text:
«Parahatlyk sazy, dostluk, doganlyk sazy»
«Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany» ýylynda Gahryman Arkadagymyzyň ýurdumyzda medeniýeti we sungaty ösdürmekde yzygiderli durmuşa geçirýän beýik işlerinden ugur alnyp, şeýle-de türkmen nusgawy saz sungatyny, kompozitorlyk döredijiligini has-da ösdürmek, professional orkestrleriň, ansambllaryň we beýleki saz toparlaryň ýerine ýetirijilik ussatlygyny kämilleşdirmek; saz sungatyna bolan gyzyklanmany artdyrmak, saz eserlerini we täzeden işlenen türkmen halk sazlaryny halka ýetirmek, ýaş zehinleri ýüze çykarmak, olaryň döredijiligine itergi bermek we ýerine ýetirijilik ussatlygyny kämilleşdirmek maksady bilen «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy» atly türkmen nusgawy saz sungatynyň festiwaly geçirildi.
Festiwala saz guralynda ýekelikde we toparlaýyn ýerine ýetirmek ugurlary boýunça, fortepiano, kirişli saz gurallary (skripka, alt, wiolonçel, kontrabas), üflenip we kakylyp çalynýan saz gurallary (fleýta, goboý, klarnet, saksafon, fagot, truba, waltorna, trombon, tuba, ksilofon) boýunça şeýle-de çagalar sungat hem-de ýörite sazçylyk we sungat okuw mekdepleriniň talyplary, mugallymlary, saz edaralarynyň professional saz bilimi bolan sazandalary we sungat okuw mekdepleriniň hem-de saz edaralarynyň saz toparlary gatnaşdylar.
Festiwala gatnaşanlar özleriniň ajaýyp sazlary bilen Garaşsyz Hemişelik Bitarap watanymyzy wasp etdiler. Olaryň çykyşlary dabara gatnaşanlarda uly täsir galdyrdy.
Festiwalyň ýeňijilerine Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň diplomlary we höweslendiriji sowgatlary gowşuryldy.
Dabaranyň ahyrynda oňa gatnaşanlar hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, başynyň dik bolmagyny, il-ýurt bähbitli alyp barýan işleriniň rowaç bolmagyny arzuw etdiler.


c: text/html

text:
«Zamanamyzyň sütüni Zenan, nesil, millilik»
Maýa Kulyýewa adyndaky Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen Döwlet ýörite sazçylyk mekdebinde talyp ýaşlaryň arasynda 2020-nji ýylyň 26-njy noýabrynda Türkmenistanyň Mejlisiniň, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň bilelikde gurnamaklarynda Türkmenistanyň Baky Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllygy, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň taryhy ähmiýetini, ene-mamalarymyzdan miras galan milli däp-dessurlarymyzy, maşgala mukaddesligini, nesil terbiýesi, sagdyn-durmuş ýörelgelerini wagyz-nesihat etmek maksady bilen «Zamanamyzyň sütüni Zenan, nesil, millilik» atly maslahat geçirildi. Maslahatda çykyş edenler döwrüň belentligini nazarlaýan ata Watanymyzda Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda, bedew bady bilen öňe barýan ýurdumyzyň durmuş ykdysady ýagdaýynyň ýokary derejede ösýändigini we özgerýändigini şeýle-de ähli ulgamlar bilen bir hatarda medeniýetimiziň we sungatymyzyň kämilleşýändigini belläp geçdiler.
Türkmeniň milli däp-dessurlary, edim-gylymlary her bir maşgalada kanun hökmünde berk berjaý edilýär. Hususan-da, gyz maşgalanyň edep-ekramyna, terbiýesine aýratyn üns berlipdir. Halkymyzda gyz maşgalanyň sesiniň öýüň daşyna eşidilmeli däldigini ündeýän käbelerimiziň her bir öwdüni giden bir mekdebe deňeýän, ýuwaş gürläp sözleýiş edebini berjaý edýän, dogry hem asylly ýaşaýan, ýagşy sözli, agras gyzlar arzylanypdyr. Her bir gyz maşgala öýiniň namysy, görki, bezegi, näzigi, baýdagy hasaplanypdyr. Maslahatyň dowamynda çykyş eden myhmanlar, gyzlara ýüzlenip däp bolup gelýän millililik, ahlaklylyk, arassa päklik, sadalyk ýaly häsiýetlere eýe bolmaklaryny ündediler.
Bulardan başga-da maslahatda çykyş edenler «Ýedi ölçäp bir kes», «Maslahatly don gysga bolmaz», «Özüni tanan weli», «Işlemedik dişlemez», «Enesini gör-de gyzyny al, gyrasyny gör-de bizini», «Gyzyny öwenden gaç, ýeňňesi öweni alyp gaç», «Diş-gala, dil-bela», «Gyz gapysy şa gapysy, müňi geler biri alar» ýaly durmuşy nakyllary we birnäçe rowaýatlary gürrüň berdiler.
Şeýlede talyplara ýol hereket düzgünlerini dogry berjaý etmeklerini ýagny ýer asty, ýer üsti geçelgelerden geçmeklerini we howa şertleri bilen peýda bolýan tebigy näsazlyklara garşy agyz –burun örtüklerini dakynyp, olary iki sagatdan çalşyryp durmalydygy barada aýtdylar.
Dabaranyň ahyrynda oňa gatnaşanlar Mähriban Arkadagymyzyň janynyň sag, başynyň dik bolmagyny, il-ýurt bähbitli tutumly işleriniň rowaç bolmagyny arzuw etdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rıdderde joǵalyp ketken 5 jasar bala tabyldy
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysy Rıdder qalasynda joǵalyp ketken 5 jasar bala tabyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ShQO Polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, búgin saǵat 14:00 shamasynda polıtsııaǵa qońyraý shalǵan áıel adam ulynyń joǵalyp ketkendigin aıtqan.
Belgili bolǵandaı, Matveı esimdi 5 jasar bala úıden aýlaǵa shyǵyp, sol kúıi qaıtyp oralmady. Ata-anasy óz betterimen qansha izdegenderimen ony taba almaǵan.
«Polıtsııa qyzmetkerleri birden jedel-izdestirý sharalaryna kiristi. Balany tabý úshin volonterler de jumyldyrylǵan. Kóp uzamaı Matvaı aýlalardyń birinen aman-esen tabyldy. Qazirgi ýaqytta bala ata-anasyna jetkizildi», - dep habarlady vedomstvo ókilderi.


text:
“Alga” partiýasynyň agzalarynyň aýtmaklaryna görä, şu gün howpsuzlyk gullugynyň işgärleri partiýanyň agzalarynyň edara girmeklerine garşylyk görekzipdirler.
Habar agentlikleriniň partiýanyň bir aktiwistine salgylanyp ýaýradan maglumatyna görä, howpsuzlyk gulluklarynyň bu reýdi 16-njy dekabrda Žanaözen şäherinde ýüz beren ganly çaknyşyklary derňemek işleri bilen baglanyşdyrylýar.
“Alga” partiýasy 2005-nji ýylda gazak häkimiýetleri tarapyndan gadagan edilipdi. Onuň hasaba alynmazlygyny häkimiýetler bu partiýanyň agzalarynyň aglabasynyň Gazagystanyň raýaty däldigi bilen düşündirýärler.


text:
Demirgazyk Makedoniýanyň polisiýasy ozalky parlament spikerini we öňki hökümetiň iki ministrini tussag etdi, olar 2017-nji ýylda parlamente güýç bilen girilmeginde aýyplanýar.
Prokurorlar 20-nji fewralda bu diýilýän hereketleriň “terrorçylyk dildüwüşigi we konstitusiýa düzgünlerini we howpsuzlygy gowşatmak” bolup durýandygyny aýtdylar.
Tussag edilenler ozalky spiker Trajko Weljanowski, öňki bilim ministri Spiro Ristowski, öňki transport ministri Mile Janakieski dagy bolup, olaryň öňki milletçi hökümetiň goldawçylarynyň 2017-nji ýylyň 27-nji aprelinde parlamentiň esasy palatasyna güýç bilen girmeklerini guramaga kömek edendikleri aýdylýar.
Weljanowski häzir parlament agzasy bolansoň, onuň deputat hökmünde eldegrilmesizlik hukugy bar.
Ol birnäçe sagat soň tussaglykdan boşadyldy. Ol boşadylandan soň žurnalistler bilen gysga wagt söhbetdeşlikde özüne bildirilýän aýyplamalary ret etdi.


text:
«Dostluk» ýatagy dünýäniň işewür toparlarynyň üns merkezinde
Ägirt uly ykdysady, energetika we ulag-logistika kuwwatyna eýe bolan Hazar sebitiniň nebitgaz serişdelerini özleşdirmek meselesi ýene-de dünýäniň işewür toparlarynyň üns merkezinde. Bu ugurda hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Lukoýl» açyk paýdarlar Gepleşikleriň barşynda ýakynda gol çekilen Hazar deňzindäki «Dostluk» ýatagynyň uglewodorod serişdelerini bilelikde gözlemek, işläp geçmek we özleşdirmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Azerbaýjan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnamanyň ähmiýeti nygtaldy.


text:
Türkiýäniň sosial ulgamlarynda awtoulag heläkçiligine uçrap, Stambulyň Maslak diýen ýerindäki "Ajybadem" keselhanasynda operasiýa ediljek Muhammet atly türkmen migrant üçin gyssagly 3-nji topar negatiw gan gözlenýändigi barasynda habarlar ýaýrady.
Türkiýäniň migrasiýa gullugynyň hasabatyna görä, ýurtdaky bikanun türkmen migrantlarynyň sany ýüz müňlerçe. Bu maglumat Türkiýedäki türkmen zähmet migrantlarynyň saglyk problemalaryny hem ýada salýar.
Eýsem, Türkiýedäki bikanun türkmen zähmet migrantlary saglyk kepilligi bolman öz sagyk ýagdaýlaryna nähili seretdirýärler? Şol bir wagtyň özünde maşgalaly hem çagaly, saglyk kepilligi bolmadyk türkmen migrantlarynyň saglyk problemalary nähili çözülýär?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň bu sanyny Türkiýedäki bikanun türkmen migrantlarynyň saglyk problemalaryna gönükdirýär.
Stambulyň dürli döwlet hem hususy keselhanalarynda işlän türkmenistanly aktiwist Rozybaý bilen maşgalaly hem çagaly ýagdaýda Stambulda ýaşaýan Arslan öz terjibelerini dünýä türkmenleri bilen paýlaşýar.
Gepleşigi diňläp, siz hem bu ugurdaky öz tejribeleriňizi aşakdaky foruma teswir görnüşinde galdyryp bilersiňiz.


text:
Operasiýa ulgamy: Windows, Android
Programmalar topary: USU software
Maksat: Iş awtomatizasiýasy
karz bergisini hasaba almak
Franşizamyzyň beýanyny franşiza katalogynda görüp bilersiňiz: franşiza
На русском:
Karz bergisini hasaba almagyň wideosy
Bu wideo subtitrler bilen öz diliňizde görüp bilersiňiz.
Demo wersiýasyny göçürip alyň
Programma başlanyňyzda dili saýlap bilersiňiz.
Programma üpjünçiliginiň bahasy
Karz bergisini hasaba almagy buýruň
USU Programma üpjünçiliginde karz bergisini hasaba almak, şertnama laýyklykda alnan karzlaryň üzüliş möhletine baglylykda uzak möhletli - karzy üzmek möhleti 12 aýdan gowrak bolan buhgalteriýa düzgünlerine doly laýyk gelýär. we ýyllyk möhleti gutarmanka karz tölenmeli gysga möhletli. Mundan başga-da, alnan karzlar boýunça bergini hasaba almak diňe bu iki kategoriýa däl, eýsem kreditorlar we karz alyjylar tarapyndan hem gurnalýar. Bu, karz şertnamasynyň iki tarapy tarapyndan ulanylyp bilinjek bu programma üpjünçiligini guran guramanyň ýagdaýy bilen kesgitlenýär, ýogsa-da, ara alyp maslahatlaşmagyň temasynyň alnan karzlardygyny we olaryň hasaba alnyşyny göz öňünde tutsaňyz, bu biziň diýmekdir alnan karzlaryň ýazgylaryny ýöredýän kärhana hakda gürleşýärler.
Alnan karzlar boýunça häzirki bergä gözegçilik karz bazasynda döredilýär, bu ýerde alnan karzlar, resminama tabşyrylan gününden başlap, soňraky tassyklanylandan we serişdeleri degişli hasaby geçirmek, şertleri göz öňünde tutup karz amallary we taryhyny emele getirýär. tölenmeli mukdarlar, komissiýalaryň tölegi we göterimler. Alnan her bir karz, bu maglumatlar bazasynda berginiň häzirki ýagdaýyny häsiýetlendirýän kesgitlenen statusy bolan özboluşly “doseri” bar we status, öz gezeginde, programma ulanyjylarynyň borçlaryň ýerine ýetirilişine wizual gözegçilik edýän reňki bilen kesgitlenýär. bu bergini üzmek üçin. Alnan karz boýunça bergi ýagdaýy, öz wagtynda tölemek, töleg möhletlerini bozmak, gijikdirmek, jerime hasaplamak we başgalar ýaly birnäçe statusa eýe. Ulanyjy, bergileriň ýagdaýy bilen tanyşmak üçin her resminamany açmaga wagt sarp etmän, ýagdaýlaryny derejesine görä tapawutlandyrýar.
Alnan karzlar boýunça bergini hasaba almagyň konfigurasiýasy esasy wezipeleriniň birini üstünlikli ýerine ýetirýär - işgärleriň wagtyny tygşytlaýar we iş proseslerine çalt baha berilmegini üpjün etmek üçin öndürijilik görkezijilerini wizuallaşdyrýar, bu bolsa prosesleriň netijeliligini we işgärleriň öndürijiligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär, Alnan karzlar boýunça bergi baradaky maglumatlary amatly guramak we buhgalteriýa amallaryny düzmek bilen kärhananyň düşewüntliligi. Alnan karzlar boýunça bergileriň hasaba alnyşyny düzmek, dörediji tarapyndan amala aşyrylýar, şondan soň az sanly bolmadyk ähli programma üpjünçiliginiň gysgaça tanyşdyrylyşy üpjün edilýär, bu bolsa işgärleri gündelik işleriň köpüsini ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär. , ilkinji nobatda buhgalteriýa we hasaplamalara gatnaşmakdan. Şeýlelik bilen, awtomatlaşdyrylan buhgalter ulgamy bu proseduralary özbaşdak alyp barar we kärhana ýazga alynjak maglumatlary gaýtadan işlemegiň takyklygyny we tizligini üpjün eder.
Mundan başga-da, işgärler indi resminamalary taýýarlamaga gatnaşmaýarlar. Alnan karzlar boýunça bergini hasaba almagyň konfigurasiýasy, bu işleri amala aşyrmak üçin ýörite taýýarlanan ulgamda bar bolan maglumatlar we içindäki banklar bilen erkin, erkin işleýär. Awtomatiki usulda döredilen resminamalar ähli talaplara doly laýyk gelýär, islege we maksada laýyk gelýär, bu maglumatlar we salgylanma bazasy tarapyndan gözegçilik edilýär, şeýle hem buhgalteriýa ulgamyna gurulýar, bu ýerde ähli düzgünler, düzgünler, kadalar we ülňüler ýygnalýar. maliýe hasabatlaryny taýýarlamak. Baza, bar bolan kadalaşdyryjy resminamalara täze düzedişleriň ýüze çykmagyna yzygiderli gözegçilik edýär, resminamalary hasaplamakda we taýýarlamakda iň täze netijäni almak üçin ulgamyň içindäki sazlamalary göz öňünde tutýar we sazlaýar. Maglumat we salgylanma binýadynyň elýeterliligi, hasaplamanyň sazlamasyny hem üpjün edýär, bu awtomatiki hasaplamalara mümkinçilik berýär, sebäbi her bir amal, pudakda kesgitlenen we bazada görkezilen standartlary göz öňünde tutup baha aňlatmasyny alýar.
Ulanyjylaryň jogapkärçiligi diňe bir amaly öz içine alýar - ygtyýarlyklaryň çäginde iş tabşyryklaryny ýerine ýetirenlerinde alnan okalýan programma öz wagtynda goşulýar. Olaryň esasynda, awtomatlaşdyrylan buhgalter ulgamy, alnan üýtgeşme bilen baglanyşykly häzirki görkezijileri derrew gaýtadan hasaplamagy amala aşyrýar, häzirki prosesiň beýanyny täzeden gurýar, şonuň üçin ulanyjylardan başlangyç we häzirki maglumatlaryň gyssagly alynmagy bilen gyzyklanýar, olary işjeňlige iterýär elektron iş surnallarynda hasaba alnan iş mukdaryny göz öňünde tutup, ulanyjylaryň aýlyk haklaryny awtomatiki hasaplamak arkaly maglumatlary girizmek prosedurasyna gatnaşyň. Şol bir wagtyň özünde, ulanyjylar şahsy elektron görnüşlerinde işleýärler, onda ýerleşdirilen maglumatlar giriş bilen bellik edilýär, resmi maglumatlaryň gizlinligini goramak üçin programma girmek üçin her kim gorag paroly bilen bilelikde alýar we şonuň üçin şahsy maglumatlara eýe bolýar. maglumatlarynyň hili we ulgama girizilişiniň öz wagtynda bolmagy üçin jogapkärçilik.
Karzlar bazasyna goşmaça, CRM müşderi bazasy hökmünde hödürlenýär, bu ýerde olar bilen gatnaşygy hasaba almagyň tertibi, hasaba alnan pursatyndan başlap aragatnaşyklaryň jikme-jik taryhy düzülýär. Her şahsy faýlda şahsy maglumatlar, aragatnaşyklar, resminamalaryň arhiwleri, suratlar we senesi boýunça ýerine ýetirilen işleriň jikme-jik sanawy - jaňlar, hatlar, ýygnaklar we karz bermek bar. CRM, şeýle hem, müşderä hödürlenýän ähli teklipleri, iberilen hatlaryň tekstlerini, şahsyýet resminamalarynyň göçürmelerini we web kamerasyndan alnan suratlary saklaýar.
Daşarky gatnaşygy üpjün etmek üçin elektron aragatnaşygy birnäçe formatda - Viber, SMS, e-poçta, poçta jaňlaryny we habar bermegi goldamak üçin ulanylýan sesli jaňlar. Müşderä karz karzy maglumatlar bazasynda görkezilen möhleti boýunça awtomatiki habar berilýär. Tölegiň senesini we mukdaryny ýatlatmak, jerime habarnamasy bar. Habarlaşmalar, hyzmatlary höweslendirmek üçin saýlanan sebäbine baglylykda - aýratynlykda, köp mukdarda we maksatlaýyn topara hyzmat etmek we dürli formatlarda mahabat maksatly gurnalýar.
Awtomatiki usulda döredilen resminamalar hasabatyň islendik görnüşini, şol sanda maliýe, buhgalteriýa, statistiki we hökmany, adaty şertnama we hasap-fakturalary öz içine alýar. Karz ýüz tutanda, programma MS Word-da müşderileriň jikme-jiklikleri we tassyklanan karz şertleri bilen awtomatiki usulda karz şertnamasyny döredýär. Karz almak üçin ýüz tutanyňyzda, göterim göterimini göz öňünde tutup, tölegi awtomatiki hasaplaýar, eger karz berlen bolsa, walýuta hümmeti üýtgese, mukdaryny üýtgedýär. Awtomatlaşdyrylan ulgam, netijeli meýilnamalaşdyrmaga mümkinçilik berýän tassyklanan we ret edilen programmalaryň sanyny goşmak bilen ähli görkezijiler boýunça statistika saklaýar. Statistik buhgalteriýa esasynda, işiň ähli görnüşlerini seljermek we baha bermek bilen içerki hasabatlylyk döredilýär, bu olaryň hilini ýokarlandyrmaga we girdejili ösüşi üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Häzirki görkezijileriň seljermesi, müşderileriň belli bir döwürdäki işine, karz islegine, işgärleriň netijeliligine, töleg meýilnamasyndan gyşarmagyna we esasy karzyna baha bermäge mümkinçilik berýär. Analitik hasabat amatly we wizual görnüşde berilýär - tablisalar, diagrammalar we grafikler, her görkezijiniň girdeji gazanmakdaky ähmiýetini göz öňüne getirýär. Maliýe çeşmeleriniň seljermesi karz bukjasynyň hiline baha bermäge, aýry-aýry çykdajylaryň ýerlikliligini kesgitlemäge, amallaryň we bergileriň öndürijiliksiz çykdajylaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýär.
Programmany gurnamak USU Programma üpjünçiliginiň işgärleri tarapyndan amala aşyrylýar. Sanly enjamlar üçin ýeke-täk talap Windows operasiýa ulgamy. Gurlandan soň, karz bergilerini hasaba almak üçin programmanyň mümkinçilikleri görkezilýär.


