text:
Belarus bilen Türkmenistanyň arasyndaky söwdanyň möçberi öňküsinden iki esse pese gaçdy diýip, Belarusyň Milli assambleýasynyň respublikan geňeşiniň başlygy Mihail Mýasnikowiç aýdýar. Bu barada Belarusyň “BelTA” websaýtynda habar berilýär.
Mýasnikowiç ähli şertleriň syýasy derejede ylalaşylandygyna garamazdan, Türkmenistan bilen Belarusyň arasyndaky söwdanyň möçberiniň pese gaçandygyny belläp, “Bu ýagdaý hiç bir tankyda tap getirmeýär. Bu ýerde kynçylyklary tutaryk edinmegiň geregi ýok. Bu iş hiç mahalam aňsat bolmandy. Wise-premýer Anatoliý Kalinin ikimiz prezidente käbir ýolbaşçylaryň edýän işleriniň derejesiniň pesdigini habar bermek isledik” diýdi diýlip, gürrüňi edilýän belarus websaýtynyň 26-njy ýanwarda çap eden maglumatynda aýdylýar.
Gepiň gerdişine görä bellesek, Türkmenistan bilen Belarusyň arasynda dürli ugurlar boýunça, şol sanda sport we syýahatçylyk, ylmy-tehnologik hyzmatdaşlyklar barada dokumentleriň birnäçesine gol goýlupdy.
Eksport edilýän harytlaryň möçberi pese gaçdy
2013-nji ýylyň 11-nji noýabrynda Aşgabatda geçirilen ýokary derejeli türkmen-belarus gepleşikleriniň dowamynda döwletara hyzmatdaşlyk boýunça ençeme ylalaşyga gol çekildi. Şol ylalaşyklar Türkmenistan bilen Belarusyň arasynda 2014-2015-nji ýyllar boýunça amala aşyryljak hyzmatdaşlyklary öz içine alýar.
Sişenbe güni Minskde geçirilen ýygnakda Belarusyň wise-premýeri Anatoliý Kalinin Belarusdan Türkmenistana eksport edilýän harytlaryň möçberiniň pese gaçandygyny, emma hödürlenýän hyzmatlaryň möçberiniň bolsa 44% artandygyny aýtdy.
Ol 2015-nji ýylda Belarusdan Türkmenistana bahasy 193,5 million amerikan dollaryna barabar bolan harytlaryň eksport edilendigini we dürli hyzmatlaryň hödürlenendigini sözüniň üstüne goşdy. Bu görkeziji 2014-nji ýylda 256 million amerikan dollaryna barabar bolupdy.
Türkmenistanda ykdysady ýagdaýlaryň ýaramazlaşmagy
Türkmenistanda manadyň hümmetiniň gaçmagy we uglewodorodlaryň, ýagny nebit-gazyň bahasynyň aşaklamagy netijesinde ykdysady ýagdaýlaryň ýaramazlaşmagy, Belarusyň bu ýurda eksport edýän harytlarynyň möçberiniň azalmagyny aklap bilmez diýip, Kalinin belleýär. Şol bir wagtyň özünde-de ol “Bellegprom” konserniniň Türkmenistana edýän eksportynyň möçberini 1,6 esse ($540 müňe çenli) artdyrandygyny aýdyp, onuň işine gowy baha berdi.
Türkmem mediasynyň maglumatyna görä, Lebap welaýatynda gurulýan kaliý zawody, ýagny dag magdanlaryny baýlaşdyryjy kompleks Türkmenistan bilen Belarusyň bilelikde durmuşa geçirýän iň uly proýektidir. Bu kaliý dökün önümlerini öndürmek boýunça obýektiň gurluşygyna 2009-njy ýylda başlanypdy.
Belarusdan Türkmenistana eksport edilýän harytlaryň arasynda ýük ulaglary, ýörite maksatlar üçin ulanylýan ulaglar, ýol gurluşygy üçin niýetlenen tehnika, Garlykdaky Kaliý zawody üçin materiallar hem-de oba-hojalyk önümleri ýaly harytlar bar.


c: text/html

text:
Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasynyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Medwedew Türkmenistanyň Günorta Ýolöten gaz ýatagynyň zapaslary barada yglan edýän resmi sanlaryna şübhe bildirdi. Resmi Aşgabat Medwedewiň bu çykyşyny türkmen gazynyň möçberine degişli hakyky ýagdaýy ýoýmaga synanyşyk we hormatsyzlyk diýip häsiýetlendirdi.
“Gazpromyň” ýokary derejeli resmisi Medwedew 18-nji noýabrda Orsýetiň “Rossiýa 24” telekanalynda görkezilen çykyşynda Türkmenistanyň Günorta Ýolöten ýatagynyň gaz zapaslaryna degişli sanlaryny yglan etmegine “esas ýok diýip hasap edýänligini” mälim etdi.
Resmi Aşgabadyň Britaniýanyň “Gaffney Cline&Associates” kompaniýasynyň audit barlaglaryna salgylanyp yglan edýän resmi sanlaryna görä, Günorta Ýolöten gaz ýatagynyň gaz baýlyklary maksimal 26 trillion kubometrden gowrak möçberde kesgitlenýär. Bu san Günorta Ýolöteni ululygy boýunça dünýä derejesinde ikinji orna çykarýar.
Ýiti reaksiýa
“Gazpromyň” resmisi Aleksandr Medwedewiň çykyşy türkmen tarapynyň ýiti nägileligini döretdi. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi metbugat üçin ýaýradan beýanatynda Medwedewiň çykyşyny türkmen gazynyň möçberine degişli hakyky ýagdaýy ýoýmaga synanyşyk we hormatsyzlyk diýip atlandyrdy.
Ýakyn günlerde Türkmenistan öz uglewodorod serişdeleriniň möçberine degişli täze sanlary çap etdi. Resmi maglumatlara görä, ýurduň geologiýa zapaslarynyň şertli möçberi 71 milliard tonnadan aşýar. Ozalky görkezijiler bolsa 45,44 milliard tonnadan ybaratdy. Täze sanlara görä, ýurduň tassyklanan gaz baýlyklarynyň jemi möçberi 25,213 trillion kubometrden ybarat.
Energiýa meseleleri boýunça regional bilermen, Azerbaýjanyň nebiti öwreniş merkeziniň müdiri Ilhan Şabanyň pikirine görä, häzirki ýagdaý Moskwa bilen Aşgabadyň arasynda nebit-gaz boýunça gapma-garşylyklaryň gitdigiçe güýçlenýänliginden habar berýär.
Orsýetiň resmileriniň Türkmenistanyň alyp barýan energiýa syýasatyna degişli ýiti çykyşlary Aşgabadyň diňe bir gaz baýlyklarynyň möçberi bilen çäklenmeýär. 14-nji oktýbarda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew hem Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen geçirýän gepleşikleriniň üns merkezinde bolan “Transhazar” gazgeçirijisiniň perspektiwalaryna şübhe bildiripdi. Ol Hazaryň tebigy gazyny Ýewropanyň bazarlaryna akdyrmak maksady bilen ÝB-niň teklip edýän “Transhazar” proýektini durmuşa geçirmek üçin hazarýaka döwletleriniň ählisiniň razylygynyň talap edilýänligini nygtapdy.
“Gazpromyň” ýokary derejeli resmisi Aleksandr Medwedewiň Turkmenistanyň gaz baýlyklarynyň möçberine şübhe bildirip, eden çykyşynda aýtmagyna görä, ol Türkmenistanda gazyň bardygyny aradan aýyrmaýar, emma ýurduň täze gaz ýataklaryndaky önümçilik şertleriniň çylşyrymly bolup, düýpli inwestisiýalary talap edýänligini belleýär.
Gabanjaňlykmy?
Bilermenler bolsa Orsýetiň ýokary derejeli resmileriniň Türkmenistan babatynda edýän beýannamalarynyň hakyky sebäbini Aşgabadyň Orsýetden sowlup geçýän gazgeçirijileriň gurluşygyna degişli proýektler barada günbatar döwletleri bilen alyp barýan gepleşiklerinden görýärler.
Ýakyn günlerde Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi bilen energiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça gepleşikleriň çäginde ençeme duşuşyklary geçirdi. Geçen hepdede Aşgabada, hususan-da, Germaniýanyň daşary işler ministriniň, Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa boýunça ýorite wekiliniň we ABŞ-nyň döwlet departamentiniň Ýewraziýa energiýa meseleleri boýunça wekiliniň saparlary boldy.
Energiýa meseleler boýunça ekspert Ilhan Şaban Orsýetiň resmileriniň tankydy çykyşlarynyň, adatça, Türkmenistanyň Günbatara tarap ädýän takyk adimleriniň yzysüre edilýänligine ünsi çekip, häzirki tankyda Türkmenistanyň günbatar kompaniýalaryna eden teklibiniň sebäp bolanlygyny çak etdi:
—Türkmenistanyň ýolbaşçylary Aşgabatda geçirilen halkara konferensiýasynyň gidişinde günbatar kompaniýalaryny ýurduň içerki proýekti bolan Gündogar-Günbatar gazgeçirijisiniň gurluşygyna gatnaşmaga çagyrdy. Bu gazgeçiriji Türkmenistanyň gaz baýlyklaryny Hazar deňziniň kenaryna ýetirmegi göz oňünde tutýar. Hut şu mesele Moskwa üçin öjükdiriji yşarat bolan bolmaly.
Bilermenler Türkmenistanyň amala aşyrýan we maýa goýujylar üçin ykdysady taýdan bähbitli proýektlere ors kompaniýalarynyň gatnaşdyrylmaýanlygynyň we üstesine-de Ýewropanyň öz gaz üpjünçiliginde Orsýetiň gazyna bolan garaşlylygyny çäklendirmäge synanyşýanlygynyň hem Moskwanyň göwnünden turmaýanlygyny belleýärler.
Ýakyn wagtda Türkmenistanyň prezidentiniň Orsýete sapar etmegine garaşylýar. Resmi maglumatlarda bu saparyň dekabr aýynda boljakdygy habar berildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrainanyň Günbatara tarapdar oppozisiýasynyň goldawçylaryndan 2 müň çemesi adam şu gün parlamentiň öňünde prezident Wiktor Ýanukowiçiň Orsýet bilen gatnaşyklary berkitmegine garşy proteste çykdy.
Olar «Ýanukowiç, Ukrainany satmagy bes et!» diýen şygar ýazylan plakatlary göterip, Kiýewdäki parlament binasynyň öňünde ukrain baýdagyny galgatdylar.
Ýanukowiçiň tarpdarlarynyň hem ýüzlerçesi parlamentiň öňünde ýygnandy.
Müňden gowrak polis işgäri bu iki toparyň arasyny bekledi.
Oppozisiýa Ýanukowiçiň Moskwa Krymdaky harby bazany ýene 25 ýyl ulanmaga bermeginden nägile bolýar.


text:
Päkistanyň milli assambleýasy prezident Asif Ali Zardariniň esasy ygtyýarlyklaryny ýatyrmak baradaky reformalara biragyzdan ses berdi.
Parlamentiň aşaky öýüniň sözçüsi Fahmida Mirza kanuna düzediş 292 sesiň goldamagynda, hiç kimiň garşy çykmazlygynda tassyk edildi diýdi.
Bu kanuny indi senat ýa-da parlamentiň ýokary palatasy tassyk etmeli.
Şeýle-de kanunçylar öňki prezident Perwez Muşarafyň 1999-njy ýylyň 12-nji oktýabryndaky döwlet agdarylyşygyny bikanun diýip yglan etdiler, ozalky prezident Ziýa ul Hakyň adyny konstitusiýadan öçürdiler.
Päkistanyň premýer ministri Ýusuf Raza Gilani bu reformalary gutlady.


text:
Pakistanyň günorta-günbataryndaky Baluçistan welaýatynyň Kuetta şäherinde amala aşyrylan bomba hüjüminde, azyndan üç esger öldi.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, partlaýjy serişde motosiklete ýerleşdirilip, ol harby ulagyň geçýän mahaly ýarylypdyr. Partlamada başga-da ençeme adam ýaralandy. Resmileriň sözlerine laýyklykda, ölenleriň sanynyň artmagy mümkin.
Bu hüjüm Yslamabatda geçjek “D-8” sammitiniň öňüsyrasyna gabat geldi. Pakistandaky “Talyban” we “Al-Kaýda” bilen ilteşikli gazaplylyk sebäpli, Yslamabatda möhüm halkara konferensiýalary köp geçirilmeýär.


text:
BMG-niň ýadro gullugynyň başlygy ýokary derejeli gepleşikler üçin Tährana geldi.
Bu gepleşiklerde Tähranyň geçmişde ýadro ýaragyny edinmek üçin eden işleri diýilýäniň derňewini çaltlandyrmak barada gürrüň edilmeli.
Ýukio Amano 20-nji sentýabrda Tähranda Eýranyň ýokary derejeli resmileri bilen duşuşdy.
Bu duşuşyga Eýranyň daşary işler ministri Mohammmad Jawed Zarif, onuň orunbasary Abbas Aragçi, Eýranyň Halkara Atom energiýasy gullugyndaky ilçisi gatnaşdy.
Amanonyň eýranly alymlar bilen geçirildi diýilýän synaglar barada kän gijikdirilen söhbetdeşlikleri geçirmegine, şol sanda Parçine sapar etmek plany barada maslahat etmegine garaşylýar.


text:
Marokkonyň “20-nji fewral'” oppozision guramasynyň aktiwistleri ýurduň patyşasy Mohammed VI tarapyndan teklip edilen Konstitusiýa üýtgetmeleriň köpüsini “göz üçin” diýip, ret edýärler.
Ýakynda Marokkonyň patyşasy demokratik institutlary berkitmäge, adam hukuklaryny we söz azatlygyny goramaga gönükdirilen konstitusion reformalaryň planyny yglan etdi.
“Meniň ýurdumyň wepaly graždanlary, men demokratik konstitusion parlament monarhiýasyny kemala getirmek üçin binýat boljak konstitusion üýtgetmeleri amala aşyrmagyň üstünde işe başlan ilkinji adamlaryň biri. Şol üýtgetmeler 1-nji iýulda boljak ses berişlikden soň kabul ediler” diýip, Mohammed VI aýtdy.
Konstitusiýa üýtgetmeler ýurtda demokratik azatlyklary talap edýän protest aksiýalary başlanansoň döredilen ýörite komitet tarapyndan taýýarlandy.


text:
21-nji ýanwarda Owganystanyň paýtagty Kabulda geçirilen owgan senatynyň ýygnagynda ýurduň howpsuzlyk ýagdaýlary barada gürrüň edildi.
Howpsuzlyk güýçleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen bu diňlenişikde "yslam döwleti" atly söweşiji toparyň esasanda, Owganystanyň demirgazygynda ýerleşýän welaýatlarynda peýda bolup başlandygyna üns çekilip, türkmen-owgan serhedi barada hem durup geçildi.
Şol ýygnaga gatnaşanlardan biri hem Farýap welaýatyndan owgan senatory Gülmuhammet Rasuli bolup, Azatlyk Radiosyndan Şamerdanguly Myrady senator bilen bu barada ýörite söhbetdeşlik geçirdi.


