text:
NEŞEKEŞLIGIŇ BEJERGISINDE ULANYLÝAN KÄBIR BEJERIŞ USULLARYNA SYN
Häzirki wagtda neşekeşligiň bejergisini geçirýän dürli merkezleriň ägirt uly sany peýda boldy: tölegli merkezler, döwlet lukmançylyk edaralary (narkologiki dispanserler), awtorlyk hukukly usullar bilen işleýän merkezler, neşekeşleriň bile ýaşap bejergi alýan birleşmeleri (kommunalar), daşary ýurt usullary bilen işleýän merkezler, psihoterapiýa usulyny peýdalanyp bejergi geçirýän merkezler, galyberse-de hiç hili peýdasyz, aňsat eklenç gözleýän ekstrasensler we tebipler (meselem, neşekeşiň suratynyň üsti bilen oňa täsir etmek we başga "usullar")...
Dowamy
Neşekeşlik örän howply we çalt ýaýraýan epidemiýadyr. Bu dert ençeme ýaş ömürleri aždarha kimin "ýuwudýar". Neşe serişdesini artyk mukdarda ulanmak sanlyja minudyň içinde ölümçülige getirmäge ukyplydyr.
Biziň döwrümizde neşekeşlige sezewar bolanlaryň diňe ujypsyz sany bu dertden saplanyp, jemgyýete, sagdyn durmuşa gaýdyp gelmäge ýol tapýar.
Adamzadyň bedeni ösüş ýolunda kämilleşip taplansa-da, täze döwrüň ýaramaz endiklerini "göz öňüne tutmandyr", şonuň üçin-de olaryň öňünde goragsyz, ejiz bolup galypdyr. Adamyň bedeni neşe serişdeleriniň täsirine ýaşaýşynyň her bir döwründe bendi bolmaga ukyplydyr. Beden näçe ýaş bolsa, neşe zäheri şonça-da hilegär we howply täsir edip, bedeniniň ähli agzalaryny, ulgamlaryny zäherleýär. Neşe serişdesini bir gezejik dadyp görmeklik käbir ýagdaýda ýowuz bela öwrülmegi, agyr ýagdaýlara sezewar edip, maýyplyga uçradyp bilýändigini ýatdan çykarmaly däl.
Dowamy
Siz çilim çekmegi goýmak üçin näçe gezek synanşyk etdiňiz? Näçe gezek bu synanşyklar puja çykdy? Her gezek çilimi otlap, onuň ajy tüssesini özüňize soranyňyzda, çilimi taşlamany uly kanagatlanma bilen soňa goýanyňyz ýadyňyzdamy?!
Çilimiň düzüminiň saglyk üçin zyýanlylygy barada mekdep ýyllaryndan bäri gulagymyza guýlup gelinse-de, bu barada köpçülikleýin habar beriş serişdeleri (gazet-žurnallar, telewideniýe, radio, hünärmenler tarapyndan beýan edilýän mowzuklar), internet hem degerli maglumatlary ýetirse-de çilim çekýänleriň sany azalyberenok.
Dowamy
Biziň döwrümiziň iň aýylganç belalaryň biri adamyň gysga wagtlyk keýpini göterip biljek zatlaryň agdyklyk etmegidir. Gynansak-da, häzirkizaman adamzadyň köp bölegi halal, agyr zähmetiň rehnedinden lezzet alanyndan aňsatlyk bilen gazanylýan, gysga wagtlaýyn lezzeti ileri tutýar. Neşe sereşdelerine öwrenişmegiň, oňa bütinleý özüňi bermegiň esasy sebäpleriniň biri hem şol ýeňil lezzetiň gaýtalanyp durmagyna bildirilýän islegdir.
Neşekeş adam daşyny gurşap alýan dünýä bilen gyzyklanmagyň deregine diňe neşe ulanmak bilen gyzyklanýar. Neşäniň biziň ägirt uly we gyzykly dünýämiziň ujypsyz bir owunjak bölegidigine düşünmän, oňa bütinleý özüni bagş edýär, diňe şonuň bilen gyzyklanýar. Bu ýagdaý fiziologiki, durmuş, nesil taýdan esaslandyrylan agyr kesele uçradýar.
Dowamy
"...Meniň iki oglum bar. Adamym bilen halaşyp baryşdym. Biri-birimize düşünýärdik. Ol neşe kabul edip başlaly bäri, meniň maşgala durmuşym hem dargap başlady. Ol menden we çagalaryndan juda daşlaşýar. Işlemesini goýdy. Ýalbaryp gördüm, gaharlanyp çykdym, dyza çöküp ýalbaryp gördüm. Soňky hepdede öýden zatlar ýitip başlady... Çagalarymy alyp hem gidip bilemok. Men ony gowy görýärin ahyryn?!..."
Maslahata gelen zenanyň gürrüňinden.
Dowamy
Neşekeşlige baş goşan neşekeş bütin maşgalasyna ejir çekdirýär. Öýden puluň belli bir mukdarynyň yzygiderli ýagdaýda ýitip durmagy maşgala agzalaryny diýseň howsala salyp başlaýar. Neşekeşe günde 4-5 manat pul gerek bolýar. Şonuň üçin-de, neşekeş bir atymlyk neşesiniň puluny tapmak üçin hemme zada taýyndyr. Neşe azarlamasynyň artan mahaly pul tapaýmak aňsat bolmansoň, ol ogurlyga ýüz urýar. Oňat terbiýe alan adam hiç haçan ogurlyga ýüz urmaz diýen düşünje neşekeş babatda çapraz gelýär.
Dowamy
Tebigat tarapyndan zenan maşgalalara adamzat neslini dowam etdirmek, ojagy goramak ýaly derwaýys wezipeler niýetlenendir. Emma ajaýyp jynsyň wekillerine hem elhenç kysmat duçar bolaýar. Sebäbi neşekeşlige ýaşlaram, orta ýaşan adamlaram, zenanlaram, erkeklerem uçrap bilýärler.
Neşekeşlik zenanlaryň organizmine nähili täsir edip bilýär? Olar nämelerden ägä bolmaly?
Neşekeşlige baş goşan adamda hakyky gymmatlyklar ölçeginiň üýtgeýändigini biz bilýäris. Hakyky durmuş bilen arabaglanyşyk, öz-özüňi goramak babatdaky tebigy hüşgärlik duýgusy ýitirilýär.
Dowamy
Isapaniýa hem beýleki Ýewropa ýurtlary ýaly köpçülik ýerlerinde çilim çekmekligi gadagan etdi.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň geçiren barlaglarynyň netijesinde çilim zerarly erkekleriň aýallardan ir ölýändigi mälim boldy.
TobaccoControl žurnalynda çap edilen ylmy-barlag işi Ýewropada ýaşaýan adamlaryň ölümi babatdaky statistiki maglumatlarynyň analizine esaslanýar.
Dowamy
Neşekeşlik (grekçe "narkē"– uky, doňan ýaly bolmak we "mania" – hyjuw, höwes) — bu neşe serişdelerini ulanmaklyk zerarly dörän dowamly keseldir.
Neşekeşlik — bu neşekeşiň betbagtlygydyr, onuň dogan-garyndaşlarynyň, käte kesekileriň-de gözýaşlarydyr. Neşe hemişe betbagtlyga eltýär.
Neşekeşlik neşekeş üçin uly ýitgidir, emma bu ilkibaşdan duýulmaýar, aňylmaýar. Neşe dostlugy ýok edýär, neşekeşlik täze dostsumak ülpetleri tapmaga mejbur edýär. Bir neşekeş 12-17 adamy neşä meýilli edip bilýär.
Dowamy
Çilimkeşiň tüssesinden esasan-da maşgaladaky çagalar ejir çekýändirler.
Bütindünýä saglygy goraýyş (BSG) guramasynyň geçiren ilkinji giň gerimli barlaglarynyň netijeleri her ýylda çilimkeşiň tüssesinden dem alýan adamlaryň 600 000 töwereginiň ölýändigini mälim etdi. Bu adamlaryň üçden bir bölegi bolsa çagalardyr.
BSG-yň geçiren barlaglarynyň çäklerinde 192 ýurtdan alnan maglumatlaryň üstünde işlenildi.
BSG-yň hünärmenleri çilimkeşiň tüssesinden dem alýan adamlaryň ýürek we dem alyş ýollarynyň kesellerine uçrap bilýändigi, şeýle-de öýken ragynyň döremegine sebäp bolýandygy barada duýdurýarlar. Lukmanlar esasan-da ene-atasynyň zyýanly endiginden ejir çekmeli bolýan çagalaryň saglyk ýagdaýy babatda howatyrlanýanlar.
Dowamy


c: text/html

text:
76174
2020-05-28
TurkmensNews- Muhammet Bagher Galibaf Eýran Yslam Respublikasynyň mejlisiniň ۱۱-nji döwüriniň başlygy boldy
şu gün mejlisiň açyk maslahatda geçirilen ses alnyşykda 11-nji Mejlisiň saýlanan agzalary jemi 264 sesden 230 ses bilen Muhammet Bagher Galibafi mejlis başlygy wezipesine saýlandy.
Seýed Mostafa Aghamirsalim bilen Fereydoun Abbasi hem Galibafiň bäsdeşleri höküminde 12 we 17 ses aldylar.
bu ses alnyşykda şeýle-de Seýed Amir Huseýin Gazizadeh we Ali Nikzad mejlis başlygynyň birinji we ikinji orunbasarlary höküminde saýlandylar.
Eýran Yslam Respublikasynyň mejlisiniň ۲۹۰ wekili bardyr.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň döwlet ulag syýasatynyň aýratynlyklaryny ählitaraplaýyn şöhlelendirmek maksady bilen, «www.neutrality.gov.tm» döwlet websaýtynyň giňişligi täze bölüm bilen dolduryldy. Hususan-da, ýurduň hemişelik bitaraplyk derejesini gazanmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp «Türkmen Sähra - 2020» täze maglumat çeşmesi açyldy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan milli ulag pudagynyň ösdürilmegi we onuň sebit hem-de halkara ulag ulgamyna integrirlenmegi babatynda ähmiýetli işleri durmuşa geçirdi.
Bu maglumat çeşmesi Türkmenistanyň awtomobil ulagy ulgamynda ýeten sepgitlerini aýdyň şöhlelendirýän foto- we wideomateriallaryň giň toplumyny 3D formatynda beýan edýär.
Ulanyjylara Türkmenistanyň ulag syýasaty barada has köp peýdaly maglumatlary almaga mümkinçilik bermek bilen, saýta maglumatlar yzygiderli goşular.
Şunuň bilen baglylykda, bu saýtyň açylmagynyň ýurdumyzyň wirtual maglumat ulgamyna integrirlenmegi üçin ýene bir ädimi bolandygyny bellemek gerek.