text:
Bu onuň geçen hepde bolan milli parahatçylyk konferensiýasynyň rekomendasiýalaryna ilkinji jogabydyr.
Parahatçylyk jirgasy ady bilen Kabulda geçirilen üç günlük maslahata 1600 çemesi regional we tire baştutany ýygnandy.
Ýekşenbe güni günortan Owganystanda bolan bomba hüjüminde bolsa bir polis ofiseri ölüp, iki raýat ýaralandy. NATO esgerleriniň bolsa 5-si öldi.
Ol esgerleriň 3-si ýolda bolan ulag hadysasynda, biri elde ýasalan bomba partlamasyndan, ýene biri bolsa pitneçi hüjüminden ýogaldy.
Karzaýyň ofisi ýekşenbe güni ýurduň içeri işler ministri Hanif Atmar bilen Milli howpsuzlyk başlygy Amrulla Salehiň işden çekildendigini aýtdy.
Olaryň işden çekilmegi geçen hepde bolan Parahatçylyk jirgasyna edilen raketa hüjümi bilen bagly.


text:
Türkmenistanda her ýylyň 12-nji iýunynda Ylymlar güni bellenip geçilýär. Ylym jemgyýetçilik ösüşiniň kuwwatly özgerdiji güýji hökmünde ýurdumyzyň durmuşynda möhüm orun tutýar, onuň dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna çykmagynda esasy şert bolup hyzmat edýär.
Hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzda harby ylym-bilim ulgamy döwür bilen aýakdaş kämilleşýär. Harby gullukçylarymyzyň ýokary hilli bilim almaklary üçin dünýä ülňülerine laýyk gelýän şertler döredilýär.
Ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýokary okuw mekdeplerinde Ýaş alymlar merkezleriniň, Ýöriteleşdirilen harby mekdeplerde bolsa, Innowasion tehnologiýalar we bilim merkezleriniň hereket etmegi harby ylym-bilimiň ösüşine aýratyn ähmiýet berilýändiginiň subutnamasydyr. Harby gullukçylarymyz ylmyň ösüşine öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Olar ýylyň-ýylyna Ýaş alymlaryň bäsleşiginde, taslama ýaryşlarynda, dürli döredijilik, zehin we ders bäsleşiklerinde uly üstünlikleri gazanýarlar.
Harby ýokary okuw mekdepleriniň binýadynda oýlap tapylýan täzeçillikler Ýaragly Güýçlerimiziň kuwwatynyň pugtalanmagyna we Garaşsyz, baky Bitarap ýurdumyzyň diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinasynyň iş ýüzüne geçirilmegine ýardam berýär.
Ýaňy-ýakynda «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşiniň kabul edilendigini hem buýsanç bilen agzamak gerek. Döwletimizde dünýäniň iň ösen talaplaryna laýyk gelýän bilim ulgamyny halkymyza elýeterli etmek baş maksatlaryň biri hasaplanylýar, sebäbi biziň ähli ösüşlerimiziň özeni, hamyrmaýasy ylym-bilimdir. Bu bolsa kabul edilen Kanunda berkidilendir.
Harby gullukçylarymyz ylymlar dünýäsinde kemsiz taplanyp, Watanymyzyň we dünýäniň taryhynda öçmejek yz goýan türkmen halkynyň beýik ogullarynyň gahrymançylykly ýollaryny, söweş tärlerini we harby sungatyny mynasyp dowam etdirýärler. Häzirki zaman harby tehnikalaryna we enjamlaryna erk etmek başarnygyny kämil derejede ele alýarlar. Olar döwletimiziň berk goraglylygyny üpjün edip, hormatly Belent Serkerdebaşymyza, eziz Watanymyza wepadarlygyň belent nusgasyny görkezmek bilen, ýurdumyzyň ähli ugurlar boýunça ösüşine saldamly goşant goşýarlar.
«Milli goşun».


text:
Posted on November 24, 2020
BMGÖM ýaşlaryň taslamasyna nähili goldaw berýär
BMGÖM “Merkezi Aziýada zorlukly ekstremizmiň öňüni almak üçin jemgyýetiň durnuklylygyny we sebitleýin hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak” taslamany durmuşa geçirýär. Taslama dürli agyr durmuş ýagdaýlaryny, esasan hem, käbir ýaşlaryň arasynda radikallaşma töwekgelçiligine sebäp bolýan işsizligi başdan geçirýän ýaşlara gönükdirilýär. Şeýle hem bu taslama daşary ýurtdaky ýokary okuw mekdeplerini tamamlan we käbir sebäplere görä uzak wagtlap işsiz bolan ýaşlara uly goldaw berýär.
Köp gatnaşyjylar üçin BMGÖM-iň taslamasy hünäri ösdürmekde gollanma hökmünde hyzmat edýär, köplenç, käbir hünär ukyplaryny ösdürmäge, ilkinji işe durmaga ýa-da gazanç edip başlamaga ýardam edýär. Ýolbaşçylyk ukyplaryny ösdürmegiň üsti bilen, taslama gatnaşyjylaryň öz-özüne bolan hormatyny ýokarlandyrýar, telekeçiligi ösdürmek ugrunda bilim berýär we özbaşdak işlemäge ýardam berýär. Mysal üçin, Gubadagly Aman okuwlara gatnaşyp Gubadagda döwrebap awtoulaglar üçin ilkinji ýangyç guýuş nokadyny açdy.
Üstünlik barada maglumat elmydama oňyn surat görkezýän bolsa-da, taslama toparynyň ägirt uly işi görünmän galýar. Bu gün biz taslama çärelerini beýleki tarapdan görkezmegi isleýäris.
Taslamada Türkmenistanyň ähli bäş welaýatynda we Aşgabat şäherinde alty sany kömekçi işleýär. Taslamadan peýdalanýanlar üçin täze iş, täze başarnyklar bilen üpjün edilişi ýaly, taslamanyň kömekçileri hem öňki tussaglar we ilkinji gezek ykdysady we maliýe kynçylyklary bilen ýüzbe-ýüz bolýan ýaşlar ýaly ejiz ýaşlar toparlary bilen duş geldiler. Alty sany kömekçiniň hemmesi düýbünden täze taslamany we onuň maksatlaryny ýaşlaryň we ýerli dolandyryşyň arasynda öňe sürdiler. BMGÖM-iň işgärleriniň taslamanyň maksatlaryny işläp düzmek we öňe sürmek höwesi we islegi sebäpli, BMGÖM işini üstünlikli başlady we durmuşa geçirdi.
Daşoguz welaýatyndaky kömekçi Käbiş Hydyrowa Türkmenistanda ejiz ýaşlaryň köpüsini hereket etmäge itergi berdi we her bir agyr ýagdaýda aýratyn çözgütleri hödürledi.
Kabish Hydyrova, an assistant in Dashoguz velayat, mobilized the largest number of vulnerable youths in Turkmenistan and offered individual solutions for each difficult case. “Ilkibaşda işimiz haýaldy, sebäbi taslama gatnaşyjylaryň ýerli derejede ynamyny gazanmalydy. Ýaşlary tapmak we olary näme üçin çagyrýandygymyzy, haýsy okuwlary geçirýändigimizi düşündirmek gaty kyn boldy. Şeýle hem taslama üçin hyzmatdaşlary tapmak we olar bilen iş gurmak zerurdy” – diýip, Käbiş aýtdy. “Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda Magtymguly adyndaky Türkmenistanyň Ýaşlar Guramasy, Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň iş bilen üpjünçilik bölümleri, hususy kompaniýalar we beýlekiler bilen işjeň derejede işleýäris. Bizi tanaýarlar, biz hakda gürrüň edýärler we ýaşlaryň özleri bize gelýärler.”
BMGÖM -da işlemek biziň kömekçilerimiz üçin ilkinji iş bolmasa-da, ol ýaşlara täze hünär tapmaga we täze ukyplary ösdürmäge ýardam etdi. Mysal üçin, Mary welaýatyndan Ýunus Kösekow dawanyň we zorlugyň öňüni almak boýunça tälimçi hökmünde tejribe gazandy.
Dürli taslama çärelerini alyp barýan döwürleri, hünärmenlerimiz gatnaşyjylaryň agressiýa görkezmegi ýa-da taslamanyň maksatlaryna ynanmazlygy bilen baglanyşykly dürli ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Şeýle ýagdaýlarda taslamanyň hünärmenleri gatnaşyjylaryň ýagdaýyna düşünmäge we ýüze çykan ýagdaýa gapma-garşylyksyz çözgüt tapmaga synanyşýarlar. Ýerli ösüşiň aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, gowşak ýaşlar toparlary bilen işlemegiň köpüsi üçin ilkinji tejribe bolandygyna garamazdan, kömekçiler ýüze çykan ýagdaýlary çözmäge we taslamanyň maksatlaryny öňe sürmäge ýardam berýän dürli çözgütleri tapýarlar.
“Bir gyz bilen tanyşanymyzda bir ýagdaý boldy, geliň, oňa Altynaý diýip at bereliň. Onuň maýyplygy bolan ejesi, tussaghanadan ýaňy gaýdyp gelen oglan jigisi we ýaş çagasy bardy. Olaryň hiç biri işlemeýärdi we Altynaý tutuş maşgalanyň umyt edýän ýeke-täk adamydy. Okuwlarymyza başlanymyzda, Altynaý, oňa ähli meseleleri çözmegine ýardam etjek gyssagly işe garaşypdy. Şeýle-de bolsa, biz onuň özi we onuň durmuşy bilen tanyş däldik. Okuwyň başynda, tanyşlyk döwründe Altynaý “Men bu ýere oýun oýnamaga gelmedim” sözleri bilen okuwy terk etmegi isledi” - diýip, Lebap welaýatyndan Şöhrat Babamyradow ýatlaýar.
Taslama topary Magtymguly adyndaky Türkmenistanyň Ýaşlar Guramasynyň taslama hyzmatdaşlary, Lebap welaýatynyň ýerli dolandyryşy we Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň Iş bilen üpjünçilik bölümi bilen bilelikde Altynaýyň durmuşdaky kynçylyklaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin onuň bilen aýratyn duşuşyk geçirdi. Altynaýa özbaşdak işlemek üçin şert döretmek arkaly iş bilen baglanyşykly meseleleriň çözgüdi teklip edildi.
“Biz Altynaýyň ýagdaýyny, başarnyklaryny we köýnek tikmegi öwrenmek islegini seljerdik. Biz Altynaýa kesmek we tikmek boýunça tälim almagy teklip etdik we oňa özbaşdak işlemek üçin mümkinçilik döredýän tikin maşynyny satyn aldyk” – diýip, Şöhrat aýtdy. Häzirki wagtda ol eýýäm tikinçilik okuwlaryny tamamlady we maşgalasy we joralary üçin ilkinji köýnekleri tikip başlady.
Bar bolan mümkinçilikleriň we zerurlyklaryň derňewi BMGÖM-iň taslamasynyň üstünlik gazanmagynyň esasydyr. Mysal üçin, taslama topary Daşoguzdaky ýerli hünärmençilik mekdebinde makiýaž sungaty, saça timar bermek ýaly täze dersleri girizmegi we tikin okuwynyň möhletini gysgaltmagy teklip etdi. Gowşak ýaşlar toparlarynyň aýratynlyklaryny we durmuş ýagdaýyny göz öňünde tutup, taslamanyň milli hyzmatdaşlary welaýatlarda hünärmençilik mekdeplerinde täze dersleri girizmek boýunça ýardam berdiler.
Bu taslamanyň gazananlarynyň diňe ujypsyzja bölegi; şeýle-de bolsa, toparyň ýaşlar üçin ykdysady mümkinçiliklerini ösdürmäge nähili goşant goşýanyny görkezmek biziň üçin gaty möhümdir.
Taslamanyň üstünlikleri barada has giňişleýin maglumaty biziň websaýtymyzda we jemgyýetçilik torlarymyzda okaň.


