text:
"Salam hormatly lukman! Men 30 ýaşyndaky erkek adam. Onçakly bir agram görmese hem, meniň bil oňurgam, ellerimiň we aýaklarymyň bogunlary şyrkyldaýar. Göwnüme bolmasa, bu bu endik bolup barýan ýaly. Bognuň şyrkyldamagynyň sebäbi nämekä?"
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Bogunlaryň şyrkyldamagy kadada syn edilip bilner. Onuň birinji sebäbi, hereket edilende bogunlardaky siňiriň ýagdaýynyň üýtgedilmegidir. Siňir öz ýerine baranda şyrkyldy eşdip bolýar. Ikinji sebäbi bolsa, bogunlarda gaz düwmejikleriniň ýygnanmagydyr. Bogunlarda nemlendiriji höküminde bogun suwuklygy saklanýar. Bu suwuklykda azot, kislorod we kömürturşy gazy ergin halynda saklanýandyr. Hereket netijesinde bogun torbasy süýnen halatynda gazlar düwmejikleri emele getirip, olaryň ýarylmagy şeýle "sesleriň" döremegine sebäp bolup bilýändir.
Başga tarapdan bolsa, bogunlaryň sowuklamagy (artrit), bogunlaryň üýtgemegi (artroz), bogunlary gurşap alýan dokumalaryň (myşsalar we baglaýjylar) şikeslenmegi hem hereket wagtynda bogunlarda döreýän şyrkyldylaryň sebäbi bolup bilýändir.
Trawmotolog lukmanlarynyň bellemegine görä, bogunlaryň şyrkyldamagy diňe agyrylar, bogun çişmeleri bilen utgaşan ýagdaýynda bejerilmelidir. Eger siziň belleýşiňiz ýaly, hereket etmeler oňurganyň, topugyň, dyzyň ýa-da barmaklaryň şyrkyldysyny ýüze çykaryp, agyryly alamatlar ýok bolsa, onda biynjalyk bolmana esas ýokdur. Bu bogunlaryň hereketjeňligi we olaryň töwereginde ýerleşýän ýumşak dokumalaryň ýerleşişi, bogunlar sag bolan halatynda hem, hereketde “ses” döretmäge ukyplydyr. Meselem, topuk üç süňkden ybaratdyr, oňurgalar bolsa azhereketlidir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
NÄME ŰÇIN MEÑ SAG TARAPYM AGYRÝA KØR IÇEGE BOLSA GATY ERBET AGYRMALA GATY AGYRANOK ÝEL GAPSADA EDIP BILÝÃMI JOGAP GYSSAGLY GEREK HAÝYŞ EDÝÄN
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 1011 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
«Türkmenistan» gazeti
04.03.2016
2016-njy ýyly Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly
Arheologiýa: taryhy tapyndylaryň döwrebap seljermesi
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär. 2016-njy ýylyň «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip yglan edilmegi bu işlere has-da rowaçlyk berdi. Şeýle-de, milli Liderimiz 2016-njy ýylyň 13-nji ýanwarynda Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşýän Parzdepe taryhy ýadygärligine baryp görüp, taryhçylaryň önünde bu gadymy ýadygärligi düýpli öwrenmegi wezipe edip goýdy. Bu hem ýurdumyzda taryhymyza, medeni mirasymyza örän uly ähmiýet berilýändigine ýenede bir gezek aýdyň şaýatlyk edýär. Hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanyň taryhyny, milli-medeni mirasyny öwrenmek babatdaky maksatnamalaýyň görkezmelerini ýerine ýetirmekde arheologik tapyndylaryň düzümini barlamak işleri-de möhüm ähmiýete eýedir.
Arheologik tapyndylaryň düzümini we tehnologiýasyny öwrenmek usullary örän çylşyrymlydyr. Ol ýa-da beýleki tapyndynyň düzümini barlamak usuly taryhy-arheologik mesele bilen gönüden-göni baglydyr. Splaw görnüşindäki metallar, keramika we matalar ilkinji emeli materiallar bölüp, olar adamyň aň-düşünjesi netijesinde döredilipdir. Bu materiallar, ýagny mata, splaw, keramika tebigatda şol durşuna, taýyn ýagdaýda gabat gelmeýär. Olaryň döredilmegi hil taýdan täze tehnologik tapgyra adamyň gatyşmagy netijesinde täze önümiň alynmagyna geçilendigini aňladýar. Arheologik tapyndylaryň düzümi öwrenilende, birnäçe meseläni çözmek zerurlygy ýüze çykýar. Ilkinji nobatda, tapylan zatlar şol ýerde ýasalypmy ýa-da başga ýeriň önümimi? Arheologik tapyndynyň, meselem, keramikanyň düzümi ýörite kadalara laýyklykda şeýle edilipmi ýa tötänleýin ýagdaýda şol düzüme eýe bolupmy? Aýna, keramika, metal, agaç, süňk, daş we ş.m gaýtadan işlenilende ulanylan ol ýa-da beýteki tehnologiýalar peýdalanylanda zähmet önümçiliginiň derejesi nähili bolupdyr? Tapylan zatlar nähili maksat üçin ulanylypdyr? şu meseleleri çözmekde, esasan, maddanyň barlagy we arheologik tapyndylaryň tehnologik dowamlylygynyň fiziki modelirleme barlag usullary peýdalanylýar.
Maddanyň barlag usullarynyň has giňden ýaýrany hem-de takyk netije berýäni himiki barlagdyr. Himiki barlagda barlanylýan madda dürli erginlerde gaýtadan işlenilýär. şonda onuň düzümindäki goşundylar çökündi görnüşinde bölünip aýrylýar. Soň çökündi gyzdyrylýar hem-de onuň agramy çekilip görülýär.
Häzirki döwürde Türkmenistanyň çäklerinden tapýlýan arheologik tapyndylaryň himiki düzümini kesgitlemekde lazer analizatory ulanylyp başlanyldy. Hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutyna alyp beren LEA-S500 köpugurly kiçi barlaghanasy Watanymyzyň müňlerçe ýyllyk gadymy taryhyny öwrenmekde, arheologik tapyndylary barlamakda täze mümkinçilikleri açýar. Bu barlaghana spektroskopiýanyň, lazer tehnikasynyň, analitik maksatnama üpjünçiliginiň iň soňky gazananlaryny özünde jemleýär. Lazer analizatory, esasan, atom-emission spektrometrden ybarat bölüp, onda spektrleri güýçlendiriş çeşmesi ýörite iki impulsly nanosekundly Nd:YAG lazer toplumy arkaly amala aşyrylýar. Spektrleri hasaba almak üçin 16 bitlik sanly kamera ulanylýar. Atilla 2 maksatnama üpjünçiligi LEA-S500 lazer analizatoryny awtomatik usulda dolandyrýar, ol spektrleri hasaba alýar, gaýtadan işleýär hem-de kalibrleýji grafigi düzýär, maddanyň barlagyny geçirip, netijesini çap edýär.
Hormatly Prezidentimiz Parzdepe taryhy ýadygärligine baranda, täsin küýze bölegini eline alyp synlady. Küýze böleginiň ýaşyl reňkiniň öwüşgini häzirki döwre çenli üýtgemän saklanypdyr. Taryh institutynyň köpugurly kiçi barlaghanasynda Parzdepeden, Nusaýdan, Yzgant obasynyň eteginde ýerleşýän Daşlyjadepeden, Öwlüýädepeden tapylan keramika Dölekleriniň lazer barlaglary geçirildi. Bu analizleriň esasynda keramikalaryň himiki düzümi anyklanyldy.
Analizleriň netijesi türkmen topragynyň himiki elementlere örän baýdygyny ýene-de bir gezek tassyklaýar. Sebäbi, arheologik tapyndylaryň düzüminde himiki elementleriň köp sanlysy bar. Bu hem olaryň özboluşly aýratynlyklaryny bellemäge mümkinçilik berýär. Günorta Türkmenistanyň Köpetdag eteklerindäki taryhy ýadygärliklerden tapylan keramika Dölekleriniň düzüminde, esasan, Pb (gürsün), Zn (sink), Mn (marganes), Be (berilliy), Si (kremniy), Al (alýuminiý), Fe (demir), Sn (galaýy), Ni (nikel), Ti (titan) ýaly elementlerin yzygiderli duş gelmegi bu önümleriň bir döwürde, şu sebilde ýasalandygyny çaklamaga mümkinçilik berýär. Mundan başga-da, ýokarda ady agzalan taryhy ýadygärlikleriň arasynda söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklaryň bolandygy aýan boldy. Köpetdag eteklerindäki topraklarda Mn, Si, Ni, Ti ýaly elementleriň köplügi has-da bellenilmeli ýagdaýdyr.
Parzdepeden tapylan, gyzyl renkli galyň keramiki önümler sol ýerden tapylan örän sünnälenip, sungat derejesine ýetirilen ýuka keramiki önümler bilen deňeşdirilende, olaryň himiki düzüminde ýakynlygyň bardygy ýüze çykaryldy.
Lazer barlaglary arkaly arheologik tapyndylaryň düzümi anyklanylyp, şol maglumatlar taryhy-medeni ýadygärliklerde rejeleýiş-dikeldiş işleri geçirilende, gurluşyk we rejeleýiş materiallaryny taýýarlamakda ulanylyp bilner. Bu bolsa rejeleýiş-dikeldiş işleriniň hiline örän düýpli täsir edýär.
Hormatly Prezidentimize türkmen ylmyny ösdürmek, döwletimiziň halk hojalygyna täze tehnologiýalary ornaşdyrmak, milli mirasymyzy öwrenmek babatda amala aşyrýan ägirt uly işleri üçin tüýs ýüregimizden sagbolsun aýdýarys. Alym Arkadagýmyzyň jany sag, işleri hemişe rowaç bolsun!
Mährijemal BEKJÄÝEWA,
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň
Taryh institutynyň ylmy işgäri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ONUŇ ALYHEZRETI ÝAPONIÝANYŇ PREMÝER-MINISTRI JENAP SINDZO ABENIŇ INTERWÝUSY
SOWAL: Hormatly Premýer-ministriň Türkmenistana şu saparynyň esasy maksady nämeden ybarat?
JOGAP: Men Ýaponiýanyň Premýer-ministri hökmünde taryhda ilkinji gezek Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygyny belleýän ýylynda Türkmenistana gelip görýändigime şatdyryn.
Men eýýäm iki gezek Prezident Berdimuhamedow bilen duşuşdym: birinji gezek onuň 2013-nji ýylda Ýaponiýa bolan sapary hem-de şu ýylyň martynda BMG-niň tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak baradaky Maslahatyna gatnaşan mahalynda duşuşdym. Şol duşuşyklaryň barşynda men Prezidentden Türkmenistana gelmek baradaky çakylygy aldym. Men Prezidentiň çakylygy boýunça Türkmenistana gelip, Prezident bilen üçünji gezek duşuşmak mümkinçiligine örän şatdyryn.
Soňky wagtlarda Prezidentiň gujurly baştutanlygynda biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklar okgunly ösdürilýär, diňe bir döwlet Baştutanlarynyň derejesinde däl-de, eýsem, ýokary hökümet derejesinde hem işjeň gepleşikler geçirilýär. Meniň şu gezekki saparym mahalynda ýanymda ýapon kompaniýalarynyň 31-siniň wekilleri bolýar. Şu gezekki saparyň çäklerinde biz köpsanly jemleýji resminamalara gol çekmegi göz öňünde tutýarys, olaryň hatarynda hususy kompaniýalaryň işewürlik resminamalary hem bar we häzire çenli bolşy ýaly, diňe bir tebigy gaz ulgamynda hyzmatdaşlyk bilen çäklenmän, beýleki köp ugurlar boýunça hem ýokary netijeler gazanmaga umyt edýäris.
Meniň şu gezekki saparymyň netijesinde ykdysady ulgamdan başga-da, hyzmatdaşlyk üçin diplomatik gatnaşyklar, medeniýet, sport, ýaşlary özara alyşmak we beýlekiler boýunça täze giňişlikleriň açyljakdygyna ynanýaryn.
SOWAL: Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyna we geljegine nähili baha berýärsiňiz?
JOGAP: Ýaponiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar Prezident Berdimuhamedowyň gujurly ýolbaşçylygnda işjeň ösdürilýär, ol eýýäm üç gezek Ýaponiýada sapar bilen boldy. Men Prezident bilen birnäçe gezek duşuşdym we onuň ygtybarly hyzmatdaşdygyna göz ýetirdim we şu gezekki saparyň çäklerinde Prezident bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň gerimini giňeltmek maksady bilen, hyzmatdaşlygyň dürli ulgamlaryny ara alyp maslahatlaşmagy göz öňünde tutýaryn.
Ýaponiýa hyzmatdaşlygyň çäklerinde her bir aýratyn adama uly ähmiýet berýär. Her bir adamyň özbaşdaklyk gazanmak, öz zehinini ösdürmek we jemgyýetiň durmuşyna uly goşandyny goşmak mümkinçiligi islendik ýurduň durnukly ösüşini üpjün etmek üçin esasy şert bolup durýar. Şeýle çemeleşmäni ugur edinmek bilen, Ýaponiýa şol sanda ýapon inženerçilik bilim ulgamyny peýdalanmak arkaly ýokary derejeli senagat işgärlerini taýýarlamakda Türkmenistanyň tagallalaryny gollamagy meýilleşdirýär.
Daşary syýasat ulgamy barada aýdanda bolsa, Türkmenistan 2015-2016-njy ýyllarda “Merkezi Aziýa+Ýaponiýa” gepleşikleriniň çäklerinde başlyklyk ediji ýurt bolmak bilen, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Ýaponiýanyň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmaga uly goşant goşýar. Ýaponiýa we Türkmenistan meseleleriň aglabasy boýunça birmeňzeş garaýyşlara eýedirler we BMG-niň çäklerinde we beýleki köptaraplaýyn görnüşde hyzmatdaşlyk edýärler.
Emma Ýaponiýa bilen Türkmenistanyň arasynda entek doly peýdalanylmadyk uly mümkinçilikler bar. Men öňki gazanylan netijelerde saklanmak islemeýärin we Prezident bilen bilelikde hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da çuňlaşdyrmagy maksat edinýärin.


