text:
2021-nji ýylyň aprelinde Türkmenistan Hytaýa 2 milliard 576 million kub metr tebigy gazyny iberdi we gaz eksport edijileriň arasynda birinji orny eýeledi.
Hytaý 2021-nji ýylyň aprelinde 4 milliard 227 million kub metr tebigy gazyny import etdi. Aprel aýynda gazgeçiriji arkaly Hytaýa esasy gaz eksport eden döwletleriň hataryna Türkmenistandan soňra ikinji orunda Gazagystan (617 million kub metr), Russiýa (487 million kub metr), Mýanma (318 million kub metr) we Özbegistan (229 million kub metr) girdi. Bu barada Hytaýyň gümrük gullugynyň baş müdirliginiň maglumatlaryna salgylanyp, Russiýanyň “Interfaks” agentligi ýekşenbe güni habar berdi.
Hytaýyň gümrük gullugynyň habaryna görä, Russiýanyň Hytaýa iberen gazynyň kub metriniň bahasy üpjünçilik başlany bäri ilkinji gezek ýokarlanyp, 2021-nji ýylyň ikinji çärýeginde 148 ABŞ dollaryna ýetdi. Onuň şu ýylyň birinji çärýegindäki bahasy 121 ABŞ dollaryna barabardy.
Hytaýa gazgeçiriji arkaly gaz eksport edijileriň arasynda Russiýa iň arzan bahadan gaz ibermegini dowam etdirmeginde galýar. 2021-nji ýylyň aprelinde Türkmenistanyň gazynyň bir müň kub metriniň bahasy 216 ABŞ dollaryna, Gazagystanyň we Özbegistanyň gazy - 179 ABŞ dollaryna, Mýanmanyň gazy - 347 ABŞ dollaryna deň boldy.
Türkmenistan A, B hem-de C şahamçalaryndan ybarat bolan “Merkezi Aziýa-Hytaý” gaz geçirijisi arkaly Hytaýa tebigy gazy eksport edýär. Häzirki wagtda D şahamçasynyň gurluşygy hem dowam edýär. Geçen ýyl Hytaý bu gaz geçirijisi arkaly 39 milliard kub metrden gowrak tebigy gaz import etdi.
Bu gaz geçirijisi 2009-njy ýylda ulanyşa girizilenden bäri Hytaý Türkmenistandan 300 milliard kub metrden gowrak gaz aldy we türkmen “mawy ýangyjyny” iri import ediji bolmagynda galýar.


c: text/html

text:
Türkiýäniň Söwda ministri Yrakda saparda bolýar
Türkiýäniň Söwda ministri Mehmet Muş Yragyň Kürt Awtonomiýasynyň başlygy Neçirwan Barzani bilen duşuşyk geçirdi
Türkiýäniň Söwda ministri Mehmet Muş, Yragyň paýtagty Bagdat şäherine guran saparyndan soň Erbil şäherinde, Yragyň Kürt Awtonomiýasynyň başlygy Neçirwan Barzani bilen duşuşyk geçirdi.
Söwda ministri Mehmet Muş Yragyň Kürt Awtonomiýasynyň başlygy Neçirwan Barzani bilen geçiren duşuşygyna, Türkiýäniň Bagdat şäherindäki Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Ali Ryza Güneý we Yragyň Kürt Awtonomiýasynyň Etniki we Dini guramalardan jogapkär ministri we Yragyň Türkmen frontynyň Donalşyk geňeşiniň agzasy Aýdyn Maruf hem gatnaşdy.
Türkiýäniň Söwda ministri Mehmet Muş, Erbile guran saparynyň çäginde Yragyň Kürt Awtonomiýasynyň Premýer ministri Mesrur Barzani bilen hem duşuşyk geçirer.
Iki günlik sapar bilen Yraga giden Mehmet Muş, düýn bolsa ýurdyň paýtagty Bagdat şäherinde Yragyň Aragatnaşyk ministri Nasyr al-Şibli bilen duşuşyk geçiripdi.
Türkiýäniň Söwda ministri Mehmet Muş 18-nji awgustda hem Bagdada sapar gurapdy. Mehmet Muş şol saparynda bolsa Yragyň Prezidenti Berhem Salih, Yragyň Premýer ministri Mustafa al-Kazymi, kärdeşi Ala al-Juburi we Aragatnaşyk ministri Nasyr aş-Şibli bilen duşuşyk geçiripdi.
Degişli Habarlar
Gabar Dagynda 2 Terrorçy Täsirsiz Ýagdaýa Getirildi
Koronawirusa Garşy Göreş Dowam Edýär
Soňky 24 sagatda koronawirus sebäpli çekilen adam pidasy 181 boldy.
"PKK/ÝPG-ä ABŞ-nyň we Siriýanyň Hökümetiniň Berýän Goldawyna Garşy Çäre Göreris”
Prezident Erdogan, Stambulda Juma namazyndan soň metbugata beýannama berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
31-nji awgustda — Bilimler we talyp ýaşlar gününiň öň ýanynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisi Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Babarap obasynda gurlan orta mekdebe Annak Sähetmyradowyň adyny dakmak hakynda karary kabul etdi.
Öz Watanyna we halkyna wepaly hyzmat etmegiň ajaýyp nusgasyny görkezen mugallym, okuw-terbiýeçilik işiniň işjeň guramaçysy, ähli bilimini we tejribesini ýurdumyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ýaş nesle döwrebap bilim hem-de terbiýe bermäge bagyşlan, 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşy ýyllarynda söweş meýdanlarynda gaýduwsyzlyk görkezen watançy esger Annak Sähetmyradowyň zähmet we durmuş ýoly şu günki türkmen ýaşlary üçin uly görelde mekdebi bolup hyzmat edýär.
Şoňa görä-de, bilim ulgamynda bitiren hyzmatlaryny, şeýle-de Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Babarap obasynyň ýaşaýjylarynyň, Gökdepe etrabynyň we Ahal welaýatynyň häkimlikleriniň haýyşlaryny hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň teklipnamasyny göz öňünde tutup, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisi Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Babarap obasynda gurlan orta mekdebe Annak Sähetmyradowyň adyny dakmak we ony «Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Annak Sähetmyradow adyndaky ýöriteleşdirilen 42-nji orta mekdebi» diýip atlandyrmak hakynda degişli karary kabul etdi.


text:
Qazaqstanda kartop pen sábiz baǵasy arzandady - mınıstrlik
NUR-SULTAN. QazAqparat – Sońǵy eki aptada áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 0,5 paıyzǵa tómendedi. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda QR Saýda jáne ıntegratsııa vıtse-mınıstri Erjan Qazanbaev málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jyl basynan beri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 9,9 paıyzǵa ósti. Іshki naryqta otandyq ónimderdiń kóbeıýi esebinen sońǵy eki aptada baǵalar 0,5 paıyzǵa tómendedi. Atap aıtqanda, eń joǵary ósý sátinen bastap kartop baǵasy 34 paıyzǵa nemese 71 teńgege, al sábiz 41 paıyzǵa nemese 122 teńgege tómendedi. Sonymen qatar, sońǵy aptalarda qyryqqabat 0,4 paıyzǵa, pııaz 0,1 paıyzǵa arzandady», - dedi E. Qazanbaev.
Onyń aıtýynsha, baǵanyń eń joǵary ósimi 11,6% Túrkistan oblysynda, 11,3% – Qyzylorda oblysynda jáne 11,3% – Qostanaı oblysynda tirkeldi. Eń tómen ósim 9,5% Almaty qalasynda, 9,6% –Almaty oblysynda jáne 9,7% Qaraǵandy oblysynda belgilendi.
Budan buryn habarlanǵandaı, búgin Úkimet otyrysynda elimizde baǵanyń ósýin tejeý maqsatynda 2021 - 2024 jyldarǵa arnalǵan ınflıatsııaǵa qarsy áreket etý sharalary kesheniniń jobasy qaralyp, maquldandy.
- Azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrýdyń mańyzy zor — Asqar Mamın
- ShQO-da qazaqtyń aqbas sıyryn ósirip otyrǵan kásipker týǵan aýylyn damytýǵa úles qosýda
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Qazaqstanda 16,1 mln tonna astyq bastyryldy - AShM
- Senattaǵy «Óńir» depýtattyq tobynyń otyrysynda qandaı máseleler talqylandy
- Mal sharýashylyǵynda qıyndyqtar neden týyndady – Mańǵystaý ákimi orynbasarynyń pikiri
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
28-nji sentýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministri R.Meredowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 74-nji sessiýasyna gatnaşmak üçin iş sapary bilen Nýu-Ýork şaherine bardy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministri sessiýadaky çykyşynda sebitleýin we global gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça ýurdumyzyň ileri tutýan ugurlaryny beýan etdi.
Hususan-da, Türkmenistanyň halkara hukugyna we BMG-niň düzgünnamasyna dünýäniň häzirkizaman düzgünleriniň esasy hem-de döwletleriň arasyndaky ynanyşmagyň ýokary derejesine ýetmegiň şerti hökmünde seredýändigi bellenip geçildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan 2021-nji ýyly – Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly diýip yglan etmek hakyndaky Rezolýusiýany kabul etmek başlangyjy bilen çykyş etdi. Ilkinji gezek bu pikir Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji sessiýasynda eden çykyşynda ýaňlandy. Degişli Rezolýusiýa Baş Assambleýa tarapyndan şu ýylyň 12-nji sentýabrynda BMG-niň 73 sany agza döwletleriniň awtordaşlygy netijesinde biragyzdan kabul edildi.
Şeýle-de, durnukly ösüş meseleleri boýunça BMG bilen hyzmatdaşlygyň ähli gatnaşyjylar üçin işiň uzakmöhletleýin geljege niýetlenen ileri tutýan ugry bolup galýandygy barada bellenip geçildi.
Türkmenistanyň wekiliýetiniň Nýu-Ýork şäherine sapary dowam edýär. Saparyň dowamynda birnäçe ikitaraplaýyn duşuşyklaryň geçirilmegi meýilleşdirilendir.
28-nji sentýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministri R.Meredowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 74-nji sessiýasyna gatnaşmak üçin iş sapary bilen Nýu-Ýork şaherine bardy.


text:
Şu gün, 2021-nji ýylyň 25-nji awgustynda Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky şekillendiriş sungaty muzeýinde Mary welaýatynyň Hudaýnazar kümmetinde rejeleýiş işlerini geçirmek boýunça taslamanyň kabul edilmegine bagyşlanan wideoaragatnaşyk arkaly duşuşyk geçirildi. Onda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky Ilçihanasy ABŞ-nyň "Medeni mirasy gorap saklamak baradaky Ilçiniň gaznasy" maksatnamasynyň çäklerinde 2021-nji ýyl üçin bäsleşigiň netijesinde Türkmenistanyň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek hem-de rejelemek baradaky milli müdirliginiň ABŞ-nyň Tehas uniwersiteti bilen bilelikde hödürlän taslamasynyň ýeňiji hökmünde saýlanandygy habar berildi.
Bu taslamanyň çäklerinde Mary welaýatyndaky Hudaýnazar kümmetiniň esasy girelgesi ýerleşen günbatar diwaryny ozalky durkuna getirmek we ol ýerde ulanylan bezeg nagyşlaryny dikeltmek meýilleşdirilýär.
Şunuň bilen baglylykda, Ilçihana agzalan müdirligiň wekilleriniň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde ýeňijini gutlamak dabarasyny geçirdi. Duşuşyga Tehas uniwersitetiniň wekilleri gatnaşdylar.
Hudaýnazar kümmetini rejelemek boýunça taslama “Medeni mirasy gorap saklamak baradaky Ilçiniň gaznasy” Maksatnamasynyň çäklerinde ýurdumyzda ýeňiji hökmünde yglan edilen 29-njy taslama bolup durýar.
2005-nji ýylyň fewral aýynyň 17-ne Aşgabat şäheriniň merkezinde Beýik Saparmyrat Turkmenbaşynyň adyny göterýän Şekillendiriş sungaty muzeýi dabaraly ýagdaýda açylýar. Şekillendiriş sungaty muzeýi üç gatdan ybarat bolup, onuň birinji we ikinji gatlarynda sergi üçin niýetlenen 11 sany bölüm ýerleşdirilen. Muzeýiň sergisi düzülip, onda şekillendiriş sungatynyň ajaýyp görnüşleri, ýagny - nakgaşçylyk, grafika, heýkeltaraşçylyk, amaly-haşam sungaty, şeýle-de daşary ýurt sungaty - XVII-XX asyrlarda ýerine ýetirilen Italiýanyň, Fransiýanyň, Ispaniýanyň, Gollandiýanyň, Germaniýanyň, Ýaponiýanyň, Indiýanyň, Hytaýyň, Russiýanyň suratkeşleriniň eserleri görkezilýär. Ýurdumyzyň çäginde bolup geçen beýik siwilizasiýalar: Altyndepe, Parfiýa, Marguş şalyklary, şeýle-hem Änew medeniýeti biziň ata-babalarymyz müňýyllyklaryň dowamynda kämilleşdirip, gorap, saklap türkmen halkynyň gadymylygyny, müdimligini tassyklap subut edipdirler. Şol ösen medeniýetimizden galan arheologik tapyndylar türkmen halkynyň gadymy şekillendiriş sungatynyň gymmatlyklary bilen tanyşdyrýar.
© Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky şekillendiriş sungaty muzeýi
744000, Türkmenistan, ş.Aşgabat. 2022 (A.Nowaýi) köçesiniň 88-nji jaýy.
Tel:+993 12 92 71 69, Faks: +993 12 92 72 44
GEÇEN SERGILER
20.10.2021
„Şekillendiriş sungatyna degişli muzeý gymmatlyklaryny hasaba almagyň we gorap saklamagyň usulýeti“ atly onlaýn maslahaty.
07.10.2021
„Ynsan saglygy gymmatly baýlyk“
04.10.2021
Hatyra gününe bagyşlanyp geçirilýän „Şehitlere tagzym bolsun, bu güller“ atly sergi
01.10.2021
Ýaşulular gününe bagyşlanyp geçirilýän “Mertebe mekdebi” atly baýramçylyk sergi


