text:
"Men maşgalamdan howatyrlanýaryn"
"Master of None" komediýa serialynyň režissýory we onuň tanymal baş gahrymany, 33 ýaşly Aziz Ansari geçen hepde New Ýork Times gazetinde bir makala bilen çykyş edip, syýasatçylaryň musulmanlara garşy tutumlarynyň hut özüne we maşgalasyna oňaýsyz täsir ýetirýändigini nygtady.
Ansariniň öz makalasynda ýazmagyna görä, ol Orlandoda terrorçylykly hüjüm bolandan soň, öz ejesine hat üsti bilen ýüz tutup, onuň, adatça, ybadata we doga-dileg üçin barýan metjidine gitmezligini sorapdyr.
"Men haçan-da ol haty ejeme ugradan mahalym, bir amerikan raýatynyň adaty ýagdaýda öz dini ygtykatlaryny ýerine ýetirmeginiň howpludygyny aýan etmegiň adama nähili ynjalyksyzlyk berýändigine doly göz ýetirdim" diýip, ol öz duýgy-düşünjelerini beýan edýär.
“Nädogry garaýyş hasam möwjeýär”
Ýöne Ansariniň pikirine görä, häzirki dünýäde adamlar "musulman" sözüni eşidende olaryň ýadyna Nobel baýragynyň eýesi Malala Yousafzai, Kareem Abdul-Jabbar ýa-da "One Direction" toparynyň owalky agzasy Zaýn Malik düşmän, eýse "Homeland" serialyndaky elhenç terrorçy ýa-da habarlarda görkezilýän "eýmenç mahluk" düşýär. Onsoň beýle dünýäde gaty hüşgär bolmak zerur.
"Bu günki günde prezidentlige dalaşgär Donald Trump we onuň ýaly adamlaryň gižželemegi zerarly köpçülikde döreýän nädogry garaýyş hasam möwjeýär. Bu gaty elhenç ýagdaý we bu adamlaryň durmuşyna, işine we ybadatyna diýseň ýaramaz täsir edýär. Ol meni öz maşgalamyň ýagdaýyndan howatyrlanmaga mejbur edýär. Onuň edýän işi gaty manysyz" diýip, Ansari öz makalasynda ýazýar.
Aziz Ansari FTB-niň geçiren barlagynyň netijesinde ýurtda 1000 sany terrorçy bolup biljek adamynyň bardygyny ýaňzydandygyny ýatladyp, bu sanyň 3,3 million ilatly amerikan musulmanlarynyň diňe ýüzden 0,03 göterimini emele getirýändigine üns çekýär. Şeýlelikde munuň tutuş musulman jemgyýeti aňlatmaýandygyny nygtaýar.
“Hüjümleriň şärigi ýaly...”
Ansari "Musulman amerikalylaryň aglaba köpçüliginiň Orlandodaky elhenç mahluga meňzedilmegi, edil haýsam bolsa bir adamynyň kinoteatrlarda, mekdeplerde, çaga aldyrylýan ýörite hassahanalarda gabat gelene ot açan terrorça meňzedilmegi ýalydyr" diýip ýazýar.
Onuň sözlerine görä, şeýle nukdaýnazarda garalanda, yslamfobiýa çykyşlary jemgyýete gaty zyýanlydyr. "Trump Amerikanyň musulmanlar geňeşindäki adamlar "kimiň ýaman niýetlidigini gaty gowy bilýärler" diýmek bilen, "millionlarça bigünä musulmanyň gurnalýan elhenç hüjümleriň garamatyna şärikdigini ýaňzydýar". Şeýle garaýyş gaty nädogry. Şol bir wagtyň özünde hem bu terrorçylykly hüjümleriň gün tertibine getirýän real problemalaryň çözgüdine hiç hili peýda etmeýär. Jenap Trumpyň dünýägaraýşyna görä, "2007-nji we 2008-nji ýyllaryň ykdysady durnuksyzlygyndan soň Amerikanyň ykdysadyýetini goramagyň iň bähbitli ýoly akýagyzlara gadagançylyk girizilmegidir".
Makalanyň ahyrynda hem komiki artist Trumpyň 11-nji sentýabr hüjümlerinden soň musulmanlaryň "köçelerde baýram edendigi" barada aýdan sözlerine garşy çykýar. Onuň nygtamagyna görä, Amerikada terrorçylyk howpuny azaltmagyň "iň bähbitli" çäresi ýarag ulanylmagy düzgünleşdirýän kanunlardaky şertleriň kynlaşdyrylmagydyr.


c: text/html

text:
Türkmen mediasy 4-nji aprelde jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary bilen bolan duşuşykda Mejlisiň deputatlarynyň jemgyýetçilik guramalary bilen işleriniň netijeliligi, ýurduň ýeke-täk syýasy partiýasy – Demokratik partiýanyň iş planlary, aýal-gyzlaryň hukuklaryny goramak, ýaş nesliň watançylyk, ruhy-ahlak terbiýesini ösdürmek barasynda gürrüň edilendigini habar berdi.
Prezident Berdimuhamedow bilen duşuşyga gatnaşanlar ondan galan täsirler barada Türkmen telewideniýesinde çykyş etdiler. Şolaryň biri, Mejlisiň başlygy Akja Nurberdiýewa şeýle diýdi: “Bu duşuşygyň many-mazmuny iň esasy aladam halkym bolar diýýän hormatly prezidentimiziň mundan beýläk hem türkmen halkynyň bol-elin, eşretli durmuşda ýaşamagyny, döretmegini üpjün etmek üçin edilýän beýik başlangyçlaryň biridir”.
Ýurduň Ýaşlar guramasynyň wekili bolsa ýaş nesiliň döwrebap bilim, terbiýe alýandygyny belledi. Emma olaryň hiç biri-de duşuşykda geňeşilen meseleler we öňde goýlan wezipeleri çözmegiň mehanizmleri barada jikme-jik gürrüň etmedi. Ýogsa, käbir ösüşlere garamazdan, iň bärsinden zenanlaryň saglyk, çaga terbiýelemek, ýaşlaryň bilim almak, işsizlik ýaly problemalarynyň azalmaýandygyny käbir diňleýjilerimiz habar berýärler.
Ýeke täk partiýa
Jon MakLoud Londondaky Uruş we Parahatçylyk maglumatlary institutynyň baş redaktory. Onuň pikiriçe, Türkmenistanda edil sowet döwründäki ýaly ýeke täk syýasy partiýa ýa-da Ýaşlar guramasy bar: “Emma olary döwletden aýyrmak mümkin däl. Olary döwlet döretdi we gözegçilik edýär. Ýaşlar döwletiň bähbidine bolan çärelere mobilizlenýär. Ýaşlar guramasy ýaşlaryň bähbidine bolan işleri edip bilmeýär”.
Soňra Jon MakLoud şeýle diýýär: “Türkmenistan özboluşly ýurt we syýasy toparlaryň işleri diňe döwletiň rugsady bilen amala aşyrylýar. Sen ähli wagtyňy biziň ajaýyp prezidentimiz, ajaýyp ýurdumyz we ajaýyp geljegimiz bar diýip geçirmeli bolýarsyň. Belki, şol guramalaryň wekilleriniň elinden gelýän başga zadynyň ýokdugy, eger hemmeleriň edýänini etmeseler, jezalandyrylmagyndan gorkýandygy üçin şeýle hereket edýän bolmagy ahmal”.
Sen ähli wagtyňy ajaýyp prezidentimiz, ajaýyp ýurdumyz we ajaýyp geljegimiz bar diýip geçirmeli bolýarsyň.
Şwesiýada ýaşaýan ýazyjy Ak Muhammet Welsaparyň pikiriçe, Türkmenistanda resmi hasaba alnan jemgyýetçilik guramalarynyň çözýän meselesi ýok: “Sebäbi olar ilkibaşdan näme üçin hasaba alynýar? Olar hökümete jan-dilden gulluk etmekleri üçin hasaba alynýar. Eger-de olaryň özbaşyna çykyş etmek ukyby ýa-da halky hökümetden garaşsyz ýagdaýda yzyna duşürmek ukyby bolan bolsady, onda olar, belki-de, hasaba alynmazdy”.
Welsapar jemgyýetçilik guramalary bilen şeýle duşuşyklaryň “göz üçin” geçirilýändigine ynanýar: “Resmi hasaba alnan jemgyýetçilik guramalary Nyýazow döwründe diňe Günbataryň we Türkmenistanda öz halkynyň “gözüne çöp atmak”, gözboýagçylyk etmek üçin hasaba alnypdy. Gynansak-da, şeýle ýagdaýlar häzirem dowam edýär”.
Ýöne Jon MakLoud jemgyýetçilik guramalarynyň passiwliginiň Türkmenistandaky sistema bilen baglydygyna ünsi çekýär: “Bu özboluşly bir mehanizme eýe bolan sistema we ol hakyky reforma geçirip boljak sistema meňzemeýär. Çünki ýurtda ýeke-täk häkimiýet, ýeke-täk syýasy partiýa bar, ähli zady diňe prezident çözýär, hemme ygtyýarlygy bolan howpsuzlyk güýçleri bar. Bularyň ählisi sistemadaky mehanizmiň täsirli elementleri. Şeýle sistemada garaşsyz syýasy partiýa işläp bilmeýär”.
Soňky döwürde türkmen ýolbaşçylary ilatyň sosial durmuşyny we syýasy aktiwligini ösdürmek barada ýygy-ýygydan gürrüň edýärler. Olar her hepdede diýen ýaly açylýan täze desgalaryň halka hyzmat etjekdigini belleýärler. Şol bir wagtyň özünde, soňky aýlarda Arap dünýäsindäki awtoritar režimlere garşy proteste çykýanlar agyr sosial şertlerden, işsizlikden närazylyk bildirýärler we demokratik reformalary talap edýärler. Arap tolgunyşyklarynyň täsiri
Londonly bilermen Jon MakLoud prezident Berdimuhamedowyň jemgyýetçilik guramalarynyň işlerine ünsi güýçlendirmeginiň Arap dünýäsindäki wakalar bilen bagly bolmagynyň mümkindigini aradan aýyrmaýar: “Umuman, Merkezi Aziýa liderleriniň şeýle protestleriň öz ýurdunda ýüze çykmagyndan aladalanýan bolmagy mümkin. Çünki regiondaky sistemalary Ýakyn Gündogardaky sistemalar bilen deňeşdirmek mümkin”.
Nyýazow döwletden aýry işleýän, hökümete degişli bolmadyk gurama bolmagyna-da şübheli çemeleşipdi
Soňra MakLoud şeýle diýýär: “Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanda şeýle işleri amala aşyryp biljek topar göze ilmeýär. Çünki Nyýazow haýsy-da bolsa bir syýasy oppozisiýa hatda, döwletden aýry işleýän, hökümete degişli bolmadyk gurama bolmagyna-da şübheli çemeleşipdi”.
Ýazyjy Ak Muhammet Welsaparyň pikiriçe, Türkmenistandaky jemgyýetçilik guramalary öz inisiatiwalary bilen halkyň goldawyny gazanmaly: “Munuň üçin olar ýokardan buýruk gelerine garaşyp oturman, öz inisiatiwalary bilen halky yzlaryna duşürjek bolmaly, halkyň ynamyny gazanmaly. Söz, metbugat azatlygy we demokratik saýlawlary geçirmek ugrunda halkyň erk-islegini resmi häkimiýetlere ýetirmek üçin alada etmeli”.
Golaýda Waşintonda dünýaniň dürli künjeginden gelen graždan aktiwistleri bilen duşuşygyň açylyşynda Amerikanyň Döwlet sekretary Hillary Klinton durnukly jemgyýetiň üç sütüniniň bardygyny belläp, “olar jogapkärçilikli, eden işleri barada hasabat berýän hökümetden, ykdysadyýetde gujurly, netijeli işleýän hususy pudakdan we graždan jemgyýetinden ybarat. Eger şol sütünleriň biri uzyn ýada gysga bolsa, onda şeýle jemgyýetde durnuksyzlyk emele gelýar” diýdi.
MakLoudyň pikiriçe, Arap dünýäsindäki ýaly gandöküşikligiň öňüni almak üçin, türkmen häkimiýetleri ýurtda hakyky reformalary amala aşyrmaly we ýurdy liberallaşdyrmaly.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün futzal boýunça öňümizdäki ýylda geçiriljek Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň merkezi toparçasynyň duşuşyklaryna badalga berildi. Toparçadaky ilkinji duşuşyk Türkmenistanyň hem-de Gyrgyzystanyň futzal ýygyndylarynyň arasynda geçirildi. Duşuşyga ildeşlerimiz şowly başladylar we eýýäm 10-njy minutda Türkmenistanyň ýygyndysy 1:0 hasabynda öňe saýlandy. Ildeşlerimizden Myrat Annaýew tapawutlandy. Ýöne türkmen futzalçylary bu üstünligini bary-ýogy 10 minutlap saklap bildiler. 20-nji minutda Erkin Tabaldiýew dörän mümkinçilikden dürs peýdalanyp, hasaby deňledi. 27-nji minutda biziň ýygyndymyzyň iň esasy oýunçylarynyň biri Watan Ataýewiň ikinji sary kartdan soň meýdançadan çykarylmagy ildeşlerimizde käbir kynçylyklary döretdi. Muňa garamazdan, olar derwezesine pökgi goýbertmediler. Duşuşyk 1:1 hasaby bilen tamamlandy.
Täjigistanyň Hojand şäheriniň «Kasri werziş» sport toplumynda geçirilen duşuşyga 1200 tomaşaçy syn etdi.
Ildeşlerimiz indiki duşuşygyny ertir Täjigistanyň futzalçylary bilen geçirer.


text:
Sudan
Sudan (arap. السودان, iňl. Sudan), doly ady — Sudan Respublikasy (arap. جمهورية السودان, iňl. Republic of Sudan) — Demirgazyk-Gündogar Afrikada döwlet, Günorta Sudan garaşsyzlygyny alýança iň iri afrika döwletidi. Ol demirgazykda Müsür, demirgazyk-günbatarda Liwiýa, günbatarda Çad, günorta-günbatarda Merkezi Afrika Respublikasy, günortada Günorta Sudan, gündogarda bolsa Eritreýa we Efiopiýa bilen araçäkleşýär. Demirgazyk-gündogarda kenarlaryny Gyzyl deňziň suwlary ýuwýar.
Paýtagty — Hartum şäheri.


text:
Birleşen Ştatlar Eýranda bir adamyň öz dini garaýyşlary üçin ölüm jezasyna höküm edilip bilinjekdigi baradaky habara alada bildirdi.
Eger-de Ýusef Nadarhani özüniň kabul eden hristiýan dininden ýüz öwürmese, onda oňa ölüm jezasynyň berilmegi mümkin.
Döwlet departamentiň metbugat wekili Wiktoria Nuland: “Eýranyň liderleri ikiýüzlülik bilen çydamlylyga çagyran bolup, şol bir wagtyň özünde-de öz saýlap alan ynamyna görä ybadat etmek isleýänlere garşy tussag etmek, türmä salmak, yzarlamak we azar bermek ýaly çäreleri alyp barýarlar” diýdi.
3-nji iýulda Nadarhaniniň aklawçysynyň aýtmagyna görä, Eýranyň Ýokary sudy Nadarhaniniň ölüm jezasyny ýatyrypdyr. Emma sud Nadarkhanini “toba gelmäge” çagyryp, onuň işini aşaky suda geçiripdir.