text:
«SQ-Farmatsııanyń» burynǵy basshysyna qatysty aqtaý úkiminiń kúshi joıyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordanyń apellıatsııalyq soty «SQ-Farmatsııanyń» burynǵy basshysy Berik Sháripke qatysty aqtaý úkiminiń kúshin joıdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aıta keteıik, bıyl 4 tamyzda Nur-Sultan qalasy Esil aýdandyq soty B. Sháripke qatysty aqtaý úkimin shyǵarǵan bolatyn.
«SQ-Farmatsııanyń» burynǵy basshysyna eki bap boıynsha aıyp taǵylǵan bolatyn. Prokýror sottan kúdiktige Qylmystyq kodekstiń 361-babynyń 4-bóligi, 3-tarmaǵy boıynsha laýazymdyq ókilettikterdi teris paıdalaný arqyly aýyr zardaptarǵa jol bergeni úshin jáne osy kodekstiń 287-babynyń 2-bóligi boıynsha uńǵysyz tapanshany zańsyz saqtaǵany úshin 5 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn taǵaıyndaýdy surady.
Alaıda ol 287-baptyń 2-bóliginde kózdelgen qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin kináli dep tanylyp, 1000 AEK aıyppul taǵaıyndaldy. Al 361-baptyń 4-bóliginiń 3-tarmaǵynda kózdelgen qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaýda kinásiz dep tanylyp, onyń is-áreketterinde qylmys quramy bolmaǵany úshin aqtaldy.
Atap aıtqanda, búgin ótken Nur-Sultan qalasy Qylmystyq ister boıynsha appelıatsııalyq alqa otyrysynda atalǵan ınstantsııa sotynyń úkimi joıylyp, jańa aıyptaý úkimi shyǵaryldy. Bul turǵyda SQ-Farmatsııanyń» burynǵy basshysy qorǵanys kostıýmderin jetkizýshi basqa kompanııalardyń kommertsııalyq usynystarynan negizsiz bas tartty degen aıyp taǵyldy.
Qylmystyq isti zerdeleı kele, sot alqasy B. Sháripke qatysty atalǵan eki bap boıynsha kináli dep tanyp, 3 jyl 6 aı bas bostandyǵynan aıyrý jazasy berildi.
Sonymen qatar, B. Shárip ómir boıyna memlekettik qyzmette laýazym alý quqyǵynan aıyryldy.
Eske salsaq, 2020 jyldyń 14 tamyzynda Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi «SQ-Farmatsııa» JShS-nyń burynǵy basqarma tóraǵasy Berik Shárip ustalǵanyn habarlaǵan bolatyn.
Al 2021 jyldyń basynda aıyptaýshy tarap ókili kúdiktiniń kesirinen dárigerler koronavırýs juqtyrdy degen málimet bergen edi.
- SQO-da 26 memorgan satyp alý baǵasyn 300 mln teńgege negizsiz kóterip jibergen
- SQO-da bıyl memlekettiń 420 mln teńgesin qaltasyna basqan 8 sheneýnik sottaldy
- Aqmolada taksı júrgizýshisin qaraqshylyqpen óltirgender 18 jylǵa sottaldy
- SQO Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysyna qatysty sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr
- Aıajan Edilovany zorlap, óltirgen kúdiktiniń isi sotqa jetti
- SQO-da sot ákimdik ókilinen 30 myń teńgege jýyq aqsha óndirip aldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aqtóbede 406 synyp oqýshylary karantınge jiberildi
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbede jańa oqý jyly bastalǵaly 414 oqýshydan koronavırýs ınfektsııasy anyqtalyp, olar synyptastarymen birge karantınge jiberildi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbe oblysy boıynsha 115 mekteptiń oqýshysynan koronavırýs ınfektsııasy anyqtaldy. Qazir barlyǵy 406 synyp oqýshysy karantınde.
«Bir oqýshydan koronavırýs ınfektsııasy anyqtalsa, olar 14 kúndik karantınge jiberiledi. Oqýshylar 45 mınýt birge otyrady, sondyqtan juǵý qaýpi basym. Oqýshy karantınde bolǵanymen, onyń ata-anasy karantınge jiberilmeıdi. Sebebi ata-ana men vırýs juqtyrǵan oqýshy baılanysta bolmady. Eger oqýshy aýyrsa, otbasy karantınge oqshaýlanady. Tek vaktsına alǵandary jumysyn kedergisiz jalǵastyra alady. Qazirgi kezde 414 oqýshydan vırýs anyqtalyp, olar synyptastarymen birge karantınde», - dedi oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Gúlbaný Dáýletova.
Aıta keteıik, eger balalarǵa arnalǵan vaktsına jetkizilse, tek oblystyq qan ortalyǵynda saqtalady. Jańa vaktsına 12-18 jas aralyǵyndaǵy balalar men jasóspirimderge berilýi múmkin.
- Qandaı elderdiń vaktsına pasporttary Qazaqstan aýmaǵynda jaramdy
- Oryndyqta uıyqtaýǵa májbúr: Elordanyń balalar aýrýhanasyndaǵy jaǵdaıǵa túsinik berildi
- 2025 jylǵa deıin keminde 20 zamanaýı aýrýhana salynady – vıtse-premer
- BQO-da 235 myńnan astam adam koronavırýsqa qarsy ekpe aldy
- Qaraǵandyda qarashanyń sonynda revaktsınatsııa bastalady
- Aqtóbede bir aı boıy habarsyz ketken jas jigit izdestirilip jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text: “Arsenaly” öz meýdançasynda 2-1 ýeňip, jogap oýnunda golsuz oýnan “Wilýarreal” topary taryhynda ilkinji gezek UEFA Ýewropa ligasynyň finalynda çykyş etmäge hukuk gazandy. Bu olaryň UEFA-nyň ýaryşlaryndaky ilkinji finaly bolar. Ýöne toparyň tälimçisi Unaý Emeri 5-nji gezek Ýewropa ligasynyň finalynda çykyş eder. Ol 3 gezek “Sewilýa”, 1 saparam “Arsenaly” finala çykarypdy. 2019-njy ýylda özüni tälimçilikden ugradan toparyny, ýagny “Arsenaly” ýaryşdan çykaran Unaý Emeri UEFA-nyň bäsleşiklerinde 5-nji gezek finala çykan ilkinji tälimçi bolup, ol bu ugurda Ser Aleks Fergusondan, Karlo Ançelottiden, Marçelo Lippiden hem-de Miguel Munýozdan öňe saýlandy. Ady agzalan bu tälimçiler UEFA-nyň birinji derejeli bäsleşiginde (Çempionlar ligasy) tälim beren toparlaryny 4 gezek finala çykarypdy. 49 ýaşyndaky tälimçi 2014-2015-2016-njy ýyllarda yzly-yzyna “Sewilýa” bilen Ýewropa ligasynyň kubogyny gazanypdy.


text:
Jambylda bilim salasynyń qyzmetkerleri 100 paıyz ekpe aldy
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda barlyq bilim berý salasynyń qyzmetkerleri tolyǵymen koronavırýsqa qarsy ekpe aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Búgingi tańda oblystaǵy bilim salasynyń qyzmetkerleri 100 paıyz KVI-ge qarsy ekpe saldyrdy.
Ekpe saldyrǵandardyń ishinde balabaqsha tárbıeshileri, bastaýysh synypqa sabaq beretin pedagogtar, kolledj ustazdary, bilim basqarmasy men bilim bólimderiniń qyzmetkerleri bar.
Vaktsına saldyrǵan pedagogtardyń densaýlyǵy qalypty.
Mektepterdegi 25 829 ustazdyń barlyǵy ekpeniń 1-komponentin alsa, 2-komponentin kestege saı, 18 000 bilim berýshi alǵan.
Balabaqshalardaǵy 6 528 qyzmetker (1-komponenti – 6 528, kestege saı, 2-komponentin - 6 300) vaktsınatsııalanǵan.
1978 qosymsha bilim berý uıymdarynyń pedagotary vaktsınanyń 1-komponentin tolyq alǵan. Al, 2-komponentin kestege saı, 1780 pedagog aldy.
Sonymen qatar, oqýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda bilim ordalarynda «Ashyq» qosymshasy mektep qyzmetkerleri úshin jumys isteıtin bolady.
Oqýshylar termometrııany, maska rejımi men áleýmettik qashyqtyqty saqtaıdy. Synyptarda 2 saǵat saıyn dezınfektsııa júrgiziledi.
Al bógde adamdarǵa bilim mekemelerine kirýge tyıym salynady.


text:
Bu bäş çagaly maşgalanyň ýeke-täk ekleýjisi bolan Kunibaý Orazalyýew üç ýyllap bir hususy gurluşyk kompaniýasynda işläpdir hem-de şol ýerde iş wagty sag aýagyna zeper ýetipdir.
Emma ol işde saglygyna zeper ýetendigi üçin hökümetden maýyplyk kömegini alyp bilenok. Sebäbi, Aktobe welaýatyndaky Azatlyk Radiosynyň habarçysy Alima Abdirowa gürrüň berişine göra, ozal Kunibaý işde resmi taýdan hasaba alynmandyr. Ýagny, işe alynýandygy barada hiç bir ylalaşyga gol çekmän, üç ýyl işläpdir.
Kunibaý Orazalyýewiň gürrüň bermegine görä, şol hususy gurluşyk kompaniýasynda işlän hemme işçiler kagyz boýunça 40-50 müň teňňe, ýagny 300-400 dollar töwereginde aýlyk alýandyklaryna gol çekip, hakykatda olaryň aýyna alýan aýlyklarynyň möçberi 15-25 müň teňňe aralygynda bolupdyr.
“Aýalym işsiz, bäş çagam bar. Körpe oglum 30 gradus aýazly howada mekdebe ýuka egin-eşikde, krossowkaly gatnaýar. Obada iş ýok. Häzir nahara-da pul ýok, aýalym goňşulardan uny karzyna alyp, günümizi görýaris” diýip, Kunibaý Azatlyk Radiosynyň habarçysyna gürrüň berdi.
Şeýle hem ol Gazagystana başga ýurtlardan göçüp baran gazaklaryň öz hak-hukuklaryny bilmeýändiklerini, kyn ýagdaýda kime ýüz tutmalydygyndan hem bihabardyklaryny Azatlk Radiosyna gürrüň berdi.
“Türkmenistandan göçüp gidenimize ökünýäris”
Kunibaýyň aýaly Zliýha Esengaliýewa Türkmenistanda bir gektarlyk ýerleriniň, öz hususy öýleriniň bolandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Zliýha Esengaliýewa Türkmenistanda ýaşanlarynda hojalygynda dört düýe, iki sygyr, 25 goýunlarynyň bolandygyny-da aýtdy: “Biziň gazymyz, elektrik togumyz, iýýän duzumyz mugtdy. Çagalarymyz gazak mektebine gatnaýardy. Kolhozymyzyň ýolbaşçysy hem gazakdy”.
Şeýle hem ol Türkmenistanda özlerini hiç kimiň kemsitmändigini, Türkmenistanda milletine garamazdan, hemme kişiniň agzybir, birek-birege ýardam berip ýaşandyklaryny Azatlyk Radiosynyň habarçysyna gürrüň berdi: “Ata Watanymyz Gazagystana göçüp geldik welin, ýardam hökmünde elimize 30 müň teňňe berdiler, galanam öz başyňyzy özüňiz çaraň diýdiler”.
“Biz işsiz, bir döwüm çöreksiz otyrys. Öýi ýylydara kömrümiz ýök. Geljegimiz hem garaňky” diýip, Zliýha zeýrenýär.
Azatlyk Radiosy Orazalyýewleriň maşgalasynyň gözgyny ýagdaýy barada olaryň ýaşaýan Garatorgaý raýonynyň häkimligine ýüzlendi. Häkimligiň ýolbaşçysy Darhan Borankul Zliýha Esengaliýewanyň 1-nji aprelden başlap zähmet biržasynda üç aýlyk işe ýerleşdirilendigini aýtdy. “Galanynam görübereris” diýip, häkim belledi.
Emma 1-nji aprele çenli bu köp çagaly maşgalanyň nädip güzeranyny görmelidigi barada gazak resmisi hiç zat aýtmady.
Orazalyýewleriň maşgalasy öz ýagdaýyny düşündirip, Gazagystanda resmi taýdan hasaba alynmadyk “Alga”, ýagny öňe atly syýasy partiýa kömek sorap ýüzlendi. “Alga” partiýasy bu maşgala azyk harytlaryny berip, kömek etdi.


text:
Hökümet güýçleri çarşenbe güni howa hüjümleriniň kömegi bilen Bregada nebit eksporty üçin möhüm bir gämi duralgasyny gysga wagtlaýyn eýelediler. Ýöne oppozision güýçler soňra bu şäheri alyp, Kaddafi häkimiýet başyndan gitmese, özleriniň paýtagt Tripola tarap günbatara hereket etjekdiklerini aýtdylar.
Harby ekspertler oppozision güýçleriň Kaddafiniň paýtagta kontrollyk edýän adamlaryny ol ýerden gysyp çykarmaga ýeterlik harby başarnyga eýediklerine şübhelenýärler. Olar iki tarapyň-da gutarnykly ýeňiş gazanmaga güýjüniň ýokdugyna salgylanyp: “Liwiýanyň uzaga çeken içki söweşlere uçramagy mümkin” diýýäler.
Söweş hereketleri güýjäp ýörkä, Arap Ligasynyň Baş sekretary Amr Musa penşenbe güni Wenesuelanyň prezidenti Hugo Çawes tarapyndan teklip edilen ýaraşyk plany barada pikir alşylýandygyny aýtdy. “Al Jazeera” telekanaly Kaddafi bilen Musanyň Çawesiň plany barada ylalaşandyklaryny habar berdi. Bu plan boýunça Latyn Amerikasy, Ýewropa we Orta Gündogar syýasatçylaryndan düzülen bir komissiýa araçylyk edip, gepleşikler arkaly bir çözgüt tapmaga synanyşmaly.
Ýöne, habarçylaryň gündogar Liwiýadan bildirmegine görä, hökümete garşy güýçleriň ýolbaşçylary Kaddafiniň režiminiň sahnadan çekilmeginden başga meseleler hakda gürleşmekçi däl.
Derňew geçiriler
Halkara jenaýat sudunyň Baş prokurory penşenbe güni Kaddafiniň režiminiň 10-15 sany ýokary derejeli agzasy barada olaryň adamzadyň garşysyna jenaýat edip-etmändikleri hakda derňew geçirjekdigini bildirdi. Luis Moreno-Okampo muny Ispaniýanyň “El Pais” gazetine beren interwýusynda aýtdy. Ol protestçilere urlan agyr zarbalarda ölenleriň sanyny 600 bilen birnaçe müňiň aralygy diýip çaklaýar. Moreno-Okampo derňew geçirilmeli Liwiýa resmileriniň anyk kimlerdigini indi aýdar diýip, pikir edilýär.
Waşingtonda Ak Tamyň sözçüsi Jaý Karneý Birleşen Ştatlaryň bu derňewe kömek etjekdigini aýtdy: “Birleşen Milletler Guramasynyň Liwiýada bolup geçýän zatlary Halkara jenaýat sudunyň garamagyna bermek baradaky karary bilen baglanyşykda biz Liwiýada bolup geçýän zatlary yzarlamak üçin ähli çeşmelerimizden ýakynadan peýdalanýarys. Maksat parahatçylykly ilatyň garșysyna adam hukuklaryny bozup, ýaramaz işleri edenleriň jogapkärçilige çekilmegini üpjün etmek”.
Waşington ozal Kaddafiniň harby howa güýçleriniň parahat ilata howadan zarba urmagynyň öňüni almak üçin Liwiýanyň depesinde uçuş gadagan zonany döretmek barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini karar çykarmaga çagyrypdy. Ýöne ol indi bu çagyryşdan çekilýäne meňzeýär.
Uçuş üçin gadagan zonany döretmegiň çylşyrymly işdigini ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts çarşenbe güni Kongresde geçen diňlenişikde şeýle düşündirdi: “Geliň, açyk gürläliň. Uçuş gadagan zonany döretmegi Liwiýanyň howa hüjüminden goranmak başarnygyny dargatmakdan bașlamalydygy belli. Uçuş gadagan zonany döretmegiň ýoly şeýle. Öz uçarlarymyz urlup ýykylmaz diýip howatyrlanmazdan, uçarlary bu ýurduň howa giňișliginde diňe şondan soň uçuryp bolar”.


