text:
Çarşenbe güni, 29-njy awgustda Ukrainanyň Ýokary sudy wezipe ygtyýarlyklarynyň çäginden çykmakda aýyplanyp 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Ýuliýa Timoşenkonyň şykaýatyna garar, diýlip maglumat berilýär.
Wiktor Ýanukowiçiň hökümeti Timoşenkonyň Orsýetden gazy satyn almak barada gol çeken ylalaşygynyň Ukrainanyň milli bähbitlerine çapraz gelýändigini aýdýar.
Ýuliýa Timoşenkonyň aklawçylary bolsa, Orsýet gaz söwdasy baradaky ylalaşyga gol çekmekligiň syýasy hereket bolup, onuň jenaýata ýatmaýandygyny subut etmäge synanyşýarlar.
2010-njy ýylda Ýanukowiç bilen bir hatarda prezidentlik saýlawlaryna gatnaşan Timoşenko bolsa Wiktor Ýanikowiçiň aryny almak üçin özüni yzarlaýandygyny aýdýar.
51 ýaşly Ýuliýa Timoşenko maý aýyndan bäri keselhanada bejergi alýandygy sebäpli sud diňlenişigine gatnaşman gelýär.
Ýuliýa Timoşenko garşy ýene bir sud prosesi, ýagny salgyt galplyklary boýunça sud diňilenşigi 11-nji sentaýbrda geçirilip başlanmaly.
Ol 1990-njy ýyllarda hususy energiýa kärhanasyna ýolbaşçylyk eden döwri, salgytdan millionlarça dollary saklap galmakda aýyplanýar.


c: text/html

text:
Orsýetiň Harby prokuraturasynyň başlygy şu ýyl esgerleriň öz komandirleri tarapyndan urlup-ýenjilmesiniň üzül-kesil artandygyny aýtdy.
Rus goşunynda gulluga alynýan esgerlere gaty ýowuz daralýar. Ol ýerde zorlukly, käte ölüm bilen gutarýan urup-ýençmeler adaty zat.
Harby prokuraturanyň başlygy Sergeý Fridinskiý penşenbe güni zorluk medeniýetiniň has möwjeýändigini görkezýän sanlary aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, ýylyň birinji ýarymynda öz golastylaryny urup-ýenjen 75 leýtenantyň we 170-den gowrak seržantyň garşysyna jenaýat işi gozgalypdyr.
Harby prokuror, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, urup-ýençmeleriň 15 prosent köpelendigini aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gyrgyzystanyň saýlawlar boýunça ýokary derejeli resmisi ýurduň günortasynda ýerleşýän Kara-Suu şäherinde şenbe güni geçirilen saýlawlaryň netijeleriniň iki syýasy partiýanyň arasynda bolan çaknyşyklara garamazdan, ret edilmejegini aýtdy.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Gülnara Jorabaýewanyň duşenbe güni aýtmagyna görä, azyndan iki adamyň ýaralanmagyna getiren şol waka saýlawlaryň geçýän ýerinde bolmansoň, oňa saýlawlara täsir ýetiren bir waka hökmünde garalmaýandygyny habar berdi.
Gyrgyzystanyň “Ösüş” partiýasynyň agzasy häkimiýet başyndaky “Sosal-demokratik” partiýanyň agzasyny saýlaw býulletenlerini galplaşdyrmakda aýyplady.
Şaýatlar “Ösüş” atly partiýanyň agzasynyň “Sosal-demokratik” partiýanyň bir agzasyna hüjüm edendigini, “Sosal-demokratik” partiýanyň agzasynyň bolsa “Ösüş” partiýasynyň agzasyna ok atandygyny aýdýarlar. Sosal-demokratik” partiýasy özüne degişli diýilýän adamyň “Bir-bol” partiýasynyň agzasydygyny aýtdy.


text:
Duşenbe güni Nobel baýragy baradaky Halkara Komiteti adam organizminiň immun sistemasy boýunça eden açyşlary üçin üç alyma medisina boýunça Nobel baýragyny bermekligi karar etdi.
Bu baýraga mynasyp bolanlar amerikaly Brýus Butler, Lýuksemburgda doglan amerikan alymy Jýules Hoffman hem-de kanadaly alym Ralf Steýnman dagylar.
Nobel Komiteti 1 million 460 müň dollarlyk pul baýragynyň deň ýarsyny Amerikada iş alyp baran Brýus Butler bilen Jýules Hoffmana, beýleki ýarsyny bolsa kanadaly alym Ralf Steýnmane bermekligi karar etdi.
Emma bu kararyň yzy bilen, kanadaly alym 68 ýaşly Ralf Steýnmanyň ýakynda, 30-njy sentýabrda rak keselinden aradan çykandygy belli boldy.
Nobel Komiteti bu waka boýunça geçiren goşmaça maslahatyndan soň, barybir, bu pul baýragyny Ralf Steýnmanyň maşgalasyna gowşurmaly diýen netijä geldi.


text:
Aşgabada barmazdan öň Afrika we Eýrana hem baryp gaýdan Çawes, energiýa ylalaşyklaryny ýola goýmagyň we Wenesueladaky häkimiýeti üçin halkara goldawy artdyrmagyň ugruna çykdy.
Çawes Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we türkmen hökümetiniň ýokary derejeli agzalary bilen boljak duşuşyklarynyň dowamynda energiýa meseleleri boýunça gepleşikler geçirer. Geçiriljek şol gepleşikleriň gün tertibinde potensial global gaz halkasynyň döredilmegi hem bolar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 5-nji sentýabrda döwlet telewideniýesinde eden çykyşynda, Çawesiň saparynyň “uzak möhletli hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmek üçin oňat esas bolup durýandygyny” belledi.
Türkmen prezidenti hyzmatdaşlygyň haýsy ugry boýunça gürrüň ediljekdigi barada aýtmady, emma Çawes Russiýa, Eýran we Kataryň arasynda maslahat edilýän global gaz halkasy boýunça ideanyň tarapdary bolup durýar.
Merkezi Aziýanyň öňde baryjy gaz önümçiligine eýe bolan Türkmenistan, OPEC guramasynyň tebigy gaz boýunça nusgasy boljak guramanyň gowy agzasy bolup biler diýlip hasaplanylýar.
Emma Çawesiň Aşgabady uly wadalar bermäge yryp biljegi ikuçly.
Türkmen gazynyň günbatara tarap akdyrylmagy boýunça alada edýän Ýewropa Bileleşigi we oňa goldaw berýän hem-de Owganystana barýan NATO-nyň ýük uçarlary boýunça Aşgabat bilen dowamly hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagyny isleýän Amerikanyň Birleşen Ştatlary Türkmenistan bilen yzgiderli gepleşikleri geçirýär.Eýrana sapar
Çawes iki günläp Eýranda bolanyndan soň Türkmenistana sapar edýär. Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad 5-nji sentýabrda Çawes bilen duşuşanyndan soň öz ýurdunyň we Wenesuelanyň “duşmanlarynyň birdigini” we bu ýagdaýyň gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň ähmiýetini artdyrýandygyny belledi.
Ahmedinejad Eýranyň we Wenesuelanyň esasy missiýasynyň “ezilen we rewolýusiýa meýilli döwletlere goldaw bermekdigini hem-de imperialistlere garşy göreşi güýçlendirmekdigini” aýtdy.
ABŞ-nyň ýiti tankytçylary bolan Çawes we Ahmedinejad tebigy taýdan ýaranlar.
Çawes has gönümel çykyş edip, bir duşmanyň “ABŞ imperiýasy we onuň ýaranjaňlarydygyny” aýtdy. Şeýle hem Çawes, Eýranyň ýadro programmasyny goldap çykyş etdi we gowy niýetli maksatlar üçin ulanyljak ýadro energiýasyna eýe bolmak boýunça Tähranyň yza ädim ätmejekdigini öňe sürdi.
Uglewodorod serişdelerine eýe bolan ýurtlaryň prezidentleri we ABŞ-nyň ýiti tankytçylary bolan Çawes we Ahmedinejad tebigy taýdan ýaranlar bolup durýar. Eýranyň döwlet mediasynyň habar bermegine görä, bu sapar Çawesiň Eýrana 7-nji ýa-da 8-nji gezek gelişidir.
Çawes mundan öň Liwiýa, Aljire we Siriýa sapara baryp, ABŞ-nyň harby bazasynyň açylmagyna rugsat bermek baradaky Wenesuelanyň goňşusy bolan Kolumbiýanyň planlaryna garşy ýiti çykyş etdi.
Geçmişde Ahmedinejad hem ABŞ-nyň harby bazalarynyň Merkezi Aziýada ýerleşdirilmegine we amerikan goşunlarynyň goňşy Owganystanda we Yrakda harby operasiýa alyp barmaklaryna garşy şuňa meňzeş çykyşlary edipdi.
Eýranyň we Wenesuelanyň prezidentleriniň ikisi hem öz ýurtlarynda möwç alýan nagilelik bilen ýüzbe-ýüz bolup durýarlar. Çawes Eýrana baran mahaly, 5-nji sentýabrda onuň Wenezueladaky hökümetine garşy protest çäreleri geçirildi.
Iýun aýynda geçirilen jedelli prezidentlik saýlawlarynda täzeden prezidentlige saýlanan Ahmedinejad hem öz liderligi we hökümetiniň sistemasy boýunça görlüp-eşidilmedik kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz boldy.
Türkmenistana saparynyň dowamynda, Wenesuelanyň prezidenti ABŞ-a garşy alyp barýan çäreleri boýunça örän az goldawa umyt edip biler. Sebäbi häzirki wagtda Türkmenistanyň hem Russiýa bilen arasy gowy däl we şol sebäpli Waşingtonyň degişli tekliplerini Aşgabadyň ret etjekdigi gümana.
Wenesuelanyň prezidenti ABŞ-na garşy alyp barýan syýasaty boýunça, Belarusa we Russiýa tarap saparyny dowam eden mahaly ähtimal has uly goldaw tapar.


text:
11-nji maýda Liwiýada gozgalaňçylar Misurata şäherinde hökümet goşunlaryny yzyna serpikdirip, şäheriň aeroportyny eýeländiklerini habar berdiler.
Şeýle hem pitneçiler Zareek şäheriniň gözegçiligini gaýtadan öz ellerine alandyklaryny aýdýarlar.
Ýewropa Parlamentinde 11-nji maýda geçirilen maslahatda Liwiýadaky ýagdaýlar barada gürrüň edilip, Bengazide ÝB-niň wekilçiligini açmak teklip edildi.
Strasburgda geçirilen maslahatda ÝB-iň Daşarky syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aşton çykyş edip, Bengazide açyljak edaranyň protestçileri ynsanperwerlik kömekleri bilen üpjün etmäge ýardam berjekdigini aýtdy.


text:
Duşuşygyň barşynda Aýmeri de Monteskýu Fezensak Türkmenistan bilen gatnaşyklary ösdürmäge Fransiýanyň uly gyzyklanma bildirýändigini mälim etdi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem Türkmenistanyň Fransiýa Respublikasy bilen iki taraplaýyn formatda, hem-de Ýewropa Bileleşigi bilen geçirilýän gepleşikleriň çäginde özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Berdimuhamedowyň belläp geçmegine görä, döwletara hyzmatdaşlygynyň baý potensiýaly köp sanly ugurlar boýunça iki ýurduň arasyndaky netijeli gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna şert döredýär. Türkmen prezidenti muňa mysal edip, türkmen-fransuz hyzmatdaşlygy bilen bir hatarda, ýakynda Fransiýanyň “Buig Batiman International” kompaniýasy bilen gol çekişilen gurluşyk şertnamalaryny agzap geçdi.
Şeýle hem taraplar iki döwletiň arasyndaky gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljegi barada pikir alşyp, söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmegi boýunça maslahat etdiler.
Duşuşykda gumanitar hyzmatdaşlyk boýunça iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar barada hem gürrüň edilip, medeni we ylmy gatnaşyklary ösdürmegiň mümkinçiliklerine garaldy.Sarkozi hat ýollady
Fransiya Respublikasynyň prezidentiniň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen ykdysady we syýasy gatnaşyklar boýunça ýörite wekili Aýmeri de Monteskýu Fezensak Franisýanyň prezidenti Nikolýa Sarkoziniň türkmen prezidentiniň adyna ýollan ýörite hatyny hem gowşurdy.
Prezident Sarkozi öz hatynda Türkmenistanyň prezidentini we halkyny täze 2010-njy ýylyň ýetip gelmegi bilen gutlap, soňky aýlaryň dowamynda Türkmenistanyň we Fransiýanyň hökümet wekilleriniň iki ýurduň arasyndaky iş saparlary netijesinde gatnaşyklaryň has güýçlenendigine ünsi çekýär.
Sarkozi Ýewropanyň energiýa howpsuzlygy boýunça Türkmenistanyň wajyp hyzmatdaş bolup durýandygyny bellemek bilen, halkara parahatçylygy we howpsuzlygy boýunça möhüm meseleleriň üstünde işlenilýän häzirki döwürde Merkezi Aziýanyň strategiki region bolup durýandygyny öz ýollan hatynda ýazýar.
Sarkoziniň ýollan hatynda aýdylmagyna görä, fewral aýynda Berdimuhamedowyň Pariže saparynyň dowamynda gazanyljak medeni we syýasy ylalaşyklar fransuz kompaniýalary tarapyndan birnäçe ýyl öň başladylan ykdysady we beýleki ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyň üstünlikli giňeldilmegine ýol açar.Agzalmadyk mesele
Ogulsapar Myradowanyň dogany Annadurdy Hajyýew (sagda) we türkmen diplomaty Pariždäki türkmen ilçihanasyndaky protest wagtynda. Sentýabr, 2008-nji ýyl.
2006-njy ýylyň iýun aýynda graždan aktiwistleri Sapardurdy Hajyýew, Annagurban Amangylyjow hem-de Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Ogulsapar Myradowa tussag edileninden soň Fransiýa Türkmenistana adam hukuklary we metbugat azatlygy boýunça boýun alan borçlaryny ýerine yetirmäge çagyryş edipdi.
Fransiýa şol waka boýunça “soňky ädiljek ädimler” babatda beýleki Ýewropa Bileleşigi döwletleri bilen maslat etjekdigini duýduranyndan soň hem Aşgabadyň öz kararyny üýtgetmezligi, şeýle hem žurnalist Ogulsapar Myradowanyň tussaglykdaka syrly ýagdaýda aradan çykmagy Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň sowamagyna getiripdi.
Graždan aktiwistleri Annagurban Amangylyjow hem-de Sapardurdy Hajyýewiň azatlyga çykarylmagy meselesinde bolsa, halkara guramalary we adam hukuklary boýunça toparlar türkmen häkimiýetlerine her ýyl yzygiderli çagyryş edip gelýärler.Gatnaşyklaryň taryhy
Fransiýanyň Türkmenistandaky missiýasy 1994-nji ýylda prezident Fransua Mitterrandyň Aşgabada saparynyň dowamynda açyldy we bu missiýa 1999-njy ýylda ilçihana statusy berildi.
Türkmenistanyň bitaraplyk statusy babatda BMG tarapyndan 1995-nji ýylda kabul edilen rezolýusiýa boýunça Fransiýanyň goldawy, gazanylan birnäçe
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar geçmişde “türkmen režiminiň eden hereketleri netijesinde” zyýan çekdi
döwletara ylalaşyklar hem-de 1996-njy ýylda Türkmenistanyň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň Pariža eden saparynyň netijesinde başlangyçdaky gatnaşyklar gowy depginde ýola goýlan hem bolsa, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar geçmişde “türkmen režiminiň eden hereketleri netijesinde” zyýan çekdi diýlip, Fransiýanyň Daşary işler ministrliginiň diplomatiýa boýunça resmi internet metbugatynda
aýdylýar.
Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklar esasan hem “Buig”, “Technip” we “Thales” ýaly kompaniýalaryň türkmen hökümeti bilen baglaşan iri şertnamalaryna esaslanýar. Fransiýa Türkmenistana tehniki enjamlary eksport edýär we bu ýurtdan energiýa we oba-hojalygy önümlerini satyn alýar.