text:
Häzirki döwürde daşky gurşawyň, esasan hem howanyň hapalanmagy adam bedenine zäherleýji maddalaryň täsiriniň azaldylmagyny talap edýär. Ýaşaýyş jaýlaryň, otagyň howasynyň arassa bolmagyna üns bermeli. Öýleri ýygnaşdyryp, dürli serişdeler bilen arassalaşdyryp bolanyňyzdan soň, gapylary we penjireleri açyşdyryň, otagy ýelejirediň. Ýuwujy we arassalaýjy serişdeleriň yzyny süpürseňizem, olaryň bir gaty galýar we bugaryp, howa düşýär. Hlor, ammiak, formaldegid, fenol bogunlarda we myşsalarda ýygnanyp, saglyga zyýan ýetirýärler.
Düzümi himiki maddaly ýuwujy serişdeler kirleri, gap-gaçlary, aşhanadaky plitany we öýdäki beýleki zatlary ýuwmak we arassalamak üçin ýörite ulanylýar.
Ýuwujy, arassalaýjy we kir ýuwujy serişdeler gündeki durmuşymyzyň aýrylmaz bölegine öwrüldiler. Gynansak-da, olar adama kömek edişi ýaly, zyýanyny hem ýetirýärler, rak, ýokary gan basyş, allergiýa, nerw bozulmalary ýaly keselleri döredýärler.
Arzan ýuwujy serişdeler has zyýanly bolarlar, sebäbi olaryň düzüminde dermatiti döredýän fosfor goşundylary we bedendäki alyş-çalşygy bozýan zyýanly ýüzleý işjeň maddalar bar. Arassaçylygy halaýan adamlar öýlerini günüň dowamynda birnäçe gezek arassalaýarlar we dürli serişdeleri ulanýarlar. Elbetde, bu zyýanly endik. Ýuwujy serişdeleriň aşa köp ulanylmagy bedeniň kesellere garşy bolan durnuklylygyň peselmegine we dowamly kesellere ýolukmagymyza sebäp bolýar.
Kir ýuwulýan tozy kir maşyna atsaňam, el bilen ýuwmak üçin ulansaňam tapawudy ýok. Haýsysy edilende-de, tozuň maýdaja bolejikleri dem alyş ýollarymyza aralaşýarlar. Kir elde ýuwlanda, kir ýuwujy toz deriniň üsti bilen gana geçýär. Durmuş himiýasyndan kir ýuwulýan hyzmatly ýerler hem halas etmeýär. Matany tozdan doly saplap bolmaýar, ol onuň süýmlerinde galýar.
Bu kir ýuwanyňyzda, kir ýuwujy serişdeleri ulanmaň diýdigimiz däldir. Ýöne mümkin boldugyndan, saglyga täsirini azaltmagy maslahat berýäris. Kir ýuwujy serişdesiniň düzümindäki ýüzleý işjeň maddalaryň we fosfatlaryň mukdaryna üns beriň – 5%! Kir ýuwujy tozuň hilini öý şertlerinde hem barlap bolýar. Munuň üçin 1 bulgur arassa suwuň içine ýaşyl jöwheriň (zelýonka) 3 damjasyny goşuň. Soňra biraz toz garyň. Şonda suw agarsa, bu ýuwujy serişdäňiziň gowulygyny aňladýar.
Gap-gaç ýuwujy serişdeleri beýleki serişdelerden has ýygy ulanýarys. Tozlar ýaly tozgalap dem alyş ýollarymyza düşmese-de, gap-gaç ýuwujy serişdeleriň hem uly zyýany bar. Olar köplenç ýüzleý işjeň maddalardan doly bolýarlar. Şol maddalar deriniň üsti bilen göni gana geçýärler. Netijede, allergiki duýgurlyk we bedeniň kesellere garşy durmak ukyby döreýär. Gap-gaçlardan serişde aňsatlyk bilen aýrylmaýar, çalarak durlamagyň hem haýry ýok. Käte, suw azrak bolan wagty, bir tabak suwa serişde goşup, gaplary ýuwýarlar. Soňra ýene-de bir gaba arassa suw guýup, ýuwlan gaplaryň "durlan" bolýarlar. Bu örän nädogry we saglyga howp salýan usuldyr. Gap-gaç ýuwujy serişde ulanylandan soň, ýuwlan gaplary arassa suwda azyndan 15 sekuntlap çaýkamaly. Bu akyp duran suwuň aşagynda edilse, has gowy bolar. Gap-gaç ýuwulýan maşyn hem arassaçylygy berjaý edýär. Gap-gaçlary elde ýuwanyňyzda, düzümi tebigy ýag eredijili serişdelerden peýdalanyň.
Gaplary ýuwaňyzda, onuň hiline, haýsy materialdan taýýarlanandygyna laýyklykda ýuwujy serişdäňize we sürtüjileriňize üns beriň.
Mysal üçin, aýnadan, farfordan, keramikadan edilen gap-gaçlary ýumşak sürtgüç we suwuk ýuwujy serişdeler bilen arassalamaly.
Çoýun gaplary arkaýyn arassalap bolýar, olaryň çyzyljak ýa-da zaýalanjak gümany ýok. Çoýun saç ýa-da gazan garalsa, ony 1-2 sagatlyk kalsinirlenen sodaly (1 litre 100 gram) gyzgyn suwa (90 gradus) salyp goýuň, soňra arassalaň.
Alýuminiýden ýasalan gaplar seresaplyk bilen ýuwulmaly. Gaty görnüşli serişde ýa-da poroşok bilen ýuwulsa, olaryň ýukajyk gaty sypjyrylýar. Şeýle hem alýuminiý gap-gaçlar düzümi turşulykly we aşgarlaýjy serişdeler bilen ýuwulmaly däl.
Häzirki döwürde yanma garşy Teflon örtükli gaplar giňden ulanylýarlar. Olary diňe ýyly suwda ýumşak sürtgüç we suwuk ýa-da krem görnüşli serişdeler bilen arassalamaly.
Metallardan ýasalan gaplary arassalamak üçin naşatyr spirti ir döwürlerden bäri ulanylýar. Onuň bary-ýogy birnäçe damjasy tegmilleri aýyrýar.
Emma naşatyr spirtiniň ammiagyň suwuk erginidigini unutmaň! Ol hem beýleki himiki maddalar ýaly saglyga zyýan ýetirip bilýär. Ýene-de bir bellemeli zat – gap-gaç ýuwujy serişdäni göni gaplaryň üstüne guýman, ony sürteje damdyryň we gaplara sürtüň.
Gap-gaç ýuwýan sürtejiňizi hem ýygy-ýygydan çalşyp durmagy unutmaň.
Howpsuz gap-gaç ýuwujy serişdesini almak isleseňiz, onuň daşynda beýan edilýän düzümini öwreniň. Ýüzleý işjeň maddalaryň hiline baglylykda, serişdeleriň bahasy kesgitlenilýär. Düzümi allatanli, gipoallergen ýüzleý işjeň maddaly serişdeler has gymmat we howpsuz bolýarlar, arzanraklarynyň düzümine glisirin we silikon girýär. Düzüminde fermentler bolsa, eremeýän belok hapalary aýyrýarlar. Gap-gaç ýuwujy serişdesiniň oňat ýuwlup aýrylmagy, onuň howpsuzlygyny aňladýar.
Biziň ene-mamalarymyz hem hojalygy ýöredipdirler, öýleri, gap-gaçlary ýuwupdyrlar, töweregindäki zatlaryň tämizligini saklapdyrlar. Emma olar biziň ulanýan ýuwujy serişdelerimizi ulanmandyrlar. Diýmek, saglygymyza howp salman hem arassaçylygy berjaý etmek mümkindir!
Käbir ýurtlarda düzümi fosfatly, hlorly tozlary ulanmak 15 ýyl mundan ozal gadagan edildi. Alymlaryň pikirine görä, sintetiki ýuwujy serişdeleriň giňden peýdalanymagy adam ýaşaýşynyň hemişe hereketde bolýan himiki faktorynyň döremegine getirdi. Ýüzleý işjeň maddalar (ÝIM) bedene düşenlerinde öýjük membranalarynda ýygnanyp, olary ýukajyk gat bilen örtýärler. Belli bir mukdarda ýygnananlarynda olar öýjüklerdäki bolup geçýän wajyp biohimiki prossesleri we öýjügiň bütewiligini, onuň işini bozýarlar.
Haýwanlarda geçirilen barlaglarynda alymlar ýüzleý işjeň maddalaryň okislinme-dikeldiş täsirleriň depginini düýpgöter üýtgedýärler, wajyp fermentleriň bir toparynyň işjeňligini täsir edýärler, belok, uglewod we ýag çalşygy bozýarlar. Anion ýüzleý işjeň maddalary örän has howply bolýar. Olar bedeniň kesellere garşy durnuklulygy gödek bozýarlar, allergiki täsirleri, beýniniň, bagryň, böwregiň, öýkeniň şikeslenmegini döredip bilýärler. Bu Günbatar Ýewropada ýuwujy serişdeleriň düzümindäki anionlaryň berk çäklendirilmeginiň bir sebäbidir. Olaryň sany 2-7% köp bolmaly däldir.
Germaniýanyň, Italiýanyň, Awstriýanyň we Norwegiýanyň bazarlarynda diňe fosfatsyz ýuwujy serişdeler satylýar.
Häzirki döwürde ekologiki taýdan "ýumşak" we fiziologiki taýdan zyýansyz fosfatsyz ýuwujy serişdeler hem ulanylýar. Olaryň zatlary arassalaýşy beýleki serişdelerden artyk bolmasa, pes däldir.
Ýokary hilli arassalaýjy serişdeleri ulanaňyzda, siz ýiti ysy we beýleki ýakymsyz täsirleri duýmarsyňyz.
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Penşenbe güni Amerikanyň Birleşen Ştatlary Eýranyň üç sany sany hökümet guramasyna garşy sanksiýa girizýändigini yglan etdi.
Waşingtonyň resmileri bu sanksiýalaryň Eýranda 2009-njy ýylda geçirilen prezidentlik saýlawlaryndan soňky geçen döwrüň içinde ynsan hukuklarynyň basgylanmagy bilen baglanyşykly wakalar sebäpli girizilýändigini mälim etdiler.
Olaryň aýtmaklaryna görä, sanksiýalar Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasyna, Basyj harby toparyna we Eýranyň polisiýa edarasyna garşy girizilipdir.
Bu sanksiýalar esasynda bu toparlara degişli Birleşen Ştatlaryň territoriýasyndaky islendik bir bank hasaplary we biznes işleri doňdurylýar.


text:
Türkmenistanyň hökümeti, öňki ýyllarda bolşy ýaly, dini däpleriň üstünden edýän berk gözegçiligini häzirem ýöredýär. Ýöne, muňa garamazdan, türkmen hökümeti bu ýyl hem ol öz raýatlarynyň belli bir bölegine Mekgä haja gitmäge rugsat berdi.
“Forum 18” habarlar gullugynyň baş redaktory Feliks Körliniň pikirine görä, döwlet tarapyndan haja iberilýän adamlar, Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri tarapyndan içgin barlagdan geçirilýär. Her halda türkmenistanly musulmanlaryň arasyndan başga ýollar bilen haj zyýaratyna gidýänleriň hem bardygy aýdylýar.
Bu ýyl haj zyýaraty bilen bagly işleri gurnamak Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Hydyr Saparlyýewe tabşyryldy. Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy zyýaratçylaryň Mekgä baryp-gelmegini üpjün etmeli.
Adatça bolşy ýaly, bu ýyl hem Mekgä döwlet tarapyndan bir uçar iberildi. Şol uçara ýerleşýän 188 ýolagçynyň sany Türkmenistandan haja gitjekleriň sanyny kesgitleýäne çalymdaş. Ýöne, Feliks Körleýiň aýtmagyna görä, 188 zyýaratçydan başga-da uçarda boş ýerler galýar.
“Türkmenistanyň prezidentiň kesgitleýän uçarlarynyň görnüşleriniň köpüsine 188 adamdan artyk ýolagçy ýerleşýär. Bu hem uçarda näme üçin has köp zyýaratçy äkidilmeýär diýen soragy döredýär” diýip, “Forum 18” habarlar gullugynyň baş redaktory Feliks Körli aýdýar.
Her niçigem bolsa, soňky ýyllarda bir uçara sygýan dindarlaryň Mekgä haja gitmegi berk ýola goýuldy. Geçen ýyl doňuz dümewi sebäpli Türkmenistandan döwletiň gurnamagynda haja giden bolmady. Muňa derek dindalar Türkmenistanyň içindäki mukaddes we taryhy ýadygärliklere aýlanmak bilen çäklenmeli bolupdylar.
Türkmenistandan haja gidýänleriň sany, beýleki musulman ýurtlaryňky bilen deňeşdirilende, gaty ujypsyz bolup galýar. Saud Arabystanynyň resmileri her döwlet üçin zyýaratçylaryň kwotasyny kesgitlänlerinde, ýurduň musulman ilatynyň her müňüsine bir zyýaratçy belleýärler.
Gyrgyzystanyň ilatynyň sany 5,500,000-e golaý. Şu ýyl bu ýurt 4,500 raýatyny haj zyýaratyna ugradýar. Emma 5,000,000-a golaý ilatynyň bardygy çak edilýän Türkmenistan Saud Arabystana döwlet tarapyndan haj zyýaraty üçin diňe bir uçar iberdi.
Gurby çatan, başaran musulmana haja gitmek yslam dininiň esasy bäş parzynyň biri hasaplanýar. Haj zyýaratynyň wagty her ýyl "Hijri Kamar" musulman ýyl hasabyna görä kesgitlenip, şu ýyl ol sene 14-17-nji noýabr aralygyna gabat gelýär.
Şahsyýet derňelýär
Synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistanda döwlet dine örän içgin gözegçilik etmäge synanyşýar. Dini terbiýe hem döwletiň berk gözegçiliginde saklanylýar. Dini habarlary çap edýän “Forum 18” guramasynyň maglumatlaryna görä, türkmenistanly zyýaratçylar ilki degişli haýyşnama bilen dini işler boýunça gurama ýüz tutmaly. Soňra olar seljerilýär, olaryň şahsyýeti derňelýär we degişli karar kabul edilýär.
Feliks Körliniň aýtmagyna görä, maglumat topalmak üçin zyýaratçylaryň arasyna ýörite gulluklaryň wekilleri goşulýar. Ýerli aktiwistleriň biri: “Türkiýede we Päkistanda dini terbiýe alanlar Mekgä zyýarata gitseler, olaryň täsiriniň ýokarlanmagyndan we olaryň tarapdarlarynyň artmagyndan türkmen häkimýetleri hüşgär bolýarlar” diýýär.
Zyýaratçylaryň dini ynançlary bilen bir hatarda ýurduň alyp barýan syýasatyny goldamagy hem zerur şert edilip goýulýar diýlip, habar berilýär. Eger-de zyýarat etmek isleýänleriň arasynda oppozisiýa wekilleri ýa jemgyýetçilik toparlary bilen gatnaşygy ýa-da tanyşlygy bolan adam bar bolsa, onda ol adamlar haj zyýaratçylarynyň sanawyndan dessine aýrylýar diýen maglumat hem bar.
Bu ýagdaý Türkmenistanda dini azlykdaky şaýy musulmanlaryna hem degişli. Degişli çäklendirmeler olaryň aktiwligine ýa aktiw däldigine bagly däl-de, eýse olaryň garaýyşlarynyň parhlydygy sebäpli şeýle edilýär diýlen garaýyşlar bar.
“Biz ençeme gezek haja zyýarata gitmek üçin ýüz tutduk... Emma her gezegem biziň haýyşymyz yzyna gaýtaryldy” diýip, aşgabatly şaýy musulmany Alynyň beren gürrüňi barada Londonda ýerleşýän “Uruş we parahatçylyk maglumatlary” instituty habar berýär.
“Türkmen resmileri hökümeti goldaýanlaryň, sünni musulmanlaryň we aram dini ynançly adamlaryň arasyndan haja zyýarata gitjekleri saýlaýarlar. Eger-de biri kabul edilen kadalara laýyk gelmeýän bolsa, meselem, şaýy musulmany ýa-da Milli howpsuzlyk ministrligi tarapyndan gözegçilikde saklanýan bolsa, şol adam serhetde saklanyp, yzyna gaýtarylýar” diýip, Aly gürrüň berýär.
Saud Arabystanynyň Aşgabatdaky ilçihanasy türkmen hökümetiniň gaharyny getirmezlik üçin haja özbaşdak gitmek isleýänlere wiza bermekden saklanýar diýen habarlar bar. “Forum 18” habar gullugynyň baş redaktory Felisk Körliniň bellemegine görä-de, bir raýat ilçihanadan yzyna gaýtarylyp, oňa wizalaryň diňe hökümetiň ykrar eden sanawyndaky adamlara beriljekdigi aýdylypdyr.
“Hökümet köplenç öz raýatlaryna erkin haj zyýaratyna gitmäge rugsat berýändigini nygtaýar. Ýöne muňa garamazdan, Aşgabatdaky Saud Arabystanyň ilçihanasynyň hökümet tarapyndan äkidilýän 188 zyýaratçydan başga adama haj wizasyny bermeýändigini aýdýarlar” diýip, “Forum 18” habarlar gullugynyň baş redaktory Feliks Körli aýdýar.


text:
Türkmenistanyň Bitaraplyk güni mynasybetli Aşgabatda Halkara konferensiýasy geçirilýär.
Şu gün prezident Berdimuhamedow bu konferensiýa gatnaşýanlara ýüzlenip, Türkmenistanyň bitarap bolmagynyň regiondaky durnuklylygy üpjün edýändigini, deňagramly gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna itergi berip, milli bähbitleriň goragyna kepil geçýändigini aýtdy.
Şeýle hem Türkmenistanyň ýolbaşçysy öz ýüzlenmesinde bu ugurda hereket etmegini dowam etdirip, Birleşen Milletler Guramasynyň regiondaky diregi bolmaga taýýardyny belleýär.


