text:
ABŞ-niň Döwlet sekretary Hillari Klinton, terrorçylyga garşy göreşde, Waşingtonyň Hindistan, Indenoziýa we ekstremizmi ýeňmek isleýän beýleki döwletler bilen iş alyp barjakdygyny aýtdy.
Klinton bu barada Hindistana sapary wagtynda 2008-nji ýylda Mumbaýdaky terroçylykly hüjümde ölen 166 adamynyň hatyrasy üçin ýola goýlan merasime gatnaşan mahaly beýan etdi.
Şol bir wagtyň özünde, ABŞ-niň döwlet sekretary 17-nji iýulda Indoneziýadaky myhmanhanalara hüjüme-de degip geçdi. “Indoneziýanyň paýtagty Jakartadaky bombaly hüjüm, ekstremistiki topar tarapyndan edilýän ajy hem ýürek agyrdyjy bidügünçilikleriň howpunyň örän ulydygyny ýatladýar.”
Şol bir wagtyň özünde Indoneziýa, 2 sany bombaly hüjümde pida bolanlaryň we bu jenaýaty amala aşyranlaryň kimliklerini aýan etmäge synanyşýar. Jakartada köplenç daşary ýurtlylaryň ýerleşýän iki sany oteli ýagny Marriott we Ritz-Karton otellerine ajalyna kaýyllar bombaly hüjüm etdiler.
“Jemaah Islamiah” günäkärlenýär
Terrorçylyga garşy derňew edarasynyň ýokary derejeli resmilerinden Ansýaad Mabi, bu hüjümde polisýa tarapyndan köp yzarlanýan Malaýziýaly Nuretdin Muhammet Topyň bardygyny öňe sürdi.
Nuretdin kiçi toparlardan emele gelen Jemaah Islamiah hereketine ýolbaşçylyk edýär. Bu topar Indoneziýada birnäçe bombaly hüjümi, şol sanda 2002-nji ýylda 200-den gowrak adamynyň ölümine sebäp bolan Baly adasyndaky hüjümi amala aşyranlykda aýyplandy.
Indoneziýa gysga möhlet bilen baran Awstraliýanyň Daşary işler ministri Stefen Smit, terrorçylyga garşy göreşde hyzmatdaşlyk ediljekdigini wada berdi. “Şular ýaly bir wagtda, ählimiziň birmeňzeş duşmanymyzyň bardygy hakykat. Şoňa görä biz elmydama dykgatly bolmaly we bu howpy ýeňmek üçin biz bilelikde yzygiderli iş alyp barmaly.”
Ýurduň Saglyk ministrliginiň krizis merkeziniň maglumatyna görä, Jakartadaky hüjümde ölenleriň arasynda 2 sany Awstraliýaly, 1 täze Zelandiýaly, 1 Singapurly we 1 Indoneziýaly bar.


c: text/html

text:
Türkmen dzýudoçysy we samboçysy Gülbadam Babamyradowa Daşkentde dzýuda boýunça Gran-pri tapgyrynda geçirilen ýaryşda ýeňiji boldy diýip, türkmen mediasy 3-nji oktýabrda habar berdi.
Gülbadam Babamyradowa turniriň dowamynda 4 ýeňiş gazandy, şol sanda çärýek finalda ysraýylly J. Koenden, ýarym finalda belarusly D.Skripnikden, finalda germaniýaly M.Ertrden üstün çykdy.
Gran-pri tapgyrynda gazanan altyn medaly Gülbadam Babamyradowanyň Halkara Dzýuda federasiýasy tarapyndan geçirilýän şunuň ýaly ýokary derejeli ýaryşda gazanan ilkinji ýeňşidir.
Mundan ozal ol esasan sambo boýunça geçirilen ýaryşlarda ýeňiş gazanypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azatlyk radiosynyň dekabrdan bäri aýlyklaryny alyp bilmeýän gurluşykçylar baradaky habary azathabar.сom websaýtymyzda we sosial ulgamlarda bir topar seslenme döretdi.
Lebapdaky habarçymyz Osman Hallyýewiň beren maglumatyna we «Altyngül» hususy firmasynyň adynyň aýdylmazlygyny soran işgäriniň tassyklamagyna görä, Lebapda aýlyklaryny alyp bilmeýän onlarça işgär işden çykyp, rysgalyny başga ýerden gözlemäge mejbur bolupdyr.
Aýdylmagyna görä, aýlyklaryň gijikmesi diňe hususy firmalara hem mahsus däl, bu ýagdaý döwlet edaralarynda hem bar diýen maglumatlar gowuşýar.
Azatlygyň feýsbuk sahypasynda bu habaryň aşagynda pikirini galdyran okyjymyz Atabek Reýimow bu ýagdaýda, ýagny aýlyk alman kim işlär diýen soragy berýär we şu sebäpden adamlaryň daşary ýurtlara iş gözläp gitmäge mejbur bolýandygyny aýdýar.
«Men indi özüme türkmen diýmäge utanýan, saýyn jemhurbaşkanymyz Berdimuhamedowyň habary ýokdur, ministrler iýmişdir, başlyklar iýmişdir» diýip, Atabek bu ýagdaýyň sebäbini pudak ýolbaşçylaryndan gözleýär.
Selbi Dag atly okyjymyz bolsa, «Adamlar näme iýmelikä?» diýip soraýar.
Aly Türkmen atly okyjymyz bu ýerde meseläniň diňe ýolbaşçylara bagly däldigini, eýsem halkyň özünde-de günä bardygyny düşündirmäge çalyşýar:
«Ne işiňiz bar döwlet işinde? Giden pul berip okaýaňyz, ondan soň iş tapman ýörsüňiz, tapsaňyzam aýlyk berenok. Menden nesihat, daşary ýurtda okaman işläň, 10 sany sygyr al, ýeterlik, başga zat gerek däl, özüň başlyk, özüň han bolarsyň, ýylda sekiz göle berse, başga zat gerek däl, hadi bakalim» diýip, Aly Türkmen ýazýar.
Gülbagt Ýadygärowa Aly Türkmeniň pikirini goldap, maldan peýda görüp boljagyny aýdýar we: «Bu döwürde nirede işleseň-de, patronyň maldan beter bolup çykýar» diýýär.
Şirin atly okyjymyz «bu gidişde halkyň ýagdaýy erbetleşer, Türkmenistanda iş ýok, iş bolsa-da hakyny bermeýärler» diýip ýazýar. Soň ol bu ýagdaýyň üýtgemegini, özi ýaly daşary ýurtda işleýänleriň ene-atalarynyň, çagalarynyň ýanlaryna gaýdyp gelmegini, ýurtda zawod-fabrikleriň açylmagyny, iş ýerleriniň köpelmegini arzuw edýär.
Emma ol soňundan «nirde eýle zat, aty, maşyny, welsepidi kim münsün soň, ne bolar, halka kömek et, halkyň ýagdaýy gün-günden erbetleşýär» diýip ýazýar.
Maýa Günden Raýimowa bolsa, türkmen pullaryny küýseýändigini, «juzdanynda» galan bir manady henizem saklaýandygyny ýazypdyr.
Gülnaz Allanazarowa «maslahatlarda pula satylan ýaşululary oturtma-da, halky diňle» diýip ýazýar we häkimleriň ol ýaşululary «bir zat diýäýseň basarys» diýip gorkuzýandygyny aýdýar.
Azatlyk radiosynyň Türkmenistanda aýlyklaryň gijikmesi barada çap eden maglumatyna seslenme ýazanlaryň arasynda ozalky prezident Saparmyrt Nyýazowy öwýänler hem bar.
Mysal üçin, Dinara Hüseýinowa «Öňki prezidentiň elini öpüp, başymyza goýmagymyz gerek, öýle biri bidaha gelmez» diýip ýazýar.
Bahtyýar Bulut atly okyjymyz bolsa oňa «Ne kadar körsüňiz» diýip jogap berýär we «Türkmenistanda hemme zadyň çözgüdi saýlawdadyr, saýlaw bolmasa, hiç bir zat düzelmez» diýýär.


text:
Moldowanlar prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda, ýurduň Orsýete ýa Ýewropa Bileleşigine ýakynlajagyny aňlatjak aýgytly saýlawda ses berýärler.
Sosialist partiýanyň lideri we kommunist hökümetiň söwda ministri bolan Igor Dodon geçen aýdaky saýlawlaryň birinji tapgyrynda ikinji bolan Maia Sandudan 10 dereje öňde geldi, emma ol aglaba köplügi gazanyp bilmedi.
Bütindünýä bankynyň ozalky ykdysatçysy we bilim ministri Sandu Ýewropa Bileleşigi bilen has ýakyn gatnaşyk gurmaga çagyrdy we Moldowanyň esasy energiýa üpjünçisi bolan Orsýet bilen ykdysady ýakynlaşmanyň howpludygyny duýdurdy.
"Moldowadaky durmuş-ýaşaýyş çekip-çydar ýaly bolmady, biziň Orsýet bilen hyzmatdaşlygymyz weýran edildi, biz ägirt uly bazary ýitirdik" diýip, Dodon golaýda sözlän kampaniýa sözünde aýtdy.


text:
Şu gün onlarça söweşiji Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän barlag-gözegçilik nokadyna hüjüm etdi. Üç sagada çeken çakynyşykda üç sany polisiýa işgäri öldi, başga-da bäşisi ýaralandy.
Polisiýanyň aýtmagyna görä, söweşijilerden hem ýitgi bolupdyr. Ýöne olaryň sany barada takyk maglumat ýok.
Bu waka Haýber regionunyň serhedinde ýüze çykdy.
2-nji maýda Osama bin Laden amerikanyň ýörite güýçleri tarapyndan öldürlenden soň, “Talybana” we “Al-Kaýda” degişli söweşijiler Pakistandaky hüjümlerini ýaýbaňlandyrdylar.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad, "Siriýa öz himiki ýarag arsenalyny halkara jemgyýetçiliginiň gözegçiligine geçirmegi Birleşen Ştatlaryň harby çäre görmek baradaky haýbatlary üçin däl-de, Orsýet sebäpli kabul edýär" diýdi.
Penşenbe güni Orsýetiň “Rossiýa 24” telekanalyna beren interwýusynda Assad, Siriýanyň himiki ýaraglary halkara jemgyýetçiliginiň gözegçiligine geçirmek baradaky gelen kararyna ABŞ-nyň haýbatlary täsir etmedi diýýär.
Şeýle-de, Assad himiki ýaraglaryň halkara jemgyýetçiliginiň gözegçiligine geçirmek baradaky ylalaşygy taýýarlamagy üçin Damaskyň Birleşen Millet Guramasyna zerur dokumentleri tabşyrjakdygyny belläp geçdi.
Birleşen Ştatlar geçen aý Damaskyň eteginde edilen himiki hüjümler sebäpli Siriýa garşy harby çäre görmek zerurlygy baradaky garaýyşlaryny gowşatdy. ABŞ-nyň berýän maglumatlaryna görä, şol hüjümde 1400 töweregi adam heläk bolupdyr.
Waşington bu hüjüme Assadyň režiminiň jogapkärdigini aýdýar. Siriýa bolsa bu aýyplamalary ret edýär.


text:
Duşenbe güni Aşgabatda geçirilen wideo-maslahatda daşary işler ministri Raşit Meredow Türkmenistanyň hökümet delegasiýasynyň Birleşen Ştatlara etjek saparyna görülýän taýýarlyklar barada hasabat berdi.
Raşit Meredowyň sözlerine görä, geljekki saparda Türkmenistan bilen Birleşen Ştatlaryň syýasy, söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ugurlardaky hyzmatdaşyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalaryna garalar.
Duşenbe günki maslahatda prezident G.Berdimuhamedow hem Türkmen döwletiniň ABŞ bilen öz partnýorlyk hyzmatdaşlyklaryny mundan beýläk has-da ösdürmek bilen boljakdygyny nygtady.


text:
Türkmen Döwlet gurjak teatrynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan guralan Täze ýyl mynasybetli çagalar üçin baýramçylyk çäresi geçirildi
2016-njy ýylyň 24-nji dekabrynda Türkmen Döwlet gurjak teatrynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan gurnalan ýetip gelýän Täze ýyl mynasybetli çagalar üçin baýramçylyk çäresi geçirildi.
Dabaranyň başynda meşhur çagalar oýunlarynyň hem-de ertekileriň gahrymanlary myhmanlar üçin ajaýyp konsert bilen çykyş etdiler. Körpeler öz söýgüli ertekileriniň gahrymanlaryny dessine tanap, geçirilýän pýesa diňe tomaşaçylyk etmek bilen çäklenmän, eýsem tötänden onuň gatnaşyjylary bolup hem çykyş etdiler. Soňra türkmen estrada ýyldyzlarynyň görnükli wekilleri çagalary Täze ýyl arçasynyň daşynda toplap, şowhunly aýdymlaryny aýtdylar.
Täze ýyl baýramçylygy ululara-da, çagalara-da şatlyk hem-de bagtyýarlyk eçilýär. Ýurdumyzyň çar künjeklerinde oturdylan belent başly arçalaryň ýanynda, şäherlerimiziň we obalarymyzyň baş meýdançalarynda estrada artistleriniň, çeper höwesjeňleriň we folklor toparlarynyň gatnaşmagynda teatrlaşdyrylan çykyşlar we konsertler ýaýbaňlandyrylýar. Baýramçylygyň baş gahrymanlary bolan Aýazbabadyr Garpamyk şadyýan çagalara şatlyk eçilýär. Çagalar bu baýramçylykdan ertekilerdäki täsinlikleri, arzuwlaryň amala aşmagyny isleýärler. Özüniň dürli dabaralary, sazly hem-de teatrlaşdyrylan çykyşlar bilen täze ýyl baýramçylyklary ýurdumyzyň çagalar baglarynda, mekdeplerinde, teatrlarynda we medeniýet merkezlerinde giň gerim bilen ýaýbaňlandyrylýar.
Türkmen Döwlet gurjak teatrynda Döwlet migrasiýa gullugynyň Täze ýyl öňüsyrasynda gurnan baýramçylyk dabarasynyň iň ýokary derejä ýeten pursady Aýazbaba bilen onuň agtygy Garpamygyň sahna çykmagy boldy. Körpeler olar bilen Täze ýyl arçasynyň daşyndan aýlanyp, özüniň gowy görýän täze ýyl aýdymlaryny aýtdylar. Aýazbabadan we Garpamykdan sowgat alan çagalaryň dabaralary şatlyk-şowhuna beslendi. Olarda söýgüli baýramçylyk mynasybetli aýdym-sazly çykyşlar ýaýbaňlandyryldy.


