text:
Adaglama
Adaglama —Ömürboýy bile ýaşajak, her hili kynçylyklary bilelikde ýeňip geçjek, täze dünýä injek çagalara eýe boljak oglan bilen gyzyň nikahdan öň biri-birini görüp, tanyşmagy, häsiýetlerini öwrenmegi täze guruljak maşgalanyň berkligi üçin öpän möhümdir.
Șonuň üçin gudaçylyga barlandan soň, gyz-oglanyň biri-birini synlamagy dini taýdan dürsdür. Pygamberimiz: «Sizden haýsyňyz hem bolsaňyz biriňiz bir gyzy ýa-da aýaly nikahlap aljak bolsa, ony gowy synlasyn», (Ebu Dawud) diýipdir. Hatda, durmuş gurmakçy bolýan zenan maşgalanyňam äre barmakçy adamynyň aslyny soramagy, ýakyndan tanaýanlar bilen maslahatlaşmagy, tanaýanlaryň bolsa, ol barada bilýänlerini doly aýtmagy hiç hili ilden çykma däldir. Bu mesele bilen baglanyşykly şu hadysy mysal getirip bileris: Pygamberimiziň ýanyna Kaýsyň gyzy Fatyma gelip: «Ebu Jehm b. Huzeýfe bilen Muawiýe b. Ebu Sufýanyň söz aýdyjy gelendigini we haýsyna barsa gowy boljagy barada maslahat soraýar. Pygamberimiz: «Ebu Jehm aýallary uragandyr. Muawiýe bolsa garypdyr. Sen gowusy Usamä durmuşa çyk», (Tirmizi) diýipdir. Öýlenjekleriň biri-birini görmegi, gürleşmegi ikiçäk ýagdaýda bolup geçmeli däldir. Gyzyň ýanynda hökman mähremlerinden biri bolmalydyr. Çünki yslamda nikahdan öň ýigit bilen gyzyň hylwat ýerde ikiçäk duşuşmagy dürs däldir. Iki tarap hem razyçylyk bildirenden soň, gyz-oglan adaglanýar. Mundan soň başga biriniň sawçylyga baryp, ara düşmegi dürs däldir. Ýöne iki tarap razylaşmadyk ýagdaýynda täze barjaklar öňkülerden rugsat soramalydyr. Pygamberimiziň bir hadysynda şeýle buýrulýar: «Sizden hiç biri din doganynyň gudaçylyga barýan ýerine guda bolmak niýeti bilen barmasyn», (Müslim). Adaglanmak öýlenmegi mejbur edýän däldir. Ol islendik wagt bozulyp bilner. Adaglanmak taraplara bile ýaşamak hukugyny hem bermeýär. Adaglananlaryň ýaramaz niýeti bolmasa-da, nikah gyýylýança olar biri-biri üçin ýatdyr, nämähremdir. Șonuň üçin adaglananlaryň ikiçäk tirkeşip ýörmegi bolmaýar. Adaglanmagyň bozulmagy köplenç gyz tarapynyň abraýyna zeper ýetirýär. Șonuň üçin adaglanmak wagty uzaga çekmeli däldir. Eger adaglanmak erkek tarapyndan bozulsa, berlen sowgatlar yzyna alynmaýar. Eger gyz tarapyndan bozulsa, sowgatlar yzyna berilmelidir. Gyzyň ýigitde üns bermeli esasy aýratynlygy: onuň dini we ahlak arassalygydyr. Pygamberimiz bir hadysynda bu barada şeýle aýdypdyr: «Eger biriniň dinini berjaý edişinden we ahlak arassalygyndan hoşal bolsaňyz, ol hem gyzyňyza öýlenmek islese, ony yzyna gaýtarmaň. Eger şeýle etmeseňiz, ýer ýüzünde pitne we bozuklyk dörär» diýipdir. Sahabalardan biriniň: – Eý, Resulallah, eger ol garyp ýa-da tanymal maşgaladan däl bolsa nätmeli? – diýen sowalyna, Pygamberimiz ýene: «Eger biriniň dinini berjaý edişinden we ahlak arassalygyndan hoşal bolsaňyz, ol hem gyzyňyza öýlenmek islese, ony yzyna gaýtarmaň. Eger şeýle etmeseňiz, ýer ýüzünde pitne we bozuklyk dörär» diýip, öňki aýdanyny üç gezek gaýtalapdyr, (Mansur Aly Nasyf «Et-Täjül-Jamy»). Kurany Kerimde bu mesele bilen baglanyşykly şeýle diýilýär: «Araňyzdaky öýlenmedikleri we durmuşa çykmadyklary we salyh gul-gyrnaklary öýeriň. Eger olar garyp bolsa, Allah lutfy-keremi bilen olary mätäçlikden halas eder. Çünki Allahyň lutfy-keremi giňdir. Ol her bir zady bilýändir», (Nur, 32). Erkegiň aýal maşgalada üns bermeli esasy aýratynlygy, onuň dini we ahlagy arassa, namysyny gorap bilýän bolmalydyr. Pygamberimiz bu barada şeýle aýdypdyr: «Aýal maşgala dört zady sebäpli nikahlanýar: bular – mal baýlygy, nesebi (asly), owadanlygy we dindarlygydyr. Sen dindar bolanyny saýla, parahat ýaşarsyň, bereketiň artar». Din we ahlak arassalygy iň esasy aýratynlykdyr. Maşgala durmuşy diňe şu dünýä degişli durmuş däldir. Ol perzentler bilen dowam edýän we ahyretde hem dowam etjek durmuşdyr. Pygamberimiz: «Aýaly maly we owadanlygy üçin nikahlap alan baýlykdanam, owadanlykdanam mahrum ediler», (el-Heýsemi «Zewaid) diýipdir.
Șonuň üçin dünýä we ahyret bagtynyň çeşmesi bolan ýagşy maşgala şu dünýädäki jennet köşgüdir. Bu meselede ýalňyşlyk goýberen iki dünýesini-de berbat eder.


c: text/html

text:
Piri Reýis
Piri Reýis (doly ady Hajy Muhiddin Piri Ibn Hajy Mehmet) (1465 töweregi –1554 ýa-da 1555) — Türkiýäniň Egeý kenarýakasyndaky Gallipoli (türkçe Gelibolu) şäherinde 1465-1470-nji ýyllar aralygynda doglan osmanly admiraly, geografy hem-de kartografydyr.
Ol häzirki döwürde esasan hem özüniň Kitab-ı Bahriye (Deňizçilik kitaby ýa-da Nawigasiýa kitaby) atly eserinde jemlän kartalary hem-de çyzgylary bilen tanalýar. Ol kitap nawigasiýa baradaky jikme-jik maglumatlary, şeýle hem Ortaýer deňziniň ähmiýetli portlarynyň we şäherleriniň iňňän takyk çyzgylaryny özünde jemleýär. Piri Reis özüniň (1513-nji ýylda taýýarlan) ilkinji Dünýä kartasynyň kiçijik bölegi 1929-njy ýylda Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde üstüniň açylmagy bilen kartograf hökmünde hem uly meşhurlyga eýe boldy. Bu ýerde iň haýran galdyran zat bir osmanly kartasynda Amerika materiginiň bar bolmagydy. Bu karta şol wagta çenli Amerikanyň türkler tarapyndan çyzylan ilkinji kartasy bolup durýar. Amerikanyň ilkinji kartasy bolsa, losman we kartograf Juan de la Cosa tarapyndan 1500-nji ýylda çyzylypdy we ol häzirki wagtda Madriddäki deňiz muzeýinde (Museo Naval) saklanylýar.
Emma welin, Piri Reisiň ilkinji dünýä kartasynyň (1513) iň täsin galdyrýan tarapy – kontinentleriň ýerleşişlerini (aýratyn hem Afrika bilen Günorta Amerikanyň arasyndaky gatnaşygy) onuň ýaşan döwri üçin deňsiz-taýsyz derejede takyk kesgitlemegi bolup durýar. Hatda ondan onlarça ýyl soňra çyzylan kartalarda hem şeýle takyk oriýentasiýalar we proporsiýalar bolmandyr; şeýle ýokary hili Piri Reisiň Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby) atly eserindäki beýleki kartalarynda hem görmek mümkindir. Piri Reisiň kartasy Demirgazyk tropik giňişliginde Sahara çölüne konsentrirlenýär.[1]Kontinentiň resmi taýdan açylmagyndan üç asyr çemesi ozal çyzylandygyna garamazdan, käbir alymlar, şol sanda professor Charles H. Hapgood, Piri Reisiň kartasynyň Antarktikanyň saklanyp galan iň gadymy kartasydygy baradaky pikiri öňe sürýärler[2][3].
1528-nji ýylda Piri Reis ikinji dünýä kartasyny çyzýar. Ol kartanyň Grenlandiýany we Demirgazyk Amerikany, demirgazyk tarapda Labrador bilen Newfoundlanddan başlap, günorta tarapda Floridany, Kubany hem-de Merkezi Amerikanyň böleklerine çenli görkezýän kiçijek bölegi heniz hem saklanýar.
Mazmuny
Ömür beýany[üýtget | edit source]
Piri şol döwrüň tanymal deňizçisi bolan daýysy Kemal Reisiň yzyna eýerip, ýaş ýigdekçekä 1481-nji ýylda osmanly flotunyň hyzmatyna girýär. Ol ençeme ýyllaryň dowamynda ispan, genuýa hem-de wenesiýa flotlaryna garşy söweşlere, şol sanda 1499-njy ýylda Zonchio söweşine we 1500-nji ýylda Modon söweşine gatnaşýar. Daýysy Kemal Reis 1511-nji ýylda aradan çykansoň, Piri Gallipolä gaýdyp gelýär we Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby) atly eserini ýazmaga başlaýar. Ol öz ýygnan 20 çemesi irki döwre degişli kartadyr çyzgysyna, şol sanda daýysy Kemal Reisiň 1501-nji ýylda içinde Kolumbyň ekipažynyň birnäçe agzasynyň hem bar bolan ýedi sany ispan gämisini Valencia şäheriniň kenarýakasynda ele salan mahaly tapan Hristofor Kolumbyň öz eli bilen çyzan kartalaryna esaslanyp, 1513-nji ýylda özüniň ilkinji dünýä kartasyny işläp düzýär.
1516-njy ýylda Piri Reis osmanly flotunda gämi kapitany bolup, gaýtadan açyk deňze çykýar. Ol Müsür döwletine garşy guralan 1516-17-nji ýyllardaky kampaniýa gatnaşýar we 1517-nji ýylda özüniň dünýä kartasyny soltan Selim I-ä görkezmegi başarýar. 1521-nji ýylda bolsa ol Kitab-ı Bahriye eserini ýazyp gutarýar. 1522-nji ýylda Piri Reis Keramatly Jonuň rysarlaryna garşy alnyp barlan Rodosyň gabawyna gatnaşýar. Gabaw 1522-nji ýylyň 25-nji dekabrynda osmanlylara boýun egmegi we rysarlaryň 1523-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Rodos adasyndan hemişelik gitmegi bilen gutarýar. 1524-nji ýylda ol osmanly baş weziri (sadrazamy) Makbul Ibrahim Paşany Müsüre alyp giden gämä kapitanlyk edýär. Ol baş weziriň maslahatyna gulak asyp, kitabyny gaýtadan redaktirleýär we ony 1525-nji ýylda soltan Ajaýyp Süleýmana hödürleýär. Şondan üç ýyl geçensoň Piri Reis özüniň ikinji dünýä kartasyny Süleýman I-ä hödürleýär.
1547-nji ýylda Piri reis (admiral) çinini alýar. Ol Hindi okeanyndaky osmanly flotuna komanda edýärdi, şeýle hem Suesde ýerleşýän Müsür flotunyň admiraly bolup durýardy. 1548-nji ýylyň 26-njy fewralynda ol Aden şäherini portugallardan gaýtaryp alýar, 1552-nji ýylda bolsa Portugaliýanyň 1507-nji ýyldan bäri elinde saklaýan Maskat şäherini Kiş adasy bilen bilelikde eýeleýär. Piri Reis has gündogar tarapa ýüzüp, Pars aýlagynyň girelgesindäki Hormuz bogazynda ýerleşýän Hormuz adasyny basyp alýar. Portugallar ähli ünsüni Pars aýlagyna jemlän mahally bolsa, Piri Reis Katar ýarymadasyny hem-de Bahreýn adasyny eýeläp, olary Arabystan ýarymadasynyň amatly bazalaryndan mahrum edýär.
Ahyrsoňy Piri Reis 90 ýaşy arka atyp, Müsüre dolanyp geldi. Demirgazyk Pars aýlagynda portugallara garşy ýene bir kampaniýa gatnaşmaklykda Basranyň häkimi Kubat Paşany goldamakdan ýüz öwrenligi sebäpli, 1554-nji ýa-da 1555-nji ýylda köpçüligiň öňünde Piri Reisiň kellesi alyndy.
Türk flotunyň birnäçe harby hem-de suwasty gämisi Piri Reisiň adyny göterýär.
Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby): 1521 we 1525[üýtget | edit source]
Kitab-ı Bahriye modern döwürden öňki nawigasiýa baradaky iň meşhur kitaplaryň biridir. Bu kitap Ortaýer deňziniň esasy portlary, buhtalary, aýlaglary, burunlary, ýarymadalary, adalary, bogazlary we amatly düşelgeleri, şeýle-de nawigasiýanyň metodikasy barada jikme-jik maglumatlary hem-de astronomiýa barada nawigasiýa degişli meseleleri özünde jemleýär. Munuň hem daşyndan kitapda her bir ýurduň, şäheriň ýerli ilaty we olaryň medeniýetleriniň geň-enaýy aýratynlyklary hakda gürrüň berilýär. Kitab-ı Bahriye ilki bilen 1511-1521-nji ýyllar aralygynda ýazyylýar, ýöne soňra Ajaýyp Süleýmana sowgat etmeklik maksady bilen ol 1524-1525-nji ýyllarda ýaňadan gözden geçirilip, goşmaça maglumatlar we has kämil kartalar girizilýär. Piri Reis bu kartalary öz daýysy Kemal Reis bilen Ortaýer deňzinde syýahat eden wagtlarynda çyzypdyr. 1525-nji ýylda gözden geçirilen täze neşir jemi 434 sahypadan ybarat bolup, 290 sany kartany özünde jemleýär.
Kitab-ı Bahriye iki sany esasy bölümden durýar. Birinji bölüm harasatlaryň görnüşleri baradaky maglumatlara, kompas ulanmaklygyň usullaryna, portlar hem-de kenarýakalar barada jikme-jik maglumatlary, ýyldyzlardan peýdalanyp ugur tapmaklygyň ýollary, esasy okeanlaryň we olaryň daşyny gurşap alýan gury ýer bölekleriniň bolan häsiýetleri bolan düşündirişli kartalara bagyşlanypdyr. Hristofor Kolumbyň Täze Dünýädäki açyşlaryna, Vasco da Gamanyň we beýleki Portugal deňizçileriniň Hindistana we Aziýanyň galan bölegine tarap ümzük atyp barýarkalar eden açyşlaryna kitapda ýörite orun berlipdir.
Ikinji bölüm tutuşlygyna düşündirişli kartalardan we deňizçilik gollanmalaryndan düzülýär. Her bir tema bir adanyň ýa-da kenarýakanyň kartasy özünde jemleýär. Birinji kitapda (1521), bu bölümde jemi 132 sany düşündirişli karta bolan bolsa, onda ikinji kitapda (1525) bu san jemi 210-a baryp ýetýär. Ikinji bölüm Dardanel bogazynyň düşündirilmegi bilen başlaýar we Egeý deňziniň , Iýoniýa deňziniň, Adriatik deňziniň, Tirren deňziniň, Liguriýa deňziniň adalary hem-de kanarýakalary, fransuz Riwýerasy, Balear adalary, Ispaniýanyň kenarlary, Gibraltar bogazy, Kanar adalary, Demirgazyk Afrikanyň kenarlary, Müsür hem-de Nil derýasy, Lewant we Anatoliýanyň kenarýakalary bilen dowam edýär. Şeýle hem, bu bölümde her bir şäheriň meşhur ýadygärlikleridir ymaratlarynyň suratlandyrmalary we çyzgylary bilen bir hatarda Piri Reisiň öz terjimehaly hem ýerleşdirilipdir. Ol ýerde Piri Reis bu kartalary neme üçin ýekeje uly kartada däl-de aýratyn kitap hökmünde jemländiginiň sebäplerini tükelleýär. Onça maglumaty we detallary ýeke karta sygdyryp bolmajakdygyny belleýär.
Häzirki döwürde Kitab-ı Bahriyäniň nusgalary dünýäniň ençeme kitaphanalarydyr muzeýlerinde saklanýar.
Birinji neşiriň (1521) nusgalary Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde, Nuruosmaniýe we Süleýmaniýe kitaphanalarynda, Bologna uniwersitetiniň kitaphanasynda, Wena şäherindäki Milli kitaphanada, Drezden Döwlet Kitaphanasynda, Pariž Milli Kitaphanasynda, London şäherindäki Britan Muzeýinde, Oxford şäherindäki Bodleian kitaphanasynda we Baltimor şäherindäki Walters Sungat Muzeýinde saklanylýar.
Ikinji neşiriň (1525) nusgalary Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde, Köprülüzade Fazyl Ahmed Paşa we Süleýmaniýe kitaphanalarynda hem-de Pariž Milli Kitaphanasynda saklanylýar.
Çeşmeler[üýtget | edit source]
- ↑ Soucek, S. “Islamic Charting in the Mediterranean,” In J.B. Harley and D. Woodward, eds.[I] Cartography in the Traditional Islamic and South Asian Societies[/I]. Vol. 2, book 1, 263-272. 1992. Chicago: University of Chicago Press
- ↑ Hapgood, Charles H.: "Maps of the Ancient Sea Kings: Evidence of Advanced Civilization in the Ice Age"
- ↑ Hoye, Paul F.; and Lunde, Paul: "Piri Reis and the Hapgood Hypotheses"
Kitab-y Bahriye surat galereýasy[üýtget | edit source]
Kitab-ı Bahriyäniň iki neşiriniň (1521 we 1525) hem käbir kartalary aşakda görkezilýär:
Dardanel bogazy we the Saros aýlagy
Katapola Bay in Amorgos
Marseilles and Toulon
Kaş and Kastelorizo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nasreddiniň aýaly diýseň görmeksiz eken. bir gün agşamara ol uzak wagtlap aýalynyň ýüzüne seredipdir Sen, name, maňa beýle kän seretdiň diýip. aýaly ondan sorapdyr şu gün men bir owadan aýala uzak wagtlap seretdim gözümi aýyrjak bolsamam hiç aýryp bilmedim Indi şol eden günämi ýuwmak üçin oňa näçe wagt sereden bolsam, şonça wagtam saňa seretýärin diýip, Nasreddin jogap beripdir.
Günäňi ýuwmak
-
diwana
10 years ago
- bah, onarypdyray :))
-
garamyrat
10 years ago
- güna yuwmak hezil ekenow
-
Saryk Gozeli
9 years ago
- yokla, guna yuwmak gaytam hezil dal ekeni, nasreddinin ayalynyn yuzune seredip oturjak bolsan...:)
-
Bayram-Jm
9 years ago
- Aýalyna seredip gözlerine jeza berdimikä. Men many çykaryp bilmedim.
Aýalyna nebsim agyrdy;)
-
gunjagaz
9 years ago
- belkem o goren ogadan ayal onun oz ayalydyr! belki ayalynyn yuzinde owadan ayaly goryandir.
her kimin oz zady oz gozune owadan nasretdinin ayalam nasretdinin gozune owadandyra?
-
şakird
9 years ago
agzalar!
gahar-gazap bilen alan galamyz bolmaz. yone shuny herkim bilse-de ketjallyk edip kabirleri bilkastlayyn biderek zatlar yazyarlar. yazylan yazgylara seredip gorseniz birtopary biderek yazgylar. yone bardyr munda-da bir hayyr diyyar agzalarymyz. sebabi garanky bolmasa yagtylygyn gadyryny bilip bilmezdik...yalnyz | 2009-01-03 08:01:32
şol temalaň birem şumuka diýýän...
-
şakird
9 years ago
yazylan yazgylara seredip gorseniz birtopary biderek yazgylar. yone bardyr munda-da bir hayyr diyyar agzalarymyz. sebabi garanky bolmasa yagtylygyn gadyryny bilip bilmezdik...yalnyz | 2009-01-03 08:01:32
şu tema-da şolaryň birimikä diýýän...
-
hojchy
9 years ago
- ay oz ayalyn barka bashga seretmek guna bolyar ahry ...hay nasreddin onarmandyray biraz guna gazanyp dyr...... yone name bolsada ayalyndan zat gizlemandir erkek yaly boyun alypdyray bashga seredenini-))))))))


