text:
Türkmenistanda hökümetiň yslam dinini öwrenýänlere edýän basyşy barada gaty az adam dil ýaryp bilýär.
Ýöne, efirde diňe adynyň tutulmagyna rugsat beren Merdan
, öz derdini dünýä eşitdirmek isleýär. Onuň aýtmagyna görä, Merdan Saud Arabystanynda yslam dini boýunça aspiranturada okamaga başlaly bäri Türkmenistanda onuň maşgala agzalaryna haýbat atylýar.
Merdanyň özi bu hakda şeýle gürrüň berýär: “Men Türkmenistandan gaýdanymdan soň, howpsuzlygyňkylar, meniň kakama “ogluňy yzyna getir” diýip aga-ini garyndaşlaryma basyş edip ugrapdyrlar. Olary çagyryp, sorag edip başlapdyrlar. Garaz, şeýleräk ýagdaýlar”.
Ol Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda indi Türkmenistana dolanmazlyk kararyna gelendigini we BMG-den bosgunlyk statusyny sorandygyny aýtdy. Dolanan ýagdaýynda özüniň tussag edilmeginden howatyrlanýandygyny bildirdi. Onuň agasy hem, 2009-njy ýylda Saud Arabystanyndan okuwyny tamamlap ýurda baransoň, tussag edilen ekeni.
Merdanyň başdan geçirmelerini we agasynyň tussag edilmegini, elbetde, birtaraply tassyklap bolmaz. Ýöne daşary ýurda gidýän başga adamlaryň-da, ýurda dolananlarynda, üstlerine gygyrylýandygy we her hili aýyplamalara uçraýandygy habar berilýär.
"Munyň näme? kimiňki bu? näme üçin getirdiň?"
Efirde familiýasyny bermedik Maýsa
özüniň türkmen jorasynyň geçen tomusda türk aýallarynyň geýýän lybasyna meňzeş eşigini sumkasyna salyp, ýurda gidişini şeýle gürrüň berýär: “Meniň bir joram Türkiýede wagty [başatgy] örtünýärdi. Ol geçen ýaz Türkmenistana baranynda aeroportda onuň goşlaryny dörüpdirler. Türkiýede aýallar goly ýapyk, dyzyndanam aşaga çenli ýapyk geýinýärler. Şol meniň joram Türkiýede geýen eşigini ýany bilen alyp baran ekeni we Gümrük gullugynyň işgärleri onuň goşlarynyň arasynda şol geýimi görenlerinde, “munyň näme, kimiňki bu, näme üçin getirdiň?” diýip, soraga tutup başlapdyrlar. Ol gyzam näme gorkunjyna ejesine joralarynyň biriniň sowgat iberendigini aýdypdyr”.
Dini azatlyklar barada iş alyp barýan ”Forum 18” atly Norwegiýada ýerleşýän adam hukuklaryny goraýan gurama türkmen syýahatçylarynyň ýurda dolananlarynda ýanlary bilen alyp baran dini esbaplarynyň konfiskasiýa edilendigi barada habarlaryň özlerine gelip gowuşandygyny aýtdy.
Şeýle wakalar türkmen häkimiýetleriniň öz däp-dessurlaryna esaslanýan yslama uýýan halkyny berk we talap ediji yslamdan çetleşdirmek üçin ulanýan çetin ýoludygyny görkezýär.
Birleşen Ştatlaryň döwlet departamenti “2012-nji ýyl üçin Halkara dini azatlyklar boýunça hasabatynda” türkmen hökümetiniň “zorluga we süteme alyp barýan dini toparlary ýurtda resmi taýdan gadagan edýändigini, emma berk kadalary bolan dini toparlary hem “ekstremistik” kategoriýa goşýandygyny” aýdýar.
Şu wagta çenli bu çetleşdiriş strategiýasy Türkmenistany Orta Aziýada yslam fanatizmi bilen baglanyyşykly göze görünýän problemalardan azat döwlet hökmünde saklamaga peýda eden bolmagy ahmal. Ýöne şeýle jezalandyryjy usul adamlarda ýigrenç duýgusyny döredip, soňlugy bilen radikalizmiň döremegine getirip biler.
Hökümetiň garşysyna döremegi ahmal toparlar
”Forum 18-den” Feliks Körli geljekde döremegi ähtimal bu howpy şeýle düşündirýär: “Eger-de hökümet, hakykatdanam, jemgyýete howp bolup biljek adamlary elekden geçirmän, hemmäni biraýakdan sürüp, asudalykda, döwlet häkimiýetine howp salmazdan, öz dinini ýöredýän adamlara-da gorkuly garap başlasa, onda gelejekde hökümetiň garşysyna gitmegi ahmal toparlaryň döremegi mümkin”.
Käbir ýaş musulmanlar hökümetiň diňe döwlet tarapyndan gurlan metjitlerde, ýa-da bolmasa öýde ybadat etmeli diýen kanunyny kabul etmeýärler.
Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň habarçysy uniwersitetleriň birinde kiçeňräk bir otagda gizlinlikde üýşüp ybadat edýän talyplar toparynyň üstünden bardy. Olar otagy ybadathana öwürmek üçin ilki bilen hemme ýerden bakyp duran Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň diwardan asylan portretini aýyrmalydylar.
Gürrüňi edilýän talyplar, eger suratly otagda ybadat etseler, dini kada-kanunlaryň ýerine ýetirilişi dogry bolmaz diýip gorkupdyrlar. Şol bir wagtyň özünde, eger-de diwardaky portreti aýyrsalar, prezidenti äsgermeýän ýaly bolar diýip hasaplapdyrlar. Netijede, portret sebäpli jenaýata çekilmek gorkusy bolany üçin, suratyň üstüni mata bilen ýapyp, ybadatlaryny berjaý edýän ekenler.
Adamlardan doly metjitler
Aşgabadyň yslamçylar babatdaky hüşgärliginiň düýp sebäbi, energiýa resurslary taýdan baý, emma ýönekeý halky şol bir garyp çatmasynda ýaşadýan Türkmenistanda diniň rowaçlanmagyna getirýär. Bu günki günde şäherlerde we şäherçelerde bina edilen metjitleriň adamdan hyryn-dykyn dolýandygyna ynansa bolar.
Sowet Soýuzy dargaly bäri garaşsyz Türkmenistanda metjitlerde beýle köp adam görülmändi. Aşgabadyň Ärtogrul gazy metjidinde anna günki namaz üçin şeýle bir köp adam ýygnanýar welin, ýol-gözegçilik polisiýasy metjidiň töweregindäki ýollary ýapmaly bolýar.
Hökümet uly şäherlerde we şäherçelerde birnäçe täze metjidiň gurulmagyna kömek etmek bilen, ýurtda diniň galkynmagyna ýardam berdi. Ýöne şol bir wagtyň özünde-de hökümet Türkmenistanda diňe däp bolan sünni yslamyň ýöredilmegine rugsat etmek bilen çäklendi. Türkmenistanda däp bolan yslam tasawuffçy ahunlardan we ýerli medeniýetden täsirlenendir.
Döwletiň öz raýatlarynyň hukuklaryny çäklendirmesi baradaky gürrüňi dowam etsek, onda hökümetiň diňe döwlet tarapyndan hasaba alnan dini toparlaryň ýurda öz neşirlerini girizmegine rugsat berýändigini hem belläp bileris.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň “Dini azatlyklar boýunça hasabatyna” ser salsak, hatda şol hasaba alnan toparlar hem öz neşirlerini ýurduň içine getirmek üçin seýrek ýagdaýda rugsat alyp bilýärler.
Haja gitmäge çäklendirmeler
Şeýle-de Aşgabat her ýylda haja gitmeli adamlaryň sanyny hem çäklendirýär. Ýylda kiçijik bir uçara sygýan adamlaryň, ýagny 188 adamyň haja gitmegine rugsat berilýär. ”Forum 18-iň” hasabatyna görä, uly metjitleriň ymamlarynyň biri oktýabrda gizlinlikde beren gürrüňinde hiç bir musulman öňbaşçysynyň hajylaryň sanyny köpeltmäge rugsat sorap, hökümete ýüz tutmaga bognunyň ysmaýandygyny aýdypdyr.
Emma häkimiýetleriň yslamyň beýleki akymlaryny çäklendirmekde äden iň bir aç-açan ädimi – Türkmenistanda 2011-nji ýylda merkezi Türkiýede ýerleşýän dini akymyň mekdepleriniň ýapylmagydyr. Ady agzalýan hereket dini alym we awtor bolan Fethullah Güleniň ýolbaşçylygyndaky dini akymdyr.
Gülen häzirki günlerde Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýaşaýar. Onuň esasy ýörelgesi dürli dinleriň arasyndaky dialog we parahatçylykdyr. Fethullah Gülen Türkiýede respublikan döwleti dolandyryş sistemanyň deregine yslamçy dolandyryş sistemany getirmekde aýyplanyp, jenaýat suduna çekilipdi, emma ol 2006-njy ýylda aklandy.
Türkmen häkimiýetleri mekdepleri näme üçin ýapandyklarynyň sebäpleri barada il-güne hiç zat aýtmadylar. Emma Gülen hereketini ýurtdan kowansoň, hökümet şol bir mekdepleri türkmen mugallymlar bilen täzeden açdy we olarda-da beýleki orta mekdeplerde öwredilýän okuw programmasy ulanylyp ugrady.
Bu günki gün türkmenistanly musulmanlar ynanç meseleleri barada söhbet etmek üçin interneti saýlap alana meňzeýärler. Bu olaryň din meselesinde resmi häkimiýetlerden gaça durýandygyny aňladýar.
Facebook sosial ulgamynyň ors wersiýasy bolan ”Vkontakte” sosial saýtynda yslam barada pikir alyşylýan azyndan üç sany türkmen sahypasy bar. Şol sosial sahypalarda, esasanam, jemgyýetde aýalyň orny, hyjabyň ähmiýeti, jyhadyň manysy ýaly temalar boýunça pikir alşylýar. Bu meseleler Türkmenistanda döwletiň goldawyndan peýdalanýan dini liderler tarapyndan kän agzalmaýar.


c: text/html

text:
Taryha gidýän ýylyň esasy aladalarynyň biri hem, dünýäniň habar serişdeleriniň baş habarlarynyň birine öwrülen «ebola» wirusy boldy.
Ölüm howply «ebola» wirusynyň üsti açylaly bäri 40 ýyla golaý wagt geçenem bolsa, ol entek dünýä metbugatynda munuň ýaly beýle kän orun almandy.
Ýylyň dowamynda dünýäniň sekiz ýurdunda 17 müňden gowrak ebola näsagy barada habar berildi, Dünýä saglyk guramasynyň maglumatyna görä, olaryň 6 müňden gowragy heläk boldy.
Günbatar Afrikanyň üç ýurdy -- Gwinea, Liberia we Siýerra Leone – bu wirusyň iň möwç alan ýerleri boldy.
Angliýadaky Tropiki medisinanyň Liwerpul mekdebiniň baýry mugallymy we geňeşçi wraçy Nik Biiçiň (Nick Beeching) bu ýagdaýy ol ýurtlaryň saglyk edaralarynyň örän süýrenjeňligi bilen düşündirdi.
Şeýle-de ol bu ýurtlarda ýerli ilatyň arasynda ýaýran örän uly gorka düşünmegiň kyn däldigini, olaryň karantine hemişe göwünjeň bolmaýandygyny sözüne goşdy.
Beeching «ebola göni gatnaşyk we beden suwuklyklary arkaly ýaýraýar» diýýär. Şeýle-de bu wirusyň şeýle kesel bilen kesellän ýabany haýwany iýmekden, ýa-da wirusyň bar ýerine göni galtaşmakdan hem geçip bilýändigi aýdylýar.
Emma bu ýylky epidemiýanyň ýaýramagynda merhumyň jesedi bilen bagly dini däpleriň hem ýeterlik rol oýnandygy aýdylýar.
Dünýä saglyk guramasynyň maglumatlaryna görä, 2014-nji ýylda «ebola» wirusy ýokuşanlaryň 20 prosenti «ebola» pidalarynyň jaýlanmagy bilen baglanyşykly.
Bu wirus ölen adamyň bedeninde diri galmagyny dowam etdirýär we «eboladan» ölen adamyň jesedini ellän, ýuwan adamalara hem geçip bilýär.
Şonuň bilen birlikde, Dünýä saglyk guramasynyň resmileriniň dekabryň başynda bildiren optimizmlerine görä, « ebola» pidalarynyň jesetleriniň 70 prosentden gowragy howpsuz şertlerde jaýlanypdyr.
Taryha gidýän 2014-nji ýylyň saglyk frontunda gowy täzelikler hem bar, olaryň arasynda «С» gepatitiniň bejergisinde bolan öňegidişligi, bakteriýa infeksiýalarynyň bejergisindäki progresi agzamak bolar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 21-nji maýda Ministrler Kabinetiniň mejlisini geçirdi.
Bu mejlisde ýurduň baştutany Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň başlygy Kakabaý Ataýewi, pensiýa gitmegi sebäpli, wezipesinden boşatdy hem-de onuň ýerine şol komitetiň başlygynyň orunbasary Ýazmuhammet Ýazlyýewi belledi.
Şeýle hem Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Berdimuhamedow ýurduň ýokary okuw mekdeplerini tamamlaýan uçurymlara diňe ýokary bilim baradaky diplom gowşurylyp, olara döşe dakylýan ýörite nyşanyň berilmeýändigini aýtdy.
Şu sebäpden prezident ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň her biri öz uçurymlaryna gowşuryljak döşe dakylýan ýörite nyşanyň nusgasyny ýakyn wagtda taýýarlamagy Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Saparlyýewe görkezme berdi.
Berdimuhamedow şu ýyl ýurduň ýokary okuw mekdeplerini tamamlaýan uçurymlara diplomlar bilen bilelikde ýokary bilim baradaky döşe dakylýan ýörite nyşany gowşurmagy tabşyrdy.
Şeýle nyşanlary ýokary okuw mekdeplerini öňki ýyllarda tamamlan ähli uçurymlara-da bermelidigini aýdan Berdimuhamedow uçurymlaryň bu nyşanlaryny ýurtda geçirilýän dabaraly çärelere gatnaşanlarynda dakynmalydygyny mälim etdi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Özüni Merdan diýip tanyşdyran bir türkmenistanly Saud Arabystanda din ugrundan okap ýörkä Türkmenistanyň howpsuzlyk işgärleri tarapyndan özüniň we maşgalasynyň yzygiderli basyş astynda tutulandygyny aýdýar.
Merdan bularyň netijesinde BMG-a bosgunlyga ýüz tutmaga mejbur galandygyny belleýär. Merdanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, onuň din ugrundan bilim alan agasy häzirki wagt Owadandepe türmesinde saklanylýar.
Azatlyk Radiosy: Siz näçe ýyldan bäri hem näme sebäpden daşary ýurtda?
Merdan: On iki ýyldan bäri daşary ýurtda ýaşap ýörün. Okuw diýip daşary ýurda çykdym. Din ugrundan okamak üçin gaýtdym.
Azatlyk Radiosy: Merdan näme üçin ylaýta-da din ugruny saýlap aldyň?
Merdan: Ata-babalarymyzam Yslam dini bilen ýaşap, ömürlerini şonuň ugrunda gorap, janlaryny berdiler. Ata-babalarymyzyň şol ýolunda ýöräp, Yslam dinini tutmak boýunça dinimizi öwrenmeklik üçin şu ugry saýladym.
Azatlyk Radiosy: Häzir şu ugurda özüň näme edýäň?
Merdan: Saud Arabystanyň uniwersitetinde magistrlik okap ýördüm. Şony tamamlamaga bir azrak wagt galdy.
Azatlyk Radiosy: BMG-na bosgunlyk üçin ýüz tutmagyňa näme sebäp boldy?
Merdan: Men ýurda gaýdyp barsam, meni tutup, basjaklar. Şonuň üçin gidere ýerim bolmansoň şolara ýüz tutmaly boldum.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, näme üçin size şeýle howp abanýar?
Merdan: Dinimizi okaýandygym üçin.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda dini bilim almaga gadagançylyk barmy?
Merdan: Ýok, gadagan däl. Kanuna garşy zat däl. Ýöne şol dini tutýaň, din okaýaň diýip bize gün berenoklar. Emma, ata-babalarymyz şu din ugrynda ganlaryny dökdüler. Dini gorajak boldular. Din ugrunda wepat boldular. Din ugrunda janlaryny berdiler. Şonda-da ynha biz dinimizi şular ýaly kynçylykly ýagdaýda bolsagam tutýarys. Käbirleri agy-garany saýgarman günäsizlerem tutýarlar we basýarlar. Şolar ýaly ýagdaýlar.
Azatlyk Radiosy: Şu ugurda saňa garşy bir duýduryş, gysyş ýa-da basyş boldumy?
Merdan: Hawa, boldy. Haçan-da Arap ýurduna okuwa çykanymda kakam dagyny idäp “Hany ogluňyz? Getiriň ony” diýip, gün bermän, çagyryp, şolar ýaly ýagdaýlar boldy.
Azatlyk Radiosy: Seniň maşgala ýagdaýyň nähili, ýeke özüňmi ýa maşgalaň barmy?
Merdan: Men maşgalaly. Bir oglum hem bir gyzym bar.
Azatlyk Radiosy: Sen ýaňy “dini okaýandygym üçin, basyş edilýär” diýdiň. Eýsem türkmen resmileriniň beýle basyş etmegine näme sebäp bolýar?
Merdan: Meniň pikirime görä, diniň ady bilen etmesiz işleri edýärler. Kim şony edýär we kim edenok ynha şony saýgarmaklyk gerek. Saýgarman günäliň ýerine günäsizi basmaklyk gaty ýalňyş. Günäli bilen günäsizi saýgarmaly ynha meniň pikirim şeýle.
Azatlyk Radiosy: Seniň maşgalaňda şeýle sebäpden hem tutulan bar diýipdiň?
Merdan: Hawa, agamy tutdular. Öz doganymy tutdular.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin tutdular agaňy? Sebäp näme?
Merdan: Agam hem owal Saud Arabystanda okapdy. Sebäbini doly bilemok. Ýöne 2009-njy ýylda tutuljak bolanda "Sanawda ady bar, pylan zady bar“ diýip zyndana sokdular. Agamyň hiç hili günäsem ýok. Söwda bilen meşgullanyp ýördi.
Azatlyk Radiosy: Agaňyzyň çakdanaşa dinçi toparlar bilen ilteşigi bolup bilermi?
Merdan: Ýok, gaýtam şolar ýaly zatlara üns berýänleri raýyndan gaýtarýar. Olara “Şeýle çakdanaşa toparlara goşulmaň, diňe dinimizi dogry tutuň, bu zatlar bilen işiňiz bolmasyn” diýip tagalla edip ýören biridi. Agam öz söwda işleri bilen meşgullanyp ýören biridi, olar ýaly zatlara goşulan adam däldi.
Azatlyk Radiosy: Şu wagt Türkmenistanda henizem zyndanda otyrmy?
Merdan: Hawa, çykar diýip arzuw-a edýäris. Çykaýady-da nesip bolsa.
Azatlyk Radiosy: Merdan sen onda Türkmenistanda din azatlygy, din erkinligi ýok diýjek bolýarmyň?
Merdan: Hawa. Biz şu wagt musulmanlar Türkmenistanda dinimizi gowy tutup bilemzok. Sebäbini bilemizok. Sorag-ideg edip, gije-gündiz Türkmenistanda gün berenoklar musulmanlara.
Azatlyk Radiosy: Näme sebäpden şeýle bolýandyr öýdýärsiň? Seniň bu barada pikiriň näme?
Merdan: Men şeýle pikir edýarin; din diýip, diniň ady bilen ters işleri edýän adamlary saýgarmaklyk gerek. Hakyky din tutýan adamyň, din bilen hakyky ýaşajak adamyň hiç hili günäsi ýok. Emma biri din diýip, diňe gabat gelmeýän zatlary edýän bolsa, ana şolar ýalylary saýgarmaklyk gerek.
Azatlyk Radiosy: Merdan sen kanuna garşy hiç-hili hereket etmedik bolsaň saňa nähili howp abanyp biler? Bu zatlary türkmen resmilerine düşündirjek bolduňmy?
Merdan: Bu taýda düşünmez ýaly bir zadam ýok. Men hem bilemok şol zatlary. Şol okap ýörkäk telefon nomerimizi gözläp-idäp, “Nirede?” diýip sorap, ynha şeýdip ýörler. Bilemok näme üçin şeýle bolýar. Üýtgeşik bir hereket edemizogam, olar ýaly zatlara goşulmadygam. Goşulmagy hem islämzok. Goşulýanlara-da maslahat berýäris “Goşulmaň” diýip. Biz dinimizi okaýarys, dinimizi saklaýarys. Başga zatlara goşulmaýarys hiç haçan.


