text:
Türkmenistany ykdysady we durmuş taýdan üstünlikli ösdürmegiň möhüm şerti hökmünde köp şahaly ulag düzümini döretmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Bu ulgamda milli Liderimiziň başyny başlan iri möçberli taslamalary, şol sanda hereket edýän we gurulýan täze awtomobil hem-de demir ýollaryny döwrebaplaşdyrmak, raýat awiasiýasynyň, gämi gatnawynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny düýpli täzelemek we giňeltmek boýunça taslamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Ulgamda halkara üstaşyr-ulag geçelgeleriniň kemala getirilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Çäginden Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm ugurlary geçen geografik taýdan amatly ýerleşýändigini nazara alanyňda Türkmenistan dünýäniň aragatnaşyk giňişliginiň möhüm halkasydyr. Täze taryhy eýýamda bolsa yklymara ýollaryň çatrygynda ýerleşen ýurt hökmünde onuň ähmiýeti has-da artdy. Soňky ýyllarda halkara ulag gatnawynyň pugtalandyrylmagyndan daşary, demir we awtomobil ýollarynyň milli ulgamynyň düýpli giňeldilmegi ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň okgunly ösdürilmegine kuwwatly badalga berdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ýurdumyzda içerki hem-de dünýä bazarlaryna harytlaryň çalt we netijeli iberilmegine mümkinçilik berýän ýokary guramaçylykly ulag ulgamynyň bolmagy bazar ykdysadyýetiniň ösdürilmeginiň, önümçilik-enjamlaýyn binýadynyň pugtalandyrylmagynyň esasy şertleriniň biridir. Mundan başga-da, ilatyň ulag hyzmatlaryna bolan islegleri hem artýar.
Statistika baradaky döwlet komitetiniň maglumatlaryna görä, ýurdumyzda 2018-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda, tutuşlygyna alanyňda, 257,3 million tonna ýük daşaldy, munuň özi 2017-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 1,2 göterim ýokarydyr. Ýolagçylary gatnatmagyň möçberi 1,1 göterim ösüş bilen 509,1 million adama ýetdi. Ýük daşalyşy 6,6 göterim, ýolagçy gatnatmak bolsa 3,1 göterim artdy.
Pudak bölünişiginde awtomobil ulagynyň ähmiýeti barha artýar. 2018-nji ýylyň birinji ýarym ýylynda umumy ýük dolanyşygynyň möçberinde (turba geçirijileri hasaba almazdan) awtomobil ulagynyň paýy 51,3 göterim, ýolagçy dolanyşygynyňky 83,3 göterimden ybarat boldy. Awtomobil ulaglary ministrliginiň kärhanalarynyň ýerine ýetiren ulag hyzmatlarynyň möçberi bu döwürde 22,7 göterim artdy.
Pudak tarapyndan “Iran Khodro”, “PAZ-32054”, “Hyundai Universe Luxury”, “Hyundai New Super Aero City”, “Ýutong” , “Toyota Hiace” awtoulaglary hem-de “Hyundai Elantra” we “Toyota Corolla” kysymly taksiler satyn alyndy. Şolar ýurdumyzyň ilatyna we myhmanlaryna hyzmat edýär. Awtoulaglar bilen gatnawlara bolan islegleri kanagatlandyrmak maksady bilen, Awtomobil ulaglary ministrliginiň kärhanalary täze şäheriçi, şäheretek hem-de şäherara ugurlary açýar. Tomusky dynç alyş möwsüminde şolaryň gatnaw ýygylygy ýokarlanýar.
Ministrligiň ähli düzümleri tutuş ýurdumyz boýunça yzygiderli gatnawlaryň 619-syny, şol sanda Aşgabatda şäheriçi 67 gatnawy, şäheretekleri boýunça 25 gatnawy we şäherara 10 gatnawy, Ahal welaýaty boýunça şäheriçi gatnawlaryň 18-sini, şäheretekleri boýunça 50 gatnawy, şäherara 17 gatnawy, Balkan welaýatynda 19 şäheriçi gatnawy, 23 şäheretek gatnawy we 32 şäherara gatnawy, Daşoguz welaýatynda şäheriçi boýunça 16 gatnawy, şäher eteklerinde 100 gatnawy we 8 şäherara gatnawy, Lebap welaýatynda şäheriçi gatnawlarynyň 30-syny, şäheretek gatnawlarynyň 78-sini, şäherara gatnawlarynyň 14-sini, Mary welaýatynda bolsa 18 şäheriçi, 83 şäheretek we 11 şäherara gatnawlaryny amala aşyrýar. 2018-nji ýylyň başyndan häzirki döwre çenli täze ugurlaryň 16-sy herekete girizildi. Şolaryň hatarynda 2 şäheriçi, 4 şäheretek we 10 şäherara gatnawlary bar.
Ýolagçylara ýeňil taksilerde edilýän hyzmaty gowulandyrmak maksady bilen, Aşgabadyň taksomotor awtoulag kärhanasynda elektron planşetler oturdyldy we müşderilerden sargytlary internet arkaly kabul etmek hyzmaty ýola goýuldy.
Türkmenistanyň iri gurluşyklarynda hyzmat etmek hem-de ýetişdirilen däne hasylyny we beýleki oba hojalyk önümlerini daşamak üçin ýurdumyzyň ozaldan gelýän hyzmatdaşy “KAMAZ” kompaniýasynyň ýük awtoulaglary ulanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça öňde durýan wezipeleri ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanda ulag-logistika merkezini döretmek babatda teklipleri taýýarlamak boýunça Pudagara topary döredildi.
Mundan başga-da, awtoulag kärhanalarynyň toplumlarynyň we awtoulag mekdepleri birleşiginiň okuw-türgenleşik merkeziniň gurluşygy alnyp barylýar. Olar Aşgabat — Daşoguz ulag ýolunyň ugrunda gurulýar. Türkmenabat, Daşoguz, Mary, Balkanabat şäherlerinde ýolagçy awtoterminallaryny gurmak meýilleşdirilýär.
2018-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda ministrlik boýunça ýükleriň 5 million 588 müň 900 tonnasy daşaldy we 100,9 göterim ösüş gazanyldy. Şu döwürde ýük dolanyşygy 149 million 230 müň tonna- kilometre deň bolup, ösüş depgini 100,5 göterime ýetdi. Şu döwürde 160 million 435 müň 100 adam gatnadyldy, munuň özi geçen ýylyň degişli döwründäkiden 2 million 142 müň 800 adam köpdür. Bu babatda ösüş depgini 101,4 göterime deň boldy. Ýolagçy dolanyşygynyň möçberi 978 million 963 müň ýolagçy-kilometre barabar boldy. Şeýlelikde, 102,3 göterim ösüş gazanyldy.
Ministrligiň girdejisi 2 göterim ýokarlandy. Döwlet býujetine tölegler babatdaky meýilnama 116 göterim berjaý edildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň durnukly ösmeginde demir ýol boýunça ýük daşamagyň we ýolagçy gatnatmagyň uly ähmiýetiniň bardygyny belleýär. Ulagyň bu görnüşi nebit we nebit önümlerini, gurluşyk serişdelerini hem-de üstaşyr ýükleri daşamakda ileri tutulýar. 2018-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda Demir ýol ulaglary ministrliginde ýük dolanyşygy we ýolagçy dolanyşygy degişlilikde 0,1 göterim we 1,7 göterim artdy. Şu döwürde demir ýol pudagynyň kärhanalarynyň ýerine ýetiren ulag hyzmatlaryndan alnan girdeji 2017-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, 9,2 göterim ýokary boldy.
Ýolagçy düzümleriniň hem-de ýolagçy-wagon deposynyň tehniki binýadynyň döwrebaplaşdyrylmagy netijesinde, hünärmenleriň zähmet öndürijiligi we hödürlenilýän hyzmatlaryň hili ýokarlandy. Diňe Aşgabat bekedinde bir gije-gündiziň dowamynda ýolagçy düzümleriniň 10 jübütine hyzmat edilýär. Munuň özi 15 müň ýolagça barabardyr.
Soňky ýyllarda Türkmenistan Hytaýdan ýokary amatlylygy bolan ýolagçy üçin niýetlenen wagonlaryň 425-sini satyn aldy. Şolaryň hatarynda 4 orunlyk küpe we 6 orunlyk plaskart-küpe wagonlar bar. Şolaryň hemmesi tehniki üpjünçiligi — sowadyş we ýyladyş gurnamalary, radio hem-de yşyklandyryş ulgamy boýunça häzirkizaman talaplaryna doly laýyk gelýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow pudaga täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna uly ähmiýet berýär. Petekleriň kompýuter ulgamy arkaly satuwy ýola goýuldy. Häzirki döwürde petekleri awtomatik terminallaryň üsti bilen satyn almak hyzmaty hem synagdan geçirilýär.
Tomus möwsüminde demir ýol gatnawlaryna bolan isleg has-da artdy. Häzirki döwürde köp sanly adamlar dynç almak üçin "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyna gidýärler. Şol döwürde ýolagçylaryň bökdençsiz gatnawyny üpjün etmek maksady bilen goşmaça ýokary tizlikli ýolagçy düzümleriniň gatnawy ýola goýuldy.
Şu ýylyň alty aýynda howa ulagynda ýolagçy gatnatmak we ýolagçy dolanyşygy degişlilikde, 9,3 göterim we 9,2 göterim artdy. Ýük we ýük dolanyşygy bolsa degişlilikde 31,8 göterim we 27,8 göterim ýokarlandy. “Türkmenhowaýollary” gullugynyň kärhanalary, şol sanda “Türkmenistan” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň awiakompaniýasy boýunça ulag hyzmatlaryny ýerine ýetirmekden alnan girdeji 12,4 göterim köpeldi.
2018-nji ýylda Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynda ýolagçy dolanyşygynyň has ýokarlanýandygyny görmek bolýar: 2018-nji ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda bu görkeziji 2017-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, 72,7 göterim artdy. Işiň bu görnüşinden girdeji almak boýunça maksatnama 261,4 göterim ösüş depgininde 427,9 göterim ýerine ýetirildi. Ýolagçylary we ulag serişdelerini daşamak işi RO-PAX tipli “Berkarar” we “Bagtyýar” atly iki paromda amala aşyrylýar. Bu paromlar ýurdumyzyň buýurmasy boýunça Horwatiýanyň gämi zawodynda guruldy.
Türkmenbaşy şäherinde täze Halkara deňiz portunyň ulanylmaga girizilmegi ýurdumyzyň ulag toplumynyň ösüşine güýçli badalga berdi. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki zaman ulag düzüminiň möhüm halkasy bolan bu port Aziýa hem-de Ýewropa ýurtlarynyň arasynda ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny hil taýdan täze derejä çykarmalydyr, yklymda köpüsi Türkmenistanda birigýän ulag gatnawlaryny işjeňleşdirmelidir.
Portuň düzüminde gämi gurluşyk we gämi bejerýän zawodyň açylmagy ösen milli deňiz flotuny kemala getirmegi çaltlandyrmak boýunça iň möhüm wezipeleriň maksatlaýyn we şowly çözülýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Meselem, häzirki wagtda Balkan zawodynda “Magtymguly”, “Türkmenistan”, “Bitarap” gämilerinde bejeriş işleri alnyp barylýar. Geljekde bu ýerde daşary ýurt gämilerini hem bejermek meýilnamalaşdyrylýar.
Şeýle hem "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda dynç alýanlaryň isleglerini kanagatlandyrmak üçin gezelenç we sport gämileriniň, şeýle hem balyk tutýan gämileriň we beýleki ýüzüş serişdeleriniň gurluşygy bellenilýär. Türkmenbaşy portunyň ýolagçy we parom terminaly ýylda 3 müň ýolagçyny we 75 müň treýleri kabul etmäge ukyplydyr. Konteýner terminaly 400 müň TEU (şertli birlik) orta ýyllyk kuwwata eýedir hem-de bir wagtda ýük göterijiligi 5 müň tonna barabar bolan 3 gämini işläp biler. Umumy ýükleriň terminaly ýylda 4 million tonna ýüki – gurluşyk serişdelerini, metallary, agaçlary, tehnikalary, enjamlary we beýlekileri geçirmäge niýetlenendir. Bu ýerde duralgada ýük göterijiligi 5 müň tonna bolan gämileriň 4-si bir wagtda urgana baglanyp biler. Ürgün ýükleriň terminalynyň ýyllyk kuwwaty 3 million tonna barabardyr. Onuň duralgasy umumy ýük göterijiligi 5 müň tonna barabar bolan 3 gäminiň ýüküni ýüklemegi we düşürmegi üpjün edip bilýär. Şeýle mukdardaky gämileri ýylda 120 müň tonna polipropileni saklamak we ýükläp ugratmak boýunça terminal hem kabul edip biler.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara üstaşyr üçin amatly geçelgeleri döretmek bilen, şolara baý serişde binýatly içki çäklerimizi birikdirmegi göz öňünde tutmagyň zerurdygyny belleýär. Ýurdumyzyň welaýatlarynyň iri senagat merkezlerini gurşap alýan we gatnawyň ýerüsti, howa we suw ýollarynyň iň bir amatly guralyşyny göz öňünde tutýan multimodal logistika ulgamy döretmek bu işe gönükdirilendir. Munuň özi ýükleri eltmegi çaltlandyrmaga, ýükleri daşamagyň dolandyrylyşyny gowulandyrmaga mümkinçilik berer.
2018-nji ýylyň ýanwar-maý aýlarynda Türkmenistanyň çäginden 1 million 853,8 müň tonna üstaşyr ýük daşaldy. Munuň özi 2017-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda 66,8 göterim köpdür. Bu ýükleriň agramly bölegi demir ýol (64,6 göterim) we awtomobil (29,0 göterim) ulagy arkaly daşaldy.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň okgunly ösüşi bilen şertlendirilen häzirki wagtda ýurdumyza getirilýän ýükleriň azalmagy bilen birlikde, daşary ýurtlara iberilýän ýükleriň möçberiniň ynamly artýandygyny görmek bolýar. Hususan-da, 2018-nji ýylyň ýanwar-maý aýlarynda ulagyň ähli görnüşleri bilen (turba geçirijilerden başga) 5 million 849,9 müň tonna eksporta niýetlenen ýükler daşaldy, munuň özi 2017-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda 83,6 göterim köpdür. Şol ýükleri daşamak, esasan suw (76,1 göterim), demir ýol (12,4 göterim) we awtomobil (11,5 göterim) ulaglary arkaly amala aşyryldy.
Soňky ýyllarda Türkmenistanyň hemme ýerinde iň öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün edilen döwrebap howa menzilleriniň toplumlary, demir ýol beketleriniň binalary ulanylmaga berildi. Demir ýollaryň we ýokary tizlikli awtomobil ýollarynyň müňlerçe kilometri çekildi. Inženerçilik desgalary — köp zolakly demir ýol we awtomobil köprüleri guruldy.
Türkmenistanyň okgunly ösýän ykdysadyýeti ýurdumyzyň ulag ulgamynyň öňünde diňe bir düzümleriň geçirijilik ukybyny ýokarlandyrmak boýunça goşmaça talaplary däl, eýsem, täze tehnologiýalary we innowasion çözgütleri ornaşdyrmak, hyzmatyň hem-de meýilleşdirmegiň hilini ýokarlandyrmak, iş dolandyrmakda päsgelçilikleri azaltmak ýaly wezipeleri hem öňe sürýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ulag ulgamynyň ilkinji derejeli wezipelerini kesgitlemek bilen, ony mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň, ýerine ýetirilen hyzmatlaryň görnüşlerini artdyrmagyň zerurdygyny nygtaýar. Bu işler hyzmatyň ýokary talaplaryna we halkara ölçeglerine kybap gelmelidir.
Ösüşiň häzirki zaman tapgyrynda ulag toplumynyň pudaklarynda binýatlaýyn, düzümleýin we düýpli özgertmeler durmuşa geçirilýär. Ulag ulgamynda täze durmuş-ykdysady şertlere laýyk gelýän hukuk esaslary döredilýär. Döwlet dolandyrylyşy we hojalyk işleri kesgitlendi, ulag işini döwlet taýdan sazlaşdyrmagyň bazar şertleri kemala getirildi.
Şunuň bilen baglanyşyklylykda, döwlet Baştutanymyz ýolagçylara hyzmat etmegi, şol sanda ýük daşamagyň işjeň artýan wagtynda, tomus dynç alyş döwründe adamlaryň barjak ýerlerine bökdençsiz barmagyna mümkinçilik döretmek boýunça işleri döwrebap derejede guramagyň möhümdigini belleýär.