text:
Orsýetde ýokary elitalara gezek gelende «ýol düzgüni» diýilýän düzgünler işlemeýär. Ýöne ýakynda ýurduň Lukoýl nebit kompaniýasynyň wise-prezidenti Anatoliý Barkowy alyp barýan maşyn sebäpli ýüz beren ýol heläkçiliginde iki aýalyň ölmegi bu problema nobatdaky gezek jemgyýetçiligiň ünsüni çekdi.
Rus repçisi Noize MC bu wideony Lukoýlyň wise-prezidenti Anatoliý Barkowa we Lukoýl kompaniýasyna protest bildirmek üçin döretdi. Bu ýerde agzalýan ýol heläkçiliginden alnan suratlar hem bar.
25-nji fewralda Moskwada Lukoýlyň wise-prezidenti Anatoliý Barkowy alyp barýan «Mersedes» başga bir ýeňil maşyny kakanda, ol ýeňil maşyndaky iki akuşer lukmanyň ikisem heläkçiligiň pidasy boldy.
Maşyny sürüp barýan Olga Aleksandrina 36 ýaşyndady, onuň ýanynda oturan beýleki bir zenan Wera Sidelnikowa bolsa 72 ýaşyndady.
Anatoliý Barkow bilen onuň sürüjisi bu ulag heläkçiginde ýüzleý ýara bilen gutuldylar.
Kim günäkär?
Milisiýa işgärleri bu awtomobil çaknyşygynda wakanyň pidasy bolan Olga Aleksandrinany günäkärleýärler. Milisiýa işgärleriniň aýtmagyna görä, hamala, Olga Aleksandrina transport ýolunda garşydan gelýän maşynyň liniýasyna geçipmiş.
Emma wakanyň gözli şaýatlary Barkowyň «Mersedes» maşynynyň ýolda dörän transport bökdençliginden sowlup geçmek üçin düzgüni bozup, garşydaky liniýa geçendigini tassyklaýarlar.
Düýn şu bolan waka bilen baglanyşykly Moskwada geçirilen metbugat konferensiýasynda Olga Aleksandrinanyň kakasy Sergeý çykyş etmäge gelen şaýatlara öz minnetdarlygyny bildirdi: «Men bu bolan waka barada nähilidir maglumat bermäge çalyşýan adamlara uly sag bolsun aýtmak isleýärin. Köp sag boluň. Sebäbi biz häkimiýetleriň bu waka barada hiç hili maglumat bermek islemeýänligini görýäris».
Olga Aleksandrinanyň aýal dogany Anastasiýa öz maşgalasynyň we öz adwokatlarynyň bu bolan transport heläkçiligi boýunça Orsýetiň Sürüjiler Federasiýasy bilen habarlaşyp durandyklaryny we eýýäm bu wakany gözi bilen gören üç sany şaýadyň tapylandygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, şol şaýatlaryň üçüsem Lukoýlyň wise-prezidenti Anatoliý Barkowyň sürüjisiniň düzgüni bozup, garşydaky ýola geçendigini tassyklapdyr.
Olga Aleksandrinanyň maşagala adwokaty Igor Trunow milisiýa edarasynyň bu bolan transport heläkçiligi barada hiç hili maglumat we subutnama bermek islemeýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol hatda wakanyň bolan ýerindäki wideo ýazgylarynyň hem ýitirim bolandygyny nygtady: «Ol ýol federal transport ýoly. Onda ýazga alýan üç sany wideo sistema bar. Eýsem, bu üç wideo sistemasynda hiç hili ýazgy bolman bilermi? Eger şeýle ýazgy ýok bolsa, diýmek, munuň özi biziň adalatlylyga örän kynlyk bilen ýetip biljekdigimizi görkezýän äşgär alamatdyr».
Jemgyýetçilik gaharly
Bu bolan waka ýokary wezipeli çinownikleriň ýol-transport düzgünlerini bozmaklary we adaty adamlaryň janyny howp astyna salmaklary bilen baglanyşykly bar bolan jemgyýetçilik gahar-gazabyny has-da artdyrdy.
Orsýetiň Lukoýl kompaniýasy bu bolan waka barada kommentariýa bermek islemedi. Ýurduň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, Lukoýl nebit kompaniýasy kompaniýanyň wise-prezidenti Anatoliý Barkowyň ulagy sebäpli ölen aýallaryň maşgalalaryna kompensasiýa tölemekden hem ýüz öwrüpdir. Wakada heläk bolan Olga Aleksandrinanyň yzynda bolsa gyz bäbegi bilen inwalid äriniň galandygy habar berilýär.
Bu transport heläkçiliginde aradan çykan iki aýalyň maşgala agzalary öz ýazan açyk hatlarynda transport heläkçiligi barada milisiýa edarasynyň resmi hasabatyny ýalan diýip hasaplaýandyklaryny we bu iş boýunça suda ýüz tutjakdyklaryny nygtapdyrlar.
Bu açyk hatda transport heläkçiliginde günäli adamlaryň nähili baýdyklaryna ýa-da nähili ýokary sosial statusdaky adamlardyklaryna garamazdan, olaryň kanuna laýyklykda öz jezalaryny çekmelidikleri aýdylýar.
Bu bolan waka gahar-gazap bildiren köp sürüjiler Lukoýlyň benzin stansiýalaryndan benzin satyn almaklaryny bes etmekleriniň mümkindigini duýduryp, maglumat ýaýratdylar.


text:
Hytaý ýolbaşçylary ýurduň ykdysadyýetiniň geljegi barada maslahat edýärler.
Kommunistik partiýanyň liderleri şenbe güni Pekinde jemlenip, 30 ýyllap depginli ösen ykdysadyýetiň haýallamagyna garşy görülmeli çärelere bagyşlanan dört günlük sammite başladylar.
Hökümet ykdysadyýetiň haýallamagyna garşy dürli, wagtlaýyn reformalary geçirdi. Emma häzirki Merkezi Komitetiň plenumynda bu meselä has töwerekleýin çemleşmek maksady öňe sürilýär.
Şeýle-de bu ýygnakda oba hojalyk ýerleri boýunça reforma geçirmegiň ara alnyp maslahatlaşylmagyna garaşylýar.


text:
Ysraýyl, dokuz güne çeken atyşykdan we 200-den gowrak palestinaly bilen bir ysraýylly öldürilenden soň, Gazada bäş sagatlyk ynsanperwer ýaraşyga eýerjegini aýdýar.
Ysraýyl harbylary 16-njy iýuldaky beýanatlarynda ýaraşyk, 17-nji iýulda, ýerli wagt bilen sagat 10-dan 15-e çenli bolar diýdiler. Hamaz hem beýanatynda ýaraşyga razydygyny aýtdy.
Bu ýaraşyk BMG-niň «birtaraply ynsanperwer pauza» talaby esasynda yglan edildi. Palestin resmileri 16-njy iýulda ysraýyl toplary Gaza şäheriniň golaýyndaky kenarda dört çagany öldürdi diýdiler.
Prezident Barak Obama Waşingtonda 16-njy iýulda Birleşen Ştatlar zorlugy soňlamak we atyşygy bes etmek üçin özünde bar bolan ähli diplomatiki serişdeleri ulanar diýdi.


text:
Golaýda Özbegistanyň awtonom respublikasy Garagalpagystanyň Dörtgül şäher häkimliginiň binasynyň öňünde dörtgülli bir aýal iş hakyny öz wagtynda alyp bilmeýänliginden närazy bolup, özüni otlady.
Waka şaýat bolan Dörtgüliň ýaşaýjysynyň sözlerine görä, Dörtgüliň “Bagýap” hojalygyndaky nomer 32-nji mekdebinde tam süpüriji bolup işleýän aýal iş hakynyň plastik kartoçka geçirilýändigine närazylyk bildirip we jaý salmaga ýer sorap, Dörtgüliň häkimligine barypdyr.
Waka şaýadyň sözlerine görä, etrap häkimi tarapyndan binadan kowlup çykarylan aýal häkimligiň binasynyň önünde özüni otlapdyr: “Etrap häkimi oňa “Meniň ýanyma her gün seniň ýaly müň adam gelýär. Saňa jaýy kakaň alyp bersin!” diýip, ony kabinetinden çykaryp kowupdyr. “Men mekdepde işleýärin. Iş hakymy plastik kartoçka geçirdiler. Jübimde ýekeje köpük hem pulum ýok” diýse, häkim: “Bar, arzyňy kime aýtsaň, şoňa aýt” diýipdir. Onda aýal: “Men özümi otlaryn” diýse, häkim: “Bileniňi et!” diýipdir”.
Bu wakany Dörtgül etrabynyň polisiýa bölüminiň işgäri hem tassyklady. “Bir aýal özüni oda berdi. Emma onuň sebäpleri anyk däl. Derňew işleri dowam edýär. Aýal wakanyň bolan ýerinde öldi” diýip, Dörtgüliň polisiýa bölüminiň işgäri aýtdy.
Adamsy gahar etdi
Merhumyň Orsýete gazanç etmäge giden adamsy bolan wakany eşidip, gaýdyp gelipdir. Ol aýalynyň işlän mekdebine baryp, mekdebiň direktorynyň okuw bölüminiň müdirini we ýene-de 20 okuwçyny girew alypdyr.
“Ol mekdebiň okuw bölüminiň müdirini aw tüpeňinden atyp ýaralapdyr. Ony duruzmaga çalşan öz aýal doganyny-da atyp ýaralapdyr. Soňra OMON-çylar gelip, ony aýagyndan atyp tutup, alyp gitdiler” diýip, Dörtgüliň ýaşaýjysy aýtdy.
Onuň sözlerine görä, 300-400 töweregi milisiýa işgäri, 8 sagadyň dowamynda adamlary çykarman Gutlyýewi ele salmak boýunça operasiýa geçiripdirler. Mekdebiň ikinji etažyndan tüpeňini çykaryp, kim ýakynlaşsa, ataryn diýip, 5-6 gezek howa ok atypdyr. Onuň aýal dogany “Men ony durzaryn” diýip, derwezeden girip ugranda, oňa “Yzyňa gaýt!“ diýip gygyrypdyr. Ol yzyna gaýtmansoň, onuň hem gerdeniniden atypdyr.
Dörtgüliň polisiýa bölüminden alnan maglumata görä, merhumyň adamsy Fahriddin Gutlyýewe garşy Özbegistanyň Jenaýat Kodeksiniň 97-nji maddasy esasynda “bilkastdan adam öldürmek” boýunça jenaýat işi gozgalypdyr.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan ýene-de Siriýanyň liderini häkimiýetden çekilmäge we protestçilere garşy ganly repressiýany bes etmäge çagyrdy.
Erdogan prezident Başar al-Assady beýleki diktatorlaryň ykbalyndan sapak almaga çagyrdy:
—Eger-de tä ölümine çenli öz halky bilen söweşeniň mysaly gerek bolsa, nasistik Germaniýasyna seret, Gitlere seret, Mussolinä seret, Rumyniýanyň Çauşeskusyna seret. Eger-de bulardan hem sapak almaýan bolsaň, öz halkyna ýarag çenän we mundan 32 gün ozal hiç kimiň islemeýşi ýaly, edil seňki ýaly beýanatlary eden we öldürilen Liwiýanyň liderine seret.
Erdoganyň bu çagyryşy Assadyň režiminiň protestleri gazaply basyp ýatyrmagyny ýazgarýan BMG-niň rezolýusiýasynyň deslapky görnüşi boýunça ses berişlige gabat geldi.
Germaniýa rezolýusiýanyň deslapky görnüşini BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetine tabşyrypdy. Rezolýusiýa boýunça Baş Assambleýanyň ses berişligi dekabrda geçiriler.
Siriýanyň BMG-däki ilçisi rezolýusiýanyň deslapky görnüşini “urşuň deklarasiýasy” diýip atlandyrdy.
BMG-niň maglumatlaryna görä, Siriýada mart aýynda başlanan protestleriň wagşylyk bilen basylyp ýatyrylmagynda häzir çenli 3,500 töweregi adam öldürilipdir.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Sportuň baýdagy astynda
«Sagdynlyk we bagtyýarlyk» diýen şygar astynda geçirilýän köpçülikleýin bedenterbiýe-sport hem-de medeni-sagaldyş çäreleriniň çäklerindäki sport ýaryşlary giň gerime eýe bolýar: şu hepde diňe milli ýaryşlaryň köplügi bilen däl-de, eýsem, türkmenistanlylaryň halkara sport giňişligindäki üstünlikleri, şeýle hem täze döwrebap sport toplumlarynyň ulanmaga berilmegi bilen tapawutlandy.
7-nji aprelde açylan täze hokkeý toplumy Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň institutynyň sport toplumyna sazlaşykly goşuldy. Mälim bolşy ýaly, onuň açylyş dabarasyna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşyp, hut milli Liderimiziň tagallalary netijesinde hokkeýiň türkmen mekdebi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe yzygiderli ösýär.
Şu ýylyň fewralynda geçirilen Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşynda Aşgabadyň «Şir» toparynyň ýeňşi munuň aýdyň mysallarynyň biri bolup durýar. Ýeri gelende aýtsak, 2013-2014-nji ýyllaryň möwsüminde ýurdumyzyň häzirki çempionlary — «Galkan» toparynyň hokkeýçileri, şeýle hem Türkmenistanyň milli hokkeý merkeziniň wekilleri Belarus Respublikasynyň Prezidentiniň çakylygy boýunça dünýä çempionatyna gatnaşarlar. Ol 9—25-nji maýda Belarusda geçiriler. Munuň bolsa tiz tejribe toplaýan türkmen hokkeýçileriniň sport ussatlygynyň ýokarlanmagyna ýardam etjekdigi gürrüňsizdir.
Figuralaýyn typmagyň milli mekdebi hem ýokary depginler bilen ösýär. Munuň şeýledigini Gyşky oýunlar sport toplumynyň buzly meýdançasynda sişenbe güni geçirilen türkmen figuralaýyn typyjylarynyň çykyşlary aýdyň görkezdi. Bu çykyşlar halkara sport sahnasyna çykmazdan öň özboluşly synag boldy: 12-nji aprelde türkmen topary buz üstündäki tanslaryň 28-nji halkara festiwalyna gatnaşar. Bu sport forumy Moskwa şäheriniň merkezi buzly arenalarynyň birinde geçiriler.
Ýeri gelende aýtsak, bu festiwal 30 ýyla golaý wagt mundan öň birnäçe gezek Olimpiýa çempiony bolan Irina Rodnina tarapyndan esaslandyryldy. Ol ýakynda biziň paýtagtymyza nobatdaky gezek gelip gitdi. Türkmenistanlylar eýýäm şunuň ýaly ýaryşlarda çykyş etdiler: geçen ýyl biziň figuraçylarymyzyň topary Russiýanyň paýtagtynda «Awaza» atly tansly çykyşy görkezdiler. Bu çykyş tomaşaçylara, şol bir wagtyň özünde eminler toparyna hem ýarap, olar türkmenistanlylara «Iň gowy tansly çykyş üçin» diýen ýörite kubogy gowşurdylar.
Bu ýeňiş türkmenistanlylara 12-nji aprelde Moskwanyň buzly sahnasynda tansly çykyşlaryň ikisini görkezmäge hukuk berdi. Bu çykyşlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň buýrugyna laýyklykda ýakynda döredilen «Maral» atly figuraçylar topary görkezer.
Gürrüňi halkara sport giňişligindäki hoş habarlar bilen dowam edip, şu günler Gresiýada gyzlaryň we oglanlaryň arasynda dzýudo boýunça Ýewropanyň açyk kubogy ugrunda ýaryş geçirilendigini belläliň. Şonda türkmen pälwany uly üstünlige eýe boldy. Begli Meretgeldiýew 60 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edip, dünýäniň güýçli dzýudoçylaryny ýeňip, finala ýetmegi we kümüş medaly gazanmagy başardy.
Kubok ugrundaky ýaryşa gatnaşmakdan başga-da, türkmen ýygyndy topary Gresiýada halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny geçirýär. Ol 10-njy aprele çenli dowam eder.
Sport muşdaklary üçin hoş habarlaryň ýene-de biri Maýn boýundaky Frankfurt şäherinden gelip gowuşdy. Ol ýerde şu günler ýetginjekleriň arasynda grek-rim göreşi boýunça halkara ýaryşy geçirildi. Bu ýaryşda dünýäniň 13 ýurdundan, şol sanda Türkmenistandan türgenleriň ýüzlerçesi medallar ugrunda bäsleşdiler.
Biziň ýygyndy toparymyzyň düzüminde 66 kilogram agram derejesinde bürünç medala eýe bolan Didar Amannazarow üstünlik gazandy. Ýeri gelende aýtsak, türkmen pälwany öz ýeňişleriniň birini Germaniýadan Ýewropa çempionatynyň iki gezek ýeňijisini ýykyp gazandy. Indi biziň türgenimiz Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görýär. Şol oýunlar sentýabrda Koreýa Respublikasynda geçiriler. Didar «nusgawy» pälwanlaryň milli ýygyndy toparynyň düzümine girmäge esasy dalaşgärleriň biri bolup durýar.
10-njy aprelde Baýramaly şäheriniň täze sport mekdebinde grek-rim we erkin göreş boýunça Türkmenistanyň birinjiligi başlanýar. Bäsleşikler 13-nji aprele çenli dowam eder.
«Sagdynlyk we bagtyýarlyk» ady bilen geçirilýän sport biraýlygynyň çäklerinde beýleki ýaryşlar barada aýdylanda bolsa, şu hepdede göreş, welosiped sporty we küşt boýunça ýurdumyzyň çempionatlary, ýolbaşçy işgärleriň arasynda ýaryşlar, iň oňat türgenleri hormatlamak çäresi we başga-da ençeme çäreler geçirildi.
Ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Mejlisiň deputatlary, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary 7-nji aprelde köpugurly «Aşgabat» sport toplumynda ýaryşdylar. Sport baýramçylygyna gatnaşanlar futbol, woleýbol, basketbol, ýeňil atletika, nusgawy hem-de stoluň üstünde oýnalýan tennis, suwda ýüzmek boýunça kiçi ýaryşlarda öz sport ussatlyklaryny görkezdiler.
Şeýle hem ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, zähmet toparlarynyň wekilleri, talyplar duşenbe güni ir bilen Köpetdag şaýoluna ýygnandylar. Bu ýerde 15 kilometr aralyga köpçülikleýin welosipedli ýöriş guraldy. Oňa umuman alnanda, Aşgabadyň höwesjeň türgenleriniň 5 müňden gowragy gatnaşdy. Şular ýaly welosipedli ýörişleriň ähli welaýat dolandyryş merkezlerinde hem bolandygyny belläp geçmeli.
Mälim bolşy ýaly, ýurdumyzda köpçülikleýin welosiped ýörişlerini geçirmek başlangyjy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa degişlidir. Milletiň Lideriniň görkezmesi boýunça geçen ýylyň sentýabrynda Türkmenistanyň ähli künjeklerinde ýol hereketiniň howpsuzlygynyň biraýlygynyň çäklerinde çäreler geçirildi. Şonuň netijesinde welosiped sportunyň muşdaklarynyň sany ep-esli artdy.
Welosiped sportunyň iň gowy türkmen ussatlary şu günler paýtagtymyzyň köp kilometrlik ýollarynda bäsleşýärler. Erkekleriň arasynda ýurdumyzyň çempionatynyň çäklerinde Aşgabadyň, Lebap we Daşoguz welaýatlarynyň toparlary medallar ugrunda göreş alyp barýarlar.
Eýýäm bu ýaryşyň ýedi tapgyry geçirildi, onuň barşynda ýaryş tablisasynda ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynyň türgenleri öňdäki orny eýelediler. Ýaryşa iki topary çykaran aşgabatlylar ikinji we üçünji orunlary eýeleýärler. Öňde jemleýji tapgyr, ýagny 27 kilometr aralyga bölekleýin badalga bilen hususy ýaryş bolar. Şondan soň altyn, kümüş we bürünç medallaryň eýeleri kesgitlener.
Aşgabat şäher sport komitetiniň küşt sport mekdebinde erkekleriň we zenanlaryň arasynda küşt boýunça Türkmenistanyň çempionaty badalga aldy. Ýaryşlara ýurdumyzyň güýçli küştçüleriniň 16-sy gatnaşýar, olar 15 tapgyrda duşuşyp, aýlawlaýyn ulgam arkaly ýeňijileri ýüze çykarar.
Çempionatyň jemleri boýunça milli ýygyndy toparyň düzümi düzüler. Olar Bütindünýä küşt olimpiadasyna taýýarlyk görerler. Dünýäniň iň güýçli küştçüleriniň gatnaşmagy bilen bu ýaryş awgust aýynda Norwegiýanyň Tromso şäherinde geçiriler. Küşt oýnunyň ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziadanyň maksatnamasyna girýändigini hem ýatlap geçmeli, ol 2017-nji ýylda Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň binýadynda geçiriler. Şonuň üçin hem sportuň intellektual görnüşi boýunça her bir ýaryşa yklymlaýyn sport forumyna taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyrlarynyň biri hökmünde baha bermek zerurdyr.
Küşt boýunça Türkmenistanyň çempionatynyň zenanlar toparynda ýedi tapgyrdan soň sport ussady Jemal Öwezdurdyýewa öňdeligi eýeleýär. Onuň häzirlikçe mümkin bolan 7 utukdan 7 utugy bar. Erkekler toparynda 6,5 utuk gazanan sport ussady Saparmyrat Atabaýew birinji orny eýeleýär. Çempionat 16-njy aprele çenli dowam eder.
Düýn Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezinde guralan iň gowy türkmen türgenlerini hormatlamak dabarasy boldy.
Ussatlaryň hataryna küşt boýunça çempionatyň öňdeligi eýelänleri, şeýle hem G.Atabaýewa, B.Ezizowa, Ş.Hallyýew, B.Bagbekow, Ý.Meretdurdyýew, R.Garaýew, M.Ezizow, G.Amangeldiýew we A.Myratdurdyýew girdi. Olar iň iri halkara ýaryşlarynda — Aziýa oýunlarynda, Bütindünýä uniwersiadasynda we beýleki dünýä we yklymlaýyn bäsleşiklerinde hormat sekisine çykdylar. Türgenleriň hatarynda diňe bir küştçüler däl, eýsem, kikboksingiň, sambonyň we guşakly göreşiň ussatlary hem boldular. Hormatlamagy guraýjylaryň adyndan türgenlere hormat hatlary hem-de gymmatly sowgatlar gowşuryldy.
Sport biraýlygynyň çäklerinde Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde «Garaşsyz Türkmenistanda ýokanç däl kesellere garşy hereket etmekde gazanylan üstünlikler» atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Maslahatyň işine saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri, lukmançylyk ýokary okuw mekdebiniň professor-mugallymlar düzümi we talyplary gatnaşdylar. Maslahata gatnaşyjylar geçen ýylyň dekabrynda bolan ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek boýunça Ýewropa ministrler maslahatynyň barşynda kabul edilen Aşgabat jarnamasyna degişli meseläni ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle hem bu ugurda eýýäm geçirilen işleriň käbir jemlerini jemlediler.
Şu hepdede sport biraýlygy milli derejedäki beýleki ýaryşlaryň köpüsi bilen dowam etdiriler. Mysal üçin, Balkan welaýatynyň dolandyryş merkezinde 8-nji aprelde ýüz öýjükli şaşka boýunça Türkmenistanyň çempionaty badalga aldy, hepdäniň ahyrynda bolsa bu ýerde gaýa dyrmaşmak boýunça ýaryş geçiriler; 10-njy aprelden 13-nji aprel aralygynda köpugurly «Aşgabat» sport toplumynda agyr atletika boýunça Türkmenistanyň çempionatynyň medallary ugrunda ýaryş geçiriler hem-de 12-nji we 13-nji aprelde ««Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň çägeli kenarynda woleýbol boýunça ýurdumyzyň açyk çempionaty bolar.
Mundan başga hem talyplaryň arasynda stoluň üstünde oýnalýan tennis boýunça ýaryşa, mekdep okuwçylarynyň gatnaşmagy bilen hereketli oýunlara we başga ençeme çärelere garaşylýar.
Habarlar #Hokkeý
- Soňky habarlar
Türkmen hokkeýçileri gyşky Aziada taýýarlanýarlar03 Ýanwar, 2017 (10:24)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda geçirilýän ýaryşlaryň sany artdy17 Noýabr, 2016 (00:29)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzyň çempionatynda “Şir” toparynyň hokkeýçileri öňde barýarlar27 Mart, 2016 (05:01)
- Soňky habarlar
Boks we hokkeý boýunça bäsleşikler17 Ýanwar, 2016 (23:41)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasyebtli hokkeý ýaryşy10 Maý, 2015 (23:06)
- Soňky habarlar
“Galkanyň” nobatdaky ýeňişi15 Fewral, 2015 (23:00)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Halkara ýaryşlarynyň öňüsyrasynda31 Oktýabr, 2014 (19:16)
- Soňky habarlar
“Galkan” hokkeý boýunça IIM-niň Kubogynyň eýesi01 Iýun, 2014 (20:28)
- Soňky habarlar
Sportuň baýdagy astynda09 Aprel, 2014 (19:25)
- Soňky habarlar
Öňe! “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” diýen şygar bilen täze belentliklere tarap!31 Mart, 2014 (22:17)
- Soňky habarlar
Türkmen toparlary ýaryşyň baş baýragy ugrunda çykyş ederler16 Fewral, 2014 (22:35)
- Soňky habarlar
Ýarym finalçylar belli boldy14 Fewral, 2014 (22:36)
- Soňky habarlar
Türkmen toparlarynyň üçüsi hem ýarym finala çykdy12 Fewral, 2014 (22:37)
- Soňky habarlar
Türkmen “şirleri” möhletinden öň ýarym finala çykdy11 Fewral, 2014 (22:40)
- Soňky habarlar
Türkmen hokkeýçileri ýeňlişsiz gelýär10 Fewral, 2014 (22:41)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda ýaryş badalga aldy09 Fewral, 2014 (22:41)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça halkara ýaryşyny garşylap04 Fewral, 2014 (22:43)
- Soňky habarlar
“Galkan” topary –hokkeý boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempiony19 Ýanwar, 2014 (22:44)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň çempionaty: tamamlanmagynyň öňüsyrasynda15 Ýanwar, 2014 (22:45)


text:
Pakistanyň liderleri NATO-nyň Owganystandaky goşunlaryna niýetlenen ýüklerini daşamak üçin ýurduň serhedini açmak barada maslahat edýärler.
Pakistanyň goranmak komitetiniň resmileriniň sişenbe güni geçirýän bu duşuşygyndan soň NATO-nyň ýüklerini daşamak üçin ýurduň serhediniň täzeden açylmagyna garaşylýar.
Yslamabat öz serhedini geçen ýylyň noýabrynda NATO-nyň ýükleri üçin petikläpdi. Şol wagt NATO-nyň amala aşyran howa hüjüminde Pakistanyň 24 esgeri öldürilipdi. Şol howa hüjüminiň netijesinde Waşingtonyň Yslamabat bilen dartgynly gatnaşyklary has-da ýitileşipdi.
ABŞ Pakistanyň esgerleriniň ölümine gynanç bildirse-de, ötünç soramakdan ýüz öwrüpdi. Waşington howa hüjümleriniň iki tarapyň hem ýalňyşlyklary sebäpli amala aşyrylandygyny nygtapdy.


text:
Şenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Erdogan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini Siriýadaky krizisleri çözmek meselesinde aýgytly ädimleri ätmeýänlikde tankytlap çykyş etdi.
Stambul şäherinde geçirilýän halkara konferensiýasynda bu barada eden çykyşynda Rejep Taýýyp Erdogan Siriýada gumanitar tragediýanyň dowam edýändigini belläp: “Eger biz Howpsuzlyk Geňeşiniň bir ýa-da iki sany hemişelik agzasynyň rugsadyna garaşyp otursak... Siriýanyň gelejegi uly howp astynda bolar” diýip nygtady.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýa barada kabul etmekçi bolan birnäçe aýgytly rezolýusiýalaryna bu Geňeşiň hemişelik agzalary bolan Orsýet bilen Hytaý weto goýupdylar.


text:
Segsen dört ýyl mundan ozal, 1926-njy ýylyň 7-nji fewralynda Aşgabatda «Türkmenfilm» kinostudiýasy açylypdy.
Kinostudiýa onlarça ýylyň dowamynda ýolbaşçylyk edip, onuň dabarasyny dag aşyran, režissýor hökmünde «Aýgytly ädim», «Mukamyn syry» ýaly ajaýyp filmleri döredip, tutuş Soýuzyňam, ençeme daşary ýurtly tomaşaçylaryňam gyzgyn söýgüsini gazanan, SSSR-in halk artisti, 1941-de hem 1948-de iki gezek Sowet Soýuzynyň Döwlet Baýragyna (onki Stalin Baýragy) mynasyp bolan Alty Garlyýew o mahallar ýaňy on ýedi ýaşyny dolduran ýetginjekdi.
Durmuşyň täsin hem geň tilsimlerine laýyklykda, kä halat sungat zehiniň önünden çyksa, başga bir öwrümde zehin sungatyň maňlaýyndan çykýar. Şeýlelikde, Tejeniň Babadaýhanyndan çykyp (rowaýatmy ýa çynmy, bilemok, ýöne özümiň-ä şoňa ynanasym gelýär), iki ýuz kilometrden gowrak aralygy pyýada geçip, Aşgabada ýeten Alty Garlyýew 1956-da «Türkmenfilm» kinostudiýasyna direktor bellenýär. Şondan soň uly iliň göz-guwanjy hem buýsanjy bolup oturan bu kärhana «Işiň ilerik!» diýlen ýaly bolýar.
Öz howlusynda iki sany kino surata alynýan pawilony bolan kinostudiýa segseninji ýyllarda «az bolsun – uz bolsun» diýlen parasatly jümlä eýerip, her ýylda üç sany çeper filmi, iki telewizion filmi, ýigrimä golaý dokumental lentalary tomaşaça hödürläpdi.
Merkeziň penjesi egnimizden aýrylansoň, sosialistik realizm diýlen höküm ýatyrylansoň, türkmen aýtmyşlaýyn «öz elim, öz ýakam» bolnsoň, milli sungatymyzyň daragtyna indi neneňsi hazan urup ýör?
Hany olar?
Hany bu gün alaşa tirkelen agaç azalyň yzynda «Aýnam!» diýip gygyrýan Baba Annan, hany bu gün Karkaranyň dutaryny saýradyp, Kör Gojalyny toba getiren Liza Garaýewa, hany bu gün Gulam bagşyny ompa oturdyp, ýesirleri dogduk mekana alyp gaýdan Şükür bagşy, hany «Ykbal», «Keç pelek», «Kärizgenler», «Menin dostum – Meleguş», «Aşyr aganyň mekirligi», «Ýandym»?.. Hany!
«Akylly eşigini çykarýança, samsyk derýadan geçer» diýlişi ýaly, ömrüniň on dokuz ýylyny Staliniň lagerlerinde çüýreden Hydyr Derýaýewiň «Ykbal» romany esasynda özbekler köp seriýaly film döredip, esli wagt bäri ilatynyň alkyşyny alyp otyr.
Sözümiziň ahyrynda köre hasa bir hakykaty ýatlasymyz geldi: Edebiýatdyr sungat ussady halkyň göwnünden tursa, ony hökümet halamaz eken. Hökümetiň gözüne gowy görünýän körzehin senetkäri bolsa millet ýigrener eken. Önem birinin jaýdar belleýşi jaly, bir söz-ä az, iki sözem köp, söz ýarymam ýok.
Alty Garlyýewiň režissýorlyk eden “Aýgytly ädim” filminden pursat.


text:
Şu gün ABŞ-nyň Döwlet Sekretary Hillari Klinton Döwlet Dumasyna saýlawlarda bidüzgünçiliklere ýol berlenligini aýdyp, Orsýeti tankytlady. Klinton bu saýlawlary adalatsyz diýip atlandyrdy.
Bu barada Hillari Klinton saýlawlara gözegçilik edýän Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Wilnýusda geçirilýän daşary işler ministrleriniň geňeşinde eden çykyşynda aýtdy.
Saýlawlarda premýer-ministr Wladimir Putiniň partiýasy Dumanyň aglaba köplügini eýeledi.
Klinton orsýetli ses berijileriň saýlawlarda goýberilen bidüzgünçilikleriň derňelmegini talap etmäge haklydygyny nygtady we Orsýetiň häkimiýetlerini ses berişlikde goýberilen ýalňyşlary hem-de beýleki bidüzgünçilikleri derňemäge çagyrdy.
Litwanyň paýtagtynda geçýän maslahata Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hem gatnaşdy, ýöne ol Klinton bilen aýratyn duşuşmagy planlaşdyrmady.
Oppozisiýa partiýalarynyň wekilleri hem-de saýlawlara gözegçiler ýekşenbe güni geçirilen saýlawlarda düzgün bozmalaryň bolandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmeginiň çäklerinde netijeli işleri alyp barmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmegi bilen bagly meseleler boýunça iş topary döredildi we onuň düzümi tassyklanyldy.
Oba we suw hojalyk ministrligine Daşary işler ministrligi bilen bilelikde iki hepdäniň dowamynda Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmegi boýunça konsepsiýasynyň taslamasyny, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň guramalaryna ýurdumyzyň wekillerini bellemek boýunça teklipleri taýýarlamak hem-de Ministrler Kabinetine bermek tabşyryldy.
* * *
Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna başlyklyk etmegi bilen bagly Türkmenistanda hem-de daşary ýurtlarda halkara çäreleri ýokary derejede guramak we geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna başlyklyk etmegi bilen bagly ýurdumyzda hem-de daşary ýurtlarda halkara çäreleri guramak, geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi we onuň düzümi tassyklanyldy.
Daşary işler ministrligine Energetika Hartiýasy bilen bilelikde Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna başlyklyk etmeginiň konsepsiýasyny, ýurdumyzda hem-de daşary ýurtlarda geçiriljek halkara çäreleriň gün tertibini we maksatnamasyny işläp taýýarlamak tabşyryldy.
Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetine hem-de Döwlet habarlar agentligine köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde bellenilen çäreleriň ýokary derejede beýan edilmegini üpjün etmek tabşyryldy.
* * *
Ýurdumyzyň çäklerinde ýerleşýän taryhy-medeni ýadygärlikleri göwnejaý ýagdaýda saklamak, abadanlaşdyrmak we düýpli öwrenmek, şeýle hem “Milli taryhy-medeni mirasyň obýektlerini goramak hakyndaky” Türkmenistanyň Kanunynyň talaplaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek hem-de rejelemek baradaky milli müdirliginiň ýanynda Türkmenistanyň taryhy-medeni ýadygärliklerini abadanlaşdyrmak we abat saklamak boýunça gazna döredildi we bu Gazna hakyndaky Düzgünnama tassyklanyldy.


text:
Her ýylyň 1–7-nji awgust aralygynda 170-den gowrak ýurt ene süýdi bilen iýmitlendirmege bagyşlanan Bütindünýä Hepdeligini belläp geçýär. Hepdelik jemgyýetiň ýaş çagalary ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň wajyplygyna, onuň bilen baglylykda çagalaryň saglygyyny gowulandyrmak meselelerine ünsi çekýär.
Hepdelik 1990-nji ýylyň awgust aýynda Innoçentiý jarnamasynyň, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG), UNICEF-yň we başga guramalaryň yglan eden senesini belleýär we olaryň ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak, goldamakdaky we köpçüligi habardar etmekdäki bolçlaryny ýatladýar.
"Ene süýdi bilen iýmitlendirmek" babatdaky esasy düşünjeler
Her bir aýal çagasyny ene süýdi bilen iýmitlendirmäge ukyplydyr. Çaga üçün ene süýdünden peýdaly we gymmatly önümiň ýoklugy bireýýäm subut edildi. Çagany ene süýdünden kesip, emeli süýt bermek – düýbünden ýalňyş çemeleşmedir. Çaga niýetlenen emeli süýt önümleri, ýokary tehnologiýanyň talaplaryna laýyk gelýän hem bolsa, hiç haçan düzümi boýunça ene süýdüne meňzäp bilmez. Çünki ene süýdi her çaganyň talaplaryna, ýaşyna görä düzümini üýtgedip durýandyr. Hiç bir emeli süýt garyndysy her çaganyň talaplaryna laýyklykda uýgunlaşdyrylyp bilinmez.
BSGG-sy çaganyň dünýä inen ilkinji pursatyndan başlap onuň ömrüniň birinji alty aýynda diňe ene süýdi bilen iýmitlendirmegi maslahat berýär. Gurama alty aýlyk bäbeklere peýdaly, ýokumly iýmitleri berip başlamagyň ýerliklidigini nygtaýar. BSGG-sy çagalary azyndan iki ýaşýançalar ene süýdi bilen iýmitlendirmegi ündeýär.
Ýöne ylmy barlaglaryň netijelerine, delillerine garamazdan, dünýädäki bäbekleriň diňe 1/3 bölegi ömrüniň birinji alty aýynda ýeke ene süýdi bilen iýmitlendirilýär. Bu san soňky 20 ýylyň içinde gaty bir uýtgemedi. Elbetde, her bir ene-ata öz perzendiniň sagdyn bolmagy üçin iň gowy zatlary isleýär, ýone gynansakda, dünýäde aýallara elmydama dogry maglumatlar elýeter bolmaýar. Eneler üçin çagalaryny ene süýdi bilen iýmitlendirip başlamak ýa-da dowam etdirmek üçin ýeterlik goldaw bolmaýar.
Iş ýerlerinde maşgalalary goldaýan düzgünler
Şu ýylyň Bütindünýä ene süýdi bilen iýmitlendirmek hepdeliginiň şygary – "Iş ýerinde ene süýdi bilen iýmitlendirmek. Geliň şuny durmuşa geçireli!". Kesgitlenen mowzuk diňe bir emdirýan eneler üçin uly ähmiýetli bolman, olaryň ýagdaýlaryna täsirini ýetirýän daş-töweregindäki adamlar üçin hem wajyp bolup durýar.
Iş ýerlerdäki gatnaşyklaryň, düzgünleriň özgerşine garamazdan, zähmet çekýän zenanlar üçin iş ýerlerinde çagalaryny emdirmek ýagdaýy kyn mesele bolup, mümkinçilikler hem çäkli bolup galýar. Olaryň iş ýerlerindäki düzgünleriň, goldawyň ýeterlik bolmazlygy, eneleriň bäbeklerini ene süýdi bilen emdirmeginde uly böwet bolup durýar.
Hökümetleriň, kärdeşler arkalaşyklaryň, edara ýolbaşçylaryň, işdeşleriň zähmet çekýän kiçi ýaşly çagaly zenanlara ene süýdi bilen iýmitlendirmekde, ony goramakda, goldaw bermekde hersiniň öz orny we berip biljek goldawy bolýär.
Kanun çykaryjylar näme edip bilerler?
► Aýallara, enelere garşy iş ýerlerde bildirilýän hukuk kemsitmeleriň öňüni alýş çärelerii kanunlaşdyrmak.
► Iş berijiden eneleriň çagasyny emdirmegi üçin iş ýerlerinde ýörite ýeri we wagty üpjün etmeklerini talap etmek.
► Azyndan 4 aý göwrelilik, dogrumdan soňky döwrüni hem içine alma bilen dynç alyş döwrüni kepillendirmek.
Edara ýolbaşçylary ene süýdi bilen iýmitlendirmegi nähili goldap bilerler?
Iş beriji ýa-da menejirler üçin ene süýdi bilen iýmitlendirmäge goldaw bermek gymmat düşenok.
♦ Emdirýän eneler üçin gysga iş arakesmelere çykmagy rugsat bermek, eneler üçin amatly iş sagatlaryny kepillendirmek we edaranyň içindäki bir otagy emdirýän eneler üçin elýeterli etmek.
♦ Bäbegi emdirmek – aýalyň iş wagtyny alanok we aýalyň durmuşynda, ösüş basgançagynda gaty gysga döwür bolup geçip gidýär. Haçanda işleýän enelere şu aýratyn döwürde goldaw berilse, eneler işe has hem berlip, iş ýerinde kanagat taparlar, özlerini bagtly duýarlar. Şunuň ýaly goldawdan iş beriji hem, çaga emdirýan zenan hem utýar: zenan işgärleriň ýolbaşçysyna bolan ynamy berkerýär, hormaty artýar, bäbeklere iň gowy bolan iýmit berilýär we jemgyýetiň, geljeki nesliň sagdyn bolmagy gazanylýar. Ene süýdi bilen iýmitlendirilýän çagalar seýrek keselleýärler. Olaryň enelerine çagasynyň näsaglygy sebäpli işden az galmaly bolýar.
♦ Öýde işläp boljak iş mümkinçilikleri hödürlemek.
♦ Iş ýerlerine çagalary getirmäne rugsat bermek.
♦ Ýarym günlik işleme mümkinçiliklerini elýeter etmek.
Kärdeşler arkalaşyklary näme edip bilýärler?
→ Aýal-gyzlary olaryň hukuklary barada habardar etmek.
→ Ýygnaklarda, gepleşiklerede emdirýän eneleriň ýagdaýlaryna, meselelerine üns bermek.
→ Täze iş şertnamalary maslahat edilende ene bolmak hukuklaryny, sosial goraglylyk meselelerine ünsi çekmek.
Emdirýän zenanyň işdeş ýoldaşlary näme edip bilerler?
⇒ Göwrelilik we dogrumdan soňky döwürdäki tölegli dynç alyşa degişli milli kanunlaryna doly eýerip durmuşa geçirmek.
⇒ Göwreli, çaga dogrup zähmet çekýan aýala pozitiw garamak, dogrumdan soňky döwrüň aýratynlyklaryna düşünip, goldaw bermek.
Edara ýolbaşçylaryň, kärdeşleriň goldawy çaga emdirip zähmet çekýän enelere uly täsirini ýetirýär. Eneleri goldaýan çäreleri durmuşa geçirmek uly serişdeleri talap edenok, ýöne olar çalt netije berip, enelere, çagalara ýetirýän täsiri ömürlik galýar.
Ulanylan çeşmeler:
1 / ENE SÜÝDI BILEN IÝMITLENDIRME — ÇAGA SAGLYGYNYŇ BINÝADY / ENE SÜÝDI BILEN IÝMITLENDIRMEK – BU HER ENE ÜÇÜN WAJYPDYR / ENE SÜÝDÜNI KÖPELTMEGIŇ ÇÄRELERI
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
10-njy awgustda Türkmenistanyň ýolbaşçylary şu ýylyň ýedi aýynyň dowamynda oba hojalyk pudagynda edilen işler we bu pudaga degişli beýleki meseleler barada maslahat etdiler.
Maslahata hökümet ýolbaşçylary, agrosenagat kompleksine degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary gatnaşdy. Geçirilen maslahatda ýurduň oba hojalygynyň geljekki ösüşine degişli meseleler barada gürrüň edilip, öňde goýlan maksatlaryň durmuşa geçirilişine syn edildi.
Maslahatda ýurtda oba hojalyk önümleriniň önümçiliginiň durnukly artýandygy bellendi. Şu ýylyň ýedi aýynyň dowamynda edilen işler barada hasabat bilen çykyş eden oba-hojalyk ministri O.Gurbannazarow agzalýan ösüşi obada amala aşyrylýan reformalar bilen baglanyşdyrdy.
Resmi maglumatlara görä, tohumçylyk meselesine, ýagny tohumlary saýlap-seçmek we hilini gowulandyrmak, gallanyň, pagtanyň we beýleki ösümlikleriň täze görnüşlerini ornaşdyrmak, şeýle-de ýokary hünärli kadrlary taýýarlamak meseleleri boýunça hem hasabat berildi, emma takyk maglumatlar we sanlar görkezilmedi.
Ýakynda Türkmenistanyň oba hojalygyndaky ösüşiň 108%-den aşanlygy habar berildi. Emma oba hojalyk pudagynyň görkezijisiniň haýsy ugurlardan bolan ösüşiň hasabyna düzülýänligi we inflýasiýa bilen näderejede baglydygynyň näbelli bolup galýar. Bu barada resmi maglumatlarda jikme-jik sanlar berilmeýär.
Tankydy bellikler
10-njy awgustda geçirilen maslahatda oba hojalygyna degişli käbir tankydy bellikler hem öňe sürüldi. Ýokary gözegçilik edarasynyň geçiren derňewleri netijesinde “Türkmengallaönümleri” döwlet assosiasiýasynyň desgalarynda we täze gurulýan elewatorlarda kemçilikleriň tapylanlygy habar berildi.
“Türkmengallaönümleri” döwlet assosiasiýasynyň desgalarynyň gurluşygynyň möhletine we hiline degişli mesele gözegçilik astyna alyndy. Assosiasiýa täze elewatorlary Daşoguz, Ahal, Mary welaýatlarynyň etraplarynda awgust aýynyň ahyrynda işe girizmegi planlaşdyrýar.
Türkmen hökümetiniň oba hojalygy boýunça öňki geňeşçisi Wladimir Ýerofeýew soňky döwürde Türkmenistanyň oba hojalygyndaky ýagdaýa degişli käbir resmi tankytlaryň ýaňlanmagyny häkimiýetleriň bu pudaga ünsi güýçlendirmeginiň alamaty hökmünde baha berýär.
W.Ýerofeýewiň pikirine görä, ýurduň ýapyklygy we daşarky bazarlarlardan üzňeligi bilen bagly dowam edýän şertlerde ilatyň azyk üpjünçilik problemasy oba hojalygynyň ähmiýetini hasam güýçlendirýär. “Şeýlelikde bu pudak ilatyň, döwletiň howpsuzlygyny üpjün edýän strategik ugry bolup durýar”.
Oba hojalygynyň Türkmenistanyň strategik pudagy bolup durýandygyny ýurduň döwlet ýolbaşçylary öz çykyşlarynda yzygiderli nygtap gelýärler. Türkmenistanyň oba hojalyk boýunça täze milli syýasaty 2009-njy ýylyň Ýaşulular maslahatynda ýurduň prezidenti tarapyndan yglan edilipdi.
Halkyň sesi...
2007-nji ýylyň başyndan bäri Türkmenistanda oba hojalygyna degişli ençeme kanunlar kabul edildi. Olaryň arasynda tohumçylyk, daýhan hojalygy, daýhan birleşikleri, arçynlar we ösümlikleriň karantini, azyk önümleriniň hili barada kanunlar bar.
Tohumçylyk, dökün üpjünçiligi we hasyl üçin daýhanlar bilen döwlet tarapyndan edilýän hasaplaşyk meselesinde şu ýylky ýagdaýyň ozalkysyndan gowulanyp, gelýän girdejiler bilen daýhanlaryň gün görmek mümkinçiliginiň ganymatlaşanlygyny käbir daýhan birleşikleriniň işgärleri gürrüň berýärler.
Emma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan maryly kärendeçi tehnika bilen üpjünçilik taýdan ýetmezçiligiň duýulanlygyny aýtdy, şeýle-de daýhanlaryň girdejilerinden tohum, dökün, suw, tehnika we bank çykdajylary üçin saklanýan tutumlaryň möçberiniň örän uly bolup, 50 %-e ýetýänligini gürrüň berdi.
Şeýle hem, ýerli ýolbaşçylaryň eden-etdilikleri bilen bagly wakalaryň hem seýrek däldigini ýene bir kärendeçi zenan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Daýhan zenan şu ýyl kärendesine ýer alyp bilmän, maýyplyk boýunça pensiýasy bilen oňmaga mejbur bolýanlygyny aýtdy.
Suw meselesi
Oba hojalyk boýunça maslahatda ýer-önümçilik medeniýetini galdyrmak, oba hojalyk önümlerini topragyň we howanyň aýratynlyklary esasynda öndürmekde ylmy taýdan delillendirilen usullary ulanmak, suw resurslaryny rasional peýdalanmak ýaly meseleleriň ähmiýeti hem nygtaldy.
Suw meselesi Türkmenistanyň oba hojalygynyň iň ähmiýetli tarapy bolup durýar. Türkmen hökümetiniň oba hojalygy boýunça öňki geňeşçisi Wladimir Ýerofeýewiň sözlerine görä, Türkmenistanyň ekin meýdanlarynyň esasy bölegi suwa garaşly ýer önümçiligine degişli bolansoň, hasyl suwa bagly bolýar.
“Oba hojalygynda ösüşiň emele gelmegi üçin oba ýaşaýjylarynyň durmuş şertlerini gowulandyrmak, könelen infrastruktura obýektlerini, hususan-da ýollary, elektrik togy bilen üpjün edýän obýektleri bejermek we täzelemek hem zerur” diýip, oba hojalygy boýunça bilermen W.Ýerofeýew aýdýar.
2008-2012-nji ýyllar aralygynda obany ösdürmek boýunça dört milliard dollarlyk milli programma hem kabul edilipdi. W.Ýerofeýew bu ugurdan yglan edilýän planlarynyň netije bermegi üçin maliýe serişdeleriniň sarp edilişine hem berk gözegçilik edilmeginiň zerurlygyny belledi.


text:
Boliwiýanyň prezidenti Ewo Moralesiň uçary garaşylmadyk ýagdaýda Awstriýada gonmaga mejbur edildi. Muňa uçarda ABŞ-nyň howpsuzlyk gulluklarynyň öňki işgäri häzir gaçyp gizlenýän Edward Snowdenyň bolmagynyň güman edilmeginiň sebäp bolandygy aýdylýar.
Awstriýanyň we Boliwiýanyň resmileri uçarda Snowdeniň bolmandygyny yglan etdiler. Prezident Morales Orsýetde geçirilen sammitden soň öz ýurduna barýardy. Boliwiýanyň hökümetiniň amerikan raýaty Snowdene gaçybatalga bermek meselesine garamakçydygy çak edilýär.
Fransiýa we Portugaliýa prezident Moralesiň uçarynda Snowdeniň bolmagynyň ähtimaldygy bilen bagly şübheler esasynda ony öz giňişliginden geçirmekden ýüz öwürensoň uçar Awstriýada gonmaga mejbur edilipdi.
Boliwiýanyň daşary işler ministri Dewid Çokehuanka Fransiýanyň we Portugaliýanyň uçary öz giňişliklerinden geçirmäge rugsat bermändikleri üçin düşündiriş bermelidiklerini aýtdy we bu ýurtlaryň hereketleriniň prezidentiň janyny howp astyna salandygyny belledi.


text:
Bahreýnde hökümete garşy çykýan müňlerçe protestçi Göwher meýdançasyna, paýtagt Manamanyň merkezindäki protest ojagyna dolanyp geldi.
Pitneçilige garşy göreşýän polisiýa güýçleri biraz öň göz ýaşardyjy gazlary pürküp, protestçilere tarap tüpeň atan bolsalar, häzir meýdançany terk etdiler.
Dördünji güni meýdançany protestçilerden arassalaly bäri goragda duran goşunlar häzir ol ýerden çykaryldy.
Esasy şaýy oppozisiýa topary patyşanyň dört adamyň ölümine getiren we ýüzlerçe adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan syýasy krizisi soňlamak üçin gepleşiklere başlamak teklibini ret etdi.
Şaýylaryň Wefak blogy ilki hökümetiň işden çekilmegini, goşunlaryň bolsa baraklaryna dolanmagyny talap edýär.


text:
Şu gün, Nýu Ýorkda BMG-nyň Baş assambleýasynyň sessiýasynyň gapdalynda rus prezidenti Dmitriý Medwedew bilen amerikan prezidenti Barak Obamanyň duşuşygy bolýar.
Bu Obama ýanwarda prezident bolaly bäri rus hem amerikan prezidentleriniň üçünji duşuşygy bolar.
Olar öň aprelde we iýulda, Obama Moskwa sapar edende duşuşypdylar.
Medwedew bilen Obamanyň Eýranyň ýadro programmasy, uran baýlaşdyrmagy bes etmedik ýagdaýynda BMG-nyň Eýrana garşy girizjek sanksiýalary barada gürleşmegine garaşylýar.
Orsýet golaýda Günbatar ýurtlary Eýrana garşy ýene bir sankýasiýalar tapgyryny girizmekçi bolsa, özüniň muňa garşy bolmajagyny aňlatdy.


text:
Belarusyň prezidenti Alýaksandr Lukaşenka Russiýa bilen edilýän söwdanyň amerikan dollary we ýewro derejesinde amala aşyrylmagyny sorady.
Lukaşenka 18-nji dekabrda Minskde geçiren Kabinet ýygnagynda “Russiýa bilen ediljek söwdany, ýagny biziň energiýa üçin Moskwa berjek tölegimizi amerikan dollarynda amala aşyrmak baradaky çäre kesgitlenildi” diýdi.
Şeýle-de, Lukaşenka Belarusyň Russiýa berjek tölegleriniň ählisini amerikan dollarynda ýa-da ýewroda tölemek barada eýýäm Minskden soralandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Lukaşenkanyň bu beýanaty rus rublynyň hümmetiniň pese gaçýan pursatyna gabat geldi.


text:
Soňky döwürde Aşgabada ýurduň beýleki künjeklerinden işlemäne we, umuman, paýtagta gelýän welaýatlylara garşy resmi derejede her dürli çäklendirmeleriň girizilip başlanandygy barada barha köp maglumatlar gelip gowuşýar.
Ulaglar
Ýatladyp geçsek, geçen ýylyň aýagynda, ýagny Bitaraplyk baýramyna görülýän taýýarlyklaryň çäginde, Aşgabada welaýat belgili ulaglaryň girmegi gadagan edilipdi. Şonda munuň baýramçylyga görülýän taýýarlyklaryň çägindäki wagtlaýyn howpsuzlyk çäreleri bolandygy, Täze ýyl baýramyndan soň bu gadagançylygyň aýryljakdygy aýdylan bolsa-da, welaýat belgili ulaglaryň paýtagta gelmegine garşy girizilen gadagançylyk häzirki güne çenli hem saklanyp galýar.
Welaýat belgili ulaglar şähere girmezden ozal polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri tarapyndan saklanýar we ulag eýelerine garşy administratiw çäre görülýär.
Kireýine jaý almak
Fewral aýynyň başynda, prezident G.Berdimuhamedow ýaşaýyş jaýlarynyň kireýine ulanmaga berilmegini we alynmagyny gözegçilik astyna almaga çagyryp, mundan beýläk jaýlary kärendesine alýanlaryň şol salgy, adres boýunça wagtlaýyn ýazga durmagyny talap etdi.
Prezidentiň ýokarky görkezmesiniň yzy bilen Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna bu täze düzgüniň öz durmuşyna gönümel täsir ýetirendigini aýdýan ildeşimizden şeýle mazmunly bir hat geldi: “Prezident Aşgabatda, resmi derejede şertnama baglaşyp, jaýy kireýine alyp bolýandygyny aýtdy. Meniň özüm balkanly. Aşgabatda işleýärin. Ýöne häkimlige ýüz tutsaň ne rugsat, ne-de jaý arendasy üçin şertnama berýär. Uçastkowoý, häkimligiň we domuprawleniýäniň işgärleri öýme-öý aýlanyp, şertnamasyz ýaşap ýören welaýatlylary çykarýarlar. Lebaply dostumy maşgalasy bilen ýaşap oturan jaýyndan çykardylar. Häkimlige ýüz tutsaňam, ‘ýok bolanok, buýruk ýok’ diýýärler... Aşgabatda şu wagt näçe adamyň kösenýändigini bir bilsediňiz. Biz özümizi ikinji derejeli adam hökmünde duýýarys”.
Özüni Serdar diýip tanadan ildeşimiziň hatyndaky maglumaty garaşsyz çeşmelere tassyklatmak başartmady.
Iş üçin rugsatnama
Şeýle-de fewral aýynyň ortalaryna, has dogrusy 13-ne Internetde prezidentiň “Aşgabat şäherine zähmet işini amala aşyrmaga gelýän şahsy taraplary hasaba almagyň meseleleri hakyndaky” karary peýda boldy.
Garaşsyz aklawçylar tarapyndan “ýurduň Konstitusiýasyna çapraz gelýär” diýlip häsiýetlendirilen bu täze düzgüne laýyklykda, “Aşgabat şäherine zähmet çekmäge gelýän, Aşgabat şäherinde ýazga ýa-da bellige alynmadyk Türkmenistanyň raýatlaryny... Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginde Aşgabat şäherinde zähmet işini amala aşyrmaga iş rugsatnamasy resmileşdirilenden soňra işe kabul etmäge (özbaşdak iş bilen meşgullanmaga) rugsat bermeli”.
Aşgabatlylar
“Türkmensitandan alternatiw habarlar” neşiri prezidentiň ýokarda agzalan karary bilen kabul edilen “Aşgabat şäherinde zähmet işini amala aşyrmaga gelýän şahsy taraplary hasaba almagyň Tertibini” hem çap etdi.
Onda, hususan-da, “Iş rugsatnamalary resmileşdirilende Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylarynyň boş iş orunlaryny eýelemäge artykmaç hukukgy baradaky ýörelge berjaý edilmelidir” we “Işberiji: boş iş orunlaryna işe kabul etmek üçin Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylaryndan dalaşgärleri gözlemäge borçludyr” diýilýär.
Azatlyk Radiosynyň ýurduň içindäki çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, mundan soň Aşgabatdaky kärhanalarda işleýän, ýazgysy bolmadyk welaýatly türkmenistanlylar işden kowlup başlanypdyr.
“Türkmen inisiatiwasy” toparynyň berýän maglumatlaryna görä, Aşgabatda alnyp barylýan gurluşyk proýetklerinde işlän köpsanly welaýatlylaryň paýtagtdan çykarylmagy netijesinde, gurluşyk proýektleriniň ençemesiniň işi togtadylypdyr.
Aşgabatda ýazgysy bolmadyk Türkmenistanyň beýleki graždanlaryna garşy girizilýän çäklendirmeleriň we gadagançylyklaryň sebäpleri barada ilat köpçüligine hiç hili maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.


text:
TOPH gaz geçiriji proýekti boýunça Aşgabatda geçirilen gepleşikleriň dowamynda Päkistan öz territoriýasyndan geçjek turbanyň howpsuzlygy boýunça iş maslahatyny geçirdi.
Resmi metbugat beýanatyna laýyklykda, gepleşikleriň dowamynda Türkmenistan tarapy hem özüniň gaz resurslary dogrusynda hasabat beripdir.
Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan gaz geçirijisi baradaky gepleşiklere bu proýekte girýän ýurtlaryň we Aziýa Ösüş bankynyň wekilleri gatnaşdylar.
Gepleşikleriň dowamynda proýekt bilen bagly ylalaşygyň şertlerine we beýleki tehniki meselelere seredildi.
Gepleşiklerde taraplar TOPH gaz geçiriji proýekti boýunça hökümetara ylalaşygyň soňky görnüşi boýunça özara ylalaşdylar.
Gepleşikleriň soňky tapgyry şu ýylyň dekabr aýynda geçiriler.


text:
Ukrainadaky krizisiň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň arasyndaky gepleşiklerde maslahat edilmegine garaşylýar.
Bu gepleşikleriň 29-njy aprelde Minskde Ýewraziýanyň Ykdysadyýet boýunça baş geňeşiniň maslahatynda geçirilmegi planlaşdyrylýar.
Orsýetiň prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow Putiniň we Lukaşenkonyň “daşary syýasat boýunça esasy meseleleri, şol sanda Ukrainadaky krizisi” maslahat etjekdigini aýtdy.
Lukaşenko öz çykyşlarynda Ukrainada günbatar bilen gündogaryň arasyndaky bölünişige garşy çykyş etdi. Şeýle-de Lukaşenko Belarusyň Orsýet bilen berk ýaranlygyny dowam etdirjegini aýtdy.


text:
Maglumatlar kampaniýasy – bu ilatyň haýsydyr bir toparyna (meselem, ýetginjekler, çagalar, uly ýaşly ýa-da gartaşan adamlar we başg.) özleri we tutuş jemgyýet babatda täze, peýdaly maglumatlary kabul etmäge ýardam berýän dürli çäreleriň toplumydyr. Şeýle maglumatlar köpçülikleýin ýa-da indiwidual habar beriş serişdeleri arkaly amala aşyrylyp, durmuşyň haýsydyr bir çäkleridäki endikleriň ýa-da ýörelgeleriň oňat tarapa özgermegine kömek edýär.
Sanitariýa (lat. sanitas – "saglyk") – saglygy goramaga we keselleriň öňüni almaga ýardam berýän çäreler toplumy. Şeýle hem sanitariýa saglygy goramak maksady bilen okuw, ýaşaýyş, zähmet, dynç almak, iýmitlenmek şertlerini kämilleşdirmegi amala aşyrýan gigiýena ylmynyň işläp düzen sanitar düzgünlerini we maslahatlaryny amallaşdyrmaga kömek edýän çäreler toplumydyr.
Adam jemgyýetçilik önümi bolup, onuň kanunalaryna görä ýaşaýar. Adamyň saglygy ýaşaýan öýüniň amatlyklaryna, bolýan jemgyýetçilik ýerleriniň (zähmet çekýän ýerleri, okuw jaýlary, sprotzallar, hammamlar we başg.) şertlerine, iýýän iýmitiniň hiline juda bagly bolup durýandyr.
Sanitariýa düzgünlerine döreýän zerurlyk biziň durmuşymyzyň içinden eriş-argaç bolup geçýändir. Geliň, birnäçe mysallara ýüzleneliň:
- Kommunal-hojalyk sanitariýasy – adam nejesatlary suwy, topragy, azyk önümleri hapalap, adam saglygynyň çynlakaý kynçylyklaryna uçradyp biler. Şonuň üçin hem adam nejesatatynyň ýetiräýjek zyýanynyň öňüni almak üçin, elleri ýuwmak ýa-da oba ýerlerinde hajathanalaryň dogry gurluşyna (sanitariýa çäreleri) üns bermek ýaly çäreler arkaly ýokançlyklaryň öňüni almaga we peýdaly endikleriň ýaýramagyna kömek edip biler. Ýalňyş gurlan hajathanalar hem-de lagym ulgamlary agyr keselleriň ýüze çykmagynyň we ýerasty suwlaryň hapalanmagynyň sebäpleri bolup bilerler. Arassa suwuň ýetmezçilik edýän halatlarynda, suwuň hapalanmagyna getirýän usullar bilen adam nejesatlaryny ýok etmek has hem wajyp sorag bolup durýandyr.
- Azyk önümlerini goramagyň sanitariýasy – dukanlarda, bazarlarda azyk önümleriniň görnüşine baglylykda taýýarlaýyş, saklaýyş, geçiriş, ýaýratma tapgyrlaryna bildirilýän sanitariýa talaplarynyň bozulmagynyň, adam saglygyna zyýan ýetirýän azyk zäherlenmeleriň döremegine getirjekdigi ikuçsuzdyr.
- Önümçilik sanitariýasy – degişli sanitariýa talaplary berjaý edilmedik ýagdaýynda, önümçilikde zähmet çekýän işgär kadasyz temperaturanyň, ýokary ultramelewşe şöhlelenmeleriň, kadasyz basyşyň, sesiň, önümçilik tozanynyň, zäherleýji maddalaryň bugarma ýagdaýynyň, howply ýokançlyklaryň täsirine düşüp biler.
Bu faktorlar yzygider täsir eden halatynda olar hünärmenlik keselleriň döremegine, adamyň işe gelmezden öň bar bolan keselleriniň beterleşmegine ýa-da umumy saglyk ýagdaýynyň peselmegine getirip biler.
Biziň kampaniýamyzyň esasy maksady – sanitariýa düzgünleri babatda halkymyzyň bilimini artdyryp, adamlaryň endiklerini üýtgetmek.
Elbetde, ösüp kemala gelen adamynyň gylyk-häsiýetini we endiklerini üýtgetmek aňsat däldir. Bu hat-da ýeterlik maglumat alan adama hem çalt başartmaýar. Endikleriňi üýtgetmek örän göwrümli iş bolup, ol köp halatlarda ençeme sebäplere (suwuň ýetmezçiligi, bilimiň ýeterlik bolmazlygy, serişdeleriň ýetmezçiligi, hökümet edaralarynyň işine we başgalar) bagly bolup durýandyr.
Biz öz jemgyýetimizi sanitariýa meseleleri bilen tanyşdyrmaga goşandymyzy goşarys diýip tama edýäris.
Şu maksat üçin:
- Jemgyýetimizde bar bolan sanitariýa we gigiýena degişli esasy soraglar we kynçylyklar babatda maglumat berýän makalalary taýynlap, okyjynyň dykgatyna hödürlemek.
- Bar bolan soraglary we kynçylyklary ara alyp maslahatlaşyp, netijeli çözgütleri tapmak üçin saýtyň okyjylaryna şert döretmeli.
Jemgyýetimizdäki ýagdaýy oňat tarapa özgertmek üçin, saýtyň okyjylary bolan Siziň her biriňizden bolsa:
- Arassaçylyk babatda döreýän kynçylyklary anyklap, täze usullar arkaly olaryň çözgüdini tapmakda kömek etmegiňize garaşýarys.
- Sanitariýa barada bilýän maglumatlar bilen paýlaşmagyňyza garaşýarys. Meselem, eger Siz türkmen ýa-da rus dilinde bar bolan maglumatyň, makalanyň ýa-da taýynlanan kitapçalaryň salgysyny bilýän bolsaňyz, bize habar beriň. Biz olar barada öz saýtymyzda habar bereris.
- Alan maglumatlaryňyzy dost-ýarlaryňyz, goňşularyňyz bilen paýlaşarsyňyz diýip umyt edýäris.
- Alan peýdaly maglumatlaryňyzy öz durmuşyňyzda nähili ulanýandygyňyz barada aýdyp berseňiz, biziň üçin örän gyzykly bolardy.
ÝÖRITE ŞU MAGLUMATLAR KAMPANIÝASY ÜÇIN TAÝÝARLANAN MAKALALAR
1. PEDIKULEZ (BITLILIK): KIÇIJIK BITLERE GARŞY ULY GÖREŞ
2. ÝUWUJY SERIŞDELER WE OLARYŇ ZYÝANY
3. AZYK ÖNÜMLERI SAKLAMAGYŇ DÜZGÜNLERI
4. OŇAÝLY ÖÝ — SAGDYNLYGYŇ GÖZBAŞY
5. KONSERWIRLENEN ÖNÜMLERDEN ÄGÄ BOLUŇ: BOTULIZM
6. HOWPSUZ OÝUNJAKLARA BOLAN HUKUK. KANUN. TEJRIBE. TEKLIPLER
7. JEMGYÝETÇILIK ÝERLERINIŇ ARASSAÇYLYGY KIME BAGLY?
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gyrgyzystanda ýapyk edara hasaplanýan Döwlet howpsuzlyk gullugy žurnalistleri derňew işleriniň alnyp barlyşy bilen tanyşdyryp, tussaglar sorag edilende, olary gynap maglumat almak ýaly faktlaryň ýokdugyny görkezdi. Bölümdäki tussaglaryň aglaba bölegi terrorçylyk, guramaçylykly jenaýat, şeýle-de uly mukdardaky neşe maddalary bilen ele salnanlar.
Geçen ýyl Bişkekde bolan partlamalara hem-de milisiýa işgärlerine hüjüm etmekde gatnaşygy bar diýlip güman edilýän “Jaýşul Mahdi” atly guramanyň 10 agzasyndan biri Murat Döwletgazyýew derňew bölüminiň şertleriniň özüni kanagatlandyrýandygyny Azatlyk Radiosynyň žurnalistine aýtdy:
—Bu ýeriň şertleri gowy. Meniň oturanyma bir ýyl-a däl, ýedi aý boldy. Gazetler bar, telewizor görýäris. Namazy-da şu ýerde okaýarys. Biz geçen ýylky waka boýunça otyrys. Meseläni sud çözer. Meni Arça Bişikdäki öýümden tutup getirdiler.
Döwlet howpsuzlyk gullugynyň bu çäräni geçirmekden maksady—derňewiň alnyp barlyşy barada jemgyýetdäki nädogry pikirleri ýoga çykarmak. Wagtlaýyn kameralarda saklanýanlary urup-ýenjip boýun aldyrmak, şeýle-de olardan ýalan görkezme almak ýaly ýagdaýlaryň ýokdugyna kepil geçýän derňew bölüminiň başlygy Bagtybek Jumaýew bölümde ähli zerur şertleriň döredilendigini nygtaýar:
—Bu ýerde hiç kim tussagy urup-ýenjip, gynamaýar. Bu ýerde derňew işleri kanunda görkezilişi ýaly geçirilýär. Şu mahala çenli tussaglara garşy güýç ulanylandygy barada ýekeje-de fakt bolmady. Biz bu ýerde terrorçylyk boýunça günälenýänleri aýratyn, guramaçylykly jenaýat toparlarynyň agzalaryny özbaşdak, öň sud edilen we sud bolmadyklary hem aýratyn kamerada saklaýarys. Bu ýerde “VIP” kamera diýilýän ýok. Kameralaryň hemmesi birmeňzeş. Tussaglara günde üç gezek gyzgyn nahar berilýär.
Şu mahala çenli adam hukuklaryny goraýjylar Gyrgyzystanyň Döwlet howpsuzlyk gullugynyň derňew bölümine hiç kimiň goýberilmeýändigine esaslanyp, ol ýerdäki tussaglary gynap maglumat almak faktlarynyň dowam edýändigini aýdýardylar.
Derňew bölüminiň başlygy Bagtybek Jumaýew tussaglara bildirilýän günäleriň agyrdygyna garamazdan, olaryň garyndaşlary bilen duşuşmagyna çäklendirmäniň ýokdugyny belleýär:
—Tussaglaryň ählisiniň hossarlary bilen duşuşmaga deň hukuklary bar. Olaryň aklawjylary ýa-da garyndaşlary bilen duşuşmagyna ýol bermezlige hakymyz ýok. Derňewçileriň rugsady bilen biz olara duşuşyklary belläp berýäris. Garyndaşlary bilen duşuşmaga bir sagada çenli wagt berýäris. Aklawçylary bilen duşuşmaklaryna näçe wagt bolsa-da, çäklendirme ýok.
Şübheli garaýanlar bar
Şeýle-de bolsa, adam hukuklaryny goraýjylaryň käbiri ýörite gullukda aç-açanlygyň, äşgärligiň bardygyna ynanmaýar. “Er aýdooçu” atly adam hukuklaryny goraýjy guramanyň başlygy Kaçkyn Bulatow Döwlet howpsuzlyk gullugynyň derňew izolýatorlarynda gynamalaryň ýokdugyna şübheli garaýar:
—Ol ýerde oturanlardan “Hiç kim sizi urmaýarmy? Berýän naharlary gowumy?” diýip soranlarynda “Hawa, hemmesi gowy” diýip, jogap bermek tussaglar üçin adata öwrülen ýagdaý. Dogrusyny aýtsalar, olara nahar bermezler. Onsoňam urarlar we gynarlar. Şondan gorkup, olar “hemme zat gowy” diýýärler. Emma ol ýerden çykanlaryndan soň, näme bolanyny aýdyp berýärler. Ýörite gullugyň derňew bölüminde gümrük gullugynyň işgärini urup öldürenleri ýaňy dälmi? Soň ony ýykylyp ölüpdir diýdiler. Şeýle anyk faktlar bar wagtynda bizde gynamalar ýok diýmäge esas ýok.
Ýurduň öňki prezidenti Kurmanbek Bakiýewiň döwründe ýalan jenaýat işiniň esasynda ýörite gullugyň izolýatorynda alty aý oturyp çykan Gyrgyzystanyň öňki daşary işler ministri Alikbek Jekşenkulow özüne belli bolan gynamalaryň hili barada gürrüň berdi:
—Men kamerada ýatanymda, aýylganç sesleri eşidýärdim. Meniň işim syýasy iş bolansoň, maňa garşy güýç ulanmadylar. Emma maňa garşy gynamagyň moral-psihologik basyş ýoluny saýladylar. Maňa “Bakiýewi goldap, oppozisiýany garalap, çykyş edersiň diýdiler. Men olaryň talabyny ýerine ýetirmänimden soň, meniň kameramda dürli sykylyklar peýda bolup başlady. Ony eşidip, kelläm aýlanyp, ýüregim bulandy. Soňra spesialistler onuň adamyň saglygyna ýaramaz täsir edýän gizlin gynamalaryň bir usulydygyny aýtdylar. Ol ýerden çykanymdan soň, bir ýyl çemesi kesel bolup gezdim. Häzir birneme gowulaşdym.
Gyrgyzystanda geçen ýyl 7-nji aprelde hökümet çalşandan soň, wagtlaýyn hökümet Döwlet howpsuzlyk gullugynda reforma geçirjekdigini wada beripdi. Bu barada ýörite konsepsiýanyň taýýarlanýandygy aýdylanam bolsa, o barada ýurduň syýasy elitasy soňky döwürde dymýar.


text:
14-nji fewralda Gyrgyzystanyň günortasynda 200 çemesi protestçi “Oş-Batken” gara ýoluny petikledi.
Protestçiler ýerli polisiýa işgäriniň wagtlaýyn tussaghanada ölmeginiň sebäpleri barada derňew geçirilmegini talap etdiler.
46 ýaşly polisiýa işgäri Aýbek Eşbaýew ýakynda ýurduň Milli howpsuzlyk komiteti tarapyndan tussag edilipdi. Ol talaňçylykda aýyplandy.
Eşbaýew 13-nji fewralda kamerasynda özüni asan ýagdaýda tapyldy.
Eşbaýewiň garyndaşlarynyň we dostlarynyň aýtmaklaryna görä, olar Aýbegiň özüni asandygyna ynanmaýarlar. Olar Eşbaýewiň ölümi barada açyk-aýdyň derňew geçirmegi talap edýärler.


text:
20-nji iýunda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Bagabat şäherçesiniň golaýynda Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan geçirilen birnäçe ýörite işleriň barşynda ele salnan neşe serişdelerini ýok etmek boýunça çäre geçirildi. Munuň özi neşe serişdeleriniň ulanylyşyna, ýaýradylyşyna we onuň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek boýunça Halkara gününe bagyşlanyldy.
Türkmenistanyň Hökümeti, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky neşekeşlige garşy göreş boýunça utgaşdyryjy topar we Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugy tarapyndan guralan hem-de Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Buýrugy bilen tassyklanan “Neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we seri dumanladyjy serişdeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreş boýunça çäreleriň meýilnamasyna” laýyklykda geçirilen bu çäre häzirki döwrüň howply wehimlerine döwletimiziň we jemgyýetimiziň barlyşyksyz garşy durýandygynyň anyk subutnamasydyr.
Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy düzümleriniň ýolbaşçylary, halkara guramalarynyň, şol sanda BMG-niň neşekeşlik we jenaýatçylyk baradaky müdirliginiň, ÝHHG-niň, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri 200 kilogramdan gowrak neşe serişdeleriniň ýok edilişiniň şaýady boldular.
Çäre başlamazdan öňürti oňa gatnaşyjylara dürli ölçegdäki gaplanan, ýörite haltalara salnan neşe serişdeleri görkezildi. Isleg bildirenleriň her biri öz elleri bilen neşe serişdeli gaplary, haltalary uly göwrümli ýörite peçlere okladylar. Bu çäräniň başdan- aýak geçişine hukuk goraýjy düzümleriň işgärleri, ýörite ygtyýarly bilermenler gözegçilik etdiler.
Bu çärä gatnaşan daşary ýurtlular onuň ähmiýetini belläp, munuň Türkmenistanyň parahatçylygyň, durnukly ösüşiň berkidilmegine ygrarlydygynyň, häzirki zamanyň wehimlerine garşy durmak boýunça ählumumy tagallalaryna anyk goşant goşýandygynyň aýdyň subutnamasydygyny nygtadylar. Dünýä jemgyýetçiligi Türkmenistanyň neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygynyň öňüni almaga, bu ugurda netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine bolan gyzyklanmalaryny oňlaýar.


text:
Pentagon Birleşen Ştatlar Orsýet bilen Siriýada iki ýurduň aýry-aýrylykda geçirýän howa kampaniýalarynda tötänden çaknyşyk bolmazlygy baradaky gepleşiklerinde «progres» gazandy diýdi.
90-minutlyk wideoşekilli maslahat 10-njy oktýabrda geçirildi diýip, Pentagon aýtdy.
«Diskussiýa professional boldy we ýörite howpsuzlyk proseduralarynyň durmuşa geçirilmegine gönükdirildi» diýip, Pentagonyň metbugat sekretary Piter Kukyň beýanatynda aýdylýar.
Kuk bu ugurda ýakyn geljekde has kän gepleşikleriň geçiriljegini hem habar berýär.


text:
Orsýet Eýranda ýerleşýän söweş uçarlaryny ulanyp, Siriýadaky nyşanlara howadan zarba urmagyny iki gün bäri dowam etdirdi.
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň aýtmagyna görä, ençeme Su-34 söweş uçary Siriýanyň Deir ez-Zor regionyndaky nyşanlary oka tutmak üçin 17-nji awgustda Hamadan howa bazasyny terk edipdir we aman yzyna dolanypdyr.
Ministrligiň beýannamasynda “150-den gowrak söweşijiniň, şol sanda hakyna tutulan daşary ýurtlularyň öldürilendigi” habar berildi.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň Kremliň Siriýadaky nyşanlara hüjüm etmek üçin Eýrandaky bazalaryny ulanmagynyň BMG-niň rezolýusiýasyna ters gelýändigi barada aýdanlaryny ret etdi.
Moskwanyň 16-njy awgustda başlan bu howa hüjümleriniň yzýany ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat-wekili Mark Toner operasiýanyň Eýrana söweş uçarlaryny ibermegi gadagan edýän rezolýusiýa ters gelýändigini aýtdy.
17-nji awgustda Eýranyň parlamentiniň metbugat-wekili Ali Larijani Orsýetiň Eýranda hemişelik harby bazasynyň ýokdugyny aýtdy, emma Eýranyň “Orsýet bilen gowy hyzmatdaşlygynyň bardygyny” belledi.


text:
Gyrgyzystanyň premýer-ministri Almazbek Atambaýew ýurduň raýatlaryny hökümetiň GDA-nyň Gümrük bileleşigine girmäge synanyşmak baradaky kararyny goldamaga çagyrdy.
Gyrgyzystanyň premýer-ministri Almazbek Atambaýew
Aprel aýynyň başlarynda Atambaýew bu hakda şeýle pikiri öňe sürüpdi: “Orsýet, Gazagystan we Belarus bilen bu bileleşige goşulmak ýurduň daşky serhetlerini güýçlendirer. Gyrgyzystanyň Orsýetde we Gazagystanda işleýän graždanlarynyň ýaşaýyş we iş şertlerini gowulandyrar”.
Gyrgyzystanyň GDA-nyň Gümrük bileleşigine girmeginiň öňünde duran esasy päsgelçilik onuň Bütindünýä söwda guramasyna agzalygy. Öňki SSSR-den bu gurama kabul edilen ilkinji ýurt Gyrgyzystan. Bu 1998-nji ýylda bolupdy.Peýdalymy?
Esegul Omuralyýew Gyrgyzystanyň Bütindünýä söwda guramasyna girmegi barada giden gepleşiklere ýolbaşçylyk eden adam. Onuň pikiriçe, ýurduň Gümrük bileleşigine girmegi ykdysady taýdan peýdaly bir zat däl.
“Gümrük bileleşigine goşulmak ilki bilen bir syýasy mesele, ondan soň ykdysady mesele. Gyrgyzystanyň sowda sistemasyna seretseň, daşary söwdanyň 32 prosenti Orsýetiň, galan 68 prosenti hem beýleki ýurtlaryň paýyna düşýär. Biz Gümrük bileleşiginiň şertlerini kabul etsek, onda söwdanyň beýleki ýurtlar bilen bolan 68 prosenti näme bolar? Biziň-de öz ykdysady bähbitlerimiz bar. Söwdagärlerimiz ýatdan çykarylmaly däl” diýip, Ömüralyýew aýdýar.
Esasy päsgelçilikleriň biri daşary söwdanyň şu galan 68 prosenti. Gyrgyzystanda daşary söwdanyň 70 prosente golaýyny emele getirýän import. Gümrük nyrhy hem ortaça hasap bilen 5,1 prosent. Gümrük bileleşiginde bolsa, 10,1 prosent. Şol sebäpden Gyrgyzystan özüniň Bütindünýä söwda guramasyndaky söwda ýaranlaryna bu ýokary nyrh üçin kompensasiýa tölemeli bolýar. Bu hem käbir çaklamalar boýunça 1,5 milliard dollar. Ondan ýokary bolmagy-da mümkin.Import-eksport
Gyrgyzystanda on müňlerçe söwdagär arzan bahadan hytaý öňümlerini alyp, goňşy ýurtlara satýarlar. Ýokarlandyrylan import nyrhy bularyň hem gazanjyny peselder. Ýöne gyrgyz hökümetiniň Söwdany ösdürmek we maýa goýum geňeşi sekretariatynyň başlygy Talaýbek Koýçumanow: “Gyrgyzystanda haryt öňdürýänleriň Gümrük bileleşigindäki ýurtlaryň regional bazarlaryna elýeterligi bolar” diýýär.
Gyrgyzystanyň Gümrük bileleşigine girmeginiň tarapyny çalýanlaryň ýene biri ýurduň nebit söwdagärleriniň birleşiginiň başlygy Jumakadyr Akeneýew. Ol: “Mysal üçin, Orsýet birje hereket bilen Gyrgyzystanyň ykdysadyýetini dargadyp bilýär. Şol sebäpden Orsýetiň ambisiýalary barada gürrüň edemizde, ätyýaçly bolmaly. Gürrüň syýasat barada däl-de, Gyrgyzystanyň ykdysadyýetiniň geljegi barada barýar. Biz Gyrgyzystanyň ykdysadyýetiniň geljegi barada oýlanýan bolsak, onda Gümrük bileleşigine girmeli” diýýär.
Gyrgyzystanyň ýakyn geljeginiň bir bölegini emele getirýän – Orsýete we Gazagystana gidip işleýän 100 müňlerçe migrant işçiniň öýlerine iberýän pullary. Öten ýyl bu pullar 1,2 milliard dollar çemesi boldy. Özlerini hasaba aldyryp, iş rugsadyny almakda bu işçiler köp kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Ýurdyň zähmet we migrasiýa ministri Almazbek Abytow: “Gümrük bileleşigine girilse, bu problemalar şol bada çözler” diýýär. Ukrainany hem gyzyklandyrýar
Gyrgyzystanyň Gümrük bileleşigine girip-girmezligi Ukrainany hem gyzyklandyrýar. Başda aýdylyşy ýaly, bu bileleşige girmekde Gyrgyzystanyň öňünde duran päsgelçilik onuň Bütindünýä söwda guramasyna agzadygy.
Ukraina hem Gümrük bileleşigi bilen şular ýaly bir ylalaşyga gyzyklanma bildirdi. Ol şol bir wagtyň özünde-de Ýewropa Bileleşigi bilen hem erkin söwda zonasyny döretmäge ymtylýar.
“Gazpromyň” ýerine ýetiriji müdiriniň orunbasary Waleriý Golubew 7-nji aprelde: “Ukraina Gümrük bileleşigine goşulsa, gaz importynda 8 milliard dollar tygşytlap biler” diýdi.
Ýewropa Bileleşiginiň Söwda komissiýasynyň sözçüsi Johm Klansi hem şol gün Ukraina Gümrük bileleşigine girse, onuň erkin söwdä zonasyny döretmek barada Ýewropa Bileleşigi bilen gepleşik geçirip bilmejekdigini duýdurdy.


text:
Ýemeniň paýtagty Sanaa şäherinde prezident Ali Abdullah Salehiň tarapdarlary protestçileri oka tutanda azyndan 5 adam heläk boldy.
Bu demonstrasiýalar 23-nji noýabrda Salehiň wezipesinden çekilmegi barada gol çekilen ylalaşyga garşy geçirildi.
Çarşenbe güni Ýemeniň prezidenti Saleh Saud Arabystanynyň paýtagty Riýadda öz wezipesinden çekilýändigi baradaky ýörite dokumente gol çekdi.
ABŞ-nyň prezidenti bu ylalaşygy “taryhy ylalaşyk” diýip atlandyryp, ýurduň häkimiýetlerini ony eglenmezden ýerine ýetirmäge çagyrdy.
Arap ýurtlarynyň araçyllyk etmeginde prezident Ali Abdulla Saleh bilen Ýemeniň oppozisiýasynyň özara gol çeken bu ylalaşygynda, Ýemeniň prezidenti wezipesinden çekilenden soň, onuň jenaýat jogapkärçiligine çekilmezligi şert edilip goýulýar.
Bu ylalaşyga gorä, prezident Saleh öz wezipesini özüniň orunbasaryna tabşyrmaly. Prezident Saleh Ýemene 33 ýyllap ýolbaşçylyk etdi.
Soňky birnäçe aý bäri Salehiň režimine garşy dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda ýüzlerçe adam öldürildi.


text:
Duşenbe güni Birleşen Milletler Guramasy Gyrgyzystandaky neşe gaçakçylygyna garşy göreş maksatlary üçin ýurduň hökümetine 3,5 million dollara golaý maliýe ýardamyny bermekçidigini mälim etdi.
Gyrgyzystanyň neşä garşy göreş boýunça agentligi şu günki gün ýurtda neşe gaçakçylygy bilen meşgullanýan 70-den gowrak jenaýatçylyk toparynyň anyklanandygyny aýdýar.
Bu agentligiň direktorynyň orunbasary Timur Madýarowyň aýtmagyna görä, geçen ýylyň awgustyndan bäri Gyrgyzystanda 27 tonna bikanun neşe maddasy ele salnypdyr.


text:
Şu gün Ýewropa Komissiýasy Orsýetin Ýewropa Bileleşiginden gelýän gök önümleriň importyna girizen gadagançylygyny tankyt etdi.
Ýewropa Komissiýasynyň metbugat sekretary Frederik Winsent şu gün Ýewropa Bileleşiginiň Saglyk meseleleri boýunça komissarynyň bu mesele boýunça Orsýetiň hökümetine protest notasyny göndermekçidigini aýtdy.
Şu gün Orsýet Ýewropada peýda bolan howply “E-coli” bakteriýasynyň howpy sebäpli Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlardan gök önüm satyn almasyny togtatdy.
Ýewropanyň spesialistleri soňky günler 17 adamyň ölümine getiren bu howply bakteriýanyň çeşmesiniň henizem doly anyklanmandygyny aýdýarlar.


text:
Penjegiňi aýaýan
-Berdi, nämüçin meň plaşymy geýýäň? -diýip, student kursdaşyna igenýär. Kursdaşy:
-Ýap-ýaňy “Söýgüliň bilen duşuşyga barýan bolsaň, ütülen ördek ýaly bolup barma! Gowusy, meniň penjegimi geýip git” diýdiň. Howa garalyp dur. “Birden ýagyş ýagsa, penjegiň zaýalanmasyn” diýip, üstünden plaşyňy geýip durşum -diýipdir.
Deňme deň söwda
-Goňşy, uzakly gün mellegiňde işleýäň. Mellegiňe çykyp, işläp ugranyňy gördügi aýalym “Daşara çyk-da äňet, nepini bilýän goňşymyz melleginde hars urýar. Sen bolsa telewizeriň öňünde agynap ýatyrsyň” diýip, igenip başlaýar. Igenje çydaman menem mellegimde işlemeli bolýaryn. Goňşy, gaýrat et-de mellegiňde azyrak işlesene -diýip, goňşusyna ýalbarypdyr. Goňşusy:
-Beýle bolsa, senem maşynyňy sat! Aýalymyň igenji galar, menem mellekde işlemen -diýipdir.
Soňky haýyş
Agyr ýatan hassa başujuny alyp oturan aýalyna “Keseliň şu gezek çyny. Sanalgym dolmanka boýun al, maňa dönüklik etdiňmi? Çynyňy aýt, günäňi geçeýin” diýipdir. Aýaly dymypdyr. Hassa sowalyny ýene-de gaýtalapdyr. Aýaly dymypdyr. Hassa sowalyny üçünji gezek gaýtalapdyr. Aýaly:
-Birden ölmän diri galsaň, dat günüme! Gowusy, şu sowaly berme -diýipdir.
Minnetdarlyk
Oglunyň mekdepden şadyýan dolanyp gelenini gören kakasy “Oglum, arifmetika dersinden ahyry oňat baha alansyň-ow” diýýär. Ogly:
-Ýok, arifmetikadan ýene-de ikilik aldym. Ýöne şu gün mugallym meni klasyň öňüne çykarypdy. “Dogruçyllykda Atdaýewden görelde alyň” diýip, meni öwdi -diýýär. Begenen kakasynyň öwgüniň sebäbi bilen gyzyklanyp beren sowalyna:
-Uly arakesmede penjiräniň aýnasyny döwenimi boýun aldym. Wiý, tas undan ekenim, mugallym seni gyssagly mekdebe çagyrýar. Ol “Kakaňa aýt, döwen aýnaňy öz hasabyna şu gün saldyrsyn” diýdi -diýip, jogap beripdir.
Edeplilik
Kempir “Ony et, muny etme!” diýip, gojasyna (ärine) igenýär. Goja “Ejeň halys ýürege düşdi. Oňa “Haý” diýip, ýigit çykan oglundan haraý gözläp, haýyş edýär. Ogly:
-Eşidip, görüp durun, kaka! Ýöne özüň “Är-aýalyň, iki doganyň dawasyna goşulma” diýip, müň bir sapar öwüt etdiň. Seň öwüt-ündewiňi bozmaga ejap edýärin. Şeýtsem ata pendini tutmadyk biedep ogul bolaryn -diýip, gapa tarap ýönelipdir.
Il içinden çöplän, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Federasiýa Geňeşinden Ukraina goşun girizmäge rugsat berýän karary ýatyrmagy sorady.
Orsýetiň Interfaks agentliginiň ýokary derejeli orsýet resmisine salgylanyp habar bermegine görä, Federasiýa Geňeşi bu karary 25-nji iýunda ýatyrar.
Orsýetiň habar agentlikleri prezidentiň metbugat-wekili Dmitriý Peskowa salgylanmak bilen bu kararyň Ukrainada dartgynlylygy gowşatmagyň zerurlygy bilen baglydygyny habar berdiler.
1-nji martda Orsýetiň parlamentiniň ýokarky öýi Federasiýa Geňeşi Ukrainanyň giňişliginde Orsýetiň güýçlerini ulanmaga razylyk beripdi.
Putiniň karary barada Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleriniň Brusselde geçiren duşuşygynda Orsýeti 1-nji martda gelnen karary ýatyrmaga eden çagyryşynyň ertesi mälim edildi.
Şeýle-de ÝB-niň daşary işler ministrleri, eger-de, Orsýet Ukrainanyň prezidenti Pýotr Poroşenkonyň öňe süren parahatçylyk planyny goldamasa sanksiýalary ýaýbaňlandyrjagyny duýdurdylar.


text:
Leonardo DiCaprio "Oscar" baýragyna mynasyp görüldi. Aktýor bu baýraga häzire çenli bäş gezek dalaş edipdi.
28-nji fewralda Los-Anjeles şäherinde 88-nji Akademiýa baýraklaryny gowşurmak üçin dabara geçirildi.
Bostonda katolik ruhanylaryň edýän jynsy zorluklaryny paş eden žurnalistler hakda surata düşürilen "Spotlight" (Prožektor) atly kinofilm iň gowy film diýen ugur boýunça baýraga mynasyp boldy.
41 ýaşyndaky artist DiCaprio bolsa “The Revenant” (“Diri galan”) kinofilmindäki roluna görä "Oscar" baýragyny alypdyr. Kinofilmiň esasyny goýan Aleýandro Gonzalez Inarritu hem şol ýokary baýraga mynasyp boldy.
Iň gowy aktrisa diýen ugur boýunça Brie Larson "Room" (Otag) atly kinofilmdäki roluna görä birinji ýeri eýeläpdir.
Holokost barada surata düşürilen "Son of Saul" (”Saulyň ogly”) atly kinofilm bolsa, iň gowy daşary ýurt dilindäki filmi diýen baýragyna mynasyp bolupdyr.
Aktrisa Alicia Vikander “The Danish Girl” (“Daniýaly gyz”) kinofilmindäki roly bilen iň gowy ikinji rol baýragyny, Mark Rylance bolsa “Bridge of Spies” (“Içalylaryň köprüsi”) kinofilmindäki roly bilen iň gowy ikinji rol baýragyny alypdyr.


text:
Adamsy Respublikanlara ses berse, aýaly Demokratlara ses berýär. ABŞ-da geçirilýan prezident saýlawlaryndaky möhüm mesele boýunça Georgiý bilen Abrin Marountaslar biri-biri bilen ylalaşmaýar. Muňa garamazdan, owgan-grek-amerikan maşgalasyndaky bu är-aýal biri-birini söýýär.
Adamsyny ýarag baradaky hukuk we geýleriň durmuş gurmak meselesi gyzyklandyrýan bolsa, aýalyny saglygy saklaýyş we şahsy azatlyk baradaky mesele gyzyklandyrýar.
Prezident saýlawlarynda Georgiý bilen Abrin Marountslar aýry, dürli-dürli meselelere üns berýärler diýmek bärden gaýdýar.
Bu üç çagaly maşgala Waşingtonyň etegindäki Wirjinia ştatyna degişli Aşburn şäherinde ýaşaýar. Wirjinia ştaty häzirki saýlawlarda möhüm hasaplanýar, çünki bu ştatda Demokrat prezident Barak Obama we Respublikan Mit Romneýe ses berýänler deň ikä bölünýär.
Şeýle bölünişigi Marountslaryň hojalygynda hem görmek bolýar. Georgiý Romneýe ses berse, Abrin Obama ses berýär.
Çapraz garaýyşlar
Georgiý 25 ýyl mundan ozal Gresiýadan ABŞ-a göçüp gelipdir. Ondan näme üçin Respublikan Romneýe ses berýäň diýlip soralanda, ilki bilen ol partiýanyň ölüm jezasyny goldaýan pozisiýasy bilen ylalaşýandygyny aýdýar.
“Men gomoseksuallar hökman maşgala bolup ýaşamaly diýip pikir etmeýärin. Men maşgala erkek bilen aýalyň arasynda gurulmaly diýip düşünýärin. Özümiň näme üçin Respublikandygymyň beýleki sebäbi olar (Respublikanlar) her bir adamyň ýarag edinmäge hukugynyň bolmalydygynyň tarapdary” diýip, Georgiý aýdýar.
Abrinden “Siz näme üçin Obama ses berýäňiz” diýip soralanda ol özi üçin şahsy azatlygyň möhümdigini belleýär. Asly Owganystadan bolan Abrin diplomatyň maşgalasynda Saud Arabystanynda önüp-ösüpdir.
“Saud Arabystanynda aýallar erkinlikden mahrum. Ol (Obama) meniň üçin has gowy durmuşy isleýär. Men şol erkinligi we azatlygy duýýaryn we aýal hökmünde, ene we hatyn hökmünde Demokrat bolmaklyk meni kanagatlandyrýar” diýip, Abrin Obama ses berýändiginiň sebäbini düşündirýär.
Ol iki erkegiň ýa-da iki aýalyň resmi taýdan maşgala gurmak ideýasyna biparh garaýar. Ýarag baradaky hukuk ony az gyzyklandyrýar.
Şonuň bilen birlikde, Georgiý hatda öz aýalynyň möhüm hasaplaýan meselesini hem agzamady: 2010-njy ýylda Obama saglygy saklaýyş barada kanun kabul etdi, Romneý bolsa bu kanuny ýatyrmaga söz berdi.
Ileri tutulýan mesele
“Meniň üçin çagalarymyň aladasy ilkinji nobatda durýar. Saglygy saklaýyş bolsa meniň üçin has ýokary derejede. Galan zady men galmagal hasaplaýaryn. Meni öz çagalarymyň geljegi diýseň aladalandyrýar. Meniň çagalarym medisina ätiýaçsyz gan ýitirip ölübem bilerler. Şol sebäpden hem meniň üçin bu gaty möhüm mesele” diýip, Abrin aýdýar.
Maşgalanyň üç çagasynyň ikisi hroniki keselli we olar yzygiderli medisina hyzmatyna mätäçlik çekýärler. “Elýeterli Hyzmat Akty” diýlip atlandyrylan kanun medisina ätiýaçlyk kompaniýalaryna adamyň ömri boýunça töleg çäklendirmelerini gadagan edýär we ozal bar bolan näsaglyklary esasynda ätiýaçlyk hyzmatyndan el çekmeklerine ýol bermeýär. Şeýle hem bu kanun çaga 26 ýaşyna ýetýänçä ene-atasynyň saglyk ätiýaçlygynda galmagyna mümkinçilik döredýär.
Bu maşgala ýene-de bir mesele boýunça, ýagny hökümetiň ýeňilliklerine garaýyşda başgaça pikirlenýär. Halkyň garyp gatlagyna, şol sanda pensionerlere we weteranlara niýetlenen hökümet kömek programmasy Respublikanlar tarapyndan nyşana alynýar. Olar bu gatlaga has köp pul sarp edilýär diýýärler.
Georgiý işlemeli adamlaryň hökümetden pul almaklaryna demokratlar ýol berýärler diýýär we bu ýagdaýy Gresiýa hökümetiniň bergi meselesinde düşen ýagdaýy bilen deňeşdirýär.
Abrin hem kähalatlarda hökümetiň pullarynyň kömege zerur däl adamlara berilýändigi barada alada edýär, ýöne ol Romneýniň teklip edýän berk tygşytlaýyş syýasaty kömege hakykatdan hem mätäç adamlaryň köçede galmagyna getirer diýýär.
Romneý bilen Obamanyň garaýyşlarynyň çapraz gelýän iň uly meselesi bolan salgyt syýasatynda hem Georgiý bilen Abriniň garaýyşlary tapawutlanýar. Georgiý baý adamlaryň salgytlary azaldylmaly diýýär. Abrin bolsa muňa garşy durýar.
Şeýlelikde, syýasy taýdan dürli garaýyşdaky bu maşgala syýasat barada gürrüň edip bilýärmi diýen sorag ýüze çykýar. Olar erkin ýurtda ýaşamaklygyň aýratynlygy hem şunda diýýär – maşgala agzalary öz syýasy pikirlerini erkin beýan edip bilýändiklerini, ýöne syýasy taýdan çapraz gelýän garaýyşlarynyň olaryň birek-birege bolan duýgularyna täsir etmeýändigini aýdýarlar.


text:
Duşenbe güni Pakistanyň Peşawar şäherinde janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda 8 adam ölüp, 45 töweregi adam ýaralandy.
Pakistanyň resmileri ýol gyrasynda amala aşyrylan bu partlamada şäher resmileriniň ulag kerweniniň nyşana alnan bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar. Polisiýanyň aýtmagyna görä, resmileriň ulag kerweni partlamanyň edil öňýany şol ýeri kesip geçipdir.
Owganystanyň Peşawardaky konsullygynyň resmileri bu partlamada iki sany owgan diplomatynyň-da ölendigini mälim etdiler. Olardan biriniň Owganystanyň Ýokary parahatçylyk Geňeşiniň agzasy, belli owgan ruhanysy Emin Wakadyň ogly Hilal Ahmad Wakaddygy aýdylýar.
Maglumata görä, Hilal Ahmad Wakad soňky wagtlar ýaragly söweşijilere garşy çäreler boýunça alymlaryň konferensiýasyny gurnamak bilen meşgullanýan eken.


text:
Şahyr Kakabaý Gurbanmyradyň hatyra gününe - Gymmat düşen ömür
Alladan gelene çäre ýok, ýöne ýagdaý adamy oýlanmaga mejbur edýär.
Sanly günden, takygy 15-nji sentýabrda şahyr, terjimeçi hem terbiýeçi Kakabaý Gurbanmyradyň aradan çykanyna 40 gün dolýar. Onuň ömür ýoly hem hyzmaty gözümiziň alnynda.
Onuň ýoly
Kakabaý Gurbanmyrat 1945-nji ýylyň maýynda dünýä inipdi, şu ýylyň 6-njy awgustynda hem aradan çykdy. Ol 70 ýaşdan geçdi, ýöne bu oňa agyr düşdi.
Şahyr bir goşgusynda şeýle diýdi.
Ykbalyndan razylaryň biri men,
Göwne karar tapýan ählije zatdan.
Bu durmuşda ynamymy, söýgimi
Geçirdim ençeme gaý-harasatdan.
Onuň aýdýany dogry. Ol herne gelse kaýyl boldy. Durmuşdan zeýrenmezdi, gazanç üçin göze-başa düşüp barmazdy. Baryndan oňňut edip, başyny belent tutup, erkin ýaşady. Şol sada durmuşda dostlary bilen oturyp-turuşmagy-da başarýardy.
Ol Aşgabadyň ilersindäki baýyrlykda bir wagtlaýyn tünek gurup, şonda 15 ýyllap ýaşady. Onuň baş aladasy güzeran – maşgalany ekläp-saklamak hem ogullaryny okatmak, olary kadaly ynsan edip ýetişdirmek boldy. Ol ýarawsyz, näsag ejesine seretmelidi. Bu agyr meselelere maşgalasy Gözel gelneje bilen hötde geldi. Munuň daşyndan özi-de okaýardy, göwnüne ýaran kitaplary satyn alýardy hem döredijilik işini hiç wagt, hiç haçan ünsden düşürenokdy. Ol Moskwa gidip, aspiranturany gutaryp geldi. Goşgular ýygyndylaryny çap etdirdi, eserleriniň rus diline terjime edilmegini, onuň Moskwada çykmagyny gazandy.
Türklerde „Çalyşýan (işleýän) demir pos tutmaz“ diýen nakyl bar. Belki, agyr hem jogapkärli hyzmat Kakabaýa başyny dik saklamaga ýardam edendir.
Hadysa
Iki ýyl mundan öň Türkmenistana, ondan hem dogduk obamyz Baýramala baranymda, “Kakabaýy görüp bolmazmyka?” diýip alada galdym. Bagtyma, Mary ýolunyň ugrundaky şäheriň 8-nji orta mekdebiniň alnynda ol okuwçylara iş görkezip duran ekeni.
Ol beýle bir ýarsmandyr, garrylyga ýan bermändir. Onuň başynyň dikligine, iş ukybyny ýitirmändigine guwandym.
“Şol ynsan ýok” diýenlerinde, muňa gaty geň galdym.
Kakabaýyň ömrüni ortaça ýa-da kadaly hasaplabam bolardy. Ýöne bu ýerde bir möhümlik bar. Kakabaýyň ýaşyndaky şahyrlara “Gurbannazardan soňky nesil” diýilýärdi. Olar sowatlylygy, köp okaýanlygy bilen tapawutlandylar hem poeziýa örän jogapkärli çemeleşdiler.
Şol nesilden, oba şahyry Atajan Annaberdi, ýazyjy hem şahyr Amannazar Aşyr, Ahmet Gurbannepes, indi bolsa Kakabaý Gurbanmyrat ýürek-damar keselleri sebäpli dünýäden ötdüler.
Miras
Ýalňyşmasam, Kakabaýdan kämil terjimeler, örän oňat goşgular hem milli medeniýete degişli makalalar galan bolmaly.
Ol görnükli rus ýazyjysy Wasiliý Ýan barada köp işler etdi hem arhiw materiallaryny toplady. Soňra wenger alymy A. Wamberiniň biziň sebitimize eden syýahaty bilen gyzyklandy. Şahyr Durdy Haldurdy, folklorçy Ümür Esen, bagşy Ödenyýaz Nobat we beýleki döwürdeşlerimiz barada makalalar ýazdy.
Onuň başgalara meňzemeýän, agrasdan gelen çuň mazmunly poeziýasy bardy. Ýurt Garaşsyzlyk alandan soň, Kakabaý Watan barada şeýle ýazdy.
Goý, gül açsyn ömür baky,
Ganat-perim Watanymdyr.
Eginlermiñ üstündaki
Belent serim Watanymdyr.
Sygmaz ol hic galypyña,
Sözler ejiz tarypyña,
Buýsanýaryn taryhyna
Tylla-zerim Watanymdyr.
Watan barada beýle eser döredip bilen şahyra paýtagtdan orun bolmady. Ýurduň taryhy üçin, il-güne haýry degjek kitaplary türkmen diline geçirip duran ynsanyň kitaplary çapdan çykmady.
Medeniýet
Kakabaý örän sypaýy hem aşa medeniýetlidi. Onuň sesini gataldanyny ýa biri bilen dawalaşyp ýörenini hiç haçan görmedim.
Biz bir gezek Daşoguz etrabynda, ýerli özbekleriň arasynda çykyş etdik. Awgust aýydy. Düşelgede, çaý başynda oturdyk welin, ýerlilerden biri: “Haý, bizde çywyn köp-dä” diýip zeýrendi.
Gapdalymyzda duran hojalyk ýolbaşçysy, Aşgabatda bilim alan ýigit: “Siňek köp” diýip, onuň aýdanyny edebi dile geçirdi.
Kakabaý parahat dillendi.
– Bizde şolaryň ikisem köp. Ýörege düşýäler.
Töwerege salkynlyk aralaşan ýaly boldy.
Onuň bilen baglanyşykly gowy ýatlamalar ýoldaşlarynyň ýüregindedir.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.