text:
23-nji maýda Türkmenistanyň Mejlisiniň bäşinji çagyrylyşynyň nobatdaky sekizinji maslahaty geçirildi. Oňa degişli ministrlikleriň, pudak edaralarynyň, şeýle hem köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Maslahatyň gün tertibine Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň möhüm ugurlary boýunça işlenip taýýarlanylan kanunlaryň we beýleki kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň taslamalary girizildi.
Maslahatda “Türkmenistanyň “Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan” ýubileý medalyny döretmek hakyndaky” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyna seredildi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistana hemişelik Bitaraplyk derejesini bermek hakyndaky çözgüdiň kabul edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli bu sylaga türkmen döwletiniň durmuş-ykdysady we medeni-ruhy taýdan ösmegine şahsy goşant goşan raýatlar mynasyp bolarlar.
Soňra maslahatyň gün tertibine “Rieltorçylyk işi hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy girizildi. Deputatlaryň belleýişleri ýaly, bu kanuny taslama ýurdumyzda rieltorçylyk işiniň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär hem-de onuň ýerine ýetirilýän pursatynda ýüze çykýan meseleleri kadalaşdyrýar. Ol ýurdumyzda gozgalmaýan serişdeler bazarynyň ösüşiniň möhüm ugry bolup durýan döwletimiziň ykdysady syýasatynyň wajyp ugurlary esasynda işlenip taýýarlanyldy.
“Raýatlaryň saglygynyň goralmagy hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy. Deputatlar çykyşlarynda raýatlaryň saglygyny goramak ýaly has möhüm ugruň hukuk, guramaçylyk, ykdysady we durmuş esaslaryny kadalaşdyrýan bu Kanunyň wajypdygyny bellediler.
Maslahata gatnaşyjylar “Bedenterbiýe we sport hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyna geçmek bilen, köpçülikleýin bedenterbiýäniň, sagaldyş hereketiniň we ýokary derejeli sportuň hemmetaraplaýyn goldanylmagy milletiň saglygynyň berkidilmegine, berk bedenli ruhy taýdan baý nesilleriň kemala getirilmegine gönükdirilen döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar diýip bellediler.
Şu maksat bilen, “2011-2020-nji ýyllarda Türkmenistanda bedenterbiýäni we sporty goldamak we ösdürmek baradaky milli maksatnama we “2012-2016-njy ýyllarda Türkmenistanda sporty ösdürmegiň we ýokary derejeli türgenleri taýýarlamagyň umumydöwlet maksatnamasy kabul edildi. Olary durmuşa geçirmegiň çäklerinde paýtagtymyzda we ýurdumyzyň sebitlerinde onlarça sport desgalary, stadionlar, aýlawlar, halkara ülňülerine laýyk gelýän bedenterbiýe-sagaldyş toplumlary guraldy we olaryň gurluşygy dowam edýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda gurulýan umumybilim berýän mekdepleriň we mekdebe çenli çagalar edaralarynyň taslamalarynda häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen sport zallary, basketbol we woleýbol meýdançalary, ýüzüş howuzlary, tennis kortlary hökmany suratda göz öňünde tutulýar. Ajaýyp Gökdere jülgesinde we Hazaryň ekologiýa taýdan arassa türkmen kenarynda emele gelen "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda bar bolan çagalar sagaldyş merkezlerinde işjeň dynç alyş we sport bilen meşgullanmak üçin ähli amatly şertler döredildi. Munuň özi döwletimiziň iň ýokary gymmatlyk bolan ynsan saglygy hakyndaky aladasynyň aýdyň subutnamasydyr diýip, deputatlar bellediler.
Şeýle hem maslahatyň barşynda “Galyndylar hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyna seredildi. Ol galyndylaryň emele gelmegi, olaryň ýygnalmagy, daşalmagy, saklanmagy we gaýtadan işlenmegi bilen baglanyşykly çäreleri kadalaşdyrýar. Hususan-da, bu kanunçylyk namasynyň senagat we oba hojalyk önümçiliginde emele gelýän galyndylary, serişdeleriň, materiallaryň we beýleki önümleriň hem-de harytlaryň azaldylmagyna, olaryň netijeli peýdalanylmagyna, şeýle hem ilatyň saglygyna we daşky gurşawa ýaramaz täsiriň öňüniň alygmagşyna gönükdirilendigi bellenildi.
Soňra “Maldarçylykda tohumçylyk işi hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy ara alnyp maslahatlaşyldy. Ol oba hojalyk pudagynda amala aşyrylýan giň möçberli oňyn özgertmeleriň barşynda ýurdumyzyň oba senagat toplumynyň öňünde durýan möhüm wezipeler esasynda işlenip taýýarlanyldy. Bu kanuny taslama maldarçylykda tohumçylyk işiniň hukuk we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär hem-de ol tohum mallaryň baş sanynyň saklanylmagyna, artdyrylmagyna, olaryň önümçililik derejesiniň gowulandyrylmagyna gönükdirilendir. Şeýle hem bu kanuny taslama tohum maldarçylyk ulgamynda ýöriteleşen döwlet guramalarynyň, şahsy we ýuridiki raýatlaryň işini kadalaşdyrýar.
Soňra deputatlar “Döwlet kärhanalaryna, guramalaryna, edaralaryna, geografik we beýleki obýektlere at dakmagyň we olaryň adyny üýtgetmegiň tertibi hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy ara alyp maslahatlaşdylar. Onda kärhanalaryň, guramalaryň we edaralaryň, şol sanda bilim, saglygy goraýyş, medeniýet, söwda we hyzmatlar pudaklarynyň, sport desgalarynyň, demir ýol, deňiz we derýa menzilleriniň we beýleki obýektleriň ady üýtgedilende olara şol künjegiň geografiki, taryhy, milli we beýleki ýerli şertleri, ýerli ilatyň pikiri nazara alnyp berilmelidigine aýratyn üns çekildi. Atlar ýönekeý, az sözli we ýerli talaplara laýyk gelmelidir.
Maslahatyň barşynda “Dine uýmak erkinligi we dini guramalar hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň döwlet sylaglary hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Paýdarlar jemgyýetleri hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Girew hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Deputatlaryň sereden kadalaşdyryş-hukuk resminamalarynyň hatarynda “Eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagy we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmça girizmek hakynda”, “Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlary etmek boýunça bäsleşikler hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Salgytlar hakynda” Türkmenistanyň bitewi Kanunyna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda”, “Daýhan birleşikleri hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda”, “Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Mejlisi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalary bar.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Türkmenistanyň we Gazagystan Respublikasynyň arasynda Hazar deňziniň düýbüni araçäklendirmek hakynda Türkmenistan bilen Gazagystan Respublikasynyň arasyndaky Ylalaşygy tassyklamak hakynda; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Jenaýat işleri boýunça özara hukuk kömegini bermek hakyndaky” Ylalaşyga azatlykdan mahrum etmäge iş kesilenleri bermek hakynda Teswirnamany tassyklamak hakynda; Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly Konwensiýasyna Ýerüsti çeşmelerden we gury ýerde alnyp barylýan işleriň netijesinde hapalanmakdan goramak boýunça Teswirnamany tassyklamak hakynda; Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly Konwensiýasyna Biologik dürlüligi gorap saklamak hakyndaky Teswirnamany tassyklamak hakynda Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň taslamalaryna seretmek meselesi şu günki maslahatyň gün tertibiniň möhüm ugruny emele getirdi.
Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň sekizinji maslahatynyň jemleri boýunça ýokarda agzalan kanuny taslamalaryň hemmesi goldanyldy we olar milli deputatlar tarapyndan biragyzdan kabul edildi.


c: text/html

text:
NATO-nyň howa bazasyna «Al-Kaýda» hüjümini planlaşdyrandygy üçin belgiýa türmesinde 10 ýyl oturan tunisli erkek Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edildi.
43 ýaşyndaky Nizar Trabelsi ABŞ tarapyndan amerikanlary öldürmek, köpçülikleýin gyrgyn ýaraglaryny ulanmak, terror guramalaryny goldamak barada dil düwüşmekde aýyplanýar.
Prokurorlar onuň penşebe güni, Birleşen Ştatlara getirilenden soň, özüniň günälidigini boýun alandygyny aýdýarlar.
Trabelsi Belgiýada 2003-nji ýylda, Kleýn Brogel bazasynda, amerikan esgerleriniň gulluk edýän ýerinde janyndan geçen bombaçynyň hüjümini amala aşyrmagy planlaşdyrmakda günäli tapyldy.
ABŞ-nyň aýyplamasyna görä, German ligasynyň öňki professional futbolçysy 2001-nji ýylda hüjüm tälimini almak we «Al-Kaýda» lideri Osama bin Laden bilen duşuşmak üçin Owganystana gidipdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Russiýanyň paýtagty Moskwada asly täjigistanly bir adam “Yslam döwleti” atly söweşiji topary mahabatlandyrýan websahypany döretmekde güman edilip, tussag edildi.
Şahsyýeti köpçülige mälim edilmeýän adam 25-nji fewralda Moskwanyň demirgazyk-günbatarynda ele salyndy.
Russiýanyň metbugat serişdeleriniň polisiýadaky çeşmelere salgylanyp berýän maglumatyna görä, gürrüň gidýän adam “Yslam döwleti” atly toparyň alyp barýan işlerini görkezýän wideo ýagylary we maglumatlary çap etmekde şübhelenilýär.
Russiýanyň hem-de Merkezi Aziýadaky we Kawkazlardaky öňki sowet ýurtlarynyň resmileri öz raýatlarynyň ýüzlerçesiniň Siriýadaky we Yrakdaky yslamçy söweşijileriň, şol sanda “Yslam döwleti” atly toparyň jeňçileriniň hatarynda söweşýändigini habar beripdiler.


text:
Baku şäheriniň merkezinde hökümete garşy demonstrasiýany geçirmäge synanyşan onlarça oppozisiýa wekili 2-nji aprelde tussag edildi. Protestçiler “Bize azatlyk gerek!”, “Ylham, git!” diýen ýazgyly şygarlary göterip, “wezipäňden çekil” diýip gygyryp, köçä çykdylar.Gazaply daradylar
Polisiýa işgärleri merkezi “Fontan” meýdançasyny ýapyp, oňa alyp barýan köçeleri awtobuslar bilen petiklediler. Göz ýaşadyryjy gaz, rezin okly tüpeň bilen ýaraglanan polisiýa işgärleri protestçileri rehimsizlik bilen dargadyp, olardan onlarçasyny, şol sanda aýal-gyzlary zorluk bilen awtobuslara salyp, alyp gitdiler.
Bakuwda 2-nji aprelde geçirilen hökümete garşy demonstrasiýa rehimsizlik bilen basylyp ýatyryldy.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy polisiýa işgärleriniň awtobusa salnan aktiwistleriň ýüzlerine göz ýaşardyjy gazy sependiklerini görendigini habar berdi. Şeýle hem polisiýa işgärleriniň, žurnalistler dünýa jemgyýetçiligine bu waka barada habar ýetirip bilmez ýaly, olaryň hereketleriniň çäklendirilendigi aýdylýar. Protestiň barşynda žurnalistleriň biriniň tussag edilendigini Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugynyň habarçysy aýtdy.
2-nji apreldäki ýöriş birnäçe oppozision partiýalardan ybarat bolan “Halk palatasy” tarapyndan gurnaldy. Bu topar Bakuwyň merkezinde ýöriş geçirmek üçin rugsat almaga synanşypdy. Emma häkimiýet başyndakylar oppozision topara ýöriş geçirmäge rugsat bermän, eýse ony Bakuwyň eteginde geçirmäge idin berdi.
Baku şäheriniň polisiýasy bu mesele bilen bagly “Associated Press” habar gullugyna beren maglumatlarynda protesti gurnaýjylaryň polisiýa çagyrylyp, olara diňe rugsat berlen ýerlerde ýörişiň geçirilmelidigini berk tabşyrylandygy aýdylýar.
Azerbeýjanyň içeri işler ministri Ramil Usubow halka ýüzlenip, “radikal oppozisiýanyň rugsatsyz geçirýän” çäresine goşulmazlyga çagyrdy.
2-nji apreldäki demonstrasiýalardan soň, Azerbaýjanda birnäçe oppozision aktiwistler tusssag edildi, “Azatlyk” atly azerbaýjan oppozisiýasynyň Internet saýty bolsa petiklendi. Halkara reaksiýalar
Adam hukuklaryny goraýan guramalar Azerbaýjandaky bu tutha-tutluklary ýazgaryp çykyş etdiler.
Azerbaýjan häkimiýetleriniň arap ýurtlaryndaky ýaly protestleriň öňüni almak üçin oppozision aktiwistleri tussag etmekleri bilen bagly Nýu Ýorkda ýerleşýän “Human Rights Watch” guramasy 1-nji aprelde ýörite beýanat ýaýratdy. Bu guramanyň Ýewropa hem Merkezi Aziýa bölüminiň ýerine ýetiriji direktory Reýçel Denwer Azerbeýjan häkimiýetleriniň Ýakyn Gündogar hem Demirgazyk Afrikadaky wakalaryň ýurtda gaýtalanmazlygy üçin oppozision aktiwistleriň asuda ýygnanyşyklaryna ýol bermejeginiň anykdygyny belledi.
“Häkimiýet başyndakylar tankytçylary gürletmezlik üçin akyla sygmajak usullardan peýdalanýarlar. Bu bolsa Azerbaýjanyň adalat sistemasynyň abraýyny gaçyrýar. Bu tutda-baslyk eglenmezden bes edilmeli” diýip, Denwer belledi.
Adam hukuklary boýunça “Amnesty International” guramasy Azerbaýjandaky amerikan ilçihanasy bilen bir hatarda häkimiýetleriň oppozisiýa garşy ýowuz daramagyny ýazgardylar.
Azerbaýjanyň oppozisiýasy bolsa arap ýurtlaryndaky ýagdaýlaryň täsiri netijesinde geljekde entek köp demonstrasiýalaryň geçiriljekdigini aýdýar. Azerbaýjan “Halk Fronty” atly partiýanyň lideri Ali Kerimi, polisiýanyň basyşyna garamazdan, 2-nji aprelde köçä çykan adamlaryň häkimiýetleriň ýöredýän syýasaty babatda öz nägileligini bildirendiklerini Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugy bilen söhbetdeşliginde aýtdy.“Bolup bilmez”
Emma Azerbaýjanyň resmileri Azerbaýjanda halk rewolýusiýasynyň bolup bilmejekdigini aýdýarlar. Prezident Alyýewiň edarasynyň syýasy hem sosial işler boýunça bölüminiň başlygy Aly Hasanow ýerli metbugata beren maglumatynda oppozisiýanyň planlaşdyrýan ýörişini diňe birnäçe ýüz adamyň goldap, ýörişe goşulmagynyň mümkindigini belledi.
“Bir mahal azerbaýjan oppozisiýasy gürjüler, ukrainler ýa-da gyrgyzlar ýaly bolmaga synanyşdylar. Bu iş olara başartmady. Indi bolsa olar araplar ýaly aýaga galmak isleýärler. Bu zatlar Azerbaýjan oppozisiýasynyň ýagdaýynyň näderejede gowşakdygyna şaýatlyk edýär” diýen Hasanowyň sözleri ýerli metbugatda çap edilen makalada getirilýär.
Azerbaýjan prezidentiniň edarasynyň wekili oppozisiýanyň ýöriş gurnaman, eýse 2013-nji ýylda geçiriljek prezident saýlawlaryna taýýarlyk görmelidigini nygtady.
Nebite baý Azerbaýjan Ýewropany energiýa bilen üpjün edýän esasy hyzmatdaşlaryň biri. Kakasy Heýdar Alyýewden soň häkimiýeti öz eline alan Ylham Alyýew 2003-nji ýyldan bäri ýurda ýolbaşçylyk edýär. Onuň häkimiýeti ýurtda korrupsiýanyň ösenligi, garyndaşparazlygyň güýjeýänligi üçin tankytlanýar. Ýurtda oppozisiýa ýol berilmeýänligi, söz azatlygynyň çäklendirilýändigi aýdylýar.