c: text/html

text:
Orsýetde 18-nji martda geçiriljek prezident saýlawlarynda sekiz kandidat özara bäsleşige çykar, pikir soramalar prezident Wladimir Putiniň ýene bir alty ýyl möhleti arkaýyn utjagyny ýaňzydýar.
Kandidatlaryň sanawy 8-nji fewralda, hasaba alyş prosesiniň soňky gününde Merkezi saýlaw komissiýasynyň Kseniýa Sobçagy we Maksim Suraikini resmi taýdan hasaba almagy bilen tamamlandy.
Komissiýanyň başlygy Ella Pamfilowa Moskwada, göni alnyp görkezilen dabarada çykyş edip, ýurduň iň ýokary wezipesi üçin sekiz kandidatň dalaş etjekdigini aýtdy.
Putiniň meşhurlygy, onuň häkimiýet edaralarynyň üstünden edýän kontrollygy, tankytçylaryň aýtmaklaryna görä, başga pikirlileri basyp ýatyrmak we garşydaşlary güýçden gaçyrmak üçin basgançak boldy we hakykatda onuň dördünji möhlet prezidentligi hem utmagyny kepillendirýär.
Oppozisiýa aktiwistleri Kremliň ozalky saýlawlarda kampaniýa mahalynda-da, saýlaw gününde-de, ses berişlige täsir ýetirmek we öz isleýän netijelerini almak üçin dürli taktikalary ulanandygyny aýdýarlar.
Sobçak žurnalist we telewideniýe işgäri, onuň merhum kakasy Anatoliý 1990-njy ýyllarda Putiniň başlygy we halypasy bolupdy. Ol Raýat inisiatiwasy partiýasy tarapyndan hödürlendi.
Suraikin Orsýetiň has uly Kommunistik partiýasyndan aýrybaşgalykdaky Kommunist partiýasynyň o diýen kän tanalmaýan lideri bolup durýar.
Biraz öň hasaba alnan kandidatlar – Putin, biznes ombudsmeni, Ösüş partiýasyndan Boris Titow, milletçi, Orsýetiň ähli halkynyň bileleşigi partiýasyndan Sergei Baburin, liberal, Ýabloko partiýasyndan Grigoriý Ýawlinskiý,dyzmaç, aşa milletçiWladimir Žirinowskiý – Orsýetiň Liberal demokratik partiýasyndan, Kommunistik partiýadan bolsa, Pawel Grudinin.
Putiniň berk tankytçysy, oppozisiýadaky syýasatçy Alekseý Nawalnyý, jenaýat etmekde günäli tapyldy diýlip, saýlawa gatnaşmakdan mahrum edildi. Nawalnyý bu jenaýat işiniň galplaşdyrylan maglumatlara esaslanýandygyny aýdýar.
Ol bu ses berişligi Putini “gaýtadan wezepä bellemek” diýip atlandyrdy we orsýetlileriň ählisini saýlawlary boýkot etmäge çagyrdy.
Sowet döwründe uzak wagtlap KGB-niň ofiseri bolan Putin, prezident Boris Ýeltsin 1999-njy ýylyň ahyrky gününde işden çekilip, özüni wagtlaýyn prezident belläli bäri dört ýyl möhletden iki gezek prezident boldy.
Soňra, 2008-nji ýylda Putin Dmitriý Medwedewi prezidentlige süýşürip, premýer-ministr boldy we, konstitusiýanyň tapgyr iki möhlet prezident bolmazlyk baradaky düzgünini bozman, 2012-nji ýylda Kremle gaýtadan dolandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri 2018-nji ýylyň 11-nji aprelinde geçirilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň nobatdan daşary saýlawlaryna Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna (GDA) agza döwletlerden düzülýän halkara synçylar wekiliýetiniň düzüminde gatnaşdylar.
Iş saparynyň dowamynda Azerbaýjan Respublikasynyň saýlaw ulgamynyň işi, saýlawlar hakyndaky kanunçylygy, saýlaw uçastoklarynda ses bermegiň geçirilişi bilen tanşyldy. Şeýle-de, 2018-nji ýylyň 11-nji aprelinde Azerbaýjan Respublikasynyň Merkezi saýlaw toparynyň başlygy M.Panahowyň GDA-nyň halkara synçylar toparynyň wekilleri bilen geçiren ýörite duşuşygyna gatnaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan «Amul — Hazar 2018» halkara awtoralliniň 15-nji sentýabrda tamamlanmagy mynasybetli Hazar deňziniň kenarynda geçen owadan daba...
Ženewadan gowşan hoş habar 2018-nji ýylyň 25-nji iýunynda Ženewada Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça Geňeşiniň 38-nji mejlisinde «Beýik Ýüpek ý...
3-nji iýunda geçirilen köpçülikleýin welosipedli ýörişiň öňüsyrasynda «Guinness World Reсords» kompaniýasynyň resmi wekili Şeýda Subaşi 2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda «Aşgabat» köpugurly stadionynda we...
Şu gün dünýäniň köp ýurtlarynda ilkinji gezek Bütindünýä welosiped güni bellenildi, bu sene hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Birleş...
Mähriban halkym! Eziz watandaşlar! Sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmegi bilen tüý...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri 2018-nji ýylyň 11-nji aprelinde geçirilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň nobatdan daşary saýlawlaryna...
Möhüm jemgyýetçilik-syýasy möwsüm bolan Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň düzümini, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalaryny saýlamagyň gutarnykly netijeleri j...
Örän möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräniň — Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň gutarnykly...


text:
Şeýle hem okaň
16.10.2018 | Hormatly Prezidentimiz Balkan welaýatyna ugrady
16.10.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti “LG International Corporation” kompaniýasynyň ýolbaşçysyny kabul etdi
16.10.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti “Hyundai Engineering Co., Ltd” kompaniýasynyň ýolbaşçysyny kabul etdi
15.10.2018 | Türkmenistanda ählumumy howplara garşy göreşmek boýunça sebit derejesindäki maslahat geçirilýär
15.10.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti bilen Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy
12.10.2018 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýanyň Imperatory Akihito hem-de Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abä ýurtda ýagan güýçli ýagyşlaryň netijesinde köp sanly adam pidalaryna, şikes ýetmelere hem-de uly möçberli weýrançylyklara getiren giň gerimli suw joşguny we süýşgünler zerarly, gynanç hatlaryny iberdi.
Türkmenistanyň Prezidenti şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa tiz wagtda sagalmaklary baradaky dileglerini aýtdy.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Türk we gazak firmasy uçarmansyz howa ulagynyyň öndürilmegi üçin hyzmatdaşlyk eder
Türk Awiasia we Kosmos senagaty firmasy TUSAŞ/TAI Kazagystanyň KAI firmasy bilen uçarmansyz howa ulagy Ankanyň we täze nesil tälim uçary Hürkuşyň öndürilmegi üçin hyzmatdaşlyk eder
TAI-den berlen beýanata görä, firma Gazagystanda geçirlen ýarag ulgamlary we kosmos tehnalogiýalary sergisi KADEX-2018-iň çäginde ýurduň iň uly awiasia firmasy KAI bilen hyzmatdaşlyk şertnamasyny baglaşdy.
Şertnama laýyklykda TAI bilen KAI Hürkuşy we Ankany bilelikde öndürer.
Iki firmanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk Türkiýe bilen Gazagystanyň arasyndaky goranyş senagatynda edilýän hyzmatdaşlygyň güýçlenmegine itergi berer.


text:
«HAZAR SEBITINDE PARAHATÇYLYK, DURNUKLYLYK WE HALKARA HYZMATDAŞLYK» ATLY HALKARA MASLAHATY
2017-nji ýylyň 18-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde «Hazar sebitinde parahatçylyk, durnuklylyk we halkara hyznatdaşlyk» atly maslahat geçirildi. Bu çäre Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi we Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Hazar deňziniň meseleleri boýunça döwlet kärhanasy tarapyndan gurnaldy.
Çärä Türkmenistanyň daşary işler, goranmak, maliýe we ykdysadyýet ministrliklerinden, deňiz we derýa ulaglary, serhet gulluklaryndan, balyk hojalygy, gidrometeorologiýa ýaly pudaklaýyn edaralaryndan, Ylymlar akademiýasyndan, Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutyndan, şeýle hem Azerbaýjan Respublikasyndan, Eýran Yslam Respublikasyndan, Gazagystan Respublikasyndan, Russiýa Federasiýasyndan ygtyýarly wekiller gatnaşdylar.
Maslahatda çykyş edenler energetika, ulag we kommunikasiýa ulgamlarynyň ösüşinde Hazar deňziniň orny barada aýdyp, Türkmenistanyň hazarýaka döwletleri bilen netijeli özaragatnaşyklary ösdürmäge ygrarlydygyny bellediler. Wekiliýetler hazarýaka döwletleriň hojalyk we tebigaty goramak işleri bilen bagly öňünde duran meseleleriň, bu meseleleri çözmegiň mümkin bolan usullarynyň, ylmy merkezlerini döretmek we milli deňiz strategiýasyny işläp taýýarlamak babatda öz döwletleriniň nukdaý-nazarlaryny beýan etdiler.


text:
Qazaqstandyq qyz Dýbaıda jumadan senbige qaraǵan túni jol apatynan mert boldy
ASTANA, 26 maýsym Dýbaıda qazaqstandyq qyz jol apatynan qaza tapty, dep habarlaıdy Sputnik Qazaqstan ǵa silteme jasaı otyryp.
«Iıa, ol shyn máninde Qazaqstannyń azamaty. Bizdiń konsýldyqtyń qyzmetkerleri onyń Tashkentte turatyn týǵandaryn taýyp aldy. Olar onyń denesin jóneltý suraqtarymen aınalysyp jatyr. Qaı jaqqa jiberiletinin týystary sheshedi. Tashkentke jetkiziletin shyǵar» — dedi QR Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz hatshysy Aıbek Smadııarov BAQ bergen aqparatynda.
Onyń aıtýynsha, jol apaty Dýbaıda jumadan senbige qaraǵan túni bolǵan, qazaqstandyq qyzdy kólik soǵyp ketken.
1983 jyly týǵan qyzdyń Dýbaıda shashtaraz bolyp jumys istegeni belgili boldy.
Aıda Qojmambet


text:
ABŞ-nyň prezidenti Doland Tramp Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Jong Un bilen telefon arkaly gepleşmäge meýillidigini mälim etdi.
“Men elmydama gepleşikleriň tarapynda” diýip, ol Kamp Dawide žurnalistlere aýtdy.
Trampdan onuň “Kiçi raketa adamjygy” diýip, häsiýetlendiren şahsyýeti bilen gürleşmek islegi barada soralanda, ol: “Elbetde. Meniň üçin hiç hili mesele ýok” diýip, jogap berdi. Emma, Tramp munuň üçin aýdyňlaşdyrylmadyk käbir şertleriň hem gerek boljakdygyny sözüne goşdy.
Bu baradaky çykyş Demirgazyk we Günorta Koreýanyň iki ýylyň içinde ilkinji gezek resmi gepleşikleri geçirmek baradaky gelen ylalaşygyndan soň edildi. Bu gepleşiklerde esasan Günorta Koreýada 9-25-nji fewral aralygynda geçiriljek Gyşky Olimpiýa oýunlaryna Phenýanyň gatnaşyp-gatnaşmazlygy maslahat ediler.
Demirgazyk Koreýa her sapar, BMG-niň rezolýusiýalaryna garamazdan, ballistik raketalarynyň synaglaryny geçirenden soň, Waşington bilen Phenýanyň arasynda dartgynlylyk döräpdi.


text:
TM HYZMAT BILMELI
Oragnizm üçin peýdaly gök önümler
1. Eger-de siz tiz tagam, süýji tagamlar we gazlandyrylan içgiler bilen iýmitleniň gezseňiz – onda dügürtikler sizde ýüze çykjakdygyny kepillendirýäris. Emma eger-de siz aşakdadyk görkezilen önümlerden iýmitlenseňiz siz elmydama ýaş we güýçli bolarsyňyz.
2. Awokado
Geçirilen barlaglar awokado agramy sazlamak we tenimiziň saglygy üçin peýdaly bolup bilýär. Şol önümiň düzümindäki lýutein we zeaksantin teniňizi ulftrafiolet zeperlenmeden goraýar. Käbir barlagçylar bolsa, awokado ýaralary bitirmäge hem peýdaly bolup biljegini aýdýarlar. Awokadonyň düzüminde: kaliý, natriý, magniý, C,E,K1,B6 witaminlar, foliýewa kislota, niasin, pantoten kislotasy, riboflawin, holin bardyr. Elbetde, onuň peýdaly düzümleri diňe daş-keşbine ýaýramaýar.
3. Gyzyl balyk
Ýyllaryň geçmegi bilen öýjükleriň barýar funksiýasy ýitýär, ýüziň üsti bolsa çiglygyny ýitirýändir. Bu bolsa onuň dikelmek mümkinçilige täsir edýär. Gyzyl balygyň düzümindäki polindoldurylan ýagly omega-3 we omega-6 kislotalar epiteliýanyň öýjükli membranasyny berkidýär. Bu çiglygy saklamaga kömek edýär. Teniňiz has hem çekilýär we teniňizdäki düwmeler dügürtiklere öwrülmeýär. Ondan daşary omega-3 we omega-6 teniňin ultrafiolet şöhleleriň zeperlenmelerinden goraýandyr, şol sanda onuň daşky keşbine gowy täsirini berýär.
4. Pomidorlar
Tomatlar – tomusky salat üçin ýönekeý adaty goşma bolup durmaýar. Pomidorlarda teniň kollagen sintezinde esasy orun eýeleýän witamin C bardyr. Käbir barlaglar onuň şeýle hem ultrafiolet şöhleleriň negatiw täsirinden hem gorap biljekdigini aýdýarlar. Likopin atly karotinoidly pigment, gök-önümleriň gyzyl reňki üçin jogap berýär, şol sanda hem ultrafiolet şöhlä garşy öz goşandyny goşýar.
5. Käşir
Käşir – retinol we beta-kerotinyň iň gowy çeşmeleriniň biri bolup durýar, olar erkin radikallar tarapyndan teniň zeperlenmelerinden goraýarlar. Düýp kökde saklanylýar witamin D kömegi bilen käşir güýçli antioksidant bolup durýar, ol hem teniň çalt garramasynyň öňüni alýar.
6. Turşumtyk süýt önümler
Sagdyn ten has çeýe, şonuň üçin hem dügürtikler çalt çykyp bilenoklar. Prebiotiklar oňa belli bir kadaly ýagdaýa gelmäge kömek edýändirler.
7. Günebakar ýagy
Günebakar ýagynda teniňimiz üçin peýdaly bolan A,D we E witaminlar saklanylýar. Retinol ýa-da witamin A teni foto-garramadan gorap saklaýar. Witamin D UF-şöhleleriň täsirini kemeltýär, agyrylary azaltýar. Witamin E – hakyky antioksidant, haýsy ten üçin dargadyjy lipitleriň okislenmesiniň öňüni alýar.
8. Ýaşyl çaý
Içgide polifenollar bar, olar agyryny basyjy ukyply täsire eýedirler we antikansragen düzümi bardyr. Düzümindäki maddalar UF-şöhleleriň geçmegine päsgel berýär, gün goraýjy serişdeler bilen bolsa teniň rak keseliniň öňüni alyp bilýärler.
9. Kurkuma
Bu spesiýa derman hökmünde gadym döwürden bäri ulanylýar. Oňa sary reňk berýän kurkumin, agyryny basyjy täsire eýedir, antikonseragen düzümine hem eýedir, infeksiýa garşy häsiýetler we antioksidant hökmünde bolup bilýär. Bu serişde ýaralaryň çalt bitmegine täsir edýär. Teniňiz çalt dikelýär we uzak wagtlap ýaş görünýär.
10. Kiwi
Bu gök-önümde E we C witaminlar saklanylýar, olar toksinlary çykarýarlar we teniňizi UF-şöhlelerden goraýarlar. Bu zeper ýetmeleriň öňüni alýar we ýüzüňizi ýaş edip saklaýar.
11. Imbir
Imbir teniň rak keseliniň öňüni alyp bilýar, organizmdan erkin radikallaryň çykarylmagyna ýardam berýär. Ol şeýle hem agyryny basyjy täsire hem eýedir.
12. Kädi
Kädiniň mämişi reňki onuň düzüminde antioksidantlaryň beta-kerotini bardygynyň alamatydyr. Kollagenlaryň öndürilişine jogap berýän witamin C bilen bu gök-önüm owadanlygynyň aýdyň kömekçisi bolup biler.
13. Hozlar
Hozlaryň köpüsinde witamin E saklanylýar. Esasan hem fundukda, mindalda we grek hozlarda köpdir. Bu serişde toksinlaryň çykarylmagyna we teniň UF-şöhlelenmeden goranmagyna jogap berýär. Täsiri koenzim Q10 astynda güýçlenilýär.
14. Ýumurtgalar
Ýumurtgalar öz düzüminde kollagen we elastin öndürilmegine ýardam berýän aminokislotaly glisin, prolin we lisin saklaýarlar, olar tenimize süýnmäge we öz formasyny kadaly ýagdaýa getirmäge mümkinçilik berýär. Ýumurtga sarysy bolsa A, D we E witaminlara baýdyr.
15. Şokolad
Antioksidantlar flawonoidlar UF-şöhleleriň ýaramaz täsiriniň önüni alýarlar we olara wajyp öýjük bölejiklerine zeper ýetirmäge rugsat bermeýärler. Barlaglaryň netijesinde şokolad agyry basyjy täsiri bardygyny anykladylar. Emma profilaktika üçin islendik şokolad gabat gelmeýärde, diňe gara düzüminde köp kakao bolan şokolad gabat gelýär.
Makala baha ber:
Okaldy: 324. Şü gün okaldy: 4
Makala hakda pikiriňiz paýlaş! (diňe adyňyzy görkezseňiz bolýar)
(4)
👍👌
MARAL Sag bolun
Oat
Ulanyp tapwduny tapawutlandyran bamy .Birem son ulanylys maglumatyny hem berseniz nace gun belli gunlermi ya hepdan dowamyndamy ..?
Teswir galdyr
Makalany haladyňmy? Onda salgysyny (ssylkasyny) dostlaryň bilen paýlaş!
Okamagy maslahat berýäs
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
Jadyly Catering
-
Шашлыки Дяди Камо
-
Şeýdaýy Gelinlik salony
-
Gozgalmaýan emläk
Ähli hukuklar goragly.
Email: bilmeli@tmhyzmat.com