text:
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň 2018-nji ýyldaky ilkinji mejlisinde “Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli, welosiped we ylgaw ýaryşlaryny geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi hem-de onuň düzümi tassyklanyldy.
Prezident Berdimuhamedow Amuldan Hazara çenli aralykda halkara awtoralli geçirmek teklibini ilki geçen ýylyň noýabrynda edipdi. Dekabrda bolsa ol bu teklibiniň üstüne weloýöriş, ylgaw ýaryşlary teklibini hem goşdy.
Türkmen döwlet habarlar gullugy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu karara “ýurduň halkara sport abraýyny has-da belende götermek maksady bilen” gol çekendigini habar berýär.
Türkmenistan geçen ýyl hem ýurduň halkara sport abraýyny belende götermek maksady bilen 5-nji Aziýa oýunlaryny geçirdi we bu çäre türkmenistanlylara milliardlarça dollara düşdi.
Ekspertler bu sport ýaryşlarynyň Türkmenistanyň soňky 25 ýyldaky iň agyr ykdysdady kynçylyklaryna gabat gelendigini aýdýarlar.


text:
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň işgärleriniň gurnamagynda mümkinçiligi çäklendirilen çagalaryň arasynda surat bäsleşigini geçirmek indi asylly däpleriň birine öwrüldi. Ynha indi ençeme ýyl bäri geçirilýän bu bäsleşige Aşgabat şäheriniň Saglygy dikeldiş okuw-terbiýeçilik toplumynyň hem-de Kömekçi mekdebiň okuwçylary işjeň gatnaşýarlar. Bu gezekki bäsleşik 2016-njy ýylyň fewral aýynda “Men durmuşy söýýärin!” atly şygar bilen geçirildi. Bu bäsleşige 5 ýaşdan 17 ýaş aralykdaky 60 sany höwesjeň gatnaşdy. Çagalar öz çeken suratlarynda Watan, tebigat, maşgala baradaky öz içki duýgularyny beýan etdiler. Suratlaryň birentegi ýagty duýgulara baýlygy, aýratynlygy, hyýalbentligi bilen tapawutlanýardy. Ähli çekilen suratlara TGÝMJ-niň işgärlerinden düzülen emin agzalary tarapyndan mynasyp baha berildi. Emin agzalary biragyzdan çekilen suratlaryň ählisiniň göwnüňi göterýändigini, çagalarda çeper döredijilige bolan höwesi oýarmagyň aýratyn ähmiýetiniň bardygyny bellediler. Baýrakly orunlara mynasyp bolan çagalara pikirlenişiňi ösdürýän, stoluň üstünde goýup oýnalýan oýunlar hem-de döredijilik üçin gerek bolan serişdeleriň toplumy sowgat berildi.
Bäsleşik özüneçekiji hem-de işjeň ýagdaýda geçdi. Kimiň ýeňiji bolanlygynyň tapawudy ýok. Bäsleşigiň manysy bu zatlarda däl. Esasy zat – çagalara durmuşy söýmegi, oňa sarpa goýmagy öwretmekde.


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Hýuman Raýts Wotçh” we “Türkmen inisiatiwasy” guramalary Aşgabatda geçirilýän V Aziýa oýunlarynyň öňünden beýanat çap edip, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň öz düzgünnamasyny berjaý edip bilmändigini, Türkmenistandaky repressiýalaryň Aziýa oýunlaryna kölege salýandygyny aýtdy.
Türkmenistan 2017-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda, adam hukuklarynyň elhenç bozulýan şertlerinde Ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça 5-nji Aziýa oýunlaryny geçirmäge başlaýar diýip, “Human Rights Watch” we “Türkmen inisiatiwasy” guramalary 13-nji sentýabrda Berlinden ýaýradan beýanatynda aýtdy.
Aziýa Olimpiýa geňeşiniň (AOG) we Milli Olimpiýa komitetleriniň Birleşiginiň (MOKB) ýolbaşçylary türkmen hökümetini adam hukuklary babatdaky bir meseläni çözmäge çagyrmak üçinem görnüp duran tagalla etmediler.
“AOG-nyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmalary baradaky sessizligi aňk ediji” diýip, HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktorynyň orunbasary Reýçel Denber aýtdy. “AOG Olimpiýa düzgünnamasynyň eýermeli ideallaryna düýpden tap getirip bilmedi” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
AOG Halkara Olimpiýa komitetiniň ykrar etmeginde bäş kontinentiň birleşikleriniň biri hökmünde, bu oýunlaryň eýesi we guramaçysy bolup durýar. Ol “Olimpiýa düzgünnamasy tarapyndan kesgitlenen olimpiýa prinsiplerine eýermeli”, ýagny, Olimpiýa hereketiniň gymmatlyklary hökmünde, ähli sport federasiýalarynda metbugat azatlygyna we adam mertebesine gol ýapmaly.
"Türkmenistanlylar baýramçylyk sözüniň asyl manysyny bireýýäm unutdylar"
Türkmenistan dünýäde iň bir ýapyk ýurtlaryň biri bolup durýar diýip, beýanatda aýdylýar. Türkmen hökümeti hakykatda jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugruna kontrollyk edýär we hökümet syýasatyny çalaja tankyt edenlere hem berk jeza berýär. Türkmen häkimiýetleriniň Oýunlara taýýarlyk döwründe bu oýunlar hökümete at-abraý getirer öýdüp gören çäreleriýurt raýatlarynyň adam hukuklarynyň bozulmagynyň we çäklendirmeleriniň öňküden hem beter güýçlenmegine getirdi.
Hökümet raýatlaryň daşary ýurtlara syýahatlaryny hem, ýurt içindäki hereketlerini hem ýowuz çäklendirdi, ýurt içindäki az sanly garaşsyz habarçylaryň birini gazaply ýanady diýip, beýanatda bellenilýär.
Şeýle-de häkimiýetler bu oýunlaryň geçýän döwründe Aşgabatdaky mekdepleriň işini togtatdy.
Türkmen hökümeti öz raýatlaryny daşary ýurtlylardan üzňeleşdirmek üçin uly tagalla edýär. Häkimiýetler soňky hepdelerde, belki-de howpsuzlyk aladalary sebäpli, Oýunlaryň geçmeli ýeriniň daşyny hem bagladylar, ýöne bu daşardan gelýän myhmanlaryň ýerli ilatdan has-da üzňeleşdirilmegine getirer.
Türkmen hökümeti metbugat azatlygyna ýol bermeýär. Häkimiýetler garaşsyz habar bermek ýa daşary ýurt neşirlerine Türkmenistan hakynda maglumat bermek işine baş goşan žurnalistleriýyllarboýy tussag edip, gorkuzyp, azar berip ýa-da daşary ýurtlara bosgunlyga çykmaga mejbur edip geldi.
Metbugat azatlygy Olimiýa düzgünnamasynyň esasy daýançlarynyň biri bolup durýar. “Human Rights Watch” we AHTI guramalary AOG-ä birnäçe gezek hat ýazyp, oýunlar döwründe metbugat azatlygynyň üpjün edilmegine çagyrdy. Emma AOG bu hatlara hiç hili jogap bermedi. Şeýle-de AOG bu guramalaryň türkmen hökümeti bilen ölüm haýbaty atylýan garaşsyz žurnalistiň meselesini gozgamak hakynda ýazan hatyna jogap bermedi.
“Biz HRW bilen bilen bilelikde AOG-e ýazan hatlarymyzda türkmenistanlylaryň indi köp wagt bäri baýramçylyk diýen sözüň asyl manysyny unudandyklaryny, munuň şatlyk, gowy hal-ahwal däldigini, eýsem şeýle borçdygyny we ilat üçin ahlakhem maddy ýitgi bolup durýandygyny aýdyk” diýip, adam hukuklaryny goraýan “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin Azatlyk radiosyna aýtdy.
Beýanatda türkmen hökümetiniň birleşmek, pikir aýtmak we din azatlyklaryny yzygiderli çäklendirýändigi, ýurduň garaşsyz derňewler üçin ýapykdygy we az sanly garaşsyz aktiwistleriň berk gözegçilik astynda, öç alynmak gorkusynda saklanylandygy bellenilýär.
Türkmen häkimiýetleri aktiwistleri we bosgunlykdaky dissidentleriň garyndaşlaryny syýahat gadaganlygyna salýarlar, daşary ýurt žurnalistleriniň, adam hukuklaryny goraýjylaryň, hukuk gözegçileriniň ýurda girmegine ýol bermeýärler.
Şeýle-de beýanatda Oýunlaryň öňünden, şäheri abadanlaşdyrmak işleriniň çäginde, müňlerçe jaýyň ýykylandygy aýdylýar.
“AHTI we “Human Rights Watch” öz öýleri üçin adalatly kompensasiýa berilmedik, häkimiýetler tarapyndan aldanan jaý eýeleriniňköpüsiniň işini dokumentleşdirdi. Ne türkmen hökümeti, ne-de AOG AHTI bilen HRW-yň adalatsyz kompensasiýalar barada alada bildirilýän hatyna jogap berdi” diýip, beýanatda aýdylýar.
Oýunlaryň geçiriljek Olimpiýa şäherçesiniň bahasy 5 milliard ABŞ dollaryna barabar, Oýunlara gabat gurlan täze halkara aeroportyň bahasy 2.3 milliard ABŞ dollaryna barabar. Türkmenistandan bir ynamdar çeşme bu Oýunlara çykarylanharajatlaryňhakykatda ýene millionlap dollar köp bolandygyny aýdýar. Türkmenistan gazaply ykdysady krizisi başdan geçirýär diýip, beýanatda aýdylýar.
“Türkmen hökümeti diňe dünýä öz halkyna nähili elhenç daraýandygyny görkezýär. Her näçe kän oýun, dabara-şowhun geçirilse-de, munuň üstüni örtüp bilmeýär” diýip, Denber aýtdy. “AOG-niň Olimpiýa gymmatlyklarynyň şeýle basgylanmagyna ýol bermegi aýylganç” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda salynan Olimpiýa şäherjiginiň girelgesiniň depesinde ahaltekee atynyň kellesiniň heýkeli Guinness-de hasaba alyndy.onuň boýy 40 metrden we ini hem 37 metreden zyýatdyr.
- Jaberi Ansari Soçi şäherinde Aleksander Lawrentiýew bilen duşuşdy
- Nazarbaýew:ýadro ylalaşygy dowam etdirilmelidir
- Ankara döwleti Türkiýäniň serhetlerindäki howplar hakynda duýduryş berdi
- Aljaburi: Yragyň parlament saýlawlary amatly ýagdaýda geçiriljekdir
- Eýran bilen Orsýet sebitaşa gudratlaryň gatnaşmazlygynda sebit meselelerini çözmekligi nygtadylar
- Tehraniň juma namazynyň hatyby yslam dünýäsiniň birleşmegini nygtady
- Gasemi: Eýranyň raketa programmasy barada asla gepleşik geçirilmez
- Ruhani: yslamyň duşmanlaary bähbitlerini musulmanlaryň agzalalygynda görýärler
- Yslamabatda Türkmenistanyň we Pakistanyň arasynda syýasy geňeşmeleriň nobatdaky mejlisi geçirildi
- Zarif:Siriýanyň üstünlikleri Amerikanyň weýran ediji taslamalarynyň güýçlenmegine sebäp bolandyr
Aşgabadyň Olimpiýa şäherjigi Guinness-de hasaba alyndy
Image Gallery
http://turkmen.irib.ir/xeberler/t%C3%BCrkmenistan/item/22627-a%C5%9Fgabady%C5%88-olimpi%C3%BDa-%C5%9F%C3%A4herjigi-guinness-de-hasaba-alyndy#sigProGalleria2a4714ca91


text:
Türk howa ýollaryndan Iýerusalime arzan petek
Türk howa ýollary Iýerusalime arzanladylan petek satuwyny başlatdy
THÝ-nyň Dolanşyk geňeşiniň başlygy Bilal Ekşi Twitter hasabyndan Iýerusalime guraljak uçar saparlarynyň petekleriniň bahalary barada maglumat berdi.
Ekşi agentlikleriň Stambulyň Sabiha Gökçen howa menzlinden Iýerusalime gidiş-geliş pertekleriniň bahasyny 159 dollardan satmaga başlandygyny mälim etdi.
Bilal Ekşi: “We Iýerusalim şäheri. Gökde gurulyp, ýeriň ýüzüne düşürilen şäher (Şahyr: S. Karakoç). Sabiha Gökçen howa menzilinden Iýerusalime guraljak uçar saparlarynyň gidiş-geliş bahasy 159 dollar diýip habar berdi.”
Birnäçe wagt ozal adamlar tarapyndan sosial medianyň üsti bilen "#ThyKudüseİndirimYap" heştegi bilen kampaniýa başladypdy.