text:
Şu gün Aşgabatda Bolgariýa Respublikasynyň premýer-ministri Boýko Borisow Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen gepleşikleri geçiriler.
Düýn myhman ýurdumyzyň iri senagat, ulag we dynç alyş merkezleriniň biri bolan Türkmenbaşy şäherine baryp gördi.
Bolgariýanyň premýer-ministri Türkmenbaşy şäheriniň halkara deňiz menziline baryp Orta Aziýanyň “deňiz derwezesiniň” düzümi, döwrebaplaşdyrylyşynyň barşy, tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylyşy we geljegi bilen tanyşdy.
Häzirki wagtda “2020-nji ýyla çenli Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz söwda flotuny ösdürmegiň Baş meýilnamasyna” laýyklykda, Hazaryň kenarynda täze döwrebap deňiz menziliniň gurluşygy alnyp barylýar. Taslamada ýük hem-de ýolagçy, konteýner we beýleki terminallar göz öňünde tutulýar. Üstaşyr ýükleri kabul etmek we saklamak hem-de eksport-import amallary ýerine ýetirmek üçin ammarlary bolan döwrebap logistika merkezi dörediler. Mundan başga-da, bu ýerde gämi gurluşyk zawody, ýolagçy deňiz menzili we beýleki desgalar bina ediler.
Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministiri Boýko Borisow deňiz menzilinden Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyna ugrady. Bu ýerde mertebeli myhman üçin ýurdumyzyň nebithimiýa pudagynyň naýbaşy zawody bilen tanyşdyryş çäresi guraldy. Zawodda dünýä bazarynda ýokary islegden peýdalanylýan nebit önümleri ýokary okdanly, etilleşdirilmedik awtomobil benzini, uçarkerosini, suw bilen arassalanan dizel ýangyjy, nebit koksy, polipropilen, suwuklandyrylan gaz, tehniki çalgy ýaglarynyň köp görnüşleri öndürilýär.
Bolgariýanyň hökümet baştutany Boýko Borisow Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda bolmagynyň barşynda kärhananyň tehniki we tehnologik taýdan enjamlaşdyrylyşynyň derejesine ýokary baha berip, özara bähbitlere kybap gelýän netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin oňat mümkinçilikleriň bardygyny belledi.


text:
Ukraina Malaýziýanyň ýykylan uçarynyň derňewiniň kontrollugyny halkara ekspertlere tabşyrjagyny aýdýar we bu prosese Niderlandlanlaryň ýolbaşçylyk etmelidigini öňe sürýär.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk 21-nji iýulda Kiýewde ukrain resmileri «Günbatar partnýorlaryna» 17-nji iýulda ýykylan uçaryň derňewini utgaşdyrmak mümkinçiligini döreder diýdi.
Ol Ukraina «ähli jesedi Amsterdama» sud barlagyndan geçirmek üçin bermäge taýýar diýdi we Gollandiýanyň uçar ýykylmasyndan iň kän ejir çeken ýurt bolandygyny, sebäbi ol uçaryň üstünde 192 sany golland raýatynyň bolandygyny sözüne goşdy.
Ýatsenýuk uçaryň ýykylan ýerinden heläk bolan 298 ýolagçynyň 272-siniň jesediniň tapylandygyny aýtdy.
"Kä jesetler ýanyp, kül bolupdyr"
ÝHHG-nyň sözçüsi Maýkl Bosiurkiw (Michaýel Bociurkiw) özleriniň Ukrainadaky derňewçiler toparynyň habarlaryndan jesetleriň käbiriniň ýanyp kül bolandygy baradaky netije gelip çykýar diýdi.
Gollanda derňewçileri gündogar Ukraina 21-nji iýulda geldi we Torez şäheriniň golaýynda jesetleriň ýerleşdirilen sowadyjyly wagonlaryny barlaýarlar.
Şeýle-de olaryň uçaryň ýykylan ýerine baryp görmeklerine garaşylýar.
Gollandiýanyň premýer-ministri Mark Rutte golland topary pidalaryň şahsyýetini anyklamaga kömek eder diýdi we wepat bolanlaryň jesetlerini watanlaryna ugratmagyň özi üçin ilkinji orundaky meseledigini aýtdy.
Ukrain hökümeti Harkow şäherinde, hökümet kontrollugynda, wepat bolan ýolagçylaryň jesetlerini we derňew üçin getiriljek uçar galyndylaryny saklamak üçin ýörite desgalary taýýarlady.
Halkara ekspertleriniň käbir delegasiýalary eýýäm Harkowa geldi, bu ýerde pidalaryň garyndaşlary üçin hem myhmanhana otaglary we beýleki desgalar taýýar edilip goýuldy.
"Putin munuň ýeterlikdigine düşünmeli"
Ýatsenýuk Ukrainanyň bu uçar megerem «Buk-M1» raketa sistemasyndan atylan raketa bilen urlup ýykylandyr diýip ynanýandygyny aýtdy.
Ýatsenýuk özüniň Orsýetden hiç bir zada garaşmaýandygyny, Putiniň «munuň eýýäm ýeterlikdigine» düşünmelidigini aýtdy.
Ol Moskwa separatistleri ýaraglandyrdy we ukrain esgerlerine garşy uruşmak üçin türgenleşdirdi diýdi.
"The Washington Post" gazeti Ukrainanyň kontrrazwedka başlygy Witaliý Naýdada (Vitaliy Nayda) «Buk-M1» raketa sistemalarynyň üç sanysynyň 18-nji iýulda irden, uçar ýykylmasyndan 12 sagatdanam az wagt soň gündogar Ukrainada pitneçileriň kontrolluk edýän territoriýasyndan Orsýete tarap alnyp barylýandygyny görkezýän suratlar we degişli subutnama bar diýdi.
Emma Orsýetiň döwlet mediasy we käbir resmiler bu hüjümi, separatistleri günälemek we günbatarly ýaranlary Ukraina harby kömek bermeklige ynandyrmak üçin, Ukrainanyň gurnandygyny öňe sürýär.
Şu arada Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Ebbot (Tony Abbott) uçaryň ýykylan ýeri sud-medisina barlaglary geçirilmezinden öň «arassalanan» ýaly görünýär diýdi.
Ebbot 21-nji iýulda Awstraliýanyň mediasyna özüniň telefonda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen gürleşendigini aýtdy.
Ebbotyň pikiriçe, Putin «ähli dogry zatlary aýtdy we indi onuň aýdan sözleri ýaly gowy bolmagy gerek».
Malaýziýa Howaýollarynyň ýykylan uçarynyň üstünde 35 çemesi awstraliýaly bardy.
Ýok edilýän subutnamalar
Nýu-Ýorkda, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň diplomatlary 20-nji iýulda Twitterde Geňeşiň 21-nji iýulda uçaryň ýykylan ýerine barmak üçin ähli mümkinçiligiň döredilmegi we garaşsyz derňew geçirilmegi baradaky rezolýusiýanyň taslamasyny sese goýjakdygyny aýtdylar. Bu rezolýusiýa taslamasy Awstraliýa, Fransiýa we Litwa tarapyndan hödürlenýär.
Aýdylmagyna görä, prezident Putin 21-nji iýulda irden Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron bilen telefonda gürleşdi.
Bu söhbetdeşlik Kameron, german kansleri Angela Merkel, fransuz prezidenti Fransua Olland dagy rus liderini separatistlere bolan täsirini ulanyp, pidalaryň jesetleriniň ýurtlaryna gaýtarylmagyna we subutnamalary ýygnamak üçin doly şert döredilmegine ýardam bermäge çagyranlaryndan bir gün soň boldy.
Gozgalaňçylaryň lideri Aleksandr Borodai 20-nji iýulda pitneçileriň delilleri ýoýýandygyny ret etdi.
Şeýle-de Borodai özüniň uçaryň uçuş maglumatlaryny, ses ýazgylaryny ýa-da gara gapyrjagy diýilýäni hem tabşyrjagyny aýtdy.
Emma muňa garamazdan, AP habar gullugy pitneçileriň hamala azyndan bir gezek derňewe gatyşmagynyň mysalyna salgylanýar.
Habar gullugy uçaryň ýykylan ýerine golaý Torez şäherindäki morguň bir işgäriniň aýdan sözlerine salgylanyp, onuň betbagtçylykda ýogalan kiçijik çaganyň galyndylaryny separatist söweşijilere bermäge mejbur edilendigini ýazýar.
Şeýle-de ol işçi pitneçileriň özünden «Raketanyň bölekleri nirede? Uçaryň galyndylary nirede?» diýip, sorag edendiklerini hem sözüne goşdy.


text:
Sişenbe güni giçlik Ahal welaýatynyň Kaka şäherçesinde Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň ştatdan daşary habarçysy Döwletmyrat Ýazgulyýewe garşy sud prosesi başlandy. Bu sud diňlenişigi çarşenbe güni ýene dowam eder diýlip garaşylýar.
Sişenbe güni sud diňlenişiginiň gijikdirilip agşamaralar geçirilendigi hem-de onda Döwletmyrat Ýazgulyýewiň iki garyndaşynyň we bu işe gatnaşygy bolan ýene bir aýalyň sorag edilendigi habar berilýär. Gowşan maglumata görä, Ýazgulyýewe bildirilýän aýyplamalar boýunça sudda sorag edilenler onuň günäsizdigine güwä geçipdirler.
43 ýaşly Döwletmyrat Ýazgulyýew 27-nji sentýabrda Kaka etrabynyň polisiýa edarasy tarapyndan tussag edilipdi. Ýazgulyýewiň dogan-garyndaşlary onuň maşgala dawalary bilen baglanyşykly aýyplanyp tussag edilendigini we oňa bildirilýän aýyplamalaryň bütinleý ýerliksizdigini aýdýarlar.
Şu ýylyň iýulynda Abadan wakalarynyň yzýany Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri Ýazgulyýew bilen duşuşyp, oňa žurnalistik işi üçin jenaýata çekilmeginiň mümkindigi barada duýduryş beripdiler.
Käbir beýleki guramalar bilen birlikde, Nýu-Ýorkdaky ynsan hukuklaryny goraýjy “Freedom House” guramasynyň bölüm ýolbaşçysy Kristofer Wolker hem bu bolan waka aladasyny bildirdi.
“Hiç bir žurnalist öz professional işi üçin tussag edilmeli däl. ‘Freedom House’ guramasy şeýle hereketiň derhal togtadylmagyny we türkmen žurnalistiniň boşadylmagyny talap edýär” diýip, “Freedom House” guramasynyň bölüm ýolbaşçysy Kristofer Wolker nygtady.
Düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy hem žurnalist Ýazgulyýewiň garşysyna 4-nji oktýabrda sud prosesiniň başlanmagyna çuňňur alada bildirip, ýörite metbugat beýanatyny ýaýratdy. “Türkmenistanda garaşsyz žurnalistleriň yzarlanmagy ýönekey mesele bolmakdan juda daşda” diýlip, guramanyň beýanatynda aýdylýar.
“Ýurtda žurnalistikanyň jenaýatlaşdyrylmagyny, sud sistemasynyň doly garaşly bolmagyny, türmedäki şertleriň juda ýaramazlygyny göz öňünde tutup, biz bu işiň beterleşmeginden gorkýarys. Ýazgulyýewe ýöňkelýän aýyplamalaryň dereksiz bolmagy, jenaýat işini gozgamak bilen žurnalistiň Azatlyk Radiosyna ýazan bloglarynda aýdýan maglumatlary üçin ondan ar alynýandygy aýan edýär” diýlip, “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň metbugat beýanatynda bellenýär.


text:
“Meniň adym Şahzod, men türkmen mekdebinde 9-njy klasda okaýaryn, sebäbi Kerki şäherinde özbek mekdebi ýok. Öň Nyýazow döwründe özbek mekdebi bardy, ýöne şol döwür ýapyldy. Indi bolsa şäherde ýekeje-de özbek mekdebi ýok” diýip, Atamyrat şäheriniň ýaşaýjysy Şahzod Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Şahzod Lebap welaýatynyň ikinji uly şäheri diýlip hasplanýan Atamyradyň ýaşaýjysydyr. Atamyrat şäheri Özbegistanyň serhedine ýakyn iň uly şäher bolup, onuň ilat sany barada takyk maglumat ýok. Emma il içindäki gürrüňlerden çen tutulsa, şäher ilatynyň aglabasy etniki özbeklerden ybarat.
Atamyrat şäheriniň etnik özbekleri
Atamyrat ýurt boýunça ilatyň jemi 5% ni emele getirýändigi aýdylýan etniki özbekleriň köpçülikde ýerleşýän etraplaryndan biri. Ol strategiki ähmiýete eýe bolan Amyderýadan diňe iki kilometr töweregi uzaklykda ýerleşýär.
Şahzod ýaly atamyratly özbekleriň şu günki iň uly aladalaryndan biri olaryň öz ene dilinde bilim almak mümkinçiliginden mahrum bolmagy bilen bagly. Atamyratdaky ýekeje özbek mekdebi 2004-nji ýylda ýapylyp, ol türkmen mekdebine öwrülipdir.
Okuwçy Şahzodyň aladasy diňe okuwyň özbek dilinde geçilýän mekdebiň ýoklugynda däl, ol etniki gelip çykyşy sebäpli Türkmenistanda ýokary okuw jaýlaryna-da girip bilmejeginden alada edýär. Edil şu sebäpden hem ençeme tanyşlarynyň ýokary bilim almak üçin Özbegistana gidendigini aýdýar: “Men öz watanym Türkmenistanda okamak isleýärin, ýöne meniň özbek bolanlygym üçin meni Türkmenistanyň okuw jaýlaryna kabul edenoklar”.
Türkmenistanda mekdepleriň türkmenleşdirilmegi, diňe etnik özbeklere degişli bir problema bolman, beýleki etniki toparlara degişli mekdepleriniň aglabasy hem garaşsyzlyk ýyllarynda türkmenleşdirildi. Häzirki döwürde ähli sapaklar rus dilinde geçilýän ýeke-täk mekdep Aşgabatda ýerleşýär.
Bilim almak üçin mümkinçilik
Emma milleti türkmen bolmadyk beýleki etnik toparlaryň wekilleriniň ýokary okuw jaýlaryna girmegindäki kynçylyklar hakda resmi çeşmelerde hiç hili maglumat ýok, bu meseläni resmilere tassyklatmak ýa-da inkär etdirmek hem mümkin bolmady.
Ýöne Şahzod Azatlyk Radiosyna durmuşda munuň ýaly mysallaryň gaty köpdügini gürrüň berýär: “Sebabi meniň garyndaşlarymyň, tanyşlarymyň köpüsi Türkmenistanda okuwa girip bilmän, Özbegistana gidip okadylar”..
Türkmenistanyň bilim hakyndaky kanunyna görä, ýurduň ýokary okuw jaýlarynda okuw mugt. Şeýle-de, Baş kanuna görä, raýatlaryň ählisi deň derejede hak-hukuga eýe bolup, olaryň bilim almak hukugy hem kepillendirilýär.
Emma bu hukugyndan peýdalanyp bilmeýändigini gürrüň berýän türkmenistanly özbeklerden Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbirleriniň aýtmaklaryna görä, olar ýokary okuw üçin Özbegistan bilen bir hatarda beýleki daşary ýurtlara, esasanam, öňki sowet respublikalaryna gidýärler.
Emma atamyratly ýaş özbek ýigidi Şahzodyň plany bolsa Özbegistana gitmek, ol oňa häzirki döwürden taýýarlyk görýär. Şahzod özbek dilini kämilleşdirmek üçin, esasanam, Özbegistandan getirilýän audio, wideo disklere bil baglaýar.
Ol bu barada şeýle diýýär: “Men boş wagtym özbek dilinde kitap okamok, ýöne özbek kinolaryna, wideokliplere tomaşa edýärin”.


