text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
PEÝDALY TEJRIBELER
"Men bilimi diňe bir öz tejribämden alman, başgalaryň tejribesinden hem alýaryn" diýip Lýudwig Vitgenşteýn belläpdir. Elbetde, saýtymyz üçin wajyp bolan, saglyk, sagdyn ýaşaýyş, ekologiýa we ekologik saglyga degişli meseleleriň çözgüdini daşary ýurtly we bize ýakyn ýerleşýän ýurtlardaky döwürdeşlerimiziň öz ýaşaýan sebitlerinde çözüşleri, alyp barýan işleri, toplan tejribeleri barada bilme biz üçin hem peýdaly bolardy. Biziň şu günki söhbetdeşimiz, Gyrgyzstandaky ÝUNISON (www.unison.kg) jemgyýetçilik fondunyň, Klimatyň üýtgemegi boýunça döredilen Meýilnamanyň koordinatory Nurgül Esenamanowa habarçymyzyň soraglaryna jogap berdi.
1. Siz öz gaznaňyzyň esasy işi barada gysgaça gürrüň edip berseňiz?
ÝUNISON – bu 2002-nji ýylda esaslandyrylan garaşsyz, täjirçilige, hökümete degişli bolmadyk gurama. ÝUNISON-yň işi ilki bilen energiýanyň täzeden dikeldilýän çeşmelerini öňe sürmäge, energiýany saklap goraýan tehnologiýalary ulanmaga we binalary täzeden dikeltmäge, eko-syýahaty kämilleşdirmäge we öňe sürmäge, daşky gurşawa degişli meseleleri öwrenmäge we maglumat beriş amaly okuwlary hem-de Gyrgyzstanda energetika we daşky gurşaw boýunça konferensiýalary geçirmäge gönükdirilen energetiki we tebigaty goraýyş taslamalaryň esasynda Gyrgyzstanyň durnukly ösüşine bagyşlanýar.
2. Ýaşlar bilen nähili işleri geçirýärsiňiz? Ýaşlary işe çekmek üçin Siz üstünlik getirýän haýsy usullary ulanýarsyňyz?
ÝUNISON işjeň ýaşlar guramalary bilen üstünlikli hyzmatdaşlyk edýär. Biz bilelikde dürli-dürli aksiýalary: ýowarlary, fleşmoblary, welosiped ýörişlerini, türgenleşikleri we ş.m. çäreleri geçirýäris.
3. Ekologik meseleleri çözmekde ýaşlaryň tutýan orny nähili? Olar anyk näme edip bilerler?
Biziň ýurdumyzyň ekologik meseleleri bilen meşgullanýan ýaşlary klimatda bolup geçýän özgerişliklere özleriniň parhsyz garamaýandyklaryny görkezýär. Şunuň ýaly guramalaryň günsaýyn köpelýändigi begendirýär. Ýaşlar bilen bilelikde geçirilýän çäreler žurnalistlerde gyzyklanma döredýär. Ýaşlaryň iş başlangyçlary başga ýaşlara we ösüp gelýän nesle görelde almak üçin mysal bolup hyzmat edýär. Ýokary okuw jaýlarynyň köpüsinde maglumaty bermek, jemgyýetiň we ýurduň ekologik meselelerini äşgär etmek hem-de häkimiýet wekilleriniň pikirine ünsi çekmekde täze çemeleşmeleri ulanýan ekologik klublar döredildi. Häli-şindi galdyrylýan meselelere zibil, energiýany tygşytlamak, klimatyň üýtgemegi we ulag meseleleri degişlidir. Ondan başga-da, olar ekologiýa, klimatyň üýtgemegi we tebigy baýlyklara aýawly garamak meseleleri boýunça sebitdäki oba ýaşlary üçin türgenleşik gurama taslamalary durmuşa geçirýärler.
4. Häzirki wagtda gyrgyz ýaşlarynyň işjeňligine nähili baha berip bilersiňiz? Işjeň ýaşlar näçe göterimi düzýär?
Resmi maglumatlara görä, Gyrgyzstanyň ýaşlary ýurduň umumy ilatynyň 31%-ni tutýar. Olaryň köpüsi gazanç etmek üçin daşary ýurda gidýärler ýa-da öz hemişeki ýaşaýan ýerini çalyşmak isleýärler. Emma ýaşlaryň içinde daşary ýurtda bilim alyp, Gyrgyzstany ösdürmek üçin gaýdyp gelýänleri bar. Ýaşlar telekeçiligi ösdürmek meselelerini bilelikde çözüp başlaýarlar, ýagny olar "ýönekeý, ýaşyl" (daşky gurşawda az yz goýan, täsir edýän) telekeçiligi öňe sürýärler. Meselem, käbir ýaşlar makulaturany (köne kagyzlar) gaýtadan işlemek bilen meşgullanýarlar. Olar ony edaralardan ýygnaýarlar we töleg höküminde ýerine kanselýariýa harytlaryny hödürleýärler.
Ýene başga bir mysal, ýaňy-ýakynda Gyrgyzstanda hökümete degişli bolmadyk "Ekobaştyk" (Eko-torba) atly festiwal geçirilip, onda biziň ÝUNISON guramamyz hyzmatdaş höküminde çykyş etdi. Festiwal Gyrgyzstanda plastikden ýasalan paketler meselesine bagyşlanandy. Festiwalyň çäginde eko-torbalary işläp taýýarlamak üçin ençeme bäsleşikler geçirildi, wideorolikler we taslama teklipleri işläp taýýarlanyldy. Ýaşlar tarapyndan adaty bolmadyk teklipler we plastikden ýasalan gaplaryň hem-de başga-da zibiliň dürli görnüşlerini ulanmakda gadagan edilmek meselesini çözmek boýunça teklipler hödürlendi. Şeýle hem festiwalyň gidişinde, ýaşlar ekologiýa aýawly garamak düşünjesini üýtgetmäge ýardam berýän birnaçe teklipleri öňe sürdüler.
Şeýle-de, soňky döwürde ýaş ykdysadyýetiň durnukly ösüş mehanizmini ýaýbaňlandyrmak maksadyny göz öňünde tutýan telekeçi-kärhana bölegi hem ösüp başlady. Mysal üçin, "awto-eneke" ýa-da "Taksi-poputka" ýaly hyzmat edişligi guramak, awtoulag ulgamynda çykýan gazlary azaltmak ýa-da organiki (zyýanly himiki maddasyz) ýer bejerişi öňe sürmek.
5. Gyrgyzstan ýaşlarynyň nirede anyk netijeleri gazanandyklary barada mysal (ýa-da mysallar) getirip bilersiňizmi? Olar haýsy meseleleri we nähili usulda çözdüler?
Gynansak-da, ýaşlaryň işjeňligine garamazdan haýsy-da bolsa bir anyk netijäni mysal edip getirip bolanok. Birinjiden, ekologiýa meseleleri döwletiň ileri tutýan meselelerine girmeýär, sebäbi wajyp meselelere durmuş-ykdysady meseleleri çözmek girýär. Ikinjiden bolsa, döwlet edaralarynyň arasynda ösen korrupsiýa plastikden ýasalan gaplary ulanmaklykda gadaganlyk girizmege böwet bolup durýar.
Emma ýokarda sanalanlara garamazdan, ýaşlaryň haýsy-da bolsa bir toparlaryň, edaralaryň çäginde ýa-da ýekebara daşky gurşawy goramak babatynda pozitiw işleri edýändigini görüp, entek hemme üstünlikler öňde diýip hasap edýäris we ahyrky ýeke-täk maksada geljekdigimize ynanýarys.
6. Öz taslamalaryňyzda siz Gyrgyzstan halkynyň, bütin jemgyýetiň derejesinde we şeýle hem ýekebara derejesinde belli bir ugurlar, belli bir meselelere bolan endikleri, aň-düşünjeleri, garaýyşlary üýtgetmäge çalyşýarsyňyz. Meselem, elektrik energiýasynda we umuman tebigy serişdelere aýawly garamaklygy öwretmek. Öz işiňizde täze aň-düşünjeleri ornaşdyrmak üçin haýsy modeli ulanýarsyňyz?
