text:
MeýletinçilerMeýletinçiler 2014-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Milli olimpiýa komitetiniň gurnamagyndaky bäsleşik esasynda, “Generations for peace” halkara guramasynyň talaplaryna laýyklykda seçilip alyndy.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aşgabat 2017 Oýunlarynyň Akademiýasy - bu türkmen raýatlaryny işe almak we olaryň hünär derejelerini ýokarlandyrmak maksatnamasydy...Oýunlar Akademiýasy
"Parahatçylygy goldaýan nesiller" halkara guramasynyň talaplaryna laýyk gelýän meýletinçiler
Meýletinçiler 2014-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Milli olimpiýa komitetiniň gurnamagyndaky bäsleşik esasynda, “Generations for peace” halkara guramasynyň talaplaryna laýyklykda seçilip alyndy. Has anygy, Russiýa Federasiýasynyň Soçi şäherinde geçirilen Bütindünýä Paraolimpiýa oýunlary döwründe meýletinçilik boýunça gurnaýan okuw sapaklaryna gatnaşmak üçin geçirilen synaglar muňa esasdyr. Ähli talaplary ödän oglan-gyzlar bu okuwlara gatnaşmaga hukuk gazandylar.
Şeýlelikde olar 2014-nji ýylyň mart aýynyň 6-sy 15-i aralygynda “Parahatçylygy goldaýan nesiller” (Generations for peace) atly okuw sapaklaryna gatnaşdylar. Ol ýerde halkara meýletinçilik hereketi boýunça, paraolimpiýa oýunlary we hereketi, olaryň gurnalyşy, şeýle-de sportyň beýleki birnäçe ugurlary boýunça bilim aldylar.
2014-nji ýylyň aprel aýynda geçirilen “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” hereketiniň biraýlygy wagtynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda hyzmat etjek meýletinçileriň ilkinji topary döredildi. Şol ýylyň maý aýynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi hem-de V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň guramagynda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň meýletinçileriniň başlangyç okuw sapaklary” guraldy.
2014-nji ýylyň iýul aýynyň 1-6-sy aralygynda Türkmenistanyň sport baradaky döwlet komitetiniň guramagynda “Polimeks” kärhanasynyň hemaýatkärliginde “PWA Awaza 2014 world cup” atly windsörfing boýunça dünýäniň kubogyny almak ugrunda geçirilen tapgyr ýaryşynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan taýýarlanan oglan-gyzlar bu ýaryşyň meýletinçileri boldular.
Türkmenistanyň meýletinçiler wekiliýeti 2014-nji ýylyň awgust aýynyň 15-25-i aralygynda Hytaý Halk Respubliksynyň Nankin şäherinde geçirilen “Ýetginjekleriň 2-nji olimpiýa oýunlaryna” gatnaşdylar. Türkmenistanyň meýletinçiler wekiliýeti 2014-nji ýylyň sentýabr-oktýabr aýlarynda Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde geçirilen XYII Aziýa oýunlaryna hem meýletinçiler bolup gatnaşyp, öz başarnyklaryny görkezdiler.
2014-nji ýylyň noýabr aýynyň 19-24-i aralygynda Aşgabatda geçirilen Guşakly göreşi boýunça XII we Türkmen Milli göreşi boýynça I dünýä çempionatynda Türkmenistanyň sport baradaky döwlet komiteti, V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan taýýarlanan 130-dan gowurak meýletinçiler ýokary derejeli hyzmat etdiler.
2015-nji ýylyň ýanwar – iýun aýlary aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň buýurmasy boýunça ABŞ-dan gelen mugallymlar 220-den gowrak meýletinçilere iňlis dilini kämilleşdiriş okuw sapaklaryny geçdiler.
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň guramagynda Türkmenistanyň meýletinçiler wekiliýeti 2015-nji ýylyň iýun aýynyň 10-29-y aralygynda Azerbaýjan döwletiniň Baku şäherinde geçirilen I Ýewropa oýunlaryna meýletinçiler bolup gatnaşdylar. Bu ýerde sportyň dürli görnüşi boýunça guralan bäsleşiklerde, ýaryş meýdançalarynda, türgenler şäherçesinde doping barlag bölüminde we beýlekilerde biziň döwletimiziň meýletinçileri ýokary hilli hyzmat görkezdiler.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň birnäçe ýokary okuw mekdeplerinde Meýletinçiler merkezi hereket edip, ol ýerde Ýapyk binlarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda hyzmat etjek oglan-gyzlar ýokary derejede taýýarlanylýar.
Resmi habarlar
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017-Oýunlaryň resmi keşbi10 Ýanwar, 2017 (18:36)
- Resmi habarlar
Täze ýeňişler üçin – täze fakultet27 Dekabr, 2016 (10:14)
- Resmi habarlar
Aziada-2017: Türkmenistan dünýä üçin açylýar24 Dekabr, 2016 (12:50)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň monorelsli ýoly sport klasteriniň sport we infrastruktura desgalaryny birleşdirdi22 Dekabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Köpugurly sport toplumynda kaşaň «Olimpiýa» myhmanhanasy gururldy01 Dekabr, 2016 (12:49)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň telekeçilik merkezi sport klasterine sazlaşykly utgaşdy28 Noýabr, 2016 (12:52)
- Resmi habarlar
Medeni-jemgyýetçilik merkezi Olimpiýa şäherjiginiň dynç alyş infrastrukturasynda möhüm orny eýeleýär24 Noýabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017 Oýunlar Akademiýasyna işe almak maksatnamasyna başlaýar21 Noýabr, 2016 (12:21)
- Resmi habarlar
Türkmen-owgan hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň ugurlary kesgitlenildi15 Noýabr, 2016 (20:58)
- Resmi habarlar
Türkmenistanda halkara sergi we maslahat geçirilýär09 Noýabr, 2016 (17:53)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň barşy bilen tanyşdy03 Noýabr, 2016 (15:39)
- Resmi habarlar
“Aziada-2017” taslamasy Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Baş Assambleýasynda görkezildi29 Oktýabr, 2016 (19:49)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Aziada-2017-ä taýýarlyk görmek meseleleri boýunça maslahat geçirdi13 Oktýabr, 2016 (15:45)
- Resmi habarlar
Ýeňil atletika toplumy-Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň esasy binalarynyň biridir13 Oktýabr, 2016 (14:51)
- Resmi habarlar
Halkara täzelikler ulgamy Aziada — 2017 we Aziýa ulag geçelgesini döretmekde Türkmenistanyň orny barada habar berýär10 Oktýabr, 2016 (11:06)
- Resmi habarlar
Türkmenistan-Hytaý: Netijeli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagyň ugry bilen27 Sentýabr, 2016 (18:23)
- Resmi habarlar
Pälwanlar we agyr atletikaçylar üçin kiçi türgenleşik zallary27 Sentýabr, 2016 (16:31)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň sport metbugaty assosiasiýasynyň Altyn medaly bilen sylaglandy23 Sentýabr, 2016 (21:38)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)