text:
Biziň ýurdumyzda raýatlarymyzyň saglygyny dikeltmekde şypahanalar saglygy goraýyş ulgamynyň möhüm pudaklaryň biri bolup hyzmat edýär. G.Berdimuhamedowyň „Türkmenistan-melhemler mekany“ atly kitabynda her bir şypahana, mineral suwly çeşmeler, palçykly patlawuklar, sagaldyş merkezleri, „Awaza“ milli syýahatçylyk zolagynyň adam saglygyna peýdasy, bejerijilik häsiýetleri barada giňişleýin gürrüň berýär.
Bu edaralar özüniň bejerijilik, saglygy dikeldiş ähmiýeti boýunça halkyň arasynda uly abraýdan peýdalanýarlar. Türkmen topragy bolsa gudratly ýerlere, şypaly köllere, melhem mekanlara baýdyr. Ýurdumyzyň islendik künjeginde şeýle ýerler bar. Özüniň tebigy aýratynlygy bilen dürli dertlere melhem bolup bilýän, Balkan welaýatynda Mollagara şypahanasy, Lebap welaýatynda Farap şypahanasy, Ahal welaýatynda Arçman we „Ýyly suw“ şypahanalary, Mary welaýatynda Baýramaly şypahanasy özleriniň tebigy aýratynlyklary bilen dürli dertlere melhem bolup, diňe bir öz ilimiziň arasynda däl, eýsem, tutuş dünýä meşhurdyr. Ýurdumyzda bu meşhur künjekleriň geljekde has köp adama hyzmat edip bilmegini gazanmak meselesi biziň hormatly Prezidentimiziň hemişe üns merkezinde durýar.Birki ýyllykda Arçman şypahanasynda täze binanyň we bejeriş merkezi bolan täze suw sagaldyş „Ýyly suw“ şypahanasy, Baýramaly şypahanasy, Farap şypahanasy açylyp halkymyza ulanylmaga berildi.
Türkmenistanyň mineral suwlary hem ýurdumyzyň tebigy baýlyklarynyň aýrylmaz bölegidir. Häzirki wagtda ýurdumyzyň çäginde 20-den gowrak çeşmeler (känler) açyldy. Diýarymyzyň günorta-günbatarynda ýerleşýän palçykly patlawuklar hem özleriniň ýokary kesel bejerijilik aýratynlyklary bilen tapawutlanýarlar. Ýaňy-ýakynda Türkmenistanyň Prezidenti paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyryp, „Berzeňňi“ şypahanasynyň täze binasynyň gurluşygy, ol ýerde saglygyňy dikeltmek we mineral suwlaryň hem-de amaly tebigy şertleriň üsti bilen keselden saplanmak üçin döredilýän şertler bilen tanyşdy. Şonda milli Liderimiz paýtagtymyzyň ilatynyň hem-de beýleki raýatlarymyzyň güniň islendik pursatynda Berzeňňiniň şypaly suwundan peýdalanmak üçin alyp bilmeklerini üpjün etmek maksady bilen şypahananyň ýanaşyk ýerinde ýörite mümkinçiligiň döredilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.
Türkmen döwletiniň aladasy bilen gerimi giňeldilip, durky täzelenip ýakyn günlerde halkymyza hyzmat edip başlajak bu şypahana özüniň bejerijilik, saglygy dikeldiş we keselleriň öňüni alyş ähmiýeti boýunça halkymyzyň arasynda uly abraýdan peýdalanýar.
“Berzeňňi” şypahanasy Aşgabat şäheriniň günortasynda 7,5 kilometr uzaklykda merkezi Köpetdagyň etek düzlüginde ýerkeşendir. 1967-nji ýylda geologlaryň bu ýerde gözleg-barlag işlerini geçirmeginiň netijesinde dik guýudan mineral suwuň akymy alynýar, ol suw özüniň aýratyn gidrohimiki düzümi boýunça bejerijilik häsiýetine eýe bolupdyr. Şol pursatdan hem Berzeňňi şypahanasynyň taryhy başlanýar.
Mineral suwly wannalar bilen şypahanada geçirilýän bejeriş toplumy bedeniň güýjini oňat dikeldýär, ýokanç kesellere we agram düşmelere garşylygy artdyrýar, ýürekde we kelle beýnide çylşyrymlaşmalaryň döremeginiň öňüni alýar.
“Berzeňňi” şypahanasynyň esasy bejeriş faktory özi çykýan sulfatly kalsiý-magniýly minerallaşmasy. Suwyň ýylylygy 360C we düzüminde kükürtwodorod saklaýan mineral suwdyr. Ujypsyz mukdarda mikrogoşundylar bolan ýod, brom, sink, margens saklaýar. Guýunyň suw çykaryjylygy 7 l/sek. suwyň gory 420 m3/gije-gündizde tassyklanan. gidrogeohimiki standart boýunça – suw mineral için bejeriji-naharhana suwdyr.
Ylmy barlaglaryň görkezişine görä “Berzeňňi” şypahanasynyň mineral suwy özüniň düzümi boýnça orsýediň Tula oblastynda ýerleşýän “Krainka” çeşmesiniň suwy, Moskwa oblastynyň “Dorohowo” şypahanasynyň we Gorkiý oblastyndaky Gersin adyndaky şypahanalaryň mineral suwlary bilen meňzeşdir.
Mineral suwy bejerişde ulanmaklyk onyň gidroterapewtik häsiýetine esaslandyrlandyr. “Berzeňňi” şypahanasynyň mineral suwy ýokanç däl keselleriň tapgyrlaýyn dikeldişinde ulanylmalydyr. Ýöriteleşen ion-kation düzüm, gazdoýgunlygy we mikrogoşundylaryň bolmagy bu suwyň giň bejerijilik häsiýetini kesgitleýär.
“Berzeňňi” şypahanasynyň bejeriji-naharhana suwy höküminde bejeriş amalynda we gaplap dowamly gastritlerde, aşgazanyň we onki barmak içegäniň peselen, kadaly sekretor funksiýasynda, dowamly kolitlerde we enterokolitlerde, bagryň we öt çykarýan ýolaryň dowamly kesellerinde; dowamly jisimleriň alyş-çalyşlygynyň kesellerinde, peşew çykaryjy ýollarynyň dowamly kesellerinde, ýürek-damar, dem-alyş ýollarynyň, bedeniň iýmit siňdiriş agzalarynyň, nerw, bedeniň daýanç-hereket ediş bölekleriniň kesellerinde, deri, allergiki, dürli ýanyklardan soňky ýagdaýlarda ulanylýar.
Nesip bolsa Berzeňňi şypahanasyna ýylyň bütin dowamynda diňe bir biziň ýurdumyzyň raýatlary däl-de, eýsem beýleki döwletlerden hem adamlar öz saglyklaryny dikeltmäge gelerler.
25 марта 2013
Ýurdumyzda açylyp ullanmaga bereilen şypahanalaryň
25 марта 2013
Ýurdumyzda açylyp ullanmaga bereilen şypahanalar gije-gündiz halka hyzmat edýär. Meniň goňşym Myrat aganyň, ýaňy ýakynda Mollagara şypahanasynda bejergi alyp geldi. Myrat aga Mollagara şpahanasynyň özüne gowy peýda berendigini häli şindi aýdyp diýip goýanok. halladym
25 марта 2013
Berzeňňi şpahanasynyň häzirki durky bilen öňki durkynyň arasynda göräýmäne bir asyr aýlanan ýaly emma sanlyja wagtyň içinde edilen işleriň netijesi gaty uly, bu şpahana admlar üçin gaty peýdaly,,,. gyzykly s.bl.


text:
20 çemesi döwlet we hökümet ýolbaşçysy, onlarça daşary we goranmak ministri bilen, Mýunhende toplanyp, 50-nji Mýunhen howpsuzlyk konferensiýasyna başladylar.
Üç günlük maslahatda Siriýadaky raýat urşy, Ukrainadaky syýasy krizis, Eýranyň ýadro programmasy barada maslahat edilmeli. Orsýetden bu maslahata daşary işler ministri Sergeý Lawrow wekilçilik etse, amerikan delegasiýasyna döwlet sekretary Jon Kerri, goranmak sekretary Çak Heýgel dagy ýolbaşçylyk edýär. Eýrandan oňa daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif gatnaşýar.
Şeýle-de bu konferensiýa BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun, ÝB-niň daşary syýasat ýolbaşçysy Ketrin Aşton, Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Herman Wan Rompou, NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen we Siriýa boýunça halkara araçysy Lakdar Brahimi gatnaşýar.


text:
21-nji asyrda internetiň, ýokary tehnologiýalaryň çalt depginde ösmegi hereketsiz ýaşaýşy endik edinen adamlaryň sanyny hasam artdyrýar. Şonuň üçinem jemgyýetiň iň hereketsiz gatlagynyň birini hem ýazyjylar emele getirýär: ýagny ol gatlakda ýazyjylar, şahyrlar, žurnalistler bar. Eýsem, olara şeýle ýaşaýyş endigi sebäpli haýsy hassalyklar we nähili ölümler howp salýarka?
1. Ateroskleroz we infarkt (ýürekden tutma)
Munyň esasy sebäbi ýazyjy we žurnalistleriň ýaşaýyş üçburçlygydyr: kompýuteriň öňünde ýa-da iş stolynda ençe sagatlap işlemeklik, agşamlary dostlar bilen oturylşyk edip, içgi içip, ýagly naharlar iýip (ýene-de oturan ýerinde) we sport bilen meşgullanmazlyk. (Ulag sürmeklik we öýe geleniňden soň telewizoruň öňünde "özüňden geçmekligi" hem muňa goşmak bolar)
Eger uzak ömürden nesibämi alaýyn diýän bolsaňyz, ýaňky ýaly ýaşap 55-60 ýaşdan köp ýaşaryn diýip umyt edibem oturmaň.
Şeýle adamlarda gan aýlanşygy ýuwaşlap, ganda holesterin derejesi hem ýokary bolýar. Netijede semizlik artýar, damarlaryň daşynda hem ýag gatlagy emele gelýär.
Damarlaryň içi hem şeýle daralýar welin, ýürege gerek bolan gan geçip bilmeýär. Bu bolsa ýürek ýollarynyň kislorodsyz galyp, hatardan çykmagy netijesinde infarktlary, ýagny ýürek tutmany döredýär.
2. Jynsy gatnaşyk güýjüniň gowşamagy we prostatit
Eger bedende gan aýlanşygy gowşasa, onda jynsy organda hem gan mukdary azalýar. Çakdanaşa semizlik jynsy gatnaşyk güýjüniň birinji duşmanydyr. Deriniň aşagyndaky ýag gatlagy zenan garmonlarynyň - estrogenleriň sanyny artdyrýar. Bu bolsa erkek adamyň garmonlarynyň - endrogenleriň azlykda galmagyna sebäp bolýar. Ýagny erkek adam "zenanlaşmaga" başlaýar. Şeýlelikde, erkek adamyň özi islemese-de, aýal-gyzlara gyzyklanmasy günsaýyn azalýar.
Gasykda gan aýlanşygynyň azalmagy hem erkek adamda jyns organynda emele gelýän prostatit mäzi bilen baglanşykly hassalyga, ýagny prostatite sebäp bolýar. Prostatit mäziniň göwrümi ulalan mahaly, buşukmada dürli kynçylyklar we bozuklyklar emele gelýär.
3. Oňurga hassalyklary
Esasanam osteohondroz, skalioz. Oturyp ýaşamaklygy endik edinen adamyň oňurgasyna has köp agram düşýändir. Munyň netijesinde oňurga çanaklary, kykyrdaklar zaýalanýar. Oňurga näsazlygy adamy operasiýa mejbur ýagdaýa getirip bilýär. Hatda has ösen günbatar ýurtlarynda hem oňurga operasiýalarynyň şowly boljagyna we gowy netije berjegine güwä geçilmeýär (oňurganyň içinde oňurga ýiligi ýerleşýändir). Şeýlelikde, siz galan ömrüňizi maýyp arabasynda geçirmäge duçar galyp bilersiňiz.
4. Bagyr sirrozy
Munyň esasy sebäbi alkagolly içgidir. Sirroz bagyrda uzak wagtlap dowam eden hatarly iriňleme netijesinde emele gelýär. Bagyr adamyň bedenine girýän zyýanly maddalaryň gana geçmeginiň öňüni alýan organdyr. Alkagoluň hötdesinden gelmeklik hem onuň işidir.
Bagyr tebigy ýagdaýda öz-özüni oňarýan organdyr. Alkagolly içgi içilenden soňam bagyr özüni oňarýandyr. Emme alkagolly içgi yzgiderli içilen halatynda bagryň muňa wagty we güýji ýetýän däldir. Şeýlelikde, bagyr iriňlemesi çaltlanýar.
Ahyrynda bagyr öz işleýiş aýratynlygyny ýitirýär we şonda ýeke-täk umyt bagryň çalşylmagyna galýar. Muny bolsa her ýurtda etmeýärler we çykdaýjysam elli müň dollar bolýar.
5. Öýken çişme keseli
Munyň esasy sebäbi çilim çekmeklikdir. Çilimiň tüssesinde altmyş görnüşde rak keseline sebäp bolýan madda bardyr. Radon radioizotoplary, nitrozamin we benzopiren olardan käbirleridir.
Bu zäherli maddalar bilen meýletinlikde uzak wagtlap dem almaklygyň netijesinde öýkende aýylganç çiş emele gelýär (öýken keselinden ölenleriň ýarysyndan köpüsi öýken çişme pidalarydyr).
Öýken çişme keseli howpuny özi çekmese-de, çilim çekýänleriň tüssesinden dem almaklyk hem artdyrýandyr.
Öýken çişme keseline duçar bolanlaryň diňe ýüzden 15 bölegi ölümden sypyp bilýär. Ol hem öýkendäki çiş döräp başlan mahaly bilnen halatyndadyr.