text:
Türkiýede ýüzlerçe adam öňdebaryjy oppozisiýa gazetiniň iki žurnalistiniň içalyçylykda aýyplanmagyna garşy protest demonstrasiýasyna çykdy.
Olar Ankaranyň Siriýadaky pitneçilere ýarag ýüküni iberendigi barada çap eden habarlary üçin aýyplanýar.
Türkiýäniň «Cumhuriyet» gazetiniň baş redaktory Jan Dündar we gazetiň Ankaradaky habarçysy Erdem Gul 26-njy noýabrda tussag edildi.
Müňden gowrak demonstrasiýaçy, şol sanda žurnalistler we oppozisiýadaky halk wekilleri «Cumhuriyet» gazetiniň Stambuldaky edarasynyň daş işigine toplandy.
Iki žurnalist terror toparyna meýletin kömek etmekde we maý aýynda çap eden makalalarynda «döwlet syrlaryny paş etmekde» aýyplandy.
Bu makala Türkiýede syýasy tupan turuzdy we prezident Rejep Taýyp Erdogan ar almagy wada berdi.
«Cumhuriyýet» gazetiniň habarçysy Duýgu Güwenç anna güni Ankarada «Roýters» habar gullugy bilen söhbetdeşlikde tussag edilen kärdeşleri barada söz açyp, şeýle diýdi:
«Men erbet duýgulary başdan geçirýärin, umytsyzlyk duýýaryn, emma men ýan bermerin. Olar bizi gorkuzmak isleýär. Olar bizi, ýazmaz ýaly, syrlary, olaryň syrlaryny ile ýetirmez ýaly gorkuzmaga çalyşýarlar. Emma biz soňuna çenli dowam ederis. Olar bizi tussag edip bilerler.»
Türkiýe pitneçileri ýaraglandyrýandygy barada aýdylýanlary ret edýär.
Bu waka Ýewropa Bileleşigine goşulmak isleýän Türkiýede media azatlygy babatda edilýän aladalaryň çuňlaşýan wagtyna gabat geldi.


text:
"Papa, günä indi "günä däl" diýmeýär".
Azerbaýjanyň katolik ybadathanasynyň wekili Wladimir Feketäniň pikiriçe, papanyň gomoseksuallar bilen baglanyşykly çykyşy buthananyň bar bolan ýörelgesi babatdaky garaýşyň üýtgändigini aňlatmaýar.
Rim papasy Fransisiň sentýabrda Bakuwa sapar gurnamagy göz öňünde tutulýar. Ol birnäçe hepde mundan owal Katolik buthanasyna, "jynsy ýagdaýyna garamazdan, her bir şahsyýete mynasyp hormatyň goýulmagyna" çagyrypdy.
Munuň bilen baglanyşykly Azerbaýjandaky buthanalar nähili pikirde? Golaýda iberen sowallarymyza Azerbaýjanyň Katolik buthanalarynyň wekili Wladimir Fekete şeýle jogap berdi:
“Papa Fransis, gomoseksuallara we aýrylyşanlara hormat goýulmagyny, olaryň ýazgarylmazlygyny teklip edýär.”
Sowal: ”Papa Fransis näme üçin şeýle reforma mätäç?”
Jogap: “Katolik buthananyň ýörelgelerinde medeni dünýä üçin örän wajyp aspektler bar. Buthana adamlary eden etmişlerine görä toparlara bölmezligi, olaryň günälerini derejelendirip, olary bu sebäpden ýazgarmazlygy ündeýär. Her bir adamy Alla ýaradypdyr. Şonuň üçinem hormata mynasypdyr. Günä hemişe, jemgyýete bolşy ýaly, adamyň şahsyýetine hem erbet zyýan ýetirýär. Şonuň üçinem günäni ýazgarmak gerekdir. Mundan başga käbir adamlar üçin gowy ýaly görünýän we ýazgarylmaýan günäler hem edil şonuň ýaly zyýanlydyr. Hut bu sebäpden her hili günäni ýazgarmak hökmanydyr. Eger papa öz teklibinde gomoseksuallary gynamaň we olary ala tutmaň diýýän bolsa, onda bu gönümel hut şeýle manyny berýär. Ýagny, bu buthananyň ýörelgesindäki gomoseksuallara bolan garaýşy üýtgediň diýmeýär. Bu pikire başgaça çemeleşmek nädogrudyr".
Sowal: ”Bu reformalar dini garaýyşda nämäni üýtgedip biler?”
Jogap: “Papa Fransisiň "reforma" diýip atlandyrylan tälimi we hereketleri, meniň pikrimçe, günäni dogry diýip görkezmeýär ýa-da ol günä indi "günä däl" diýlen manyda çemeleşmeýär. Muny başgaça ýormak nädogrudyr. Papa buthananyň ýörelgesini üýtgetmeýär.
Ol diňe biziň her bir adam bilen sarpaly we adamkärçilikli aragatnaşykda bolmaga ukyplydygymyzy bildirýär. Şol bir wagtyň özünde-de biziň bilen şol bir ahlak kadalaryna we dini ýörelgä eýermeýänlere, hatda buthananyň taglymatlaryna garşy bolanlara we günäli ýagdaýda ýaşaýanlara hem hoşniýetli çemeleşmegi ündeýär.
Papa hormat bilen dialogyň günäkärleri Alla hasam ysnyşdyrjakdygyna gaty gowy göz ýetirýär we munuň äsgermezçilikden, ýekirmekden we ýazgarmakdan has ýagşy netije berip biljekdigine düşünýär. Bularyň hemmesiniň maksady adamyň günäsini dogry diýip görkezmek däl, gaýta adama edýän günäsine doly düşünmäge we ondan el çekmäge kömek etmek.
Sowal: “Prawoslaw buthanasynda aýdylyşy ýaly, eger Isa gomoseksuallygy günä hasaplan bolsa, häzirki döwürde muňa eglişik etmek bolarmy?
Jogap: “Bagyşlaň weliň, prawoslaw buthanasyndan soralmaly sowala başga buthananyň wekilleri jogap berip bilmez.
"Döwrüň adamsy özüni "taňrylaşdyrypdyr"
Sowal: “Adam hukuklarynyň öňe saýlanmagy dini garaýyşlara ters gelip bilermi? Ýagny, adam hukuklary hemme zatdan ýokarda hasaplanyp bilermi?”
Jogap: “Adamyň mertebesi gaty belentde tutulan, Ol ylahy eserdir we hut Taňrynyň obrazy bilen ýaradylan. Şonuň üçinem onuň hukuklary we wezipeleri hem hut munuň bilen arabaglanyşyklydyr. Döwrebaplaşan adamyň problemasy şundan ybaratdyr, ýagny, ol Allany iňkär edýän günä ymtylýandyr we özüni "taňrylaşdyrýandyr".
Döwrebap adam özüni geljegiň ýeke-täk eýesi hökmünde kabul edip biljek derejede howply uçurymyň gyrasynda durandyr. Edil taryhda butparazlygyň dürli görnüşi bar bolan bolsa, häzirki döwürde hem döwrebaplaşan adam özüni we öz azatlygyny çokunulýan budda öwürmek howpuna ýakyn durýar. Şonuň üçinem ol jemgyýetdäki borjuny unudýar.
Käbir toparlaryň we raýatlaryň hak-hukuklaryna sarpa goýmaýar. Diňe özüniň şahsy "haklaryny" (bähbitlerini) göz öňünde tutýar. Gynansagam, häzirki döwürde kanun bir tarapa itilip, diňe öz bähbitleri üçin hereket etmek gylygy has ýaýbaňlanýar. Şonuň üçinem olaryň wagtyň geçmegi bilen ählumumy gymmatlyklary goraýan kanunlary hem ýok edip biljekdigi barasynda biygtyýar oýlanýarsyň.
Elbetde, bu dini garaýşa düýbünden gabat gelmeýär we hut adam öz-özüni howp astyna salýar. Bu problemanyň aňyrsynda adamynyň azatlygy meselesi ýatyr. Şuny ýatdan çykarmaly däldiris, ýagny biziň azatlygymyzyň çägi başga biriniň azatlygynyň başlanýan ýerinde gutarýandyr.
"Eger iki tarap hem nädogry hereket edýän bolsa..."
Sowal: “Gepiň gerdişine görä, ýogsa-da katolik buthanasy Daglyk Garabagda bolup geçýän ýagdaýlara nähili baha berýär?”
Jogap: “Jemgyýet üçin ynjyk ähli meselelere nähili çemeleşýän bolsa, muňa hem edil şeýle garaýar. Ilkinji nobatda buthana hemişe adalat prinsipine eýerilmegini çintgeýär. Çünki bu prinsipe görä, mülk ýa-da ýer onuň eýesine gaýtarylyp berilmeli. Şeýlelikde adalat öz ornuny eýelemelidir. Beýleki tarapdan, buthana hemişe bir adamyň ýa-da bir döwletiň öz "adalatynyň" gözleginde täze adalatsyzlyga we jenaýata sebäp boljak howp döredýändigine gowy düşünýär. Şonuň üçinem Buthana ähli düşünişmezlikleriň we oňşuksyzlyklaryň diňe parahatçylykly ýol bilen çözülmeginiň tarapdarydyr.”
Sowal: “Siziň pikriňizçe, Azerbaýjan Daglyk Garabag düşünişmezligini parahatçylykly ýol bilen çözmek üçin nähili ädimleri ätmeli?”
Jogap: “Eger iki tarap hem nädogry hereket edýän bolsa, onda düşünişmezligi parahatçylykly ýol bilen çözmek gaty kyndyr we hatda hiç hili mümkin däldir hem diýse bolar. Munuň hakykata öwrülmeginde iki tarapy hem diňlemäge taýýar araçylaryň, halkara guramalaryň, şol bir wagtyň özünde hem ylalaşyga gelmek taýýarlygynyň gaty möhüm roly bardyr.


text:
Mundan on ýyl öň, 2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda Türkmenistanyň şol wagtky prezidenti S.Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygynda aýyplanan onlarça adam ýapyk sudda uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edildi.
Halkara hukuk toparlary bu tussaglaryň işine gaýtadan seredilmegine çagyrýar.
Şol bir wagtda, 25-nji noýabr wakasy bilen bagly tussag edilen adamlaryň maşgala agzalary öz tussag garyndaşlaryndan on ýyl bäri habarsyzdyklaryny
aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň "Adam hukuklary" gepleşiginiň nobatdaky sany şu meselä bagyşlandy. Gepleşigi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Obama adminstrasiýasy kanunçykaryjylary Eýrana garşy täze amerikan sanksiýalaryny girizmekden häzirlikçe saklanmaga çagyrdy.
Döwlet departamenti kanunçykaryjylar täze sanksiýalary girizmäge ara berip, Eýranyň ýadro programmasy barada alnyp barylýan halkara gepleşikleriniň «bat almagyna» mümkinçilik dörederler diýip umyt edýändigini aýtdy.
Sözçi Jen Psaki kanunçykaryjylary diplomatlara «çeýelik» üçin orun galdyrmaga çagyrdy we yslam respublikasyna garşy täze sanksiýalaryň Kongres tarapyndan biraz soň, öňde durýan gepleşikler netije bermedik ýagdaýynda hem girizilip biljegini belledi.
Eýranyň ýadro programmasy baradaky indiki gepleşikler Ženewada, 7-8-nji noýabrda bolmaly.


text:
Pakistanyň resmileri Kaşmiriň Hindistan tarapyndan gözegçilik edilýän sebitinden atylan artilleriýa topunyň içi ýolagçyly awtobusa degendigini we wakada azyndan dokuz adamyň ölendigini aýdýarlar.
Atylan toplar sebäpli Kaşmiriň de facto, ýagny iş ýüzündäki serhediniň golaýynda parahat ilatdan başga-da iki adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Pakistan armiýasy hindi harbylaryna garşy garşylyklaýyn ok açandyklaryny hem mälim etdiler.
Hindi harbylarynyň metbugat wekili Pakistanyň esgerleriniň “tertipsiz” ýagdaýda ot açyp, çaknyşygy başladandygyny öňe sürdi.


text:
Gyrgyzystanyň iki bölünen parlamenti Jantoro Satybaldyýewi ýurduň premýer ministrligine tassyk etdi. Olar ylalaşygyň demokratiýanyň özenidigini aýdýarlar.
Netijede, Žantoro Satybaldyýewe ýurdy günorta we demirgazyk liniýa esasynda bölünmek howpundan halas etmek üçin saýlanan şahsyýet hökmünde garaýarlar.
56 ýaşly Satylbaldyýew käri boýunça syýasatçy, ol 15 ýyldan bäri Gyrgyzystanyň juda çylşyrymly syýasatynda öz roluny üstünlik bilen oýnap gelýär.
Satylbaldyýew haýsydyr bir syýasy partiýanyň agzasy däl. Ol prezidentler Askar Akaýewiň, Kurmanbek Bakyýewiň, Roza Otunbaýewanyň, Almazbek Atambaýewiň hemmesiniň döwründe uly wezipelere eýe bolupdy.
Döwrüň talaby
Ýaňy-ýakynda "Jemgyýetçilik demokratiýasy" we "Ar-Namys" partiýalary bilen hökümeti dolandyrýan täze koalisiýany döreden "Ata-Mekan" partiýasynyň ýolbaşçysy hem-de parlamentiň deputaty Ömürbek Tekebaýew bu kararyň döwrüň talabyny ýaňzydýandygyny aýdýar:
"Ol tejribeli, akylly, diplomat syýasatçy. Soňky üç prezidentiň üçüsi-de oňa ynam bildirdi. Şu aýratynlyklar häzirki wagtda tutuş Gyrgyzystana gerek diýip pikir edýärin."
Häzirki wagtda Gyrgyzystanda demirgazyk bilen günortanyň arasyndaky närazylyklar we 2010-njy ýylyň iýun aýynda Oş şäheriniň günortasynda etniki gyrgyzlar bilen etniki özbekleriň arasynda ganly dawalara sebäp bolan dartgynlyklar esasy mesele bolup durýar.
Satybaldyýew Oş welaýatynda dünýä indi. Ol 2000-2001-nji ýyllar aralygynda Oş şäheriniň häkimi we 2006-2007-nji ýyllarda Oş welaýatynyň gubernatory wezipesini berjaý etdi.
2010-njy ýylda, Oş şäherindäki dartgynlygyň yz ýany, oňa şol şäheri gaýtadan gurmak we özleşdirlmek tabşyrygy berlen hökümet gullugyna ýolbaşçylyk etmek ynanyldy. Ýöne ol hiç haçan ýurduň günortasynda tarapdarlary agdyklyk edýän Respublika partiýasynyň agzasy bolmandy.
"Ajaýyp şahs"
Garaşsyz žurnalist Turat Akimow Satylbaldyýewiň demirgazyk bilen günortanyň arasyndaky ylalaşyk üçin ajaýyp şahs bolup biljekdigini aýtdy.
Turat Akimow: "Ol gapma-garşy býurokrat däl, ol ýigrenji adam hem däl. Ol günortada bolan şol wakalardan soň edilmeli işleri tutanýerlilik bilen amala aşyrdy we, meniň pikirmçe, ol şol işleri gowy ýerine ýetirdi. Şeýle hem ol günortadaky käbir uly problemalary çözdi. Onuň özi hem günortadan. Bularyň hemmesi Atambaýew üçin häzirki ýagdaýyň durnuksyzlaşmazlygy we parlamentiň dargamazlygy jähetden juda zerur" diýip, gürrüň berdi.
Satylbaldyýew günortada alyp baran işlerinden başga, 2003-2005-nji ýyllarda energiýa howpsuzlygy boýunça prezidentiň ýorite wekili bolup işläpdi. Şol wagt ýurdy elektrik üpjünçilik krizisinden alyp çykany üçin, Tekebaýew oňa ýokary baha berýär. Ol 1990-njy ýyllaryň soňunda transport hem-de aragatnaşyk ministri wezipesini hem berjaý edipdi.
Tekebaýew Satylbadyýewiň wezipä bellenilmegine pozitiw baha berip, oňa serasap bolmalydygyny hem duýdurdy:
"Satylbaldyýewiň parlamentde öz topary ýok. Ol prezidentiň hem-de parlamentiň gözegçiligi astynda bolar. Eger ol ýalňyş bir zat etse, Satylbaldyýewe hiç kimiň nebsi agyrmaz. Ol kamikadzäniň bitirmeli işi ýaly kyn şertlerde hökümet başyna geçdi we öz jogapkärçiliginiň çäklerine düşünýär."