c: text/html

text:
“The Banker” žurnalynyň bäsleşligi boýunça 2016-njy ýylda “Senagat” Paýdarlar täjirçilik banky Türkmenistanyň iň gowy bank edarasy adyna mynasyp boldy
Beýik Britaniýanyň meşhur “Financial Times” neşiriniň “The Banker” žurnalynyň 2016-njy ýylda geçiren bäşleşiginiň netijesinde “Senagat” paýdarlar täjirçilik banky Türkmenistanyň iň gowy bank edarasy adyna mynasyp boldy we “Türkmenistanyň Ýylyň Banky” diplomyna eýe boldy.
The Banker her ýylda dünýäniň iň gowy maliýe guramalaryny ýygnaýar we baýraklar bilen sylaglaýar. “Senagat” paýdarlar täjirçilik banky indi bassyr iki ýyl bäri bu abraýly sylaga mynasyp bolup gelýär.
„Senagat“ Paýdarlar täjirçilik banky 2010 – 2016-njy ýyllarynda dürli bank hyzmatlaryny ornaşdyryp, olaryň hilini ýokarlandyryp, girdejilerini has artdyrmak bilen, netijeli ösýän bank höküminde özüni tanatdy. Bank ýyllaryň dowamynda bank amallaryny geçirmekligi kämilleşdirmegiň ýolunda düýpli çäreleri durmuşa ornaşdy. Bu bolsa onuň maliýe-ykdysady görkezijileriniň ösmegine ýardam berdi. Soňky ýyllaryň dowamynda bankyň jebislendirilen aktiwi 5,5 esse, hususy serişdesi 11 esse, esaslyk maýasy 2 esse, bankyň peýdasy 5 esse, karz goýumlar 21 esse, hyzmat edýän müşderileriniň sany 5 esse ýokarlandy. Şeýlelikde, munuň özi biziň bankymyz içerki bazary daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan ýerli önümler bilen baýlaşdyrmaga, ýurdumyzda azyk howpsuzlygyny üpjün etmäge, täze iş orunlarynyň döredilmegine mynasyp goşant goşýandygynyň hem görkezijisidir.
„Senagat“ paýdarlar täjirçilik banky berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň Bank ulgamynyň öňünde goýýan wezipelerini üstünlikli ýerine ýetirmek üçin täze hyzmatlary we tehnologiýalary ornaşdyryp, ýurdumyzy dünýäniň ösen döwletleriniň derejesine ýetirmek, ykdysady ösüşiň ýokary depginlerini gazanmak, maliýe serişdelerini netijeli peýdalanmak, haryt bazaryny ýerli önümlerden doldurmak, haryt öndürijileri höweslendirmek, nagt däl hasaplaşyklary ösdürmek, halkyň maddy hal-ýagdaýyny gowulandyrmak, milli manadymyzyň hümmetini has-da pugtalandyrmak maksady bilen, maliýe-ykdysady pudaklar bilen bir hatarda, biziň umumy işimiziň ilerlemegine öz mynasyp goşandyny goşýar.
“The Banker” žurnalynyň bäsleşligi boýunça 2015-nji ýylda “Senagat” Paýdarlar täjirçilik banky Türkmenistanyň iň gowy bank edarasy adyna mynasyp boldy
Beýik Britaniýanyň meşhur “Financial Times” neşiriniň “The Banker” žurnalynyň 2015-nji ýylda geçiren bäşleşiginiň netijesinde “Senagat” Paýdarlar Täjirçilik Banky Türkmenistanyň iň gowy bank edarasy adyna mynasyp boldy we “Türkmenistanyň Ýylyň Banky” diplomyna eýe boldy.
The Banker her ýylda dünýäniň iň gowy maliýe guramalaryny ýygnaýar we baýraklary bilen sylaglaýar. “Senagat” Paýdarlar Täjirçilik banky hem 2015-nji ýylda bu ýokary sylaga birinji gezek mynasyp boldy.
“Senagat” Paýdarlar Täjirçilik banky Türkmenistanda dörän ilkinji täjirçilik banklarynyň biridir. “Senagat” Paýdarlar Täjirçilik banky Türkmenistanyň Hormatly Prezidentiniň kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak hakynda Kararlary laýyklykda, “Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda” bellenen işleri amala aşyrmak bilen, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň derejesiniň ýokarlanmagy, ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmaga, içerki önüm öndürijileri maliýe taýdan godamak we ýurtda telekeçiligiň ösmegine ýardam bermek, halkyñ maddy hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga ykdysadyýetiň maliýe böleginiň ösdürilmegi üçin öz mynasyp goşandyny goşýar.
„Senagat“ Paýdarlar Täjirçilik Banky müşderilere dürli bank hyzmatlaryny amala aşyrmak bilen, ýokary hilli bank tehnologiýalaryny ornaşdyryp, hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak bilen, netijeli ösýän bank höküminde özüni tanatdy.
“Senagat” PTB-nyň ösüşiniň ileri tutýan esasy ugry Türkmenistanyň hususy haryt öndürijilerini goldamak bolup durýar. Häzirki wagtda, bankyň esasy müşderileri - hususy telekeçiler, eýeçiligiň ähli görnüşindäki edara-kärhanalar, şol sanda kiçi we orta telekeçilik bilen meşgulanýan, bilelikdäki we daşary ýurt kärhanalarydyr.
2013-nji ýylda milli bank ulgamynyň esasy wakalarynyň biri hem «Senagat» Paýdarlar Täjirçilik bankynyň Ženewa şäherinde Biznesiň halkara birleşigi (Business Initiative Directions) egidasy bilen geçirilen hil boýunça B.I.D. Halkara konwensiýasynda «Century International Quality ERA» hil, liderçilik, tehnologiýalar we innowasiýalar kategoriýasyndaaltyn baýrak bilen sylaglanmagydyr. Türkmenistanyň bankynyň wekillerine şeýle hem degişlilikdäki sertifikat gowşuryldy.
Hil boýunça Halkara konwensiýa täçirçilik däl Business Initiative Directions (BID) guramasynyň esasy bölegidir. Bu uly kompaniýany esasy işi dünýädäki korporatiw biznesiň imižini goldamak we ähli ýurtlaryň öňdebaryjy kompaniýalarynyň hil medeniýetini ýaýratmakdan ybaratdyr. Hil boýunça Halkara konwensiýa işiň dürli görnüşleri bilen meşgul bolýan kompaniýalaryň, guramalaryň we hünärmenleriň gazananlaryny kabul etmekden durýar. Olaryň iň ökdeleri öz gazanan üstünlikleri üçin aşakdaky kategoriýalardaky baýraklara mynasyp boldular: altyn, platina, brilliant. Her ýyl Business Initiative Directions halkara baýraklary bilen dürli pudaklara degişli we hyzmatlary amala aşyrýan kärhanalary we guramalary (geografik ýerleşişine bagly bolmazdan) sylaglaýar.
Baýragy almak üçin aşakdaky görkezijileriň ýokary derejeleri esas bolup durýar: müşderiniň kanagatlanmagy; kommunikasiýanyň strategiýasy; bençmarking (öz işini gowulandyrmak maksady bilen kopaniýanyň täsirli işiniň öňde bar bolan nusgalaryny kesgitlemek, düşünmek we özleşdirmek); maglumat we seljeriş; pukakdaky öňdebaryjylygy; meýilleşdirmek; kadrlar çeşmesi we işgärleriň hünär derejeleriniň hemişe ýokarlandyrylmagy; ýokary ykdysady netijeler; ISO halkara standartlarynyň hiline laýyk gelmegi. Şu ýyl sylaglanmaga dünýäniň 74 ýurtlaryndan kompaniýalaryň wekilleri, şeýle hem işiň dürli ulgamlarynyň öňdebaryjylary, ykdysadyýet, sunfgat, korporotiw imidž, hil ulgamynyň ekspertleri we diplomatik korpusyň işgärleri gatnaşdylar. B.I.D. guramasynyň saýlaw topary CQE Century International Quality ERA we öň baýraga mynasyp bolan kompaniýalaryň ses bermekleriniň netijesinde halkara baýragy bilen sylaglanmaga mynasyplary alýar. Ol ýa-da beýleki guramalary sylaglamak baradaky gutarnykly karary CQE Century International Quality ERA saýlaw topary Hiliň Görnüşine (Total Quality Management) esaslanyp çözýär. Maglumat şeýle hem B.I.D. halkara ekspetlerinden (inženerlerden, ykdysadyýetçilerden, fiziklerden, binagärçilerden, aklawçylardan, žurnalisterden, sosiologlardan we psihologlardan ybarat bolan telekeçilik kommunikasiýasy) gelip gowuşýar.
Bu professionallar dürli hususy we jemgyýetçilik guramalaryň çeşmelerini – ýagny köpçülik habar beriş serişdelerini, çaplary we publikasiýalary, mahabatlandyrmalary we sergileri, önümçilik marketingleri we uniwersitetleri, Ilçihanalary we Söwda palatalaryny, Täjirçilik wekilhanalaryny öwrenýärler. Türkmenistanyň «Senagat» Paýdarlar Täjirçilik bankynyň gazanan üstünlikleriniň kabul edilmegi bankyň öz sektoryndaky we söwda-işewürlik çygryndaky öňdebaryjy orny eýeleýändigi baradaky maglumaty ýaýratmaga esas bolup durýar. Bu abraýly halkara baýragynyň gowşuryş dabarasynda bellenilişi ýaly, «Senagat» bank –işewirlik äleminde öňdebaryjylygy eýelemägi we hadysalaryň hemişe kämilleşdirilmegini özlerine makdat edinen professionallaryň topaydyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlaryň Merkezi banky ýurduň ykdysadyýetini galkyndyrmak üçin oňa has köp serişde goýberjekdigini yglan etdi. Bu çäre dünýäniň beýleki ýurtlarynyň ykdysadyýetine täsir edermi? Onuň netijeleri nähili bolup biler?
Her gün Nýu Ýorkuň Fond biržasy öz işini tamamlanda, onuň ýolbaşçylary podiuma çykyp, jaň kakýarlar. Jaň kakylanda, hemmeler el çarpýarlar. Şol günki işiň şowlulygyna baglylykda bu el çarpmalar ýa gazanylan üstünligiň ýa-da ertesi günüň has şowly bolmagyna umydyň alamaty bolup ýaňlanýar.
Häzir Fond biržasynyň bu däbi “gowy günleriň geljekdigine umyt edeliň” diýen äheňde geçirilýär. Şu günler adaty amerikanlar alan karzlaryny üzüp bilmän, ejir çekýärler. ABŞ-nyň ilatynyň köpüsiniň täze öndürilen harytlary satyn almaga gurby çatanok. Ýaşaýyş jaýlary satylmaýar, hususy pudakda şirketler öz işlerini giňeltmeýär. Ýurduň fond biržlary hem ýa yza gaýdyp ýa-da gaýtadan biraz göterilip, durnukly ösüşi gazanyp bilmän gelýärler.
600 milliard täze dollar
3-nji noýabyrda ABŞ-nyň Federal Rezerwi, ýagny başgaça aýdylanda Merkezi banky, tä geljek ýylyň iýunyna çenli her aý ýurduň ykdysadyýetine täze çap edilen 75 milliard dollary goýbermegi planlaşdyrýandygyny yglan etdi. Şeýlelikde jemi ykdysadyýeti galkyndyrmak üçin guýuljak serişdeleriň möçberi 600 milliard dollara barabar bolmaly.
Bu çäräni amala aşyrmak bilen ABŞ-nyň häkimiýetleri banklaryň karz bermek ukyplaryny artdyryp, karzyna berilýän serişdeleriň göterimini uzak wagtlap gaty pes derejede saklamagy maksat edinýärler. Şonda amatly şertlerde berilýän kredit-karzlar raýatlara elýeterli bolup, olaryň köpüsi harytlary we hyzmatlary satyn alyp başlarlar, onuň netijesinde bolsa ykdysadyýet öser diýen umyda bil baglanýar.
Bu habar ABŞ-da birini begendiren bolsa, beýlekileriň gaharyny getirdi. ABŞ-nyň Federal Rezerwi bu çäräni köpçülige ýetirensoň ABŞ-nyň hem Aziýanyň fond biržalarynda aksiýalaryň bahasy ösüp başlady.
Bu çäräniň netije berjekdigine şübhelenýänleriň biri hem Birleşen Ştatlaryň Federal rezerwiň öňki işgäri, ykdysatçy Robert Heller. Ol şeýle hereketiň ABŞ-nyň onsuz hem ägirt uly daşarky karzynyň möçberini artdyrjakdygyndan alada edýär.
“Olaryň häzir edýän işlerine düşünmek gaty kyn. ABŞ-nyň karzy ýakyn geljekde üç trillon dollardan aşar. Şol karzy gaýdyp bermek welin, gaty kyn bolar, sebäbi ABŞ-nyň býujetiniň ýakyn geljekde girdejili boljakdygyna garaşylmaýar” diýip, Robert Heller aýdýar.
Daşary ýurtlar aladaly
Ykdysadyýeti galkyndyrmak maksady bilen maliýe dolanyşygyna goşmaça ummasyz köp serişde guýmak çäresi ýurduň içinde dürli garaýyşlaryň peýda bolmagyna getirse, daşary ýurtlaryň hemmesinde diýen ýaly bu çäre çuňňur aladalanma döretdi. Sebäbi ýurduň içinde aýlanýan serişdeleriň artmagynyň, adatça, dollaryň hümmetiniň pese gaçmagyna getirýänligi öňden belli.
Netijede ABŞ-nyň eksporta çykarýan harytlarynyň hem hyzmatlarynyň bahasy beýleki walýutalar bilen deňeşdirilende arzanlaýar. Eksportyň üsti bilen ykdysadyýeti gowulandyrmak isleýän ýurtlar üçin bolsa bu ýagdaý uly howpuň emele gelendigini aňladýar. Şonuň üçin ABŞ-da geçirilýän bu çäre Hytaý, Braziliýa we Ýaponiýa ýaly eksport bilen meşgullanýan ýurtlary uly alada goýdy.
Ýewropanyň eksport boýunça öňdebaryjy ýurdy hasaplanýan Germaniýada-da ABŞ-da amala aşyrylýan bu çäräniň ýaramaz täsir etjekdigi çaklanylýar. Germaniýa bilen söwda gatnaşyklary bolan öňki Sowet giňişligine degişli ýurtlaryň hem-de Merkezi Ýewropada ýerleşýän döwletleriň ykdysadyýeti bu çäreden ejir çeker diýlip garaşylýar.
Germaniýanyň maliýe ministri 4-nji noýabrda eden çykyşynda “Men şeýle çäreleri amala aşyrmak bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlary öz kynçylyklaryny çözüp biler öýdemok. Şeýle hereketiň dünýäniň beýleki ýurtlary üçin goşmaça problema döretjekdigi ikuçsyz” diýdi.
ABŞ-nyň Federal Rezerwiniň bu hereketi dünýä biržasynda esasy harytlaryň bahasynyň galmagyna getirdi. Bilermenler ýangyjyň, gymmat metallaryň we bugdaýyň bahasynyň mundan beýläk hem ýokarlanmagy köp ýurtlaryň ykdysadyýetine agyr deger diýip çaklaýarlar.
Çig mala baý ýurtlar kösenip biler
Azerbaýjan, Gazagystan, Orsýet ýaly çig mala baý ýurtlara ABŞ-da amala aşyrylýan bu çäre has köp täsir edip biler. Ýagny, öňki tejribelerden belli bolşy ýaly, iri korporasiýalara amatly kreditler elýeterli edilse, olar alan serişdelerini has çalt ösýän ykdysadyýetli ýurtlarda maýa ýatyrmak islärler.
Ösýän ýurtlardaky ýagdaýlar boýunça ekspert, Londonda ýerleşýän “Capital economist” guramasynyň analitigi Neýl Şearyň pikiriçe, bu çäräniň tebigy ätiýaçlyklara baý ýurtlara ýetirip biljek täsiri şol ýurtlaryň häkimiýetleriniň dolandyryş usulyna, olaryň başarjaňlygyna bagly bolar.
“Meniň pikirimçe bu ýagdaý, bir tarapdan, goşmaça mümkinçilikleri döredip biler; beýleki tarapdan, howpuň emele gelmegine getirip biler. Häzirlikçe ýakyn geljekde diňe Aziýanyň däl, eýse Latyn Amerikasynyň käbir ýurtlarynyň-da ösjekdigini çaklap bolar” diýip, Neýl Şear aýdýar.
Neýl Şear aýratynam çig malyň bahasy häzirkisi ýaly uzak wagt saklansa, bu ýurtlaryň ykdysadyýetiniň ösmegini görüp bolar diýýär: “Emma geljekde bu ýurtlarda çişirilen köpürjikleriň dürli görnüşleriniň emele gelmek howpuny hem aradan aýyrmaly däl”.
Şeýle çişirilen köpürjikler, adatça, inwestorlar belli bir pudaga köp maýa ýatyryp, gysga wagtda girdeji almaga synanyşanda emele gelýar. Mysal üçin, emläk bazaryna maýa ýatyrylyp, emlägiň bahasy ýokarlandyrylan halatynda şeýle köpürjik emele gelýär.
Şeýle ýagdaýy öňki ýyllarda Gazagystan başdan geçirdi. Bu ýurtda henize çenli şeýle spekulýatiw aldawa düşip, ejir çekip ýören adamlar az däl.
“Biziňi walýutamyz, siziň problemaňyz”
ABŞ-nyň Federal Rezerwiniň täze plany bilen bagly çykyş eden Hytaýyň daşary işler ministri Kui Tiankai ABŞ-dan düşündirişe garaşýandyklaryny aýtdy. Ol 11-12-nji noýabrda Seulda Uly 20-ligiň maslahatynda bu meselä garamagy hem teklip etdi.
Germaniýanyň maliýe ministri hem bu teklibe goşulyp, bu mesele bilen bagly amerikan dostlary bilen hem ikitaraplaýyn gepleşiklerde, hem uly 20-ligiň sammitinde gepleşik geçirmegi göz öňünde tutýandyklaryny aýtdy.
Emma resmi Waşington hem aňsatlyk bilen bu planyndan el çekjege meňzänok. Amerikan resmileri ABŞ-nyň ykdysadyýetiniň gaýtadan ösmeginiň diňe bu amerikan ykdysadyýeti üçin däl-de, eýse dünýä ykdysadyýeti üçin hem möhümdigini subut etmek üçin disskussiýa girişerler diýlip garaşylýar.
Senagat taýdan ösen 20 ýurduň sammitiniň öň ýanynda görünýän ýiti diskussiýalaryň uçgunlary, eýse nämäniň alamaty? Ol global ykdysadyýeti ösdürmekde ähli taraplar üçin amatly bolan ýoly tapmak ugrunda dünýä ýurtlary üçin ýene bir möhüm synagyň boljakdygyny aňladýar.
Ýöne şeýle dartgynly ýagdaý taryhda öň hem ýüze çykypdy. Şonda, 1971-nji ýyldaky ykdysady krizisde, ABŞ-nyň Federal Rezerwiniň şol döwürdäki ýolbaşçysy Jon Konnolly bu meselede beýleki ýurtlara ýüzlenip: “Dollar biziň milli walýutamyz, emma siziň problemaňyz” diýipdi.


text:
Eýran häkimiýetleri häzir ýaşlaryň arasynda meşhur bolup barýan sapançadan birek-birege suw sepip oýnamak oýnuna gatnaşanlaryň garşysyna repressiýa çärelerine başladylar.
Birnäçe erkegiň we aýalyň tussag edilendigi habar berilýär. Olar geçen anna güni Tährandaky seýilgähde saklandy.
Eýranda dürli jynsdan bolan adamlaryň maşgala çäginden daşarda gürleşmegi gadagandyr.
Yslamçylar jemgyýetçilik ýerlerinde gurnalýan “suw oýnuny” dini kadalara hormatsyzlyk hasaplaýarlar. Emma sapançadan suw çüwdürmek dürli etraplardaky eýranly ýaşlaryň arasynda gaty çalt ýörgünlilige eýe bolýar.


text:
Halkara Gyzyl Haç komitetiniň wekiller topary, şol sanda lukman 7-nji aprelde Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň düzediş edaralarynyň birinde ýagdaýy öwrendi diýlip, habar berilýär.
Halkara Gyzyl Haç komitetiniň Daşkentde ýerleşýän regional edarasyndan Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, delegasiýanyň bu bu sapary kämillik ýaşyna ýetmedikleriň Marydaky koloniýasyna edildi.
Halkara Gyzyl Haç komitetiniň jemgyýetçilik bilen aragatnaşyklar boýunça spesialisti Aýgul Halaýleniň bellemegine görä, komitetiň wekilleriniň bu sapary Türkmenistanyň hökümeti bilen köpden bäri alnyp barylýan gepleşikleriň çäginde ädilen ädimleriň biri boldy.
“Biz bu gepleşikler ahyrsoňy Türkmenistanyň azatlykdan mahrum edilýän ýerlerine ynsanperwer saparlarymyzy geçirmegimize ýol açar diýip umyt edýäris” diýip, Halaýle aýtdy.
Türkmen türmelerini görmek
Halkara Gyzyl Haç komitetiniň resmi maglumatyna görä, komitetiň wekilleriniň 7-nji aprelde türkmen tussaghanasyna eden bu sapary, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň düzediş edarasyna edilen ikinji sapary boldy. 2011-nji ýylyň iýul aýynda olar IIM-niň tussaghanalaryna degişli medisina edarasyna hem baryp görüpdiler.
Delegatlar otaglara aýlandyrlar, bendileri gördüler, olaryň nädip ýaşaýanlygyny, gününi nähili geçirýänligini gördüler.
“Delegatlar otaglara aýlandyrlar, bendileri gördüler, olaryň nädip ýaşaýanlygyny, gününi nähili geçirýänligini gördüler. Emma olar saparlaryň ikisinde-de tussaglar bilen ikiçäk gepleşip bilmediler” diýip, Halkara Gyzyl Haç komitetiniň wekili Aýgul Halaýle aýtdy.
Halkara Gyzyl Haç komiteti öz wekilleriniň Aşgabada eden soňky saparynyň dowamynda Türkmenistanyň Içeri we Daşary işler ministrlikleriniň wekilleri bilen duşuşyp, geljekki ädimlerini we olary amala aşyrmagyň wagt möhletini maslahat edendikleri barada habar berdi.
Tussaghanalara baryp, tussaglaryň saklanyş şertlerine, tussaglaryň hak-hukuklarynyň berjaý edilişine syn etmek Halkara Gyzyl Haç guramasynyň missiýasynyň bir bölegidir. Guramanyň resmi maglumatyna görä, saparlaryň netijesinde gurama hökümetlere, adatça, rekomendasiýalary hödürleýär.
Hyzmatdaşlygyň häzirki derejesi
Emma Halkara Gyzyl Haç komiteti Türkmenistanyň tussaghanalaryna eden saparlary netijesinde türkmen hökümetine rekomendasiýa bermegi göz öňünde tutmaýar. Halaýle munuň sebäbini düşündirip, häzirki wagtda taraplaryň arasynda “diňe birek-birege özüni tanatmak we edýän işini düşündirmek” boýunça prosesiň gidýänligini aýtdy.
Şu ýylyň ýanwar aýynda Halkara Gyzyl Haç komiteti bilen Türkmenistanyň arasynda birek-birege düşünişmek boýunça Memoranduma gol çekildi. Taraplar bu dokumentiň 2009-njy ýylda başlanan özara hyzmatdaşlygy kesgitleýänligini aýdýarlar.
Halkara Gyzyl Haç komiteti Türkmenistanda halkara gumanitar kanunlaryny ornaşdyrmak boýunça türkmen häkimiýetleri bilen 1992-nji ýyldan bäri işleşip gelýär.
Türkmenistanyň hökümeti halkara synçylary öz türmelerine goýbermeýänligi we syýasy tussaglar barada maglumat bermeýänligi üçin adam hukuklaryny goraýjylar tarapyndan berk tankyt edilip gelinýär. Halkara guramalary türkmen türmelerindäki şertleriň agyrdygyny we adam sanynyň aşa köp bolmagynyň ýokanç keselleriň giňden ýaýramagyna sebäp bolýanlygyny yzygiderli habar berýärler.
Ýakynda BMG-niň Adam hukuklary boýunça komiteti türkmen türmelerine garaşsyz gözegçiligiň ýola goýulmagy üçin, ykrar edilen halkara ynsanperwerlik guramalaryny ýurda sapara çagyryp, bu ýerleri görkezmek barada türkmen hökümetine çagyryş edipdi.