text:
Emma bularyň arasynda has göze ilýäni – bu onuň Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultuny ýykyp başlanlygydy. 2006-njy ýylda Nyýazowyň ölüminden soň häkimiýete geçen Berdimuhamedow obadyr-şäherlerde ýerleşdirilen Nyýazowyň suratlaryny we heýkellerini aýyrmaga görkezme berdi. Şeýle-de Berdimuhamedow Nyýazow döwründe üýtgedilen aýlaryň we hepdeleriň ozalky atlaryny gaýtadan dikeltdi.
Emma wagtyň geçmegi bilen Berdimuhamedowyň özi-de öz şahsyýet kultuny ornaşdyryp ugrady. Berdimuhamedowyň suraty ýerleşdirilen uly plakatlar Türkmenistanyň ähli künjeklerinde, ýurduň ähli edaralarynda ýerleşdirilip başlandy. Ýeri gelende bellenilse, bu plakatlaryň Nyýazow döwründäkilerden parhy az boldy.
Asyl käri boýunça diş lukmany bolan Berdimuhamedow kitaplara awtorlyk etmek däbi boýunça hem Nyýazowyň yzyndan ýetdiriberdi. Ol häkimiýet başyndaky bäş ýylyň dowamynda saglykdan başlap, tä ahal-teke atlaryna çenli dürli temadan bolan kitaplara awtorlyk etdi.
Käbir gowuşýan maglumatlardan belli bolşuna görä, ýakyn günleriň dowamynda türkmen milletiniň ruhy ýörelgesi boljak täze kitap hem çapdan çykmaly. Kitabyň adynyň ýa “Türkmennama” ýa-da “Adamnama” boljakdygy aýdylýar.
Mundan öň, Nyýazow hem bu meseläni gozgap, “Ruhnama” kitabyny ýazypdy. Bu ýurduň ähli okuw jaýlarynda, şol sanda sürüjilik mekdeplerinde hem öwredilýärdi.
Berdimuhamedow başga ugurlar boýunça-da Nyýazowdan geçirip barýana meňzeýär. Nyýazowa öz wagtynda “Türkmenbaşy” diýlip ýüzlenilen bolsa, Berdimuhamedowa “Arkadag” diýlen lakam berildi. Nyýazowyň 1991-2006-njy ýyllar aralygynda häkimiýetde bolan döwrüne “Türkmeniň Altyn Asyry” diýlen bolsa, häzirki döwür “Beýik Özgeretmeler we Galkynyşlar Zamanasy” diýlip atlandyrylýar.
Berdimuhamedow Nyýazowyň mekdeplere, köçelere we guramalara özüniň we ýakyn garyndaşlarynyň adyny dakmak endigini hem dowam etdirdi. Mysal üçin, Ahal welaýatyndaky mekdepleriň birine Berdimuhamedowyň atasy – Berdymuhamet Annaýewiň ady dakyldy. Şeýle-de ýakynda Aşgabadyň Içeri işler ministrliginiň harby bölümleriniň birine prezidentiň kakasy – Mälikguly Berdimuhamedowyň ady dakyldy.
Nyýazow döwründen bäri dowam edýän ýene-de birnäçe zatlar bar, ýagny ýurtda ozalkysy ýaly şol ýeke-täk syýasy partiýa bar, özge pikirlileriň yzarlanmasy dowam edýär, şeýle-de azat metbugat diýen zat ýok.


text:
18-nji iýunda çykan bu hasabatda Ýewraziýada demokratik özgerişliklere bolan talabyň güýçlenmegi bilen bir wagtda regionyň awtoritar hökümetleriniň repressiw syýasatlaryny güýçlendirendigi aýdylýar.
Hasabata görä, bu ýagdaý korrupsiýanyň güýçlenmegine, media senzurasynyň, raýat jemgyýetçiligine edilýän gysyşlaryň we käbir halatlarda syýasy oppozisiýa garşy edilýän zorluklaryň möwç almagyna getiripdir. Regionlardaky tendensiýalary we her bir ýurtdaky ýagdaýy aýratynlykda analiz edýän bu hasabatda Türkmenistana nähili baha berilýär?
Türkmenistana berilen baha
“Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatyna görä, Türkmenistanda 2004-nji ýyldan bäri demokratik azatlyklaryň ýagdaýy özgermän gelýär.
Hasabatda ýurtda saýlaw prosesine, raýat jemgyýetçiligine, media azatlygyna, milli demokratik dolandyryşa we sudlaryň erkinliligine iň pes bahalaryň biri berilýär we ýagdaýyň ýyllar boýy az üýtgeýändigi nygtalýar.
Şol bir wagtda-da hasabatda Türkmenistanda ýerlerdäki demokratik dolandyryşda gowulyga tarap uly bolmadyk özgerişligiň bolandygyny görkezýän sanlar berilýär. Emma, maglumata görä, korrupsiýa ozalky ýyllara garanda güýçlenipdir. “Freedom House” guramasynyň 2013-nji ýyl boýunça häzirki hasabatynda Türkmenistanda demokratik özgerişiň umumy derejesine 2008-nji ýyldan bäri iň erbet baha berilýär.
Hasabata görä, Türkmenistan we Özbegistan dünýä ýüzünde raýat jemgyýetçiliginiň ösüşi üçin iň erbet şertleriň höküm sürýän ýurtlarydyr.
Türkmenistanyň Özbegistandan tapawudy
Bu iki ýurtda düýpli ornaşan režimler, syýasy oppozisiýany ýok edip, garaşsyz žurnalistleri türmä basdylar, Özbegistanda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler we dinçi musulmanlar häkimiýetler tarapyndan rehimiz yzarlanýarlar, Türkmenistanda bolsa hereket edýän jemgyýetçilik guramalarynyň ählisi döwlet tarapyndan dolandyrylýar we maliýeleşdirilýär diýlip, hasabatda bellenýär.
Maglumatda aýdylyşyna görä, Türkmenistanda 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda prezidentiň permany bilen döredilen döwlet komissiýasy daşary ýutlardan maliýeşdirilýän proýektlere gözegçilik edýär we daşary ýurt maliýe serişdeleriniň ýurduň içindäki ýuridiki guramalara we fiziki şahslara elýeterliligini berk çäklendirýär.
Şol bir wagtda-da “Freedom House” guramasy, Türkmenistana we Özbegstana berlen bahalaryň bir-birinden sähelçe tapawutlanýandygyna garamazdan, bu ýurtlardaky ýagdaýyň arasynda tapawudyň bardygyny belleýär.
Guramanyň geçiş döwründäki ýurtlar boýunça hasabata degişli proýektiniň müdiri Sylwana Habdank-Kolaçzkowskanyň sözlerine görä, Türkmenistanda garaşsyz žurnalistler, garaşsyz guramalar we garaşsyz çykyşlar asla ýok. Özbegistanda bolsa pikir alyşmak üçin mümkinçilikler ýok.
Özbegistanda erkin pikir berk jezalandyrylýar, emma şol bir wagtda-da bu ýurtda garaşsyz pikirleriň we hereketleriň häli-şindi ýüze çykýandygyny görmek mümkin. Munuň üçin tagallalar edilýär. Türkmenistanda bolsa şeýle tagallaryň öňi alynýar” diýip, Sylwana Habdank-Kolaçzkowska aýtdy.
Kriteriýalar
“Freedom House” guramasy Merkezi Aziýa we Gündogar Ýewropa regionlarynyň 29 ýurduny öz içine alýan ýyllyk hasabatlarynda demokratiýa ugrunda öňegidişlikler we yza gaýdyşlar barada maglumat ýaýratmak bilen bilelikde, ýagdaýyň gowulanmagy üçin birnäçe kategoriýalar boýunça rekomendasiýalary hem çap edýär.
Şol kategoriýalar demokratik dolandyryş we ýerli dolandyryş sistemalaryna, saýlaw prosesine, graždan jemgyýetçiliginiň ýagdaýyna, habar serişdeleriniň garaşsyzlygyna, sud sistemasynyň erkinliligine we korrupsiýanyň derejesine degişli.


text:
Aqmola oblysynda egin oraǵy naýqany aıaqtalyp keledi
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Óńirde egin oraǵy jumystary qarqyndy júrip jatyr. Bıyl dıqandar 4,5 mıllıon gektar alqaptan dándi jáne dándi burshaq daqyldaryn jınaýda, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi oblystyq ishki saıasat basqarmasyna silteme jasap.
Vedomstvonyń málimetinshe, oblystyń astyqty aýdandarynyń birinde astyq jınaý jumystary aıaqtaldy. Bıylǵy jylǵy jaýyn-shashynnyń bolmaýy jáne dándi daqyldardyń vegetatsııalyq kezeńinde joǵary temperatýranyń bolýyna qaramastan Esil aýdanynyń dıqandary 438,2 myń gektar egistik alqaptan gektarynan 306,7 myń tonna astyq jınady.
«Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń aqparaty boıynsha, jınalǵan alqap 4,3 mıllıon gektardan asty, 3,7 mıllıon tonnadan astam astyq bastyryldy. Jalpy, aımaqta egin jınaý jumystary aıaqtalyp keledi. Aldaǵy kúnderi Atbasar, Jarqaıyń jáne Jaqsy aýdandary naýqandy máresine jetkizedi», - dedi vedomstvodan.
Aıta ketsek, Aqmola oblysy Qazaqstanda ósiriletin bıdaıdyń tórtten bir bóligin óndiredi. Jyl saıyn Aqmola bıdaıy jaqyn jáne alys shetelderge eksporttalady.
- Muǵalim oqýshylardyń mańdaıyna «dápter» dep jazǵan: Mınıstr pikir bildirdi
- Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń alǵashqy respýblıkalyq sleti ótti
- Aqmola oblysynda ormanda joǵalǵan erli-zaıyptylar aman tabyldy
- Qyzylorda oblysynda kúzgi egin jınaý jumysy tolyǵymen aıaqtaldy
- Aqmola oblysynda «Qazaqstan - Uly dala eli» atty jastar forýmy ótti
- Aqmola oblysynda ormanda joǵalǵan erli-zaıyptylar izdestirilýde
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän Awaza döwlet elektrik bekediniň hünärmenleri tarapyndan şu ýylyň ilkinji üç aýynda 241 million kilowat-sagatdan gowrak elektrik energiýasy öndürildi.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň anna güni habar berşine görä, bu görkeziji meýilnamada görkezileninden 21 million kilowat-sagat artykdyr.
2018-nji ýylda Türkmenistan bilen Aziýanyň ösüş bankynyň (AÖB) arasynda içerki elektrik geçiriji ulgamyny kämilleşdirmek maksady bilen 500 million ABŞ dollaryna barabar bolan ylalaşyk baglaşyldy. Şol ylalaşyk Ahal — Balkan hem-de Balkan — Daşoguz ýokary woltly elektrik geçiriji ulgamlarynyň gurluşygyny maliýeleşdirmäge degişlidir.
Türkmenistanda 2024-nji ýyla çenli öndürilýän elektrik energiýanyň möçberini 33 milliard kilowat-sagada çenli ýetirmek meýilleşdirilýär.


text:
Pablo Pikassonyň gyzy Maya Ruis-Pikasso belli suratkeşiň sekiz sany meşhur eserini hem-de bir sany kitabyny miras salgydy hökmünde Fransiýa döwletine gowşurdy. Ispan suratkeşiň alty kartinasy we iki heýkeli dabaraly ýagdaýda Pariždäki Pikasso muzeýine tabşyryldy. Eserler 86 ýaşly Maýa Ruis-Pikassonyň mirasdüşerlik haklaryny tölemegini üpjün edýär.
Suratkeşiň adyny göterýän muzeýdäki dabara Fransiýanyň medeniýet ministri Rozlin Başlo we ykdysadyýet ministri Brýuno Le Mer hem gatnaşdylar. Başlo bagyş edilen eserleriň soňky onýyllyklaryň dowamynda muzeýe berlen iň möhüm sowgatlardygyny belledi.
Muzeýe gowşurylan eserleriň arasynda Maýanyň çagalygyny suratlandyrýandygy çaklanylýan “Oturgyjyň aşagynda oturan horazsüýjüli çaganyň” suraty hem bar.
Kartinalaryň iň könesi 1895-nji ýylda döredilipdir. Bu suratda suratkeş bolan kakasy Don Hose Ruisiň portreti hem bar. Eserleriň iň täzesi bolsa, suratkeşiň 91 ýaşynda, ölmezinden iki ýyl ozal – 1971-nji ýylda çekilen “Bir adamyň kellesi” atly surat hem bar.
Sowgat edilen eserler indiki ýylyň aprelinden başlap, sungat ussadynyň dünýädäki iň uly kolleksiýasy bolan Pikasso muzeýinde görkeziler.
20 müň töweregi işiň awtory bolan belli suratkeş eserleriniň gymmaty boýunça birinji ýerde durýar. Onuň eserleri her ýylda geçirilýän auksionlarda millionlarça dollarlyk girdeji getirýär. Ispaniýanyň Malaga şäherinde dünýä inen Pikasso birnäçe ýyllap Fransiýada ýaşaýar. 1985-nji ýylda Parižde, 2003-nji ýylda Malagada Pikasso muzeýi açylýar. Bu muzeýlerde suratkeşe degişli dürli eserler, resminamalar, heýkeller, suratlar we litografiýalar saklanýar.
1881-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda Malagada dünýä inen Pikasso, 1973-nji ýylyň 8-nji aprelinde Fransiýanyň Mužen şäherinde aradan çykýar.
Pablo Pikassonyň gyzy Maya Ruis-Pikasso belli suratkeşiň sekiz sany meşhur eserini hem-de bir sany kitabyny miras salgydy hökmünde Fransiýa döwletine gowşurdy. Ispan suratkeşiň alty kartinasy we iki heýkeli dabaraly ýagdaýda Pariždäki Pikasso muzeýine tabşyryldy. Eserler 86 ýaşly Maýa Ruis-Pikassonyň mirasdüşerlik haklaryny tölemegini üpjün edýär.