text:
Haçyň sözi –akmaklykmy ýada gudratmy…
“Haç” diýen sözi eşidenimizde bizde nähili pikirler peýda bolýar? Käbirleri, şolbada orslaryň dinindäkileriň ybadathanasyny, ýagny rus ortodoks ybadathanasyny, şol dine uýýanlaryň boýnunda göterýän kümüş ýada altyndan bolan haçy, olaryň dini däp-dessurlaryny, ýada hristian diýýilýanleriň haça çokunýar diýen pikir gelip bilýär, katolik buthanasyndaky haçlar, haçly ýörişler we başgada birtopar bulara meňzeş pikirler gelýär…Elbetde bizde her hili pikir döräp biler, ýada bizde her hili hakykata esaslanmadyk maglumatlar bolup biler, emma bu heniz biziň pikirimiziň dogrudygyny görkezmeýär. Elbetde “mesihilik” mezhepleriniň köpüsinde “haç” simwol hökmünde ulanylýar. Muňa düşünmek üçin bolsa “haçyň” näme üçin simwol bolup galandygyna düşünmek gerekdir. Bu bolsa Isa Mesihiň durmuşy bilen baglanyşyklydyr, bu “haçy” ondan aýratynlykda ulanmak we düşündirmek düýbünden hakykata laýyk gelmeýär. Isa Mesih elhençlik bilen haçda ölüm jezasyna höküm edildi. Bu bolup geçmezden öň Hudaýyň ýüzlerçe ýyl öňünden pygamberler arkaly aýdyp geçen pygamberlikleri ýerine ýetip Isa Mesihiň haçda Öz ganyny adamzadyň günäleriniň jezasyny “gurbanlyk guzy” hökmünde dökendigini Mukaddes Ýazgylar tassyklaýar. Bu sebäpden Isa Mesihe iman edenler üçin “haç” şol Hudaýyň Özüniň üpjün eden Isa Mesihdäki gudratyny we gutulyşyny ýatladýan simwoldyr. Bu Isa Mesihiň biziň hatyramyza haçda döken ganyny we janyny biziň dowzah odundan gutulmagymyz üçin berendiginiň ýatlatmasy hökmünde simwol hökmünde ulanylýar. Bu sebäpden “haç” diýilende Hudaýyň Sözüne laýyklykda bu Hudaýyň biziň üçin merhemetiniň we rehiminiň ýatlatmasydyr. “Haç” Isa Mesihsiz biziň üçin hiç zatdyr. Haçyň özünde hiç hili many ýok, Isa Mesihiň haçda ýerine ýetireni iň wajyp zat bolmagynda galýar.
Gynansakda, käbir adamlar “mal gurbanlygyna” ynansalarda, ýagny gurbanlyk baýramyny belläp geçýärler we hudaýýoluna diýip, bizi gunälerimizden tämizlär diýip we bereketlär diýip umyt edip mal gurbanlyklary getirýärler-de, Hudaýyň Isa Mesihde kämil we iň soňky bir gezeklik hemişelik “Gurbanlyk Guzy” hökmünde üpjün edenini welin kabul etmeýärler. Ybraýym pygamberiň ogluny Hudaýa gurbanlyk hödürleme taryhyndaky gökden Hudaýyň üpjün eden “gurbanlyk goçyny” kabul edip oglunyň ýerine gurbanlyk getirişini kabul edýäris-de, Hudaýyň biziň ählimiziň janymyzyň dowzahda günälerimiziň jezasy hökmünde ýanmagyndan gutulmagymyz üçin üpjün edenine welin ynanmajak bolýarys. Emma özümizi şeýle günälidigimize we şeýle jeza çekip biljegimize düşünsedik onda Hudaýyň bu görekezen belen rehimine we merhemedini kabul ederdik we şükür ederdik we bütin ömür Onuň hakykatynda ýaşamaga çalyşardyk. Dürli pikirli adamlar dürli zady talap edýärler, kimler “logikany” ýada akyldarlygy, başgalar bolsa nähilidir bir göze görünýän “gudraty” talap edýärler…
“Haçyň sözi” barada ýagny Isa Mesih haçdaky edenleri barada Isanyň resuly bolan Pawlus hem şeýle ýazýar: “Çünki haçyň sözi heläk bolanlar üçin akmaklyk, biz—gutulanlar üçin bolsa Hudaýyň gudratydyr. Çünki: “Men akyldarlaryň akyldarlygyny weýran ederin, düşünjelileriň düşünjesini güýçden düşürerin” diýip ýazylgydyr. Akyldar hany? Kanunçy hany? Bu döwrüň alymy hany? Hudaý bu dünýäniň akyldarlygyny akmaklyga öwürmedimi? Çünki dünýäniň Hudaýyň akyldarlygynda öz akyldarlygy bilen Hudaýy tanamandygyna görä, Hudaý iman edenleri wagyz akmaklygy arkaly gutarmagy unady. Çünki ýehudylar gudrat görkezmegi talap edýär, grekler akyldarlygy gözleýär. Biz bolsak haça çüýlenen Mesihi –ýehudylar üçin büdremäge sebäp, milletler üçin-de akmaklyk bolan, ýöne çagyrylanlara, hem ýehudylara, hem greklere Hudaýyň gudraty we Hudaýyň akyldarlygy bolan Mesihi wagyz edýäris. Çünki Hudaýyň “akmaklygy” (adamlar şeýle pikir edýärler) adam akylyndan üstün, Hudaýyň “ejizligi” (Hudaýa näme gerekdi haçda Isany ölüme tabşyryp, näme Hudaý ejizmi…”diýip adamlar pikirlenýärler) adam güýjünden güýçlidir. Çünki, eý doganlar, çagyrylyşyňyza serediň. Adam ölçegi boýunça köpüňiz akyldar, güýçli, asylzada däldiňiz. Ýöne Hudaý akyldarlary utandyrmak üçin, dünýäniň akmak saýýanlaryny saýlady. Hudaý güýçlileri utandyrmak üçin, dünýäniň ejiz saýýanlaryny saýlady. Hudaý ähmiýetli zatlary ýatyrmak üçin, bu dünýäniň asylzada dällerini, äsgerilmeýänlerini we ähmiýetlsizlerini saýlady. Ol muny hiç bir adam Hudaýyň huzurynda magtanmasyn diýip etdi. Ýöne: “Magtanan Reb bilen magtansyn” diýip ýazylyşy ýaly, siz Hudaýyň saýasynda Mesih Isadasyňyz. Isa Mesih biziň üçin Hudýyň akyldarlygy we dogrulygy, mukaddesligi we gutaryşy boldy!”
Hudaý pygamber hökmünde bolan resul Pawlusa arkaly aýdan bu sözlerinde biz düşünmek isleýänlere “Isanyň haçda eden işi” hakynda doly düşündiriş berýär. Biziň Hudaýyň Öňünde magtanara öz zadymyz ýok, çünki biziň her birimiz hem günäli we Hudaýyň şöhratyndan mahrum adamlar, her birimiz hem Hudaýyň rehimine we merhemetine mätäç adamlar, biz şeýle bir syrkaw şypany diňe Hudaý berip bilýär. Bu sebäpden hem Hudaý bize şol akyldarlygy, dogrulygy, mukaddesligi we gutaryşy Isa Mesihde üpjün etdi! Bu sebäpden bular seniň üçin akmaklykmy ýada Hudaýyň gudraty, rehimi we merhemetimi?
Bu soraga berjek jogabyň bolsa seniň Hudaý bilen baky boljak aragatnaşygyňy kesgitlejek jogap bolar! Eger sen öz diniňe, dindarlygyňa, ýada öz dogrulygyňa, akyldarlygyňa, ýagşy işleriňe we başgada näme zadyň bar bolsa şolara bil baglap Isa Mesihiň seniň üçin haçda eden belent gurbanlygyny akmaklyk saýsaň, onda sen Hudaýyň gutaryşyndan ret edilersiň, egerde Hudaýyň Isa Mesihde görkezen gudratyna, Isanyň haçdaky seniň üçin bolan ölümine kalbyň bilen ynansaň we Onuň diňe bir ölüp gabyrda galman ýene-de direlendigine ynansaň we gaýdyp geljegine garaşsaň-şonda sen Hudaýyň Isa Mesihdäki akyldarlygyna, dogrulygyna, mukaddesligine we gutaryşyna eýe bolarsyň!
Bu bolsa hakykatdan hem Hoş Habardyr! Beýle Hoş Habara hiç bir ýerde duş gelen dälsiň we duş gelmersiň! Bu ajaýyp Hoş Habary düşünip kabul et we ýokarda agzalyp geçilen Hudaýyň baky ýaşaýşyna eýe bol!


text:
Kitaplar — elektron görnüşde
Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen «Sanly ulgam» syýasaty barha rowaçlanýar. Ýurdumyzyň baş kitaphanasy bolan Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda hem bu ugurda degişli işler amala aşyrylýar.
Häzirki wagtda bu ýerde jemi bäş million alty ýüz kyrk bir müň üç ýüz kyrk bäş (5641345) sany kitap bolup, kitaphananyň hazynasy täze çykýan kitaplaryň hasabyna ýyl-ýyldan baýlaşýar.
Kitaphananyň binasynyň giň bolşy ýaly, sözüň özi hem giň mana eýe. Bu ýer diňe bir adamlaryň kitap okamaga gelýän ýeri bolman, eýsem, okuwçylardyr talyplaryň synaglara taýýarlanmak üçin, şeýle-de ululy-kiçili taslamalar üçin gözleg edilýän ýerdir. Kitaphana ýöne ýerden «ähli ylymlaryň merkezi» diýilmeýär. Ol şäheriň kitaphana üçin örän amatly ýerinde bolup, özüňi kämilleşdirmek üçin iň amatly ýerdir. Şonuň üçinem bu ýere yzygiderli gatnaýan adamlar aň-düşünjesi taýdanam, bilimi taýdanam göz-görtele tapawutlanýarlar.
— Gahryman Arkadagymyzyň 2013-nji ýylyň 16-njy awgustynda gol çeken «Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky merkezi kitaphanalarda bitewi elektron kitaphana ulgamyny döretmek hakyndaky» Kararyndan bäri kitaphanamyzda kitaplary elektron ulgama geçirmekde hem işler yzygiderli alnyp barylýar — diýip, kitaphananyň 2-nji derejeli kitaphanaçysy Bibigözel Mämmedowa buýsanç bilen gürrüň berýär. «Şondan bäri kitaphanadaky bäş million alty ýüz kyrk bir müň üç ýüz kyrk bäş (5641345) kitabyň iki müň üç ýüz on altysy (2316) elektron görnüşe geçirildi. Olardan bir müň alty ýüz otuz iki (1632) sanysy türkmen dilinde, alty ýüz on sekiz (618) sanysy rus dilinde, altmyş alty sanysy bolsa beýleki daşary ýurt dillerindäki kitaplardyr. Kitaplary elektron görnüşe geçirmegiň tapgyry häzir hem ýokary depginde dowam edýär» diýip Bibigözel daýza sözüniň üstüni ýetirdi.
«Sanly ulgamyň okyjylar üçinem, işgärler üçinem döreden ýeňillikleri az däl. Kitaphananyň ammaryndan kitaplary tapmak indi öňki ýaly köp wagtymyzy alanok. Kompýuter bize gözleýän kitabymyzyň anyk nirede ýerleşýändigini aýdýar. Onsoň ony bize şol ýerden baryp alaýmak galýar» diýip, kitaphananyň işgärleri aýdýarlar. Ýadyňyzda bolsa, hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen 2015-nji ýylyň aprelinde Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky welaýat, etrap, şäher merkezi kitaphanalarynda bitewi elektron kitaphanalaryň ulgamy döredilipdi. Kitaphanada ýola goýlan internet ulgamynyň kömegi arkaly şol ulgamdaky 76 kitaphana bilen maglumatlary alyş-çalyş etmek işleri hem ýola goýuldy.
Şeýle-de bu ýerde döwürleýin neşirlerdäki — gazet-žurnallardaky makalalardyr oçerkleriň her biri aýratynlykda kompýuterleriň ýadynda saklanylýar. Şeýlelikde, okyjy özüne degişli temanyň adyny ýazyp, kompýuterden gözletse, şol tema degişli bolan makalalaryň ählisi awtorynyň ady, çykan gazet senesi bilen bilelikde ekranda peýda bolýar.
Kitaphananyň içinde aýlanyp ýören wagtyň, kitaplary okamak üçin döredilen şertleri görüp, Gahryman Arkadagymyzyň: «Biz ylmyň soňky gazananlary bilen aýakdaş gitmelidiris» diýen sözleri biygtyýar ýadyňa düşýär.
Aşyr SAPAROW


