text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen mekdep okuwçylary Kazanda geçirilen Halkara sport festiwalynda altyn we kümüş medallary aldylar
Geçen hepde Halkara derejesinde geçirilýän sport ýaryşlaryndan köpsanly hoş habarlar gelip gowuşdy — taekwondo (ITF görnüşi), dzýudo we sambo boýunça ussat türgenlerimiz dürli derejedäki medallaryň onlarçasyna mynasyp bolup, Türkmenistanyň sportda gazanan üstünliklerini pugtalandyrdylar. 26-nji aprelde Kazan şäherinde (Russiýa Federasiýasy) tamamlanan GDA ýurtlarynyň mekdep okuwçylarynyň II Halkara sport festiwalynda hem biziň türgenlerimiz oňat netijeleri gazandylar. Şol ýerde türkmenistanly ýaşlar sportyň toparlaýyn görnüşlerinde bir altyn we iki kümüş medallara eýe boldular.
Tatarystanyň paýtagtyna Azerbaýjandan, Ermenistandan, Belarusdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan we beýlekilerden okuwçy türgenleriň 1500-e golaýy ýygnandy. Olar sportuň ýedi görnüşi — kiçi futbol, basketbol, woleýbol, stoluň üstünde oýnalýan tennis, badminton, küşt we fitnes-aerobika boýunça bäsleşdiler. Ýaryşlar geçen ýyl Bütindünýä uniwersiadanyň geçirilen sport meýdançalarynda ýaýbaňlandy, Bütindünýä uniwersiadasynda hem biziň talyp türgenlerimiz baýraklaryň ençemesini alypdylar.
Bu gezekki festiwalda biziň mekdep okuwçylarymyz kiçi futbol boýunça üstünlikli çykyş etdiler. Türkmenistanlylar Russiýanyň, Tatarystanyň, Ukrainanyň, Belarusyň ýygyndy toparlaryndan üstün çykdylar we moldawan futbolçylary bilen deňme-deň oýnadylar.
Woleýbol we basketbol boýunça geçirilen bäsleşiklerde biziň türgenlerimiz kümüş medallara mynasyp boldular. Şunda ýaryşa gatnaşyjylar toparlara bölündiler, olardan ýarym finala çykan toparlaryň dörtlükleri emele getirildi.
Woleýbol boýunça Türkmenistanyň ýygyndy topary ýaryşlaryň ikisinde hem toparlardan ynamly çykyp, ýarym finalda gazak türgenlerini 3:0, basketbol boýunça bolsa Russiýanyň toparyny 52:28 hasabynda utmagy başardylar. Aýgytlaýjy bäsleşiklerde biziň ýaş türgenlerimiz tutanýerlilik görkezseler-de, öz bäsdeşlerini utup bilmediler we netijede ikinji orny eýelediler.
Kazanda Halkara festiwaly geçirilýän wagtynda Russiýanyň Mekdep okuwçylary sport federasiýasynyň prezidenti, figuralaýyn typmak boýunça üç gezek olimpiýa çempiony Irina Rodnina Moskwada Türkmenistanyň Gyşky görnüşleri boýunça milli sport merkeziniň wekilleri bilen duşuşdy. Duşuşygyň barşynda eýýäm halkara derejesinde hem özüniň ukyp - başarnyklaryny görkezen figuralaýyn typmak boýunça sportuň türkmen mekdebini mundan beýläk-de ösdürmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şu aýyň ortasynda geçirilen 28-nji Halkara festiwalynda Aşgabadyň «Maral» figuralaýyn typmak boýunça topary «Türkmenistan äheňleri» tans maksatnamasy bilen buzuň üstündäki tanslarda «Tansy goýmagyň özboluşlylygy» ugry boýunça iň oňat topar diýip hasap edildi. Geçen ýyl geçirilen festiwalda bolsa biziň figuraçylarymyz «Awaza» atly çykyşy bilen «Iň gowy horeografiýa üçin» Kuboga mynasyp bolupdylar.
Şeýlelikde, türkmen figuralaýyn typmak boýunça türgenlerimizden ýakyn geljekde oňat netijelere garaşyp bolar diýip, meşhur türgen nygtady.
— Meniň üçin örän ukyply figuralaýyn typmak boýunça türkmen türgenleri bilen duşuşmak, esasan-da, Aşgabadyň sport toplumlarynyň buzly meýdançalarynda duşuşmak ýatdan çykmajak we şadyýan wakadyr diýip, Irina Rodnina aýtdy.
Hokkeý boýunça geçirilýän ýaryşlarda hem Türkmenistan üçin uly mümkinçilikler açylýar. Mysal üçin, geljek aýda Belarusda dünýä çempionaty geçiriler we onuň barşynda Minsk şäherinde sportuň bu görnüşini tutuş dünýäde, şol sanda biziň ýurdumyzda hem ösdürmek boýunça Halkara hokkeý federasiýasynyň maslahaty geçiriler. Maslahatdan soňra Halkara hokkeý federasiýasynyň kongresi bolar, şonda Türkmenistanyň hokkeý boýunça milli merkeziniň bu federasiýanyň düzümine girmek baradaky resmi ýüz tutmasyny gowşurmak göz öňünde tutulýar. Bu bolsa türkmen hokkeýçilerine halkara derejesindäki islendik ýaryşlara, şol sanda dünýä çempionatlaryna we Olimpiadalara gatnaşmaga ýol açar.
27-nji aprelde hokkeý boýunça 2000-nji ýylda doglan we ondan hem kiçi türgenleriň arasynda ýurdumyzyň birinjiligi tamamlandy, ol «Sagdynlyk we bagtyýarlyk» atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we medeni-sagaldyş çäreleriniň çäklerinde geçirildi. Gyşky oýunlar boýunça sport toplumynyň buzly meýdançasynda «Türkmengaz» Döwlet konserniniň «Oguzhan», Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň «Şir», Sport baradaky döwlet komitetiniň «Bürgüt» we Sport baradaky döwlet komitetiniň Sport mekdebiniň toparlary güýç synanyşdylar.
Şu ýylyň fewral aýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky Aşgabatda geçirilen ikinji halkara ýaryşynda finala çykan «Oguzhan» we «Şir» toparlarynyň arasyndaky duşuşyk uly gyzyklanma döretdi. «Oguzhan» topary örän çekeleşikli geçen bäsleşikde 2:1 hasabynda utup, birinji orna mynasyp boldy.
Şeýle hem bu ýaryşlaryň iň tapawutlanan oýunçylary kesgitlenildi. «Oguzhan» toparynyň hokkeýçileri K.Babaýew we M.Güýçgeldiýew degişlilikde iň güýçli hüjümçi we derwezeçi hökmünde yglan edildiler, sport mekdebiniň oýunçysy D.Kowalýew iň gowy goragçy, G.Çižikow bolsa iň köp hokkeý topuny geçiren (17 gezek) we ýaryşyň iň güýçli oýunçysy hökmünde bellenildi.
Paýtagtymyzdaky «Köpetdag» sport toplumynda geçen dynç alyş günleri 14 ýaşa çenli ýetginjek futbolçylaryň arasynda ýurdumyzyň birinjiliginiň ýeňijileri aýan edildi. Ol sport bir aýlygynyň çäklerinde we Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli guraldy.
Bäsleşiklere her welaýatdan bir topar we Aşgabatdan üç topar gatnaşyp, olar ikä bölündi. Ýaryşyň düzgünleri boýunça öz toparynda birinji orny eýelän göni finala çykýar, ikinji orun bolsa bürünç medal üçin göreşmäge mümkinçilik berýär.
Netijede, ýaş olimpiýadaçylary taýýarlaýan ýöriteleşdirilen «Ýaşlyk» futbol boýunça çagalar-ýetginjekler olimpiýa mekdebiniň topary altyn medallara we Kuboga mynasyp boldy. Finalda olar Aşgabadyň futbol boýunça sport mekdebiniň oýunçylaryny 3:0 hasabynda utdular. Paýtagtymyzyň «Olimp» topary üçünji orny eýeledi.
26-njy aprelde «Köpetdag» sport toplumynda çäkli mümkinçilikli türgenler üçin sport baýramçylyk çäresi guraldy. Oňa gatnaşyjylaryň 200-den gowragy çeýelik, tizlik, güýçlilik boýunça köp sanly bäsleşiklerde öz ukyplaryny görkezdiler. Ýaryşlar tamamlanandan soň olaryň her birine guramaçylardan we hemaýatçylardan sowgatlar gowşuryldy.
Geçen dynç alyş günleri Lebap welaýatynyň merkezinde kikboksing we küşt boýunça ýurdumyzyň çempionatlary geçirildi. Başa-baş söweş boýunça 1999-2000-nji ýylda doglanlar Türkmenistanyň birinjiliginiň çäklerinde medallar ugrunda bäsleşdiler. Ýöriteleşdirilen altynjy sport mekdebinde geçirilen bäsleşikleriň jemleri boýunça umumy toparlaýyn hasapda Lebap welaýatynyň türgenleri ýeňiş gazandylar.
Şeýle hem lebaplylar gadymy oýun bilen meşgullanýanlaryň 50-siniň gatnaşmagynda geçirilen küşt boýunça açyk çempionatda hem ynamly ýeňiş gazandylar. Olar ilkinji üç ornuň hemmesini eýelediler: A.Ýoldaşow birinji orna, R.Döwletow ikinji orna mynasyp boldular we deň möçberde utuk toplan N.Temirow we B.Bäşimow üçünji-dördünji orunlary paýlaşdylar.
Aprel aýynyň ahyrynda «Sagdynlyk we bagtyýarlyk» ady bilen geçirilýän köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we medeni-sagaldyş çäreleriň çäklerinde köpsanly sport ýaryşlary dowam eder. Balkan welaýatynyň merkezinde häzirki wagtda gylyçlaşmak boýunça Türkmenistanyň çempionaty geçirilýär, Daşoguz şäherinde bolsa woleýbol boýunça ýokary liganyň erkekler toparlarynyň arasynda Türkmenistanyň çempionatynyň 3-nji tapgyry badalga aldy. Sport bir aýlygynyň jemlenjek güni hem indi daşda däl.
Habarlar #taekwondo
- Soňky habarlar
Höweslendirmek — sport ýeňişleriniň kepili05 Dekabr, 2016 (15:12)
- Soňky habarlar
Ussat taekwondoçylaryň bäş medaly30 Oktýabr, 2016 (17:43)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary - Aziýanyň iň gowy toparlarynyň üçlüginde30 Mart, 2016 (18:30)
- Soňky habarlar
Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular: iki günde 10 medal28 Mart, 2016 (16:25)
- Soňky habarlar
Taekwondoçylaryň Aziýa çempionatynda üstünlikli badalga almaklary27 Mart, 2016 (17:59)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary Almatyda Aziýanyň çempionatynyň hem-de Italiýada dünýä çempionatynyň medallary ugrunda göreşerler16 Fewral, 2016 (12:51)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylarynyň üstünligi06 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň başynda dört medal04 Dekabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondo ussatlarynyň ajaýyp çykyşy08 Noýabr, 2015 (21:21)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatyndaky üstünlikli badalga28 Awgust, 2015 (21:49)
- Soňky habarlar
Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda uly üstünlik gazandylar19 Mart, 2015 (22:39)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Dünýäniň kubogyny almak ugrundaky ýaryşda türkmen taekwondoçylary bäş sany medala eýe boldular07 Dekabr, 2014 (18:32)
- Soňky habarlar
Jogapkärli ýaryşlaryň öň ýanynda28 Awgust, 2014 (19:45)
- Soňky habarlar
Täze üstünlikleriň bosagasynda14 Awgust, 2014 (19:52)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň nobatdaky medallary09 Awgust, 2014 (19:55)
- Soňky habarlar
Türkmenistanlylaryň dünýä çempionatynda ilkinji ýeňişleri07 Awgust, 2014 (19:56)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynyň öň ýanynda27 Iýul, 2014 (20:05)
- Soňky habarlar
Sport täzelikleri18 Maý, 2014 (18:35)
- Soňky habarlar
Türkmen mekdep okuwçylary Kazanda geçirilen Halkara sport festiwalynda altyn we kümüş medallary aldylar27 Aprel, 2014 (19:07)


