text:
Aşgabatda döwlet býujetinden aýlyk alýan, şol sanda saglyk we magaryf pudagynyň işgärleriniň berjaý etmeli wezipe-borçlarynyň hataryna ýene biri goşuldy.
10-njy ýanwarda güýje giren täze talaba laýyklykda, mundan beýläk döwlete degişli edara-kärhanalaryň işgärleri her 10 günde bir gezek irden sport maşklaryny ýerine ýetirmeli.
Azatlyk Radiosynyň magaryf we saglyk pudagyndaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, sişenbe güni ilkinjisi geçirilen bu çäre Türkmenistanda V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 250 günüň galandygyny we ýurtda yglan edilen “2017 – Sagdynlyk we bagtyýarlyk ýylyny” dabaralandyrmak üçin geçirildi. Şeýle-de, bu barada ýokardan berlen görkezme döwlet edara-kärhanalaryna ugradyldy.
Şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlary başlanýança dowam etjekdigi aýdylýan bu çäräniň çäginde paýtagtyň döwlet işgärleri, hususanda, 47, 48, 51 we 55-nji mekdepleriň mugallymlary 1 sagat çemesi wagt sport maşklaryny ýerine ýetirdiler.
55-nji mekdebiň howlusynda geçirilen sport çäresine gatnaşan mugallymlaryň aglabasynyň aýal-gyzlardan ybaratdygy we olaryň arasynda pensiýa çykan mugallymlaryň hem bardygy aýdylýar.
Okuw we iş prosesine nähili täsir ýetirer?
“Mekdebiň öňündäki meýdançada mugallymlar üç hatara durdylar. Bu uly mekdep, onda göz çeni bilen 150 çemesi mugallym işleýär. Olaryň 85% töweregi aýal-gyzlar bolup, 150 mugallymyň 60-70 sanysy hem pensiýa ýaşyna ýeten ýa-da pensiýa çykan mugallymlar. Olar ýarym sagat çemesi ýeňil maşyklary ýerine ýetirdiler, ondan soňra-da mekdebiň daşyndan iki gezek aýlandylar” diýip, ýerli synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew gürrüň berdi.
Aýdylmagyna görä, bu çäräniň geçiriljekdigi barada öňünden habar berilmändigi sebäpli döwlet işgärleri sport maşklaryny we mekdebiň daşyndan ylgamak çäresini öz gündelik egin-eşiklerinde amala aşyrmaly boldular.
Şol bir wagtda, Türkmenistanyň döwlet telewideniýesinde 2017-nji ýylyň “Sagdynlyk we bagtyýarlyk ýyly” diýlip yglan edilmegi we Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlary barada yzygiderli çykyşlar görkezilse-de, döwlet işgärleri tarapyndan berjaý edilmeli talaplaryň mekdepleriň okuw prosesine, saglyk pudagynyň we edara-kärhanalaryň işine näderejede we nähili täsir ýetirjekdigi barada maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.
Hökmany medisina barlaglary
Bu aralykda, ýokarda agzalan talapdan başga-da, şu günler Aşgabatda döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler hökmany medisina barlagyndan geçmäge mejbur edilýärler.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmeleriniň aýtmagyna görä, şeýle medisina barlaglary pudak işgärleriniň ählisine degişli bolup, şuňa meňzeş barlaglar mundan ozal adatça ýylyň başynda däl-de, ýylyň dowamynda dürli wagtlarda geçirilýärdi.
Aýdylmagyna görä, häzirki wagt bu saglyk barlaglaryny saglyk işgärleri öz bähbidine ulanýarlar. Sebäbi işgärler şeýle barlaglardan “sagdyn” diýen haty almak üçin azyndan 100 manat möçberinde para bermeli bolýarlar.
Sözümiziň ahyrynda ýatlatsak, Türkmenistan Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna ençeme ýyl öňünden taýýarlanyp başlady. Bu çäre mynasybetli Aşgabatda bahasy 5 milliard amerikan dollaryna barabar bolan ýörite olimpiýa şäherçesi we 2 milliard amerikan dollaryna barabar bolan täze aeroport guruldy.


c: text/html

text:
Ýekşenbe güni Gazagystanyň Žanaözen şäherinde 16 sany protestçiniň atylyp öldürilmegi bilen baglanyşykly bolan waka dogry bir ýyl boldy.
2011-nji ýylyň 16-njy dekabrynda Gazagystanyň Garaşsyzlyk gününe gabatlanyp gurnalan demonstrasiýada polisiýa işgärleriniň atan okundan azyndan 16 adam ölüp, 100-den gowrak adam ýaralanypdy.
Bu demonstrasiýa aglaba öz aýlyk haklaryndan nägile hem-de işlerinden boşadylan nebitçiler tarapyndan gurnalypdy.
Žanaözen wakasyndan soňky geçen bir ýylyň dowamynda Gazagystanyň häkimiýetleri köpsanly syýasy we oppozision aktiwistleri tussag etdiler, şeýle hem köp garaşsyz media serişdelerini ýapdylar.
Bu ýyl häkimiýetler Žanaözen şäherinde Garaşsyzlyk güni bilen baglanyşykly çäreleri-de gadagan etdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň degişmeleri we halk henekleri.
Dost maslahaty
Fantastik žanyrda eser döredýän ýazyjy Hudaýberdi Diwangulyýew bir gezek deň-duşy, edebiýat tankytçysy Saýlaw Myradow bilen sataşanda “Kosmas bilen bagly fantastik powest ýazjak bolýan. Eseriň başky babyny göz öňüne getirýän. Üstüne türkmen kosmanawtlary münen kosmiki raketa älem giňişligine çykýar. Soňra haýsy problemany eseriň baş sýužeti etsem oňat bolar? Gel, şunuň maslahatyny edeli!” diýipdir.
Bir iş bilen gyssanyp barýan Saýlaw:
- Goý, raketa älem giňişligine çykan dessine heläkçilege uçrasyn. Raketa ýansyn, adamlar heläk bolsun. Şonda okyjylar eser ýazmagyň hatyrasyna ýazylan eseri okamakdan, sen bolsa näbelet temaňdan gowşak eser ýazmakdan halas bolarsyň – diýip, dost maslahatyny beripdir.
Isleseň iki on bereýin
Bir gezek Nebitdagda ýaşaýan Pyhy Tagan Aşgabada gelende myhmanhana ýerleşmekçi bolýar. Myhmanhananyň nobatçysy gelin “Ýaşuly, adyňa bron ýok, bronsyz otag berip bilemok” diýýär.
Bronyň birnäçe gün öňünden myhmanhanada kimdir biriniň adyna otag goýulmagyny haýyş edilip ýazylýan resmi hatdygyny her kimçe biýän Pyhy Tagan bronyň manysyna düşünmeýän türkana, sada obaly bolan bolup:
- Bir on az görseň, iki on, ýigrimi manat bereýin, ýöne maňa otag ber – diýipdir.
Kislorod
Bir gezek şahyr Ýylgaý Durdyýew şahyr Mämmet Seýidlň ýanyna gelip “Gazet--žurnallaryň edebiýat bölümlerinde bisowatlar otyr. Käsi “Pikiriňe düşnemok” diýse, käsi “Ulanýan sözüňe düşnemok” diýýär. Bisowatlardan haçan dynarys?” diýip zeýrenipdir.
Ussat Mämmet aga:
- Ýaşulular soweti (onuň adamlaryň adyny tutuşy), ähli zada birbada göz ýetirip bolanok. Ine, meselem, adamzadyň kislorodsyz ýaşap bilmejegine ýüz--ýüz elli ýyl ozal göz ýetirdiler. Edebiýat adam ruhunyň kislorody. Onuň ykbalyny çem gelene ynanmaly däldigine göz ýetirerler – diýipdir.
Beýle takyk ylmy açyş barada ilkinji gezek eşidýän Ýylgaý:
- Adamlar ýüz--ýüz elli ýyl ozal nämäniň hasabyna ýaşapdyr? – diýip, çyny bilen sorapdyr.
Beýni
Bir gezek Bütinsoýuz Edebiýat instutyny tamamlam şahyr Anna Kowusow medresede bilim alan Berdi Kerbaba görä ylym-bilim babatda has sowatlydygyny subut etmek, öwünmek üçin “Berdi aga, ylmy žurnallaryň birinde okadym, şokolad iýmek peýdaly. Ol beýnä dynç berýär, beýniň pikirlenmek ukybyny artdyrýar” diýipdir.
Berdi aga mys-mys gülüpdir. Soňra-da:
- Eýsemde bolsa Anna, şol okan makalaňda “Pikirlenmek ukyby ýok beýnä şokolad täsir etmeýär” diýen ýazgy-da barmy? – diýip, onuň özüne sowal beripdir.
Toplan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Siriýanyň döwlet metbugaty ýurduň Homs welaýatynyň merkezinde bolan ulag partlamasynda azyndan 10 adamyň öldürilendigini habar berýär.
Siriýanyň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, 2-nji iýunda bolan partlamanyň netijesinde daş-töwerekdäki ençeme ýaşaýyş jaýyna uly zeper ýetipdir.
Maglumatda partlamany amala aşyrmakda “terrorçylar” aýyplanýar. Siriýanyň hökümeti prezident Başar al-Assady häkimiýetden agdarmaga çalyşýan jeňçileri “terrorçylar” diýip atlandyrýar.
Gürrüňi edilýän partlamanyň bolan territoriýasyna hökümet güýçleri kontrollyk edýärdi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli goşun ýolbaşçysy general Dewid Petreus Eýranyň ýadro programmasy boýunça diplomatik çäreler we sanksiýalar netije bermedik halatynda, Waşingtonda bu ugurda ulanmak üçin «goşmaça çäreleriň» hem bardygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Ýakyň Gündogardaky, Pars aýlagyndaky we Merkezi Aziýadaky goşunlaryna komanduýuşilik edýän general Dewid Petreus düýn bu barada CNN telekanalyna beren interwýusynda belledi.
Emma ol Waşingtonyň «goşmaça çäreleriniň» anyk nämeden ybaratdygy barada gürrüň etmekden welin saklandy. Şeýle hem, ol Eýranyň ýadro nokatlaryna Ysraýylyň hüjüm edip biljekdigi ýa bilmejekdigi barada berlen soraga hem jogap bermek islemedi.


text:
Ukrainada Harkowyň sudy tussaglykda saklanýan ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň salgyt galplyklary bilen bagly diňlenşigini ýene-de gaýra süýşürdi.
Sişenbe güni Sudýa Konstantin Sadiwskiý sud diňlenşiginiň 11-nji sentýabra geçirilýändigini mälim etdi. Prokurorlar Timoşenkonyň wideo şekilli konferensiýa arkaly suduň diňlenşigine gatnaşmagyny talap etdiler.
Timoşenko özüniň saglyk ýagdaýy sebäpli, suda gatnaşyp bilmejekdigini öňe sürýär. Şeýle-de ol prokurorlaryň wideo şekilli konferensiýa boýunça teklibini hem 31-nji awgustdan bäri ret edip gelýär.
Ýuliýa Timoşenkonyň salgyt galplyklary boýunça sud diňlenşigi eýýäm birnäçe gezek gaýra süýşürilipdi. Timoşenko 1990-njy ýyllarda hususy energiýa kärhanasyna ýolbaşçylyk eden döwri, salgytdan millionlarça dollary saklap galmakda aýyplanýar.


text:
Duşenbe güni Siriýanyň bir harby dikuçary heläkçilige uçrady. Ol paýtagt Damaskda hökümet güýçleri bilen gozgalaňçylaryň arasyndaky söweşde urlup ýykylana meňzeýär.
Siriýanyň döwlet telewideniýesi dikuçaryň heläkçilige uçrandygyny boýun alyp, onuň Damaskyň Gabun raýonynda bir metjidiň golaýyna gaçandygyny aýtsa-da, bu waka barada jikme-jik maglumat bermedi.
Dikuçaryň heläkçilige uçranyny Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän oppozision topar hem aýtdy. Bu topar hökümet goşunlary bilen gozgalaňçylaryň arasynda Damaskyň Joba raýonynda söweş barýandygyny we hökümet güýçleriniň harby dikuçarlar tarapyndan goldanylýandygyny ozal habar beripdi.
Oppozision söweşijiler dikuçary özleriniň urup ýykandyklaryny aýdýarlar.
Beýleki tarapdan bolsa, oppozisiýa Damaskyň eteginde ýerleşýän Daraýany üç gün mundan ozal elden berensoň, hökümet güýçlerini ol ýerde adamlary köpçülikleýin gyranlykda aýyplaýar.
Oppozisiýa tarapyndan öldürildi diýlip berilýän adamlaryň sany 300 bilen 600 aralygynda.
Aktiwistler tarapyndan ýaýradylan bir wideoýazgyda hatarlanyşyp ýatan jesetler görünýär. Bularyň köpüsi kellesinden gülle degen erkek adamlar.
Wideoýazgyny, şeýle hem ölenleriň sanyny garaşsyz çeşmelere tassyklatmak mümkin däl. Sebäbi hökümet tarapyndan girizilen berk çäklendirmeler zerarly garaşsyz media konfliktden habar berip bilenok.
Aktiwistler we ýerli ýaşaýjylar soňky wagtlarda režim tarapyndan rehimsizlik bilen zorluk ulanylýandygyny aýdýarlar. Aýdylyşyna görä, gozgalaňçy güýçleri dargatmak üçin nirä degýäni saýgarylman, köp ýerler hem howadan hem-de ýerden bombalanýar.
Siriýanyň döwlet mediasy prezident Başar al-Assada salgylanyp, onuň režiminiň "bahasyna seretmezden" söweşi dowam etdirjekdigini habar berdi. Assad ýekşenbe güni daşary ýurtlaryň Siriýanyň garşysyna gurnan "dildüwşügi başa barmaz" diýdi.
Siriýanyň esasy regional ýarany Eýranyň bir ýokary derejeli resmisi bilen Damaskda duşuşan Assad Siriýa halky "bu dildüwşügiň öz maksatlaryny amala aşyrmagyna ýol bermez" diýdi.
Siriýanyň lideri ilki halk protestlerinden başlanyp, indi hem graždanlyk urşuna ýazan bu gozgalaňy 2011-nji ýylyň mart aýyndan bäri zor bilen ýatyrmaga synanyşýar.
Adam hukuklary boýunça aktiwistler konfliktde azyndan 20 müň adamyň ölendigini aýdýarlar. Halkara resmileriniň aýtmagyna görä, 200 müň töweregi siriýaly goňşy ýurtlara gaçyp barypdyr. Ýurduň içinde horluk çekýänleriň sany hem 2.5 million diýip görkezilýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Reşid Meredow Özbegistanyň paýtagtyna sapar edýär.
Reşid Meredow bu saparyň dowamynda Daşkentde geçirilýän Ýewropa Bileleşigi, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň daşary işler ministrleriniň gepleşiklerine gatnaşar. Bu gepleşikler öz işine penşenbe güni başlady.
Gepleşikleriň dowamynda Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýa döwletleriniň gatnaşyklaryny ösdürmek meseleleri, şol sanda söwda-ykdysady ugurlar, regionyň energetika syýasaty boýunça maslahat ediler.