text:
Yrak harbylary ýekşenbe güni janyndan geçen bombaçynyň we ýaraglary adamlaryň hüjümi netijesinde 12 adamyň, şol sanda 5 esgeriň öldürilendigini aýtdylar.
Bu hüjüm goşunçylyga alynýan merkeze edilipdir.
Yragyň harby sözçüsi, general maýor Kassim al-Mossawiniň ýaýradan beýanatynda azyndan 36 adamyň ýaraly bolandygy aýdylýar.
Polisiýa hüjümiň Rusafa harby bazasynyň binasynyň ýanynda ulag-bombanyň partlamagy bilen başlandygyny, soň ýaragly adamlaryň Bagdadyň merkezinde 15 minut çemesi atyşyga girendigini aýdýar.
17-nji awgustda bu ýerde 59 adam öldürilipdi.


text:
Hindistanyň Mumbaý şäherinde bolan aýry-aýry üç partlamada azyndan 21 adam öldi, 100-e golaý adam ýaralandy. Bu barada ýurduň resmileri habar berýärler.
Parlama bolan ýerleriň üçüsi hem uly mähelleli ýerler.
Hindistanyň içeri işler ministri partlamalaryň “terroristler tarapyndan utgaşdyrylan hüjümdigini” aýtdy.
Mumbaýyň polisiýa komissary Arup Patnaik žurnalistleriň öňünde çykyş edip, şeýle diýdi: “Bu örän gynançly waka. Biz bu wakany derňäris, jogapkärler adalatyň öňünde jogap bererler. Emma, başga bir aýtjak zadym, häzir, ilki bilen, özem iň esasy zat, kän goh etmezligi şu telekanaldan, mediadan haýyş edýärin. Bize bu wakadan baş alyp çykmak, derňew işlerini geçirmek, ýagdaýy anyklaşdyrmak boýunça kömek ediň”.
Pakistanyň prezidenti we premýer-ministri haýal etmän partlamalary ýazgardylar. Asif Ali Zardari bilen Yusuf Raza Gilani bilelikde beýanat ýaýradyp, adam ýitgilerine uly gynanç bildirdiler.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton hem çykyş edip, bu hüjümleri ýazgardy we gurnaýjylaryň maksatlarynyň başa barmajakdygyny belledi.
Hindistanyň Mumbaý şäherinde 2008-ji ýylyň noýabr aýynda amala aşyrylan hüjümlerde 166 adam ölüpdi. Şol wakadan soň Pakistan bilen Hindistanyň arasy dartgynlaşypdy.
Hindistanyň öz içinde ýetişen söweşijiler hem ýurtda işjeň hereket edýärler. Olar öňki ýyllarda ýurduň uly şäherlerinde şuňa meňzeş hüjümleri amala aşyrypdylar.


text:
Penşenbe güni Türkiýäniň gündogaryndaky Wan şäherinde kürt separatistleriniň hüjüminde ölenleriň jaýlanyş merasimi bolar. 24 esger hüjümleriň pidasy boldy.
Türkiýäniň harby güýçleri Yragyň demirgazygynda kürt separatistlerine garşy operasiýa geçirýär. Degişli görkezmäni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan berdi. Ol şu waka bilen bagly Gazagystana resmi saparyny ýatyrdy.
Yrak hökümeti, ABŞ-nyň prezidenti, NATO agza ýurtlar, ÝB kürt separatistleriniň hereketlerini ýazgardylar. BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bu ýerliksiz hüjümleriň soňuna çykmak üçin, Bagdat bilen Ankarany konstruktiw gepleşiklere çagyrdy.


text:
Günorta Sudanyň goşunlary, iki ýurduň arasynda uruş turmak ähtimallygy güýçlenensoň, Sudanyň esasy nebit ýatagy Hegligden çekilmegini dowam etdirýär.
Günorta Sudanyň maglumat ministri Barnaba Marial Benýamin Jubada žurnalistlere "biziň goşunlarmyz häzirem yzyna çykarylýar, bu üç gün alar" diýdi.
Ol goşuny yzyna çekmegiň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň we Afrika Bileleşiginiň çagyryşyna jogapdygyny aýtdy.
Sudan bilen Günorta Sudanyň arasyndaky serhet çaknyşyklary geçen hepde, Günorta Sudana howa zarbalarynyň urlup başlanmagy, Jubanyň 10-njy aprelde Heglig nebit ýatagyny basyp almagy bilen tutaşdy.


text:
“Rostowyň” futbolçylary belli türkmen tälimçisi Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda bäş orunlyk ýeňlişsiz tapgyrynyň arasyny üzdiler. Olar Russiýanyň premýer-ligasynyň 26-njy tapgyrynda Groznynyň “Tereginden” asgyn geldiler — 0:1. 83-nji minutda kelle urgysy bilen senegally Ablaý Mbendi tapawutlandy. Onuň myhman toparyň esasy düzüminde ilkinji duşuşygyny geçirendigini bellemek gerek.
Aşaky liga düşmek howpy abanýan zolakdan çykmagyna getiren ýeňlişsiz tapgyryň dowamynda Berdiýewiň topary myhmançylykda “Uraly” — 0:1, öz meýdanynda bolsa “Ufany” — 2:0, Moskwanyň “Spartagyny” — 2:1, “Torpedasyny” — 1:0 ýeňdi we Ýewropa ligasyna gatnaşan paýtagtyň “Dinamosy” bilen deň oýnady — 2:2.
Duşuşykdan soň, “Rostowyň” baş tälimçisi Gurban Berdiýew futbolçylarynyň oýna berlişinden nägile däldigini mälim etdi.
“Birinji ýarymda biz ýalňyş oýnadyk “Terek” käbir pursatlarda çäk artykmaçlygyna eýe boldy. Ikinji ýarymda çäk artykmaçlygyny biz ele aldyk. Gynansak-da, bir hüjümi gözden saldyk. Umuman, oglanlaryň oýna berlişinden nägile däl” — diýip, hünärmen belledi.
Rostowlylaryň baş tälimçisi toparyň heniz öz öňünde durýan wezipäni çözmändigini, sowuk-salalyga ornuň bolmajakdygyny aýtdy.
Gurban Berdiýew şu günki garşydaşlarynyň adyna öwgüli sözleri aýdyp, “Teregiň” oňat oýun guramak we goranmak artykmaçlygynyň bardygyny nygtady.
Pökgini “Jerime meýdançasyna ýetirmek başardýardy, ýöne hüjümçileriň ýerleşişinde birneme ýalňyşlyk boldy” diýip, G. Berdiýew sözüni jemledi.
“Terekden” ýeňleninden soň, “Rostow” 27 utuk bilen ýene-de 11-nji orunda galdy we Aşaky liga düşmek howpy abanýan zolakdan we geçiş oýunlaryndan 4 utuk aýratapawudy bar. Rostowlylaryň esasy bäsdeşleriniň bir oýun az oýnandygyny-da bellemek gerek.
27-nji tapgyryň duşuşygyny “Rostow” 10-njy maýda, Sankt-Peterburg altyn medala ymtylýan Ýewropa ligasynyň çärýek finalçysy “Zenite” garşy durar.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad ýurduň parlamentini ençeme ýyllap tekepbirlik bilen äsgermezlik edip geldi. Indi bolsa, ýurduň ýokary dini ýolbaşçysy Aýatolla Aly Hameneýiniň görnetin oňlamagy bilen, ol parlamentiň gazaply hüjümlerine uçrady.
Ahmedinejadyň garşysyna bukudan edilýän çozuşlaryň soňky tapgyry ýaňy 25-nji maýda boldy. Şol gün parlament 2009-njy ýylda geçen prezidentlik saýlawyndan öň 9 million saýlawça täsirli para hökmünde adam başyna 80 dollar paýlamak bilen prezident döwletiň pulundan galp peýdalandy diýilýän gürrüňler barlanmaly diýip, ses berdi.
Ahmedinejady has kemsidýän zat bu hüjümiň Aly Larijaniniň ýolbaşçylygynda geçirilýänligi. Ahmedinejad parlamentiň häzirki bu täsirli başlygyny 2007-nji ýylda Ýokary Milli howpsuzlyk geňeşiniň sekretary wezipesinden boşadypdy.
Larijani özüniň barha artýan täsirini öten hepde görkezdi. Ol Ahmedinejady 14-nji maýda wezipesinden boşadylan Masud Mirkazeminiň ýerine bir täze üýtgewsiz nebit ministrini bellemäge çagyrdy. Bu çagyryş prezidentiň Eýranyň strategik taýdan iň möhüm ministrligi bolan Nebit ministrligini öz eline almak barada edýän synanyşygyna görkezilýän garşylygyň bir bölegidir.
Birnäçe gün ondan ozal hem güýçli “Gözegçiler geňeşi” Ahmedinejadyň bu ministrlige özüniň garamagy baradaky teklibini bikanun diýip yglan etmek bilen prezidente berk gaýtawul berdi.
Aýdylyşyna görä, Ahmedinejad şondan soň özüniň nebit eskport edýän ýurtlaryň guramasy OPEK-iň geljek aý Wenada geçjek duşuşygyna ýolbaşçylyk etmek niýetinden el üzüpdir. 23-nji maýda ýurduň Daşary işler ministrligi Eýranyň ýolbaşçylygynda geçjek bu ýygnanyşyga prezidentiň gatnaşmajakdygyny aýtdy.
Parlament we Larijani bilen aradaky barýan dawalaryň Ahmedinejadyň 2013-nji ýylda prezidentlik möhleti tamamlanansoň, özüne bir güýç bazasyny döretmek niýetini başa bardyrmazlyk üçin Aýatolla Hameneýiniň gurnap ýören bir hilesi bolmagy-da mümkin.
Ysraýylda ýerleşýän Orta Gündogar boýunça ykdysady we syýasy analiz kompaniýasynyň kommentatory Meir Jawedanferiň pikiriçe, Hameneýi geljekde prezidentlige kandidatlykda bir ylalaşykçy şahsyýeti goldar: “Režimiň durnuklylygy üçin oňa bir ylalaşykçy şahsyýet gerek. Beýle bolman, režim şowsuzlyga uçrasa, onda taryhçylar munda Aýatolla Hameneýiniň ýaramaz prezidentleri saýlamagyny, Ahmedinejady goldamagyny uly faktorlaryň biri edip goýarlar”.
Soňra Jawedanfer şeýle diýýär: “Mundan beýläk üns berilmeli iň möhüm organ parlament. Ahmedinejadyň edim-gylymlaryny çäklendirmekde Hameneýiniň elindäki gural şol bolar. Bu hem Larijaniniň pozisiýasyny güýçlendirip, 2013-nji ýylda geçmeli saýlawlarda onuň üstünlikli kandidat bolamgyna getirer”.
Taryh gaýtalanýar
Beýik Britaniýanyň Ekseter uniwersitetiniň Eýran boýunça alymy Maýkel Aksworsy: “Ahmedinejad öz güýç-gudratyna artyk baha berdi. Şol sebäpdenem ol indi özünden öňki prezidentleriň alan ajy sapagyny alýar” diýýär.
“Abulhasan Banisadr prezidetlik wezipesine daýanyp, özüni Eýranda bir güýçli syýasatçy edip goýjak boldy. Ol şowsuzlyga uçrap, wezipeden boşadyldy. Ali Akbar Haşemi Rafsanjaniniň hem prezident bolan döwründe etjek işlerini edip bilmänligi şübhesiz. Ol güýçli oppozisiýa bilen ýüzbe-ýüz boldy. Ondan soň hem, belli bolşy ýaly, Mohammad Hataminiň reforma programmasy bökdeldi” diýip, Aksworsy ýatlaýar.
Soňra Aksworsy şeýle diýýär: “Bularyň hemmesine Eýran sistemasynda konserwatiwleriň üstünliginiň subutnamasy diýip garaldy. Ýöne bu beýlekiler bilen deňäniňde Eýranda prezidentiň gowşakdygyny-da görkezýär. Meniň pikirimçe, Ahmedinejad barada görýän zatlarymyz ýene bir gezek şuny görkezýär”.
Beýik Britaniýanyň Birmingem uniwersitetinde Eýran boýunça ekspert Skott Lukasyň garaýşyça, Ahmedinejad gatnaşmaz diýilse-de, onuň OPEK-iň duşuşygynda peýda bolmak bilen öz garşydaşlaryna zarba urmaga synanyşmagy mümkin.
“Ol baýraga kowalaşýan göreşijä meňzeş. Gysyş astyna düşende, yza çekilýär, ýöne ýene öňe atylýar. Aňtaw ministrligi barada-da şeýle boldy. Gaýtawul berlende, ol özüniň ýeňilendigini boýun aldy. Ýöne aradan salym geçmänkä, ýene öňe atylyp: ‘Men nebite gözegçilik edýän ministr boljak’ diýdi.
"Larijani şonda parlamente: ‘Biz prezidentiň nebit boýunça üýtgewsiz bir ministri bellemegini isleýäris. Biz onuň OPEK-iň 8-nji iýunda geçjek duşuşygyndan öň bellenmegini isleýäris’ diýdi. Meniň bilşime görä, Ahmedinejad tarapyndan muňa berlen jogap ýok. Şol sebäpden entek ýagdaý näbelli. Ýöne ol häzirem konfliktli meseleleriň biri bolup galýar" diýip, Lukas aýdýar.