text:
Hosanna!!!
“Seni söýýärin, ýa Reb, eý meniň Güýjüm. Reb meniň gaýam, galam we halasgärimdir; Hudaýym, sygynýan gaýam, galkanym, gutuluşymyň kuwwaty we belent diňimdir. Men öwgä mynasyp Rebbi çagyraryn…Rebbe sena ediň. Men dogrularyň mejlisinde, ýygnakda Rebbe bütin ýüregim bilen şükür ederin. Rebbiň işleri uludyr, ähli muşdaklary olary agtarýandyr. Onuň işi dabaraly, şöhratlydyr; Onuň dogrulygy ebedilik dowam eder. Ol ajaýyp işlerinie bir ýadygärlik etdi; Reb mähribän we rehimdardyr. Ol Özünden gorkýanlara rysk berýändir, ähti bolsa ebedilik ýadyndadyr. Milletleriň mirasyny olara bermek bilen Ol halkyna Öz işleriniň gudratyny görkezdi. Onuň elleriniň işleri hakdyr, adyldyr, ähli buýruklary ähtibarlydyr, ebedi we mydam berkdir. Olar hakykat we dogrulykda berkidilendir. Ol Öz halkyna gutulyş iberdi, tabşyryk berip, ähtini ebedilik berkarar etdi. Onuň ady mukaddes we eýmençdir. Rebden gorkmak paýhasyň başlangyjydyr; Onuň buýruklaryny ýerine ýetirýänleriň bary oňat düşünjelidir. Onuň senasy ebedilik dowam eder!” Zebur


text:
Türkmenistanda 6-njy oktýabrda, Aşgabat ýer titremesiniň 70 ýyllygyna gabat, ýüzlerçe býujet işgärini we studenti ýagyş astynda durmaga mejbur etmek bilen, Hatyra güni bellenildi.
Türkmen telewideniýesi “ähli uruşlaryň söweş meýdanlarynda wepat bolanlaryň hem-de 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde şehit bolanlaryň hatyra gününiň bellenilendigini” habar berip, “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynda geçirilen çärelere prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşyşy barada taýýarlan telereportažyny efire berdi.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiriniň şol gün agşam çap eden maglumatyna görä, bu çäre ýagyşly howagabat geldi. Emma muňa garamazdan, býujet edaralarynyň işgärlerine we studentlere ir sagat 6-da gül goýmak dabarasynyň geçiriljek ýerine gelmek buýruldy.
Şeýle-de neşir bu hili çäreler wagtynda studentlere ýanlaryn saýawan ýa-da ýyly eşik almaga rugsat berilmeýändigini, olaryň ählisiniň şol bir meňzeş formada, şol bir meňzeş çemenli bolmalydygyny belleýär.
Munuň üstesine, köpçülik çärelerine gatnaşyjylar “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumyndaky gül goýmak dabarasynyň resmi bölegi tamam bolýança, ençemesagatlap sowukda, ýagyş astynda durmaly bolupdyrlar.
Azatlygyň Aşgabatdaky habarçysynyň tassyklamagyna görä, bu ýagyş 5-nji oktýabr agşamy başlanyp, arakesme bilen 22-23 sagatlap ýagdy.
Onuň sözlerine görä bu ýagyş bugdaý ekenleriň bagtyny çüwdürdi, emma gowaça ekenlere uly zyýan getirdi, sebäbi gowaça meýdanlary palçyk boldy, bu ýagdaý ýygymçylara uly päsgelçilik döretdi. Üstesine, pagtanyň çyg çekmegi onuň pagta bazalarynda kabul edilmezligine ýa-da ýarpy bahasyny ýitirmegine sebäp bolýar.
Türkmen mediasy Hatyra güni mynasybetli ýurduň ähli welaýatlarynda sadaka berlendigini habar berýär. Mälim bolşy ýaly, bu Hatyra güni Aşgabat ýer titremesiniň 70-nji ýyl dönümine gabat geldi.
Türkmen sowet ensiklopediýasynyň maglumatlaryna görä, Aşgabatda 1948-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 6-njy oktýabryna geçilýän gije bolan ýer sarsgynynyň güýji episentrde, Rihteriň 12 bally ölçeginde, 10 çemesi bolupdyr.
Sarsgynyň güýji Aşgabat şäherinde, Änewde, Guryhowdanda, Gyrtluda 9 bal, Gorjawda, Büzmeýinde, Gökdepede, Yzgantda 8 bal, Bokurdakda, Arçmanda, Kakada 6 bal, Tejende, Bamyda 5 bal, Maryda, Çärjewde, Daşoguzda, Nebitdagda 4 bal bolupdyr.
Emma ölenleriň sany birbada aýdylmaýar we soňra 20 müň çemesi adamyň ölendigi yglan edilýär, ýöne şaýatlar, pidalary eli bilen jaýlanlar bu hadysada azyndan 50 müň adamyň ölendigini çaklaýarlar.
Şaýatlaryň gürrüň bermeklerine görä, hadysada ýaraly bolanlaryň, goňşy respublikalara hasshana äkidilenleriň hem hasaby ýöredilmändir.
Olaryň içinde çagalar-da, orta ýaşanlar-da, garrylar-da bolupdyr we 15-20 ýyl soňra özüniň türkmendigini bilip, yzyna gelenler, asla yzyna gelmedikler-de bar diýip, ýaşaýjylar aýdýar.
Ýer yranmasynyň pidalarynyň aglaba köplügi Aşgabatdaky Didarbaba, Goçgarata, Garadamak, Çopanata gonamçylyklarynda jaýlanypdyr.
Bularyň Çopanata gonamçylygyndan başgasy, Aşgabady abadanlaşdyrmak programmasynyň çäginde, üstünden gurluşyk düşmegi ýa park gurulmagy netijesinde, soňky ýyllarda doly ýykyldy diýip, ýerli ýaşaýjylar habar berdiler.
Üstünden 70 ýyl geçendigine garamazdan, Aşgabat ýer titremesinde anyk näçe adamyň wepat bolandygy, näçe adamyň ýitendigi henize çenli hem belli däl we taryhçylaryň geçiren barlaglarynyň netijeleri, şaýatlaryň ýatlamalary çap edilmeýär.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Türkmenistanda Hatyra güni dört ýyl gowrak ozal ýatyrylmazyndan öň, Gökdepe galasynyň rus patyşasynyň basybalyjy goşunlarynyň öňünde synan gününde, galany goraýjylary we türkmen topragy ugrundaky beýleki söweşlerde wepat bolanlary ýatlamak, olaryň ruhuna doga-dileg etmek üçin 12-nji ýanwarda bellenilýärdi.
Emma bu sene hiç bir düşündiriş berilmezden üýtgedildi we 1948-nji ýylda bolan Aşgabat ýer titremesiniň pidalaryny ýatlamak üçin döredilen Matam gününe goşuldy.


text:
Salam hormatly Turkmenistanyn Presidenti!
men turkmenistanyn yashayjysy,(soñuna cenli okasanyz belki duzelersiniz we duzeltersiniz) men sizden ve dowleti dolandyryjy bashtutanlardan gaty närazy dine men däl eysem sizin halkynyzynam 100%den 90%y närazydygyny aydyn bilyäs, sebabi sizin alyp baryan tutymly (indi tutymsyz boldy) ishlerinizde dine Turkmenistan dowletinin Ykdysady we eysem ylym bilim tarapdanam çökyandigini hemmeler bilyarler,(bilim tarapdan aytsak adyny yazyp bilenok emma korrupsiya yada tanyshlary bilen yokary okuwlara giryarler, emma dayhanyn zehinli bilimli çagalary egzamynlardan kowulyarlar, yykylyarlar nädip sheyle yagdayda ylym bilim, Yurt ösmeli?
Eger bilimi ylymy Yurdy ösdurmek isleseniz Turkiyañ yada shuna menzesh dowletlerin Universitet sistemalaryna seredin, duzetmane çalyshyñ!) bularyñ hemmesindenem siz jogapkärçiliklisiniz, sebabi siz Dowlet bashtutany, name ucin yurdumuzda dolarlaryn bahasy bankyn hasabyndan 3 esse gymmat duryar we banklar millete dolar hichili bermeyar,(dashary yurtda okayan talyplara hem pul ugratmak we ugradylan puly kartdan çykarmak sheyle kyn we uly mesele käbir talyplar okuw toleglerini tölap bilman okuwdan çykarylyarlar, diymek dashary yurtda okayanlarynam aglabasy sizden närazy,)) yurdumuzyn Eysem bazarlarda ähli harytlarynam bahasy 2 esse gymmatlady esasanam adamlara zerur zatlar Unlaryn yaglaryn we duzlaryn (benzinin hem)) bahalary öran gymmat.
Muña garamazdan siz her gepleshiginizde dowleti Ykdysady pudak taydan ösdiryarin diyip bellap geçyaniz Emma çokeryarsiniz( hacanda siz president saylanan wagtynyzda halkymy we milletimi alada ederin,Yurdumyzy ösdurmek ucin ähli tagallalary alyp bararyn diyip söz berip wada edipdiniz,,emma ol sözunizi shu wagta çenli yerine yetirip bilmediniz") bulardan bashgada halkyna we milletine sheyle bir guyçli we ayylganc zulumlar etyarler, (...) Sizin bularyn hemmesinden habarynyz yokmy???
Elbetde bar, siz rugsat beryaniz( zuluma tarapdar bolmak zulum eden yaly bolyandyr siz hem muna shariksiniz) Egerde Dowleti dolandyryp Yurdy ösdurip bilmejek bolsanyz arza berip ayrylyn yerinize dolandyryp bilyan Adam gecsin biz indi turkmen milleti,halky ,sizden we sizin yegenlerinizden doydyk ((azajyk aklynyz bar bolsa öylanyp görüñ özunizi mydamalyk bu geciji dunyada galayjak yaly hereketler etyarsiniz aydym aydyp, tans oynap, at çapyp öz keypinizi bilyaniz,yenede bellap gecsek siz özüñizi kem kemden Demirgazyk Koreyañ Presidenti yaly alyp baryanyz (Dikdator yaly)Ministrleri özüñize egildiryarsiniz,hakyky musulman dine Allahyn huzurynda (namazda)Rukuda egilyar, sizin aklynyz yerinde bolsa onyaly güna etman egildirtmäñ,(Allahdan gorkun) (yekeje gun Metjide girip juma namazy okap gördünizmi?
Yok hacanda siz 5nji gun juma guni ish sapary bilen gelenizde ol welayatyn Metjidini yapdyryarsynyz okajak adamlara hem okatmayarsynyz diymek sizin Allaha bolan imanyñyzyñ juda pesdigene shayatlyk etyar,atasözi turkmenlerde, bu dunya gelen gider, giden gelmez diyipdirler biz hem bir gun gitmeli, subut güni hemme eden amallarymyza jogap bermeli!!!) aydaly namaz okamak shahsy ishin emma Dowletini,Milletini, Halkyny Ykdysady eshretli durmushda yashatmak siziñ boynuñyzyñ borjudyr, mundan beylak borjunyzy yerine yetirersiniz diyip umyt etyan we sözumi soñlayan!!!
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Palestin häkimiýetiniň prezidenti Mahmud Abbasyň Fatah fraksiýasy 20-nji dekabrda ABŞ-nyň wise-prezidenti Maýk Pensiň Iýerusalime sapar etmegine garşy “gahar” demonstrasiýasyny geçirmäge çagyrdy.
16-njy dekabrdaky çagyryş prezident Donald Trampyň 6-njy dekabrda Iýerusalimi Ysraylyň paýtagty hökmünde ykrar edýändigini we ABŞ-nyň bu ýurtdaky ilçihanasyny iki bölünen şähere geçirmek prosesine başlaýandygyny yglan etmeginiň on gün soňundan edildi.
Bu karar arap we musulman dünýäsinde, şol sanda ABŞ-nyň ýewropa ýaranlarynda we beýleki ýerlerde köp adamyň gaharyny getirdi.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşi 16-njy dekabrda Trampyň kararyny ret etmeli rezolýusiýanyň taslamasyna seretmäge başlady. Bu rezolýusiýanyň geçmegi üçin dokuz ses gerek bolar, emma ol tassyklansa hem, ABŞ oňa weto goýup biler.
Iýerusalimiň durumy ysraýyl-palestin konfliktindäki iň ynjyk meseleleriň biri bolup durýar.
Palestinalylar bu şäheri özleriniň geljekki döwletleriniň paýtagty hasaplaýarlar. Ysraýyl Gündogar Iýerusalimi anneksiýa etdi we tutuş şäheri özüniň paýtagty diýip jar etdi.
Emma bu çäre halkara jemgyýetçiligi tarapyndan hiç wagt ykrar edilmedi. Şunuň bilen baglylykda köp ýurt öz Ysraýyldaky ilçihanasyny Tel Awiwde saklaýar.
Fatahyň 16-njy dekabrdaky beýanatynda “Biz, ABŞ-nyň wise-prezidenti Maýk Pensiň saparyna gabat (20-nji dekabr) we Trampyň kararyna garşy protest bildirmek üçin Iýerusalimiň girelgesinde we onuň Köne şäherinde gaharly protestlere çagryýarys” diýilýär.
Palestin häkimiýeti mundan öň özüniň Pesniň Ýakyn Gündogara etjek sapary mahalynda onuň bilen duşuşmakdan ýüz öwürýändigini aýdypdy.
Birleşen Ştatlar, Trampyň yglan eden kararyna garamazdan, özüniň ysraýyl-palestin parahatçylyk ylalaşygynyň baglaşylmagyna kömek etmek meselesine ygrarly bolmagynda galýandygyny aýtdy.


text:
satlyk Nikon D3100 2 obektiw bilen berjek hemme zady bar toya gidibermeli. (BAHA...
satlyk Nikon D3100 2 obektiw bilen berjek hemme zady bar toya gidibermeli. (BAHA 15 mln) 3000manGörmek Fototehnika goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 74x
Продам фотоаппарат
Продам цифровой фотоаппарат, Canon ixus 220, купила в Москве, цена 800 ман. Номер 865608750 Sifrowoy Surat alynyan satyan, Canon ixus 220, Moskwada Satyn aldym. Bahasy 800 man. Nomerim: 865608750Görmek Fototehnika goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 25x
Nikon D 300
Nikon D 300 Abyektiwi 2470 bahasy 35 ml koneden aljaga onsyk barGörmek Fototehnika goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 266x
Nikon - L 29
Nikon - L 29 - продам или обменяю на простенький компьютер, могу доплатить. Nikon - L 29 - satjak ya-da pesirak kompyutora calyshjak, ustune pul berip biljek.Görmek Fototehnika goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 83x
- 1


text:
Ispan sosialistik işçiler partiýasynyň lideri Pedro Sançes döwletiň Premýer-ministri wezipesine resmi taýdan işe girişdi. Ol Madridiň golaýyndaky korol köşgi Sarsuelada wezipesine girişýändigi barada kasam kabul etdi. Kasam kabul edişlik dabarasyna Ispaniýanyň koroly Felip VI gatnaşdy. Dabara ozalky Premýer-ministr Mariano Rahoý we ýurduň beýleki ýokary wezipeli döwlet işgärleri gatnaşdylar. Ispaniýanyň koroly Felip VI Pedro Sançesi hökümet başlygy wezipesine belleýändigi we Mariano Rahoýuň Ministrler kabinetiniň gidýänligi baradaky resminama gol çekdi. 6-njy iýunda Ispaniýanyň täze Premýer ministri Pedro Sançes täze hökümetiň düzülendigini mälim etdi.
Esasy Dünýä täzelikleri Ispaniýanyň täze Premýer-ministri


text:
Orsýetiň jemi 32 sany sportsmeni, şol sanda alty sany altyn medalyň eýesi Wiktor Ahn Gyşky olimpiýa oýunlaryna gatnaşmak mümkinçiliginiň ugrunda Sport boýunça şikaýat suduna (CAS) ýüz tutdular.
Parižde ýerleşýän arbitraž suduň 6-njy fewralda çap eden beýanatynda şikaýata 7-nji fewralda seredilmeginiň mümkindigi aýdylýar.
Halkara olimpiýa komiteti Günorta Koreýanyň Pyeongçang şäherinde geçiriljek Gyşky olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga rugsat berlen 28 sany orsýetli sportsmenden 15-ni çagyrmakdan ýüz öwürdi we geçirilen barlaglarda olaryň gadagan edilen dermanlary ulanmagy boýunça şübheleriň dörändigini aýtdy.
5-nji dekabrda Halkara olimpiýa komiteti Orsýetiň ýygyndy komandasynyň Gyşky olimpiada gatnaşmagyna gadagançylyk girizip, barlaglaryň Orsýetde sportsmenleriň doping ulanmagynyň döwlet tarapyndan guramalaşdyrylmagynyň subut edilendigini aýtdy.


text:
* Garet Beýl finalda oýna soňdan goşulyp 2 gol geçiren ilkinji futbolçy boldy. Şeýle-de oýnuň gahrymany saýlanan Beýl bir final duşuşygynda 2 gezek tapawutlanan futbolçylaryň hataryna goşuldy. Beýlden öň UEFA Çempionlar ligasynda (1992/93 möwsüminden bäri) Danielo Massaro (1994), Karl-Haýns Ridle (1997), Hernan Krespo (2005), Filippo Inzagi (2007), Diego Milito (2010) hem-de Kristiano Ronaldo (2017) 1 final duşuşygynda 2 gezek tapawutlanypdy.
* Toparyň tälimçisi Zinedin Zidan bu arzyly kubogy yzly-yzyna 3-nji gezek alan ilkinji tälimçi boldy. Zidandan ozal 9 tälimçi bu arzlyly kubogy yzly-yzyna 2 gezek gazanypdy. Şeýle-de fransiýaly tälimçi Zinedin Zidan angliýaly Bob Peýsli (1977, 1978, 1981) hem-de italiýaly Karlo Ançelottiden (2003, 2007, 2014) soň, bu ýaryşda 3 gezek ýeňiş gazanan 3-nji tälimçidir.
* Kristiano Ronaldo Çempionlar ligasynyň kubogyny 5-nji gezek ýokary göterdi. Ol bu ugurda Iniesta hem-de Sidorfdan öňe saýlandy. UEFA-nyň 1-nji derejeli kubogyny şu wagta çenli iň köp gazanan futbolçy Fransisko Hentodyr (6 gezek, 1956–1960, 1966).
* Şu möwsümde 15 gezek tapawutlanan Ronaldo bassyr 6-njy (2014/15 möwsüminde Neýmar we Messi bilen paýlaşdy), umumylykda-da 7-nji gezek Çempionlar ligasynyň iň köp gol geçiren oýunçysy boldy.
* Basketbolda THY Ýewroligadan soň, futbolda-da “Real Madrid” topary ýeňiji boldy. “Real Madrid” topary bir möwsümde hem basketbolda, hemem futbolda klublaýyn iň ýokary derejeli 2 ýaryşda çempionlyk gazanan ilkinji topardyr.
* Ýewropa ligasyndan soň, Çempionlar ligasynyň kubogyny-da Madrid şäheriniň kluby gazandy. Ýagny, Ýewropa ligasyny “Atletiko”, Çempionlar ligasyny-da “Real” eýeledi. Iň soňky sapar UEFA-da 1 şäheriň 2 kluby 1994-nji ýylda ýeňiji bolupdy. 1994-nji ýylda Milan şäheriniň adybir topary “Milan” Çempionlar ligasynda, “Inter” bolsa, UEFA Kubogynda ýeňiş gazanypdy.
* 15-nji awgustda Estoniýanyň paýtagty Tallinde oýnaljak UEFA Super Kubogy duşuşygynda Madrid şäheriniň 2 wekili “Real” bilen “Atletiko” duşuşar. Bir şäheriň iki wekili ilkinji gezek bu duşuşykda özara güýç synanyşar. 1994-nji ýylda Çempionlar ligasynyň ýeňijisi “Milan” şol wagtky düzgüne laýyklykda, Kubokçylaryň Kubogy ýaryşynyň ýeňijisi “Arsenal” bilen oýnapdy.
* “Liwerpul” topary şu möwsümde 47 gol geçirip (15 oýunda, ortaça 3,13 gol), ýaryşyň rekordyny goýdy (saýlama tapgyry hasaba alnanda). Öňki rekord 45 gol bilen “Barselona” degişlidi (1999/2000).
* “Real Madrid” Çempionlar ligasy adyny alaly bäri bu ýaryşda 7-nji finalyny oýnap, 100 göterimlik başarnyk gazandy. “Real” finala çykmakda rekordy 6 final oýnan “Milandyr” “Ýuwentus” bilen paýlaşýardy.
* Duşuşykdan soň, “change.org” internet saýtynyň çakylygy boýunça futbol janköýerleri Ramosa jerime berilmegi üçin ses berlişik yglan etdi. Häzirki wagta çenli 400 müňden gowrak janköýer bu kampaniýa uly goldaw berdi.
* Garet Beýl finalda oýna soňdan goşulyp 2 gol geçiren ilkinji futbolçy boldy. Şeýle-de oýnuň gahrymany saýlanan Beýl bir final duşuşygynda 2 gezek tapawutlanan futbolçylaryň hataryna goşuldy. Beýlden öň UEFA Çempionlar ligasynda (1992/93 möwsüminden bäri) Danielo Massaro (1994), Karl-Haýns Ridle (1997), Hernan Krespo (2005), Filippo Inzagi (2007), Diego Milito (2010) hem-de Kristiano Ronaldo (2017) 1 final duşuşygynda 2 gezek tapawutlanypdy.


text:
Türkmenistanda çagany mekdebe salmak üçin, onuň çagalar bagyna gatnandygy barada güwänama talap edilse, onda munuň çaglar baglarynyň töleglerini üýtgetmegi gözden geçirjek statistiki maglumatlar üçin ýygnaljakdygyny Ahal welaýatynyň we Aşgabadyň Bilim bölümleriniň käbir resmileri Azatlygyň ýerli çeşmelerine aýtdylar.
Belläp geçsek, geçen hepde “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri ýurtda täze okuw ýylyndan başlap, mekdep ýaşyna ýeten çagalary okuwa salmak üçin, olaryň çagalar bagyna gatnandygy barada, güwänamanyň talap ediljekdigini we bu baradaky görkezmäniň geçen aýyň aýagynda ýurduň Bilim ministrligi tarapyndan ýaýradylandygyny habar berdi.
“Şeýle görkezme Bilim ministrliginiň Aşgabatdaky we Ahal welaýatyndaky bölümlerine gelip gowuşmandyr. Ahal welaýatynyň Bilim bölüminiň jogapkär resmileri eger şeýle görkezme ýaýradylsa, onda bu çagalar baglarynyň töleglerini üýtgetmegi gözden geçirjek statistiki maglumatlar üçindir diýýärler” diýip, Azatlygyň Ahal welaýatynyň we Aşgabadyň Bilim bölüminiň jogapkär resmileri bilen gürrüňdeş bolan çeşmesi aýtdy.
Ýöne çeşmämiz ýurduň çagalar baglarynda tölegler ýokarlandyrylandan soň, ýagny geçen ýylyň noýabr aýynda Ahal welaýatynyň çagalar baglaryndan çykarylan çagalaryň sanawyny tabşyrmak barada görkezmäniň ýaýradylandygyny hem sözüniň üstüne goşdy. Ol şol görkezmede hem çagalar bagyndan çykarylan çagalaryň 1-nji klasa kabul edilmek düzgünleri barada hiç zat aýdylmaýandygyny belledi.
Azatlyk Radiosy ýokarky maglumatlar dogrusynda, Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen habarlaşanda, bu barada haýsydyr bir kommentariý almak başartmady.
3-nji ýanwarda “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri mekdep ýaşyna ýeten çagalaryň çagalar bagyna gatnandygy baradaky güwänama hödürlenmese, çaganyň orta mekdebe alynmagy bilen bagly dürli kynçylyklaryň ýüze çykyp biljekdigini mälim edipdi.
Bu maglumatlar ýurtda çagalar baglarynyň tölegleriniň tas 10 esse gymmatlamagynyň we hökümetiň býujet işgärlerine perzentlerini çagalar bagyna bermek üçin basyş eden döwrüniň yz ýanyna gabat geldi.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda, ýurtda çagalar baglarynyň aýlyk tölegleri Aşgabatda 10 manatdan, welaýatlarda 8 manatdan, 80 manada duýdansyz ýokarlandyrylypdy. Bu bolsa ýurtda ene-atalaryň köpüsiniň nägileliklerine, Daşoguz welaýatynda perzentleri çagalar bagyna gatnaýan raýatlaryň ençemesiniň protest ýörişini geçirmegine sebäp boldy.
Gymmatlamanyň netijesinde, çagalar bagyna gatnaýanlaryň sany hem azaldy. Ene-atalar ýaşaýyş-durmuş şertleriniň barha gymmatlaýan döwründe, çagalar baglarynyň ýokarlandyrylan töleglerini tölemäge gurplarynyň çatmaýandygy üçin, çagalaryny öýde alyp galmak kararyna gelendiklerini aýdypdylar.
Munuň yzy bilen, ýurduň ähli künjeklerinde diýen ýaly döwlet edara-kärhanalarynda işleýänlere perzentlerini çagalar bagyna öwürmek boýunça basyşlar edildi. Ýerli ýolbaşçylaryň geçiren ýygnaklarynda, çagalaryny çagalar bagyna öwürmediklere işden kowulmak haýbatlary atylypdy.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, türkmen resmileri hökümet mejlislerinde ilatyň ýaşaýyş durmuş şertleriniň dowamly ýokarlanýandygyny we çagalaryň “eşretli ýaşaýyşy” üçin ähli şertleriň döredilýändigini öňe sürseler-de, ýokarda beýan edilen ýagdaýlar barada we olaryň ilata ýetirýän täsirleri hakda, hiç zat aýtman gelýärler. Şeýle-de, bu barada ýurduň media serişdelerinde hem häzirlikçe mesele gozgalmaýar.


text:
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty
Umumy Meýdany: 180 000 m2
Ýyllyk Kuwwaty: 3 mln tonna
Duralganyň uzynlygy: 440 metr
Duralganyň Göwrümi: 3 gämi (5000 DWT)
Däne silosy: 14 sany
Sement silosy: 8 sany
Zynjyrly susguçly kran: 1 sany
Relsde susguçly kran: 3 sany
Hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň senagat we himiýa pudagyny ösdürmek ugrunda alyp barýan işleri netijesinde ýurdumyzda ençeme halkara ähmiýetli senagat we himiýa önümçilik desgalary gurlup ulanylmaga berilýär. Bu desgalarda öndürilýän önümler ýurdumyzyň içerki bazarlaryny doly üpjün edip, esasy bölegi hem eksport ugradylýar.
Häzirki döwürde Türkmenistan sement, karbamid, kaliý ýaly ençeme ürgün ýük görnüşli önümleri daşary ýurt bazarlaryna ibermegini dowam edýär.
Türkmenbaşy halkara portunyň düzüminde ürgün ýükler terminalynyň gurlup ulanylmaga berilmegi bilen ýurdumyzdan eksport edilýän ürgün ýükleriň logistikasy has hem ýeňilleşer. Şeýle hem bu terminal sebitde ürgün ýükler üçin niýetlenen ýeke-täk terminal bolup, himiýa we oba hojalyk senagatynda ulanylýan ürgün ýükleriň barmaly ýerine wagtynda barmagy we logistikanyň amatly bolmagy üçin şert döreder.
Ürgün ýükler terminalynyň ýyllyk kuwwaty 3 million tonna barabardyr. Terminalyň ammarynda däne, iým, un, himiki önümler we sement saklamak üçin ýörite enjamlar gurnaldy. Terminalyň duralgasynyň uzynlygy 440 metr bolup, bir wagtyň özünde 3 sany 5000 DWT-lik gämä ürgün ýükleri ýüklemek we düşürmek mümkinçiligi döredilendir.
Terminalyň düzüminde umumy göwrümi 35 000 kub metr bolan 14 sany däne silosy we umumy göwrümi 6000 kub metr bolan 8 sany sement silosy gurnaldy. Konweýer ulgamlary we konweýerli gämi ýükleýjiler arkaly ürgün ýükler gämilerden konteýnerlere we konteýnerlerden gämilere ýükleniler.
Terminalda susguçly zynjyrly krandan 1 sanysy, demir relsde hereket edýän susguçly krandan 3 sanysy ýerleşdirildi.
Ýük ulaglaryny we demir ýol wagonlaryny ýükleme we düşürme nokatlaryndan iki sanysy bina edilip, olaryň kuwwaty sagatda 650 tonna barabardyr. Umumy meýdany 180 000 inedördül metr.


text:
Artykly hammamy täze ýere göçürildi
Batman welaýatynyň Hasankeýf etrabynda ýerleşýän 1 müň 500 tonna agyrylygyndaky Artykly hammamy Hasankeýf Täze medeniýet seýilgähine göçürildi
Batman welaýatynyň gubernatory Ahmet Deniz Ylysuw suw howdany we gidroelektrik desgasynyň çäginde eseriň täze ýere göçürilmek işleriniň bütin dünýä nusga bolandygyny belledi.
Ahmet Deniz taryhy eserleriň suw howdanyndan çykarylmagynyň şol bir wagtda Türkiýä Respublikasynyň beýikliginiň hem görkezijisi bolandygyna ünsleri çekdi.
Ahmet Deniz: "Bu eserler bilen birlikde ýene-de 6 eser göçüriler. Hasankeýf taryhy ähmiýetini gorar, Täze Hasankeýf syýahatçylygyň merkezi bolar" diýdi.
Çöçürilme işleri 6 sagat 40 minut dowam etdi.


