text:
Bәrimiz bir kemedemiz...
Jadymnan óshpes Gera-agham (Gerolid Beliger) 80 jas jasady. Sonyng jartysyn derlik dertimen kýresip ótkizdi. Dәlirek aitqanda, ayaghynyng auruymen alysty. Aqyry jenip shyqty. Búl bylay bolghan edi.
Onyng otbasyn, Stalinning ýkimimen, Edil boyynan Soltýstik Qazaqstangha kýshtep kóshirgende Gerolid jeti jasta bolatyn. Áriyne, ol bala edi – ne ýshin ekenin týsingen de joq. Tek bәrin ýilerinen alyp shyghyp, eshelondargha tiyep, belgisiz baghytqa jóneltkeni ghana esinde qaldy.
Olar úzaq jýrdi. Aqyry poyyz aidalagha kelip toqtady. Tiri qalghandardyng bәrin sol jerge týsirip, «jaqyn tústa auyl bar, endi sonda túrasyndar» dedi. Boldy. Ómir әri qaray basqasha órbip jýre berdi.
Uaqyt óte kele Gerolid jergilikti balalarmen dostasyp aldy. Til ýirenip, qazaq auylynyng óz perzentindey bolyp ketti (qazir búl shaghyn eldi meken «Ysqaq Ybyraev atyndaghy auyl» dep atalady). Eptiligi men jyldamdyghy ýshin ony bәri Jelayaq deytin. Ol shynynda da jýgirgende aldyna jan salmaytyn. Birde shauyp kele jatyp attan úshyp týsti. Ayaghyn jaralap aldy. Sosyn suyq jauyn astynda qalyp, syrqatyn asqyndyrdy. Úzaq azap tartty. Aqyrynda ayaghynan aiyryldy. Ondaghan jyl boyy baldaqpen jýrdi. Keyin ota jasatyp, buyndaryn kestirip, әbden zәrezap bolghan baldaqty tastap, tayaqqa auysty. Esimde, songhy kýnderine deyin Gera-agham ensesin tik ústady. Qaljyng aityp, kónildi jýrgendi sýietin. Tipti ayaghynyng auruyn da kýlkige ainaldyratyn. Qysqasy, ómirge quana bildi. Enbek etti.
Múny nege aityp otyrmyn?
Qazir janalyqtar legin oqudyng ózi azap. Óitkeni, jappay jaghymsyz sipat alyp ketti. Psihologiyalyq túrghydan búl óte auyr. Qiyn zamangha tap keldik. Preziydent «soghys jýrip jatqanday» dedi ghoy. Soghys degen – bәrimizge de qatysty zaual. Demek, birigu kerek. Áytpese jeniske jetu neghaybyl.
«Sausaq birikpey iyne ilikpeydi» dep halyq beker aitpaghan. «Birikken jýz bytyranqy myndy alady» degen sóz de bar. Naghyz dana tújyrymdar.
Soghys degen – synaq. Al synaq kezinde adamdar týrli qyrynan tanylady. Bireuler abyrjyp, dýrlikse, endi bireuler saptan qashady. Bireu aiqasqa batyl úmtylsa, bireu satqyn bop shyghady. Soghys adam boyynda búghyp jatqan arsyzdyq pen opasyzdyqty ashady, sonymen qatar kisining eng abzal jәne asqaq qasiyetterin de kórsetedi. Bireu qorqaq, al ekinshi bireuding batyr ekeni aiqyndalady. Bireuding qorqaulyghy tanylsa, ekinshi bireu ózgelerdi qútqaru ýshin ózin qúrban etedi.
Býginde de sonday jaghdaylardy kórip otyrghandaymyz. Qanshama dәriger alghy shepte aiqasyp jýr, qanshasy óz ómirin qúrban etti. Úrys alanyn tastap ketpey, kýresti jalghastyrushylar bar, sonymen qatar dәrilerdi qymbatqa satam dep, ústalyp jatqandar da bar. Ekinshi dýniyejýzilik soghysta múndaylar birden atu jazasyna kesiletin...
Soghys adamdardyng tabandylyghy men adaldyghyn synaydy. Áytse de, men kópting aqylyna ýmit artamyn. Birikpesek qúritynymyzdy bәri de sezinuge tiyis.
«Auyldyng iyti ala bolsa da, bóri kelgende birigedi». Dәl qazir salghylasyp jatatyn uaqyt emes ekeni anyq. Ashulanudyng da, bireuding yzasyna tiiding de keregi joq. Ókpe-renishtiing bәrin úmytugha tiyispiz. Onday kez emes. Ortaq qaterding aldynda ózara til tabysyp, ony birlese jenuge tyrysqan jón. Men tipti myna pandemiyany tútas memleketimizding beriktigine syn dep qaraudy úsynamyn. Qanshalyqty eseygenimizdi, mәmilege kelip, kelisuge beyim ekenimizdi, osy elde ómir sýretinderding mýddesi ýshin әreket ete alatynymyzdy bayqatatyn syn.
Preziydentting «estiytin memleket» turaly aitqanyna da kóp bola qoyghan joq. Búl – manyzdy mәsele. Biraq osy memleketting ózin onyng azamaty esty me? Búghan asa senimdi emespin. Memleket «Qoghamdyq oryndarda maska taq. Ózindi qorgha, jaqynyna janashyr bol» deydi. Biraq azamattardyng bәri birdey búghan qúlaq asyp jatqan joq. Memleket aitady: «Dýrlikpe, abyrjyma. Ózine de, maghan da kómektes. Toydy tyya túr. Shyda». Alayda múny da tyndamaytyndar barshylyq. Basqa elderdegi, mәselen, Reseydegi jaghdaydyng bizdegiden aiyrmasy shamaly. Biraq ol elding halqy psihologiyalyq ornyqtylyq tanytyp, psihozgha úrynyp jatqan joq. Bizding mentaliytetting ereksheligi – qúlashyn kenge jayghan kerenaulyq, qayta-qayta eskertu men ótinuge qaramastan saqtyq sharalaryn saqtamaushylyq. Áleumettik kýigelektik. Búl týsinikti de, óitkeni, júrt jaqyndarynan airyluda, biraq soghys jaghdayynda, ókinishke qaray, shyghyn bolmay túrmaydy.
Al keybir elder koronavirusty jenip jatyr. Gruziya EO-gha mýshe emes postkenestik elderding alghashqysy bolyp, Euroodaq koronavirustyng taraluy jóninen qauipsiz dep tauyp, azamattaryna esik ashqan 15 memleketting qataryna kirdi.
9 shildede Dubayda dala gospitalinen songhy nauqas jazylyp shyqty. Qala oqshaulanu rejiymining eng qatang fazasyn artqa tastady.
Vietnam da virusty jenip, quanyp jatyr. «100 milliongha juyq halyqqa nebәri 372 nauqastan kelip túr, kóbi syrttan oralghan adamdar, olar birden qatang karantinge jatqyzyluda». Múny jaqynda Qazaqstannyng Vietnamdaghy elshisi Erlan Bayjanov habarlady.
28 sәuirde Ontýstik Koreya, Avstraliya jәne Jana Zelandiya pandemiyany jengenin mәlimdedi.
Chernogoriya COVID-19 júqtyrghan adamdarynyng bәri sauyghyp shyqqan Europadaghy birinshi el boldy...
Búl elder koronavirusty nening arqasynda jendi?
Bir ghana faktordyng – TÁRTIPTING arqasynda. Al tәrtip jaghyna kelgende úyatty ekenimiz – bәrimizge belgili.
Aytpaqshy.
Qazirgi әleumettik jelige men «kezeksiz mikrofon» dep at qoygham. Bәri tynbay sóilep jatady. Jәne bir mezette. U-shudan qúlaq túnady, biraq birdene týsinu neghaybyl. Al búryn minbege shyghyp, qolyna mikrofon beriluining ózi onay bolmaytyn. Saghan sóz berilui ýshin aldymen talay is tyndyryp, soghan layyq bolugha tiyis edin. Ókinishtisi, býginde ony úmyttyq. Aytylghan Sózding týpki mәnin úghatyndar da kóp emes. Al sayyn dalada Sózding qúny qanday edi! Sózben derttini emdeuge de, kisi óltiruge de bolatyn. Aytylghan Sóz – atylghan oq. Ony keri qaytara almaysyn. Sondyqtan da qauipti. Sóz jýrekke dóp tiii mýmkin. Sózding mәnin týsinudi qayta ýirene alsaq qoy, shirkin.
Shyny kerek, ýnemi óz jazylushylarynyng sanyna alandap, «aldamshy jyltyraq» izdeytinderdi onsha týsine bermeymin. Arzan sensasiyamen arandatu arqyly kýn kóretin jurnalister men blogerler bar. Taghy qanday byqsyq bar eken dep qoqystan bas kótermey súghyna týsetin keybir sayttar men basylymdar bar. Biraq qazir óitetin hal emes qoy. Uaqytsha bolsa da, qoya túrugha bolmay ma? Onsyz da jaghday mәz emes.
Mening jaqyndarymnyng da kóbi auyrdy. Keybiri qaytpas sapargha attandy... Men de kýiinem. Ashynam. Ishimdegi yza-kýiikti aqtarghym keledi. Kómeyime óksik kepteledi. Biraq... bәrin týsinem. Qimas adamynnan airylghanda, qalghanynyng bәri bos sóz.
Esesine...
Esesine, basqalary jazylyp shyqty. Keremet qoy! Auyr dertten aiyghyp shyqqandar men qiyndyqty ensere alghandar ghana ómirding qanshalyqty ghajap ekenin úgha alady dep Beliger talay aityp edi.
Ras, bәri biz qalaghanday bolmay jatyr. Qoldan kelmey jatqan nәrse kóp. Qatelik te jetedi. Otandyq medisina jýiesindegi kemshilikterding bәri ashyldy. Búl turaly búryn da aitylatyn, biraq memleket ony ne estimedi, ne estimegen synay tanytty. Endi jetken jerimiz osy. Cúmdyq qarajat júmsaldy. Sonshama aqshagha kovid boyynsha birinshi oryndy «satyp alghanday» boldyq. Basqasha aitqanda, ýkimet óz mindetin atqara almady. Endigi eki aptada onyng osy qúramda әldebir nәtiyje shyghara qoiyy da neghaybyl. Shyn mәninde, preziydentke uaqyt sozudyng keregi joq edi. Ne ýshin? Jyldar boyy jasalmaghan nәrse on tórt kýnde jýzege asa qoya ma?
Mening oiymsha, ýkimet otstavkagha ketuge tiyis. Jana adamdar qajet. Batyl qadamgha bara alatyn isker jandar kerek. Búiryq kýtip qana búiyghyp otyratyn barypkel-shauypkelder emes, oilau jýiesi memleketshil, derbes túlghalar kerek. Jaghalaulardy jalghaytyn jana kópirler kerek. Birining ornyn biri basa bergish búrynghylar óz qauqarsyzdyghyn dәleldep tyndy. Endi ahualdy týzeu kerek. Áli de kesh emes. Tek sayasy jiger men naqty is-әreket jospary qajet.
Bәrimiz mynany úmytpayyq: búl – bizding memleket. Basqa memleketimiz joq. Eng manyzdysy – yzalanbau. Yza aqyl men jýrekke qúlaq astyrmaydy. Dúrys qorytyndy shyghara biluding ózi manyzdy. Bәrine ózgelerdi kinәlamaghan jón. Eng onayy, eng tiyimdisi osy bolyp kórineri anyq. Eger preziydent batyl әreketke kiriser bolsa, oghan kómekteskenimiz abzal. Oghan da onay emes...
Búghan qosa, býkil jemqorlyq, úrlyq, tәrtip búzu faktileri boyynsha dәleldi de anyq aqparat qajet. Múnyng bәrin aitu kerek. Osy tústa haypqúmar jazghyshbekter ghana emes, shyn mәninde jaghdaygha jany auyryp jazatyn naghyz jurnalisterding de bar ekenin aitugha tiyispin. Olar qay jerde qanday óreskel jaghday bolyp jatqanyn habarlauda. Ol jayttargha tez arada nazar audaru qajet. Osylay birlese qimyldau arqyly ghana jetistikke jete alamyz.
Adamzat tarihynda búryn da talay indet bolghan. Búdan da qorqynyshty zobalandar ótken. Biraq bәribir ayaqtalghan ghoy. Dәl qazir mynau jat, mynau jaqyn dep bóletin kez emes. «Kemedegining jany bir» deydi. «Jan» degenimiz qazir – «ómir men taghdyr» maghynasynda. Al ómir qiyndyqsyz bolmaydy. Bastysy – ony qalay qabyldauda. Bireu bәrine moyynsúnyp, jeniledi. Al bireu sol qiyndyqtyng ózinen de bir qorytyndy shygharady. Demek, synaq degen – júmbaq esep sekildi nәrse. Al kez kelgen júmbaqtyng sheshui bolady. Yaghni, bәri óz qolymyzda. Sony qalay sheshudi oilauymyz kerek. Ýnemi qiyndyqtan qorqyp, ony asqyndyra beremiz be, ony jenuding joldaryn izdeymiz be? Sheshimin ózderiniz aitarsyzdar.
Shvedter: «Vikingterdi soltýstikting ókpek jeli shyndady», – deydi eken. Qazaq dalasy da dauyldan kende bolghan emes. Shvedting ókpek jelinen kem soqpaytyn, tipti asyp týsetin yzgharly jel. Ol ýnemi yq jaghynnan soghady dep kim aitty? Synaqtan da qorytyndy shyghara bilu kerek. Aqyldy men aqymaqtyn, batyl men qorqaqtyng arasyndaghy aiyrma osynda.
Synaq ta, qiyndyq ta bizding shyn mәninde kim ekenimizdi týsinuimizge kómektesedi; boyymyzda ne bar, ne joghyn anghartyp, býkil bolmysymyzdy ashady. Búl synaq bireulerdi bir-birinen alshaqtatyp, әr jaqqa laqtyrsa, endi bireulerdi búrynghydan beter jaqyndastyryp, nyghaytady. Synaq degen bireuding jigerin qúm qylady, bireudi jigerin jany týsedi. «Jenimpazdar eshqashan berilmeydi, al berilgender eshqashan jene almaydy» demeushi me edi kemengerler.
Osy orayda Nelison Mandelanyng bir sózi esime týsip otyr. Osy bir qajyrly da qayratty adam birde:
– Men eshqashan jenilmeymin. Ne jenemin, ne ýirenemin, – degen eken.
Onyng sózine astar bere sóilegeni kýmәnsiz. Maghan osy adamnyng ústanymy jaqyn. Eng bastysy – odan kóp nәrse ýirenuge bolady.
Ermek Túrsynov
Abai.kz