text:
Ýekşenbe güni daňdanlar Ýemeniň günortasynda Al-Kaýda bilen ilteşikli hasaplanylýan ýaragly söweşijiler ýurduň hökümet güýçlerine hüjüm edip, ýedi esgeri öldürdiler.
Ýemeniň resmileri ýurduň Hadramout prowinsiýasynda ýüz beren bu wakada ýaragly söweşijileriň uklap ýatan esgerlere hüjüm edendiklerini aýdýarlar.
Ýemende prezident Ali Abdullah Salehiň dolandyryşyna garşy bir ýyl dowam eden halk çykyşlarynyň fonunda ýurduň günorta regionynda ýaragly söweşijiler öz kontrollyklaryny ornaşdyrdylar.
Şu ýylyň başynda Ali Abdullah Saleh oppozisiýa bilen özara ylalaşyklaryň netijesinde, häkimiýetden çekilmäge razy boldy.


text:
Owganystanyň demirgazygyndaky Gunduz şäherinde owgan saýlaw komissiýasynyň resmisi öldürildi.
Gunduz welaýatynyň garaşsyz saýlaw komissiýasynyň ýolbaşçysy Amanullah Amana çarşenbe güni motosikletli iki adam tarapyndan ýaragdan ot açylypdyr we ol keselhana äkidilenden gysga wagt soň aradan çykypdyr.
Ýerli polisiýa ofiseri Abadullah Talwar kanun çykaryjy organlaryň Amany gorag bilen üpjün etmegi teklip etmegine garamazdan, onuň şäherde köplenç janpenasyz aýlanýandygyny aýtdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady, emma “Talyban” hereketi Gunduz welaýatynda işjeň iş alyp baryp, ilatyň öňümizdäki ýylda geçiriljek saýlawlara gatnaşmagyna garşy duýduryş berýär.
Şu aýyň başynda owgan resmileri 2014-nji ýylyň 15-nji aprelinde geçirilmegi planlaşdyrylýan prezidentlik saýlawlary üçin dalaşgärligini hödürlejek kandidatlary hasaba alyp başlady.


text:
7-nji dekabrda Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow Türkmenistana iş sapary bilen geldi.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň binasynda geçirilen gepleşiklerde Türkmen döwletiniň Baştutany strategiki häsiýete eýe bolan dostlukly türkmen-rus gatnaşyklarynyň ýokary derejesini kanagatlanma bilen belläp, gazy eksport edýän ýurtlaryň forumyna gatnaşýan döwletleriň Baştutanlarynyň sammitine gatnaşmagyň çäklerinde Prezident Wladimir Putin bilen golaýda Eýranda geçirilen duşuşykda Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň iri sebitleriniň —Tatarystan Respublikasynyň, Astrahan we Swerdlowsk oblastlarynyň, Sankt-Peterburg şäheriniň arasynda dürli pudaklarda ysnyşykly gatnaşyklaryň ýola goýlandygyny nygtady.
Prezident Rustam Minnihanow Türkmen döwletiniň Baştutanyny we ähli türkmen halkyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy bilen gutlady. Tatarystan Türkmenistany geljegi uly hyzmatdaş hasaplaýar diýip, Prezident Rustam Minnihanow aýtdy we dürli derejede yzygiderli geçirilýän duşuşyklaryň netijeli gatnaşyklary ösdürmäge ýardam edýändigini belledi. Biziň halklarymyzy köp zatlar, şol sanda diliň we medeniýetiň umumylygy, taryhyň dowamynda emele gelen däp-dessurlar baglanyşdyrýar diýip, myhman sözüni dowam etdi hem-de şu saparyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ýolunda nobatdaky ädim boljakdygyna ynam bildirdi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmegiň täze mümkinçilikleri barada özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Söhbetdeşler ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmek üçin uly kuwwatyň bardygyny belläp, ýangyç-energetika toplumyny, söwda-ykdysady ulgamy, oba hojalygyny we syýahatçylygy ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezdiler. Taraplar maşyngurluşygy, energetika we senagat ulgamlarynda netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmagyň möhümdigini aýdyp, bar bolan mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmagyň zerurdygyny bellediler. Türkmen önümleriniň Tatarystana iberilýän möçberlerini, şeýle hem respublikada öndürilýän tehnikanyň ýurdumyza getirilýän möçberlerini artdyrmak meselelerine aýratyn üns berildi.
Prezidentler bilelikdäki gatnaşyklaryň başga-da birnäçe ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rustam Minnihanow Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň arasyndaky däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň mizemezdigini nygtap, dostlukly halklara parahatçylyk, abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdiler.


text:
Geçen hepdäniň soňunda Türkmenistanda “Suw damjasy altyn dänesi” baýramçylygy bellenilip geçildi. Bu baýramçylyk mynasybetli Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow halka iberen gutlag hatynda “suwuň her damjasyny aýawly we rejeli peýdalanmak boýunça maksatnamalaýyn işleriň alnyp barylýandygyny” aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde ýurduň käbir sebitlerinde suw üpjünçiligi bilen baglanyşykly käbir problemalaryň dowam edýändigi aýdylýar. Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň ýaşaýjysy etrabyň ähli sebitlerine suw turbalarynyň çekilendigine garamazdan, etrabyň heniz hem suw bilen üpjün edilmändigini aýdýar.
Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabyndan özüni Aýşat diýip tanyşdyran pensioner zenan etrabyň suw meselesi barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Pakistanyň resmileri penşenbe güni NATO-nyň Pakistanyň üsti bilen Owganystana ýük daşamagyny gaýtadan ýola goýandygyny mälim etdiler.
Bu transport korridoryny Pakistan geçen ýylyň noýabrynda NATO-nyň geçiren howa hüjüminde 24 sany pakistanly esgeriň ölmeginiň yzýany petikläpdi.
Şu hepdäniň sişenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň pakistanly esgerleriň ölümine “çuňňur gynanjyny” bildirýändigini yglan etmeginiň yzy bilen, Pakistanyň häkimiýetleri bu transport korridorynyň täzeden açylmagyna özleriniň razylyk berýändiklerini mälim etdiler.


text:
«Türkmenportal» internet saýty özüniň «Line» sosiýal-aragatnaşyk ulgamyndaky «Sport Türkmenportal» resmi akkauntynda «Sport temasyndan iň gowy surat» atly bäsleşiň jemini jemledi.
Bäsleşigiň esasy maksady ildeşlerimiziň, esasan hem ýaşlaryň arasynda sporta bolan söýgini güýçlendirmekde we halkara ýaryşlarynda üstünlikli çykyş edip, Türkmenistanyň sport abraýyna şahsy goşant goşýan türgenlerimiz bilen has ýakyndan tanyşdyrmakdan ybaratdyr.
Bäsleşik «Line» sosial-aragatnaşyk ulgamyny ulanyjylaryň arasynda erkin görnüşde geçirilip, ýaryşa gatnaşyjylardan sport bilen baglanyşykly öz suratyny ýollamak we şol surata bir gysga teswir ýazmak talap edildi. Şeýlelikde, bäsleşige gatnaşmaga 82 adam isleg bildirdi. Olaryň arasynda daşary ýurtlarda okaýan, işleýän ildeşlerimiz hem, belli türgenlerimiz hem, ýönekeý sport janköýerleri hem bar.
Bäsleşik üçin suratlar 24-nji iýul güni sagat 16:00-a çenli kabul edildi. Şol gün ýaryşa gatnaşyjylaryň suratlary «Sport Türkmenportal» resmi akkuntynyň baş sahypasynda we «Türkmenportalyň» wkontakdaky we odnoklassnikdäki sahypalarynda ýerleşdirildi. Şeýlelikde, bäsleşige gatnaşyjylaryň sesleri sanalanda ähli sosial-aragatnaşyk ulgamlarynda berlen sesler hasaba alyndy.
Ähli berlen sesler 28-nji iýul güni sagat 22:00-dan soň sanaldy we aşakdaky netije alyndy.
Şeýlelikde, bäsleşigiň ýeňijileri:
1) #18 Şaripow Süleýman – LINE: 784, VK: 2, OK: 0, JEMI: 786
2) #55 Azat - LINE:650, VK:2, OK:1, JEMI:653
3) #75 Merdan myradow - LINE:399, VK:2, OK:1, JEMI:402
4) #81 Didar Ataýew - LINE: 150, VK: 234, OK: 5, JEMI: 384
5) #73 Nurjykow Mekan - LINE:190, VK:26, OK:2, JEMI: 218
Bäsleşigiň ýeňijileri aşakdaky pul baýraklary bilen sylaglandyryldy:
1-nji ýer: 180 manat
2-nji ýer: 130 manat
3-nji ýer: 100 manat
4-nji ýer: 70 manat
5-nji ýer :50 manat
Bulardan başga-da, «Sport Türkmenportal» resmi akkauntynyň işewür topary tarapyndan 49-njy belgide ýaryşa gatnaşan, halkara ýaryşlaryň ençemesiniň ýeňijisi, belli türgen Gaýgysyz Atabaýew goşmaça höweslendiriji baýrak bilen sylaglandyryldy.


text:
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň Strategik meýilnamalaşdyryş we ykdysady ösüş instituty, Türkmenistanyň Milli önümleriniň haryt dolanyşygyny öwreniş instituty, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi, şeýle hem degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde Türkmenistanda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga hem-de Türkmenistana daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmäge gönükdirilen döwlet maksatnamalaryny taýýarlamak boýunça işler geçirildi.
Maksatnamalarda esasy maksatlar we wezipeler, meýilleşdirilýän taslamalaryň sanawy, göz öňünde tutulýan girdejileriň möçberleri, şeýle hem himiýa senagatynda, senagat ulgamynda, ýeňil senagat, maşyngurluşyk, oba hojalyk ulgamlarynda we azyk senagatynda, derman serişdelerini öndürmekde täze önümçilikleri guramagyň maksadalaýyklygy baradaky ykdysady esaslandyrmalar kesgitlenildi.
Göz öňünde tutulan çäreleriň durmuşa geçirilmegi milli önümçiligiň hil we baha babatda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, içerki bazaryň bolçulygyny üpjün etmäge we ýurdumyzyň eksport kuwwatyndan has netijeli peýdalanmaga ýardam eder.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Birleşen Ştatlar bilen Saud Arabystanynyň dostlugy hemşekilerinden hem has berk we bu iki ýurt Siriýadaky hem Ýemendäki uruşlary soňlamak ugrunda bilelikde tagalla eder diýdi.
Kerri bu sözleri 24-nji ýanwarda, Riýada saparyny jemlände aýtdy.
Kerri Birleşen Ştatlaryň «Saud Arabystany patyşalygy bilen bolan dostlugy ozalda-ahyrda bolşy ýaly berkdigini» nygtap, Eýranyň ýadro ylalaşygy sebäpli ABŞ bilen Saud Arabystanynyň dostlugy meselesinde hiç bir zadyň üýtgemändigini hem sözüne goşdy.
Saud Arabystany Eýrana uzak wagt bäri regional howp hökmünde garaýar.
Geçen hepde durmuşa geçirilen taryhy ylalaşyk Tährana garşy girizilen sanksiýalary ýatyrdy we milliardlarça dollardaky doňdurylan emlägiň ýoluny açdy.
"Ýadro ýaragyndan dynmak üçin bir ylalaşyk baglaşmak şindi hem alada goýýan beýleki meseleleri hem aradan aýyrmaýar. Şu sebäpden biz sebitdäki dostlarymyz we ýaranlarymyz bilen işleşmegi dowam etdireris» diýip, Kerri aýtdy.
Kerri Siriýadaky uruş-gowgany ýatyrmagyň ýollary we Ýemene parahatçylyk getirmegiň «täze ideýalary» barada maslahat edendigini hem sözüne goşdy.
Mälim bolşy ýaly, Ýemeniň hökümeti, saudlylaryň goldawy astynda, Eýran tarapyndan goldanylýan şaýy gozgalaňçylaryna garşy göreşýär.
Ol Saud Arabystanynyň Birleşen Ştatlar bilen bilelikde, Siriýany durnuklylaşdyrmak we sünniler bilen şaýylaryň arasynda çişirilip, ýetjek ýerine ýetirilen bölünişigi köşeşdirmek ugrundaky tagallalara ygrarly bolup galýandygyny hem sözüne goşdy.
Saud Arabystany prezident Başar al-Assada, Eýranyň ýakyn ýaranyna garşy söweşýän sünni köplügindäki gozgalaňçylary goldaýar.
Kerri 23-nji ýanwarda BMG-niň howandarlygynda indiki hepde Şweýsariýada Siriýadaky konflikti soňlamak boýunça açyljak gepleşikleriň, planlaşdyrylyşy ýaly, başlanjakdygyna ynam bildirdi.
Bu gepleşikler 25-nji ýanwarda, Ženewada açylmaly. Emma onuň başlanjak senesi, Assadyň dolandyryşyna garşy çykýan oppozisiýa delegasiýasyna kimleriň wekilçilik etmelidigi üstünde barýan dawa sebäpli, nämälimligine galýar.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanyň üç gezek çempiony bolan “Balkan” toparynyň futbolçylary duşenbe güni ýolagçy uçar bilen Gazagystanyň Almaty şäherinden Täjigistanyň paýtagty Duşenbä bardylar. Olar Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky saýlap-seçiş oýunlaryna gatnaşarlar.
“Balkan” toparynyň ýolbaşçysy, türkiýeli Semih Ýuwaguranyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, sişenbe güni onuň topary türgenleşige başlapdyr.
“Ähli zat örän gowy. Geçen agşam Duşenbä geldik we irden dynç aldyk. Häzir türgenleşik geçýäris” diýip, Ýuwaguran aýtdy. “Diňe derwezeçimiz ýarawsyzrak. Emma iň esasy zat üstünlik gazanyp, Türkmenistana dolanmak. Futbolçylarymyzyň hem keýpi gowy we olaryň ähli ünsi oýna gönügen. Bizem olara oýnuň möhümdigini düşündirmäge çalyşýarys. Enşalla, ähli zat gowy bolar”.
21 oýunçy bardy
Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky saýlap-seçiş oýunlarynda “C” toparynda çykyş edýän Türkmenistanyň “Balkan” topary Täjigistanyň “Ystyklol” we Palestinanyň “Al Amari” toparlary bilen oýnar. Bu oýunlar 5-nji we 9-njy maý aralygynda Duşenbe şäherindäki merkezi meýdançada geçer.
Bu ýaryşda oýnamak üçin Duşenbä “Balkan” futbol toparynyň 21 oýunçysy bardy.
Bu ýaryşda oýnamak üçin Duşenbä “Balkan” futbol toparynyň 21 oýunçysy bardy. “Balkan” toparyna türkiýeli, 49 ýaşly, öňki meşhur futbolçy Semih Ýuwaguran ýolbaşçylyk edýär. Ol Türkiýäniň “Fenerbahçe”, “Galatasaraý” futbol toparlarynyň we Türkiýäniň ýygyndy futbol toparynyň goragçysy bolupdy.
Täjigistanyň Futbol Federasiýasynyň baş sekretarynyň orunbasary Yslom Mahmatşoýew öz ýurdunyň “Ystyklol” toparynyň ýakynda geçjek oýunlara pugta taýýarlanýandygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy. Emma, Mahmatşoýewiň pikiriçe, “Balkan” güýçli topar.
"Güýçli topar"
“Türkmenistanyň “Balkan” futbol kluby güýçli topar. Ol “Ystyklol” topary bilen ilkinji gezek duşuşýar” diýip, Mahmatşoýew aýtdy. “Palestinanyň “Al Amari” topary hem gowy oýnaýar. Emma biziň toparymyzyň wezipesi “C” toparynda birinji bolmak. Bilemok. Göreliň, näme boljagyny!”
Bu ýaryşda oýnamak üçin Duşenbä “Balkan” futbol toparynyň 21 oýunçysy bardy.
Türkmenistanyň “Balkan” topary Täjigistanyň çempiony bolan “Ystyklol” topary bilen 9-njy maýda oýnar.
Täjigistanyň paýtagty Duşenbede geçjek saýlap-seçiş oýunlary wagtynda futbol janköýerleriniň arasynda iki awtoulag utmak boýunça lotoreýa oýny hem gurnalar. Şol oýunlara tomaşa etmek üçin bilediň bahasy 2 dollara deň. Bu barada Täjigistanyň Futbol Federasiýasynyň metbugat gullugy Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Soňky döwürde türkmenistanly futbolçylar halkara ýaryşlaryna aktiw gatnaşýarlar we käte gowy çykyş edýärler. Mysal üçin, olar Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň çagyryş kubogy ugrunda şu ýylyň mart aýynda geçirilen saýlap-seçiş oýunlarynda “B” toparynda çykyş edip, şol toparda ikinji orny eýelediler.


