text:
Ulanyjy çekişme:Mr.pahyr
Salam, indi siz Türkmençe Wikipediýada. Goşant goşmakçy bolsaňyz ilki bilen ýörelgeler bilen tanyşmak ündelýär. Wikipediýada özgerişlik geçirip bilersiňiz.
Eger Wikipediýany öwrenmek isleýän bolsaňyz Ýardam sahypasyna serediň.
Türkmençe Wikipediýany ösdüreliň. --~~~~
--Rufet Turkmen (talk) 21:13, 23 aprel 2018 (UTC)
Maslahata çakylykEdit
https://tk.wikipedia.org/wiki/%C3%87eki%C5%9Fme:%C3%87a%C3%BDhana#T%C3%BCrkmen%C3%A7e_wikipedia_gyssagly_gerekli_men%C3%BDulary_maslahatla%C5%9Faly%C5%88 Geliň, Türkmençe wikipediany ösdürmek üçin zerur ädimleri maslahatlaşalyň. Hormatlamak bilen, --Ruhubelent (talk) 02:44, 22 iýul 2018 (UTC)
Ýardamyňyz gerekEdit
Mr.pahyr, Siz Wikipediýa ulanmakda gaty ussat birine meňzeýärsiňiz. Döreden syýasy partiýalar ýaly çylşyrymly şablonyňyz muňa güwä geçýär. Çakylyk eden maslahatyma gelseňizle, siziň kömegiňiz gerek.Türkmençe wikipediýa aýratyn zerrur bolan funksiýalary we şablonlary maslahatlaşalyň, siz döretseňiz? Men gowy bilmeýän beýle zatlar döretmegi. --Ruhubelent (talk) 12:43, 22 iýul 2018 (UTC)
citation needed Türkmençesini döredip biljekmisiňiz?Edit
Men döretjek boldum, başarmadym. Iňlisçe wikipediýadan bilýänsiňizä? Makalanyň belli bir sözleminiň soňuna ýerleşdirilýär, sitata gerekli diýip durýar. Bize hem şeýle bir bellik gerek. Sözlemiň soňunda salgylanma nomeri ýaly bolup dursa gowy bolardy.
+ Eger kyn görmeseňiz edil şo formatda "şahsy terjime" sitata şeklini hem döredeli. Şo şahsy terjime funksiýasy goýulan makalanyň depesine göni "Şablon:Şahsy terjime" şablony ýerleşdirilsin. Minnetdar. --Ruhubelent (talk) 08:54, 23 iýul 2018 (UTC)
- Ruhubelent bagyşla sözleme gowy düşünmedim öýdýärin. Seniň isleýän zadyň iňlisleriň en:Template:Citation_needed türkmençe görnüşimi? --Mr.pahyr (talk)
- Hawa, şo şablonyň Türkmençesi zerur diýdim.
- Ondan daşary ikinji teklibim şu: 1. Edil şo şablon ýaly ulanylýan emma "şahsy terjime" diýip durýan bir funskiýa döretsek we 2) şol sitata gerekli formatdaky "şahsy terjime" yşaraty goýlan makalalaryň depesine göni awtomatiki usulda "Şablon:Şahsy terjime" şablony ýerleşdirilse diýýän. Nähili görýäňiz? --Ruhubelent (talk) 14:11, 25 iýul 2018 (UTC)
- Men ýörelgeleri terjime edip ýörün iňlisçeden, bir seredip görüň Mr.pahyr. öz jemgyýetimiz bolup döredeli diýsek ýeterlik agza ýok. Türkmençe wikipediýa üçin öçürilmeli ýa ekstra goşulmaly ýörelge ýa kada bolsa şoňa görä maslahatlaşarys, başga agzalar gelse olaram goşular. Rufet kän bir Türkmençe bilenok öýdýän ýöne şonda-da oňa-da çakylyk etdim. Wikipediýa:Ýörelgeler sahypasynda şuwagt taýynlaýanlarym. 4-si ulanyşa ýetjek derejede taýyn --Ruhubelent (talk) 17:39, 25 iýul 2018 (UTC)
Sopranoman sahypasyEdit
Sopranoman sahypa barada maglumaty yazayyn doredilendigini.. Satuw pully mesele amala aşyrylyp maglumat yerlesdirilendigi barada informasiya bar..
Galantm Pul bilen maglumat yükleyan yok men Şol Sopranoman Sahypasyny döreden Şahsy Sahypamy özüm açdym eger jikme jik problemasy bar bolsa aydyn men düzedeyin


c: text/html

text:
Orsýetiň derňew komitetiniň metbugat-wekili patyşa Nikolaý ikinjiniň we onuň maşgala agzalarynyň mazarlaryndan alnan we gaýtadan barlanan galyndylaryň hakykydygynyň tassyklanandygyny mälim etdi.
Nikolaý Markiniň 11-nji noýabrda aýtmagyna görä, Orsýetiň Genetika boýunça baş institutynyň süňkleri barlap, geçiren DNK testleri “Nikolaý ikinjiniň köýnegindäki gan yzlarynyň barlaglaryndaky netijelerine” gabat gelýär.
1917-nji ýylda tagtdan agdarylan Nikolaý Romanowyň maşgalasynyň ýedi agzasy 1918-nji ýylda Ýekaterinburgda atylyp öldürildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nigeriýa 2014-nji ýylda “Boko Haram” tarapyndan alnyp gaçylan 200-den gowrak mekdep okuwçysynyň 82-siniň azat edilendigini aýdýar.
Okuwçy gyzlar ekstremist toparyň agzasy bolmakdagüman edilýän tussaglaryň azat edilmegi netijesinde ýesirlikden boşadylypdyr.
Hökümetiň 7-nji maýda ýaýradan beýanaty Çibok mekdep okuwçylarynyň bir gün ozal azat edilendigi baradaky habaryň ilkinji resmi tassyklanmasy boldy.
Emma beýanatda “Boko Haramyň” agzasy bolamakda güman edilýänleriň näçesiniň türmeden boşadylandygy aýdylmaýar. Nigeriaýanyň resmileri “Boko Haram” topary bilen gepleşiklere şweýsar hökümeti bilen Halkara Gyzyl haç jemgyýetiniň kömek edendigini aýtdylar.
Ýesirlikden boşadylan gyzlar2014-nji ýylyň aprelinde Çibok şäherindäki mekdepden alnyp gaçylan 276 gyzyň arasynda ogurlandy we ol gyzlaryň 57-si ýesirlikden gaçyp gutulmagy başardy.
Ýene bir 21 gyz bolsa, 2016-njy ýylyň oktýabrynda azatlyga goýberildi, 2017-nji ýylyň ýanwarynda birnäçe gyz gaçyp sypmagy başardy. Emma olardan ýene 113 gyz tapylmaýar.


text:
MAQSAT: «RÝHANI JAŃǴYRÝ» ulttyq jobasy aıasynda Ot men qýat dúleıin, jylqy baǵý mádenıeti arqyly kóshpeli ómir saltyn pash etetin túrkilik jazǵy SABATOI merekesin qalpyna keltirý men damytý; mereke barysynda halyq birligin nyǵaıtý, qazaqy etnografııalyq tanymdardy pash etý, salttardy, joralǵylar men rásimderdi jáne sporttyq saıystardy damytý ári nasıhattaý; elimizde týrızmdi damytýǵa alǵyshart jasaýǵa úles qosý.
Sabatoıdyń máni
Merekeniń bul ataýy qazaq halqynda umyt bolǵan, alaıda áli kúnge deıin sibirdegi kóshpeli ómir saltyn ustanǵan keıbir túrki jurttarynda qoldanysta.
Sabatoı – jaz maýsymynyń bastalýyna sáıkes keletin ári jazǵy tún toqyraýyna qabat atalatyn túrki merekesi. Bul merekeni búginde túrki halyqtarynyń ishinde tek qana saha jurty «Ysyah» ataýymen joǵary dárejede jańajyldyq mártebemen atap ótedi. «Sabatoı» sózin túrkilik basqa uly meıram ataýy «sabantoımen» shatastyrýǵa bolmaıdy – ol kúzgi Topyraq dúleıin pash etý merekesi.
Merekeniń tarıhı sıpaty
Sabatoı meıramynyń sovettik nusqasy da bolǵanyn umytpaýymyz kerek. Ol – shopandar toıy bolatyn. Maýsym aıynda qoı qozdap, sonyń nátıjesin shyǵaryp, shopandar sletin shaqyryp, máre-sáre mereke ótetin.
SABATOI meıramynyń mezgili
Merekeniń mazmuny
Sabatoı – ottoqsan atalatyn toqsan kún jazdy pash etý saltanaty; Ómirdiń kózi retinde Otqa pen Kúndi qurmetteý, Jaryqty qadyr tutý, ot pen sýdyń úılesimin tileý sharasy bolyp tabylady.
Ańyraqaı taýyndaǵy jartastaǵy petroglıftebeınelengen jazǵy maýsymdy baıqatatyn jaıylyp júrgen baspaq retinde osy jaz mezgiliniń beınesi bederlengen.
«Otamaly jaqsy bolsa - ot alǵansha,
Shóptiń shúıgindigi maldyń kúıliliginiń, adamnyń aýqattylyǵynyń kepili. Sol sebepti bul mereke jaılaý men egistiń shúıgin shyǵýynyń uly ǵurpy deýge bolady.
Jaz maýsymy toı men saltanatqa qolaıly ýaqyt.Saıyp kelgende Sabatoı meıramy Ot pen Sýǵa, Kúndiz ben Tún úılesimine qatysty barlyq sharalar men joralǵylardy, ǵuryptardy qamtıdy. Buǵan jamby atý, kókpar tartý, aıtys, altybaqan tebý sekildi qazaq mádenıetine sińisti búgingi salt-ǵuryptardyń,rásimderdiń barshasy da Sabatoıǵa sán beretin sharalar bolyp tabylady.
Sabatoıǵa orda úılerdiń qalashyǵy tán, taǵamdar jármeńkesi men sýsyndar sherýi laıyq.
Nyshandar
Sabatoı merekesiniń atrıbýttyq nyshandary meıramnyń sanaǵa sińisýin, qabyldanýyn tezdetedi ári onyń qadyryn arttyrady.
Torsyq – Sý dúleıiniń ydystyq belgisi, bul Uly dalanyń basty tirshilik kózi; sýsynnyń basty ydystarynyń biri.
Rásimder


text:
Semalt, CTA düwmeleriniň mejbury gollanmasyny açýar
Elektron söwda amala aşyrylanda, gözleg motorynyň görnükli bolmagy üçin web sahypasynyň mazmunyny optimizirlemek esasy häsiýetdir. Köp kompaniýalar SEO we beýleki sanly marketing strategiýalaryny netijeli ulanmak arkaly onlaýn üstünlik gazandylar. Mazmuny saýlamak we logotip optimizasiýasy ýaly aspektler web sahypasynyň SERP-lerde özüni alyp barşyny kesgitlemekde möhümdir. Google algoritminiň 2017-nji ýylyň ýanwar aýyndaky täzelenmesinden soň, Google-yň häzirki döwürde köp agram berýän faktorlary mazmunyň ýerlikliligi, ykjam dostlugy we ulanyjy tejribesi.
Ulanyjy tejribesinde “ Semalt Digital Services” -iň Müşderi Üstünlik Dolandyryjysy Maks Bell aşakdakylary maslahat berýär:
- Ulanyjynyň gözi üçin estetiki web dizaýny.
- Nawigasiýanyň aňsatlygy (esasy pikire).
- Ulanyjynyň niýetine ýa-da zerurlygyna degişli mazmun.
Bu faktorlara görä, web mazmuny ösdürilende web sahypasyny ulanmak tejribesi esasy alada bolmalydyr. Netijede, CTA meseleleri möhüm düwmeleri nirede goýmalydygyny göz öňünde tutmak üçin uly zerurlyk döredýär. Mysal üçin, herekete çagyryş düwmeleri. Bu düwme, bir adamy satyn almak, abuna ýazylmak ýa-da göçürip almak ýaly web sahypasynda möhüm meseläni ýerine ýetirmäge çagyrýar. CTA ýerleşdirmek aňsat iş bolup biler ýaly aşakdaky maslahatlary ulanyp bilersiňiz:
1. Epleme
CTA ýerleşdirilmegi web sahypasynyň dizaýnyna boýun bolmalydyr. UX CTA düwmesi bilen mümkin boldugyça estetiki bolup galmalydyr. Käbir dizaýnlar düwmäni bukjanyň üstünde, beýlekisi bolsa aşagynda goýmagy makul bilýär. Beýleki ýagdaýlarda uzyn web sahypasy sahypanyň ýokarky we aşaky böleginde CTA-ny öz içine alýar. Gysga web sahypalarynda hereket düwmesine jaň etmek üçin çäkli pozisiýalar bar.
2. Iş stoly we ykjam saýtlar
Januaryanwar täzelenmesine görä, Google web sahypasynyň ykjam dostlugyna has köp üns berer. SEO ýerine ýetirilende, iş stolunda däl-de, ykjam enjamda goşýan käbir dizaýn aýratynlyklary bar. Mysal üçin, mazmunyň uzynlygy. Gözleglere görä, köp iş stoly ulanyjylary aşaky ýerleşdirilen CTA düwmesini makul bilýärler. Şol bir gözlegde, esasanam CTA düwmesi sahypanyň ýokarsynda bolanda, ykjam enjamda CTA hereketini etmek aňsat bolýar.
3. Çep ýa-da sag tarap
Köp halatlarda (hemmesi bolmasa), çagyryş düwmeleri web sahypasynyň dogry tarapynda müşderilere hyzmat edýär. Görüş ýitiligine görä, bir alyjy, ulanyjynyň soňunda ýa-da ýokarky sag burçundaky sahypany basjakdygyny aýdýar. Bu dizaýn, ykjam web ösüşini amala aşyrýan adamlara goldaw berýär. Smartfonlarda menýulary çep tarapda ýerleşdirmegiň özboluşly aýratynlygy bar, bu sag tarapdaky düwmäni ýerleşdirmäge mümkinçilik berýär.
Netije
Elektron söwda bilen meşgullananyňyzda, web dizaýnynyň SEO we düwmäni ýerleşdirmegiň özboluşly taraplary möhüm rol oýnaýar. Gowy web sahypasy, sahypanyň esasy taraplary arkaly bir myhmany alyja öwürmegi başarmaly. Haçan-da bir myhman siziň baglanyşygyňyza bassa, AIDA prosesi (Üns beriň - Gyzyklanma - Isleg - Hereket). Bu amal, “Çagyryş-hereket” düwmeleri ýaly zerur düwmeleri goýýan ýerleriňizde size ýol görkezmelidir. CTA düwmeleri web sahypaňyzdaky görnükli ýerleri eýeläp biler. Bu ýerler sahypanyň içinde ýa-da ykjam ulanyjylar üçin amatly ýer ýaly ýerleri öz içine alýar. Göni göni däl interfeýs, SEO tagallalaryňyza zyýan berip, gymmatly traffigi ýitirip biler. Bu CTA ýerleşdiriş maslahatlaryny ulanyp, öwrülişikleriňiz ep-esli artyp biler.