text:
Çeçen lideri Ramzan Kadyrow Orsýetiň “Memorial” hukuk goraýjy toparynyň başlygynyň üstünden suda şikaýat etdi.
Ol onuň özüne ýetirilen zyýan üçin 316 müňden gowrak dollar möçberinde töleg tölemegini isleýär.
“Memorial” Nataliýa Estemirowanyň işlän toparydyr, ol 15-nji iýulda öldürildi. “Memorialyň” başlygy Oleg Orlow bu hadysa barada ýaýradan beýanatynda Estemirowanyň ölümini Kadyrowdan görýändigini aýdypdy.
Kadyrowyň aklawçysy Andreý Krasnenko Moskwa sudunda öz müşderisiniň “Memorialyň” aýyplamasyny gaýdyp almagyny we Orlowyň ýetirilen zyýanyň öwezini dolmagyny isleýändigini aýtdy. Orlowyň aklawçysy Genri Reznik öz müşderisiniň diňe pikirini aýdandygyny we munuň üçin ony suda bermegiň söz azatlygyna hüjüm etmekdigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň umumy içerki önümçiliginiň derejesiniň 111% ösýändigi yglan edildi. Bu barada prezident G.Berdimuhamedow Mejlisiň agzalary bilen 14-nji ýanwarda geçiren maslahatynda aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti ýurduň ykdysadyýetiniň beýleki ugurlarynyň, şol sanda maýa goýumlaryň, senagatyň, daşary söwda dolanyşygynyň ýokary depginde ösýändigini hem aýtdy. Resmi maglumatlara görä, Türkmenistan 2013-nji ýylda-da umumy içerki önümçiligininiň ösüşini ýokary derejede saklamagy maksat edinýär.
Eýse, yglan edilen soňky resmi görkezijiler nämäni aňladýar?
Azatlyk Radiosy Orsýetiň “RosBiznesKonsalting” agentliginiň analitika departamentiniň müdiri Aleksandr Ýakowlew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan geçen ýylda umumy içerki önümçilik derejesiniň 111% bolandygyny yglan etdi. Bu san ykdysady nukdaýnazardan nämäni aňladýar?
Aleksandr Ýakowlew: Birinjiden, 111% örän uly san. Biz dünýä derejesinde ösýän döwletleriň arasyndaky ösüşiň 3-5% aralygynda bolýandygyny bilýaris. Meselem, gaty tiz ösýän ykdysadyýetli Hytaý ýylda 7-8% ösüşi görkezýär. Ikinjiden, Türkmenistanyň yglan edýän uly sanlarynyň hasaplaýyş usullary kesgitsiz görünýär. Ýurduň statistika edaralarynyň şol sanlary nähili hasaplaýyş usullary esasynda çykarýandygyny bilmän, yglan edilýän resmi sanlaryň hakykata näderejede gabat gelýändigini bilmek kyn.
Azatlyk Radiosy: Ykdysady ösüşiň derejesi, şol sanda umumy içerki önümçiligiň derejesi dünýäniň beýleki ýurtlarynda nädip hasaplanýar?
Aleksandr Ýakowlew: Munuň üçin belli bir derejede çylşyrymly we uly göwrümli metodikalar ulanylýar, halk hojalygynyň dürli pudaklaryndaky özgerişlikler hasaba alynýar we birleşdirilýär. Emma bu maglumatlary toplamagyň öz aýratynlyklary bolmagy mümkin. Ýöne şonda-da 111% diýen san gaty uly.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, häzirki döwürde haýsy pudaklar güýçli depginde ösýär.
Aleksandr Ýakowlew: Häzirki global ykdysady şertlerde haýsy pudagyň şeýle tiz ösüp bilýändigini göz öňüne getirmek kyn. Türkmenistanda hasaplaýyş üçin ilkibaşdan gaty pes ösüş görkezijileriniň esas hökmünde ulanylýandygyny çak etmek mümkin. Ýagny, uzak wagtlap ösmän duran ykdysadyýet birden ösüp başlanda, ol, adatça, uly ösüşi görkezýär. Emma şeýle ýagdaý häzirki wagtda bar bolan makroykdysady modellere degişli däl. Şonuň üçin Türkmenistanyň ykdysady ösüşine degişli jikme-jik maglumatlary we ýurduň hasaplaýyş usullaryny içgin öwrenmän, yglan edilýän resmi sanlaryň nämäni aňladýandygyny aýtmak kyn. Ýöne, nähili-de bolsa, soňky ýyllarda şeýle ösüş dünýäniň hiç bir ýurdunda bolmandy.
Azatlyk Radiosy: Ýurtlaryň ykdysady ösüşini kesgitlemek üçin dünýäde umumy hasaplaýyş sistema barmy?
Aleksandr Ýakowlew: Umumy sistema yok. Her bir ýurtda milli statistika edaralarynyň çykarýan sanlary döwletiň ykdysady gurluşyna, kredit we maliýe sistemasynyň aýratynlyklaryna, Merkezi bankyň işleýşine, statistiki maglumatlary ýygnamak işine jogapkär ministrlikleriň we edaralaryň işleýşine bagly bolýar. Statistika hem çylşyrymly, hem mekir zat.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň ykdysady osüşine degişli yglan edilýän resmi sanlaryň iş ýüzünde nähili takyk alamatlary bolmaly?
Aleksandr Ýakowlew: Umumy içerki önümçiligiň şeýle uly derejä ýetmegi üçin maýa goýumlaryň derejesi-de ägirt uly bolmaly. Aýdaly, gurluşyga has köp puluň sarp edilmegi üçin girdejileriň mukdary artmaly, şeýle-de gaz önümçiliginden gelýän girdejileriň köpelmegi üçin gazyň önümçilik derejesi we onuň eksportynyň möçberi artmaly. Ýagny, umumy önümçiligiň ösüşi infrastruktura taýdan batly ösüş bilen bile bolýar. Muny Hytaýyň mysalynda görmek mümkin. Şeýlelikde umumy içerki önümçiligiň derejesi ösen ýagdaýynda, birinjiden, ýurtda infrastruktura taýdan öňe tarap batly ösüş bolmaly, ikinjiden bu inflýasiýa getirmeli, uçünjiden bolsa, ilatyň girdejileri tiz köpelmeli. Türkmenistan ýaly uly bolmadyk we ýapyk ýurtda ykdysady ösüş ilatyň girdejileriniň ösmegine getirmeli.


text:
Kabulda ýüz beren dini-etniki çaknyşyklaryň yzy bilen, ýekşenbe güni ýurduň häkimiýetleri Kabuldaky esasy döwlet uniwersitetlerinden üçüsini wagtlaýynça ýapdylar.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat sekretary Sedik Sedikki ýekşenbe güni bu uniwersitetleriň “ätiýaçlyk çäreleri” görnüşinde ýurduň Ýokary bilim baradaky ministrligi tarapyndan 10 günlük möhlet bilen ýapylandygyny mälim etdi.
Şenbe güni Kabulda ýerli şaýy studentleriniň Aşura dini dessuryny belleýän wagty sünni mezhebine degişli studentleriň bir topary olara garşy hüjüm etdiler.
Studentleriň daş we taýak ulanyp birek-birege eden hüjümlerinde azyndan bir studentiň ölüp, 28 studentiň ýaralanandygy habar berilýär.
Ölenleriň köpdügi aýdylýar
Kabul uniwersitetiniň studenti, şaýy musulmany Ali Akbar bu çaknyşykda özi bilen bile okaýan iki sany şaýy studentiniň umumy ýaşaýyş jaýynyň penjiresinden zyňlyp, öldürilendigini aýtdy.
“Çaknyşyklar şaýylar bilen sünnileriň arasynda başlady. Sünniler hüjüm edenlerinde, biziň şaýy doganlarymyzdan käbirleri umumy ýaşaýyş jaýynyň içindediler. Olar şaýy doganlarymyzdan ikisini dördünji gatdan itekläp, aşak zyňdylar we olaryň ikisem şonda şehit boldy” diýip, Ali Akbar gürrüň berdi.
Maglumata görä, esasy hüjümler uniwersitetiň umymy ýaşaýyş jaýyna gönükdirilipdir. Bu umumy ýaşaýyş jaýynda esasan uzak welaýatlardan gelen studentleriň ýaşaýandyklary aýdylýar.
Bu wakanyň yzy bilen şaýy we sünni mezheplerinden bolan syýasy liderler hüjümlerden saklanmaklyga çagyryş etdiler.
Mezhepleriň dawasy
Owganystanda dini azlyk hasaplanylýan şaýy mezhebiniň wekilleri 2001-nji ýylda talybanlaryň häkimiýet başyndan gitmekleri netijesinde belli bir erkinligi eýe bolupdylar.
Ýöne şaýylaryň her ýyl belläp geçýän Aşura dessury köplenç sünni konserwatorlarynyň gazaply hüjümlerine sebäp bolup gelýär.
Bu dini dessurda şaýy musulmanlary Muhammet pygamberiň agtygy Ymam Husseýniň ölüminiň ýyl dönümine gabatlap matam çäresini geçirýärler. Onda köp dindarlar öz-özlerini demir zynjyr bilen urmak arkaly, öz gynançlaryny beýan edýärler.
Geçen ýyl şu Aşura dessury wagtynda şaýylaryň Kabuldaky zyýarat merkezinde amala aşyrylan partlamada azyndan 55 adam ölüp, 150 töweregi adam ýaralanypdy.


text:
Türkmenistanyň gündogaryndaky Lebap welaýatynda Amyderýanyň suwy joşýar. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýew maglumat berdi.
Köp ýerlerde orlup ýetişilmedik galla meýdanlarynyň, welaýat boýunça ýüzlerçe gektar gowaçanyň suwuň aşagynda galandygy aýdylýar.
Sil suwlary Lebap welaýatynyň derýanyň kenaryna golaý ýerleşen obalaryna, Çärjew şäheriniň (häzirki ady Türkmenabat) ilatynyň köp sanly daça obajyklaryna howp salýar.
Kerki (häzirki ady Atamyrat) şäherinde derýanyň indi birnäçe gün bäri döwlet gaçysyny - berkitmelerini - ýalap akýandygyny Azatlyk Radiosyny telefon arkaly babar berdiler.
Türkmensitantyň habar serişdelerinde bu hakda ilata habar berlenok.


text:
Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçisi Amerikanyň Türkmenistanda harby baza ýerleşdirmek ähtimallygy baradaky habary ret etdi.
«Arzuw NEWS» internet saýty ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçisi Allan Mastard bilen geçiren söhbetdeşligini çap etdi.
Bu söhbetdeşlikde ilçi metbugatda amerikan harby bazasynyň Türkmenistanda ýerleşdirilmek ähtimallygy barada aýdylýan ähli zatlary ýalana çykardy.
Mysal üçin, Orsýetde çap edilýän «Nezawisimaa gazeta» Maryda, serhet howpsuzlygyna we gurulmakçy bolýan TOPH geçirijisine kepillik hökmünde, ABŞ-nyň bazasynyň peýda bolmagynyň ahmaldygyny ýazdy.
Amerikan ilçisi söhbetdeşlikde ABŞ-nyň TOPH proektini goldaýandygyny aýtdy. Emma ol Maryda amerikan bazasynyň ýerleşdirilmek ähtimallygy barada aýdylýanlary «gülkünç» diýip atlandyrdy.
«Bilşiňiz ýaly, biz Owganystandaky harbylarymyzyň sanyny azaldýarys. Eýsem biz goňşy ýurtlarda harby güýçlerimizi köpelderismi? Bu pesinden hiç bir logika gelmeýär» diýip, amerikan ilçisi aýdýar.


text:
"27-nji awgustda ÝHHG kanun döretmek meseleleri boýunça Türkmenistanda üçünji tapgyr okuw kurslaryny Aşgabatda tamamlady" diýip, bu guramanyň metbugat beýanatynda aýdylýar. Birinji we ikinji kurslar ýylyň başynda geçirilipdi.
ÝHHG-niň gurnan kurslary Mejlis bilen ysnyşykly hazmatdaşlykda, türkmen parlamentiniň jaýynda geçirildi.
3 günlük kurslarda kanun dörediş prosessiniň döwürleri, kanunlara seretmek hem kabul etmek, netijeleri analiz etmek hem baha bermek, şeýle-de köpçülikleýin habar serişdeleriniň roly, kanun dörediş prosessine jemgyýetçiligiň gatnaşygy ýaly meselelere seredildi.
Orsýetli ekspert Daniil Çukwiçewiň: “ÝHHG-e agza döwletler parlament ýaly demokratik institutlary döretmek we pugtalandyrmak boýunça borç aldylar. Tehniki kurslar ÝHHG-niň merkezi bilen Türkmen parlamentiniň arasynda hyzmatdaşlygyň täze perspektiwalaryny açdy” diýendigi guramanyň metbugat beýanatynda aýdylýar.


text:
Russiýa 2017-nji ýylyň ýanwarynyň ahyrynda OPEC we gurama degişli däl döwletleriň nebit çykarylyşyny çäklendirmeklige gözegçilik etmek boýunça komitetiň maslahatyny geçirmegi teklip edýär, diýip ТАСС RF-ip energetika ministri Aleksandr Nowaka salgylanyp habar berýär.
Nowak şeýle hem Russiýanyň içinde nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça iş toparynyň şu duşenbede maslahatyny geçirendigini habar berdi. iş toparyň düzümine Russiýada nebit çykarylyşynyň 90 göterimine gözegçilik edýän 12 sany kompaniýanyň wekilleri girýär.
Nebiti eksport ediji ýurtlaryň guramasynyň ýurtlarynda we bu gurama degişli däl döwletler nebit çykarylyşyny çäklendirmek baradaky ylalaşyklaryň berjaý edilişine gözegçilik etmek üçin Kuweýtiň ýolbaşçylygynda ministrlik gözegçilik komiteti döredildi. Onuň düzümine şeýle hem Alžir, Wenesuela we OPEC-e agza däl ýene-de iki döwlet girýär. Azerbaýjanyň energetika ministri Natik Aliýewiň öň habar berşi ýaly, Wenada geçirilen gurama agza we agza däl döwletleriň nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça kararlarynyň berjaý edilişine gözegçilik etmek boýunça topara Kuweýt we Russiýa ýolbaşçylyk eder. Komitetiň birinji mejlisini Kuweýtde geçirmek meýilleşdirilýärdi.
Nebiti eksport ediji döwletleriň guramasy we gurama degişli däl döwletler 2016-njy ýylyň 10-njy dekabrynda nebit çykarylyşyny bilelikde çäklendirmek barada ylalaşyga gol çekdiler. OPEC ýurtlary tarapyndan indiki ýylyň birinji ýarym ýyllygynda nebit çykarylyşyny günde 1,164 mln barrele çenli çäklendirmek baradaky karara, ýene-de 11 döwlet goşuldy. Şol döwletler hem nebit çykarylyşyny ýene günde 558 mln barrele çenli azaldarlar. Şeýlelik-de, nebitiň çykarylyşynyň jemi çäklendirmesi 1,7-1,8 mln barrele deň bolar.
Duşuşygyň netijeleri boýunça resmi Beýanda OPEC gurama girmeýän döwletler boýunça nebit çykarylyşynyň ahyrky çäklendirmesi hökmünde günde 558 mln barrel möçberde kesgitledi.
RF önümçiligini 300 müň barrele çenli azaldar. Duşuşyga gatnaşyjylaryň özleriniň beýan etmeklerine görä, Meksika – 100 müň barrel, Oman – 40 müň barrel, Azerbaýjan – 35 müň barrel, Gazagystan – 20 müň barrel möçberde azaldar. Ýene-de 63 müň barreliň çäklendirilmesi Sudanyň, Günorta Sudanyň, Malaýziýanyň, Ekwatorial Gwineýanyň, Bruneýiň we Bahreýniň arasynda bölüşiler.


text:
Baýramaly
Taryhy
Baýramaly Türkmen aga özüni bileli bäri oba bolup görmedik şäher. Şonuň üçin hem ol Türkmenistanyň iň taryha baý we gadymy şäherlerinden biri. Meň çagalygymda Merw 2500 diýip, şäheriň 2500 ýyllygyny bellejek bolup ýördüler ýöne bu sany has az görüp soň ol proekt goýbolsun edildi.
Baýramaly esasanda ex-Maru-Şahu-Jahan we gadymy Merw hökmünde ýagny Seljuk Imperiýasynyň paýtagty hökmünde tanalýar. Bu şäherde Seljuklaryň iň soňky Soltany Sanjar ýaşapdyr we işe gatnapdyr. Onuň dünýä belli mawzoleýi şäheriň daşynda ýerleşýär we örän restawrasiýa mätäç. Biz çagakak şäheriň parkyndaky karusel (çertowoýe kolso) işleýärdi we her gezek iň beýik nokada çykanymyzda Soltan Sanjary görmäge höwes ederdik. Bu gubura gitmek üçin taksiçilere „Soltan Sanjara gitjek“ diýmeli, olar hem “Bolýar” diýseler münmeli, bolmasa öz işiň bilen bolubermeli.
Has tapawutlyrak aýratynlygy dini temada; bu esasan hem garaşsyzlykdan soň meşhur boldy. Ol hem şol Soltan Sanjaryň ýakynlarynda Bureýde we Aslami diýip iki sany mukaddes öwlüýaniň guburlarydyr. Bular Muhammet Pygamberiň ýoldaşlary bolup, Yslam dinini ýaýbaňlaşdyrmak maksady bilen bu territoriýalara gelipdirler. Halk bu mukaddes adamlara örän ýokary hormat goýýar. Umuman olaryň ýatan ýerleri halk arasynda “Bureýdalar” diýlip atlandyrylýar we köp merhumlar bu ýerde jaýlanýar.
Mundan başgada bu ýerde halk arasynda Hoja Ýusup Baba diýilýän meşhur musulman alymynyň gubury bar we onuň adyny göterýän metjit bar. Iň soňky gezek gidenimde ol ýerde bir kino düşürülýärdi. Bu ýeri hem halkyň uly hormatyna eýedir.
Şu gürrüňini edýän taryhy kompleksimiň içinde Gyzlar gala diýip uly gala we Oglanlar gala diýip kiçiräk gala bar. Bular barada herhili gürrüňler edilýär edil öz eşdişime görä gadym zamanlarda Oglanlar galadan Gyzlar galasyna ok ýetirip bilenler ol ýerden gyz almaga mynasyp bolýarmyşyn. Bu elbetde rowaýatdyr.
Bulardan başga hem Ahmet Sapançy diýilýän biriniň gubury bar. Herhili mollalaryň we öwlüýäleriň mazary bar. Bularyň hemmesi örän könelen binalar we olar ýykylyp barýan şäher galasynyň içinde ýerleşýärler. Baýramalydan çykyp Lebap tarapa ýola düşeniňde ýada Zähmet tarapa çep tarapda bir uly tamdyr görünýär. Muňa biz Baýramalylylar Hajymeligiň tamdyry diýýäris. Bu gurluş çyndanam äpet bir tamdyra meňzeýär we ulularyň gürrüňine görä öňler onuň körüginden maşynly girip içinden gamyş ýygyp gaýdýan ekenler. Has ulalanymdan soň taryhda munuň ilat tarapyndan buz saklamak üçin ulanylandygyny bilip, erteki şäherde ýaşaýandygym hakyndaky guwanjym ýitip ýok boldy.
Eýsem Baýramaly ady nireden geldi? Men hem bilemok emma bu ýerde Baýramaly diýip bir han ýaşapdyr. Onuň adyny göterýän Baýramalyhangala şäheriň bazarynyň ýanynda ýatyr.
Geçen iki asyrda bolsa bu şäher ak patyşanyň dynç alýan ýeri hökmünde ulanylypdyr we Ýewropa medeniýetinden uşak-düşek edinip galypdyr. Şäher merkezinde häli-häzirem köne Hristiýän ybadathanasyň harabasy beýgelip dur. Köne binalar hem bir ors yzynyň bardygyny mese-mälim görkezýär. Gürrüňlere görä Nikolaýyň gyzy ýaramansoň ol bu şähere aýratyn üns beripdir we owadanlaşdyrypdyr. Şäherde ors ilaty ep-esli bar.
Iň soňky 70 ýylyň gürrüňini hemmämiz bilýäris. Şäherimiziň esasy köçesi ozallar Çkalowdy, Garaşsyzlykdan soň ol Watan köçesi boldy. Gagarin Andalyp boldy, beýle diýsem Gagarin şahyr bolandyr öýdäýmäň, Gagariniň adyny göterýän köçesine indi Andalybyň adyny götermek nobaty geldi diýjek bolýaryn, umuman şeýdip köp zadyň ady üýtgedi.
Ilaty
Bu şäher örän kozmopolit – köpmilletli. Bu ýerde edil özüm ors nemes, özbek, ýewreý, pars, azerbeýdjan, uýgur, buluç, gazak we türkmen gördüm. Elbetde bularyň sany azlyk emma türkmen tapaýmagam gaty aňsat däl. Bularyň hemmesi bir millet ýaly dost ýaşaýarlar. Türkmenler. Hemmämiziň bilýän türkmenlerimiz. Her tohumdan bar. Toý zat bolsa üýşüp begenýäris. Baýramaly Türkmenistanyň her künjeginden gyz alyp berýär. Şäheriň her ýerinde ýaşaýarlar. Nämüçindir her milletiň öz etmeli işi bar ýaly bolup dur. Meselem gurluşyk we montýor ýaly işlerde işleýän orslary ýaman köp gördüm. Azerbeýdjanlar bolsa, bulara pürsiýan hem diýýärler öýdýän men hiç tapawudyny bilip bilmedim, esasan mal bakyp etini satýarlar; birhili bulara men biznesmen diýýärin. Krasnowostoçnyý diýlen köçede örän köplük bolup, diňe şolar diýseňem boljak. Gowy ýaşaýarlar. Uýgurskaýa diýip bir köçe bardy. Bu ýerde öňler gündogar Türkistandan gelen uýgurlar ýaşaýar. Bular hem türki halklara degişli. Buluçlar umuman garaýagyzrak millet we parslaryň diline meňzeş dilde gepleýärler. Köpüsi türkmençe bilýärler. Şäherde köplük bolup ýaşamaýarlar, ýakynda ýerleşýän obalarda ýaşaýarlar. Rafsanjaniniň adyny göterýän oba diňe buluçlardan emele gelen. Nämüçindir özlerine buluç diýilmegini halamaýarlar. Sögmek diýip düşünýärler. “Özüň buluç” diýseler hem gaty görüp ýörmeli däl. Tatarlar bar, orslar ýalyrak ýaşaýarlar saryýagyz bolýarlar. Ors doganlarymyzy bolsa hemmämiz bilýäris. Ýokarda agzalanlaryň hemmesi garyşyk ýaşaýarlar.
Ilat esasanda döwlet edaralarynda ýagny banklarda, mekdeplerde, zawodlarda (Masložir, Masloprom ýaly) we sanatoriýada işläp pul gazanýar. Baýramalynyň bazarynyň soňky ýyllarda möwç alyp ösýändigine şaýat boldum. Ilat sanyny emma 75.000 we 80.000 arasyndadyr .
Nirede?
Günorta-gündogar Türkmenistanda Marydan 35 kilometr ýalyrak aralykda ýerleşýär. Mary welaýatynda Marydan soň ikinji uly şäher. Bu 4000 müň manatlyk benzine 15 Baýramala baryp bolýar diýmek. Baýramalydan hiç ýerik barman Türkmengala, Ýolötene, Mara we Lebaba gidip bolýar. Marydan Lebaba gitjek bolsaň Baýramalydan geçäýmeli. Baýramalydan 11-de otla münseňiz ertir 9-da Aşgabadyň wokzalynda oýanarsyňyz, elbetde ýolda irkilip bilerin öýtseňiz. Demir, howa we gara ýol bilen Baýramala gelip bolýar.
Näme Bar?
Baýramalyda bir böwrek sanatoriý bar. GDA-nyň (SNG) içinde meşhur bolupdyr. Örän baglyk ýer bolup, Baýramalynyň merkezinde ýerleşýär we ýaşlaryň duşuşyk ýeri bolup hyzmat edýär. Baýramala girip barýan wagtyňyz uly daşlar bilen Baýramaly kurort şäher diýlen ýazgyny görersiňiz. Bu daşlaryň sebäpkäri şol owadan dynç alyş merkezidir. Ol prezidentimiz Saparmyrat Nyýazowyň adyny göterýär.
Okuw jaýlaryndan halk arasynda Tehnikum diýilýän Agrobiznes mekdebi bar. Oba hojalyk uniwersitetiniň filialy we iki ýylda buhgalteriýa, weterinariýa ýaly ugurlarda hünärmenleri taýýarlaýar. 13 sany dünýewi, 1 sany zehinliler mekdebi we bir sany türkmen-türk mekdebi bar.
Dynç almak üçin restoranlar, diskotekalar we barlar kän. Taryhy zat görmek isleýän we ýanynda surata düşmek üçin owadan bina gözleýänler üçin kän owadan bina ýok. Kinoteatryň daşyny gowy edip reňkläpdirler. Öýlenýänler baky oda gül goýup şol ýerde surata düşýärler.
Uly bazar onuň ýanynda mal bazar bar. Söwda gyzgalaňly gidýär, sebäbi şol töweregiň Nýu Ýorka gitmek üçin ýola çykan halky Baýramala gabat gelip hemme işlerini şol ýerde bitirip bilýär.
Sözsoňy hökmünde
Baýramalyny gürrüňlere sygdyrmak mümkin däl. Bir adamyň gürrüňine sygdyrmaga bolsa synanşyp oturmaly hem däl. Iň gowusy gelip görüň.


text:
Azatlyk Radiosy: Jenap Akaýew, Gyrgyzystanda häkimiýet çalşygy amala aşyrylaly bäri bäş ýyl geçdi. 2005-nji ýylyň 24-nji martynda bolan şol waka köp adamlar sizi wezipeden çetleşdirmek üçin amala aşyrylan çäre hökmünde garaýarlar. Siz şol waka nähili baha berýärsiňiz?Askar Akaýew:
Men 24-nji mart wakasy barada öz pikirimi şol wakanyň birinji güni aýtdym, ýagny men onuň döwlet agdarlyşygydygyny aýdypdym. Ol döwlet agdarylyşygyny käbir syýasy awantýuristler bilen oppozisiýanyň ekstremist liderleri gurnadylar. Indi gyrgyz halky onuň beren netijelerini görüp otyr.
Şol döwürde, her nähili bolanlygynda-da, Gyrgyzystan belli bir derejede demokratik ýola düşüpdi. Emma şu günki gün ýurtda demokratiýa bütinleý weýran edildi. Şu günki gün Gyrgyzystanda hiç hili demokratiýa galmady. Azatlyk Radiosy: Gyrgyzystandaky häzirki syýasy ýagdaýa siz nähili baha berýärsiňiz?
Askar Akaýew:
Men gyrgyz halkynyň ogly, Gyrgyzystan bolsa meniň ata Watanym. Men häzirki wagt wagtlaýynça Orsýetde, Moskwa şäherinde ýaşasam-da, barybir men Gyrgyzystana dolanyp barmakçy.
Gyrgyz halkynyň häzirki ýagdaýy meni örän ynjalyksyzlandyrýar. Gyrgyzystanyň ýaşaýşynyň hemme sferasynyň diýen ýaly örän agyrdygyny siz görüp dursuňyz. Ýurduň ykdysadyýeti bolsa weýrançylykly ýagdaýda. Azatlyk Radiosy: Häzirki oppozisiýanyň wekilleri we olaryň edýän çagyryşlary barada siz nähili pikirde?Askar Akaýew:
Oppozisiýanyň liderlerinden biri Almaz Atambaýew ýurduň şu günki režimini jenaýatçy režim diýip atlandyrýar.
Atambaýew hökümetde işleýärkä, ol we käbir beýleki şu günki oppozisiýa liderleri, şol sanda Roza Otunbaýewa hem Kurmanbek Bakyýewi rewolýusioner lider hökmünde öwüpdiler. Olar ony Fidel Kastro bilen deňäpdiler. Emma şu günki gün, öz wezipelerini elden giderenlerinden soň, olar ýene oppozisiýanyň öňüni çekmek isleýärler. Olaryň hemmesem Gyrgyzystanda režimi çalşyrmak üçin jenaýatçy güýçler bilen hyzmatdaşlyk edipdiler.Azatlyk Radiosy: Jenap Akaýew, siz Gyrgyzystanyň häzirki syýasy režiminiň alyp barýan syýasatyna nähili baha berýärsiňiz?
Askar Akaýew:
Şu günki režim henizem jenaýatçylykly metodlary ulanýar. Jenaýatçylykly maksatlar bilen žurnalistleri urýarlar we ýanaýarlar, özleri üçin potensial konkurent bolaýjak syýasatçylary öldürýärler.
Şu ýagdaýlara görä-de, häzirki wagt tutuş dünýäde Gyrgyzystan «jenaýatçylygyň adasy» ýa-da «başa barmadyk döwlet» diýlip hasaplanylýar. Mundan bary-ýogy bäş ýyl ozal tutuş dünýä Gyrgyzystana hakyky demokratik ýol bilen ösüp barýan döwlet hökmünde garaýardy. Bu günki gün şol garaýyş ýoga çykaryldy. Men muny Gyrgyzystana ýetirilen iň uly zyýan we gyrgyz halkyna edilen iň uly ahlak urgusy diýip hasaplaýaryn. Azatlyk Radiosy: Ýakynda prezident Bakyýew ählihalk gurultaýyny, ýagny Halk maslahatyny çagyrdy. Ýöne oppozision toparlar bu maslahata gatnaşmakdan ýüz öwrüp, geçen hepde öz gurultaýlaryny geçirdiler. Siz şu wakalar barada nähili garaýyşda?Askar Akaýew:
Meniň pikirimçe, bu günki häkimiýetler tarapyndan gurnalan gurultaýdan hiç hili netije bolmaz. Bu gurultaýa gatnaşýan adamlaryň hemmesem ýörite öňünden saýlanan adamlar we, elbetde, olar ýurduň häkimiýetlerini goldap çykyş ederler.
Meniň pikirimçe, geçen hepde oppozisiýanyň geçiren gurultaýynda adamlar öz talaplaryny mälim etdiler. Eger häkimiýetler şol edilen talaplary ýerine ýetirseler, onda Gyrgyzystanyň gelejegi bar. Eger olar edilen talaplary ýerine ýetirmeseler, onda Gyrgyzystanyň gelejegi ýok. Beýle ýagdaýda Gyrgyzystan krizisden çykyp bilmez. Meni bu ýagdaý örän aladalandyrýar.