text:
Şu gün Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň futbol meýdanynda HTTU bilen «Energetigiň» arasynda boljak duşuşyk bilen Milli çempionatymyzyň 13-nji tapgyryna badalga berler. Ýeňiş tapgyryň açylyş duşuşygynda güýç synanyşjak toparlaryň ikisi üçin hem zerur. Toparlaryň arasynda birinji aýlawda Maryda bolup geçen duşuşykda «Energetik» 3:1 hasabynda ýeňiş gazanypdy. Bu ýeňiş häzirlikçe «Energetigiň» Ýokary ligadaky ýeketäk ýeňşidir. Şu gün häzirki wagtda ýaryş sanawmanasynyň 7-nji basgançagynda barýan HTTU ýeňiş gazansa, ornuny gowulandyryp biler. «Energetigiň» ýeňşi bolsa toparlaryň ikisiniň hem eýeleýän ornuna täsir etmez. Şol sanda bu ýeňiş «Energetigiň» myhmançylykda geçiren duşuşyklarynda ilkinji gazanylan ýeňiş bolar. Göreliň, AFK-nyň Prezidentiniň Kubogynyň eýesi ýeňermi ýa-da Ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän «Energetik»?!
Ýokary ligadaky ilkinji möwsümine orta gürpde başlan Hazyna käte garaşylmadyk ýeňişleri bilen haýran galdyrmagy-da başardy. Ýöne topar häzir käbir nätakyklyklardan halas bolup bilenok. Ýeri gelende geçen tapgyrda «Ahal» bilen oýnalmaly oýnuň netijesinde hem «Hazyna» tehniki ýeňliş berlendigini ýatladýarys. Şonuň üçin hem «Aşgabat» bilen «Hazynanyň» arasynda ertir boljak duşuşyk hakda öňünden bir zat aýtmak kyn. Eger duşuşyk geçirilip, Aşgabat ýeňilse, onda bu ýeňliş toparyň ýokary ligadaky 90-njy ýeňlişi hökmünde hasaba alnar. Eger ýer eýeleri ýeňse, bu olaryň yzygiderli 5-nji ýeňşi bolar. Entek bu möwsümde beýle netije görkezen başga topar ýok. Ýeri gelende aýtsak, toparlaryň arasynda birinji aýlawda geçirilen duşuşykda 1:1 hasabyndaky deňlik bilen tamamlanypdy.
Ertir gyzykly duşuşyklaryň ýene biri «Merw» bilen geçen ýylky çempion «Altyn asyryň» arasynda bolar. «Altyn asyr» 12-nji tapgyrdaky we şu möwsümdäki ilkinji ýeňlişinden soň, 24 utuk bilen «Şagadam» bilen birlikde birinji basgançakda barýan bolsa, «Merw» soňky tapgyrlardaky şowsuzlyklardan ýaňa 6-njy basgançaga çenli düşdi. Şonuň üçin hem ýeňiş toparlaryň ikisi üçin hem zerur. Sähel säwlik çempiona birinji basgançakdaky ornuny gidermäge sebäp bolup biler. Toparlar birinji aýlawda 2:2 hasabynda deňlik bilen oýnapdylar. Şu hasap «Merwiň» ertir «Altyn asyra» mynasyp garşylyk görkezip biljekdiginiň şaýadydyr. Galyberse-de, «Merw» öz meýdanynda aňsat-aňsat ýeňilmeýän toparlaryň biri.
Deňiz kenaryndaky şäherde «Şagadam» bilen «Ahalyň» arasyndaky duşuşyk tapgyryň iň möhüm oýny bolar. Öz meýdanynda topa isleýşi ýaly erk etdirip bilýän «Şagadamy» «Ahal» geçen ýyl hem myhmançylykda ýeňip bilmändi. Şu tapgyrda milli ýaryşlardaky (Ýokary ligadaky we Türkmenistanyň kubogyndaky duşuşyklar göz öňünde tutulýar) 790-njy duşuşygyna çykjak «Şagadam» bu gezek hem birinji basgançaga çykmaga dörän mümkinçiligi elden bermezlige çalşar. AFK-nyň Kubogyndaky duşuşyklaryny tamamlap, bar ünsüni Ýokary liga beren «Ahal» üçin bu ýerde gazanyljak ýeňiş 5-nji orundaky ýerini gowulandyrmaga ýardam berer. Bu duşuşygyň ýene bir aýratynlygy bolsa geçen ýyl «Şagadam» bilen ýurdumyzyň iň köp pökgi geçiren oýunçysy bolan Mämmedaly Karadanow ilkinji gezek Türkmenbaşyda öňki toparyna garşy çykyş eder. Edil şonuň ýaly-da Gahrymanberdi Çoňkaýew hem geçen möwsümdäki topardaşlaryny Türkmenbaşyda garşylar.
13-nji tapgyr 24-nji maýda geçiriljek «Balkan» bilen «Daşoguzyň» arasynda boljak duşuşyk bilen jemlener. Bu iki toparyň arasynda birinji aýlawda bolan duşuşyk heniz hem ýatdan çykanok. Şonda «Balkan» 6:0 hasabynda ýeňiş gazanyp, geçirilen pökgüleriň bäşisini Myrat Ýagşyýew öz adyna ýazdyrypdy we şu möwsümdäki entek hem ýeketäk penta-trigini amala aşyrypdy. Şol duşuşyk möwsümiň iň köp hasaply duşuşyklarynyň sanawynda hem öňdäki orunlarda durýar. Janköýerler 13-nji tapgyrda hem «Balkanyň» uly hasap bilen ýeňmegine garaşýarlar. Eger şeýdip bilse, «Balkan» 3-nji basgançakdaky ornuny has gowulandyryp biler. Ýöne, elbetde, bu «Şagadam» bilen «Altyn asyryň» görkezjek netijelerine-de bagly. Eger bir garaşylmadyk ýagdaý ýüze çykyp, «Daşoguz » ýeňse, «Balkan» 3-nji basgançagy hem elden giderip bilmez, ýöne bu ýeňiş «Daşoguzyň» sanawyndaky ornuny üýtgetmez.


text:
Penşenbe güni agşam Pakistanyň Lahor şäherindäki umumy ybadathanada janyndan geçen bombaçy tarapyndan amala aşyrylan iki partlamada azyndan 40 adamyň heläk bolanlygy aýdylýar.
Pakistanyň howpsuzlyk güýçleriniň aýtmagyna görä, sopylaryň köpçülikde jemlenişýän we olaryň mukaddes ýeri diýlip hasaplanýan “data derbarda” bolan şol partlamalarda azyndan 120 adam ýaralanypdyr. Ýaralananlardan köpüsiniň ýagdaýynyň agyrdygy aýdylýar.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim boýun almady.
Pakistanyň ikinji uly şäheri we ýurduň medeni paýtagty Lahorda soňky bir ýylyň dowamynda yslamçy gozgalaňçylar tarapyndan amala aşyrylanlygy aýdylýan ençeme partlama boldy.
Azlykda bolan Ahmedileriň metjitlerinde maý aýynda bolan hüjümlerde azyndan 90 adam heläk bolupdy. Ilat şol wakany amala aşyranlykda talyp toparyny aýyplaýar.


text:
Soňky döwürde ýetginjeklere degişli kynçylyklaryň häsiýeti hem üýtgemä ýykgyn edýär. Kynçylyk höküminde diňe bir neşekeşlik ýa-da arakhorluk ýaly meseleleri göz astyna almanymyzda, kompýuter oýunlaryna aşa gyzykma we gepleşikde paýyş sözleri ulanma ýaly kynçylyklara hem täze asyrymyz bizi duçar etdi. Eýsem, näme üçin ulularyň garşylygyna garamazdan, ýetginjekler üçin gepleşigiň ýaramaz görnüşini ulanma şeýle zerur bolup durýarka?
Haçanda çagalar ýetginjek ýaşa ýetenlerinde, olar isleseler-islemeseler öz söz baýlygyny paýyş sözlerden dolduryp dostlary bilen gepleşikde ulanyp başlaýarlar. Paýyş sözleriniň anygyna ýetmän, olar şol sözleri ulanmaga endik bolýarlar, emma ýetýän bolsalar hem, deň-duşlaryň arasynda bet, garaşsyz we hiç zatdan gorkmaýan uly adamlara meňzejek bolup ulanýarlar.
Ýetginjekler näme üçin paýyş sözleýärler?
► Ýetginjekler gadagan zatlara äsgermezlik bilen garap we paýyş sözleri ulanyp, ulularyň hataryna girmäge ymtylýarlar. Ýöne şeýle hereket olary başgalaryň gözünde birjikde "ulaltmaýar".
► Köplenç ýetginjekler daş-töwereginden galmajak bolup paýyş sözleri ulanyp başlaýarlar we özleriniň şol sözlere endik bolanlaryny hem bilmän galýarlar.
► Umuman, ýetginjekler biri bilen düşünişmezlik ýüze çykanda paýyş sözleri ulanýarlar.
► Köplenç ýetginjekler paýyş sözleme bilen öz ýetmezçiliklerini we içki howsalalaryny, gorkularyny gizlemäge çalyşýarlar.
Aslynda şular ýetginjekleriň paýyş sözlemeleriniň hemme sebäpleri bolman, olaryň köpüsi şahsy ýagdaýlara bagly bolup, aýratyn çemeleşmeleri talap edýändir.
Ýetginjekler paýyş sözlemeleriň kömegi bilen öz ýigrençlerini, äsgermezçiliklerini ýa-da sözleriniň we pikirleriniň möhümligini görkezmäge synanyşýarlar, emma köplenç bu ýaşda söwünmegiň esasy maksady deň-duşlara deň bolup, olardan yza galmazlyk islegidir. Siz öz çagaňyz bilen bu ýagdaý barada söhbetdeşlik açyp, onuň bu ýaramaz häsiýetini duýandygyňyzy we özüňi terbiýeleme synanşygynyň iki tarap üçin hem ähmiýetli boljakdygyny nygtamalysyňyz.
Çagaňyza öwüt-nesihat bermegiň deregine, gowsy haýsy ýagdaýlarda özüni söwünmeden saklamalydygyny düşündiriň, ýöne ony sapak beriji äheňde aýdaýmaň. Sebäbi ýetginjeklik "men-menligi" olaryň köpüsini ene-atalarynyň diýenleriniň tersine hereket etmäge mejbur edýär. Çagaňyza onuň şeýle ýaramaz sözlemeleriniň gelşiksiz bolup, okuwda ýa-da işde onuň abraýyny galdyrmajakdygyny bildiriň, ýöne onuň bu hereketiniň özüňize ýaramaýandygyny kän bir nygtamaň. Sebäbi soňundan ol bu gylygyny size garşy, öz talaplaryny amala aşyrmak üçin ulanyp biler.
Ýetginjekleriň paýyş sözlemelerine garşy näme etmeli?
Ene-atalar çagalarynyň paýyş sözlemelerine garşy hyjuwly garşylyk görkezmeli däl, emma gepleşikde ulanýandyklaryny hem gözden sypdyrmaly däl. Haçanda ene-atalar çagasynyň kim bilen gatnaşýanyna üns bermeseler, ýetginjekler çagalygyndan dogry terbiýe alyp gelýändiklerine garamazdan paýyş sözlerini birden ulanyp bilerler.
Meniň pikirimçe, ýetginjekler bu ýaramaz gylykdan özbaşdak çykyp bilmezler, sebäbi söwünmeklik hem arakhorluk ýaly ýaramaz endik bolup, onuň ýaýbaňlanmagynyň birnäçe tapgyry bardyr:
1. Ýetginjek paýyş sözlerini eşidende olara ýigrenç duýýar ýa-da eşiden paýyş sözleri üçin utanýar;
2. Käbir sebäpden paýyş sözleri ýetginjegiň bar bolan söz baýlygynyň bir bölegi bolup başlaýar;
3. Ýetginjek elmydama öz gepleşiginde paýyş sözlerini ulanyp başlaýar.
Ýetginjegiň paýyş sözlemeginiň öňüni almak üçin, ilki bilen ene-atalar öz gepleýişlerine üns bermeli. Ene-ata bilen çaganyň arasyndaky aragatnaşyk hemme taraplaýyn dogry bolmalydyr we haçanda çagaňyzyň söwünýänini eşiden badyňyza olara derrew käýinç berjek bolmaň. Eger-de çagalaryňyz siziň duýduryşlaryňyza garamazdan paýyş sözleri ulanmagy dowam etseler, onda olara sowalga berýän pul möçberini temmi görnüşinde azaldyň, kompýuter oýunlaryny oýnamana ýa-da daşyna dostlary bilen aýlanmagy gadagan ediň. Ene-atalaryň gahar-gazaby diňe çekinjeň we ýumşak gylykly çagalara täsir edip, olar ene-atasynyň gaharyny getirmezlik maksady bilen paýyş sözleri ulanýan dostlaryndan daşda durjak bolup çalyşýarlar. Emma köplenç, ene-atasy bilen ýakyn ysnyşygy bolmadyk ýetginjekleriň köpüsi öz edýän hereketleriniň esasynda ene-atalarynda döreýän gahar-gazaby görüp, öz ýanlaryndan begenip, özlerini "ýeňiji" hem saýyp bilerler. Olaryň käbiri öz içki garşylyklaryny bildirmek üçin söwünmegi dowam etseler, käbirleri käýinç almakdan gorkup, öýüň içinde söwünmegi bes etseler hem, daşynda, dostlarynyň ýanynda paýyş sözleri ulanmagy dowam edýärler.
Eger-de siz çagaňyza daşynda ýa-da öýde söwünmäniň adamlaryň göwünlerine degýändigine düşündirjek bolsaňyz, bu çagaňyzyň eline ýarylýan ok berip, "Haýyş edýän ýarma" diýeniňize deňdir, emma beýle diýme çagaňyzyň agzyndan çykýan paýyş sözleri diňläp durmaly diýildigi bolman, onuň deregine hiç kimiň paýyş sözlerini eşidesi gelmeýändigini düşündiriň. Eger-de düşündirişleriňize gulak asylman paýyş sözlemeler dowam edilse, onda temmi höküminde bir jaýa salyp, özüniň hereketleri barada dogry karara gelýänçä jaýdan çykmajakdygyny duýduryň.
Ýetginjek çagaňyz azgyrylyp gepleşende özüňi nähili alyp barmaly?
Bu ýagdaýda ilki bilen ýetginjekleriň söwünmesindäki ýaly, biz çagamyzyň nädip azgyrylýanyna däl-de, eýsem näme diýjek bolýanyna üns bermeli. Ýetginjekler köplenç öz güýçlerini ýa-da hereketiniň çäkliligini barlamak üçin ene-atalarynyň käýinçlerine ýa-da duýduryşlaryna azgyrylma bilen jogap berip bilýärler. Beýle ýagdaýda çagaňyza özüňiziň ony eşideniňizi bildiriň, ýöne öz kada-düzgünleriňizi berjaý ediň. Meselem, çagaňyza "Seniň kän zat diýjek bolýanyňdan men habardar, emma şu wagt şu gürrüňi bes edip, meniň diýenim bilen bolmaly bolarsyň" diýip, onuň bu ýagdaýdan mynasyp we göwnüne degilmän çykmagyna kömek berersiňiz.
Eger-de siz çaga ýa-da ýetginjek bilen hormatly sözleşseňiz, onda olar hem siz bilen özlerini hormatly alyp bararlar. Ýetginjeklere özlerini gödek alyp baryşlaryny ýa-da gödek gürleýşleri barada ýatladyp, duýduryş berip durmaly, sebäbi wagtyň geçmegi bilen olar siziň beren öwüt-nesihatlaryňyzy ýatdan çykarmaklary mümkin. Eger-de siz bu durumlara düşäýen ýagdaýyňyzda hem iň haýyrly usul, bu ýetginjek çagaňyza hiç hili duýgulary ulanmazdan, "Haçanda sen meniň bilen bu äheňde gürleşeňde, meni äsgermeýänligiň hakynda pikir döreýär we bu meniň göwnüme degip gynandyryp bilýär" diýip düşündirjek boluň ýa-da aýdyp geçişim ýaly, çagaňyzdan onuň size näme aýtjak bolanyny sorap, biljek boluň.
Makalada beýan edilýän pikirler, garaýyşlar hem-de teklipler awtoryň özüne degişli bolup, olar Saglyk.info saýtynyň garaýyşlary hökmünde kabul edilmeli däldir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ukraina Kiýewde Ýewromaýdan rewolýusiýasynyň başlanmagynyň bir ýyllygyny bellemäge taýýarlanýar. Bu sene protestleriň dowamynda wepat bolanlaryň maşgalalarynyň agyryly ýarasyny gozgady.
Ulýana Werbytska öz kakasynyň ýasyny tutýar. 50 ýaşly ýuwaş sesli seýsmolog Ýuriý Werbytskyý Ukrainanyň Lwow şäherinden Kiýewe barypdy.
Ýanwar aýynda Ýuriý işinden rugsat alyp, demokratiýa ugrundaky Ýewromaýdan protestlerine goşulmak üçin Kiýewe bardy. Ol protestçileriň lageriniň aşhanasynda sendwiç (buterbrod) taýýarlamak, protestçilere çaý demläp bermek we goldaw bildirmek bilen meşgullanýardy.
“Meniň kakam örän ýuwaş adamdy” diýip, arhitektura ugrundan bilip alan 26 ýaşly Ulýana ýatlaýar. “Ol kömege mätäç adamlardan ýüz öwrüp bilmeýärdi”.
22-nji ýanwarda, iki aýlap dowam eden protestler polisiýa bilen zorlukly çaknyşyklara öwrülensoň, Werbytskiý Kiýewiň daşynda tokaýda öli tapyldy. Onuň jesedinde aýylganç gynamalaryň yzlary galypdyr. Ol Ýewromaýdanyň ilkinji pidalarynyň biridi.
“Men onuň Maýdandadygyny bilip, örän aladalanýardym, elbetde tutuş maşgalamyz hem alada galýardy” diýip, onuň gyzy aýdýar. “Şol bir wagtyň özünde-de biz hem protestleri goldaýardyk”.
Werbytskyý gyzy bilen soňky gezek keselhanada gepleşipdi. Ol polisiýanyň ulanan sesli granatynyň bölegi degip, zeper ýeten göşüni bejerdýärdi.
“Alada etme” diýip, şonda kakasy gyzyna aýdypdy, “Bar zat gowy”.
“Alada etme”
Mundan sähelçe wagt geçensoň, Werbytskyý öz ýoldaşy aktiwist we meşhur žurnalist Ihor Lutsenko bilen keselhanadan näbelli adamlar tarapyndan ogurlandy. Lutsenko şol günüň ertesi urlup-ýenjilen halda bolsa-da, emma diri tapyldy.
Ol özlerini ogurlan adamlar tarapyndan ençeme sapar urlup-ýenjilendigini, gynalandygyny we Ýewromaýdan barada sorag edilendigini gürrüň berdi. Lutsenko özüniň, tokaýda taşlanansoň, howpsuz ýere çykmagy başarandygyny gürrüň berdi.
Werbytskyý dolanmady. Onuň jesediniň barlaglary onuň doňup ölendigini görkezdi.
Bu gün onuň ölümine gatnaşygy bolanlykda güman edilýänleriň birinden başgalary azatlykda.
Ukrainanyň täze häkimiýetleriniň pikirine görä, onuň ölümi öňki prezident Wiktor Ýanukowiçiň Içeri işler ministrliginiň we Baş prokuraturasynyň resmileri tarapyndan gurnalypdyr. Emma şübhe astyna düşen 13 adamdan diňe biri tussaglykda saklanýar we suda garaşýar.
Werbytskynyň wagşyçylykly öldürilmegi onuň parahatçylykly häsiýetine düýpden ters gelýär. Werbytskyny tanan adamlar onuň örän sypaýyçylykly, rehimli, tebigaty we alpinizm sportuny gowy görýän ynsan bolandygyny aýdýarlar. Onuň bu obrazy öňki prezident Wiktor Ýanukowiçiň protestçileri guduz, milletçi radikallar diýip häsiýetlendirmeginden örän tapawutlanýardy.
“Ol zorlugyň ulanylmagyna garşydy, ol adamlar bilen mydama ylalaşyp bolýandygyna ynanýardy” diýip, Werbytskaýa aýtdy. “Ol öz göreldesi bilen maňa tebigaty we durmuşyň ähli görnüşlerini gowy görmegi öwretdi”.
Kiýewdäki protestleriň yz ýany ýüze çykan pajygaly wakalaryň ençemesine, şol sanda Ukrainanyň hökümet goşunlarynyň ýurduň günbatarynda orsýetçi separatistlere garşy söweş alyp barmagyna garamazdan, Werbytskaýa henizem Maýdanda öňe sürlen demokratik ideallary goldaýar we öz kakasyna “ukrainleriň bütewi gahrymany” hökmünde garaýar.
Serhiý Nihoýan
Şol bir wagtda-da Ýewromaýdanyň pidalarynyň ählisiniň garyndaşlary öz hossarlarynyň ideýalaryny goldamaýar. Harik Nihoýan protestlerde wepat bolan oglunyň protestlere ýykgyn etmegini hiç wagt goldamandyr.
Ermeni milletinden bolan Nihoýan 1992-nji ýylda dawaly Daglyk-Garabag regionyndan Ukraina göçüp barypdyr. Ol oglunyň Ukraina üçin gurban bolmagynyň özüni biynjalyk edýändigini aýtdy. “Belki-de, Ukrainanyň alny açylar, emma bu biz üçin däl, biz ýitirenimizi ýitirdik” diýip, Nihoýan aýtdy.
Gündogar Ukrainadaky Dnepropetrowsk şäheriniň daşynda ýerleşýän Bereznowatiwka obasyndan Serhiý Nihoýan Ýewromaýdan protestlerine goşulmak üçin 2013-nji ýylyň dekabr aýynda öz öýüni terk etdi.
Gara sakgally 21 ýaşly ýigit Garaşsyzlyk meýdançasynda tiz köpçüligiň öňüne düşdi, odun çapmak we howpsuzlygy üpjün etmek ýaly işler bilen meşgullandy.
Ol 2014-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda polisiýa protestçileriň lagerine hüjüm edende, wepat boldy. Lukmanlar onuň birnäçe gezek döşünden, kellesinden we boýnundan atylyp öldürilendigini aýtdylar.
Serhiý Nihoýanyň ene-atasy “ýurda kimiň ýolbaşçylyk edýändiginiň özleri üçin tapawudynyň ýokdugyny ” aýdyp, ogullarynyň öýi terk etmegine özleriniň garşy bolandygyny gürrüň berdiler.
Häzir olar öňki Ýewromaýdan liderlerini aýyplaýarlar. ”Olaryň käbiri Ýanukowiçden soňky täze hökümetde wezipe eýeläp, protestçilerden ýüz öwürdiler” diýýärler.
“Olar Maýdanyň içinde aýlanyp, bar zat bilen gyzyklanýardylar, görkezme berýärdiler. Şu günki gün bolsa hiç kim üns hem bermeýär. Hiç kim bize jaň etmedi, hiç kim gelmedi, hiç kim bizden habar hem soramady”.
Şol bir wagtda-da millionlarça ukrainler şu hepdede protestlerde wepat bolan 110 adamyň arasynda Nihoýany hem ýatlap, matam tutýarlar.
Berežany şäheriniň günbatar bölegindäki meýdança Nihoýanyň ady berildi we ukrain kompozitory Walentin Silwestrow onuň hatyrasyna gimn döretdi.
Lwowda şäheriň alpinizm klubunyň agzalary gündogar Kawkazdaky bir daga öz ýoldaşlary Ýuriý Werbytskynyň adyny dakmagy planlaşdyrýarlar.