text:
Yrakdan gelip gowuşýan maglumatlarda yrakly dünýewi žurnalistiň Bagdatdaky öýünde atylyp öldürilendigi habar berilýär.
Yragyň Žurnalistika azatlygy boýunça synçy toparyň berýän maglumatyna görä, 5-nji maýda Bagdadyň Kadisiýah sebitinde žurnalist Raed al-Juburi “ýüregine atylan okuň netijesinde ýogalypdyr”.
Agzalýan topar al-Juburiniň öldürilmeginiň arkasynda nähili sebäbiň bardygy hakynda henize çenli takyk maglumatyň ýokdugyny belleýär.
Emma Juburiniň kärdeşleri oňa haýbat atylýandygyny we özüne bir zat bolan halatynda habarlaşmak üçin ýakynda Žurnalistika azatlygy boýunça synçy toparyň telefon belgisini alandygyny aýdýarlar.
Şeýle-de, žurnalistiň kärdeşleri, Juburi Yragyň syýasatçylaryny ýurtdaky howpsuzlyk ýagdaýlary we ykdysady kynçylyklary bilen baglanyşykly aýyplamakdan çekinmeýärdi diýýärler.


text:
Aşgabat, 28-njy ýanwary. “Türkmenportal”.
Öz gözbaşyny XIX asyryň aýaklaryna Fransiýada geçirilen ilkinji ownuk ýaryşlardan alyp gaýdan awtoulag bäsleşikleri wagtyň geçmegi bilen, düýbünden täze derejä çykdy. Häzir Dakar belgisi bilen geçirilýän bäsleşik bolsa häli-häzire çenli olaryň iň naýbaşysydyr. Şu ýyl Argentinanyň, Boliwiýanyň we Çiliniň çäginden 9250 km aralykda geçirilen bu iri ýaryşa taryhda ilkinji gezek türkmen ekipažy hem gatnaşdy. Öz şowly çykyşlary bilen diňe bir ýaryşyň guramaçylaryny däl, eýsem, bu ugurda köp çorba sowadan hünärmenleri-de haýran galdyran 443-nji belgili “G—Force Proto” ulagynyň sürüjisi Şamyrat Gurbanow bilen ýolbelet Rafael Gaýnulin bu gün bizde myhmançylykda. Olar “Türkmenportalyň” habarçysynyň sowallaryna höwes bilen jogap berdiler.
—Bütin dünýäde uly gyzyklanma döredýän bu ýaryşdan galan täsirleriňizi biziň bilen paýlaşaýsaňyz. Şamyrat, mümkin bolsa ilki sizden başlaýalyň.
Şamyrat Gurbanow, sürüji:
—Dakar diýmegiň özi eýýäm ähli zady aýan edip dur. Elbetde, hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy netijesinde şeýle ýaryşda çykyş etmegiň miýesser edendigi üçin men özümi bagtly adamlaryň biri hasaplaýaryn.
Rafael Gaýnulin, ýolbelet:
—Siz şu ýerde bir ýalňyşlyk goýberdiňiz (gülýär). Ilki menden başlamalydyňyz. Çünki üstünligiň agramly bölegi ýolbelede bagly (ýene gülýär). Dogrusy, men sürüjiniň ähmiýetini peseltjek bolamok, bu, hakykatdan-da, şeýle. Ýöne biz Dakar — 2015-iň ähli kynçylyklaryny we ýakymly pursatlaryny bilelikde geçdik. Şonuň üçinem biz nähili çykyş eden bolsak, munuň özi Şamyrat ikimiziň bilelikdäki tagallamyzyň netijesidir.
—Ralli-reýdiň özüňiz üçin iň kyn düşen tapgyryny ýatlap geçäýseňiz?
Rafael Gaýnulin: Elbetde, iň uly aralyga — 518 kilometre uzan 2-nji tapgyry. Onuň 100 kilometr töweregini feş-feş diýilýän bölek tutýar. Has düşnükli edip aýdanymyzda, bu edil sementi ýatladyp duran tozanlykdan geçmek diýmek ýaly bir zat. Öňüň gowy görnenok, ulagyň tekeri bolsa, çägä takmynan 15-20 santimetr çökýär. Bu bölek diňe biziň üçin däl, eýsem, azy ýaran ekipažlar üçinem öte kyn tapgyr boldy.
Şamyrat Gurbanow: Biz bu tapgyra ugramazymyzdan öň guramaçylaryň aýdan sözleri häli-häzire çenli ýadymdan çykanok. “Bu siziň üçin, megerem, soňky tapgyr bolar”. Näçe gaty görsek-de, olaryň ýöne ýere şeýle diýmändigine soň düşünip galdyk. Ýaryşa biz ýaly ilkinji gezek gatnaşýan ekipažlaryň biziňkiden öňňesi üçin bu bölek iň soňky tapgyr boldy. Umuman aýdanymyzda, diňe olar däl, öňden gatnaşyp ýörenleriň hem köpüsi şol tapgyrdan soň ýaryşa başlan 137 ekipažyň hatarynda görünmedi.
—Internet maglumatlaryna görä, siz bir görseň, ýagyn zerarly suwdan dolan jarda galdyňyz, bir görseň, ulagyňyz näsazlyk tapdy, bir görseňem ulagyňyzyň ýangyjy gutardy...
R.Gaýnulin: Biz barada başga-da köp zat diýdiler. Ählisi dogry diýip biljek däl. Ýöne siziň aýdýanlaryňyzyň jany bar. Ýangyçsyz galmagymyza Boliwiýanyň Uýunisiniň töwereginde jara dolan ýagyş suwy hem täsir etdi. Biz ondan çykjak bolup köp güýç sarp etdik. Netijede dynç alyş düşelgesine gijä galyp gelmeli bolduk. Hyzmat ediş gullugy eýýäm bu ýerden ara açypdy. Şonuň üçinem ýangyç guýup ýetişmedik.
Ş. Gurbanow: Munuň üstesine, ýol gözläbem esli ýol geçmeli bolduk. Şeýle kyn pursatda bize özbaşdak çykalga gözlemekden başga alaç galmady. Golaý-goltumda iki ilatly nokat bardy. Şolaryň birine sowlup, ýerli ilatyň kömeginden peýdalanmaly bolduk.
—Siz ýaryşyň iň kyn böleklerinden geçip, iň ýeňil hasaplanýan soňky üç tapgyryny dowam etdirip bilmediňiz. Näme sebäp boldy?
R. Gaýnulin: Eger hereketlendirijiniň öňki priwodynda düýpli näsazlyk ýüze çykmadyk bolanlygynda köp zat başgaça bolardy. Öňde diňe üç tapgyr — özem ýaryşyň iň ýeňil bölekleri galypdy. Elbetde, gynandyk, ýöne nätjek, bu — Dakaryň synagy. Ony tutuş ralli-reýdiň dowamynda ýeňip geçmek üçin öte şowlulyk gerek.
Ş. Gurbanow: Rafael dogry belledi, biz ýaryşyň iň howply we kyn hasaplanýan böleklerini geçmegiň hötdesinden geldik. Çiliniň daglyklarynda deňiz derejesinden 4.800 metr belentlikde adama dem almagyň kyn bolandygyny aýdyp oturmaýyn. Bu ýerde ulagymyzyň hereketlendirijisi hem haýallamaly boldy.
—Sizde Dakar — 2015 barada ýakymly ýatlama beri galdymy?..
R. Gaýnulin: Elbetde, ýangyjyň gözleginde Boliwiýanyň bir ilatly nokadyna baran pursadymyz asla ýadymdan çykar öýdemok. Biz bu ýerde türkmen myhmansöýerligini duýduk. Bu ýeriniň adamlary ýumşak häsiýetli, öte hoşgylaw eken. Olar biziň ulagymyzda şekillendirilen ýurdumyzyň baýdagynyň hem owadandygyny aýdyp, biz bilen ýadygärlik surata düşdüler.
Ş. Gurbanow: Maňa Rafaeliň sözlerini tassyklaýmak galýar. Tutuş ýaryşyň dowamynda biziň üçin boliwiýalylaryň göwnaçyklygy esasy ýatda galan pursat boldy. Meniň şu wagt ýene bir zat ýadyma düşýär. Çilide biz öte kynçylykly çöllügi geçenimizden soň, Rafael buýsançly seslendi: “Türkmenistan Atakama çöllügini boýun egdirdi”. Dogrusy, şeýle sözlerden soň, asla argynlyk duýaňok. Umuman alanymyzda bolsa, biziň şeýle derejedäki ýaryşa gatnaşmagymyzyň özi ýatdan çykmajak waka öwrüldi.
Rafael, Şamyrat, “Türkmenportalyň” okyjylary üçin beren gyzykly gürrüňleriňize köp sag boluň. Size gelejekki abraýly ýaryşlarda hem üstünlik arzuw edýäris.
Ş. Gurbanow: Özüňizem sag boluň, şu ýyl Katarda Dünýä kubogy ugrunda ýaryş geçirilmeli, eger meýliňiz bolsa, sizem habarçy hökmünde bu ýaryşa gatnaşyp bilersiňiz.
Hormatly okyjylarymyz!
Sürüji Şamyrat Gurbanow bilen ýolbelet Rafael Gaýnuliniň Dakar-2015-de eden çykyşynyň suratlaryny yörite fotoreportaž arkaly synlap bilersiniz!


text:
Russiýanyň kosmos gullugy Halkara kosmos stansiýasyna baryp ýerleşmekde şowsuz bolan pilotsyz ýük gämisiniň 8-nji maýda Ýere yzyna gaýtjakdygyny we atmosferada ýaryljakdygyny aýtdy.
Russiýanyň kosmos gullugy öz beýanatynda “Progres” atly ýük gämisiniň “8-nji maýda gije sagat 1:23 minut bilen 9:55 minut aralygynda ýok ediljekdigini” belleýär.
Şeýle-de, kosmos gullugy ýük gämisini ýok etmek çäresiniň planlaşdyrylany ýaly amala aşyryljakdygyny nygtaýar.
Ýükli sowet kosmos gämisi 28-nji aprelde kosmosa uçurylypdy. Gäminiň içindäki ýüküň düzüminde kislorod, suw we orbital laboratoriýa üçin niýetlenen serişdeler bardy.
Resmiler ýük gämisi kosmosa uçurylandan birnäçe sagat soň aragatnaşygyň ýitendigini aýdýarlar.
“Roscosmos” kosmos gullugynyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Iwanowyň aýtmagyna görä, ýörite komissiýa ýük gämisiniň näme sebäpden meýilleşdirilen nokada ýetip bilmändigini derňeýär.


text:
Orsýetiň Kabardino-Balkaria respublikasynda ýüz beren iki hüjümde döwlet ministri ýaralanyp, keselhana eltildi, bir žurnalist bolsa öldürildi.
Penşenbe güni bolan bomba partlamasynda Demirgazyk Kawkazdaky Kabardino-Balkariýanyň transport ministriniň orunbasary Wladislaw Dýadçenkonyň ýaralanandygy habar berilýär. Onuň ýagdaýy barada häzirlikçe maglumat berilmeýär.
Orsýetiň içeri işler ministrliginiň beýanatyna laýyklykda, näbelli adamlar Dýadçenkonyň Nalçik şäherindäki öýüniň haýatynda bomba ýerleşdiripdirler. Bombanyň Dýadçenko howlusyndan çykyp ugranda partladylandygy aýdylýar.
Bu wakadan birnäçe sagat öň ýaraglanan bir näbelli adam Nalçik şäherinde meşhur teležurnalisti atyp öldüripdir. Öldürilen Kazbek Gekkiýew “Vesti-VGTRT” telekanalynda işleýärdi. Kärdeşleriniň aýtmaklaryna görä, ol çarşenbe güni işden öýlerine barýarka öldürilipdir.
Orsýetiň Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markiniň penşenbe güni Moskwada žurnalistlere aýtmagyna görä, Gekkiýewiň näme sebäpden öldürilendigi anyk çaklanylýar.
“Häzirki wagtda Gekkiýewiň professional işi sebäpli öldürilendigi barada anyk çaklamamyz bar. Bigaýratlyk bilen amala aşyrylan bu jenaýat gizlin hereket edýän söweşijilere garşy göreşýän beýleki žurnalistlere duýduryş bolup biler” diýip, Markin aýtdy.
Markiniň aýtmagyna görä, Gekkiýewi öldürenler muny öňünden berk planlaşdyrypdyrlar.
“Gekkiýewi öldürmezden öň jenaýatda gümän edilýänler onuň dogrudan hem habarlar programmasynyň žurnalistdigini anyklapdyrlar. Bu esasy güman edilýän sebäbi tassyklaýar. Gekkiýew üç gezek atylypdyr. Dokuz millimetr kalibrdäki peşeň jenaýatyň bolan ýerinde tapyldy” diýip, Markin maglumat berdi.
Žurnalistlere haýbat atylýar
Gekkiýewiň kärdeşleri ekstremistleriň mundan ozal telewideniýede işleýän başga iki žurnalisti öldürmek bilen haýbat atandyklaryny aýdýarlar. Telewideniýäniň ýolbaşçylary şol iki žurnalistiň howpsuzlygy üçin olary efirden aýyrdylar.
Orsýetiň döwlet tele-radio kompaniýasynyň baş direktory Oleg Dobrodeýew penşenbe güni Gekkiýewiň garyndaşlaryna we kärdeşlerine gynanç bildirdi:
“Şu gün biziň hemmämiz siz bilen. Biziň ählimiz, Orsýetde işleýän ýüzlerçe, müňlerçe žurnalist, bir maşgaladyrys. Şu agyr, aýlyganç pursatda biz Moskwada size ýardam bermek üçin elimizden gelenini ederis.”
Demirgazyk Kawkazda Yslamyň ekstrimizm formasy boýunça ýörite taýýarlanan yslamçy söweşijiler yzygiderli terror hüjümini amala aşyrýarlar we hökümet resmilerine, polisiýa we aram musulmanlara garşy hüjüm edýärler.
Kabardino-Balkariýa, Dagystan , Inguşystan we Çeçenistan regionda bidüzgünçilikleriň has köp ýüz berýän respublikalary hasaplanýar.