c: text/html

text:
ABŞ-nyň Immigrasiýa we raýatlyk kanuny boýunça, ABŞ-da wagtlaýyn işlemäge we bolmaga isleg bildirýän daşary ýurt raýatlary uçin immigrasiýa degişli bolmadyk wizalaryň birnäçe görnüşleri bar.
Her wiza görnüşi barada giňişleýin maglumat üçin travel.state.gov internet sahypasyna geçiň ýa-da aşakdaky “Syýahatçylyk we şahsy sapar üçin wiza görnüşi” ýazgysyna basyň. Wiza ýüz tutmak üçin yzygider ädimler barada maglumat ýokarda görkezilen.
Syýahatçylyk we şahsy sapar üçin wiza görnüşi
Mälim bolşy ýaly, ABŞ-na gitmäge isleg bildirýän daşary ýurt raýatlary wagtlaýynç bolmak üçin immigrasiýa rugsat bermeýän wizasyny, ýa-da hemişelik ýaşamak üçin immigrasiýa wizasyny almaly. Şahsy sapar maksady bilen alynýän wizalaryň iş sapary görnüşi (B1), we syýahatçylyk hem şahsy sapar görnüşi (B2), ýa-da iki maksady utgaşdyrýan wiza görnüşi hem bar (B1/B2).
Aşakda görkezilen sanawda wagtlaýyn şahsy sapara gidilýän wiza esasynda amala aşyryp bolýan maksatlar görkezilýär:
- syýahatçylyk;
- dynç alyş;
- garyndaşlara hem dost-ýarlara myhmançylyk;
- lukmançylyk kömegini almak;
- jemgiýetçilik we başga guramalaryň gurnaýan çärelerine gatnaşmak;
- gatnaşyjy tölegsiz sport ýa-da aýdym-saz höwesjeňleriň bäsleşigine gatnaşmak;
- eger de bu kurslarda diplom, ylym derejesi berilmeýän bolsa, gysga wagtlaýyn okuw kurslaryna gatnaşmak (meselem,dynç alyşda iki günlik aşpezlik kursyna gatnaşmak).
ABŞ bilen wizasyz baryp-gelmek barada şertnama baglaşan ýurtlar
ABŞ-na wizasyz baryp-gelmek maksatnamasyndan peýdalanmak üçin Siz şu aşakdaky şertlere gabat gelmeli:
- Meýilleşdirýän saparyňyzyň möhleti 90 günden az bolmaly;
- 2009-njy ýylyň 12 ýanwaryndan başlap ESTA (Electronic Travel Authorization) ulgamyndan tassyknama almaly. Şol ulgam ýüz tutýan adamyň ABŞ-na wizasyz baryp-gelmek maksatnamasynyň çäklerinde ABŞ-na wizasyz baryp-gelip bilýändigini anyklap tassyknama berýär. Bellik: ESTA ulgamy şol bir wagtyň özünde köp sanly soragnamalary toparlaýyn doldurmaga rugsat berýär;
- Niýetlenen saparyňyzyň maksady iş sapary ýa-da syýahatçylyk bolmaly;
- Pasportyňyzyň görnüşi awtomatik enjamda okalýan bolmaly we ABŞ-dan gaýtmaly senesinden soň hem pasportyňyzyň azyndan 6 aýlyk möhleti bolmaly;
- Gaýdyş ýol petegi ýa-da ABŞ-dan başga barjak ýeriňiziň ýol petegi bolmaly.
Siz ABŞ bilen wizasyz baryp-gelmek barada şertnama baglaşan ýurtlaryň raýaty bolsaňyz hem, aşakdaky şertler size degişli bolsa, ABŞ-nyň wizasyny almaly:
- ABŞ-da 90 günden uzak bolmagy göz öňüne tutýaňyz;
- Jenaýat jogapkärçiligine çekilen bolsaňyz, bellemeli zat: ABŞ-nyň Gümruk hem Serhet kanunçylygyna laýyklykda, ulag serişdelerini serhoş ýagdaýda sürilendigi üçin berilen jeza diňe bir gezek berlen bolsa, onda wiza almaga rugsat berilýär, emma bir gezekden köp bolsa, ýa-da kanunyň birnäçe maddalary boýunça jeza berlen bolsa, onda şol adam ABŞ-nyň çägine göýberilmeýär; hem de şol adam geljekde wiza almak üçin öz ýagdaýyny düşindirip, kadadan çykma hökmünde seredilmek haýyşnamasyny tabşyrmalydyr;
- ABŞ-nyň çägine hususy howa ýa-da deňiz ulag serişdesi bilen, ýa-da çarter gatnawy bilen gelmekçi bolsaňyz;
- ABŞ-nyň çäginde okamak ýa-da işlemek niýetiňiz bolsa (bellemeli zat: işlemek diýlende daşary ýurt habarçylyk işi hem göz oňünde tutulýar; okamak diýlende orta mekdepde, ýa-da başga okuw jaýynda okamak göz öňünde tutulýar; işlemek diýlende işiň ähli tölegli we tölegsiz görnüşleri göz öňünde tutulýar, şol sanda öý kömekçisi, tejribe geçýän talyplar, işleýän habarçylar, iş saparyndaky hökümet işgärleri). Bu barada giňişleýin maglumaty travel.state.gov websahypasynda alyp bilersiňiz;
- Eger ABŞ-nyň çäginden deportasiýa edilen bolsaňyz, ýa-da serhede baryp yzyna iberlen bolsaňyz, ýa bolmasa öňki gelen saparyňyzda wiza kanunyny ýa-da wizasyz baryp-gelmek düzgünini bozan bolsaňyz, wizanyň möhletinden ýekeje gün hem artyk ABŞ-da bolup düzgüni bozan bolsaňyz wizasyz girmek gadagan edilýär.
Jenaýat jogapkärçiligine çekilen adamlar üçin maglumat
- Käbir jenaýat jogapkärçiliginiň görnüşleri, adamy ABŞ-na wiza almak hukugyndan mahrum edip biler. Jenaýat jogapkärçiliginiň wiza almakdan mahrum edýändigini ýa da etmeýändigini bilmegiň eke-täk ýoly – wiza ýüz tutmakdyr. Çekilen jenaýat jogapkärçiliginiň wiza bermäge ýetiren täsirini diňe Konsul kesgitläp biler. Wiza söhbetdeşligine geleňizde jenaýat jogapkärçiligine degişli kararyň nusgasyny getiriň.
- Siziň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegiňiz wiza almak hukugyndan mahrum edýän hem bolsa, siz öz ýagdaýyňyzy düşindirip, kadadan çykma hökmünde seredilmek haýyşnamasyny tabşyryp bilersiňiz, bu barada wiza söhbetdeşliginiň dowamynda Konsul bilen maslahatlaşyň. Şol resminama 6-8 aý seredilýändigi sebäpli, bu resminamany tabşyrmak zerurlygy bar bolsa, wiza oňüräk ýüz tutuň. Wiza almazdan öň sapara degişli çykdaýjy (ýol petek we ş.m.) etmegiňizi maslahat bermeýäris.
- Awtoulagy serhoş ýagdaýda sürenligi üçin jenaýat jogapkärçiligine çekilenleriň dykgatyna: ABŞ-nyň Gümrük hem serhet kanunçylygyna laýyklykda, ulag serişdelerini serhoş ýagdaýda sürendigi üçin jeza diňe bir gezek berilen bolsa, onda wiza almaga rugsat berilýär, emma bir gezekden köp bolsa, ýa-da kanunyň birnäçe maddalary boýunça jeza berilen bolsa, onda şol adam ABŞ-nyň çägine göýberilmeýär; hem de şol adam geljekde wiza almak üçin öz ýagdaýyny düşindirip, kadadan çykma hökmünde seredilmek haýyşnamasyny tabşyrmaly.
- Eger Siz ýol hereketiniň düzgünlerini ýeňil derejede bozup, şonyň esasynda tussag edilmedik, ýa-da jogapkärçilige çekilmedik bolsaňyz, hem-de beýleki ähli talaplara gabat gelýän bolsaňyz, onda ABŞ-na wizasyz baryp-gelmek maksatnama degişli bolup bilersiňiz. Eger-de ýol-ulag hadysasy ABŞ-da bolan bolsa we düzgün bozmanyň esasynda tölenilmedik jerimeler bar bolsa, ýa- da kazyýetiň mejlis çagyrmagyna barmadyk bolsaňyz, onda ABŞ-nyň çägine baran wagtyňyz tussag edilmegiňiz mümkin; şol sebäpli şular ýaly meseleleri ABŞ-na gidilmäkä çozmegi maslahat berýäris. ABŞ-nyň kazyýetleriniň salgysyny bilmeseňiz, gerek maglumaty ABŞ-nyň kazyýetleriniň internet sahypasyndatapyp bilersiňiz.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň (AHHG) Döwletara utgaşdyryjy
suw hojalyk toparynyň wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly geçirilen 78-nji
mejlisinde oňa gatnaşyjylar geçen ýylyň ösüş suwlary berilýän döwründe
suwuň sarp edilişiniň, şeýle hem 2020-nji ýyl üçin kesgitlenen suw gorlaryna
geçirilen seljermeleriň netijelerine garadylar we sebitiň esasy derýalarynyň
suw akabalarynyň iş tertibine çaklama berdiler.
Garalan meseleleriň hatarynda 2018-nji ýylyň awgust aýynda «Awaza»
milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Araly halas etmegiň halkara gaznasyny
esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň sammitiniň jemleri boýunça kabul
edilen Bilelikdäki Beýannama laýyklykda, Aral deňzi sebitinde ekologiýa, suw
hojalyk we durmuş-ykdysady ýagdaýlary ösdürmäge gönükdirilen möhüm
meseleler boýunça öňe sürlen teklipleriň we başlangyçlaryň ýerine ýetirilişini
ara alyp maslahatlaşmak ýaly wezipeler bar.
Oňa Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn
dolandyryş edaralarynyň, şol sanda Türkmenistanyň Suw hojalygy baradaky
döwlet komitetiniň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri gatnaşdylar.
AHHG-nyň Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk toparynyň mejlisiniň
jemleri boýunça Teswirnama kabul edildi.
Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň (AHHG) Döwletara utgaşdyryjy


text:
2021-nji ýylyň 28-nji iýulynda Duşanbe şäherinde Söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-täjik hökümetara toparynyň onunjy mejlisi geçirildi. Toparyň türkmen bölegine Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministri Muhammetgeldi Serdarow, täjik tarapyna bolsa – Täjigistan Respublikasynyň Energetika we suw serişdeleri ministri Juma Daler Şofakir ýolbaşçylyk etdiler.
Mejlisiň barşynda taraplar türkmen-täjik gatnaşyklarynyň ýokary derejesini belläp geçdiler we ýokary döwlet derejesindäki birek-birege ynanyşmak häsiýete eýe bolan özara hereketleriň onuň ösdürilmegine oňyn itergi berýändigini nygtadylar. Duşuşyga gatnaşyjylar Toparyň 2019-njy ýylyň noýabrynda Aşgabatda geçirilen soňky mejlisiniň çözgütlerine laýyklykda bilelikdäki işleriň durmuşa geçirilişini ara alyp maslahatlaşdylar.
Söwda-ykdysady we maýa goýum hyzmatdaşlygynyň ýagdaýyna seljerme berildi. Wekiliýetler Türkmenistanyň we Täjigistan Respublikasynyň Söwda-senagat edaralarynyň arasyndaky özara hereketleriň ulgamlaýynlygyny kanagatlanma bilen belläp geçdiler.
Taraplar eksport-import amallarynyň gowulandyrylmagy, özara üpjün edilýän harytlaryň we hyzmatlaryň göwrüminiň artdyrylmagy bilen birlikde söwda-ykdysady we maýa goýum ulgamyndaky gatnaşyklaryň has hem giňeldilmegine itergi berýän şertlerleriň kämilleşdirilmegine gönükdirilen işleriň güýçlendirilmeginiň zerurlygyny nygtadylar. Mundan başga-da, energetika, senagat, oba hojalygy we suw serişdeleri ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygyň, şol sanda ulag pudagyndaky özara hereketleriň derwaýys ugurlaryna seredilip geçildi.
Mejlise gatnaşyjylar medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meselelerini hem ara alyp maslahatlaşdylar. Türkmenistanyň we Täjigistan Respublikasynyň işewürlik düzümleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda bilelikdäki forumlary, ýarmarkalary we maslahatlary guramaga gyzyklanma bildirildi.
Taraplar medeniýet we ylym ulgamynda bilelikdäii çäreleri geçirmegiň derwaýyslygyny nygtadylar. Sport we ýaşlar syýasaty ugry boýunça, şol sanda iki ýurduň döwlet edaralarynyň hem-de ýaşlar jemgyýetçilik guramalarynyň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmek arkaly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçiliklerine seredilip geçildi.
Gepleşikleriň jemleri boýunça taraplar Toparyň onunjy mejlisiniň teswirnamasyna gol çekdiler. Söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-täjik hökümetara toparynyň on birinji mejlisiniň 2022-nji ýylda Aşgabatda geçirilmegi kesgitlenildi.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
TÄZE HASABAT: DÜNÝÄDÄKI ABORT ÝAGDAÝLARY
Soňky 30 ýylda, dünýä ýüzünde niýetlenilmedik göwrelilikleriň sany azaldy, emma abortlaryň sany köpeldi. Şeýle-de bolsa, aborta kanun taýdan rugsat berilýän ýurtlarda onuň azalandygyny görmek bolýar. Dünýädäki abort ýagdaýlary barada Lancet Global Saglyk ylmy barlagy şeýle netijeleri ýüze çykardy:
↪ 2015-2019 ýyllar aralygynda, dünýäde her ýylda 121 million sany niýetlenilmedik göwrelilik bolup geçýär. Olaryň 61 göterimi abort bilen togtadylýar.
↪ Abortyň çäklendirilen ýerlerinde, ýylda her 1000 aýaldan 73 sanysy niýetlenilmedik göwrelilige sezewar bolýarlar. Her 1000 göwreliligiň 36 sanysy bolsa, abort bilen togtadylýar.
↪ Aborta kanun taýdan rugsat berilýän ýurtlarda, her 1000 aýaldan 58 sanysy niýetlenmän göwreli bolýarlar. Her 1000 göwreliligiň 40 sanysy abort bilen togtadylýar.
Ylmy barlagçylaryň aýtmagyna görä, ösüp barýan ýurtlarda abortyň köplügine elýeterli we göwnejaý kontrasepsiýanyň (göwreliligiň öňüni alýan serişdeler) ýetmezçiligi sebäp bolup biler. Niýetlenilmedik göwrelilikleriň azalmagynda bolsa, maşgalany meýilleşdirme programmalarynyň goşandynyň uly bolmagy mümkin.
"Bu edilen açyşlar ilaty hemmetaraplaýyn seksual we reproduktiw saglyk hyzmatlary bilen üpjün etmegiň örän möhümdigini görkezýär. Bu hyzmatlaryň içine kontrasepsiýa, abort, we saglygy goraýyş hyzmatlarynyň hemmelere elýeter edilmegi hem girýär" diýip, ylmy işiň awtorlary belleýärler.
Bu ýagdaý bizde nähili?
UNIСEF-iň barlaglaryna görä, Türkmenistanda 15-45 ýaş aralygyndaky zenanlaryň 50% kontrasepsiýa ulanmaýar.
Türkmenistanyň 2016-nji ýylda täzelenen kanuny abortyň möhletini çäklendirdi. Öňki kanun göwreliligiň 12-nji hepdesine çenli abort etdirmäge hukuk berýärdi. Täze kanun bolsa, bu möhleti 5 hepdä çenli azalty.
Mähriban okyjy, seniň pikiriçe bu kanun aýallaryň fiziki we psihiki saglygy üçin howpsuzmy? Adalatlymy?
- 1127 gezek okalan