text:
Ýakynda Orsýetde çap edilýän bulwar gazetiniň žurnalisti Aleksandr Nikonow akyl we beden taýdan kemisli doglan çagalaryň medisina usuly arkaly öldürilmegine çagyryş edip makala ýazmak bilen, dawa döremegine sebäp boldy.
Aleksandr Nikonow «Speed-Info» atly meşhur bulwar gazetinde çap edilen bu makalasynda kemisli doglan çagalar barada orsça «debil» diýen kemsidiji sözi ulanypdyr. Bu söz «saňsar» diýen manyny anladýar.
Žurnalist Nikonow täze doglan çagalaryň akyl we beden taýdan kemisliligi anyklansa, olary medisina usuly bilen öldürmäge ene-atalaryna hukuk berilmelidigini öňe sürýär.
«Olaryň ejir çekmezligi üçin, olardan dyn» diýlip atlandyrylan bu makalada awtor şeýle çäräni «dogulmadan soňky abort» diýip atlandyrypdyr we munuň şeýle çagalar üçin diňe rehimli çäre boljakdygyny nygtapdyr.
Şikaýat edildi
Orsýetli Snežana Mitina bilen Swetlana Ştarkowanyň ikisem ösüş taýdan kemter doglan çagalaryň eneleri. Olar Aleksandr Nikonowyň bu makalasyna örän ýiti reaksiýa bildirip, Nikonowyň üstünden ýurduň Žurnalistler bileleşigine şikaýat edipdirler.
Bu zenanlar öz maksatlarynyň Aleksandr Nikonowa jeza berilmegini gazanmak däl-de, eýse Orsýetde akyl we beden taýdan kemisli adamlar babatynda dowam edýän çydamsyzlyk medeniýetine ünsi çekmekden ybaratdygyny aýdýarlar.
2-nji fewralda Orsýetiň Žurnalistler bileleşiginde eden çykyşynda Swetlana Ştarkowa bu babatda jemgyýetde dowam edýän tendensiýalara özüniň nägileligini bildirdi.
“Awtoryň öňe sürýän bu garaýşy ýeke-täk garaýyş däl” diýip Swetlana Ştarkowa aýdýar. “Statistiki maglumatlar biziň ýurdumyzyň ýaşaýjylarynyň takmynan her dörtden biriniň şeýle garaýşa eýerýändigini görkezýär. Hut şu garaýşyň netijesinde-de, köçede bütinleý nätanyş adamlar meň ýanyma gelip: ”Sen azgynçylyk edensiň, şoň üçin saňa geregem şudyr” diýip, ýüzlenýärler”.
Ştarkowanyň aýtmagyna görä, şeýle garaýyşlary lukmanlarda-da, sosial pudagyň işgärlerinde-de görmek bolýar. “Ýagny, meniň çagamyň agyr maýyplygy sebäpli we diňe şonuň üçin olar özlerine ynanylan borçlary ýerine ýetirmek islemeýärler”.
«Milli artykmaçlyk»
Bu eneleriň hukugyny gorap çykyş edýän adwokat Pýotr Kuçerenko Žurnalistler bileleşiginiň ýörite komissiýasynyň agzalaryna ýüzlenip, žurnalist Aleksandr Nikonowyň kemisli doglan çagalary medisina usuly bilen öldürmek baradaky garaýşynyň bu babatda bar bolan diskriminasiýa hasam meçew berendigini we munuň nasistik Germaniýa mahsus «milli artykmaçlyk» teoriýasy ýaly howply ideýadygyny aýtdy.
Ýöne bu aýyplamalara garamazdan, makalanyň awtory Aleksandr Nikonow özüniň öňe süren garaýşy üçin birjik-de ökünmeýändigini görkezdi: «Özümi tanyşdyrmaga rugsat ediň: men Adolf Gitler. Käbir adamlar meni hut şu obrazda görkezmek isleýärler. Men haçan-da kimdir biri ejir çekýän wagty ”Hawa, bu şeýle bolmaly we bu örän gowy. Goý, ol ejir çekse çeksin, esasy zat – biziň rehimdarlyk baradaky intelligent garaýşymyza zyýan ýetmese bolýar” diýýän adamyň özüni näkes diýip hasaplaýaryn. Siz täterime gidiň. Ýöne adamlar ejir çekmeli däldir. Meniň tutýan pozisiýam şeýle! Sizem meniň sesimi sem etdirip bilmersiňiz».
Aleksandr Nikonowyň bu delilleri Žurnalistler bileleşiginiň goldawyny gazanyp bilmedi. Orsýetiň Žurnalistler bileleşigi Nikonowyň ýazan bu makalasynyň ekstremizm äheňindedigini belläp, «Speed-Info» gazetinden Snežana Mitina bilen Swetlana Ştarkowanyň onuň garşysyna ýazan çykyşlaryny çap etmekligi haýyş etdi.


text:
Liwiýadaky bidüzgünçilikler ýurduň iň uly şäherleri Tripolini we Bengazini gaplap aldy. Paýtagt Tiripolide yzygederli ok sesleriniň eşidilýändigini informasion agentlikler habar berýärler.
Liwiýanyň gündogaryndaky Bengazi şäherinde hökümet goşunlarynyň harby gullukçylary Muammar Kaddafiniň režimine garşy çykýanlaryň tarapyna geçdi diýip, gözi bilen görenlere salgylanmak bilen agentlikler habar berýär.
Bazar güni Bengazide 50 adamyň ölendigini, ýüzlerçesiniň ýaralanandygyny ýerli lukmanlar habar berdi.
Adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasynyň maglumatyna görä, ölenleriň umumy sany bärsinden 233 adam.
Öten agşam Muammar Kaddafiniň ogly Seýf al-Islam halka ýüzlenme bilen telewideniýe arkaly çykyş etdi. Ol ýüzlerçe adamyň wepat bolandygyny inkär etdi, Liwiýany parçalamga gönükdirilen dil düwşükde yslamçylary, separatistik meýilli tireleri we “daşary ýurt güýçlerini” aýyplady.
Kaddafiniň ogly häkimiýete garşy durýanlaryň birnäçe harby obýekti eýeländigini boýun aldy.
Liwiýanyň Arap döwletleri ligasyndaky hemişelik wekili Abdel Moneým al-Hosni protestçilere garşy häkimiýetleriň hereketlerine protest hökmünde iş başyndan çekilýändigini yglan etdi.
Halkara jemgyýetçiligi Liwiýadaky bikanun hereketleri üzül-kesil ýazgardy.
Ýewropa Bileleşigi we ABŞ Liwiýadan eglenmezden repressiýalary bes etmegini talap etdi.


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ýurduň Wardak welaýatyndaky amerikan güýçleriniň ýörite toparynyň bu welaýatdan iki hepdäniň dowamynda gyssagly çykmalydygy barada görkezme berdi.
Bu barada Kabulda gurnalan metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda prezident edarasynyň metbugat sekretary Aýmal Faýzi prezident Karzaýyň Owganystanyň Goranmak ministrligine Wardak welaýatynda operasiýa alyp barýan amerikan güýçleriniň ýörite toparyny bu welaýatdan çykarmaklyga görkezme berendigini aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, Hamid Karzaý bu barada ýekşenbe güni Owganystanyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda ýörite tabşyryk beripdir.
Soňky günler Kabuldan günbatarda ýerleşýän Wardak welaýatynda ýaragly söweşijilere garşy operasiýalar ýola goýuldy.
Prezident edarasynyň metbugat sekretary Aýmal Faýzi ol ýerdäki amerikan güýçleriniň ýörite toparyny we olar bilen hyzmatdaşlyk alyp barýan owganystanlylary “howp-hatar we durnuksyzlyk döretmekde, şeýle hem ýerli ilata sütem etmekde” aýyplady.
Alada döredýän wakalar
Aýmal Faýzi öz çykyşynda bu welaýatda amerikan güýçleriniň operasiýalary ýola goýaly bäri dokuz adamyň dereksiz ýitirim edilendigini aýtdy. Emma ol bu wakanyň anyk haýsy ýerde we haçan bolandygyny mälim etmedi.
Mundan daşary, ol ýerdäki owgan harby toparyna-da bir uniwersitetiň studentiniň kellesini kesip öldürmekde aýyplama bildirilýär.
Habar çeşmeleri Owganystandaky amerikan resmileriniň bu soňky eden-etdilikler baradaky aýyplamalary çynlakaý alada bilen kabul edendiklerini aýdandyklaryny habar berýär.
Soňky wagtlar Owganystandaky amerikan güýçlerine we käbir ýerli owgan harby toparlaryna, şeýle hem NATO güýçlerine parahat ilatyň ölümi bilen baglanyşykly bildirilýän aýyplamalar örän ynjyk mesele bolmagynda galýar.
Bir hepde mundan ozal prezident Hamid Karzaý ilatly ýerlerde alnyp barylýan operasiýalarda Owganystanyň öz howpsuzlyk güýçlerine NATO-nyň harby uçarlaryny operasiýalara çagyrmaklygy gadagan ediji ýörite karar hem çykardy.
Bu wakadan birneme öň bolsa Owganystanyň Kunar welaýatynda NATO-nyň amala aşyran howa hüjüminde 4 sany talyban söweşijisi bilen birlikde 10 sany parahat ýaşaýjynyň ölendigi-de habar berildi.


text:
Hepdäniň ýekşenbe güni Fransiýada geçirilen parlament saýlawlarynda ýurduň prezidenti Fransua Ollandyň ýolbaşçylygyndaky sosialistik partiýanyň öňde barýandygy aýdylýar.
Saýlawlaryň netijeleri barada berlen deslapky maglumatlara görä, sosialistlere we olaryň ýaranlaryna Fransiýanyň 577 orunly Milli assambleýasynda 320 çemesi mandaty almak başardypdyr.
Sosialistleriň parlamentde agdyklyk etmegi ýurtda geçirilmekçi bolýan reformalaryň amala aşmak mümkinçiligini ýokarlandyrýar.
Fransiýada sosialistler ýurduň Senatynda hem köplük bolup durýar.


text:
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow birnäçe kadr çalşyrylyşygyny amala aşyrdy.
Hususan-da, prezidentiň permany bilen Wiktor Zaýsew «Neýtralnyý Turkmenistan» gazetiniň baş redaktory wezipesine bellendi. Mundan daşary, «Türkmengaz» Döwlet konserniniň başlygy Amanaly Hanalyýew «işde goýberen kemçilikleri üçin» wezipesinden boşadylyp, onuň ornuna «Türkmen-nebitgaz-gurluşyk» Döwlet konserniniň başlygy Akmyrat Ýegeleýew bellendi.
Şeýle hem, prezidentiň permany bilen Balkan welaýatynyň Balkanabat şäheriniň häkimi Aşyrberdi Beçikow, Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň häkimi Begmyrat Odebaýew, Lebap welaýatynyň «Atamyrat» etrabynyň häkimi Batyr Osmanow, Lebap welaýatynyň «Beýik Türkmenbaşy» etrabynyň häkimi Durdymyrat Akmyradow, şu welaýatyň Köýtendag etrabynyň häkimi Halnazar Taganow dagylar «özlerine ynanylan wezipäni talabalaýyk ýerine ýetirmändikleri üçin» wezipelerinden boşadyldy.


