text: Eýran häkimiýetleri, oppozisiýa basyşlaryny artdyrýar. Düýn oppozisiýon lider Musawi bilen duşuşan 70 sany uniwersitet mugallymy, howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edildi. Tussag edilenleriň nirde saklanýandygy anyk däl. Bu baradaky habar Musawiniň internet saýtynda ýerleşdirildi, ýöne Eýranda köpçülikleýin habar beriş serişdelerine görkezilýän basyşlar sebäpli, bu habary garaşsyz çeşme tassyklamady.Gowşan soňky maglumata görä, olardan 66-sy azatlyga çykarylypdyr. 12-nji iýundan bäri ýüzlerçe adam tussag edildi, azyndan 17 adam bolsa, bidüzgünçiligiň pidasy boldy. Bidüzgünçiliklerde dahyly bar diýip, Tähran Günbatary aýyplaýar. Öz nobatynda ABŞ 4-nji iýul dabarasyna gatnaşmaga, Eýranly diplomatlaryň indi çagyrylmajakdygyny mälim etdi. Dartgynly ýagdaý zerarly, Eýran İtaliýadaky G-8-leriň maslahatyna gatnaşmaýar.


c: text/html

text:
Kubanyň prezidenti Raul Kastro Wenezuellanyň we beýleki Latyn Amerika ýurtlarynyň Birleşen Ştatlaryň aňtaw gullugynyň öňki işgäri Edward Snowdene gaçybatalga bermek teklibini goldaýandygyny aýtdy.
Ýöne muňa garamazdan, Kastro ýekşenbe güni Kubanyň milli ýygnagynda eden çykyşynda, Snowdeniň ýurtdan howpsuz ýagdaýda syýahat etmegine rugsat berilip-berilmejegi barada maglumat bermedi.
Şeýle-de Kastro bu waka bilen baglanyşykly Birleşen Ştatlaryň beýleki ýurtlara haýbat atdy diýip aýdylanlary nazara alyp, ABŞ-ny ýazgardy.
Orsýetiň "Aeroflot howaýollary" her hepde ençeme gezek Hawana göni uçuş amala aşyrýar.
Çaklamalara görä, Snowden Latyn Amerika barmak üçin Kubanyň üstünden sapar etmeli bolar.
Wenezuella we Boliwiýa Snowdene gaçybatalga bermegi teklip etdiler. Muňa garamazdan, Nikaragua Snowdeniň gaçybatalga haýyşy barada häzirki wagtda pikirlenýär.
Şeýle-de Snowdeniň häzirki wagtda Moskwanyň aeroportynyň tranzit bölümindedigi çaklanylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün Owganystanyň resmileri ýurduň demirgazyk-gündogar regionyndan daşary ýurtly raýatlaryň 8-siniň we ýerli owgan ýaşaýjylaryndan hem 2-siniň öldürilen jesetleriniň tapylandygyny habar berdiler.
Badahşan welaýatynyň polisiýa edarasynyň başlygy Aka Nuur Kintoz bu öldürilen daşary ýurtly adamlardan 6-synyň amerikan raýatlarydygyny, ýene biriniň Germaniýanyň raýatydygyny, beýleki biriniň şahsyýetinin bolsa heniz anyklanmandygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna gorä, öldürilen iki owgan raýaty bu daşary ýurtlularyň toparyna dilmaçlyk edýän adamlar eken.
Aka Nuur Kintoz bu oldurilenleriň jesediniň anna güni Badahşan welaýatynyň Kuran Wa Munjan etrapyndan tapylandygyny aýtdy.
Kabulda iş alyp barýan halkara gumanitar gurmanyň resmileri bu öldürilen adamlaryň şu gurama degişli bir toparyň agzalary diýlip çaklanylýandygyny mälim etdiler.


text:
Owganystanda prezidentlige dalaş edýän kandilatlaryň arasynda geçirilen ilkinji iki çekişmede kandidatlar ýurtda giň ýaýran korrupsiýa garşy göreşmegi we «Talyban» bilen parahatçylyk gepleşiklerini geçirmegi wada berdiler.
Kandidatlaryň biri, öňki goranmak ministri Abdul Rahim Wardak korrupsiýa Owganystanyň hem içerki, hem halkara abraýyny gaty aşak gaçyrdy diýdi. Ol öz prezident hökmündäki ilkinji ädiminiň korrupsiýa garşy çäre görmekden başlanjagyny aýtdy.
Ozalky gubernator Gul Aga Şerzaý hem korrupsiýa garşy göreşmegi wada berdi.
Ozalky kanunçykaryjy Daud Sultanzaý ýurduň howpsuzlygyny berkitmek üçin «Talyban» bilen gepleşmegi wada berdi. Ol hökümet bilen halkyň aralygyndaky distansiýa durnuklylygyň esasy faktory diýdi.
Şerzaý we yslamçy kandidat Kutbuddin Hilal parahatçylyk gepleşiklerini alyp barmak üçin bitarap geňeş döretmek gerek diýdi.