text:
Birinji tirýek urşy
Birinji tirýek urşy — Hytaýy 1644-nji yyldan baslap manjurlar dolandyrýardy. Olar Hytaýy daşary ýurtlylar üçin ýapypdylar. Emma Hytaý ýaly uly ýurdy “açyp”, onuň bilen söwda gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin dýnýäniň birnäçe döwletleri synanyşdylar. Aýratyn-da Beýik Britaniýa bu beýik ýurda öz täsirini ornaşdyrmak üçin erjel göreşýärdi. Ol 1793-nji ýylda Makartneý diýen adamyň baştutanlygynda ilkinji harby wekilçiligi Hytaýa ugratdy. Makrtneý Hytaýa baryp, iňlis söwdasy üçin Hytaýy açmagy, iňlis-hytaý diplomatik gatnaşyklaryny ýola goýmagy, iňlis söwdagärleri üçin Hytaýda erkin hereket etmek hukugyny girizmegi talap etdi. Emma, Bogdyhan onuň islegini kanagatlandyrmaga-ha beýlede dursun, onuň döwletini äsgermeýändigini açyk bildirdi. Keseki harytlara, keseki adamlara mätäçlik çekmeýändiklerini duýdurdy.
1816-njy ýylda iňlis hökümeti Amherstiň ýolbaşçylygynda täze wekilçiligi ýollady.Bu gezek imperator olary kabul hem etmedi. 1834-nji ýylda Angliýa iňlis-hytaý söwdasyna gözegçilik bahanasy bilen Nepiriň ýolbaşçylygynda harbylaryň ýene bir tapgyryny ýollady. Özü-de Nepiriň geljegi Hutaý ýolbaşçylaryna öňünden duýdurylmandy. Nepir özüni gaty gödek alyp barýardy, ol bahana agtarýana meňzeýärdi. Hytaý hökümetiniň ýurtdan çykmak baradaky oňa duýduryşyny ýerine ýetirmän, Hytaýyň içki suwlaryna iki sany harby gämini girizipdi. Hytaý-iňlis gapma-garşylyklary ýitileşýärdi.
Hytaý-iňlis garşylyklaryny has-da tirýek sowdasynyň üstünde döreýän dawalar ýitileşdirýärdi. Iňlisler Hytaýa Hindistanda (Bengaliýada) ösdürülip ýetişdirilen tirýegi getirip, ornuna çaý, ýüpek, mata alyp gidýärdiler. Ýöne, getirilýän tirýegiň mukdarynyň barha artmagy bilen baglanyşykly Hytaý harytlary ýetmänden soňra, köplenç tirýegiň bahasyny kümüş pul bilen hasaplaşmak başlanypdy. Hytaý halkynyň barha we barha köp bölegi tirýegiň aldawuna düşýärdi.
XIX asyryň 20-nji ýyllaryndan başlap Hytaýa getirilýän tirýegiň mukdary has-da artdy. 1815-1819-njy ýyllarda her ýylda getirilýän tirýegiň mukdary 4420 ýaşşik bolsa, 1835-1838-nji ýyllarda bolsa onuň möçberi 35445-e ýetdi. Iňlis hökümetiniň tirýek satmakdan alýan girdejisi 1773-1839-njy ýyllar aralygynda, ýagny 66 ýylda 70 esse artdy. 1775-1838-nji ýyllarda Hytaýa jemi 450 müň ýaşşik tirýek getirilipdi ýa-da 27 mln. kg. tirýek Hytaýa getirilipdi.
Kanun ýüzünde 1800-nji ýyldan başlap Hytaýda tirýek söwdasy gadagandy, ýöne ony yzarlap, tirýegiň garşysyna göreşip, onuň söwdasynyň gadaganlygyny ýatladyp ýören hem ýokdy. Tirýegiň gadaganlygy arassa kagyz ýüzündedi. Hytaýda çagalardan başlap aýallara çenli, dükanyň eýelerinden başlap dowlet emeldarlaryna çenli ähli adamlar ir ertirden giç agşama çenli Bu ýigrenji pişe bilen meşgullanýardylar. Dowlet ýolbaşçylarynyň arasyndan hem käbir adamlar bu haram söwdadan baýap, girdejisiniň çeşmesinden dynmazlyk üçin “tirýegi halk öwrendi, indi ony birden ýatyryp bolmaz” diýip imperatory ynandyrmaga synanyşýardylar. Olar tirýek söwdasynyň tarapdarlarydy. Bu toparyň görnükli ýolbaşçysy Çžili welaýatynyň häkimi SI Şan diýen adamdy.
XIX asyryň 30-njy ýyllarynda tirýek söwdasyna garşy topar döredi. Bu toparyň iň görnükli ýolbaşçysy Lin Szesýuý boldy. Ol imperatora “ähli belanyň körügini ýok etmek üçin tirýegi kanun arkaly gadagan etmek gerek” atly hat ýazyp, onda “tirýegi gadagan etmesek onda ýene birnäçe ýyldan ýurdy gorar ýaly sagdyn adam hem galmaz, hak tölär ýaly kümüş pul hem galmaz” diýilýärdi.
1838-nji ýylyň itaraplyk aýynyň ahyrlarynda Lin Szesýuý tirýek söwdasynyň Hytaýdaky merkezi bolan Guançžou şäherine imperatoryň ýörüte ýgtyýarly wekili wezipesine bellendi. Lin Szesýuý Guançžou şäherine gelip, ähli söwdagärleriň dükanlaryny barlap, iňlis, fransuz we amerikan söwdagärlerinden jemi 20 müň ýaşşik tirýegi zor bilen alyp,ony ýok etdi.
Urşuň başlanmagy, gidişi.[düzet | çeşmäni düzet]
Iňlis hökümeti dörän dawany Hytaýa garşy uruş etmäge bahana hökmünde ulandy. 1840-nji ýylda hiç-hili uruş yglan etmezden , duýdurmazdan Angliýa Hytaýa garşy urşa başlady. Bahanasy tirýek bolanlygy sebäpli birinji iňlis- hytaý urşy taryha “tirýek” urşy ady bilen.[1]
girdi. Iňlisler ilki Guançžou, soňra Sýamen şäherleriniň daşyny gabap oka tutdylar. Harby gämileriň bir bölegi Hytaýyň Günorta-Gündogar kenarlary boýunça harby hereketleri dowam etdirdi. Dinhaý şäherine goşun düşurip, wagşylyk bilen ol şäher basylyp alyndy. Dinhaý eýelenenden soňra Lin Szesýuý eýeleýän wezipesinden çetleşdirilip, oňuň ornuna tirýek söwdasynyň tarapdary Si Şan bellendi.
Si Şan iňlisler bilen gepleşikler geçirip, olaryň talaplarynyň baryny kabul edip ylalaşyk baglaşýar. Emma onuň baglaşan şertnamasyny imperator tassyk etmedi. Çünki baglaşylan ylalaşyk boýunça Hytaý 20 müň ýaşşik tirýegiň bahasyny bermelidi.Emma onça pul tölemäge Hytaýyň hazynasynda pul ýokdy. Ikinji tarapdan “imperator öň Hytaý dünýäniň ortarasynda ýerleşýär” diýip halkyny ynandyryp ýördi ahyryn. Şonuň üçin imperator döwletiň abraýyny gaçyrmakdan gorkup, Si Şany dönük diýip jar etdi, onuň baglaşan ylalaşygyny ýatyrdy we Angilýa garşy resmi uruş yglan etdi. Ýene-de Lin Szesýuýy goldap başlady. Hytaýda pinintuanlar (partizanlar) atly halkyň içinden ýurdy goramak üçin aýaga galan göreşijiler toparlary döredi. Olar iňlis goşunlarynyň bir böleginiň daşyny gabap, 800 adamly bölümçesini tas ýesir alypdylar, ýöne uzaga çeken gepleşiklerden soňra olary boşatdylar. Şu söweşden soňra iňlisler hiç wagt gury ýerde uruş hereketlerini alyp barmadylar. Urşuň indiki ykbaly diňe suwda, deňizde alnyp baryldy. Iňlisler gury ýere goşun düşürmäge het edip bilmediler.
Hytaýýň Günorta-Gündogar kenarýaka sebitleri iňlis harby gämileri tarapyndan oka tutuldy. Tä Şanhaý şäherine çenli kenarlary oka tutup baryp, iňlisler soňra, Ýanszy derýasy boýunça Hytaýyň jümmüşine aralaşyp başladylar. Çženszýan şäherini goraýjylar tä iň soňky damja ganlaryna çenli, iň soňky mümkinçilige çenli uruşmagy karar etdiler. Ölar şeýle hem etdiler. Eger-de Hytaýyň ähli ýerinde şeýle garşylyk görkezilende iňlisler hiç wagt hem ňankine ýetip bilmezdiler. Emma beýle garşylyk ähli ýerde bolmady. Hytaý uruşda ýeňildi.
Urşuň netijeleri[düzet | çeşmäni düzet]
Hytaýyň uruşda ýeňilmeginiň aşakdaky ýaly sebäpleri bardyr:
- XIX asyryň ortalarynda beýik britaniýa dünýäde iň güýçli döwlet bolup, Hytaý oňa garşy durardan ejizdi;
- Ýaraglanyşyk babatda hem Hytaý pesdi;
- Urus esasan suwda alnyp baryldy, urşuň ykbalyny suwdaky söweşler çözdi. Emma Hytaýda harby flot ýokdy. Hytaýyň kiçijik gämijikleri gowy ýaraglanan iňlis harby deňiz güýçlerine garşy durup bilerden ejizdi;
- Uruş döwründe Hytaýyň imperatory ikirjeňlenip, bir tirýek söwdasynyň tarapdarlaryny goldady, bir-de garşydaşlaryny. Iň erbet ýeri-de uruş döwri ýurda baştutanlyk edip bilmedi.Her gala, her şäher, her oba öz-özüni goramaly diýip buýurdy. Beterinden-beteri eger komandir ölüp, göşuny ýeňilen bolsa olaryň maşgalasyna dessine sylag berilmegi birnäçe komandirleriň söweşiň başynda özlerini öldürmegine getirdi;
- Bu uruşda Angliýany ABS we Fransiýa goldady.
1842-nji ýylyň Alp-Arslan aýynyň 29-ynda Nankiniň golaýynda Kornwallis atly iňlis harby gämisinde iňlis-hytaý şertnamasyna gol çekildi.
- Nankin şertnamasynda şu aşakdaky şertler Hytaýy aýratyn kemsidijidi:
- Hytaý köp möçberde (21mln.amer.dollar) jerime tölegini tölemeli;
- Hytaýda iňlis söwdagärleri erkin hereket etmeli;
- Gonkong adasyny Hytaý Beýik Britaniýanyň korolyna “sowgat” bermeli;
Guançžou bilen Şanhaýyň arasyndaky 5 sany porty iňlisler üçin açmaly we şuňa meňzeşler.
Birinji iňlis-hytaý urşy Hytaýyň taryhynda öwrülşükli pursat boldy. Hytaý şu döwürden başlap Günbataryň ýarym baknasyna öwrülip başlady. Angliýanyň yzysüre ABŞ, Fransiýa we beýlekiler Hytaý bilen iňlisleriňki ýaly şertnamalar baglaşdylar. Ýurtda daşary ýurtlylaryň sütemlerine garşy watançylyk hereketi başlandy. Ýöne şu ýerde bir zada ünsünizi çekesim gelýar, ol hem Ssin imperiýasynyň dolandyryjylary hem Hytay basyp alan kesekiler bolandygy üçin hytaýlylaryň milli, watançylyk duýgylarynyň ösmeginiň, kesekiler meselesiniň çuňlaşmagynyň tarapdary däldiler. Olar milli azat edijilik hereketini şol sebäpli rehimsizlik bilen basyp ýatyrmakda Günbatarly gelmişeklere ýapja syýasat ýöredipdiler. Emma Hytaý bogdyhanlarynyň azatlyk hereketine garşy göreşýändiklerine seretmezden özakymlaýyn, kähalatlarda guramaçylykly halk çykyşlary, gozgalaňlary bolup durýardy.
Şolaryň içinde iň irileriniň biri-de Taýpinleriň gozgalaňydyr.
Taýpinleriň gozgalaňy[düzet | çeşmäni düzet]
Daşary ýurt sütemine garşy Hytaýda 1841-1849-njy ýyllarda 110 çemesi gozgalaň bolup geçipdir.Emma 1850-nji ýylda 14 ýyl cemesi dowam eden iň iri gozgalaň başlandy. Bu gozgalaňa oba mugallymy Hun Sýusiýan ýolbaşçylyk etdi. Täypinleriň gozgalaňyny 4 döwre bölüp öwrenmek maksada laýykdyr.
- Başlangyç döwri: 1850-1853-nji ýyllar, Nankinşäheri eýelenýänçä;
- Taýpin döwletiniň giňän, berkleşen döwri: 1853-1856 njy ýyllar;
- Taýpin döwletiniň gowşan döwri: 1856-1860-njy ýyllar;
- Taýpinleriň daşary ýurt basybalyjylary bilen manjurlaryň birleşmesine garşy göreşen döwri:1860-1864-nji ýyllar.
1851-nji ýylyň Türkmenbaşy aýynda taypinler Taýpin týango( “Beýik asudalygyň asman döwleti”) atly döwleti döredýändigini jar etdiler. Olara taýpinler diýen taryhy at hem şol ýerden galypdy. Gozgalaňyň birinji döwründe taýpinler hökümet goşunlaryny birnäсe gezek ýeňlişe sezewar etdiler.1853-nji ýylda Nankini eýelediler, ony täze döwletiň paýtagty diýip jar etdiler. 1850-1853-nji ýyllarda Demirgazyk ýörüşi döwründe Merkezi Hytaý olaryň eline geçdi. Ssin hökümeti 1854-nji ýylda taýpinleriň Pekine çozuşyny yza serpikdirmegi başardy. 1856-njy ýyla çenli taýpinler gorandylar.
Taýpinleriň gozgalaňy gidip duran wagty Angliýa, Fransiýa, ABŞ ytaýa garşy “ikinji tirýek” urşuny alyp bardylar. Bu uruş arakesme bilen 1856-1860-njy ýyllarda bolup geçdi. Uruşda Hytaý ýeňildi. Baglaşylan şertnamalar boýunça Hytaý öňküsinden-de garaşly ýagdaýa düşdi.
Daýhanlar gozgalaňy ýolbaşçylarynyň arasyndaky oňşuksyzlyklar, nädogry ýolbaşçylygyň, şygarlarynyň ýerliksizleriň köp bolmagynyň we ş. m. ýalňyşlyklaryň köp göýberilmegi netijesinde 1864-nji ýylda basylyp ýatyryldy. 14 ýyla çeken daýhanlar gozgalaňy Hytaý halkynyň manjur basybalyjylaryna garşy iň iri gozgalaňlarynyň biridir. Bu gozgalaň halk agzyny birikdirse keseýerli, manjur agalygyny ýok etmegiň mümkindiginisubut etdi
Çeşme[düzet | çeşmäni düzet]
- ↑ Tsang, Steve (2007). A Modern History of Hong Kong. I.B.Tauris. pp. 3–13, 29.