text:
Gurt biziň süýt basyryp gatyk eden, gatyk süzüp süzme eden, süzme guradyp gurt eden enelerimizden galan ýadygärlikdir. Çarwaçylyk, maldarçylyk medeniýetimiziň önümi bolan gurt sowadyjy ýok mahalynda süýt önümini, derrew zaýalanjak azygy uzak wagt saklamak, ondan-oňa gidilende ýanyň bilen äkitmek, çaý bilen içmek, gatyk, süzme ýok mahaly ýumşadyp, unaşa-beýlekä garmak üçin amatly bolupdyr. Ýagny ol belli derejede häzirki guradylan süýdüň funksiýasyny ýerine ýetiripdir.
Gurt
- 600 gr (2 bulgur) süzme
- 1 çaý çemçesi duz
- Süzmä duz atyp, gowy garmaly.
- Bir nahar çemçesi möçberindäki süzmäni eliňe alyp, iki eliň aýasynda togalamaly. Topjagazlary gapagyň üstüne düzmeli.
- Gurdy daşarda güneşde daş ýaly gataýança goýmaly. Gurt güneşde 2 günde, öýüň içinde 5 günde taýýar bolýar.


text:
«Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi»
Ýaňy-ýakynda Türkmenistanyň Döwlet Medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasy, Türkmenistanyň B.Amanow adyndaky Döwlet çagalar kitaphanasy hem-de Aşgabat şäher Merkezleşdirilen kitaphana ulgamy bilelikde Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» ady bilen täze eseriniň elimize gelip gowuşmagy mynasybetli tanyşdyrylyş dabarasyny geçirdi. Dabaranyň dowamynda bu eserde milli Liderimiziň halkymyzyň gadymyýetden gelýän däp-dessurlary, milli ýörelgeleri bilen baglanyşykly parasatly oý-pikirleriniň giňişleýin beýan edilýändigi barada aýratyn nygtaldy. Eserde halkymyzyň milli mirasyny düýpli öwrenmek, ony aýawly saklamak, giňden wagyz etmek hem-de geljek nesillere ýetirmek bilen baglanyşykly meseleleriň esasy orun eýeleýändigi barada hem-de kitabyň bölümleri, many-mazmuny, içinde ýerleşdirilen tymsallar, rowaýatlar barada täsirli gürrüňler edildi.
Dabaranyň ahyrynda kitaba çuňňur sarpa goýýan Hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, başynyň dik bolmagy hem-de galamynyň ýiti bolup, ajaýyp kitaplarynyň köp bolmagy arzuw edildi.


text:
Aşgabatda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygyna bagyşlanan halkara fotosergi geçirildi
13-nji maýda Aşgabatda «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» atly halkara fotosergi hem-de maslahat geçirildi. Bitaraplygyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp guralan sergide ýurdumyzyň hem-de daşary döwletleriň suratkeşleriniň, fotosuratçylarynyň hem-de habarçylarynyň işleri görkezildi.
Ýurdumyzyň Medeniýet ministrligi tarapyndan guralan serginiň açylyş dabarasyna ýurdumyzyň tanymal döredijilik işgärleri, jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Fotosergi gündelik durmuşdaky aýdyň we täsirli pursatlary, halkymyzyň köpasyrlyk däplerini görkezmäge, olary sergä gelenlere özboluşly görnüşde ýetirmäge ukyply bolan fotosuratçylaryň zehinini açyp görkezýär.
Daşary ýurtly awtorlaryň ussatlyk bilen ýerine ýetiren işleriniň hatarynda gaýtalanmajak tebigy gözellikler, binagärlik ýadygärlikleriniň özboluşly suratlary bar.
Günüň ikinji ýarymynda wideoaragatnaşyk arkaly maslahat geçirildi. Oňa Owganystanyň, Belgiýanyň, Germaniýanyň, Hindistanyň, Hytaýyň, Koreýanyň, Russiýanyň, Türkiýäniň, Özbegistanyň we beýleki döwletleriň wekilleri gatnaşdylar.
Wideomaslahatyň barşynda oňa daşary ýurtly gatnaşyjylar öz işlerini görkezip, döredijilik meýilnamalary barada gürrüň berip, «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» atly halkara fotoserginiň we maslahatyň ýokary derejede guralandygy, üstünlikli medeni gatnaşyklara ajaýyp şertleriň döredilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdiler. Çäräniň çäklerinde fotosergä gatnaşyjylara diplomlary we gymmat bahaly sowgatlary gowşurmak dabarasy geçirildi.


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ KITABYNYŇ ITALÝAN DILINDÄKI NEŞIRINIŇ TANYŞDYRYLYŞ DABARASY GEÇIRILDI
2021-nji ýylyň 24-nji iýunynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly kitabynyň italýan dilindäki neşiriniň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi.
Çärä paýtagtymyzyň ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, professor-mugallymlary we talyplary, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň hem-de halkara guramalaryň wekilhanalarynyň ýolbaşçylary we wekilleri, ýerli köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň redaktorlary we žurnalistleri, daşary ýurt köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýurdumyzda akkreditirlenen wekilleri, şeýle-de Italiýanyň wekilleri gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň rektory J.Gurbangeldiýew, Türkmen döwlet maliýe institutynyň rektory B.Taňryberdiýew, Italiýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi Luçiano Galli, “Dünýä edebiýaty” žurnalynyň baş redaktory R.Gylyjow, Aşgabat şäheriniň häkiminiň orunbasary, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary dabarada öz çykyşlaryny beýan etdiler.
Şeýle-de çärede Italiýanyň Wiçensa şäheriniň Häkimi Françesko Rukko, Italiýanyň «Valvitaliya» kompaniýasynyň esalandyryjysy, prezidenti Salwatore Rujjeri, Italiýanyň L.E.G.O. s.p.a. neşirýat öýüniň prezidenti Julio Oliwotto, Italiýanyň syýasat biliminiň taryhy boýunça professory Fabio Rujje sanly wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly çykyş etdiler.
Öz çykyşynyň dowamynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň rektory J.Gurbangeldiýew kitapda beýan edilen taryhy, etiki we sosial gymmatlyklar barada aýtdy.
«Valvitaliya» kompaniýasynyň Prezidenti Salwatore Rujjeri özüniň onlaýn-çykyşynyň dowamynda Türkmenistanyň Prezidentiniň bu kitabynyň italýan halkyna Türkmenistan barada has köp öwrenmäge mümkinçilik berjekdigi hem-de iki ýurduň arasynda halk diplomatiýasyny ösdürmäge ýardam berjekdigi barada belledi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýazan bu işiniň wajyplygy hakynda aýtmak bilen, Italiýanyň syýasat biliminiň taryhy boýunça professory Fabio Rujje kitaby türkmen halkynyň dostluk, batyrlyk, bilimli bolmak we myhmansöýerlik ýaly däbe öwrülen gymmatlyklaryny açýan hazyna gutusyna deňedi.


text:
“IKIMIZDEN YBARAT” Ýagmyry kalbynda galan,Bir ötegçi bulutdyňmy?!Güýzler bilen dolanaryn –Diýeniňem unutdyňmy? Ýaşap ýörün salgym bolup,Arasynda sowallaryň.Ýaksana söýgiň oduny,Üşemesin hyýallarym. Arzuwlara ölçeg ýetmez,Ömür bolsa azajykdyr.Ykbal gämim…View More “IKIMIZDEN YBARAT” Kakamyrat REJEBOW
Tag: Kakamyrat REJEBOW
“Dileg” Kakamyrat REJEBOW
Dileg Her ýyly söz göwünlik däl,Aman diýmek ýeňilmek däl,Bu ýollarda ýeňil ýük däl,Gerden diledim, diledim. Ýyllar ötdi düzüm-düzüm,Derdin beren berdi dözüm,Köňül içre ýagşy sözümDürden diledim,…View More “Dileg” Kakamyrat REJEBOW


text:
Wikipediýa:WikiTaslama Türkmenistan
Stres we saglyk. Stres diýilende aklymyza güýçli bir gaýgy, alada ýaly düşünjeler gelýändir. Eysem stres diýmek näme? Stresli ýagdaydadygymyzy nädip bilmeli? Stres çyndan hem zyýanlymy? Stresiñ bejergisi näme?
Stres bu rahatsyz ediji bir ýagdaýa garşy adamyñ ruhy we fiziki taydan göreşmegine berilyän atdyr. Mysal üçin ýolda yöräp barýarkañyz äpet bir itiñ sizi kowalamaga başlanyny görseñiz siziñ ýüregiñiz çalt urmana başlar, myşsalaryñyz gysylar. Munuñ sebäbi beýniñiz awtomatiki ýagdayda söweş ýada gaç mekanizmasyny işe girizmegidir. Ýagny siz şol ýerde awtomatiki yagdayda ýa it bilen söweşersiñiz yada itten gaçarsyñyz. Ine şu bolup geçyän hadysa stresiñ bir görnüşidir, emma bu stres adam üçin peydalydyr.
Adama zyýanly stres. Adama zýyanly stres adamyñ durmuşdaky problemalary çözüp bilmän, uzyn wagtlap bu problemalar bilen göreşmegidir. Stres adamyń ruhy dünyäsi, içki düşünjeleri, dünyä garayşy bilen baglydyr. Egerde adam köp wagtlap 'Näme üçin men şeyle, näme üçin şeyle boldy, näme etmeli...nähili baş alyp çykmaly...näme üçin...'ýaly düşünjeler bilen ýaşasa, adam uzyn wagtlap problemalary çözüp bilmänligi üçin beden taydan ýadawlyk başlayar. Adamyñ iwmitleniş düzgüni bozulyar. Adam gaýgyly, hasratly bir hala gelýär, üns bermek ukuby peselyär.
Stresiñ bejergisi hökmünde ilkibilen düşünjeleriñizi üytgetmelisiñiz. Problemalary çözmek ukubyny, çözülip bilinmedik yagdaýyndada bir çykalgasynyñ bardygyny yada salmalysyñyz. Sport bilen meşgullanmagyñ, saglykly iyip içmegiñ, namaz okamagyñ adamyñ ruhy dünyäsine sanawsyz peydasy bardyr. Stres bilen göreşmek üçin ruhy dünyäniñ bay bolmagy möhümdir.
Stres bilen birnäçe hassalygyñ arasynda baglanyşygyñ bardygy bellidir. Yöne stresi howply görmek dogry däldir, egerde siz bir zady aşa howply görseñiz bu size zyýan yetirer. Egerde şol zat howpsuz bolsada siz şony howply göreniñiz üçin siziñ saglyñyza zyýan yetmegi mümkindir.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onuň dowamynda harby we hukuk goraýjy edaralaryň şu ýylyň bäş aýynda ýerine ýetiren işleriniň jemlerine garaldy, şeýle hem bu düzümleriň ýakyn geljek üçin işleriniň ileri tutulýan ugurlary kesgitlenildi.
Onuň gün tertibine Garaşsyz ýurdumyzda howpsuzlygy, parahatçylygy üpjün etmek, harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, olaryň işini kämilleşdirmek, döwlet emläginiň, şol sanda maliýe serişdeleriniň netijeli peýdalanylyşyna, sanly ulgamyň ornaşdyrylyşyna gözegçilik etmek bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Mejlisde
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanow harby özgertmeleri durmuşa geçirmegiň barşy, harby gullukçylaryň we olaryň maşgala agzalarynyň durmuş üpjünçilik meselelerini çözmek boýunça ýerine ýetirilen işler;
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy S.Berdimuhamedow ýanwar — maý aýlarynda ministrlikler hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň ýerine ýetirilişine, döwlet eýeçiligindäki desgalaryň bellenilen maksatlara laýyklykda we netijeli peýdalanylyşyna gözegçilik etmek boýunça geçirilen işler;
― ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şöhratly 30 ýyllygy mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalaryň gurluşyk meýdançalarynda işleriň ýagdaýyna seljerme geçirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi;
― Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy B.Öwezow tomus möwsüminde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda dynç almaga isleg bildirýän raýatlara degişli resminamalary bermek boýunça döredilen toparyň alyp barýan işi;
― Döwlet gümrük gullugynyň başlygy M.Hudaýkulyýew ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy tarapyndan bu düzümiň edaralaryny serhediň üstünden geçirilýän ýüklere berk gözegçiligi amala aşyrmak üçin niýetlenilen häzirki zaman tehniki serişdeleri bilen üpjün etmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi;
― adalat ministri B.Muhamedow milli kanunçylyk binýadyny hemmetaraplaýyn ösdürmek hem-de döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barlan işler;
― Döwlet serhet gullugynyň başlygy Ý.Nuryýew şu ýylyň bäş aýynda ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde geçirilen işleriň netijeleri, Watanymyzyň mukaddes serhetlerini goramak boýunça alnyp barlan toplumlaýyn çäreler;
― milli howpsuzlyk ministri G.Annaýew ýylyň başyndan bäri ýurdumyzda amatly jemgyýetçilik ýagdaýyny saklamak boýunça amala aşyrylan çäreler;
― Ýokary kazyýetiň başlygy G.Ussanepesow şu ýylyň bäş aýynda ýurdumyzyň kazyýet ulgamyny kämilleşdirmek boýunça geçirilen toplumlaýyn çäreler;
― içeri işler ministri M.Çakyýew ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde ýanwar — maý aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri, hukuk düzgün-tertibini üpjün etmek, paýtagtymyzyň we welaýatlaryň awtomobil ýollarynda ulag gatnawlarynyň hereketini sazlaşdyrmak boýunça geçirilen çäreler;
― ýangyn howpsuzlygyna gözegçiligi amala aşyrýan ýörite müdiriýetiň geçiren çäreleri;
― Baş prokuror B.Atdaýew aýry-aýry ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň işlerine geçirilen seljermeleriň netijeleri;
― goranmak ministri B.Gündogdyýew Milli goşuny häzirki zaman tehniki serişdeler bilen üpjün etmegiň barşy, işgärler düzümini pugtalandyrmak boýunça amala aşyrylýan işler, eziz Diýarymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli dabaraly harby ýörişe görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutany mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, tomus möwsüminiň gelmegi bilen howanyň gyzýandygyny, onuň bolsa adam saglygyna ýaramaz täsiriniň bardygyny belledi. Adam bedeninde teşneligiň artmagy onuň umumy saglyk ýagdaýyna täsirini ýetirýär. Şunuň bilen baglylykda, şahsy düzümleriň arasynda düşündiriş çäreleriniň yzygiderli geçirilmeginiň wajypdygy bellenildi.
Şol bir wagtyň özünde tomsuň gelmegi bilen howanyň gyzmagy we meýdan otlarynyň guramagy sebäpli tebigatda ýangyn döremegiň mümkindigini nazara alyp, ýangyn howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler işjeňleşdirilmelidir. Elektrik geçirijilerde ýangynyň ýüze çykmak mümkinçiliklerini nazara alyp, ilatly ýerlerde ýangyn howpsuzlygy düzgünleriniň berjaý edilişine gözegçilik güýçlendirilmelidir diýip, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy sözüni dowam etdi.
Mejlisde başga-da birnäçe meselelere garaldy hem-de olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.