text:
Keshe degenim, segiz aı buryn ǵana birinen soń biri kórermenge jańa dúnıelerin usynýǵa asyqqan qazaq teatrlarynyń háli. Álemge quryǵyn salǵan indet elimizdi aınalyp ótetinine senimdi edik. Senim aqtalmady. Qoǵam da, óner de, áleýmettik salanyń qaısysy bolmasyn ómirdiń ózgeshe boıaýyn kórdi. Ol – onlaın format. Qazaq teatrlary da jelide jumysyn jalǵastyrǵanymen kóbisi plakattyq deńgeıdegi jobalardan asa almady. Soǵan saı, qoǵamnyń bir toby da «teatrlarsyz da ómir súre alady ekenbiz, eshteńemiz ketken joq» degen pikir qalyptastyrdy. Qoǵamnyń áleýmettik jelide belsendi otyratyn bóligi teatrdyń turaqty kórermenderi emes ekendigin bile tura, óner ordalary baryn kórsetip jatty.
Qosh, tyrs etken jańalyqqa eleńdep, aı, kún, saǵat sanap ótkizgen segiz aıdan soń teatrlardyń jańa maýsymdarynyń ashylýy teatrsyz rýhanı ósý bolmaıtynyn dáleldep berdi. Esiginen tegin kirip úırengen teatrlarǵa bılet tappaı sharq urdyq. Kórermeni saǵynǵan tiri aǵzany. Oǵan tiri kýámiz. Al, biz kútken deńgeı boldy ma, ol bólek áńgime. Sonymen, áýelgi másele – segiz aı áleýmettik jelide baılanysta bolǵan teatrlar kórermendi tek áleýmettik jelimen rýhanı baıytamyz dese qatelesedi. Ol – aqparat pen jarnama quraly ǵana. Eger men teatrlardyń paraqshalaryn kórmeıtin kórermen bolsam, teatrdyń mereıli maýsymdarynyń ashylýynan eshnárse sezinbegenimdi aıtar edim. Teatr salasynda mundaı uzaq merzimdi úzilis bolmaǵanyn eskersek, túrli formattaǵy beınejazba shaqyrýlar túsirilip, jarnamasy jer jarǵanymen dál sondaı atmosferany premera kúni shammen izdesek te tappadyq. Áleýmettik jelilerge dýyldaǵan kórermen qoshemetin salý da – jetistik emes. Ol kez-kelgen konert, shoý, spektaklden keıingi qalypty kóremen iltıpaty ǵana. Sony esten shyǵaryp alyp jatyrmyz.
Kórshiles reseılik teatrlar kórermenderimen tamyz aıynda teatrda kezdesýge múmkindik alsa, qazaq teatrlary qazan aıynda qaýyshty. Elordalyq M.Gorkıı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys drama teatry 3 qazan kúni 120-teatr maýsymyn ashsa, almatylyq teatrlardan alǵashqy bolyp 8 qazan kúni – Ǵ.Músirepov atyndaǵy Memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry, dál sol kúni jańa qoıylymmen «ARTıShOK» teatry da shymyldyǵyn túrdi. N.Sa atyndaǵy balalar men jasóspirimder teatry 16 qazan kúni jańa maýsymyn ashyp, E.Nurtazınniń «Prıklıýchenıe snejnogo barsa» (avt.: E.Dýbovık) spektakliniń tusaýkeserin ótkizip úlgerdi. Ile-shala M.Lermontov atyndaǵy orys drama teatry ózderiniń 88-teatr maýsymyn ashyq dep jarııalady. Sońǵylardyń biri bolyp, jańa maýsymyn mýzykalyq qoıylymmen ashqan – Almaty Memlekettik qýyrshaq teatry. Odan ózge art keńistikter de kórermenderin kózaıym etti. A.Áshimov kúndeliginiń negizinde qoıylǵan «Meniń janrym-kúndelik» aýdıospektakli de teatr óneriniń korıfeıi taǵdyrynyń tragedııalyq hál-kúıine úńilýge múmkindik berdi.
Jarysa jańa qoıylymdaryn usynyp jatqan qazaq teatrlarynyń qarqyny qýantpasa, qynjyltpaıdy. Sebebi, júırik kóp bolǵanda ǵana báıge qyzyqty óteri anyq. Biraq, báıge aty men ırk attaryn shatastyryp almaýymyz lázim. Ony da tarazylap berý teatrtanýshyǵa paryz. Qatarynan qoıylyp jatqan jańa qoıylymdardy kórip úlgergenimizben, kóńilge túıip úlgergenderimiz sanaýly. Premeradan keıin ásermen bólisý bir basqa, kórkemdik deńgeıin saralap, qosymsha kommentarıı emes, tolyqqandy zerdelep jazý bir bólek. Biraq, búgingi zaman, ýaqyt – kútýdi unatpaıdy. Jumysyń jyldamdyq, jelidegi alǵyrlyqpen ólshenedi. Onyń ústine birneshe ret kórip, oı qorytýdy qajet etetin qoıylymdar kóp emes. Bir kórip, baıqaǵanyńdy bólisý jetkilikti. Naǵyz quryshyńdy qandyrar qoıylymdar týraly jazylmaı júrgeni de jasyryn emes. Búgin bar dúnıe endi jarty ǵasyrdan soń ózekti bolama ony da esten shyǵaryp alyp jatyrmyz. Teatrlardyń ashylýynyń álqıssasyn bastaǵan jańa qoıylym «Qulager» jaıynda az-kem. Tórt kún qatarynan teatrdy dúbirletken Qulagerdiń shabysy qalaı boldy?
«Ózindik qoltańba» degenimen bir rejısserdiń birneshe spektaklde uqsas sheshimder qoldanýyn qabyldamaımyn. Ol teatrtanýshynyń bir maqalasynyń eki sóılemin ózgertip, kelesi spektakl jaıly maqalasyn kóshire salǵanyndaı áser etedi. Dál sol sekildi «Qulagerden» «Qaragóz» ben «Farızanyń» bir detalin kórsem «keshirmeımin» dep bardym. Bardym da, ulttyq sanany jańǵyrtýǵa arnalǵan qoıylymnyń kýási boldym. «Rýhanı jańǵyrý» degen uǵymdy dálme-dál sezindiretin qoıylym endi dúnıege kelgendeı boldy. Biraq, rýhty, sanany, tarıhty jańǵyrtý naýqanǵa aınalmaýy tıis. Mine, spektakldiń bar salmaǵyn kóterip turǵan osy – tazalyq. Qoldanylǵan boıaýlar zańdylyǵy da ózinshe kórkem. F.Moldaǵalı ár jumysyn qorǵasyndaı aýyr, súıte tura qaýyrsyndaı jeńil jasaıtyn rejısser. Syrtqy formasy kóp jumys qajet etpegen sekildi kóringenimen qat-qabat tarıh astasyp jatqan taǵylymdy spektaklder sahnalap keledi. Onyń dáleli – tarıhy tunshyǵyp jatqan «86», Semeıdiń jan syzdatar saryny «Jan daýysy», qazaq topyraǵyndaǵy tuńǵysh demoktrat, tarıhshy Shoqan Ýálıhanov haqyndaǵy «Shoqan» tarıhı dramasy, solardyń zańdy jalǵasy – «Qulager» poemasy.
Akterlik oıyn jaıynda. Aqan-Edil (Ramazanov) biz úshin seri emes, Saǵynaıdyń asyna tulpary ólip jetkendeı qasiretti bolyp kórindi. Qatal, kúńgirt. Tragedııany birinshi sahnada kórsetip tastady. Roldiń ósý, ózgerý deńgeıi baıaý. Bul – beıne solǵyn degen sóz emes. E.Ramazanov ishki mádenıeti qalyptasqan, ómirlik bagajy mol artıst. Biraq, kez-kelgen rol artıstiń ishki qolaıyna jaǵa bermeıdi. Onda áserli tirkes bar, Batyrashty qaǵyta sóıleýde aıtylar oramdy oı da, sheberlikke qazyqtalǵan bolmys ta, minez de bar. Tek, Aqan joq. Al, Aqan-Ásette (Imanǵalı) sal-serige tán minez, ashyqtyq bar. Dalanyń erkindigi, senimdiligi sezilip turady. Rol sheńberi aıqyn. Qýanyshtan qasiretke keler joldyń bárin júrip ótedi.
Rejısserlik sheshimder kózge birden túsedi. Kóp tirkesti áreketpen, sımvolıkamen kórsetýde rejısser utymdy ádister qoldana bilgen. Qos Maqsattyń (M.Rahmet, M.Sábıtov) Qulageri ózinshe bólek. Sábıtovte ómirden jıǵan áserlik qor (zapasov jıznennyh vpechatlenıı) bar. Ol tek Qula ker attyń hál-kúıin emes, beıneniń kim bolýy múmkin ekenin de zertteı alǵan. Qulagerdiń aýzymen aıtylatyn «Men jastarǵa senemin» degen sahnanyń ózi osy izdenisti ańǵartsa kerek. Al, Maqsat Rahmette ózindik rýh bar. Ol onyń áninde, sózinde, bolmysynda sezilip turady. Ol bar kúshin, onsyz da ózinde bar nársege salǵan. Sondyqtan, beıne sonshalyqty senimdi emes. Aqan ekeýinde aıtarlyqtaı partnerlik qabysý da baıqalmaıdy. Ekeýi eki bólek qaıǵy keship júr. M.Rahmette keıipkerdi adamı turǵydan berý basym. Onyń jalyny, ishki hál-kúıi, rýhy:
«Alash týy astynda kún sóngenshe sónbeımiz,
Endi alashty eshkimniń qorlyǵyna bermeımiz!»
atty monologynda aıqyn seziledi. Tóbe quıqańdy shymyrlatar rýhty sózdi M.Rahmetten artyq sezinetin, sezindiretin adam bolmasa kerek. Iá, artıst emes, adam. Biraq, bul monospektakl emes. Kórermen nazarynan Kóktuıǵyn beınesi de syrt qalmady. Artıst qana emes, pedagog, rejısser, izdenis-adam – Erlan Karıbaev bes jyl báıgeniń aldyn bermegen tulpardy sózsiz sheber tizgendegen. Karıbaevtyń kóp rolderi bir-birine uqsamaıtyndaı erekshe dep aıta almas edik. Biraq, Kóktuıǵynǵa, bálkim sol sekildi ylǵı jeńimpaz adamdarǵa tán batyldyq, tákapparlyq, pańdyqdy dálme-dál bergen. Ol tek syrtqy bolmysta emes. Odan ózge kópshilik sahnadaǵy Qart Aqan, Kúreńbaı, Batyrash, Jarshy, Qanatty, Saǵynaıdyń kempiri beıneleri de óz boıaýlaryn saqtaǵan.
Teatr repertýaryndaǵy «Jýsan ıisinen» keıingi akterlik ansambldiń túzilýin áli de baıqaı almaǵan sııaqtymyn. Sahnalyq estetıka, erekshe horeografııalyq sheshimder, jandy daýystaǵy án de bar. Biraq, akterlik ansambl túzile almaǵan.
Araǵa attaı bir apta ýaqyt salyp, qazaq topyraǵyndaǵy alǵashqy teatr – M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń mereıli maýsymy ashyldy. Ǵasyr toıyna sanaýly jyly qalǵan tuńǵysh ult teatrynan kútkenimiz mol boldy. Jańa maýsymnyń merekemen ashylýy mindetti emes, tek sahnaǵa qurmetpen shyqqan segiz artıst bir aýyz sóz aıtsa dep kúttik. Qaıda ketpeı jatqan ýaqyt... Halqyna, teatrǵa, ónerge ne arnasa da tyńdar edik. Bizdi qoıshy, kúndelikti áleýmettik jeliden vıdeojazbamen maýsymasharǵa shaqyryp júrgenderin kórmeıtin, ınstagramdy bilmeıtin qanshama aqsaqaldar men jasy úlken kórermen úshin. Saǵynyp kelgenderi kórinip tur. Bizge, olardyń ózderinen góri, sózderi men óneri qyzyǵyraq edi. «Abaıdyń jumbaǵy» kórermenin kóp kúttirgen joq. Kórermen zalynan shyǵatyn Abaı (Bolat Ábdilmanov) beınesi, aqynnyń bala kúnnen ózgelerden erekshe bolǵanyn, jastaıynan adamdy, aınalany, álemdi zerttep, zerdeleý arqyly eseıe kele uly oıshylǵa aınalǵanyn kórsetti. Taǵy da bir jattandy mátindi jaza keteıin: «Bul spektakldi qoıýdaǵy maqsat – Abaı álemi arqyly kórermenge oı salý». Abaı áleminiń búgingi qoǵamda qyzyqsyz (týra maǵynasynda) bolýy osyndaı taptaýryn oıda sahnalaýymyzdan. Biz osyndaı naýqanshyl baǵyttaǵy jumysymyzdy jalǵastyra bersek, Abaıdan alystatyp alamyz. Kórermendi ǵana emes, qoǵamdy. Oıshyldyń 175 jyldyǵyndaǵy qoıylymdardan keıin, 200 jyldyǵynda jastar oǵan qyzyǵýshylyqpen qaramaıtyn da sekildi. Bul meniń qorqynyshym.
Jas Abaı – N.Qýanyshbaıuly, Qunanbaı – S.Merekeuly, Zere – G.Týtova, Uljan - Sh.Asqarova, Toǵjan – D.Úsenova, Ábdirahman beınesin jas akter J.Qonysbaı, Ospan rólin E.Turysov somdady. Qoıylym taptaýryn soqpaqtardan qııalaı ketken. Teatr repertýaryndaǵy sońǵy jańa qoıylymdarmen salystyrǵanda jańasha oı bar. Qoıýshy rejısseri – Arıdash Ospanbaeva. Jas rejısserdiń kezekti jumysy qalyptasqan bolmysty ózgertýge degen batyl qadam dep baǵalasaq bolady. Áýenderdi qoldaný, oqıǵaǵa saı boıaý berý utymdy. Uzaqtyǵy jaǵynan da yqsham, jumyr. Biraq, sahnada ashyq tús kemshin. Bastalǵannan túnek, ashý, yza, aıǵaı, qamshy. Biz qoǵamdy, jastardy Abaımen qorqytýdy qoıaıyqshy. Abaı barsha jastardyń rýhanı ustazy boldy emes pe? Aqynǵa «eskertkish» retinde emes, ustaz retinde kózqarasty qaıta jandandyrýymyz qajet. Ustazdyń sózin qaıtalaý emes, úırenbekke talpynys qajet. Ol zamannyń jastaryn kórsoqyr etip kórsetýdiń qajeti shamaly. Sebebi, Abaıdyń sońynan ergen jas az bolmady. «Abaı jolynyń» bir tomyn oqyp alyp, Qunanbaıdy qadirsiz etýdi qoıatyn ýaqyt ta jetken sekildi. Qunanbaı – dana. Dana bolmasa, dara ómirge kelmes edi. Degenmen, ár rejısserdiń óz Abaıy bolýy kerek. Bul klassıkalyq spektaklderdi joqqa shyǵarý emes, salystyrýǵa da jatpaıdy. Abaıdy qaı sýretker bolmasyn ózinshe sahnalaýyna, óz bıigine shyǵarýyna quqyly. Tek aqynǵa tán ózgeler ańǵarmaǵan erekshelik, azamattyq kózqaras qosý mindet. Ókinishtisi, bizde tulǵalar shoǵyryn jasaǵanda sahnada Abaı da, Ahmet te, Maǵjan da, Álıhan da bir. Árqaısysy bólek jyrǵa arqaý bolarlyqtaı, bolmysy bólek tulǵalardy toptastyryp, ortaq beıne shyǵara salý da kezdesedi. Teatr zertteýshileri ǵana emes, kózi ashyq kórermen de bul pikirdi rastaıdy. Bul spektakl sondaı taptaýrandylyqpen kúrestiń basy.
Teatr salasynda ǵana emes, qazaq ónerindegi kózi tiri tarıh, tuńǵysh ult teatrynyń ardager artısi Asanáli Áshimovtiń «Meniń janrym – kúndelik» kitabynyń negizinde «ÓzgeEris» zamanýı óner keńistigi jańa spektakl jaryqqa shyǵardy. Aýdıospektakl baǵyty búginde keńinen tanymal. Mundaǵy basty erekshelik – zalda bir ǵana kórermen. Ańyz adam taǵdyrynyń eń qıyn tustary, jan aýyrtar estelikteri. Ózine ǵana tán ómirden túıgen oılary bar. Rasymen, búkil adamǵa oı salý úshin bir adamnyń ómiri jetkilikti. Al, ol óner adamy bolsa, tipten. Sebebi, ol óz ómirine baǵa bere alady. Saǵynyshyn, joǵaltqanyn, tapqanyn, qýanǵanyn, tipti qasiretin de jasyrmaıdy. Bul spektakl tulǵamen tanysý úshin emes, adamnyń ózine, óz ómirine bir sát úńilýi úshin qajet. Biz ómirde bárine jan aýyrtamyz, júrek syzdatamyz. Biraq, qadirin kesh túsinemiz. Zamandas sahnalastaryna, Ánýar dosyna degen saǵynysh aralas ókinishi «Men osylaı kim úshin estelik jazyp, saǵyna alamyn?» degen oıdy eriksiz uıalatady. Biz qyzyǵatyn ataq, dańqtyń jolynda da adaldyqtyń tar soqpaǵymen júrip ótýdiń aýyr ekenin sezinemiz. Olsyz da jaı kúni adaldyqtyqty serik etkenimiz shamaly...
«Kundelik project» jobasy – jarnamasy jer jaryp, qoıylymynan qonaǵyna kórseter iltıpaty joǵary dúnıe emes. Munda siz jertólede jalǵyz ózińiz «adammen» syrlasasyz. Jaı ǵana adam. Únsiz otyrsańyz da bolady, tipti, eshnárse oılamasańyz da. Sahna ǵana emes, ómirdiń ózi asyǵys qadamdar, sheshilmegen túıtkilder, jaýaby joq saýaldarǵa tolyp jatqan kezeńde bir sát tynystap «dem» alýǵa qajet dúnıe. Damyldańyz. Ár adamnyń óz kúndeligi bar. Bireýi qaǵazǵa túsirse, bireýi júrek túkpirinde saqtaıdy. Ózińizdiń ómir kúndeligińizdi jaqsylyqpen toltyra aldyńyz ba? Avtordan, rejısserden, artısten kemshilik izdeýdiń qajeti joq. Siz bul qoıylym arqyly ózińizge suraq qoıyńyz. Sonda, siz joq jerdegi sizdiń ómirińiz qalaı bastalatynyn túsinesiz.
Bul – rejısser F.Moldaǵalı men sazger, aqyn M.Jumabaıdyń birlesken týyndysy. Olar shyǵarmashylyqtaǵy tereń oıly sezim ıeleri. Sodan da bolar, aýdıospektakl birjaqty kózqarasty qamtymaıdy. Másele, tulǵanyń ózi paıdalanǵan qalamsabyn ustap kórýde de emes. Onymen aldyńyzdaǵy qaǵazǵa ne jazatynyńyzda. Baryp kórińiz.
Aıtpaqshy, biz teatrsyz da ómir súre alady ekenbiz. Biraq, kókirekte sáýlesiz…
«Kókirekte sáýle joq, kóńilde senim joq. Qur kózbenen kórgen bizdiń janýardan nemiz artyq? Dúnıeniń kóringen hám kórinbegen syryn túgeldep, eń bolmasa denelep bilmes, adamdyqtyń orny bolmaıdy.»
Abaı, jetinshi qara sózi.


text: 17 Ahytopel Abselime: «Rugsat berseň, 12 000 adamy saýlap, şu gije Dawudyň yzyndan ýeteýin.2 Ol ýadap, ysgyndan gaçan mahaly+ üstüne çozup, aljyradaryn. Ýoldaşlary gaçar welin, patyşany öldürerin+.3 Adamlaryny bolsa ýanyňa getirerin. Patyşany öldürsek, ýoldaşlarynyň gitjek ýeri bolmaz. Şonda tutuş halk asuda ýaşar» diýdi.4 Abselim hem, Ysraýyl ýaşululary hem muny makullady.5 Emma Abselim: «Arhytlardan Huşaýy+ çagyryň. Ol näme diýýär, ony hem diňläp göreli» diýdi.6 Huşaý gelende, Abselim: «Ahytopel-ä şeýle maslahat berýär. Şonuň diýenini edäýelimi? Sen näme maslahat berýäň?» diýdi.7 Huşaý Abselime: «Men-ä Ahytopeliň maslahatyny göwnejaý görmedim»+ diýdi.8 Huşaý sözüni şeýle dowam etdi: «Bilýänsiň, kakaň bilen ýanyndakylar batyr adamlar+. Olar çagasyny aldyran aýy+ ýaly, gahar-gazaba münüp oturandyr*. Onsoňam, kakaň söweşe ökde adam+, ol gijäni düşelgede geçirmez.9 Gowakda ýa başga ýerde gizlenendir+. Eger ol ilki hüjüm edäýse, muny eşidenler: „Abselimiň adamlary gyrlypdyr!“ diýerler.10 Şonda arslan ýürek batyr ýigitlerem+ gorkudan ýaňa özüni ýitirer. Sebäbi tutuş Ysraýyl kakaň gaýduwsyzdygyny+, ýigitleriniň hem edermendigini bilýär.11 Meniň maslahatym şeýle: Dandan Beýer-şeba+ çenli ysraýyllaryň baryny ýygna. Olar deňiz kenaryndaky çäge deý köp bolar+. Olary söweşe özüň alyp çyk.12 Dawudy tapdygymyz, üstüne döküleris. Ýere düşýän çyg deý uly goşun bolup hüjüm ederis. Olaryň ýekejesini hem sypdyrmarys. Ne özi, ne-de ýoldaşlary diri galar.13 Eger ol şähere gaçsa, ysraýyl esgerleri bilen şäheri weýran ederis. Şäherde daş üstünde daş goýman, göterip äkideris-de, jülgä taşlarys».14 Abselim bilen ysraýyllar: «Arhytlardan Huşaýyň maslahaty Ahytopeliňkiden gowy eken»+ diýişdiler. Aslynda, Ahytopeliň maslahaty gowudy, ýöne Ýehowa onuň maslahatyny puja çykarmak isleýärdi+. Ýehowa Abselimi heläk etjek bolýardy+.15 Soňra Huşaý Sadyk bilen Abyýatar ruhana+: «Ahytopel Abselime we Ysraýyl ýaşulularyna şeýle maslahat berdi, men bolsa beýle maslahat berdim.16 Haýal etmän Dawuda habar ýollaň. Ol gije çöldäki derýanyň boýunda* galman, beýleki tarapa geçsin. Ýogsam patyşa bilen adamlary heläk bolar»+ diýdi.17 Ýonatan+ bilen Ahymagas+ En-rogelde+ galypdy. Olar hiç kime görünmejek bolup, şähere girmändiler. Bir hyzmatkär gyz gidip, ähli zady olara habar berdi. Olar hem Dawut patyşa duýdurmak üçin ýola düşdüler.18 Emma bir ýigit olary görüp, Abselime ýetirdi. Ýonatan bilen Ahymagas dessine gaçyp, Bahurimde+ ýaşaýan bir adamyň öýüne bardylar, onuň howlusynda guýy bardy, olar şonuň içine girdiler.19 Öý eýesiniň aýaly guýynyň agzyny ýapyp, üstüne ýarma* sepdi, muny hiç kim görmedi.20 Abselimiň hyzmatkärleri gelip, aýaldan: «Ahymagas bilen Ýonatan nirede?» diýip soradylar. Ol: «Derýa tarap gitdiler» diýdi+. Emma hyzmatkärler olary tapman, Iýerusalime dolandylar.21 Olar gidensoň, Ahymagas bilen Ýonatan guýudan çykdy. Olar Dawudyň ýanyna gidip: «Çaltrak derýadan geç, Ahytopel saňa garşy şeýle maslahat beripdir»+ diýip gürrüň berdiler.22 Dawut bilen adamlary dessine Iordandan geçdiler. Daň atýança, olaryň ählisi derýadan geçdi.23 Maslahatynyň diňlenmändigini gören Ahytopel bolsa eşegini gaňňalap, dogduk şäherine, öýüne gaýtdy+. Ol maşgalasyna wesýet etdi-de+, özüni asyp öldürdi+. Ahytopeli ata-babalarynyň mazarynda jaýladylar.24 Dawut Mahanaýyma+ gitdi, Abselim bilen ysraýyllaram Iordandan geçdi.25 Abselim Emasany+ Ýowabyň+ ýerine goşunbaşy belledi. Emasa ysraýyllardan Ýeteriň we Nahaş gyzy Abygaýylyň+ ogludy. Abygaýyl bolsa Ýowabyň ejesi Seruýanyň uýasydy.26 Abselim bilen ysraýyllar Gileadda+ düşlediler.27 Dawut Mahanaýyma baranda, ammonlaryň Rapa galasyndan+ Nahaşyň ogly Şoba, Lodebardan Emiýeliň ogly Mahyr+ we Rogelimden gileadly Barzylla+28 ýorgan-düşek, gap-gaç, küýze, bugdaý, arpa, un, gowurga*, noýba, merjimek, gyzardylyp gowrulan däne,29 bal, ýag, goýun hem-de peýnir* getirdiler. Olar: «Adamlar çölde aç-suwsuz ysgyndan gaçandyr»+ diýip, olary Dawut bilen adamlaryna berdiler+.


