text:
Golaýda Azerbaýjanyň parlamentiniň öňki spikeri Rasul Guliýew azerbaýjanlylary öz täze döredýän “Garşylyk hereketine” goşulmaga çagyrdy. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugy habar berýär.
Rasul Guliýew “YouTube” saýtynda goýan wideoýazgysynda 1996-njy ýylda öňki prezident Haýdar Aliýewiň garşysyna protest hökmünde parlamentiň spikeri wezipesinden çekilendigini habar berýär:
—Men ýurdy terk edelim bäri siziň kömegiňiz bilen Azerbaýjanda käbir özgerişleri amala aşyrmaga synanyşdym. Gynansak-da, 1995-nji ýyldan bäri Azerbaýjanda geçirilen saýlawlaryň ählisi galplaşdyryldy we 1996-njy ýyldan ýurdy dolandyrýan režimde korrupsiýa ösdi. Azerbaýjandaky döwlet gurluşlary garaşsyz däl.
64 ýaşly Guliýewiň sözlerine görä, ýurtda ähli meseläni prezident Ylham Aliýew çözýär. Ol bu hakda şeýle diýýär:
—Patyşanyň islegi bilen ilatyň aýlyklary galdyrylýar, kesilýär, adamlar türmä basylýar, türmeden boşadylýar ýa-da tussaglara günä geçiş yglan edilýär. Azerbaýjanda hukuk bazasy ýok.
ABŞ-da ýaşaýan Rasul Guliýewiň ýene-de aýtmagyna görä, eger Azerbaýjanda şeýle ýagdaýlar dowam etse, onda ýurtda “haosyň we düzgünsiz protestleriň bolmagy, gan dökülmegi, daşary ýurt interwensiýasynyň bolmagy mümkin. Hatda Azerbaýjanyň 1991-nji ýyldan bäri ýitiren territoriýasyndan has köp territoriýany ýitirmegi-de ahmal.
Guliýew “YouTube” saýtynda goýan wideoýazgysynda “garşylyk hereketini” döretjekdigini yglan edýär we Azerbaýjanyň halkyndan oňa goşulmagy haýyş edýär:
—Men ýurtdaky ähli nogsanlara garşy durmak üçin täze internet tehnologiýasyny ulanyp, “Garşylyk hereketini” döretmekçi. Men blog açyp, öz pikirlerimi okyjylar bilen paýlaşmakçy. Men hökümetiň mundan beýläk saýlawlary galplaşdyryp bilmejekdigini duýmagyny isleýärin. Çünki biz olara muny etmäge ýol bermeris.
Prezident Ylham Aliýewiň ikinji prezidentlik möhleti 2013-nji ýylda tamamlanýar. Emma ýurduň Baş kanunyna girizilen goşmaçalar prezidentlik möhletiniň çäklendirilmegini ýatyrdy.
Rasul Guliýewiň “Açyk jemgyýet” partiýasynyň başlygy Wagif Mahmudowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu wideoçykyş azerbaýjan halkynyň öz ykbaly ugrunda saýlawlar arkaly göreşmegi we halkyň öz maksadyna ýetip bilýändigini görkezmek üçin edildi.
Guliýew Azerbaýjan parlamentine 1993-1996 ýyllarda ýolbaşçylyk etdi. Ol 1996-njy ýylda öz wezipesinden çekildi we ýurdy dolandyrýan partiýadan çykmaga mejbur edildi. Mundan soňra Guliýew Amerika gitdi we öňki prezidentiň hem onuň hökümetiniň ýiti tankytçysyna öwrüldi. Ol Aliýewiň maşgalasynyň ýurdy dolandyryşyny tankytlaýan kitaplary hem ýazdy.
Azerbaýjan häkimiýetleri Rasul Guliýewi korrupsiýada, döwletiň emlägini öz haýryna peýdalananlykda we başga-da ykdysady jenaýatlarda aýyplaýarlar.


c: text/html

text:
Bu gezekki hatyra çäresine Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy. Döwlet baştutany ir bilen Gypjak obasyndaky Saparmyrat Nyýazowyň we onuň ýakyn hossarlarynyň mawzoleýine baryp, gül desselerini goýdy.
Bu çärä Berdimuhamedow bilen birlikde hökümet agzalary, jemgyýetçilik guramalarynyň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we missiýalaryň wekilleri, daşary ýurtlarda işleýän türkmen diplomatlary, häkimler, din wekilleri, dürli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň işgärleri hem gatnaşdylar.
Mawzoleýde Saparmyrat Nyýazowyň ruhuna Türkmenistanyň müftüsi aýat okady we aýatdan soň ol Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň janynyň sag, başynyň dik bolmagyny, görner-görünmez belalardan Allatagalanyň ony hemişe aman saklamagyny dileg etdi.
Hatyra çäresi tamamlanandan soň, Saparmyrat Nyýazowyň dogduk obasy bolan Gypjakda sadaka berildi. Şeýle sadakalar Türkmenistandaky ähli metjitlerde hem berildi.Bary ýogy ýekeje gün
Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň ady ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde diňe 21-nji dekabrda agzalýar. Galan günlerde onuň ady asla tutulmaýar.
Şu gezekki ýatlama çäresinde ýurduň edaradyr kärhanalaryna, bilim ojaklaryna 21-nji dekabryň ýas güni däl-de, adaty gündügi, döwlet baýdaklaryna gara lentanyň dakylmaly däldigi baradaky habar berildi.
Nyýazowyň ýatlama güni Türkmenistanda gaty asuda hem parahat bellenildi. Ilat köpçüligi Türkmenistanda ýurduň ilkinji prezidentiniň hatyrasynyň tutulandygyny, esasan, telewideniýe arkaly bilip galdy.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Düýn giçlik Birleşen Milletler guramasynyň Baş Assambleýasy ilkinji gezek gündogar ýurtlaryň Nowruz baýramçylygyny Halkara Güni hökmünde ykrar etdi.
Balkan ýurtlaryndan başlap, Merkezi Aziýa we Ýakyn Gündogar ýurtlaryna çenli dünýäniň 300 milliondan hem gowrak ilaty tarapyndan bellenilýän bu baýramçylyk iň bir gadymy baýramçylyklardan biri hasaplanylýar.
Köp halklarda bu Nowruz baýramçylygy täze ýylyň gelmegini alamatlandyrýar.
Nowruz baýramçylygyny Halkara Güni hökmünde ykrar etmek baradaky teklip BMG-niň Baş Assambleýasyna Azerbaýjan tarapyndan hödürlenildi.
BMG-niň Baş Assambleýasy 2010-njy ýylda bu baýramçylygy 23 we 24-nji martda bellemekligi karar etdi.


text:
Kosowanyň daşary işler ministri Enwer Hodžaý duşenbe güni Pragada bolanda, Azatlyk radiosynyň habarçysy Ron Synowiç ondan Pristinanyň aladalary, arzuwlary we 2008-nji ýylda Serbiýadan garaşsyzlygyny birtaraply yglan edeli bäri gazanan üstünlikleri barada gürrüň bermegini sorady.
Azatlyk Radiosy: Kosowo we Albaniýa Halkara Jenaýat Sudunyň öňki Ýugoslawiýa boýunça ozalky başlygy Karla del Pontäniň Kosowanyň öňki premýer-ministri Ramuş Haradinaýa garşy ikinji uruş jenaýaty suduny başladany üçin, onuň işiniň derňelmegine çagyrdy. Jenap Haradinaý geçen hepde Haagadaky sud tarapyndan aklandy. Siz Pristanynyň bu talapdan näme maksat tutýandygyny düşündirip bilmezmisiňiz?
Enwer Hodžaý: Biz Karla del Ponte öz ygtýarlyklaryny we kompotensiýalaryny ýalňyş ulandy diýip pikir edýäris. Onsoň biziň hökümetimiz onuň beýle etmek üçin hiç bir fakt bolmazdan ikinji suda gaýtadan başlatmagynyň doly we düzüw görnüşde derňelmegini sorady. Özem sud eýýäm munuň, ýagny şeýle sud seljerişliginiň hakykatda zerur bolmandygyny tassyk etdi.
Biz bu meselede doly aýdyňlyk gazanyp bileris öýdýäris, sebäbi ol jenap Haradinaýyň, biziň raýatlarymyzyň we tutuş Kosowanyň mertebesini kemsitdi.
Azatlyk Radiosy: Golaýda alban döwletliliginiň 100 ýyllygy bellenende, Kosowanyň prezidenti albaniýalylaryň bir döwletde ýaşamaýandygyny ýaňzytdy we “albaniýalylar şol bir ýewropa üçeginiň astynda bolmalydyr” diýen sözleri ulandy. Bu biraz düşnüksiz. Siz Pristinanyň “şol bir ýewropa üçeginiň astynda” diýen sözleriniň näme aňladýandygyny aýdyňlaşdyryp bilmezmisiňiz? Bu Kosowa bilen Albaniýany Kosowada birleşdirmek islegimi? Siz Kosowa bilen Albaniýanyň nähili şertlerde birleşdirilmegini pikir edýärsiňiz?
Enwer Hodžaý: Kosowa soňky bäş ýyl bäri garaşsyz ýurt we biz hemişelik garaşsyz ýurt bolup galarys. Biz bu gün Kosowanyň öz serhetleriniň we territoriýasynyň çäginde 96 ýurt tarapyndan ykrar edilendigine hem-de öz topragymyzda garaşsyz Kosowa bilen döwletliligimizi berkitmekde gazanýan üstünliklerimize örän buýsanýarys.
Ýöne şonuň bilen bir wagtda, biz Kosowanyň halkara sistemasyna integrirlenmegi babatda hem saldamly işleri edýäris. Biz üç hepde mundan öň Ýewropanyň Dikeldiş we ösüş bankynyň agzalygyny aldyk. Bu biziň sebitde hiç bir ýurda birleşmek we öz serhetmizi üýtgetmek maksadymyzyň ýokdugyny aňladýar.
Emma Kosowa respublikasynyň ýeke-täk bir arzuwy bar, olam garaşsyz ýurt hökmünde Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmak, özem biz sebitdäki ähli beýleki ýurtlaryň Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmagyny ikelläp goldaýarys.


text:
Hormatly muzeý işgärleri!
Sizi Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynyň merkezinde bina edilen Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň ulanmaga berilmegi mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň gülläp ösmeginiň hatyrasyna alyp barýan işleriňizde uly rowaçlyklary arzuw edýärin!
Mähriban watandaşlar!
Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynda Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň açylmagy ýurdumyzda muzeýleriň işini ösdürmäge gönükdirilen ulgamlaýyn maksatnamalarymyzyň barha rowaçlanýandygyny, ata-babalarymyzdan miras galan gadymy gymmatlyklarymyzy, medeni mirasymyzy içgin öwrenmek we şu günki nesillere ýetirmek boýunça alyp barýan işlerimiziň barha kämilleşýändigini doly subut edýär.
Bu desgalar halkymyzyň şu günki nesilleriniň beýik akyldarymyz, ussat şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň baý döredijilik dünýäsine uly hormat goýýandygynyň belent nusgasydyr.
Türkmen halkynyň beýik akyldary we nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna giren baý we gymmatly edebi mirasyny, dünýewi garaýyşlaryny, XVIII-XIX asyrlarda türkmen durmuşyna ýetiren täsirini ylmy esasda öwrenmekde, onuň döredijiliginiň halkymyzyň we tutuş Gündogaryň ylmy-medeni durmuşy bilen aýrylmaz baglanyşygyny açyp görkezmekde, onuň baý şahyrana dünýäsine halkara ylmy-edebi jemgyýetçiligiň ünsüni çekmekde bu ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň uly ähmiýetiniň boljakdygyna ynanýaryn.
Beýik akyldaryň «Berkarar döwlet islärin!» diýip, özbaşdak döwlet, halkymyzyň agzybir, asuda we abadan durmuşda ýaşamagy hakynda eden arzuwlary döwletimiziň Garaşsyzlygyna eýe bolmagy bilen doly hasyl boldy. Magtymguly Pyragynyň arzuwlan Berkarar Türkmen döwleti häzirki döwürde ösüşleriň ak ýolundan bedew bady bilen ynamly öňe barýar.
Gadyrly watandaşlar!
Hormatly muzeý işgärleri!
Her bir halkyň beýikligi onuň öňe çykaran, dünýä beren şahsyýetleriniň beýikligine barabar bolýar. Köňülleriň we döwürleriň şahyry, adamzadyň iň gözel, iň tämiz duýgularynyň aýdymçysy Magtymguly Pyragy türkmen halkynyň ruhy beýikligidir. Beýik şahyryň bize goýup giden mirasy özboluşly terbiýe mekdebidir. Halkymyz özüniň beýik ogly Magtymguly Pyraga çäksiz hormat goýýar. Akyldaryň şahyrana dünýäsi müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelen türkmen pelsepesine, milletiň kalbynyň owazyna, türkmen ruhunyň synmajak sütünine öwrüldi. Şoňa görä-de, biz 2014-nji ýyly Magtymguly Pyragynyň ýyly diýip yglan etdik. Bu şanly ýylda beýik şahyrymyzyň we akyldarymyzyň 290 ýyllyk ýubileýi Bitarap Watanymyzda hem-de dünýä döwletlerinde giňden bellenildi. Türkmen ruhuny äleme ýaýan bu dabaralar Magtymguly Pyragynyň eserleriniň dünýä dillerinde neşir edilmegi bilen utgaşyp, ussat şahyrymyza, onuň umumadamzat ähmiýetli edebi mirasyna dünýä ýüzünde uly hormat goýulýandygynyň, akyldar şahyryň çuňňur many-mazmunly goşgularynyň ýürekleriň töründe baky orun alandygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Dana şahyryň doglan gününiň 290 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň «Magtymguly Pyragy» medalynyň döredilmegi, ýurdumyzyň hem-de dünýä döwletleriniň medeniýet we sungat, ylym we bilim işgärlerine, edebiýatçylaryna bu medalyň gowşurylmagy geçirilen dabaralara özboluşly many-mazmun çaýdy.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylymyzda Magtymguly Pyragy muzeýiniň we medeni ýadygärlikler toplumynyň dabaraly açylmagy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy we hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 20 ýyllygy mynasybetli geçirilýän baýramçylyk dabaralarynyň şatlyk-şowhunyny has-da artdyrýar.
Mähriban adamlar!
Sizi Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň dabaraly açylmagy mynasybetli ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Goý, bu muzeý hem-de medeni ýadygärlikler toplumy halkymyz üçin türkmeniň baý medeni mirasyny, beýik Magtymguly Pyragynyň gaýtalanmajak şygyrlaryny wagyz etmekde, ýaşlarymyzy milli ruhy kämilligiň nusgasynda terbiýelemekde uly ähmiýete eýe boljak ruhy merkeze öwrülsin. Siziň her biriňize berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Wik Wild Orsýet üçin snowbord boýunça altyn medal gazandy.
Amerikada doglan Wild Soçide geçýän Olimpiadanyň snowbord boýunça ägirt slalom ýaryşynda Şweýsariýaly Newin Galmariniden üstün çykdy. Erkek sportçylaryň arasynda snowbord boýunça bu ýaryşda bürünç medala Sloweniýaly Zan Kosir eýe boldy.
Sportyň bu görnüşinde aýallaryň arasynda Sweýsariýaly Patrizia Kummer altyn medal gazandy.
Çarşenbe günki ýaryşda Ýaponiýaly Tomoka Takeuçi ikinji bolup, öz ýurdy üçin snowbord ýaryşynda ilkinji medal gazandy. Orsýetli Alena Zawarzina üçünji ýer ugrunda Awstriýaly Ina Mesçik bilen bäsleşip, üstün çykdy we bürünç medala eýe boldy.