text:
“Verizon” we “Motorola” dünýäde ilkinji 5G aýratynlygy bolan smartfony köpçülige görkezdi. “Moto Z3” atly telefon arkaly indiki ýyldan başlap käbir ýerlerde müşderilere hödürlenjek 5G aragatnaşyk hyzmatyndan peýdalanyp biler. Tanyşdyrylan telefon arkaly 5G hyzmatyndan peýdalanmak üçin indiki ýyl satuwa çykaryljak “MotoMod” atly enjamy almaly bolar. Ilkinji nobatda, ABŞ-nyň Hýuston, Los Anjeles, Sakramento we ýene bir şäherinde 5G ýola goýlar. Internetiň bäşinji nesli, ilkinji nobatda, öý interneti arkaly müşderilere ýetiriler.
“MotoMod” enjamynda “Qualcomm” ilkinji 5G modemi “Snapdragon X50” ýerleşdiriler. “Qualcomm X50” modemi sekuntda 5 gigabit maglumat göçürip almaga mümkinçilik berýär. “Qualcomm”-yň LTE tehnologiýasyndaky iň ýokary tizlik sekuntda 1,2 gigabaýtdy. Telefonyň 5G üçin niýetlenen goşmaça enjamynyň ýany bilen 2000 mAh kuwwatyndaky batareýa hem berler. 3G-den 4G-e geçilende ýüze çykan ilkinji modemlerde bolşy ýaly, bular hem köp zarýad iýer. Şol sebäpli 5G-den peýdalanylanda, goşmaça batareýa zerurlyk duýlar. Z3-iň beýleki aýratynlyklarynyň arasynda 6 dýuýmlyk 1080p durulygyndaky OLED ekran, 4GB RAM, 64 GB ýat, 12 megapiksel goşa yzky kamera, 3000 mAh batareýasy bar. Z3 diňe “Verizon” operatorynyň üsti bilen 480 dollardan satylar.
5G-li telefon
“Verizon” we “Motorola” dünýäde ilkinji 5G aýratynlygy bolan smartfony köpçülige görkezdi. “Moto Z3” atly telefon arkaly indiki ýyldan başlap käbir ýerlerde müşderilere hödürlenjek 5G aragatnaşyk hyzmatyndan peýdalanyp biler. Tanyşdyrylan telefon arkaly 5G hyzmatyndan peýdalanmak üçin indiki ýyl satuwa çykaryljak “MotoMod” atly enjamy almaly bolar. Ilkinji nobatda, ABŞ-nyň Hýuston, Los Anjeles, Sakramento we ýene bir şäherinde 5G ýola goýlar. Internetiň bäşinji nesli, ilkinji nobatda, öý interneti arkaly müşderilere ýetiriler.


text:
ÇOWDUR TAÝPASYNYÑ TARYHY KÖKLERI !!!
Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan döwletimizde milli liderimiz we Gahryman Arkadagymyzyñ saýasynda agzybir we jebis ýaşaýan türkmen halkymyzyñ ümzügi ileri.
Häzir bizi bir buýsandyryjy zat bar: Olam ýaş nesilleriñ şanly taryhymyza, türkmen halkynyñ gelip çykyşyna öñküden biraz ünsleri güýçlendi. Bu elbetde guwandyryjy ýagdaý. Nesiller öz taryhyny we aslyny tanasa, gelejegini hem gahryman ata-babalarymyzyñ ruhunda gurar, ertesine ynamly gadam basar.
Söhbetimizi uzadyp durman, esasy gürrüñe geçmek isleýärin. Güneşli Diýarymyzyñ gadymy oguzlaryñ mesgen tutan mekany bolan Daşoguz welaýatynda çowdur atly taýpa ýaşaýandyr. Bu hemmäñize mälim. Çowdur diýenimde käbir okyjylarda ýylgyrma peýda bolan bolmagy ahmaldyr. Sebäbi olaryñ tutanýerliligi we hakyny gidermejek bolup goh-galmagaldan çekinip durmazlygy, dawaçylrak we özdiýenli adamlara "çowdur dawasyny tutma" ýa-da "çowdur-maý sen" diýen ýaly ýarym degişmeli söz düzümlerini döredipdir.
Bu degişmeli gürrüñe ünsüñizi çekmek bilen men esasan çowdurlaryñ gelip çykyşy we taryhy kökleri barada durup geçmek isleýärin.
Şuny unutmalyñ: taryhy kökleriñi oñat bilmek, tire-taýpalary bilmek we tiräñe buýsanmak, bu tireparazlykdan daşlaşyp bilmezlik däl-de, tersine hemme türkmen tire-taýpalarynyñ aslynyñ birdigine we bir ojakdan çykan dogandygyna göz ýetirmekdir.
Häzirki wagtda türkmen teletomaşaçylarynyñ hem uly gyzyklanma bilen görýän "Direliş; Ärtogrul" teleserialynda çowdur taýpasy barada durlup geçilýändir, ünsüñizden gaçmadyk bolsa.
Şu nukdaýnazardan men, gadymy oguz taýpasy bolan çowdurlar barada elimde bar bolan şu taryhy maglumaty paýlaşmagy makul bildim.
* * *
ÇAWULDUR (ÇAWUNDUR)
Anadolyda bu boýuñ ady XVI asyrda köplenç çawundur şekilinde aýdylýardy. Ýöne şol döwre degişli Çawuldur we Çawdur diýen ýer atlary hem gabat gelýär. Gadymky ady hem çawuldur bolupdyr. Umuman, şol asyrda Anadolyda şu atlar bilen 21 sany ýeriñ bolandygyny görýäris.
"Danyşmendnamada" Anadolyny seljuklylaryñ eýelän wagtynda Çawuldur Çaka diýen bir begiñ ady agzalýar. Zahiri Nişaburiniñ "Seljukly taryhynda" Anadolyny ýeñip alan Soltan Alp-Arslanyñ serkerdeleriniñ arasynda emir Çawuldur diýen bir at geçýär. Bu awtora görä emir Çawuldur Artyk, Saltyk, Mengüjük we Danyşmend bilen Malazgirt söweşine gatnaşypdyr we Anadolyda Maraş bilen Sarus (Saryz) sebitlerini ýeñip alyp, döwlete goşupdyr. Bu maglumatlara daýanyp, çawuldur boýundan Çaka atly begiñ Anadolynyñ eýelenmeginde möhüm rol oýnandygyna ynanmak bolar. Onuñ örän şöhratly beglerden biri bolandygyny ýokarda ady agzalan eserlerden hem bilmek bolýar.
Şonuñ bilen bir wagtda biziñ oguz boýlaryna degişli ýer atlary hakyndaky maglumatymyzda çawuldur 18-nji orunda durýar, Anadolyda çawuldur ilatynyñ sany az. Munuñ bir sebäbiniñ biri, bu boýuñ uly bir golunyñ Ýakyn Gündogara göçmän Mañgyşlakda galmagydyr. Ýöne esasy sebäbi, käbir boýlar kimin, bu boýuñ ilat sanynyñ tutuşlykda uly däldigidir. Meselem, Türküstan türkmenleriniñ örän köp sanlysyny özüne birikdirýän salyr boýundan örän köp jemagat Eýrana we Anadola hem gelipdi ahyry. Çünki, bu soñky boýuñ sany gaty köp bolupdyr.
XVI asyrda çawuldur boýuna degişli urug-tireler şu aşakdaky ýerlerde görünýärler:
1. BOZULUS: Çawundur atly bir tire Soltan Selim II döwründe iki gola aýrylyp, biri 174, beýlekisi 50 salgyda degişli adamsy bolan obalary emele getiripdir. Ogulbegli diýen uly tiräniñ içinde hem çawundur atly bir jemagat bardy. Bu jemagatyñ öz adyny kethuda Weliniñ kakasy Çawundurdan alandygyny añlamak bolýar. Bu ýagdaý, şeýle hem ogulbegli jemagatynyñ çawundur boýy bilen garyndaşlyk gatnaşygynda bolandygyny görkezýär.
2. ÇORUM: Çawundur diýen kiçijik tire Osmanly kazasynyñ Akjasuw obasynda ýaşapdyr. Bu çawundur jemagaty bilen birlikde şol obada oturan adil we habil atly jemagatlaryñ-da çawundurlar bilen garyndaş bolmagy mümkindir.
3. TÜRKÜSTAN TÜRKMENLERI: Abulgazynyñ ýazmagyna görä, Şa Mäligiñ öldürilmegi bilen oguzlar dagamaga başlapdyrlar we olardan birtopary Kylyk, Kazan we Karaman begleriñ baştutanlygynda Mañgyşlaga gidipdir. Bu toparyñ arasynda ençeme oguz boýunyñ urug-tireleri bar ekeni. Ýöne olaryñ köpüsi eýmir, döger, igdir, çawuldur, garkyn, salyrdandy. Birinji bölümde Syrderýa boýlaryndaky oguz ilinden gürrüñ açylyp, X asyryñ başlarynda bir garyndaşlyk dawasy zerarly (şol dawaçyl "çowdurlyklary-da" ;)) bularyñ), oguzlardan bir toplumyñ ol zamana çenli ady-sory bolmadyk ýer bolan Mañgyşlaga baryp ýurt tutandygyny aýdypdyk. Bu waka Abulgazynyñ aýdan rowaýatynyñ esasy bolup biler.
Mañgyşlakdaky çawuldurlara soñky asyrlarda çowdur diýilýär. Bular beýleki türkmen boýlary (taýpalary) bilen bilelikde hem arkaýyn ýaşamandyrlar. XVI asyrda Mañgyşlak Horezmi eýelän maññytlar tarapyndan basylyp alynypdyr we uly salyr boýy ol ýerden çykyp gidipdir. Biraz soñrak bu ýeri galmyklaryñ hüjümine sezewar bolupdyr. Şol wagtlar çowdur, igdir we söýünjileriñ bir bölegi Demirgazyk Kawkaza tarap göterilipdirler. Olar şol ýerde öz barlyklaryny häzirki wagta çenli dowam etdirýärler. Mañgyşlakda galan çowdur, igdir we beýleki boýlara degişli tireler XIX asyrda gazaklar tarapyndan ol ýerden çykarylypdyrlar.
1853-nji ýylda çowdurlar Aral kölüniñ günorta ýakalaryndan Garabogaza çenli bolan giñişlikde oturýardylar. Şol wagt olaryñ ilat sany 12 müñ çemesidi. Olar şu toparlardan ybaratdy:
abdal, igdir, esenli, garaçowdur, bozajy, burunjyk, şyh.
Terjime edenler:
Muhammet Aýdogdyýew,
taryh ylymlarynyñ doktory,
Jepbarmämmet Gökleñow,
filologiýa ylymlarynyñ kandidaty,
Ýazmyrat Mämmediýew,
taryh ylymlarynyñ kandidaty, ýazyjy.
(Kitaby bilelikde terjime edenler).
Çeşme: Faruk Sümer "Oguzlar - türkmenler", 285-287-nji sahypalar.
(Türkmenistanyñ Prezidentiniñ ýanyndaky Dünýä türkmenlerini öwrenýän ylmy-barlag institutynyñ neşiri, Aşgabat-1999).
Taýýarlan: Alpagut Horezmli.


text:
12 günläp dowam eden täsirli sport ýaryşlaryndan soňra Aşgabat 2017-niň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary 27-nji sentýabr güni tamamlandy. 15 sany ýaryş geçirilýän desgada sportuň 21 görnüşi boýunça geçirilen ýaryşlar Türkmenistanyň taryhyna altyn harplar bilen ýazylar. Çünki, 17-27-nji sentýabr aralygynda Aşgabat şäherinde deňi-taýy bolmadyk sport çäresi geçirilip, ol Aziýanyň, Okeaniýanyň we ondan-da uzakdaky ýurtlara göni ýaýlymda görkezildi.
Müňlerçe myhmanlar Aşgabat şäheriniň dürli öwüşginli Olimpiýa şäherjiginde ýokary ülňülere laýyk gelýän sport çärelerine şaýat boldular. Sportuň 21 görnüşi boýunça, şol sanda Başa-baş söweş sungaty sport toplumynda geçirilen göreş sporty, futzal ýaryşlary, 3x3 basketbol, atly sport (konkur), tennis, jiu-jitsu, kuraş, sambo we beýleki sport ýaryşlarynda ençeme medallar gazanyldy, goýlan täze rekordlar dünýäni haýrana galdyrdy hem-de dostlukly aragatnaşyklar ýola goýuldy.
Medallaryň sanawynda Türkmenistan döwleti Oýunlaryň başlan gününden tä tamamlanýança birinjilikde boldy. Türkmen türgenleri Oýunlaryň ilkinji günlerinde ençeme medallary gazanmagyň hötdesinden geldiler we 89 altyn medaly gazandylar. Şolaryň 39-sy guşakly göreş sporty, 23-si türkmen milli göreşi boýunçadyr. Jemi medallaryň sany bolsa, Oýunlaryň ahyrynda 245-e deň boldy.
Başda öz ukyplaryny doly görkezmedik hytaýly türgenler, Oýunlaryň dowamynda güýjüni jemläp, jemi 42 altyn medaly gazanmagy başardy. Aýratyn-da, gysga aralyga ýüzmek, tans sporty, agyr atletika hem-de bilýard sportlary boýunça hytaýly türgenler has-da tapawutlandy.
Eýran medallaryň sanawynda üçünji orunda durýar. Bu ýurtdan gelen türgenler jemi 36 altyn medalyň eýesi boldular. Olaryň güýçli taraplary sport göreşi, taekwondo hem-de erkekleriň arasynda futzal ýaryşlary bolup çykdy.
Eýranly agyr atletikaçy Sohrab Moradi Oýunlaryň iň ýatdan çykmajak pursatlaryny tomaşaçylara sowgat berdi. Moradi erkekleriň arasynda 94 kg agyrlyk derejesinde göteren agramy boýunça täze dünýä rekordyny goýmagy başardy.
2012-nji ýylda Londonda geçirilen Olimpiýa çempiony Olga Rypakowa tarapyndan baştutanlyk edilen gazak türgenleriniň topary ýeňil atletika sport ugrunda ýeňiş gazanmagy başardy. Ýeňil atletika boýunça geçirilen ýaryşlaryň 3 gününiň dowamynda, olar jemi 6 sany altyn medaly gazanmagy başardylar.
Rypakowa ilki bilen uzaklyga bökmek boýunça ýeňiji boldy, soňra bolsa üçürdikläp bökmek sport görnüşinde altyn medaly gazanmagy başardy. Gazagystan medallaryň sanawynda dördünji orunda durýar we bu ýurduň türgenleri jemi 28 sany altyn medaly öz Watanyna äkitdiler.
Orta Aziýa ýurtlaryndan gelen türgenler öňki SSSR ýurtlarynda meşhur sport ugry bolan samboda öz rüstemligini görkezdi. Sambo boýunça geçirilen ýaryşlarynyň ýedisiniň ýeňijileri-de Orta Aziýada doglan türgenler boldy.
Özbegistanly türgenler öz ukyplaryny kuraş sportunda doly görkezmegi başardylar. Özbek türgenleri Kuraş boýunça ýaryşlarda jemi 7 medalyň eýesi bolmagy başardy.
Taýland bolsa öz Watanynda gelip çykan taý boksy boýunça ýaryşlarda başarnyklaryny görkezdi. Desgalarda bolan taýlandyň halk sazandalary tutluşyklaryň dowamynda üýtgeşik öwüşgin berdiler. Belki-de şu sebäpden, Taýlandyň iň ökde taýboksçylary 7 derejede hem ýeňiji bolmagy başarandylar.
Koreýadan gelen türgenler bowling, suwda ýüzmek hem-de taekwondo boýunça sport ýaryşlarynda öňdebaryjy orunlary eýeledi. Tans sport arenasynda geçirilen ýaryşda bolsa, tansyň jaýw, rumba we ça-ça-ça görnüşlerinde üç sany altyn medaly gazanyp, üstünlikli çykyş etdiler.
Wýetnamly Le Kuang Liýem küşt arenasynda ýeňşi birkemsiz gazanmagy başardy. Onuň täsin strategiýa ukyplary hem-de ünsi erkekleriň arasynda şahsy görnüşde altyn medalyň eýesi bolmagyna getirdi. Şeýle-de, zehinli küştçi toparlaýyn ýaryşlarda öz toparyna iki sany altyn medaly gazanmakda hem öz goşandyny goşdy.
Welotrek sport binasynda gonkongly topar ajaýyp çykyş görkezdiler. Zenan türgen Li Wai Sze bolsa, köp tomaşaçylary ruhlandyran türgen boldy. Li zenanlaryň arasynda keirin hem-de sprint görnüşleriniň ýeňijisi boldy. Soňra bolsa zenanlaryň arasynda toparlaýyn sprint ýaryşynda topary üçin altyn medaly gazanmaga ýardam berdi.
Hindistandan gelen türgenler Ýapyk bina ýeňil atletika toplumynda öz başarnyklaryny has-da gowy görkezmegi başardy. Hindi türgenleri erkekleriň arasynda 1500 m, 3000 m hem-de üçürdikläp bökmek sport görnüşlerinde, zenanlaryň arasynda bolsa pentatlon hem-de 1500m aralykda ylgamak sport görnüşlerinde altyn medallary gazandylar.
Hindi türgenleri Tennis toplumynda geçirilen ýaryşlarda medal gazanmagyny dowam etdirdi. Hindistanly Sumit Nagal tennisiň ýekebara görnüşi boýunça altyn medaly almagy başardy. Şeýle-de ol erkekleriň arasynda garyşyk görnüşi boýunça altyn medalyň eýesi boldy. Taýland garyşyk jübütler hem-de zenanlaryň arasynda jübütleýin final ýaryşyndan Hindistandan üstün çykyp, tomaşaçylary hem-de eminleri geň galdyrdy. Indoneziýaly Beatris Gumulýa zenanlaryň arasynda geçirilen çempionatyň ýeňijisi diýlip yglan edildi.
Kataryň 3x3 basketboly boýunça toparynyň altyn medal gazanmagyna garaşylýardy. Katarly türgenler tomaşaçylaryň tamasyny ödediler hem-de birinji orny eýelediler. Taýlandly türgenleriň zenanlaryň arasynda geçirilen ýaryşda üstün çykmagy bolsa garaşylmadyk ýeňişleriň biri boldy.
Taýlandly türgenler gatnaşan 5 ýaryşlarynyň ählisinde ýeňiji boldular. Taýdlandyň basketbol boýunça zenanlar ýygyndy topary ýarym final ýaryşynda ukyply türkmen türgenlerinden, final ýaryşynda bolsa özbegistanly türgenlerden üstün çykdylar.
Atçylyk sport toplumynda katarly Hamad Ali Al Attiýah atly sportuň şahsy görnüşinde altyn medaly gazanmagy başardy. Saud Arabystanyň türgenleri sportuň toparlaýyn görnüşinde altyn medalyň, Türkmenistanyň adyndan ýaryşan Nikolaý Beglarýan bolsa Ahal teke kubogynyň mynasyp eýesi boldy.
Uly göwrümli sport çäresiniň wajyp pursatlarynyň biri Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlarynyň taryhynda ilkinji gezek elektron sporty boýunça görkezme ýaryşlarynyň geçirilmegidir.
On sany Milli Olimpiýa komitetlerinden gelen jemi 56 sany ýaryşyjy “The King of Fighters”, “Starcraft II”, “Hearthstone” hem-de “Dota2” oýunlary boýunça ýaryşarlar. Bu elektron oýunlaryň görnüşleri boýunça ýaryşlar Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň geçiren sport çäresinde ozal geçirilipdi.
Oýunlara gatnaşan bosgun topary Açylyş dabarasynda hem-de Ýapyk bina ýeňil atletika toplumynda tomaşaçylar tarapyndan gyzgyn garşy alyndy.
Bosgun toparynyň türgeni Ýeiç Pur Biýel erkekleriň arasynda 800 m aralykda ylgamak ýaryşynyň ýarym finalyna çykdy. Ol Oýunlar barada şeýle gürrüň berdi: “2016-njy ýylda Rio-de-Žaneýroda geçirilen Olimpiýa oýunlaryndan soňra gatnaşan uly göwrümli sport çärämiň ikinjisi bolup Aşgabat 2017 oýunlary gelýär. Rionyň hem-de Aşgabadyň sport çärelerine gatnaşmagym maňa bosgun hökmünde hem şu dünýäde üstünliklere ýetip biljekdigimi öwretdi”.
Ýekebara ýaryş görnüşlerinde iň köp altyn gazanan hytaýly suwda ýüzüji Sun Meiçen hasaplandy. Ol Watanyna jemi 4 sany altyn, hem-de 3 sany kümüş medal bilen dolanýar.
Türkmenistan ýurdunyň “altyn medalçy ýigidi” adyny bolsa Seýdi Batyrowa berip bilýäris. Ol jemi 6 sany altyn medal gazanmagy başardy. Olaryň 4-si guşakly göreş, 2-si bolsa türkmen milli göreşi boýunça berildi.