text:
Awstraliýadaky Kwinslend uniwersitetiniň alymlary ilkinji gezek Gün sistemasyndan ýa-da ekzoplanetlerden başga planetalary tapmak üçin radio antennasyny ulandylar.
Dünýäniň iň güýçli radio antennasy “LOFAR” ulanyp, Gün ulgamynyň daşyndaky planetalardan signallary ilkinji gezek tapyldy. Kwinslend uniwersitetiniň astrofizik Dr. Benýamin Papa bu tapyndy, ýaşap boljak ekzoplanetleri öwrenmek üçin “täze mümkinçilikler” açýandygyny aýtdy. Papa: “Lofar, bäş ýyldan 10 ýyla çenli ösmegine garaşýan tehnologiýamyzyň kiçijik bir görnüşi” -diýdi.
Şeýle-de bolsa, alymlar radio signallaryny ulanyp, giňişligi öwrenmegi dowam etdirýändiklerini mälim etdiler. Hünärmenler polýarlaşdyrylan günlük äýneklerini öndürmäge mümkinçilik berýän tehnologiýany ulanyp, gara deşikler we neýron ýyldyzlary ýaly beýleki asman jisimlerini gönükdirmegiň usullaryny kesgitlediler.
Gözlegiň esasy ýazyjysy Jozef Kallingham, toparyň signallaryň ýyldyzlar bilen görünmeýän orbita planetalarynyň arasyndaky magnit birikmesinden gelip çykýandygyna ynam bildirdi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Ministrler Kabinetiniň ýygnagynda 2021-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan Owganystan Yslam Respublikasyndaky Mazary-Şarif we Hyrat şäherlerindäki konsullyklaryny Baş konsullyklaryna öwürmek barada degişli kararlara gol çekdi.
Resminamalara Türkmenistanyň Prezidentiniň 2020-nji ýylyň 4-nji sentýabrynda çykaran “Türkmenistanyň konsullyk gullugynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek hakynda” Kararyny ýerine ýetirmek maksady bilen gol çekildi.
Gol çekilen resminamalara laýyklykda, Daşary işler ministrligine Adalat ministrligi bilen bilelikde kararlardan gelip çykýan üýtgetmeleri we goşmaçalary Türkmenistanyň kanunçylygyna girizmek baradaky teklipleri bir aý möhletde taýýarlamak hem-de Ministrler Kabinetine bermek tabşyryldy.


text:
Almatyda Buqar jyraý býlvaryndaǵy kólik qozǵalysy bir kúnge ishinara shekteledi, dep habarlaıdy "Adyrna" ulttyq portaly.
"2021 jyldyń 16 maýsymynda saǵat 9: 00-den 22: 00-ge deıin, Almaty qalasy Bostandyq aýdanynda Buqar jyraý býlvary boıymen Rımskıı-Korsakov kóshesinen Baıtursynov kóshesine shyǵys baǵytta kólikterdiń qozǵalysy ishinara shekteledi, dep «Almaty jylý jelileri» JShS aıtty.
Ýaqytsha shekteýler atalǵan kóshe segmentiniń júris bóliginiń astynan ótetin jylý jelilerindegi shuǵyl jumystarǵa baılanysty engizildi.
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Adamzat balasy ınternetke qol jetkizgeli beri shekara uǵymy joıyla bastaǵan syńaıly. Búginde qaı-qaısymyz bolsyn «aıshylyq alys jerlerden kózińdi ashyp-jumǵansha jyldam habar alǵyzǵan» osy jahandyq «tordyń» tutqynymyz. Mundaıda es biletin eresekterden buryn ońy men solyn tanyp úlgermegen balalar men jasóspirimder úshin alańdaıtyn boldyq. Oǵan sebep – balany óz-ózine qol jumsaýǵa deıin jetkizetin býllıng pen kıberbýllıngtiń kesiri. Búginde elimizdegi 11-15 jastaǵy jasóspirimderdiń 12%-ǵa jýyǵy – osy kıberbýllıngten japa shekkenderdiń qatarynda.
Býllıng pen kıberbýllıng máselesin qozǵamas buryn osy sózderdiń shyǵý tarıhyna, mán-maǵynasyna úńilgen jón bolar. Býllıng (bullying) sózi aǵylshyn tilinen aýdarǵanda qorlaý, qýdalaý, mazalaý, kemsitý, qorqytý degendi bildiredi eken. Búginde osy býllıng uǵymy ınternet jelisi damyǵaly beri ásirese, áleýmettik jelilerde jıi kórinis taýyp, ony kıberbýllıng dep aıdarlap aldyq. Iaǵnı kıberbýllıng – adamdy ınternette, máselen, áleýmettik jelilerde qorlaý nemese qýdalaý degendi bildiredi. Jasyratyn nesi bar, osy kúni balalar zaman aǵymynan, kóshten qalmasyn dep gadjetter men telefonǵa úıirsek etip aldyq. Hat-habar alysyp, júris-turysyn qadaǵalap turǵan jaqsy árıne. Biraq, taıaqtyń eki ushy bolatyny sekildi, áleýmettik jelilerdiń de ekinshi ushy baryn umytpaǵan jón. Ókinishtisi sol, búginde zamanaýı tehnologııalardyń paıdasynan góri zııany kóbeıip barady. Ásirese, álemdi ábigerge salǵan pandemııa kezinde balanyń bilim alýy da onlaın júıege kóship, oqýshy kompıýter men telefonnan bas almaıtyn boldy. Mundaıda bala sabaǵyn oqyp qana qoısa jaqsy. Ata-anasy bile bermeıtin túrli qosymshalardy júktep, ınternet keńistigin sharlaı bastaıtyny kóńilge kúdik uıalatady. Áleýmettik jelilerdi aqtaryp, buryn-sońdy túrin kórip-bilmegen, jasynan da, jynysynan da beıhabar «dostar» tabatynyn qaıtersiz. Ondaı onlaın dostyń da dosy bar. Biri ermek úshin áńgime-dúken qursa, endi biri aram oımen balanyń senimine kirýge tyrysady. Biz qozǵap otyrǵan búgingi másele de osy oıynda jymysqysy bar júziqaralar týraly bolmaq. Olar aldymen túrli oıyndar arqyly balany qyzyqtyrady. Odan soń bala týraly málimetti jınap alyp, birte-birte qorqytý, bopsalaý, sendirýge kóshedi. Aqyr sońynda ańqaý bala jalǵan akkaýnt ıesiniń aıtqanyna kónip, aıdaǵanyna júretin deńgeıge jetedi. Osyndaı «dostyqtyń» sońy balanyń óz-ózine qol jumsaýymen aıaqtalǵan qaıǵyly oqıǵalar da az bolmaı otyr.
Bul máseleni Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta nazardan tys qaldyrǵan joq. Memleket basshysy bıylǵy «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Balalardy kıberbýllıngten qorǵaý jónindegi zańnamalyq sharalardy qabyldaıtyn kez keldi. Balalar quqyn qorǵaý jónindegi basqa da sharalardy kúsheıtý kerek»,- degen edi. El Prezıdentiniń osy tapsyrmasyn tıisti organdar qaperge alady dep senemiz. Sebebi, erteńgi urpaqty kıbershabýyldan qorǵaýdy zań júzinde qolǵa alatyn kún áldeqashan týǵan bolatyn. Bul jumys jedel qolǵa alynbasa aldaǵy kúni san soǵyp qalýymyz ábden múmkin. Búginde jat aǵymnyń jeteginde ketken jastardyń basym kópshiligin de osy kıbershabýyldyń qurbany dep qaraýǵa bolady.
Býllıng jasaýshy óz shabýylyn kúshpen de, sózben kemsitý arqyly da jasaıdy ári bul áreketin jıi qaıtalaýy múmkin. Qoǵamda “býllıng mektep oqýshylary arasynda ǵana bolady” degen túsinik qalyptasqan. Shyndyǵynda, kez kelgen jastaǵy adam úıde, kóshede, jumysta, oqý ornynda, barlyq jerde býllıngpen ushyrasýy múmkin. Biraq bul tásilmen shabýyl jasaıtyndar negizinen kámelet jasyna tolmaǵan mektep oqýshylaryn nysanaǵa alady. Óıtkeni, qorǵansyz balalar qoryqqanynan ózine qysym jasalyp jatqany týraly eshkimge aıtpaıdy. Tipti, ata-anasy men jaqyndaryna tis jarmaı, shabýylshynyń aıtqanynan shyqpaıdy. Kıberbýllıng jasaıtyndardyń arasynda pedofılder kóp kezdesedi. Olar balalardy aldap-arbap, jelige jalańash túsken vıdeo ne sýretterin salýǵa kóndiredi. Keıin sol sýretterdi jurtqa jarııa etemin dep qoqan-loqqy jasaý arqyly kezdesýge shaqyrady, ne aqsha bopsalaıdy. Al qysymǵa shydamaı, sharasyz kúıge túskenderi kóp jaǵdaıda ózine qol salady. Sarapshylardyń sózinshe, kıberbýllıng qazir búkil álemdegi óte ózekti problemaǵa aınalǵan. Ókinishtisi, Qazaqstanda da kıberbýllıngke ushyraǵan balalar az emes. Kıberbýllıng óz qurbanyna táýligine 24 saǵat boıy tynym bermeıdi, jasóspirimniń óziniń qorǵaýsyz qalǵanyn sezintip, aýyr psıhologııalyq kúıge ushyratady. Jasóspirim ózin kim ańdyp júrgenin bilmeıdi jáne qaýipti ulǵaıtyp kórsetýge beıim keledi. Ańdýshylardyń aty-jóniniń jasyryn bolýy qorqynysh, úreıin kúsheıte túsedi eken.
Kıberbýllıng jaıly belgili zańger Abzal Quspan óziniń feısbýktegi paraqshasynda: «Bizde arnaıy zań joq. Qazir qoǵamdaǵy belsendi azamattar, bastamashy top quryp, osyǵan kirisip jatqanynan habardarmyn. Ondaı zań sózsiz qajet, sebebi ınternet jelisinde býllıng áreketteri kóbeıýde. Ol bólek qoǵamdyq qatynas bolǵandyqtan zańdy retteýdi sózsiz qajet etedi!»,- dep kıbershabýylshylardyń jymysqy áreketteriniń jaı japsary jaıly túsindirgen bolatyn.
Rasymen de qazirgi tańda áleýmettik jelidegi «álemjettik» jasaý joldary jyl saıyn túrlenip, quıtyrqy árekettiń qurbandarynyń qatary kóbeımese azaıar emes. Shalys basqandy shuqyp kórsetip, adamnyń ar-namysyn aıaq asty etetin jeke bastyń máselesin jasqanbaı jalpaq jurtqa jarııa ete beretin qoǵamnyń maqsaty adam óltirý bolmasa da, kıbershabýlshynyń árekettine saıatynyn biri túsinse, biri túsine bermeıdi. «On kúnániń toǵyzy tilden» degen, búginde tilderi sala-qulash, ishki zapyranyn syrtqa shyǵaryp, aınalasyna aıdaharsha aqyryp otyratyndar ózgeniń ómirin oılamasa da, óz urpaǵyna qandaı tárbıe berip jatqandyǵyn oılasa ıgi edi. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilesiń» degendeı ata-ananyń «ómirin» kóshirip alatyn balalar sol árekettirdi qaıtalamasyna kim kepil?!
Óskeleń urpaǵymyz óreskel isterge barmasyn, eshkimniń ala jibin attamasyn, úkili úmitimizdi úzbesin desek ózimiz úlgi kórsetip, aqyryn júrip anyq basqanymyz abzal bolar!