text:
Türkmenistanda Aziada-2017 halkara sport çäresine 30 gün galmagyna gabatlanyp, görülen taýýarlyklaryň çäginde “Aziada 2017-niň naharlary” atly sergi geçirildi diýip, media serişdeleri habar berdiler.
Bu serginiň guramaçylygyna ýurduň Senagatçylar we telekeçiler bileleşiginiň düzümine girýän 20 çemesi restoranyň işgärleri gatnaşdyrylypdyr.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny 17-27-nji sentýabr aralygynda Aşgabadyň merkezinde gurlan bahasy 5 milliard amerikan dollaryna barabar olimpiýa toplumynda geçiriler.
Habar berlişine görä, aşpezlik sergisinde Aziada gatnaşjak 64 ýurduň nahar däp-dessurlary görkezilipdir.
Aziýa oýunlarynyň gatnaşyjylarynyň azyk üpjünçiligini Türkmenistanyň “Gül Zaman” şirketi we Şweýsariýanyň “Gourmet Sports Hospitaliti AG” şirketi üpjün eder.


text:
Ozal hem habar berşimiz ýaly, futbol boýunça milli çempionatymyzyň ýokary ligasynda çykyş edýän «Altyn asyr», «Ahal», «Balkan» we «Merw» toparlary Türkiýe döwletinde okuw-türgenleşik işlerini geçýärler. Ildeşlerimiziň bu ýerde ilkinji geçiren ýoldaşlyk duşuşyklary barada hem habar beripdik. Bu çaklaňja habarymyzda bolsa, saýtymyzyň okyjylaryny ildeşlerimiziň soňky geçiren ýoldaşlyk duşuşyklarynyň netijeleri bilen tanyşdyrmagy makul bildik.
Türkmen futbolçylarynyň ýoldaşlyk duşuşyklaryndaky garşydaşlary, esasan, ýer eýeleriniň (Türkiýäniň), Eýran Yslam Respublikasynyň we Saud Arabystanynyň çempionatlarynda çykyş edýän toparlar boldy.
Türkiýedäki ilkinji ýoldaşlyk duşuşygynda Eýranyň toparyndan uly hasap bilen ýeňlen «Altyn asyr» ikinji duşuşygy Türkiýäniň «Denizlispor» toparynyň futbolçylary bilen geçirdi. Duşuşygyň bütin dowamynda iki tarapdan hem ýiti hüjümleriň birnäçesi guralan hem bolsa, hasaby açyp, öňe saýlanmak toparlaryň hiç birine-de başartmady. Şeýlelikde, ýurdumyzyň soňky çempionynyň Türkiýedäki ikinji ýoldaşlyk duşuşygy 0:0 hasabynda tamamlandy.
«Balkan» topary bu ýerdäki ilkinji ýoldaşlyk duşuşygyny Eýranyň «Fulad» futbol topary bilen geçirdi. Eýranyň futbol çempionatynda ilkinji bäşlikdäki ornuny ynamly saklap gelýän güýçli garşydaşdan 0:3 hasabynda ýeňlen ildeşlerimiz üçin bu duşuşyk gowy tejribe boldy. Ildeşlerimiz düýn bolsa (26. 07. 2015 ý.) Türkiýäniň birinji ligasynyň wekili «Sakarýaspor» bilen duşuşyp, garşydaşlarynyň 4 goluna 2 gol bilen jogap bermegi başardylar. «Balkanyň» derwezä geçiren pökgülerini toparyň düzümine ýaňy-ýakynda goşulan Aleksandr Bolian bilen goragçy Mekan Saparow öz adyna ýazdyrdy.
Türkiýäniň edil şu topary — «Sakarýaspor» bilen «Merw» hem ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Bu duşuşykda bolsa ildeşlerimiz şowly çykyş edip, garşydaşlaryny 1:0 hasabynda ýeňdiler. Duşuşykdaky ýeketäk goluň awtory — Jemşit Orazmuhammedow. Şu ýerde bir zada ünsüňizi çekmek isleýäris. Ýokary liganyň birinjiligi ugrundaky ýaryşyň yzda galan iki aýlawynda şowsuz çykyş edip, 8-nji orna çenli aşak düşen-de bolsa, Marynyň «Merw» topary Türkiýedäki ýoldaşlyk duşuşyklarynda barha tejribe toplaýandygyny subut edýär. Topar bu geçiren duşuşyklarynyň, eýýäm, ikinjisinde ýeňiş gazandy. Diýmek, toparyň janköýerleri Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda we milli çempionatymyzyň galan aýlawlarynda toparyň has şowly çykyşyna garaşyp bilerler.
«Türkmennebitönümleri» Baş müdirliginiň «Ahalyna» ikinji ýoldaşlyk duşuşygynda hem şowlulyk ýar bolmady. Topar bu gezek Saud Arabystanynyň Al-Ittihad Jidda toparyndan 0:3 hasabynda asgyn geldiler.
Ýokary ligamyzda çykyş edýän beýleki toparlar okuw-türgenleşik işlerini ýurdumyzda alyp barýarlar. Olar hem öz aralarynda birnäçe ýoldaşlyk duşuşyklaryny geçirdiler. Şu ýylyň başynda döredilip, birinji ligada şowly çykyş edýän «Köpetdag» bilen ýurdumyzyň birnäçe gezek çempiony bolan HTTU-nyň arasyndaky ýoldaşlyk duşuşygy 2:0 hasabynda talyplaryň peýdasyna tamamlandy. Tomusky arakesme döwründe düzümini güýçlendiren «Energetik» bolsa «Aşgabat» bilen bolan duşuşykda 2:5 hasabynda ýeňlen-de bolsa, HTTU bilen 1:1 hasabynda deňlik bilen oýnamagy başardy.


text:
Russiýa bilen Türkiýe S-400 roketa ulgamynyň satyn alynmagy barada şertnama baglaşdy
Kožin rus köpçülikleýin habar beriş serişdelerine beýanat berdi
Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň Harby tehniki hyzmatdaşlykdan jogapkär kömekçisi Wladimir Kožin Russiýa bilen Türkiýäniň S-400 roketa ulgamynyň satyn alynmagy baradaky şertnama gol çekişendigini we şertnamanyň güýje girmegi işleriniň başlajakdygyny aýtdy.
Kožin rus köpçülikleýin habar beriş serişdelerine beren beýanatynda “Şertnama gol çekişildi we ýerine ýetirilmegi üçin taýarlyklar görülýär. Bilşiňiz ýaly S-400 birnäçe tehniki ulgamy öz içine alýan uly ulgamlardan biri we şol sebäpli hem diýseň ünsli çemeleşilmeli“ diýdi.
Kožin “Şertnama strategik bähbitlerimize laýyk gelýär. Emma bu meselesinde Günbatarly ýurtlaryň Türkiýä basyş etmäge çalyşmaklarynyň sebäplerine hem düşünýäris” diýdi.


text:
Sapar bilen türkmen paýtagtynda bolýan Şweýsariýanyň suw serişdeleri meseleleri boýunça ýörite wekili jenap Wilgelm Maýer we Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Paskal Ebişer şu gün Türkmenistanyň Mejlisinde kabul edildi.
Söhbetdeşligiň barşynda myhmanlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän içeri we daşary syýasatynyň esasy meseleleri, şeýle hem ýurdumyzda amal edilýän giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň ileri tutulýan ugurlary bilen tanyşdyryldy. Suw serişdelerini rejeli ulanmagyň netijeliligini ýokarlandyrmak, bu ulgamda milli suw syýasaty we halkara hyzmatdaşlygy, ýurdumyzyň mejlisiniň milli kanunçylygy döwrebaplaşdyrmagy we parlamentara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek meseleleri duşuşygyň esasy mowzugy boldy. Kanagatlanmak bilen bellenilişi ýaly, suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. Munuň özi ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösmegini üpjün etmek we daşky gurşawy goramak boýunça wezipeleri çözmek bilen baglanyşyklydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde we beýleki iri forumlarda beýan eden oňyn halkara başlangyçlary netijeli sebit we sebitara gatnaşyklary işjeňleşdirmäge gönükdirilendir. Hususan-da, onuň özi serhetýaka suw serişdelerini toplumlaýyn we deňagramly ulanmagyň özara kabul ederlikli gurallaryny işläp taýýarlamaga degişlidir. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, bu meseleler umumy ykrar edilen kadalaryň we halkara hukugyň ýörelgeleriniň esasynda sebitiň ähli döwletleriniň bähbitleri nazara alnyp çözülmelidir. Myhmanlar iki ýurduň dürli ugurlardaky gatnaşyklaryny giňeltmegiň wajypdygyny nygtap, Türkmenistanyň we Şweýsariýa Konfederasiýasynyň netijeli hyzmatdaşlygynyň ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem Türkmenistan—Ýewropa Bileleşigi görnüşinde mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler. *** Aşgabatda bolmagynyň çäklerinde myhmanlar Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde we ýurdumyzyň käbir beýleki ministrliklerinde hem-de pudak edalarynda kabul edildi, olarda uzakmöhletleýin we özara bähbitlilik esasynda guralýan türkmen-şweýsar hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek we onuň geljegi barada pikir alşyldy.


text:
Mişel Obama (Michelle Obama) 10-njy maýda Nigeriýada 200-den gowrak okuwçy gyzyň yslamçy jeňçi topar «Boko Haram» tarapyndan alnyp gaçylmagyny «wyždansyz bir hereket» hökmünde ýazgardy.
Birleşen Ştatlaryň birinji hanymy, öz adamsy, prezident Barak Obamanyň deregine, hepdelik radio we internet ýüzlenmesi bilen çykyş etdi.
Ol gyzlaryň alnyp gaçylmagynyň «uly adamlaryň ýaş gyzlaryň arzuw-isleglerini öçürmek synanyşygy» bolandygyny aýtdy.
Obama özüniň we ýanýoldaşynyň 15-nji aprelde gyzlaryň öz umumy ýaşaýyş jaýlaryndan alnyp gaçylmagyna «juda gaharlanandyklaryny we gynanandyklaryny» aýdyp, «Barak we men ol gyzlarda öz gyzlarymyzy görýäris» diýdi.
«Boko Haramyň» lideri ol gyzlary satmagy niýet edinýändigini aýtdy.
Obama Eneler gününiň öňüsyrasynda çykyş edip, «Nigeriýa seýrek hadysa däl» we gyzlar bütin dünýäde bilim aljak bolanda kynçylyga uçraýar diýdi.