c: text/html

text:
"Migrasiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek we Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryny güýjüni ýitiren diýip hasap etmek hakynda
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
"Migrasiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek we Türkmenistanyň käbir kanunçylyknamalaryny güýjüni ýitiren diýip hasap etmek hakynda
I. 2012-nji ýylyň 31-nji martynda kabul edilen "Migrasiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2012 y., № 1, 41-nji madda) şu aşakdaky üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmeli:
1. 10-njy maddanyň üçünji böleginiň 6-njy we 11-nji bentlerini şu görnüşde beýan etmeli:
"6) Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin barylýan ýurda girmäge hukuk berýän resminamalara goşulan şahsy arzasy;";
"11) daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam wizany resmileşdirmezden Türkmenistana gelen we onuň çäginde bolýan halatynda, şeýle hem wizanyň hereket ediş möhletiniň tamamlanmagy, wizanyň ýatyrylmagy we Türkmenistanda bolmaly möhletiniň gysgaldylmagy, beýleki esaslar bilen kesgitlenen Türkmenistanda bolmaly möhletiniň tamamlanmagy, pasportyny ýa-da onuň ornuny tutýan resminamasyny ýitirmegi bilen baglanyşykly bolýan halatynda şol adamlaryň çykyş wizasynyň berilmegi baradaky şahsy arzasy ýa-da Türkmenistanda kabul edýän ýuridik şahslaryň ýüztutmasy.".
2. 12-nji maddanyň birinji böleginiň üçünji tesiminiň birinji sözlemini şu görnüşde beýan etmeli:
"Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet serhedinden girişi we çykyşy Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäkimigrasiýa gözegçilik postlarynda olaryň pasportlarynda ýa-da pasportlarynyň ornuny tutýan resminamalarynda Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçmegiň senesi hakyndaky möhürçe bilen bellik etmek arkaly hasaba alynýar.".
3. 13-nji maddanyň üçünji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"3. Syýahatçylyk ugry boýunça Türkmenistana gelеn daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetinde hasaba alynýar.".
4. 21-nji maddanyň birinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"1. Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistana çagyrýan we kabul edýän ýuridik we fiziki şahslar daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan hukuklaryny we borçlaryny öz wagtynda düşündirmäge; olaryň Türkmenistanyň kanunçylygyny berjaý etmegini üpjün etmäge; olaryň wizasyny, Türkmenistanda ýaşamaga ygtyýarnamasyny, işlemäge rugsatnamasyny we Türkmenistanda bolmagy bilen baglanyşykly beýleki resminamalaryny resmileşdirmegiň hem-de olary uzaltmagyň, hasaba almagyň we onuň hereket ediş möhletini uzaltmagyň, olara hereket etmäge, ýaşaýan (bolýan), işleýän ýerini üýtgetmäge hukuk berýän resminamalaryny resmileşdirmegiň bellenilen tertibini berjaý etmäge; ýurtda bolmagyň kesgitlenen möhletiniň tamamlanmagy bilen hasapdan çykarmak üçin hem-de Türkmenistanyň çäginden gitmegi bilen baglanyşykly resminamalary resmileşdirmek boýunça çäreleri görmäge; şeýle hem olaryň işleýän, ýaşaýan (bolýan) ýeriniň salgysynyň üýtgändigi barada Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň edaralaryna wagtynda habar bermäge borçludyrlar.".
5. 24-nji maddanyň ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"2. Eger Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary ýa-da Türkmenistanyň halkara şertnamalary arkaly başga tertip bellenilmedik bolsa, Türkmenistanyň raýatlary barylýan ýurduň wizasy bar mahaly Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen, halkara gatnawlary üçin açyk bolan gelip-gidýänlere gözegçilik postlarynyň üstünden Türkmenistandan gitmäge hukuk berýän hakyky resminamalar boýunça Türkmenistandan gidýärler, şunda olaryň pasportlarynda ýa-da pasportlarynyň ornuny tutýan resminamalarynda Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçmegiň senesi hakyndaky möhürçe arkaly bellik edilýär.".
6. 25-nji madda şu mazmunly ikinji tesimi goşmaly:
"Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalary we konsullyk edaralary Türkmenistanyň kanunçylygynda we halkara şertnamalarynda bellenilen tertipde daşary ýurt döwletlerinde Türkmenistanyň raýatlarynyň hukuklarynyň we kanuny bähbitleriniň goralmagyny üpjün edýärler.".
7. 26-njy maddanyň 2-nji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"2. Türkmenistanyň kämillik ýaşyna ýetmedik 14 ýaşdan 18 ýaşa çenli raýatlarynyň Türkmenistandan hemişelik ýaşajak ýerine gitmegi diňe olaryň ýazmaça görnüşde beýan edilen we kepillendiriş tertibinde güwä geçilen razylygy bar mahalynda amala aşyrylyp bilner.".
8. Şu mazmunly 321-nji maddany goşmaly:
"321-nji madda. Türkmenistanyň harby gulluga çagyrylmaga degişli raýatlarynyň we harby gullukçylarynyň Türkmenistandan gitmegi
1. Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çagyryş boýunça harby gulluga çagyrylmaga degişli we ondan boşadylmadyk hem-de harby gulluga çagyryş möhleti yza süýşirilmedik Türkmenistanyň raýatlary Türkmenistandan gitmänkäler çagyryş boýunça harby gullugy geçmäge borçludyrlar, hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistanyň çäginden daşary gidýän raýatlar muňa degişli däldir.
2. Daşary ýurt döwletlerine wagtlaýyn gidýän, daşary ýurtlarda wagtlaýyn bolýan we Türkmenistanyňkanunçylygyna laýyklykda harby gulluga çagyrylmaga degişli Türkmenistanyň raýatlaryçagyryş hakyndaky habary alanlarynda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen möhletde çagyryş boýunça harby gullugy geçmek üçin Türkmenistana gelmäge borçludyrlar.
3. Borçnama boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar hususy işleri boýunça Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda Türkmenistandan gidýärler.".
9. 34-nji maddada:
üçünji bölegininiň 1-nji tesiminiň birinji sözlemini şu görnüşde beýan etmeli:
"3. Hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistandan gidýän Türkmenistanyň raýatlary özlerine we maşgala agzalaryna degişli emlägi, kanuny esaslarda edinen daşary ýurt puluny alyp gitmäge, şeýle hem Türkmenistanyň çäginde özleriniň eýeçilik hukuklaryndaky emläge, pul serişdelerine, gymmatly kagyzlaryna we banklarda saklanylýan özge gymmatlyklaryna eýelik etmäge haklydyrlar.";
dördünji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"4. Türkmenistanyň raýatlary hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistanyň çäginden gitmezinden öň Türkmenistanyň fiziki we ýuridik şahslaryň öňündäki ähli bar bolan emläk borçnamalaryny ýerine ýetirmäge borçludyrlar.
Hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistandan gidýän Türkmenistanyň raýatlary Türkmenistandan gitmäge rugsat almak üçin Türkmenistanda galýan ata-enelerinden, şeýle hem Türkmenistanda galýan kämillik ýaşyna ýetmedik çagalary bolan ýagdaýynda olaryň Türkmenistandaky kanuny wekilinden aliment töleglerini töledip almak boýunça talaplaryň ýokdugy hakyndaky kepillendiriş tertibinde güwä geçilen arzany berýärler. Şol arzanyň haýsydyr bir sebäbe görä alnyp bilinmedik halatynda, Türkmenistandan gidýän Türkmenistanyň raýaty kazyýete ýüz tutmaga haklydyr, şunda kazyýet aliment borçnamalarynyň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklaýar. Aliment borçnamalary bolan halatynda kazyýetiň çözgüdi boýunça şol borçnamalar birwagtda üzülişilip bilner ýa-da Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda aliment borçnamalarynyň ýerine ýetirilmeginiň tertibi bellenilip bilner.";
altynjy bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"6. Türkmenistandan gitmek hakynda arza bilen ýüz tutan Türkmenistanyň raýatlary we olaryň maşgala agzalary, şeýle hem hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistandan giden Türkmenistanyň raýatlary hemişelik ýaşamaga ýa-da belli bir wagtlyk Türkmenistana yzyna gaýdyp gelenlerinde, Türkmenistanyň raýatlaryna Türkmenistanyň kanunçylygy bilen kepillendirilýän ähli hukuklardan peýdalanýarlar we kanunda göz öňünde tutulan borçlary çekýärler.".
II. 1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. Şu aşakdakylary güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli:
1995-nji ýylyň 15-nji iýunynda kabul edilen "Türkmenistanyň graždanlarynyň Türkmenistandan gitmeginiň we Türkmenistana gelmeginiň tertibi hakynda" Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1995 ý., № 2, 13-nji madda);
2002-nji ýylyň 22-nji aprelinde kabul edilen "Türkmenistanyň raýatlarynyň Türkmenistandan gitmeginiň we Türkmenistana gelmeginiň tertibi hakynda" 1995-nji ýylyň 15-nji iýunyndaky Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda" Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2002 ý., № 2, 24-nji madda);
2003-nji ýylyň 14-nji iýunynda kabul edilen "Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň VII bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2003 ý., № 2, 10-njy madda).
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri, 2013 ýylyň 4-nji maýy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TDYB-y öz müşderilerine dürli goýum görnüşlerini hödürleýär, hem milli hem de daşary yurt walýutasynda.
Berilmegini talap edilýänça goýumlar möhlet bilen çäklendirilmeýär, goýum üçin pul serişdeleri hem nagt pulda hem de nagt pul berilmezden çäksiz kabul edilýär. Goýumçylarda goşmaça gatanç geçirmek ýa-da nagt pul serişdeleriń goýum hasabyndan almak mümkünçiligi. Berilmegini talap edilýänça goýumlar boýunça üçünji tarapa geçirim edip, hem de hasapdaky serişdeler bilen dolandyrmaga ynanç hatyny resmileşdirip bolýar. Goýumçynyń islegine görä zähmet haky we beýleki girdejiler hasaba geçirip bolar. Türkmen döwlet daşary ykdysady iş banky arkaly zähmet hakyny we beýleki girdejileri alyp bilmek üçin berilmegini talap edilýänça goýum açmak we onuń rekwezitlaryny öz edarasynyń buhgalteriýasyna habar etmek ýeterlidir.
Goýum hasabynyń açylan wagtynda müşderiler bank hünärmenleri tarapyndan jikme-jik maslahat alarlar.


text:
Kabul şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň arasyndaky gepleşikler iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam etdi.
Gepleşikleriň barşynda türkmen-owgan gatnaşyklarynyň sebitde parahatçylygyň, durnukly ösüşiň we howpsuzlygyň üpjün edilmeginde möhüm ähmiýetiniň bardygy bellenildi. Aýdylyşy ýaly, Türkmenistan bilen Owganystanyň arasyndaky gatnaşyklar berk dostluk, birek-birege düşünişmek we goldaw bermek esasynda ýola goýulýar. Munuň özi ynamly ösüş hem-de bilelikdäki uzak möhletleýin meýilnamalary işläp taýýarlamak üçin has-da möhümdir.
Owgan tarapynyň gatnaşmagynda energetika we ulag pudaklary ýaly möhüm ugurlarda iri düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmek göz öňünde tutulýar. Şunlukda, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Munuň özi Owganystanda durnukly syýasy ýagdaýy, bu ýurduň ykdysady we durmuş taýdan ösüşini, onuň sebitleýin we dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulmagyny üpjün etmek babatda möhüm şert bolup durýar.
Gepleşikler tamamlanansoň, netijeli türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň şertnamalaýyn-hukuk binýadyny has-da berkitmäge gönükdirilen ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasyny geçirmek bellenilýär.


text:
50 ýyl mundan ozalky sene – 1963-nji ýylyň 22-nji noýabry – entegem adamlaryň hakydasyndan çykanok. Sowuk urşuň iň ýitileşen döwri ABŞ-nyň prezidenti John F. Kennedy Tehas ştatynyň Dallas şäherinde atylyp öldürilýär.
Bu habary radiodan eşiden amerikalylaryň köpüsi öz gözýaşlaryny saklajak hem bolmandylar. Käbirleri hatda muny ýurda edilýän hüjümiň başy hökmünde hem häsiýetlendirdiler.
46 ýaşly prezident ýarym sagadyň içinde jan berdi. Şaýatlar prezidenti atan mergeni görendiklerini aýdyp, onuň keşbini polisiýa habar berýärler. Soňky 1,5 sagadyň içinde güman edilýän jenaýatçy Li Harweý Oswald bir polisiýa işgärini atyp öldürýär, soňra-da ol bir kinoteatryň içinde gizlenip otyrka, ele salynýar.
Ozalky harby pyýada goşunyň esgeri bolan 24 ýaşly Oswald 1959-njy ýylda Sowet Soýuzyna göçüp, 1962-nji ýylda yzyna – ABŞ-a gaýdyp barýar. Ol tussag edilenden soň, özüniň günäkär däldigini aýtsa-da, laboratoriý testleri onuň özündäki ýaragdan ok atandygyny subut edýär.
Iki günden soň nobatdaky garaşylmadyk ýagdaý ýüze çykýar. Oswaldyň özi ýaragly hüjümiň pidasy bolýar. Gijeki klublaryň biriniň eýesi, 52 ýaşly Jak Ruby ony atyp öldürýär.
Oswald nämeden ugur alyp hereket etdikä? Ol ýekemidi? Onuň Sowet Soýuzy ýa-da jenaýatçylykly toparlar bilen dildüwşügi barmydy? Rubynyň bu işde nähili orny bar? Bu soraglara hiç kim anyk jogap berip bilmese gerek. Sebäbi üç ýyldan soň Ruby hem türmede öýkenindäki rak sebäpli aradan çykypdy.
Kennediniň ölümi ençeme gezek derňeldi. Hökümetiň bellän Warren komissiýasy 1964-nji ýylda Oswaldyň ýeke özüniň hereket edendigi barada netije çykardy.
Millionlarça amerikalylar üçin bu soragyň jogaby henize çenli-de açyklygyna galýar. AP habar agentliginiň şu ýylky geçiren pikir soralyşygyna gatnaşyjylaryň 59%-i Kennediniň dildüwşük esasynda öldürilendigine ynanýandyklaryny aýtdylar.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministriniň bu beýanaty aýgytlylygyň alamatymy ýa bu aýdylýanlar täze dörän ynamy, ýogsa-da aljyraňňylygy görkezýärmi?
Mewlut Çawuşoglu 4-nji iýulda Stambulda "Yslam döwleti" atly ekstremistik toparyň garşysyna "işjeň söweşýänleriň hemmesine bolşy ýaly" Türkiýäniň "Injirlik howa bazasynyň gapysyny" Orsýete hem açmagy mümkin diýdi. "Biz Daeşe garşy söweşýän her bir döwlet bilen hyzmatdaşlyk edýäris. Onsoň bu hyzmatdaşlyk näme üçin Orsýet bilen bolmasyn?"
Habar serişdeleriniň hemmesinde diýen ýaly, ýurduň daşary işler ministrine salgylanylyp, Türkiýäniň bu maksat üçin Injirlik howa bazasyny hatda Orsýete-de açmaga taýyndygy aýdyldy. Bu hetdenaşa ýaly bolup görünýär welin, ýöne şeýlemikä?
Herniçik-de bolsa, orslar begençli reaksiýa görkezdiler, hökümetiň Ankaradaky garşydaşlary hem derrew tankyda başladylar.
Çawuşoglu ara salym salman Türkiýäniň orslaryň peýdalanmagy üçin howa bazasyny açýandygyny inkär etdi. Ol: "Men Injirlik barada gürlämok. Men diňe prezidentimiziň aýdanyny tekrarladym. Bu hem biziň terrora garşy göreşde Orsýet bilen hyzmatdaşlyga taýyndygymyz" diýdi.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan, geçen on günüň içinde hem Ysraýyl hem-de Orsýet bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmak barada garaşylmadyk ýagdaýda ylalaşansoň, tankytçylar oňa sagdan-soldan hüjüm edip başladylar.
"Sen tutumyňy duýpgöter üýtgeder ýaly näme boldy?"
"Düýnki jyhadçy doglanlar bu gün terrorist boldy".
"Sen Gazany Ysraýyl bilen ylalaşyga satdyň".
Ýöne bu zatlar Erdogany biynjalyk etmeýäne meňzeýär. Ol öz tarapdarlaryna: "Biz ýolumyzy asla üýtgedemzok. Biz diňe Orsýet we Ysraýyl bilen gatnaşyklarymyzda ýasama dartgynlylyklar sebäpli goýberilen ýalňyşlyklary düzedýäris" diýdi.
Türk metbugatynda berilýan habarlardan çen tutulsa, onda iň bolmanynda täze hökümete geçilýänçä Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada-da çydamlylyk görkezilmegi mümkin.
Ýöne hiç bir partizançylyga ýa ideologik dogma uýmaýan haýsy türk raýatyndan sorasam, maňa "Türkiýäniň içindäki hem daşyndaky duşmançylyklary birsalym näme üçin unutmaly däl" diýip jogap berdiler.
Türkiýe uzak wagtlap, 32 ýyldan hem köp, PKK-nyň terroryna, onuň düýp sebäplerini aradan aýyrmaga synanyşman, ganly hem agyr baha töledi. "Yslam döwleti" bolsa täze dörän bir elhençlik. Ol Orta Gündogaryň aňsatlyk ýa ýalňyşlyk bilen agdarylan diktator režimleriniň ornuny ekstremistik toparlar alansoň ýaýran mergi.
Üstümizdäki on ýyllygyň başlarynda Erdogan arap ýazyny joşgunly garşylap, bu ýerdäki režimleriň ýerine özi bilen pikirdeş adamlar geler diýen umyt bilen goňşy Siriýadaky, Yrakdaky we Müsürdäki toparlary goldady. Emma bu başa barman, onuň köpüsi pikirde hem edim-gylymda ekstremistik we gara güýje daýanýan yslamçy "doganlary" basym Türkiýäniň özüni gemrip başladylar.
Ömür boýy konserwatiwlere ses berip gelen asly akşehirli, ýöne häzir Ankarada ýaşaýan neçjar Ahmet Usta ýagdaýy türkleriň bir atalar sözi bilen düşündirýär: "Zyýanyň öňüni haçan hem alsaň, peýdadyr". (Türkmençesi: “Zeleliň ýaryndan gaýtmagam – peýda” – Red.)
Pensiýa çykan we Erdoganyň ýanbermez opponenti bolan sekulýar adwokat Nurgül hanym maňa türk jemgyýetiniň ähli künjeginde hemişe eşidýän zadymy aýtdy: "Biz şu gözel ýurduň durmuşy we onuň toprak bütewüligi barada aladalanýarys. Indi hem öz ezizlerimiziň we Türkiýäniň raýatlarynyň janyndan gorkýarys".
Ýokary tehnologiýa spesialisti, 30 ýaş töweregindäki Arper: "Nädogry işleriň köpüsinde Erdogan bilen AKP-niň [“Adalat we galkynyş partiýasy”] günäli bolmagy mümkin. Türkiýe häzir kyn döwri başdan geçirýär. Ugruňy üýtgetmeklik zerur, ol geçen on ýyllykda ykdysadyýete we jemgyýete köp hyzmat etdi".


text:
Günorta Owganystanda ýol ýakasynda goýlan bomba azyndan 18 adamy öldürdi.
Pidalaryň hemmesi asuda ilata degişli. Resmiler Helmand welaýatynyň Marjah etrabyndaky ýoldan bir maşgalany alyp barýan kiçi awtobusyň öýde ýasalan bombanyň üstünden barandygyny aýtdylar.
Bu maşgalanyň garyndaşy Muhammad Salihiň aýtmagyna görä, olar hökümet güýçleriniň hüjüme geçjegi baradaky habary eşidip, bu etrapdan gaçyp barýan ekenler.
Welaýatyň polisiýa başlygy Nabil Jan Mollahaýyl ölenleriň arasynda aýallar bilen çagalaryň hem bardygyny we pidalaryň sanynyň artmagynyň ahmaldygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň halas ediş işgärleri Nowgorod sebitinde 37 adamyň ýangyndan ölen ruhy hassahanasyndaky halas ediş işlerini tamamladylyr.
Ýurduň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň sözçüsi Oleg Woronow şenbe güni žurnalistlere halas edijileriň Luka obasynda anna güni turan ýangynda ölen adamlaryň 35-siniň jesedini harabanyň aşagyndan çykarandyklaryny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, ol binanyň içinde 60 çemesi adam bar eken. Hassalaryň 20-den gowragy başga ýere göçürildi.
Ýangyna nämäniň sebäp bolany bada-bat belli bolmady. Ýöne deslapky derňewler ýangyna geleňsizligiň sebäp bolandygyny görkezýär.
Bu Orsýetiň ruhy hassahanalarynda şu ýyl bolan ikinji uly ýangyndyr. Aprel aýynda Moskwanyň golaýynda bolan ýangynda 38 adam ölüpdi.