text:
"Adam iýmek üçin ýaşamaýar, ol ýaşamak üçin iýýär"
Sokrat
Köp ýyllaryň dowamynda adamyň bedenindäki ýag dokumalaryň artykmaç mukdarda bolmagy sagdynlygyň alamaty diýip hasaplanýardy, çenden aşa semizlige bolsa kosmetiki kemçilik hökmünde garalýardy. Emma uzak wagtlap geçirilen barlaglaryň netijesinde beden agramy kada gabat gelýänlere garanyňda aşa semiz adamlaryň ýaşaýyş ömrüniň azalýandygy (ortaça 7 ýyl) anyklanyldy. Artykmaç semizlik bilen bedende: ýürek keselleri, süýjikesel, arterial gipertoniýasy, warikoz keselli, bogun artrozy, damarlaryň aterosklerozy hatda onkologiki keseller hem peýda bolmak howpy döreýär. Häzirki döwürde aşa semizligiň döremeginiň sebäpleri köpdür. Bular – nesil yzarlamak faktory, sosial derejesi, psihologiki meseleler we güýçli nerw dartgynlygy, fiziki işjeňligiň pesligi we ýagly önümleri çenden aşa köp iýmek bilen bagly nädogry durmuş ýagdaýydyr. Biziň şertimizde ýokary ýokumly et-ýag önümlerinden taýýarlanan tagamlardan mazaly doýanyňdan soň fiziki herekediň ýetmezçiligi semizligiň esasy sebäpleriniň biridir. Bu sebäpleriň netijesinde çylşyrymly biohimiki reaksiýalaryň täsiri bilen bedende ýag dokumalalarynyň mukdary köpelýär.
Aşa semizlik bilen göreşmek üçin, bu ýagdaýyň ýüze çykmagynyň sebäplerini, öňüni alyş çärelerini bilmek zerurdyr. Gynansak-da, biz bejergä aýnada ýetjek derejesine ýeten sudurymyzy görenimizdn soň, semizlik zerarly oturyp-turmak, dem almak kynlaşyp bedende näsazlyk ýüze çykan soň başlaýarys. Soňky ýyllarda geçirilýän barlaglar, semizligiň bejergisiniň ýörite berhizler, derman serişdeleri we yzygiderli fiziki maşklar bilen utgaşykly geçirilende gowy netije berýändigini görkezdi. Ýöne bejergi şowly geçen ýagdaýynda hem öňki durmuş şertlere gaýdyp gelmek, semizligiň gaýtalanmagyna getirýär.
Bedeniň kadaly agramyny saklamak üçin hünärmenler aşakdaky görkezmeleri ýerine ýetirmegi maslahat berýärler:
♦ Dogry iýmitlenmegi öwreniň: az, wagtynda, diňe fiziologiki taýdan adama iýmit üçin niýetlenen önümleri, dogry utgaşykda kabul ediň. Günüň dowamynda 2-3 litr suwy az-azdan owurtlap içmäge çalşyň . Saçakdan gaty doýman turuň. Hepdede bir gün agyz beklemäge ýa-da bejergi açlygyny berjaý etmäge synanşyň. Iýmit kabul edilip başlandan takmynan 30 minut soň doýma duýgusy döreýär. Günüň dowamynda iýýän iýmitiňizi mazaly çeýnäp, ýeterlikli suw içseňiz açlyk duýgusy ýüze çykmaz. Kadasyz iýmit bilen bagly ýaramaz endikler bolsa, kem-kemden Sizden daşlaşar.
♦ Semiz adamyň oýlanyşykly iýmitiniň kaloriýasy kadadan pes bolmalydyr. Iýmiti kabul etmek jeza öwrülmez ýaly, her bir adam öz islegini, gowy görýän zadyny göz öňüne tutup berhiz saýlamalydyr. Şeýle hem artykmaç beden etine garşy göreşmek üçin ýaşyny, jynsyny, fiziki işjeňligini göz öňüne tutmalydyr.
♦ Utgaşdyryp iýmegi maslahat berilmeýän önümleri iýeniňizde arasyna maý salmaga çalşyň. Mysal üçin süýt bilen çöregi, gök önümler bilen miweleri bir wagtda iýmek semiz adamlara maslahat berilmeýär. Nahar iýilende biri-biri bilen sazlaşýan önümleri, mysal üçin beloga baý iýmiti (et, balyk, ýumurtga, tworog) dürli otlar we ýeralmadan başga gök önümleri bilen; krahmally önümleri (çörek, şüleler, ýeralma, aş we makaron önümlerni) belokly iýmit bilen sazlaşdyrman, gök otlar we gök önümler bilen iýmek oňaýlydyr. Şeýle hem ter gök önümler we otlar belokly, krahmally iýmitiň ýany bilen üç esse köp bolsa has peýdalydyr.
♦ Bişirilen, buglanan gök önümleriň ter görnüşlerine garanyňda peýdasynyň pesligini bellemek zerurdyr. Olar bedende turşulyk kislotasynyň duzlarynyň ýygnanmagyna ýardam edýär. Şonuň üçin gök önümleri we miweleri diňe ter görnüşinde ulanmak maslahat berilýär, olar bişiriläýen ýagdaýynda hem ter otlar, sogan, käşir, kelem ýaly önümler bilen, iýmit siňdiriş ulgamynda näsazlyk bar adamlar bolsa, dürli gök önümlerden taýýarlanan şireler bilen sazlaşdyrsa iýmit siňdirişi kadaly geçýär.
♦ Edil nahardan soň süýjili desertleri iýmekden saklanyň. Birinji, ikinji nahar bilen süýjili tagam utgaşdyrylanda bedende turşama bolup geçýär. Kabul edilen iýmitiň ählisi spirde we sirkä öwrülýär. Miwe önümlerini, baly aýratyn wagtda iýmek peýdaly. Bu düzgün berjaý edilmese, iýmit basym siňýär (dargaýar), aşgazanyň we içegäniň nemli bardasyny gyjyndyryp, ýasama açlyk ýüze çykýar. Netijede gereginden artyk , häli-şindi nahar kabul edilýär. Her hili önümleriň hasabyna iýmitiň dürli-dürli bolmak kadasy, nahar iýmäge bir oturylanda däl-de, günüň, hepdäň, aýyň dowamynda berjaý edilmelidir.
♦ Bedende ätiýaçlyk üçin saklanýan ýaglary harç etmäge ýardam berýän önümleri – kelem, käşir, şugundyr, gök salady gündeki nahar bilen utgaşdyrmaga çalşyň. Iýmitde ösümlik ýagyny, kepekli undan taýýarlanan çöregi çäkli mukdarda ulanmak maslahat berilýär.
♦ Witaminlere we mikroelementlere baý bolan gyzyl burç, sogan, sarymsak ýaly önümleri mümkin boldugyça iýmitiňizde ulanyň. Olar bedendäki artykmaç ýaglary sarp etmäge ukyplydyr.
♦ Semiz adamlar iýmiti yzygiderli tertip boýunça däl-de, diňe açlyk duýgusy peýda bolan wagty kabul etse gowy. Wagtly-wagtynda iýmitlenmek endigi wagtlaýyn iýmit refleksiniň döremegine getirýär. Adam beden üçin zerur bolmadyk artyk azygy iýmeli bolýar.
♦ Nahar kabul etmegiň fiziologiki wagtyny berjaý ediň. Günüň dowamynda soňky iýmit sagat 18-19 aralygynda iýlip 20-den soň iýmit kabul etmek bes edilmeli. Bedene gündiz düşen iýmitiň adamyň ýaşaýyş durmuşy üçin zerur bolan kuwwatlylyk üpjünçiligine, agşam baran iýmit bolsa, ýag görnüşine geçip ätiýaçlyk üçin saklanýandygy subut edildi. Eger-de agşam sizde açlyk duýgusy peýda bolsa, ony alma, kelem ýa-da başga gök önümler bilen kanagatlandyrmak bolar. Az iýmek endigini gazanmak üçin agzyňa salan her bir bölek iýmiti mazaly howlukman çeýnemelidir. Nahar kabul etmekligiň aralygynda az-azdan owurtlap suw içiň. Ajygan wagtyňyz, nahar iýmezden öň hem bir bulgur suw içmek maslahat berilýär. 15 minutdan açlyk duýgusy aýrylmasa nahar iýmek bolýar.
♦ Artykmaç beden agramyny sazlap, ony kadaly saklamak üçin hökman fiziki işjeňlikde boluň – wibrasiýa maşklary ýerine ýetiriň, köp ýöräň, dürli hereketde bolmaga çalşyň: ylgaň, ýüzüň, tigir sürüň, tans ediň, fitnes bilen meşgullanyň we ş.m. Her bir fiziki agramlyk ýerine ýetirilende bedendäki ýag ýangyç serişdesi bolup gulluk edýär.
♦ Fiziki agramlylyk azyndan günüň dowamynda 2 gezek 45 minutlap dowam etmeli. Sebäbi üznüksiz orta agramlykdaky fiziki işiň ilkinji 20 minudynda energiýa ganyň düzümindäki ýaglaryň we uglewodlaryň hasabyna sarp edilýär. Diňe olar gutaryp başlanda ätiýaçda duran ýag gatlagy "ýanyp" başlaýar. Bu ýagdaýy bilip, siz bedeniňizi kada getirmek üçin fiziki maşklara sarp etmeli wagtyňyzy kesgitläp bilersiňiz.
♦ Fiziki maşklardan soň iň bolmanda bir sagadyň dowamynda nahar iýmekden saklanyň. Sebäbi ýaglaryň dargamak prosesi türgenleşik gutarandan soň hem dowam edýär. Ýadyňyzda saklaň: agyr fiziki agramlylyk işdäňi peseldýär, fiziki agramlylyk beden üçin ýeňil bolsa işdäň açylýar.
♦ Her bir fiziki agramlygyň gapdalyndan çeýelik maşklaryny ulanyň. Olar ýag dokumasynyň has köp sarp edilmegine ýardam berýär. Öz güýjüňiz ýetäýjek maşklar toplumyny saýlap alyň.
Hakykata dogry düşüniň. Hepdede 0,5-1 kileden köp ýitirmek saglyk üçin zyýanlydyr. Görkezilen sandan köp horlanmak, diňe bedendäki suwuň hasabyna amala aşyrylýar.
Iýmite düýpli özgerişlik girizmekden saklanyň. Iýmit düzümini üýtgetmäge durmuş kadaňyzy üýtgetmek hökmünde garaň. Wagtlaýyn berhiz diňe wagtlaýyn netije berýändir.
Ertirlik naharyňyzy iýiň. Dürli barlaglaryň netijesine görä ertirlik naharyny iýýän adamlar horlanýarlar. Ony iýmeýänler bolsa semizlige ýykgyn edýärler.
Öýde taýynlanan naharlar bilen iýmitlenmäge çalşyň. Öýde bişirlen naharyň düzümini gözegçilikde saklap, ýaglaryň we uglewodlaryň mukdaryny sazlap bolýar.
Iýýän iýmitiňiziň mukdaryny gözegçilikde saklaň. Aşa doýup iýmeklik zyýanlydyr. Çeniňde saklanmany başarmaly. Artykmaç agram bilen göreşýän döwrüňiz hem gowy görýän tagamyňyzy iýseň bolar. Ýöne mukdaryny çäklendirip, wagtynda saklanmagy başarmaly.
Uzak garaşylan netijä ýetip, beden agramy kada gelen soň semizlik keseliniň ýok bolup gidenine arkaýynlaşmaly däldir. Ol diňe özüne oňaýly pursada garaşýandyr. Şol sebäpli iýmit tertibini, düzümini mydama kadada saklap, ýeterlikli fiziki işjeňlik bilen üstüni dolup durmalydyr. Dogry iýmitlenmek we ýeterlikkli fiziki işjeňlik sagdyn durmuşyň girewidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Anna güni Gürjüstanda bu ýurduň Içeri işler ministrliginiň ýene birnäçe ýokary derejeli resmisi tussag edildi. Şeýlelikde, soňky iki günüň dowamynda bu ýurtda tussag edilen resmileriň sany 12-ä ýetdi.
Bu tussag edilenlerden 11-siniň mundan ozal Içeri Işler ministrliginiň Konstitusion howpsuzlyk baradaky departamentinde işländikleri aýdylýar.
Penşenbe güni agşamlyk Tbilisi şäheriniň meriniň orunbasary Şota Kizanişwiliniň öýi dörülip, ol hem tussag astyna alnypdyr. Gürjüstanyň prokuraturasy bu tussag edilen adamlara garşy bildirilýän anyk aýyplamalaryň ýakyn wagtlarda yglan ediljekdigini aýdýar.


text:
Sişenbe güni Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň Türkmenistana üç günlük resmi sapary başlandy. Munuň bilen baglanşykly Azatlyk Radiosy Ukrainanyň ozalky premýer-ministri, Ukrainanyň Telekeçiler birleşiginiň başlygy, halk deputaty Anatoliý Kirilowiç Kinah bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Anatoliý Kirilowiç, prezident Ýanukowiçiň Türkmenistana edýän saparyndan nämelere garaşyp bolar?
Anatoliý Kirilowiç: Soňky 20 ýylyň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň dürli özgeriş basgançaklary boldy. Iki tarap deňhukukly ykdysady, energetiki, maliýe goýumlar ugurlary boýunça söwda gatnaşyklaryny tassyklaýar.
Esasanam, 1995-nji ýylyň ortalarynda we 2000-nji ýylyň başlarynda döwletara gatnaşyklarymyz gülledi. Iki ýurt Ukrainanyň her ýyl ortaça 30-35 milliard kubometr tebigy gazy satyn almagy baradaky şertnama gol çekişdiler.
Ukraina Türkmenistandaky gazgeçirijileriň gurluşyk proýektleriniň infrastrukturasyny döretmäge, ýol, köprüleriň, ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşyklaryna aktiw gatnaşdy. Bu proýektlere Ukrainanyň öňdebaryjy kärhanalary, mysal üçin, “Frunze” birleşigi we başga-da güýçli gurluşyk firmalary işjeň gatnaşdylar.
Mundan başga-da Ukraina Türkmenistandan özi üçin gerek bolan energiýa resurslaryny, tebigy gazy alýardy. Bu-da Ukrainanyň ykdysadyýetine oňyn täsir edip, ýurduň energiýa resurslary boýunça howpsuzlygyny üpjün edýärdi.
Şonuň üçin Ukrainanyň prezidentiniň biziň üçin dostlukly ýurt bolan Türkmenistana häzirki saparynyň esasy bölegi, ikitaraplaýyn alada esasynda, iki ýurduň arasyndaky öňki hyzmatdaşlygy täze derejä götermekden we güýçlendirmekden ybaratdyr.
Sebäbi Ukraina awiagurluşyk, energiýa resurslary geçiriji tehnikalar, transport serişdeleri, agro-hojalyk kompleksi, kadrlary taýýarlamak boýunça we başga-da käbir ugurlar boýunça güýçli, uly ylmy mümkinçiliklere eýedir.
Ukrainanyň prezidentiniň Türkmenistana edýän saparynyň netijesinde iki ýurduň arasynda täze derejeli gatnaşyklar dörär we iki tarapyň ykdysadyýeti güllär we bu sapar iki halkyň bagtyýarlygyny üpjün eder diýip umyt edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siziň belleýşiňiz ýaly, geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň başlarynda iki ýurduň arasynda türkmen gazynyň söwdasy boýunça şertnamalara gol çekildi. Ýöne soňra Ukraina akdyrylýan türkmen gazy belli bir derejede togtadyldy. Şol zatlaryň nähili ýagdaýda bolandygy we sebäpleri barada gürrüň berseňiz. Häzirki wagt bu ugurdaky tagallalar nä derejede alnyp barylýar?
Anatoliý Kiriilowiç: Soragyň birinji bölegi boýunça, ýaňy aýdyşym ýaly, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň dürli döwri boldy. Gynansak-da, 2005-2006-njy ýyllarda köp ugur boýunça hyzmatdaşlyklar bozuldy. Munuň sebäbi şol döwürde Ukrainada agyr we bulaşyk syýasy ýagdaýyň bolmagydyr.
Indi biz hyzmatdaşlyklary dikeltmek üçin ähli zady etmeli. Ukraina öz günbatar serhedine, Ýewropa Bileleşiginiň serhedine, bir ýylda azyndan 140 milliard kubometr tebigy gazy akdyryp bilýän güýçli gazgeçiriji sistema eýe. Şu günler ondan 80 milliard kubometr gaz akdyrylýar.
Türkmenistan bolsa täze we uly gaz ýataklaryny açdy we bu üstünlikleri bilen biz türkmen halkyny gutlaýaryn! Şonuň üçin Türkmenistan öz gazyny diňe gündogar we günorta regionlara satman, Ukrainanyň gazgeçirijilerinden peýdalanyp, Ýewropa hem satyp bilýar. Ýewropa bolsa ähli tölegleri wagtynda tölemäge ukyply region. Şu zatlary göz öňünde tutup, biz iki ýurt bolup, öz maksatlarymyzy birikdirip bileris.
Türkmen gazyny Ukrainanyň gazgeçirijilerinden peýdalanyp, Ýewropa Orsýetiň üsti bilen geçirmek meselesini bolsa köptaraplaýyn: Ukraina, Türkmenistan, Orsýet we Ýewropa Bileleşigi bilen bilelikde çözmeli.
Gazy satýan, geçirýän we satyn alýan taraplaryň ählisiniň pikirleri, maksatlary göz öňünde tutulmaly. Bu meseleler Ukrainanyň prezidentiniň saparynda hem gozgalar diýip pikir edýän.
Gepleşiklere beýleki taraplary-da çekmeli we deňagramly netijelere gelinmeli diýip pikir edýärin. Ýewraziýa regionynda hiç hili syýasy basyşsyz, hemmetaraplaýyn, deňhukukly we erkin energoresurs söwdasyny ýola goýmaly.
Azatlyk Radiosy: Anatoliý Kirilowiç, siz Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklaryň täze tapgyrynyň başlanandygyny aýtdyňyz. Siziň pikiriňizçe iki ýurt haýsy pudaklar boýunça özara hyzmatdaşlyk edip bilerdi?
Anatoliý Kirilowiç: Türkmenistan Merkezi Aziýa boýunça gülläp ösýän ýurtlaryň hataryna girýär we örän çynlakaý maliýe mümkinçiliklere-de eýe. Ukraina Türkmenistan bilen dürli infrastruktura proýektler boýunça-da gowy hyzmatdaşlyk edip bilýär.
Öň aýdyşym ýaly, Ukraina transport infrastrukturasy, diňe bir aeroportlar däl, demir ýollar we Ukrainanyň deňizýaka döwletdigini göz öňünde tutsaň, gämi gurluşygy, energetik infrastruktura boýunça-da hyzmatdaşlyk etmäge ukyplydyr.
Mundan başga-da, agtaryş, ylym, nebit-gaz pudaklary üçin kadrlary taýýarlamak, awia, demirýol, köprüler, ýollary gurmakda-da Ukraina Türkmenistan bilen doly hyzmatdaşlyklara taýýar.
Azatlyk Radiosy: Anatoliý Kirilowiç, türkmen-ukrain gatnaşyklary baradaky arzuwlaryňyzy hem beýan edäýseňiz?
Anatoliý Kirilowiç: Dostlukly, doganlykly türkmen halkyna üstünlikler, bagt we köp haýyr hem-de şu esaslarda dünýäde mynasyp ornuny eýelemegini arzuw edýärin. Bu üstünliklere hem Türkmenistan hem-de Ukraina ymtylýar. Size iň gowy arzuwlary edýärin!