text:
Şatlykly bolmadyk bu sene gönüden-göni biziň ýazyjylarymyza-da degişlidir. Olardan birnäçesi türmede oturyp çykdy. Käbirleri ýazyjy Turamerjen Gurbanowa hem Azatlyk Radiosynyň habarçysy Ogusapar Myradowa türmede heläk boldular. Beýlekileri, has köprägi bolsa öýde göz tussaglygynda diýen ýaly. Olara söz berilmeýär, eserleri çap edilmeýär. Olara hatda öz eserlerini özbaşdak çap etmäge-de rugsat berilmeýär diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
Ýazyjylaryň halkara birleşigi bolan PEN Klubda, onuň düýbi Angliýada ýerleşýär, ýörite Ýazyjylar türmede atly komitet bar. Bu komitetiň şu ýylyň özünde iki gezek halkara maslahaty geçirildi. Ilki Şotlandiýanyň Glazgo şäherinde, soňra bolsa Norwegiýanyň paýtagty Osloda geçdi. Şol maslahatlarda öz professional borjy sebäpli türmede oturan, üstüne agyr howp abanýan ýa-da yzarlanmalara duçar bolan ýazyjy-şagyrlar hem žurnalistler barada giňişleýin hasabat berýärler diýip, bu guramanyň internet sahypasynda aýdylýar. Bu ugurda görülmeli çäreler, edip bolaýjak işler maslahatlaşylýar. Türmede oturan ýa-da üstüne şeýle howp abanýan ýazyjylara dürli ýardamlar berilýär.
Meselem, Şwesiýanyň PEN merkezi özüniň hak sözüni aýdyp, azatlykdan mahrum bolan ýazyjylara Kurt Tuholsky baýragyny berýär. Bu baýraga 1995-nji ýylda Türkmenbaşy režiminiň pidasy bolan türkmen şahyry Şiraly Nurmyradow mynasyp bolupdy. Üstümizdäki ýylda bolsa meksikaly žurnalist zenan Lidia Kaço mynasyp boldy diýip, bu guramanyň internet sahypasynda aýdylýar.


text:
Túrkistan oblysynda tegin medıtsınalyq kómek kórsetetin uıymdar anyqtaldy
TÚRKІSTAN. QazAqparat - «Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qory» Kommertsııalyq emes aktsıonerlik qoǵamy Túrkistan oblysynda aǵymdaǵy jyly halyqqa tegin qyzmet kórsetetin densaýlyq saqtaý nysandarymen kelisimshart túzýdi aıaqtady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qordyń oblystyq fılıaly dırektorynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Nurshat Aıtymbetova Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken baspasóz jıynynda málim etkendeı, medıtsınalyq saqtandyrý qorymen kelisimshartqa turǵan emhanalar men klınıkalar memlekettik tapsyrysty oryndaýǵa kirisken.
«Bıyl Túrkistan oblysy boıynsha memlekettik tapsyrysty 34 jekemenshik klınıka oryndap jatyr. Bul, Medıtsınalyq saqtandyrý qorynyń derekqoryna óńir boıynsha engen 73 medıtsına uıymynyń 46 paıyzyn quraıdy. Qalǵan 54 paıyzy - memlekettik emhanalar sanalady. Oǵan qosa, jekemenshik klınıkalar ońaltý jáne qalpyna keltirýge baǵyttalǵan kómek túrlerin kórsetýge de belsendi túrde atsalysyp jatyr», - dedi oblystyq fılıal dırektorynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy.
Qor ókilderiniń aıtýynsha, oblys boıynsha tegin medıtsınalyq kómek kórsetetin jetkizýshi uıymdarmen bekitilgen kelisimsharttyń jalpy somasy 71 mlrd 550 mln teńgeni qurap otyr. Onyń ishinde, memlekettik emhanalarmen - 66 mlrd 229 mln teńgeniń, jekemenshik klınıkalarmen - 5 mlrd 321 mln teńgeniń kelisimsharty bekitildi.
Mamandardyń pikirinshe, jekemenshik klınıkalar statsıonardy almastyratyn kómek túrlerin kórsetýde belsendilik tanytýda. Sonymen qatar, statsıonarlyq jáne emhanalyq-ambýlatorlyq, aýyldyq jerlerdegi emhanalyq-ambýlatorlyq jáne konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómek, joǵary tehnologııalyq qyzmetter kórsetý baǵytynda da jekemenshik salanyń úlesi basym.
«Qazirgi tańda jekemenshik klınıkalar kórsetetin medıtsınalyq kómek túrleri de kóbeıdi. Máselen, bıylǵy jyly onkologııalyq, jedel medıtsınalyq jáne pallıatıvti, ońaltý jáne qalpyna keltirýge baǵyttalǵan kómek túrlerin kórsetýde erekshe belsendilik tanytyp otyr», - dedi Nurshat Aıtymbetova.
- Kiltin alyp qoıǵan: SQO turǵyny taksıdiń mas júrgizýshisin ustap berdi
- ShQO oqýshylary jylyjaıda banan men mandarın ósirýde
- Koronavırýstan keıingi sındrom degen ne
- Medıtsınada jasandy ıntellekt keńinen qoldanyla bastady- dáriger
- «Jyr mura» jobasy urpaqty ulttyq ónerge baýlıdy
- Aral teńiziniń qurǵaǵan ultanyna 1,1 mln gektar sekseýil egiledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Düýşde ýa-da huşda, özi-hä göz açyp-ýumasy salymda serde seslenen hyýaly pikirlerde ol keramatly, paýhas eýesi gojanyň kalbyndan dömýän bakylyk suwundan teşneligimi gandyrmaga hyýalymyň hakykat suraty nury didämde janlanyp, ýaşaýşyň pynhan älemi sözleriň düri, göwheri bolup, çakylyk goluny bulady. Türkmeniň ýaýylyp ýatan giň sährasy asman bilen zeminiň aralygynda özüniň gaýtalanmajak gözelligi, köp dürli öwüşgini bilen şol gojanyň paýhas gorundan, guýmagursak zehininden we kämil ylmyndan ders alýan mysaly. Asyrlaryň gatlaryna kök uran, gadymyýetden ýadygär galan ýaşaýşyň yzlary hakydaňda geçmişiň durmuş ýörelgelerini janlandyrýar. Ylla diýersiň ho-ol gapdalda läleleriň, aýdymlaryň mylaýym owazyna ses goşýan gelin-gyzlaryň darak kakyp, halydyr palas dokaýyşlary, alaja işip, sünnäläp keşde çekişleri, beýleki bir tarapda Watanyň her daban topragy üçin janyny orta goýup söweşýän gerçekleriň gahrymançylygy, eneleriň sallançagyň bady bilen sepleşýän hüwdüleri, gojalaryň bir-birege sala salyp, ýaşlara berýän öwütleri, dag derelerinde otlaşyp ýören dowar sürüleri, üstünden Beýik Ýüpek ýoly geçen Gündogaryň gyzan bazary göz öňüňde janlanýar.
Dünýäniň eşretinden hem ezýetinden, namasyndan hem nalasyndan, barlygyndan hem ýoklugyndan ruhy alyslykda tenha özi Abu Seýit Abul Haýyr – Mäne baba ylym ummanynyň çuňlugyna kök salyp, kä öwrenýärdi, käte hem öwredýärdi. Ýaşaýşyň çarhyna ylmyň syry bilen erk edýäne çalymdaş pursatlar ýerli halkyň hiç wagt hakydasyndan öçmese gerek. Şygyrlary bolsa hem kalbyň ylhamlanmagyna, hem kämil ahlak gymmatlyklarynyň dabaralanmagyna itergi berýän ylahydan kemally güýçdür.
Hydyr görmüş owadan ýaýlalaryň, ilerden – daglardan gaýdýan jahyl heserli şemalyň, gaýradan ak sähranyň ýüzüni ýelpäp geçen ýumşaksy ýelleriň ýalkymynda pire heserdeş diwanalardyr derwüşler köne derdiň külpetinde nazarlap, Abu Seýit Abul Haýryň täze şygyrlary bilen tanyşýardylar. Şol şygyrlar kalba – ganat, ömre – zynat. Olarda zemine sygmajak, ýöne köňülde mekan tutan gyzgyn mähir, düýpsüz umman kimin yşk bar. Şol rubagylarda ylahy söýgi, watançylyk, ynsanperwerlik hakyndaky oýlanmalar, dünýä akyl ýetirmek baradaky pelsepeler köňül kelamyna şan berip, ähli işlerde diňe Haka, halka we hakykata eýermek ündelýär. Şol ündewler türkmen edebiýatynyň paýhas goruny özünde jemleýän nusgawy şahyrlarymyzyň eserleriniň süňňüne kök salýar.
Bu yşk aryf, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň şygyrlarynda şahyrana mazmun bilen geljege ýalkym saçýar:
Abu Sagyt, Omar Haýýam, Hemedany,
Firdöwsi, Nyzamy, Hafyz Perwany,
Jelaleddin Rumy, «Jame ul-many»,
Alarnyň jaýynda men hem kän bolsam –
diýip, Abu Seýit Abul Haýyr – Mäne babanyň söz hem amal keramatyna beýik sarpa goýup, adyny kalbynda ebedilik orun beren Magtymguly Pyragy öz döredijiliginde gaýybana halypasynyň öňe süren pikirlerini goldap, ondan ruhy joşgun hem ylham alýar. Olar paýhas ummanynyň çuňlugynda sözden heýkel dikip, pikirlerine baky ömri bagyş etdiler. Abu Seýit Abul Haýyr:
Karzymy ýetirgin bol hazynaňdan,
Ýa keremiň joş-da, baýlyga okla –
diýýän bolsa, Magtymguly Pyragy:
Hazynaňdan bergil meniň ryzkymy,
Bendäňi bendäňe mätäç eýleme! –
diýen setirlerini miras goýýar. Mysal getirilen setirler iki ägirdiň ruhy ýakynlygynyň anyk delilidir. Olaryň ikisi hem şol bir hazyna eýesine ýüzlenip, bir akabadan ruhy teşneligini gandyryp, edebiýat hem pelsepe äleminde nury hiç wagt egsilmejek paýhasdan parlaklygyny hemra edinen tugy dikdiler. Ol tug nesillere nusga. Onuň ýazlar kibi ýalkymy adamzadyň kalbynda iň gaýtalanmajak nepis duýgulary oýarýar. Ol zehiniňi taplaýar. Bu hakykat hormatly Prezidentimiziň eserlerinde hem örän täsirli beýan edilýär. Halatly piriň keramaty bilen baglanyşykly çeper-filosofiki teswire eýe bolýan hekaýalaryň örän çuň hem ýiti düşündirilişi hormatly Prezidentimiziň beýik alym, uly pir, weli, arap-pars dillerinde şygyr – rubagy ýazan ussat şahyr, ynsanperwerligiň, dostlugyň, halallygyň we agzybirligiň ündewçisi hem waspçysy hökmünde tanalýan, döwürdeş alymlary tarapyndan «Halkyň halany we Hakyň aşygy» diýen iň ýokary hormatly lakama mynasyp bolan Mäne baba bolan belent sarpasyndan habar berýär. Milli Liderimiziň «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly kitabynda hem Abu Seýit Abul Haýryň ady hormat bilen ýatlanylýar we onuň Ibn Sina bilen bolan söhbetdeşliginden täsin hem täsirli pursatlara okyjynyň ünsi çekilýär. Mäne babanyň ömrüni we döredijiligini öwrenýän alymlaryň pikirine görä, şol duşuşykdan soň, Ibn Sina Abu Seýidiň mertebesiniň örän ýokarydygyny ykrar etmek bilen özüniň iň soňky «Yşarat» atly filosofiki kitabynda oňa ýörite bir bölümi bagyşlapdyr. Keramatly piriň türkmen soltanlary Çagry beg bilen Togrul bege döwlet patasyny berendigini eşitmedik türkmen ýok bolsa gerek. Gündogaryň beýik filosoflarynyň kämil şahsyýetleriniň, olaryň geljekki nesillere miras goýan bahasyz pähim-paýhaslarynyň, edebi eserleriniň mysalynda ýaş nesle kämil adam, kämil şahsyýet bolmagyň ýol-ýörelgesi salgy berilýär. Bu ýol mukaddesdir, röwşendir we ebedidir.
Mährijemal Hapyzowa,
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş
institutynyň uly mugallymy.


text:
Arassaçylyk saglygyň girewidir
Möwsümleýin ýiti sowuklama ýokanjy esasan, howa-damja (adam üsgürende, asgyranda, gürlände), howa-tozan we galtaşyk ýoly (elleşende, ýakyn aragatnaşyk arkaly) bilen adamdan adama örän çalt geçýär. Kesellere garşy göreşmek ukyby peselen, süýjüli diabetli, inçekeselli we gartaşan adamlarda ýokuşma howpy has uly bolup durýar. Şonuň üçin kesellerin öňüni almak maksady bilen şu aşakdaky düzgünleri berjaý etmegi maslahat berýäris:
- şahsy gigiýenany berk berjaý etmeli, elleriňizi ýygy-ýygydan ýyly suw bilen sabynlap ýuwmaly;
- burun boşlugyna oksolin, asiklowir melhemini çalmaly, pasla görä geýinmeli, agyz-burun örtüklerini her iki sagatdan çalşyp durmaly;
- telefonlary, kompýuteriň düwmejiklerini, stollaryň üstüni zyýansyzlandyryjy erginler ýa-da spirtli süpürgiçler bilen süpürmeli;
- ýatýan, dynç alýan, işleýän otagyňyzda zyýansyzlandyryjy erginler bilen arassaçylyk işlerini geçirmeli, howasyny täzelemeli. Üzärlik ösümligini gündelik tütetmeli. Dürli görnüşli göze görünmeýän mikroblaryň we wiruslaryň adam bedenine aralaşmagynyň öňüni almaly;
- limonly çaý, itburun, çopantelpek ýaly dermanlyk otlardan taýýarlanan içgileri içmek, burçly unaşy iýmek maslahat berilýär;
- iýmitlerimizi zyýansyzlandyrmaly, miweleri we gök önümleri akar suwuň aşagynda gowy edip ýuwmaly. C witamine baý bolan önümlerden taýýarlanan işdäaçarlary we naharlary köp iýmeli. Duzly, ajy, gurak we çalt taýýarlanylan tagamlary, aşa sowuk içgileri, süýjüli, gazly suwlary içmegi çäklendirmeli.
Maýa JAPAROWA


text:
Bagtyýar ýurdumyza - Nowruz geldi, ýaz geldi
Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Bagtyýarlyk etrabyndaky 7-nji çaglar sungat mekdebi «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda Milli bahar baýramyna bagyşlap «Bagtyýar ýurdumyza- Nowruz geldi, ýaz geldi» ady bilen aýdym-sazly baýramçylyk çäresini geçirdi. Milli bahar baýramy ýaşaýyşyň, döredijiligiň, durmuşyň gözelliginiň hem-de şatlygynyň, ata-babalarymyzyň, ene-mamalarymyzyň asylly ýörelgelerine milli däp-dessurlarymyza ygrarlylygynyň alamatydyr. Ýagşy däplerden ugur alýan halkymyz bu baýramy uly şatlyk, begenç bilen garşylaýar. Milli bahar baýramy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne aýratyn bezeg, milli öwüşgin berýän aýratyn ajaýyp baýramçylykdyr. Bu baýramçylyk çärede ýürekleri aýdym-sazdan doly bolan zehinli çagajyklar birnäçe eserleri ýerine ýetirdiler.
Dabarada «Owaz» skripkaçylar topary, «Mukam» dutarçylar topary, «Rowaç» deprekçiler topary, «Şowhun» hor topary «Bagtyýarlyk» aýdym-saz topary we mekdebiň zehinli aýdymçylary öz ajaýyp aýdym-sazlary bilen çykyş etdiler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda halkymyzyň her bir güni şatlyk-şowhuna, toý-baýrama beslenýär. Şular ýaly mümkinçilikleri döredip berýän Mähriban hem Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, başynyň dik, il-ýurt bähbitli işleriniň hemişe rowaçlyklara beslenmegini arzuw edýäris.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki Türkiýäniň hereketleri bu ýurduň demokratiýanyň ýokary standartlaryna eýermek islegi barada aýdan beýanatlaryna ters gelýär diýdi.
Anna güni Türkiýäniň telekommunikasiýa häkimiýetleri Twitteri suduň karary esasynda ýatyrýandyklaryny yglan etdiler.
Premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan Twitteri «ýok etjegini» aýdyp, haýbat atdy. Bu saýtda Erdoganyň eden gürrüňiniň ses ýazgysy ýaýradylyp, ony uly korrupsiýa skandalyna ilteşikli ýaly etdi.
Prezident Abdylla Gül hökümetiň çäklendirmelerini ýazgaryp çykyş etdi. Ol sosial media platformalarynyň doly gadaganlygynyň tassyklanyp bilinmejegini aýtdy. ABŞ-nyň sözçüsi garaşsyz we päsgel berilmeýän medianyň demokratiýa bilen açyk jemgyýetiň düýp özeni bolup durýandygyny belledi.