text:
Özbegistan gyrgyz-özbek serhediniň dawaly ýerine elten harby tehnikalaryny we esgerlerini yzyna çekip, jedelli ýerdäki bir hepdelik gapma-garşylygy soňlady.
Gyrgyz döwlet serhet gullugy goşun çykarmagyň 26-njy martda, irden, gyrgyz we özbek resmileri bu krizis boýunça duşuşanyndan bir gün soň amala aşyrylandygyny habar berdi.
Serhet gullugy bu duşuşygyň özbek tarapynyň inisiatiwasy bilen geçirilendigini aýtdy.
Özbek häkimiýetleri 18-nji martda iki sany bronly harby tehnika, iki sany harby ýük maşyny bilen berkidilen esgerlerini Gyrgyzystanyň günorta-günbataryndaky Aksy etrabynyň ýanynda, serhetde ýerleşdirdiler.
Gyrgyz häkimiýetleri hem muňa dawaly ýere esger we harby enjam ibermek bilen jogap berdiler.


text:
Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi tarapyndan üç aýdan bir gezek neşir edilýän “Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawyň goragy” atly ylmy-populýar žurnalyň nobatdaky sany çapdan çykdy.
Žurnalda berlen makalalar Hazar deňziniň suw gurşawuny goramak baradaky Çarçuwaly Konwensiýanyň güýje giren senesi mynasybetli Hazaryň Gününiň ähmiýetine bagyşlandy. Geçen ýylyň tomsunda Aşgabatda geçirilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň durnukly ösüş boýunça Hökümetara iş toparynyň mejlisi hem žurnalyň redaksiýasynyň uly üns beren meselesi boldy.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen şu gün irden Owganystanyň Kunduz welaýatynda iki sany içi ýangyçly awtosisternanyň partlamagy netijesinde heläk bolan adamlaryň arasynda parahat ýaşaýjylaryň bolmagynyň mümkindigini aýtdy.
Ol asuda ýaşaýjylaryň ölümi bilen bagly derňewiň geçiriljekdigini wada berip, ýaranlyk güýçleriniň Owganystanda asuda halkyň heläk bolmagynyň öňüni almak babatdaky tagallalaryny dowam etdirýandiklerini nygtady.
Bu wakanyň netijesinde azyndan 90 adamyň heläk bolandygyny, olaryň ýarsynyň parahat ýaşaýjlardygyny Gunduz welaýatynyň häkimi Mohammad Omar habar berdi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy, Gunduz welaýatynyň keselhanasyna ýerleşdirilen ýaralananlaryň köpüsiniň asuda ýaşaýjylardygyny aýdýar.


text:
Aşgabat, 11.02.2015. “Türkmenportal”.
1997-nji ýyl — Discovery şattlynyň topary Hublle teleskopyny bejermäge we täzelemäge ugrady.
1970-nji ýyl — “Osumi” atly ilkinji ýapon Ýeriň emeli hemrasy giňişligine çykaryldy.
1929-njy ýyl — Watikan özbaşdak döwlet boldy. Watikan — dünýäde iň kiçi ýurt bolup, Italiýanyň paýtagty Rimde ýerleşýär.
1928-nji ýyl — Sankt-Morisada (Şweýsariýa) II gyşky Olimpiýa oýunlary açyldy.
1922-nji ýyl — Frederik Banting insulini açdy.
1838-nji ýyl — Sankt-Peterburgda Sarskoýe Selo çenli demir ýol boýunça atly tirkegde otly gatnap başlady.
1809-njy ýyl — ilkinji parahod patentlenildi.
1720-nji ýyl — agaç ussasy Ýefim Nikonow suwasty gäminiň esasyny goýan “gizlin gäminiň” gurluşygyna girişdi.
Ýaponiýa, Döwletiň esaslandyrylan güni.
Azerbaýjan, Salgyt gullugynyň işgärleriniň güni.
Kamerun, Ýaşlaryň güni.


text:
Britan we amerikan alymlary şeýle netijä gelipdirler, ýagny gije içilen kofeniň her bir käsesi biziň biologiki sagadymyzy 40 minutlyk "säginmäge" mejbur edýär.
Bu ýagdaý şol bir wagtyň özünde kofeniň uklatmaýandygyny subut etmek bilen birlikde käbir, adatça ir örýän adamlaryň, netijede "baýguş" ýaly (gije gaty giç uklaýan) adama nähili öwrülýändigini äşgär edýär.
"Science Traditional Medicine" žurnalynda çap edilen bu ylmy makala, geçirilen barlagyň dünýäde ýaýrawly ulanylýan psihoaktiw madda bolan kofeniň adamyň bioritimlerine edýän täsiriniň hem ilkinji gezek şeýle jikme-jik ýagdaýda subut edilendigini görkezýär.
Kolorado uniwersitetiniň professory Kenneth Wright we onuň kärdeşleri agşam ýa-da gije içilen bir käse kofeniň adamy näçe wagtlap uklatman saklaýandygyny hasaplapdyrlar. Şeýle maksat bilen 50 günüň dowamynda bäş sany meýletin adamyň kömegi bilen ylmy derňew geçiripdirler.
Biologiki sagat hem yza galyp bilýär
Meýletinleriň bolýan otagynda çyra hiç wagt söndürilmändir we ýagtylygy hem peseldilmändir. Ukudan üç sagat owal alymlar meýletinlere "witamin" beripdirler. Ol dermanlaryň düzüminiň ýarysy diýen ýaly kofein eken. Ondan soňky sagatlarda biologlar meýletinlerden tüýkülik bölejiklerini alypdyrlar. Onsoň uky garmony bolan melatoniniň mukdaryny ölçäp görüp, meýletinleriň ukusynyň geljek wagtyny we olaryň ukuda boljak möhletini hasaba alypdyrlar.
Synagyň netijesinde, düzüminde bir käse kofedäki ýaly kofein mukdary bolan dermanlary içenleriň biologiki sagady 40 minut "yza galypdyr".
Şeýlelikde kofeiniň gipofiziň öýjüklerde melatonini ýok edýän reseptorlaryny duruzýandygy mälim bolupdyr.
Ir ýatýanlaryň giç ýatýanlara öwrülmegi
Bu reseptorlar ukynyň başga bir çagyryşy (signaly) bolan adenozini kabul edip, melatonin öndürmäge başlaýarlar. Eger bu ýagdaý birnäçe günüň dowamynda bökdelse, adamyň biologiki sagady "gaýdyp sazlanmajak ýagdaýda" bozulýar we ondan soň adam kofeinsiz hem has giç uka gitmäge başlaýar.
Onsoň ukudan ir oýanmagy endik edinen adamlaryň giç ýatyp, giç turýan adamlara öwrülmek howpy döreýär.
Otagda diýseň ýagty çyra ýakylmagy hem adama edil kofein ýaly täsir edýär. Ýöne bu ýagdaýyň has geň tarapy- olaryň ikisi bilelikde bolan mahaly hem adamynyň ukusyzlygyny 40 minutdan artyk uzaga çekdirip bilmeýär.
Professor Wrightiň aýtmagyna görä, adamyň biologik sagadynyň üýtgedilmeginiň ukusyz galýan wagtyna täsirinde häzirlikçe alymlara möhletiň çägi taýdan äşgär bolmaýan taraplaram bardyr.
Emma häzirlikçe kofeiniň şeýle aýratynlygyndan köpsanly adam peýdalanyp bilýär. Bu tema aslynda sagat wagtlary üýtgeýän we täze durmuş akymyna öwrenişmäge synanyşýan adamlar bilen baglanşyklydyr.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 10 aýynyň netijelerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde habar berlişi ýaly, ýurtda neşirýat işi barha kämilleşdirilýär. Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan ýylyň başyndan bäri kitap önümleriniň 306 görnüşi, şol sanda nusgawy we döwürdeş ýazyjy-şahyrlarymyzyň eserleri, şeýle-de çagalar üçin suratlar bilen bezelen ertekili kitaplar we beýleki neşirler çap edildi. “Galkynyş” kitap merkezi ýurdumyzyň kitaphanalaryny 278 müň nusgalykdaky 59 görnüşli kitap önümleri bilen üpjün etdi.
Türkmenistanda 10 aýda kitap önümleriniň 306 görnüşi çap edildi
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Reşit Meredow Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän welaýatlaryna sapar edýär.
Türkmen telewideniýesiniň 25-nji iýunda beren maglumatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow R.Meredowyň şu ýylyň 26-28-nji iýuny aralygynda Owganystan Yslam respublikasynyň Farýab, Jowuzjan we Balh welaýatlarynda gulluk iş saparynda bolmagy baradaky buýruga gol çekipdir.
Habarda türkmen resmisiniň Türkmenistan bilen Owganystanyň arasyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meseleleri boýunça gepleşik geçirjekdigi aýdylýar.
Habarlardan mälim bolşy ýaly, demirgazyk Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän etraplarynda jeňçiler bilen hökümet güýçleriniň arasynda aldym-berdimli söweşler barýar.
Şol bir wagtda, golaýda Owganystanda jeňçilere garşy söweşýän ýarym resmi «Arbeki» toparynyň wekilleriniň Türkmenistanda bolandygy barada habarlar çykdy.
Şu aralykda türkmen telewideniýesi Türkmenistandan Owganystana iberilýän elektrik energiýasynyň möçberiniň köpledilendigini habar berýär.
«Türkmenistan Owganystana ýeňillikli şertlerde elektrik energiýasyny iberýär we goňşy ýurda edilýän eksportyň möçberini artdyrmak ugrunda yzygiderli tagalla edýär» diýip, «Trend» habar gullugy türkmen metbugatyna salgylanyp ýazýar.
Ozal baglaşylan hökümetara şertnamasyna laýyklykda, bu tok 300 million kilowat-sagat kuwwatlykly Ymamnazar-Andhoý elektrik geçirijisi, 200 million kilowat-sagat kuwwatlykly Serhedabat-Hyrat-Turgundy geçirijisi arkaly iberilýär.
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, ýurduň elektrik pudagyny dolulygyna döwrebaplaşdyrmak, onuň kuwwatlylygyny ýokarlandyrmak üçin degişli kararlar kabul edildi.
Bu kararlaryň durmuşa geçirilmegi Owganystana Serhedabat-Hyrat-Turgundy ugry boýunça iberilýän elektrik toguny 200 million kilowat-sagatdan 400 million kilowat-sagada çenli artdyrmak mümkin boldy diýip, habarlarda aýdylýar.
Mundan öň türkmen metbugaty Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 24-nji iýunda Daşkentde, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň ýubileý sammitiniň geçýän ýerinde Owganystan Yslam respublikasynyň prezidenti Aşraf Gani bilen duşuşandygyny habar beripdi.
«Kuksaroý» döwlet rezidensiýasynda bolan duşuşykda iki ýurduň liderleriniň TOPH geçirijisiniň, Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň meseleleri, elektrik energiýasy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek barada maslahat edendigi aýdylýar.
Prezident Gani Owganystanyň gaýtadan gurulmagyna berilýän sosial-ykdysady goldaw, şol sanda bilim we saglyk desgalaryny gurmak, ýeňillikli bahadan elektrik toguny we suwaldylan gaz ibermek, kadrlary taýýarlamak boýunça başlangyçlary we proýektleri durmuşa geçirmek tagallalary üçin minnetdarlyk bildirdi diýip, TDH ýazýar.