text:
28-nji iýunda türkmen paýtagtynda türkmen-ýapon işewürlik maslahaty geçirildi. Onuň gün tertibinde uzakmöhletleýinlik we özara bähbitlilik ýörelgelerinde ýola goýulýan doly möçberli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyny ösdürmäge degişli meseleleriň giň toplumyna garaldy.
Bu duşuşyga Ýaponiýanyň ykdysadyýet, söwda we senagat döwlet ministri Daýşiro Ýamagiwanyň gatnaşmagy bu duşuşygyň derejesini artdyrdy. Ol Ýaponiýanyň işewürleriniň örän uly wekiliýetine ýolbaşçylyk edip ýurdumyza geldi. Şol wekiliýetiň düzümine nebitgaz ulgamynda, ulag pudagynda taslama düzmekde we gurluşykda, maliýe ulgamynda we maýa goýumlarynda maglumat – aragatnaşyk tehnologiýalarynda, saglygy goraýyşda we söwdada ýöriteleşen onlarça iri firmalaryň we korporasiýalaryň wekilleri girdiler. Olar “Itocu”, “Marubeni”, “Sojitz”, “Mitsubishi Heavy Industries”, “JOGMEC”, “Chioda”, “Sumitomo”, “JGC”, “Kawasaki Heavy Industries” ýaly köpugurly korporasiýalar, şeýle hem iri söwda assosiasiýalary hem-de ylym we bilimden başlap, enjamlara we maýa goýumlara çenli köpdürli ugurlarda uly hyzmatlary we toplumlaýyn çözgütleri hödürleýän beýleki kompaniýalardyr.
Türkmen tarapyndan maslahatyň işine hökümet agzalary, esasy ministrlikleriň we pudak edaralarynyň hem-de ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri gatnaşdylar.
Häzirki wagtda Türkmenistanda bütin dünýä meşhur ýapon kompaniýalarynyň birnäçesi üstünlikli işleýär. Olar täze iri maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirýärler. Ýurdumyzyň senagatynyň ösmegine ýardam berip, netijeli hyzmatdaşlyk edýärler. Nebitgazhimiýa pudagynyň, elektroenergetikanyň, multimodal ulag düzümleriniň okgunly ösüşi işewür gatnaşyklary işjeňleşdirmek hem-de Ýaponiýanyň ençeme ugurlarda, ilkinji nobatda, ylma degişli we maýa goýum taýdan özüneçekijilik babatda tejribesini has giňden çekmek üçin ynamly şertleri döredýär.
Daýşiro Ýamagiwanyň belleýşi ýaly, Ýaponiýa baý tebigy serişdelere we ägirt uly ykdysady kuwwata eýe bolan, ykdysady görkezijileriniň durnukly ýokary ösüşini görkezýän Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge gyzyklanma bildirýär. Şu babatda hyzmatdaşlygyň netijeli görnüşlerini we ugurlaryny kesgitlemek üçin oňat mümkinçilikleri döredýän ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-ýapon we Ýapon-türkmen toparynyň işine ähmiýetli orun berilýär.
Maslahatyň gün tertibine ozal gazanylan ylalaşyklaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilişi, hususan-da, Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde gurulýan polietilen we polipropilen öndürjek häzirki zaman gazhimiýa toplumy, Ahal welaýatynda Owadandepede benzin öndürjek zawodyň gurluşygy bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen baglaşan şertnamasy boýunça “Mitsubishi Corporation” (Ýaponiýa) we “Gap Inşaat” (Türkiýe) kompaniýalarynyň konsorsiumy Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde karbamid öndürjek zawodyň gurluşygyna girişdi. Bina edilýän kärhananyň kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna önüm öndürmekden ybaratdyr.
Energetika babatda Türkmenistany depginli senagatlaşdyrmak, milli ykdysadýetiň eksport kuwwatyny artdyrmak boýunça maksatnamalary durmuşa geçirmekde onuň ähmiýetli ornuny nazarda tutup, hyzmatdaşlyk etmek ara alnyp maslahatlaşmagyň aýratyn meselesi boldy. Ol maslahat “Türkmenistanyň Energetika ministrligi bilen Sumitomo korporasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda” Ähtnama gol çekilmegi bilen tamamlandy.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri bilen Ýaponiýanyň daşary söwdany ösdürmek guramasynyň wekilleriniň arasynda Türkmenistanda durmuş harytlary we öýjükli tehnikany ýygnamak boýunça kärhanany açmak boýunça mümkinçilikler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Maslahatyň çäklerinde geçirilen duşuşyklaryň dowamynda “Sojitz” kompaniýasy Türkmenabat şäherindäki himiýa zawodynda fosfor dökünleriniň önümçiligini giňeltmek boýunça taslamalary, “JGC” hem-de “ITOCHU” korporasiýalary tebigy gazy we nebithimiýany gaýtadan işlemek bilen bagly taslamalary bilen tanyşdyrdy. Bulardan başga-da, ýapon tarapynyň gaz ýataklarynda ulanylýan ýörite enjamlary getirmek, tebigy gazy suwuk ýangyja öwürmek boýunça tehnologiýalary (GTL), sement zawodynyň gurluşygy we beýlekiler babatda tekliplerine garaldy.
Duşuşygyň barşynda dostlukly ýurduň işewürleri Türkmenistan bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmäge ymtylýandyklaryny nobatdaky gezek tassyklap, ýurdumyzda dürli ugurlarda amala aşyrylýan giň gerimli taslamalara gatnaşmaga taýýardyklaryny aýtdylar.
Işewür we netijeli ýagdaýda geçen maslahatyň çäklerinde ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň we önümçilik kärhanalarynyň wekilleri bilen ýapon kompaniýalarynyň menejerleriniň we hünärmenleriniň arasynda ikitarapldaýyn duşuşyklary geçirildi. Olaryň barşynda bähbitli gatnaşyklar ýola goýuldy, özara gyzyklanma bildirilýän ugurlar anyklaşdyryldy hem-de bilelikde hereket etmegiň meýilanamasyny işläp taýýarlamaga umumy çemeleşmeler ylalaşyldy.


text:
Golaýda hökümete degişli bolmadyk “Adam hukuklary boýunça halkara hyzmatdaşlyk” guramasy, Gollandiýanyň “Helsinki komiteti”, Gazagystanyň “Adam hukuklary we kanunyň dabaralanmagy baradaky” halkara edarasy, adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” guramasy we Özbegistanyň “Adam hukuklaryny goraýjylarynyň inisiatiwa” topary Merkezi Aziýada internetiň ýagdaýy barada hasabat ýaýratdylar. Onda regiondaky senzura, internete gözegçilik we täze medianyň beýleki problemalary barada gürrüň edilýär.
Bu hasabatda, hususan-da, Türkmenistanda, Özbegistanda we Gazagystanda senzura, internete gözegçilik we beýleki täze medianyň problemalary barada habar berilýär.
“Bu ýurtlarda häkimiýetler internetiň we beýleki aragatnaşyk tehnologiýasynyň ulanylyşyna berk gözegçilik edýärler hem olary çäklendirýärler, ‘süzgüçden geçirýärler’. Olar özleriniň halamaýan maglumatlarynyň ilata elýeterliligini baglaýarlar, resmi syýasatlaryny tankytlaýan maglumaty çap edýän ýa-da olary paýlaşýan websaýtlara we interneti ulanyjylara basyş edýärler” diýip, bu bäş gurama öz hasabatynda belleýär.
Guramalaryň aladalary
Şol raporty taýýarlanlaryň biri, Wenada iş alyp barýan “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň başlygy Farid Tuhbatullin bu täze raportyň häzir ýaýradylmagy barada şeýle diýdi: “Biz bu gezek söz we internet azatlygy boýunça barlag işlerini geçirdik. Şonuň netijesinde-de üç döwlet barada bilelikde syn taýýarladyk. Häzir biz Brýusselde duşenbe we sişenbe günleri öz taýýarlan synymyzy Ýewropa parlamentine hem Ýewropanyň bu şäherdäki beýleki guramalaryna hödürlemekçi. Biz metbugat brifingini hem geçirmekçi”.
Hasabat ýaýradan bu bäş sany halkara we regional guramanyň maglumatyna görä, Merkezi Aziýanyň bu üç döwleti internete we beýleki täze media serişdelerine garşy repressiýalaryny “ekstremizme” we “ýykgynçylykly güýçlere” garşy göreş çäresi hökmünde delillendirmäge çalyşýarlar. Emma, hasabatyň awtorlarynyň pikirine gorä, hakykatda bu “göreş çäreleri” diýilýän zat erkin çykyşlary bogmak çärelerini durmuşa geçirmek we bu ýurtlaryň hökümetleriniň häkimiýet başynda galmagyny üpjün etmek üçin ulanylýan bir delil.
Farid Tuhbatulliniň pikiriçe, häzirki türkmen häkimiýetleriniň ilkibaşdan internetiň giňden ulanylmagyny gazanmakçydyklaryny aýdandyklaryna garamazdan, Türkmenistanda bu ugurda kän bir öňegidişlik göze ilmeýär.
Ýurtlardaky meňzeşlikler
Farid Tuhbatullin: “Türkmenistanda internetiň ösdüriljekdigi barada wada berlenine 5 ýyl çemesi wagtyň geçendigine garamazdan, internet boýunça ýagdaýlar kän bir özgermedi we biz senzurany görýäris. Türkmenistanda internetdäki käbir saýtlaryň baglanandygy üçin, interneti ulanyjylar köpüsi daşary ýurt saýtlarynyň köpüsine girip bilmeýärler. Internetiň tizligi-de ol ýerde gowşak. Internet prowaýderleriniň arasynda bäsdeşlik ýok. Bu zatlaryň ählisi Türkmenistanda interneti ulanmak azatlygyny, maglumat alyş-çalşygyny we olaryň ýaýradylmagyny berk çäklendirýär” diýdi.
Täze hasabaty taýýarlanlaryň biri, Özbegistanyň “Adam hukuklaryny goraýjylarynyň inisiatiwa” toparynyň başlygy Surat Ykramowyň aýtmagyna görä, Özbegistanda-da internetiň ýagdaýy gözgyny.
“Özbegistanda köp websaýtlar baglanan. Bizde garaşzyz internet prowaýderleri ýok” diýip, Surat Ykramow belleýär. Emma ol ministrlikleriň we döwlet edaralarynyň internet saýtlarynyň bardygyny-da belläp, “Ýöne, maglumat almaga gezek gelende, olar örän az habar berýärler. Olar adam hukuklary we sosial meseleler bilen bagly mohum maglumatlary öz saýtlarynda goýmaýarlar” diýdi.
Gazagystandaky ýagdaýlar barada aýdylanda, hökümete degişli bolmadyk bu bäş guramanyň maglumatyna görä, Gazagystanyň häkimiýetleri-de internete gözegçilik etmekde we ondaky materiallary “süzgüçden geçirmekde”, köplenç, öz goňşy ýurtlaryndaky mehanizmlere meňzeş mehanizmleri ulanýarlar. Hasabata laýyklykda, häkimiýetler özlerini tankytlaýjy maglumatlary çap edýän saýtlary yzygiderli baglaýarlar. Mysal üçin, “2011-nji ýylyň oktýabrynda 100-den gowrak websaýt baglandy” diýip, hökümete degişli bolmadyk bäş gurama öz raportynda belleýär.
Häzir Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda iň haýal internet Türkmenistanda diýip, dünýäde internetiň tizligi boýunça barlag geçiren Amerikanyň “Pando Networks Faýl” alyş-çalyş gullugy aýdýar. Ortaça tizlik dünýä boýunça sekuntda 580 kilobaýt bolsa, bu görkeziji Türkmenistanda ortaça 72-ä, Özbegistanda 73-e deňdir.


text:
Saud häkimiýetleri 11-nji sentýabrda mukaddes Mekge şäherinde, uly metjidiň gurluşygyndaky kranyň ýykylmagy netijesinde, azyndan 107 adamyň ölendigini, onlarça adamyň bolsa ýaraly bolandygyny aýdýarlar.
Bu hadysa dünýäniň çar künjeginde ýaşaýan musulmanlaryň şu aýyň aýagynda başlanýan ýyllyk haj zyýaratyna toplanan wagtynda boldy.
Häkimiýetler kranyň ýykylandygyny we pidalaryň sanynyň artýandygyny twitter arkaly yglan etdiler.
Sosial ulgamlarda metjitdäki heläkçiligi görkezýän suratlar we wideolar peýda boldy.
Gerimli proekt esasynda, meýdanyny 400 müň kwadrat metre çenli giňeldip, ony birbada 2.2 million adam ýerleşer ýaly etmek üçin, metjidiň daşy äpet kranlar bilen gurşalandy.
Mekge regionynyň gubernatory, şazada Haled al-Faýzal bu hadysany derňemegi buýurdy.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow birnäçe möhüm kararlara gol çekdi.
Bu gol çekilen kararlardan birinde welaýat we etrap merkezlerinde, şäherlerde, şäherlerçelede we obalarda berlen ýer uçastoklarynda ýaşaýjylara iki gatdan uly bolmadyk ýaşaýyş jaýlaryny gurdurmak üçin döwlete degişli bolmadyk gurluşyk edaralary bilen üçtaraplaýyn kontrakt baglaşmaga rusat berilýär.
Mundan daşary, Türkmenistanyň prezidenti ýaşaýyş kwartiralaryny satyn almak isleýän raýatlaryň nobatlaryny düzgünleşdirmek barada-da etraplaryň we şäherleriň häkimliklerini borçlandyryjy ýörite karara-da gol çekdi.
Bu gol çekilen kararlaryň hatarynda gurluşyk edaralaryna ýyllyk 7 prosent töleg bilen, Türkmenistanyň adaty raýatlaryna bolsa kwartiralary satyn almak üçin ýyllyk 1 prosent töleg bilen ýörite banklardan kredit almaklyga rugsat beriji karar hem bar.