text:
16-njy maýdaky açylyş dabarasyna NATO-nyň baş sekretarynyň Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça ýörite wekili Jeýms Appaturaý (James Appathurai) gatnaşdy.
Appaturaý Azatlyk radiosynyň Özbek gullugyna telefon arkaly beren gürrüňinde býuronyň ýaranlyk bilen Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyga ýardam bermek üçin işlejegini aýtdy.
Appaturaý NATO-nyň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen partnýorlugynyň olaryň Orsýet bilen edýän gatnaşyklary bilen bäsleşik gurmaýandygyny hem sözüne goşdy.
Ol «biz bu ýere ýaryşmak ýa kimdir birleriniň syýasy ugruny üýtgetmegi üçin basyş etmäge gelmedik" diýdi.
Appaturaý 16-njy maý güni irden Özbegistanyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow bilen duşuşyp, NATO goşunlarynyň 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystandan çykarylmagynyň öňüsyrasyndaky ýagdaý barada maslahat etdi.
Özbegistan 1994-nji ýyldan bäri NATO-nyň Parahatçylyk üçin partnýorluk programmasynyň agzasydyr.


text:
Gyrgyzystanyň demirgazygyndaky Çuý regionynyň häkimiýetleri gadagan edilen yslamçy toparyň liderini ele salandygyny habar berdiler.
Regionyň polisiýa departamentiniň metbugat-wekili Nurbek Toktosunowyň 13-nji noýabrda AÝ/AR-na aýtmagyna görä, tussag edilen 47 ýaşly adamyň “Ýakyn Inkar” atly yslamçy herekete uýýan dini jemgyýetiň ýolbaşçysy bolmakda güman edilýär.
Gyrgyzystan Hindistanda döredilen bu hereketi ekstremist diýip, ony 2016-njy ýylda gadagan etdi, emma häkimiýetler bu guramanyň rugsat berilmezden öz ideýalaryny wagyz etmeginden howatyrlanýarlar.


text:
26597
2018-07-06
Syyasat habarlary- Eýranyň daşary işler ministri Muhammet jawad Zarif prezident Hasan Ruhaniň Ýewropa gurnan saparynda ýadro ylalaşygyna Ýewropalylaryň ygrarlylygy aýandy emma zerur bolup durýan mesele yradanyň amala dönderilmegidir diýip nygtady.
Eýranyň daşary işler ministri Muhammet jawad Zarif özüniň twitter sahypasynda prezident hasan Ruhaniň Şweýsariýa we Awsteriýa ýurtlaryna gurnan saparlaryna yşarat edip Ýewropa bileleşiginiň häzirki başlygy bolan Awsteriýanyň başlyklary bilen gowy we netijeli gepleşikler geçirlendir we bu duşuşyklarda ýadro ylalaşygyna Ýewropalylaryň ygrarlylygy aýandy emma zerur bolup durýan mesele yradanyň amala dönderilmegidir diýip nygtap geçdi.
geçen duşenbe güni ýokary derejeli bir topara ýolbaşçylyk edip Şweýsariýa we Awsteriýa ýurtlaryna sapar eden prezident Hasan Ruhani şu gün ertir Tehrana dolanyp geldi.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
14-22 qazan aralyǵynda ortalyq ádiskeri Aınur Jomartqyzy Nurbekova Nur-Sultan qalasynda ótken «Jańa emleni oqytý ádistemesi» atty trenerlerdi daıyndaýǵa arnalǵan 72 saǵattyq respýblıkalyq kýrsqa qatysyp keldi.
Kýrs barysynda emle erejeleri boıynsha teorıalyq materıaldardy meńgerip, praktıkalyq jumys retinde Qazaq gýmanıtarlyq-zań kollejiniń stýdentterine «Jalqy esimderdiń emlesi» taqyrybynda sabaq ótkizdi. Sondaı-aq, latynnegizdi álipbımen oqý-jazý daǵdysyn qalyptastyrýda jyldamdyqqa mátin oqý tehnologıasyn meńgerý, dıktant jazý, mátin qurastyrý, tes tapsyrmalaryn oryndaý sıaqty synaqtardy tapsyryp sertıfıkat ıelendi.


text:
«Boeing» kompaniýasy golaýda Dubaýda meýilleşdirilýän awiasergide “777X” uçarynyň ýük daşamaga niýetlenen görnüşini köpçülige hödürlär. «Bloomberg» neşiriniň habaryna görä, kompaniýa «Qatar Airways» we beýleki alyjylar bilen eýýäm gepleşik geçirýär. Bu şertnama Katar tarapyndan sargyt edilen 60 sany 777X ýolagçy uçarynyň käbirini ýük görnüşine öwürmek üçin mümkinçilikleri we hukuklary öz içine alýar. Mundan başga-da habarda «Boeing»-iň «FedEx», «Deutsche Lufthansa», «Singapore Airlines», şeýle hem DHL ýaly iri kompaniýalar bilen şertnama baglanyşmak üçin tagalla edýändigi barada hem aýratyn bellenilip geçildi.
Elnar Guljagazowa,
Balkanabat şäheriniň daşary ýurt dillerini çuňlaşdyryp öwredýän ýöriteleşdirilen 2-nji orta mekdebiniň okuwçysy.


text:
Keshe Kabýldyń batysyndaǵy shııt aýmaǵynda ornalasqan qyzdar mektebiniń janynda bomba jarylyp, zardap shekkender aýrýhanalarǵa jetkizildi, dep habarlaıdy «Adyrna» tilshisi.
Beıresmı málimetterge súıensek, jarylys saldarynan elýge jýyq adam qaıtys bolǵan. 30 adamnyń ólimi resmı túrde rastaldy. Jaraqat alǵandary sany — 10.
Aýǵanstan prezıdenti Ashraf Ǵanı bul oqıǵany terrorıstik akt dep atap, Talıban radıkaldy qozǵalysyn «terrorlyq áreketti uıymdastyrdy» dep aıyptady. Biraq aıyptalýshy tarap ózderine taqqan kináni joqqa shyǵaryp otyr.
Qazirgi tańda tergeý amaldary júrgizilip jatyr. Aýǵan bıliginiń aıtýynsha, Kabýldyń shııt kvartaldary buryn Aýǵanstandaǵy Islam memleketi tobynyń fılıaly bolǵan. Ótken jyly top 50 adamnyń ómirin qıǵan eki qatygez shabýyly úshin jaýapkershilikti óz moınyna alǵan. Olardyń arasynda stýdentter kóp.
«Adyrna» ulttyq portaly


text:
Togrul beg
Gysgaça maglumatEdit
Hüküm sürdi 1037-1063
Ýurdy: Seljukly Hökümdarlygy
Özünden soň: Alp Arslan
Aýallary: Altynjan hatyn, Seýýide Fatima
Lakamy: Rukneddin. Ebu Talyp. Dini ady: Muhammet. Öz ady: Togrul beg.
Doguldy: 990-njy ýyl. Horasan
Öldi: 04. 09. 1063.
Dini: Yslam, Sünni
Togrul beg ýa-da Togrül, Tugril, Togrïl beg görnüşinde dürli dillerde ýazylýar. Doly ady: Rukneddin Ebu Talyp Muhammed Togrul beg bin Mikaýyl. (Arapça: طغرل بك; Parsça: طغرل بیک)
Toğrul Beg (990 – 4 sentýabr 1063) Seljuk dinastiýasynyň ikinji, Beýik Seljuk Imperiýasynyň bolsa ilkinji resmi hökümdarydyr. Togrul beg Uly Ýewraziýa Sähralarynda ýaşaýan Türkmen taýpalaryny bir ýere jemläp, olary gündogar Eýrany eýelemeklige gönükdiripdir. Ol soňra tutuş Eýrany we 1055-de Abbasylaryň paýtagty bolan Bagdady basyp alyp, Beýik Seljuk Imperiýasyny döretdi. Ýigrimi üç ýyllap (1040-1063) Beýik Seljuk Imperiýasyna hökümdarlyk etdi. Oguz türkmenleriniň Kynyk boýundan bolan Seljuk begiň agtygydyr. Kakasy - Mikaýyl.
Umumy maglumatlarEdit
Beýik Seljukly hökümdarlygynyň gurujusy we ilkinji soltanydyr. Togrul beg Oguzlaryň Kynyk taýpasyndan bolan Seljuk begiň agtygydyr. Kakasy[Mikaýyl gazy söweşde wepat bolanda, atasy Seljuk begiň terbiýesini aldy. Çagalygy Jent şäherinde geçdi. Gaznalylaryň, Seljuk begiň ogly Arslan beýguny ýesir almagyndan soňra 1025-nji ýylda Seljuklylaryň başyna geçdi. Altynjan hatyn a öýlendi. Seljuklylara täze ýurt gözleýän Togrul begiň serkerdeligindäki Türkmenler Horasana göç etdiler. 1028-1029-njy ýyllar aralygynda jigsi Çagry beg bilen birlikde Merw we Nişapur şäherlerini ele saldy. Buhara we Balh şäherlerine hem ýörüşe ugrady. 1038-nji ýylda Nyşapurda özüni soltan diýip yglan etdi. 1040-njy ýylda Gaznalylar bilen bolan Daňdanakan söweşinde ýeňiş gazandy. Togrul beg Eýranyň uly bölegini eýeläp Seljukly serhetlerini Anadola çenli uzandyrdy. 1055-nji ýylda Bagdat merkezli Abbasy halyfy bolan Kaim Bagdady syga mezhepli Büweýhogullaryndan tämizlemek üçin Bagdatly meşhur alym, fakyh we kazy Mawardiny Togrul begiň ýanyna ugratdy. Mawardiny Halyfyň salamyny Togrul bege ýetirip, halyfyň hem şäheri halas etmek üçin kömek soraýandygyny aýtdy. Togrul beg Abbasy halyflygyny Şygalardan.halas etmek üçin 1055-nji ýylda Bagdada ýörüşe geçdi. Büweýhogullary bilen söweşdi we olary agyr ýeňlişe sezewar eýledi. Yrakdan soň Büweýhogullary hökümdary bolan El-Melikurrahimi ýesir alan Togrul beg bu döwleti gutarnykly syndyrdy. Togrul beg Bagdada girip Abbasy halyflygynyň goraýjylygyny öz üstüne aldy. Soňra Togrul begiň ejebaşga jigsi Ybraýym Ýynal Togrul bege garşy çykdy we birnäçe Türkmenler hem oňa goşuldy. Togrul beg gozgalaňçy ejebaşga jigsi Ybraýym Ýynal we Büweýhogullary goşunlary bilen kynlyk bilen söweşdi. 1058-nji ýyldyň dekabr aýynda 400 suwary bedewi Banu Hilalyň ýolbaşçylygyndaky obalylar bilen 1055-nji ýylda Bagdatdan sürgün edilen Basasyry bilen jemlenişip Bagdady zabt etdiler. Şäherde metjitlerde Kahirdäki Şyga Fatimiler halyfy Müstensiriň adyna hutba okatdylar. 1060-njy ýylda Togrul beg Ybraýym Ýynalyň gozgalaňyny basyp ýatyrdy we Fatimilerden Bagdady gaýdyp aldy. Olary 2-nji sapar Bagdatdan kowdy. Togrul beg Abbasy halyfy Kaimiň Bagdada dolanyp gelmegini habar berdi. Togrul beg halyfanyň gyzy Seýýidi Fatima el-Betula öÿlendi. Halyf Kaim Togrul bege Soltan Ruknuddewle (Diniň diregi) we Malikul-meşrik we magrib (Gündogaryň we günbataryň soltany) lakamlaryny berip ony soltan diýip yglan etdi[1]. Togrul begiň ilkinji hatyny 1060-njy ýylda Jürjanda wepat boldy. Aýalynyň ölümine gynan Togrul beg onuň jesedini ýurduň paýtagty Reý şäherine getirdip ol ýerde jaýlady. Togrul beg 4. 09. 1063-nji ýylda 73 ýaşynda perzentsiz halda Eýranyň Reý şäherinde wepat boldy we ýerine jigsi Çagry begiň uly ogly Alp Arslan geçdi.
WezirleriEdit
Ebul Kasym Buzgany (Juweýni, Kewbany, Salary Buzgan)
Reisurruesa Mikaýyl (Şaheb Ebu Abdulla Huseýin bin Aly bin Mälik)
AtabegleriEdit
Dogan Awçyoglynyň Türkleriň taryhy kitabynda aýtmagyna görä professor Altan Köýmen «Togrul begiň Kürt, Arap, Eýranly, Deýlemli we ş.m. 26 sany Atabeginiň bolandygyny» aýdypdyr.
ÇeşmeEdit
[1] Islam: An Illustrated History by Stuart Christopher Munro-Hay, G S P Freeman-Grenville, sayfa 51. ISBN 0-8264-1837-6
Bulardan başga-da şu çeşmelerden hem maglumat alyp bilersiňiz.
Ferishta, History of the Rise of Mohammedan Power in India
adr-al-Dīn osaynī, Abār al-dawla al-saljūqīya,ed. M. Eqbāl, Lahore, 1933, pp. 4–10, 13, 17-18, 22, 26-29.


text:
Ýaponiýa, Owganystanda 190 Million Dollarlyk Ýardam Berer
Kişida, ynsanperwer kömeginiň üstümizdäki ýylyň ahyryna çenli Owganystana ýetiriljekdigini nygtady.
Ýaponiýanyň Premýer-ministri Fumio Kişida, G-20-niň Owganystan temaly liderler maslahatynda eden çykyşynda ýurdunyň Owganystana 190 million dollarlyk ynsanperwer kömegini berjekdigini aýtdy.
Kişida, ynsanperwer kömeginiň üstümizdäki ýylyň ahyryna çenli Owganystana ýetiriljekdigini nygtady.
Geçen hepde anna güni Gunduz welaýatynda metjide guralan bombaly hüjümi hem ýazgaran Kişida, halkara jemgyýetçiliginiň terrora garşy göreşde ýakyndan hyzmatdaşlyk etmelidigini belledi.
Degişli Habarlar
Lloýd Ostin Amerikan harby bazalarynda saklanýan owgan bosgunlar barada beýanat berdo
ABŞ-nyň 124 müňden gowrak adamy Owganystandan çykarandyklaryny aýdan Ostin, şolaryň 104 müňüsiniň owganlardan ybaratdygyny aýan etdi
Kaliforniýadaky gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynda gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
Pfizer-BioNTceh Sanjymynyň 12-18 Ýaş Toparynda Netijeliligi 93 Göterime Barabar
Ylmy barlag üçin 19 keselhanada koronawirusa ýolugan 179 keselli barlandy.