text:
Syýahatçylyk we tebigat gözellikleri
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlary bilen ýurdumyzda syýahatçylyk ulgamyny ösdürmeklige uly üns berilýär. Syýahatçylyk Türkmenistanyň döwlet syýasatynda iň ileri tutulýan ugurlaryň biridir. Ýurdumyzyň durnukly ösüşleri dünýäniň köp ýurtlaryny özüne çekýär we ýurdumyza bolan gyzyklanmalary döredýär. Biziň ýurdumyzyň parahatçylygy söýüji halklary, dost-doganlyk gatnaşyklaryna uly sarpa goýýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyçlary esasynda, ýurdumyzyň goňşy we daşary ýurtlary bilen ykdysady, ylym-bilim, lukmançylyk, sport we syýahatçylyk ulgamlaryndaky halkara gatnaşyklary barha ösýär. Syýahatçylyk ulgamyny ösdürmekde örän köp işler amala aşyryldy. Ýurdumyzyň syýahatçylygy ösdürmekdäki iň bir gyzyklanma döredýän ugurlarynyň biri hem türkmen tebigatyna gezelençdir.
Türkmenistanyň özboluşly ajaýyp tebigaty dünýä halklaryny, alymlary, syýahatçylary we söwdegärleri gadym wagtlardan bäri hem özüne çekipdir. Olar türkmen sährasynda ýaşaýan adamlaryň durmuşy, tebigy täsinlikleri, ösümlik we haýwanat dünýäsi barada özlerinde galdyran täsirlerini beýan edipdirler. Häzirki döwürde dünýäniň köp döwletleriniň kitaphanalarynda saklanýan gadymy ýazgylarynda syýahatçylaryň we alymlaryň galdyran türkmenler barada maglumatlaryny görmek we okamak bolýar.
Ýurdumyzyň dag ulgamlary, düzlükleri, çägeli-çöllükleri - başga hiç ýerde duş gelmeýän täsinlikleri özünde jemleýär. Ülkämiziň haýwanat we ösümlik dünýäsi bu täsinlikleri has hem baýlaşdyrýan gözellikleriň biridir. Hatda öz raýatlarymyzyň köpüsi hem bu täsinlikler bilen doly tanyş däldir.
Ylmy ösdürmekdäki Hormatly Prezidentimiziň belläp beren ugurlary boýunça alnyp barylýan ylmy-barlag işleri, diýarymyzyň dürli çäklerini öz içine alýar, hut şonuň üçin hem dag ulgamlaryň, düzlükleriň we çägeli çöllükleriň jümmüşindäki tebigy gözellikleri we täsinlikleri bilen tanyşmak miýesser edýär. Türkmen sährasynyň ýaz paslyndaky tebigy hadysalary, al-elwan güllere bürenýän giň meýdanlary, olardan daş-töwerege ýaýraýan hoşboý yslary aklyňy haýrana galdyrýar, gözüňi dokundyrýar. Dag ulgamlaryndaky gözellikler, başyny bulutlara bürenip oturan beýik dag gerişleri, kert gaýalar, ajaýyp dereler, tektoniki hadysalaryň netijesinde böwsülip bölünen daglaryň arasyndan aýlawly ýollary ýasan dury we süýji suwly çeşmeleri göreni haýrana galdyrýar. Bu ýerde ösýän ösümlikler we haýwanat dünýäsi ýurdumyzyň biodürlüligini emele getirýär. Ösümlikleriň dürli ýaşaýyş şekilli görnüşleri, olaryň arasyndaky peýdaly dermanlyk, boýag, bezeg, ot-iýmlik, iýmitlik, şeýle hem ülkämiziň seýrek, gadymy we medeni ösümlikleriň ýabany kowumdaşlary biziň ýurdumyzyň ösümlik gymmatlyklaryny emele getirýär.
Türkmenistanyň günbatar-demirgazyk çetini emele getirýän, daş-töweregi çägeli-çöllükler bilen gurşalan Uly Balkan dagy, Köpetdagyň Günorta-Günbatar, Merkezi we Gündogar bölekleri, Gissar gerşiniň günorta-günbatar dag şahasyny emele getirýän Köýtendagy diýarymyzyň iň gözel ýerleriniň biridir. Olaryň her biri özboluşly tebigaty, ondaky ösümlik we haýwanat dünýäsiniň dürlüligi bilen tapawutlanýarlar. Ýurdumyzyň çöllüklerine, düzlüklerine we dag ulgamlaryna şeýle syýahatly ýollarynda türkmeniň milliligini görkezýän bedew atlaryny, düýelerini ulanylanda, syýahatyň has hem gyzykly we uly ähmiýetiniň boljakdygyny belläp geçmek gerek.


text:
-->
Gyrat - nagt
pul geçirimleri
Häzirki wagtda Türkmenistanda ilatymyza hödürlenýän bank hyzmatlarynyň sany yzygiderli artýar. Olaryň arasynda iň ýörgünlisi içki pul geçirimleri bolup durýar. Ildeşlerimiziň nagt görnüşinde pul serişdelerini bir welaýatdan başga welaýata aňsatlyk bilen ibermekligi üçin ýörite ulgam ýola goýuldy. 2009-njy ýyldan başlap, Türkmenistanyň "Halkbank" paýdarlar täjirçilik banky ilatymyza "Gyrat" nagt pul geçirimlerini hödürleýär.
Nagt pul serişdelerini geçirmek üçin raýat "Halkbankyň" merkezi edarasyna ýa-da islendik şahamçasyna öz raýatlyk pasporty, alyjy barada maglumaty we nagt pul serişdeleri bilen gelmeli. Bank işgäri ähli zerur resminamalary taýýarlaýar we geçirim dessine alyja gowuşýar. Eger-de alyjy 7 iş günüň dowamynda banka ýüz tutmasa pul serişdeleri yzyna geçirilýär we bu barada ugradyja telefon arkaly habar edilýär.
Biziň "Gyrat" nagt pul geçirimler hyzmatymyzdan peýdalanyň!
Habarlaşmak üçin 44-49-50 telefon belgisine jaň edip alyp bilersiňiz.


text:
Qostanaıda jylyna 45 myń tonna shoıyn quıatyn zaýyt iske qosylady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qostanaı oblysynda Reseıdiń «KAMAZ» jarııa aktsıonerlik qoǵamymen birlesip jylyna 45 myń tonna shoıyn quıatyn zaýytyn iske qosylady, dep dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıtse-mınıstri Marat Qarabaev Qazaqstan mashına jasaýshylarynyń ІH forýmynda osyndaı málimet aıtty.
«Sonymen qatar, Qostanaı oblysynda 2024 jyly Reseıdiń «KAMAZ» jarııa aktsıonerlik qoǵamymen birlesip jylyna 45 myń tonna shoıyn quıatyn zaýytty iske qosý josparlanýda. Odan qozǵaltqyshtar men kópir arqalyqtary jasalady. Sondaı-aq, júk tehnıkasyna arnalǵan jetekshi kópirlerdiń basty berilisterin shyǵaratyn zaýyt salynady. Onyń qýaty jylyna 65 myń dana buıym shyǵarýǵa múmkindik beredi. Bul jobalardyń bári tolyǵymen eksportqa baǵdarlanbaq», - dedi vıtse-mınıstr.
Sonymen qatar Marat Qarabaev Qaraǵandy oblysynyń Saran qalasyndaǵy shına jasaý jobasy iske qosylǵanyn eske saldy.
«Bul zaýyttyń jylyna 3,5 mln shınany shyǵara alady. Sonymen qatar, jaqyn arada óndiriletin komponentterdiń tizimin edáýir keńeıtý josparlary bar», - dedi vedomsto ókili.


text:
Hama şäherinde elektrik we aragatnaşyk liniýalary henizem kesik. Bu ýerde ýekşenbe gününden bäri harby operasiýa geçirilýär. Operasiýanyň dowamynda azyndan 100 adamyň öldürilendigi aýdylýar.
Çarşenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Siriýanyň hökümetiniň protestçileri zor bilen basyp ýatyrmagyny ýazgardy we prezident Başar al-Assadyň režimini adam hukuklaryny gödek bozmakda aýyplady.
Siriýada prezident Başar al-Assadyň režimine garşy protestleriň mart aýynyň ortalaryna başlanalay bäri, parahat ilatdan 1,700 töweregi adamyň öldürlendigini aktiwistler aýdýarlar.


text:
Ksi Ýingping Hytaýyň häzirki lideri Hu Jin Tao şu ýylyň ahyrynda häkimiýetden gidensoň, onuň ornuna geçjek kandidat hasaplanylýar.
Onuň soňky iki hepdäniň dowamynda jemgyýetçiligiň gözünden ýitirim bolmagy onuň saglyk ýagdaýynyň çynlakaý derejede ýaramazlaşandygy barada maglumatlaryň peýda bolmagyna sebäp boldy.
Geçen hepde Ksi Ýingping näbelli sebäbe görä ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton bilen-de duşuşygyny ýatyrypdy. Hytaýyň “Ksinhua” habar agentligi anna güni Ksi Ýingpingiň jemgyýetçilik çäresine gatnaşýandygyny görkezýän täze suraty çap etdi.


text:
Resmiler Pakistanyň günortasynda kiçi awtobusyň we kömür ýüklenen ýük ulagynyň çaknyşmagy zerarly azyndan 20 adam wepat bolandygyny we alty adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Ýerli polisiýa ofiseri Rahmatullah Solanginiň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, Sindh welaýatynyň Khairpur etrabynda 20-nji noýabrda bolan bu ýol heläkçiligine “güýçli duman” sebäp bolupdyr.
Polisiýanyň ýene bir resmisi Rab Nawaz pidalaryň sanynyň ýene köpelmeginiň ähtimaldygyny, sebäbi ýaralanan adamlaryň ýagdaýynyň agyrdygyny belledi.
Awtobusyň içindäki ýolagçylaryň arasynda çagalar hem aýallar bolupdyr.
Polisiýanyň aýtmagyna görä, derňewleriň netijesinde ulag sürüjileriň azyndan biriniň erbet howa şertlerinde çalt sürendigini anyklapdyr.
Pakistanda ýol hadysalary ýygy-ýygydan ýüze çykýar. Ulaglaryň tehniki näsazlyklary, sürüjileriň howpsuzlyk talaplaryny äsgermeýändigi sebäpli ýylda 5000-den gowrak adam heläk bolýar diýlip, hökümetiň statistik maglumatlarynda aýdylýar.


text:
ABŞ-nyň baş prokurory William Barr Russiýanyň Birleşen Ştatlaryň 2016-njy ýyldaky prezidentlik saýlawlaryna gatyşandygy boýunça derňewi alyp baran ýörite geňeşçi Robert Muelleriň derňewiniň mazmunyny 24-nji martda Kongrese hödürlär diýip, ABŞ-nyň habar serişdeleri maglumat berýärler.
22-nji martda Mueller 22 aýa çeken derňewiň netijeleri boýunça hasabatyny Barra hödürläpdi. Barr hem öz gezeginde, hasabat boýunça özüniň prinsipial netijesini “şu hepde soňy” hem Kongrese aýan edip biljekdigini aýdypdy.
Hasabatyň anyk haýsy bölümleriniň ilat köpçüligine ýetiriljekdigini Barr, Adalat Departamenti, Kongress we Ak Tam çözer.
Iki partiýanyň wekilleri-de hasabatyň doly görnüşiniň aýan edilmelidigini aýdýarlar.


text:
Aziýa ösüş bankynyň (AÖB) Türkmenistan boýunça direktorynyň wezipesine Si Si Ýo bellenildi diýip, bankyň resmi saýtynda habar berilýär.
Ol AÖB-nyň Türkmenistan babatdaky işlerine ýolbaşçylyk eder, bankyň hyzmatdaşlyk edilýän ýurt boýunça 2021-nji ýyla çenli döwri öz içine alýan strategiýasyny durmuşa ornaşdyrar.
Esasy üns ýurduň transport we energiýa pudaklarynyň mümkinçiligini ýokarlandyrmaga, şeýle-de saglygy saklaýyş, bilim we azyk önümleriniň howpsuzlygy meselelerine gönükdiriler diýip, habarda aýdylýar.
Ýo Kanadanyň raýaty we ylymlaryň doktory derejesi bar, ol AÖB-da 2000-nji ýyldan bäri işleýär, 2012-2017-nji ýyllarda bankyň Täjigistan boýunça direktory bolup işledi.
AÖB Türkmenistan bilen 2000-nji ýyldan bäri hyzmatdaşlyk edýär we ýurtda ykdysadyýeti dürlüleşdirmäge, sebitara gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam edýär.
1966-njy ýylda döredilen we garyp-gasarlygy ýok etmegi maksat edinýän AÖB 68 ýurtda işleýär we olaryň 49-sysy Aziýa-Ýuwaş okean sebitine degişli.


text:
Koronavırýs ókpe men júrek-qan tamyr júıesine áser etedi- reabılıtolog
ALMATY. QazAqparat- Koronavırýspen aýyrǵan naýqastar emotsıonaldy qıyndyqtarǵa ushyraýy múmkin. Bul týraly Almaty qalalyq №4 qalalyq emhanasynyń reabılıtology Aıgúl Soltanbek aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aıgúl Soltanbektiń aıtýynsha, aýrýdyń aldyn alý óte mańyzdy jáne bul úshin maska rejımin saqtaý qajet. Azamattar halyq kóp jınalatyn jerlerde maska kıip, olardy durys kııýdi ádetke aınaldyrýy qajet.
Sonymen qatar, ol aýrýǵa shaldyqqandardyń barlyǵy ońaltýdan ótýleri tıis ekenin tilge tıek etti. Tipti, dert jeńil ótse de.
«Jalpy alǵanda, ár naýqas saýyǵyp ketýi múmkin, bul úkim emes. Biz koronavırýstyń ókpe men júrek-qan tamyr júıesine áser etetinin jıi baıqaımyz. Sondyqtan ońaltý emdelý kezeńinde bastalady jáne shyǵarylǵannan keıin jalǵasady – emhanada nemese úıde. Ońaltýdyń qarsy kórsetilimderi bar, sondyqtan ár naýqas úshin naqty sharalardy emdeýshi dáriger anyqtaıdy. Siz aýyr aýrýdan keıin de saýyǵyp kete alasyz», - dedi dáriger.
Aıgúl Soltanbek naýqastadyń ókpesi 10% ǵana zaqymdalǵanymen, derttiń aýyr bolýy múmkin ekenin atap ótti.
«Dárigerler ókpeniń zaqymdaný dárejesine emes, aǵzanyń rezervine nazar aýdarady. Biz ókpeniń ǵana emes, basqa músheler men júıelerdiń zaqymdalýyn da emdeımiz», - dep tolyqtyrdy reabılıtolog.
Koronavırýs ınfektsııasynan keıin naýqastarda pnevmoskleroz men ókpe fıbrozy qaýpi joǵary bolady.
«Bizdiń emhana emdelýdiń úshinshi kezeńimen aınalysady, bul ókpeniń qalpyna kelý kezeńi. Saý kúıde olar serpindi jáne dem alatyn bolýy kerek, al fıbroz kezinde tyrtyqtar paıda bolady, sondyqtan reabılıtolog dárigerler jeke em taǵaıyndaıdy», - dedi ol.
Ókpeniń jumysyn jaqsartý jáne qandaǵy otteginiń qanyqtylyǵyn kóterý úshin emhanada tynys alý keshenderi men deneshynyqtyrýdyń arnaıy baǵdarlamalary jasaldy.
Reabılıtolog dáriger Almaty turǵyndaryn vaktsınalaýǵa shaqyrdy.
«Vaktsınalanǵan adamnyń aýrýy áldeqaıda jeńil. Mundaı naýqastardyń ımmýndyq júıesi jumylýǵa qabiletti jáne tezirek saýyǵýǵa yqpal etedi. Vaktsınalar ımmýnıtetti tómendetpeıtinin, kerisinshe ony kóteretinin bilgen jón. V tobyndaǵy vıtamınder men amınqyshqyldar da deneni qalpyna keltirýge kómektesedi», - dedi spıker.


text: Dawudyň dogasy.17 Eý Ýehowa, ýalbarýaryn, adalaty dikelt!Dady-perýadymy eşit,Ak ýürekden edýän dogamy diňle+.2 Maňa adalatly höküm çykar+,Gözleriň dogry işlerimi görsün.3 Gijelerine ýüregimi barladyň+,Meni arassaladyň+.Erbet niýetimiň ýokdugyny gördüň,Dilim bilen günä etmändigimi bildiň.4 Nesihatyňa gulak asdym,Beýlekiler ýaly talaňçylaryň ýolundan ýöremedim+.5 Meni öz ýollaryňdan ýöret,Büdremez ýaly kömek et+.6 Eý Alla, saňa dileg edýärin,Jogap berjegiňi bilýärin+.Aşak egil-de, sözümi diňle, dilegimi eşit+.7 Gudratly işleriň arkaly wepaly söýgiňi göreýin+.Eý Halasgärim! Senden pena gözleýänleriSaňa garşy gidýänlerden goraýarsyň.8 Meni gözüň göreji deý gora+,Ganatlaryň astynda gizle+.9 Maňa topulýan erbetlerden,Meni gaban duşmanlardan gora+.10 Olaryň ýüregi gatady,Dili haýbatly gepleýär.11 Daşymyzy gabaýarlar+,Ýykmak üçin pursat gözleýärler.12 Olar awyny tüýt-müýt edýän ýolbars kimindir,Bukuda peýläp ýatan arslan kimindir.13 Eý Ýehowa, aýaga gal!Olar bilen söweş+, olary ýok et.Gylyjyň bilen duşman elinden halas et.14 Eý Ýehowa, nebsine çapýan,Harsydünýä adamlardan gora+.Olar ýagşy zatlaryňdan* peýdalanyp+,Ogullaryna miras galdyrýarlar.15 Men bolsa halal ýaşap, seni razy ederin*,Her säher huzuryňda oýanyp şatlanaryn+.