text:
Norwegiýanyň sudy öten ýyl 77 adamyň ganyna galan we günäsini boýun alan ganhor Anders Behring Breýwigi ruhy taýdan sagat diýip, 21 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Anna güni Oslonyň etrap sudunyň 5 sudýasy 33 ýaşly Breýwik ruhy taýdan türmä ýarawly diýip, biragyzdan tassykladylar. Ýöne geljekde onuň jemgyýete howply bolup biljekdigi kesgitlense, bu hökümiň möhletini uzaldyp bolýar.
Breýwik 2011-nji ýylyň iýul aýynda ilki Osloda hökümetiň baş karargähiniň daşynda bomba partladyp, 8 adamy, soňra hem häkimiýet başyndaky partiýanyň ýaşlar üçin gurlan tomus lagerinde 69 adamy atyp öldürdi. Olaryň aglabasy ýetginjeklerdi.
Breýwik sudda bu hüjümleriň ikisini-de özüniň amala aşyrandygyny boýun aldy.
Bu hüjümler Norwegiýada Ikinji jahan urşundan soň bolan iň aýylganç waka hasaplanýar.
Sud prosesinde Breýwik özüniň munça adamy öldürmegini aklamga synanyşyp, häkimiýet başyndaky orta-çepçi Leýboristik partiýany musulmanlary Norwegiýa gelmäge höweslendirmek bilen, ýurdy we onuň mirasyny bilgeşleýin dargatmakda aýyplady. Ol sud diňlenişiginde: "Men öz eden işimi boýun alýaryn. Bu işi häzirem, ýene-de ederin" diýdi.
Anna güni sudýa Wençe Elizabet Arntzen märekeden doly sud zalynda hökümi okanynda Breýwigiň ýüzünde hoşallyk alamatlary peýda boldy.
Garalawçylar öz akylyna däl diýen höküm çykarylyp, onuň näbelli möhlet bilen psihiatrik keselhana gabalmagyny soradylar. Breýwigiň özi "ruhy taýdan sagat" diýen hökümi talap etdi. Ol amala aşyran hüjümini köp medeniýetlilige garşy syýasy beýýannama diýip düşünilmegi üçin edendigini aýtdy. Breýwik ozal öz üstünden "däli" diýip höküm çykarylan halatynda şikaýat suduna ýüz tutjakdygyny aýdypdy.
Pida çekenleriň aglabasynyň garyndaşlary hem özleriniň "ruhy taýdan näsag" diýen höküme garşydyklaryny bildiripdiler. Olar muny "bu iş Breýwigiň jogapkärçiligini çäklendirip, uzaga çeken ikinji sud prosesine getirer" diýip delillendirdiler.
Sud tarapyndan bellenen psihiatr toparlary Breýwigiň ruhy ýagdaýy barada gapma-garşylykly netijelere geldiler. Bir topar "ol öz akylyna" diýse, beýleki topar oňa "öz akylyna däl" diýdi.
Gyrgynçylykdan pida çekenleriň biriniň aklawçysy Frode Elgesem: "Ejir çeken maşgalalara ynjalyk getirdi" diýip, suduň anna günki kararyny gutlady.


text:
Orsýetiň “Newskiý ekspress” otlusynyň betbagtçylyga uçramagy netijesinde heläk bolanlary şu gün jaýlap başlarlar.
Pidalaryň sany 26 adama ýetdi. Iki adamyň ykbaly näbelliligine galýar. Heläk bolanlaryň aglabasynyň Peterburgyň ýaşaýjylarydygy habar berilýär.
Heläk bolanlaryň maşgalalary bir million rubl gowrak kömek alar-diýip, düýn Orsýetiň hökümet başlygynyň birinji orunbasary Wiktor Zubkow aýtdy.
“Newskiý ekspress” otlusy 27-nji noýabrda ýolundan sypypdy.
Derňew maglumatyna görä, betbagçylyga terroristik akt sebäp bolupdyr.


text:
24-nji sentýabrda, BMG-niň Baş assambleýasynyň geçýän wagtynda, ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa bilen duşuşmagyna garaşylýar. Bu barada ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk Frans-press agentligine beren interwýusynda aýtdy.
Robert Bleýkiň aýtmagyna görä, bu duşuşykda prezident Barak Obama Gyrgyzystanda indiki aýa planlaşdyrylýan parlament saýlawlarynyň adalatly we erkin geçmegine ýardam bermek meselesi barada gürrüň etmegi planlaşdyrýar.
Şeýle hem Robert Bleýk bu duşuşykda Merkezi Aziýa döwletlerinde bar bolan demokratik mümkinçilikler baradaky meseläniň hem gozgalmagyna garaşylýandygyny aýtdy.
Gyrgyzystanda 10-nji oktýabra planlaşdyrylýan parlament saýlawlarynyň erkin we adalatly geçmegi üçin ABŞ-nyň bu ýurda 5 million dollara barabar serişde berjekdigi habar berilýär.


text:
Kristadelfianlar
Kristadelfianlar (Mesihdäki doganlar, Christadelphians) – bu üçbirlik dogmatyna degişli bomadyk Mesihi imanlylar topary bolup, ABŞ-da 19-njy asyrda doktor Jon Tomas tarapyndan döredildi. Olaryň häzir dünýäniň ähli ýurtlarynda eklesialar ady bilen agzalary hem-de ybadat ýygnanyşyklary bardyr. Umumy garaşsyz bolan sanawy dünýäniň Kristadelfianlar agzalarynyq 60,000 golaýa ýetirilmekden ybaratdyr [1][2]
IMANLARY[üýtget | edit source]
Olaryň esasy imany şulardan ybarat:
- Bibliýa – bu Hudaýyň ruhlandyran sözüdir
- Isa Mesih Hudaýyň Ogludyr, ýöne Hudaý däldir we Ondan öň dünýäde doglan däldir
- Mesih ýere dolanyp geler hem-de Hudaýyň Patyşalygyny ýerde berkarar eder
- Ölüm – bu beýhuşlykdyr – olar janyň ebediligini inkär edýärler we şertleýin ebediligine ynanýarlar
- Dowzah ýöne mazary aňladýandyr
- Baptizm – bu uly ýaşda bolup, suwa doly derejde çümdürilip çokundyrylmadyr
- Mukaddes Ruh – bu şahsyýet bolman, eýsem Hudaýyň güýjüdir
- Şeýtan – bu janly şahsyýet bolman, eýsem ynsanyň erbet işidir.[3].
Olaryň imanynyň iň meşhur bolan tassyknamasyny „Bibliýanyň Esaslary“ atly kitapdan tapmak bolar. Bu kitap olar tarapyndan 50-den gowrak dilde terjime edilip çap edilendir [4][5].
TAGZYM[üýtget | edit source]
Kristadelfianlar Mesihiň ölümini ýatlamak bilen, hemişe çörek döwme däbini geçirýärler. Olar öýlerde we uly bolmadyk ýygnak ýerlerinde duşuşýarlar. Olaryň hyzmatlary ýönekeýdir hem-de Hristiançylygyň birinji asyrdaky bolşuny berjaý etmäge çalyşýarlar. Olaryň merkezi dolandyryjysy bolan adamy ýokdur we her ybadat ýygnanyşygy (eklesiýa, ecclesia) öz-özüni dolandyryjy görnüşindedir.
BEÝLEKI MAGLUMATLAR[üýtget | edit source]
Kristadelfianlaryň harbyda inkär edilenleri hyzmat etmekde dowamly taryhy bardyr.[6]. Bu jemgyýet ummasyz sanly neşiri çykardy, olaryň sanynyň gutarnykly derejesi 800 neşirlere golaý giňden ýaýraýar [7].
- ↑ en: Christadelphians
- ↑ tr: Kristadelfianlık
- ↑ Olaryň Şeýtan baradaky ynamy – bu olary beýleki Mesihi toparlardan aýra salmakdyr. Kristadelfianlar üçin Şeýtan babatda seret Fred Pearce Do you believe in a devil?
- ↑ Duncan Heaster Bibliya – bu yeketak abray
- ↑ Hoş Habary - bu nämäkä?
- ↑ John Botten The Captive Conscience Birmingham (9780851891514)
- ↑ Kristadelfianlar edebiýatynyň doly sanawy üçin seret Christadelphianbooks.org