Hawa, biziň işimiz kanunçylygyň we infragurluşlaryň bar bolan mehanizmlerini ulanyp, ilatyň ukyplaryny we mümkinçiliklerini, hukuk bilimi artdyrmak arkaly öz durmuş derejäňi ýokarlandyrmaga, ulanyş mentalitetini (zibil, energiýa) üýtgetmeklige, medeniýeti kemala getirmeklige gönükdirilen.
Biz ilatyň arasynda maglumat-düşündiriş işlerini giňden geçirýäris. Energiýany aýawly saklamak taslamalary durmuşa ornaşdyran progressiw adamlaryň üsti bilen, biz köpçüligi energiýany aýawly saklamaklygyň bar bolan usullary bilen tanyşdyrýarys. Dürli ugurly we dürli maksatly maglumat beriş çaplary ulanýarys – meselem, mekdepler üçin – ündew suratlary, işewürler üçin –kitapçalar, çözgüt kabul edýän şahslar üçin – seljermeler we teklipnamalar.
Biz meseläni çözmäge gatnaşýan taraplar bilen deňhukukly gepleşigi gurýarys we kabul edilen çözgütler hem-de özüňi alyp barmada jogapkärçilik we hususyýetçilik duýgusyny öňe sürýäris. Biz biriniň hasabyna ýaşamaklygy goldamaýarys, biziň bar işimiz tankydy pikirlenmä hem-de raýatlaryň we taraplaryň özleriniň öz hususy mümkinçiliklerini giňeltmäge gönükdirilen.
Şeýle hem, biz meseleleriň köpüsiniň çözülmeginiň gös-göni gatnaşyjysy hökmünde telekeçilik-birleşigine üns berýäris. Harytlaryň hem-de hyzmatlaryň bazaryny guramak we giňeltmek boýunça işi hem biziň işimizde öz degişli ornuny eýeleýär. Meselem, WIE (Energiýanyň täzelenýän çeşmeleri) boýunça örän ýörgünli – ilat üçin maglumat böleginden başga, ony hil önümi we şol gurluşlara hyzmat etmek üçin hyzmat ediş merkezleri bilen üpjün etmek.
7. Döwlet edaralary bilen gatnaşygyňyz nähili ýola goýulýar? Üstünlikli hyzmatdaşlygyňyzyň mysallaryny getirip bilersiňizmi?
Gyrgyzstanda döwlet we döwlete degişli däl sektorlaryň arasyndaky özara gatnaşyk pudak ministrlikleriniň ýanyndaky Jemgyýetçilik gözegçilik sowetini (JGS) we geçiş döwrüniň Prezidenti R. I. Otunbaýewa tarapyndan raýat jemgyýetiniň işjeňligine we syýasy çözgütleri kabul etmekde jemgyýetçilik gyzyklanmalaryň zerurlygyna jogap hökmünde ýangyç-energetika toplumynda Aýdyňlyk inisiatiwasyny ulanmak bilen 2010-njy ýylyň aprelinde konstruktiw esasda gurlan. "ÝUNISON" häzirki wagtda iki JGS-ne – Energetika ministrliginiň we Daşky gurşawy goramak boýunça döwlet agentliginiň düzümine girýär. 2010-njy ýylyň noýabr aýynda ÝUNISON Gyrgyz respublikasynyň Energetika ministrliginiň ýanyndaky Ýangyç-energetika toplumynda Aýdyňlyk inisiatiwasy boýunça Gözegçilik Sowetiniň wekilligine gecmek üçin iki tapgyrly saýlanyp seçilme bäsleşigi geçdi. ÝUNISON-yň baştutany, direktor Nurzat Abdyrasulowa umumy ýygnakda jemgyýetçilik tarapyndan (2010-njy ýylyň dekabrynda we 2012-nji ýylyň noýabrynda) Gözegçilik Sowetiniň başlygynyň orunbasary höküminde saýlandy. Bu bolsa biziň guramamyzyň raýat jemgyýetiniň başga guramalary we döwlet edaralary tarapyndan hormatlanýandygyny we ykrar edilýändigini tassyklaýar.
Mundan başga-da, biz dürli döwlet edaralary bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýäris. Ençeme gezek bilelikdäki tegelek stollary, syýasy gepleşikleri, konferensiýalary geçirdik.
ÝUNISON-yň kanun çykarýan we hökümet edaralary bilen hyzmatgaşlyk etmek üstünlikleri hökmünde Gyrgyzstanyň "Binalaryň energetiki netijeliligi barada" diýen kanunynyň kabul edilmegini belläp bolar. ÝUNISON-yň topary onuň işläp taýýarlanmagyna we öňe sürülmegine gönüden-göni gatnaşdy. Kanunyň taslamasy Gyrgyz respublikasynyň Binagärlik we gurluşyk döwlet agentligi bilen bilelikde Ýewropanyň binalaryň energetiki netijeliligi boýunça direktiwalaryň esaslarynda Ýewropa Birleşiginiň (Slowakiýa, Daniýa) öňdebaryjy barlag institutlarynyň hem-de ýerli bilermenleriň bilelikde gatnaşmagynda işläp taýýarlandy.
Biz Size wagtyňyzy sarp edip, gürrüňdeşlige gatnaşanlygyňyz üçin öz minnetdarlygymyzy bildirýäris! Köp sag boluň!
- 2931 gezek okalan


c: text/html

text:
21.02.2018. Masaçusets tehnologiýa institutynyň täze başlangyçly media-tejribehanasynda “Ori” (ABŞ) kompaniýasy robotlaşdyrylan mebelleri işläp taýýarlady we olary bazarda üstünlikli ýerleýär.
Bu mebel bölekleri adaty otagy myhmanhana, ýatylýan, iş otagyna ýa-da geýim şkafyna aňsatlyk bilen öwürýär. «L» şekilli dikligine bir tarapy geýim şkafyna, köp sanly çekmelere, tekjelere we ýygnalýan iş stoluna utgaşýar.
Aşaky düýp bölegi çekip çykarylýan krowat bilen enjamlaşdyrylandyr. Beýleki bir dik tarap bolsa, telewizordyr öý tehnikalary üçin tagtaçalar, kitap tekjeleri we birnäçe çekmeler bilen üpjün edýär.
Şunuň ýaly mebeller ýaşaýyş jaýynyň içiniň giňemegine kömek edýär. Meýdany 15-20 inedördül metr bolan bir otagyň içinde giň şahsy we iş bölümini döretmek ýa-da myhman kabul edip, agşamlyklary gurnamak bolýar.
Mebel böleklerini pult bilen dolandyryp bolýar. Bu «akylly» mebelleri “Ori”-den uly şäherleriň ýaşaýyş jaýlaryny gurujylar satyn alýarlar. Bu kompaniýanyň bezegçileriniň geljekki meýilnamalarynda aşhanadyr wanna otaglar, iki otagly jaýlary üç otagly jaýlara öwürmek mümkinçiligi bolan diwar-aralyklar şeýle hem içi bezelen studiýa boýunça birmeňzeş çözgütleri işläp taýýarlamak bar.
Bu mebeliň bir görnüşden başga görnüşe öwrülmek we özbaşdak hereket etmek mümkinçiligi onuň köpdürliligini artdyrar.
Materiýaly “www.orient.tm” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.
Bazarda täze taslama: robotlaşdyrylan mebel
21.02.2018. Masaçusets tehnologiýa institutynyň täze başlangyçly media-tejribehanasynda “Ori” (ABŞ) kompaniýasy robotlaşdyrylan mebelleri işläp taýýarlady we olary bazarda üstünlikli ýerleýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ESASY GYMMATLYKLARYMYZ:
Üns merkezimizi müşderilerde jemlemek — biz uzakmöhletleýin hyzmatdaşlyk gurýarys.
Bize bildirilen ynam — ýokary standartlylygymyzyň we birek-birege şeýle hem müşderilerimize bolan hormatymyzyň netijesidir.
Açyk aragatnaşyk.
Dowamly kämilleşmegiň gözlegi.
Hünär ussatlygymyz — ýokary öndürijiligi yzygiderli üpjün edýäris.
BIZIŇ MAKSADYMYZ:
Uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy gurnamak we ösdürmek üçin ussatlyk we açyklyk arkaly müşderilerimizi ýokary hilli harytlar we hyzmatlar bilen üpjün etmek.