text:
Şu gün Estoniýanyň paýtagtynda NATO agza ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň duşuşygy bolar.
Tallin duşuşygynyň gün tertibinde iň esasy meseleleriň biri NATO-nyň Owganystandaky hereketleriniň strategiýasy bolar. Hususan-da onda ýurduň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin jogapkärçiligi NATO güýçleriniň ýuwaş-ýuwaşdan owgan armiýasyna we polisiýasyna tabşyrmagy üçin olara çaltlandyrylan tertipde tälim bermek çäreleri barasynda gurruň ediler.
Mundan daşary, bu maslahatda NATO agza bolmak isleýän Bosnýa bilen Gersegowinanyň agzalyk baradaky hereket planlaryna hem garalmagy mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Ohaýa ştatynda bolan ýol hadysasynda Yrakdan gelen bosgun maşgalanyň 6 agzasynyň heläk bolandygy aýdylýar.
AP Kolambus şäherindäki Bosgunlar we immigrasiýa hyzmatlary jemgyýetinde işleýän Majeda Muhammada salgylanyp, bu maşgalanyň sürüp barýan maşynynyň Ohaýanyň bir polisiýa ofiseriniň maşyny bilen çakyşandygyny ýazýar.
Muhammad bu hadysada öz kakasynyň, ejesiniň, dört gyzynyň ölendigini aýdýar.
Olar dostlarynyňkyda Eýd al-Adha baýramyny belläp, öýlerine gelýän ekenler.
Garry ene we maşgalanyň dört ogly öýde eken.
Bu maşgala Ohaýa Yrakdan, Basradan üç ýyl çemesi ozal göçüp gelipdir.


text:
Resmiler we şaýatlar YD jeňçileriniň Yragyň günbataryndaky Anbar welaýatynda azyndan üç adamy diri ýakandygyny aýdýarlar.
Pidalar Bagdadyň 200 km günbatarynda ýerleşýän Hit şäherine golaý ýerleriň ýaşaýjylary bolup, Yragyň howpsuzlyk güýçlerine jeňçiler barada maglumat bermekde güman edilipdir.
Biziň habarçymyzyň aýtmagyna görä, jeňçi topar ol adamlary halky «Yslam döwleti» toparyna garşy göreşýän tire güýçlerine goşulmaga çagyrmakda hem aýyplapdyrlar.
Anbar resmileri pidalaryň biriniň ozalky polisiýa ofiseri bolandygyny aýtdylar.
Töweregiň ýaşaýjylary adam otlanan ýere gelmäge we olaryň ýanyp ölşüni görmäge mejbur edilipdir.


text:
Azerbaýjan we etniki ermeni güýçleri dawaly Dagly-Garabag sebitinde minomýotdan we mergen tüpeňlerinden bir-birege has kän ot açdylar.
23-nji fewral güni irden, kontrol liniýasynyň iki gapdalynda bolan atyşyklardan soň hiç tarap ýaraly bolanlar barada maglumat bermedi.
Dagly-Garabagda üzlem-saplam atyşyklar yzygiderli bolýar, emma şu aýyň başynda iki ýurt iki onýyllykdan gowurak arakesmeden soň hakyky urşa gaty ýakyn geldi.
Bu dagly sebit Azerbaýjanda ýerleşýär, emma 1990-njy ýyllaryň başynda, etnigara çaknyşyklar doly urşa ýazanyndan soň, ermeni güýçleriniň eline geçdi.
30 müň çemesi adamyň ölümine, ýüz müňlerçe adamyň ýaşaýan ýerinden göçmegine sebäp bolan uruş 1994-nji ýyldaky ýaraşyk esasynda togtadyldy.
Bu dawa, möhüm söwda we energiýa geçirijileriniň ýoluny baglap, tutuş Kawkaz sebitinde ykdysady bökdençlik döretdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda ýaşaýyş jaýlarynyň kireýine berilmegini we alynmagyny gözegçilik astyna almaga çagyrdy.
Türkmen lideriniň tassyklamagyna görä, bu meselede häzire çenli kesgitli bir düzgün ýok. Ýöne ol indi bu işiň kanunçylyk esasynda amala aşyrylmagyny talap edýär.
Eýse, bu çäre mundan ozal nähili amala aşyrylýardy? Şeýle-de, bu ýagdaý ýaşaýjylara nähili täsir ýetirer?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Täjigistanda şu gün parlament saýlawlary geçdi diýlip, yglan edildi.
Ýerli wagt bilen günortan birde saýlawçylaryň 51 prosent gowragynyň ses berendigini Merkezi saýlaw komissiýasy habar berdi.
Saýlawlara ýurtda resmi registrasiýa edilen ýedi syýasy partiýa gatnaşýar. Prezident Emomaly Rahmanyň ýolbaşçylyk edýän Halk –demokratik partiýasyndan 62 kandidat gatnaşýar, şu partiýanyň ýeňiji bolmagynyň mükindigi çak edilýär.
Oppozision Yslam täzeden döreýiş partiýasy saýlawlaryň gidişinde düzgün bozmalaryň bolandygyny öňe sürýär. Partiýanyň lideri Muhiddin Kabiriniň sözlerine görä, bir adamyň birnäçe gezek ses berendigi hasaba alnypdyr. Partiýanyň synçylaryna saýlaw uçastogyny wideoýazga almak gadagan edilipdir.


text:
Şenbe güni Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin fransiýaly belli kino aktýory Žerar Depardýe bilen duşuşyp, oňa Orsýetiň raýatlygyny gowşurdy. Bu barada Orsýetiň 1-nji telekanaly habar berýär.
Orsýetiň “RIA Nowosti” habar agentligi-de prezidentiň metbugat sekretary Dmitriý Peskowyň sözlerine salgylanmak bilen, prezident Putiniň Žerar Depardýeni Soçi şäherinde kabul edendigini we şol ýerde-de oňa resmi ýagdaýda Orsýetiň raýatlygyny gowşurandygyny habar berýär.
Geçen hepde Orsýetiň habar serişdeleri Žerar Depardýeniň Orsýetiň raýatlygyny almak üçin resmi haýyş bilen prezident Putine ýüz tutandygyny habar beripdiler.
Soňky wagtlar dünýä meşhur kino aktýory Žerar Depardýe Fransiýadaky salgyt kanunlary bilen baglanyşyklyk ýurduň häkimiýetleri bilen belli bir dawalara girdi.


text:
Pentagon mart aýynda Owganystanda Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň hataryndan hiç bir gullukçynyň ölmändigini habar berýär. Bu 2007-nji ýylyň ýanwar aýyndan bäri Owganystanda amerikan harbylarynyň ölüm-ýitgisi bolman geçen ilkinji aýdyr.
Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky güýçleriniň sany azaldylandan we olaryň uruşlardaky roly pese gaçandan soň, ýurtda amerikan ýitgileriniň sany hem azaldy.
Häzirki wagt Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky harbylary owgan güýçlerini türgenleşdirmäge we olara maslahat bermäge üns berýärler.
Pentagonyň maglumatlaryna görä, häzirki wagt Owganystanda Birleşen Ştatlaryň 33 müň çemesi harbysy bar. Bu san 2011-nji ýylda takmynan 100 müňe barabardy.


text:
Şu gün Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron Liwiýanyň oppozision milli geçiş geňeşine Londonda özüniň hemişelik ofisini açmaklygy teklip edendigini aýtdy.
Bu barada şu gün Deýwid Kameron Londonda Liwiýanyň oppozision Milli geçiş geňeşiniň başlygy Mustafa Abdul-Jalil bilen geçiren gepleşiklerinden soň mälim etdi.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, şu gün NATO güýçleriniň Liwiýanyň paýtagty Tripoliniň birnäçe nokatlaryna, şol sanda, Muammar Kaddafiniň hökümet binalaryna garşy-da howa hüjümlerini geçirendikleri barada maglumat alyndy.
Liwiýanyň hökümet resmileri bu hüjümlerde azyndan iki adamyň ölendigini mälim etdiler.


