text:
Duşuşykda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň aktual meseleleri masalahatlaşyldy. Şuny bellap geçmeli: iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar geçen ýyl ýola goýlupdy.
Yragyň prezidenti Türkmenistana öz ilçisini iberjekdigini mälim etdi. Şeýle-de Jalal Talabany Yrakda ýaşaýan türkmen diasporasy hem-de ýokary wezipelerde işleýan, Yragyň döwlet hem jemgyýetçilik işlerine aktiw gatnaşýan türkmen wekilleri barada gürrüň berdi.
Eýse, türkmen-yrak gatnaşyklaryna nähili baha bermek mümkin? Bu gatnaşyklaryň esasy ugurlary nämelere gönükdirilmeli? Maglumatlara görä, Yrakda üç milliondan gowrak türkmen ýaşaýar.Türkmenistan bilen Yragyň gatnaşyklary SSSR döwründe perestroýka, ýagny üýtgedip gurmak ýyllarynda ýola goýuldy.
“Şol ýyllarda Türkmenistanyň Ýazyjylar guramasynyň inisiatiwasy bilen Yragyň ýazyjylarynyň delegasiýasy iki gezek Türkmenistana gelipdi. Soňra yraklylar türkmen ýazyjylaryndan iki delegasiýany kabul edipdi” diýip, ýazyjy Amanmurat Bugaýew ýatlaýar.
Bugaýewiň aýtmagyna görä, şol döwürde Yraga ilki bilen ýazyjylar Annaberdi Agabaýew bilen Tirkiş Jumageldiýew gidipdir. “Men olardan alty aý soň gitdim. Şol döwürde Yrak Ýazyjylar guramasyna arap dünýäsinde özüni tanadan Abdulatip Bender ogly ýolbaşçylyk edýän eken. Şeýle gatnaşyklardan biz doganlygymyzy, dostlugymyzy duýup ugradyk.”
Garaşsyzlyk ýyllarynda bu gatnaşyklar doly ýatyryldy. Türkmenistan ähli ýurtlardan daşlaşdy, öz-özüni izolirledi.
“Saprmyrat Nyýazowyň döwründe yrakly türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň ýubileýlerini, ýagny ýyl dönümleriňi bellemek üçin Saddam Huseýniň rugsady bilen Türkmenistan Ýazyjylar guramasyna gelen çagyryş hatlaryna garamazdan, Nyýazow bize gitmage rugsat bermedi” diýip, Bugaýew aýdýar.Nämeden başlamaly?
Yrak hem Türkmenistan ýaly gaz-nebit resurslaryna baý döwlet. Geljekde Türkmenistan-Yrak gatnaşyklary gaýtadan ýola goýlup, Türkmenistanda ilçihana açmakçy bolunýan wagty iki tarap üçin hem bähbitli bolar ýaly bu gatnaşyklary nämeden başlamaly?
Bugaýewiň pikirine görä, ilkibaşda medeni gatnaşyklary ýola goýmaly. “Medeniýet diýmek – bu ilçi diýmekdir. Ilkibaşda medeni gatnaşyklary ýola goýmaly. Soňra ykdysady, söwda gatnaşyklaryna geçibermeli.”
Germaniýada ýaşaýan eýranly türkmen aktiwisti Ýusup Koruň pikirine görä, Yrak-Türkmenistan gatnaşyklaryny nebit senagatyndan başlamaly. “Sebabi iki ýurdam nebite baý, nebit satýan döwletler. Ikinjiden, medeni gatnaşyklary, bilim ugrundan gatnaşyklary ösdürmeli. Türkmen studentleriniň Yrakda, yrakly ýaşlaryň Türkmenistanda okap bilim almagyny üpjün etmeli”.
Onuň pikirine görä, ýene-de bir möhüm mesele, bu oba hojalyk meselesi. Sebäbi iki ýurduň ykdysadyýetinde oba hojalyk meselesi uly rol oýnaýar. Iki ýurduň oba hojalygynda meňzeşlikler bar. Meselem, çäge süýşmek we çölleşmek we suw meselesi. Bu ugurda Türkmenistanda köp işler edildi. Türkmenistanyň iş tejribesi uly, bu-da Yrak üçin peýdaly bolup biler diýip, Ýusup Kor aýdýar.
Ilçihana gün tertibinde
Maglumatlarda Yragyň prezidentiniň Türkmenistanda ýurduň ilçihanasyny açmak barada gürrüň edendigi aýdylýar. “Yrak Türkmen Fronty” toparynyň Germaniýadaky wekili Ganym Osmanyň Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, Türkmenistanda Yragyň ilçihanasynyň açylmagy bu ýurtdaky üç million türkmeni juda begendirer.
Ýola goýjak gatnaşyklaryň iki ýurt üçin potensial peýdasy barada ýazyjy Bugaýew şeýle pikir edýär: “Dünýä halklary, tutuş türki halklar üçin bähbitli bolar. Sebäbi şol yraklylarda näçe-näçeläp Türkmenistanda saklanyp galmadyk tutuş taryhy dikeldip boljak, türki dillileriň umumylygyny döredip boljak, dünýä halklarynyň medeniýetine türki siwilizasiýanyň nämedigini subut edip boljak zatlar bar.”
“Yrak Türkmen Fronty” toparynyň Germaniýadaky wekili Ganym Osman bolsa Türkmenistana ilçi hökmünde Yragyň etnik türkmenlerinden birini Aşgabada iberilmegini Yragyň Daşary işler ministrliginden haýyş etdi.


c: text/html

text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Hanoýda özüniň wýetnamly kärdeşi Truong Tan Sang bilen gepleşikleri geçirdi.
Putin taraplaryň “örän ynjyk meseleler”, şol sanda harby we ýokary tehnologiýa pudagyndaky hyzmatdaşlyk barada gürrüň edendiklerini aýtdy.
Rus prezidenti taraplaryň arasynda “gowy özara düşünişmäniň”, şeýle-de geljekdäki hyzmatdaşlyk üçin “gowy yşaratlaryň” bardygyny belledi.
Mundan öň, Putin Wýetnamyň kommunist lideri Ho Çi Minhiň mawzoleýine gül desselerine goýdy.
Wýetnam özüniň harby arsenalyny aglaba Russiýadan satyn alýar. Rus kärhanalary Wýetnamyň nebit, gaz we ýadro pudaklarynda hem işleri alyp barýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mongoliýada ýurduň ozalky prezidenti Nambar Enkhbaýar parahorlukda günäli tapylyp, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Bu barada ýurduň mediasy habar berýär.
54 ýaşly Enkhbaýar ilki ýurduň premýer-ministri, soňra hem prezidenti bolup on ýyla golaý – 2009-njy ýyla çenli häkimiýetiň başynda oturypdy.
Ol aprel aýynda tussag edildi. Bu çäre ýurduň telewideniýesinde göni ýaýlymda hem görkezilipdi.
Sud Enkhbaýara ilki ýedi ýyl kesipdi, emma amnistiýa kanunyna salgylanylyp bu möhlet dört ýyla çenli kemeldildi.
Enkhbaýar özüne bildirilen aýyplamalary “esassyz” diýip atlandyryp, olary şikaýat etjekdigini aýtdy.


text:
Anna güni Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew ýurduň demirgazygyndaky Jeti-Oguz raýonynda adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň girizilýändigini yglan etdi.
Muňa anna güni bu raýonda protestçiler bilen polisiýa güýçleriniň arasynda ýüze çykan çaknyşyklar sebäp boldy.
Bu raýonda soňky günler ýerli ýaşaýjylaryň müňlerçesi Kumtor altyn känini özleşdirýän Kanadanyň kompaniýasyndan kompensasiýa talap edip, demonstrasiýa geçirýärler.
Penşenbe güni giçlik protestçileriň bir topary ýerli elektrik stansiýasyny gabap alyp, Kumtor magdan merkezine barýan elektrik energiýasyny kesdiler. Jeti-Oguz raýonyndan Kumtor magdan merkezine barýan transport ýoly-da protestçiler tarapyndan birnäçe günläp baglandy.
Bu wakanyň bolan ýerinde häzirlikçe agşam sagat 21:00 bilen ir sagat 6:00 aralygynda komendant sagadynyň girizilýändigi yglan edildi.


text:
Wideo: ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynda geçirilen metbugat konferensiýasyndan, "Ak Altyn" myhmanhanasy, Aşgabat, 16-njy fewral, 2011-nji ýyl.
Amerikan delegasiýasynyň we türkmen tarapynyň gatnaşmagynda Aşgabatda geçen konsultasiýalarda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýarym ýylyna syn berildi. Türkmen tarapyndan oňa Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň, beýleki esasy ministrlikleriň we edaralaryň ýolbaşçylary, spesialistleri gatnaşdylar.
Türkmen resmileri bilen geçirilen ikitaraplaýyn ýyllyk konsultasiýalaryň gidişinde Owganystany durnuklaşdyrmak boýunça edilýän tagallalar, howpsuzlyk, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýekti, söwda we energiýa hyzmatdaşlygy, maýa goýumlar we adam hukuklary maslahat edildi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli wekili Robert Bleýk türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň ösüşi boýunça konsultatiw duşuşygyň çäklerinde Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşid Meredow bilen özara bähbitli we konstruktiw gepleşikleriň geçirilendigini belledi.
Aşgabatda Birleşen Ştatlar bilen Türkmenistanyň arasyndaky konsultasiýalar geçen ýylyň iýun aýynda hem geçirildi. Bu konsultasiýalaryň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň uly gerimli meseleleri geňeşilýär. Şeýle-de bu ugurda ösüş gazanmak üçin takyk hem praktiki çäreler kesgitlenilýär.Energiýa proýektleri
Bleýk nobatdaky duşuşykda Owganystanyň parahatçylyk meselesiniň iki tarap üçin bähbidi barada gürrüň edilendigini aýtdy. Ol, hususan-da, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda öňe sürülýän Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýektiniň gowy garşylanýandygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda žurnalistler amerikan resmisi Robert Bleýkden “Nabukko” bilen deňeşdirilende, TOPH proýektini gollamagyň Birleşen Ştatlara näme üçin bähbitlidigini soradylar. Robert Bleýk “Nabukko” bilen TOPH-a özara baglanyşykly proýektler hökmünde garamakdan saklanmalydygyny belledi.
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert Bleýk Birleşen Ştatlaryň, umuman, Türkmenistanyň uglewodorod serişdeleriniň diwersifikasiýasyny goldýandygyny aýdyp, Türkmenistanyň “Nabukko” proýektine öz gazyny bermek kararyny hem Birleşen Ştatlaryň çuňňur makullamak bilen kabul etjekdigini aýtdy.
Amerikan resmisi TOPH proýekti diňe bir Türkmenistanyň bähbidine bolman, Owganystana-da bähbitli bolar diýdi. Şeýle-de onuň Merkezi we Günorta Aziýa sebitleriniň integrasiýasyna goşant goşjakdygyny nygtady. Soňra ol bu ugurda öňegidişligiň bardygyny aýdyp, ýöne çözülmeli meseleleriňem ýeterlikdigini belledi. Adam hukuklary
Metbugat konferensiýasynyň dowamynda Türkmenistanda adam hukuklary meselesi boýunça-da sorag berildi. Robert Bleýik bu barada özüniň geçiren duşuşygynda söz açylandygyny, hususan-da, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň žurnalisteriniň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary barada gürrüň edilendigini belledi.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk garaşsyz žurnalistleriň öz wezipelerini hiç bir bökdençsiz ýerine ýetirmekleri üçin bar bolan kynçylyklaryň aradan aýryljagyna umyt baglaýandygyny Türkmenistanyň resmilerine bildiripdir.
Türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň ösüşi boýunça konsultatiw duşuşykdan soň geçirilen metbugat konferensiýasynyň dowamynda berlen soraglaryň biri-de häzir Müsürde, Tunisde we käbir beýleki arap döwletlerindäki gapma-garşylyklaryň, protestleriň Merkezi Aziýa sebitinde döremek ähtimallygy hakda boldy.
“Meniň pikirimçe, bir sebiti beýleki sebit bilen deňeşdirmek synanyşygy elmydama-da kyn iş. Ýöne Tunisdäkä we Müsürdäkä meňzeş ýapyk jemgyýetleriň ýolbaşçyarynyň ol ýurtlarda bolan wakalardan sapak almaklary möhümdir” diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert Bleýk aýtdy.
Robert Bleýk liderleriň ýaş nesliň isleglerini göz öňünde tutup, ýurtda has köp ykdysady we syýasy azatlygy üpjün etmekleriniň juda möhümdigini belledi. Ol ýaşlaryň öz arzuw-isleglerini beýan edip bilmegi üçin graždan jemgyýetiniň, azat metbugatyň we şonuň ýaly mehanizmleriň ulanylmagynyň zerurdygyny nygtady.
“Bu hem ýaşlara ýeterlik iş orunlarynyň döredilmegi we olaryň öz maksatlaryna ýetmekleri üçin bazar ykdysadyýetine geçilmegiň möhümdigini görkezýär. Bu ýene-de bir gezek ähli hökümetleriň öz ilatynyň zerurlyklary barada aladalanmagynyň örän möhümdigini tassyklaýar” diýip, amerikan resmisi Robert Bleýk aýtdy.
16-njy fewralda Aşgabatda ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen hem duşuşdy
. Duşuşykda Berdimuhamedow Türkmenistanyň ABŞ bilen özara partnýorlygyna uly üns berýänligini belledi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň ýaýradan täze hasabatyna görä, geçen ýylyň dowamynda “Talyban” salgyt, haýyr-sahawat ýygnamak we Owganystanda alnyp barylýan proýektlere hem-de kärhanalara haýbat atmak ýaly usullar arkaly 400 million amerikan dollaryny toplapdyr.
Şu hepde Howpsuzlyk Geňeşinde BMG-niň sanksiýalar boýunça ekspertleriniň ýaýradan maglumatlaryna görä, şol puluň takmynan 275 million dollary “Talybanyň” liderine baryp gowşupdyr we galany ýerli derejede sowlupdyr.
Bu çaklamalar 2012-nji ýylyň mart aýynda tamamlanan maliýe ýylyny öz içine alýar.
BMG-niň berýän maglumatlaryna görä, “Talyban” tarapyndan ýygnalýan ýerli salgytlaryň 2.5 prosenti adamlaryň mal-baýlygyna we 10 prosenti bolsa, bugdaý hasylyna salnan salgytdan ybaratdyr. Bugdaý hasylyna salnan salgyt olaryň esasy girdeji çeşmesi bolup durýar. Şeýle-de suw we elektrik üpjünçilgi ýaly hyzmatlara hem salgyt salnypdyr.
"Ýerli häkimiýetler ýaly"
Şol guramanyň raportunda “Talybanyň” käbir regionlarda salgydyň 10 prosentini ýerli dükanlaryň eýelerinden we beýleki kiçi işewür toparlardan alýandygy we olaryň ýerli häkimiýetler ýaly hereket edýändigi habar berilýär.
BMG-niň ekspertleri ýurda gelýän haýyr-sahawatlaryň “Talybanyň” öz hereketini maliýeleşdirmeginiň beýleki bir "uly" çeşmesidigini nygtap, olaryň hem agzalýan toparyň liderlerine ugradylýandygyny aýdýarlar.
Owganystan tirýek öndürmekde köp wagtdan bäri dünýäniň öňde barýan ýurdudyr. Owganystanlylar tarapyndan öňe sürlen çaklamalara görä, “Talyban” topary 2011-2012-nji ýyllar aralygynda göknar hasylyndan takmynan 100 million amerikan dollaryny gazanypdyr.
Agzalýan guramanyň maglumatlaryna görä, şol çeşmäniň girdejisi Gilman, Gandagar we Uruzgan ýaly köp mukdarda neşe öndürilýän welaýatlarda “Talyban” gozgalaňçylaryny maliýe serişdesi bilen üpjün edýär. Ýöne "Neşe söwdasyndan ýygnanan pullar gozgalaňçylaryň başga ýerlerde amala aşyrýan hereketleriniň çykdajylaryny ödemek üçin ýeterlik däl" diýip, agzalýan gurama nygtaýar.
BMG-niň berýän maglumatlarynda, şeýle hem Owganystanyň ösüş proýektleri üçin goýberilen milliardlarça dollaryň ýüzlerçe millionyny “Talybanyň” alandygy bellenildi.
"Talyban" we halkara proýektleri
Şol maglumatda aýratynam Birleşen Ştatlar we beýleki halkara guramalar tarapyndan maliýeleşdirilýän proýektleri alyp baryjylar bilen “Talybanyň” arasynda gol goýlan kontraktlardan gelýän girdejiniň olaryň gazanjynyň 10-20 prosent töweregini düzýändigi bellenilýär. Bu kontraktlar, umuman, “Talybanyň” şol proýektleri gorajakdygy ýaly maddalary öz içine alýar.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa güýçleriniň çaklamalaryndan alnan maglumatlara görä, “Talyban” ABŞ-nyň harbylary bilen işleşýän owganystanly awtotransport kompaniýasyndan geçen üç ýylyň dowamynda jemi 360 million amerikan dollary töweregi pul alypdyr. ABŞ-nyň harbylary bilen şol kompaniýanyň arasynda baglaşylan kontraktyň möçberiniň 2.16 milliard amerikan dollaryna barabardygy aýdylýar.
"Bu mysal 2001-nji ýyldan bäri ýurda goýberilýän uly möçberdäki pullary harçlamagyň hötdesinden gelip bilmeýän owgan ykdysadyýetinden “Talybanyň” nähili pul gazanmaga mümkinçiliginiň bardygyny görkezýär" diýlip, agzalýan guramanyň maglumatlarynda bellenilip geçilýär.
BMG-niň ekspertleriniň aýtmagyna görä, howpsuzlygy goramaga ýardam berýän halkara güýçler “Talybanyň” girdejisiniň 155 million amerikan dollaryndan gowragynyň 2011-nji ýylda amala aşyran hüjümlerine, galan böleginiň bolsa gozgalaňçylara sarp edilendigini çak edýärler.
"2006-njy ýyldan bäri “Talybanyň” girdejisiniň ýyl-ýyldan artmagy sebäpli, olaryň amala aşyrýan hüjümleriniň sany hem barha artyp barýar" diýlip, BMG-niň maglumatlarynda belenilýär.