text:
Halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämilerini hem-de olarda daşalýan harytlary we ulag serişdelerini gümrük taýdan resmileşdirmegiň tertibini tassyklamak hakynda
2010-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda kabul edilen «Türkmenistanyň Gümrük kodeksini tassyklamak we güýje girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanan Türkmenistanyň Gümrük kodeksiniň 28-nji maddasyna, 2008-nji ýylyň 23-nji oktýabrynda kabul edilen «Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksini tassyklamak we güýje girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanan Söwda deňiz gatnawynyň kodeksine hem-de 2013-nji ýylyň 4-nji maýynda kabul edilen «Türkmenistanyň Döwlet serhedi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, Halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämilerini hem-de olarda daşalýan harytlary we ulag serişdelerini gümrük taýdan resmileşdirmegi kämilleşdirmek maksady bilen, buýurýarys:
1. Halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämilerini hem-de olarda daşalýan harytlary we ulag serişdelerini gümrük taýdan resmileşdirmegiň tertibini tassyklamaly (goşulýar).
2. Şu buýrugyň ýerine ýetirilişine Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň we «Türkmendeňizderýaýollary» agentliginiň başlygynyň orunbasarlary gözegçilik etmeli.
3. Şu buýrugy degişli şahslaryň dykgatyna ýetirmeli.
Türkmenistanyň Döwlet gümrük «Türkmendeňizderýaýollary»
gullugynyň başlygy agentliginiň başlygy
M.Hudaýkulyýew A.Haýytmuradow
Ylalaşyldy:
Türkmenistanyň Döwlet serhet
gullugynyň başlygy Ý. Nuryýew
«08» iýul 2021 ý.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş
we derman senagaty ministri N. Amannepesow
«08» iýul 2021 ý.
Türkmenistanyň Döwlet gümrük
gullugynyň başlygynyň,
«Türkmendeňizderýaýollary» agentliginiň
başlygynyň 2021-nji ýylyň 8-nji iýulynda
çykaran 74/12/1214 belgili bilelikdäki
buýrugy bilen tassyklandy
Halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämilerini hem-de olarda daşalýan harytlary we ulag serişdelerini gümrük taýdan resmileşdirmegiň tertibi
I bap. Umumy düzgünler
1. Halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämilerini hem-de olarda daşalýan harytlary we ulag serişdelerini gümrük taýdan resmileşdirmegiň tertibi (mundan beýläk - Tertip) 2010-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda kabul edilen «Türkmenistanyň Gümrük kodeksini tassyklamak we güýje girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanan Türkmenistanyň Gümrük kodeksiniň (mundan beýläk - Gümrük kodeksi) 28-nji maddasyna, 2008-nji ýylyň 23-nji oktýabrynda kabul edilen «Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksini tassyklamak we güýje girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanan Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksine (mundan beýläk - Deňiz gatnawynyň kodeksi), 2013-nji ýylyň 4-nji maýynda kabul edilen «Türkmenistanyň Döwlet serhedi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda işlenip taýýarlanyldy we Türkmenistanyň gümrük çägine gelýän ýerinde, bu çäkden gidýän ýerinde halkara gatnawyny amala aşyrýan deňiz gämileriniň (mundan beýläk - Gämiler) hem-de ol Gämiler arkaly gümrük serhedinden geçirilýän harytlaryň we ulag serişdeleriniň (mundan beýläk - ulaglar) gümrük gözegçiliginiň, şeýle hem gümrük taýdan resmileşdirilmeginiň tertibini kesgitleýär.
2. Şu Tertibiň maksatlary üçin ulanylýan düşünjeler:
1) gümrük edarasy - Türkmenistanyň Döwlet serhediniň üstünden geçirilýän gözegçilik-geçiriş ýerinde (mundan beýläk - Geçiriş ýeri) hereket edýän, iş zolagynda Gämileriň hem-de ol Gämiler arkaly gümrük serhedinden geçirilýän harytlaryň we ulaglaryň gümrük gözegçiligi we gümrük taýdan resmileşdirilmegi amala aşyrylýan, şeýle hem ol işleriň ýerine ýetirilmegi Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň (mundan beýläk - Gulluk) başlygy tarapyndan tassyklanýan Düzgünnamasynda göz öňünde tutulan gümrük nokady;
2) Port - deňiz porty ýa-da port nokady;
3) Topar - Türkmenistanyň Prezidentiniň 2001-nji ýylyň 26-njy fewralynda çykaran 2339-njy buýrugyna laýyklykda, gümrük edarasynyň harby gullukçysyndan, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň işgärinden hem-de Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň harby gullukçysyndan ybarat bolan, öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde bilelikdäki gümrük gözegçiligini we gümrük taýdan resmileşdirmegi amala aşyrýan topar.
4) ulaglar - ýolagçylary we harytlary halkara gatnawy boýunça gatnatmak-daşamak üçin ulanylýan islendik awtoulag serişdesi (tirkegleri, ýarym tirkegleri we gatyşyk ulaglary hem goşmak bilen), demir ýol ulag düzüminiň birligi ýa-da konteýnerler, şeýle hem ulaglar bilen bilelikde äkidilýän bolsa, öndüriji tarapyndan olarda göz öňünde tutulan ätiýaçlyk şaýlary, esbaplar, enjamlar we öndüriji tarapyndan göz öňünde tutulan gaplaryndaky ýangyç-ýaglaýjy materiallar we ýangyç;
5) Ýükler - harytlar we (ýa-da) ulaglar;
Şu Tertipde ulanylýan başga düşünjeler Gümrük kodeksinde hem-de Deňiz gatnawynyň kodeksinde kesgitlenen manylarda ulanylýar.
3. Türkmenistanyň gümrük çägine gelýän ýerinde we bu çäkden gidýän ýerinde Gämiler hem-de Ýükler babatda, serhet, gümrük, arassaçylyk, weterinariýa, fitosanitariýa, ulag we döwlet gözegçiliginiň beýleki degişli görnüşleri (mundan beýläk - döwlet gözegçiligi) amala aşyrylýar.
4. Gäminiň döwlet gözegçiliginiň ýeri, serhet, migrasiýa we gümrük edaralary bilen ylalaşylmagy boýunça, Gäminiň görnüşine we aýratynlyklaryna, Portda Ýükleri geçirmegiň we ýolagçylara hyzmat etmegiň tehnologiýasyna, şeýle hem Portuň gurluşyna, onuň çäginiň bölekleriniň häsiýetnamasyna görä, Portuň administrasiýasy tarapyndan kesgitlenilýär.
5. Gämileriň döwlet gözegçiligini amala aşyrmagyň nobatlylygy, Gämileriň kapitanlaryndan (Gämileriň eýelerinden ýa-da olaryň ygtyýarly wekillerinden) Gäminiň gelmegi (gitmegi) baradaky habaryň gowşan wagtyna laýyklykda, Portuň administrasiýasy tarapyndan meýilleşdirilýär.
6. Günüň dowamynda birwagtda döwlet gözegçiligi amala aşyrylmaga degişli Gämileriň sany, döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralar bilen ylalaşylmagy boýunça, Portuň administrasiýasy tarapyndan kesgitlenilýär.
7. Şu Tertibiň düzgünleri harytlaryň we ýolagçylaryň halkara gatnawynda ulanylmaýan deňiz (derýa) gämilerine, harby gämilere hem-de Türkmenistanyň deňiz portlarynyň arasyndaky gämi gatnawyna (kabotaž) degişli däldir.
II bap. Gümrük gözegçiliginiň umumy kadalary
8. Gämiler we Ýükler Gümrük kodeksinde göz öňünde tutulan tertipde we şertlerde hem-de şu Tertipde bellenilen kadalara laýyklykda gümrük taýdan resmileşdirilmäge hem-de gümrük gözegçiligine degişlidir.
9. Türkmenistanyň gümrük çägine gelýän we bu çäkden gidýän ýerlerinde Gämileriň hem-de Ýükleriň gümrük gözegçiligi, olar babatda amala aşyrylýan döwlet gözegçiliginiň bir bölegi bolup durýar.
10. Gümrük gözegçiligi geçirilende saýlamak ýörelgesinden ugur alynýar we Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň berjaý edilmegini üpjün etmek üçin ýeterlik bolan gümrük gözegçiliginiň görnüşleri ulanylýar.
11. Gümrük gözegçiligini we gümrük taýdan resmileşdirmegi tizleşdirmek maksady bilen, Portuň administrasiýasy gümrük edarasyna Gämiler we Ýükler barada elektron görnüşde deslapdan maglumat berilmegini üpjün edýär. Maglumatlar deslapdan daşaýjy ýa-da onuň agenti (deňiz agenti), deňiz dellaly tarapyndan berilýär.
12. Gäminiň Porta girmezinden öň, deslapdan berlen maglumatlar boýunça Gämide Türkmenistanyň gümrük çägine getirilmegi gadagan edilen harytlaryň bardygy ýüze çykarylan ýagdaýynda, bu barada gümrük edarasy haýal etmän Portuň administrasiýasyna habar berýär.
13. Gäminiň gümrük gözden geçirmesi, resminamalaryň we maglumatlaryň barlagy hem-de gümrük taýdan resmileşdirilmegi Gäminiň döwlet gözegçiligi üçin göz öňünde tutulan wagtyň dowamynda amala aşyrylýar.
14. Gäminiň gümrük gözden geçirmesi amala aşyrylanda, Gümrük gözegçiliginiň maksatlary üçin deňiz gämisiniň şübheli hasap edilýän ýerlerine (şu Tertibe 1-nji goşundy) üns berilýär. Şonda zerur bolan ýerler Gäminiň komanda düzümindäki jogapkär şahs tarapyndan, onuň jogapkärçiliginde gözden geçirilmegi üçin açylyp görkezilýär.
Gäminiň gümrük gözden geçirmesiniň dowamynda, Topar agzalary tarapyndan tehniki howpsuzlygyň kadalarynyň berjaý edilmegi hökmanydyr.
15. Gämileriň gümrük gözegçiligi:
1) deslapdan berlen maglumatlara laýyklykda, olarda Türkmenistanyň kanunçylygynda, Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda Türkmenistana getirilmegi ýa-da Türkmenistandan alnyp gidilmegi gadagan edilen harytlaryň bardygyny çak etmäge düýpli esaslar bolmasa, şol sanda töwekgelçilikleri dolandyrmak ulgamyny peýdalanmagyň netijesinde Gäminiň gümrük gözden geçirmesini we gümrük barlagyny amala aşyrmagyň zerurlygy ýok hasap edilen;
2) Gäminiň duralgada durýan wagty ekipaž agzalarynyň ählisiniň Gäminiň bortunda boljakdygy mälim edilen ýa-da ekipaž agzalarynyň Gämiden düşmegi we yzyna gaýdyp barmagy, olaryň diňe gümrük gözegçiliginden geçmegi arkaly mümkin bolan;
3) Geçiriş ýerlerinde ilatyň saglygyna köpçülikleýin zyýan ýetirip biljek islendik hadysalar ýüze çykan ýagdaýynda gözegçiligiň aýratyn we has güýçlendirilen goşmaça görnüşleri ýola goýlan mahalynda göz öňünde tutulan ýagdaýlarda, Gäminiň bortunda ýa-da Gäminiň bortuna barmazdan, gämi duralgasyndan gözegçiligiň «gümrük syn etmesi» görnüşiniň üznüksiz alnyp barylmagy bilen, gözegçiligiň «resminamalary we maglumatlary barlamak» görnüşini ulanmak bilen tamamlanyp bilner.
16. Portuň çäginiň gümrük taýdan resmileşdirmegiň geçirilýän, gümrük operasiýalarynyň amala aşyrylýan ýerlerini, Ýükleriň düşürilýän we düşürilip ýüklenilýän, olaryň gözden geçirilýän we barlanylýan ýerlerini, wagtlaýyn saklanylýan we ýeri üýtgedilende hereket edýän ýerlerini hem-de gümrük gözegçiligi astynda bolýan harytlary daşaýan ulag serişdeleriniň durýan ýerlerini öz içine alýan tutuş bölegi gümrük gözegçiligi zolagy bolup durýar.
Portuň çäginde gümrük gözegçiligi zolagy Gümrük kodeksiniň 311-nji maddasyna hem-de Türkmenistanyň Adalat ministrliginde 2020-nji ýylyň 23-nji ýanwarynda 1295 bellige alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan, «Gümrük gözegçiligi zolaklaryny döretmegiň we belgilemegiň tertibini hem-de olar üçin talaplary tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň 2019-njy ýylyň 20-nji dekabrynda çykaran 153 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, Gümrük gözegçiligi zolaklaryny döretmegiň we belgilemegiň tertibine hem-de olar üçin talaplara laýyklykda döredilýär.
17. Ýükleriň gümrük barlagy diňe gümrük gözegçiligi zolaklarynda amala aşyrylyp bilner.
18. Gämilerde gatnadylýan raýatlar, şol sanda ekipaž agzalary, ýolagçylar, sürüjiler, degişli döwlet gözegçiliginiň amala aşyrylmagy bilen, Portuň çägindäki Geçiriş ýeriniň raýatlary geçirmek üçin ýöriteleşdirilen ýerlerinden geçirilýär. Raýatlaryň harytlarynyň (goşlarynyň) gümrük gözegçiligi we gümrük taýdan resmileşdirilmegi, gümrük serhedinden harytlaryň fiziki şahslar tarapyndan geçirilmegi boýunça Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynda bellenilen düzgünlere laýyklykda amala aşyrylýar.
19. Portda Gäminiň durýan ýeriniň üýtgedilmegine, Gämiden katerleriň we halas ediş gämileriniň (şlýupkalar) suwa goýberilmegine hem-de Gämä başga ýüzüji serişdeleriň gapdallanmagyna gümrük edarasynyň rugsady bilen ýol berilýär.
III bap. Gümrük taýdan resmileşdirmegiň umumy kadalary
20. Gümrük taýdan resmileşdirmek gümrük edarasynyň ýerleşýän ýerinde onuň iş wagtynda geçirilýär.
21. Deklarantyň, Portuň ýa-da başga dahylly şahsyň delillendirilen ýüz tutmasy boýunça gümrük taýdan resmileşdirmek geçirilen mahalyndaky aýratyn gümrük operasiýalary, şu Tertibe laýyklykda, gämi duralgasynda duran wagty Gäminiň bortunda, gämi duralgasynda ýa-da Portuň çäginiň başga ýerlerinde ýörite enjamlaşdyrylyp gurnalan jaýlarda we iş wagtyndan başga wagtda geçirilip bilner.
22. Ýük ýüklemek-düşürmek işlerini geçirmek we Gämilere, ýolagçylara, Ýüklere hyzmat etmek maksatlary üçin zerur bolan ýagdaýlarda, deklarantyň, Portuň ýa-da başga dahylly şahsyň delillendirilen ýüz tutmasy boýunça, Gämileriň we harytlaryň gümrük taýdan resmileşdirilmegi Türkmenistanyň kontinental şelfinde ýerleşen emeli adalaryndaky, desgalaryndaky we gurluşlaryndaky gämi duralgalarynda hem-de reýdlerde amala aşyrylyp bilner.
23. Gämileriň gelmeginiň we gitmeginiň hem-de Geçiriş ýerinde Ýükleriň gümrük taýdan resmileşdirilmegi Topar tarapyndan amala aşyrylýar.
24. Gäminiň gümrük gözegçiligi Gäminiň bortuna barmazdan geçirilýän ýagdaýlarynda, gümrük taýdan resmileşdirmek Gäminiň bortuna barmazdan amala aşyrylyp bilner.
25. Gümrük taýdan resmileşdirmekde ulanylýan gümrük edarasynyň möhürçeleri resminamalara gümrük edarasynyň harby gullukçysynyň belgili şahsy möhri bilen bilelikde, basylan senesini, olary basan harby gullukçynyň familiýasyny görkezmek arkaly goýulýar we Toparyň beýleki agzalarynyň familiýalary görkezilip, möhürleriniň basylmagy, olaryň möhürleri bolmadyk ýagdaýlarynda gollarynyň goýulmagy bilen berkidilýär.
Gümrük taýdan resmileşdirmekde resminamalara ýazmaça bellikler gümrük edarasynyň harby gullukçysynyň belgili şahsy möhri bilen bilelikde, basylan senesini, belligi ýazan harby gullukçynyň familiýasyny görkezmek arkaly goýulýar we Toparyň beýleki agzalarynyň familiýalary görkezilip, möhürleriniň basylmagy, olaryň möhürleri bolmadyk ýagdaýlarynda gollarynyň goýulmagy bilen berkidilýär.
Topar agzalaryndan başga şahslar tarapyndan goşmaça bellikler edilmeginiň mümkinçiligini aradan aýyrmak maksady bilen, Topar tarapyndan resminamalara goýlan möhürçeleriň, möhürleriň we ýazmaça bellikleriň daşyna üznüksiz çyzyk aýlanyp bilner.
Toparyň resminamalara möhürçeleriň, möhürleriň we ýazmaça bellikleriň goýulmagyna esas bolan çözgüdiniň ýatyrylan ýagdaýynda, resminamalardaky degişli möhürçeleriň, möhürleriň we ýazmaça bellikleriň üstüne atanaklaýyn çyzyk çyzylýar.
26. Alnyp gidilýän ulaglar we olarda daşalýan harytlar, Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen, Geçiriş ýerlerinde Türkmenistanyň gümrük çäginden gidýän ulag serişdelerini we olarda daşalýan harytlary gümrük taýdan resmileşdirmegiň düzgünlerine laýyklykda, Gämä ýüklenmezden öň, gümrük taýdan resmileşdirilýär.
Alnyp gidilýän Harydyň mukdary onuň Gämä ýüklenenden soň kesgitlenilýän ýagdaýlarynda, şeýle Harydyň gümrük taýdan resmileşdirilmegi ýük ýüklemek işleri tamamlanandan soň amala aşyrylýar.
27. Gämiler we ulaglar babatda, Türkmenistanyň Adalat ministrliginde 2020-nji ýylyň 16-njy iýulynda 1358 bellige alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan, «Ulag serişdeleriniň giriş we çykyş deklarasiýalaryny doldurmagyň tertibini tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň 2020-nji ýylyň 27-nji maýynda çykaran 62 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, Ulag serişdeleriniň giriş we çykyş deklarasiýalaryny doldurmagyň tertibine laýyklykda, ulag serişdeleriniň giriş we çykyş deklarasiýalary resmileşdirilýär.
28. Harytlar içerki gümrük üstaşyry amalyna ýa-da gümrük üstaşyry gümrük düzgünine ýerleşdirilende, Türkmenistanyň Adalat ministrliginde 2019-njy ýylyň 13-nji iýulynda 1245 bellige alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan, «Üstaşyr deklarasiýasyny doldurmagyň tertibini tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň 2019-njy ýylyň 20-nji maýynda çykaran 64 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, Üstaşyr deklarasiýasy doldurmagyň tertibine laýyklykda, üstaşyr deklarasiýasy resmileşdirilýär.
29. Resmileşdirilen ulag serişdeleriniň giriş we çykyş deklarasiýasy hem-de üstaşyr deklarasiýasy Gullugyň utgaşdyrylan gümrük maglumat ulgamyna girizilýär.
30. Döwlet gözegçiliginiň weterinariýa, fitosanitariýa we beýleki görnüşlerine degişli harytlar babatda gümrük taýdan resmileşdirmek diňe şeýle gözegçiligi amala aşyrýan degişli ygtyýarly döwlet edaralary bilen ylalaşylandan soň tamamlanylyp bilner.
IV bap. Gämileriň Türkmenistanyň gümrük çägine gelmegi
31. Portuň administrasiýasy Gäminiň Porta girmegine rugsat berýär hem-de Gäminiň gelýän ýeri we wagty barada döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralara deslapdan habar berýär.
32. Ýük alyp gitmek üçin gelýän Ýüksüz Gäminiň Porta girmegine rugsat berlende, Portuň administrasiýasy, Toparyň Ýükleme tabşyryknamasyny resmileşdirmegi bilen, alnyp gidilmegi üçin niýetlenen harytlaryň we (ýa-da) ulaglaryň Gämä ýüklenilmegine gümrük edarasy tarapyndan berlen rugsady göz öňünde tutýar.
33. Türkmenistanyň gümrük çägine gelen Gäminiň kapitany, gümrük gözegçiliginiň maksatlary üçin, Topara şu resminamalary berýär:
1) Geliş gämi resminamalary:
a) baş deklarasiýa;
b) ýük deklarasiýasy;
ç) ekipaž agzalarynyň sanawy;
d) Gäminiň azyk gory barada resminama (Gäminiň bortunda ekipaž agzalary tarapyndan sarp edilmegi üçin niýetlenen iýmit önümleriniň sanawy we möçberleri görkezilen resminama);
e) ekipaž agzalarynyň gymmatlyklarynyň sanawy ýa-da Gulluk tarapyndan bellenilen tertipde we görnüşde her ekipaž agzasy üçin aýratyn doldurylan ýolagçy gümrük deklarasiýasy;
ä) ýolagçylar barada maglumat;
2) Ugradylyş (daşary ýurt) Portunda döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralar tarapyndan resmileşdirilen gidiş gämi resminamalary;
3) ýük resminamalary:
a) konosament (ýa-da ýüküň daşamak üçin kabul edilendigini tassyklaýan deňiz ýanhaty);
b) ýük manifesti;
ç) täjirçilik resminamalary – hasap-faktura (inwoýs), ýükläp ugradyş we gaplaýyş listleri, çekler, sertifikatlar we başga täjirçilik resminamalary;
d) gümrük resminamalary - ugradylyş we üstaşyr Portlarda resmileşdirilen gümrük resminamalary (şeýle resminamalar bar bolan ýagdaýlarda);
4) goşmaça berilmegi Gäminiň kapitany tarapyndan maksada laýyk hasap edilen, Gämi we Ýükler barada maglumatlary özünde saklaýan başga resminamalar.
34. Gümrük taýdan resmileşdirilmegi üçin geliş gämi resminamalary, Topara, her biriniň iki sany asyl nusgalarynda sene görkezilip hem-de Gäminiň kapitanynyň goly we Gäminiň möhri bilen tassyklanylyp, iki sany birmeňzeş toplumda berilýär.
35. Ugradylyş Portunda resmileşdirilen gidiş gämi resminamalarynyň berilmezligi, Gäminiň gelmegini gümrük taýdan resmileşdirmekden hem-de onda daşalýan Ýükler babatda gümrük amallaryny we ýük düşürmek işlerini geçirmekden ýüz öwürmek ýa-da ol amallaryň (işleriň) geçirilmegini togtatmak üçin esas bolmaýar.
36. Gümrük taýdan resmileşdirilmegi üçin ýük resminamalary, Topara, konosament (ýa-da ýüküň daşamak üçin kabul edilendigini tassyklaýan deňiz ýanhaty) we ýük manifesti her biriniň dört sany asyl nusgalarynda sene görkezilip hem-de Gäminiň kapitanynyň goly we Gäminiň möhri bilen tassyklanylyp, beýleki ýük resminamalary dört sany nusgalarda, ýagny dört sany birmeňzeş toplumda berilýär.
Ýüksüz Gämiler üçin ýük resminamalary düzülmeýär.
37. Resminamalar berlenden soň, Topar tarapyndan Gäminiň gümrük gözden geçirmesi hem-de resminamalaryň we maglumatlaryň barlagy amala aşyrylýar.
38. Daşary ýurt Gämisiniň gümrük gözden geçirmesi amala aşyrylanda, gümrük gözegçiliginiň maksatlary üçin, Topar şu harytlaryň:
1) temmäki önümleriniň we alkogolly içgileriň (Gäminiň Portda duran wagty sarp edilip bilinjeklerinden başga);
2) derman serişdeleriniň (ilkinji kömegiň gapyrjagyndakylardan başga);
3) gelen Portunda düşürilmegi göz öňünde tutulmadyk harytlaryň ýerleşýän jaýlaryna gümrük plombalaryny we möhürlerini ýa-da başga kybaplaýyş serişdelerini goýup biler.
39. Gäminiň gümrük gözden geçirmesiniň we (ýa-da) resminamalary we maglumatlary barlamagyň netijesinde, Topar Ýükleriň düşürilmegine rugsat bermek barada ýa-da Ýükleriň düşürilmegini gadagan etmek barada çözgüt kabul edýär.
40. Ýükler babatda gümrük gözegçiligi üçin zerur bolan ähli resminamalaryň berilmedik we (ýa-da) Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň bozulmasynyň bolan ýagdaýlarynda, Topar ol Ýükleriň düşürilmegini gadagan etmek barada çözgüt kabul edip biler, şu Tertibiň otuz bäşinji böleginde görkezilen ýagdaý muňa degişli däldir.
41. Gäminiň gümrük gözden geçirmesi hem-de resminamalaryň we maglumatlaryň barlagy tamamlanandan soň, Gäminiň gelmeginiň we Ýükleriň gümrük taýdan resmileşdirilmegi geçirilýär.
42. Gäminiň gelmeginiň gümrük taýdan resmileşdirilmegi:
1) baş deklarasiýa gümrük edarasynyň «Porta geldi (gitdi)_____ Ýük _____Toparyň düzümi ____ Barlagyň baş. wagty ____ Barlagyň tam. wagty _______» atly belgili möhürçesiniň goýulmagy;
2) baş deklarasiýadan başga geliş gämi resminamalary basylan senesiniň görkezilmegi bilen gümrük edarasynyň harby gullukçysynyň belgili şahsy möhrüniň goýulmagy hem-de Toparyň beýleki agzalarynyň familiýalarynyň görkezilmegi bilen möhürleriniň basylmagy, möhürleriniň bolmadyk ýagdaýlarynda gollarynyň goýulmagy arkaly amala aşyrylýar.
Daşary ýurt Gämisi Porta gelen mahaly gümrük gözden geçirmesi amala aşyrylanda, şu Tertibiň otuz sekizinji bölegine laýyklykda, Topar tarapyndan Gämide gümrük plombalary we möhürleri ýa-da başga kybaplaýyş serişdeleri goýlan ýagdaýlarynda, bu barada Topar tarapyndan baş deklarasiýada bellik edilýär. Şunda kybaplaýyş serişdeleriniň atlary we belgileri ýazylyp görkezilýär.
43. Geliş gämi resminamalarynyň bir toplumy Gäminiň kapitanyna gowşurylýar we Gämide saklanylýar. Geliş gämi resminamalarynyň ikinji toplumy hem-de Ugradylyş Portunda resmileşdirilen gidiş gämi resminamalary, goşmaça berlen başga resminamalar Toparda galýar we saklanylmagy üçin gümrük edarasyna tabşyrylýar.
44. Gäminiň bortuna barmazdan resmileşdirilýän ýagdaýlarda, gämi resminamalary Topara daşaýjynyň agenti, deňiz dellaly tarapyndan berlip bilner.
45. Ýükleriň gümrük taýdan resmileşdirilmegi iki tapgyrda, ýagny olar Gämiden düşürilmezden öň (birinji tapgyr) we düşürilenden soň (ikinji tapgyr) amala aşyrylýar.
46. Ýükleri gümrük taýdan resmileşdirmegiň birinji tapgyrynda:
1) Ýükleriň düşürilmegine rugsat bermek baradaky çözgüt, ýük manifestine «Düşürmäge rugsat berilýär» diýen belligiň hem-de hasap-faktura (inwoýs) basylan senesiniň görkezilmegi bilen gümrük edarasynyň harby gullukçysynyň belgili şahsy möhrüniň we Toparyň beýleki agzalarynyň familiýalarynyň görkezilmegi bilen möhürleriniň basylmagy, olaryň möhürleri bolmadyk ýagdaýlarynda gollarynyň goýulmagy bilen tassyklanylýar;
2) Ýükleriň düşürilmegini gadagan etmek barada çözgüt, ýük manifestine gümrük edarasynyň «Iberijä gaýtarylmaga degişli» atly belgili möhürçesiniň goýulmagy bilen tassyklanylýar.
Resmileşdirilen ýük resminamalarynyň toplumlarynyň biri gümrük edarasyna, ikinjisi Porta, üçünjisi ýük alyja berilýär, dördünjisi Gämide galýar.
47. Gäminiň gelmegi gümrük taýdan resmileşdirilenden soň, gümrük edarasynyň Türkmenistanyň gümrük çägine gelýän deňiz gämilerini bellige alyş kitabynda (şu Tertibe 2-nji goşundy) bellige alynýar.
48. Gämiden düşürilen Ýükleriň gümrük gözegçiliginiň netijesinde, Topar şu çözgütleriň birini kabul edýär:
1) harytlary gümrük gözegçiligi astynda barylmagy bellenilen gümrük edarasyna ibermek barada;
2) harytlaryň gümrük gözegçiligini geçirmek we olary gümrük taýdan resmileşdirmegi tamamlamak barada;
3) harytlary we olaryň resminamalaryny saklamak ýa-da goşmaça barlaglary geçirmek barada;
4) harytlary Türkmenistanyň gümrük çäginiň daşyna gaýtarmak barada.
Harytlary gümrük gözegçiligi astynda barylmagy bellenilen gümrük edarasyna ibermek baradaky çözgüt, harytlar babatda gümrük gözegçiligi üçin zerur bolan ähli resminamalaryň berlen, Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň bozulmasy bolmadyk, harytlaryň gümrük serhedinden Türkmenistanyň kanunçylygynyň berjaý edilmegi bilen geçirilýändigine şübhe döremedik we Geçiriş ýerinde harytlary gümrük taýdan resmileşdirmegi tamamlamak barada dahylly şahsyň ýüz tutmadyk ýagdaýlarynda kabul edilýär.
Harytlaryň gümrük gözegçiligini geçirmek we olary gümrük taýdan resmileşdirmegi tamamlamak baradaky çözgüt, harytlar babatda gümrük gözegçiligi üçin zerur bolan ähli resminamalaryň berlen, Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň bozulmasy bolmadyk, harytlaryň gümrük serhedinden Türkmenistanyň kanunçylygynyň berjaý edilmegi bilen geçirilýändigine şübhe döremedik we Geçiriş ýerinde harytlary gümrük taýdan resmileşdirmegi tamamlamak barada dahylly şahsyň ýüz tutan ýagdaýlarynda kabul edilýär.
Harytlary we olaryň resminamalaryny saklamak ýa-da goşmaça barlaglary geçirmek baradaky çözgüt, harytlar babatda gümrük gözegçiligi üçin zerur bolan ähli resminamalaryň berilmedik we (ýa-da) Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň bozulmasynyň bolan ýagdaýlarynda, şeýle hem harytlaryň gümrük serhedinden Türkmenistanyň kanunçylygynyň berjaý edilmegi bilen geçirilýändigine şübhe dörän ýagdaýlarynda kabul edilip bilner.
Harytlary Türkmenistanyň gümrük çäginiň daşyna gaýtarmak baradaky çözgüt, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň gümrük çägine getirilmegi gadagan edilen harytlar babatda hem-de Türkmenistanyň gümrük çägine getirilmegi çäklendirilen harytlar babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda ýa-da Türkmenistanyň halkara şertnamasynda bellenilen talaplar we şertler berjaý edilmedik ýagdaýlarynda kabul edilýär.
49. Ýükleri gümrük taýdan resmileşdirmegiň ikinji tapgyrynda:
1) Harytlary gümrük gözegçiligi astynda barylmagy bellenilen gümrük edarasyna ibermek baradaky çözgüt kabul edilen ýagdaýynda, harytlar degişliligi boýunça içerki gümrük üstaşyry amalyna ýa-da gümrük üstaşyry gümrük düzgünine ýerleşdirilýär. Şonda Harydyň ýany bilen iberilýän ulag resminamasynda gümrük edarasynyň «Gümrük ýüki________ plombalar astynda ______ orundan ybarat ýük ______ gümrük edarasyna gowuşmaly IÜR-niň belgisi ___________» atly belgili möhürçesi, «Gümrük ýüki» atly möhürçesi, Türkmenistanyň gümrük çäginden üstaşyr geçirilýän harytlar babatda agzalan möhürçelerden başga-da «Üstaşyr ýük» atly möhürçesi goýulýar;
2) harytlaryň gümrük gözegçiligini geçirmek we olary gümrük taýdan resmileşdirmegi tamamlamak barada çözgüt kabul edilen ýagdaýynda, harytlaryň goýberilmegi (şertli goýberilmegi) amala aşyrylýar;
3) harytlary we olaryň resminamalaryny saklamak ýa-da goşmaça barlaglary geçirmek baradaky çözgüt, harydyň ýany bilen iberilýän ulag resminamasynda gümrük edarasynyň «Goýbermek gadagan» atly belgili möhürçesini goýmak bilen tassyklanylýar;
4) harytlary Türkmenistanyň gümrük çäginiň daşyna gaýtarmak barada çözgüt, Harydyň ýany bilen iberilýän ulag resminamasynda gümrük edarasynyň «Türkmenistanyň çäklerinden daşary çykarylmaga degişli» atly belgili möhürçesini goýmak bilen tassyklanylýar;
5) döwlet gözegçiliginiň weterinariýa we fitosanitariýa görnüşlerine degişli harytlaryň şeýle gözegçiligi amala aşyrýan degişli ygtyýarly döwlet edaralary bilen ylalaşylmagy baradaky Toparyň çözgüdi, Harydyň ýany bilen iberilýän ulag resminamasynda gümrük edarasynyň «Weterinar gullugyna. Karantin gullugyna görkezmeli» atly belgili möhürçesiniň goýulmagy bilen tassyklanylýar;
6) ulaglar şu Tertibiň ýigrimi ýedinji bölegine laýyklykda gümrük taýdan resmileşdirilýär.
Türkmenistanyň çägine wagtlaýyn getirilýän daşary ýurt konteýnerleri, Türkmenistanyň çäginde olara ygtyýarlyk edýän şahs resmi taýdan kesgitlenilenden soň, gümrük edarasynyň rugsady esasynda, Port tarapyndan goýberilýär.
50. Toparyň harytlary we olaryň resminamalaryny saklamak ýa-da goşmaça barlaglary geçirmek baradaky çözgüdi wagtlaýyn häsiýetli bolup, goşmaça maglumatlaryň öwrenilmegi we (ýa-da) goşmaça gümrük barlagyny geçirmek maksady bilen kabul edilýär. Şunda harytlary we olaryň resminamalaryny saklamak ýa-da goşmaça barlaglary geçirmek möhleti 10 (on) iş gününden artyk bolup bilmez.
Goşmaça maglumatlaryň öwrenilmegi we (ýa-da) goşmaça gümrük barlagy tamamlanandan soň, Topar şu Tertibiň kyrk sekizinji böleginiň 1-nji, 2-nji we 4-nji bentlerinde görkezilen çözgütleriň birini kabul edýär.
51. Ýükleriň düşürilmegini gadagan etmek hem-de harytlary Türkmenistanyň gümrük çäginiň daşyna gaýtarmak baradaky çözgütler, dahylly şahsyň delillendirilen ýüz tutmasy boýunça, çözgüdiň kabul edilmegi üçin sebäp bolan kemçilikleriň düzedilen ýagdaýlarynda (mysal üçin: zerur bolan rugsatnamanyň, ygtyýarnamanyň alynmagy, öň berilmedik resminamalaryň berilmegi, berlen maglumatlarda ýalňyşlyklaryň bardygy anyklanylyp, olaryň düzedilmegi we başgalar), gümrük edarasynyň we wekili Topar agzasy bolup durýan beýleki döwlet gözegçilik edaralarynyň Portuň çägine hereket edýän düzüm birlikleriniň ýolbaşçylary ýa-da olaryň ýerine galan şahslar bilen ylalaşylmagy bilen, Topar tarapyndan ýatyrylyp bilner. Şeýle ýagdaýda Topar şu Tertibiň kyrk sekizinji böleginiň 1-nji, 2-nji we 3-nji bentlerinde görkezilen çözgütleriň birini kabul edýär.
52. Portuň bir gümrük gözegçiligi zolagynyň çäginde gümrük operasiýalaryny geçirmek maksady bilen, şol gümrük gözegçiligi zolagynyň çäginde hereket edýän gümrük edaralarynyň arasynda içerki gümrük üstaşyry amaly ulanylmaýar.
V bap. Ýük ýüklemek-düşürmek işlerini geçirmek
53. Harytlaryň düşürilmegi, ýüklenilmegi we düşürilip ýüklenilmegi bu maksatlar üçin ýörite niýetlenilen ýerlerde, gümrük edarasynyň rugsady esasynda we onuň iş wagtynda amala aşyrylýar.
Harytlaryň başga ýerlerde we (ýa-da) gümrük edarasynyň iş wagtyndan başga wagtda düşürilmegine we düşürilip ýüklenilmegine Portuň administrasiýasynyň ýüz tutmasy boýunça gümrük edarasynyň berýän rugsady esasynda ýol berilýär.
54. Harytlaryň düşürilýän we düşürilip ýüklenilýän ýerleri harytlaryň abat saklanylmagy üpjün ediler ýaly hem-de ýük operasiýalarynyň geçirilmegine gatnaşmaýan şahslar ýanyna aralaşyp bilmez ýaly gurnalmalydyr we enjamlaşdyrylmalydyr.
55. Portda ýük operasiýalaryny amala aşyrýan şahsyň ýüz tutmasy boýunça, Gämiden düşürilýän harytlar wagtlaýyn saklanylýan ammara ýerleşdirilmezden, görkezilen operasiýalary amala aşyrmak üçin zerur bolan möhletiň dowamynda, ýöne Gümrük Kodeksiniň 62-nji maddasynda bellenilen möhletleriň çäginde olaryň düşürilýän we düşürilip ýüklenilýän ýerinde goýlup bilner.
56. Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň gümrük çägine getirilmegi gadagan edilen harytlaryň Gämiden düşürilmegi gadagan edilýär.
Gämiden düşürilenden soň geçirilen gümrük gözegçiliginiň netijesinde ýüze çykarylan, Türkmenistanyň gümrük çägine getirilmegi gadagan edilen harytlar haýal etmän Gämä ýüklenilýär. Ol harytlaryň Gämi gidenden soň ýüze çykarylan ýagdaýlarynda, olar wagtlaýyn saklanylýan ýerlere ýa-da gümrük gözegçiligi zolaklary bolup durýan başga ýerlere ýerleşdirilmäge we mümkin bolan gysga wagtda Türkmenistanyň gümrük çäginden alnyp gidilmäge degişlidir. Şeýle harytlaryň wagtlaýyn saklanylmagynyň aňryçäk möhleti, eger harytlaryň aýratyn görnüşleri babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda başga möhlet göz öňünde tutulmadyk bolsa - Gümrük kodeksiniň 62-nji maddasynda bellenilen, harytlaryň wagtlaýyn saklanylmagynyň aňryçäk möhletinden uzak bolup bilmez. Bu möhlet tamamlanýança alnyp gidilmedik harytlara ygtyýarlyk etmek Gümrük kodeksiniň 39-njy babyna laýyklykda amala aşyrylýar.
57. Ulaglary Gämä ýüklemegiň yzygiderliligi, Portuň we Gäminiň tehnologik aýratynlyklaryny göz öňünde tutmak bilen, Port we Gämi administrasiýalary tarapyndan özara ylalaşylyp kesgitlenilýär.
58. Türkmenistanyň gümrük çäginden gidýän Gämilere Ýükleriň ýüklenilmegine gümrük edaralarynyň garşylygy bolmadyk halatlarynda rugsat berilýär. Gümrük edarasynyň ylalaşygy Port tarapyndan deslapdan resmileşdirilip berilýän Ýükleme tabşyryknamasyna gümrük edarasynyň «Ýüklemäge rugsat berildi» atly belgili möhürçesiniň ýa-da ýazmaça belligiň goýulmagy bilen tassyklanylýar.
Ýükleme tabşyryknamasy ýük iberijileriň ýüz tutmasy boýunça Port tarapyndan zerur bolan sanda deňizde ýükleri daşamagyň halkara kadalaryna laýyklykda taýýarlanylýar.
Ýükleme tabşyryknamasynyň bir nusgasy gümrük edarasynda galýar we gözegçilik resminamasy hökmünde ulanylýar.
Harytlaryň häsiýetli aýratynlyklaryny (suwuk, ürgün we şuňa meňzeşler), olar babatda gümrük taýdan resmileşdirmegiň tamamlanmagyny, Gäminiň kabul edip biljek Ýüküniň mukdaryny deslapdan kesgitlemegiň we ýüklenilýän Ýüküň mukdaryny kesgitlemegiň aýratynlyklaryny nazarda tutup, gümrük edarasy Toparyň gatnaşmazlygynda Ýükleriň Gämä ýüklenilmegini amala aşyrmaga rugsat bermäge haklydyr.
59. Ýük ýüklemek-düşürmek işleri togtadylan ýagdaýynda, bu barada Portuň administrasiýasy haýal etmän gümrük edarasyna habar berýär.
60. Ýük ýüklemek-düşürmek işleri Portuň we Gäminiň tehnologik aýratynlyklaryny nazara almak bilen, tehniki howpsuzlygyň kadalarynyň berjaý edilmegi arkaly, Port tarapyndan amala aşyrylýar. Ýük ýüklemek-düşürmek işleriniň netijesi boýunça, deňizde ýükleri daşamagyň halkara kadalaryna laýyklykda, Port we Gämi administrasiýalarynyň arasynda baş delilnama resmileşdirilýär.
61. Harytlar ýitirilen ýa-da gümrük edaralarynyň rugsady bolmazdan üçünji bir şahslara berlen halatynda, ýük operasiýalaryny amala aşyrýan şahs, Gümrük kodeksine laýyklykda gümrük paçlarynyň, salgytlaryň tölenilmegine jogapkärçilik çekýär.
VI bap. Gämileriň Türkmenistanyň gümrük çäginden gitmegi
62. Ýük ýüklemek işleri hem-de Ýükleriň gümrük taýdan resmileşdirilmegi tamamlanandan soň, Gäminiň Türkmenistanyň çäginden gitmäge taýýardygy barada Gäminiň kapitanynyň habary esasynda, Portuň administrasiýasy Gäminiň döwlet gözegçiligini geçirmegiň we Gäminiň gitmegini resmileşdirmegiň wagty barada döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralara habar berýär.
63. Gäminiň döwlet gözegçiligi başlamazdan öň, Gämiden düşen ýa-da Türkmenistanyň Gämileriniň ekipaž agzalarynyň Gämä mündürilmegi hem-de ýük operasiýalaryny amala aşyrýan Port işgärleriniň Gämiden düşürilmegi Port tarapyndan üpjün edilýär.
64. Gäminiň kapitany gümrük gözegçiliginiň maksatlary üçin, Topara şu resminamalary berýär:
1) Gidiş gämi resminamalary:
a) baş deklarasiýa;
b) ýük deklarasiýasy;
ç) ekipaž agzalarynyň sanawy;
d) Gäminiň azyk gory barada resminama (Gäminiň bortunda ekipaž agzalary tarapyndan sarp edilmegi üçin niýetlenen iýmit önümleriniň sanawy we möçberleri görkezilen resminama);
e) ekipaž agzalarynyň gymmatlyklarynyň sanawy ýa-da Gulluk tarapyndan bellenilen tertipde we görnüşde her ekipaž agzasy üçin aýratyn doldurylan ýolagçy gümrük deklarasiýasy;
ä) ýolagçylar barada maglumat;
2) Gelen Portunda döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralar tarapyndan resmileşdirilen geliş gämi resminamalary;
3) ýük resminamalary:
a) konosament (ýa-da ýüküň daşamak üçin kabul edilendigini tassyklaýan deňiz ýanhaty);
b) ýük manifesti;
ç) täjirçilik resminamalary – hasap-faktura (inwoýs), ýükläp ugradyş we gaplaýyş listleri, çekler, sertifikatlar we başga täjirçilik resminamalary;
d) gümrük resminamalary;
4) goşmaça berilmegi Gäminiň kapitany tarapyndan maksada laýyk hasap edilen, Gämi we Ýükler barada maglumatlary özünde saklaýan başga resminamalar.
65. Gümrük taýdan resmileşdirilmegi üçin gidiş gämi resminamalary, Topara, her biriniň iki sany asyl nusgalarynda sene görkezilip hem-de Gäminiň kapitanynyň goly we Gäminiň möhri bilen tassyklanylyp, iki sany birmeňzeş toplumda berilýär.
66. Ýük resminamalary, Ýükler gümrük taýdan resmileşdirilenden soň Gäminiň kapitanyna berilýän ýük resminamalaryndan ybarat bolýar we gümrük gözegçiligi üçin Topara berilýär.
Ýüksüz Gämiler üçin ýük resminamalary düzülmeýär.
67. Resminamalar berlenden soň, Topar tarapyndan Gäminiň gümrük gözden geçirmesi hem-de resminamalaryň we maglumatlaryň barlagy amala aşyrylýar.
Daşary ýurt Gämisi Porta gelen mahaly gümrük gözden geçirmesi amala aşyrylanda, gümrük gözegçiliginiň maksatlary üçin Topar tarapyndan Gämide goýlan gümrük plombalary we möhürleri ýa-da başga kybaplaýyş serişdeleri Topar tarapyndan ýa-da onuň rugsady esasynda ekipaž agzalary tarapyndan aýrylýar.
68. Gäminiň gümrük gözden geçirmesiniň hem-de resminamalaryň we maglumatlaryň barlagynyň netijesinde Gäminiň gitmegine Topar tarapyndan garşylygyň bolmadyk ýagdaýynda, Gäminiň gitmeginiň gümrük taýdan resmileşdirilmegi geçirilýär.
69. Gäminiň gitmeginiň gümrük taýdan resmileşdirilmegi:
1) baş deklarasiýa gümrük edarasynyň «Porta geldi (gitdi)_____ Ýük _____Toparyň düzümi ____ Barlagyň baş. wagty ____ Barlagyň tam. wagty _______» we «Gäminiň gitmegine gümrük edaralarynyň garşylygy ýok» atly belgili möhürçeleriniň goýulmagy;
2) baş deklarasiýadan başga gidiş gämi resminamalary basylan senesiniň görkezilmegi bilen gümrük edarasynyň harby gullukçysynyň belgili şahsy möhrüniň goýulmagy hem-de Toparyň beýleki agzalarynyň familiýalarynyň görkezilmegi bilen möhürleriniň basylmagy, möhürleriniň bolmadyk ýagdaýlarynda gollarynyň goýulmagy arkaly amala aşyrylýar.
70. Gidiş gämi resminamalarynyň bir toplumy we ýük resminamalary Gäminiň kapitanyna gowşurylýar. Gidiş gämi resminamalarynyň ikinji toplumy hem-de geliş gämi resminamalary, goşmaça berlen başga resminamalar Toparda galýar we saklanylmagy üçin gümrük edarasyna tabşyrylýar.
71. Gäminiň gitmegi gümrük taýdan resmileşdirilenden soň, gümrük edarasynyň Türkmenistanyň gümrük çäginden gidýän deňiz gämilerini bellige alyş kitabynda (şu Tertibe 3-nji goşundy) bellige alynýar.
72. Gäminiň Portdan çykyp gitmegine rugsat gümrük, serhet we migrasiýa edaralarynyň garşylygy bolmadyk ýagdaýynda, Port kapitany tarapyndan berilýär.
VII bap. Jemleýji düzgünler
73. Gäminiň döwlet gözegçiligini geçirmek we Gäminiň gelmegini ýa-da gitmegini resmileşdirmek üçin döwlet gözegçiligini amala aşyrýan edaralaryň wekilleriniň edaralaryndan Gämä hem-de Gämiden edaralaryna ulagly eltilmegi Port tarapyndan üpjün edilýär.
74. Gämileriň ekipaž agzalaryny azyklyk we hojalyk harytlary bilen üpjün etmek, deňizde ýükleri daşamagyň halkara kadalaryna hem-de Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, Port ýa-da daşaýjynyň agenti, deňiz dellaly tarapyndan amala aşyrylýar.
75. Gümrük edaralarynyň wezipeli adamlarynyň kanuny çözgütleri, hereketleri bilen taraplara ýetirilip bilinjek ýitgileriň öwezi gümrük edaralary tarapyndan dolunmaýar.
76. Gämileriň gämi we ýük resminamalary Türkmenistanyň kanunçylygynda we halkara şertnamalarynda, şeýle hem Deňiz gatnawynyň kodeksiniň salgylanýan Klassifikasion jemgyýetiň talaplaryna gabat gelmelidir we onuň gözegçiligi Portuň administrasiýasy tarapyndan amala aşyrylýar.
77. Gämileriň we Ýükleriň gümrük gözegçiligi hem-de gümrük taýdan resmileşdirilmegi bilen bagly şu Tertip bilen kadalaşdyrylmadyk gatnaşyklar Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen düzgünleşdirilýär.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan
2021-nji ýylyň 9-njy awgustynda 1497 bellige
alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan.