text:
Gyrgyz howpsuzlyk ofiserleri Siriýada «Yslam döwleti» toparynyň söweşijileriniň hatarynda söweşen diýilýän üç erkegi tussag etdi.
Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk komiteti 17-nji iýunda güman edilýänleriň 10-njy iýunda, Täjigistan we Özbegistan bilen serhetdäki Batken sebitinde ele salnandygyny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, güman edilýänler Siriýadan şu ýylyň başynda, gyrgyz topragynda terror hüjümlerini gurnamak niýeti bilen dolanyp gelipdir.
Derňewçiler güman edilýänleriň jaýlaryndan hüjüm tüpeňlerini,ok, granat we ekstremist neşirlerini tapdylar.
Gyrgyzhäkimiýetleri Siriýada we Yrakda YD-a goşulan gyrgyz raýatlarynyň 500-den gowrakdygyny aýdýarlar.


text:
Öten agşam Pakistanyň paýtagty Yslamabadyň golaýynda Owganystandaky koalision güýçler üçin harby ýük alyp barýan ulaglara ýaragly söweşijiler hüjüm etdiler.
Ýerli polisiýa edarasynyň resmileri bu wakada azyndan iki adamyň ölüp, ýedi adamyň hem ýaralanandygyny habar berdiler. Ýöne bu ejir çekenleriň kimlerdikleri barada anyk maglumat alynmady.
«Assoşieýted press» habar agentliginiň fotožurnalisti öten agşam Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda Owganystana barýan bu esasy ýoluň ugrunda 20 töweregi ýük konteýneriniň ýanyp durandygyny görendigini habar berdi.