text:
Meteorologlaryň habar bermegine görä, Tokioda sakura 2014-nji ýyldaka garanyňda 2 gün öň gülledi. Ýurtda ilkinji bolup ýurduň günortasyndaky Kagosima şäherinde bu ösümlik güllerini açdy.
Demirgazyk ada bolan Hokkaýdada sakuranyň maý aýynyň ortalaryna güllärine garaşylýar.
Sakuranyň gülleýän günleri seýilgählerde çadyrlar gurlup, ol ýerde dürli nygmatlary we işdäaçarlary satyn almak bolýar.
Tokioda sakura hemme ýerde: köçelerde, seýilgählerde, kölleriň kenarynda ösüp oturýar.
Günüň dogýan ýurdunda sakuranyň ösüşine syn etmek köpçülikleýin häsiýete eýedir.
Her ýyl metereologlar we bütin jemgyýetçilik “Sakuranyň ösüş döwrüne” syn edýärler.
Ýerli telewideniýe we habar beriş serişdeleri sakuranyň ösüş tapgyrlary we ony synlamak üçin iň amatly ýerler hakynda maglumat berip durýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton Amerikanyň ýolbaşçylygynda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Eýranyň garşysyna girizilen sanksiýalary we Orsýet bilen täze START şertnamasy baradaky gepleşikleri Obamanyň administrasiýasynyň daşary syýasatda gazanan üstünligi diýip, öwdi.
Hanym Klinton 8-nji sentýabrda Daşarky gatnaşyklar baradaky geňeşde eden çykyşynda Amerikanyň ýaranlary bilen gatnaşyklaryny güýçlendirmeginiň oňat netije berýändigini belledi: “Biz bu strategiýanyň bähbitlerini indi aradan ýyl ýarymdan köp wagt geçensoň görýäris. Biz Amerikanyň bähbitlerini ilerledip, gyssagly problemalaryň käbirinde öňegidişlik gazanýarys. Amerikan ýolbaşçylygynyň bu ülňüsiniň netije berýändigini bu gün ynam bilen aýdyp bilýäris. Bu howply dünýäde gowy umyt berýän şu”.
Birleşen Ştatlaryň daşary syýasatda gazanan saldamly üstünligi Eýranyň garşysyna täze sanksiýa girizmekde Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalary Hytaý bilen Orsýetiň goldawyny gazanandygy. Bu sanksiýalardan maksat Eýranyň jedelli ýadro programmasyny togtatmagy. Ýöne bu mesele üçin diplomatik çözgüt hem agtarylman duranok.
“Girizilýän sanksiýalar, görkezilýän gysyşlar esasy maksat däl. Bular gepleşikde çözgüde hyzmat etmeli gurallar. Biziň ýaranlarymyz we biz gepleşikler arkaly çözgüt agtarmak wadamyzda durus. Eýran ýolbaşçylarynyň saýlap tutmaly ýoly belli. Olar ýa öz üstlerine alan borçlaryny ýerine ýetirmeli ýa-da izolýasiýa we onuň bilen baglanyşykly harajatlary çekmäge taýýar bolmaly. Eýranyň näme karara gelýänini görübereris” diýip, Klinton aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň aýtmagyna görä, Orsýet bilen täze START şertnamasyna getiren gepleşikler hem ýeňil iş bolmandyr. Hanym Klinton bu barada administrasiýa tarapyndan häli-şindi aýdylýan pozisiýany gaýtalap, Orsýet bilen bir ugurda ýakyndan hyzmatdaşlyk edilmeginiň başga meselelerde oňuşmazlygyň ýok däldigini aňlatmaýanlygyny belledi.
“Käbir meselelerde, mysal üçin, Hytaý bilen adam hukuklary ýa Orsýetiň Gürjüstany eýelemegi barada ylalaşmazlyk ýok däl. Birleşen Ştatlar öz pikirlerini aýdyp, öz tutumynda durmakdan çekinmez. Bu ýurtlar täsiriň artmagy bilen köpelýän jogapkärçiligi kabul etmeseler, biz hem öz ýaranlarymyz bilen birlikde olara bu ugry üýtgetmekleri üçin gysyş görkezeris” diýip, Klinton aýtdy.
Klinton öz çykyşynda Yrak we Owganystan barada kän agzamady. Ýöne ol: “9 ýyla golaý Owaganystanda barýan uruş biziň mydama ýadymyzda we gün tertibimizde iň ýokary orunda durýar” diýdi. Ol Birleşen Ştatlaryň silden ejir çeken Pakistana kömek edýänligini hem-de Waşingtonyň ýolbaşçylygynda Ysraýyl bilen Palestinanyň arasynda göni gepleşikleriň täzeden ýola düşenligini belledi.


text:
ABŞ Ukraina 2 milliard amerikan dollary möçberinde karz kepilligini bermek barada 28-nji ýanwarda ylalaşyga gol çekdi. Bu pul Ukrainanyň şu ýyl “gysga möhletli sosial çykdajylary” üçin kömegi göz öňünde tutýar.
Ylalaşyga Kiýewde ABŞ-nyň maliýe sekretary Jack Lew we Ukrainanyň maliýe ministri Natalia Ýaresko gol goýdular. Ukrainanyň ykdysadyýetini güýçlendirmek maksatly şuňa meňzeş kömegi ýylyň başynda Ýewropa Bileleşigi hem wada berdi. ÝB Ukraina 1.8 milliard ýewro (2.1 milliard dollar) hödürledi.
Ylalaşyga gol çekilmeginiň yzýany Lew ABŞ-nyň zerur bolan ýagdaýynda Orsýete garşy sanksiýalary güýçlendirmäge taýýarlyk görendigini belledi.
“Biziň esasy islegimiz diplomatik taýdan çykalga tapmak we ol sanksiýalary azaltmaga ýol berer, emma biz gerek bolsa has köp zat etmäge taýýar”, diýip ABŞ-nyň resmisi aýtdy.
27-nji ýanwarda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Ukraina düýpli maliýe kömegini bermek boýunça işi jemlemek barada telefon arkaly maslahat etdiler.


text:
Bildirişler
_____________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________
Daşary ýurtlarda okaýan talyplarymyz üçin peýdaly maglumat
1) Okamak maksady bilen daşary ýurtlara gidýän Türkmenistanyň raýatlary okaýan ýeriniň (ýurdunyň) Türkmenistandaky ilçihanasyndan talyp wizalaryny resmileşdirip, Türkmenistandan gitmäge we Türkmenistana gelmäge hukuk berýän hem-de Türkmenistanyň raýatynyň şahsyýetine güwä geçýän resminamalar boýunça ýurdumyzyň Döwlet serhediniň migrasiýa gözegçilik postunyň üsti bilen daşary ýurtlara gidýärler.
2) “Migrasiýa hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Türkmenistanyň kämillik ýaşyna ýetmedik raýatlary öz ata-eneleriniň biri ýa-da beýleki kanuny wekiliniň biri bilen ýurduň çäginden gidip bilýärler, şunda ata-eneleriniň beýlekisiniň kepillendiriş tertibinde tassyklanan razylygy bolmalydyr.
Türkmenistanyň 18 ýaşyna ýetmedik raýatlary ýany bilen gidýän adamyň adyna öz kanuny wekilleriniň kepillendiriş tertibinde tassyklanan razylygy boýunça şol wekiller ýany bilen gitmezden Türkmenistandan gidip bilerler. Türkmenistanyň kämillik ýaşyna ýetmedik raýaty ýany bilen hiç kim gitmezden Türkmenistandan gidýän halatynda, onuň ýanynda kanuny wekilleriniň şol raýatyň gitjek senesini we barýan ýurduny görkezýän we kepillendiriş tertibinde tassyklanan razylygy bolmalydyr.
Kanuny wekili bolmadyk mahalynda kämillik ýaşyna ýetmedik raýatyň gitmegine hossarlyk we howandarlyk edaralary tarapyndan rugsat berlip bilner.
3) Daşary ýurtlara okuwa barýan raýatlarymyz migrasiýa gözegçilik postlaryna gelende ýany bilen talyp şahadatnamalaryny, ilkinji gezek gidýänler - okuw jaýlary tarapyndan berlen çakylyklaryny hem almagy zerurdyr.
4) Daşary ýurduň okuw jaýy tarapyndan berlen çakylykda okuwyň görnüşi (gündizki ýa-da gaýbana, tölegli ýa-da tölegsiz) baradaky maglumatlar görkezilmedik ýagdaýynda, daşary ýurda okuwa barýan Türkmenistanyň raýaty bu maglumatlary öňünden aýdyňlaşdyrmalydyr.
5) Daşary ýurtlarda bolýan raýatlarymyz özüniň Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasportyny örän aýawly saklamalydyrlar. Elektron maglumaty özünde jemleýän pasportlary mikrosistemalaryň we elektromagnit tolkunly enjamlaryň ýanynda goýmak, ýokary temperaturaly we çygly ýerlerde saklamak pasportyň zaýalanmagyna getirip biler.
6) Türkmenistanyň raýaty pasportyny ýitiren halatynda Türkmenistana gaýdyp gelmek üçin şahsyýetini tassyklaýan resmi namasy Türkmenistana gelmäge hukuk berýän resmi nama bolup durýar, ony Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalary ýa-da konsullyk edaralary berýär.
7) Türkmenistanyň çäklerinden daşary gidýän Türkmenistanyň raýatlaryna Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda döwletiň goragy we howandarlygy kepillendirilýär.
Daşary ýurt raýatlarynyň Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmagynyň tertibi hakynda Düzgünnama tassyklandy
“Migrasiýa hakynda ” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmak üçin daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanda işlemäge rugsatnamasy bolmalydyr.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2013-nji ýylyň 5-nji dekabrynda çykaran karary bilen Daşary ýurt raýatlarynyň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmagynyň tertibi hakynda Düzgünnama tassyklandy. Bu resminama Türkmenistanyň kanunçylygyna, şeýle hem halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgelerine we kadalaryna laýyklykda daşary ýurt raýatlaryna we raýatlygy bolmadyk adamlara Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmak üçin rugsatnamalary resmileşdirmegiň, bermegiň, olary bermekden ýüz döndermegiň, ýatyrmagyň, olaryň möhletini uzaltmagyň şertlerini we tertibini kesgitleýär.
Daşary ýurt raýatlarynyň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmagynyň tertibi hakynda Düzgünnamanyň esasy kadalary bilen www.migration.gov.tm web-saýtymyzyň “Hyzmatlar” bölüminde “Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmak” bölümçesinde giňişleýin tanyşyp bilersiňiz.
Adam söwdasyndan habardar bolmak zerurdyr!
Adam söwdasy dünýäde adamzada garşy jenaýat hasap edilýär. Ol agirt uly pul aýlanyşygy bilen guramaçylykly jenaýat bolup, dünýäniň köp ýurtlarynda duş gelýär. Ol esasan hem, ýurtlarda arzan işçi güýjüne bolan islegiň döremegi netijesinde ýüze çykýar. Adam söwdasy zorluk bilen jynsy gatnaşyklaryň, mejbury zähmetiň, gulçulygyň ýa-da bendiligiň pidasy bolmak bilen gutarýar.
Adam söwdasynyň PIDASY nädip bolýarlar?
Daşary ýurtlarda işlemek barada edilýän diýseň özüňe çekiji tekliplere aldawa düşenler, ýagny
1) Olar size: “Hünäriňiz bolmagy hökman däl. Size ýanyňyz bilen pul almagam gerek däl, biz hemme zady özümiz gurarys, diňe biziň bilen gitseňiz bolýar”.
2) Olar size ýeňiljek iş üçin artykmajy bilen hak alarsyňyz diýip aýdýarlar.
3) Olar siziň ähli ýol harajatlaryňyzy we ýaşaýyş çykdajylaryňyzy tölemegi wada berýärler;
4) Olar: “Puly soň gaýtaryp berersiň. Saňa bütin ömrüň geljegi garaşýar” diýýärler.
Daşary ýurtda iş gözläňizde nädip özüňizi
HOWPDAN GORAMALY?
Daşary ýurtlarda işlemek barada edilýän diýseň özüňe çekiji tekliplerden ägä boluň.
Size zerur iş gerekmi? Siz başga ýurda göçmegi meýilleşdirýäňizmi? Eger şeýle bolsa – öz hak-hukuklaryňyzy biliň we bu barada soraşdyryň.
Daşary ýurtda iş teklip edýän agentlikleriň resminamalarynyň we rugsatnamalarynyň hakykydygyny hemişe barlamagy unutmaň. Şol agentlikleriň iş teklip etmäge hukuklary barmy? Doly öwreniň.
Iş ýeriňizde ýa-da bolýan ýeriňizde hiç kime hiç bir sebäp bilen öz pasportyňyzy bermäň!
Özüňiziň boljak ýeriňiziň anyk salgysyny maşgala agzalaryňyza, garyndaşlaryňyza ýa-da dostlaryňyza berip gidiň!
Eger kimdir birini gul hökmünde mejbury işleýändir diýip pikir etseňiz, dessine degişli hukuk goraýjy edaralaryna ýa-da ygtyýarly guramalara habar bermelidigiňizi UNUTMAŇ!
Kämillik ýaşyna ýetmedik we kanunda bellenilen tertipde ukyby ýok diýlip ykrar edilen adamlaryň arzalaryny kabul etmek we pasportlaryny bermek;
Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasportyny almak (çalyşmak) üçin talap edilýän resminamalaryň Sanawy täze görnüşde tassyklandy.
Russiýa Federasiýasynyň raýatynyň pasportynyň eýesi bolan Türkmenistanyň raýatlaryna Türkmenistanyň raýatynyň biometriki maglumatly pasportyny resmileşdirmek;
Daşary ýurtlara Türkmenistanyň raýatynyň biometriki maglumatly pasporty esasynda gitmek;
Daşary ýurtlarda okaýan Türkmenistanyň raýatlarynyň Türkmenistanyň raýatynyň biometriki maglumatly pasportyny resmileşdirmek.
2013-nji ýylda daşary ýurtlara okuwa ugradylýan talyplarymyzа Türkmenistanyň raýatynyň biometriki maglumatly pasportyny resmileşdirmek.


text:
Orsýetde Ýeňiş baýramy mynasybetli türkmenleriň gatnaşmagynda geçirilýän çärelerde nähili maksatlar göz öňünde tutulýar? Azatlyk Radiosy “Rus-Türkmen öýüniň” ýolbaşçysy Wladislaw Nemçinow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda onlarça müň türkmenistanlynyň ýaşaýanlygy, türkmen diasporasynyň uly böleginiň Moskwada hereket edýänligi habar berilýär. Şu günler Orsýetde Ýeňiş baýramyna giňden taýýarlyk görülýärkä, türkmen diasporasy nähili çäreleri geçirýär?
Wladislaw Nemçinow: Orsýetde ýaşaýanlaryň ählisi ýaly türkmenistanlylar hem häkimiýet edaralary tarapyndan geçirilýän çärelere gatnaşýarlar. Mundan daşgary türkmenistanlylar Ýeňiş baýramçylygy çärelerini 21-nji aprelde geçirip başladylar. Şol gün Orsýetiň Ýaragly güýçleriniň merkezi muzeýinde türkmen diasporasy Ýeňiş baýdagynyň öňünde dabaraly ýagdaýda surata düşmek üçin duşuşyk geçirdi. Bu çäräniň çäginde Ikinji jahan urşunyň dowamynda türkmenlerden düzülen söweşjen harby bölümleriň baýdaklarynyň hem öňünde surata düşdüler. Muzeýiň fondunda saklanýan bu baýdaklar 206-njy diwiziýanyň 748-nji atyjylyk polkuna we 128-nji gwardiýa daglyk-atyjylyk Türküstan diwiziýasyna degişli. 748-nji atyjylyk polkunda Türkmenistanyň häzirki prezidentiniň atasy hem söweşipdi.
Azatlyk Radiosy: Bu duşuşyga kimler gatnaşdy?
Wladislaw Nemçinow: Uly türkmen diasporasy, weteranlar, Moskwanyň dürli ýokary okuw jaýlarynda, meselem, Gubkin adyndaky döwlet nebit-gaz institutynda, Döwlet dolandyryş uniwersitetinde we Moskwanyň ýene ençeme ýokary okuw jaýlarynda okaýan studentler gatnaşdylar.
Azatlyk Radiosy: Bu çäre näme sebäpden 21-nji aprelde geçirildi?
Wladislaw Nemçinow: Biz ony mydama öňünden geçirýäris. Sebäbi Orsýetiň Ýaragly güýçleriniň merkezi muzeýinde ýerleşdirilen Ýeňiş we beýleki baýdaklar 9-njy maý baýramçylygyna degişli iri döwlet çäreleriniň ençemesinde ulanylýarlar. Şonuň üçin biz öz çärelerimizi arkaýyn geçirmek üçin öňünden taýýarlyk görýäris. Biz surata düşmek dabarasyny ilkinji gezek 2004-nji ýylda geçiripdik, şondan bäri ol her ýyl geçirilýän däbe öwrüldi.
Elbetde, türkmen diasporasynyň geçirýän bu duşuşyklary baýdaklaryň öňünde surata düşmek bilen çäklenmeýär. Biz Ikinji jahan urşy we oňa gatnaşan türkmenler barada gürrüň berýäris, söhbetdeşlik guraýarys. Şu sapar biz beýleki milli diasporalaryň wekillerini hem çagyrdyk. Şu sapar türkmen diasporasynyň duşuşygyna gazaklar, gyrgyzlar, özbekler, täjikler hem gatnaşdylar. Ýaşlaryň ulular bilen tanyşmaklaryna we gürrüňdeş bolmaklaryna mümkinçilik döredi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan tarapyndan resmi wekilleri çagyrdyňyzmy?
Wladislaw Nemçinow: Hawa, bu hem däbe öwrülen bir zat. Ýöne, gynansak-da, negatiw bir däbe. Biz Türkmenistanyň Orsýetdäki diplomatik missiýasyny yzygiderli çagyryp gelýäris. Emma ilçiniň özi-de, ilçihananyň işgärleri-de biziň geçirýän çärelerimize düýbünden gatnaşmaýarlar. Muňa nämäniň sebäp bolýandygyny bilmeýäris. Şol bir wagtda-da beýleki ýurtlaryň diplomatik missiýalary biziň geçirýän çärelermize höwes bilen gatnaşýarlar.
Azatlyk Radiosy: Orsýetdäki türkmen diasporasynyň we türkmen resmileriniň gatnaşmagynda-da medeni çäreleriň geçirilýänligi barada resmi habar berilýär. “Rus-Türkmen öýi” şol çärelere gatnaşýarmy?
Wladislaw Nemçinow: Ýok, bizi şol çärelere çagyrmaýarlar. Munuň sebäbi-de maňa belli däl. Emma maňa mälim bolşuna görä, Orsýetde türkmen resmileriniň gatnaşmagynda geçirilýän duşuşyklar we dabaralar diňe ilçihana tarapyndan gurnalýar. Ilçihana degişli bolmadyk türkmenleriň 10 ýyldan gowrak wagt bäri Moskwada we beýleki ýerlerde alyp barýan işlerine we geçirýän çärelerine bolsa ilçihana gatnaşmaýar.
Azatlyk Radiosy: “Rus-Türkmen öýi” Ýeňiş baýramy mynasybetli geçirýän çärelerinde nähili maksatlary göz öňünde tutýar?
Wladislaw Nemçinow: Biz türkmenistanly ýaşlaryň, Moskwada okaýan türkmen studentleriniň taryhdan habarly bolmagyny isleýäris, olarda gyzyklanma döretmäge çalyşýarys. Bellemeli zat, ýaş türkmenistanlylardan düzülen gözleýji topar bar. Olar ýeňiş baýramynyň öýüsyrasynda Moskwada ýaşaýan ýene bir türkmen weteranyny tapdylar. 9-njy maýda ýaşlar weteranyň öýüne barmakçy hem halyny sorap, ony gutlamakçy bolýarlar.


