text:
Gaharjanlyk
çary iňsoňky çmo oglan
MAGLUMAT Rayat: Rozyýew Çary Işleyän yeri we wezipesi: Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünyä diller institutynyň roman-german dilleri we edebiýaty fakultetiniň 2-nji ýyl talyby Doglan senesi we yeri: 11.12.1995 Lebap welaýaty Halaç etraby Bilimi: orta
Milleti türkmen
Haçan we haýsy okuw 2012-nji ýylda Lebap welaýatynyň Halaç mekdebini tamamlady: etrabynyň 25-nji orta mekdebi Bilimi boyunça hunäri: iňlis dili Alymlyk derejesi we ady: ýok Haysy dilleri bilyär: iňlis, rus Hökumet sylaglary: ýok Daşary yurtda bolmagy: ýok Mejlisiň agzasymy : ýok


c: text/html

text:
Gurluşyk we abatlama işleriniň bahasyny kesgitlemegiň tertibi
Türkmenistanyň çäklerinde gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitleýiş ulgamyny kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan 30.01.2009 ý. №10217 belgili Karara gol çekdi, oňa laýyklykda “Gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň Tertibi” tassyklanyldy.
Bu Tertip 2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan güýje girdi.
Şu Kararda şeýle hem bellenilýär, ýagny, Türkmenistanyň Prezidentiniň 29.12.2003ý. №6521 belgili “Gurluşyk ulgamynda işleriň bahasyny kesgitlemek barada” we 29.05.2006ý. №7914 “Suw hojalygy obýektleriniň gurluşyk-gurnama işleriniň bahasyny hasaplamagy kämilleşdirmek barada” Kararlary öz güýjüni ýitirýärler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň
30-njy ýanwaryndaky № 10217 belgili karary bilen
tassyklanyldy
Gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň
TERTIBI
Gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň tertibi (mundan beýläk – Tertip), Türkmenistanyň milli walýutasynda döwlet serişdeleriniň we banklaryň karzlarynyň hasabyna obýektleriň gurluşygyny, durkuny täzelemegi we düýpli (ýeňil) abatlaýyş işlerini amala aşyrýan maýa goýumly hadysalarynyň ähli gatnaşyjylary üçin gurluşyk ulgamynda nyrhlary döretmegiň şertlerini kesgitleýär.
I. Gurluşyk-gurnama işleriniň, döwlet düýpli maýa goýumlarynyň göwrümleriniň çaklamasyny geçirmek üçin, durkuny täzelemek we düýpli abatlamak boýunça işleriň bahasyny kesgitlemek
Gurluşyk-gurnama işleriniň, durkuny täzelemek we düýpli abatlamak boýunça işleriň (mundan beýläk gurluşyk işleri diýlip atlandyrylýar) gündelik nyrhlarda döwlet maýa goýumlarynyň göwrümleriniň çaklanylmagynyň tapgyrynda bahasyny kesgitlemek, binýatlaýyn derejesinde düýpli gurluşyk we düýpli abatlamak üçin (1-nji Goşundy) gündelik nyrhlaryň üýtgemesiniň indeksini ulanmak bilen geçirilýär.
Binýatlaýyn derejesine 1984-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan girizilen smeta kadalary we nyrhlary boýunça kesgitlenilen, gurluşyk işleriniň bahasy kabul edilýär. Döwlet merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň hasabyna, şeýle hem býujet guramalarynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler üçin taslama-barlag işleri boýunça, binýatlaýyn dereje hökmünde, 1987-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda girizilen, smeta kadalary we nyrhlar boýunça kesgitlenilen, taslama işleriniň bahasy kabul edilýär.
Binýatlaýyn nyrhlaryň milli walýuta bolan gatnaşygy şertli 1 : 50 hökmünde kabul edilýär.
II. Gurluşyk işleriniň bahasyny kesgitlemek
Ýerine ýetirilen gurluşyk işleriniň gündelik nyrhlardaky bahasy smeta kadalarynyň we nyrhlarynyň binýatlaýyn derejesiniň esasynda serişdeler-indeks usulýeti bilen kesgitlenilýär:
- maddy çykdajylar – serişdeler usulýeti bilen;
- aýlyk haky üçin we gurluşyk maşynlarynyň we mehanizmleriniň ulanylmagy üçin çykdajylar – indeks usulýeti bilen.
Goşmaça çykdajylar we meýilnamalaýyn toplanmalar şu Tertipde bellenilen, işleriň bahasyny gündelik nyrhlarda kesgitlemek üçin çäklendirilen kadalary boýunça kabul edilýärler.
Gurluşyk-gurnama işleriniň göwrümine girýän wagtlaýyn jaýlar we beýleki işler üçin çykdajylar şeýle hem, gurluşyk işleri üçin bellenilen tertipde, serişdeler-indeks usulýeti bilen kesgitlenilýär. Gurluşyk-gurnama işleriniň göwrümine girmeýän beýleki işler üçin çykarylýan çykdajylar, indeks usulýeti bilen kesgitlenilýär.
Göz öňünde tutulmadyk işleriň bahasy we çykdajylaryň bahasy, binýatlaýyn nyrhlarda taslama-smeta resminamalarynda kabul edilen kadalar boýunça kesgitlenilýär, olaryň degişli indekslerine gaýtadan hasaplanylmagyny nazara almak bilen kesgitlenilýär.
Aýlyk hakyny hasaplamak
Gündelik nyrhlarda göni çykdajylaryň düzüminde aýlyk hakyny tölemek üçin serişdeleriň möçberi, şu aşakdaky formula boýunça, binýatlaýyn nyrhlarda kesgitlenilen, aýlyk hakynyň smeta ululygynyň esasynda hasaplanylýar:
I=Ih x G,
bu ýerde I – zähmete hak tölemek üçin serişdeleriň möçberi;
Ih – smetalaýyn kadalaryň we nyrhlaryň binýatlaýyn derejesinde işçileriň-gurluşykçylaryň esasy aýlyk haklarynyň obýektiniň (onuň böleginiň) ululygy boýunça jemi
G – şu Tertibiň 1-nji Goşundysyna laýyklykda aýlyk haky üçin indeks.
Gurluşyk maşynlarynyň we mehanizmleriniň ulanylmagy üçin çykdajylary hasaplamak
Gurluşyk maşynlarynyň we mehanizmleriniň ulanylmagy üçin çykdajylaryň bahasy häzirki nyrhlar boýunça (bu maşynlara we mehanizmler hyzmat edýän işçileriň aýlyk haklaryny hem goşmak bilen), şu Tertibiň 1-nji Goşundysynda bellenilen, smeta kadalarynyň we nyrhlarynyň binýatlaýyn derejesinde hasaplanylan olaryň smeta bahasyny, indekse köpeltmek bilen kesgitlenilýär.
Maddy serişdeleri üçin çykdajylary hasaplamak
Häzirki döwürde hereket edýän nyrhlarda, maddy serişdeleriniň bahasy, kabul edilen fiziki ölçeg birliklerinde, materiallaram önümlere, şaýlara we düztülere bildirilýän kadalaşdyrylýan talaplarynyň maglumatlaryndan ugur almak bilen we onuň lomaý nyrhyndan, gabynyň bahasyndan, üpüjnçilik-ýerleýji guramalarynyň üstüne goşýan bahasyndan, daşamagyň bahasyndan, ýüklemek-düşürmek işlerinden we haryt-ulag nakladnoýyna we hasap-fakturasyna laýyklykda taýýarlaýyş-ammar çykdajylaryndan emele getirilýän, maddy serişdäniň anyk görnüşi üçin degişli nyrhyndan ugur almak bilen kesgitlenilýär.
Maddy serişdelerine kadalaşdyrylan talaplar taslama-smeta resminamalarynyň maglumatlarynyň esasynda we gurluşykda materiallary harç etmegiň umumy önümçilik kadalarynyň esasynda kesgitlenilýär.
Goşmaça çykdajylar
Umumy gurluşyk işleri üçin goşmaça çykdajylar şu aşakdaky görnüşde hasaplanylýarlar:
- gurluşyk-gurnama we abatlaýyş işleri üçin şu Tertibiň 2-nji Goşundysyna laýyklykda göni çykdajylaryň jeminden;
- gurnama we ýöriteleşdirilen gurluşyk işleri üçin, şu Tertibiň 3-nji Goşundysyna laýyklykda smeta boýunça göni çykdajylaryň jeminden ýa-da esasy önümçiligiň işçilerine zähmet haklaryny tölemek üçin serişdeleriň jeminden.
Meýilnamalaşdyrylan toplanmalar
Meýilnamalaýyn toplanmalaryň kadasy göni çykdajylaryň we goşmaça çykdajylaryň jeminden 15% möçberde bellenilýär.
Goşmaça çykdajylary we meýilnamalaýyn toplanmalary hasaplamak üçin göni çykdajylaryň düzümine goşulýarlar:
- aýlyk haky we maşynlary we mehanizmleri ulanmak boýunça çykdajylar, şu Tertibe laýyklykda indeks usulýeti bilen kesgitlenilýär;
- häzirki döwürde hereket edýän nyrhlarda hasaplanylan maddy serişdeler, olar, şu Tertibe laýyklykda kesgitlenilýän ulag çykdajylaryny we taýýarlaýyş-ammar çykdajylaryny nazara almak bilen hasaplanylýar.
III. Gurluyşyk işleriniň bahasyny hasaplamak
Ýerine ýetirilen gurluşyk işleri üçin buýrujylaryň we potratçylaryň arasyndaky hasaplaşyklar, işleriň hakyky ýerine ýetirilen göwrümleri üçin amala aşyrylýar, olar smeta kadalarynyň binýatlaýyn derejesinde hasaplanylýar we şu Tertibiň II-nji bölüminiň düzgünlerini nazara almak bilen we F-2 görnüşli delilnamada görkezilmegi bilen tassyklanylan taslama-smeta resminamalaryna laýyklykda we olaryň häzirki döwürdäki bahasyna gaýtadan hasaplanylan nyrhlar boýunça amala aşyrylýar.
Materiallar üçin goýberilýän nyrhlar, döwletiň merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň we býujet edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna ýerine ýetirilýän gurluşyk işlerinde ulanylýanlaryndan başgalary, getirijiniň we sarp edijiniň arasyndaky şertnamalaýyn nyrhlary ylalaşmagyň teswirnamasynyň esasynda kesgitlenilýär. Materiallaryň obýektiň ammaryna getirilmegi boýunça ulag çykdajylary şertnamalaýyn nyrhlar boýunça hasaplanylýar.
Döwletiň merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň we býujet edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler boýunça, şu aşakdaky nyrhlar kabul edilýärler:
Tassyklaýjy resminamalarynyň bolmadyk ýagdaýynda, ulag hyzmatlarynyň, ýüklemek-düşürmek işleriniň, gurluşyk materiallary we metaldan düzütler boýunça taýýarlaýyş-ammar çykdajylarynyň bahasy, şu aşakdaky möçberlerde maddy serişdeleriniň gündelik bahasyndan kabul edilýär:
- ulag hyzmatlary - 3%,
- ýüklemek-düşürmek işleri we taýýarlaýyş-ammar çykdajylary:
- gurluşyk materiallary boýunça - 2%,
- metladan düzütler boýunça - 0,75%.
Wagtlaýyn jaýlar we desgalar üçin we göz öňünde tutulmadyk işler üçin çykdajylar, binýatlaýyn nyrhlarynda bellenilen kadalar boýunça kabul edilýärler. Bu çykdajylar F-2 görnüş boýunça delilnama goşulýarlar, şulary nazara almak bilen, ýagny görkezilen işler hakykatdan hem buýrujynyň gullugy tarapyndan ýerine ýetirilýär we tassyklanylýar. Wagtlaýyn jaýlar we desgalar üçin we göz öňünde tutulmadyk işler üçin çykdajylaryň binýatlaýyn nyrhlara bellenilen kadalar boýunça ýokary bolan ýagdaýynda, hakyky çykdajylary degişli resminamalar bilen esaslandyrmalydyr.