text:
Türkiýe Aziýa bilen Ýewropany birleşdirýän üçünji köprini gurýar0
Çarşenbe güni Türkiýe Ýewropa bilen Aziýanyň topraklaryny birleşdirýän üçünji köpriniň gurluşygyna başlady. Bu proýektiň bahasy milliardlarça dollara barabar bolar.
Ýurduň infrastrukturasy ösüşiň yzyny eýermäge çalyşýan mahaly, öňki gowşak ykdysadyýetli ýurdy Ýewropanyň iň çalt ösýän döwletine öwürmek boýunça on ýyllyk geçiş döwrüne ýolbaşçylyk eden premýer-ministr Rejep Taýýip Erdogan ilki bilen bu proýekti amala aşyranyny kem görmedi.
Erdogan Stambul köprüsiniň gurluşygyna gatnaşýan türk, italýan we koreý kompaniýalaryny ony iki ýylyň içinde tamamlamaga çagyrdy. 2015-nji ýylda Türkiýede parlament saýlawlary geçirilmeli.
“Biz güýçli Türkiýäni, ine, şeýdip gurýarys” diýip, ol Bogaziçide müňlerçe adamlyk mähelläniň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Häzirki döwürde Türkiýede şular ýaly proýektlere, şol sanda dünýäniň iň uly aeroportlarynyň biri boljak Stambuldaky üçünji howa menziline, Ankara çenli ýokary tizlikli otlular üçin niýetlenen demir ýola, Panama kanalyna bäsdeş boljak gämi gatnawlary kanalyna, suwasty demir we gara ýol geçelgelerine 80 milliard dollar goýberilýär.
Bu köpri 14 million ilatly şäherdäki dyknyşyklary gowşadar diýlip garaşylýar. 1973-nji ýylda ilkinji Bogaziçi köprüsi açylanda bu şäheriň ilaty häzirkisinden 2.5 million azdy.
Şäherdäki ulaglaryň sanynyň on ýylyň dowamynda 3 millondan 4.4 milliona çykmagy we şäher ilatynyň 17 milliona barmagy babatdaky çaklamalar sebäpli, hökümetiň bu ugurda haýal etmezden herekete geçmegine garaşylýardy.


text:
“Dermanhana Ýowşan” priloženiýasy – bu mydama ýanyňyzdaky dermanhanadyr.
Bu mugt mobil priloženiýany ýüklemek üçin birnäçe sekundy sarp etseňiz siz dermanhana jaň etmek ýa ol ýerde nobata durmak zerurulygyny aradan aýyrarsyňyz.
Islän dermanyňyzy smartfonuňyzyň kömegi bilen sargyt ediň we öz wagtyňyzy tygşytlaň.
“Ýowşan” dermanhananyň täzelenen resmi priloženiýasy indi şulara mümkinçilik berýär:
• Dermanlaryň barlygyny anyklamaga
• Dermanlaryň bahasyny anyklamaga
• Eger dermannamadaky ýa başga bir sanawdaky dermanlaryň atlaryny düşnüksiz hat zerarly okap bilmeseňiz olaryň suratyny hünärmenlere ugratmaga
• Nobata durmazdan dermanlary satyn almak üçin olary öňünden sargyt etmäge
• Aşgabat şäheri boýunça dermanlary eltip bermegi sargyt etmäge
• Dermanhanadaky ähli täzeliklerden, aksiýalardan we indirimlerden habarly bolmaga
Janyňyz sag bolsun!


text:
Türkmenistanda dowam edýän dollar gadagançylygynyň fonunda, diňe bir ýerli telekeçileriň ýa-da söwdagärleriň däl, eýsem daşary ýurtly bizmesmenleriňem kösenýändigi barasynda maglumatlar gelip gowuşýar.
Türkmenistanda iş alyp barýan aglabasy türk raýaty bolan daşary ýurtly biznesmenler ol ýerde çekýän pul kynçylyklary barada Azatlyk Radiosyna maglumat bermegi dowam edýärler. Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda süýji-köke öndürýän kärhanasy bolan bir daşary ýurtly biznesmen türkmen resmileriniň halkara şertnamadaky hyzmatdaşlyk kadalaryny özüçe üýtgedip, özüni pul problemasy bilen köseýändigini öňe sürýär.
"Ata Watanymyza bir peýdam degsin diýip, Aşgabatda süýji-köke öndürýän kärhana açyp, işledip ýördüm. Meniň türkmen döwleti bilen baglanyşan halkara şertnamamda, girdeýjimi amerikan dollary görnüşinde aljagym we şol bir wagtyň özünde-de işgärlerimiň aýlyk-günlügini hem hut özümiň kesgitlejegim barasynda kepillik berildi. Türkmen resmileri maňa habar bermän, halkara şertnamamy üýtgedipdiler we türkmen banklaryndaky walýuta hasabymdaky pullaryň ählisini döwlet kursundan manada öwüripdiler. Men öz hakymy türkmen döwleti bilen ilki başda baglanşan halkara şertnamamyň esasynda walýuta görnüşinde almak isleýändigimi aýtsam, türkmen resmileri "Dollar bolanok, gadagan. Alsaň-a manat görnüşinde döwlet kursundan alarsyň, bolmasa-da olam ýok" diýip jogap berýärler. Mundan daşaryn yzygiderli basyşa hem duçar edýärler. Ondan soň men süýji-köke öndürýän kärhanamyň işini hut şu sebäpden duruzdym. Sebäbi önümçülik üçin gerek bolan çig mallary men daşary ýurtlardan walýuta bilen getirýärin. Firmamda 40-a golaý ýerli işgär işleýär we olara edýän ýokary hilli işleri üçin türkmen manadyndan Türkmenistanyň standartlaryndan ýokarda aýlyk berýärdim. Soň türkmen resmileri öz işgärlerime hem ujypsyzja aýyk bermegimi talap edip basyş etdiler.
Men indi näme etjegimi bilemok. Meniň halal çeken zähmedimiň hakyny beýdip köýdürmesinler. Meniň firmamyň türkmen döwletine hiç hili bergisi ýok. Türkmenistanda resmileriň şeýle basyşy we bikanun hereketleri astynda meniň indi ol ýerde işlemäge mümkünçiligim galmady. Pulumy alyp bilsem önümçülik kärhanamy ýapyp, enjamlary hem daşary ýurda alyp çykmak isleýärin" diýip, ol biznesmen aýdýar.
Ýatlap geçsek,Türkmenistanda 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap, amerikan dollarynyň nagt satuwy doly ýatyrylyp, şondan soň onuň söwdasyna-da ençeme çäklendirmeler girizildi. Munuň netijesinde, ýurtda resmi taýdan 1 dollar 3,50 manat möçberinde saklanyp galýan mahaly,Türkmenistanyň “gara bazarlarynda” dollaryň nyrhy yzygider ýokarlanyp, 7-nji noýabrda Aşgabatda 1 amerikan dollarynyň satyn alyş nyrhy 8 manat 40 teňňä, satyş nyrhy 8 manat 90 teňňä baryp ýetdi.Bu bolsa, biznesi daşary ýurt walýutasyna bagly bolan telekeçilere ýaramaz täsir ýetirdi. Ýurtdaky agyr ykdysady kynçylyklaryň fonunda, gaty köp dükanlaryň we firmalaryň hem öz işini togtatmaly bolandygyny ýerli çeşmeler habar berýärler.
Mundanam başga, telekeçileriň walýuta operasiýalaryna, şol sanda pul birlikleriniň awtomatiki konwertasiýasyna ençeme tapgyr çäklendirme girizildi. Şeýle-de, hususy firmalaryň ençemesi Aziýa oýunlaryny guramalaşdyrmak üçin, “meýletin goşant” etmäge mejbur edildi.
Geçen ýylyň ortalaryna Türkmenistanyň banklarynda döwlete dahylsyz kärhanalaryň ofşor zonalardaky şertnamalary boýunça, türkmen manadyny daşary ýurt walýutasyna konwertasiýa etmek düzgüni hem doly ýatyryldy. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň jogapkär resmisi bu barada ýurduň Merkezi bankynyň adyndan, 21-nji iýunda ýurduň ähli degişli banklaryna ýörite görkezmeli hatyň ýollanandygyny habar berdi.
Fewral aýynda bolsa türkmen mediasy "geçen ýyl Türkmenistanda önümçiligiň batly depginde ösmegi ýurduň importa bolan garaşlylygyny pese gaçyryp, eksportyň göwrümini artdyrdy" diýdi. Emma käbir ýerli synçylar we telekeçiler ýurtda importyň pese gaçmagyna dollaryň söwdasyna we telekeçilere girizilen çäklendirmeleriň sebäp bolandygyny aýdýarlar.
Türkmen häkimiýetleri hökümet maslahatlarynda, şol sanda 1-nji noýabrda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň pudaklarynda, şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine bagyşlanyp geçirilen ýygnakda, ýurduň durmuş-ykdysadyýetinde “bolan ösüş depginleri” barada hasabatlary gaýtalaýarlar.
Dünýäde energiýa serişdeleriniň bahasynyň aşaklamagy netijesinde, Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolanyndan bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan häzirki döwürde, dollaryň gaýta-gaýta gymmatlamagy we onuň ilata ýetirýän täsirleri barada hiç hili mesele gozgamaýarlar.


text:
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty
Umumy Meýdany: 62 000 m2
Kuwwaty: 120 000 tonna
Duralganyň göwrümi: 3 gämi
Hormatly Prezidentimiziň sebitara we halkara derejede düýbüni tutan önümçilik desgalarynyň esasylarynyň biri hem Hazar deňziniň kenaryndaky Gyýanly şäherçesinde ýylda 386 müň tonna polietilen hem-de 81 müň tonna polipropilen öndürmäge niýetlenen gazhimiýa toplumydyr.
Bu önüm Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda çykarylýan nebit önümleriniň sanawynda möhüm orun eýeleýär. Oňa dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýär.
Terminalyň giňeldilmegi arkaly deňiz portundan ýylda 120 000 tonna polipropilen iberiler.
Giňeldilme işlerinden soňra 62 000 inedördül metr meýdana barabar bolan terminalda polipropileniň tebigy şertlerden zaýalanmazlygy üçin ähli mümkinçilikler göz öňünde tutuldy.
Terminalda ýerleşdirilen demir relsde hereket edýän 45 tonna ýük göterijilikli we 17 metr aýlanma burçly port kranlary şol bir wagtyň özünde 3 sany 5000 DWT-lik krana ýükleme we düşürme işlerini amala aşyrar.


text:
Aşgabatda Türkmenistanyň ykdysady gazananlarynyň sergisi açyldy. Däp boýunça Söwda-senagat edarasy tarapyndan Watanymyzyň baş baýramynyň öň ýanynda guralýan nobatdaky ykdysady gözden geçiriliş öz ösüşiniň esasy ýoluna düşen milli ykdysadyýetimiziň haýran galdyryjy üstünlikleriniň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Bu gün Türkmenistanyň okgunly ösýän halk hojalyk toplumy öňdebaryjy dünýäniň we ýurdumyzyň tejribesini öwrenmek hem-de ýokary tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly innowasiýa ösüşine gönükdirilendir. Bu gezekki sergi hem bu baş ugry kesgitledi, onuň işine ykdysadyýetiň döwlet böleginiň düzümleriniň, bilim we medeniýet, sport we syýahatçylyk ulgamlarynyň edaralarynyň wekilleri, ýurdumyzyň telekeçileriniň kärhanalary gatnaşdylar.
Energetika hem-de senagat, nebit we gaz, nebithimiýa, gurluşyk hem-de gurluşyk serişdeleri, ulag we aragatnaşyk, dokma önümçiligi we halyçylyk, himiýa pudagy, oba hem-de suw hojalygy, obasenagat toplumy, lukmançylyk, bilim, medeniýet, sport we syýahatçylyk, çaphana, tebigaty goramak hem-de gök guşak syýasatynyň netijeleri ýaly ähli ulgamlardaky ösüş depginleri wideoroliklerde, önümleriň kiçeldilen nusgalarynda, çaphana önümlerinde — kitaplarda, žurnallarda öz beýanyny tapdy.
Ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň innowasion ösüşi, senagatyň diwersifikasiýalaşdyrylmagy, milli ykdysadyýetimiziň kuwwatynyň, eksport ugurly daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň giňeldilmegi bu gezekki serginiň özenini düzdi.
Gözden geçirilişde ýokary tehnologiýaly enjamlar, häzirki zaman gurluşyk we timarlaýyş serişdeleri, kompýuter we kommunikasiýa mümkinçilikleri, azyk senagatynda ýetilen sepgitler, ekologiýa meseleleriniň çözgüdini tapmakda üstünlikler, sport we syýahatçylyk ulgamynyň ösüşi, ýurdumyzyň ylmy, işgärler, medeni mümkinçilikleri görkezilýär.
Ýurdumyzyň ykdysady toplumynyň binýatlaýyn pudagy bolan ýangyç-energetika toplumy giň diwarlykda görkezilýär, ol pudagyň ýokary depginlerde ösüşini beýan edýär. Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň hem-de ýakynda ulanmaga berlen tebigy gazdan karbamid önümçiligi boýunça “Garabogazkarbamid” zawodynyň eksport hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan täze önümlerine esasy orun berlipdir.
Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň “Mahabat” müdirligi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýakynda geçirilen “Amul — Hazar 2018” halkara awtoralli hakynda interaktiw diwarlygy uly ünse eýe boldy. Döredilen goşundynyň çäklerinde peýdalanyjylar smartfonlary we wirtual görnüşdäki äýnekleri ulanmak arkaly, Beýik Ýüpek ýolunyň ugry bilen Garagum sährasyndan geçen ralli-reýdiň jümmüşine aralaşyp, meşhur awtosürüjileriň ornuny eýeläp hem-de ýurdumyzyň tebigy gözellikleri, taryhy we medeni ajaýyplyklary bilen tanşyp bilerler.
Bu sergi ýurdumyzyň öndürijileriniň önümlerini ýaýmak üçin netijeli meýdançadyr. Iri möçberli gözden geçiriliş hünärmenleriň, bilermenleriň we haryt öwrenijileriň ünsüni çekdi.
Sergi 20-nji sentýabrda öz işini tamamlar.