BIZIŇ GARAÝŞYMYZ:
Türkmenistanyň gurluşyk senagatyny ýokary hilli harytlar we hyzmatlar bilen üpjün edýän öňdebaryjy üpjün ediji bolup tanalmak.
“Zemmer” hojalyk jemgyýeti 2006-njy ýylda aşgabatda esaslandyryldy. Kompaniýa daşary ýurtly kompaniýalaryň wekiliçiligini alyp barmak bilen gurluşyk materiallary pudagynda önümçilik bilen işi bilen hem meşgullanýar. Hojalyk jemgyýetimiziň aşgabat şäherinde ýerleşýär we türkmenistanyň beýleki welaýatlarda hem söwda nokatlary bardyr.
“Zemmer” HJ şu görkezilen öňdebaryjy söwda markalary bilen hereket edýär:
Hilti (Lihtenşteýn)
Leica Geosystems (Şweýsariýa)
Sere(“Zemmer” hojalyk jemgyýetiniň öz haryt nyşany)
HILTI Korporasiýasy, Lihtenşteýn Şazadalygynda esaslandyrylan, we 60 ýyldan bäri gurluşyk pudagyndaky we binalary abatlaýyş bejeriş işlerindäki hünärmenler üçin dünýäde öňdebaryjy, güýçli we öndürijilikli, ýokary hilli enjamlar we önümler öndürýär we hödürleýär. Herwagt müşderileriniň ýanynda bolmagy, tanyşdyryş seminarlaryň geçirilmegi we hemişe täzelikleri girizip durmagy netijesinde gazanylan ýokary hil, innowasiýa we ulanyş “Know-How”-y “HILTI” nyşanynyň güjidir.
HILTI Korporasiýasynyň önümleri şular ýalydyr:
LEICA Geosystems
Sere
“Zemmer” hojalyk jemgyýeti 2007-nji ýyldan bäri kafel ýelimlerini öndürýär. Sement esasly bu önümler kafel we keramikalar ýelimlenen wagtynda ýokary öndürijilik, berklik we standart hil gazandyrýar. “Sere” haryt nyşany bilen 3 görnüş kafel ýelimleri we bir görnüş kafelleriň arasyndaky boşluklary dolduryjy ergin öndürilýär. Köp ýyllyk tejribämiz we müşderilerimiziň harydymyza bolan ynamy biziň iň uly gymmatlygymyzdyr.
Degre
«Degre» hojalyk jemgyýeti 2011-nji ýyldan bäri suw esasly boýaglary öndürip gelýär. Hojalyk jengyýeti önümçilik üçin Mary ertrabynyň “Altyn Asyr” daýhan birleşiginde ýerleşýän üsti ýapyk bassyrmany kärende esasynda ulanyp gelýär. Aşakda bassymanyň kärendesine alynmazdan öňki we häzirki ýagdaýlaryny häsýetlendirýän şekiller görkezilýär.


text:
4 Eylül 2015 Cuma
TDIM-niň Halkara Gatnaşyklary Instituty Bilen TIKA-niň Arasyndaky Hyzmatdaşlyk
2015-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda ýurdumyzda bellenilýän Bilimler we talyp ýaşlar gününe bagyşlanyp, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Türkiýe Respublikasynyň Premýer-ministrliginiň Türk Hyzmatdaşlyk we utgaşdyryjy agentligi (TIKA) bilen bilelikde halkara gatnaşyklary boýunça türk we iňlis dillerindäki edebiýatlaryň kitaphanasynyň we Halkara žurnalistika fakultetinde amaly dersleri geçirmek üçin häzirki zaman okuw telestudiýasynyň resmi açylyş dabarasy boldy.
Bu çärä Türkmenistanyň Daşary işler ministrligiň wekilleri, Türkiýe Respublikasynyň Premýer ministrliginiň Türk hyzmatdaşlyk we utgaşdyryjy agentligiň (TIKA) başlygynyň orunbasary Mehmet Süreýýa Eriň ýolbaşçylygyndaky wekiliýeti, Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi Mustafa Kapuju, TDIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň ýolbaşçylary, mugallymlary we talyp ýaşlary, şeýle hem, habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Dabaranyň barşynda nygtalşy ýaly, döredilen kitaphananyň we okuw studiýasynyň Türkmenistanyň we Türkiýäniň bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygynyň ýokary derejesiniň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Dost-Doganlygyň Taryhy
Unudulan zehinler – Mämmetnazar Babanazarow
Oglan gözlerimi söýen günleriň,
Bugdaý kimin seçelenip galypdyr.
Mensiz otly köýnek geýen günleriň,
Meniň üçin ötülmesiz ýazykdyr.
Ýokardaky bendi, häzirki ady Medeniýet bolan, Daşoguz welaýatynyň Ýylanly etrabynyň Gyzyltakyr obasynda dünýä inen Mämmetnazar Babanazarowyň “Ýaşlyk” atly goşgusyndan alyp, onyň döredijilik ýoly hakyndaky gepleşigimize başlamagy makul bildik.
Nädereje dogry, näderejede nätakyk, emma lakin, il içinde Mämmetnazar Babanazarowyň şahyr bolşy hakynda uzyn bir kyssadan ýasalan kiçijik bir desse ýaly ediplıp aýdylýan gysgajyk bir gürüň bar welin, adamlaryň psihologiýasyny göz öňünde tutan mahalymyzda, il agzy keramt diýlişi ýaly, şol kyssanyň hem jany bolman durmaly däl.
Şahyr halkynyň her mahal sussupeslikden, gaýgy-gamdan uzak durmagy başaran şahsyýetler bolandygyny ýatlasak, onda Mämmetnazar Babanazarowyň “Närazy bolma” atly goşgusyndaky şu iki setirini hem ýatlap geçmek gerek:
Ol geçen günlerden närzay bolma,
Bu bahar seniňki, ýylgyr ýazyňa.
– diýip ýazýar.
Şahyryň şu iki setiri hem, onyň durmuşynda bolup geçen waka hakynda ýokarda aýdan “Nädereje dogry, näderejede nätakyk,” diýýän wakamyzdan hem närazy bolmandygy hakynda iň bolmanda takmyn etmegmize mümkinçilik berýär. Wakalaryň şeýle gerim almagynda onyň, öňde–de bir şahyryň belläp geçişi ýaly:
Gelende hezillik, yz yany bilen,
Goşgy, bagt getirmiş öz ýany bilen
– diýen setirleri öz dünýäsine dolduryp aşakdaky kyssadan ýasalan bir dessede aýdylyp geçilýän wakany ýatlatmak bilen sözümize dowam edeliň.
Ynha şol kyssanyň gysgaça mazmuny şeýle:
“Mämmetnazar Babanazarow, ozal Magtymguly Garlynyň muzeýinde de işläpdir. Çelpek ýapdyda muzeý ot alansoň goşgy ýazyp başlapdyr”.
Şu waka hem “Ynjama” atly goşgysyndan alan:
Bir gonan bagyňdan uçup gitmek kyn,
Köňülden köňüle göçüp gitmek kyn,
– diýen setirlerini ýazmagyn sebäp bolan bolmagy hem ähtimal.
Hakdan içen, halkdan içen uly şahyrlar edebiýata öz ýoly, öz dünýägaraýşy, öz stili bilen gelýärler, öz şahyrana dünýäsini döredip halkyna bagş edýärler.
Şygyrýet nähili bolmaly diýen soraga häzirki güne çenli çürt–kesik jogap berilmedik hem bolsa, şygra gezek gelende, islendik şygryň öz hyrydary, öz talapkär okyjysy tapylýar–da duruberýär. Ynha şol hem hyrydary hem talapkäri köp diýlen şahyrlaryň biri, öňki döwürde biziň ýaş şahyr diýýän, häzirki wagtyň ýaşlarynyň bolsa halypa şahyr diýip adyny agzap, özüni ýat edýänlerınden biri hem Mämmetnazar Babanazarowdyr.
Mämmetnazaryň dogduk depesine diýmäýin, onyň gezen we döreden ýerlerine öwran–öwran gidip gelen hem bolsam onuň muşdaklarynyň Mämmetnazardan habar beren halatlarynda Mätjan diýýändiklerini, Mämmetnazar Babanazarow hakyndaky şu gepleşigi taýýarlamaga otyran wagtym bilip galdym.