text:
Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri Baýram Abdyllaýew 20-nji dekabrda, 78 ýaşynda aradan çykdy.
Baýram Abdyllaýew tanymal kinorejissýordy, kinossenariçidi. Onuň «Ýandym» filmi Germaniýada, Lokarno (Italiýa) kinofestiwalynda, beýleki ýurtlarda hem tomaşaçylara görkezilipdi.
Ol, ýerli synçylaryň pikirine görä, esasan dokumental kinoçy hökmünde giňden tanaldy. B.Abdyllaýewiň garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda sowet propagandasy tarapyndan "dönükler" hökmünde tagmalanan doganlar Kürräýewler hakynda döreden dokumental filmi jemgyýetçilik tarapyndan gowy garşylanypdy.
Baýram Abdyllaýew Medeniýet institunda köp ýyl studentlere sapak berdi.
Baýram Abdyllaýew 21–nji dekabrda, Kakada topraga berildi.
Azatlyk Radiosy Baýram Abdyllaýewiň yzynda galan döredijilik mirasy barada ýazyjy Amanmyart Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Möhüm maglumat:
Gurluşyk işleri sebäpli, MSM-e (IRC) Ýunus Emre köçesiniň gündogar tarapyndan barsaňyz gowy bolýar. Häzirki wagtda MSM-e Andalib (Mir) köçesiniň demirgazyk ýa-da günorta taraplaryndan, şeýle hem Ýunus Emre köçesiniň günbatar tarapyndan barmak mümkin däldir. MSM-de boljak çärelere, duşuşyklara, ýa-da synaglara gatnaşjak müşderiler özlerine 30 minut goşmaça wagt goýyp öňünden gelmeklerini maslahat berýäris. MSM gelmek üçin 5-10 minut pyýada ýorelýan ýodalardan ýöremeli bolmagyňyz hem mümkin.
Maglumat we medeniýet bölüminiň bir bölegi bolan Maglumat serişdeler merkezi (MSM) çap we elektron görnüşindäki maglumat serişdelerinden peýdalanyp, maglumat gözlegini amala asyrýan we maslahat berýän merkezdir. Bu merkez häzirki zaman ABŞ-nyň içerki we daşarky syýasaty, ABŞ barada täzelikleri, Kongresiň kanunlary, söwda meseleleri, durmuş we medeniýete degişli maglumatlary tapyp almaga kömek etmäge ýöriteleşýär. MSM-iň işleýän wagty: Duşenbe – Anna günleri sagat 9:00-20:00; Arakesme: 13:00-14:00. Şenbegüni: 09:00-18:00 Arakesme: 12:00-13:00. MSM Türkmenistanyň we ABŞ-nyň döwlet baýramlar güni ýapykdyr.
Maglumat serişdeler baradaky doly maglumat almak üçin web sahypany görip bilersiňiz:
http://turkmenistan.usembassy.gov/irc.html
Salgymyz
ABŞ-nyň Ilçihanasynyň Maglumat we medeniýet bölümi,
Aşgabat şäheri, Türkmenistan 740000
Andalyp köçesi, 70 jaý
Işewürlik Merkezi, 3-nji gat
Tel.: (993-12) 47 35 03/06; Faks: 47 35 29
E-poçta: irc-ashgabat@state.gov


text:
23-nji noýabrda eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Yragyň ählumumy saýlawlarynyň gijä galmagynyň mümkindigini aýtdy.
23-nji noýabrda eden çykyşynda Klinton Saýlaw kanuny hakynda Bagdatda jedeliň barýandygyny nazara alanyňda, saýlaw resmileriniň, saýlaw bölümlerini döretmäge möhletiň örän az bolup biljegini mälim etdi.
Yrakdaky käbir resmiler, eger saýlaw kanuny hakyndaky jedeller tiz çözülmedik ýagdaýynda saýlawlaryň fewrala çenli gaýra süýşürilip bilinjegini aýdýarlar.
Yragyň saýlaw komissiýasynyň başlygy Faraj al-Haidari şu duşenbe günki çykyşynda: «Saýlawalaryň ýanwarda geçirilmegi kyn bolar diýip oýlanýaryn, onuň fewrala süýşürilmegi ähtimal» diýdi.
Yragyň konstitusiýasy boýunça saýlawlar ýanwar aýy soňlanmazdan öň geçirilmeli. Diňe konstitusiýa üýtgetmeler girizilen ýagdaýynda saýlaw başga bir wagta süýşürilip biliner, ýöne esasy kanuna üýtgetmeler girizmek - kyn hem uzak prosesi talap edýär.
Saýlaw kanunynda sünni wise-prezidentiň şaýylaryň we kürtleriň köpçülik bolup durýan parlamentinde bar bolan ygtyýarlyklary hakynda jedeller barýar.
Ilkinji saýlaw kanunyna weto goýuldy
Wise-prezident Tarek el-Haşemi şu aý kabul edilen ilkinji saýlaw kanunyna weto goýdy, muňa sebäp edip ol bu kanunda ýurduň daşynda ýaşaýanlara wekilçiligiň ýokdugyny sebäp edip görkezdi. Çaklamalara görä iki million yrakly ýurduň daşynda - aglaba sünnüler tarapyndan dolandyrylýan Iordaniýa we Siriýa ýaly döwletlerde ýaşaýar.
Haşeminiň bu kanuna weto goýandygyna garamazdan, 23-nji noýabrda onuň üýtgetmeler girizmek hakyndaky tekliplerini ret eden parlament, saýlaw kanunynyň täze görnüşini makullady. Haşemi daşary ýurtlarda ýören yraklylara parlamentde wekilçilik etjek ýörite ornuň döredilmegini teklip edipdi. Parlament bolsa muny ret etdi, onuň ýerine bosgunlaryň sesleri öz welaýatlarynda hasaba alnyp bilinjegini parlament mälim etdi.
Azatlyk Radiosynyň Yrak gullugyndan Moaýýet Haidari Haşemi ýurduň daşynda ýaşaýan yraklylaryň hasaba alynmalydygyny hem-de parlamentde orunlaryň ilat sanyna görä kesgitlenmelidigini öňe sürýär diýdi.
Ol şeýle demirgazyk Yrakda ýaşaýan türkmenler bilen Kerkuk şäheriniň statusynyň biri-birinden aýrylmaz meseledigini we onuň bile çözülmelidigini-de sözüne goşdy.
Kürtleriň islegi boýunça parlamentdäki orunlaryň paýlanyşygy welaýtlardaky ilat sanyna görä bolmaly. 2005-nji ýyldan bäri ilat sanynyň 2,8% ösendigi, söwda ministrliginiň ýaýradan statistiki maglumatyna salgylanylyp habar berilýär. Sünnüler bolsa 2009-njy ýyldaky sanyň hasaba alynmalydygyny öňe sürýärler.
Parlamentdäky orunlaryň sany 275-den 320-ä çenli artdyryljak. Kabul edilen saýlaw kanunynyň soňky görnüşinden nägilelik bildiren käbir sünni toparlar saýlawlary boýkot edip biljekdiklerini aýdýarlar.


text:
Gürjüstanyň jezalary ýerine ýetirmek, synag we ýuridiki kömek boýunça ministri Hatuna Kalmahelidze şu gün wezipesinden çekildi.
Mundan bir gün öň Gürjüstanyň ýerli oppozisiýa telekanaly 8-nji türmede saklanýan bendileriň güman edilýän gynamalara sezewar edilýän wideo ýazgysyny görkezdi.
Häzirlikçe bu wideo sýužetleriň haçan ýazga geçirilendigi anyklanmady.
Şol bir wagtyň özünde, Gürjüstanyň içeri işler ministrligi bu türmäniň üç işgäriniň tussag edilendigini yglan etdi.
Ýöne Gürjüstanyň häkimiýetleriniň aýtmaklaryna görä, bu ýazgy gürji oppozisioneri we milliarderi Bidzina Iwanişwili bilen baglanyşygy bolan bendilikde oturan Tamaz Tamazaşwiliniň zakazy boýunça edilipdir.
Tussag edilen türme işgärleriniň biriniň iş otagynda wideo ýazgy edýän enjamlaryň we 17 müň dollar puluň tapylandygyny häkimiýetler aýdýarlar.


text:
Birleşen Ştatlar we onuň halkara hyzmatdaşlary basym Eýran bilen köptaraply gepleşikleri geçirmäge umyt baglaýarlar. Ýogsam bolmasa, Birleşen Ştatlaryň döwlet departamenti Eýrandan gepleşikler babatda alnan teklibi «lapykeç ediji» diýip atlandyrypdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama iýul aýynda Eýranyň öz ýadro programmasy boýunça gepleşikleri kabul etmegi ýa-da berk sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz bolmagy üçin sentýabryň aýagyna çenli möhlet beripdi. Bu möhletiň, 20 döwletiň 24-25-nji sentýabrda geçjek sammitiniň golaýlap gelmegi bilen, Eýran geçen hepde gepleşikler üçin teklip hödürledi. Bu teklip jemgyýetçilige aýan edilmedi. Emma mälim bolan jikme-jiklikler onuň Eýranyň ýadro meselesinden hemmetaraplaýyn gaçalaklaýandygyny aňladýar.
Muňa derek ol teklipde Tähran şol sanda Birleşen Milletleriň reformasy we ýadro ýaragsyzlanyşygy temalarynda «hemmetaraplaýyn, her bir zady öz içine alýan we konstruktiw gepleşiklere» taýyn diýilýär. Bu teklipden soň Eýran bilen iş salyşýan dünýä güýçleri, BMG-nyň Howpsuzlyk geňeşiniň bäş hemişelik agzasy we Germaniýa öz lapykeçligini beýan etdiler. Olaryň araçysynyň, Ýewropa Birleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Hawiýer Solananyň sözçüsi penşenbe güni bu teklibiň esasy soraglary jogapsyz galdyrandygyny aýtdy. Bu ýerde geň galdyrýan zat, belki-de olaryň şundan soň hem Tähran bilen duşuşjak bolmaga razylaşmagydyr.
“5+1” topary
Birleşen Ştatlaryň döwlet departamentiniň sözçüsi P. J. Krowliý bu barada şeýle diýýär: «5 hemişelik agza we +1 topary halkara jemgyýetçiliginiň Eýranyň ýadro programmasy baradaky aladalaryna jogap berjek bir mehanizmi tapmak üçin döredildi. Emma Eýranyň teklibi bu aladalara jogap bolup bilmeýär. Sebäbi ol ýadro meselesini öz içine almaýar. Hut şu sebäbe görä-de, bize öňräkden duşuşmak gerekdir öýdýäris».
Krowliý bu hili duşuşygyň maksadynyň «Eýranyň iş salyşmak meýlini synag etmekden» ybarat boljagyny hem sözüniň üstüne goşýar: «Biz Eýran bilen duşuşmak isleýäris. Biz Eýran bilen duşuşmak umydynda. Biz hususan-da ýadro meselesinde çynlakaý gürrüň edilenini görmek isleýäris. ”5 hemişelik agza +1 gepleşikleriniň” çäginde biz orta goýlan başga meselelere hem seretmek isleýäris. Ýöne, eger-de Eýran çynlakaý gürrüňden boýun gaçyrsa, biz, Birleşen Ştatlar, halkara jemgyýetçiligi we Howpsuzlyk geňeşi, mundan degişli netijeleri çykararys» diýip, Krowliý aýtdy.
Bu netijeleriň her dürli bolmagy mümkin. Birleşen Ştatlar, Fransiýa, Germaniýa we Britaniýa BMG-nyň Howpsuzlyk geňeşiniň urany baýlaşdyrmagy togtatmak baradaky talabyna boýun egmedik ýagdaýynda Tährana garşy has berk sanksiýalaryň girizilmeginiň mümkindigini duýdurypdylar. Emma BMG-nyň Howpsuzlyk geňeşiniň beýleki hemişelik agzalary Orsýet bilen Hytaý täze sanksiýalar babatda sypjyk pozisiýa eýeleýär. Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin penşenbe güni bu meseledäki garşylygyny gaýtadan mälim etdi. Onuň pikirine görä, täze sanksiýalar «garaşylýan netijäni bermez».