text:
Wenezuela häkimiýetleri Birleşen Ştatlaryň “Miami Herald” gazetiniň habarçysy bolup işleýän žurnalisti azat etdiler.
Jim Wyss penşenbe güni, Kolombiýa bilen serhediň golaýynda tussag edilipdi.
“Miami Herald” şenbe güni onuň Karakasdaky türmeden boşadylyp, Birleşen Ştatlaryň ilçihana resmilerine tabşyrylandygyny aýtdy.
Gazet onuň dekabrda geçjek ýerli saýlawlardan öň wenezuela ykdysadyýeti barada makala taýýarlamakçy bolandygyny aýdýar.
Wenezuela resmileri žurnalisti näme üçin tutandyklaryny aýtmadylar.


text:
Täjigistanyň hökümeti ýurtda täjik medeniýetini peseltmek, äsgermezlik bolup görünýän we "keseki" hasaplanýan adam atlaryny gadagan etmek isleýär. Bu ýagdaý köpçülikde nägilelik döredýär.
Täjigistanda uly ýaşdaky nesliň wekilleriniň arasynda "Hoşok" (iýmit), "Sangak" (daşjagaz), "Istad" (galaýmaly) ýa-da "Poço" (köreken) ýaly atlara seýrek duş gelinmeýär. Yryma görä, şeýle, adaty bolmadyk adam atlary dakylan çagalar Hudaýyň ünsüni kän bir özüne çekmeýär we şeýlelikde olary ir ýanyna almaýar. Ýöne bu yrym indi täjik hökümetiniň ünsüni özüne çekene meňzeýär.
Täjigistanyň adalat ministrligi "Graždan durumynyň döwlet tarapyndan hasaba alynmagy" kanunyna "adamlara keseki medeniýetlere degişli atlaryň dakylmagyny, jisimleriň we şol sanda önümleriň, haýwanlaryň hem guşlaryň atlarynyň dakylmagyny, şeýle-de adamzadyň abraýyny peseldýän terzdäki atlaryň dakylmagyny gadagan edýän" üýtgeşiklik girizilmegini teklip edýär.
Golaýda Täjik atlarynyň "saplanmagy" boýunça tagallalaryň soňky tapgyrynda orsça we parsça dini hem watançylyk temaly atlardan saplanylmagy babatda teklip hödürlenipdir. Täjik hökümeti häzirki wagtda arap we beýleki daşary ýurt adam atlaryndan saplanmagyň aladasyny edýär. Täjik hökümetiniň bu tagallasy halk arasynda adam atlarynyň yzyna goşulýan "-molla", "-halypa", "-şyh", "-emir", "-sopy" ýaly yslam we arap goşulmalaryna jogap bolar.
Ýörgünlilik
Täjik hökümeti şeýle-de jemgyýetde "Sumaýa" (yslamyň ilkinji jepakeşi), Aýşa (Muhammet pygamberiň aýallaryndan biri) we Asiýa (Gurhanda ýagşylykda ýatlanýan aýal) ýaly owal gyzlara hiç dakylmadyk dini atlaryň golaýda has ýörgünli bolmaga başlandygyny ünsden düşürmändir.
Erkek adamlaryň atlaryndan hem Muhammad, Ýusuf we Abubakr ýaly atlaryň dakylmagynyň gadagan edilmegi islenilýär. Şeýle atlar soňky döwürde yslama garşy ünsüň hasam güýçlenmegi sebäpli indi hökümete ýaramaýar. Şonuň üçinem ýurtda hyjap we sakgal goýberilmegine garşy gadagançylyk girizildi.
Adalat ministrligine degişli raýat durumyny döwlet tarapyndan hasaba alýan edaranyň başlygynyň orunbasary Jaloleddin Rahimow Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna beren maglumatynda, eger şeýle kanun kabul edilse, onda raýat durumynyň hasaba alynýan ýerinde arap we "keseki" atlar dakylan çagalar hasaba alynmaz. Onuň deregine çaga täjik adynyň dakylmagy teklip ediler.
Yslam atlarynyň dakylmaga başlanmagy, 1980-nji ýyllaryň başynda ene-atalaryň öz çagalaryna "hakyky täjik" adam atlaryny ýa-da gadymy pars atlaryny dakmak görnüşindäki owaldan ýörgünli bolan adaty üýtgedildi. Haçan-da 2007-nji ýylda prezident Emomali Rahmon öz adyndan "-ow" ors familýa goşulmasyny aýranda, ýurtda adam atlarynyň üýtgedilmek derejesi ýetjek derejesine ýetdi. Onuň yz ýanyndan familýalaryň üýtgedilmegi babatda hasam uly tagallalar başlandy we ýüzugra ors goşulmalary täjikçe "-zoda", "-zod" ýa-da "i" familýa goşulmalary bilen çalşyryldy.
2011-nji ýylda ene-atalaryň öz çagalaryna dakýan atlary bilen baglanyşykly hökümete aýratyn ygtyýar berilmegi we gerek bolanda gadagançylyklar girizmegi babatda kanun taslamasy hödürlenildi. 2014-nji ýylda bolsa ene-atalara öz çagalaryna watançylyk temaly adam atlaryny dakmak ündeldi.
"Atlaryň saplanmagy" we şahsy azatlyk
Golaýda öňe sürlen teklip häzirlikçe mejlise hödürlenenok. Ýöne şonda-da bu köpçülikde ýeterlik ýagdaýda nägileligiň döremegine sebäp boldy. Köp adam muny şahsy azatlygyň gödek bozulmagy höküminde kabul edipdir.
"Haçan-da adalat ministrligi raýatlara nähili adam atlarynyň dakylmalydygy we nähili familýa goşulmalarynyň ulanylmalydygy babatda buýruk berende, bu gönümel adamlaryň şahsy azatlygyna tokunmaklyk hasaplanýar we raýatyň azatlygyny hem çäklendirýär. Näme üçin ministrlik käbir adam atlarynyň köpçülikde oňaýsyz pikir döredýändigi babatda şeýle karara gelýär? Bu karar gaty gülkünç" diýip, tanymal hukukçy Faýzinisso Wohidowa öz garaýşyny beýan edýär.
Öz familýasyny aýtmakdan saklanan Duşanbäniň ýaşaýjysy Mullo Abdul Hamid, atasyna hormat hökmünde özüne şeýle adyň dakylandygyny we adyň dini manysy sebäpli hiç haçan bir problema uçramandygyny aýdýar. Onuň pikrine görä, ministrligiň bu teklibi adam hukuklaryny çäklendirýär.
Yslam liderleri häzirlikçe bu temada garaýyş beýan etmekden saklanýarlar. Yslam merkeziniň başlygy Jaloliddin Homuşi, yslamyň adam atlarynyň arap ýa-da pars manysyna garamazdan, owadan we ýakymly adam atlaryny ýaýbaňlandyrýandygyny nygtap, manysyz hem ýakymsyz atlary oňlamaýandygyny nygtaýar.
Mejlisde bu teklibiň häzirlikçe haçan gozgaljakdygy näbelli, ýöne Duşanbäniň käbir ýaşaýjylary eýýäm raýatlaryň durumyny hasaba alýan edaralarda kanun teklibi bilen baglanyşykly çäklendiriji hereketleriň başlananlygyndan nägile.
Abubakr Haýdarşoýewiň aýtmagyna görä, Duşanbäniň raýatlaryň durumyny hasaba alýan edaralarynyň birinde çaganyň kakasynyň ady "Akbar" bolany sebäpli, onuň ady "täjik medeniýetine keseki at" diýip, onuň çagasyny, ýagny öz ýegenini hasaba almakdan ýüz öwrüpdirler. Haçan-da çaganyň kakasy öz adyny "Mahmud" görnüşinde üýtgedensoň, çagany hasaba alypdyrlar we oňa dogluş hakyndaky şahadatnamany beripdirler.


text:
Kişinýowdan gelýän habarlarda moldowan paýtagtynda parlament binasyna zabt edilende ýaralanan 10 protestçiniň hassahanada bejergi alandygy aýdylýar.
Irki saýlawlaryň geçirilmegini talap edýän onlarça protestçi 20-nji ýanwarda, täze, ýewropa tarapdar hökümet üçin ses berlenden soň parlamentiň agzyndan içerik kürsäp urdy.
Emma pitnä gaşy polisiýa olary aňryk goýbermedi. Ýedi sany polisiýa ofiseri we ýene üç adam kellesine düşen ýara sebäpli bejergi aldy.
Ýaralananlaryň arasynda Liberal partiýanyň başlygy, ozalky geçiş prezidenti Mihaý Gimpu, Mertebe we hakykat platformasynyň lideri Çiril Motpan hem bar.
Parlament tarapyndan tassyklanan täze hökümete dolandyryjy Demokratik partiýanyň başlygynyň orunbasary Pawel Filip ýolbaşçylyk edýär.


text:
Eýranyň döwlet eýeçiligindäki gazetiniň ýazmagyna görä, ýurtda içalyçylykda aýyplanyp amerikan raýaty bolan zenan tussag edilipdir.
Berilýän maglumatlara görä, 55 ýaşly bu zenan Eýrana Ermenistanyň üsti bilen wizasyz geçipdir. Şeýle-de ol tussag edilen wagty onuň ýany bilen içalyçylyk serişdeleri hem tapylypdyr.
Emma bu zenanyň haçan ele salnandygy barada maglumat berilmeýär. Şeýle-de bu waka ýurduň resmileri tarapyndan entek tassyklanmady.
2009-njy ýylyň iýulynda Eýranyň serhedini bikanun geçmekde we içalyçylykda aýyplanyp Amerikanyň başga-da üç raýaty tussag edilipdi.
Şol tussaglaryň biri geçen ýylyň sentýabrynda azat edildi, beýleki iki amerikaly heniz hem türmede.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady häkimiýetden çekilmäge mejbur etmek üçin, Siriýa garşy has köp sanksiýalary girizmäge Ýewropa ýurtlaryna we beýleki döwletlere çagyryş etdi.
Klinton Parižde çykyş edip, Siriýada gazaplylygyň bes edilmelidigini, şeýle-de Assadyň häkimiýetden çekilmelidigini aýtdy.
Gowuşýan maglumatlara görä, anna güni Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Polşada duşuşyp, Siriýa garşy girizilmegi mümkin täze ykdysady sanksiýalary maslahat ederler.
BMG-niň maglumatyna görä, Siriýada mart aýynyň ortalaryndan bäri dowam edýän protestleri howpsuzlyk güýçleri gazaply basyp ýatyranda 2,200 töweregi adam öldürilipdir.