text:
ABŞ-nyň uniwersitetlerine okuwa girmek kyn. Munuň sebäbi kabul edilmezlikde däl-de, eýsem ilki nirä ýüz tutjagyňy anyklamagyň kynlygynda. ABŞ-da müňlerçe uniwersitet bar. Olaryň her biriniň arza kabul edişi, maddy goldawy we okuwa kabul ediş düzgünleri biri-biriniňkiden tapawutlanýar. Amerikada okamak isleýän bolsaňyz, biz bu makalada sizi ätmeli ädimler hem-de bu ugurda peýdaly boljak käbir maglumatlar bilen tanyşdyryrmakçy.
Eger makalanyň galan bölegine asla üns bermeseňizem, ABŞ-nyň hökümetiniň halkara abiturientler üçin maslahat berýän EducationUSA
hyzmat gullugynyň bardygyndan habaryňyz bolsun.
EducationUSA-nyň Türkmenistandaky web adresi: americancornerstm.org/site/
, şeýle hem siz onuň merkezi websaýtyndan peýdalanyp bilersiňiz, onuň adresi-de: educationusa.info
.
Siziň habarsyz bolmagyňyz mümkin: siz ýokary okuw jaýlary,
olaryň programmalary, arzada görkezilmeli hökmany maglumatlary anyklamak üçin, degişli uniwersitetleriň özleri bilen hem göni aragatnaşyga girip bilersiňiz.
Eger-de uniwersitetiň kabul ediş we maddy hemaýat edýän dolandyryş edarasy bilen professional derejede, ýagny edebi iňlis dilinde aragatnaşyk gurulsa, olar gelejekki studentleriň ýa-da häzirki abiturientleriň soraglaryna, umuman aýdylanda, jogap bermäge taýýar.
Nämeden başlamaly?
1-nji basgançak:
uniwersitetler barada maglumat gözlemek (okuw başlamazyndan 12-18 aý öňünden). Sebäbi ABŞ-da her bir uniwersitetiň özbaşdak kabul ediş prosedurasy bar. Amerikada okamak isleseňiz, ilkinji ädim – siziň haýsy uniwersitete girmek isleýändigiňizi anyklamakdan ybaratdyr. Haýsy faktorlaryň siziň üçin wajypdygy we haýsy uniwersitetdäki bäsleşikde üstün çykyp biljekdigiňiz hakda gowy pikirleniň.
Uniwersitetleriň ýerleşýän ýerleri, olaryň berýän okuw kurslary we uniwersitet durmuşynyň dürli-dürli aýratynlyklary barada birnäçe websaýtdan maglumat tapyp bilersiňiz. Ynha olardan ikisi:
www.princetonreview.com
www.petersons.com
Amerikan uniwersitetiniň ortaça ýyllyk tölegi 20,000 bilen 30,000 dollar
aralygynda bolup, ýerleşýän ýerlerine görä, olaryň nyrhlary hem üýtgeýär, meselem, Sarah Lawrence uniwersitetinde
ortaça 60,000 dollar bolsa, Berea uniwersitetinde
okuwlar tölegsiz.
Eger uniwersitetiň bahasy siziň üçin wajyp faktor bolsa, Birleşen Ştatlaryň Ýokary Bilim boýunça bölüminiň websahypasyndan peýdalanyp, bahasy elýeterli uniwersitetleri tapyp bilersiňiz: nces.ed.gov/collegenavigator/
.
Şeýle hem siz haýsy uniwersitetleriň halkara studentlerine maddy hemaýat edip bilýänliginden habarly bolmalysyňyz. Käbir uniwersitetler halkara studentlerine maddy hemaýat etmeýär, beýlekileri bolsa olaryň okuw töleginiň belli bir bölegini ýa-da hemmesini töleýär. Bu ýagdaý siziň okuw tölegiňiziň möçberine uly täsir edip biler.
Aşakdaky saýtlar size okuw tölegiňizi tölemekde hemaýat edip biljek uniwersitetleri tapmaga kömek eder:
www.educationusa.info/financial-aid
www.bigfuture.collegeconfidential.com/college search/us university search.htm
Tölegleri azaltmagyň ýene bir ýoly, okuwyň ilkinji iki ýylyny jemgyýetçilik uniwersitetlerinde okamakdyr. Jemgyýetçilik uniwersitetleri 4 ýyllyk uniwersitetlere garanda has arzan bolup, onuň şol töwerekde ýerleşýän beýleki uniwersitetler bilen ylalaşygy bolýar. Bu hem size okuwyňyzy başga uniwersitetlerde dowam etdirmäge mümkinçilik döredýär. Jemgyýetçilik uniwersitetlerini gözlemek üçin şu sahypadan peýdalanyp bilersiňiz: www.aacc.nche.edu/pages/ccfinder.aspx
2-nji basgançak:
standartlaşdyrylan resmi synaglara taýýarlyk görüň (okuw başlamazyndan 12-18 aý öň). Nirede okuwa girmek isleýändigiňizi saýlap başlan badyňyza, saýlan uniwersitetiňiziň nähili standartlaşdyrylan resmi synaglary talap edýändigi barada hem maglumat ýygnaň. Köp uniwersitetler iňlis diliniň derejesini görkezýän TOEFL ýa-da IELTS synaglarynyň şahadatnamasyny talap edýärler.
Köp uniwersitetler hem uniwersitete taýýarlyk derejäňizi synamaga niýetlenilen SAT we ACT synaglaryndan geçmegiňizi talap edip bilerler.
TOEFL hem-de SAT synaglary Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşi
tarapyndan ýylyň dowamynda birnäçe gezek geçirilýär. Diýmek, uniwersitete ýüzleneniňizde şol synaglaryň haçan geçirilýänligini kesgitläp, muny hem göz öňünde tutuň.
Peýdaly maglumatlar:
TOEFL synaglarynyň Türkmenistanda geçirilýän gününi şu internet sahypasydan öwrenip bilersiňiz: www.ets.org/toefl/ibt/register/centers dates/
.
Şeýle hem synaglaryň gününi we wagtyny Halkara Bilim Boýunça Amerikan Geňeşiniň
websahypasyndan tapyp bolar. SAT synagy boýunça ýurduň registrasiýa kody: TM 584
3-nji basgançak:
Arzaňyzy okuw başlamazdan 6-12 aý öňünden dolduryň.
Girjek okuwyňyzy saýlap alanyňyzdan soň, indiki ädim arzaňyzy tabşyrmak bolýar, uniwersitetiň arzasynyň nusgasy aşakdaky böleklerden
ybarat:
a) Okuwa giriş arzaňyz
Siz okuwa giriş arzasynyň nusgasyny şu saýtda görüp bilersiňiz commonapp.org
. Köp uniwersitetler şu görnüşde ýazylan arzanyň nusgasyny kabul edýärler. Bu "Umumy arza" ady bilen tanalýar. Hemme uniwersitetler arza barada öz proseduralaryny döretmekde erkindirler we siz öz arzaňyz üçin nähili formalaryň we dokumentleriň talap edilýändigini anyk bilmelisiňiz.
b) Mekdebi gutarandygyň barada şahadatnama we resmi synaglaryň netijeleri
Şol dokumentlerden biri hem transkriptdir. Ol uniwersitetden öňki okan ýeriňizdäki alan bahalaryňyzyň görkezijisidir. Eger transkriptiňiz iňlis dilinde bolmasa, ony terjime edip we tassykladyp ibermeli bolarsyňyz. Kähalatda siziň bahalaryňyzyň Amerikanyň bilim sistemasy bilen deňeşdirilmegi hem mümkin.
ç) Näme sebäpli şu uniwersiteti saýlap alandygyňyz baradaky düzme
Adatça, siz iň bolmanda 500 sözden ybarat bolan düzme ýazmaly bolarsyňyz. Ol düzme belli bir ýagdaýa ýa soraga reaksiýa hökmünde ýazylýar. Uniwersitetiň kabul ediş bölümi siziň dil hem sowatlylyk ukyplaryňyzy we siziň şol uniwersitete nähili gabat gelýändigiňizi barlamagy maksat edinýär. Diýmek, bu düzmede iş tejribäňizi beýan etmän, durmuşyňyzda örän uly täsir galdyran bir waka ünsi çekiň.
Halkara student Farimanyň pikiriçe: "...kabul edilmeklik üçin ýazýan düzmäňiz öň ýazan düzmeleriňiziň hiç birine meňzeýän däldir. Mugallymym maňa: "Ömrüňde ýazmadyk düzmäňi ýaz, özüňi diňe bir söz bilen häsiýetlendirmän, durmuşyňda bolup geçen bir waka arkaly özüňi tanat” diýende, bu maňa manysyz bir zat ýaly bolup eşidilipdi. Ýöne düzmäni yazanymdan soň, onuň aýdanlarynyň manysyna düşündim. Ýazanymy gaýtadan gözden geçirenimden soň, onda hakyky özüm barada gürrüň berilýändigine göz ýetirdim".
d) Häsiýetnamalar
Köplenç tabşyrylmaly resminamalaryň arasynda siz barada, akademiki we mekdepden daşary iş tejribäňiz barada ýeterlik maglumaty bolan azyndan iki adam tarapyndan ýazylan häsiýetnamalar talap edilýär. Häsiýetnamalary siziň eden işleriňiz barada diňe gowy gürrüň berjek adamlardan, meselem, mugallymlaryňyzdan haýyş ediň.
EducationUSA edarasynyň aýtmagyna görä: "Amerikan mugallymlary, daşary ýurtlardaky mugallymlara garanyňda, häsiýetnamalary doly we pozitiw görnüşde ýazýarlar. Negatiw äheňde we guraksy ýazylan häsiýetnamalar siziň eminleri saýlamak tejribäňizi görkezer, şonuň üçin bu meselä gowy üns beriň".
e) Maliýe ýagdaýyňyzyň beýannamasy
Adatça bolşy ýaly, ýokary okuw jaýlary siziň azyndan birinji ýylky tölegiňizi özüňiziň töläp biljekdiňize göz ýetirimek isleýärler. Şu sebäpli-de, okuw tölegini nädip tölejegiňizi we uniwersitetden haýyş edýän maliýe kömegiňiziň möçberini düşündirýän beýannamany ýazmaly bolmagyňyz mümkin. Bu maglumatlar soňy bilen wiza ýüzlenmek üçin hem gerek bolar.
ä) Okuwa giriş arzasynyň nyrhy
Uniwersitetleriň köpüsine arza tabşyrylanda, olaryň belli bir möçberde tölegi bar. Käbir studentleriň “Opportunity Grant” diýen maliýe kömeginden peýdalanmaga hukugynyň bar bolmagy mümkin.
Bu programma agzalýan studentiň okuwynyň başky töleglerini we okuw salgydy ýaly käbir beýleki çykdajylaryny töleýär. "Opportunity Grant" baradaky maglumatlary şu sahypadan tapyp bolar: americancouncilstm.org/ogen
Eger indiki ýylyň güýz möwsüminde okuwa başlamak isleseňiz, giriş arzalaryňyzy dekabr aýynda tabşyrmaly bolarsyňyz. Kabul edilip-edilmändigiňiz mart aýynda yglan ediler.
4-nji basgançak:
Çykdajylaryňyzy okuw başlamazyndan 3-9 aý öňünden planlaşdyryň.
Okuw jaýlarynyň berýän maliýe kömegi biri-birinden tapawutlanýar. Şonuň üçin nähili hemaýaty saýlap alanyňyza gowy göz ýetiriň we onuň siziň byujetiňize nähili täsir etjegini gowy seljeriň.
Öz maliýe serişdeleriňizi gaýtadan gözden geçirmek üçin şu websahypadan peýdalanyp bilersiňiz: blogs.voanews.com/student-union/2012/02/01/financial-aid-tips-from-admissions-officers/
Halkara studentlerine berilýän maliýe hemaýatlarynyň köpüsi uniwersitet tarapyndan üpjün edilýär, ýöne siz hemaýat berýän hususy guramalara-da göz gezdirip bilersiňiz. Olardan käbirleriniň websahypalary:
www.fundingusstudy.org
www.iefa.org
www.internationalscholarships.com
Halkara studentleri okuw döwründe hepdede 20 sagat işläp bilerler, umuman aýdylanda, şeýle işler uniwersitet şäherçesiniň çäginde bolýar. Eger siz okuw döwrüňizde işläp, goşmaça pul gazanmak isleýän bolsaňyz, onuň siziň okuwyňyzyň tölegine ýetmejeginden habaryňyz bolsun.
5-nji basgançak:
Wiza üçin ýüz tutmak (okuw başlamazyndan 3-5 aý öňünden)
Wiza almak üçin ýüz tutmak studentlerleriň nukdaýnazaryndan aýdylanda, iň aladalandyryjy tapgyr ýaly bolup duýulýar, emma hakykatda ol iň ýönekeý düzgündir.
Eger siz uniwersitete doly gün gatnamak niýeti bilen ABŞ-a gelmegi planlaşdyrýan bolsaňyz, onda siz F-1 wizasy
üçin dokumentleriňizi tabşyrmaly bolarsyňyz. Şeýle ýagdaýda ilki bilen siziň uniwersitete kabul edilip, I-20 kysymly arzany almagyňyz zerur, sebäbi şol arza esasynda size student wizasy berler.
Ondan soň siz "Sevis" atly tölegi töläp, I-901 nomerli arzany doldurmaly bolarsyňyz. Onuň häzirki nyrhy 200 dollara barabar bolup, ony internet, poçta ýa Western Union arkaly töläp bolýar. "Sevis" baradaky maglumatlar şu ýerde: www.ice.gov/sevis/factsheet/090104 fs.htm
Bu basgançaklary geçeniňizden soň, ABŞ-nyň iň ýakynyňyzdaky ilçihanasyna ýa-da konsullygyna wiza üçin ýüz tutup bilersiňiz. Wizaňyz size ABŞ-a gelmeziňizden 120 gün öň berlip bilner.
Wiza almak üçin interwýu beren wagtyňyzda konsullygyň resmileri siziň ynamly studentdigiňize, okuwyňyz üçin tölegiňiziň ýetjekdigine we okuwyňyzy tamamlanyňyzdan soň öýňüze dolanjakdygyňyza göz ýetirmäge synanyşar.
Wiza almak üçin nähili taýýarlanmaly diýlen meselede konsulhananyň işgärleriniň beren maslahatlary bilen tanyş bolmak isleseňiz, şu sahypadan peýdalanyp bilersiňiz: blogs.voanews.com/student-union/2011/06/27/visa-tips-from-visa-officers/
Wiza almak üçin ýüz tutanyňyzda başda 160 dollar tölemeli bolarsyňyz, wizany alanyňyzdan soň ýene 400 dollar tölärsiňiz.
Netije
ABŞ-da okamaga synanyşjak bolsaňyz, onda birnäçe basgançaklary geçmeli we birnäçe meseleler barada oýlanmaly bolarsyňyz. Emma bir zady ýatdan çykarmaň: siz berlen mümkinçiliklerden doly peýdalanyň.
EducationUSA
edarasynyň maslahatçylarynyň maglumatlaryndan peýdalanyň, internet arkaly geçirilýän kollej çärelerine we diskussiýalara gatnaşyň we gyzyklanýan okuwyňyz bilen gatnaşyk guruň.
Belkem, häzirki wagtda ABŞ-da okaýan talyplar bilen söhbetdeş bolup, (2011-nji ýylda ABŞ-nyň uniwersitetlerinde 210 sany türkmen talyby bilim alýardy
) olardan köp zatlary öwrenip bilersiňiz.
Eger arzuwyňyza ýetmek üçin ýene güýç we goldaw gerek bolsa, onda şu sahypadaky käbir şahsy ýazgylary okaň. Olardan käbiriniň sizi Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky ýokary okuw jaýlaryna okuwa girmäge has-da ruhlandyrmagy mümkin.
blogs.voanews.com/student-union/2012/03/28/battling-a-university-rejection-5-stories-to-get-inspired/
Jessica Stahl VOA-da Sosial media redaktory. Ol şu blogy Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň websaýtynyň okyjylary üçin ýazdy.


text:
Şu gün ýurt boýunça Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň doglan güni bellenýär. Resmi bolmadyk bu baýramçylyga gabatlap, şu gün paýtagtyň merkezinde "Arkadag" atly seýilgäh açylýar. Ol A.Nyýazow köçesiniň ugrunda, "Oguzkent" myhmanhanasynyň golaýynda ýerleşýär. Parkyň boýy 400 we ini-de 200 metrden gowrak.
Seýilgähiň ortarasynda mermer bilen örtülen uly arka gurlup, onda prezidentiň ak silkme telpekli, gyrmyzy donly düşen suraty asylypdyr.
Portretiň her gapdalynda çarpaýa galyp duran iki sany at şekillendirilipdir. Parkyň girelgesinde bolsa halynyň iki sany göli görnüşindäki fontan gurlupdyr. Seýilgähe dynç almaga gelenler üçin birnäçe bassyrmalar gurlupdyr.
Seýilgähde kafe meňzeş bassyrmaly kiçeňräk binajyk hem bar. Seýilgähde çagalar üçin hiňňilikler hem goýlupdyr. Bulardan başga ol ýerde hiç hili bina ýok.
Häzir bu ýerde şu günki açylyş dabarasyna taýýarlyk işleri alnyp barylýar. Seýilgähiň ortarasyndaky arkanyň öňünde emeli sahna gurulupdyr. Bu sahnada çykyş etjek artistlere tomaşa etjek tomaşaçylar üçin stullar goýlupdyr.
Açylyş dabarasyna ýurduň ýokary wezipeli ýolbaşçylarynyň gatnaşjakdygy aýdylýar. Emma şol bir wagtda hem prezident Berdimuhamedwyň bu çärä gatnaşyp-gatnaşmajakdygy barda maglumat ýok. Ýatlap geçsek, maý aýynda açylan ”Arkadag” binasynyň dabarasyna hem prezident gatnaşmandy.
2014-nji ýylyň noýabr aýynda gurluşygy başlanan "Arkadag" seýilgähini ýerli gurluşykçylar gurdular. Seýilgähiň proýektini “Çeper gurluşyk” hususy kärhanasy çyzypdyr. Onuň gurluşygyny bolsa “Ussat” golçur kärhanasy amala aşyrypdyr.
Şu ýyl Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow 58 ýaşaýar. Berdimuhamedow prezident bolany bäri her ýyl onuň doglan güni ýurt boýunça bellenýär.
Berdimuhamedowyň doglan gününiň öňüsyrasynda ýurt boýunça medeniýet hepdeligi hem geçirilýär. Birnäçe ýyl bäri, bu hepdeligiň ahyry prezidentiň doglan gününe utgaşýar.
2011-nji ýylda prezidentiň doglan gününde daşary ýurt aýdymçylarynyň konsertinde onuň özüniň aýtmagyndaky “Saňa meniň ak güllerim” atly serenada-aýdymynyň wideoýazgysy hem görkezildi.
Prezidentiň 2013-nji ýylda bolan doglan gününde bolsa meşhur amerikan aýdymçysy Jennifer Lopes “Happy birthday, mr. President!” aýdymyny aýtdy.
Ýatlap geçsek, şu günki açylýan seýilgäh prezident G.Berdimuhamedowyň adyny göterýän üçünji obýekt bolýar. Mundan ozal 2009-njy ýylda Marydaky metjide prezidentiň ady dakylypdy. Häzir ol metjit Gurbanguly hajy adyny göterýär. Şu ýylyň maý aýynda bolsa Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli "Arkadag" binasy açyldy.


text:
Çarşenbe güni Pakistanyň Karaçi şäherinde ýol ugrunda goýlan minanyň partlamagy netijesinde ýerli sudýa Makbul Bakir agyr ýaralanyp, onuň goragçylaryndan azyndan ýedisi öldi. Bu partlamada ýene azyndan dokuz adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Bu wakanyň yzy bilen hüjümiň jogapkärçiligini Pakistanyň Talyban topary öz üstüne aldy we muny sudýa Makbul Bakiriň söweşijilere garşy çykaran we “yslam dinine laýyk gelmeýän” hökümleri üçin görlen çäre hökmünde häsiýetlendirdi.
Talyban topary öz beýanatynda çarşenbe güni Pakistanyň demirgazyk regionynda amala aşyrylan başga-da iki sany hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
2016-nji ýylyň 10-njy maýynda azerbaýjan halkynyň milli lidery, häzirki zamanyň görnükli syýasy işgäri Geýdar Aliýewiň mirasyna bagyşlanan “Geýdar Aliýewiň Mirasy” atly Halkara elektron kitaphanasynyň işe başlanlygyna 12 ýyl boldy.
Işini 50 dilde alyp barýan kitaphanada, siz bu beýik syýasatçynyň ýüzlerçe işleri - çykyşlarynyň tekstleri, interwýulary, duşuşyklary, beýannamalary we hatlary bilen tanyşyp bilersiňiz.
Geýdar Aliýewiň işleriniň dürli dillerde çap edilmegi politologlar, ykdysadiýetçiler, žurnalistler we Azerbaýjanyň täze taryhy we ösüşi, geçmişi we geljegi bilen gyzyklanýan ähli adamlar üçin peýdaly bir zat bolup durýar. Okyjylaryň hatlary hem biziň kitaphanamyzyň olarda uly gyzyklanma döredýändigine şaýatlyk edýär. Ikiýüzdenem köp dünýä döwletlerinden bolan, ýüzlerçe müňler okyjylar biziň kitaphanamyz bilen tanyşdy diýip, ulaltman bellemek mümkindir. Biziň kitaphanamyzyň hemişeki okyjylarynyň hatarynda dünýäň öňde baryjy ylmy we okuw merkezleriniň, abraýly döwlet edaralarynyň, meşhur media-organlaryň, kitaphanalaryň, uly transmilli kompaniýalaryň we şulara meňzeş başga edaralaryň wekilleri bardyr.
“Geýdar Aliýewiň Mirasy” Halkara elektron kitaphanasy neşirýat işleri bilen hem meşgullanýar. Biziň dürli daşary ýurt dillerinde neşir edilen kitaplarymyzyň hatary bilen, biziň saýtymyzda tanyşyp bilersiňz.
“Geýdar Aliýewiň Mirasy” Halkara elektron kitaphanasy günde täzelenüär we baýlaşdyrylýar. Siziň kitaphana hakdaky ähli seslenmeleriňizi we teklipleriňizi iýbermegiňizi haýyş edýäris.
offise@aliyev-heritage.org
“Geýdar Aliýewiň Mirasy” Halkara elektron kitaphanasy, öz teklipleri bilen biziň saýtymyzy kämilleşdirmekde ýardam berenlere öz minnetdarlygyny bildirýär..