text:
HORMATLY PREZIDENTIMIZ GURBANGULY BERDIMUHAMEDOW WELOSIPEDLI ÝÖRIŞE WE SPORT TOPLUMYNYŇ AÇYLYŞ DABARASYNA GATNAŞDY
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Balkan welaýatyna iş sapary başlandy, bu ýerde möhüm binagärlik açylyşlary, şeýle hem Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisi geçiriler.
Türkmenbaşy şäheriniň howa menzilinde uçaryň ýanynda ajaýyp milli lybasly gyzlar döwlet Baştutanymyza gül desselerini gowşurýarlar. Hormatly ýaşulular, din wekilleri hormatly Prezidentimizi düz-çörek bilen garşylaýarlar. Milli Liderimizi Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, şeýle hem Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimleri tüýs ýürekden müdärekleýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aksakallar bilen bolan söhbetdeşliginiň barşynda günbatar sebitde işleriň ýagdaýy, ilatyň durmuş derejesi bilen gyzyklandy. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, welaýatlary durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup çykyş edýär. Milli özgertmeler maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi ýurdumyzyň ykdysadyýetini pugtalandyrmaga, ony çig-mal ýagdaýyndakydan döwrebaplaşdyrylan, ýokary tehnologiýaly, innowasion senagata öwürmäge, ahyrky netijede bolsa, halkyň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Bu ugurdaky geçirilýän işleriň çäklerinde häzir eýýäm täze türkmen obasynyň hem, oba-senagat etrabynyň hem köpugurly nusgalary öz anyk keşbine eýe boldy. Milli ykdysadyýeti senagatlaşdyrmaga alnan ugur, oňa innowasion häsiýet berilmegi ýurdumyzyň has-da rowaçlanmagynyň we gülläp ösmeginiň girewi bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Soňky birnäçe ýyllaryň dowamynda Türkmenistanda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň öz hakyky görnükli netijelerini berendigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kabul edilen uly maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi netijesinde täze belent sepgitleriň gazanylyp, türkmen halkynyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň möhüm pursatlaryna öwrüljekdigine ynam bildirdi.
Türkmen döwletiniň taryhynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyny döretmek boýunça durmuşa geçirilýän deňsiz-taýsyz taslama düýpli durmuş-ykdysady özgertmeleriniň bölegi bolup durýar diýip, milli Liderimiz aýtdy. Döwlet bu ýerde döwrebap dörebap düzümleri kemala getirmek maksady bilen örän uly maýa goýumlary gönükdirýär. Soňky ýyllarda Hazaryň kenarýakasynda diňe bir köpsanly myhmanhanalar peýda bolman, eýsem-de, doly bahaly dynç almak we wagtyňy hoş geçirmek üçin merkezler döredi. Bu ýerde desgalaryň gurluşyklarynyň her biri öňdebaryjy inženerçilik-tehniki pikirlerine we şähergurluşygynyň soňky gazananlaryna esaslanandyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Bu ýerde bina edilen desgalaryň her biri binagärlik gurluşy we adaty bolmadyk dizaýnerlik çözgüdi bilen tapawutlanýar diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de bu täsin künjegi halkara derejesindäki dynç alyş zolagyna öwürmek boýunça işleriň dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz şu ýyl "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek nobatdaky Ýaşulular maslahaty baradaky meselä degip geçip, umumymilli maslahatynda döwlet durmuşynyň wajyp meseleleriniň, ileri tutulýan wezipeleriniň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny, ýurdumyzy mundan beýläk ösdürmegiň ýollarynyň kesgitleniljekdigini nygtady. Hormatly Prezidentimiz milletiň agzybirligini berkitmek, ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemek boýunça hormatly ýaşlulularyň alyp barýan işleriniň ähmiýetini belläp, şunuň bilen baglylykda, olara özüniň tüýs ýürekden minnetdarlygyny bildirdi hem-de berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuşda uzak ömür arzuw etdi.
Ýaşulular milli ykdysadyýetiň kuwwatyny pugtalandyrmak, türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça ägirt uly tagallalary üçin milli Liderimize hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyzyň ykbal çözüji başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtadylar. Şol başlangyçlar tutuş ýurdumyz boýunça döwrebap senagat önümçilikleriniň hem-de durmuş ähmiýetli desgalarynyň, şol sanda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň uly möçberli gurluşyklarynda hem öz beýanyny tapdy. Ýaşulular hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa berk jan saglyk, uzak ömür, türkmen halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde üstünlikleri, iş saparynyň şowly bolmagyny arzuw etdiler.
Balkan welaýatynyň medeniýet we sungat ussatlary Türkmenistanyň Baştutanyny joşgunly aýdym-tanslar bilen garşyladylar.
Soňra milli Liderimiz howa menzilinden "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyna tarap ugraýar.
Hormatly Prezidentimiziň ulag kerweniniň barýan ýolunyň tutuş ugrunda milli Liderimizi köp sanly ýaşlar, Türkmenbaşy şäheriniň ýaşaýjylary we myhmanlary tüýs ýürekden mübäreklediler.
Milli Liderimiziň awtoulagy “Aeroport-Gyýanly-Awaza” awtomobil ýolunyň çatrygynda dikeldilen “Daýanç” we “Ýelken” atly monumentleriň ikisiniň deňinden geçip gidýär. Bu stellalaryň açylmagy geçiriljek Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatyna gabatlanyldy.
Bu stellalar Balkan welaýatyny ösdürmek boýunça milli maksatnamanyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda “Gündogdy” türkmen hususy gurluşyk kompaniýasy tarapyndan guruldy.
“Daýanç” stellasy labyr görnüşinde ýerine ýetirilip, beýikligi 30 metre, ini 60 metre barabardyr. Onuň düzüminde howanyň basyşyny ölçeýän termometr, kompas, sagat bilen üpjün edilen, momumentiň tutuş boýy Türkmenistanyň gölleri bilen şekillendirilen.
Bu ýerden uzak bolmadyk ýerde “Ýelken” görnüşli monument gurlup, onuň beýikligi 36 metre, ini 60 metre barabardyr. Daýanç stellasy ýaly bu bina hem bütin beýikligi boýunça ajaýyp türkmen halylarynyň göli we 12 sany çarlak guşlarynyň şekili bilen bezelipdir.
Toplumlaryň daş-töweregi abadanlaşdyrylyp, tebigy gözelligiň döwrebap meýilleri nazara alyndy. Özboluşly suw çüwdürimleri toplumlara öwüşgin çaýýar.
Labyr we ýelken görnüşindäki monumentler türkmen halkynyň umyt-arzuwyny we Türkmenistanyň röwşen geljegini alamatlandyrýar. Türkmen döwleti bu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döredijilik syýasaty netijesinde ösüşiň we rowaçlygyň ýoly bilen öňe ynamly gadam urýar.
Mundan başga-da, stellalaryň ikisi hem deňiz bilen üznüksiz baglydyr. Sebäbi, Hazar deňziniň kenarynda ýerleşen Türkmenbaşy şäheri köp ugurly deňiz ulag düzümine eýedir hem-de diňe Türkmenistanda däl-de, eýsem, Orta Aziýada Hazaryň porty we derwezesi bilen ähmiýeti boýunça birinji bolup durýar. Döwrebap dynç alyş düzümli "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy bolsa şäheriň demirgazygynda ýerleşip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen döredilen ilkinji deňiz dynç alyş merkezi bolup durýar. 30 kilometre golaý aralyga uzalyp gidýän çägeli kenar, nurly güneş, jana şypaly howa we ýyly suwly deňiz bu ýere köp sanly türkmenistanlylary we daşary ýurtly myhmanlary çekýär.
Ýoluň ugrunda hakyky baýramçylyga mahsus owadan bezelen ak öýler dikilipdir.
...Milli Liderimiz deňizýaka şäheriniň Awaza etrabynyň Berkarar we Oguzhan şaýollarynyň çatrygynda ýerleşen Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Baýdagy parlaýan boýy 100 metrlik Baýdak sütünli meýdança gelýär.
Mälim bolşy ýaly, ägirt uly möçberli milli Tugumyz ini 20 metr we uzynlygyna 30 metr bolup, 600 inedördül metrden ybaratdyr. Dynç alyş zolagyna girilýän ýerde halkalaýyn çatrykda 2013-nji ýylda dikeldilen Baýdak sütüni "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň özboluşly derwezesi bolup, 2010-njy ýylda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilen paýtagtymyzdaky Baýdak sütüninden 33 metr kiçidir. Häzir bu baýdak sütüni deňiz dynç alyş künjeginiň gözellikleriniň birine öwrüldi.
Watanymyzyň ýaşyl tugy asuda asmanda buýsanç bilen parlap, milli buýsanjymyz bolmak bilen, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň Garaşsyzlygynyň, Türkmenistanyň agzybir halkynyň durnuklylygynyň we abadançylygynyň nyşany hökmünde çykyş edýär. Türkmenler öz Baýdagyna hemişe örän aýawly garapdyrlar. Ol türkmenistanlylary beýik işlere ruhlandyrýar, olaryň ruhuny göterýär, her bir ynsanda söýgi we öz topragyňa, Watanyňa wepalylyk duýgularyny terbiýeleýär we ösdürýär.
Şeýle hem ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagy bilen, Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny zeýtun pudagynyň iki şahajygynyň bezeýändigini bellemek gerek. Ol halkymyzyň däp bolan köpasyrlyk parahatçylyk söýüjiligini alamatlandyrýar. Döwlet nyşanynda agzybirligiň, ylalaşygyň we parahatçylygyň aýdyň şöhlenenen nyşanlarynyň şunuň ýaly berkidilmegi dünýä taryhynda ilkinji gezek bolup geçdi.
Häzir "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda dikeldilen Baýdak sütüninde parlaýan mähriban Watanymyzyň uly möçberli Milli Tugy parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň ýolunda ýurdumyzyň ägirt uly üstünlikleriniň ýene-de bir aýdyň ýüze çykmasy bolup durýar.
Milli lybasdaky gyzlar döwlet Baştutanymyza ajaýyp gül çemenlerini gowşurýarlar.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, wise-premýerler, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň we konsullyklarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimleri mähirli we göwnaçyk garşylaýarlar.
Welosiped ýörişiniň başlanmagyna hemme zat taýýar. Döwlet Baştutanymyz köpçülikleýin welosiped ýörişine badalga berip, agzybirlik bilen herekete başlan welosipedçileriň öňüne düşýär. Milli Liderimiziň yzy bilen ýurdumyzyň ýolbaşçylary welosipedli ugraýarlar. Çärä şeýle hem Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň we konsullyklarynyň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleri gatnaşdylar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň häzirki köpçülikleýin çäresine hut özüniň gatnaşmagy çäräniň aýratyn ähmiýetini artdyryp, ýurdumyzda sagaldyş-sport hereketine, welosiped sportunyň ösdürilmegine goldaw bermekde nobatdaky goşant bolup durýar.
Häzirki döwürde bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak ýurdumyzyň her bir raýatynyň gündelik durmuşynyň kadasyna öwrülýär. Sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň tarapdary we wagyzçysy bolup, türkmenistanlylara, ilkinji nobatda, ýaşlara bu ugurda şahsy görelde görkezmek bilen, hormatly Prezidentimiz adam hakdaky, onuň saglygy we abadançylygy baradaky aladany döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň derejesine ýetirdi.
Yzygiderli türgenleşikler özüňe erk etmäge ýardam edýär, adamda zähmetsöýerlik, erkin güýji we maksada okgunlylyk ýaly möhüm häsiýetleri terbiýeleýär. Şoňa görä-de, hatda daşary döwletlere saparlarynyň, ýurdumyzyň welaýatlary boýunça iş saparlarynyň barşynda-da, dynç alanda-da milli Liderimiz işjeň dynç alşy wajyp döwlet işleri bilen utgaşdyrýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Hormat ordeni bilen sylaglanmagy, şeýle hem milli Liderimize adaty Fudokan-Şotokan karate-donyň (WTFSKF) Bütindünýä Federasiýasynyň 10-njy danynyň (karatede we dzýudoda kämillik derejesi) eýesiniň Hormatly Diplomynyň gowşurylmagy türkmen Lideriniň dünýäniň sport hereketiniň öňünde hyzmatlarynyň uly ykrarnamasynyň, bedenterbiýäniň we sportuň wagyz edilmeginde hakykatdan-da bahasyna ýetip bolmajak goşandynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Ýurdumyzda soňky ýyllarda welosiped sportuny ösdürmäge uly ähmiýet berilýär. Döwlet Baştutanymyzyň 2013-nji ýylyň iýunynda degişli karara gol çekmegi ony ösdürmäge aýratyn depgin berdi. Häzir sportuň bu görnüşi ilat arasynda barha meşhurlyga eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, şeýle hem milli Liderimiziň şol ýylyň sentýabrynda köpçülikleýin welosiped ýörişini geçirmek baradaky başlangyjynyň ähli türkmenistanlylar tarapyndan uly höwes bilen goldanandygyny bellemek gerek. Soňky ýyllarda dürli ýaşdaky welosipedçileri ähli ýerde görmek bolýar. Ulagyň bu görnüşiniň höwesjeňleri gün-günden barha artýar. Bir söz bilen aýdylanda, bu pikir giň seslenme döredip, şol pikire köpsanly eýerijileri tapdy. Bu bolsa onuň wajypdygyna we islenilýändigine şaýatlyk edýär.
... Oguzhan şaýoly boýunça 3030 metri geçip, welosiped ýörişine gatnaşyjylaryň topary Arkadag şaýoly boýunça ýörişlerini dowam etdi. Ýene-de 250 metr ýol aşyp, köpçülikleýin ýörişe gatnaşyjylar täze sport toplumyna tarap ýönelýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welosipedinde döwrebap desganyň öňündäki meýdança girýär. Şol desga "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda binagärlik açylyşlarynyň başyny başlaýar. Döwlet Baştutanymyzy hem-de welosiped ýörişine gatnaşyp, milli Liderimiziň yzyna eýerijileriň ählisini Balkan welaýatynyň köpsanly ýaşaýjylary, ýaşlar we ak sakally ýaşulular garşylaýarlar. Şatlyk-şowhun, baýramçylyk ruhy, wakanyň taryhy ähmiýetiniň tolgundyryjy duýgulary ähli adamlary gurşap aldy.
Milli lybasdaky gyzlar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurýarlar.
Şanly waka mynasybetli özleriniň joşgunly döredijilik sowgady bolan mähriban Watanymyzyň üstünliklerini wasp edýän aýdymlary we tanslary ýurdumyzyň iň oňat aýdym-saz toparlary taýýarlapdyrlar. Ýerine ýetirilen çykyşa akrobatikanyň, çeper we ritmiki maşklaryň, sportuň beýleki görnüşleriniň öwüşginlerini goşup, oňa gatnaşanlar we türgenler özleriniň başarnyklaryny görkezdiler.
Döwlet Baştutanymyz ruhubelent garşylandyklary üçin hemmelere minnetdarlyk bildirip, haly düşelen ýoda boýunça sport toplumynyň esasy girelgesine tarap ugraýar. Hormatly Prezidentimiz dabara gatnaşyjylaryň agzybirlikli el çarpyşmalary astynda toý bagyny kesip, binanyň içine girýär. Bu binany döwlet Baştutanymyzyň Kararyna laýyklykda “Türkmennebitgazgurluşyk” Döwlet konserniniň buýurmasy esasynda türk kompaniýasy gurdy. "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda dynç alýanlaryň wagtlaryny gyzykly we oňaýly geçirmekleri üçin has amatly şertleri döretmek, ýurdumyzda sporty has-da ösdürmek maksady bilen bina edilen sport desgasynyň umumy meýdany 11 660 inedördül metrden ybarat.
Mälim bolşy ýaly, döwlet köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini we sportda ýokary gazanylanlary has-da ösdürmäge uly maýa goýumlaryny gönükdirýär. “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynda”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasynda” hem-de “2011-2020-nji ýyllarda Türkmenistanda sporty we bedenterbiýäni goldamak hem-de ösdürmek boýunça Milli maksatnamada” kesgitlenen wezipelere laýyklykda, ýurdumyzyň hemme sebitlerinde halkara ülňülerine laýyk gelýän stadionlar, aýlawlar, bedenterbiýe-sagaldyş toplumlary eýýäm gurlup, ulanmaga tabşyryldy we gurulmagy dowam edýär.
Şeýle hem bina edilýän bilim we mekdebe çenli edaralaryň ählisinde sport zallarynyň, sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak üçin meýdançalaryň, suwda ýüzüş howuzlaryň göz öňünde tutulýandygyny bellemek gerek. Gökderede hem-de "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda ýerleşen çagalar sagaldyş merkezlerinde işjeň dynç almak üçin zerur şertler döredilýär. Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda bütin ýylyň dowamynda dürli sport çäreleri bolan ýaryşlar geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistan -- ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy” diýen şygar astynda ýurdumyzda her ýylda ýaryşlary geçirmek baradaky başlangyjy köpçülikleýin bedenterbiýe-sport hereketini ösdürmäge kuwwatly itergi berdi. Oňa mekdep okuwçylary we talyplar, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň işgärleri, dürli pudaklaryň zähmetkeşleri, Aşgabat şäheriniň hem-de ähli welaýatlaryň ýaşaýjylary işjeň gatnaşýarlar.
Halkara olimpiýa komiteti we sport federasiýalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda sportuň köp görnüşleri ösdürilýär. Türkmenistan üçin sportuň awtomobil, hokkeý, figuralaýyn typmak, sportuň suwdaky görnüşleri ýaly, adaty bolmadyk görnüşlerini ösdürmek üçin Olimpiýa suw sport toplumy, sportuň suwdaky görnüşleri bilen meşgullanmak üçin iki sany toplum, şeýle hem “Aşgabat” köpugurly stadionynda awtodrom guruldy. Galyberse-de, biziň ýurdumyz eýýäm halkara derejesindäki iri ýaryşlary guramakda we geçirmekde tejribe toplady. Şunuň bilen baglylykda, “Dakar” tapgyryndan “Ýüpek ýoly-2009” awtorallini, şeýle hem sambo boýunça Merkezi Aziýanyň bäşinji çempionatyny, Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda geçirilýän futbol we hokkeý ýaryşlaryny hem-de beýlekileri agzamak ýerlikli bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň giň halkara hyzmatdaşlygyny ugur edinýän döredijilikli syýasaty tutuş dünýä bileleşiginiň goldawyna eýe boldy. 2017-nji ýylda Aşgabatda ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hakynda Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň çözgüdi munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Bu waka türkmen halkynyň ýürek buýsanjyna öwrüldi. Çünki biziň ýurdumyz ilkinji bolup Merkezi Aziýa sebitinde bu abraýly Oýunlary kabul etmek hukugyna eýe boldy.
Otuzdan gowrak desgany öz içine alýan Olimpiýa şäherçesi Aziada-2017-niň geçiriljek ýerine öwrüler. Häzir onuň gurluşygy güýçli depginlerde dowam edýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen amala aşyrylýan, sebitde deňi-taýy bolmadyk, bu taslama eýýäm ýakyn wagtda Türkmenistany iri halkara sport merkezine öwrer.
Ýurdumyzda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary oňa gatnaşyjy ýurtlaryň sany boýunça örän uly wekilçilikli bolar. 2014-nji ýylyň noýabrynda Ýapyk binalarda we söýeş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk komiteti bilen Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň hem-de Okeaniýanyň milli olimpiýa komitetleriniň arasynda gol çekilen ähtnama laýyklykda Aşgabatdaky Aziýada-2017-ä Aziýanyň 45 ýurdy bilen bir hatarda, Okeaniýanyň 17 ýurdy gatnaşar.
....Milli Liderimiz birinji gatda ýerleşen köp ugurly sport zalyna barýar hem-de woleýbolyň, basketbolyň, gandbolyň we futbolyň muşdaklary üçin bu ýerde döredilen şertler bilen tanyşýar.
Soňra döwlet Baştutanymyz fitnes merkezine bardy we zalda oturdylan sport abzallary bilen gyzyklandy hem-de bu ýerde fitnes boýunça nemes hünärmeni Bert Rauşenbah bilen söhbetdeş boldy. Ol täze toplumy enjamlaşdyrmaga işjeň gatnaşdy. Bert Rauşenbah şeýle hem fitnes zallar üçin enjamlaryň dizaýneri hökmünde meşhurdyr. Nemes hünärmeniniň ýokary hünär derejesi we köpýyllyk tejribesi ýerleri netijeli we peýdaly guramaga hem-de “türgenleşik enjamlarynyň toplumyna” ajaýyp sazlaşýan aýratynlygy, ölçegleri we derejesini saýlamaga mümkinçilik berdi.
Bu ýerde oturdylan sport enjamlary, şol sanda dürli görnüşli agyrlyklary götermek bilen bedeniň gurluşyny ajaýyp görnüşe getirýän dürli sport enjamlary, şeýle hem aýnalar türgenlere bolşy ýaly, sport türgenleşiklerine ymtylýan adamlaryň ädýän ilkinji ädimleriniň talaplaryna laýyk gelýär.
Söhbetdeşligiň barşynda Bert Rauşenbah hormatly Prezidentimize her bir adama aýratynlykda gerek bolan maşklary neneňsi dogry saýlamak barada gürrüň berdi. Türgenleşik enjamlary dogry goýlan oňat sport zaly garaşylýan netijäni gazanmaga mümkinçilik berýär. Fitnes zalynda meşgullanmagyň meýilnamasy örän netijeli bolmalydyr. Şunuň bilen baglylykda, nemes hünärmeni türgenleşige başlamazdan öňürti, myşsanyň dürli toparlaryna degişli maşklary kesgitlemelidigini belledi.
Bert Rauşenbah türkmen Liderini maşklaryň toplumy bilen tanyşdyryp, sport enjamlarynda aýaklaryň we arka tarapyň, garyn boşlugynyň myşsalaryny berkitmegiň tilsimlerini özünde jemleýän esasy maşklary görkezdi. Ähli sport enjamlary ýönekeý maşklardan tutuş bedeniňe düşürilýän agramy oňat oýlanyşykly artdyrmak bilen, çylşyrymly maşklara geçer ýaly gurnalypdyr. Fitnes zalda sport enjamlary bilen birleşdirilen ýörite monitorlar oturdylypdyr. Şolaryň kömegi bilen her bir adamyň türgenleşikleri synlamaga, ähli kemçilikleri göz öňünde tutmaga, maşklary dogry ýerine ýetirmäge mümkinçiligi bolýar.
Fitnes bilen meşgullanmak islendik adam üçin uly ähmiýete eýedir diýip, milli Liderimiz aýtdy hem-de fitnesiň sagdyn durmuş, myşsalary berkitmek, özüňe erk etmegiňi artdyrmak üçin wajypdygyny nygtady. Güýçleriňi sazlamaga niýetlenen häzirki zaman sport enjamlarynyň daşky keşbiniň täsir galdyrýandygyny, howpsuzlygynyň köpugurlydygyny kanagatlanma bilen belläp, döwlet Baştutanymyz fitnes zalda döredilen ajaýyp şertleriň isleg bildirýänleriň hemmesine netijeli türgenleşikleri geçmäge mümkinçilik berýändigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz bu ýerde bolan Sport baradaky döwlet komitetiniň başlygy K.Seýdowa hem-de Milli sport we syýahatçylyk institutynyň rektory A.Saryýewe ýüzlenip, täze sport toplumynda ornaşdyrylan oňyn tejribeleri sport ulgamynyň edaralarynyň işlerinde peýdalanmagyň mümkinçiliklerini öwrenmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow fitnes zalyndan çykyp, sport toplumy bilen tanyşmagyny dowam etdi.
Sport toplumyň birinji gatynda sauna, türk hammamy we SPA-salon ýerleşýär. Şeýle hem bu ýerde suwda ýüzmek üçin we sportuň suwdaky beýleki görnüşleri bilen meşgullanmak üçin zal bar. Suwda ýüzmegi halaýanlar dynç alýan wagtlarynda sport meýilnamalaryny we milli we halkara derejesindäki ýaryşlary synlap bilerler, sport ulgamyndaky soňky täzelikler bilen tanşarlar. Döwlet Baştutanymyz howzy synlap, sportuň bu görnüşi bilen meşgullanmagyň adamyň bedenine gowy täsir edýändigini belledi. Suwda ýüzmek bedeniň berkemegine we beden gurluşynyň kemala gelmegine ýardam edýär hem-de dem alyş ýoluna oňaýly täsirini getirýär.
Beýleki bir reňk öwüşgini bilen bezelen toplumyň ikinji gatynda bilýard we bouling, tennis oýnamak, sportuň stol üstündäki dürli görnüşleri bilen meşgullanmak üçin otaglar ýerleşdirildi. Biziň ýurdumyzda sportuň bu görnüşleriniň meşhurlygy artýar, aýratyn-da ýaşlaryň arasynda ýokarlanýar.
Ýeri gelende aýtsak, 2014-nji ýylda Türkmenistanda Bouling federasiýasy, şu ýylyň iýunynda bolsa Türkmenistanyň Bilýard sportunyň federasiýasy döredildi. Ýurdumyzda şeýle hem Türkmenistanyň Tennis federasiýasy hereket edýär. Olaryň esasy wezipesi sportuň bu görnüşlerini ösdürmek we ýaýmak, türgenleriň sport ussatlygyny, tälimçileriň we eminleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak bolup durýar.
Bouling, tennis, bilýard oýnunyň basketbol, futzal, welosiped sporty, suwda ýüzmek bilen bir hatarda, 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýändigini nygtamak gerek. Bu möhüm ýaryşlara ýokary derejeli türgenler taýýarlanmaly.
Toplumyň açylyşyna gatnaşan harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary şu ýerde ilkinji türgenleşiklerine girişdiler.
Mahlasy, bu ýerde her kim öz islegine we ýaşyna laýyk geljek güýmenjäni tapar. Toplumyň düzümine amatly naharhana, fito-bar hem girip, bu ýerde tagamly naharlardan dadyp we dermanlyk çaýlardan içip we türgenleşikden soň dynç alyp bolýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz sport toplumynyň üçünji gatyna çykýar. Bu ýerdäki açyk meýdançadan Awazanyň ajaýyp keşbi eliň aýasynda ýaly görünýär. Onuň keşbini ýokary derejeli ajaýyp myhmanhanalar hem-de abadanlaşdyrylan dynç alyş zolaklary bezeýär.
Bu ýerde milli Liderimiz Bert Rauşenbah bilen söhbetdeşligini dowam etdi.
Nemes hünärmeniniň belleýşi ýaly, türgenleşik zalynda dogry meşgullanmaklyk üç ýörelgä: maşklaryň dowamlylygyna, ýygylygyna we yzygiderliligine esaslanýar. Türgenleşikleriň maksatnamasy, düzgün bolşy ýaly, iri myşsalaryň we şondan soňra ownuk myşsalaryň işlenilmegini özünde jemleýär. Maşklaryň köplügi we dowamlylygy agramyňa, tälimçiniň saýlan meýilnamasyna, maşklary ýerine ýetirmegiň tizligine hem-de her bir maşka girişmegiň arasyndaky dynç alşa baglydyr.
Güýç ulanylýan maşklaryň dogry ýerine ýetirilmegine diňe bir türgenleşigiň netijeleri däl, eýsem, onuň howpsuzlygy hem baglydyr. Her bir adamyň özbaşdak aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, meşgullanmagyň aýratyn meýilnamasyny düzmek maslahat berilýär. Türgenleşikleriň esasy maksady ony tiz tamamlamak ýa-da umuman, bedeniň ýagdaýy däl-de, aýry-aýry myşsa has köp agram bermekden ybarat. Şu ýagdaýda myşsa dokumalarynyň tiz ösmegi üpjün edilýär. Türgenleşigiň maksatnamasy myşsalaryň uýgunlaşmazlygy üçin üýtgedilmelidir, olar hemişe ajaýyp ýagdaýda bolmalydyr. Şunuň bilen birlikde, iýmitlenmegiň dogry ýola goýulmagy uly ähmiýete eýedir. Myşsa agramynyň guralmagy üçin bedeniň zerur bolan güýji almagyna doly bahaly we sazlaşykly iýmitlenmek gerek.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gyzykly söhbetdeşlik üçin Bert Rauşenbaha minnetdarlyk bildirip, häzir fitnes bilen meşgullanmagyň türkmenistanlylaryň arasynda meşhurlyga eýe bolýandygyny belledi. Fitnesiň esasy maksady ajaýyp sport üstünlikleri gazanmak däl-de, özüňi oňat we şähdaçyk duýmagy üpjün etmekden ybarat. Sport durmuşymyzyň bezegine öwrülmelidir. Ol diňe bir bedeniňi däl, eýsem-de, adamyň ruhuny hem taplaýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we biziň esasy maksadymyzyň halkyň saglygyny goramak we berkitmek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak bolup durýandygyny belledi. Türkmenistan sport ulgamyny has-da ösdürmek meselelerine örän uly üns berýär. Muňa ýurdumyzyň ähli künjeklerinde sport – sagaldyş desgalarynyň bina edilmegi hem şaýatlyk edýär. Häzirki açylýan sport toplumy muňa ýene bir aýdyň mysaldyr diýip, milli Liderimiz nygtady.
Soňra döwlet Baştutanymyz “Areti” halkara kompaniýalar toparynyň prezidenti Igor Makarowy kabul etdi.
Igor Makarowyň Russiýa Federasiýasynyň “Katýuşa” welosipedçiler toparyna ýolbaşçylyk edýändigini, bu toparyň dürli ýaryşlarda üstünlikli çykyş edýändigini bellemeli.
Duşuşmaga döredilen mümkinçilik hem-de özara söhbetdeşlikde köpýyllyk netijeli gatnaşyklaryň wajyp meselelerini ara alyp maslahatlaşmak mümkinçiligi üçin hoşallyk bildirip, işewür özüniň ýolbaşçylyk edýän holdinginiň daşary ýurt işewürliginiň üstünlikli işlemegi üçin hemme şertler döredilen geljegi uly türkmen bazarynda öz orunlaryny pugtalandyrmakdaky gyzyklanmalaryny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz meşhur rus kompaniýasynyň ýolbaşçysy bilen gürrüňdeşlikde açyk gapylar syýasatyny hem-de özara bähbitlerde netijeli gatnaşyklary yzygiderli durmuşa geçirip, Türkmenistanyň uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy ýola goýmak, aýratyn hem özlerini ýurdumyzyň durmş-ykdysady ösüşiniň wajyp taslamalaryny durmuşa geçirmekde ygtybarly hyzmatdaş hökmünde görkezen öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda çykyş edýändigini nygtady.
Söhbetdeşligiň barşynda Igor Makarow döwlet Baştutanymyza ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi we ynanylan taslamalaryň durmuşa geçirilişiniň barşy barada habar berdi, şeýle hem birnäçe ugurlarda mundan beýläk-de bilelikde işlemek boýunça täze tekliplerini aýtdy.
Myhman türkmen Lideriniň belliklerini üns bilen diňläp, ýolbaşçylyk edýän kompaniýalar toparynyň berlen ähli tabşyryklary mynasyp ýerine ýetirjekdigine hem-de olaryň öz wagtynda we ýokary hilli berjaý edilmegi üçin hemme tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdy.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda öz ähmiýeti we möçberi boýunça bolup geçýän deňsiz-taýsyz özgertmelere, şol sanda Hazar deňziniň kenarynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy bolan halkara dynç alyş merkezini döretmek babatda ägirt uly taslamany durmuşa geçirmek boýunça özgertmelere özüniň tüýs ýürekden begenýändigini beýan edip, I.Makarow hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa mähriban halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde täze üstünlikleri, özbaşdak Türkmenistanyň has-da gülläp ösmegini arzuw etdi.
Duşuşygyň ahyrynda myhman welosiped sportyny ösdürmegiň ýolunda biziň ýurdumyzyň gazanan üstünlikleriniň nyşany hökmünde döwlet Baştutanymyza täze nusgadaky sport welosipedini sowgat etdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazaryň kenarynda gämiler üçin niýetlenen ýörite duralga tarap ugrady. Milli Liderimiz gämi duralgasynyň ýanaşyýk ýerleriniň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp, ulag pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça işleri dowam etmegiň zerurdygyna bu ýerdäki ýolbaşçylaryň ünsüni çekdi. Türkmenistanyň baştutany şeýle hem deňizde gezelenç etmäge niýetlenen gämilerde oňaýly dynç almak üçin hemme şertleriň göz öňünde tutulmalydygyny belledi hem-de bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, döwlet bu ulgamy has-da ösdürmegiň strategiýasyny mundan beýläk-de amala aşyryp, zerur düzümleri döretmek, deňizde gezelenç etmek üçin täze gämiler, ýahtalar we beýlekiler bilen milli flotumyzyň üstüni ýetirmek boýunça toplumlaýyn çäreleri görýär. Şunuň bilen baglylykda, anyk görkezmeleri berip, döwlet Baştutanymyz dabara gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň Balkan welaýatyna iş sapary dowam edýär.
***
Günüň ikinji ýarymynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyndaky Awaza derýasynyň ugrunda bag ekilen ýoda açyldy, ol alty zolakdan ybarat bolup, umumy meýdany 492831, 01 inedördül metre deňdir. Yssy howa şertlerinde ýaşaýan türkmen halky asyrlar boýy öz topragyny gülläp ösýän baglyga öwürmegi arzuw edip geldi. Soňky ýyllarda Türkmenistanda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzy bagy-bossanlyga büremek boýunça maksatnamasyna laýyklykda her ýylda agaç nahalarynyň millionlarça düýbi oturdylýar. "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy hem gadymy we juwan türkmen topragynyň ösüşiniň we täzelenişiniň buşlukçysy bolup çykyş edýän ajaýyp seýilgähleriň mekanyna öwrülýär.
Pyýada ýollaryň ugrunda dürli heýkeller, çüwdürim toplumlary guruldy. Seýilbaglarda özboluşly nusgadaky oturgyçlar oturdyldy. Gezelenç zolagyny bezeýän yşyklandyryjy enjamlar hem özboluşly dizaýny bilen tapawutlanýar. Mahlasy, Awaza derýasynyň kenarlary deňizýaka şäheriniň myhmanlary we syýahatçylary üçin göwnejaý dynç alynjak ýere öwrüler.
***
Şu gün şeýle hem sport toplumynda fitnes boýunça nemes hünärmeni Bert Rauşenbahyň gatnaşmagynda türkmen türgenleri üçin tälim beriji türgenleşikler guraldy. Onuň baş mowzugy türgenleşikleri dogry guramak, bedene düşýän agramy bölmek, netijeli maşklary saýlap almak boldy.