text:
Şu aýyň 10-16-sy aralygynda Gyzyl Haç Halkara Komitetiniň delegasiýasy Türkmenistanda saparda boldy.
Komitetiň regional bölüminiň başlygynyň orunbasary Fransua Blansiniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde, Içeri işler ministrliginde, Baş prokuraturasynda, şeýle-de Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we Adam hukuklary institutynda gepleşikler geçirdi.
Gepleşikleriň dowamynda Gyzyl Haç Halkara Komiteti bilen hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleriniň maslahat edilendigi habar berilýär.
Ýarym resmi “Turkmenistan.ru” internet saýtynda “Gyzyl Haç Halkara Komitetiniň delgasiýasy Içeri işler ministrliginiň düzümine girýän edara hem sapar edip, ol ýerde saklanýanlaryň ýagdaýy bilen tanyşdy” diýlip, habar berildi. Emma maglumatda anyk “türme” diýen söz getirilmedi. "Gyzyl Haç" hem häzire çenli bu barada beýanat ýaýratmady.
“Türkmenistan.ru” saýtynyň Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan beýanatyna salgylanyp ýazmagyna görä, “bu hereket Gyzyl Haç Halkara Komiteti bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde ädilen ädim we gumanitar ugurdan halkara guramalar bilen aktiw dialogyň hem özara gatnaşyklaryň netijesidir”.
Ýakynda Britaniýanyň Daşary işler ministrligi Adam hukuklary we demokratiýa boýunça täze hasabatyny ýaýradypdy. 2010-njy ýyla degişli bu hasabatda Türkmenistan alada döredýän ýurtlaryň arasyna girizilip, onda, hususan-da Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý Jemgyýetleriniň wekilleriniň türkmen türmelerine goýberilmegini gazanmak üçin Britaniýanyň hökümetiniň Türkmenistanyň hökümetine basyş etmegini dowam etdirmekçidigi bellenipdi.
Esasy meseleleriň biri
Türkmenistandaky türmeleriň ýagdaýy halkara jemgyýetçiligini alada goýýan esasy meseleleriň biri bolmagynda galýar.
Golaýda Osloda ýerleşýän Norwegiýanyň Helsinki komiteti Türkmenistanyň demirgazyk welaýaty Daşoguzyň aýallar türmesindäki tussaglaryň ýagdaýlary barada hasabat ýaýradypdy. Hasabatda türmede saklanýan aýallaryň gündelik durmuşy, olaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary we olaryň gynamalara sezewar edilişi aç-açan görkezilýär.
Hasabaty taýýarlan komitetiň maslahatçysy Iwar Deýl Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň beripdi: “Soňky wagtlarda türkmen häkimiýetleri biznes pudagynda, hususanam uglewodorod serişdeleri boýunça iş alyp barýanlary, şeýle-de günbatarly diplomatlary ýurda gelmäge çagyrýarlar. Ýöne, muňa garamazdan, adam hukuklaryny goraýjy guramalara welin, Türkmenistana gelip, ýagdaýlara gözegçilik etmek asla mümkin däl diýen ýaly”.
Türkmenistan halkara gözegçilere türkmen türmelerine baryp, ol ýerlerdäki şertleri synlamaga rugsat bermekden henize çenli saklanyp gelýär. Günbatar bolsa köpden bäri Gyzyl Haç Halkara Komitetiniň wekilleriniň türkmen türmelerine barmagyna ygtyýar berilmegine çagyryş edip gelýär.
Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistan bilen söwda gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin öňe sürýän şertleriniň biri-de "Gyzyl Hajyň" wekilleriniň Türkmenistanyň türmelerine baryp görmegine rugsat berilmegidir.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Karary bilen tassyklanan Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin meýilnamasyny ýerine ýetirmek maksady bilen ýurdumyzyň çäklerine getirilýän temmäki önümlerini goşmaça töleg nyşanlary bilen belgilemek göz öňünde tutulýar.
Häzirki döwürde Türkmenistanda çilimkeşlik ýaly ýaramaz endiklere garşy göreşi güýçlendirmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini ykrar etmek boýunça ägirt uly işler alnyp barylýar. Türkmenistan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebitine gatnaşyjy döwlet bolmak bilen, bütindünýä-saglygy goraýyş guramasynyň çäklerinde ösüşiň umumydünýä ýagdaýyna oňyn täsir etmek babatda köpugurly hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda tagalla edýär. 2011-nji ýylda Türkmenistan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş baradaky Çarçuwaly konwensiýasyny tassyklady.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebit býurosy bilen bilelikde “Saglyk-2020” syýasatynyň çäklerinde “2012-2016-njy ýyllarda temmäkä garşy göreş boýunça hereketiň Milli meýilnamasyny” işläp taýýarlady, ol häzirki döwürde üstünlikli durmuşa geçirilýär. Türkmenistanyň “Raýatlaryň saglygyny temmäki tüssesiniň täsirinden we temmäki önümlerini ulanmagyň zyýanyndan goramak hakyndaky” kanun kabul edildi. 2013-nji ýylyň dekabr aýynda geçirilen Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa ministrler maslahatynyň barşynda “Saglyk-2020” syýasatynyň kadalarynyň çäklerinde ýokanç däl keselleriň öňüni almak we oňa garşy göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasy kabul edildi. Ol Ýewropa ýurtlary tarapyndan uly goldawa eýe boldy.
Halkara tejribesine hem-de Aşgabat Jarnamasynyň kadalaryna we Türkmenistanyň Salgyt kodeksinde tassyklanan talaplaryna laýyklykda, Türkmenistanyň gümrük çäklerine getirilýän temmäki önümlerini we alkogolly içgileri, ýurdumyzda öndürilýän alkogolly içgileri goşmaça töleg nyşanlary bilen belgilemek boýunça degişli işler geçirildi. Mundan başga-da, degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde şu önümler üçin alnyp barylmaly işleri ýerine ýetirmegiň Tertibi taýýarlanyldy.


text:
Şu gün Pakistanyň häkimiýetleri Owganystandaky NATO güýçleriniň hüjüminde pakistanly esgerleriň öldürilendigine salgylanyp, bu ýurduň üstünden geçýän NATO-nyň transport gatnawyny togtatdy.
Hususan-da, Pakistanyň resmileri ýurduň Torkham serhet geçelgesinden NATO güýçleri üçin niýetlenilen ýangyç önümleriniň we tehniki serişdeleriň Owganystana tarap geçirilmeginiň togtadylandygyny mälim etdiler.
Bu gürrüňi edilýän gatnaw ýoly NATO güýçleriniň ýük gatnatmak üçin ulanýan esasy gatnaw ýollaryndan biri hasaplanylýar.
Bu wakanyň öňýany, şu gün irden Pakistanyň harby resmileri serhediň üstaşyry Owganystandaky NATO güýçleriniň amala aşyran howa hüjüminde Pakistanyň üç sany harbysynyň ölendigini habar berdiler.
Munuň özi indi soňky birnäçe günüň dowamynda Owganystandaky NATO güýçleriniň serhediň üstaşyry Pakistanyň territoriýasynda geçiren dördünji hüjümidir. Resmi Pakistan şeýle hüjümleriň geçirilmegini yzygiderli ýazgaryp gelýär.


text:
Terrorçylyk, konfliktler we köpçülikleýin migrasiýa bilen bagly gorkularyň güýçlenmegi dünýäniň ençeme böleklerinde adam hukuklarynyň ýagdaýynyň has agyrlaşmagyna getirdi, diýip adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” (HRW) guramasy aýdýar.
“Terrorçylykly hüjümler we köpçülikleýin bosgunçylyk Günbatar hökümetlerini adam hukuklaryny goldamakda yza serpikdirdi” diýip HRW gurmasynyň ýerine ýetiriji müdiri Kenneth Roth guramanyň 2016-njy ýyl boýunça hasabatynda aýtdy.
27-nji ýanwarda çap bolan 650 sahypalyk hasabatda dünýäniň 90 ýurdunda adam hukuklarynyň ýagdaýyna baha berilýär.
“Eger biz 2015-nji ýyla yzymyza seretsek, göze ilýän esasy ýagdaýy “gorky syýasaty” diýip atlandyryp bileris, diýip HRW guramasynyň Ýewropa boýunça media müdiri Andrew Stroehlein aýtdy.


text:
Geljek hepdede Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygyndaky Hökümet wekiliýetiniň Awstriýa Respublikasyna resmi sapary bolar.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň 2008-nji ýylyň noýabr aýynda Awstriýa bolan resmi sapary däbe öwrülen ikitaraplaýyn dostlukly gatnaşyklaryň täze tapgyrynyň başlanandygyny alamatlandyrdy. Awstriýa Respublikasynyň Prezidentiniň 2011-nji ýylyň oktýabrynda Türkmenistana bolan resmi sapary mahalynda iki ýurduň özara bähbitli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge çalyşýandygy ýene-de bir gezek tassyklanyldy.
Bilelikdäki Türkmen-awstriýa toparynyň işi söwda-ykdysady ulgamda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge, medeni-gumanitar gatnaşyklary pugtalandyrmaga gönükdirilendir. Bu toparyň nobatdaky mejlisi şu ýylyň fewral aýynda Aşgabatda geçirildi. Ikitaraplaýyn işewürler maslahatlary, şeýle hem medeni çäreler yzygiderli geçirilýär. Medeni çäreleriň hatarynda türkmen paýtagtynda guralýan Wena baly hem bar.
Ýokary derejede geçiriljek türkmen-awstriýa gepleşikleriniň netijeleri boýunça döwletara hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmäge, onuň uly kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga gönükdirilen resminamalaryň birnäçesine gol çekmek meýilleşdirilýär.


text:
Ors oppozisiýa lideri Alekseý Nawalny Moskwanyň häkimi bolmak üçin jemleýji ýygnanyşygyny geçirdi.
Nawalnynyň kampaniýa topary anna güni agşam, Moskwanyň merkezi Saharow prospektinde rok aýdymçylarynyň konserti bilen başlanan ýygnanyşyga 15 müň çemesi adamyň toplanandygyny aýtdy.
Nawalny ýygnananlara saýlaw kampaniýasynyň adalatsyz bolandygyny aýtdy, şeýle-de häkimiýetleri saýlawlary galplaşdyrmagy planlaşdyrmakda aýyplady.
Ol häkimiýetler saýlawy galplaşdyrsalar, özüniň parhsyz seredip durmajagyny hem sözüne goşdy.
Kremle daýanýan häkim Sergeý Sobýanin hem anna güni Moskwada ýygnanyşyk geçirdi.
Sobýaniniň ýekşenbe güni geçiriljek saýlawda, ses berişligiň birinji tapgyrynda gaýtadan saýlanmagyna garaşylýar.
Nawalny bolsa, sesleriň 18 prosent çemesini alyp, ikinji bolar öýdülýär.


text:
ÝÜREK BUÝSANJY
“Bedenterbiýe, sport we sagdyn durmuş ýörelgeleri dünýä medeniýetiniň örän möhüm gymmatlyklarydyr” diýen parasatly pikirleri bilen Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bu ulgamyň ägirt uly ösüşlerine ýol açdy. Garaşsyzlyk ýyllarynda bu has-da öz äşgär beýanyny tapdy.
“Bedenterbiýe we sport” žurnalynyň döredilmegi-de munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu neşir ýurdumyzyň bedenterbiýe we sport ulgamyndaky aýajyp öňegidişlikleri öz sahypalarynda giňden beýan edýär hem-de yzygiderli şöhlelendirýär.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny we özygtyýarlygyny pugtalandyrmakda, bedenterbiýäni we sporty ösdürmek boýunça döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde uly üstünlikleri gazanýandygy hem-de köp ýyllaryň dowamynda çeken halal, yhlasly we göreldeli zähmetimi nazara alyp, şeýle hem baky Bitarap döwletimiziň beýik
Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli Hormatly Prezidentimiz meni“Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna” atly Türkmenistanyň ýubileý medaly bilen sylaglady. Bu diňe maňa däl, eýsem tutuş žurnalyň redaksiýasynyň iýgärleriniň zähmetine berlen ýokary baha diýip düşünýäris.
Pursatdan peýdalanyp, berlen şa serpaýy üçin Arkadag Prezidentimize çäksiz hoşallygymy bildirýärin! Goý, onuň jany sag, başy dik, ömri uzak bolsun, alyp barýan il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli işleri elmydama rowaçlyklara beslensin!
Maýsa Öwezowa,
“Bedenterbiýe we sport” žurnalynyž baş redaktory, FIDE-niň ussady.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Ermenistana sapar edýär. Bu onuň Günorta Kawkaz sebitine edýän dört günlük saparynyň çäginde amala aşyrylýar.
Duşenbe güni Klintonyň Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan we beýleki resmiler bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Gepleşikleriň arasynda Dagly Garabag meselesindäki ýaraşyk gepleşikleriniň hem maslahat ediljekdigi aýdylýar.
Sişenbe güni Klinton Gürjüstana barar. Çarşenbe güni ol Azerbaýjana sapar edip, prezident Ylham Alyýew bilen gepleşikler geçirer. Penşenbe güni hem Klintonyň Türkiýä barmagyna garaşylýar.


text:
Penşenbe güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy dünýäniň 90-dan gowrak ýurdundaky ynsan hukuklarynyň ýagdaýy barada hasabat ýaýratdy.
Bu gurama Ýakyn Gündogarda häkimiýet agdarylyşyklary amala aşyrylan ýurtlarda demokratik gymmatlyklaryň ornaşdyrylmak meselesiniň indi täze hökümetleriň erk-isleglerine bagly boljakdygyny belläpdir.
Orsýet babatda bu hasabatda Wladimir Putiniň häkimiýet başyna gaýtadan gelmegi bilen “graždan aktiwligine garşy görlüp-eşidilmedik berk çäreleriň” amala aşyrylandygy bellenilýär.
“Human Rights Watch” guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Mihra Rittman: “Türkmenistan henizem dünýäniň iň bir repressiw ýurtlaryndan biri bolmagynda galýar. Bu ýurt sözüň göni manysynda islendik bir garaşsyz derňewler üçin ýapyk. Media we dini azatlyklar berk çäklendirmeleriň astynda galýar. Ynsan hukuklaryny goraýjylar we beýleki aktiwistler hökümet tarapyndan yzygiderli jezalandyrylmak howpy astynda iş alyp barýarlar” diýdi.
“Human Rights Watch” guramasynyň ynsan hukuklary baradaky bu hasabaty 665 sahypadan ybarat.


text:
Akademik Marta Nussbaumyň pikirine görä, bütin dünýäde ýaşlar demokratik jemgyýetde ýaşamak we özleri üçin möhüm meseleleriň nukdaýnazaryndan hereket edip biljek hökümetleri saýlamak mümkinçiligini almaga mynasyp. Emma munuň üçin raýatlaryň ýeterlik derejede bilimli bolmagy zerur.
Çikago Uniwersitetiniň kanun we ahlak meseleleri boýunça professory we “Deňeşdiriji konstitusionalizm merkezini”
esaslandyryjy Marta Nussbaum 2010-njy ýylda çapdan çykan “Not for Profit” atly kitabynda şeýle pikirleri öňe sürýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň žurnalisti Robert Koalson amerikaly pelsepeçi, ‘Foreign Policy” žurnaly tarapyndan düzülen 2010-njy ýyl boýunça global pikir ýöredijileriň ilkinji 100-liginiň sanawyna
girýän Marta Nussbaum bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: Siz üstünlikli we uzak möhletli demokratiýanyň ilatyň belli bir bilim derejesine, ýagny olara berilýän bilime baglydygyny aýdýarsyňyz. Siz şol bilim nämä gönükdirilmeli diýip, pikir edýärsiňiz we bu ugurda mekdep nähili rol oýnap biler?
Marta Nussbaum:
Akademik Marta Nussbaum
Dogry. Men üç meseläni göz öňünde tutýaryn. Birinjiden, men adamyň Günbataryň tejribelerinde Sokrat bilen baglaşdyrylýan ukyplarynda durup geçmekçi – bu döreýän meseleler barada çynlakaý we tankydy pikir etmek ukybydyr. Adam sebäpleri analiz edip, delilleriň gowusyny erbedinden tapawutlandyrmagy başarmaly. Bu örän wajyp, sebäbi adamlaryň häkimiýet bilen ylalaşmaga, şeýle-de moda we basyşlara boýun bolmaga örän meýillidigine göz ýetirdik. Şeýlelikde ilatyň tankydy göz bilen garamaga ukyby demokratiýany janlandyrmak üçin ýeke-tak mümkinçilik bolup durýar. Bu, elbetde, her bir adama mahsus ukypdyr we ony çagalarda ýaşlykdan terbiýelemek mümkin.
Ikinji mesele adamyň tutuş dünýäniň raýaty hökmünde pikir etmäge ukybyna degişli. Biziň ählimiz dar garaýyşlar bilen tapawutlanýarys. Biz bolsa adamzadyň dürli toparlara, azlyklara we köplüklere bölünýänligi barada pikir edip, meselelere ýurtlaryň araçäklerinden daşary garamagyň zerurlygyna düşünmeli. Meselem, bilelikdäki kararlary talap edýän töwerek-daşy goramak we dünýä ykdysadyýetini dolandyrmak ýaly meseleler dürli ýurtlardan bolan köp adamlary ylalaşdyrýar.
Meniň pikirimçe, üçünji mesele hem eýýäm agzalan iki meselä ýakyn durýar. Men muny hyýalyňda takyk göz öňüne getirmek ukyby atlandyrýaryn. Bu ukyp, adamyň özüni başga biriniň ornunda goýup, meselä onuň gözünden garamaga ukybyny aňladýar. Edebiýat bilen sungat hem adamyň şeýle ukyplaryny ösdürmek boýunça esasy ugurlar bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Hökümetler, hatda günbatar demokratiýalary-da siziň öňe sürýän ukyplaryňyza eýe adamlaryň bolmagyny islemezler diýip, aýtjaklar tapylar. Hökümetleriň iş ýüzünde şeýle ukyplaryň ornaşmagyna razy boljagyna näderejede garaşmak mümkin? Marta Nussbaum:
Meniň pikirimçe, ilatyň şeýle ukyplara eýe bolmagyny düýpden islemeýän hökümetleriň hem munuň biznes ugrundan öňegidişlik üçin zerurdygyna göz ýetirýänligi meseläniň gyzykly tarapy bolup durýar.
Singapurda we Hytaýda soňky 5 ýylyň dowamynda köpçülikleýin bilim reformasy amala aşyryldy, sebäbi bu ýurtlaryň ikisi-de biznes medeniýetlerinde gözýetimiň we tankydy pikirleriň ýetmezçilik edýänligine göz ýetirdiler. Adamlaryň beýlekilere ýakmajak söz aýtmaga ýa tankydy çykyş etmäge islegsizligi örän korrumpirlenen biznes medeniýetiniň döremegine getirýär. Azatlyk Radiosy:
Biziň radiogepleşiklerimiziň efire berilýän ýurtlarynyň köpüsinde prawoslaw hristian ýa yslam dinleriniň güýçli täsiri bar. Bu ýurtlarda siziň öňe sürýän bilim modeliňize, olaryň köneden gelýän öz medeni we jemgyýetçilik gymmatlyklaryna howp hökmünde garalmazmy? Marta Nussbaum:
Elbetde, men diňe öz tejribäme esaslanyp aýdyp biljek. Meselem, ululygy boýunça dünýäde ikinji orunda durýan musulman ilatly Hindistanda şeýle ideýalar makul tapylýar we aýallaryň ygtyýarly we bilimli bolmagy musulmanlaryň we hindi dinine uýýanlaryň arasynda ileri tutulýar. Bu Indoneziýa hem mahsus. Şeýle ýagdaýyň Saud Arabystanyna hem mahsusdygyny aýdyp bolmasa-da, biz dünýäniň özgerýänligini görýäris. Ýakyn Gündogarda häzirki bolup geçýän wakalar adamlaryň demokratik azatlyklary talap etmekde öňe näderejede ymtylyşa taýýardygyny görkezer.