text:
Táýelsizdikke - 30 jyl: Almatyda qandaı sharalar ótedi ALMATY. QazAqparat- Almatyda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyn merekeleý aıasynda «Qaıyrymdy ister marafony» jalpyulttyq jobasy júzege asyp jatyr. Almaty qalasy qoǵamdyq damý basqarmasy basshysynyń orynbasary Renat Bekbergenov Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken baspasóz konferentsııasynda júzege asqan jáne josparlanǵan is-sharalar týraly aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almaty oblysynyń turǵyny medıtsına qyzmetkerlerine tegin qymyz taratýda TALDYQORǴAN. QazAqparat - Taldyqorǵan qalasyna qarasty Ótenaı aýyldyq okrýginiń turǵyny Mıllıoner Qajykenuly medıtsına qyzmetkerlerine apta saıyn 10 lıtr qymyz tegin taratý naýqanyn qolǵa aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Düýn mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygy we hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen döredilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanyndaky Ýaş alymlar merkeziniň döredilmeginiň dört ýyllygy mynasybetli «Garaşsyz Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatyny amala aşyrmakda ýaş alymlaryň orny» ady bilen wideoaragatnaşyk arkaly hoşallyk maslahaty geçirildi. Oňa paýtagtymyzyň we welaýatlaryň ylym-bilim edaralarynyň Ýaş alymlar geňeşleriniň ýolbaşçylary, Ylymlar akademiýasynyň halypa alymlary, Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýolbaşçylary onlaýn görnüşde gatnaşdylar.
Maslahatyň dowamynda Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň geljek bäş ýyl üçin Döwlet maksatnamasynda hem-de ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasynda görkezilen wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça Ýaş alymlar merkezi we ylym-bilim edaralarynda hereket edýän Ýaş alymlar geňeşleri tarapyndan alnyp barylmaly işler dogrusynda pikir alşyldy. Şu maksat bilen, Ýaş alymlar merkezi tarapyndan ylym we bilim edaralaryndaky Ýaş alymlar geňeşleriniň arasynda ýörite düzgünnamalar esasynda «Ýaş alym», «Ýaş alymlar geňeşleriniň arasynda programma üpjünçiligi boýunça bäsleşik», «Öňdebaryjy Ýaş alymlar geňeşi» atly bäsleşikleri guramak meýilleşdirilýär. Maslahata gatnaşyjylar ýaşlaryň ylmy kuwwatyny ýokarlandyrmakda, durmuş we ykdysady ugurlaryň ösüşi üçin täze aňyýet goruny döretmekde «Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýaş alymlary goldamak boýunça Gaznasy hakynda» Kararyň kabul edilmeginiň we ýaşlaryň arasynda ylmy işler boýunça bäsleşigiň geçirilmeginiň wajyp ähmiýete eýedigini hem-de onuň üstümizdäki 2021-nji ýyl boýunça tapgyrynyň yglan edilmegi bilen, taýýarlyk işleriniň ýokary depginde alnyp barylýandygyny bellediler.
Mälim bolşy ýaly, «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 – 2025-nji ýyllarda durmuş ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda, dünýäniň iri ylym-bilim merkezleri, halkara guramalar we gaznalar bilen ylmy gatnaşyklar barha giňeldilýär. Şunuň bilen baglylykda, maslahatda çykyş edenler «Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2021 – 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyna» laýyklykda, daşary ýurtlaryň ylmy merkezleri bilen onlaýn görnüşde geçirilýän halkara maslahatlara ýaşlary gatnaşdyrmak hem-de ýaş alymlaryň arasynda wideomaslahatlary geçirmek üçin alym Arkadagymyzyň döredip berýän mümkinçilikleri dogrusynda gürrüň etdiler. Hormatly Prezidentimiziň ýaşlar syýasaty boýunça geljek bäş ýyl üçin täze maksatnamany tassyklamagy Ýaş alymlar merkeziniň öňünde möhüm wezipeleri goýýar. Ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň meýilnamasynda görkezilen 56 wezipäniň 5-siniň ýaşlaryň ylmy taýýarlygyny işjeňleşdirmek we kämilleşdirmek bilen bagly bolmagy munuň şeýledigini aýdyňlygy bilen tassyklaýar.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanyndaky Ýaş alymlar merkezi alym Arkadagymyzyň başlangyjy bilen 2017-nji ýylyň ýanwarynda döredildi. Ýurdumyzyň 50-ä golaý ylym we bilim edaralarynda 6 müňe golaý geňeş agzasy bolan Ýaş alymlar geňeşleri hereket edýär. Olaryň işjeň gatnaşmagynda «Ylymly ýaşlar – berkararlygyň binýady» atly ýaş alymlaryň ylmy we taslama işleriniň sergi bäsleşigi, «Ýaş alymlar telekommunikasiýa ulgamynda», «Sanly çözgüt» atly bäsleşikler yzygiderli guralyp, ýaş alymlaryň oýlap tapyşlary höweslendirilýär. Senagatçylar we telekeçiler partiýasy bilen bilelikde geçirilýän «Telekeçilik – ylym bilen öňe!» atly maýa goýum maslahatlary we maýa goýum forumlary ýaşlaryň ylmy işlerini önümçilige ornaşdyrmakda aýratyn ähmiýete eýedir. Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda geçen ýylda açylan paýtagtymyzy ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň ýaşaýyş jaýlarynda ilkinji gezek ornaşdyrylan «akylly öý» taslamasy hem ýaş oýlap tapyjylarymyzyň ylmy döredijiliginiň miwesidir.
Göwher GELENOWA,
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanyndaky Ýaş alymlar merkeziniň alym kätibi.


text:
Dün 5-nji ýanwar 2019-da Aziýa Futbol Kubogy (AFK) 2019-yň açylyş dabarasy boldy. Açylyş BAE we Bahreýn arasynda Abu Dabiniň "Zayed Sports City" stadiýonynda oýnanan duşuşyk bilen edildi we toparlar 90 minudyň soňunda ýeňişip bilmän 1-1 deňeçere galdy. Duşuşygyň birinji ýarymynda hiç gol sesi çykmady. Ikinji ýarymda 78-nji minutda Bahreýn topary adyna Mohamed Al Rohaimi tapawutlanyp hasaby açdy we Bahreýn raýatlaryny şatlandyrdy. Ýöne olaryň şatlygy gysga boldy, duşuşygyň 88-nji minudynda pökgi Bahreýnli futbolçy Mohamed Marhoon-yň eline degdi we emin Adham Mohammad 11 metrlik jerime ugrusyna karar berdi. BAE adyna Ahmed Khalil jerime urgusyny dürüst ýerine ýetirip hasaby 1-1-e getirdi. Duşuşygyň galan wagtynda başga gol bolmanson duşuşyk 1-1 hasap bilen tamamlandy.
Bu gün bolsa A toparynda bir we B toparyndan iki duşuşyk bolup geçer. Fikstura şeýle:
Bazar güni, 6-njy Ýanwar 2019
Topar B
15:00 - AWUSTRALIÝA vs IORDANIÝA [Hazza Bin Zayed Stadiýony (Al Ain)]
Topar A
17:30 - TAÝLAND vs HINDISTAN [Al Nahyan Stadiýony (Abu Dhabi)]
Topar B
20:00 - SIRIÝA vs PALESTINA [Sharjah Stadiýony (Sharjah)]
Watanymyz Türkmenistan bolsa çarşanba güni Ýaponiýa bilen Abu Dabidäki Al Nahýan stadiýonynda sagat 15:00-da garşylarşar. Toparymyzdaky beýleki duşuşyk bolsa goňşy Özbegistan bilen Oman arasynda Şarjah şäherindäki Şarjah stadiýonynda sagat 17:30 bolup geçer. Fikstura şeýle:
Çarşanba, 9-njy Ýanwar 2019
Topar F
15:00 - ÝAPONIÝA vs TÜRKMENISTAN [Al Nahyan Stadiýony (Abu Dhabi)]
Topar F
17:30 - ÖZBEGISTAN vs OMAN [Sharjah Stadium (Sharjah)]
DOLY FIKSTURA ÜÇIN AFK-NYŇ RESMI SAÝTYŇA GÖZ AÝLAŇ: http://www.the-afc.com/asiancup/fixtures/


text:
Türkmenistanda USAID-iň bilelikdäki taslamasynyň we Ýewropanyň Dikeldiş we ösüş bankynyň «Ownuk telekeçilik üçin maslahat beriş maksatnamasynyň» çäginde türkmen kärhanalarynyň önümlerini daşary ýurtly hyzmatdaşlara satmak üçin «Eksport giňişligi» dörediler. Bu barada «Türkmenistan. Altyn asyr» saýtynda habar berilýär.
Maksatnamanyň çäklerinde türkmen işewürleriniň wekillerine hem ýerli geňeşçilerine, şeýle hem halkara hünärmenlere taýýar önümleri eksport etmek bilen baglanyşykly meselelerde ugrukdyryjy maslahat berler.
Bu ugrukdyryjy maksatnama azyk önümlerini gaýtadan işleýjiler we alkogolsyz içgileri öndürijiler üçin has bähbitli bolup, şol sanda, himiki-hojalyk önümlerini, arassaçylyk serişdelerini we azyk önümleri üçin gaplaýyş serişdelerini öndürmek bilen meşgullanýan şereketler üçin-de peýdaly bolar.
Bu maksatnama esasan Türkmenistanda hasaba alnyp, azyndan bir ýyl iş alyp barýan kärhanalar gatnaşyp bilerler.
Maksatnama gatnaşyjylaryň ilkinji bäş kärhanasynyň saýlawyna gatnaşmak isleýän şereketler 10-njy oktýabrda 18.00-a çenli ýörite soragnamany doldurmalydyr. Soragnamany almak üçin resul.rejepov@thepalladiumgroup.com salga elektron hat ibermelidir.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 21:55
-
-
-
-
-
Vıtse-premer Pavlodar oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn tekserdi
PAVLODAR. QazAqparat - Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıar oblysqa jumys sapary barysynda kásiporyndardy, ınfraqurylym obektilerin qarap shyqty, oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máselelerin qarady, dep habarlaıdy primeminister.kz.
Oblys ortalyǵynda R. Sklıar respýblıkalyq magıstraldiń Pavlodar men Semeı arasyndaǵy ýchaskesiniń rekonstrýktsııasymen tanysty, jaýapty mekemelerdiń esepterin tyńdap, qurylǵan kólik ınfraqurylymynyń barlyq sapa standarttaryn qamtamasyz ete otyryp jumysty ýaqytynda aıaqtaý boıynsha tıisti tapsyrmalar berdi.
Jumys sapary aıasynda vıtse-premerge «Dostyq» yqshamaýdanyndaǵy turǵyn úı qurylysynyń barysy tanystyryldy.
Búgingi kúni jańa shaǵyn aýdanda 5 turǵyn úı paıdalanýǵa berildi.
Ýspen aýdanynda Roman Sklıar men aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeevke ónimderi Qazaqstan óńirlerine jetkiziletin «Galıtskoe» JShS sút fermasynyń qyzmeti tanystyryldy.
Jumys saparynyń sońynda Roman Sklıar aımaqta elektr jáne jylý energetıkasyn damytý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi.
Jumys saparyna, sonymen qatar, energetıka jáne ulttyq ekonomıka vıtse-mınıstrleri, IIDM Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq komıtetiniń tóraǵasy qatysty.
- Ulttyq joba: 2025 jylǵa deıin negizgi taýarlardy bırjada ótkizý úlesi 20% jetedi
- Pavlodarda órtengen úıden 58 jastaǵy áıeldiń denesi tabyldy
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Almaty oblysynyń Balqash aýdanynda halyq sanaǵy elden buryn aıaqtaldy
- Balqashta saýyqtyrýdan ótetin erekshe balalardyń sany 2 ese artady
- 2022 jyldan bastap máslıhat hatshylarynyń aılyǵy ósedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ýaz paslynda gan aldyrmak, ýeňlemek, hoşboý yslary sepinmek ýaly işler bilen meşgullanmaly, köp jynsy gatnaşykda bolmaly. Tomus paslynda holeranyň möwjemeginden saklaýan sowuk iýmitlere ýüzlenmeli, jynsy…View More PASYLLARA GÖRÄ EDILMELI IŞLER
Tag: pasyl
Guşlar näme üçin göçýär?
Uçup barýan durnalar barada birnäçe goşgyny okan bolsaňyz gerek. Hatar gurap barýan göçegçi guşlar gadym eýýamlardan bäri köpleriň ünsüni özüne çekipdir. Adatça guşlar güýzüne günorta,…View More Guşlar näme üçin göçýär?
Ýapraklar näme üçin düşýär?
Güýz paslynyň gelmegi bilen agaçlaryň we ösümlikleriň ýapraklary saralyp, ýere düşýär. Ýaz we tomus pasyllarynda ter ýapraklar agaç üçin gyşda gerek bolan iýmiti toplaýarlar. Güýzde…View More Ýapraklar näme üçin düşýär?
Näme üçin “V” şekilinde uçýarlar?
Güýz aýlarynda asmana seredenimizde uçup barýan göçegçi guşlaryň “V” şekilini emele getirendigini görýäris. Alymlar bu meseläniň üstünde köp barlag geçirdiler. Täze geçirilen barlaglar guşlaryň ganat…View More Näme üçin “V” şekilinde uçýarlar?