Işleriň göwrümi boýunça, hökmany döwlet ekspertizasyna degişli edilmedik düýpli abatlaýyş üçin işleriň bahasy, Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen kadalara laýyklykda, taslama instituty bilen ylalaşylan we taslamanyň we smetanyň ornuny çalyşýan, baha beriş defekt delilnamalarynyň esasynda kesgitlenilýär.
IV. Buýrujynyň çykdajylary. Enjamlar
Taslamada göz öňünde tutulan enjamlaryň bahasy (gurnalýan we gurnamany talap etmeýän), çaklamada, 1-nji Goşunda laýyklykda onuň binýatlaýyn nyrhlardaky bahasyny indekse köpeltmek hökmünde kesgitlenilýär. Getirijiler bilen özara hasaplaşyklar geçirilende, olaryň bahasy, berilýän resminamalara laýyklykda franko-ornunyň nyrhy boýunça kesgitlenilýär.
Töleg üçin degişli bolan enjamlaryň hakyky bahasy, enjamlaryň getirijiden satyn alynýan bahasyndan, ulag we taýýarlaýyş-ammar çykdajylarynyň bahasyndan emele getirilýär, olaryň bahasy enjamlaryň hakyky bahasyndan degişlilikde 3% we 1,2% ýokary bolmaly däldirler.
Buýrujy we potratçy tarapyndan ylalaşylan defekt delilnamasynyň esasynda ýerine ýetirilen, enjamlaryň gurnamadan öňki derňewi boýunça geçirilýän işler üçin çykdajylar, enjamlaryň bahasyna girýärler we buýrujynyň ygtyýar etmeginde galýan göz öňünde tutulmadyk işler we çykdajylar üçin ätiýaçlygyň hasabyna maliýeleşdirilýärler.
Taslama-agtaryş işleri, döwlet ekspertizasy we awtorlyk gözegçiligi
Taslama-agtaryş işleriniň bahasy we döwlet ekspertizasynyň bahasy (merkezleşdirilen döwlet maýa goýumlarynyň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler boýunça taslama-agtaryş işlerinden başgalary, şeýle hem býujetden maliýeleşdirilýän edaralaryň serişdeleriniň hasabyna) Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertibe laýyklykda kesgitlenilýär.
Döwletiň merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň hasabyna we býujet guramalarynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler boýunça taslama-agtaryş işleriniň bahasy, 1-nji Goşundyda görkezilen indeksi ulanmak bilen binýatlaýyn nyrhlar boýunça kesgitlenilýär.
Binýatlaýyn işläp taýýarlamalary we kadalary bolmadyk täze taslamalar işlenip taýýarlanylanda, taraplaryň ylalaşygy boýunça taslama-agtaryş işleriniň bahasy zähmet çykdajylary boýunça, geçip giden ýarym ýyllyk we ýyllyk döwürler üçin emele gelen möçberlerde goşmaça çykdajylaryny goşmak bilen kesgitlenilip biler, emma ol esasy işgrleriň esasy aýlyk haklaryndan 100% möçberden ýokary bolmaly däldir.
Döwletiň merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň hasabyna we býujet guramalarynyň serişdeleriniň hasabyna gurluşyklar we obýektler taslamalaşdyrylanda meýilnamalaýyn toplanmalar, meýilnanalaşdyrmagyň beýleki çeşmeleri boýunça 15% möçberde bellenilýär – taraplaryň iki taraplaýyn ylalaşygy boýunça, emma 30% ýokary bolmadyk möçberde.
Awtorlyk gözegçiligi boýunça çykdajylary, hakyky emele gelen zähmet çykdajylary boýunça kesgitlenilýärler, oňa, öňki geçen ýarym ýyllyk döwri üçin emele gelen möçberde goşmaça çykdajylary hem goşup kesgitleýärler.
Döwletiň merkezleşdirilen maýa goýumlarynyň hasabyna we býujet guramalarynyň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler üçin awtorlyk gözegçiligi boýunça çykdajylar, smeta bahasyndan bellenilen kadanyň binýatlaýyn nyrhlarynda, taslama-agtaryş işleri üçin 1-nji Goşundyda bellenilen indekse köpeltmek bilen kesgitlenilýärler.
Buýrujynyň müdirýetini saklamak
Buýrujynyň müdirýetini saklamak üçin serişdeler (mundan beýläk müdirýet diýlip atlandyrylýar), gurluşygyň ähli döwri üçin binýatlaýyn nyrhlarda, smeta bahasyndan bellenilen möçberlerde jemleýji smeta hasaplaşygynda göz öňünde tutulýar.
Býujet serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän obýektler üçin, müdirýeti saklamak üçin çykdajylar 1-nji Goşundyda görkezilen, binýatlaýyn nyrhlaryna, indeksi ulanmak bilen bellenilen kadalar boýunça kesitlenilýärler. Müdirýeti saklamak üçin serişdeleriň ýetmezçilik eden ýagdaýynda goşmaça serişdeler Türkmenistanyň ykdysadyýet we ösüş Ministrligi bilen ylalaşyk boýunça, müdirýetiň hasabat maglumatlarynyň esasynda kesgitlenilýärler, onda aýlyk haklaryndan we döwlet durmuş ätiýaçlandyrmasynyň töleglerinden başgalarda, beýleki çykdajylar, esasy işgärleriň aýlyk haklaryndan 10% ýokary bolmaly däldirler.
Maliýeleşdirmegiň beýleki çeşmeleriniň hasabyna amala aşyrylýan gurluşykda, müdireýti saklamak üçin hasaplaşyklar buýrujynyň we potratçynyň arasyndaky şertnamanyň esasynda kesgitlenilýär.
Öz düzüminde toplumlaşdyryjy bazalary we taýýarlaýyş-ammar işlerini amala aşyrýan müdirýetler, görkezilen işler boýunça çykdajylary müdirýeti saklamak üçin çykdakjylaryň smetasyna goşýarlar. Munda çykdajylaryň smetasy, obýektleriň maliýeleşdirilmegi üçin bölünip berilýän umumy serişdeleriň hasabyna tölenilýär.
Obýektleriň gurluşygy üçin bölünip berilýän döwlet serişdelerini tygşytly harç etmegiň maksady bilen, şu aşakdaky talaplaryň berjaý edilmegi zerurdyr:
buýrujynyň- gurluşykçynyň diwanynyň sany 4-nji Goşunda laýyklykda sanynyň hasaplanylan görkezijilerinden ýokary bolmaly däldir;
aýlyk haklary Türkmenistanyň hereket edýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda kesgitlenilmelidir.
garyşyk maýa goýumlaşdyrylýan obýektleriň gurluşygynda müdirýeti saklamak üçin çykdajylary kesgitlemek üçin (býujetiň serişdeleriniň we guramalaryň, kärhanalaryň we beýleki edara görnüşli taraplaryň we şahsy taraplaryň hususy serişdeleriniň hasabyna), hasaplaşyklar şuňa meňzeş tertipde býujet assignowaniýeleriniň we maýa goýumçylaryň hususy serişdeleriniň çykdajy edilmeginiň proporsiýalaryny berjaý etmek bilen amala aşyrylýarlar.
1-nji Goşundy
gurluşyk we abatlaýyş işleriň bahasyny kesgitlemegiň Tertibine
INDEKSLER
düýpli gurluşyk we düýpli abatlaýyş işleri üçin gündelik nyrhlarynyň binýatlaýyn derejesi babatda üýtgeşmeleri
2-nji Goşundy
gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň Tertibine
Gurluşyk-gurnama we abatlaýyş-gurluşyk işleri üçin goşmaça çykdajylarynyň çäklendirilen kadalary
3-nji Goşundy
gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň Tertibine
Gurnama we ýörite gurluşyk işleri üçin goşmaça çykdajylarynyň çäklendirilen kadalary
4-nji Goşundy
gurluşyk we abatlaýyş işleriniň bahasyny kesgitlemegiň Tertibine
Bir ýyl üçin maýalyk goýumlarynyň göwrümine baglylykda buýrujynyň-gurluşykçynyň işgärleriniň sany
Bellikler:
1. Sanynyň derejeleriniň aralyk görkezijileri zerur ýagdaýlarda interpolirlemek bilen kesgitlenilýär.
2. Buýrujynyň-gurluşykçynyň diwanynyň sany maýalyk goýumlarynyň ýyllyk göwrüminiň 3 mln. manatdan ýokary bolan ýagdaýynda, ýokarda görkezilen jemden ýokary her bir 60 müň manat üçin bir birlige köpelýär.
Materialyň derejesi:
Kadalaşdyryjy resminamalar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Rönesans Holding” kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy Erman Ylyjagy kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, pursatdan peýdalanyp, milli Liderimizi hem-de Türkmenistanyň ähli halkyny Halkara Bitaraplyk güni bilen mähirli we tüýs ýürekden gutlady hem-de iň oňat arzuwlaryny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bidlirip, ýakyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklary ýola goýlan türk kompaniýalarynyň durmuşa geçirýän işlerine ýokary baha berdi.
Söhbetdeşligiň barşynda häzirki wagtda Türkmenistanyň bütin dünýäde uly gyzyklanma döredýändigi hem-de durmuş-ykdysady taýdan ösüşinde ajaýyp üstünlikleriniň ykrar edilýändigi bellenildi. Myhman türkmen Lideriniň goňşy ýurtlar bilen bolşy ýaly, dünýäniň gyzyklanma bildirýän ähli döwletleri bilen hem giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny üstünlikli alyp barmagy netijesinde, işewür toparlaryň wekilleri, şol sanda özgertmeler maksatnamalarynyň we taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine goşant goşmaga çalyşýan türk kompaniýalary bilen ýakyn işewür gatnaşyklaryň pugtalandyrylýandygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüni ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde görkezen daşary ýurt kompaniýalary bilen uzakmöhletli özara gatnaşyklar üçin Türkmenistanyň açykdygyny belledi. Dünýäniň iň oňat tejribesini hem-de iň täze tehnologiýalary çekmäge uly ähmiýet berilýän milli ykdysadyýetimiziň toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylmagy we diwersifikasiýalaşdyrylmagy köpsanly dürli ähmiýetli täze desgalaryň gurulmagyny göz öňünde tutýar. Şol desgalar ähli babatda ýokary halkara ölçeglerine kybap gelmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
“Rönesans Holding” kompaniýasynyň ýolbaşçysy geljegi uly türkmen bazarynda tutýan ornuny pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini beýan edip, türkmen hyzmatdaşlaryna bar bolan ähli tejribelerini we mümkinçiliklerini hödürlemäge taýýardygyny aýtdy, şeýle hem durmuş-medeni we senagat ähmiýetli desgalaryň gurluşygy boýunça ynanylan taslamalaryň ýerine ýetirilişiniň barşy barada habar berdi.
Hususan-da, Ahal welaýatynda Owadandepe diýen ýerde tebigy gazdan ýokary hilli awtomobil benzinini öndürjek dünýäde deňi-taýy bolmadyk zawod bolan möhüm desganyň gurluşygy boýunça geçirilýän işler barada habar berildi.
Duşuşygyň ahyrynda işewür bildirilýän ynam üçin türkmen döwletiniň Baştutanyna hoşallyk bildirip, ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň üstüne alan hyzmatdaşlyk borçnamalaryny abraý bilen ýerine ýetirjekdigine ynandyrdy.
(TDH)