text:
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda 2021-nji ýylyň alty aýynda 811 müň 407 tonna awtomobil ýangyjy öndürildi we sarp edijilere iberildi. Bu barada Türkmenistanyň nebit-gaz pudagynyň elektron gazetinde çarşenbe güni habar berildi.
Habarda bellenilişi ýaly, bu görkeziji bellenilen meýilnamadan 144 müň 813 tonna artykdyr.
Häzirki wagtda TNGIZT-niň çäklerinde çig malyň gaýtadan işlenişini çuňlaşdyrmak we goşmaça gymmaty bolan eksport önümleriniň görnüşini giňeltmek üçin dürli desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar.
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy Türkmenistanyň iň iri kärhanasy bolup, öz göwrümi boýunça nebiti gaýtadan işleýän öňdebaryjy konsernlerine gabat gelýär. TNGIZT-niň düzümine iki zawod, köpsanly nebit bazalary we ýangyç guýujy beketler girýär.


text:
Minskde 8-nji oktýabrda bolan gepleşiklerde Türkmenistanyň we Belarusyň prezidentleri iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň özara bähbitli ugurlaryny kesgitlediler. Hususan-da, prezident Berdimuhamedow Belarusda öndürilýän ulag we tehniki serişdeleri has köp satyn almak planlaryny yglan etdi, prezident Lukaşenko “pilotsyz uçar komplekslerini” satmak barada Belarus bilen Türkmenistanyň arasynda gepleşikleriň gidýändigini mälim etdi. Azatlyk Radiosy Belarusda öndürilýän pilotsyz uçar kompleksleriniň nämedigi bilen gyzyklanyp, minskli harby bilermen Alýaksandr Alesin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Pilotsyz awiasiýa kompleksleri näme?
Alýaksandr Alesin: Pilotsyz awiasion kompleksler, bu distansion, ýagny uzakdan dolandyrylýan, ýa-da ýörite programma boýunça uçýan apparatlardyr. Olaryň ulanylyş maksatlary içinde oturdylan apparatura bagly bolýar. Eger şeýle uçarlara radiolokasion aňtaw enjamlary, optiki aňtaw enjamlary we ýörite şöhleli aňtaw serişdeleri oturdylsa, bu uçar potensial duşmanyň bölümleriniň we tehnikasynyň ýerleşýän ýerlerini anyklamak we bu maglumaty ştaba ýetirmek hem-de artilleriýa-top oduny korrektirlemek üçin ulanylyp bilinýär.
Sürüjisiz uçarlara ekin meýdanlarynyň ýagdaýyna, ýangyna garşy howpsuzlyga gözegçilik etmek üçin niýetlenen enjamlar oturdylsa, ony hojalyk maksatlary üçin hem ulanyp bolýar. Pilotsyz uçarlary döwlet serhetlerine gözegçilik etmek üçin hem ulanyp bolýar. Şeýlelikde pilotsyz uçarlary içinde oturdylan enjamlara görä, dürli ugurlarda ulanyp bolýar.
Belarusda şeýle uçarlaryň korpuslary, ganatlary ýaly detallary birnäçe zawodda öndürilýär, emma [bu uçaryň] örän inçe we tehniki taýdan ýokary çylşyrymlylyga eýe bolan apparaturasy, esasan, daşary ýurtlardan satyn alynýar. Sebäbi şeýle enjamlary biz häzirlikçe öndürip bilmeýäris.
Azatlyk Radiosy: Belarus öz pilotsyz uçarlaryny kime satýar we olara harby tehnikanyň halkara bazarynda talap nähili?
Alýaksandr Alesin: Men Kubanyň, Wetnamyň, Gazagystanyň gyzyklanma bildirendigini bilýärin. Şeýle-de ýarag öndüriji dünýä liderleri ABŞ, Orsýet, Ysraýyl we Fransiýa ýaly ýurtlar bilen syýasy sebäplere görä, iş salyşmak islemeýän ýurtlaryň ençemesi Belarusyň önümlerine gyzyklanma bildirýär. Sebäbi ýarag söwdasy käbir syýasy borçnamalary hem göz öňünde tutýar. Önümleriň bahasy hem rol oýnaýar. Arap döwletleriniň ençemesi Katar, Birleşen Arap Emirlikleri we Saud Arabystany hem ýaraglaryň dürli görnüşleri boýunça Belarus bilen işleşmäge ýykgyn edýärler.
Azatlyk Radiosy: Belarus metbugatynyň ýazmagyna görä, Minskde geçirilen türkmen-belarus gepleşiklerinde Alýaksandr Lukaşenko Belarusyň pilotsyz uçarlaryny diňe bir satman, olaryň “geljekde Türkmenistanda bilelikde öndürilmegini guramaga” hem taýýardygyny aýtdy. Bu agzalýan iki ýurt üçin näderejede bähbitli bolup biler?
Alýaksandr Alesin: Bu Belarus üçin bähbitli bolar, sebäbi köp mümkinçilikli täze bir bazara gadam basmaga ýol açýar. Türkmenistan üçin, harby maksatly önümleri daşardan satyn alman, özünde has köp öndürmek ykdysadyýetiň tehniki derejesini ýokarlandyrmak üçin bähbitli bolup biler. Belarus özünde öndürilýän iri detallary Türkmenistana eltip, taýýar önümi şol ýerde ýygnamagy ýola goýup bilse, Türkmenistan Günbatar ýurtlarynda öndürilýän ýörite gurallary, öndüriji ýurtlardan göni satyn alyp, hem transport, hem senagat taýdan çykdajylarynyň möçberini azaldyp bilerdi. Üstesine, önümçilikden gelýän salgytlar ýurduň ykdysadyýetine siňerdi we milli hünärmenleriň taýýarlanmagyna mümkinçilik döräp, Türkmenistanyň ykdysadyýetinde täze bir pudak emele gelerdi.
Azatlyk Radiosy: Belarusda öndürilýän pilotsyz uçarlaryň bahasy näçe?
Alýaksandr Alesin: Bahasy dolandyryjy kompleksiniň düzümine bagly, Günbatardan satyn alynýan apparaturanyň näçe inçe we çylşyrymly boldugyça, uçaryň bahasy hem ýokary galýar. Umuman aýdylanda, bahalar onlarça müňden başlap, ýüzlerçe müň dollara çenli ýetýär.


text:
Foto: Ashyq derekkóz
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Shyǵys ekonomıkalyq forýmynyń plenarlyq otyrysynda, Aýǵanstannan keletin qaýip pen qater týraly aıtty.
– Meniń oıymsha, bul elden qaýip pen qaterdiń keletini anyq. Amerıka ketkennen keıin ol elde quny 85 mıllıard dollardan asatyn eń zamanaýı qarý-jaraq qaldy. Bosqyndardyń seıilý qaýpi bar, – dedi Toqaev.
Onyń sózinshe, mundaı "názik" máselede Qazaqstan Reseı men ujymdyq qaýipsizdik kelisimi uıymyna múshe eldermen birdeı pikirde.
– Aýǵanstan burynǵydaı bolmaıtyny anyq. Elge jańa júıe endi. Bul júıeniń uzaqqa baratyny da anyq. Talipter barlyq memleketpen dostyq qarym-qatynasty kózdeıtinderin aıtty. Dese de biz saq bolýymyz qajet. Jaqyn kúnderi bizdiń eldi panalyǵysy keletin bosqyndar kóbeıýi múmkin. Bul bizge úlken qaýip tóndirý múmkin, – dedi ol.
15 tamyzda Talıban uıymy Kabýlǵa kirip, Aýǵanstanda ústemdigin ornatqan. Eldegi jaǵdaı AQSh áskerı qyzmetshileri shyǵaryla bastaǵannan keıin shıelenise tústi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Türkmen halk döredijiliginden (folkloryndan)
SANAWAÇLAR (1)
Sanawaçlar – şahyrana halk döredijiliginiñ, esasan hem çaga durmuşy, çaga oýunlary bilen baglanyşykly aýdylýan (sanalýan) bentler, goşgulardyr.
Sanawaçlaryň esasy hyzmaty çagalary terbiýelemekden, olaryň ýatkeşligini we söz baýlygyny artdyrmakdan ybaratdyr. Bu gysga setirlerdäki sözler we sesleriň özara sazlaşygy olaryň ýatda galmagyny ýeňilleşdirýär.
Sanawaç eşitmek, öýkünmek we gaýtalamak ýoly bilen çagaň hakydasyna ornaşýar, ýatkeşligini berkidýär, aňyny ösdürýär we ruhy dünýäsini baýlaşdyrýar.
Käbir oýun sanawaçlarynda düşnüksiz sözler duş gelse-de, olar şahyrana akgynlygy gazanmak maksady bilen ulanylypdyr we çaga aňyny ösdürýän, dünýä garaýyşyny giňeldýän owadan mazmuna agram salnypdyr.
Käbir saýlanan oýun sanawaçlary:
Çymçyk, çymyldyryk, sen gal, sen çyk ….
—
Öwek-öwek, towşan döwek, bilbil saýrar, sesi ýaýrar,
Derýa akar, suwun çeker, çekdi kömür, çek aýak.
—
Öweleme-döweleme bi düşdi, meýdana kişmiş düşdi,
Meýdanyň agaçlary, şaň-şaň eder guşlary,
Çeper çekdi-çekmedi, gizil güle do…laş…dy.
***
Çagalara bäş barmagyň adyny öwredýän sanawaç:
Başam barmak baş getir,
Suýem barmak suýt getir,
Orta barmak ot getir,
Ogulhajat ok atar,
Külbikejik kül atar.
***
Çagalara sanlary öwretmek üçin aýdylýan sanawaç:
Birde – baý, ikide – laý, üçde – taý, dörtde – gaý, bäşde – maý,
Altyda – aý, ýedide – ýaý, sekizde – saý, dokuzda – doý, onda – goý.
*******


text:
Ispan «Willarealy» Ýewropa ligasynyň finalynda iňlisleriň «Mançester Ýunaýtedini» ýeňip, taryhda ilkinji gezek ýaryşyň ýeňijileri bolmagy başardylar.
Duşuşyk Polşanyň Gdansk şäherinde geçirildi. Oýnuň esasy wagty 1:1 hasabynda tamamlandy. 11 metrlik jerime urgy tapgyrynda iki klubuň oýunçylary 22 urgy ýerine ýetirdiler. Şolardan 21-si dürs ýerine ýetirildi. Emma «Mançester Ýunaýtediň» derwezewany Dawid De Hea öz 11 metrlik jerime urgusyny geçirip bilmedi, netijede «Willareal» 11:10 hasap bilen üstün çykdy.
«Mançester Ýunaýted» we «Willareal» özara bäşinji gezek duşuşdylar. Olaryň deslapky dört duşuşyklary 0:0 hasabynda tamamlandy. Ispan klubunyň tälimçisi Unai Emeri Ýewropa ligasynda dört gezek ýeňiş gazanan ilkinji tälimçi boldy. Ondan öň, ol «Sewilýa» bilen bu ýaryşda üç gezek ýeňiji bolupdy.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzda gurlan hem-de sebitde deňi-taýy bolmadyk Söwda we dynç alyş, işewürlik merkezlerinden hem-de döwrebap ýaşaýyş jaýlaryndan ybarat, «Aşgabat» diýlip atlandyrylan binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Taslama Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylda gol çeken Kararyna laýyklykda, “Beýik bina” hususy kärhanasy tarapyndan amala aşyryldy.
Abadanlaşdyrylan ýerleri, ýollary we ýanýodalary, estakada köprüsini, çüwdürimleri, çagalar üçin oýun meýdançalaryny, emeli akabany hem-de ugurdaş gök zolaklary özünde jemleýän toplum Tähran köçesiniň ugrunda bina edilen birnäçe desganyň jemi bolmak bilen çäklenmän, eýsem, sazlaşykly gurlan binagärlik toplumydyr.
Täze desganyň eýeleýän meýdany, şol sanda onuň abadanlaşdyrylan çäkleri 8 gektara barabardyr. Bu ýerde 4 gatly söwda-dynç alyş merkezi, 6 gatly işewürlik merkezi hem-de döwrebap ýaşaýyş jaý toplumy, toý dabaralaryny geçirmek üçin 800 orunlyk iki gatly zal bar. Toplumyň düzümine 708 orunlyk ýerasty awtoduralga, awtoýuwalga hem-de ýeňil awtoulaglara hyzmat edýän merkezler, kafe, inženerçilik desgalary, suw çüwdürimi, estakada köprüsi, uzynlygy 309 metr bolan emeli akaba girýär. Şeýle hem seýilgäh zolagy döredilip, gül ekilen aýmançalar guruldy, oturgyçlar we çyralar bar.
Girelgesi we çykalgasy bolan, estakada görnüşinde gurlan ýol türkmen paýtagtynyň täze gözelligine alyp barýar.
Ulag ýolunyň gurluşynda öňdebaryjy inženerçilik-tehniki işläp düzmeler ulanylyp, onda uly ýük göterijilik, ýurdumyz üçin häsiýetli bolan howa we geologiýa şertleri nazara alyndy. Tutuş toplumyň, şol sanda köpriniň ýokary seýsmiki durnuklylygy üpjün edilip, olaryň gurluşy Rihteriň şkalasy boýunça 9,5 balla çenli bolan ýertitremelerinde saklanmaga ukyplydyr.
Estakada köprüsiniň uzynlygy 1320 metre, ini 18 metre barabardyr. Şeýle hem pyýadalar üçin ýodalar bar.
Ýoluň örtügi üçin ýokary hilli asfaltbeton ulanyldy we bu tutuş ýoluň örtüginiň ygtybarlylygyny hem-de durnuklylygyny üpjün eder hem-de sesleriň pesliginiň we şöhleleriň ýokary koeffisiýentiniň hasabyna ýol hereketiniň howpsuzlygyny artdyrar.
Köpriniň ýanaşyk ýerleri döwrebap tehnologiýalary ulanmak arkaly abadanlaşdyryldy we bagy-bossanlyga büreldi. Şeýle hem bu ýerde çäkleri yşyklandyrmak boýunça işler geçirildi. Töwerekdäki çyralar ýananda bu ajaýyp desga gijelerine başga keşbe eýe bolýar.
Bu ýerde oturdylan 3D Led ekranda milli Liderimize bu merkeziň tehniki ölçegleri, häsiýetnamalary we tapawutly aýratynlyklary barada maglumat berýän wideofilm görkezildi.
Bir söz bilen aýdylanda, söwda merkeziniň 65 müň inedördül metrden gowrak çäginde dürli dükanlaryň 240-dan gowragy, supermarket, bedenterbiýe hem-de medeni-sagaldyş toplumy, kafe we fud-kortlar, gözellik salonlary we dellekhanalar, çagalar üçin oýun meýdançalary, bilýard, bouling, kinoteatr, buzly meýdança, dynç alyş we attraksionlar bölümi bu ýere gelýänlere gapylaryny giňden açdylar.
Вabaranyň çäklerinde türkmen Lideriniň hem-de daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşmagynda bäsleşigiň jemleri jemlenildi we sylaglamak dabarasy geçirildi. Döredijilik bäsleşiginiň şertlerine görä, ýaryşyň jemleýji tapgyryna çykan Söwda-dynç alyş merkeziniň dükanlarynyň birinde satuwa goýlan iň gymmat bahaly haryt ýa-da awtomobil görnüşindäki baýraga mynasyp bolýar. Awtosalonda geçirilen bijäniň netijesi boýunça ýeňiji döwrebap awtoulaga mynasyp boldy.
Döwlet Baştutany söwda-dynç alyş merkezinden çykyp, täze ýaşaýyş jaý toplumyna tarap ugrady. Ýaşaýyş toplumy 11 gatly iki binadan, 14 gatly iki binadan hem-de 17 gatly bir binadan ybaratdyr.
124 öýli jaýda üç, dört we ýedi otagly, ähli amatlyklary bolan öýler ýerleşýär. Şolarda giň myhman otaglary, ýatylýan rahat otaglar, döwrebap durmuş tehnikasy bilen üpjün edilen aşhanalar, eýwanlar hem-de kömekçi jaýlar bar. Awtoulaglar üçin ýerasty duralga hem ýaşaýjylaryň ygtyýarynda.
Şeýle hem ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy we bezeg aýratynlyklary häzirki zaman talaplaryna doly laýyk gelýär. Ýaşaýyş jaýyndaky öýleriň we otaglaryň hemmesi ýaşaýjylaryň sargytlary esasynda amala aşyryldy. Ýeri gelende aýtsak, bu ýerdäki käbir öýleriň meýdany 639 inedördül metrden gowrakdyr.