text:
1991-nji ýylyň 27-nji oktýabry – Türkmenistan döwlet garaşsyzlygyny yglan etdi.
1991-nji ýylyň 21-nji dekabry – Türkmenistan resmi suratda GDA-nyň düzümine girdi.
1992-nji ýylyň 19-njy fewraly – Türkmenistanyň döwlet baýdagynyň görnüşi ykrar edildi.
1992-nji ýylyň 18-nji maýy – Garaşsyz Türkmenistanyň ilkinji Konstitusiýasy kabul edildi.
1992-nji ýylyň 21-nji iýuny – Türkmenistanda prezidentlik saýlawlary geçirildi we onda ýeke-täk kandidat bolan Saparmyrat Nyýazow saýlawçylaryň 99,5 % sesini aldy diýlip, yglan edildi.
1992-nji ýylyň iýuly – Türkmenistanyň ilkinji daşary işler ministri Abdy Kulyýew oppozisiýa geçýänligini yglan etdi.
1993-nji ýylyň 1-nji noýabry – Türkmen manady milli pul birligi hökmünde dolanyşyga girizildi.
1994-nji ýylyň 15-nji ýanwary – S.Nyýazowyň prezidentlik möhletini 2002-nji ýyla çenli uzaltmak boýunça referendum geçirildi. Resmi maglumata görä, saýlawçylaryň 99,9 %-i bu teklibi goldady.
1995-nji ýylyň 12-nji iýuly – Aşgabatda hökümete garşy ilkinji protest demonstrasiýasy geçirildi.
1995-nji ýylyň 12-nji dekabry – BMG Türkmenistanyň hemişelik bitaraplyk statusyny resmi taýdan ykrar etdi.
1996-njy ýyl – Tejen-Saragt-Maşat demirýoly açyldy.
1997-nji ýyl – Türkmenistanyň Birleşen Demokratik Oppozisiýasy döredildi we onuň baştutanlygyna Türkmenistanyň ilkinji daşary işler ministri Abdy Kulyýew saýlanyldy.
1998-nji ýylyň apreli – Prezident S.Nyýazow ABŞ-a ilkinji resmi saparyna başlady.
Bu saparyň öňüsyrasy: Aşgabada baran Türkmenistanyň Birleşen Demokratik Oppozisiýasynyň lideri Abdy Kulyýew tussag edildi, birnäçe günden soňra, Nyýazowyň görkezmesi bilen boşadyldy.
1999-njy ýyl – Türkmenistanda diktatura gutarnykly ornaşdy we Saparmyrat Nyýazow ömürlik prezident diýlip atlandyrylyp başlandy.
2000-nji ýyl – S.Nyýazow 70 ýaşda häkimiýet başyndan gitjekdigini söz berdi. Şol ýyl Nyýazow Garagum çölündäki “Altyn Asyr” türkmen kölüniň proýektini jar etdi.
2001-nji ýylyň sentýabry – S.Nyýazowyň ”Ruhnama” kitaby çap edildi.
2001-nji ýyl – S.Nyýazow ýurtda Opera we Balet teatryny resmi suratda gadagan etdi.
2002-nji ýylyň mart aýy: Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Muhammet Nazarow we ýokary derejeli howpsuzlyk resmileriniň ençemesi wezipelerinden boşadyldy. Soňra olar uzakmöhletleýin türme tussaglygyna höküm edildiler.
2002-nji ýylyň awgusty – S.Nyýazow aýlaryň adyny üýtgedip, aýlara öz adyny, ejesiniň adyny, ”Ruhnama” kitabynyň we käbir milli taryhy şahsyýetleriň adyny dakdy.
Şol ýylyň 25-nji noýabry – “Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk” diýlip atlandyrylan waka boldy we şunuň bilen baglanyşykly birnäçe ýüz adam tussag edildi.
2003-nji ýyl – S.Nyýazow iki graždanlyk boýunça Orsýet bilen 1993-nji ýylda baglaşylan ylalaşygy birtaraplaýyn häsiýetde ýatyrdy.
2004-nji ýyl – Türkmenistanda döwlet gullukçylaryna altyn diş goýdurmak gadagan edildi.
2004-nji ýylyň aprel aýy – Nyýazow Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Poron Berdiýewi wezipesinden boşatdy. Soňra ol uzakmöhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
2004-nji ýylyň dekabr aýy – Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Annageldi Gummanow wezipesinden boşadyldy.
2005-nji ýyl – Türkmen telewideniýesinde we radiosynda aýdymçylara we sazandalara fonogramma ulanyp çykyş etmek gadagan edildi.
2005-nji ýylyň fewral aýy – Nyýazow paýtagt Aşgabatdan we welaýat merkezlerinden başga ýerlerdäki hassahanalary ýapmaly etdi.
2005-nji ýylyň maý aýy – Nyýazow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, wise-premýer Ýolly Gurbanmyradowy korrupsiýa aýyplamalary bilen wezipesinden boşatdy. Soňra ol uzakmöhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
2005-nji ýylyň iýul aýy – Nyýazow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, wise-premýer Rejep Saparowy korrupsiýa aýyplamalary bilen wezipesinden boşatdy. Soňra ol uzakmöhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
2006-njy ýylyň ýanwary – Türkmenistanda pensiýalaryň möçberi azaldyldy.
2006-njy ýylyň apreli – Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisini gurmak ylalaşygyna gol goýuldy.
2006-njy ýylyň 24-nji apreli – Türkmenistanyň Baş prokurory Gurbanbibi Atajanowa korrupsiýa aýyplamalary bilen wezipesinden boşadyldy. Soňra ol uzakmöhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
2006-njy ýylyň 16-njy sentýabry – Žurnalist we aktiwist Ogulsapar Myradowa türmede gümürtik ýagdaýda aradan çykdy.
2006-njy ýylyň 21-nji dekabry – S.Nyýazow tarpa-taýyn aradan çykdy.
2006-njy ýylyň 22-nji dekabry – Türkmenistanyň Konstitusiýasy boýunça ýurduň prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmeli Mejlisiň başlygy Öwezgeldi Ataýew türme tussaglygyna höküm edildi.
2007-nji ýylyň 14-nji fewraly – Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň ikinji prezidenti diýlip yglan edildi.
2007-nji ýylyň 9-njy apreli – Türkmenistanyň Birleşen Demokratik Oppozisiýasynyň lideri Abdy Kulyýew Norwegiýada aradan çykdy.
2007-nji ýylyň maý aýy – Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Geldimuhammet Aşyrmuhammedow wezipesinden boşadyldy.
2008-nji ýylyň apreli – Türkmenistanda ýewropa kalendary boýunça ulanylýan aý atlary täzeden dikeldildi.
2008-nji ýyl – Prezident G.Berdimuhamedow S.Nyýazowyň permanyny ýatyryp, Türkmenistanda Opera we Balet teatryny gaýtadan dikeltdi.
2009-njy ýyl – Türkmenistanda Saparmyrat Nyýazowyň suraty aýrylyp, ýüzünde türkmeniň geçmiş şahsyýetleriniň suratlary ýerleşdirilen milli pul – täze manatlar dolanyşyga girizildi.
2009-njy ýylyň aprel aýy - Türkmen gazyny Orsýete akdyrýan gazgeçirijide partlama boldy. Türkmenistan bu waka boýunça Orsýeti aýyplady, iki ýurduň arasynda dartgynlyk emele geldi.
2009-njy ýylyň dekabry – Hytaýa türkmen gazy akdyrylyp başlandy.
2010-njy ýylyň 14-nji maýy – Berdimuhamedow Daşoguz şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynyň mejlisinde köppartiýalyk jemgyýetçilik syýasy sistemasyny döretmäge wagtyň ýetendigini aýtdy.
2010-njy ýylyň iýul aýy – Berdimuhamedow hususy gazetleriň çap edilmegine rugsat berýändigini yglan etdi.
2010-njy ýylyň awgusty – Aşgabadyň merkezindäki Bitaraplyk binasy söküldi.
2010-njy ýylyň noýabr aýy – Türkmenistan ÝB tarapyndan goldanylýan "Nabukko" gaz proýektine gatnaşjakdygyny yglan etdi.
2011-nji ýylyň 29-njy marty – Berdimuhamedow işde goýberen kemçilikleri üçin milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Kakalyýewiç Amanowy eýeleýän wezipesinden boşatdy.
2011-nji ýylyň 9-njy maýy – Türkmenistanyň Saýlawlary we Referendumlary geçirmek boýunça Merkezi komissiýasyna 1990-njy ýyllardan bäri ýolbaşçylyk edip gelen Myrat Garryýew wezipesinden boşadyldy.
2011-nji ýylyň 7-nji iýuly – Abadan şäherindäki (ozalky Büzmeýin) harby ammarda güýçli partlama boldy. Häkimiýetler 15 adamynyň ölendigini boýun aldylar. Emma resmi däl çeşmeler ölenleriň sanynyň 100-den gowrak bolandygyny çakladylar.
2011-nji ýylyň 8-nji iýuly – Prezident Berdimuhamedow daşary ýurtlardaky oppozisiýany 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçjek prezidentlik saýlawlarynda bäsleşige çagyrdy.
2011-nji ýylyň 25-nji oktýabry – Prezident G.Berdimuhamedow “Türkmenistanyň Gahrymany” diýen belent ady aldy. S.Nyýazow öz döwründe bu ady 6 gezek alypdy.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad ýurduň täze premýer-ministrini belledi. Ozalky premýer-ministr Riýad Hijab hökümete garşy göreşýän oppozisiýanyň tarapyna geçip, Iordaniýa gaçypdy.
Sirýanyň täze premýer-ministri 48 ýaşly Wael al-Halki boldy. Halki mundan ozal, ýurduň saglygy-saklaýyş ministri bolup işläpdi.
Bu aralykda Eýran çykyş edip, eger-de Siriýada Assadyň häkimiýeti birden üýtgese, munuň “pajygaly” netijeleriniň bolup biljekdigini duýdurdy. Penşenbe güni Tähranda Siriýanyň meselesi boýunça duşuşyk geçirilýär.
Eýranyň mediasy bu duşuşyga 16 döwletiň wekilleriniň gatnaşmagynyň mümkindigini nygtady.


text:
Türkmenistan Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunylaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy göreş barada Ýewraziýa topary (EAG) bilen ylalaşyga gol çekişmäge taýýarlyk görýär. Bu barada türkmen mediasy habar berýär.
Türkmenistanyň prezidenti bu ylalaşygy oňlap, “dünýäniň ähli ýurtlary we abraýly halkara maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygyny” belledi.
Türkmenistan Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunylaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy göreş barada Ýewraziýa toparynyň düzümine 2007-nji ýylda goşulyp, geçen ýyl onuň doly ygtyýarly agzasy bolupdy.
Bu topar 2004-nji ýylda döredilip, onuň düzümine Belarus, Gazagystan, Hytaý, Gyrgyzystan, Orsýet ýaly döwletler hem girýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Eýranyň täze prezidenti Hassan Rohaniniň “Günbatar bilen gepleşikleri geçirmäge taýýardygyny” we onuň bu islegini iş ýüzünde “synap” görjekdigini mälim etdi.
Obama bu barada sişenbe güni ispan dilindäki "Telemundo" telewideniýesine beren interwýusynda belläp geçdi.
Şeýle-de, ol “Bu diplomatiýa üçin bir mümkinçilik. Eýranlylar bu mümkinçilikden peýdalanarlar diýip umyt edýärin” diýdi.
Obama bu barada özüniň Rohani bilen hat alyşandygyny mälim edenden birnäçe gün soň belläp geçdi.
Obamanyň bu çykyşy, halkara metbugatynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasynyň dowamynda Obama bilen Rohaniniň duşuşyk geçirmeginiň ähtimaldygy barada maglumatlaryň peýda bolmagyna sebäp boldy.
BMG-niň Baş assambleýasy şu aýyň ahyrynda Nýu-Ýorkda geçiriler.
Duşenbe güni Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif "Tähran özüniň jedelli ýadro programmasy meselesinde Birleşen Ştatlar bilen ynamlary berkitmäge taýýar" diýipdi.


text:
Orsýetlileriň bäşden dördüsinden hem gowragy öz ýurtlarynyň häzir ykdysady krizis ýagdaýyndadygyna ynanýar, garaşsyz Newada merkeziniň geçiren pikir soraşlygy şeýle netije görkezýär.
Şu hepde çap edilen netijelere görä, orsýetlileriň 21 prosenti ykdysady krizis uzak dowam eder diýen pikirde bolsa, 23 prosenti onuň azyndan iki ýyl dowam etjekdigini çaklaýar.
Soraga jogap berenleriň 47 prosenti bu krizisde energiýa bahalarynyň global arzanlamasyny günäleýär, 33 prosenti korrupsiýany, 27 prosenti bolsa Günbatar sanksiýalaryny günäleýär.
Pikirini aýdanlaryň 26 prosenti krizisiň sebäbini goranyşa we býurokratiýa aşa köp çykdajy edilmeginde görýär.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regiony Çeçenistanyň sudy iki ukrain raýatyny 1990-njy ýyllarda çeçen separatistleriniň düzüminde söweşmekde günäli tapdy we olary uzak möhletli türme tussaglygyna höküm etdi.
Çeçenistanyň sudunyň 26-njy maýda çykaran permanyna görä, Mykola Karpýuk 22 ýyllap, Stanislaw Klyh bolsa 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
19-njy maýda oturdaşlar ikisiniň-de söweşiji toparyň düzüminde adam öldürmek we adamlary öldürmäge synanyşmak ýaly jenaýatlara baş goşandygy barada netije çykardy.
Derňewçiler olaryň Ukrainanyň milletçi UNA-UNSO toparynyň agzalary bolup, 1994-nji ýylda Çeçenistana barandygyny we çeçen separatistleriniň düzüminde Orsýetiň federal güýçlerine garşy söweşendigini aýdýarlar.
UNA-UNSO Orsýetde ekstremist gurama hökmünde gadagan edildi.
Moskwada ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy Memorial guramasy Karpýugy we Klyhy syýasy tussaglar diýip atlandyrýar.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedow 15 gün tussaglykdan soňra azat edildi.
Röwşen Çaryýew ady bilen efirde çykyş edýän Ýazuhammedow 6-njy maýda Türkmenabat şäheriniň içeri işler bölümi tarapyndan tussag astyna alnypdy.
Ýazmuhammedowyň näme sebäpli tussag edilendigi barada, häzirlikçe, doly we takyk maglumaty almak başartmady.
Deslapky maglumata görä, tussaglykdan soňra Ýazmuhammedowyň saglyk ýagdaýy kadaly.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedowyň tussag edilmegi bilen bagly, adam hukuklaryna gözegçilik edýän ençeme halkara guramalary, şol sanda “Serhetsiz reportýorlar”, “Amnesty International”, “Human Rights Watch”, şeýle-de Ýewropa Bileleşigi alada bildiripdi.