text: Gadyrly admin! Siziň saýtyňyzyň aglaba köp bölümleri islam dininiň wekillerinde uly jedel ýüze çykarýar. Rugsadyňyz bilen siziň bu mömin musulmanlar bilen edýän gürrüňleriňiz barada öz pikirimi aýdaýsam! Meniň pikirimçe, siziň olar bilen gürrüňiňiz deň derejeli gürrüň dälmikän. Siz, göräýmäge şol bir zat hakda jedel edýän ýaly, emma hakykatda siz dürli zadyň gürrüňunu edýärsiňiz. Siziň gürrüňiňize näme üçin musulmanlar goşulyp, emma başga din wekilleri goşulmaýar-ka? Çinki siziň Isadaky gutulyş baradaky bu gürrüňiňiz olaryň haýsy dine uýýanligina seretmezden hemme milletlere degişli ahyryn? Şeýle hem bolsa, bu jedeliň sebäbi, Gurhanu-Kerim we Injili-Şerif diýlip atlandyrylan bu mukaddes kitaplaryň taglymatyndaky käbir zatlaryň gabat gelmegi, emma käbir zatlaryň bolsa gapma-garşylykly gelmegidir. Eger şu jähtden biz, Isa ynananlar, musulmanlar bilen nämedir bir zatlar barada ylalaşyga geläýen ýagdaýda-da, onda başga dine uýýanlar bilen, dini garaýyşlarynyň Injiliň taglymatyna gabat gelýän ýeri bolmadyklar bilen nädip düşünişmeli? Eger siz musulmanlaryň namazynyň deregine Krişnaçylaryň ruhy derejä (ýalňyşmaýan bolsam, brahman derejesine) çykmak üçin edýän ruhy maşklarynyň (meditasiýasynyň) aklanmak üçin (bagyşlanma üçin) ýeterli däldigini ýazaýsaňyz, onda mundan beter duşunişmesi kyn jedelleri dörederdiňiz. Şol sebäpli hem biz Krişnaçylaryň dini parzlaryny ýerine ýetirilmeginiň Hudaýyň öňünde aklanmak üçin ýeterli ýa-da ýoklugyny gürrüň etmeýşimiz ýaly (Krişnaçylarda umuman aklanma zerurlygy hem öňe sürülmeýär), musulmanlaryň hem dininiň kem ýa-da artyk gelýän ýerleriniň gürrüňini etmedigimiz gowy. Her bir diniň, eger oňa çuňdan aralaşanda, güýçli, keramat we gudrata eýe taraplary bar. Hakykatdan eger menden dünýäde iň gowy din haýsy diýip soralanda, men ikiuçsiz yslam dini diýerdim. Eger maňa din gerek bolanda, onda men musulmandyryn. Emma biz diniň gürrüňini etmeýäris ahyryn. Biragyzdan dine kesgitleme berenimizde, onda din – Ýaradyjysynyň öňünde medet tapmagy, ahyretde-de Onuň öňünde dogry bolup çykmagy üçin (käbir dinde ýokary derejeli ýaşaýşa ýetilmegi üçin) adamlaryň edýän hereketleridir. Islendik din – bu ýokary, ruhy maksatlara ýetmek üçin adamzat tarapyndan Ýokary idealyň buýruklary bolan ol ýa-da bu işleriň ýerine ýetirilmegidir. Biziň wagyz edýän Hoş Habarymyzda mundan nam nyşan hem ýokdur. Ýokarda aýdan deň derejeli gürrüň däl diýenim hem şulara esaslanýar: olar-a din tarapdarlary, emma siz dinden daşda. Çünki siziň (biziň) wagyzymyzda adamyň aklanmagy üçin etmeli işleri Hudaýyň özi etdi diýilýär. Biziň wagyzymyz etmeli işler däl-de, edilen işler baradaky wagyzdyr. Injildäki Hoş Habarda adam eden dini işleri bilen aklanyp bilmeýär, çünki ýekeje günä edilen hem bolsa, munuň muzdy ölümdir (ýagny Hudaýdan baky aýra düşme) diýilýär. Bu gürrüňiň dowamy ýazylmadyk bolsa, onda bu, Hoş Habar bolmazdy, bu erbet habar bolardy. Dowamynda bolsa: „ Hudaý bize ebedilik, Öz huzuryndaky ýaşaýşy mugt sowgat berýär“ diýilýär (Injil. Rimlilere hat 6 bap 23 bent). Bu sowgat biziň üçin mugt bolsa-da, Hudaý üçin örän gymmat bahalydy. „Çünki Hudaý dünýäni (bizi) köp söýýänligi üçin, Ogluna iman edenleriň hiç biri heläk bolman, ebedi ýaşaýşa gowuşsyn diýip, Özüniň ýekeje Ogluny (gurban) berdi. Hudaý Ogluny dünýäni höküm etsin diýip däl-de, eýsem, dünýä Ol arkaly halas bolsun diýip iberdi. Oňa ynanýan höküm edilmez, ynanmaýan bolsa, Hudaýyň ýekeje Oglunyň adyna iman etmeýänligi üçin eýýäm höküm edilendir“ (Injil. Ýahýanyň ýazan Hoş habarynyň 3 baby 16 bendi). Ine bu Hoş Habar. Bu Hoş Habarda Hudaýyň Isada eden işleri arkaly bizi we Hudaýy aýra salýan günä bowedi aradan aýrylýar, bizi gorka salýan ölüm we iblis eňilip, ýok edilýär, imanlylar Isa bilen ebedi ýaşaýyş üçin gabyrdan galýar: „Çagalaryň (ýagny biziň) et hem gandandygyna görä, Özi hem olaryňky bilen bir adam sypatyna girdi. Ol muny ölüm güýjüne eýe bolany, ýagny iblisi ölüm arkaly ýogaltjak, ömürboýy ölüm gorkusy zerarly gul bolanlaryň hemmesini ( bizi) erkinlige ýetirjek bolup etdi“ (Injil. Ewreýlere hat bölüminiň 2 bap 14-15 bentleri). „Şonuň üçin Ol (Isa) halkyň günälerini Hudaýa bagyşlatmak, Hudaýyň gullugynda rehimdar hem sadyk Baş ruhany bolmak üçin, her taýdan doganlaryna (ynsan keşbinde bize) meňzemeli boldy“ (Şol ýerde 17 bent). Şu bilen meniň dini gözleglerim gutarýar. Biziň bu wagyzymyz hiç bir din wekillerine ýüzlenme däl-de, umuman adamzada, onuň içinde kim özüni Hudaýyň öňünde günäli saýýan bolsa, kimde günälerden gutulyş mätäçligi bar bolsa, şolara ýüzlenmedir. Men günäli diýýänlere bu habar gerekdir. Näsag adam lukmana matäçdir, emma sagdyn adama lukman gerek däldir. Öz dininden kanagatlanma tapyp, Hudaýyň öňünde aklanar ýaly sogap işleri etmegi başararys öýdýänler muny diňlemez. Çunki biz bu habar bilen olaryň elinde bar bolan magtanma umydyny alýarys ahyryn. Men hatymy Injiliň aşakdaky setirleri bilen jemlemek isleýärin. „Hudaýy hiç kim hiç haçan gören däldir, Ony bize Atasynyň gujagynda bolan ýalňyz Ogly tanatdy“ (Ýahýanyň ýazan Hoş habarynyň 1baby 18 bendi). „Hudaýyň ýolunyň syry uludyr, muny hiç kim ihkär edip bilmez. Hudaý bedende aýan boldy, Ruhda tassyklandy, perişdeler tarapyndan görüldi, milletlere wagyz edildi, dünýäde Oňa iman getirildi, şöhrat içinde ýokary alyndy“ (Injil. Isanyň resuly Pawlusyň Timoteosa haty 3 bap 16 bent).


text:
منبع : آموزش زبان ترکمنی
Türkmen mektebi ady bilen sahypada ýreleşen kitaplar Türkmenistan Jemhuriýetinde häzirki wagtda mekteplerde okalýan dil grameri hökmünde Türkmen dili ady bilen sapak geçirilýär.
Bilşimiz ýaly dünýäň haýsy könjüginde ýaşaýan Türkmenler gynansak-da ,öz Ene dilinde bilim almaga hiç hilli mümkinçilikleri ýok (Türkmenistan yurtdan başga).
Edebiýat we sungat sahypasy geljekde hemme Türkmenler öz ene dilini öwrenip milli dilinde guwanar diýip omid edip, şu kitaplary yzygiderli ýerleşdirer.
Hat okan – hat biler, hat bilen soň – hak biler.
Türkmen Mekteb


text:
Ýurduň içinde bir welaýatdan başga bir welaýata gatnap, diri mallary satyn alyp, ony et üçin ulanýan işewürleriň öz işlerini togtatmaly bolýandygy aýdylýar.
Aşgabadyň ýaşaýjysy, 50 ýaşly Öweziň sözüne görä, ol birnäçe ýyldan bäri Mary, Daşoguz, Balkan welaýatlaryna gidip, diri mallary satyn alyp, olary soýup, Aşgabadyň et dükanlaryna tabşyrýan ekeni.
“Mallary diri görnüşinde lomaý söwda bilen satyn alýardyk. Olaryň arasynda ete ýaramlysy hem, entek horrak mallar hem bolýardy. Horrak mallary howludaky mal ýatagmyzda saklap, iýmläp biraz bakanmyzdan soňra ete tabşyrýardyk. Soňky bir ýylyň dowamynda üsti mal ýüklenen awtoulaglary şähere goýbermän başladylar. Mary tarapdan gelseň, Gäwersden bärik mal geçirip bolanok. Gäwersde tanyş-bilişleriň öýüne düşürip, mallary şol ýerde öldürip, soňra Aşgabada et görnüşinde getirmeli bolýarys. Bu bolsa artykmaç çykdajy talap edýär” diýip, Öwez gürrüň berdi.
Şeýle-de, ol tanyş-bilişiň öýünde hem üznüksiz düşläp bolmaýandygyny aýdyp, abat mallary öldüreniň bilen hor mallary nirede saklajagymyzy bilmän kösenýäris diýýär.
“Aşgabadyň bazarlarynda hem etiň bahasyna döwlet tarapyndan gözegçilik edilip, kesgitli baha bilen satmaga görkezme berilýär. Ol etiň satyja näçä düşýändigi bilen gyzyklanýan adam ýok. Zeleliňe işläp ýörmeli boldy. Şol sebäpli işimizi togtatmaga mejbur boldyk” diýip, Öwez aýdýar.
Soňky bir ýylyň dowamynda mal etleriniň yzygiderli gymmatlaýandygyny hem ýaşaýjylardan eşitse bolýar.
“Hojalyklarda öldürilýän mallara paýa girip et alýardyk. Bir ýyldan bäri ol etleriň bahalary galdyrylýar. Ozal 15-16 manatdan satyn alan etlerimizi indi 20-22 manat aralygyndan alýarys” diýip, Aşgabatly pensioner Bagty aýdýar.
“Bazarlarda satylýan etlerden alyp, agzyň maza tapmaýar. Bazarda et satýanlar göwnejaý edip alyja et çekip berenoklar. Şu bölegi çekip beräý diýip, terezä goýan etiň üstüne mäzli içýaglarmy, öýkenmi, üstünden 1-2 gün geçen galan-gaçan könelişen gapyrgaly etleri hem goýup, alyjynyň keýpini bozýarlar. Paýa girseň, näme-de bolsa, täzeje et alyp gaýdýarsyň, emma indi etleriň bahasy ýönekeý ilat üçin elýetersiz bolup barýar” diýip, ol bahalaryň ýokarlanmagynyň ýönekeý maşgalalara juda agram salýandygyny hem sözüne goşýar.
Türkmenistanda ilatyň sarp ediş korzinasynyň hiç wagt hem öwrenilmändigini ýaşaýjylar belleýärler. Her ýylda Ministrler Kabinetiniň mejlislerinde aýlyklar 10 göterim galdyrylýar diýlende, emeldarlar ýerlerinden turyp, el çarpýarlar.
“Aýlyklar, kömek pullary 10 göterim galdyrylmaly diýlenden soň bazarlarda bahalar hem galyp ugraýardy. Indi bolsa dollaryň gara bazarynyň ýokarlanmagy bilen bahalar keýigiň şahyna çykdy. Emma bu zatlara gözegçilik ýoga meňzeýär” diýip, ýaşaýjylar nygtaýarlar.


text:
Bilim ulgamynda orta we ýokary okuw mekdeplerinde berilýän bilimiň dünýä derejesinde ykrar edilmegi her bir türkmeniň guwanmaly, buýsanmaly iň beýik gymmatlygydyr. Diňe şeýle ýagdaýda ýurdumyz güllüp ösýär.
Milli bilim ulgamynyň ösmegine badalga berýän Permandyr Kararlarda her bir adamyň mätäçlik çekmän ýaşamagyna, jemgyýetiň, Watanyň öňündäki parz işleri bitirmäge, ynsanlaryň aňyny, ruhuny arassalamaga, durmuşa ynamly, belent mertebeli, ar-namysly, maksada okgunly bolmaga gönükdirilendir.
Her bir ynsany islendik ýagdaýda gorap saklaýan, ekleýän hem Watan diýen beýiklikdir, ol ýeke-täkdir, türkmen halky Watany goramagy, söýmegi başarýar, oňa hyzmat edýär. Sebäbi Alladan soňky ezizlik Watandyr.
Ylymdan-bilimden kemsiz ýüki ýeten ynsan ganatlydyr. Ganatly ynsanyň bolsa ýetmejek menzili, almajak galasy ýokdur. Bu günki gün bolsa biziň ýaş nesillerimiz uly açyşlar edip, kandidatlyk we doktorlyk işlerini goraýarlar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri ylmyň-bilimiň şöhle saçýan döwri. Bu döwür türkmen halkyna uly şöhrat getirýär. Munuň aýdyň mysaly hökmünde dünýä derejesinde ýeňişli orunlara mynasyp bolan 130 sany okuwçynyň internet ulgamynda ýeňişli orunlara mynasyp bolmagy guwandyryjy wakadyr. Türkmen halky bilim ulgamyndaky özgertmelerden ruhlanyp, Ylym işgärleri ýokary netijeler gazanyp, Watana, türkmen halkyna öz zähmetini gaýgyrman, jany-teni bilen girişýär. Türkmeniň şan-şöhraty dünýä ýaýylýar, halk bähbitli adalatly syýasatlar durmuşa çuňňur ornaşýar, üstünlikler, ösüşler artýar. Bu bolsa türkmene güýç-kuwwat berýär, ruhuna ruh goşýar.
Bilim çyragy
Bilim ulgamynda orta we ýokary okuw mekdeplerinde berilýän bilimiň dünýä derejesinde ykrar edilmegi her bir türkmeniň guwanmaly, buýsanmaly iň beýik gymmatlygydyr. Diňe şeýle ýagdaýda ýurdumyz güllüp ösýär.


text:
Ero17
"BARREL" SÖZÜNIŇ GELIP ÇYKYŞY.
Gadym döwürlerde nebit az mukdarda gazylyp alynypdyr. Ilkiler nebitiñ mukdaryny añlatmak boýunça hiç hili ölçeg birligi bolmandyr.Käbir ýerlerde nebiti agaç çeleklerde a käbir ýerlerde bolsa meşiklerde daşapdyrlar.
Taryhy maglumatlara göra 19-njy asyryň ikinji ýarymynda nebitiň ýokary derejede gazylyp alynmagy nebiti ýygnamak boýunça gaplar...
"Palow" nahary barada gyzyklyja maglumat
Halkymyzyñ arasynda palowy müñ ýyl mundan ozal Lukman Hekim oýlap tapypdyr diýen sözler bar. Ol oña "palow aş" diýip at beripdir.Onuñ her bir harpy palowa goşulýan önümleri añladýar.Geliñ...ol harplar bilen gysgaça tanyş bolalyñ
P-"pyýaz" sogan
A-"ayez" käşir
L-"lahm" et
O-"oliýa" ýag
W-"wet" duz
A-...
"Microsoft" şereketini esaslandyryjy
Elbetde, Bill Geytsi tanamayan az-az bolsa gerek, sebabi ol Microsoft şereketini esaslandyran hem-de dunyaniñ iñ bay we jomart haýyr-sahawatçylarynyñ biridir. Ol 1955-nji ýylyñ 28-nji oktýabrynda ABŞ-nyñ Waşington ştatynyñ Sietle şäherinde aklawjylar masgalasynda dunya inyar. Sietle şäherindaki yoritelesdirilen "Lakeside" atly mekdepde bilim alyar....


text:
Ýaş nesliň döwrebap kemala gelmegine laýyk getirilýän milli bilim ulgamyny düýpli özgertmegiň ýolundaky ajaýyp başlangyçlar her bir raýatyň bagtyýar şu gününe bolan guwanjyny we ýagty ertirine ynamyny güýçlendirýär, ýurdumyzyň gülläp ösmeginiň hatyrasyna jan aýaman zähmet çekmäge, okamaga, ýaşamaga, gurmaga, döretmäge ylhamlandyrýar.
Döwlet Baştutanymyzyň bilimiň, terbiýäniň netijeli usullaryny gözläp tapmak, ony dünýä ülňülerine laýyk getirmekde iň amatly usullary saýlap almak, bu ugurda maglumat-aragatnaşyk serişdeleriniň hyzmatyndan giňden peýdalanmagy ýola goýmak, okuw maglumatlaryny, kitaplary almakda kynçylyk çekilmez ýaly, olaryň elektron goruny döretmek ýaly döwrebap ýollary salgy bermegi, ahyrky netijede ýaş nesliň bilim derejesiniň hiliniň ýokarlandyrylmagyna, döredijilik we ruhy mümkinçilikleriniň açylmagyna ýardam etjek şertleriň döredilmegine gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz tarapyndan 2017-nji ýylyň sentýabrynda Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy kabul edildi. Ýurdumyzyň çäklerindäki kitaphanalarda elektron ulgamlaryň ornaşdyrylmagy milli Liderimiziň bu ugurda öňe sürýän başlangyçlaryna we döwrebap talaplaryna mynasyp jogap hökmünde garamak bolar.
Kitaphanalaryň türkmen jemgyýetindäki wezipesine göz ýetirmek üçin, olaryň taryhyny öwrenmek ýeterlikdir. Bu taryha ýaňy-ýakynda 100 ýaşy arka atan Türkmenbaşy şäheriniň Merkezi kitaphanasynyň iş tejribesini öwrenmegi we şonuň netijesinde kitaphanalaryň ilatyň dürli gatlaklaryna degişli okyjylara hyzmat edişini beýan etmegi makul bildik.
Arhiw maglumatlarynda görkezilişine görä, bu kitaphana 1917-nji ýylyň 30-njy noýabrynda işçi-daýhan, soldatlar (esgerler) deputatlarynyň Krasnowodsk Sowetiniň mejlisinde harby musulman komitetiniň teklibi bilen döredilýär. Döredilen wagtynda, onuň gorunda bary-ýogy 80 sany kitap bolupdyr. Kitap goruny baýlaşdyrmak üçin Krasnowodsk Sowetiniň başlangyjy bilen Bakuwdan kitaphana üçin birnäçe kitap getirilýär. Kitaphanada şol wagt çap edilýän (“Бакинский рабочый”, “Рабочый путь”) gazetleri köpçülik bolup okamak däp bolupdyr.
Bir-iki ýylyň dowamynda (1919-njy ýylda) kärhanalardaky hem-de hususy kitaphanalardaky kitaplar bir ýere jemlenilip, kitaphananyň gory baýlaşdyrylýar. Şeýlelikde, kitaphananyň gory kem-kemden köpelip, okyjylaryň giň köpçüligine hyzmat etmäge mümkinçilik döreýär.
XX asyryň 60-njy ýyllaryndan başlap, kitaphananyň işiniň gurluşy we mazmuny düýpli üýtgeýär. Şäherde ownukly-irili kitaphanalaryň ulgamy döräp, şäheriň Merkezi kitaphanasy olaryň işini utgaşdyryjy merkez hökmünde hereket edip başlaýar. Bu ýerde diňe bir okyjylaryň çeper eserler we gündelik metbugat bilen tanyşmak ýa-da käbir ylmy işleri gözlemek ýaly islegleri kanagatlandyrylmak bilen çäklenilmän, kitaphananyň usulyýet bölümi hem açylýar. Kitaphananyň usulyýet bölümi şäherde bar bolan ähli kitaphanalaryň işiniň utgaşykly guralmagyny we sazlaşykly işlemeklerini gazanmak, olara usuly kömek bermek bilen baglanyşykly işleri alyp barýar.
Geçen asyryň 60-njy ýyllarynyň ahyrynda (hazynasy 65 525 edebiýatdan ybarat bolan) bu şäher kitaphanasyna “Merkezi kitaphana” diýen hukuk berilip, oňa Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Magtymguly adyndaky halkara baýragyň eýesi Ata Gowşudowyň ady dakylýar.
Kitaphananyň iş tejribesi ýyl geldigiçe artyp, ol merkezleşdirilen hyzmat etmek usulyna geçýär we häzirki wagtda şäherdäki 4 sany kitaphanany, ýagny ululara hyzmat edýän 3 sany we çagalara hyzmat etmäge niýetlenen 1 sany kitaphanany özüne birikdirýär. Kitaphana işiniň kämilleşdirilmegi bilen bu ýerde giňeldilen hyzmat ediş bölümi, göçme kitaphana bölümi, usuly kitaphana, kitaplary toplamak, edebiýatlar hakynda maglumatlary özünde jemlemek (kataloglar) bilen meşgullanýan bölümler işläp başlaýar.
2017-nji ýylyň 30-njy noýabrynda bu kitaphana özüniň döredilmeginiň 100 ýyllyk toýuny uly dabara bilen belledi. Bu bolsa häzirki wagtda, şahamçalary bilen bilelikde, umumy gaznasy 128 421 nusgada kitaby bolan Merkezi şäher kitaphanamyzyň, ajaýyp bilim baýlyklaryny özünde jemleýän medeniýet ojagynyň eýýäm bir asyrdan gowrak wagt bäri okyjylar köpçüligine hyzmat edýändigini görkezýär.
Hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky Merkezi kitaphanalarda Bitewi Elektron Kitaphana toruny döretmek hakynda” Karary kabul etmegi bilen, ýurdumyzyň kitaphanalarynda döwrebap innowasiýalary ornaşdyrmaga, kitaphanalaryň arasynda maglumatlary çalt alyşmaga giň mümkinçilik döredildi.
Bitewi elektron kitaphana - aragatnaşyk tory arkaly birikdirilen kitaphanalaryň awtomatlaşdyrylan bitewi maglumat-gözleg ulgamydyr. Aragatnaşyk tory uzakdaky kitaphanalary döwlet kitaphanasyna birikdirýän ulgamdyr. Bitewi elektron kitaphana ulgamyna neşir hakynda maglumatlar bir gezek ýüklenýär, soňra degişli kitaphanalar öz gaznalarynda hakykatdan bar bolan nusgalary bitewi katalogdaky degişli neşire çatýarlar. Netijede, haýsy kitaphanada näçe mukdarda kitap gorunyň (anyk neşirleriň) bardygyny görmek bolýar.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň ähli kitaphanalarynda elektron kitaphana tory döredilip, olarda jemlenen adaty kitap önümini elektron görnüşine geçirmek üçin, zerur bolan tehnikalar bilen üpjün edilen.
Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy bilen kitaphana hyzmaty ulgamynyň işini döwrebap ýola goýmakda, kämilleşdirmekde we bu ulgamy dünýä derejesine çykarmakda uly ösüşleriň bolup geçýändiginiň janly şaýady bolup, bagtyýar durmuşda ýaşaýarys. Gahryman Arkadagymyzyň türkmen halkynyň aýdyň geljegi üçin alyp barýan işlerini we dürdäne eserlerini halk köpçüliginiň arasynda ýokary derejede wagyz etmekde, ýaş nesilleriň arasynda kitaba bolan söýgini hem-de okyjylaryň sanyny artdyrmakda, döwriiň talabyny ödeýän täsirli çäreleri guramakda kitaphanaçylaryň aýratyn hyzmaty bardyr. Şirin jana deňelýän eziz Watanymyzyň geljekki gülläp ösüşleriniň we barha kuwwatlanmagynyň hatyrasyna her bir raýatyň öz hünär ugry boýunça päk ýürekden zähmet çekmegi bolsa jana-jan hünär borjuna degişlidir.
Bilimiň çeşmesi – kitaphana ulgamy döwrebaplaşdyrylýar
Ýaş nesliň döwrebap kemala gelmegine laýyk getirilýän milli bilim ulgamyny düýpli özgertmegiň ýolundaky ajaýyp başlangyçlar her bir raýatyň bagtyýar şu gününe bolan guwanjyny we ýagty ertirine ynamyny güýçlendirýär, ýurdumyzyň gülläp ösmeginiň hatyrasyna jan aýaman zähmet çekmäge, okamaga, ýaşamaga, gurmaga, döretmäge ylhamlandyrýar.
-
Panturkist
2 months ago
- Biz haçan "Sapiens: A Brief History of Humankind", "Why Nations Fail", yaly kitaplary türkmen dilinde okarkak?


text:
Geldi bilen arama sowuklyk düşdi, men oña ýüz bermedim, naçe yüz beresim gelýär ýöne Joramyñ hatyrasy uçün olaryñ arasynda biten tiken ýaly bolyp ýörmayin diyip ayrylmaly boldym
Indi şu Gülşeniñ sözi hem maña yaranokdy
Aradan ep esli wagt geçenden soñ Geldiniñ ejesi syrkow bolansoñ ony tizden tiz öyermeli boldylar
Şeydip Geldi Gülşeni alamaly boldy. Gülşen Geldi diýip ölüp ýatyrdy
Bular toy bilen başagay döwri Geldi jañ etdi
Aýgul toya bir gelgin, sen söýğüñi ýüze çykaryp bilmediñ, iñ bolmanda toyyma bir gel diyip aytdy
Men toya bararyn toy meniñ jan yaljak Joramyñ toyy ahyry diyip zordan aglaman goydym
Men Geldini ýüregim söyenini bilýärdim,yöne nadeýin, joram, oña joram aşyk ahyry. Ahyry garaşylýan pursat hem geldi, bu gün toy nadip bararkam toya, men nadip özumi saklap bilerkam
Toy gör nahili yakymly söz Geldide Gülşende owadan, olar şeylebir owadan we mynasyp bir birlere
Bular el tutyşyp bileje gelyar, meniñ sessiz söygim söyen yigdime guyç beryan yaly
Geldi diñe meni gözleýar, gözi gorensoñ ynjalan yaly etýàrem weli ýöne hiç hili Geldiniñ yuzunde şatlyk ýok
Men bulara seredip özune zordan erk etyan, dunyede iñ ahyr jeza öz soygüliñi başga biri bilen toy toy mekanda görmek bolsa gerek
Toyda gyz aglaýamyka diyyan weli oglan hem aglaýan eken.
Özàm göz ýaş dökman aglaýan eken, göz ýaşyn dökman aglaýan eken.
Bular bir birine gaty mynasyp, yone Geldi hiç gözün ayyrman otyryady,şol giden màràkàniñ içinden diñe meni gözleyan yaly garañjañlap otyrdy.
Birden Gülşen üm bilen meni yanyna çagyrdy we ol toy koynegime nadip degenini bilemok tortyñ yanyndan geçsemde degaýipdir öytyan, köynegimde tegmil bar
Toyda toy koynege tegmil düşse o bagt uzaga gitmezmiş diyip eştdim, men gorkýan nàme etsemkam diyip ýuzlendi
Aýgul birden şonyñ uçun eger maña bir zat bolaysa meni bagyşlagyn Menem bora jora Geldi meni gowy görse górendir, yone ol seni söydi ahyry diydim we toy güniñde şumjaryp otyrma diyip aytdym.
Ol meni bagyşla seniñ soyguñi bilsemde bilmediklige salyp seniñ soyguñi men aldym , men bilyan Geldiniñ seni söyyanin ýöne ony menem söyyàn, sen meniñ bagtym uçün öz söygüden geçdiñ, sen hakyky jora meniñ bagtym uçün öz söygüden geçdiñ. Men näme diyeyin Geldi, Gülşen bagtly bol diyip zordan aytdym, aytmasa aytdym hem weli yone gözumden nireden gelenina bilemok weli payyrdap göz ýaşlar döküldi Söygüm bu gun söygim bilen baky hoşlasdym,öz söygümden aýrylmalymy boldym?!
Goy yaşlar bir bagtly bolsynlarla herna
Men Geldini söydüm ýöne hiç daşa çykaryp bilmedim, daşa çykaryp maña söygüde goldaw berjek joram hem soýdi, soñ men oña aytyanjam ol eyyäm söydi, maña söygümi şu Gülşenden başga gyzyñ bagtly edip bilmejegin bilýardim, we yuwaşjadan ayrylmaly boldym, men nadip ayrylmaly söygümden nadip?!
Wah meniñ sessiz söygim indi men senden aýrylmalymy!!!
Tanyşdyk, halaşdyk, söýşüp başladyk,
Şuna bolandan soň aýrylmalymy?
Bir-birege andy orta taşladyk,
Içen andy bozup aýrylmalymy?
Ýalanmy aýtsana biziň söýgimiz,
Ýalan bolmaly däl, çyn bolsa sözümüz,
Şunça bolandan soň ýumup gözümüz,
Hiç zat bolmadyk deý aýrylmalymy?
Söýüpdüm, söýýärin, indem söýerin,
Gorkamok hiç kimden baryp diýerin,
Sen bolmasaň men ýaşaman ölerin,
Ýogsa gorkup men senden aýrylmalymy?
Gujagyňda bolsam sözleriň diňläp,
Kynçylykda seň bilen ejizläp, iňläp,
Az bolar gujagyňda söz aýtsam müňläp,
Ýyly gujagyňdan aýrylmalymy?
Şahyr gyz aýdar: aýrylmak bolmaz,
Söýgimiz çyn bolsa hiç haçan ölmez,
Peselmez, kiçelmez, ömürlük solmaz,
Aramyzdan söýgi aýrylmalymy?
Dowamy bar
Köyen söygi.(bola waka 2- nji bölumi)
Geldi bilen arama sowuklyk düşdi, men oña ýüz bermedim, naçe yüz beresim gelýär ýöne Joramyñ hatyrasy uçün olaryñ arasynda biten tiken ýaly bolyp ýörmayin diyip ayrylmaly boldym


text:
Oba hojalyk önümlerini öndürijilere ýyllyk 1 göterim we 5 göterim bilen ýeňillikli karzlar berler
Oba hojalyk önümlerini öndürijileri maliýe taýdan goldamak, oba hojalygyna innowasiýalary, döwrebap tilsimatlary we öňdebaryjy usullary ornaşdyrmak, ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak hem-de täze iş orunlaryny döretmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň ygtyýarly banklaryna daýhan birleşiklerine, daýhan hojalyklaryna, oba hojalyk paýdarlar jemgyýetlerine, oba hojalyk ylmy-barlag institutlaryna, mülkdarlara, kärendeçilere, oba hojalyk önümlerini öndüriji hususy telekeçilere we döwlete dahylsyz edara görnüşli taraplara-dahyllylara:
oba hojalyk tehnikalaryny, gurallaryny we abzallaryny hem-de suwy tygşytlaýjy tehnikalary, enjamlary, suwaryşda ulanylýan geçirijileri satyn almak üçin ýyllyk 1 göterim bilen, olaryň ulanyş möhletinden ugur alyp, 10 ýyla çenli möhlete her ýylda deň paýlarda gaýtarmak şertinde;
maldarçylygy we guşçulygy ösdürmek, oba hojalyk önümlerini öndürmek, gaýtadan işlemek we hyzmatlary ýerine ýetirmek bilen bagly maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmek, şeýle hem esasy serişdeleri we emläkleri satyn almak üçin ýyllyk 5 göterim bilen 10 ýyla çenli möhlete ýeňillikli karzlary bermäge ygtyýar berildi.
TDH