text:
GDR bilen GFR-iň arasyndaky araçägiň ýapylmazynyň öňüsyrasynyň diňe iň soňky gününde gündogar Berlinden günbatara 3,290 adam gaçdy. Şundan soň Berlin diwarynyň gurluşygyna başlanypdy. Ondan bäri indi 50 ýyl geçipdir. 1945-nji ýyldan başlap gündogardan günbatara jemi 3,6 million adam geçdi. Diwaryň gurulmagy Berliniň we GFR-iň raýatlarynyň okkupasiýalaryň arasyndaky zonalarda erkin gezmeginiň soňuna nokat goýdy. Berlin diwarynyň ýyllaryň dowamynda yzygiderli kämilleşdirilendigini-de aýtmak gerek. 1961-nji ýylyň 13-nji awgustyndan köp sanly nemes maşgalalary bölünip, hersi bir tarapda galdy, GDR-iň ilaty bolsa, «sosialistik behişdiň» içinde daşy gulplangy galdy.
Şu günler diwaryň gurluşygynyň başlanmagynyň 50 ýyllygyna bagyşlanylyp, Germaniýada sergiler, konsertler, leksiýalar geçirilýär, her dürli gezelençler guralýar. Mysal üçin, hatda Şpreýe derýasy boýunça kanoedäki turistik marşrutlary-da bar. Şol marşrutlara professional kürekleýjiler we ekskursowodlar beýemçilik edýärler. Şäheriň çägindäki ozalky on üç sany GBP-leriň (Gözegçilik barlag punktlary) duran ýeriniň hemmesinde, şolaryň arasynda iň meşhury hasaplanylýan Çekpoýntçarlide, şonuň ýaly-da, beýleki ýerlerde, mysal üçin, ýer parlamentiniň we Martin-Gropius-Bauwyň binasynyň ýanynda şu günler ýatlama çäreleri geçirilýär. Olaryň sany ýüzden geçýär. Berlinliler, Berliniň döwlet we jemgyýetçilik guramalary şäheriň taryhyndaky möhüm wakany şunuň ýaly jikme-jigi bilen taýýarlykly belleýärler. Şol diwaryň bölekleriniň saklanyp galynmagy, onuň taryhynyň muzeýlerde beýan edilmegi şol çärelere girýär. Diwaryň taryhyndan bir nyşan hökmünde şäherde — asfaltyň üstünde togalak daş goýuldy.
Berlindäkileriň köpüsi diwar hakynda yzygiderli ýatlanylyp durulmagynyň tarapdary. Bu gussaly senä bagyşlanylyp, şäheriň Fridrihştrasse (bu-da ozalky gözegçilik barlag punkty) wokzalynda açylan «Bölünen wokzal» sergisi hakydalary durlaýan aýdyň mysaldyr. Westibýuldaky we platformalardaky ägirt uly fotosuratlar wokzalyň gaýgyly geçmişinden habar berýär. Bu ýerde ikä bölünen ýurduň we şäheriň raýatlary ýörite rugsat boýunça araçäkden geçýärdi, esasanam, bir tarapa hereket edilýärdi, günbatardakylar öz gündogardaky dogan-garyndaşlarynyňka görme-görşe gelýärdi.
Robert Haweman adyndaky adam hukuklaryny goraýjy jemgyýetiň ýolbaşçysy Olaf Wahsbah serginiň açylyşynda çykyş edeninde şeýle diýdi.
— «Ikä bölünen wokzal», göräýmäge, serginiň ady ýönekeýden sada ýaly. Ýöne şol ýönekeýden sadalygyň aňyrsynda Germaniýany ikä bölmegiň taryhynyň bütinleý manysyzdygyny, bolgusyzdygyny görkezýän aýdyňlyk ýatyr. Özem şol manysyzlyk, bolgusyzlyk öz döwründe biziň şäherimiziň köp sanly raýaty üçin hem, Germaniýanyň günbatar böleginiňem, gündogar böleginiňem köp sanly raýaty üçinem kadaly ýagdaý bolupdy. Emma bu taryhda aslynda hiç hili kadaly ýagdaý ýokdy. Biziň ýurdumyz ikä bölünipdi, 1961-nji ýylyň 13-nji awgustynda GDR-iň kommunistleriniň erk-ygtyry bilen Berlinem diwar bilen bölündi. Şäheriň merkezinde ikä bölünen wokzal hem şu manysyzlygyň, bolgusyzlygyň nyşany boldy, bu ýerde gündogardan gelýän otlular öz ýollaryny tamamlaýardy, bu ýerden günbatara welin bütinleý başga otlular gidýärdi. Günbatarly ýolagçylaram, gündogarly ýolagçylaram şu wokzalyň platformalarynda birbada gabatlaşýardylar, biri-birlerinden birnäçe metr aralykda durýardylar, şonda-da birek-birek bilen duşuşmag-a beýlede dursun, hatda birek-biregiň ýüzlerine gözleri-de düşenokdy. Şeýle ýagdaý geçelgeleriň, germewleriň, gadagan zonalaryň GBP-niň gözegçilik nokatlarynyň ötlem-ötlemlikleri bilen üpjün edilendi.
Wideo: Berlin diwarynyň ýykylmagynyň 20 ýyllygyna bagyşlap, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň 2009-njy ýylda taýýarlan ýörite proýektinden bölek.
Hawemanyň jemgyýeti barada, has dogrusy, jemgyýetiň adyny göterýän adamyň özi barada kelam agyz. Robert Haweman halkara derejesinde belli alym himiýaçydy, kommunist, Gitleriň diktaturasy ýyllarynda onuň garşysyna göreşijidi, uruşdan soň GDR-iň düzgüniniň tankytçysydy. Ol GDR-iň oppozision meýilli intelligensiýasy üçin simwoliki şahsyýet bolupdy. Haweman ömrüniň soňky ýyllaryny Gündogar Berliniň we GDR-iň ýolbaşçylarynyň diýdimzorlugy bilen öý tussaglygynda geçirdi. Ol 1982-nji ýylda aradan çykdy. Hawemanyň jemgyýetiniň Berlin diwarynyň gurulmagynyň 50 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilýän sergä we beýleki çärelere gatnaşmagyny Olaf Wahsbah şeýle düşüňdirdi:
— Biz indi 20 ýyl bäri GDR-iň oppozisiýasynyň arhiwini döredýäris we GDR-iň taryhy boýunça takyk materiallary, ilkinji nobatda, oppozisiýanyň we garşylyk görkezijileriň taryhy boýunça dokumentleri ýygnaýarys. Şunuň ýaly sergi biziň arhiw hazynamyzyň belli bir bölegini giň köpçülige görkezmek üçin gowy mümkinçilik boldy.
Sergide bulardan başga-da Fridrihştrasse wokzalynda öz durmuşynda dartgynly pursatlary başdan geçiren adamlaryň beren gürrüňleri esasynda goýlan spektakl hem oýnalýar. Serginiň açylyşynda ýaş aktrisa şeýle spektakldan bir taryhy pursady ýerine ýetirdi:
«Men Halle şäherindäki uniwersitetiň pedagogika we fransuz dili hünäri boýunça studentkasydym. Oturanlaryň arasynda fransuzça gepläp bilýäniňiz barmy?.. Ine, şulam — daşary ýurt dilini uniwersitetiň daşynda ulanmak biziň üçin mesele bolmagynda galýardy. Fransiýa turist hökmünde gitmek (okuwa gitmek hakynda-ha gürrüňem ýok) hatda düýşümize-de girenokdy. Şonuň üçinem men kanikulda, nämüçindir, GDR-e gelen fransuz okuwçylarynyň ýany bilen gidip gazanç edýärdim. Meniň üçin, geljekki fransuz diliniň mugallymy üçin, munuň özi tapylgysyz zatdy. Tutuş günläp fransuzça geplemek! Üstesine-de, munuň üçin töleýärdilerem!»
Şundan soň fransuz okuwçylarynyň GDR-den öz watanlaryna gidilýän ýoldaky pasport barlagynda ofiseriň fransuz familiýalaryny dogry sanamakda kynçylyk çekişi baradaky waka gürrüň berildi. Ofiser atlary nädogry aýdýardy, myhmanlary ugradýan nemes gyzy bolsa ofisere kömek edýärdi, haçanda sanaw gutaranda ofiser nemes gyzyny-da geçelgeden aňryk itekläp goýberipdir. Ol nemes gyzyny-da şu topardandyr öýdüp şeýdipdir. Gyz doňňara daşa öwrülipdir. Ol özi üçin garaşylmadyk ýagdaýda eýýäm bir aýagy bilen günbatarda durdy. Hiç hili päsgelçilik ýokdy. Ýöne gyz beýle peşgeşe taýyn däldi. Çünki gündogar Berlinde onuň ene-atasy, doganlary galypdy. Şonuň üçinem gyz sähel salym oýlanyp, yzyna dolanypdyr-da, ofisere şeýle diýipdir:
«Men fransuz däl, men GDR-li studentka».
Şundan soň ofiser doňňara daşa öwrülipdir. Sebäbi şeýle ýalňyşyň onuň üçin gaty gymmada düşmegi mümkindi.
Spektaklda oýnaýan aktrisa öz taryhy pursadyny şeýle jemledi: «Men bu wakany hiç kime gürrüň bermedim. Diwar ýykylmazdan ozal bu wakany diňe ikimiz — men we şol ofiser bilýärdi». Elbetde, bu waka ýönekeýje. Sebäbi pajygaly ýagdaýlyr, mysal üçin GDR-däki tussag etmeler, serhetden aşmak islän adamlaryň heläk bolmalary ýaly wakalar gaty köp gabat gelipdi. GDR-iň ýolbaşçylary tarapyndan Fridrihştrasse wokzalynyň ýanynda ýörite gurlan, häzirem saklanyp galan pasport barlagy we wiza garaşylýan zala halk köpçüligi «Gözýaşlar köşgi» diýip, ýöne ýere at bermändi. Çünki bu ýerde gündogar Berliniň ilaty görme-görşe gelen hossary bilen hoşlaşýardy.
13-nji awgustda diwaryň gurluşygynyň başlanmagynyň 50 ýyl dönümine bagyşlanylyp, Berlinde esasy ýatlama çäreleri geçirilýär. Şu ýubileý ýyl dönümindäki çäreler Bernauerştrasse köçesinde, ozalky GBP-niň ýerleşen raýonlarynyň birinde, häzirki ähli ýatlama çäreleriniň koordinatory bolan «Berlin diwary» gaznasynyň ýerleşýän ýerinde geçirilýär. Çäre ARD jemgyýetçilik telewideniýesiniň birinji kanaly boýunça alnyp görkezilýär.


text:
Tähran şäherinde golaýda geçen alyş göreşi boýunça Aziýanyň çempionatynda erkekleriň we zenanlaryň arasynda türkmen türgenleri 3 altyn we 4 bürünç medal gazandylar — diýip Türkmen döwlet habarlar agentligi habar berýär.
Guşakly göreş boýunça ýaryşlara Aziýa yklymynyň 10-dan gowrak döwletinden ýüzlerçe türgenler gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplary Garmämmet Şamämmedow (80 kilograma çenli agram derejesinde) we Rejebaly Orazalyýew (100 kilograma çenli agram derejesinde), Lebap welaýatynyň merkezi şäherinden türgen zenan, 2012-nji ýylda Londonda geçen tomusky Olimpiýa oýunlarynda dzýudo boýunça ýaryşlara gatnaşan Gülnar Haýytbaýewa (63 kilogarma çenli agram derejesinde) hormat münberiniň iň ýokarky basgançagyna çykdylar.
Allanur Goçow (60 kilograma çenli agram derejesinde), Laçyn Badaglyýewa (52 kilograma çenli agram derejesinde), Aýnur Amanowa (58 kilograma çenli agram derejesinde) we Şirin Kubaýewa (77 kilogramdan ýokary agram derejesinde) bürünç medala mynasyp boldy.
Umumy toparlaýyn hasapda erkekler düzümi ýaryşda üçünji orny, zenanlar düzümi bolsa ikinji orny eýeledi. Iki topar boýunça gazanylan utuk sanlarynyň hasabynda Türkmenistanyň ýygyndysy çempionatda diňe ýer eýelerinden yza galyp, ikinji orny eýeledi.
Türkmen pälwanlary üçin bu çempionat 2017-nji ýylda Türkmenistanyň paýtagtynda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň düzümine girýän milli göreş boýunça ýaryşlara taýýarlygyň möhüm tapgyrlarynyň biri boldy.


text:
Awazada gurulýan şol kaşaň binalardan ýönekeý türkmen raýatynyň daşdadygyny resmi propaganda-da boýun alýar. Töleg meselesinde ol binalaryň türkmenistanlylara elýeterli bolup-bolmajagyny henize çenli öwrenen ýok.
Ozaly bilen köp sanly pensionerler, galyberse-de, jemgyýetiň garyp gatlagy üçin bu ýerde dynç almagyň näderejede mümkin boljagyny ýakyn wagt anyk görkezer.
Ýöne häzir üns merkezindäki baş sorag anyklanylýar: şol amatlyklar hem kaşaňlyk kime degişli bolar?
Bu ýerde türkmenler biraz yza tesmeli bolsalar gerek. Munuň şeýledigini geçen hepde Türkmenbaşy şäherindäki dabara bilen açylan aeroport gytaklaýynam bolsa tassyklady. Şol aeroporty resmi propaganda “Awaza turistik zolagynyň howa derwezesi” diýip atlandyrdy.
Bu zolakda bolmagy mümkin geljekki müşderileriň geografiýasy eýýäm maslahat edilýär. Olar Marydan ýa Daşoguzdan ýa-da Türkmenbaşy şäheriniň özünden geljek adamlar däl. Asla olar däl.
Bu meselede türkmenistanlylara alada galyp oturasy iş ýok. Olara bu ýerde degişli zat ýok diýerlik. Müşderiler, dynç aljaklar Orsýetden, Türkiýeden, Birleşen Arap Emirliklerinden geljekler bolar. Hindistandan, Beýik Britaniýadan, Germaniýadan turistler gelerler.Arkaýyn aýdylýar
Häzir häkimiýetler tarapyndan aldygyna reklama edilýän dynç alyş zolagynyň ýakyn wagtlarda baý daşary ýurtlular üçin özboluşly bir anklawa öwrülmegi-de mümkin.
“Bary-ýogy sanalgy ýyldan Awaza ýer ýüzündäki behişte öwrülip, dünýäniň dürli döwletlerinden dynç almaga hem saglygyny dikeltmäge adamlar gelip ugrar” diýip, döwlet propaganda maşyny utanman, çekinmän, aýdyp başlady.
Şu günki gün Hazaryň kenarynda “Watançy”, “Hazyna”, “Çarlak”, “Nebitçi”, “Kerwen”, “Kuwwat” ýaly ýokary klasly myhmanhanalar işläp başlady. Şol jaýlarda ýokary derejede amatlyklar bolup, dynç alýanlara gowy hyzmatlar edilýär.
Şol kaşaň binalaryň kime niýetlenendigi, kimler üçin gurlandygy hiç kimde güman döretmeýär. Bahasy gala şol eşretleriň, medisina hyzmatynyň hözirini görüp biljek adam Türkmenistanda beýle bir köp tapdyrmasa gerek. Diňe türkmen býurokratiýasynyň iň ýokary gatlagyna degişli çinownikler beýle elpe-şelpelikden peýdalanyp bilerler. Esasy müşderiler daşary ýurtlardan geljek gurply adamlar bolar. Ýene bir problema
Şol turistik aladalaryň arkasynda ýene bir problema dur: ol ýurduň prezidenti tarapyndan Awazada täze obýektleriň açylyş dabarasynda özüni görkezdi. Aeroportyň daşyndan aýlanyp, G.Berdimuhamedow binanyň ikinji gatyna çykdy. Şol ýerde, belki, iň esasy gulluk ýerleşip, ol bu binanyň aýratyn režimli jaýdygyny äşgär etdi.
Ýörite saýlanyp alnan ofiser aeroportuň migrasiýa gullugynyň işi barasyndla prezidente dabara bilen hasabat berdi. Iş ýüzünde ýurtdaky turizmiň hakyky hojaýynynyň kimdigi belli boldy.
Turizmi ösdürmek boýunça ýolbaşçylar uly aladalar, aýgytly hereketler etse-de, ýurda gelmegiň berk düzgünleri saklanyp galjaga meňzeýär. Häzirki sistemanyň bu demir ýaly berk hem mizemez binýady Türkmenistany has açyk ýurt etmek barada berilýän wadalara çapraz gelýär.
Eger şol düzgün üýtgemese, özgermese, belki, aýak aldygyna reklama edilýän Awaza zolagy boş ýa-da ýarym boş durar. Altyndanam bolsa özboluşly türmede kimiň dynç alyp, saglygyny dikeldesi geler?Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhammedow ýurda sapara baran Hytaý Halk respublikasynyň, Gazagystanyň hem-de Özbegistanyň prezidentleri bilen günüň dowamynda aýry-aýrylykda duşuşdy.
Bu duşuşyklarda daşary ýurtly döwlet liderleri türkmen prezidenti bilen özara hyzmatdaşlyklaryň perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Döwlet liderleriniň duşuşyklaryndan daşary, Türkmenistanyň hökumet agzalary bilen Hytaýyň, Gazagystanyň we Özbegistanyň hökümet agzalaryndan ybarat delegasiýalaryň derejesinde giňeldilen gepleşikler hem geçirildi.
Bu gepleşiklerde hem taraplar söwda-ykdysadyýet, medeniýet, gumanitar we ylmy pudaklar ýaly dürli pudaklar boýunça özara hyzmatdaşlyklar barada maslahat etdiler.
Bu gepleşikleriň yzy bilen bolsa, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklara degişli käbir möhüm dokumentlere-de gol çekildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden (Joe Biden) Ukrainanyň prezidentlik saýlawlaryny bulaşdyrmazlygy üçin, Moskwa duýduryş berdi.
Buharestde Rumynýanyň prezidenti Traýan Basesku (Traian Basescu) bilen geçiren duşuşygynyň çäginde Baýden biz Moskwa garşy sanksiýalary girizmekde “kesgitli bolmalydyrys” diýdi. Şeýle-de, ol Ukrainada 25-nji maýda geçiriljek saýlawlar bulaşdyrylsa, Moskwa garşy has berk çäreleriň görülip bilinjekdigini aýtdy.
Şeýle-de, Baýden öňümizdäki ýyl Rumynýanyň Deweselu sebitinde raketa hüjüminden goranyş ulgamlary açmak üçin işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy.
Basesku regionda Birleşen Ştatlaryň howa güýçlerini ýerleşdirmek bilen Ukrain krizisine Waşingtonyň gyssagly reaksiýa bildireni üçin Baýdene sag bolsun aýtdy.