text:
Lebap welaýat kitaphanasynda «Waspyň dilde dessan, Arkadagly Türkmenistan!» atly sergi açyldy.
Medeniýet hepdeliginiň geçýän günlerinde guralan sergide Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplary, ýurduň ösüşini görkezýän fotosuratlar, kitaplar we beýleki neşir önümleri goýuldy. Kitaphananyň resmi saýty baradaky wideoşekiller hem görkezildi.
Medeniýet hepdeligine gatnaşýan myhmanlar serginiň ilkinji tomaşaçylary boldular.
Lebap welaýat kitaphanasynda sergi açyldy
Lebap welaýat kitaphanasynda «Waspyň dilde dessan, Arkadagly Türkmenistan!» atly sergi açyldy.


text:
Merkezi Aziýada bäsdeşlige ukyplylyk, söwda we iş ýerlerini döretmek boýunça USAID taslamasy TSTB-niň agzasy «Ter Önüm» kärhanasy bilen hyzmatdaşlykda hasylyň we käbir oba hojalyk ekinleriniň illýustrirlenen senenamasyny işläp düzdi. Ol Türkmenistanda ösdürilip ýetişdirilen oba hojalyk önümleri babatynda öňe gidişlige gönükdirilendir, diýip Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň resmi saýtynda habar berilýär.
Onda dürli ekinleriň ýurduň dürli sebitlerinde ösdürilip ýetişdirilişiniň nazara alynmagy bilen olaryň bişiş möhletleri hakyndaky ylmy we amaly maglumatlar, şeýle hem şu ugurdaky öňdebaryjy tejribä we halkara talaplaryna laýyklykda miwe-gök ekinleriniň saklanyşy, daşalyşy, hil gözegçiligi hakyndaky maglumat birleşdirilendir.
Işläp düzüjiler bu senenemanyň, şeýle hem önümleri saklamak boýunça baglanyşykly materiallaryň gyzyklanma bildirýän ähli taraplar, ýagny daýhanlar, lomaý söwda bilen meşgullanýan söwdagärler, öndürijiler-gaýtadan işleýjiler, sowadyjy ammarlaryň we miwe-gök bazalarynyň eýeleri üçin, şeýle hem ulag-logistika kärhanalary üçin peýdaly boljakdygyna ynanýarlar.
Eksport edijiler üçin ol gepleşikler wagtynda ýa-da söwda çäreleriniň dowamynda marketing guraly bolup hyzmat eder, ýokary hilli türkmen oba hojalyk önümlerini satyn almak babatda gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly import edijiler bolsa ondan Türkmenistanda ekinleriň hasyllygynyň has amatly möwsümi hakyndaky maglumaty alyp hem-de degişlilikde satyn alyş işlerini meýilleşdirip we logistikany gurnap bilerler.
Türkmenistan babatynda gollanylmaga degişli bolan oňaýly grafiki interfeýsli we üç dildäki (türkmen, rus, iňlis) şeýle marketing guraly ilkinji gezek işlenip düzülendir. Şol bir wagtda, şeýle gollanma neşirleriniň tejribesi oba hojalyk önümleriniň eksportyna gönükdirilen öňdebaryjy agrar-ösen ýurtlarda öndürijiler tarapyndan bireýýäm ele alyndy.
Türkmen oba hojalyk önümlerini öndürijileriň eksport mümkinçiliklerini gowulandyrmak üçin USAID Senenama işläp düzdi
Merkezi Aziýada bäsdeşlige ukyplylyk, söwda we iş ýerlerini döretmek boýunça USAID taslamasy TSTB-niň agzasy «Ter Önüm» kärhanasy bilen hyzmatdaşlykda hasylyň we käbir oba hojalyk ekinleriniň illýustrirlenen senenamasyny işläp düzdi. Ol Türkmenistanda ösdürilip ýetişdirilen oba hojalyk önümleri babatynda öňe gidişlige gönükdirilendir, diýip Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň resmi saýtynda habar berilýär.


text:
Waka
24 August 2021
BMG-niň Türkmenistanda Hemişelik Utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenko Türkmenistanyň Prezidentine ynanç hatlaryny gowşurýar
Jenap Şlapaçenko Türkmenistanyň halkara giňişliginde tutýan işjeň ornuny, BMG-sy we onuň düzümleýin edaralary bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edip, ýuruduň global we sebitleýin häsiýetli meseleleriň çözgüdini tapmakda döredijilikli gatnaşmagyny belläp geçdi. Duşuşygyň dowamynda Türkmenistan bilen Birleşen Milletler Guramasynyň arasynda geljekde strategiki hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagyň ugurlary, esasanam, Durnukly ösüş maksatlarynyň durmuşa geçirilmegi, şeýle hem ykdysady diwersifikasiýa, durmuş taýdan goraglylyk, adam hukuklaryny goramak we öňe sürmek hem-de howanyň üýtgemeginiňtäsirlerini peseltmek ýaly ösüş ugrunda milli ileri tutulýan ugurlarynyň durmuşa geçirilmegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Jenap Şlapaçenko Türkmenistanyň Prezidenti onuň Alyhezreti jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa BMG-niň Baş Sekretarynyň durnukly ösüş ugrunda we adam hukuklarynyň bähbidine, şol sanda koronawirus pandemiýasyna garşymilli derejede çäreleri işläp düzmek we geljekde howanyň üýtgemeginiň öňüni almak maksady bilen HereketleriňOnýyllygy we ş.m. çäreleri görmek ugrunda çagyryşlaryny teklip edýän global başlangyçlary işjeň goldaýandygy üçinminnetdarlyk bildirdi. BMG-niň Baş Sekretary tarapyndan gol çekilen ynanç hatlarynyň resmi gowşurylyş dabarasyndan we Türkmenistanyň Prezidenti onuň Alyhezreti jenap Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşygyndan soňra jenap Dmitriý Şlapaçenko metbugat wekillerine ýüzlendi: “Meniň üçin onuň Alyhezreti jenap Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşmak we BMG-niň Türkmenistanda Hemişelik Utgaşdyryjysynyň wezipesini ýerine ýetirmek uly hormatdyr. Men BMG-niň ösüş ulgamy bilen Türkmenistanyň arasynda ýurduň durnukly ösüşi, Türkmenistanyň gülläp ösmegi we Türkmenistanyň halkynyň abadançylykda ýaşamagy üçin ähli ileri tutulýan ugurlarda strategiki hyzmatdaşlygy mundan beýläk-depugtalandyrmakda ähli tagallalary etjekdigimi tassyklaýaryn" – diýip jenap Dmitriý Şlapaçenko belläp geçdi. Terjimehal: Jenap Şlapaçenko diplomatiýa, halkara hyzmatdaşlygy, syýasy we durmuş-ykdysady meseleler, ösüşi utgaşdyrmak, parahatçylygy gurmak we strategiki meýilnamalaşdyrmak boýunça 25 ýyldan gowrak tejribesi bar. Ol Birleşen Milletler Guramasynda, ýaňy-ýakynda Günorta Afrikanyň meseleleri boýunça toparyna we Nýu-Ýork şäherinde, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş edarasynda Sudanyň geçiş döwrüne goldaw bermek üçin Missiýasyna (UNITAMS) ýolbaşçylyk etdi. Mundan başga-da ol Syýasy we Parahatçylygy gurmak babatyndaky meseleler boýunça bölümine we Parahatçylyk babatynda operasiýalar bölümine goldaw berdi. Şeýle hem ol Yrakda, Kosowada, Nýu-Ýorkda, Somalide, Täjigistanda we Wenada ýolbaşçylyk wezipelerinde işledi.
Jenap Şlapaçenko halkara žurnalistika ugrunda bakalawr we magistr derejesine, şeýle hem Ukrainanyň Kiýew Uniwersitetinden halkara gatnaşyklary ugrunda doktorlyk derejesine, Wengriýanyň Budapeşt şäherinde Merkezi Ýewropa Uniwersitetiniň syýasy ylymlar boýunça magistr derejesine we Beýik Britaniýanyň London Ykdysadyýet Mekdebinden halkara gatnaşyklary ugrunda magistr derejesine eýedir. Şeýle hem, ol ABŞ-nyň Demirgazyk Karolina şäherindäki Dýuk Uniwersitetinde halkara žurnalistika we jemgyýetçilik syýasaty boýunça maksatnamany tamamlady.
Jenap Şlapaçenko halkara žurnalistika ugrunda bakalawr we magistr derejesine, şeýle hem Ukrainanyň Kiýew Uniwersitetinden halkara gatnaşyklary ugrunda doktorlyk derejesine, Wengriýanyň Budapeşt şäherinde Merkezi Ýewropa Uniwersitetiniň syýasy ylymlar boýunça magistr derejesine we Beýik Britaniýanyň London Ykdysadyýet Mekdebinden halkara gatnaşyklary ugrunda magistr derejesine eýedir. Şeýle hem, ol ABŞ-nyň Demirgazyk Karolina şäherindäki Dýuk Uniwersitetinde halkara žurnalistika we jemgyýetçilik syýasaty boýunça maksatnamany tamamlady.


text:
2021-nji ýylyň 17-nji fewralynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň, Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrliginiň bilelikde guramagynda sanly ulgam arkaly “Ýaşlar Watanymyzyň güýji, kuwwaty, abraý-mertebesi we beýik geljegidir” atly okuw-maslahaty geçirildi. Oňa institutyň meýletinçi talyplary gatnaşdylar. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň mugallymlarynyň alyp barmagynda “Ýaşlar üçin döredilýän mümkinçilikleriň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleriň ähmiýeti” ady bilen geçirilen bu okuw-maslahatynda gyzykly sorag-jogap alyşmalar, peýdaly maslahatlar täsirliligi bilen tapawutlandy. Maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşanlar okamaga, öwrenmäge giň mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyzyň adyna alkyş sözlerini aýtdylar.
Aýlar ATAJYKOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara žurnalistikasy fakultetiniň I ýyl talyby.


text:
Institutda alnyp barylýan ylmy-barlag işler:
- Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşini seljermegiň we çaklamagyň ylmy-usuly esaslary;
- Türkmenistanyň halkara ykdysady hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň ösüş aýratynlyklary;
- Türkmenistanda elektron täjirçiligini we hyzmatlar ulgamyny innowasion tehnologiýalar esasynda ösdürmegiň esasy ugurlary;
- Dolandyryş hasaba alnyşyny we analizi kämillesdirmegiň esasy ugurlar;
- Türkmenistanda adam potensialyna gönükdirilen strategik ugurlar;
- Türkmenistanda postindustrial ykdysadyýeti emele getirmegiň esasy ugurlary;
- Türkmenistanda salgyt hukuk gatnaşyklarynyň genezisi we olaryň kämilleşdirilmegi;
- Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmakda bank amallaryny kämilleşdirmegiň orny we ähmiýeti;
- Milli ykdysadyýetiň depginli ösüşini üpjün etmekde eksporta gönükdirilen we importyň ornuny tutýan bölegiň ähmiýeti;
- Innowasiýa ykdysadyýeti Türkmenistanyň durnukly ösüşini üpjün etmegiň esasy ugrudyr;
- Türkmenistanda öndürilýän azyk önümleriniň bazar bäsdeşligini ýokarlandyrmak boýunça marketing derňewleri;
- Bilim ulgamynyň informasion-kommunikasion tehnologiýalaryny (IKT) döwrebaplaşdyrmagyň usullary;
- Innowasion ykdysadyýetdäki durmuş-ykdysady, tehnologik-maglumat häsiýetli meseleleriň informatizasiýalaşdyrylan derňewi we çözgütleri;
- Ykdysady pudaklaryň innowasion ösüşini bahalandyrmagyň matematiki usullary;
- Türkmenistanda daşky gurşawy goramagyň we ykdysadyýeti ekologiýalaşdyrmagyň hukuk üpçünjiligi;
- Türkmenistanyň taryhynda tanymal şahsyýetler;
- Ykdysatçy hünärmenleri taýýarlamakda daşary ýurt dillerini öwretmegiň innowasion usullary.


text:
Seýdi Ali Reis
Seýdi Ali Reis (1498 – 1563) osmanly admiraly bolupdyr.
Ol 1538-nji ýylda bolan Preweza deňiz söweşinde türk flotunyň çep flangyny dolandyrypdyr. Seýdi şondan soňra Hindi okeanyndaky osmanly flotunyň baştutanlygyna bellenilýär we ol şol wezipedekä Hindistanyň Goa şäherine ýerleşen portugal goşunlarybilen 1554-nji ýylda ençeme gezek söweşe girişýär.
Ol häzirki döwürde özüniň Hindistandan Stambula gaýdyp gelýärkä gören ýurtlaryny suratlandyrýan Mir'ât ül Memâlik (Ýurtlaryň aýnasy, 1557) ýaly kitaplary bilen giňden tanalýar. Onuň nawigasiýa we astronomiýa barada ýazan Mir’ât-ı Kâinât (Älem-jahanyň aýnasy) atly eseri hem bardyr. Mundanam başga Seýdi Ali Reis Kitâb ül Muhit: El Muhit fî İlmi'l Eflâk ve'l Buhûr (Sebitleýin deňizleriň we astronomiýa hem-de nawigasiýa ylymlarynyň kitaby) diýlip atlandyrylýan eserinde nawigasiýanyň tärleri baradaky maglumatlary, ugur kesgitlemegiň, wagt hasaplamagyň, kompas ulanmaklygyň usullaryny, ýyldyzlar, hijri şemmsi hem-de kamary kalendarlar, şemal we deňiz akymlary, şeýle-de Osmanly imperiýasynyň dürli sebitlerindäki portlar, gawanlar, kenarýaka ilatly ýerler we adalar bilen baglanyşykly portulanlary jemläpdir. Onuň kitaplary ençeme dile, şol sanda iňlis diline, fransuz diline, italýan diline, nemes diline, grek diline, arap diline, pars diline, urdu diline we rus diline terjime edilendir we olar osmanly döwründen gelip ýeten iň çeper edebi eserleriniň hataryna girýär diýlip hasap edilýär.
Ol günbatarda Sidi Ali Reis diýlip hem tanalýar.
Deslapky ýagdaý[düzet | çeşmäni düzet]
Seýdi Ali Reis Stambul şäheriniň Galata kwartalynda asyl gelip çykyşy Türkiýäniň Gara deňiz kenarýakasyndaky Sinop şäherinden bolan bir türk maşgalasynda dünýä inýär. Soltan Mehmet II höküm süren döwründe onuň atasy Tersâne Kethüdâsı (Osmanly imperatorlyk harby-deňiz gorhanasynyň kethudasy) bolan bolsa, kakasy Hüseýin Reis Altyn Şahyň demirgazyk ýakasynda Stambulyň Galata kwartalynda ýerleşýän Bahriye Dârü's-Sınaasınyň (Harby-deňiz Senagaty Merkezi) Kethüdâsy (Kethuda) bolupdyr. Onuň kakasynyň ýokary çinli deňizçi hem-de harby-deňiz inženeri hökmündäki karýerasy Seýdi Aliniň geljek ykbalyna uly täsirini ýetiripdir. Seýdi Ali heniz ýaş wagty harby-deňiz gorhanasynda işläp başlaýar. Deňizçilige bolan höwesiniň üstesine Seýdi Ali matematika, astronomiýa we geografiýa ýaly takyk ylymlar boýunça gowy bilim hem alýar. Şeýle-de ol edebiýat we teologiýa sapaklarynda kämilleşipdir hem-de ökde şahyr hökmünde özüni tanadypdyr. Wagtyň geçmegi bilen ol harby-deňiz gorhanasynda ýokary çinli ofiser bolup ýetişýär we Reis çinine mynasyp bolýar (Osmanly döwründe bu çin hem kapitan hem-de admiral diýmekligi aňladypdyr).
Osmanly flotundaky irki karýerasy[düzet | çeşmäni düzet]
Rodosyň gabawyndan başlap, Seýdi Ali Reis osmanly flotunyň Ortaýer deňzinde alyp baran ähli iri harby-deňiz kampaniýasyna gatnaşypdyr. Ol Barbarossa Hayreddin Paşanyň 1538-nji ýylda Charles V-niň Keramatly Ligasynyň Andrea Dorianyň dolandyrmagyndaky flotuny doly suratda ýeňlişe sezewar eden Preveza deňiz söweşinde osmanly flotunyň çep ganatyna baştutanlyk edipdir. Mundanam başga ol Sinan Paşa bilen Turgut Reisiň 1551-nji ýylda Liwiýa döwletiniň Tripoli şäherini Ispaniýadan hem-de Malta rysarlaryndan basyp alan flotunda birnäçe gämini dolandyrypdyr. Ondan soňra ol Ortaýer deňziniň günbatar kenarýakasynda bolup geçen harby-deňiz kampaniýalaryna hem gatnaşypdyr.
Soňra Seýdi Ali Reise Azepler Kâtibi, Tersâne Kethüdâsı (Osmanly imperatorlyk harby-deňiz gorhanasynyň kethudasy) and Hassa Donanma Reisi (Osmanly Merkezi flotunyň baştutany) çinleri berilýär.
Hindi okeanyndaky osmanly flotunyň baştutany[düzet | çeşmäni düzet]
1552-nji ýylyň aýagynda Halap şäherindäki gyşky rezidensiýasynda bolup ýören Soltan Süleýman Ajaýyp Seýdi Ali Reisi Sues (Müsür), Aden (Ýemen) hem-de Basra (Yrak) deňiz portlarynda ýerleşýän Osmanly Hindi okean flotuna baştutan edip belleýär. Ondan öň bu wezipede tanymal osmanly admiraly we kartografy Piri Reis hem-de 1538-nji ýylda bolan Preveza deňiz söweşine gatnaşan admiral Koja Murat Reis hem gulluk edipdirler.
Seýdi Ali Reis sebitdäki köpsanly dini ýerleri hem-de möhüm şäherleri aýlanyp görenden soň 1553-nji ýylyň 7-nji dekabrynda Halap şäherinde ýola rowan bolýar we ahyrsoňy 1554-nji ýylyň fewral aýynyň başynda Pars aýlagyndaky Basra şäherine baryp ýetýär.