text:
Annasoltan Kekilowanyň goşgularynyň soňky ýygyndysy 1992-nji ýylda çap edildi. Ony toplan hem sözbaşy ýazan, ýaş edebiýatçy M. Mämmetgurbanow.
Kitabyň sözbaşysy şu sözler bilen jemlenýär.
“1983-nji ýylyň 19-njy iýunynda säher wagtlary garyndaşlary Annasoltanyň jesedini keselhanadan alyp gidýärler. Şondan soň keselhanadaky Annasoltana degişli dokumentleriň içinde şeýle ýazgy peýda bolýar. «Annasoltan Kekilowa oglunyň haýyşy boýunça öýde seretmek üçin keselhanadan çykaryldy».”
Şu pursada çenli Annasoltan örän agyr hem güzaply ýoly başdan geçirýär.
Erkinlik ýoly
Ol aşa erjelligi, ýiti talanty hem mertligi bilen uly edebiýata girdi. Geçen asyryň ikinji ýarymynda, türkmen edebiýatynyň gülläp ösen döwründe Daň ýyldyzy ýaly parlap dogdy. Ol döretdi hem başgalara edebi täsirini ýetirdi.
Şol döwürde Annasoltan Kekilowa ýaly aýratyn belli şahsyň hem şahyryň ýaşap geçendigini ret etmek mümkin däl. Şeýle-de bolsa, dürli sebäplere görä, onuň galamdaşlarynyň köpüsi beýle şahsyň bolandygyny hem ýaşap geçedigini bilmezlige saldylar. Tüýs şahyr wagtynda, ykrar edilmeli döwründe, onuň döredijiligi barada dil ýarmadylar.
Aslynda onuň täze poeziýasy bardy, öňki şahyrlaryň hiç birine meňzemeýärdi. Şol wagtyň özünde-de onuň Zenan poeziýasy bardy. Onuň aýratyn ýoly hem täzeçilligi başgalaryň gözüni gamaşdyrýardy. Ol döwrüň edebiýatyna öz döredijiligi hem durmuşda eýelän gaýduwsyz ýoly bilen uly täsir ýetirdi.
Annasoltanyň başyndan inen bela-beterler döredijiligi sebäpli ýüze çykdy. Başgaça aýdylanda, onuň şahsyýeti döredijiligine görä kesgitlendi. Ol öz poeziýasynda erkinligi janlandyrdy hem onda erkinlik ösüp başlady. Türkmen poeziýasyna köpleriň entek düşünmeýän ýa-da düşünmek islemeýän zadyny – erkinligi getirdi.
Partiýany söýmelimi?
Annasoltan Kekilowanyň poeziýasyndaky iň möhüm ugurlaryň biri, ol Kompartiýa hökmürowan wagtynda, Leninsiz, Kommunistik partiýasyz goşgular ýazdy. Sebäbi kommunistler aýdylyşy ýaly, rewolýusion özgerişlikleri döredijiler däldi, olar öz agalygyny hem kommunistik diktaturany saklamak üçin, berk göreş alyp barýardy. Olar korrupsiýa batypdy. Öňki kommunistleriň ornuna olaryň çagalary gelýärdi, bir başlygyň ornuna onuň ogly ýa gyzy başlyk bolýardy. Olaryň maksady diňe öz agalygyny goramak, çagalarynyň gowy ýaşamagyny üpjün etmekdi.
Şol şertde, Annasoltan sada halkyň, takyk aýdylanda, türkmen aýallarynyň jemgyýetdäki ornuny kesgitledi.
Biz gyrnak,
Bilýäris
gyrnaklygymyzy.
Şoň üçin dört ýere bölýäs ýüregmiz.
Ine, ýüregmiziň bir böleginde
Gussaly ýaşlygmyz hem ajal ýatyr.
Gün gerekmi?! –
Tümlük?
Isläniň saýla!..
Dar kabinetlerde möhür basýarlar.
Basgylap,
Iň oňat aýdymlarmyza
Gyrnaklygmyz bilen
Baha kesýärler…
Gan algysy barmy, asyrlaň bizden,
Biz şuny soraýas ogullarymyzdan.
Ol öz durmuşdaky ornuna hem hyzmatyna gyrnak hökmünde baha kesilmegine garşy boldy.
Galdyr başyň,
Owadan gyz,
Iller ap-ak
Ýüzüň görsün…
Şeýle pikirleri hem ondaky erkinligi ýok etmek üçin, hökümetler çäre görüp başladylar. Ahyrynda ony dälihana atdylar.
Üzňelik
Jemgyýet öz şahyryndan üzňedi. Jemgyýeti talap etmek hukugyndan ýa-da “Bu näme üçin beýle?” diýip sorag bermekden mahrum edipdiler. Aslynda Annasoltany şeýle berk yzarlamak bilen başgalaryň gözünde ot ýakýardylar.
Eýsem Annasoltan bu bela-beterlerden gutulyp bilmezmidi?
Munuň üçin ömrüňi hem işiňi şol syýasata laýyk alyp barmalydy. Şony başaran halatyňda “Sowet Soýuzynyň azat hem erkin raýaty” bolýarsyň.
Şol “sowet erkinligi” dälihanada ýatan Annasoltana birnäçe gezek teklip edilendir. Adatça ady tutulmaýan edaranyň işgärleri “ýoldan çykan” bilen gürleşenlerinde, öz ýoluňdan dänmegi maslahat berýärler.
Söýemok men bu jahanda,
Ýaranjaklap gün görmäni.
Ýagşy görýän beýle günden,
Öz ajalma jan bermäni…
Dönmerin men öz pikirimden,
Atsalar-da ýanar oda.
Ömrüm boýy hyzmat etjek,
“Ynsan” diýen belent adam.
Şahyr göwnüne düwen kakaryndan dänmejekdigini açyk aýdýar. Soňra şahyr şol “azatlyk” diýilýäni bilen dälihana durmuşyny deňeşdirip görýär. Şeýdip, gulçulykdaky azatlygyň manysyzdygyny kesgitleýär. “Akja kebelege ýüzlenme” goşgusynda, beýle durmuşyň özüne gerekmejekdigini aýdýar.
Nädeýin men gargalaryň şalygyn,
Öwrenip bilmesem olaryň dilin.
Şondan bäri biziň aramyzda Annasoltanyň ruhy ýaşap gelýär.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Makalada öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanda 18-nji sentýabra bellenen parlament saýlawlarynyň howp astyndadygyny adam hukuklaryny goraýan halkara Human Rights Watch guramasy aýdýar.
Guramanyň eksperti Reýçel Ridiň beýannamasynda “talyplaryň hüjümleri hem saýlawlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek barada häkimiýetleriň berýän wadalaryna ilatyň ynamsyzlygy sebäpli saýlawlaryň başa barmazlygy mümkin” diýilýär.
Mundan öň owgan häkimiýetleri Nangarhar welaýatynda ýagdaýyň ýaramazlaşýandygy üçin 458 saýlaw uçastogyndan 81-siniň ýapyljakdygyny habar beripdi.
Ondan öň şol sebäp esasynda tutuş ýurt boýunça 900 gowrak saýlaw uçastogynyň açylmajakdygy aýdylypdy.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredow resmi sapar bilen Owganystanyň paýtagty Kabula bardy. Meredow bu saparynyň dowamynda düýn owganystanly türkmenleriň käbir wekilleri bilen hem pikir alyşdy.
Türkmenistanyň Kabuldaky ilçihanasynda geçirilen bu gepleşige gatnaşan owganystanly türkmenler Aşgabadyň Antgoý welaýatyna ugradýan elektrik togunyň kuwwatyny bäş esse ýokarlandyrmaga wada berendigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Şamerdanguly Myrady Türkmenistanyň daşary işler ministri Meredowyň Kabuldaky türkmen ilçihanasynda geçiren ýygnagyna gatnaşan owganystanly türkmen Ubaýdulla Ahun bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Siz şol duşuşygyňyz barada aýdaýsaňyz?
Ubaýdulla Ahun:
Duşuşykda Türkmenistandan edilen kömekler üçin Alla ýalkasyn aýtdyk. Soňra biziň alty welaýatymyzdan ýerleriň derýa alýandygyny aýdyp, oňa kömek beriň diýildi. Mesjit gurup beriň diýip kömek soradyk. Derýa ýakasynda oturýan garkynlylara şol ýerden suw berilmegini haýyş etdik. “Haýyşlaryňyzyň hemmesini eşitdik, olary maslahatlaşarys” diýdi.
Azatlyk Radiosy: Antgoýa Türkmenistan elektrik toguny berip otyr hem-de şol etrapda bir hassahana gurup berdi. Şol klinikada derman ýokdugyny hem-de Türkmenistandan gelýän elektrik togunyň güýjüniň azdygyny aýdýarlar. Bu barada magumat beräýseňiz?
Ubaýdulla Ahun:
Bu barada hem aýtdyk. Hawa. “Bu barada biz iş alyp barýarys. Tiz pursatda öňki derejesine ýetireris” diýip wada berdi.
Azatlyk Radiosy: Daşary işler ministri Owganystana Nowruz baýramynyň dabarasyna gatnaşmak üçin gelipmi?
Ubaýdulla Ahun:
Şeýle bolsa gerek. Biz muny soramadyk. Başga-da hökümetlik iş-aladasy bolsa bardyr. Ony soramadyk.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň bir ýokary wezipeli resmisiniň hususan-da türkmen wekilleri bilen duşuşmagy sizde nähili täsir galdyrdy?
Ubaýdulla Ahun:
Biz muňa guwandyk hem begendik. Türkmenistan bize hemişelik goňşy ýurt, örän gowy, azarsyz. Owganystana peýdasyny ýitirip bilse ýetirjek, zyýanyny ýetirjek däl. Onsoňam Türkmenistan hökümeti bizi – Owganystanda ýaşaýan türkmenleri-de ýatlaýarmyka diýlen pikirlerem göwne gelýär dogrusy.
Ministr şu ýeriň türkmenlerinden birnäçe adamy jemläp oturyşdy, bize göwünlik berip duşuşdy. Şeýdip ýatlanyna hoş bolduk. Biziň bu ýerde dilimiz uzyn boldy. Türkmenistan barada owganlylaryň arasynda, hernä, dilimiz uzyn. Ondan daşary-da Owganystana elinden gelen kömegini edýär.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin owgan türkmenleri agzybir bolup, bir başa gulluk edip bilenok?
Ubaýdulla Ahun:
Biz owalky ýygnakda Türkmen şurany öňe çykardyk. Ikinji ýygnakda Rozygeldini başlyklyga göterdik. Bu zatlaram assa-ýuwaş bolar-da. Häzir bir başa ses berip duran uly il ýok. Bu assa-assa bolar diýip pikir edýäs. Entek göwün hasabym çykanok. Oňa wagt barmyka diýýän.
Azatlyk Radiosy: Arada Owganystanyň Parahatçylyk boýunça Ýokary Geňeşiniň başlygy bir delegasiýa ýolbaşçylyk edip, Türkmenistanda saparda boldy. Şonda Türkmenistan Owganystana Parahatçylyk boýunça kömek etmäge taýyndygyny aýdypdyr. Mysal üçin, Owganystanda asudalygyň ornaşdyrylmagy üçin, Türkmenistan taraplar bilen gepleşikleriň geçirilmegine pursat döretjekdigini aýdypdyr. Siziň pikiriňizçe, Owganystanda Parahatçylygy ornaşdyrmak boýunça Türkmenistan haýsydyr bir rol oýnap bilermi?
Ubaýdulla Ahun:
Öz güýjüne laýyk peýdasy deger. Owganystana bir ýurt, bir goňşy döwlet ýardam edeni bilen parahatçylyk gelmez, ýöne peýdasy deger.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanda saparda bolduňyz. Türkmenistany nähili gördüňiz?
Ubaýdulla Ahun:
Türkmenistanyň parahatlygyny gaty gowy gördüm. Ol ýer aramlyk. Bir adam saňa “nirä barýarsyň?” diýenok. Owalkylardan köp ösüpdir. Halk belalaryndan biri, tirýek disekmi ýa neşemi, o ýerde galmandyr. Uly-uly metjitler gurulýan eken, musulmançylyk taýdanam azat eken. Şol zatlary görüp, köp hoş bolup gaýtdyk. Galanam assa-ýuwaş bolar, enşalla
.
Azatlyk Radiosy: Sizi gowy garşy aldylarmy?
Ubaýdulla Ahun:
Juda gowy. Hawa.
We are sorry, but this feature is currently not available


text:
Owganystanyň gyrak-çetdäki demirgazyk welaýatynda şu hepde öte sowuk howa we agyr ýagan gar sebäpli azyndan 20 adam, köpüsi çagalar, heläk boldy diýip, ýerli resmiler 25-nji noýabrda aýtdylar.
Ölenler Jowuzjan welaýatynyň Darzab etrabyndan diýip, etrap gubernatory Rahmatullah Haşar Azat Owganystan radiosyna aýtdy.
Haşar pidalaryň uruş-gowga zerarly goňşy regionlardan gaçyp gelen adamlar bolandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol häzir 100 çemesi maşgalanyň daglyk ýerlerde, metjitlerde we açyk meýdanda galyp, örän agyr ýagdaýda mydar edýändigini gürrüň berdi.


text:
Eýranyň serhedine gaty ýakyn ýerleşýän bu PS44 belgili stansiýa atom partlamasynyň örän gowşak görnüşini hem hasaba almaga ukyply. Ol ýadro partlamalary netijesinde döreýän seýsmiki aktiwligi, howadaky radiýasiýany kesgitlemäge niýetlenen.
Agzalýan PS44 stansiýasy Türkmenisatnyň paýtagty Aşgabatdan 30 kilometr töweregi uzaklykda ýerleşýän Alybek obasynyň ýanynda guruldy.
Bu stansiýany guran Giň göwrümli ýadro synaglarynyň gadaganlygy boýunça ylalaşyk guramasynyň metbugat wekili Annika Sunborgyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, olar bütin dünýä boýunça ýadro partlamalaryny hasaba alyp biljek 340 stansiýany gurupdyrlar.
Düýbi Wenada ýerleşýän guramanyň resmisi Sunborg şeýle stansiýalaryň dünýäniň dürli künjeklerinde gurulmagy baradaky karara 1996-njy ýylda gelnendigini belleýär. “Şonda bu stansiýalaryň gurulmaly ýerleri hem anyklandy. Bu barada biziň guramamyza agza bolan 180 ýurduň wekilleri bilen ylalaşyldy”.
Sunborgyň aýtmagyna görä, Türkmenistanda gurlan stansiýa seýsmiki stansiýa bolup durýar we olar bütin dünýä boýunça şeýle seýsmiki stansiýalaryň 120-ni gurupdyrlar. “Sensorlar aragatnaşygyna eýe bolan şeýle stansiýalardan ybarat gözegçilik sistemasynyň döredilmeginiň maksady bütin dünýä boýunça geçirilýän partlamalary hasaba almakdan ybarat bolup durýar”.
Eýranyň ýadro programmasy boýunça gepleşiklere araçylyk edýän wekili Saeed Jaliliniň maslahatçysy Abolfazi Zohrehwand şu gün IRNA habar gullugyna beren interwýusynda, bu stansiýanyň gurulmagynyň Eýrandaky ýagdaýlara içalyçylykly gözegçilik etmäge dünýäniň ösen döwletlerine ýol açýandygyny aýdypdyr.
Günbatar ýurtlary Eýranyň ýadro ýaragyny öndürmäge synanyşýandygyny aýdyp, bu barada alada edýärler. Eýran bu aýyplamalary ret edip gelýär.


text:
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” (“HRW”) guramasy Germaniýanyň kansleri Angela Merkele Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew bilen duşuşygynda “adam hukuklary baradaky çynlakaý aladalary” galdyrmaklyga çagyryş etdi.
Atambaýew sişenbe güni Angela Merkel bilen Berlinde duşuşýar.
Duşenbe güni ýaýradan beýanatynda “HRW” Gyrgyzystanyň günortasyndaky ýagdaýy gozgaýan hukuk goraýjylaryň haýbat atylmalar bilen ýüzbe-ýüz bolýandyklaryny ýazgarýar.
Gyrgyzystanyň günortasynda 2010-njy ýylda ýüz beren etniki çaknyşyklardan soň regionyň özbek we gyrgyz milletleriniň arasyndaky dartgynly ýagdaý dowam edýär.
Guramanyň beýanatynda Bişkek şäherinde sentýabr aýynda geçirilen kino festiwalynda geý musulmanlary baradaky dokumental filminiň ýatyrylandygy barada hem alada bildirilýär.
Gyrgyzystanyň türmelerinde gynamalara ýol berilýändigi barada hem beýanatda aýdylýar.


