text:
BUU mıssııasy jáne Qazaqstannyń Uıymdaǵy róli
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bıyl Birikken Ulttar Uıymynyń qurylǵanyna 75 jyl toldy. Jahan jurtyn beıbitshilik pen qaýipsizdikke, dıalog pen damýǵa shaqyrǵan halyqaralyq platforma árqıly kezeńnen ótip, álemniń eki júzge jýyq memleketin biriktirgen alańǵa aınalyp otyr. Qazaqstannyń 1993 jyly BUU qataryna enýi halqymyzdyń táýelsizdik pen bostandyqqa degen kóp ǵasyrlyq umtylysyn kórsetti. Elbasy N.Nazarbaevtyń bastamasymen Qazaqstan álemdik qaýymdastyqqa ıntegratsııalanyp qana qoımaı, Azııadaǵy qaýipsizdik, ıadrolyq qarýsyzdaný, Eýrazııalyq dıalog syndy usynystardy alǵa qoıdy. BUU-nyń 75 jyldyǵyna arnalǵan jańa formattaǵy jıyn jedel ári naqty sheshimder qabyldaý kerektigin kórsetip otyr.
«QazAqparat» HAA strategy2050.kz saıtynyń BUU mıssııasyna, bıylǵy mereıtoılyq sessııasynyń mańyzdylyǵyna jáne Qazaqstannyń Uıymdaǵy qyzmetine arnalǵan maqalasyn usynady.
BUU mıssııasy
Birikken Ulttar Uıymy 1945 jyly Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵannan keıin halyqaralyq qatynastyń beıbit jáne qaýipsiz qalpyn saqtaý maqsatynda quryldy. Uıym bul maqsatqa áskerı-saıası janjaldardyń aldyn alý, taraptardyń tatýlasýyna túrtki bolý, bitimgershilik mıssııasyn oryndaý mehanızmderi arqyly qol jetkizedi. BUU janynan qurylǵan Qaýipsizdik Keńesi halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti saqtaýǵa jaýapty mańyzdy organ. Uıymnyń Bas Assambleıasy men Bas hatshysy, BUU-nyń basqa organdary osy jumysta birin-biri ózara tolyqtyryp otyrady.1945 jyly San-Frantsıskoda Uıym jarǵysy qabyldandy
Uıymnyń Jarǵysynda kórsetilgendeı, onyń negizgi maqsattarynyń biri - «ekonomıkalyq, áleýmettik, mádenı jáne gýmanıtarlyq sıpattaǵy halyqaralyq máselelerdi sheshýde yntymaqtasý». BUU bul mıssııany alǵashqy ret Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵannan keıin Eýropada bastap, «kári qurlyqty» qalpyna keltirýge uıytqy boldy . Qazirgi ýaqytta halyqaralyq qaýymdastyq BUU-ǵa azyq-túlik, turǵyn úı, medıtsınalyq qural-jabdyqtar men materıaldyq-tehnıkalyq qoldaýdy qosa alǵanda, tótenshe jáne uzaqmerzimdi kómek operatsııalaryn ótkizý boıynsha júginedi. BUU álemniń ár túkpirindegi el úkimetteri men halyqaralyq uıymdardyń, túrli mekemelerdiń qoldaý sharalaryn uıymdastyrýshy ári katalızatory bolyp otyr.
1945 jyly qurylǵannan beri BUU «ekonomıkalyq, áleýmettik, mádenı jáne gýmanıtarlyq sıpattaǵy halyqaralyq máselelerdi sheshýde ózara yntymaqtasýǵa, sondaı-aq násildik, jynystyq, tildik nemese dinı kózqarastaryna qaramastan barlyq adamdardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qoldaýǵa» erekshe nazar aýdarady. Adamdardyń ál-aýqatyn arttyrý BUU qyzmetiniń basty baǵyttarynyń biri bolyp qala beredi. Osy ýaqyt aralyǵynda álemde damý týraly túsinik ózgerdi. Qazirgi ýaqytta kóptegen elder turaqty damý degenimiz — órkendeý men ekonomıkalyq múmkindikterdi keńeıtýge, halyqtyń ál-aýqatyn nyǵaıtý jáne qorshaǵan ortany qorǵaýǵa, adamdardyń ómirin jaqsartýǵa jol ashý degen pikirdi ustanady.
Birikken Ulttar Uıymy Jarǵysynyń kirispesinde «halyqaralyq sharttar men quqyqtyń basqa da qujattarynan shyǵatyn talaptarǵa ádildik pen qurmetti saqtaý» mindeti qoıylǵan edi. Uıym jumysynyń alǵashqy kezeńinen bastap halyqaralyq quqyqty saqtaý jáne nyǵaıtý máselesi mańyzdy bolyp tabylady. Bul jumys kóptegen baǵyttar boıynsha: sottar, trıbýnaldar, kópjaqty sharttar arqyly júzege asyrylady. Al beıbit mıssııalardy ótkizý, sanktsııalar engizý nemese halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikke qater tóngen jaǵdaıda kúsh qoldanýǵa ruqsat beretin organ – Qaýipsizdik keńesi. Bul ókilettikter Qaýipsizdik Keńesine BUU Jarǵysyna sáıkes júktelgen. Osylaısha, BUU Jarǵysy halyqaralyq quqyqtyń mańyzdy qujaty bolyp sanalady jáne BUU-ǵa múshe memleketter ony saqtaýǵa mindetti. Uıym Jarǵysy memleketterdiń egemendigi, teńdiginen bastap, kúsh qoldanýǵa tyıym salý sııaqty halyqaralyq qatynastardyń negizgi prıntsıpterin qamtıdy. «Adam quqyqtary» termıni BUU Jarǵysynda jeti ret aıtylǵan eken. Bul adam quqyqtaryn qorǵaý máselesi Uıymnyń negizgi maqsaty men basqarý prıntsıpine aınalǵanyn kórsetedi.
Qazaqstandaǵy BUU qyzmeti
BUU-nyń Qazaqstandaǵy qyzmeti 1993 jyly bastaldy. 1992 jylǵy 5 qazanda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazarbaev pen sol kezdegi BUU Bas hatshysy Býtros Býtros Galı kelisimge qol qoıdy. 2017 jyly BUU-nyń elimizdegi agenttikteri Elordaǵa kóship, Óńirlik agenttikter Almaty qalasynda qaldy. Qazirgi ýaqytta BUU-nyń Qazaqstandaǵy turaqty úılestirýshisi bolyp Norımasa Shımomýra qyzmet etedi.Elbasy N.Nazarbaev pen BUU burynǵy Bas hatshysy Kofı Annan
BUU-nyń elimizdegi qyzmet toby halyqpen jáne Úkimetpen, sondaı-aq basqa da seriktestermen birlesip, halyqtyń barlyq toptarynyń, ásirese áleýmettik osal turǵyndardyń qolaıly jáne qaýipsiz ómir súrý máselesin qarastyrady. BUU komandasy ekonomıkalyq jáne áleýmettik damý men densaýlyq saqtaý, qorshaǵan ortany qorǵaý, tabıǵı apat jaǵdaıynda kómek kórsetý, tıimdi basqarý men adam quqyqtaryn ilgeriletý, genderlik teńdik jáne áıelderdiń múmkindikterin keńeıtý boıynsha jumys isteýde. BUU óz baǵdarlamasyn ázirleý men iske asyrý barysynda Qazaqstannyń ulttyq múddesi men strategııalyq basymdyqtaryna súıenedi.
Qazaqstandaǵy BUU komandasy Úkimet, azamattyq qoǵam jáne jeke sektormen kelesi máseleler boıynsha yntymaqtastyq jasaıdy:
- ekonomıkalyq, áleýmettik jáne saıası modernızatsııa arqyly deni saý halyq, «jasyl ekonomıka», damyǵan bıznes jáne barshanyń teń quqyǵy qamtylǵan bolashaqqa qol jetkizý;
- barlyq azamattardyń, ásirese áleýmettik osal toptaǵy adamdardyń quqyqtary men ál-aýqatyn qorǵaý jáne nyǵaıtý arqyly ınklıýzıvti qoǵam qurý;
- azamattardyń teń quqyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda barlyq deńgeıdegi múddeli taraptardyń áleýetin damytý jáne jaýapkershiligin nyǵaıtý;
- kópjaqty jáne óńirlik yntymaqtastyqty ilgeriletý, ásirese gýmanıtarlyq kómek pen turaqty damý maqsatyndaǵy qoldaý.
2015 jylǵy qyrkúıekte BUU-nyń 2015 jyldan keıingi jahandyq damýynyń jańa kún tártibin qabyldaý máselesi qaraldy. Nıý-Iorktegi BUU shtab-páterinde bas qosqan álemniń 193 eliniń basshylary qatarynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazarbaev ta boldy. Kún tártibine sáıkes, 17 maqsat pen 169 ındıkatordan turatyn 2016-2030 jyldarǵa arnalǵan turaqty damýdyń jahandyq maqsattary (TDM) qabyldandy. TDM kedeıshilikti joıýǵa, barlyǵyna teń múmkindikter berý jáne álemniń ekonomıkalyq, ekologııalyq, áleýmettik t.b problemalaryn elder arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyq arqyly qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy BUU júıesi elimizdiń EYDU standarttaryna qol jetkize otyryp, álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna kirý maqsatyn tabandy túrde qoldaıdy. 2030 jylǵa deıingi Turaqty damýdyń jahandyq kún tártibi men Turaqty damýdyń 17 maqsaty (TDM) «Qazaqstan-2050» Strategııasy men tıisti reformalarǵa qol jetkizýde kómektesetin qural bolyp tabylady.Elbasy N.Nazarbaev pen BUU burynǵy Bas hatshysy Pan Gı Mýn
QR Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 1992-2016 jyldar aralyǵynda BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterine 11 ret issaparmen baryp, BUU Bas Assambleıasynyń jumysyna birneshe ret qatysty. Elbasy BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi mereıtoılyq sessııasyna, sondaı-aq 2015 jylǵy qyrkúıekte Turaqty damý maqsattary jónindegi BUU sammıtine qatysty. 2011 jylǵy naýryzda Qazaqstan men BUU tarıhynda tuńǵysh ret elimizdiń ókili – Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev BUU Bas Hatshysynyń orynbasary, BUU-nyń Jenevadaǵy bóliminiń dırektory laýazymyna taǵaıyndaldy. Q.Toqaev osy laýazymda 2013 jylǵy 16 qazanǵa deıin jumys istedi. BUU burynǵy Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń aıtýy boıynsha, Q.Toqaev soǵystan keıingi aralyqta BUU Jeneva ofısiniń eń tabysty basshysy boldy. 2016 jyly 28 maýsymda BUU-nyń Nıý-Iorktegi shtab-páterinde daýys berý nátıjesinde Qazaqstan BUU-ǵa múshe 193 memleketten 138 daýys jınap, alǵash ret 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılandy. Bul – táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy mańyzdy oqıǵanyń biri. Qazaqstan men BUU yqpaldastyǵynyń jalǵasy retinde 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyqtyń ramkalyq baǵdarlamasyn aıtamyz. Onda adamı kapıtal, teń múmkindik, tıimdi ınstıtýttar, adam quqyǵy men genderlik teńdik, turaqty qorshaǵan orta jáne ınklıýzıvti ekonomıkalyq damý syndy 5 baǵyt qamtylǵan.
Qazaqstannyń BUU-ǵa kirýi halqymyzdyń táýelsizdik pen bostandyqqa degen kóp ǵasyrlyq umtylysynyń jemisin bildiredi, onyń álemdik órkenıettiń damýyna qosqan úlesin kórsetti. Kóp salaly halyqaralyq forýmnyń tolyq múshesi bola otyryp, Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqqa tolyqqandy ıntegratsııalaný múmkindigine ıe boldy. Qazaqstan BUU múshe bolyp kele jatqan 27 jylda halyqaralyq qaýymdastyqqa ıntegratsııalanyp qana qoımaı, óz ınıtsıatıvalaryn tabysty iske asyryp keledi:
- Qazaqstan usynǵan Azııadaǵy ózara senim sharalary jónindegi keńes(AÓSShK) Azııa qurlyǵyndaǵy memleketterdiń turaqtylyǵy men qaýipsizdigine arnalǵan platforma bolyp sanalady. 2020 jyly 24 qyrkúıekte ótken AÓSShK múshe-elderdiń SІM kezdesýinde uıymnyń tóraǵalyǵy Tájikstannan Qazaqstanǵa aýysty. 1992 jyly BUU Bas Assambleıasynyń 47-sessııasynda AÓShSK shaqyrý týraly elimizdiń usynysy óziniń ómirsheń ekendigin kórsetip keledi.
- 29 tamyzdyń Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúni retinde bekitilýinde Qazaqstannyń yqpaly zor boldy. Sebebi, 1996 jyly elimiz ıadrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý shartyna qol qoıyp, beıbit jáne qarýsyz álem qurýdyń beldi memleketine aınaldy. Bıyl tamyzda ótken BUU BA arnaıy sessııasynda Elbasy N.Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýsyz álem qurýdaǵy erekshe úlesi atap ótildi.
- Qazaqstan BUU Jarǵysy men halyqaralyq sharttarynda bekitilgen qundylyqtardy berik saqtaıtynyn dáleldep keledi. Máselen, 2020 jyly 23 qyrkúıekte elimiz Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ekinshi Fakýltatıvtik hattamasyna qol qoıyp, ólim jazasyna tyıym salatynyn jarııalady. Qujat QR Parlamentiniń ratıfıkatsııasynan keıin kúshine enedi. Qujatqa qol qoıý – ólim jazasyn qoldaný aıasyn birtindep taryltý jáne qylmystyq zańnamany izgilendirý baǵytynyń jalǵasy.
Elbasy N.Nazarbaevtyń BUU QK otyrysyndaǵy baıandamasy
Ulttar uıymyna – 75 jyl
BUU 75 jyldyǵy álemdegi aýmaly-tókpeli kezeńmen tuspa-tus kelip otyr. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy buryn-sońdy bolmaǵan daǵdarystyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik saldary kúrdeli bolmaq. Osyndaı jaǵdaıda halyqaralyq qaýymdastyqtyń, ásirese damyǵan memleketterdiń birlesip sheshý joldaryn qaraıtyny nemese ózara saýda-ekonomıkalyq teketires, senimsizdik pen turaqsyzdyqtyń kúsheıetini belgisiz bolyp otyr. 2020 jyl birtutas adamzat otbasynyń qıly kezeńnen shyǵý múmkindikterin talqylaıtyn dıalog jyly bolýy kerek edi. Bıyl Birikken Ulttar Uıymy «BUU75» jalpyhalyqtyq pikirtalasyn uıymdastyrdy. Klımattyq daǵdarystan bastap, halyqtyń mıgratsııasy men tehnologııalyq ózgeristerge deıingi máselelerdi talqylaýǵa BUU resmı jáne beıresmı dıalogtar ashyp, 193 memleket ókilderin onlaın-oflaın túrde tartýda. BUU adamdardy birigýge jáne óziniń 100 jyldyq mereıtoıyna, ıaǵnı 2045 jylǵa qaraı damyǵan álem modelin qurýǵa shaqyryp otyr. Osyǵan oraı uıym:
- Bizdiń bolashaǵymyz qandaı bolady?
- Biz durys jolmen kelemiz be?
- Aramyzdaǵy alshaqtyqty joıý úshin ne isteý kerek? – degen suraqtardy ortaǵa saldy. Óz bolashaǵyna beı-jaı qaramaıtyn azamattar osy suraqtarǵa baılanysty óz úmitteri men múmkindikterin, keleshek qaýip-qaterdi eńserýge qatysty ózindik nusqalaryn ázirleıdi. Sonymen qatar qoǵamdyq saýalnama jasalyp, BAQ materıaldaryna taldaý júrgiziledi. Jınalǵan pikirler men ıdeıalar álemdik kóshbasshylarǵa usynylyp, keńinen nasıhattalady.BUU 75-jyldyǵynyń emblemasy
Osy jolǵy BUU BA 75-sessııasy vırtýaldy formatta ótti jáne qatysýshylardyń mańyzdy usynystary, ótkir málimdemelerimen erekshelendi. AQSh Prezıdenti D.Tramp COVID-19-dy «Qytaı vırýsy» dep atap, osy indetti dúnıejúzine taratqan Qytaıdy jaýapqa tartý kerektigin aıtty. Qazir 188 elde 32,1 mln adam aýrýǵa shaldyǵyp, 982 myń adam qaıtys bolǵan eken. Al Qytaı tarapy qyrǵı-qabaq soǵys júrgizbeıtinin, gegemonııa men ekspansııaǵa, protektsıonızmge, birjaqty sheshimge qarsy shyǵatynyn málimdedi. DDU óz kezeginde álemdik qaýymdastyqtyń nazaryna kelesideı úsh úndeýdi usyndy:
- Alǵashqy úndeý COVID-19 vırýsyna qarsy kúres quraldaryna teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý qatysty. DDU elderdi densaýlyq saqtaý júıesin nyǵaıta otyryp, búkil álemde COVID-19 dıagnostıkasy men emdeý quraldaryn, indetke qarsy vaktsınany ázirleýdi, óndirýdi jáne teń taratýǵa shaqyrady.
- Ekinshi úndeý turaqty damý maqsattaryna jetý qarqynyn saqtaýmen baılanysty. Pandemııa densaýlyq saqtaý jáne damý salasyndaǵy ondaǵan jylda jetken jetistikterdi joqqa shyǵardy. DDU zertteýine sáıkes, pandemııa saldarynan elderdiń 90%-y bazalyq medıtsınalyq kómek kórsetýde qıyndyqtarǵa tap bolǵan.
- Úshinshi úndeý kelesi pandemııaǵa birlesip daıyndalýǵa baılanysty. COVID-19 pandemııasy alańdaýshylyq pen eskertýlerge qaramastan, álemdik qaýymdastyqtyń oǵan medıtsınalyq, áleýmettik, tipti psıhologııalyq turǵyda óte nashar daıyndalǵanyn kórsetti.
COVID-19 pandemııasy álemdik qaýymdastyqty dezorıentatsııa, belgisizdik pen qaýqarsyzdyq jaǵdaıyna dýshar etti. Sol úshin DDU-men kópjaqty yntymaqtastyq pen ózara is-qımylǵa daıyndyq bolýy tıis.
QR Prezıdenti Q.Toqaev BUU 75-jyldyǵyna arnalǵan Joǵary deńgeıdegi is-sharada jáne Jalpysaıası debattarynda sóz sóıledi. Joǵary deńgeıdegi sharada Q.Toqaev BUU óz tarıhynda qıly kezeńderden ótkenin, birqatar múmkindikterdi jiberip alǵanyn, degenmen balamasyz ámbebap uıymǵa aınalǵanyn aıtty. Ol BUU jarǵysynda bekitilgen maqsat-murattar iske aspaıdy degen pikirge senbeıtinin, anarhııaǵa jol bermeı, kúsh biriktirý kerektigine toqtaldy.Memleket Basshysy Q.Toqaevtyń BUU BA 75-sessııasyndaǵy sózi
Jalpysaıası debatta Memleket basshysy saıası ultshyldyq pen saýda protektsıonızmi sebebinen «jahandyq toqyraý» kúsheıgenin aıtty. Qazaqtyń bas aqyny Abaıdyń sózinen mysal keltire otyryp, Q.Toqaev «Jańa álem» paradıgmasyn qurýda adamgershilik paryzdy umytpaýǵa shaqyrdy. Prezıdent saýda soǵysy, ózara túsinispeýshilik pen senimniń azaıýy ornyqty damýǵa nuqsan keltiretinin aıta kelip, syn-qaterdi eńserýdiń birneshe naqty jolyn usyndy:
- Transshekaralyq sý resýrstaryn utymdy paıdalaný maqsatynda Óńirlik sý jáne energetıkalyq konsortsıým qurý;
- halyqaralyq terrorızmge qarsy turý úshin úlken alıans quryp, Terrorızmnen ada álemge qol jetkizý tártibi Kodeksine qosylý;
- «ıAdrolyq bestikke» kiretin elderdiń Semeı shartyn ratıfıkatsııalaýy;
- BUU-nyń Damý maqsatynda volonterlerdi jumyldyrýdyń halyqaralyq jylyn jarııalaý;
- damýshy elderdiń medıtsınalyq mekemelerindegi ulttyq ınstıtýttardy jańǵyrtý;
- COVID-19-ǵa qarsy vaktsına ázirleýde ınvestıtsııa jáne saýda jónindegi jan-jaqty halyqaralyq kelisim ornatý;
- Bıologııalyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik qurý. BUU aıasynda Aýrýlar men bıologııalyq qaýipsizdikti baqylaý jónindegi óńirlik ortalyqtar jelisin qurý;
- halyqaralyq medıtsınalyq-sanıtarlyq erejelerdi qaıta qaraý.
Prezıdent óz sózinde qalyptasqan jáne pandemııa jaǵdaıynda kúrdelene túsken medıtsınalyq, áleýmettik, ekonomıkalyq, sondaı-aq ıadrolyq, ekologııalyq, quqyqtyq jáne qaýipsizdik problemalaryna jeke-jeke toqtalyp, óz pikiri men ortaq sheshimderdiń nusqasyn ortaǵa saldy. Jalpy, BUU halyqaralyq belsendi qyzmetine qaramastan, álemdegi ashtyq pen joqshylyqtyń, qylmys pen aýrý túrleri, sanktsııalar men saýda soǵysy, shekaralyq, ultaralyq qaqtyǵys, senimsizdik pen belgisizdik azaımaı tur. Osyndaı jaǵdaıda Qazaqstan tarapy qashanda bitimgerlik pen mámile, dıalog pen birlesip is-qımyl jasaýdyń prıntsıpterin berik saqtap keledi. Elimizdiń zamanaýı únqatýlarǵa Ulttar uıymymen birlese bergen jaýaptary postpandemııalyq kezeńde óz jemisin kórsetedi degen senimdemiz.
Avtor: Oljas Beısenbaev
Foto: Ashyq Derekkóz
- Qazaqstan delegatsııasy klımat ózgerýi jónindegi BUU konferentsııasyna qatysady
- Qazaqstanda qar barysyn saqtaý úshin qandaı sharalar atqarylyp jatyr
- BUU: Madagaskarǵa klımattyń ózgerýinen týyndaǵan ashtyq qaýpi tónip tur
- Qazaqstan delegatsııasy Kabýlda Aýǵanstannyń qazirgi ákimshiligi ókilderimen kezdesti
- BUU: Qazaqstan men Kırıbatı ıadrolyq synaq jasalǵan aımaqtardy ońaltý jóninde málimdeme jasady
- Qyzylordada aýyl áıelderiniń oblystyq sleti ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
Aýǵanstan ýnıversıtetterinde erler men áıelder bólek oqıdy
KABÝL. QazAqparat – Tamyz aıynyń sońynda «Talıban» radıkaldy ıslam qozǵalysynyń basshylyǵy taǵaıyndaǵan Aýǵanstannyń joǵary bilim mınıstriniń mindetin atqarýshy Abdýl Bakı Hakkanı jeksenbi kúni Kabýldaǵy baspasóz máslıhatynda eldiń joǵary oqý oryndaryna arnalǵan qaǵıdalardy jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat DW-ǵa silteme jasap.
Osy qujatqa sáıkes, aýǵan ýnıversıtetterinde erler men áıelder bólek oqıdy. Bul jaǵdaıda stýdent qyzdarǵa sabaqty negizinen áıelder júrgizýi tıis. Áıelder aýdıtorııasyna er muǵalimderdiń sabaqa berýine ruqsat etiledi, tek olar sharıǵat zańdaryn ustanýy tıis. «Birlesken oqytý (erler men áıelder. - Red.) ıslam qaǵıdalaryna qaıshy keledi. Ekinshi jaǵynan, ol aýǵandardyń ulttyq qundylyǵy men dástúrinen alshaqtaıdy», - dedi Hakkanı. Ol sondaı-aq JOO-da bilim alatyndardyń kıim kııýinde qatań erejelerdi saqtaýy tıis ekenin habarlady. Sonymen, áıelder hıdjab kııýge mindetti.
Sonymen qatar, ýnıversıtetterde oqytylatyn pánder de qaıta qaralady dep otyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qostanaı oblysynda kelesi jylǵy dala jumysyna daıyndyq bastaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qostanaı oblysynda kelesi jyly egin egýge 530 myń tonna tuqym daıyndaldy. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblys boıynsha dándi daqyldardy jınaý jumys aıaqtalýda. 4,35 mln gektary nemese 99,4 paıyzy bastyryldy. 2 mln 924 myń tonna astyq jınaldy. Astyq qabyldaý kásiporyndaryna kelip túsken 334 myń tonna bıdaıdyń 96 paıyzy 3-synypqa saı keledi, sapasy joǵary. Oblysta ónimdi saqtaýǵa arnalǵan syıymdylyq jetkilikti. 8,3 mln tonnaǵa arnalǵan qoıma bar. Tutyný normalaryna sáıkes, oblys halqyna nan ónimderin óndirý úshin unnyń jyldyq qajettiligi 22 myń tonnany quraıdy. Osy maqsatqa 31 500 tonna astyq óńdeý qajet. Oblys unmen tolyq qamtamasyz etilgen», - dedi óńir basshysy.
Onyń atap ótýinshe, qysqy mal azyǵyna 1 mln 73 myń tonna shóp nemese qajetti kólemniń 99 paıyzy daıyndaldy. Jumys jalǵasyp jatyr.
«Forvardtyq satyp alý boıynsha sharýashylyqtar Azyq-túlik koroporatsııasynan 9 mlrd 900 mln teńge qarajat aldy. Bul somaǵa 194 myń tonna aýyl sharýashylyǵy ónimin tapsyrýy tıis. Ýákiletti astyq qabyldaý kásiporyndaryna 38 myń tonna nemese 20 paıyzy jetkizildi. Jumys jalǵasýda. Qazirgi ýaqytta taýar óndirýshiler kelesi jyldyń dala jumysyna daıyndyq júrgizýde. Qajetti tuqym 530 myń tonna kóleminde tolyq daıyndaldy», - dedi Arhımed Muhambetov.