text:
Öz pikiriňi gazapsyz we ynamly goramagyň düzgünleri: Ilki bilen özüň näme işleýänligiňi bil we öz pikiriňi açyk aýt. Ýatda sakla! Eger-de sen näme işleýänligiňi anyk bilmeseň, saňa täsir etmek aňsat bolar.
- Diňe "Ýok" diýip boýun gaçyr!
- Boýun gaçyr we git: "Men islämok. Men öýe gitmeli".
- Boýun gaçyr we deregine başga bir zat teklip et: "Meň pikirimçe bu gowy pikir däl. Gel gowusy......"
- Boýun gaçyr we minnetdarlyk bildir: "Ýok, sag bol".
- "Lenç edilen plastinka" usuly - boýun gaçyrýanlygyňy gaýta-gaýta aýdyber: "Ýok", "Sagbol, ýok", "Men islämok diýdim ahyry".
- Boýun gaçyr we gürrüňi başga tema geçir: "Ýok! Gowusy meň sana aýtjak zadymy diňlesene".
- Öz garaýşyňy, gürrüňdeşiň haýyşyna ýa-da talabyna jogabyňy sypaýyçylyk bilen beýan et. Mysal üçin: "Ýok, sag bol. Men islämok.....".
- Goldaw üçin beýlekilere ýüzlen: "Muny etmeseň gowy bolar. Şeýle dälmi oglanlar?".
- Gürrüňdeşiň duýgularyny nazarda tut we sarpa goý, minnetdarlyk bildirmegi unutma: "Teklibiň üçin sag bol, ýöne...."
- Öz garaýşyňy düşündir, öz islegiňi ýa-da duýgyňy delillendir. Mysal üçin: " Besdir! Ýene-de bir gaýtalasaň onda....."


text:
Bitaraplyk binasy
Bitaraplyk binasy Aşgabat şäherinde ýerleşýän ýädigärlikdir. Bitarap Türkmenistan şaýolunyň gutarýan ýerinde, daş-töweregini ýaşyl ýaýlalar gurşap alan giň giden meýdanda gurlan, alyslardan lowurdan görünýän Bitaraplyk binasy ýurdumyzyň asudalygynyň, parahatçylyk söýüjiliginiň, halkymyzyň ata-babalardan gelýän erkanalyk, agzybirlik, goňşularyň içerki işlerine gatyşmazlyk ýörelgelerine wepalydygynyň binagärlik sungatyndaky aýdyň şöhlelenmesidir. Bitaraplyk binasynyň beýikligi 83 metr, heýkeliň beýikligi 12 metr bolup, jemi 95 metrdir. Bu sanlar döwletimiziň Bitaraplyk derejesine eýe bolan senesini - 1995-nji ýylyň 12-nji dekabryny aňladýar.


text:
Hususan-da, ýekşenbe güni agşamlyk geçirilen baýrak gowşurylyş dabarasynda eýranly kino režissýory Aşgar Farhadiniň “Aýrylyşmak” atly çeper filmi iň gowy daşary ýurt çeper filmi hökmünde Oskar baýragyny aldy.
Pakistanly kino režissýory Şarmin Çinoýyň “Ýüzüni halas etmek” atly dokumental filmi bolsa, gysga dokumental filmleriň arasynda iň gowy film hasaplanylyp, Oskar baýragyna mynasyp boldy. Bu dokumental filmde ýüzlerine aşgar sepilip, ejir çeken adamlaryň ykbaly hakda gürrüň berilýär.
Wideo: Eýranyň kino režissýory Aşgar Farhadi özüne gowşurylan baýragy Eýranyň halkynyň adyndan kabul edip, häzirki wagt öz ýurduň töwereginde emele gelen dargtynly ýagdaýlar barada-da gürlemän durup bilmedi.
Eýranyň filminiň Oskar baýragyna mynasyp bolmagy bilen baglanyşykly wakany duşenbe güni Eýranyň döwlet telewideniýesi “Eýranyň ganym duşmany Ysraýyldan üstün çykylmagy” hökmünde häsiýetlendirdi. Sebäbi, daşary ýurt filmleriniň hatarynda Eýranyň filmi bilen bir hatarda Ysraýylyň “Çykgyt” (“Footnote”) atly filmi-de dalaş edipdi.
Eýranyň studentler habar agentligi ISNA hem bu wakany “Eýranyň baýdagynyň Amerikanyň depesinde dikilmesi” hökmünde häsiýetlendiripdir.
Eýranyň kino režissýory Aşgar Farhadi özüne gowşurylan baýragy Eýranyň halkynyň adyndan kabul edip, häzirki wagt öz ýurduň töwereginde emele gelen dargtynly ýagdaýlar barada-da gürlemän durup bilmedi.
Ol “Şu pursat dünýäniň dürli künjeklerinde köp eýranlylar bize syn edip otyrlar. Men olaryň näderejede şatlanýandyklaryny göz öňüme getirýärin. Olar diňe bir bu möhüm baýrak ýa-da film ýa-da režissýor üçin şatlanmaýarlar. Eýsem, olar syýasatçylaryň arasynda uruşlar we agressiýalar bilen birek-birege haýbat atmaklygyň dowam edýän bir wagtynda, öz ýurtlarynyň, ýagny Eýranyň adynyň şu ýerde öz şöhratly medeniýeti bilen baglanyşykly tutulmagyna şatlanýarlar. Bu baý we gadymy medeniýet bolsa bireýýäm syýasatyň galyň tozanynyň astynda duwlanyp galdy” diýip, Los Anjelesde Oskar baýragyny alan pursaty nygtady.
Bu baýrak gowşurylyş agşamy doly metražly filmleriň arasynda Fransiýanyň “Artist” atly çeper filmi dürli kategoriýalar boýunça bäş sany Oskar baýragyna mynasyp boldy. Ol kategoriýalaryň hatarynda bolsa “iň gowy film”, “iň gowy režissýor” (režissýor Mişel Hazanawisius) we “iň gowy aktýor” (esasy roldaky aktýor Ýen Dujardin) diýen kategoriýalar hem bar.
“Iň gowy aktýor” diýen ada eýe bolmak ugrunda Ýen Dujardin bilen bäsleşenleriň hatarynda Golliwudyň belli aktýorlary Jorj Kluni we Brad Pitt ýaly aktýorlar-da boldy.
Fransiýanyň bu “Artist» filminiň iň bir esasy aýratynlygy bolsa, onuň sözsüz filmligidir. Şeýlelikde, bu 83 ýyl mundan ozal Birinji Jahan urşy ýyllarynyň pajygaly wakalaryna bagyşlanan “Ganatlar” atly sözsüz filmiň Oskar baýragyny alaly bäri ilkinji gezek sözsüz filmiň bu baýraga eýe bolmasy hökmünde alamatlandy.
Mundan daşary, belli amerikan kino režissýory Martin Skorsezeniň pariždäki başdan geçirmeler barada gürrüň berýän 3D formatyndaky “Hugo” atly filmi-de Oskaryň bäş sany baýragyna mynasyp boldy. Ýöne bu baýraklar bu filme diňe tehniki kategoriýalar boýunça berildi.
Şeýle hem, ýekşenbe güni geçirilen baýrak gowşurylyş dabarasynda Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Margarat Tetçeriň ömrüni we işini suratlandyrýan “Demir ledi” atly täze filmiň baş gahrymany, Margarat Tetçeriň roluny oýnan Meril Striip iň gowy zenan roluny ýerine ýetiriji hökmünda Oskar baýragyny aldy.


text:
Aşgabatda Hazarýaka döwletleri deňizde bikanun aw-awlanmagyna garşy göreş boýunça protokolyň taslamasyny ara alyp maslahat etdiler.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine görä, 14-nji fewralda Aşgabatda deňizýaka bäş döwletiň ygtyýarly wekilleriniň ikinji maslahatynda taraplar Hazar deňziniň tebigy baýlygyny gorap saklamak we köpeltmek üçin bilelikde köptaraplaýyn çäreleri kabul etmegiň tarapynda çykyş edipdir.
Türkmenistan Hazar deňziniň baýlygyndan tygşytly peýdalanmak ugrunda beýleki döwletler bilen hyzmatdaşlygyň tarapynda çykyş edýändigini aýdýar.
Hazarýaka döwletleriň ygtyýarly wekilleriniň birinji maslahaty 2016-njy ýylyň noýabr aýynda Aşgabatda geçirildi.


text:
Oppozisiýa goldawçylary öldürilen Kreml tankytçysy Boris Nemsowyň hormatyna Moskwada, 1-nji martda hatyra ýörişine cykdylar.
Günbatar habar gulluklary ýörişe 10 müňden gowrak adamyň gatnaşýandygyny aýdýar, guramaçylar ýörişe 70 müň çemesi adamyň gatnaşýandygyny aýdýarlar, rus polisiýasy bu sany 7 müň diýip görkezýär.
Döwlet eýeçilgindäki TASS habar gullugyyň maglumatyna görä, Sankt Peterburgda hem 6 müň çemesi adam Nemsowyň hatyrasyna ýörişe çykdy.
28-nji fewralda müňlerçe adam oppozisiýa lideri we ozalky wise-premýer Boris Nemsowyň Kremliň golaýyndaky köprüde 27-nji fewral gijesi atylyp öldürilen ýerinde gül çemenlerini goýdy we şem ýakdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bu ganhorlugy «prowakasiýa» hökmünde häsiýetlendirdi we Nemsowyň ejesine ganhorlaryň tapyljagyny hem-de jezalandyryljagyny aýtdy.
Emma Nemsow bir söhbetdeşlikde Orsýetiň Ukrainadaky saparatist konfliktinde oýnaýan roluny tankytlaýany sebäpli Putiniň özüni öldürmek isleýän bolmagyndan howatyrlaýandygyny aýtdy.
Kremlden sowa wersiýalar
Orsýetiň Derňew komiteti bu iş boýunça birnäçe wersiýa esasynda derňew geçirilýändigini, şol sanda Nemsowyň radikal yslamçylar tarapyndan öldürilmek ähtimallygynyň we, Putiniň ýaňzydyşy ýaly, onuň öldürilmeginiň Orsýetiň abraýyny gaçyrmak üçin gurnalan prowakasiýa bolmak ähtimallygynyň hem barlanýandygyny aýtdy.
Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markin rus derňewçilerinde Nemsowa «Charliýe Hebdo» žurnalynyň Pariždäki işgärleriniň atylyp öldürilmegi babatdaky pozisiýasy üçin haýbat atylandygy barada delil bar diýdi.
Şeýle-de Markin «bu ganhorluk ýurtdaky syýasy ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmak üçin guralan prowakasiýa bolup biler» diýdi.
“Nemsowyň öz syýasy maksadyna ýetmek üçin hiç bir zatdan gaýtmaýan adamlar tarapyndan «mukaddes gurban» hökmünde saýlanyp alnan bolmagy hem mümkin» diýip, ol aýtdy.
Şeýle-de Markin bu işiň Ukrainadaky konflikt bilen bolmagy mümkin ilteşigi, şol bir wagtda Nemsowyň biznes bähbitleri we şyhsy durmuşy bilen bagly ähtimallyklaryň hem derňeljegini aýtdy.
Derňew komiteti tarapyndan yglan edilen bäş ähtimal sebäbiň ählisi Kremliň tankytçylarynyň Putine we onuň hökümetine bildiren günäsini aradan aýyrýar.
Tankytçylar bu ýerde ahyr netijedäki jogapkärçiligiň Kremle gelip direýändigini aýdýarlar.
"Kimdir biri ondan gaty gorkdy..."
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko Nemsowyň iki hepde çemesi ozal özüne Orsýetiň Ukrainadaky separatist konfliktine gatnaşygy baradaky subutnamany çap etmegi planlaşdyrýan diýip aýdandygyny habar berdi.
"Kimdir biri mundan gaty gorkdy... Olar ony öldürdiler" diýip, Poroşenko Ukrainada görkezilen telewizion gepleşikde aýtdy.
Oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnyý Nemsowyň öldürilip bilşini sorag astyna aldy, ýagny onuň 1-nji marta planlaşdyrylan ýygnanyşyk sebäpli gözegçilik astynda bolmalydygyny aýtdy.
"Men oňa öten agşam Kremle tarap barýarka gözegçilik edilmändigine ynanyp bilemok" diýip, ol öz blogunda ýazdy.
Derňewçiler ýaragly adamlaryň Nemsowa tarap azyndan sekiz ok atandyklaryny aýdýarlar. Ol şol wagt, rus metbugatynyň ýazmagyna görä, 23 ýaşyndaky ukrain modeli Anna Duritskaýa bilen ýöräp barýan eken. Emma ol aýala ok degmändir.
Rus telewideniýesinde efire berlen wideoda daşdan düşürilen ýazgy güman edilýän ganhoruň ýol bilen ylgap barşyny we garaşyp duran maşynyň içine böküşini, soň maşynyň hyzlap gidişini görkezýär.
Ýazgarmalar
Nemsowyň öldürilmegi giň ýazgaryşa sezewar boldy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun 28-nji fewralda özüniň bu habardan aňk bolandygyny we bu elhenç ganhorlugy ýazgarýandygyny aýtdy.
Guramaçylar Nemsowyň ölüminden soň 1-nji marta planlaşdyrylan ýygnanyşygy ýatyryp, oňa derek 1-nji martda Moskwanyň merkezinde ýas ýörişini geçirmäge çagyrdylar.
Şäher häkimiýetleri, oppozisiýa ýygnanyşyklaryna rugsat bermekdäki adaty haýal-ýagallyklaryna eýermän, bu gezekki ýörişe çalasyn tassyknama berdiler.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Qostanaı oblysynda sıfrlandyrý baǵdarlamasynyń Jol kartasy jumys isteıdi. Onda kórsetilgendeı, 2022 jylǵa deıin oblysta 33 sıfrly ferma jáne ósimdik sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy úshin 348 ozyq ferma qurý josparlanýda.
«Oblystyń Geoaqparattyq portalyn iske qosý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Bul veb-portalda óńirdiń kartografıalyq aqparaty ornalasady. Nátıjesinde arhıtektýra, qurylys, jer qatynastary qyzmetteri tolyǵymen sıfrlyq júıege kóshedi. Kez kelgen kásipker onlaın jelige kirip, qajetti aqparatyn alady. Densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salasy búginde 100% kompútermen jabdyqtalǵan. Osy jyly bilim berý nysandaryna keń jolaqty Internetke qosý jáne kompúterlik parkin jańartý jumystary jalǵasýda. Ótken eki aıda «iKomek» jobasynyń «109» biryńǵaı nómirine júzdegen qońyraý tústi. Turǵyndar máselesiniń 98%-i sheshildi. Osylaısha, halyqtyń memlekettik organdarǵa degen senimin artyryp otyr. Buǵan qosa Qostanaı qalasynda 4 tegin WI-FI taratý jelisi ornatylmaq», — delingen oblystyq aqparattandyrý, memlekettik qyzmetter kórsetý jáne arhıvter basqarmasynyń aqparatynda.