text:
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň bilim ministrligi Russiýa Federasiýasynyň ýokary we ýörite orta bilim berýän okuw jaýlarynda okamak üçin abituriýentlerden dokumentleri kabul edip başlady.
Studentlere 2012/2013-nji okuw ýyllarynda Orsýetde okamak üçin ýokary okuw jaýlarynda 53, ýörite orta bilim berýän mekdeplerinde bolsa 11 hünär hödürlenýär.
Dokumentleriň 25-nji maýa çenli welaýat merkezlerinde we Aşgabatda Saparmyrat Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde kabul edilýändigi aýdylýar.
Orsýetiň okuw jaýlaryna giriş synaglary 27-nji maýdan 30-njy maýa çenli geçirilýär. Giriş ekzamenleri umumy bilim beriş dersler boýunça test görnüşinde geçirilýär, şeýle hem Türkmenistanyň taryhy boýunça söhbetdeşlik gurnalýar.
Testiň rus dilinde ýazmaça, söhbetdeşligiň bolsa türkmen dilinde Türkmenistanyň orta bilim berýän mekdepleriniň programmasy boýunça geçiriljekdigi maglumatda bellenilýär.
Ähli abituriýentler bilen rus dili boýunça söhbetdeşligiň hem geçiriljekdigi habar berilýär.


text:
Meşhur skulptor Ernst Neizwestnyý şu gün Nýu-Ýorkda, 92 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Ernst Neizwestnyý türkmen medeniýeti, sungaty bilen hem baglanyşykly skulptor. Has anygy, onuň SSSR-den daşary ýurda emigrasiýa gitmezinden öň döreden iň meşhur eserleriniň biri Aşgabatda, şol wagtky partiýa arhiwiniň binasynda şu gün hem türkmenistanlylaryň we paýtagtyň myhmanlarynyň gözüni egleýär.
Mundanam başga, Ernst Neizwestnyý 2003-nji ýylda şol wagtky prezident S.Nyýazowyň çakylygy bilen Aşgabada gelipdi we soň žurnalistleriň türkmen prezidentiniň heýkelini döredýärsiňizmi diýen soragyna «beýle zat bolup bilmez» diýip jogap beripdi.
Azatlyk radiosy meşhur skulptor we onuň döredijiligi barada pikirlerini paýlaşmagyny sorap, Germaniýada ýaşaýan türkmen hudožnigi Mommak Kulyýewe telefon etdi.