text:
Häzirki döwürde senagat taýdan ösen döwleti döretmegiň ýolunda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň pudaklaryny we sebitleri sazlaşykly ösdürmäge uly üns berilýär. Oba hojalygynyň dolandyryş usullary düýpli kämilleşdirilip, oba adamlarynyň ýaşaýyş-durmuş derejesi yzygiderli ýokarlandyrylýar.
Şular barada aýtmak bilen, Bilimler we talyp ýaşlar gününde geçiren umumy sapagynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow: «Obalarymyzy sazlaşykly ösdürýäris. Daýhanlarymyz üçin dünýäniň has kämil oba hojalyk tehnikalaryny we gurallaryny satyn alýarys. Oba hojalyk ylymlaryny ösdürmek, pudaga sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça hem köp işler edilýär. Bu bolsa daýhanyň zähmetini ýeňilleşdirmäge, ýerden alynýan hasyly ýokarlandyrmaga, ekologik taýdan arassa önümleri öndürmäge ýardam berýär» diýip belledi.
Türkmen Lideri sapagyň dowamynda ykdysadyýetiň esasy pudaklarynyň biri bolan obasenagat toplumynda edilýän işler barada giňişleýin durup geçip, käbir anyk mysallara ýüzlendi:
- Irki ekerançylygyň we maldarçylygyň mekany bolan ýurdumyzda baryp, biziň eýýamymyzdan öňki VI-VII müňýyllyklarda ilkinji bugdaý çöregi bişirilipdir.
- 1904-nji ýylda R.Pampelliniň ýolbaşçylygynda amerikan ekspedisiýasy tarapyndan Änew düzlüginde bäş müň ýyl mundan ozal ýetişdirilen bugdaý tohumy tapyldy. Munuň özi biziň ülkämiziň ak bugdaýyň mekanydygyny aýdyň subut edýär.
- Türkmen gawunlaryna hem-de kaklaryna bolsa Ýewropa we Gündogar ýurtlary uly isleg bildiripdir. Taryhy çeşmelerde türkmen gawunlarynyň Bagdada, Hytaýa, Hindistana iberilendigi aýdylýar. Häzir ýurdumyzda gawunlaryň ýüzlerçe görnüşi ýetişdirilýär. Waharman, gülaby, garrygyz ýaly gawunlarymyz halkara sergilerde altyn we kümüş medallara mynasyp boldy.


text:
Akar: "PKK-a garşy göreş babatynda Yrak bilen gepleşikler geçirýäris" diýdi
Hulusi Akar düýn Ministrler kabinetiniň mejlisinden soň metbugat işgärleriniň soraglaryna jogap berdi
Türkiýäniň Milli Goranmak ministri Hulusi Akar, ekstremist terror guramasy PKK-a garşy Yrak bilen bilelikde umumy operasiýa geçirip biljekdiklerini belläp: "Umumy ştabyň döredilmegi meselesi bilen birlikde Yragyň Goranmak ministri bilen gepleşikler geçirýäris" diýip habar berdi.
Hulusi Akar düýn Ministrler kabinetiniň mejlisinden soň metbugat işgärleriniň soraglaryna jogap berdi.
Türkiýäniň Yrak we Siriýa başda bolmak bilen ähli goňşylarynyň serhet howpsuzlygyna, özygtyýarlylyk hukuklaryna hormat goýandygyny aýdan Hulusi Akar, metbugat işgärleriniň biriniň: "Terror guramasyna garşy Yrak bilen bilelikde operasiýa geçirmek ähtimallygy barmy we bu babatda bir aragatnaşyk saklanýarmy?" soragyna: "Aragatnaşyk saklaýarys. Biz Yragyň Goranmak ministri bilen gepleşikler geçirýäris, egindeşlerimiz bolsa meýdanda kärdeşleri bilen gepleşikler geçirýärler" diýip jogap berdi.
"Yrakda üýşen terrorçylaryň milletimiziň başyna bir külpetdigini, döwlet hökmünde milletimizi bu külpetden halas etmekde tutanýerlidigimizi, ýeke täk nyşanamyzyň terrorçylardygyny açyk we anyk ýagdaýda gepleşiklerde belläp geçdik" diýip aýdan Akar: "Bilelikde nämeler edip bileris, umumy ştabyň döredilmegi bilen birlikde ähli ugurlary maslahatlaşýarys" diýip mälim etdi.
Siriýanyň demirgazygynda soňky wagtlarda artan howa hüjümleriň hem üstünde durup geçen Akar: "Ruslar ol ýerdäki terror toparlaryna garşy bu hüjümleri guraýandyklaryny aýdýarlar. Emma şol hüjümleriň netijesinde ýogalanlaryň we gaçanlaryň arasynda terrorçylar ýok. Eýýäm ençeme aý bäri bulary aýtmaga synanyşýarys. Biz Russiýa bilen gazanylan ylalaşyklaryň düzgünlerini berjaý edýäris. Bu babatda näme edilmeli bolsa etdik we uly tagalla bilen şolary ýerine ýetirýäris. Garşy tarapyň hem ylalaşygyň düzgünindäki jogapkärçiliklerini ýerine ýetirmegine garaşýarys" diýip habar berdi.
Degişli Habarlar
Prezident Erdogan Afika Saparyny Tamamlady
Erdogan Angolany, Togony we Nigeriýany öz içine alýan Afrika saparyny tamamlady.
Daşary Işler Minisrti Çawuşogly Günorta Koreýada Saparda Bolar
Mewlüt Çawuşogly oktýabr aýynyň 21-24-i aralygynda Günorta Koreýada saparda bolar


text:
Ýakyn Gündogarda bir telekommunikasiýa firmasynyň taýýarlan Oraza baradaky telewideniýe reklamasynda, terrorçylykdan pida bolanlaryň janyndan geçen bombaçynyň öňüni alandygy suratlandyrylýar.
"Janyndan geçen bombaçy zorlugynyň öwezini merhemet bilen dolmaga" çagyryş edýän bir aýdymyň klipiniň ýaýradylmagy, sebitde güýçli jedeliň döremegine sebäp bolupdyr.
Käbir adamlar ekstremizme garşy bolan ol wideony goldaýan bolsa, käbirleri hem onyň "partladylan bombalaryň pidalarynyň ýatlamalaryny öz bähbidiňe ulanýandygyny we terrorçy obrazyny ýönekeýleşdirýändigini" öňe sürüp ýazgarýar.
Kuweýtdäki "Zain" atly hususy mobil telefon hyzmatyny berýän firmanyň surata düşüren ol wideosy internetde gysga wagtyň içinde ýaýrapdy.
Ol aýdymdaky "biz olaryň ganym hüjümlerine söýgi aýdymy bilen jogap bereris" diýen şygary goldaýanlar ýaly, şol bir wagtyň özünde ol wideonyň internetden pozulmagyny talap edýänlerem bar.
Wideo bir jihatçynyň janyndan geçen bombaçy höküminde hüjüme görýän taýýarlygy bilen başlaýar. Ol biline janyndan geçen hüjümçiniň bombaly guşagyny daňyp, köçä gadam basýar welin, onuň ýoluny şol mahal toýa taýýarlanýan öýlenjek ýigit we agtyjagyny gujagyna alan bir ata kesýär.
Ol ýerdäki çaga obrazynyň ýanynda: "Hemmesini Alla aýtjak. Oňa şeýle diýjek: Siz mekdepdäki orunlary boşadyp, gabyrystanlary çagalardan doldurýarsyňyz" diýen sözler ýazylýar.
Ol wideoklipde Aleppo bombalanan mahaly gorkusyndan aglap bilmeýän Omran Dagneeşiň roluny bir çaga aktýor ýerine ýetirýär.
Ol wideoda, şol bir wagtyň özünde Iordaniýanyň Amman şäherinde gurnalan bir toý dabarasy mahalynda partladylan bombadan aman gutulan gelniň, Bagdatda gurnalan terrorçylykly hüjümde ogluny ýitiren bir garry adamyň obrazlary bar.
Tutuş aýdym boýunça "Alla beýikdir!" diýen sesler bilen keleme-şahadat getirilişi eşidilýär.
"The Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, oraza günlerinde arap dünýäsinde telekanallara has köp tomaşa edilýär. Şonda terrorçylyga garşy taýýarlanan klipler hem goýberilýär. Ýöne Zainiň düşüren wideosy ýaly güýçli jedel döreden başga bir reklama şu wagta çenli bolmandyr.
Tutuş arap dünýäsinde sosial media ulanýanlar wideo barada güýçli jedel alyp barypdyr. Olaryň käbiriniň ýazmagyna görä, terrorçylygyň pidalaryny döredýänler jyhadçylar däl-de režimlerdir.
Köpsanly teswirde aýdylşyna görä, wideoklip terrorçylygy ýazgarýanam bolsa, onuň syýasy sebäplerini ýaňzytmaýar.


text:
Owgan resmileri günbatardaky Hyrat welaýatynda pitneçiler tarapyndan guralan hüjümde azyndan 9 sany howpsuzlyk ofiseriniň öldürilendigini, ýene bäşisiniň bolsa ýaraly bolandygyny aýdýarlar.
Hyradyň welaýat gubernatorynyň sözçüsi Jilani Farhad Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna 9-njy sentýabrda bir gün ozal Oba etrabynda bolan çaknyşykda howpsuzlyk güýçleriniň azyndan 10 sany ýaragly hüjümçini öldürendiklerini, 5-sini bolsa ýaralandyklaryny gürrüň berdi.
"Bu sebite howpsuzlyk güýçleriniň esgerleri ýerleşdirildi we ol ýer indi şolaryň kontrollygynda” diýip, Farhad aýtdy.
Ol bu hüjümiň “Talyban” tarapyndan guralandygyny aýtdy, emma jeňçi topar häzirlikçe bu hadysa barada hiç zat aýtmady.


text:
Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside parlamentiň täze saýlaw reformasyny ret etmegi sebäpli gahar-gazaba münen demonstrantlaryň täze protestleriniň fonunda, parlament binasynyň daşyna polisiýa ýerleşdirildi.
Protestleriň guramaçylary 17-nji noýabrda Tbilisä müňlerçe adamy çekmegi maksat edinýärler. Olar kanunçykaryjylaryň geçen hepde beren seslerini yzyna almagyny gazanjak bolýarlar.
14-nji noýabrda parlamentde geçirilen ses berilişikde proporsional saýlaw ulgamyna geçmek baradaky taslama zerur bolan 113 sesi alyp bilmändigi üçin, ret edilipdi.
Bu reformany 2024-nji ýylda geçirmek planlaşdyrylýardy. Emma, oppozisiýa partiýalary munuň adalatsyz ýagdaýda Gürji Arzuwy partiýasynyň bähbidine işleýändigini aýdyp, reformanyň çaltlaşdyrylmagyny talap edipdiler.
15-nji noýabrda parlamentiň saýlaw reformasyny geçirmekden ýüz öwürmegine nägilelik bildirip, Tbiliside müňlerçe adam protest geçiripdi we esasy köçeleri böwetläpdi.
“Gürji arzuwy” partiýasynyň lideri, tutjar Bidzina Iwanişwili partiýanyň saýlaw reformasyny geçirmäge taýýardygyny aýtsa-da, bu häzire çenli amala aşmady.


text:
Karasin Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrikadaky ýaly ýagdaýlar gaýtalanmaz ýaly, Merkezi Aziýa döwletlerinde demokratik reformalary geçirmegiň zerurdygyny aýtdy diýip, Interfaks habar gullugy maglumat ýaýratdy.
Grigoriý Karasin Merkezi Aziýada durnukly ýagdaý bolmasa, Orsýetiň hem durnukly ösmegini göz öňüne getirmegiň kyndygyny aýtdy diýlip, habar berilýär.
“Biziň Merkezi Aziýadaky hyzmatdaşlarymyz demokatik reformalar meselesinde entek köp iş etmeli” diýip, Grigoriý Karasin Dumada eden çykyşynda aýdypdyr.


text:
Ýurdumyzda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň tassyklan meýilnamasyna laýyklykda, “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň çäklerinde talyp ýaşlarynyň saglygy goraýyş-öňüni alyş barlaglary geçirilýär.
Öňden habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň şu ýylyň 8-nji aprelinde geçiren iş maslahatynda ýurdumyzyň ilatynyň ähli toparlarynyň saglygy goraýyş-öňüni alyş barlaglaryny geçirmekligi tabşyrdy we ony ilkinji nobatda mekdebe çenli çagalar edaralarynda, orta mekdeplerde we ýokary okuw mekdeplerinde guramalydygyny nygtady.
Lukmanlar bu tabşyrygy gaýra goýmasyz ýerine ýetirmäge başladylar. Saglygy goraýyş-öňüni alyş barlaglaryny geçirmek üçin ÝOM-larda terapewtlerden, gulak-burun-bokurdak lukmanlaryndan, göz lukmanlaryndan, stomatologlardan we dermatologlardan, şeýle hem arassaçylyk-epidemiologiýa gullugynyň hünärmenlerinden ybarat ýörite lukmançylyk toparlary döredildi.
Saglygy goraýyş-öňüni alyş barlaglarynyň dowamynda keselleriň öňüni almaga ýa-da olary haýallatmaga mümkinçilik berýän howp faktorlary diýip atlandyrylýan keselelriň ýaýramagyna täsir edýän faktorlar ýüze çykarylýar. Şeýlelikde, talyplarda haýsamda bolsa bir patologiýa ýüze çykarylan ýagdaýynda olar ýaşaýan ýeri boýunça degişli Saglyk öýünde dispanser hasabyna alynýar.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygyň 30 ýyllygy mynasybetli ,,Söwda-senagat’’ edarasynda sergi guraldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýurdumyzyň baş baýramynyň öňi syrasynda geçirilýän, däbe öwrülen sergi milli ykdysadyýetimiziň haýran galdyryjy üstünlikleriniň aýdyň beýanyna öwrüldi. Söwda-senagat edarasynyň guramagyn geçirilýän sergä ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň ähli ulgamlaryna wekilçilik edýän esasy döwlet düzümleri we hususy ulgamyň kärhanalary gatnaşdy. Söwda-senagat edarasynda guralan sergä gatnaşan ýurdumyzyň Mary şäherinde ýerleşýän ,,Röwşen’’ hususy kärhanasy döreýiş taryhy we öndürýän önümi bilen gyzyklananymyzda onuň gürrüň bermegine görä :
– Mary şäherinde ýerleşýän ,,Röwşen’’ hususy kärhanasy 2003-nji ýylda bäri dünýäniň döwrebap tehnologiýalary bilen bilelikde utgaşdyryp berk ykjam, ekologiýa taýdan arrassa, ýokary hilli deriden tikilen aýakgap önümleri öndürüp halkymyzyň hyzmatyna ýetirip gelýär. Kärhanada 200 den gowrak adam zähmet çekýär. Mundan başgada bellläp geçmeli zatlaryň biride ,,Röwşen’’ hususy kärhanasy diňe bir erkek adamyň aýakgap önümlerini öndürmek bilen çäklenmän eýsem häzirki döwürde mekdep ýaş okuwçylary we zenan maşgalalar üçin hem täze tapgyryny öndürmäge başlady.
Türkenistanyň çäklerinde ýagny Aşgabat şäherinde, welaýatlarymyzda we etraplarymyzda ,, Röwşen’’hususy kärhanasy 30-dan gowrak satyş nokatlary bar. Hem-de www.rowshen.tm onlaýyn şatyş nokady bar, internet saýtynda onlaýyn sargyt edip bilersiňiz.
.
Batir Sadullaýew,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara ykdysady gatnaşyklary fakultetiniň 1-nji ýyl talyby.