text:
Çarşenbe güni Aşgabatda “Ýewropa Bilelişigi – Türkmenistan adam hukuklary dialogy” ady bilen nobatdaky gepleşik geçirildi.
Türkmenistanyň resmi internet saýtynda bu gepleşiklerde Ýewropa Bileleşiginiň wekilleriniň Türkmenistandaky özgerişliklere “ýokary baha berendikleri” aýdylsa-da, Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygynyň metbugat wekili Eamonn Prendergast bu gepleşiklerde adam hukuklary bilen bagly ýiti meseleleriň-de gozgalandygyny aýtdy.
Aşgabatdaky bu gepleşiklere gatnaşan Eamonn Prendergastyň Azatlyk Radiosyna mälim etmegine görä, bu ikitaraplaýyn gepleşiklerde Türkmenistandaky söz we metbugat azatlygynyň ýagdaýy, žurnalist Röwşen Ýazmuhammedowyň tussag edilmegi, raýatlaryň ýygnak, din we ynanç azatlyklary ýaly meselelerdäki problemalary hem gozgalypdyr.


text:
Her döwletiň syýasy ýolunda özüniň propagandistleri, tarypçylary, baýdakgöterijileri bolýar. Bu adamlary döwletiň özi öňe çykarýar. Şu ýagdaý aýratyn-da diktaturanyň höküm sürýän ýurtlarynda şeýle bolýar. Döwlet özüniň tarypçylaryna, propagandistlerine baýraklar, sylaglar berip durýar.
Döwlet syýasatyny topar bolup taryplaýançylaryň içinden bir kişini alyp, has ýokary galdyryp, ony gowy saýrar ýaly derejä ýetirmek endigi diktaturanyň edähedidir. Bu edähedi berjaý etmekde, ýagny «has gowy saýrak guş» hökmünde Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow şahyr Sapar Öräýewi ulanypdy.
Şahyr Sapar Öräýew serdarynyň özüni «saýrak guş» saýlamagyna begenip, öz serdary hakda dünýede iň uzyn poemany ýazyp başlady. Ol poemany hatda «Dünýädäki iň uzyn poema» hökmünde Ginnesleriň rekordlar kitabyna-da salyp bolardy, elbetde, onuň ýuwan hem manysyz tarapyna göz ýumsaň. Poema 1993-nji ýylda başlanyp, ol 2006-njy ýylda prezident Nyýazowyň aradan çykmagy sebäpli, togtadyldy.
Saparmyrat Nyýazowyň aradan çykmagy bilen, ýurtda “Beýik Galkynyşlar” diýilýän döwür başlandy. Beýik Galkynyşlar hem Täze Özgertmeler döwri. Bu döwri taryplap, has gowy saýrap bermegi üçin döwrüň başynda şahyr Baýram Jütdiýew «saýrak guş» saýlandy. Onuň goşgularyny saklaman çap etmek hakdaky buýruk hemmelere ýetirildi. Birdenem, Baýram Jütdiýewiň owazy halanmadymy, äheňi halanmadymy, ony «saýrak guş» bolmakdan aýyrdylar. Hatda ony saýramakdan bütinleý mahrum etdiler. Indi ol gadagan «guşlaryň» hataryna zyňyldy.
Toparlaýyn tarypnama rugsat berse-de, Beýik Galkynyşlar hem Täze Özgertmeler zamanasy şahyr-ýazyjydan «saýrak guş» tutunmadan ýüz öwürdi. Galkynyşçylar öz nazarlaryny sungat işgärlerine tarap öwürdiler. Garrylyk düşeginde ýatanlary sungat älemine täzeden oklap, olaryň owazyny ulanmak ýola goýuldy.
Öňki SSSR-iň halk artistkasy, sungat äleminde, aýratyn-da opera sungatynda görnükli işleri bitiren Maýa Kulyýewa öňe çykaryldy. Ony opera aýdymçylaryna halypa edip goýdular, Türkmenistanyň Gahrymany diýen at berdiler, baýrak berdiler, öý berdiler…Garaz, syladylar.
Maýa Kulyýewa hakykatdan-da türkmenleriň zehinli hem söýgüli aktrisasy. Ol öz döwründe ajaýyp kino hem sahna rollaryny ýerine ýetirip, köpüň söýgüsine mynasyp bolan zenan. Türkmenler aktrisa hökmünde ony sylaýarlar hem hormatlaýarlar. Ýöne adam özüniň ýaşlykda gazanan şöhraty, hormaty bilen galan halatynda özüniň öňki hormatly ornunda bolup bilýän eken. Halkyň halamaýan ýerinde görünýän islendik şöhratly kişiniň-de sylagy synýan eken.
Türkmenbaşynyň döwründe hem-de onuň mirasdüşerleri bolan Galkynyşçylaryň döwründe sungat, şol sanda teatr, kino, saz sungaty-da ýere sokuldy. Talantly sungat işgärleri özleriniň söýgüli kärlerinden çetleşdirildi. Ýurtda kino asla düşürilmeýär. Kino diýlip düşürilýän filmler bolsa wideofilmler.
Teatrlar diňe aýlyk almak üçin güýmenilýän ýerlere öwrüldi. Halkyň gözüne görnüp duran bu nogsanlyklary bir ýana syryp, hamala Beýik Galkynyşlar zamanasynyň hökümeti sungat işgärlerine sarpa goýýar diýen kör abraýy dikeltmek üçin Galkynyşlar zamanasynyň hökümeti garrylyk düşeginde ýatan, 90 ýaşy arka atan Maýa Kulyýewany teatr sahnasyna getirip, ondan hoş sözleri eşitmek umydyna atlandy. Oňa hatda Türkmenistanyň Gahrymany diýen ady-da dakdy.Maýa daýza «saýrak guş» bolmak gelşenok
Dakylan at, berlen sylag-serpaýlar Maýa daýzamyza nesip etsin. Ýöne Gahryman diýen at ýöne-möne iş üçin berilmeýär. Ol ady almak üçin halkyň ykbalyna, dünýäniň ykbalyna täsir etjek işleri bitirmeli.
Zyýany ýok. «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen ady bu gün biri jübüsine elini sokanda çykaryp bilýär. Ol ada ýetmek kä kişiler üçin aňsat boldy. Şol ady şeýle aňsat ýagdaýda almak Maýa daýzanyň-da maňlaýynda bardyr. Ol şol ady aldy, taň etdi. Ýöne indi bu ýerde başga bir zat bar: Maýa Kulyýewa özüniň öňki — halkyň arasynda hormat gazanan Maýa Kulyýewalygyna galmak islese, ol ýolbaşçylaryň ýanynda hakykaty aýtmagy başarmalydyr.
«Men geçjek ýolumy geçdim, görjegimi gördüm. Siz meni däl-de, sungaty galdyryň. Teatrlary, kinony galdyryň. Edebiýatyň, sungatyň ýoluna böwet bolup duran gara sanawy aýryň. Ýaş sungat işgärlerine, edebiýatçylara ýol açyň. Sungatsyz, edebiýatsyz döwletden döwlet bolmaz, kinosyz, teatrsyz ýurtdan ýurt bolmaz» diýen sözi ýetirmeli kişä ýetirip, sungatyň hem edebiýatyň galmagyna uly goşant goşup gitmelidir. Şeýtse, Maýa Kulyýewanyň halkyň arasyndaky abraýy ýene diklener, «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen at bolsa oňa halal bolar.
Maýa Kulyýewa ýolbaşçynyň tarypçysy bolmak däl-de, ýolbaşça hakykaty aýdyjy, ýolbaşça dogry ýoly salgy beriji bolmak gowy gelişýär. Maýa Kulyýewa «saýrak guş» bolýanlaryň roly gelşenok.
Maýa Kulyýewa sungatyň nädip ýere sokulanyny ozal gözleri bilen gördi ahyry! Nyýazowyň döwründe onuň özi-de gadagan edilenleriň arasyna düşdi. Ol ýurtdaky ýagdaýyň nähilidigine-de gowy düşünýär, ony nädip düzetmelisine-de düşünýär. Ol örän akylly aýal. Akylly aýaldygy üçin oňa bihepbelere meňzejek bolmak gelşenok.
Ömrüniň soňuna çenli dünýäniň iň gyzgyn hem pajygaly nokatlarynda bolup, adamlary parahatçylyga, gowulyga çagyryp gelen Tereza enäniň dünýäniň halklary üçin edip giden gowy işlerinden Maýa Kulyýewa-da bihabardyr öýdemzok.
Gowy adamlar gowy adamlara meňzejek bolmaly. Halk diňe gowy iş edýän kişileri sylaýar.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birnäçe aý mundan ozal, paýtagt Aşgabatda kiosk görnüşli kommersiýa dükanlar ýa-da, il içinde aýdylyşy ýaly, "kommersiýa budkalar" aýrylyp başlandy. Şeýle-de aglaba hususy telekeçileriň ýöredýän dükanlarynyň iş tertibi kesgitlenip, olara gijäniň belli bir sagadyndan soň iş alyp barmak gadagan edildi.
Eýsem, dükanlaryň ýapylmagy ýerli telekeçilere nähili täsir ýetirdi? Türkmenistanda “kiçi we orta biznesi goldamak” ugrunda “edilmeli” diýilýän çäreleriň çäginde kommersiýa dükanlarynyň ýapylmagyna ilat näme diýýär? Türkmenistanyň Telekeçiler birleşmesi ýerli biznesmenlere nähili hemaýat berýär?
Bu soraglara Aşgabadyň Parahat-7 mikroraýonynyň ýaşaýjysy, 28 ýaşly telekeçi Öwez jogap bermäge synanyşar. Söhbetdeşligi habarçymyz Soltan Açylowa geçirdi.
We are sorry, but this feature is currently not available


text:
Pakistanda dini kadalary berk berjaý edýän ruhanylaryň bir topary hökümete we “Talyban” hereketine ýüzlenip, özara gepleşiklere başlamaga çagyrdy.
Ýurtda sünni dini mekdeplerini dolandyrýan Wifaqul Madaris topary hökümet bilen “Talyban” hereketiniň biri-birine garşy durmagy “graždanlyk urşuna çalym edýän” ýagdaýdygyny aýtdy.
Topar iki tarapyň gepleşiklerine araçylyk etmäge taýýardygyny aýtdy.
Mundan bir gün öň, Pakistanyň dartgynly demirgazyk-günbatar sebitinde bir ulag partlamasy amala aşyrylyp, şol wakada azyndan 42 adam ölüpdi. Bir hepde ozal bolsa, Peşewar şäheriniň hristian kilisesinde janyndan geçen söweşijileriň hüjüminde 82 adam heläk bolupdy. Peşewardaky hüjümiň jogapkärçiliginiň Pakistanyň “Talyban” hereketine degişli bir topar öz üstüne aldy.


text:
Azerbaýjanyň hökümeti benziniň döwlet tarapyndan kesgitlenen bahasynyň birden ýokary galdyrylýandygyny habar berdi.
Duşenbe güni Baku wagty bilen sagat 22:00-de Bakuwyň “Tarif geňeşi” bahalar baradaky täze karary mälim etdi. Bu geňeş ýurduň içinde harytlaryň we hyzmatlaryň iň ýokary bahasyny çäklendirýän edaradyr.
Bahalar galdy
Azerbaýjanyň, ýary gije güýje giren bu karardan bihabar ulag sürüjileri sişenbe güni oýanyp işe çykanlarynda, benzini öňküden 27-33 göterim gymmat bahadan satyn almaly boldular.
Geňeş senagat önümçiliginde ulanylýan tebigy gazyň bahasyny hem galdyrdy. Ozal 1000 kub metriniň bahasy 42 manat, ýagny 53,50 amerikan dollaryna barabar bolan tebigy gazyň bahasy bir gijede 80 manada (102 $) çykdy.
Azerbaýjan häkimiýetleri bu mesele boýunça hiç hili düşündiriş bermediler.
Sebäbi näme?
Hökümete degişli bolmadyk, düýbi Bakuwda ýerleşýän, “Ykdysady başlangyçlara kömek” atly jemgyýetçilik bileleşiginiň başlygynyň orunbasary, ykdysadyýetçi Röwşen Agaýew Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bu karary - nebit önümçiliginiň azalmagynyň netijesinde döwletiň jemi içerki girdejisiniň pese gaçmak ähtimallygy bilen baglanyşykly diýip düşündirdi.
Röwşen Agaýew şeýle diýýär: “Nebit önümçiligi pese gaçýar. Hökümetiň nebit pudagyndan gazanýan girdejisi 2014-nji ýylda şu ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde 2 million manat, ýagny 2.43 millard amerikan dollary möçberinde azalar. Bu ýitginiň öwezini dolmak üçin hökümetiň bahalary gymmatladýandygy öz-özünden düşnükli ýagdaý.”
1 litr benziniň täzelikde kesgitlenen bahasy benziniň hiline baglylykda 0.7 manat (1.02 $) bilen 0.8 (1.02 $) manat aralgyndadyr. Ozal 1 litr benziniň bahasy 0.55 manatdan 0.60 manada çenlidi.
1 litr dizel ýangyjynyň bahasy 0.45 manatdan 0.60 manada (0.76 $) göterildi.
Bakuwda awtobus sürüjisi bolup işleýän Adil Amirow Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde sistemany bahana edip, her gün sürüjilerden pul ýygnaýan ulagdyr we aragatnaşyk ugrundan jogapkär döwlet işgärleriniň eden-etdiligi sebäpli we benziniň bahasynyň duýdansyz galmagy işgärleri işden çykmaga mejbur edip biler.
Karara garşylyk
Adil Amirow öz pikirini şeýle beýan edýär: “Eger-de olar biziň her günüň ahyrynda döwlete töleýän pulumyzyň mäçberini azaltmasalar, bu ýerde işlärlik ýok. Benziniň bahasy galansoň, biz döwlete her gün öňki töleýänimizden 15 manat artykmaç pul tölemeli bolýarys. Benziniň bahasy galmanka, biz her gün döwlete 25 manat (30 $) töleýärdik. Meniň günüme 10 manat (12 $) [hak] üçin işläsim gelenok. Eger döwlete tölemeli pulumyzy azaltmasalar, men şu günüň özünde işden çykjak. Haçan-da benziniň bahasy galsa, hemme zadyňam bahasy galýar.”
Bakuwda käbir kanunçykaryjylar hem bu karara garşy gidýärler. Olar bu gymmatçylygyň beýleki harytlaryň we hyzmatlaryň bahasyna täsir etjekdigini aýdýarlar.
Ykdysadyýetçi Agaýew hem benziniň bahasynyň beýleki harytlaryň bahasyna öz täsirini ýetirjekdigini aýdýar: “Öňümizdäki ýylyň býujeti baradaky seljermelerimiziň esasynda şulary aýdyp bolar, ýagny hökümet öňümizdäki ýylyň içinde hojalyk hyzmatlarynyň we ýangyjyň bahasyny iki esse galdyrmagy planlaşdyrýar. Diýmek, biziň suwa, elektrik toguna we tebigy gaza töleýän töleglerimiz hem artar. Hökümet bu zatlary meýilnama esasynda ýuwaş-ýuwaşdan durmuşa geçirip biler. Bu zatlary birden duýdansyz amala aşyryp bolmaz”.
“Tarif geňeşi” soňky sapar 2007-nji ýylyň ýanwar aýynda benziniň bahasynyň 50 sent ýokarlanandygyny habar beripdi.
Resmiler karar barada iş gününiň tamamlanmagyndan öň habar berdiler. Bu bolsa şäherde sürüjileriň arasynda aljyraňňy ýagdaýyň döremegine we ýangyç nokatlarynyň öňünde emele gelen nobatlaryň uzamagyna sebäp boldy.