text:
Bizde az sanly ýazyjy-şahyryň ady häli-şindi, köpüsiniňki mahal-mahal tutulýar, asla agzalmaýanlar hem azlyk edenok. Bu, elbetde, adalatly däl. “Her gülüň öz ysy bar” diýlipdir. Aýratynam poeziýada şeýle.
20-njy asyr türkmen poeziýasyna özboluşly goşant goşan, ýöne ady-da, goşgulary-da unudylan şahyrlaryň biri hem Durdy Baýmyradowdyr. Bu şahyryň ömri we döredijiligi barada elimde degerli maglumat ýok. Goşgularyndan çelgi alsaň, onuň asly lebaply bolmaly. Şahsy kitaphanamda onuň “Türkmendöwletneşirde” 1959-njy ýylda “Täze goşgular” ady bilen çap edilen kitaby bar. Bu ýüz sahypalyk kitap dört bölümden ybarat bolup, awtoryň 93 goşgusyny özünde jemleýär. Onuň “Partiýa we halk hakynda” diýlip atlandyrylan birinji bölümi ideologiýanyň, syýasy propagandanyň poeziýa aralaşmagynyň mysaly bolup, ondaky goşgularyň akgynlydygyna garamazdan, okanyňa känbir degmeýär.
Ýöne şahyryň kärdeşi, dosty Rehmet Seýidowa bagyşlanan “Ýadygär” goşgusynyň üstünden böküp geçmek mümkin däl. Bu şygyrdaky:
“Gyňyr tebigata sözüm ötsedi,
Dilärdim azyndan ýüz elli ýaşy.
Ýerne meň janymy kabul etsedi,
Biýrdim elim bilen, çytmazdym gaşy.”
- ýaly bendi okanyňda Durdy Baýmyradowyň adamkärçiliginiň, dostluga sarpasynyň belentdigi barada oýlanýarsyň. Goşgynyň jemlemesiniň hem şowludygyna, şahyranadygyna ony okan islendik adam göz ýetirer diýip, tekrarlamak esassyz bolmaz. Ine şol bent:
“Rahat ýat, hiç zadyň etmegin gamyn,
Çünki, altyn sözüň dillerimde bar.
Ýüregiň togtanda goýan galamyň,
Seň bilen görüşen ellerimde bar”.
Bu goşgy 1955-nji ýylyň 18-nji fewralynda Rehmet Seýidowyň aradan çykan gününde gyzgyny bilen ýazylypdyr.
“Satiralar” diýen üçünji bölüm ünsüňi özüne çekýär. Bu bölümde şahyryň satiriki goşgularynyň ýigrimisi ýerleşdirilipdir. Şahyr satiriki goşgularynyň temasyny hut durmuşyň özünden susup alypdyr. Bir goşgusynda Halaja maşynly gitmegiň güzaplydygyny köteklese, beýlekisinde satirasyny, belki-de mylaýym henegini ýaramaz gylyk–häsiýetli adamy paş etmäge gönükdirýär. Onuň “Dosent dostuma” diýen on iki setirlik şygryny okanyňda, çeper detaly şowly tapyp, ussatlyk görkezendigine göz ýetirýärsiň:
“Portfeliň heniz-de şol bir boşlugy,
Üýtgänok kelläňe çalymdaşlygy.”
Gör, nähili, ýerine düşen deňeşdirme, meňzetme, edebi tär.
Durdy Baýmyradowyň “Şahyr we gyzy” goşgusy bary-ýogy bir bentden ybarat :
“—Kaka, bir goşgyňy göni üç ýola,
Göçürýärsiň, onuň ne peýdasy bar?
—Birisi gazete, biri žurnala,
Birini radio ibermek derkar”.
Şahyryň “Üýtgeşik” atly goşgusy hut biziň günlerimizi ýatladyp duran ýaly:
“Jaý düýbünde ösen ýandak, peçegi,
Orýarlar ellerde orak, pyçagy.
Öňler beýle düzgün ýokdy-la munda,
Sebäbin bilmäge howlukdym men-de.
Aýtdy olar komissiýaň geljegin.
Öňkülige dursa, erbet boljagyn”.
Hawa, şygryň bu setirleri “prezident geljekmiş” diýen habar ýaýranda ýerlerde döreýän başagaýlygy ýada salýar. Ýollaryň, köçeleriň ugrundaky haşal otlary, ýandaklary, çöp-çalamlary aýyrmaga ilat barynyň sürülýändigi şu günki türkmen ahwallarynyň biri ahyryn.
Satiriki goşgularyny okap çykanyňdan soň, eger-de Durdy Baýmyradow öz bar zehinini, döredijilik gujuryny şu žanrdan eser döretmäge bagyşlanlygynda has saldamly edebi mirasyny galdyrardy diýen pikir kelläňe gelýär.
Kitabyň dördünji “Çagalara” sözbaşyly bölüminde ýerleşdirilen “Akylly Esen” ertekisini şu günki çagalaram hezil edip okarlarmyka diýýän. “Harplygyň sözi” şygrynyň hem çagalaryň göwnünden turjagyna kepil geçip bolar. Onda körpelere okamak, öwrenmek barada ýerlikli öwüt-nesihat berilýär.
Hawa, her gülüň öz ysynyň bolşy ýaly, şahyryň her bir goşgusynyň öz täsiri, öz çeperçiligi, orny bar.
Aşyrguly Baýryýew Aşgabatda ýaşaýan şahyr we garaşsyz žurnalist, halkara Deýwid Börk baýragynyň eýesi. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň Ýaroslawl şäherinde ýaşaýyş massiwinde gazyň partlamagy zerarly azyndan dört adam wepat boldy.
“Ýagdaý häzir anyk däl”, diýip regionyň häkimi Sergeý Ýastrebow 16-njy fewralda aýtdy we has köp adamyň ýumrulan binalaryň aşagynda galýandygyny belledi.
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligindäki çeşme ýaralanan dokuz adamyň keselhana iberilendigini aýtdy.
Häkimiýetler howpsuzlyk düzgünleriniň bozulmagyny derňemek boýunça jenaýat işiniň gozgalandygyny mälim etdiler.
Orsýetde gazyň partlamagy bilen bagly ýagdaýlar köp ýüze çykýar. Dekabr aýynda Wolgograd şäherinde ýaşaýyş jaýda gazyň partlamagy zerarly ençeme adam wepat bolupdy.


text:
Gazagystanda öňki oba-hojalyk ministriniň orunbasary Muslim Omiraýew korrupsiýa aýyplamalary bilen 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
16-njy oktýabrda Astananyň sudy Omiraýewiň işewürden 100 müň amerikan dollary möçberinde para kabul edendigi hakynda karar çykardy we ony 10 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Geçen ýylyň dekabr aýynda tussag edilen Omiraýew özüniň günäsizdigini aýdýar.
Mundan öň Gazagystanyň oba-hojalyk ministri Asylžan Mamytbekow özüniň öňki orunbasary günäli tapylsa, wezipesinden çekiljekdigini aýdypdy.
Soňky iki ýylyň dowamynda para-peşgeş aýyplamalary bilen şübhelenilip, birnäçe gazak resmisi sud derňewleri bilen ýüzbe-ýüz boldy. Olaryň käbirleri uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Waşington bilen Moskwanyň arasynda Çehiýanyň Temelin atom elektrostansiýasynyň gurluşygy bilen bagly proýektiň üstünde dowam edýän bäsdeşlik ýene-de güýçlendi. Öz elektrostansiýasynyň ukybyny artdyrmakçy bolýan Çehiýa 25-nji martda proýekt boýunça tehniki netijeleri çap etdi. Onuň esasy kategoriýalarynyň ençemesi boýunça Waşington öňde barýar.
Sowuk uruş Ýewropada henizem dowam eden bolsady, şu günki gün Çehiýanyň Temelin atom elektrostansiýasyny iň uly söweş meýdanyna deňäp bolardy.
Waşington we Moskwa tarapyndan goldanýan konsorsiumlar bahasy çak bilen 10 milliard dollarlyk proýektiň üstünde güýçli göreş alyp barýarlar. Proýektiň çäginde Çehiýanyň Temelin atom elektrostansiýasynda iki sany goşmaça reaktor gurulmaly. Bu proýektiň energiýa garanda geosyýasy täsiriniň has uly boljagyna garaşylýar.
Çehler bu proýektiň ýeňijilerini sentýabr aýynda yglan etmeli.
Ilkinji netijeler
Şu hepdede Çehiýanyň energiýa toparynyň (CEZ) ýaýradan ilkinji maglumatlaryna görä, uly bölegi döwlete degişli bolan Temelin atom elektrostansiýasynyň gurluşygyny ýerine ýetirmek boýunça bäsdeşlikde Westinghouse atly amerikan-ýapon konsorsiumy öňe saýlanana meňzeýär. Çeh tarapy gelnen tehniki netijeler barada jikme-jik maglumatlary köpçülige mälim etmedik hem bolsa, yurduň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, Westinghouse konsorsiumynyň proýekti amala aşyrmak boýunça hödürlän tekliplerine tehniki talaplara we lizensiýa degişli kriterilerden has ýokary baha berlipdir. Orsýetiň MIR.1200 atly konsorsiumynyň teklipleri bolsa baha taýdan has amatly diýlip kesgitlenipdir.
Westinghouse konsorsiumynyň baş müdiri Denni Roderik 25-nji martda geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda özüni bäsdeşlikde öňde barýan tarap hökmünde duýýandygyny aýtdy. Orsýet tarapy bolsa Çehiýanyň energiýa toparynyň yglan eden maglumatlaryna “ilkinji netijeler” hökmünde garaýandygyny aýtdy.
Çeh tarapy konsorsiumlaryň ikisi bilen hem gepleşik geçirip, olary teklipleri gowulandyrmaga çagyrjakdygyny habar berdi.
Şertnama ugrundaky bäsdeşlik
Praganyň Karlow uniwersitetinden syýasaty öwreniji Ýan Hornat konsorsiumlaryň ikisiniň-de öz ýurtlarynyň hökümetleri tarapyndan açyk goldanýandygyny we Çehiýa Respiblikasynda jemgyýetçilik gatnaşyklary taýdan göreş alyp barýandygyny belledi.
Çehiýaly bilermen Pragadaky amerikan ilçihanasynyň Temelin atom elektrostansiýasynyň gurluşygy boýunça gepleşikleriň açyk alnyp barylmagyny we köpçülige mälim bolmagyny isleýändigini aýtdy. Ýan Hornatyň bellemegine görä, amerikan tarapy orsýet tarapynyň gepleşikleri ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirip, syýasy maglumatlaryň ählisiniň köpçülige ýetirilmeýänligini çak edýär.
Waşington Çeh Respublikasynyň energiýa taýdan Orsýetden garaşsyz bolmagynyň ähmiýetini nygtaýar. Çeh Respublikasynyň satyn alýan gazynyň 70%-i, nebitiniň 60%-i we ýadro ýangyjynyň ählisi Orsýetden import edilýär.
Orsýet bolsa Temelin atom elektrostansiýasynyň gurluşygyna gatnaşmaklyga özi üçin iňňän wajyp mesele hökmünde garaýar we dünýäde ýadro obýektleriniň gurluşygy boýunça lider bolmaga çalyşýar.
Potensial bäsdeşler
Temelin proýektine gatnaşmak islän dalaşgärleriň ýene biri Fransiýa geçen ýylyň oktýabr aýynda talaplary berjaý edip bilmändigi sebäpli, basdeşlikden çykarylypdy.
Çeh Respublikasynyň energiýa toparynyň aksiýalarynyň 70 prosentiniň eýesi bolan çeh hökümeti-de basdeşligiň ýene bir oýunçysy bolup biler. Emma hökümet bäsdeşlige maliýe taýdan ukyply bolmak üçin elektrik togunyň her megawatynyň 50 ýewrodan satyn alynjagyny öňünden kepil geçmeli bolar.
Şu çaka çenli hökümet jemgyýetde närazylyk döretmejek bolup, şeýle çäreden saklanyp gelýär. Häzirki wagtda Çehiýada elektrik togunyň her megawatynyň bahasy 10 ýewro barabar.


text:
Çarşenbe güni Britaniýanyň Ýokary sudy “Wikileaks” saýtyny esaslandyryjy Julian Assanjyň aýal maşagala jynsy taýdan el gatmakda bildirilýän aýyplama boýunça Şwesiýa ekstradisiýa edilip bilinjekdigi barada karar çykardy.
Mundan ozal Britaniýanyň aşaky sudlarynyň ikisi-de Julian Assanjyň Şwesiýa ekstradisiýa edilmelidigi barada höküm çykarypdylar.
Awstraliýanyň raýaty Julian Assanjyň esaslandyran “WikiLeaks” saýty 2010-njy ýylda ABŞ-nyň diplomatik çeşmelerine degişli gizlin hatlary internet arkaly ýaýradanda, bu resmi Waşingtonda uly nägilelik döredipdi. Şol ýylyň dekabrynda bolsa, ol Şwesiýada iki sany aýal maşagala jynsy taýdan el gatanlykda aýyplanyp, Britaniýada öý tussaglygyna alnypdy.
Bu bildirilýän aýyplamalary ret edýän Julian Assanj özüniň Şwesiýa ekstradisiýa edilen halatynda, Şwesiýanyň häkimiýetleriniň özüni Birleşen Ştatlara tabşyrmaklarynyň mümkindigini aýdyp, muňa alada bildirýär. Onuň indi adam hukuklary boýunça Strasburg suduna ýüz tutmagynyň mümkindigi aýdylýar.


text:
Orsýetiň ganatly raketasy synagyň dowamynda ugruny ýitirip ýurduň demirgazyk-günbatarynda köp gatly ýaşaýyş jaýyna düşdi, adam pidasy bolmady, diýip Orsýetiň Goranmak ministrligi 15-nji dekabrda aýtdy.
Raketa “öz traýektoriýasyndan gyşaryp” Nýonoksa obasynyň golaýyna düşdi, diýip ministrlik habar berdi. Bu oba Moskwadan 1000 kilometr uzaklykda Orsýetiň Arhangelsk regionynda ýerleşýär.
Ministrlik zyýanyň ýetmändigini habar berýärkä AFP we TASS agentlikleri ýaşaýyş jaýyna düşen raketanyň üçegi we birnäçe öýi ýumurandygyny habar berdiler. Agentlikler hem adam pidalarynyň bolmandygyny aýtdylar.
Goranmak ministrligi Orsýetiň raketalary öndürýän esasy kärhanalarynyň biri “Maşinostroýeniýe” ylmy-önümçilik bileleşiginiň sanagynyň dowamynda raketanyň gaçandygyny aýtdylar.
Aprel aýynda hem ýer-howa raketasy nyşanyndan sowulyp Arhangelsk regionyna düşüpdi.


text:
Amerikan ykdysadyýetini goldamak, höweslendirmek boýunça teklip eden çäreler toplumynyň ýurdy ykdysady krizisiň iň ýaramaz netijelerinden gorap saklandygyny ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama aýdýar.
Düýn Ak tamda çykyş edip, Obama krizise garşy çäreler üçin 787 milliard dollar goýbermek baradaky kanuny Kongresiň kabul eden pursatyndan bäri ýurtda iki million iş ornunyň saklanandygyny we döredilendigini belledi.
Ol üstümizdäki ýylda ýene bir ýarym million amerikalynyň yzygiderli aýlyk bilen üpjün ediljegine ynam bildirdi.
Parlamentde demokratik köplük bolmadyk bolsa, onuň ykdysady kömek baradaky gaty gymmat paketiniň makullanmajakdygyny aýdyp, amerikanlaryň köpüsi Obamanyň administrasiýasyny tankytlaýarlar.


text:
Owganystanyň gündogarynda söweşler 12-nji oktýabrda güýçlendi. “Talybanyň” söweşijileri Gunduz şäherini gysga wagtyň içinde ele salmagyndan iki hepde geçensoň regionyň welaýat paýtagtynyň ýene birini eýelemek howpuny döretdiler.
Kabuldan 130 kilometr uzaklykda ýerleşýän Gazni şäherini eýelemek boýunça edilen synanyşyga owgan güýçleri garşy durdular. Emma bu ýagdaý ýurduň esasan günortasynda ýerleşýän söweşijileriň öz täsirini ýaýbaňlandyrmagynyň ähtimallygy bilen bagly aladalanmalary güýçlendirdi.
“Şu gün irden ‘Talybanyň’ 2000 çemesi söweşijisi Gaznä ençeme ugurdan hüjümleri amala aşyrdylar’ diýip welaýatyň häkiminiň orunbasary Mohammad Ali Ahmadi aýtdy.


text:
Britaniýaly dünýä belli sazanda Dawid Bowie 69 ýaşynda rak keselinden ýogaldy.
Onuň Twitter we Facebook sosial ulgamlaryndaky resmi sahypalarynda 11-nji ýanwarda çap bolan maglumatda şeýle diýilýär: “Dawid Bowie rak keseline garşy 18 aýlap dowam eden ajaýyp göreşinden soň şu gün öz maşgalasynyň arasynda rahat dünýäden ötdi" diýilýär.
Geçen hepdede täze albom çykaran Dewid Bowie glam rok akymynyň düýbüni tutujy we 20-nji asyryň iň üstünlikli artistleriniň biri hasaplanýar.
Onuň “Blackstar” atly täze albomy 8-nji ýanwarda köpçülige hödürlendi.
BBC-niň maglumatyna laýyklykda Bowie 50 ýyllyk karýerasynyň dowamynda dünýä derejesinde 140 million çemesi saz ýazgysyny satdy.


text:
ÝB-niň häzirki ýolbaşçysy Ispaniýa tarapyndan berlen maglumata görä, bileleşigiň şu ýylyň aýagyna çenli Albaniýa we Bosniýa garşy wiza režimini ýatyrmagy mümkin.
Ispaniýanyň içeri işler ministri Alfredio Perez Rubalakaba munuň üçin agzalýan şol iki ýurduň öz howpsuzlyk standartlaryny Ýewropanyň derejesine ýetirmelidigini nygtady.
Ispaniýaly ministr bu maksada ýetmek üçin agzalýan ýurtlara has köp tagalla etmelidiginiň aýdylanlygyny mälim etdi.
Rubalkaba Albaniýa we Bosniýa öz çärelerini tizleşdirse, bu ýurtlara garşy dowam edýän wiza režiminiň şu ýylyň güýzünden başlap ýatyrylmagynyň mümkindigini belledi.