text:
«Demirýollary» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň “www.railway.gov.tm” internet saýtynda otly gatnawlary barada nobatdaky täzelik çap edildi.
Onda hususan-da şeýle diýilýär:
Hormatly ýolagçylar!
2021-nji ýylyň april aýynyň 1-den bildirilýän talaplary berjaý etmek şerti bilen, synag hökmünde, hepde-de 2 gezek hepdäniň çarşenbe güni Aşgabat-Mary–Türkmenabat, hepdäniň penşenbe güni Türkmenabat-Mary–Aşgabat ugurlary boýunça we hepde-de bir gezek Aşgabat-Daşoguz boýunça ýekşenbe güni, hepdaniň duşanbe güni Daşoguz-Aşgabat demir ýol gatnawynyň ýola goýulýandygy hem-de welaýatara we şäherara demir ýol gatnawlary boýunça beýleki ugurlara girizilen wagtlaýyn çäklendirmäniň möhletiniň 2021-nji ýylyň 15-nji apreline çenli uzaldylandygy barada habar berýäris.
Ýokarda görkezilen ugurlar boýunça ýolagçy biletleri häzirki wagtda diňe bilet satyş kassalarynda resmileşdirilýär.
Şeýle hem şu günüň dowamynda saýtymyza ýerleşdiren habarymyza görä, şäherara we welaýatara awtobus ugurlary boýunça synag gatnawlary dowam etdirilýär. Hususan-da, 2021-nji ýylyň aprel aýyndan bildirilýän talaplary berjaý etmek şerti bilen, synag hökmünde, hepde-de üç gezek Aşgabat – Daşoguz we Daşoguz – Aşgabat, Aşgabat – Mary we Mary – Aşgabat hem-de hepdede bir gezek Aşgabat – Türkmenbaşy we Türkmenbaşy – Aşgabat ugurlary boýunça awtobus gatnawynyň ýola goýuldy.


text:
Foto: ashyq derekkóz
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Almatydaǵy ushaq apaty kezinde qaıtys bolǵan jandardyń otbasyna kóńil aıtty.
– Almaty áýejaıynda apatqa ushyraǵan ushaqta qaza bolǵan áskerı qyzmetkerlerdiń týystary men jaqyndaryna kóńil aıtamyn. Jaraqat alǵandardyń tezirek saýyǵyp ketýin tileımin. Meniń tapsyrmam boıynsha áýe apatynyń sebepterin anyqtaý jumystary bastaldy. Bundaı oqys oqıǵalar qaıtalanbaýy kerek, – dep jazdy Toqaev twitter paraqshasynda.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Diňe bir HTML belligi bilen web sahypaňyza "amp-cloud.de-den AMPHTML generatoryny" gurup bilersiňiz we web sahypaňyzyň AMP wersiýasyny awtomatiki üpjün edip bilersiňiz !
AMPHTML bellik generatory mugt "HTML-den AMPHTML" öwrüjisidir we web sahypaňyzyň HTML kody esasynda web sahypaňyzyň doly awtomatlaşdyrylan amatly AMP wersiýasyny döredýär. Gurlandan soň rel = "amphtml" belligini aňsatlyk bilen ulanyp bilersiňiz. web sahypaňyzda, AMPHTML koduny özüňiz programma etmezden Google AMP-i işjeňleşdiriň!

Döredilen   belligi , AMP sahypasy döredilmeli her kiçi sahypadaky nusgawy HTML sahypasynyň   meýdanyna girizilmelidir.
Diýmek, degişli HTML sahypasynyň URL-ni öz içine alýan her bir kiçi sahypa üçin aýratyn AMPHTML meta belligi döredilmeli!
Ativea-da bolmasa, her sahypa üçin dogry Google AMP meta belligini awtomatiki döredýän we goýýan aşakdaky AMP pluginlerinden birini ulanyp bilersiňiz:
Google ýaly gözleg motorlary aýratyn web sahypalarynyň deslapky tekstini yzygiderli seljerýärler. Gözleg motory boty   belligini tapsa, gözleg motory şol ýerde görkezilen URL-ni hem barlaýar we şol ýerde berlen AMPHTML koduny öz AMP keşinde saklaýar!
Gözleg motory bu AMP wersiýasyny ýatda saklan badyna, bu wersiýa gözleg netijeleri üçin gözlenýär we gözleg ýagdaýyna we gurşawyna baglylykda gözleg netijesi hökmünde ulanyjylara görkezilýär.
Gözleg motorynyň öz serwerinde AMP keş görnüşinde saklamak bilen, AMP wersiýasyny has çalt ýükläp bolýar. Şeýlelik bilen web sahypasy has gowy ýükleniş wagtyny alýar we şonuň üçin ykjam enjamlar üçin hasam optimallaşdyrylýar.