text:
Semalt: Kampaniýaňyzy üstünlikli geçirmek üçin e-poçtalary şahsylaşdyryň
E-poçta marketingi satuwy artdyrmagyň iň täsirli usullarynyň biridigini subut etdi. Şeýle-de bolsa, e-poçta alyjylar bilen has çuňňur baglanyşykda şahsylaşdyrylmalydyr. Mümkin bolan alyjylaryň ýa-da satyjylaryň köpüsi günde bir tonna şuňa meňzeş e-poçta alýarlar, şonuň üçin köpçüligiň tapawutlanýandygyna göz ýetirmegiň ýeke-täk usuly transporty köpeltmekdir.
“Semalt” -yň uly müşderi üstünlikleri dolandyryjysy Julia Waşnewa e-poçta marketinginden has köp gymmatlyk gazanmagyň peýdaly tejribesini paýlaşýar.
GetResponse, MailChimp we Constant Contact iň oňat e-poçta marketing gurallarydyr, sebäbi ulanyjylara e-poçta ibermäge, mazmuny mahabatlandyrmaga we potensial müşderilere ýol görkezmäge mümkinçilik berýär.
Men buzzstrea
BuzzStream, potensial sanawlary açmak, habarlaşmak we potensial müşderileriň dogry aragatnaşyk maglumatlary tapmak üçin intensiw gözleglere kömek edýär. Şeýle hem, kampaniýalaryňyzyň üstünliklerini yzarlamak üçin ulanyp boljak hil ölçeglerini hödürleýär. Maglumat maglumatlar bazasyna bir gezek basylanda goşulýar, beýleki möhüm wakalar üçin wagt we pul tygşytlanýar.
Şeýle hem “BuzzStream” ulanyjylara sosial ölçegleri, web sahypasynyň statistikasyny we aragatnaşyk maglumatlary ýygnap boljak guraldan URL-leriň sanawyny ýüklemäge mümkinçilik berýär. Elýeterli bu gymmatly maglumatlaryň hemmesi bilen aragatnaşyk sanawlaryny çalt bölümlere bölüp bilersiňiz.
Ine:
Bölünýän sanawlar
Aragatnaşyk sanawyňyzy tertiplemek we süzmek opsiýalaryny ulanyp bölümlere bölüp bilersiňiz. Sanawy bölmek üçin ulanyp boljak käbir ölçegler giriş baglanyşyklary, domen ýaşy, domen ygtyýarlygy, MozRank we Moz DA.
Dogry şablony saýlamak
Bazardaky e-poçta transport gurallarynyň köpüsinde ulanyjylaryň kampaniýalaryny özboluşly we has anyk etmek üçin ulanyp boljak galyplary bar. “BuzzStream” -iň kömegi bilen jogap tizligi, basmagyň nyrhlary we açyk nyrhlar ýaly dürli üýtgeýän ölçegleri yzarlap bilersiňiz. Bu maglumatlar, kampaniýaňyza ýa-da markaňyza laýyk gelýän şablony saýlamaga kömek eder.
Habar habarlaryny şahsy taýdan abatlaň
Öň bellenip geçilişi ýaly, iň köp netije almak üçin mümkin boldugyça alyja habar iberýän e-poçtaňyzy şahsylaşdyrmaly. BuzzStream, bellikler we soňky ýazgylar ýaly öňki söhbetdeşlik taryhyňyzy ulanyp, bu maksada ýetmäge kömek edip biler. Mundan başga-da, "Soňrak iber" ulanyp, e-poçta alyjynyň iberilýän wagtyny kesgitläp bilersiňiz.
Gözleg duýduryşlary
Gözegçilik ýatlatmalary maksatly diňleýjiler bilen aragatnaşyk saklamaga kömek eder. E-poçta alýan we belki açýan, ýöne islenýän çäräni kabul etmeýän käbir alyjylar üçin yzarlaýyş ýatlatmalaryny gurup bilersiňiz.
“BuzzStream” -iň ähli e-poçta we Twitter aragatnaşygyňyzy yzarlamak üçin düzülen gatnaşyklary yzarlamak aýratynlygy bar. Bu aýratynlyk, ähli web sahypalary, şeýle hem, gatnaşýan adamlar hakda jikme-jik we takyk maglumatlary berýär. Bu maglumatlaryň hemmesi, belli bir müşderiniň gowy baglanyşygynyň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklamaga kömek eder.
Ulanyp boljak beýleki ideal e-poçta goldaw gurallary Mailshake we Pitchbox. Ulagyň haýsydygyna garamazdan, ony ulanmagy makul bildiňiz, iň ýokary peýdany gazanmak üçin nähili işleýändigini öwrenmek üçin biraz wagt sarp ediň. Hödürlenýän aýratynlyklaryň haýsydyr birini nädip ulanmalydygyňyzy bilmeýän bolsaňyz, degişli goldaw toparlaryna ýüz tutup bilersiňiz.


text:
77049
2020-06-10
Turkmensnews- Tapgyrlaýyn gepleşigimiziň bu sanynda Hazar deňizinde hyzmatdaşlkyk potensialy hakynda durup geçeris.
۲۰۲۰-nji ýylyň ۲۰-nji maýynda Türkmenistanyň Azerbaýjandaky İlçisi Mekan Işgangulyýewiň insiatiwasy, Aktau, Baku, Türkmenbaşy we Kuryk deňiz portlarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda wideokonferensiýa görnüşinde maslahat geçirildi. Maslahatda koronawirus epidemiýasyna garşy göreş we pandemiýa döwründe Hazar deňizinde görüljek bilelikdäki çäreler hakynda pikir alyşyldy. Taraplar şol portlaryň arasynda elekrton maglumat alyşygynyň ýola goýulmagy, epidemologik hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi, ýük gatnawy we karantin meselelerinde portlararda işleriň utgaşykly alynyp barylmagy boýunça ylalaşdylar.
Pandemiýa şertleri halkara gatnawynda Hazar deňiziniň eýe bolan ähmiýetini ýene-de bir gezek tassyklady. Awtomatlaşdyrylan ýük gatnawynda Hazardaky Ro-ro gatnawlary günbatar bilen gündogary gysga ýoldan birikdirjek möhüm çözgüt ýoly hökmünde öňe saýlandy.
Mälim bolşy ýaly 1990-njy ýyla çenli Hazar deňizinde Russiýa bilen Eýranyň sözi geçýärdi. Hazara kenardaş bolan türki dilli döwletleriň garaşsyzlyklaryny yglan etmeginden soň deňiz kenarlarynyň esasy bölegi Gazagystanyň (۲۳۲۰ km.), Türkmenistanyň (۱۲۰۰ km.) we Azerbaýjanyň (۹۵۵ km.) serhetleriniň çägine degişli boldy.
Russiýa (695 km.) we Eýranyň (۷۲۴ km) deňiz serhetleri beýleki ýurtlaryň serhetlerinde has az.
۲۰۱۸-nji ýylyň awgust aýynda Aktauda geçirilen Hazara kenardaş ýurtlaryň liderleriniň maslahatynda Hazar deňiziniň hukuk derejesi kesgitlenip, deňiziň howpsyzlygy we ulanyş şertleri boýunça esasy bökdeçlik ortadan aýryldy.
Türkmenistanyň ozalky prezidenti Samarmyrat Nyýazow döwründe Hazardaky energiýa känleri sebäpli Azerbaýjan bilen ýüze çykan dartgynlyk indi hyzmatdaşlyga öwrüldi. Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň Liderleri soňky ýyllarda özara saparlary amala aşyryp, gatnaşyklary ödürýän 38 ylalaşyga gol çekişdiler.
Soňky ýyllarda hem Azerbaýjan hem Gazagystan hem-de Türkmenistan Hazardaky deňiz portlaryna uly maýa goýdular. 2016-njy ýylda Gazagystanda Kuryk, 2017-nji ýylda Türkmenistanda Türkmenbaşy, Azerbaýjanda bolsa Alat atly portlar guruldy. Şol maýa goýumlarynyň ählisi demirgazyk Russiýanyň, günortada Eýranyň öz strategik pozisiýalaryny sebitleýin hem-de özara gatnaşyklarda basyş serişdesi hökmünde ulanmak islän halatynda alternatiw gatnaw ýoly hökmünde iňňän möhüm.
Türk geňeşiniň aprel aýyndaky soňky nobatdan daşary sammitinde gurama agza we synçy ýurtlaryň arasynda pandemi şertlerinde ýokary hyzmartdaşlygyň edilmegi boýunça ylalaşyk gazanylypdy. Gurama agza ýurtlaryň ulaglar ministrleriniň soňky gezek bolsa Hazaryň kenarynda portlaryň ýolbaşçylarynyň maslahatlary Türk dünýäsiniň jebisligi taýdan iňňän möhüm işleriň alynyp barylýandygyny görkezýär.
Azerbaýjan, Gazagystan we Türkmenistan hyzmatdaşlygy ösdüren halatynda Hazaryň energiýa çeşmeleri Türkiýäniň üstaşyr günbatar ýurtlaryna bökdençsiz ýetiriler. Baku-Tibilisi-Kars demir ýoly diňe bir ýük däl, eýsem gündogar bilen günbatary Hazar deňiziniň üstaşyr birikdirýän ýolagçy gatnaw ugry hökmünde-de peýdalanylyp bilner.
Adybir ýurtlaryň degişli portlary Hazaryň iki ýakasynda syýahatçylygyň ösdürilmegine möhüm goşant goşup bilerler.
Hem “Lapis Lazuli” ugry hem Gara deňiz-Hazar deňizi halkara gatnaw koridory, hem-de Halkara orta koridorynyň giňeldilmegi Hazar deňizindäki üç ýurduň hyzmatdaşlygynyň gerimine bagly bolup durýar.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
Qazaqstanda apta ishinde bolǵan kadrlyq taǵaıyndaýlar
NUR-SULTAN. QazAqparat – Ótken apta ishinde elimizde birqatar kadrlyq aýys-túıis oryn aldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Aptanyń alǵashqy kúni Májıt Sháripov «Qazatomónerkásip» UAK» AQ basqarma tóraǵasy bolyp taǵaıyndaldy.
Májıt Sháripov 1964 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen.
MIFI UıAZÝ Obnınsk atom energetıkasy ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek jolyn 1988 jyly QazKSR Ǵylym Akademııasynyń ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynda reaktordyń eksperımenttik qondyrǵysyn paıdalaný qyzmetiniń ınjeneri bolyp bastaǵan.
1992-1999 jyldary — QR Atom energııasy agenttigi ıAdrolyq qaýipsizdik jáne fızıkalyq qorǵaý bóliminiń mamany. 2000-2008 jyldary — QR Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrligi Atom energetıkasy komıtetiniń Inspektsııalaý jáne taldaý bólimi basqarmasynyń basshysy; bólim basshysy. 2008-2010 jyldary — QR Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrliginiń ıAdrolyq energetıka jáne atom ónerkásibi departamentiniń dırektory. 2010-2012 jyldary — QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi Atom energetıkasy jáne ónerkásibi departamentiniń dırektory. 2012-2013 jyldary — QR Atom energııasy agenttigi Atom energetıkasy jáne ónerkásibi departamentiniń dırektory. 2013-2014 jyldary — QR IJTM Atom energııasy komıtetiniń tóraǵasy. 2015-2020 jyldary «Qazatomónerkásip» UAK» AQ-da basshylyq qyzmetterde jumys istedi. 2021 jylǵy qańtardan bastap qazirgi ýaqytqa deıin «Qazatomónerkásip» UAK» AQ ıAdrolyq-otyn tsıkly jónindegi bas dırektory boldy.
6 qyrkúıek kúni oryn alǵan taǵy bir taǵaıyndaý Marat Qusaıynov QR Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary laýazymyna kiristi.
Memleket basshysynyń ókimimen Marat Raqymuly Qusaıynov Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary – Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri Bas shtabynyń bastyǵy laýazymyna taǵaıyndaldy.
Dál sol kúni Mańǵystaý oblysynyń veterınarııa basqarmasynyń basshysy qyzmetine Berdibek Ábdirzaquly Marqabaev taǵaıyndaldy.
Berdibek Ábdirzaquly 1967 jyly Mańǵystaý oblysynda týǵan.
Almatydaǵy zootehnıkalyq ınstıtýtynyń túlegi. Eńbek jolyn 1992 jyly memlekettik múlikti jekeshelendirý bıýrosynda maman bolyp bastap, keıingi jyldary Mańǵystaý oblystyq aýamaqtyq basqarmasynda maldárigerlik bóliminiń bas mamany, respýblıkalyq veterınarııa zerthanasynda bólim meńgerýshisi, Munaıly aýdandyq aýmaqtyq ınspektsııasynyń veterınarııa bóliminiń basshysy qyzmetterin atqarǵan.
2012 jyldan bastap qazirgi kúnge deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń veterınarııalyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıtetiniń Mańǵystaý oblystyq aýmaqtyq ınspektsııasy basshysynyń orynbasary boldy.
7 qyrkúıek kúni QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen Nurlan Noǵaev Mańǵystaý oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndaldy.
Nurlan Asqaruly Noǵaev 1967 jyly týǵan.
Bilimi joǵary, I.Gýbkın atyndaǵy Máskeý memlekettik munaı jáne gaz akademııasyn, Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn, Reseı Syrtqy ister mınıstrligi janyndaǵy «Halyqaralyq qatynastar ýnıversıteti» Máskeý memlekettik ınstıtýtyn taý-ken ınjeneri, ekonomıst, halyqaralyq qatynastar mamany, ákimshilik iskerlik jónindegi sheber mamandyqtary boıynsha bitirip shyqqan. Eńbek jolyn Aqtóbe oblysy, Qandyaǵash stantsııasynda elektr sheberi bolyp bastaǵan.
1993-1995 j.j. - Máskeý qalasyndaǵy «Gılı- Pasker» JShS-de munaı ónimderi jónindegi aǵa sarapshy, bólim bastyǵy, bas dırektor. 1995-1996 j.j. - Almaty qalasyndaǵy «Otrar Ltd» shaǵyn kásiporny bas dırektorynyń orynbasary. 1996-2006 j.j - «Qazaqtúrikmunaı» JShS-da ınjener, bas dırektor. 2006 jyldyń aqpan aıynan tamyz aıyna deıin - «QazMunaıGaz Ulttyq kompanııasy» AQ-nyń atqarýshy dırektory. 2006 jyldyń tamyz aıynan QR Energetıka jáne mıneraldy resýrstar mınıstrligi munaı ónerkásibi departamentiniń dırektory bolyp istegen. 2007 jyldyń qyrkúıeginen 2010 jyldyń sáýir aıyna deıin – Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary. 2010 jyldyń sáýir aıynan 2012 jyldyń qańtaryna deıin- oblys ákiminiń birinshi orynbasary. 2012 jyldyń 20 qańtarynda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndaldy. 2016 jyldyń 26 naýryzynan Atyraý oblysynyń ákimi. 2019 jyldyń 18 jeltoqsanynan sońǵy taǵaıyndaýǵa sheıin QR Energetıka mınıstri bolyp qyzmet istedi. 2010 jyly «Qurmet ordenimen marapattalǵan.
Seısenbi kúni QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen Serikbaı Trumov Mańǵystaý oblysynyń ákimi laýazymynan bosatyldy.
Serikbaı Ótelgenuly Trumov 1964 jyly 3 maýsymda Gýrev oblysy Fort-Shevchenko qalasynda týǵan.
1992 jyly ınjener-qurylysshy mamandyǵy boıynsha V.I.Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek joly: 1981-1990 jyldary «Mańǵyshlaqaýylqurylys-12» tresinde betonshy bolyp jumys istegen. 1990-1994 jyldary – «Mańǵyshlaqaýylqurylys-12» tresinde uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi; Qazaqstan LKJO Fort-Shevchenko qalalyq komıtetiniń birinshi jáne ekinshi hatshysy, oqý-óndiristik kombınatynyń oqytýshysy. 1994-1995 jyldary – Túpqaraǵan aýdandyq máslıhatynyń bas mamany.1995-2004 jyldary – «Túpqaraǵan» JShS jetekshi ınjeneri, bólim bastyǵy, dırektory. 2004-2006 jyldary – Mańǵystaý oblysy Túpqaraǵan aýdanynyń ákimi. 2006-2008 jyldary – Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary. 2008-2012 jyldary – Mańǵystaý oblysy Túpqaraǵan aýdanynyń ákimi. 2012-2015 jyldary – Mańǵystaý oblysy Jańaózen qalasynyń ákimi. 2015-2017 jyldary – Aqtaý qalasynyń ákimi. 2017 jyly qarasha aıynda 6-saılanǵan Mańǵystaý oblystyq máslıhatynyń hatshysy bolyp saılandy. 6-saılanǵan Mańǵystaý oblystyq máslıhatynyń № 6 saılaý okrýginiń depýtaty. 2019 jyldyń maýsym aıynan bastap Mańǵystaý oblysynyń ákimi bolyp qyzmet etti. «Eren eńbegi úshin», «QR Parlamentine 10 jyl» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 20 jyl» medaldarymen jáne 2016 jyly «Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
8 qyrkúıekte Aqmola oblysy ákimi Ermek Marjyqpaevtyń ókimimen Danııar Qýanyshbaev oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy bolyp taǵaıyndaldy.
Danııar Qýanyshbaev 1985 jyly 15 qańtarda burynǵy Kókshetaý oblysy Rýzaev aýdany Gavrılovka aýylynda dúnıege kelgen. Joǵary ekonomıkalyq bilimi bar.
2006 jyly Abaı Myrzahmetov atyndaǵy ýnıversıtetti, keıin Sh.Ýálıhanov atyndaǵy KMÝ-di «qurylys» mamandyǵy boıynsha támámdap, tehnıka jáne tehnologııalar bakalavry dárejesin aldy. Eńbek jolyn Aqmola oblysy ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý departamentiniń jetekshi mamany bolyp bastaǵan. 2008 jyly bas maman bolyp aýystyryldy, al 2011 jyly naqty sektordy damytý bóliminiń bastyǵy bolyp taǵaıyndaldy. 2013 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap Aqmola oblysynyń energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń ekonomıka jáne býhgalterlik esep bóliminiń basshysy boldy. 2015 jyldyń sáýir aıynan bastap 2018 jylǵa deıin osy basqarma basshysynyń orynbasary qyzmetin atqardy. 2018 jylǵy 23 shildeden bastap Aqmola oblysynyń ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasy basshysynyń orynbasary boldy.
Beısenbi kúni Senattyń jalpy otyrysynda Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń Senat taǵaıyndaǵan múshesi Talǵat Jaqannyń ókilettigi toqtatylyp, laýazymynan bosatyldy.
Senattyń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraıymy Olga Perepechınanyń aıtýynsha, komıtet Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıteti tóraıymynyń Esep komıtetiniń Senat taǵaıyndaǵan múshesi Talǵat Amangeldiuly Jaqannyń basqa jumysqa aýysýy týraly ózi bergen ótinishine baılanysty ókilettigin toqtatý jáne laýazymynan bosatý týraly usynysyn qarap shyqty.
T. Jaqan Esep komıtetiniń múshesi bolyp 2016 jyly 16 qyrkúıekte Senattyń qaýlysymen taǵaıyndaldy.
9 qyrkúıek kúni QR Prezıdenti Jarlyǵymen Maǵzum Myrzaǵalıev Energetıka mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.
Maǵzum Maratuly 1978 jyly 7 qarashada Almaty qalasynda týǵan.
«Turan» ýnıversıtetin, Syrtqy ister mınıstrliginiń dıplomatııalyq akademııasyn, Sh.Esenov atyndaǵy Qazaq memlekettik tehnologııa jáne ınjınırıng ýnıversıtetin bitirgen.
2001-2004 jyldary - Teńiz jáne Batys Sibir kenishterinde «MIDrillingFluidsInternational» (Schlumberger) burǵylaý eritindileri jónindegi ınjener. 2004-2007 jyldary - «MIDrillingFluidsInternational» Aqtaý fılıalynda bıznesti damytý menedjeri, óndiris jónindegi menedjer, fılıal basshysy. 2007-2010 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ «TeńizServıs» JShS bas dırektory. 2010-2012 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarýshy dırektory. 2010-2013 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń ınnovatsııalyq damytý jáne servıstik jobalar jónindegi orynbasary. 2013-2014 jyldary - QR munaı gaz vıtse-mınıstri. QR Energetıka mınıstriniń orynbasary (2014-2019). 2019 jyldyń maýsymynan beri Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri boldy.
Juma kúni Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Serikqalı Amanǵalıuly Brekeshev Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri laýazymyna taǵaıyndaldy.
Serikqalı Amanǵalıuly Brekeshev 1972 jyly Pavlodar qalasynda týǵan.
Sh. Esenov atyndaǵy Aqtaý polıtehnıkalyq ınstıtýtyn bitirgen (munaı jáne gaz ken oryndaryn ıgerý jáne paıdalaný (1995).
Eńbek joly: «Qazaqstan-Reseı saýda úıi» BK bas dırektorynyń orynbasary, ekonomıst (1995-1997); Aqtaý qalasy boıynsha salyq bóliminiń ınspektory (1997); «Munaıgermes» ónimdi materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý jáne ótkizý basqarmasy fılıalynyń «Mańǵystaýmunaıgaz» AQ 8-razrıadty ınjeneri (1997-1998); «Qaraqudyqmunaı» jaq munaı óndirý sheberi, paıdalaný ınjeneri, kásipshilik menedjeri (1998-2006); Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń munaı ónerkásibin damytý departamenti munaı óndirý monıtorıngi basqarmasynyń basshysy (1997 mıneraldyq resýrstar (2007-2008); Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrligi gaz ónerkásibin damytý departamenti dırektorynyń orynbasary (2009-2010); Munaı jáne gaz mınıstrligi Gaz ónerkásibin damytý departamentiniń dırektory (2010-2014); «BNG Ltd» JShS Bas dırektorynyń orynbasary (2014-2015); «QazTransGaz» AQ Tehnıkalyq saıasat departamentiniń dırektory (2015); «QazTransGaz» AQ MTQ basqarý jónindegi basqarýshy dırektory (2015); «QazTransGaz» AQ Tehnıkalyq saıasat jónindegi basqarýshy dırektory (2015-2016); «QazTransGaz» AQ departamenti (2016-2018); «QazTransGaz» AQ bas dırektorynyń tehnıkalyq saıasat jónindegi orynbasary (2018-2020). 2020 jylǵy naýryzdan bastap QR Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıtse-mınıstri qyzmetin atqaryp keledi.
10 qyrkúıektegi taǵy bir kadrlyq aýys-túıis Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Berik Májıtuly Imashev Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń Tóraǵasy laýazymyna taǵaıyndaldy. Bul týraly Aqordanyń resmı saıty habarlady.
Sondaı-aq, juma kúni konkýrstyq komıssııanyń qorytyndysyna sáıkes Aldııar Halelov Batys Qazaqstan oblysynyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy bolyp taǵaıyndaldy.
Aldııar Sansyzbaıuly 1958 jyly dúnıege kelgen.
Bilimi joǵary. Jambyl gıdromelıoratıvti-qurylys ınstıtýtyn ınjener-gıdrotehnık mamandyǵy boı̆ynsha támamdaǵan.
Ár jyldary Batys Qazaqstan oblysy Prıýral aýdanyndaǵy Jelaev aýdandyq arnaıy aýyl sharýashylyǵy birlestiginiń aǵa ınjener-gıdrotehnıgi, kásipodaq uıymynyń tóraǵasy, M.Mámetova atyndaǵy kolhozy partııa komıtetiniń hatshysy, Trekın aýyldyq keńesiniń tóraǵasy, Trekın aýyldyq okrýginiń ákimi bolyp jumys jasady. Sondaı-aq Zelenov aýdany ákiminiń orynbasary, Shyńǵyrlaý jáne Bórli aýdandarynyń ákimi boldy. 2018 jyldan búgingi kúnge deıin Tasqala aýdanynyń ákimi qyzmetin atqardy.