text: 27-nji awgustda Argentinanyň paýtagty Buenos-Aýresde geçirlen Dünýä Tango çempionatynda argentinaly jübüt ýaryşyň iň öňdäki dört ornuna mynasyp bolup, bäsleşikde üstünlik gazandy. Argentinaly 24 ýaşly Florensiýa Sarateniň we Gwido Palasiosyň çykyşlary owadan we özüne çekiji diýilip, olar bäsleşigiň ýeňijisi yglan edildi. Orsýetli jübüt Dmitriý Wasin we Esmer Ömerowa bäsleşikde bäşinji orna mynasyp boldy. Dünýä Tango çempionatyna dünýäniň ençeme ýurdundan jemi 556 jübüt gatnaşdy. Şeýle-de, şu ýylky geçirlen Dünýä Tango çempionatyna gomoseksual jübütler hem gatnaşdy. Tango tansy XIX asyrda Argentinanyň Buenos-Aýres şäherinde döräpdir.


text:
Owganystanyň Milli Mejlisiniň ýokary palatasy ýurduň dag-magdanlary we nebit-gaz boýunça ministrini Mejlise çagyrdy. Şol çäräniň dowamynda senatorlar ministre Türkmenistan, Owganystan, Pakistan we Hindistan (TOPH) gaz geçiriji proýekti bilen baglanyşykly soraglary berdiler.
Owganystanyň dag-magdanlary we nebit-gaz boýunça ministri Dawut Şasaba TOPH proýektiniň gurluşygyna Owganystanda hem ýakynda başlanjakdygyny aýtdy. Şol bir wgatyň özünde käbir owgan senatorlary ýurtdaky howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli TOPH proýektiniň amala aşmagyna şübheli garaýarlar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Duşenbe güni Gyrgyzystanyň Saglyk ministrligi ýurduň günortasynda gyrgyzlar bilen etniki özbekleriň arasynda indi dört gün bäri dowam edip gelýän çaknyşyklarda azyndan 118 adamyň ölüp, 1600-dan gowrak adamyň hem ýaralanandygyny mälim etdi.
Soňky maglumatlara görä, ýerli jenaýatçy toparlaryň hüjümlerinden gaçyp gutulmak üçin serhet ýakalarynda ýaşaýan etnik özbekleriň on müňlerçesi serhetden aşyp, Özbegistanyň territoriýasyna geçipdirler.
Halkara Gyzyl haç komiteti Gyrgyzystanyň günortasyndaky gumanitar ýagdaýyň örän ýitileşýändiginden alada bildirip, beýanat ýaýratdy.
Türkmenistanly studentleriň müňlerçesiniň okaýan ýeri bolan Gyrgyzystandaky häzirki şertlerde ol ýerdäki Türkmenistanyň raýatlarynyň howpsuzlygy barada nähili alada edilýändigi barada Türkmenistanyň resmi habar serişdeleri hiç hili maglumat bermeýärler.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy aeroportyň resmileriniň sözlerine salgylanmak bilen, iki sany uçaryň duşenbe güni daňdanlar Gyrgyzystandaky studentleriň bir bölegini Türkmenabada alyp gelendiklerini habar berdi.
Emma näçe studentiň gelendigi we indi ýene näçesiniň getiriljekdigi barada häzirlikçe anyk maglumat almak başartmady.


text:
Bolgar studentleri hökümeti agdarmak ugrundaky tagalllaryny güýçlendirýärler, olar bu hökümetiň giň ýaýran korrupsiýa we garyplyga çäre tapyp bilmändigini aýdýarlar. Bu gozgalaň eýýäm şu ýyl Ýewropa Bileleşiginiň iň garyp ýurdunda bir hökümetiň synmagyna getirdi.
Studentleriň paýtagtyň köçelerinde hökümetiň işden çekilmegini talap edip guraýan protestleriniň güýçlenmegi netijesinde Bolgariýadaky gozgalaň barha möwjemek bilen.
Şu gün (14-nji noýabrda) ýüzlerçe student Sofiýadaky parlament binasynyň töwereginde geçirýän protetstlerini üçünji gün hem dowam etdirdiler. Olar sosilistleriň ýolbşaçylygyndaky hökümetiň işden çekilmegini we irki saýlawlaryň çagyrylmagyny talap edýärler.
Bu protestler studentleriň Ýewropa Bileleşiginiň iň garyp ýurdundaky garyplyk ýagdaýynda täze hökümetiň gümürtik biznesmenler bilen ilteşiklerine garşy dowam edýän kampaniýalarynyň bir bölegi bolup durýar.
Olar soňky üç hepdede ýurduň çar künjegindäki uniwersitetleri eýeläp, gündelik diýen ýaly protest ýygnanyşyklaryny geçirdiler. Şeýle-de olar 10-njy noýabrda paýtagt Sofiýanyň merkezinde müňlerçe adamyň «adalat üçin ýörişini» gurnadylar.
Demonstrantlar häzire çenli diňe gozgalaňy ýatyrjak bolup çytraşmakdan başga zat etmeýän häkimiýetleri öz talaplaryny ýerine ýetirip bilmezlikde aýyplaýarlar.
Bir adam parlament binasynyň öňünde saz çalýar, 24-nji iýul, 2013.
Şu hepdäniň başynda parlamentiň daş işigindäki çaknyşyklarda ýaralanan iňlisçe gürleýän student Alexander Popow şeýle diýýär:
"Olar bizi ýuwaşatmak üçin ähli zady etmäge taýýar. Olar biziň korrupsiýa, oligarhiýa, olaryň ählisiniň bilelişip döreden we dolandyrmak üçin juda amatly hasaplaýan sistemalaryna garşy çykmagymyzy islemeýärler." Çuň kök uran problemalar
Bolgariýanyň çuň kök uran problemalary mundan öňki hökümetiň, merkez-sagçy azlygyň hem fewral aýynda synmagyna getiripdi.
Emma premýer-ministr Plamen Oreşarski tarapyndan düzülen täze hökümet hem, korrupsiýa aýyplamalary sebäpli, köp goldawyny ýitirdi.
Dolandyryjy koalisiýanyň kiçi partnery bolan MRF partiýasynyň başlygynyň orunbasary şu aýyň başynda işden çekildi. Ol şondan bäri salgytdan gaçmak we pul ýuwmak aýyplamalary sebäpli derňew astynda.
Protestleriň soňky tolkuny ýurduň Konstitusiýa sudunyň mediýa läheňi Delýan Peýewskiniň, milli howpsuzlyk boýunça kuwwatly döwlet gullugyna başlyk bellenendigine garamazdan, parlamentdäki ornuny gaýtadan eýelemegine rugsat bermegi sebäpli möwjäp galdy.
Iýunda Peýewskiniň wezipä bellenmegi uly galmagal döretdi we bu ýagdaý parlamentiň, protestler sebäpli, öz kararyny yzyna almagyna getirdi. Çäre görülmeýän korrupsiýa
Emma bolgariýaly protestçileriň köpüsi tarapyndan ýazgarylýan hökümet korrupsiýasy, korrupsiýa garşy çäre görülmezligi welin azalmady.
Sofiýada ýaşaýan žurnalist Tatiana Waksberg şeýle diýýär:
"Jenaýatlar hiç wagt jezalandyrylmaýar. Döwletiň sud sistemasy zordan işleýär, eger ýokary derejeli guramaçylykly jenaýat işleri bolsa, hiç wagt netije çykmaýar. Bize bu hili işleýän dowlet we döwlet gurluşlary nämä gerek."
Şu wagta çenli geçirilen protestler, umuman, parahatçylykly boldy.
Demonstrasiýaçylar zorluksyz taktikalary we öz talaplarynyň ýerine ýetirilmegini talap etmek üçin ýumory ulandylar, ýagny Oreşarskini «zombi» görnüşinde şekillendirdiler, hökümete ygrarly Konstitusiýa suduny bolsa eBay auksionyna, internet satuwyna çykardylar.
Bolgariýalylaryň barha artýan lapykeçiligi käbir halatlarda agyr betbagçylyga, adamlaryň özlerini heläklemeklerine hem alyp gelýär. Mysal üçin, şu ýylyň başynda, ýaşaýyş-durmuş derejesiniň çydamsyz derejede pesligine garşy protest bildirip, azyndan dokuz adam özüni heläkledi we bu ýagdaý öňki hökümetiň synmagyna alyp geldi.
Pikir soraşlyklar soňky protestleri ilatyň 60 protest çemesiniň golaýandygyny görkezýär. Olar Bolgariýada soňky 24 ýyldaky, kommunistik dolandyryş synaly bäri dowam edýän korrupsiýadan, syýasy durnuksyzlykdan, ykdysady ýetde-gütdelikden halys ýadandyklaryny aýdýarlar.


text:
Düýn Yslam hyzmatdaşlyk guramasy halkara jemgyýetçiligini terrorizme garşy göreşde diňe harby çäreleri ulanman, köp ugurly çemeleşmäni saýlap alamaga çagyrdy.
57 döwletiň agzalygyndaky bu gurama 11-nji sentýabr hüjümleriniň 10 ýyllygy mynasybetli çap eden beýanatynda «medeniýetleriň çaknyşygy» babatdaky toslamany ýalana çykarmak üçin global medeni we dini ýaraşyk gepleşiklerine çagyrdy.
Jeddada ýerleşýän Yslam hyzmatdaşlyk guramasy halkara jemgyýetçiligini «ýigrençleriň, çydamsyzlyklaryň we kemsitmeleriň ähli görnüşini ýok etmek üçin aramlyk we dialog ruhunda hereket etmäge» çagyrdy.


text:
Prezidentlik saýlawlarynda Amerikanyň "Respublikan" partiýasy tarapyndan kandidat bellenmek ähtimallygy has ýokary bolan Donald Trump musulmanlara Birleşen Ştatlara ýol bermezlik baradaky tutumyny gataldyp, bu gadagançylygyň, ilkinji nobatda Owganystana, Pakistana we Siriýa garşy gönükdiriljekdigini aýtdy.
"Yslam döwleti" atly toparyň bir tarapdarynyň Floridada 49 adamyny öldüreninden bir gün soň, ýagny 13-nji iýunda Trump özüniň prezidentlik ygtyýarlylygyndan peýdalanyp, çet ýurtly musulmanlara Amerika girmäge gadagançylyk girizjekdigini gaýtalady.
Bu gadagançylyk, onuň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlaryň, Ýewropanyň we onuň ýaranlarynyň garşysyna terroristik geçmişiniň bardygy subut edilen ýurtlary öz içine alar, özi-de hemişelik däl-de, diňe bu howpuň soňuna nädip çykylmalydygyna doly düşünilýänçä.
Immigrasiýa gadagançylygy biz "ýurda gelýän bu adamlary doly barlarlyk ýagdaýda bolýançak dowam eder. Olar gelip, ýurda guýlup durlar, biz hem näme edýänimizi bilemzok" diýip, Trump tekrarlady.
“Serhetlerimize kontrollyk etmeli bolarys”
Ol Floridada adamlary atyp öldüren 29 ýaşly Omar Matiniň ene-atasynyň Owganystanda doglandygyna, öten ýyl San Bernardinoda gandöküşikli hüjümi amala aşyranyň ene-atasynyň Pakistandandygyna, onuň hüjüme gatnaşan aýalynyň hem Saud Arabystanyndandygyna salgylandy.
Trump hemmesi Birleşen Ştatlaryň ýaranlary bolan bu ýurtlaryň öz teklip eden immigrasiýa gadagançylygyna giriziljekdigini duýdurdy.
Trump "Owganystandan Birleşen Ştatlara göçüp gelýän immigrantlaryň sany bir ýylyň içinde bäş essä golaý artdy. 'Pew Research' barlagynyň görkezmegine görä, Owganystanda ilatyň 99 prosenti repressiw şerigat kanunyny goldaýar" diýýär.
"Biz regionda bu repressiw garaýyşlara uýýan beýleki ýurtlardan gelýän adamlary hem kabul edýäris. Erkin we açyk jemgyýet bolup galjak bolsak, onda öz serhetlerimize kontrollyk etmeli bolarys".
Gadagançylyk sanawy
Trump prezidentlik saýlawynda özi bilen bäsdeşlige girmegi ähtimal demokrat Hillary Klintonyň ýene köp musulmanlary, aýratyn-da siriýalylary ýurda getirmek isleýändigini aýdyp, bu Birleşen Ştatlaryň howpsuzlygyna zyýan ýetirer diýdi.
"Ol indi barlagdan geçirmän köp adamlary kabul etmegi, şeýle hem siriýaly bosgunlary bäş ýüz prosent artdyrmagy planlaşdyrýar. Biz muňa ýol berip bilmeris" diýip, Trump öz pikirini beýan etdi.
Trumpyň gadagançylyk sanawynda Somali-de bar. Ýöne ol Birleşen Ştatlaryň hökümetiň "Yslam döwleti" toparyny olaryň 2014-nji ýylda basyp alan territoriýasyndan çykarmak barada alyp barýan kampaniýasyny goldaýan ýurdy bolan Yragy agzanok.
Klinton Trumpyň aýdýanlaryna gaty howply diýip, gaýtawul berdi: "Ol bu hüjümleriň aňyrsynda ýatan Amerika garşy duýgulary artdyryp, yslamçylyk ideologiýasyny polýarizlär" diýdi.
"Men bu işi edemok. Sebäbi, meniň pikirimçe, bu howply zat. Tutuş regiony garalamak 'Yslam döwleti' toparyny güýçlendirer" diýip, Klinton 13-nji iýunda "CNN" telekanalyna beren interwýusynda belledi.


text:
Hormatly Medeniýet hepdeligine gatnaşyjylar!
Gadyrly myhmanlar!
Sizi Lebap welaýatynda geçirilýän Medeniýet hepdeliginiň hem-de onuň çäklerinde guralýan halkara sungat sergisiniň açylmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, döredijilik üstünliklerini arzuw edýärin!
Dünýä döwletleri bilen hoşniýetli hyzmatdaşlygyň gerimini barha giňeldýän Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan taryhy özgerişlere eýe bolup, ykdysady taýdan has-da kuwwatlanýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe eziz Diýarymyzda gazanylýan üstünlikler bagtyýar halkymyzy belent maksatlara ruhlandyrýar.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri medeniýetiň we sungatyň, milli mirasyň, däp-dessurlaryň galkynýan, ösýän döwrüdir. Biz Diýarymyzyň medeniýetini we sungatyny ösüşiň täze derejelerine götermäge gönükdirilen uly işleriň amala aşyrylmagyna hemişe möhüm ähmiýet berýäris.
Biz döwletimiziň medeni syýasatynda «Medeniýet halkyň kalbydyr!» diýen şygary esas edinýäris. Halkyň kalby onuň bütin taryhynyň dowamynda kemala gelen milli häsiýetleriniň, dünýä çykaran milli gymmatlyklarynyň egsilmez hazynasydyr.
Ýurdumyzyň welaýatlarynda yzygiderli geçirilmegi ýola goýlan Medeniýet hepdeliginiň giň gerimi we ýokary derejesi türkmen medeniýetiniň aýratynlyklaryny ýüze çykarmaga hem-de dünýä ýaýmaga mümkinçilik berýär.
Häzirki wagtda biz ýurdumyzyň medeniýet ulgamyny ösdürmek üçin giň möçberli maksatnamalary durmuşa geçirýäris.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda her ýylda Türkmenistanyň şanly Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda medeniýet we sungat ussatlarymyza hormatly atlary dakmak, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşiginiň ýeňijilerine baýraklary gowşurmak ýurdumyzda asylly däbe öwrüldi. Sungata höwesli ýaş zehinleriň gatnaşmagynda Diýarymyzda yzygiderli geçirilýän «Ýaňlan, Diýarym!», «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» ýaly bäsleşikler il içinden täze zehinleriň ençemesiniň ýüze çykmagyna ýardam edýär.
Hormatly adamlar!
Gadyrly myhmanlar!
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 20 ýyllygy mynasybetli ýurdumyzda 2015-nji ýyl «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edildi. Bitaraplyk we parahatçylyk ýylymyzda ýurdumyzyň medeni durmuşynda bolup geçýän taryhy wakalar bagtyýar halkymyzy has-da buýsandyrýar. 2015-nji ýylda Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, täze Metbugat öýi toplumynyň ulanmaga berilmegi, «Milli maddy däl medeni mirasy gorap saklamak hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi, teleradioýaýlymlarymyzyň gepleşikleriniň milli aragatnaşyk emeli hemramyzyň üsti bilen ýaýlyma berlip başlanmagy we beýleki taryhy wakalar ýurdumyzyň medeniýet ulgamynyň uly ösüşlere eýe bolýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Dünýäde parahatçylygy, dostlugy we jebisligi pugtalandyrmakda medeniýetiň we sungatyň aýratyn uly omy bardyr. Medeniýet milletleriň her birine milli aýratynlyk, özboluşlylyk berýän, şol bir wagtyň özünde-de olaryň ählisini bitewüleşdirýän egsilmez güýçdür, ruhy köprüdir.
Şu asylly maksatdan ugur alnyp, dostlukly döwletlerde ýurdumyzyň, biziň Watanymyzda bolsa, dünýä ýurtlarynyň Medeniýet günleri yzygiderli geçirilýär. Şeýle giň gerimli medeni çäreler hoşniýetli hyzmatdaşlygyň, parahatçylykly ösüşiň özboluşly baýramyna öwrülýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasy (ÝUNESKO) bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek Türkmenistanyň halkara medeni- ynsanperwer hyzmatdaşlygy ulgamyndaky syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Türkmenistanyň 2013-2017-nji ýyllar üçin ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji Geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagy ýurdumyzyň bu abraýly guramanyň çäklerinde alyp barýan netijeli işiniň aýdyň subutnamasydyr. Gadymy Merw, Nusaý, Köneürgenç ýaly taryhy ýadygärliklerimiziň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulmagy olaryň dünýä medeniýetiniň aýrylmaz bölegidigini doly ykrar edýär. Häzirki wagtda milli maddy däl medeni mirasymyzyň dürli görnüşlerini adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň Bütindünýä sanawyna girizmäge hödürlemek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Marguş, Sarahs, Dehistan, Abiwerd ýaly gadymy şäherleriň ýerleşen ýerlerinden tapylan taryhy tapyndylar milli mirasymyzyň bütindünýä medeni gymmatlyklarynyň genji- hazynasynda özboluşly orny eýeleýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Lebap welaýatynyň çäginde ýerleşýän Amul galasy, Daýahatyn kerwensaraýy, Astanababa, Alamberdar ýaly taryhy ýadygärlikler, Köýtendagyň tebigy täsinlikleri şöhratly taryhymyzyň şöhratly sahypalaryny özünde jemleýän medeni baýlyklarymyzdyr.
Hormatly Medeniýet hepdeligine gatnaşyjylar!
Gadymy döwürlerden bäri türkmen topragy uly söwda ýollarynyň çatrygynda ýerleşipdir. Munuň özi ösen türkmen medeniýetiniň dünýäniň dürli halklarynyň medeniýetine täsir etmegine şert döredipdir. Nepisligiň, gözelligiň iň ýokary derejesine göterilen maddy-ruhy gymmatlyklarymyz taryhyň dürli döwürlerinde-de öz milli öwüşginini, gadyr-gymmatyny ýitirmän, biziň günlerimize gelip ýetipdir.
Akyldar alymlarymyzyň, şahyrlarymyzyň ajaýyp eserleri, «Oguznama», «Gorkut ata», «Görogly» şadessanlarymyz, halk döredijilik eserlerimiz nesilleriň ruhuna ganat berip, ähli döwürlerde ynsan köňüllerini tämizläp gelipdir.
Biz sanlyja ýylyň içinde ýurdumyzyň ähli künjeklerinde medeniýet öýleriniň, kitaphanalaryň, muzeýleriň, medeniýet merkezleriniň birnäçesini gurup, ulanmaga berdik. Medeni ojaklarda guralýan aýdym-sazly çykyşlar, sahna oýunlary halkymyzyň agzybirligini, jebisligini has-da pugtalandyrýar, adamlarda ýokary ruhubelentlik duýgularyny oýarýar, Watana, ýaşaýşa söýgini, milli buýsanjy joşdurýar.
Bu gün adamzadyň ahlak-edep ýörelgelerini, ynsanperwerligi, tämiz ruhy, sagdyn ahlagy wagyz edýän milli gymmatlyklarymyz, däp-dessurlarymyz taryp edilmäge, dünýä ýaýylmaga mynasypdyr. Bu babatda ýurdumyzyň welaýatlarynda geçirilýän Medeniýet hepdelikleri oňat netijeleri berýär.
Gadymy Lebap topragynda geçiriljek sungat baýramy bagşylaryň kalbynda joşgunly aýdymlara öwrülse, ýazyjy-şahyrlary täze eserleri döretmäge ganatlandyrar. Medeniýet hepdeliginde körpe nesilleriň aýdym-sazly çykyşlary, aýdymçy-sazandalaryň konsertleri, suratkeşleriň eserleriniň, amaly-haşam, neşir önümleriniň we muzeý gymmatlyklarynyň sergileri, ýazyjy- şahyrlaryň şygryýet agşamy türkmen medeniýetiniň, sungatynyň, edebiýatynyň ýeten belent derejesini dünýä ýaýar.
Hormatly Medeniýet hepdeligine hem-de onuň çäklerinde guralýan halkara sungat sergisine gatnaşyjylar!
Siziň ähliňizi Lebap welaýatynda Medeniýet hepdeliginiň hem-de onuň çäklerinde geçirilýän halkara sungat sergisiniň açylmagy bilen ýene bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, uzak ömür, döredijilik üstünliklerini arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow


text:
Owganystanda amala aşyrylan iki sany aýry hüjümde, dört daşary ýurtly öldürildi.
Owganystandaky Halkara güýçleriniň metbugat wekili general Gunter Katzyň maglumatyna görä, şenbe güni Paktika welaýatynda owgan harbylarynyň lybasyna geýnen bir adam, üç esgeri öldüripdir.
General Katz Farah welaýatynda italiýaly bir esgeriň hem öldürilendigini aýtdy.
Paktika welaýat häkimliginiň metbugat-wekili öldürilen daşary ýurtlylaryň üçüsiniň hem ABŞ-nyň raýatydygyny mälim etdi.
Farah welaýatynda italiýaly esgere amala aşyrylan hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.


text:
Soňky Moda
-
Dessine geýip görmek islejek eşikleriňiz
Dünýäde şeýle bir köp sanda kreatiw işler barka olary size üznüksiz ýetirip durmak bizi ho...
-
Erkekleriň gaharyny getirýän Zenan eşiklerindäki bolgusyzlyklar
Zenanlaryň käbir egin-eşik görnüşlerini erkekler halamaýarlar we düşünmeýärler. Emma käwag...
-
Uzyn köýnekleri geýmegiň 9 kombini
Biziň Türkmen gelin-gyzlarymyzyň däpleriniň biri bolan uzyn köýnek modasy daşary ýurtlard...
-
Bu güýzde garderobyňa goşmaly 7 reňkiň
Moda akymy şeýle çalt üýtgeýär. Onuň köp sanly trendleriniň arasynda bulaşmak örän aňsat....


text:
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, Türkiýe Dilçiler jemgyýetiniň habarçy agzasy, filologiýa ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistanyň ylymda at gazanan işgäri Pygam Azymow 1915-nji ýylda Saýat raýonynyň Çowdur obasynda dogulýar, ol 1994-nji ýylda tragiki ýagdaýda, awtomobil heläkçiliginde aradan çykýar.
20-nji asyryň görnükli türkmen dilçi alymlaryndan Pygam Azymow barasynda dilçiler Sapar Kürenow bilen Haýdar Muhyýewiň “Türkmen dilçileri” diýen kitabynda şeýle maglumatlar berlipdir:
Pygam Azymowyň çagalyk ýyllary agyr geçýär, baýlaryň gapysynda batrak bolýar. Ol öz obalaryndaky mekdebi gutarandan soň, 1929-31-nji ýyllarda Çärjewdäki pedagogik tehnikumda okaýar. Şondan soň iki ýyllap obada mugallymçylyk edip, 1933-nji ýylda Aşgabat döwlet pedagogik institutynyň dil we edebiýat fakultetine okuwa girýär we dört ýylda ony tamamlaýar. Şol ýerde ony mugallym edip, işe alyp galýarlar, 1940-njy ýylda işiň ýanyndan aspirantura girip, iki ýyldan soň kandidatlyk dissertasiýasyny goraýar.
Ol institutda mugallymçylyk işiniň ýanyndan türkmen diliniň praktiki meselelerini işläp düzmäge, durnukly okuw kitaplaryny ýazmaga aktiw gatnaşyp başlaýar. Onuň türkmen diliniň sintaksisi boýunça taýýarlan “Gönükmeler” ýygyndysy 1938-nji ýylda özbaşyna kitap bolup çykýar.
Pygam Azymowyň meşhur dilçi Hojamyrat Baýlyýew bilen bilelikde “Türkmen diliniň sintaksisi” kitabynyň birinji neşiri 1939-njy ýylda çapdan çykýar. Bu kitabyň Pygam Azymow tarapyndan täzeden işlenen görnüşi 1948-nji ýylda Türkmenistanyň Halk magaryf ministrligi tarapyndan yglan edilen konkursda birinji baýraga mynasyp bolýar.
Onuň professor Abdylla Gurbanow bilen bilelikde ýazan “Harplygy” Türkmenistanyň Halk magaryf ministrligi tarapyndan yglan edilen konkursyň baýraklaryna 1951, 1962-nji ýyllarda mynasyp bolýar. Bu “Harplyk” özünden öňki harplyklardan oňat hilli ýazylandygy, okuwçylara harp öwretmegiň ýeňil usulynda düzülendigi bilen tapawutlanýar.
Pygam Azymow uruş ýyllary SSSR Ylymlar akademiýasynyň Türkmenistan bölüminiň alym sekretary we prezidiumynyň agzasy, Taryh, dil we edebiýat institutynyň diretkory wezipelerinde işleýär. 1948-nji ýylda “Türkmen dilinde sözleriň söz ýasaýjy goşulamalar arkaly ýasalyşy” diýen temadan doktorlyk dissertasiýasyny goraýar. Ol şol ýyldan başlap 12 ýylyň dowamynda Aşgabat Döwlet pedagogik institutynyň direktory, soňra Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň rektory wezipelerinde işleýär.
1951-nji ýylda Türkmenistan Ylymlar akademiýasy döredilýär. Pygam Azymow şol ýyl Akademiýanyň akademikligine saýlanýar. Ol 1963-65-nji ýyllarda Maksim Gorkiý adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň Türkmen dili kafedrasynyň professory, SSSR YA-nyň Jemgyýetçilik ylymlary bölüminiň akademik-sekretary bolup işleýär.
1966-njy ýylyň ýanwarynda Pygam Azymow Türkmenistanyň YA-nyň prezidentligine saýlanýar. Ol Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlary üçin türkmen dilinden okuw kitabyny döretmäge, şonuň ýaly-da mugallymlar, studentler, metbugat işgärleri üçin “Türkmen diliniň orfografiýasy we punktuasiýasy” boýunça gollanma taýýarlamaga-da aktiw gatnaşýar.
“Häzirki zaman türkmen dili (grafika, morfologiýa)” (1960) we “Häzirki zaman türkmen dili (sintaksis)” (1962) atly kitaplar onuň gös-göni gatnaşmagynda hem ýolbaşçylygynda neşir edildi.
Okuw kitaplaryny döretmek bilen birlikde alym türkmen diliniň ýazuw kadalaryny, grafikasyny işläp düzmek, olary kämilleşdirmek ugrunda birnäçe işler etdi. Onuň “Türkmen diliniň häzirki orfografiýasyna käbir üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda” diýen işi (1952) we Türkmen dilçileriniň ikinji gurultaýynda (1954) eden “Türkmen diliniň orfografiýasyna girizilýän käbir üýtgetmeler we goşmaçalar hakynda” atly doklady muňa aýdyň mysaldyr.
Professor Pygam Azymow türkmen diliniň praktiki meselelerini işläp düzmekde we olary kämilleşdirmekde, ösdürmekde, türkmen dilini aýry-aýry ylmy nukdaýnazardan derňemekde we çözmekde hem köp işler bitirdi. Akademik türkmen diliniň leksiki düzümini öwrenmek, ony ylmy esasda derňemek boýunça-da köp iş etdi. Onuň “Türkmen dilinde arap-pars elementleri” , “Türkmen diliniň leksiki sostawy”, “Häzirki zaman türkmen dili, giriş we leksika” atly işleri türkmen diliniň sözlük düzümini derňemäge bagyşlanandyr.
Türkmen dilinin orfografik sözlüklerini taýýarlamak we düzmek boýunça hem professoryň alyp baran işleri ýörite bellenmäge mynasypdyr. Onuň Hojamyrat Baýlyýew bilen bilelikde düzen ilkinji orfografik sözlügi 1947-nji ýylda çap bolup çykdy. Ol sözlük Türkmenistanyň Birinji lingwistik gurultaýynyň we ondan soňky döwürlerdäki orfografiýa we terminologiýa baradaky kararlar esasynda düzülipdi. Soňra onuň gatnaşmagy we ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Ikinji lingwistik gurultaýynyň orfografiýa düzgünleri baradaky kararlary esasynda “Türkmen diliniň ikinji orfografik sözlügi” (1953) düzüldi we Pygam Azymowyň redaktorlygynda çap edildi.
Akademik soňky ýyllarda türkmen diliniň we dil biliminiň dürli meselelerini öz içine alýan teoretiki makalalary bilen gazet-žurnallaryň we Soýuz möçberinde çykýan ýygyndylaryň sahypalarynda çykyş etdi.
Türkmen dil bilimi boýunça ökde hünärli kadrlary taýýarlap ýetişdirmek meselesine-de akademik aýratyn üns berdi. M.Gorkiý adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň professorlary Gumman Saryýew, Jumamyrat Amansaryýew, dosent Ata Myradow, Ýazly Çöňnäýew, Akmämmet Annamämmedow, Bike Jumageldiýewa, Haýdar Muhyýew, Türkmenistan YA-nyň uly ylmy işgärleri Häsiýet Gapurowa, Sabyr Arazgulyýew we başga-da köp alymlar hut şu akademigiň yzygiderli halypalyk etmegi netijesinde ösüp ýetişdiler. P.Azymow halkara möçberinde geçirilýän çäreleriň hem birnäçesine gatnaşdy. (Sapar Kürenow bilen Haýdar Muhyýewiň “Türkmen dilçileri” atly kitabyndan sitatanyň soňy.)
Pygam Azymow baradaky ýatlamalardan
Türkmenistanyň öňki adalat ministri, ýazyjy, şahyr, öz wagtynda Pygam Azymowyň studenti bolan Ýusup Haýydow:
- Geçen asyryň 53-nji ýylynda men Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň ýuridik fakultetine okuwa girdim. Rektor Azymowy men okuw jaýymyzyň howlusynda setanda-seýranda görýärdim. Uniwersitetiň Mopr köçesiniň günbatar çetindäki umumy ýaşaýyş jaýynda taryhçy, dilçi, ýurist studentler ýaşaýardy. Günleriň birinde: “Lebaply, watançylyk urşuna gatnaşan taryh fakultetiniň ikinji kursunyň studenti Ödemyrat düşekde galman syrkaw ýatyr” diýip eşitdim. Ýöne onuň familiýasy ýadymda ýok. Soramana bardym. Krowatynda ýalaňaç ýatyr. Guragyry bürüp alypdyr. Ol derdiniň üstesine “Men a-aç!” diýip gygyrdy. Mugallymlaryň biriniň oňa jyny düşüp, stipendiýadan kesipdirler. Sekiz aý bäri tanyşlarynyň döwüm-dişlem çöregine ýaşaýar eken. Kömek edeýin diýsem, özümem Ödemyrat ýaly garyp. Gaýtjak bolanymda: “Rektoryň ýanyna baryp, ýagdaýymy aýdyp bilmezmiň?” diýdi.
Häsiýetim gorkagragam bolsa, ertesi öýlän rektoryň kabulhanasyna bardym. Pygam Azymow derrew kabul etdi. Üns berip, diňledi. Stolunyň tahylyny çekip, ýüzlük çykaryp berdi. “Häzir şuny eltip ber. Sekiz aýlyk stipendiýasynam ertir kassadan alar” diýdi. Rektoryň diýşi ýalam boldy. Ödemyrat soňra uniwersiteti tamamlady.
Ikinji waka: Dördünji kursda okaýardyk. Ýazyjy hökmünde tanalýan Paýzy Orazowy, hamana, Moskwadan gelen mugallyma gödek jogap bereni üçin okuwdan çykardylar. Paýzy biziň aramyzda ýaşy uly, ekabyr bolansoň, kursdaşlarymyzyň köpüsi onuň täsirindedi. Arakesmede şolaryň biri maňa: “Paýzynyň okuwdan çykarylmazlygyny sorap, rektoryň adyna arza ýazdyk. Seniň adyňy ýazalymy?” diýip sorady. Razylyk berdim. Ertesi harby sapak gidip durka, polkownik meni daşaryk çagyrdy. Yzyna tirkäp, rektoryň kabinetine alyp bardy. Kabinetiň içi mugallymlardan hyryn-dykyn.
Pygam Azymow arza ýazmagy kimiň gurnandygyny sorady. Näme diýjegimi bilmän durun. Rektor: “Ýigrimi adama baş bolup, arzada seniň adyň birinji bolup dur, sen ýazdyňmy?” diýdi. “Ýok, pylana ýaz diýip, haýyş etdim. Sebäbi ol orsça menden sowatly. Ýalňyşan bolsam, ýoldaş mugallym, bagyşlaň“ diýdim.
“Bolýar, bagyşlaýan, ozalkyň ýaly ýeke gelen bolsaň, Paýzyny okuwdan çykarmazdyk. Indi bir ýyl önümçilikde işläp gelsin, soň dikelderis. Bar-da, özüne-de şuny aýt” diýdi. Dogrudan-da, Azymow diýşi ýalam etdi, Paýzy Orazow uniwersiteti tamamlady. Ömrüniň ahyryna çenli notarius bolup işledi.
Türkmenistanyň adalat ministri bolup işlän ýyllarym akademik P.Azymow bilen duşuşýardym. Onuň şol beýik mugallymlygydy, meninem studentligimdi. Her duşuşykdan sapak alyp gaýdýardym.
Aşgabatda ýaşaýan garaşsyz žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory, Deýwid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty Aşyrguly Baýryýew:
- Meni 1988-nji ýylda TKP MK-nyň Metbugat bölümine işe geçirdiler. Şol döwürde Pygam Azymowyň adyna birnäçe gezek gabat geldim. Onuň üstünden golly, golsuz arzalar ýazylýardy. Köplenç şol arzalaryň awtorlary bardy. Dogrusy, şol arzalara biziň bölümimizde däl-de, ylym bölüminde seredilmelidi. Ýöne şol wagtlar ylym bölüminde Pygam Azymowyň ogly Baýram orunbasar bolup işleýärdi hem-de kitap çykarmak bilen bagly arzadaky şikaýatlar sebäpli şol arzalaryň birnäçesini biziň bölümimize berýärdiler. Şol arzalary derňeýärdik, spesialistleriň pikiri bilen degşirip, çykan netijäni MK-nyň ýolbaşçylaryna berýärdik. Köplenç “Ýazylýan zatlar tassyk bolmady” diýen netije çykýardy.
Ýöne men bir zada geň galdym: Pygam Azymow ýaly türkmen ylmyna, medeniýetine uly goşant goşan uly alymyň üstündenem arza ýazýar ekenler. Men şuňa häli-bu güne çenli geň galýaryn.
Adynyň tutulmagyny islemedik türkmenistanly professoryň Azatlyk Radiosyna ýollan hatyndan:
- Pygam Azymowyň päk ýürekli adamdygyny, uly alymdygyny, il arasynda uly hormatynyň bardygyny Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow gabanardy. Bir waka meniň şu günki ýaly ýadymda. Täze türkmen elipbiýine geçmek baradaky mesele orta atylanda, Türkmenistan YA-nyň uly zalynda bu mesele dogrusynda diktator, öz usulyna laýyklykda, pikir alyşma gurnamaga çalyşdy. Şol üýşmeleňde Nyýazow ýeke-täk dilçi alym hökmünde hakyky dilçi alymlara öz erkin pikirini aýtmaga mümkinçilik bermän, diňe özi akyl satyp, özi çykyş edip, öz aýdýanlaryny tassyklatmaga eýýäm endik edipdi. Netijede, şeýle maslahatlar formal duşuşyga çalym edýärdi.
Emma meniň gürrüň bermek isleýän wakamda Pygam Azymow öz nukdaýnazaryny aýtmagy başarypdy. Ol çykyşyny S.Nyýazow bölmäge çalşanda: “Siz ýaş adam. Siz maňa päsgel berjek bolmaň. Bu meseläni siz entäk dünýä inmeziňizden ozalam men öwrenýärdim. Maslahata gulak assaňyz peýdaly bolar” diýip, ýaşuly hökmünde S.Nyýazowa maslahat berdi. 1994-nji ýylda Pygam Azymow 79 ýaşynda aradan çykanda, türkmen hökümeti bu waka öz resmi gynanjynam bildirmedi. Şundanam S.Nyýazowyň Pygam Azymowa ýigrenjini görmek mümkin.
Aşgabatda ýaşaýan garaşsyz žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory, Deýwid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty Aşyrguly Baýryýew:
- Anyk senesi ýadymda däl. Türkmenistan YA-nyň mejlisler zalynda Saparmyrat Nyýazowyň gatnaşmagynda türkmen dilini ösdürmegiň meselelerine bagyşlanan maslahat boldy. Men hem başlygym Gurbangeldi Annamuhammedow ikimiz MK-nyň metbugat bölüminden şol maslahata bardyk. S.Nyýazowam geldi. Ol ýerde Akademiýanyň Prezidiumynyň agzalary, Akademiýanyň prezidenti Agajan Babaýew hem bardy. Belli dilçiler, şol sanda Pygam Azymow hem şol maslahata gatnaşýardy.
Maslahatda belli dilçi hökmünde, ýaşuly hökmünde ilkinjileriň hatarynda Pygam Azymow gürläp başlady. TKP MK-nyň 1-nji sekretary onuň sözüni gödeklik bilen böldi. Şonda Pygam aga oňa şeýleräk sözler bilen ýüzlendi: “Siziň wezipäňiz häzir uly, mende hiç hili wezipe ýok. Men hormatly dynç alyşda. Ýöne siz menden ýaşkiçi. Iň bolmanda meniň ýaşymy sylaň. Siz meniň aýdanlarymy, sözümi bölmän, ahyryna çenli diňläň, olara düşündiriş-kommentariý bermäň, soňra meniň pikirlerimiň içinden gerekli diýip tapanlaryňyzy alyň, gerekli däl diýip tapanlaryňyzam zyňyp goýberiň” diýip, birneme gatyrganyp aýtdy. Elbetde, bu belli bir derejede mertlikdi, S.Nyýazowa edep öwretmekdi, onuň ýüzüni köpçüligiň içinde gyzdyrmakdy. Şondan soň S.Nyýazow Pygam Azymow sözüni tamamlaýança, sesini çykarman oturdy.


text:
Gazagystanyň paýtagty Astananyň polisiýasy öz hususy mellekleriniň hökümet tarapyndan elinden alynmagyna garşy protest geçiren ýedi aýaly tussag etdi.
Zenanlar ýaş çagalary bilen bilelikde 27-nji maýda parlamentiň binasynyň öňünde ýöriş geçiren wagtynda polisiýa tarapyndan saklandy. Olar öz şikaýatyny häkimiýetlere gowşurmagy planlaşdyrypdy.
Soňky hepdelerde Astanada şuňa meňzeş wakalaryň ençemesi boldy.
Protestçiler ýerli häkimiýetleriň raýatlaryň hususy emlägini yzygiderli elinden alýandygyny we bu hereketini “döwletiň zerurlyklary” bilen düşündirýändigini, emma köplenç bu ýerde ýerli häkimiýetler we telekeçiler üçin hususy jaýlaryň gurulýandygyny aýdýarlar.


text:
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda paýtagtdagtdaky, şol sanda “Watan”, “Türkmenistan” kinoteatrlarynyň durknuň täzelenmegi bilen, bu ýerlerde her gün diýen ýaly üç seansda, ýagny üç gaýta kinofilmler görkezilip başlandy. Emma bu kinofilmleriň aglabasy rus dilindäki daşary ýurt filmleri. Kinoteatrlarda Oguzhan adyndaky “Türkmenfilm” birleşiginiň kinofilmleri görkezilýän-de bolsa, olaryň täze çykanlarynyň sany örän az.
Paýtagtyň “Aşgabat” kinoteatrynda iýun aýynda görkezilýän çeper lentalaryň sanawynda täze surata düşürildi diýip hasaplap bolaýjak iki sany türkmen kinofilmi bar. Olaryň biri geçen ýyl düşürilen serhetçi esgerleriň gulluk durmuşy baradaky “Serhet” filmi, beýlekisi-de 2012-nji ýylda düşürilen atçylyk baradaky “Seýis” atly film.
Kinoteatryň işgärleriniň aýtmaklaryna görä, şol filmler hem o diýen tomaşaçylary gyzyklandyryp baranok. Bu filmler bir aýlap afişada atlary görkezilýän bolsa-da olaryň seanslary, tomaşaçy bolmansoň, köplenç ýatyrylýar.
“Türkmenistanyň çykaran filimlerini görýän ýok. Şu iki film başda prokata goýberilende, tomaşaçylary kinoteatra mejbury getirip, tomaşa etdirdiler. Şondan soň bu filmlere tomaşa etmäne gelen adam ýok” diýip, “Aşgabat” kinoteatrynyň işgäri aýdýar.
Şol bir wagtda hem Oguzhan adyndaky “Türkmenfilm” birleşiginiň filmleriniň ýurtda giňden ýaýran wideoprokatlarynyň müşderileriniň arasynda hem o diýen köp gyzyklanma döretmeýändigini Parahat mikroraýonyndaky wideoprokadyň eýesi Aşyr gürrüň berýär.
Oguzhan adyndaky “Türkmenfilm” birleşiginiň telefilm ýa-da wideofilm görnüşinde düşürilýän önümleriniň käbirleri telewideniýe arkaly hem görkezilýär. Ýaňy-ýakynda Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 290 ýyllyk ýubileýi mynasybetli doly metražly “Magtymguly” atly täze kinofilm görkezildi. Belläp geçsek, döwlet tarapyndan surata düşürilýän türkmen filmleriniň aglabasy häzirki döwri mahabatlandyrjy äheňde döredilýär.
Hususy studiýalar
Oguzhan adyndaky “Türkmenfilm” birleşiginiň filmlerinden tapawutlylykda ýurtdaky hususy studiýalaryň filmleriniň tomaşaçylaryň arasynda uly gyzyklanma döredýändigi aýdylýar. Şeýle hususy studiýalaryň biri ýaňy-ýakynda özüniň “Ýalňyzlyk” atly filmini çykardy. Bu film iki ýaş juwanyň söýgüsinden söhbet açýar. Mundan başga-da, il içinde “marylylaryň kinolary” diýlip atlandyrylýan Marydaky hususy studiýalaryň öndüren kinofilmleri hem bar.
Emma bu filmleriň hiçisi hem kinoteatrlarda ýa-da telewideniýe arkaly görkezilmeýär. Bu filmleri, esasan, wideoprokatlardan tapyp bolýar. Bu filmleriň aglabasynyň sýužeti söýgi barada. Olaryň käbirleri hindi filmlerindäki ýaly aýdym-saz we tans bilen bezelýär.
Hususy studiýalaryň filmleri tomaşaçylar tarapyndan uly gyzyklanma bilen garşylanýan-da bolsa, paýtagtly medeniýet işgäri Ýakubyň pikiriçe, şol kinofilmleriň hili höwesjeňlik derejesinde. Filimleriň tehniki taýdan surata düşürilişiniň, senarileriniň hiliniň pesdigini hem-de olarda oýnaýan artsitleriň höwesjeňlik derejesindedigini medeniýet işgäri aýdýar.
Mundan başga-da Türkmen telewideniýesiniň telekanallary hem iň bolmanda ýylda bir gezek bir telewizion filmi surata düşürýär. Hususan-da, täze ýyl baýramçylygy mynasybetli wäşileriň gatnaşmagynda düşürilýän bu hili telefilmler tomaşaçylaryň arasynda uly gyzyklanma döredýär. Şeýle-de, az hem bolsa, telekanallaryň käbirlerinde teleseriallar hem görkezilip başlandy. Şolaryň iň soňkysynyň ady “Ýediniň enesi”.
Şol bir wagtda-da Parahat mikroraýonyndaky wideoprokatyň eýesi Aşyryň aýtmagyna görä, sowet döwri düşürilen “Aýgytly ädim”, “Japbaklar”, “Ykbal”, “Aşyr aganyň mekirligi” we “Ýuwaş gelin” ýaly filimlere häzirki wagtda-da ilat uly gyzyklanma bilen tomaşa edýär.
Ýeri gelende belläp geçsek, ýurtda kinoindustriýanyň ýagdaýy, düşürilýän ýa-da düşürilen täze filmler barada gürrüň berýän ne telegepleşikler bar, ne-de ýörite gazet-žurnallar neşir edilýär.