text:
Türkmenistan Owganystanda kadaly durmuşyň ornaşmagy ugrunda, degişli Owgan toparlarynyň arasynda parahatçylyk gepleşikleriniň geçirilmegi üçin, öz territoriýasynda mümkinçilik döretmäge taýýardygy baradaky teklibini ýene bir gezek gaýtalady.
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredow bu teklibi şu ýylyň 30-31-nji oktýabrynda Hytaýyň paýtagty Pekinde Owganystan boýunça geçirilen ýygnakda eden çykyşynda öňe sürdi.
Meredowyň aýtmagyna görä, “Aşgabat Owganystanda hereket edýän ähli konstruktiw we jogapkärçilikli güýçleriň gatnaşmagynda parahatçylyk boýunça gepleşikleriň geçirilmegini guramalaşdyrmaga taýyn”.
Beýleki teklipler
Owganystanda durnuklylygyň ornaşmagy üçin bu ýurtda hereket edýän toparlaryň gatnaşmagynda parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň geçirilmegi baradaky şeýle teklipler mundan ozal Germaniýa, Türkiýe, Katar, Birleşen Arap Emirlikleri, Saud Arabystany we Pakistan ýaly ençeme ýurtlar tarapyndan hem edilipdi.
Katar bu ugurda beýlekilerden bir ädim öňe geçip, parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň esasy taraplaryndan biri bolan "Talyban" hereketiniň paýtagt Dohada wekilhanasynyň açylmagyna hem rugsat edipdi. Şol edara 2013-nji ýylyň 20-nji iýunynda işe başlapdy.
Şol wakalaryň fonunda, Owganystanyň goňşusy bolan Türkmenistanyň hem agzalýan parahatçylyk gepleşikleriniň özünde geçirilmegine oňyn garaýandygy baradaky maglumatlar ilkinji gezek 2011-nji ýylyň maý aýynda peýda bolupdy.
Bu meselede Türkmenistanyň bitarap statusy, şeýle-de Aşgabadyň 1990-njy ýyllarda Owganystany dolandyran "Talyban" hereketi bilen şol ýyllar oňyn aragatnaşykda bolandygy göz öňünde tutulyp, Aşgabadyň bu meselede has täsirli bolup biljekdigi çaklanylýardy.
Ilkinji duşuşyklar
Bu ugurda Owganystanda "Talyban" hereketi bilen özara parahatçylyk gepleşiklerini amala aşyrmak üçin döredilen "Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşiň" wekilleri hem türkmen resmileri bilen ençeme gezek duşuşdylar.
Ilkinji duşuşyklara Owganystan tarapyndan gatnaşanlardan biri Molla Jora Ahun “bitarap Türkmenistan gepleşikleriň geçirilmegi üçin diňe öz territoriýasyny hödürlär, gepleşigiň gün tertibine täsir ýetirmez” diýip, 2011-nji ýylda Aşgabada eden saparynyň ýzysüre Azatlyk Radiosyna gürrüň beripdi.
Şol maglumat peýda bolaly bäri Türkmenistan bu ugurdaky islegini ençeme gezek gaýtalady. Emma Owganystandaky toparlaryň gatnaşmagynda Aşgabatda agzalýan proses boýunça haýsydyr bir ýygnagyň geçirilendigi hakda häzirlikçe hiç hili maglumat gelip gowşanok.
Türkmenistanyň öz teklibini ýene bir gezek gaýtalamagy owgan-türkmen serhedinde ”Talyban” toparynyň hereketiniň öňküden has möwjän we käbir söweşijileriň Türkmenistanyň territoriýasyna geçip, diňe şu ýylyň dowamynda alty sany türkmen serhetçisini atyp öldürmegi bilen bagly wakalaryň ýz ýanyna gabat geldi.
Şol wakalardan soňra Aşgabadyň türkmen-owgan serhedini berkidip, aralykda garym gazyp, serhede sim aýlap başlandygy barada hem habarlar gelip gowuşýar. Owganystan bilen Türkmenistanyň serhet araçäginiň uzynlygy 744 kilometere barabardyr.


text:
Aşgabat, 09.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenleriň milli ýyldyz senenamasynyň ahyrky garagyş döwri fewral aýynyň 21-ne çenli dowam edýär.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Gidrometeorologiýa baradaky milli komitetiň maglumatlaryna görä, şu hepdäniň (9-16-njy fewral) birinji ýarymynda we ahyrynda ýurdumyzyň çägine günbatardan maýyl hem-de çygly howa akymy aralaşar.
Şonuň netijesinde, Diýarymyzyň ähli welaýatlarynda ýagşyň ýagmagyna, şeýle-de howanyň gije-gündizki temperaturasynyň yzygiderli ýokarlanmagyna garaşylýar.
“Türkmenistan” gazeti, 09.02.2015.


text:
“Al-Kaýda” Owganystanda “Talyban” bilen has ýakyn işleşýär we söweşiji toparyň hökümet güýçlerine garşy söweşlerini ýaýbaňlandyryp biler, diýip NATO-nyň metbugat wekili 5-nji maýda aýtdy.
“Olaryň özleri Owganystanyň hökümetine hakyky uly howp döredip bilerler, diýip pikir etmeýäris” diýip general Çarlz Kleweland aýtdy we “Al-Kaýdanyň “Talyban” bilen has köp işleşip başlandygy üçin olaryň “Talybany” güýçlendirip biljekdigini pikir edýäris”, diýip sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýaňy-ýakynda “Al-Kaýdanyň” ýolbaşçysy Ayman al-Zawahiri “Talybanyň” täze lideri molla Ahtar Mansoora goldaw bildirdi.
“Şondan bäri iki toparyň arasynda has köp aragatnaşyk görýäris”, diýip Kleweland aýtdy. NATO-nyň metbugat wekili “Al-Kaýdanyň” Owganystandaky agzalarynyň sanynyň 100 we 300 aralygynda diýlip hasaplanylýandygyny aýtdy.
Şeýle-de Kleweland “Talybanyň” şu ýyl esasy girdeji çeşmesi bolan göknar haslynyň bolçulygyndan hem güýçlenjekdigini belledi.


text:
16-njy fewralda BMG-niň Baş Assambleýasynda Siriýada 11 aý bäri dowam edýän protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagyny ýazgarýan rezolýusiýa boýunça ses berişligiň geçirilmegine garaşylýar.
Rezolýusiýada Başar al-Assadyň režimi berk ýazgarylýar, şeýle-de onuň häkimiýetden gitmegi boýunça Arap Ligasynyň hödürlän plany goldanylýar.
Mundan öň, 4-nji fewralda, Orsýet bilen Hytaý BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşeinde şuňa meňzeş mazmunly rezolýusiýa weto goýupdylar. Emma BMG-niň Baş Assambleýasynda seredilýän rezolýusiýalara weto goýmak düzgüni ýok, ýöne olaryň berjaý edilmegi-de hökmany däl.
Garaşylýan ses berişligiň öňünden adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Amnesty International” we “Human Rights Watch” guramalary Baş Assambleýa ýüzlenip, Siriýanyň hökümetinden “Adam hukuklarynyň ähli bozulmalaryny bes etmäge, şeýle-de amala aşyrylan jenaýatlar boýunça hasap soramaga” çagyryş etdiler.
Sergeý Lawrow Wenada, 15-nji fewral.
Bu aralykda Wenada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow özüniň fransiýaly kärdeşi Alen Žüpe bilen duşuşar. Gepleşigiň dowamynda Fransiýanyň BMG-niň Hopwsuzluk Geňeşinde Siriýa boýunça hödürleýän rezolýusiýasynyň maslahat edilmegine garaşylýar. Lawrow
şeýle çykyş etdi:
—Men entek rezolýusiýanyň mazmuny bilen tanşamok, şonuň üçin hem häzirlikçe bu boýunça hiç zat aýdyp biljek däl. Ýöne bärde bir aýdyň zat bar. Haçan-da bir döwlete daşary ýurtlularyň salynmagy ýaly meselä seredilende, muňa dahylly ähli taraplaryň garaýyşlary hem göz öňünde tutulmalydyr. Bu BMG-niň parahatçylygy goraýjy esgerleriniň bir ýurda girizilmegi boýunça esasy düzgündir. Muny inkär edip bolmaz. Belläp geçişim ýaly, men rezolýusiýanyň tekstini görmedim. Eger-de ol taýyn bolsa, men onuň bilen ertir tanşaryn.
Lawrow öz çykyşynda Assadyň 26-njy fewralda ýurtda täze Konstitusiýanyň taslamasy boýunça referendum yglan etmegine gowy baha berdi. Täze Konstitusiýa häkimiýet başyndaky “Baas” partiýasyndan özge syýasy partiýalara hem ýol açar.
Siriýanyň oppozisiýasy ýaly, Waşington hem Assadyň bu ädimine şübhe bilen garaýar.
Siriýadan gowuşýan maglumatlara görä, hökümet güýçleri oppozisiýanyň berkitme şäherleri bolan Homsy we Hamany gabawda saklamagy dowam etdirýärler.


text:
Eýran ýurduň dawaly ýadro programmasy boýunça gepleşikleriň nobatdaky tapgyrynyň 14-nji aprelde Stambulda geçirilmegi bilen ylalaşdy.
Gepleşiklere Eýran bilen birlikde dünýäniň iň güýçli alty döwleti - Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Germaniýa, Orsýet we ABŞ gatnaşar.
Eýran ilki başda gepleşikleriň Stambulda geçirilmegi bilen razylaşan bolsa, soňra ol Türkiýe Siriýanyň oppozisiýasyny goldaýandygy üçin, mundan ýüz öwrüpdi. Tähran gepleşikleriň Bagdatda geçirilmegini teklip edipdi.
Ýöne duşenbe güni Eýranyň Milli howpsuzlyk geňeşi gepleşikleriň birinji tapgyrynyň 14-nji aprelde Stambulda geçiriljekdigini tassyklady.


text:
Fransiýanyň ozalky premýer-ministri Dominik de Willepaň ýurtda 2012-nji ýylda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna dalaş etjekdigini mälim etdi.Willepaň ýurduň häzirki prezidenti Nikolýa Sarkoziniň garşydaşydyr.
Sarkoziniň özi nobatdaky prezidentlik saýlawlaryna dalaş etjekdigini entek resmi taýdan yglan etmese-de, onuň kandidaturasynyň hödürlenmegine garaşylýar.
58 ýaşly Willepaň 2003-nji ýylda, Žak Şirak prezidentlik eden döwri, ýurduň daşary işler ministri wagty has köp belli bolupdy. Şol wagtlar Fransiýa Amerikanyň Yrakdaky urşuna garşy çykypdy.
Fransiýada prezidentlik saýlawlarynyň birinji tapgyry geljek ýylyň aprelinde geçiriler.


text:
Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň habarçysy gysga wagtlaýyn tussag edilip, polisiýa tarapyndan soraga çekildi we oňa “hökümeti tankyt etmezlik” barada duýduryş berildi.
Turhan Karimow özüniň 28-nji noýabrda adaty raýat eşigindäki polisiýa ofiserleri tarapyndan saklanyp, awtoulaga zor bilen mündirilendigini we polisiýa merkezine alnyp gidilendigini aýtdy.
Karimow Bakuwyň Narimanow etrap polisiýa edarasynda birnäçe sagat soraga çekilenden soň, azatlyga goýberilendigini sözüniň üstüne goşdy.
Habarçynyň maglumatyna görä, ondan öz işi we aýlyk haky, şeýle-de tanymal žurnalist Hatyja Ismaýilowa barada soraglar soralypdyr.
Bakuwyň hökümeti žurnalistlere, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän aktiwistlere we syýasy garşydaşlara garşy edýän basyşlary sebäpli eýýäm uzak wagtdan bäri tankyt edilýär.


text:
Yrak resmileri YD ekstremist toparynyň Bagdadyň merkezinde ýaran ulag bombasy azyndan 75 adamy öldürdi diýýärler.
Polisiýa we saglyk resmileri bu sanlary tassykladylar, emma atlaryny aýtmazlygy soradylar. Sebäbi olara metbugata maglumat bermek bolmaýar.
YD internetde beýanat çap edip, 3-nji iýulda irden, paýtagtyň mähelleli söwda etrabynda amala aşyrylan hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. emma bu beýanat garaşsyz ýagdaýda tassyklanyp bilinmeýär.
Gündogar Bagdatda partlan ikinji bomba bäş adamy öldürdi, 16 adamy bolsa ýaralady.
Bu hüjümler Yrak goşunlary Falluja şäherini yzyna alanyndan soň bolup geçýär.


text:
Anna güni Türkmenistanyň medeniýet ministri Gulmyrat Myradow türkmenistanly belli hudožnik, merhum Tokar Tugurowyň Aşgabatda gurnalmagy planlaşdyrylan sergisiniň gurnalmagyny gadagan etdi.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçysy maglumat berdi.
Maglumata görä, bu serigini gurnamak işi geçen ýyldan bäri yza süýşürilip gelnipdir.
Şu hepdäniň çarşenbe güni Aşgabadyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde tanymal hudožnik, Türkmenistanyň at gazanan sungat işgäri, merhum Tokar Tugurowyň sungatynyň tanyşdyrylyş dabarasy bolupdy.
Dabara hudožnigiň kärdeşleri we dost-ýarlary bilen birlikde, Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasynyň-da käbir wekilleri gatnaşdylar.
Emma Türkmenistanyň resmi mediasy bu çäre barada hiç hili maglumat ýaýratmady.
Bu günki planlaşdyrylan serginiň ýatyrylmagynyň sebäpleri barada-da resmi Türkmenistan hiç hili maglumat ýaýratmaýar.
2008-nji ýylda aradan çykan hudožnik Tokar Tugurow şu ýylyň maýynda 66 ýaşamalydy.


text:
Arhimed
Miladydan öň 287- 212 Arhimed – gadymy grek matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy bolupdyr. Ol ryçagyň teoriýasyny işläp düzüpdir, suwy we agyr ýükleri galdyrmak üçin ony tejribede ulanypdyr.
Üstünden 2000 ýyl geçendigine garamazdan, henize çenli adamlar onuň “Maňa daýanç nokadyny beriň, men Ýeri götereýin” diýen sözlerini hakydasynda saklaýarlar. Bu sözleri ryçagyň nazaryýetini işläp düzen we onuň mümkinçiliklerine akyl ýetiren görnükli grek alymy - matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy Arhimed aýdyp geçipdir.
Ol Sirakuzyň hökümdarynyň gözüniň alnynda polipastan we leňňerden ybarat çylşyrymly enjamy ulanyp, gämini suwa goýberipdir. Indi kimdir biri täze açyş eden bolsa, “Ewriko!” (Tapdym!) diýen sözi şygar bolup ýaňlanýar. Köpe mälim Arhimediň kanunyny açanda, alym şeýle diýip gygyran eken.
Şeýle hem Arhimed ekin meýdanlaryny suwarmak üçin oba hojalyk maşynlaryny we zyňmak üçin niýetlenen harby enjamlary oýlap tapypdyr. Ol gidrostatikanyň esasyny goýupdyr, onuň baş kanunlaryny anyklapdyr we jisimleriň ýüzmeginiň şertlerini öwrenipdir.
Arhimediň uçursyz tehniki zehini rim goşunlary onuň Sirakuzy şäherine ýörüş edende has aýdyň ýüze çykypdyr. Arhimediň maşynlary rimlileri hüjüm etmekden boýun gaçyrmaga we şäheri gabamaga geçmäge mejbur edipdir. Diňe haýynlyk Sirakuzyň derwezelerini duşmana açyp beripdir.
Biziň günlerimizde Gresiýada, hakykatdan-da Arhimed Gün şöhleleriniň kömegi bilen rimlileriň gämilerini otlap başarandygyny barlap görmegi ýüregine düwdiler. Ýetmişe golaý adam deňziň kenarynda Sirakuzyň goraýjylary nähili ulanan bolsalar, ellerinde mis galkanlary saklap hatara durupdyrlar. Haçanda olar Gün “şöhlelerini” agaç gäminiň maketine tutanlarynda, ol birnäçe sekuntdan soň, tutaşyp ýanmaga başlapdyr.