text:
Asqar Mamin kópting sózine nege qúlaq aspaydy?
10 qantarda ótken Parlament Mәjilisi saylauynan keyin el Ýkimeti qayta jasaqtaldy. Múndaghy «qayta jasaqtaldy» degen sóz aitargha ghana. Áytpese, jana ýkimette eki-aq ministr janadan taghayyndaldy. Al ózgeleri… ózgerissiz oryndarynda qaldy.
Osyghan qarap el arasynda «Asqar Mamin ýkimetinde kadrlyq daghdarys jalghasuda» degen әngime taraghan. Tútas ýkimet qúramynan eki-aq ministrding auysuyn basqalay qalay qabyldaugha bolady?
El ýkimetinde ministr qyzmetine ghana emes, kishi ministrlikke taghayyndaytyn da ondy kadr qalmaghan sekildi. Búlay deuimizge Ghabidolla Ábdirahymovtyng Mәdeniyet jәne sport viyse-ministri qyzmetine taghayyndaluy sebep bolyp otyr.
Mәdeniyet jәne sport viyse-ministri qyzmetine taghayyndalatynday Ghabidolla Ábdirahymov degen kim? Onyng mamandyghy, osy uaqytqa deyin atqarghan qyzmeti atalghan ministrlikting qúzyretine say kele me? Joq, kelmeytin siyaqty. Óitkeni ol – agrarlyq salanyng mamany. Qazaq memlekettik agrarlyq uniyversiytetin 1996 jyly ekonomist-buhgalter mamandyghy boyynsha tәmamdaghan. Bizding keyipkerimiz әr jyldary әrtýrli qyzmetting basyn shalyp jýrdi. Sóitip kózge týsken. Al Ábdirahmanovty әigili etken oqigha – Shymkent qalasynda әkim bolghan kezi.
Elimizdegi ýlken shahardyn, Núr-Súltan men Almatydan keyingi iri qalanyng әkimi bola túryp ol birde turistik agenttikting jaldamaly ókili qúsap qarapayym halyqty әlemdi kezip, sharlaugha shaqyrdy. Eger ol qarapayym halyqty әlemdi sharlaugha shaqyrghan sózin Shymkentte otyryp aitsa, sәl-pәl aqylgha qonar ma edi.., olay bolmady. Sondaghy әkimimiz Londondaghy ózine tiyesili appartamentting aldynda, kózine taqqan qymbat kózildirigine kóldeneng ótip bara jatqan biykeshting súlbasyn týsirip túryp, elge degen mahabbatyn pash etpek bolghan-dy, alayda onysy basynan beyneti arylmaghan shymkenttikterding ashu-yzasyn tudyrdy.
Ol ol ma, Ghabidolla myrza әkim kezinde angharmay sóileuden aldyna jan salmaytynyn talay anghartqan. Mәselen, Arys qalasynda jarylys bolyp, halyq Shymkent qalasyna aghylyp kelgende aldynan shyqqan әkim Ábdirahymovtyng jigitterge «әielderine ie bolyndar» dep, aiqaylaghyny esimizde. Ashynghan júrtty meshitting aulasyna shaqyryp, kelege keltirmek bolghan әkimning qazaqtargha oryssha sóilep әkirendegeni de esimizde. Taghy birde ol «Shymkent zyn-zyng qala» dep, kóshe jastarynyng tilinde sóilep, aidy aspangha shyghardy. Sonymen toqtamay, elge jaqyndaghan synay tanytyp, qoghamdyq kólikpen jýrip te kórgen boldy, kóshede velosiyped te tepti. Biz әkim qaralar qoghamdyq kólikke ayaq artpasyn, velosiyped teppesin demeymiz, biraq sonyng bәri hayp quu, ótirik bet kórsetu bolghan song amal ne?.. Halyqshyl, isker әkim avtobusqa minip, kóshede shaytan arbamen seyildemes de, jaqsyny júrt ainytpay tanidy. Jasaghan júmysyn, elge sinirgen enbegin baghalaydy. Sóitip qana qúrmetteydi.
Endeshe memlekettik qyzmetkerding etikasyna pysqyrmaytyn, mәdeniyet dengeyi týsiniksiz Ghabidolla myrzanyng mәdeniyet viyse-ministri boluy qalay desek te aqylgha qonbaydy-aq.
Mәdeniyet ministrligi – eldegi eng manyzdy ýkimettik organnyng biri. Elding el bolyp túruy ekonomikagha ghana emes, mәdeniyetke de baylanysty. Osynday manyzdy salagha halyq pen biylikting senimin aqtay almaghan adamdar qalay basshylyq etedi?!
Ghabidolla Ábdirahymovtyng mәdeniyet dengeyi men qyzmettik etikasy jayly aitpaghan kýnning ózinde ol mәdeniyet salasynda júmys istemegen adam. Onyng enbek jolyna qarasaq, preziydent әkimshiliginde, premier-ministrding kensesinde jýrgen jәne qala әkimi bolghan. Biraq múnyng birde-biri mәdeniyet viyse-ministri qyzmetine jol ashatyn qyzmet týri emes.
«Bolashaq» baghdarlamasymen shetelde bilim alghan jas kadrlardyng basshylyq qyzmetke kelgeni jón delik. Biraq әrkim ózi biletin salasynda júmys istegeni on. Keshe әkim bolyp, halyq narazylyghynan keyin kreslosynan aiyrylghan adam býgin mәdeniyet viyse-ministri bolghany týsiniksiz. El bolsa – anau, eserlerden әbden sharshady. Olardyng noqalay әreketin kýnde synap, júdyryq týiip otyr. Áytse de, halyqtyng syny, talap tilegi týkke túrghysyz bolyp barady. Tipti, kýni býginge deyin ýkimette ne tyndyrghany belgisiz Asqar Úzaqbayúly Mamin kópting sózine qúlaq asudy qoyghan sekildi. Álde, Ýkimet basshysy Asqar Mamin myrza halyqtyng sózin estimey me?
Ghabidolla Ábdirahymov Shymkent qalasynyng әkimi qyzmetinen shuly jaghdaygha baylanysty ketkende, Memlekettik hatshy Qyrymbek Kósherbaev Ábdirahmovqa qatysty «oghan berilgen senim krediyti tausyldy» dep mәlimdegen edi. Áytse de, Ábdirahymov qaytadan atqa mindi. Shamasy, ministrlikting lauazymdy qyzmetine qayta taghayyndalu ýshin jalghyz Asqar Mamin myrzanyng «senim kerdiyti» jetkilikti dep oilaghan bolar...
Taqyrypqa túzdyq
Ermek Túrsynov, rejisser: Elimizdi ruhany apat kýtip túr
«Jana Ýkimetting qúramyna qaradym. Dúrysy: eski hәm «jana» Ýkmettin... bәri ornynda. Rayymqúlova da – ornynda. Búl neni bildiredi? Búl bizding Ýkimetti Mәdeniyet mәselesi tolghandyrmaydy degendi bildiredi.
Elimizde shygharmashylyqpen shúghyldanatyn ziyaly qauym kedeylenip barady. Sahna men ekrannan úyat ketti. Kino men teatrdy naysaptyq jaylap aldy. Bizdi aldaghy kýnderi ruhany apat kýtip túr».
Abai.kz


text:
11-nji aprelde türkmen metbugatynda “Migrasýa” hakyndaky täze kanunyň teksti çap edildi. Eýsem, Türkmenistanyň içinde ýaşaýan adamlary-da, daşary ýurtlarda ýaşaýanlary-da gyzyklandyrýan bu täze kanunda ozalky kanun bilen deňeşdirilende göze ilýän nähili täzelikler bar? Şu mesele boýunça Azatlyk Radiosy türkmen kanunçylygy bilen ýakyndan gyzyklanýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aşyrguly, daşary ýurda ýa daşary ýurtdan Türkmenistana durmuşa çykan aýal-gyzlar, olaryň Türkmenistana gelmekleri ýa Türkmenistandan çykmaklary barasynda täze kanunda nähili düzgünler bar?
A.Baýryýew: Migrasiýa hakyndaky kanunda Türkmenistanyň Konstitusiýasyna garanyňda raýatlaryň hukuklary birneme giňeldilen. “Adam hukuklarynyň ähliumumy jarnamasynyň” 13-nji mddasynyň birinji bendi , ýagny “Her bir adamyň öz ýaşaýan döwletiniň çäklerinde ondan-oňa erkin gitmäge we özi üçin ýaşaýyş ýerini erkin saýlap almaga hukugy bardyr” diýen bendi Türkmenistanyň Konstitusiýasyna dolulygyna alnypdyr.
Ýöne onuň ikinji bendi, ýagny “Her bir adamyň islendik ýurtdan, şol sanda hut özüniň ýurdundan çykyp gitmäge we öz ýurduna gaýdyp gelmäge hukugy bardyr” diýen düzgün Konstitusiýa alynmandyr. Ine, “Migrasiýa hakyndaky kanuna” şu ikinji bentdäki düzgün alnypdyr hem-de türkmenistanly raýatlaryň daşary ýurtlara gitmeginiň hem-de daşary ýurtlardan yzlaryna erkin gaýdyp gelmeginiň hukuklary kepillendirilipdir. Munuň özi, elbetde, gowy zat.
Azatlyk Radiosy: Öň döwlet işlerinde işläp, soň wezipeden çykarylan adamlaryň ýa-da daşary ýurtlardaky syýasy dissidentleriň dogan-garyndaşlarynyň daşary ýurtlara çykmaklaryny ýa-da baryp-gelmeklerini ýeňilleşdirýäýjek düzgünler täze kanunda barmy?
A.Baýryýew: Olar babatda ozalam kanunda gadagançylyk ýok. Her bir türkmenistanly ýurtdan çykybam, ýurda gaýdyp gelibem bilmeli. Şu babatda kanunyň 30-njy maddasy bar. Onda belli bir çäklendirmeler, şol sanda kimiň Türkmenistandan daşary ýurda çykmaklygyna çäkdendirme girizilýändigi ýaly düzgünler-de bar.
Şol bölümde “Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmegini wagtlaýyn çäklendirmek üçin esaslar” diýlip, on sany sebäp görkezilipdir. Ýöne olaryň arasynda daşary ýurtda hossarlary bolanlaryň ýa dissidentleriň ýa-da daşary ýurda hemişelik ýaşamaga gidenleriň dogan-garyndaşlaryny ýurtdan çykarmaly däl diýen düzgün ýok.
Şu 30-njy maddada görkezilen düzgünlere gabat gelmeýän käbir beýleki graždanlaryňam ýurtdan çykarylmaýan halatlary bar.
Azatlyk Radiosy: Täze kanunyň kabul edilmegi şu meseleleriň çözülendigini aňladýarmy?
A.Baýryýew: Ýok. Kanunyň kabul edilmegi diňe işiň başlangyjy. Sebäbi, şol kanuny ýerine ýetirmekde häzir, gynansak-da, ýurtda kemçilikler bar. Ana, şonuň üçinem muňa, elbetde, birinji nobatda jemgyýetçiligiň gözegçiligi gerek.