text:
YSRAÝYL WE YSRAÝYLYŇ HÖKÜMETI
Ysraýylyň Gaza urýan deňiz we howa zarbalarynyň yglan edilen maksady Palestinanyň yslamçy topary Hamasyň Ysraýylyň günortasyna tarap raketa atmagynyň öňüni almakdyr. Ysraýyl özüni harby çäreleriniň Hamas tarapyndan dolandyrylýan Gazadan her gün diýen ýaly atylýan raketalara kanuny gaýtawuldygyny aýdýar.
PALESTINA: HAMAS WE FATAH
Hamasyň tarapdarlary bu topara Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky we Gazadaky Palestinanyň territoriýalaryny Ysraýylyň basyp almagyna garşy kanuny hereket hökmünde garaýarlar.
1987-nji ýylda döredilen Hamas, özüniň düzgünnamasyna görä, Ysraýylyň ýok edilmegine ygrarly bolup galýar. Hamasyň resmileri, eger-de Ysraýyl özlerini ykrar etmese, onda Ysraýyly hem ykrar etmejekdiklerini aýdýarlar.
Hamas 2006-njy ýylda Palestinada geçirilen parlament saýlawlarynda ýeňiş gazandy. Emma ýeňiş bu topar bilen Fatahyň arasyndaky dartgynlylygy ýokarlandyrdy. Fatah Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasyň Iordan derýasynyň günbatar kenaryny dolandyrýan dünýewi milletçi partiýasydyr.
SIRIÝA WE ASSADYŇ REŽIMI
Palestina boýunça ekspert Hüseýin Ibiş Hamasyň daşarky ýaranlygyna täsir eden üýtgeşme hökmünde Siriýadaky gozgalaňlary görkezýär. Hamasyň dolandyryjylarynyň Eýran we Siriýa bilen ýakyn gatnaşyklary bardy, olaryň Damaskda edarasy hem ýerleşýärdi. Emma ýakynda Ibişiň "Foreign Policy" neşirinde ýazmagyna görä, Hamas Başar al-Assadyň režiminiň gozagalaňçylara edýän sütemine garşy çykyp ugrandan soň, Siriýanyň hökümeti bilen Hamasyň arasyndaky gatnaşyklary “doly çökdi”. Netijede, Hamasyň Politbýurosy Damasy terk etdi.
EÝRANYŇ PREZIDENTI MAHMUD AHMEDINEJAD
Siriýada Assadyň režiminiň esasy ýarany bolan Eýran hem ençeme ýyl bäri Hamasa goldaw berip gelýär. 2010-njy ýylda Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Hamasy Palestinanyň halkynyň hakyky wekili diýip atlandyrdy. Bu bolsa Palestinanyň Fatah toparynyň gaharyny getirdi. Fatah Eýrany Palestinanyň halkyny bölmäge synanyşmakda aýyplady.
LIWAN WE HIZBULLAH
Liwanda Hizbullahyň lideri Hasan Nasrallah arap döwletlerini Hamasa goldaw bildirmäge we öz serhetlerini çaknyşyklardan gaçan palestinaly bosgunlara açmaga çagyrdy. Nasrallah arap liderlerini Gazadaky palestinlere has köp goldaw bermeýänlikde hem tankytlady. Ol Ysraýylyň Siriýadaky graždanlyk urşundan peýdalanyp, Gaza hüjüm edýändigini hem aýtdy.
MÜSÜR WE PREZIDENT MUHAMMED MÜRSI
Gazadaky çaknyşyk Müsüriň täze saýlanan yslamçy prezidenti Muhammed Mürsini kyn ýagdaýda goýýar. Müsür özüniň harby pudagyna Amerikanyň millionlarça dollarlyk kömegini, şeýle hem ykdysadyýetine Saud Arabystanynyň we Bütindünýä banky ýaly guramalaryň goldawyny aljak bolsa, onda Birleşen Ştatlar bilen arasyny gowy saklamaly. Emma sünni musulmanlaryndan bolan Mürsi Gaza çaknyşygyna goşulyşmak barada Müsüriň halkynyň çagyryşlary bilen hem ýüzbe-ýüz bolup dur.
KATAR
Katar Birleşen Ştatlaryň ýaranydyr, ol mundan öň Ysraýyl bilen hem käbir gatnaşyklary ýola goýupdy. Emma Ysraýyl bilen çakynykda Katar Hamasa goldaw berip başlandan soň, gatnaşyklar ýaramazlaşyp başlady. Oktýabr aýynda Kataryň emiri Şeýh Hamad bin Halifa al-Tani Gaza sapar edip, 2007-nji ýylda Hamas Gazany eýeläni bäri bu ýere sapar eden ilkinji döwlet baştutany boldy.
ARAP LIGASY
Baş sekretar Nabil al-Arabiniň ýolbaşçylygyndaky Arap ligasy Ysraýyl bilen Hamasyň arasynda ot açyşlygyň bes edilmegi boýunça Müsüriň tagallalaryny goldady. Şeýle hem Arabi palestinalylara garşy “Ysraýylyň agressiýasyny” ýazgaryp, “bu agressiýa garşylyk körkezmegi we gabawy döwmegi”, 2007-nji ýylda Gaza garşy ýola goýlan ykdysady petigi aradan aýyrmagy wada berdi.
TÜRKIÝE
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan hem palestinalylar bilen Ysraýylyň arasynda dessine ot açyşlygyň bes edilmegine çagyrdy. Ol Ysraýylyň Gaza garşy ykdysady embargosynyň “tapgyrlaýyn ýatyrylmalydygyny” we 90 günüň dowamynda ýaraşyk gepleşikleriniň ýola goýulmalydygyny aýtdy. Duşenbe güni ol has ýiti çykyş edip, Gaza hüjümleri sebäpli Ysraýyly “terrorist döwlet” diýip atlandyrdy.
BIRLEŞEN ŞTATLAR
Birleşen Ştatlar bigünä ysraýyllylaryň we palestinalylaryň ölümine we ýaralanmagyna gynanç bildirip, Gazada zorluklaryň ýüze çykmagynda Hamasy aýyplady. 18-nji noýabrda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Ysraýylyň Gazadan atylýan raketalardan özüni goramak hukugyny doly goldaýandygyny, emma Gaza krizisiniň Ysraýylyň harby çäreleri “möwjemezden” çözülmeginiň “has gowy” boljagyny aýtdy. Obama Ysraýylyň territoriýasyna Hamas tarapyndan atylan raketalaryň krizisiň “gižželeýji wakasy” bolandygyny aýtdy.
BMG-NIŇ HOWPSUZLYK GEŇEŞI
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi Hamas bilen Ysraýylyň arasyndaky zorluklaryň bes edilmegine çagyrdy, emma häzire çenli bu ugurda hiç hili çäre görmedi. Arap wekilleri Howpsuzlyk Geňeşini Ysraýylyň hüjümlerini ýazgarmaga çagyran hem bolsa, Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs: “Hamasyň we beýleki terrorçy guramalaryň Ysraýylyň halkyna garşy ýola goýan zorlugyny aklara sebäp ýok” diýdi. BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun “Ysraýylyň günortasyndaky we Gazadaky zorluklaryň gaýgylandyryjy derejede ýokarlanmagy we ýagdaýlaryň mundan hem beterleşmeginiň öňüni almaga zerurlyk” barada beýanat ýaýratdy. Ol Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu we Müsüriň prezidenti Muhammed Mürsi bilen hem gürleşdi.


text:
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherindäki täze gazhimiýa toplumynyň polimer önümlerini satyn almak boýunça ilkinji geleşigi hasaba alyndy.
Satyn alyjylar hökmünde GDA-nyň dürli döwletleri çykyş etdiler. Söwdalaryň barşynda ýokary jebislikli polietileniň 11 müň 782 tonnasy, şeýle hem täze senagat kärhanasynda tejribe işleriniň barşynda öndürilen dürli kysymly polipropileniň 2 müň 309 tonnadan gowragy hasaba alyndy.
Mälim bolşy ýaly, Gyýanlydaky gazhimiýa toplumynyň gurluşygy «Türkmengaz» döwlet konserniniň daşary ýurtly hyzmatdaşlary — «TOYO Engineering» ýapon we «LG International Corp.» koreý kompaniýalary bilen bilelikde amala aşyryldy.
Täze toplum 5 milliard kub metr tebigy gazy gaýtadan işlär we ýokary dykyzlykly 381 müň tonnadan gowrak polietilen, 81 müň tonna polipropilen hem-de beýleki önümleri öndürer. Şol bir wagtda hem zawod 4,5 milliard kub metr harytlyk gaz olar. Ol ýangyç hökmünde ulanmak üçin gaz geçiriji ulgamlara iberiler.


text:
Serbiýanyň Prezidenti resmi sapar bilen Gazagystana bardy
Geçirlen özara we toparara gepleşiklerde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar bilen sebitara meseleler seljerildi
Serbiýanyň Prezidenti Aleksandar Wujij resmi sapar bilen Gazagystana bardy.
Wujij paýtagt Astana Prezident Nursoltan Nazarbaýew tarapyndan resmi dabara bilen garşylandy.
Geçirlen özara we toparara gepleşiklerde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar bilen sebitara meseleler seljerildi.
Gazak lideri Nazarbaýew bilelikdäki metbugat ýygnagynda Gazagystanda Serbiýaly 20 firmanyň iş alyp barýandygyny nygtap, ekerançylyk, senagat, gurluşyk, transport we energetika pudagynda edilýän hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine uly ähmiýet berýändiklerini belledi.
Gazagystanyň Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda ýüküň daşalmagy meselesi bilen ýakyndan gyzyklanýandygyna ünsi çeken Nazarbaýew “Ýewraziýa Ykdysadiýet bileleşiginiň Serbiýa bilen erkin söwda zolagyny döretmegi baradaky gepleşikler dowam edýär”diýdi.
Serbiýanyň Prezidenti Wujij hem gepleşiklerde özara syýasy we ykdysady hyzmatdaşlyk meselesinin seljerlendigini belläp “Gazagystan bilen parahatçylyk, durnuklylyk, ykdysady ösüş, raýatlaryň ykdysady güýjüniň artdyrylmagy, jemgyýetiň döwrebaplaşdyrylmagy, ýurduň goranyş güýjüne goldaw berilmegi ýaly ugurlarda ýakyndan hyzmatdaşlyk edilmegi biziň üçin diýseň möhüm” diýdi.
Wujyj Nazarbaýewden Gazagystanyň Serbiýada ilçihana açmagyny isledi.


text:
Russiýanyň Baş prokuratura edarasynyň metbugat wekili Sankt Peterburgyň metrosynda amala aşyrylan partlamanyň terrorçylykly hüjüm bolandygyny aýdýar.
3-nji aprelde bolan partlama zerarly azyndan 10 adamyň wepat bolandygy we başga-da onlarçasynyň ýaralanandygy resmisi mälim edildi.
Sankt Peterburg şäher häkimliginiň metbugat wekili Andreý Kibitowyň Russiýanyň döwlet eýeçiligindäki “Rossiýa-24” telekanalyna beren maglumatyna görä, terrorçylykly hüjüm bolmagy barada howatyrlanma döreden partlamada azyndan 10 adam heläk boldy.
Kibitow “Twitter” sosial ulgamynda ýaýradan maglumatynda wakada 50 çemesi adamyň ýaralanandygyny we 17 sany adatdan daşary ýagdaýlar baradaky toparyň herekete geçendigini aýtdy.
Sankt Peterburg şäherine sapar edip, bu ýerde metbugat konferensiýasyny geçiren prezident Wladimir Putin partlama barada howpsuzlyk resmileri tarapyndan özüniň habarly edilendigini we häkimiýetleriň bu hadysanyň terrorçylyk bilen arabaglanyşygynyň bolup-bolmandygynyň barlanýandygyny mälim etdi.
Putin wakada ölenleriň we ýaralananlaryň bardygyny belledi, emma olaryň sany barada maglumat bermedi.
Russiýanyň Terrorçylyga garşy göreş baradaky Milli komitetiniň ýaýradan beýanatyna görä, partlama Sank Peterburgyň merkezindäki “Tehnologiçeskiý institut” bilen “Sennaýa Ploşad” stansiýalarynyň arasyndaky metroda sagat 2:40 töweregi amala aşyryldy diýip, “TASS” habar agentligi ýazýar.
Bu agentligiň maglumatynda hem wakada ölenleriň we ýaralananlaryň bolandygy mälim edilip, onuň sany barada maglumat berilmeýär.
Başga maglumatlarda, “Ploşşad Wosstaniýe” atly beýleki bir metro stansiýasynda partladylmadyk başga bombanyň hem ele salnandygy habar berildi.
Sankt Peterburgyň Metro edarasy şäherdäki ähli stansiýalaryň ýapylandygyny mälim etdi.
Sosial ulgamlarda çap edilen maglumatlarda metro stansiýasynyň içini tüsse alandygyny we ölen ýa-da ýaralanan adamlaryň suratlaryny we wideolaryny görse bolýar.
Russiýanyň Baş prokuraturasynyň ýaýradan beýanatynda Sankt Peterburgyň “Tehnologiçeskiý institut” stansiýasyndaky metroda bolan partlama bilen baglanyşykly kanun goraýjy organlaryň “derňewleri” başladandygy mälim edildi.
“RIA” agentliginiň websaýtynda çap bolan suratda weýran bolan otly wagony görkezilýär. Bu suratlaryň gelip çykyşy dessine mälim edilmedi.
Hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.


text:
Her kimiň özboluşly dünýäsi, özüne mahsus dünýägaraýşy bar. Her kim akylyna görä gürleýär we akylyna görä amal edýär. Ähli kişini bir galyba salyp bolanok, çünki adamzadyň barlygy dört sany gapma-garşy elementlerden düzülen. „Dünýäde näçe adam bar bolsa, şonça-da pelsepäniň bardygy” juda köp ýaňzydylan söz. Adamzat daşky keşbi bilen, şahsyýet bolsa garaýyşlary bilen biri-birinden tapawutlanýar. Bu durmuş meýdany, kimiň haýsy kenardan, niçiksi häsiýet bilen bärik aşany belli däl, kimseler gökden düşen perişde ýaly, kimseler ýerden çykan agras adam ýaly görünýär. Häsiýetiň alyşmasa-da, nesibäň galtaşýan nokatlaryna görä, olar bilen käteler menzilläp, käteler ýolugra ýöremeli bolýaň.
Terbiýesine görä, itiň özüni alyp barşy käbir adamlaryňkydan oňat hem bolsa, mertebesine görä, adamyň hormaty ähli mahlukatdan, janly-jandardan, peridir perişdeden eýdir, ezizdir. Ýyly sözdür-söýgä, mähirdir-muhabbete mätäç göwünleri hoş sözden aç goýýan pursatlarymyz az däl. Biz beýleki zatlara garanymyzda ýene-de öz ýakynlarymyzyň, dost-ýarlarymyzyň – adamlaryň göwnüne kän degýäris. Bilgeşländen we bilmezlikden, gönüläp we ýanap, käteler bir söz bilen, käteler müň kyssa otarlyp aýdylýan sözlerde kinaýa ýokundysy, ýaňsy tagamy, öýke duzy agdyklyk ediberse, kimdir biriniň göwni ýykylýar,
ynam Käbesi çat açýar. Onsoň ol göwni seýiklemek kyn düşýär. Üstesine, köp wagt geçmänkä, haklydygyňa garamazdan, öteräk daran ýerleriň ýadyňa düşende, örtendirip alýar.
Çaga kejirligne ýugrulan ýyllarymyzda, ata-enelerimiziň, dogan-jigilerimiziň göwnüne degendiris. Indi yzyna dolap bolmajak pursatlary ýatlap, oýa batýarsyň. Betlikdir, bezzatlyk çaga dünýäsiniň özboluşly bezegi hem bolup biler. Men oňa şol garaýşym boýunça akylsyzlyk diýip biljek däl. Ýöne özümize bähbitli bolan sähel zat üçin kimdir biriniň göwnüne degmek uly hata. Şol wagtlar içimi boşadyp bilsem, nägileligimi ýaňzydyp bilsem, men özümi hem hakly, hem bagtly saýýardym. Hiç kimiň meniň göwnümi ýykmaga, ýok diýmäge haky ýok ýalydy, ýogsam, az salymdan soň başga güýmenjelere ulaşyp, ýaňky kineler ýatdan çykýaram welin, şol wakalaryň aňda galdyran täsiri durmuşyň dürli döwürlerinde birdenkä hyýalyňda janlanyp, süňňüňi elendirýär. Hat-da ol akylsyzlyk bilen amal edilen çaga kejirligi hem bolaýsyn, barybir ulalaňda ökünje goýýar.
Ondan bäri ýyllar aşyp gitdi. Okalan kitaplaram, iýlen çöreklerem, görlen zatlaram az däl. Ýöne barybir käteler degşen bolup, çynaberimsiz gülen bolup, käteler bolsa hakykatdanam «arymyzy» köýdürmezlik üçin, adamlaryň göwnüne şeýle bir degýäris welin, munça ýyllaryň netijesi bizi terbiýeläp bilmedik bolsa, onda durmuşyň manysyny başga ýerden gözlemegiň manysyz bir zatdygyna ynanasyň gelip dur. Biz entegem göwnedegilmeler äleminde ýaşayarys. Her kimiň maksady, matlaby-hyýaly bolýar. Rowaçlyk miýesser etse, işler ugrukýar. Ýagşy zada sebäp bolan adamlary ýürege ýakyn tutýarys, köp wagt geçmänkä unudýarys. Sähel säwlige uçradan biri sataşaýsa, ýakasyndan ebşitläp tutýarys, hiç wagt unutmaýarys. Birden möwjeyän gahary saklap bilmän, ýarak itden ýowuz darap, özümizden ulularyň we kiçileriň yüzüni alýarys, emma olaryň öňünde borjumyzyň bardygyny ýadymyza salmaýarys. Hakyň bar ýerinde borjuň hem bardygyny unutmaly däl. Ýa-da kimdir biriniň sözi seniň pikiriňe laýyk gelmese, onuň dünýäsine atanak çekmek ýalňyşlykdyr, sözüni süzseň, gaýmagyny görüp boljak manylardan ýüz öwürmek köp zatlary ýitirmegimize getirýär. Göwnüňe ýakmaýan her bir zat seniň üçin nädogry bolup görünmegi mümkin, ýöne seniň pikiriňem durmuşyň kanuny däl, ýagdaýa görä özgertmäni, zerur bolsa, pikiriňden dänmäni başarmaly.
Salgym suw bolup görünse-de ol hiç haçan suwa öwrülmeýär ahyry. Şahsy bähbitler ileri tutulanda älemde ýok pelsepäni, adamda ýok duýgyny toslap tapmaly bolýar. Ähli zady öz göwnümize sazlamak isleýäris, ýöne özgeleriň islegi, göwni hakda az pikir edýäris. Olaryňam edil özümiz ýaly adamdygyny, biziňki ýaly akyl, duýgy bilen gurşalandygyny görmezlige, bilmezlige çalyşýarys.
Gahar-gazabymyzy, öýke-kinämizi bir pursatlyk saklap bilsek, ünsümizi gowy zatlara sowup bilsek, köräp duran ol uçgunlar kemkemden haýallaýar, zannyň halys ýamanlyga eýlenmedik bolsa, ýatdan çykyar gidýär. Artykmaç ökünje, ahmyra goýanok. Sebäpli we sebäpsiz ýere adamyň göwnüni ýykmak, ýüzüni almak, azgyrylmak endikden edähede öwrülýär, gylykdan gana geçýär. Soňra sähel zat üçinem kimdir birine ajymyzy pürkesimiz gelýär durýar. Oturýaň, oýlanýaň, geçirimlilik, bagyşlap bilmeklik, sähel säwlige göz ýummaklyk, özgäniň aýbyna göz aýlamazlyk ýaly häsiýetleri özünde jemlän adamlar juda bagtly bolmaly.
Özgeleriň pikirini, duýgusyny, mertebesini sylap bilýän adam juda aýdyň garaýyşly bolmaly. Durmuşda bir näsazlyk bolupdurmy, belki soňy bähbide çeker, görgüliň öz müýni gözündedir welin, içimize ýygnanan gahar-gazaby ýene-de üstünden eňterip galýarys. Ýada kähalatlarda çynaberimsiz degişmede juda öte geçip, aýada apalanmaly adamlaryň göwnüne sowuklyk salýarys. Ähli gowy zatlary özüňki etjek bolmak, ugrukmadyk işiň üçin ýazgydy unudyp, ýazygy kesekä ýüklemek köp babatda nähak garalmalara, göwne degmelere, öte geçmelere ýol açýar. Gyjalat ýa-da teýene bilen adamyň ýüregine ýara salmakdan, hat-da müýnli bolsa-da, onuň ýüzüni gyzardyp, lezzet almakdan gaça durmaly. Käteler däl, köplenç, seýrek däl, ýygy-ýygydan göwnümize ýakmayan bir zat diýene duzluja sözi suňşuryp bilsek, bu babatda beýlekileri şeýdip „haýran galdyryp bilsek” monça bolýarys. Diýip-diýip içiňi sowadarsyň, utýan zadyň näme, öz ýüregiňi ynjaltmak üçin başga bir göwni ýykmakda näme haýyr bar?
Magtymgulynyň:
Bu sözi diýmesem zybanym gijär,
Öz göwnüň goýmasaň dost göwni ynjar”
diýip aýdyşy ýaly, her bir halda özümize basalyk berip, özgeleriň göwnüne degmekden ägä bolmaly. Onuň ýazyklydygyna, biziň haklydygymyza garamazdan käyinçde-teýenede öteräk geçmek nädogrudyr, hat-da zalyma edilýän gargyş yzyna gaýdýan däldirem welin, şonda-da onuň zulmundan artygrak gargalmagy, öz başyňa towky salýandyr. Çäkden çykan her bir zat asyl durkunyň tersine öwrülýändir. Göwnedegmelerem edil şonuň ýaly, ahyry bir gün ökünje gaplaýar. Haklaşygy kyýamata galýan zatlar örän az, bolaýanda hem bu dünýäde hakujy hasabyny almaýan ýok: Ruhy-ynsap taýdan örtenmeler, öňüň gelip, ahyryň gelmezligi... Aramyzda gezip ýören adamlardan öte geçendigimiz üçin ötünç sorap bileris, ýene bir ýükümizi ýeňlederis, emma aramyzdan giden adamlar babatda bize bu mümkinçiligem ýok. Şonuň üçin adam pahyryň dirikä gadyryny bilmäge dyrjaşmaly, göwnüni ýykmaga däl-de, göwnüni götermäge çalyşmaly. Öňem biriniň aýdyşy yaly „Bu dünýä düşünmek juda kyn, dirikäň aýak astyna aljaklar, depgilejekler, öleňsoň, egnine göterip äkitjekler, bu-da adama edip bilýän iň soňky hormatymyz bolmaly”.
Göwnedegmelere ýol açýan sebäpleriň biri öz bähbidiňi eý görmek, gaharyňa berilmek. Emma her kimiň özboluşly dünýäsine düşünmegi başarsak, hiç kimiň göwni ýykylmaz. Göwün käbeleri abat saklanar. Degişeliň, ýöne birek-biregiň göwnüne degişmäliň. Göwnedegmeler haçandyr bir wagt hökman ökündirýändir.
Rahmet Gylyjow.
Ökündirýän ötegeçmeler
Her kimiň özboluşly dünýäsi, özüne mahsus dünýägaraýşy bar. Her kim akylyna görä gürleýär we akylyna görä amal edýär. Ähli kişini bir galyba salyp bolanok, çünki adamzadyň barlygy dört sany gapma-garşy elementlerden düzülen. „Dünýäde näçe adam bar bolsa, şonça-da pelsepäniň bardygy” juda köp ýaňzydylan söz. Adamzat daşky keşbi bilen, şahsyýet bolsa garaýyşlary bilen biri-birinden tapawutlanýar. Bu durmuş meýdany, kimiň haýsy kenardan, niçiksi häsiýet bilen bärik aşany belli däl, kimseler gökden düşen perişde ýaly, kimseler ýerden çykan agras adam ýaly görünýär. Häsiýetiň alyşmasa-da, nesibäň galtaşýan nokatlaryna görä, olar bilen käteler menzilläp, käteler ýolugra ýöremeli bolýaň.
-
Gurban93
2 months ago
- Degişeliň, ýöne birek-biregiň göwnüne degişmäliň. Göwnedegmeler haçandyr bir wagt hökman ökündirýändir.
Rahmet Gylyjow.
-
Gurban93
2 months ago
- Rahmet Gylyjowyň ýazýan makalalarynda ynsap, wyždan, adalatlylyk, haklylyk ýugrulan. Hemem Allatagalanyň emri magruf ýagşylygy wagyz etmek nehiý münker ýamanlykdan alyp galmak parzyny doly amal edýär ýazýan makalalarynda. Onuň terjime edýän ajaýypdan ajaýyp kitaplary Türkmen Döwlet neşirýat gullygy tarapyndan çap edilip halk köpçüligine ýetirilýär. Ol kitaplarda ýagşylyk ündelip, ýamanlyk bolsa berk ýazgarylýar. Haçan adam halalhon, ynsaply, wyždanly, adalatly bolsa durmuşynyň hem gül ýaly boljakdygy aýdylyp geçilýär.
Gurban Geldiýew.
-
Buz ýaly Koka kola
2 months ago
- Sawwol pölöşönñö
-
yeke yurek
2 months ago
- Berekeklla


text:
Russiýa 2018-de çykyş etjek toparlaryň tälimçileri 23 döwlete wekilçilik edýär. Ýagny, 32 tälimçi 23 döwletden bolup, olaryň arasynda argentinalylar öňde barýar. 32 ýygyndynyň 4-siniň tälimçilik ýüki argentinalylaryň gerdenine ýüklenen. Argentinanyň ýygyndysyna Horge Sampaoli tälimçilik edýär. Ussat tälimçi 2015-nji ýylda finalda Argentinadan üstün çykan Çiliniň ýygyndysyna Kopa Amerika kubogyny gazandyrypdy. Beýleki argentin tälimçileri-de meşhur Hektor Kuper Müsüriň ýygyndysyna, tejribeli Hoze Pekerman Kolumbiýanyň milli toparyna hem-de Rikardo Gareka Peru döwletiniň futbol toparyna tälim berýär. Çempionatda argentinlerden soň, 3 topar ispan tälimçileriniň ýolbaşçylygynda Russiýa 2018-de çykyş eder. Ispaniýanyň milli ýygyndysyna Hulen Lopetegi, ýyldyzlardan doly Belgiýanyň ýygyndysyna-da Roberto Martines hem-de Saud Arabystanynyň milli toparyna täzelikde bellenen Huan Antonio Pizzi tälim bererr.
Kolumbiýadan 2 tälimçi bolup, olaryň ikisi-de başga ýurtlaryň ýygyndylarynyň tälimçisi hökmünde çempionata gatnaşýar. Huan Karlos Osorio Meksikanyň, Hernan Dario Gomes ilkinji gezek çempionata gatnaşýan Panama tälim berýär. Futbolda Ýewropanyň öňdebaryjy ýurtlaryndan Fransiýadyr Germaniýadan hem-de Portugaliýadanam 2 tälimçi Russiýa 2018-iň myhmany bolar. Çempionlygyň dalaşgäri Fransiýa ozalky meşhur futbolçy Didie Deşam, onuň watandaşy Erwe Renar bolsa, 2 ýyldan bäri Marokkonyň tälimçisi bolup işleýär. Germaniýa Ýoahim Löwüň ýolbaşçylygynda 3-nji gezek Dünýä Kubogyna gatnaşsa, Afrika yklymynyň güýçli ýygyndysy Nigeriýanyň milli toparyna-da germaniýaly Gernot Ror tälimçilik edýär. Portugaliýa yklymyň kubogyny gazandyran Fernandu Santuş Russiýa 2018-de esasy ýyldyzy Ronaldo bil baglaýar. Başga bir portugaliýaly tälimçi Karluş Keýroş 7 ýyldan bäri Eýranyň tälimçisi bolup işleýär. Tejribeli hünärmen Eýranyň milli topary bilen 2-nji gezek Dünýä Kubogyna gatnaşýar.
Çempionata gatnaşmaýan ýurtlardan hem 3 tälimçi, has takygy, Bosniýa we gersegowinaly Wladimir Petkowiç Şweýsariýanyň, 2010-njy ýylda Niderlandlara kümüş medal gazandyran, täze wezipesine bellenenine köp wagt geçmedik gollandiýaly Bert Wan Marwiýk bu gezek Awstraliýanyň hem-de norwegiýaly Oge Hareýde Daniýanyň ýygyndysyna tälim berer. Umuman alnanda, 32 ýygyndynyň 13-sine daşary ýurtly tälimçiler tälimçilik edýär. Ýeri gelende aýtsak, şu wagta çenli daşary ýurtly tälimçilere kubok gazanmak miýesser etmändi.
Argentinadan 4, Ispaniýadan 3 tälimçi
Russiýa 2018-de çykyş etjek toparlaryň tälimçileri 23 döwlete wekilçilik edýär. Ýagny, 32 tälimçi 23 döwletden bolup, olaryň arasynda argentinalylar öňde barýar. 32 ýygyndynyň 4-siniň tälimçilik ýüki argentinalylaryň gerdenine ýüklenen. Argentinanyň ýygyndysyna Horge Sampaoli tälimçilik edýär. Ussat tälimçi 2015-nji ýylda finalda Argentinadan üstün çykan Çiliniň ýygyndysyna Kopa Amerika kubogyny gazandyrypdy. Beýleki argentin tälimçileri-de meşhur Hektor Kuper Müsüriň ýygyndysyna, tejribeli Hoze Pekerman Kolumbiýanyň milli toparyna hem-de Rikardo Gareka Peru döwletiniň futbol toparyna tälim berýär. Çempionatda argentinlerden soň, 3 topar ispan tälimçileriniň ýolbaşçylygynda Russiýa 2018-de çykyş eder. Ispaniýanyň milli ýygyndysyna Hulen Lopetegi, ýyldyzlardan doly Belgiýanyň ýygyndysyna-da Roberto Martines hem-de Saud Arabystanynyň milli toparyna täzelikde bellenen Huan Antonio Pizzi tälim bererr.


text:
Telewizor
Taryhy[üýtget | edit source]
1884-nji ýylda nemes oýlap tapyjysy Paul Nipkow mehaniki telewideniýäniň esasyndaky ýeňilräk enjamy - Nipkowyň diskini oýlap tapypdyr.
1907-nji ýylda Dikman ölçegi 3х3 sm, ýigrimi setir ekranly we ýygylygy towlap ulaldylýan 10 kadr/s telepriýomnigi görkezipdir.
1911-nji ýylyň maý aýynda Rus tehniki jemgyýetiniň maslahatynda Rozing ýönekeý geometrik şekilleriň telewizion şekillerine geçişini we olaryň elektron şöhle trubkaly ekranda alnyp görkezilişininiň usullaryny görkezipdir. Geçirilen şekiller gymyldysyz, ýagny hereketsiz bolupdyr.
1908-nji ýylda ermeni oýlap tapyjysy Owanes Adamýan signallary geçirmek maksady bilen oýlap tapan enjamy üçin ygtyýarnama alypdyr. Ol “Geýsleriň trubkasynyň ýagtylyk yrgyldysynda ossilograf aýnasynda şöhlenenen ýagtylyk toplumjygynyň çäkli yrgyldylaryny üýtgetmek üçin ulanyşa taýýarlanmagy” barada bolup, ygtyýarnama almak üçin arza 1907-nji ýylda berlipdir. Soňra ol şonuň ýaly ygtyýarnamalary Beýik Britaniýada, Fransiýada we Russiýada alypdyr.(“Aralykdan elektrik arkaly geçirilen şekiller üçin priýomnik” 1910). 1918-nji ýylda Adamýan Russiýada ilkinji bolup, telewideniýäniň ösüşinde uly ädim bolan gymyldamaýan gara-ak şekilleri görkezmäge ukyply enjamy ýygnapdyr.
1925-nji ýylda şotland oýlap tapyjysy Jon Loji Berd ilkinji gezek Nipkowyň diskini ulanyp, hereket edýän şekilli telewizion geçirilişi görkezipdir. 1920-nji ýylyň ahyrynda onuň esaslandyran “Baird Corporation” şereketi dünýäde ýeke-täk telewizor öndüriji bolupdyr.
B. Rozingiň şägirdi W.K. Zworykin elektron telewideniýesiniň tehnikasynda hakyky öňe gidişlik gazanypdyr. Ol rewolýusiýadan soňra Amerika göçýär we bu ugurda işleýär. Ol 1923-nji ýylda bütinleý elektron esaslardan ugur alýan telewideniýäniň üstünde işläp başlapdyr. Ol 1931-nji ýylda dünýäde ilkinji gezek “Ikonoskop” atlandyrylýan mozaiko fotokatodly geçiriji elektron turbany döredip, elektron telewideniýäniň ösüşiniň esasyny goýupdyr.
Şekilleri optiki – mehaniki ulgamda ýaýlyma bermek bilen yzygiderli telegepleşik bermek ABŞ-da 1927-nji ýylda, Germaniýada 1929-njy ýylda başlapdyr. Elektron esaslarda ilkinji yzygiderli gepleşik UKW – diapazonynda 1935-nji ýylda Germaniýada, 1936-njy ýylda Angliýada, Italiýada we Fransiýada başlapdyr. Gepleşikleri bildiriş edip, ýaýlyma çykmak 1936-njy ýylda Beýik Britaniýada başlapdyr.
Eger-de 1947-nji ýylda ABŞ-da 180 müň töweregi telewizor bolan bolsa, 1953-nji ýyla çenli onuň sany 28 milliona çenli artdy. (ýagny her ikinji maşgalada telewizor bardy). Bazar 6 ýylyň içinde gara-ak telewizorlardan dolupdy we amerikanyň radiosenagaty halk köpçüligi üçin niýetlenen täze haryt döretmek maksady bilen reňkli telewizorlaryň üstünde çynlakaý işläp başlady.
NTSC ulgamy işläp bejerilenden we döredilenden soňra, 1953-nji ýylda ABŞ-da yzygiderli reňkli telewizion gepleşikler berlip ugrady. Şonda hem reňkli telewizorlar peýda boldy. Şol döwürde onuň ortaça müň dollar töweregi bahasy bardy, (awtoulagyň bahasynyň ýary), oňa hyzmat etmek bolsa, bir ýylda çen bilen ýene-de şonça baha baryp ýetýärdi. Mysal üçin, hepdede diýen ýaly hünärmenleriň gelip, sazlap gitmegini talap edýärdi .
Şonuň üçin, ABŞ-da reňkli telewizorlar diňe 12–15 ýyldan soň, giň halk köpçüligi üçin öndürilip başlanypdyr. (diňe 1966-njy ýyla çenli ilkinji 10 million reňkli telewizor satyldy). Şonuň ýaly hem ýapon radiosenagaty ABŞ-yň bazary üçin arzan reňkli telewizorlaryň önümçiligini tiz ýola goýdy.
Öňki SSSR-de yzygiderli telegepleşikler 1939-njy ýylyň 10-njy martynda başlapdyr. Bu ýurtda telewizor önümçiligi 1932-nji ýylda ýola goýlan hem bolsa, ilkinji sowet telewizory 1940-njy ýylda öndürilip, “KWN–49” atlandyrylypdyr. Eýýäm 1957-nji ýylda öňki Soýuzda telewizorlaryň sany bir milliondan geçýärdi. Reňkli telewizorlar 1958-nji ýylda öndürilmäge girişilse-de açyk satuwda bolmandyr. Netijede, 1958-nji ýylda ozalky SSSR bilen Fransiýanyň arasynda reňkli telewideniýe babatda hyzmatdaşlyk hakynda ylalaşyga gol çekilýär we giň halk köpçüligi üçin niýetlenen ilkinji reňkli gepleşik 1967-nji ýylyň 7-nji noýabrynda ýaýlyma berlip başlanýar. Ilkinji reňkli telewizorlar hem Fransiýadan satyn alnypdyr.
“Rubin – 401” SSSR-de ilkinji reňkli telewizordyr. (1967). Onuň has köpçülikleýin öndürilen görnüşi “Rubin – 714” 1976-njy ýylda çykarylypdyr. 70 – 80-nji ýyllardan soň gara-ak reňkli telewizorlaryň ornuny ýuwaş-ýuwaşdan reňkli telewizorlar eýeläp başlaýar. 1980-nji ýylyň ahyrynda öňki SSSR-iň ilatynda eýýäm 50 milliondan gowrak reňkli telewizor bardy. Çen bilen 1990-njy ýyllara çenli telewizorlar başdan-aýak kinoskopyň esasynda (elektron şöhle trubkasy) ulanyldy. Ýöne şu döwürde kinoskoplar hem bütinleý kämilleşip, tekiz ekranly telewizorlar öndürilip başlanypdy.
XXI asyryň başynda bolsa, eýýäm suwuk kristallik we plazma ekranly telewizorlar köpçülikleýin öndürilip ugrady. Häzirki zaman telewizorlarynyň ölçegi birnäçe esse uly bolup, örän takyk görkezýär. 2008-nji ýylyň 28-nji oktýabrynda ilkinji lazer telewizory satuwa çykdy. 2010-njy ýyldan soň, telewizion priýomnikleriň mundan buýanky ösüşinde ýokary takyklykdaky 3D telewizorlar has ileri tutulyp başlandy.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
Çeşme: zaman gazeti


text:
SUWA BÖKMEK SPORT GÖRNÜŞI
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
Garaşsyz hem baky bitarap Türkmenistanda soňky ýyllar gurlup, ulanylmaga berlen ajaýyp suw toplumlarynyň peýda bolmagy bilen suwa bökmek sport görnüşi hökmünde ýurdumyzda uly meşhurlyga eýedir. Gyzyklanma we amaly endik hökmünde ol hemmeler üçin täsin gyzyklanmadyr we elýeterlidir. Howada bäşyňy aýlaýjy pyrlanmalary ýerine etiren we syçratman suwa giren türgen tomaşaçylarda elmydama haýran galmalary döredýär. Daşary ýurtlarda geçirilýän halkara ýaryşlary köpsanly tomaşaçylary özüne çekýär we örän joşgunlylyk ýagdaýynda geçýär. Suwa bökmek boýunça dürli derejedäki ýaryşlarda medallar 4-den 16-a çenlisi boýunça göreşilýär (1 we 3 metrlik tramplinler, diň, tramplinden we diňden sazlaşykly bökmek, miks atly sazlaşykly böküşler, toparlaýyn birinjilikler – we bularyň hemmesi erkekler we aýallar üçin aýry-aýrylykda geçirilýär). Bedenterbiýe ulgamynda suwa bökmeklik şu aşakdakylar görnüşlerinde kabul edilýär: ilatyň taplanmagynyň, sagalmagynyň we işjeň dynç almagynyň serişdesi hökmünde; hünärmençilik-amaly taýýarlygyň serişdesi hökmünde; köpçülikleýin çagalar we ýetginjekler sportunyň we ýokary derejeler sportunyň görnüşi hökmünde. Suwa bökmek boýunça ýaryşlar edil uly ýaşly türgenleriň arasynda geçirilişi ýaly, ýaş suwa böküjileriň arasynda hem geçirilýär (ulularyň 4 topary – A, B, Ç, D). A ýaş topary 16-18 ýaşly türgenleri özüne birleşdirýär; B topar – 14-15 ýaşly türgenleri özüne birleşdirýär; Ç topar – 11-12 ýaşly türgenleri özüne birleşdirýär; D topar – 10 we ondan kiçi ýaşly türgenleri özüne birleşdirýär. Suwda ýüzmek bilen meşgullanmak gowy suwda ýüzmesizden mümkin däldir, şonuň üçin sapaklaryň başlangyç tapgyrlaryna durmuşyň bu hökmany endiklerini öwretmeklik goşulýar. Çuň howdanda suwa bökmek bilen meşgullanyp, suwda ynamly saklanmagy başarýan çagalar kiçi howdanda suwda ýüzmegi öwrenenden çalt öwrenýändigini bellemek gerek. Mundan başga-da suwda ýüzmek sapaklary umumy ösdüriji, akrobatiki, gimnastiki, horeografiki maşklary, bautudaky maşklary özüne birleşdirýär, bu bolsa ösüp gelýän ýaş nesliň bedeniniň garmoniki ösüşine täsir edýär.
Okalan sany: 16 Jogaplar: ( 0 )


text:
Söýýän bolsak " Söýýän" diýeliň.
Kä ynsanlar öz ýalňyzlyklaryna çydaman ýalňyzlyklaryny derman tapmak üçin ynsanlary ulanýalar. Söýýän adamyň rolyny oýnaýarlar. Bizem muňa ynanyp söýgidir öýtýäs, we olaryň oýunlaryna ynanyp uýýas, ýalňyzlyklary gutaran wagty ýa-da başga ynandyrjak ynsany tapan wagtlary bizden gitýärler. Bizem şeýdip ýeke galýas onsoň käsiniň içinde ýigrenç, käsinde ar almak, kä ynsanyň bolsa söýgisi ýitýär guraýar. Mysal üçin bir zenan maşgalany alalyň, näme zenan diýlen gaty ynanjaň bolýara, köplerem mundan peýdalanýar., We ony diňeje wagtlaýyn gürleşip soňra bolsa bahanalar bilen aýra düşýärler. Şeýlelik-de ýaňy zenan maşgalanyň ynamy ýykylýar, we gorkuda bolýar. Köplenç içini gürledip" Näme üçin menden gitdikä" ýa-da" näme ýa bir zady halamadymyka" ýa bolmasa"Näme ýeterlik söýgimi duýmadymyka" bu diňe söýip soňra bolsa alaçsyz içine salýanyň iç gürletmesi. Aslyn-da iki ynsan biri-birini söýen-de bahanany ýeňip geçerler. Ýöne näme bir söz bara"Söýýän-e çäre, söýmeýäne bahana" tapylar diýýär. Ýöne aýralyk ýokarda belleýşim ýaly herkimde bir yz goýýar. Käbirlerinde ar alyş diýdik muň soňam elbetde biwepalyga eltýär.Onsaň şeýdibem söýgi diýlen zady guratýas. Beýle ýagdaý adamzadyň psihalogiýasynada täsirini ýetirýär. Oňa gahar edip köplenç gaharlylyk ýa-da stress ýaly kesellerem ýüze çykaryp bilýär. Şeýlelikde durmuşda oýunjak söýgi köpelýär. Köp bolsa mundan görelde alýarlar. Goý diňe ýüregimizdäkini aýdalyň. Söýýän bolsak söýýän diýeliň.
©Annagurban Annagurbanow
Söýýän bolsak" Söýýän" diýeliň.
Söýýän bolsak " Söýýän" diýeliň.
-
Babaniyazow J
1 month ago
- 👍👍👍


text:
Milli Liderimiziň başda durmagynda ýurdumyzda alnyp barylýan toplumlaýyn we uzak möhletleýin, geljegi nazarlaýan ekologiýa syýasaty türkmen jemgyýetiniň ösüşini tebigy gurşawyň ösüşi bilen sazlaşdyrmaga, ýaşaýşyň ekologiýa taýdan arassa gurşawyny döretmäge gönükdirilendir. Diýarymyzyň tebigy baýlyklaryny gorap saklamak, aýawly we rejeli peýdalanmak, täze, ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary ornaşdyrmak, mahlasy, ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda her ýylda hormatly Prezidentimiziň ak pata bermegi bilen dürli, saýaly we miweli agaç nahallaryny ekmek işi asylly däbe öwrüldi. Berkarar döwletimizi bagy-bossanlyga öwürmek, onuň gözel tebigatyny has-da baýlaşdyrmak boýunça öňde goýlan wezipeleri durmuşa geçirmek hem-de Aşgabat şäheriniň töwereginde we welaýatlarda bag nahallaryny ekmek işleri yzygiderli dowam etdirilýär. Şeýle hem gurulýan, durky täzelenýän demir we gara ýollary, beýleki durmuş ähmiýetli desgalary çäge syramagyndan goramak boýunça süýşýän çägeleri berkitmek hem-de tokaýlaşdyrmak işleri alnyp barylýar. Täze döredilýän ýaşaýyş toplumlarynda seýilgähler döredilýär. Ekologiýa, baglary, gülleri ekmek, olaryň binagärlik çözgütleri bilen sazlaşykly utgaşmagyny gazanmak şu günüň şäher gurluşygynyň baş maksatlarynyň biri bolup durýar.
Türkmenistan geografik taýdan örän amatly ýerde ýerleşýär. Paýtagtymyzyň täsin ymaratlaryny, desgalaryny we şäherimizdäki tebigy ýadygärlikleri gören daşary ýurtly jahankeşdeler, syýahatçylar haýran galýarlar. Aşgabat şäheri döräli bäri onda köp sanly dürli-dürli agaçlar ekilipdir. Olara paýtagtymyzyň çägindäki dürli ýaşly agaçlar, Gökderedäki çynarlar, dub agaçlary we ýurdumyzyň beýleki ýerlerindäki tebigy ýadygärlikler degişlidir. Tebigy ýadygärlikler 2-3 asyra golaý mundan ozal ekilen gojaman agaçlardyr ýa-da asyrlaryň şaýady bolup gelýän, ýüzlerçe ýyllap oturan tebigy ösýän agaçlardyr. Bu babatda 1000 ýaşly türkmen arçalaryny mysal getirmek bolar. Edebiýat çeşmelerinde dub agajynyň müň ýyldan gowrak ýaşaýandygy barada maglumatlar bar. Gökderede döredilen dub tokaýjygy täsin botanik tebigy ýadygärliklere degişlidir.
Dünýäde örän ähmiýetli gymmatlyklar bolup, olaryň dürli-dürli toparlary bardyr. Soňky wagtlarda aýratyn alamatly bolan “ekologik bazar” ýa-da daşky ýaşaýyş gurşawyny gowulandyrýan tebigy baýlyk gorlaryny tygşytly ulanmakda mümkinçilikleri döredýän ekologik hyzmatlar uly islege eýe bolýar. Ekologiýanyň gazananlaryny ilatyň abadan durmuşynyň hyzmatynda goýmak bilen bir hatarda, ykdysady girdejiler almak ugry häzirki döwürde depginli ösýär. Ýaşaýyş gurşawyna gözegçiligi amala aşyrýan, kärhanalardan çykarylýan hapalanan howany arassalaýan, jaýlaryň howasyny sowadýan we kadalaşdyrýan “ekologiki” tehnika diýlip atlandyrylýan abzallary, enjamlary, esbaplary, gurallary öndürmek we desgalary gurmak barha giň gerime, islegli ugra öwrülýär.
Galyndy tebigy we material baýlyklaryň ulanylmagy hem giňden ýaýbaňlanýar. Senagatyň we oba hojalygynyň galyndylary hem giňden ulanylyp başlandy. Ýaşaýyş üçin gurluşykdan başlap, azyk önümlerini öndürmäge çenli geçirilýän giň möçberli çäreler ilat sanynyň yzygiderli köpelmegine hem öz täsirini ýetirýär.
Şäher ilatynyň durmuşynda seýilgähleriň oňyn täsiri uludyr. Bu günki günde ajaýyp seýilgähler we ýaşyl gurşaw Aşgabadyň şäher gurluşygynyň möhüm aýratynlygyna öwrüldi. “Arkadag” seýilgähi paýtagtymyzyň ajaýyp şäher gurluşyk keşbiniň göwher gaşyna öwrülip, ýaşaýjylaryň we myhmanlaryň iň gelim-gidimli ýerine öwrüldi. “Aşgabat” seýilgähiniň düzümi has giňeldildi. Şäheriň merkezindäki Türkmenbaşy şaýolundan Alyşir Nowaýy köçesine çenli uzap gidýän ýaşyl seýilgähiň durky düýpli abatlandy. Şu ýerde gürrüňini edýän seýilgähimiz barada käbir sanlary dykgatyňyza ýetirmek isleýäris. Seýilgähiň umumy meýdany 170 müň inedördül metre golaý bolup, onuňam 86 müň inedördül metrden gowragyny ýaşyl zolaklar eýeleýär. Seýilgähiň durkunyň düýpli täzelenmeginiň bu künjegiň esasy “ýaşyl” düzüm bitewiligini bozmandygyny bellemek gerek. Taslamany düzüjiler we gurluşykçylar aşgabatlylaryň birnäçe nesliniň ýaşaýyş-durmuşynyň şaýady bolan seýilgähiň baý taryhyna aýawly garadylar. Saklanyp galan 1225 sany bagdan başga-da, ýene-de 5 müň 700 düýp täze nahal oturdyldy. Ozal bar bolan 7 müň sany gyrymsy bezeg ösümlikleriniň üsti ýene 200 müňden gowrak dürli görnüşli bezeg ösümlikleri bilen dolduryldy.
Bu sanlar bize halkymyzyň ozal bar bolan tebigy gymmatlyklarynyň gadyryny bilmek bilen, olaryň üstüni täzeleri bilen ýetirip bilýändiginden, şeýdibem gözel paýtagtyny öňküden-de ezizleýändiginden mysaldyr.
Tokaýlaryň daşky sesleri peseltmekde-de ähmiýeti uludyr. Baglaryň ýaprakly görnüşleri 25 göterime çenli sesleri özlerine siňdirip bilýär. Ýurdumyzyň ilatly ýerlerine ekilýän agaçlar daş-töweregi bezemekde, sanitar-gigiýena, estetiki tarapdan hem aýratyn ähmiýete eýedir. Olar şäherleri we obalary bezemek bilen daş-töweregimizi abadanlaşdyrýar we adamlarda tebigy gözellige bolan duýgyny oýarýar.
Zybagözel Garaýewa,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk
institutynyň mugallymy.


text:
Wenesuelanyň Prezidenti ABŞ-ni günäkärledi
Wenesuelanyň Prezidenti Nikolas Maduro, ABŞ-niň Prezidenti Donald Trampyň ýolbaşçylygyndaky hökümeti özüniň janyna kast etmäge synanyşmak bilen günäkärledi
Maduro döwlet telewideniýesine beren beýanatynda, Ak Tamyň Kolumbiýanyň hökümetine özüni öldürmek üçin buýruk berendigini öňe sürdi.
“Bu ýerde bütin dünýä seslenýärin. Madurony öldürmek buýrugy, meni öldürmek isleýän Ak Tam tarapyndan Kolumbiýanyň hökümetine berildi” diýen Maduro: “Saçymyň ýekeje bir gylyna hem el degirip bilmezler” diýdi.
Şu ýylyň awgust aýynda ýurdyň paýtagty Karakasdaky harby ýörüş dabarasynda Madorunyň janyna kast edilmäge synanyşyldy, bomba ýüklenen dron bilen guralan hüjümde 7 esger ýaralanypdy.