text:
“Euro 2016” futbol ýaryşy 10-njy iýunda Parižde Fransiýanyň we Rumyniýanyň komandalarynyň arasyndaky duşuşyk bilen başlandy.
90 müň çemesi polisiýa işgäri, esger we hususy howpsuzlyk wekili 10 şäherde bir aýyň dowamynda geçiriljek ýaryşlaryň howpsuzlygyny üpjün ederler.
Fransiýada 2015-nji ýylyň noýabr aýynda Parižde 130 adamyň ölümine sebäp bolan terrorçylykly hüjümlerden soň adatdan daşary ýagdaý saklanýar. “Euro 2016” ýaryşynyň birinji we jemleýji oýunlary Parižde geçiriler.
Howpsuzlyk bilen bagly aladalanmalardan daşary işçileriň protesti bilen bagly howplar hem bar. Sport ýaryşynyň dowamynda iş taşlaýşyň töwekgelçiligi saklanýar.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollande “ähli zerur çäreleriň” görülendigini aýtdy.
Fransiýa soňky gezek “Euro 2016” futbol ýaryşyny 1984-nji ýylda geçiripdi we ýeňiş gazanypdy.


text:
Ukrainanyň gündogarynda hökümetiň gözegçiligindäki şäheriň häkimiýetleri harby ulagyň bir ýaş gyzyň ölümine sebäp bolmagy bilen bagly ýol heläkçiliginden we yzýany dörän zorlukdan soň tutha-tutluklary amala aşyrdylar.
Donetsk regionynyň Kostýantyniwka şäherçesiniň gahar-gazaply ýaşaýjylary esgeriň harby ulagyna gözegçiligi ýitirip, ýedi ýaşly gyzy öldürmeginden we onuň daýzasyny hem ýaş çagany ýaralamagyndan soň harbylaryň ýerleşýän jaýyny daşladylar, iki ulagy otladylar we ýene bir ulagy agdardylar.
Polisiýa bidüzgünçilikleriň öňüni almak gözegçiligi amala aşyrýar, diýip Donetsk regionynyň polisiýasynyň ýolbaşçysy Wýaçeslaw Abroskin 17-nji martda Facebook arkaly habar berdi. Ol heläkçilige sebäp bolan esgeriň tussag edilendigini we tertipsizligiň guramaçylarynyň şahsyýetiniň anyklanandygyny aýtdy.
Kostýantyniwka regionyň paýtagty Donetsk şäherinden demirgazykda ýerleşýär. Donetske gözegçilik edýän orsýetçi separatistleriň hökümet güýçleri bilen konfliktiniň netijesinde geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 6000-den gowrak adam wepat boldy.


text:
Dünýä liderleri özleriniň ençemesiniň uly möçberdäki pullaryny hukuk goraýjy organlardan ýaşyryn başga ýurtlara geçirmäge mümkinçilik beren gizlin ofşor kompaniýalary bilen ilteşiklidigini paş eden dokumentlere garşylyk görkezjek bolup, 4-nji aprelde basga düşdüler.
"Panama dokumentleri" diýlip atlandyrylýan uly göwrümli raport 3-nji aprelde dürli habar gulluklary tarapynan bir wagtda ençeme dilde çap edildi. Bu dokumentlerde on iki sany häzirki ýa öňki döwlet baştutanlarynyň, şol sanda Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň hem ofşor korporasiýalarynyň bardygy aýan edilýär.
Panamada ýerleşýän "Mossak Fonseka" (Mossack Fonseca) atly hukuk kompaniýasyndan syzyp çykan dokumentler şeýle-de on ýedi sany häzirki ýa öňki liderleriň, şol sanda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň-de garyndaşlarynyň we ýakyn ýaranlarynyň ofşor hasaplarynyň bardygyny görkezýär.
Dokumentler
Dünýä liderleriniň birnäçesi hasabatyň özleriniň nädogry iş edendiklerini görkezmeýändigini aýdyp, ony şol bada ret etdiler.
Aýdylyşyna görä, agzalýan dokumentlerde Ukrainanyň prezidenti Poroşenkonyň 2014-nji ýylyň awgust aýynda Kiýewiň güýçleri bilen Orsýet tarapdan goldanylýan separatistleriň arasynda söweş barýarka, öz "Roşen" konditor kärhanasyny Britaniýanyň Wirgin adalaryna geçirendigi görkezilýär.
Poroşenko "Facebook" saýtynda goranyp: "Prezident bolanymdan soň men öz baýlygymy dolandyrmak işini bir abraýly hukuk kompaniýasyna tabşyrdym. Olar gerekli maglumatlary ukrain we halkara habar serişdelerine bererler diýip umyt edýärin" diýip ýazdy.
Moskwada bolsa Kreml, köpçülige ýetirilen maglumatlary berk tankytlap, bu salgyt dokumentlerini ilkinji nobatda Putiniň garşysyna gönükdirilen hüjüm diýip atlandyrdy.
“Nyşana alynýan esasy zat...”
Metbugata syzan maglumatlarda Putiniň ady geçenok. Ýöne onuň ýakyn ýaranlary tarapyndan şübheli pul geçiriş ulgamyndan peýdalanylyp, iki milliard dollaryň ýurduň daşyndaky gümürtik kompaniýalara geçirilendiginiň dokumentler arkaly subut edilendigi bellenýär.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow 4-nji aprelde şeýle diýdi: "Nyşana alynýan esasy zat - Putin, Orsýet, biziň watanymyz, durnuklylygymyz we ýetip gelýän parlament saýlawlary, aýratyn-da ýagdaýy bulaşdyrmak".
Ol bu maglumatlarda Orsýetiň lideri barada "täze ýa anyk bir zat ýok" diýip, sözüniň üstüne goşdy. Bu paş etmeleriň aňyrsynda Birleşen Ştatlaryň aňtaw gulluklarynyň ýatandygyny ileri sürdi.
"Biz bu žurnalistler toplumy diýilýäni bilýaris. Käriniň žurnalistlikdigi şübheli köp žurnalist bar - Amerikanyň döwlet departamentiniň, Merkezi aňtaw gullugynyň we beýleki ýörite gulluklaryň köpsanly öňki işgärleri bar" diýip Peskow aýtdy.
Aliýewiň gyzlary diýilýär
“Panama Kagyzlarynda” bu maglumatlaryň Panamada ýerleşýän "Mossak Fonseko" atly hukuk kompanýasyndan ele salnan millionlarça e-mailden we beýleki dokumentlerden toplanandygy aýdylýar.
Ilki Germaniýanyň "Süddeutsche Zeitung" gazetine gowşurylan materiallar soňra merkezi Waşingtonda ýerleşýän ”Derňeýji žurnalistleriň halkara konsorsiumy” "ICIJ" bilen paýlaşyldy.
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň welin bu maglumatlara entek görkezen reaksiýasy ýok. Aýdylyşyna görä, Panamanyň bir ofşor kompaniýasynyň iki müdiriniň biri Aliýewiň aýaly. Azerbaýjanyň "AtaHolding" kärhanasyna kontrollyk edýän hem şu kompaniýa.
Hasabatda şeýle-de Azerbaýjanyň altyn känlerini özleşdirmek boýunça iş alyp barýan kompaniýalaryň arasynda uly paýa eýe Panama şirketine kontrollyk edýänler Aliýewiň gyzlary diýilýär.
Öz baýlygyny bir gizlin maliýe kompaniýasynda aýalynyň adyna hasaba aldyran we oppozisiýa tarapyndan wezipeden çekilmegi talap edilýän Islandiýanyň premýer-ministri hem öz wezipesinden çekilmejekdigini bildirdi.
"Men bu mesele sebäpli wezipeden çekilmek hakda oýlanamok we bu mesele sebäpli wezipeden çekilmekçi hem däl" diýip, premýer-ministr Sigmundur Dawid Gunnlaugsson Islandiýanyň "Channel 2" telekanalyna aýtdy.
“Panama dokumentlerinde” Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şerifiň-de ogullarynyň ady bar. Ýöne döwlet premýer-ministriň maşgalasynyň haýsydyr bir jenaýat iş edendigini inkär edýär.


text:
Eýranda adam hukuklarynyň bozulmalarynyň sanynyň artýandygyny görkezýän BMG-niň täze hasabatyny resmi Tähran tankytlady.
Hasabatyň awtorlaryndan biri, Eýranda adam hukuklary boýunça BMG-niň ýörite dokladçysy Ahmed Şahid şu ýylyň başyndan bäri ol ýurtda, resmi maglumatlara görä, 200 ölüm jezasynyň ýerine ýetirilendigini, diňe ýanwar aýynda 83 adamyň jezalandyrylyp öldürilendigini habar berdi.
Hasabatda Maşat şäheriniň Wekilabad türmesinde geçen ýyl 300-den gowrak ölüm jezasynyň gizlin ýerine ýetirilendigi bellenýär.
Ýurtda adam hukuklarynyň ýagdaýyna gözegçilik etmek üçin, BMG-niň işgärlerini Eýranyň häkimiýetleriniň ýurda goýbermeýändigini Şahid habar berdi.
Eýranyň BMG-niň ýanyndaky wekiliniň orunbasary Eşag al-Habib hasabatda getirilen faktlary inkär etdi we muny ABŞ-yň hem onuň ýaranlarynyň gurnaýan oýunlarynyň netijesi diýip atlandyrdy.


text:
7-nji maýda Orsýetiň prezidentiniň inaugurasiýasy boldy. Wladimir Putin dabaraly ýagdaýda prezidentlik wezipesine geçdi. 4-nji martda bolan prezidentlik saýlawlarynda Putin 63,6% ses alypdy.
Wladimir Putin kasam edip, Orsýetiň prezidenti wezipesiniň üçünji möhletine girişdi.
Soňky dört ýylyň dowamynda premýer-ministr wezipesinde bolan Putin 2000-2008-nji ýyllar aralygynda yzly-yzyna iki möhletiň dowamynda Orsýetiň prezidenti bolupdy.
7-nji maýda Putiniň prezidentlik wezipesine girişmegine bagyşlanyp, Kremlde geçirilen inaugurasiýa dabarasyna üç müňe golaý myhman gatnaşyp, olaryň arasynda Federasiýa Geňeşiniň, Döwlet Dumasynyň, Baş suduň, Konstitusion sudýalaryň we ýerine ýetirji häkimiýetiň resmileri bardy.
Putiniň wadasy
Prezidentiň kasamynda Putin “adamlaryň we raýatlaryň hukuklaryna we azatlyklaryna hormat goýup, olary gorajagyny, Konstitusiýany, ýurduň garaşsyzlygyny, howpsuzlygyny we bütewiligini gorajagyny hem halka hyzmat etjegini” dabaraly ýagdaýda wada berdi.
Putiniň kasamynyň öňüsyrasynda ýurduň ozalky prezidenti Dmitriý Medwedew Orsýetiň halkynyň özüne bildiren goldawy üçin minnetdardygyny aýtdy we Putini gutlap, onuň halk köpçüligi tarapyndan goldanýanlygyny belledi.
Prezidentlik wezipesine geçiş dabarasynda eden gysga çykyşynda Putin Orsýetde demokratiýany ösdürjegini hem wada berdi.
Putin “Watana we adamlara gulluk etmekligiň öz ömrüniň esasy manysy we borjudygyny” belledi. Ol Orsýetiň “milli ösüşiniň täze tapgyryna gadam basýanlygyny” we geljekki ýyllaryň ýurt üçin “aýgytly” boljagyny hem aýtdy.
Putin Medwedewi premýer-ministr wezipesine belledi.
Protestler
Putiniň prezidentlige kasam etmeginiň öňýany tutuş ýurt boýunça protest demonstrasiýalary geçirildi, 6-njy maý.
Inaugurasiýa dabarasynyň geçýän wagty polisiýa 80-e golaý adamy, şol sanda oppozisiýanyň liderleriniň biri Boris Nemtsowy saklady. Oppozisiýa Moskwanyň merkezindäki iki ýerde resmi bolmadyk mitingleri geçirmäge synanyşypdy. Protestçiler “Üçünji möhlet – türmede!” diýen şygarlar bilen çykyş etdiler.
Wladimir Putiniň inaugurasiýasyndan bir gün öň onuň prezidentlik wezipesine dolanmagyna garşylyk hökmünde 20 müňe golaý adamyň gatnaşmagynda protest aksiýasy geçirildi. Polisiýa 400-e golaý adamy tussag etdi. Olaryň arasynda oppozisiýanyň liderleri Sergeý Udaltsow, Alekseý Nawalnyý we Boris Nemtsow hem bardy. Olara administratiw jerime salyndy we tiz boşadyldy. Protestçiler bilen çaknyşyklarda polisiýanyň ondan gowrak işgäriniň ýaralananlygy habar berildi.
Hepdäniň duşenbe güni irden žurnalistler bilen söhbetdeşliginde Boris Nemtsow Putini Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko bilen deňeşdirdi. Ol Putiniň ýolbaşçylygyndaky Orsýetiň geljege tarap Lukaşenkonyň golastyndaky Belarusyň barýan ýolundan gadam basjagyna özüniň şübhelenmeýänligini aýtdy.


text:
Serhetsiz reportýorlar guramasy 12-nji fewralda çap eden ýyllyk hasabatynda geçen ýyl dünýä metbugat azatlygynyň derejesiniň «kesgin pese gaçandygyny» aýtdy.
Bu peselişiň bir sebäbi «Yslam döwleti» we «Boko haram» ýaly ekstermist toparlar bilen düşündirilýär.
Serhetsiz reportýorlar guramasy geçen ýyl 180 ýurduň arasynda geçirilen barlag netijesinde, maglumat azatlygy babatda 3719 sany düzgün bozmanyň bolandygyny habar berýär.
Metbugat azatlygy görkezijisinde Eýran, Hytaý, Siriýa, Demirgazyk Koreýa we Türkmenistan ýaly ýurtlar iň pes baha alanlaryň arasynda getirilýär.


text:
Orsýetiň Respublika partiýasynyň - Halk Azatlyk partiýasynyň Talýattidäki ýerli bölüminiň egindeş başlygy Andreý Balin urlup-enjildi we talandy.
Balin 27-nji fewral güni giçlik öýüne dolananda hüjüm sezewar boldy. Näbelli hüjümçiler oňa ýaşaýan jaýynyň girelgesiniň golaýynda topuldylar we elindäki laptop kompýuterini ogurladylar.
Balin feýsbukda rus hökümetiniň syýasatyny, hususan-da prezident Putini tankyt edýän materiallary yzygiderli çap edýärdi.
Polisiýa hüjümçileriň Baliniň kompýuterini ogurlamagy maksat edinendiklerini aýtdy.
Bu hüjüm Orsýetiň Respublika partiýasynyň - Halk Azatlyk partiýasynyň liderleriniň biri Boris Nemsowyň öldürilmeginiň öň ýanlarynda boldy.


text:
“Yslam döwleti” topary Bangladeşiň paýtagty Dhakada Italiýanyň raýatynyň öldürilmegiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy, diýip bu yslamçy topar bilen bagly maglumatlary öwrenýän aňtaw topary habar berdi.
Polisiýa şahsyýeti anyklanmadyk motorly üç hüjümçiniň Italiýanyň raýaty Tawella Sesareni 28-nji sentýabrda atyp öldürendigini habar beripdi.
50 ýaşly Sesare düýbi Gollandiýada ýerleşýän hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça iş alyp barýan hökümete degişli bolmadyk guramada işleýärdi.
“YD” guramasynyň öz “howpsuzlyk toparynyň” Sesareni öldürendigini habar berýän beýannamasy ABŞ-da ýerleşýän SITE atly aňtaw gullugynyň websaýtynda çap edildi.
160 million ilatly Bagladeşiň 90%-ni musulmanlar emele getirýärler.


text:
Duşenbe güni Yragyň aýry-aýry raýonlarynda biri-biri bilen baglanyşygy bolmadyk iki partlamada azyndan 12 adam heläk boldy.
Bagdatdan günortada ýerleşýän Hill şäherinde 4 adam partlamanyň pidasy boldy, 13 adam ýaralandy. Mosul şäheriniň eteginde bolan başga bir partlamada bolsa, 8 adam öldi.
Geçen dynç alyş günleri Yrakdaky partlamalarda jemi 70-den gowrak şaýy raýaty öldi. Synçylar bu ýagdaýlary şaýy mezhebinden bolan premýer-ministr Nury al-Mäliki bilen sünni syýasatçylarynyň arasyndaky konflikt bilen baglanyşdyrýarlar.