text:
19 Tamyz, 2019 Aımaqtar
Qýanyshbek Ysqaqov, Qyzylorda oblysynyń ákimi: Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa bar kúshimdi salamyn
Bizdiń endigi mindet – aımaqta bastalǵan jumysty qarqyndy damytý.
Ákimdermen suhbat serııasy odan ary jalǵasýda. Sonymen, Qamshy.kz agenttiginiń kezekti qonaǵy – Qyzylorda oblysynyń ákimi Qýanyshbek Dosmaıyluly Ysqaqov.
– Prezıdent Toqaev qazirgi ýaqytta ákimderge erekshe talap qoıdy. Ákimderdiń halyqqa jaqyn bolýyn eskertti. Bıýrokratııadan arylý kerek ekenin aıtty. Al Siz ákim retinde halyqqa qanshalyqty jaqynsyz?
– 15 shildede Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimettiń keńeıtilgen májilisi ótti. Májiliste Memleket basshysy Úkimetke jáne aımaq basshylaryna halyqtyń tabysyn kóterip, ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan toǵyz mindetti júktedi.
Shyn máninde, bul – óte mańyzdy tapsyrmalar. Búgingi kúni álemde oryn alyp otyrǵan ekonomıkalyq jáne geosaıası qıyn jaǵdaılarǵa qaramastan, biz bul basym baǵyttardy merziminde ári sapaly júzege asyrýymyz kerek. Bul óz kezeginde aımaq turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn jaqsartyp, turmystyq áleýetin kóterýge múmkindik beredi.
Bizdiń endigi mindet – aımaqta bastalǵan jumysty qarqyndy damytý. Buǵan bizdiń áleýetimiz de, múmkindigimiz de tolyq jetedi.
Sonymen qatar, memleket basshysy óńirlerdiń saıası-qoǵamdyq, áleýmettik-ekonomıkalyq damý máselelerin shuǵyl sheshý maqsatynda ákimderdiń aldyna mańyzdy mindetter qoıdy.
Osy aralyqta Prezıdenttiń ákimderge qoıǵan talaptaryn zerdelep, basty nazarǵa alyp, jumys barysynda júıeli qoldanysqa engizýdemiz. Turǵyndardyń usynys-pikirlerin el ishinde júrip jaqynyraq bilý úshin aımaqtaǵy barlyq eldimekenderdi aralap shyǵýdy maqsat etip otyrmyz. Bul baǵyttaǵy is-saparymyz bastalyp ta ketti.
Halyqqa qyzmet etýdi sanaly túrde tańdaǵan soń halyqtyń ómir súrý sapasyn, ál-aýqatyn jaqsartýǵa ári el úmitin aqtaýǵa bar kúshimdi salýǵa ázirmin. Halyqtyń senimine ıe bolý men úshin asa mańyzdy. Sonymen birge, Memleket basshysy qoıyp otyrǵan talaptardy oryndap, Syr eliniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jolynda aıanbaı eńbek etemiz.
– Kóp balaly analardyń, áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan azamattardyń baspana máselesi óńirde qalaı sheshilip jatyr?
– Atalǵan sanattaǵy azamattardyń máselesi – árdaıym basty nazarda. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev halyqtyń turmys-tirshiligin jaqsartýǵa, jastardyń jumyspen qamtylýyna kóńil bólip, osy baǵyttaǵy jumystardy aıqyndap berdi. Osy oraıda, ózderińiz bilesizder, Elbasy "Nur Otan" partııasynyń kezekti XVIII sezinde tapsyrmalar júktedi.
Búgingi kúnge deıin 22170 otbasyndaǵy 114657 adamǵa 6,4 mıllıard teńge kóleminde ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndalyp, tólendi. Onyń ishinde 18 jasqa deıingi 72752 bala 20789 teńgeden kepildendirilgen tólem aldy. Kópbalaly jáne áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardy qosymsha qoldaý úshin 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan óńirdiń áleýmettik jol kartasy qabyldandy. Jergilikti bıýdjetten qarajat bólinip, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylardaǵy oqýshy balalar kıim-keshekpen, bir mezgil ystyq tamaqpen, jazǵy saýyqtyrý jáne tynyǵý lagerimen, qoǵamdyq kólikte tegin júrý múmkindigimen qamtylady.
Oblysta halyqtyń osal toptarynan shyqqan, óńirge qajet mamandyqtar boıynsha oqıtyn 515 stýdent oblys ákiminiń grantymen bilim alýda. Bıyl da jergilikti bıýdjetten qosymsha 200 grant bólindi. Sonymen qatar, Úkimet tarapynan turmysy tómen otbasylardyń balalaryn áleýmettik qoldaý maqsatyndaǵy bilim grantynan 390-y oblysqa bólinip otyr. Jyl basynan beri áleýmettik jaǵdaıy tómen 3 myńǵa jýyq otbasyna bıýdjetten tys kózderden 127 mıllıon teńgeden astam qarjyǵa qaıyrymdylyq kómek kórsetildi.
Tabysy tómen azamattardyń baspana máselesin sheshý boıynsha "Nurly jer" memlekettik turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasy aıasynda kópbalaly jáne áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardy satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úımen qamtamasyz etýge respýblıkalyq bıýdjetten 3,600 mıllıon teńge bólindi. Nátıjesinde 431 otbasy turǵyn úımen qamtamasyz etilmek (205 páter qurylysy júrgizilse, 226 páter satyp alynady).
"Balameken" jobasy sheńberinde "Bolat О́temuratov qory" jeke qory esebinen 100 otbasy 1 maýsymda turǵyn úımen qamtyldy. Jeke sharýashylyqtar men kásiporyndardyń qoldaýymen 17 otbasyna turǵyn úı berildi. Sonymen qatar, óńirlerdi keshendi damytý boıynsha "Aýyl – el besigi" arnaıy jobasy sheńberinde bıyl oblys boıynsha 21 jobaǵa 1917,6 mıllıon teńge qaralyp otyr.
Memlekettik "Nurly jer" baǵdarlamasy boıynsha tabysy tómen kópbalaly, tolyq emes otbasylardy jáne múmkindigi shekteýli balalary bar otbasylardyń turǵyn úı alýǵa qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda "Baqytty otbasy" áleýmettik baǵdarlamasy aıasynda "Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń" jyldyq 2-3 paıyzben turǵyn úı qaryzdary beriledi. Osy rette, atalǵan baǵdarlamaǵa qatysýǵa múmkindik bar ekendigin bildiremin.
Bıyl oblys boıynsha barlyǵy 581 páter salynady. Onyń ishinde 431 páter qurylysy – respýblıkalyq, 50 páter qurylysy – oblystyq bıýdjetten, qalǵan 100 páter – jeke demeýshiler esebinen. Atalǵan páterlerdi kezekte turǵan áleýmettik turǵydan az qamtylǵan kópbalaly otbasylarǵa berý josparlanýda.
– Toqaev halyqpen tikeleı baılanysty kúsheıtý úshin áleýmettik jelini paıdalanýdy usyndy. Bul oraıda Siz qanshalyqty belsendisiz?
– Prezıdenttiń "Qýatty aımaqtar – Qýatty Qazaqstan" qaǵıdaty boıynsha azamattardy tolǵandyrǵan naqty máseleler jergilikti deńgeıde sheshilýi tıis. Aımaqtaǵy qordalanǵan máselelerdi sheshýge halyqtyń belsene aralasqany da asa mańyzdy. Turǵyndardyń usynys-pikirlerin jarııalaýy úshin feısbýk, telegram, ıýtýb, ınstagram áleýmettik jelilerinde oblys ákimdiginiń resmı paraqshalary jumys istep keledi. Sonymen qatar, tikeleı baılanys ornatýǵa nıetti turǵyndardyń ótinishterin eskere otyryp, bıyl shildeden bastap tvıtter áleýmettik jelisinde jeke paraqshamdy ashtym. Paraqshamda negizinen oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly josparlarymdy bólisemin jáne eń bastysy turǵyndar tarapynan túsken usynys-pikirlerdi tyńdap, tyǵyz baılanysta bolamyn.
– Qazirgi ýaqytta Almatyda, Astanada, Arysta, Teńiz kenishinde jáne taǵy basqa óńirlerde áleýmettik teńsizdikke baılanysty ártúrli narazylyq sherýi ótkeni belgili. Al Siz óz aımaǵyńyzdaǵy jaǵdaıdan tolyq habardarsyz ba? Mundaı jaǵdaı Siz basqaryp otyrǵan óńirde de qaıtalanýy da múmkin ǵoı.
– Árıne, qazirgi tańda jergilikti atqarýshy organdar aldynda turǵan úsh mindetti atar edim, olar – qoǵamdyq saıası turaqtylyqty saqtaý, jańa jumys oryndaryn ashý jáne salyq bazasyn nyǵaıtý. Oblys ákimdigi kúndelikti qala, aýdan ákimdikteri men quzyrly organdardan jınaqtalǵan málimetti taldap, áleýmettik-saıası jaǵdaıǵa monıtorıng júrgizedi.
Jalpy qoǵamda turaqtylyqty saqtaý úshin aqparattyq-nasıhattyq jumystardyń mańyzdylyǵy zor. Sebebi, qoǵamda aqparattyq vakým paıda bolýy óte qaýipti. Osy oraıda, oblysta memlekettik baǵdarlamalar men tıisti ózgeristerdi turǵyndar arasynda keńinen túsindirý maqsatynda arnaıy aqparattyq-nasıhattyq toptar jumys jasaıdy. Ashyq esik kúnderin, qoǵamdyq qabyldaýlar ótkizý turaqty jolǵa qoıylǵan. Osyndaı birlesken is-sharalar qoǵamdyq saıası ahýaldyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa negiz bolyp otyr.
– Siz úshin qazirgi ýaqytta aımaq úshin basty problema ne? Ony sheshýdiń joly qandaı?
– Árıne, ár óńirdiń ózindik ereksheligi bar. Onyń ishinde Syr óńiri úshin eń basty túıtkil – Aral aımaǵynyń máselesi. Táýelsizdik alǵan jyldardan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Aral problemasyn álem nazaryna shyǵaryp, onyń zardaptaryn sheshý joldaryn batyl jetkizdi. Osynyń arqasynda Aral ekologııasyn saýyqtyrýǵa baılanysty SARATS jobasynyń birinshi kezeńi bastaldy. "Ǵasyr jobasyna" balanǵan qyrýar eńbektiń nátıjesinde "Kókaral" bógeti salynyp, Kishi teńizdiń kemeli tolysty. Balyq sharýashylyǵy qaıta jandanyp, teńizden marjan súzgen eldiń nesibesi molaıdy.
О́zderińizge belgili, osy jyldyń aqpan aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda óńir turǵyndarynyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaqsartý jáne damý qarqynyn arttyrý maqsatynda oblystyń ózekti máseleleri qarastyryldy. Onda Qaýipsizdik Keńesiniń Tóraǵasy – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev "Qyzylorda oblysyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń 2019-2022 jyldarǵa arnalǵan Keshendi josparyn" ázirleýdi tapsyrdy. Osy oraıda Qyrymbek Eleýulynyń basshylyǵymen Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen birlesip Keshendi jospar jobasy ázirlendi. 28 mamyrdaǵy Úkimet otyrysynda 2022 jylǵa deıingi Keshendi damý jospary tanystyrylyp, otyrys qorytyndysymen qujat maquldandy. Osy mańyzdy qujattyń ishinde ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný máselesi de bar. Al, Qyzylorda oblysy joǵaryda atalǵan keshendi jospardy bekitken respýblıkamyzdaǵy 4 aımaqtyń biri ekenin aıta ketýimiz kerek.
Keshendi jospar quny – 219,7 mıllıard teńge, ol 12 baǵyt, 119 is-sharadan turady. Munda ónerkásip, agroónerkásiptik keshen, kásipkerlikti damytý, kólik ınfraqurylymy, turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy, ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný, halyqty áleýmettik qorǵaý, densaýlyq saqtaý, sport, sý tasqynyna qarsy is-sharalar, turǵyn úı qurylysy jáne ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdy damytý qarastyrylǵan. Osy baǵytta QR Úkimetimen jáne tıisti mınıstrliktermen naqty jumystar jasalýda.
– Sizdiń aımaqtaǵy sheteldikter basqarýǵa alǵan óndiris oryndary men kásiporyndaǵy otandyq jumysshylardyń jaǵdaıy qalaı? Olardaǵy jalaqy aıyrmashylyǵynyń bar ekeni Sizdi alańdatpaı ma?
– Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 6-babynda eńbek salasyndaǵy kemsitýshilikke tyıym salynatyndyǵy kórsetilgen. Ondaǵy maqsat – barlyq azamattarǵa eńbek salasyndaǵy óz quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrýǵa teń múmkindikter berý. Kodekstiń 103-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes jumyskerdiń aılyq jalaqysynyń mólsheri onyń biliktiligine, oryndalatyn jumystyń kúrdeliligine, sanyna jáne sapasyna, sondaı-aq, eńbek jaǵdaılaryna qaraı saralanyp belgilenedi.
О́tken jyly jáne bıylǵy 6 aıda oblys kóleminde shetel jumys kúshin tartýshy kompanııalardyń jumysshylarynan eńbek quqyqtarynyń buzylǵandyǵy týraly, onyń ishinde jalaqy tólenýde kemsitýshilikke ushyraǵandyǵy jóninde aryz-shaǵymdar túspegen. Sheteldik jumys kúshi tartylǵan kásiporyndarda atalǵan kezeńde birdeı laýazymda jumys isteıtin sheteldik jáne qazaqstandyq jumyskerlerdiń jalaqy mólsherinde aıyrmashylyq (dısproporsııa) faktileri tirkelmegen.
– Ulttyq, memlekettik taqyryp máselesi óte ózekti. Bul oraıda respýblıkalyq deńgeıdegi qazaq saıttary belsendi jumys isteýde. Osyǵan oraı, Siz basqarǵan ákimshilik respýblıkalyq aýqymdaǵy qazaq saıttarymen qanshalyqty mańyzdy baılanys jasap otyr?
– Jańalyqtar men habarlamalardy keń aýqymda taratý, paıdalaný jáne derekterdi tez tabýda tıimdi qural retinde jańa medıa-tehnologııanyń múmkindigi sheksiz. Sebebi aqparatty úıden shyqpaı-aq álemdik deńgeıde taratýǵa ábden bolady. Bul jerde baspa basylymdaryna qaraǵanda ınternet saıttardyń qaralymynyń artýy osyǵan baılanysty bolsa kerek.
Búgingi tańda, oblysymyz respýblıkalyq "Abai.kz", "inform.kz", "nur.kz", "tengrinews.kz", "Kazakhstan Today - kt.kz", "zakon.kz", "ult.kz", "el.kz" saıttarymen tyǵyz jumys jasaýda. Biz aqparattyq, jarııalylyq múmkindikterimizdi udaıy damytyp otyrýǵa yntalymyz. Sondyqtan elmen etene jumys jasap keletin Sizderdiń jáne ózge de aqparat kózderimen baılanys ornatý múmkindikterin arttyra beremiz.
Qazirgi tańda óńirlik "AlashInform.kz", "Kyzylorda-News.kz" jáne "Seıhýn-ınfo.kz" sekildi aqparattyq agenttikter el jańalyqtaryn turaqty túrde jarııalap otyrady. Aımaqtaǵy gazet-jýrnaldardyń da elge jetkizetin jańalyǵy az emes. Qazir barlyq gazettiń saıt qyzmeti de jolǵa qoıylǵan. Jergilikti atqarýshy organ men halyq arasyndaǵy dánekerliktiń jarshysy retinde aqparat quraldarynyń mańyzy arta beretini belgili.
– Suqbatyńyzǵa rahmet!
Áńgimelesken Berik Beısenuly
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Kórneki sýret
Májiliste "Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jekelegen sanattaryn áleýmettik qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly" Zań jobasy tanystyryldy, dep habarlady májilistiń baspasóz qyzmeti.
Zań jobasyn tanystyrǵan eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shapkenov joba birneshe máseleni qamtıtynyn aıtty.
Aldymen 1-toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa kútim jasaıtyn adamdarǵa járdemaqy engizý josparlanyp otyr. Járdemaqy mólsheri 48 myń teńge. Munymen 24 myńnan astam adamdy qamtý kózdelýde.
Sondaı-aq ómir súrý men densaýlyq shektelýiniń halyqaralyq synyptamasyna sáıkes 7 jastan 16 jasqa deıingi balalar múgedektik toptar boıynsha bólinbek. Osy arqyly syrqattyń aýyrlyq dárejesine baılanysty járdemaqy mólsheri saralanǵan túrde belgilenedi. Bul rette, balanyń dene fýnksııasynyń buzylýy ártúrli dárejede bolýy múmkin: ortasha, aıqyn nemese óte aıqyn. Jańa normaǵa saı, múgedek balalardy 7 jastan bastap múgedektik toptary boıynsha 1, 2 jáne 3 toptaǵy múgedek bala dep bólý usynylýda. Norma 31 myńnan astam múgedek balaǵa qatysty.
Múgedektik toptary boıynsha jártemaqy tóleý tártibi tómendegideı bolmaq:
- 1 toptaǵy 7 jastan 16 jasqa deıingi múgedek balaǵa 65 860 teńge;
- 7 jastan 16 jasqa deıingi 2 toptaǵy múgedek balaǵa 54 541 teńge;
- 7 jastan 16 jasqa deıingi 3 toptaǵy múgedek 48 023 teńge.
Zań jobasyndaǵy kezekti jańalyq múgedektigi boıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha járdemaqylardy birdeı alý quqyǵyn taǵaıyndaý.
Atalǵan norma engizilgen kezde 2 myńnan astam bala múgedektigi boıynsha járdemaqymen qosa (mólsheri 41 163 tg-den 48 023 tg-ge deıin) asyraýshysynan aıyrylý boıynsha járdemaqy (mólsheri 12 063 tg-den 29 500 tg-ge) alatyn bolady.
Qazirgi ýaqytta olar tańdaýy boıynsha járdemaqynyń bir túrin ǵana alyp otyr.
Osy normany qabyldaǵan jaǵdaıda ata-anasynyń bireýinen aıyrylǵan on alty jasqa deıingi múgedek bala, múgedektigi boıynsha 48 023 teńge mólsherindegi járdemaqydan basqa, eger bir asyraýyndaǵy adam bolyp tabylsa, asyraýshysynan aıyrylý boıynsha 29 500 teńge mólsherinde járdemaqy alatyn bolady.
Sondaı-aq múgedek balany kútý kezeńin 18 jasqa deıin uzartý usynylyp otyr. Qazir múgedek balany kútý kezeńi 16 jasqa deıin. Bul norma múgedek balalardyń jas toptarynyń ózgerýine baılanysty engiziledi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Daniýanyň adalat ministrliginiň resmisi Adir bilen beýleki iki adamyň 19-njy ýanwarda Germaniýadan Daniýa geçip barýarka ýolda tussag edilenligini aýtdy.
Türkiýäniň Adiriň ekstradisiýa edilmegini talap edenligini, emma onuň bu pikire garşy çykyp özüniň suda çekilmegini islänligi üçin 18-nji martda Adir bilen bagly sut diňlenşiginiň geçiriljekdigini daniýaly wekil nygtady.
Türkiýede garaşsyz Kürdistan döwletini gurmak maksady bilen PKK tarapyndan 1984-njy ýylda Ankara garşy başladylan konflikt netijesinde jemi 40 müň töweregi adamyň ölenligi aýdylýar.


text:
Polisiýa prezident Mihail Saakaşwiliniň işden çekilmegini talap edýän protestçileri dargytmak üçin suw toplaryny we göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Oppozisiýa liderleriniň biri Nona Gaprindaşwili onlarça demonstrantyň tussag edilendigini aýtdy.
Içeri işler ministrliginiň bir sözçüsi ýarygijiden soň başlanan operasiýada polisiýa işgärleriniň azyndan 18-siniň ýaralanandygyny aýtdy.
“Reuters” gullugynyň habarçysy polisiýanyň bir protestçini rezin taýak bilen ýenjip duranyny görüpdir.
Protestçiler bäş gün bäri dowam edýän protestleri bes etmekden boýun gaçyrdylar we penşenbe güni harby parad bilen bellenýän garaşsyzlyk gününde dowam etdirmekçi boldular.
Protestçiler 43 ýaşly prezident Saakaşwilini 2003-nji ýylyň «Bägül rewolýusiýasyndan» bäri häkimiýeti öz monopoliýasyna öwürmekde günäleýärler.


text:
Gülkiň dişi döküldi, degişmä dil baranok.
Pelek pallap gerindi, şeker döndi sogana.
Duşmanym dost göründi, dost öwrüldi dogana.
Görmejegim toýumda üýşüp geldi ýasyma...
Bak-ha, karam oýunda artyk ýaşan ýaşyma!
Aýym, öňem aslynda, menden on ýyl ýaşdyň-a!
Ýat asmanyň astynda ne beýle ir ýaşdyň-a!
Indi başga baýlyk ýok – bir tümmege eýe men.
Bak-ha, bu gün sygamok üç otagly öýe men!
Ugur kaýsy, ýol kaýsy, gündogarda gün batdy...
Suwdan çykaran Tagsyr çykaryp, oda atdy.
Saçy agaran ykbal çaga kimin kemşerdi.
Böwre depilen ömür taňňyr kimin ýemşerdi.
Melegiň aýadynda ajy ýaşdan gandym men.
Pelegiň aýasynda ätiýaçdan galdym men.
Göwre tabyda sygar, göwün sygmaz jahana!
Ýaşamaga höwes ýok, ölmäge-de bahana.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň administrasiýasynyň Eýranyň öz ýadro programmasyny çäklendirmegi boýunça dünýä ýurtlary bilen baglaşan ylalaşygyny berjaý edýändigini indiki hepdede tassyklamagyna garaşylýar. Trampyň özi bu ylalaşygy tankyt edipdi.
Döwlet departamentinden Eýranyň 2015-nji ýylda baglaşylan halkara ylalaşygyny berjaý edip-etmeýändigi barada Kongresse 17-nji iýula çenli hasabat bermek talap edilýär. Ylalaşyga görä, Eýran öz ýadro programmasyny çäklendirýär we bu ýurda garşy girizilen halkara sanksiýalary ýatyrylýar.
Donald Tramp prezidentlige dalaş eden döwründe Eýran bilen baglaşylan ylalaşygy “ähli döwürlerde baglaşylan iň erbet ylalaşyk” diýip atlandyrypdy we ony “ýatyrmagy” wada beripdi. Emma Trampyň prezident wezipesine geçeli bäri onuň administrasiýasy Eýranyň halkara ylalaşygyny berjaý edýändigini boýun aldy we ABŞ-nyň hem şeýle etmelidigini belledi.
ABŞ Eýrana garşy ýadro meselesi bilen bagly sanksiýalary ýatyrdy, emma Eýranyň ballistik raketa programmasyna, adam hukuklary problemasyna we Tähranyň Ysraýyla garşy söweşijileri goldamagyna degişli sanksiýalary goldaýar.


text:
Hökümet welaýatlarda ýene-de täze kottej jaýlary gurmak boýunça tabşyryklar berýär, ýöne hökümetiň ýerlerde gurýan täze jaýlary köplenç boş galýar. Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki habarçysy 17-nji oktýabrda bular barada giňişleýin maglumat berdi.
“Soňky ýyllarda on müňlerçe täze kottej jaýlar guruldy. Köplenç tutuşlygyna täze obalar bina edildi. Ýöne şol gurlan jaýlar köplenç boş galýar. Olaryň bahasy ýerleşýän regionyna baglylykda 400 müň – 800 müň manat aralygynda üýtgeýär” diýip, habarçy aýtdy.
Onuň sözlerine görä, agzalýan jaýlary satyn almak üçin döwlet raýatlara karz pul mümkinçiliklerini hödürleýär, ýöne ýurtda dowam edýän häzirki şertlerde adamlar artykmaç maliýe çykdajylaryny öz üstüne almak islemeýär; şol sebäpden, täze jaýlaryň köpüsi eýesiz galýar.
“Soňky ýyllarda käbir döwlet edaralary öz işgärlerini şol jaýlardan karzyna satyn almaga mejbur edip başlady. Ýöne karzyna kottej alan ýaşaýjylar soňy bilen aýlyk töleglerini geçirip bilmäni jaýy yzyna tabşyrmaga mejbur bolýarlar. Şeýdip olar jaýy alanda ilkibaşda tölän başlangyç töleglerini hem yzyna alyp bilmeýärler” diýip, habarçy belledi.
Muňa garamazdan, Türkmenistanda täze ýaşaýyş jaý toplumlaryny, täze obalary gurmak işlerine säginmäni dowam etdirilýär.
Golaýda, Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Köpetdag hem-de Owadandepe geňeşlikleriniň çäklerinde, türkmen metbugatynyň dili bilen aýdylanda, täze döwrebap obalaryň düýbüni tutmak dabarasy geçirildi. Oňa prezidentiň ogly Serdar Berdimuhamedow gatnaşdy. Resmi metbugata görä, bu obada 400 öý gurmak meýilleşdirilýär.
Galyberse-de, prezident Gökdepe etraby bilen bir hatarda, Ak bugdaý we Kaka etraplarynda-da täze obalary gurmak barada karara gol çekdi.
Azatlygyň habarçysy resmi metbugat tarapyndan döwrebap häsiýetlendirilýän täze obalaryň gurluşygynda we onuň ýerlenmeginde korrupsiýa ýol berilýändigini habar berýär. Ol regionlarda täze gurulýan jaýlaryň gurlup ulanylmaga berilmeginden az wagt geçenden soň, olaryň käbirleriniň diwarlarynyň çat açýandygyny belleýär.
Türkmenistanyň regionlarynda we paýtagtyň töwereklerinde şeýle ýaşaýyş jaý toplumlary, täze gurlan obadyr geňeşlikler dabara bilen açylýar. Wagtal-wagtal şeýle obalaryň açylyşyna prezidentiň hut özi gatnaşýar. Açylyş dabaralaryna niýetlenip tutuşlygyna täze gurulýan obadyr şäherjiklerde ýörite bazarlar, bazarlarda satyjylar, alyjylar we beýlekiler oturdylýar. Medeniýet çykyşlary guralýar; tans edilýär, aýdym aýdylýar; täze açylýan obalardaky mekdeplerde dürli ýaşdaky çagalary, okuwçylary we mugallymlary görmek bolýar, ýöne açylyş dabarasy tamamlanan badyna täze gurlup ulanylmaga berilýän obalara gum-guk ümsümlik aralaşýar. Muny Azatlygyň sahypasynda çap edilen bir wideoda görmek bolýar.
Azatlygyň Daşoguz welaýatyndaky beýleki bir habarçysy sentýabryň aýagynda beren maglumatynda regionlarda gurulýan jaýlaryň bahalary barada şeýle maglumat berdi:
“[Kottej jaýlaryň bahalary] döwletiň kesgitlän kursuna görä, 145 müň amerikan dollaryna golaý bolýar. Gara bazaryň nyrhynda 26 müň dollardan gowrak bolýar. Öň jaýlary ipoteka esasynda 15 ýyla çenli üzüşmek şerti bilen satýardylar. Ýöne häzir bu möhlet dört ýyl edildi. Adamlarda dört ýyl däl, hatda 15 ýylda üzüşmäge-de ýagdaý ýok”
Resmi mediada täze gurulýan ýaşaýyş jaý toplumlary barada köpçülige ýetirilýän habarlarda olary satyn almagyň şertleri we jaýlaryň tölegleri barada maglumatlar agzalmaýar.


text:
“Türkmenistanyň Ulag-logistika merkezi” (TULM) açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti türkmen plastik turbalarynyň ýük uçar arkaly Türkiýä daşalmagyny gurnady.
TULM-yň “Biznes Türkmenistan” internet neşirine beren maglumatyna görä, fewral aýynyň başynda ýerli telekeçileriň öndüren plastik turbalaryndan ybarat bolan 25 tonnalyk ýük Aşgabat-Stambul ugry boýunça iki uçuşda iberildi. Turbalaryň Türkiýä ugradylmagy “Türkmenhowaýollary” agentliginiň ýük gatnawlary hyzmatlarynyň kämilleşdirilmegi netijesinde amala aşyryldy diýip, TULM-yň hünärmenleri bellediler. Bu ugurda şeýle ýük daşamalary aýda yzygiderli 3-4 gezek amala aşyrmak meýilleşdirilýär.
Ýükleriň uçarlar arkaly daşalmagy önümleriň howpsuzlygynyň iň ýokary derejesi bilen tapawutlanýar. Bu bolsa tutuş ugur boýunça ýükleriň ýitgisiz we zepersiz daşalmagyny kepillendirýär. Ýükleriň başga bir uçara geçirilen ýagdaýynda hem howpsuzlygyň kepilligi şol bir ýokary derejede galýar diýip, kompaniýa aýtdy.
TULM dünýäniň iň uly howa ýük daşaýjy kompaniýalary bilen hyzmatdaşlykda bolup, onuň netijesinde howa ýük daşamalaryny bäsdeşlige ukyply nyrhlarda hödürleýär.
“Türkmenistanyň Ulag-logistika merkezi” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti 2018-nji ýylyň iýul aýynda döredildi. TULM-yň döredilmeginiň maksady Türkmenistanyň halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriniň mümkinçiliklerini netijeli ulanmakdan, üstaşyr ýükleriň möçberini artdyrmaga ýardam bermekden hem-de üstaşyr, eksport-import ýükleri ugradyjydan alyja eltmekde ýerlikli logistiki çözgütleri işläp düzmekden ybaratdyr.