text:
2020-nji ýylyň netijeleri boýunça, Marynyň “Ýeňiş” tikin fabriginiň Türkmenistanyň dokma senagatyna degişli edaralarynyň arasynda öňdebaryjy ornuny saklap gelendigini ýene-de bir gezek tassyklanyldy. Ýylyň dowamynda fabrik 31 million manatdan gowrak önüm öndürdi. “Neýtralnyý Türkmenistan” gazetiniň habar bermegine görä, bu görkeziji 2019-njy ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 9 million manat köpdür. Kärhananyň ýokary hilli tehniki enjamlary hem önümçiligiň üstünlik gazanmagyna üstünlikli goşant goşdy. Hytaý döwletinden satyn alnan 70 sany täze tikin maşyny, geçen ýylky iş prosesine düýpli düzedişler girizdi. Ilki bilen bu görkezijiler öndürilen eşikleriň hilinde we mukdarynda öz beýanyny tapdy. Kärhananyň önümçilik bazasynyň soňky ýyllarda birnäçe gezekden täzelenendigini bellemek gerek. Şunuň bilen baglylykda, tikinçiler we mehanikler 2013-nji ýylda häzirki zaman Ýaponiýanyň “Juki” tikin maşynlary bilen işlemäge girişdiler. Olaryň 150-den gowragy ornaşdyryldy. Şondan soň zawodyň önümçilik derejesi we mukdary ýokarlanyp başlady. Egin-eşikleriň görnüşi hem ep-esli giňelip başlady. Öndürilen önümleriň arasynda esasan ulular we çagalar üçin niýetlenilen köýneklere bolan isleg has hem artdy. Häzirki wagtda kärhananyň önümleri diňe bir Maryda däl, eýsem ýurduň ähli künjeklerinde-de üstünlikli satylýar. Kärhanada ulanylýan matalar içerki önümçilikde öndürilýär. Olar, esasan, tebigy pagta sapaklaryny ulanmaga ünsi jemleýän Ahal welaýatyndaky Ruhabat dokma toplumynyň hyzmatdaşlaryndan gelýär. “Ýeňiş” tikin fabrigi, erkekleriň köýneklerinden başga-da, awtoulag oturgyçlary üçin kürsüleri, hammamlar üçin halatlary, mekdep okuwçylarynyň eşiklerini, türgenler üçin eşikleri, şeýle hem döwlet kärhanalary we işewürlik merkezleri üçin agyz-burun örtüklerini tikýär. Önümleriň onlarça ady bar we geljekki önümiň her kämilleşdirilen nusgasy elmydama berk hünärmenleriň gözegçiliginden geçýär. Diňe şondan soň kärhana önümçiligi ýola goýýar. Kärhananyň elmydama üstünlik gazanmagy maksat edinýän agzybir işgärleri takyk we sazlaşykly işleýärler.
Salgy: Aşgabat şäheri Bitarap Türkmenistan şaýoly 17 jaý | E-mail: ach@online.tm
Telefon belgisi: +993 (12) 92-35-10 | Faks: +993 (12) 92-79-50Aşgabat şäher häkimligi © 2020 - 2021 Ähli hukuklary goralan.


text:
AFP
Irannyń elektr stansııasynda jarylys boldy, dep habarlady eldiń resmı jańalyqtar agenttigi.
IRNA aqparat agenttiginiń habarlaýynsha, ortalyq Isfahan provınsııasyndaǵy jarylystan adam shyǵyny bolmaǵan.
Isfahan energetıkalyq kompanııasynyń basqarýshy dırektory jarylysqa transformatordyń tozýy sebep bolǵanyn aıtty.
Saldarynan elektr qýaty eki saǵatqa úzilgen.
Maýsym aıynyń sońynan bastap Irannyń áskerı, ıadrolyq jáne ónerkásiptik nysandarynyń aınalasynda birneshe jarylys pen órt bolǵan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
“Case New Holland” konserniniň Türkmenistandaky resmi dileri bolan “Bereketli atyz” hususy kärhanasynyň wekili Begli Meredowyň habar bermegine görä, oba hojalyk-ekologik edarasynyň sargydy boýunça Türkiýäniň “ILGI Omega” kysymly 16 sany lazer meýilnamalaşdyryjylary getirildi.
Öň ýerleri meýilnamalaşdyrmak üçin adaty ýer gazyjy tehnikalar, buldozerler we ýer gurluşykçylarynyň gurallary ulanylan bolsa, häzirki günde şol işleri lazer gurluşlary ýokary takyklyk bilen ýerine ýetirmäge ukyply.
Şeýle nusgalaryň biri birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde geçirilen Hazar innowasion tehnologiýalarynyň sergisinde görkezildi. Nusganyň artykmaçlyklaryna baha berip, ýurdumyzyň oba hojalyk we daşky gurşawy goramak pudagynyň edarasynyň wekilleri öndürijä 40 sany enjamy sargady.
Zarýad beriji batareýalarda işleýän öýjükli abzallar, traktoryň akkumulýatoryndan energiýa alýan elektronika, şeýle-de topragy tekizleýän we çukurlary dykyzlaýan kowşly giňişleýin tirkeg toplumyň düzümine girýär.
Eýýäm Ahal welaýatynda işledilýän lazer meýilnamalaşdyryjyly ini 6 metre deň bolan asma kowşly tehnikanyň ýene 5-si ýörite hususy ulgam üçin satyn alyndy.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:05
-
-
-
-
-
-
keshe 19:12
-
Tokıo olımpıadasyn qaı arnalar kórsetedi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova XXXII jazǵy Olımpıada oıyndarynyń kórsetilimin uıymdastyrý jumystary áli pysyqtalyp jatqanyn aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat.
Áýeli Aqtoty Raıymqulova bıylǵy Olımpıadaǵa baratyn sportshylarmen qosa delegatsııalardyń sany da qatty qysqarǵanyn aıtyp ótti.
«Búgingi ahýal dúnıejúzi boıynsha kúrdeli bolyp tur. Sondyqtan resmı delegatsııanyń da sany qysqardy. Mysaly burynǵy jyldary árbir sportshynyń jeke bapkeri birge baratyn edi. Qazir olardyń sany da qysqartylyp jatyr. Resmı delegatsııanyń da sany qysqarǵan. Kim-kimniń baratyny áli de naqtylanyp jatyr», - dedi vdeomstvo basshysy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, 16 shildede «Air Astana» ushaǵymen qurama komandanyń birinshi reısi Tokıoǵa ushady. Al ekinshi reıs 27 shildede shyǵýy kerek.
«Oıyndardyń kórsetilimi boıynsha Ulttyq Olımpıada komıtetimen kúndelikti kelissózder júrip jatyr. Úmitimiz bar. Ulttyq arnalardan bolsyn, sporttyq arnalaran bolsyn Olımpıadany kórsetý boıynsha jumystarymyzdyń qorytyndysyn kóremiz dep oılaımyn», - dedi Mádenıet jáne sport mınıstri.
- Tennısten Indıan-Ýells týrnıriniń fınaly: Rybakına juptyq synda jeńilip qaldy
- Fýtboldan Qazaqstan chempıonaty: «Qaırat» syrt alańda «Aqtóbeni» jeńdi
- 2021-2022 maýsymyndaǵy fýtzaldan QR chempıonatynyń kúntizbesi jarııalandy
- Elordada Qajymuqan Muńaıtpasulyna eskertkish ornatyldy
- Fýtboldan Qazaqstan chempıonaty: «Aqjaıyq» pen «Turan» teń tarqasty
- Aýyr atlet Rahat Bekbolat endi eresekter arasynda synǵa túsedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Maksat — möwsüme taýýarlykly barmak
Güýz-gyş pasyllary ilatly ýerleri we önümçilik düzümini tebigy gaz bilen üpjün etmek işi bilen meşgullanýan hünärmenler üçin jogapkärli döwür hasap edilýär. Şol aýlarda ýangyjyň sarp edilişiniň artmagy olaryň hyzmat edýän ulgamynyň sazlaşykly we bökdençsiz işlemegini talap edýär. Şol sebäpli howa — Dogrusy, bölümimize degişli ulgama gözegçilik etmek we onuň ýokary sazlaşykly işlemegini gazanmak bilen baglanyşykly işler arakesmäni bilmeýär. Gyş aýlarynda tebigy gazyň sarp edilýän möçberiniň has artýandygy sebäpli bu möwsüme taýýarlyk görmek işlerine jogapkärçilikli çemeleşýäris. Biziň hünä


text:
Şonuň ýaly-da, palestin tarapynyň habaryna görä, bilgeşleýin edilen bu hereket “Paltel” telefon ulgamynda kynçylyklar döredipdir.
Palestinanyň aragatnaşyk ministri Maşura Aby Daki “hakerleriň hüjümleriniň güýçli bolmagy we möçberi onuň tötänden däl-de, “döwlet çägindäki” we ýörite planlaşdyrylan iş diýen netijä gelmäge sebäp bolýar” diýdi.
Günbataryň habar gulluklarynyň bellemegine görä, bu hüjümler Palestina BMG-niň ÝUNESKO edarasynyň doly hukukly agzalygyna kabul edilenden bir gün soň edildi. Şol karara Ysraýyl, Amerika we beýleki ýurtlar garşy ses berdiler.
Waşington ÝUNESKO-nyň proýektlerini maliýeleşdirmegi togtadýandygyny habar berdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, iki tarapyň tussaglary we ölenleriň jesetlerini alyş-çalyş etmekleri üçin, Ermenistan bilen Azerbaýjanyň Dagly-Garabagdaky konflikt zonasyndaky duşmançylyklaryna arakesme berilmegine çagyrdy.
Putin Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew we Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýan bilen geçiren birnäçe telefon söhbetdeşliginden soň, söweşe biraz böwşeňlik salmak mümkinçiligini öňe sürdi diýip, Kremliň metbugat gullugy 8-nji oktýabrda çap eden beýanatynda aýtdy.
Şeýle-de Putin Azerbaýjanyň we Ermenistanyň daşary işler ministrlerini 9-njy oktýabrda Moskwa çagyrdy. Olar Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň araçylyk etmeginde, emele gelen ýagdaý barada maslahat ederler.
ABŞ, rus we fransuz resmileri Ženewada söweşleri togtatmak we Günorta Kawkazda has uly uruş-dawanyň turmagynyň öňüni almak üçin gepleşik geçirýärler.
Azerbaýjanyň daşary işler ministri Jeýhun Baýramow 8-nji oktýabrda geçiriljek sessiýa gatnaşmalydy, ýöne duşuşygyň netijeleri barada hiç hili maglumat ýok.
“Roýters” habar gullugynyň maglumatyna görä, Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda gönümel duşuşyklar planlaşdyrylmady.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
00:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:14
EO men Qazaqstan yntymaǵynyń kókjıegi kópqyrly – Eýroodaqtyń Ortalyq Azııa boıynsha arnaıy ókili Terhı Hakal
NUR-SULTAN. QazAqparat – Jýyqta ǵana Eýropalyq Odaqtyń Ortalyq Azııadaǵy arnaıy ókili qyzmetine kirisken Terhı Hakala Qazaqstanǵa josparlanyp otyrǵan sarapynyń aldynda QazAqparat tilshisine ekijaqty yntymaqtyń áleýeti týraly pikirimen bólisti.
- Qurmetti T.Hakala hanym, sizben Qazaqstanǵa alǵashqy saparyńyz qarsańynda áńgimelesip otyrmyz. Qazaqstan tarabymen qandaı máselelerdi talqylaýdy josparlap jatqanyńyzdy aıta alasyz ba?
- Bul meniń Eýropalyq Odaqtyń Ortalyq Azııa boıynsha arnaıy ókili retindegi Qazaqstanǵa jasaǵaly otyrǵan alǵashqy saparym. Men bul laýazymǵa osy jyldyń 1 shildesinde taǵaıyndaldym jáne aımaqpen taǵy bir márte tyǵyz jumys isteýge qulshynyp otyrmyn. Maǵan Ortalyq Azııa elderi 1991 jyly táýelsizdik alǵannan bergi oqıǵalardyń damýyn baqylaýdyń sáti tústi. Bıyl Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne Ózbekstan Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyn toılap jatyr. Osy jyldar ishinde memlekettik jáne ulttyq qurylysta, áleýmettik-ekonomıkalyq damýda, mádenı-tarıhı baılanystardy jandandyrýda, ózara yntymaqta kóp jetistikter eńserildi. Qazaqstanǵa jasaıtyn saparymda elińizdiń basshylyǵymen kezdesip, Eýropalyq Odaq pen Ortalyq Azııanyń ekijaqty áriptestigin, óńirdiń kún tártibindegi ózekti máselelerdi talqylaýdy josparlap otyrmyn. Ózderińiz biletindeı, 2019 jyly Eýroodaq kóptegen óńirlik taqyryptar boıynsha bizdiń ózara is-qımylymyzdy aıqyndaıtyn mańyzdy qujat – «EO-Ortalyq Azııa strategııasyn» qabyldady. Qazaqstan óńirlik yntymaqtastyqta mańyzdy ról atqarady jáne munda bolyp jatqan oqıǵalar osyǵan mańyzdy mán beredi. Qazaqstan men Eýroodaqtyń keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimi 2020 jylǵy naýryzda kúshine endi. Bul – ózara qyzyǵýshylyq týdyratyn kóptegen máselelerdi qamtıtyn jan-jaqty qujat. Jalpy, bul sapardyń kún tártibi barynsha taqyrypqa baı ári kópqyrly bolatyn túri bar.
- Túrkimenstanda Ortalyq Azııadaǵy bes eldiń kóshbasshylarynyń konsýltatıvtik kezdesýi ótti . Qazaqstan basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ortalyq Azııany turaqty, ekonomıkalyq damyǵan jáne órkendegen óńirge aınaldyrýǵa baǵyttalǵan ekonomıka, saýda jáne mádenıet salasynda birqatar bastamalar kóterdi. Qazaqstan kóshbasshysy, sondaı-aq, óńirdi sý resýrstarymen qamtamasyz etýdiń mańyzdy másele ekenin atady. Siz bul týraly ne oılaısyz?
- Shynynda da, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev birqatar qyzyqty jáne mańyzdy bastamany alǵa tartty. Sý máselesin sózsiz óńirlik deńgeıde sheshý qajet. Bul sondaı-aq «Team Europe EU-Central Asia» aıasyndaǵy basty basymdyqtardyń biri bolyp esepteledi. ıAǵnı, eýroınstıtýttar, EO-ǵa múshe memleketter osy problemany sheshý úshin Ortalyq Azııadaǵy seriktesterimen kúsh biriktirýge qulyqty. Sý máselesi arqyly biz sý tasqyny, qurǵaqshylyq jáne sý tapshylyǵy, sý sapasynyń nasharlaýy jáne basqa da tótenshe klımattyq qubylystardy sezinip otyrmyz. Bul adam densaýlyǵy men qorshaǵan ortaǵa úlken áser etedi. Klımattyq daǵdarys sý daǵdarysyn týyndatyp otyr. Sýmen qamtamasyz etý máselelerin sheshý joldary daǵdarysty sheshýdiń mańyzdy bóligi bolyp tabylady. Klımattyń ózgerýi jónindegi úkimetaralyq sarapshylar toby 9 tamyzda jarııalaǵan baıandama boıynsha, bárimiz klımattyń ózgerýine qarsy kúresip jatqanymyzben, problema odan da jyldam qarqynmen ýshyǵyp keledi. Klımattyń ózgerýi búgingi kúnniń jahandyq problemasyna aınalyp otyr jáne biz ony barlyq deńgeıdegi jan-jaqty yntymaqtastyq negizinde ǵana sheshe alamyz. Sondyqtan bul kópten beri sheshimin kútip turǵan másele deýge bolady.
- Aýǵanstandaǵy ishki ahýal qatty qubylyp tur. Eýropalyq Odaqtyń Aýǵanstandaǵy qazirgi jaǵdaı týraly ustanymy qandaı?
- Aýǵanstandaǵy jaǵdaı bizdi qatty alańdatady. Biz, sondaı-aq, ondaǵy oqıǵalardyń óńirge tıgizetin saldary, Ortalyq Azııadaǵy áriptesterimizdiń qazirgi ahýal týraly pikiri biz úshin óte qundy dep sanaımyz. Biz ortaq máselelerdiń ortaq sheshimderin birge izdeýdi jalǵastyramyz.
- Pikirińiz úshin rahmet!
- Koronavırýs: Ýkraınada qoǵamdyq kólik toqtap, oqý oryndary jabyldy
- Óskemende Slovakııa Respýblıkasynyń konsýldyǵy ashyldy
- Ulybrıtanııada koronavırýs juqtyrý kórsetkishi boıynsha jańa antırekord ornady
- Máýlen Áshimbaev Saýd Arabııasy Konsýltatıvtik Keńesiniń tóraǵasymen kezdesti
- Iran sarapshylary Qazaqstannyń táýelsizdiktiń 30 jylyndaǵy jetistikterin talqylady
- Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń aptalyq jumysyna beınesholý
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
00:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:14
Jumyssyzdyqtyń negizgi sebepteri qandaı
NUR-SULTAN. QazAqparat – Jumyssyzdyq – bul tabıǵı protsess. Bul týraly QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri Erjan Birjanov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jumyssyzdyq – bul tabıǵı protsess. Ol boldy jáne bola da beredi. Dál osy jumyssyzdar sanaty jańa óndiristerdi ashý úshin negizgi resýrs sanalady. Olar sol arqyly óz resýrstaryn tolyqtyrady. Ekonomıkanyń salalary, baǵyttary ózgeredi. Tipti, pandemııa kezinde ekonomıkanyń kóptegen salalary jumystaryn jańasha beıimdedi. Aıtalyq, qonaq úı bıznesi, tamaqtaný oryndarynda daıashylar jumystan shyǵyp qaldy. Biraq, jumysshylardyń basqa sanaty kýrerler, onlaın qyzmet kórsetetin tulǵalar paıda boldy. Demek, naryq syrtqy ortaǵa jyldam beıimdeledi degen sóz. Sol sebepti jaǵdaı ózgergen kezde adamnyń daǵdysy bolmasa, onda ol eńbek kelisimshartyn toqtatýǵa májbúr bolady», - dedi vıtse-mınıstr QazAqparat tilshisine bergen suhbatynda.
Osy rette vıtse-mınıstr adamdar jańa jaǵdaıǵa tez beıimdelip, jańa daǵdylardy meńgerýdi úırenýi qajettigin aıtady.
«Eger jumysshylar qysqa merzimdi kýrstan ótip, jańa daǵdyny ıgerýgedaıyn bolsa, onda olar munan ary jumysqa ornalasa alady. Biraq, beıimdele almaıtyn jáne jumyssyz retinde eseptelinetin sanat ta bar», - dedi Erjan Birjanov.
- Jyl basynan beri kópbalaly otbasylar 210,2 mlrd teńge járdemaqy aldy
- Qazaqstanda múgedekterdiń áleýmettik jaǵdaıy qalaı jaqsartylmaq
- 2025 jylǵa deıin elimizde 102 myń jańa turaqty jumys orny ashylady
- Elimizde ortasha jalaqyny esepteý tásili ózgeredi
- Múgedek jáne asyraýshysynan aıyrylǵan jandarǵa 292 mlrd teńge járdemaqy tólendi
- Atyraý oblysynda «Eńbek» baǵdarlamasymen 24 348 adam qamtyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
SQO-da jemqorlyq jaıynda habarlaǵan 4 adam 800 myń teńgeden astam syıaqy aldy
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda bıyl sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan tórt adam jalpy somasy 816 myń teńge syıaqy aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QR Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń SQO boıynsha departamentiniń qyzmeti týraly vedomstvo basshysy Jarqyn Ǵalymov AnticorLive qyzmetiniń tikeleı efırinde aıtyp berdi.
SQO boıynsha sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet bıyl 59 qylmystyq isti tirkese, sonyń 52-si – sybaılas jemqorlyqqa qatysty. Memlekettik organdardyń 8 basshysy ustaldy, olardyń ekeýi oblystyq, qalǵany qalalyq-aýdandyq mańyzdaǵy jetekshiler. Olar keltirgen shyǵyn 47,7 mln teńge, osy kúnge deıin memleketke 91,1 %-y nemese 43,5 mln teńgesi qaıtaryldy.
«Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste jumystyń pármendi tetikteriniń biri - sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımylǵa járdemdesetin adamdardy kótermeleý. Qazaqstanda mundaı azamattardy kótermeleýde jańa saralanǵan júıe engizildi. Buryn syıaqy qylmystyń sanatyna qaraı tólenetin. Qazirgi ýaqytta sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan adam paranyń mólsherinen nemese keltirilgen shyǵynnyń 10 %-y shamasynda syıaqy alady. Biraq eń joǵary syıaqy 4 myń AEK-ten, ıaǵnı 11,6 mln teńgeden aspaýy tıis», - deıdi Jarqyn Ǵalymov.
Departament osy ýaqytqa deıin sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan 4 adamdy kótermeledi, berilgen syıaqynyń jalpy somasy – 816 myń 760 teńge.


text:
OpenWeb - 2009 ýylda Astrilliň tarapyndan döredilen patentlenen protokoly. Bu TCP-de esaslanyp, birnäçe gorag kodlaşdyrma we hakykylyk barlag derejelerde kodlanan. Bu birikme-siz protokol bolup, VPN programma üpjünçiligiň gaýtadan birikdirýäňça garaşman, size sekuntlaryň içinde serwerleri çalyşmak mümkinçilik berýär. Bu örän ýeňil we ýokarlandyrylan senzuraly ýurtlarda has gowy işleýär.
OpenWeb-i DPI (düýpli bukja barlagy) tarapyndan tapmak örän kyn bolýar. Trafik hemişeki websaýt görüp seretme ýaly görünýär, şol sebäpli hiç kim siz Interneti VPN arkaly ulanýaňyz diýip bilmeýär. OpenWeb trafik umumy standart bolýan AES-256 bilen kodlanýar.OpenWeb protokol barada doly okaň
StealthVPN - Astrilliň beýleki patentlenen protokoly. Bu OpenVPN bilen ruhlandyrylan we trafigiň goşmaça obfuskasiýasyny ýerine ýetirip, buny awtomatiki gorag diwary ulgamlar üçin tapylmaga kyn edýär. StealthVPN örän durnukly bolup, UDP we TCP rejelerde işläp bilýär. OpenWeb ýaly, bu diňe resmi Astrill VPN programma üpjünçiligi bilen elýeterli.
StealthVPN maglumat akymlar AES-256 arkaly goralýarlar, we hakykylyk barlagy sertifikatlar üsti bilen ýerine ýetirilýär. Bu protokoly diňe örän goragly etmän, buny örän durnukly hem edýär. Birikme bütin seansyň dowamynda berjaý edilýär we kompýuteriňiziň ähli trafigi Astrill VPN-den ugradylýar, şonuň uçin hiç hili IP ýa-da DNS syzmalar bolmaýar.StealthVPN barada doly okaň
WireGuard - gaty güýçli kriptografiýany ulanýan örän aňsat, emma tiz we döwrebap VPN protokoly. Bu, uly kelle agyryň öňüni alyp, IPSec-den has tiz, aňsat, ýeňil we peýdaly bolmaga niýetlenýär. Bu OpenVPN-den has öndürijilikli bolmaga niýetlenýär. WireGuard - dürli ýagdaýlaryň köpüsine ýaramly umumy maksatly VPN-iň hökmünde döredildi.
WireGuard Noise protocol framework, Curve25519, ChaCha20, Poly1305, BLAKE2, SipHash24, HKDF ýaly häzirki zaman kriptografiýany we goragly ygtybarly konstruksiýalary ulanýar. Bu ätiýaçly we paýhasly saýlamany edýär we bu kriptograflaryň tarapyndan barlanylýar. WireGuard - dowamly we dykgat bilen oýlanylyp berlen akademik prosessiň netijesi bolup, her karar alynýan wagtda nazara alanan protokoly we doly pikirleri belliýän bir akademik derňew dokument, tehniki resminama hökmünde ýüze çykdy.Wireguard barada doly okaň
OpenVPN - platformalaryň uly sany bilen gollanýan örän başarnykly protokoly. Bu, amatly tizlik üpçün edýän UDP, ýa-da has ýokary ygtybarlylyk we durnuklylyk üpçün edýän TCP arkaly işläp bilýär. Siz OpenVPN-e 3-nji taraplar bilen birikdirip bilýärsiňiz we haýsy bir Astrill programma üpjünçiligini ulanman VPN birikmäni gurnap bilýärsiňiz. Çünki OpenVPN öz trafigini gizlemeýär, şonuň üçin bu awomatiki gorag diwary ulgamlaryň tarapyndan aňsatlyk bilen tapylýar we köplenç bökdelenýär ýa-da blokirlenýär. Mysal üçin, Hytaýda bu köplenç bökdelen.
OpenVPN - gorag ekspertleriň tarapyndan gowşaklyklaryň we eksploýtlaryň barlygy boýunça mydama analizlenýän açyk-çesmeli protokoly, we bu elmydama täzelenýar we gowulandyrylýar. Bu AES, BlowFish, Camelia we beýlekiler ýaly kodlaşdyrma algoritmleriň giň diapazonyny ulanýar. Bu protokol örän goragly.


text:
Türkmenistanyň prezidenti 12-nji fewralda şu ýyl saýaly, pürli, miweli baglaryň we üzümiň 30 million düýbini ekmek baradaky karara gol çekdi.
Ýurdy bagy-bossanlyga öwürmek üçin ekilýän nahallaryň sanynyň 30 milliona çenli köpeldilmegi Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň sentýabrda belleniljek 30 ýyllygy bilen baglanyşdyrylýar.
Ekiljek nahallar, öňki ýyllardaky ýaly, bu ýylam ýurt boýunça deň bölünmän, Aşgabat töweregine uly artykmaçlyk berilýär. Has anygy, 2021-nji ýylda Aşgabat şäheriniň häkimligine 10 million düýp nahal, galan sebitleriň häkimliklerine bolsa 20 million düýp nahal ekmek tabşyryldy.
Şeýle-de, ekilen nahallaryň damjalaýyn usulda suwarylmagyny üpjün etmek tabşyryldy.
Türkmenistan gurak klimatly ýurt bolansoň, tomsuň uzaga çekýän yssysynda, üstesine, uzak ýyllar gowaça ekilip şorladylan ýerlerde gowy ideg edilmeýän bag nahallarynyň düýp tutmasy kyn bolýar we ýerli synçylar soňky onýyllyklarda ekilen baglaryň uly böleginiň gurandygyny aýdýarlar.
Ýöne häkimiýetler bu ugurdaky anyk maglumatlary, şol sanda her ýyl daşary ýurtlardan bag nahallaryny satyn almak üçin çykarylýan çykdajylaryň möçberini gizlin saklaýarlar.
Şol bir wagtda, bag nahallary ekilýän wagtynda mejbury zähmetiň ulanylýandygy, býujet işgärlerinden mejbury-meýletin ýagdaýda serişde ýygnalýandygy habar berilýär.
Şu aralykda, "Anadolu" agentliginiň Türkiýäniň resmi maglumatlaryna salgylanyp ýazmagyna görä, Türkmenistan geçen ýylyň dowamynda bu ýurtdan gül import etmekde birinji bolup, 239,5 müň dollarlyk gül satyn aldy.
Ýerli synçylaryň hasaplamalaryna görä, soňky onýyllyklarda ekilendigi aýdylýan bag nahallarynyň, şol sanda miweli baglaryň, üzümiň we tut agaçlarynyň ýarysy boý alyp giden ýagdaýynda hem, bu wagta çenli ýurt bagy-bossanlyga öwrülmeli, miwe, üzüm importyny bes edip, has köp ýüpek öndürýän ýurda öwrülmeli.
Şeýle-de, synçylar ýylda ekilýän nahallar daşardan satyn alynman, ýurt içinde döredilen hahalhanalarda ýetişdirilse, bu iş hususy adamlar tarapyndan amala aşyrylsa, müňlerçe işsize iş ornunyň döredilmegine kömek boljagyny belleýärler.


text:
04 Qyrkúıek, 2020 Barlyq aımaqtar
Búgin QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri A.Balaevanyń qatysýymen zııaly qaýym ókilderi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýyn talqylady
2020 jylǵy 4 qyrkúıekte «Egemen Qazaqstan» gazeti redaksııasynda Qazaqstan Respýblıkasy Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri A.Balaevanyń qatysýymen zııaly qaýym ókilderi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń "Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi" atty Joldaýyn talqylady.
foto: @aqparatqogam
Dóńgelek ústel otyrysyna Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilis depýtattary Darhan Myńbaı, Káribaı Musyrman, «Egemen Qazaqstan» RG» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli, jýrnalıstıka ardagerleri Namazaly Omashuly, aqyn-jazýshylar Nesipbek Aıtuly, Qaraǵyzuly Baýyrjan, Dáýletkereı Kápuly, Ońaıgúl Turjan, Roza Muqanova, saıasattanýshy Quanyshev Japsarbaı, tarıhshy Aıaǵan Búrkitbaı, Evrazııalyq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory E. Sydykov, «QazAqparat» HAA» AQ basqarma tóraǵasy Asqar Ýmarov, «Aıqyn» gazetiniń bas redaktory Nurmuhamed Baıǵara
qatysty.
Sonymen qatar Zoom konferensııasy arqyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń oblystyq fılıaldarynyń basshylary, oblystyq gazetiniń bas redaktorlary atalmysh sharaǵa qatysty.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva 11 baǵyttan turatyn Joldaýdaǵy eń basty baǵyt eldiń ál-aýqatyn jaqsartý ekenin, sondaı-aq kezekti Joldaý el damýyna jańa serpin beretinin aıtyp ótti.
"Joldaý aıasynda uıymdastyrylatyn sharalardyń barlyǵy da qarapaıym halyqtyń erteńi úshin. Indet bastalǵaly elimizdiń salt-dástúrinde túrli ózgerister bolyp jatty. Onyń jaqsy tustary da, jaman tustary da bar. Eń jaqsy tusy - biz osynaý qıyn-qystaý zamanda bir ult bolyp qalyptasqanymyzdy kórsettik. Qaırymdylyq, bir-birimizge degen baýyrmaldyq, jomarttyq degen úlken qasıetterimizdi tanyta bildik» – dedi Aıda Balaeva.
Jıyn barysynda sóz alǵan Májilis depýtaty Darhan Qamzabekuly ár Joldaý reformalardy júzege asyrý úshin jasalatynyn atap ótti.
«Prezıdenttiń kezekti Joldaýynda sabaqtastyq bar. О́ıtkeni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osydan 5 jyl buryn Elbasy kótergen máselelerdiń kópshiligin ári qaraı júzege asyrýdyń joldaryn usyndy. Prezıdent Joldaýda "kesh qabyldanǵan sheshimniń ózi jaı ǵana zııan emes, ol ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndiredi" dedi. Bizdiń búgingi jıyn da óte der kezinde jasalyp otyr. Ár depýtattyń tıimdiligi bolýy kerek. Sonda ǵana jaqsy sapaly zańdar bolady» - dedi ol.
Jıynnan soń Aıda Balaeva «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshilerimen kezdesti. Basylymnyń atqaryp jatqan jumysyna oń baǵa bergen mınıstr ujymǵa mınıstrliktiń atynan avtokólik syıǵa tartty.
@aqparatqogam
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
«ARETI-niň» ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidentine deňiz ýataklary işläp geçmek boýunça täze teklipleri hödürledi
15:39 14.10.2021 502
«ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Igor Makarow Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşykda Hazaryň türkmen bölegindäki ýataklary işläp geçmek boýunça döwlet Baştutanyna täze teklipleri hödürledi.
Duşuşygyň barşynda işewür milli Liderimize baglaşylan şertnamalary ýerine ýetirmegiň çäklerinde alnyp barlan işler, şol sanda “ARETI” kompaniýasyna ynanylan taslamalaryň birnäçesiniň durmuşa geçirilişi barada hasabat berdi.
Halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy bu taslama gyzyklanmanyň, ilkinji nobatda, Türkmenistanyň ägirt uly kuwwaty hem-de bu ýerde döredilen amatly maýa goýum ýagdaýy, degişli hukuk binýady bilen özüne çekijidigini aýtdy. Bularyň ählisi bolsa nebit we gaz ýataklaryny özleşdirmäge, täze düzümleýin desgalary gurmaga iri serişdeleri netijeli gönükdirmäge mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutany holdingiň özara bähbitli işewür gatnaşyklary pugtalandyrmak meselelerine oňyn çemeleşmesini belläp, islendik taslamany durmuşa geçirmekde iň täze tehnologik çözgütleri we öňdebaryjy ylmy işläp taýýarlamalary ulanmagyň hem-de ekologik howpsuzlygyň kadalaryny berk berjaý etmegiň potratçy kompaniýalara bildirilýän esasy talapdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz işewüre bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Duşuşygyň ahyrynda “ARETI” kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy holdingiň ýurdumyzda dürli ulgamlarda üstünlikli amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler maksatnamalaryna mundan beýläk-de işjeň gatnaşmaga taýýardygyny tassyklap, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy kompaniýanyň netijeli hyzmatdaşlygy üstünlikli ilerletmek üçin ähli tagallalary etjekdigine hem-de öz üstüne alan hyzmatdaşlyk borçnamalaryny ýerine ýetirmäge ygrarly bolup, jogapkärli çemeleşjekdigine ynandyrdy.
ARETI Group (öňki ady - «ИТЕРА») — nebitgaz toplumynda Türkmenistanyň öňden gelýän hyzmatdaşy.
«Nebitdag» BIM: buraw işleri öňdebaryjy depginde
«Türkmennebit» döwlet konserniniň «Nebitdag» buraw işleri müdirliginiň hünärmenleri geçen ýyly ýokary önümçilik görkezijileri bilen tamamladylar. 2020-nji ýylyň jemleri boýunça buraw işleriniň meýilnamasy 121% ýerine ýetirildi.
Turbageçirijileriň gurluşyk işlerini optimizirlemek üçin innowasion tehnologiýa
Uniwersitetimizde işlenip düzülen robot nebitgaz geçirijileriniň, ýangyç-energetika pudagynyň turbageçirijileriniň we beýleki halk hojalyk önümçiliginiň turbagurluşyk işlerini kämilleşdirmek, optimizirlemek, tizlik we hil häsiýetnamasyny ýokarlandyrmak üçin peýdalanmakda oňat netijeliligi berer diýip tama edýäris.
Dokuz aýyň jemlerine garaldy
Şu gün Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň ýanwar-sentýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan hasabat ýygnagy boldy.
Türkmenistan Hytaýa gaz ibermek boýunça öňdeligi saklaýar
Türkmenistan Hytaýa turba geçiriji gaz eksportunyň göwrümi boýunça birinji orunda durýar, bu barada hytaý gümrükhanasynyň maglumatlaryna salgylanmak bilen Interfaks habar berýär.
Nebitgaz toplumynyň talyplary nazary bilimleri tejribe bilen utgaşdyrýarlar
Şu günler Daşoguz welaýat häkimliginiň №2 hünär mekdebiniň talyplary «Daşoguzgazçykaryş», «Daşoguzgazüpjünçilik» müdirliklerinde, Daşoguz gidrogeologiýa ekspedisiýasynda we welaýatyň nebitgaz toplumynyň beýleki önümçilik edaralarynda nazary bilimler bilen bir hatarda önümçilik başarnyklaryny hem berkidýärler.


text:
22 Oktýabr 2021 | 39 okalan
IL-SAGLYGY, ÝURT-BAÝLYGY
21-nji oktýabrda Tejen şäherindäki Ýöriteleşdirilen dikeldiş merkeziniň Mejlisler jaýynda Hormatly Prezidentimiziň sagdyn durmuş ýörelgesini durmuşa ornaşdyrmak maksady bilen wagyz-nesihat ýygnagy...
22 Oktýabr 2021 | 19 okalan
Türkmenistanyň Prezidenti Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň gurluşygynyň...
21-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýaty boýunça iş saparyny amala aşyryp, sebitiň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň gurluşygyndaky işleriň ýagdaýy bilen...
22 Oktýabr 2021 | 32 okalan
“Terbiýe maşgaladan başlanýar”
2021-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda TMÝG-niň Ahal welaýatynyň Babadaýhan etrap Geňeşi tarapyndan Babadaýhan etrabynyň 6-njy çagalar bagynda Ýurdumyzda maşgala agzybirligini, jebisligini we berkligini gazanmak...
21 Oktýabr 2021 | 50 okalan
HALKARA ÝAŞLAR HYZMATDAŞLYGY BERKIDILÝÄR
Aşgabat säherinde Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaslar guramasynyň Merkezi Geňeşi bilen Özbegistanyň Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň arasynda 2018-nji ýylda baglaşylan Ylalaşygy durmuşa geçirmegiň...
20 Oktýabr 2021 | 19 okalan
Türkmenistanyň Prezidenti “Lukoýl” açyk paýdarlar jemgyýetiniň ýolbaşçysyny kabul etdi
19-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Lukoýl” açyk paýdarlar jemgyýetiniň ýolbaşçysy Wagit Alekperowy kabul etdi. Myhman milli Liderimize wagt tapyp kabul edendigi hem-de...
19 Oktýabr 2021 | 25 okalan
Türkmenistanyň Prezidenti sanly ulgam arkaly iş maslahatyny geçirdi
18-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň hem-de Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly ulgam arkaly iş maslahatyny...
14 Oktýabr 2021 | 40 okalan
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
13-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bu düzümiň mejlisini geçirdi, ol düzümiň öňünde goýlan ileri...
11 Oktýabr 2021 | 63 okalan
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Dubaýda möhüm ähmiýetli waka gatnaşdy
9-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Arap Emirliklerine iş saparyny amala aşyryp, Dubaý şäherinde geçirilýän “EKSPO — 2020” Bütindünýä sergisiniň...


text:
Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Orsýetiň, Azerbaýjanyň we Eýranyň prezidentleri 12-nji awgustda Gazagystanda Kaspi deňziniň hukuk durumy baradaky konwesnsiýa gol çekdiler. Kaspiniň hukuk durumy Sowet Soýuzy dargaly bäri kesgitlenilmän gelýärdi. Netijede, bu mesele bir tarapdan SSSR bilen Eýranyň arasyndaky könelen ylalaşyk, ikinji tarapdan bolsa ikit...
Awtor:
DrWaltBishop
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Habarlar |
16.08.2018 06:43
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#180)


text:
Bu tomus Istanbulda hich yere gidip bilman galdyngmy? Amerikanyng Birleshen Shtatlarynyng Universitet studentleri bilen tanyshmak isleyarmising we olar bilen dostlashmak we English dilini owrenmek yada olaryng medeniyeti barada owrenip oz medeniyetingi olara owretmek isleyarmising? Eger bular sening ilseging bolsa , onda ine bu email adresse hat yaz: americanscrossingculture@yahoo.com yada Istanbuldaky bu telefon nomerine jang et: 05375239537
Bu tomus sening uchin gyzykly we ajayyp bir wagt gechirmek bolar diyip umyt edyaris!
(bu chakylyk gonuden-goni Turkmen Ilime Hosh Habar Websayt administrasiyasynyng chakylygy bolman, bizing kabir dostlarymyzyng hayyshy bilen chakylyk bizing websaytymyzda hem yerleshdirilendir!)


text:
Bıylǵy jeti aıda 32 mlrd dollardyń eksporty jasaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qańtar-shilde aılarynda Qazaqstannyń syrtqy saýda taýar aınalymy 53,7 mlrd dollar boldy. Úkimet otyrysynda QR Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev osyndaı málimet aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bıylǵy qańtar-shildede syrtqy saýda taýar aınalymy 53,7 mlrd AQSh dollaryn, onyń ishinde eksport boıynsha kórsetkish 32 mlrd AQSh dollaryn qurady. Bul rette óńdelgen taýarlar eksporty 23,4% ósip, 10,4 mlrd AQSh dollaryna deıin jetti», - dedi vedomstvo basshysy.
Sondaı-aq, ol jalpy saýda balansy 10,4 mlrd AQSh dollaryn qurap, oń deńgeıin saqtaǵanyn atady.
«Óńdeý ónerkásibi turaqty ósý úrdisin saqtap otyr. Óndiris kólemi 5,8%-ǵa ósti. 14 óńir boıynsha oń ósim kórsetkishi tirkeldi. Eń joǵarǵy ósim Almaty qalasynda, sondaı-aq Almaty jáne Qyzylorda oblystarynda baıqalyp otyr», - dedi Áset Eraǵalıev.
Al óńdeý ónerkásibi boıynsha vagondar men lokomotıvter ónidirisinde eń joǵary kórsketkish tirkelgen – 48,9%.
Farmatsevtıkalyq ónim óndirýde – 40,8%, mashına jasaý – 23,9%, onyń ishinde avtomobıl jasaý – 34,2%, vagondar men lokomotıvter óndirisi – qurylys materıaldary – 11,6%, plastmassa buıymdary – 26,5%, daıyn metall buıymdary – 18,6%, kıim – 16,3% jáne jıhaz – 16% deńgeıinde serpindi ósýdi kórsetip otyr.
«Bıylǵy jyldyń segiz aıynda oryndalǵan qurylys jumystarynyń kólemi 11,4%-ǵa ósip, qurylys sektory joǵary qarqyn kórsetýde. Kórsetkishtiń oń ósimi barlyq óńirler boıynsha tirkelgen. Qurylys-montajdaý jumystarynyń eń joǵary ósimi Aqmola jáne Túrkistan oblystarynda, sondaı-aq Almaty qalasynda baıqalady», - dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri.


text:
Prezıdentke Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy týrıstik klasterdi damytýǵa arnalǵan jobalar tanystyryldy
NUR-SULTAN: QazAqparat - Memleket basshysy Mańǵystaý oblysyna jumys sapary barysynda óńirdiń týrıstik áleýetimen tanysty, dep habarlaıdy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Prezıdent Rixos Water World Aktau qonaq úı kesheniniń ınfraqurylymyn, sonyń ishinde jýyrda ashylǵan oıyn-saýyq parkin aralap kórdi. Aqtaý qalasynyń ońtústigindegi týrıstik aımaqty damytýǵa arnalǵan ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrýǵa basa mán berildi.
Atap aıtqanda, ınvestorlar Memleket basshysyna golf klýby, saýda oryndary, vıllalary men apartamentteri bar halyqaralyq deńgeıdegi qonaq úıdiń qurylysy týraly aıtty. Nysan bıyl jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi dep josparlanǵan.
Qasym-Jomart Toqaev usynylǵan ınvestıtsııalyq jobalarǵa oń baǵa berdi. Sonymen qatar týrıstik ınfraqurylymdy keńeıtip, jetildirýdiń jáne týrıster tartýdyń mańyzdy ekenin atap ótip, qurylys barysyn óz baqylaýyna alatynyn málimdedi.


text:
Awtoulag gatnawlary – ýükleri getirmek babatynda iň köp talap edilýän hyzmat bolup, ol köp taraplylyk, dessinlik we ygtybarlylyk ýaly köp artykmaçlyklara eýedir.
Logistika pudagynda köp ýyllyk tejribesi bolan “Hazar Logistik” Hususy kärhanasy ýurduň içinde we daşary ýurtlarda amala aşyrylýan awtoulag gatnawlary hyzmatlaryndan peýdalanmagy teklip edýär.
Ýükler awtoulag bilen Eýrana, Gazagystana, Özbegistana, Gyrgyzystana, Täjigistana, Russiýa, Ukraina, Türkiýä, Hytaýa, Yraga, Gruziýa, Dubaýa iberilýär.
Awtoulag gatnawlarynda daşalýan ýüklere baglylykda şu aşakdaky ulag görnüşleri ulanylýar:
- Tentli;
- Konteýner ulagy;
- Refrižerator.
Kompaniýanyň hünärmenleri iň amatly ugry işläp düzmäge we aşakdaky ýaly hyzmatlary bermäge kömek ederler.
- Awtomobil ulagy bilen ýükleri ekspedirlemek;
- GPS-nawigasiýasy arkaly ýük hereketine gözegçilik etmek;
- Ýükleýiş-düşüriş hyzmatlarynyň doly toplumy;
- Islendik çylşyrymly we göwrümli ýükleri daşamak.
Kompaniýa ähmiýetli ýükleri, şol sanda döwlegen, uly däl we howply ýükleri howpsuz saklamak we ulagly daşamak üçin ähli halkara kadalarynyň we şertleriniň berjaý edilmegini kepillendirýär.
Şeýle-de okaň:
- «Hazar Logistik»: başarnykly hünärmenler kärhananyň netijeli işlemegi üçin esas bolup durýar
- Näme üçin ýükleriň demir ýol ýük gatnawlary beýlekilerden has oňaýly
- «Hazar Logistik» hususy kärhanasynyň Türkmenistandaky üç bölümi üznüksiz logistika hyzmatlaryny hödürleýär


text:
Jambyldaǵy jarylystan kóz jumǵan órt sóndirýshilerdiń týystaryna nagradalar tabys etildi
JAMBYL OBLYSY. QazAqparat - Jambyl oblysynda qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdiń otbasylaryna memlekettik nagradalar tabys etildi. Bul týraly QazAqparat TJK silteme jasap habarlaıdy.
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Jambyl oblysynda áskerı qoımadaǵy órtti sóndirý barysynda qaıtys bolǵan qutqarýshylar men áskerı qyzmetshilerdi marapattady.
Shymkent qalasyna jumys saparymen barǵan Tótenshe jaǵdaılar mınıstri ıÝrıı Ilın jáne qala ákimi Murat Áıtenov Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmeti №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń órt sóndirýshisi-qutqarýshysy Turmanov Jánibek Jasuzaqulynyń aǵasyna ІІІ dárejeli «Aıbyn» ordenin tabys etti. Shara túske deıin Shymkent qalasy Tótenshe jaǵdaılar departamentinde ótti.
Tústen keıin ıÝrıı Ilın Jambyl oblysynyń Taraz qalasyna bardy. Tótenshe jaǵdaılar mınıstri men oblys ákimi Berdibek Saparbaev Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmetiniń qaıtys bolǵan órt sóndirýshileriniń týystaryna memlekettik nagradalardy tabystady.
Áskerı jáne qyzmettik boryshyn atqarýda kórsetken erligi men janqııarlyǵy úshin marqum Zaıkın Sergeı Vladımırovıch Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmeti № 3 órt sóndirý bóliminiń qaraýyl bastyǵy І dárejeli «Aıbyn» ordenimen, № 4 órt sóndirý bóliminiń órt sóndirýshileri-qutqarýshylary Ádilbek Ádilet Qanatbekuly men Keńes Álibı Beksultanuly, № 1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń avtomobıl júrgizýshisi-qyzmetkeri Qýatbek Ǵafan Jomartuly ІІІ dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.
Sharaǵa qatysýshylar jarylys saldarynan qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdi bir mınýt únsizdikpen eske aldy.
ıÝrıı Ilın Jambyl oblysynda bolǵan qaıǵyly oqıǵa saldarynan qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdiń týǵan-týystaryna kóńil aıtty. Mınıstr óz sózinde azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri olardyń otbasylaryna aldaǵy ýaqytta da qoldaý kórsetetinin, al balalary Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Málik Ǵabdýllın atyndaǵy Azamattyq qorǵaý akademııasyna túsýge nıet bildirse, kómek kórsetiletinin atap ótti.
Eske sala keteıik, 26 tamyzda Jambyl oblysynyń áskerı qoımalardyń birinde jarylys boldy. Jarylys saldarynan qaza tapqandar sany on jeti adamǵa jetti. Onyń ishinde 10 azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkeri, Qorǵanys mınıstrliginiń 6 áskerı qyzmetkeri jáne bir áskerı prokýror bar.