text:
7-nji aprelde bellenilýän Bütindünýä saglyk gününe bagyşlanyp, ýurtda ilkinji gezek “Saglyk we bagtyýarlyk hepdeligi” geçirilýär. Giň gerimde barýan bu hepdeligiň dowamynda 30-dan gowrak dürli köpçülikleýin çäreler geçiriler.
Resmi metbugatda berilýän habardan çen tutulsa, bu hepdelige ýurduň ähli edara-kärhanalarynyň işgärleri, guramalaryň gullukçylary we dürli derejeli okuw jaýlarynyň okuwçylary hem-de studentleri gatnaşýarlar.
Tutuş ýurt boýunça geçirilýän bu çäreler türkmen telewideniýesiniň “Watan” habarlar programmasynda yzygiderli görkezilýär. Olarda bedenterbiýe maşklaryny edip duran ýurduň edara-kärhanalarynyň işgärlerini, okuw jaýlarynyň okuwçylaryny we studentlerini görmek bolýar.
Şolar ýaly köpçülikleýin bedenterbiýe çäresine gatnaşan döwlet edarasynyň işgäriniň aýtmagyna görä, bu maşklar mejbury edilýär.
“Başlygymyz işgärleriň öz işlerini taşlap, bedenterbiýe maşklaryny etmelidigini aýtdy. Telewideniýä düşürilýändigimiz üçin, bize birmeňzeş eşik geýmegi buýurdylar” diýip, ol aýdýar. “Telewideniýä düşen mahalymyz kimiň haýsy ýerde durmalydygyny, haçan näme etmelidigimizi aýdýardy. Eger-de bar zat sazlaşykly bolmasa, ýene-de gaýtalamaly bolýar”.
Aşgabatda ýerleşýän keselhanalaryň lukman işgärlerinden biriniň aýtmagyna görä, resmi bolmadyk bu tabşyryklar olara hem degişli ekeni.
“Şu hepdeligiň dowamynda her gün sagat 11-12-lere açyk howada aýlanmaly, bedenterbiýe maşklaryny etmeli” diýip, Aşgabatdaky keselhananyň lukmany aýtdy. “Hemme kişi, hirurglara çenli işini taşlap maşk etmeli. Bu maşklary etmäge azyndan 40-dan gowrak adam gatnaşmaly. Emma bu çäräni geçirmek barada resmi buýruk yglan edilenok”.
Meýletinlere rugsat ýok
Bu hepdeligiň çäginde ençeme sport ýaryşlary hem geçirilýär. Emma şol ýaryşlara meýletin tomaşa etmäge barýan tomaşaçylaryň stadiona goýberilmeýän halatlarynyň hem bolýandygyny aýdýanlar bar.
“Men oglumy alyp, Aşgabatda geçirilen sport ýaryşyna tomaşa etmäge bardym. Emma ýaryşy gurnaýjylar tribunalarda ýer ýok diýdiler” diýip, adynyň tutulmagyny islemedik Aşgabadyň ýaşaýjysy aýtdy. “Ýaryş telewideniýä düşürilýän ekeni. Şonuň üçin tribunalarda birmeňzeş sport egin-eşigindäki ýaş tomaşaçylar oturdylypdyr”.
Häzirki geçirilýän “Saglyk we bagtyýarlyk hepdeligini” alkogolly içgileriň muşdaklary hem ýatdan çykarmasalar gerek. Dükanlarda alkogolly içgileri satmak gadagan edilipdir. Käbir dükanlarda alkogolly içgileriň üsti uly kagyz bilen ýapylan bolsa, beýlekilerde olary görner ýaly ýerden aýrypdyrlar.
7-nji aprelde bu hepdeligiň jemleýji pursady, ýagny Bütindünýä saglyk güni bellener. Adat boýunça şol günüň esasy çäresi Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň Saglyk ýollarynda geçiriler. Şonuň üçin hem edil häzirki döwürde şol ýollara gezelenje barmagyň gadagan edilendigi aýdylýar.
Şol ýola gezelenje barmaga synanyşanlaryň biri hem Aşgabadyň ýaşaýjysy Almaz aga. “Aşgabadyň günorta-günbatarynda ýerleşýän, Giňdiwar dagynyň çür depesinden geçýän Saglyk ýoluna barjak bolanymda, maňa rugsat edilmedi” diýip, Almaz aga aýdýar. “Sebäbi näme diýip sorasam, 7-nji aprelde bu ýerde döwlet derejesinde geçiriljek köpçülikleýin çärä taýýarlyk işleri alnyp barylýar diýdiler”.
Bütindünýä saglyk gününe bagyşlanyp geçirilýän “Saglyk we bagtyýarlyk hepdeligi” 8-nji aprelde tamamlanýar.


text:
“Merkezi Aziýa — Hytaý” gaz geçirijisiniň üsti bilen Hytaýa iberilýän merkezi aziýa gazynyň möçberi 2015-nji ýylyň başyndan bäri 9,43 mln tonna, baha möçberinde bolsa ABŞ-nyň 13,1 mlrd dollaryna barabar boldy. Bu barada Horgosa gümrükhanasynda (Sinsýan — Uýgur awtonom etraby, Demirgazyk-günbatar Hytaý) habar berdiler.
Gümrükhana maglumatlaryna görä, 9 mln tonna gaz ýa-da iberilýän gazyň umumy möçberiniň 96 göterimi Türkmenistanyň paýyna düşýär, galan 4 göterimi Özbegistanyň ýataklaryndan alyndy.
Türkmenistan bilen Özbegistanyň serhedinden gözbaş alýan, Özbegistanyň merkezi böleginden we gazagystanyň günortasyndan geçýän merkezi aziýa gaz geçirijiden Hytaýa gaz ibermek 2009-njy ýylyň ahyrynda ýola goýuldy. Geçen bäş ýyldan gowrak döwrüň içinde gaz geçiriji kadaly ýagdaýda işleýär diýip, Horgosyň gümrükhanasynda habar berdiler. Bu ýerden merkezi aziýa gazy “Günbatar — Gündogar” gaz geçirijisiniň ikinji we üçünji zolaklary boýunça Hytaýyň degişli sebitlerine akdyrylýar we 400 mln adam mawy ýangyjyň şertinden peýdalanýar.
Häzirki wagtda “Günbatar — Gündogar” gaz geçirijisiniň görkezilen iki ugry boýunça merkezi aziýa gazynyň iberilýän umumy möçberiniň 110 mlrd kubometrden-de geçendigi habar berilýär.


text:
Gazagystanyň Astana şäherindäki prokurorlar Gazak žurnalistler birleşiginiň başlygyny we onuň ogluny has köp möhlet bilen türme tussaglygyna höküm etmäge çagyrdylar.
27-nji sentýabrda prokuror Eržan Kurakbaýew sudýadan Seitkazy Mataýewiň 6 ýyl 8 aý, onuň ogly we “KazTAG” habar agentliginiň direktory Aset Mataýewiň 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegini sorady.
Seýitkazy Mataýew bidüzgünçilikde we salgyt galplygynda aýyplanyp, şu ýylyň fewral aýyndan bäri öý tussaglygynda saklanylýar. Onuň ogly hem bidüzgünçilikde aýyplanyp, mart aýynda öý tussaglygynda höküm edildi.
Mataýewleriň ikisi hem özlerine ýöňkelýän aýyplamalary ret edýärler. Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän toparlar olaryň žurnalistika işine gaýtawul hökmünde toslama aýyplamalar esasynda sud edilýändigini aýdýarlar.


text:
Azerbaýjan türkiýeli dinçi Fethullah Guleni goldaýanlara garşy jenaýat işlerini gozgandygyny mälim etdi. Ankara Guleni geçen aýda başa barmadyk harby agdarylyşygy gurnamakda aýyplaýar.
“Fethullah Guleniň terrorçy guramasynyň tarapdarlarynyň Azerbaýjanyň territoriýasynda bikanun hereketleriniň öňüni almak maksady bilen Baş prokuratura jenaýat işini gozgady” diýip metbugat-wekili Eldar Sultanow AFP agentligine aýtdy.
ABŞ-da ýaşaýan Gulen 15-nji iýulda Türkiýede harbylardan ybarat toparyň prezident Rejep Taýyp Erdogany häkimiýet başyndan çetleşdirmek synanyşygyny amala aşyrmagyna görkezme bermekde aýyplanýar.
Azerbaýjan geçen aýda Gulen bilen interwýuny görkezmegi planlaşdyran hususy telekanaly ýapdy we öz kararyny “Türkiýäniň we Azerbaýjanyň arasyndaky strategiki partnýorlyga zeper ýetirmek maksatly prowokasiýalardan gaça durmak” islegi bilen düşündirdi.
Guleniň “Hizmet” hereketi postsowet ýurtlaryň ençemesinde mekdepleri maliýeleşdirdi. Ençeme ýurtda, şol sanda Türkmenistanda şeýle mekdepler soňky aýda ýapyldy.


text:
Penşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistana sapara baran Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejat bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Eýranyň prezidenti Türkmenistanda geçirilýän Nowruz baýramçylygyna gatnaşmak maksady bilen Aşgabada barypdy.
Penşenbe günki özara gepleşikde iki ýurduň prezidentleri Türkmenistan bilen Eýranyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada pikir alyşdylar. Bu gepleşikde regional we halkara syýasatyna degişli käbir meseleler barada-da gürrüň edilendigi habar berilýär.
Bu gepleşikleriň yzy bilen şol gün prezident Berdimuhamedow “Ruhyýet” köşgünde “Nowruz – parahatçylygyň we gumanizmiň baýramçylygy” ady bilen gurnalan halkara konferensiýasyna gatnaşdy.


text:
Türkmenistanyň Özbegistan bilen serehedinde ýaşaýan raýatlar Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde goňşy döwletde ýaşaýan garyndaşlarynyň, wiza almakdaky kynçylyklar sebäpli, ýurda gelip bilmeýändiklerini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy bu ýagdaýlaryň türkmen-özbek serhediniň Özbegistan tarapyndaky adamlara ýetirýän täsirini öwrenmek üçin, düýbi Horezmde ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Najot”, ýagny “Başyňy çaramak” guramasynyň wekili bilen söhbetdeş boldy. Bu guramanyň özüniň efirde atlandyrylmazlygyny soran wekili dürli çäklendirmeler sebäpli serhediň iki tarapyndaky adamlaryň-da kösenýändiklerini gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmen-özbek serhediniň Türkmenistan tarapynda ýaşaýan adamlar özleriniň Özbegistandaky garyndaşlarynyň ýurda gelip-gitmekde kynçylyk çekýändigini aýdýarlar. Siz bu barada dolurak maglumat beräýseňiz?
"Najot": Türkmen-özbek serhediniň iki tarapynda hem köp sanly garyndaşlar ýaşaýarlar. Olar iki ýurduň serhetleri sebäpli biri-birinden jyda düşdüler.
Durmuşda her dürli: toý ýaly şatlykly hem-de ýas ýaly gynançly wakalar bolýar. Emma iki ýurduň ýöredýän syýasaty sebäpli, serhetdäki adamlar öz garyndaşlarynyň ýanyna baryp, şatlygyna şatlanyp, gynanjyna gynanyp bilmeýärler.
Özbek raýatlarynyň türkmen wizasyny almagy tas mümkin däl diýen derejedäki kyn işdigini aýtmaly. Aglaba etniki türkmenleriň ýaşaýan Horezm, Garagalpagystan sebitleriniň ýaşaýjylary türkmen wizasyny almak üçin tä Daşkende çenli ýüzlerçe kilometr ýol sökmeli bolýarlar.
Türkmen wekilhanasyna ýüz tutanyň bilenem saňa “me, al” diýip, eliňe taýyn wizany tutdurýan ýok. Iň azyndan 2-3, hatda 6 aý hem garaşmaly bolýar.
Diýeli, bagtyň çüwüp, wizany alyp bildiň. Emma munuň bilen “başdangeçirmeleriň” gutaryberenok. Serhet geçelgelerinde hem her dürli býurokratiki kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarsyň.
Azatlyk Radiosy: Ol nähili kynçylyklar?
"Najot": Garyndaşlyk bagy bolan adamlar – “elim boş barmaýyn” diýip, – ýanlary bilen her dürli sowgatlary hem alýarlar. Adamlaryň sowgatlyk diýip alyp barýan zatlarynyň arasynda bikanun zat ýok bolsa-da, gümrük işgärleri olaryň ellerindäkileri gaňryp alýarlar.
Mundan başga-da, adamlaryň serhet geçelgesinde üç günläp dagy saklanýan gezekleri bolýar. Mesele üstüne mesele. Adamlar “biziň wizamyzyň özi bir 10 günlük, onuň hem üç gününi serhetde garaşyp geçirmeli bolýarys” diýip zeýrenýärler.
Azatlyk Radiosy: Näme sebäpden olar serhetde garaşmaly bolýarlar? Şeýle-de bu ýagdaý haýsy ýurduň serhet geçelgesinde bolýar?
"Najot": Olar hem özbek hem-de türkmen serhet geçelgelerinde garaşmaly bolýarlar. Adamlar, adatça, serhet geçelgesi açylýança garaşmaly bolýarlar. Ýöne her dürli ýagdaýlar ýüze çykyp bilýär. Olaryň [gümrükçileriň] bahanasy gytmy?!
Men muny adamlaryň [saparyny] gijikdirmek üçin ulanylýan “býurokratiki emeller” diýip atlandyrýaryn. Adamynyň elinde wizasy bolsa-da, ähli dokumentleri düzüw bolsa-da, bir bahana tapyp, ony serhetde saklaýarlar.
Türkmenistandan bize gelýän myhmanlaryň hem görýän görgüsi az däl. Ýerli polisiýa “barlajak” diýen bahana bilen üç günläp olary gününe goýanok.
Azatlyk Radiosy: Bu barlaglar näme bilen bagly?
"Najot": Näme, olar [polisiýa işgärleri] mydama-da rast-da. Polisiýa saňa nähilidir bir düşündiriş berjek bolup öz janyna agram salyp duranok. “Häzirki ýagdaý şeýle, möhüm hasaplasak, barlaýarys” diýen düşündiriş bilen çäklenäýärler.
Azatlyk Radiosy: Gürrüň beren ýagdaýlaryňyz barada serhetýakada ýaşaýan adamlar näme diýýärler?
"Najot": Bir söz bilen aýdylanda, olaryň ýagdaýy juda kyn. Adamlar bu barada arz etseler-de, emeldarlar olaryň sözlerine gulak gabardanoklar. Düşüniň, ýönekeý adamlar diýseň kösenýärler.