Ynha muşdaklary Mämmetnazar Babanazarowa öz aralarynda Mätjan diýmek bilen galman onyň söýülüp okalýan şygyrlaryny okamaklygy, olaradan öwrenmekligi hem wagyz edýärler.
Şahyryň şygryna sataşyp, ykballaryna siňen okyýjylary, diňe bir onyň goşgularyny okamak bilen galman, gelejekdäki öz döredijilik ýollarynda barjak menzillerine ýetmek üçin çelgi edinýärler.
Ýeneki ýaz,ýeneki güýz,
Ýeneki ýagmyrlar hakda,
Bahar dynman gürrüň berýär,
Bäbek deý ak sallançakda.
– diýen setirleri ýazan Oguljennet Bäşimowa, “Baharyň gelşi” atly şygrynyň başynda “Şahyr Mämmetnazar Babanazarowyň äheňinde” diýip onyň şygyrlarynyň öz döredijiliginde galdyran yzyndan gür berýär.
Şahyrlar obada dogulýarlar, şäherde hem ölýärler diýlişi ýaly, şahyrlar şäherde ýaşasa-da oba hakynda ýazmagy ýatdan çykarmaýarlar. Diňe bir ýatlaryndan çykarmak bilen galman obalary, dogduk depeleri hakynda ýazan goşgularynda obalaryndaky şatlygyny ýat edıp göwünlerine gam–gussanyň girýändigini ýatlap geçmegi ahmal etmeýändiklerini Babanazaryň “Oba. Ýaz gijesi” atly goşgysynda hem görmek bolýar:
Bu gije negözel asman keşdesi,
Utanyp baglara siňipdir tümlük.
Ýöne bilmen şatlyk pasly geçdimi,
Göwnüme gam–gubar giripdir sümlüp.
Onuň irki döwürdäki goşgularynda namartlyk, öz diýenlilik, batyrgaýlyk, namysjaňlyk we ýene–de şuňa meňzeş mowzuklar öz beýanyny tapýar.
Namart adamlaryň kadasy–da berk,
Hala ahmal biliň, hala çyn biliň.
Gowy tarapyňy goltugyňa berip,
Ahmal ýeriň bilen baglarlar diliň.
Ýokardaky bendiň setirlerinde namartlyk mowzugy ele alynýan bolsa, “Ökünç” atly şygrynda namartlyk ýaly men–menligiň hem soňynyň ökünç bilen bitjekdiginden habar berýän setirleri taraşlap öz okyjylaryna ýetirendigini görmek bolýar.
Ezilip, çoýunyp görmedim oda,
Ýaz deý çagajyga habar gatmadym.
Uzakda mes bolup göterdim bada,
Goňşymyň öýünden habar tutmadym.
Bilmedim jahanda myradym nedir,
Söýenim ýok,
Bardy diňe halanym.
Ýatsaň–tursaň kellä geljek zatmydyr,
Öz kerwenimi öz–özümiň talanym.
Mämmetnazar Babanazarowyň soňky döwürlerdäki goşgularynda watansöýüjilik, wepalylyk şeýle hem bagtyýar ýurdumyzyň şadyýan durmuşynyň sakasyndaky Beýik Arkadagymyza mynasyp waspnamalar öz beýanyny tapýar.
Mämmetnazar Babanazarowyň döredijiliginiň muşdaklary şygyrýet älemine ýaňy aýak basan şahyrlara, Mämmetnazar Babanazarowyň goşgularyny okamaklaryny maslahat berýärler.
Şahyryň galyň–galyň, jilt–jilt kitaby ýok, bary–ýogy üç sany çelpek ýaly kitaby bar diýilse–de, Mämmetnazar Babanazarowyň goşgylaryny diňe bir türkmen okyjylary däl, eýsem 1986–njy ýylda rus dilinde çap edilen goşgylar we poemalar kitabynyň saýasynda rus dilinde gepleşýän okyjylar hem okamaga mümkinçilik tapdylar.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň görkezmesi esasynda, Aşgabat şäherinde ýaşaýan maýyplaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen 2017-nji ýylyň başynda gurluşygyna başlanan ýaşaýyş jaýy ulanyşyga berildi.
Aşgabadyň 8-nji kiçi etrapçasyndaky 4 gatly 48 kwartiraly bu ýaşaýyş jaýy oňa baryp görenleriňem, eýýäm içinde ýaşap oturanlaryňam diýseň göwnünden turýar. Emma munuň beýleki öýsüz galan maýyplaryň müňlerçesiniň arzuwynyň hasyl bolman, ozaldanam ýykyk göwünleriniň has çökgünleşendigini-de eşitmek bolýar. Bary-ýogy bir korpusdan ybarat 48 kwartiranyň paýlanmagy bir ýandak küdesini otlan ýaly, maýyplary oda salypdyr. Sebäbi Aşgabat şäheri boýunça 4 etrabyň hersine 12 öýden paýlanyp berlipdir.
2000-nji ýyllardan bäri Aşgabatda elita atlandyrylýan ýaşaýyş jaýlaryny gurup, ony wezipeli adamlara paýlap, sosial taýdan goragsyz maşgalalaryň, esasan hem maýyplaryň döwlet tarapyndan unudylmagy bilen, şu günki gün ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga mätäç maýyplaryň müňlerçedigi aýdylýar. Paýtagtda guruljak jaý üçin ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga mätäç maýyplaryň ýüzlerçesi häkimliklere arza bilen ýüz tutupdyrlar. Indi şol galan ýüzlerçe maýyba häkimler: “Öýler ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga has mätäç maýyplara, has dogrusy, mümkin bolmadyk ýaramaz şertlerde ýaşaýanlara paýlandy” diýipdirler.
1-nji topara degişi, aşgabatly bir maýybyň aýtmagyna görä, onuň ähli amatlygy bolan, ýaşap oturan hususy ýaşaýyş jaýyny ýykyp, häkimlikler ony köp gatly jaýa göçüripdirler. Jaýyň girelgesindäki 11 basgançakdan maýyplar üçin münülýän araba bilen girip-çykmagyň agyrdygyndan şikaýat edýär. Emma oňa häkimlikden: “Siziň ýaşaýyş meýdançaňyz maşgala sanyňyza ýeterlik” diýip, jogap ýollanypdyr. “Men ýaşaýyş meýdançam ýeterlik däl diýip arza bermändim. Men özümiň maýyplara niýetlenen arabam bilen girip-çykmaga mümkinçilik döredilen jaýdan öý sorapdym” diýip, maýyp özüne başdansowma jogap berlendigini aýdýar.
Öz ýagdaýyny düşündirmek üçin häkimiň kabul edilşiginde bolmagynyň hem netije bermändigini ol sözüne goşýar. “Häzir öýler paýlandy. Öýler ýaşaýyş şertleri mümkin bolmadyk kyn ýagdaýdaky maýyplara berildi, gelejekde sizi hem göz öňünde tutarys” diýip, häkim oňa jogap beripdir.
“Iki aýaksyz maýyba berilmedik jaý nähile ýagdaýdaky maýyplara berildikä? Döwlet biziň ähli amatlyklary bolan jaýymyzy ýykanda, bizden ýagdaýmyzy soramandy. Emma özünden bir zat almaly bolsak, emeldarlar dürli bahanalar bilen başlaryndan sowýarlar” diýip, ol gözüne ýaş aýlaýar.
Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrap häkimligniň bir resmisiniň aýtmagyna görä, ýaşaýyş şertini gowulandyrmaga mätäç, diňe 1-nji topara degişli maýyplaryň sany 200-den hem geçýär.
Özüne öý berilmedik birinji topara degişli maýyplaryň närazyçylygyna häkimiň, “Men siziň haýsy biriňize öý bereýin, maňa berlen öý bary-ýogy 12 sany, siziň sanyňyz bolsa 200-den aňyrda” diýip jogap gaýtarýandygyny hem maýyplar aýdýarlar.
Aşgabat şäherinde maýyplaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen gurlan bir korpus jaýyň maýyplar barada döwletiň alada edýändigini dünýä jemgyýetine görkezmek üçin, ýagny göz üçin gurulman, onuň dowamly bolmagyna, öý ýetmedik maýyplar umyt baglaýandyklaryny aýdýarlar.