text:
Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleri “FLEX” maksatnamasynyň bäsleşiginiň açylanlygy barada buysanç bilen habar berýär! Türkmenistanyň Bilim Ministrligine we Türkmenistanyň Daşary işler Ministrligine “FLEX” maksatnamasynyň bäsleşigini gurnamak boýunça berýän goldaw we ýardamlary üçin minnetdarlygymyzy bildirýäris. Bu ýyl üçin ýenijileriň sany 15. Şeýle hem Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleri ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasyna olaryň “FLEX” maksatnamasyna berýän goldaw we ýardamlary üçin köp sag bolsun aýdýarys. “FLEX” maksatnamasy dolulygyna ABŞ-nyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýär. Ýeňijiler öz daşary ýurt pasportyny almak üçin, hossarlaryndan notarial razyçylyk almak üçin we resminamalaryny Aşgabatdaky ofisimyza ugratmak üçin çykdaýjylary özleri töleýärler. Bäsleşige gatnaşyjylaryň ählisine uly üstünlik arzuw edýäris!
“FLEX” maksatnamasynyň bäsleşiginiň tertipnamasy:
Okuwçylar diňe özleriniň ýaşaýan welaýatyna görä bellenen günde, sagatda we ýerde bäsleşige gatnaşyp bilerler – BAŞGA ÝAGDAÝLAR KABUL EDILENOK.
*Okuwçylar FLEX maksatnamasynyň 1-nji tapgyryna ýylda bir gezek gatnaşyp bilýärler. Ýylda bir gezekden köp gatnaşanlar bäsleşikden çykarylýar. Okuwçylar diňe ýaşaýan ýerine görä bellenilen güni bäsleşige gatnaşyp bilýärler.
Bäsleşigimize aşakdaky talaplara gabat gelýän okuwçylaryň ählisi çagyrýarys:
- 2000-nji ýylyň Mart aýynyň 15-den, 2002-nji ýylyň Maý aýynyň 31-i aralynda doglan; 11-nji synpda okaýan gulluk borjuny ýerine ýetirmeli okuwçylar bäsleşige gatnaşyp bilmeýärler.
- Bäsleşik geçirilýän wagty orta mekdepde okaýan, mekdep ýetişigi gowy bolan;
- Iňlis dilini gowy bilýän;
- Soňky 5 ýylyň dowamynda ABŞ-da 3 aýdan köp bolmadyk;
- Amerikan wizasyny almak üçin ähli talaplara gabat gelýän;
- Türkmenistanyň raýaty;
Ähli gabat gelýän okuwçylary synagyň 1-nji tapgyryna gatnaşmaga çagyrýarys. OLAR ÝANY BILEN:
-
dogluş hakyndaky şahadatnamasyny ýa-da pasportyny;
-
Bir surat (3×4 ölçegli);
-
Ruçka getirmelidirler;
-
synaglara mekdep lybasynda gelmelidirler.
Bäsleşik merkezlerine gelen ähli okuwçylar, özlerini talaba laýyk, ýagny tertipli we sylaşykly alyp barmalydyrlar, okuwçy görkezilen düzgünleri berjaý etmedik ýagdaýynda, FLEX maksatnamasynyň bäsleşiginden çykarylyp bilner.
Test merkezlerinde öýjükli telefonlary ýa-da beýleki elektronik enjamlaryny ((iPADs, iPODs,we ş.m.) ulanmak gadagandyr. Okuwçy ýokarda görkezilen enjamlary ýany bilen getiren ýagdaýynda , FLEX maksatnamasynyň bäsleşiginden çykarylyp bilner.
Amerikan Geňeşlikleri okuwçynyň bäsleşik geçirilýän ýere gelmegi üçin ýol harajatlaryny tölemeýär. Okuwçy we onuň hossarlary bäsleşigiň ähli tapgyryna hem gatnaşmak üçin ýol harajatlaryny özbaşdak tölemelidirler. AMERIKAN GEŇEŞLIKLERI OKUWÇYLARYŇ WE OLARYŇ HOSSARLARYNYŇ BÄSLEŞIGE GATNAŞMAGY ÜÇIN EDEN ÝOL HARAJATLARYNY TÖLEMÄGE ÝA-DA ÖWEZINI DOLDURMAGA JOGAPKÄR DÄLDIR.
Synaglar Halkara Bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleriniň agzalary tarapyndan ýurdumyzyň bäş welaýaty üçin hem Aşgabat şäherinde geçiriler.
Bäsleşik 15 minutdan ybarat bolup, okuwçynyň iňlis dilinden bilimini barlaýan umumy test (1-nji tapgyr), Iňlis dilinde düzme ýazmak (2-nji tapgyr), we Iňlis dilinde test, düzme ýazmak hem-de söhbetdeşlik (3-nji tapgyr).
Özüniň 26-njy ýylynda “FLEX” maksatnamasy Türkmenistanyň orta mekdepleriniň ýokary synp okuwçylaryna 2018-2019-njy okuw ýyly üçin alyş-çalyş mümkinçiligini hödürleýän maksatnama bolup, Maksatnama gatnaşyjylaryny öýlerinden ABŞ-da boljak ýerlerine çenli gitmeklige we yzyna gaýdyp gelmekligi üçin ähli harajatlary öz üstüne alýar, şeýle hem gatnaşyjylara talyp haklary berilýär.
Bäsleşige gatnaşyjylar amerikan maşgalasynda ýaşamak, mekdeplerinde okamak we sapakdan daşary işlere gatnaşmak bilen ABŞ hakynda giňişleýin öwrenerler. Şeýle hem maksatnama gatnaşyjylary kabul edýän guramalar we ýerli birleşikler tarapyndan geçirilýän çärelerine gatnaşyp bilerler, şeýlelik bilen olara amerikanlylary öz ýurdynyň medeniýeti bilen tanyşdyrmaga mümkinçilikler beriler.
Maksatnama gatnaşyjylar ABŞ-da bilim ugrynda işleýän ökde hünärmenler tarapyndan saýlanýarlar. Saýlaw açyk bäsleşigiň, söhbetleşigiň, häsiýetnamanyň we iňlis dili bilimini barlaýan testirlemeleriň netijesi boýunça geçirilýär.
Bu maksatnama ähli okuwçylar üçin we şol sanda maýyp çagalar üçin hem açykdyr. Eýýäm 300-den gowrak fiziki mümkinçiligi çäkli bolan okuwçylar şu maksatnama gatnaşdylar we ABŞ-da bilim aldylar.
Doly maglumat almak üçin Amerikan Geňeşlikleriniň ofisine ýüz tutup bilersiňiz:
(+99312) 36-90-16; (+99362) 01-51-87


text:
Habarlar 23 september 2017
Jemgyýet
Öňdebaryjy lukmançylyk edaralary «Aşgabat 2017» oýunlaryna gatnaşyjylaryň we myhmanlaryň saglygynyň goragynda
Paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesiniň içinde we onuň ýanynda hereket edýän lukmançylyk merkezleri öňdebaryjy tehnologiýalar, döwrebap enjamlar bilen üpjün edilip, olarda dürli görnüşdäki lukmançylyk hyzmatlaryny hödürlemek boýunça ýeterlik tejribesi bolan lukmanlar işleýärler.
Ylym
Aýratyn zehinli çagalaryň mekdep-internaynyň mugallymlary halkara gözden geçirilişiň netijeleri boýunça güçlileriň hataryna girdi
Mälim bolşy ýaly, soňky ýyllarda türkmen okuwçylarydyr olaryň mugallymlary dürli derser boýunça aň-paýhas gözden geçirişlerine gatnaşýarlar. Olaryň arasynda Aýratyn zehinli çagalaryň döwlet mekdep-internatynyň wekilleri-de bar, bu ýerde ýurduň dürli sebitlerinden zehinli çagalar bilim alýarlar. Bilimi güýçli okuwçylar we olaryň halyplary olimpiadalaryň, hususan-da Russiýanyň „Erudit“ Ylym-bilim merkeziniň guran olimpidalarynda ençeme gezek ýeňiş gazanypdylar, bu edara golaýda geçen okuw ýylynda geçirilen bäsleşikleriň jemini jemledi.
Ykdysadyýet
Ýurduň günbatarynda nebit meýdanlarynyň ekologiýa abadançylygyny gowulandyrmak boýunça taslama işlenip taýýarlanylýar
Bellenilişi ýaly, hereket edýän milli kanunçylyga laýyklykda bu taslamanyň amala aşyrylmagy birnäçe ugurlar boýunça bähbitlidir. Hususan-da, gazanylan girdejiden salgytlaryň tölenilmegi, täze iş orunlarynyň döredilmegi, döwrebap tehnologiýalaryň ulanylmagy göz öňünde tutulýar, bu bolsa daşky gurşawy goramak işine oňyn täsir eder. Şonuň bilen birlikde, geljekde milli hünärmenleriň taýýarlanylmagy hem-de toplanan tejribe şeýle işleri ýerli kärhanalaryň güýçleri bilen amala aşyrmaga mümkinçilik berer.
Medeniýet
«Aşgabat 2017» oýunlarynyň açylyş dabarasynda janlandyrylan türkmen taryhy
Stadionynyň meýdançasynda özboluşly täsinlik mysaly orta asyrlar Daýahatyň kerwensaraýy emele gelýär. Dürli öwüşginli gündogar bazary joşgun tapýar. Ähli ýerde türkmen topragynyň önümlerinden doly bolan arabalar görünýär. Bazar aktýorlary bolan akrobatlar, gurjak oýnadýanlar özboluşly çykyşlaryny ýaýbaňlandyrýarlar. Köp sanly hyzmatkärler bilen gurşalan derejeli adamlar, ýönekeý ilat we daşary ýurtlardan gelen söwdagärler görünýär.
Ykdysadyýet
Ýurduň günbatarynda nebit meýdanlarynyň ekologiýa abadançylygyny gowulandyrmak boýunça taslama işlenip taýýarlanylýar
Bellenilişi ýaly, hereket edýän milli kanunçylyga laýyklykda bu taslamanyň amala aşyrylmagy birnäçe ugurlar boýunça bähbitlidir. Hususan-da, gazanylan girdejiden salgytlaryň tölenilmegi, täze iş orunlarynyň döredilmegi, döwrebap tehnologiýalaryň ulanylmagy göz öňünde tutulýar, bu bolsa daşky gurşawy goramak işine oňyn täsir eder. Şonuň bilen birlikde, geljekde milli hünärmenleriň taýýarlanylmagy hem-de toplanan tejribe şeýle işleri ýerli kärhanalaryň güýçleri bilen amala aşyrmaga mümkinçilik berer.
Hyzmatdaşlyk
Türkmenistan Bosgunlaryň olimpiýa toparlary hakynda jarnamany durmuşa geçirmek boýunça anyk işleri kesgitledi
Türkmen tarapy du Jarnamany iş ýüzünde amala aşyrmak maksady bilen anyk teklipler taýýarlady, olara laýyklykda, Milletler Bileleşiginiň Baş Assambleýasynyň 72-nji mejlisiniň garamagyna Jarnamany BMG-niň Baş Assambleýasynyň resmi resminamasy hökmünde resmileşdirmek hakyndaky mesele giriziler. Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlaryň işleri baradaky Ýokary Komissarynyň müdiriýeti hem-de Migrasiýa boýunça halkara guramasy bilen bilelikde Bosgunlaryň sebit, kontinental we halkara derejelerinde, hususan-da, Aziýada geçirilýän sport çärelerine gatnaşmagyny üpjün etmek boýunça degişli işleri geçirmek göz öňünde tutulýar.
Aziada 2017
Sekizinji bäsleşik gününiň jeminde biziň toparymyzda 8 altyn medalyň eýesi boldular
Guşakly göreşiň jemleýji gününde nusgawy “alyş” görnüşinde tutluşyklar geçirildi. Biziň türgenlerimiz sportuň bu görnüşiniň soňky gününi üstünlikli jemlediler. Olar ýokary netijeleri görkezip, birbada finala türkmen pälwanlarynyň 10-sy çykdy.
Resmi habar
Tatarystanyň Baştutany türkmen ýygyndysynyň Aziýadada üstünlik gazanjakdygyna ynam bildirdi
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabaralary mende uly täsir galdyrdy. Size Tatarystanyň wekiliýetiniň Aziada çärelerine gatnaşmagy ugrunda döredilen mümkinçilikler üçin sag bolsun aýdýaryn. Ýaryşlaryň üstünlikli geçmegini, Türkmenistanyň toparyna bolsa ýeňijileriň hormat münberinde mynasyp orun eýelemegini arzuw edýärin – diýip hatda aýdylýar.