text:
Namazga medeniýetine degişli küýzegärçilik önümleriniň syrlary
Günorta Türkmenistandaky gadymy ekerançylyk medeniýetinden habar berýän möhüm ähmiýetli ýadygärlikleriň arasynda Namazga medeniýetiniň aýratyn orny bardyr. Sebäbi bu ýadygärliklerden ençeme ylmy maglumatlar bilen birlikde nakgaşçylyk, küýzegärçilik sungatyna degişli täsin tapyndylar toplanyldy. Şol tapyndylaryň ençemesi häzirki günlerde biziň gözel paýtagtymyz Aşgabat şäherindäki Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň iň görnükli ýerinde öz mynasyp ornuny tapyp, bu ýere gelýänleri haýran galdyrýar.z bezegini Kerwen Aýdogdyýew, Guwanç Mämmetnazarow, yşyk bezegini Röwşen Mätiýew ýerine ýetirdi.
Namazga medeniýeti – irki mis asyrynyň ýadygärlikleri bilen bellidir. Ol Kaka etrabyndan 7 km günbatarda ýerleşýän, 70 gektar meýdany tutup ýatan Namazgadepe ýadygärligidir. Ol alty sany medeni gatlaga, ýagny Namazga I-VI bölünýär. Bu ýadygärligiň medeni gatlagynyň köplügi (20-30 metr), ýaşalan meýdanynyň giňligi (45-50 gektar) alymlary haýran galdyrypdyr. Bu ýerde müňlerçe ýyllap, eneolit döwründe-de, ösen bürünç eýýamynda-da birmeňzeş adamlaryň ýaşandygy ýüze çykaryldy.
Ýurdumyzda eneolit (mis-daş asyry) döwrüne degişli ýadygärlikleriň 30-dan gowragy alymlar tarapyndan mälim edildi. Olar, esasan hem, Günorta Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşendir. Bu döwre degişli Änew, Garadepe, Akdepe, Namazgadepe, Göksüýri ýaly gadymy ýadygärliklerde irki adamlaryň medeni durmuşy alymlar tarapyndan düýpli öwrenildi. Küýzegärçilik öz köküni gadymyýetden alyp gaýdýar. Küýzegärlik sungatyna palçyga materiallar hem dürli organiki däl birleşmeler garyp ýasalan hem bişirilen dürli gap-gaçlar degişlidir. Keramika örän gadymdan bäri adamzat jemgyýetiniň durmuşynda onuň ýaşaýşynyň ähli pudaklarynda giňden ulanylyp gelýär. Dürli döwürlerde adamlar gap-gaçlary, gurluşyk enjamlaryny, senetçilik önümlerini we beýlekileri ýasapdyrlar.
Eneolit döwrüniň ýadygärlikleriniň biri hem häzirki Kaka etrabynyň Artyk obasynyň golaýynda ýerleşýän, 15 gektar meýdany tutýan Garadepe ýadygärligidir. Garadepeden tapylan gaplaryň ýüzüne çekilen nagyşlar örän täsindir. Haýwanlaryň keşbi çekilen gaplar seýrek hem bolsa gabat gelýär. Şulardan ugur alyp garadepelileriň gözellige uly sarpa goýandygyna düşünmek bolýar.
Artyk demir ýol menziliniň golaýyndaky Akdepe ýadygärliginden toplanan önümlerde günbatar medeniýetinde öňden däp bolup gelen Garadepe äheňli — suratly, nagyşly keramika gap-gaçlar agdyklyk edýär. Akdepeliler toýun palçykdan ajaýyp küýze gaplary, nepis şekilleri ýasapdyrlar, özboluşly ojakda-kürede bişirýän ussalar, dürli reňkleriň, boýaglaryň syrlaryny ele alypdyrlar. Tapyndylardaky geometriki nagyşlardan başga-da käwagt yzygiderli, tertipli görnüşde ýerleşdirilen daragtlaryň arasynda äpet aýlawly şah, haýbatly tekeleriň we gadymy gözel halylaryň nagyşlarynyň, gölleriniň ussatlyk bilen çekilen şekilleri-de gabat gelýär. Şol gadymy Garadepäniň keramika gap-gaçlarynyň nagyşlary nusga bolup bize miras galypdyr. Bu şekilleri soň-soňlar namazgadepeli, ulugdepeli, altyndepeli nakgaşlar dowam etdiripdirler.
Arheologiýa barlaglaryň netijesinde ýüze çykarylan nagyşlar gadymy döwürde döräp, kämilleşip şu günlere çenli saklanyp galypdyr. Ol nagyşlar gadymy döwürden häzirki günlere çenli öz ähmiýetini ýitirmän gelýär. Şu ýadygärliklerden tapylan keramika gaplaryň ýüzünde geometrik şekillerden: haç-atanak, üçburç, inedördül, romb, sekizburçluk; ösümliklerden: bag, gül, ýaprak; haýwanlardan: dag tekesi, goçuň şahy, ýylan, guşlaryň dürli görnüşleri, olaryň belli bir beden agzalary nagyş hökmünde ulanylypdyr. Bularyň asyl nusgadaky nagşa geçirilen görnüşleri binagärçilik sungatynda, türkmen halylarynyň we egin-eşikleriniň hemmesinde diýen ýaly duş gelýär. Bu şekilleriň her biri aýratynlykda many aňladypdyr.
Özüniň iň oňat nusgalary bilen keramika adamzat jemgyýetiniň ösüşiniň ähli döwürlerdäki ýeten derejesini görkezýär. Paleolit döwründe adamlar palçykdan adamlaryň we haýwanlaryň şekillerini ýasapdyrlar. Palçyga berklik, oda, suwa çydamlylyk häsiýetini bermek üçin ony bişirmek miladydan öňki VIII-VI müňýyllyklarda başlanýar. Keramika önümleriniň hojalyk maksatlary üçin ulanylyp başlanmagy adamzat jemgyýetiniň gazanan uly üstünliklerinden biridir. Türkmenistanyň çäginde keramika gap-gaçlar ýasamak has irki döwürlerde (Jeýtun medeniýeti) ýüze çykyp, IX-X asyrlarda keramika önümçiligi has ýokary derejä göterilýär.
Geçmişde orta Amyderýa jülgesinde we Türkmenistanyň beýleki ýerlerinde ýaşaýan türkmenleriň hojalygynda we durmuşynda küýzegärçilik önümleri uly ähmiýete eýe bolupdyr. Olar öýdäki usula görä, işlenip taýýarlanypdyr, wagtyň geçmegi bilen aýry-aýry ussalaryň kärine öwrülipdir we önümlere ýerli ilat tarapyndan uly isleg bildiripdirler. Ýasalýan önüm has gowy bişer ýaly, palçyga ep-esli mukdarda ösümliklerden goşulýan hem bolsa, olaryň hili pes bolupdyr. Önümler göwrümi boýunça humlar, käseler hem kiçiräk dörtburçluk gaplar ýaly görnüşde ýasalypdyr. Gap-gaçlar köplenç goňras-mele reňkde bolup, olaryň hiç hili bezegi bolmandyr.
Orta asyrlarda ýaşan adamlar keramiki önümleri ýasamaklyga uly üns beripdirler. Keramikadan ýasalan önümler ilki has ýönekeý bolupdyr. Soňra ýasalýan keramika önümleriniň hiliniň gowy bolmagy we çalt ýasalmagy üçin çarh oýlanyp tapylypdyr. Küýzegärçilikde çarhyň ýüze çykmagy we giňden peýdalanylmagy dowam edipdir. Ilkiler keramika önümleri ýönekeý nagyşlanan bolsa, çylşyrymly nagyşlar bilen bezemek ýuwaş-ýuwaşdan ýüze çykyp başlapdyr.Sarymtyl-goňras görnüşli gap-gaçlara goňur reňk bilen nagyş çekilipdir. Olardaky suw çüwdürimine meňzeş nagyşlaryň arasy bolsa kese çyzyklar bilen kesilipdir. Gap-gaçlaryň käbirleri biri-birine sepleşip gidýän dik ýarymaý şekilli nagyş bilen örtülipdir. Gap-gaçlara nagyş çekmek sungaty ep-esli derejede kämilleşipdir.
Türkmen amaly-haşam sungaty müňýyllyklaryň gatyndan biziň günlerimize gelip ýetipdir. Arheologlar medeniýetiň iň gadymy ojaklarynyň biriniň Türkmenistanda ýerleşýändigini subut etdiler. Ilkinji ýönekeýje nagyşlar gözbaşyny 7-8 müň ýyl mundan öňki neolit döwründen alyp gaýdýar. Ilki elde ýasalyp, açyk otda bişirilen toýun gaplarda gara we gyzyl reňkler bilen çekilen sadaja nagyşlar emele gelip başlaýar. Bişiriş gyzgynlygynyň deň derejede bolmandygy zerarly, gaplara çekilen nagyşlaryň bir reňk bilen işlenendigine garamazdan, olar garamtyl-goňur, açyk-goňur, gyzgylt öwüşginlerde bolupdyrlar. Bu nagyşlar göni, kese, egrije çyzyklardan, ak, gara meneklerden, üçburçluklardan ybarat. Ol çyzyklaryň akar suwy, ýagyş-ýagmyry, Günüň nuruny sypatlandyran bolmagy mümkin. Alymlar ilkinji nagyşlardaky alamatlaryň irki şine ýazgylarynda, ilkinji elipbiý hökmünde ýa-da belli bir zady aňladýan alamat hökmünde ulanylan bolmagy mümkin diýen netijä gelýärler. Gadymy nagyşlar adamlaryň daş-töweregini gurşap alan dünýäniň iň esasy görnüşlerini Asmandyr Zemini, Aýy, Güni, suwy, olaryň üsti bilen ähli janly zatlary: guşlardyr haýwanlary, ösümlikleri şekillendiripdir. Neolit hem eneolit eýýamlaryň gadymy adamlarynyň düşünjesine görä, tebigatyň beýik güýçlerini olaryň daşky alamatlary däl-de, eýsem geometrik belgiler aňladypdyr. Nagyşlaryň deslapky görnüşlerinde hemmä belli nyşanlar aňladylypdyr. Nagyşlar diňe bir kiçi zatda ulyny, bir bölejikde ählumumy zady aňladýan nyşanlar bilen çäklenmändir.
Ol adamzadyň iň beýik çeperçilik açyşlarynyň biri bolupdyr. Çeper keşpde pikirlenmäniň aýratyn görnüşi bolan sungatda, nagyş çeper döredijiligiň wezipesini ýerine ýetirýär. Nagyşlamak sungaty türkmen halkynyň gündelik durmuşda ulanýan önümlerinde öz beýanyny tapýar. Arheologiýa barlaglaryň netijesinde ýüze çykarylan gadymy nagyşlar Türkmenistanda döräp, kämilleşip şu günlere çenli saklanyp galypdyr. Ol nagyşlar gadymy döwürden häzirki günlere çenli öz ähmiýetini ýitirmän gelýär.
Gadymy adamlaryň gündelik ulanýan hojalyk goşlarynyň içinde iň kän tapyndylar keramika gap-gaçlardyr. Olaryň bölekleri Türkmenistanyň irki neolit eýýamynyň ýadygärliklerinde duş gelýär. Gap-gaçlara nagyş çekmek sungatynyň hakyky ösüşi Günorta Türkmenistanda giçki neolit ýa-da eneolit diýlip atlandyrylýan mis-daş asyrlaryna degişlidir.
Haýwanlaryň keşbi çekilen gap-gaçlar hem seýregem bolsa gabat gelýär. Muňa mysal edip, kiçiräk tabak görnüşinde ýasalan gaby alyp bileris. Onuň ýüzünde hakykatdan hem ylgap barýan barsyň şekili bolup, barsyň tegmilleri nokat-nokat nagyş görnüşinde suratlandyrylypdyr. Şulardan ugur alyp garadepelileriň gözellige uly sarpa goýandygyna düşünmek bolýar.
Aşgabadyň etegindäki Akdepeden toplanan önümlerde günbatar medeniýetinde öňden däp bolup gelen Garadepe äheňi — suratly, nagyşly, köplenç halatlarda, çal keramika gap-gaçlar agdyklyk edýär. Tapyndylardaky geometriki nagyşlardan başga-da käwagt yzygiderli, tertipli görnüşde ýerleşdirilen daragtlaryň arasynda äpet aýlawly şah, haýbatly tekeleriň ussatlyk bilen çekilen şekilleri-de gabat gelýär. Ony Akdepe ýadygärliginiň mysalynda görmek bolýar. Gündogar topara degişli arheologiýa ýadygärliklerinde giçki eneolit döwrüne mahsus bolan esasy reňkde gyzyl reňkiň agdyklyk edýän tapyndylary köp gabat gelýän bolsa, günbatar topara degişli arheologiýa ýadygärliklerden çykan tapyndylarda ýaşylymtyl ak reňklere köp ýykgyn edilendigini görmek bolýar. Türkmenistanyň çäklerinde bolsa, şeýle tapyndylar miladydan ozalky IV-III müňýyllyklarynda giňden ýaýrapdyr.
Türkmenistanda köklerini 6-7 müň ýyl mundan ozalky döwürden alyp gaýdýan nagyşlar kämilleşip, çylşyrymlaşyp häzirki döwre çenli biziň haly-palaslarymyzda we amaly-haşam sungatymyzda giňden ulanylyp gelinýär. Nagyş hyýaly hem şertli sungat bolsa-da, şol bir wagtyň özünde anyk dünýäden hem bütinleý üzňe däldir. Gadymy adamlaryň nagyşlary simwol-alamat ýa-da hat hökmünde şertli belgileriň üsti bilen beýan edip ulanmaklary, olaryň dünýägaraýşyny kesgitleýär. Bu esasan, adamlaryň hasylyň, bolelinligiň çeşmesi bolan beýik Enä - Ýere ynamy bilen bagly bolupdyr. Nagyşlar - geometrik şekillerden: haç-atanak, üçburç, inedördül, romb, sekizburçluk, ösümliklerden: bag, gül, ýaprak, haýwanlardan: dag tekesi, goçuň şahy, ýylan, guşlaryň dürli görnüşleri, olaryň belli bir beden agzalary nagyş hökmünde ulanylypdyr. Bularyň nagşa geçirilen görnüşleri türkmen halylarynyň we egin-eşikleriniň hemmesinde diýen ýaly duş gelýär. Bu şekilleriň her biri aýratynlykda many aňladypdyr. Mysal üçin: haly göllerindäki haç-atanak älem-jahany dünýäniň dört künjegini aňladypdyr.
Üçburçluk nagyşlar keselçilikden, inedördüldir, sekizburçluklar – adamzady bela-beterden, göz-dilden goraýan nyşan hökmünde görlüpdir. Şeýle-de Türkmenistanyň döwlet Baýdagyny we döwlet Tugrasyny bäş sany esasy haly gölüniň bezeýändigini bellemek ýerlikli bolar. Türkmen amaly-haşam sungaty müňýyllyklaryň jümmüşinden biziň günlerimize kämil derejede gelip ýetipdir. Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň hemişelik sergi zallarynda, şeýle-de gaznasynda keramikadaky nagyşlardan başlap, amaly-haşam sungatynyň önümlerine siňen nagyşlar goralyp saklanylýar we ylmy esasda öwrenilýär.
Öwezmuhammet MÄMMETNUROW


text:
Adam hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch (HRW) guramasy Ýewropa Geňeşine we onuň Parlament Assambleýasyna çagyryş edip, Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýewi ýurtda hökümetiň tankytçylarynyň jezalandyrylmagyny bes etmäge ündemegi talap etdi.
23-nji iýunda ýaýradan beýannamasynda HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça müdiri Hugh Williamson guramanyň standartlaryny depeleýän Azerbaýjanyň Ýewropa Geňeşiniň Ministrler komitetine ýolbaşçylyk etmeginiň ýaňsyly ýagdaý döredýändigini aýtdy.
Baku Geňeşiň karar çykary organy bolan komitete alty aýlyk ýolbaşçylygy 14-nji maýda öz üstüne aldy.
23-nji iýunda Azerbaýjanda özlerini syýasy tussaglar diýip hasap edýän 100-den gowrak öňki tussag Parlament Assambleýasyna çagyryş edip, Azerbaýjanyň türmelerinde galýan syýasy tussaglary boşatmak üçin öz tagallalaryny güýçlendirmegi talap etdi.
Syýasy basyşlary ret edýän Ylham Aliýewiň 24-nji iýunda Strasburgda Parlament Assambleýasynda çykyş etmegi planlaşdyrylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasynyň ýolbaşçysy Rownag Abdyllaýewi kabul etdi.
22-nji sentýabrda Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde ýurtlar üçin strategiki energiýa pudagynda aragatnaşyklaryň geljeginiň ara alnyp maslahat edilendigi barada türkmen metbugatynda habar berildi.
Ägirt uly resurs we ykdysady mümkinçiliklerine eýe bolan bu iki goňşy döwletiň özara hyzmatdaşlygyny deň hukuklylyk we özara bähbitler nukdaý nazardan mundan beýläk ösdürmek niýetini mälim edendigi resmi maglumatlarda nygtaldy. Gepleşiklerde Türkmenistanyň köp ugurly eksport geçirijileri döretmek boýunça strategiýasynyň netijeliligi bellenipdir.
Hazar deňzindäki goňşy döwletler Türkmenistan we Azerbaýjan regionyň energiýa resurslaryny Ýewropanyň bazarlaryna çykarmak boýunça alternatiw marşrutlaryň ulanylmagyna gyzyklanma bildirýärler.
Türkmenistanyň ýolbaşçylary Ýewropa Bileleşiginiň öňe sürýän “Transhazar” proýektiniň ekologiýa taýdan barlanmagyna taýýarlyk bildiripdi. Hazar deňziniň suwasty giňişliginden Türkmenistandan Azerbaýjana çekilmegi göz öňünde tutulýan uzynlygy 300 kilometrlik türba arkaly tebigy gazy Türkiýäniň üstünden Ýewropanyň bazarlaryna akdyrmak mümkinçiligini göz öňünde tutulýar.


text:
1994-nji ýylda Oba hojalyk mehanizasiýasy we gidromelioratiw sistemalary ulanmak kafedranyň düzüminde Ýer gurluşygy hünäri açyldy we 2000-nji ýyla çenli Ýer gurluşygy hünäri şol kafedranyň düzüminde boldy.
2000-nji ýylyň 1-nji iýunyndan Oba hojalyk meliorasiýasy we gidromelioratiw sistemalary ulanmak kafedrasy ikä bölünip, onuň esasynda Ýer serişdeleri kafedrasy döredildi. Kafedrada hünäri boýunça önümçilikde uly tejribeleri bolan mugallymlar işläp, ýaşlara ylym-bilim berýärler.
Kafedranyň mugallymlary Ýer gurluşygy we kadastry, Gidromeliorasiýa hünärlerinde, şeýle hem Agronomçylyk we Agroekologiýa fakultetleriniň ähli hünärlerinde, Agroekologiýa we Ýylaldyşhana hojalygy taýýarlyk ugurlarynda okuw sapaklaryny geçýärler.
Ýokary okuw mekdeplerde hünärler boýunça ýaşlara berilýän ylym-bilimi has-da kämilleşdirmek, ony dünýä ülňülerine laýyk getirmek, şeýle hem Ýer kadastrynyň häzirki döwürde ýerden netijeli peýdalanmakda, ýer gurluşygynda sanly ulgamy ornaşdyrmakdaky ähmiýetini göz öňünde tutup, 2019-2020-nji okuw ýylynda Ýer ulanyş hünäriniň ady üýtgedilip, “Ýer gurluşygy we kadastry” diýip atlandyryldy.


text:
Semalt-dan maslahat: WP-Login.php “CloudFlare” sahypasynyň düzgünleri bilen zalym güýç hüjümlerini bloklaň
Brute Force hüjümleri kiber jenaýatçylar tarapyndan hasaplary bozmak üçin ulanylýar. Hüjümçi çalt depginde mümkin boldugyça köp ulanyjy atlaryny we parollaryny synap görýär. Hüjümler ýadyň köpelmegine sebäp bolýar we ýadyň ýüki gaty ýokary bolanda käwagt çökýär.
Semalt- dan öňdebaryjy hünärmen Maýkl Braun bu ugurda üstünlik gazanmak üçin amaly usullary hödürleýär.
Brute Force hüjümçileri täsirli bolmak üçin adamlara garanyňda has çalt girmäge synanyşmaly bolansoň, bahalary çäklendirmek düzgünleri ulanylyp bilner.
CloudFlare botlardan we DDoS-dan esasy goragy üpjün edýär. “CloudFlare” -iň berýän gurallaryndan biri, “Girişiňizi goraň”, 5 minutda 5 gezekden köp girmäge synanyşýan müşderileri blokirlemek üçin düzgün döredýän gural. Bu düzgün, Brute-Force hüjümlerini ulanmaga synanyşýan botlary we hüjümçileri bloklamak üçin ýeterlikdir. WordPress girişiňize (wp-login.php) girip bilmezler.
Sahypa düzgünlerini ulanmagyň beýleki artykmaçlygy, hakyky myhmanlaryň girmegine täsir etmezlikdir. Hüjümçiniň haýyş iberýän tizligi adamyňkydan has köp. Ulanyjy şahsyýet maglumatlaryny ýalňyş ýazmasa, kanuny ulanyjyny gulplamak mümkinçiligi gaty az.
Zalym güýç hüjümlerini blokirlemek üçin “CloudFlare” sahypa düzgünlerini nädip ulanmaly
“Brute-Force” hüjümleri “Wordpress” -e mahsus däl. Hüjüm beýleki web programmalary bilen bolup biler. Wordöne Word Press diýseň meşhur platforma bolansoň, hakerleriň iň ýokary nyşanalarynyň biri. Bu hüjümler esasan wp-login.php nyşana alynýar.
Hüjüm gutaranda näme edýärsiňiz? Esasy maksat, wp-login.php faýly üçin brauzeri düýpli gözden geçirip we ähli botlary we hakerleri ýok edip bilýän “CloudFlare Page Rule” döretmekdir.
CloudFlare hasabyňyza gireniňizden soň, Sahypa düzgünleri> Sahypa düzgünini döretmek saýlaň. Soňra aşakdaky sazlamalary etmeli bolarsyňyz:
- Subdomenleri ulanýan bolsaňyz, URL 'maksatly subdomain' bilen gabat gelýän bolsa düzüň.
- + Sazlama goşuň, soňra brauzeriň bütewiligini barlamak saýlaň.
- Howpsuzlyk derejesi üçin başga bir sazlama goşuň we ol meniň hüjüm astyndaky howpsuzlyk derejesini saýlaýar.
Bu sazlamalary ýazdyryň we ýerleşdiriň.
“CloudFlare” sahypasynyň düzgünleri bilen giriş sahypasynyň howpsuzlygy güýçlenýär we erbet botlaryň sahypa girmeginiň öňüni alýar. Bu guraly ulanmagyň ýeke-täk kemçiligi, haçan-da brauzeriňiziň keşini arassalasaňyz ýa-da her gezek sahypaňyz üçin gutapjyklar gutaranda, brauzer bütewiligi barlanylyp başlansoň, 5 sekunt garaşmaly bolarsyňyz.
Sahypanyň düzgünleri sahypaňyza girýänleriň hemmesine potensial hüjüm ýaly garaýar. Ozal bellenip geçilişi ýaly, kanuny gelýänlere täsir edilmeýär, ýöne CloudFlare brauzer barlagyndan geçmeli bolar. Brute Force hüjümleriniň öňüni almagyň başga usullary bar. Şeýle-de bolsa, Sahypa düzgünleri usuly düşünmek we durmuşa geçirmek ýönekeýdir.
Web hosting üpjün edijiňiz, çeşmeleriňiziň bozulandygyny aýdýança garaşmaň. Işiňiz üçin serwerlere bil baglasaňyz, “Brute-Force” hüjümçilerine çeşmeleriňizi ulanmaga mümkinçilik bermäň. Sahypa düzgünleri, ulanyjy tejribesini ýokarlandyrmaga we domeniňiz üçin berkleşdirilen howpsuzlygy saklamaga, sahypanyň işleýşini ýokarlandyrmaga we geçirijilik giňligini azaltmaga kömek edip biler.
Sahypa düzgünleriniň sany, saýlan meýilnamaňyzyň görnüşine baglydyr. Mugt meýilnamanyň 3 düzgüni bar, emma howpsuzlyk talaplaryňyza laýyk gelýän has köp düzgüni bolan meýilnamany satyn alyp bilersiňiz.


text:
Siziň üçin hakykatdanam gyzykly we peýdaly zatlary ýygnamak üçin köp işlemeli bolduk. Olary görmäge taýynmy?
1. Zibil sumkasynyň gaçmazlygy üçin ildirgiçjigi ulanyň
Bu biziň hemişelik problemamyz. Torba gaty agyrlaşýar we ýykylýar, ýöne bu kömek etmeli.
2. Suw çüýşesi ýumurtganyň sarysyny belokdan aýyrmaga kömek eder
Bu ýumurtga bişirmegiň ajaýyp usulydyr.
3. Mör-möjekler ýelmeşdirýän roligy
Haçan-da mör-möjegi uraňyzdan soňra olaryň mynjyraýan duýgyny ýigrenýän bolsaňyz, onda bu lenta ýörite siz üçin peýdaly bolup biler.
4. Kosmetik serişdelerini gapyň agzyndaky ýörite ýasalan organaýzerdäki jübilerine salyp bilersiňiz .
5. Sabyn we sübse
Sübse bilen sabynyň ynanyp bolmajak üýtgeşik täsir edip biler!
6. Köýnekleri dikligine epläp goýsaňyza has ykjam hem köp ýer bolýar
"Men diňe ýokardaky zatlary geýýärin." Olaryň hemmesi şeýle goýulan bolsady, gizlenmedik eşiklerden hemme goýulanlary geýerdim.
7. Gazana agaç çemçe goýuň
Bu suwuň gaýnap, bulaşmagynyň öňüni alar.
8. Dyrnaklary berkitmek üçin sarymsagy dyrnak laklaryna salyň
Bu barada aýallaryň köpüsi bilenok, ýöne Dominikan respublikasynda muny her kim bilýär. Synap görmeli!
9. Garda batyp galaňyzda awtoulagdaky rezin halyçany (резиновый коврик) ulanyň
Batyp galanyňyzy duýaňyzda, aýagyňyzyň aşagyndaky rezin halyçany ýada salyp ulanyp görüň.
10. Şinalaryňyzy ýuwmak üçin gap ýuwulýan seruşdesini ulanyň
Hapa gaty çalt ýitýär!
G. Maral


text:
Maksadymyz şanly ýyly üstünlige beslemek
Mukaddes Garaşsyzlygymyz gazanylandan soň, ýurdumyzyň nebitgaz toplumyny ösdürmeklige giň ýol açyldy we hormatly Prezidentimiziň tagallasy netijesinde bu ugurda örän uly hem-de möhüm işler amala aşyryldy. Düýpli täzeleniş we uly özgerişler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyn Nebithimiýa senagatynyň iri toplumynyň düzüminde birnäçe kärhanalar hereket edýär. Olaryň arasynda alyp barýan işiniň aýratynlygy we möhümdigi boýunça «Kenar» toplaýjy-ýükleýji nebit kärhanasy (KTÝNK) örän uly ähmiýete eýe bolup durýar. «Kenar» nebit önümlerini saklaýan we ugradýan kärhanasyny Tü


text:
Pavlodar oblysynda eki kólik betpe-bet soqtyǵysyp, úsh adam mert boldy
PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodar oblysynda kólik apaty bolyp, úsh adamnyń ómiri qıyldy, dep habarlaıdy Pavlodarnews.kz.
Kólik apaty « Lenınskıı-Rýsskaıa polıana» tasjolynda boldy.
«Oqıǵa ornyna jedel járdem brıgadasy jáne Ertis aýdandyq aýrýhanasynan medıtsınalyq brıgada bardy. Úsh adam qaıtys boldy: 51, 49 jastaǵy áıel, 52 jastaǵy er adam», - dep habarlady oblystyq jedel járdem stantsııasy.
Odan bólek taǵy úsh adam — 1961 jáne 1971 jylǵy er adam men 1960 jylǵy áıel japa shekken. Eki júrgizýshi men jolaýshylardy túrli jaraqatpen Ertis aýdandyq aýrýhanasyna jetkizgen.


text:
Jambyl oblysynda ákimdik qyzmetkeriniń denesi kósheden tabyldy
QARATAÝ. QazAqparat – Jambyl oblysy Talas aýdany ákimdigine qarasty bólimniń sektor meńgerýshisiniń denesi kósheden tabyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Talas aýdany polıtsııasynyń kezekshi bólimine Qarataý qalasy kóshesinen oq jaraqaty bar belgisiz er adamnyń máıiti tabylǵany týraly habarlama túsken.
Jedel-tergeý toby oqıǵa ornyna kelgennen keıin qaza tapqan adamnyń óz atyna tirkelgen ańshy myltyǵynan ózine oq atqany anyqtalǵan. Bul týraly oblystyq polıtsııa departamenti habarlady.
«Qabyldanǵan sharalar barysynda qaıtys bolǵan adamnyń kim ekeni anyqtaldy, ony týystary tanydy. Ol atalǵan eldi mekenniń turǵyny bolyp shyqty. Ózine qol jumsaý sebebin jáne istiń barlyq mán-jaıyn anyqtaý úshin tergeý organdary Qylmystyq kodekstiń 105-baby 1-bóligi boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldaryn bastady» delingen vedomstvo habarlamasynda.
Talas aýdany ákiminiń baspasóz qyzmeti marqumnyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń sektor meńgerýshisi bolyp jumys istegenin rastaǵan.
Qazirgi ýaqytta polıtsııa departamenti barlyq qajetti sot saraptamasyn taǵaıyndady.
«QR QІJK 201-babyna sáıkes tergeý múddesine baılanysty istiń basqa da egjeı-tegjeıi jarııa etilmeıdi»,-deıdi polıtsııa.


text:
Almatyda koronavırýsty juqtyrǵandardyń deni 20-40 jastaǵylar
ALMATY. QazAqparat – Almatyda koronavırýsqa shaldyqqandardyń deni 20-40 jas aralyǵyndaǵy azamattar. Bul týraly onlaın brıfıng barysynda qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń basshysy Jandarbek Bekshın málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Búginde qaladaǵy epıdemıologııalyq jaǵdaı kúrdeli. Bul vaktsına qarqynynyń báseń júrýimen jáne úndi shtamynyń tez taralýyna baılanysty. Jyl basynan beri qalada KVI-di juqtyrǵan 63 myńnan astam naýqas tirkeldi. Bul rette koronavırýs ınfektsııasynyń úndi shtamymen joǵary kontagıozdylyqty rastaý úshin ótken aptada qaýipti indet shamamen 2 esege ósti», – dedi ol.
Sonymen qatar, ol Almatynyń bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri shildeniń eki aptasyndaǵy statıstıkaǵa toqtaldy. Barlyǵy 7520 adam indet juqtyrǵan. Bul epıdemıologtardyń pessımıstik boljamyna sáıkes 8300 jaǵdaı.
«Ótken aptada Sovid-19 qytaı nusqasynan týyndaǵan indettiń alǵashqy tolqyny kezinde «sımptomdyq» naýqastardyń úles salmaǵy 87%-dan 90%-ǵa deıin jáne ótken jyldyń birinshi tolqynynda 50%-ǵa ósken bolatyn.
Bul rette 15 shildedegi jaǵdaı boıynsha Almaty qalasynyń halqyn birinshi komponentpen vaktsınalaýmen qamtý halyqtyń resmı sanynan 32% ( aýyryp jazylǵan adamdardyń 10%), ekinshi komponentpen 18% ( aýyryp jazylǵan adamdardyń 10%) qurady, bul áli de epıdemıologııalyq protsestiń damýyn qamtamasyz etpeıdi»,- deıdi qalanyń bas sanıtar dárigeri.
Onyń aıtýynsha, epıdemıologtardyń taldaýy kórsetkendeı, 14 jasqa deıingi juqtyrǵan balalardyń úlesi 13% boldy.
«Al 20 jastan 40 jasqa deıingi azamattar arasynda aýyrǵandar 4%-ǵa ósip, 39%-ǵa jetti. 15 pen 19 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimder arasynda 0,8%-ǵa artyp, 5%-ǵa jetti. 60 jastan asqan adamdar áldeqaıda az juqtyrǵan. Bul derekterdi belsendi vaktsınamen baılanystyrýǵa bolady. Egde jastaǵy adamdardyń 34% vaktsına alǵandar ári qoǵamdyq oryndarǵa sırek barady»,- deıdi ol.
Brıfıng barysynda Jandarbek Bekshın «delta» koronavırýs nusqasynyń tez taralýyna baılanysty vaktsınaǵa salǵyrt qaraıtyn jáne qoǵamdyq oryndarǵa jıi baratyn 20 men 40 jas aralyǵyndaǵy azamattar ekenin aıtty.
«Sonymen qatar 30 ben 40 jas aralyǵyndaǵy azamattardyń 22% kóbirek juqtyrǵan. 20 men 30 jas aralyǵyndaǵy jastarmen salystyrǵanda 17%», – dep qorytyndylady Almaty qalasynyń bas sanıtarlyq dárigeri.


text:
«Teatr sungaty-köňülleriň aýnasy»
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda türkmen teatr sungatyna bagyşlanyp, «Teatr sungaty-köňülleriň aýnasy» atly edebi-duşuşyk dabarasy geçirildi. Bu dabara ýurdumyzyň teatrlarynda zähmet çekýän halypa we ýaş artistler gatnaşdylar. Dabarada hormatly Prezidentimiziň alyp barýan syýasaty netijesinde medeniýet we sungat ulgamynda alnyp barylýan işler barada hem-de türkmen teatr sungatynda alnyp barylýan işler barada giňişleýin gürrüň berildi. Şeýle-de dabarada artistler sahnada ýerine ýetirýän keşplerinden gysgajyk bölekleri bilen çykyş etdiler.
Bu dabaranyň çäklerinde «Teatr-durmuşyň aýnasydyr» atly giňişleýin kitap sergisi hem gurnaldy. Bu kitap sergisinde hormatly Prezidentimiziň kitaplary, teatr sungatyna degişli, şeýle-de gazet-žurnalyň sahypalarynda medeniýet ulgamyna degişli makalalar ýerleşdirildi.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
ÇÖLLERDE GÜN ELEKTRIK STANSIÝALARY KÖPELDILMELIMI?
Saharada ullakan gün elektrik stansiýasy gurulsa we bütin dünýä şondan energiýa alsa bolmazmy? Ol tersine klimata zeper ýetirýän bolsa nätjek!
Arassa we gutarnyksyz gün energiýasyny almakda dünýäniň iň gazaply çölleri has amatly ýerler bolup durýarlar. Çöller giň, tekiz ýerleri bol, kremniýe we gün şöhlesine baý. Şeýle-de, häzirki wagtda iň uly gün elektrik stansiýalarynyň ählisi çöllerde ýa-da gurak sebitlerde ýerleşýär.
Dünýäniň iň uly çöli bolan Saharada ullakan gün elektrik stansiýasy döredilse, ýer-ýüzüne gerek bolan energiýany dört esse artykmaçlygy bilen kanagatlandyryp bolar diýip, alymlar çak edýärler.
Gün panelleriniň ýüzüniň garamtyl reňkli bolany üçin, olara siňýän gün şöhlesiniň diňe 15% toga öwrülýär, galany bolsa ýylylyk görnüşinde daşky gurşawa gaýtarylýar. Paneller adatça goýulýan meýdanlaryndaky tekizlikden has garamtyl reňkde bolup, özlerine uly möçberde artykmaç energiýa siňdirýärler. Soňra bu artykmaç energiýany ýylylyga öwrüp, howa dargadýarlar – bu bolsa klimata täsir edýär.
Bu täsirler diňe ýerli bolan bolsa, az ilatly we çöllük ýerlerde beýle bir bildirmezdi. Emma gazylyp alynýan energiýa bolan zerurlygy azaltmak üçin, Saharada oturdylmaly gün panelleriniň meýdany müňlerçe inedördil kilometre ýetmeli bolar. Şeýle ululykdaky gün elektrik stansiýasyndan bölünip çykýan ýylylyk howa arkaly atmosfera ýaýrar we klimata sebitleýin hatda global derejede täsir eder.
Ägirt uly gün elektrik stansiýalarynyň gurulmagy Sahara çölüniň çyglylygyny köpeldip, ýaşyl öwüsmegine getirip biler. 2018-nji ýylda geçirilen barlag işlerinde gün panelleri sebäpli pes albedonyň çöllere edýän täsiri kompýuter modeli arkaly simulirlendi (albedo – tekizlikleriň gün şöhlesini nähili derejede yzyna serpikdirýändigini görkezýän bir ululyk). Mysal üçin, çägäniň albedo görkezijisi gün panelleriniňkä garanyňda has ýokary bolup, çäge gün şöhlesini gowy serpikdirýär.
Kompýuter modeline görä, haçanda gün elektrik stansiýasy Sahara çölüniň 20% meýdanyny tutanda, tebigatyň "jogap beriji" prosesi başlaýar. Panelleriň atmosfera dargadýan ýylylygy ýer bilen okeanlaryň arasyndaky temperaturany üýtgedýär. Bu bolsa ýerüsti howa basyşyny peseldip, çygly howanyň ýokary göterilmegine we ýagyş damjalaryň döremegine getirýär. Musson ýagşynyň köpelmegi ösümlikleriň hem köpelmegine we netijede çölüň gün energiýasyny az serpikdirmegine getirýär. Sebäbi ösümlikler gün şöhlesini çägeden has gowy siňdirýärler. Ösümlikleriň köpelmegi köp suwuň bugaryp, ösümlikleriň ýaýramagyna amatly çygly gurşaw döredýär.
Bu ýagdaý häzir hyýaly görünse-de, barlag işlerine görä, 5000 ýyl mundan ozal tamamlanan şeýle jogap beriji proses Afrikanyň çygly döwründe Saharanyň köp ýerini ýaşyl saklapdyr.
Uly gün elektrik stansiýalary bütin dünýä gerek bolan energiýany öndürip biler we şol bir wagtyň özünde-de çöli ýaşaýyş üçin amatly oazise öwrer.
Ajaýyp pikire meňzeýär gerek? Indi sakawyň soňuna seret.
Ýakynda, Ýer ulgamynyň has ösen kompýuter modelinde geçirilen barlag işinde Saharanyň gün elektrik stansiýasynyň klimat bilen aragatnaşygy ýakyndan öwrenildi. Netijeler ýeriň we ummanyň uzak ýerlerinde döräp biljek ýakymsyz hadysalaryň Saharanyň getirjek peýdasyndan has ötgün bolup biljekdigini görkezdi.
Ýyly we ýaşyl Saharanyň täsirini Amazonkadaky gurakçylykdan başlap, ýitip gitjek Arktika deňizlerine çenli bütin dünýäde duýup bolar. Kompýuter modeline görä, Saharanyň umumy meýdanynyň 20% gün elektrik stansiýasy tutsa, ýerli howanyň temperaturasy 1.5°C çenli ýokarlanar. Eger 50% tutsa, 2.5°C çenli ýokarlanar. Bu ýylylyk ahyrsoňy atmosfera we umman hereketleri arkaly ýer ýüzüne ýaýrar we bütin dünýäde howanyň ortaça temperaturasyny 0.16°C (20% ýerini tutanda) we 0.39°C (50% ýerini tutanda) çenli ýokarlandyrar.
Global temperatura ähli ýerde birmeňzeş üýtgemeýär. Polýar sebitlerde howa tropiki ýerlere garanyňdan has çalt ýylaýar we Arktikada deňiz buzlarynyň çalt eremegine getirýär. Bu ýylylygy has hem çaltlaşdyryp biler, sebäbi ereýän deňiz buzy gün energiýasyny has köp siňdirýän deňiz suwunyň (buza görä garamtyl reňkli) üstüni açýar.
Kompýuter modelinde hasaba alynmadyk käbir möhüm prosesler hem bar. Mysal üçin, Saharanyň tozanlarynyň Amazonkada we Atlantik ummanynda uly orny bar. Netijede, Sahara näçe ýaşyllaşsa, onuň global täsiri kompýuter modeliniň görkezişinden hem uly bolar.
Biz indi-indi çöllerde gün elektrik stansiýasyny gurmagyň potensial netijelerine düşünip başladyk. Şeýle çözgütler jemgyýete gazylyp alynýan energiýa çeşmelerinden çetleşmäge kömek eder. Ýöne Ýer ulgamlaryny öwrenýän ylymlar islendik çözgütleriň peýdalary we töwekgelçilikleri synagdan geçirilende atmosferanyň, ummanlaryň we gury ýer üstleriniň "jogap beriji" prosesini göz öňünde tutmagyň möhümdigini görkezýärler.
- 35 gezek okalan