text:
2-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýaty boýunça amala aşyran iş saparynyň barşynda Gökdepe etrabynyň Gökdere obasynda gurulýan 600 baş atçylyk toplumynda we 114 hojalyk üçin ýaşaýyş jaýlary toplumynda alnyp barylýan işleriň depgini bilen ýakyndan tanyşdy. Türkiýäniň “Belda Inşaat Taahhüt ve Tiсaret Ltd. Şti.” gurluşyk kompaniýasynyň ýolbaşçysy toplumyň çäginde ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi.
Atçylyk toplumynyň hojalyk bölüminde her birinde 60 at ýatagy bolan dört sany athana, her birinde taýçanaklar üçin 80 ýatagy bolan iki sany athana, şeýle hem her birinde taýçanaklar üçin 50 ýatagy bolan dört sany athana, mundan başga-da her birinde 20 sany at ýatagy bolan höwür bedewlerine niýetlenen iki sany athana bar. Döwlet Baştutany olarda bedewler üçin oňaýly howa ýagdaýynyň üpjün edilmelidigini, athanalarda amatly salkynladyş we ýyladyş şertleriniň ýola goýulmalydygyny belledi. Bu ýerde bina edilýän athanalaryň gurluşygynda we onuň enjamlaşdyrylyşynda dünýäniň iň gowy tehnologiýalarynyň ulanylmalydygyny, tohumçylyk hojalygyny ýöretmäge ylmy taýdan esaslandyrylan çemeleşmeleriň ulanylmalydygyny belläp, döwlet Baştutany gurulýan toplumyň uzakmöhletleýin geljegi nazarlamalydygyny aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti athanalar bilen tanyşlygyny tamamlap, topluma degişli desgalar babatda giňişleýin maglumat berýän taslamalar bilen tanyşdy. Tanyşdyrylan taslamalaryň hatarynda 600 baş atçylyk toplumynyň we 114 hojalyk üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlar toplumynyň umumy görnüşi, merkeziň edara binasynyň, auksion binanyň, okuw merkeziniň, toplumyň muzeýiniň, athanalaryň daşky we içki görnüşleriniň, dört we bäş otagly iki gatly iki öýli ýaşaýyş jaýlarynyň, orta mekdebiň, 160 orunlyk çagalar bagynyň taslamalary we çyzgylary bar. Şeýle hem toplumyň edara binasynyň öňünde we onuň çäklerinde oturdylmagy meýilleşdirilýän heýkelleriň, yşyklandyryş sütünleriniň, 600 baş atçylyk toplumynyň, atlar üçin niýetlenen ýerasty geçelgäniň maketleri görkezildi.
Toplumyň çägindäki dünýä ölçeglerine laýyk gelýän tohumçylyk-seçgi we ýörite barlaghana binasynda bedewleri keselden saplamak, hususan-da, bejeriş işlerini geçirmek çäreleri üçin niýetlenen otaglar, ýokary derejeli rentgen enjamlary we UZI otaglary bolar.
Atçylyk-tohumçylyk toplumy bilen ýaşaýyş jaý toplumynyň arasynda bölüji gök zolak dörediler. Şeýle hem toplumyň çäginde atlar üçin çapuw ýodalary enjamlaşdyrylýar.
Şeýle hem bu ýerde toplumyň işgärleri üçin amatly ýaşaýyş we dynç alyş şertleri döredilýär. Hususan-da, 114 maşgala niýetlenen ýaşaýyş jaýlary gurlar. Toplumyň çäginde bir dükan bu ýeriň ilatynyň hyzmatynda bolar. Desgalaryň hemmesi ak mermer bilen örtüler. Bu ýerde çagalar üçin oýun meýdançasy gurlar.
160 orunlyk täze çagalar bagy, ondaky giň gimnastika we saz otaglary, oýun meýdançasy körpeleriň ygtyýarynda bolar. Binalaryň ýanaşyk ýerleri göwnejaý abadanlaşdyrylar.
Şeýle hem milletiň Liderine toplumyň merkezi girelgesiniň öňünde we onuň çäklerinde oturdylmagy meýilleşdirilýän heýkelleriň görnüşleri görkezildi.
Döwlet Baştutany heýkeltaraşlaryň işleri bilen tanşyp, olaryň biriniň “Buýsanç daragty”, beýlekisiniň bolsa “Perzent buýsanjy” manylaryny aňladýandygyny aýdyp, toplumda bu heýkelleriň mynasyp ýerde oturdylmagyny maslahat berdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti baglary we gülleri ösdürip ýetişdirmek üçin gurulmagy meýilleşdirilýän ýyladyşhananyň taslamalary, olaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary bilen tanyşdyryldy. Bellenilişi ýaly, gurulmagy meýilleşdirilýän täze desga üçin umumy meýdany 10 gektara barabar bolan ýer bölegi kesgitlendi. Ýyladyşhana Aşgabat—Mary awtomobil ýolunyň 24-nji kilometliginden 7600 metr aralykda, Garagum derýasynyň demirgazyk tarapynda ýerleşer. Ýyladyşhanany Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň tokaý hojalygy müdirliginiň Ak bugdaý etrap tokaý hojalygynyň ýerinde gurmak meýilleşdirilýär.
Soňra türkmen döwletiniň Baştutany tejribeli atçylar, seýisler we çapyksuwarlar üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy, olarda zerur bolan ähli şertler göz öňünde tutular.


text:
Merkezi Aziýanyň sambo boýunça 3-nji çempionatynda türkmen samboçylary ýeňiş gazandy.
Düýn, ýaryşyň jemleýji gününde iň güýçlüler bäsleşdiler.
Türkmenistanly samboçylar agram kategoriýasyndaky 9 ýaryşyň 8-sinde ýokary baýraga, diňe birinde kümüş medala mynasyp boldular.
Türkmen samboçylary aýallaryň we erkekleriň gatnaşmagynda geçirilen sambo ýaryşlarynyň jemi üç görnüşi boýunça 27 medal, 17 altyn, 9 kümüş we 1 bürünç medal aldylar diýip, TDH habar berýär.
Komandalaýyn tertipde ikinji orny özbegistanly samboçylar, 3-nji orny bolsa gyrgyzystanlylar eýeläpdir.


text:
Türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň degişmelerinden
"Ýüz gram içeýin"
Gum obasynda ýaşaýan dostum 50 ýaşy dolanda tutýan toý dabarasyna çagyrdy. Ýeke ozüm somalyp barmagy gelşiksiz görüp, ýazyjy Täçmämmet Jürdekowa ýoldaş bolmagy haýyş etdim.
Oba bardyk. Meni ozaldan tanaýan gumlylar “Ýoldaşyň bilen tanyşdyrmadyň, ol kim?” diýip, sowal berdiler.
Täçmämmedi tanyşdyrmakçy boldum. Ýöne ol menden öňürtiledi:
"Adamlar, azajyk tagapyl ediň, ine, häzir toý saçagynyň başyna geçeris. Ýüz gram arak içeýin, soň kimdimi özüňizem tanarsyňyz" diýdi.
Tapmaça
XX asyryň 80-nji ýyllarynyň başynda ýazyjy, rus dilinde çap edilýän “Aşhabad” edebi žurnalynyň baş redaktory Wladimir Pu bilen ýazyjylaryň Nowosibirskiý şäherinde geçirilýän maslahatyna gitdik.
Maslahatyň 1-nji güni tamamlanandan soňra ýerli ýazyjylaryň biri meni, Wolodýany, ýene-de 5-6 ýazyjyny öýüne myhmançylyga çagyrdy. Üsti naz-nygmatly stol başyna geçen dessimize Wolodýa:
- Dostlar, bir stoluň başynda jem bolduk. Ýöne birek-biregi tanamaýarys. Men tanyşmagyň täze usulyny teklip edýärin - diýdi. - Her kim öz adyny doly aýdýar. Familiýasynyň bolsa yzyna goşulýan "ow"-y, "ýew"-i aýryp, başky hem-de soňky harpyny aýdýar. Teklip meniňki, şonuň üçinem ilki menden başlalyň! Men Türkmenistandan, adym Wladimir-Wolodýa, familýamyň başky harpy “P”, soňkysy ”u”. Familiýamy bilmäge ildeşim Amanmyrat “B”-“A” hemem öý eýesi gatnaşmasyn - diýdi.
Wolodýanyň milleti koreýdi. Ýüzi bugdaýreňk bolany üçin türkmene-de az-kem meňzeýärdi. Tapmaçany çözýänler başy “P” harpy bilen başlanyp, soňy “u”
bilen tamamlanýan türkmen sözüni tapjak bolup kelle döwdüler.
Şeýle sözi tapmadylar. Soňra başga dillerden şeýle sözi tapmaga synanyşdylar. Kimdir biri “Pompidu” diýdi. Başga adam atlaryny-da tutdylar. Barybir, tapmaçanyň jogaby tapylmady.
Olar “Wolodýa, ilkinji tosty seň saglygyň içeli. Utuldyk, familýaňy özüň aýt!”- diýdiler. Wolodýa gülmän--ýyryşman: "Pu" diýdi.
Çykalga
Russiýa Federasiýasynyň Stawropol ulkesiniň Türkmen raýonynda türkmenleriň arasynda doglan geljekki ýazyjy Nikolaý Zolatarýow ýokary bilmi Türkmenistanda aldy. Ol Türkmenistanda hemişelik ýaşamaga galdy.
Degşip--gülüşmegi oňat görýän Kolýa degene degip, degmedige-de kesek atýardy. Günlerde bir gün ol “bu tejribesini” itde-de synap gördi.
Myhmançylykdan öwrülp gellýärdik.Ýolumyz jaýyň kölegesinde garysyna ýassanyp ýatan köpegiň üstünden düşdi. Keýpiçag Kolýa ony kesekläp ugrady. It birbada çydady. Kolýa goýar ýerde goýmady. It “itlik edýän” Kolýa topuldy.
Kolýa gaçyp ugrady. It onuň yzyndan ýetip, injiginden azy urdy. Kolýa azy uran it onuň jalbaryny ýyrtan eken.Tenine şikes ýetmändir.
Biz “Iki metrdenem uzyn boýuň bar. Ýöne ylgawyň, ýyndamlygyň boýy garyş--sere itçe-de ýok eken” diýip, onuň çetine degdik.
Ol: "Itiň dört, meniň iki aýagym bar. It şonuň üçin menden ýyndam" diýip, çamanlygyny sülä getirdi.
Toplan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Özbegistanyň wagtlaýyn prezidenti, merhum prezident Yslam Kerimowyň syýasatynyň dowam etdiriljegine yşarat edip, harby ýaranlyga goşulmajakdygyny aýtdy.
Daşary işler ministrliginiň beýanatynda Şawkat Mirziýoýewiň 9-njy sentýabrda parlamentiň ýokarky we aşaky palatlarynyň goşma sessiýasynda aýdan sözleri getirilýär.
"Ozalkylary ýaly, biziň ýurdumyzyň hiç bir harby-syýasy ýaranlyga goşulmazlyk we beýleki döwletleriň harby bazalaryna we desgalaryna Özbegistanyň territoriýasynda orun bermezlik pozisiýasy berk» diýip, Mirziýoýew aýdypdyr.
Şeýle-de ol özüniň Orsýet, Birleşen Ştatlar, Hytaý we beýlekiler bilen gatnaşyklary ösdürjekdigini aýdypdyr.
Bu sözler özbek deputatlary Mirziýoýewi wagtlaýyn prezidentlige belläninden bir gün soň aýdyldy.
Özbek hökümeti uzak wagtlyk prezident Yslam Kerimowyň 28-nji awgustda, 78 ýaşynda hassahana ýerleşdirilendigini, 2-nji sentýabrda aradan çykandygyny aýtdy.


text:
Awstraliýanyň Milli olimpiýa komiteti 2017-nji ýylda Aşgabatda ýapyk binalarda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna öz türgenlerini ugratmaz. Bu barada “Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiri Awstraliýanyň Milli olimpiýa komitetiniň metbugat işleri boýunça jogapkär wekili Metýu Bartola salgylanyp habar berýär.
Bartol munuň sebäplerini Awstraliýanyň türgenleriniň aglabasynyň öz gün tertibini 2018-nji ýyla görä planlaşdyrandygy bilen düşündirdi.
“Komitet [Aşgabatdaky] oýunlarda çykyş edip biljek sportuň dürli görnüşleriniň wekilleri bilen duşuşdy we munuň netijesinde, olaryň aglabasynyň öz gün tertibini öňümizdäki ýyla [2018] görä planlaşdyrandygyny anyklady. Şeýle-de, olaryň aglabasynyň 2018-nji ýylda geçiriljek Arkalaşyk oýunlaryna taýýarlanmak üçin uzak wagtlaýyn planlary bar” diýlip, Awstraliýanyň Milli olimpiýa komitetiniň beýanatynda aýdylýar.
Şeýle-de, maglumatda “Awstraliýanyň Milli olimpiýa komiteti çakylyk üçin Aziýanyň Olimpiýa geňeşine minnetdarlyk bildirdi we şuňa meňzeş çakylyk ýene ugradylsa, onda komitet ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçiriljek nobatdaky oýunlara gatnaşmak ähtimallygyny göz öňünde tutup biler” diýilýär.
Gurulýan desgalar we çykdajylar
Gepiň gerdişine görä aýtsak, Awstraliýanyň Milli olimpiýa komitetiniň jogapkär resmisiniň eden bu beýanaty barada degişli türkmen resmilerinden henize çenli haýsydyr bir komentariýa almak başartmady.
Türkmenistan şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçirilmegi planlaşdyrylýan V Aziýa oýunlary üçin taýýarlyk işlerine birnäçe ýyl öňünden başlap, munuň üçin milliardlarça amerikan dollary möçberinde maliýe serişdesini harçlady.
Bu oýunlara görülýän taýýarlyklaryň çäginde Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda 157 gektar territoriýany tutýan ýörite olimpiýa şäherçesi gurulýar. Gurluşygyna 2010-nji ýylda başlanan bu şäherçe üçin, 5 milliard amerikan dollary möçberinde maliýe serişdesi goýberildi.
Şeýle-de, Türkmenistanda geçiriljek Aziýa oýunlaryna gabatlap, Aşgabatda dünýäniň iň gymmat halkara aeroportlarynyň biri guruldy. Laçynyň şekilindäki bu aeroportyň gurluşygy üçin 2,3 milliard amerikan dollary harçlandy.
Bu oýunlara görülýän taýýarlyklaryň çäginde şäheri, köçeleri we binalary abadanlaşdyrmak işleri hem alnyp barylýar. Munuň bilen bir wagtda, paýtagtyň Çoganly, Şor ýaly sebitlerinde ýüzlerçe ýaşaýyş jaýy hem ýumruldy.
Şeýle-de, Taýýarlyk çäreleriniň çäginde paýtagtdaky öňden abat binalaryň, seýilgähleriň hem ençemesi söküldi ýa-da ýumruldy we onuň deregine täzeleri guruldy.
Aýlyklar wagtynda berilmeýär
Emma türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri tarapyndan bu işler üçin edilýän maliýe çykdajysy, abat binalaryň näme sebäpden sökülýändigi we jaýlaryň ýumrulmagy barada resmi taýdan ilat köpçüligine maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.
Galyberse-de, Aşgabatda Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyklara milliardlarça dollar maliýe serişdesi goýberilýän mahaly, Türkmenistanda döwlet edaralarynyň we gurluşyk firmalarynyň ençemesiniň öz işgärlerine aýlyk haklaryny wagtynda berip bilmeýändigi barada, Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna ençeme maglumat gelip gowuşdy.
Şeýle-de, ýurtda adamlaryň aýlyklaryny nagtlaşdyrmagy üçin niýetlenen ýeke-täk gural bolan bankomatlarda hem köplenç puluň ýokdugy we şeýlelikde, adamlaryň öz aýlyklaryny nagtlaşdyryp bilmän kösenýändikleri habar berildi.
2016-njy ýylyň ikinji ýarymynda Balkan welaýatynda hem, ýurduň Senagatçylar we telekeçiler birleşigine agza hususy firmalara Aziýa oýunlary üçin näresmi “meýletin salgydyň” girizilendigi sebäpli olaryň ençemesi öz işini togtatdy.


text:
YD toparyna wepadarlyk kasamyny içen müsür topary oktýabr aýynda Sinaý ýarymadasyna edilen ganly hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Şonda janyndan geçeniň hüjümi netijesinde 30 sany müsür esgeri öldürildi. Müsüriň Sinaý ýarymadasyndaky Ansar Beýt al-Makdis topary bu beýanaty internetde goýlan wideoda etdi.
Bu topar Müsüriň yslamçy prezidenti Muhammad Morsi 2013-nji ýylda häkimiýetden çetleşdirileli bäri onlarça polisiýa ofiserini, esgeri öldürdi.
Emma 24-nji oktýabrdaky kast ediş hüjümi, partlaýjydan doldurylan maşynyň harby barlag nokadynda ýarylmagy bilen, iň ganly hüjüm bolupdy.


text:
Anna güni Aşgabatda, Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamdowyň arasynda geçirilen gepleşiklerde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ýyl-ýyl giň gerime eýe bolýandygy, bu hyzmatdaşlyklaryň geljekde hem ösdüriljekdigi aýdyldy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ýaýbaňlandyrylyşyndan mysal getirip, häzir Türkmenistanda 600-e golaý türk kompaniýasynyň we firmasynyň iş alyp barýandygyny aýtdy.
'Türkmen serişdesiniň hasabyna'
Türkmen lideri türk firmalarynyň «Türkmenistanyň serişdesiniň hasabyna ata watanda şunuň ýaly iri taslamalary ýokary hilli amala aşyryp, ýurduň esasy gurluşyk, energetika, ulag pudaklaryny, dokma we gaýtadan işleýän senagatyny we ykdysadyýetiň beýleki pudaklaryny ösdürmäge mynasyp goşant goşýandygyny» belledi.
Şeýle-de ol bu iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygynyň hil taýdan ösýändigini, möçber taýdan yzygiderli artýandygyny belläp, 2013-nji ýylyň netijeleri boýunça haryt dolanşygynyň möçberi 4 milliard 750 million amerikan dollaryna barabar boldy diýdi.
Erdoganyň 'aýratyn minnetdarlygy'
Türkmenistana bäşinji gezek sapar edýän türk lideri Rejep Taýyp Erdogan hem öz çykyşynda «türk firmalarynyň Türkmenistanda durmuşa geçirýän ýa boýun alan taslamalarynyň bahasynyň 42 milliard dollardan geçendigini» aýdyp, munuň üçin prezident Berdimuhamedowa özüniň aýratyn minnetdarlygyny bildirdi.
Şeýle-de ol Türkmenistanyň işewürleriniň Türkiýedäki maýa goýumlara gyzyklanma görkezjegine ynanýarys diýdi. Emma gepleşikleriň dowamynda türkmen firmalarynyň Türkiýede nähili taslamalary amala aşyrýandygy barada maglumat berilmedi.
Erdogan öz ýurdunyň azeri we türkmen tebigy gazynyň Ýewropa akdyrylmagy meselesinde hem möhüm rol oýnaýandygyny nygtady. Onuň pikiriçe, türkmen gazyny Ýewropa aşyrmagy ýola goýmak işine TANAP gazgeçiriji proekti esasynda başlanyldy we bu iş ýokary depginde alnyp barylýar.
Gepleşikleriň ahyrynda türkmen döwlet konserni «Türkmengaz» bilen Türkiýäniň «Atagaz» kompaniýasynyň arasynda tebigy gaz söwdasy boýunça çarçuwalaýyn ylalyşyga gol çekildi.
Mundan başga, taraplar söwda-ykdysady, bilim, bedenterbiýe we sport, transport pudaklarynda hyzmatdaşlygy ýaýbaňlandyrmak barada ylalaşyga geldiler, iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda 2015-2016-nji ýyllarda edilmeli hyzmatdaşlyk programmasyna gol çekdiler.
Hakyny alyp bilmedik firmalar
Ýöne gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanda işläp, soňra eden işleriniň puluny alyp bilmeýändigini aýdan türk firmalary barada mesele gozgalandygy barada maglumat berilmeýär.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda işlän türk gurluşyk firmalarynyň bir topary türkmen hökümetiniň özlerine 1 milliard dollar çemesindäki iş haklaryny, ýagny edilen işiň puluny tölemeýändigini aýdyp, halkara arbitraž suduna ýüz tutupdy.
Şonuň bilen birlikde, türk iş adamlarynyň käbiri Türkmenistanda işlän türk gurluşyk firmalarynyň 40-dan gowragyna bikanun çemeleşilendigi barada günbatar metbugatynda çykyş edipdi.
Türkmen migrantlarynyň meseleleri
Azatlyk radiosyna Türkiýede işleýän türkmen migrantlaryndan gowuşýan maglumatlara görä, türkmen migrantlary özleriniň Türkiýede işlemek we Türkmenistana erkin gidip-gelmek zerurlyklarynyň emeli päsgelçiliklerden saplanmagyny isleýärler.
Emma Aşgabatda ýokary derejede geçirilen gepleşiklerde bu meseläniň nähilem bolsa bir ýagdaýda gozgalandygy barada maglumat alyp bilmedik.


text:
Öňki prezident Bakyýew ýörite güýçlere buýruk berip, öz syýasatyna garşy protest bildiren adamlara ot açdyranlykda aýyplanýar. Bakyýewiň ýurtdan gaçyp çykmagyna getiren bu protestde 90-a golaý adam ölüp, 100 töweregi adam ýaralandy. Häzir Belarusda gaçybatalgada ýaşaýan Bakyýew özüne bildirilýän bu günäleri ret edýär.
Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekdäki şu günki diňlenişik jemgyýetçilik üçin açyk boldy. Ýöne çaknyşykda pida çekenler we olaryň garyndaşlary sud öňünde duranlara “bular öldürilmeli” diýip topulansoňlar, sudýa diňlenişigi penşenbe gününe geçirdi.
Ot açylanda aýagyndan gülle degen Jyldyzbek Kulçaýew prostestlerde iki doganynyň ölendigini aýdýar: “Biz baş prokuror Kubatbek Baýbolowyň suda gelip, bize hasabat bermegini talap edýäris. Ýöne proses adalatly bolmaly”.
Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýew öz syýasatyna garşy protest bildiren adamlara ot açdyranlykda aýyplanýar.
Garşysyna sud işi gozgalan 28 adam ýa adam öldürenlikde ýa-da bu işe gytaklaýyn gatnaşanlykda aýyplanýar. Olara garaşýan jeza 10 ýyl bilen ömürlik türme tussaglygynyň aralygynda. Proses ýene birnäçe güne çeker diýlip, pikir edilýär.
Günäkärlenýänleri adwokatlary: “Aýyplanýanlaryň käbiriniň özüne bildirilýän günä barada ýeterlik maglumaty ýok” diýip, oňadrak taýýarlyk üçin prosesi 40 gün yza süýşürmegi soradylar. Ýöne prokurorlar muny ret etdiler.
Aprel aýyndaky çaknyşyklarda dogany ölen Çynara Jadyşbaýewa aýyplanýanlaryň adwokatlara gaharlandy: “Bir adam ýas tutýarka, gülkä ýer ýok. Ýöne size diňe pul gerek. Siziň ynsabyňyz nirede? Size ölenleriň ruhy gargasyn!”.
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti öten tomus ýurtda gyrgyzlar bilen özbekleriň arasynda turan çaknyşyklardan bäri durnuklylygy gorap saklamaga synanyşýar. Bu çaknyşyklarda 400-den agdyk adam öldi.
Ýurtda öten aý täze parlament saýlandy. Prezident Roza Otunbaýewa Gyrgyzystanyň öňki sowet Merkezi Aziýasynda ilkinji bolup parlamentar demokratiýany gurýanlygyny aýdýar. Ýöne parlamente saýlanan bäş partiýanyň içinde köplük orny alany ýok. Olar bir koalision hökümet gurup, bir premýer-ministr saýlap bilmeseler, parlamenti ýatyrmaly bolar.


text:
Salam hormatly lukman! Meniň adym Aman. Biziň çagamyz bolanok. Şol sebäpden hem, Türkmenistanda emeli tohumlandyrma geçirilýän keselhanalaryň salgylaryny we bejeriş çäreleri geçirmegiň möhletleri barada habardar edäýseňiz Sizden minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy, Aman.
Hormatly Aman!
Önelgesizlige getiren sebäpleri anyklap we bejergi çärelerini geçirmek, şonuň ýaly-da, ekstrakorporal tohumlanmany geçirmek üçin görkezmeleri kesgitlemek üçin Aşgabat şäherinde ýerleşýän "Ene mähri" merkezine ýüz tutyp bilersiňiz. Ýüz tutýan jübütleri barlagdan geçirme we ýüze çykan bozulmalary aradan aýryp, tohumlanmanyň şowly geçmegi üçin taýarlyk çäreleri, bozulmalaryň häsiýetine görä dürli möhletleri düzüp biler. Bu çäreleriň dowamlylygy we şowly geçme mümkinçiligi barada takyk maglumaty, barlaglardan soň lukman kesgitläp biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Çagaňyzyň wagtyndan öň doglup, 4 aýdan soň aýrylmagyna näme sebäp bolduka? Siz barlaglardan geçdiňizmi we Sizde nähili bozulmalary anykladylar? Size nähili bejergi berdiler? Saglygyňyzyň we önelgelilik ulgamynyň ýagdaýyny anyklamaga ýardam berýän barlaglaryň netijelerini bilmezden, dogry we peýdaly maslahat bermek kynçylyk döredip biler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk Merkezi Aziýanyň žurnalistleriniň soraglaryna jogap berdi.
Robert Bleýk Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisi bilen köp ugurly gatnaşyklaryny ösdürmek ugrunda eden tagallalarynyň netijeleriniň geçen ýylyň dowamynda görnüp başlandygyny belledi.
Şeýle-de, ol Gyrgyzystandan başga, Merkezi Aziýanyň ähli döwletleri bilen ikitaraplaýyn konsultasiýalaryň geçirlip başlandygyny hem mälim etdi.
Türkmenistanda geçirilýän reformalar barada-da durup geçip, jenap Bleýk şeýle diýdi: “Biz Türkmenistanda geçirilýän syýasy reformalary juda hormatlaýarys. Şeýle-de Birleşen Ştatlar Türkmenistanyň hökümeti bilen özara gowy gepleşikleri geçirdi. Şol gepleşikleriň dowamynda ýurtda hökümete degişli däl guramalar döredilse, diňe Türkmenistanyň bähbidine boljakdygy bellenildi”.


text:
Türkmenistanda “Ýewraziýanyň ýyldyzy” atly türki milletlileriň aýdym-saz bäsleşigine taýýarlyk görülýär. Bu halkara bäsleşiginde ýurduň adyndan çykyş etjek aýdymçyny saýlamak üçin, Türkmenistanda ýörite konkurs yglan edildi diýlip, resmi metbugatda habar berilýär.
Bu konkursyň birinji tapgyryna Türkmenistanyň ähli welaýatlaryndan 100-e golaý aýdymçynyň gatnaşandygy aýdylýar. Olardan 30 aýdymçynyň saýlanandygy, indi bu aýdymçylaryň konkursyň geljekki tapgyrynda çykyş etjekdigi habar berilýär.
Maglumata görä, aýdymçylaryň çykyşlary telewideniýe hem radio arkaly ilata ýetirilip, ýerli ýaşaýjylar hem jübi telefonlaryndan SMS iberip, bu bäsleşikde iň mynasyp aýdymçyny saýlamaga gatnaşyp bilýärler. Saýlanan 30 aýdymçydan 10-sy geljekki tapgyrda çykyş etmäge hukuk gazanar.
19-njy noýabrda ýurduň Mukamlar köşgünde aýdymçylaryň göni efire beriljek konserti geçiriler. Onda ýeňiş gazanan aýdymçy “Uly finala” gatnaşyp, Gazagystan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Azerbaýjan we Türkiýe ýaly ýurtlaryň wekilleri bilen “Ýewraziýanyň ýyldyzy” adyny almak ugrunda bäsleşer.
“Uly finalyň” haýsy ýurtda geçiriljegi bije arkaly çözüler.
Bu bäsleşigi geçirmek inisiatiwasyny Türkiýäniň “TRT Awaz” telekanaly öňe sürüpdi.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Human Rights Watch” guramasy Liwiýada Muammar Kaddafini agdarmaklyga ýardam bermek kampaniýasynda parahat ilatdan ölenleriň sanyna NATO kembaha garaýar diýýär.
HRW guramasynyň täze ýaýradan hasabatyna görä, geçen ýyl NATO-nyň Liwiýadaky howa hüjümlerinde parahat ilatdan 72 adam, şol sanda 24 çaga we 20 aýal öldürilipdir.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän bu gurama NATO-ny parahat ilatyň ýitgisiniň öwezini doldurmaga we bikanun bolup biläýjek hüjümleri derňemäge çagyrýar.
HRW-niň bu hasabaty NATO-nyň howa hüjümleriniň pidasy bolanlar barada iň güýçli derňew hasaplanýar we ölenleriň sanynyň mart aýynda “Amnesty International” guramasy tarapyndan ýaýradylan hasabatdaky 55 diýlip berlen sandan has köpdügi aýdylýar.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Human Rights Watch” guramasy Owganystanyň hökümeti we howpsuzlyk güýçleri tarapyndan owgan žurnalistlerine garşy amala aşyrylýan ýowuzlyklaryň we haýbatlaryň gerimi artýar diýýär.
“Human Rights Watch” guramasynyň 21-nji ýanwarda ýaýradan täze raportynda berilýän maglumata görä, şuňa meňzeş hüjümler 2001-nji ýyldan bäri Owganystanda metbugat azatlygy dogrusynda gazanylanlara howp salýar.
48 sahypalyk raportda žurnalistlere garşy edilýän azar bermeler, gorkuzmalar, hüjümler dogrusyndaky maglumatlar dokumentleşdirilip, onda owgan hökümetiniň bu wakalaryň jogapkärlerini derňemekde we olara garşy iş gozgamakda şowsuz bolýandygy bellenilýär.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän gurama Kabuly žurnalistlere garşy edilýän ýowuzlyklaryň we gorkuzmalaryň soňuna ýetmäge çagyrdy. Şeýle-de, gurama “Talyban” hereketi raýat gurmalaryna, şol sanda metbugat serişdelerine garşy edýän hüjümlerini bes etmelidir diýýär.


text:
Owganystanyň polisiýasy şu gün ýurduň günbataryndaky Farah welaýatynda ýerleşýän bir türmeden tussaglaryň bir toparynyň gaçyp çykandyklaryny habar berdi.
Welaýat polisiýa edarasynyň başlygy bu wakada 12 sany tussagyň ýeriň asty bilen gazan tunneleri arkaly türmeden gaçyp çykandygyny aýtdy.
Onuň sözlerine görä, 13-nji tussag gaçyp çykmakçy bolanda, ele salnypdyr. Şol ele salnan tussagyň aýtmagyna görä hem, tussaglar ýeriň asty bilen 10 günüň dowamynda tunnel gazan ekenler we bir gijäniň dowamynda türmedäki ähli tussaglary gaçyrmagy planlaşdyran ekenler.
Maglumatda, Farah welaýatyndaky bu türmede 300-den gowrak tussagyň saklanýandygy aýdylýar.


text:
Russiýanyň paýtagtynda polisiýa ençeme aktiwisti we oppozisiýa liderini tussag etdi. 31-nji dekabr güni onlarça aktiwist Russiýanyň Konstitusiýanyň 31-nji maddasyna ünsi çekmek üçin Moskwada ýygnandy. Şol madda adamlaryň erkin ýygnanyşmak hukugyny kepillendirýär.
Aktiwistler “Ähli ýerde we islendik wagty erkin ýygnanyşmaly”, “Russiýa azat bolar” we “Syýasy tussaglar azat bolsun” diýen şygarlary gegyrdylar.
“Başga Russiýa” atly oppozisiýa hereketiniň başlygy Eduard Limonow Moskwanyň Triumfalnaýa meýdançasyna geleninden biraz soň tussag edildi.
“Strategiýa 31” atly hereketi her aýyň 31-ne protestleri geçirmäge çagyryş edýär.