text:
Türkmenistan “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisine tebigy gazy akdyryp başlady.
Media maglumatlaryna görä, “Türkmennebitgurluşyk” döwlet konserniniň “Marynebitgazgurluşyk” edarasy gaz geçirijiniň uzynlygy 150 kilometrlik Şatlyk-Tejen-Kaka böleginde synaglary tamamlapdyr.
Täze gaz geçirijisi arkaly gazyň ýakyn wagtda Türkmenistanyň Ahal we Balkan welaýatlaryna eltiljegini “Türkmennebitgurluşyga” salgylanyp, habar berilýär.
2010-njy ýylyň maý aýynda gurlup başlanan “Gündogar-Günbatar” gaz turbasynyň geçirijilik ukyby ýylda 30 milliard kubometrden ybarat.
Uzynlygy 733 kilometre barabar geçirijiniň ýurduň gündogarynda ýerleşýän iri gaz ýataklaryny ýurduň günbatar bölekleri we Hazar deňziniň kenary bilen birleşdirýändigi aýdylýar.
Bahasy 2.5 milliard dollara barabar proýekti “Türkmengaz” döwlet konserni amala aşyrdy. “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisi 2015-nji ýylda gurlup gutardy.


text:
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti Bek Eırdi taǵy da sotqa berdi
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti Almaty qalasy Túrksib aýdandyq sotyna Bek Eır áýekompanııasynyń ústinen talap aryz berdi, dep habarlaıdy QazAqparat atalǵan vedomstvonyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazirgi ýaqytta tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetine Bek Eır áýekompanııasy buzǵan tutynýshylyq quqyqtaryn qalpyna keltirý týraly 420 adam ótinish jasady.
Buǵan deıin habarlanǵandaı, 2020 jyldyń 31 qańtarynda Komıtet áýekompanııanyń ústinen Nur-Sultan qalasynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotyna talap aryz bergen.
Alaıda, 2020 jyldyń 20 aqpanynda aldyn ala sot otyrysynda, isti sottylyǵy boıynsha Almaty qalasynyń Túrksib aýdandyq sotyna berý týraly sot uıǵarymy shyqty. Biraq Komıtet sot sheshimimen kelispeıdi. 2020 jyldyń 21 aqpanynda osy uıǵarymǵa jeke shaǵym berildi.
Sonymen qatar, azamattardyń ótinishteriniń turaqty túsýine baılanysty jáne sottyń talap aryzdy qaraýy maqsatynda Komıtet múmkindiginshe qysqa merzimde Bek Eır áýeakompanııasyna Almaty qalasynyń Túrksib aýdandyq sotyna ekinshi talap aryz berdi. Talap 2020 jyldyń 21 aqpanynda 360 adamdy qorǵaýǵa berilgen, osy sottyń aldyn ala sot otyrysy 2020 jyldyń 30 naýryzyna taǵaıyndalǵan.
Komıtetke kún saıyn satyp alynǵan bıletter úshin aqshalaı qarajatty qaıtarý máselesi boıynsha 20-dan astam ótinish kelip túsedi. Jańa ótinishter barlyq qajetti rastaýshy qujattardyń bolýy máselesine qarastyrylýda. Qajetti talaptarǵa sáıkes kelgen jaǵdaıda ótinishter talap aryzǵa tolyqtyrýlarǵa engiziledi.
- Esirtkini oıynshyqqa jasyrǵan: Kókshetaýda 18 jastaǵy stýdent qyzdar ustaldy
- Almatylyqtardy 30 mln teńgege aldaǵan alaıaq qamaýǵa alyndy
- SQO turǵyny tólem termınalyn buzyp jatqan jerinde ustaldy
- Tender utyp beremin: Alaıaq Taraz turǵynyn jarty mln teńgege aldady
- Almatyda mektep oqýshylary pyshaqtasty, jaraqat alǵandar bar
- Elimizde terrorızmdi qarjylandyrýǵa qatysty 26 fakti tirkeldi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň saýlawlara gözegçilik edarasy Özbegistanyň parlament saýlawlarynda hakyky bäsdeşligiň bolmandygyny aýtdy.
22-nji dekabrda ýaýradan beýannamasynda ÝHHG-niň Demokratik institutlary we adam hukuklary boýunça edarasynyň iberen synçylarynyň az sanly missiýasynyň ýolbaşçysy azat we adalatly saýlawlaryň geçirilmegi üçin söz we bileleşmek azatlygynyň zerurdygyny aýtdy.
21-nji dekabrda geçirilen saýlawlar “kämil guramalaşdyrylan hem bolsa, hakyky saýlaw bäsdeşligi we çekeleşikler ýetmezçilik etdi”, diýip Daan Ewerts aýtdy.
Özbegistanyň parlamentiniň 150 orunlyk aşaky öýüniň 135 ornuna dalaş eden dört syýasy partiýanyň ählisi prezident Yslam Karimowy goldaýar. Galan 15 orun hökümete tarapdar Ekologiýa hereketine göni geçýär. Sowet Soýuzy dargaly bäri häkimiýet başynda galýan Karimowyň hökümeti adam hukuklaryna hormat goýmazlykda we dissidentlere çydamsyzlykda aýyplanýar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 7-nji dekabrda Gresiýa taryhy saparyna başlady. Türkiýäniň döwlet baştutanynyň soňky 65 ýylyň dowamynda Gresiýa edýän ilkinji sapary NATO guramasynyň iki sany çylşyrymly agzasynyň arasyndaky gatnaşyklar barada aladalanmalaryň güýçlenen wagtyna gabat geldi.
Erdoganyň Gresiýa barmagynyň öňüsyrasynda grek hökümetiniň metbugat-wekili Dimitris Tzanakopoulos Erdoganyň saparynyň “ägirt uly ähmiýetiniň we wajyplygynyň” bardygyny aýtdy we Afinleriň “örän konstruktiw kararlara” garaşýandygyny aýtdy.
Emma Tzanakopoulos Gresiýanyň hökümetiniň territorial dawalaryň gaýtadan tutaşmagyna aladalanýandygyny we munuň Erdoganyň Türkiýäniň howa giňişligine gözegçiligi pugtalandyrmak, Egeý deňzinde araçäkleri kesgitlemek boýunça görkezmeleri bilen baglydygyny aýtdy.
Ankarada Erdoganyň metbugat wekili Ibrahim Kalin Türkiýäniň bu saparyň gatnaşyklary “ösdürmegine we çuňlaşdyrjagyna” garaşýandygyny aýtdy. Ol iki ýurduň migrasiýa bilen bagly “meseläni çözmek jogapkärçiligini çekmekde egindeşdigini” belledi.


text:
Gyrgyzystanda ýurduň Prezidentiniň ygtyýarlyklary giňeldildi. Gyrgyz Respublikanyň Ministrler Kabineti ýurduň döwlet Baştutanynyň administrasiýasy bilen birleşdirildi. Bu barada degişli kanuna Prezident Sadyr Žaparow gol çekdi.
Metbugatdaky habarlara görä, täze Konstitusiýa laýyklykda, Prezident ýurduň ýerine ýetiriji häkimiýetinden jogapkärdir. Şeýle hem, ýurduň Prezidenti Ministrler Kabinetiniň Başlygy, onuň orunbasarlary we döwlet komitetleriniň başlyklary üçin dalaşgärleri ýa-da mynasyp ýolbaşçylary parlamentiň tassyklamagy üçin iberýär. Deputatlar üç günüň içinde karar bermese, bu dalaşgärler awtomatiki usulda tassyklanan hasaplanýar.
Golaýda ýurduň parlamenti Žogorku Keneş kanun taslamasyny kabul edip, onda ýurduň Prezidentiniň welaýatlara öz wekillerini, iri şäherlere we etraplara häkimleri bellemek hukugy göz öňünde tutuldy.
Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparow Žogorku Keneş tarapyndan şu ýylyň 6-njy oktýabrynda kabul edilen “Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabineti barada” konstitusion kanunyna gol çekdi.


text:
Saud Arabystany Patyşalygynyň mirasdüşer şazadasy Muhammed ben Salman ýaşyl zolak görnüşinde guruljak şäheriň taslamasy bilen tanyşdyrdy. Şäheriň aýratynlygy onda hiç hili geçelge, awtoýoly göz-öňünde tutulmandyr. Şäherdäki ähli gatnawlar diňe otluda we pyýada amala aşyrylar. Demirýoluň ýakasyndaky şäheriň uzynlygy 170 kilometr bolar. Onuň ýaşaýjylarynyň sany 1 milliondan geçmez. Şäherde esasy ulag gysga wagtda gelip gidýän ýokary tizlikli otlulary çykyş eder. “Insiz” şäheriň bir tarapyndan beýleki tarapyna 20 minutda pyýada geçip bolar. Infrastruktura tutuşlygyna merkezi çyzyga bagly, şäheriň kommunikasiýasynda bolsa ekologik taýdan arassa energiýa ulanylar. Ekologik taýdan arassa şäheriň taslamasyny düzýän inženerleriň öňünde çözülmeli mesele az däl. Mysal üçin, tiz kömek üçin şeýle-de maýyplar üçin ýollar göz öňünde tutular.
Mekan Ataýew,
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň mugallymy.