text:
Owganystanda 20-nji awgustda prezidentlik bilen bir hatarda welaýat geňeşlikleri boýunça hem saýlawlar geçirildi. Welaýat geňeşliklerine geçirilen saýlawlara tutuş ýurtdan ýüzlerçe kandidat gatnaşdy.
Olardan biri hem türkmen zenany Feroza Korişidir. Hanym Feroza Owganystanly türkmenleriň arasynda syýasata aralaşan az sanly zenanlardan biridir. Ol Owganystanda talyp rejiminiň agdarylmagyndan soňra bu ýurtda geçirilen ilknji demokratik saýlawlarda ýeňiş gazanyp, Jöwüzjanyň welaýat geňeşiniň spikeriniň orunbasary wezipesine bellenipdi.
Ol ýakynda geçirilen saýlawlara-da gatnaşdy, bu ses berlişigiň netijesi häzirlikçe yglan edilmedi, emma Hanym Feroza geçen dört ýylyň dowamynda halk bähbidi üçin bitiren işleri sebäpli özüniň ýene bir gezek geňeşlige saýlananlygyna ynanýar.
Hanym Feroza Korişi bilen Azatlyk Radiosynyň Türkmen Gullugyndan Muhammad Tahir söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Saýlawlaryň ahyrky netijesi barada maglumat alyp bildiňizmi? Feroza Korişi:
Ýok, henize çenli bu barada anyk maglumatymyz ýok, saýlawlar komissiýasy tarapyndan bu barada bize hiç hili maglumat berilmedi. İnşalla, saýlawlarda ýeňiş gazanjakdygyma umyt edýärin, sebäbi geçen dört ýylyň dowamynda Jöwüzjanda ýaşaýan halkymyza uly hyzmat etdim. Şonuň üçin hem gaytadan saylanjakdygyma tama bar. Azatlyk Radiosy: Siz birnäçe ýyldan bäri welaýat mejlisiniň agzasy hem mejlisiň başlygynyň orunbasary wezipesini berjaý edýärsiňiz, emma umuman aýdylanda, Owganystanly türkmen zenanlarynyň arasynda sýyasata aralaşanlarynyň sany gaty az, sýyasata näme maksat bilen gadam basdyňyz?
Feroza Korişi:
Dogrudan hem, sýyasata aralaşan türkmen zenanlarynyň sany gaty az. Okuwly Türkmen gyz-gelinleriniň sanynyň bäş prosente hem ýetmeýän bolmagy mümkin. Şonuň üçin hem men şu aýal gyzlaryň sýyasata girmegine badalga bermek hem-de olara görelde bolmak üçin bu pudaga gadam basdym. Sebäbi başga halklara garanymyzda, olaryň bizden nädereje-de öňe gidenligine göz ýetiriýäris.
Bizler hem Türkmen aýal-gyzlary bolup, özümizi gelişdirmeli, hemem edilmeli işlere wagtynda çemeleşip, beýleki türkmen aýal doganlarymyza hyzmat etmäge synanyşmaly, men şu maksat bilen syýasata goşuldym. Azatlyk Radiosy: Saýlawlara gatnaşjakdygyňyzy yglan edeniňizde, bu halk tarapyndan nähili garşy alynypdy?
Feroza Korişi:
Men mundan dört ýyl ozal geçirilen saýlawlara gatnaşjakdygymy yglan edenimde, erkek hem ayal doganlarymyzyň hemmesi meni gaty goldapdylar. Olar aýal doganlarymyzdan hem biri sýyasata goşulyp, saýlawlarda öz kandidaturasyny hödürläpdir diýip, gaty begenipdiler. Maňa her jehtden goldaw beripdiler. Azatlyk Radiosy: Saýlawlara gatnaşjakdygyňyzy ilknji gezek yglan edeniňizde, muňa garşy çykan hem bolupmydy?
Feroza Korişi:
Hawa bolupdy... Emma meniň tarapdarlarym öz goldawlary bilen bu hili negatiw aladalara ýol bermezlik üçin meniň ýanymda durdular, maňa her hili goldaw bedriler. Maňa päsgelçilik döretmäge synanyşan şol adamlar garaňkylykda ýetişen, ylym-bilimden uzakda galan adamlardy. Olar yslamyň aýallara ýolbaşçy bolmaga rugsat bermeýänligini aýdyp, sen bir aýal, sen öýde otyrmaly diýip, maňa ýol bermejek bolupdylar. Azatlyk Radiosy: Welaýat geňeşliklerine öz kandidaturasyny hödürlän kandidatlardan ençemesi alnyp gaçyldy, hatda olardan öldürilenleri hem boldy, sizi bu ýagdaý gorkyzmadymy?
Feroza Korişi:
Ýok, men gorkmadym, emma käbir kynçylyklar hem bardy. Men saýlaw kompaniýalarym boýunça obalara sapar etmeli bolanymda, howpsuzlyk güýçleri öz howpsuzlygyňa dykgat et, ýola çykmazdan ozal bize habar ber diýip, ençeme gezek aýtdylar. Ýöne hudaý jan ýalkap, hiç zat bolmady. Azatlyk Radiosy: Saýlaw kompaniýalaryňyzyň dowamynda haýsydyr bir kynçylyk ýa geň-taň ýagdaý bilen hem duş geldiňizmi?
Feroza Korişi:
Hawa, käbir garaşylmadyk ýagdaýlara hem duş geldim, meselem, bir gezek Garkyn regionynyň Dinar obasyna baranymda, şol ýerden öz kandidaturasyny hödürlän erkek doganlarymyzdan biri bize onuň saýlawlar boýunça şol regionda asylgy suratyny ýyrtanlygymyzy aýdyp, töhmet atdy. Hakykatda ol öz suratyny öz tarapdarlaryndan birini iberip ýyrtdyrypdyr. Men olara biz ýyrtamzok diýip, jogap berdim. Emma soňra ol adam ertesi agşam bize jaň edip, sizler meniň suratymy ýyrtdyňyz, biz sizlere hüjüm ederis diýip, haýbat atdy. Olaryň maksady bizi gorkuzyp, şol ýerden kowmakdy, sebäbi men näçeräk şol ýerde galsam, bu onuň zyýanyna tamamlanýardy. Näme üçin diýseňiz, Garkynyň ilaty meni gaty gowy garşy aldy, her gün ýüzlerçe, hatda müňlerçe adam meniň bilen duşuşmaga gelýärdi. Azatlyk Radiosy: Sizi goldap, ses berenleriň arasynda erkekleriň sany köpmüdi, ýogsa-da zenanlaryň?
Feroza Korişi:
Meniň pikirimçe, olaryň sanynyň deň bolmagy mümkin. Azatlyk Radiosy: Owganystanly türkmen zenanlarynyň arasynda siziň ýaly syýasata goşulup, ýa-da hökümet edaralarynda işläp ýören zenanlaryň sany gaty az, olarda bu hili ugurlara goşulmaga isleg ýokmy ýa-da munuň başga sebäpleri barmy?Feroza Korişi:
Türkmen halkymyzyň hökümet edaralarynda işlemäge-de syýasata aralaşmaga-da islegi bar. Eger seredip gorsek, Jöwüzjan welaýatynyň 75 prosenti türkmenler. Halk öz türkmenlerimizden doktor bolsa, häkim bolsa, hökümet edaralarynda işläp ýören adamlar bolsa, bizem öz dilimizde düşünşip bilsedik diýip, arzuw edýär.
Öň kynçylyk bolan hem bolsa, soňky döwürlerde halkymyz aýal bolsun, emma özümizden bolsun, biz öz dilimizde düşünişip bileli, şunlukda biz kynçylyklarymyzy çözüp bileli diýip, aýdyp başladylar. Hudaýa şükür, indi ýagdaý günbe-günden gowylaşyp barýar, sosial aladalara aralaşýarlar, umuman aýdylanda, soňky birnäçe ýyldan bäri ýagdaý gaty gowy. Emma olara syýasata gowy aralaşýança birneme işe goşulýança wagt gerek. Ýöne, umuman aýdylanda, okuwçy türkmen gyz doganlarymyzyň sany barha artyp barýar. Häzirki döwürde obadyr-etraplarda ýaşaýan türkmen gelin-gyz doganlarymyzyň 50 prosent töwereginiň okuwa gatnaýanlygyny aýdyp bolar. Azatlyk Radiosy: Dört ýyldan bäri Jöwüzjanyň welaýat mejlisiniň başlygynyň orunbasary wezipesini berjaý edip gelýärsiňiz, şol döwürde halk bähbidi üçin bitiren işleriňiz barada-da maglumat beräýseňiz?
Feroza Korişi:
Ilki bilen men welaýat geňeşlikleriň wezipelerini we borçlaryny size aýdyp bermekçi. Welaýat geňeşlikleri diňe maslahat berýän bir edaradyr. Şeýle-de, ol halk arasyndaky düşünişmezlikleri aradan aýyrmak üçin hem hereket edýär. Men şol aladalarymyň çäginde il arasyndaky 503 sany agzalalygy köşeşdirmegi başardym.
Mundan başga-da, Meňejik, Akja, Faýzabad, Khanaka we Murziýan ýaly etraplarymyzda suw gytçylyk edýärdi, men geçen dört ýylyň dowamynda bu meseläniň çözgüdi üçin hem gaty kän alada etdim. Al-Hamdullyla, häzir bu ugurda proýekt düzüldi, işe hem başlanjak bolnup dur. Olara Garkyn we Hamiýap etraplaryndan suw getiriljek. Bu meniň ýadyma düşen zatlar, mundan başga-da, halkyň sesini ýokarky ýolbaşçylaryň gulagyna ýetirmek üçin gaty kän alada etdim.
Hatda halkyň hak-hukugy boýunça men welaýat häkimi bilen ençeme gezek jedel etdim we çekeleşdim, hatda “seni öldüreris” diýip, meni gorkuzjak hem boldular. Emma men olardan gorkmadym, sebäbi halka hyzmat etmek üçin öýden çykypdym. Halk meni öz wekili edip saýlady, şunlukda olara hyzmat etmek we olaryň sesini ýokarky ýolbaşçylaryň gulagyna ýetirmek meniň borjumdy. Azatlyk Radiosy: Eger bardy-geldi bu gezekki saýlawlarda ýeňiş gazanyp bilmedik bolsaňyz, mundan soňky planlaryňyz nämelerden ybarat?
Feroza Korişi:
Ilki bilen-ä, men özümiň saýlanjakdygyma 100 prosent ynanýaryn, emma saýlanyp bilmesem hem, bu meniň halk üçin edýän aladalaryma täsirini ýetirmez. Deputat bolmasam-da, başga bir ugurdan öz ýolumy dowam ederin, sebäbi halka hyzmat etmek diňe wekillikde däl, meniň başga-da planlarym bar, olary-da wagty gelende, halk köpçuligine aýan ederin.


text:
Türkiýede düýn ýurtda harby agdarylyşyk etmek synanşygynda aýyplanyp, häzir gullukda ýören we otsawkadaky harby ofiserlerden 200 töwereginiň üstünden sud işi başlandy.
Sud jogapkärçiligine çekilenleriň arasynda ýurduň öňki howa güýçleriniň ýolbaşçysy, başga-da onlarça generallar we admirallar bar.
Olar häkimýetiň başyndaky “Adalat we galkynyş” partiýasyny güýç ulanmak arkaly agdarmak baradaky aýyplamalar boýunça sorag edilýärler.
Şunuň bilen baglylykda aýyplanýanlara 15-den 20 ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilme howpy bar.


text:
Penşenbe güni Yragyň Adalat ministrligi ýurduň ozalky diktatory Saddam Husseýniň şahsy sekretary Abed Hamid Hmouda berlen ölüm jezasynyň ýerine ýetirilendigini mälim etdi.
Adalat ministrliginiň metbugat sekretary Haýder al-Saady Saddam Husseýniň şahsy sekretary we şahsy goragynyň ýolbaşçysy bolup işlän Abed Hamid Hmoudyň penşenbe güni dardan asylyp öldürilendigini aýtdy.
Ol Abed Hamid Hmoudyň Yragyň halkyna garşy edilen genoside gatnaşanlykda günäli tapylandygyny mälim etdi. Abed Hamid Hmoud Saddam Husseýniň döwründe edilen jenaýatçylyklar üçin ölüm jezasy berlen resmilerden iň soňkusydyr.


text:
Belli türkmen şaşkaçysy Amangül Berdiýewa 2015-nji ýylyň jemleri boýunça Balkan welaýatynyň iň gowy türgeni diýlip yglan edildi. Bu derejede oňa welaýatyň sport baradaky komiteti tarapyndan berildi.
28 ýaşly halkara derejeli grossmeýster, Balkabat şäherindäki şaşka mekdebiniň hünärmeni Amangül Berdiýewa geçen ýyl Uelsiň Naýton şäherinde nusgawy görnüşdäi iňlis-amerikan şaşkasy boýunça dünýä çempionatyna gatnaşyp, üstünlikli çykyş etdi.
Amangüliň şaşka bolan höwesi mekdep ýyllarynda döräp başlady, onuň ilkinji halypalary bolsa, mähriban ata-enesi, Türkmenistanyň at gazanan tälimçileri Hojadurdy we Gülnabat Durdyýewlerdir. Irginsiz yhlasyň netijesinde ol şaşka boýunça kämilligiň ýeňil bolmadyk ýollaryny geçdi. Amangül eýýäm 11 ýaşynda sport ussatlygyna dalaşgärlige ýetdi. 14 ýaşynda bolsa Minsk şäherinde 15 döwletden 16 ýaşdan uly 34 türgeniň gatnaşmagynda 100 öýjükli şaşka boýunça geçirilen dünýä birinjiliginde iki ýeňiş gazanyp, bäş duşuşygy hem deňme-deňlikde tamamlap, bürünç medala mynasyp boldy. A.Berdiýewanyň üstünlikli çykyş eden halkara ýaryşlarynyň hatarynda Irlandiýadada 2004-nji ýylda geçirilen dünýä çempionaty, 2003-nji ýylda London şäherinde geçirilen Intellektual oýunlaryň bütindünýä Olimpiadasy, Pekinde geçirilen Iintelliada, Lill şäherinde geçirilen II Intelliada we beýlekiler bar.