text:
Düýbi Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýerleşýän “Central Asia fellowship”, ýagny "Merkezi Aziýa fellwoship" programmasy 2015-nji ýylyň ýaz möwsümi üçin Türkmenistandan we Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlaryndan arzalary kabul edip başlady. Bu programma kabul edilenler 2015-nji ýylyň ýanwar aýynyň 15-den iýun aýynyň 15-ne çenli Birleşen Ştatlarda bolarlar we olara her aý 3 müň amerikan dollary möçberinde stipendiýa berler.
Bu programma kimler, nädip arza tabşyryp bilerler? Bu programma arza tabşyrmak isleýän türkmenistanlylardan nähili şertler talap edilýär?
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Sahra Ghulam Nabi bu soraglar bilen gyzyklanyp, “Central Asia fellowship” programmasynyň müdiri Marlene Laurelle bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Marlene, siziň programmaňyza nädip arza berip bolar?
Marlene Laurelle: Bu programma özünde Türkmenistanyň pasporty bolan ýaş türkmenistanlylar arza tabşyryp bilerler. Programma arza tabşyrmak isleýän türkmenistanlylar Türkmenistanda ýa-da Merkezi Aziýanyň ýurtlarynda ýaşaýan bolmaly.
Bu programma arza tabşyrmak isleýän ýaş türkmenistanlylardan diňe üç sahypalyk derňew taslamasyny ýazmaklary talap edilýär. Ýagny, bu taslamada olar özleriniň haýsy tema boýunça işlemek isleýändikleri barada ýazarlar. Bu taslama Merkezi Aziýanyň häzirki zaman ýagdaýy bilen ilteşikli bolmaly.
Şeýlelikde ýaş türkmenistanlylar bize oktýabr aýynyň 1-ne çenli özleriniň CV-sini, goldaw hatyny we ýaňy agzalan derňew taslamasyny ugratmaly. Şondan soň, biziň ýörite komitetimiz ýygnanyp, öňümizdäki ýaz döwri üçin iki studenti saýlarlar we şol iki studentiň biri hem türkmenistanly ýaşlaryň arasyndan saýlanar.
Azatlyk Radiosy: Şu wagta çenli siz öz programmaňyza Türkmenistandan ýaşlary kabul etdiňizmi, ýagny programmaňyza türkmenistanly ýaşlar gatnaşyp gördümi?
Marlene Laurelle: Gynansak-da, şu wagta çenli biziň programmamyza arza tabşyryp, arzasy kabul edilen türkmenistanly student bolmady. Programmamyza studentler Türkmenistandan ýa-da Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlaryndan kabul edilýär. Emma biz şu ýyl programmamyza türkmenistanly bir studenti ýa-da alymy kabul etmek isleýäris. Şol sebäpden hem şu ýyl biz programmamyza kabul ediljek studentiň birini Türkmenistandan saýlarys we türkmenistanly studentlere öňürtilik, ýagny artykmaçlyk bereris.
Şol sebäpden hem şu ýyl Türkmenistandan arza tabşyrýanlaryň sany köp bolar diýip umyt edýärin. Sebäbi ýaňy hem belläp geçişim ýaly, biz şu ýylky, ýagny 2015-nji ýylyň 15-nji ýanwary bilen 15-nji iýuny aralygyny öz içine alýan ýazky programmamyz üçin kabul ediljek studentleriň birini türkmenistanly studentleriň arasyndan saýlarys.
Azatlyk Radiosy: Marlene, siziň pikiriňizçe, näme üçin ozal türkmenistanly studentleriň arasyndan siziň programmaňyza kabul edilen bolmady? Siziň pikiriňizçe, munuň näme sebäbi bolup biler?
Marlene Laurelle: Ilki bilen şuny belläsim gelýär, biziň programmamyza arza tabşyrýan türkmenistanly studentleriň sany Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlaryndan arza tabşyrýan studentleriň sanyndan hemişe az bolýar. Şol sebäpden türkmenistanly studentleriň bu programma kabul edilmegi olar üçin örän çäkli bolýar.
Emma şu ýyl biz ýaş türkmenistanlylar üçin ýörite mümkinçilik döredýäris. Bu, arza tabşyran türkmenistanlylaryň sany örän az hem bolsa, biz şolaryň arasyndan birini saýlap, ony hökman programmamyza kabul ederis diýildigi. Munuň netijesinde türkmenistanlylara aýratyn artykmaçlyk berlip, bu olaryň programmamyza kabul edilmek mümkinçiligini hem ýokarlandyrýar. Ýagny, diýeli, şu ýyl programmamyza 10 türkmenistanly arza tabşyrsa, olaryň biri hökman biziň programmamyza kabul ediler.
Şol sebäpden hem, men türkmenistanly ýaş studentleri we alymlary bu programma arza tabşyrmaga çagyrýaryn.
Azatlyk Radiosy: Marlene, siz öz beýanatyňyzda “Merkezi Aziýa Fellowship” programmasy öz derňewlerini we analitik ugurlaryny özleşdirip, öz ýurtlarynda jemgyýetçilik-syýasy liderler bolmak isleýän ýaş professional alymlar, hökümet işgärleri, syýasy ekspertler, adam hukuklaryny we demokratiýany gorap çykyş edýän aktiwistler üçin niýetlenendir diýýärsiňiz. Siziň pikiriňizçe, ýaş türkmenistanlylar şu belliklerden çekinip, arza tabşyrmakdan saklanýan bolup bilermi? Bu barada siz näme pikirde?
Marlene Laurelle: Şuny belläsim gelýär, ýaş türkmenistanlylaryň syýasy meseleler, demokratiýa meseleler ýa-da adam hukuklaryny goramak ugurlaryndan iş alyp baran bolmaklary hökmany däl. Olaryň öz ýurduny ösdürmek ugrundan işlän bolmaklary ýeterlik.
Ýagny, olar erkek-aýal gatnaşyklary boýunça ýa-da türkmen medeniýetini, oba-hojalygyny, ykdysadyýetini ösdürmek ugrundan ýa-da Türkmenistanda energetikany ösdürmek meselesinde işlän bolsalar hem bolýar. Umuman, olaryň diňe syýasat bilen ilteşikli meselelerde işlän bolmaklary hökmany däl, olar öz ýurtlaryny ösdürmek boýunça islendik meselede işlän bolup bilerler.
Azatlyk Radiosy: Marlene, türkmenistanly studentler haçana çenli bu programma arza tabşyryp bilerler?
Marlene Laurelle: Studentler 1-nji oktýabra çenli öz arzalaryny bize ugratmaly we oktýabr aýynyň ahyryna çenli biz olara netijeleri mälim ederis. Arzasy kabul edilen studentler 2015-nji ýylyň ýanwar aýynyň başynda Waşingtona gelerler.
Azatlyk Radiosy: Bu programma kabul edilip, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna baran studentler Waşingtonda näme ederler, ýagny olar näme bilen meşgul bolarlar?
Marlene Laurelle: Studentler 5 aýlap Jorj Waşington uniwersitetinde dürli derňew seminarlaryna gatnaşarlar we öz derňew taslamasynyň üstünde işlemekleri üçin derslere, seminarlara, konferensiýalara gatnaşarlar. Olaryň bu ýerde aýratyn ofisleri bolar. Şeýle-de, olar öz derňewleriniň üstünde işlemek üçin kitaphanalarda işlärler, Merkezi Aziýa programmamyzyň çärelerine gatnaşarlar.
Şeýle-de olaryň Birleşen Ştatlaryna gelmekleri üçin ýol we wiza çykdajylary programmamyz tarapyndan tölenýär. Studentler Waşingtona gelensoň, olara her aýda 3 müň amerikan dollary möçberinde stipendiýa berilýär.


text:
Dünýäniň senagat we ykdysadyýet taýdan ösen 20 döwletiniň ýolbaşçylary Günorta Koreýanyň paýtagty Seulda geçen iki günlük gepleşikden soň, anna güni öz pullarynyň hümmetini “bäsleşikli ýagdaýda peseltmekden” saklanjakdyklaryny aýtdylar.
G-20-niň ýolbaşçylary dünýäniň ösüşine öz täsirini ýetirýän söwda deňagramsyzlygyny aradan aýyrmagyň çäresini tapmak hakda hem ylalaşdylar.
Ýöne milli söwda defisiti we artykmaçlygy meselesinde çäk goýmak barada ABŞ tarapyndan girizilen teklip goldaw tapmady. Muňa ilkinji nobatda garşy çykanlar dünýäniň iň uly eksportçy iki ýurdy Hytaý bilen Germaniýa.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama sammitden soň beren metbugat konferensiýasynda milli ykdysadyýetinde söwda ugry çakdanaşa agdyklyk edýän ýurtlara eksporta garaşly bolmakdan dynmaklygy ündedi.
“Käbir ýurtlaryň söwdasynda uly artykmaçlyk, käbirleriniňki-de hem uly defisit bar. Ýöntemje edip aýdanyňda, munuň ykdysady krizise ilkinji nobatda goşant goşan deňagramsyzylyga getirmegi mümkin. Bu global ykdysadyýetiň täzeden dikelmegine howp salar” diýip, Obama aýtdy.Pul nyrhlary
Söwda deňagramsyzlygy baradaky çekişmäniň özenini emele getirýän pul nyrhlary. Birleşen Ştatlaryň resmileri: “Hytaý öz puly ýuany ýasama suratda gowşak saklýar. Bu hem hytaý eksportçularyna adalatsyz artykmaçlygy berýär” diýýärler.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama G-20 sammitinde, 11-nji noýabr.
Obama anna günindäki metbugat konferensiýasynda hem bu tankydy gaýtalady: “Hytaý ýuany asyl nyrhyndan aşakda saklamak üçin bazara gaty köp pul çykarýar. Biziň aýdýanymyz Hytaýyň kem-kemden bazar ykdysadyýetine geçmegi üçin gaty möhüm zat”.
Emma Birleşen Ştatlaryň özi hem dollaryň bahasyny aşakladýanlykda Hytaý we beýleki ýurtlar tarapyndan tankytlanýar. Bu tankyda sebäp bolýan Birleşen Ştatlaryň Merkezi bankynyň ykdysady ösüşi çaltlandyrmak üçin ýene 600 milliard dollar çykdajy etjekdigini aýdanlygy. Munuň dollaryň hümmetini peseltmegi mümkin.
Birleşen Ştatlaryň resmileri bolsa bu tankydy ret edip: “Munuň dollaryň nyrhyna täsiri ýok. Dollaryň nyrhyny kesgitleýän – erkin bazar” diýýärler.Düzgünler güýçlendiriler
G-20-niň ýolbaşçylary, şeýle-de global maliýe krizisine getiren zadyň maliýe pudagynda bolan öte geçmeleriň bolandygyny boýun alyp, geljekde muňa berk gözegçilik etmek barada ylalaşdylar.
Bilelikde çykarylan beýannamada G-20-niň ýolbaşçylary maliýe düzgünlerini güýçlendirmegiň tarapyny çaldylar. Şeýle hem senagatlaşan güýç bolup, ýetişip gelýän ýurtlara Halkara walýuta fondundan köpräk orun berilmeli edildi. Fondda häzir agdyklyk edýän Günbatar ýurtlary.
Ýewropa iki orny bermek barada ylalaşdy. Braziliýa, Orsýet, Hindistan we Hytaý hem Halkara walýuta fondunyň ýokary orunda durýan 10 paýdarynyň hataryna girýär. Hytaý häzirki wagtda bu sanawda has ýokarlap, 6-njy orundan 3-nji orna geçýär.


text:
Gyrgyzystanda 10-njy oktýabrda geçen saýlawlarda syýasy partiýalaryň bäşisi täze parlamentde orun almak üçin ýeterlik ses gazandylar. Azat Ýerwropa we Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy bu taryhy saýlawlar bilen baglanyşykly wakalar barada Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýew bilen söhbetdeş boldy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Gyrgyzystanda ýaňy parlament saýlawlary geçdi. Täze parlamentden orun alan syýasy partiýalaryň käbirine siziň we siziň ýurduň daşyndaky ýaranlaryňyzyň gizlin maliýe kömegini berenligi aýdylýar. Bu dogrumy?
Kurmanbek Bakyýew: Hudaý bilýändir, bularyň hemmesi ýalan gürrüňler. Dogry, syýasy partiýalaryň käbiriniň wekilleri menden goldaw we kömek soraman durmadylar. Ýöne men olara: ‘Meniň ýagdaýyma düşüniň’ diýdim. Men hiç bir syýasy partiýa hiç hili ruhy ýa maddy kömek beremok. Sebäbi meniň bilen ozal bile işleşen öňki resmiler indi “Ata-Žurt”, “Ar-Namys”, “Respublika” we “Bütewi Gyrgyzystan” ýaly partiýalaryň içinde. Men olara: ‘Siz bir partiýada birleşip bilmediňiz. Biriňizi goldasam, beýlekiler gaty görer. Halk siziň hemmäňizi tanaýar. Olar her bir syýasatçy barada ähli zatlary bilýärler. Olar dogry karara gelerler’ diýdim. Ine, şeýle hem boldy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Haýsy partiýalaryň sizden kömek soranlygyny aýdaýsaňyz?
Kurmanbek Bakyýew: Ýok, olaryň adyny aýdyp biljek däl. Bu partiýalaryň ýolbaşçylarynyň özi meniň bilen habarlaşan bolsady, aýdardym. Ýöne käbir adamlar olaryň tarapyndan meniň adamlarym bilen gürleşipdir. Olar meniň özüm bilen göni gürleşenoklar. Kim bilýär, olaryň aýdanlarynyň näçesi çyn, näçesi ýalan. Men bular ýaly maglumatlar bilen kimdir birine zyýan ýetirmek islämok.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Saýlawyň netijelerine görä, size Gyrgyzystana barmaga gapy açyldymy? Bilşiňiz ýaly, “Ata-Žurt” partiýasynyň ýolbaşçylary saýlawyň öň ýanynda sizi ýurda getirmäge synanyşjakdyklaryny aýtdylar.
Kurmanbek Bakyýew: Birinjiden-ä, meniň Gyrgyzystana gitmek niýetim asla ýok. Ikinjiden-de, bu beýanat halkyň soragyna jogap berlip, saýlawyň öň ýanynda aýdylan zat. Meniň özümiň entek Gyrgyzystana dolanma planym ýok.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Muny aýdanlaryň biri “Ata-Žurt” partiýasynyň başlygy Kamçybek Taşyýew. Onuň bilen araňyz nähili?
Kurmanbek Bakyýew: Kamçybek Taşyýew we meniň hökümetimde bolan beýleki ministrler, şol sanda “Respublikanyň” başlygy Babanow, “Ar-Namysyň” başlygy Kulow, “Ata-Žurduň” agzasy Sultanow bilen hem gatnaşygym gowudy. Bularyň hemmesi bilen bile işleşdik. Bularyň hemmesi meniň hökümetimde bolup, meniň ýolbaşçylygymda işlän adamlar.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Bu ýolbaşçylaryň käbiri bilen araňyzda şahsy dostluk barmy?
Kurmanbek Bakyýew: Açyk aýdýaryn, Gyrgyzystandan çykalym bäri bu adamlar bilen gatnaşygym ýok. Bu ýerde, Belarusda, üç gezek metbugat konferensiýasyny geçirip, žurnalistlere mundan beýläk syýasata asla goşulmajakdygymy aýtdym. Bu ýerde oturyp, syýasat ýöretmek dogry iş däl. Men bu sözümde durun.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Käbir ýurtlaryň ýolbaşçylary Gyrgyzystanda parlament sistemasy ýöremez diýýar. Siziň garaýşyňyzça, olaryň beýle pikir etmegine näme sebäp bolýar?
Kurmanbek Bakyýew: Ilki bilen aprelde geçen döwlet agdarylyşygyndan soň, gyrgyz ykdysadyýeti takmynan 10 ýyllyk ösüşi ýitirdi. Ikinjiden, parlamentde köp çekeleşik bolar. Bu hem hökümetiň işini kynlaşdyrar. Ähli zatlar barada parlament arkaly karar kabul etmeli. Häzirki günde, maliýe krizisi barka, hökümet çalt herekete geçip, çalt bir karara gelmeli. Parlament sistemasynda bu mümkin däl. Gyrgyzystanda gürrüň köpeler. Olar parlamentde biziň sistemamyz demokratik diýer-de, gürlär oturar.


text:
Türkiýe golýadaky bäş ýylyň dowamynda Eýran bilen haryt dolanyşygyny üç esse artdyrmakçy. Bu maglumaty Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Stambulda geçýän bu iki ýurduň işewür toparlarynyň ykdysady forumynda aýtdy.
Foruma gatnaşýan Eýranyň 1-nji wise-prezidenti Reza Raimi Tähran häzir könelişen päsgelçilikleriň üstünde işleýär, ol päsgelçilikler Ankara bilen işjeň gatnaşyklara böwet bolup geldi diýdi.
Eýran bilen Türkiýäniň arasyndaky haryt dolanyşygy 2000-nji ýyldan bäri 10 esse artypdyr. Bu ösüş hatda ýadro programmasy sebäpli, Eýrana girizilen halkara sanksiýalary wagtynda-da dowam edipdir.