text:
15 Haziran 2015 Pazartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Permana Gol Çekdi
Ata-babalarymyzyň adamkärçilik, ynsanperwerlik we ýagşylyk etmek ýaly däplerinden ugur alyp hem-de adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak bilen bagly halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna eýerýändigimize esaslanyp, şeýle hem adamlaryň raýatlygy erkin saýlap almak hukugyny nazara almak bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň çäklerinde hemişelik ýaşaýan, raýatlygy bolmadyk adamlaryň 361-sini Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek bellenildi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Içeri işler ministrligi, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy beýleki dahylly ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek barada ýüz tutan, raýatlygy bolmadyk adamlaryň resminamalaryny resmileşdirmek işlerini Türkmenistanyň Prezidentine degişli teklipleri bermek üçin dowam etdirmäge borçly edildi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Beýik Britaniýanyň Birmingem şäherinde geçirilen Ýapyk binalarda ýeňil atletika boýunça Dünýä çempionatynda medallaryň sanawynda amerikaly türgenler öňe saýlandy. 1–4-nji mart aralygynda “Arena Birmingemde” geçirilen 17-nji Dünýä çempionatyna 144 ýurtdan 630-dan gowrak türgen gatnaşdy. Olar ýeňil atletikanyň 13 görnüşi boýunça özara bäsleşdiler. ABŞ-ly ýeňil atletikaçylar 6 altyn, 10 kümüş, 2 bürünç medal gazandylar. Efiopiýa 4 altyn, 1 kümüş bilen 2-nji, 2 altyn, 2 kümüş we 1 bürünç gazanan Polşa 3-nji, ýer eýeleri-de 2 altyn, 1 kümüş hem-de 4 bürünç medal toplap, 4-nji orny eýeledi. Ýaryşda 1 dünýä rekordy, 5 sany-da çempionatyň rekordy goýuldy. Şeýle-de 2 yklym, 3 sany-da milli rekord täzelendi.
60 metr ylgawda erkekleriň arasynda amerikaly Kristian Koleman çempionatyň rekordyny goýup (6,37 sekunt), altyn medala mynasyp boldy. Toparlaýyn 4×400 metr bäsleşiginde-de polýaklar dünýä rekordy görkezijisi bilen altyn medala mynasyp boldular (3 minut 01,77 sekunt). Syrykly bökmekde fransiýaly meşhur türgen Renaud Lawilýen 3-nji altyn medalyny gazandy. Gülle zyňmakda Täze zelandiýaly Tomas Walş çempionatyň hem-de yklymynyň rekordy bilen (22,31 metr) altyn medalyň eýesi boldy.
Zenanlardan 1500 we 3000 metr ylgawlarda efiopiýaly meşhur türgen Genzebe Dibaba ýeňiş gazandy. 27 ýaşly Dibaba ozalky 3 altynynyň üstüne ýene-de 2-sini goşmagy başardy. Päsgelçilikli 60 metre ylgamakda amerikaly Kendra Harrison çempionatyň rekordy bilen ýeňiş gazandy (7,70 sekunt). Syrykly bökmekde 4,95 metre böküp, çempionatyň rekordyny täzelän amerikaly Sendi Morris altyn medaly eýeledi. Bu ugurda russiýaly Anželika Sidorowa 2-nji, Olimpiýa çempiony gresiýaly Katerina Stefanidi 3-nji orna mynasyp boldy. Uzynlygyna bökmekde serbiýaly Iwana Şpanowiçe taý tapylmady. Üçürdikläp bökmekde-de kolumbiýaly Ýulimar Rohas bassyr 2-nji altyn medalyny boýnuna dakdy. Gülle zyňmakda wengriýaly Anita Marton milli rekord dereje bilen altyn medala mynasyp boldy.
Beýik Britaniýanyň Birmingem şäherinde geçirilen Ýapyk binalarda ýeňil atletika boýunça Dünýä çempionatynda medallaryň sanawynda amerikaly türgenler öňe saýlandy. 1–4-nji mart aralygynda “Arena Birmingemde” geçirilen 17-nji Dünýä çempionatyna 144 ýurtdan 630-dan gowrak türgen gatnaşdy. Olar ýeňil atletikanyň 13 görnüşi boýunça özara bäsleşdiler. ABŞ-ly ýeňil atletikaçylar 6 altyn, 10 kümüş, 2 bürünç medal gazandylar. Efiopiýa 4 altyn, 1 kümüş bilen 2-nji, 2 altyn, 2 kümüş we 1 bürünç gazanan Polşa 3-nji, ýer eýeleri-de 2 altyn, 1 kümüş hem-de 4 bürünç medal toplap, 4-nji orny eýeledi. Ýaryşda 1 dünýä rekordy, 5 sany-da çempionatyň rekordy goýuldy. Şeýle-de 2 yklym, 3 sany-da milli rekord täzelendi.


text:
Orsýetiň Içeri işler ministrligi 1-nji awgustda Moskwa regionynyň sudunyň jaýynda sud edilýän üç adamyň atylyp öldürlendigini we azyndan ýene ikisiniň ýaralanandygyny mälim etdi.
Orsýetiň täzelikler agentlikleri şaýatlara, aklawçylara we suduň resmilerine salgylanyp, birnäçe adamyň öldürilmegi bilen bagly aýyplamalaryň esasynda Merkezi Aziýa ýurtlaryndan bolan dokuz adama garşy gozgalan iş boýunça geçirilen sud diňlenişiginde azyndan üç sany adamyň öldürlendigini habar berdiler.
Suduň iki işgäriniň hem ýaralanandygy we edaranyň ewakuasiýa edilendigi habar berildi.


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi Hasyl toýy mynasybetli gurnalan “Bereket eçilýär türkmen topragy” atly serginiň açylyşyna gatnaşmak we sergini synlamak isleýänleriň hemmesini 2017 ý. 10-njy noýabrynda 15:00 myhmançylyga çagyrýar.
Bereket eçilýär türkmen topragy
- Hasyl toýy türkmen daýhanlarynyň halal zähmetine döwlet derejesinde goýulýan belent sarpadan nyşandyr.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
“Harman toýuny” ýa-da “hasyl toýuny” etmek hem türkmenlerde ir döwürlerden bäri däp bolup gelýär. Hasyl toýuny tomusda galla ýygnalandan soňra, güýzde bolsa beýleki ekinleriň hasyly ýygnalansoň edilipdir. Bu baýram geçmişde şeýle şekilde bellenilipdir. Topragy bilelikde bejerýän ekerançylyk jemagatynyň agzalary (bu jemagat 10-15 adamdan ybarat birnäçe topardan emele gelipdir) umumy hasylyň belli bir mukdaryny alyp, ony satypdyrlar. Olar bugdaý satyp gazanan pullaryna azyk önümlerini satyn alypdyrlar. Täze hasylyň unundan çörek bişiripdirler. Baýramçylygy obada ýa-da arassalanan bugdaý dänesiniň harmanynyň başynda belläpdirler. Harman toýuny köplenç güýz paslynda edipdirler. Daýhanlar bu toý üçin gerek zatlary şäriklik esasynda pul goşup alypdyrlar we toýa tutuş obany çagyrypdyrlar. Toýda hyzmat edýän gözlegçiler ullakan agaç tabaklarda adamlara bugdaýyň täze hasylyndan bişirilen ýarmany çekipdirler. Harman toýy gadymy baýramçylyk bolup, ony ekerançylyk bilen meşgullanýan türkmenleriň ählisi belläp geçipdir.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hem her ýylyň noýabr aýynyň soňky ýekşenbesinde Hasyl toýy baýramçylygy döwlet derejesinde bellenilip geçilýär. Bu döwlet tarapyndan oba hojalyk ulgamyna uly üns berilýändigini görkezýär. Hasyl toýy mynasybetli zähmetde tapawutlanan daýhanlaryň dürli döwlet sylaglary bilen sylaglanmagy, olary ak bugdaýdyr “ak altyndan” we gaýry ekinlerden ýokary hasyl almaga, ýerleriň hasyllygyny ýokarlandyrmaga, oňat netijeleri gazanmaga ruhlandyrýar. Sahawatly güýz paslynyň bereket bilen jemlenýän nurana güni – egsilmez şatlyga hem çäksiz buýsanja beslenen Hasyl toýunyň joşgunly dabarasy Diýarymyzyň çar künjegini gurşap alýar. Hasyl toýy mynasybetli ýurdumyzyň ähli künjeklerinde toý dabaralary geçirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde hem hasyl toýuna bagyşlanyp “Bereket eçilýär türkmen topragy” atly sergi gurnaldy. Bu sergide türkmeniň bereketli topragynda önýän gallanyň, pagtanyň we beýleki oba hojalyk önümleriniň bol hasylyny wasp edýän nakgaşçylyk eserleri, resmi fotosuratlar, haly we haly önümleri, bäş welaýatyň milli nagyşlary bilen bezelen içi pagtaly horjunlar, türkmen halkynyň bereket bolçulygyny alamatlandyrýan bugdaý desseleri, bulardan başga-da, gadymy Änew medeniýetiniň taryhy ýadygärlikleriniň we şol ýerden tapylan medeni gymmatlyklaryň fotosuratlary, muzeý gaznahanalarynda saklanýan milli gymmatlyklaryň toplumy, zähmet gurallary, taryhy tapyndylar öz beýanyny tapdy.