text:
Şweýsariýanyň prokurorlary Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň uly gyzyna garşy, hapa pullary ýuwmak aýyplamalary esasynda, derňew işiniň başladylandygyny aýdýarlar.
Baş prokuraturanyň çarşenbe güni ýaýradan beýanatynda bellenmegine görä, jenaýat işi bilen baglylykdaky derňew işleri Gülnara Karimowanyň geçen güýzki hereketlerini öz içine alýar.
Beýanatda Karimowa garşy derňewiň “Özbegistanda telekommunikasiýa pudagynda boldy diýilýän bikanun hereketler” boýunça gozgalan iş bilen utgaşýandygy nygtalýar. Onda Şweýsariýanyň resmilerinden 660 million ýewrolyk ($915 million) güman edilýän özbek serişdeleriniň alnandygy bellenilýär.
Beýanatda nygtalyşy ýaly, şweýsar resmileriniň hapa pullary ýuwmak aýyplamalary boýunça ilkinji derňew işini 2012-nji ýylyň iýulynda Karimowanyň ýaranlary hasaplanylýan dört özbek raýatyna garşy gozgandyklary aýdylýar. Bu adamlaryň özbek telekommunikasiýa ulgamyndaky bikanun işler bilen arabaglanşygynyň bolandygy hem öňe sürülýär.
Çarşenbe güni ýaýradylan beýanatda şol adamlaryň ikisiniň tomusda tussag edilip, emma şol ýylyň oktýabrynda hem girewine pul goýmak esasynda azatlyga goýberiledigi aýdylýar.
Prezidentiň gyzy we hapa pullar
Şweýsariýanyň Baş prokuraturasynyň metbugat wekili Jeannette Balmer Azatlyk Radiosyna telefon arkaly şeýle gürrüň berdi:
“Konfederasiýanyň Jemgyýetçilik ministrligi hapa pullary ýuwmak aýyplamalary esasynda deslapky derňewi açdy. Mundan öň, 2012-nji ýylyň iýulynda dört özbek raýatyna garşy iş hem gozgalypdy. Özbegistanyň telekommunikaiýa pudagynda ýol berildi diýilýän kanunbozmalar baradaky gümanlaryň hapa pullary ýuwmak aýyplamalarynyň esasy bolandygy çaklanylýar. Şweýsariýada gidýän deňewiň bir ujy biziň ýurdumyzdaky serişdeler bilen bagly”.
41 ýaşly Karimowanyň geçen ýylyň iýulyna çenli diplomatiki el degrilmezlik statusy bardy. 2013-nji ýylda ol Özbegistanyň BMG-däki we Ženewadaky beýleki halkara guramalaryndaky wekilli hökmünde eýelän wezipelerinden çetleşdirilipdi.
Beýanatda aýdylmagyna görä, geçen ýylyň sentýabrynda dowam edip gelýän jenaýat işinde Karimowanyň hem ady peýda bolandan soň, ol Şweýsariýany terk edipdir.
Derňew täze işleriň üstünden eltýär
Balmer Şweýarsiýadaky derňewiň netijesinde täze korrupsiýa işleriniň açylandygyny hem belläp geçdi:
“Konfederasiýanyň Jemgyýetçilik ministrligi ençeme ýurtdan, şol sanda öz derňewlerini gozgan Şwesiýadan hem Fransiýadan ýuridiki hyzmatdaşlyk sorady”.
Awgustyň aýagynda polisiýa subutnama üçin Karimowanyň Ženewadaky öýünde barlag geçirdi.
Karimowa 75 ýaşyndaky kakasynyň mirasdüşeri hökmünde garalýardy. Ol özüniň syýasy işini estrada aýdymçysy, dizaýner, haýyr-yhsan guramalarynyň ýolbaşçysy ýaly wezipeler bilen hem utgaşdyrýardy.


text:
Germaniýanyň paýtagty Berlini ikä bölen diwaryň ýykylmagynyň 20 ýyllygy düýn şol ýerde halkara liderleriň gatnaşmagynda geçirilen dabara arkaly bellenildi.
Şol dabara Berliniň Brandenburg derwezesiniň golaýynda döredilen 1,5 kilometr uzynlygyndaky emeli diwaryň Polşanyň öňki prezidenti Leh Walesa tarapyndan ýykylmagy bilen başlady.
1980-nji ýyllarda döredilen Polşanyň raýdaşlyk kärdeşler arkalaşygy hereketiniň düýbini tutujylaryndan biri bolan Walesa, biri-biriniň arkasynda gurlan uzyn haýatyň birinji daşyny özi ýykdy.
Soňra biri-biriniň üstüne ýykylyp başlan bu emeli haýatlar Berlin diwarynyň ýykylmagyndan soňra Gündogar Ýewropada ýerleşýän komunistik režimleriň yzly-yzyna ýykylmagyny ýaňsytdy.
Bu dabara bilen bagly eden çykyşynda, Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Sowet Soýuzynyň iň soky lideri Mihail Gorbaçýowyň “perestroýka” syýasatynyň bu diwaryň ýykylmagynda esasy rolunyň bolandygyny aýdyp, oňa öz mennetdarlygyny bildirdi.
Merkel bu barada eden çykyşynda, şu günüň hemmeler üçin şatlykly bir gün hökmünde kabul edilmegine esasyň bardygyny aýtdy.
“Şonuň üçin bu biziň üçin gaty owadan bir gündir. Brandenburg derwezesinde bu güni Germaniýanyň ilaty şatlyk bilen garşa alýan häzirki döwürde, bu diňe biziň üçin däl, tutuş Ýewropa üçin dabaraly bir gündir. Bu Orsýetden başlap tutuş dünýäniň has köp erkinlikde ýaşaýan adamlary üçin hem şatlykly bir gündir. Şunlukda men, şeýle ýere gadam basmaga bize ýardam eden ähli adamlara sag bolsun aýdasym gelýär” diýip, Germaniýanyň kanseleri Angela Merkel aýtdy.


text:
Sişenbe güni Ynsan hukuklary baradaky Ýewropa sudy Bosniýanyň kanunçylygynyň etniki ýewreýlere we syganlara saýlawlara gatnaşmaklygy gadagan etmek bilen, diskriminasiýa ýol berýändigi barada karar çykardy.
Strasburgdaky Ýewropa sudy Bosniýanyň Konstitusiýasynda berkidilen bu düzgüniň halkara normalaryna garşy gelýändigini bellemek bilen, bu meselede suda arza beren Bosniýanyň raýatlary Derwo Sejiç bilen Ýakob Finçiniň hem saýlawlar baradaky hukuklarynyň bozulandygyny aýtdy.
Bosniýanyň häzirki Konstitusiýasy diňe «ýerli köpçülik» diýlip hasaplanylýan ilatyň wekillerine, ýagny dini boýunça musulman bosniýalylara, prawoslaw hristianlar bolan serblere hem-de dini boýunça rim katolik hristianlary bolan horwatlara parlament hem-de prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmaga rugsat berýär.


text:
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleri saýlaw mahalay bidüzgünçilikler hakynda maglumat bermeli däl diýen karyny yzyna almaga BMG owgan hökümetini çagyrýar.
Kabulyň bu baradaky kararyny halkara we owgan žurnalistleri tankyt edip gelýärler.
Owganystanyň Daşary işler ministrliginiň wekili Ahmad Zahir Fakir, bu karary ýerine ýetirmedik ýerli habar agentlikleriň edaralarynyň ýapyljakdygyny we daşary ýurt žurnalistleriň ýurtdan çykaryljakdygyny aýtdy.
ABŞ-da Ak tamyň wekili Robert Gibbs, «Bu karar bilen bagly biz öz aladalarymyzy beýan etdik, žurnalistleriň erkin hereket etmelidigine ynaýarys» diýdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasy Yrakda gumanitar pajyganyň gitdigiçe artýandygyny, kömekçi guramalaryň işgärleriniň Fallujadan gaçyp çykýan parahat ilata ýeterlik ýardam bermekde kynçylyk çekýändigini aýdýar. Hökümet güýçleri öten hepde bu şäheri "Yslam döwleti" atly jeňçi topardan gaýtaryp aldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň bosgunlar gullugynyň (UNHCR) Yrakdaky wekili Bruno Geddonyň aýtmagyna görä, halkara kömek guramalary "barha ýaramazlaşýan ýagdaýa hötde gelmekde kynçylyk çekýärler".
17-nji aprelde hökümet Fallujanyň uly bölegini öz kontrollygyna geçirendigini yglan edeli bäri, on müňe golaý maşgala barýan söweşlerden gaçyp, şäheri terk etdi diýip Birleşen Milletler Guramasy maglumat berýär.
Gazaply söweşler
Geddonyň bildirmegine görä, öňümizdäki birnäçe günlükde bosgunlaryň ýene bir tapgyryna garaşylýar, sebäbi Fallujanyň dürli böleklerinde barýan söweşler zerarly entek şäherden çykyp bilmän oturan müňlerçe adam bar.
Yragyň hökümeti Fallujany "Yslam döwleti" toparyndan azat etmek üçin maý aýynda gury ýer operasiýalaryna başlaly bäri, Fallujanyň özünden we onuň töweregindäki etraplardan 84 müňden agdyk adam gaçyp çykdy.
Yragyň bir harby işgäriniň bildirmegine görä, Fallujany azat etmek ugrunda terrorizme garşy ýörite güýçler bilen jeňçileriň arasynda gazaply söweşler dowam edýär.
Brigada generaly Haýdar al-Obeýdi "Yslam döwleti" toparynyň jeňçileriniň dynç alyş günlerinde raketa hüjümine geçendigini, janyndan geçen hüjümçileriň ulaglarda bomba partladandygyny habar berdi.
Müňlerçe adam penasyz
Onuň aýtmagyna görä, gazaply çaknyşyklara garamazdan, Yragyň ýaragly güýçleri Fallujada ilerlemegi dowam etdirýär.
17-nji iýunda Yragyň premýer-ministri Haýda al-Abadi ençeme hepdeläp dowam eden söweşlerden soňra Fallujanyň uly bölegi eýelenenden soň, hökümet güýçleriniň ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Anbar welaýatynda iş alyp barýan "Norwegiýanyň bosgunlar geňeşi" atly kömek guramasy Yrak hökümetine we beýleki kömek guramalaryna degişli lagerlerde gelýän bosgunlara indi ýer ýokdugyny, müňlerçe adamyň penasyz galandygyny aýtdy.
Bu guramanyň sözçüsi Karl Şemberiň aýtmagyna görä, müňlerçe adam "çadyrsyz, penasyz gijelerine daşarda ýatýarlar".
Ol: "Anbar welaýatynda ýagdaýa juda agyr" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
2014-nji ýylyň tomsunda "Yslam döwleti" topary demirgazyk we günbatar Yragyň uly regionlaryny eýläli bäri, Yrakda 3.4 million adam öý-owzardan aýryldy.


text:
Eýranyň ýokary derejeli dini lideri, Ynkylabyň sakçylarynyň hatarynda birnäçe özgerşikler amala aşyryp, täze komandirleri belledi, olardan iň möhümi ýaragly Besij toparynyň başlygyny täzelemek, topar bolsa protestleri basyp ýatyrmakda esasy ol oýnap gelýär.
Aýatolla Hameneiniň ýaragly “Besij” toparynyň komandiri Huseýin Taebiň ýerine brigada generaly Muhammet Reza Nagdi bellenildi.
Adam hukuklaryny goraýjy HRW topary 12-nji iýuldaky saýlawlardan soňra oppozisýanyň protestlerinde tussag edilenleriň gynalmagynda hem-de öldürilmeginde Taebiň oýnan roly hakynda derňew geçirilmelidigini aýdýar.
Besijiň täze komandiri howpsuzlyk resmilerinden Muhammet Reza Nagdi prezident Muhammet Hateminiň döwründe reformaçylary basyp ýatyrmakdaky hereketlere goşulypdy.
Şeýle-de Nagdiniň 1997-2005-nji ýyllar aralygynda studentleriň protestini basyp ýatyrýandygy we şäher şurasynyň birnäçe agzasyny tussaglykda gynanlygy-da aýdylýar.
1999-njy ýyldaky studentleriň gozgalaňynyň basylyp ýatyrylmagynda-da Nagdynyň rol oýnandygy öňe sürülýär.
Näme üçin Nagdä ynanyldy?
Ýaragly “Besij” toparynyň ozalky agzasy, häzir bolsa Berlinde ýaşaýan Eýranly žurnalist Amir Farshad Ebrahimi, Nagda bu wezipäniň ynanylmagynyň onuň soňky wagtlardaky protestleri berk basyp ýatyrmagy bilen baglydygyny öňe sürýär.
«Saýlawlardan soňra tussag edilip, soňra azatlyga çykanlar, şol sanda Kahrizekden erkinlige goýberilen birnäçe adam bilen duşuşdym, olar maňa sorag edýän toparyň başlygynyň Şames diýen biridigini aýtdylar, Şames bolsa Nagdynyň ýasama ady» diýip, Ebrahimi aýdýar.
Saýlawlardan soňraky protestleri basyp ýatyrmakda “Basij” esasy rol oýnady, şonda oppozisiýadan 72 adamynyň öldürilendigi çäk edilýär.
HRW protestler döwründe, ylaýta-da studentleriň umumy ýaşaýyş jaýyna edilen hüjümde azyndan 5 studentiň wepat bolmagy bilen bagly Taebiň garşysyna derňew geçirilmelidigini aýdýar.
Syýasy dartgynlylyk
“Yslamy ynkylaby goraýan” ýaragly güýçleri esaslandyranlardan biri, häzir Waşingtonda ýaşaýan, Eýranda hereket edýän “Ýaşyllar” hereketine goldaw berip gelýän Mohsen Sazgara aşa berk liniýanyň, oppozisýa garşy berk kararynyň nyşanasy diýip belleýär.
«Soňky wezipä bellenişikler oppozisiýa bilen konserwatorlaryň arasyndaky syýasy dargtynlygy köşeşdirmekde araçy bolmak isleýänleriň tagallasyny puja çykardy» diýip, Sazgara aýdýar.
Radiomyzyň pars gullugy “Farda” radiosynyň harby meseleler boýunça analitigi Husseýin Arýan täze komandir bellemek bilen Hamenei ýaragly “Besij” toparyna öz kontrollygyny artdyrmaga synanyşýan bolmagy mümkin diýdi.
«Kameni Rewolýusiýion gwardiýanyň hatarynda deňagramlylygy saklamaga synanyşyp, prezident Ahmedinejad bilen oňa has ýakyn durýan gwardiýanyň başlygy general-maýor Jafariniň arasyndaky güýji synajak bolýar, sebäbi syýasy taýdan “Gwardiýa” bütewi bir gurama däl, onuň hatarynda dürli fraksiýalar bar.» diýip, Arýan aýdýar.
7-nji oktiýabrdaky çykyşynda Jafary “Gwardiýanyň” we “Besijiň” esasy maksadynyň yslamy gurluşa ýumşak hem aram howp saýylýanlara garşy durmakdan ybaratdygyny öňe sürdi.


text:
Orsýetiň “Rubin” futbol komandasynyň tälimçisi Gurban Berdiýew çagalar üçin futbol mekdebiniň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin düýn Türkmenistana bardy.
Bu barada Orsýetiň “Sport-ekspress” gazetine salgylanyp “Türkmenistan.ru” internet saýty habar berýär.
Şu ýylyň başynda Gurban Berdiýewiň ýörite çakylygy esasynda Türkmenistanyň futbol federasiýasynyň wekilleri tejribe alyşmak makasdy bilen Orsýetiň Kazan şäherine barypdylar.
“Rubin” komandasynyň baş tälimçisi Gurban Berdiýew türkmen futbol mekdebinden çykdy. Ol ençeme ýyllap Aşgabadyň “Kolhozçy” futbol komandasynda oýnapdy. Mundan soňra-da, Gurban Berdiýew Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Türkiýäniň we Orsýetiň futbol komandalaryna tälimçilik edipdi.