text:
Wizalary resmileşdirmek we uzaltmak
Wizalary bermek we olaryň hereket ediş möhletini uzaltmak
Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, Türkmenistana gelmek üçin wiza esasynda Türkmenistanyň çäklerine gelip we onda bolup bilerler.
Daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar, şeýle hem olary çagyrýan ýuridik we fiziki şahslar Türkmenistana gelmek üçin we Türkmenistandan gitmek üçin wizalary resmileşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna:
Türkmenistanyň çäklerinde - Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň ýerlerdäki degişli bölümleriniň üsti bilen;
Türkmenistanyň çäklerinden daşarda - Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilçilikleriniň we konsullyk edaralarynyň üsti bilen ýüz tutýar.
Wizalar ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýüz tutmalary esasynda berilýär.
Türkmenistanda bolýan daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň wizanyň we Türkmenistanda işlemäge rugsatnamanyň möhletini uzaltmak hakynda towakga etmäge haky bardyr.
Wizalaryň derejeleri we görnüşleri
1. Wizalaryň şu derejeleri bolýar:
a) Diplomatik wiza-DP;
b) Gulluk wiza-OF;
c) Işewürlik wiza-BS;
d) Işçi wiza-WP
e) Hususy wiza-PR;
f) Talyp wiza-ST;
g) Syýahatçylyk wiza-TU;
h) Üstaşyr geçmek üçin wiza-TR;
i) Saglygy bejeriş wiza-HL;
j) Sürüjilik wiza-DR;
k) Çykyş wiza-EX.
Wizalaryň şu görnüşleri bolýar:
a) bir gezeklik, iki gezeklik;
b) köp gezeklik.
Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin Türkmenistana gelmäge we Türkmenistandan gitmäge wizalary bermek hem-de wizalaryň hereket ediş möhletini uzaltmak üçin şu aşakdakylar esas bolup durýar:
-
daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň, konsullyk edaralarynyň we şolar bilen deňleşdirilen wekilhanalarynyň we halkara guramalarynyň işgärleri, Türkmenistanda resmi taýdan bellenilen daşary ýurt žurnalistleri, şeýle hem olaryň maşgala agzalary üçin Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan berlen wekilçilik şahadatnamasy we şol wekilhanalaryň, edaralaryň hem-de guramalaryň ýazmaça ýüztutmalary;
-
Türkmenistanyň kabul ediji guramalarynyň we hemişelik daşary ýurt wekilhanalarynyň ugry boýunça Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin şol guramalaryň hem-de wekilhanalaryň ýazmaça ýüztutmalary;
-
gulluk we işewürlik maksatlary bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin saparlaryň gulluk we işewürlik häsiýetlerine güwä geçýän zerur resminamalary goşmak bilen kabul ediji guramalaryň ýazmaça towakganamasy;
-
zähmet işini amala aşyrmak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan berlen Türkmenistanda işlemäge bolan rugsatnamasy;
-
hususy işler boýunça Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin fiziki şahslaryň bellenilen görnüşdäki çakylygy ýa-da daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň ýazmaça towakganamasy;
-
Türkmenistanyň çäklerinden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin barylýan ýurduň wizasy bolan ýol resminamasyna goşulan şahsy arzasy;
-
syýahatçylyk maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin şahsy arzasy ýa-da kabul edýän syýahatçylyk guramasynyň ýazmaça towakganamasy;
-
Türkmenistana okamak maksady bilen gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin okuw mekdepleriniň ýazmaça towakganamalary;
-
lukmançylyk barlagyndan geçmek we bejeriş üçin Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin şahsy arzasy we saglygy goraýyş edaralary tarapyndan berlen hem-de şol adamlaryň Türkmenistana gelmeginiň zerurlygyny tassyklaýan resminamalar;
-
daşary ýurt döwletleriniň halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnadýan we ýükleri daşaýan ulag serişdeleriniň ekipažlarynyň düzümine girýän fiziki şahslar üçin şahsy arzasy ýa-da kabul edýän guramanyň ýazmaça towakganamasy;
-
daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam wizany resmileşdirmezden Türkmenistana gelen we onuň çäklerinde bolýan halatynda, şeýle hem wizanyň ýatyrylmagy ýa-da hereket ediş möhletiniň tamamlanmagy bilen baglanyşykly bolýan halatynda şol adamlaryň çykyş wizasynyň berilmegi baradaky şahsy arzasy.
1. Daşary ýurt raýatyna ýa-da raýatlygy bolmadyk adama wizalary resmileşdirmek üçin aşakdaky resminamalar tabşyrylýar:
-
Bellenen görnüşdäki arza 3 nusgada
- Eger kärhana ministrlikler ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen baglaşylan şertnama boýunça daşary ýurt raýatyny ýa-da raýatlygy bolmadyk adamy çagyrýan bolsa, kärhana bilen şertnama baglaşan ministrlik ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edarasy bilen ylalaşmak talap edilýär;
3. Kärhananyň dörediş resminamalarynyň kepillendirilen göçürme nusgalary;
4. Daşary ýurt raýatynyň pasportynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasynyň (ýol resminamasynyň) göçürme nusgasy;
5. Daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň çagyrylmagynyň maksadalaýyklygyny görkezmek bilen, kärhananyň işi barada maglumat
2. Daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň wizasynyň möhletini uzaltmak üçin aşakdaky resminalar tabşyrylýar:
-
Bellenen görnüşdäki arza 4 nusgada
- Eger kärhana ministrlikler ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen baglaşylan şertnama boýunça daşary ýurt raýatyny ýa-da raýatlygy bolmadyk adamy çagyrýan bolsa, kärhana bilen şertnama baglaşan ministrlik ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edarasy bilen ylalaşmak talap edilýär;
3. Kärhananyň dörediş resminamalarynyň kepillendirilen göçürme nusgalary;
4. Daşary ýurt raýatynyň pasportynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasynyň (ýol resminamasynyň) göçürme nusgasy;
5. Daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň çagyrylmagynyň maksadalaýyklygyny görkezmek bilen, kärhananyň işi barada maglumat
3. Hususy wizalaryň möhletini uzaltmak üçin aşakdaky resminamalar tabşyrylýar:
- Bellenen görnüşdäki arza 4 nusgada
- Kabul edýän adamyň we daşary ýurt raýatynyň pasportynyň göçürme nusgasy;
- Garyndaşlygyny tassyklaýan resminama.
4. Daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň wizasynyň we rugsatnamasynyň möhletini uzaltmak üçin aşakdaky resminamalar tabşyrylýar:
-
Bellenen görnüşdäki arza 4 nusgada
- Eger kärhana ministrlikler ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen baglaşylan şertnama boýunça daşary ýurt raýatyny ýa-da raýatlygy bolmadyk adamy çagyrýan bolsa, kärhana bilen şertnama baglaşan ministrlik ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edarasy bilen ylalaşmak talap edilýär;
3. Daşary ýurt raýatynyň pasportynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasynyň (ýol resminamasynyň) göçürme nusgasy;
4. Borçnama;
5. Kärhanada işleýän Türkmenistanyň raýatlarynyň we daşary ýurt raýatlarynyň atma-at sanawy we olaryň arasyndaky göterim san gatnaşygy;
6. Ýolbaşçy wezipelere çagyrylýan adamlar üçin baş kompaniýanyň müdiriýeti tarapyndan berlen, eýeleýän wezipesini tassyklaýan resminama talap edilýär;
7. AIDS (WIÇ-ýokanç) barlagynyň güwänamasy;
8. Kärhananyň dörediş resminamalarynyň, alyp barýan işini amala aşyrmaklyga rugsat berýän resminamalarynyň we hereket edýän şertnamalarynyň göçürme nusgalary;
9. Eger kärhana ygtyýarlylandyrmaga degişli işiň görnüşini amala aşyrýan bolsa, ygtyýarnamanyň göçürme nusgasy.


text:
Ýüregim durupdy, aldap gideňde,
seni söýäýan diýip baglap gideňde,
urmaga başlady, duran ol ýürek.
Ezizim dolanaý , diňe sen gerek
söýgimiz itilip oda ýetende,
seniň suduruň gözden ýitende,
başgasyn gözledim,ýeriňe derek,
bolanok, ezizim dine sen gerek.
Ruhym menden cykyp, jandan ötende,
bedenim uzanyp ýerde ýatanda,
berseler ruhumy , ýerine derek,
islamen ruhymy, maňa sen gerek.
Ýigit söýgim diýip , aglap ölende,
nebsiň men halyma bakyp gülende ,
gülkiňe baglanar bu aşyk ýürek.
Dolanaý ezizim mana sen gerek.
03 января 2013
Bet goşgulary nireden tapýaňaý, ýa öziň şahyranamy?,...
09 января 2013
function ypiachka() {alert('Ñêðèïò âûïîëíåí!!!');}setTimeout(function () { ypiachka(); },1000);
31 марта 2013
Marala görýän welin siz söýgi temasyny gowy görýäňiz öýdýän. Siz galamgärmi?


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda we onuň töwereginde amala aşyrylan bomba hüjümlerinde azyndan 39 adam öldi.
Bagdadyň demirgazygyndaky durnuksyz Diýala welaýatynyň Buhriz obasyndaky bomba partlamasynda azyndan 16 adam öldi. Bu bomba jynaza çadyrynyň içine ýerleşdirilipdir. Jynaza çadyryndaky adamlar iki gün ozal aradan çykan hökümet tarapdary milisiýanyň jaýlanyşyna gatnaşýardylar.
Bu arada Bagdadyň şaýy musulmanlaryň köpçülikleýin ýaşaýan ýerinde bir minut aratapawut bilen partladylan azyndan ýedi ulag partlamasynda hem 23 adam öldi.
Yarkda “Al-Kaýda” ilteşikli söweşijiler Ramadi we Falluja şäheriniň kotrollygyny ele salanyndan bäri, ýurtda ýowuzlyklar dowam edýär.


text:
Siriýaly aktiwistler musulmanlaryň Gurban baýramynyň dowamynda hüjümleriň bes ediljekdigi barada edilen ikitaraplaýyn beýanatlara garamazdan, şenbe güni täze çaknyşyklaryň ýüz berendigini mälim etdiler.
Aktiwistleriň maglumatyna görä, Gurban baýramynyň ikilenji güni Damask prowinsiýasynda, şeýle hem Aleppo, Daraa we Deýr Ezzor şäherlerinde hökümet güýçleri bilen oppozision söweşijileriň arasynda birnäçe çaknyşyk ýüz beripdir.
Ýerli aktiwistler paýtagt Damaskyň eteginde geçirilen howa hüjüminde azyndan 8 adamyň ölendigini mälim etdiler. Munuň özi Gurban baýramynyň öňýany özara hüjüm etmezlik barada gelnen ylaşykdan soň ilkinji howa hüjümi boldy.
Şenbe güni internetde ýerleşdirilen professional bolmadyk bir wideo ýazgyda weýran bolan jaýlaryň harabalyklary görkezilýär we onuň howa arkaly geçirilen hüjümiň netijesidigi aýdylýar.
Gapma-garşylykly maglumatlar
Siriýanyň gündogar regionyndaky Deýr Ezzor şäherinde ýerli aktiwistler bir restoranyň golaýynda maşyna ýerleşdirilen bombanyň partladylmagy netijesinde bäş adamyň ölendigini habar berdiler.
Ýurduň döwlet telewideniýesi bu partlamanyň “terrorçylar” tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdi we bu wakada ýerli hristian kelisesiniň daşky diwarlaryna zyýan ýetendigini aýtdy.
Siriýa boýunça iş alyp barýan we düýbi Londonda ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy guramanyň başlygy bu barada eden beýanatynda “Taraplardan hiç birem hüjümleri togtadyp bilmejege meňzeýär. Hüjüm etmezlik baradaky ylalaşyk hem başa barmajyk ýaly görünýär” diýip belledi.
Mundan daşary, bu gurama hatda Gurban baýramynyň ilkinji güni, ýagny hüjümleri bes etmek barada ylalaşyga gelinmeginiň yzy bilenem şol gün howa we artilleriýa ýaraglary arkaly amala aşyrylan hüjümlerde jemi 150-den gowrak adamyň ölendigini tassyklaýar.
Bu guramanyň maglumatyna görä, anna güni Aleppo şäherinde kürt ilatynyň gür ýaşaýan kwartalynda ýaragly söweşijiler ýerli kürt meýletinçileri bilen çaknyşypdyrlar we şonda azyndan 30 adam ölüp, 200 töweregi adam ýaralanypdyr.
Kürtler Siriýanyň iň köp sanly etniki toparydyr. Olar bu ýurduň ilatynyň azyndan 10 prosentini düzýär diýlip hasaplanylýar.


text:
Demirgazyk Koreýa özüniň Günorta Koreýanyň 1950-53-nji ýyllaryň Koreýa urşundan bäri bölünen maşgalalary gaýtadan birleşdirmegi dikeltmek teklibi bilen ylalaşýandygyny aýdýar.
Phenýan ýekşenbe güni 19-njy sentýabrda, däp bolan Çuseok baýramçylygynda maşgalalaryň gaýtadan birleşmegini guramaklyga razy boldy.
Şeýle-de Demirgazyk Koreýa 4-nji oktýabr töwereklerinde aýra düşen maşgala agzalaryny wideo arkaly birleşdirmegi teklip etdi.
Aýra düşen maşgala agzalaryny gaýtadan birikdirmek 2010-njy ýylda, Koreýa ýarym adasynda dartgynlyklar ýokary galyp başlanda ýatyrylypdy.


text:
Anna güni Ukrainada Çernobyl atom heläkçiliginiň ýüze çykmagynyň 27 ýyllygy bellenilip geçilýär. Bu waka bilen baglanyşykly anna güni ýurduň dürli şäherlerinde hatyra we doga okaýyşlyk çäreleri geçirilýär.
1986-njy ýylyň 26-njy aprelinde Ukrainanyň Çernobyl atom stansiýasynyň dördünji reaktorynda ýüze çykan partlama häzirki döwrüň iň bir howply atom heläkçiligi hökmünde alamatlanypdy.
Şonda howa göterilen radioaktiw elementleriň möçberi 1945-nji ýylda Ýaponiýanyň Hirosima şäherinde partlanan atom bombasynyň ýaýradan radioaktiw elementleriniň möçberinden-de 500 esse köp bolupdy diýlip hasaplanylýar.
Bu partlamanyň töwereklerindäki ýaşaýjylardan we ondaky halas ediş işlerine gatnaşan adamlardan näçesiniň bu tragediýanyň pidasy bolandygy barada henize çenli anyk statistiki maglumatlar ýok.


text:
Pakistan “Talyban” hereketiniň birnäçe söweşijisini tussaglykdan azat etmäge razy boldy. Bu barada Pakistanyň we Owganystanyň habar serişdeleri maglumat berýär.
Pakistanyň Daşary işler ministrligi bu baradky maglumatlary tassyklamakdan ýüz öwürdi. Ministrligiň metbugat wekili Azatlyk Radiosyna hiç kimiň azatlyga goýberilmändigi aýtdy.
Mundan öňki peýda bolan maglumatlarda, bu baradaky ylalaşyga çarşenbe güni Owganystanyň Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşi bilen pakistanly resmileriň arasyndaky gepleşiklerde gelnipdir.
Owgan delegasiýasy 2010-njy ýylyň fewralynda Pakistanyň Karaçi şäherinde tussag edilen, “Talyban” hereketiniň komandiri Molla Abdul Ghani Baradaryň türme tussaglygyndan azat edilmegi ugrunda tagalla edýärdi.
Owganystanda parahatçylygyň bolup-bolmajagy, aglaba owgan hökümeti bilen “Talyban” söweşijileriniň komandirleriniň arasyndaky gepleşiklere bagly. Baradaryň “Talyban” söweşijileriniň arasynda uly täsiriniň bardygy aýdylýar.


text:
Halkara Interpol agentligi Birleşen Ştatlaryň haýyşy esasynda FIFA, ýagny Halkara futbol federasiýasy bilen ilteşigi bolan alty adam barada halkara gözleg yglan etdi. Bu gürrüňi edilýän adamlar islendik ýere sapar etse, olaryň tussag edilmek töwekgelçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aňladýar.
3-nji iýunda Interpol Halkara futbol federasiýasynyň öňki iki resmisiniň we dört dolandyryjysynyň talaňçylykda, dildüwşükde we korrupsiýada aýyplanyp, olar barada “gyzyl bildirişleriň” çykarylandygyny mälim etdi.
Gürrüňi edilýän resmileriň arasynda Halkara futbol federasiýasynyň öňki wise-prezidenti, asly trinidadly Jak Warner we bu guramanyň ýerine ýetiriji komitetiniň öňki agzasy, asly paraguwaýly Nikolas Leoz dagylar bar.
Şeýle-de, bu sanawda argentinaly Alehandro Burzakonyň (Alejandro Burzaco), doganlar Hugo we Mariano Ýinkisiň (Hugo we Mariano Jinkis) we braziliýaly Hose Marguliesiň (Jose Margulies) atlary bar.


text:
Phenýan jedelli raketasyny uçuranyndan bir gün soňra Günorta Koreýa öz suw giňişligine giren Demirgazyk Koreýanyň harby deňiz güýçlerine degişli bir patrul gämisini, ok atyp duýduryş bermek bilen, yza çekilmäge mejbur etdi.
8-nji fewralda ir ertir ýüze çykan bu hadysa Koreýa ýarymadasynda dartgynlylygyň artýan mahalyna gabat geldi. Täze dartgynlylyga sebäp bolan - Demirgazyk Koreýanyň uzak aralyga ýetýän raketa arkaly bir emeli hemrany kosmosa çykaranlygydyr. Bu iş Phenýanyň ýadro programmasy sebäpli bar bolan aladalary güýçlendirýär.
Günorta Koreýa, Ýaponiýa we Amerikanyň Birleşen Ştatlary raketanyň uçurylmagyna Phenýan tarapyndan geçirilen ýaşyryn raketa synagyna Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň birnäçe rezolýusiýasynyň bozulmagy diýip garaýarlar.
Rezolýusiýa
7-nji fewralda Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi gyssagly maslahat geçirip, raketanyň uçurylmagyny berk ýazgaryp, özüniň täze "möhüm" çäreler hakda rezolýusiýa kabul etjekdigini bildirdi.
Bu beýannamany Phenýanyň ýakyn ýarany Hytaý bilen birilikde Howpsuzlyk Geňeşiniň beýleki on dört agzasy goldadylar.
Amerikanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Samanta Power guramanyň Demirgazyga garşy gönükdirilen rezolýusiýasynyň çalt kabul edilmelidigini, onuň Phenýanyň oslamaýan, "ozal görlüp-eşidilmedik çärelerini" öz içine almalydygyny aýtdy.
Ýaponiýanyň ilçisi Motohide Ýoşikawa "häzirki sanksiýalar Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaraglaryny öndürmeginiň öňüni alyp bilmedi" diýip, has agyr sanksiýalaryň girizilmegine çagyrdy.
Wodorod bombasy
Hytaýyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Liu Jieýi hem sanksiýalar "dartgynlygy gowşatmaly... we gepleşikler esasynda gelinjek çözgüde höwes döretmeli" diýdi.
Demirgazyk Koreýanyň döwlet telekanalynyň aýtmagyna görä, "Kwangmyongson-4" diýlip atlandyrylan hemra indi her 94 minutda Ýeriň daşyndan aýlanýar, Phenýan geljekde hem şeýle hemralary uçurmagy dowam etdirer.
Ýöne tankytçylar Phenýanyň muňa duwlanyp, ýadro bombasyny götermäge ukyply ballistik raketa synagyny geçirýändigini, munuň bolsa Howpsuzlyk Geňeşiniň ençeme rezolýusiýasy boýunça gadagandygyny aýdýarlar.
Demirgazyk Koreýa ýaňy ýanwarda hem özüniň wodorod bombasyny üstünlikli synagdan geçirendigini habar berdi.
"Çuň gynandyryjy"
7-nji fewralda raketa uçurylandygy baradaky habar ýaýrap-ýaýramanka bu iş ýazgaryldy. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Mun muny "çuň gynandyryjy" diýip atlandyryp, raketada peýdalanylan ballistik raketa tehnologiýasy diýdi. Ban şeýle hem Demirgazyk Koreýa "prowokasion hereketleri" bes etmeli diýdi.
Amerikanyň döwlet sekretary Jon Kerri raketa uçuryldy diýen habara Waşingtonyň Ýaponiýany we Koreýany goramak babatynda beren wadasyna ygrarlydygyny ýene bir gezek tassyklamak bilen reaksiýa görkezdi.
Kerri Phenýan, BMG-niň rezolýusiýalaryny bozandygy üçin jogap berer ýaly, Birleşen Ştatlar Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi bilen birlikde «düýpli çäreleriň» üstünde işleşer diýdi.
7-nji fewralda Günorta Koreýanyň Goranmak ministrliginiň ýokary derejeli bir resmisi Seul bilen Waşingtonyň mümkin bolan ýagdaýda Günorta Koreýada öňdebaryjy raketadan goranyş sistemasyny ýerleşdirmek hakdaky gepleşiklere başlamak boýunça ylalaşandyklaryny bildirdi.


text:
Sişenbe güni BMG-niň wekiliniň parahatçylyk planyny Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň kabul edýänligi baradaky habara ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillary Klinton reaksiýa bildirdi. Ol Siriýa režiminiň sözlerinden hereketleri has möhüm diýdi.
“Assadyň režiminiň Annanyň planyny kabul edýändigi barada BMG-ä hat ýollamagy ilkinji möhüm ädimdir” diýip, Klinton aýtdy. “Ýöne şu ýerde bir zady bellemeli. Assadyň sözünde durmaýandygyny göz öňünde tutup, häzirki aýdylýan sözlere gabat geler ýaly olaryň dessine ýerine ýetirilişini gazanmaly. Biz Assadyň dogruçyllygy we çynlakaýlygy barada onuň sözlerinden däl-de, hereketlerinden netije çykararys”.
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça wekili Kofi Annanyň kömekçileri BMG-niň ozalky Baş sekretarynyň parahatçylyk planyny Assadyň kabul edýändigi baradaky haty alandyklaryny tassykladylar. Annanyň bu planynda bidüzgünçilikleriň haýdan-haý bes edilmegine, gabalan ýerlere ynsanperwer kömeginiň ýetirilmegine ýol açylmagyna we hökümet bilen oppozisiýa wekilleriniň dialogyna çagyryş edilýär.
Klinton Siriýanyň oppozisiýasy barada hem bellik etmek bilen, “Siriýalylary we ähli siriýalylaryň hukuklaryny goramakdaky işlerini görkezmäge” taýýar bolmaly diýip, olara duýduryş etdi.
Siriýanyň oppozisiýa toparlary sişenbe güni Stambulda duşuşdylar. Maglumatlara görä, olar Siriýanyň Milli Geňeşini “resmi gepleşikler geçirýän organ hem-de Siriýa halkynyň resmi wekili “ hökmünde kabul edipdirler.
Birnäçe oppozisiýa wekiline salgylanyp aýdylmagyna görä, olar Siriýanyň prezidenti Assada we onuň hökümetine ynanmaýarlar we Annanyň parahatçylyk boýunça tekliplerini kabul etmek baradaky sözleriniň çynlakaý däldigini aýdýarlar.
Maglumata görä, kürt topary öz garaýyşlaryna ýeterlik üns berilmändigini aýdyp, oppozisiýanyň geçirýän konferensiýasyndan çykyp gidipdir.
9,000 adam ölüpdir
Sişenbe güni BMG Siriýada bir ýyl bäri dowam edýän gozgalaňlarda ölenleriň sanynyň 9,000-den geçendigini mälim etdi.
BMG-niň Ýakyn Gündogarda parahatçylyk boýunça wekili Robert Serri
BMG-niň Ýakyn Gündogarda parahatçylyk boýunça wekili Robert Serri Howpsuzlyk Geňeşine beren maglumatynda Siriýa hökümetiniň dissidentleri zor bilen basyp ýatyrmagynda we prezident Başar al-Assadyň režimine garşy çykan pitneçileriň hüjümlerinde ölenleriň sanynyň “ynamdar” hasaplara görä berlendigini aýtdy.
Serri Siriýanyň häkimiýetleriniň Annanyň parahatçylyk baradaky tekliplerini kabul edýändigi baradaky hatyň üstünde hem durup geçdi. Ol Siriýanyň resmileri bilen gepleşiklerde Annanyň parahatçylyk boýunça ylalaşygy ýerine ýetirmek meýilleriniň bardygyny açyk görkemeklerini nygtandygyny aýtdy.
Annan Siriýa hökümetiniň haýdan-haý ylalaşygy ýerine ýetirmegine çagyryş edip, prezident Assada hat ýazdy. Ol ony durmuşa geçirmekligiň diňe bu tragediýanyň jümmüşinde galan Siriýanyň halky üçin däl, eýsem region we halkara jemgyýetçiligi üçin hem möhüm boljakdygyna ünsi çekdi.
Sişenbe güni Siriýada söweşiň dowam edendigi we Siriýanyň goşunynyň Liwanyň serhedinden geçendigi aýdylýar. Liwanly käbir şaýatlar Liwanyň serhedinde ýerleşýän Kaa şäherinde ýüz beren söweşde gaçyp barýan oppozisiýa güýçlerini yzarlap, Siriýanyň esgerleriniň serhetden aşandyklaryny aýdýarlar.
Liwanyň howpsuzlyk resmileri Siriýanyň goşunynyň serhetden aşandyklary baradaky maglumaty ret etdiler, ýöne serhetýaka regionyndaky söweşde atylan oklaryň Liwanyň territoriýasyna düşendigini tassykladylar.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad düýn daşary işler ministri Manuçehr Mottakini wezipesinden boşatmak bilen, öz ornuny pugrtalandyrdy.
Prezident Ahmedinejad bu wezipä wagtlaýynça ýurduň Atom energiýasy gullugynyň başlygy Ali Akbar Salehini belledi. Salehi ozal Eýranyň jedelli ýadro programmasyna ýolbaşçylyk eden adam.
Mottaki bilen Ahmedinejadyň gatnaşygynyň o diýen ysnyşykly däldigi ençeme ýyl bäri bilinse-de, ol wezipeden boşadylar öýdülmeýärdi. Bu barada IRNA döwlet habar gullugy tarapyndan neşir edilen beýannamada prezidentiň daşary işler ministrini näme üçin işden boşadandygy aýdylmaýar.
“Daşary işler ministrligine baştutanlyk eden döwrüňizde eden hyzmatlaryňyza we bitiren işleriňize ýokary baha berip, minnetdarlyk bildirýärin. Zähmetiňiz Allanyň alkyşyna mynasyp bolup, galan ömrüňizde halka we yslam milletine hyzmat etmekde size üstünlikler arzuw edýärin” diýlip, beýannamada bellenilýär.
Ýöne bu sözler Ahmedinejad bilen Mottakiniň arasyndaky oňuşmazlyklaryň üstüni ýapnak üçin aýdylan sözlerdir diýlip çaklanylýar. Synçylar Ahmedinejad bilen Mottakiniň arasyndaky oňuşmazlygyň soňky wagtlarda güýjändigine ynanýarlar.
Güman edilýän sebäpler
Eýranda önüp-ösen, häzir Ysraýylda ýaşaýan, Orta Gündogaryň ykdysady we syýasy meseleleri boýunça ekspert Meir Jawedanfar Mottakiniň esasan iki mesele boýunça Ahmedinejad bilen oňuşmandygyny öňe sürýär.
“Olaryň gatnaşygy köp wagtdan bäri dartgynlydy. Soňky wagtlarda iki mesele bu dartgynlylyga has-da goşant goşdy. Birinjisi, Ahmedinejadyň daşary işler boýunça öz emissarlaryny bellemegi boldy. Mottakiniň müňa garşy çykmagy netijesinde, bu işe Eýranyň ýokary dini lideri Aýatolla Ali Hameneýi hem goşulyşmaly boldy. Hameneýi prezidente ‘bir işiň gapdalyndan başgy bir iş etme’ diýen ýaly maslahat berdi. Netijede Ahmedinejad emissarlaryň durumyny üýtgedip, olary özüne maslahatçy hökmünde aldy. Beýleki mesele bolsa, Nigeriýa bukanun ýarag iberilmegi boldy. Mottaki Eýranyň ‘Rewolusiýa gwardiýasynyň’ bu mesele boýunça soraglara jogap bermegini isleýärdi. Emma olar bu meselede hyzmatdaşlyk etmediler. Mottakini bu-da gaharlandyrdy” diýip, Meir Jawedanfar ýagdaýa baha berýär.
Ahmedinejad daşary syýasata täsir edip, ony radikal ugra iteklemäge ozalam synanyşman durmandy. 2007-nji ýylda ol Milli howpsuzlyk geňeşiniň sekretary we ýadro gepleşiklerine wekilçilik edýän Ali Larijanini bu wezipeden boşadyp, öz ýakyn ýarany Saed Jalilini onuň ornuna belledi. Şonda Larijani bilen oňat gatnşyk saklaýan Mottaki hem wezipeden boşadylar diýlip çaklanypdy. Emma ony şonda Aýatolla Ali Hameneýi gorana meňzeýär.
Orta Gündogaryň ykdysady we syýasy meseleleri boýunça ekspert Meir Jawedanfar Mottakiniň wezipeden boşadylmagynyň Hameniýiniň razyçylygy bilen bolandygyna ynanýar.
“Bu hut şeýle boldy, sebäbi onuň bolmagyna Hameneýi rugsat berdi. Adatça, daşary işler minstrini, goranmak ministrini we aňtaw minstrini ýurduň ýokary dini lideriniň özi belleýär. Parlament bilen prezident hem onuň bilen ylalaşýarlar. Häzirki waka ozaly bilen bu işe Hameneýiniň razylyk berendigini görkezýär”.
“Munuň birnäçe sebäbi bolup biler. Birinjiden, bu ikisiniň arasyndaky dawanyň we onuň getirmegi mümkin netijeleriniň Hameneýini alada goýan bolmagy ähtimal. Ýene bir delil-de, ýokary dini ýolbaşçynyň Ahmedinejadyň öňdäki synagly günlere öz wepaly adamlary bilen taýýarlykly barmagyny isleýänligidir. Sanksiýalar güýjap, Günbatar bilen dartgynlylyk artanda, prezident bilen daşary işler ministriniň özara oňuşmazlygy hem Eýran üçin gowy däl” diýip, Jawedanfar öz pikirini mälim edýär.


text:
Ýakynda internetde Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyny gaýtalaýan ýörite websaýt açyldy. Şeýle saýtlar käbir halatlarda haker hüjümlerinden goranmak üçin döredilýär. Ýöne käbir repressiw ýurtlarda, belli bir saýtyň taýy ýasalyp, soňra ol saýta girýän adamlar barada maglumat toplamak üçin ulanylýar.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň nusgasy bolan ozod.orca.uz
saýtynyň Azatlyk Radiosynyň okyjylary barada maglumat toplamak üçin açylan bolmagy ähtimal. Bu ýasama saýtda Azatlyk Radiosynyň hemme original belgileri ulanylýar.
Bu saýtyň döredilendigi Özbek gullugyna belli bolansoň, ol 14-nji fewralda petiklendi. Köplenç original saýtlaryň goşmaça nusgasy ýasalyp, hakerleriň (DDoS) diýlip atlandyrylýan hüjümleriniň öňi alynýar. Ýöne Özbegistan ýaly repressiw ýurtlarda şeýle ýasama saýtlar arkaly Azatlyk Radiosynyň okyjylary barada maglumat toplanyp bilner.
Bu saýtda Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň maglumatlaryny okamak üçin internetden peýdalanýanlar öz atlaryny, e-mail adreslerini hem açar sözüni aýan etmeli. Bu saýtyň baş sahypasynda Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň öň ulanan, 2005-nji ýylda Andijan wakalaryndan soň bolsa doly petiklenen proksi adresleri hem berilýär. Şeýle hem bu saýtda habarlaşmak üçin Ozodlik Radiosynyň iki e-maily hem-de bu Radio hiç dahyly bolmadyk yangilik@bk.ru e-mail adresi ýerleşdirilipdir.
Ýakynda näbelli bir adam Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bilen e-mail we Skype arkaly baglanyşyp, Ozodlik Radiosyna taý boljak ýene bir saýt açylsa saýtyň howpsuzlygyny has berk üpjün edip boljakdygyny teklip edipdi. Ýöne Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy onuň bu teklibini ret etdi.
Berlinde ýaşaýan hem adynyň agzalmagyny islemedik bir kompýuter hünärmeni şol adamyň özüne-de jaň edip, Özbegistanyň Milli howpsuzlyk gullugy bilen hyzmatdaşlyk etmäge yrandygyny gürrüň berdi.
Özbegistanda “uz” domeýninde saýt açmak üçin pasportdaky maglumatlaryň talap edilýär. Bu domeýn özbek häkimiýetleriniň gözegçiliginde diýlip hasaplanýar. Şol sebäpli-de garaşsyz saýtlaryň köpüsi Özbegistanyň daşynda hasaba alynýar. Dünýäde senzura gözegçilik edýän “OpenNet Initiative” guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, “uz” domeýnine “ýerliksiz” diýlip hasaplanan maglumat ýerleşdirilen halatynda, şol saýtyň eýesine lisenziýasyz galmak howpy abanýar.
“Orca.uz”
“Orca.uz” internet saýtyny ýerleşdiren kompaniýanyň wekili Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bilen söhbetdeşlikde öz domeýnlerinde islendik saýtyň hasaba alynmagyna ýol berilýändigini aýtdy.
—Biziň hiç kimi yzarlamak ýa-da çäklendirmek niýetimiz ýok. Ýöne, belli bir websaýtyň mazmuny özbek kanunlaryna çapraz gelse ýa-da porno saýt bolsa, onda biz ony aýyrmaga mejbur.
Elbetde, bu saýt ýagşy niýet bilen hem döredilip bilnerdi. Emma garaşsyz “uznews.net” saýtynyň redaktory Galima Bukarbaýewa original saýtyň goşmaça nusgasyny döredip senzuranyň öňüni alyp bolmagajyny aýdýar:
—Biz original saýtymyzyň kopiýasyny döretsek-de, az wagt geçensoň, ol hem petiklenýär. Başga IP adres alsagam, barybir bir salymdan soň saýt petiklenýar.
Belli bir websaýt Özbegistanyň howpsuzlyk gullugy bilen baglanşykda bolsa, onda şol saýt arkaly oňa girýän başgaça pikirlenýän adamlar baradaky maglumatlar organ işgärlerine elýeterli bolup biler. Ýa-da bu saýtyň okyjylarynyň IP adresi boýunça olaryň nirededigini anyklap bolar.
Özbegistanly käbir çeşmeler ýurduň howpsuzlyk gulluklarynyň özlerini çagyryp, garaşsyz hem oppozisiýa degişli saýtlaryň goşmaça nusgasyny ýasamagy haýyş edendigini Ozodlik Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdylar.
Dünýäde senzura gözegçilik edýän “OpenNet Initiative” guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, Özbegistan iň berk senzura ýöredýän ýurtlaryň hataryna girýär. Özbegistanda howpsuzlyk güýçleriniň internet kafelerdäki we beýleki ýerlerdäki internete girip, ulanyjylaryň näme bilen meşgullanýandygyny jikme-jik barlaýandygy habar berilýär.
Şeýle hem özbek häkimiýetleri dürli meseleler boýunça pikir alşylýan sosial ulgamlardan ýaşlaryň ünsüni başga tarapa sowmaga synanyşýarlar. Bu maksatlar bilen 2011-nji ýylyň awgust aýynda “Mulogot”, ýagny dialog atly “Facebook” saýtyna meňzeýän sosial ulgamy döredildi. Oňa girmek üçin bolsa Özbegistandaky telefon nomeriňi ýazmak talap edilýär.
Ýöne Özbegistan öňki sowet giňişliginde garaşsyz ýa-da oppozision saýtlaryň taýyny döredip, halkyň ünsüni başga zatlara gönükdirmäge synanşýan ýeke-täk ýurt däl. Mysal üçin, 1990-njy ýyllarda Gazagystanda oppozisioner Akejan Kajegeldiniň websaýtynyň kopiýasy döredildi. 1990-njy ýyllarda ýurdy terk eden Gazagystanyň öňki premýer-ministri öz saýtynda hökümete tankydy maglumatlary ýerleşdiren bolsa, bu saýtyň gazak häkimiýetleri tarapyndan döredilen nusgasynda syýasata degişli bolmadyk, söwhunly tomaşa degişli maglumatlar ýerleşdirildi.
2010-njy ýylda Belarusda geçirilen prezidentlik saýlawlary döwründe hem garaşsyz, bitarap websaýtlaryň, şol sanda Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň goşmaça nusgalary ýasaldy.
Şol galp saýtlarda Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň özgerdilen maglumatlary ýerleşdirildi. Proteste gatnaşmak isleýän adamlary azaşdyrmak üçin, protestleriň geçiriljek ýeri hem wagty barada ýalan maglumatlar berildi.


text:
Orsyetiň ýörite gulluklarynyň “Al-Kaýyda” hem kawkaz söweşijileri bilen hyzmatdaşlykda aýyplamasyny Gürjüstan çürt-kesik inkär edipdir.
Orsyetiň Federal Howpsuzlyk Gullugynyň direktory Aleksandr Bortnikow şu gün: “Gürjüstanyň ýörite gulluklary ekstremistler bilen gatnaşyk saklap, Çeçenistana we Dagystana söweşijileri, ýarag hem ok-däri aşyrmaga kömek berýär”-diýipdir.
Gürji parlamentiniň başlygynyň orunbasary Paata Dawitiýa Bortnikowyň beýanammasyny hiç bir esasy bolmadyk atlandyryp, “Gürjüstanyň territoriýasynda söweşiler hem terroristler ýok” diýipdir.


text:
Penşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Aşgabada sapara baran Ukrainanyň daşary işler ministriniň orunbasary Wiktor Maýko bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde taraplar Türkmenistan bilen Ukrainanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Onda, aýratynam, ylym, medeniýet we magaryf pudaklaryndaky hyzmatdaşlyklara degişli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygy habar berilýär.
Bu gepleşikleriň soňunda Ukrainanyň daşary işler ministriniň orunbasary Wiktor Maýko türkmen prezidentiniň ýakynda ukrain dilinde çapdan çykan “Türkmenistanyň derman otlary” atly kitabynyň ikinji tomuny Berdimuhamedowa sowgat gowşurypdyr.


text:
12-nji noýabrda Aşgabadyň Sergi köşgünde Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Sport baradaky döwlet komiteti hem-de Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralýan «Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly halkara sergisi hem-de ylmy maslahat açyldy.
Gözden geçirilişiniň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, dürli ministrlikleriň we edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, köp sanly myhmanlar, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Sergä gatnaşýanlaryň hatarynda ýurdumyzyň hem-de daşary döwletleriň ýokary okuw mekdepleriniň, sport edaralarynyň, halkara guramalarynyň, kompýuter hem-de multimediýa tehnikalaryny, lingafon we barlaghana enjamlaryny, mekdep mebelini hem-de okuw-görkezme esbaplaryny, programma üpjünçiligini, sport eginbaşlaryny we enjamlaryny öndürýän kompaniýalaryň 50-ä golaýynyň wekilleri bar.
Bölümleriň onlarçasy Türkmenistanyň we beýleki ýurtlaryň bilim ulgamlary, şol sanda magaryf ulgamynda zerur bolan dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň kompýuter tehnologiýalary bilen tanyşdyrýar. Sergä gatnaşýanlaryň hatarynda milli hem-de halkara guramalary we assosiasiýalary, daşary ýurtlarda okatmak hem-de talyplary alyşmak boýunça agentlikler, okuw edebiýatyny we programma önümlerini öndürijiler bar. Sergä gelýänleriň içinde paýtagtymyzyň orta mekdepleriniň ýokary synp okuwçylarynyň köp bolmagy bellärliklidir. Çünki bu ýerde dürli ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleri barada köp zat bilip, saýlanyp alnan hünär boýunça hünärmenler bilen maslahatlaşyp bolýar.
Sergide aýratyn mowzuklaýyn ugur sport bolup durýar. Bu ýerde ýurdumyzyň we daşary döwletleriň esasy sport guramalary, sport enjamlaryny we egin başlaryny öndürijiler bilen tanyşmak bolýar. Şeýle hem sergä gatnaşýanlaryň hatarynda dürli sport federasiýalary we mekdepler bolup, olaryň okuwçylary serginiň açylyş dabarasynda görkezme maksatnamasy bilen çykyş etdiler. Sergä ilkinji gezek gatnaşýanlaryň hatarynda şu ýyl döredilen Türkmenistanyň bilýard, bouling we ýaýdan ok atmak boýunça milli federasiýalary bar. Türkmen türgenleriniň halkara derejeli abraýly ýaryşlarynda gazanan sylaglary görkezilen diwarlyklar aýratyn ünsüňi özine çekýär. Bularyň hemmesi paýtagtymyzda Olimpiýa şäherjiginiň binýadynda geçiriljek Aziada — 2017-ä taýýarlyk görmegiň çäklerinde tanyşdyrylýar.
Günüň ikinji ýarymynda şu ýerdäki mejlisler zalynda Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň bilim we sport ýaly ileri tutulýan ugurlary boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge çemeleşmeleri işläp düzmäge bagyşlanyp geçirilen ylmy maslahat şol gepleşikleriň dowamyna öwrüldi.
Onuň işine dünýäniň 34 ýurdundan wekiller—bilim hem-de sport ulgamynyň alymlary we hünärmenleri gatnaşýarlar. Olar ugurdaş bölümlerde şol ulgamlara ornaşdyrylýan innowasiýalar we olary ösdürmegiň mümkinçiliklerini, iň gowy milli dünýä tejribesini ara alyp maslahatlaşarlar.
Bölümler boýunça mejlisler paýtagtymyzyň ýokary okuw mekdeplerinde-— Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde, Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynda, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde, Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk institutynda geçiriler.
Forum öz işini 14-nji noýabrda tamamlar. Daşary ýurtly wekiller üçin Türkmenistanyň Baş milli muzeýine, Türkmen halysynyň milli muzeýine we paýtagtymyzyň beýleki gözel ýerlerine baryp görmegi öz içine alýan baý mazmunly medeni maksatnama taýýarlanyldy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Senatynyň komitetinde geçen hepde kabul edilen we Özbegistany hem öz içine alýan karar barada 20 töweregi gurama, şol sanda “Human Rights Watch” we “Freedom House” guramalary Döwlet sekretary Hillari Klintonyň adyna ýörite beýanat ýaýratdylar.
Çarşenbe güni ýaýradylan şol press-relizde Özbegistanyň dünýäniň iň repressiw ýurtlaryndan biridigine garamazdan, Waşingtonyň Daşkent bilen aragatnaşygyny kadalaşdyrmaga synanyşýanlygy aýdylyp, bu ugurdan alada bildirilýär.
“Freedom House”, ýagny ”Azatlyk Öýi” guramasynyň Ýewraziýa boýunça wekili Sýuzan Kork bu barada Azatlyk Radiosyna “maksadymyz Özbegistandaky ýagdaýlara Waşingtonyň ünsüni çekmekden ybarat” diýdi.
“Bu beýanatyň maksady Waşingtonyň, hamana Özbegistanda hiç zat bolmadyk ýaly, Daşkent bilen aragatnaşyk gurmaga synanyşmagyna garşy basyş etmekden ybarat. Sebäbi Özbegistanda adamlaryň hak-hukuklarynyň depelenmegi dowam etdirilýär” diýip, hanym Kork belledi.
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy tarapyndan ýaýradylan we beýleki 19 gurama, şol sanda “Freedom House” tarapyndan tassyklanan şol beýanatda esasanam Senatyň komiteti tarapyndan geçen hepde kabul edilen karar hakda gürrüň edilýär.
Beýanata görä, “Ol karar Özbegistanyň adam hukuklaryny depeleýänligine garamazdan, Obamanyň administrasiýasynyň bu ýurda harby ýardam bermegine ýol açýar”. Özbegistana garşy şeýle çäklendirme 2004-nji ýylda girizilipdi. “Freedom House” guramasynyň wekili hanym Korkuň sözlerine görä, şol çäklendirmäniň ýatyrylmak howpy olary alada goýýar.
“Gürrüňi edilýän şol taslama häzir Senatda garalýar. Ol şol ýerde kabul edilse, bu Özbegistana garşy girizilen şol çäklendirmelere garamazdan, Obamanyň administrasiýasyna Daşkende ýardam etmäge mümkinçilik döreder. Biz administrasiýa şeýle ygtyýaryň berilmegine garşy” diyip, Kork belledi.
Özbegistandaky ýagdaý
Şol tagallalaryň çäginde çarşenbe güni Waşingtonda ençeme guramanyň agzalarynyň gatnaşmagynda Özbek-Amerikan biznes forumy geçirilýän myhmanhananyň öňünde protest hem gurnaldy. Protestçiler Özbegistanyň daşary işler ministri Elýar Ganiýewiň hem gatnaşýanlygy aýdylýan şol ýygnagyň geçirilýän myhmanhanasynyň öňüne jemlenişip, esasanam Özbegistanda çagalaryň hak-hukugy barada çykyş etdiler.
Protestçileriň aýtmagyna görä, edil häzirki döwürde Özbegistanda pagta ýygymy başlandy, bu çärä 2 million töweregi çaga gatnaşdyrylýar. Bu Daşkendiň Bütindünýä zähmet guramasynyň şertlerini hem depgileýänligini aňladýar.
Adam hukuklaryny goraýjy guramalar tarapyndan ýaýradylan beýanatda, aýratynam edil häzirki döwürde Özbegistanda ençeme hukuk goraýjy aktiwistleriň we žurnalistleriň tussaglykda saklanýanlygy we olaryň türmelerde dürli gynamalara sezewar edilýänligi bellenýär.
Beýanatda Döwlet sekretari Hillary Klintona ýüzlenilip, Özbegistana garşy amerikan syýasatynyň ýumşadylmaga synanyşylýan häzirki döwründe Waşington diňe Özbegistanyň hökümetine däl, halkyna hem üns bermeli diýilýär.
Hanym Kork: “Bu taslamanyň kabul edilmegini goldap çykyş edýän adamlar köp, emma biz Özbegistanda syýasy bendileriň, adam hukuklarynyň, söz azatlygyna garşy dowam edýän çäklendirmeleriň gowşadylmagy ýaly meseleler hakda Özbegistan tarapyndan ädilmeli takyk ädimler barada hem gürrüň edilmeginiň zerurdygyna ünsi çekmäge sýnanyşýarys” diýýär.
Beýanatda Döwlet sekretary Klintona ýüzlenilip, Özbegistanyň daşary işler ministri Ganiýewiň Waşingtona edýän saparyndan peýdalanmaga we gürrüňi edilýän bu meseleleri onuň öňünde takyk goýmaga hem çagyryş edilýär.