text:
Bul saılaý aýyl ekonomıkasynyń bazasyn ózgertedi – Qaısar Nyǵmetov NUR-SULTAN. QazAqparat – Elimizdiń 730 eldi mekeninde ótken ákim saılaýy aýyl ekonomıkasynyń bazasyn ózgertedi. Ulttyq qoǵamdyq senim músheleriniń kezdesýinde «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» óńirlik zertteýler ortalyǵynyń dırektory Qaısar Nyǵmetov ákim saılaýynan osyndaı ımpýls kútetinin aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstandaǵy ákim saılaýy: Turǵyndardyń neshe paıyzy belsendilik tanytty NUR-SULTAN. QazAqparat – Jergilikti saılaý komıssııalary 730 eldi mekendegi halyqtyń daýys berýine arnap jasaqtalǵan 1847 saılaý ýchaskesinde saıası naýqanǵa atsalysqan turǵyndardyń sany týraly málimet usyndy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Ákim saılaýy: ShQO-da aýyl turǵyndarynyń 90 paıyzdan astamy daýys bergen ÓSKENMEN. QazAqparat - Shyǵys Qazaqstandaǵy 221 saılaý ýchaskesinde aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń, kentterdiń, aýyldyq okrýgterdiń ákimderin saılaý boıynsha daýys berý aıaqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qostanaı oblysynda ákim saılaýynyń alǵashqy qorytyndysy belgili boldy QOSTANAI.QazAqparat - Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde Qostanaı oblystyq saılaý komıssııasynyń múshesi Ásııa Dýanbaeva aýyl, kent jáne aýyldyq okrýg ákimderin saılaýdyń aldyn ala qorytyndysyn málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaraǵandy oblysynda 60 myńnan astam aýyl turǵyny saılaýǵa qatysty QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysynda barlyq okrýgter boıynsha 149 eldi mekende aýyl ákimderiniń alǵashqy tikeleı saılaýy ótti. Aldyn ala nátıjeler boıynsha, daýys berýge 60 myńnan astam saılaýshy qatysty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstanda ákim saılaýy máresine jetti NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan boıynsha 730 eldi mekenniń ákimin anyqtaıtyn saılaý da máresine jetti. Zań boıynsha saılaý ótkizilgennen keıin úsh kún ishinde qorytyndy shyǵarylady, jeti kún ishinde saılanǵan ákimdi tirkeý júzege asyrylady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Ýakup bilen Leýanyň dört ogly: Ruben, Şimgon, Lewi we Ýahuda (30—35)
29 Ýakup ýoluny dowam edip, gündogar halklaryň ýurduna gitdi.2 Ýolda bir guýa gözi düşdi. Guýynyň başynda üç süri goýun ýatyrdy. Mallary şol guýudan suwa ýakardylar. Guýynyň agzynda ullakan daş bardy.3 Çopanlar sürülerini ýygnap, guýynyň agzyndaky daşy aýrardylar we mallaryny suwa ýakardylar. Soňra daşy ýene-de guýynyň agzyna goýardylar.4 Ýakup çopanlardan: «Doganlar, siz nireli?» diýip sorady. Olar: «Harandan»+ diýip jogap berdiler.5 Ýakup: «Nahuryň agtygy+ Labany+ tanaýaňyzmy?» diýip sorady. Olar hem: «Hawa» diýdiler.6 Şonda Ýakup: «Ol sag-gurgun gezip ýörmükä?» diýdi. Çopanlar: «Hawa, sag-aman gezip ýör. Hana, gyzy Rahel+ sürüsi bilen gelýär» diýdiler.7 Ýakup: «Ýaňy bir günortan boldy, heniz goýunlary ýygnardan ir ahyryn. Olary suwa ýakyň-da, bakmaga äkidiň» diýdi.8 Olar bolsa: «Ähli sürüleri ýygnap, guýynyň agzyndaky daşy aýyrmasak, goýunlary suwa ýakyp bilmeris» diýip jogap berdiler.9 Ýakup çopanlar bilen gepleşip durka, Rahel kakasynyň goýunlaryny guýa getirdi, sebäbi sürini ol bakýardy.10 Ýakup daýysy Labanyň gyzy Raheli we sürüsini gören badyna, guýynyň agzyndaky daşy togalap aýyrdy-da, goýunlary suwa ýakdy.11 Ol Raheli ogşap salamlaşdy-da, içigip-içigip aglady.12 Ýakup Rahele kakasy bilen garyndaşdygyny, Rebekanyň ogludygyny aýtdy. Gyz ylgap gidip, bar zady kakasyna gürrüň berdi.13 Laban+ ýegeni Ýakubyň gelendigini eşiden badyna, ylgap öňünden çykdy. Ol Ýakuby gujaklap ogşady-da, öýüne alyp gaýtdy. Ýakup ähli zady ýekän-ýekän gürrüň berdi.14 Şonda Laban: «Sen meniň süňk hossarym*» diýdi. Ýakup bir aýlap Labanyň öýünde ýaşady.15 Soňra Laban Ýakuba: «Ýegenim+ diýip, seni mugt işledip bolmaz. Hyzmatyň üçin näçe tölemeli bolsa aýt»+ diýdi.16 Labanyň iki gyzy bardy. Ulusynyň ady Leýa, kiçisiniňki Raheldi+.17 Leýanyň öçügsije gözleri bardy, Rahel bolsa üzümiň suwy ýaly owadandy.18 Ýakup Rahele aşyk bolup, daýysyna: «Kiçi gyzyň Rahel üçin ýedi ýyl hyzmat edeýin»+ diýdi.19 Laban: «Gyzymy kesekä berenden, saňa berenim gowy, ýanymda ýaşaber» diýdi.20 Şeýlelikde, Ýakup Rahel üçin ýedi ýyl işledi+. Ýöne ýedi ýyl onuň üçin ýedi gün ýaly bolup geçdi, sebäbi ol Raheli ýürekden söýýärdi.21 Soňra Ýakup Labana: «Işlemeli möhletim-ä doldy. Indi gelinligimi ber, öýleneýin» diýdi.22 Laban töwerek-daşyny çagyryp, uludan toý tutdy.23 Emma ol gije Ýakubyň ýanyna* Rahele derek uly gyzy Leýany eltdi.24 Laban gyrnagy Zilpany gyzy Leýa berdi+.25 Ýakup irden turup görse, ýanynda Leýa ýatan eken. Şonda ol Labana: «Daýy, näme üçin beýtdiň? Men saňa Rahel üçin hyzmat etdim-ä. Näme meni aldadyň?»+ diýdi.26 Laban: «Adatymyza görä, uly gyzdan öň kiçisini durmuşa çykarmak aýyp görülýär.27 Leýany alanyňa bir hepde bolsun, soň kiçi gyzymy hem bererin, ýöne onuň üçinem ýedi ýyl hyzmat etmeli bolarsyň»+ diýdi.28 Ýakup Labanyň aýdyşy ýaly etdi. Bir hepdelik toý geçen badyna, Laban Raheli hem Ýakuba durmuşa çykardy.29 Gyrnagy Bilhany+ bolsa Rahele berdi+.30 Ýakup Rahele ýanaşdy*. Ol Leýadan Raheli has gowy görýärdi. Ýakup Rahel üçin Labana ýene-de ýedi ýyl hyzmat etdi+.31 Ýehowa Leýanyň söýülmeýändigini görüp, oňa çaga berdi*+. Raheliň bolsa çagasy bolmaýardy+.32 Leýa göwreli bolup, ogul dogurdy. Ol: «Ýehowa gözýaşymy görüp, maňa nazar saldy+. Indi-hä, ärim meni gowy görer» diýip, oglunyň adyna Ruben*+ dakdy.33 Leýa ýene-de göwreli bolup, ogul dogurdy. Ol: «Ýehowa ahy-nalamy eşitdi, ärimiň meni söýmeýändigini görüp, ýene bir ogul berdi» diýip, adyna Şimgon*+ goýdy.34 Ol ýene-de göwreli bolup, ogul dogurdy. Leýa: «Indi-hä, ärim maňa ysnyşar. Men oňa üç ogul dogrup berdim» diýip, oglunyň adyna Lewi*+ goýdy.35 Soňra ýene-de göwreli bolup, ogul dogurdy. Ol: «Indi Ýehowany şöhratlandyraýyn» diýip, oglunyň adyna Ýahuda*+ dakdy. Şondan soň birnäçe wagtlap Leýanyň çagasy bolmady.


text:
Sıntetıkalyq esirtkilerdiń ınternet arqyly taratylǵany úshin jaýapkershilik kúsheıdi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Sıntetıkalyq esirtkilerdiń zańsyz jarnamasy men ınternet arqyly taratylǵany úshin jaýapkershilik kúsheıtildi.
Bul týraly QR Іshki ister mınıstrliginiń resmı ókili Nurdildá Oraz aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Onyń aıtýynsha, Іshki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev vedomstvonyń qurylymdyq jáne aýmaqtyq bólimsheleriniń basshylarymen beınekonferentsbaılanys rejıminde jedel keńes ótkizdi, onda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn sapaly jáne ýaqtyly iske asyrý úshin birqatar mindetterdi belgiledi.
«Joldaýda esirtkiniń, onyń ishinde sıntetıkalyq esirtkiniń taralýyna baılanysty bolashaq urpaqtyń ál-aýqatyna qaýip tóngeni ataldy. Sondyqtan sıntetıkalyq esirtkilerdi baqylaýǵa engizý tetigi jeńildetildi, olardyń zańsyz jarnamasy men ınternet arqyly taratylǵany úshin jaýapkershilik kúsheıtildi. «Elektrondyq ámııandardy» anonımdi paıdalanýshylar arasynda aqsha aýdarýǵa tyıym salatyn túzetýler engizildi. Sonymen qatar, mınıstr esirtkiniń taralýyna, ásirese jastar arasynda taralýyna kúshti tosqaýyl qoıý úshin mınıstrlikti basqa organdarmen tyǵyz jumys istep, olardyń zańsyz aınalymy úshin jaýapkershilikti qatańdatý qajettigin atap ótti», - N. Oraz.
Onyń sózine qaraǵanda, keńeste qyzmetter men bólimsheler basshylarynyń azamattardyń zańdy quqyqtary men múddelerin iske asyrý úshin quqyq salasyndaǵy protsesterdi avtomattandyrýdyń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdaryldy.
Aıta keteıik, Memleket basshysy óz Joldaýynda quqyq qorǵaý organdaryna esirtkiniń azamattar arasynda, ásirese jastardyń ishinde taralýyna barynsha tosqaýyl qoıýdy tapsyrdy.
- Elimizde qosylǵan jańa áleýmettik jeli: Qazaqstandyqtardy qandaı máseleler tolǵandyrady
- Atyraýda áıelin qyzǵanǵan 35 jastaǵy jigit týysynyń páterine jasyryn kamera qoıǵan
- Almaty oblysynda satýshy dúkende janjal shyǵarǵan klıentti óltirdi
- Almaty oblysynda jeńgetaılyqpen aınalysqan 40 jastaǵy kelinshek ustaldy
- Qazaqstanda jańa áleýmettik jeli paıda boldy
- Elordada qumar oıynyn uıymdastyrǵan qylmystyq top ustaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
2020-nji ýylyň 8-nji iýulynda Türkmenistan bilen Türkiýe Respublikasynyň ulag pudaklarynyň ýolbaşçylarynyň arasynda sanly wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly gepleşikler geçirildi.
Türkmen tarapyndan Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezow, “Türkmenawtoulaglary”, “Türkmendemirýollary”, “Türkmenhowaýollary”, “Türkmendeňizderýaýollary” agentlikleriniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Türk tarapyna Türkiýe Respublikasynyň Ulag we infrastruktura ministri A.Karaismailoglu ýolbaşçylyk etdi. Şeýle-de Türkiýe Respublikasynyň Ulag we infrastruktura ministriniň orunbasarlary Ö.Fatih Saýan we S.Dursun, Türkiýäniň dürli ulag pudaklarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Duşuşygyň barşynda taraplar iki ýurduň ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygynyň ösüşiniň, hususan-da söwda gatnaşyklaryny kämilleşdirmek üçin ulag geçelgeleriniň we howa ýollarynyň netijeli ulanylmagynyň wajyplygy barada belläp geçdiler. Ýük daşama ulgamyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň täze ugurlary barada pikir alşyldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň 2-nji iýulynda üçtaraplaýyn duşuşygyň dowamynda ulag ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmak babatda öňe süren başlangyçlaryna esaslanyp, türkmen tarapy ýurduň ulag ulgamyndaky ösüşine we logistika mümkinçiliklerine, şeýle-de bu ugurda amala aşyrmak üçin mümkin bolan bilelikdäki taslamalara gatnaşyjylaryň ünsüni çekdi.
Şeýle-de taraplar logistika kompaniýalarynyň ulag geçelgeleriniň ösüşindäki ornuna üns çekdiler. Bilelikdäki taslamanyň – Owganystan-Türkmenistan-Azerbaýjan-Gruziýa-Türkiýe (Lapis Lazuli) halkara üstaşyr-ulag geçelgesiniň meselelerine aýratyn seredildi. Şular ýaly taslamalaryň sebit we halkara söwda-ykdysady gatnaşyklary, ählumumy durnukly ösüşi berkitmekdäki orny barada hem bellenip geçildi.


text:
Pişik iň halanýan we ýaýran öý haýwanlarynyň biri hasaplanýar. Bu jandary halamaýanymyz az bolsa gerek. Üns beren bolsaňyz, bu jandarlar ýokardan gaçanlardan hemişe dikligine, dört…View More Pişikler nädip dört aýagynyň üstüne düşýär?
Month: September 2020
Bu gün “Halkara terjime güni”
30-njy sentýabrda terjimeçileriň hünär baýramçylygy bolan Halkara terjime güni bellenilýär.Halkara terjime güni resmi taýdan 1991-nji ýylda, Halkara terjimeçiler Federasiýasy tarapyndan döredildi.Halkara terjime gününiň maksady, senet…View More Bu gün “Halkara terjime güni”
“DD-cation” e-gazeti №005
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň “Diller dünýäsi” dil merkeziniň žurnalistika gurnagynyň meýletinleri tarapyndan “dd-cation” elektron neşriniň 5-nji sany çykdy. “DD-cation” 005 pdf görnüşde ýüklaň (7.7 MB) Bu…View More “DD-cation” e-gazeti №005
IUHD NEWS 2020-nji ýylyň fewral-maý aralygyndaky sanlary
Halkara Ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň Žurnalistika bölüminiň talyplary tarapyndan taýýarlanýan IUHD NEWS içerki elektron neşriniň 2020-nji ýylyň fewral-maý aralygynda çykan sanlaryny şu ýerden ýükläp…View More IUHD NEWS 2020-nji ýylyň fewral-maý aralygyndaky sanlary
IUHD News 2019-njy ýylda çykan ähli sanlary
Halkara Ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň Žurnalistika bölüminiň talyplary tarapyndan taýýarlanýan IUHD NEWS içerki elektron neşriniň 2019-njy ýylda çykan ähli sanlaryny şu ýerden ýükläp alyp…View More IUHD News 2019-njy ýylda çykan ähli sanlary
IUHD News 2018-nji ýylda çykan ähli sanlary
Halkara Ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň Žurnalistika bölüminiň talyplary tarapyndan taýýarlanýan IUHD NEWS içerki elektron neşriniň 2018-nji ýylda çykan ähli sanlaryny şu ýerden ýükläp alyp…View More IUHD News 2018-nji ýylda çykan ähli sanlary
IUHD News 2017-nji ýylda çykan ähli sanlary
Halkara Ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň Žurnalistika bölüminiň talyplary tarapyndan taýýarlanýan IUHD NEWS içerki elektron neşriniň 2017-nji ýylda çykan ähli sanlaryny şu ýerden ýükläp alyp…View More IUHD News 2017-nji ýylda çykan ähli sanlary
Wikipediýa soňky 10 ýylyň içinde ilkinji gezek dizaýnyny doly täzelär
Dünýäniň iň uly onlaýn ensiklopediýasy bolan Wikipediýa 10 ýylda soň ilkinji gezek dizaýnyny başdan aýaga doly täzelär. Wikipediýanyň esasy guramasy bolan Wikimedia gaznasy bu täzelenişiň,…View More Wikipediýa soňky 10 ýylyň içinde ilkinji gezek dizaýnyny doly täzelär
Hytaýda üýtgeşik dinozawrlaryň täze görnüşi tapyldy
Hytaýyň demirgazygyndaky Liaoning welaýatynda işleri geçirýän paleontologlar ozal görülmedik üýtgeşik dinozawrlaryň ikisiniň galyndysyny tapdylar. Alymlar bu dinozawr görüşleriniň, gazylan çykurda dynç alýarka wulkan atylyp içerde…View More Hytaýda üýtgeşik dinozawrlaryň täze görnüşi tapyldy
“Instagram” tarapyndan ulanyjylar üçin täze aýratynlyklar peýda bolar.
Häzirki wagtda iň meşhur sosial media platformalarynyň biri bolan “Instagram” öz ulanyjylary üçin täze aýratynlyklary hödürlemegini dowam etdirýär. Kompaniýanyň bu gezekki üstünde işeýän aýratynlygy “Instagram”…View More “Instagram” tarapyndan ulanyjylar üçin täze aýratynlyklar peýda bolar.