text:
Mundan ýetmiş ýyl öň Iosif Staliniň emri bilen çeçenler we inguşlar Orta Aziýa sürgün edilipdiler. Taryhyň bu elhenç tragediýasyndan gutulyp, sag-aman galan adamlar şol günlerde gyşyň içinde aňzaga, açlyga, horluga we beýleki agyr kynçylyklara uçradylan halkyň tas üçden biriniň armanly gyrlandygyny gürrüň berýärler.
Aradan ýetmiş ýyl wagt geçenem bolsa, Muhazar Jebraýylowa 1944-nji ýylyň 23-nji fewralynda bolan wakalary edil düýnki bolan zatlar ýaly ýatlaýar.
Ömürlik ýatlama
Gartaşan aýal şol gün bolup geçen wakalary gussa bilen ýatlaýar. Dagy etekläp oturan Zandak obasynyň baýyrlaryny aşyp, oba tarap süýşüp ugran harby ulaglary görende, Jebraýylowanyň ejesi abanýan howpy öňünden syzan ýaly çar ýana elewräpdir. Bu Jebraýylowanyň ýadynda ömürlik galypdyr.
Şol döwürde Zandak obasy Sowet Soýuzynyň Çeçen-Inguş awtonom respublikasyna degişli bolup, Jebraýylowa hem ol wagt ýaňy 13 ýaşynda ekeni. Ol bu barada şeýle gürrüň berýär: “Ejem birden aýak çekdi. Saklandy. Ýoluň gyrasynda halka çökdi we ýüregi gysýan ýaly aglap başlady. Men ondan näme “üçin aglaýaň?” diýip soranymda, ejem maňa obamyza gelen ýük ulaglarynyň bizi “itiň ölen ýerine” äkitmek üçin gelendiklerini aýtdy”.
Sowet goşunlary gijäň ýary gelip olaryň gapylaryny kakanlarynda we goş-golamlaryny ýygnamaklaryny talap edenlerinde, gorkudan “ak-tam bolan” Jebraýylowa ejesiniň mamladygyna düşünip galýar.
Diýdimzor Staliniň emri bilen respublikanyň çägindäki ähli öýleriň diýen ýaly gapylary kakylyp, adamlaryň goş-golamlaryny ýygnamaklary talap edilýär.
“Çeçewisa”
Ilat sany ýarym milliona golaý bolan çeçenler we inguşlar şol gije öz dogduk topraklaryndan tutuşlygyna göçürlip, Orta Aziýa sürgün edilýärler. Moskwa olary faşistik Germaniýa bilen hyzmatdaşlyk etmekde aýyplap, jeza hökmünde ýurduny taşlamaga mejbur edýär.
Şol gün çeçenleriň we inguşlaryň garşysyna gönükdirilen “Çeçewisa” ýagny “merjimek” diýlip atlandyrylýan rehimsiz operasiýa başlanýar. Garrylar, hassalar, çagalar we ýöremäge ýaramaýan adamlar “gylyçdan geçirilýär”. Öýlerini taşlap gaçyp sypmakçy bolanlaryň güni hem şondan gowy bolmaýar.
Obanyň üstüne ajal bolup abanan şol gijede Staliniň adamlary beýlekiler bilen bir hatarda Jenraýylowanyňam dört garyndaşynyň ganyna galýarlar. Onuň çeşmeden suw getirýän daýzasyny esgerler öýüne ýetirmän, atyp öldürýärler. Onuň iki doganoglany we agasy hem şol gije öýleriniň daş ýüzünde atylyp öldürilýär.
Jebraýylowa ganly gije barada şeýle gürrüň berýär: “Meniň iki doganoglanymyň ikisem şol gije obaň ortasynda jaýlandy. Olary ýöne bir çukur gazyp, üstüni gömdüler. Şolaryň jaýlanan ýerinde häzirem kiçijik depejik bar. Şonda agamam öldürip, şol ýerde gömdüler. Ynha, olaryň üçüsinem şeýdip, öldürdiler.”
Jebraýylowanyň maşgalasy Gazagystana göçürilip äkdilýär. Sürgün edilenleriň käbirini Gyrgyzystana käbirlerini bolsa Sibire çenli äkidýärler.
Jeň meýdanynda Gitlere garşy aldym-berdimli söweşen 40 müň sany çeçen we inguş esgerleri hem sürgün edişlikden öz “paýyny alýarlar.”
"Haýran gadyran" habar
Salman Dudaýew şol döwürlerde Stalingradda ekeni. Ol hem faşistik armiýa kömek etmekde aýyplanyp, sürgün edilýär.
Sowet goşunyna kömek etmek üçin 13 ýaşynda öýünden gaçyp harbylaryň hataryna goşulan ýaşajyk Selman bu şum habary eşideninde, ganaty ýolnan ýaly bolýar. Dudaýewiň şol wagtky komandiri, ukrainaly Mikola Kotowyň hem bu şum habara aňk-taňk bolýar.
Ol “Şonda komandirimiňem gözlerine ýaş aýlandy. Ol meniň ýanyma gelip, maňa ýarag uzatdy: ‘Oglum, çeçenler doglanda söweşiji bolup dogulýarlar. Olar jeňde algyr guş ýaly söweşýärler. Ýöne men saňa birnäçe günden bäri bir zady aýdyp bilmän saklanyp ýörün. Meni bagyşla, ýöne menem buýruga boýun bolmaly bolýan’” diýýär.
Açlyk
Soňra Dudaýewi dessine goşunyň hataryndan çykarýarlar we mal daşalýan otla mündürip, Gazagystanyň gündogaryndaky Hytaý bilen araçäkde ýerleşýän Leninogorsk şäherine ugradýarlar. Ol 27 günläp dowam eden syýahatda aman galýar. Emma ol ýere sürgüne iberilenlerden on müňlerçe adam açlykdan ölýär.
Dudaýew Gazgystanda 6 aýlap özüniň dogan-garyndaşlaryny gözleýär. Tapyp bilmeýär. Ahyrsoňy, çeçenleriň hereket azatlygyna çäklendirme girizilen hem bolsa, ol bu gadagançylyga boýun bolman Gyrgyzystana gaçýar. Şonda ele düşen bolsa, 25 ýyl azatlykdan mahrum edilmeli ekeni. Ol Gyrgyzystana baryp, şol ýerden öz maşgalasyny tapmagy başarýar.
Jebraýylowlaryň maşgalasy hem Gazagystanda tapyşýarlar. Dört hepde geçensoň, açlykdan ýaňa aňkalary aşyp, olar Gazagystana barýarlar. Bu barada Jebraýylowa şeýle gürrüň berýär: “Içere suw, iýere iýmit ýok. Öz ýanymyz bilen alan az-owlak iýmitimizi sähel wagtda iýip gutardyk. Otly ýolugra kä ýerde duranda, ejemiz käse bilen daşardan gar getirip, şony eredip bize suw içirýärdi.”
Gazagystana baryp düşenlerinden soň aradan birnäçe aý geçmänkä Jebraýylowanyň tutuş maşgalasy açlykdan ölýär. Ilki onuň kakasy, soňra iki oglan dogany, ejesi we iki sany gyz dogany.
Sürgün edilen çeçenleriň we inguşlaryň 30-50 göteriminiň açlyga we sowuga çydap bilmän ölendigi ýa-da öldürilendigi aýdylýar.
Stalin ölensoň, has takygy 1956-njy ýylda, sürgün edilen adamlaryň öz watanlaryna dolanmaklaryna rugsat berilýär. Kartadan ady bozulan Sowet Soýuzynyň düzümindäki Çeçen-Inguş awtonom respublikasy hem täzeden dikeldilýär.
Ýurduna dolanan çeçenler yzlarynda goýup giden ýerlerini tanamaýarlar. Sowet häkimiýeti ýüzlerçe metjidi ýer bilen ýegsan edipdir. Gadymy golýazmalary ýakyp, gadymy galalary ýumrupdyrlar.
Göwni galan çeçenistanlylaryň köpüsi ýene-de yzyna, Gazagystana dolanýar. 1994-nji ýylda Çeçenistanda gaýtadan uruş başlananda, çeçenleriň bir bölegi ikinji sapar Orta Aziýa gaçyp barýarlar.
Jebraýylowa-da, Dudaýewem şonda Çeçenistanda galýar.
Häzirki wagtda Çeçenistanyň kremlçi dikmesi Ramzan Kadyrow çeçenleriň 23-nji fewralda bellenilýän ählihalk ýatlama gününi ýatyran hem bolsa sürgün edilen halk agyr günlerde başyndan inen ejirleri hiç haçan ýatdan çykaranok.


text:
Liwiýada Muammar Kaddafä ygrarly güýçler Misurata şäherindäki gozgalaňçylara garşy tank hüjümlerini dowam etdirdiler.
Keselhana işgärleriniň berýän maglumatyna görä, çaknyşyklarda azyndan alty adam ölüpdir, başga-da onlarça adam ýaralanypdyr.
Misurata – ýurduň günbatarynda ýerleşýän gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki ýeke-täk berkitme şäheridir. Ol Kaddafiniň güýçleri tarapyndan gabawda saklanylýar.
Ýurduň paýtagty Tripolide NATO-nyň howa hüjümi netijesinde heläk bolan Kaddafiniň ogly Seif al-Arabyň we üç agtygynyň jaýlanyş çäresine taýýarlyk görülýär.


text:
Demokratiýa
Bir ýazyjy okyjylar bilen duşuşanda biri “Türkmende “Halwany hekim iýer, şallagy ýetim” diýen paýhas bar. Bir obadaşymyz “Häzirki döwürde “Ýetim şallak, ýagny gamçy iýer” diýseň, gödeksi eşidilýär. Ony “Eti hekim iýer, kelemi ýetim” diýip, aýtmaly” diýýär. Her kes atalar sözüni özüçe üýtgedip ýörse bolmaz-a?” diýýär. Döwlet syýasatynyň hyzmatkäri çemeçil ýazyjy:
-Onuň “Eti hekim iýer, kelemi ýetim” diýmegi dogry. Bu etli kelem dolamasyny (golubsyny) hekimiň ýetim bilen paýlaşyp, bile iýdigi bolýar. Ol ýurdumyzda demokratiýaň berjaý edilýänine anyk mysal -diýipdir.
Sen kime meňzeş?
Duşuşyk wagty “Sen ataňa meňzeýäňmi ýa-da babaňa?” diýip, magşuk gyz aşyk ýigide sowal berýär. Aşyk ýigit:
-Men şeýle garry görünýänmi? -diýip, öýkeläp onuň ýanyndan gidýär.
Pynhan ýer
Ýigit gyzy ilkinji gezek duşuşyga çagyrýar. Gyz “Seýilgähe, il-günüň üýşýän ýerine barmaga utanýan” diýýär. Ýigit:
-Şeýdiýjegiňi öňünden aňdym. Şonuň üçinem Türkmenbaşy adyndaky baş teatra bilet aldym. Ol drama teatry duşuşyga amatly iň çola, pynhan ýer -diýip, gyza iki bileti uzadypdyr.
Dälilik möwsümi
Ýaz pasyly gelende “Ot gögerende akyly üýtgeýän dälileriňizi ýygnap getiriň. Otuň ýüzi gaýdýan, tomus düşýänçä biz olary dälihanada saklajak. Şeýtmesek, olar adamlara, edara-kärhanalara iş bolýar” diýip, ähli etraplara resmi hat ýollapdyrlar. Her etrapdan 10-12 dälini getirýärler. Ýöne dälileriň iň köp ýeri hasaplanýan etrapdan diňe bir dälini getirýärler. Dälihananyň baş lukmany bu ahwalata geň galyn, onuň sebäbi bilen gyzyklanýar. Oňa:
-Etrabymyzdaky däliler ýaz oty uç görkezip-görkezmänkä dübläp, çöle çykdy. Yzyndan ýetip, diňe şu dälini tutup bildik -diýip, ýagdaýy düşündiripdirler.
Ýitgi
Motosikletli pyýada ýolagçynyň deňinden uly tizlik bilen geçýär. Tizara yzyna öwrülip gelip “Agam, ýaňy deňiňden geçenimde yzymda bir gyz otyrmydy?” diýip soraýar. Ýolagçy “Ýok, meň-ä gözüme ilmedi” diýýär. Ýigit:
-Hä, onda has aňyrrakda yzymdan gaçyp galandyr, yza dolanmaly boldum-ow -diýip, ahmyr bilen başyny ýaýkapdyr.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Ak tam Birleşen Ştatlaryň Müsüre berýän harby hyzmatdaşlygyny togtatmagy planlaşdyrýandygy barada çykan habarlaryň ýalňyşdygyny aýdýar.
Prezident Barak Obamanyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň metbugat wekili Keýtlin Haýdeniň ýaýradan beýanatynda Müsüriň harbylara daýanýan hökümetine ABŞ-nyň gelejekde berjek ýardamlary barada amerikaly ýolbaşçylar öňümizdäki günlerde mälim eder diýilýär.
Şeýle-de beýanatda "Obama sentýabr aýynda geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda ABŞ Müsüre berýän ýardamlaryny 'dowam etdirer' diýip takyk belläpdi" diýilýär.
Waşington Müsürde durnuklylygy üpjün etmäge gönükdirilen syýasatyň bir bölegi hökmünde Kaira her ýyl 1 milliard amerikan dollaryndan gowrak maliýe ýardamyny berýär.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow dördünji möhlet bilen prezidentlik wezipesine girişmek üçin kasam etdi.
Innaugurasiýa dabarasy ýurduň Konstitusion sudunyň başlygynyň, kabinet ministrleriň we daşary ýurt diplomatlaryň gatnaşmagynda 10-njy aprelde özbek parlamentinde geçirildi.
77 ýaşly Karimow, iki möhletden köp prezidentlige dalaş etmegi çäklendirýän konstitusion düzgüne garamazdan, 29-njy martda geçirilen saýlawlarda sesleriň 90%-den gowragyny aldy.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň gözegçileri saýlawlarda Karimowa garşy hakyky garşydaşyň ýetmezçilik edendigini we saýlawlara kanuny we guramaçylykly kemçilikleriň kölege salandygyny aýtdylar.


text:
Soňky döwürde Türkmenabadyň “Gök bazarynda” “derman bar, derman bar!” diýşip aýlanyp ýören elleri haltaly derman satyjylar peýda bolup başlady. Olar dermanlaryň gara bazardaky satyjylary bolup, şol söwda şäherde hususy dermanhanalaryn ýapylmagyndan soňra has gyzyşdy.
Bu “dermançylar” diňe hususy dermanhanalar-da däl, hatda hökümet dermanhanalarynda hem tapylmaýan dermanlary-da satýarlar. Döwlet dermanhanalarynda bolsa tapylmaýan dermanlar diýseň köp.
Gara bazardaky söwdagärleriň, bazardaky islendik adaty söwdagärlerden diňe bir tapawudy bar, olam olaryň öz söwdalaryny gizlinräk alyp barýanlygy. Olar derman satyjylara mahsus eşikler hem geýenoklar, olar özleriniň derman satýandygyny görkezýän hiç hili bellik hem götermeýärler.
Emma, muňa garamazdan, satyjylar alyjylary, alyjylaram satyjylary uzakdan tanaýarlar. Şeýlelikde gara bazardaky derman söwdasy edil häzirki gün Türkmenabadyň “Gök bazarynda” hiç hili päsgelçiliksiz diýseň gyzgalaňly dowam edýär.
Satylýan dermanlaryň näderejede derde derman bolýandygy belli däl, ol dermanlaryň howpsuzlygyna kepil geçýänem, ulanylyş tertibi barada takyk maglumat berýänem ýok. Satylýan dermanlaryň saklanyş şertlerine degişli soraglar hem sanardan kän.
Şol bazardaky dermanlar, umuman aýdylanda, daşary ýurtlardan getirilip satylýan dermanlar bolmaly. Gara bazaryň derman satyjylary, olaryň aglabasynyň Orsýetde we Özbegistanda öndürilen dermanlardygyny aýdýarlar.
Bu dermanlaryň tapawudy olaryň bahasynyň döwlet dermanhanalaryndaky dermanlardan ep-esli arzanlygy. Onsoň “dermançylaryň” müşderisi azlyk edenok.
Dermanlaryň arzan bolmagynyň sebäpleri barada takyk bir zat aýtmak kyn. Emma ýagdaý bilen ýakyndan tanyş we adynyň agzalmazlygyny soran bir çeşmäniň aýtmagyna görä, “Mundan 3-4 aý ozal hususy dermanhanalaryň ýapylmagy bilen käbir dermanlar gytalansoň, işi gadagan edilen dermanhanalaryň harytlary dermançy daýzalara arzanrak bahadan satylyp başlanypdyr”.
Şeýle-de häzirki wagtda Türkmenabadyň dermanhanalarynda käbir dermanlaryň gytçylygynyň dörändigi hem aýdylýar. Meselem, döwlete degişli käbir dermanhanalarda zerur bolan ýurek, gan-damar kesellerine degişli dermanlary tapyp bolmaýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan we şeýle dermanlary döwlet dermanhanalaryndan tapyp bilmedik bir türkmenabatlynyň aýtmagyna görä, “döwlet dermanhanalarynda käbir dermanlaryň tapylmazlygy ep-esli wagtdan bäri dowam edýän bir ýagdaý, sebäbi bolsa düşündirilmeýär”.
Özüni Maýa diýip tanadan we 40 ýaşlaryndaky beýleki bir türkmenabatly bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Men eýýäm näçe gezek dermanhana bardym, maňa gerekli aýal ugry boýunça keseller üçin dermanlaryň ýokdugyny aýtdylar. Haçan getirip beriljegem takyk aýdylmaýar. Şonuň üçin gara bazara geldim, bärde ol derman bar, emma dermanlar dermanhanada satylsa, gowy bolardy”.
Şol bir wagtda-da, gara bazardaky dermanlara talabyň artýan häzirki döwründe şäheriň içindäki dermanhanalaryň içi mydama boş ýatyr diýen ýaly. Ýogsa, dermanlar tapylsa, ol ýerde alyjy ýetmezçilik edenok. Ýeri gelende aýtsak, hassahanalaryň derman üpjünçiligi hem dolulygyna diýen ýaly hassalaryň boýnunda.
Lukman tarapyndan ýazylyp berilýän “spisokda”, ýagny sanawda hassalaryň hossarlarynyň özleri dermanhana gelip, gerekli dermanlary satyn alýarlar. Derman söwdasy döwlet üçin girdejili ugur bolmak bilen onuň üpjünçilik işlerindäki näsazlyklar alyjylar üçin düşnüksiz.
Ýene bir jogapsyz galýan soraglaryň biri hem dermanyň gara bazarynyň işi bilen bagly.