text:
Soňky günler daşary ýurt habar serişdelerinde Hazar deňzindäki käbir energiýa ýataklary bilen baglanyşykly Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky dawalaryň ýitileşýändigini görkezýän maglumatlar peýda boldy.
Ýakynda Azerbaýjanyň öz habar serişdelerem Hazar deňzindäki dawaly ýerlerde Türkmenistanyň bir ylmy toparynyň ylmy-barlag işlerini geçirmegi bilen baglanyşykly Azerbaýjanyň daşary işler ministriniň orunbasary Halaf Halafowyň Türkmenistanyň Bakudaky ilçisini ýörite gürrüňdeşlige çagyrandygyny habar beripdiler.
Bu emele gelen ýagdaýda Türkmenistana BMG-niň Halkara suduna ýüz tutmakdan başga çäre galmaýar ...
Şol maglumatyň yzy bilenem, 19-njy iýunda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi ýörite press-reliz ýaýradyp, bu bolan waka protest bildiripdi.
Hususan-da, bu press-relizde “Azerbaýjanyň serhet gulluklarynyň Kaspi deňzinde Azerbaýjanyň territoriýasyna degişli bolmadyk ýerde ylmy-barlag işlerini geçirip ýören graždan gämisine garşy bikanun hereket etmäge synanyşandyklary” aýdylyp, bu bolan waka nägilelik bildirilipdi.
Aşgabat meseläni ýene gozgady
29-njy iýunda Türkmen döwlet habarlar gullugy (TDH) bu meselä ýene bir gezek ünsi çekip, Türkmenistanyň nebit-gaz senagaty we mineral resurslary boýunça ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji Kakageldi Abdyllaýew bilen geçirilen söhbetdeşligiň gysgaça mazmunyny çap etdi.
Onda Kakageldi Abdyllaýew, hususan-da, şeýle diýýär: “2008-nji ýylda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Azerbaýjana saparynyň barşynda iki ýurduň arasynda hiç hili ylalaşyga gol çekilmedi. Şol bir wagtyň özünde-de, dawaly meseleleri çözmek maksady bilen, Türkmenistan tarapyndan anyk inisiatiwalar öňe sürüldi. Gynansak-da, bu inisiatiwalar Azerbaýjan tarapyndan seslenme tapmady”.
Türkmenistanyň nebit-gaz senagaty ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji Kakageldi Abdyllaýew.
Bu söhbetdeşlikde Kakageldi Abdyllaýew Hazar deňzinde heniz durumy kesgitlenilmedik Omar we Osman energiýa ýataklarynda alnyp barylýan işleri togtatmaklygy talap edip, Türkmenistanyň ençeme gezek Azerbaýjan Respulikasyna ýüz tutandygyny belleýär.
Kakageldi Abdyllaýewiň aýtmagyna görä, Hazar deňzinde ýuridiki statusy kesgitlenilmedik energiýa ýataklarynda häzir Azerbaýjan bilen baglaşylan kontraktlar esasynda “British Petroleum”, “Chevron”, “Exxon Mobile”, “Hess”, “Inpex”, “Itochu”, “Statoil”, “TPAO” we “SOCAR” ýaly daşary ýurt kompaniýalary iş alyp barýarlar.
Ministriň delilleri
Türkmenistanyň nebit-gaz senagaty we mineral resurslary boýunça ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji Kakageldi Abdyllaýew Azerbaýjan tarapynyň alyp barýan bu işleriniň halkara hukuk normalaryna laýyk gelmeýändigini aýdýar.
Ol Türkmenistanyň habar agentligi bilen söhbetdeşliginde: “Azerbaýjan tarapy dawaly territoriýalardaky özüniň bikanun hereketlerini bassyr-ýussur etmek üçin özüni aklap görkezmäge çalyşýar. Şol bir wagtyň özünde-de, ol deslapky ylalaşyklary bozmagyny dowam etdirýär. Bu emele gelen ýagdaýda Türkmenistana BMG-niň Halkara suduna ýüz tutmakdan başga çäre galmaýar” diýip belleýär.
Kakageldi Abdyllaýew halkara deňiz hukuklaryna laýyklykda iki ýurduň arasyndaky ortak liniýanyň meridianyň gündogar giňişligindäki 51 gradus 10 minudyna golaý ýerden geçýändigini aýdýar we Serdar ýatagynyň-da tutuşlygyna Türkmenistanyň territoriýasyna degişli bolýandygyny öňe sürýär.
Onuň aýtmagyna görä, Türkmenistan şu faktlaryň esasynda Azerbaýjan tarapyna öz pozisiýasyny yzygiderli düşündirip gelipdir.


text:
Rus aktiwisti, türmede urlup-enjilendigini we gynalandygyny aýdan Ildar Dadiniň aýaly türme häkimiýetleriniň, gorkuzmak üçin, öz adamsy bilen onuň kameradaşlarynyň arasynda dawa turzandygyny aýdýar.
Anastasiýa Zotowa Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň «Häzirki wagt» telekanaly bilen söhbetdeşlikde häkimiýetleriň golaýda Dadiniň oturan kamerasyna agyr jenaýatda ýazgarylan bir tussagy geçirendiklerini aýtdy.
Ol tussag hiç bir sebäpsiz Dadine topulmaga başlaýar we adamym türme sakçylarynyň goşulmajagyna göz ýetirip, özüni goramaga mejbur bolupdyr diýip, Zotowa gürrüň berdi.
Orsýetiň türme gullugy FSIN 17-nji noýabrda Dadiniň öz kameradaşy bilen suw gaýnadylýan kitir üstünde harçaňlaşandygyny habar berdi.
34 ýaşyndaky Dadin Orsýetiň ygtyýar berilmedik birden artyk proteste gatnaşmagy jenaýat hasaplaýan kanuny boýunça tussag edilen ilkinji aktiwist bolup durýar.
Ol iki ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edildi we ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Segeža şäheriniň türmesinde saklanýar.


text:
Eýranýň resmileri ilaty köpçülikleýin protestlere çykmaga Günbataryň öjükdirýandigini aýdýär.
Eýranyň Daşary Işler ministirliginiň metbugat sekretary Ramin Mahmanparast özleriniň Britan ilçisini çagyryp, Eýranyň içeri işlerine bu ýurduň goşulyşmagyna düşündiriş talap etjekdiklerini aýtdy. Bu ugurda başga-da çäreleriň kabul ediljekdigini eýran resmisi nygtady.
Şeýle hem Eýrandan gelen maglumatlarda Nobel baýragynyň laureaty Şirin Ebadiniň aýal doganynyň tussag edilendigi aýdylýar.
Geçen gije Eýranda ady belli žurnalistiň hem aýallaryň hukugyny goraýjy aktiwistiň tussag edilendigi habar berildi.


text:
Hindistan Pakistan bilen serhetde ýerleşýän dawaly Kaşmir sebitinde iki hindi esgeriniň öldürilmegini berk ýazgardy.
Emma Hindistanyň daşary işler ministri Salman Khurşid çarşenbe güni çykyş edip, bu ýagdaýlaryň “ýitileşmeli” däldigini, şeýle-de munuň özara gatnaşyklary gowulandyrmak tagallalaryna zyýan ýetirmeli däldigini aýtdy.
Hindistanyň harbylarynyň aýtmagyna görä, pakistanly esgerler sişenbe güni araçäkden geçip iki hindi esgerini öldüripdirler.
Pakistan öz esgerleriniň bu waka hiç hili dahylynyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Hillari Klinton agzybirlige çagyrdy we öz respublikan garşydaşyny ýaňsylady hem-de Demokratik partiýanyň prezidentlige kandidatlygyny kabul edende, umumy abadançylyk pikirini, Amerikan wadasynda aýgytlylygy we çäksiz ynamdarlygy öňe sürdi.
Klintonyň 28-nji iýulda sözlän sözi demokratlaryň dört günlük gurultaýynyň gapak daşy boldy we, köpleriň pikirine görä, Birleşen Ştatlaryň taryhyndaky iň gymmat we belki-de iň ýakymsyz saýlawyň başyny başlady.
“Şu agşam biz öz ýurdumyzyň has kämil bileleşigine tarap ýörişinde kesgitli bir pellehana geldik. Ýurduň esasy partiýasy ilkinji gezek aýal adamy prezidentlige kandidat seçdi" diýip, ol aýtdy.
"Men siziň prezidentlige kandidatlyk teklibiňizi tabynlyk, aýgytlylyk we Amerikanyň wadasyna çäksiz ynamdarylyk bilen kabul edýärin" diýip, ol «Hillari! Hillari!» diýip gygyrýan märekä ýüzlenip aýtdy.
Onuň garşydaşy, şu ýyl çakganlyk bilen Respublikan partiýanyň ýokarsyna çykmagy başaran we köpleri haýran galdyran milliarder Donal Tramp bolar.
Pikir soralyşyklar Trampyň ýurtdaky ykdsady deňsizligiň ýokarlanmasynyň döredýän nägileliklerden, «Yslam döwleti” toparynyň radikal jeňçilerinden abanýan howp-hataryň döredýän gorkusyndan hem gowy peýdalanandygyny görkezdi.
Gurultaýyň soňky gijesinde Owganystandaky goşunlara komandirlik eden ozalky general, Yrakda öldürilen musulman-amerikan esgeriniň kakasy, Klintonyň gyzy Çelsi dagy çykyp gürledi.
Hepdäniň başynda bu gurultaýda ozalky demokrat prezidentler Jimmi Karter, Bil Klinton, 2008-nji ýylda demokratlaryň prezidentlige kandidatlygy ugrundaky bäsleşikde Hallari Klintondan üstün çykan we soň ony öz adminstrasiýasyna döwlet sekretary edip getiren Barak Obama dagy çykyş etdi.
Mundan tapawutlylykda, geçen hepde respublikanlaryň gurultaýynda hiç bir ozalky respublikan prezident çykyş etmedi ýa ýygnaga gatnaşmady.
Prezident Obama 27-nji iýulda demokrat delegatlara ýüzlenip, Klintonyň prezident bolmak üçin doly taýýar bolandygyny aýtdy.
"Şu ýyl, şu saýlawda men siziň özüme goşulmagyňyzy hem-de sinizmi ret etmegiňizi, gorky-howatyry ret etmegiňizi we özümizdäki iň gowulygy çagyryp, Hillari Klintony Birleşen Ştatlaryň indiki prezidentligine saýlamagyňyzy soraýaryn" diýip, Obama öz sözüni soňlanda aýtdy.
Demokratlaryň Filadelfiýada geçirilen gurultaýy senator Berni Sandersiň, ştatlaryň esasy saýlawlarynda baş kandidatlyk ugrunda geçirilen bäsleşikde Klintondan ýeňlen dalaşgäriň tarapdarlarynyň aýgytly garşylygy bilen başlandy.
Sandersiň tarapdarlarynyň köpüsi we beýleki protestçiler, gurultaýyň geçýän ýeriniň daşynda tutuş hepdeläp demonstrasiýa geçirdiler. Emma ol protestler, gorkulyşyna garanda, kiçiräk we has zorluksyz boldy.
Filadelfiýanyň polisiýa resmileriniň maglumatyna görä, protestçileriň 103 sanysyna jerime salyndy.
Klinton öz sözlän sözünde içeri we daşary meseleler barada gürrüň edip, öz bilim-düşünjesiniň we tejribesiniň gerimini hem-de çuňlugyny görkezdi.
Ol orta gatlagyň girdejileriniň ýokarlanmazlygy, Sandersiň öňe süren okuw jaýlary, töleg nyrhy we student bergileri ýaly meseleleri gozgady. Şeýle-de ol immigrasiýa, ýarag zorlugy, saglygy saklaýyş tölegleriniň ýokrlanmagy, aýallar üçin deňeçer aýlyk haklary ýaly meselelerde durup geçip, gaýta-gaýta Trampy ýaňsylady.
“Özüňizden sorap görüň: Siz hakykatdanam Donald Trampyň baş serkerde bolmaga temperamenti bar diýip pikir edýärsiňizmi?» diýip, Klinton sorady.
Tramp we Klinton 26-njy sentýabrda, 8-nji noýabrda bolmaly saýlawdan öňki birnäçe prezidentlik çekişmeleriniň ilkinjisinde ýüzbe-ýüz bolar.


text:
Orsýet, Eýran we Yrak global derejede nebitiň bahasynyň pese gaçmagyny bilelikde nebit önümçiligini azaltmak arkaly saklamak barada Saud Arabystanynyň göz öňünde tutan planyny ret etdiler, diýlip habar berilýär.
Energiýa boýunça aňtaw maglumatynda aýdylyşyna görä, nebiti eksport ediji ýurtlaryň guramasynyň maslahatynda (OPEC) guramanyň iň uly nebit öndüriji agzasy Saud Arabystany guramanyň agzasy bolmadyk Orsýet ýaly ýurtlaryň goşulan ýagdaýynda öz öndürilýän nebitiniň möçberini günde 1 million barel azaltmaga taýýardygyny aýdypdyr.
Emma Orsýet, Eýran we Yrak bu pikiri derhal ret edipdir.
Orsýet şu ýyl postsowet döwründe iň köp mukdarda nebit çykardy. Yrak we Eýran nebit önümçiligini geljekki ýyllarda has artdyrmakçy bolýarlar.


text:
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň ýaýradan metbugat beýanatynda, Türkmenistanyň hukuk goraýjy we howpsuzlyk edaralarynyň wekilleriniň "Adatdan daşary ýagdaýlara gözegçilik etmek" atly iki hepdelik kursy tamamlandyklary aýdylýar.
Bu kursa Türkmenistanyň Içeri içler ministrliginiň we Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň 20-den gowrak wekilleriniň gatnaşandygy habar berilýär.
Bu çäre ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Diplomatik howpsuzlyk gullugynyň hyzmatdaşlyk we taýýarlyk baradaky programmasynyň çäklerinde geçirildi.


text:
Bütindünýä Saglyk Guramasynyň rak keselleri boýunça ekspertleriniň aýtmagyna görä, mobil telefonlar adamyň beýnisinde rak keselleriniň käbir görnüşleriniň döremegine sebäp bolup bilýär.
Guramanyň ekspertleri mobil telefonlaryny ulanmagy mümkin boldugyça çäklendirmäge çagyryş edýärler.
Ekspertler mobil telefonlarynyň näderejede howpludygy barada anyk bir zat aýtmazdan ozal, degişli barlaglaryň geçirilmelidigini aýdýarlar.
Rak keselleri boýunça ekspertler hiç hili täze barlaglary geçirmän, ozalky geçirilen barlaglary seljerip, bu netijä gelipdirler.
Häzir dünýäde bäş milliarda golaý adamyň mobil telefon ulanýandygy çak edilýär.


text:
Eger günäli tapylsalar, özbek raýatlary «parahatçylyga we durnuklylyga garşy» pul üçin uruşmak, terrorçylyk, jynsy, etniki ýa dini ýigrenji öjükdirmek ýaly jenaýatlar üçin raýatlykdan mahrum edilip bilner.
Döwlet eýeçiligindäki media 11-nji awgustda, prezident Yslam Karimow tarapyndan gol çekilenden bir gün soň, Özbegistanyň raýatlyk baradaky kanunçylygyna düzedişleri çap etdi.
Bu kanun taslamasy parlamentiň aşaky palatasynda 29-njy iýulda, ýokarky palatasynda bolsa 6-njy awgustda tassyk edildi.
Ýüzlerçe özbek raýaty dürli ekstremist toparlaryň, şol sanda «yslam döwleti» toparynyň hatarynda söweşýär diýip bilinýär.