text:
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 10ó11 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Repetek goraghanasy Gündogar Garagumuň merkezi böleginde, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinden 70 kilometr günortada, Amyderýa bilen Garagum derýalarynyň aralygynda, Repetek demir ýol stansiýasynyň ýanynda ýerleşýär. Goraghananyň meýdany 34 600 gektara deňdir.
Goraghana döredilmezden ozal bu ýerde Repetek çäge-çöl stansiýasy işleýärdi. Onuň düýbi 1912-nji ýylda belli geograf we syýahatçy P. P. Semýonow-Týan-Şanskiniň işjeň gatnaşmagynda tutulypdy. Merkezi Aziýanyň çöllerini öwrenmek ylmynyň düýbüni tutujy W.A.Dubýanskiý ylmy stansiýanyň açylmagyna ýakyndan kömek eden guramaçydyr we onuň ilkinji direktorydyr (1912-nji ýyldan tä 1928-nji ýyla çenli).
Ylmy stansiýa goraghana bilen bilelikde 1998-nji ýyla çenli işledi. Stansiýa ýapylandan soň goraghana Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasyndan Tebigaty goramak ministrligine degişli edildi. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň hasabynda goraghana jemi 1941-nji ýyldan, şol sanda 1962-nji ýyldan dünýä belli Çöller institutynyň (häzirki wagtda Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli instituty) bölümleriniň hasabynda boldy.
1979-njy ýylda Repetek goraghanasy halkara biosfera goraghanalarynyň hataryna goşuldy. Bu goralýan ýeriň serti, dünýä ekologiýa ulgamlarynyň esasy tipi bolup durýar. Şonuň üçin ol nesilleriň bähbidi üçin tebigaty gorap saklamak we ylmy gözlegleri geçirmek üçin gerekdir.
Soňky maglumatlara görä, Repetek goraghanasynda oňurgasyzlaryň 1343 görnüşi we
kiçi görnüşi hasaba alyndy. Repetegiň mör-möjekleriniň 7 görnüşi 1999-njy ýylda çapdan çykan Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olara buýnuzganat empuziýa, hinçi murtlak çekirtge, Pawlowskiniň murtlak çekirtgesi, Uwarowyň çölçüsi, Sumakowyň çekirtgesi, wužžyldawuk antia tomzagy we türkmen burunlak tomzagy degişli.
Oňurgaly haýwanlaryň arasynda ýerde-suwda ýaşaýanlarynyň 1 görnüşi, süýrenjileriň 22 görnüşi bar, olaryň 2 görnüşi-zemzen we kepjebaş Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Kepjebaş Tebigaty Goramagyň Halkara Bileleşiginiň (TGHB) Gyzyl kitabyna | hem girizilendir.
Repetek goraghanasynyň guşlarynyň 202 görnüşinden 13 görnüşi (oturymly, höwürtgeleýän, gyşlaýan, uçup geçýän, göçüp-gidip ýören guşlardan) Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olara bürgüt we çöl serçesi, ýylançy gyrgy, gajar we togdary, gyzgylt gotan, buýraly gotan, adaty syçançy, garaguş, ütelgi,sähra güwenegi, gyzylguş bezilltigi, hüwi degişlidir. Gajar, buýraly gotan, garaguş we sähra güwenegi TGHB-niň Gyzyl kitabyna girizildi. Goraghananyň süýdemdirijiler faunasy 29 görnüşi öz içine alýar we olardan 3 görnüşigaragulak, keýik we oklykirpi Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
Goraghanada kömelekleriň 197 görnüşi we kiçi görnüşi, toprak suwotularynyň 68 görnüşi, epifit lişaýnikleriň 4 görnüşi, baldagy ýaprakly mohlaryň 4 görnüşi, açyk tohumlylardan gnetopsidleriň 1 görnüşi we gülli ösümlikleriň hem 120 görnüşi bellidir.
Repetek çäge-çöl ylmy stansiýasynda we Repetek goraghanasynda uly ylmy-barlag işleri geçirildi. Ylmy barlaglaryň esasy netijeleri çap edilen 1000-den gowrak ylmy makalalarda, işlerde, ýygyndylarda we monografiýalarda öz beýanyny tapdy.
Düiii döwürde tebigy ösüşinde amatsyz ýagdaýyň döremegine garamazdan, Repetek goraghanasynda Gündogar Garagumuň ajaýyp garaojartokaýlary, sebitiň biologik dürlüliginiň esasy merkezi kanagatlanarly ýagdaýda goralyp saklanylýar.
Uly çäge ulgamlary, tümmek we aklaň çägeleri garaojarly jülge görnüşli peslikler bilen bilelikde ýeke-täk gorag ýygyndysyny-köp bolmadyk (30-a golaý wekil) keýigiň (jereniň) durnukly populýasiýasyny, seýrek guşlar bolan bürgüdiň, ýylançy gyrgynyň we çöl serçesiniň ýaşaýan ýerini emele getirýärler. Seýrek guşlaryň birnäçe görnüşi üçin goraghananyň ýerleri wagtlaýynça düşelge bolup hyzmat edýär. Repetek goraghanasynda seýrek mör-möjekleriň hem uly topary ýaşaýar. Bu ýer türkmen burunlak tomzagynyň ýeke-täk ýaşaýan ýeridir. Şeýlelikde, Repetek türkmen topragynda dünýä gözelliginiň bir ülüşi bolup saklanyp galypdyr.
Muhammetgurban ORAZOW, ekožurnalist.


text:
Türkmenistan bilen Sloweniýa Respublikasynyň arasynda gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklary durmuşa geçirmek hem-de iki ýurduň özara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-slowen toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy.
Meňzeş Täzelikler
Söwda Pudagynyň Ösüşi-Bazar Ykdysadyýetiniň Ösüşiniň Baş Şerti
Söwdany we telekeçiligi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlary bolup …


text:
esasy
Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek ugrunda Türkmenistanyň maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň talaby boýunça edara görnüşli we şahsy taraplaryň maglumatlary tabşyrmagynyň
Tertibi
1. Şu Tertip ama öz işini „Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda“ Türkmenistanyň kanunynda (mundan beýläk -Kanun) we Türkmenistanyň Prezidentiniň 2010-njy ýylyň 15-nji ýanwaryndaky 10798 belgili Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministligiginiň işini kämilleşdirmek hakyndaky“ kararynda göz öňünde tutulan zerur maglumatlaryň berlişini kadalaşdyrýar.
2. Maglumatlar pul serişdeleri ýa-da gaýry emläkler bilen geleşikleri we amallary geçirýänedara görnüşli we şahsy adamlar tarapyndan (mundan beýläk - maliýe gözegçiliginiň subýektleri) tabşyrylýar.
esasy


text:
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we dermanlyk ösümlikler institutynyň geobotanika laboratorýiasynyň we Gerbariý milli gaznasynyň işgärleri geljekki ylmy sapara taýýarlyk görýärler. Botanikler ösümlikleriň ösüp-gögerýän birki aýynda Hazar etek düzlükleriniň birnäçe ýerine, „Altyn asyr“ kölüne we Köýtendaga gidip, otlaryň ösýän we guraýan döwrüne syn edip, çöllük örüleriň ösümlik dünýäsine seljerme geçerler.
Alymlar Maldarçylyk we weterinariýa instituty we Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň beýleki ylmy-barlag institutlary bilen jebis hyzmatdaşlykda işleýärler. Indi birnäçe ýyl bäri TYA-nyň ösümlikleriň geobotaniki kartasyny düzmek üçin innowasion usullardan peýdalanýan Tehnologiýalar merkeziniň geografiki maglumatlar ulgamynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlyk dowam edýär.
Tehnologiýalar merkeziniň GMU-nyň işgärleri şu ýyl ösümlikleriň we topragyň görnüş düzümini öwrenmek üçin „Dron“ kwadrokopterini ulanmagy göz öňünde tutýarlar.Spektroradiometriýa tehnologiýasy ulanylanda Garagumda ösýän ösümlikleriň möwsümleýin özgermelerini seljermäge mümkinçilik berýän ýagtylyk gaýtarýan spektr olary şahsy „belgisi“ boýunça kesgitlemäge mümkinçilik berer.Geljekde hemradan alnan suratlar maglumatlaryň elektron gaznasyny artdyrmaga we öri meýdanlaryna uzak aradan baha bermäge mümkinçilik berer. Toprak babatda-da şeýle işler geçiriler.
Topragyň we ösümlikleriň spektral-signatur maglumatlary boýunça ummasyz, ýöne häzire çenli az öwrenilen meýdanyň nusgalyk kitaphanasy dörediler. Onuň maglumatlary älem suratlaryny aýanlaşdyrmaga ýardam berer we monitoring işini çaltlaşdyrmaga kömek eder. Topragyň şorlaşmagy, ösümlikleriň görnüşleri we örileriň netijeliligi baradaky maglumatlary ýygnamak işleri 2020-nji ýylda tamamlanar. Biologiýa we dermanlyk ösümlikler instituty bilen Tehnologiýalar merkeziniň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda pudagara şertnama baglaşyldy.
Medeni zolaga golaý öriler bireýýäm özleşdirildi we işjeň ulanylýar. Garaşoryň golaý-töwereginiň we Hazar etek düzlüginiň tarp ýerleriniň hasyllylyk tapgyry barada alymlar „Altyn asyr“ kölüniň töwereginde ösümlikler peýda bolup ugraly bäri soňky ýyllaryň maglumatlaryny seljerip, baha berýärler. Dürli gyrymsy ösümlikler örisini giňeldip, barha çöl ýerlere aralaşýarlar. Biologlar bolsa, olaryň ýaýran ýerini öwrenip, hojalyk işlerini ýöretmegiň geljegini kesgitleýärler.
Türkmen kölüniň töweregi tebigy ýerleriň üçüsiniň-Üstýurt düzlüginiň, Günbatar Garagum çägelik ekoulgamynyň , Üňüz aňyrsyndaky Garagumyň gyr we takyr meýdanlarynyň çatrygynda ýerleşýän özboluşly sebitdir. Botanik alymlar ösümlikleriň görnüşlerini kesgitläp, olaryň gymmatly iýmlik we dermanlyk görnüşlerini ýüze çykarýarlar.
Institutyň laboratoriýalarynyň işiniň netijesi boýunça pudagyň hünärmenleri, şeýle hem ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary, aspirantlary we talyplary üçin „Altyn asyr“ Türkmen kölüniň töweregindäki öri meýdanlary“ atly kitapça çykaryldy. Ylmy işlerden daşgary institutyň hünärmenleri umumy bilim berýän we hünärment mekdepleri üçin usulýet edebiýatlaryny-da taýýarlaýarlar. Hususan-da, olar orta okuw mekdepleriniň 5 we 9-njy synplary üçin biologiýadan okuw kitaplaryny taýýarlamaga gatnaşdylar, häzir bolsa, lukmançylyk mekdepleriniň okuwçylary üçin botanikadan okuw kitabyny taýýarlaýarlar.