text:
Eýranyň türkmen gazyny import etmek zerurlygy aradan aýryldy diýip, Eýranyň Nebit ministriniň orunbasary Hamidreza Eragi aýdýar.
“Mehr” habar agentliginiň 3-nji oktýabrda çap eden maglumatyna görä, Eragi bu barada 2-nji oktýabrda Tähranyň Söwda edarasynyň Energiýa komissiýasynyň duşuşygynda eden çykyşynda belledi.
Eýran resmisi Türkmenistan bilen tebigy gaz pudagy boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada gepleşikleriň geçirilendigini mälim etdi diýlip, Eýranyň döwlete degişli däl neşirinde nygtalýar.
“[Türkmen resmileri] bilen geçirilen soňky gepleşikleriň çäginde, Eýranyň özüniň içerki gaz zerurlyklaryny ödemäge mümkinçiliginiň bardygyny mälim etdik. Şeýle-de, biz Türkmenistana häzir Eýranda tebigy gaz ýetmezçiliginiň duýulmaýandygyny we türkmen gazyny import etmek zerurlygynyň ýokdugyny aýtdyk” diýip, “Mehr” agentligi Eraginiň sözlerinden sitata getirýär.
$30 milliard möçberinde
Emma maglumatda türkmen resmileri bilen gepleşikleriň haçan geçirilendigi, onda Eýranyň Türkmenistandan satyn alýan gazyny duruzyp-duruzmajakdygy ýa-da onuň mukdaryny kemeltmek ähtimallygynyň göz öňünde tutulyp-tutulmaýandygy barada anyk maglumat berilmeýär.
Şu ýylyň iýun aýynyň ahyrynda, Eýranyň Nebit ministrliginiň wekili Mohammad Taki Amanpour “öňümizdäki on ýylyň dowamynda Eýranyň Türkmenistandan $30 milliard möçberinde tebigy gazy import etjekdigini we munuň inženerçilik önümleriniň öwezine amala aşyryljakdygyny” aýdypdy.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistan öz tebigy gazyny üç ugur boýunça – Hytaýa, Russiýa we Eýrana – akdyrýar. Häzirki wagt türkmen gazynyň esasy bölegi Hytaýa akdyrylyp, onuň möçberi ýylda 30 milliard kub metre barabar.
Hytaýa akdyrylýan türkmen gazynyň bahasy ortaça 10 milliard amerikan dollaryna barabar bolup, käbir ekspertler bu tölegiň aglabasynyň Türkmenistanyň Hytaýdan alan karzynyň hasabyna amala aşyrylýandygyny aýdýarlar.
Russiýanyň Türkmenistandan alýan gazy
Eýran resmisiniň Tähranyň türkmen gazyny import etmek zerurlygynyň aradan aýrylandygy barada eden çykyşy, Russiýanyň gazyň bahasy bilen baglanyşykly dörän meseleler sebäpli, türkmen gazyny 2019-njy ýyla çenli satyn almajakdygyny mälim etmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
Şu ýylyň sentýabr aýynda “Gazprom” türkmen tebigy gazyny 2018-nji ýylyň aýagyna çenli satyn almaz we şu aralykda baha dawasyna çözgüt tapmaga synanyşar” diýip, “Kommersant.ru” neşiri bu kompaniýanyň prawleniýesiniň başlygynyň orunbasary Aleksandr Medwedewe salgylanyp habar berdi.
Mundan öň, ýagny 2015-nji ýylyň başynda resmi Aşgabat “Gazpromy” “Türkmengaz” döwlet konsernine alan gazy üçin bermeli bergilerini bermezlikde aýyplady.
Sözümiziň ahyrynda aýtsak, Eýranyň resmileriniň eden çykyşy barada Türkmenistanyň resmi metbugatynda halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Orsýetiň premýer-ministriniň ozalky orunbsary, oppozisioner Boris Nemsow Soçide geçiriljek Olimpia oýunlary bilen bagly uly korrupsiýa ýol berlendigi barada öňki aýdan zatlaryny gaýtalady.
Nemsow penşenbe güni Waşingtonda eden çykyşynda Olimpiýa oýunlary üçin goýberilen serişdelerden 30 milliard dollara çenli puluň ogurlanandygyny aýtdy. Ol bu serişdeleriň resmiler we biznes başlyklary tarapyndan ogurlanandygyny aýtdy.
Nemsow özüniň aktiwist Leonid Martynýuk bilen bilelikde taýýarlan hasabaty bilen tanyşdyrdy. Ozal maýda çap edilen hasabat iňlis diline terjime edilip, internetde ýerleşdirildi.
Hasabatyň awtorlary proektleriň başky bahalary bilen ahyrky bahalarynyň arasyndaky tapawudy, şeýle-de harçlanan serişdeleri başga şäherlerde geçirilen Olimpiýa oýunlarynyň harajady bilen deňeşdirmek arkaly netije çykarandyklaryny aýdýarlar.
Şeýle-de bu hasabat Gyşky Olimpiadanyň Orsýetiň iň maýyl ýerinde geçirilmegini sorag astyna alýar.


text:
«Birleşen Ştatlar Ýemende regionyň we dünýäniň durnuklylygyna howp bar diýip hasap edýär» diýip, düýn Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton belledi.
Şol gün Birleşen Ştatlaryň we Beýik Britaniýanyň yzy bilen Fransiýa-da bar bolan terror howpy sebäpli Ýemendäki ilçihanasyny ýapdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidentiniň ekstremizme garşy göreş meseleleri boýunça geňeşçisi Jon Brennan mundan öň Ýemende terroristik aktyň taýýarlanýandygyny aýdypdy.
Al-Kaýdanyň söweşijileri we olaryň ýaranlary bilen göreş üçin Waşingtonyň bu ýurda kömegini ep-esli artdyrmakşydygy habar berilýär.


text:
Kabulda geroin çekýän neşekeşler esasan özleriniň gizlin ýerlerinde, ýagny taşlanan eýesiz öýlerde, idegsiz zyňlan ýük konteýnerlerinde ýygnanýarlar. Bu ýerlerde neşekeşler, neşe söwdasyny edýänlerden geroin alyp, ony gurşun kagyzyna dolap, aşagyndan ot ýakyp, inçe plastik turbajykdan onuň tüssesini sorup, özlerini perwaýsyzlyk dünýäsine atýarlar.
Emma Kabulda geroin ulanýanlaryň sanynyň artmagy sebäpli bu gizlin ýerler hem gitdigiçe ulalyp, indi köpçüligiň gözüne ilip ugraýar. Bular ýaly gizlin ýerleriň biri - Kabul derýasynyň üstünden geçýän köpriniň aşagydyr. Bu ýere her gün ýüzlerçe neşekeşler, özleriniň “bejergisini” almak üçin ýygnanýarlar.
Men ýakynda bu wakalary içgin öwrenmek üçin şol köprä gitdim. Men ilkinji sapar baranymda, neşe satýanlar meni daşlap kowdular. Ikinji sapar men eýýäm polisiýanyň işgärleri bilen gitdim, şol sapar men hiç hili bökdençsiz ol ýere baryp, şol ýerdäki adamlaryň durmuşy bilen has ýakyndan tanyşdym.
Men köpriniň aşagyna girenimde, meniň öňümde garaňky, nejis pisligiň ysyndan ýaňa porsap duran, töweregi bilen hapa-hupa çümen bir dünýä peýda boldy. Emma ol ýerdäki ýygnanan adamlar üçin göýä daş-töwerekdäki bu pislikleriň hiç haýsy ýok ýalydy, bu ýaramazlyklar olaryň ünsüni hem çekenokdy. Olaryň bar ünsi gurşun kagyzyň üstündäki geroini gyzdyryp duran oda gönügendi. Olar geroin tüsseläp başlandan soň, onuň dumanyny sormaga sabyrsyzlyk bilen garaşýardylar.
Birleşen Milletler Guramasynyň resmi hasabatlaryna görä, Owganystanyň ilatynyň 8%-i neşe serişdlerini, hususan-da opiumy we geroini ulanýar. Bu 8%-i 16-64 ýaşyň aralygyndaky adamlar düzýär.
Bir wagtky futbolçy
Meniň gürrüňdeş bolanym öz adyny bermekden saklanan 38 ýaşyndaky adamdy. Onuň aýtmagyna görä, ol bir wagtlar professional futbol oýunçysy bolupdyr. Ol özüniň Eýranda bosgunlukda ýaşaýan wagty neşe öwrenendigini aýtdy. Onuň gürrüňine görä, Eýrandaky neşe satýanlar adamlara opiumy we geroini birinji gezek mugtuna çekdirýärlermiş. Neşe söwdasyny edýänler ol adamlaryň mundan soň, neşä ymykly bagly boljakdyklaryna hiç şübhelenmeýärlermiş.
Bu adam yzyna, Owganystana geleninde, bu zährimary taşlamaga synanyşandygyny aýtdy: “Men muny goýmagy karar etdim. Men keselhana bir aýyň dowamynda gatnadym, geldim-gitdim, geldim-gitdim... olar maňa “çekme” diýýärdiler. Men hem “bolýar” diýip, jogap berýärdim. Doktor maňa: muny taşlamagy ýüregiňe düwen günüňden beýläk çekmäňi bes et diýdi. Men hem goýdum. Soňra mende ýürek bulanma we içgeçme ýaly näsaglyklar başlandy. Men olara näsagdygymy, ýöräp bilmeýändigimi aýtdym. Olar hem “Biziň keselhanamyzda seniň üçin ýer ýok” diýip, jogap berdiler”
Köpriniň aşagyndaky neşekeşlerden biri şeýle gürrüň berdi: “Doktor maňa sowuk duş al diýýärdi. Ýöne meniň ýagdaýym onuň üçin ýeňlänokdy. Gaýta, tersine, men özümi erbet duýup başladym. Biraz soňra, doktor menden “sen özüňi häzir gowy duýýaňmy” diýip sorady. Menem “hawa” diýdim. Soňundan hem ol “Bu sübsäni al-da, keselhananynyň içini sübsele” diýdi. Men oňa “Men hassamy ýa-da jaý süpüriji?” diýip, sorag bilen jogap berdim. Doktor hem “Eger-de sen muny etmeseň, men seniň äňiňi ýazdyraryn!” diýip, jogap berdi”.
Soňundan ýene-de neşä gaýdyp gelen bu adam özüniň başyndan geçiren bu ahwlallaryny şeýle bir biparhlyk bilen aýdyp berýär welin, onda bu neşe belasyndan dynmaga hiç hili umyt galmadyga meňzeýär. Gynansak-da, Owganystandaky neşekeşleriň resmi statistikasy bu ýagdaýyň şeýledigini tassyklaýar.


text:
Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili möhletinden öň saýlawlar geçirmek barada oppozisiýanyň talabyny heňe gelmejek iş diýip atlandyrdy.
“Ýurda saýlawlaryň öň ýanyndaky gowur däl-de, durnuklylyk gerek” diýip, Saakaşwili žurnalistlere aýtdy.
“Saýlawlar kanunda göz öňünde tutulan möhletlerde - parlament saýlawlary 2012-nji ýylda, prezident saýlawlary 2013-nji ýylda geçiriler” diýip, Gürjüstanyň prezidenti nygtady.
Saakaşwili döredilen ýörite komissiýasynyň täze Konstitusiýanyň proýektini işläp düzendigini, onda prezidentiň ygtyýarlyklarynyň çäklendirilýändigini, şol Konstitusiýany Gürjüstanyň häzirki parlamentiniň kabul edip biljekdigini aýtdy.


text:
Beýik Ýüpek ýoly
Taryhda “Beýik Ýüpek ýoly” adyny alan gadymy ýüpek ýoly söwda, işjeň duşuşyklar we gepleşikler üçin örän uly mümkinçilikler beripdir, ajaýyp ösüşleri özara baýlaşdyrmaga ýardam edipdir. Beýik Ýüpek ýolunyň Hytaýyň merkezi etraplaryndan başlanan ugry Aziýanyň üsti bilen Ortaýer deňziniň gündogar kenarlarynyň portlaryna baryp ýetipdir.
Hytaý täjirleriniň günbatara alyp gidýän esasy harytlary ýüpek matalar bolupdyr. Şol döwürde bu täsin matanyň taýýarlanyşynyň syry Ýewropada belli däldi, hytaý ussalary bolsa ony örän ýaşyrynlykda saklapdyrlar, Hytaýdan diňe bir ýüpek däl, eýsem, beýleki önümler hem äkidilipdir. Bu harytlar örän geçginli bolupdyr, sebäbi Ýewropa bazarlarynda olar gaty gyt bolupdyr, ýöne her näme-de bolsa, esasy haryt ýüpek bolupdyr. Şonuň üçin-de bu ýol “Beýik Ýüpek ýoly” diýen ady alypdyr. Şol döwürde Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda uly we kuwwatly Parfiýa döwleti ýerleşipdir. Ol möhüm söwda ýollarynyň çatrygynda bolupdyr. Hytaýdan gaýdan kerwenler müňlerçe kilometr ýoly geçmeli bolupdyrlar. Şol döwürde Amyderýa Jeýhun diýlip atlandyrylypdyr. Kerwenler Jeýhun derýasyndan geçip, Amul şäherine gelipdirler. Häzir ol şäheriň harabaçylyklary häzirki Türkmenabat, öňki Çärjew şäheriniň golaýynda ýerleşýär. Amul şäheri söwda ýollarynyň çatrygynda ýerleşipdir. Şol ýerden bir ýol Owganystana, Hindistana, beýleki bir ýol Horezme we Merwe gidipdir. Amuldan Margiana (Häzirki Mary) çenli bolan ýol geçmesi kyn çägelikleriň arasyndan geçipdir, ýol ugrunda süýji suwly guýular seýrek bolupdyr.
Gadymy döwürde we Orta asyrda Merw özüniň ösen hünärmentçiligi bilen şöhratlanypdyr. Şol ýerde merw matalary, galyplarda ýasalan gap-gaçlar satylypdyr. Orta asyr awtorlarynyň biri Merwe “Horasan şäherleriniň enesi” diýip, ýöne ýere aýtmandyr. Merwden çykan kerwenler Sarahsa, ondan aňryk bolsa Nişapura (Eýrana), Abiwerde, Nusaýa we Dehistana gidipdirler, soňra olar Hazar deňziniň kenarlary bilen arap ýurtlaryna baryp ýetipdirler.