text:
HALK MASLAHATY — DÖWLETLILIGIŇ NUSGASY
« Halk Maslahatynda Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň şanly ýubileýi mynasybetli zähmetde tapawutlanan raýatlarymyzy döwlet sylaglary bilen sylaglamak baradaky Permanalara gol çekiler. Bu bolsa zähmetsöýer hal-kymyzy parahat Watanymyza, Gahryman Arkadagymyza, bagtyýar döw-rümize guwanyp, buýsanyp, has-da ruhubelent zähmet çekmäge ganatlan-dyrar.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramçylygynyň öňüsyrasynda, ýagny ertir hormatly Prezidentimiziň başlyklyk etmeginde ýurdumyzyň we halkymyzyň syýasy durmuşynda ajaýyp taryhy waka bolan Türkmenistanyň Halk Maslahaty geçiriler.
Hormatly Prezidentimiz 20-nji sentýabrda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirende döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm taryhy waka boljak Türkmenistanyň Halk Maslahatyna taýýarlyk görmek bilen bagly meselelere ünsi çekdi. Häzirki taryhy döwürde milletiň asyrlaryň dowamynda döreden demokratik däpleri döwürleriň we nesilleriň arabaglanyşygyny, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň hakyky halk häkimiýetlilik ýörelgelerine, saýlanyp alnan döredijilik ýoluna ygrarlylygyny şöhlelendirmek bilen mynasyp dowam etdirilýär.
Türkmenistanyň syýasy ulgamy hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen demokratik düzgüne esaslanýar. Ol dünýä tejribesiniň gazananlaryny we türkmen milli demokratiýasynyň tejribelerini hasaba almak bilen kämilleşdirilýär. Biziň gadymy köklerimiz, mirasymyz täze taryhy eýýamda ýurdumyzyň öz ajaýyp geljegini gurmagyň esasy binýadydyr. Gahryman Arkadagymyzyň Halk Maslahatyny guramaçylykly geçirmek baradaky beren tabşyryklary ata-babalarymyzyň asylly wesýetlerine wepalylygymyzyň nyşany bolup, jemgyýetiň agzybirligini, jebisligini berkitmek, milli demokratiýany dabaralandyrmak bilen bu döwletli maslahaty guramaçylykly geçirmek ýaly wezipeleri çözmäge gönükdirilýär. Onda ýurdumyzyň özygtyýarlylygynyň 30 ýyllygy, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzy ösdürmekde gazanylan taryhy üstünlikler, geljek üçin esasy maksatlar ara alnyp maslahatlaşylar. Baýramçylyga bagyşlanan bu taryhy maslahat milli Lider bilen halkyň bir ýere jemlenip, döwletli pikir alyşmakda türkmen demokratiýasynda öz mynasyp ornuny alan halkylyk taglymynyň ýene bir aýdyň şöhlelenmesidir.
Halkylyk Türkmenistan döwletiniň häsiýetli aýratynlygydyr, döwlet, jemgyýet, şahsyýet gatnaşyklarynyň bitewüliginiň beýanydyr. Çünki halk döwlet häkimiýetiniň ýeke-täk gözbaşy. Türkmen döwletliliginiň gözbaşynda durýan çuňňur ynsanperwerlik, döwletiň we raýatlaryň jebisligi, agzybirligi, olaryň özara täsiri we hyzmatdaşlyk hereketleri öz beýanyny tapýar. Geçen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde döwlet Baştutanymyzyň gol çeken Permanlaryna laýyklykda iş kesilen raýatlarymyzyň 2058-si we daşary ýurtly raýatlaryň 6-sy Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň şanly baýramy mynasybetli mundan beýläk jeza çekmekden boşadyldy. Bu bolsa ynsana goýulýan belent sarpanyň, asyrlardan gözbaş alýan türkmen ynsanperwerlik ýörelgesiniň dabaralanmasydyr. Ýurtda jemgyýetiň jebisligi, agzybirligi, raýatlaryň bagtyýar ýaşamagy hem ösmegi üçin döwlet derejesinde döredilýän mümkinçilikleriň dowamydyr.
Ençe asyr döwlet bolup ýaşamagy arzuw edip, 1991-nji ýylyn altyn güýzünde Garaşsyzlyga eýe bolan merdana halkymyz bagtyýarlyk döwrümizde özüniň beýik döwletiniň gadyryny bilip, hözirini görüp ýaşaýar.Garaşsyzlygymyzyň 30 ýylynyň içinde gazanan üstünliklerimize ser salanymyzda, taryhy ähmiýetli, dünýä nusgalyk işleriň durmuşa geçirilendigine göz ýetirýärsiň.
Gahryman Arkadagymyzyň döwletlilik taglymaty adamzat jemgyýetiniň ösüşindäki ýetilen sepgitleri we türkmen halkynyň taryhyny, milli mirasyny, häzirki zaman tejribesini hasaba almak we olary döwrümiziň nukdaýnazaryndan özleşdirmek esasynda işlenip düzülen ynsanperwerlik ýörelgelerindäki garaýyşlaryň ulgamydyr. Bu asylly ýörelgä eýerip, häzirki zaman türkmen jemgyýeti adama bahasyna ýetip bolmajak gymmatlyk hökmünde garaýar. Türkmen halkynyň ýurdy dolandyrmagyň iň bir gadymy mekdepleriniň biri bolan möhüm meseleleri maslahatlaşyp çözmek döwürleriň we nesilleriň aýrylmaz arabaglanyşygyny alamatlandyryp, onda il bähbitli, ýurt ähmiýetli meseleler halk bilen maslahatlaşylyp kesgitlenilipdir.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde bellenilişi ýaly, Halk Maslahatynda Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň şanly ýubileýi mynasybetli zähmetde tapawutlanan raýatlarymyzy döwlet sylaglary bilen sylaglamak baradaky Permanlara gol çekiler. Bu bolsa zähmetsöýer halkymyzy parahat Watanymyza, Gahryman Arkadagymyza, bagtyýar döwrümize guwanyp, buýsanyp, has-da ruhubelent zähmet çekmäge ganatlandyrar. Ata Watanymyzyň hasda belent depginli ösüşler bilen öňe gitmegine goşant goşmak her bir türkmen raýatynyň mukaddes borjudyr. Ýokary derejede geçiriljek Halk Maslahatynyň işi rowaç bolsun! «Döwlet adam üçindir!» diýen baş şygary ýörelge edinip, halkymyzy eşretli durmuşda ýaşadýan Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun, tutýan tutumly işleri rowaç alsyn. Şanly Garaşsyzlyk baýramyňyz gutly bolsun, eziz watandaşlar!
Baýrammyrat Hajymämmedow


text:
“Ýaz ýürekli şahyr”
Türkmenistanyň B.Amanow adyndaky döwlet çagalar kitaphanasy kitaphana gelýän okyjylarynyň arasynda şahyr Halyl Kulyýewiň doglan gününiň
85-ýyllygyna bagyşlap “Ýaz ýürekli şahyr” atly edebiýat sahypasyna degişli çäresini geçirdi. Bu geçirilen çärede kitaphanamyzyň hünärmeni H. Kulyýewiň ömri-döredijiligi hem-de onuň baharyň şahyrydygy we goşgularynda sadadan gelen üýtgeşik setirleri tapyp, täzeçe sagdyn pikirleri jemläp bilýändigi barada giňişleýin gürrüň berdi. Mundan başga-da kitaphanaçy H. Kulyýewiň diňe poeziýa-da däl, edebiýaty öwreniş ylmynda hem uly işleri bitiren zehinli alymdygy we ýaşan ömründe abraýly mugallym bolandygy barada hem aýdyp berdi. Aşgabat şäher medeniýet müdirligine degişli 2-nji we 7-nji sungat mekdebinden gelen okyjylarymyz bolsa H. Kulyýew şygyrlaryny labyzly aýdyp, ajaýyp sazlary ýerine ýetirdiler.
Kitaphanamyz tarapyndan gurnalan kitap sergisi hem okyjylarda uly täsir galdyrdy .
Söhbetdeşligimiziň ahyrynda ösüp gelýän ýaş nesle alymlarymyzyň, şahyrlarymyzyň gymmatly edebi mirasyny öwrenmekde döredip berýän mümkinçilikleri üçin Mähriban hem Gahryman Arkadagymyza alkyş sözleri beýan edildi.


text:
Lukaşenko amerikan ýuristini bagyşlady
Belarus prezidentiniň sözçüsi, Aleksandr Lukaşenkonyň senagat içalyçylygynda ýazgarylan amerikan ýuristi Emanuel Zeltseriň günäsini geçmek baradaky karara gol çekendigini aýtdy. Zeltser düýn giçlik türme hassahanasyndan azat edildi. Bu habar Lukaşenko Birleşen Ştatlaryň kongresiniň delegasiýasyna Minsk bilen Waşingtonyň diplomatiki gatnaşyklary doly dikeltmegine wagt ýetdi diýeninden soň ýaýrady. ABŞ-niň Döwlet deparatamentiniň sözçüsi Ian Kelli bu ädimi Waşingtondan gutlady we belarus hökümeti dostlukly gatnaşyklaryň hözirini görmek üçin has kän iş etmeli diýdi.


text:
“Saýlawlaryň gurnalyşy häkimiýetleriň halkara standartlaryna ýetmek isleginde progresiň bardygyny görkezýär. Ýöne saýlawlaryň öň ýanyndaky kampaniýada hemme kandidatlar üçin şertler deň bolmady, saýlawlar güni býulleten taşlama wakalary hasaba alyndy” –diýlip, ÝHHG-niň missiýanyň beýannamasynda bellenýär.
Deslapky maglumatlara görä, häkimiýetiň ýerli organlaryna saýlawlarda prezident Mihail Saakaşwiliniň partiýasy ýeňiş gazanypdyr.
Tbilisiniň häkiminiň ilkinji gezek geçirilen göni saýlawlarynda Saakaşwiliniň kandidaty öňde barýar.


text:
Muny Tokioda saparda ýören Karzaý anna güni işewür toparlar bilen duşuşanynda aýtdy.
“Moral taýdan Owganystan tebigy baýlyklary özleşdirmek işine owaly bilen özüne kömek berýän ýurdy goýbermelidir. Ýaponiýa Owganystana 6,5 milliard dollara ýakyn kömek edýär, özem diňe ýagşy niýet bilen. Kabul hem muňa gaýtargy etmelidir” diýip, Karzaý aýtdy.
Golaýda ABŞ-nyň Döwlet depertamenti Owganystanda umumy bahasy 1 trillion dollara barabar bolan demir magdanynyň, misiň, kobaltyň, ýagny ak metalyň hem altynyň bardygyny mälim edipdi.
Ýaponiý Owganystana ýardam berýän döwletleriň iň esasylardan biridir.


text:
Protestçiler prezident Hosni Mubaregiň tizden-tiz häkimiýetden çekilmegini talap edýärler.
Hökümet egilişiklere gitjekdigine, şol sanda konstitustion reformalary hem geçirjekdigine söz berdi. Emma bu çäreleriň gidişine gözegçilik etmegi üçin prezident Mubaregiň häkimiýet başynda galmalydygy nygtalýar.
Ýekşenbe güni hökümet käbir oppozisiýa toparlary, şol sanda kanunylaşdyrylmadyk “Musulman doganlary” bilen hem gepleşik geçirdi.
Gepleşiklerden soň oppozisiýa hökümetiň wadalarynyň ýeterlik däldigini aýtdy.


text:
Gandöküşikli waka
Şaýatlaryň sözlerine görä, olar halas edijileriň bir adamy ölümden halas etmäge synanyşandyklaryny, ýaralananlaryň bolsa meýdan keselhanalaryna motorly äkidilendigini görüpdirler.
Ýaralanan protestçileriň biri Muhammad Ali “Reuters” aganetligi bilen söhbetdeş bolup, özüne garşy göz ýaşardyjy gazyň ulanylandygyny, ol ýüzi ganap ýere ýykylansoň, bir esger tarapyndan urlup-ýenjilendigini gürrüň berdi.
Morsini goldap çykyş eden demonstrantlar duşenbe günki hüjüm üçin harbylary günäleýärler.
Emma harbylar Respublikan Gwardiýasynyň jaýynyň öňünde üýşen adamlara “ýaragly terrorçylaryň” hüjüm edendiklerini aýdýarlar. Bu binada Morsiniň saklanýandygy çak edilýär.
“DPA” täzelikler agentliginiň maglumatyna görä, harbylar öz edara jaýyna eli ýaragly hüjüm etmekçi bolan 200 adamy tussag edipdirler.
Syýasy garşylyk
Müsürde dowam edýän dartgynlyk arap dünýäsiniň iň uly ýurdunyň ykbalyny sorag astynda goýýar.
Duşenbe günki hüjümler mundan bäş gün öň Muhammad Morsiniň döwlet başyndan çetleşdirilenden soňky bolan wakadyr. Morsi onuň öz wezipesinden çekilmegini talap edilip geçirilen köpçülikleýin demonstrasiýalaryň netijesinde agdarldy.
Garşydaşlary Morsini we onuň “Musulman doganlar” atly syýasy toparyny ýurduň ykdysady problemalary bilen baglylykda aýyplaýarlar we onuň awtoritar syýasaty ýola goýmaga synanyşandygyny aýdýarlar.
“Musulman doganlar” Morsiniň häkimiýet başyndan çetleşdirilmegini döwlet agdarylyşygy diýip atlandyrdylar we gozgalaňa çagyryş etdiler.
Duşenbe günki wakalaryň öňüsyrasynda, geçen hepdäniň anna we şenbe günleri Morsiniň tarapdarlary bilen garşydaşlarynyň arasynda tutuş Müsür boýunça tutaşan çaknyşyklarda 35 adamyň heläk bolanlygy habar berilýär.
Kairde parahatçylygy dikeltmek maksady bilen Morsiniň tarapdarlarynyň jemlenen ýeriniň golaýyndaky Rabaa Adawia metjidiniň töweregindäki ýollar harby ulaglar tarapyndan petiklendi. Şeýle-de, harbylar Nil derýasyndan geçýän iki köprini polada gaplanan harby ulaglar bilen petiklediler.
Hökümetiň düzülişi
Müsürde dowam edýän zorluklar ýurduň täze hökümetini düzmek boýunça alnyp barylýan işleriň gyzgalaňly wagtyna gabat gelýär.
Muhammad Morsiniň prezidentlikden çetleşdirilmegini goldan salafitleriň “Nur” atly partiýasy duşenbe güni bolan gandöküşiklige protest bildirip, gepleşikler prosesinden çykdy.
Müsüriň ululygy boýunça ikinji orunda duran yslamçy topary bolan “Nur” partiýasynyň barlyşyk prosesine gatnaşmagy täze hökümeti düzmek işi üçin wajyp diýlip hasap edilýär.
Şeýle-de, “Nur” partiýasy liberal syýasatçy Muhammad El Baradeýiň premýer-ministr wezipesine bellenmegini ret etdi.
Resmiler sosial-demokrat aklawçy Ziad Bahaa el-Dini premýer-ministr wezipesine wagtlaýyn bellemekçi bolýarlar.
Duşenbe güni El Baradeý soňky zorluklary ýazgaryp çykyş etdi we twitterde: “Müsürde ýaraşyk örän zerur” diýip ýazdy.