text:
Iki günüň dowamynda — 28-29-njy noýabrda Aşgabadyň Sergi köşgünde Türkmenistanyň pagta önümleriniň V halkara sergi-ýarmarkasy hem-de «Türkmenistanyň pagta önümleri we dünýä bazary» atly halkara maslahaty geçirildi. Forumy “Türkmenpagta” döwlet konserni, Türkmenistanyň Döwlet haryt çig-mal biržasy hem-de ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy guradylar.
Serginiň işine Türkmenistanyň oba hojalyk toplumynyň, esasan-da, pagtaçylyk pudagynyň edara-kärhanalarynyň bölümleri hem-de Russiýadan, Hytaýdan, Beýik Britaniýadan, Bangladeşden, Türkiýeden, Germaniýadan, Italiýadan, Hindistandan, Latwiýadan, Moldowadan, Belarusdan, Gazagystandan, Özbegistandan we beýleki döwletlerden daşary ýurt kompaniýalarynyň we guramalarynyň 80-sine wekilçilik edýän dünýäniň 27 ýurdundan hyzmatdaşlar gatnaşdylar.
Baý mazmunly ekspozisiýalar we özboluşly bezelen diwarlyklar ýurdumyzyň edara-kärhanalary—dokma, pagtany gaýtadan işleýän senagat, söwda, hojalyk jemgyýetleri, telekeçiler tarapyndan görkezildi. Sergä gatnaşanlaryň hatarynda “Türkmenpagta” Döwlet konserni, “Ak altyn” satyn alyş kärhanasy, Türkmenistanyň döwlet haryt-çig mal biržasy, “Türkmenhaly” döwlet birleşigi, gymmatly çig maly gaýtadan işleýän hem-de pagtadan önüm öndürýän kärhanalar bar.
Daşary ýurtly gatnaşýanlaryň arasynda diňe bir oba senagatynda däl, himiýa, maşyngurluşyk, metallurgiýa senagatynda işleýän kompaniýalar we kärhanalar, obasenagat toplumyny tehniki, çig mal taýdan üpjün etmekde hyzmatdaşlyk alyp barýanlar bar. Arasynda Türkmenistanyň köpden bäri hyzmatdaşlary bolan «Maschio Gaspardo» (Italiýa), «Project Trading Limited» (Turkiýe), «Claas» (Germaniýa), «Central Cotton Comp. LTD» (ABŞ), «ICT Cotton Limited" (Italiýa), «Premier Cotton Spinning» (Bangladeş), «Lemken» (Germaniýa), «Valley» (ABŞ), «Ruchim S.R.L» (Moldowa), "Bayer" (Germaniýa) we beýleki kompaniýalar önümleriniň giň görnüşlerini görkezdiler.
Sergi-ýarmarkanyň çäklerinde Sergi köşgüniň maslahatlar zalynda ýörite ugurly pudak edaralarynyň hünärmenleriniň hem-de obasenagat pudagynyň kompaniýalarynyň wekilleriniň, ýurdumyzyň öňden gelýän hem-de geljegi uly hyzmatdaşlarynyň, oba hojalyk maşyngurluşyk kärhanalarynyň hünärmenleriniň, oba hojalykçy alymlaryň hem-de pudagyň esasy bilermenleriniň gatnaşmagynda “Türkmenistanyň pagta önümleri we dünýä bazary” atly halkara maslahaty geçirildi.
Maslahat iki bölümçede dowam etdi. Olar S.A.Nyýazow adyndaky oba hojalyk uniwersitetinde hem-de oba hojalyk toplumyň binasynyň maslahatlar zalynda guraldy.
Türkmenistanyň pagta önümleriniň V halkara sergi-ýarmarkasy hem-de ”Türkmenistanyň pagta önümleri we dünýä bazary” atly halkara maslahata gatnaşyjylara halkara nusgaly diplomlar gowşuryldy.
Pudaklaýyn forumyň işi tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
BMG-niň Baş Assambleýasy halkara ýarag söwdasyny düzgünleşdirýän ilkinji şertnamany sese goýup, ony oňlady.
Sişenbe güni geçirilen ses berişlikde 193 agzanyň 154-isi şertnamany goldap, ses berdi. Dürli düzgünlere esaslanyp, geçen hepde hem ylalaşygyň kabul edilmegini oňlamadyk üç döwet – Siriýa, Demirgazyk Koreýa we Eýran – sişenbe güni geçirilen ses berişlikde ýene-de şertnama garşy çykyp, oňa garşy ses berdiler.
23 döwlet ses bermekden saklandy, olaryň arasynda Russiýa hem bar.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri şertnamanyň kabul edilmegini gutlap ýaýradan beýanatynda “munuň dünýädäki howpsuzlygy güýçlendijekdigini” belledi. Şeýle-de Kerri bu şertnamanyň amerikalylaryň ýarag edinmek baradaky kanuny hakyny çäklendirmeýändigini nygtady.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň häzirki prezidenti, serbiýaly syýasatçy Wuk Ýeremiç ses berişligiň netijelerinden soň, žurnalistleriň öňünde şeýle çykyş etdi: “Men soňky taslamanyň ygtybarlydygyna we täsirlidigine ynanýaryn. Bu köp babatda hem täzeçillikdir. Muňa görä, ýarag eksport edýän döwletler bu ugur boýunça özleriniň satuwlary barada hasabat bermeli bolarlar”.
Şertnamada döwletleriň içki ýarag syýasaty düzgünleşdirilmän, onda ýurtlaryň halkara ýarag söwdasy boýunça gatnaşyklaryny kadalaşdyrjak kanunçylygy işläp düzmek göz öňünde tutulýar.
Russiýanyň pozisiýasy
Ses berişligiň öňüsyrasynda Russiýanyň BMG-däki ilçisi Witaliý Çurkin çykyş edip, Moskwanyň bu şertnama näme sebäpden garşy çykýandygyny düşündirdi. Çurkin: “Köp döwletleriň eden çagyryşlaryna garamazdan, taslama hökümete degişli däl, ygtyýarlylygy bolmadyk toparlara ýarag satylmagyny kadalaşdyrýan düzgünler girizilmedi. Bu wajyp sistematiki boşluk halkara ýarag söwdasyny düzgünleşdirýän şertnamanyň netijeliligine özüniň ikuçsuz täsirini ýetirer”.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Century Foundation” ylmy-barlag merkeziniň BMG-niň çäklerindäki gatnaşyklar boýunça eksperti Jeffreý Laurentiniň sözlerine görä, agza döwletler şertnamany tassyklansoň, ol ýokary derejedäki ölçegleri kesgitlär.
Laurenti: “Bu şertnama esasynda iň azyndan ABŞ-nyň halkara derejesindäki ýarag söwdasyna golaý çäkler kesgitlener. Agza döwletler tassyklansoňlar, bu geljekki onýyllyklaryň dowamynda möhüm häsiýete eýe bolar. Hökümetler has berk gözegçilik düzgünlerini girizmeli bolarlar. Sebäbi ýarag satýanlaryň [başky] niýetlerine garamazdan, konfliktleriň köpüsinde ýaraglar ýaýradylyp gelindi. Täze düzgünleriň netijesinde ýaşryn ýarag söwdasyny edýänleriň hereketlerini çäklendirip, gazaply konfliktleriň köpüsiniň öňüni alyp bolar”.
Şertnamany işläp düzmek üçin on ýyldan hem aşa wagt gerek boldy. Aktiwsitler we hökümetler ýaraglaryň terroristleriň, söweşijileriň we jenaýatçylaryň eline düşmeginiň öňüni almak üçin, ýarag söwdasyny kadalaşdyrjak ylalaşygyň kabul edilmegini tizleşdirmek maksady bilen, degişli toparlara we guramalara basyş edipdiler.


text:
Şu günler Aşgabadyň köçelerinde Täze ýyl baýramçylygynyň simwollary bolan Täze ýyl arçalary oturdylyp, olaryň töwereginde her dürli erteki gahrymanlary goýlupdyr. Aýaz-babalar bilen bir hatarda şu ýyl şol arçalaryň golaýynda indiki ýylyň simwoly bolan goýnuň şekilleri hem goýlupdyr.
Köçeler her dürli illýuminasiýalar bilen bezelen. Gijelerine lowurdap, owadan ýanýan illýuminasiýalar bilen diňe bir Täze ýyl arçalary däl, eýsem olaryň golaýyndaky adaty arçalar hem bezelipdir. Emma täze ýyl arçalaryny diňe şertli arça diýip atlandyryp boljak. Olaryň hiç birem “diri” arça däl. Käbirleri demirden we plastikden ýasalan bolsa, käbirleri diňe gök arça çalymdaş ýaşyl çadyra meňzeýärler.
Paýtagtdaky “Älem” dynç alyş merkezinde arçanyň diri şahajyklaryndan düzülip dikilen ýurduň baş arçasy ýaly ýene-de bir-iki sany Täze ýyl arçalary diýäýmeseň, paýtagtyň köçelerindäki beýleki arçalar “diri” agaç bilen arabaglanyşygy bolmadyk emeli arçalar.
Protokol köçeler
Emma bu emeli owadanlyga-da paýtagtyň her bir köçesinde duş gelip bolanok. Esasan, protokol we merkezi köçelerde Täze ýyl baýramy bezeglerine duşmak bolýar. Şol köçeleriň käbirlerinde her ädimiňde diýen ýaly Täze ýyl arçasy dikilipdir.
Mysal üçin, Magtymguly prospektindäki her bir edara-kärhananyň gapysynda Täze ýyl arçasy dikilipdir. Şol köçäniň diňe Türkmenbaşy prospektinden tä Bitaraplyk propsektine çenli böleginde 14 sany Täze ýyl arçasy bar. Türkmenbaşy prospektinde hem şeýle arçalardyr, illýuminasiýalar az däl. Paýtagtyň durşuna mermer binalardan ybarat bolan günorta-günbatar bölegindäki täze raýonlaryň köçelerinde-de Täze ýyl baýramynyň golaýlap gelýändigi duýulýar.
Emma paýtagtyň merkezi bolmadyk hem-de protokol däl köçelerinde Täze ýyl baýramynyň ýetip gelýändigi duýulmaýar. Olaryň käbirlerinde asla Täze ýyl temasyna degişli alamatlar hem ýok diýen ýaly.
Mysal üçin, Oguzhan köçesiniň gündogar böleginde günbatar bölegindäkiden Täze ýyl arçalary has köp goýlupdyr. Şäheriň Hoja Ahmet Ýasawy köçesinde hem şeýle bezegler seýrek duş gelýär. Paýtagtyň gaýrasynda ýerleşýän raýonlarda bolsa asla Täze ýyl baýramynyň alamatlary ýok diýen ýaly.
Şol bir wagtda resmi mediada paýtagtyň Täze ýyl baýramy mynasybetli her dürli öwüşginlere beslenendigi barada wasp ediji äheňde maglumatlar berilýär. Ýeri gelende aýtsak, Türkmen telewideniýesiniň bu hili gysgajyk wideoreportažlarynda paýtagtyň mermerlenmedik raýonlary asla görkezilmeýärem.
Baýramçylyk
Il içinde bu ýagdaý Aşgabady baýramçylyk bezegleri bilen bezemek, esasan, ýurt ýolbaşçylary üçin edilýär diýen çaklamalary döredýär. Çünki baýramçylyk alamatlaryny, dogrusy, diňe protokol köçelerde ýa-da paýtagtyň merkezi raýonlarynda görmek bolýar.
Aşgabadyň merkezi raýonlarynda ýokary wezipeli döwlet ýolbaşçylary ýaşaýarlar we işleýärler. Protokol köçelerden bolsa olar her gün işe geçýärler.
Türkmenistanda Täze ýyl arçalarynyň yşyklary 22-nji dekabrda ýakyldy. Şol günden başlap ýurtda täze ýyl arçalary bilen bagly çäreler başlandy. Bu çäreleriň iň görnüklisi Täze ýyl baýramy gijesi bolup geçer. Şonda paýtagtyň we welaýatlaryň baş arçalarynyň arasynda baýramçylyk telemostyna prezident bilen bilelikde döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, ýokary okuw jaýlarynyň studentleri hem-de mekdep ýaşyndaky çagalar gatnaşarlar.
Çagalaryň Täze ýyl arçalaryna “zyýaratlary” şondan soň hem dowam eder. Olar ýanwar aýynyň 10-nyna çenli, gyşky kanikullary gutarýança Täze ýyl dabarasyna gatnaşdyrylar. Mekdepleriň we çagalaryň baglarynyň Täze ýyl arçalarynyň ýanyna gitmek “grafigi” eýýäm düzülen. Mekdeplerde hem bu çärelere haýsy okuwçylaryň gatnaşmalydyklary şu günler kesgitlenýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi
09.12.2016
Aşgabat, 9-njy dekabr (TDH). Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda şu ýylyň 11 aýynda ykdysadyýetimiziň pudaklarynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri...
Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi
05.12.2016
Aşgabat, 5-nji dekabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onuň...
Netijesi:
Biziň hyzmatlarymyz


text:
46 ýaşly Ýazgül daňdan sagat 6-da iş ýerinde bolmaly. Onuň iş guraly sübse. Iş ýeri Aşgabadyň köçeleriniň biri. Onuň alýan aýlyk zähmet haky 500 manat. Ozal ujypsyz zähmet hak alýan köçe süpürijileriň zähmet haklary şu ýylyň başyndan 35 prosent artdyryldy. Häzir olara 560 manada çenli zähmet hak tölenýär.
Şäheriň kommunal hojalyk edarasynda Ýazgül ýaly ýüzleri ýalyk bilen daňylgy türkmen aýal-gyzlarynyň ýüzlerçesi işleýär. Köçe süpürmek ýeňil iş bolmasa-da, bu iş bilen meşgul bolýan erkek adamlar az.
Ýazgüliň süpürýän köçesi protokol köçe diýlip hasaplanmaýar. Bu ýagdaý onuň işini birneme ýeňilleşdirýändigini aýdyp, ol şeýle gürrüň berdi:
—Meniň süpürýän köçäm şäheriň çeträginde ýerleşýär. Bu köçeden prezident ýa-da daşary ýurt delegasiýalary geçmeýär. Emma bizi käwagt protokol köçelere hem işlemäge äkidýärler. Şol köçeler sözüň doly manysynda syryp-süpürilýär. Protokol köçeleriň maşynlardan akan ýaglaryny hem ýuwup, süpürmeli bolýar. Baýramçylyk günleri daşary ýurt delegasiýalary gelende biziň işimiz has-da köpelýär. Prezidentiň maşyny ýa-da daşary ýurt delegasiýalarynyň maşynlary geçende bukulmaly bolýarys. Bir gezek köçäniň gyrasyndaky ýabyň içinde bukulmaly bolupdym.
Köçe süpürijiler, atlandyrylşyndan belli bolşy ýaly, gün-uzyn, köp halatlarda baýramçylyk günleri hem köçede işlemeli bolýarlar. Köçe süpürijileriň aglabasy aýal-gyzlar. Olaryň käbirleriniň ellerinde mobil telefonlarynyň bardygyna garamazdan, olar sosial üpjünçilik taýdan gurply adamlar hasaplanmaýar. Olar howa sowuk bolsun, yssy bolsun, tapawudy ýok, Aşgabadyň köçelerini süpürmeli bolýarlar. Ýazgül köçe süpürijileriň iş şertleri barada şeýle gürrüň berdi:
—Howa yssy bolsun, sowuk bolsun tapawudy ýok hökman işläýmeli. Biz diňe bir köçelerdäki zir-zibili aýyrman, eýsem, ýagyş ýaganda köçelerdäki suwy syrmaly bolýarys. Gar ýagsa garyny aýyrýarys. Eger işleýän uçastogyňda fontan bolsa fontany ýuwmaly. Dynç günleri hem işe çykmaly bolýan wagtymyz az däl. Köçede naharlanmaly, şol ýerde günortanky arakesmede dynç almaly, ýatmaly bolýar. Hiç hili şertler ýok. Köçe süpürijileri maşyn kakýan wagtam bolýar. Ýolbaşçylarymyzyň bize bolan garaýşy hem gullara sereden ýaly. Paýyş sözler, kemsitmeler adaty ýagdaý.
Aşgabadyň kommunal hojalyk edarasynyň ýörite köçe süpürýän maşynlary bar. Köçe süpürýän maşynlara şäheriň merkezi köçelerinde duşmak bolýar. Garaşsyzlyk döwründe “Mersedes” kysymly köçe süpürýän maşynlarynyň ençemesi satyn alnypdy. Emma, muňa garamazdan, şäheriň ähli köçelerini diýen ýaly aýal-gyzlar süpürýärler.
46 ýaşly köçe süpüriji Ýazgül Garaşsyzlyk döwründe türkmen aýal-gyzlarynyň köçeden eklenmäge mejbur bolandyklaryny aýdyp, şeýle diýdi:
—Kimsi köçä çykyp öz tenlerini satýarlar. Kimsi uzak ýollara söwda etmäge gitmeli bolýarlar. Söwda gidýänleriň arasynda neşe getirýänlerem az däl. Şular ýaly işleri etmek islemedik aýal-gyzlarymyz bolsa köçe süpürmäge mejbur.
Köçe süpürip işlemek ilat arasynda iň pes iş diýlip hasaplanýar. Ene-atalar çagalaryny “mekdepde gowy okamasaň, köçe süpüriji bolup işlärsiň” diýip gorkuzýarlar. Ilatyň köçe süpürijilere bolan garýyşy hem şolar ýaly. Işgärleriň käbirleriniň özleriniň aýtmaklaryna görä, köçe süpürijileriň köpüsiniň ýüzlerini ýaglyk bilen daňmaklarynyň bir sebäbi hem şu bolup durýar.
Köçe süpürijileriň deňinden gymmat bahaly, lýuks awtoulaglaryň ýokary tizlik bilen tozan turzup ýa-da ýagyş suwuny syçradyp geçişlerine ýygy-ýygydan duş gelmek bolýar. Emma, görnüşe görä, döwlet tarapyndan satyn alnan “Mersedes” kysymly köçe süpürýän maşynlar heniz aýal-gyzlaryň zähmetiniň ýerini de facto
dolduryp bilmedi.


text:
Gyrgyzystanda etnik özbek žurnalistiniň öldürilmegi boýunça täze derňew başladyldy. Bu barada Gyrgyzystanyň içeri işler ministriniň orunbasary Melis Turgunbaýew Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Turgunbaýew derňewiň jikme-jikleri barada hiç zat aýtmady.
Garaşsyz žurnalist Alişer Saýypow 2007-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda Oş şäheriniň merkezinde atylyp öldürilipdi. 2010-njy ýylda Oş şäheriniň sudy bu iş boýunça, ýerli ýaşaýjy Abdulgafar Rasulowy günäli tapyp, ony 20 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Saýypowyň kakasy – Awas Saýypow suduň çykaran hökümine protest bildirip, bu işi gurnanlaryň we amala aşyranlaryň jezalandyrylmandygyny öňe sürýär.
Alişer Saýypow regiondaky yslamçy toparlar we oppozisiýadaky syýasatçylar barada makalalary ýazýardy.


text:
Şenbe güni Azerbaýjanyň hökümeti Ermenistanyň bir ofiserini öldürmekde aýyplanyp, Wengriýada ömürlik tussaglyk berlen we anna güni Bakuwa ekstradisiýa edilen azeri ofiseriniň harby çinini beýgeltdi.
Azerbaýjanyň goranmak ministri Safar Adiýew şenbe güni azerbaýjanly leýtenant Ramil Safarowa maýor çinini gowşurdy we oňa geljekki harby karýerasynda üstünlikler arzuw etdi.
Bu wakanyň öňýany, anna güni bolsa prezident Ylham Alyýew Wengriýadan ekstradisiýa edilen Ramil Safarowyň günäsini geçmek barada perman çykardy. Netijede Safarow dessine tussaglykdan boşadyldy.
Ramil Safarow 2004-nji ýylda NATO-nyň Wengriýada geçirýän harby okuwy wagtynda ermenistanly ofiser Gurgen Margarýany paltalap öldüripdi.
Azerbaýjanyň Wengriýadaky ilçisi Wilaýet Guliýew Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna beren interwýusynda Ramil Safarowyň Azerbaýjana berilmegini prezident Alyýewiň şahsy diplomatik üstünligi diýip häsiýetlendirdi.
Bu wakanyň yzy bilen Ermenistanyň hökümeti azerbaýjanly ofiseriň Wengriýadan Bakuwa tabşyrylmagyny ýazgardy we muňa protest hökmünde özüniň Wengriýa bilen diplomatik gatnaşyklaryny togtadýandygyny yglan etdi.
Şenbe güni ýüzlerçe protestçi Wengriýanyň Ýerewandaky ilçihanasynyň öňüne ýygnanyp, piket geçirdi. Protestçiler Wengriýanyň baýdagyny ýakdylar we ilçihananyň binasyna garşy ýumurtgadyr pomidor zyňdylar.
Azerbaýjanyň ofiseri Ramil Safarow ermeni ofiserini öldürendigi üçin 2006-njy ýylda Wengriýanyň sudy tarapyndan ömürlik türme tussaglygyna höküm edipdi.
Wengriýanyň häkimiýetleri Ramil Safarowy Bakuwa tabşyrmak meselesi boýunça geçirilen gepleşiklerde azeri tarapynyň ony Azerbaýjanyň türmesinde tussaglykda saklamaklyga söz berendiklerini mälim etdiler.


text:
Penşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri Owganystanyň prezidenti bilen telefon arkaly gürleşip, talybanlar bilen gepleşik geçirmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdy.
Bu wakanyň öňýany Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý Katarda talybanlaryň syýasy ofisiniň açylmagyny ýazgaryp çykyş etdi.
Aýratynam talybanlaryň öz Katardaky edaralaryny “Owganystan yslam emirligi” diýip atlandyrmaklary Owganystanyň prezident administrasiýasynda uly nägilelik döretdi.
Bu at talybanlar tarapyndan 1996-2001-nji ýyllar aralygynda Owganystany dolandyranlarynda Owganystan babatda ulanylypdy. Hamid Karzaý talybanlar bilen islendik bir gepleşikleriň Owganystanyň öz içinde ýola goýulmalydygyny aýdýar.


text:
Türkmenistanda ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça adatdan daşary komissiýanyň maslahaty geçirilipdir. Bu barada Türkmenistanyň wise-premýeri S.Toýlyýew 11-nji awgustda türkmen hökümetiniň iş maslahatynda hasabat berdi.
Dünýä saglyk guramasy birnäçe daşary ýurtda käbir wirus keselleriniň ýaýbaňlanmagyna seretdi, emma “Türkmenistanyň özünde we goňşy döwletlerde howply wirus keselleri bilen bagly hadysalar” hasaba alynmady, diýip Toýlyýewe salgylanyp, türkmen metbugatynda habar berildi.
Resmi maglumatlarda haýsy wirus barada gürrüň edilendigi takyklaşdyrylmady. Şol bir wagtda-da BMG-nyň dünýä saglyk gurasy esasan Afrika döwletlerinde jemi 1000 çemesi adamyň ölümine sebäp bolan “Ebola” wirusynyň dünýä ýaýramagyny halkara derejesinde adatdan daşary ýagdaý diýip atlandyrdy.
Türkmen metbugatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti ýurduň sanitar-epidemiologiýa ýagdaýyny gözegçilik astynda saklamagy we Türkmenistanyň giňişligine infeksiýalaryň girmeginiň öňüniň alynmagyna aýratyn üns bermegi tabşyrypdyr.
Türkmenistanda ýokanç keseller boýunça resmi statistika köpçülige mälim edilmeýär.


text:
Nebitiň dünýä bazaryndaky bahasy, Russiýanyň we OPEK-e agza bolan nebit öndüriji döwletleriň nebitiň öndürilişini azaltmak ugrundaky tagallalaryna Eýranyň garşy çykyp biljekdigi bilen bagly ynjalyksyzlyk sebäpli, pese gaçdy.
Russiýanyň energiýa ministri Aleksandr Nowak bu ýyl Tähranyň nebit öndürilişini azaltmak planlara goşulman biljekdigini aýdandan soň, nebitiň bahasy ýene 3% peselip, ol 40$-dan hem aşak gaçdy.
Şeýle-de Nowak OPEK-iň agzalarynyň 20-nji marta planlaşdyrylan maslahatynyň aprele çenli gaýra goýuljakdygyny aýtdy. Emma rus resmisi şol bir wagtda-da Eýrandan beýleki esasy nebit öndüriji döwletleriň nebitiň öndürilişini azaltmak boýunça ylalaşyp biljekdiklerine umyt bildirdi.
“Biz Eýranyň ýagdaýynyň kadadançykmadygyna düşünýäris. Eýrana garşy girizilen sanksiýalar maýa taýdan oňa urgy boldy” diýip, Nowak Eýranyň nebit ministri Bijan Zanganeh bilen Tähranda geçiren duşuşygyndan soň aýtdy.
Sanksiýalaryň netijesinde Eýranyň gündelik nebit öndürijiligi 3 million barrele çenli aşak düşüpdi. Sanksiýalaryň şu ýylyň ýanwarynda resmi derejede ýatyrylmagy bilen, bu görkeziji gadagançylykdan ozalky 4 million barrele çenli ýetirildi.
“Umuman alnanda, Eýran nebit eksportýorlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlyga bolan zerurlygy, şol sanda nebit öndürmegi mümkin çäklerde azaltmagy-da goldaýar. Emma Eýran ilki ozalky önümçiliginiň derejesine ýetmeli... Mundan soň, olar [nebit öndürmegi] azaltmak çärelerine goşulmaga taýýar” diýip, Nowak sözüne goşdy.
Şeýle-de Nowak nebitiň önümçiligini togtatmagy wada beren döwletleriň sözünde tapylmadyk halatynda nebitiň bazar bahasynyň “çeýe” bolup biljekdigini duýdurdy.


text:
Çarşenbe güni taýlandly syýasy aktiwist Somýot Pruksakasemsuk ýurduň monarhyna dil ýetirmekde aýyplanyp, 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Sud ony özüniň hususy žurnalynda monarhiýa režimi barada gytyklaýyn äheňde ýazylan iki sany makalasy üçin günäli tapdy.
Taýlandyň prokuraturasy bu makalalarda tankyt edilýän hyýaly gahrymanlaryň üsti bilen ýurduň patyşasy Bhumibol Abulýadejiň göz öňünde tutulýandygyny öňe sürdi.
Ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalary we Ýewropa Bileleşigi Taýlandyň sudunyň çykaran bu höküminiň söz azatlygy baradaky hukuklara garşy gelýändigini aýdyp, muny ýazgardylar.
Taýlandyň monarha dil ýetirilmegini gadagan edýän kanunyna laýyklykda, monarha dil ýetiren adama 15 ýyla çenli türme tussaglygy berlip bilinýär.


text:
Russiýanyň öňki nebit tütjary Mihail Hodorkowskiý Berlinden Şweýsariýa bardy. Ol geçen aý Russiýanyň türmesinden boşadylany bäri Berlinde ýaşaýardy.
Hodorkowskiýiň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, öňki nebit tütjary we onuň aýaly hem-de iki ogly ýekşenbe güni otly bilen Basele gidipdirler.
Hodorkowskiý Basele baranyndan soň, şweýsar telekanalyna beren maglumatynda özüniň syýasy tussaglaryň boşadylmasy üçin tagalla etmek isleýändigini aýtdy. Şweýsariýanyň resmileri Hodorkowskä üç aýlyk wiza berdiler.
Hodorkowskiý salgyt galplyklary we bidüzgünçilik aýyplamalary bilen 10 ýyldan gowrak wagt tussaglykda saklanandan soň, Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin 20-nji dekabrda onuň günäsini geçipdi.
Hodorkowskiý azatlyga goýberilenden soň, dessine Russiýadan Berline gaýdypdy.


text:
Çarşenbe güni Günorta Koreýa Demirgazyk Koreýanyň abandyrýan howpundan goranmak üçin islendik bir çäräni, şol sanda “harby hereketleri-de” aradan aýyrmaýandygyny mälim etdi.
Bu wakanyň öňýany, çarşenbe güni irden Demirgazyk Koreýa öz serhet ýakasyndaky “Kaesong” senagat parkynyň territoriýasyna günorta koreýaly işgärleri goýbermegini bes etdi.
Şonuň yzýany hem Günorta Koreýanyň goranmak ministri Kim Kwan-jin eden çykyşynda öz ýurdunyň islendik bir garaşylmadyk wakalara jogap bermek üçin ýörite planlary işläp düzendigini belledi.
Geçen hepde Demirgazyk Koreýanyň hökümeti özüniň Günorta Koreýa bilen “uruş ýagdaýyna” geçendigini yglan edipdi.


text:
"Facebook" sosial ulgamyny esaslandyran Mark Zukerburg we onuň aýaly Prisilla Çan indiki on ýylyň dowamynda dünýäde keselleri bejermek üçin barlaglara üç milliard dollar möçberde pul ýatyrmagy wada berdiler.
Mark Zukerburg we onuň aýaly Prisilla Çan şeýle beýannama bilen 21-nji sentýabrda San Fransiskoda çykyş etdiler.
Geçen ýylda Zukerburg we Çan “adamzadyň mümkinçiliklerini we deňligi öňe sürmek” üçin "Facebook' emläginden gelýän girdejilerinden 45 milliard dollary sarp etmegi wada beripdi.
Olar bu barada gyzy Maksyň dünýä inmeginiň yzýany yglan edipdi.
Maýa goýumlaryň 600 million dollardan ybarat birinji bölegi San Fransiskoda bio-ylymlar merkeziniň döredilmegi üçin sarp ediler.


text:
Bu ýurtda metbugat azatlygy, ýygnanyşmak azatlygy ýok, syýasy erkinlikleriň we raýat azatlyklarynyň ýagdaýy gözgyny, adam hukuklary äsgerilenok, daşarky dünýä bilen çäklendirilen aragatnaşyk bar.
Emma Merkezi Aziýanyň bu garasöýmez ýurdunda – Türkmenistanda sirk bar.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şenbe güni "öňünden habar etmezden" öz agtygy bilen ýurduň Döwlet sirkine bardy. (Berdimuhamedowyň şahsy durmuşy we maşgalasy barada az bilinýär.)
Döwlet telewideniýesinde efire berlen wideo "Arkadag" diýlip atlandyrylýan 55 ýaşly türkmen lideriniň jinside we gündelik köýnekde Aşgabatdaky Sowet döwründen galan döwlet sirkine barşyny görkezdi. Ony bu ýerde ýüzlerçe çagalar türkmeniň milli geýminde watançylyk baradaky aýdymlar bilen, döwlet mediasynyň habar bermegine görä, "uly joşgun bilen garşyladylar".
(Onuň duýdansyz barandygy aýdylsa-da, Aşgabatdaky orta mekdepleriň biriniň mugallymy bu çärä gatnaşjak çagalaryň birnäçe gün öňünden saýlanandygyny we Berdimuhamedowyň barmagyna birnäçe gün galanda taýýarlyk işlerini geçirip başlandyklaryny Azatlyk Radiosyna aýtdy.)
Berdimuhamedow zala girende çagalaryň bilelikde "Arkadaga şöhrat!" diýip gygyrýandyklaryny görmek bolýar. Emma fewral aýynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda sesleriň 97 prosentini alyp ýeňiş gazanan Berdimuhamedow özi tarapyndan yglan edilen "Bagtyýarlyk döwrüni" göz öňünde tutup, pursatdan başgaça peýdalanýar we: "Bagtyýarlyk döwründäki çagalara şöhrat!" diýýär. Soňra çagalar: "Şöhrat! Şöhrat! Şöhrat!" diýip gygyryşýarlar.
Bu zatlar Demirgazyk Koreýany ýatladýar.
Soňra Berdimuhamedow sirkiň müdirine içine 50 müň dollarlyk çek salnan tagta gapyrjagy berýär. Bu pul Türkmenistandaky sirkiň mundan beýläk hem ösdürilmegi üçin niýetlenen.
Türkmen hökümetiniň resmi websaýtynyň ýazmagyna görä:
Munuň üçin sirkiň artistleri hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden çykýan alkyş sözlerini aýtdylar we türkmen sirk sungatynyň mundan beýläk-de ösdürilmegi, onuň dünýä ýüzündäki abraýynyň belende galmagy ugrunda ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdylar....Soňra döwlet Baştutanymyz sirkiň artistleriniň haýyşy boýunça olar bilen ýadygärlik surata düşdi we sungat ussatlaryna işlerinde üstünlik gazanmaklaryny arzuw edip, sirkiň binasynyň daşyna çykdy.
Türkmenistanda sirkiň gadagan edilen wagtlary hem bolupdy. Ony Berdimuhamedowyň halypasy, öňki prezident Saparmyrat Nyýazow "keseki" medeniýet we "türkmen mentalitetine gabat gelmeýän" sungat hökmünde 2001-nji ýylda gadagan edipdi.
Nyýazow 2006-njy ýylda aradan çykdy. Emma sirk sungaty o diýen türkmençil däl hem bolsa, Berdimuhamedow ony haýal etmän dikeltdi.
(Berdimuhamedow Nyýazowyň şahsyýet kultuny ýuwaşlyk bilen ýok edip, käbir sosial syýasatlary üýtgetdi, operany açdy we ş.m.)
2010-njy ýylda Döwlet sirkiniň durky täzelendi, onuň binasy mermer bilen örtüldi. Bu iş 18 million dollara düşdi.
Indi klounlar we sirk artistleri islenilmeýän adamlar däl.
"Çörek we sirkiň" manysy: syýasatdan närazy adamlaryň ünsüniň başga ýana sowulmagyny aňladýan metafor.


text:
Gazagystanda geçirilen düýnki parlament saýlawlarynyň deslapky netijelerine görä, parlamente “Nur otan” partiýasyndan başga-da, “Ak žol” we “Halk kommunistik” partiýalary hem girer.
Prezident N.Nazarbaýew bu saýlawlary “uly synag” diýip atlandyrdy: “Biz saýlawlaryň açyk we adalatly bolmagy üçin ähli zeryr zady etdik. Bu saýlawlar biziň üçin uly synag”.
Bu saýlawlarda köp galplyklaryň bolandygy habar berilýär. Düýbi Gazagystandaky “Garaşsyz synçylaryň respublikan networki” atly topar Astanada köp çynlakaý galplyklaryň bolandygyny we synçylaryň käbir saýlaw merkezlerine goýberilmändigini habar berýär.
ÝHHG guramasy Gazagystanda geçen parlament saýlawlarynyň demokratiýanyň esasy prinsiplerine laýyk gelmändigini aýdýar.