text:
Şu gün ir säherden Ahal welaýatynyň “Ýaýla” dag etek ýeri diýseň köp adamly boldy. Giden şäherjigi ýatladyp duran bu sährada gadymy Nowruz baýramyna bagyşlanan bahar dabaralary geçirildi.
Bu ýerde ýurduň ähli welaýatlarynyň ak öýleri, hiňňildikler, konsert meýdançalary söwda nokatlary, gazanlarda atarylan milli tagamlary, şeýle hem, öri meýdanlarynda gapdaly alabaýly aga-ýana dönüp ýören goýun-guzulary, düýeleri, çarýana galýan ahalteke bedewleri dabaranyň özboluşly bezegine öwrüldi.
Bäş welaýatdan bolan belli folklor we tans toparlarynyň, bagşy sazandalaryň we estrada aýdymlarynyň çykyşlary, milli amaly-haşam sungatynyň we el işleriniň görkezilişi, pälwan tutluşyklary, ýaglyga towusmak, düzzüm ýaly gadymy oýunlar hem-de dürli sport çäreleri diňe bir ildeşlerimizde däl, eýsem, daşary ýurtly syýahatçylarda hem ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Olar “Türkmenportalyň” habarçysyna beren gürrüňlerinde baýramçylyk dabarasynyň gerimine we özboluşly äheňde guralyşyna haýran galandyklaryny mälim etdiler.


text:
22-nji fewralda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatdaky gurluşyk obýektlerine aýlandy. Ol ozaly bilen Fransiýanyň “Buig” kompaniýasynyň gurýan binasyna bardy.
Kompaniýanyň baş direktory Mişel Oşe döwlet baştutanynyň görkezmesi bilen taýýarlanan täze proýektleri görkezdi. Şolaryň arasynda Türkmenistanynyň Adalat ministrliginiň, Döwlet gümrük gullugynyň, täze myhmanhananyň binalary bar.
Mundan hem başga prezident täze, özboluşly Gün diňiniň proýekti bilen tanyşdy. Diňde gün energiýasy bilen ýagtylandyrýan sistema oturdylar diýip, türkmen metbugaty ýazýar.


text:
Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk we Goranmak ministrlikleriniň ýolbaşçylary wezipelerinden boşadyldy.
Döwlet howpsuzlygy maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlygy maslahatynyň sekretary general-leýtenant Ýaýlym Berdiýewi Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministri wezipesinden, şeýle-de general-maýor Begenç Gündogdyýewi Goranmak ministri wezipesinden boşatdy.
Ýaýlym Berdiýew Goranmak ministri wezipesine bellendi, Begenç Gündogdyýew bolsa Türkmenistanyň ýaragly güýçleriniň harby-deňiz güýçlerine ýolbaşçy edilip, bellendi.
Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministri wezipesine general-leýtenant Güýçgeldi Hojaberdiýew bellendi.


text:
ABŞ-nyň resmileri pedofiliýa, ýagny çagalara jynsy zorluk görkezmek aýyplamalary boýunça 255 adamyň tutulandygyny aýdýarlar.
“Operation iGuardian” (“Men hossar operasiýasy”) atly ýörite çäreler ABŞ-da we dünýäniň beýleki sekiz döwletinde geçirilipdir. Bu operasiýanyň dowamynda çagalaryň jynsy zorluga sezewar edilişini, çaga pornografiýasyny ýaýradýan adamlaryň nyşana alnandygy bellenilýär.
Pedofiliýada güman edilýänleriň aglabasynyň ABŞ-da tutulandygy aýdylýar. Şeýle-de operasiýanyň çäginde Braziliýada, Kanadada, Ysraýylda, Meksikada, Fillipinlerde, Singapurda, Günorta Koreýada we Taýlanda dagy tussag etmeleriň amala aşyrylandygy nygtalýar.
Tussag edilenleriň 17-siniň jemgyýetçilik tarapyndan ynam bildirilýän, şol sanda mekdep mugallymy, ruhany ýaly wezipelerde işländigi hem bellenilip geçilýär.


text:
ABŞ-nyň ýokary derejeli diplomaty Owganystana halkara kömeginiň dowam etdirilmeginiň ýurtda korrupsiýa garşy we adam hukuklarynyň depelenmegine garşy göreşdäki öňegidişlige bagly boljagyny aýdýar.
ABŞ-nyň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekili Daniel Feldman maliýe kömegini beriji donorlaryň Londonda geçirilýän konferensiýasynyň öňüsyrasynda, 2-nji dekabrda, Brýusselde eden çykyşynda täze owgan hökümeti “fundamental reformalary geçirmek borjuny” öz üstüne alýan hem bolsa, entek kän işiň edilmelidigini aýtdy.
Donorlaryň talaplary
Feldman telefon arkaly AÝ/AR-nyň sowallaryna jogap berip, donorlaryň Owganystanyň täze ýolbaşçylygynyň ýurtda korrupsiýa garşy göreşi güýçlendirmek we adam hukuklary bilen bagly ýagdaýy gowulandyrmak boýunça öz strategiýasyny kesgitlemegini isleýändigini belledi: “Biziň goldawymyzyň bir bölegi reformalaryň ençemesine, şol sanda korrupsiýa garşy reformalar boýunça öňegidişligiň gazanylmagyna itergi berýan mehanimzler arkaly dowam etdiriler”.
Owganystanyň täze prezidenti Aşraf Gani we ýurduň ýerine ýetiriji häkimiýetiniň ýolbaşçysy Abdylla Abdylla Owganystana maliýe kömegini berýän donorlaryň wekilleri bilen Londonda duşuşarlar. Bu ýerde 3-4-nji dekabrda Owganystan boýunça halkara konferensiýa we munuň bilen bagly beýleki çäreler geçiriler.
ABŞ-nyň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekiliniň sözlerine görä, Londondaky konferensiýanyň gatnaşyjylary, 2012-nji ýylda Tokioda özara hasabat bermek barada gelnen ylalaşyga laýyklykda, Owganystanyň borçnamalaryna syn ederler.
Tokio ylalaşygy
Bu ylalaşyga laýyklykda, halkara donorlary Owganystanyň ösüşi üçin 2015-nji ýylda 16 milliard dollar möçberde ýardam etmegi wada berýärler. Öz tarapyndan owgan hökümeti bolsa hökümet reformalaryny geçirmegi, şol sanda ygtybarly saýlawlary geçirmegi, korrupsiýany çäklendirmegi, maliýe pudagynyň aýdyňlygyny üpjün etmegi we adam hukuklaryna hormat goýulmagyny gazanmagy, şol sanda aýal-gyzlaryň hukuklaryny üpjün etmegi wada berýär.
Owganystanyň öňki hökümeti ylalaşygyň bu bölegini berjaý etmek meselesinde halkara tankytlara uçrapdy, täze hökümete hem basyş edilip, ondan ýagdaýy üýtgetmek talap edilýär.
Feldman Owganystanyň iň uly hususy banklarynyň biri bolan “Kabul bankyň” daşyndaky korrupsiýa bilen bagly derňewi gaýtadan başlamak boýunça ädimleri makullady. Bu bank 2010-njy ýylda 1 milliard dollar möçberdäki bergä batyp, ýapylypdy.


text:
Russiýaly işewür Gennadi Timçenko prezident Wladimir Putiniň ýurduň Hytaý bilen biznes gatnaşyklarynda özünden Moskwanyň esasy adamy bolmagyny sorandygyny aýtdy. Timçenko garşy Birleşen Ştatlary tarapyndan sanksiýalar girizilipdi.
Timçenko asly orsýetli milliarder bolup, ol dzýudo boýunça Putiniň öňki egindeşidir. Şu hepde Putin bilen Hytaýa sapar edenleriň arasynda Timçenko hem bardy. Ol öz baýlygyny “Gunwor Group” nebit-gaz kompaniýasynyň döredijileriniň biri hökmünde gazandy.
Sank-Peterburg şäherinde eden çykyşynda Timçenko iki ýurduň arasynda bilelikdäki ençeme proýektleri, şol sanda Kryma köpri we tunel gurmagy göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Şeýle-de, ol Russiýa Birleşen Ştatlaryndan satyn alan ýokary tehnologiýa enjamlaryň deregine Hytaýdan alýan tehnologiýa harytlarynyň sanyny artdyrmagy planlaşdyrýar diýdi.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu Orsýetiň Ankarany Siriýadaky “Yslam döwleti” toparynyň söweşijilerinden nebiti satyn almakda aýyplamak arkaly özüniň Türkiýäniň howa giňişligini bozandygynyň “üstüni ýaşyrjak” bolýandygyny aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Türkiýäni orsýet uçaryny oka tutup, özi üçin girdejili nebit söwdasyny gorajak bolmakda aýyplady. Türkiýe bu aýyplamalary ret edýär.
Dawutoglu 1-nji dekabrda eden çykyşynda Orsýete ýene çagyryş edip, harby we diplomatik ýollaryny açyk saklamaga ündedi, şeýle-de Orsýetiň pozisiýasynyň Siriýadaky krizisi “Orsýetiň we Türkiýäniň arasyndaky krizise” öwürýändigini belledi.
Türkiýe 24-njy noýabrda özüniň F-16 kysymly uçarynyň oka tutup, ýere gaçyran Orsýetiň Suhoý Su-24M söweş uçarynyň Türkiýäniň howa giňişligini bozandygyny aýdýar.
Orsýet öz uçarynyň Siriýanyň giňişliginde bolandygyny nygtaýar.


text:
Gyrgyzystanyň kanun çykaryjylary parlamentiň täze spikerini saýlamak boýunça gizlin ses berişlikde Sosial demokratik partiýasynyň agzasy Çynybaý Tursunbekowy saýladylar.
Jemi 88 kanun çykaryjy Tursunbekowa ses berdi. 27-nji aprelde geçirilen ses berişlikde “Öňegidişlik” atly partiýanyň wekili Masaliýew 26 ses toplady.
Gyrgyz kanun çykaryjylarynyň parlamentiň täze ýolbaşçysyny saýlamak boýunça 20-nji aprelde geçiren ses berişligi başa barmandy, sebäbi dalaşgärleriň ikisi-de, ýagny “Gyrgyzystan” partiýasyndan Kanat Isaýew we “Öňegidişlik” partiýasyndan Bakyt Torobaýew her biri 51 ses toplapdy.
120 orunlyk parlamente ýolbaşçy saýlamak üçin azyndan 61 ses toplamak gerek.
Gyrgyzystanyň parlamentiniň öňki spikeri Asylbek Jeenbekow öz dogany Sooronbaý Jeenbekow premýer-ministr wezipesine hödürlenenden soň aprel aýynyň başyndan wezipesinden çekilipdi.


text:
Italiýanyň Belarusdaky ilçisi Italiýanyň premýer ministri Silwio Berluskoniniň duşenbe güni Minskä sapara geljegini aýdýar.
Berluskoni soňky onýyllykda Belarusa sapar eden ilkinji Günbatar lideri bolar.
Awtoritar prezident Aleksandr Lukaşenko 1994-nji ýylda häkimiýet başyna geleli bäri Belarus bilen Günbatar ýurtlarynyň gatnaşyklary gaty çäklendi.
Ýewropanyň we Birleşen Ştatlaryň hökümetleri Minskini Belarusda adam hukuklarynyň we demokratiki standartlaryň ýagdaýy sebäpli ýygy-ýygydan tankyt edýärler. Emma şu ýylyň başynda Lukaşenko Italiýa sapar etdi we golaýda özüniň Günbatar bilen gatnaşyklary ilerletmek isleýändigini aýtdy.


text:
Owganystanyň häkimiýetleri ýurduň gündogaryndaky uly asfalt ýolda iki ýolagçy awtobusy bilen ýangyç daşaýan tankeriň çaknyşmagy netijesinde bolan heläkçilikde ölenleriň sanyny kemeltdiler.
Gazny welaýat häkiminiň metbugat wekili Jawed Salanginiň aýtmagyna görä, 8-nji maýda welaýatyň Mukur etrabyndaky ýolda bolan heläkçilikde 52 adam öldi. Gürrüňi edilýän ýol owgan paýtagty Kabuly ýurduň günortasyndaky Gandahar şäherine birikdirýän esasy gatnaw ugrudyr.
Saglyk ministriniň metbugat wekili Ismail Kawusi, heläkçilikde 73 adamyň ölendigi barada hökümet tarapyndan berlen maglumatyň keselhanadaky informasiýalar akymy bilen baglanyşykly “tehniki kynçylyklar” sebäpli ýüze çykandygyny aýtdy.
Gürrüňi edilýän üç ulagyň ot almagyna sebäp bolan çaknyşykda başga-da onlarça adam ýaralandy.


text:
Şu ýyl Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Ogulsapar Myradowanyň türmede ýogalanyna üç ýyl doldy.
12-nji sentýabrda Türkmenistanyň “Owadandepe” türmesinde heläk bolan žurnalistiň urgularyň we gynamalaryň yzy galan jesedi birnäçe günden garyndaşlaryna tabşyrylypdy. Žurnalistiň ölüminiň sebäpleri barada türkmen häkimiýetleri tarapyndan henize çenli resmi düşündiriş berilmedi.
Ynsan hukuklaryny we žurnalistleri goraýjy guramalar O.Myradowanyň ölüminiň sebäplerini garaşsyz derňemek we onuň bilen bilelikde tussag edilip, açyk-aýdyň bolmadyk sud prosesinde türmä höküm edilen žurnalist Annagurban Amangylyjowy we ynsan hukuklaryny goraýjy Sapardurdy Hajyýewi boşatmak çagyryşlary bilen türkmen häkimiýetilerine ýüzlenmegini dowam etdirýärler.
“Serhetsiz Reportýorlar” maglumat ýaýratdy
Ogulsapar Myradowanyň 2006-njy ýylyň 12-nji sentýabrynda Türkmenistanyň türmesinde ýogalmagynyň ýyl dönümine gabatlap ýaýradan maglumatynda žurnalistleri goraýjy “Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň bellemegine görä, şu günki gün daşky dünýäni özüne çekmäge çalyşýan türkmen hökümeti Ogulsapar Myradowa bilen bilelikde tussag edilen ýene iki adamyny zamun saklamagyny dowam etdirýär.
Ogulsapar Myradowa 2006-njy ýylyň 18-nji iýunynda tussag edilipdi. Ondan iki gün ozal žurnalist Annagurban Amangylyjow we graždan aktiwisti Sapardurdy Hajyýew tussag edildi. Halkara guramalaryň habar bermegine görä, olar başda içalyçylykda güman edilip, soň ýarag saklamak ýaly aýyplamalar bilen ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilen sud diňlenişiginde degişlilikde alty we ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdiler. Türkmen Helsinki Fondunyň başlygy Täjigül Begmedowa tussag edilmeginiň hakyky sebäpleriniň olaryň graždan aktiwligi sebäpli bolanlygyny öňe sürdi.
“Munuň şol wagtky rehimsiz hem repressiw şertler bilen bagly bolanlygy hemmä mälim. Adamlaryň islendik graždan aktiwligi repressiýalara sebäp bolýardy. Žurnalist we aktiwist Myradowa, Amangylyjow we Hajyýew dagylar hem şeýle ýagdaýa düşdi. Olar Türkmenistanda ynsan hukuklarynyň ýagdaýy we ýurduň sosial durmuşy barada halkara guramalar bilen işleşenligi üçin azatlykdan mahrum edildiler. Ogulsapar Myradowa bolsa hatda janyndan hem mahrum edildi” diýip, Begmedowa aýtdy.
Täjigül Begmedowanyň sözlerine görä, Annagurban Amangylyjow tussag edilmeginiň öň ýanynda Fransiýanyň TV-5 telewideniýesiniň žurnalistine Türkmenistan barada maglumat taýýarlamakda ýardam bermäge synanyşypdy. Fransiýanyň TV-5 telewideniýesinden maglumat almak başartmady.
“Serhetsiz Reporterlar” guramasynyň ýaýradan maglumatyna görä, soňky döwürde A.Amangylyjowyň we S.Hajyýewiň saglyk ýagdaýlary hasam ýaramazlaşdy. Olar, hususanam, aşgazan, böwrek we aýak kessellerinden ejir çekýärler. Olaryň ýanyna halkara guramalar goýberilmeýär. Myradowanyň, Amangylyjowyň we Hajyýewiň garyndaşlaryna ýurdy terk etmek gadagan edilýär, telefonlary diňlenilýär we olaryň işlemek hem ýokary bilim almak mümkinçilikleri çäklendirilýär.
Käbir maglumatlarda, meseläniň Günbatar döwletleriniň, hususan-da, soňky döwürde Türkmenistan bilen gatnaşyklaryny ösdürýän Ýewropa Bileleşiginiň resmileri tarapyndan hem gozgalýanlygy habar berilýär.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň Ýewropa we postsowet döwletleri boýunça bölüminiň müdiri Elsa Widalyň radiomyza aýtmagyna görä, Türkmenistanyň hökümeti öz adyna halkara guramalar tarapyndan edilýän ýüzlenmelere üns bermän gelýär.
Elsa Widalyň pikirine görä, ýagdaýyň iru-giç ädimme-ädim özgerjegine umyt bar, emma wagt gidýär: “Adamlar türmede galyp, erbet şertlerde saklanýarka, meselä mümkin boldugyndan tiz çözgüt tapmak zerur”.
“Türkmenistanyň özi düşünjeli çemeleşmeli”
Soňky döwürde açyk daşary syýasaty yglan edýän we demokratik Günbatar döwletleri bilen gatnaşyklaryny ösdürýän Türkmenistanyň açyk-aýdyň sud edilmezden türmä basylan adamlaryň tussaglykda galmagyna göz ýummagy dowam etdirmegine näme sebäp bolup biler?
Tajigül Begmedowa şeýle pikirde: “Täze häkimiýetler bu mesele boýunça çynlakaý syýasy erk-isleg bildirmeýär. Häkimiýetler daşarky keşbini gowulandyrmaga çalyşýan hem bolsalar, munuň üçin zerur talaplary ýerine ýetirmeýärler. Meniň pikirimçe, ýagdaýyň özgermegi üçin hem prezident hem-de onuň töweregi öňki režime baha bermeli. Diňe şondan soň olar bar bolan gödek ýalňyşlyklary boýun alyp bilerdiler, bu bolsa öz nobatynda ýurduň daşarky abraýyny gowulandyrardy”.
“Eger prezident G.Berdimuhamedow aýdýan sözleriniň edýän işlerine gabat gelmegini isleýän bolsa, Hajyýew we Amangylyjow tussaglykdan boşadylmaly” diýip, “Serhetsiz Reporterlar” Guramasy 16-njy sentýabrda ýaýradan maglumatynda ýazdy we Ogulsapar Myradowanyň ölüminiň ýyl dönümi bilen baglylykda, şeýle-de, Ýewropa Bileleşigine hem ýüzlenip, “Türkmenistan bilen söwda hem diplomatiýa taýdan islendik amatly mümkinçilikler ynsan hukuklarynyň we pikir azatlygynyň ähmiýetini gaçyrmaly däl” diýip nygtady.
Türkmen Helsinki Fondunyň başlygy Täjigül Begmedowanyň pikirine görä, halkara jemgyýetçiliginde Türkmenistany halkara borçlaryny ýerine ýetirmäge çagyrmak hukugy bar, emma ýurduň içerki ýagdaýynyň özgermegi üçin Türkmenistanyň özi düşünjeli çemeleşmeli.