text:
Türkmenistandaky adam hukuklarynyň häzirki ýagdaýy barada Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban Türkmen Helsinki fondunyň başlygy Täjigül Begmedowa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Täjigül, bilşiňiz ýaly, soňky döwürde Türkmenistana sapar edýän ýokary derejeli daşary ýurt resmileriniň sany köpeldi. Şol bir wagtda döwlete degişli däl hukuk toparlary hem bu ýurtda kanunlary liberallaşdyrmagyň, adam hukuklary babatdaky ýagdaýy gowulaşdyrmagyň zerurlygy barada çagyryş edýärler. Siziňçe, bu ýagdaý Türkmenistanda adam hukuklarynyň goralyşyny gowulaşdyrmaga täsir edýärmi?
Täjigül Begmedowa: Hawa, soňky wagtlarda günbatar ýurtlarynyň ýokary derejeli resmleriniň we energiýa kompaniýalyrynyň ýolbaşçylyrynyň onlarçasy Türkmenistanyň ýolbaşçylary bilen duşuşmaga çalyşýar. Has anygy, çig mal serişdelerine baý ýurda ýakynlaşmak ugrunda göreş barýar. Bu hili şertlerde adam hukuklary temasyny ilerletmek gaty kyn. Kähalatda, Türkmenistandaky ýagdaýlardan bihabar bir myhmanyň ýurtda adam hukuklary babatda öňegidişligiň bardygyny tassyklap aýdan esassyz sözleri, howlukmaç bahasy bilen progressiw güýçleriň uzak ýyllyk zähmeti bir minutda püçege çykýar.
Iýunyň başynda bir amerikan resmisi Türkmenistanda adam hukuklary barada käbir öňegidişlikleriň bardygyny bellände hem şeýle boldy. Ýa-da başga bir mysal: Adam hukuklaryny goraýan halkara döwlete degişli däl guramalaryň çagyryşlaryna garamazdan, Türkmenistana sapar eden fransuz diplomaty Aşgabadyň adam hukuklary babatda ýagdaýy gowulaşdyrmak isleýändigini belläp, bu ýurdy adam hukuklaryny bozmakda tankyt etmejekdigini açyk aýtdy. Mundanam başga, hukuk goraýjylar daşary ýurtlaryň bu ugurda öz hereketlerini koordinirleýändigini hem aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy: Bu pozisiýa näme bilen bagly? Näme üçin berk liniýa hem talap ýok?
Täjigül Begmedowa: Daşary ýurt ekspertleriniň gelen netijelerine görä, munuň günbataryň öňki işleriniň netijesizligi bilen bagly bolmagy mümkin. Görnüşine görä, olar indi başda türkmen häkimiýetleri üçin o diýen agyryly bolmadyk meseleleri, mysal üçin Katoliki ybadathanany hasaba almak, adam söwdasy, AIDS meselelerini gozgamakçy bolýarlar.
Bu ýerde başga-da bir açyş bar, Türkmen-amerikan biznes geňeşiniň amerikan lideri golaýda özüniň we kärdeşleriniň türkmen häkimiýetlerine adam hukuklary barada ýatlatmajakdyklaryny, munuň bilen Döwlet departamentiniň meşgullanmalydygyny açyk aýtdy.
«Açyk jemgyýet» institutynyň «Türkmenistan» proýektiniň ýazmagyna görä, «Obamanyň adminstrasiýasynyň häzirki syýasaty ümsüm ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň hatyrasyna adam hukuklarynyň bozulmalaryny tankytlamakdan ýüz öwürýär». Şu sebäpden, görnüşine görä, bu ýakynda daşary ýurtly myhmanlaryň esasy maksady biznes bähbitlerini ilerletmek bolar.
Azatlyk Radiosy: Täjigül, eger daşary ýurtly myhmanlar şeýle ýumşak liniýany tutsalar, bu dogrudanam netije berermi, ýagny olar öz maksatlaryna ýeterlermi?
Täjigül Begmedowa: Belki-de başda munuň gysga wagtlyk netijeleri bolar. Ýöne ýurtda hemme zat awtoritarizm, sud sistemasynyň açyk dälligi, korrupsiýa, wiza almakdaky kynçylyklar, gara sanawlar we beýlekiler bilen ilteşikli. Onsoň daşary ýurtly biznesmenler hemişe kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolarlar. Media arkaly öz hukuklaryňy gorar ýaly, ol ýerde metbugat azatlygy hem ýok. Onsoň, aýdaly, biznesmene wiza bermeseler, ol her gezek prezidente ýüz tutsunmy?
Mundanam başga, bize ejir çeken daşary ýurtly biznesmenleriň habar bermegine görä, Türkmenistanda maýa ýatyrmak töwekgelligi örän ýokary. Ol ýerde siz ýerli çinownikler tarapyndan ap-aňsatja çoçgara çolaşdyrylyp bilersiňiz. Onsoň, gowy bolanda, işiňi gaty kynlyk bilen düzedersiň, erbet bolanda, biznesiň çöker ýa-da halkara kanunlaryny bozup işlmeli bolarsyň. Munuň üçin Daýmler Meresedesi ýatlamak ýeterlik, bu barada köp ýazyldy. Netijede, halkara derejesinde, bikanun işleri derňeýän halkara guramalarynyň öňünde özüňi aklamaly bolarsyň. Bu ýagdaýda hiç kim utuş gazanmaýar.
Azatlyk Radiosy: Şeýle ýagdaýda ýönekeý türkmenistanlylyar näme etmeli?
Täjigül Begmedowa: Elbetde, arassa adamkärçilik nukdaý nazaryndan bu ýagdaý gynançly, ýakymsyz, bir topar adamda hatda ýigrenç hem döredip biler. Ýöne beýle ýöntem bolmak gerek däl, hakakata göni seretmek gerek. Biz muny hemişe gaýtalaýarys, biziň pozisiýamyz şeýle: raýatlaryň özleri graždan jemgyýetini özleşdirmeli, öwrenmeli we ony her bir pursatda ulanmaga çalyşmaly. Birlerinden umyt etmän, öz mamlalygyňy özüň goramagy öwrenmeli. Muňa garşy çykjaklar-da, häkimiýetleriň ýanajagyny, yzarlajagyny aýtjaklar-da tapylar. Ýöne bagyşlaň, «Azapsyz ýeriň ady ýok» diýipdirler. Hiç bir zat mugt berilmeýär. Her bir ýetilen sepgit üçin zähmet çekmeli, azap etmeli bolýar. Onsoň öz hukuklaryňy goramak hem zähmet, onda-da üznüksiz, ejir-azaby, harjy-harajady ýetik, ýöne sylag-hormaty az zähmet. Emma bu sarpa goýulmagyna mynasyp we geljegi bolan iş.
Dogry, biz ýurt içinde aktiwistleriň az däldigini, olary goldmalydygyny, kyn bolan halatynda kömek etmelidigini bilýäris. Ýöne öz hukuklaryňy goramakda özüň berk durmakdan gowy zat ýok.


text:
4-nji dekabrda Orsýetde Döwlet Dumasyna geçen saýlawlara gözegçilik eden halkara synçylaryň habar bermeklerine görä, ses berişligiň guramaçylary ýurdy dolandyrýan “Ýedinaýa Rossiýa”partiýasyna amatly şertler döretmäge synanyşypdyrlar.
Synçylar saýlaw baradaky kanunyň bozulandygyny belleýärler.
Saýlawlaryň deslapky resmi netijelerine görä, “Ýedinaýa Rossiýa” partiaýsy ýeňiş gazandy, emma öňki ýyllar bilen deňeşdirilende, bu partiýany goldaýanlaryň sany azaldy.
Häzire çenli sesleriň 96 prosenti sanaldy. Onuň 50 prosent çemesiini “Ýedinaýa Rossiýa” aldy we bu san 450 orunly Dumada 238 orny saklap galmak üçin ýeterlik.
Duşenbe güni ÝHHG-niň Demokratik gurluşlar we adam hukuklary boýunça edarasynyň synçylarynyň başlygy Heýda Talýawininiň Moskwadaky metbugat konferensiýada aýtmagyna görä, Orsýetde esasy partiýalaryň we döwletiň arasynda ygtyýarlyklaryň bölünişiginiň bolmazlygy alada döredýär.
Waşingtonda Ak tamyň metbugat wekili Jeý Karneý Orsýetde saýlawlaryň geçirilişi barada aladalaryň bardygyny bildirdi.
Şol bir wagtda geçen agşam Moskwada birnäçe müň adam saýlawlaryň netijelerine garşy proteste çykdy. Şonda oppozisiýa lideri Boris Nemsow şeýle diýdi:
Bu Putiniň we onuň ogry-jümrülerden ybarat partiýasynyň derbi-dagyn ediji ýeňilişidir. Olaryň Dumada 238 orun alandygyna we 49,5 prosent ses alandygyna hiç kim ynanmaýar. Biz faktlaryň galplaşdyrylandygy, býulletenleriň sandyklara atylyşy we beýleki bikanunçylyklar barada müňlerçe maglumat aldyk.
Polisiýa Moskwadaky protest wagtynda 300 çemesi adamy tussag etdi.


text:
Şu gün Çilide ýüze çykan güýçli ýer titremede azyndan 76 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Çiliniň prezidenti Mişel Baçelet şu gün ýurtda bolan güýçli ýer titremäniň netijesinde ýurtda heläkçilikli ýagdaýyň emele gelendigini aýdyp, ilaty başagaýlyk dörätmän asudalygy saklamaga çagyrdy.
Şeýle hem ol bu tebigy betbagtçylygyň pidalarynyň sanynyň ýüzlerçe adama ýetmeginiň mümkindigini çaklady.
Çiliniň Konsepsion şäherinden 115 kilometr uzaklykda Ýuwaş okeanda bolan ilkinji ýer yranmanyň güýjiniň Rihter ölçegi bilen 8,8 bala barabar bolandygy habar berilýär. Ondan soň ýene takmynan 25 gezek ýeriň sarsandygy aýdylýar.
Konsepsion şäheri bilen bir hatarda Çiliniň paýtagty Santýago şäherinde hem binalaryň köpüsine zeper ýetendigi habar berilýär.
Habarlara görä, bu ýer titremäniň netijesinde okenda sunami laheň tolkunlary emele gelipdir.
Sunamiden Merkezi Amerikanyň hemme ýurtdaryna, Çilä, Perua hem Ekwadora howp abanýandygy hem duýdurulýar.
Ýapon we Filippin häkimiýetleri hem howply ýerlerden ilaty göçürmek meselesine garaýarlar.


text:
Çarşenbe güni Londonda Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Margaret Tetçeriň jaýlanyş çäresi geçirilýär. Margaret Tetçer geçen hepde, 8-nji aprelde 87 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Onuň jaýlanyş çäresine gatnaşmak üçin çarşenbe güni Londona dünýäniň dürli ýurtlaryndan döwlet liderleri we ýokary derejeli hökümet resmileri bardylar.
Özüniň tutanýerli şahsy hil-häsiýeti bilen “Demir ledi” adyny alan Margaret Tetçer 1979-njy ýyldan 1990-njy ýyla çenli aralykda Britaniýanyň premýer-ministri bolup işläpdi.
Köp synçylar onuň Britaniýa ýolbaşçylyk eden ýyllaryna ýurduň pessaýlan ykdysadyýetini reformirlemek işleriniň amala aşyrylan ýyllary hökmünde baha berýärler. Ýöne, beýleki tarapdan, Margaret Tetçeriň erkin bazar syýasaty köp dawalara we tankytlara-da sebäp bolupdy.