text:
Tunisiň paýtagty Tunis şäherinde köpçülikleýin tolgunyşyklar sebäpli komendant sagady girizildi.
Çarşenbe güni paýtagtyň merkezinde polisiýa demonstrasiýany göz ýaşardyjy gaz ulanmak bilen dargatdy. Beýleki şäherlerde bolan çaknyşyklarda bärsinden üç adam heläk boldy.
Soňky günleriň bidüzgünçiliklerinde ölenleriň sany, resmi maglumata görä, 26 adama ýetipdir. Adam hukuklaryny goraýjylar bu sanyň ellidigini aýdýarlar.
Işsizligiň birden güýçlenmegi we azyk önümleriniň bahalarynyň galmagy bilen Tunisde köpçülikleýin demonstrasiýalar başlandy.
Tunisiň prezidenti Zin al-Abidin Ben Aly çarşenbe güni içeri işler ministrini wezipesinden boşatdy we tussag edilen demonstrasiýaçylaryň aglabasyny boşatmaga görkezme berdi.


text:
Pakistanda kontrabandaçylar 200-e golaý buddizme degişli heýkeli ýurduň daşyna çykarjak bolanda ele salyndy. Bu barada ýurduň resmileri habar berýär.
Pakistanyň arheologiýa döwlet departamentiniň başlygy Salimul Hakyň aýtmagyna görä, heýkeller ýurduň port şäheri Karaçide ele salnypdyr. Hak olaryň arasynda 2 müň ýyllyk eserleriň bardygyny hem belledi.
Polisiýanyň reýdelerinde iki adam hem tussag edildi.
Pakistanda taryhy ýadygärlikleri çykarmak ýa-da daşamak gadagan bolsa-da, ýurduň käbir sebitlerindäki kanunsyzlyk sebäpli, soňky döwür bular ýaly hereketler ýaýbaňlandy.


text:
Geçen hepdede paýtagtyň saglyk öýlerinde saglygy goraýyş işgärleriniň güni mynasybetli geçirilen baýramçylyk ýygnaklarynda bu edaralaryň “girdejileriniň” azalýandygy aýdylypdyr. Paýtagtyň 1-nji saglyk öýüniň işgärleriniň käbiriniň gürrüň bermegine görä, edaranyň ýolbaşçylary saglyk öýüne ýüz tutýanlaryň sanynyň barha azalýandygyndan we netijede girdejileriň peselýändiginden şikaýat edýärler.
Saglyk öýüniň özüni Aýjemal diýip tanadan bir işgäriniň aýtmagyna görä, saglyk öýüniň girdejisiniň peselýändigi üçin saglyk öýüniň lukmanlarynyň özleri hem wagtal-wagtal saglyk öýleriniň tölegli medisina barlaglaryndan geçmäge mejbur bolýarlar.
“Bu barlaglardan iň bärkisi her 3 ýa-da 6 aýdan geçýäris. Her gezegem 100 manatdan hem köp pul çykýar” diýip, Aýjemal aýdýar.
Gürrüňi gidýän saglyk öýüniň başga bir lukmany Maýsanyň aýtmagyna görä, lukmanlardan belli bir möçberde pul plany talap edilýär. Mysal üçin, laboratoriýa näsaglardan 2000 manatlyk analizleri kabul etmeli. Maýsanyň aýtmagyna görä, stomatolog, okulist ýaly lukmanlar hem belli bir möçberdäki tölegli hyzmatlary ýerine ýetirip, saglyk öýüne girdeji getirmeli.
Plan dolmasa, lukmanlaryň özleriniň hem her aý diýen ýaly medisina barlagyndan geçmeli bolýandyklaryny Maýsa-da gürrüň berýär. Onuň sözlerinden çen tutsaň, ýogsa öz alýan aýlygyňdan saglyk öýüne pul tölemeli.
Maýsa ýolbaşçylar tarapyndan girizilýän bu “plany” dolmak üçin, adatça, näsaglara zerur bolmadyk goşmaça barlaglary hem belleýändikleirni boýun alýar.
“Bizden başlyklar talap edýär. Bizem näsaglary barlaglardan geçirip, plany doljak bolýarys. Biz bu barada näsaglaryň özlerine-de aýdýarys” diýip, Maýsa gürrüň berýär.
Birinji saglyk öýüniň lukmany Maýsanyň aýtmagyna görä, mekdep ýaşyna ýeten çagalar mekdebe kabul edilende hem, olar medisina barlaglaryndan geçirilende, saglyk öýlerinde olaryň ene-atalarynyň biriniň hem medisina barlagyndan geçmekleri talap edilýär.
Mundan başga-da, saglyk öýlerinde adaty näsaglaryň hem gerekmejek barlaglardan geçirilýändiklerini Maýsa aýdýar. Esasanam, flýurografiýa, gan we beýleki analizleriň has köp ýazylýandygyny Maýsa gürrüň berýär.
Sebäpler
1-nji saglyk öýüniň başga bir lukmany Baharyň aýtmagyna görä, nasaglar tarapyndan edilýän tölegleriň azalmagynyň sebäpleriniň biri - bu döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça tölegleriň azalmagy bilen bagly. Bahar, hususan-da, işsiz ýa-da yzygiderli girdejileri bolmadyk raýartlaryň bu hili ätiýaçlandyryşdan peýdalanýanlarynyň azalandygyny aýdýar.
Ýatlap gesçek, işlemeýän we yzygiderli girdejileri bolmadyk raýatlaryň döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça töleýän tölegleriniň möçberi 2014-nji ýylyň 1-nji aprelinden başlap 15 esse ýokary galdyryldy. Mundan ozal olar polis üçin her aýda 1 manat tölän bolsalar, agzalýan karar girizilenden soň her aýda 15 manat tölemeli boldular.
“Diňe meniň uçastogymda polisden ýüz öwrenleriň sany eýýäm 100 adamdan geçdi. Beýleki uçastoklaryň käbirinde bolsa 150-200 adamyň polis üçin tölemeýäni bar” diýip, Aýjemal gürrüň berýär.
Ýeri gelende ýatlatsak, 20 ýyl mundan ozal kabul edilen Saglyk programmasy boýunça ýurduň medisina edaralary hojalyk hasaplaşygyna geçirilip, olaryň hyzmatlary tölegli edilipdi.


text:
Çarşenbe güni NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen resmi gepleşikleri geçirmek üçin Moskwa bardy.
Bu gepleşikleriň dowamynda Owganystanda alnyp barylýan söweşe Orsýetiň gatnaşmak mümkinçiligi we Orsýetiň owgan hökümetini dikuçarlar bilen üpjün etmegi barada gürrüň ediler.
Şeýle-de raketa hüjümlerinden goranmak boýunça Orsýetiň we NATO-nyň hyzmatdaşlygy barada hem maslahat ediler.
Rasmussen 20-nji noýabrda Lissabonda geçiriljek NATO-nyň sammitine prezident Medwedewiň gatnaşmagynyň ähimiýeti barada şeýle diýdi: “Meniň pikirimçe, Lissabonda geçiriljek sammit Orsýet bilen NATO-nyň gatnaşyklarynda täze başlangyç bolar”.


text:
Yragyň howpsuzlyk güýçleri sünni söweşijileriň ýolbaşçylygyndaky “Yrak yslam döwleti we Lewant” (ISIL) atly topara garşy söweşmegi dowam etdirýärler. Bu aralykda jeňçiler paýtagt Bagdada aralaşmaga dyrjaşýarlar.
Harby we polisiýa resmileriniň berýän maglumatlaryna görä, öten gijäniň dowamynda söweşijiler Bakuba şäheriniň käbir böleklerine hüjüm edip, olaryň gözegçiligini öz ellerine alypdyrlar. Emma howpsuzlyk güýçleri Bagdadyň 60 km demirgazygynda ýerleşýän bu şäherde jeňçilere gaýtawul bermegi başardylar.
Bu aralykda söweşijiler paýtagtyň 420 km demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Tal Afar şäheriniň kontrollogyny tas doly ele alypdylar. Emma 17-nji iýunda howpsuzlyk güýçleri we graždan ilatdan bolan söweşijiler şäheriň käbir böleklerini yza almagy başardylar.
Häkimiýetler çaknyşyklarda onlarça adamyň ölendigini habar berýärler.
Mundan öň ISIL-iň söweşejileri Yragyň ikinji uly şäheri Mosuly we Bagdadyň demirgazygyndaky Tikriti eýelediler.
Howp
Birleşen Milletler Guramasynyň Bagdat boýunça wekili Nikolaý Mladenow 17-nji iýunda çykyş edip, ISIL söweşijileriniň [paýtagta tarap] ilerlemeginiň “Yrak üçin howpludygyny, şol bir wagtda-da [bu ýagdaýlaryň] sebite hem uly wehim salýandygyny” aýtdy.
Mladenow “Yragyň soňky ýyllaryň dowamynda özbaşdaklyk we territorial bütewülik babatynda uly howplar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny” sözünüň üstüne goşdy.
Bu aralykda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun Yragyň premýer-ministri Nuri al-Malikä ýüzlenip, ýurtda mezhebara çaknyşyklaryň öňüni almagyň hatyrasyna özara dialoga geçmäge çagyrdy.
17-nji iýunda Ženewada eden çykyşynda Ban Ki-Mun adam hukuklaryny äsgermeýän döwletlerde “ekstremizme we terrorrizme esasyň döredilýändigini” aýratyn belläp geçdi.
Goşmaça goşun
Şol bir wagtda-da ABŞ özüniň Bagdatdaky ilçihanasynyň goragyny üpjün etmek üçin Yraga 275 sany amerikan esgerini ýollady. Prezident Barak Obama Yraga goşmaça goşun ýollaýandygyny Kongresiň dykgatyna ýetirdi.
ABŞ-nyň resmileri Yrakdaky ýagdaýlar boýunça Eýran bilen hem konsultasiýalaryň geçirilendigini tassykladylar.
Döwlet departamentiniň metbugat wekili Jen Psaki bu konsultasiýalaryň maksady Yrak hökümetiniň bu konfliktde öz hereketlerini mezhebara görnüşde alyp barmazlygy we jogapkärçiliklli çemeleşmegi ugrunda Eýranyň oýnap biljek roluna gönükdirilendigini mälim etdi.
Emma Ak tam ABŞ bilen Eýranyň arasynda bolup biljek haýsydyr bir harby hyzmatdaşlyk meselesine asla garamaýandygyny-da äşgär etdi.
ABŞ bilen Eýran uzak wagtlardan bäri biri-birine garşy durup gelýärdiler. Emma iki ýurt hem ISIL-iň sebite salýan howpunyň öňüni almak meselesi bilen gyzyklanýarlar. Häzirki wagtda ABŞ-da, Eýran-da Bagdada harby taýdan kömek bermek meselesine garaýarlar.


text:
Smolenskiniň eteginde uçar betbagtçylygnda heläk bolanlaryň biriniň kredit kartyndan eýýäm on bir gezek pul çekilendigini Polşanyň prokuraturasy habar berdi.
Warşawanyň okrug prokuraturasynyň maglumatyna görä, ogurlanan iki kartyň birinden iki müň dollar alnypdyr, bu iş uçar ýykylandan 2-3 sagat geçenden soň bolupdyr.
Polşa güman edilýänlerden kimdir biriniň saklanandygy barasynda Orsýet tarapyndan maglumat almady.
Mundan öň Polşanyň içerki howpsuzlyk edarasynyň wekili betbagtçylygyň bolan ýerini goran esgerlerden dördüsiniň şu iş boýunça tussag edilendigini aýdypdy.
Bu jenaýata öz harby gullukçylarynyň gatnaşygyny Orsýet inkär edýär.


text:
Germaniýanyň Goranmak ministrligi Owganystanyň demirgazygynda ýerleşýän Baglan welaýatynyň töwereginde 15-nji aprelde edilen hüjümde 4 nemes esgeriniň heläk bolanlygyny tassyklady.
Habarlardan mälim bolşuna görä, şol harbylar gozgalaňçylar tarapyndan edilen hüjümde heläk bolupdyrlar. Bu nemes harbylaryna edilen iň agyr hüjümlerden biridir.
Şunlukda, 2002-nji ýyldan bäri Owganystanda heläk bolan germaniýaly esgerleriň sany 43 adama ýetdi. Olardan 7-si geçen hepdäniň dowamynda heläk boldy.
Şol bir wagtyň özünde 15-nji aprelde Owganystanyň günortasynda ýerleşýän Kandahar şäherinde maşyna ýerleşdirilip amala aşyrylan bomba partlamalarynda azyndan iki adamyň ölenligi aýdylýar.


text:
Aşgabat, 02.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmen boksçulary ýekşenbe güni Bişkekde (Gyrgyz Respublikasy) tamamlanan halkara ýaryşynda iki medal eýelediler. Bäsleşikde Russiýadan, Gazagystandan, Türkmenistandan, Özbegistandan, Tailanddan, Mongoliýadan we beýleki ýurtlardan 180 türgen on agram derejesinde güýç synanyşdylar.
Biziň ýygyndy toparymyzdan şeýle üstünlige Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Ýakup Meredow (56 kg çenli agram) hem Arslanbek Açylow (75 kg çenli agram) mynasyp boldy. Bu türgenleriň ilkinjisi finala çykmak ugrundaky duşuşykda T. Ongžunddan (Tailand) asgyn gelip, bürünç medal eýeledi. Ikinjisi bolsa ilki çärýek finalda Abaý Toleşi (Gazagystan) seňseletdi, soňra bu ýurduň wekili Nursultan Žanabaewden ýeňlip, hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdy.
Şu ýyl türkmen boksçulary 2016-njy ýylda Braziliýada geçiriljek Olimpiýa oýunlaryna ýollanma gazanmak üçin göreşmeli bolarlar. Şeýle mümkinçilik degişlilikde Katarda Tailandda boljak dünýä, şeýle hem Aziýa çempionatlarynda dörär.