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2-nji oktýabrda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda şu ýylyň 9 aýynda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda ýerine ýetirilen işleriň netijelerine hem-de döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meselelere garaldy. Bu barada «tdh.gov.tm» saýty habar berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň, welaýatlaryň häkimleriniň, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň pektorlarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň we beýleki degişli ýolbaşçylaryň gatnaşmagynda geçirilýän giňişleýin mejlisiň gün tertibini yglan edip, milli Liderimiz oňa gatnaşyjylara söz berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy P.Taganow şu ýylyň dokuz aýynda söwda toplumynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende haryt dolanyşygynyň umumy möçberiniň ösüş depgini 113 göterim üpjün edildi. Şol sanda bölek satuw haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 106 göterim, lomaý söwdanyňky 116,4 göterime deň boldy. Hasabat döwründe ministrlik boýunça özleşdirilen maýa goýumlarynyň ösüş depgini 126 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Döwlet haryt- çig mal biržasy boýunça şu döwürde söwdalaşyklaryň 185-si geçirildi we 15 müň 723 şertnama hasaba alyndy. Import-eksport şertnamalarynyň bahasy 12 milliard 683,8 million manada, gurluşyk şertnamalarynyň bahasy 22 milliard 639,3 million manada deň boldy. Daşary ýurt walýutasynda gelip gowşan serişdeleriň ösüş depgini 100,2 göterime barabar boldy. Girdeji almagyň meýilnamasy 113,8 göterim ýerine ýetirildi.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça hasabat döwründe ýerine ýetirilen hyzmatlaryň möçberniň ösüş depgini 115,8 göterime deň boldy. Girdejiniň ösüşi 126,1 göterim boldy. Daşary ýurt walýutasynda gelip gowşan girdejiniň ösüş depgini 129,7 göterim ýerine ýetirildi. Hasabat döwründe sergileriň 22-si we 18 maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça senagat önümleriniň öndürmegiň möçberi 17,8 göterim, oba hojalyk önümleriniň öndürilişi 4,9 göterim ýokarlandy. Gurluşyk-gurnama işleriniň möçberiniň ösüş depgini 101 göterime, söwda haryt dolanşygynyň ösüş depgini 123 göterime, hyzmatlar ulgamynyň ösüş depgini 127,7 göterime deň boldy.
Şeýle hem wise-premýer ýurdumyzyň ministrlikleri hem-de pudak edaralary bilen bilelikde 2016-njy ýylda geçirilmegi meýilleşdirilýän sergileriň, ýarmarkalaryň we maslahatlaryň meýilnamasy barada hasabat berdi. 2016-njy ýylda çäreleriň 31-sini geçirmek göz öňünde tutulýar. Şolaryň 10-sy sergilerdir, 3-si sergi-ýarmarkanyň çäklerinde pudaklaýyn maslahatlardyr, 8-si maslahatdyr hem-de 10-sy sergidir. Bu çäreleriň 4-sini "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda, galanlaryny bolsa Aşgabatda guramak meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň söwda toplumynyň ösdürilmeginiň diňe bir hödürlenýän harytlaryň görnüşlerini giňeltmek, içerki bazary üpjün etmek däl, eýsem, pudagy öňdebaryjy guramaçylyk usullarynyň esasynda dolandyrmagy kämilleşdirmek, bu ulgamda işewür gatnaşyklary giňeltmek, ýurdumyzyň bazarlarynda sagdyn bäsdeşligi döretmek bilen baglanyşykly wezipeleri öňe çykarýandygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz halkara hyzmatdaşlygynyň söwda-ykdysady ulgamyň möhüm wezipeleridigini belläp, milli Lidermiz dünýäniň öňdebaryjy tejribesini çekmekde, döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmakda, ýurdumyzyň döwlet edaralarynyň we telekeçileriniň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary ýola goýmakda guralýan sergileriň hem-de maslahatlaryň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belläp, bu işleriň gerimini giňeltmek boýunça wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Şunuň bilen mejlisi jemläp, hormatly Prezidentimiz oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi, türkmen halkynyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.