text:
Günbatar ýaranlary 14-nji sentýabrda Siriýada britan kömek işgärini jezalandyryp öldüren «Yslam döwleti» toparyna garşy barha güýçlenýän kampaniýa alyp barmagy wada berdiler.
«Yslam döwletiniň» jeňçileri 13-nji sentýabrda britan kömek işgäri Deýwid Heýnsiň kellesiniň kesilişini görkezýän wideoýazgyny ýaýratdylar. Olar bu hereketlerini Britaniýanyň demirgazyk Yrakda jeňçilere garşy söweşýän kürt peşmergesine ýarag iberendigi üçin ar alyş diýip atlandyrdylyr.
Britaniýanyň Daşary işler edarasy 14-nji sentýabrda entek özüniň bu wideonyň asyl nusgadygyny kesgitlemek üstünde işleýändigini aýdanam bolsa, britan premýer-ministri Deýwid Kameron Heýnsiň öldürilmegini «arassa şer» diýip atlandyrdy we ganhorlary tutmak üçin elden gelen zady etjegini aýtdy.
Kameron 14-nji sentýabrda hökümetiň adatdan daşary maslahatyny çagyrdy we oňa ýurduň ýokary derejeli harbylary we howpsuzlyk ýolbaşçylary hem gatnaşýar.
Bu maslahatda Britaniýanyň harbylarynyň jeňçilere garşy planlaşdyrylan hüjüme goşulmagy barada barha güýçlenýän çagyryşlara esasy üns berilmegine garaşylýar. Bu plan geçen hepde Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama tarapyndan yglan edilipdi.
Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abbot 14-nji sentýabrda Birleşen Ştatlary, Türkiýäni we 10 sany Aýlak arap döwletini öz içine alýan halkara koalisiýa goşulmak üçin 600 esger we 10 sany harby uçar taýýarlaýandygyny aýtdy.
Abbot YD jeňçilerini «ölüm kulty» hökmünde näletledi.
Fransiýanyň prezident edarasy Heýnsiň öldürilmegi halkara jemgyýetçiliginiň YD jeňçilerine garşy näme üçin jemlenmelidigini görkezýär diýdi.
Fransiýa 15-nji sentýabrda Yrak boýunça geçirilýän halkara konferensiýa beýemçilik eder.
Şu aralykda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Parižde koalisiýany giňeltmegiň tagallasyny edýär.
Türkiýäniň pozisiýasy
AP habar gullugynyň maglumatyna görä, Türkiýe NATO ýaranlaryna özüniň ýuwaşlyk bilen sahnanyň arkasynda durjagyny, esgerlerini söweş operasiýalaryndan daşarda saklajagyny we NATO ýaranlaryna türk bazalaryny howa zarbalaryny urmak üçin ulanmaga bermekden ýüz öwürjegini aýtdy.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režimine oppozisiýada durýandygy we «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň onlarça türk raýatyny, şol sanda diplomatlary zamunlykda saklaýandygy üçin, Türkiýäniň pozisiýasy çylşyrymly. Şeýle-de Ankara jeňçilere garşy söweşde Türkiýäniň pitneçi kürt azlygyny güýçlendirmekden ätiýaç edýär.
Geçen hepde ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri we goranmak sekretary Çak Heýgel, Aýlak arap döwletleri bilen "Yslam döwleti» toparyny ýazgarýan we oňa garşy söweşmegi wada berýän beýanata gol çekmekden ýüz öwrenligi sebäpli, Türkiýä basyş görkezmek üçin Ankarada boldy.
Obama Waşingtondan ýaýradan beýanatynda Londan we döwletleriň giň koalisiýasy bilen Heýnsi öldürenleri jogapkärçilige çekmek üçin işlejekdigini aýtdy.
Ozalky iki wideoda amerikan žurnalistleriniň kellelerini kesen kişä çalym edýän kellekeser Britaniýanyň ABŞ bilen ýaranlygy «siziň dargamagyňyzy çaltlaşdyrar» we britan halkyny «ýene bir ganly, ýeňip bolmajak urşa” çeker diýdi.
Wideoýazgynyň ahyrynda ganhor britan raýaty diýlip atlandyrylan ýene bir ýesiriň adyny agzap, onuň jezalandyryljagyny aýdýar.


text:
Müsürde prezidentlige dalaşgär, ozalky prezident Hosni Mubaregiň premýer-ministri Ahmed Şafik özüniň yslamçy garşydaşyna hüjüm edip, eger-de ol häkimiýet başyna geçse “garaňky döwrüň” başlanjakdygyny aýtdy.
Ýekşenbe güni geçirilen metbugat-konferensiýanyň dowamynda, Şafik “Musulman doganlygy” toparyň “fanatik” bir döwleti döretmegi isleýändiklerini aýtdy.
16-17-nji iýunda Şafik we “Musulman doganlygy” toparynyň wekili Mohammed Mursi prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda bäsleşerler.
Bu aralykda müňlerçe müsürliler suduň Hosni Mubarege gaşry çykaran hökümine garşy proteste çykdylar. Müsüriň ozalky lideri geçen ýylky tolgunşyklarda protestçileriň öldürilmegine dahylly bolmakda günäli tapylyp, ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Türkmenistanda milli manadyň amerikan dollary babatyndaky resmi bolmadyk hümmeti, ýagny “gara bazarda” elden edilýän alyş-çalşygynyň bahasy 1-nji noýabrda 7,20 we 8 manat aralygynda boldy.
Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň sözüne görä, bu geçen hepdede bahasy sekiz ýarym manada ýeten amerikan dollarynyň türkmen manadyna garanda biraz arzanlandygyny görkezýär.
Türkmenistanyň milli pulunyň amerikan dollary babatyndaky resmi derejesi bolsa öňküligine 3 ýarym manat möçberde saklanýar we Merkezi Bankyň walýuta çalşygynyň nagt görnüşini ýatyrmak barada ýylyň başynda girizen düzgüni hem üýtgewsiz saklanyp galýar.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky çeşmeleri türkmen manadynyň “gara bazarda” amerikan dollary babatyndaky hümmetiniň şu hepdäni başynda biraz güýçlenmeginiň sebäbini Merkezi Bankyň käbir telekeçilere türkmen manadyny daşary ýurt walýutasyna öwürmek üçin döreden mümkinçiligi bilen baglanyşdyrýarlar. Hususan-da, türkmen hökümetiniň Söwda ministrligi bilen bagly kärhanalara erkin walýuta çalşygyny amala aşyrmaga rugsat berlendigini çeşmämiz aýdýar.
Walýuta çalşygyny amala aşyrmak üçin, telekeçilere döredilendigi aýdylýan ýeňillikleri resmi taýdan tassyklap bolmady, goşmaça maglumat hem elýeterli bolmady.
Türkmenistanyň Merkezi banky türkmen manadynyň daşary ýurt walýutasyna nagt görnüşli öwrülişigini 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda resmi derejede ýatyrdy. Ýylyň dowamynda Türkmenistanyň banklary goşmaça girizilen düzgünler arkaly telekeçileriň we adaty raýatlaryň, şeýle-de öz bank hasaplarynyň üsti bilen ýurduň daşyna daşary ýurt walýutasynda pul geçirmek mümkinçiligini-de birnäçe gezek çäklendirdiler.
Hususan-da, şu ýylyň iýul aýynda Türkmenistanyň “Senagatçylar we Telekeçiler birleşigine” agza firmalaryň ýurduň banklaryndan türkmen manadyny daşary ýurt walýutasyna çalyşmak boýunça ýeňillikleri ýatyrylypdy. Mundan ozal, döwlet tarapyndan girizilen ýeňillikli düzgünlere laýyklykda, bu birleşige agza firmalaryň 15-e golaýy belli bir möçberde türkmen manadyny amerikan dollaryna çalşyp, ýurduň daşyndan dürli harytlary getirýärdiler.
Türkmenistanda gant, ýag, un ýaly esasy gündelik azyk önümleriniň gytçylygy soňky wagtda hasam güýçlendi.
Başda döwletiň eýeçiligindäki dükanlarda satuwdan ýiten azyk önümleriniň şu günler hatda Aşgabadyň hususy eýeçiligindäki “Berkarar” we “Ýympaş” ýaly iri söwda merkezlerinde hem satuwdan ýitip barýandygyny Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylary gürrüň berýärler.
Paýtagtyň “Berkarar” söwda merkezi Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler bileleşigine degişli, “Ýympaş” söwda merkezi bolsa Türkiýäniň işewür toparlaryna degişli.
1-nji noýabrda Türkmenistanyň Merkezi bankynda 1 amerikan dollary 3,5 türkmen manady derejesinde kesgitlenilip görkezilýär. Emma nagt alyş-çalşygy resmi derejede amala aşyrylmaýar.
“Gara bazarda” bir amerikan dollaryny 7,20 – 7,40 manat aralygyndaky nyrhdan satyn alýarlar we 7,8 – 8 manat aralygynda hem satýarlar.


text:
Ähli zat ýazgyt işi ýaly biri-birine ýaraşyp dur. Ykdysady arzuw-hyýallaryny durmuşa geçirmek üçin ýangyç isleýän Hytaý Merkezi Aziýanyň energiýa çeşmelerine bil baglady.
Könelişen infrastrukturasyny täzelemäge ymtylýan Merkezi Aziýa hem Hytaýyň maýa goýmagyny gyzgyn garşy aldy. Ýöne, ähli zat şeýle bir ýerbe-ýer görünse-de, bu iş soňuna çenli ýerbe-ýer gitmejege meňzeýär. Sebäbi Merkezi Aziýa döwletleri ýeke Hytaý bilen iş salyşsa, Pekin özüniň serhedaşa ulgamy üçin dürli taraplaryň dilini tapmaly. Bu ugurda bolsa onda diplomatik tejribe ýok.
Hytaý kompaniýalarynyň tutuş dünýäde energiýa importy üçin şertnamalara gol çekmegine sebäp bolýan zat, energiýa çeşmeleriniň ýetmezçilik etmeginden gorky.
Nebit-gaz boýunça ekspert Jennifer DeLaýiň aýtmagyna görä, Hytaý şu wagtyň özünde günde 4,1 million barrel nebit sarp edýär. Munuň 51,8 porsenti importirlenen nebit. Tebigy gazyň bolsa diňe 11 prosenti import edilýär.
Hytaý ykdysady ösüşini şu gidişine dowam etdirmek isleýär. Şol sebäpden hem oňa öňümizdäki ýyllarda aşa köp gaz gerek.
Pekiniň bagtyna Merkezi Aziýa ýurtlary energiýa çeşmelerine baý. Hytaýyň Milli Nebit Kompaniýasynyň Merkezi Aziýada iri şertnama gol çekişen ilkinji ýurdy 1997-njy ýylda Gazagystan boldy. Bu 2238 kilometrlik nebit turbasy gurlup, 2006-njy ýylda ulanyşa berildi.
Türkmenistandan Hytaýa gaz akdyrýan geçiriji hem ýaňy 2009-njy ýylyň dekabrynda işe başlady.
Çäklenmekçi däl
Ýöne Hytaý ýeke bu iki ýurt bilen çäklenmekçi däl. Onuň Gyrgyzystan, Özbegistan we Täjigistan bilen hem planlary bar. Ýöne kynçylykly regional gatnaşyklar bu planlary başa bardyrarmykan?
Londonda ýerleşýän Uruş we Parahatçylyk maglumatlary baradaky institutyň Merkezi Aziýa programmasynyň başlygy John MakLeod Orta Aziýadaky kynçylykly gatnaşyklary şeýle suratlandyrýar: “Soňky wagtlarda regional ykdysady strukturalar barada dowamly gepleşikler boldy, ýöne bularyň beren netijesi ýok. Gümrük düzgünleri ýa wiza ýaly ýöntemje zatlar-da bir problema bolup durýar. Sebäbi praktiki zatlar hem köplenç uly syýasata, ýolbaşçylaryň indiwidualistik tutumyna bagly bolýar”.
Bular ýaly regional çylşyrymlylyk bilen ýaňy NATO ýüzbe-ýüz boldy. Özbegistan Täjigistan bilen otly gatnawyny keseninde Täjigistanyň üsti bilen NATO-nyň Owganystandaky güýçlerine gowuşmaly ýükler-de saklandy.
“Şular ýaly üýtgäp duran gatnaşyklaryň, kemçilikli hyzmatdaşlyklaryň problemalara getirmegi mümkin. Özbegistan bilen Gazagystanyň arasynda, mysal üçin, tranzit haky barada dawa turup, kynçylykly syýasy gatnaşyklar zerarly onuň yzynyň ula ýazmagy mümkin. Pul barada turan söwda dawasy şeýdip, syýasy keşbe girýär” diýip, MakLeod aýdýar.
MakLeod Hytaýyň bu köp taraply söwdalarynyň Merkezi Aziýada hemmelere peýda getirmegi barada käbir işleri edenligini belläp, Türkmensitan-Hytaý gaz turbasyny mysal edinýär: “Hytaýlylar taraplaryň her birine mundan bir paý bermek bilen bu howpy ýeňletmäge synanyşýarlar. Olar aýratyn-da özbeklerde bu turbanyň üsti bilen gaz eksport etmek umydyny oýardylar”.


text:
Nebitiň bahasy Orsýetiň we OPEK guramasynyň esasy nebit öndürijileriniň önümçiligi çäklendirmek boýunça kararyna Eýranyň garşy çykmagy baradaky howatyrlanmalar bilen baglylykda ýene pese gaçdy.
Ýokary hilli çig nebitiň bahasy 14-nji martda 3% pese gaçdy we 15-nji martda Orsýetiň Energiýa ministri Aleksandr Nowak Tähranyň şu ýyl önümçiligi çäklendirmek işine derhal goşulmajagyny aýdansoň ýene peselip, 40 dollardan aşak düşdi.
Nowak Eýranyň öz nebit önümçiligini halkara sanksiýalardan ozalky derejä ýetireninden soň, önümçiligi çäklendirilmek boýunça işe goşulmagynyň mümkindigini belledi.
Eýranyň nebit önümçiligi ýanwar aýynda ýatyrylan halkara sanksiýalary sebäpli günde üç million barrel möçberinde çäklendirilipdi, sanksiýalardan ozal günde dört million barrel öndürilýärdi.