text:
Duşuşygyň barşynda syýasy, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda, şeýle-hem energetika, ulag, bilim we syýahatçylyk pudaklarynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Özara gyzyklanma bildirilýän ähli ugurlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň oňyn ösüşini belläp, taraplar Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasynda gatnaşyklary geljekde ugurlaryň giň çygry boýunça ösdürmekde birnäçe tekliplere garadylar.
Şeýle-hem Türkmenistanyň we Malaýziýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmekde we giňeltmekde iki ýurduň daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky geňeşmeleriň yzygiderli esasda geçirilmeginiň ähmiýetini bellediler.
Türkmenistana saparynyň dowamynda Malaýziýanyň Daşary işler ministri Dato Sri Anifah Aman Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda talyplaryň öňünde leksiýa bilen çykyş etdi.


text:
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ikinji gününde futzal boýunça oýunlar dowam etdi, uly tennis hem-de taýboksy boýunça ýaryşlar başlandy.
Türkmen tennisçisi Isa Mämmetgulyýew Olimpiýa şäherjiginiň merkezi tennis meýdançasynda iki döwde 6:2; 6:0 hasaby bilen Kiribatiden gelen türgen Bira Tebatibungdan üstün çykdy. Milli tennis mekdebimiz öz derejesini görkezdi, indi Isa ýaryşlaryň ikinji aýlawynda...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary mynasybetli uly dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýew bilen duşuşdy.
Goňşy ýurduň Baştutany kärdeşini Merkezi Aziýada ilkinji gezek geçirilýän halkara sport forumynyň başlanmagy bilen tüýs ýürekden gutlady. Belent mertebeli myhman badalga alýan «Aşgabat 2017» oýunlarynyň parahatçylyga, dostluk hem-de özara...
17-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon bilen duşuşyk geçirdi.
Döwlet Baştutanlary iki ýurduň mümkinçiliklerini we bähbidini nazara almak bilen, netijeli hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitläp, döwletara ykdysady taslamalary durmuşa geçirmegiň barşyny ara alyp maslahatlaşdylar we hyzmatdaşlygyň...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani bilen duşuşdy.
Türkmen Lideriniň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan goňşy ýurtlar, şol sanda Owganystan bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär.
Duşuşygyň barşynda iki ýurduň Liderleri türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryndaky möhüm meseleler boýunça...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow bilen duşuşdy. Bu barada Döwlet habarlar agentliginde habar berilýär.
Tatarystanyň Baştutany Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy «Aşgabat 2017» oýunlarynyň başlanmagy bilen gutlap, bu giň möçberli wakanyň biziň ýurdumyza gyzyklanmanyň mundan beýläk-de...
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçirilýän Aşgabat 2017 ýaryşlarynyň ilkinji gününde jiu-jitsu hem-de türkmen milli göreşi, şeýle-de erkekleriň hem-de zenanlaryň arasynda geçirilen futzal boýunça medal çäreleriniň birnäçesi geçirildi. Oýunlary geçirýän Türkmenistan döwletiniň türgenleri jiu-jitsu hem-de türkmen milli göreşi sport ugurlary boýunça aglaba medallary gazanmak arkaly, tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy. Günüň soňunda...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna bagyşlanan dabaralara gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mamnun Huseýn bilen geçiren duşuşygynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Belent mertebeli myhmanyň belleýşi ýaly, Pakistan Türkmenistanyň özenini oňyn Bitaraplyk ýörelgeleri düzýän açyklyk we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna ýokary baha berýär...


text:
Habarlar 27 august 2017
Resmi habar
Döwlet Baştutanymyz Krasnodar ülkesinde bolup geçen ýol-ulag hatysasy zerarly gynanç bildirdi
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň hem-de Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna ýürekden gynanjyny we medet beriji sözlerini, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
Aziada 2017
Rozy Rejebow: grek-rim usulynda göreşýän pälwanlaryň Oýunlarda ýeňiş gazanmaga mümkinçiligi bar
-Rozy Rejebowiç, „Aşgabat 2017“ Oýunlarda pälwanlarymyzň mümkinçiligne nähili baha berýärsiňiz?


text:
ABŞ-den soň indi bolsa Gwatemala ilçihanasyny Iýerusalime göçürdi
ABŞ-den soň indi bolsa Orta Amerika ýurdy Gwatemala Ysraýyldaky ilçihanasyny Tel-Awiwden Iýerusalime göçürdi
Ilçihananyň açylyş dabarasyna Gwatemalanyň Prezidenti Jimmi Morales, Ysraýylyň Premýer ministri Binýamin Netanýahu bilen birlikde ABŞ-niň Ysraýyldaky ilçisi Dewid Fridman gatnaşdy.
Açylyş dabarada çykyş eden Netanýahu ABŞ-niň ilçihanasyny Iýerusalime göçürmeginden 2 gün soň Gwatemalanyň hem bu ädimi etmeginiň bir tötänlik däldigini belläp, Gwatemalanyň hemişe ilkinjileriň arasynda bolandygyny beýan etdi.
Gwatemalanyň Ysraýylyň dostudygyny aýdan Netanýahu Gwatemalanyň ilçihanasyny Iýerusalime göçürmeginiň iki ýurdyň arasyndaky gatnaşyklar taýdan adatdan daşary täze bir başlangyçdygyny nygtady.
Netanýahu Ysraýyl bilen Gwatemalanyň ençeme ugurda şol bir gymmatlyklara we maksatlara eýedigini belläp iki ýurdyň arasyndaky hyzmatdaşlygy artdyrjakdyklaryny habar berdi.


text:
Guşlar – tebigatyň bezegi
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde “Türkmenistanda guşlaryň köpdürlüligi” atly sergi we tanymal alymlar bilen duşuşyk
2018-nji ýylyň 30-njy martynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Guşlaryň halkara güni mynasybetli guralan “Türkmenistanda guşlaryň köpdürlüligi” atly serginiň dabaraly açylyşy boldy. Dabara ýurdumyzyň tanymal alymlary bilen guralan gyzykly duşuşyga utgaşdy. Oňa ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarydyr talyplary gatnaşdylar.
Dabarany Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Ö. Mämmetnurow açdy.
“Her ýylyň 1-nji aprelinde bütin dünýäde guşlaryň Halkara güni bellenilýär. Bu baýramçylyk daşky gurşawy goramak babatda wajyp pikirleri wagyz etmäge bagyşlanýar. Ýer ýüzünde köp guşlaryň ýitip gitmegi bilen bagly meseleleri çözmek babatda adamlaryň medeniýetini ýokarlandyrmagy göz öňünde tutýar. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda bu meselä hormatly Prezidentimiziň giň halkara goldawyna eýe bolýan başlangyçlary netijesinde uly üns berilýär we daşky gurşawy, biologik köpdürlüligi goramak boýunça uly maksatnamalar durmuşa geçirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň Etnografiýa we ülkäni öwreniş muzeýiniň ýurdumyzyň ajaýyp tebigatynyň, ösümlik we haýwanat dünýäsiniň baýlyklaryny özünde jemleýän täsirli ekspozisiýasy adamlaryň höwes bilen synlaýan ýerleriniň biridir. Muzeýde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň diýarymyzyň özboluşly tebigatyny, biologiki baýlyklaryny gorap saklamak, rejeli peýdalanmak, her bir raýatyň watançylyk duýgusynda ekologiki sowatlylygy ýokarlandyrmak syýasaty göz öňünde tutulyp, ýaşlaryň arasynda Türkmenistanyň alymlary bilen yzygiderli duşuşyklar, sergiler we ylmy-amaly maslahatlar geçirýär. Bu günki duşuşyk hem-de sergi munuň nobatdaky subutnamasydyr.” diýip, Döwlet muzeýiniň ýolbaşçysy öz çykyşynda nygtady.
Soňra duşuşykda biologiýa ylymlarynyň doktory, akademik, professor, Ramsar konwensiýasy boýunça halkara toparynyň ýolbaşçysy Eldar Rustamow, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň professory, biologiýa ylymlarynyň kandidaty Öwez Sopyýew, Türkmenistanyň milli elguşçular jemgyýetiniň ýolbaşçysy Ata Eýeberdiýew, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň uly mugallymy Saparmyrat Annamuhammedow, “Ekologiýa medeniýeti” žurnalynyň bölüm redaktory Jumaberdi Artykow dagylar çykyş etdiler.
Çykyş edenleriň gürrüň berişleri ýaly, Türkmenistanda guşlaryň Halkara gününi bellemegiň taryhy we olary goramak dünýä belli ornitolog – türkmen akademigi, Halkara tebigaty goramak birleşiginiň geňeş agzasy A.G.Rustamowyň ady bilen baglydyr. Bu tanymal alymyň ýolbaşçylygynda 1968-nji ýylda Türkmenistanyň tebigaty goramak jemgyýeti döredildi. Türkmen alymy ÝUNESKO-nyň Guşlaryň gününi bellemek pikirini goldap, Türkmenistanda hem bu güni her ýylyň 1-nji aprelinde bellemekligi teklip etdi.
Şu geçen döwürde bolsa,Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň agzalary guşlary, daşky gurşawy goramak pikirlerini wagyz etmekde yzygiderli okuw maslahatlaryny hem-de çykyşlary gurap, uly işleri durmuşa geçirdiler. A. Eýeberdiýewiň we ornitolog J. Saparmyradowyň ýolbaşçylygynda guşlary goramak işlerinde 1999-njy ýylda döredilen Türkmenistanyň milli elguşçular jemgyýetiniň ähmiýeti uludyr. Bu jemgyýetiň agzalary milli awçylyk däp-dessurlaryny aýawly saklamakda wagyz işlerini alyp barýarlar. Duşuşygyň dowamynda bu jemgyýetiň işi barada film hem görkezildi. Maslahata gatnaşyjylar guşlaryň ýene bir seýrek duşýan görnüşi bolan durnalar baradaky filme hem gyzyklanma bilen tomaşa etdiler.
Türkmenistanda Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasynyň we Dünýä ekologik gaznasynyň tagallasy bilen neşir edilen “Türkmenistanyň guşlary” atly meýdan kesgitleýjisi bilen maslahata gatnaşyjylar tanyşdyryldy we bu neşir mugallymlara sowgat berildi.
Duşuşykda tanymal alymlar talyplaryň sowallaryna jogap berdiler. Soňra dabara gatnaşyjylaryň ählisi serginiň ekspozisiýasyna aýlanyp, onda ýerleşdirilen gymmatlyklar bilen tanyşdylar. Sergide Türkmenistanda duş gelýän guşlaryň dürli görnüşleriniň gäpleri, ýumurtgalary, höwürtgeleri, heýkelleri, suratlary we haly pannolary ýerleşdirilip, olaryň üsti bilen guşlaryň köpdürlüligi we owadanlygy görkezilýär. Sergide guşlara degişli ylmy we çeper kitaplara hem-de žurnallara giň orun berlipdir. Bu ýerde ýurdumyzyň guş öwreniji alymlarynyň-ornitologlarynyň portretleri hem ýerleşdirilipdir.


text:
Dünýäniň öňdebaryjy arhitektorlary we taslamaçylary ekologiýa taýdan durnukly binalary gurmagy maksat edinýärler. Olar energiýany tygşytlamaga hem amatly bolýar.
Şeýle taslamalaryň birini Singapuryň “Blue Frontiers” kompaniýasy Taiti adalarynda amala aşyrmak isleýär. Olar 700 inedördül kilometr meýdanda 300 adama niýetläp, ýaşaýyş jaý toplumyny gurmagy meýilleşdirýärler. Ol ýerde işlemek we dynç almak üçin ähli mümkinçilikler döredilipdir.
Taslamanyň arhitektory, Gollandiýanyň “Blue21” kompaniýasynyň hünärmeni Bart Roffen ýüzýän enjamlar boýunça tehnologiýalaryň soňky wagtlar barha möhüm häsiýete eýe bolýandygyny belleýär. Esasanam, adalarda we deňizleriň hanasyndan çykmak howpy bolan sebitlerde bu tehnologiýa zerurlyk döreýär.
Taitidäki taslamany 2020-nji ýylda işe girizmek göz öňünde tutulýar.
Materialy “www.orient.tm” habarlar agentliginiň maglumalary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW.


text:
Owganystanyň “Talyban” topary Kabulda bolan we hökümetiň aýtmagyna görä, 24 adamyň ölümine hem 42 adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan, janyndan geçen hüjümçiniň gatnaşmagyndaky hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili Najib Daniş 24-nji iýulda ir sagat 7 töwereginde Kabulyň günbatar böleginde amala aşyrylan hüjümde magdançylary alyp baran awtobusa zarba urlandygyny aýtdy.
“Talyban” Milli howpsuzlyk boýunça müdirligine degişli iki awtobusa hüjüm edilendigini we onuň 37 işgäriniň öldürlendigini öz beýanatynda habar berdi.
Kabulyň keselhanasynyň müdiri Salim Rasuli heläk bolan azyndan 13 adamyň jesetleriniň we ýaralanan 17 adamyň hassahana getirilendigini aýtdy.
Şaýatlar hüjümçiniň awtobusa hüjüm edendigini we partlamanyň netijesinde golaýda ýerleşen binalaryň aýnalarynyň döwülendigini aýtdylar.
Daniş awtobusyň güýçli ýanandygyny aýtdy, emma onuň içinde heläk bolanlaryň hökümet işgärleri bolup-bolmandygyny tassyklap bilmedi.


text:
Habarlar 13 fewral 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy saýlawlarda gazanan ýeňişi bilen döwlet baştutanlary gutladylar
Siziň ýolbaşçylygyňyzda Türkmenistanyň mundan beýläk hem täze üstünlikler gazanjakdygyna ynanýaryn.Men Hytaý-türkmen gatnaşyklaryny ösdürmäge uly üns berýärin hem-de biziň şahsy dostlugymyzyň sarpasyny belent tutýaryn. Siziň bilen birlikde iki ýurduň we onuň halklarynyň bähbitlerine ikitaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga taýýar, diýlip Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň gutlagynda aýdylýar.
Sport
Kuraş boýunça türkmen türgenleriniň Özbegistanda gazanan üstünlikleri
Biziň toparymyzda ýaryşyň iň ýokary baýragyna Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplary Muhammet Temirow (81 kg çenli), Hudaýberdi Jumaýew (100 kg çenli), Aýnur Amanowa (52 kg çenli) mynasyp boldular. Şeýle hem Lebap welaýatynyň Galkynyş etrabynyň birinji sport mekdebiniň tälimçisi Mariýa Lohowa (78 kg çenli) we Türkmenistanyň kuraş federasiýasynyň türgeni Gülşat Nasyrowa (63 kg çenli) ýaryşyň altyn medalyna mynasyp boldular.
Ykdysadyýet
Maldarçylykda işewürlik taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bir ýylyň dowamynda şöhlat önümleriniň ýurdumyza getirilmegini 5,8 esse azaltmaga mümkinçilik berdi
Geçen ýyl ýurdumyzyň önüm öndürijileri daşardan getirilýän ýumurtgalaryň ornuny tutýan möçberde üpjün etmegi başardylar, 2015-nji ýylda daşardan 62 million sany ýumurtga getirilipdi.
Resmi habar
Koreýa Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygy mynasybetli Hwan Gýo An Türkmenistanyň Prezidentini gutlady
Gyýanlydaky polietilen we polipropilen önümçiligi boýunça gazhimiýa toplumynyň gurluşygynyň üstünlikli ykdysady hyzmatdaşlygyň oňyn mysaly bolmak bilen, göz öňünde tutulan möhletlerden öňe geçip alnyp barylýandygyna kanagatlanýandygymy mälim etmek isleýärin. Gaz ýataklaryny özleşdirmek, nebithimiýa we gaz infrastrukturasyny döretmek ýaly ugurlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem dowam etdirjekdigimize, biziň kompaniýalarymyzyň Siziň çynlakaý üns berýän Türkmenistanyň senagatyny döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça taslamalary amala aşyrmakda ygtybarly we ynamdar hyzmatdaş boljakdygyna umyt edýärin.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Frank-Walter Ştaýnmaýeri Germaniýanyň Prezidenti wezipesine saýlanmagy bilen gutlady
Ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, döwlet Baştutanymyz Frank-Walter Ştaýnmaýere berk jan saglyk, bagt we abadançylyk, Germaniýanyň dostlukly halkyna bolsa gülläp ösüş baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
Wakalaryň jümmüşinde
Halkara synçylary: Türkmenistanda saýlawlar ýokary guramaçylyk derejede, giň bäsdeşlik, aýanlyk we açyklyk ýagdaýynda geçdi
Toparlaryň ýolbaşçylary ýygnananlaryň öňünde çykyş etmek bilen, ýurdumyzyň ýolbaşçy düzümine we Merkezi saýlaw toparyna döwletimiziň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan jemgyýetçilik-syýasy waka gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdiler. Türkmenistanda Prezident saýlawlarynyň ýokary guramaçylyk derejesinde, açyklyk we aýanlyk, şeýle hem saýlawçylaryň işjeňligi ýagdaýynda geçirilendigi kanagatlanma bilen bellenildi.
Wakalaryň jümmüşinde
Merkezi saýlaw toparynyň deslapky maglumatlaryna görä Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynda uly artykmaçlyk bilen öňde barýar
Maslahata daşary ýurtlaryň iri habarlar gulluklarynyň, elektron, metbugat we biziň ýurdumyzda resmi taýdan işleýän beýleki habar beriş serişdeleriniň habarçylary, halkara synçylary, şeýle hem ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary we žurnalistler gatnaşdylar.


text:
Aşgabatda polisiýa işgärleri welaýatlardan gelip, paýtagtyň seýilgählerinde işleýän we şol ýerde ýatyp-turýan içerki migrantlary polisiýa merkezine “ýygnap” başladylar.
Paýtagtdaky milli Garaşsyzlyk seýilgähinde işleýän käbir welaýatlylaryň Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmelerine aýtmagyna görä, polisiýa merkezine alnyp gidilýän işçilere näme sebäpden seýilgähleriň oturgyçlarynda ýatýandyklary barada ençeme sorag berlip, soňra-da pul jerimesi salynýar.
“Indi iki hepdä golaý wagt bäri polisiýa işgärleri gijäň ýary seýilgählere aýlanyp, oturgyçda ýatan işçileri polisiýa merkezine alyp gidýärler. Bize ‘näme üçin seýilgähde galýaňyz? Iş rugsatnamaňyz barmy?’ diýen ýaly soraglary berip, gije sagat 2-den ertesi iş güni başlanýança sakladylar. Soňra-da, paýtagtyň “Aşgabat kanal” edarasyna jaň edip, biziň işleýän ýerimizi anykladylar. Ondan soň, olar iki sagadyň dowamynda pasportlarymyzy alyp gelmegi tabşyrdylar we Aşgabatda ‘ýaşaýyş-durmuş hereketini bozandygymyzy’ belläp, herimiziň 50 manat jerime tölemelidigimizi aýtdylar. Bu ýagdaý gaýtalansa, onda munuň 10 essesini, ýagny 500 manat jerime tölemelidigimizi duýdurdylar” diýip, 34 ýaşyndaky daşoguzly Rahymberdi aýdýar.
Ol “ýurt raýatlarynyň bagtyýar zamanada bir kemsiz ýaşaýandygy” barada türkmen mediasynda yzygiderli çykyşlar edilse-de, özleriniň alýan aýlyklarynyň paýtagtda jaýy kireýine almaga ýetse-de, öz çagalaryna ugratmaga ýetmeýändiginden zeýrenýär.
“Soňky döwürde Aşgabatda jaýy kireýine almagyň düzgünleri kynlaşdy we onuň tölegleri hem juda gymmatlady. Birnäçe adam bilen kireýine jaý alaly diýsek, býurokratik bökdençlikler sebäpli onam edip bolanok. Şeýle bolanda, alýan aýlygymyzy ýa jaý kireýine, ýa-da maşgalamyza ugratmaly bolýarys. Bizem çagalarymyza pul ugratmak üçin seýilgähde ýatyp-turýarys. Işden çykyp, ýaşaýan ýerimize gideli diýsegem, ol ýerde-de iş ýok” diýip, Rahymberdi özüniň häzirki pursat näme etjegini bilmeýändigini aýdýar.
Ol şuňa meňzeş ýagdaýy paýtagtyň käbir beýleki seýilgählerinde işleýän içerki migrantlaryň hem başdan geçirýändigini sözüniň üstüne goşdy.
Bu aralykda, gürrüňi edilýän ýagdaýlar dogrusynda ne Aşgabat häkimliginden, ne-de polisiýasyndan nähilidir bir maglumat almak başartdy.
Emma paýtagtyň seýilgählerinde işleýän içerki migrantlaryň başdan geçirýän bu ýagdaýlary Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna sanlyja aý galanda, türkmen häkimiýetleriniň Aşgabady köçe söwdagärlerinden, köne ulaglardan, eýesiz haýwanlardan, sölpi eşikli raýatlardan, welaýat belgili ulaglardan we regionlardan gelen türkmenistanlylardan “arassalamak işlerini” güýçlendirýän mahalyna gabat geldi.
Bu barada resmi mediada hiç bir görnüşde gürrüň gozgalmasa-da, garaşsyz aklawçylaryň ençemesi Aşgabatda alnyp barylýan bu çäreleriň ýurduň Konstitusiýasyna “çapraz gelýändigini” nygtaýarlar.
Galyberse-de, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Human Rights Watch” guramasy we “Adam hukuklary boýunça Türkmen Inisiatiwasy” topary bilelikde beýanat ýaýradyp, Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýynyň Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň borçnamalaryna ters gelýändigini aýtdylar.
7-nji iýunda ýaýradylan bu beýanatda eger-de Aziýanyň Olimpik Geňeşi we Milli Olimpiýa Komitetleriniň Assosiasiýasy Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen ýurtdaky adam hukuklarynyň ýagdaýyny gozgamasalar, onda ýurduň bu ugurdaky ‘aýylganç’ ýagdaýy Aziýa oýunlaryna ‘kölege salyp biler’ diýilýär.


text:
Iň soňky habarlar
Lebap welaýatynyň administratiw merkezinde gök-miwe önümleri saklanylýan iri sowadyjy toplum guruldy
Türkmenabat şäheriniň günortasynda birbada 3 müň tonna gök-miwe önümleri saklanylýan sowadyjy toplum işe girizilmäge taýýarlanylýar. “Lebapmiwe” welaýat obasenagat birleşiginde habar berlişine görä, täze desganyň gurluşyk-oturtma we işe goýberiş- sazlaýyş işleri umuman tamamlandy, eýýäm iýun aýynda ...
“Altyn asyr” topary - AFK 2018-iň kiçi Kubogynyň eýesi
Aziýa futbol konfederasiýasynyň Kuala-Lumpur şäherinde (Malaýziýa) ýerleşýän ştab-kwartirasynda AFK 2018 Kubogynyň zonal ýaryşlarynyň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy. “D” toparçanyň, şeýle hem “Merkezi zolakda” ýeňiji Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň “Altyn asyr” futbol toparyna ýakynda Aşgabatda iş sapary bilen bolan, ...
Türkmenistan ählumumy maglumatlar ulgamyna goşulýar
Ýakynda «Russia Today» halkara teleýaýlymynyň topary Türkmenistanda boldy. Munuň özi türkmen kärdeşleri bilen maglumat alyşmagyň mümkinçiliklerini, hyzmatdaşlyk hakyndaky resminamanyň taslamasyny işläp taýýarlamak bilen baglanyşykly sapara öwrüldi. Russiýaly žurnalistleriň pikirine görä, häzirki döwürde bu ugruň uly geljegi bardyr. Soňky ýyllarda biziň ...
“Demirgazyk - Günorta” ulag geçelgesi - sebitiň ýük akymlarynyň “altyn halkasy”
Nobatdaky konteýner ýük düzümi Hytaý - Gazagystan - Türkmenistan - Eýran ugry boýunça menzil aşdy - 9-njy maýda günebakar tohumynyň 1150 tonnasy ýüklenen ýük düzümi HHR-iň demirgazygynda ýerleşýän Baýan-Nur şäherinden çykdy we “Demirgazyk - Günorta” ulag geçelgesi boýunça ugrady. Türkmenistanyň demir ýol ulgamynyň ...
Awazada IX halkara Gaz kongresi açyldy
Şu gün «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky “Berkarar” myhmanhanasynda Türkmenistanyň IX halkara Gaz kongresi öz işine başlady. Energetika pudagyndaky halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine täze itergi bermek maksady bilen, ýurdumyzda däp boýunça geçirilýän iri ýöriteleşdirilen forumy “Türkmengaz” Döwlet konserni bilen Gollandiýanyň “KHB Holland” kompaniýasy ...
Türkmenistanyň Mejlisinde bolan duşuşyk
Şu gün Mejlisde Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça ýörite wekili Peter Burianyň ýolbaşçylygynda paýtagtymyza iş sapary bilen gelen Ýewropa Bileleşiginiň wekiliýeti bilen duşuşyk boldy. Söhbetdeşligiň barşynda myhman şu ýylyň martynda geçirilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn syýasaty bilen baglanyşyklylykda Garaşsyz, Bitarap ...
Türkmenistanly we italiýaly aýdymçy-sazandalar Rossininiň eserlerini ýerine ýetirdiler
Şu ýyl opera sungatynyň ussatlarynyň biri, 19 asyr ýewropa saz medeniýetiniň ösüşine güýçli täsir eden italian kompozitory Joakkino Rossininiň aradan çykanyna 150 ýyl dolýar. Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Italiýanyň Aşgabatdaky diplomatik wekilhanasynyň guran bilelikdäki konserti kompozitoryň ýagty ýadygärligine ...
Sagdynlyk - ruhubelentlik
Şu gün paýtagtymyzda Köpetdagyň eteginden geçýän şaýoluň ugry bilen ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň wekilleriniň, talyp ýaşlaryň, köp sanly sagdyn–durmuş ýörelgesine tarapdarlaryň gatnaşmagynda köpçülikleýin welosipedli ýöriş geçirildi. Milli Liderimiziň göreldesinden ruhlanan adamlar döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzda sport hereketini ösdürmek boýunça ...
Türkmenistanyň Ilçihanasynyň topary Hytaýda ýerleşýän diplomatik wekilhanalaryň arasynda geçirilen futbol ýaryşynyň ýeňijisi
Pekin uniwersitetiniň sport toplumynda Hytaý Halk Respublikasynda ýerleşýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalarynyň işgärleriniň arasynda her ýyl geçirilýän 22-nji futbol ýaryşy boldy. Çäräni HHR-yň Daşary işler ministrligi hem-de Bedenterbiýe we sport batradaky baş ...
Birža täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 27-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Birleşen Arap Emirliklerinden gelen telekeçiler we beýlekiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini we polipropileni satyn aldylar. BAE-den we Owganystandan gelen işewürler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda ...
Gurbansoltan eje adyndaky etrabyň agyr atletika sport mekdebi pälwanlary taýýarlaýan merkez hasaplanýar
Daşoguz welaýatynyň Nurmuhammet Andalyp adyndaky geňeşliginde ýerleşýän sport mekdebi tanymallyga ýeten agyr atletikaçylaryň ençemesini taýýarlady. Golaýda onuň okuwçylarynyň biri, ýaş ştangaçy Reýimbergen Jumaýew halkara ýaryşynda şowly çykyş edip, milli ýygyndy topara dalaşgär boldy. Mekdebiň beýleki ...
Döwletliler köşgündäki baýramçylyk dabarasy
Şu gün Döwletliler köşgünde baýramçylyk çäresi geçirildi. Onda bu ýerde terbiýelenýän çagalar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan hurmadan taýýarlanan nygmatlary sowgat aldylar. Türkmenistanlylaryň ösüp gelýän nesli barada hemmetaraplaýyn alada etmek milli Liderimiziň durmuş syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzda körpeleriň ...


text:
Ukrainanyň Harkiw şäherinde geçirilen kiçi ýörişde hüjümçiler geýleriň we transgenderleriň hukuklaryny goraýan aktiwistlere topulyp, älemgoşar reňkli baýdagy oda berdiler.
Kanun goraýjy resmileriň 18-nji maýda aýtmagyna görä, şäheriň merkezinde jemlenen 30 çemesi hüjümçini dargatmaga synanyşan polisiýanyň iki ofiseri ýaralanyp, keselhana düşüpdir.
17-nji maýda ýaýradylan wideoda görkezilen zorlukda gara geýimli ýaşlar aktiwistlere topuldylar we polisiýa bilen çaknyşdylar. Bir pursatda hüjümçiler lesbianlaryň, geýleriň, biseksuallaryň we transgenderleriň hukuklarynyň simwoly bolan köp reňkli baýdagy otladylar.
Harkiwiň polisiýasy hüjümçilerden dört adamyň tussag edilendigini we olaryň kanun goraýjylara garşy zorlugy tutaşdyrmak aýyplamasynyň esasynda işiň gozgaljagyny aýtdy.
Olar günäli tapylan ýagdaýynda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilip bilnerler.


text:
Türkmenistanyň “Türkmenhowaýollary” döwlet gullugy “Aşgabatdaky halkara aeroporty dolandyrmak” boýunça halkara tender bäsleşigini yglan etdi diýip, “Gündogar” neşiri habar berýär.
Neşiriň Türkmenistanyň resmi mediasyna salgylanyp berýän maglumatyna görä, halkara tender bäsleşiginiň geçiriljekdigi baradaky maglumat 31-nji maýda köpçülige ýetirildi. Emma bu tender bäsleşiginiň şertleri we düzgünleri anyk mälim edilmedi.
“Gündogar” neşiriniň penşenbe güni çap eden maglumatynda, soňky bir ýylyň dowamynda “Türkmenhowaýollary” döwlet gullugynyň paýtagtdaky halkara aeroportyň hyzmat ediş ulgamy boýunça tender bäsleşiginiň ençemesiniň geçirilýändigini yglan edendigini aýdýar.
Olaryň arasynda uçarlarda hödürlenjek azyk-iýmitleri taýýarlamak, halkara aeroportda “duty free” dükanlarynyň ulgamyny döretmek, onlaýn internet arkaly biletler satyn alnanda nagt bolmadyk görnüşde pul hasaplaşygyny amala aşyrmak ýaly hyzmatlar bar bolsa-da, şol tender bäsleşikleriniň netijeleri baradaky maglumatlaryň henize çenli halk köpçüligine ýetirilmeýändigini agzalýan neşir belleýär.
Mälim bolşy ýaly, Aşgabatda gurlan guşuň şekilindäki täze halkara aeroporty geçen ýylyň 17-nji sentýabrynda türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda geçirilen uly dabara bilen açylypdy. Dünýäniň iň gymmat aeroportlarynyň biridigi aýdylýan bu howa menziliniň gurluşygy üçin 2,3 milliard amerikan dollary möçberinde maliýe serişdesi harçlandy.
Aeroport açylandan birnäçe aý soň Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri bu täze aeroportyň esasy binasynyň çöküp başlandygyny, munuň netijesinde binanyň aýnalarynyň çat açandygyny we aragatnaşyk ulgamlarynyň sandan çykandygyny habar beripdiler.
Şonda Azatlygyň söhbetdeşi näsazlygy aradan aýyrmak boýunça ýörite Komissiýanyň esaslandyrylandygyny we onuň düzümine ýerli we daşary ýurtly, şol sanda binalaryň çökmegini öwrenýän hünärmenleriň girizilendigini belläpdi.
Bu wakadan birnäçe aý soň, ýagny şu ýylyň martynda Berdimuhamedow “Türkmenhowaýollary” gullugynyň işine nägilelik bildirdi. Şonda prezident mundan ozalam ýerli howa ýollarynyň ösdürilmegi boýunça degişli tabşyryklary berendigini ýatladyp, bu ugurdaky işleriň “haýal alnyp barylýandygyndan” kanagatsyzlanypdy.
Galyberse-de, 1992-nji ýylda esaslandyrylan “Türkmenhowaýollary” gullugy ýolagçylara edilýän hyzmatyň hili boýunça halkara derejesinde geçirilýän reýtinglerde adatça pes bahalary alýar.
2015-nji ýylda “Skytrax” neşri iň erbet diýen bahany alan awiakompaniýalaryň 23-siniň sanawyny çap edip, “Türkmenhowaýollaryny” dünýäniň iň ýaramaz awiakompaniýalarynyň hataryna girizipdi.
“BBC news” agentliginiň statistikalarynda bolsa, geçen ýyl dünýäniň onlarça şäherine halkara uçuşlaryny amala aşyrýan “Türkmenhowaýollary” öz ýolagçylaryny iň köp garaşdyrýan şirket diýlip yglan edilipdi.
Şu ýylyň mart aýynda ozal döwlet eýeçiliginde bolan “Türkmenhowaýollary” döwlet gullugynyň Açyk aksioner jemgyýetine öwrüljekdigi yglan edilenden soň, maý aýynda uçar biletleriniň bahasy ortaça 20% gymmatlady. Bu çäreleriň pudagyň işini gowulandyrmaga ýardam etjekdigi aýdyldy.
Aşgabadyň täze aeroporty “Aziada-2017” oýunlaryna gabatlanyp açylyp, ol ýolagçy terminalynyň üçeginde şekillendirilen iň uly haly göli ornamenti bilen Ginnesiň rekordlar kitabyna hem girizilipdi.
Bu aeroport sagatda 2000 we ýylda 17 million ýolagça hyzmat edip bilýär. Emma halkara guramalarynyň hasabatlarynda dünýäniň iň bir ýapyk ýurtlarynyň biri hasaplanýan Türkmenistana ýylda 100 müň töweregi syýahatçy gelýär.


text:
1957-nji ýylda kaliforniýaly on ýaşly oglanjyk şol döwrüň meşhur professional amerikan futboly oýuncysy Jim Braundan awtograf almagy ýüregine düwüpdir. Ýöne uzyndan horja bu oglanjygyň maksadyna ýetmegi üçin belli kynçylyklary ýeňip geçmegi gerekdi.
Oglanjyk süňkleriniň kadaly ýagdaýda ösmänligi üçin polat plastina götermeli bolup, bu onuň gowşak aýaklarynyň dogry ösmegine ýardam beripdir. Onuň petek almaga puly bolmansoň, geýim çalşyrylýan otagda oýnuň gutararyna hem-de Jim Braunyň futbol meýdançasyndan gelerine sabyrsyzlyk bilen garaşypdyr.
Oglanjyk Braundan hoşamaýlyk bilen awtograf goýup bermegini sorapdyr. Ol öz goluny goýanda oglanjyk şeýle diýipdir:
– Jenap Braun! Siziň fotosuratyňyz meň otagymda asylgy dur. Men seniň meşhur futbolçydygyňy bilýärin. Men siziň muşdagyňyz.
Braun ýylgyryp, gitmäge hyýallanypdyr, ýöne oglanjyk ony saklap şeýle diýipdir:
– Jenap Braun! Men seniň ähli rekordlaryňy täzelemek isleýärin!
Braun geňirgenip:
– Oglanjyk, seň adyň näme? – diýipdir.
Ol:
– Orental Jeýms. Dostlarym maňa O. Jeý diýýärler – diýip jogap beripdir.
Soň Orental Jeýms Simpson, Braunyň goýan üç rekordyny täzeläpdir, ýöne köp sanly şikesler sebäpli onuň sport karýerasy tamamlanypdyr.
Maksat – ynsan üçin kuwwatly hereketlendiriji güýçdür. Öz öňüňizde maksat goýuň we oňa ýetmäge tagalla ediň!
Terjime eden
Aknur REJEPOWA,
Türkmen döwlet maliýe
institutynyň talyby.