text:
Futbol federasiyasynyng basshylary otstavkagha ketsin!
Qazaqstan qúramasy 18 qarasha kýni UEFA Últtar ligasy ayasynda óz alanynda Litva futbolshylaryn qabyldap, 1:2 esebimen jenilip qaldy.
Osylaysha, bizding qúrama óz tobyndaghy (S ligasy, 4-top) tórt komandanyng ishinde tórtinshi oryngha jayghasty. Alty oiynda alghandary tórt-aq úpay. Eger qarsylastary asa azuly bolyp, óz tobynda eng songhy oryn alsa, taghy týsiner edik. Albaniyany aitpaghanda toptaghy ózge eki qúramanyng dengeyi bizden asyp túrghan joq.
«Últtar ligasynyn» ereksheligi - terezesi teng qúramalar ghana bir topta oinaydy. Búl turnirde bizding futbolshylar Fransiya, Ispaniya syndy sanlaqtarmen kezdespeydi. Ózimiz dengeyli Albaniya, Belarusi, Litvamen bir topqa týsken edik. Alghash jerebe tartylghanda búl topta tym qúryghanda ekinshi oryn alarmyz dep mejelegemiz. Nәtiyjesinde kósh sonynda qalyp qoydyq...
Múny az deseniz jastar arasyndaghy Europa chempionatyna irikteu turniyrinde Qazaqstan jastar qúramasy Farer araldarynan jenilip qaldy (2:3). Futbolgha milliardtap qarjy qúiyp otyrghan Qazaqstan 50 myng ghana túrghyny bar aral memleketke ese jiberdi.
Ótken aptada bolghan osy eki oiynnyng ózi qazaq futbolynda mýlde damu joq ekenin kórsetip berdi. Osydan on jyl búryn qalay oinap, qalay jenilip jýrsek - sol kórinis әli ózgergen joq. Sonda futboldy damytugha baghyttalghan baghdarlamalar qayda qaldy, bólingen neshe jýz milliard qarjy qayda ketti?!
Bir qyzyghy bizding elde memlekettik budjetten bólingen mol qarjy futboldy jýieli týrde damytugha júmsalmaydy. Mәselen shendiler sapaly jasyl alandar men bazalar salu, auyl-aymaqtaghy futboldy damytu syndy manyzdy mәselelerdi mýlde esten shygharghan. Esesine qaptaghan sheteldik legionerlerge millionday jalaqy tólegendi ghana biledi. Mysal ýshin, songhy 10 jylda elimizde jalghyz stadion salyndy. Al tәuelsizdik alghaly salynghany 2 stadion ghana. Biri elordada, biri jana qúrylghan oblystyng ortalyghy Týrkistanda.
Al akademiya ashyp, balalar futbolyn damytu, zamanauy bazalar salyp, elding әr aimaghynan talanttardy tabu sekildi jýieli júmystar bizding shendilerding týsine de kirmeydi. Qazaqstanda dop tepken kóptegen sheteldik oiynshylar bizde infraqúrylymnyng nashar ekenin aitady. Sóite túra oiynshylargha tólenetin jalaqynyng tym joghary ekenine tanqalyp jatady. Mәselen serbiyalyq Djordje Despotovich degen oiynshy qazaq futbolyndaghy jalaqy men infraqúrlymnyng bir-birine mýlde say kelmeytinin ashyq synaghan bolatyn.
Endeshe osynyng bәrine kim kinәli? Áriyne Qazaqstan futbol federasiyasy, Qazaqstan kәsipqoy futbol ligasy kinәli. Qazaq futbolynyng eki tizgin, bir shylbyryn qolynda ústap otyrghan osy eki úiym ne halyqtyng aldynda, ne biylikting aldynda esep bermeydi. Bir sózben aitqanda, óz bilgenderin istep, dara biylik jýrgizip otyr.
Halyqqa esep bermeydi degenimiz: elimizdegi futbol klubtarynyng eshqaysysy jyldyq budjeti qansha ekenin, sheteldik sportshylardy qanshagha satyp alatynyn, olargha qansha jalaqy tóleytinin jariyalaghan emes (Búghan deyingi maqalalarymyzda el futbolyndaghy esep-qisap jayly birneshe mәrte jazghan edik). Tek 2020 jylghy preziydent joldauynan keyin ghana 2019 jyly futbolgha 34 milliard, 2020 jyly 37 milliard bólingeni aityldy. Biraq búl kәsipqoy klubtargha jergilikti budjetten bólingen qarjy. Al biz sóz etip otyrghan últtyq qúrama búl qarjygha ortaqtaspaydy.
Ýkimetke jauap bermeytini: bizde futbol turaly zang joq eken. Sondyqtan aladoptyng ainalasyndaghy erejelerdi, ózgeristerdi QFF shendileri ózderi aqyldasyp sheshe salady. Ony halyqtyq talqylaugha salu nemese parlamentte dauysqa salu degen mýlde joq.
Mәselen, ótken jyly QFF el futboly ýshin tiyimsiz sheshim qabyldady. Reseyding әserimen EAEO-gha mýshe elderding oiynshylary bizding elde legioner sanalmaydy degen ereje engizdi. Osy sheshimning әserinen onsyz da sheteldikter kóp qazaq futbolyna Resey men Belarusiting ekinshi-ýshinshi sortty futbolshylary qaptap ketti.
Eng soraqysy, osynday manyzdy ózgeriske ne halyq, ne el ýkimeti aralasqan joq. Federasiyadaghy bes-alty shendi bәrin sheshe saldy. Tipti búl iydeyanyng bastamashysy bolghan Reseyding ózine memlekettik dumada talqylanyp baryp qabyldanghan. Al bizde bәri basqasha. Búl ózgeris Reseyge paydaly. Olargha Qazaqstan, Qyrghyzstan, Armeniya men Belarusiting eng ýzdik oiynshylary barady. Al bizge kerisinshe atalghan elderding eng nashar futbolshylary keledi.
Búl boljam emes, naqty derek. Biyl Qazaqstan Premier-ligasynda baq synap jatqan 11 komanda sapynda 127 sheteldik oiynshy dop teuip jýr. Onyng 115-si resmy legioner retinde tirkelgen (biz EAEO oiynshylaryn legioner retinde qarastyrdyq). Al ótken jyly el chempionatynda 12 komanda boldy. Sol 12 komandada 107 sheteldik oiynshy bolghan (onyng 92-si resmy legioner). Al biyl 1 komanda az bolghanyna qaramastan, sheteldikter sany 20-gha artyp otyr. Osydan-aq, QFF-nyng jana erejesi sheteldik futbolshylar ýshin tiyimdi bolghanyn bayqaugha bolady.
El chempionatyndaghy 11 komandanyng ishinde petropavldyq «Qyzyljarda» sheteldikter eng kóp - 16 oiynshy. «Astanada» 14, «Jetisu», «Shahter», «Oqjetpes» sapynda 13-ten sheteldik jýr. Al sheteldik oiynshylar eng azy «Qaysar» men «Kaspiy». Biraq búlardyng ózinde 9-dan sheteldik futbolshy bar.
Múny az deseniz, Qazaqstan kәsipqoy futbol ligasynyng erejesine arqa sýiegen klubtar otandyq oiynshylardy alangha shygharudy qoydy. Tipti negizgi qúramda shyghatyn 11 oiynshynyng bireui ghana qazaqstandyq bolghan jaghdaylar az emes. QKFL erejesinde qazaqstandyq oiynshyny alangha shygharu mindettelmegen. Bir oiynda 6 legioner, 5 EAEO oiynshysyn shygharsa da bapker óz biledi. «Qyzyljar», «Astana», «Shahter», «Oqjetpes», «Jetisu» sekildi klubtar bir jyl boyy әr oiynda 2-3 ghana otandyq oiynshylardy alangha shyghardy. Búlargha qoy deytin eshkim tabylghan joq.
Endi eseptep kóreyik. Premier-ligadaghy 11 klub 2-3 ghana qazaqstandyq oiynshyny alangha shygharsa, 20-30 ghana otandyq futbolshyda oiyn praktikasy bar degen sóz. Chempionatta túraqty oinap jýrmegen futbolshy últtyq qúramada qalay joghary dengeyde óner kórsetedi. Al jastar qúramasy jayly aitudyng ózi artyq. Jastar qúramasyna shaqyrylatyn oiynshylardyng 95%-y jyl boyy qosalqy qúramda otyrady. Osydan keyin qúramadan qanday nәtiyje kýtuge bolady?!
Endigi mәsele, osynday týsiniksiz sheshimderdi kimder qabyldap otyr, olar nege qolyndaghy mol qarjyny el futbolyn jýieli týrde damytugha júmsay almaydy? Jýieli júmys jasalmasa, balalar futboly, auyl-aymaqtaghy infraqúrlym dúrystalmasa, futbolshylargha búrqyratyp jalaqy tólegennen futbol damymaydy. Ol ýshin basshylyq qyzmetke el sportyna jany ashityn, futboldy jaqsy biletin maman kelui kerek. Ádilbek Jaqsybekov sekildi kisiler futboldy 50 jyl basqarsa da eshtene ózgerte almaydy.
Somen Albaniya, Belarusi, Litvany algha jiberip, Últtar ligasynda eng songhy oryn aldyq. Endi ne bolady? Ózderine shang juytpaytyn QFF basshylary bas bapker Mihal Biylekti qyzmetinen quady. Odan eshtene ózgermeydi. Ornyna taghy bir sonday mamandy tauyp keledi. Ol taghy jeniledi, taghy quady. Sóitip jýrgende taghy 10 jyl ótedi. Qazaq futboly sol taz qalpynda qala beredi...
Songhy 10 jylda Qazaqstan qúramasynda 6 bapker auysty. 5 sheteldik, 1 qazaqstandyq maman. Eng qyzyghy búlardyng ishinde eng tәuir nәtiyjeni jalghyz otandyq maman kórsetti. Ne ýshin ekeni belgisiz bir jylgha tolmay Talghat Baysufinovti ornynan alyp, reseylik biliksiz bapker Aleksandr Boroduk degindi shaqyrdy. Ol 7 oiynnyng 6-auynda jenilip, masqara bolyp jónine ketti. Jay ketken joq, kelisimshartty búzghany ýshin QFF-dan mol ótemaqy aldy degen aqparat bar.
Odan keyin attay qalap Stanimir Stoilov degen bogar bapkerdi shaqyrghan. Oghan tipti bir million euro kóleminde jalaqy tólegen kórinedi. Biraq Andorra sekildi әuesqoy qúramany jene almay ol da ketti. Odan keyin qúrama tizginin ústaghan Mihal Biylekting de taghdyry qyl ýstine túr. Ony da qyzmetinen quatyn shyghar...
Osyghan qarap otyryp, mәsele oiynshylar men bapkerlerde emes, tikeley futbol shendilerinde ekenin angharugha bolady. Federasiya basshylary futboldy jýieli týrde damytumen emes, kózaldaghy nәtiyje ýshin týrli synaq jasap jýrgen sekildi. Demek, әr nashar nәtiyje ýshin bapkerdi qyzmetinen qua bergenshe, federasiya basshylarynyng ózderi otstavkagha ketkeni jón shyghar. Órkeniyetti elderde bolsa, mynaday masqara jenilisterden keyin jauapty basshylar jyly kreslosymen bayaghyda qoshtasar edi!
Quanysh Qappas
Abai.kz


text:
17-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Täjigistan Respublikasyna iş sapary bilen bardy. Duşenbäniň Halkara howa menzilinde Gurbanguly Berdimuhamedowy Täjigistanyň premýer-ministri Kohir Rasulzoda we beýleki resmi adamlar garşy aldylar diýip, tj.sputniknews.ru habar berýär.
Öň habar berşimiz ýaly, Türkmenistanyň Prezidenti Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine hormatly myhman hökmünde gatnaşar. Şeýle hem saparyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary ýurtlaryň döwlet Baştutanlary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklarynyň geçirilmegi meýilleşdirilýär.
Belläp geçsek, Täjigistanyň paýtagtyna şeýle hem ŞHG-niň we THŞG-niň sammitlerine gatnaşmak üçin Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň Baştutanlary, Ermenistanyň we Pakistanyň premýer-ministrleri, şeýle hem beýleki döwletleriň Liderleri we DIM-niň ýolbaşçylary geldiler.


text:
Ýaňy-ýakynda, Xiaomi-niň öz elektrikli ulaglaryny satuwa çykarmak boýunça meýilnamalary belli boldy. Indi hytaýly kompaniýanyň täze işewürlik ugry barada täze maglumatlar peýda boldy. Bu barada msn.com habar berdi.
"36 krypton" çeşmesiniň maglumatlaryna görä, Xiaomi geljekki awtoulag biznesine gaty hyjuwly çemeleşýär. Şeýlelik bilen, hytaýly internet-insaýderleriniň pikiriçe, bu tehnologiýa ägirdi her ýyl bir täze elektrikli awtoulag modelini çykarmagy meýilleşdirýär. Munuň özi janköýerleriň arasynda gyzgyn seslenme döretmek bilen bir hatarda, satuwyň ilkinji üç ýylynda kompaniýanyň, takmynan, 900,000 awtoulag satmagyna kömek eder diýlip garaşylýar.
Häzirki wagtda “Xiaomi Auto” awtoulag öndürmek baradaky taslamany durmuşa geçirmegiň çäklerinde üçünji tarap kompaniýalaryny satyn alýar. Diňe awtonom sürüjilik tehnologiýalarynyň ösüşi bilen baglanyşykly “Deepmotion”-y satyn almagyň özi üçin Xiaomi, takmynan, 80 million dollar sarp etmeli boldy.


text:
HelpAge International guramasynyň «Global AgeWatch Index 2014» atly hasabatynda aýdylmagyna görä, Türkmenistanda aýlyk pensiýa haky 37 dollara barabar.
Hasabatda getirilýän maglumatlara görä, şu ýyl Türkmenistanda gartaň adamlaryň sany 400 müňe golaý, bu ýurduň ilatynyň 6.7 prosentini tutýar.
HelpAge International guramasynyň prognozyna görä, 2030-njy ýylda gartaň adamlar umumy ilatyň 11.4 prosentini düzer, 2050-nji ýylda bolsa bu görkeziji 18.1 prosent bolar.
Hasabatda Türkmenistanda erkek adamlaryň 62, aýallaryň bolsa 57 ýaşynda pensiýa çykýandygy aýdylýar.
Azatlyk radiosy Türkmenistanda ortaça pensioneriň durmuş-ýaşaýyş şertleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly pensioner, raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
"Hazar Logistik" hususy kärhanamyz ýurtda logistika we ammar hyzmatlaryny hödürlemekde iň ygtybarly hem elýeterli kompaniýa hökmünde ykrar edildi.
"Hazar Logistik" hususy kärhanamyz logistika, ammar, paýlamak, frahta we ibermeleriň yzygiderliligini dolandyrmak ulgamlarynda köp ýyllyk tejribä eýe bolup, müşderilene premium derejeli logistika hyzmatlaryny hödürlemäge ymtylýar.
Kompaniýamyzyň edaralary logistikanyň we ammar hyzmatynyň ähli ugurlary boýunça alnyp barylýan giň gerimli işleriň öz wagtynda hem-de netijeli ýerine ýetirilmegi üçin ýurdumyzyň üç sebitinde hereket edýär.
Şeýlelikde, Maryda ýerleşýän esasy edaramyz Artyk-Sarahs-Farap-Serhetabat ugry boýunça ähli gümrük işlerini ýerine ýetirýär.
Aşgabatdaky edaramyz demir ýol aragatnaşygy bilen bagly ähli işlere jogap berýär.
Türkmenbaşynyň halkara deňiz portunyň umumy ýükler terminalynda üçünji edaramyz ýerleşip, ol portlardaky gämileriň agentlik hyzmatlaryny we ýükleri ekspedirlemekligi, Gara deňziniň ähli portlaryna dürli ýükleri daşamaklygy, gämileriň frahta alynmagyny üpjün edýär.
Şeýlelikde, "Hazar Logistik" hususy kärhanamyz Türkmenistanyň, Ýewropanyň we GDA ýurtlarynyň çäklerinde ýük daşamaklyyň ähli görnüşlerini amala aşyrýar.
Logistika hyzmatlaryndan peýdalanmak isleýän müşderilerimize konteýnerler, ammarlar we port agentleriniň hyzmatlary hödürlenilýär.
«Hazar Logistik» kärhanamyzyň şahamçalarynyň salgylary:
- Mary şäheri, Mary welaýaty – Bitaraplyk köçesi, 18/7. Habarlaşmak üçin: +99363162934, +993 522 74717/18.
- Aşgabat şäheri – Köpetdag etraby, 1972 köç., (Atatürk), jaý 82. Habarlaşmak üçin: +993 12 469183/84.
- Türkmenbaşy şäheri, Balkan welaýaty – Şagadam köçesi 8, Türkmenbaşy halkara deňiz portunyň umumy ýükler terminalynyň gözegçilik nokadynyň birinji gatynyň 002, 004 iş otaglary. Habarlaşmak üçin: +993 243 49350.