text:
Zherdің әlemdіk keңіstіkke beretіn (atmosferamen bіrge) кун radiatsiyasynyң atmosferanyң shekarasyna kelіp tүsken кун radiadiyasyna қatynasy Ер albedosy atalady Dep.
Zherdің кун radiatsiyasyn beruі - Ер zhөne bұlttar betіnen shaғylysuy, sonymen bіrge TIK radiatsiyanyң atmosferamen bіrge әlemdіk keңіstіkke shashyrauy arқyly Bolado.
Gers albedosy mөlsherі 35-45% (0.35-0.45 Немес)
Gers ғalamsharynyң қozғalystary
Кун zhүyesіnің barlyқ basқa ғalamsharlary tәrіzdі де Gers Kүndі ellipstіk орбита boyymen aynalady.
Sondyқtan Kүnge deyіngі қashyқtyқ tұraқty Emesa.
Afeliy- orbitadaғy Kүnnen eң қashyқ nүkte (152.0 милиона километра), Gers ол nүkteden 5 shіldede өtedі;
Ал perigeliyden - eң zhaқyn nүkteden (147 000 000 km) 3 kaңtarda өtedі.
Orbitanyң zhalpy ұzyndyғy - 940 милионаКм, onyң boyymen Gers tүrlіshe zhyldamdyқpen қozғalady.
Ortasha қozғalu zhyldamdyғy - 29,8 км Sonda Gers өz orbitasyn 365 tәulіk 6 saғ 9 мин 9,6 сек Ret-та БЛП aynalyp shyғady.
Осите uaқyt aralyғyn zhұldyzdyң zhyl ataydy Dep.
Al bіzge mәlіm 365 kүndіk kalendarlyқ zhyl қaydan shyқty?
Қalғan 6 saғat пени minuttardy 4 zhylda БЛП tәulіkke zhinaқtap, eң қysқa ах - aқpanғa aparyp қosady да, ол zhyldy kіbіse zhyly (високосна година) ataydy Dep.
Bұl - kүntіzbe zhasaudy zheңіldetu ushin қoldanylғan топка.
Gers топки өz bіlіgіnen saғat tіlіne қarsy baғytta batystan shyғysқa қaray 24 saғatta БЛП на задържане aynalyp shyғady.
Bұl қozғalys nәtizhesіnde кун променена tүn almasuy zhүredі.
Zherdің өz bіlіgshen aynaluy kezіnde onyң betіndegі barlyқ deneler қozғalysynda auytқu Платен Bolado.
Bұl auytқudy tudyrushy құbylys - Кориолис kүshі (френски ғalymy Г. Кориолис esіmі boyynsha) atalady Dep.
Кориолис kүshі әserіnen Солтустик zharty shardaғy Ер betіmen қozғalatyn barlyқ deneler oңғa, ал Южна zharty shardaғy deneler solғa bұrylady.
Өsіrese bұl қozғalystar zhelder променена betkіaғystardan ayқyn bayқalady.
Equator boyynda Кориолис kүshі өlsіz, kerіsіnshe polyusterge накаже kүsheyedі.
Кориолис kүshіnің yқpalyn esepke алуминий өsіrese де baғytyn anyқtauda erekshe maңyzdy, sebebі өte kүshtі dauyldar tuғyzatyn tropiktіk tsiklondar қozғalysyn bіludің қashan Да преглед maңyzy.
Кун променена tүnnің almasuy tabiғattaғy tәulіktіk yrғaқtylyқty tuғyzady, ол zharyқ пени zhyludyң өzgerіsіne baylanysty zhүzege Асад.
Adamnyң әleumettіk өmіrі detәulіktіk yrғaқtylyққa sәykes keledі.
28.Ғalamdaғy fizikalyқ zaңdylyқtar.
Fizikanyң negіzgі maқsaty - tabiғatta bolyp zhatқan әr tүrlі fizikalyқ құbylystardy zerttep, Olard өzara baylanystyratyn zaңdardy АСУ.
Mysaly, denenің zherge құlap tүsuі Zherdің такива өzіne tartuyna baylanysty tuyndaydy.
Zhyldyң tөrt mezgіlіnің (қys, kөktem, Jaz, kүz) auysuy Zherdің Kүndі Ain елипса boyymen қozғaluy arқyly tүsіndіrіledі.
Bұl mysalda tөrt tүrlі Tabigat құbylystary (denenің құlauy, Zherdің tartuy, zhyl mezgіlderіnің auysuy, Zherdің Kundі Ain қozғaluy) atalyp Otyr.
Osynday құbylystardyң arasyndaғy baylanystardy zerttey Кел, fizikada zaңdary Нютон, Кеплер astronomiyada zaңdary ashyldy.
Osylaysha Tabigat құbylystary arasyndaғy baylanystardy табу arқyly физика zaңdary ashylady.
Fizikanyң ғylymi tіlіn igerіp, zaңdaryn oқyp үyrenu ushin қoldanylatyn arnayy sөzderdі terminder ataydy Dep.
Mysaly, Йол, zhyldamdyқ, kuiі siyaқty sөzder физика tіlіnde zhiі қoldanylatyn terminder bolyp tabylady.
Fizikalyқ құbylystar променена zaңdylyқtardyң maғynasyn tereң ashyp beretіn arnayy terminder fizikalyқ ұғymdar atalady Dep.
Mysaly, fizikada значение, Дене, затягане siyaқty ұғymdar zhiі қoldanylady.
Әlemde не бар Bolsa, sonyң bәrі въпрос atalady Dep.
Mysaly, materiyaғa өsіmdіkter променена zhanuarlar, Ai кун променен, променен zhұldyzdar planetalar, Согндал-ак zharyқ zhane basқa да sәuleler zhatady.
Keңіstіkte belgіlі pіshіnі zhane naқty kөlemі бар ZhEKe tұrғan nәrse Дене atalady Dep.
Mysaly, Ai, қasyқ, өshіrgіsh, үstel, sudyң tamshysy deneler bolyp tabylady.
Дене belgіlі БЛП zattardan tұrady.
Denenің shyғu tabiғatyn zhane sapalyқ қasietterіn sipattaytyn въпрос tүrіn затягане aytady Dep.
Mysaly, zatқa кумис, су zhane AUA zhatady.
Үstel - Дене Bolsa такива құraytyn aғash - затягане.
Shege - Дене, shegenі құraytyn Temir - затягане.
Aғash един Temir де denenің sapalyқ қasietterіn sipattaydy.
Дене БЛП ғana zattan tүzіluі mүmkіn.
Mysaly, су onyң купуват zhane mүz - bұlardyң barlyғy га БЛП ғana zattan tұrady.
Alajd, БЛП tamshy су променена mүz kesegі Dene депа қarastyrylady да, бу тек затягане bolyp esepteledі.
Өytkenі budyң пари tәn naқty kөlemі zhane pіshіnі zhoқ
Zhalpy maғynasy boyynsha физика - tabiғattyң negіzgі (іrgelі) қarym-қatynastaryn, zaңdylyқtaryn zertteydі.
Физика ғylymy eң zhalpy zhane negіzgі bolatyn, Zatti әlemnің kүyіn, өzgeruіn zhane құrylymyn anyқtaytyn zharatylystanu bөlіmі bolyp keledі.
Keybіr қasietter barlyқ materiyaldyқ zhүyeler ushin bіrdey Bolado, mysaly, energiyanyң saқtaluy - Olard fizikalyқ zaңdylyқ ataydy Dep.
Кейд Fizikal іrgelі Gylym депа са ataydy, sebebі basқa zharatylystanu ғylymdary (биология, геология, химия zhane TB) тек қana zattyқ zhүyelerdің, fizikalyқ zaңdylyқtarғa baғynatyn, keybіr taptaryn ғana sipattaydy.
Mysaly, химия molekulalar променена olardan құralғan zattegіlerdі zertteydі.
Al-zattegіlerdің fizikalyқ himiyalyқ қasietterі, термодинамиката, електромагнетизма физика zhane физика kvanttyқ siyaқty bөlіmderі sipattaytyn, atomdar променили molekulalardyң fizikalyқ қasietterіmen anyқtalady.
Физика matematikamen tyғyz baylanysta - математика fizikalyқ zaңdylyқtardy dәl өrnekteuge bolatyn құral bolyp tabylady.
Fizikalyқ teoriyalar әrқashan derlіk matematikalyқ өrnektermen sipattalady, onyң физика үstіne basқa ғylymdarғa қaraғanda matematikanyң әldeқayda kүrdelі bөlіmderіn paydalanady.
Zhane kerіsіnshe, fizikalyқ теория mұқtazhdyқtary matematikanyң kөp salalarynyң damuyna әkep soқty.
36.Zhұldyz өlshemі.
Zhұldyzdyқ absolyuttіk сама zhane zhұldyzdardyң zharқyrauy
Zhұldyz- өte kүshtі қyzғan gazdan tұratyn, өzіnen zharyқ shyғaratyn zhane Tabigaty zhaғynan Kүnge ұқsas Aspan denelerі.Kүnge zhaқyn bolғandyқtan ғana үlken bolyp kөrіnedі.Kүnen zherge deyіngі aralyқty zharyқ 81/3 минути, ал eң zhaқyn Tsentravdaғy
zhұldyzyna deyіngі aralyқty 4 zhyl 3 Аида zhүrіp өtedі.Zhұldyzdar полюси өte қashyқ ornalasқandyқtan телескоп писалка қaraғannyң өzіnde де nүktedey ғana bolyp kөrіnedі.Aysyz tүnde Джай kөzben қaraғanda 5 myңғa zhuyқ zhұldyzdy, ал kүshtі teleskoppen arқyly милиарда taғan zhұldyzdy kөruge Bolado.
Zhұldyzdardyң negіzgі sipattamalary - olardyң Massassi радиуси zhəne zharқyrauy.
Bұl shamalar, kөbіnese Kүnnің Massassi радиуси zhəne zharқyrauynyң үlesterіmen өrnekteledі.
Negіzgі parametrlerden basқa effektivtіk температура spektrlіk клас absolyuttіk zhұldyzdyқ Шама tүrlі-tүstіlіk kөrsetkіshі tərіzdі tuyndy parametrler де қoldanylady.
Zhұldyzdar əlemі өte ər Aluan
Zhұldyzdy aspanmen tanysқannan-ак zhұldyzdardyң zharyқtyғy bіrdey Emesa ekendіgіn bіlemіz.
Eң zharyқ zhұldyzdardy ertede (ertedegі гръцки астрономи Хипарх bіzdің dəuіrіmіzge deyіngі ғasyrda II) bіrіnshі zhұldyzdyқ schama депа ataғan.Zhұldyzdarғa deyіngі araқashyқtyқ bіrdey депа eseptep, Жулдиз neғұrlym zharyқ bolғan Sayin, onyң өlshemі де үlken Bolado депа oylaғan.Eң zharyқ zhұldyzdardy bіrіnshі shamaғa (қysқasha taңbalanuy
, Latynnyң magnitudo-сама sөzіnen), Ал қarusyz kөz ұshynda әreң kөrіnetіnderіn altynshy shamaғa (
) Toptastyrғan.Қazіrgі kezde zhұldyzdyқ сама Жулдиз өlshemіn Emesa, onyң zhyltyrauyn, yaғni zhұldyzdyң Gers betіn zharyқtandyruyn sipattaytyn bіlemіz.
Қarapayym kөzben aspanda 5000 zhұldyzdy kөruge, ал zhuyқ mөlsherde телескоп arқyly milliardtaғan zhұldyzdy: zhartysyn oңtүstүk zharty парче, парче zhartysyn Солтустик zharty kөruge Bolado.
Astronomiyada "Жулдиз keskіnіnің zharyқtalynuy" Degen ұғym ornyna zhaltyrau ұғymy қoldanylady.
Zhaltyrau azayғan Saiyn baқylau Zhasa mүmkіn bolatyn zhұldyzdar Сана beredі изкуство.
Zhұldyzdy kartaғa 11 zhұldyzdyқ shamadan zharyқ barlyқ zhұldyzdar tүsіrіlgen.
Хипарх boyynsha zhұldyzdyң zharyқtylyғy əlsіz bolғan Saiyn onyң zhұldyzdyқ Shamas үlken депа Сана ұyғarylғan.
XIX ғasyr ortasynda aғylshyn астрономи Норман Pogson zhұldyzdyқ shamalardyң Модерен петобой kezdegі shkalasyn ұsyndy: Scale БЛП zhұldyzdyқ shamaғa өzgergende zhұldyzdardyң zhaltyrauy Хипарх esepteuі siyaқty zhuyқ shamamen 2.5 esege өzgeredі.
Zhұldyzdyқ shamanyң 5-ке өzgeruі zhұldyzdar zhaltyrauynyң 100 esege өzgeretіn kөrsetedі.
Bir zhұldyzdardyң kөp zhaltyrauy, ekіnshіlerіnің Ал zhaltyrauy Жулдиз zhayly naқty aқparat Bere almaydy.
Өte zharyқ Жулдиз үlken zharқyrauғa ите bolyp, bіraқ өte alysta ornalasuy mүmkіn, sondyқtan zhұldyzdyқ Chamas га үlken Bolado.
Zhұldyzdyң naқty zhaltyrauyn anyқtau абсолютна zhұldyzdyқ сама ұғymyn engіzedі.
Bir zhұldyzdar kүshtі, ekіnshіlerі əlsіz zharқyraydy.
Səule shyғarudyң қuatyn zharқyrau ataydy Dep.
Zharқyrau- bұl zhұldyzdan 1 sekundta bөlіnetіn tolyқ енергия.
Zhұldyzdardyң zharқyrauyn zhұldyzdyң barlyқ baғyt boyynda shyғaratyn енергия aғynyn kөrsetedі, өlshem bіrlіgі J \ с Немес вата.
Zharқyrauy өte zhoғary zhұldyzdar іshіnde Alyp zhұldyzdar zhəne асо Alyp zhұldyzdar Bolado.
Alyp zhұldyzdardyң temperaturasy 3000 K-4000 K Olard Кизил alyptar ataydy Dep.
Аса Alyp zhұldyzdar, mysaly, Бетелгейзе zharyқtyң eң қuatty kөzderіne zhatady.
Zharқyrauy eң tөmen zhұldyzdardy ergezheylіler ataydy Dep.
Zhұldyzdar Zherdegі belgіlі himiyalyқ elementterden tұrady, bіraқ protsenttіk қatysta zheңіl elementter sutegі променена basym хелий.
Zhұldyzdardan spektrі boyynsha olardyң zharқyrauyn, zhұldyzғa deyіngі қashyқtyқty, temperaturasyn, өlshemіn, onyң atmosferasynyң himiyalyқ құramyn, osіnen Aynalov zhyldamdyғyn, ortaқ auyrlyқ tsentrі aynalasynda қozғalu erekshelіkterіn bіluge Bolado.
Teleskopқa публикувал spektrlіk апарат zhұldyzdar zharқyrauyn tolқyn ұzyndyғy boyynsha гама zholaғyna tүsіrіp beredі.
Spectrum boyynsha zhұldyzdan қanday tolқyndaғy енергия keletіn zhəne onyң temperaturasyn baғalauғa Bolado.
37.Kүn- кун zhүyesіnің negіzgі obektіsі
Кун Zhүyesі - Kүnnen, такива Ain қozғalatyn 8 үlken planetadan (Меркурий, Шолпан, Gers, Қyzylzhұldyz, Esekқyrғan, Қoңyrқay, Уран, zhane Нептун), планета serіkterіnen на, myңdaғan kіshі planetalardan (asteroidtardan) shamamen 1011 kometadan zhane tolyp zhatқan meteorlyқ denelerden құralғan ғaryshtyқ deneler zhүyesі.
Kүnnen eң Alys ornalasқan planetaғa deyіngі ortasha қashyқtyқ shamamen 40 AB
Немес 6 милиарда. Км-ре teң.Kүn Ер tіrshіlіgіnde maңyzdy oryn alady.Ғalamsharymyzdaғy bүkіl organikalyқ dүnienің бар Болу tіkeley Kүnge baylanysty.Kүn тек zharyқ пени zhyludyң ғana қaynar kөzі bolyp қana koymay, sonymen қatar basқa да kөptegen енергия tүrlerіnің (mұnay, kөmіr, су де energiyalarynyң) alғashқy kөzі bolyp tabylady.
Кун keybіr halyқtardy Tabyn obektіsі bolyp kelgen.Ony eң kүshtі құdіret tұtқan.Kүnge arnap Kesene salyp, zhyr zhazyp, құrbandyқ shalғan.
Кун - кун zhүyesіndegі ortalyқ Дене bolyp sanalady, onyң Massassi кун zhүyesіndegі barlyқ denelerdің zhiyntyқ massasynan 750 ESE artyқ.
Sondyқtan кун кун zhүyesіnің massalar tsentrі қoynauynda ornalasқan.
Barlyқ 9 үlken планета Kүndі Ain dөңgelek derlіk орбита boyymen, БЛП baғytta қozғalady.
Olardyң orbitalarynyң БЛП-bіrіne қatysty kөlbeulіgі өte Ал.
Planetalardyң Kүnnen қashyқtyғy belgіlі БЛП zaңdylyққa baғynғan, yaғni kөrshіles orbitalardyң ара қashyқtyғy Kүnnen alystaғan Saiyn tүsedі изкуство.
Planetalar қozғalysynyң fizikalyқ қasietterіne baylanysty кун zhүyesіnің үylesіmdі ekі topқa bөlіnuі ғaryshtyқ denelerdің kezdeysoқ zhiyntyқ Emesa ekendіgіn kөrsetedі.
Barlyқ kіshі planetalar да үlken planetalar қozғalғan baғytta Kүndі Ain қozғalady, bіraқ olardyң orbitalary edәuіr sozylyңқy zhane еклиптиката zhazyқtyғyna kөlbeu ornalasady.
Kometalardyң kөpshіlіgі parabolaғa zhaқyn өte sozylyңқy орбита boyymen қozғalady.
Aynalov периоди milliondaғan zhylғa zhetedі.
Mұnday комета orbitalarynyң еклиптиката zhazyқtyғyna kөlbeulіgі Aluan tүrlі, Olar Kүndі Ain пътуват zhane kerі baғytta да қozғalady.
Шолпан променена Urannan basқa planetalardyң barlyғynyң өz osіnen Aynalov baғyty Kүndі Aynalov baғytymen sәykes keledі.
Уран орбита planetasynyң osі zhazyқtyғyna 98 ° kөlbeu ornalasқan, sondyқtan onyң aynalysy syrttay қaraғanda kerі bolyp kөrіnedі.
Шолпан planetasy kerі baғytta өte bayau aynalady.
Кун променена planetalar arasyndaғy қozғalys mөlsherіnің taraluy maңyzdy kosmogoniyalyқ sipattama bolyp esepteledі.
Кун Кун zhүyesіnің ortalyқ denesі - Жулдиз, yaғni қyzғan Gazda топка.
Ol өzіnің қoynauynan үzdіksіz енергия bөlіp shyғarady.
Кун betіnің kүshtі sәule taratuyna қaramastan, ол өzіnің zhoғary temperaturasyn saқtap қalady.
Кун zhүyesіnің қalғan denelerі - salқyn deneler.
Кун радиуси Zherdің radiusymen salystyrғanda Одан 109 ESE, ал kөlemі shamamen 1300000 ESE zor.Kүn Massassi да orasan zor.Ol Ер massasynan 330000 Esedi zhane onyң tөңіregіnde қozғalatyn barlyқ ғalamsharlardyң zhylpy massasynan 750 Esedi kөp.Kүndі baқylau өte saқ boludy қazhet etedі.Kөzdі өte tyғyz zharyқ sүzgіshpen қorғamay, Kүnge қarauғa bolmaydy.Tіptі zharyқ sүzgіshі бар bolғannyң өzіnde де Kүnge mektep teleskopymen қarauғa bolmaydy.Eң dұrysy teleskoptyң okulyarlyқ zhaғyna betіnde ак қaғazy бар ornalastyryp екран кун keskіnіn ekranda қarastyrғan dұrys.Kүndі baқylau ushin arnauly құrylymdy teleskoptardy-кун teleskoptaryn қoldanady. Kүnnің өz osіnen БЛП aynaluy екватор aymaғynda-25, ал Kүnnің polyusіne zhaқyn aymaғynda shamamen 30-Gers tәulіgіnde өtedі.Kүn ekvatoryndaғy syzyқtyқ zhyldamdyқ 2 км / s.6000 Чрез temperaturada кун газови tәrіzdes zaty kүyge enedі, әrі keybіr himiyalyқ elementterdің atomdary iondalғan bolady.Tereңdegen Sayin temperaturada өsedі де, добавете-bіrge iondalғan atomdar Сана artady.Sondyқtan да кун zatynyң negіzgі kүyі плазма Ал кун degenіmіz қyzғan plazmalyқ топка.
38.Қos zhұldyzdar.Zhaңa zhane асо Жана zhұldyzdar.
Құralsyz kөzge Mizar maңynan kөmeskі Жулдиз Alcor kөrіnedі.Alkor променена Mitsardyң bұryshtyқ ара қashyқtyғy 12 "shamasynda, ал olardyң syzyқtyқ ара қashyқtyғy shamamen 1.7 * 104 a.b..Bұlar optikalyқ қos Жулдиз, sebebі: Mizar Alcor променена Aspan kүmbezіne қatar proektsiyalanady , yaғni Olar baғytta kөrіnedі ОЛП, БЛП-bіraқ bіrіmen fizikalyқ tүrde baylanyspaғan.Eger Mizar Alcor променена ortaқ тегло ortalyғyn Ain fizikalyқ қos Жулдиз zhүyesіn құra қozғalsa, Фондация aynalys периоди 2 * 106 zhyl Болар edі.
Kosarlyқ- zhұldyzdar arasynda keң taraғan құbylys: Barsha zhұldyzdardyң zhartysyna zhuyғy қos Немес kүrdelі (eselі) zhүyelerdің құramyna kіredі.Mysal retіnde
Egіzder (Castor) zhұldyzyn alalyқ.Bұl zhүyede ара қashyқtyқ shamamen 100 AB, ал-Aynalov 600 пъти zhyl shamasynda.Kastordyң A zhane В zhuldyzdary өz kezegіnde қos zhұldyzdar.Bіraқ olardyң қosarlyғyn kөzben Немес fotosuretten baқylauda anyқtau mүmkіn Emesa, sebebі syңarlar бар bolғany astronomiyalyқ bіrlіktің bіrneshe zhүzdіk bөlіgіndey қashyқtyқta ornalasқan.Mұnday tyғyz zhұptardyң қosarlyғy тек olardyң spektrlerіn zertteu kezіnde ғana ayқyn спектър Bolado, Фондация syzyқtarynyң merzіmdі tүrde ekі syzyққa zhіktelіp, қosaқtalyp tұruy bayқalady.Bіz әr baғytta қozғalatyn zhұldyzdardyң spektrlerіnің қabattasuynan платен bolatyn қosyndy spektrdі kөremіz.
Zhiі tyғyz zhұptardyң қosarlyғyn olardyң zhyltyrauynyң periodty өzgeruіn zertteude ayқyndauғa bolady.Eger baқylaushydan қos zhұldyzdyң тегло ortalyғyna baғyttalғan baғyt орбита zhazyқtyғy maңynda өtse, Фондация baқylaushy tұtyludy, yaғni БЛП zhұldyzdyң ekіnshіsіn uaқytsha kөlegeyleuіn kөredі.Mұnday zhұldyzdar tұtylmaly қos zhұldyzdar Немес tұtylmaly aynymalylar DA
Kөptegen baқylaular nәtizhesіnde tұtylmaly aynymaly zhұldyzdyң zhyltyrau қisyғyn (grafigіn) saluғa bolady.Eger zhyltyrau върхове променили minimumyndaғy zhұldyzdyқ shamalardy salystyrsa, Фондация bіz zhyltyrau өzgerіsіnіңң amplitudasyn alamyz.Kөrshіles ekі masimum (Немес минимум) aralyғyndaғy uaқytty өlshep, zhyltyrau өzgerіsіnің периоди може tabamyz.Tұtylmaly aynymaly zhұldyzdardyң zhyltyrau қisyғyn Taldau arқyly zhұldyzdardyң bіrtalay maңyzdy fizikalyқ sipattamalaryn, mysaly radiustaryn anyқtauғa Bolado.
Әr tүrlі болница Emesa zhұldyzdardyң іshіnde өzderіne erekshe kөңіl audaratyndar Жана Жана zhұldyzdar zhane асо.
Shyn mәnіnde bұlar zhaңadan Платен bolғan zhұldyzdar Emesa, Olar bұryn bolғan да, zhyltyrauy Кенет өsuіmen өzderіne Nazar audartқan zhұldyzdar.
Жана zhұldyzdyң от alysy kezіnde Жулдиз zhyltyrauy bіrneshe tәulіkten bіrneshe ayғa deyіn uaқyt aralyғynda myңdaғan, milliondaғan ESE өsedі.Zhaңa Жулдиз retіnde қayyra от alғan zhұldyzdar да belgіlі.Қazіrgі mәlіmetter boyynsha Жана zhұldyzdar қos zhүye құramyna kіredі де, zhұldyzdardyң bіrіnің от alysy қos zhүyenі құraytyn zhұldyzdar arasynda затягане Алмас nәtizhesіnde Bolado.
Zhyltyrauy Кенет shamamen
-ge өsetіn асо Жана Жулдиз от alysy bұdan да keremet.Zhyltyrauynyң maksimumynda zhұldyzdyң sәule shyғaratyn betі baқylaushyғa sekundyna bіrneshe myң км zhyldamdyқpen zhaқyndaydy.Asa Жана zhұldyzdyң от Alys kөrіnіsі асо zhaңanyң қoparylushy Жулдиз ekenіn kөrsetedі.
Аса zhaңanyң қoparylysy kezіnde bіrneshe tәulіk іshіnde orasan преглед Energy -
J. bөlіnedі.Mұnday преглед қoparylystar Massassi кун massasynan bіrneshe ESE үlken zhұldyzdardyң evolyutsiyasynyң aқyrғy satysynda Bolado.
Аса Жана zhұldyzdartyң тек қabyғynyң қaldyғy ғana Emesa, sonymen қatar БЛП kezde қoparylғan zhұldyzdyң ortalyқ bөlіgіnің де қaldyғy tabylyp otyr.Mұnday "Жулдиз қaldyқtary" (lүpіldekter (pulsarlar) Dep atalғan) radiosәulenің Keremet қaynar kөzі bolyp shyқty.Alғashқy lүpіldekter 1967 zhyly ashyldy.
Keybіr lүpіldekterde sәule shyғaru impulsterіnің қaytalanu zhiіlіgіnің tұraқtylyғy Keremet: impulster
с Tang zhoғary dәldіkpen өlshengen dәlme-dәl teң uaқyt aralyқtarynda қaytalanyp tұrady.Ashylғan lүpіldekter bіzden bіrneshe zhүz parsekten aspaytyn қashyқtyқta ornalasқan.Bolzham boyynsha lүpіldekter- shapshaң өte МОН aynalushy, радиус от 10 km-ре zhuyқ, ал Massassi кун massasyna zhaқyn өte tyғyz Жулдиз.
Mұnday zhұldyzdar өte tyғyznyқtalғan neytrondardan құralғan да, неутронна zhұldyzdar т.н., както добре.
Неутрон zhұldyzdar өz өmіrіnің тек kіshіgіrіm bөlіgіnde ғana өzіn lүpіldek retіnde kөrsetedі.
Аса Жана zhұldyzdardyң от alysy sirek құbylysқa zhatady.Soңғy myңzhyldyқta bіzdің Жулдиз zhүyemіzde асо Жана zhұldyzdyң бар bolғany bіrneshe ғana от alysy boldy.Olardyң іshіnde mynaday үsheuі derektі tүrde anyқtaldy 1 054 вата
Torpaқ shoқzhұldyzynda, 1572 Jean-Касиопея shoқzhұldyzyndy, 1604 Jean-Zhylanbөktergen shoқzhұldyzynda.Bұl асо zhaңalardyң alғashқysyn-китайската Супер zhane zhapon astronomdary "қonaқ-Жулдиз" retіnde, ekіnshіsіn surettegen Тихо Брахе, Йоханес Кеплер Ал үshіnshіsіn baқylaғan.1054 zhane Е 1572 Е асо zhaңanyң zhyltyrauy Шолпан zhyltyrauynan asyp tүsіp, ол zhұldyzdar kүndіz де kөrіngen.Teleskopty oylap tapқaly bіzdің Жулдиз zhүyemіzde де БЛП БЛП асо Жана Жулдиз baқylanғan zhoқ.
39. Lүpіldeushі zhұldyzdar zhane неутронна zhұldyzdar.
Pulsar (казахски руски "lүpіlzhұldyz" Dep тези atauғa Bolado) tұraқty periodpen әlemge (Ер betіne deyіn) radiolyқ (радио пулсар) optikalyқ (optikalyқ пулсар) rentgendі (rentgendі пулсар) Немес gammalyқ (гама пулсар) импулс signalyn (aқparyn) tarқatyp tұratyn zhұldyzdy Дене.
Lүpіldekter - shapshaң өte МОН aynalushy, радиус от 10 km-ре zhuyқ, ал Massassi кун massasyna zhaқyn өte tyғyz Жулдиз.
Lүpіldekter radiosәulenің Keremet қaynar kөzі bolyp shyқty.
1967 zhyly қazanda Cambridge Кавендиш universitetі zerthanasy Антъни Хюиш professordyң 24 zhasar завършил қyzy студент Джослин Бел radioteleskopқa kelgen aқparlardy teksergen kezde keybіr dybys signalynyң өte tәrtіptі ekenіne Nazar audarady.
Olardyң периоди tұraқty bolyp, shamamen Bolado 1.337 секунди.
Alғashynda ол mұny bөgde ғalamsharlyқ "kіshkentay zhasyldar" (LGM) zhіbergen aқpar Болу mүmkіn esepteydі Dep.
Bіraқ bylayғy zharty zhylda ол bұl tүrdegі signaldardyң әrtүrlіsіn anyқtaydy.
Keyіn adamdar bұl tүrdegі Aspan Aspan құbylysyn zhaңasha denesіnің құbylysy retіnde Tanyp, atalғan zhұldyzdardy Pulsar (Lүpіlzhұldyz) ataydy Dep.
"Пулсар", "Kvazarlar", "Ғaryshtyң mikrotolқyndy nұrlanuy фон", "Zhұldyzara молекула" tөrteuі двадесетия ғasyrdyң 60 zhyldaryndaғy "tөrt astronomiyalyқ zhaңalyқ" esepteledі.
Антъни Хюиш професор pulsardy bayқaғany ushin 1974 zhyl физика Салас boyynsha нобелови лауреати syylyғynyң Болдън.
Al bұl zhұldyzdy shyndap alғash bayқaғan Джослин Бел boyzhetkennің Нобелова syylyғyn Алма қaluy қoғamda bіrshama Талас tuғyzғan bolatyn.Bіr ғazhaby 1967 zhyly Alyaskanyң zymyrannan қorғanu ortalyғynyң радар tіzgіndeushі қyzmetkerlerі keybіr lүpіldegen signaldardy bayқap, olardyң aspannan kelgenіn tұraқtastyrady.
Bұl bayқau Cambridge Кавендиш universitetі zerthanasyndaғy Pulsar lүpіlіn bayқaudan әldeқayda bұryn Bolsa да, bіraқ әskeri құpiya retіnde zhasyrylyp, тек XXI ғasyrda ғana zhұrtқa belgіlі Болдън.