text:
Eýranda 14-nji iýunda geçjek saýlawlarda prezident Mahmud Ahmedinejadyň ornuny tutmaly dalaşgärleriň gysga resmi sanawy şu hepdede jemgyýetçilige ýetiriler.
Dalaşgärlere öz atlaryny hasaba aldyrmak üçin bellenen 5 günlük möhlet 11-nji maýda soňlandy. Hasaba alnanlaryň sany 600-den gowrak.
Dalaşgärleri elekden geçirip, kandidatlygy oňlanan adamlaryň gysga sanawyny düzmek wezipesini "Gözegçiler geňeşi" ýerine ýetirýär.
Eýranyň saýlawlar kanuny boýunça bu gudraty güýçli Geňeş öz düzen sanawyny 21-nji maýa çenli Içeri işler ministrligine gowşurmaly. Saýlawyň guramaçylyk işlerini ýola goýýan bu ministrlik hem 23-nji maýa çenli gutarnykly atlary yglan etmeli. Şondan soň Geňeşiň eleginden geçen dalaşgärlere öz saýlaw kampaniýasyny geçirmäge üç hepde wagt berilýär.
Eýranyň Ýokary ruhy ýolbaşçysy Aýatolla Ali Hameneýi.
"Gözegçiler geňeşiniň" 12 agzasy bu wezipä saýlawsyz gelýär. Olaryň altysyny Ýokary ruhy ýolbaşçy Aýatolla Ali Hameneýi belleýär. Galan altysyny bolsa kazylar belleýärler. Kazylary hem bu wezipä belleýän Ýokary ruhy ýolbaşçynyň özi.
Kim hem bolsa, bir adamyň dalaşgär hökmünde kabul edilmegi üçin belli şertler bar. Mysal üçin, onuň bilim derejesi, syýasy iş tejribeleri ýa ýaşy göz öňünde tutulýar. Dalaşgäriň ýaşy 18-den az bolmaly däl, ýokary ýaş barada bellenen bir çäk ýok. Ýöne ýurduň resmi dini şaýy yslama berlenlik, Yslam respublikasynyň prinsiplerine ynam ýaly jedelli kriteriler-de bar.
Eýranyň saýlawlar kanunynda "Gözegçiler geňeşine" çäksiz diýen ýaly ygtyýarlyk berilýär. Mysal üçin, bir dalaşgär gerekli şertleri berjaý etse-de, Geňeş ony subýektiwlik bilen kandidatlykdan çykaryp bilýär.
Ekspertleriň pikiri
Britaniýanyň Birmingem uniwersitetinden Eýran boýunça ekspert Skott Lukas muny şeýle düşündirýär: "Resmi jogap boýunça, bu iş dalaşgärleriň kwalifikasiýasyna, olaryň yslam sistemasyna laýyklygyna esaslanýar. Ýöne biziň geçmişde dalaşgärleriň ‘men kandidatlyga laýyk’ diýip, ony tankytlaýanlaryň hem ‘laýyk däl’ diýenini gördük. Geňeşiň belli bir karara nädip gelýändigi barada ýazga geçirilen zat ýok. Olar diňe şu adam dalaşgär bolup bilýär diýýärler".
Waşingtonyň Ýakyn Gündogary öwreniş baradaky institutynyň ylmy barlag direktory Patrik Klawsonyň garaýşyça, Hameneýiniň Geňeşe edýän täsiri prezidentlige dalaşgärleriň sanawyna kimleriň alynmalydygyny gutarnykly karar edýäniň Ýokary ruhy ýolbaşçynyň özidigini görkezýär.
"Ýokary ruhy lideriň ”Gözegçiler geňeşine” kimiň sanawa alynmaly ýa alynmaly däldigini aýdýandygyna şek etmeseň bolar. Onuň Geňeşe belli atlary bermän, diňe ýol görkezýän bolmagy hem mümkin" diýip, Klawson aýdýar.
Eýranyň saýlaw düzgüni halkara jemgyýetçiligi tarapyndan köplenç tankytlanyp gelindi. Bu barada ýaňy golaýda beýanat beren Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretarynyň kömekçisi Wendi Şerman boldy. Ol 15-nji maýda Senatyň Daşary gatnaşyklar baradaky komitetine ýüzlenip: "Aç-açan proses bolmasa, biziň Eýrandaky saýlawlar erkin, adalatly ýa ol Eýran halkynyň isleglerini şöhlelendirýär diýmegimiz kyn" diýdi.


text:
Siriýanyň Azat armiýasy oppozision toparynyň berýän maglumatyna görä, “Al-Kaýda” ilteşikli bir topar gozgalaňçylaryň bir komandirini öldüripdir.
Oppozision toparyň metbugat wekili Louaý al-Mokdad anna güni çykyş edip, Kamal Hamaminiň “Yragyň yslam döwleti” topary tarapyndan Latakia şäherinde öldürilendigini aýtdy.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy toparynyň maglumatyna laýyklykda, Hamami penşenbe güni iki toparyň arasyndaky çaknyşykda öldürilipdir.
Mokdad Hamaminiň öldürilmegi bilen, aram we radikal toparlaryň arasyndaky bölünişigiň has-da artmagynyň mümkindigini aýtdy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Türkiýe öz raýatlarynyň Ýewropa wizasyz syýahat etmegi üçin terrorçylyga garşy kanunlaryny üýtgetmez diýdi.
Erdoganyň 6-njy maýdaky beýanaty bu ylalaşygy gepleşen premýer-ministr Ahmet Dawutoglunyň prezident bilen oňuşmazlyk zerarly işden çekilen gününiň ertesine gabat geldi.
Erdogan Ýewropa ýurtlaryna ýüzlenip, «Biz öz ýolumyz bilen gideris, siz öz ýoluňyz bilen» diýdi.
ÝB Türkiýeden, türk raýatlaryna Ýewropa gysga wagtlyk wizasyz sapar etmek hukugynyň berilmeginiň şerti hökmünde, ýurduň terrorçylyk baradaky kanunlaryna gaýtadan seretmegi soraýar.
Erdogan terrorizme has giň kesgitleme berilmegi barada basyş edýär.


text:
9-10-njy awgust günleri prezident G.Berdimuhamedow Türkiýede iki günlük saparda boldy. Bu saparyň dowamynda häzirkizaman transport infrastrukturasy, hususan-da portlary täzelemek we enjamlaşdyrmak, şeýle-de turizm, syýahat pudagyndaky hyzmatdaşlyklary giňeltmek barada maslahat edilendigi habar berildi.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasyndaky özara söwda gatnaşyklary geçen ýyl 2010-njy ýyldaka garanda 25 prosent ýokarlanypdyr. Türk kompaniýalary Türkmenistanda ýüzläp proýekte gatnaşýarlar we ençeme milliard dollarlyk işi ýerine ýetirýärler.
Mundan başga, Ankara bilen Aşgabat energiýa hyzmatdaşlygyny hem ösdürmek isleýär. Türkiýe Hazaryň energiýa resurslaryny öz territoriýasynyň üstünden Ýewropa aşyrmaga kömek bermäge taýýardygyny aýdýar. Umuman, iki ýurduň arasynda soňky 20 ýylda dörän hyzmatdaşlygy giňeltmek we ösdürmek üçin uly meýdanyň bardygy aýdylýar.
Şonuň bilen bir wagtda, bu iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň belli bir kynçylyklary hem bar. Bu esasan bitirilen işlere tölenmeli tölegiň dogry amala aşyrylmaýandygy baradaky dawalar bilen bagly. Şeýle-de, Türkiýede bikanun ýaşaýan türkmen raýatlarynyň kynçylyklary barada habarlar çykýar.
Beýleki tarapdan, türkmen lideri Türkmenistanda maýa ýatyrmak üçin ýeterlik şertleriň döredilýändigini, kanunlaryň kämilleşdirilýändigini-de aýdýar.
Azatlyk Radiosy şu we beýleki meseleler barada pikir alyşmak üçin, Aşgabatdan ozalky transport işgäri Nurberdi Nurmämmedowy, hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewi we Awstriýadan Türkmenistanyň Türkiýedäki ozalky ilçisi Nurmuhammet Hanamowy “Tegelek Stol” söhbetdeşligine çagyrdy.
Şeýle-de, bu söhbete Gollandiýadaky “Balh türkmen dostlary” atly jemgyýetiň başlygy Meňli Rahymy hem gatnaşýar. Söhbetdeşligi Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp barýar.
Şu temadan geçirilen “Tegelek Stol” gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Maýyplar üçin ýörite geýimlere nähili zerurlyk bar? Şeýle geýimleri öndürmegiň nähili aýratynlyklary bar we fiziki taýdan kemçilikli adamlar üçin nähili geýim gerek?
Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň maýyplar we dizaýn temasyndan geçiren ýörite gepleşiginde maýyplar üçin ýörite modany döredýän, şu ugurdan bilim berýän we şeýle geýimi geýmäge höwes bildirýän hem geýýän adamlar öz pikirlerini aýtdylar.
Žurnalist Ýelena Fanaýlowanyň gepleşiginde öňe sürlen pikirleriň käbiri bilen tanyşdyrýarys.
Lýubow Zelenkina: Hondroplaziýa – muny bilýän az, bu adamyň el-aýagynyň gysga bolmagydyr. Meniň butlarym, aýaklarym, ellerim gysga, burnumam. Bu el-aýaklaryň gemirçekdäki ösüşinde jogapkär belli bir garmonyň ýetmezçiligi bilen bagly ýüze çykýan kesel. Eger deňäp görsek, meniň arkam siziňki bilen deňdir, eger men ortaça boýly aýal maşgalanyň ýanynda otursam, meniň onuň bilen boýum bir bolar, emma turanymda - derrew aşak çökýän (gülýär). Bu köýnek meniň üçin amatly däl. Modeller ýöriteläp biçilende, bu zatlaryň ählisi nazara alynýar we laýyk bolýar, problema döremeýär. Bu geýmiň uzunlygyna-da degişli: köplenç köýnekleriň boýy laýyk gelmeýär, göräýmäge mende “aýak galmaýar”. Men öň bilmeýärdim, emma biliň öz ýerinde bolmagy gelşiklilik üçin örän möhüm eken.
Ýekaterina Frolko, dizaýner: Şeýle mesele bar, gysga boýly we eli-aýagy gysga adamlar uzyn boýly adamlardan has köp hereket etmeli bolýarlar. Ýagny, eger biz bir ýerden kružkany almaly bolsak, elimizi uzadýarys-da alýarys, ol bolsa şony almak üçin elini, tutuş bedenini uzatmaly, eglip-bükülmeli bolýar. Şeýdip, adaty adamynyň etjek bir hereketine derek has köp hereket etmeli bolýar. Şu sebäpden ol günüň dowamynda has köp energiýa sarp edýär. Egilmek, aýaklaryňy galdyrmak bilen bagly kynçylyklary aradan aýryp biljek geými döretmeli boldy. Sebäbi uzynlygynyň hem uly ähmiýeti bar. Elbetde, eller – wizual täsir, elleriňi has uzyn görkezmek, aýaklaryňy uzyn görkezmek. Ol ýaş aýal maşgala ahyryn, ol özüniň halanmagyny isleýär, gyzykly bolmak, özüne ünsi çekmek isleýär.
Anna Ýefimowa, dizaýner: Protez, onuň sudury adam oturan wagty jalbarynyň daşyndan görünmez ýaly, bu ýerde galyň gurama oturdylan. Şeýle-de butlaryň ululygy biri-birinden tapawutlanýar, bir aýak galyň, beýlekisi inçe. Olary deňlemek üçin ýörite, örän galyň mata ulanylýar. Meselem, şemal turanda-da, jalbaryň bir tarapynyň boşdugy duýulmaýar.
Igor Lomakin, model: Syrmanyň oturdylandygy örän oňaýly. Sebäbi köplenç sürtüp gabardýar, tomusda, yssy bolanda rezin detallary – umuman, ädik geýen ýaly, aýak derleýär. Bir ýerde bildirmän çykaryp hem bolýar, dogrulap hem bolýar. Adaty bir jalbarda bu zatlary bildirmän edip bolmaýar, baryny çykarmaly. Bu ýerde bolsa – syrmany açdyň, bolany. Şeýle-de onuň iç tarapynda ýerleşdirilendigi amatly, ol görünmeýär, göze ilmeýär. Ýene bir oňyn tarapy - oturanyňda protezdigi o diýen göze ilmeýär. Men utanamok, mende kompleks hem ýok, emma wagtyň sarp edilmegine ýa-da aýaga ünsüň çekilmegini islemeýän ýerleriň bolýar... Muňa eliň degmeýär, bitirmek üçin gelen işiňi bitirmeli bolýar.
Tatýana Rik, arabajykly - model: Ýubka bu ýerde özboluşlyja. Onuň gapdalynda syrma bar, ol oturýan adam üçin biçilen. Adatça, men ýöne ýubka geýýärin, arabajykly adama jalbar has amatly bolsa-da, käte owadan köýnek hem geýesiň gelýär. Men haýsy-da bolsa bir uzyn toý köýnegini döretmeklerini soradym. Şeýle-de dyzyňda goýar ýaly rezinlije sumka-da bardy. Bir tarapdan, ol dyzlaryň arasynyň açylmagyna ýol bermeýär, sebäbi aýaklar ysmaz bolanda, olar käwagt giň kolýaskada her tarapa dargaýar, umuman, dyzlar jüp duranda, has ýakymly görünýär. Gara we ak - men iki sumkajygy göterýärin, sumkajygyň içine bir zatlary salyp hem bolýar.
Ýelena Fanaýlowa, alyp baryjy: Meni iňňän geň galdyrýan we özüne ýesir edýän zat, bu, modelleriň hemmesiniň owadan bolmak islegi. Olar maýyp bolmak islemeýärler. (...) Gyzlar we ýigitler özlerini şeýle duýýan bolsalar bu örän ajaýyp. Geýim bilen bagly bu proýektiň maksadynyň – adamlary erkinleşdirmek we bu zatlaryň ählisiniň owadan hem bolup biljegini görkezmek.
Wladimir Tililin, Britaniýanyň ýokary mekdebiniň “Geýim dizaýny” boýunça kursunyň ýolbaşçysy: Aslyýetinde bu ýerde adamyň, onuň ýüzbe-ýüz bolýan ähli ýagdaýlarynyň nämedigi barada gürrüň gidýär. Adam – bu ägirt uly bir dünýä, bu mümkinçilikler, bu döredijilik, bu duýgy, bu duýmaklykdyr. Biziň her birimiz keselçilik bilen ýüzbe-ýüz bolmagyň ähli tapgyrlaryndan geçýär - doly düşünmezlikden başlap, düýbünden çydamsyzlyga çenli. Haýsy tapgyrda biz bu ýagdaýdan çykýarys, ýa-da oňa girýäris, bu tebigata ýa-da tötänlige bagly. Şonuň üçin biz bar we olar bar diýmek, kimdir biri kadaly, beýlekisi kadaly däl, kimdir biri sagdyn ýa-da sagat däl diýmek – bu, birinjiden, belli bir derejede aldawçylyk bolýar. Ikinjiden, bu ýagdaý ilkinji nobatda özlerini kadaly diýip, hasap edýänler üçin betbagtlykdyr. (...) Bu ýagdaýda hemmämiz deň. Biziň ählimiz garraýarys we bir zada ukybymyzy ýitirýäris, her kimde saglyga degişli dürli ýagdaýlar döreýär we muňa taýýar bolmaly. Şu gün siz sportsmen, ertir maýyp, ýa-da tersine. Gep biziň özümizi jemgyýetde näderejede mynasyp duýýandygymyzda, umuman, jemgyýetiň özüniň-de näderejede mynasypdygynda, onuň adamlaryň dürlüdigini kabul etmäge, ýagdaýlaryň dürlüdigini we mümkinçilikleriň dürlüdigini, hak-hukuklaryň bolsa birdigini kabul etmäge näderejede ukyplydygyndadyr.


text:
ÝHHG Täjigistanyň sudunyň zurnalistiň tajik intelligensiýasyna töhmet atmagy sebäpli jerime tölemegini talap edýän kararyny tankyt etdi. Çarşenbe güni ÝHHG-niň media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç “demokratik jemgyýetde maliýe jerime salynmazdan köpçülikleýin pikir alyşylmagyna ýol berilmelidigini belledi”.
Sişenbe güni Duşenbe şäheriniň sudy “Aziýa plus” websaýtynyň baş redaktorynyň orunbasary Olga Tutubalinanyň üç adama 6 müň amerikan dollar möçberde jerime tölemegi barada höküm çykardy. Sud Tutubalinanyň “Intelligent bolmadyk intelligensiýa barada” atly makalasynyň ady agzalmadyk üç adama zyýan ýetirendigini aýtdy.
Miýatowiç Gazagystanyň “Prawdiwaýa gazeta” atly neşriniň ýapylmagyna hem aladalanma bildirdi. Neşir etmegiň wagtynyň nätakyklygy ýaly ujypsyz kemçilikleriň media azatlygyny we informasiýa elýeterliligini çäklendirmeginiň örän aladalydygyny Miýatowiç belledi.