text:
Polisiýa Boston marafonynda bolan partlamalarda güman edilýän iki adamyň biriniň polisiýa bilen atyşykdan soň ölendigini aýdýar.
Güman edilýänleriň ikinjisi Bostonyň golaýynda, Wotertown şäherçesinde bolan ýaragly söweşden gaçyp gutuldy.
Massaçusetsiň ştat polisiýasynyň polkownigi Tim Alben žurnalistlere anna güni irden güman edilýäniň daş keşbiniň suratlardaky we wideoýazgydaky iki adama çalymdaşdygyny gürrüň berdi. Bu iki adam duşenbe güni Boston marafonynda bolan ganly partlamalar bilen baglylykda sorag etmek üçin gözenilýärdi.
"Biziň edil häzir gözleýänimiz duşenbe güni Boston marafonynda bolan partlamalar bilen ilteşiklilikde güman edilýän ikinji adama çalymdaş ak papakly şahs."
Güman edilýän Johar Sarnaýew
Birleşen Ştatlaryň metbugat habarlaryna görä, güman edilýänler demirgazyk kawkazly iki dogan. Assoşeýted Presiň kanun goraýjylardan ele salan maglumatyna görä, gaçyp gutulan 19 ýaşly Johar Sarnaýew bolmaly. Nýu-Ýork Taýms gazeti kanun goraýjy resmä salgalanyp, polisiýa bilen atyşykda öleniň Tamerlan Sarnaýewdigini ýazýar.
Bu wakalar penşenbe güni agşam, Massaçusetsiň Tehnologiýa inistitutynyň kampusynda bolan atyşykda bir polisiýa ofiseri ölüm ýarasyny alandan soň gaty çaltlykda ýaýbaňlandy.
Alben wakalaryň ýaýbaňlanyşy barada metbugata şeýle maglumat berdi:
"Kampusda polisiýa ofiseri tüpeňlendi we bedenine düşen ýaralar sebäpli wepat boldy. Şonuň ýaly-da Kembrižde Mercedes SUV awtoulagy alnyp gaçyldy. Iň soňunda ol maşyn şu ýerden, Wotertowndan çykdy we Wotertown polisiýasy tarapyndan yzarlandy. Polisiýa şu ýerden uzak bolmadyk ýaşaýyş etrabyna bardy we şol ýerde Wotertown polisiýasynyň ofiserleri bilen SUV-iň (amatsyz ýollara niýetlenen Mersedesiň) içindäki iki güman edilýäniň arasynda atyşyk bolýar."
Alben güman edilýänleriň biriniň polisiýa bilen çaknyşyk mahalynda agyr ýaralanandygyny aýtdy.
"Kowalaşyk mahalynda ol maşyndan polisiýa ofiserleriniň ulagyna birnäçe partlaýjy zyňyldy. Bilşimize görä, atyşyk wagty güman edilýänleriň biri ýaralandy we ahyrynda tussag edildi. Güman edilýänleriň ikinjisi maşyndan gaçyp gutulmagy başardy we ol ýerde häzir berk gözleg-agtaryş işleri barýar."
Tussag edilen ýaraly biraz soň hassahanada ýogaldy. Hassahananyň doktory onuň bedeninde bir topar ok ýarasynyň, şeýle-de mümkin bolan partlama ýarasynyň bolandygyny aýtdy.
"Bu bir terrorist"
Boston polisiýasynyň komissary Ed Deýwis hem anna güni irden žurnalistlere özleriniň gözleýän adamy barada gürrüň berdi:
"Biz bu bir terrorist diýip bilýäris. Biz bu adam bu ýere adam öldürmek üçin gelipdir diýip ynanýarys. Biziň ony tussaghana salmagymyz gerek."
Polisiýanyň we beýleki kanun goraýjy gulluklaryň agzalary bu töwerekde öýme-öý aýlanyp, ikinji güman edilýäniň gizlenip biljek ýerlerinde gözleg-agtaryş işlerini geçirýärler.
Bu töweregiň ilatyna jaýlaryny içinden gulplap oturmak we gapylaryny polisiýadan başga hiç kime açmazlyk barada duýduryş berildi.


text:
Daşoguzda döwlet işgärleriniň eýýäm ençeme aýlap gijikdirilip saklanan zähmet haklary berlip başlandy. Häzir sentýabryň aýlyklary işgärleriň plastik kartlaryna geçirilse-de, olary nagtlaşdyrmak kynçylygy ýüze çykdy.
Gepiň gerdişine ýatlatsak, eýýäm ençeme ýyldan bäri hökümetden aýlyk alýanlaryň zähmet haklary bank arkaly, olaryň ýörite plastik kartlaryna geçirilip; pullary soňy bilen diňe bankomatlar arkaly nagtlaşdyryp bolýar.
29-njy noýabrda daşoguzly býujet işgärleriniň sentýabryň aýlyklarynyň hasaplaryna geçirilendigi mälim edilensoň, welaýatyň etrapdyr şäher merkezlerindäki bankotmatlaryň öňünde, şol sanda medeni merkezden çetdäki obadyr daýhan birleşiklerinden onlarça kilometr ýoly söküp gelen, ýüzlerçe adamdan ybarat nobaty synlasa bolýardy.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky habarçysy Mekan Täşliýew Köneürgençdäki bäş bankomatdan üçüsiniň sandan çykyp, diňe “Daýhanbankdaky” we “Altyn Asyr” aragatnaşyk bölümindäki bankomatlaryň işlemegi nobatlaryň has-da uzamagyna getirendigini gürrüň berdi.
Mekan nobat üstünde dawa-jenjelleriň döreýändigini, sişenbe güni adamlaryň gije sagat 10-da hem nobatynyň ýetmegine garaşyp durandyklaryny belledi.
Şol bir wagtda, Azatlyk Radiosynyň sebitdäki beýleki çeşmeleri nobatyň ýeteni bilenem aýlygyňy nagtlaşdyryp biljegiňiň gümanadygyny aýdýarlar.
“Her 10-15 adamdan soň bankomatlarda pul gutarýar. Bankomatlary täzeden pul bilen doldurýançalar hem ençeme sagat garaşmaly. Üstesine-de bankomatlarda tehniki näsazlyklar sebäpli kartlaryny yzyna çykaryp bilmeýänler hem az däl” diýip, efirde atlandyrylmasyzlygyny soran, aýlygyny nagtlaşdyryp bilmedik daşoguzly mugallymlaryň biri aýdýar.
Şol bir wagtda, plastik kartlardan çekip bolýan pullara hem çäklendirme bar. Atlandyrylmasyzlygyny soran daşoguzly mugallym her bir adamyň diňe 100 manady nagtlaşdyryp bilýändigini; eger-de “zerurlyk üçin gerekdigi” dogrusynda arçynlykdan ýa mekdep direktoryndan güwänama bolsa, kadadan çykma hökmünde, 500 manada çenli nagtlaşdyrmaga rugsat edilýändigini aýtdy.
Galyberse-de, zähmet haklarynyň geçirilýän plastik kartlaryny beýleki söwda gatnaşyklarynda ulanyp bolmaýandygy nygtalyp geçilýär.
Bu aralykda, eýýäm ýarym ýyldan gowrak wagt bäri Türkmenistanyň dürli pudaklarynda işleýänlerden zähmet haklaryny wagtynda alyp bilmän, ençeme aýlap kösenýändikleri barada dowamly maglumatlar gelip gowuşýar.
Türkmen resmileri we döwlet mediasy býujet işgärleriniň aýlyklarynyň gijikdirilmegi bilen baglylykda häzire çenli hiç hili maglumat ýa düşündiriş bermediler. Geçen hepdäniň ahyrynda prezident G. Berdimuhamedow býujet işgärleriniň dekabr aýlyklarynyň Täze ýyla çenli berilmelidigini tabşyrsa-da, ol eýýäm ençeme aýlap saklanylyp gelinýän zähmet haklary barada kelam agyz söz aýtmady.
Sözüň ahyrynda jemlesek, türkmenistanlylaryň aýlyklarynyň gijikdirilmegi, ýurtda azyk hartylarynyň bahalarynyň telim esse ýokarlanan we käbir möhüm, şol sanda şeker, ýag, un ýaly gündelik harytlaryň gytçylyk döwrüne gabat geldi.


text:
Damask hökümet güýçleriniň, Liwanyň söweşiji "Hezbolla" topary bilen birigip, takmynan üç hepdä çeken söweşden soň Siriýanyň strategik serhet şäheri Kusairi yzyna alandygyny habar berýär.
Ýöne "Hezbolla" özüniň Siriýada söweş meýdanynda gazanan ilkinji üstünligine guwansa-da, analitikleriň aglabasy bir gün bu ýeňiş serhetdeş ýurtlarda şaýylar bilen sünnüleriň arasynda konflikt oduny tutaşdyrar diýip, duýduryş berýärler.
Adamlary has-da beter aladalandyrýan howplaryň biri bu konfliktiň Liwanyň öz içine ýaýramagydyr.
Liwanly söweşijiler
Fransiýanyň Lýondaky Gremmo ylmy-barlag merkeziniň direktory Fabris Balanş munuň sebäbini Kusairde ýüz beren söweşiň esasy böleginiň liwanly şaýylar bilen liwanly sünnüleriň arasynda bolandygy bilen düşündirýär: "Hezbolla” toparynyň Siriýadaky söweşe garyşmgy gaty möhüm zat. Sebäbi Kusairde liwanly söweşijiler-de bar. Siriýaly gozgalaňçylary goldaýan sünni söweşijiler bar. Şol sebäpden biz Kusairdäki söweşe Liwan söweşi hem diýip bileris. Dogry, ol Liwanyň territoriýasy däl, ol serhet, ýöne ol ýerde özara uruşýan liwanlylar bar".
Balanşyň aýtmagyna görä, Siriýanyň hökümetiniň Liwan serhediniň 10 kilometrliginde ýerleşýän Kusair howpsuz diýmegi liwanly sünni we şaýy söweşijileriniň arasyndaky başa-baş urşuň soňlanandygyny aňladanok.
Beýrutyň Amerikan uniwersitetiniň politologiýa boýunça professory Hilal Haşan hem bu pikir bilen ylalaşýar. Onuň aýtmagyna görä, demirgazyk Liwanda tarapdarlary barha köpelýän salafist toparlar Liwanda täsir ugrunda "Hezbolla" bilen Siriýada uruşýarlar.
"Siriýada söweşýän müňlerçe liwanly, aýratyn-da demirgazyk liwanly sünnüler bar. ”Hezbolla” toparynyň başlygy Hasan Nasrullah öz soňky çykyşynda 'Liwanda uruşmalyň. Kim uruşjak bolsa, Siriýa baryp, urşalyň' diýdi" diýip, Haşan aýdýar.
Haşanyň bellemegine görä, Tripolide Siriýa režiminiň tarapyny çalýanlar bilen onuň opponentleriniň arasynda wagtal-wagtal bolýan çaknyşyklary aýdaýmasaň, häzirki wagtda taraplaryň hiç biri söweşi öz watanyna getirmäge meýilli görnenok.
Şaýy-sünni bölünişigi
Siriýada liwanly sünni we şaýy toparlaryň arasyndaky çaknyşyklar çet ýurtly söweşijileriň regiondaky ýurtlardan Siriýa baryp, şaýy-sünni liniýasy boýunça konflikte goşulýandygyny görkezýär.
Teodore Karasik Dubaýyň Ýakyn Gündogar we Aýlagyň harby analizleri institutynyň işgäri. Ol şeýle duýduryş berýär: "Meniň pikirimçe, muňa sünni-şaýy bölünişigi diýip garamak - iň aňsady. Geçmişde sünnüler bilen şaýylaryň arasynda uly uruşlar boldy. Bu uruşlaryň taryhyna seredenimizde bularyň bir ýyla däl-de, onlarça ýyla çekenini görýäris. Meniň pikirimçe, Siriýadaky sünnüler bilen şaýylaryň arasyndaky urşuň Liwan ýaly ýerlere syrykmagy biziň dolanuwsyz nokada gelendigimizi görkezýär".
Görnüp duran howpa garamazdan, çet ýurtly söweşijileri Siriýa iberýän toparlaryň hiç biri özüniň bu işinden el üzerli görnenok.
Ýaranlar
Analitik Haşan Eýran tarapyndan goldalýan "Hezbolla" toparynyň gaty işjeňdigini, sebäbi onuň özüniň mundan beýläk aýak üstünde galmagynyň bu söweşiň netijesine baglydygyny aýdýar.
"Siriýa ”Hezbolla” toparyna diri galmaga mümkinçilik hödürleýär. Bu toparyň ok-därisi, işgärleriniň Eýrana sapary, ähli zat, Siriýanyň üsti bilen bolýar. Siriýanyň elden gitmegi Siriýa-Hezbolla-Eýran ýaranlygynyň dargamagyna getirer. Şol sebäpden "Hezbolla" Siriýada uruşmak bilen Liwanda öz barlygyny goraýandygyna ynanýar" diýip, Haşan belleýär.
Bu duýgy ekstremistik sünni ýolbaşçylarda-da bara meňzeýär. Üstümizdäki ýylyň başlarynda "Hezbolla" Siriýa gireninden soň Katarda ýaşaýan müsürli ruhany Ýusuf al-Karadawy "eýranly şaýylar" sünni musulmanlary "iýmäge" synanyşýarlar diýip, duýduryş berdi.