text:
Owganystanyň günortasynda aýra-başga hüjümlerde alty polisiýa ofiseri wepat boldy.
Ýerli resmi Omar Zwak günorta Helmand welaýatynyň Laşkar Gah şäherinde 3-nji fewralda janyndan geçen hüjümçiniň awtoulagda goýlan bombany partlatmagynyň netijesinde iki polisiýa wekiliniň wepat bolandygyny we bäşisiniň ýaralanandygyny aýtdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” öz üstüne aldy.
ABŞ-nyň we NATO-nyň goşunlary 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystandaky söweş missiýasyny formal taýdan tamamlansoň “Talybanyň” söweşijileri öz hüjümlerini güýçlendirdiler.
Günbataryň, esasan, ABŞ-nyň birnäçe müň harbysy Owganystanda galýar.


text:
3-nji iýulda Gruziýanyň Milli kitaphanasynda Türkmenistanyň Prezidentine Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň “Hormatly akademigi” diýen ylmy ady dakmaga bagyşlanan dabara geçirildi.
Şanly waka mynasybetli bu ýere Gruziýanyň ylmy jemgyýetçiliginiň wekilleri, dostlukly ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi, şeýle hem Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary ýygnandylar.
Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň prezidenti dabarany açyp, ýygnananlaryň adyndan belent mertebeli myhmany mähirli mübärekledi we şu günki günüň aýratyn ähmiýetli waka hökmünde döwletara gatnaşyklarynyň taryhyna girjekdigini nygtady. Georgiý Kwesitadzeniň belleýşi ýaly, türkmen we gruzin halklaryny taryhyň dowamynda emele gelen dostluk hem-de medeni gatnaşyklar birleşdirýär. Häzirki döwürde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar mynasyp dowam etdirilýär we täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylýar. Ylym-bilim ulgamyndaky gatnaşyklar hem berkidilýär.
Georgiý Kwesitadze bu ýere ýygnananlary türkmen Lideriniň giň möçberli ylmy işi bilen tanyşdyryp, Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň alymlar geňeşiniň Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa “Hormatly akademik” diýen ady dakmak hakynda kabul eden çözgüdini yglan etdi. Döwlet Baştutanynyň başlangyjy boýunça hem-de parasatly ýolbaşçylygynda Türkmenistany dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna çykarmaga, şol sanda türkmen ylmyny täze belent sepgitlere ýetirmäge we bu ulgamda özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilen düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. Nygtalyşy ýaly, bu ýokary ylmy at Türkmenistanyň Baştutanyna Merkezi Aziýa bilen Günorta Kawkazyň arasynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga türkmen we gruzin halklarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary berkitmäge goşan uly goşandy, üçin berildi.
Dabaraly ýagdaýda, ýygnananlaryň elçarpyşmalary astynda Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidentine degişli diplomy gowşurýar.
Türkmen Lideri ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, özüne Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň hormatly akademigi diýen belent adyň berlendigi üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ylym ulgamynda hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge uly mümkinçilikleriň bardygyny kanagatlanma bilen belläp Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçylaryny Aşgabada, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygynyň baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.