text:
Türkmenistanda ýurt garaşsyzlygynyň 23 ýyllyk baýramyna gabat ýene bir günä geçiş yglan edildi.
Emma onda näçe adamyň günäsiniň geçiljegi, nähili jenaýat eden adamlaryň galan türme möhletinden boşadyljagy aýdylmaýar.
Şonuň bilen wagtda bu syýasatyň anyk netijeleri barada bir zat aýtmak kyn. Ýagny her baýramçylyga gabat ýüzlerçe, käte müňlerçe tussagyň wagtyndan öň türmeden boşamagy ýurtda, aýdylyşy ýaly, jebislige kömek edýärmi ýa-da munuň jenaýatçylygyň azalmagyna zyýany ýetýärmi?
Azatlyk radiosy bu barada ýerli synçy Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Dünýä Saglyk Guramasynyň penşenbe güni ýaýradan täze hasabatynda tutuş dünýä boýunça dogulýan her 10 çagadan biriniň kemis, ýagny wagtyndan öň dogulýandygy aýdylýar.
Bu hasabatda aýdylmagyna görä, tutuş dünýä boýunça ýylda dogulýan 15 million kemis çaganyň köpüsi bäbeklik döwründe aradan çykýar ýa-da fiziki we mental taýdan yzagalak bolup, kemala gelýär.
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew hasabat we onda Merkezi Aziýa sebitiniň beýan edilişi barada Dünýä Saglyk Guramasynyň koordinatory, doktor Lale Saý bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen hasabatyňyz barada gysgaça gürrüň berseňiz.
Lale Saý: Hasabatda kemis dogulýan çagalaryň derejesi seljerilýär. Hasabatdan belli bolşuna görä, dünýä boýunça her ýyl 15 million töweregi kemis çaga dünýä inýär. Şeýle-de, her ýylda kemis doglan çagalaryň 5 ýaşa çenlileriniň arasyndan 1 milliona golaýy aradan çykýar. Bu üns berilmeli san.
Şeýle-de, biz hasabatymyzda dünýäniň regionlary we ýurtlary boýunça barlag geçirdik. Alan netijelerimize görä, ösen we ösýän döwletleriň görkezijileriniň arasynda uly aratapawut hem ýok. Ýagny, soňky ýyllaryň dowamynda bu tendensiýa ähli ýerde deň gelýär. Bu ýagdaýa hem ünsüň çekilmegi diýseň wajyp.
Azatlyk Radiosy: Çagalaryň kemis dogulmagyna näme sebäp bolýar?
Lale Saý: Hawa, biz hasabatymyzda bu meselä hem seretdik. Bu sebitden sebte üýtgeýär. Mysal üçin, ösýän döwletlerde munuň esasy sebäpleriniň biri – infeksiýalardyr. Ýagny: AIDS, sifilis, malýariýa, ýagny gyzzyrma ýaly wiruslar. Mundan başga-da has ir ýaşda we yzly-yzyna çaga dogurmak ýaly faktorlar hem öz täsirini ýetirýär.
Ýöne ýaňy belleýşim ýaly, ösen ýurtlarda hem kemis dogulýan çagalaryň derejesi ýokary bolup galýar. Emma bu ýurtlardaky sebäpler başga. Muňa aýallaryň uly ýaşda göwreli bolmagy, hroniki keseller ýaly faktorlar täsir edýär.
Azatlyk Radiosy: Siz ýaňy hasabatyňyzda sebitler boýunça hem barlagyň geçirilendigini aýtdyňyz. Merkezi Aziýa sebiti barada nämeler aýdyp bilersiňiz?
Lale Saý: Merkezi Aziýa sebitinde, dünýäniň beýleki regionlary bilen deňeşdirilende, ýagdaý azda-kände gowy. Aslynda Merkezi Aziýada çagalaryň kemis dogulmak derejesi ýokary däl.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan barada näme aýdyp bilersiňiz?
Lale Saý: Türkmenistanda hem dogulýan çagalaryň her ondan biri kemis bolup dünýä inýär. Bu tutuş dünýä boýunça hasaba alnan görkezijä diýseň golaý san. Şunlukda, Türkmenistanyň görkezijilerine çendenaşa ýokary ýa-da pes diýip bolmaýar. Ýöne herniçigem bolsa, Türkmenistanyň bu ugurdaky görkezijilerini kadaly diýip atlandyryp bolmaýar, olar ýokary.
Azatlyk Radiosy: Doktor Lale Saý, belki-de çagalaryň kemis dogulmagynyň öňüni almak üçin, edilmeli işler bardyr? Bular barada hem gürrüň beräýseňiz?
Lale Saý: Bu örän wajyp mesele. Çaganyň kemis dogulmagy kähalatlarda bäbegiň ölmegine hem getirýär. Ýöne çaganyň diri galmagyny üpjün edip bolýar. Görülmeli çäreleriň hiç çylşyrymly ýeri ýok, kemis doglan bäbejigi ýylylykda saklamaly, göwüs süýdi bilen iýmitlendirmeli, ony infeksiýalardan goramaly. Eger-de degişli çäreler görülse, onda çaganyň kemis dogulmagy onçakly uly mesele hem däl. Döräp biljek oňaýsyz ýagdaýlaryň öňüni alyp bolýar.


text:
Halkara Atom agentligi Eýranyň ýadro nokatlarynda barlag geçirmek meselesi boýunça geçirilen özara gepleşikleriň ýene nobatdaky gezek şowsuz tamamlanandygyny aýdýar.
Bu barada penşenbe güni Wenada žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda bu agentligiň direktorynyň orunbasary Herman Nakaerts mälim etdi. Ol bu mesele boýunça indiki geçiriljek gepleşikleriň möhleti barada-da heniz anyk bir ylalaşyga gelinmändigini aýtdy.
Bu wakanyň öňýany, çarşenbe güni Eýranyň ýadro meseleleri boýunça ýörite wekili Ali Asgar Soltaniýeh Tähranda geçirilen bu ikitaraplaýyn gepleşiklerde käbir meseleler boýunça belli bir ylalaşyklara gelnendigini belledi.
Emma ol bu ylalaşyklaryň nämeden ybaratdygy barada welin anyk zat aýtmady.


text:
10-njy awgustda Ukrainanyň paýtagty Kiýewde Ýuliýa Timoşenko garşy sud seljerişligi dowam etdirildi.
Ukrainanyň öňki premýer-ministri Timoşenko Orsýet bilen gaz ylalaşygyna gol çekende öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanýar.
Timoşenkonyň tarapdarlary bu aýyplamalaryň aňyrsynda syýasy matlaplaryň bardygyny aýdyp, häkimiýet başyndakylar Timoşenkony geljekki prezidentlik saýlawlaryna gatnaşdyrmajak bolup, ony tussag etdi diýýärler.
Ukrainanyň öňki premýer-ministriniň 5-nji awgustda tussag astyna alynmagyny Polşa, Çehiýa, Wengriýa hem Slowakiýa ýaly ýurtlar ýiti ýazgardy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Timoşenkonyň haýal etmezden azat edilmegine çagyryş etdi.
Timoşenkonyň tussag edilmegine garşy onuň aklawçylaryň beren arzalaryna sudda hepdäniň anna güni garaljakdygy habar berilýär.
10-njy awgustda Timoşenko garşy geçirilen sud prosesine ABŞ-nyň, Britaniýanyň we Ispaniýanyň diplomatlary hem gatnaşdylar.


text:
Ermeni maşgalasyny öldürmekde aýyplanan rus esgeri sud edilýär.
Orsýetiň Ermenistandaky 5-nji garnizonynyň harby tribunaly 12-nji awgustda 19 ýaşyndaky esger Waleriý Permýakowyň jenaýat işine seretmäge başlady.
Orsýetiň Ermenistanyň Gýumri şäherindäki harby bazasynda gulluk eden Permýakow rus sudy tarapyndan ýaragly dezertirlikde, ýarag we ok ogurlamakda, bikanun ýarag götermekde aýyplanýar.
Ol sud prosesiniň soňunda ermeni resmilerine berler we bir maşgalanyň ýedi agzasyny öldürendigi üçin sud ediler.
Aýdylmagyna görä, ol adam öldürendigini boýun alypdyr.


text:
Tunisiň Milli Dialog kwarteti 2015-nji ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna eýe boldy.
Resmiler bu kararyny 9-njy oktýabrda Osloda yglan edip, toparyň Tunisde 2011-nji ýylda prezident Zine El Abidine Ben Alini agdaryp, amala aşyrylan rewolýusiýanyň netijesinde “köp pikirli demokratiýanyň gurluşygyna aýgytly goşant goşandygyny” aýtdylar.
Tunisiň Milli Dialog Kwarteti 2013-nji ýylyň sentýabrynda döredilipdi we dört ýerli guramany, ýagny Tunisiň senagat, söwda we hünär konfiderasiýasyny, Tunisiň Baş zähmet bileleşigini, Adam hukuklary boýunça ligasyny we Tunisiň aklawçylarynyň milli bileleşigini öz içine alýar.
2013-nji ýylyň oktýabr aýynda kwartet ýurdy durnuklaşdyrmak ugrunda ýol kartasyny öňe sürüpdi. Şondan bäri plan durmuşa geçirilip, hususan-da 2014-nji ýylda parlament we prezidentlik saýlawlary geçirildi.
972 müň amerikan dollaryna barabar baýrak 10-njy dekabrda Osloda goşwurylar.


text:
Türkmen türgeni Gülbadam Babamyradowa Taýwanda tamamlanan dzýu-do boýunça “Taipei—2015” atly Aziýanyň açyk ýaryşynda altyn medala mynasyp boldy. Lebaply 23 ýaşly halkara derejeli sport ussady 52 kilograma çenli agram derejesinde şeýle ajaýyp üstünlik gazandy.
Ildeşimiz birinji tutluşygynda ýerli türgeni ýeňdi, soňra Slowakiýaly türgeniň garşysyna ýeňiş gazanmagy başardy. Finalda bolsa ol Koreýa Respublikasyndan Ýura Kimden üstün çykdy.
“Gülbadam Babamyradowa ýalkym saçýan sport ýyldyzy bolup durýar” diýip, Taýlandyň Phuket adasynda geçen ýyl geçirilen IV Aziýa kenarýaka oýunlarynda, belli neşir «Inside the games» ýazypdy.
Ildeşimiziň “Taipei—2015” atly Aziýanyň açyk ýaryşynda gazanan bu uly üstünligi, sportuň olimpiýa görnüşi bolan dzýudo boýunça gazanylanlygy üçin has hem gymmatlydyr. Ýeri gelende aýtsak, geçen ýyl, Inçhonda geçen XVII tomusky Aziýa oýunlarynda G.Babamyradowa kümüş medaly gazanmak bilen, ýapon göreşiniň bu görnüşi boýunça türkmen sportuna ozalky gazanan üstünliklerini täzeden gaýtaryp getirdi. Çünki şu şanly wakadan öň türkmenistanly dzýudoçylar soňky sapar Koreýanyň Pusan şäherinde Aziýa oýunlarynda hormat münberine çykypdylar. Şonda erkekleriň arasynda 66 kilograma çenli agram derejesinde Guwanç Nurmuhammedow kümüş medala, zenanlaryň arasynda 78 kilograma çenli agram derejesinde Nasiba Surkiýewa bürünç medala mynasyp bolupdylar.
Aziýanyň açyk ýaryşynda Gülbadam Babamyradowanyň dzýudo boýunça gazanan altyn medaly ezber türgenimiziň 2016-njy ýylda Rio-de-Žaneýro şäherinde geçiriljek XXXI tomusky Olimpiýa oýunlarynda çykyş etmäge hukuk gazanjakdygyna hem-de ol ýerde Türkmenistan döwletimiziň sport abraýyny üstünlikli gorajakdygyna umyt döredýär. Gülbadamyň özi hem öňünde hut şeýle wezipe goýupdyr. Ýakyn günlerde ol ýene-de bir jogapkärli ýaryşa—awgust aýynyň 24-30-y aralygynda Gazagystanyň Astana şäherinde geçiriljek dzýudo boýunça dünýä çempionatyna gatnaşar.
Olimpiýa oýunlarynyň çäklerinde geçirilýän ýaryşlar tamamlanan dessine Gülbadam Babamyradowa 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmäge girişer. Sport bilermenleriniň pikirine görä, Gülbadamyň sambo we guşakly göreş boýunça bada-bat iki altyn medaly gazanmaga mümkinçiligi bar.


text:
Poşalak ady bilen halk içinde giňden tanalýan Türkmenistanyň halk artisti Gurbannazar Atakgaýew uzaga çeken agyr keselden soň 6-njy iýulda Aşgabatda 77 ýaşynda aradan çykdy. Merhumyň jaýy jennetden bolsun.
Atakgaýew 1934-nji ýylda öňki Bäherden etrabynyň Durun obasynda dünýä inýär. Döredijilik bilen ýaşlygyndan gyzyklanyp başlaýar. Atakgaýew geçen asyryň 50-nji ýyllarynda Daşkendiň Sungat institutynyň aktýorçylyk bölümini tamamlaýar. Ol geçen asyryň 60-njy ýyllarynda türkmen telewideniýesinde režissýor bolup işläp başlaýar we tä 1993-nji ýyla çenli şol ýerde işleýär.
Atakgaýew Poşalak ady bilen il içinde meşhurlyk gazanan artist. 1970-90-njy ýyllar aralygynda Gurbannazar Atakgaýew Türkmenistanyň halk artisti Juma Ýazmyradow bilen bilelikde Poşalak bilen Topalak lakamy bilen Magtymguly Myşyýewiň köp sanly satiriki sahnalarynda çykyş etdiler hem halk köpçüliginiň söýgüsine mynasyp boldular. Bu iki artist diňe bir resmi çykyşlarda däl, toýlarda-da halka hezil beripdiler.
Atakgaýew 70-80-nji ýyllarda Türkmen telewideniýesiniň taýýarlaýan satiriki sahnalarynda, ylaýta-da “Ýartygulak” satiriki teležurnalynda belli artistler Akmyrat Bäşimow, Tagan Saryýew, Oraz Hojaýew, Ene Allanowa we başga-da köp artistler bilen bile çykyş etdi. Ol sungat äleminiň diňe satira we ýumor žanrynda däl, beýleki žanrlarynda-da ýatda galyjy, täsirli obrazlaryň ençemesini dörertdi. Onuň “Gaýgysyz Atabaýew” filminde döreden bolşewiklere garşy oppozisiýada durýan Ryskulow obrazy köp tomaşaçynyň ýadyndadyr.
Ol telespektakllarda-da köp gahrymanlaryň keşbini janlandyrypdy. Onuň “Ata we ogul”, “Gara bägüller” film-spektakllarynda döreden obrazlary juda şowly çykanlygy hem ynandyryjylygy bilen tapawutlanypdy. Bulardanam başga Atakgaýew filmleri türkmen diline geçirmäge, dublýaža-da köp gatnaşdy. Ol belli syýasatçylary türkmen dilinde seslendirdi.
Garaşsyzlyk ýyllary Atakgaýew berk gadaganlyga düşürildi. Resmi çykyşlary ýatyryldy. Şorta sözeleriniň aşa ýitiligi üçin ony telewizion gepleşiklerdenem gyraklatdylar. Emma, muňa garamazdan, Atakgaýew ýiti hem çeper sözi bilen halk arasynda, toýlarda çykyşyny dowam etdirdi. Ol halky, halk ony söýýärdi.
Atakgaýew öz puluna Durun obasynda metjit gurdurdy. Gurbannazar diýselerem, Poşalak aga diýip ýüzlenselerem, hä berýän Atakgaýew 7-nji iýulda dogduk obasy Durunda jaýlandy. Ýene bir bellenmeli ýagdaý: G.Atakgaýewiň dünýäsini täzeländigi barasynda Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdelerinde hiç hili maglumat berilmedi.
Meşhur artist, hoşgylaw Gurbannazar Atakgaýew ony tanaýan, oýunlaryna tomaşa eden adamlaryň ýüreklerinde baky ýaşar. 13-nji iýulda merhumyň ýedisi bellenýär. Merhumyň jaýy jennetden bolsun!
Döwlet Hojamedow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Şu makalada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni Yragyň dürli künjeklerinde bolan partalamalarda we ok atyşyklarda azyndan 73 adam öldi. Bu ýurtda şu aýyň dowamyndaky iň gandöküşikli günleriň biri boldy.
Bagdadyň demirgazygyndaky durnuksyz Diýala welaýatynyň Buhriz obasyndaky jynaza çadyrynyň içinde ýerleşdirilen bombanyň partladylmagy netijesinde azyndan 16 adam öldi. Bu şol günüň dowamynda bolan iň pajygaly wakalaryň biridi.
Şol wakadan gysga wagt soň Bagdadyň şaýy musulmanlarynyň köpçülikleýin ýaşaýan ýerinde bir minut aratapawut bilen partladylan azyndan ýedi ulag partlamasynda hem 23 adam heläk boldy.
Ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Mosul şäheriniň Ain al-Jahaş sebitinde hem hüjümçiler armiýanyň ulag kerweni geçip barýarka köprini partlatdylar. Bu wakada-da alty sany adam öldi, ýene sekiz sanysy hem ýaralandy. Olaryň arasynda asuda ilatdan hem raýatlar bar.
Şeýle-de Bagdadyň çetindäki şaýy musulmanlarynyň ýaşaýan Maamil etrabynda ýaragly adamlar ýük ulaglarynyň ýedi sany sürüjisini öldürdiler.
Uruşlar möwjedi
Bu arada durnuksyz Anbar welaýatynda bir tarapda polisiýa we sünni tire-taýpalaryndan ybarat, beýleki tarapda-da “Al-Kaýda” bilen ilteşikli söweşijilerdir beýleki sünni tire-taýpalaryndan ybarat toparlaryň arasyndaky uruşlar möwjedi.
Bu uruşlar Anbar welaýatynyň Ramadi şäheriniň günortasynda we günbatarynda hem-de onuň golaýyndaky Falluja şäherinde bolýar.
Uruşlar ylaýta-da Al-Taamim etrabynda ýowuz boldy. Ýurduň howpsuzlyk güýçleri bu territoriýanyň kontrollygyny söweşijileriň we olaryň ýakyn ýaranlarynyň elinden yzyna alandygyny aýdýarlar.
Şäherleri terk etdiler
Ramadili maşgalalaryň köpüsi uruş hereketlerinden gaça durmak üçin öz şäherlerini terk etdiler we häzirki wagtda takmynan 1 müň 800 adam bu ýerdäki mekdeplerde galýar.
Falluja şäheriniň demirgazyk-günbataryndaky Saklawiýa obasynda ýurduň howpsuzlyk güýçleri polisiýa merkeziniň kontrollygyny ele aldylar we barlag nokatlaryndaky söweşijileri ele saldylar.
Şeýle-de Yragyň harbylary söweşijileriň Fallujanyň gündogaryndaky pozisiýalaryna garşy hem howadan reýdleri geçirdiler. Harbylaryň berýän maglumatyna görä, reýdlerde ýaragly söweşijilerden 11 adam öldürilipdir.
Bu aralykda Birleşen Milletler Guramasynyň 12 sany ulagy Falluja şäherine bardy. Bu ulaglarda parahat raýatlara paýlamak üçin azyk önümleri, ýag-ýangyç we beýleki gerek-ýarak zatlar eltildi.
Anbar welaýatyndaky zorluklar mundan 15 gün ozal “Al-Kaýda” bilen ilteşikli söweşijiler Ramadi şäheriniň bir bölegini we Falluja şäheriniň kontrollygyny öz ellerine alanlaryndan soň başlandy. Munuň öňüsyrasynda bolsa hökümet goşunlarynyň baştutanlary sünni protestçileriniň bu ýerdäki lageriniň dargadylmagy we parlamentiň sünni agzalarynyň tussag edilmegi zerarly gahar-gazaba münen ýerli ýaşaýjylaryň ýüzlenmesine gulak asmakdan ýüz öwürdi.