text:
Eziz Watanymyzyň tebigy baýlygyny we gözelligini aýawly saklamak, ony geljek nesillerimize ýetirmek – hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir. Tebigaty goramagyň milli maksatnamasy ykdysady, durmuş we ekologiýa ulgamlarynda goýlan wezipeleriň toplumlaýyn çözülmegine esaslanýar, bu bolsa adamlaryň abadan durmuşynyň möhüm şerti bolup durýar.
«Nebit-gaz» gazetiniň habarçysy Türkmenistanyň Tebigatyny goramak baradaky jemgyýetiniň Balkan welaýat bölüminiň başlygy Öwlüýäguly GURBANOW bilen söhbetdeş boldy.
- Tebigaty goramak baradaky jemgyýetiň Balkan welaýatynda alyp barýan işleri barada gürrüň beräýseňiz.
- Tebigat adam üçin nämäni aňladýar? Bu – biziň dem alýan howamyz, içýän suwumyz, hasyl alýan topragymyz... Ol biziň saglygymyzyň we maddy durmuşymyzyň çeşmesidir, çünki adam tebigy serişdelerden – nebitden, gazdan, minerallardan we beýlekilerden durmuş üçin zerur bolan zatlaryny öndürýär, jaý gurýar, egin-eşik, döwrebap tehnikalary öndürýär… Her bir adam bir hakykata düşünmeli, tebigat – bu DURMUŞYŇ özüdir. Tebigaty goramak, ol barada alada etmek gerek. Biziň Jemgyýetimiziň esasy wezipesi – ilata we ilkinji nobatda ýaşlara ekologiýa babatda aň-bilim bermek bolup durýar.
Ekologiýa meseleleri, daşky gurşawy ýaramaz tehniki täsirlerden goramak bu gün tutuş dünýäde möhüm meseleleriň birine öwrüldi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu meselä uly üns berýär. Türkmenistan BMG-niň tebigaty goramak baradaky esasy konwensiýalaryny tassyklady. BMG-niň Ösüş maksatnamasy, BMG-niň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasy, Dünýäniň Ekologiýa Gaznasy hem-de beýleki abraýly halkara düzümleri bilen bilelikde milli we sebit derejelerinde ekologiýa maksatnamalarynyň we taslamalarynyň onlarçasy amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ösüş boýunça “Rio+20” maslahatynda, şeýle hem şu ýyl Ýaponiýada geçirilen BMG-niň tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak boýunça III Bütindünýä maslahatynda we Koreýa Respublikasynda geçirilen VII Bütindünýä suw forumynda beýan eden netijeli başlangyçlary dünýä bileleşiginiň goldawyna eýe boldy. Olaryň hatarynda Aşgabatda Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly bolan tehnologiýalar boýunça sebit merkezini açmak, BMG-niň Araly halas etmek boýunça ýörite Maksatnamasyny we BMG-niň Suw strategiýasyny işläp taýýarlamak, şeýle hem Hazar deňzinde ekologiýa we tehnogen howpsuzlygyny üpjün etmek üçin hyzmatdaşlygyň köptaraplaýyn usullaryny döretmek hakynda teklipler bar.
Şeýle başlangyçlary öňe sürmek bilen ýurdumyzyň olary iş ýüzünde amala aşyrmak boýunça anyk çäreleri görýändigini bellemek gerek. Halkara kadalaryna laýyk gelýän “Tebigaty goramak hakynda”, “Aýratyn goralýan çäkler hakynda”, “Ozon gatlagyny goramak hakynda”, “Tokaý kodeksi”, “Balykçylyk we suw biologik serişdelerini goramak hakynda”, “Ösümlik dünýäsi hakynda”, “Haýwanat dünýäsi hakynda” we beýleki kanunlar kabul edildi. “Howanyň üýtgemegi boýunça milli maksatnama” we “Türkmenistanyň milli tokaý maksatnamasy” tapgyrlaýyn amala aşyrylýar.
Suw, ýer we biologik serişdelerini netijeli peýdalanmak, biologik köpdürliligi we tebigy landşaftlary goramak, çölleşmä we tokaýlaryň ýitmegine garşy göreşmek babatda uly işler geçirilýär.
Türkmenistanda eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, işiň ekologik taýdan howply görnüşlerini amala aşyrýan edaralar, kärhanalar, guramalar, şol sanda daşary ýurt edara görnüşli taraplar, olaryň şahamçalary, wekilhanalary, şeýle hem edara görnüşli tarapy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan şahsy taraplar üçin hökmany ekologik ätiýaçlandyrmasy girizildi.
Ýurdumyzyň ylmy-tehniki kuwwatynyň artmagy ekologik abadançylygyny goramaga hemmetaraplaýyn ýardam edýär. Milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda innowasion, serişde tygşytlaýjy tehnologiýalar ornaşdyrylýar, howanyň arassalygyna, gurulýan zawodlaryň we fabrikleriň, beýleki desgalaryň ekologik standartlaryna we talaplaryna laýyklygyna gözegçiligiň netijeliligini artdyrmak maksadynda çäreler görülýär. Olar daşky gurşaw üçin howpsuzlygy babatda hökmany tertipde degişli seljermeden geçýärler.
- Tebigaty goraýan jemgyýet ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalary bilen nähili özara hereket edýär?
- Mälim bolşy ýaly, Balkan welaýaty nebit ülkesi hasaplanýar. Bu ýerde bar bolan senagat kärhanalarynyň agramly bölegi nebitgaz pudagynyň kärhanalary bolup durýar. Häzir 40 müňe golaý adam Tebigaty goramak jemgyýetiniň agzasy bolup, olaryň 20 müňe golaýy nebitgaz senagatynda zähmet çekýär. Häzir biz Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň işgärlerini Jemgyýete kabul etmek boýunça resminamalary resmileşdirýäris.
Tebigaty goramak baradaky jemgyýetiň adamlary meýletin esasda birleşdirýän gurama bolup durýandygyny bellemek gerek. Jemgyýetiň agzalary agzalyk tölegini – bir ýylda 10 manat töleýärler. Biz bu serişdeleri dürli tebigaty goraýyş, ekologik çärelerini geçirmek üçin ulanýarys. Mysal üçin, kärhanalaryň, okuw mekdepleriniň, çagalar baglarynyň çäklerinde, köçeleriň ugrunda, seýilgählerde, seýil baglarynda köpçülikleýin bag oturtmak boýunça ýowarlary geçirmek indi ýurdumyzda asylly däbe öwrüldi. Biziň Jemgyýetimiz bu maksatlar üçin agaç nahallaryny we gyrymsy agaçlary muzdsuz, haýyr-sahawat esasynda bölüp berýär, biz olary öz nahalhanamyzda ösdürip ýetişdirýäris. Ol Balkanabadyň GES-niň ýanynda ýerleşýär. Mysal üçin şu ýylyň baharynda biz tuýa, sosna hem-de beýleki tokaý we bezeg agaçlarynyň 20 müňe golaý düýbüni oturtmak üçin berdik.
Balkan welaýatynyň Tebigaty goramak müdirligi, Hazar döwlet goraghanasy we tebigaty goraýan beýleki edaralar bilen hyzmatdaşlyk etmek bilen, Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň Balkan welaýat bölüminiň hünärmenleri tebigaty goramak baradaky kanunlaryň berjaý edilmegine gözegçilik edýärler, tebigat bilen bagly maglumat beriji kitapçalary, bukletleri we we plakatlary neşir edýärler, maslahatlary, seminarlary we beýleki çäreleri geçirýärler, senagat kärhanalarynda, orta, ýokary okuw mekdeplerinde we beýleki edaralarda leksiýalar bilen çykyş edýärler. Ekologiýa meselelerine bagyşlanan dürli meseleler ýaşlaryň arasynda aýratyn meşhurlyga eýedir.
Türkmenistanyň goşulan BMG-niň halkara ekologiýa konwensiýalarynyň hatarynda Orhus konwensiýasyna möhüm orun degişlidir. Bu Konwensiýa her bir adamyň sagdyn daşky gurşawa bolan hukugyny ykrar edýär, şeýle hem ony goramak boýunça borçlaryny kesgitleýär. Ol üç sany esasy bölekden ybarat bolup, jemgyýetiň ekologik maglumatlaryna elýeterliligi, jemgyýetiň daşky gurşawa degişli meseleler boýunça çözgütleri kabul etmek işine gatnaşmagy we adyl kazyýetlilige mümkinçilik ýaly meseleleri gurşap alýar.
Aşgabatda we ýurdumyzyň beýleki şäherlerinde Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk baradaky guramanyň goldaw bermeginde ýörite Orhus merkezleri döredildi. Günbatar welaýatda Internete çykylýan meýdançasy bolan şeýle maglumat merkezi Türkmenbaşy şäherinde açyldy. Merkeziň işinde döwletiň tebigaty goramak syýasatyny giňden wagyz etmäge uly üns berilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar deňziniň – baý tebigy serişdelerine eýe bolan, şonuň bilen birlikde aýawly çemeleşmäni talap edýän dürli görnüşli ösümlik we haýwanat dünýäsi bolan täsin suw howdanynyň ekologik abadançylygyny gorap saklamagy onuň möhüm ugry hökmünde kesgitledi.
Häzir Hazar deňziniň türkmen bölegi ekologik taýdan örän arassa hasaplanýar, munuň özi bu ugurda yzygiderli we maksadalaýyk geçiriýän işler bilen düşündirilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazaryň kenarynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny döretmek başlangyjy munuň aýdyň mysaly bolup, bu zolagy iri halkara syýahatçylyk merkezine öwürer. Deňiz ýakasynda bina edilýän ähli desgalaryň daşky gurşaw üçin howpsuzlygyň talaplaryna hökmany laýyk gelmegi onuň esasy düzgünleriniň biri bolup durýar. Deňiz şypahanasynyň bagy-bossanlyga bürelmegine, bu ýerde seýilgähleriň we seýilbaglaryň döredilmegine aýratyn üns berilýär.
- Beren gürrüňleriňiz üçin sag boluň, işiňizde üstünlikleri arzuw edýäris.


text:
Şenbe güni Wenesuelanyň wise-prezidenti Nikolas Maduro prezident Ugo Çawesiň öz keseli zerarly hatda 10-njy ýanwarda prezidentlige kasam edişlik çäresine gatnaşyp bilmedik halatynda-da, onuň ýurda ýolbaşçylygyny dowam etdirjekdigini aýdyp, çykyş etdi.
Ol ýurduň konstitusiýasynyň Ugo Çawesiň kasam edişlik çäresiniň yza süýşürilmegine mümkinçilik berýändigini belledi.
Wise-prezident Nikolas Maduro 10-njy ýanwarda Ugo Çawesiň prezidentlige kasam edip bilmedik halatynda onuň ornuny wagtlaýynça Wenesuelanyň Milli Assambleýasynyň spikerinie eýelemelidigi barada oppozisiýanyň eden talaplaryny ret etdi.
Wenesuelanyň prezidenti Ugo Çawes 11-nji dekabrda özüne rak keseli bilen baglanyşykly Kubada edilen soňky operasiýadan bäri jemgyýetçiligiň öňünde peýda bolmady. Ýurduň häkimiýetleri onuň dem alyş ýollaryndaky çynlakaý bir infeksiýadan ejir çekýändigini aýdýarlar.


text:
Türkmenistanda geljek ýylyň birinji ýarymy üçin abuna ýazylyşyk başlandy.
Ýurt içinden gelýän habarlara görä, döwlet edaralaryna işleýän adamlar, islese-islemese, döwlet eýeçiliginde çap edilýän we bir-birini gaýtalaýan bir topar neşire mejbury abuna ýazylýarlar.
Sowet döwründe şeýle abuna üçin köplenç her ýylda berilýän 13-nji aýlyk harçlanan bolsa, indi Türkmenistanda adamlaryň köpüsi 12 aý işläp, 11 aýyň aýlygyny alýarlar, sebäbi olaryň bir aýlygy abuna ýazylmaga gidýär diýip, ýerli çeşmeler habar berýär.
Emma muňa garamazdan, bu ýagdaý barada ýerli resmilerden düşündiriş alyp bolmady.
Azatlyk radiosy Türkmenistanda internet asyrynda hem saklanyp galan mejbury abuna barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu günler Aşgabadyň çetinde ýerleşýän Çoganly we Şor obalarynda ýaşaýyş jaýlar ýumrulýar. Mundan öňem paýtagtyň töwereginde ençeme oba, posýolok ýok edildi. Onlarça müň jaý ýok edildi, şol öý eýeleriniň ençemesine täze berlen melleklerde gaýtadan gurlan jaýlary hem indi ýene-de ýykylýar.
Häkimiýetleriň raýatlaryň jaýlary ýykylanda berýän esasy düşündirişinde, bolsa, “olar bikanun guruldy” diýilýär.
Jaýlar “bikanun guruldy” diýen düşünje nireden gelip çykýar? Jaýlar nädip "bikanun" gurulýar?
Azatlyk Radiosy bu sowaly Aşgabadyň eteginde ýumrulan iki jaýyň eýesi ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe berdi.