text:
Täjigistanda ýurt boýunça üç sagat töweregi elektrik togy kesildi. Muňa ýurtdaky iň uly gidroelektrik stansiýasyndaky ýüze çykan näsazlyk sebäp boldy.
Duşenbäniň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, 28-nji oktýabrda ýüze çykan bu wakada paýtagtyň köçeleri gözedürtme garaňky bolup, hatda swetoforlar hem işlemändir.
Ýurduň dörtden üç bölegini elektrik energiýasy bilen üpjün edýän Nurek gidroelektrik stansiýasynyň resmileri desganyň işinde bökdençlikleriň ýüze çykandygyny aýtdylar.
Täjigistan ozalky sowet respublikalarynyň arasyndaky iň garyp döwletleriň biri bolup, ol gidroelektrik desgalaryna garaşlydyr.


text:
Türkmenistanyň we Gruziýanyň Prezidentleri Tblisidäki keramatly Troisanyň kafedral ybadathanasynda boldular. Ybadathananyň girelgesiniň öňünde belent mertebeli türkmen döwletiniň Baştutanyny Gruziýanyň Prezidenti Giorgiý Margwelaşwili we ybadathananyň ýepiskopy Ioann garşyladylar. Tanyşlyk gezelenjiniň barşynda Türkmenistanyň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow ybadathananyň taryhy we onuň aýratynlyklary bilen tanyşdyryldy.
Gruziýanyň esasy prawoslaw hristiýan ybadathanasy bolan keramatly Troisanyň kafedral ybadathanasy Awlabaride, keramatly Iliýanyň dagynda ýerleşýär. Bu täsin desga binagär Arçil Mindiaşwiliniň taslamasy boýunça 1995-2004-nji ýyllarda guruldy.
Bu toplum ybadathanadan, kiçijik buthanadan, Patriahyň kabulhanasyndan, monastyrden, dini seminariýadan we akademiýadan, myhmanhanadan we beýleki kömekçi binalardan ybaratdyr. Türkmen Liderine gymmatly ikonalaryň birnäçesi hem-de Bibliýanyň uly golýazma nusgasy görkezildi. Bu gymmatlyklar baýramçylyk dessurlary geçirilýän mahalynda we bu ýere belent mertebeli myhmanlaryň gelmegi mynasybetli ýörite görkezilýär. Ýepiskop Ioanyň gürrüň berşi ýaly, ybadathana 2004-nji ýylyň 23-nji noýabrynda, Keramatly Georgiý Pobedonosesiň gününde açyldy we ähli Gruziýanyň Keramatly Katolikosy—Patriarhy Ilýa II tarapyndan keramatlandyryldy. Ybadathana bir wagtyň özünde 15 müň dindar ýerleşip bilýär.


text:
Agyr ýagan ýagyşlar zerarly gelen sil we tupan Demirgazyk Koreýada 90 çemesi adamyň ölmegine, 60 müňden gowrak adamyň öýsüz-öwzarsyz galmagyna getirdi.
Phenýandaky resmi "Koreýa" habar gullugy geçen hepde ýurduň içinden geçen “Hanun tupanynyň” 17 müň çemesi binany ýumrup ýa suwa basdyryp, 30 müň gektar oba hojalyk ýerini basyp, örän kän adam heläkçiligine we maddy ýitgä sebäp bolandygyny habar berdi.
Gazaply gurakçylygyň yz ýany gelen siliň Demirgazyk Koreýanyň hroniki azyk ýetmezçiligini has-da beterleşdirmegine garaşylýar.


text:
BMG-niň çagalar agentligi Ukrainadaky konfliktiň front liniýasynyň golaýynda we hökümetiň gözegçiliginde bolmadyk giňişliklerde galýan 580 müň çaga “agyr täsir” ýetirendigini aýdýar.
Barlaglaryň netijelerine görä, 200 müň çemesi ýaşlardan üçden bir bölegine psiho-sosial taýdan kömek zerur, diýip UNISEF çagalar fondy 19-njy fewralda habar berdi.
“Iki ýylyň zorlugy, ok atyşyk we gorky gündogar Ukrainada müňlerçe çagada aýryp bolmajak yz galdyrdy” diýip UNISEF guramasynyň Ukrainadaky wekili Giowanna Barberis aýtdy.
Barberis konfliktdäki taraplara ýüzlenip, “hereket howpsuzlygyna we mätäçlik çekýän çagalara ynsanperwer kömeginiň elýeterliligine kepil geçilmegini” talap etdi.
UNISEF konflikt zonasynda 200 müň çaganyň öýlerinden göçürilendigini we her bäş mekdepden azyndan biriniň ýumrulandygyny habar berýär.


text:
ABŞ 30 mün harbydan başga, ýene 3 müň harby spesialisti Owganystana ugradyp biler – diýip, ABŞ-nyň prezident Barak Obamanyň hepdäniň sişenbe güni aýdandygyny ABŞ-nyň Goranmak ministri Robert Geýts habar berdi.
Onuň sözlerine görä, bu ýerde gürrüň medisina işgärleri, analitikler, mina gözleýjiler we beýleki harby hünärliler barasynda barýar.
Halkara koalisiýasy boýunça ABŞ-a ýaran ýurtlardan 20 gowragynyň Owganystandaky harby kontingentini 5 müň adama çenli artdyrmak barada ylalaşyga gelendigini NATO-nyň wekili hepdäniň penşenbe güni habar berdi.
Owganystana goşmaça goşun iberjek ýurtlaryň hatarynda Italiýa, Polşa, Gürjüstan bar.


text:
Gazagystanyň Žanaozen şäherinde ýaragsyz protestçiler gaçyp barýan mahaly, olara garşy polisiýa işgärleriniň ot açyp duran pursadyny görkezýän wideoýazgy internetda peýda boldy.
Wideoýazgyny bu wakalara şaýat bolan bir adam öz öýüniň penjiresinden surata düşerene meňzeýär. Ýazgy sişenbe güni “YouTube” internet saýtynda ýerleşdirildi.
16-njy dekabrda Gazagystanda Garaşsyzlyk güni bellenýän wagty, Žanaozen şäherinde nebitçiler bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyk ýüze çykdy.
Resmileriň maglumatyna görä, gazaply garşylykda 14 adam ölüpdir, şeýle-de 80 adam ýaralanypdyr. Protestçiler ölenleriň hakyky sanynyň köpdügini öňe sürýärler. Ýöne olaryň bu maglumatlaryny barlamak mümkin däl.
Wideoýazgyda protestçileriň we geçip barýan adamlaryň polisiýadan gaçyp barýan pursatlaryny görmek bolýar. Käbir protestçileriň polisiýa daş zyňyp duran pursadyny hem synlamak mümkin.
Mundan soň, arkadan gelýän polisiýa işgärleriniň ýaraglardan ot açyşynyň sesleri eşidilýär. Ok atyşlykda gaçyp barýan bir protestçi ýere ýazylyp, ol hereketsiz ýatmagyny dowam etdirýär. Polisiýa ýerde ýatan prostçileri hem ýençýär.
Gazak resmileri polisiýanyň bu hereketleri “huliganlara” garşy ulanandygyny belläp, howpsuzlyk işgärleriniň ýere we howa ok atandyklaryny aýtdylar. Adam pidalary hem bir zada urlup, ugruny üýtgeden oklar sebäpli döräpdir.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň metbugat-wekili Nurdaulet Suindikow 17-nji dekabrda şeýle çykyş etdi:
—Duýduryş oklarynyň atylandygyna garamazdan, üýşmeleň polisiýa hüjüm etmegini dowam etdirdi. Netijede, adamlaryň janyna we saglygyna şikes ýetmeginiň we ýaraglaryň talaňçylaryň eline geçmeginiň öňüni almak maksady bilen, polisiýa işgärleri özleriniň gulluk ýaraglaryny ulanmaga mejbur boldular.
Prezident Nursoltan Nazarbaýew hem polisiýanyň kanunyň çäginde we dörän ýagdaýlara laýyklykda hereket edendigini aýtdy.
Bu wakalara şaýat bolanlar resmileriň öňe sürýän delillerini ret edip, polisiýanyň protestçileri nyşana alyp ot açandyklaryny aýdýarlar.
Gazagystanyň beýleki käbir şäherlerinde protestler çarşenbe güni hem dowam etdi, ýöne tolgunyşyklaryň merkezi ýeri bolan Žanaozende ýagdaýlar kadalaşan ýaly bolup görünýär. Nazarbaýew şäherde geljek ýylyň 5-nji ýanwaryna çenli adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi. Žanaozene köp sanda polisiýa we howpsuzlyk işgärleri eltildi.
Žanaozende internet we mobil aragatnaşyk hyzmatlary 16-njy dekabrda togtadylyp, bular diňe sişenbe güni işläp başlapdyr.


text:
Halkara günä geçiş guramasy Eýrany saýlaw protestçileriniň suduna halkara synçylaryny goýbermäge çagyrdy.
Hukuk guramasynyň baş sekretary Irene Han Tähranda geçirilýän sud diňlenişikleri häkimiýetleriň köpçülikleýin protestleriň kanunylygyny gowşatmaga synanyşygy ýaly bolup göründi diýdi.
Eýranda iýunda bolan prezident saýlawlaryndan soň proteste çykan adamlar öz sesleriniň ogurlanandygyny aýdypdylar.
Halkara günä geçiş guramasy tussag edilen protestçileriň käbiriniň türmede gynanlandygy barada saldamly subutnamalar bar diýdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 20-nji oktýabrdaky mejlisinde ýurduň Prezidentine berlen hasabatda-da aýdylşy ýaly, häzirki günlerde Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň maslahatyna taýýarlyk görülýär.
Geçen döwrüň içinde Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy bilen, “Ýaşlar baradaky döwlet syýasaty hakyndaky” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi, onuň binýadynda “Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2015—2020-nji ýyllar üçin döwlet Maksatnamasy” hem-de “Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2015—2020-nji ýyllar üçin döwlet Maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň meýilnamasy” tassyklanyldy.
Bu resminamalar ýaşlaryň döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuş-ykdysady, syýasy hem-de medeni durmuşyna doly gatnaşmagy, olarda ruhy-ahlak gymmatlyklaryna we sagdyn durmuş ýörelgelerine ygrarlylygy kemala getirmek, watançylyk, ynsanperwerlik we zähmetsöýerlik ruhunda terbiýelemek üçin oňyn şertleri döretmäge gönükdirilendir. Ýaşlar guramasynyň maslahatynda geçirilýän işleriň netijelerine we geljekde amala aşyrylmagy meýilleşdirilýän çärelere garamak göz öňünde tutulýar.
Milletiň Lideri Ýaşlar guramasynyň maslahatynda şu möhüm meseleleriň diňe bir ara alnyp maslahatlaşylmak bilen çäklenilmän, eýsem, bu ulgamlarda öňde goýlan wezipeleri çözmegiň netijeli gurallaryny işläp düzmegiň meselelerine düýpli we hemmetaraplaýyn garaljakdygyna ynam bildirdi.


text:
Gündogar Owganystanda 20-den gowrak polisiýa işgäri, onlarça talyp söweşijisi öldürildi.
Nangarhar welaýatynyň polisiýa bölüminiň başlygynyň orunbasary Masum Han Haşemi dört-bäş sagada çeken söweşiň anna güni başlanandygyny, ýüzlerçe "Talyban" soweşijisiniň harby konwoýy gabandygyny gürrüň berdi.
Howpsuzlyk güýçleri "Talyban" soweşijileri tarapyndan haýbat atylýan syýasatçyny halas edip, yzlaryna dolanyp gelýän eken.
Haşemi 22 sany polisiýa işgäriniň wepat bolandygyny, 60 sany talyp söweşijisiniň öldürilendigini aýtdy.
Ol syýasatçy halas edilende hem 16 pitneçiniň öldürilendigini aýtdy.


text:
Indoneziýa dilleri
INDONEZIÝA DILLERI-Filippinde, Taýwanda, Uly we Kiçi Zond, Molukka adalarynda , Malakka ýa. Adalarynda, Go. Wetnamyn käbir raýonlarynda we madagaşkar adalarynda ýashaýan halklaryň dilleri. Ol malaý-poliňežiýä diller mashgalasyna degishlidir. I. d=nyň ýeterlik öwrenilmandygy ony ylmy taýdan klassifikasiýalashdyrmagy kynlashdyrýar. Ilkinji Klassyfykasiýälärdä ony 8 topara (franşuş alymy G. Ferran), sonar 16 topara (golland alymy Ýa. Gonda) bölýärler. Has giň ýaýranlary: indoneziýa dili-Indoneziýanyn döwlet dili (Ýawa.a), şudan dili (Ýawa adalarynyň go-gb bölegi), tagal dili-Flippin Respublikasynyň döwlet dili, Malagasy dili-Madagaşkar adalaryndaky Malagasy Respublikasynyň döwlet dili. I.d öz tipologiýasy boýunça prefiksli we suffiksli dilleriň tipine girýär. Çekimli fonemalaryň ulanylyşhy, esasan, bir menzesh bolup, monoftonglaryn we diftonglaryn barlygy bilen häsiýetlidir. Çekimsiz fonemalaryň sostawynda aýry-aýry dillerde tapawutlar duýulýar. Sheýle-de ol dilleriň we diller toparlarynyň arasynda fonetik menzeshlikler bar. Söz bogunlary köplenç açyk bolýar, söz toparlary morfologiýa taýdan biri-birinden az tapawutlanýar. Hindi-Ýewropa dilleri üçin ishlenen düzgünler esasynda olary özärä bölmek mümkin däl. Fransuz alymlary P. Fawr, A.Mar de Maren, golland alymlary H.Tendelö, E.Ulenbek, sowet alymy A.S. Tesýolkin we bashgalar tarapyndan sözleri topara bölmegi dürli kriterleri hödür;endi.Sözlük sostawy etimölögiýa taýdan, esasan bir menzesh bolup, ol goshulmalar arkaly ýasalýan sözleriň, asyl sözleriň goshalanmagy goshma sözleriň, shonun ýaly-da Sanskrit, arap, golland, franşu, iňlis we b. dillerden girýän sözleriň hasabyna baýlaşhyp durýar. I. d-nyň hemmesi arap hatynyň esasynda düzülen elipbiýdeň peýdalaňýar. Shu dillerde köp sanly çeper edebiýat eserleri bar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşington Orsýet bilen gatnaşyklara ara berip, oňa gaýtadan seredýär diýýär.
Ol bu ýagdaýa Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň "yzagalak" pikirlenişiniň sebäp bolandygyny aýtdy.
Orsýetde Putin bilen bolmaly duşuşygyny goýbolsun edeninden soň, Obama anna güni Waşingtonda çykyp gürläp, žurnalistlere özüniň Putini «yza seredip däl, öňe seredip pikirlenmäge» hyjuwlandyrjak bolýandygyny, emma munuň «netijesiniň garyşykdygyny» aýtdy.
Obama Putin 2012-nji ýylda Orsýetiň prezidentligini gaýtadan eline almazdan öň ABŞ-Orsýet gatnaşyklarynda öňegidişligiň bolandygyny hem sözüne goşdy.
Emma indi Siriýadaky raýat urşy, adam hukuklary, Orsýetiň geýlera garşy kanuny ýaly meselelerde «başga-başga garaýyşlar peýda bolýar» diýip, Obama aýtdy.
Şeýle-de Moskwa gaçgaklykdaky aňtaw analisti, amerikan prokurorlary tarapyndan milli howpsuzlyk syrlaryny syzdyranlygy üçin gözlenýän Edward Snowdene wagtlaýyn gaçybatalga berip, Waşingtonyň gaharyny getirdi.
Mundanam başga, Obama ABŞ-nyň terrora garşy gözegçiliginiň ABŞ-nyň bähbitleri we gymmatlyklary bilen gabat gelmegini gazanmakda görülýän çäreleri yglan etdi.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaý Halk Respublikasynyň we Günorta Koreýa Respublikasynyň Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçileri bilen aýry-aýrylykda duşuşyk geçirdi.
Bu duşuşyklarda türkmen prezidenti Türkmenistandaky öz diplomatik missiýalaryny tamamlaýan Hytaý Halk Respublikasynyň ilçisi U Hunbin hem-de Koreýa Respublikasynyň ilçisi Kim Çong Ýul bilen özara hyzmatdaşlyklaryň dürli ugurlary barada pikir alyşdy.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi bu duşuşykda prezident Berdimuhamedowyň bu iki ýurt bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyklaryň soňky wagtlar oňyn ösüşleri görkezýändigini belländigini habar berýär.