text:
Türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýakynda Özbegistana sapar edip, özbek prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen gepleşikleri geçirdi. Aslynda, bu iki lider soňky döwür ençeme gezek özara duşuşdylar. Bu olaryň özara oturyp häzir regiondaky iň derwaýys meseläni: Owganystany maslahat etmegi üçin örän möhüm boldy.
Sebäbi Türkmenistan bilen Özbegistanyň ikisi-de özleriniň günorta goňşusy babatynda meňzeşräk syýasaty ýöredýärler. Olaryň biri Owganystanyň üsti bilen geçjek söwda ugurlarynyň ykdysady mümkinçiliklerine gyzyklanma bildirýär.
5-nji oktýabrda geçirilen maslahatda prezidentleriň ikisi-de ýurtlarynyň “Owganystanyň halkyna” hemaýat bermegini dowam etdirjekdiklerini aýan etdiler.
Mirziýoýew Owganystandaky ýagdaýlaryň “regionyň howpsuzlygy we durnukly ösüşi” üçin uly täsiriniň bardygyny belledi.
Bu ýerde beýanatyň “durnukly ösüş” diýen ýeri has uly ähmiýete eýedir. Sebäbi hem Türkmenistanyň, hem-de Özbegistanyň uly bähbit görüp biljek proýektleriniň durmuşa geçmegi üçin Owganystandaky ýagdaýlaryň durnukly bolmagy, şeýle-de ýurduň başynda kim bolsa-da, olar bilen hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy şertdir.
Türkmenistan üçin bu ýylda 33 milliard m3 türkmen gazyny akdyrmagy göz öňünde tutýan 1 müň 800 kilometrlik Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gazgeçiriji proýektidir.
Bu proýekti 1990-njy ýyllaryň aýaklarynda “Talybanyň” Owganystanyň aglaba sebitlerine gözegçilik eden döwri amala aşyryp boljak ýaly bolup görünse-de, soňky wagt Owganystandaky durnuksyz ýagdaý sebäpli ony umuman durmuşa geçirip bolmajakdygy öýdüldi.
Aşgabadyň “Talyban” babatyndaky häzirki tutumy Türkmenistanyň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň alyp baran syýasaty bolup durýar. Ýagny, şol döwür Aşgabat owgan syýasatyndan çetde durup, Türkmenistanyň ykdysady bähbitlerini ilerletmek üçin, häkimiýet başyndaky islendik güýç bilen işleşmäge taýýardy.
Pakistan TOPH proýektiniň amala aşmagyny isleýär. Yslamabadyň “Talyban” babatynda hem, beýleki islendik döwlete garanyňda, has uly täsiri bar.
Häzir dünýädäki gaz nyrhlarynyň rekord derejede ýokary bolmagynda galýan döwri, ýagny gazyň 1000 m3-nyň $1000 bahalanýan wagty, Türkmenistan TOPH proýektiniň öňe ilerlemegine sabyrsyzlyk bilen garaşýan bolmaly.
Proýekt bilen baglylykdaky sermaýaçylary we maliýe serişdelerini tapmak entegem mesele bolmagynda galýar. Üstesine-de Hindistanyň roly hem sorag astynda galýar. Soňky ýyllaryň dowamynda birnäçe gezek bolşy ýaly, Pakistanyň Hindistanyň gaz paýyna hem el goýmagy mümkin. (Häzirki ylalaşyga laýyklykda, Owganystan ýyllyk 5 milliard m3 gaz (bcm), Pakistan 14 bcm we Hindistan 14 bcm almaly).
Türkmenistan gazgeçirijiniň öz üstünden geçýän, Owganystanyň serhedine çenli böleginiň gurluşygyny tamamlandygyny aýdýar. Şol bir wagtda, geçmişde Aşgabadyň bu öňe sürmesine käbir şübheler hem bildirilipdi.
Emma häzir geçiriniň Türkmenistan böleginiň tamamlanandygyna çalym edýär. Iň azyndan, 2019-njy ýylda Russiýanyň Çelýabinskiý truboprokatnyý zawodyndan geçirijiniň segmenti üçin 219 million dollar harçlanypdy.
Özbek prezidenti Mirziýoýewiň hökümetiniň hem “Talyban” babatynda Nyýazowyň çemeleşişini ulanýandygyna meňzeýär.
Özbegistanyň ýagdaýynda soňky 15 ýylyň dowamynda Özbegistany we Owganystany baglanyşdyrýan infrastruktura proýektlerine ummasyz köp pul harçlandy.
Bu proýektleriň käbiri entek tamamlanmady, käbirlerine düýbünden girişilmedi. Emma bularyň ikisi, ýagny demirýol we täze elektrik geçiriji proýektleri Özbegistan üçin iňňän wajyp bolup dur.
Özbegistan demirýol arkaly demirgazyk owgan şäheri Mazar-e Şarif bilen baglydyr.
Hytaý eýýämden bu ugur arkaly Owganystana harytlaryny daşady, NATO hem özbek demirýollaryndan Ýewropa bilen Owganystanyň arasynda serişdelerini gatnatmak üçin peýdalandy.
Prezident Mirziýoýew iýuldan bäri Pakistanyň premýer-ministri Imran Han bilen iki gezek duşuşdy. Gepleşikleriň ikisiniň dowamynda-da demirýol liniýasyny Mazar-e Şarifden Kabula, soňra hem Peşewara uzaltmak barada gürrüň edildi.
Bu ýol Özbegistana, şeýle-de Aziýanyň we Ýewropanyň beýleki döwletlerine Pakistanyň Arap deňzindäki portlaryna aşmak mümkinçiligini berer.
Munuň netijesinde, iki tarap boýunça hem ýükleriň gatnawynyň artmagyna garaşyp bolar. Bu Özbegistana tranzit tölegleriniň üsti bilen goşmaça girdejileri getirer, şeýle-de Özbegistanyň 2018-nji ýylda owgan serhedinde guran uly Termez haryt merkezine harçlanan çykdajylary esaslandyrar.
Bular geljegiň proýektleri. Emma häzir hem Türkmenistan, hem-de Özbegistan 2001-nji ýyldan soň çekilen elektrik liniýalarynyň üsti bilen Owganystana elektik toguny eksport edýär. Şol bir wagtda, öňünden çaklanylyşy ýaly, häzir “Talyban” hökümeti pul ýetmezçiligini başdan geçirýär we elektrik togunyň import töleglerini töläp bilmeýär.
Aziýanyň ösüş bankynyň maglumatyna görä, Owganystandaky elektrik energiýasynyň 73%-i daşardan import edilýär. Muňa laýyklykda, toguň importunyň 57%-ni Özbegistan, 22%-ni Eýran, 17%-ni Türkmenistan we 4%-ni Täjigistan emele getirýär.
Owganystanyň elektrik importy üçin harçlaýan pullary barada dürli sanlar bar. Emma görnüşinden ýurt munuň üçin ýylda 300 million dollar töweregi çykarýar.
Muňa laýyklykda, Owganystana eksport edýän elektrik togy üçin Türkmenistan 51 million dollar, Özbegistan hem 171 million dollar töweregi girdeji alýardy.
Bu aralykda, Özbegistan özüniň günortasyndaky Surhon sebitinden Kabulyň demirgazygyndaky Pul-e Humri şäherine çenli uzaýan 500-kilowoltlyk elektrik liniýasynyň 260 kilometrlik böleginiň gurluşygyny alyp barýar. Munuň netijesinde, Özbegistanyň Owganystana elektrik tok eksporty 70% çemesi ýokarlanar.
Türkmenistandan elektrik energiýasy Owganystanyň demirgazyk-günbatar sebitlerine akýan bolsa, Özbegistanyň togy Kabula niýetlenendir.
Ýanwarda Özbegistanyň ençeme elektrik stansiýasy sandan çykanda, Kabul tümlüge bürelipdi. Şeýle-de 2019-njy ýylyň sentýabrynda “Talyban” elektrik transmissiýalarynyň iki sany kuwwat sütünini weýran edeninden soň, owgan paýtagtynda elektrik togunyň üpjünçiliginde uly bökdençlikler döräpdi.
Garaz, Owganystan özbek energiýasyna mätäç.
Golaýda The Wall Street Journal neşiri Owganystanyň döwlet energiýa kompaniýasynda energiýa importlaryna tölär ýaly 40 million dollar töweregi pulunyň galandygyny ýazdy. Munuň netijesinde, onuň merkezi aziýaly goňşularynyň Owganystana elektrik üpjünçiligini togtadyp biljekdigi hem aýdyldy.
Berdimuhamedowyň Özbegistana eden saparynyň dowamynda, iki ýurduň resmileri-de Owganystana elektrik eksportyny togtatmak barada planlarynyň ýokdugyny aýtdylar.
Türkmen we özbek hökümetleri öz ýurtlarynyň çäklerinde dini berk çäklendirmekde ýakasyny tanatdylar. Emma gazgeçiriji, elektrik liniýasy we demirýol ugurlary arkaly gelip biljek girdejiler, iki ýurduň hökümetini-de bu uly proýektler durmuşa geçende gazanyljak bähbitleriň “Talybanyň” dini ekstremizmine göz ýummagyna iteren bolmagy mümkin.
Özbegistanyň ýagdaýynda bu 7-nji oktýabrda özbek daşary işler ministri Abdulaziz Kamilowyň Kabula eden saparynyň dowamynda hasam nygtalyp geçildi. Şonda ol we “Talyban” resmileri Surhon-Pul-e Humri elektrik liniýasynyň we Mazar-e Şarif-Kabul demirýol ugrunyň gurluşygyny maslahat etdiler.
Türkmenistany we Özbegistany beýleki Merkezi Aziýa goňşularyndan tapawutlandyrýan ýene bir ýagdaý bar.
Türkmenistanyň we Özbegistanyň Russiýa we Hytaý bilen serhet araçäkleri ýokdur. Bularyň ikisi-de has uly gerimde dünýä bilen baglary gurmak üçin günorta ýykgyn edýärler.
Bu ýurtlaryň “Talybany” hallamaýan bolmagy mümkin. Olar “Talyban” sözüni aýtmagyň deregine, “Owganystanyň hökümeti” söz düzümini ulanmagy hem saýlap alýarlar. Emma owgan toparyna çydamlylygyň görkezilmegi we onuň bilen gatnaşygyň gurulmagy, hem Türkmenistan, hem-de Özbegistan üçin uly girdejileri aňladyp biler.
Berdimuhamedow we Mirziýoýew muny açyk aýtmasalar-da, munuň olaryň üns merkezinden düşmändigini çaklasa bolar.
*Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli bolup, olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatman biler.


text:
Foto: www.gov.kz
COVID-19-dan saýyqqan 400-ge jýyq almatylyq medısınalyq saqtandyrý esebinen postkovıdtik ońaltýdan ótti. Bul týraly Almaty qalasynyń Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń dırektory Tileýhan Ábildaev О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetiniń baspasóz konferensııasynda málimdedi.
Spıkerdiń aıtýynsha, Qor úshin basym mindetterdiń biri - «Kamenskoe plato» ftızıopýlmonologııa ońaltý ortalyǵynda júrgiziletin postkovıdtik ońaltý boıynsha jetkizýshiler tizimin ulǵaıtý. Almatyda 400-ge jýyq pasıent jalpy 285,4 mln teńgege koronavırýstan keıin emdeldi.
«Búgin biz postkovıdtik ońaltý boıynsha jetkizýshilerdi, sonyń ishinde jeke jetkizýshilerdi tartý boıynsha jumys jasaımyz. Atap aıtqanda, aımaqtyq komıssııa ońaltýdyń osy túrine qatysý úshin kezekti konkýrs jarııalady. Aldyn ala málimetter boıynsha, Almaty qalasynda postkovıdtik ońaltý boıynsha jetkizýshiler tizimi eki sýbektige deıin ósti», - dedi T. Ábildaev.
Sonymen qatar, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómek kórsetý úshin medısınalyq uıymdarǵa shamamen 8,9 mlrd teńge tólendi. Olardyń ishinde KT men MRT barynsha suranysqa ıe.
Birinshi jartyjyldyqta Almatyda 386,6 mln teńgege 30 468 KT qyzmeti, shamamen 400 mln teńgege 29 789 MRT qyzmeti kórsetildi. 767,7 mln teńge somasynda onkologııalyq isikterdi anyqtaý boıynsha 3040 PET-dıagnostıkasy júrgizildi.
MÁMS júıesi aıasynda josparly skrınıngtik tekserýlerden ótýge 508,3 mln bólindi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text: 3 Doganlarym, Hudaýa hemişe şatlyk bilen gulluk ediň+. Size öň ýazan zatlarymy ýene-de ýazmagy kyn görmeýärin, sebäbi sizi goramak isleýärin.2 Ýigrenjilerden*, zyýankeşlerden we sünnetlenmegiň tarapdarlaryndan* seresap boluň+.3 Aslynda, biziň sünnetimiz hakykydyr+, sebäbi biz Hudaýyň ruhy bilen mukaddes gullugy berjaý edýäris, Isa Mesihiň şägirtleridigimize buýsanýarys+ we ynsan bedenine bil baglamaýarys.4 Ynsan bedenine buýsanmaly bolsam, men buýsanmaly.Eger biri bedenine buýsanmaga haky bardyr öýtse, onda meniň hakym has köpdür.5 Sebäbi men sekiz günlükkäm sünnetlendim+, ysraýyl halkynyň benýamin taýpasyndan, milletim ýewreý, enem-atam hem ýewreý+, kanuna yhlasly ýapyşýan fariseýdim+,6 ýygnagy gazaply yzarlaýardym+, kanunyň tabşyryklaryny birkemsiz berjaý edýärdim.7 Emma gazanan zatlarymdan Mesihiň hatyrasyna ýüz öwürdim*+.8 Mundan başga-da, Halypamyz Isa Mesih hakdaky gymmatly bilim üçin ähli zadymdan geçdim. Mesihiň hatyrasyna ähli zadymdan geçip, olary zir-zibil hasaplaýaryn, sebäbi Mesih bilen dostlaşmak hem-de9 agzybir bolmak isleýärin. Men Töwrada eýerip gazanan dogruçyllygym bilen däl-de, Mesihe+ iman edip+, dogruçyl bolmak isleýärin. Sebäbi Hudaý iman edýän adamlary dogruçyl hasaplaýar+.10 Men Mesihi tanap, ony direldeniň güýjüni bilmek isleýärin+. Mesih ýaly görgi görüp+, Mesih ýaly ölmek isleýärin+.11 Muny ilkinjileriň hatarynda direlmäge+ mümkinçiligim bolsun diýip edýärin.12 Ýöne men sylagymy aldym ýa-da kämillige ýetdim diýjek bolmaýaryn. Gaýtam Isa Mesih meni näme etmäge saýlan bolsa+, şoňa ýetjek bolup jan edýärin+.13 Doganlar, men sylagymy eýýäm alandyryn öýtmeýärin. Ýöne bir zady anyk bilýärin: yzda galan zatlary unudyp+, öňdäki zatlary almaga jan edýärin+.14 Men Hudaýyň Isa Mesih arkaly berjek sylagyny+, ýagny gökdäki ýaşaýşy almak üçin ylgaýaryn+.15 Goý, ruhy taýdan ösenler+ şeýle pikirde we garaýyşda bolsunlar. Eger biriňiz başgaça pikir edýän bolsaňyz, onda Hudaý dogry garaýyşda bolmaga kömek eder.16 Biz nähili üstünlik gazanan bolsak, şeýle etmegi dowam edeliň.17 Eý doganlar, hemmäňiz menden görelde alyň+ we biziň göreldämize eýerýänlere serediň.18 Sebäbi köpler özüni Mesihiň jebir pürsüniň* duşmany ýaly alyp barýar. Men olar hakda öňem köp aýdypdym, häzirem gözýaş döküp aýdýaryn.19 Şeýle adamlaryň soňy ölümdir, olaryň hudaýy garnydyr, haýasyz işlerine buýsanýarlar, şu dünýädäki zatlar hakda pikir edýärler+.20 Emma biz gögüň+ raýaty+, hemmämiz halasgärimize, gökdäki Halypamyz Isa Mesihe sabyrsyzlyk bilen garaşýarys+.21 Ol ähli zady özüne tabyn edýän güýji arkaly+ ejiz bedenimizi öz bedeni ýaly şöhratly eder+.