text:
Bu çäre häkimiýetler tarapyndan gadagan edilen maglumatlaryň tehniki taýdan sowatly raýatlara has elýeterli bolmagyny gazanmak üçin amala aşyryldy.
8-nji martda girizilen bu özgeriş iň ýapyk ýurtlara degişli Eýran, Kuba, Sudan ýaly ýurtlaryň raýatlaryna internete has erkin göz gezdirip, dürli saýtlaryň bloglarynda öz pikirlerini beýan etmäge, e-mail arkaly daşary ýurtlar bilen gatnaşyk saklamaga mümkinçilik döreder.
Bu mesele bilen bagly çykyş eden ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton: “Biz internet azatlygyna hormat goýup, ilatyň pikirini erkin beýan etmek hukugyny goldap, Eýran halkyna internet hyzmatyny elýeterli etmek isleýanlere degerli licenziýalary bereris” diýdi.
“Şeýdip, eýranlylar ýurduň içinde bolup geçýän wakalar barada beýleki çeşmelerden hem maglumat alyp bilerler” diýip, Hillary Klinton sözüniň üstüni ýetirdi. Şeýle hem ol bu çäräniň ilata resmi Tähranyň maglumat gabawyndan çykmaga has köp mümkinçilikleri döretjekdigini aýtdy.Näme edilýär?
Internet bilen bagly çäklendirmeleriň gowşadylmagy “Microsoft” hem “Yahoo” ýaly kompaniýalara eýranly, kubaly hem sudanly internet ulanyjylara öň hödürläp bilmedik dürli programmalaryny hödürlemäge mümkinçilik döreder.
“Google” kompaniýasynyň Ýewropa ýurtlary, Afrika, hem Ýakyn Gündogar boýunça metbugat sekretary Bill Echikson Azat Ýewropa we
Häzir biz şol ýurtlara öz hyzmatlarymyzy ýetirmegiň ýollary barada geňeşýäris.
Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda: “Biz ABŞ-nyň Maliýe ministrligi tarapyndan kabul edilen karara gaty guwanýarys. Biz uzak wagtyň dowamynda ýapyk ýurtlaryň ilatyna biri-biri bilen gatnaşyk saklap biler ýaly internet serişdeleriniň elýeterli bolmalydygy baradaky pikiri öňe sürdük. Häzir bolsa biz şol ýurtlara öz hyzmatlarymyzy ýetirmegiň ýollary barada geňeşýäris” diýdi.
“Google” kompaniýasynyň gatnaşyklar bölüminiň ýolbaşçysy Robert Burstin 9-njy martda “Adam hukuklaryna hormat goýmak hem demokratiýa” boýunça Ženewada geçirilen sammitde çykyş edip, “Google” kompaniýasynyň internetiň global infrastrukturasyny gurmak üçin maýa ýatyrandygyny gürrüň berdi.
Şol proýekte Gündogar Afrika çenli deňziň düýbi bilen uly kabel çekmek plany hem girýär. Şeýle hem mobil telefonlaryna niýetlenen programmalary has kämilleşdirip, interneti barmasy kyn ýerlerde ýaşaýan adamlara sputnik arkaly elýeterli etmek ýaly planlaryň hem bardygy aýdyldy.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin iş sapary bilen Germaniýa bardy.
Şu gün Putin Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen gepleşik geçirýär we ykdysady foruma gatnaşýar.
Putin bu saparynyň öň ýanynda “Zuddoyçe Saýtung” gazetinde çap edilen beýanatynda Wladiwostokdan Lissabona çenli ykdysady bileleşigi, geljekde bolsa erkin söwda zonasyny döretmegiň zerurdygyny aýtdy.
Germaniýanyň kansleri Merkel Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýetiň arasynda erkin söwda zonasyny döretmek barada Putiniň ideýasyny käbir şertler bilen goldady.
Emma, Merkeliň bellemegine görä, ilki bilen Orsýet söwdany liberallaşdyrmaga ygrarlydygyny görkezmeli we Bütindünýä söwda guramasyna goşulmaly.


text:
Gyrgyz häkimiýetleri oppozision syýasatçylara degişlidigi aýdylýan iki ses ýazgysyny derňeýändiklerini aýdýarlar. Ses ýazgylarda hökümeti agdarmagyň ýollary barada pikir alyşyldy.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili Bakyt Seitowyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna 22-nji martda aýtmagyna görä, ses ýazgylaryň hakykydygy barlanypdyr.
Ses ýazgylar 21-22-nji martda internetde peýda boldy. Oppozision syýasatçylaryň birnäçesine meňzeş sesler Gyrgyzystanda häkimiýeti eýelemegiň ýollaryny maslahat etdiler.
Diskussiýa gatnaşandygy aýdylýan syýasatçylaryň biri Bektur Asanow şeýle söhbetdeşligiň bolandygyny tassyklady, emma hökümeti kanuny ýol bilen çalyşmak barada gürrüň edilendigini belledi.
Asanow ses ýazgynyň internetde peýda bolmagyny “oppozisiýany garalamak” boýunça synanyşyk diýip atlandyrdy.


text:
Ukraina we Türkmenistan iki ýurduň arasyndaky uçar gatnawy barada gepleşik geçirdi. Bu maglumaty, Ukrainanyň Infrastruktura ministrliginiň metbugat gullugyna salgylanyp, RBK-Ukraina ýaýratdy.
«13-nji awgustda infrastruktura ministri Andreý Piwowarskiý Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçisi jenap Nurberdi Amanmyradow bilen, Türkmenistan bilen uçar aragatnaşygynyň töweregindäki ýagdaýlar barada maslahatlaşmak üçin, iş duşuşygyny geçirdi» diýip, habarda aýdylýar.
Taraplar, uzak maslahatdan soň, Türkmenistan bilen uçar aragatnaşygy baradaky meseleleriň diplomatiki derejelerde çözülmegi barada ylalaşyga geldiler we Ukrainanyň döwlet awiasiýa kompaniýasy «Türkmenhowaýollarynyň» Kiýew-Aşgabat arasyndaky uçar gatnawyna rugsadyny 23-nji awgusta çenli uzaltmaga razy boldy diýip, habarlarda aýdylýar.
Mälim bolşy ýaly, golaýda Ukrainanyň döwlet awiasiýa kompaniýasy, Türkmenistanyň ukrain uçarlarynyň Aşgabada gatnawyna rugsat bermeýändigi üçin, türkmen uçarlarynyň Kiýewe gatnawyny gadagan edipdi.