text:
Awesta dili
Awesta dili- gadymy eýran dilleriniň biri. Gadymy eýran dini ýadygärligi bolan "Awesta" şu dilde ýazylypdyr. Awesta diliniň iki dialekti bolup, olaryň biri has arhaik, beýlekisi bolsa has soňky awesta dialektleridir. Biziň eýýamymyzdan öň 7-6 asyrlarda Awesta dili gepleşik dili bolmakdan galyp, özüniň leksikasynda, sintaksisinde, stilinde dini edebiýatlaryň tradision kada-kanunlaryny şöhlelendiripdir. Awesta dilinde ýedi düşüm, birlik, ikilik, k. s-lar bolupdyr. Çalyşmalar, sypatlar hem atlar ýaly, düşüm we degişlilik goşulmalaryny kabul edipdir. Bu dilde fleksiýa örän uly orun tutupdyr.


text:
Isle egin-eşik bolsun, isle-de başga bir zady satyn alanymyzda beýleki aýratynlyklary bilen bir hatarda, onuň reňkine hem üns berýäris. Ýa-da bolmasa, howanyň yssy günlerinde açyk reňkli, gyşyna has goýy reňkli eşikleri geýýäris. Adamzat jemgyýetinde irki döwürlerden bäri reňk hemişe ähmiýetini saklapdyr. Onuň manysy döwre ýa-da jemgyýete görä hem üýtgeýär. Uludan kiçä hemme kişi gündelik durmuşda görýän reňkleriniň köpüsiniň manysyny has kiçilikden öwrenýär. Mysal üçin, ýol yşygynda gyzyl ýananda durulmalydygyny, ýaşylda geçmelidigini, el telefonyna jaň gelende, ýaşyl düwmä basylanda açylýandygyny, el ýuwaryň gyzyl reňkli tarapy açylanda gyzgyn, gök reňkli tarapy açylanda sowuk suwuň akýandygyny bilýäris. Reňk dile görä hem başga-başga bolýar. Islendik halkyň ýaşaýan tebigaty şol dilde reňkleriň hem sanyny, atlandyrylyşyny tapawutlandyrýar. Mysal üçin, tropik howaly ýurtlarda ýaşaýan milletlerde has köp reňkiň ady bar bolsa, gurak tebigatly ýerde ýaşaýan halklaryň dillerinde has az reňk bar. Şol sebäpli käbir dilde şol bir reňkiň başga öwüşgini başgaça reňk hökmünde atlandyrylýan bolsa, käbir dilde iki reňke bir at berlipdir. Käbir halkda ýaşyl bilen gök bir söz bilen atlandyrylýar. Iňlis dilinde gök reňk (blue) bir söz bilen aýdylýan bolsa, rusçada açyk hem-de goýy gök (синий, голубой) başgaça atlandyrylýar. Käbir reňk bolsa, diňe belli bir jandaryň daş keşbini tapawutlandyrmak üçin aýdylýar. Türkmenlerde irki döwürlerden bäri uly sarpa goýulýan jandarlaryň biri bolan atlar reňklerine görä başgaça atlandyrylýar. Mysal üçin, çakan (kirpikleri sary, çalymtyl-mawy gözli at), demirgyr (çalymtyk-gara reňkli at), boz at (çalymtyl reňkli), dor at (gyzgylt-mele reňkli) ýaly görnüşleri bar. Ýa-da bolmasa, goňrumtyl-sary reňkli sygra dargyl diýilýär. Ýene bir mysal, gyzgylt-goňur reňkli düýä ýa-da gaza guba diýilýär. Reňkleriň adamyň duýgusyna hem täsir edýändigi bellenilýär. Şol sebäpli önüm öndüriji we hyzmat ediji kompaniýalar öz nyşanlaryny döredenlerinde, reňklere aýratyn üns berýärler. Ýaşaýan jaýymyzyň, otagymyzyň, daşky gurşawymyzyň reňki hem adamyň duýgusyna täsir edýär.
Gündelik durmuşda o diýen köp ulanylmaýan reňkleriň käbiri:
Tüsseleç– tüsse reňkli.
Symgylt – öçügsi gyzyl.
Al – açyk gyzyl, gyzylyň bir öwüşgini.
Çypar – saryýagyz ýüzüni gyzgylt sary menekler tutan, örten.
Gülgün – öwşün atýan gyzyl reňk, narynç, gülgüne.
Mämişi – sarymtyl gyzyl.
Hurmaýy – hurmanyň reňkine meňzeş, hurma reňkli, goýy gyzyl.
Mardop – goýy gyzyl-goňrumtyl.
Mawy – ýiti açyk gögümtil reňkli.
Mele – sarymtyl goňras.
Melewşe – gögümtil ýaşyl.
Mor – gyzgylt-goňur.
Nil – goýy gök.
Gyzyl: bada-bat göze ilýän, höweslendiriji, işdä açyjy täsirleri bar. Şol sebäpli azyk pudagynda iş alyp barýan kompaniýalaryň nyşanlarynyň reňkleri köplenç gyzyl bolýar.
Ak: päkligi we arassalygy aňladýar. Şeýle hem ak yzygiderliligi we durnuklylygy aňladýar. Köp iş ýerlerinde ak reňkli eşigiň geýilmegi hem şol sebäplidir.
Ýaşyl: tebigatyň reňki hasaplanýar. Ynamy hem aňladýar. Şol sebäpli banklaryň atlary ýaşyl harplar bilen ýazylýar. Rahatlandyryjy häsiýete eýe bolup, döredijiligi artdyrýar. Köp ýerlerde aşhanalar we ýatylýan otaglar ýaşyla reňklenýär.
Goňur: adamlaryň çalasyn hereket etmeklerine täsir edýär. ABŞ-nyň Kansas ştatynyň sungat muzeýinde geçirilen barlagyň çäklerinde onuň diwaryny üýtgedip bolýan edipdirler. Diwar ak bolan wagty adamlaryň has haýal, goňur bolanynda çalt hereket edendigi anyklanypdyr. Şol sebäpli tiz tagam restoranlarynda oturgyçlaryň we stollaryň reňki goňur, diwarlary bolsa, açyk reňkli bolýar.
Narynç: özüne çekiji, şatlandyryjy, göwnüňi göteriji hasap edilýär. Gan aýlanyşyňy çaltlandyryp, zehiniňi açýar. Çagalar otagy, aşhana we naharhana üçin amatly hasaplanýar. Iş we dynç alyş otagy üçin maslahat berilmeýär.


text:
Rus oppozision lideri Alekseý Nawalnyý tussaglykdan boşadyldy. Ol 5-nji maýda, bütin ýurt boýunça prezident Wladimir Putiniň dördünji prezidentlik möhletine girişmek üçin kasam kabul etmeginiň öň ýanynda gurnalan protestler mahalynda beýleki ýüzlerçe protestçi bilen bilelikde tussag edildi.
‘‘Olar maňa garşy iki protokol düzdüler: ylalaşylmadyk köpçülikleýin protest gurnamak we polisiýa boýun egmezlik hakynda, emma ýarygijeden soň meni suda çenli boşatmak kararyna geldiler” diýip, ol 6-njy maý güni irden twitterde habar berdi.
Nawalnyý we beýleki protestçiler 5-nji maýda, Moskwada geçirilen sanksiýa berilmedik demonstrasiýalar mahalynda, Moskwada tussag edildi.
Orsýet boýunça “Ol biziň patyşamyz däl” diýen şygar astynda geçirilen protestler mahalynda 1600-den gowrak adam tussag edildi diýip, OVD-Info hukuk goraýyş portaly habar berdi. Putiniň dördünji inagurasiýasyna garşy gurnalan hökümete garşy mitingler ýurduň onlarça şäherinde geçirildi.
Nawalnyý rus paýtagtynyň merkezindäki Puşkin skwerine gelip, mitinge goşulanyndan gysga wagt soň, pitnä garşy polisiýanyň beýleki protestçileri dargydýan ýerinde tussag edildi. Hut şu ýerde hem Putine garşy protestçileriň käbiri putinçi nökerler tarapyndan urlup-ýenjildi.
Wideo ýazgylary gitmejek bolup dyrjaşýan Nawalnyny polisiýanyň el-aýagyndan tutup, dazyrdadyp alyp barşyny görkezýär.
Meniň pikirimçe, Putin ýurt ýolbaçşysy bolmaga mynasyp däl. Ol bu işi 18 ýyl bäri edýär we ondan hiç bir gowulyk gelmedi. Ol indi bu işi hemişelik bes etmeli.Dmitriý Nikitenko
Nawalnyý, hökümete garşy protestleri gurnamak aýyplamasy bilen, mundan öňem birnäçe gezek tussag edildi we oturyp çykdy.
Metbugat habarlarynda Moskwadaky protestçileriň sanynyň müňlerçe bolandygy aýdylýar. Polisiýa proteste çykan mähelläniň 1500 adama golaý bolandygyny aýdýar. Orsýetde bolýan oppozisiýa protestleriniň möçberi resmiler tarapyndan hemişe kiçeldilip görkezilýär.
"Meniň pikirimçe, Putin ýurt ýolbaçşysy bolmaga mynasyp däl. Ol bu işi 18 ýyl bäri edýär we ondan hiç bir gowulyk gelmedi” diýip, moskwaly demonstrasiýasy Dmitriý Nikitenko “Associated Press” habar gullugyna aýtdy. "Ol indi bu işi hemişelik bes etmeli” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Garaşsyz polisiýa-monitoriň topary OVD-Info ýurt boýunça Putin inagurasiýasyna garşy geçirilen mitinglerde 26 şäherde jemi1,612 adamyň tussag edilendigini, ol tussaglaryň käbiriniň kämillik ýaşyna hem ýetmändigini habar berdi.
Protestçileriň iň kän tussag edilen ýerleri Moskwa we Sankt-Peterburg şäherleri boldy, degişlilikde, olaryň birinjisinde – 704, ikinjisinde 229 adam tussag astyna alyndy.
Emma muňa garamazdan, Moskwa polisiýasy diňe “300 töweregi” adamyň tussag edilendigi barada beýanat çap etdi, tutuş ýurt boýunça tutulanlaryň resmi sany aýdylmady.
41 ýaşyndaky Nawalnyý öz tarapdarlaryny Putiniň 7-nji maýda geçiriljek inagurasiýasyndan öň “Ol biziň patyşamyz däl” diýen şygar astynda köçe protestlerini geçirmäge çagyrdy. Putini awtokrat dolandyryjy diýip atlandyrýan Nawalnyý 4-nji maýda twitterde rus prezidentini “gorkak garry adam” diýip häsiýetlendirdi.
“Putine ses bermedik millionlarça raýaty nazara alyp, biz kezzapldardan we ogrulardan durýan häkimiýetleri işden çekilmäge mejbur ederis” diýip, nawalnyý 4-nji maýda aýtdy.
7-nji maýda dördünji prezidentlik möhletine kasam kabul edip, 18 ýyllyk prezidentligini uzaltmakçy bolýan Putini tarapdarlary ýurdy “dyzyna galdyran” ýolbaşçy hökmünde häsiýetlendirýär, emma garşydaşlary ony korrupsiýada, awtoritar kleptokratiýany berkitmekde aýyplaýar.