text:
2018-09-24
«Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti
Düýedarçygyň ykdysady geljegi we ylmy çemeleşmeler
23.09.2018
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Maldarçylyk we weterinariýa institutynyň alymlary pudagyň hünärmenleri bilen bilelikde dürli oba hojalyk mallarynyň genofonduny saklap galmak, olary kesellerden goramak, öri meýdanlaryndan rejeli peýdalanmak boýunça barlaglary geçirýärler.
Düýedarçylyk babatda hem alymlar bilen fermerleriň hyzmatdaşlygy mallaryň tohumçylyk sypatlaryny gowulandyrmaga, güýçli nesil almaga we süýt alnyşyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir, ondan saglyga peýdaly agaran we çal alynýar.
Türkmenistanda arwanalar tohum ugurlarynyň bäşisi boýunça ýetişdirilýär. Olar süýt berijiligi, ýüňlüligi we beýleki sypatlary boýunça tapawutlanýarlar. Alymlar şol esasda önümçilik görnüşleriniň üçüsini saýlap aldylar.
Institutyň epizootologiýa bölümi täze biodermanalry, şol sanda ýerli çig maldan biodermanlary işläp taýýarlaýarlar we önümçilige ornaşdyrýarlar. Iri maldarçylyk hojalyklarynda geçirilýän ylmy-usuly okuwlarda institutyň hünärmenleri täze önümler we bejeriş şerişdelerini döretmekde dermanlyk ösümlikleriň ähmiýeti barada gürrüň berdiler. Institutyň alymlary oba hojalyk mallarynyň ýokanç we ýokanç däl keselleriniň öňüni almak üçin dürli weterinariýa dermanlaryny işläp taýýarladylar, şol sanda düýeleriň parazitar keselleriniň öňüni almak we olar bejermek üçin ulanylýan «Теyleresid-В» dermany işlenilip taýýarlanyldy, olaryň netijeliligi daşary ýurtlarda çykarylýan kybapdaş dermanlardan ýokarydyr. Häzirki wagtda derman önümçilige ornaşdyrylýar. Weterinarlar mallaryň ösüşine gowy ýardam edýän howpsuz biologic serişdäni döretmek boýunça ylmy barlaglary alyp barýarlar.
Institutyň weterinarlary iri düýedarçylyk hojalyklary bilen ýakyn hyzmatdaşlykda bolup, olardaky epizootologik ýagdaýy öwrenýärler, mallaryň ganyndaky dürli keseller babatda öňüni alyş barlaglary, möwsümleýin sanjym geçirýärler we bonitirowka işinde olara kömek berýärler. Ahal welaýatyndaky iri fermalaryň arasynda şahsy fermer Aman Guldurdyýewiň Gypjakdaky fermasyny görkezse bolar. Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň «Ahal» daýhan birleşigindäki ýene bir hojalyk Polat Kanaýewe degişli. Köpýyllyk ösümlik bolan ýandak düýeleriň esasy iýmidir, häzirki wagtda ony güýz-gyş aýlaryna taýýarlaýarlar. Bu gymmatly tebigy ösümligiň gorlary ýeterlikdir. Şol hojalyklaryň hersinde ýüz we ondan-da köp düýe saklanylýar, olaryň aglaba bölegi süýt, şeýle hem berhizlik et we ýüň almak üçin idedilýän inen mallardyr.
Hojalyklaryň kiçi sehlerinde dýe süýdi gaýtadan işlenilýär. Mysal üçin, Polat Kanaýewiň fermasynyň ýanynda çaly we agarany gaplamak boýunça «Gudratly içgi» söwda belgili kiçi kärhana hereket edýär. Ol önümçiligni giňeltmegi göz öňünde tutýar, çünki bu taýýar önüme isleg ýokary. Düýe süýdi mikroelementlere, A we B witaminlere, fosfora we kalsä baýdyr, ýüňi bolsa ýyly bolýar we ýokary gigroskopikligi bilen tapawulanýar.
Ýelena DOLGOWA /


text:
Iň täzeler
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
Siriýa (427)
Wednesday, 15 March 2017 20:57
Siriýada terrorçylykly partlamalaryň amala aşyrylmagyWritten by gyzyl
Tuesday, 14 March 2017 18:57
Astana gepleşikleriniň başlanmagyWritten by naseri
Sunday, 12 March 2017 16:33
Gasemi Siriýadaky terrorçylykly hüjümi ýazgardyWritten by naseri
Saturday, 04 March 2017 17:20
Demistura: Ženewa-4 gepleşiklerinde Eýran,Orsýet we türkiýe täsirli boldylarWritten by naseri
Friday, 03 March 2017 20:02
Abdullahiýan:terrorçylar ýoluň soňuna ýetendirler.Written by gyzyl
Monday, 27 February 2017 20:48
Türkiýe Siriýanyň Al-Bab şäherinde harby baza gurýar.Written by gyzyl
Thursday, 23 February 2017 18:42
Siriýa bilen Türkiýäniň arasynda uruş turmagy ahmaldyrWritten by naseri
Sunday, 19 February 2017 17:55
Siriýada parahatçylygyň berkarar edilmeginiň garşylanmagyWritten by gyzyl
Friday, 17 February 2017 20:48
Astana-2 gepleşikleriniň netijesiWritten by naseri
Monday, 13 February 2017 21:13


text:
Taýýarlanyş usuly:
Çopantelpegiň güllerinden bir çöpjagazy stakana goýmaly, 100ml gyzgyn gaýnak suwy üstüne dökmeli, garyşdyrmaly, 1-2 minut demini almana goýmaly. Günde 2-3 sapar ýyly görünüşde içmeli. Çöpjagaz stakanda köprak wagt demini alanynda çökündi döremegi ahmal.
Belleme:
Çopantelpegiň gülleri antiseptik, spazmatik we sowuklama garşy hökmünde ulanylýar.
15 sany bir saparlyk çöpjagazlar, her biri 2 gr.
Düzümi: Çopantelpegiň Gülleri
Saklama düzgüni: gury, ýagty ýerden goranan ýerde
Ýaramlylyk möhleti: 1ýyl


text:
Ernest Hemigueý
Ernest Hemingueý
(1899-1961)
Beýik amerikan ýazyjysy Ernest Miller Hemingueý XX asyr dünýä edebiýatyna iň uly täsir ýetiren ýazyjylaryň biridir. Onuň ömri dartgynly we tolgundyryjy wakalardan doly. Şonuň üçin ýazyjynyň ömri – onuň iň esasy eseri diýse bolar.
Ernest Hemingueý Illinoýs ştatynyň Ouk-Park şäherçesinde dogulypdyr. Ol örän zehinli çaga bolupdyr, tebigaty söýüpdir, eýýäm sekiz ýaşyndaka ähli ösümlikleriň, haýwandyr guşlaryň atlaryny ýatdan bilipdir, ýöne esasy ünsüni edebiýata gönükdiripdir. Okaýan wagty Ernest mekdep žurnallarynda hekaýalary we makalalary bilen häli-şindi çykyş edipdir, şol wagt eýýäm ýazyjy bolmagy göwnüne berk düwüpdir. Orta bilimini alanyndan soň, ene-atasynyň talap etmegine garamazdan, uniwersitete girmändir, Kanzas şäherine göçüp, «Star» gazetine işe giripdir. Ýazyjylyk ussatlygyny kämilleşdirmek üçin birnäçe wagt galamgär bolup işläpdir.
Hemingueý Birinji Jahan urşuna gatnaşmak üçin Gyzyl Ýarymaý birleşigine ýazylyp, Italiýa barýar. Uruşdan ýaralanyp gaýdýar. Amerikada gahryman kibi garşylanýar. Bu uruş baradaky ýatlamalara Hemingueý soň döreden birnäçe hekaýalarynda we «Ýarag bilen hoşlaşyk» atly meşhur romanynda ýüzlenýär. Watanyna dolananyndan soň «Toronto Star» gazetinde we «Cooperative Commonwealth» žurnalynda işleýär. 1921-nji ýylda ýazyjy birwagtky arzuwyny amala aşyrýar – Pariže gidýär. Bu ýerde Hemingueýiň ylhamy joşýar, ol her hepde «Toronto Star» gazetine täze hekaýa iberýär. Parižde ol F.S.Fitzjerald, Jeýms Joýs, G. Staýn ýaly ýazyjylar bilen tanyşýar. Ömrüniň bu döwri barada, birnäçe ýyl geçeninden soň, Hemingueý «Mydam ýanyňda galýan şagalaň» kitabynda gürrüň beripdir. 1926-njy ýylda çap edilen «Ine-de Gün dogdy» romany ýazyja uly üstünlik getirýär. Mundan soň Hemingueý yzly-yzyna «nusgawy» derejesine ýetjek eserlerini döredip başlaýar. «Aýalsyz erkekler» (1927), «Ýeňiji hiç zat gazanmaýar» (1933), «Kilimanjaronyň gary» (1936) hekaýalar ýygyndysyny, «Ýarag bilen hoşlaşyk» (1929), «Jaň kim üçin kakylýar» (1940) romanlaryny, «Goja we deňiz» (1952) powestini, «Bäşinji sütün» (1938) pýesasyny, «Afrikanyň ýaşyl baýyrlyklary» (1935) kitabyny okyjylar elden düşürmän okaýarlar.
Ýazyjy asyr bilen deň aýak basýar eken. Ispaniýada raýatlyk urşy başlanynda, Hemingueý ol ýere barypdyr-da, respublikanlaryň tarapyny tutup, faşistlere garşy göreşmäge kömek edipdir. Ikinji Jahan urşy döwründe-de ýazyjy çetde durmandyr, Karib deňzinde özüniň gämisinde nemesleriň suwasty gämilerini gözlemäge kömekleşipdir, Fransiýany, Belgiýany, Elzasy azat etmek üçin söweşlere gatnaşypdyr. Başga wagt bolsa Afrikada haýwanlary awlap, Kubada balyk tutup ýaşapdyr. 1949-njy ýylda ol Kuba göçýär. «Goja we deňiz» powesti üçin 1953-nji ýylda Pulitzer baýragyna, 1954-nji ýylda bolsa Nobel baýragyna mynasyp bolýar.
1961-nji ýylda ýazyjy pajygaly ýagdaýda aradan çykýar.


text:
Ýalan bilen Çyn Ýalan bilen Çyn ikisi Tirkeşip ÿola düşdüler. Ýomak atyp bir-birine Degişdiler, gülüşdiler. Ýalan diÿdi:- Ikimiziň Tirkesip barÿanmyz ÿalan! Çyn diÿdi:-Çynyňam çyny, Barÿan ahyr meniň bilen! Hemra Şirov.
Ýalan bilen Çyn
-
Farabi
10 years ago
- haha batyrgyz, beteý sen :)
eýýäm bir ýerini-hä dargadypsyň saýtyň. dur göreýin.
ýogsa-da hemra şirowyň hekaýaryny çagakam köp okaýadym. ýatladanyň üçin köp sagbol.
-
Batyrgyz
10 years ago
- Salam. Azajyk wagt tapdym yazmaga. Men birinji gezek bu yazyjyny okayan. Bashga goshgularam shunyn yaly bolsa onda okardym yene...
-
Farabi
10 years ago
- Men bilşime görä hemra şirow esasan çagalar üçin hakaýalar ýazýan bolmaly. ýa-da ýalňyşýanmy?
-
Batyrgyz
10 years ago
- Hemra Sirov, ol hazir kim, nirede?
-
Farabi
10 years ago
Hemra Sirov, ol hazir kim, nirede?
Şuny meniň hem bilesim gelýär.


text:
BMG-nyň adam hukuklary boýunça ýolbaşçysy Holokostyň pidalarynyň hatyrasyna geçirilýän matam güni eden çykyşynda anti-semitizmiň we jynsy, dini ýigrenjiň we diskriminasiýanyň ähli görnüşleriniň howpy barada ýatlatdy.
“Nazi režimi ýewreýleri, siganlary, slawýanlary we maýyp adamlary, syýasy dissidentleri, gomoseksuallary we beýlekileri sezewar eden sadistik zulumy propaganda, galplyklar we ýigrenjiň tutaşdyrylmagy arkaly yzly-yzyna öjükdirilipdi” diýip BMG-nuň adam hukuklary boýunça baş komissary Zeid Raad al Hussein 27-nji ýanwarda aýtdy.
Şeýle-de baş komissaryň beýannamasynda bilimiň anti-semitizme, jynsparazlyga we diskriminasiýanyň ähli görnüşlerine garşy göreşde esas bolup biljekdigi aýdylýar.
Holokostyň pidalarynyň matam güni 27-nji ýanwarda, sowet goşunlarynyň nasistleriň Auşwitz konslagerini 1945-nji ýylda azat eden senesinde halkara derejesinde bellenýär.
1933 we 1945-nji ýyllaryň aralygynda Germaniýanyň lideri Adolf Gitleriň Nazi partiýasy tarapyndan guramalaşdyrylan Holokost gyrgynçylygy zerarly alty million çemesi ýewreý we beýleki milletleriň millionlarça wekili heläk edilipdi. Ýewropada ýaşan her 10 ýewreýden ýedisi gyrlypdy.


text:
Qazir bizdiń qoǵamda qatygezdiktiń vırýsy bar. О́tkende reabılıtologterdiń konferensıasy ótip, sonda jer-jerden bastary qosylǵan dárigerlermen úzilis kezinde áńgimelesip turyp mynadaı jaıtty estidim. Bir dáriger aıtady: – Qoǵam múgedekterge óte qatal qaraıdy. Bizder kómektesip, kóńiline senim uıalatqan jastar JOO-larǵa túsip, stýdent atanýda. О́tkende alǵash ret anasynsyz jalǵyz ózi sabaqqa shyqqan qyzdy balalar sońynan qalmaı júrip mazaqtap, tas laqtyrypty. Biz jasyma, alǵashynda solaı bolady, keıin kózderi úırenip qoıady, dep jubattyq. Qolarbamen júrgender úshin qoǵamdyq oryndarǵa pandýstar salynǵan, al olardan múgedekter túgili saý adam qulaıtyndaı. Múgedekterge esh jany aýyrmastan, «bar» degen at úshin, esep berýge ǵana qoıyla salynǵan. Keıde bizdiń ortalyqqa keletin balalarǵa qarap, men qandaı uıatsyz adammyn, 12 múshem saý, júre alamyn, sóıleımin, qos janarym jaınap tur, sóıte tura ómirge ókpelep, anaý durys emes, mynaýym bolmady deımin. Qandaı uıatsyzdyq dep, balalaryma aýyrdym dep aıtpańdar, naǵyz aýyrǵandy kórgen joqsyńdar deımin.
Byltyr júre almaıtyn bir bala aıaǵyn basatyn jaǵdaıǵa jetkende tusaýkeser ótkizdik. Sonda jasóspirim óz betinshe 6-7 qadam jasady. Sol qadamdarǵa súmekteı bolyp terledi. Tamshylaǵan teri nansańyz aǵyp emes aý, quıylyp tógilip jatty. Qandaı qaırat! Álgi bala aýrý janyna batqanyna qaramaı erik-jigerimen enteleı alǵa adymdady. Júgirip ketpes, biraq júre alatyn bolady. Mine, sondaı eńbekpen ortaǵa oralǵysy kelgen janǵa qoǵamdaǵy qatygez jandar teris qaraıdy. Kúnderdiń kúninde ata-analary ómirden ketedi, sonda ol balalar ne isteıdi? Sondyqtan olardy bizdiń qoǵamǵa kiriktirý, áleýmettendirý máselesi týady. Al bala qıyndyǵyna tek ata-ana shydaıdy. Keıde tipti sonshalyqty taýqymetten olar da sharshap ketetin kezderi bolady.
О́tkende inim: – Men bireýlerge kómekteskim keledi, ne isteıin? – deıdi. – Onda alys aýyldan kelip reabılıtasıaǵa jatqan balalar bar, olardyń Astanaǵa keldik degen aty ǵana, qalany kórmegen, olar túgil jaǵdaılary joq áke-shesheleri de kórmegen, sondaı eki balany analarymen birge mashınaǵa otyrǵyzyp qalany aralat, «Báıterekke», «Han shatyrǵa», «Okeanarıýmǵa» apar, tek ortalyqqa tilhat tastap ket, – dedim. Tańerteń ketip, keshke qydyrtyp alyp kelgen baýyrym sóıleı almaıdy. Tamaǵyna tas tyǵylǵandaı. Qandaı qıyn taǵdyrly balalar, ata-analaryna qandaı aýyr edi, biz aqymaq ekenbiz, bardyń qadirin bilmeıtin dep erteńine ǵana kórgenin aıta aldy.
Ondaı balalar óte sezimtal, tipti psıholog, adamdardy kózqarastarynan-aq qaısynyń qandaı oımen qaraǵanyn rentgen apparaty tárizdi birden ańǵarady. Olardyń kózderinde «eger jýrnalıst bolsańyz myna qoǵamǵa aıtyńyzshy, jetkizińizshi, taǵdyrlary onsyz da júk artqan adamǵa osynyń bárin kóterý ońaı ma» degen oi jatady.
Qatygezdik vırýsymen qalaı kúresýge bolady? Múmkin ákimder men mınıstrlerge bir kún qolarbaǵa otyryp qala aralap kórýi kerek shyǵar. Al jalpy qoǵam, sizder men bizder túsinip, qabyldaý úshin ne isteýimiz kerek?
Halyq – dana. «Estigendi kóz kóredi» deıdi. Kóz kórdi, shoshynǵannyń bári aldyǵa kelgendeı. Jaqynda ǵana elimizdegi sport kanalynan «Erejesiz tóbelesti» kórsetti. Artynsha áleýmettik jeli betindegi qazaq eki jaryldy. Biri Habıb dep ólermendendi, bireýleri jaqtamady. Qalyń kópshilik ishinde jurtshylyqty oıǵa shaqyrǵan esti sózder de aıtyldy. Serkesózimen tanylǵan saıasattanýshy Erlan Saırov «Habıb úshin biraz jerge barǵanymyz da qyzyq...
Kóshpendide, túrikte, qazaqta salqynqandylyq, meıirimdilik, marhabat degen sezim birinshi turmaýshy ma edi? Bizdiń ulttyq psıhologıa synyp bara ma?», dese belgili jýrnalıst, erkin oıly Dúráli Dúısebaı «Habıb, Habıb!» dep ony qorǵashtap jatyrmyz. Jyǵylyp jatqandy tepkileý, býyndyrý, tóbesinen baltamen urǵandaı tópeleý de bizge jat. Qazaq «Itjyǵys» dep jyǵylǵandy ornynan turǵyzyp jiberip jekpe-jekke shyǵaratyn halyq edik» degen oıyn aıtqan.
Besiktegi balaǵa da jan terbeıtin áldı aıtyp aıalap ósiretin halyq búginde halyqtyq qasıetke jat qatygezdikti dáriptep, BAQ arqyly jurtshylyqqa, býyny qatpaǵan jasóspirimge kórsetip jatyrmyz. Balaǵa búgin jyǵylyp jatqandy tópelep urǵandy dáriptep otyryp qaıdan «sen izgi bol» dep aıta alamyz? Qatygezdik vırýsyn ózimiz taratyp, emin taba almaı júrmeıik.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»


text:
kurtga ak
Kurtga ak arassaja geyilmedik havarlashayyn. Baha 200 manat jañlashayyn galan zadam.Görmek Erkekler üçin goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 33x
trenažor
Turnik we dürli maşklar üçin. Ýagdaýy gaty govy. Original. Boýy gaty beýik. Gaty demirden.Görmek Erkekler üçin goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 111x
KRASOWKA
1100 sany bar. Hili gaty gowy. Ahli seriyasy bar. Gyssagly satylyar.Görmek Erkekler üçin goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 264x
Green hill barsofka
Turkden gelen 5 sany galdy hili gowyGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 101x
Satlyk taze Kimano baha 500 manat
Satlyk kimano uruşly sambo taze geyilmedik razmer 48 baha 500 manat Barmaksyz ellik Adidas yagdayy gowy taze yaly baha 200 manat Kappa ever last dakylmadyk- 100 man Skidka bar oñuşjak howlukmaç satyan Imo şu nomerdaGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 36x
Koynek
Satlyk 40 manat. 1 gezek geydim. Koynek yaşyl renkdeGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 281x
Jorap
1-2gezek geylenGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 172x
Amerikanyn egin eshik magazinlerinden galyndy egin eshikler
yeni uzyn brend erkek koynekleri geldi. sagat 18:00dan sonra habarlashyp bilersiniz.Görmek Erkekler üçin goşulan wagty 8 aý öň Gören adam sany 272x
Oglan kurtga:50m
Satlyk 3xl iki taraply,arassaja,alana ak hb futbolka bn shorty sovgatGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 332x
u.s.polo batnik
gornushleri barGörmek Erkekler üçin goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 268x
Real madrid we Barcelona galynja ýeñli switerlar.
Razmer:Rm- M; XL Barca- M; XL Diñe üsti Aşgabat şaher icine dostawka mugt. Yany bilen bilege dakylyany mugt.Görmek Erkekler üçin goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 454x
- 1


text:
Taýýarlanyş usuly:
Käkilik Oty bir çöpjagazy stakana goýmaly, 100ml gyzgyn gaýnak suwy üstüne dökmeli, garyşdyrmaly, 1-2 minut demini almana goýmaly. Günde 2-3 sapar ýyly görünüşde içmeli. Çöpjagaz stakanda köprak wagt demini alanynda çökündi döremegi ahmal.
Belleme:
Käkilik Otuny; üsgülewi gagyryndyrdyjy we ýumşadyjy serişdeler hökmünde, bronhit we pnewmaniýada rahatlandryjy hökmünde, newrit we radikulitlarda bolsa agryny aýyrdyjy hökmünde ulanylýar.
Düzümi: Käkilik Oty
Saklama düzgüni: gury, ýagty ýerden goranan ýerde
Ýaramlylyk möhleti: 2 ýyl


text:
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy boýunça Oba hojalyk toplumynyň edara binasynyň maslahatlar zalynda Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni mynasybetli “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi – ekologiýa abadançylygynyň mekany” atly halkara ylmy-amaly maslahat geçirildi. Forumy Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti gurady.
Türkmen paýtagtynda bu halkara maslahatyň geçirilmegi ýurdumyzyň tebigaty goramak ulgamynda wajyp meseleleri çözmekde Merkezi Aziýa sebitiniň we tutuş dünýäniň çäklerinde ekologiýa maksatnamalaryny hem-de taslamalaryny durmuşa geçirmekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmek boýunça eýeleýän möhüm ornunyň barha artýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi.
Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni 1972-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan döredildi we şondan bäri Ýer şarynyň köp ýurtlarynda giňden bellenilýär. Şol güne gabatlanylyp, Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinde ekologiýa bilimlerini wagyz etmek boýunça giň möçberli maslahatlar we amaly çäreler geçirilýär.
Ýurdumyzda geçirilen halkara maslahata daşary ýurtlardan köp sanly myhmanlaryň gatnaşmagy Türkmenistanyň iri halkara guramalar we ekologiýa ulgamynda dünýäniň ylmy-barlag merkezleri bilen hyzmatdaşlygynyň netijeli häsiýete eýedigine şaýatlyk edýär. Ýygnananlar hormatly Prezidentimiziň Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň daşky gurşawy goramak ulgamynyň işgärlerine iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyzyň Gutlagda belleýşi ýaly, biziň ata-babalarymyz ýaşaýşyň çeşmesi bolan tebigat bilen ylalaşykda ýaşamagyň özlerine mahsus bolan ýörelgelerini döredipdirler.
Halkara maslahatda edilen çykyşlarda ekologiýa çäreleriniň häzir Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniň täze ýagdaýyna, tutuş halk hojalygynda tebigatdan peýdalanmagyň düýbünden täze nusgasyna geçmek üçin esasa öwrülýändigi bellenildi.
Maslahatyň barşynda Türkmenistanyň halkara guramalary bilen bilelikdäki maksatnamalaryň we taslamalaryň çäklerinde, şol sanda bioköpdürlülik, howanyň üýtgemegi, suw serişdelerini aýawly saklamak we dolandyrmak, ýurdumyzyň aýratyn goralýan çäklerini ösdürmek, Hazar deňziniň kenar ýakasynda emeli adalary döretmek ulgamynyň çäklerinde ekologiýa ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygynyň dürli meselelerine bagyşlanan çykyşlar diňlenildi.
Silapguly GAROWOW,
S. A. Nyýazow adyndaky
TOHU-nyň talyby.


text:
Türkmenistan dünýäniň iň bir garaňky we deňleşip bolmajak ýurtlarynyň biri diýlip ykrar edildi.
Britaniýanyň Business Insider neşiri tarapyndan Transparency International guramasynyň ýyllyk hasabaty esasynda düzülen özboluşly reýtingde Türkmenistan Demirgazyk Koreýadan soň ikinji orunda goýulýar.
24-nji ýanwarda Transparency International guramasynyň çap eden Korrupsiýa indeksinde Türkmenistan, dünýäniň iň bir korrupsiýa çümen ýurtlarynyň biri hökmünde, 154-nji orny eýeledi.
Ýurtlaryň gysgaça häsiýetlendirmesinde aýdylmagyna görä, Türkmenistany 21 ýylyň dowamynda, 1985-nji ýyldan 2006-njy ýylyň aýagyna çenli ömürlik prezident Saparmyrat Nyýazow dolandyrdy. Emma bu ýurt, reýtingiň awtorlarynyň pikirlerine görä, ozalky prezidentiň 11 ýyl gowrak ozal ölendigine garamazdan, entegem açylmaýar.
Türkmenistan umytsyz garaňkylykda 33 ball alyp, birinjilikde Demirgazyk Koreýadan diňe bir ball yza galdy.
Türkmenistan reýtingde, Serhetsiz reportýorlar guramasynyň maglumatlary esasynda, metbugat azatlygy boýunça iň erbet ýurt hasaplanylýar.
Ýogsa-da, Türkmenistanyň häkimiýetleriniň Azatlyk radiosynyň iki habarçysyny we olaryň garyndaşlaryny tussagda saklaýandygyny hem ýatlatmak gerek.
Saparmämmet Nepesgulyýew eýýäm bir ýarym ýyl bäri bikanun derman serişdelerini saklamak aýyplamasy bilen türmede otyr. Hudaýberdi Allaşow we ejesi bolsa, nas saklamak aýyplamasy bilen, eýýäm iki aý bäri tussagda saklanýar.
Türkmenistan bilen Demirgazyk Koreýadan başga, reýtinge Belarus, Laos, Kuba, Liwiýa, Günorta Sudan, Butan we Kongo respublikasy hem girdi.
Demokratik ýurtlarda metbugat azatlygy we maglumat elýeterliligi bolaýmaly zat ýaly kabul edilýän hem bolsa, bu ýurtlarda ol örän seýrek duşýar diýip, Business Insider neşiri belleýär.