text:
Ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyny demokratiýalaşdyrmagyň ýoly bilen
Ýekşenbe güni, 21-nji maýda Türkmenistanda möhüm jemgyýetçilik-syýasy waka - aýry-aýry saýlaw okruglary boýunça çykyp gidenleriň ýerine Mejlisiň deputatlarynyň hem-de welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşynyň üýtgemegi bilen baglylykda halk maslahatynyň agzalarynyň, Geňeş agzalarynyň saýlawlary geçiriler.
Mejlisiň Karary bilen bellenilen gün ýurdumyzyň raýatlary öz konstitusion hukugyny peýdalanyp, halkyň mynasyp we abraýly wekillerine, watandaşlarymyzyň uly hormatyna we ynamyna eýe bolan adamlara seslerini bermek üçin saýlaw uçastoklaryna gelerler. Saýlawlaryň öň ýanyndaky möhüm tapgyr bolan wagyz-nesihat işleri tamamlandy.
Türkmenistan boýunça Mejlisiň deputatlarynyň ikisini, halk maslahatynyň agzalarynyň 41-sini hem-de Geňeş agzalarynyň 134-sini saýlamaly bolar. Şunuň bilen baglylykda, okruglaryň 177-si we saýlaw uçastoklarynyň 255-si hereket edýär.
Uçastok saýlaw toparlary 21-nji maýda sagat 7-den 19-a çenli işlär. Saýlawlar gününe çenli 10 günüň dowamynda haýsydyr bir sebäp bilen şol gün ýaşaýan ýerinde bolup bilmejek Türkmenistanyň raýatlaryna möhletinden öň ses bermek hukugy berildi.
Her saýlaw okrugy boýunça bir orna birnäçe dalaşgär dalaş edýär. Munuň özi saýlawlaryň bäsdeşlik esasynda geçirilýändigine şaýatlyk edýär. Dalaşgärler Demokratik partiýa, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy, Agrar partiýa tarapyndan hödürlendi. Raýatlar toparlary tarapyndan hem dalaşgärler hödürlendi, olar saýlaw okrugynyň çäklerinde ýaşaýan saýlawçylaryň umumy ýygnagy bilen teklip edildi.
Saýlawlaryň öň ýanynda geçirilýän saýlawçylaryň ýygnaklaryna gatnaşyjylaryň belleýşi ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan durmuş ugurly syýasaty netijesinde Türkmenistanda döwletiň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyny demokratiýalaşdyrmak, raýat jemgyýeti institutlaryny häzirki talaplara laýyklykda kämilleşdirmek boýunça uly işler geçirilýär. Şu maksat bilen, “Syýasy partiýalar hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Munuň özi raýatlarymyzyň kepillendirilen syýasy hukuklaryny amala aşyrmak boýunça görülýän netijeli çäreleriň beýanyna öwrüldi.
Häzir ýurdumyzda syýasy partiýalaryň üçüsi hereket edýär, olar saýlawlaryň giň demokratik esasda geçirilmegine mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Türkmenistanyň Mejlisiniň düzüminde şol partiýalaryň hem wekilleri bar. Bu milli parlamentiň partiýalaryň özara gatnaşyklarynda netijeli tejribe toplamagyna ýardam etdi.
Saýlaw möwsüminiň ähli tapgyrlary Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygynyň talaplaryna hem-de halkara hukugyň kadalaryna laýyklykda öz wagtynda geçirildi. Onuň çäklerinde dalaşgärleriň her biri saýlawçylar bilen duşuşmak mümkinçiligine eýe boldy.
Ähli okruglarda, ähli saýlaw uçastoklarynda saýlawlaryň barşyna, şeýle hem dynç güni geçiriljek saýlawlaryň barşyna ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy guramalarynyň wekillerinden ybarat bolan milli synçylar topary gözegçilik eder.
Saýlawyň ähli tapgyrlarynyň barşyna gözegçilik eden milli synçylaryň maglumatlaryna görä, saýlawlaryň öň ýanyndaky tapgyr saýlawçylary öz maksatnamalarynyň düzgünleri bilen tanyşdyrmaga birmeňzeş mümkinçilikleri bolan dalaşgärleriň bäsleşigi esasynda geçdi.
21-nji maýda has mynasyp wekillere öz seslerini bermek üçin saýlaw uçastoklaryna geljek ýurdumyzyň raýatlary saýlanjak wekilleriniň milli Liderimiziň eziz Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça başyny başlan giň gerimli maksatnamalaryny üstünlikli amala aşyrmaga, jemgyýeti yzygiderli demokratiýalaşdyrmak, ýerli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işini kämilleşdirmek boýunça geçirilýän işlere mynasyp goşant goşjakdygyna ynanýarlar.


text:
Italýan alymlarynyň gelen netijesine görä, ukynyň ýetmezçiligi beýniniň ýagdaýyna ýaramaz täsir edýär, has takygy ol nerw öýjügi bolan neýronlaryň arasyndaky baglanşyklary – sinapslary dargydýar. Hünärmenleriň bellemegine görä, bu hadysa adamda Alsgeýmeriň keseliniň we başga newrologiki keselleriň döremeginiň töwekgelçiligini ýokarlandyrýarlar. Bu maglumaty subut etmek üçin alymlar birnäçe toparlara bölünen syçanlaryň beýnisini deňeşdirdiler. Tejribe geçirilýän syçanlaryň birinji toparyna ukysyny 8 we ondan hem köp sagat almak üçin mümkinçilik berdiler. Ikinji toparyň syçanlary 5 gün ýatmadylar we olarda ukysyzlygyň dowamly görnüşi döredildi. Iki toparyň syçanlarynyň beýnisiniň astrositlerine we mikrogliýalaryna baha berildi. Astrositler beýnini ulanylmadyk sinapslardan arassalasalar, mikrogliýalar bu agzany şikeslenen öýjüklerden arassalaýarlar. Hakykatdan hem, köp ýatan syçanlaryň birinji toparynyň asrtositleriniň sinapslaryň 5%-ni, 8 sagat ýatan toparda 8%-ni, ýatmadyk syçanlarda bolsa 13%-i dargydandygy kesgitlendi. Bu sanlar, ukynyň ýetmezçiliginde beýniniň öýjükleriniň arasyndaky baglanşyklaryň dargadylmagy üçin şert döredilýändigini görkezdi. Alymlaryň bellemegine görä, nerw öýjükleriň şeýle ýokary işjeňligi ýatkeşligi peseldip biljek nerw bozulmalarynyň emele gelmegine getirip biler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Pökgerip, tegelenip duran garyn diňe eýjejik körpejeleri we hamyla aýaly bezäp biler. Galan adamlary bedende peýda bolýan bu artykmaçlyk görksüz edýär. Käbir adamlar köp iýýär, az hereket edýär, kemsiz bedenli bolmak üçin hiç bir güýç sarp etmeýär. Ynha-da, günlerde bir gün görkden gaçan sudury gözüne ilýär we uzak wagtyň dowamynda aladasy edilmedik syratyny, az möhletiň dowamynda tertibe salmaň ugryna çykýar. Şular ýaly ýagdaýda, gözel-görkana bolmagyň ugruna çykanlar, bu dünýäde az möhlediň içinde şeýle gudraty berjaý edip bolmajakdygyny berk ýadynda saklamagy zerurdyr. Hiç haçan – "Üç günüň içinde ýeňillik bilen garyn salmakdan halas ederis", – diýen mahabatlanmalara ynanmaň. Bu maglumat köplenç hakykat bolmagyň deregine, beden üçin örän zyýanly bolýar. Garyn salmaklyk bilen köne barlanan usullar bilen göreşip başlaň, ilkinji netijeleri gazananyňyzdan soň bolsa, bu ugurdaky göreşiňizi taşlamaň.
Garyn salmakdan halas bolmak üçin ilki bilen iýmiti kada salmakdan başlamaly.
Birinji gün.
Ilkinji gün diňe iýmitiň mukdaryny kemeltmeli we esasy suwuk nahara geçmeli. Peýdaly ertirlikden başlaň – ir-iýmişli ýa-da gyrgyçdan geçirilen alma goşulan ýarym suwuk süle şülesi. Günortanlyk naharda gök önümli işdäçar we çorba, agşam bolsa gök önümli we etli çalçorba iýmek maslahat berilýär.
Ikinji gün.
Goý, iýmit çäklendirilýän güni bolsun. Garyndan we çykyp duran gapdalýandan halas bolmak üçin, ýeňil, içiňi sürmäge ukyply önümleri ulanyp, berhiz günlerini geçirmegi maslahat berilýär. Bu dürli ter gök önümlerinden we gatykdan taýýarlanan pýureler bolup biler. Ertirlik naharynda gök önümli pýure, günortan gatykdan taýýarlanan ir-iýmişli sowuk çorba, öýlänlik gatyk we ter ir-iýmiş, agşam nahara bolsa gatyk bilen garylan gök önümli işdäçar.
Üçünji gün.
Berhiziň üçinji güni hem goý, iýmitiň çäklendirilýän güni bolsun. Bu gün ter miweleriň we gök önümleriň şiresini ulanmak maslahat berilýär. Olar birinjiden içegäni arassalaýar, ikinjiden bolsa iýmit düzüminiň çäklidigine garamazdan, bedeni köp mukdarda witaminler we minerallar bilen baýlaşdyrýar. Şeýle hem olar immuniteti berkidýär we bedeniň garramaklygy bilen göreşýän antioksidantlary toplamaga ýardam berýär. Taýýarlan şirä ýakymly tagam bermek üçin bal we şekeriň ýerini tutujy önüm goşsaň hem bolýar. Iýmiti çäklendirilýän günde ulanylan bir bulgur şire, bir paý naharyň ornuny tutmaga ukyplydyr. Sagdyn adam bir günde 5-6 paý iýmit kabul edýänligi üçin, 5-6 bulgur miwe şiresini içmek maslahat berilýär. Ýöne bu berhizi dördünji güne geçirip, şol gün, birinji güniň berhizini gaýtalasaň hem zyýanly däldir.
Berhiziň galan günlerinde adaty pes kaloriýaly iýmiti ulanmak ýeterliklidir. Kabul edilýän iýmitde ýeňil içiňi sürüjilik ukyby bolan önümler ulanmaly. Hökman iýmit düzüminde gatyk, alma, garaly ter we guradylan görnüşde, kiwi we başga önümler bolmaly.
Artykmaç ýagdan, sallanyp duran garyndan halas bolmak üçin, az kaloriýaly berhiz bilen birlikde, garyn myşsalaryny bekedýän fiziki maşklary we aerobiki maşklary ýerine ýetirmeli. Şeýle-de siz garyn derisiniň çeýeligini ýokarlandyrýan, şol töwerekden artykmaç suwuklygy aýyrmaga ýardam berýän we onuň göwrümini kiçeldýän kontrast duşuny (sowuk suw bilen gyzgyn suwy gezekleşdirip) kabul etseňiz hem peýdaly bolar.
Garnyny çalt kiçeltmegi arzuw edýänler, ýokarda agzalanlar bilen bir hatarda dolanma usulyny ulansalar hem zyýan bolmaz. Munuň üçin dürli serişdeleri ulansaň bolýar – tene çalynýan süýtjagaz, bal bilen garylan üwelen kofe, gök toýun we ş.m. Serişdeleriň haýsy hem bolsa birini garnyňa we biliňe çalyp, şol töweregi iýmit kleýonkasy bilen berk dolamaly, üstünden bolsa, ýyly ýaglyk ýa-da şarf dolap, 40 minudyň dowamynda saklamaly. Dolagy göterip ýörkäňiz dürli gyzdyryjy hereket edip bilersiňiz: maşklar, tans, öýi tertibe salmak ýa-da ýorgana dolanyp ýatmak. Wagt geçenden soň, ýuwunmaly. Bu usuly 3-5 gün yzly-yzyna ýerine ýetirip bilersiňiz, şondan soň hökman arasyna 5 gün salyp dynç almaly.
Umuman tenimizde peýda bolýan artykmaçlyk, bize artykmaç alada, artykmaç işdir. Şonuň üçin iýmite başlaňyzda, dynç alaňyzda öte geçmän, wagtynda çeninde saklanmagy özüňize endik ediniň!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň futbol boýunça ýygyndy topary GDA Merkezi Aziýa döwletleriniň arasynda üçünji ornuny saklap galdy. Bu barada şu gün FIFA-nyň Sýurihdäki (Şweýsariýa) ştab-kwartirasynda täzelenen reýting-sahypasynda habar berilýär.
Oňa laýyklykda türkmen futbolçylary 172 ball bilen dünýäniň 209 toparynyň arasynda 149-njy orny eýeleýär. Şunlukda ýygyndy toparymyz Gyrgyz Respublikasynyň (160 ball bilen 155-nji orunda) we Täjigistanyň (155 ball bilen 158-nji orunda) ýygyndylardan öňde ýerleşýär. Özbegistanyň (453 ball) we Gazagystanyň (184 ball) ýygyndylary degişlilikde 76-njy we 145-nji ýerleri eýeleýär.
Türkmen futbolçylary Aziýa yklymynda hem öňki orunda — 46 toparyň 23-nji ýerde galdylar. Türkmen futbolçylarynyň şu günki garşydaşy bolan Omanyň ýygyndysy bir basgançak aşak düşdi, indi bu topar 329 ball bilen dünýä reýtinginde 100-nji orny eýeleýär.
Aziýanyň iň gowy topary Eýranyň ýygyndysy 716 ball bilen 40-njy orunda ýerleşdi. Reýtingde dünýäniň wise-çempiony we Amerikanyň Kubogynyň kümüş medalynyň eýesi argentinalylar öňde barýar (1442 ball). Ikinji orun belgiýalylara (1269 ball) üçünji orunda bolsa dünýä çempionlary nemes futbolçylaryna (1248 ball) degişli bolup durýar.