text:
Dünýäniň iň iri konsalting firmalarynyň biri Merсeriň ýyllyk indeksine görä, ýaşaýyş-durmuş hili babatda, türkmen paýtagty Aşgabat iň ýaramaz şäherleriň sanawyna girdi.
«The Independent» gazetiniň 30-njy noýabrdaky maglumatyna görä, Özbegistanyň paýtagty Daşkent, terrorizm bilen baglylykda, afrikan şäherleri Lome bilen Abijanyň arasynda, iň ýaramazlaryň sanawynda 26-njy orny alypdyr.
Aşgabat iň ýaramazlaryň sanawynda 23-nji, Bişkek 21-nji, Duşanbe bolsa 19-njy orny alypdyr.
«Aşgabat düýpli ýagdaýda döwlet kontrollygynda saklanylýar. Gynansak-da, bu şäher hroniki suw ýetmezçiliginden, döwletiň hojalyk geleňsizliginden ejir çekýär, şol bir wagtda paýtagtda temperatura Selsiýa boýunça 47,2 gradusa ýetýär» diýip, hasabatda bellenilýär.


text:
Türkiýäniň abraýly ýokary okuw jaýlarynyň biri Sabanci uniwersiteti häzirki döwürde tükmen studentlerine gönükdirilen stipendiýalar boýunça arzalary kabul edýär. Dokumentler fewral aýynyň birine çenli kabul ediler.
Bu stipendiýa jemgyýet ylymlarynyň ýagny ekonomika, taryh, medeniýet, ýewropa we Türkiýäni öwreniş, syýasat şeýle hem konflikt analizi we onuň çözgüdi ýaly ugurlaryň magistr derejesi üçin niýetlenen.
Bu stipendiýa ýüzlenmegiň tapgyrlary we tabşyrmaly dokumentleriň sanawyny bilmek üçin şu email adresine ýüzleniň studentinfo@sabanciuniv.edu
Türkmenistanly studentlere stipendiýa we maliýe ýeňilliklerini hödürleýän ýene bir daşary ýurt uniwersiteti Gyrgyzstanda ýerleşýän Amerikan uniwersitetidir.
Merkezi aziýanyň amerikan uniwersitetinde antropologiýa, sosiologiýa, biznesi dolandyryş, halkara syýasat, žurnalistika, informasion tehnologiýalary, Amerikany we Ýewropany öwreniş, psihologiýa we ekonomika ýaly ugurlarda boýunça bilim almak mümkin.
Bu uniwersitetiň giriş ekzamenleri martyň 2-de we apreliň 6-da geçiriler. Has dolurak maglumatlary almak üçin admissions@mail.auca.kg
email adresi arkaly uniwersitetiň kabul ediş bölüminiň wekilleri bilen habarlaşyp bilersiňiz.


text:
Çarşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň araçyllyk etmeginde Serbiýa bilen Kosowanyň planlaşdyran özara gepleşikleri ýatyryldy.
Bu dialoga Bileleşigiň adyndan araçyl wekil hökmünde gatnaşmaly Robert Kuper gepleşikleriň ýatyrylmagynyň sebäbini Serbiýanyň delegasiýasynyň bu gepleşikden ýüz öwrendigi bilen düşündirdi.
Bu wakanyň öňýany, şu hepdäniň sişenbe güni Serbiýa bilen Kosowanyň serhet geçelgesinde Kosowada ýaşaýan serbleriň bir toparynyň serhet gözegçilik punktyna hüjüm etmekleri netijesinde dartgynly ýagdaý emele gelipdi.
Wakada bu serhet geçelgesine gözegçilik edýän NATO-nyň esgerleriniň dördüsi, protestçi serblerden hem azyndan ýedisi ýaralandy.


text:
Siriýanyň günortasyndaky Noa şäherinde gijäň ýary mini-awtobusyň ýoluň kenaryna gömülen ýer minasynyň üstünden barmagy netijesinde 21 adam, şol sanda dört çaga we alty aýal öldi. Bu barada Siriýanyň aktiwistleri habar berýär.
Çarşenbe güni düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary boýunça Siriýanyň synçy toparynyň beren maglumatyna görä, Deraa welaýatynda bolan partlama gijäň ýaryndan gysga wagt soň ýüze çykypdyr.
Toparyň maglumatynda gürrüňi edilýän territoriýada söweşijiler bilen Siriýa hökümetiniň arasynda uruşlaryň dowam edýändigi bellenilýär.
Partlama häzirki wagtda söweşijiler tarapyndan gabawa alnan hökümetiň harby postunyň golaýynda bolup geçdi.
Aktiwistleriň aýtmagyna görä, ýer minalary Siriýanyň hökümet güýçleri tarapyndan ýerleşdirilipdir. Siriýa hökümeti bolsa, henize çenli partlama barada beýanat bilen çykyş etmedi.


text:
Türkmenistanda goşa raýatlyga eýe bolan adamlaryň problemalary ýene-de üns merkezine düşdi. Bu problema 24-nji oktýabrda Moskwada geçirilen halkara konferensiýada jikme-jik garaldy.
Şu günki gün Orsýetiň hem-de Türkmenistanyň raýaty bolan türkmenistanlylar nähili kynçylyklary başdan geçirýärler. Aşgabadyň 80 ýaşly ýaşaýjysy Antonina Petrowna öz kynçylyklary barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Antonina Petrowna siz Türkmenistanda jaýyňyzy satyp bilmän kösenýändigiňizi aýtdyňyz. Päsgelçilik nämede?
Antonina Petrowna: Jaýymy satmakçy bolanymda, belli bir dokumentleri talap etdiler. Meselem, meniň ýagdaýymda dörän kynçylyklar jaýymda birwagtlar gaýynenemiň [öý kitabyna] ýazgy edilmegi bilen bagly boldy.
Gaýynenem 90-njy ýyllaryň başynda Orsýete göçüp gitdi. 2002-nji ýylda suduň permany bilen onuň ady jaýyň resmi ýazgysyndan öçürilipdi. Emma jaýy satjak bolanymda, gaýynenemiň özüniň gelmegini ýa onuň ölendigi barada resmi hatyň getirilmegini talap etdiler.
Bu işi Türkmenistanda oturan ýerimden etmek mümkin däldi. Gaýynenem 1905-nji ýylda doglan, ol bireýýäm aradan çykdy. Onuň söňky ýyllarda ýaşan ýerini men öň bilýärdim, emma soň ýadymdan çykdy. Meniň öz ýaşymam 80-den geçdi.
Azatlyk Radiosy: Sizden talap edilen beýleki dokumentleriň ählisi barmydy?
Antonina Petrowna: Hawa, ähli dokumentler bar. Men soň gaýynenemiň ölendigi baradaky resmi şahadatnamany-da alyp bildim. Men Orsýete gelip, hasap ýöredýän edaralara ýüz tutdum, gaýynenemiň ölen ýerini anykladym, şeýdip, gerekli haty elime berdiler.
Azatlyk Radiosy: Antonina Petrowna Türkmenistanda sizden dokumentleri talap edendiklerini aýtdyňyz. Kim talap etdi?
Antonina Petrowna: Jaýyň söwda-satygyny hasaba alýan edaralar, ýagny notariuslar. Olar dürli päsgelçilikleri döredýärler. Meselem, maňa gaýyneneňiziň jaýyň üçden bir bölegine haky bar diýdiler. Men olara gaýynenemiň jaýyň ýazgysyndan öçürilendigi barada resmi hatlary görkezdim, soň gaýynenemiň 1905-nji ýylda doglandygyny ýatlatdym we onuň bireýýäm dünýäden ötendigini aýtdym. Maňa, belki-de, ol ömri uzak bir adamdyr diýdiler. Meniň özümem ýaşuly adam, şonuň üçin beýle zatlary eşitmek gaty täsin boldy.
Azatlyk Radiosy: Antonina Petrowna siz öz problemaňyz boýunça kömek sorap, ýerli ýuristlere ýa döwlet edaralaryna ýüz tutup gördüňizmi?
Antonina Petrowna: Ýerli ýuristleriň özleri-de jaý söwdasy bilen meşgullanýan adamlar bilen bagly bolýar. Ýüz tutan adamlarym, işiňiz köp wagty talap eder, bir müň dollar tölemeli, soň işiňize garalar, bu bir ýyla golaý wagty talap eder diýdiler. Mundan soň men bu meseläni öz güýjüm bilen çözmek kararyna geldim.
Azatlyk Radiosy: Siz öz problemaňyz barada gürrüň berdiňiz, Türkmenistanda jaý satmakçy bolanda, kynçylyklara duçar bolýanlar köpmi?
Antonina Petrowna: Bu problemanyň hakyky möçberi barada maglumatym bar diýip biljek däl. Emma meniň öz tanyşlarymyň arasynda şeýle ýagdaýlar köp ýüze çykýar. Meniň joram Orsýetiň Krasnodar regionyna göçüp gidipdi. Ol jaýyny satmaga girişende, onuň öňünde-de dürli böwetler gurlupdy. Ondan, hususan-da, birwagtlar aýrylyşan adamsyna degişli kagyzlary talap edipdiler. Şeýle kagyzlary berýän ZAGS-dan dokument almak bolsa mydama kyn bolýar.
Azatlyk Radiosy: Muňa näme sebäp bolýar?
Antonina Petrowna: Hiç zat açyk aýdylmaýar, emma bu edara bilen işleşýän araçyny tapan adamlar öz problemalaryny päsgelsiz çözüp bilýärler. Notariuslar hem şeýle. Hiç kim menden parany açyk soramady. Emma arada durup pul alýan adam tapylsa, islendik iş düzelýär. Dokumentlere gezek gelende, mydama dürli päsgelçilikler yzygiderli döredilip durýar.
Azatlyk Radiosy: Antonina Petrowna, jaýyňyzy Türkmenistandan göçüp gitmek üçin satýarsyňyzmy?
Antonina Petrowna: Men Türkmenistanda ýeke özüm ýaşaýaryn. Çagalarym agtyklarym Orsýetde ýaşaýarlar. Üstesine, mende uly gorky bar. Men öz ajalyma, ýa-da başga bir sebäpden ýogalsam, jaýyma näme bolar diýen pikir meni diýseň alada goýýar. Maňa düşüniň, meniň öz çagalaryma maddy taýdan galdyryp biljek ýeke-täk mirasym jaýym.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistana haçan we nahili ýagdaýda göçüp barypdyňyz?
Antonina Petrowna: 1956-njy ýylda men we meniň adamym Moskwanyň Döwlet uniwersitetini tamamlanymyzdan soň, bizi Türkmenistana iberipdiler. Şondan bäri men Türkmenistanda ýaşaýaryn. Emma soňky döwürde mende uly gorky döredi. Şu ýylyň bahar aýlarynda maňa näbelli bir adam jaň edip başlady. Şeýle jaňlar diňe maňa däl, başga-da garry adamlara, esasanam, ýeke ýaşaýan garrylara edilipdi.
Jaň eden adam maňa her hili şahsy sowallary berip başlady. Meselem, ”Sizde orsýet raýatlygy barmy? Göçüp gitmek niýetiňiz barmy? Jaýyňyz barada planlaryňyz nähili?” diýip sorady. Özem ýuwaşjadan, sypaýyçylyk bilen gep urdy we öýüme gelip, söhbetdeşlik geçirjegini duýdurdy. Men ýok diýdim, meniň muňa gaty gaharym geldi. Eger-de meniň telefon nomerime jaň edip, adymy tutýan bolsa, meniň nirede ýaşaýandygymy we men barada beýleki şahsy maglumatlary bilýän bolsa, onda näme maksat bilen beýle sowallary berýär?
Men trubkany goýan badyma, Türkmenistanyň baş prokurorynyň adyna we polisiýa arza ýazdym we nämäniň esasynda şeýle jaňlaryň edilýändigini derňemegi we kimiň jaň edýändigini anyklamagy soradym.
Azatlyk Radiosy: Size jaň eden adam özüni tanatmadymy?
Antonina Petrowna: Ol özüni tanatdy, adyny, familisýasyny aýtdy. Ol häzir ýadymda galmady. Jaň eden adam özüniň Migrasiýa gullugynyň işgäridigini aýtdy. Men ýazan arzalarymy Baş prokuratura we polisiýa eltip bermekden ozal, Migrasiýa gullugyna bardym.
Migrasiýa gullugynyň resmisine gürrüň berip, jaň eden adamyň adyny tutdum. Migrasiýa gullugynyň wekili “bizde şeýle adam işlemeýär, biz şeýle işler bilen asla meşgullanmaýarys” diýip jogap berdi. Ol maňa “siz polisiýa ýüz tutup bilersiňiz” diýip maslahat berdi. Golaýymda duran beýleki adamlar hem özlerine-de şeýle jaňlaryň edilendigini aýtdylar. Şeýle adamlar köp ekeni. Elbetde, şeýle ýagdaý adamlaryň nerwisine degýär, olarda howatyrlanmany döredýar.
Mende Türkmenistandan göçüp gitmäge isleg ýokdy. Men ýurtda arkaýyn ýaşardym. Meniň joralarym, tanyş-bilişlerim bar. Emma Türkmenistanda miras galdyrmak, mirasa eýe çykmak we emlägi satmak bilen bagly ýagdaý şeýle bir çylşyrymly, bu bolsa meniň çagalarymyň menden soň emlägä eýe çykyp biljegine şübhe döredýär. Hut şu sebäpden, men dirikäm, jaýymy özüm satjak bolýaryn.
Azatlyk Radiosy: Sizde biometrik pasport barmy?
Antonina Petrowna: Orsýet raýatlygyna eýe bolan türkmenistanlylara biometrik pasorty almaga rugsat berlensoň, men 1-nji iýulda dokumentlerimi alyp Migrasiýa gullugyna bardym. Meniň dokumentlerimi gördüler-de, bir dokumentiň ýetmeýändigini aýtdylar. Menden dogluş hakyndaky şahadatnamamy soradylar. Men garry adam, şahadatnamam-da saklanyp galmandyr.
Indi men Orsýete gelip, gaýynenemiň ölümi hakdaky şahadatnamany idäp tapyşym ýaly, öz dogluş hakyndaky şahadatnamamy hem dikeltmegiň ugruna çykdym. Emma maňa ýörite arza bilen Ukraina ýüzlenilmelidigini, ýa-da özümiň Ukraina barmalydygymy aýtdylar. Indi men Ukraina baryp, şahadatnamamy dikeltmekçi. Men Ukrainada doglupdym, üstesine, meniň doglan ýerim uruş döwründe frontuň liniýasynda ýerleşipdi.
Azatlyk Radiosy: Şahadatnamaňyzy Türkmenistanda dikeldip bolmadymy?
Antonina Petrowna: Biziň Türkmenistandaky Migrasiýa gullugymyzda Ukrainanyň ilçihanasyna baryp, arza ýazsaňyz şahadatnamaňyzy bir aýda dikeldip bererler diýdiler. Men Ukrainanyň Türkmenistandaky ilçihanasyna bardym, arza ýazdym, anketany doldurdym. Soň 10 dollar möçberde döwlet tölegini tölemek üçin banka iberdiler. Men bar zada kaýyldym. Ýöne, ”haçan taýýar bolar?” diýen soragyma ”bir ýyldan” diýip jogap bermekleri garaşylmadyk bir ýagdaý boldy.
Men şonda bir ýyllap garaşmak üçin mümkinçiligimiň ýokdugyna doly göz ýetirdim. Sebäbi 10-njy iýuldan soň, täze daşary ýurt pasportyň bolmasa, ýurtdan çykyp bolmajagy mese-mälimdi. Pasport almaga şahadatnamanyň ýokdugy sebäpli, özümiň pasortsyz galjagym-da bellidi. Şeýle ýagdaýda men ýurduň daşynda ýaşaýan çagalarymdan doly üzňelikde galmaly bolaryn diýip, näme-de bolsa men ýurduň daşyna bir çykaýyn diýen karara geldim we bilete pul toplamagyň aladasyny etdim.
Azatlyk Radiosy: Biometrik pasporty alyp bilmedik bolsaňyz, siz Türkmenistandan nädip gaýtdyňyz?
Antonina Petrowna: Sebäbi goşa raýatlygy bolan adamlara 10-njy iýula çenli Türkmenistandan uçar biletini satyn almaga mümkinçilik bardy. Men 6-njy iýulda gaýtdym. Men kassa baryp, nobatçy müdire ýüz tutup, maňa gyssagly bilet gerek, kömek ediň diýip soradym, şeýdip maňa bilet satdylar. Men şonda uçar biletini köne türkmen pasportymyň we Orsýetiň daşary ýurt pasortynyň esasynda satyn alyp gaýtdym.