text:
Ýazyjy-şahyrlaryň degişmelerinden
Gamgyn hekaýa
Aşyr Nazarow Beýik Watançylyk urşuna gatnaşan türkmen ýazyjylarynyň biridi. Otstawka çykan podpolkownikdi. Ol ýazylan kanunlary pugta berjaý edýärdi. Meselem, SSSR-iň Gimni radioda berlen wagty saçak başynda oturanam bolsa ör turup, ol tamamlanýança dim-dik (smirno) durýardy.
Bir gezek ýazyjy Berdinazar Hudaýnazarow SSSR-iň Gimni radioda berilýän wagty Aşyr aganyň ör turman, iş stolunyň başynda aglap oturanyny görýär.
Ol öz ýanyndan “Beý, Aşyr aga-da garraýar-ow, ýüregi ýukalypdyr” diýip, pikir öwürýär. Soň bolsa oňa:
“Aşyr aga, gamgyn bolmaň, Siz sowet adamyna nahsus şöhratly
durmüş ýoluny geçdiňiz!” diýip, göwünlik berýär.
Aşyr aga: "Ol şeýle, ýöne ýaňy bir hekaýa okadym. Mazmuny gussaly eken, şoňa bozulyp aglaýan" diýýär.
Aşyr aganyň okamak höwesiniň gazetdäki resmi habarlardan aňry geçmeýänini bilýän Berdinazar bu jogaba geň galyp, onuň haýsy hekaýany okandygy bilen gyzyklanýar.
Aşyr aga: - Hekaýa özümki. Hekaýada nemisler ýesir düşen esgeri atýar. Ýogsam esger “Nemis jan, meni atma, men oka bolmok” diýip ýalbarypdyram, Berdinazar jan? - diýip, aglamagyny dowam edipdir.
Gaýtarma
Eýran Yslam Respublikasy her ýyl aýotulla Homeýnyniň aradan çykan gününe bagyşlap, Ýatlama hepdeligini geçirýär. Oňa dünýä ýurtlaryndan myhmanlar-da çagyrylýar.
1992-nji ýylda şol çärä gatnaşmak üçin Türkmenistandan ýollanan Hökümet delegasiýasynyň düzüminde ýazyjylardan Hudaýberdi Durdyýew, Agageldi Allanazarow hem-de men bardym.
Tähranda bolýan günlerimiziň birinde Hudaýberdi Durdyýew “Ýaňy restoranda Hindistandan gelen delegasiýa bilen bir stoluň başynda oturyp naharlandym. Olaryň biri şeýle bir hor, şeýle bir hor, üstesine-de görmeksiz. Ýöne eliniň alty barmagyna lagl-göwher ýüzük dakynypdyr. Hor, görmeksiz adama owadan ýüzük gelişmejek eken” diýdi.
Agageldi Allanazarow “Beý, Hudaýberdi Durdyýewiç, gep salgyňdan ýaňky hindi biziň şahyrymyz Nobatguly Rejebowa meňzeş. Ikisi enebaşga dogan bolaýmasyn?” diýip, gürrüňe gapdalyndan gop, tow berdi.
Gören, geň-taň bolan ahwalatyny çyny bilen düşündirjek bolýan Hudaýberdi Durdyýewiç: - Nobatguly oň ýanynda gaýtarma ýaly görmegeý - diýdi.
Agageldi ol gürrüňi ýylmap, owadanlap külli Türkmenistana ýaýratdy. Şu günlerem Nobatguly hakda gürrüň edilse, “Hä, ol gaýtarma ýaly owadan şahyrmy?” diýýän bar.
Iki goçuň kellesi
SSSR döwri Berdi Kerbabaýew bilen Beki Seýtäkow diri klassyk hökmünde ykrar edilen ýazyjylardy. Ýöne Berdi aga “Kerwenbaşy”diýilýärdi.
Olar bir-biriniň şöhratyny gabanýardy. Çendan “Iki goçuň kellesi bir gazanda gaýnamaz” diýleni bolup, olar ilortalaýyn çaknyşýardy.
Bir gezek bir ýygnakda Beki aga “Goja, sen menden ýigrimi ýaş uly. Gepletseň “Ýaşlar, gelejek siziňki” diýýäň. Iş ýüzünde welin öňümize böwet basýaň” diýip, çykyşetdi.
Berdi aga kiçijek murtuny ýeserlik bilen sypap: - Beki, sag bol, sözümi ýoýman aýtdyň! Gelejek seniňki, ýöne şu günüme degme! - diýdi.
Toplan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Ýakynda Türkmenistanda tussag edilen ýerli gazak jemgyýetiniň başlygy Bisenkul Begdesinow şu gün şertli ýagdaýda tussaglykdan boşadyldy.
Bisenkul Begdesinow 11-nji aprelde para almakda we kezzaplykda aýyplanylyp, Türkmenistanyň organ işgärleri tarapyndan tussag edilipdi.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy geçen aýyň ahyrynda ýaýradan beýanatynda Bisenkul Begdesinowyň syýasy matlaplar esasynda tussag edilen diýlip hasaplanylýandygyny mälim edipdi.
Şu gün Aşgabat şäherinde suduň zalyndan şertli tussaglyk möhleti bilen erkinlige goýberilen Bisenkul Begdesinow Azatlyk Radiosynyň Gazagystandaky habarçysyna telefon arkaly beren gürrüňinde özüne näçe ýyl şertli tussaglyk möhletiniň berlendigini heniz anyk bilmeýändigini aýtdy.
Şeýle hem, ol özüniň erkinlige çykmagynda Azatlyk Radiosynyň özi barada ýaýradan maglumatlarynyň uly rol oýnandygyny aýdyp, öz minnetdarlygyny mälim etdi.


text:
Azatlyk Rasiosy bilen söhbetdeş bolýan türkmenistanlylaryň sözlerine görä, Iki ýurduň pasportlaryna eýe bolan raýatlara täze türkmen pasporty berilmeýär, migrasion gulluklaryň işgärleri täze pasportyň berilmegi üçin Orsýetiň pasportyndan ýüz öwrülmegini talap edýärler. Şol bir wagtda-da, ýakynda Türkmenistanyň prezidenti her bir türkmenistanla täze pasportyň beriljegini resmi derejede kepil geçdi.
Goşa raýatlyga eýe bolan türkmenistanlylaryň soňky ýagdaýlary barada žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş bolduk.


text:
6-njy maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Beýik Milli Mejlisiniň Başlygy Jemil Çiçegi kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdoganyň we Premýer-ministri Ahmet Dawutoglunyň türkmen Liderine iberen mähirli salamlaryny hem-de Türkmenistanyň doganlyk halkyna iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Türk parlamentiniň ýolbaşçysy Türkiýe Respublikasynyň ýolbaşçylarynyň Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuş-ykdysady ösüşinde uly üstünlikleri hem-de dünýä bileleşiginiň giňden ykrar etmegini gazanan Türkmenistan bilen köpugurly hyzmatdaşlygy giňeltmäge uly ähmiýet berýändiklerini aýratyn nygtady.
Milletiň Lideri Beýik Milli Mejlisiň Başlygyny mübärekläp, öz gezeginde dostlukly ýurduň ýolbaşçylaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi hem-de Türkiýe Respublikasy bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygyň berkidilmeginiň we ösdürilmeginiň türkmen döwleti üçin strategiki häsiýetli uzakmöhletleýin wezipe bolup durýandygyny belledi.
Milletiň Lideri yzygiderli ösdürilýän döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň netijeliligini belläp, şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda işleýän türk kompaniýalaryna minnetdarlyk bildirdi hem-de bu işleriň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti sözüni dowam edip, geçen hepdede Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we Ýewropa Bileleşiginiň wekilleriniň gatnaşmagynda Aşgabatda energetika meselelerine bagyşlanyp geçirilen dörttaraplaýyn duşuşyga ünsi çekmek bilen, Türkmenistanyň türkmen tebigy gazyny dost-doganlyk Türkiýe Respublikasyna ýetirmäge gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Şu ýyl Türkmenistanyň şöhratly baýramçylygy—halkara jemgyýetçiligi tarapyndan biziň ýurdumyzyň ykrar edilen Bitaraplygynyň 20 ýyllygyny belläp geçýändigini nygtap, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Beýik Milli Mejlisiniň başlygyny 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabatda ýokary derejede geçiriljek halkara çäresine gatnaşmaga çagyrdy.
Duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýy we geljegi hakynda pikir alşyldy. Iki halkyň däp-dessurlarynyň meňzeşligine esaslanan türkmen-türk gatnaşyklary ähli ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýär we täze mazmun bilen baýlaşdyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň martynda Türkiýe Respublikasyna amala aşyran resmi saparynyň jemleri boýunça ýokary derejede gazanylan ylalaşyklaryň döwletara gatnaşyklarynyň giňeldilmegine kuwwatly itergi berendigi nygtaldy.
Ýurdumyzda türkmen Bitaraplygynyň giňden bellenip geçilýän 20 ýyllygy babatda şu ýylyň ähmiýetini nygtap, Jemil Çiçek öz ýurdunda Türkmenistanyň dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan berlen hemişelik Bitaraplyk derejesine laýyklykda alyp barýan syýasatyna ýokary baha berilýändigini belledi. Biz bu oňyn ugruň ösmeginiň, kämilleşmeginiň, çuňlaşmagynyň we pugtalanmagynyň tarapdary bolmak bilen, Bitaraplyk syýasatynyň oňyn diplomatik strategiýa bolup, dünýä bileleşiginiň aýratyn hormatyna mynasypdygyna ynanýarys diýip, myhman nygtady.
Jemil Çiçek türk parlamentarileriniň türkmen kärdeşleri bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de berkitmäge uly isleg bildirýändigini aýdyp, bu ugurda özara gatnaşyklaryň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi. Şunda Türkiýe Respublikasynyň Parlamentiniň deputatlarynyň “Türkiýe-Türkmenistan” dostluk toparynyň işine aýratyn orun berilýär.