text:
Burmada soňky alty ýylyň dowamynda göknaryň ýetişdirilmegi barha möwjäpdir. Bu barada BMG-niň ýaýradan ýörite hasabatynda nygtalýar.
BMG-niň Neşe jenaýatlary boýunça edarasynyň (UNODC) çarşenbe güni ýaýradan maglumatynda, Burmanyň hökümetiniň göknaryň ýetişdirilmegine garşy başlan kampaniýasyna hem garamazdan, bu ugurda kemelmäniň bolmandygy bellenilýär.
Göknar geroini ýasamak üçin ulanylýar. BMG-niň maglumatlaryna görä, göknary ýetişdirmek boýunça Burma, Owganystandan soň ikinji orunda dur.
BMG-niň Neşe jenaýatlary boýunça edarasynyň çarşenbe güni ýaýradan ýyllyk hasabatynda, şu ýyl Mýanmarda göknary ýetişdirmek üçin ulanylýan ýerleriň meýdany 17% töweregi artyp, ol 51 müň gektara golaýlaýandygy bellenilýär.


text:
Turkmenabadyň Gagarin adyndaky etrapçasynda ýerleşýän 9A belgili jaý ençeme nukdaýnazardan Türkmenabadyň beýleki jaýlaryndan tapawutlanýar.
Mundan 23 ýyl ozal, täze salnanda, ol şäheriň "elit etrabynda" ýerleşýän "elit jaylaryndan" biridi. Şol jaý salnanda binany diňe onuň ýerleşýän ýeri we beýikligi däl, daşky keşbi hem töweregindäki beýleki binalardan tapawutlandyrýardy.
Aradan 23 ýyl geçensoň, edil häzirki döwürde, bu binanyň ýaşaýjylary dürli problemalar bilen ýüzbe-ýüz. Olaryň esasylaryndan biri bolsa 90-njy ýyllarda oturdylan elektrik aşhana peçleriniň çalşylmanlygy.
Bir hojalygyň ulanýan ýasama peji
Bina öz döwründe "elit" diýlip hasaplanan hem bolsa, ol ilkibaşdan gaz bilen üpjün edilmändir. Sowet döwründe öndürilen peçleriň hem täzelenmezligi, häzirki döwürde ýaşaýjylaryň kadaly durmuşyna ýaramaz täsir edýär.
Esasy problemalardan biri hem konelişen peçleriň ulanyşa ýaramsyzlygy, şunlukda bu peçler ýaşaýjylaryň nahar bişirmek, suw gaýnatmak ýaly durmuşyň gündelik zerurlyklaryna-da hötde gelenok.
Netije ýok
Ýaşaýjylaryň bu problemanyň çözgüdini gözläp, jemagat ýaşaýyş jaýlarynyň ulanylyşyna hyzmat etmeli edara (ýagny ZET-e), şeyle-de şäher we welaýat häkimliklerine ýazan köp sanly arza-şikaýatlary hem kanagatlandyrylman gelýär.
Mundan iki-üç ýyl ozal arzalaryň netijesinde, meseläni ýerinde derňemek maksady bilen, komissiýa gelýän bolsa, soňky ýyllaryň dowamynda ol hem bes edilipdir.
Agzalýan jaýyň ýaşaýjylaryndan käbirleriniň aýtmaklaryna görä, geçen ýylyň dekabr aýynda gaz edarasyndan gelen iň soňky komissiýa bolsa bu jaýa gaz geçirip bolmajakdygyny dilden aýdyp gidipdir.
Eýranda öndürilen peç
Ilat köpçüliginiň aglaba böleginiň gaz pejini ulanýandygy sebäpli, ýurduň bazarlarynda onuň ýaly elektrik peçlerini tapmak hem aňsat däl. Satuwda bar bolan elektrik peçleriň bolsa ýa bahasy elýeterli däl ýa-da hili pes.
Welaýatyň lomaý bazarynda oňat hilli peçler bar, emma olaryň bahasy köne puldan 5 million manatdan geçýär. Şeylelikde köp halatlarda orta gatlaga degişli maşgalalar Hytaýdan getirilen bir gözli elektrik peçlerini ulanýarlar, ýöne olaryň hili gaty pes.
Onsoň, bir-iki aý geçip-geçmänkä, adamlar gaýtadan täzesini satyn almaly bolýarlar. Peçlerini täzeläp durmaga gurby çatmaýanlar bolsa öýlerinde özleri we goňşulary üçin howply bolan gaz balonlaryny ulanýarlar.
Gaz edarasyndan gelýän barlagçylar bu hereketleri makullanoklar, emma olar şol bir wagtyň özünde-de ýagdaýdan çykalga teklip edenoklar diýip, agzalýan jaýyň adynyň agzalmagyny islemedik bir ýaşaýjysy aýdýar.
“Jaýymyzda käbir öýler hususylaşdyrylan, olaryň eýeleri Özbegistandan, Orsýetden özleri üçin elekrtik plitalary getirip oturtdylar, galanlarymyz bolsa ýasama peçleri ulanýas, bazardaky peçleri satyn almaga pulumyz ýok” diýip, adynyň tutulmazlygyny islän şol ýaşaýjy sözüniň üstüne goşdy.
Abatlaýyş işleri
Jaýyň problemasy diňe aşhana peçleriniň täzelenmezligi bilen çäklenmän, jaýda geçen 23 ýylyň dowamynda hiç hili abatlaýyş işleri hem geçirilmändir. Jaýyň “protokol” köçäniň ugrunda ýerleşenligi sebäpli, onuň daş keşbini abatlamak maksady bilen tagtadan ýasalan penjireleri alýumin we plastik penjireler bilen çalşylypdyr.
Köçä zyňylan peç
Häkimligiň adyna ençeme arza ýazylandan soňra geçen ýyl jaýyň girelgelerini reňklemek üçin ŽET-den işçiler brigadasy hem gelipdir. Emma ol işler girelgäniň diňe iç bosagasyny abatlamak bilen çäklenipdir.
“Jaýyň daş keşbi - esasy, ol göze ýakymly görünmeli, emma biziň üçin jaýyň içindäki ýagdaýlar has ähmiýetli, adamlar beýdip kösenmeli däl” diýip, biziň söhbetdeşimiz gürrüň berdi.
Ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, bu jaýyň 23 ýyllyk taryhynda onuň ýyladyş ulgamy 2009-2012-nji ýyllar aralygynda kadaly ýagdaýda işlemändir. Gyş aýlarynda sowuk howa zerarly şonda ýaşaýjylaryň kösençlikleri has hem artypdy.
Ýazylan onlarça arzalardan soň häzir ol problema çözüldi. Emma jaýyň ýyladyş ulgamy bilen bagly problema çözülen hem bolsa, peç bilen baglanyşykly kynçylyklar henizem dowam edýär.
Bu barada jaýyň ýaşaýjylary tarapyndan prezidentiň adyna ýazylan üç sany hat hem henize çenli hiç hili netije bermändir.
“Peçlerimizi çalşyp bererlermi ýa-da ýok, ynha, biz şu sowalyň jogabyna garaşýas” diýip, biziň bilen söhbetdeş bolan ýaşaýjylardan biri aýdýar.
Kerim Artykow türkmenistanly žurnalistiň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Makaladaky pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Türkmenistana sapar edýär. Türkmenistanyň prezidentiniň çakylygy esasynda edilýän saparyň dowamynda iki ýurduň özara ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygynyň häzirki ýagdaýy we perspektiwalary maslahat ediler diýlip maglumat berilýär.
Rejep Taýyp Erdogan özüniň bir günlük saparynyň dowamynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşyk geçirer. Şeýle-de türk hökümetiniň baştutany Türkmenbaşy şäherine we "Awaza" syýahatçylyk zolagyna barar.
"Itar-Tass" habar gullugynyň maglumatynda nygtalyşy ýaly, Erdoganyň saparynyň dowamynda Hazaryň Türkmenistan kenarynda täze halkara deňiz portunyň düýbüni tutuş dabarasy-da bolar.
"Awaza" edýän saparynyň çäginde Erdogan Türkmenistanda iş alyp barýan türk kärhanalarynyň wekilleri bilen-de duşuşar. Nygtalmagyna görä, ýurtdaky gurluşyk proýektleriniň aglabasy türk kompaniýalary tarapyndan alnyp barylýar.
Gurluşyk
"Itar-Tass" habar agentliginiň maglumatyna laýyklykda, häzirki güne çenli Türkmenistanda 600 töweregi türk kompaniýasy hasaba alnypdyr. Türk kärhanalarynyň Türkmenistanda, esasan, gurluşyk, energetika, senagatçylyk, transport we kommunikasiýa pudaklarynda iş alyp barýandyklary bellenilýär.
Şu ýyl Türkiýäniň "Polimeks" gurluşyk kompaniýasy umumy bahasy 2.5 milliard dollardan hem geçýän proýektleri aldy diýip, "Itar-Tass" gullugynyň maglumatynda bellenilýär.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanda alyp baran gurluşyk işleri üçin “hak tölenmändigini” öňe sürüp, ençeme türk kärhanasy türkmen hökümetini suda beripdi. Bu meseläniň Erdoganyň häzirki saparynda maslahat edilip-edilmejekdigi barada hiç hili resmi maglumat berilmeýär.
“Itar-Tass” agentliginiň getirýän sanlaryndan çen tutulsa, onda soňky üç ýylyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygy 1,5 esse artyp, ol 3,5 milliard dollara ýetipdir.
Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 29-njy fewralynda esaslandyryldy.


text:
Pakistanyň razwedka gullugynyň resmileriniň aýtmaklaryna görä, ýurduň Owganystan bilen serhedine golaý ýaşaýan tire-taýpalar tarapyndan dolandyrylýan demirgazyk-günbatar regionynda ABŞ-nyň pilotsyz howa hüjüminde güman edilýän ýedi sany söweşiji öldürilipdir.
Öten agşam bäş sany raketanyň Demirgazyk Waziristandaky Mir Ali diýen ýerdäki ulaga we öýe hüjüm edendigini resmiler aýdýarlar. Bu region “Talybana” we “Al-Kaýda” degişli söweşijileriň iň gür ýerleşen ýeri hasaplanýar.
Bu waka Demirgazyk Waziristanda bir hepdeden az wagtyň dowamynda edilen dördünji hüjümdir. Bu region Owganystana birnäçe gezek hüjüm edenlikde günäkärlenen “Hakgany” söweşiji toparynyň hem jemlenen ýeri hasaplanýar.


text:
Gazagystanyň Goranmak ministrliginiň golaýynda bolan ulag partlamasynda ulagyň içindäki 40 ýaşly harby ofiser heläk boldy.
Gazagystanyň Goranmak ministrliginiň maglumatynda, 10-njy fewralda Astananyň merkezindäki Dostyk köçesinde “Chevrolet” kysymly awtoulagyň partladylmagy netijesinde polkownik Arman Syzdykowyň ölendigi habar berilýär.
Beýanatda berlen maglumata görä, partlamanyň netijesinde başga hiç kime şikes ýetmändir.
Gazak derňewçileriniň aýtmagyna görä, wakanyň bolan ýerinde janyndan geçeniň ýazan haty tapylypdyr. Emma olar hatyň takyk nirede tapylandygy barada jikme-jik maglumat bermediler.


text:
Anna güni Londonda 30-njy Olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasy geçiriler. Her bir türkmenistanlynyň Türkmen telewideniýesinde bu dabara hem-de bu sport forumynyň çäginde geçiriljek sport ýaryşlaryna giňişleýin görnüşinde tomaşa etmäge mümkinçiligi bolar. “Türkmenistan sport” telekanaly bu barada ýörite bildiriş berdi.
Bu translýasiýalaryň köpsanly sport söýüjileriň islegleri boýunça amala aşyrylýandygy barada bildirişde aýdylýar.
“Türkmenistan sport” telekanalynda görkezilmeli Olimpiýa oýunlarynyň translýasiýalary Türkmen telewideniýesinde göni efirde görkezilen ýokary derejedäki geçirilýän halkara bäsleşikleriň translýasiýasynyň ikinjisidir. Mundan öň şu ýylyň iýun aýynda Polşada we Ukrainada geçirilen futbol boýunça Ýewropanyň çempionatynyň oýunlary göni efirde görkezilipdi.
Ýewro-2012 futbol çempionatyndan tapawutlylykda Olimpiýa oýunlaryna tomaşa etjek türkmenistanlylaryň az boljakdygyny aşgabatly sportsmen 32 ýaşly Annaguly aýdýar. Onuň pikiriçe, ýurtda futbol oýnuna janköýerlik edýänler has köp.
“Beýleki sport görnüşlerine janköýerlik edýän adamlar az. Biziň sportsmenlerimiziň bu olimpiýa oýunlaryna gatnaşýandyklaryna garamazdan, olary tanaýan adam az” diýip, Annaguly aýdýar.
London şäherinde geçirilýän Olimpiýa oýunlaryna Türkmenistandan 10 sportsmen gatnaşar. Olar sportuň bäş görnüşi: ýeňil atletika, agyr atletika, boks, göreş we suwda ýüzmek boýunça ýaryşlara gatnaşarlar. Emma Olimpiýa oýunlaryna gatnaşjak bu türkmen sportsmenlerini yurduň içinde diňe sport bilermenleriniň tanaýandygyny aşgabatly sportsmen Annaguly aýdýar.
“Bizde daşary ýurtlardaky ýaly “sport ýyldyzy” diýen ýaly ýagdaý ýok. Hatda sportuň käbir görnüşleri boýunça dünýä çempiony bolan sportsmenlerimizi hem adamlar tananok” diýip, Annaguly aýdýar.
Olimpiýa oýunlarynyň öňüsyrasynda olara gatnaşýan sportsmenleri ýeňşe höweslendirmek üçin her bir döwlet ýeňijiler üçin dürli möçberdäki baýraklary yglan etdi. Emma türkmen hökümeti Olimpiýa oýunlarynyň ýeňijilerine beriljek baýraklaryň möçberini yglan etmedi.
Çäreler geçirildi
Londonda geçiriljek Olimpiýa oýunlarynyň öňüsyrasynda Türkmenistanda bu çärä bagyşlanyp, sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi. Olara ýurduň ýokary okuw jaýlarynyň studentleri, edara-kärhanalaryň işgärleri gatnaşdylar. Bu ýaryşlar baradaky reportažlar “Türkmenistan sport” telekanalynda görkezildi.
Emma, bu çäreleriň sport bilen arabaglanşygynyň azdygyny ýokary okuw jaýynyň 2-nji kursunyň talyby Berdimyrat aýdýar. Onuň pikiriçe, bu geçirilen ýaryşlar adaty köpçülikleýin çäre.
“Köpçülikleýin çärä äkidilişi ýaly, bizi bu sport ýaryşlaryna gatnaşmaga mejbur etdiler. Sebäbi meniň okaýan ýokary okuw jaýymyň aýda geçirmeli köpçülikleýin çäreleriniň sanawynda Olimpiýa oýunlaryna bagyşlanyp geçirilýän ýaryşa gatnaşmak çäresi bardy” diýip, Berdimyrat aýdýar.
Ýurtda Olimpiýa oýunlary mynasybetli geçirilen sport ýaryşlaryň syýasy propaganda üçin guralýandygyny ýerli synçylaram aýdýarlar. Aşgabatly synçy Aşyrgeldiniň aýtmagyna görä, hatda Ýewro-2012 we London Olimpiadasynyň translýasiýalarynyň Türkmen telewideniýesi boýunça guralmagy-da syýasy propaganda maksatlar üçin ulanylýar.
“Aslyýetinde sport ýaryşlarynyň translýasiýalarynyň adamlaryň arasynda sagdyn durmuş obrazyny propagandirlemek üçin uly ähmiýeti bar. Emma bizde bu translýasiýalar prezidentiň şahsyýetini mahabatlandyrmak üçin gurnalýan ýaly bolup dur” diýip, aşgabatly synçy Aşyrgeldi aýdýar.
30-njy Olimpiýa oýunlary Londonda iýul aýynyň 27-den awgust aýynyň 12-si aralygynda geçiriler. Türkmenistanlylaryň Olimpiýa oýunlarynyň translýasiýalaryny öz ene dillerinde tomaşa etmäge mümkinçilikleri bolar.