text:
Hususan-da, neşä garşy göreş boýunça ýöriteleşdirilen “Göknar- 2010” programmasynyň durmuşa geçirilişi boýunça hasabat diňlenildi.
TDH gullugynyň maglumatynda prezident G.Berdimuhamedow neşe howpuna garşy durmak maksady bilen ýerli öz-özüni dolandyryş we jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde işleriň güýçlendirilmeginiň ähmiýetini nygtady diýilýär.
Türkmenistanyň käbir ýaşaýjylary soňky döwürde “Umumymilli galkynyş” hereketine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň ýurduň welaýatlarynyň ýaşaýjylarynyň arasynda duşuşyklary geçirmek arkaly dürli çäreleri amala aşyrýandygyny gürrüň berýärler.
Türkmen hökümetiniň soňky döwürde bu meselä ünsi artdyrmagynyň käbir takyk netijeleri peýda bolup başlady.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin ýurtda neşe söwdagärlerine garşy alnyp barylýan göreş netijesinde neşe maddalarynyň möçberi azalyp, onuň bahasynyň ençeme esse gymmatlanlygyny aýtdy.
Emma käbir ýaşaýjylar Türkmenistanda hökümet derejesinde yglan edilýän çärelere garamazdan, ýurduň käbir regionlarynda neşekeşligiň we neşe söwdasynyň azalmanlygyny belleýärler.
“Aýgytly göreş”
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin soňky döwürde neşe problemasy boýunça halkara hyzmatdaşlygyny belli bir derejede güýçlendiren Türkmenistanyň neşekeşligiň öňüni almak hem neşekeşleri bejermek ýaly meselelerde hem halkara guramalary bilen işleşmeginiň möhümdigini belledi.
“Gadagançylyk çäreleri problemany çözmekde oňly netije bermeýär, şonuň üçinem esasy ünsüň profilaktiki çärelere we neşekeşleriň bejerilmegine gönükdirilmegi juda zerur” diýip, Tuhbatullin aýdýar.
Türkmen metbugatynda prezident G.Berdimuhamedowyň 14-nji maýda Daşoguzda bolan Ýaşulular Maslahatynda neşe problemasyna garşy “aýgytly göreşi” tutuş jemgyýetiň tagallasyna daýanyp alyp barmagyň zerurlygyny nygtanlygy habar berildi.
Resmi maglumatlara görä, şol çykyşynda G.Berdimuhamedow “Neşekeşlige we bikanun neşe söwdasyna baş goşýanlara hiç hili rehim edilmejegini” belläp, bu sosial betbagtçylyga garşy ýurtda gidýän göreşe hemmäniň gatnaşmalydygyny aýtdy.
Jemgyýetiň roly
Bilermenler islendik problemany çözgmekde onuň möçberini anyklamagyň we oňa garşy tutuş jemgyýet derejesinde çäre görmegiň, döwlet tarapyndan edilýän işlere jemgyýetiň gözegçilik etmeginiň derwaýysdygyny tassyklaýarlar.
Emma şu günki Türkmenistanda problemalary çözmek prosesine raýatlaryň we tutuş jemgyýetiň gatnaşmagyna mümkinçiligiň ýoklugy hemmä aýan faktdyr.
Türkmenistanda neşä degişli hakyky ýagdaý barada maglumatlar köpçüligiň dykgatyna ýetirlmeýär. Ýurtda hereket edýän jemgyýetçilik guramalarynyň ählisi döwlete degişli “Umumymilli galkynyş” hereketiniň düzümine girýär.
Türkmen parlametininiň öňki deputaty Halmyrat Söýünow Türkmenistanda neşä garşy garaşsyzlyk döwrüniň başyndan bäri alnyp barylýan çäreleriň öňly netije bermän gelýänligini belläp, munuň sebäbini ýurduň syýasy sistemasynyň ýapyklygynda görýär.
Söýünowyň pikirine görä, habar beriş serişdeleri azat-erkin bolup, türkmen ýaşululary, ýazyjylar, žurnalistler ýaly jemgyýetçilik wekilleriniň çykyşlarynda we çap edýän maglumatlarynda neşe problemasynyň gozgalmagy bu prosesiň tutuş jemgyýetiň goşulmagynda giňden amala aşyrylmagyna getirip biler.
H.Söýünow türkmen döwletiniň neşä garşy alyp barýan işleriniň ýüzleý häsiýete eýedigini belläp, halkara jemgyýetçiligi neşä garşy göreşini güýçlendirýärkä, Türkmenistan hem neşe problemasyna ünsüni güýçlendirip, daşarky syýasy maksatlaryna ýetmek isleýär diýip, pikir edýär.
“Türkmen halkyna neşe problemasy ýaly betbagtçylyklara garşy göreşde aktiw rol oýnamaga mümkinçilik berlen ýagdaýynda jemgyýetiň syýasy meselelerde hem aktiwligi güýçlener we şeýle özgeriş türkmen ýolbaşçylarynyň göwnünden turmaýar” diýip, Söýünow aýdýar.
Görülýän çäreler
Türkmen metbugaty ýurtda neşä garşy göreşiň netijeliligini artdyrmak üçin dikuçarlary we sürüjisiz uçarlary satyn almak, şeýle-de serhetlerde göreş işlerini güýçlendirmek ýaly çäreleriň göz öňünde tutulýanlygyny habar berdi.
11-nji maýda döwlet derejesinde aýan edilişine görä, Türkmenistanyň kanuny goraýjy edaralarynyň ýokary wezipelileriniň arasynda neşe söwdasyna baş goşýanlar hem bar.
Türkmenistanyň prezidentiniň gol çeken permanyna görä, 8-nji iýunda ýurduň Neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugynyň Ahal welaýat dolandyryşyna täze ýolbaşçy bellenildi. Bu wezipä Döwet gullugynyň Lebap welaýaty boýunça bölüminiň oňki başlygy maýor Gurbanberdi Nursähedow mynasyp görüldi.
Neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugynyň Ahal welaýat dolandyryşynyň öňki başlygy podpolkownik Baýrammyrat Ilamanow 20-nji aprelde “işde goýberen düýpli kemçilikleri sebäpli” wezipesinden boşadyldy we harby atlardan hem harby işgärler üçin kanun tarapyndan göz öňünde tutulan ähli ýeňilliklerden mahrum edildi.


text:
Altyn arzandasa da, eldiń altyn valıýta qory ulǵaıdy - Erbolat Dosaev
NUR-SULTAN. QazAqparat – Álemde altyn arzandasa da, Qazaqstannyń altyn valıýta qory ulǵaıdy. Bul týraly QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy Erbolat Dosaev Úkimet otyrysynda málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi
«Eldiń altyn valıýta rezervteri bir aıda 1,8 mlrd AQSh dollaryna ulǵaıyp, tamyzdyń sońynda 36,8 mlrd AQSh dollaryn qurady. Altyn portfeli bir ýntsııa úshin 1 814 AQSh dollaryna deıin (0,8%-ke) tómendegenine qaramastan, basym quqyqty paıdalanyp altyn satyp alý esebinen 134 mln AQSh dollaryna ósti», - deıdi Ulttyq bank tóraǵasy.
Sonymen birge, ol tamyz aıynda Halyqaralyq valıýta qorynan arnaıy qaryz alý quqyǵy 1,6 mlrd dollar sheginde bolǵanyn, ekinshi deńgeıdegi bankterdiń shetel valıýtasyndaǵy korrespondenttik shottary men depozıtteri óskenin atady.
«Ulttyq qordyń aktıvterin qosa alǵanda, jalpy halyqaralyq rezervter bir aıda 1,8 mlrd AQSh dollaryna ulǵaıyp, 93,7 mlrd AQSh dollaryn qurady», - dedi Ulttyq bank basshysy.
- Balqashta saýyqtyrýdan ótetin erekshe balalardyń sany 2 ese artady
- 2022 jyldan bastap máslıhat hatshylarynyń aılyǵy ósedi
- Asqar Mamın EO elshilerimen ekonomıkanyń ekologııalyq turaqty damý máselelerin talqylady
- Vıtse-premer Roman Sklıar jumys saparymen Seýlde júr
- Balalardyń jazǵy demalysyna 4,4 mlrd teńge jumsalady
- Rýslan Sákeev Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Medeniýet ministrligi düýpli abatlaýyş işlerini geçirmek boýunça tender yglan edýär
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň, Alp Arslan adyndaky milli drama teatrynyň, Bazar Amanow adyndaky döwlet çagalar kitaphanasynyň, Türkmen döwlet gurjak teatrynyň, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň binalarynda düýpli abatlaýyş we ýanaşyk ýerleriniň durkuny täzelemek işlerini geçirmek üçin potratçyny seçip almak boýunça
BÄSLEŞIK yglan edýär
Bäsleşige gatnaşmak üçin Türkmenistanda resmi tertipde bellige alnan ýerli edara-kärhanalar çagyrylýar.
Bäsleşige gatnaşmak isleýänlere bildirilýän talaplar:
— gatnaşyjynyň doly adyny, hukuk derejesini,
Türkmenistanda resmi tertipde bellige alnandygy barada maglumatlary görkezmek bilen, bäsleşige gatnaşmak barada ýazmaça arza bermek;
— edara-kärhanalaryň maddy-tehniki binýady barada maglumat;
— hususy kärhanalara Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinden kepilnama;
— häzirki wagta çenli ýerine ýetiren gurluşyk-abatlaýyş işleri barada maglumat.
Bäsleşik teklipleri 2021-nji ýylyň 25-nji iýunyna çenli, her gün sagat 9:00-dan 18:00 aralykda kabul edilýär.
Düýpli gurluşyk bölümi.
Habarlaşmak üçin telefon belgileri:
44-00-08, 44-00-39


text:
AQSh dárigerleri mezgilsiz ólimnen saqtanýdyń jolyn atady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Kúnine keminde 7 myń qadam jasaıtyn adamdarda az júretinderge qaraǵanda barlyq tabıǵı sebepterden bolatyn ólim qaýpi az bolady. Amerıkalyq dárigerlerdiń tıisti nátıjeleri JAMA Network Open basylymynda jarııalandy, dep habarlaıdy QazAqparat.
AQSh-taǵy Soltústik-Batys ýnıversıtetiniń ǵalymdary jasaǵan zertteýge 38-50 jas aralyǵyndaǵy 2110 áıel men er adam qatysqan. 2005-2006 jyldary qatysýshylardan fızıkalyq belsendilik deńgeıin ólsheý úshin apta boıy kún saıyn myqyndaryna údeýólshegish taǵý suraldy. Sodan keıin adamdar osy kórsetkishke baılanysty úsh topqa bólindi.
Birinshi sanatqa fızıkalyq belsendilik deńgeıi tómen qatysýshylar kirdi, olar kúnine orta eseppen 7 myńnan az qadam jasady. Ekinshisinde fızıkalyq belsendilik deńgeıi ortasha adamdar boldy, olar kúnine 7-den 10 myńǵa deıin qadamǵa deıin júrgen. Úshinshi topqa kúnine 10 myńnan astam qadam júretin adamdar ornalastyryldy. Qatysýshylarǵa 2018 jylǵa deıin baqylaý júrgizildi, barlyq ólim tirkeldi.
Fızıkalyq belsendiligi joǵary jáne ortasha qatysýshylar tobynda barlyq sebepterden bolatyn ólim qaýpi kúnine 7 myń qadamnan az jasaǵandarmen salystyrǵanda áldeqaıda tómen ekeni belgili boldy.


text:
2021-nji ýylyň 4-nji fewralynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda talyplaryň gyşky dynç alyş möwsümini has-da täsirli geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Baş arhiw müdirliginiň işgärleriniň gatnaşmagynda Halkara žurnalistikasy we Halkara ykdysady gatnaşyklary fakultetleriniň talyplary bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Baş arhiw müdirliginiň baş hünärmeni Begenç Berdiýew çykyş edip, paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň döredilmeginiň 140 ýyllygynyň dabaraly ýagdaýda bellenip geçiljekdigini, şeýle-de paýtagtymyzyň ösüş taryhy hakynda giňişleýin gürrüň berdi. Duşuşygyň barşynda talyplara hormatly Prezidentimiziň öz halkyna peşgeş beren “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” kitaby esasynda surata düşürilen hem-de “Aziýanyň merjeni” adyna eýe bolan gözel paýtagtymyzyň ösüş taryhyny görkezýän “Türkmenistana syýahat” atly dokumental filmleri görkezildi. Görkezilen kinofilmler talyplarda hormatly Prezidentimiziň tagallasy netijesinde bedew bady bilen ösüşlere eýe bolýan, günsaýyn gözellik nury çaýylýan Watanymyz baradaky buýsançlaryny goşalandyrdy.
Duşuşygyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar ýurdumyzy gülledip ösdürmek ugrunda uly tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň adyna alkyş sözlerini aýtdylar.
Jennet OMAROWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara žurnalistikasy fakultetiniň II ýyl talyby.