text:
Türkiýe THÝ-niň Afynydaky ofisine guralan hüjümi ýazgardy
Daşary işler ministrliginden berilen beýannamada: “THÝ-niň Afynyda ýerleşýän ofisine şu gün irden guralan we maddy ýitginiň çekilmegine sebäp bolan hüjümi ýazgarys” diýilýär
Daşary işler ministrliginden berilen beýannamada: “THÝ-niň Afynyda ýerleşýän ofisine şu gün irden guralan we maddy ýitginiň çekilmegine sebäp bolan hüjümi ýazgarys” diýilýär
Gresiýanyň içeri işler edarasynyň hüjümiň jogapkärçiligini Rubikon atly anarhist guramanyň boýun alandygy barada aýdylýan beýannamasynda, guramanyň 2016-njy ýylyň 26-njy iýulynda Türkiýäniň Gresiýadaky ilçihanasyna, 2017-nji ýylyň 5-nji fewralşynda bolsa Gümüljinedäki Başkonsullygyna hüjümler gurandygy ýatladylýar.
Beýannamada: “Gresiýadaky türk wekilhanalaryna guralan bu aksiýalaryň jenaýatçylarynyň gysga wagtda ele salynyp, jenaýat jogapkärçiligine çekilmegine garaşýarys” diýilýär.
THÝ-niň Afynydaky ofisine girmäge synanşan topar gapyny döwdi, emma içeri girip bilmedi.
Hüjümiň iş sagadyndan ozal guralandygy sebäpli ofisde hiç kimiň bolmandygy, diňe maddy ýitginiň çekilendigi habar berilipdi.


text:
“MagLew” iýmitleriň hilini barlar
Magnit lewitasiýasy (lewitasiýa howada ýeriňi üýgetmän durmagy aňladýar) sözüni eşidenimizde, ilki bilen ýokary tizliki magnit ýassykly otlular ýada düşýär.
Ýöne bilermenler “MagLew” (magnit lewitasiýasy) tehnologiýasyny ulanmak arkaly suwuň hem-de süýt ýaly suwuk iýmitleriň hilini bilmegiň arzan usulyny oýlap tapdylar. Bu barada http://www.gizmag.com saýtynda habar berilýär.
Iýmit pudagynda, farmasewtikada hem-de saglygy goraýyş pudagynda suwuklygyň dykyzlygyny bilmek hili bilmegiň ilkinji ädimi hasaplanýar. Sebäbi, islendik maddanyň dykyzlygy bilinse, onuň himiki düzümi barada maglumat edinmek bolýar. Mysal üçin, dykyzlygy bilmek arkaly suwuklygyň içindäki şekeriň mukdaryny, içgidäki alkogolyň mukdaryny ýa-da suwuň içindäki duzuň mukdaryny bilmek bolýar. Garward uniwersitetiniň doktory Jorj Waýtsaýd hem-de onuň işdeşleri “MagLew” tehnologiýasy esasynda işleýän dykyzlygy belli etmegiň täze usulyny oýlap tapdylar. Waýtsaýdyň aýtmagyna görä, özleriniň oýlap tapan tehnologiýalary areometr ýaly öňki tehnologiýalardan ulanmak taýdan has aňsat hem az çykdajylydyr.
Täze tehnologiýa arkaly işleýän enjam, aslynda, örän sadadyr. Kiçeňräk kub şeklindäki bu enjam gapdan hem-de onuň içine goýlan (dykyzlygy bilinmek islenýän) maddadan ybaratdyr. Bu kubik iki magnit polýusyň arasyna ýerleşdirilýär we magnit materialdan ýasalan görkeziji maddanyň dykyzlygy barada maglumat berýär.
Geçirlen synaglarda täze tehnologiýanyň suwuň içindäki duzuň, süýtdäki ýa-da ösümlik ýagyndaky ýagyň göterimini ýokary takyklykda ölçemegi başarandygy habar berilýär.
Zaman


text:
Dünýäde parahatçylygyň, asudalygyň, agzybirligiň ýurdy hökmünde giňden tanalýan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan bu gün syýasy, ykdysady we medeni ösüşleri başdan geçirýär. Ýurdumyzyň saglyk ulgamyna berilýän üns döwlet derejesindäki alada öwrüldi. Berkarar döwletimizde saglygy goraýşy düýpli özgertmek, ynsan ömrüniň dowamlylygyny artdyrmak, täze, sagdyn durmuş endiklerini ornaşdyrmak maksady bilen, paýtagtymyz Aşgabat şäherinde, welaýatlarda, häzirki zaman saglygy goraýyş merkezleri gurulýar. Bu işleriň ählisi, halkymyzyň sagdyn, asuda, bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirilendir.
Türkmen gadymdan bäri sagdynlygyň gadyryny bilýän, sagdyn durmuşa sarpa goýýan halkdyr. Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly: «Diňe ruhy we beden taýdan sagdyn millet kuwwatly, gülläp ösýän döwleti gurmak ýolundaky ägirt uly işleri üstünlikli berjaý etmäge ukyplydyr». Döwletiň baş baýlygy bolan halkymyzyň saglygy, nesillerimiziň bagtyýar, asuda ýaşaýşy hakda aladalar döwlet Baştutanymyzyň «Döwlet adam üçindir» diýen baş ýörelgesiniň esasyny düzýär.
2015-nji ýylyň 16-njy iýulynda täze «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmegi halkymyzyň durmuşynda çäksiz guwandyryjy waka boldy. Hormatly Prezidentimiziň ýörite Karary bilen, 2016-njy ýylda Halkara Kardiologiýa Merkeziniň durky üýtgedilip, Halkara newrologiýa merkezi, Morfologiýa merkezi, Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezi, Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Aýratyn howply ýokanç keselleriň öňüni alyş ýaly merkezleriň täze binalary gurlup ulanylmaga berildi. Bu saglygy goraýyş edaralarynyň giňeldilmegi we kämilleşdirilmegi netijesinde, olarda edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň hili has-da ýokarlandy.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň alyp barýan işlerine hem uly ähmiýet berýär. Olaryň jemgyýetimizde bitirýän wajyp hyzmatlaryny nazara alyp, oňaýly şertlerde zähmet çekmekleri üçin ähli amatly bilen üpjün edýär.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň guramalary hem özleri üçin döredilýän şertlerden peýdalanyp, ýurdumyzda bellenilýän milli baýramçylyklar mynasybetli medeni-köpçülik we sport çärelerini yzygiderli guraýarlar. Olaryň hatarynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşi bilen Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň bilelikde guramagynda, Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllyk baýramy mynasybetli geçirilen çäreleri, sport ýaryşlaryny we «Iň göreldeli lukman», «Şepagat uýasy» atly bäsleşikleri mysal getirmek bolar.
Saglygy goraýyş işgärleriniň kärdeşler arkalaşygy döwletimizde hereket edýän kanunlaryň ähli saglygy goraýyş edaralarynda, kärhanalarynda we guramalarynda gyşarnyksyz berjaý edilişine, raýatlaryň hukuk medeniýetni ýokarlandyrmak boýunça düşündiriş, wagyz-nesihat işlerini geçirmäge öz goşandyny goşýar. Pudagyň kärdeşler arkalaşygynyň ilkinji guramalarynyň agzalarynyň we olaryň çagalarynyň medeniýetli dynç almagy hem-de saglyklaryny berkitmegi üçin ýurdumyzyň şypahanalaryna, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň Gökderedäki we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky ulular hem-de çagalar üçin niýetlenen sagaldyş merkezlerine ýeňillikli ýollamanamalar bilen üpjün edýär.
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň hukuk goraýjylyk hereketiniň ugurlarynyň biri hem hukuk biliminiň köpçülige ýaýradylmagy we kärdeşler arkalaşygynyň ýolbaşçylarynyň hem-de hünärmenleriň işjeňleriniň okadylmagy bolup durýar. Şonuň üçin hem kärdeşler arkalaşygynyň ilkinji guramalarynyň başlyklaryny we saglygy goraýyş edaralarynyň hünärmenlerini kärdeşler arkalaşyklarynyň okuw-maslahatlarynda hukuk meseleleri boýunça okatmak işi alnyp barylýar. Saglygy goraýyş işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşi Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezinde hereket edýän kärdeşler arkalaşygynyň hünärmenleri we işjeňleri üçin hünär kämilleşdiriş okuwyny guramagy meýilleşdirýär. Şol okuwda kärdeşler arkalaşyklarynyň maliýe, hukuk, zähmet howpsuzlygy, guramaçylyk we beýleki işleri öz içine alýan okuw maslahatyny geçirmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen, täze 2017-nji ýylyň Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edilmegi hem halkymyz üçin buýsandyryjy wakalaryň biri boldy. Şu ýylda ýurdumyzyň şan-şöhratyny belende göterjek beýik işler amala aşyrylar. Paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Bu möhüm sport wakasyna ýurdumyzda görülýän taýýarlyk işleri türkmenistanly türgenleriniň ajaýyp üstünlikler bilen halkymyzy begendirjekdigine bolan ynamyňy artdyrýar.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda ählitaraplaýyn üstünlikler gazanylýar. Mähriban halkymyzyň abadançylygynyň, gözel ýurdumyzyň gülläp ösüşleriniň dowamaty dowam bolsun!
Mamajan GARLYÝEWA,
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş işgärleriniň
kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşiniň başlygy.
10.01.2017 ýyl.


text:
Kol
Köl — gidrosferaniň komponenty, bolmak öz elbetde ony sugarmak, dolduran köllük jamniň çenleryna( köllük gundag) suw bilen we yok bolmak gös-göni goşmaniň deňizden( köp bilen) .Köl predmet bolarlar bilimniň derňemey limnologiýaniň. Ýaňy ýer şary -a hasaplaiar 5 millionlarça. köller. görüşniň nokatdan planetologiýaniň, köl bolar öz bar bolmak birgornude wagt-da we boşlukda obýekt, dolduran madda bilen, bolmak suwuk fazasyyna, mukdarlar näçeniň meşgullanmak araly hal deňiz bilen we howa bilen. görüşniň nokatdan geografiýaniň, köl bolar öz ýapyk çuňlaşdyrma gury ýerniň, näçe akar we suw yygnaldy. Kol bolma Dünýä köpniň bölümy. Islemek himiki düzüm озёр остаётся dowamly wagt hemişeki, tapawutyna derýadan doldurmak onuň madda ähmiýetli tazeden işlemek, bolar onda akymynyň bolma köplük etmek faktor bilen, anyklap onuň düzgüni. Kol ýapyň regulirlearlar derýalariň, tutmak öz çöketliklaryna daşgyn suwy we ysy gelmek olaryň başga tapgyrlaryna. Suwlar – kole dökerlere himiki reaksiýaniň. Bir wagtyndan geçerler düýp çökündilerine suwlar, başgalar — tersine. hatar – da kol, baş obraz bilen yok bollariň ýapniň, baglanyşyk –da suwyň bug bilen konsentrasiýa yokary galyar düýp mazmunlary. Netije bilen bolarlar teýli üýtgemeniň minerallaşmaniň we duz düzümniň kol. ähmiýetli yyly suwly massaniň hereketsizliky 4 kole şert yeňileşdiryar syrlaşyp durlariň raýonlariň, kiçeltmek ýylda bolar we meteorologikleriň möwsümlik üýtgäp durmaklyklari. Görnüş, mukdar we relýef köllük çöketliklariň düýplari wajyp toplananynda çalyşarlar düýp çökündilerlariň. Tazelden kol doretmek relýefniň görnüşi, düzlüklar ýa -da aýdyňlar. Kol we, üýtgeşik, howanyn ýygy , ýakyndaky bir böleklariň gödek batga öwürmeleri guratarsiň. dyngysyz toplananniň netijeyna organikileriň we mineral birazlariň koller –de dörerler düýp çökündileriniň güýçli köplüklari. Bular çökündilerniň gornuşuň soňraky ösmeda we durgunlykyna olarlariň özgerişda guratyň. Anyk şertlerinde daglyk jynsyna olarlar üýtgeyärlar organiki döreýişniň.


text:
Göwrelilik döwründe ösýän çaga üçin iň gowy şertleri döretmek maksady bilen enäniň bedeni hemme güýçlerini jemleýär. Elbetde, göwrelilik aýalyň bedeni üçin stress ýagdaýy bolup durýar. Adaty ýagdaýda bilinmän geçen ýarawsyzlyklar bu döwürde ýüze çykyp başlaýar. Bu ýagdaý bu döwürde gan basyşyň peselmegine hem degişlidir.
Gan basyşyň peselme ýagdaýy diýip, arteriýa gan damaryndaky gan basyşynyň 100/60 mm. simap sütüninden pes bolan halatlaryna aýdylýar.
Köplenç, göwrelilik döwründe (ortaça 12% ýagdaýlarda) aýalyň arterial gan basyşy biraz peselýär. Emma hemişe pesräk gan basyşyň görkezijisi bilen gezýän aýalyň göwrelilik döwründe gan basyşy has hem peselip, onuň umumy ýagdaýyna we göwreliligiň geçişine ýaramaz täsirini ýetirip biler.
Göwrelilikden öň dörän gan basyşyň peselme ýagdaýyny (ilkilenç) we şol döwürde dürli sebäpleriň täsiri bilen dörän (ikilenç) gan basyşyň peselmegini tapawutlandyryp bolýandyr.
Sebäpleri
Gan basyşyň peselmegi galkan şekilli we böwreküsti mäziň işiniň ýetmezçiliginiň, merkezi we periferiýa nerw ulgamynyň işiniň bozulmalarynyň, ýokanç keselleriň alamaty höküminde ýüze çykyp hem biler ýa-da özbaşdak kesel höküminde hem döräp biler.
Emma göwreli aýallarda gan basyşynyň peselmeginiň özbaşdak ýüze çykmagynyň sebäpleri doly anyklanmadyk. Esasan hem, onuň sebäbi göwrelilik döwründe aýalyň bedeninde çaganyň ýoldaşynyň gan aýlanşygynyň emele gelendigi bilen düşündirilýär. Çaganyň ýoldaşy gipofiz mäziniň işini peseldýän gormony bölüp çykarýar, netijede, gipofizde gan basyşy ýokarlandyrýan gormonlaryň emele gelmegi peselip, gan damaryndaky basyş hem peselýär.
Ýüze çykyş alamatlary
Pes gan basyşyň alamatlary köpdürliligi bilen tapawutlanýar. Gan basyşynyň pes bolmagy zerarly beýnide kislorod ýetmezçiligi döreýär, netijede gözüň öňüniň garaňkyramagy, emosional durnuksyzlyk, ukynyň bozulmagy, ondan başga-da, der basma, ysgynsyzlyk, parhsyzlyk, çalt ýadamaklyk, işe ýarawlylygyň peselmegi, howa ýetmezçilik duýgusy, agşamara injikleriň çişmegi, agzyň içiniň ajamagy, işdäniň peselmegi, gägirme, sarynyň gaýnamagy, garnyň ýellenmesi, içiň gatamagy, köplenç kellagyry we ýürek agyry ýaly alamatlar bimaza edip bilýär.
Köplenç pes gan basyşly ýagdaý aýalyň göwresindäki çaga kän bir täsir etmän, onuň özüniň ýagdaýyny kynlaşdyryp bilýär. Mysal üçin, göwreli aýal uzak wagtlap aýak üstünde duran bolsa, dymyk otagda oturan bolsa, gyzgyn suwa düşýän bolsa, açlyk duýsa ysgynsyzlyk, başaýlanma, kellagyry, hatda huşuň ýitirilmegi ýaly alamatlaryň döremegi mümkindir. Ondan başga-da köp halatlarda göwreli aýalyň keýpiniň üýtgäp durmaklygy, keýplilik we gurşap alýaň äleme bolan söýgi ýa-da gorky we özüniň gereksizligi duýgusy, gowşaklyk – gan basyşyň pesligi bilen bagly bolup durýar.
Käwägtlar gan basyşyň peselme keseli diňe ýeke kellagyrylar bilen geçip bilýär. Bu kellagyry akyl ýa-da fiziki işden, ukydan soň ýüze çykýar. Ol kütek, çekilýän, ýaryp barýan, damar urup agyrýan häsiýetli bolup, maňlaý we çekge ýa-da maňlaý-depe töwereklerde ýüze çykyp biler. Ilkilenç döreýän gan basyşyň peselme keseli wagtal-wagtal baş aýlanma, ýiti yşa, güýçli sese, galmagala ýokary duýgurlylyk, enterekleme, çaşmaklyk bilen häsiýetlenip bilýär.
Nerw ulgamy durnuksyz aýallaryň käbirinde dikelmeden soň gan basyşyň peselmegi ýüze çykýar: ýatan ýerinden birden dikelende gan aşak, ýagny göwrä inýär, beýnisinde gan üpjünçiligi azalyp, başy aýlanýar, gözüniň öňi ümezleýär. Şol wagt nasag huşuny ýitirip hem bilýär.
Göwrelilik döwründe pes gan basyşyň gaýraüzülmeleri höküminde:
► irki gestozy (80% ýagdaýlarda duş gelýär);
► düwünçegiň düşme howpuny (55%);
► giçki gestozlary (20%);
► wagtyndan öň bolýan dogrumlary (20%) belläp bolar.
Göwrelileriň gan basyşynyň peselmeginiň esasy gaýraüzülmesiniň biri – göwreliligiň özbaşdak aýrylmagydyr. Ondan başga-da, ýatgy-ýoldaş-çaga gan aýlanyş ulgamynda döreýän bozulmalar sebäpli göwredäki çaga ösüş üçin gerekli maddalar bilen ýeterlikli mukdarda üpjün edilmeýär we düwünçegiň ösüşden yza galmagynyň alamatlary ýüze çykýp bilýär.
Bejergi
Gan basyşynyň pesliginden ejir çekýän göwreli aýallar diňe ginekolog lukmanyň kadaly gözegçiligine mätäç bolman, olar maşgala lukmanynyň, newropatolog lukmanyň hem maslahatyny we bejergisini almalydyrlar.
Gan basyşyň peselmeginiň öňüni almakda we bejermekde bejeriş maşklary netijeliligi bilen bellidirler. Esasan hem ertirki maşk etmeler peýdalydyr. Suw bilen bejergi: duş, ýyly we salkyn suwlarda gezekleşdirip suwa düşme, owkalama peýdaly bolup biler.
Göwreli bir gije-gündizde 10-12 sagat ýatmalydyr. Ukysyzlyk ýüze çykanda ösümliklerden ýasalan serişdeleri (biopassit, persen, wamelan, alora, nowopassit), suprastin ýaly dermanlary ulanmak maslahat berilýär.
Iýmitlenme peýdaly we dürli bolup, beloga (et, balyk, dorog, ýumurtga) baý bolmalydyr.
Gan basyşyň peselme ýagdaýynda düwünçek üçin howpsuz bolan umumy tijendiriji serişdeleri ulanmak hem peýdaly bolup, olar umumy ýagdaýy gowulandyrýar, işe bolan ukyplylygy ýokarlandyrýar, ukyny kadalaşdyrýar. Bu maksat üçin pantokrini 2-4 gerdejikden ýa-da 30-40 damjadan günde 2-3 gezek kabul edip bolar. Araliýa, eleutorokokkyň erginini 30-40 damjadan günde 2-3 gezek, hytaý limonnigiň ergini 20-30 damjadan ýa-da 1 gerdejikden (0,5gr.) günde 2 gezek kabul etmek maslahat berilýär. Ženşeniň 10%-li spirt erginini 15-25 damjadan ýa-da 1-2 (0,15-0,3 gr.) gerdejikden günde 3 gezek kabul etmelidir. Dogrumdan soň süýdiň inmegini köpeldýän apilak serişdesi pes gan basyşy ýokarlandyrmakda hem peýdaly bolup, günde 1 gerdejikden (0,001gr.) 3 gezek diliň aşagyna goýlup kabul edilýär. Bu serişdeler bilen bejergi alamatlaryň dörän wagty ýa-da öňüni alyş bejergisi höküminde göwrelilik döwründe 2-3 tapgyr gaýtalanyp bilner. Izadrin, Riboksin, Panangin, Kokarboksilaza ýaly serişdeler görkezme boýunça lukmanyň bellemesinden soň kabul edilýändir.
Gan basyşyň pesliginden kösenýän göwrelileri fizioemleri bilen hem bejerýärler: umumy ultramelewşe şöhlelenme, boýun töweregine mezatonyň 1%-li ergini, kalsiý ýa-da nowokain bilen elektroforez geçirme, kofeinli burun elektroforezi.
Kislorodyň peýdaly täsirlerini göz öňüne tutup, ýokary basyş bilen berilýän kislorod bilen dem alma bejergisini geçirmek hem peýdaly hasaplanýar.
Gün tertibini dogry gurnap we lukmanlaryň hemme maslahatlarynyň dogry ýerine ýetirilşini gazanyp, gan basyşynyň pes halatlarynda hem göwreliligiň gaýraüzülmesiz geçmegini üpjün edip bolýandyr.
Teswirlemeler
Göwreli aýalyň garnynyň ölçegi çaganyň ösüş aýratynlyklaryna, tohum yzarlaýjylyk häsiýetine (ene-atanyň daýawlygy we ş.m.),ýan suwlarynyň mukdaryna, çaganyň ýerleşiş ýagdaýyna, garyn myşsalarynyň çeýeligine bagly bolup durýandyr. Ikinji çaganyň ýa-da üçünji çaganyň birinjiden kiçi bolýandygy barada ylmy taýdan subut edilen düşündiriş ýokdur. Çagaňyzyň öz göwrelilik möhletine görä ösüşiniň ýeterlikdigi baradaky maglumaty, gelniňize gözegçilik edýän ginekolog lukmany aýdyňlaşdyryp biler.
Ilkinji jynsy gatnaşyklaryň başlanyp, gyzlyk perdäniň ýyrtylmagy gyzyň daşky keşbiniň ýa-da bedeniniň üýtgemegine getirenok.Jynsy gatnaşyklaryň başlanmagy başga kynçylyklara we özgermelere getirip biler.Oňa seniň söýýän gyzyň nähili garaýar? Söýýän gyzyň bilen jynsy gatnaşyklary başlamazdan öň, size saýtymyzda ýerleşdirilen "Bu seniň çözgüdiň bolmaly!" diýen makala bilen tanyşmaklygy maslahat berýärin.
Bu sorag babatda doly maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri(kontrasepsiýa) barada näme bilmeli?" diýen makala bile tanyşmagyňyzy haslahat berýärin
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Çerimoýa (Annona cherimola)
Soňky wagtlarda Ýewropa örän täsin tropiki miweleri getirýärler. Men Çerimoýany hut özüm satyn alyp we iýip gördüm. Çerimoýa dükanlarda örän seýrek duş gelýän hem bolsa, geljekde özüniň datly tagamy bilen dükanlarda hemişelik ýerini alar.
Çerimoýa, And jülgelerinde, Kolumbiýadan Peruwa çenli, deňiz derejesinden 1500 m ýokarda ösýän (Annona cherimola) agajynyň miwesiniň has köp ulanylýan täjirçilik adydyr. Ol has pes ýerlerdäki temperatura-da çydaýar. Şonuň üçin ol beýleki ýyly sebitlerde, Ysraýylda, we günorta Ispaniýada-da duş gelýär. Çerimoýanyň 120-ä golaý görnüşi bar.
Çerimoýanyň ýylmanak bolmadyk ýaşyl-goňur gabygy bar. Daş ýüzi digir-digir bolup, gysanyňdan soňra barmaklaryň yzy galýan ýaly bolýar. Käbirleri ony gont bilen basyrylan üçege meňzedýär. Bişmedik gaty miwelerini, ýumşamagy üçin öý temperaturasynda goýup bilersiňiz. Içinde krem reňkli eti bolup, tagamy banan bilen ananasy ýatladýar we noýbanyň ululygynda 10–20 sany örän ajy tohumy bar. Eti köplenç çig görnüşinde iýilýär.
Çerimoýanyň tohumyny öýüň içinde ýa-da ýyly parnikde ekmek bolýar. Gögeriş wagty dürli-dürli bolup, köplenç 3 hepdede çykýar. Tohumlaryň gögerijiligi üçin ýylylyk ortaça 27 C° bolmalydyr. Tohumlaryndan ösüp çykan kiçi agaçlar gülgüne reňkli bolýar. Soňra olaryň reňki goýalyp, ýaşyl reňke öwrülýär. Ýapraklary 10–15 sm uzynlygynda, ýumurtga görnüşinde, tüýjümek we arka tarapy damar-damar bolýar. Gyşyna ýapraklarynyň bir bölegi dökülýär. Olara zyýan ýetende aýratyn bir ysy bolýar. Ýapraklarynyň dökülen ýerinde täze şahalar çykarýar. Annon maşgalasynyň ähli görnüşlerine kän ýagtylyk we gyşyna dogry ideg gerek. Bu mesele höwesjeň bagbanlaryň arasynda jedelli meseledir. Men annony bütin gyş 10–15C° temperaturaly jaýda saklaýaryn. Gyşyna öý temperaturasynda aýry-aýry ösümlikleri ekip annonyň öň gülleýändigini kesgitlemek bolýar.
Adatça annona 3–5 ýyldan gülleýär. Gülleýänçä ol sülleren görnüşde bolýar we ýapraklarynyň köpüsi düşýär. Onuň gülleri sarymtyk we ýapraklarynyň gaçan ýerinden çykýar ýa-da ýaş yapraklary bilen birlikde çykýar. Tozanlanýança 2 ösümlik gerek bolýar. Ony el bilen tozanlandyryp hem bolýar. Miweleriniň bişmegi üçin 5–7 aý gerek.
Depesiniň hemişe süllerip durmagyny alada etmäň. Yzygiderli bolmadyk guraklyk ösümlige zyýan bermez, ýöne siz ony gyşda-da suwarmalysyňyz. Eger siziňki şowuna bolsa, siz annonanyň beýleki täsin görnüşlerini-de alyp bilersiňiz:
Annona sqamosa – teňňeli annonanyň sosna gozalaryny ýatladýan “teňňeli” miweleri bolýar. Olar şeker almasy diýlip hem atlandyrylýar. Olar ýaşyl ýa-da sary-ýaşyl reňkde bolýar.
Annona reticulata – gana meňzeş reňki bilen torly annona, “eşek” ýa-da “öküz yüregi” diýlip hem atlandyrylýar. Onuň eti gaty we süýji bolýar.
Annona muricata – ýumşak tikenli annona. Ol guanabana diýlip hem atlandyrylýar, örän uly (1,5– 5 kg) we “örän tropiki” miweleri bar. Miweleri agajyň düýbünden çykýar we ýarym santimentre ýetýän düwür-düwür tikenli bolýar. Reňki ýaşyl bolup, ýapragyndan korossol çaýy taýýarlanýar.
««« Öňki makala: Adaty weşenka (Pleurotus ostreatus) ýetişdireliň Indiki makala: Hindi lotosy (Nelumbo nucifera) »»»
Çarşenbe 9.12.2009 22:00 | Print | Ekzotik ösümlikler
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
Habarlar 3 july 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Prezident Aşraf Ganiniň arasynda gepleşikler geçirildi
Iki goňşy ýurduň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Aşgabadyň Halkara howa menzilinde owgan Liderini ýurdumyzyň resmi adamlary garşyladylar. Owganystanyň Baştutanynyň hormatyna uçaryň ýanynda haly düşelen ýodanyň gyrasynda Hormat garawulynyň esgerleri hatara düzüldi. Asylly myhmansöýerlik däbine görä, Prezident Mohammad Aşraf Ganä duz-çörek hödür edildi we gül desseleri gowşuryldy.
Wakalaryň jümmüşinde
Owganystan ulag we energetika ulgamynda Türkmenistanyň durmuşa geçirjek başlangyçlaryna uly gyzyklanma bildirýär
Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmegine gönükdirilen oňyn başlangyçlarynyň möhümdigini belläp, Mohammad Aşraf Gani olaryň durmuşa geçirilmeginde Owganystanyň üstaşyr geçiriji ýurt hökmündäki ähmiýetini nygtady. Şunuň bilen baglyllykda, owgan Lideri türkmen tarapynyň başlangyjy bilen gurulýan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň ähmiýetini, onuň ulanylmaga berilmegi bilen sebitiň ýurtlarynyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşine oňyn täsiri belledi. Owganystanyň halky bu iri taslamanyň durmuşa geçirilmegine uly umyt bildirýär we onuň ulanmaga berilmeginiň şaýady boljakdygyna ynanýar diýip, owgan Lideri aýtdy.


text:
Gollanma maglumat merkezi
Gollanma maglumat merkezi Türkmen dilinde maglumatlary öz içine alýan saýtdyr. Saýtyň adresi: gollanma.com
Mazmuny
KategoriýalarEdit
Saýt-da (2016-njy ýylyň 21-nji maýyndaky ýagdaýa görä) Astronomiýa, Biologiýa, Edebiýat, Filosofiýa, Fizika, Geografiýa, Güýmenje, Himiýa, Matematika, Saglygy goraýyş, Syýasat, Taryh, Tehnologiýa, Türkmen dili, Türkmenistan we bu mowzuklardan daşardaky temalary öz içine alýan "Başgalar" bölüminde maglumatlar ýerleşdirilýär.
YgtybarlylygyEdit
Gollanma saýty özündäki maglumatlar üçin birnäçe maglumat çeşmesinden peýdalanýar. Saýtyň esasy maglumat çeşmesi 10 tomdan ybarat bolan "Türkmen sowet ensiklopediýasydyr". Saýt üpjün edýän maglumatlaryny jikme-jik barlaýar neşir etmezden ozal. Bu saýt Türkmenistan baradaky ýetirýän maglumatlary üçin “Türkmenistan: altyn asyr” Elektron gazetinden peýdalanýar. Aşgabatda ýerleşýän binalar we köçeler üçin maglumatlary Google mäps-den alyp terjime edýär.
Geografiýa barada berýän maglumatlary hem Türkmen sowet ensiklopediýasyndan alynyp Wikipedia sahypalary bilen täzelenýär.
Makalalaryndaky suratlary hem Wikipedia erkin ensiklopedia sahypasyndan alýar bu saýt.
Tehnologiýa bölümindäki makalalar saýt topary tarapyndan terjime edilýär.[1]
BeýlekilerEdit
Bulardanam başga saýtda okyjylar makalalara teswir ýazyp bilýär. Saýta okyjylar özleri makala ýazyp bilýär.[2] Sahypanyň kitaphanasy bar.[3] Saýtyň "Gyzykly maglumatlar" we entek synagdan geçirilýän "Bulary bilýärmidiňiz?" bölümi bar. Saýty zyýarat edýän myhmanlar saýt barada pikirlerini beýan etmegi üçin myhman depderçesi hem bar.[4] Saýtyň mobil görnüşi hem elýeterlidir.[5]


text:
Şu gün Türkmenistanda 1948-nji ýylda bolup geçen Aşgabat ýer titremesiniň şehitlerini ýatlama günüdir. Türkmen halkynyň taryhyndaky iň gynançly wakadan bäri 69 ýyl geçdi. Bu baradaky ýatlama türkmenistanlylaryň her biriniň ýüreginde häzire çenli hem agyr yzalygyna galýar. 1948-nji ýylyň oktýabr aýynyň 5-inden 6-syna geçilýän gijede 1 sagat 12 minutda güýçli ýer titremesi göz açyp--ýumasy salymda şäheri hem-de onuň töweregindäki obalary weýran edip, ýüz müňlerçe adamlaryň ömür tanapyny kesdi.
Bu elhenç waka adamlaryň ykbalyna atanak çekip, iň ýakynlaryny ýitiren aşgabatlylary dirilere hem-de şehitlere böldi. Şol agyr ýer titremäni başyndan geçirenleriň hemmesi wagtyň çekilen ýitginiň öwezini dolmaýandygyny bilýärler.
Aşgabat öz täze keşbinde ýurduň geljegi, türkmenleriň geljekki nesilleriniň bagtly ykbaly barada ajaýyp garaýyş döredýär. Owadan şäher tebigy betbagtçylykda şehit bolanlaryň hatyrasyna biziň ýüreklerimizde ýaşaýan şol ýakynlaryň ruhuna bagyşlanan mynasyp ýadygärlige öwrüldi.
Soňky ýyllarda Aşgabat tanalmaz derejede özgerip, dünýäniň iň owadan şäherleriniň birine öwrüldi. Döwrebap belent binalar peýda boldy, täze köçeler, şaýollar guruldy, ajaýyp seýilgähler döredildi, metjitleriň, köşkleriň gümmezleri belende çykdy. Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanda bolup geçýän iri özgertmeleri öz keşbinde aýdyň ýüze çykaryp, şäher ýaşaýar we gülläp ösýär. Onsoň, neneň taryhy taýdan örän gysga döwrüň içinde gözümiziň alnynda bolup geçen şeýle özgertmelere guwanmajak, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe täze durmuşa galkynan türkmen halkynyň döredijilik kuwwatyna begenmejek!
Hasratly wakanyň- Aşgabat ýer titremesiniň has öň bolup geçendigine garamazdan, şol pajygaly gije şehit bolan ildeşlerimiz baradaky hakyda türkmen halky üçin mukaddesdir we adamlaryň kalplarynda müdimilik ýaşar.
1948-nji ýylyň oktýabr aýynyň 5-inden 6-syna geçilýän gije şehit bolanlaryň hatyrasyna ýatlama çäreleri paýtagtymyzda bolşy ýaly, ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda-da geçirilip, hemme ýerde aýat-dogalar okaldy, sadakalar berildi. Ýadygärlik toplumlaryna gül desseleri goýuldy.
Goý, bu gün okalan aýat-dogalar Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolsun!
Goý, türkmen topragynda hemişe asudalyk we abadançylyk, agzybirlik we jebislik höküm sürsün!


text:
Türkmenler hem her bir beỳleki musulmanlar ỳaly günde bäş wagt namaz okaỳarlar. Kähalatlarda bäş wagt wajyp namazlardan başga-da “mustahap namazy” diỳlen ybadaty berjaỳ edỳärler. Türkmenler remezan aỳlarynda namazlaryny oñardygyça metjitlerde okaỳarlar.
Öñki döwürlerde türkmenleriñ metjidi öz ỳaşaỳyş şertlerine görä, garaöỳlerde ya-da beỳleki bir şertlerde döwrebap salynan jaỳlarda bolupdyr. Emma oturumlaşyp başlanlaryndan soñ Türkmensähranyñ esli ỳerlerinde uly metjitler bina edilipdir. Metjidiñ içine düşelỳän düşekleriñ üstüne ỳörite “sejjadaly” dokalan halydyr ỳa-da basylan keçe görnüşdäki “namazlyk” ỳazylỳar.
* Ähli ilat tarapyndan berjaỳ edilỳän “Aỳt namazy”. – Hojanepes etraby
Gurply türkmen maşgalalary mübärek remezan aỳyndan bir näçe gün öñ bir goỳun, geçi ỳa-da göle soỳup, goñşy-golamlar hem dogan-garyndaşlaryny myhmançylyga çagyryp hudaỳ ỳolyna “sadaka” edỳärler. Erkek kişiler çagyrylan ỳere baryp nahar edinỳärler. Ýöne aỳal maşgalalara bolsa, bişirilen nahardan öỳüne iberỳärler. Bu myhmançylyga “Alla ỳoly” hem diỳipdirler.
Umuman remezan aỳynyñ ähli gijelerinde türkmenleriñ arasynda şeỳle sadakaly myhmançylyklar bolup durỳar. Olar remezan aỳynyñ 27-si gijesini has hormatlaỳarlar. Oña “Gadyr gije” diỳip atlandyrỳarlar. Gadyr gije hakda gurhanda ỳörite rowaỳatlar bar. Oña arap dilinde “Leỳletilgadyr” diỳip degişli “aỳat” hem “süreler” inipdir. Şol gije ỳagşy myhmançylyk edilip uzakly gije oturşyk gurỳarlar. Adamlar gün tertibindäki ilkinji irki ertir namazlaryny okap, ertirlik edip, onsoñ ,ỳatỳarlar. [1]
Goyun bazar
Türkmensährada ỳylda iki sapar uly dini baỳramçylyk, ỳagny “Oraza” baỳramy bilen “gurban” baỳramy tutulỳar. Bu baỳramçylygy has dabaraly alyp barỳarlar. Oraza baỳramçylygyny “aỳde fetr”, gurban baỳramçylygyny “Aeỳde gurban” hem diỳip atlandyrỳarlar. Bu iki baỳramçylykda ähli oba-şäher ilaty Belli bir mekanda “jemgyỳet (jemagat) namazyny” ỳagny, “aỳt namaz” berjaỳ edỳärler. Şol baỳramçylyk günleri her kim özüne niỳetläp goỳan iñ täze egin-eşiklerini geỳiỳärler.
Gurban baỳramy Türkmensährada 3 gün tutulỳar. Gurban baỳramynyñ birinji güni öỳleden soñ mal öldürlỳär. Bu baỳramçylyklaryñ hersiniñ döreỳşi barada rowaỳatlar bar. Gurbanlyk çalnandan (soỳulandan) soñ her maşgala gapysynda sadaka berỳär ỳa-da bolmasa-da ỳedi goñşusyna gurbanlyk etinden iberyärler. Gurban baỳramynyñ sadakasyndan her bir türkmen musulman bendesi ỳedi gapydan sadaka datmagy özlerine sogap diỳip hasap edỳärler. [2]
* Gurbanlyk çalynyş sahnasy- Kümüşdepe ş.
Türkmenler her baỳramyñ ilkinji gününden iki gün öñünçä “kir güni” diỳip öỳlerini hem daş-töwereklerini arassalap başlaỳarlar. Baỳramdan bir gün öñünçä “kokun güni” belläp, bugdaỳ unundan ỳörite taỳỳarlanylỳan “çapaty” ỳa-da “kokun” bişirip, ỳedi goñşa paỳlaỳarlar. Baỳramçylyk güni bolsa, her öỳde supra ỳazylyp, dürli süỳji tagamlar bilen saçagy bezeỳärler. Ilki bilen ỳaşlar, ỳaşyulylary sylap, görme-görüşe baryp, baỳramyny gutlaỳarlar. Meỳdanlarda “çatma” gurup, hiññillik uçỳarlar. Ulyrak çatmalara “bäş şalman” ỳagny bäş sany uly hem uzyn şalman agaçdan dikilỳän çatma diỳlipdir. Olaryñ kiçirägine sallançak diỳilipdir. Ýene-de bir uzyn şalman agaçdan dikilỳän “aỳlama” diỳlen oỳun hem uçỳarlar.
* Duz dadyşma gatnaşygy
“Baỳramçylyk günlerinde oglanlar-gyzlar gatyşyp bilelikde oỳnaỳarlar. Gijelerine läle kakỳarlar. Türkmen folklỳoryndaky dürli oỳunlar ỳerine ỳetirilỳär”. [3]
Ýañy-ỳakynda Türkmensährada mugallymlar tarapyndan gurban baỳramçylygy türkmen halkynyñ arasynda ähmiỳetiniñ bardygyny aşakdaky görkezilen fakt mälim edilỳär.
Gülistan welaỳatynyñ “ähli sünnet” mugallymlarynyñ gurban baỳramynyñ resmi dynç gününi üç gün etmelidikleri hakda Gülistan welaỳatynyñ bilim edarasynyñ baş müdirine talap edilip ỳazylan hat “Sähra gazỳetinde çap edildi.
* Garabulakdaky taze salynan dini Erpanabat metjidi
“Täze aỳagalan Gülistan welaỳatynyñ işe girişip başlanyny gutlamak bilen, geografiki territoriỳany hem-de jemgyỳetçilik düzümini gözöñünde tutup, bu welaỳatyñ beỳleki gadymy goralmaly miras-medeniỳetlerini hem däpleri bilen bir hatarda terk etmeklik ruhy we maral taỳdan döredỳän käbir dini garaỳyşlardaky düỳpli ytygatlaryny kanunlaşdyrylmagy garaşylỳar.
Gurban baỳramy bilen oraza baỳramy ähli musulmanlaryñ arasynda, esasan hem bu welaỳatyñ jemgyỳetiniñ esasy sanyny döredỳän ähli sünnet doganlarynyñ iki uly yslamy baỳramçylygydyr. Türkmenleriñ arasynda bu baỳramçylyk uly hem dabaraly alynyp barylỳar. Şonuñ üçin ähli sünnet doganlaryñ medeniỳetinde uzak ỳyllaryñ dowamynda üç gün baỳramçylyk bolỳan baỳramlaryñ gadymy däp-dessurlaryny saklap, berjaỳ etmek üçin, näçe ỳyldan bäri üç günden bir güne getirilen bu baỳramçylygyñ resmi dynç gününi üç güne öwürmegiñizi talap edỳäris”. [4]
* Agaş toỳ güni toỳa çagyrylan ähli ilata wagz-doga çap edilip paỳlanylỳar. Hojanepes etraby
Türkmensähradaky türkmenlerde “ak aş (agaş)” diỳlen her kimiñ öz şahsy baỳramy bar. Haỳsy bir türkmen 63 ỳaşa baranda Muhammet Pygamberiñ ỳaşyna ỳeteni üçin goỳun çalyp, hudaỳ ỳoly berip, sadaka edỳärler. Olar pygamber ỳaşyna ỳetendiklerine guwanyp, özlerini bagtly hasap etỳärler.
* Sünnetlenen çaga (Maksatsalyh)
şeỳle hem türkmensähradaky türkmenler öz ölen-ỳitenlerini has sylap onuñ üçin “musybat” tutỳarlar. Olary ỳatdan çykarmaỳarlar. Sebäbi ol ỳerde dogan garyndaşlyk ỳedi arka çenli gandüşer garyndaş diỳip hasap edilỳär. Haçanda bir türkmen kişi wepat bolsa, ony dini-milli däpleri bilen ỳerleỳärler. Ýagny ỳuwỳarlar. Onsoñ köpenine dolap, salaja çykaryp, metjide eltip (ỳakynynda metjit bolmasa, bir ỳalaza arassa meỳdanda) oña jynaza çykỳarlar. Onsoñ öliniñ wesỳeti boỳunça 10-15 adam gölegçi bolup, onuñ ata-baba öwülỳäçiligine eltip meỳdi öz türkmen dini usuly boỳunça ỳer gazylyp başyny kybla bakdyryp, üstüne agaçdan “gapyrga” jaỳlap, toprak bilen ỳapỳarlar. “Gubur” ỳerden ỳokarda gümmez ỳaly kiçi depejik bolup galỳar. Soñ musabat düşeniñ öỳüne gelip gapysynda birnäçe salym “ses” edỳärler (aglaşỳarlar). Şeỳlelik bilen gapyda “Çadyr” (wagtlaỳynça salynỳan öỳ ỳa-da tent) dikeldilỳär. Iliñ belli karysyny getirip, musybata gelen-gidenleriň tarapynda doga we haỳrat okalỳar. Musybat düşene tesselli berilip “yzyy ỳarasyn” aỳdylỳar. Beỳleki oba-şäherlerdäki dogan-garyndaşlaryna habar iberỳärler. Şol günüñ ertesi dogan-garyndaşlary hersi öz gurbynyň çatyşyna görä, özleri bilen çaỳ, şeker, mata hem goỳun ỳaly maddy kömekleri bilen “Aỳada (musybat)” gelip gurhan hatm edip, doga mejlisini geçirỳärler. Şeỳle etmek bilen yzynda galanlara göwünlik hem teselli berỳärler.
* Magtymguly Pyragynyn gubury
“Türkmensähradaky gurply maşgalalarda, umuman, hemmesinde diỳen ỳaly wepat bolan kişiniñ üçüsi, ỳedisi, otuzy (aỳy), kyrky, altmyşy, togsany, ỳüzi, ỳüzỳigrimisi, ỳüzellisi, ỳüzsegseni, ikiỳüz ony, ikiỳüz kyrky, ikiỳüz etmişi we her ỳỳlda ỳylyny goỳun soỳup, hudaỳỳoly berỳärler. Wepat bolan şahsyñ mal-matasyny ỳedisinden soñ, oglan-uşak ỳa-da bolmasa-da dogan-garyndaşlarynyñ arasynda yslam dininiñ şerigaty boỳunça “terekä” salỳarlar. Ýagny mal-mülki bölünip mirasdüşerleriniñ arlaryna paỳlanỳar. Beỳleki mususlman milletlerde bolşy ỳaly, türkmenleriñ guburynyñ başynda hem wepat bolanyñ ady hem doglan we wepat bolan ỳyly we güni, aỳ ỳerligini daşa ỳazdyryp goỳulỳar. Guburyñ başynda goỳulỳan daşlar köplenç mermerden goç hem goçuñ şahy ỳaly görnüşde, kähalatlarda iki gerişli adam heỳkeli görnüşde ỳasalyp goỳulypdyr”. [5] .... DOWAMY
------------- Edebiýat we çykgytlar:


text:
Habarlar 3 ýanwar 2017
2017 Выборы Президента Туркменистана
Şu ýylky saýlawlar 2007 we 2012-nji ýyllaryň Prezident saýlawlaryndan düýpli tapawutlanýar
Saýlaw kodeksine laýyklykda dalaşgärlige hödürlemek hukugy syýasy partiýalara, şeýle hem raýatlaryň teklipçi toparyna degişlidir. Türkmenistanyň Demokratik partiýasy 1991-nji ýylda, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy 2012-nji ýylň awgust aýynda , Agrar partiýa 2014-nji ýylyň senrýabr aýynda döredildi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2016-njy ýylyň sentýabrynda geçirilen Ýaşulylar geňeşiniň mejlisinde şu partiýalaryň bäsleşiginiň ýurduň syýasy durmuşyna täze röwüş berjekdigini, giň bäsdeşligi üpjün etjekdigini hem-de jemgyýetiň we her bir raýatyň syýasy medeniýetini ýokarlandyrmaga ýardam etjekgini, halkyň we häkimiýetiň jebisligini berkitjekdigini, demokratik düzümleri jebisleşdirjekdigini ...
Medeniýet
Puşkin adyndaky drama teatrynda sahnalaşdyrylan «Kinniwanjanyň başdan geçirenleri» oýny ýaşajyk aşgabatlylra täze ýyl sowgady boldy
Oýny goýanlar Gans Hristian Anderseniň belli ertekisini birneme üýtgedip, oňa öwüt-ündew äheň beripdirler. Anderseniň ertekisinde Kinniwanja doňan Garlawaja ideg-yssywat edip, aýaga galdyrýar, olam öz gezeginde gyzjagaza Körsyçanyň ýerzemininden gaçmaga kömek edýär.
Ykdysadyýet
Türkmenistanda kösükli ekinler şaly, galla we gowaça ekilende ekin dolanşygynda giňden ulanylýar
Olary şeýle hem güýzlik ekinlerden öň mallara ot-iým hökmünde hem ekýärler. Bir gektar ýere 30 kg arpa tohumy sepilýän bolsa, nohudyň tohumy üç esse köp ekilýär. Olaryň palajy we samany ot-iýmlik garyndylaryň möhüm bölegidir, çünki olarda beloklar galla ekinlerimdäkiden has kändir, şeýle hem olarda şeker, karotin, B, PP, C witaminler toplumy bardyr. Şeýle kösükli ösümlikleriň galla ekinlerinden öň ekilmegi mallar üçin gymmatly iýmleri kör möçberde taýýarlamaga mümkinçilik berýär.
Sport
Türkmen hokkeýçileri gyşky Aziada taýýarlanýarlar
Häzirki ýygnanyşyklar türkmenistanlylar üçin indiki aýda Sapporo şäherinde (Ýaponiýa) geçiriljek VIII Aziýa gyşky oýunlaryna taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry boldy. Şol ýaryşlarda biziň hokkeýçilerimiz ilkinji gezek çykyş ederler.
2017 Выборы Президента Туркменистана
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär, Daşoguz welaýatynyň häkiminiň oba hojalyk boýunça orunbasary Meretdurdy Isgenderowiç Gurbanowyň maksatnamasy
Halkymyz taryh üçin örän gysga döwürde özüniň döredijilik mümkinçiliklerine daýanyp, syýasatda, ykdysadyýetde, ylymda we medeniýetde ägirt uly ähmiýetli üstünlikleri gazandy. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň geçen 25 ýylynyň içinde Türkmenistan beýleki döwletler bilen netijeli gatnaşyklaryny berkidip, dünýä jemgyýetçiliginiň işjeň agzasyna öwrüldi.
Teswirlemeler
4. Nebitgaz toplumy
Ýurdumyzyň giň möçberli özgertmeler ýolunda gazanan üstünlikleri döwlet Baştutanymyzyň çuňňur oýlanyşykly täzeçil syýasatynyň aýdyň subutnamasydyr. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen jemgyýetiniň we döwletiň durmuşynyň ähli ugurlaryny düýpli özgertmeler gurşap aldy. Bu babatda 2016-njy ýylda hem guwandyryjy netijeler gazanyldy — türkmen ykdysadyýetiniň durnukly ösüşiniň depginleri saklanyp galdy, önümleriň ähli görnüşleriniň daşary ýurtlara iberilýän möçberleri yzygiderli artdy, öňdebaryjy innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, täze döwrebap önümçilik kuwwatlyklaryny döretmek boýunça işler üstünlikli dowam etdirildi. Şu synymyzyň çäklerinde ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumy bilen ...