text:
Şweýsariýanyň jemgyýetçilik telewideniýesi Azerbaýjanyň hukuk goraýjy aktiwisti Emin Huseýinowyň Bakuwadaky Şweýsar ilçihanasyny penalaýandygyny habar berdi.
Şweýsariýanyň "Rundschau" telewizion programmasy 11-nji fewralda Huseýinowyň ilçihana awgustda, özüni şweýsar raýaty hökmünde tanadyp, polisiýadan gutulmak üçin gelendigini aýtdy.
Huseýinow şondan bäri şweýsar ilçihanasynda gizlenýär.
Ol Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň we onuň hökümetiniň tanymal tankytçysy hökmünde tanalýar.
Şweýsar telewideniýesi Huseýinowyň mundan ozal öz hukuk goraýjylyk işi üçin urlup-enjilendigini we tussag edilendigini aýdýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasy Eýrandaky owgan bosgunlarynyň hukuk bozulmalary barada raport ýaýratdy.
Gürrüňi edilýän guramanyň çarşenbe güni Kabulda ýaýradan raportynda Eýran “müňlerçe owganystanlyny çynlakaý howply ýurda” yzyna deport etmekde tankyt edilýär.
Şeýle-de, raportda owganystanly bosgunlaryň köpüsiniň eýýäm ençeme ýyl bäri Eýranda ýaşaýandygy, ýöne eýranly resmileriň ýakyn wagtdan bäri olaryň ýurtdan gitmegine basyş edýändigi nygtalýar.
Raportda Owganystandaky ýowuzlyklardan gaçyp ýakynda Eýrana baranlara bosgunluk statusynyň berilmeýändigi hem bellenilýär.


text:
Resmi Türkmenistanyň maglumatyna görä, 12-nji fewralda geçjek prezident saýlawlarynda daşary ýurtlarda 29 sany saýlaw nokady işlär, olar hususan-da, Türkmenistanyň ABŞ-da, Türkiýede, Eýranda, Owganystanda, Pakistanda, Ýewropa ýurtlarynyň ençemesinde, GDA döwletlerinde we käbir arap ýurtlarynda ýerleşýän ilçihanalarda açylar.
Orsýetdäki türkmenler saýlawlara nähili taýýarlyk görýärler? Azatlyk Radiosy Türkmenleriň Orsýetäki bileleşiklerini we jemgyýetçilik guramalaryny öz içine alýan “Rus-Türkmen öýüniň” ýolbaşçylar geňeşiniň baştutany Wasiliý Kriworotenko bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Wasiliý Georgiýewiç, siz türkmenleriň Orsýetdäki guramalary bilen işleşýärsiňiz. Moskwada we, umuman, Orsýetde näçe türkmen ýaşaýar we olaryň näçesi Türkmenistanyň raýatlary?
Wasiliý Kriworotenko: Biziň maglumatlarymyza görä, Orsýetde türkmen diasporasynyň sany 50-60 müň adamdan ybarat. Olaryň üçden bir bölegi Moskwada ýaşaýar. Olaryňam ýarpysynda türkmen pasportlary bar.
Azatlyk Radiosy: 12-nji fewralda Türkmenistanda prezident saýlawlary geçiriler. Resmi maglumatlara görä, Orsýetdäki türkmenleriň ses bermegi üçin Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynda saýlaw nokady açylar. Türkmenler ses berişlige näderejede aktiw gatnaşarlar diýip pikir edýärsiňiz?
Wasiliý Kriworotenko: Orsýetde diňe bir saýlaw bölüminiň, onuň hem diňe Moskwada açylmagy ýeterlik däl. Sebäbi türkmen raýatlarynyň üçden iki bölegi Orsýetiň beýleki ýerlerinde ýaşaýarlar.
Orsýetiň dürli künjeklerinde ýerleşýän Çita, Nowosibirsk ýa-da Krasnoýarsk ýaly şäherlerinde ýaşaýan adamlaryň ses bermek üçin Moskwa gelip biljegini göz öňüne getirmek kyn. Meniň pikirimçe, şeýlelikde Türkmenistanyň raýatlary öz ýurdunyň prezidentini saýlamak hukugyndan mahrum bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Käbir synçylar geçen prezidentlik saýlawlarynda Moskwada geçirilen ses berişlige gatnaşan ses berijileriň uly boleginiň studentler bolanlygyny aýdýarlar. Bu barada sizde nähili maglumat bar?
Wasiliý Kriworotenko: Bu hakykatdanam şeýle. Häzir diňe Moskwanyň özünde türkmen studentleriniň sany döwlet kwotasy boýunça 1 müň 300-e golaý. Ýene 10 müň çemesi adam öz hasabyna okaýar.
Olaryň ählisi konsulhananyň hasabynda durýarlar. Studentler Türkmenistanyň ilçihanasynyň gözegçiliginde bolansoňlar, ses bermäge mejbur bolýarlar, sebabi olar ýurdunda kynçylyklara duçar bolmakdan howatyrlanýarlar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen diasporasy Türkmenistanyň hökümeti bilen nähili gatnaşyk alyp barýar?
Wasiliý Kriworotenko: Soňky 10 ýylyň dowamynda “Rus-Turkmen öýüniň” we türkmen diasporasy bilen işleşýän beýleki guramalaryň geçirýän çäreleriniň hiç birisine Türkmenistanyň Orsýetdäki ilçisi gatnaşmandy.
Hususan-da, biziň proýektlerimiziň biri Ikinji Jahan ursunda gazanylan ýeňşe bagyşlanýar. Biz her ýylda urşa gatnaşan döwletleriň her birinde dabaraly ýatlama çärelerini geçirýäris. Soňky ýyllarda biz şeýle çäreleri Ermenistanda, Belarusda we Gazagystanda geçirdik.
2012-nji ýylda biz baýramçylyk çärelerini Türkmenistanda geçirmegi planlaşdyrypdyk. Türkmenistanyň hökümetine bir ýyl mundan ozal ýollan hatymyza ýakyn günlerde resmi jogap geldi. Ilçi öz goluny goýup, Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň üsti bilen bize gowşuran resmi hatynda Türkmenistanyň adyndan “bizde mümkinçilik ýok” diýip jogap beripdir.


text:
Owganystanyň hökümeti goňşy Eýrana ýüz tutup, ”Talyban” hereketiniň eýran tarapy bilen geçiren gepleşikleri barada maglumat berilmegini sorandygyny aýtdy. Munuň öňüsyrasynda ”Talyban” eýran resmileri bilen gepleşik geçirendigini tassykldy.
Ýekşenbe güni Owganystanyň Daşary işler ministrliginiň resmisi Janan Musazai Kabulyň Tähran bilen ýakyn hyzmatdaşlykda bolup, ”Talybanyň” resmi toparynyň ýakynda Tährana eden sapary barada has köpräk maglumat almaga çalyşýandygyny tassyklady. Musazai, eýran tarapyndan resmi maglumat berilýänça, şol gepleşikler barada anyk bir zat aýtmagyň ýerliksizdigini belledi.
”Talyban” – Tähran duşuşyklary
Şeýle-de, Musazai Tähranyň owgan hökümetiniň gozgalaňçylar bilen arada parahatçylyk prosesini ýola goýmak ugrundaky tagallalarynyň öňüne böwet bolýandygyny aýtdy.
Duşenbe güni ”Talyban” hereketiniň metbugat wekili Kari Ýusef Ahmadi dynç günleri ”Talybanyň” wekilleriniň eýran resmileri bilen duşuşandygyny habar berdi.
Şeýle-de, Ahmadiniň sözlerine görä, ”Talybanyň” käbir baştutanlary Tähranda
geçirilen dini konferensiýa hem gatnaşypdyrlar.
Gatnaşyklaryň sebäpleri
Kabulda ýaşaýan analitik Wahid Moždah ”Talybanyň” Owganystan bilen goňşy ýurtlara 2010-njy ýyldan bäri ýüz tutup gelýändigini belledi. Synçynyň sözlerine görä, ”Talybanyň” bu tagallalary hereketiň harby ýolbaşçysy molla Abdul Ghani Baradaryň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýar. Bu tagallalar Bardaryň 2010-njy ýylda Pakistanda tussag edilen döwründe hem dowam etdirilipdi diýip, Moždah belledi.
Analitik geçen iki ýylyň dowamynda ”Talybanyň” käbir liderleriniň Tähranda geçirilen konferensiýalara gatnaşyp gelýändigini, emma hereketiň Eýran bilen gatnaşyk saklaýandygyny resmi taýdan ilkinji gezek boýun alandygyny belledi.
Wahid Moždahyň pikirine görä, Tähran ”Talyban” bilen gatnaşyk saklamak arkaly Sirýanyň prezidenti Başar al Assada berýän ýardamy sebäpli özüne edilýän regional basyşlaryň badyny gowşatmak isleýär. Eýran amerika garşy göreşýän sünnüleri goldaýandygyny yslam dünýäsine görkezmek isleýär.
Parahatçylyk prosesi
”Talyban” bilen parahatçylyk prosesini ýola goýmak boýunça edilen öňki tagallalar şowsuzlyga uçrady. ”Talyban” hereketi Owagystanda bolýan esasy hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alýar.
Soňky söweşler owgan goşuny üçin uly synag boldy. Indiki ýylda günbatar goşunlary Owganystany terk edensoň, owgan goşuny ýurduň howpzulygyny özbaşdak üpjün etmeli bolar.


text:
Hindistanda we dünýäniň beýleki ýerlerinde ýüzlerçe müň ýoga höwesegi eglip-galyp, çylşyrmly ýoga maşklaryny edip, 21-nji iýunda ilkinji halkara ýoga gününi bellemäge toplandy.
Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi, BMG-niň 21-nji iýuny global Ýoga güni diýip jar etmegi üçin tagalla eden syýasatçy, Nýu-Delide, öz hökümetiniň agzalary we daşary ýurt diplomatlary bilen adamlaryň arasyna çykyp, ýoga düşegini ýazdy.
Ol bu çäre gatnaşyjylara ýüzlenip, özleriniň "täze parahatçylyk we sazlaşyk eýýamyna başlamak üçin adam düşünjesine tälim berýändiklerini" aýtdy.
Ol bu programmanyň «adamzadyň bähbidi, dartgynlyklardan azat dünýä, sazlaşyk habaryny ýaýratmak üçindigini" aýtdy.
Bu çäre Nýu-Deliniň esasy ýoluny maşk edilýän meýdança öwürdi we ol Hindistanyň ähli ştatlarynyň paýtagtlarynda alnyp göterildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ana güni geçiren hökümet maslahatynda eden çykyşynda ýurduň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň pese düşmegine ýol bermezlik maksady bilen «ähli zerur çäreleri hem görýäris» diýdi.
Ýurt içinden gowuşýan habarlardan görnüşi ýaly, soňky aýlarda ýurduň bazarlarynda häkimiýetleriň bellän kesgitli bahasyndan satylýan elin etler peýda boldy.
Bu etiň hyrydarlarynyň uzan nobatlary emele getirendigi, şol bir wagtda et nobatyna berk gözegçilik edilýändigi barada hem habarlar gelip gowuşdy.
Aşgabatly diňleýjilerimiziň biri häkimiýetleriň, göräýmäge, Täze ýylyň öň ýanynda ilata kömek diýip edýän bu işiniň hakykatda «hususy et öndürijileriň eline urmak bolýandygyny» belläp, öz reaksiýasyny Azatlyk radiosynyň üsti bilen häkimiýetlere ýetirmek isleýändigini aýtdy.
Howpsuzlyk aladalary sebäpli adynyň agzalmazlygyny soran diňleýjimiziň «emeli arzanladylan et we bazar kanunlary» baradaky pikirlerini diňläp, belki, sizem söhbete goşularsyňyz we öz tejribeleriňizi paýlaşarsyňyz.


text:
Finlandiýanyň premýer-ministri Juha Sipila öz jaýyny bosgunlara teklip etjegini aýdýar, onuň hökümeti bolsa şu ýyl Finlandiýada oturym beriljekleriň sanyny iki esse köpeldip, 30 müňe çenli ýetirjegini aýtdy.
Sipila 5-nji sentýabrda özüniň Kempelede, demirgazyk Finlandiýada ýerleşýän jaýynyň häzirki wagtda az ulanylýandygyny we ony ýylyň başyndan gaçybatalga soraýanlara berip biljekdigini aýtdy.
Polşa ozal wada beren 2 müň bosgunyndan başga bolsgun alyp bilmejegini aýdýar.
Polşa, Çeh respublikasy, Wengriýa we Slowakiýa ÝB-niň bosgunlary ýerleşdirmek boýunça islendik kwotasyny ret edýär.