text:
Türkmenistanyň Ýazyjylar birleşigi 1930-njy ýyllaryň ortalarynda döredilipdi. Şol ýyllar Moskwadan gelen ýazyjylar Türkmenistanyň welaýatdyr-etraplaryna aýlanyp, ýerli ilat bilen döredijilik duşuşyklaryny geçirýärler.
Moskwadan gelen ýazyjylaryň arasynda Nikolaý Tihonow, Leonid Leonow, Walentin Kozin we meşhur Andreý Platonow bardy. Soňra olar öz döredijiliklerinde türkmen topragy, onuň tebigaty, halkyň taryhy bilen baglanyşykly birnäçe çeper eserleri döredipdiler. Olardan Andreý Platonowyň «Jan» powesti naýbaşy eserleriň biri hökmünde dünýä edebiýatynyň taryhyna girdi. Şondan dogry 60 ýyla golaý wagt geçensoň, Aşgabadyň eksperemental ýaşlar teatry Platonowyň adybir powesti esasynda «Jan» spektaklyny sahnalaşdyrypdy. Gynansagam, häzir bu kollektiw, syýasy sebäplere görä bu spektakly dikeldip bilenok.
30-njy ýyllaryň başlarynda türkmen ýazyjy-şahyrlary öz rus kärdeşlerinden edebiýatyň içki syrlaryny öwrenerdiler. Proza žanry ýörjen-ýörjen edip, türkmen edebiýatynyň sahypalaryny galňadyp başlapdy. Şol ýyllar edebiýaty ösdürmek we ony halk köpçüligine elýeterli etmek maksady bilen Türkmenistanda Ýazyjylar birleşigi döredilipdi. Onuň ilkinji ýolbaşçylary 1937-nji ýyllarda halk duşmany diýlip atylan Hojanepes Çaryýew we Oraz Täçnazarowdy. Öz ýüzüne gara çeken gurama...
Ýyllaryň geçmegi bilen Ýazyjylar birleşigi berkäp, türkmen edebiýatynyň öňküden hem ösmegine itergi berdi. Bu birleşik öz geçiren gurlutaýlarynda edebiýatyň dürli žanrlarynda halkyň halajak eserleriniň döredilmegini, olaryň gazet-žurnallaryň üsti bilen ilata ýetirilmegini gazanardy. Bu gurama döredijilik ýoluna ýaňy başlan ýazyjydyr şahyrlara diňe ruhy däl, eýsem maddy goldawy hem bererdi. Ýazyjylar birleşigine dürli ýyllarda ýolbaşçylyk edenlerden Berdi Kerbabaýewi we Täşli Gurbanowy edebiýat söýüjiler şu günem ýagşylykda ýatlaýarlar.
1991-nji ýylda Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň, Ýazyjylar guramasy ýuwaş-ýuwaşdan öz döredijilik erkinligini ýitirip başlady. 1999-njy ýylda bu gurama asla ýatyryldy. Onuň soňky ýolbaşçylary Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultuny mahabatlandyrmakda bir-birleri bilen ýaryşyp, prezidente ýaranjaňlyk edip, guramany öz elleri bilen dargatdylar. Ýazyjylar birleşiginiň Azady köçesindäki binasy Ukrainanyň ilçihanasyna berildi. Meşhur Berdi Kerbabaýewiň, Beki Seýtäkowyň, Aman Kekilowyň, Kerim Gurbannepesowyň, Gurbannazar Ezizowyň, Täşli Gurbanowyň, Ata Atajanowyň işlän we döreden jaýlary indi ukrainaly diplomatlaryň mesgenine öwrüldi.
Ýazyjylar birleşiginiň dargamagy bilen türkmen edebiýaty ýetim galdy. Ýazyjy-şahyrlaryň okyjylar bilen arasyndaky ýakyn gatnaşyk kesildi. «Aýgytly ädim», «Ykbal», «Söýgi», «Doganlar», «Perman» ýaly meşhur eserler garaşsyzlyk ýyllarynda döremeýär. Olara derek köşk şahyrlary Osman Ödäýewiň, Gözel Şagulyýewanyň, Nobatguly Rejebowyň, Baýram Jütdiýewiň, Sapar Öräýewiň, Annaberdi Agabaýewiň diktator Saparmyrat Nyýazowa ýazyp beren goşgularydyr diwanlary alymlar kollektiwi tarapyndan toplanyp, Türkmenbaşynyň ady bilen çap edilen «Ruhnama» kitaplary yzygiderli neşir edilip, ol kitaplar çagalar bagyndan tä garrylara çenli zorluk bilen satyn almaly edildi.
Edebiýata dönüklik eden ýaranjaňlaryň aladasy bilen garaşsyz ýazyjylary öz hatarlaryndan çykaran Ýazyjylar guramasy diýdimzor hökümdaryň öňünde ýedi bükülse-de, onuň sübsegärine öwrülse-de, barybir uzak ýaşap bilmedi, halkyň gözünden düşüp, ýok bolup gitdi. Halky kinosyz goýan kinoçylar
Halmämmet Kakabaýew diplomatlar bilen, Aşgabat
Döredijilik birleşiklerinden ýene şular ýaly gözgyny ýagdaýa düşenleriň biri hem Türkmenistanyň Kinematografiýaçylar guramasydyr. Bu birleşigiň sakasynda belli kinorežissýor we aktýor Alty Garlyýew durupdy. Kinematografiýaçylar birleşigi döredilýän filmlerde professionalizmiň ösmegine uly goşant goşdy. Şol ýyllar türkmen kinoçylarynyň döreden filmleri diňe öz ýurdumyzda däl, eýse daşary döwletlerde hem uly abraýa eýe bolupdy.
1980-nji ýyllaryň ortalarynda režissýorlar Osman Saparowyň «Gorkak batyr», Halmämmet Kakabaýewiň «Ogul» filmleri daşary ýurtlarda uly baýraklara mynasyp bolup, türkmen kinosynyň täze sahypasyny açdylar. Emma Garaşsyzlyk ýyllary kino sungaty boýunça ýolbaşçylyk kürsüsine ýetenler Gülsoltan Halmämmedowa, Saparmuhammet Jallyýew öz şahsy we maddy bähbitlerini arap, Kinematografiýaçylar birleşiginiň dargamagyna sebäp boldular. Olar “Türkmenfilme” Alty Garlyýewiň adynyň gaýtadan dakylmagy meselesinde-de örän biagyrlyk edýärler. “Türkmenfilmiň” häzirki döredýän işleriniň hili öňki ýyllardaky iň gowşak filmleriň hem derejesine ýetip bilenok!
Dogrusy, bu döredijilik birleşiginiň başyna ýetenem ýaranjaňlyk boldy. Kinoçylaryň agramly bölegi Nyýazowy öwüp, ol hem onuň ene-atasy hakynda film ýasap, gün görjek boldular. Beýle adalatsyz agramy hem kino sungaty uzak göterip bilmän, dargap gitdi.Kompozitorlaryň haly niçik?
Türkmenistanyň Kompozitorlar birleşigi-de tanymal kompozitor Weli Muhadow aradan çykansoň, döwlet derejesinde abraýyny saklap bilmän dargamak bilen boldy. Guramanyň iň soňky başlygy we konserwatoriýanyň rektory, kompozitor Rejep Allaýarowy Saparmyrat Nyýazow ýaşlara «Ýewropa sazlarynyň äheňinde saz döretmegi we çalmagy öwretmeli däl» diýip, wezipesinden aýyrdy.
Kompozitorlar birleşiginiň dargamagy bilen türkmen radiosynda we telewideniýesinde, döwlet konsert köşklerinde professional sazlaryň we aýdymlaryň ýaňlanmagy kesilip, ýerine köçe ýa-da il arasynda ýörgünli tutulýan toý bagşylary sahnany ykjam eýelediler. Olar öňki kompozitorlaryň döreden sazlaryny diňe ýoýman, ony öz döreden aýdymlary diýip, konsertlerde aýdýarlar. Türkmen saz sungaty öz milliligini ýitirip, hindi, türk, eýran, arap sazlaryndan ogurlanyp düzülen, şama-şaýyrdy zada öwrüldi. Bu şama-şaýyrdy aýdymçylar türkmen hökümetiniň ýolbaşçylarynyň häzire çenli-de resmi baýramçylyklarda özleriniň diňleýän, halka diňledýän we daşary ýurtly myhmanlara hödürleýän milli aýdym-saz sungatynyň özeni bolup galýar.
Bir döwürlerde Saparmyrat Nyýazow ähli türkmen halkyny aýdymçy etjek bolup çalyşdy. Türkmenistanyň şol döwürlerdäki Ministrler Kabinetiniň agzalarynyň hemmesi üýşüp, hor bolup hem aýdym aýdypdylar. Türkmenistanda saz sungaty, ruslaryň dili bilen aýtsak «haltura» öwrüldi, bu-da – harsal, ýaramaz diýmekdir.Teatrlary masgarabazlar eýeledi...
Türkmen teatry öz gözbaşyny 1920-nji ýyllaryň aýagyndan alyp gaýdýar. 1926-njy ýylda Aşgabatda açylan baş teatr ilki Staliniň adyny göterýär, soňra oňa türkmen klassyk şahyry Mollanepesiň ady berilýär. Bu teatr öz taryhy ýolunda ençeme dramaturglaryň eserlerini sahnalaşdyrdy. Şekspiriň, Molýeriň, Gogolyň, eserlerinden goýlan spektakllar ýaşuly tomaşaçylaryň henizem ýadyndan çykanok.
Teatr sungatynyň professional derejesini ýokarlandyrmak we onuň agzalarynyň maddy hal ýagdaýlaryny gowulandyrmak üçin ir döwürler Türkmenistanyň Teatrlar birleşigi döredilipdi. Bu birleşik ýurduň teatrlarynda sahnalaşdyrylýan spektakllaryň hili barada, onuň çeperçiligi hakynda alada ederdi. Teatr tankytçylary bu meselelere aktiw gatnaşardylar. Türkmenistanyň teatr kollektiwleriniň daşary döwletlerde döredijilik çykyşlaryny gurnamakda Teatrlar birleşigem öz göşandyny goşardy. Bu gurama köp ýyllar SSSR-iň Halk artistkasy Maýa Aýmedowa ýolbaşçylyk edipdi. Guramanyň Saparmyrat Nyýazow tarapyndan dargadylmagy Türkmenistanyň teatrlaryny bir adamyň teatryna öwürdi. Saparmyrat Nyýazow baş režissýor we baş aktýor bolýar. Ol teatrlaryň repertuarlaryny tassyklap, oňa özi režissýorlyk etdi. Türkmenleriň hemme teatrlarynda, hatda Puşkin adyndaky rus drama teatrynda hem Saparmyrat Nyýazowyň «Ruhnamasy» sahnalaşdyryldy. Hakyky teatr sungaty bolsa geçmişde galdy.Arhitektorlar kimiň gullugynda?
Arhitektura we Dizaýnçylar döredijilik birleşigi barada-da aýtmakçy. Arhitektura ymarat gurluşyklary baradaky sungat hökmünde köneden tanalýan hem bolsa, dizaýnçylar barada düşünje biziň jemgyýetimize 80-nji ýyllarda ornaşdy. Bu guramalar ýurdumyzdaky şäherleriň keşbine döredijilik taýdan serederdiler. Her bir guruljak ymaratyň gözellik bilen sazlaşmagy olaryň esasy işidi. 90-njy ýyllaryň ortalarynda Saparmyrat Nyýazow bu guramalaram ýatyryp, olaryň funksiýasyny özi üstüne aldy we ol türkmenleriň baş arhitektoryna we dizaýnçysyna öwrüldi. Baş “arhitektoryň” görkezmesi bilen biziň gözel Aşgabadymyzyň köneden gelýän keşbine, arhitektura ansamblyna düzedip bolmajak zeper ýetirildi.
Nyýazow ilki Lenin bagynyň ýanyndaky 1896-njy ýylda gurlan gyzlar gimnaziýasynyň binasyny, soňraky ýyllarda Gara Seýitliýew adyndaky medeni-aň bilim tehnikumynyň gözel taryhy ymaratyny ýer bilen ýegsan etdirdi. Soňra ol Şewçenko köçesinde Türkmenistan myhmanhanasynyň arkasynda ýerleşen, gadymy depäni bir günüň içinde ýok etdirdi. Bu depe biziň eramyzdan öň ýaşap geçen Arşaklaryň siwilizasiýasyna degişlidi. Onuň yz ýany, şol köçäniň ugrunda ýerleşen bir gatly Taryhy muzeýiň jaýyny ýykmak hakynda hem höküm çykardy. Geçen asyryň 1918-1919-njy ýyllarynda graždanlyk urşy döwründe bu jaýda ak goşunyň harby ştaby ýerleşipdi. Ondan öň bolsa, ol ýerde Zakaspiniň general-gubernatorynyň iş jaýy ýerleşýärdi. Bu taryhy jaýlar ýykylanda, oňa arhitektorlaram, taryhçylaram, döredijilik intelligensiýasam garşy durmadylar. Olar agzybirlik bilen dymdylar. Sebäbi Saparmyrat Nyýazow oňa çenli döredijilik guramalaryň ählisini derbi-dagyn edipdi. Şondan soň ol islänini edibermelidi, elbetde, ol hut şeýle-de etdi...Döredijilik birleşmeleri näme üçin gerek?
Häzirki zaman dünýäsinde, onda-da biziňki ýaly ýurtlarda, döredijilik birlişikleriniň bolmagy gaty zerur. Döredijilik guramalary Türkmenistanyň medeniýetiniň we sungatynyň professional derejede ösmegine hyzmat edýär. Bu guramalaryň bar ýerinde medeniýet we sungat ösýär.
2010-njy ýylyň 18-nji martynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan kabul edilen “Medeniýet“ hakyndaky kanunyň 17-nji maddasy “Döwlet we professional döredijilik işgärleriniň jemgyýetçilik birleşikleri“ diýlip atlandyrylýar. Şu madda döredijilik işgärleriniň jemgyýetçilik guramalarynyň döremegine giň ýol açýar. Şoňa esaslanyp, Türkmenistanyň döredijilik işgärleri gaýtadan öz professional guramalarynyň düýbüni tutmaga, olary dikeltmäge girişmeli. Eger şu meselede biagyrlyk edilse, onda biz öz geljekki neslimiziň öňünde günäkär bolarys.
Berdi Kerbabaýewiň, Hydyr Derýaýewiň, Alty Garlyýewiň, Weli Muhadowyň, Nury Halmämmedowyň, Daňatar Öwezowyň, Aman Gulmämmedowyň, Ata Durdyýewiň, Aýhan Hajyýewiň, Gurbannazar Ezizowyň, Kerim Gurbannepesowyň, Beki Seýtäkowyň we ýene-de ýüzlerçe türkmen medeniýet we sungat işgärleriniň goýup giden kesp-kärleri professional derejede dowam etdirilse, nähili gowy bolardy. Döwlet Hojamedow aşgabatly inteligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 26-njy oktýabrda geçirilen bilelikdäki mejlisinde “Atamyrat—Ymamnazar—Akina” halkara demir ýolunyň gurluşygynyň depginleri barada habar berildi. Bu ýoluň uzynlygy 88 kilometre deňdir.
Demir ýoluň türkmen böleginde gurluşyk işleri Demir ýol ulaglary ministrliginiň degişli edara-kärhanalary tarapyndan alnyp barylýar. Bu ýoluň ugrunda iki sany demir ýol köprüsiniň gurluşygy amala aşyrylýar. Häzirki wagtda bu halkara demir ýolunyň ugrunda iki sany demir ýol bekedini gurmak üçin potratçy kompaniýany seçip almak boýunça geçirilen halkara bäsleşiginiň jemlerine pudagara topary tarapyndan seredilýär.
Ýakyn wagtda Ymamnazardan Owganystanyň Akina ilatly ýerine çenli çäkdäki 3 kilometrlik bölekde işleri dowam etdirmek göz öňünde tutulýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýylyň 10 aýynyň netijelerine bagyşlanyp, 6-njy noýabrda geçirilen mejlisinde türkmen döwletiniň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistandan Owganystan Yslam Respublikasyna iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini artdyrmak baradaky Karara gol çekdi.
Milletiň Baştutany mejlisde doganlyk owgan halkyna parahat we abadan durmuşy gurmaga, goňşy döwletiň durmuş-ykdysady düzümini dikeltmäge anyk kömek bermekde Türkmenistanyň goňşy Owganystan babatda ýüze çykýan üýtgewsiz garaýşyny aýratyn belledi. Gol çekilen taryhy resminama laýyklykda, 2018-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan 2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli Atamyrat (Türkmenistan)—Andhoý (Owganystan) ugry boýunça Owganystan Yslam Respublikasyna elektrik energiýasyny iberiler.
Goňşy döwlete elektrik energiýasyny ibermek işine jogapkärçilik Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň üstüne ýüklenildi.


text:
Aşgabatly žurnalist, şahyr Aşyrguly Baýryýew sowet döwrüniň ilkinji şahyr zenany Towşan Esenowa babatda öňki prezident Saparmyrat Nyýazow tarapyndan ýol berlen adalatsyzlygyň häzirki güne çenli aradan aýrylman, onuň ruhunyň ynjydylyp gelinýängini gynanmak bilen aýdýar.
Azatlyk Radiosy Aşyrguly Baýryýew bilen gürrüňdeş bolup, oňa bu mesele barada birnäçe sowal berdi. Azatlyk Radiosy: Towşan Esenowanyň ruhunyň häkimiýetler tarapyndan ynjydylyp gelýändigini aýdýarsyňyz. Muny nämä esaslanyp diýýärsiňiz?
Aşyrguly Baýryýew:
Aşgabatda ýaşaýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew
Ozalbaşda Towşan Esenowanyň drama žanrynda eser döreden ýeke-täk türkmen zenanydygyny, oňa Türkmenistanyň halk şahyry diýen hormatly adyň baryp 1939-njy ýylda dakylandygyny, türkmen sowet poeziýasynda hem ilkinjidigini, aýal-gyzlaryň arasynda uly syýasy-jemgyýetçilik işini alyp barandygyny aýtmak isleýärin. Onuň il arasynda sylag-hormaty uludy. Aradan çykan badyna Towşan bajynyň öýi hökümetiň karary bilen muzeýe öwrüldi. Ýöne Nyýazowyň metbugat sekretarynyň oňa täsir etmegi bilen geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň ortalarynda bu öý-muzeý ýapylyp, jaý zähmet biržasyna berildi. Towşan Esenowa gyýa göz bilen garalyp başlanmagyna onuň “Literaturnaýa gazetada” çap edilen “Ýigrenji galyň” atly makala gol goýmagy bahana boldy.Azatlyk Radiosy: Eýsem bu makala mynasybetli şahyra nähili günä ýüklenildi. Anygrak aýdaýsaňyz?Aşyrguly Baýryýew:
Kakasynyň gyzyny gaýtarma edip saklandygy üçin, şol makala gazetde çap edilenden soň iş kesilendigi zerarly kalbynda kitüw saklap ýören metbugat sekretarynyň gep bermegi bilen Nyýazow Towşan Esenowany türkmenleri dünýä ýüzüne masgara etmekde aýyplady. Şondan soňra onuň eserlerine, umuman adyna gadaganlyk girizildi, türkmen edebiýatyndan adyny öçürmäge synanyşyk edildi.Azatlyk Radiosy: Ýazyjynyň adyndan berlen şol makala, dogrudanam, halkyň degnasyna degmedimi näme?Aşyrguly Baýryýew:
Ata-babalarymyzyň “Aýbyny ýaşyran aýňalmaz” diýen pähimi bar. Şoňa eýerilse, ýurdumyzyň içinde galyň ýaly nogsanlyga, hökümetiň, has dogrusy, partiýanyň, jemgyýetçiligiň baş galdyrmaýan wagtynda merkezi gazetde makalanyň berilmegi ýazgarylmaly dälmikä diýýän. Galyň möçberiniň şol döwürlerde aýylganç derejelere baryp ýetendigini il bilýär. Şonuň üçin-de, makala ýolbaşçylaryň degnasyna degen bolmagy ähtimal. Ýönekeý, eli ýuka adamlaryň bolsa minnetdar bolandyklaryna özümiz janly şaýat. Her niçik bolanlygynda-da, merhuma temmi bermek adamkärçilikden nyşan däl.Azatlyk Radiosy: Diýmek, siz onuň adynyň unudylmaga höküm edilmegini adalatsyzlyk hasaplaýarsyňyz-da? Towşan Esenowanyň ýagşy adyny dikeltmek üçin näme etmeli?
Aşyrguly Baýryýew:
Nyýazowyň Berdi Kerbabaýewe, Gara Seýitliýewe, beýlekilere igesini sürtüp ugranyndan habarlysyňyz. Häzir olar şertliräk aýtsak, aklanyldy. Öz gelin-gyzlaryny ýüzüniň tuwagy saýýan halkymyzyň olary aňsat-aňsat ynjytmaýandygyny hemmeler bilýär. Edebiýatymyzyň, jemgyýetimiziň ösmegine öz goşandyny goşan Towşan Esenowanyň adyndan tabu tagmasyny aýryp, onuň ruhunyň ynjydylmagyny bes etmeli. Şonda adamkärçilikli, adalatly bolar.


text:
Gündogar Ukraianada separatistleriň kontrollugyndaky Donetks şäherinde güýçli hüjümler amala aşyryldy.
Orsparaz separatistleriň kontrollugyndaky iki welaýat paýtagtynyň birinden gelip gowuşýan maglumatlara görä, 12-nji noýabrda birnäçe partlamanyň sesi eşidilipdir.
“AFP” habar gullugynyň habarçysynyň berýän maglumatyna görä, şäheriň merkeziniň golaýyndaky territoriýadan Donetsk halkara aeroportunyň töweregindäki hökümet güýçleriniň kontrollugyndaky baza tarap minomýotlar atylypdyr.
Ukrainadaky konfliktiň soňuna ýetmek maksady bilen ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gelnen ýaraşyk ylalaşygyna garamazdan, aeroportuň töwereginde her gün diýen ýaly hüjümler amala aşyrylýar. Aprel aýyndan bäri Ukrainadaky konfliktlerde 4 müňden gowrak adam heläk boldy.
Kiýew we orsparaz separatistler ýaraşyk ylalaşygyny bozmakda bir-birini aýyplaýarlar.


text:
Anna güni giçlik Gresiýanyň hökümeti Ýewropa Bileleşiginden alynjak 130 milliard ýewro pul karzy bilen baglanyşykly göz öňünde tutulýan salgytlar we maliýe çäklendirmeleri barada täze kanunyň taslamasyny kabul etdi.
Bu kanuny taslama indi ýurduň parlamentinde garalar. Ýöne bu dokumentiň anyk nähili maliýe çärelerini göz öňünde tutýandygy barada maglumat alynmady.
Ýewropa Bileleşiginiň goýan şertlerine laýyklykda, Gresiýa aňyrsy 12-nji fewrala çenli özüniň aljak karzlary bilen baglanyşykly göz öňünde tutýan çäreleri barada Bileleşigiň maliýe edaralaryna anyk hasabat bermeli.