text:
Ýekşenbe güni Pakistanyň polisiýasy Peşawar şäherinde geçirilen operasiýada bäş sany ýaragly söweşijiniň öldürilendigini mälim etdi.
Bu wakadan bir gün ýaragly söweşijiler Peşawar şäheriniň aeroportuna hüjüm edipdiler. Wakada azyndan dört sany parahat ýaşaýjy öldürilipdi.
Şol hüjümiň yzy bilenem polisiýa bu aeroportuň golaýyndaky bir gurluşyk obýektiniň töwereginde ýörite operasiýa geçirdi.
Polisiýa aeroporta hüjüm eden söweşijileriň şol ýerde gizlenendigini we birnäçe sagada çeken atyşykda bäş sany söweşijiniň öldürilendigini habar berdi. Bu wakada bir polisiýa işgäriniň-de ölendigi habar berilýär.


text:
Ähli zady dadyp gördüm diýeniňde, "Hyýarpyz" hakynda oýlanyp bir gör
Tebigat enaýyja miweleri we gök-önümleri käte döredip durmaýar, emma gürrüň "hyýarpyz" hakynda gidende, ol hakykatdan hem üstünlik gazanypdyr. Bu miwäniň diňe bir daşy däl, eýsem tagamy hem diýseň ajaýyp. Biziň ählimiz dadyp göresimiz gelip dur.
Tagamy edil hyýar we sitrus miwesi ýalydyr. Hyýarpyzlar başgaça "Meksikan kornişon" we "syçan gawuny" atlandyrylýarlar.
Onuň garpyzyňky we hyýaryňky ýaly genleri bolup, her bir miwesi üzümden uly däldir. Emma reňki bolsa edil garpyzyňky ýalydyr.
"Hyýarpyzy" özüňiz ösdürmek örän aňsatdyr. Bu arzan ösümlik bolup, wagtyň geçmegi bilen kiçijek garpyzjyklar bilen üpjün eder.
"Hyýarpyzlar" edil üzüm iýşiňiz ýaly öz-özüni iýip bolar, ýa-da maşga gök önümler bilen garyp, salada goşup bilersiňiz.


text:
Ýakynda BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik koordinatory Lenni Montiýel Aşgabatda bolan konferensiýada çykyş edip, BMG-niň wekilhanasynyň adam hukuklary meselesinde türkmen hökümetine we halkyna goldaw berýändigini aýtdy.
Bu beýannama Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdelerinde ýaňlananam bolsa, ol uzak dowam etmedi. Onuň bu beýannamasy sahypadan tiz düşdi. Onuň sahypadan tiz düşmegine Lenni Montiýeliň BMG-niň Türkmenistandaky guramalaryna ýüz tutjak her bir adama BMG-niň kömek etjekdigi baradaky ýatlatmasy sebäp boldy.
Kada bolşy ýaly, döwlet edaralary BMG-niň işini öz kontrollygyna almaga başardygyndan synanyşýarlar. Belki, türkmen häkimiýetleri adam hukuklary boýunça graždanlar bilen aýry-aýrylykda iş geçirmekde BMG-niň aktiwlik görkezmegine ýol bermek isleýän däldirler. Belki hut şonuň üçin resmi Aşgabat BMG-ni diňe global hem uly regional problemalar boýunça hyzmatdaşlyga çekmäge çalyşýandyr.
Döwlet BMG-niň partnýory hökmünde adam hukuklary meselesini berk kontrol astynda saklap, şu problema boýunça BMG-niň agentlikleriniň adamlar bilen erkin gatnaşygy ýola goýmagyna päsgelçilik döretmäge synanyşýar.
Teoriýa taýdan BMG-niň Aşgabatdaky gurluşlary adamlar bilen aýry-aýrylykda duşuşyp, adam hukuklary boýunça goldaw berip biler. Ýöne bu işleriň köpüsi häzirlikçe bolsady eken ýaly, hyýalbentlik derejesinde galýar. Ynsan hukuklary meselesinde adamlara BMG-niň wekilleri bilen göni duşuşmaklyga ýol bermeýän bir ýagdaý bar.
Ýol bermeýän ýagdaý
Daşarky dünýä bilen arasy üzňe Türkmenistanda onýyllyklaryň dowamynda daşary ýurt guramalary bilen gatnaşyk açsaň, hakykatdan-da jeza beriljekdigi baradaky gorky adamlaryň kalbyna ornaşdyryldy. Şol gorky soňy bilen milletiň jemgyýetçilik bedeniniň bir bölegine öwrüldi. Eger adam hukuklarynyň bozulyşy barada, ylaýta-da daşary ýurtlulara arz-şikaýat edäýseler, hakykatdan-da ýakymsyz zatlara garaşybermelidigine türkmenistanlylaryň uludan -kiçä hemmesi gaty gowy düşünýär.
Şikaýat eden her bir adam öňküje mydaryndan-da dynyp, gününiň dem salymda dowzaha öwrülmegi mümkin. Şol dowzaha çagalary hem garrylary goşmak bilen, şikaýatçynyň tutuş maşgalasynyň düşmegi-de bolup biljek ýagdaý.
Şeýle ýagdaýlar birnäçe ýyl mundan öň, S.Nyýazow döwründe köp bolupdy. Häkimiýetlere ýaramaýan bir adam üçin onuň ýüzlerçe ilen-çalany jogap bermeli bolýardy.
Ar alyjy sistemada şunuň ýaly ajy tejribe toplan her bir adam BMG-niň Aşgabatdaky işgärlerine özi baradaky hakykaty açyk aýan etmäge töwekgellik etmese gerek. Häkimiýetiň, onuň güýç ulanyjy gurluşlarynyň öňündäki şeýle uly gorkudan saplanmak üçin entek ýyllaryň gerekdigine Türkmenistandaky BMG-niň işgärleri-de gowy düşünýän bolsalar gerek.
Häkimiýetlerden garaşylýan ädimler
Eger şu günki häkimiýetler hakykatdan-da öz günälerini ýuwmaklygy ýüreklerine düwse we Nyýazowyň režiminiň günälerinden jemgyýeti arassalasa, durmuşy liberallaşdyrmaga tarap anyk ädimler ätse, diňe şol şertlerde gorkudan ara açmak prosesi başlanar. Şol ýagdaýda, diňe şol ýagdaýda BMG-niň hökümete we halka goldawy hem netijeli bolar.
Eger BMG-niň türkmen paýtagtyndaky wekilhanasy adam hukuklary meselesinde diňe döwlet gurluşlary bilen däl, ilat bilenem deň derejede aragatnaşyk saklasa, ol logika gabat gelerdi.
Emma bu ýerde başga-da bir gorky - BMG-niň adamlara ýakynlaşmagyndan türkmen häkimiýetleriniň elhenç gorkusynyň barlygyny-da unutmaly däl. Bu gorky häzire çenlem örän güýçli. Netijede, döwlet sistemanyň göze ilýän häzirki «kuwwaty» iş ýüzünde ýitip-ýok bolup, boşluga öwrülýär.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
10-njy oktýabrda ýeniş gazanan bäş partiýanyň içinden oppozision partiýalar «Ata Žurt» bilen «Ar-Namys» partiýalary bir koalisiýa, «Ata Meken» bilen «Sosial-Demokratlar» hem beýleki bir koalisiýany düzerler.
«Respublika» partiýasy haýsy tarapa goşulsa, şol tarapyň terezisiniň agyr boljakdygy aýdylýar. Ýeňiş gazanan partiýalar koalisiýa düzmek meselesiniň syýasy geňeşlerde masalahatlaşylýandygyny bildirseler-de, haýsy partiýa goşuljakdyklaryny gizlin saklaýarlar.
«Ar-Namys» partiýasynyň lideri Feliks Kulow iki-üç partiýa bilen gepleşikleriň geçirilýändigini, emma olaryň atlaryny aýtmajakdygyny Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda belledi: “Biz häzir maslahatlaşýarys. Emma kim bilen birleşjekdigimiz hakda entek anyk bir netijä gelemzok. Biz iki partiýa bilen gepleşikleri geçirýäris. Şu gün ýa-da ertir anyk bir netijä geleris”.
Koalisiýa düzmek boýunça gepleşikleriň geçirilýändigini oppozisiýadaky «Ata Žurt» partiýasy hem habar berdi. Partiýanyň liderleriniň biri Kamçybek Taşiýew belli bir kararyň gepleşikler geçirilenden soňra kabul ediljekdigini žurnalistlere ýetirdi. Ol özleriniň Gyrgyzystanyň geljegi üçin ähli partiýalar bilen hyzmatdaşlyk etmäge we ýurduň prezidenti Roza Otunbaýewa bilen hem bilelikde iş alyp barmaga taýýardyklaryny aýtdy.
«Respublika» partiýasynyň lideri Ömürbek Babanow Gyrgyzystanyň ykdysadyýetini gowulandyrmagy göz öňünde tutýan, milletara dostlugy isleýän hem-de Orsýeti strategik hyzmatdaş hökmünde kabul edýän partiýalar bilen birleşjekdigini nygtady. Emma ol öňki prezident Kurmanbek Bakyýewi ýurda gaýtaryp getirjek diýen partiýalar bilen birleşip bilmejekdigini žurnalistlere bildirdi.
Käbir parlament dolandyryşly döwletleriň tejribesine görä, hökümeti düzmek mümkinçiligine köp ses alan partiýa däl-de, başga partiýalar bilen ylalaşyp koalisiýa düzen we parlamentde köp orun alan partiýalar eýe bolýarlar. Şonuň üçinem partiýalar öz aralarynda gepleşikler geçirip, mümkin boldugyndan parlamentde köp orun almaga synanyşýarlar.
«Respublika» söwdalaşýar
Synçylar «Respublika» partiýasynyň entek hiç bir tarapa goşulman, syýasy söwdany dowam etdirýändigini aýdýarlar. Gyrgyzystanyň parlamentiniň öňki başlygy, syýasaty öwreniji Mukar Çolponbaýew «Respublika» partiýasy oppozisiýadaky «Sosial-Demokratlar» bilen «Ata Meken» patiýasyna goşulýan bolsa, partiýanyň lideri Ömürbek Babanow premýer-ministriň wezipesini sorar diýýär.
“Meniň pikirimçe, «Respublika» partiýasynyň lideri Babanow premýer-ministriň kürsüsini sorar. «Ata Meken» partiýasynyň lideri bolsa parlamentiň başlygy wezipesini sorar. «Sosial-Demokratlar» partiýasynyň başlygy Atambaýew: “Biz üstünlik gazandyk. Biriňiz kanun çykaryjy, ikinji biriňiz ýerine ýetiriji häkimiýeti eýeleseňiz, indiki prezident saýlawlarynda meniň kandidaturamy goldarsyňyz” diýse, bular bir koalisiýa düzüp bilerler” diýip, Çolponbaýew aýdýar.
Kanuna görä, prezident saýlawlarda köp ses alan «Ata Žurt» partiýasyna koalisiýa düzmegi we premýer-ministri bellemegi teklip edýär. Eger-de «Ata Žurt» partiýasy «Respublika» partiýasyny özüne çekmegi başarmasa, onda ol şol mümkinçilikden peýdalanyp bilmez.
Şol bir wagtyň özünde-de «Respublika» partiýasynyň oppozision partiýalara däl-de, beýlekilere goşulmagy mümkin diýen pikirler bar. Syýasaty öwreniji Nursultan Namazalaiýew şeýle bolan ýagdaýynda respublikaçylaryň öz häzirki hormat-sylagyny saklap galjakdygyny aýdýar.
«Bütewi Gyrgyzystan» oppozision partiýasy saýlawçylaryň 5%-niň sesini alandygyny belläp, parlamente geçirilmegini talap edýärler. Emma bu mesele entek çözülenok. Eger-de Merkezi saýlaw komissiýasy partiýany ýeňiş gazandy diýip yglan etse, onda parlamentdäki orunlar ýene-de bölünip, «Bütewi Gyrgyzystan« partiýasynyň parlamentdäki oppozision partiýalaryň hataryny doldurjakdygy aýdylýar.
Duşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetini ilkinji saýlawlary üstünlikli geçirmegi bilen gutlady.
ÝHHG-niň synçylar missiýasynyň wekili Katerina Newedalowa parlament saýlawlarynyň Gyrgyzystanyň taryhynda täze sahypany açandygyny, Gyrgyzystanyň demokratik jemgyýet gurmaga taýýardygyny bildirdi. Ol bu saýlawyň öňkülerden düýpli tapawutlanýandygyny we munuň hökümetiň demokratik ýol bilen erkin saýlawlary geçirmek ugrundaky hereketleriniň netijesidigini belledi.


text:
Sişenbe güni Fransiýa özüniň Owganystandaky soňky harby operasiýasyny geçirip, ýurduň Kapisa welaýatyndan 400 fransuz esgerini çykardy.
Fransiýanyň esgerleri, esasan, welaýatyň iki etrabynda, ýagny Tagabda we Nejrabda ýerleşýärdiler. Pariž Owganystandaky ähli fransuz esgerleriniň dekabra çenli yzyna dolanjakdygyny aýtdy. 2014-nji ýylyň ahyryna Halkara güýçleriniň esgerleriniň hem Owganystandan çykarylmagyna garaşylýar.
Parižiň aýtmagyna görä, Owganystanda harby bolmadyk işlere gatnaşmak üçin, 2 müň töweregi fransuz esgeri galar. Olaryň aglabasynyň hem geljek ýylyň tomsuna çenli öýlerine dolanjakdygy aýdylýar.
Şu ýylyň iýul aýynda Fransiýanyň esgerleri gyssagly ýagdaýda Owganystany terk edip başlady. Bu maý aýynda, Fransiýanyň täze prezidenti Fransua Olland tarapyndan yglan edilipdi.
Owganystanda azyndan 88 fransuz esgeri öldürildi.
Sişenbe güni “Talyban” hereketi Fransiýanyň ýurtdan çykmagyny gowy garşylap, beýleki ýurtlary hem onuň mysalyna eýermäge çagyrdy.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi ýakynda Awstriýada tussag edilen ukrain biznesmeni Dimitry Firtaşyň Türkmenistanda iş alyp barýan kompaniýasynyň-da bardygy barada çap edilen habarlaryň nädogrudygyny aýdyp, beýanat ýaýratdy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň 15-nji martda çap edilen beýanatynda şeýle diýilýär: “Orsýetiň “RosBiznesKonsulting” kompaniýasynyň eýeçiligindäki mediada ukrain biznesmeni Firtaşyň dürli ýurtlarda, şol sanda Türkmenistanda-da kärhanalarynyň bardygy hakyndaky maglumatyň ýaýradylmagy adamlaryň kellesini bulaşdyrmak we prowokasiýa maksady bilen edilýän bolmagy mümkindir”.
Mninistrligiň beýanatynda bu maglumat barada alada bildirmek bilen, agzalýan edara Türkmenistan barada çap edýän maglumatlarynda obýektiw bolmaga we faktlary dogry beýan etmäge” hem çagyrylýar.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan garşysyna çykylan bu maglumat 13-nji martda peýda boldy. Ministrligiň bu maglumat bilen bagly reaksiýasy bolsa 48 ýaşly ukrain oligarhy Dimitry Firtaş Awstriýada tussag edilensoň köpçülige ýetirildi.
Awstriýanyň häkimiýetleri jenap Firtaşyň ABŞ-nyň Federal derňew agentliginiň haýyşy boýunça geçen çarşenbe güni Wenada tussag edilendigini habar beripdi. Ol parahorlukda hemem käbir jenaýat işlerine dahyllylykda güman edilip, gözlenilýär ekeni.
Agzalýan biznesmen tussag edilensoň Awstriýanyň polisiýa gullugynyň metbugat wekili Mario Hejl öz çykyşynda onuň Awstriýanyň hukuk goraýjy organlary tarapyndan saklanýandygyny tassyklady.
Ukrainanyň Daşary işler ministrligi hem jenap Firtaşyň tussag edilendigi baradaky maglumaty tassyklady. Aýdylyşyna görä, agzalýan biznesmen bilen bagly bu derňew 2006-nji ýyldan bäri dowam edýär
Biznes
Firtaş Ukrainanyň iň baý adamlaryndan biri bolup, onuň Orsýet bilen ýakyn biznes aragatnaşygynyň bardygy aýdylýar. Onuň bu baýlyga gaz söwdasy, media we bank ulgamy bilen bagly biznes esasynda eýe bolandygy hem aýdylýar.
Firtaşy goldaýanlaryň arasynda ýakynda Ukrainada häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezident Wiktor Ýanukowiçiň hem ady geçýär. Firtaş ”RusUkrEnergo” gaz kompaniýasynyň hem eýelerinden biridir.
Onuň Ukraina bilen bir hatarda Estoniýada, Täjigistanda, Germaniýada, Italiýada, Kiprde, Şweýsariýada, Wengriýada hemem Awstriýada maýa goýumlarynyň bardygy aýdylýar. Düýbi Britaniýada ýerleşýän "The Independent" gazetiniň habaryna görä, Firtaşyň gazanç eden ýerleriniň biri hem Türkmenistandyr.
Gazetiň 14-nji martda çap eden habaryndan çen tutulsa, Firtaş öz baýlygynyň belli bir bölegini Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasynda amala aşyrylan barter, ýagny alyş-çalyş söwdasyndan gazanypdyr.
Eger 90-nji ýyllara ýene bir gezek göz aýlasak, şol döwürde türkmen gazy Orsýetiň üsti bilen Ukraina akdyrylýardy, Ukraina bolsa şol gazyň bahasyny käbir halatlarda nagt pul bilen däl-de, dürli harytlar bilen töleýärdi. Käbir çeşmelşere görä, Firtaşyň jemi baýlygy 5 miliard dollar töweregidir.


text:
Aşgabat, 18-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň tebigaty goramak ministrliginiň “Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawyň goragy” žurnalynyň 2014-nji ýyldaky soňky sany çapdan çykdy. Bu barada “Türkmenistan: altyn asyr” elektron neşiri habar berýär. Žurnaldaky materiallaryň birnäçesi Hazar deňzine, Hazaryň döwlet goraghanasyna, Hazaryň daşky gurşawyny goramakdaky hyzmatdaşlyga bagyşlanypdyr.
Žurnalyň bu sanynda Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda Astrahanda geçirilen Hazarýaka döwletleriň baştutanlarynyň IV maslahatynyň netijelerine seljerme berilýär. Türkmenistanda her ýyl geçirilýän Hazar ekologik forumyň ähmiýeti açylyp görkezilýär.
Materiallaryň arasynda deňiz türkmen böleginiň balyk käni, seýrek duş gelýän guşlar, hazar düwleni, Köpetdagyň günorta-günbatarynda ösýän ösümlikler baradaky makalalar hem bar. Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň hünärmeniniň teswirlemesi bolsa tebigy baýlyklaryň hasabyny ýöretmegiň alnyp barlyşyna we ekogurluşly hyzmatlara bagyşlanypdyr. Awtor tebigaty goramak ministrliginiň PROON we guşlary goramagyň Karollyk jemgyýeti (Beýik Britaniýa) bilen bilelikdäki taslamasy esasynda Hazar goraghanasynda 2009—2010-njy ýyllarda alnyp barlan inwentar barlagy barada gürrüň berýär.
Şeýle hem žurnalda Hazarýaka çöllükdäki seýrek duş gelýän peýdaly ösümlikler, 2012-nji ýylda kabul edilen Milli tokaý maksatnamasynyň çäklerinde ýaşyl zolaklary döretmek işiniň daşky gurşawy goramakdaky ähmiýeti barada söhbet açylýar.


text:
Paýtagt Skopýede 17-nji maýda geçiriljek anti-hökümet demonstrasiýa gatnaşmak üçin Makedoniýanyň çar künjeginden 30 müňden gowrak protestçi toplandy.
Makedoniýanyň Sosial demokratik bileleşiginiň ýolbaşçylygyndaky oppozisiýa partiýalary, raýat guramalarynyň we student aktiwistleriniň goldamagynda, proteste başlamaga çagyrdylar.
Olar demonstrasiýaçylaryň Makedoniýanyň esasy hökümet binalarynyň daş işiginde premýer-ministr Nikola Gruewskiý we onuň hökümeti işden çekilýänçä durmaklaryny isleýärler.
Emma Gruewskiý 16-njy maýda hökümete tarapdar hususy telewideniýede, «Sitel» telekanalynda çykyş edip, özüniň işden çekilmek niýetiniň-de, geçiş hökümetini kabul etmek pikiriniň-de ýokdugyny aýtdy.
Sosial demokratik bileleşigiň lideri Zoran Zaýew protestiň «multietniki» häsiýetde boljagyny aýtdy. Onuň partiýasy bu proteste onlarça müň adamyň toplanjagyny çaklaýar.
Basdaş, hökümete tarapdar guramalar bolsa, Skopýede 18-nji maýda demonstrasiýa çykmaga çagyrdylar.
Makedoniýa ses ýazmak galmagaly bilen geçen hepde bolan zorlukly wakalar – sekiz polis ofiseriniň we goňşy Kosowadan gelen diýilýän 14 sany etniki alman jeňçisiniň öldürilmegi esasynda çuňlaşan syýasy kirizisiň ortasynda dur. Bu adamlar Makedoniýanyň demirgazyk Kumanowa şäherinde bolan söweş mahalynda öldürildi.
Gruewskiý 2006-njy ýyldan bäri premýer-ministr bolup işleýär.
Oppozisiýadaky Sosial demokratik bileleşik ol 2014-nji ýylyň aprelinde gaýtadan saýlanaly bäri, galplyk edilendigini öňe sürüp, parlamenti boýkot edýär.
Makedoniýanyň Student plenumynyň aktiwistleri Skopýede Merhemetli Kril we Metodius uniwersitetiniň öňünde öz protestlerine başladylar.
Makedoniýanyň ýokary bilim sistemasyna girizilen özgerişliklere gahar edip, olar uniwersitetden esasy protest meýdanyna, hökümet binalarynyň öňüne çenli ýöriş geçirjekdiklerini aýtdylar.
17-nji maý demonstrasiýasynda Ýewropa Parlamentiniň Sosial demokratik blogunyň hem birnäçe deputatynyň çykyp geplemegine garaşylýar.
Makedoniýanyň günorta-günbataryndaky Bitola şäheriniň 3000-den gowrak ýaşaýjysy 19 awtobusa, 14 minibusa we 300 maşyna münüp, demonstrasiýa gatnaşmak üçin irden, uzyn kerwen bolup ýola çykdy.
Ýerli media 17-nji maýda gündogar Makedoniýanyň Delsewe şäheriniň ýaşaýjylarynyň Skopýe şäherine gelýän ulag kerweniniň polisiýa tarapyndan her birnäçe kilometrden saklanyp, mazaly barlanandygyny habar berdi.
Habarlarda aýdylmagyna görä, Skoýede protestleriň öňünden pitneçilige garşy enjamlar, şol sanda gaz maskalary bilen berk ýaraglanan polisiýa bölümleri ýerleşdirilipdir
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Ýakynda orsýetli esgeriň aýalydygyny aýdýan zenan täzelikde ene bolan ýa-da ene bolmaga garaşýanlar üçin niýetlenen internet blogundaky forumda çykyş edip, öz adamysynyň ýaňy-ýakynda Russiýanyň Gara deňiz flotunda wezipä bellenmegi bilen bagly aladalaryny beýan edýär.
“Edil häzir olar uzak wagtlyk sapar bilen Siriýa tarap barýarlar. Hawa, hawa, men ol ýeriniň örän HOWPLUDYGYNY bilýärin – ýöne men hiç zady çözemok we hiç kim menden onuň şol ýere gitmegini isläp-islemeýändigimi hem soranok” diýip, Ýuliýa atly şahs rus dilinde ýazan teswirinde öz adamsy we onuň esger dostlary barada ýazypdyr.
Şol orsýetli esgerleriň Siriýa sapar etmegi adaty bolmadyk bir zat däl: Sebäbi Russiýa Siriýanyň Ortaýer deňzindäki Tartus portuny ençeme ýyl bäri goldap gelýär we prezident Başar al-Assadyň hökümetini ýaraglar bilen üpjün edýär.
Emma Ýuliýanyň 2-nji sentýabrda çap eden maglumaty Russiýanyň Siriýada harby taýdan hereket edýändigi baradaky maglumatlaryň artan mahalyna gabat geldi. Bu maglumatlar hem günbatar hökümetleriniň arasynda Moskwanyň Assadyň hökümete garşy ýaraglylara we yslamçy söweşijilere garşy alyp barýan urşuna goşulyşmak ähtimallygy barada aladalaryň döremegine sebäp boldy.
Ýuliýanyň çap eden bu maglumaty orsýetli blogger Ruslan Lewiýewiň we onuň kärdeşleriniň gözüne ildi. Lewiýew we onuň kärdeşleri sosial ulgamlaryndaky deliller esasynda Ýuliýanyň orsýetli harby gullukçy Ýuriý Artamonowyň aýalydygyny aýdýarlar.
Olar Ýuliýa bilen aragatnaşyga geçmek we onuň adamsynyň, aýdylyşyna görä, täze ýere işe ýerleşdirilmegi barada has jikme-jik maglumat almak üçin gürrüňi edilýän internet blogunda täze hasap açýarlar.
Ýuliýa Lewiýewiň we onuň kärdeşleriniň ýazan hatyna şeýle jogap berýär: “Olara islendik zady aýan etmek gadagan edilýär. Ýöne bu zatlara garamazdan, olar aerodroma ýa-da aeroporta garawullyk etmek üçin sapar edýärler. Ýöne ol munuň uruş missiýasydygyny aýtdy”.
Bu hatlar “BabyBlog.ru-da” ýazyldy, emma häzirki wagtda pozulan bu maglumatlar orsýetli harby gullukçylaryň we olaryň dogan-garyndaşlarynyň soňky döwürde esgerleriň Siriýa gidýändigi barada ýazan ençeme mysalyndan diňe biri. Bu mysallara Russiýanyň uruş gidýän ýurtlarda öz hereketini artdyrýandygynyň alamaty hökmünde garalýar.
Lewiýew we onuň topary sosial ulgamlarda çap edilen bu maglumatlary 5-nji sentýabrda köpçülige ýetirdiler.
Bu blog 9-njy sentýabrda Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň orsýetli harby ekspertleriň Siriýadadygyny boýun almagyndan dört gün öň çap edilipdi.
Ministrligiň metbugat wekili Mariýa Zaharowa bu ekspertleriň Russiýanyň ýaraglaryny Assadyň hökümetine gowşurýan işgärler bilen birlikde Siriýa gidendigini aýtdy. Moskwa özüniň bu çäreleriniň terrorizme garşy göreşmek bilen baglanyşyklydygyny aýdýar. Kreml Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary “Yslam döwleti” atly ýaragly topary basyp ýatyrmak isleýän bolsa, onda olar Assady häkimiýetden aýyrmaga synanyşmaly däl-de, onuň bilen hyzmatdaşlyk etmeli diýýär.
Döwlet departamentiniň metbugat wekili Jon Kirby 9-njy sentýabrda Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) öz orsýetli kärdeşi Sergeý Lawrowa “eger Siriýada Russiýanyň harby işjeňliligi barada çykan maglumatlar dogry bolsa, onda bu has köp ýowuzlyklaryň bolmagyna getirer we gowulyga ýardam bermez” diýendigini aýtdy.
Şeýle-de 9-njy sentýabrda Ak tamyň metbugat wekili Erik Şulsz (Eric Schultz) hem Waşingtonyň gürrüňi edilýän maglumatlar dogrusynda “ýiti alada” edýändigini aýtdy.


text:
Gyrgyz häkimiýetleri ýurduň günortasynda turan etniki çaknyşyklardan soňra 2010-njy ýylda tussag edilen syýasy aktiwist etnik özbek Azymjan Askarowyň öýüni konfiskasiýa etmek boýunça çäre görýärler.
29-njy maýda Jelalabat regionynyň döwlet emlägini dolandyrýan edarasynyň başlygy Gülnara Kojoýewa Askarowyň Bazar-Korgon obasyndaky jaýyny hökümetiň, sud tarapyndan çykarylan karara laýyklykda, konfiskasiýa etjekdigini aýtdy.
Milleti özbek bolan gyrgyz raýaty Askarow häzir türmede. Jelalabat regionynyň bir kazyýeti Askarowy 2010-njy ýylda günorta Gyrgyzystanda özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda turan gandöküşikli çaknyşyklary gurnamakda günäli tapyp, öümrlik türme tussaglygyna höküm etdi.
Askarow köpüsi özbeklerden ybarat bolan 450-den agdyk adamynyň - – heläk bolmagyna getiren çaknaşyklarda bir polisiýa işgäriniň öldürilmeginde eli bar diýlip günälendi. Askarow we onuň goldawçylary aýyplamalary syýasy sebäpli diýip ret etdiler.
Çagyryş
Askarow bilen baglanyşykly işler adam hukuklaryny gorap çykyş edýän toparlar tarapyndan ýakyndan yzarlandy. "Amnesty International" ony wyždan ýesiri diýip atlandyrdy.
Özüniň türmede polisiýa tarapyndan urlup-ýenjilendigini aýdýan bu aktiwist 2014-nji ýylda Birleşen Ştatlaryň "Adam hukuklarynyň goraýjysy" baýragy bilen sylaglandy.
Askarowyň aýaly Hatyja Askarowanyň Azatlyk Radisyna aýtmagyn agörä, agzalýan jaýa baha kesmek üçin 25-nji maýda bäş sany awtoulagda 20 töweregi döwlet işgäri gelipdir.
Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary komissiýasy, Askarowyň resmi şikaýatnamasyna seredeninden soň, 21-nji aprelde Bişkegi ony boşatmaga çagyrdy. Birleşen Milletler Guramasynyň bu talabyna Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratik institusiýalar we adam hukuklary edarasy hem goşuldy. Jelalabadyň regional resmileriniň häzirki göçümi agzalan çagyryşlardan sanlyjy hepde soň orta çykdy.
“Jaýy kanuny esasda konfiskasiýa edip bolanok”
25-nji aprelde Gyrgyzystanyň Ýokary sudunyň başlygy Aýnaş Tokbaýewa ýokary suduň bir aşaky suduň Askarow baradaky kararyny tassyklap, 2011-nji ýylyň dekabrynda çykaran kararyna, BMG-niň Adam hukuklary komissiýasynyň eden çagyryşyny ýerine ýetirmek maksady bilen täzeden garalmalydygyny aýtdy.
Ýöne 30-nji aprelde gyrgyz prezidentiniň kömekçisi Busurmankul Taabaldyýew BMG-niň Adam hukuklary komissiýasynyň Askarowy boşatmak baradaky haýyşyny açyk tankytlap, Birleşen Milletleriň Guramasynyň organy Gyrgyzystanyň içeri işlerine gatyşýar diýdi.
Ondan birnäçe gün soňra Orsýetiň "Interfaks" habar gullugyna interwýu beren gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew Gyrgyzystanyň Baş kanunynyň käbir bölümleriniň "Gyrgyzystanyň özbaşdaklygyny gowşadýandygyny", muňa "düzediş girizilmelidigini" belledi.
Merkezi Bişkekde ýerleşýän "Bir-Duino-Gyrgyzystan" atly adam hukuklary merkeziniň aýtmagyna görä, Askarowyň jaýyny kanuny esasda konfiskasiýa edip bolanok.
Bu merkeziň adwokaty Otkur Japarow Azatlyk Radiosyna iş kesilen bir adamyň öýünde onuň garyndaşlary ýaşaýan bolsalar, ol jaýy konfiskasiýa etmek bolmaýar diýdi.
Gyrgyzystanyň Baş kanuny raýatlaryna öz hukuklaryny goramak üçin halkara kazyýetlerine ýüz tutmaga rugsat edýär. Gyrgyz häkimiýetleri hem bu guramalaryň çykaran kararlaryny ýerine ýetirmeli.