text:
7 Şubat 2017 Salı
Dalaşgärler Saýlawlara Taýýarlyk Görmek Möwsüminiň Çäklerinde Ähli Welaýatlaryň we Paýtagtymyzyň Saýlawçylary Bilen Duşuşyklary Geçirdiler
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärler saýlawçylar bilen geçiren duşuşyklarynyň çäklerinde ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyzda boldular, saýlawçylary saýlawlaryň öňüsyrasyndaky maksatnamalary bilen tanyşdyrdylar, milli ykdysadyýetimizi mundan beýläk-de ösdürmek, ilatymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak hem-de dünýä bileleşiginde Türkmenistanyň ornuny pugtalandyrmak babatynda garaýyşlaryny beýan etdiler.
Ýekşenbe güni—12-nji fewralda ýurdumyzyň saýlaw uçastoklary raýatlaryň öňünde gapylaryny giňden açarlar, saýlawçylaryň öňünde dalaşgärleriň arasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine has mynasyp adamy saýlamak wezipesi durýar.
Dalaşgär Durdygylyç Orazowyň paýtagtymyzyň saýlawçylary bilen duşuşdy.
paýtagtymyzdaky “Mekan” köşgünde saýlawçylaryň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Agrar partiýanyň Mary welaýat komitetiniň başlygy Durdygylyç Orazow bilen duşuşygy geçirildi. Duşuşyga ýerli döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, jemgyýetçilik guramaarynyň, kärhanalaryň zähmetkeşler toparlarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýaşlar gatnaşdylar.
Dalaşgäriň ynanylan wekili duşuşyga gatnaşyjylary Agrar partiýa tarapyndan hödürlenilen D.Orazowyň terjimehaly bilen tanyşdyrdy. Ol dalaşgäri başarjaň ýolbaşçy, ukyply guramaçy hem-de ýokary derejeli hünärmen, öňde goýlan wezipeleri netijeli çözmegi başarýan şahsyýet hökmünde häsiýetlendirip, ýokary döwlet wezipesine dalaşgäriň hormata mynasyp şahsy häsiýetlerini nygtady.
Soňra ýygnananlaryň öňünde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär çykyş etdi. D.Orazow saýlawlaryň öňüsyrasyndaky maksatnamasynyň esasy ugurlaryny beýan edip, milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de okgunly ösdürilmegini üpjün etmäge, ozaly bilen bolsa, nebitgaz we energetika toplumlaryny döwrebaplaşdyrmagyň, eksport kuwwatyny artdyrmagyň, ähli ulgamlarda innowasiýa tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagynyň hasabyna üpjün etmäge ýardam berýän çärelere aýratyn üns berdi.
Geljekde hem ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak, şol sanda Türkmenistanyň ähli künjeklerinde häzirkizaman durmuş-ykdysady düzümlerini kemala getirmegiň hasabyna gowulandyrmak meseleleri döwletimiziň üns merkezinde bolar. Şeýle hem ylmyň, bilimiň, saglygy goraýşyň, medeniýetiň ösdürilmegine yzygiderli goldaw berler.
Obasenagat toplumynyň, obanyň we oba hojalyk önümçiliginiň mundan beýläk-de ösdürilmegi, azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegi, oba hojalyk önümlerini senagat taýdan gaýtadan işlemek, hususy bölegiň kiçi we orta kärhanalaryň hasabyna ösdürilmegi möhüm wezipeleriň hatarynda görkezildi.
Dalaşgäre saýlawçylar bilen gyzyklanma bildirilip geçirilen pikir alyşmalaryň barşynda ýygnananlaryň sowallaryna jogap berdi. Sowallaryň köpüsi welaýatlaryň senagat taýdan çalt depginlerde ösdürilmegine, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna degişli boldy. D.Orazowyň nygtaýşy ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe “Türkmenistany 2011-2030-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmek, ýurdumyzyň sebitleriniň önümçilik kuwwatlyklaryny we geografiýa taýdan amatly ýerleşmegini netijeli peýdalanmak, senagat pudaklaryny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, täze iş orunlaryny döretmek boýunça toplumlaýyn çäreler geçiriler.
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär duşuşygyň ahyrynda ýygnananlara ýene bir gezek hoşallyk bildirip, Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine güýç-gaýratyny aýamajakdygyny ynandyrdy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 24-nji ýanwarda Aşgabatda täze guruljak gymmatbaha desgalaryň, myhmanhanalaryň, edara we ýaşaýyş jaýlarynyň taslamalary bilen tanyşdy. Bu proýektler ilatyň agyr ykdysady kynçylyklary başdan geçirýän wagtynda gurlup, ulanmaga berler.
Guruljak desgalaryň başyny kaşaň myhmanhana, Halkara maslahatlar merkezi, Halkara kabul ediş merkezi, «Senagat» paýdarlar täjirçilik bankynyň, «Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik bankynyň edara binalary çekýär. Şeýle-de Magtymguly Pyragynyň täze ýadygärligi we täze Hökümet münberi gurlar. Emma ol binalaryň nähili zerurlyk esasynda gurulýandygy anyklaşdyrylmaýar.
Türkmen paýtagtyndaky gymmatbaha gurluşyk proýektleriniň bu ýyl hem doly güýjünde dowam etdiriljekdigi 9-njy ýanwarda, Berdimuhamedow dikuçarly Aşgabadyň üstünden aýlananda mälim boldy.
G.Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleninden soň Aşgabatda we “Awaza” syýahatçylyk zolagynda döwletiň hasabyna onlarça täze myhmanhana, uly kongres, toý, sport zallary, edara, ofis jaýlary, söwda merkezleri guruldy we soň täze ofisli bolan ministrlikleriň käbiriniň ýapylan ýa başga ministrlige birikdirilen halatlary hem boldy.
Mundanam başga, geçen ýyl, ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçirilen 5-nji Aziýa oýunlary üçin azyndan 5 milliard dollarlyk desgalar toplumy, 2,3 milliard dollar çemesi serişdä durýan täze uçar menzili guruldy.
Azatlyk radiosynyň hökümete ýakyn çeşmesiniň beren maglumatyna görä, Türkiýäniň “Polimeks” firmasy tarapyndan gurlan täze uçar menziliniň gurluşygynda goýberilen harsallyklar geçen ýylyň maýynda turan korrupsiýa galmagalyna, hatda hökümet başlygynyň orunbasary Batyr Ereşowyň biwagt ölümine hem sebäp boldy.
Prezident 24-nji ýanwarda täze proýektleriň gurluşygy üçin tender, bäsleşik yglan etmek meselesini gozgady. Emma Azatlygyň ýerli çeşmeleri paýtagtyň “10 ýyl abadançylyk” köçesiniň ugrunda guruljak myhmanhananyň şertnamasynyň hiç hili tendersiz Fransiýanyň “Bouygues” kärhanasyna berlendigini, onuň döwlet gaznasyna 300 million ýewro düşjekdigini habar berýär.
“Häzir “Bouygues” kärhanasy ozal türkmen gurluşyklarynda işläp gaýdan işgärlerini yzyna – Türkmenistana çagyryp başlady,kärhananyň prezidenti Martin Bouyguesiň golaýda Aşgabada sapara gelmegine garaşylýar” diýip, Azatlygyň çeşmesi aýtdy.
Aýdylmagyna görä, täze kaşaň myhmanhanalar Aşgabatda ýene-de üç ýyldan geçiriljek halkara konferensiýasyna gabatlanyp gurulýar we häzir gerekli gurluşyk materiallarydaşalyp başlandy. Ynamdar çeşmäniň ýagdaýy bilýän resmilerden alan maglumatyna görä, bu desgalaryň umumy bahasynyň 500 million dollardan hem geçmegine garaşylýar.
9-njy ýanwarda berlen resmi habarlardan tapawutlylykda, 24-nji ýanwarda berlen habarda täze guruljak desgalaryň has uludan tutulýandygyny görse bolýar. Mysal üçin, ozal Halkara howa menziliniň golaýynda guruljak myhmanhananyň6,9 gektar meýdany tutjakdygy aýdylan bolsa, Arçabil we Çandybil şaýollarynyň arasynda guruljak myhmanhananyň binasy 22,9 gektar meýdany tutar.
“Myhmanhananyň meýdançasynda gidropark bilen birleşýän uzynlygy 725 metr bolan derýa, emeli köl, açyk howuz, çüwdürimler, tomusky restoran we kafe ýerleşdiriler. Şeýle hem taslama uzynlygy 600 metr bolan awtomobil ýoluny öz içine alýar” diýip, habarda aýdylýar.
Öňki ýyllardan tapawutlylykda, Türkmenistandaky gurluşyk proýektleri bu ýyl Gündogaryň görnükli şahyry we akyldary Magtymguly Pyragynyň ýadygärligini hem öz içine alýar. Mundan öň prezident şahyryň Aşgabadyň merkezindäki ilhalar heýkeliniň göçürilmegini buýrupdy.
Köpetdagyň eteginde bina ediljek täze ýadygärligiň beýikligi 60 metre, durmaly ýeriniň diametri 25 metre deň bolar. Emma bu we beýleki guruljak gurluşyklaryň hiç biriniň döwlet gaznasyna we halka näçe seişdä düşjekdigi aýdylmaýar.
Gepiň gerdişine aýdylsa, HWF-nyň ekspertleri Türkmenistanyň hökümetine döwlet inwestisiýalaryny azaltmagy maslahat berýär.


text:
Bagyr
BAGYR (hepar) — janly organnzmleriň iýmit sindirişine we madda çalşygyna gatnaşýan iň uly mäz. Oňurgasyz haýwailaryň Bagrynda iýmit maddalary (uglewodlar, ýaglar) zapas saklanýar. Hordaly jandarlarda we adamlarda Bagyr öt işläp çykarýar hem-de organizmde madda çalşygy bilen baglanyşykly prosseslere gatnaşýar. Bagyryň ähmieti diňe bir iýmiti gaýtadan işlemek we snňdirmek bilen çäklenmän, eýsem ol organizmde bolup geçýän ähli biohimiki özgerişlerde-de uly rol oýnaýar. Adamyň Bagyrynyň agramy 1,5–2 kg bolup, ol garyn boşlugynyň sag tarapynda, gapyrgalaryň eteginde ýerleşýär. Onuň gurluşy örän çylşyrymlydyr. Bagyryň aşak tarapyndan onuň içine portal wenasy, 15. arteriýasy we nerwler girýär. Içegelerde siňen iýmit maddalaryny alyp gaýdýan gan damarlary ilki bilen portal wenasyna gelip Bagyra girýär we ol ýerde kapillýarlara bölünýär. Kapillýarlardan gaýdan has owunçak wenajyklar bir-birleri bilen birigip, aşaky köwek wena goşulýan Bagyr wenalaryny emele getiräärler. Şeýdip gan Bagyryň öýjüklerinden süzülip geçende, käbir maddalar himiki özgerişlere sezewar bolýar. Mes., Bagyr kapillýarlaryndaky ganda glýukozanyň mukdary 0,12%-den köp bolsa, ony Bagyryň öýjükleri glikogene öwrüp özünde saklaýar. Organizme glýukoza köp gerek bolanda (ganyň düzüminde 0,1 %-e çenli azalanda), Bagyrdaky glikogen glýukoza öwrülnp gana goşulýar. Bagyr özünden geçýän gany arassalamak bilen goranyş funksiýasyny hem ýerine etirýär. Iýmit siňdnrilende emele gelýän we mikroorganizmleriň içegede döredýän ençeme zäherli maddalary hem gana goşulyp, Bagyra golýär we himiki özgerişlere sezewar bolup, olary zähersizlendirýär. Şeýlelikde, Bagyr organizm üçin maddalaryň himiki özgerişleriniň laboratoriýasy bolup, ol bedende bolup geçýän hemme prosseslere aktiw gatnaşýar. Galybersede, Bagyr maddalarysň birnäçesini (uglewodlary, beloklary, witaminleri we ş. m.) gerek bolýança özünde ätiýaç saklaýar. Ol beloklary sintezleýär, iýmitdäki aminok-talardan ganyň plazmasyndaky albuminleri, globulinleri we fibrinogeni sintezleýär.


text:
Germaniýa Ispaniýany Türkiýäniň talaby esasynda tussag edilen german ýazyjysy Dogan Akhanlyny ekstradisiýa etmezlige çagyrdy.
Germaniýanyň daşary işler ministri Sigmar Gabriel 19-njy awgustda ispan kärdeşinden tussag edilen Akhanla mümkin boldugyça çalt konsullyk kömeginiň berilmegine ýol açylmagyny sorady.
Akhanl Türkiýede doglan, emma ol 1984-nji ýylda ýurtda bolan harby döwlet agdarylyşygyndan soň ençeme ýyl türmede oturyp, 1991-nji ýylda Germaniýa emigrasiýa gitdi.
Galamdaşlar arkalaşygynyň, ýazyjylaryň PEN guramasynyň german bölümi Akhanlynyň tussag edilmeginiň syýasy sebäplidigine ynanýandygyny, sebäbi onuň 1915-nji ýylda Türkiýede köpçülikleýin öldürilen ermeniler barada ýazandygyny aýtdy.
Şeýle-de Akhanly Türkiýede adam hukuklarynyň bozulmagy barada ýazýar.
PEN Akhanla bildirilýän aýyplamalaryň onuň Türkiýeden daşarda alyp barýan aktiwlikleri bilen baglydygyny aýtdy.
Dpa habar gaentligi Akhanlynyň german raýatydygyny, türk raýatlygynyň ýokdugyny habar berdi.


text:
Global Perspektiwa 05 Global aktýorlar bilen sebitleýin dartgynlyklar eýsem näme üçin çözülmeýär?
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris
Global aktýorlar bilen sebitleýin dartgynlyklar eýsem näme üçin çözülip bilinmeýär?
Gepleşigimiziň geçen sanynda global aktýorlar bilen sebitleýin dartgynlyklaryň çözülip bilinmejekdigini gysgaça belläp geçipdik. Bu hepde meselä has giňden ser salmak isleýärin.
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Ýakyn taryhda global aktýorlaryň ýa-da global aktýorlaryň öňbaşçylyk etmeginde döredilen halkara koalisiýalaryň çäre gören ýerlerindäki ýurtlaryň hiç haýsyna durnuklylyk gelmedi. Tersine global aktýorlaryň çäre gören sebitlerinde durnuksyzlygyň yzgiderli häsýete eýe bolandygyny aýdyp bileris. Şol ýurtlarda çekilen adam pidalary, göz ýaşy, köpçülikleýin göçler, ykdysady çökgünlikler has-da agyrlaşdy, ýaşaýyş şertleri iňňän peseldi.
Ýakyn geçmişde global aktýorlaryň işjeň gatnaşan dartgynlyklaryna gysga ser salanymyzda şol gynandyryjy hakykata göz ýetirmek mümkin.
Sowet Soýuzy taryh boldy. Emma Sowet Soýuzynyň basybalyjylykly hüjümi bilen başlan Owganystan meselesi başdan geçirilen şonça pajyga garamazdan entegem dowam edýär.