text:
TDH gullugynyň ýazmagyna görä, G.Berdimuhamedow “Türkmenistanyň döwlet statistikasy ösüş ýolunda” atly ylmy-praktiki konferensiýa gatnaşyjylara gutlag hat ýollap, onda BMG-niň Baş assambleýasynyň rezolýusiýa kabul edendigini, şol dokumentiň 2010-njy ýylyň 20-nji oktýabryny Bütindünýä statistika güni yglan edendigini, Aşgabatda geçýän konferensiýanyň şol güne gabat gelendigini belleýär.
Türkmenistanda hakyky statistik maglumatlar meselesiniň iň ynjyk meseleleriň biridigini halkara synçylary belleýärler. Ekspertleriň sözlerine görä, türkmen jemgyýetçilik durmuşynyň birnäçe ugry boýunça asla statistiki maglumatlar berilmeýär.
Türkmenistanyň prezidenti gutlag hatynda: “2012-nji ýylda geçiriljek ählumymy ilat we ýaşaýyş jaý fondy ýazuwy milli statistikamyzyň kämillik derejesiniň özboluşly synagy bolar” diýip belleýär.


text:
Anna güni Siriýanyň oppozisiýa aktiwistleri ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň protestçilere garşy nobatdaky gezek ýarag ulanmaklary netijesinde 30 töweregi adamyň ölendigini habar berdiler.
Olaryň maglumatyna görä, bu waka Siriýanyň günortasyndaky Deraa prowinsiýasynda ýüz beripdir.
Şu hepde Siriýanyň lideri Başar al-Assadyň BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen geçiren gepleşiginde parahat protestçilere garşy güýç ulanylmagynyň bes edilmegine görkezme berendigi habar berlipdi.
Hepdäniň penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama we Ýewropa Bileleşiginiň käbir liderleri Başar al-Assadyň haýdan-haý häkimiýetden çekilmegini talap edip, beýanat ýaýratdylar.
Şu ýylyň mart aýyndan bäri Siriýada dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda 2 müňden gowrak adam öldi diýlip hasaplanylýar.


text:
Ýakynda Täjigistanyň Kamarob jülgesinde ýüze çykan terroristik hüjümde bu ýurduň 26 harbysy heläk bolupdy. Bu waka täjik ýigidini söýen türkmen gyzy Jennetiň bagtyny ýatyrýar. Onuň söýgülisi Döwletjan Giýaýew hem şol wakada heläk bolýar. Russiýa Federasiýasynyň Tula şäherinde bilim alýan Jennet söýgülisiniň mazaryna zyýarat etmek üçin Täjigistanyň Hatlon welaýatynyň Serbent şäherine gelýär.
Döwletjan Giýaýew Moskwanyň harby uniwersitetinde bilim alýan wagty Tula şäherinde okaýan student, Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy Jennet Hudaýnazarowa bilen Moskwada tanyşýar. Soňra olar birek-biregi söýüp, halaşýarlar.
Aşyklar şu ýyl Täjigistanda durmuş gurmak kararyna gelýärler. “Döwletjanyň häsiýetleri maňa ýarady. Ol medeniýetlidi, aýal-gyzlara hormat goýýardy, adalatsyzlygy halamaýardy. Döwletjan hemişe hakyň tarapdarydy, halka mümkin boldugyndan ýardam edýärdi. Şonuň üçin men ony çyn ýürekden söýýärdim” diýip, Jennet aýdýar.
Jennetiň aýtmagyna görä, ol heniz ýokary okuwyny tamamlamandyr. Muňa garamazdan, ol Döwletjan bilen durmuş gurmaga razy bolýar. “Men Döwletjany iň soňky gezek şu ýylyň 16-njy iýulynda gördüm. Şol gün ol leýtenant harby çini bilen diplomyny aldy. Ol Tula şäherinden Täjigistana dolandy. Men oňa gyş aýlarynda Täjigistana barjakdygyma wada berdim. Täjigistanda durmuş toýuny tutmaga ylalaşdyk. Meniň enem-atam we Aşgabatdaky garyndaşlarym Döwletjan bilen durmuş gurmagyma razy boldular” diýip, Jennet gürrüň berýär.
Döwletjan Täjigistana dolananyndan soň olar telefon arkaly habarlaşýarlar. Emma sentýabr aýyndan soň Jennet onuň bilen habarlaşyp bilmändir. Soňra bolsa oňa Döwletjanyň ölümi baradaky ajy habar gelip gowuşýar.
“Döwletjanyň ýogalandygy baradaky şum habary eşidenimden soň onuň bilen halaşan günlerim edil kino ýaly gözümiň öňünden geçip gitdi, ýüregim duran ýaly boldy. Köp agladym, uzak gije ýatyp bilmedim. Deň-duşlarym maňa göwünlik berýärdiler, çünki olar meniň yşgym barada bilýärdiler” diýip, Jennet gözi ýaşly halda gürrüň berýär.
Şondan soň Jennetiň ýüregi takat tapmaýar. Şol sebäpli ol söýgülisiniň mazaryna zyýarat etmek üçin Täjigistana barýar. Döwletjanyň enesi Halymahanym Giýaýewa bolsa Jenneti garşy almagyň özüne ýeňil düşmändigini aýdýar. Ol Jenneti gelni hökmünde garşy almagyň arzuwynda eken.
Jennet Döwletjanyň hemişe öz arzuwlary barada gürrüň berendigini aýdýar: “Döwletjan maşgalasy üçin jaý edinmegiň arzuwyny edýärdi. Gowy ulag edinmegiň arzuwynda boldy. Meniň bilen bagtly durmuş gurmagy dileg edýärdi. Emma Döwletjan öz ene-atasyndan uzakda bolmak islemeýärdi. Şonuň üçin biz Täjigistanda durmuş gurup, bu ýerde ýaşamak barada karara geldik”.
Jennetiň aýtmagyna görä, ol Döwletjan bilen tanyşandan soň Täjigistan bilen gyzyklanyp başlaýar. Täjik medeniýetini we däp-dessurlaryny öwrenip başlaýar.
Jennet ilkinji gezek Täjigistana barýar, emma ol öz söýen ýigidini tapyp bilmeýär.


text:
Çeçenistanyň Kreml tarapyndan goldanylýan lideri Ramzan Kadyrow söweşijilere garşy göreşmekde täze taktikany durmuşa geçirjekdigini aýdýar.
1-nji ýanwarda Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz regionyndaky hökümetiň resmi websahypasynda çap edilen maglumata görä, howpsuzlyk güýçleriniň aýry-aýrylykdaky komandirleri hökümet tarapyndan gözlenilip, şübhe bildirilýän anyk şahslary gözläp-tapmak üçin borçlandyrylar.
“Bu netijeli usuldyr. Ol oňat netijeleri gazandyrar. Biz Çeçenistany zandyýamanlardan doly arassalarys” diýip, Kadyrow belledi.
Tankytçylar Kadyrowyň kontrollugyndaky güýçler tarapyndan ulanylýan rehimsiz taktikalaryň gozgalaňy has-da möwjetjekdigini aýdýarlar.


text:
Duşenbe güni Bostonda, şeýle-de ABŞ-nyň Masaçusetts ştatanyň beýleki şäherlerinde Boston partlamalarynyň bir hepdeligine gabatlanyp bir minutlyk dymyşlyk geçirilýär.
Geçen hepde Bostonda gurnalan marafon ýaryşynyň tamamlanýan ýerinde amala aşyrylan iki sany partlamada üç adam ölüp, başga-da azyndan 180-si ýaralanypdy.
Partlamany amala aşyrmakda güman edilýänleriň biri – Tamerlan Sarnaýew 19-njy aprelde polisiýa bilen atyşykda öldürildi. Güman edilýänleriň ikinjisi – Johar Sarnaýew bolsa ele salyndy.
Häzirki wagt Johar keselhanada bolup, ol bokurdagyndaky ýaralary sebäpli, gürläp bilmeýär.
Bostonyň polisiýa resmisi Ed Daýwisiň ýekşenbe güni beren maglumatyna görä, etnik çeçen doganlardan ýaraglar we bombalar tapylyp, olar başga-da hüjümleri amala aşyrmagy planlaşdyrypdyrlar.


text:
Meşhur sazanda-deprekçi Rişad Şafi şu gün iň soňky ýoluna ugradyldy.
4-njy noýabrda 57 ýaşynda aradan çykan Rişad Şafi bilen hoşlaşmak üçin Moskwanyň 57-nji keselhanasynyň sud-med ekspertiza morguna onuň garyndaşlary we dostlary, tanyşlary, käbir Orsýet sazandalary, Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynyň wekilleri we birnäçe zurnalistler gatnaşdylar.
Rişat Şafi Moskwanyň etegindäki Bogorodskoýe gonamçylygynda jaýlandy.
“Men ony beýik diýen söz bilen häsiýetlendirmekden çekinmeýärin”, diýip Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan orsýetli kompozitor we saksofonist Wladimir Presnýakow şeýle diýdi: “Ol dünýä derejesindäki beýik sazanda, kompozitor, deprekçi we guramaçydy. Ol şeýle bir aktiwdi we janlydy, şonuň üçin men häzirki ýagdaýa hiç akyl ýetirip bilemok”.
Köp ýyllap Orsyýetde ýaşansoň şu ýyl Rişad Şafi Türkmenistana sapar edipdi.
“Rişat Şafiniň bu sapary Türkmenistanyň prezidentiniň şahsy çakylygy boýunça amala aşyryldy”, diýip “Watan” atly rus-türkmen dostlugy jemgyýetiniň ýolbaşçysy Maksat Saparmuradow aýtdy.


text:
Türkmenistanda adamlaryň arasyndaky sahawatlylyk, mätäje, goly ýuka adamlara maddy ýardam ýa-da goltgy bermek derejesiniň pese gaçandygy aýdylýar.
Britaniýanyň CAF sahawatlylyk fondy dünýä ýurtlaryndaky hususy sahawatlylygyň reýtingini - «World Giving Index-2015» hasabatyny çap etdi. Şeýle hasabat indi altynjy gezek çap edilýär.
Hasabatdaky reýting Gallup kompaniýasynyň 2014-nji ýylda dünýäniň 145 ýurdunda geçiren barlaglary esasynda düzülipdir.
Ýurduň reýtingi, ýagny sahawatlylyk derejesi üç ugur boýunça görkezijileriň ortaça ähmiýetine - sahawatçylyk guramalaryna berilýän peşgeşiň möçberine, meýletinçi bolup işleýänleriň sanyne, kömege mätäç nätanyş adama goltgy berlişine bagly bolup durýar.
2015-nji ýylda sahawatlylyk boýunça öňbaşçylyk Mýanmara düşýär, bu ýurtda ilatyň üçden iki bölegi sahawatlylyk bilen meşgullanýar. Ikinji orunda ABŞ, üçünji orunda Täze Zelandiýa durýar. Sahawatlylyk boýunça dördünji we bäşinji orunlar degişlilikde Kanada bilen Awstraliýa berlipdir.
Dünýä ýurtlarynyň sahawatlylyk görkezijisinde Angliýa, Niderlandlar, Şri-Lanka, Irlandiýa we Malaýziýa hem ilkinji onluga girýär.
Kömege mätäç nätanyş adama goltgy bermekde dünýä ýurtlarynyň öňüni (berilýän kömegiň möçberi boýunça) Eýran, (kömekçileriň sany boýunça) Hindistan çekýär.
Dünýä ýurtlarynyň arasyndaky sahawatlylykda iň yzdaky 145-nji orny Brundi alypdyr, Hytaý bilen Ýemende şahsy sahawatlylyk işi bu ýurtdaka garanda birneme ganymat bolup çykypdyr.
Ozalky SSSR ýurtlarynyň arasynda sahawatlylyk işinde jomartlyk görkezmekde Gyrgyzystan bilen Özbegistan öňe saýlanypdyr, bu ýurtlar degişlilikde 18-nji we 27-nji orunlary eýeleýär.
Gazagystan – 56, Ukraina – 89, Estoniýa – 99, Belarus – 103, Latwiýa 110-njy orny alypdyr. Moldowa sahawatlylyk görkezijisinde 120-nji, Azerbaýjan – 122, Ermenistan – 138, Litwa bolsa 142-nji orny alypdyr.
Türkmenistan 2015-nji ýylyň sahawatlylyk görkezijisinde 71-nji orny alypdyr.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Türkmenistanyň sahawatlylyk derejesi 2013-2014-nji ýyllarda has gowudy.
Ýagny şol ýyllarda Türkmenistan, mätäç adamlara sahawatlylyk guramalary ýa-da meýletinçilik işleri arkaly däl-de, göni goltgy bermekde 26-njy we 23-nji orunlary eýeleýärdi.
Britaniýanyň CAF sahawatlylyk guramasynyň täze hasabatyna görä, 2015-nji ýylda Türkmenistanda kömege mätäç adamlara goltgy berýänleriň sany düýpli kemelipdir.


text:
Anna güni Türkiýäniň parlamenti ýurduň Konstitusiýasyna täze üýtgetmeleri girizmek boýunça referendumyň geçirilmegini goldap, ses berdi.
Bu mesele sese goýlanda, ol deputatlaryň sähel agdyklyk edýän sesi bilen makullanyldy.
Türkiýäniň has dünýewi syýasatçylary ýurduň häzirki hökumetiniň inisiatiwasy bilen konstitusiýa girizilmekçi bolunýan üýtgetmelere garşy çykýarlar.
Olar häzirki göz öňünde tutulýan üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň konstitsiýa girizilen halatynda, munuň Sud sistemasyny gowşadyp, “Adalat we Galkynyş” partiýasy tarapyndan dolandyrylýan Türkiýäniň häzirki hökümetiniň ygtyýarlyklaryny has artdyrjakdygyny öňe sürýärler.


text:
“Facebook” sosial saýtynynyň şärikli esaslandyryjysy ABŞ-nyň raýatlygyndan el çekýändigini yglan etdi. Eduardo Saweriniň bu hereketiniň ýüzlerçe million dollar möçberinde salgyt tölemezlik üçin edilýändigi aýdylýar.
Eduardo Sawerin bu karara gelmek bilen, “Singapuruň ýaşaýjysy bolmaklygyň özi üçin amatlydygyny we bu ýurtda ýaşamagy planlaşdyrýandygyny” aýtdy. Bu barada onuň sözçüsi mälim etdi.
30 ýaşly Sawerin ABŞ-nyň raýatlygyndan el çekmek bilen anna güni “Facebook” saýtynyň aksiýalaryny ilkinji gezek birža çykaranda olardan gelýän girdejisine salgytdan boşaýar.
Singapurda aksiýalardan gelýän girdejä salgyt salynmaýar.
Synçylar aksiýalaryň birža çykarylan halatynda olardan 100 milliard dollar gazanmak mümkinçiliginiň bardygyny aýdýarlar.
Braziliýada doglan Sawerin şärigi Mark Zuckerberg bilen gatnaşyklary ýaramazlaşandan soň “Facebook” sosial saýtyny terk etdi.
Ol “Facebook” saýtynyň girdejisiniň 4 prosentine eýe boljakdygyna we ondan 2 milliard dollar töweregi kapital edinjekdigine ynanýar.


text:
Täjigistanyň paýtagty Duşenbede gijäň ýary gurnalan awtomobil ýaryşynda ulaglaryň çakyşmagy netijesinde üç adam öldi we ýene-de şonçasy ýaralandy. Bu ýaryşlar köplenç ýurduň "elita" diýip atlandyrylýan ýokary gatlagynyň çagalary tarapyndan gurnalýar.
Çarşenbe güni giçlik Duşenbäniň polisiýasyndaky çeşmeler Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda “örän wajyp adamlaryň” çagalarynyň köplenç paýtagtyň merkezinde gymmat baha ulaglar bilen ýaryşlary geçirýändigini we olaryň soňky ýaryşynyň çarşenbe güni daňdan sagat 4 töwereginde ulag heläkçiligine sebäp bolandygyny aýtdylar.
Täjik habar serişdeleriniň beren maglumatyna görä, Täjigistanyň Döwlet demirýol kompaniýasynyň başlygynyň ýegeni 21 ýaşly Asror Hukumow waka bilen bagly derňew edilýär. Hukumow prezident Emomali Rahmonyň garyndaşydyr.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew «Ala-Arça» döwlet rezidensiýasynda ýyllyk metbugat ýygnagynda çykyş edip, öňde duran saýlawlar, impiçment we irki parlament saýlawlary barada gürrüň etdi.
Şeýle-de ol Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň özünden ikinji möhlete galmagy sorandygyny, emma muny başarman diýendigini aýtdy.
«Men olara muny edip bilmejegimi düşündirdim, sebäbi häzir biziň halkymyz başga, olar kimi mynasyp bilseler, şony hem saýlarlar diýdim» diýip, Atambaýew sözüniň üstüni ýetirdi.
Ol Gyrgyzystanyň prezident saýlawlarynyň mynasyp we adalatly ýagdaýda geçiriljekdigini aýtdy.
«Ýokary Geňeşe geçirilen saýlawlardan soň ýeke miting hem bolmady. Elbetde, käbir raýatlaryň öz seslerini satýandygy barada faktlar bar, emma saýlawlar babatdaky ýagdaý indi tutuşlygyna öňküler ýaly däl» diýip, Atambaýew aýtdy.
Gyrgyz prezidentiniň metbugat ýygnagyna ýerli we daşary ýurt habar serişdeleriniň 165 žurnalisti akkreditasiýa edildi.
Salýanowa hakynda
Almazbek Atambaýew adamsynyň parahordygyny bilende, Aida Salýanowadan göwnüniň geçendigini aýtdy. Öz sözlerine görä, ol ozalky baş prokurora lükgeligi bilen ynanypdyr.
«Soň maňa onuň adamsynyň nähili para alýandygy baradaky materiallary getirdiler. Men bu barada tötänden, ozalky energiýa ministri Artykbaýew gelip, özleriniň TES-e kömür iberip bilmeýändiklerini, biriniň päsgel berýändigini aýdanyndan soň bildim. Görüp otursam, prezidentden hem beter gorkulýan adam bar eken. Ol Salýanowanyň adamsy bolup çykdy.Muny aýdamda, Salýanowa ony gorap başlady, ýagny onuň bähbitlerini döwlet bähbidinden ýokary goýdy. Men onuň bilen işleşip bilmezdim, emma onuň özi işden gitmek hakynda arza ýazdy» diýip, Atambaýew aýtdy.
"Gyrgyzystan indi başga ýurt"
«Gyrgyzystan meniň dolandyran 5 ýylymda düýpden başga ýurda öwrüldi, zeýrenmek aýyp bolar: hudaýyň we gyrgyz halkynyň kömegi bilen köp iş etdik. Iň esasysy – häzir ýurt 5 ýyl ozalkysyndan düýpden başga ýagdaýda. Elbetde, has köp iş edip bolardy, emma başky birki ýylda men ýurtda asudalygy gazanmaly boldum» diýip, ol aýtdy.
Gyrgyz lideri ýurduň kyn ýoly geçendigini belledi. «Emma esasy gazanylan zat – özümizi millet hökmünde saklamagy başardyk, halkyň ruhuny oýardyk. Elbetde, Bütindünýä çarwa oýunlary hem muňa ýardam etdi» diýip, Atambaýew belledi.
Almazbek Atambaýew impiçment baradaky soraga jogap berip, bu inisiatiwa çynlakaý garamandygyny aýtdy. Onuň pikiriçe, bularyň hemmesi, gamgyn diýmeseň, gülkünç bolardy.
Prezident «Megakomyň» bahasynyň her gün diýen ýaly peselýändigini aýtdy.
«Döwlet emläkleri baradaky fond kompaniýalary satmak boýunça ýeterlik iş geçirmeýär. Bir ýolbaşçyny beýlekisi bilen çalşyrdym, emma netije ýok. Olam gidip barýarka irkilýär. Meniňçe, premýer «Megakomy» ýerlejek mynasyp adamy tapmaly. Bize ýollary gurmak üçin pul gerek. Gelejek başga ugurlarda. Baryp Sariýewiň hökümetine «Megakomy» satmak tabşyrylypdy, emma käbir syýasatçylara populizm bilen meşgullanmak ýeňilräk» diýip, prezident aýtdy.
Daşary syýasat barada
"Uly dogan" syýasaty indi Gyrgyzystan babatynda bireýýämden bäri kabul ederlik däl diýip, Atambaýew aýtdy. Onuň pikiriçe, Gyrgyzystan ähli ýurtlar bilen ynam we sylanşyk esasynda gatnaşyk gurýar.
"Hawa, biziň strategiki partnýorlarymyz bar -olar Orsýet we beýik Hytaý. Olaryň birinjisi bilen biziň taryhy baglanyşyklarymyz bar we biz muny ýatdan çykaryp bilmeýäris. Hytaý Merkezi Aziýanyň gülläp ösmegi bilen gyzyklanýar, sebäbi bizde bir zat bolsa, bu derrew Sinjianda-da bildirer. Bu Hytaýa gerek däl. Elbetde, türki dilli ýurtlar biz bilen gyryndaş. Emma kimdir birleriniň «uly dogan» hökmünde haýsydyr bir düzgünleri öwretmegine ýol bermeris. Biz ýurdy diňe öz bähbitlerimize laýyklykda ösdüreris" diýip, döwlet baştutany aýtdy.
Ol syýasy planda Strategiki Gyrgyzystana Ýewropanyň syýasatynyň golaýdygyny aýtdy.
"Biz parlament dolandyryşyny gurýarys we geljekde hem muny berkideris" diýip, Atambaýew belledi.
Prezidentirki parlament saýlawlaryna garşylygy barada aýdyp, her bir döwlet organynyň konstitusion möhletiniň işlenip düzülmelidigini belledi.
"Eger biz Ýokary Geňeşiň häzir saýlawlaryny geçirsek, şol bir parlamente eýe bolarys. Häzir möhüm kanunlary kabul etmek wajyp. Şolaryň biri hem berk sanawlar hakyndaky kanun. Häzir partiýalar saýlawdan öň bir sanaw görkezýär, soň başga deputatlar bilen gelýär. Bu saýlawçyny aldamak bolýar. Şol bir wagtda Ýokary Geňeş öz abraýy hakynda oýlanmaly" diýip, Atambaýew belledi.
Mundan ozal Almazbek Atambaýewiň prezidentlikden soň premýer-ministriň wezipesini eýelejekdigi barada gürrüňler ýaýrapdy. Emma Atambaýew aýdym-saz bilen meşgullanjakdygyny aýdýar.
Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň Gyrgyz gullugynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Şu gün, ynsan hukuklary boýunça “Türkmen Inisiatiwasy” topary, Birleşen Milletler Guramasyny, ÝHHG-ni,ÝB-ni hem-de ÝP-ni we beýleki ynsan hukuklary boýunça halkara guramalaryny hem-de dünýa metbugatyny türkmen ýaşlarynyň hak-hukuklarynyň bozulmagyna üns bermäge çagyryp, ýörite beýanat ýaýratdy.
Şol beýanatda türkmen häkimiýetleri tarapyndan ýaşlaryň bilim almaga hem-de ýurda erkin gelip-gitmäge bolan hak-hukuklarynyň bozulýandygy aýdylýar.
Şeýlelikde “Türkmen Inisiatiwasy” toparynyň ýaýradan bu beýanatynda, ýaşlara daşary ýurtlarda okuwlaryny dowam etdirmek üçin mümkinçilik döretmeklerine türkmen häkimiýetlerine çagyryş edilýär.


text:
Türkmenistanda, adat bolşy ýaly, maý aýynyň soňky ýekşenbesinde Haly baýramçylygy bellenilýär.
Bu gün ýurtda Haly baýramçylygyna bagyşlanan konsertler, köpçülikleýin gezelenç guralýar, çeper elli halyçylara prezidentiň adyndan sylaglar we gymmatbaha sowgatlar gowşurylýar diýip, RIA Nowosti Aşgabatdan habar berdi.
Türkmenistan.ru internet gazeti paýtagt Aşgabatda Haly baýramyna gabat halkara serginiň açylandygyny habar berýär. Bu sergide «Türkmenhaly» birleşiginde dokalan seýrek halylar hem goýlupdyr.
Metbugat habarlarynda aýdylmagyna görä, 2015-nji ýylda Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki halyçylyk sehlerinde 42 müň 860 kwadrat metr haly dokalypdyr.


text:
22-nji aprelde Türkmenistanyň döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler jaýynda ahalteke atlarynyň gözelligini çeper beýan etmek ugrunda yglan edilen döredijilik bäsleşigine hödürlenen eserleriň sergisi guraldy.
Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçirilen ahalteke atlarynyň gözelligini şekillendiriş we amaly-haşam sungaytynyň eserlerinde, neşir önümlerinde, fotosuratlarda, teleýaýlymlarda çeper beýan etmek ugrynda yglan edilen döredijilik bäsleşigine suratkeşleriň, heýkeltaraşlaryň, halyçylaryň, zergärleriň, fotosuratçylaryň, neşirýat işgärleriniň, dizaýnerleriň, teleoperatorlaryň saýlama eserleriniň 600-den gowragy hödürlendi.
Sergä ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan, şeýle-de türkmenistanly halypa suratkeşler bilen bilelikde talyp ýaşlar hem özleriniň eseleri bilen gatnaşdylar. Kendiriň ýüzüne ýagly reňklerde çekilen suratlar, zergärleriň ýasan şaý-sepleri, dürli ölçegde dokalan haly we haly önümlerinde keramika we heýkel işlerinde ahalteke bedewleriniň gözelligi, şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň üsti bilen beýan edilýän işler görkezildi.


text:
1991-nji ýylda Türkmenistan öz garaşsyzlygyny alsa-da, onuň öz milli walýutasy ýokdy. 1993-nji ýylyň 1-nji noýabryna çenli Türkmenistan öz çäginde SSSR-iň rublyny ulanypdy.
Milli walýutasyz Türkmenistan köp kösençlikleri başdan geçirmeli bolupdy. Sebäbi SSSR-iň öňki respublikalary öz walýutalaryny çalt dolanyşyga girizdiler we dolanyşykdan aýrylan rubllary Türkmenistana akdyrmaga başladylar. Bu bolsa ýurduň ykdysadyýetine uly zeper ýetirýärdi.
1993-nji ýyldan manadyň dolanyşygy girizilenden soň, Türkmenistanyň çäginde galan rubllaryň Orsýede akdyrylandygy, bu işde belli adamlaryň juda ummasyz baýlyk toplandyklary barada hem aýdylýar.Milli walýutada kimiň keşbi bolmaly?
Bu sorag milli walýutany dolanyşyga girizmek barada mesele ýüze çykan badyna döräpdi. Şol wagtlar heniz erkin dem alýan ýurduň köpçülikleýin habar beriş seridelerinde bu babatda gaty kän ara alnyp maslahatlaşylypdy. Ahyrsoňunda köpçüligiň pikirine laýyklykda, türkmeniň klassyk şahyry Magtymguly Pyragyda saklanylypdy.
Ýöne Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow özüniň çykyşlarynyň birinde Magtymgulynyň keşbiniň kanonikidigini aýdyp, onuň şekilini milli manatda goýulmagynyň maksada laýyk däldigini ýaňzydypdy.
1992-nji ýylda Türkmenistanyň Mejlisiniň ýygnagynda deputatlaryň biriniň teklibi bilen milli walýuyta ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň keşbini goýmak teklip edilipdi. Netijede 1993-nji ýylda dolanyşyga girizilen 10, 20, 50, 100, 500 manatlyklarda Nyýazowyň keşbi goýuldy.
Manadyň ähli kupýuralarynda diňe ýeke-täk şahsyýetiň suraty bolmaly diýlen düşünje rus rublundan ugur alnany üçin bolupdy. Rus rublunyň iri kupýuralarynyň ählisinde Leniniň suraty bardy.
Ýöne 2009-njy ýylda manadyň täze denominirlenen kupýuralarynda dürli döwürlerde türkmen halkynyň şan-şöhratyny artdyran taryhy şahsyýetleriň goýulmagy ýeke-täk şahsyýetiň suraty bolmaly diýlen düşünjäni aradan aýyrdy.Manadyň hümmedi
1993-nji 1-nji noýabrynda 2 türkmen manady 1 amerikan dollaryna barabar bolupdy. Emma bu hümmet bary ýogy iki aýa çenli-de saklanyp bilmedi. Ýurtdaky ykdysady kynçylyklar sebäpli, manadyň hümmedi günsaýyn pese gaçyp başlady.
1998-nji ýylyň başynda milli walýutanyň hümmedi 1 amerikan dollaryna bolan gatnaşygynda 5200 manat bolupdy. Manadyň bu resmi kursy tä 2008-nji ýyla çenli saklanyldy. Emma «gara bazarda» welin manadyň dollara bolan gatnaşygy 1998-nji ýylyň güýzünden pese gaçyp başlady we ol 2002-nji ýyla çenli 24000 manada çenli aşak düşdi.
G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň prezidentligine saýlanansoň, milli manady reforma etmäge girişdi. 2008-nji ýylyň 1-nji maýyndan başlap ýurtda daşary ýurt walýutasynyň milli manat baradaky ýeke-täk hümmeti resmi ýagdaýda girizildi. «Gara bazaryň» kursy bilen resmi kurs deňleşdirilip, 1 dollar 14,321 manada getirildi. Bu kurs häli-häzirem şol durşuna saklanylýar.
2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan milli walýutanyň taryhynda ýene bir waka boldy. Ýurduň ykdysadyýetinde milli manadyň dolanyşygynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, nyrhlaryň emele gelşini ýönekeýleşdirmek we bazar gatnaşyklaryna uýgunlaşdyrmak, hasaplaşyklary geçirmegi aňsatlaşdyrmak maksady bilen manadyň denominasiýasy geçirildi. Köne manat 5000 esse azaldyldy. Häzir 1 amerikan dollary 2,85 manada deň.
Manatlaryň täze görnüşleri Beýik Britaniýanyň «De La Rue International Limited
» kompaniýasynyň ýardamy esasynda taýýarlanyldy.
Manadyň denominasiýasy ýurtda hiç bir kynçylyksyz amala aşyryldy. Denominasiýa 2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan 31-nji dekabr aralygynda amala aşyryldy. Şol döwürde milli manadyň köne nusgalary täze nusgalary bilen bir hatarda nagt hasaplaşyklaryň ähli görnüşlerinde kanuny töleg serişdesi hökmünde ulanyldy.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Oş tehnologik uniwersitetiniň rektory, professor Abduwali Toktamatow Azatlyk Radiosyna şu gün irden beren interwýusynda bu uniwersitetde türkmenistanly 150 studentiň, uniwersitetiň ýanyndaky kollejde 120 studentiň okaýandygy aýtdy.
“Olary ýygnap, aeroporta eltdik. Häzir aeroportda 350 töweregi türkmenistanly student bar. Şu gün Türkmenistanyň Özbegistandaky ilçisiniň serhede gelýändigi barasynda ministrlikden maglumat aldyk” diýip, Toktamatow aýty.
Häzirki wagta Gyrgyzystanyň Oş şäherinde okaýan türkmenistanly studentleriň 300-e golaýy ýörite reýsler bilen Türkmenistana äkidildi, 400-e golaýy awtobuslar arkaly Oş regionyndan alnyp gaýdyldy.
Uniwersitetiň rektorynyň aýtmagyna görä, galan studentler Özbegistanyň üsti bilen Türkmenistana ugradylar.
Oş tehnolgik uniwersitetiniň rektory Abduwali Toktamatow sentýabr aýynda türkmenistanly studentleriň Gyrgyzystana gelip, okuwlaryny dowam etdirjekdiklerine ynam bildirdi.


text:
Gazagystanda mellegine 350 düýp göknar eken 63 ýaşly pensioner aýal saklandy.
Demirgazyk Gazagystandaky Kustanaý welaýatynda ýerli polisiýa Jenaýat kodeksiniň 262-nji maddasy esasynda bu aýalyň garşysyna neşe öndürmek maksady bilen bikanun göknar ekeni üçin jenaýat işini gozgap biler. Şol jenaýat maddasy 8 ýyla çenli türme tussaglygyny göz öňünde tutýar.
Pensioner polisiýa göknar tohumyny çörek bişirende ulanýandygyny düşündirdi. “Göknar tohumyny bazardan alsaň bolmaýarmy?” diýip, polisiýanyn beren soragyna ol: “Öz mellegimde bitýärkä, näme üçin men ony satyn almaly?” diýip, jogap berdi.