text:
Ysraýyl günorta Iýerusalimde ýewreýler üçin gurulmaly 160 sany täze jaýyň gurluşygyny tassyk etdi.
Birleşen Ştatlaryň bu ýurda sapara baran wise prezidenti Jo Baýden bu hereketi ýazgardy.
Palestinalylaryň öz täze paýtagtlaryny gurmakçy bolýan ýerlerinde ýewreýler üçin jaý salmak barada kararyň kabul edilmegi Baýdeniň bu ýere parahatçylyk gepleşiklerini gaýtadan başlamak üçin sapar edýän wagtyna gabat geldi.
Ysraýyl bilen palestinalylar şu hepde 14 aýlap doňan gepleşikleri gaýtadan başlamak barada ylalaşyga geldiler.
Baýden Ysraýylyň premýer ministri Benýamin Netenýahu bilen gepleşiklerden soň Birleşen Ştatlaryň Ysraýylyň howpsuzlygyny gyşarnyksyz goldajagyny nygtady.
Ýöne ol täze jaýlaryň gurluşygy baradaky planlaryň tassyklanandygy yglan edilenden soň bu karary ýazgarýan beýanat ýaýratdy.


text:
Ýewropanyň maliýe durnuklaşdyryş fonduny giňeltmegi makullamak meselesi boýunça Slowakiýanyň dolandyryjy koalisiýasyna düýn ylalaşyk gazanmak başartmady.
Şol fond bergi krizisi bilen ýüzbe-ýüz bolan ýurtlara kömek bermek üçin döredilipdi.
Slowakiýanyň premýer-ministri Iweta Radişowa dört partiýany özüne birleşdirýän koalisiýanyň bu meselede ylalaşyga gelip bilmändigini aýtdy.
Şu ýylyň iýul aýynda ýewrozona girýän ýurtlaryň liderleriniň ýörite sammitinde ylalaşylan çäreler toplumyny bu ýewrozona girýän ýurtlaryň on bäşisi eýýäm makullady. Bu plany häzirlikçe diňe Slowakiýa bilen Malta goldamaýar.


text:
Owganystanda armiýanyň 12 esgeri “Talyban” hereketi bilen ilteşigi bolmakda güman edilýän gullukdaşlary tarapyndan amala aşyrylandygy aýdylýan hüjümde öldürildi.
Owganystanyň demirgazygyndaky Gunduz şäheriniň ýokary derejeli polisiýa resmisiniň 27-nji sentýabrda beren maglumatyna görä, hüjümiň amala aşyrylan mahaly iki esger harby postdan gaçyp, gozgalaňçylaryň hataryna goşulypdyr.
“Talyban” hereketi ýörite beýanat çap edip, hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy we harby postdaky ýaraglaryň ählisiniň ele salnandygyny aýtdy.
Häzirki wagtda Owganystanyň Goranmak ministrligi wakany derňeýär.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň häkimiýetleri Özbegistanyň Sokh raýony bilen serhetleşýän öz territoriýasyna tikenli gorag simlerini çekip başladylar.
Şu ýanwar aýynyň başynda Özbegistanyň şu serhetýaka raýonyndan Gyrgyzystanyň serhet postuna elektrik liniýasyny geçirmek üçin edilen synanyşykda özbek obasynyň ýaşaýjylary bilen Gyrgyzystanyň raýatlarynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykypdy.
Şol wakada azyndan 30 töweregi gyrgyz raýaty bu obada zamun alnyp, gabawda saklandy we birneme soňra erkinlige goýberildi. Şol wakadan soň Sokh raýonyndaky serhet geçelgeleriniň hemmesi wagtlaýynça ýapylypdy.
Gyrgyzystanyň Batken oblast administrasiýasynyň resmisi Abdinazar Ergeşow anyk serhet haýatlary bolmadyk bu raýonda häzirlikçe azyndan 10 kilometr aralyga tikenli simleriň çekiljekdigini mälim etdi.


text:
Türkmenistanda 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan aýlyklaryň, pensiýalaryň, kömek pullarynyň möçberi 10 prosent ýokarlandyrylar.
Türkmen metbugaty prezident G.Berdimuhamedowyň bu baradaky karara anna güni geçiren hökümet maslahatynda gol çekendigini habar berýär.
«CA-News» habar gullugynyň ýazmagyna görä, Türkmenistanda beýik Watançylyk urşuna gatnaşyjynyň minimal pensiýasy 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan aýda 966 manat ($276) möçberinde, maksimal pensiýasy aýda 1302 manat ($372) möçberinde kesgitlener, olaryň tylda zähmet çeken ýanýoldaşlary we zähmet weteranlary bolsa, aýda 1185 manat ($339) möçberinde pensiýa alar.
Şeýle-de, gol çekilen karara görä, Türkmenistanda aýlyk haklarynyň minimal möçberi 590 manat ($169) möçberinde kesgitlenilýär diýip, «CA-News» habar gullugy ýazýar.


text:
Liwiýanyň geçiş hökümetiniň güýçleri ýekşenbe güni Sirte şäherinde iki sany strategiki ýeri ele geçirendiklerini aýdýarlar.
Geçiş hökümetiniň harby lideri Mohammad al-Faýad öz güýçleriniň indi Sirtedäki Konferensiýa merkezini 100 prosent eýeländigini aýdýar. Bu bina we onuň beton bunkerleri Kaddafä ygrarly güýçleriň Sirtedäki esasy galasyna öwrülipdi.
Kaddafä garşy güýçleriň ýene bir komandiri Naser Zamud öz ýüzläp söweşijisiniň uniwersitet pozisiýalaryny we şol ýerdäki gurluşyk meýdaçasyny eýeländigini aýtdy.
Liwiýanyň geçiş ýolbşaçylary Sirte doly eýelenenden soň ýurduň Kaddafiden azat edilendigini yglan etjeklerini aýdýarlar. Sebäbi şondan soň olar Liwiýanyň ähli deňiz portlaryna gözegçilik ederler.


text:
Amerikan kino ýyldyzy Şirli Templ Blak Kaliforniýada aradan çykdy. Ol 85 ýaşyndady. Onuň öz maşgalasynyň we hossarlarynyň arasynda dünýäden ötendigi barada habar berildi.
Şirli Templ 1930-njy ýyllarda filmlerde çagalaryň roluny ýerine ýetirmek bilen uly meşhurlyk gazanypdy.
Kino sungatyna goşan goşandy üçin ençeme abraýly halkara baýraklary bilen sylaglanan Şirli Templ durmuşynyň soňky ýyllarynda ABŞ-nyň Ganadaky ilçisi bolupdy. Şeýle-de ol öz döwründe ABŞ-nyň postkommunist Çehoslowakiýa ilkinji ilçisi bolupdy.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamyt Kerzeý tarapyndan hödürlenen kabinet agzalygyna kandidatlaryň täze sanawy barada pikir alyşmak üçin owgan parlamenti dynç alşyny yza süýşürdi.
Kerzeýiň täze kabinet üçin teklip eden 24 kandidatyndan 17-sini parlament ret edenden soň, prezident kanun çykaryjylaryň işini dowam etdirmegini duşenbe güni talap edipdi.
Prezident Kerzeý bu barada ýaýradan resmi beýanatynda Baş kanunyň 107-njı maddasyna salgylanyp, özüniň adatdan daşary ýagdaýda parlamentiň mejlisini geçirmäge ygtyýarlydygyny ýatlatdy.
Şol beýanatda, hususan-da, kabinet agzalygyna kandidatlardan ybarat täze sanawyň ýakyn birnäçe güniň içinde parlamente hödürlenjekdigi hem aýdylýar.


text:
Somaliniň howpsuzlyk resmileri ýurduň demirgazyk-gündogaryndaky Garowe şäherçesinde bolan güýçli partlamanyň netijesinde Birleşen Milletler Guramasynyň awtobusynyň ýumrulandygyny we bu wakada azyndan alty adamyň ölendigini habar berýärler.
Somaliniň polisiýa resmisi Abdullahi Mohamadyň beren maglumatyna görä, resmiler 20-nji aprelde bolan wakada “BMG-niň alty işgäriniň ölendigini tassyklapdyr”.
Şol bir wagtyň özünde, “Reuters” habar gullugynyň beýleki bir polisiýa ofiserine salgylanyp berýän maglumatyna görä, hüjümde “azyndan dokuz adam, şol sanda iki kenýaly we ýedi somalili” heläk bolupdyr.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady.
Somalide Günbatar tarapyndan goldanylýan hökümeti agdaryp, Yslamyň berk berjaý edilmegini isleýän “Al-Şabab” atly söweşiji topary ýurtda ýygy-ýygydan hüjümleri amala aşyrýar.


text:
Sişenbe güni giçlik Polşanyň paýtagty Warşawada orsýetli we ýerli futbol janköýerleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda polisiýa azyndan 184 adamy tussag etdi. Polisiýanyň resmileri bu çaknyşyklarda azyndan 20-den gowrak adamyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Ýaralananlaryň arasynda Polşanyň we Orsýetiň raýatlaryndan daşary Birleşen Ştatlaryň, Germaniýanyň we Pakistanyň raýatlarynyň-da bardygy aýdylýar.
Bu çaknyşyklar Polşanyň komandasy bilen Orsýetiň komandasynyň ýaryşynyň öňýany we yzýany ýüze çykdy. Bu futbol ýaryşy 1-1 hasap bilen deňe-deň tamamlandy.


text:
Germaniýa Berlin diwarynyň ýykylmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanan üç günlük baýrama başlady.
15 km uzaýan diwaryň boýunda, daňyň ýagtysynda 7 müňe golaý ak şar ýere berkidildi.
«Üýtgedip gurmak» we «aç-açanlyk» syýasatlary bilen üýtgeşiklige ýol arçalmagyna kömek eden sowet lideri Mihail Gorbaçew Berliniň ozalky Çarli serhet geçelgesinde üýşen mähellä gutlag sözleri bilen ýüzlendi.
Gorbaçew Ukraina üstündäki Gündogar-Günbatar dargtynlyklarynyň fonunda çykyş edip, şeýle diýdi: "Bu ýerde bir köne, synagdan geçen tejribe bar: haçanda Orsýet bilen Germaniýa dost bolsa, Ýewropa parahat, eger olar gowy bolsa, dünýä abadan».
Baýramçylyk dabaralary 9-njy noýabrda Berlinde geçiriljek ägirt uly festiwaly hem içine alar.


text:
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda Hazaryň ekologiýasyny goramak boýunça edilýän işler bilen gyzyklanyp, 1990-njy ýyllarda Türkmenistanda ekologiýa meseleleri boýunça hökümete degişli däl guramada işlän, häzir hukuk goraýjy aktiwist, “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi Altyn Amandurdy gyzy geçirdi.Azatlyk Radiosy: Farid, soňky döwürde Türkmenistanda ekologiýa barada köp gürrüň edilýär, tebigaty goramak meselesine üns çekilýär. Gazagystanda düwlenleriň gyrylmagy bilen bagly mesele boýunça biz bilen söhbetdeş bolan aktiwistler ekologiýa gözegçilik etmek boýunça sistemanyň ýoklugy, bu ugurdan kynçylyklary döredýän esasy sebäpleriň biri diýýärler. Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynda Ekologik monitoringiň ylmy-önümçilik merkeziniň bardygy aýdylýar. Eýse, ýurtda Hazaryň ekologiýasyna näderejede gözegçilik edilýär? F. Tuhbatullin:
Meniň bilşime görä, Hazaryň ýagdaýyna ne hökümet tarapyndan, ne-de jemgyýetçilik guramalary tarapyndan gözegçilik edilýär. Şonuň üçin Hazaryň Türkmenistana degişli kenaryndaky ýagdaý Gazagystanyňkydan köp tapawutlanmaýar.
Ýöne Türkmenistanyň ýagdaýynda, bu problemalar barada aýdyp biljek, bu kynçylyklara adamlaryň ünsüni çekip biljek adamlar ýa-da guramalar ýok. Bize gowuşýan maglumatlardan çen tutsam, Çeleken adasynyň golaýy gaty hapalanan. Umuman, Hazara Orsýetden, Azerbaýjandan, Türkmenistandan, Gazagystandan hem Eýrandan köp hapa galyndylary suwa geçýär. Hazaryň ýapyk bolmagy bolsa, oňa doly derejede arassalanmaga mümkinçilik bermeýär.
Azatlyk Radiosy: Daşky gurşawy goramak meselesinde monitoringiň ähmiýeti ulumy?F. Tuhbatullin:
Elbetde, monitoring alyp barmak örän möhüm. Ýöne, mysal üçin, gazak kärdeşlerimiziň ekologiýa gözegçilik etmegi kän bir netije bermeýär, sebäbi häkimiýet başyndakylar hereket etmeýärler. Ýagny, ekologlaryň hem hökümet başyndakylaryň arasynda hyzmatdaşlyk bolmasa, bu problemany çözmek gaty kyn bolar.Azatlyk Radiosy: Gazagystanda ekologiýa meseleleri bilen meşgullanýan onlarça hökümete degişli däl gurama hereket edýär. Şol guramalar ilat bilen ysnyşykly işleşip, tebigata zeper ýetirip biljek ýagdaýlara gözegçilik edýärler. Mysal üçin, häzir düwlenleriň gyrylmagy bilen bagly ýagdaýy ýerli ýaşaýjy görüp, surata düşürip, ekologiýa boýunça guramalara habar berdi. Indi bu mesele boýunça barlaglar geçirilýär. Türkmenistanda bolsa ekologiýa meseleleri boýunça garaşsyz pikir-garaýşyny beýan edip biljek hökümete degişli bolmadyk guramalar ýa az ýa-da düýpden ýok. Bu ýagdaý geljekki nesil barada alada edip, tebigaty gorap saklamak meselesine nähili täsir edýär?F. Tuhbatullin:
Türkmenistan jemgyýetçilik guramalarynyň hem graždan aktiwistleriniň ekologiýa boýunça proýektlere gatnaşmagy baradaky konwensiýa gol çekdi. Emma bu konwensiýa Türkmenistanda berjaý edilmeýär. Şeýle-de ekologiýa boýunça beýleki halkara gurmalaryň rekomendasiýalary Türkmenistanda ýerine ýetirilmeýär.
Her döwletiň ekologik ýagdaýyny gowulandyryp, tebigaty gorap saklamak meselesinde graždan aktiwistleriniň, jemgyýetçilik guramalarynyň roly gaty möhüm. Emma şeýle guramalary işletmek üçin ilki bilen olary yzarlamagy bes etmeli. Olaryň işlemegine ýol bermeli. Diňe şonda ekologlaryň jemgyýetçilik bileleşikleri döredilip, olar daşky gurşawy goramak meselesinde hökümete ýardam berip bilerler.