text:
Düýn Moskwada Ýewroparlamentiň gurnamagynda adam hukuklarynyň goragyna bagyşlanan konferensiýa geçirildi. Onuň işine orsýetli belli adam hukuklaryny goraýjylar hem ýewropaly diplomatlar gatnaşdy.
“Adam hukuklaryny goramak-howply kär” diýen at bilen orsýetli graždan aktiwistleriniň çaknyşýan problemalary, ýüzbe-ýüz bolýan töwekgellikleri konfereniýada maslahatlaşyldy.
Ýewroparlamentiň adam hukuklary boýunça komitetiniň baştutany Heýdi Gautalanyň sözlerine görä, graždan aktiwistleriniň, şol sanda Natalýa Estemirowanyň, Stanislaw Markelowyň öldürilmegi bilen bagly jenaýaty açmaga Orsýet häkimiýetleri ýeterlik tagalla etmeýär.
Orsýetiň prezidentiniň ýanyndaky graždan jemgyýetini ösdürmek boýunça komitetiň başlygy Ella Panfilowa şu günki gün çözülmedik meseleleriň arasynda düýpli demokratik institutlaryň ösmändigini hem ýokary derejedäki korrupsiýany agzady.


text:
Düýn Türkmenistanyň resmi Türkmen Döwlet Habarlar gullugy ýurduň territoriýasynda raýatlaryň doňuz dümewi bilen kesellemegi bilen baglanyşykly ýekeje-de wakanyň hasaba alynmandygyny tassyklap, maglumat ýaýratdy.
Bu baradaky maglumatda bu dümewiň garşysyna göreşmek üçin Tükmenistanyň Saglygy saklaýyş ministrligi tarapyndan zerur derman önümleriniň we goşmaça diagnostiki enjamlaryň satyň alnandygy habar berilýär.
Emma, bu resmi maglumata garamazdan, ynsan hukuklaryny goraýjy Türkmen Inisiatiwasy topary we Trend habar agentligi ýaly guramalar geçen hepde Türkmenistanda doňuz dümewinden ölen adamlaryň bolandygy barada maglumatlaryň alnandygyny habar berýärler.
Radiomyzyň Türkmenistandaky habarçylary hem ilat arasynda häzirki wagt doňuz dümewi bilen baglanyşykly howsalanyň giň ýaýrandygyny tassykladylar.


text:
Türkmenistanyň döwlet metbugatynyň berýän maglumatyna görä, türkmen hökümetiniň düzümine üýtgetmeler girizildi. Birnäçe ýokary derejeli resmiler wezipesinden boşadyldy, şeýle-de täze adamlar işe bellenildi.
Türkmenistanyň gurluşyk ministri Jumageldi Baýramow wezipesinden boşadylyp, onuň ýerine Batyr Ereşow bellenildi. Şeýle-de Töre Ýagşymyradow “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň ýolbaşçysy wezipesinden boşadylyp, onuň ýerine Atadurdy Berdiniýazow bellenildi.
Ondan başga-da, prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň senagat ministri Babaniýaz Italmazowy häzirki wezipesinden aýryp, wise-premýer wezipesine belledi.
Türkmenistandan gowuşýan maglumatlarda täze wezipä bellenilen ýa-da işinden aýrylan adamlaryň il içinde kän bir tanalmaýandygy aýdylýar.
Eýsem, bu adamlar kimler? Nädip işe bellenilýär we nädip işden boşadylýar?
Azatlyk Radiosy bu soraglary publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe berdi.


text:
Ertir Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň toparçalaryna düşmek üçin saýlama duşuşyklar geçiriler. Olaryň birine geçen ýyl ýurdumyzyň çempionatynda kümüş medala mynasyp bolan Balkanabadyň «Balkan» futbol topary gatnaşýar. Liwan döwletiniň Saida halkara stadionynda geçiriljek duşuşykda ildeşlerimiziň garşydaşy Siriýanyň «Al-Wahda» topary bolar. Duşuşygyň Türkmenistanyň wagty bilen 17:15-de başlamagyna garaşylýar.
«Balkan» topary AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşlara öz taryhynda dördünji gezek gatnaşýar. Topar bu ýaryşda iň soňky gezek 2007-nji ýylda çykyş edip görüpdi. Olaryň garşydaşlary bolsa geçen ýyl Siriýanyň Kubogyna mynasyp boldular. «Al-Wahda» öz taryhynda Aziýanyň Çempionlar ligasyna bir gezek (2005-nji ýylda), AFK-nyň Kubogyna 3 gezek gatnaşdy. Topar geçen ýyl AFK-nyň Kubogynda saýlama oýun geçirmesizden, ýaryşy göni toparçalardan başlap, «A» toparçada çykyş etdi we toparçada ikinji orny eýeledi. 1/16 finalda bolsa «Al-Wahda» Täjigistanyň «Istiklol» toparyndan 11 metrlik jerime urgularynyň netijesinde ýeňildi.
Eger türkmen futbolçylary bu duşuşykda ýeňiş gazanyp bilseler, AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň toparçalarynda çykyş etmäge hukuk gazanarlar. «Ç» toparçada duşuşyklary geçirjek ildeşlerimiziň topardaşlary Omanyň «Al-Oruba», Yragyň «Al-Kuwa Al-Jawiýa» we Palestinanyň «Şabab Al-Dhahiriýa» toparlary bolar.
Ertir biz oýnuň gidişi barada «Line» sosial-aragatnaşyk ulgamyndaky @tpsport resmi hasabymyzda onlaýn görnüşine habar berip durarys.


text:
Täze obýektler 12-nji aprelde G.Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda açyldy.
Türkmenbaşy şäheriniň 80 gektar ýerde ýerleşýän howa meýdany bir wagtda ýedi sany uçary kabul etmäge we her sagatda 800 ýolagçyny geçirmäge ukyply. Onuň uçuş meýdanynda uçarlaryň ähli görnüşlerine hyzmat etmäge mümkinçilikler bar.
Howa meýdany döwrüň iň täze tehniki enjamlary we sistemalary bilen üpjün edilen diýip, resmi maglumatlarda aýdylýar.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Türkmenbaşydaky howa meýdanyny Hazar deňziniň kenarynyň bezegi diýip atlandyryp, onuň milli ykdysadyýetiň hem syýahat pudagynyň ösüşine itergi berjegine ynam bildirdi.
Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän “Awaza” syýahat zonasyny ösdürmek meselesi hökümetiň üns merkezinde duran esasy maksatlarynyň biri bolup durýar.
Bu ýerde myhmanhanalaryň, sport we dynç alyş merkezleriniň, syýahatçylyga degişli dürli infrastruktura obýektleriniň gurluşygyny göz öňünde tutýan proýektlere ýylda milliardlarça dollar ýatyrylýar. Türkmen hökümeti proýektlere gatnaşmak teklibi bilen daşary ýurtly maýa goýujylara yzygiderli çagyryş edip gelýär.
Resmi maglumtlara laýyklykda, 2010-njy ýylda Türkemenistan 240 sany täze obýektiň gurluşygyna 12 mlliard dollar sarp etmekçi. Göz öňünde tutulýan gurluşyklaryň aglaba bölegi “Awaza” syýahat zonasynyň paýyna düşýär.
Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda täze obýektleriň işe girizilmeginiň ähmiýeti nygtalyp, alnyp barylýan gurluşyklaryň ýurduň abadançylygyny hem gülläp ösüşini subut edýänligi bellenilýär.
Halkyň gündeki durmuşyna täsiri
Türkmenistanyň ýaşaýjylary bolsa, ilkinji nobatda halkyň gündelik durmuşyna täsir ýetirýän meselelere üns berilmegine uly zerurlygyň bardygyna ünsi çekýärler.
Uçar gatnawy üçin döwrüň ösen şertlerine laýyk täze mümkinçilikler döredilýärkä, ýurduň içinde maşyn gatnawy üçin kadaly ýollaryň ýokdugyny, türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew belleýär.
Türkmenistanda iri gurluşyklaryň alnyp barylmagy bilen baglylykda raýatlaryň emläginden mahrum edilip, ýaşamak üçin jaýsyz galdyrylýanlygy hem habar berilýär.
“Awaza” proýekti durmuşa geçirilip başlaly bäri azyndan 2000 ýaşaýyş jaýy ýykylyp, jaý eýelerininiň köpüsine kompensasiýa berilmänligini ýurist Timur Misrihanow Azatlyk Radiosyna aýtdy. Onuň sözlerine görä, raýatlaryň emlägi göni elinden alnyp, olaryň emläk hukugy we ýaşamak üçin ýer saýlamak hukugy depelenýär. Jaýsyz galanlaryň hukugy
Emläginden mahrum bolanlygy sebäpli arza-şikaýatlar bilen ýüzlenýänleriň bolsa, režime garşy çykyş etmekde aýyplanmak haýbaty atylyp, häkimiýetler tarapyndan gorkuzylýanlygyny Timur Misrihanow belledi.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň milli kanunlarynda, hususan-da, ýurduň raýat kodeksinde, raýatlaryň elinden alnan jaýlaryna derek deň derejede jaý bilen üpjün edilmegi göz öňüde tutulýar.
Türkmenistanyň paýtagtynda we beýleki ýerlerinde, şol sanda Türkmenbaşyda jaýlary ýykylyp, häkimiýetler tarapyndan täze jaý bilen üpjün edilenler hem bar.
Emma Timur Misrihanowyň sözlerine görä, jaý bilen üpjün edilenler emläksiz galanlara garanda prosent taýdan köp däl, raýatlaryň jaýly bolmagy meselesinde-de para-peşgeş, garyndaşparazlyk we tanyş-bilişlik uly orun tutýar.
Jaýy ýykylan raýatlaryň täze jaý bilen üpjün edilmeýänliginiň sebäbini synçylar ýurtda alnyp barylýan uly möçberdäki gurluşyklarda ýaşaýyş jaý gurluşygyna ýeterlik üns berilmän, ýaşaýyş jaýlarynyň zerur möçberde gurulmaýanlygyndan görýärler.
Şol bir wagtda-da kanunlara görä, häkimiýetler tarapyndan jaýy ýykylan graždanlaryň emläginiň öwezini pul görnüşinde dolmak hem göz öňünde tutulýar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti özüniň Ýemendäki möhüm bolmadyk ähli işgärlerine ýurdy terk etmäge görkezme berdi. Şeýle-de Döwlet departamenti terroristik hüjümleri bilen bagly howatyrlar sebäpli, Ýemendäki ähli amerikan raýatlaryny “tizden-tiz” ýurtdan çykmaga çagyrdy.
“Al-Kaýda” hereketiniň ýolbaşçysy Alman Al-Zawahriniň Ýemendäki bölümine hüjümleri amala aşyrmak görkezmesini berenden soň, ABŞ-nyň Ýakyn Gündogardaky we Afrikadaky ençeme diplomatik missiýasy ýapylypdy.
Mundan öň, Ýemeniň resmileri ABŞ-nyň pilotsuz uçarlarynyň ýurtda amala aşyran howa zarbasynda “Al-Kaýdanyň” wekili bolmakda güman edilýän dört adamyň öldürilendigini habar beripdiler. Öldürilenleriň ikisiniň hereketiň ýokary derejeli agzalarydygy çaklanylýar.
Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa we Norwegiýa hem özüniň sebitdäki ençeme ilçihanasyny ýapdy.


text:
Günorta Afrika respublikasy repressiw režimli ýurtlara, şol sanda Liwiýa ýarag satýar diýip, gizlin hökümet çeşmelerine salgylanmak bilen ýerli “Sunday Independent” gazeti ýazýar.
Adaty ýaraglara kontrollyk boýunça Komitetiň maglumatyna görä, geçen ýyl Günorta Afrika respublikasynyň hökümeti dünýäniň 78 ýurduna 5,3 milliard dollarlyk ýarag satmaga karar beripdir.
Günorta Afrika respublikasynyň oppozisiýa wekilleri şol ýaraglary Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň parahat ilatyň garşysyna ulanmagynda häkimiýetleri aýyplaýarlar.


text:
Aşgabat, 22.02.2015. «Türkmenportal».
11-nji aprelde Türkmenistanyň ýygyndysy Aziýanyň Kubogy — 2019-yň saýlama bölegindäki ilkinji garşydaşlarynyň adyny eşider.
Mälim bolşy ýaly, Aziýanyň futbol konfederasiýasy bu ýaryşa gatnaşýan toparlaryň sanyny artdyrmak kararyna geldi. Şeýlelikde, indiden beýläk final bölekde şu ýyl Awstraliýada bolşy ýaly, 16 däl-de, 24 topar çykyş eder. Aziýanyň Kubogynyň bu gezekki final bölegini kabul etjek ýurt 2015-nji ýylyň martynda belli ediler.
Şeýle hem Aziýanyň futbol konfederasiýasy Dünýä çempionaty — 2018-iň we Aziýanyň Kubogy — 2019-yň saýlama böleklerini birleşdirmegi karar etdi. Şeýlelikde, bijäniň netijelerine görä, 40 topar (olaryň arasynda Türkmenistanyň milli ýygyndysy hem bar) hersinde 5 topar bolan 8 toparça bölüner. Duşuşyklar «öz meýdançaňdan — myhmançylykda» usulynda 2015-nji ýylyň 11-nji iýunynda 2016-njy ýylyň 29-njy marty aralygynda geçiriler.
Toparçalaryň ýeňijileri we ikinji orunlary eýelänleriň dördüsi Aziýanyň Kubogy — 2019-yň final böleginde çykyş etmäge hukuk gazanarlar. Bu toparlar jemleýji bölekde Russiýada geçiriljek dünýä çempionaty — 2018-iň final bölegine çykmaga çalşarlar.
Şeýle-de, öz toparçalarynda 2—4-nji orunlary eýelän beýleki toparlar Aziýanyň Kubogy — 2019-yň final bölegine gatnaşmaga hukuk berýän galan 12 ýollanma ugrundaky göreşi dowam etdirerler.


text:
Ýewropa Bileleşigi tebigy gaz şertnamalaryny ýerine ýetirmekligi üçin Russiýa çagyryş edýär. ÝB-niň bu çykyşy Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Ýewropa Ukrainanyň 2,2 milliard amerikan dollara barabar karzyny tölemäge kömek etmese, ýewropanyň gaz üpjünçiliginiň howp astyna girjekdigi barada duýduryş bermeginiň yzýanyna gabat geldi.
Gürrüňi edilýän bileleşigiň metbugat wekili Pia Ahrenkilde 11-nji aprelde Brýüsselde eden çykyşynda “Ýewropa ygtybarly tebigy gaz müşderisidir we bizi gaz bilen üpjün edýänleriň öz borçnamalaryny ýerine ýetirmegine garaşýarys” diýdi.
Moskwa Ukrainanyň tebigy gaz karzy bilen baglanyşykly meseleleri çözmek üçin gepleşikleri geçirmek barada Putiniň çagyryşlaryna Ýewropa liderleriniň heniz hem jogap bermeýändigini aýdýar.


text:
Täze «Ýyldyz uruşlary» kinosy, häzirki bilet satylyşyndan çen tutulsa, film taryhynda satylan biletleriň ählisiniň rekordyny täzeleýär.
«Ýyldyz uruşlary: Güýç oýanýar» atly film eýýäm Kristmas gününde satylan biletleriniň girdejisi boýunça rekord goýdy, ýagny Demirgazyk Amerikada bilet söwdasyndan $49.3 million serişde getirdi.
Bu ozalky Kristmas güni rekordyndan, 2009-njy ýyldaky «Şerlok Holms» kinosynyň getiren girdejisinden iki esseden hem kändir.
«Ýyldyz uruşlary: Güýç oýanýar» filmi Demirgazyk Amerikanyň kinoteatrlarynda indi ikinji hepde bäri görkezilýär, onuň bu kontinentde on günde satylan biletlerinden jemi 530 million dollar gazanmagyna garaşylýar.


text:
Kazanyň polisiýa edaralarynda adam ölümine getiren wakalar bilen baglanyşykly Tatarystan respublikasynyň içeri işler ministri Asgat Safarowyň wezipesinden çekilmek barada penşenbe güni arzasyny berendigi hakynda maglumat alyndy.
Ýakynda Kazanyň polisiýa edarasynda 52 ýaşly Sergeý Nazarowyň jynsy taýdan zorlukly gynamalar netijesinde ölmeginiň yzy bilen, ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler Tatarystanyň içeri işler ministriniň wezipesinden çekilmegine çagyryş edip, çykyş etdiler.
Şuňa meňzeş başga-da gynamalar bilen baglanyşykly wakalarda aýyplanyp, soňky wagtlar Kazan şäherinde jemi 5 polisiýa işgäri jenaýat jogapkärçiligine çekildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Eýrany Siriýada oppozisiýanyň protestlerini basyp ýatyrmaga kömek edýänlikde aýyplady.
Klintonyň beýannamasynda Siriýadaky häzirki ýagdaýlar iki ýyl mundan öň Eýranda bolan wakalar bilen deňeşdirilýär. Şonda Eýranyň häkimiýetleri prezidentlik saýlawlaryna garşy geçirilen köpçülikleýin protestleri gazaply basyp ýatyrypdy.
Emma Klintonyň beýannamasynda Eýranyň Siriýanyň hökümetine nähili kömek edýändigi anyk aýdylmaýar.
Golaýda Eýranyň häkimiýetleri Günbatary liwiýaly gozgalaňçylara kömek edýänlikde aýyplapdy.


text:
Köp içmerin, ...köp azar bermerin
Ýazyjylar birleşiginde işleýän döwrümiz ýazyjy-şahyrlar bolup, çenden-ýarym meýdana çykyp, meýlis-şagalaň etmämiz bardy. Ýöne aňrujy ýagdaýyny tapsak, ýaşy bir çene baran, saglyk ýagdaýy oňat bolmadyk ýa-da çenini bilmän, göterýäninden artyk içýän galamdaşlarymyzdan ogryn giderdik.
Çeper edebiýaty wagyz ediş býurosynda režisýor-guramaçy bolup işleýän şahyr Juma Orazow öňdäki sanawyň üçüsine-de degişli adamdy. Bir gezek meýdana çykmak üçin awtoulaglara münjek bolup duran wagtymyz Juma kaka ýerden çykan ýaly oslagsyz peýda boldy. Öňem kän gezek gapyl galan Juma kaka bu sapar bizi sypdyrjak däldi. Ol maňa:
- Başlyk, näme üçin her sapar meni taşlap gidýärsiňiz? -diýdi. Meniň ýagdaýym gapyllykda garşdaşyna ýesir düşen esgeriň ýagdaýyndan enaýy däldi:
- Juma kaka, çenden gijesine-de meýdanda galýarys. Biziň, ýaş-ýeleňleriň aýagyna eýermersiň diýip, howatyr edýäris. Saglygyňy aýap, goýup gidýäris -diýip, sypjak boldum. Ol “Hä, şeýlemi?!” diýip, gaýra tesmedi:
- Başlyk, “Artykmaç içer, meýlisi bozar” diýip, goýup gidýäniňi bilýärin. Ýöne bir zada ynan, bir arakkeşden artykmaç içmerin, içip serhoş bolsam, bir serhoşdan artykmaç azar bermerin -diýdi. Bu sözden soňra bahana gözleseň, ýaşuly şahyr çyny bilen öykelejekdi. Oňa:
- Juma kaka, meniň maşynyma mün, çöle ýetýänçäk aga-ini bolup, gürleşip gideris -diýdim.
Ýar owazy geldi
Türkmenistanda ýokary, ýörite okuw jaýynyň studenti bolmak aňsat iş däl. Okuw okamaly, syýasy-köpçülik çärelerine gatnaşmaly. Olardan boş wagtyň mugallymlaryň öý-hojalyk işlerine kömek etmeli. Şäheriň daşyndaky daça ýerlerinde işlemeli. Sapar Öräýewiň aýaly Arzygül Matkarimowa Aşgabadyň pedagogiki uçilişesinde mugallym bolup işleýärdi.
Her ýekşenbede uçilişäniň 6-7 studentini ir ertirden giç agşama çenli Berzeňňidäki daça ýerlerinde işledýärdi. Gün günorta bolanda Sapar olara nahar getirýärdi. Bir gezek Sapar geler ýerde gelmedi. Bu ýagdaýa Arzygülüň gahary gelip, içini it ýyrtýardy. Ýöne studentlere sepini bildirmän:
- On-on bäş minut işe güýmeneliň, oňa çenli Sapar-da geler -diýýärdi. Olar esli salym işledi. Sapar gelenokdy. Sapar Öräniň daçasyndan 100-150 metr daşlykda çopan bir bölek dowar bakyp ýördi. Arzygül 4-nji gezek “On-on baş minut işe güýmeneliň…” diýende çopanyň eşegi aňňyrdy. Sapara garaşyp sabyr käsesi dolan Arzygül sesine nazym berip:
- Ýar owazy geldi, özi gelmedi -diýip, aýdyma başlady.
Basym doldurarys
Nyýazow Balkan welaýatynyň häkimi bilen bir maşynda bile barýar. Olar Nebitdag şäheri bilen Jebel şäherçesiniň arasynda ýerleşýän Gara ahun gonamçylygynyň deňine ýetende Nyýazow:
- Näme üçin beýle uly meýdanyň daşyna haýat aýlapsyňyz? Gonamçylykdaky boş meýdan mazarlaryň tutýan meýdanyndan elli-altmyş esse uly. Beýtmek bolmaýar -diýip, igenipdir. Welaýat häkimi:
- Gonamçylykdaky boş ýerleri doldurarys, juda basym doldurarys, Beýik Serdarym! Ant içýärin, sözüm sözdür, sözümde tapylaryn -diýip, Nyýazowy köşeşdiripdir.
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew.


text:
13-nji maýda BMG-niň Baş Assambleýasynda bu guramanyň adam hukuklary boýunça Geňeşine 14 sany täze agzalary saýlamak barada ses berişlik boldy.
Geňeşe girmäge dalaş edýän şol 14 ýurtdan ençemesiniň bu gurama agzalyga mynasyp däldiginiň aýdylandygyna garamazdan, olar hiç hili bäsleşiksiz şol topara saýlandylar.
Düýbi Ženewada ýerleşýän we 37 sany hukuk goraýjy guramadan ybarat “UN Watch” atly toparyň ýolbaşçysy Hillel Nýuer BMG-niň Baş Assambleýasynda geçirilen bu çäräniň masgaraçylykdygyny aýtdy: “Şu ýyl bolan zat masgaraçylyk. Saýlawlarda bäsdeşlik bolmady. Şol sebäpdenem bu çäräniň manysy ýok. Bu gurama agza bolmaga synanyşýanlaryň arasynda adam hukuklaryny depelemekde ýakasyny tanadan Liwiýa ýaly ýurtlaram bar”.
“UN Watch” toparynyň agzalary bolan 37 töweregi hukuk goraýjy guramalar Liwiýanyň bu Geňeşe alynmagyna garşy. Olar Amerikada Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlar bilen birlikde bu agzalygyň garşysyna berk kampaniýa alyp bardylar.
Agzalan hukuk goraýjylar tarapyndan ABŞ-nyň BMG-däki wekili Suzane Raýs we häzirki döwürde Ýewropa Bileleşigine ýolbaşçylyk edýän Ispaniýanyň BMG-däki wekili Antonio Ýanez Barrnewa ýüzlenip iberilen hatda şeýle diýilýär: “Liwiýa dünýäniň iň repressiw jemgyýetlerinden biri, bu ýurtda syýasy partiýalaryň döredilmegi, söz azatlygy we garaşsyz media gadagan edilen”.
Bu hatdan başga-da “UN Watch” we “Freedom House”, ýagny “Azatlyk Öýi” atly gurama BMG-ä agza ýurtlara ýüzlenip, Kataryň, Angolanyň, Malaýziýanyň we Mawritaniýanyň-da şol Geňeşe kandidaturasynyň ret edilmegini talap etdiler. Olaryň bu talabyny diňlän bolmady. Adam hukuklaryny gödek bozýan ýurtlardan biri bolan Malaýziýa şol ses berişlikde hatda Ispaniýa bilen Şweýsariýadan hem köp ses aldy.
Waşington hem gynanýar
Bu ses berişlikden soň, ABŞ-nyň BMG-däki wekili Suzane Raýs käbir ýurtlaryň bu Geňeşe saýlananyna Waşingtonyň gynanýandygyny belledi. Emma ol bu barada sözlän sözünde Waşingtonyň daşyndan garşy çykmagyň deregine bu özgerişligiň Geňeşiň içinde amala aşyrylmagyny gazanmak üçin basyş etjekdigini aýtdy.
“Biz bu Geňeşiň başarnyklylygyny bu gurama kimleriň agzadygy baradaky mesele bilen ölçemeýäris. Esasy zat, bu guramanyň nähili ädimler ädip, nähili hereketlerden çekinýänligidir. Waşingtonyň bu baradaky syýasaty bu Geňeşe agza bolmaga dalaş edýän we oňa agza bolan ýurtlaryň adam hukuklary boýunça geçmişiniň arassa bolmagy we bu barada iki ýüzli bolmaly däldigi baradadyr” diýip, Suzane Raýs nygtady.
Bu Geňeş BMG-niň adam hukuklary boýunça komissiýasy dargadylyp, 2006-njy ýylda onuň deregine döredilipdi. Şol komissiýa adam hukuklaryny bozýan ýurtlaryň biri-birini tankytdan goraýan topary hökmünde at alypdy. Emma öňküsiniň deregine täze guramanyň, ýagny bu Geňeşiň döredilmegi Nýuer ýaly aktiwistleriň lapyny keç etdi.
Nýuer şeýle diýýär: “2006-njy ýylda amala aşyrylan reformanyň çäginde adam hukuklary Geňeşine agzalygyň bäsdeşlik esasynda amala aşyryljakdygyny bize wada beripdiler. Bu ejir çekýän adamlaryň Geňeşi bolmalydy, emma şu günki gün, gynansak-da, biz onuň adam hukuklaryny bozýanlaryň Geňeşi bolup barýanlygyna şaýat bolýarys.”
Şertler ähmiýetini ýitirýär
BMG-niň Baş assambleýasy tarapyndan bu Geňeşi döretmek barada kabul edilen rezolýusiýada bu topara agza ýurtlaryň adam hukuklary boýunça ýokary standartlara eýe bolmalydygy we olaryň bu Geňeş bilen doly hyzmatdaşlyk etmelidigi aýdylýar. Emma oňa agza bolmak üçin dalaş edýän ýurtlaryň sany azaldygyça, bu şertler hem barha öz ähmiýetini ýitirýär.
Bu Geňeşiň durky we ondaky orunlar BMG-niň agzalarynyň regional düzümi esasynda saýlanylýar. Meselem, 47 agzadan ybarat bu Geňeşiň şu ýyl agzalyk möhleti tamamlanan 14 orny boýunça saýlawlar geçirildi. Bu Geňeşe şu ýyl Latyn Amerikasy regionyndan Ekwator bilen Gwatimala saýlandy.
Afrika boýunça göz öňünde tutulýan orunlary bolsa Angola, Liwiýa, Mawritaniýa we Uganda eýelediler. Bu gurama Gündogar Ýewropadan Moldowa bilen Polşa saýlandylar.
Geňeşe Günbatar Ýewropadan degişli orunlara Şweýsariýadyr Ispaniýa saýlanylsalar, Aziýadan Maldiw adalary, Katar, Taýland we Malaýziýa ýaly ýurtlar saýlanyldylar.


text:
Türkmenabat şäherinde her hepdäniň bazar günleri geçirilýän horaz urşuna gelýänleriň sany az bolmaýar. Her gezekki horaz urşuny görmäge takmynan müňe golaý adam üýşýär.
Horaz uruşlary Türkmenabat şäheriniň “Ýagodka” diýlip tanalýan mikroraýonynda, şäher aeroportunyň golaýyndaky hususy hojalykda geçirilýär.
Günortan sagat 12-den soň başlanyp, agşam sagat 18-e çenli dowam edýän horaz uruşlary bilen gyzyklanýanlar üçin bu tomaşanyň giriş töleginiň bahasy bir manat. Horaz uruşdyrmaga we horaz urşuna tomaşa etmäge Mary we Daşoguz welaýatlaryndanam gelýärler.
“Ýöne bu tomaşa diňe horaz urşy bilen çäklense, onda oňa beýle kän adam üýşmezdi” diýip, bu ýere öz horazyny uruşdyrmaga gelen Berdimyrat aýdýar.
Berdimyradyň sözlerine görä, bu ýere gelen tomaşaçylaryň aglabasy humar oýnaýar. Ýagny, horazyň ýeňşini çaklap, humarçylar özara bije puluny goýýarlar. Berdimyradyň aýdýanlaryny ol ýerde eşidilýän “pylan horaza ýüze (100 manada ) elli barmy, ellä ýigrimi bäş barmy, deňe-deň barmy?” diýip, gygyrylmagy-da tassyklaýar.
On bäş ýyldan gowrak wagt bäri horaz ýetişdirip gelýän Şöhradyň aýtmagyna görä bolsa, bijä goýulýan puluň möçberi baýramçylyk günleri, dollar bilen aýdanyňda, 4-5 müň dollara çenli ýetýär. Şöhrat ýaly horaz ýetişdirýänlere bolsa tomaşaçylar öz aralarynda, kärini ýaňzydyp, “horazçy” diýýärler.
Ýetişdirmek aýratynlygy
Horazçylaryň aýtmagyna görä, horaz ýetişdirmek aňsat däl. Horazçylaryň ýetişdirýän horazlary, umuman aýdylanda, “uruşgan horazlar”. Ýöne uruşgan horazlaryň arasynda-da has uruşganlygy bilen tapawutlanýan horazlaryň tohumy bar.
Horazlaryň arasynda has uruşganlygy bilen tapawutlanýan dürli tohumlary bar. Türkmenabat, mart, 2013.
Olaryň arasynda “Tarzan”, “Gazan”, “Altyn” (“zolotoý”), “Şagal” ýaly tohumlar bir ýylda dört kilogram agrama çenli ýetip, iriligi bilen saýlanýarlar. Bu tohumly horazlary ýetişdirmek bolsa horazçylaryň arasynda aýratyn bir buýsanç. Şol sebäpden, bu tohumlaryň jüýjelerini ýa horazdyr-mäkiýanlaryny edinmek üçin horazçylar hiç hili pul gaýgyrmaýandyklaryny aýdýarlar.
Olaryň bahasynyň arzan bolmaýşy ýaly, olary bakyp-bejermegem arzan düşmeýär. Mary welaýatyndan Lebaba gelip, tohumlyk horaz satyn alan täze horazçy Sähet horazyna gaýnadylan ýumurtga, günebakar çigidini, üwelen mekgejöwen we daşary ýurtlarda öndürilýän gymmat bahaly paketli guş iýmini berip, bakýandygyny özara gürrüňçilikde aýtdy. Eger şeýle bakylmasa, horaz urşa çydap bilmeýär we ýeňilýär.
Horaz urşunyň “kikboks” tarapy
Horazlaryň urşuny bu uruşlardan azda-kände başy çykýanlar professional kikboksçylaryň söweşi bilen deňeýärler. Beýle deňeşdirmeler horaz urşunyň käbir aýratynlyklary bilen bagly. Uruşda horazlar biri-birini çokalap, dyrnaklary bilen garşydaşynyň endamyndaky ýelekleri goparýarlar.
Eger garşydaşy arasyny üzmän çokalap dursa, beýleki horazyň, seňseläp, doňup galýan wagtam bolýar. Bu ýagdaýa tomaşaçylar “nokdaun” diýýärler. Şonuň üçin, “doňan” horaz özüne geler ýaly, söweş meýdanyndaky “sekundantlar” agzyny suwdan dolduryp, horazlaryň üstüne ýygy-ýygydan suw pürkýärler.
Professional boksda ýa-da kikboksçylaryň ýaryşyndaky ýaly, horaz uruşlarynyňam öz tertibi bar. Bäş minut dowam edýän söweşden soňra horazlara bir-bir ýarym minut dynç almaga mümkinçilik berýärler.
Dynç berilmese, ýadawlykdan aýaklary titräp, horazlar urşuny bes etmek bilen bolýarlar. Passiw urşy bolsa tomaşaçylaram halamaýar we horazlara dynç bermegi, ýa bolmasa orta başga horazlary çykarmagy talap edip, goh turuzmak horaz uruşlarynda adaty bir ýagdaý. Humara goýlan pullar bolsa deňe-deň paýlanýar.
Gynançly taraplary
Horaz urşy tomaşaçylar üçin hezillik bolsa-da, horazlar bu uruşlarda gaty kösenýärler. Urşuň tertibine görä, bir horaz garşydaşyndan gaçmaly, ýa bolmasa ýeňlip, ýere ýykylmaly. Orta çykarylan horazlar tä ýykylýançalar, gara-ganyny saçyp, söweşmeli.
Horaz urşunda bijä goýulýan puluň möçberi käte 4-5 müň dollara çenli ýetýär.
Tohumlyk horazlar uruşdan gaçmaýarlar, olaryň söweş meýdanynda ölýän wagtlary hem bolýar. Uruşdan soň horazlaryň ýadawlykdan ýa-da ýaralanyp, köp gan ýitirenligi üçin kellesini göterip bilmän, ýere goýuşlaryny-da görse bolýar...
Beýle uruşlardan soňra, horazçylaryň aýtmagyna görä, horazlara indiki söweşe iň azyndan iki hepde dynç berip, şondan soň olary çykarmaly, oňa çenli bolsa, horazyň ýaralary bitişmeli, ol ýene-de güýç toplamaly.
Horaz urşuna, daşyndan gyzygyp, ilkinji gezek barýanlaryň arasynda horazlaryň halyna ýüregi awap, gaýdyp bu tomaşa gelmeýänler hem bar. Daşyndan gyzykly bolup görünýän horaz uruşlary käbir adamlarda, haýwana edilýän sütem hökmünde, gahar-gazap hem döredýär.
“Nähilem bolsa, esasy agram eýesine däl-de, horaza düşýär we haýwanlary goraýan guramalar döredilýänçä, horazçylar bu işini dowam etdirerler” diýip, horaz urşuny ýigrenýänlerden biri biziň bilen söhbetdeşlikde gürrüň berdi.


text:
Penşenbe güni Bakuwda amerikan žurnalistiniň hem-de britaniýaly aktiwistiň ýenjilmeginde aýyplanýan dört adamyň işi boýunça sud diňlenişigi başlandy.
Amerikaly žurnalist Amanda Erikson bilen britaniýaly ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwist Seliýa Dewies şu ýylyň 15-nji iýunynda Azerbaýjanyň Baku şäherinde özlerini dört sany ýerli oglanyň ýenjendiginden şikaýat edipdiler.
Bu bolan işde bakuly 20 we 22 ýaş aralygyndaky dört oglan aýyplanylýar. Olar bu jenaýat aýyplamasynda günäli tapylan halatynda, olara 3 ýyl bilen 7 ýylyň aralygynda türme tussaglygynyň berilmegi mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Halkara derejeli sport ussady Gülbadam Babamyradowa: “Maksadokgunlylyk, irginsiz türgenleşikler, öz-özüňe bolan ynam – üstünlik gazanmagyň esasy şerti”
— Sport älemine aralaşyşyňyz, bu ugurdaky ilkinji gadamlaryňyz barada gürrüň beräýseňiz
— Sport çagalygymdan meni diýseň gyzyklandyryp gelýärdi. Aýratyn hem sportuň göreşilýän görnüşleri meni özüne çekýärdi. Ilkibadalar men sportuň kuraş, dzýudo görnüşi bilen meşgullanýardym. Soňra sportuň bu görnüşleriniň üstüne sambo hem goşuldy. 2007-nji ýylda bolsa maňa Türkmenistanyň çempiony bolmak bagty miýesser etdi.
— Maşgalaňyz bilen hem tanyş bolaýsak. Başga-da sport bilen içgin gyzyklanýanlar barmy?
— Dogrusy maşgalamyzda sport bilen içgin meşgullanýan meniň ýeke özüm. Emma biz sagdyn durmuş ýörelgelerini hemişe berjaý etmäge çalyşýarys. Bedenterbiýe maşklaryny yzygiderli ýerine ýetirýäris.
— “Şägirt halypadan ozdurmasa kär ýiter” diýleni. Halypalaryňyz barada hem gürrüň berseňiz.
— Türgenleriň ýeňiji bolmaklary, ilkinji nobatda, tälimçileriň zähmetiniň netijesidir. Tälimçilerim barada aýtsam, ilkinji tälimçim Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Gapurjan Babakulyýew bolupdy. Soňra bolsa men sport ussady, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Çemengül Geldibaýewanyň ýolbaşçylygynda türgenleşiklerimi dowam etdirdim.
— Gülbadam, ýeri gelende gürrüňimizi gazanan ýeňişleriňiz bilen dowam edäýsek?
— Gatnaşan ýaryşlarym, gazanan ýeňişlerim barada aýtsam, 2012-nji ýylda Minskde geçirilen sambo boýunça 36-njy dünýä çempionatynda 52 kg agramda dünýä çempiony adyna; şol ýyl Stambulda geçirilen dzýudo boýunça Ýewropanyň açyk Kubogynda ýeňiji diýen ada; şol ýylyň dekabrynda Kazanda geçirilen sambo boýunça talyplaryň arasyndaky Dünýä Kubogynda altyn medala; 2013-nji ýylda Kazanda geçirilen Uniwersiadada 52 kg agrama çenli sportuň guşakly göreş görnüşinde altyn medala we sambo boýunça bürünç medala; 2014-nji ýylyň iýunynda Daşkentde geçirilen söweşjeň hem-de sport sambo boýunça Aziýanyň çempionatynda altyn medala; 2014-nji ýylda Inçhonda geçirilen Aziýa oýunlarynda kümüş medala; 2014-nji ýylda Kenardaky Aziýa oýunlarynda altyn hem-de kümüş medallara mynasyp boldum. Şeýle-de, 2014-nji ýylda Türkmenistanda iň ökde türgenleriň onlugynda birinji orny eýelemek miýesser etdi. Ine, ýaňy ýakyndaky ýeňşimi hem “Taipei – 2015” bäsleşiginde, şeýle –de 1-nji oktýabrda Halkara dzýudo federasiýasynyň ýaryşynyň senenamasyna girýän abraýly sport bäsleşikleriniň birinde, ýagny Özbegistanyň paýtagtynda başlanan dzýudo boýunça Gran-pri görnüşindäki halkara ýaryşynda gazanypdym.
— Dünýä derejeli türgenleriň nähili dynç alýandyklary hemmeler üçin hem gyzykly bolsa gerek. Boş wagtlaryňyz nämeler bilen meşgullanmagy halaýarsyňyz?
— Nähili aýtsamkam?! Ýeňişler üznüksiz türgenleşikleri talap edýär. Şonuň üçin hem men bar wagtymy türgenleşiklere sarp etmäge çalyşýaryn. Elbetde, ýaryşlaryň, türgenleşikleriň arasynda dynç hem almaly. Ana, men şol dynç alyş döwrüm hem sportdan daşlaşmazlyga çalyşýaryn. Dost-ýarlarym bilen sportuň ýeňil görnüşleri bilen meşgullanýarys. Futbol, wolleýbol oýnaýarys. Tebigata gezelençler gurnaýarys.
— Üstünlikleriňiziň syry nämede? Belki-de ýeňiş gazanmagyň ýollary bilen okyjylarymyzy hem tanyş edersiňiz.
— Maksadokgunlylyk hem-de irginsiz türgenleşikler. Şeýle-de, öz-özüňe bolan ynam. Meniň pikirimçe, ýeňiş gazanmak üçin şular ýeterlik. Galyberse-de, dogry iýmitlenmek, kadaly uky, sagdyn durmuş ýörelgeleri her bir adamynyň gündelik durmuş endiklerine öwrülmelidir.
Umuman, sport dünýäsi - özüne çekiji, gyzykly hem çekeleşikli dünýä. Sport äleminde bir gezek ýeňiş gazananyň ýeterlik däl. Ussatlygyňy subut etmek üçin tejribäňi yzygiderli artdyryp durmaly bolýar. Şonuň üçin hem her bir türgeniň öňde goýýan maksady indiki geçiriljek bäsleşiklerde-de ýeňiş gazanmakdyr. Bilşimiz ýaly, Türkmenistan döwletimiz häzirki wagtda ýokary depginler bilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmeklige taýýarlyk görýär. Men hem şol ýaryşlarda ýeňiş gazanyp, ata Watanymyzyň halkara derejesindäki abraý mertebesini has belende galdyrmagy baş maksadym edip goýýaryn.


text:
Makedoniýanyň häkimiýet başyndaky gatlagyň arasyndaky korrupsiýany derňemek hakda öten ýyl beren wadasynda durmagyň deregine olaryň günäsini geçendigi üçin, Ýewropa Bileleşigi ýurduň ýolbaşçylaryna garşy sanksiýa girizmek barada oýlanýar diýip, 21-nji aprelde habar serişdeleri bildirdi.
Ýewropa Bileleşiniň araçylyk etmegi bilen öten ýyl gelnen Pižno ylalaşygynda Makedoniýa saýlawlaryň netijeleriniň galplaşdyrylmagy, adamlaryň telefon gepleşikleriniň bikanun diňlenmegi ýaly güman edilýän jenaýatlary derňemek üçin bir ýörite prokurory bellemäge çagyrylypdy. Makedoniýanyň esasy oppozision partiýasy 20 müňden köpräk adamynyň telefon gepleşiklerini öz içine alýan bir audioýazgyny ýaýratdy. Ol muny hökümetiň bikanun ýazyp alandygyny aýdýar.
Ýöne öten hepde Makedoniýanyň prezidenti Gýorge Iwanow telefon diňlemäge gatnaşan 56 döwlet işgäriniň günäsini geçmek bilen bu derňewi iş ýüzünde puja çykardy. Bu hem adamlaryň onuň wezipeden çekilmegini talap edip, köpçülikleýin protest geçirmegine sebäp boldy. Protestler häzirem dowam edýär.
Araçylyk maslahaty
Prezidentiň günägeçiş karary häkimiýet başyndaky "WMRO" partiýasynyň ýolbaşçylaryny, şol sanda öten ýylky geleşigiň çäginde ýanwar aýynda wezipeden wagtlaýyn çekilen premýer-ministr Nikola Gruewskini, şeýle hem partiýanyň uly derejeli şahsyýetlerini-de öz içine alýar.
"Financial Times" we "Wall Street Journal" gazetleriniň, şeýle-de "Reuters" habar gullugynyň 21-nji aprelde bildirmegine görä, Ýewropa Bileleşigini öňegidişligi bökdeýär diýip güman edilýän syýasatçylaryň Bileleşigiň ýurtlaryna sapar etmeginiň öňüni almak, we olaryň baýlyklaryny doňdurmak barada oýlanmaga iteren - agzalýan günägeçiş bilen ýene beýleki käbir haýal-ýagallyklardyr.
Ýewropa Bileleşigi özüniň 22-nji aprele planlaşdyrylan araçylyk maslahatyny Makedoniýanyň esasy oppozision toparynyň oňa gatnaşmagy ret edendigi sebäpli ýatyrdy. Oppozisiýa günägeçiş karary ýatyrylmasa, özüniň gepleşiklere gatnaşmajakdygyny aýdýar.
NATO-Balkan sammiti
"Häzirki hökümetiň dar düşünjeliligi bizi aşa aladalandyrýar. Ýewropa Bileleşigi krizisiň çözgüdini bökdeýän syýasatçylaryň garşysyna sanksiýa girizmäge taýýar. Makedoniýa halkara derejesinde üzňelige tarap barýar" diýip, Ýewropa Bileleşiginiň bir resmisi "Reuters" habar gullugyna aýtdy.
Skopýede ýagdaý gowulanmasa, Brýusseliň Makedoniýanyň liderlerini iýula planlaşdyrylan NATO-Balkan sammitine çagyrmazlygy hem mümkin.
Makedoniýanyň häkimiýet başyndaky "WMRO" partiýasynyň ýolbaşçy agzalarynyň Ýewropa Bileleşigine saparyna girizilmegi mümkin gadagançylyk ozal bolan zat däl. Bular ýaly çäräni Bileleşige agza 28 döwlet biragyzdan oňlamaly.
Başga çäreler
Ýewropa Bileleşiginiň resmileri Iwanowyň günägeçiş yglan etmeginiň özlerini aňk-taňk edendigini aýdýarlar. Olar muňa kanunyň agalygyna edilen göni hüjüm diýip düşünýärler.
Araçylyk maslahatynyň ýatyrylandygy 21-nji aprelde jemgyýetçilige bildirileninde Ýewropa Bileleşiginiň Giňeme baradaky komissary Ýohannes Hahn bilen Ýewropa parlamentiniň üç agzasy bileleşigiň başga çäreleri hem girizmegi mümkin diýip duýduryş berdiler.
Olar: "Biz Prižno geleşiginiň bozulmagynyň ýurt üçin çynlakaý netijeleriniň boljakdygyny hemişe aýdyp geldik" diýdiler.
Aýratyn ähmiýete eýe zat 5-nji iýuna planlaşdyrylan saýlawlaryň adalatly geçmegini üpjün etmek. Ýewropa Bileleşiginiň resmileri Makedoniýa özüniň köp wagt bäri jedel döredip gelýän saýlawçylar sanawyny arassalamaly diýýärler.


text:
Germaniýanyň Mýunhen şäherindäki iki wokzal täzeden işläp başlady. Şol bir wagtda, german polisiýasy Täze ýyl agşamy hüjümleri amala aşyrmakçy bolandygy güman edilýän ýedi adamyň gözleg işlerini alyp barýar.
Mýunheniň iki, şol sanda esasy wokzaly hem “Yslam döwleti” atly ekstremistik topar bilen ilteşikli söweşijileriň Täze ýyl gijesi hüjümleri aşyrmakçy bolandygy baradaky “çynlakaý howp” sebäpli ýapylypdy. Wokzallar we olaryň daş töweregi petiklenipdi.
Mýunheniň polisiýa başlygy Hubertus Andraeniň berýän maglumatyna görä, üçünji bir tarapyň aňtaw gulluklary german resmilerine “Yslam döwleti” toparynyň 5-7 sany söweşijisiniň hüjümleri amala aşyrmakçy bolýandygy barada maglumat beripdirler.
Polisiýa resmileriniň 1-nji ýanwarda beren maglumatyna görä, güman edilýän hüjümçileri ele salmak üçin 550 sany ofiser derňew işlerini alyp barýar.


text: Çagalar üçin iň bir hezil döwür bolan tomus pasly dowam edýär. Olara bu sapaly aýlarda kalplara buýsanç, köňüllere rahatlyk paýlaýan gojaman Hazaryň asuda kenarynda ýerleşýän «Daýanç» sagaldyş merkezi gujagyny giňden açýar. 2010-njy ýylyň iýun aýynda mähriban Arkadagymyzyň ak pata bermegi bilen açylan bu ajaýyp merkezde şu geçen döwürde güneşe baý diýarymyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden çagalaryň müňlerçesi gelip, dynç aldylar. Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň milli merkeziniň ýollanmasy bilen bu ýere gelýän çagalaryň döwrebap dynç alyp, her bir gününi şatlykda, peýdaly geçirmekleri üçin merkezde ähli amatlyklar döredilen. Bu ýerde ähli döwrebap enjamlar, sportdur oýun meýdançalary, kompýuter we dynç alyş otaglary, kitaphana, ululy-kiçili howuzlar we beýlekiler bar.