Hawa, Saddam dikdatordy. Saddamyň basyş ediji dolanşygy asytnda köp adam ejir çekdi. Emma global aktýorlaryň işe goşulyşmagy bilen Yragyň başyna gelenleri görenden soň eýsem yraklylaryň näçesi Saddamly Yragy däl, eýsem şu günki Yragy saýlap alardy?
Global aktýorlaryň goşulyşmagy sebäpli böleklere bölünen, talanan Liwiýanyň geljegine liwiýalylar umyt bilen garaýarmykalar?
Eýsem Siriýa? Ýurtda ýaşaýanlaryň tas ählisi ýerinden jyda düşen, ýüzlerçe müň raýaty ölen, baý medeni mirasyň eýe bolan Damask, Halap ýaly şäherleri ýumrulan Siriýada global aktýorlaryň gatnaşmagynda kim, nähili geljegi nazarda tutup bilýärkä?
Owganystanda onlarça ýyl dowam eden uruş sebäpli iň agyr ýitgini çekýän Pakistan şu günki günde ABŞ-nyň abaý-syýasaty sebäpli ozalky ýyllara görä has agyr çökgünliklere sezewar.
Adamzadyň iň bir ärdemli liderlerinden biri bolan Aliýanyň abaý-syýasat, hemle, şantaž we ýerine ýetirilmedik wadalar bilen gol çekmäge mejbur edilen Daýton Ylalaşygy bosniýaly musulmanlara näderejede abadanlyk getirdi? Bosniýaly musulmanlary köpçülikleýin mazarlara gömen serp ganhorlar Halkara Harby Jenaýatlary Kazyýeti tarapyndan jezalandyryldy, emma Bosniýa Gersegowina serpleriň, harwatlaryň we boşnýaklaryň arasynda bölünip, butnawsyz ýurda öwrüldi.
Mýanmanyň öýlerini oda berip, öldürip, mejbur göçüren Rohingiýa musulmanlarynyň pajygasy häzirlikçe Bangladeşe sygynandyklary, alyslyk sebäpli günbatara gidip bilmädikleri üçin halkara jemgyýetçiliginiň ýa-da global aktýorlaryň ünjüsini çekmeýär. Ünsüni çeken halatynda olar has adalatly çözgüdiň tapylyp tapylmajakdygy näbellidir.
Soňky ýüz ýylda global aktýorlaryň goşulyşmagynda Palestinanyň ýeten sepgidi hemmelere mälim. Ysraýylyň basyp almagy sebäpli ýeri günsaýyn kiçelýän Palestine we azatlyklary barha daraldylyp, ýarym açyk tussaghana şertlerinde ýaşaýan palestinalylar…
Mysallary näçe köpeltsek köpeldip oturmaly.
Gynansagan ýokarda beýan edilen dartgynlyklaryň ählisi musulman ýurtlarynyň başdan geçirýän dartgynlyklary. Bular özbaşdak düşündirilmäge degişli bolup durýar.
Global aktýorlaryň goşulyşmagynda meseleler näme sebäpden durnukly häsýete eýe bolýar?
Onuň belkem iň esasy sebäbi global aktýorlaryň eýe bolan düşünjesi. Halkara syýasata ýörelge, adalat, hak, gymmatlyk jähtden däl, eýsem bähbit ratdab garamaklarydyr. ÝB-niň Türkiýe boýunça raportýory hanym Keti Piriniň şu hepde beren 40 müň adamyň ganhory terror guraamasy PKK-nyň özleri üçin howp emele getirmeýändigi baradaky beýanaty şol garaýyşy doly görkezýär. Şol garaýyş özüne hüjüm etmän halatynda terror barada hiç hili aladasy, ärdemi bolmadyk, adamzat üçin aladalandyryjy çemeleşmedir. Şol garaýyşa biziň medeniýetimizde orun ýok. Biz haýsydyr bir meselä imperialist garaýyş bilen çemeleşmeýäris. Öz bähbitleri üçin hiç hili prinsipi äsgermeýän, maksada ýetmek üçin ähli usuldan peýdalanýan, ähli hilegärligi edýän garaýyşy kabul etmeýäris. Biziň medeniýetimizde uruşyň hem öz hukugy bar. Hukugy uruşyň serişdesine öwürýän däl, eýsem uruşa hukuk çägini çekýän, diňe şol çäkde urşy legal görýän garaýyşymyz bar.
Gymmatlyga-adalata görä däl, maksada ýetmek üçin hiç hili çägi bolmadyk, bähbide esaslanýan daşary syýasat düşünjesine eýe bolan global aktýorlaryň ýokarda meselelere, sebitimizdäki meselelere bolan çemeleşmesi hem şübhesiz şol çäkde bolýar.
Şol çäkde global aktýorlar sebitimizde dartgynlyklaryň gönüden göni sebäpkäri, getirijisi bolup bilerler.
Global aktýorlar biri-birlerine zeper ýetirmek üçin ýygy-ýygydan görülşi ýaly sebitleýin dartgynlyklaryň goldaýjysy bolup bilerler. Sebitde ýerleşýän ýurtlaryň raýatlaryny imperialist maksatlaryna laýyklykda başgalaryna zyýan ýetirmek üçin serişde hökmünde peýdalanmak isläp bilerler.
Global aktýorlar özleri sebäp bolmasalar hem dartgynlyklaryň uzamagyny isläp, şol ugurda syýasat alyp baryp bilerler. ABŞ-nyň Siriýadaky çemeleşmesi onuň iň anyk görkezijilerinden biridir.
Global aktýorlar edýän ýokary mukdarly ýarag satuwlary sebäpli sebitleýin dartgynlyklary özleri taýdan söwda üçin pursat hökmünde görüp bilerler.
Beýleki tarapdan global aktýorlar sebitleýin dartgynlyklar bilen ýüze çykan pajygalaryň täsirinde galmaýar diýsek ýalňyşmarys. Dartgynlyklaryň agyr jerimesini sebitde ýerleşýän ýurtlar çekýärler.
Global aktýorlar sebitde hemişelik däldir. Sebitiň halklarynyň arasyna ekiljek pitne tohumlary olar üçin zyýan däl.
Ýokarda beýan edilen sebäpler bilen sebitleýin dartgynlyklaryň öňünde ilki çözgüt üçin haýsydyr bir jerime çekmejek halkara däl, eýsem sebitleýin hyzmatdaşlyklar döredilmeli.
Şübhesiz meseleler diňe global aktýorlary aladalandyrmaýar. Aslyna seredilende dartgynlyklaryň sebäbi we global aktýorlaryň işe goşulyşmaklarynyň sebäbi sebitde ýerleşýän ýurtlaryň çemeleşmelerinden gelip çykýar. Men sebitleýin dartgynlyklaryň çözülmegi üçin eýelenmeli pozisiýanyň usullary ýa-da eýelenen ýalňyş pozisiýa barada aýdýaryn. Çözgüt sebitleýin derejede gözlenmän halatynda global aktýorlaryň çekeleşiginden sebitde ýerleşýän ýurtlaryň zyýan çekýär.
Goňşy ýurtlaryň imperialist, messepparaz, rasist syýastlaryny tankyt edip bileris. Sebitde ýerleşýän ýurtlaryň şol syýasatlary sebäpli sebitleýin çözgüt tagallalary tebigy ýagdaýda çykgynsyzlaşyp hem biler. Emma ýokarda berilen mysalda görülşi ýaly, global meselelere global aktýorlaryň goşulyşmagy sebitdäki dartgynlyklary çözmeýär, ony hasam çuňlaşdyrýar. Has çuňlaşan dartgynlyklar sebitde ýerleşýän ýurtlary halkara çäreleriň görülmegine has açyk ýagdaýa getirýär. Ol hem müň ýyldan bäri agzybir ýaşalýan sebitiň çagalarynyň agzyny has-da alardýar, ýaşaýan sebitlerini dolulygyna çykgynsyzlaşdyrýar. Şol sebäpli sebitleýin çykgynsyzlyklaryň gymmaty näçe bolsa bolsun, sebitde ýerleşýän ýurtlar tarapyndan çözülmegi üçin ähli şertlerde ýerlikli peýdalanylmaly.
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirdik.