text:
Meksikan aýlagynda betbagçylyga uçran skwažnadan nebitiň çykyp-çykýamaýanydygy bilen bagly ýagdaýy ýörite komissiýa doly öwrenýänçä, ýurtda çuňdan burawlamaga alty aýlyk maratoriýa grizilýändigini ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ak Tamda bolan metbugat konferensiýada yglan etdi we British Petroleum kompaniýasynyň buraw platformasynda bolan partlamany “aýlyganç katastrofa” diýip atlandyrdy.
Kompaniýanyň işine Waşingtonyň doly kontrollyk edýändigini, bu betbagçylygyň ýetiren zyýanynyň öwezini British Petroleumdan talap etjekdigini Obama aýtdy.
Ekspertleriň berýän bahasyna görä, her gün aýlagyň suwuna 12 bilen 25 müň barrel aralygynda nebit goşulýar.
ABŞ-nyň territorial suwlaryndaky ekologik katastrofa bilen bagly geçirilen jemgyýetçilik pikir soralyşygynda 60% amerikaly hökümetiň görýän çärelerinden kanagatlanmaýandygyny aýtdy.


c: text/html

text:
16-njy dekabrda Obamanyň administrasiýasynyň Birleşen Ştatlaryň Owganystan boýunça strategiýasy barada ýörite beýanat etmegine garaşylýar. Eýsem, ondan nähili täzeliklere garaşyp bolar?
ABŞ-nyň Owganystan boýunça strategiýasy barada jemgyýetçilige ýetiriljek maglumatynda käbir öňegidişlikleriň bolandygy, ýöne ýene-de köp kynçylyklaryň bardygy barada gürrüň ediler diýlip garaşylýar.
Prezident Barak Obama öten ýyl Owganystana goşmaça 30 müň esger iberýändigini aýdanda, strategiýanyň täzeden gözden geçiriljekdigini bildiripdi. Munuň maksady howpsuzlyk jogapkärçiligini owganystanlylaryň özlerine tabşyryp, amerikan esgerleriniň 2011-nji ýylyň tomsunda yzlaryna dolanmagyna şert döretmek.
Ýöne 2010-njy ýyl soňky dokuz ýyl bäri barýan uruşda iň ganly ýyl boldy. Talyban bilen söweşlerde NATO güýçlerinden 700 töweregi esger öldi. Bularyň hem iň bärsinden 475-si amerikanlylar.
Gazanylan üstünlikler nämede?
Ýöne gazanylan üstünlikler-de ýok däl. Mysal üçin, şu ýyl Pakistanyň serhediniň golaýynda ýerleşýän Kunar welaýatyndan gozgalaňçylardan öldüirilenleriň ýa ele salnanlaryň sany 850 töweregi.
Muňa garamzdan, Owganystanyň uly bölegi häzirem Talybanyň kontrollygynda. Ýurtda korrupsiýa giňden ýaýran. Owgan howpsuzlyk güýçlerini türgenleşdirmek hem garaşylandan kyn bolup çykdy. Şol sebäpden yglan ediljek strategiýada möhüm bir özgeriş bolar diýlip, pikir edilenok.
2003-nji ýyldan 2005-nji ýyla çenli Owganystanda birleşen güýçlere serkerdelik eden general-leýtenant Deýw Barno ýagdaýy şeýle düşündirýär: “Munuň esasy sebäbi amerikan esgerleriniň Owganystanyň hemme regionlaryna doly baryp bilmeýänliginde. Ýagdaý iň bärsinden üstümizdäki ýylyň sentýabr aýyna çenli şeýledi. Şol sebäpden indi birnäçe wagt bäri, hemmeleriň ykarar edişi ýaly, geljek ýyla çenli bu güýçleriň täsiri doly duýulmaz”.
Arzuwlar we reallyk
Öten hepde Owganystana sapar eden Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Robert Geýts 8-nji dekabrda prezident Hamid Karzaý bilen geçirilen metbugat konferensiýasynda häzirki bar bolan strategiýanyň hem öňat netijeleri berýänligini aýtdy
Ol, hususan-da, seyle diýdi: “Gazanylan öňegidişlik şu geçen sanlyja aýyň içinde-de meniň garaşanymdan ýokary bolup çykdy. Talyban indi öten ýylkydan has az territoriýalara kontrollyk edýär. Zulum-sütemsiz ýaşaýan owganystanlylaryň sany barha artýar. Olar indi özleriniň we maşgalalarynyň ýaşaýyş ýagdaýyny gowulandyrmak üçin zähmet çekýärler”.
Karnegi merkezinde halkara parahatçylygy boýunça iş alyp barýan ekspert, Owganystandaky howpsuzlyk we syýasy ösüşleri öwrenýän Gilles Dorronsoro Birleşen Ştatlaryň strategiýasyna tankydy garaýanlaryň biri. Onuň garaýşyça, Birleşen Ştatlar esgerlerini Owganystandan planlaşdyrylyşy ýaly çykaryp bilmez.
“Amerikan hökümeti kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolar. Sebäbi Talyban güýçli. Ýewropalylar hem öz esgerlerini çekýärler. Onsoň diňe Talybanyň öňüni almak üçin amerikan harbylary 2011-nji we 2012-nji ýylda köpräk esger sorar. Şeýlelikde, biz ýaragly güýçleri çykararlyk ýagdaýda däl. Bu urşuň ýene-de güýjemegi bolar” diýip, Dorronsoro belledi.
Strategiýa baradaky täze maglumatda owgan gozgalaňlarynda Pakistanyň roly barada hem durlup geçiler diýlip garaşylýar. Talybanyň Owganystan bilen Pakistanyň arasynda hereket etmegi koalision güýçleriň işini kynlaşdyrýar. Barnonyň pikiriçe, bu gaty möhüm mesele.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Penşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Orsýetiň Döwlet Dumasynyň GDA döwletleri boýunça işleri hem-de watandaşlar bilen aragatnaşyklar Komitetiniň başlygy Leonid Sluski hem-de Döwlet Dumasynyň başlygynyň geňeşçisi Mihail Krotow bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Şeýle-de, prezident G.Berdimuhamedow penşenbe güni Azerbaýjanyň premýer-ministriniň birinji orunbasary Ýagub Eýýubowy hem kabul etdi.
Ýagub Eýýubow iki ýurduň hökümetara toparynyň üçünji maslahatyna gatnaşmak üçin ýörite delegasiýa ýolbaşçylyk edip, Aşgabada barypdy.
Mundan daşary, penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti BMG-niň Bosgunlar baradaky Ýokary Komissarlygynyň müdirliginiň Merkezi Aziýadaky ýörite wekili Saber Azami bilen-de duşuşdy.


text:
Gazagystanda žurnalistleri goraýjy hökümete degişli bolmadyk guramanyň ýolbaşçysy garaşsyz žurnalyň ýapylmagyna garşy protest hökmünde açlyk çekmek aksiýasyna goşuldy.
Ramazan Esergepow Gazagystanyň Almaty şäherinde açlyk çekýän Gulžan Erghaliýewanyň aksiýasyna 26-njy ýanwarda goşuldy.
Ençeme ýyl bäri kanun goraýjy guramalaryň basyşyna duçar bolýan tanymal žurnalist Erghaliewa özüniň “Adam bol” atly žurnalynyň ýapylmagyna garşy protest bildirip, 19-njy ýanwarda açlyk yglan edipdi.
Dekabr aýynda Almaty şäheriniň sudy žurnaly uruşy wagyz etmek üçin ýapmak kararyny yglan etdi.
Suduň kararyna žurnalyň Ukrainada sürgünlikde ýaşaýan oppozision lider Aidos Sadykow bilen söhbetdeşligi çap etmegi sebäp boldy.
Söhbetdeşlikde Sadykow Orsýetiň Ukrainadaky konflikte goşulmagyny ýazgardy.


text:
Aşgabat, 16-njy ýanwar. “Türkmenportal”.
Lebap welaýatynda ekologiýa syýahatçylygy barha uly meşhurlyga eýe bolýar diýip, “Türkmenistan: altyn asyr” elektron neşiri ýazýar. Köýtendagyň golaýyndaky “Lebapsyýahat” Döwlet syýahatçylyk kärhanasynyň syýahatçylyk bazasynda syýahatçylar üçin dynç alşy diýseň gyzykly geçirmäge ähli şertler döredilipdir.
Bu ýerde ajaýyp tebigy gözellikler az däl. Olaryň iň esasylarynyň biri hem dinozawrlaryň üsti tekiz belentlikdäki aýak yzlarydyr. Bolup geçen süýşgünden soň, biziň günlerimizde üsti açylan dünýä belli bu aýak yzlary 150 million ýyl mundan ozal galdyrylypdyr.
Köýtendagda gözelligi bilen göreni haýrana goýýan jülge, şol sanda Kyrk gyz atly keremli ýer bar. Şeýle hem seýrek duş gelýän miweli baglary bolan Unaby jeňňelligi, Köýten köli we kükürtli wodoroda baý Gaýnarbaba çeşmesi bu ýeriniň esasy gymmatlyklary bolup durýar.
Syýahatçylar bu täsin ýerleriň gözelliklerini höwes bilen synlaýarlar, öwrenýärler, mähriban tebigata aýawly garaýarlar, surat alýarlar, bu künjekde ýaşaýan ýaşulularda bar bolan gyzykly maglumatlar bilen tanyşýarlar.


text:
Hukuk kömegini bermek işi - Türkmenistanyň çäginde amala aşyrmak üçin Tükmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ygtyýarnama almak talap edilýän işiň aýry-aýry görnüşi
Ygtyýarnama ygtyýarnamala şu hukuklary berýär:
* raýat işleri boýunça we edara ediş hukuk tertibiniň bozulmalary baradaky işler boýunça kazyýetde, araçy kazyýetde we beýleki edara düzümlerinde hem-de jemgyýetçilik    guramalarynda wekilçilik etmäge;
* jenaýat işleri boýunça goraýjy, jebir çekeniň, raýat hak isleýjiniň we raýat jogap berijiniň wekili hökmünde anyklaýyş işleri geçirilende, deslapky derňewde hem-de kazyýetde    gatnaşmaga;
* Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, hukuk meseleleri boýunça dil üsti bilen maslahatlary, şeýle hem düşündirişleri bermäge, hukuk häsiýetli arzalary, şikaýatlary we beýleki resmi    namalary düzmäge hem-de beýleki hukuk kömegini bermäge.
Ygtyýarnamanyň hereket ediş möhleti:
a) edara görnüşli taraplara - 3 ýyl möhlete;
b) şahsy taraplara - hereket ediş möhleti çäklendirilmezden berilýär.
Hukuk kömegini bermek işini amala aşyrmak üçin ygtyýarnama almak üçin şu aşakdaky resminamalar berilýär:
1) Edara görnüşli tarap üçin:
a)Arza
b) Dörediş resmi namalarynyň notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen nusgalaryny;
ç) Edara görnüşli taraplaryň Ýeke-täk döwlet sanawyndan nusgasyny;
d) Ygtyýarnamanyň dalaşgäriniň wekiliniň ygtyýarlyklaryna güwä geçýän ynanç hatyny ýa-da buýrugy;
e) Edara görnüşli tarapyň işgär wezipe sanawynda durýan, hukuk kömegini bermek işi bilen meşgullanýan hünärmenleriň we ýolbaşçylaryň resmi namalaryny;
ä) Ygtyýarlylandyrylýan işiň görnüşini amala aşyrmak üçin Ygtyýarnamanyň dalaşgärinde jaýyň barlygyny (eýeçiliginde, kireýine ýa-da başga kanuny esasda oňa degişliligini) tassyklaýan resmi namalaryň notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen nusgalaryny goşýar.
Edara görnüşli tarap öz düzümine girjek, hukuk kömegini bermek boýunça iş bilen meşgullanjak şahsy taraplar üçin maglumat hem berýär. Edara görnüşli tarapyň döwlet tarapyndan bellige alynmagyna çenli ygtyýarnamanyň alynmagyna ýol berilmeýär.
2) Şahsy tarap üçin:
a)Arza
b) Ygtyýarlylandyryjy edara tarapyndan bellenen görnüş boýunça maglumatlaryň möçberinde sowalnamany;
ç) Pasportyň nusgasyny;
d) Notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen diplomyň we bilimi hakyndaky beýleki resmi namalaryň nusgalaryny;
e) Zähmet depderçesiniň notarial edarasy tarapyndan ýa-da işleýän ýeri boýunça güwä geçilen nusgasyny goşýar.
Ähli resmi namalar sanaw boýunça kabul edilýär.
Edara görnüşli tarapyň guramaçylyk - hukuk görnüşi, döredijiniň düzümi, ady ýa-da hukuk salgysy üýtgän mahalynda ýa-da şahsy tarapyň ady ýa-da ýaşaýan ýeri üýtgände, şeýle hem işiň ygtyýarlylandyrylan görnüşiniň amala aşyrylan hakyky ýeri (ýerleşýän ýeri) üýtgän mahaly ygtyýarnamaly ygtyýarnamany gaýtadan resmileşdirmek hakynda arza bermäge borçludyr.
Arzada ygtyýarnamaly hakynda täze maglumatlar, Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenen halatlarda bolsa, edara görnüşli taraplaryň Ýeke-täk döwlet sanawyna we Döwlet salgyt sanawyna degişli üýtgetmeleriň girizilendigini tassyklaýan resmi nama hakynda maglumatlar görkezilýär.
Edara görnüşli taraplar üçin:
a) Ygtyýarnamanyň gaýtadan berilmegi hakyndaky arza ;
b) dörediş resmi namalarynyň notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen nusgalaryny;
ç) edara görnüşli taraplaryň Ýeke-täk döwlet sanawyndan nusgasyny;
d) Ygtyýarnamanyň dalaşgäriniň wekiliniň ygtyýarlyklaryna güwä geçýän ynanç hatyny ýa-da buýrugy;
e) şu bölümiň ikinji kiçi bölüminde bellenen edara görnüşli tarapyň işgär wezipe sanawynda durýan, hukuk kömegini bermek işi bilen meşgullanýan hünärmenleriň we ýolbaşçylaryň resmi namalaryny;
ä) ygtyýarlylandyrylýan işiň görnüşini amala aşyrmak üçin Ygtyýarnamanyň dalaşgärinde jaýyň barlygyny (eýeçiliginde, kireýine ýa-da başga kanuny esasda oňa degişliligini) tassyklaýan resmi namalaryň notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen nusgalaryny;
f) ygtyýarnamany goşýar.
Edara görnüşli tarap öz düzümine girjek, hukuk kömegini bermek boýunça iş bilen meşgullanjak şahsy taraplar üçin maglumat hem berýär.
Şahsy taraplar üçin:
a) Ygtyýarnamanyň gaýtadan berilmegi hakyndaky arza ;
b) Ygtyýarlylandyryjy edara tarapyndan bellenen görnüş boýunça maglumatlaryň möçberinde sowalnamany;
ç) pasportyň nusgasyny;
d) Notarial edarasy tarapyndan güwä geçilen diplomyň we bilimi hakyndaky beýleki resmi namalaryň nusgalaryny;
e) zähmet depderçesiniň notarial edarasy tarapyndan ýa-da işleýän ýeri boýunça güwä geçilen nusgasyny;
ä) ygtyýarnamany goşýar.
Ähli resmi namalar sanaw boýunça kabul edilýär.
Arzanyň berilmeli möhletleri.
Ygtyýarnamany gaýtadan resmileşdirmek hakyndaky arza edara görnüşli taraplaryň Ýeke-täk döwlet sanawyna we Döwlet salgyt sanawyna degişli üýtgetmeleriň girizilen gününden başlap, ýa-da ygtyýarnamaly tarapyndan (ygtyýarnamalynyň - edara görnüşli tarapyň hukuk oruntutary tarapyndan) işiň ygtyýarlylandyrylýan görnüşiniň amala aşyrylýan hakyky ýeriniň (ýerleşýän ýeriniň) üýtgedilen gününden başlap, on bäş senenama gününiň içinde Ygtyýarlylandyryjy edara berilýär.
Eger ygtyýarnama edara görnüşli tarapyň hukuk oruntutaryna gaýtadan resmileşdirilýän bolsa, onda arza görkezilen hukuk oruntutary tarapyndan berilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2013-nji ýylyň 23-nji awgustynda çykaran 13180 belgili karary bilen tassyklanan, Ygtyýarlylandyrmaga degişli işiň aýry-aýry görnüşleri boýunça ygtyýarlylandyryjy edaralaryň sanawynyň hem-de ygtyýarnamalaryň berilmegi üçin alynýan döwlet pajynyň möçberleriniň 29-njy bölümine laýyklykda edara görnüşindäki taraplaryň we şahsy taraplaryň hukuk kömegini bermek işiniň kody 69.10.10 belgili we döwlet pajynyň möçberi 800 (sekiz ýüz) manat diýlip kesgitlenen.
Eger, Ygtyýarnamanyň dalaşgäri ygtyýarnama bermek barada çözgüt çykarylandan soň, otuz senenama gününiň içinde döwlet pajyny tölemese, Ygtyýarlylandyryjy edaranyň görkezilen ygtyýarnamany ýatyrmak hakynda çözgüt çykarmaga haky bardyr.
Ygtyýarnamany gaýtadan resmileşdirmegiň döwlet pajynyň möçberi ygtyýarnama berlendigi üçin alynýan döwlet pajynyň 0,1 essesi möçberinde kesgitlenýär.


text:
14-nji sentýabrda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndaky ilçisi Daniel Baer Azatlyk Radiosyna ýörite interwýu berdi.
Amerikan resmisi Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň borçlarynyň bardygyny belläp, şeýle diýdi: “Türkmenistan Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurt. Agza ýurtlaryň ählisiniň erkin we adalatly sud etmek, aç-açanlyk, tussaglara adalatly çemeleşmek meseleleri dogrusynda birnäçe borçlary bar. Şeýle-de, bu döwletleriň metbugat azatlygy, hususan-da garaşsyz žurnalistlere edilýän hüjümler bilen baglanyşykly borçlary bar. Bu borçlaryň bozulmagy, haýsy döwletde ýüze çykandygyna garamazdan, olar diňe Birleşen Ştatlaryň hökümeti üçin däl, eýse ÝHHG-ä agza beýleki ýurtlar üçin hem ýiti alada döredýän meseledir”.
Türkmenistan ýygnaga gatnaşman gelýär
Birleşen Ştatlaryň ÝHHG-däki ilçisi ÝHHG-niň öňümizdäki hepde Warşawada geçiriljek ýygnagynda Türkmenistandan gelen wekiller bilen hem duşuşyga garaşýandygyny aýtdy: “Men [Adam hukuklarynyň ýagdaýynyň berjaý edilişi boýunça öňümizdäki hepde Warşawada geçiriljek ýyllyk ýygnakda] raýat jemgyýetiniň we žurnalistleriň wekilleri, şol sanda Türkmenistandan gelen wekilleri bilen işleşmäge mümkinçiligiň bolmagyna garaşýaryn. Gynansak-da, Türkmenistan ençeme ýyl bäri bu ýygnagy boýkot edip, oňa gatnaşmazlygy saýlap gelýär. Emma Türkmenistanyň hökümeti öz bähbidine bir zady edip, ýagny olar ýygnaga gatnaşyp, ýurt baradaky aladalary diňläp bilerdiler”.
Amerikan resmisi aýratyn alada döredýän meseleler barada ýörite mehanizmiň hem bardygyny aýdyp, şeýle diýdi: “ÝHHG-niň düzüminde “Moskwa mehanizmi” diýlip atlandyrylýan ýörite proses bar. Oňa görä belli bir alada döredýän mesele dogrusynda has köp maglumatlary toplamak, faktlary yzarlamak prosesi başladylyp bilinýär. Türkmenistan babatynda “Moskwa mehanizmi” 2003-nji ýylda başladyldy. Onda şondan bir ýyl öň “häkimiýeti agdarmak synanyşygy” diýlip atlandyrylan wakalardan soň juda täsin tussag etmeler we sud işleri bolup geçipdi”.
Içgysgynç proses
Amerikan resmisi sözüni dowam etdirip: “Käwagtlar diňe birnäçe ýyl bäri däl, eýse onýyllyklar bäri dowam edýän meseleleri çözmek kyn bolýar. Hususan-da, bu meseleleriň saklanyp galyp, hakykaty gözleýän, maglumat ýygnamaga we olary özara paýlaşmaga synanyşýan adamlaryň öňe çykýandygyny görmek aňsat däl” diýdi.
“Biz [türkmen häkimiýetleri bilen] şol bir gepleşikleri gaýta-gaýta geçirenimizde, muny içgysgynç proses hökmünde kabul etmän, eýse muny çözülmedik meseleleriň dowam edýändigini görkezýän yşarat hökmünde we bulary gozgamagyň ähmiýetiniň has hem artýandygynyň alamaty hökmünde kabul etmelidiris. Emma biziň [ugrumyzy kesgitleýän] esaslarymyz bar. Olar biziň ählimize – Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna, Türkmenistana, aradaky beýleki döwletlere hem degişlidir. Biz bu borçlarymyzy gaýta-gaýta tekrarlap, şeýle-de bulary ugrumyzy kesgitleýän esasy ýolumyz hökmünde peýdalanarys” diýip, Birleşen Ştatlarynyň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndaky ilçisi Daniel Baer sözüni jemledi.


text:
Düýn Päkistanyň esasy gazetleriniň ençemesi “WikiLeaks” internet saýtynyň maglumatlary diýip ýaýradan ýalan maglumatlary üçin ötünç soradylar.
Iňlis, urdu we arap dillerinde çap bolan şol maglumatlarda, hamala, Birleşen Ştatlaryň resmileri Hindistanyň generallaryny şöhratparaz, egoist we genosid edijiler diýip häsiýetlendiripdirler. Şeýle-de, bu maglumatlarda Hindistanyň hökümetiniň hindi fundementalistleri bilen gatnaşygynyň bardygy nygtalýar.
Britaniýanyň “Guardian” gazeti şol berlen maglumatlaryň hiç biriniň “WikiLeaks”-iň ýaýradan diplomatik telegrammalarynyň arasynda ýokdugyny tassyklady.
“Guardian” gazetiniň ýazmagyna görä, bu waka “WikiLeaks”-iň maglumatlarynyň hyýanatçylykly propoganda maksady bilen ilkinji gezek ulanylmagydyr.


text:
Gollandiýanyň hökümeti 1-nji awgustda 70 adamdan gowrak halkara bilermenler toparynyň Ukrainada separatistleriň gözegçiligindäki giňişliklerde heläkçilige uçran MH17 uçarynyň ýere gaçan ýerinde wepat bolan ýolagçylaryň jesetlerini tapmak boýunça işlere gatnaşýandygyny aýtdy.
Adalat minsitliginiň beýannamasyna görä, bilermenler heläkçiligiň bolan ýerine anna güni irden barypdyr.
Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we Orsýete tarapdar separatistleriň arasynda dowam edýän söweşler uçar heläkçiliginde wepat bolanlaryň jesetlerini gözlemek boýunça işlere päsgelçilik berýär.
17-nji iýulda bolan uçar heläkçiliginde 193 raýatyny ýitiren Gollandiýa 200-den gowrak tabyt iberildi, emma häläk bolanlaryň ýene ençemesiniň jesedi indi tapylmaly.
Şol bir wagtyň özünde-de Ukrainanyň harbylary 1-nji awgustda derňewleriň geçýän ýeriniň golaýyndaky Şahtarsk şäheriniň ýanynda separatistleriň hüjümi zerarly 14 adamyň, şol sanda azyndan 10 esgeriň wepat bolandygyny aýtdylar.


text:
Täjik resmileri şu gün maşynly bir hüjümçiniň Hojant şäherinde özüni partladyp, 25 adamy ýaralandygyny aýdýarlar. Wakada azyndan 4 adam heläk boldy.
Kimdir biriniň özüni partlatmagy bilen amala aşyrylan hüjüm Täjigistanda ozal görlen zat däl. Tassyklanan ýagdaýynda bu şular ýaly hüjümiň ilkinjisi bolar.
Içeri işleri ministrliginiň sözçüsi Muhammadjon Nazryýew Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Täjik Gullugyna beren gürrüňinde by hüjümi şeýle suratlandyrdy: “Sogd regionynyň polisiýa edarasynyň guramaçylykly jenaýat bölüminde iki sany polisiýa maşyny içeri girip, derweze ýaňy ýapylyp barýarka, janyndan geçen bir hüjümçi maşynyny batly sürüp gelip, derwezäni süsdürdi. Maşyn partlady”.
Habar gulluklarynyň aýtmagyna görä, bu hadysada hüjümçi ölüpdir. Ýöne Nazryýew bu barada jikme-jik zat aýtmady. Onuň aýtmagyna görä, güýçli partlama polisiýa edarasynyň bir bölegini dargadyp, töwerekdäki jaýlara, şol sanda golaýda ýerleşýän bir keselhana hem zyýan ýetiripdir.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Hojantdaky habarçylary wakanyň bolan ýerine baryp görmäge howpsuzlyk güýçleri tarapyndan özlerine ýol berilmänligini aýdýarlar. Nazryýewiň aýtmagyna görä, Täjigistanyň Içeri işler ministerligi bu wakada gadagan edilen “Özbegistanyň yslamçy hereketi” (ÖYH) bilen baglanyşykly elementleri günäleýär.
“Özbegistanyň yslamçy hereketi”
“Özbegistanyň yslamçy hereketi” 1992-1997-nji ýyllar aralygynda Täjigistanda giden graždanlyk urşunda ol ýere baryp, özüne gaçybatalga tapdy. Onuň ýolbaşçylarynyň ýurduň öňki yslamçy oppozision söweşijileri bilen ýakyn gatnaşygy bardy.
Soňky ýyllarda täjik resmileri ýurtda bolan ençeme hüjümde “Özbegistanyň yslamçy hereketini” günälediler. Olar: “2008-nji we 2009-njy ýylda Isfara şäherinde ençeme polisýa işgäriniň öldürilmeginde bu toparyň eli bar” diýýärler.
2006-njy ýylda Kaýrokum tussaghanasyna hüjüm edildi. Hüjümçiler tussaghananyň başlygyny öldürip, ÖYH-niň ol ýerde saklanýan iki agzasyny boşatdylar. Täjik resmileri bu işde-de özbek yslamçy toparyny jogapkär hasaplaýarlar.
Ýaňy iki hepde mundan ozal 25 adam Duşenbede berk goralýan tussaghanadan gaçdy. Bularyň hem käbiriniň ÖYH bilen ilteşiklidigi aýdylýar. Hojantda bolan hüjüm barada barlag geçirmek üçin ýurduň Howpsuzlyk geňeşiniň başlygy Amirkul Azymowyň ýolbaşçylygynda komissiýa döredildi.
Täjigistanyň ikinji uly şäheri we Sogd welaýatynyň merkezi bolan Hojant ýurduň paýtagty Duşenbäniň takmynan 350 kilometrlik demirgazygynda ýerlşeýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 26-njy sentýabrda Nýu-Ýorkda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun bilen duşuşdy.
Türkmen metbugaty BMG-niň Baş sekretarynyň Türkmenistanda «amala aşyrylýan demokratiki prosesleriň we gerimli sosial-ykdysady özgertmeleriň häsiýetine ýokary baha berendigini» ýazýar.
«Türkmenistan: Altyn asyr» saýtynyň ýazmagyna görä, Ban Ki-mun Türkmenistanyň bilimde, saglygy saklaýyşda, sosial pudakda edýän işleriniň ýurdy has rowaç we abadançylykly döwletleriň hataryna goşjagyna ynam bildiripdir.
Türkmen lideri BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji ýubileý sessiýasynyň çäginde BMG-niň ösüş programmasynyň ýolbaşçysy Helen Klark we dünýäniň beýleki ýurtlarynyň birnäçesiniň liderleri bilen ikitaraplaýyn duşuşyk geçirdi.


text:
“Milanyň” we “Interiň” rowaýaty oýunçylary, şeýle hem öňki döwürleriň hem-de häzirki zamanyň beýleki belli futbolçylary “San-Siroda” duşuşarlar.
Resmi derejede 1123 oýun geçiren 41 ýaşly Hawýer Zanetti Milanda ähli “ýyldyzlaryň” duşuşygyny guraýar. Ol 4-nji maýda geçiriler.
Duşuşykdan ýygnanjak serişdeler üpjünçiligi pes maşgalalardan bolan çagalara gönükdiriler.
Oýna gatnaşjaklaryň sanawy barada aýdylanda, ol, ine, şeýle: Ranokkýa, Montaliwo, Abýatti, Karriso, Çerçi, Ikardi, Medel, Şakiri, Palasiýo, Albiol, Kambýasso, Dani Alwes, Eto’ O, Falkao, Iguain, Ledesma, Muntari, Mauri, Samuel, Toni, Almeýda, Ambrosini, Bajo, Beppe, Franko Barezi, Berti, Beban, Breme, Komatto, Kafu, Kiwu, Kardoba, Kostakurta, Krespo, Jorkaýeff, Figu, Inzagi, Leonardo, Maldini, Mançini, Nakata, Nesta, Oriali, Matteus, Palýuka, Puýýol, Şewçenko, Sosa, Stankowiç, Toldo, Wýeri, Zambrotta, Samarano, Zenga.


text:
Gadymy Nusaý
Dünýä medeniýetiniň taryhynda Parfiýa siwilizasiýasyna aýratyn orun degişlidir. Merkezi Aşgabadyň golaýyndaky Nusaýda ýerleşip, Günorta Türkmenistanyň daglary, düzlükleri hem-de sähralary onuň sallançagy bolupdyr.Ony döredijiler türkmenleriň gadymy ata-babalarynyň biri bolan dah-parn taýpalary bolupdyr.
B.E. öň IV asyrda grek-makedon goşunlarynyň zarbasy astynda Ahemenitleriň imperiýasy dargapdyr. Aleksandr Makedonskiniň (Isgender Zülkarneýn) oruntutarlary bolan selewkitleriň döwründe Baktriýa, Parfiýa we Horezm döwletleri döräpdir. B.e. öň III asyrdan b.e. III asyryna çenli 600 ýyla golaý dowam eden Parfiýa döwleti uly imperiýa öwrülip, B.E. I asyryndan başlap Rim imperiýasynyň bäsdeşine öwrülipdir. Özüniň gülläp ösen wagtynda Ortaýer deňzinden Demirgazyk-Günbatar Hindistana çenli ýerleri öz içine alan Parfiýa imperiýasynyň esasy özeni Partawa bolupdyr.
Hut şu ýerde B.E. öň 247-nji ýylda Garagumda ýaşaýan aparn (ýa-da parn) taýpasynyň serdary Arsak Partawy eýeläpdir. Bu ýerdäki selewk satrapy Andragor öldürilipdir. Şondan soň Arsak özüni garaşsyz Parfiýanyň hökümdary diýip yglan edipdir. Parfawnisada Arsakidler neberesiniň mülkleriniň administratiw we ykdysady merkezi gurlupdyr. Köne Nusaýda geçirilen arheologik gazuwlar mahalynda tapylan dokumentler bu galanyň adynyň Mitridatkert bolandygyny kesgitlemäge mümkinçilik berdi. Ol B.E. öň 171-138-nji ýyllarda patyşalyk eden Mitridat I tarapyndan gurdurylypdyr.
Köne Nusaýda demigazyk we günorta atlandyrylýan iki sany arhitektura toplumy bolupdyr. Weýran bolan demirgazyk toplumdan 1948-nji ýylda pil süňkünde (şirmaýydan) edilen meşhur ritonlar tapyldy. Günorta toplumda üç sany desgany - diň şekilli ymaraty, inedördül we tegelek zallary tapawutlandyrmak bolar.
Köne hem-de Täze Nusaý şäherjiklerinde gazuw-agtaryş işleri geçirilende ajaýyp arhitektura, sungat ýadygärlikleri, keramiki gap-gaçlaryň böleklerine ýazylan hojalyk dokumentleriniň deň-taýy bolmadyk arhiwi ýüze çykaryldy.
Parfiýa şalarynyň genji-hazynalary saklanylýan gaznalary köp sanly jaýlardan, eýwanlardan hem-de içerki howlujyklardan ybarat ägirt uly dörtgyraň desga bolupdyr. Gaznalaryň jaýlary gymmatbahaly zatlardan dolan badyna olar petiklenip, özboluşly seýflere öwrülipdirler.
Genji-hazynalaryň saklanylýan gaznasyndan şirmaýydan ýonulyp ýasalan ritonlaryň uly toparynyň ýüze çykarylmagy öz wagtynda asyryň tapyndysy diýlip atlandyryldy. Ritonlar bilen doldurylan tutuş bir otagyň üsti açyldy. Ritonlar şirmaýydan ýonulyp ýasalyp, olaryň käbirleriniň detallary altyn çaýylan bürünçden, sap altyndan we bürnçden taýýarlanypdyr. Ritonlarda dürli kompozisiýaly güberçek gazma nagyşlar ýerleşdirilipir. Ritonlar kentawrlaryň, ýolbarsa çalymdaş grifonlaryň, aýallaryň we ş.m. keşbi bilen bezelipdir.
Bezeg-haşamlarynyň kompozisiýalarynyň sýužet äheňi esasan grek mifologiýasy bilen baglanyşykly bolup, ýöne grek mifleriniň personažlaryna ýerli, parfiýa häsiýeti berlipdir. Ritonlaryň birinde Parfiýa şalygyny esaslandyryjylaryň biriniň şaýylygyň ýüzündäki “skif” eşigine çalymdaş lybasly parfiýaly gabat gelýär. Beýlekileriniň käbirinde bolsa garamaýak parfiýalylary görýäris.
Gaznadan altyn çaylan gündogar tipli söweşjeň altyn paltajyk, ikiýüzli gysga gamalar, demir sowudyň bölekleri ýaly şa ýaraglarynyň görnüşleri hem tapyldy. Şanyň baýramçylyk galkany-da ussatlarça taýýarlanyp, kaşaň bezelipdir.


text:
Aşgabat, 14-nji ýanwar. «Türkmenportal»
Türkmenistanyň Prezidentiniň şu ýylda ilkinji gezek geçiren göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatynda Aşgabat şäheriniň häkimi R. Nurmämmedow Ministrler Kabinetiniň 2014-nji ýylyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde Milli Liderimiz tarapyndan öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça taýýarlanylýan iş meýilnamasynyň çäklerinde ýaýbaňlandyrylan giň gerimli çäreler we ýurdumyzyň abadançylygy we arassaçylygy üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şeýle hem ol Tärkmenistanyň Prezidentine paýtagtymyzy mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak boýunça göz öňünde tutulýan işleriň taslamalaryny görkezdi.
Döwlet Baştutany hasabaty diňläp, Aşgabatda abadançylygyň, arassaçylygyň üpjün edilmeginiň, gurulýan desgalaryň öz möhletinde tamamlanmagynyň we olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmeginiň döwrüň talaby bolup durýandygyny nygtady. Şeýle hem milletiň Lideri şäheriň etrap häkimleriniň il arasynda ýygy-ýygydan bolup, alnyp barylýan işleri berk gözegçilikde saklamalydygyny, gurulýan desgalardaky işleriň ýagdaýyny seljermelidigini belledi.
Şäheriň etraplarynda alnyp barylýan işler üçin häkimlerden edilýän talaby güýçlendirmek barada aýdyp, Türkmenistanyň Prezidenti olaryň şahsy jogapkärçiligini ýokarlandyrmak, etrap häkimlerini wezipä bellemegiň we wezipeden boşatmagyň täze tertibini girizmek bilen baglanyşykly birnäçe tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli ugurlar boýunça nusgalyk derejede bolmagyny üpjün etmek paýtagtymyzyň etraplarynyň häkimlerinden edilýän esasy talap bolmalydygyny belledi.


text:
Düýbi Parižde ýerleşýän serhetsiz reportýorlar guramasy iki Azeri blogçylaryna berlen jezany berk tankyt etdi.
Şol aktiwistler metbugat ýygnagyny geçirýän bir eşegiň ýazgysyny internetde goýupdylar.
Ady agzalýan gurama tarapyndan ýaýradylan şol beýanatda, azeri aktiwistler bilen bagly geçirilen sudyň şol blogçylary dymdyrmak makasady bilen geçirlenligi öňe sürülýär.
Azerbeýjanyň paýtagty Bakuwda ýerleşýän bir naharhanada bolan çaknaşyk bilen bagly 26 ýaşyndaky Adnan Hajizade we 30 ýaşly Emin Milli başbozarşykda aýyplanyp çarşenbe güni tussag edilipdi.
Hajizada iki ýyl we Millä bolsa 2.5 ýyl berildi.


text:
NEŞEKEŞLIGIŇ BEJERGISINDE ULANYLÝAN KÄBIR BEJERIŞ USULLARYNA SYN
Häzirki wagtda neşekeşligiň bejergisini geçirýän dürli merkezleriň ägirt uly sany peýda boldy: tölegli merkezler, döwlet lukmançylyk edaralary (narkologiki dispanserler), awtorlyk hukukly usullar bilen işleýän merkezler, neşekeşleriň bile ýaşap bejergi alýan birleşmeleri (kommunalar), daşary ýurt usullary bilen işleýän merkezler, psihoterapiýa usulyny peýdalanyp bejergi geçirýän merkezler, galyberse-de hiç hili peýdasyz, aňsat eklenç gözleýän ekstrasensler we tebipler (meselem, neşekeşiň suratynyň üsti bilen oňa täsir etmek we başga "usullar")...
Öz maşgalasynyň agzasyny, garyndaşyny, çagasyny neşekeşlik keselinden halas etmek üçin maşgala agzalary, ene-atalar bar bolan usullaryň häsiýetnamasyndan habarsyz, dürli usullar bilen işleýän merkezlere, hünärmenlere ýüz tutýarlar. Diňe bejeriş usullar barada anyk maglumat alyp, olary seljermek arkaly neşekeşe degerli kömek edip bilersiňiz.
Käbir lukmançylyk merkezlerinde işleýän lukmanlaryň mahabatlandyrma maksady bilen öz ulanýan usullaryny gizläp, öz töweregini "syrly halka" bilen gurşamak isleýärler. Ol merkezlerde alnyp barylýan bejeriş çäreleri we usullary barada psihiatr-narkologlaryň hem, dolandyryjy lukmançylyk guramalarynyň hem hiç hili habary ýokdur.
Düzgün bolsy ýaly, ýörite lukmançylyk edebiýatynda onuň ýaly usullar barada maglumatlar beýan edilmeýär.
Geliň, olaryň käbiriniň üstünde durup geçeliň.
Nazaraliýewiň usuly
Awtoryň öz bejeriş usullaryny lukmançylyk metbugatynda beýan etmeýänligi sebäpli, geçirilýän bejergi usullary barada maglumat bermekde elýeter maglumat çeşmelerine, merkezde bejergi geçen näsaglaryň gürrüňlerine salgylanyldy.
Nazaralyýewyň usulynda neşe serişdeleriniň ýetmezçilik ýagdaýlaryny, ýagny azarlamany güýçli damar giňediji serişde bolan atropin ulanylyp bejerilýär. Atropin ulanylma neşekeşi özünden gitdirip, (koma ýagdaýyna düşürip) neşä bolan islegi we azarlamany şol ýagdaýda aňsat geçirmäge mümkinçilik döredýär.
Atropin komalaryny ulanmak juda howply çäre bolup, bir tarapdan serişdäniň ölüme getirýän mukdary koma getirýän mukdaryna meňzeş bolsa, beýleki tarapdan neşekeşiň beýnisindäki gan aýlanyşygyny öňküden hem kynlaşdyryp, atropin ensefalopatiýasyna getirip biler.
Nazaralyýewyň usulynyň ikinji tapgyry neşekeş bilen geçirilýän psihoterapiýa usullaryna salgylanyp, ol hem uçdan tutma üýtgeşik geçirilýändir.
Berilýän görkezmeler, ýumuşlar ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda lukman tarapdan temmi bermek, näsaglaryň juda bek gün tertibi, adaty we ýakymly bolmadyk ýagdaýlarda uzak wagt ýaşamak, şahsyýet üçin adaty bolmadyk kemsidiji hereketleri, işleri amala aşyrmak bu psihoterapiýa bejergisiniň esasyny düzýändir.
Daşary ýurt psihoterapewtleri 20 ýyl mundan öň, şahsyýeti gazaplandyrýan, öz-özüne kast etme meýillerini döredýän bu usullardan el çekipdiler.
Jemleýji dikeldiş tapgyrynda Nazaralyýew tarapyndan oýlanyp tapylan derman neşekeşe goýberilýär. Bu dermanyň täsir edýän wagty neşe serişdelerini kabul etmeklik neşekeşi ölüme getirip biler diýlip duýdurylýar.
Lukman Nazaralyýew öz oýlap tapan dermanynyň himiki düzümini äşgär etmäge we kliniki barlagdan geçirmäge boýun gaçyrdy.
Nazaralyýewyň merkezinde (Bişkek şäherinde ýerleşýär) bejergi alan näsaglaryň goýberilýän dermanyň täsiri gutarmanka neşä ýene gaýdyp gelip, diri galanlygyny nazara alsaň, onuň ýaly "jadyly" serişdäniň bolup bilmeýänligine düşünýärsiň. Eger haçanda bolsa hem geljekde adamzada neşe serişdelerden azat edip biljek dermany oýlap tapmak başardaýsa hem, ony gizlinlikde saklama gerek bolmaz. Ol dermanyň awtorlaryna Nobel baýragy berlip, bu dermanyň önümçiligi hemme ýurtlar tarapyndan maliýeleşdiriler...
Näme-de bolsa, Nazaralyýewyň bejeriş usullary özüne göwni ýetip, özünde dörän bu keseli boýun alyp, başgaça bejergi almaga güýji ýetmedik näsaglar üçin peýdaly bolar.
Nazaralyýewyň usuly hem, dünýäniň hemme psihoterapiýa usulyny ulanyp bejergi berýän merkezleriniň gazanan 5-10% netijeliligini berip biler. Bu usul bilen bejerginiň bahasy 10-18 müň amerikan dollaryna barabardyr.
"Detoks" meýilnamasy
Bu meýilnama 6 sagadyň dowamynda neşekeşi azarlamadan azat etmäge söz berýär. Şu wagtyň dowamynda ol narkoz ukysynda geçirip, şol wagt näsaga neşe serişdelerine garşydaş täsir edýän dermanlar goýberilýär. Şeýlelikde, agyryly azarlama döwri çalt we ýeňil geçirilýär.
Bejerginiň ikinji tapgyrynda neşekeşe "jadyly" endorfin serişdesi goýberilip, onuň bilen ýarym ýylyň dowamynda neşä bolan islegiň döremeginiň öňi alynýandyr.
Ýöne onuň ýaly serişdäniň ýoklugyny bellemek gerekdir.
Ulanylýan psihoterapiýa usullary barada hem meýilnama boýunça işleýän lukmanlar anyk habar bermeýärler. Bu usulda ulanylýan, neşekeşi azarlama ejirinden ýeňil we çalt dyndyrýan bejergi çäresiniň ýaramaz tarapynyň barlygyny narkolog lukmanlary belleýärler.
Azarlama ejiri neşekeşiň alan keýpi üçin töleýän tölegidir. Bu duýgyny başdan geçirtme, psihoterapewta neşe serişdelerine bolan ýigrenji we gorkyny döretmäge kömek edýär. Azarlama döwrüni neşekeş näçe ýeňil geçirdigiçe, şonça-da çalt ýene neşe serişdelerini kabul edip başlajakdygyny barlaglar görkezýär.
Narkolog lukmanlarynyň aglabasynyň pikir edişine görä, uzak möhletleýin netijeliligi almak üçin, neşekeşde bejergini aňsat we ýakymly duýgular bilen utgaşdyrmakdan gaça durmalydyr. Neşekeşiň aňynda neşe serişdelerini kabul etmek agyryly, ezýetli azarlama ýagdaýynyň ejirleri bilen baglanyşdyrmalydyr. Tersine bolan halatynda, "neşe serişdesini men näme üçin ulanmaly dälkäm? Neşäniň mukdary köpeldilip, men erbet bolýan ýagdaýymda hem, kakamdan pul alyp "Detoksa" giderin welin, hemme zat gülala-güllik bolar" diýen pikiriň neşekeşde döremegi ikuçsuzdyr.
Ondan başga-da, başga lukmançylyk kynçylyklary hem ýüze çykyp biler. Näsagyň ganynda bir wagtda geroiniň we narkoz ýagdaýyna getirýän serişdeleriň aýlanmagy, Nazaralyýewyň usulyndaky atropin serişdesi ýaly, beýniniň öýjüklerini zeperlendirip, näsagyň onsuz hem gowşak ruhy ýagdaýyna zyýan ýetirip biler.
Lukmançylyk narkozyny döredýän serişdelere näsagyň beýnisiniň ýokary duýujylygy ýüze çykanda bolsa, ölüm howply ýagdaýlaryň döremegi hem mümkindir.
Ýöne biziň jemgyýetimizde lukmançylykda "jadyly taýajygy" gözläp, bedenini wagtlaýyn neşeden arassalamak üçin bary-ýogy 5 müň amerkan dollaryndan (!) dynmak isleýän adamlar az däldir.
Hawa, daşary ýurtda "Detoks" meýilnamasynyň usullarynyň bir bölegi narkologiki kömegiň ýörite görnüşlerinde ulanylýandyr. Narkoz neşekeşiň bedeninden neşäniň galyndylaryny çykaryp we azarlama garşy çäreleri görüp, neşekeşi özüne getirme hem-de onuň bilen işleme, hukuk goraýjy edaralaryň işgärleri tarapyndan kömek ediji çäre höküminde ulanylýar.
Ýöne bu usuly esasy usul hökmünde uzak ulanmak, neşekeşligiň bejeriş netijeliligini has pese gaçyryp biler. Esasy zady ýatda saklamalydyr: adamyny "6 sagadyň içinde neşeden bütinleý azat edip biljek" usuly, häzirki zaman ylmy entek işläp düzen däldir.
Marşagyň usuly
S.Ýa. Marşak we onuň "Kundala" merkezi neşekeşlikden ejir çekýän näsaglara iki tapgyrdan ybarat kömegi hödürleýärler.
Birinji tapgyrda, bedeni zäherlensizdirme usuly "detoks" meýilnamasyndaky ýaly narkozyň täsiri bilen geçirilýär.
Ikinji tapgyr dikeldiş tapgyry bolup, onda psihoterapewtiki usullar ulanylýar. Bu tapgyr iki ugur boýunça amala aşyrylýandyr: dini ugurly "ýoge kundalini" (adaty ýoga usuly) ýa-da Kaliforniýa şäherinde dörän "Anonim neşekeşleri" hereketiniň "12 ädimi" meýilnamasynyň ugurlaryny ulanmak.
Dikeldiş tapgyryna Marşak tarapyndan ýörite Amerikadan çagyrylan hünärmenler ýolbaşçylyk edip, merkezde ulanylýan „Kundalini“ kuwwatlylykly ruhy maşklar näsaglarda neşe serhoşlygy ýagdaýyny modelirlemäge (ýasamaga) gönükdirilendir.
Bu usul adam özünde neşe serhoşlugy ýagdaýyny türgenleşikler netijesinde döretmäge ukyply diýen düşünjä esaslanandyr.
"Gündogar" psihoterapiýa usullary "ikuçly taýak" bolup, islendik bejergide wajyp bolşy ýaly, ony ýokary hünärli lukmanlar ulanmalydyr. Usulyň ulanylmada ýerlikliligi bolsa bütinleý subut edilen bolmalydyr.
Näsagyň uýýan dini pelsepesini göz öňüne almazdan, bu inçe gündogar tilsimlerini ulanma, neşekeşiň onsuz hem gowşak psihiki mehanizmlerini "döwüp" biler.
Neşäniň psihologiki jähtden modelirlenmegi, ýetginjek neşekeşiň bekemedik beýnisi üçin täze görnüşli neşä öwrülmejegini kim anyk aýdyp bilerkä?
Islendik neşe maddasynyň gizlin ýatan ruhy keselleri ýüze çykaryp biljekdigini ýatdan çykarmaly däldiris.
Garaguşagyry keseliniň, şizofreniýa keseliniň ilkinji ýüze çykmalary ýa-da beterleşmeleri aňy üýtgedýän neşeleriň ýa-da belli bolmadyk dini usullaryň täsiri astynda bolup geçýändir.
Marşagyň usulynda "Anonim neşekeşler" hereketiniň ugurlarynyň ulanylmagy has hem täsindir.
"Anonim neşekeşler" meýilnamasy lukmançylyk bejeriş usuly bolman, neşe maddalaryny kabul etmegi bes eden adamlaryň özara kömek çärelerine esaslanan halkara meýilnamasydyr.
Hereketiň düzgünlerine laýyklykda toparlarda lukmanlaryň we psihologlaryň işlemegi goldanylmaýar. Bu herekete neşä ýykgyn edýän adamlaryň gatnaşmagy meýletin häsiýete eýedir we düýbünden mugtdur. Emma Marşagyň merkeziniň öz tölegli hyzmatlaryny (5000 amerikan dollary) işini mugt esasda alyp barýan bu belli hereketiň düzgünleri bilen näderejede utgaşdyryp bilýänligi welin juda geň faktdyr.
Marşagyň merkezinde dikeldiş döwri, bar bolan maglumatlara görä, 28 gün dowam edýändir. Çynlakaý düzülen meýilnama üçin bu juda az möhletdir. Haýsy hem bolsa bir meýilnamanyň neşeden ejir çekýän näsag üçin jogapkärçiligi öz üstüne almagy üçin, ol ruhy gamgynlylygyň dowam edýän ýarym ýyldan az bolmadyk döwründe oňa kömek we goltgy bermäge taýyn bolmalydyr.
Her niçik hem bolsa, "Kundala" merkeziniň psihoterapiýa usullaryna mätäçlik bildirýän näsaglaryň topary bardyr.
Şunuň ýaly bejeriş usullary, meselem, parapsihologiýa, ezoterika we başga "gizlin pelsepeli" ugurlar bilen gyzyklanma esasanda neşe serişdelerine ýüz uran ýaş adamlara peýdaly bolup biler.
"Kodirleme" usuly
"Kodirleme" diýip, 80-nji ýyllaryň ortasynda lukman A.K. Dowženko arakhorlugy bejermek üçin öz işläp düzen usulyny atlandyrdy.
Hakykatdan bolsa, häzir "kodirleme" diýip atlandyrylýan usul ýönekeý bejeriş çäreleriň ýygyndysy bolup, ol gadym zamanlardan bäri ulanylyp gelýändir.
Bu usuly gadymy Müsüriň dindarlary hem ulanypdyr. Adaty psihoterapiýada oňa "şok ýagdaýyna getirýän bejergi" (şokowaýa terapiýa) hem diýýärler.
"Şoga getirýän bejerginiň" esasy maksady näsagda bir ýagdaýa, zada ýa-da bir adama bolan gorkyny (ýa-da tersine, baş egmäni, söýgini) döredip, onuň aňyna ornaşdyrmakdyr. Bu usul yzly-yzyna, bir günde geçirilýän iki uly bolmadyk tapgyrdan ybaratdyr.
Birinji tapgyrda, näsaglaryň toparyna psihoterapewt leksiýa okap, neşäni bes etmäge kömek edýän bejerginiň peýdalylygy, alnan gowy netijeler barada ýörite gipnoza getirýän ses bilen aýdyp berip, adamlary netijelilige gönükdirýär.
Topara "ynandyrma" bejergisi geçirilenden soň, "Kodirleme" bejergi çäresi geçirilýär. Näsag bilen bu tapgyrda haýsy hereketleri geçirilýänliginiň tapawudy ýok, esasy zat näsagyň ýaramaz, birden ýüze çykan duýguny başdan geçirmegini gazanmakdyr.
Şol maksat üçin A.K. Dowženko näsagyň bokurdagyna hloretili (belli bolan ýerli agyrsyzlandyrma üçin ulanylýan serişde) sepip we gaşlaryň ýanynda göz nerwiniň çykýan nokatlaryny basypdyr we näsaga belli bir wagt aralygyna "kodirleme" geçirendigini aýdypdyr.
Eger şol wagt aralygynda ol alkogol ýa-da neşe serişdelerini kabul etse, onda dürli ýaramaz ýagdaýlaryň (beýnä gan inme, ysmaz ýagdaýy) döräp biljekdigini duýdurypdyr.
Gazanç çeşmesini gözläp, bu usuly ulanyp başlan köp lukmanlar "kodirlemäni" hloretil bilen geçirmegiň hökman däldigine düşünip, bu maksat üçin elektrik toguny, özüňden gitme ýagdaýyna getirýän serişdeleri, ýagtylygyň ýiti şöhlesini ulanyp başladylar.
Lukmançylyk nukdaýnazaryndan adam beýnisi we şahsyýet örän çylşyrymly gurluşly ulgamlar bolup, olaryň içine "girme" we "täsir etme" mümkin däldir.
Bu usulda, "kody" girizýän adama dörän ynamlylygy netijesinde, näsagyň öz-özüni "kodirleýänligi" düşnüklidir. "Kogirlemäniň" netijeliligi näsagyň bilimlilik derjesine bagly bolup, adam beýnisi barada azda-kände düşünjesi bolan adamynyň, adamyň ýokary nerw ulgamyna şunuň ýaly ýönekeý usullaryň täsir edip bilmejekdigini bilmelidir.
Eger Sizi lukmanyň neşä garşy "kodirlemäge" mümkinçiligi bolsa, ol sizi başga ýagdaýlardan hem "kodirlemäge" ugur tapar. Ýöne biziň bagtymyza, onuň ýaly lukmanlar ýer ýüzünde ýokdur.
Gany zäherlenmelerden arassalamak usullary
Häzirki wagtda, berilýän narkologiki kömegiň çäginde ulanylýan usullaryň arasynda gany arassalama bejeriş çäreleriniň töwereginde hem uly jedeller gidýändir.
Bu çäreleri geçirmek üçin esasan iki sany usul ulanylýar:
- gemosorbsiýa – gany ýörite enjamyň sintetiki serişdelerden ybarat emeli süzgüjinden geçirip arassalamakdyr. Şunuň ýaly süzgüje mysal edip, işjeňleşdirilen kömrüň böleklerini getirip bolar.
- plazmafarez – bu usulda sentrifuga enjamyň kömegi bilen gan iki bölege – gan öýjüklerine we plazma bölünýändir.
Plazma beloklardan we suwdan ybarat ganyň bölegi bolup, ýiti zäherlenme ýagdaýynda gan öýjükleri tarapyndan zähersizlendirilmedik ýaramaz maddalar şonda ýygnanýandyrlar. Plazma bölünip aýrylandan soň, ýygnanan zäherler bilen bile ýok edilýändir, gan öýjükleri bolsa damar ulgamyna gaýtarylýandyr.
Ganyň suwuk bölegi bolsa ýörite arassa erginleriň kömegi bilen dikeldilýändir.
Dogry, agyr beden zäherlenmelerinde we agzalaryň käbir agyr kesellerinde bu usullar adamyň janyny halas etmäge kömek edýändir. Şonuň ýaly-da, olary ulanmak neşe serişdeleriniň aşa köp mukdaryny ýa-da aşa hapa garyndylary bolan neşe serişdelerini kabul eden neşekeşlere gerekli çäredir.
Biziň bedenimezde hiç hili "hapa galyndylar" saklanylmaýar. Geroin ýa-da başga neşe maddalaryň garylmagy netijesinde düşýän ýaramaz bölejikler bagryň öýjükleri tarapyndan ýok edilýändir.
Bagryň aýryp bilmedik hapa bölejikleri bolsa onuň dokumasynda ýygnanyp, wagtyň geçmegi bilen onuň howply keselini – bagryň sirrozyny döredip bilerler.
Ýokarda agzalan usullar bagyrda ol bölejikleri "arassalamaga" ukyply däldirler.
Ýöne onuň ýaly howply ýagdaýlar seýrek duş gelýändir. Köp halatlarda neşekeşiň bagry we böwregi neşe galyndylaryny bedenden çykarmaga ukyply bolup, zähersizlendirme başga howpsuz usullar bilen hem geçirilip bilner.
Neşe serişdesiniň mukdarynyň ýokarlandyrylan halatynda bolsa, ýüze çykyp biljek howply gaýraüzülmeleriň öňüni, islendik narkologiki edarasynda bolýan neşe serişdeleriniň täsirini togtadyjy dermanlary ulanyp alyp bolar.
"Siz hemme bar bolan usullary tankytladyňyz. Onda haýsy bejeriş usullaryna bil baglap bolarka?" diýip soramagyňyz mümkin. Şu babatda şulary aýtmakçy: biz ýokarda agzalan usullary tankytlamzok-da, olaryň käbir ýagdaýlarda neşekeşiň saglygyna howp salýandygyny Siziň dykgatyňyza ýetirmegiňi maksat edindik.
Häzirki zaman lukmançylygynda neşekeşligiň bejeriş usullary az däldir. Neşekeşligiň resmi taýdan tassyklanyp, näsagyň saglygyna howp salmaýan, belli bir netije berip biljek bejergi usullary, neşekeşiň maşgalasyndaky psihologiki dartgynlyk ýagdaýyny kadalaşdyrmagyň çäreleri barada biz indiki makalalarymyzda gürrüň ederis.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Prezident Ruhani bu işlere garşy hem bolsa, polis güýçleri ondan has ýokardaky başlyga degişli bolansoň, özbaşdak hereket edýärler.
Britaniýada çap edilýän "The Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, tomsuň golaýlamagy bilen Eýranyň režimi "anti-yslam" saç bejerimlerine, "bedene salynýan özgertmelere" we tatuirowkalara garşy edýän hüjümlerini güýçlendirýär.
Eýranda ”gomoseksual" we "şeýtany" saç bejerimini götermek, teni emeli gün bilen ýakmak, tatuirowkalar we erkek adamlaryň gaşlaryny aldyrmagy gadagandyr.
Gazetiň ýazmagyna görä, iň aýylganç hüjümler bolsa edil oklukirpi ýaly pežžerdilip, syh-syh edilýän saç bejerimine garşy gurnalýar.
Mundan başga-da zenanlar bilen erkek adamlaryň sport-türgenleşik eginbaşlaryny geýmegi "Günbataryň zyýanly täsirleri" hasaplanýar.
Galpak bolýar, zülpi-tar bolanok
2010-njy ýylda Eýranda erkek adamlaryň "atyň guýrugyna" meňzeýän görnüşde uzyn çokul goýbermegi, saç ösdürmegi, saçyna gel çalmagy gadagandyr. Emma 1980-nji ýyllaryň stilinde saç hem galpak goýulmagyna rugsat berilýär.
Eýranyň häzirki prezidenti Hasan Ruhani şeýle gadaganlara garşy we bu babatdaky öz pikrini şeýle beýan edýär "Polis yslam kadalary bilen däl, eýsem howpsuzlyk bilen meşgullanmalydyr".
Eýranyň dellekhanalar birleşiginiň ýolbaşçysy Mostafa Gowahi bolsa dellekhanalarda müşderilere oklukirpi ýaly saç ýasap bermegiň gadagan edilendigini we bu kadany bozanlaryň iş ýeriniň petiklenjekdigini aýdypdyr.
Onuň nygtamagyna görä "şeýtana çokunýanlaryň saç stillerini ýada salýan saç bejerimleri" gadagandyr. Onuň bellemegine görä, şeýle gadaganlyklary bozan dellekleriň iş rugsatnamalary hem ýatyrylar.
"Gomoseksual saç" nähili bolýarka?
Gowahiniň Eýranyň daşary ýurtdaky "Manato" atly oppozisiýa telekanalyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, ýurtdaky ähli delleklere rugsat berilýän saç bejerimlerini görkezýän kataloglar paýlanypdyr.
Gowahi "gomoseksual saç bejeriminiň" nähili bolýandygyny welin, düşündirip bilmändir. Munuň bilen bilelikde Eýranyň dellekleriniň baştutany hem öz wezipesinde oturan mahaly şeýle "zyýanly stillere" rugsat bermejekdigini aýdypdyr. Onuň bellemegine görä, çäklendirmeler Eýranyň uly öňbaşçysy Ali Hameneýiň görkezmesi esasynda girizilipdir.
"Uýat ýerler"
Ýöne konserwatorlar diňe bir erkek adamlar bilen çäklenmeýärler. Golaýda konserwatorlaryň bir topary, salonlarda zenanlaryň bedenindäki tüýleriň arassalanmagynyň gadagan edilmegi barada hökümete haýyş bilen ýüz tutupdyr.
Olar öz haýyşynda ylaýta-da bedeniň "uýat ýerleriniň" tüýleriniň arassalanmagyndan juda biynjalyk bolýandyklaryny bildiripdirler.
"The Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, gadagançylyklar diňe janly adamlara däl, eýsem dükanlaryň witrinalaryndaky manikenlere, ýagny ýasama adamlara çenli hem baryp ýetipdir. Şolaryň hem döşleri we aýaklary örtgüsiz, açyk bolmaly däl.
Allanyň buýrugymy ýa-da kanunmy?
Eýranda yslamyň kadalaryna eýerilip-eýerilmeýändigine polisden başga, jemgyýetçilik we hakynatutma polis roluny oýnaýan "besijler" hem seredýärler.
Prezident Ruhani görülýän şeýle çärelere garşy hem bolsa, polis güýçleri ondan has ýokardaky başlyga degişli bolansoň, özbaşdak hereket edýärler.
Geçen hepde Eýran resmileriniň bir topary bilen geçiren gürrüňdeşliginde prezident Ruhani şeýle diýipdir: "Allanyň buýrugyny we pygamberiň ündewlerini ýerine ýetirmeklik polisiň wezipesi däldir. Polisiň näme wezipesi bar? Kanunlary berjaý etmek".
Onuň bu aýdanlaryna konserwatiw aýatullalar derrew reaksiýa bildirdiler. Aýatulla Nasser Makarem Şirazi şeýle diýýär: "Aýdylyşy ýaly, polis şerigat kadalaryna gözegçilik etmäge borçludyr".


text:
31-nji martda Moskwada Orsýetiň oppozision hereketleriniň protest aksiýalary geçirilýär.
Ýurduň Konstitusiýasynyň 31-nji maddasynyň berjaý edilmegini talap edip, her aýyň 31-ine Moskwanyň merkezindäki Triumfal meýdançasynda geçirilýän bu çärä oppozisiýanyň liderleri, syýasy toparlar, adam hukuklaryny goraýjylar we adaty raýatlar gatnaşýarlar.
Orsýetiň Konstitusiýasynyň ýygnanyşyklar azatlygynyň kepilinamasy bolan 31-nji maddasynyň berjaý edilemegini talap edýän 31-nji günüň protest aksiýasy Moskwada iki ýyl bäri geçirilýär.
Ikä bölündi
Bu gezekki 31-nji martdaky aksiýa ikä bölündi: “Strategiýa-31” graždan hereketiniň awtorlaryndan “Drugaýa Rossiýa” partiýasynyň başlygy Eduard Limonow, adatdakysy ýaly, Triumfal meýdançasynda protest aksiýasyny geçirýär. “Strategiýa-31” hereketiniň ýene bir awtory Moskwanyň Helsinki toparynyň başlygy Lýudmila Alekseýewa bolsa öz aksiýasyny Puşkin meýdançasynda geçirýär.
Aksiýanyň ikä bölünmegi barada Alekseýewa şeýle diýdi: “Moskwanyň ýaşaýjylary diňe bir 31-nji maddanyň ýerine ýetirilmegini talap etmek bilen çäklenmeli däl. Biz, elbetde, dürli aksiýalar arkaly bu ugurdaky işlerimizi dowam etdireris. Emma bizde 31-nji maddadan başga-da köp maddalar ýerine ýetirilmeýär”.
“Drugaýa Rossiýa” partiýasynyň başlygy Limonow bolsa aksiýanyň Triumfal meýdançasynda geçirilmeginiň ähmiýetini nygtap, Konstitusiýanyň 31-nji maddasynyň hakimiýetler tarapyndan entek berjaý edilmeýänligi tekrarlady.
Polisiýanyň ygtyýary
Triumfal meýdançasynda oppozision güýçleriň, adam hukuklaryny goraýjylaryň we raýatlaryň gatnaşmagynda ýylyň dowamyndaky aýlaryň her 31-nji senesinde geçirilýän çärelere şäher häkimiýetleri bir ýarym ýyl bäri resmi taýdan rugsat bermän gelýärler. Aksiýalaryň näresmi statusy oňa gatnaşýanlaryň polisiýa tarapyndan saklanmagyna esas bolup gelýär.
Soňky dört aksiýa Moskwanyň häkimiýetleriniň resmi rugsady bilen geçirildi. Muňa garamazdan, iň iri aksiýalaryň biri bolan we Orsýetiň ady belli oppozision wekillerinden Boris Nemtsow, Wladimir Ryžkow we Ilýa Ýaşin ýaly tanymal şahslaryň gatnaşmagynda geçirilen 31-nji dekabr aksiýasy tutha-tutluklar bilen tamamlanypdy.
Moskwanyň häkimiýetleri 31-nji martda Moskwanyň Triumfal meýdançasynda geçirilýän aksiýa rugsat bermedi, emma Puşkin meýdançasyndaky aksiýa welin, hakimiýetleriň resmi rugsady bilen geçirilýär.
“Gapma-garşylyk bar”
Kollektiwleýin hereket atly institutdan syýasaty öwreniji Andreý Demidow “Strategiýa-31” hereketindäki bölünişigiň sebäbini şeýle düşündirýär: “Lýudmila Alekseýewa hem-de Lew Ponomarýow ýaly öz protest garaýyşlaryny kanuny çäreler arkaly beýan etmegiň tarapdarlary bilen Eduard Limonowyň baştutanlygyndaky radikal güýçleriň arasynda gapma-garşylyk bar”.
Demidowyň pikirine görä, guramaçylar raýatlara öz nägileligini kanunyň çäginde beýan etmek üçin ýol görkezip, aksiýalara ýurduň köp sanly sosial inisiatiwaly hereketleriniň hem goşulmagyny gazansa, olar köçülikleýin çykyşlary arkaly hakimiýetler bilen dialogda üstünlik gazanyp bilerler.
Moskwanyň polisiýasy oppozisiýanyň agşamky çykyşlaryna irden taýýarlyk görüp başlaýar. Hususan-da, Triumfal meýdançasynyň golaýyndaky köçelerde awtoulaglaryň durmagyna gadagançylyk girizildi. Ýol gözegçilik polisiýasy we ýöriteleşdirilen OMON güýçleri protestiň geçirilýän ýerinde we oňa golaý ýerlerde gözegçilik alyp barýar.


text:
Aşgabat şäheriniň Gurbansoltan eje şaýolunyň ugrunda Gurbansoltan ejäniň adyny göterýän «Bagt öýi» ýerleşýär.
Änew tarapdan gelýän ýola birleşip, demir ýoluň gyrasyny syryp, şäheriň günbataryna tarap uzap gidýän bu ýoly timarladyp, uzaldyp, birnäçe öýleriň ýykylmagy bilen giňeldip, soňra oňa öz ejesiniň adyny dakyp gideniň Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowdygyny entekler türkmenler ýatlaryndan çykarmadyk bolsalar gerek. Saparmyrat Nyýazow şol ýoluň ugrunda, şäher wokzalyndan at gaýtarymlyk günbatar tarapda döwrebap, kaşaň bina gurduryp, oňa şäher ZAGS-ny göçüripdi. Oňa hem öz ejesi Gurbansoltan ejäniň adyny dakyp, «Bagt öýi» diýip atlandyrypdy.
Resmi ýagdaýda «Raýatlyk ýagdaýynyň namalar ýazgysy» diýlip atlandyrylsa-da, ilat arasynda ZAGS adyna meşhur bolan bu ýer — ýaşlaryň resmi ýagdaýda nikalaşýan ýeri, ýagny nika öýi. Nika öýüni soňky döwür «Bagt öýi» diýip hem atlandyryp ugradylar. Belki-de, goý, bu ýerde nikalaşýanlaryň barysy bagtly bolsun!
Bu ýerde nikalaşyp gidýänleriň ýaşaýşynyň nähilidigini-hä bilemok, ýöne «Bagt öýüne» maňlaý dirän ilkinji pursadyňda welin, bagta ýetmek aňsat däl.
Diňe nobat
Her bir gapyda tükeniksiz nobat. Nobatlaryň aşa köplügi sebäpli, toýdan öň nika baglaşmaly ýaş juwanlaryň köpüsi nikalaşmagy toýdan kän soňa goýýarlar. Gaty kän adamlar nikadan wagtynda geçip bilenok. Merhumyň ýogalanlygy baradaky haty aljaklar hem şu ýerde, ýaş çaga dogluş hakyndaky şahadatnama aljaklar hem şu ýerde, nikalaşjaklar hem şu ýerde, nika bozanlar hem şu ýerde, nikadan geçmänligini tassyklatjaklar hem şu ýerde, nika şahadatnamasyny ýitirenler hem şu ýerde, garaz, nobata duranlary sanasaň, sogaby bar.
Nobata duranlaryň sany 200-300 adama ýetensoň, gaýdyp nobat bellemeli däldigini duýdurýarlar. Gyşyna aýaz, tomsuna dymyk podwalda ilki gerekli sprawkany almak üçin dokument tabşyrmaga nobata durmaly. Soňra taýýar bolan sprawkany almak üçin nobata durmaly. Hatda ýekeje bir sowala jogap almak üçin hem nobata durmaly. Diňe nobat. Garrylar, öýlerinde emzikli bäbeklerini goýup gaýdan ýaş gelinler, işe howlugýan işgärler, gyk-da baklyk.
Nobatyň sebäbi
Şeýle köp nobatyň bolmagynyň ilkinji sebäpleriniň biri «Bagt öýi» hepdäniň ähli gününde doly işlänok. Hepdäniň belli günleri, ýa-ha günorta naharyna çenli, ýa-da nahardan soň işleýär. Çagalaryň dogluş hakyndaky şahadatnamalary bir wagtlar hut çaga dogrulýan öýlere, ýaş eneleriň özlerine eltilip gowşurylardy, indi adamlary ondan-oňa ylgadyp ýörler. Dokumentdir sprawkalar üçin ýüz tutulýan ýerler iş hepdesiniň ähli günlerinde doly işlemese, örän gözgyny ýagdaýlar ýüze çykýar.
Paýtagtda, dagyň eteginde ýene bir «Bagt öýi» guruljak diýen maglumatlar bar. Belki, täze «Bagt öýünde» bu problemalaryň çözgüdi tapylsyn-da!
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Watan goragçylarynyň gününe gabatlap, Aşgabada 27-nji ýanwarda Türkmenistanyň prezidenti Harby institutyň jaýlar toplumynyň, ýöriteleşdirilen harby mekdebiň we Ofiserleriň merkezi öýüniň açylyş dabaralaryna gatnaşdy we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň giňeldilen maslahatyny geçirdi.
Maslahatda eden çykyşynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow harby hem kanun goraýjy organlaryň maddy- tehniki bazasynyň yzygiderli pugtalandyryljakdygyny, harby gullukçylaryň, olaryň maşgala agzalarynyň sosial-durmuş şertleriniň gowulandyrylyjakdygyny aýtdy.
Täze açylan ýöriteleşdirilen harby mekdep 600 okuwça niýetlenendir. Şunuň ýaly mekdepler mundan öň diňe Daşoguz we Mary şäherlerinde bardy. Bu ýerde watan goragçylaryny, köne däbe görä, mekdep partasyndan taýýarlap başlaýarlar diýip, türkmen metbugaty ýazýar.


text:
Eýranda “Ekspertler Assambleýasy” atly iň güýçli edaranyň başlygy öldi.
21-nji oktýabrda Eýranyň metbugat serişdeleri 83 ýaşyndaky Aýatollah Mahdawi Kaniniň (Ayatollah Mahdavi Kani) ýürek näsazlyklary zerarly aradan çykandygyny habar berdi.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Kaniniň aradan çykmagy bilen baglanyşykly ýurtda iki gün ýas yglan etdi. 1980-nji ýyllarda Kani premýer-ministriň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji we içeri işler ministri wezipelerinde işläpdi.
Aram konserwator diýlip hasaplanylýan Kani 2011-nji ýylyň mart aýyndan bäri “Ekspertler Assambleýasy” atly edaranyň başlygy wezipesini ýerine ýetirýärdi.
“Ekspertler Assambleýasy” atly edara Eýranyň ýokary dini ýolbaşçysyny wezipä bellemek we ony wezipesinden boşatmak, şeýle-de onuň işine gözegçilik etmek işini ýerine ýetirýär.


text:
Pakistanyň howpsuzlyk resmileri Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçarlarynyň zarbasy diýilip güman edilýän hüjümleriň ýurduň demirgazyk-günbatarynda söweşiji diýip aýdylýanlary nyşana alandygyny habar berýärler.
Duşenbe güni Weziristanyň demirgazygyndaky Datta Hel şäherinde bolan hüjümde söweşiji diýilip güman edilýän azyndan üç adam öldürildi.
Gürrüňi edilýän bu regionda uruş komandirleri Hafiz Gul Bahaduryň we “Hakkani” atly toparyň söweşijileri agdyklyk edýär.
Agzalýan iki topar hem goňşy Owganystanda NATO goşunyna garşy hüjümleri amala aşyrmakda güman edilýär.
Bu soňky günlerde pilotsyz uçarlaryň amala aşyrlan ikinji howa zarbasydyr. Ýekşenbe güni tire-taýpalar regionyna edilen hüjümlerde hem üç söweşiji öldürilipdi.


text:
Mälim bolşy ýaly, Russiýa Federasiýasy Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa edip, halkara derejesinde ykrar edilmese-de, ony öz düzümine goşandygyny öňe sürýär.
Şol bir wagtda-da Azatlyk Radiosy türkmen audiotoriýasyndan degişlilikde has güýçli bir döwletiň beýleki bir ýurduň territoriýasyny basyp alyp, özüne goşmagyna bolan garaýyşlaryny beýan etmegini sorap, “Eger Orsýet Türkmenistany anneksiýa etse...” diýen ýörite forumy açdy.
“Eger Orsýet ol ýa-da beýleki ýagdaýda Türkmenistanyň bir bölegini anneksiýa etse, ýa-da onuň ol ýa-da beýleki sebäplere görä bölünmäge isleg bildiren regionyny goldasa, siz muňa nähili garardyňyz?” diýen foruma gelen ýüze golaý teswiriň käbirlerini dykgatyňyza hödürleýäris.
“Prowokasiýa”?
Foruma gelen ençeme teswirde, anyk düşündiriş berilmese-de, soragyň Azatlyk Radiosy tarapyndan “prowokasiýa” maksady bilen goýlandygy aýdylýar. Käbir ildeşlerimiz, meselem “Meret”
atly ildeşimiz, öz pikirini esaslandyrmasa-da, “it üýrer, kerwen geçer” diýen ýaly deňeşdirmeleri hem getiripdir.
Bu aralykda, meseläniň türkmen auditoriýasynyň belli bir tema boýunça pikir alyşmagy, öz garaýşyny beýan etmegi üçin gozgalandygyny belläp, birnäçe okyjylarymyz öz teswirlerini galdyrypdyrlar. “Dana”
şeýle ýazýar “... her akly başyndaky adamyň islendik meselä öz garaýşy [bolýar], onuň öz garaýşyny bellenen tertip-düzgüniň içinde beýan etmäge hukugy bolmaly... [B]iz eger pikir alyşmagy, beýlekiniň pikirine hormat goýup gürleşmegi başarmaýan bolsak, günä özümizde; prowokatoram, watan dönügi hem özümiz. Sebäbi adamlaryň garaýyşlaryny basyp ýatyrmak - jenaýat”.
Forumdaky ilkinji teswirleriň biri hem “Dawut”
atly okyjymyzdan gelip, ol goýlan soraga şeýle jogap berýär: “Gaty gowy bolardy. Şu häzirki režimden dynardyk! Men-ä iki elim bilen razy... Edil Krym ýaly, Türkmenistanam böleýse Russiýa”.
“Dawudyň” bu pikirlerine ençeme ildeşlerimiz garşy çykyp, “Serdar”
okyjymyz “[Türkmenistanyň] bölünmegine ýa-da başga bir döwlete garaşly bolmagyna ýol berilmeli däldigini” aýdypdyr.
Taryha “nazar”
“Dawut” ýokarky mazmunly teswirlere jogap hökmünde “Şumadam idili däl...” diýip, türkmen hökümetiniň raýatlary babatynda ýeterlik alada etmeýändigini öňe sürüp, ruslar bolmadyk bolsa (sowet zamanasy göz öňünde tutulýar – red.) Türkmenistanyň “ikinji Owganystan” boljakdygyny nygtapdyr.
Ýokarky pikir bilen ugurdaş, ýagny “ruslar gelmedik bolsa, onda Türkmenistanyň Owganystandan tapawudynyň bolmajakdygyny” aýdyp, başga-da okyjylarymyz öz garaýyşlaryny galdyrypdyrlar.
Şol bir wagtda, bu pikirlere garşy çykyp, “Türkmen” l
akamly okyjy: “Näme orslar gelip seniň ezenegiňizi galdyrar öýdýäňmi? Orslar bizi ösdürjek bolsa, 70 ýylda ösdürerdi. Ýöne ony etmediler. Diňe çig mal hökmünde ulandylar” diýip belläpdir.
“Ali”
lakamly ildeşimiz hem öz teswirinde “Russiýanyň hökümedi diňe türkmeniň baýlygyna göz gyzdyrýar” diýýär. Diňleýjilerimiziň başga biri “anneskiýa bolan halatynda [Türkmenistandaky] ähli zadyň rus oligarhlarynyň eline geçjekdigini” öňe sürüpdir.
Ýeri gelende belläp geçsek, foruma gelen 100-e golaý teswiriň aglabasynda Russiýa tarapyndan anneksiýa edilmek pikirine garşy çykylýar.
Bu aralykda, anneskiýa meselesinde türkmen auditoriýasynyň işjeňligine garamazdan, Krymyň anneksiýasy boýunça türkmen hökümeti häzire çenlem resmi beýanat bilen çykyş edenok. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda diňe Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi munuň bilen baglylykda öz pozisiýasyny aýan etmän gelýär.


text:
Ýekşenbe güni Ak Tamda Barak Obamanyň öz prezidentliginiň ikinji möhletine kasam edişlik dabarasy geçirilýär.
Birleşen Ştatlaryň konstitusiýasyna laýyklykda, kasam edişlik dabarasy 20-nji ýanwarda gurnalýar. Ýöne bu günüň dynç alyş gününe gabat gelýändigi sebäpli, dabaranyň ilkinji bölegi Ak Tamda ýapyk görnüşde geçiriler.
Jemgyýetçilik üçin açyk dabara duşenbe güni Ak Tamyň öňünde daşarda gurnalar. Oňa, takmynan, 800 müň töweregi adam tomaşa etmäge geler diýlip garaşylýar.
Geçen ýylyň noýabrynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda demokrat Barak Obama ruspublikançy Mitt Romniden üstün çykypdy.


text:
Bu kompaniýanyň resmileri Azatlyk Radiosyna diňe bu mesele barada kommentariýa bermekden saklanýandyklaryny aýtmak bilen, çäklendiler.
Soňky maglumatlara görä, “Nabukko” proýektine gatnaşýan “RWE” kompaniýasynyň Türkmenistan bilen ylalaşyga gol çekişligi ýylyň ikinji ýarymyna tesdirilýär.
“Roýter” agentliginiň maglumatynda we Germaniýanyň metbugatynda “RWE” kompaniýasynyň ýolbaşçylaryndan Stefan Ýudişe salgylanylyp, Türkmenistandan “Nabukko” üçin gaz satyn almak baradaky ylalaşygyň ýylyň aýagyna çenli tesdirilýänligi aýdyldy. Munuň sebäbi taraplaryň arasynda syýasy gepleşikleriň dowam edýänligi bilen düşündirilýär. Ylalaşyga näme sebäpden gol çekilmeýär?
Germaniýanyň metbugatynda ylalaşygyň yza tesdirilmeginiň sebäbi barada gürrüň edilende, türkmen tarapynyň bu ugurda öz ençeme talaplarynyň berjaý edilmegini isleýänligi aýdylýar. Germaniýanyň metbugatynda Türkmenistanyň talaplarynyň Azerbaýjanyň we Gürjüstanyň üstünden geçýän gaz geçirijisiniň howpsuzlygynyň halkara kanunlary esasynda kepilllendirilmegine degişlidigi aýdylýar. Şeýle-de, bu maglumata görä, Türkmenistan möhüm gaz çeşmesi hökmünde öz ähmiýetiniň Germaniýanyň hökümeti tarapyndan resmi derejede ykrar edilmegini-de isleýär.
“Eurasia Transition Group” merkeziniň müdiri Maýkl Laubşyň pikirine görä, “Nabukko” hususy proýekt bolansoň, Germaniýa Türkmenistanyň ähmiýetini tassyklap bilmeýär.
Orsýetiň “Syýasy barlaglar institutyndan” syýasaty öwreniji Aždar Gurdow “RWE” kompaniýasynyň Hazar deňzinde alyp barylýan gözleg-anyklaýyş işleriniň netijeleri barada şu güne çenli hiç hili habar berilmeýänligini belledi.
“RWE” kompaniýasy 2009-njy ýylyň aprel aýynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk boýunça memoranduma gol çekip, Hazar deňziniň Türkmenistana degişli böleginde gözleg-anyklaýyş işlerine başlapdy. Kompaniýanyň Aşgabatda wekilhanasy hem açyldy.
Germaniýaly bilermen Maýkl Laubş “Türkmenistanyň özi ‘Nabukko’ proýektine goşulmagyny yza tesdirmek isleýär” diýip, pikir edýär. Ekspert munuň sebäbini Turkmenistanyň öz gaz baýlyklarynyň möçberini yglan etmäge we şertnama baglaşan ýagdaýynda öz üstüne almaly boljak borçlaryny ýerine ýetirmäge taýýar däldiginde görýär.
Emma azerbaýjanly bilermen Ilhan Şabanow Türkmenistanyň “Nabukko” proýektine goşulmaga ýa bu ugurdan ylalaşyga gol çekmäge hiç wagtda resmi derejede isleg bildirmänligine ünsi çekdi. Türkmenistan açyk aýtmasa-da, onuň Günbatar döwletleriniň teklip edýän proýektlerine gyzyklanmasynyň gowşanlygyny hem ekspertler belleýärler. Orsýet faktory
“Günorta akymyň” marşruty
“Uruş we parahatçylyk maglumatlary” instituty “Nabukko” proýektiniň yza tesdirilmegini poýekte bäsdeşlik edýän “Günorta akym” proýektini durmuşa geçirmekde Moskwanyň nobatdaky üstünlikli ädimi bilen hem baglanyşdyrýar.
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin 25-nji aprelde Wena saparynda Awstriýa bilen hyzmtdaşlyk barada ylalaşyk baglaşmak arkaly “Günorta akym” proýektiniň gurluşygy üçin soňky nokady goýdy. Moskwa Türkmenistana “Günorta akym” üçin gaz çeşmesi hökmünde garaýar diýip, “Uruş we parahatçylyk maglumatlary” instituty öz synynda belleýär.
Käbir ekspertler Moskwanyň postsowet giňişliginde öz täsirini güýçlendirmek ymtylmalarynyň täze bir tapgyryna gadam basandygyny öňe sürýärler. Hususan-da, bu Orsýetiň energiýa syýasatyna degişli. Ýakynda Moskwa Ukrainanyň “Naftogaz” kompaniýasyny “Gazprom” bilen birleşdirmegi teklip etdi.
Orsýetiň “Syýasy barlaglar insitutynyň” analitigi Aždar Gurdow Orsýetiň we Ukrainanyň kompaniýalarynyň birleşmegine çynlakaý garamak ir diýip pikir edýär.
Käbir analitikleriň pikirine görä, Orsýet bilen energiýa hyzmatdaşlygy Türkmenistanyň ýolbaşçylaryna käbir oňaýlyklary döredýär. Hususan-da, ýurtda demokratik ösüş ýok, ynsan hukuklary berjaý edilmeýän-de bolsa, Moskwanyň türkmen hökümetine açyk-aýdyňlygy talap edýän Günbatar partnýorlaryna garanda has amatly syýasy şertleri teklip etmäge ukyplydygyny “Uruş we parahatçylyk maglumatlary” instituty belleýär. Hazar deňziniň statusyna degişli faktor
“Nabukkonyň” yza tesdirilmegi “Trans-Hazar” gaz geçirijisi proýektiniň durmuşa geçirilmegi ugrunda şu çaka çenli öňegidişligiň ýoklugy bilen hem düşündirilýär.
“Nabukko” proýektiniň möhüm bölegini emele getirýän “Trans-Hazar” gaz geçirijisi, hususan-da, Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda turba çekilmegini göz öňünde tutýar.
Azerbaýjanyň “Nebit meselelerini öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şabanow “Nabukkonyň” aktiw tarapdary bolan Azerbaýjanyň hem häzirki wagt özüniň Şahdeňiz gaz ýatagyny özleşdirmek işini togtadanlygyny aýdýar. Onuň sözlerine görä, “Trans-Hazar” turbasynyň öňüne esasy bowet bolýan zat deňziň statusynyň kesgitlenmänligi.
Ekspertiň sözlerine görä, Aşgabat bilen Baku özara dawalar boýunça belli bir ylalaşyga gelen ýagdaýynda-da Eýran, Orsýet we Gazagystan gaz geçirijisiniň gurluşygyna garşy çykmaga hakly. Hazarýaka döwletleriň 1997-nji ýylda gol çeken ylalaşygy diňizde islendik magistral turbalarynyň birtaraplaýyn gurluşygyny gadagan edýär.
Resmi Aşgabat bolsa köpugurly energiýa syýasatynyň tarapdarydygyny nygtamagyny dowam etdirýär. Aşgabatda 4-nji maýda açylan halkara energiýa konferensiýasynda türkmen tarapy ýurduň energiýa syýasatynyň energiýa serişdeleriniň halkara bazarlaryna eksportynyň ugurlarynyň köptaraplaýyndygyny we halkara gaz geçirijileirniň netijeliligine gönükdirilýänligini nygtady.


text:
Duşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagty Bakuda boks boýunça dünýä çempionaty açyldy.
Bu wakanyň öňýany BBC telewideniýesi Azerbaýjanyň häkimiýetlerini bu ýurduň boksçylaryny geljek ýylky olimpiadada ýeňiji etmek üçin Halkara Boks Federasiýasyna para berenlikde aýyplaýjy materialy efire berdi. Bu maglumat käbir dawalara sebäp boldy.
Duşenbe güni Azerbaýjanyň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministri we ýurduň boks federasiýasynyň ýolbaşçysy Kamaladdin Heýdarow ýerli habar serişdelerine beren interwýusynda bu bildirilýän aýyplamalary ret etdi.
BBC habar gullugy Azerbaýjan tarapynyň Halkara Boks Federasiýasyna bikanun ýollar bilen 9 million dollar töweregi serişde geçirendigini öňe sürýär.


text:
Yragyň premýer-ministriniň orunbasary Salih al-Mutlak “Al-Kaýdanyň” Yrakda barha artýan güýjine garşy göreşmek üçin milli birligiň zerurdygyny aýdýar.
Mutlak muny sişenbe güni Waşingtonda Birleşen Ştatlaryň Parhatçylyk institutynda eden çykyşynda aýtdy. Ol şeýle hem terroristlere garşy göreşde Birleşen Ştatlary kömege çagyrdy:
"Şular ýaly pursatlarda Yraga arka durup, oňa kömek etmek şol wagt (2003-nji ýyl) bu ýurda güýç bilen girmegi karar edinen dünýäniň borjy" diýip, ol ýatdy.
Mutlak Yrak Birleşen Ştatlaryň kömegine mätaç, "milli barlyşyk barada dostlaryňyza siziň maslahatyňyz gerek" diýdi.
"Ýaragyň ýeke özi iş bitirip bilenok. Ýarag möhüm, ýöne ol özbaşyna iş bitirip bilenok. Biz utgaşykly hereket edip, Yragyň goşunyny güýçlendirmeli, bir tarapdan-da ýurtda milli barlyşygy döretmeli" diýip, Mutlak aýtdy.
Yragyň howpsyzlyk güýçleri bilen söweşijiler arasyndaky çaknyşyklar soňky hepdelerde güreldi. Mutalgyň edýän çagyryşlarynda göz öňünde tutulýan hem şu ýagdaý.
Yragyň premýer-ministriniň orunbasarynyň Waşingtonda şu gürrüňleri edýän mahalynda, ýurduň merkezi şäherleri bolan Ramadi bilen Fallujahda “Al-Kaýda” bilen ilteşikli söweşijiler Yragyň ýaragly güýçleriniň iki tankyny dargadyp, birnäçe polisiýa stansiýasyny eýelediler.
Azat Yrak radiosy söweşijileriň Ramadide Al-Tubbat polisiýa stansiýasyny gaýtadan ele geçirendigini, şeýle hem şäheriň günorta bölegine kontrollyk edýändiklerini habar berdi.
Anbar welaýatynyň hem käber ýerlerinde hökümet güýçleri we käbir sünni taýpalar bilen “Al-Kaýda” bilen ilteşikli söweşijiler we beýleki sünni taýpalar arasynda barýan söweşler dowam edýär.
Azat Yrak radiosynyň habar bermegine görä, bu welaýatda barýan söweşler zerarly 800-den gowrak maşgala 15 mekdebe gaçyp atypdyr.
"Roýters" habar gullugy hem söweşijileriň iki tanky dargadyp, Fallujanyň demirgazynda ýerleşýän Saklawiýanyň golaýynda bir şaýol köprüsini partladandygyny habar berdi.
Yragyň goşuny günbatar Anbar welaýatynda "Yslam Döwleti Yrak" we "Lewant" toparyna degişli 8 söweşijini öldürendigini aýdýar.
Eýranyň daşary işler ministri Muhammad Jawad Zarif sişenbe güni, Bagdada eden saparynyň dowamynda, Tähranyň Yragy "terroristlere garşy söweşinde" goldaýandygyny aýtdy.


text:
Anna güni Demirgazyk Koreýanyň häkimiýetleri ýakynda Günorta Koreýanyň harby gämisiniň suwa gark bolmagynda Birleşen Ştatlaryň Demirgazyk Koreýany aýyplandygy üçin muňa özüniň talabalaýyk jogap berjekdigi bilen haýbat atdy.
Anna güni Wýetnamyň paýtagty Hanoýda açylan Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň regional Sammitinde eden çykyşynda Demirgazyk Koreýanyň delegasiýasynyň metbugat sekretary Ri Tong Il Demirgazyk Koreýa garşy bildirilen bu aýyplamalar üçin öz ýurdunyň «duşmançylykly taraplardan» fiziki ar aljakdygyny aýdyp, duýduryş berdi.
Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň regional Sammitine bu regionyň käbir beýleki döwletleri bilen bir hatarda Birleşen Ştatlaryň, Hytaýyň, Orsýetiň, Ýaponiýanyň we Ýewropa Bileleşiginiň-de ýokary derejeli resmileri gatnaşýarlar.


text:
Güýçli harby goşuna eýe bolan we Ýakyn Gündogarda uly syýasy güýçlerden biri diýlip hasaplanylýan Türkiýe soňky döwürde Merkezi Aziýa bilen aragatnaşygynda, o diýen täzelik bolmasa-da, öz goňşulary bilen bir hatarda Orsýet bilen hem aragatnaşygyny barha artdyrýar. Emma bu ýurduň daşary syýasaty bilen bagly ýakynda dünýäniň ünsüni özüne çeken esasy meselelerden biri Ysraýyl bilen aralarynda dörän we barha artýan dartgynlylykdyr.
Türkiýäniň soňky döwürlerde ýola goýan daşary syýasaty we şol syýasatda Merkezi Aziýanyň we beýleki ýurtlaryň roly barada Ankarada ýerleşýän Gazi Uniwersitetiniň halkara gatnaşyklar bölüminiň professory Mehmet Seyfettin Erol bilen Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň daşary syýasatynda soňky döwürlerde uly özgerişilikler bolup geçýär, tutynyň arkasynda näme bar? Bu barada bize maglumat beräýseňiz?Mehmet Seyfettin Erol:
ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň 2003-nji ýylda Yraga çozmagy we bu ýurda öz harbylaryny Türkiýäniň üstünden ibermegi barada eden teklibiniň Türk parlamenti tarapyndan ret edilmeginden soňra, Ankaranyň Ýakyn Gündogar boýunça daşary syýasaty üýtgäp başlady. Türkiýe esasanam Birleşen Ştatlaryň Yraga çozmagy, şeýle-de separatist kürt toparlarynyň ýurda abandyrýan howpy bilen bagly şeýle netijä geldi.
“Ankara serhediniň töwereginde durnuklylygy üpjün etmäge mejbur”. Türkiýäniň häzirki döwürde parahatçylykly ýagdaýy we edýän aladasy bu tagallanyň bir bölegidir.
Şeýlelik-de Türkiýäniň Daşary işler ministri Ahmet Dawutogly we häkimiýeti dolandyrýan “Adalat we Galkynyş Partiýasy” regionda durnuklylygy ornaşdyrmaga synanyşmak bilen bir hatarda ykdysady taýdan goňşy we “Pars aýlagynyň” töwereginde ýerleşýän ýurtlaryň bazarlaryndan hem mümkin boldugyça peýdalanmaga çalyşýar.
Türkiýäniň daşary syýasatynyň başga bir ugry hem Günbatar bilen Gündogaryň arasyndaky demokratik köpri roluny oýnamaga synanyşmagydyr. Demokiratik we döwrebap ýurt hökmünde Türkiýe bu artykmaçlygyndan Günbatarda hem Gündogarda ýerleşýän ýurtlar bilen aragatnaşygynda peýdalanmak üçin tagalla edýär. Azatlyk Radiosy: Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasynda söňky döwürlerde ýüze çykan dartgynlylyk Ankaranyň goňşulary bilen aragatnaşygyny artdyrmak barada edýän aladalaryna gabat gelýärmi?
Mehmet Seyfettin Erol:
Türkiýäniň özi üçin strategiki ähmiýete eýe regionlarda emele gelen güýç boşlugyny doldurmaga synanyşmagy, regionda liderlik roluny ýerine ýetirýän Ysraýyl ýaly ýurtlaryň täsirini çäklendirýär.
Häzirki döwürde agressiw äheňli daşary syýasata eýe bolan Ysraýyl bilen, daşary syýasaty parahatçylyga, dialoga we hyzmatdaşlyga esaslanýan Türkiýäniň arasynda bu region bilen bagly öz bähbitleri boýunça ylalaşmazlyklaryň ýüze çykyp başlanlygyny aýtmak mümkin.
Türkiýäniň ýola goýan täze daşary syýasaty sebäpli regionda täsiri barha azalýan Ysraýyl daş-töwereginden gabalyp barýanlygyny pikir edýär. Ysraýylyň şeýle pikir etmeginde, Türkiýäniň Müsür, Siriýa, Liwan we aýlag regionynda ýerleşýän beýleki ýurtlar bilen aragatnaşygyny artdyrmagynyň roly hem gaty uludyr.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan bilen Ysraýylyň prezidenti Şimon Peresiň arasynda geçen ýyl bolan jedel, şeýle-de Türkiýäniň Ysraýyldaky ilçisiniň ýakynda kemsidilmegi bilen bagly waka bu iki ýurduň arasyndaky dartgynlygyň diňe göze ilen bölegidir.
Problemanyň esasy merkezi – Ysraýylyň Türkiýäniň häzirki döwürde alyp barýan daşary sýyasatyndan biynjalyk bolmagy we Türkiýäniň alyp barýan bu syýasatyna Waşingtonyň hem goldaw bermegidir. Sebäbi Ysraýylyň alyp barýan syýasaty Birleşen Ştatlaryň häzirki prezidenti Barak Obamanyň region boýunça pozisiýasyna gabat gelenok we Ysraýyl bu ýagdaýa göz ýetirip bilenok.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň Ysraýyldaky ilçisiniň Daşary işler ministrligine çagyrylyp, kemsidilenligi üçin dörän dartgynlylyk aradan aýryldy diýip bolarmy? Mundan beýläk bu iki ýurduň aragatnaşygynda nämelere garaşyp bolar?
Mehmet Seyfettin Erol:
Men bu problema çözülendir diýip pikir edemok. Ysraýyl Türkiýäniň alyp barýan bu syýasaty we öz ilçisi bilen bolup geçen kemsitme bilen bagly reaksiýasyny görkezmegi dowam eder. Sebäbi Ärdoganyň Ysraýylyň prezidenti Peresiň sözüni “bir minut” diýip kesenligi bilen bagly dörän dartgynlylykdan soňra bolşy ýaly, Ysraýylyň Türkiýäniň ilçisini kemsitmegi bilen bagly wakanyň soňy hem beýle tiz gelmez.
Sebäbi Ysraýyl öz maksadyna ýetip bilmedi we Türkiýäniň hem häzirki döwürde alyp barýan syýasatyndan yza çekilmek niýeti ýok. Türkiýäniň bu syýasatyny goýbolsun etmegi Siriýa bilen aragatnaşygyny artdyrmak ugrunda alyp barýan syýasatyndan we Palestina barada eýeleýän pozisiýasyndan hem çekilýänligini aňladar. Türkiýe beýle ädim ätmez we Ysraýylyň Ankaranyň alyp barýan bu syýasatyny makullamajagyna görä, Ysraýylyň nukdaýnazaryndan problemanyň dowam edýänligi aýandyr.
Şunlukda Türkiýe bilen Ysraýylyň arasynda wagtal-wagtal şeýle dartgynlylyk ýüze çykar durar. Şol bir wagtyň özünde-de men Türkiýäniň Ysraýyl bilen aragatnaşygynda mundan beýläk diňe özüni gyzyklandyrýan meseleler däl, tutuş region boýunça talaplary-da orta atjakdygyny çak edýärin.
Ysraýylyň bu talaplary berjaý etmedik halatynda Türkiýäniň regiondaky beýleki ýurtlar bilen bir hatarda Ysraýyla garşy alyp barýan syýasatyny hasam berkitjekdigini-de güman etse bolar. Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň regionda ýerleşýän musulman ýurtlar bilen aragatnaşygyny artdyryp, Ysraýyla garşy alyp barýan syýasatyny berkitmegi Günbatarda Ankaranyň ýüzüni Gündogara öwrenligi barada pikir döredýär. Türkiýäniň daşary syýasaty boýunça bilermen hökmünde bu ýagdaýa siz nähili baha berýärsiňiz?Mehmet Seyfettin Erol:
Türkiýäniň ýüzüni Gündogara öwrenligi baradaky pikir Ysraýylly alymlar tarapyndan orta atylan propagandadyr. Bu bir jähtden Ysraýylyň Türkiýäniň içeri işlerine aralaşýanlygyny hem aňladýar, şeýle-de bu Ysraýylyň Türkiýäniň alyp barýan syýasatyndan rahatsyzlanmagynyň bir alamatydyr.
Emma ýagdaýa Türkiýäniň nukdaýnazaryndan seredilende, Ankara ýerine dolanyp, oýnamaly roluny oýnap, regiondaky güýç boşlugyny doldurmak arkaly goňşulary bilen bilelikde hereket edip başlady. Netijede Ankaranyň häzirki döwürde alyp barýan syýasatyndan diňe Türkiýäniň öz ilaty däl, regionyň ýaşaýjylary hem hoşal. Sebäbi olar Ankaranyň mundan ozal o diýen üns bermedik regionyna üns berip başlanlygyny görýärler.
Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasynda soňky döwürlerde ýüze çykan dartgynlylykda hökümet ýolbaşçylary, oppozisiýa we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň bir perdeden gopmagy hem munuň anyk mysalydyr. Azatlyk Radiosy: Türkiýe soňky döwürlerde käbir ýurtlar bilen arasyndaky wiza režimini ýatyrdy, meselem, Siriýa, Liwan we Liwiýa bilen bu barada ylalaşyga gelindi we Orsýet bilen hem bu ugurda gepleşikler geçirilýär. Bu ugurda Türkiýe näme gazanmaga synanyşýar?Mehmet Seyfettin Erol:
Türkiýe töwereginde ýerleşýän ýurtlar bilen aragatnaşygyny artdyrýar we olar bilen aralaryndaky problemalary diskussiýa arkaly çözmäge synanyşýar. Şol ýurtlar bilen wiza režiminiň ýatyrylmagy olaryň arasynda dörän ynamyň derejesini aňladýar. Eger ýadyňyzda bolsa, mundan 12 ýyl ozal Türkiýe bilen Siriýa tasdan çaknyşypdylar.
Emma häzirki döwürde bu iki ýurduň arasynda integrasiýa boýunça alnyp barylýan işler uly ähmiýete eýedir. Siriýadan soňra, Türkiýe Liwan bilen we ondan soňra-da Yrak bilen şeýle aragatnaşyklary ýola goýar.
Kawkaz regionynda parahatçylyk ornaşan ýagdaýynda Gürjüstan, Ermenistan we Azerbaýjan hem bu topara goşular. Regionda durnuklylygyň emele gelmegi Türkiýäniň bähbidine gabat gelýär, şunluk-da regionda ýerleşýän ýurtlaryň arasynda wiza režiminiň ýatyrylmagy Türkiýäniň parahatçylyk we durnuklylyk boýunça alyp barýan syýasatynyň ugurlarynyň biridir.
Azatlyk Radiosy: Türkiýe öz goňşulary bilen aragatnaşygyny artdyrýar, emma Merkezi Aziýa bilen Türkiýäniň aragatnaşygynda soňky döwürlerde hiç hili täzelik göze ilmedi, Ankara şol regiony ýatdan çykardymy?Mehmet Seyfettin Erol:
Hiç zat ýatdan çykarylmady. Türkiýe öz güýjüni, şeýle-de milli bähbitlerini göz öňünde tutup, Orsýet bilen hem aragatnaşygyny artdyrmaga synanyşýar. Elbetde, Türkiýäniň bu ugurda alyp barýan aladalarynyň çäginde ilkibaşda ähmiýet berýän regionlary Balkanda, Ýakyn Gündogarda we Gara Deňziniň töwereginde ýerleşýän ýurtlardyr.
Bu aladalarynyň ikinji tapgyrynda Türkiýe Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlara ähmiýet berip başlar. Eger ýadyňyzda bolsa, geçen ýyl Gazagystan bilen Türkmenistan Türkiýe bilen strategiki hyzmatdaşlygy yglan etdiler. Bu gaty möhüm ädimdir.
Türkmenistan ýaly ýurduň nukdaýnazaryndan seredilende, bu gaty möhüm bolup, şol bir wagtyň özünde-de bu şol ýurduň daşary syýasatynda gelnen häzirki derejäni hem aňladýar. Häzirki döwürde Türkiýäniň daşary syýasatynda Merkezi Aziýa barada o diýen gürrüň edilmeýänligini aýtmak mümkin. Eger Türkiýe öz töwereginde ýerleşýän ýurtlar bilen bagly alyp barýan proýektlerini üstünlikli amala aşyrmagy başarsa, Ankaranyň ikinji tapgyrda türki dilli döwletler bilen gyzyklanjagy anykdyr.
Şeýle-de bu region bilen bagly Türkiýe bilen Orsýetiň arasynda hyzmatdaşlygyň artjakdygyny hem aýdyp bolar, sebäbi bu iki ýurt hem öz täsiriniň astyndaky regiona üçünji bir güýjüň gelmegini islemeýär. Azatlyk Radiosy: Onda Türkiýe geljekde Merkezi Aziýa bilen aragatnaşygyny Orsýetiň üsti bilen amala aşyrmaga synanyşar, şeýlemi?Mehmet Seyfettin Erol:
Ýok, Türkiýäniň Merkezi Aziýa bilen aragatnaşygyny Orsýetiň üsti bilen gurmak ýaly bir aladasy ýok. Türkiýe Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlar bilen mundan ozal hem aragatnaşyk gurmaga synanyşdy, emma Ankaranyň şu mahal goýberen ýalňyşlygy onuň regionda Günbatar bilen bilelikde hereket etmäge synanyşmagydyr.
Emma häzirki döwürde Türkiýe region boýunça öz proýektini ýola goýmaga synanyşýar we Ankara bu proýektiniň çäginde Moskwa şu signaly bermäge synanyşýar.
“ Eger region boýunça biz haýsydyr bir bäsdeşlige başlasak, ikimiz hem utularys, emma uly ýetgä duçar boljak sen bolarsyň, sebäbi ýurduň içinde we töwereginde ýerleşýän türki dilli we musulman ilat ýurduň ikinji gezek bölünmegine sebäp bolup biljek derejede güýçlüdir”.
Meniň pikirimçe, Orsýet bilen Türkiýe öz güýjüni birleşdirip hereket etseler, diňe Kawkaz we Merkezi Aziýada däl, Günbatara we Ýewropa Bileleşiginiň garşysyna hem öz pozisiýalaryny güýçlendirip bilerler.
Azatlyk Radiosy: Orsýete ýakynlaşmak arkaly Türkiýäniň göz oňünde tutýan maksady – Moskwa bilen bileleşip, Günbatara garşy pozisiýasyny güýçlendirmekmi?Mehmet Seyfettin Erol:
Türkiýe bilen Orsýetiň belli bir aladalary we Günbatar ýurtlary bilen bagly käbir problemalary bar. Meselem, Günbataryň o diýen ynanyp bolmajak häsiýetleri bar. Bu ýagdaýa Türkiýe Yrak bilen bagly meselede ýakyndan şaýat boldy. Kürt separatist topary bolan PKK terroristik guramasy bilen bagly hem Türkiýe Günbataryň özüni alyp barşyna ýakyndan göz ýetirdi.
Orsýet hem Sowet Soýuzy dargandan soňra, ençeme mesele boýunça Günbataryň şeýle pozisiýalary bilen ýüzbe-ýüz boldy. Şunluk-da dürli howplar we aladalar bu iki ýurdy biri-birine ýakynlaşdyryp başlady. Elbetde, Birleşen Ştatlaryň Ýakyn Gündogar we Owganystan boýunça alyp barjak syýasaty Türkiýe bilen Orsýetiň aragatnaşygynyň geljekki ugruny hem kesgitlär.
Häzirki döwürde Türkiýe bilen Orsýetiň aragatnaşygyny artdyrmaga synanyşmaklary bu iki ýurduň Günbataryň öňünde öz güýjüni artdyrmak ýaly bir pikir döretse-de, uzak möhletde bu iki ýurduň aragatnaşygy Merkezi Aziýada Hytaýyň täsiriniň öňüni almaga hem kömek eder. Azatlyk Radiosy: Siziň öňe süren bu pikirleriňizden çen tutulsa, Türkiýäniň öz ýüzüni Gündogara öwürmeýänligini aýtmak mümkin däl, şeýle dälmi?Mehmet Seyfettin Erol:
Türkiýe ýüzüni ne Günbatara, ne-de Gündogara öwürýär, belkem, ol öz bähbitlerine laýyklykda syýasat alyp barýar we öz proýektlerini durmuşa geçirmäge synanyşýar.
Başgaça aýdylanda, Türkiýäniň dörän pursatdan peýdalanmaga synanyşýanlygyny hem aýdyp bolar. Häzirki döwürde Günbatar bilen Gündogaryň arasyndaky pozisiýasy Ankara öz täsirinden peýdalanmaga uly mümkinçilik döredýär.
Eger üns beren bolsaňyz, Türkiýe ne Orsýet bilen gaty ýakynlaşýar, ne-de Amerikanyň tarapyny tutmak isleýär, şunluk-da Ankara bu iki güýjüň arasynda deňhukukly pozisiýany eýelemek arkaly köp ugurly syýasat alyp barmaga synanyşýar.


text:
Çarşenbe güni ABŞ-nyň harby deňiz güýçleriniň ministri Reý Mabus Merkezi we Günorta Aziýa regionyna meýilleşdirilen saparynyň çäginde Aşgabada bardy.
Ol Türkmenistanyň hökümetiniň ýokary derejeli resmileri bilen duşuşyp, Merkezi Aziýa sebitinde parahatçylygy we howpsuzlygy goldamak boýunça özara bähbitli meseleleri ara alyp maslahatlaşar diýlip garaşylýar.
2009-njy ýylyň iýun aýynda harby deňiz güýçleriniň ministri wezipesine girişmezden öň, ol Mississippi ştatynyň gubernatory, Saud Arabystanynda ilçi we harby-deňiz ofiseri bolup işläpdi.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Kongres tarapyndan Eýrana garşy täze sanksiýalary girizmek boýunça ädilen islendik ädim Eýranyň ýadro programmasy babatdaky dawa parahatçylykly çözgüt tapmak üçin alnyp barylýan diplomatik tagallalara zyýan ýetirer diýýär.
Kerri bu sözleri çarşenbe güni, Senatyň bank işleri baradaky komitetiniň ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçen brifiňinden öň aýtdy. Bu brifiňde, güman edilýän ýadro programmasy sebäpli, Tährana garşy görülmeli täze temmi çäreleri ara alnyp maslahatlaşylmalydy.
Kerri Birleşen Ştatlaryň we beýleki dünýä döwletleriniň Eýran bilen, ýadro eglişikleriniň deregine sanksiýalary çäklendirmek arkaly, geçiş ylalaşygyny baglaşmagy goldaýandyklaryny aýtdy.
"Biz bu sanksiýalary özümizi gepleşik geçirip bilmek üçin mümkin bolan güýçli pozisiýada goýmak üçin girizdik. Biz indi gepleşik geçirýäris, eger-de Kongres sanksiýalary artdyrmak boýunça birtaraply çäre görse, bu şol gepleşiklere bolan ynamy azaldyp, hakykatda olaryň togtadylmak, bölünmek töwekgelligini döredýär."
Biraz öň Wekiller öýüniň Daşary meseleler komitetiniň başlygy Ed Roýs (R-Ca) "Eýran režimi özüniň ýadro programmasyna ara bermedi. Biz näme üçin, adminstrasiýanyň Kongrese basyş edişi ýaly, özümiziň sanksiýa tagallalarymyza ara bermeli?" diýdi.
Demokrat we respublikan kanunçykaryjylar diplomatiýa has köp wagt bermelimi ýa däl diýen meselede iki bölündi. Prezident Barak Obama bu gapma-garşylygy bahymrak soňlamak boýunça hem ýurt içinden, hem ýurt daşyndan basyşa sezewar bolýar.
Obama çarşenbe güni telefonda Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland bilen gepleşdi. Ak tamyň ýaýradan beýanatynda "iki ýurduň Eýran babatda doly ylalaşýandygy" aýdylýar.
Gepleşikleriň geçen hepde bolan tapgyry hem anyk bir netijesiz soňlanansoň, dünýäniň alty döwletiniň, ABŞ-nyň, Orsýetiň, Hytaýyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň we Germaniýanyň arasynda ylalyşmazlyklaryň dörändigi hakynda gürrüň edildi.
Birleşen Ştatlaryň resmileri biraz soň ylalaşyga razy bolup bilmedigiň Eýran bolandygyny aýtdylar, emma Tähran muny sorag astyna aldy.
Bu gepleşikler indiki hepde gaýtadan geçirilmeli.
Eýran özüniň ýadro programmasyny ýaşyrynlykda ýadro ýaragyny edinmek üçin ulanýandygyny inkär edýär, emma Günbatar şeýle güman edýär.


text:
Täze owgan parlamentiniň işe başlamaly wagty bir aý yza süýşürildi.
Sonky geçirilen parlament saýlawlarynda düzgün bozmalary derňeýän ýörite tribunalyň haýyşy bilen ýurduň prezidenti şeýle karar kabul etdi.
Düýn Tribunalyň baştutany Sadykulla Hakyk birnäçe deputatyň saýlanyşynda düzgün bozmalar baradaky informasiýalary derňemek üçin goşmaça wagtyň gerekdigini aýtdy.
Mundan öň saýlaw komissiýasy galplyklar bilen bagly 24 kandidatyň ýeňşini hem bäş million býulleteniň dörtden birini ýok etdi.
Öň täze saýlanan parlamentiň ilkinji mejlisi 23-nji ýanwara bellenipdi. Indi ol 22-nji fewralda açylar.
Karzaýyň çykaran bu karary bilen owgan syýasatçylarynyň hemmesi ylalaşmaýar.


text:
21-nji sentýabrda BMG-niň Baş Assambleýasynda çykyş eden Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew Palestinanyň garaşsyz döwlet bolmagyny Gazagystanyň goldaýanygyny mälim etdi.
“Taryhyň terezisine gaty möhüm mesele goýuldy. Bu barada prezident Obama hem öz çykyşynda belläp geçdi. Emma Palestinanyň hem Ysraýylyň arasyndaky gepleşikler ynha indi 50 ýyla golaý wagt dowam edýär. Palestin döwletiniň garaşsyzlygy ykrar edilmese Ýakyn Gündogarda durnukly parahatçylygy ornaşdyrmak mümkin däl” diýip, Nazarbaýew aýtdy.
Şeýle hem Nazarbaýew dünýäniň bir ýurduna ýadro programmasyny ösdürmäge ýol berlip, beýleki bir ýurda berilmezligini “adalatsyzlyk” diýip atlandyrdy we planetanyň ýadrosyz bolmagy üçin ählumumy deklarasiýanyň kabul edilmeginiň möhümdigini nygtady.
BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda Gazagystanyň prezidenti maglumat giňişligine global taýdan gözegçilik etmek pikirini öňe sürdi.


text:
Ýurt içinden gelip gowuşýan habarlarda, hususan-da özüni “Sada Watandaş” atlandyran diňleýjimiziň hatynda Türkmenistandaky daşary ýurt firmalarynda işleýän ýerli işçileriň hak-hukuklarynyň gödek basgylanýandygy, olaryň hepdede 40 sagada derek 54, 60 sagat işledilýän halatlarynyň hem bardygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu mesele baradaky pikirler bilen gyzyklanyp, ýörite forum geçirdi
we oňa gelen seslenmeleriň aglabasynda Türkmenistandaky daşary ýurt firmalarynda işleýän ýerli işçileriň ýagdaýynyň o diýen öwerlik däldigi tassyk bolýar.
Dogrusy, Türkmenistandaky daşary ýurt firmalarnda işleýän ýerli işçileriň hak-hukuklary barada Azatlyk Radiosy ozal, S.Nyýazowyň prezidentlik edýän wagtynda hem gepleşik beripdi.
Netijede, bu ýagdaý häkimiýetleriň ýerli işçilere tölenýän aýlyklary düzgünleşdirmek, bu ugurda kanunçylygy berjaý ýetmek barada görkezme bermegine hem getiren ýaly bolupdy.
Emma soňky gowuşýan habarlar bu meselede entek uly bir ilerlemäniň bolmandygyny aňldaýar.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky daşary ýurt firmalarynda işleýän ýerli işçileriň hak-hukuklary baradaky “Tegelek stol” söhbetdeşligine Türkmenistandan ýerli synçylar Amanmyrat Bugaýew, Nurberdi Nurmämmedow, Şwesiýadan türkmen parlamentiniň öňki deputaty Halmyrat Söýünow gatnaşýar.
Ony diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin öz ýurtlarynyň howpsuzlyk ugrunda bile işleşmekçidigini aýtdylar. Olaryň bu beýannamasy 15-nji aprelde Boston marafonynda bolan bomba partlamasy bilen baglylykda edildi.
Duşenbe güni bu iki ýurduň liderleri telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdiler.
Hyzmatdaşlygy güýclendirmek
Ak Tamyň aýtmagyna görä, Obama Bostondaky bomba partlamasyndan soň Orsýetiň ABŞ bilen eden ýakyn hyzmatdaşlygy üçin minnetdarlyk bildiripdi.
Bomba partlamasyna günäkär diýlip güman edilýänler Orsýetiň, esasan, musulman ilatly durnuksyz Demirgazyk Kawkaz regiony bilen gatnaşykda bolan adamlardy. Güman edilýänleriň biri - Tamerlan polisiýa bilen atyşykda öldürildi, onuň inisi Johar Sarnaýew bolsa diri ele salyndy.
ABŞ-nyň resmileriniň aýtmagyna görä, 2011-nji ýylda Federal Derňew agentligi we Merkezi razwedka gullugy Tamerlan Sarnaýewiň radikal yslamçy bolmagynyň ähtimaldygy barada Orsýet tarapyndan habarly edilipdir. Orsýet onuň derňew astyna alynmagyny sorapdyr.
Putin we Obama özara telefon söhbetdeşliginde iki ýurduň 2014-nji ýylda Orsýetiň Soçi şäherinde geçiriljek gyşky olimpiýa oýunlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek barada hem ylalaşandyklaryny aýtdylar.
Geçen hepdede Wladimir Putin milli telewideniýede eden çykyşynda Boston marafonynda bolan bomba partlamasynyň Orsýetiň Demirgazyk Kawkazda alyp barýan berk syýasatyna delil berýändigini belledi we Orsýet bilen ABŞ-nyň howpsuzlyk boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmelidigini aýtdy.
Siriýa meselesi
Barak Obama Putin bilen telefon gepleşiginde Siriýada himiki ýaragyň ulanylmagy bilen bagly meseläniň ABŞ-ny aladalandyrýandygyny mälim etdi.
Iki döwletiň liderleri bu mesele boýunça hem gatnaşykda bolmak barada ylalaşdylar we ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Orsýetiň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Siriýa barada diskussiýalary dowam etdirjekdigini aýtdylar.
ABŞ Siriýanyň hökümetiniň himiki ýaragy ulanýandygy baradaky maglumatlary barlaýar.
Ak Tamyň metbugat wekili Jaý Karneý ABŞ-nyň bu maglumaty jikme-jik barlaýandygyny we bu ugurdan entek köp işiň edilmelidigini aýtdy.
Barak Obama himiki ýaragyň ulanylanlygy tassyklansa, munuň Siriýanyň režimi üçin uly netijelere getirjekdigini belledi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama apy-tupandan ejir çeken Luiziana ştatyna eden saparynyň dowamynda tebigy betbagtçylyga garşy çäre görmekde döwlet we federal häkimiýetleriniň arasyndaky koordinasiýany makullady.
Obama 3-nji sentýabrda çykyş edip, harasatdan aman galan adamlary gutlady. Obamanyň bu saparyndan öň, Respublikan partiýasyndan prezidentlige dalaş edýän Mitt Romneý hem sebitdäki weýrançylyklary gelip görüpdi.
“Aýzek” diýlip atlandyrylan apy-tupan ýedi adamyň ölümine sebäp boldy. Luizianada 100 müňe golaý adam, Mississippide 11 müňe ýakyn ýaşaýjy we Arkanzasda 5 müň töweregi amerikaly elektrik energiýasyz galdy. “Aýzekden” soňky derbi-dagynlygy arassalamak işleri heniz hem dowam etdirilýär.


text:
Ýekşenbe güni Iordanyň şasy Abdulla 2-nji täze saýlanan parlamentiň öňünde çykyş edip, demokratik reformalar barada söz sözledi. Ol ýurtda mundan beýläk-de demokratik reformalary ilerletmek ugrunda syýasat alyp barmaklyga söz berdi.
Şeýle hem, ol Iordanyň täze saýlanan parlamentini milli dialoglaryň ýola goýulmagynda “iteriji güýç” bolmaklyga çagyrdy.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, patyşa Abdulla premýer-ministri saýlamak hukugynyň indi parlamente degişlidigine hem garamazdan, bu işde özüniň-de rol oýnajakdygyny nygtady.
23-nji ýanwarda Iordanda geçirilen parlament saýlawlaryny bu ýurduň oppozision “Musulman doganlygy” partiýasy baýkotirledi. Netijede, saýlawlarda esasan garaşsyz biznesmenler, taýpa liderleri we režime ygraraly käbir beýleki syýasatçylar parlamente deputat saýlandy.


text:
Ýaponiýanyň we Demirgazyk Koreýanyň resmileri 1970-80-nji ýyllarda alnyp gaçylan ýapon raýatlarynyň ykbaly bilen baglanyşykly kommunist ýurduň geçirýän derňewleriniň gidişine baha bermek maksady bilen 28-nji oktýabrda iki gün dowam etjek gepleşiklere başladylar.
Ýapon raýatlarynyň alnyp gaçylmagy iki ýurduň arasyndaky dartgynly gatnaşyklarda esasy mesele bolup durýar. Bu iki ýurduň arasynda resmi diplomatik gatnaşyklar ýokdur.
Ýokary derejeli diplomat Juniçi Iharanyň (Junichi Ihara) ýolbaşçylygyndaky ýapon delegasiýasy dört gün Demirgazyk Koreýada galar.
2002-nji ýylda Demirgazyk Koreýa koreý aňtawçylaryna ýapon dilini we medeniýetini öwretmegi üçin 13 ýapon raýatyny alyp gaçandygyny kabul edipdi.
Alnyp gaçylan raýatlaryň bäşisi şol ýylyň dowamynda yzyna Ýaponiýa dolanypdy. Şol bir wagtyň özünde Demirgazyk Koreýa alnyp gaçylan beýleki ýapon raýatlarynyň ölendigini ýa-da hiç haçan ýurda girmändigini aýdypdy.
Ýaponiýa başga-da ýüzlerçe adamyň alnyp gaçylan bolmagynyň mümkindigini we olaryň käbirleriniň heniz hem diri bolup biljekdigini aýdýar.
Maý aýynda Demirgazyk Koreýa adamlaryň alnyp gaçylmagy bilen baglanyşykly täze derňewleri başlatmagy kabul etdi.


text:
Durnukly Ösüş Maksatlary barada ylmy-usulyýet merkezin döretmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak boýunça duşuşyk
2016-njy ýylyň 20-nji dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Birleşen Milletler Guramasynyň Hemişelik wekilhanasynyň wekilleri, şeýle hem BMG-niň agentlikleriniň wekilhanalarynyň we düzümleýin bölümçeleriniň ýolbaşçylary bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň dowamynda gatnaşyjylar Durnukly Ösüş Maksatlary barada ylmy-usulyýet merkezini döretmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Belli bolşy ýaly, bu ylmy-usulyýet merkezini döretmek baradaky teklip Durnukly ulag boýunça global maslahatynyň çarçuwasynda beýan edildi.
DÖM-niň mümkinçiliklerini ösdürmegiň zerurlygyny belläp, taraplar bu taslamany durmuşa geçirmek boýunça dürli garaýyşlary we mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmen tarapynyň tekliplerini diňläp, Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky wekilleri bu taslamany durmuşa geçirmekde ýardamlary bermäge taýýarlygyny bildirdiler. Ýurtda DÖM-ny durmuşa geçirmegiň meseleleri boýunça netijeli gepleşikleri dowam etmegiň tarapdary bolup, BMG-niň düzümleriniň wekilleri bu ugurda işjeň hyzmatdaşlyga taýýardygyny beýan etdiler.


text:
Özbegistanda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistiň öldürlendigi aýdylýar. Bu barada onuň kärdeşleri maglumat berdi.
Özbegistanyň adam hukulary boýunça alýansynyň başlygy Ýelena Urlaýewanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Ekramhoja Muhiddinow Tinçlik şäherinde pyçaklanyp öldürilipdir.
Urlaýewanyň sözlerine görä, çarşenbe güni üç näbelli adam Muhiddinowa hüjüm edip, olaryň biri ony pyçaklapdyr. Şübhelenýän hüjümçiniň polisiýa tarapyndan tussag edilendigini hem Urlaýewa aýtdy.
Polisiýa bu iş boýunça bir zat aýtmakdan saklandy.
Urlaýewa Muhiddinowa garşy hüjümiň onuň alyp baran aktiwistik işi bilen bagly bolmagynyň mümkindigini çaklaýar.
59 ýaşly Ekramhoja Muhiddinow soňky ýedi ýylyň dowamynda, Özbegistanyň adam hukulary boýunça alýansy bilen işleşip gelýärdi.


text:
Gündogar Ukrainadaky çalymydar ýaraşyga gözegçilik etmek üçin has kän halkara gözegçisi we ýaragsyz dronlar, ýagny pilotsyz uçarlar ýerleşdiriler.
Bu habar 13-nji sentýabrda, ukrain prezidenti Petro Poroşenko bilen şweýsar prezidenti we häzir ÝHHG-a başlyklyk edýän Didier Burkhalter duşuşandan soň ýaýradyldy.
Poroşenkonyň edarasy ukrain lideriniň, 5-nji sentýabrda baglaşylan ýaraşyga has gowy gözegçilik etmek üçin, ÝHHG-a gündogar Ukrainadaky gözegçileriň sanyny köpeltmäge, ol ýerde dronlary ýerleşdirmäge rugsat berendigini aýtdy.
Burkhalter ÝHHG-nyň Donetsk we Luhansk regionlarynda ýaraşyga gözegçilik edýän 70 gözegçisiniň bardygyny aýdýar. Dronlaryň bolsa, ukrain-rus serhedine gözegçilik etmekde ulanyljagy aýdylýar.


text:
Aşgabat şäheriniň günbatar böleginde ençeme ýyl bäri gurulýan ýerasty zeýkeş-aragatnaşyk ötüginiň guluşyk işleriniň goşmaça ylalaşyklar esasynda dowam etdirilýändigi habar berilýär.
Hökümet başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň prezidentiniň diwanynyň we Ministrler kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýewiň anna güni geçirilen hökümet maslahatynda beren maglumatyna görä, «Interbutmontaž» gurluşyk assosiasiýasy tarapyndan gurulýan bu desgany bina etmek babatda potratçy bilen goşmaça ylalaşyklar baglaşylypdyr.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, bu goşmaça ylalaşyklar boýunça göz öňünde tutulan işleriň birinji tapgyry doly tamamlanyp, häzirki pursatda ikinji tapgyryň işleri alnyp barylýar.
Aýdylmagyna görä, häzir paýtagtyň demirgazyk böleginde uzynlygy 3792 metr, diametri 6 mert bolan zeýkeş-aragatnaşyk ötügi gurlup, onuň içki gurluşyk-gurnama işleri alnyp barylýar. Gije-gündizde kuwwaty 300 müň kub metr bolan lagym arassalaýjy desganyň bolsa, demir-beton işleri tamamlanyp, soňky timarlaýyş işleri, şäheriň esasy energiýa ulgamyna birikdirmek babatdaky gurluşyk işleri edilýär.
Mundam başga, ýagyş suwlaryny toplamak boýunça uzynlygy 2105 metr ulgamyň gurluşygynyň doly tamamlanandygy habar berilýär.
Hökümet başlygynyň orunbasarynyň maglumatyna görä, düzedilen proýekte laýyklykda zeýkeş-aragatnaşyk ötüginiň ýene-de 4956 metrini, lagym kabul ediji guýularyň dördüsini, şöhle-zeýkeş guýularynyň sekizisini, zeýkeş-aragatnaşyk ötügini dolandyrmak üçin edara binasyny, aragatnaşyk we howpsuzlyk ulgamlaryny gurmak göz öňünde tutulýar.
Bu proektiň amala aşyrylmagy türkmen paýtagtyndaky ýerasty suwlaryň ýokary galyş derejesini peseltmäge, şäheriň durmuş-üpjünçilik meselelerini töwerekleýin çözmäge ýardam etmeli.
Ýöne hökümet maslahatynda öňräkden bäri gurulýan desganyň gurluşygynyň näme üçin beýle uzaga çekdirilýändigi, oňa şu wagta çenli näçe döwlet serişdesiniň harçlanandygy we goşmaça ylalaşyklar esasynda näçe pul harçlanjagy barada maglumat berilmedi.
Azatlyk Radiosy bu meseleler barada pikirini aýtmagyny sorap, aşgabatly raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedowa ýüz tutdy.


text:
Çeçenistandaky yslam wekilleriniň aýtmagyna görä, ýurtdaky ähli maşgala gurjak bolýanlar özleriniň AIDS-e, ýagny SPID-e duçar bolmandyklaryny tassyklatmaly.
Çeçenistanyň müftüsiniň metbugat gullugynyň ýaýradan beýanatynda “durmuş gurjak bolýan gelin we ýigit degişli güwanamany almaga borçludyr” diýilýär.
Müftiniň berýän görkezmeleriniň kanuny güýji ýok. Emma dini wekillere goýulýan hormat sebäpli ilat olaryň görkezmelerine köplenç gulak asýar.
Geçen ýyl müfti we beýleki ýokary derejeli dini wekiller mukaddes Remezan aýynda ýurtdaky ähli naharhanalary ýapmaga we ýaragly erkeklere hijap geýmeýän gelin-gyzlary yzarlamaga çagyryş edipdiler.


text:
Bütin dünýädäki prawoslaw hristianlary roždestwony, ýagny Ysa Mesihiň dünýä inmegini belleýärler.
Bu çäre mynasybetli Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Soçi regionyndaky Lesnoýe Adlerskiý obasynyň Troitsa-Georgiwskiý aýallar ybadathanasyna bardy.
Premýer-ministr Dmitriý Medwedew hem, bu dabara mynasybetli Moskwanyň ybadathanalarynyň birindäki çärä gatnaşdy. Şonda Orsýetiň patriarhy Kirill hem wagyz etdi.
Kirill orsýetlilere “ýetim çagalary perzentlige almaga we olary söýmäge” çagyryş etdi.
Mundan öň, 28-nji dekabrda prezident Wladimir Putin ABŞ-nyň raýatlaryna ors çagalaryny perzentlik almagyny gadagan edýän kanuna gol goýupdy.