text:
Owganystanyň saýlaw resmileri şu gün ýurtda geçirilen dawaly saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçiriljekdigini aýtdylar. ,
Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň sözçüsi Nur Muhammed Nur saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň 7-nji noýabrda geçiriljegini aýtdy.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçirilmelidigi baradaky karary owgan demokratiýasynda öňe tarap ädim atlandyrdy.
«Biz Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň kararyny gutlaýarys. Biz onuň Owganystanyň Konstitusiýasyna laýyklykda alnan kanuny karardygyna ynanýarys, bu owgan halkynyň milli bähbitlerine bolar, Owganystanda demokratiýalaşma prosesini berkider » diýip, Karzaý aýtdy.


text:
Owganystanda NATO ýolbaşçylygyndaky goşun çaga ölümi barada aýdylýany derňejekdigini aýtdy.
Ýerli resmiler howa zarbasy netijesinde bir çaganyň ölüp, iki aýalyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Halkara howpsuzlyk kömek güýçleri (HHKG) penşenbe güni Helmand welaýatynda howa zarbasy netijesinde graždan adamlaryň pida bolmagyna çuňňur gynanýandygyny aýdyp beýanat ýaýratdy.
Biraz öň prezident Hamid Karzaý bu adam öldürmeleri Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky asuda ilatyň ömrüne hormat goýmaýandygyny görkezýär diýipdi.


text:
Şu günler Lebap welaýatynda täze gurulýan Zelili obasyndaky gurluşyk işleriniň depgini göz-görtele güýçlendi. Garabekewül etrabynyň Garabekewül şäherçesinden 40 km günortada ýerleşýän bu obada soňky birnäçe hepdeden bäri diňe bir gündizine däl, eýse gijelerine hem işleýän gurluşykçylary we agyr gurluşyk tehnikasyny görse bolýar.
Bu ýerdäki gurluşykçylaryň aýtmagyna görä, üç ýyl bäri gurulýan bu obanyň açylyş dabarasyna prezidentiň gelmegine garaşylýar. Hut şu sebäpli açylyşyň öň ýanyndaky soňky taýýarlyk işlerine öňküden has köp işgär we tehnika çekilipdir.
Häzirki wagta bu ýerde arassalaýyş işleri bilen birlikde gije-gündiz täze ýollaryň gurluşygy dowam edýär. Ýanýollarda jähekler goýlup, ýollaryň gyralaryna hem täze nahallar oturdylýar.
Bu günler gurluşyk meýdançasynda degişli etrap we welaýat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň sany hem artdy. Olar bu ýerde alnyp barylýan işleriň “depginine gözegçilik edýärler” diýip, şol ýerde işleýän işgärler aýdýarlar.
“Soňky hepde bärde etrap häkimliginden, şeýle-de welaýat häkimliginden gelen ýolbaşçylaryň sany köpeldi. Olar biziň işimize gözegçilik edýärler, bu ýere prezident gelmeli” diýip, özüni Tirkiş diýip tanadan 40 ýaşlaryndaky ildeşimiz aýdýar.
Täze Zelili obasy 210 gektar meýdany tutýar. Bu ýerde döwlet hem-de hususy eýeçilikdäki kärhanalar tarapyndan 600 töweregi täze jaý, 600 orunlyk mekdep, 280 orunlyk çagalar bagy, şeýle-de, adatça, oba ýerine o diýen mahsus bolmadyk parklaryň gurluşygy alnyp barýarlar. Galyberse-de, bu obanyň agyz suw we lagym geçirijileri bilen hem üpjün ediljekdigi aýdylýar.
Bellemeli ýeri, bu ýerde gurluşyk işlerini geçirýän edaralara, esasan, öz eden işine görä, diňe gurlan jaý satylandan soň pul tölegi geçiriler. Özüniň efirde atlandyrylmazyzlygyny soran bir gurluşyk edarasynyň wekili bu ýeriniň gurluşygynyň materiallarynyň çykdajysynyň we işçileriň iş hakynyň kärhana eýeleriniň egnine düşendigini aýtdy.
Zelili obasy prezident G.Berdimuhamedowyň saparyna taýýarlansa-da, onuň bu oba geljek güni barada halka takyk hiç bir maglumat berilmeýär.


text:
Gresiýadan Makedoniýa geçmäge synanyşýan migrantlar topary 28-nji noýabrda polisiýa ofiserlerini daşlap, olaryň birnäçesini ýaralady.
Hökümet sözçüsi Aleksandar Gjorgjew ýagdaýyň öýleden soň kadalaşandygyny aýtdy.
Makedoniýanyň içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, gysgaça çaknyşyk mahalynda 18 ofiser ýaralanypdyr. Ofiserleriň ikisi golaýdaky Gewgelija şäheriniň hassahanasyna iberilipdir.
«Associated Press» habar gullugy Makedoniýanyň polisiýasynyň migrantlary ses granatlaryna we rezin okalara tutandygyny habar berýär.
«Serhetsiz lukmanlar» guramasy we beýleki HAG-lar özleriniň kellesinden ýaralanan we dem almak kynçylygyna uçran 20 migranty bejerendiklerini aýdýarlar.
Dartgynlylyk makedon goşuny 27-nji noýabrda ýurduň Gresiýa bilen serhedinde üç metr belentlikde haýat guramaga başlanyndan soň güýçlendi.


text:
Halkara Walýuta Fondunyň ozalky başlygy Dominika Strauss-Khan geçen ýylyň maýynda Nýu-Ýork şäherindäki myhmanhananyň hyzmatçysy bilen öz arasynda bolan jynsy gatnaşygyň jemgyýetçilige äşgär bolmagynda öz “syýasy duşmanlarynyň” eliniň bardygyny aýtdy.
Şenbe güni “Guardian” gazetine beren bu interwýusynda ol myhmanhanynyň hyzmatçysy bilen öz arasynda bolan “pynhan duşuşygyň” jemgyýetçilik dawasyna öwrülmegini we bu hyzmatçynyň polisiýa şikaýat etmegini öz syýasy garşydaşlarynyň gurnandygyny belledi.
Şol wakanyň netijesinde Dominika Strauss-Khan Halkara Walýuta Fondunyň başlygy wezipesinden çekilmäge mejbur bolupdy. Birneme soňra oňa bildirilen jenaýat aýyplamalary “ýeterlik subutnamalaryň ýoklugyna” salnylanylyp, ýatyrylypdy.


text:
Orsyetiň premýer-ministri Wladimir Putin 2018-nji ýylda Orsýetde geçiriljek futbol boýunça dünýä çempionatynda öz ýurdunyň ýygyndy komandasynyň ýeňiji boljagyna ynanýandygyny aýtdy.
Ol şeýle-de stadionlaryň gurluşygy we infrastruktura üçin 300 milliard rubl harç etmeli boljakdygyny belledi.
Putin düýn Halkara Futbol Federasiýasynda dünýä çempionatynyň geçirilmeli ýeri kesgitlenende Orsýeti goldandyklary üçin bu Federasiýanyň ispolkomynyň agzalaryna minnetdarlyk bildirdi.
Bu ses berişlikde Beýik Britaniýa, Belgiýa, Gollandiýa we Portugaliýa Orsýete bäsdeş boldular.
Düýnki ses berişlikde 2022-nji ýylda futbol boýunça dünýä çempionatyny Katarda geçirmeklik karar edildi. Katar Ýakyn Gündogarda şeýle hukuga eýe bolan ilkinji ýurtdur.


text:
Şu gün ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama BMG-niň Howpsyzlyk Geňeşinde ýadro ýaragynyň ýaýradylmazlygy hem-de ýaragsyzlanmak meselesine bagyşlanan duşuşygy geçirer diýlip garaşylýar.
Bu duşuşyk BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji sessiýasynyň çäginde geçirilip, oňa Höwpsyzlyk Geňeşine girýän 14 döwletiň wekilleriniň gatnaşmagy planlaşdyrylýar.
Düýn, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew we Amerikanyň prezidenti Barak Obama öz ýurtlarynyň ýadro arsenallaryny çäklendirýän täze “START” atly ylalaşyga gol goýmagyna razydyklaryny aýtdylar.


text:
Pakistanyň harby söweş uçarlary ýurduň ýowuz Demirgazyk Waziristan sebitindäki söweşijilere garşy amala aşyrýan hüjümlerine 16-njy iýunda gaýtadan başladylar.
Resmiler bu hüjümde 20 söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler. Ýöne gürrüňi gidýän sanlary garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Pakistan mundan bir hepde öň Karaçi aeroportuna amala aşyrylan ýowuz hüjüme jogap bolup görünýän harby operasiýalarynyň çäginde 15-nji iýunda ýurduň Demirgazyk Waziristan sebitine harby goşunlaryny, artilleriýa toplaryny we harby dikuçarlaryny ugratdy.
Pakistanyň harby resmileriniň maglumatyna görä, 15-nji iýunda ýurduň harby söweş uçarlary Demirgazyk Waziristanda söweşijileriň sekiz sany buky ýerlerini bombalapdyrlar. Munuň netijesinde, 105 “özbek söweşijisiniň”, şol sanda Karaçi hüjümini gurnamakda aýyplanýan topar lideriniň öldürilendigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugynyň berýän maglumatyna görä, gürrüňi edilýän sebitdäki söweşler sebäpli tire-taýpalar regionyndan 50 müňden gowrak ýaşaýjy başga territoriýalara göçürilipdir.


text:
Türkmen metbugatynyň habar bermegine görä, duşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan-ABŞ biznes geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Erik Stýuarty kabul etdi. Olar özara hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada gürrüň etdiler.
Stýuart amerikan kompaniýalarynyň türkmen paýtagtyndaky sergisiniň açylyşyna we bilelikdäki biznes forumyna gatnaşmak üçin Aşgabada geldi.
Stýuart amerikan kompaniýalarynyň Türkmenistandaky iri taslamalara gatnaşmaga çalyşýandygyny aýtdy. Ol Amerikanyň “General Electric” we “Case” kompaniýalarynyň Aşgabatda öz wekilhanalaryny açmagynyň muňa mysaldygyny sözüne goşdy diýip, resmi media habar berdi.


text:
Azerbaýjanyň şikaýat sudy derňewçi žurnalist Hatyja Ysmaýylowanyň özüne ýöňkelen bikanun işewürlik aýyplamasynyň aýrylmagy baradaky talabyny ret etdi.
Ysmaýylowanyň aklawçysy Fariz NamazliBakuwda ýerleşýän suduň bu talaby 7-nji oktýabrda ret edendigini aýtdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň hyzmatdaşy, öz žurnalistik işi üçin bir topar halkara baýragyna mynasyp bolan žurnalist Ysmaýylowa 2014-nji ýylyň dekabrynda, giňden tankyt edilen aýyplamalar esasynda tussag edildi.
Hukuk toparlary Ysmaýylowanyň Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň we onuň maşgalasynyň gatnaşmagyndaky korrupsiýa barada ýazan derňeýji makalalary üçin, syýasy sebäpler esasynda ýanalýandygyny aýdýarlar.
Ol ýedi ýarym ýyl tussaglyga höküm edilen hem bolsa, Azerbaýjanyň Ýokary sudy maý aýynda onuň türme möhletini 3,5 ýarym ýyl şertli tussaglyga çalşyrdy. Awgust aýynda bolsa onuň şertli tussaglygy hem 2 ýyl 3 aýa çenli azaldyldy.


text:
Türkmenistanda namaz okaýanlara we sakgal goýberýänlere garşy basyşlaryň dowam edýändigi barada maglumatlar gowuşýar.
Golaýda Türkiýä işlemäge gelen, howpsuzlyk sebäpli adynyň agzalmagyny islemeýän Türkmenistanyň owalky bir döwlet işgäri özüniň namaz okaýandygy sebäpli işden boşadylandygyny aýdýar.
Onuň Azatlyk Radiosyna gürrüň bermegine görä, işleýän döwlet gullugynyň ýolbaşçylary oňa birnäçe gezek namaz okamagy bes etmek barasynda duýduryş berýär. Howpsuzlyk gullugynyň işgärleri bolsa onuň öýünde nähili dini materiallaryň bardygyny we olaryň hatda nirede goýlandygyny aýdyp, haýsy dini topar bilen gatnaşyk saklaýandygyny soraýar. Ol özüniň ata-babalaryndan gelýän ýörelgelere eýerýändigini, haýsydyr bir dini topara agza däldigini, radikal dinçiler bilen gyzyklanmaýandygyny we olary oňlamaýandygyny aýdýar. Şonda-da, Türkmenistanyň howpsuzlyk işgärleri gysyşy dowam edýärler.
Organ işgärleri onuň öýünde barlag geçirip, Gurhan we beýleki dini kitaplary alyp, soňam onuň olary nireden alandygy barasynda ençe sagatlap soraga çekýärler. Howpsuzlyk gullugynyň işgäri oňa "Namazy goýmasaň işden kowarys we soňam basarys" diýip, haýbat atyp goýberýärler. Şondan soň ol diňe gijäniň ýarynda gizlinlikde namaz okamagy dowam etdirýär. Ýöne ony döwlet işinden kowýarlar. Ol güzeran aýlamak üçin, Türkiýä işlemäge gaýtmaly bolýar.
Azatlyk Radiosyna özüni Azat diýip tanadan türkmenistanly bir migrant bolsa, Türkmenistana giden mahaly Aşgabadyň aeroportundan başlap, tä oba barýança sakgaly sebäpli organ işgärleriniň häli-şindi saklap, sorag edip, ondan sakgalyny syrmagy talap edip, duýduryş berlendigini aýdýar.
"Ahyrynda etrabyň howupsyzlyk gullugynyň işgärleri meni äkidip, ‘Türkmenistan döwletiniň kada-kanunlaryny äsgermezçilikde aýyplap, üstüme gygyryp, sakgalymy zor bilen syryp goýberdiler. ‘Indi gaýdyp sakgal goýberseň seni basarys’ diýip haýbat atdylar. Ondan soň men eýdip-beýdip ýurdy terk etmeli diýen karara geldim we bir ýoluny tapyp, Türkiýä gaýdym. Indi hem yzyma dolanjak däl" diýip, başdan geçirenlerini gürrüň berýär.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynyň häkimiýetleriniň hem namaz okaýan ýa-da sakgal goýberýän ýaşlary tutup, olara garşy dürli çäreleri görýändigi aýdylýar. Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda palçylaryň we tebipleriň ençemesiniň aýtmagyna görä, olar polisiýa merkezine alnyp gidilen mahaly, olaryň öýündäki Gurhan, beýleki namaz kitaplary we dini dogalardygy aýdylýan kitaplary hem polisiýa işgärleri tarapyndan alnypdyr.
Din bilen baglanyşykly basyş edilýändigi barasynda aýdylýan bu wakalar dogursynda Türkmenistanyň howpsuzlyk gulluklaryndan, şeýle-de Dini işler boýunça geňeşinden nähilidir bir maglumat ýa teswir almak başartmady.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti tarapyndan dünýäde din azatlygy boýunça ýaýradylan ýyllyk hasabatda, Türkmenistanyň düýpli alada döredýän ýurtlaryň arasynda galmagy dowam edýändigi bellenýär.