text:
Türkmenistanyň Senagat we kommunikasiýa ministriniň
2019-njy ýylyň 8 nji noýabrynda çykaran
329-ö belgili buýrugy bilen tassyklanyldy
Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi we ony tölemegiň
TERTIBI
I bap. Umumy düzgünler
1. Şu Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi we ony tölemegiň tertibi (mundan beýläk - Tertip) «Radioýygylyk spektri hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 6-njy maddasyna hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 24-nji maýynda çykaran 1236-njy karary bilen tassyklanan, Radioelektron serişdelerini we ýokary ýygylykly enjamlary taslamagyň, işläp taýýarlamagyň, öndürmegiň, gurnamagyň (oturtmagyň), edinmegiň, ulanmagyň hem-de olary daşary ýurtlardan getirmegiň tertibi hakynda Düzgünnamanyň ýigrimi bäşinji bölegi esasynda işlenip taýýarlanyldy we radioýygylyklaryň üsti bilen aragatnaşyk hyzmatlaryny amala aşyrmaga hukugy bolan fiziki we ýuridik şahslara radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberini we ony tölemegiň tertibini kesgitleýär.
2. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Radioýygylyklar baradaky pudagara topar tarapyndan aragatnaşyk hyzmatlaryny amala aşyrýan fiziki we ýuridik şahslaryna radioýygylyklary (radioýygylyklar zolagy) berkidilen (berlen) gününe garamazdan, radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberine laýyklykda her aý üçin doly tölegi alynýar.
3. Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi goşulan baha üçin salgytsyz görkezilýär.
4. Aragatnaşyk hyzmatlaryny amala aşyrmaga hukugy bolan fiziki we ýuridik şahslary radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegden başga-da, Türkmenistanyň Senagat we kommunikasiýa ministrliginiň ”Türkmenaragatnaşyk“ agentliginiň ýanyndaky Döwlet radioýygylyk gullugy (mundan beýläk-Gulluk) tarapyndan edilýän hyzmatlaryň (işleriň) nyrhnamasyna laýyklykda Gulluk tarapyndan edilýän hyzmatlar (işler) üçin tölegleri töleýärler.
5. Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen talaplara laýyklykda, berkidilen (berlen) radioýygylyklary (radioýygylyklar zolagy) başga bir fiziki we ýuridik şahslara berilmegine ýol berilmeýär.
6. Tölegler degişli karz edaralarynyň üsti bilen Gullugyň hasaplaşyk hasabyna geçirilýär.
7. Radioýygylyk spektrinden peýdalanmakdan ýüz dönderilen halatynda ýa-da radioýygylyk spektrinden peýdalanmak hukugy bes edilen mahaly, tölegler şol aý üçin doly alynýar.
8. Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi we ony tölemegiň tertibi, hususy zerurlyklary üçin we aragatnaşyk hyzmatlary bermäge hukugy bolmadyk fiziki we ýuridik şahslara, şeýle hem döwlet teleradio ýaýlymlaryň ýaýradylyşyny amala aşyrýan operatorlara degişli edilmeýär.
II bap. Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi
9. Radioýygylyk spektrinden peýdalanmak üçin tölegiň möçberi peýdalanylýan radioýygylyklar zolagynyň giňligine (inine), hyzmat ediş çägine, şeýle hem aragatnaşygyň görnüşine bagly bolup, şu aşakdaky formula esasynda bir ýyllyk hasaplanylýar we her aý üçin bölünip tölegler bellenilýär.
F=B*M*T*P
bu ýerde:
B – binýatlyk mukdary;
M –radioýygylyklar zolagynyň giňligi 1MGs-de;
T – hyzmat ediş çägi boýunça koeffisiýent;
P – aragatnaşygyň görnüşi boýunça koeffisiýent.
10. Binýatlyk mukdary diýlip, Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilýän durmuş töleglerini we beýleki tölegleri, salgytlary, ýygymlary hasaplamak üçin binýatlyk mukdaryna düşünilýär.
11. Radioýygylyklar zolagynyň giňligi diýlip, radioýygylyklar zolagynyň ýokarky we aşaky çäkleriniň aratapawudyna düşünilýär.
12. Hyzmat ediş çägi diýlip, Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň çäklerine düşünilýär, şeýle hem olaryň her biri üçin T=1 koeffisiýenti ulanylýar. Eger-de radioýygylyklar (radioýygylyklar zolagy) birnäçe welaýatlaryň ýa-da Türkmenistanyň ähli çäklerinde peýdalanylýan bolsa onda bu ýagdaýda T koeffisiýenti şoňa görä ýokarlanýar. Eger-de, radioýygylyklar (radioýygylyklar zolagy) bir welaýatyň etrabynyň (şäheriniň) çäginde peýdalanylýan bolsa hem T=1 koeffisiýenti ulanylýar.
13. Aragatnaşygyň görnüşi boýunça aşakdaky koeffisiýentler ulanylýar:
1) gury ýerde hereket edýän aragatnaşygy ( şol sanda trank aragatnaşygy) – 44;
2) umumy ulanylýan öýjükli aragatnaşygy – 50;
3) hemra aragatnaşygy – 12;
4) telewizion ýaýradyş ýa-da radioýaýradyş – 30;
5) maglumatlary geçiriş WIFI – 2;
6) maglumatlary geçiriş (WIMAX we ş.m) – 50.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan
2019-njy ýylyň 6-njy dekabrynda 1271 bellige
alyş belgisi bilen döwlet belligine alyndy.


text:
Elordada erteń qar jaýady - Qazgıdromet
NUR-SULTAN. QazAqparat –Qazgıdromet 27 qyrkúıekte birneshe óńirde aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Nur-Sultan qalasynda jaýyn-shashyn kútiledi (jańbyr qarǵa aýysady). Shyǵystan jel soǵady, ekpini 15-20 m/s jetedi.
27 qyrkúıekte Mańǵystaý oblysynda ońtústik-batystan jel soǵady, oblystyń soltústiginde 15-20 m/s kútiledi.
Túrkistan oblysynyń soltústiginde jáne batysynda shańdy daýyl soǵady. Batystan jel soǵady, oblystyń basym bóliginde kúshi 15-20, taýly aýdandarda ekpini 25 m/s. Oblystyń basym bóliginde tótenshe órt qaýipi saqtalady.
Shymkent qalasynda batystan soǵatyn jeldiń ekpini 15-20 m/s jetedi.
Pavlodar oblysynyń ońtústiginde, shyǵystan jel 15-20 m/s jyldamdyqpen soǵady.
Qaraǵandy oblysynda shyǵystan, ońtústik-shyǵystan jel soǵady, túnde oblystyń soltústiginde jáne ortalyǵynda ekpini 15-20 m/s, kúndiz oblystyń basym bóliginde 15-20, ekpini 23 m/s kútiledi.


text:
“Ajaýyp gurluşyk” hususy kärhanasynyň gurluşykçylary Daşoguz welaýatynyň dolandyryş merkezinde 450 orunlyk täze köpugurly hassahananyň we 150 orunlyk onkologiýa hassahanasynyň gurluşygyny dowam etdirýärler. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugaty duşenbe güni habar berdi.
Habarda bellenilişi ýaly, Daşoguz şäheriniň günorta-günbatarynda, Görogly köçesiniň ugrunda gurulýan bu uly desgalar häzirki zaman şäher gurluşygynyň gazananlary we milli binagärligiň aýratynlyklary göz öňünde tutulyp bina edilýär.
Gurulýan köpugurly hassahananyň 450 hassany kabul etmäge mümkinçiligi bolup, onuň taslamasynda 8 sany aýratyn bloklar göz öňünde tutulandyr. Bu täze desga döwrebap lukmançylyk we laboratoriýa enjamlary bilen doly üpjün ediler.
“Ajaýyp gurluşyk” hususy kärhanasynyň hünärmenleri 150 orunlyk onkologiýa hassahanasynyň gurluşygyny hem alyp barýarlar. Bu desga birnäçe blok binalardan ybaratdyr.
Bu bloklarda otuz orunlyk umumy onkologiýa, kliniki-dispanser gözegçilik we radiologiýa bölümleri, gematologiýa we himiýa terapiýasy, ýatymlaýyn pallatiw terapiýa, ambulatoriýa-öňüni alyş bölümleri bilen birlikde başga-da birnäçe bölümler ýerleşer. Mundan başga-da, bu ýerde laboratoriýa we dermanhana hem göz öňünde tutulandyr.
Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyna degişli täze desgalaryň 2021-nji ýylyň dekabrynda ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýär.


text:
Foto: Ashyq derekkóz
Qazaqstanda tabıǵı jolmen sábı súıý múmkindigi joq januıalardyń sany jyl saıyn artyp keledi. Áıelderge EKU-nyń kómegimen qursaq kóterýge járdemdesip júrgen mamandar osylaı deıdi. Bul ádiske júginetinderdiń 95%-y erli-zaıyptylar bolsa, 3-5%-y ózi úshin bala týyp alýdy qalaıtyn jalǵyzbasty áıelder. Qamshy redaksııasyna da bir emes, birneshe kelinshek muńyn shaǵyp, kómek surady.
Solardyń biri – Gúlbaný Serikbaeva 1976 jyly Shymkent qalasynda dúnıege kelgen. Mamandyǵy tiginshi. Almatyǵa qonys aýdarǵanyna 10 jyl ýaqyt ótken. 42 jasynda turmys qurǵan onyń baqyty kópke sozylmady. Kenetten kelgen ajal kúıeýin aldy da ketti, solaısha kelinshek áli erli-zaıypty ǵumyrdyń ystyq-sýyǵyn sezine de almaı, qara jamyldy. Eń qıyny, jan jary dúnıeden qaıtqansha, Gúlbanýdyń qursaq kóterip úlgermegeni. Tym qurysa, joldasynan aırylǵanda janyna jubanysh syılar ma edi. Al quzyrly organdar onyń bala asyrap alý boıynsha talaptarǵa da sáıkes kelmeıtnin aıtqan.
– 40-tan asqan shaǵymda turmysqa shyqtym. Buryn demikpemen aýyrǵanmyn. Qajetti em alamyn dep júrip, ýaqytymdy ótkizip aldym. 2018 jyly jaqsy adamdy keziktirip, turmysqa shyqtym. Birden bala kóterip ketpegen soń mamandarǵa qaralyp, em-dom ala bastadym. Turmys qurǵannan 6 aı ótkennen keıin kúıeýim qaıtys boldy. Soǵan baılanysty emim aıaqsyz qaldy. Búginde kúıeýimniń qaıtqanyna 2 jyldan asty. Dárigerler bala kóterý múmkindigim áli de baryn aıtady. Bala asyrap alaıyn desem, onyń zańdy neke, baspana men turaqty jalaqynyń bolýy sekildi ózindik talaptary bar. Al men ókinishke qaraı ol talaptarǵa sáıkes kelmeımin. Sondyqtan EKO ádisine júginip kórsem deımin. Biraq ony jasatý úshin 1 mıllıon teńgege jýyq qarajat qajet eken. Qazir oǵan múmkindim joq. Karantın bolǵan soń jumys ta jóndi júrip jatqan joq. Bıyl "Ańsaǵan sábı" degen baǵdarlama iske qosylǵanyn estidim. Sol arqyly baǵymdy synap kórgim keledi, – deıdi ol.
Kezekti keıipker – Botagóz Jalǵasbekqyzy. 1985 jyly týǵan. 21 jasynda turmysqa shyqqan. Qazirgi ýaqytta 2 qyzdyń anasy. Úshinshisin kótere almaı júrgenine 10 jyldan astam ýaqyt ótken.
– 2007 jyly tuńǵysh qyzymdy dúnıege ákeldim. Al ekinshimdi 2009 jyly 7 aılyǵymda ıtten qorqyp shala bosandym. Sol ýaqytta dárigerler qyzymdy emdetý qajettigin aıtyp, jatyryma spıral salýǵa keńes bergen. Sodan qyzyma 2 aı tolǵanda spıral saldyryp, 3 jyldaı júrip qaldym. Onyń densaýlyqqa zııan ekenin kesh uqtym. Spıraldy aldyrǵannan keıin qajetti em-dom alyp júrdim. Biraq 10 jyldan beri sábı kótere almaı júrmin. Osydan 2 jyl buryn Shymkentegi EKO ortalyqqa Saltanat Baıqoshqarova keledi degen soń arnaıy barǵanmyn. Sonda ol kisi bala kóterý múmkindigim baryn aıtyp, dáriler jazyp berdi. Bárin qabyldadym, alaıda nátıje shyǵar emes. Qazir 36-dan astym. Jasym ótip bara jatqannan keıin múlde bala kótere almaı qalamyn ba dep qorqamyn. 40-qa jetpeı 1 ul týyp alǵym keledi. Tabıǵı jolmen bala kótere almasam, EKO-nyń kómegine nege júginbeske degen oı týyp júr sońǵy kezderi, – deıdi Botagóz Jalǵasbekqyzy.
Qyzylorda oblysynyń turǵyny Qarlyǵash Abdramanova kelini 1 jyldan astam ýaqyttan beri kótere almaı júrgenin aıtady.
– Ulym men kelinim 2020 jyly 22-naýryzda otaý qurdy. Ulym 1998, kelinim 2000 jylǵy. Bala kótere almaı júrgenine 1 jyldan asty. Dárigerler kelinimniń densaýlyǵy jaqsy, tek ulyma em qabyldaý kerektigin aıtty. Keıin ulym da emdeldi. Biraq qansha emdelse de sábı súıe almaı júr, – dedi Qarlyǵash Abdramanova.
Dáriger-reprodýktolog Aıaýlym Berikbolqyzy úılengen juptar 6 aıdan 1 jylǵa deıin bala kótere almasa, birden mamanǵa qaralýy kerek deıdi. Mundaıǵa beı-jaı qaraýdyń saldary bedeýlikke soqtyrýy múmkin.
– Eger jańa úılengen januıada 6-12 aı boıy júktilik bolmasa, onda gınekologqa qaralǵan jón. Al eger birneshe jyl boıy júktilik bolmasa reprodýktolog dárigerine barý kerek. Keıde jastar emshi, baqsy-balgerden pana izdep, altyndaı ýaqytyn ketiredi. Júktilik bolmasa, qol qýsyryp otyrmaý kerek. Buıyrǵany bolar dep 10-20 jyl kútip otyratyndar da kezdesedi. Bul múldem durys emes. Sebebi 1 jyl boıy retti jynystyq qatynasta kontraseptıvtik is-shara qoldanbaǵan jaǵdaıda erli-zaıyptylarda júktiliktiń bolmaýy "bedeýlik" dep atalady. Bedeýliktiń ózi túrli satydan turady. Onyń birinshisi – múldem bala kótermegenderde kezdesetin bedeýlik. Al ekinshisi bir-eki baladan keıin bala kótere almaı júrgenderde kezdesedi. 1-2 baladan keıin nemese múldem kótere almasa gınekologqa emes, reprodýktologqa júgingeni jón.
Bedeýlik áıelder jáne erler bedeýligi bolyp ekige bólinedi. Qazirgi tańda bedeýlik áıeldermen qatar, er adamdarda da jıi kezdesedi. Tipti erler bedeýligi áıelderden asyp túspese, kem túspeıdi. Biraq bizdiń qoǵamda kópshiligi "bar problema áıelderde" dep ózderine shań jýytqysy kelmeıdi. Buǵan erli-zaıyptylardyń ortaq problemasy dep qaraý qajet, – deıdi dáriger.
Reprodýktologtyń aıtýynsha, 2020 jyly 5500-ge jýyq kelinshekke EKO salynǵan. Sarapshy qandaı jaǵdaıda EKO-ny jasatýǵa bolmaıtynyn túsindirdi.
– Negizinen EKO-ny 18 ben 52 jasqa deıin jasaýǵa bolady. Dese de 40 jasqa deıin EKO-nyń kómegimen bala kóterý múmkindigi mol. Al tabıǵı jolmen júkti bolý múmkindigi 35 jasqa deıin joǵary bolyp keledi. О́ıtkeni 35 jastan keıin qyzdardyń analyq jasýshalary azaıyp, EKO-nyńda tıimdiligi tómendeı bastaıdy.
Qaterli jáne qatersiz isikpen aýyratyndarǵa EKO jasatýǵa múldem bolmaıdy. 3 operasııa jasatqandarǵa jatyr qýysyna embrıondy qondyrmaımyz. Tek qana qursaq anany qoldanýǵa usynys aıtamyz. Sondaı-aq júktilik pen bosanýǵa qarsy kórsetimder bolyp tabylatyn somatıkalyq jáne psıhıkalyq aýrýlarǵa, shuǵyl emdeýdi qajet etetin jatyrdyń qatersiz icigi barlarǵa, kez kelgen aǵzanyń jedel qabyný aýrýlaryna EKO jasaýǵa bolmaıdy. Sondyqtan EKO jasar aldynda erli-zaıyptylardy tolyq tekserip, deni saý EKO-ǵa eshqandaı qarsy kórsetkishteri bolmaǵan jaǵdaıda jasaımyz.
Búırek jetispeýshiligi men múgedektigi bar áıelderdiń deni saý balany dúnıege alyp kelý ekitalaı. О́ıtkeni júktilikti onyń densaýlyǵy kótermeıdi. Júregine birneshe ota jasatqandarǵa da júkti bolýǵa ruqsat etilmeıdi. Ondaı kezde terapevt, kordıologtar júktilikke ruqsat bermeıdi. Bıyl "Ańsaǵan sábı" atty baǵdarlama iske qosylyp, ol boıynsha 7 myń kvota berilip otyr. Qazir ár 6-shy otbasy sábı súıe almaǵandyqtan, bedeýliktiń aqyry ajyrasýǵa deıin soqtyryp jatyr.
Balasyz tolyqqandy otbasy bolý múmkin emes. Adamdar kezdesedi, ǵashyq bolady, úılenedi. Biraq urpaq qaldyrý ókinishke oraı bárinde bola bermeıdi. Jańa medısınalyq tehnologııalardyń arqasynda EKO kóptegen otbasylyq juptarǵa balaly bolýǵa úmit syılaıdy. Myńdaǵan otbasy osyndaı múmkindikti paıdalanyp, búgingi tańda ata-ana bolyp otyr. 25 jyl ishinde IRM klınıkasynyń mamandary áıel jáne erkek bedeýligin emdeýde joǵary nátıjelerge qol jetkizip keledi, – deıdi Aıaýlym Berikbolqyzy.
⠀"Ańsaǵan sábı" baǵdarlamasy arqyly 7000 kvotaǵa qalaı ilinemiz?
- Kvotaǵa kórsetkishter men qarsy kórsetimder bar-joǵyn anyqtaý úshin reprodýktolog-dárigerdiń nemese óz emhanańyzda gınekologtyń keńesi men tekserýinen ótý kerek;
- Kvota alýǵa kórsetkishter bolǵan jaǵdaıda VKK komıssııa hattamasy beriledi;
- VKK komıssııa hattamasyn jergilikti polıklınıkaǵa nemese áıelder keńesine baryp tapsyrý kerek;
- Polıklınıka / áıelder keńesi pasıentterdiń qujattaryn densaýlyq saqtaý basqarmasy janyndaǵy Komıssııaǵa ótkizedi;
- Densaýlyq saqtaý basqarmasy EKO emdelýshisiniń erkin tańdaý quqyǵyn eskere otyryp, bedeýligi bar juptardy EKO-ǵa jiberý týraly sheshim qabyldaıdy.
Kvota jylyna bir ret, 42 jasqa deıin Qazaqstan azamattaryna beriledi.
Avtormen onyń Facebook paraqshasy arqyly habarlasýǵa bolady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Foto: vıdeodan skrınshot
Aqmola oblysy Tarasov aýyldyq okrýginiń ákimi jol apatynan qaıtys boldy. Aqparatty óńir ákimdigi rastady.
Oblystyq polısııa departamentiniń habarlaýynsha, qaıǵyly oqıǵa 14 jeltoqsanda Atbasardan 20 shaqyrym jerdegi Ekaterınbýrg-Almaty avtojolynda bolǵan.
"Tarasov aýyldyq okrýginiń ákimi 51 jastaǵy Mırashan Muratov Atbasar qalasynan Tarasovka aýylyna qaraı qyzmettik "Nıva" avtokóligimen úıine qaıtyp kele jatqan jolda júk kóligimen soqtyǵysqan. Aýyldyq okrýgtiń basshysy oqıǵa ornynda kóz jumdy" delingen habarlamda.
Qazirgi ýaqytta atalǵan fakt boıynsha qylmystyq kodekstiń 345-baby 3-bóligi (abaısyzda adam ólimine ákep soqqan is-áreket) boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Twitteriň esaslandyryjysy we baş direktory Jek Dorsi wezipesinden boşadylyp bilner. Kompaniýanyň esasy maliýeleşdiriş şereketi Elliott Management, Dorsiniň gitmegi ýaly birnäçe üýtgeşmeleri meýilleşdirýär. Dorsi ABŞ-nyň saýlawlaryndan öň Twitterde syýasy mazmunly mahabatlary gadagan etmek bilen özüne garşy uly seslenme döredipdi.
Bu wezipe üýtgeşmesiniň 2020-nji ýylyň noýabr aýynda geçiriljek ABŞ-nyň prezident saýlawlaryndan öň boljakdygy bellärliklidir. Çünki soňky ýyllarda ses berlişikde sosial media ulgamy hem esasy wajyplyklaryň birine öwrüldi. «Facebook»-dan tapawutlylykda «Twitter»-iň ses berlişik üçin aýratyn penjiresi hereket edýär we oňa hatda kompaniýanyň esaslandyryjysy J.Dorsiniň özi-de gözegçilik edip bilenok. Şunlukda, ses berlişik öz takyklygyny saklap galýar.
Jek Dorsi şol bir wagtyň özünde «Square» kompaniýasynyň hem baş direktory bolup durýar. Muňa garamazdan, ol gazanylýan paýnamalaryň pesligi zerarly ýygy-ýygydan tankyt edilýär.
«Twitter» platformasy syýasy mahabatlary berk gadagan etmegi bilen ünsi çekýän hem bolsa, kompaniýanyň başlygy Jek Dorsi D.Trumpa garşy garaýyşlary bilen tanalýar. Dorsiniň kompaniýanyň ýolbaşçylygyndan aýrylmak ähtimallygy, ýönekeý ýolbaşçy çalşygyndan has köp zady aňladyp biler.
«Newashgabat».


text:
Hökümet mejlisiniň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň ulag diplomatiýasyny durmuşa geçirmegiň çäreleri barada hasabat berdi.
Häzirki döwürde ýiti ýokanç kesel zerarly dünýäde emele gelen çylşyrymly ýagdaý zerarly halkara ulag düzüminiň durnukly hereketini üpjün edýän täze halkara-hukuk guralyny döretmek zerurlygy ýüze çykýar.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýörite Kararnamasynyň taslamasy taýýarlanyldy. Oňa nobatdaky mejlisde garamak meýilleşdirilýär.
Ulag ulgamyndaky gatnaşyklaryň wajyp meseleleri Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň ministrleriniň halkara maslahatynyň gün tertibine giriziler. Ony BMG bilen bilelikde 2021-nji ýylda biziň ýurdumyzda geçirmek göz öňünde tutulýar.
Şeýle hem BMG-niň sebit komissiýalary, şol sanda Ýewropa ykdysady komissiýasy hem-de Aziýa we Ýuwaş ummany boýunça ykdysady we durmuş komissiýasy bilen hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň ägirt uly ähmiýeti bardyr. 2020-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda bu düzümler bilen bilelikde ulag meselesine bagyşlanan ýokary derejedäki sebit gepleşiklerini geçirmek meýilleşdirilýär.
Şeýle hem bu ugur boýunça daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek üçin hukuk binýadyny pugtalandyrmak babatda anyk işler durmuşa geçirilýär. Şu ýylyň 22-nji awgustynda Mejlisiň nobatdaky maslahatynda Türkmenistanyň ulag boýunça halkara resminamalarynyň 6-syna goşulmagy hakyndaky Kararlar kabul edildi.
Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy Türkmenistanyň gümrük amallarynyň ýeňilleşdirilmegi we sazlaşyklylygy hakynda Halkara konwensiýa (Kiot konwensiýasy) goşulmagy hakyndaky teklibi beýan etdi. Munuň özi özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine ýardam berer.
Şeýle hem milli ykdysadyýetimiziň ulag pudagyny sanly ulgama geçirmegiň çäklerinde BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary bilen netijeli hyzmatdaşlyk alnyp barylýar. Bu ugurda ýurdumyzda “ASYÑUDA WORLD” utgaşdyrylan gümrük maglumatlar ulgamyny ornaşdyrmak boýunça BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň taslamasy durmuşa geçirilýär.
Şunuň bilen baglylykda, BMG ÖM, BMG-niň Söwda we ösüş boýunça Konferensiýasy hem-de Türkmenistanyň degişli döwlet edaralary bilen bilelikde “Eksport-import amallary üçin “bir penjire” atly taslamasyny tapgyrlaýyn durmuşa geçirmek boýunça Ähtnamanyň taslamasy taýýarlanyldy.
Milli Liderimiziň goldaw bermegi netijesinde, ulag diplomatiýasy sebit derejesinde-de durmuşa geçirilýär. Şu ýylyň 2-nji iýulynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Owganystan Yslam Respublikasynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentleri bilen geçirilen üçtaraplaýyn duşuşykda öňe süren Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe (“Lapis Lazuli”) ugry boýunça halkara üstaşyr ulag geçelgesiniň bilelikdäki taslamasyny amala aşyrmak boýunça zerur işler alnyp barylýar.
Hökümet mejlisiniň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň ulag diplomatiýasyny durmuşa geçirmegiň çäreleri barada hasabat berdi.


text:
Almatyda kólik urlap, ony bólshektep satyp kelgen qylmystyq top ustaldy
ALMATY. QazAqparat - Almatyda urlanǵan kólik quraldaryn bólshektep satýmen aınalysqan top ustaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qalalyq krımınaldy polıtsııa qyzmetkerleri atalǵan qylmysqa qatysty buryn buzaqylyq jasaǵany úshin sottalǵan Jambyl oblysynyń 26 jastaǵy turǵynyn jáne osyǵan deıin eki ret sotty bolǵan 25 jastaǵy er adamdy ustady.
Olardy quryqtamas buryn tártip saqshylary kúdiktilerdiń árqaısysynyń atqaratyn qylmystyq áreketin arnaıy operatsııa barysynda zerdelep, urlanǵan kólik quraldaryn bólshektep satýǵa jaýapty adamdy anyqtady.
«Atalǵan qylmystyq top alty adamnan quralǵan. Olardyń úlkenderiniń jasy 47-de bolsa, eń jas kúdikti 25-te. Bulardyń barlyǵy ońaı jolmen paıda tabýdy kózdegen. Dálirek aıtqanda, eki kúdikti ózderin qala bazarlarynyń birinde qosalqy bólshekter satýmen aınalysatyn jeke kásipker retinde tanystyrǵan. Alaıda olardyń saýda núktelerinde tek qana urlanǵan kólik quraldarynyń qosalqy bólshekteri ǵana saýdalanǵan», – dedi Almaty qalasy PD krımınaldyq polıtsııa basqarmasynyń bastyǵy Qýatbek Naýatov.
Tergeý barysynda kúdiktilerdiń 10 kólik quralyn urlaǵany belgili boldy. Olar kóbine eski úlgidegi BMW, Lada, Nissan, Audi, Volkswagen kólikterin qoldy etip otyrǵan.
«Qazirgi tańda úsh avtokólik tolyǵymen anyqtalsa, qalǵan jeti kóliktiń qaıda jasyrylǵany anyqtalyp jatyr. Ustalǵandardyń sózinshe, olar kólikterdi kórshiles oblystarǵa aparyp úlgergen. Kúdiktiler qamaýǵa alyndy. Tergeý amaldary jalǵasýda», – dep atap ótti polıtsııa ókili.


text:
Daşky gurşawyň goragy
Şeýle-de, Merkez tebigy serişdeleriň durnukly ulanylmagy ugrunda milli strategiýalarynyň tassyklanylmagyna ýakyndan öz goşandyny goşýar we daşky gurşawyň goralmagyna gönükdirilen milli kanunçylygyň kämilleşdirilmegini goldaýar. Mundan başga-da, Merkez daşky gurşawy goramak meseleleri boýunça milli maslahatlaryň hem-de sebitleýin derejede gepleşikleriň geçirilmegi üçin meýdança üpjün edýär.
Merkez energiýa howpsuzlugy we energiýa serişdelerini dolandyrmak ugrunda Türkmenistan bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär. Esasy üns öňdebaryjy halkara tejribelerine laýyklykda energiýanyň alternatiw çeşmeleri we netijeli elektrik ulgamlary boýunça degişli strategiýalaryň we maksatnamalaryň işlenilmegi we amala aşyrylmagy üçin milli gyzyklanýan taraplaryň mümkinçiliklerini pugtalandyrmaklyga berilýär. Alternatiw energiýa ulgamynda taslamalary amala aşyrmak we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri boýunça milli ýol kartasynyň işlenip taýýarlanylmagyny goldamak üçin Merkez Mary şäherinde ýerleşýän Türkmen döwlet energetika instituty we beýleki degişli milli edaralary bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär.
Şeýle-de, Merkez Türkmenistanyň energetika infrastrukturasyny tebigy betbagçylyklardan goramak we energiýa howpsuzlygyny goldamak boýunça mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak üçin ýörite okuwlary gurnaýar.


text:
ImLiveGöni web kamera seks we tekst söhbetdeşligi
Gysgaça syn
Giriş we aragatnaşyklar
Bu synda:
- ImLive näme?
- ImLive nähili görünýär
- Hiliň bahasy Erotic Audit
- ImLive hakda gowy zat
- ImLive hakda erbet zat
- Erotic Audit tarapyndan jikme-jik syn
- Ulanyjy hekaýalary
- Netije
- ImLive alternatiwalary
ImLive näme
ImLive-da gyzgyn aýallar we gödek gyzlar, seksi erkekler we transgenderler bilen göni ýaýlymda web-kamera seks görkezişlerine tomaşa edip bilersiňiz. ImLive-da hasaba alynmazdan mugt tomaşa edip bilersiňiz.
Esasy aýratynlyklary:
- Göni jyns kameralaryny HD hilinde mugt görüň
- Gyzlar bilen söhbetdeşlik ediň, oýunjaklary işjeňleşdirmek, şahsy söhbetdeşliklerde bilelikde masturbasiýa etmek üçin bellikler iberiň
- Erotik wideolary we ýazga alnan tomaşalary mugt we karzlar üçin görüň
- "Köp tomaşaçy" opsiýasy bilen bir wagtda 6 otaga çenli görüň
Nähili ImLive view
baha
umumy bahalandyrmasy
5 we 5 daşary
Ajaýyp ulanyjy görmegiňizi haýyş edýäris. Aňsat gezmek we ulanylyşy.
Ulanyjy interfeýsi
Islendik ýaşdaky, etnik taýdan, jyns sahnalarynda we oýunjaklarda köp mukdarda dürli gyzlar we ýigitler bilen web kamera modelleriniň ajaýyp görnüşi
Web kamera modellerini saýlamak
ImLive.com gözleýän web kamera modeliňizi ýa-da jyns otagyňyzy tapmagy aňsatlaşdyrýan gowy süzgüçler we kategoriýalar bilen oňat işleýär.
Web kamera aýratynlyklary
ImLive.com çäklendirilmedik hasaba alyş ygtyýary bar we islendik web kamera modelinden göni jyns görkezişlerine tomaşa etmek üçin hasaba durmagyňyzy talap etmeýär.
Janly jyns kameralaryna mugt giriş
ImLive.com-de janly jyns kameralaryna tomaşa etmek we kanagatlanmak üçin pul harçlamaly däl, ýöne pul harçlamak kararyna gelseňiz - web kamera modelleri bilen hakykatdanam ajaýyp wagt geçirmek gaty köp çykdajy etmez.
Janly jyns kameralarynyň bahasy
ImLive gowy bolar
- Gowy görünýän dizaýn we süzgüçli ýönekeý ulanyjy interfeýsi
- Aýal modelleriň ajaýyp görnüşi
- Registrasiýa kredit kartoçkasyny talap etmeýär
ImLive at erbet
- Modelleriň sany, esasanam ýigitler we transgenderler
- Gowy görünýän gyzlar gaty köp däl, hakykatdanam özüne çekiji birini tapmak kyn
- Höwesjeň garaşsyz modelleriň bolmazlygy
ImLive-iň jikme-jik barlagy
Dogrymy aýtsam - ImLive hakda köp zat aýdyp bolar öýdemok. Dogrusyny aýtsam, ImLive hakda üýtgeşik zat ýok . Belki diňe dizaýn we köp tomaşaçy sahypasy. Aslynda gaty owadan we gowy ýerine ýetirilen. Emma bu barada biraz soňrak gürleşeris. Galan hemme zat adaty we adaty. Birmeňzeş görünýän web kamera modelleri, köpüsi studiýa esaslanýar. Everywherehli ýerdäki ýaly jyns kameralary kategoriýalary. Islendik janly jyns kamerasynda bolşy ýaly, ol ýerde ýetginjekler (elbetde 18 ýaşdan uly), lezbiýanlar, BDSM we beýleki fetişler, kollej, aziýalylar, latynlar, MILF we az sanly erkek we transgender tapyp bilersiňiz.
Ulanyjy interfeýsi
“ImLive” -yň wizual görnüşi, hakykatdanam, “ Chaturbate” ýa-da “ Xlovecams” ýaly beýleki janly jyns kameralaryndan has gowy görüp biljek zat, sebäbi aslynda arassa we ýakymly. Hiç hili mahabat ýok ýa-da pop-uplara yzygiderli bökmek. Bu ýönekeý we gönümel. Live Jasmin-de diýen ýaly, ýöne has ýönekeý we arassa.
Köp tomaşaçy
Şol bir wagtyň özünde 6-a çenli janly kamera otagyna tomaşa edip boljak sahypa. Aslynda gaty gyzykly we özüne çekiji. Islendik bir otagda ses açyp, beýlekileriň sesini çykarmazlyk gowy zat. “ImLive” -daky beýleki zatlaryň hemmesi hakykatdanam gowy görünýär.
Bahalar
ImLive arzan däl. Asla arzan däl. Gymmatdygyny hatda aýdyp bilersiňiz. Bir karz size bir amerikan dollary bolar. Hawa, 100% kredit alarsyňyz. Diýmek, 15 karz bilen alsaňyz, ýene 15, mugt, 25, 50 we 100 alarsyňyz. Emma! Oýnawaç 15 sekundyň dowamynda işjeňleşdirilse, size hakyky baýlyk - 7 karz gerek bolar. Indi 100 ABŞ dollary üçin näçe wagt hezil edip boljakdygyny hasaplaň. Men özüm - “ Stripchat” -y has gowy görerdim .
Töleg usullary
ImLive-i synap görmek isleseňiz, ImLive kredit kartoçkasy, PayPal, QIWI we PumaPay arkaly puluňyzy kabul etmekden hoşal bolar. Stillöne şonda-da çynlakaý - janly jyns kameralarynyň beýleki gowy wariantyna göz aýlaň.
Ulanyjy ImLive hakda syn berdi
ImLive hakda hekaýaňyzy iberiň
audit netije
Erotic Audit ImLive Janly-jandarlaryň Sex-iň ygtybarly saýlamagy hasaplaýar we baryp görmäge mynasyp. ImLive web sahypasyna ygtybarly girmek üçin aşakdaky baglanyşyga eýeriň.Howpsuz ImLive.com sapar
ImLive alternatiwalaryImLive iň oňat Janly-jandarlaryň Sex hasaplanmaga mynasyp bolsa-da, biz size ImLive ýaly meňzeş başga-da birnäçe alternatiw Janly-jandarlaryň Sex taýýarladyk, ýöne bir ýa-da başga bir sebäp bilen siziň üçin has gowy bolup biler.
Mugt kameralarym, iň köne we tanalýan göni jyns web sahypasydyr. “MyFreeCams” adyny dogry talap edýär, sebäbi ýüzlerçe janly ulularyň jyns görkezişlerini mugt tomaşa edip bilersiňiz. MyFreeCams-daky web kamera modelleriniň köpüsi ýaş we seksi höwesjeň gyzlar.
- MyFreeCams gowy bolar
- Islendik pursatda onlaýn owadan we seksi gyzlar
- Dünýäniň dürli künjeklerinden web kameralary
- Pleönekeý we köne mekdep dizaýny, açylan we bizar ediji mahabat ýok
- has giňişleýin gör ...
VIP Sex Cam Girls VIP derejeli webcam gyzlar we erkekler bilen elıeterliligi üpjün gönükdirilen. VIP Sex Cam Girls Flirt4Free esasynda diňe bir whitelabel bolsa ol görnüşini we filtri ýörite etdi.
- VIP Sex Cam Girls gowy bolar
- Premium mazmuny we tejribeli modelleri
- Kategoriýa declarants
- partiýasynyň söhbet
- has giňişleýin gör ...
RoyalCams sen owadan we azdyryjy webcam modelleri bilen wagt geçirmek isleýän bolsa gitmek üçin ýer bar. RoyalCams BongaCams emma başga ada esasan bar. Hasaba alnan erkin we talap bar.
- RoyalCams gowy bolar
- bellige soň mugt yňyz
- höwesjeň modelleri bir köp
- Ýönekeý we peýdaly Filtrler
- has giňişleýin gör ...
Degişli zatlar we Aragatnaşyklar
Jynsy kameralary görmek üçin iň oňat web sahypalaryny sanamak
Udalaňaçlyk, masturbasiýa we SMS, jyns oýunjaklary bilen göni web kameralary bolan web sahypalarynyň dünýäsinde ýalaňaç gyzlary we ýigitleri görmek üçin iň gowy web sahypasyny tapmak kyn. Erotic Audit janly seks kameralaryna we erotik görkezişlere tomaşa etmegi maslahat berip biljek iň oňat web sahypalarynyň giňişleýin sanawyny taýýarlamak üçin birnäçe aý sarp etdi.
okamak makala · 2021-10-08 ENER Soňky
Youngaş we seksi web kameraly gyzlary görmek üçin iň gowy 5 sahypa
Iň yssy we jyns web kameraly gyzlar we özüne çekiji tebigy owadan aýallar bilen iň oňat janly jyns kameralary saýtlarynyň ünsli we oýlanyşykly taýýarlanan reýtingi.
okamak makala · 2021-09-19 ENER Soňky
Ulylar üçin sosial ulgamlar ýa-da “Onlyfans” alternatiwalary
“Onlyfans” -yň pornografiki mazmuny gadagan etmegi meýilleşdirýändigi baradaky soňky habarlardan çen tutsaň, Erotic Audit täze kategoriýany - diňe bir gezek diňe çalşyljak ulular üçin sosial ulgamlary hödürledi.
okamak makala · 2021-08-09 ENER Soňky


text:
UFC açyk çempionatynyň ýarym orta agram derejesinde ilkinji üçlügiň hatarynda çykyş eden britaniýaly Leon Edwards bu ugurda işjeň çykyş etmeýänligi üçin gurama tarapyndan ýaryşyň resmi reýtinginden çykaryldy. Bu barada sport žurnalisti Koul Şelton türgeniň öz sözlerini getirmek bilen hgabar berýär.
Netijede TOP üçlüge Horhe Maswidal goşuldy, şol sanda reýtingdäki 15-nji orna hem Belal Muhammad geçdi. 29 ýaşly Leon Edwards iň soňky duşuşygyny geçen ýylyň iýulynda geçiripdi. Şonda ol Rafaýel Dos Anýos bilen tutluşyk geçirip, emin agzalaryň netijesi boýunça ýeňiji diýlip yglan edilipdi.
Şol duşuşygyndan soň bolsa onuň Taýron Wudli bilen geçirmeli duşuşygy koronawirus pandemiýasy zerarly ýatyryldy we soňraky guşak üçin geçirilmeli tutluşyklary, şol sanda Kamaru Usmana garşy söweşi hem goýbolsun edildi.
Guramanyň Edwardsy reýtingden çykarmagynyň esasy sebäbi hem onuň Stiwen Tompson bilen geçirmeli duşuşygyny bes etmegi bilen baglanyşyklydyr. Bellesek, Tompson bolsa reýtingiň 4-nji basgançagyny eýeleýär.


text:
Algebra
Algebra (arap. اَلْجَبْرْ, "el-jebir" — üstüni ýetirmek[1]) — matematikanyň bir bölümi, ony umuman arifmetikanyň umuylaşdyrylmagy we giňeldilmegi hökmünde häsiýetlendirmek mümkin. "Algebra" sözi dürli algebraik ulgamlaryň atlarynda hem ulanylýar. Sözüň has giň manysynda algebra diýlip, matematikanyň sanlary adaty goşmak we köpeltmek amallaryny umumylaşdyrýan erkin tebigatyň köplüginiň elementlerindäki amallary öwrenmäge bagyşlanan bölümidir.
Algebra — algebraik ulgamlary takyklykdan izomorfizme çenli barýança öwrenýän ylym.
Bellikler[düzet | çeşmäni düzet]
- ↑ Александрова Н. В. Математические термины.(справочник). М.: Высшая школа, 1978, стр. 6.


text:
Nur-Sultanda erekshe balalardy sensorlyq ıntegrasııalaýǵa arnalǵan jabdyqtar óndirisi bastalady, dep habarlaıdy Egemen.kz
"Bıznestiń jol kartasy 2025" baǵdarlamasy aıasynda Kishkentai kásipornynyń quryltaıshylary bıyl 5 mıllıon teńge grant aldy. Bul qarajat balalarǵa óz denesin sezinýge, keńistikte baǵdarlaýǵa jáne úılestirýdi jaqsartýǵa kómektesetin ónimder túrin keńeıtýge jumsalady.
"О́nimderimiz sensorlyq aqparatty qıyn qabyldaıtyn balalarǵa arnalǵan. Mysaly, kóshede artta kóliktiń júrip kele jatqanyn bile alasyz. Biraq múmkindigi shekteýli balada mundaı sezim bolmaýy múmkin, óıtkeni ol aqparatty qalypty tártippen qabyldamaıdy. Sáıkes jabdyqpen sensorlyq ıntegrasııa jattyǵýlary barlyq sezimderden sıgnaldardy uıymdastyrýǵa kómektesedi. Iаǵnı, basty mindet – balalarǵa berilgen barlyq sıgnaldardyń durys jumys jasaıtyndyǵyna, olardyń keńistikti barlap, denesin sezinýine, tepe-teńdikti saqtaýǵa úırenýi. Salystyrmaly túrde aıtqanda, balalar ózderiniń dene músheleriniń qaı jerde ekenin jáne osy nemese basqa is-áreketke qanshalyqty kúsh salý keregin bile alýy úshin. Bala óz denesin sezbese, bul onyń aqyl-oıy men emosıonaldy damýyna qatty áser etedi. Ol mazasyzdyq pen gıperaktıvtilikti arttyrady", deıdi Kishkentai kompanııasynyń quryltaıshysy Aıgúl Mustafına.
Sensorlyq gamaktar men shulyqtar, sondaı-aq salmaqty jıletter men kórpeler balalardyń sensorlyq qabyldaýyn jaqsartýǵa kómektesedi. Kásiporyn qazirdiń ózinde bul ónimdi shyǵaryp jatyr. Biraq elde basqa ónimderge degen qajettilik bar.
"Biz bul salada eki jyldan beri jumys istep kelemiz. Ata-analar bizben baılanysa bastady jáne bizde joq balalar sensorlyq júıesin damytýǵa arnalǵan basqa jabdyqtar surady. Biz naryqty zertteı bastadyq, eń jaqyn óndiris Reseıde, Ýkraınada jáne t.s.s. Mundaı jabdyqtar respýblıkanyń esh jerinde óndirilmeıtindigin jáne suranystyń joǵary ekendigin eskere otyryp, biz óndiris jelisin keńeıtý týraly sheshim qabyldadyq. Osylaısha "Bıznestiń jol kartasy 2025" baǵdarlamasy boıynsha granttar konkýrsyna qatysýǵa ótinish berdik", deıdi Aıgúl Mustafına.
Granttyń kómegimen kásipker sensorlyq-dınamıkalyq keshender óndirisin uıymdastyrýdy josparlap otyr, olar ártúrli konfıgýrasııadaǵy átkenshekterden, "qushaqtaıtyn" mashınalardan, sensorlyq trekterden, tepe-teńdik taqtalarynan turady. Sonymen qatar, kásiporyn munymen shektelip qalmaq emes jáne jeke tapsyrystardy oryndaýǵa daıyn.
Kishkentai óz ónimderin elimizdiń barlyq aımaqtaryna, túzetý ortalyqtaryna da, erekshe balalardyń ata-analaryna da jetkizbek.
Esterińizge sala keteıik, Nur-Sultanda ótken "Bıznestiń jol kartasy 2025" baıqaýynyń qorytyndysy boıynsha 57 grant ıegeri anyqtaldy.
Qazaqstanda "Bıznestiń jol kartasy" baǵdarlamasy 2010 jyldan beri jumys isteıdi. Jergilikti atqarýshy organdar bıznesti granttarmen jáne ınfraqurylymdyq kómekpen qoldaıdy. Grant alýǵa arnalǵan kásipkerler de, óz bıznesin ashqysy keletin qazaqstandyqtar da, onyń ishinde áıelder, múmkindigi shekteýli adamdar jáne 50 jastan asqan adamdar qatysa alady.
Qaraǵandy oblysynda ulttyq sport túrlerinen chempıonat ótti
Aımaqtar • Búgin, 13:00
Kıkboksıng: Qazaqstan sportshylary 6 altyn, 1 kúmis, 10 qola medal aldy
Sport • Búgin, 12:30
О́zbekstanda Prezıdenttik saılaý ótip jatyr
Álem • Búgin, 12:04
Reseıdiń Saratov qalasynda snarıad jarǵan adam qaıtys boldy
Álem • Búgin, 11:40
«Qyzyl» aımaqta 2 megapolıs pen 4 oblys tur
Koronavırýs • Búgin, 11:20
Zarına Dıas ITF Women 80 fınalyna shyqty
Sport • Búgin, 10:25
Koronavırýsqa shaldyqqan 172 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Búgin, 10:05
Taǵy 1677 adamnan koronavırýs anyqtaldy
Koronavırýs • Búgin, 09:40
KVI: О́tken táýlikte 1863 adam jazylyp shyqty
Koronavırýs • Búgin, 09:22
Qazaqstanda qansha adam vaksına saldyrdy?
Koronavırýs • Búgin, 09:00
Qazaqstandyq gımnasttar medalǵa talasady
Sport • Keshe
«Aqsý» fýtbol klýby Qazaqstan premer-lıgasyna shyqty
Sport • Keshe
Qoǵamda «qolaısyz otbasylar» kóbeıgen
Qoǵam • Keshe
Polısııa qyzmetkerleriniń kabınetine beınekamera ornatylady
Aımaqtar • Keshe
AQSh «Al-Kaıda» basshylarynyń birin joıdy - BAQ
Álem • Keshe
Qazaqstan • Keshe
О́skemendegi balalar úıinen eki bala qashyp ketti
Aımaqtar • Keshe
903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
Qoǵam • Keshe
Otandyq azyq-túlik ónimderiniń baǵasy qymbattady
Qazaqstan • Keshe
Aýyl mektepteri 100 paıyz jańartylady
Bilim • Keshe
Dári-dármektiń 50 paıyzy Qazaqstanda jasalady
Medısına • Keshe
Almatyda demalys kúnderi órt jıi bolady - TJD
Aımaqtar • Keshe
Almatyda 41 adamdy aldaǵan alaıaqtar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstannan Qazaqstanǵa zańsyz qarjy alyp ótpek bolǵan
Qazaqstan • Keshe
Terrorıster basyp aldy: О́skemen turǵyny jalǵan aqparat taratty
Aımaqtar • Keshe
Qytaıdaǵy hımııalyq zaýytta jarylys boldy
Álem • Keshe
Ekologııa • Keshe
Qazaqstanda qala syrtyndaǵy balalar lagerleri ashylady
Qoǵam • Keshe
Qazaqstandyqtardyń jeke málimetteri qanshaǵa baǵalanady?
Tehnologııa • Keshe
Qazaqstanda kásipker áıelderdiń úlesi 43%-dan asty
Qoǵam • Keshe
Elordada qarjygerler alleıasy ashyldy
Elorda • Keshe
BQO-da polısııaǵa para bergen turǵyn ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstanda «tynyshtyq kúni» ornady
Álem • Keshe
Shymkenttiń azyq-túlik óndirýde múmkindigi mol
Aımaqtar • Keshe
ShQO-da 1000 tonnadan astam pishen órtendi
Aımaqtar • Keshe
Tatýlyq – qýatty memlekettiń tiregi
Qazaqstan • Keshe
Jańa tóraǵa – jańa mindetter júktedi
Qazaqstan • Keshe
Dabyl: Sút beziniń obyrynan 685 myń áıel kóz jumǵan
Medısına • Keshe
Balamen birge 12-shi qabattan sekirmek bolǵan
Elorda • Keshe
Altaı – О́skemen arasy, minezdi asý, qarashy
Fotogalereıa • Keshe
Memleket basshysy Kaspıı teńizin qorǵaýǵa qatysty zańǵa qol qoıdy
Prezıdent • Keshe
Elimizde «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» Qaýymdastyǵy quryldy
Qazaqstan • Keshe
Balabaqshalarda balany damytýdyń jańa modeli engiziledi
Bilim • Keshe
Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
Koronavırýs • Keshe
Búgin - Halyqaralyq qar barysy kúni
Ekologııa • Keshe
Sátbaevta júk kóligi jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
Aımaqtar • Keshe
Koronavırýs pnevmonııasynan 6 adam qaıtys boldy
Koronavırýs • Keshe
KVI: 162 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Keshe
Almatyda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı kútiledi
Aımaqtar • Keshe
XVI Ankara kitap jármeńkesine Qazaqstan tańbasy basyldy
Qazaqstan • Keshe
Kıkboksıngten álem chempıonatynda eki sportshymyz jeńimpaz atandy
Sport • 22 Qazan, 2021
Elordada turǵyn úıdiń kúmbezi áıeldiń ústine qulady
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi
Hokkeı • 22 Qazan, 2021
Atyraýlyq alaıaq bala óliminen paıda kórmek bolǵan
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy
Ekologııa • 22 Qazan, 2021
Belarýste maska rejımi joıyldy
Álem • 22 Qazan, 2021
Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetedi
Qazaqstan • 22 Qazan, 2021
Fýtboldan Qazaqstan áıelder quramasy Grekııadan jeńildi
Fýtbol • 22 Qazan, 2021
Uqsas jańalyqtar


text:
ABŞ-nyň Halkara hyzmatdaşlyk boýunça agentligi (USAID) Türkmenistanda sebit ähmiýetli birnäçe taslamalary durmuşa geçirýär. Şol taslamalaryň ileri tutulýanlary barada ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň maglumat we medeniýet bölüminiň ýolbaşçysy Stiwen Gaýs gürrüň berdi.
Trend agentligi şol taslamalaryň sanawyny getirýär:
- USAID’s Future Growth Initiative. Bu taslama bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrmak, iş orunlary döretmek we sebitde işçi güýjüniň girdejilerini artdyrmak maksady bilen tutuş Merkezi Aziýanyň öndürijilikli ykdysady işjeňligini kadalaşdyrmaga niýetlenen;
- USAID’s Competitiveness, Trade and Jobs. BU taslama bäş sany Merkezi Aziýa döwletinde söwdany we bagbançylykda, ulag we logistikada iş üpjünçiligini ösdürmäge ýardam edýär;
- USAID’s Central Asia Regional Electricity Market. Bu taslama elektrik energiýasynyň sebit bazarynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge we elektrik energiýasynyň söwdasyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.
- USAID’ Power the Future activity. Bu taslama energiýanyň dikeldilýän çeşmelerini ulanmaklygy giňeltmegiň we energiýa netijeliligini ýokarlandyrmagyň hasabyna Merkezi Aziýa döwletleriniň ykdysady taýdan netijeli, pes emissiýaly, energiýa taýdan howpsuz we howanyň üýtgemegine durnukly ykdysadyýete geçmek işini çaltlandyrmaga ýardam eder.
- USAID-funded Safe Migration in Central Asia – adam söwdasynyň öňüni amak, ejir çekenleri goramak we howpsuz migrasiýa ýardam etmek maksady bilen, hökümetiň, hökümete degişli bolmadyk edaralaryň we hususy taraplaryň netijeliligini we özara hasabatlylygyny berkitmek üçin delillere daýanýan usullary we serhetara gatnaşyklaryny ulanýar;
- USAID’s Eliminating Tuberculosis in Central Asia – dermana durnukly inçekeseli ýüze çykarmaklygy we bejermekligi gowulandyrmak üçin ýerli we sebit mümkinçiliklerini berkidýär.
- Ending Drug-Resistant Tuberculosis in Central Asia –Merkezi Aziýada inçekesele garşy göreşe gönükdirilen ýene-de bir taslama. Ol toplumlaýyn köpdüzümli çemeleşmäniň esasynda milli maksatnamalary goldamaga gönükdirilendir.
ABŞ-nyň Halkara hyzmatdaşlyk boýunça agentligi (USAID) Türkmenistandaky işini 1992-nji ýylda başlady.


text:
Türkmenistan şu ýylyň 12-nji noýabrynda Türki geňeşiň Stambul şäherinde geçiriljek VIII sammitiniň dowamynda resmi taýdan bu guramanyň synçysy derejesine kabul ediler. Bu barada Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglunyň sözlerine salgylanyp, Interfaks habar berýär.
Türkiýäniň DIM-niň ýolbaşçysynyň bellemegine görä, nobatdaky sammitde Türki geňeşiň geljekki alyp barjak işine täsirini ýetirjek taryhy çözgütler kabul ediler.
Şu ýylyň iýun aýynda guramanyň Baş sekretary Bagdad Amreýew bilen geçiren duşuşygynda türkmen Lideri Türki geňeşe agza döwletleriň Baştutanlarynyň nobatdaky sammitine gatnaşjakdygyny mälim edipdi.
Ýeri gelende nygtasak, şu ýylyň 31-nji martynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşiniň sanly ulgam arkaly geçirilen resmi däl maslahatyna hormatly myhman hökmünde gatnaşyp çykyş etdi we ýurdumyzyň Bitarap döwlet hökmünde sebit we halkara gün tertibiniň derwaýys meseleleriniň çözgüdini tapmak boýunça bilelikdäki tagallalara ygrarlydygyny ýene bir gezek tassyklady. Umumy abadançylygyň hem-de durnukly ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän köpugurly döwletara hyzmatdaşlygy giňeltmäge ýardam bermek nobatdaky forumyň esasy maksady bolup, ol Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlaryny hem öz içine aldy.


text:
Nebit çykarylyşynda döwürleýin gazlift usuly
«Türkmennebit» döwlet konserniniň nebit çykaryjy kärhanalarynda mehanizmleşen usullaryň biri bolan gazlift usulynyň tehnologik ulanyş aýratynlyklaryna baglylykda we wagtyň geçmegi bilen guýularyň önüminiň azalmagy tebigy ýagdaýdyr. Nebitli ýataklaryň işlenmeginiň soňky tapgyrynda guýularyň gatlak Ýurdumyzyň günorta-günbatar sebitlerinde, aýratyn-da «Goturdepenebit» we «Nebitdagnebit» nebitgaz çykaryş müdirliklerine degişli çuň we orta çuňlukdaky nebitli gatlakly känleriň esasy gaznasynyň 70 göterimden gowragy nebit çykarmagyň gazlift usulynyň paýyna düşýär.


text:
Taýyn lawaşdan tiz taýyn bolýan otly we peýnirli içlekli resepti.
Içindäkiler — Lawaşdan otly peýnirli içlekli taýynlamak üçin gerekli azyk harytlary
- 200 gr ot (ukrop, petushka).
- 200 gr peýnir.
- 1 paket (4 list lawaş).
- 2 ŷumurtga (biriniñ sarysy üstüne).
- 1 uly sogan.
- 100ml gatyk .
- Duz.
- Gara burc (islega göra).
- Ösümlik ŷagy.
Taýynlanyşy / bişirilişi
- Giňiş skoworodkada Ownuk dogralan sogany we gök otlary gowurmaly. Duzuny, burçuny islege göra atmaly. Soñra aşagyny öçürip sowaýança goýmaly.
- Gatygy gaba guyup üstüne yumurtgany çakmaly we gowy edip garmaly.
- Duhowkany öňünden gyzdyryp goymaly.
- Duhowkanyñ 4 burç galybyny ŷaglap lawaşy ŷerleşdirmeli. Üstüne gatykly garyndydan 3 çemçe guýup lawaşyñ ähli yerine çalmaly we ikinji lawaşyny üstüne yazyp gatygy çalyp otlaryň ýaryny üstüne guýup ýaýratmaly. Syhahdan geçirilen peýniriň hem ýarymyny goýmaly.
- Üçinji lawaşy hem 2-nji ýaly edip ot we peýniri goýmaly.
- Soňra 4nji gaty goyup üstüne yumurtga sarysyny çalyp 180°de goyup 25-30 min bişirmeli. Işdäňiz acyk bolsun.
Suratlary
-
Bu resepti etdiňizmi? Suradyny iberiň.


text:
Her adamyň öz durmuşynda dürli ýatlamalary bolýar. Olardan birem köçe ýatlamalarydyr. Köçe ýatlamalarynyň dürli görnüşleri bolup bilýär.
Bu babatda şol köçäniň ugrunda geçiren ilkinji söýgi duşuşygy, şol köçede satylýan horaz süýjüsi, kitap dükanlary, belkem şol köçede her gün agşamara gezelenje çykýan adamlaryň üýşmeleňi ýa-da şol köçe bilen baglanyşykly durmuşyňyzda yz galdyran beýleki wakalar hakynda gürrüň etmek mümkin.
Siziň durmuşyňyzda iň ýatdan çykmajak köçe haýsy we näme üçin? Şol köçe siziň durmuşyňyzda nähili yz galdyrdy?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky pikir-garaýyşlaryňyzy, ýatlamalaryňyzy biziň gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Şeýle-de, biziň Facebook we Twitter sosial ulgamlaryndaky sahypalarymyzdan hem peýdalanyp bilersiňiz. Adresimiz: Taze Tolkun.


text:
Türkmenistan daşary ýurtlaryň Owganystandaky raýatlarynyň daşary ýurt döwletleriniň howa gämileri bilen äkidilmegi üçin özüniň howa giňişligini üpjün edýär Bu barada Türkmenistanyň DIM-niň Metbugat gullugy habar berdi.
Habarda şeýle diýilýär:
«Mälim bolşy ýaly, häzirki wagtda aglaba ýurtlar özleriniň Owganystandaky raýatlarynyň bu ýurtdan guramaçylykly çykarylmagyna girişdiler.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan halkara ynsanperwer hukugynyň kadalaryndan hem gelip çykýan halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek arkaly, ýokarda görkezilen şahslaryň daşary ýurt döwletleriniň howa gämileri bilen äkidilmegi üçin özüniň howa giňişligini üpjün edýändir».


text:
Italiýanyň Biella şäherinde ýaşaýan 104 ýaşly Ada Zanusso korona wirusyny ýeňdi (Covid-19). Zanusso 1918–1920-nji ýyllar aralygynda bolup geçen ispan wirusyna hem ýolugyp, ony-da ýeňmegi başarypdy.
Korona wirusynyň iň köp zyýan çeken ýurtlaryndan biri bolan Italiýanyň Biella şäherindäki garrylar öýünde ýaşaýan 104 ýaşly Ada Zanusso 17-nji martda ýarawsyzlygy zerarly keselhana ýerleşdirildi. Barlaglaryň netijesinde garry zenanyň koronawirusyna uçrandygy anyklandy. Mundan ozal, onuň bolýan garrylar öýünde ýaşaýan adamlaryň 20-si koronawirus sebäpli ýogalypdy.
Zanusso keseli ýeňmek bilen, dünýäde korona wirusyny ýeňen iň garry adam boldy. Lukmanlar onuň sagalmagyny gudrat hökmünde görýärler. 104 ýaşynda koronowirusyny ýeňmek bilen, Zanusso köp adamlaryň kalbynda umyt yşygyny ýagtylandyrdy. Zanusso 1918-1920-nji ýyllar aralygynda ýüze çykan ispan wirusynda hem başdan geçirn keselini ýeňmegi başarypdy. Şol bir wagtyň özünde, Zanusso bir ömründe iki howply wirusy ýeňen adam hökmünde hem nusgalyk bolup durýar.
«Newashgabat».


text:
Las Wegasda UFC 264-iň esasy tutluşygynda Konor Makgregor tehniki nokaut bilen Dastin Porýeden ýeňildi. Birinji raundy[ ahyrynda irlandiýaly söweşijiniň aýagy döwüldi.
Şeýle-de bolsa, amerikaly söweşiji tutluşykda işjeň hüjümler bilen ýeňiş gazanmaga mynasyp derejede söweşdi. Bu söweş garşydaşlaryň arasyndaky üçünji duşuşyk boldy we olaryň ikisi nokaut bilen Porýeniň peýdasyna tamamlandy. Bu ýeňişden soň Porýe ýeňil agramda UFC-niň çempionlyk tituly ugrunda Çarlz Oliweýra bilen göreşmäge hukuk gazandy.
Tutluşygyň netijesinden soň Porýe sekiz nokaut bilen UFC-de ýeňil agramda rekord goýdy. Bu görkezijä heniz UFC-niň hiç bir söweşijisi ýetip bilmedi.
“Konor söweşe gowy başlady, ol garşylyklaýyn urgularyň birinde erbet hüjüm etdi, ýöne baş alyp çykdym. Söweşiň başynda lou-kik urgularynyň birinden soň Makgregoryň aýagynda bir zadyň şatyrdanyny duýdum. Belki, onuň şikes almagyna şol sebäp bolandyr" diýip, Porýe söweşden soň interwýu berdi.


text:
Последние новости
Архив новостей
Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibini ulanmak boýunça gözükdiriji
Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibini ulanmak boýunça gözükdiriji
I bap. UMUMY DÜZGÜNLER
1. Şu Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibini ulanmak boýunça Gözükdiriji (mundan beýläk – Gözükdiriji) «Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibini tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 16-njy martynda çykaran 1176-njy kararyna laýyklykda taýýarlanyldy we daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary (mundan beýläk - Resminamalar) Türkmenistanda ykrar etmek bilen bagly gatnaşyklary düzgünleşdirýär.
2. Türkmenistanyň raýatlaryna, Türkmenistanda hemişelik ýaşaýan daşary ýurt raýatlaryna we raýatlygy bolmadyk adamlara daşary ýurt döwletlerinde 1993-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan soň berlen Resminamalar ykrar edilmäge degişlidir.
3. Daşary ýurt döwletinde berlen Resminamanyň Türkmenistanda ykrar edilmegi diýlip, onuň Türkmenistanda hünär bilimine bildirilýän talaplara laýyk gelýändiginiň, ýagny onuň eýesine Türkmenistanyň çäklerinde bilimiň indiki basgançagynyň maksatnamalary boýunça okuwyny dowam etdirmäge, hünär işini amala aşyrmaga, şol sanda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde bilime bildirilýän hökmany kär talaplar kesgitlenen wezipeleri eýelemäge hukuk berilmeginiň Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan resmi taýdan tassyklanylmagyna düşünilýär.
Resminamalaryň Türkmenistanda ykrar edilmegi, onuň eýesine resminamanyň alnan ýurdundaky berilýän hukuklardan artykmaç hukuklary bermeýär.
4. Daşary ýurt döwletiniň bilim ýa-da bilim çygrynda dolandyryşy amala aşyrýan edarasynyň beren resmi haty ýa-da arhiw kepilnamasy uçurymyň hakykatdan hem okandygyny, okuw meýilnamasyny doly özleşdirendigini we onuň adyna Resminama berlendigini, Resminama bolsa, uçurymyň taýýarlygynyň mazmunynyň we hiliniň döwlet bilim standartlaryna laýyklygyny tassyklamak üçin esas bolup durýar.
5. Resminamalary ykrar etmek üçin bildirilýän talaplar:
1) Resminamalar şu hünär bilimi edaralary tarapyndan berlen bolmalydyr:
a) Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlar üçin döwlet hünär bilimi edaralary, beýleki daşary ýurt döwletleri üçin şol döwletlerde resmi ygtyýarlygy bolan hünär bilimi edaralary tarapyndan;
b) Türkmenistanyň orta hünär biliminiň hünärleriniň hem-de ýokary hünär biliminiň taýýarlygynyň ugurlarynyň we hünärleriniň Döwlet klassifikatorlarynda görkezilen jemgyýet baradaky we ynsanperwer ylymlarynyň ugurlary boýunça Resminamalar dünýäniň okuw mekdepleriniň öňdeligini düzýän halkara guramalarynyň kesgitleýän sanawyna giren ýokary okuw mekdepleri tarapyndan.
Halkara guramalaryň (“Academic Ranking of World Universities”, “QS World University Rankings” we “The Times Higher Education World University Rankings”) resmi internet sahypasyndan alnan maglumatlara laýyklykda daşary ýurt bilim edaralarynyň öňdeligini düzýän okuw mekdepleriniň sanawy hem-de Türkmenistanyň orta hünär biliminiň hünärleriniň hem-de ýokary hünär biliminiň taýýarlygynyň ugurlarynyň we hünärleriniň Döwlet klassifikatorlarynda görkezilen jemgyýet baradaky we ynsanperwer ylymlarynyň ugurlary boýunça maglumat her ýylyň başynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan taýýarlanylýar hem-de hemmeleriň dykgatyna ýetirmek üçin degişli çäreler geçirilýär;
2) okuwlar gündizki (önümçilikden aýrylmak şerti bilen) görnüşinde bolmalydyr;
3) Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlar üçin hünär bilimi maksatnamasyny özleşdirmegiň kadalyk ölçeg möhleti ýokary we orta hünär okuw mekdepleri üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen möhletlerden az bolmaly däldir.
Beýleki daşary ýurt döwletleri üçin hünär bilimi maksatnamasyny özleşdirmegiň kadalyk ölçeg möhleti Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet boýunça guramasy (UNESCO) tarapyndan tassyklanylan, Bilim klassifikasiýasynyň Halkara standartynda bellenen möhletlere laýyk gelmelidir.
6. Şu Gözükdirijiniň bäşinji böleginiň:
1) 1-nji bendinde görkezilen talaplar Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 16-njy martynda çykaran 1176-njy karary bilen tassyklanan, Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibiniň herekete girmezinden öň hereket eden kanunçylyga laýyklykda okuwa girenleriň Resminamalaryna degişli däldir;
2) 1-2-nji bentlerinde görkezilen talaplar aşakdakylara degişli däldir:
a) Türkmenistanyň hökümetara, pudagara halkara şertnamalaryna laýyklykda okuwa iberilen adamlara berlen resminamalara;
b) 2014-nji ýylyň 9-njy ýanwaryndan öň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň döwlet ýa-da döwlet eýeçiligine degişli bolmadyk döwlet akkreditasiýasyny ýa-da halkara akkreditasiýasyny geçen hünär bilimi edaralaryna, beýleki daşary ýurt döwletleriniň bolsa, şol döwletlerde resmi ygtyýarlygy bolan bilim edaralaryna okuwa girip, okuwyň gündizki-gaýybana ýa-da gaýybana görnüşi boýunça okuwy tamamlap alnan Resminamalara;
ç) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli Orunbasarynyň çözgüdi esasynda ykrar edilýän Resminamalara;
d) ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hünärmenlere bolan zerurlyklaryny esaslandyryp beren ýüztutmasy boýunça, degişlilikde Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň bölümleriniň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli Orunbasarynyň rugsady ýa-da iki ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolup, okuwa girenleriň Resminamalaryny ykrar etmek barada iş berijisiniň towakganamasy bolan ýagdaýynda, 2014-nji ýylyň 9-njy ýanwaryndan Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 16-njy martynda çykaran 1176-njy karary bilen tassyklanan, Daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary Türkmenistanda ykrar etmegiň Tertibiniň herekete girmezinden öň okuwyň gündizki-gaýybana ýa-da gaýybana görnüşine okuwa girip, okuwy tamamlap alnan Resminamalara;
3) 3-nji bendinde görkezilen talaplar aşakdakylara degişli däldir:
a) hünär biliminiň binýadynda okuwyň gysgaldylan görnüşinde okalyp alnan Resminamalara;
b) aýratyn tapawutly ukyplylaryň okuw maksatnamasyny özbaşdak okuw meýilnamasy boýunça wagtyndan öň özleşdirip alan Resminamalaryna.
7. Türkmenistanyň orta hünär biliminiň hünärleriniň hem-de ýokary hünär biliminiň taýýarlygynyň ugurlarynyň we hünärleriniň Döwlet klassifikatorlarynda görkezilmedik hünärler (taýýarlygyň ugurlary) boýunça daşary ýurt döwletleriniň hünär bilim edaralarynyň beren Resminamalary degişli ugurdaş hünär boýunça ykrar edilýär.
Hünärleriň aýratynlyklary göz öňünde tutulyp, degişli (ugurdaş) hünär bilimine bildirilýän talaplara laýyk getirmek maksady bilen, bir ýyla çenli möhletde goşmaça tölegli okuwlar guralýar.
II bap. YKRAR ETMEK IŞINIŇ GURALYŞY
8. Daşary ýurt döwletleriniň ýokary we orta hünär okuw mekdepleri tarapyndan berlen Resminamalary ykrar etmek boýunça Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň amala aşyrýan işleri:
1) daşary ýurt döwletlerinde berlen Resminamalary Türkmenistanyň çäginde ykrar etmek baradaky iş toparyny düzmek;
2) şu Gözükdirijiniň “Ykrar etmek işini geçirmek üçin zerur resminamalaryň sanawy” atly III babyna laýyklykda resminamalary kabul etmek işini guramak (hasaba almak);
3) ykrar etmek bilen bagly resminamalary kabul etmek üçin ýokary okuw mekdepleriniň jogapkär wekillerini işe çekmek;
4) kabul edilen resminamalary şu Gözükdirijiniň bäşinji bölegine laýyklykda seljermek, şeýle hem netijenama taýýarlamak we Döwlet synaglaryny geçirmek üçin Türkmenistanyň degişli ýokary we orta hünär okuw mekdebine ibermek;
5) daşary ýurt döwletlerinde berlen Resminamalary ykrar etmek baradaky Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdepleriniň iş toparlarynyň netijenamalaryna garamak we Döwlet synaglarynyň netijeleri boýunça karar kabul etmek;
6) daşary ýurt döwletlerinde berlen Resminamalary ykrar etmek hakyndaky buýrugy çykarmak hem-de Daşary ýurt döwletlerinde berlen bilim hakyndaky resminamanyň ykrar edilendigi barada Ykrar şahadatnamasyny (mundan beýläk – Ykrar şahadatnamasy, şu Gözükdirijä goşundy) doldurmak üçin degişli ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine ibermek we doldurylan Ykrar şahadatnamasyna gol çekip tassyklamak;
7) Ykrar şahadatnamasyny gol çekdirip bermek.
9. Daşary ýurt döwletleriniň ýokary we orta hünär okuw mekdepleri tarapyndan berlen Resminamalary ykrar etmek boýunça Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdepleriniň amala aşyrýan işleri:
1) daşary ýurt döwletlerinde berlen Resminamalary Türkmenistanyň çäginde ykrar etmek işlerini alyp barmak üçin iş toparyny düzmek;
2) şu Gözükdirijiniň “Ykrar etmek işini geçirmek üçin zerur resminamalaryň sanawy” atly III babyna laýyklykda resminamalary kabul etmek (hasaba almak) üçin jogapkär wekilleri bellemek;
3) resminamalaryň şu Gözükdirijiniň bäşinji böleginiň talaplaryna laýyklygyny barlamak;
4) daşary ýurt döwletleriniň bilim maksatnamasynyň hünär ýa-da taýýarlyk ugry boýunça berilýän bilimlere we her bir kär üçin bildirilýän talaplara laýyk gelşini seljermek;
Türkmenistanyň hünär bilimi edarasynda taýýarlanylmaýan hünärler (taýýarlygyň ugurlary) boýunça okalyp ýa-da okuw döwründe hünärini (taýýarlygyň ugruny) üýtgedip, daşary ýurt döwletiniň okuw mekdebini tamamlap, alnan Resminamany Türkmenistanyň çäginde ykrar etmek meselesine bilimiň mazmuny boýunça iň ýakyn taýýarlyk ugruna (hünärine) laýyklykda ýa-da önümçilikden degişli wekilleriň (hünärmenleriň, alymlaryň, professor-mugallymlaryň) gatnaşmagynda okalan dersleriň sanawyny, olara berlen akademiki sagatlaryň sanyny, tejribelikleri we beýlekileri öwrenmek arkaly iş topary çözgüt kabul edýär. Ykrar etmek işiniň dowamynda aýratyn ýüze çykýan meseleler bilim edarasynyň alymlar geňeşinde (mugallymlar ýa-da usulyýet geňeşlerinde) seredilip bilner;
5) Resminamanyň goşundysynda okuw ýüki kreditler (hasap birligi) bilen görkezilen ýagdaýynda okuw sagatlarynyň möçberini Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinde ulanylýan kredit ulgamy boýunça hasaplamak;
6) Türkmenistanyň kanunçylygyna we alnan hünärine (taýýarlygyň ugruna) laýyklykda, bilimiň basgançagy barada teklipnama görkezilen netijenamany taýýarlamak we Türkmenistanyň Bilim ministrligine ibermek;
7) bilim maksatnamasynyň milli bölegi boýunça bar bolan tapawutlaryň öwezini dolmak üçin maslahat okuwlary hem-de käbir hünärleriň aýratynlyklary göz öňünde tutulyp, gerek bolan halatynda, bir ýyldan köp bolmadyk möhletli hünär (taýýarlyk ugry) boýunça goşmaça tölegli okuwlary guramak;
8) Türkmenistanyň jemgyýeti öwreniş dersleri boýunça Döwlet synagyny geçirmek;
9) alnan hünärine (taýýarlygyň ugruna) degişli dersler boýunça Döwlet synagyny geçirmek;
10) Döwlet synaglarynyň netijeleri baradaky maglumatlary Türkmenistanyň Bilim ministrligine bellenen nusga laýyklykda ibermek;
11) Ykrar şahadatnamasyny resmileşdirmek (daşary ýurt döwletlerinde berlen bilim hakyndaky resminamanyň ykrar edilendigi barada Ykrar şahadatnamasyny doldurmak) we Resminamalary ykrar etmek meselesine garamagyň netijeleri barada Resminamanyň eýesine, degişli ministrlige ýa-da pudak edarasyna habar bermek.
10. Ýokary we orta hünär okuw mekdepleri kabul edilýän resminamalaryň şu Gözükdirijiniň talaplaryna laýyklygyna, olaryň dolulygyna we dogrulygyna jogapkärdirler.
III bap. YKRAR ETMEK IŞINI GEÇIRMEK ÜÇIN ZERUR RESMINAMALARYŇ SANAWY
11. Daşary ýurt döwletiniň ýokary we orta hünär okuw mekdebi tarapyndan berlen Resminamany Türkmenistanyň çäginde ykrar etmek işini geçirmek üçin zerur resminamalaryň sanawy şu aşakdakylardan ybaratdyr:
1) Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan maksatlaýyn okuwa iberilen Türkmenistanyň raýatynyň Resminamany ykrar etmek baradaky arzasy ýa-da
Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda, Türkmenistanyň raýatyny maksatlaýyn okuwa iberen Türkmenistanyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň Resminamany ykrar etmek baradaky haty ýa-da
Türkmenistanyň çäkleriniň daşynda hususy tertipde okan adamyň Resminamany ykrar etmek baradaky arzasy;
2) ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky (Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň agzasy bolmadyk ýurtlarda berlen resminama kanunlaşdyrylan bolmaly) resminamanyň Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjime edilen iki sany nusgasy;
3) ikinji ýokary bilim hakynda resminama, magistr derejesi hakynda resminama, hünär biliminiň ýa-da akademiki kepilnamanyň binýadynda okuwyň gysgaldylan görnüşinde okalyp alnan Resminamalar ykrar edilende, ozalky bilimi hakynda resminamanyň Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjime edilen iki sany nusgasy;
4) ýokary hünär biliminiň ikinji basgançagy (magistr derejesi) baradaky Resminamalar ykrar edilende bakalawr derejesi baradaky Resminamanyň Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjime edilen (ykrar edilen bolsa Ykrar şahadatnamasynyň hem) iki sany nusgasy;
5) okuw dersleri, okuw sagatlarynyň möçberi we her okuw dersi boýunça bilimlere goýlan bahalar görkezilen, Resminamanyň goşundysynyň (hasap-synag sanawnamasyndan göçürmäniň) Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjime edilen iki sany nusgasy;
6) Şu Gözükdirijiniň altynjy böleginiň 2-nji bendiniň “b”- “d” kiçi bentlerine degişli Resminamalary beren Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň bilim edarasynyň döwlet ýa-da halkara akkreditasiýasyny geçendigi baradaky resminamanyň okuw mekdebi tarapyndan tassyklanan göçürmesiniň (şol döwletlde göz öňünde tutulan halatynda) Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjime edilen iki sany nusgasy;
7) daşary ýurt döwletiniň bilim ýa-da bilim çygrynda dolandyryşy amala aşyrýan edarasynyň şu aşakdaky maglumatlar görkezilen resmi haty ýa-da arhiw kepilnamasy:
a) ýokary we orta hünär okuw mekdebine (eger-de olaryň sany birnäçe bolsa, ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine) okuwa kabul edilen we okuwy tamamlan senesi hem-de (bilim edarasy tarapyndan göz öňünde tutulan halatynda) ýokary we orta hünär okuw mekdebi boýunça çykarylan buýruklary, okuwyň görnüşi;
b) hünäri (taýýarlyk ugry) boýunça okuwyň kadalyk ölçeg möhleti (Resminamanyň goşundysynda görkezilmedik bolsa);
ç) Resminamanyň san belgisi;
d) bilim edarasynyň guramaçylyk-hukuk görnüşi.
Resmi hat ýa-da arhiw kepilnamasy (asyl nusgasy) daşary ýurt döwletiniň bilim ýa-da bilim çygrynda dolandyryşy amala aşyrýan edarasynyň blankynda ýazylan, onuň ýolbaşçysynyň goly bilen tassyklanan (Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň döwlet bilim edaralary üçin – döwlet tugraly möhür basylan) görnüşinde bolup, ol Türkmenistanyň döwlet diline resmi terjimesi bilen bilelikde berilmelidir.
Daşary ýurt döwletiniň bilim ýa-da bilim çygrynda dolandyryşy amala aşyrýan edarasynyň resmi haty ýa-da arhiw kepilnamasy Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Türkmenistanyň beýleki ministrlikleri we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan maksatlaýyn okuwa iberilen Türkmenistanyň raýatlaryna berlen resminamalara bildirilýän talaplaryň ýerine ýetirilendigini tassyklaýan Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, daşary ýurt döwletlerine maksatlaýyn okuwa iberen Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň güwänamasy bilen çalşylyp bilner.
Resminamanyň eýesi degişli döwletiň kanunçylygyna laýyklykda hereket edýän we şu Gözükdirijiniň bäşinji böleginde görkezilen talaplaryň ýerine ýetirilendigini tassyklaýan beýleki resminamalary tabşyryp biler;
8) pasportynyň ýa-da onuň ornuny tutýan başga resminamanyň nusgasy we bar bolan ýagdaýynda Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasportynyň nusgasy;
9) bellenen nusga boýunça Resminamanyň eýesiniň özi barada maglumat.
12. Resminamalar tabşyrylanda ýüz tutýan adam bilim hakyndaky resminamanyň (Ykrar şahadatnamasynyň) we Resminamanyň goşundysynyň (hasap-synag sanawnamasyndan göçürmäniň) asyl nusgalaryny, şeýle hem pasportyny ýa-da onuň ornuny tutýan başga resminamany we bar bolan ýagdaýynda Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasportyny görkezýär. Kabul edýän jogapkär wekil resminamalaryň nusgalarynyň asyl nusgalary bilen gabat gelşini barlap kabul edýär.
Zerur bolan ýagdaýynda Resminamanyň eýesiniň daşary ýurt döwletinde okandygy we şahsyýeti barada goşmaça anyklaýjy maglumatlar soralyp bilner.
Berlen resminamalaryň hakykylygy üçin Resminamanyň eýesi ýa-da onuň ýerine ýüz tutýan adam şahsy jogapkärçilik çekýär.
13. Kabul edilýän resminamalary hasaba almak Türkmenistanyň Bilim ministrligine gelýän resminamalary hasaba almak boýunça hereket edýän tertibe laýyklykda amala aşyrylýar.
IV bap. DÖWLET SYNAGLARYNYŇ GURALYŞY WE GEÇIRILIŞI
14. Resminamalary ykrar etmek üçin olaryň eýeleri Türkmenistanyň jemgyýeti öwreniş we hünär ugruna degişli dersler boýunça Döwlet synaglaryny bellenen tertipde tabşyrýarlar.
Döwlet synaglary Türkmenistanyň ýokary we orta hünär bilim edaralarynda guralýar we geçirilýär.
Döwlet synag topary Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerinde döwlet synag toparlary hakyndaky Düzgünnamada bellenilýän tertipde döredilýär.
Döwlet synaglary ýylda 4 gezek (fewral, maý, sentýabr we noýabr aýlarynda) döwlet dilinde geçirilýär.
Resminamasynyň Türkmenistanda ykrar edilmegine dalaş edýän Döwlet synagy boýunça kanagatlanarsyz baha alan halatynda nobatdaky synag aýlarynda synag tabşyran okuw mekdebine ýüz tutmak arkaly Döwlet synaglaryny gaýtadan tabşyryp biler. Şunda degişli okuw mekdebi ýüz tutýana gaýtadan Döwlet synagyny tabşyrmak üçin mümkinçilik döretmelidir. Döwlet synaglary gaýtadan tabşyrylanda şu Gözükdirijiniň dokuzynjy böleginiň 7-nji bendinde bellenilen maslahat okuwlary ýa-da goşmaça tölegli okuwlar gaýtadan geçilmeýär.
15. Döwlet synaglaryna taýýarlamak üçin Türkmenistanyň degişli ýokary we orta hünär okuw mekdepleri şu aşakdaky okuwlary guraýarlar:
1) Türkmenistanyň jemgyýeti öwreniş dersleriniň soraglaryny öz içine alýan Döwlet synagyna taýýarlamak üçin maslahat okuwlary;
2) alnan hünärine (taýýarlygyň ugruna) degişli dersleriň soraglaryny öz içine alýan Döwlet synagyna taýýarlamak üçin maslahat okuwlary.
16. Daşary ýurt döwletleriniň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine 1992-nji ýylyň 31-nji dekabryndan öň okuwa girenleriň Resminamalary, bilim almagyň görnüşine garamazdan, Türkmenistanyň Döwlet synaglaryny tabşyrmazdan ykrar edilýär. 17. Türkmenistanyň Döwlet synaglaryndan üstünlikli geçenleriň ýa-da şu Gözükdirijiniň on altynjy bölegine laýyklykda synaglardan boşadylanlaryň Resminamalarynyň ykrar edilendigi barada Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan bellenen nusgadaky Ykrar şahadatnamasy berilýär.
Ykrar şahadatnamasy daşary ýurt döwletinde berlen resminamanyň asyl nusgasy bilen bilelikde hukuk güýjüne eýedir.
Ykrar şahadatnamasyny taýýarlamagyň, saklamagyň, hasaba almagyň, doldurmagyň we Resminamanyň eýesine gowşurmagyň düzgünleri Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan tassyklanýan tertibe laýyklykda kesgitlenýär.
V bap. BILIM HAKYNDA RESMINAMALARY YKRAR ETMEK BILEN BAGLY HARAJATLARYŇ KESGITLENILMEGI
18. Daşary ýurt döwletinde berlen Resminamalary ykrar etmek bilen baglanyşykly harajatlar şu Gözükdirijä laýyklykda ýerine ýetirilen işler boýunça çykdajylary öz içine alýar.
Görkezilen çykdajylar daşary ýurt döwletinde okan ýa-da Türkmenistanyň raýatyny Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda maksatlaýyn okuwa iberen Türkmenistanyň ministrligi, pudaklaýyn dolandyryş edarasy tarapyndan tölenilýär.
Töleg pulunyň möçberi Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen ylalaşylyp, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan tassyklanylýar.
19. Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdepleri tarapyndan gurnaljak okuwlarda okadyljak sagatlaryň, şeýle hem Döwlet synaglary üçin berilýän sagatlaryň möçberleri ýokary we orta hünär okuw mekdepleri üçin bellenilen kadalara laýyklykda hasaplanylýar. Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdebi tarapyndan ýerine ýetirilen işler üçin bellenilen tölegler şol ýokary we orta hünär okuw mekdepleriniň býujetden daşary hasabyna ýa-da ýokary we orta hünär okuw mekdepleriniň ýanyndaky hojalyk hasaplaşygyndaky merkezleriň (tölegli kurslaryň) hasabyna geçirilýär.
Resminamany ykrar etmezlik barada karara gelnende, tölenen pul yzyna gaýtarylyp berilmeýär.
Resminamanyň Türkmenistanyň çäginde ykrar edilýändigi barada oňyn çözgüt kabul edilenden soň, Ykrar şahadatnamasy hem-de ýerine ýetirilen işler üçin bellenilen töleg pulunyň möçberleri Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň býujetden daşary hasabyna geçirilýär.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi.
Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter


text:
«Kaspıı-Antıterror-2021» oqý-jattyǵýynyń kúshtik kezeńi ótkizildi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Aqtaýda terrorızmge qarsy «Kaspıı-Antıterror-2021» birlesken oqý-jattyǵýy ótti, dep habarlaıdy QazAqparat QR UQK baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Aqtaý qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Terrorızmge qarsy ortalyǵy (TMD TQO) TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń quzyretti organdarynyń «Kaspıı-Antıterror-2021» terrorızmge qarsy birlesken oqý-jattyǵýynyń kúshtik kezeńin (budan ári – BOK) ótkizdi.
«Kaspıı-Antıterror-2021» BOK TMD TQO úılestirýshi rólimen eki kezeńde ótkizildi jáne Dostastyq elderiniń qaýipsizdik organdarynyń, arnaýly qyzmetteri men basqa da áleýetti qurylymdarynyń terrorıstik qaýipter men qaterlerge birlese qarsy is-qımyl jasaý ázirligin arttyrýǵa baǵyttaldy. Oqý-jattyǵýǵa TMD-nyń segiz memleketiniń (Armenııa, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Moldova, Reseı, Tájikstan, Ózbekstan) arnaýly qyzmetteri qatysty.
2021 jylǵy 23-26 tamyz kezeńinde ótken oqý-jattyǵýdyń birinshi kezeńi barysynda quzyretti organdar oqý jedel múddelilik obektilerine qatysty is-sharalar ótkizdi.
Arnaýly qyzmetter 50-den astam mindetti pysyqtady, 155 tekserý júrgizdi, olardyń nátıjeleri boıynsha Dostastyq memleketteriniń aýmaqtarynda oqý terrorıstik toptarynyń barlyq músheleri anyqtalyp, ustaldy. Olar daıyndaǵan terrorıstik aktilerdiń joly kesildi, qylmystyq baılanystar anyqtaldy, al qylmys quraldary alyndy.
TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń teńiz ınfraqurylymy men munaı-gaz salasy obektilerinde terrorıstik aktilerdi daıyndaıtyn adamdardy anyqtaý jáne beıtaraptandyrý boıynsha kelisilgen jedel-izdestirý is-sharalaryn júrgizý kezinde Dostastyq memleketteriniń qaýipsizdik organdary bólimsheleri men arnaýly qyzmetteriniń ózara is-qımyl algorıtmderi pysyqtaldy.
Jumys barysynda Dostastyq memleketteriniń qaýipsizdik organdarynyń, arnaýly qyzmetteriniń jáne quqyq qorǵaý organdarynyń ujymdyq paıdalanýyndaǵy mynadaı aqparattyq júıeler:
- TMD TQO mamandandyrylǵan derekter banki;
- Terrorızmge qarsy is-qımyl jónindegi halyqaralyq derekter banki;
- TMD memleketteriniń qaýipsizdik organdary men arnaýly qyzmetteriniń birikken derekter banki;
- TMD daktıloskopııalyq aqparatynyń birikken derekter banki (DABD) qarqyndy túrde iske qosyldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda oqý-jattyǵýdyń ekinshi kezeńi barysynda terrorızmge qarsy operatsııany basqarý jónindegi respýblıkalyq jedel shtabtyń basshylyǵymen kúshter men quraldardy josparlaýdy uıymdastyrý, sondaı-aq terrorızmge qarsy is-sharalardy ótkizý jaǵdaıynda organdar men bólimshelerdi turaqty jáne úzdiksiz basqarýdy qoldaý jónindegi mindetter pysyqtaldy.
Qazaqstan Respýblıkasy UQK «A» AMQ jáne ShQ, Ulttyq ulannyń «Búrkit», ІІM «Suńqar» arnaıy bólimshelerin, Qorǵanys mınıstrliginiń arnaıy operatsııalar kúshterin jáne Reseı FQQ AMO-ny tarta otyryp, «Aqtaý» teńiz portynyń sý aılaǵynda «Burǵylaý qondyrǵysy» jáne «Kanýѕh Satpayev kemesi» obektilerinde kepildikke alynǵandardy bosatý jáne shartty terrorısterdi beıtaraptandyrý boıynsha jedel-jaýyngerlik is-sharalar ótkizildi. Qazaqstan Respýblıkasy TJM bólimsheleri terrorıstik aktiniń saldaryn joıý boıynsha
is-qımyldardy kórsetti.
«Kaspıı-Antıterror-2021» oqý-jattyǵýynyń qorytyndylary boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Terrorızmge qarsy ortalyǵynyń basshylyǵy barlyq jumyldyrylǵan bólimshelerdiń is-qımylyna oń baǵa berdi. Oqý-jattyǵý maqsatyna qol jetkizildi.
TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń quzyretti organdarynyń BOK Dostastyq elderiniń praktıkalyq ózara is-qımyl júıesiniń mańyzdy quramdas bóligi bolyp tabylady. Olardyń negizgi maqsaty TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń qaýipsizdik organdarynyń, arnaýly qyzmetteriniń jáne basqa da áleýetti qurylymdarynyń terrorıstik qaýipter men qaterlerge birlesip qarsy is-qımyl jasaý ázirligin arttyrý bolyp tabylady. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń aýmaqtarynda terrorızmge qarsy birlesken is-sharalardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly ereje jáne úsh jylǵa qabyldanatyn Terrorızmge jáne ekstremızmniń ózge de zorlyq-zombylyq kórinisterine qarsy kúrestegi TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń yntymaqtastyq baǵdarlamasy olardy TMD-da ótkizýdiń quqyqtyq negizi bolyp tabylady.
2001 jyldan bastap TMD TQO bastamasymen 16 oqý-jattyǵý uıymdastyryldy, olardyń árqaısysynyń taqyryby Dostastyq memleketterindegi jáne álemniń basqa da óńirlerindegi terrorıstik qaýip-qaterlerdiń jaı-kúıin, úderisin jáne taralý úrdisin eskere otyryp qalyptastyryldy.
Qazaqstan aýmaǵynda oqý-jattyǵýlar tórtinshi ret ótýde («Kaspıı-Antıterror-2005», «Baıqońyr-Antıterror-2007», «Jetisý-Antıterror-2014», «Kaspıı-Antıterror-2021»).


text:
Shymkent qalasynyń kóshelerin túngi jaryqshamdarmen qamtamasyz etý maqsatynda «Shymkent qalasynyń jaryqtandyrýdyń qurylysyn salý, qaıta qurý jáne paıdalaný» jobasy iske asyrylyp jatyr. Bul keshki mezgilde qala qaýipsizdigi men kórkine oń septigin tıgizbek.
Búgingi tańda megapolıstegi ortalyq mańyzy bar 747 kósheniń 228-i jaryqtandyrylǵan. Iaǵnı, qamtylý kórsetkishi 43,4 paıyzdy qurap otyr. Bul kórsetkishti arttyrý úshin bıyl mamyr aıynan bastap memlekettik jekeshelik áriptestik aıasynda jumysta qolǵa alynǵan bolatyn. Búgingi kúnge deıin merdiger mekeme «ABM Building» JShS tarapynan 51 kóshege jaryqsham ornatyldy.Naqtyraq aıtsaq, Abaı aýdanynda – 24 kóshe, ÁlFarabı aýdanynda – 6 kóshe, Eńbekshi aýdanynda – 4 kóshe, Qarataý aýdanynda – 19 kóshe jaryqtandyryldy. Memlekettik-jekeshelik áriptestik aıasynda (GChP) 2021–2023 jyldary 312 kóshe jaryqtandyrylady dep josparlanýda. Jospar boıynsha 2021 jyldyń sońyna deıin megapolıstegi 104 kóshe jaryqtandyrylatyn bolady. Atap aıtqanda, Abaı aýdany – 30, Ál-Farabı – 21, Eńbekshi aýdany – 22, Qarataý aýdanynda 31 kóshe belgilendi. Al, 2022 jyly - 102 kóshe, 2023j - 106 kóshe jaryqtandyrylyp, nátıjesinde jaryqtandyrý kórsetkishi 70 %-ǵa jetetin bolady. Eger, kóshe boıyndaǵy jaryq baǵanalarynyń isten shyqqanyn, janbaıturǵanyn kórseńiz «Aıkómek» ortalyǵynyń 109 nómirine habarlasyńyz.


text:
Bu soraga bagş edilen şeýle ýygnaklaryň biri hem 11-nji aprel agşamy Waşingtonda ýerleşýän “Johns Hopkins” uniwersitetinde geçirildi. Bu çärede region boýunça ençeme ekspert çykyş etdi. Olardan biri-de ABŞ-nyň Ukrainadaky öňki ilçisi Jon Herbst bolup, ol Merkezi Aziýa bilen Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrikada ýerleşýän ýurtlaryň arasyndaky meňzeşlikler barada gürrüň etdi.
“Arap älemi ýaly Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň serhet liniýalary hem regiondan juda uzakda ýerleşýän güýçler tarapyndan kesgitlenip, olaryň ählisi emeli serhet liniýalary bolup durýarlar” diýip, Herbst belledi.
Emma, onuň pikiriçe, Merkezi Aziýa bilen deňeşdirilende, Ýakyn Gündogarda ýerleşýän ýurtlaryň medeni taýdan biri-birine bolan serhetaşyr täsiri has güýçli: “Meselem, Ýakyn Gündogarda ýerleşýän “Al-Jazeera” telekanal arkaly Tunisde bolan bir wakany aňsatlyk bilen regionyň beýleki ujunda ýerleşýän ýaşaýjynyň okap, seretmäge mümkinçiligi bar. Merkezi Aziýada şeýle habar serişdesi ýok”.
“Täsiri duýulýar”
Ýygnakda esasan hem Ýakyn Gündogar bilen deňeşdirilende Merkezi Aziýada-da Internete bolan senzuranyň hem güýçlüdigi aýdyldy. Emma ýygnakda çykyş eden beýleki ekspert, Saýlawlar sistemasy boýunça Halkara fonduň Ýewropa we Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Antoni Boýer bolsa, muňa garamazdan, arap ýurtlarynda bolup geçýän wakalaryň belli bir derejede Merkezi Aziýada we Kawkazda ýerleşýän ýurtlaryň käbirlerine täsirini eýýäm ýetirip başlanlygyny öňe sürdi.
Amerikan synçysy Boýeriň pikiriçe, Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalaryň regiona ýetirýän täsirine Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň ýolbaşçylarynyň syýasy reformalary yglan etmegi ýaly wakalardan göz ýetirmek mümkin: “Meselem, Täjigistan we Azerbaýjan ýaly ýurtlarda hökümet käbir wadalary berip başlady. Azerbaýjanda korrupsiýa garşy göreş boýunça komissiýanyň dörediljekdigi yglan edildi. Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahman elektrik togy baradaky krizisiň sebäplerini ilata düşündirmäge synanyşyp gelýär”.
Boýer: “Bu diňe Ýakyn Gündogardaky wakalaryň halka ýetiräýmegi mümkin täsiriniň öňüni almak bilen çäklenmän, öz ýurtlarynda dowam edýän problemalary hem özleriniň çözmäge synanyşýanlygyny halka görkezmäge çalyşmakdan ybarat” diýdi.
Synçy Boýer aýratynam Täjigistan barada sözlän sözünde, hökümetiň hatda Ýakyn Gündogarda dowam edýän wakalar başlamazdan hem ozal, şol regionlarda bilim alýan täjik studentlerini yzyna çagyryp başlanlygyny belledi. Onuň aýtmagyna görä, Merkezi Aziýada ýerleşýän beýleki ýurtlar hem Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalara üns berýärler, emma umuman aýdylanda, bu häzire çenli olar üçin gaty uzakda bolup geçýän wakalardan biri.
Informasiýa çäkli
Duşuşyga gatnaşan beýleki ekspertlerden biri Sebastian Peýros Türkmenistan barada berlen soraga, dürli sebäplere görä, Müsürdäki ýaly ýagdaýlaryň bu ýurtda gaýtalanmagynyň mümkin däldigini aýtdy: “Bu ýurt juda ýapyk we üzňelikde saklanýar. Halkyň alternatiw informasiýa elýetrligi juda çäkli. Halkyň hökümetden juda nägiledigine garamazdan, men şeýle wakalaryň, uly demonstrasiýalaryň Türkmenistanda boljakdygyna ynanmaýaryn”.
Ýygnaga gatnaşanlardan biri hem ABŞ-nyň Türkiýedäki we Azerbaýjandaky öňki ilçisi Roz Wilson. Ol Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň Ýakyn Gündogardaky wakalara başgaça garaýşynyň bardygyny aýtdy.
Wilsonyň pikiriçe, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň baştutanlary agzalan wakalaryň ilki Owganystana we Pakistana täsir edip, soňra-da bu howpuň şol ýurtlar arkaly öz üstlerine abanmagyndan howatyr edýärler.


text:
Foto: Qamshy.kz
Almaty qalasy Alataý aýdany Alǵabas yqshamaýdanynyń turǵyny Aıaýlym Baıdahmetova qyzynyń aıaǵyn basyp ketken kólik júrgizýshisin izdep júr. Aıtýynsha, qyzynyń aıaǵyn syndyrǵan adam barlyq kómekti kórsetýge ýáde berip, artynsha ushty-kúıli joǵalǵan. Al aıaǵy synyp, arbaǵa tanylǵan Injý tórt aıdan beri júre almaıdy. Qyzyn óz betinshe emdetýge jalǵyzbasty ananyń jaǵdaıy joq. Jábirlenýshiniń janaıqaıyn Qamshy portalynyń tilshileri tyńdap qaıtty.
Avtormen onyń Facebook paraqshasy arqyly habarlasýǵa bolady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir