text:
Azerbaýjan özüniň Ysraýyldan bir ýarym milliard dollarlyk harby enjamlary satyn almagy bilen bagly Eýranyň protestini kabul etmedi.
Azerbaýjanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Elman Abdullaýew çykyş edip, öz ýurdunyň daşary syýasatynyň hiç bir beýleki ýurda garşy gönükdirilmeýändigini nygtady.
28-nji fewralda Eýranyň Daşary işler ministrligi Azerbaýjanyň Eýrandaky ilçisi Jawanşir Ahundowy çagyryp, Azerbaýjanyň Ysraýyldan 1 milliard 600 million dollarlyk harby enjamlary satyn almagy barada düşündiriş sorady.
Geçen ýekşenbe güni Ysraýylyň Goranmak ministrligi Azerbaýjana pilotsyz uçarlary, howa hüjümine garşy goranyş sistemalaryny satmak boýunça ylalaşyga gelnendigini mälim edipdi.
Ilçi Akhundow Ysraýyldan harby enjamlaryň satyn alynýandygyny tassyklap, Azerbaýjana öz elden gidiren territoriýasyny azat etmek üçin harby enjamlaryň zerurdygyny aýdypdyr.
Azeri diplomatynyň Daglyk Garabagdaky ýagdaý barada gürrüň edenligi çak edilýär.
Baku bilen Tähranyň arasynda ýüze çykan dartgynlyga Azerbaýjanyň Ysraýyl bilen gatnaşyklarynyň ýokarlanmagynyň sebäp bolan bolmagy mümkin diýlip çak edilýär.


c: text/html

text:
Orsýetiň sport ministri ýurduň atletika boýunça doping problemalaryny çözmek üçin ministrligiň Bütindünýä anti-doping agentligi WADA bilen “ýol kartasyny” çyzmaga taýýar diýdi.
“Biz WADA bilen okgunly, netijeli we ak ýürek bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýar” diýip, 19-njy noýabrda Orsýetiň habar gulluklary ýurduň sport ministri Witaliý Mutko salgylanyp beren maglumatlarynda belleýärler.
18-nji noýabrda WADA Orsýetiň anti-doping agentliginiň işini düzgünleri berjaý etmezlikde wagtlaýyn togtatdy. Bu karar garaşsyz komissiýa Orsýetde doping jenaýatlarynyň amala aşyrylandygyny we düzgünleriň sistemalaýyn bozulandygyny aýan edenden iki hepdä golaý soň mälim edildi.
“Biz bu karara garaşýardyk. Biz anti-doping sistemamyzy gaýtadan dikeltmäge taýýar” diýip, Mutko belledi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
View Larger Map: Kartanyň aşakdan çep tarapynda görkezilen zona ýarag ammarlarynyň ýerleşýän ýeri, ýokardan çep tarap Abadan şäheri (GRES), ammarlaryň sag tarapynda bolsa Güneş obasy ýerleşýär.
Penşenbe güni öýlän Aşgabadyň alkymyndaky Abadan şäheriniň günortasynda ýerleşýän ýarag ammarynda uly partlama boldy, ol ýerde güýçli ýangyn emele geldi.
Zarply partlamanyň emele gelen ýerine golaý ýerleşýän binalara agyr zeper ýetdi diýlip, habar berilýär. Käbir binalara we zawodlara ýangyn düşdi.
Ilkinji partlamadan az salym soň paýtagt Aşgabadyň üstüni goýy tüsse gurşap aldy. Partlamanyň sesiniň 20-25 km. töwerege eşidilendigi habar berilýär.
Ýurduň harby we howpsuzlyk güýçleri, ýangyn söndürijiler Abadan şäherine, onuň töweregindäki ilatly punktlara iberilip, adamlaryň bir bölegi ewakuasiýa edildi.
Ewakuasiýa edilen adamlaryň ençemesi Aşgabatdaky ýokary okuw jaýlarynyň umumy ýaşaýyş jaýlaryna ýerleşdirildi diýip, ýerli çeşmeler aýdýarlar.
Gowuşýan maglumatlara görä, şäheri terk etmek islemeýän adamlar hem az däl. Olaryň käbirleri öýleriniň talanmagyndan howatyrlanýarlar.
Partlamadan soň emele gelen tüsse, 7-nji iýul, Abadan şäheriniň golaýy. (Surata düşüren Azatlyk Radiosynyň habarçysy Myrat Gurbanow)
Häzirki wagtda Abadan şäherinde elektrik we suw üpjünçiligi kesildi, şäheriň merkezindäki sport meýdançasynda gumanitar kömek berýän nokatlar ýola goýuldy.
Partlamadan az salym soň "Altyn Asyr" mobil aragatnaşyk kärhanasynyň internet hyzmatlary hem kesildi. Birnäçe sagat soň täzeden ýola goýuldy.
Adatdan daşary maslahat
Bu waka bilen baglylykda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň adatdan daşary maslahaty geçirildi.
Türkmenistanyň mediasynyň habar bermegine görä, partlama howanyň aşa gyzmagy netijesinde ammardaky "feýerwerkleriň atylmagy" sebäpli ýüze çykypdyr.
Emma ýerli ýaşaýjylar wagtal-wagtal gaýtalanan partlamalaryň zarbasynyň uly bolandygyny, töwereklere snarýad bölekleriniň zyňylandygyny aýdýarlar.
Partlamanyň täsir radiusy: gündogarda Herrikgala obasy, demirgazykda Babarap obasy, günbatarda Kelejar, günortada Gökdere we dagyň üsti.
Resmi Aşgabat "ölenleriň we uly ýykgynçylygyň ýokdugyny" habar berýär, emma garaşsyz çeşmeler adam ýitgileriniň we ýaralanan adamlaryň köpdügini aýdýarlar.
Partlamadan soň emele gelen tüsse, 7-nji iýul, Abadan şäheriniň golaýy. (Surata düşüren Azatlyk Radiosynyň habarçysy Myrat Gurbanow)
Ýaralanan adamlaryň ençemesiniň paýtagt Aşgabadyň keselhanalaryna getirilendigi, olaryň käbiriniň ýagdaýynyň agyrdygy barada maglumatlar gowuşýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralaryna zerur bolan degişli çäreleri ýola goýmak barada görkezme berdi.
Şeýle hem Berdimuhamedow indiki ähtimal partlamalaryň öňüni almak üçin, waka ýerinden heniz ýarylmadyk partlaýjy maddalary gözlemegi tabşyrdy.
Ammarlardaky ýangynlary söndürmek ilki başda howpsuzlyk güýçlerine başartmady, gaýtalanýan partlamalar ýangyny has hem güýçlendirdi.
Ýangynyň golaýdaky dag eteklerine ýaýramagyndan howatyrlanylyp, ýangyn söndürijileriň bir bölegi günortadaky baýyrlara tarap ugradyldy.
Käbir maglumatlara görä, agzalýan ammarlarda sowet döwründen galan ok-däriler, ýaraglar, partlaýjy maddalar we harby geýimler saklanýar.
Ahal welaýatynyň Abadan şäheriniň 50 müňe golaý ilaty bolup, ol Türkmenistanyň senagat taýdan iň ösen şäherleriniň biri hasaplanylýar.


text:
Orsýetiň adam hukuklaryny goraýan “Memorial” merkezi Orsýetiň ýörite gulluklarynyň türkmen oppozisionerlerini gözleýändigini habar berýär.
Bolgariýada ýaşaýan türkmen dissidenti Annadurdy Hajyýew “Memorial” merkezine Warnadaky rus konsulhanasynyň özüne Orsýet Federasiýasynyň möhleti uzaldylan täze pasportuny bermekden ýüz öwrendigini, munuň sebäbiniň Türkmenistanyň yglan eden gözlegi bilen baglydygyny habar beripdir.
Warnadaky rus konsuly Maksim Alýoşin Azatlyk Radiosyna Moskwadan, Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň registrasiýa we arhiw fondlarynyň uprawleniýesinden gelen hat esasynda häzirlikçe Hajyýewiň pasportynyň täzelenmejekdigini aýtdy, ýagny Annadurdy Garlyýewiç Hajyýewiň Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň talaby esasynda halkara gözlegindedigini tassyk etdi.
Azatlyk Radiosy bu mesele barada has dolurak maglumat almak üçin A.Hajyýewiň özi bilen habarlaşanda, ol bu barada pikirini beýan etmekden saklanmakçydygyny aýtdy.
"41.5 million dollar
" işi
“Memorial” merkezi A.Hajyýewiň 1998-nji ýyla çenli Türkmenistanyň Merkezi bankynyň başlygynyň orunbasary bolup işländigini, 2001-nji ýylyň güýzünde Bolgariýa ýaşamaga gelendigini ýazýar.
Habarda aýdylmagyna görä, 2002-nji ýylyň iýul-sentýabr aýlarynda, ýagny Hajyýew ýurtdan çykanyndan tas bir ýyla golaý soň Türkmenistanda onuň garşysyna Merkezi bankdan ogurlandy diýilýän 41.5 million dollar bilen baglylykda gözleg yglan edilýär.
Bu ýagdaý hukuk toparlarynyň Hajyýewe Türkmenistana ekstradisiýa edilmek howpunyň abanýandygy barada birnäçe gezek alada bildirmegine sebäp bolupdy.
Şeýle-de “Memorial” Warnanyň okrug sudunyň 2003-nji ýylyň 22-nji maýynda “Hajyýew babatdaky jenaýat yzarlamasy syýasy sebäpler esasynda amala aşyrylýar” diýip belländigini, şu esasada hem onuň Türkmenistana berilmegi baradaky talabyň ret edilendigini habar berýär.
A.Hajyýewiň 2007-nji ýylda, Interpol arkaly ekstradisiýa edilmek synanyşygy hem
Abdy Kulyýew, Moskwa, 5-nji dekabr, 2002 ý.
netijesiz tamamlandy we oňa basym Bolgariýadan gaçybatalga berildi.
Diňe Hajyýew gözlenmeýär
“Memorial” merkezi vroziske.org
internet saýtynyň materiallaryna salgylanyp, Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň türkmen tarapynyň haýyşy esasynda, 2008-nji ýylyň 18-nji iýunynda diňe Hajyýew babatda däl, eýsem ýene bäş türkmen oppozisioneri babatda gaýtadan gözleg yglan edendigini ýazýar.
Olaryň dördüsi – H.Orazow, N.Hanamow, Saparmyrat we Parahat Yklymowlar 10 ýyla golaý mundan öň ýewropa ýurtlaryndan gaçybatalga durumuny aldylar, ozalky daşary işler ministri A.Kulyýew bolsa, 2007-nji ýylyň aprelinde Norwegiýada ýogaldy diýip, Moskwadaky “Memorial” merkeziniň ýaýradan maglumatynda aýdylýar.


text:
Ömür daragtynyň gymmat şahasy...
Arman-arman, giç bilinýä bahasy!
Ýyldyz süýnen kibi tiz geçýä ýaşlyk.
Bizem öz wagtynda juwandyk, ýaşdyk.
Süýjülik suwy deý paýlap bal güni,
Bizem apalapdy ýaşlyk ýelgini.
Tawus guş dek owadandy o ýyllar...
Wah, baky däl eken bigam oýunlar!
Soň düşündik – zat ýok eken hasapsyz,
Alma ýere düşmez eken azapsyz.
Gyşyk basanyňy ýaşlykdan görme,
At jylawyn özgäň eline berme.
Ýeňip bolar garyplygy, açlygy,
Diňe yza dolap bolmaz ýaşlygy!
Şiraly Nurmyrat Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyrydyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň Los Anjeles şäherinde geçýän kino festiwalynda Eýranyň bir çeper filmi we Pakistanyň bir dokumental filmi Oskar baýragyna mynasyp boldy.
Hususan-da, ýekşenbe güni agşamlyk geçirilen baýrak gowşurylyş dabarasynda eýranly kino režissýory Aşgar Farhadiniň “Aýrylyşmak” atly çeper filmi iň gowy daşary ýurt çeper filmi hökmünde Oskar baýragyny aldy.
Pakistanly kino režissýory Şarmin Çinoýyň “Ýüzüni halas etmek” atly dokumental filmi bolsa, gysga dokumental filmleriň arasynda iň gowy film hasaplanylyp, Oskar baýragyna mynasyp boldy. Bu dokumental filmde ýüzlerine aşgar sepilip, ejir çeken adamlaryň ykbaly hakda gürrüň berilýär.
Wideo: Eýranyň kino režissýory Aşgar Farhadi özüne gowşurylan baýragy Eýranyň halkynyň adyndan kabul edip, häzirki wagt öz ýurduň töwereginde emele gelen dargtynly ýagdaýlar barada-da gürlemän durup bilmedi.
Eýranyň filminiň Oskar baýragyna mynasyp bolmagy bilen baglanyşykly wakany duşenbe güni Eýranyň döwlet telewideniýesi “Eýranyň ganym duşmany Ysraýyldan üstün çykylmagy” hökmünde häsiýetlendirdi. Sebäbi, daşary ýurt filmleriniň hatarynda Eýranyň filmi bilen bir hatarda Ysraýylyň “Çykgyt” (“Footnote”) atly filmi-de dalaş edipdi.
Eýranyň studentler habar agentligi ISNA hem bu wakany “Eýranyň baýdagynyň Amerikanyň depesinde dikilmesi” hökmünde häsiýetlendiripdir.
Eýranyň kino režissýory Aşgar Farhadi özüne gowşurylan baýragy Eýranyň halkynyň adyndan kabul edip, häzirki wagt öz ýurduň töwereginde emele gelen dargtynly ýagdaýlar barada-da gürlemän durup bilmedi.
Ol “Şu pursat dünýäniň dürli künjeklerinde köp eýranlylar bize syn edip otyrlar. Men olaryň näderejede şatlanýandyklaryny göz öňüme getirýärin. Olar diňe bir bu möhüm baýrak ýa-da film ýa-da režissýor üçin şatlanmaýarlar. Eýsem, olar syýasatçylaryň arasynda uruşlar we agressiýalar bilen birek-birege haýbat atmaklygyň dowam edýän bir wagtynda, öz ýurtlarynyň, ýagny Eýranyň adynyň şu ýerde öz şöhratly medeniýeti bilen baglanyşykly tutulmagyna şatlanýarlar. Bu baý we gadymy medeniýet bolsa bireýýäm syýasatyň galyň tozanynyň astynda duwlanyp galdy” diýip, Los Anjelesde Oskar baýragyny alan pursaty nygtady.
Bu baýrak gowşurylyş agşamy doly metražly filmleriň arasynda Fransiýanyň “Artist” atly çeper filmi dürli kategoriýalar boýunça bäş sany Oskar baýragyna mynasyp boldy. Ol kategoriýalaryň hatarynda bolsa “iň gowy film”, “iň gowy režissýor” (režissýor Mişel Hazanawisius) we “iň gowy aktýor” (esasy roldaky aktýor Ýen Dujardin) diýen kategoriýalar hem bar.
Pakistanly kino režissýory Şarmin Çinoýyň “Ýüzüni halas etmek” atly dokumental filmi bolsa, gysga dokumental filmleriň arasynda iň gowy film hasaplandy.
“Iň gowy aktýor” diýen ada eýe bolmak ugrunda Ýen Dujardin bilen bäsleşenleriň hatarynda Golliwudyň belli aktýorlary Jorj Kluni we Brad Pitt ýaly aktýorlar-da boldy.
Fransiýanyň bu “Artist» filminiň iň bir esasy aýratynlygy bolsa, onuň sözsüz filmligidir. Şeýlelikde, bu 83 ýyl mundan ozal Birinji Jahan urşy ýyllarynyň pajygaly wakalaryna bagyşlanan “Ganatlar” atly sözsüz filmiň Oskar baýragyny alaly bäri ilkinji gezek sözsüz filmiň bu baýraga eýe bolmasy hökmünde alamatlandy.
Mundan daşary, belli amerikan kino režissýory Martin Skorsezeniň pariždäki başdan geçirmeler barada gürrüň berýän 3D formatyndaky “Hugo” atly filmi-de Oskaryň bäş sany baýragyna mynasyp boldy. Ýöne bu baýraklar bu filme diňe tehniki kategoriýalar boýunça berildi.
Şeýle hem, ýekşenbe güni geçirilen baýrak gowşurylyş dabarasynda Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Margarat Tetçeriň ömrüni we işini suratlandyrýan “Demir ledi” atly täze filmiň baş gahrymany, Margarat Tetçeriň roluny oýnan Meril Striip iň gowy zenan roluny ýerine ýetiriji hökmünda Oskar baýragyny aldy.


text:
ABŞ-nyň ýokary derejeli diplomaty Duşenbede gepleşik geçirip Täjigistan bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary we Owganystandaky ýagdaýy maslahat etdi. ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça orunbasary Riçard Hoagland Täjigistanyň paýtagtynda prezident Emomali Rahmon bilen duşuşdy.
Täjigistanyň prezidentiniň metbugat gullugy gepleşiklerde taraplaryň Owganystandan NATO-nyň goşunlarynyň çykarylmagy bilen baglylykda regiondaky ýagdaýy ara alyp maslahat edendigini habar berdi.
Şeýle-de, taraplar ABŞ-nyň Täjigistanyň ykdysadyýetine amerikan maýa goýujylaryny çekmek ýollaryna we regional proýektleri durmuşa geçirmek meselelerine üns beripdirler.
Merkezi Aziýa sapar edýän Hoagland 2003-2006-njy ýyllarda ABŞ-nyň Täjigistandaky ilçisi bolupdy.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasary Wilýam Börns Damaskda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen duşuşdy.
Munuň özi prezident Barak Obamanyň administrasiýasynyň Birleşen Ştatlar bilen Siriýanyň gatnaşyklaryny gowulandyrmak ugrundaky tagallalarynyň çäklerinde gurnalan duşuşyk hasaplanylýar.
Şeýle hem, şu gün bu wakanyň fonunda prezident Obama 2005-nji ýyldan soň ilkinji gezek Birleşen Ştatlaryň Siriýa boýunça ilçisini belledi. Bu wezipä Robert Ford bellenildi.
2005-nji ýylda Liwanyň premýer-ministri Rafik Haririniň janyna kast edilip öldürilmeginiň yzy bilen, Amerikanyň Birleşen Ştatlary özüniň Siriýadaky ilçisini yzyna çagyrypdy. Käbir syýasatçylar bu kast edişlikde Siriýany aýyplapdylar.


text:
Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari BMG-niň Baş Assambleýasynda çykyş edip, internetda yslama garşy ýaýran filmi ýazgardy. Şeýle-de Zardari “bular ýaly hereketleriň jenaýata çekilmelidigini” belledi.
Sişenbe güni irden ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama çykyşynda gürrüňi gidýän film sebäpli ençeme musulmanlar döwletlerinde ABŞ-a garşy dörän gazaplylyga bilelikde garşy durmaga çagyrdy.
Şeýle-de sişenbe güni dünýäniň iň uly yslam guramalarynyň biri Yslam hyzmatdaşlyk guramasy “Yslamofobiýa” bilen bagly çäreleriň kanun tarapyndan öňüniň alynmalydygyny belledi.
Müsüriň täze yslamçy prezidenti Muhammet Mursi öz çykyşlarynyň birinde, söz azatlygynyň, esasan hem munuň durnuklylyga we parahatçylyga şikes ýetirmek howpy bar bolsa, jogapkärçilikli ulanylmalydygyny nygtady.


text:
Liwiýanyň daşary işler ministri Musa Kussa öten agşam Beýik Britaniýa geldi we iş başyndan çekilýändigini aýtdy diýip, Britaniýanyň daşary syýasat edarasy habar berdi.
Maglumatda Muammar Kaddafä iň ýakyn duran adamlaryň biriniň bu hereketiniň sebäbi aýdylmasa-da, Londonyň hem onuň ýaranlarynyň Liwiýanyň lideriniň töweregindäkileri Kaddafini goldamakdan ýüz öwürmäge ençeme gezek çagyryş edendigi bellenipdir.
Liwiýanyň özünde düýn Kaddafiniň goşunlary gozgalaňçylara garşy hüjümi dowam etdirip, birnäçe şähere, soňky maglumatlara görä, ýurduň gündogaryndaky Ajdabiýa şäherine kontrollygy gaýdyp alypdyr.
ABŞ we Britaniýa gozgalaňçylara ýarag kömegini bermegiň mümkinçiligini aradan aýyrmaýarlar. Ýarag berilmegine Orsýet garşy çykýar.
Halkara koalisiýanyň güýçleri Kaddafiniň kontrollygyndaky territoriýalarda ýerleşýän harby infrastrukturalara zarba urmagy dowam etdirýär.


text:
Sowet döwründe Türkmenistanda kitap okamak medeniýetiniň ösendigi, öýlerinde kitap toplaýan, köp okaýan we şahsy kitaphanaly maşgalalaryň köpelendigi aýdylýar.
Ýöne soňky iki onýyllykda Türkmenistanda gara sanaw döredilip, onlarça ýazyjynyň döwlet tarapyndan resmi bolmadyk gadaganlyga düşürilendigi, çeper eserleriň çap edilmeginiň görnetin azalandygy öňe sürülýär.
Şol bir wagtda, «Ruhnama» zorlugy hem adamlary kitapdan bizar etdi diýen pikir eşidilýär.
Eýsem sowet döwründe ösen okamak medeniýeti şu günki gün nähili ýagdaýda? Azatlyk radiosy bu barada öz öýünde kitap toplaýan türkmenistanlylaryň biri, syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy.


text:
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew Nowruz baýramçylygy mynasybetli 100-den gowrak tussagyň, şol sanda hökümetiň garşydaşlary we hukuk goraýjy aktiwistler diýlip tanalýan üç syýasy tussagyň günasini geçdi.
18-nji martda Aliýewiň gol goýan kararyna laýyklykda, azatlyga goýberilen tussaglaryň arasynda tanymal blogger Orhan Eýýubzade, saýlawlara gözegçilik edýän döwlete degişli bolmadyk guramanyň lideri Başir Süleýmanly we aktiwist Anar Kasimli bar.
Eýýubzade geçen ýylyň maý aýynda Bakuwda rugsatsyz geçirilen ýörişe gatnaşmakda tussag edilip, polisiýa garşy çykmakda iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Süleýmanly salgyt galplyklary we onuň bilen ilteşikli jenaýatlarda aýyplanyp, 3 ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol özüne garşy ýöňkelen aýyplamalary ret edýär.
Kasimli mekdeplerde hyjabyň gadagan edilmegine garşy protest geçireni üçin mundan birnäçe ýyl öň tussag edilipdi.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurtda köppartiýaly syýasy jemgyýetiň döräp başlamagyna wagt gelenligini yglan etdi.
Syýasy köppartialylyk barada eden çykyşynda G.Berdimuhamedow köppartiýaly jemgyýetçilik syýasy ulgamyny döretmek üçin wagtyň ýetenligini bellemek bilen Türkmenistanda “amala aşyrylýan syýasy-jemgyýetçilik özgerişleri emeli usulda tizleşdirmän, ýuwaş-ýuwaşdan ähli şertleri nazara almak bilen” amala aşyrmagyň tarapdarydygyny aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti dörediljek partiýalaryň öňünde goýuljak wezipeleri kesgitledi. Onuň sözlerine görä, Daýhanlar partiýasynyň döredilmegi bilen ýurduň agrar syýasatyny oba ilatyna düşündirmek we ol ýerde amala aşyrylýan özgertmeleri ideologiýa taýdan üpjün etmek maksady göz öňünde tutulýar.
“Tarapdar köppartiýalyk”
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça analitigi Brýus Panniýer Türkmenistanyň prezidentiniň “köppartiýalyk” diýip öňe sürýän ädimlerine türkmen häkimiýetiniň özüne tarapdar goşmaça syýasy toparlary döretmek synanyşygy hökmünde garaýar.
Türkmen oppozisiýasynyň liderlerinden biri Nurmuhammet Hanamow Türkmenistanda täze partiýany döretmek barada edilýän beýannamalaryň ýurtda köppartiýalylygyň döremegine ýol açyljagyna umyt döredýänligini belledi. Emma ol G.Berdimuhamedow prezident bolaly bäri kabul edilýän kanunlaryň we yglan edilýän reformalaryň gidişiniň hökümet derejesinde berilýän wadalara ynamsyz garalmagyna sebäp bolýanlygyny hem ýatlatdy.
“Daýhanlar partiýasy entek döredilip-döredilmänkä, eýýäm onuň nähili bolmalydygy, näme etmelidigi aýdylýar. Erkin partiýa boljak däl-de, umumy durmuşy tankyt edip biler ýaly, daýhanlara hakykatdan kömek edip biler ýaly we kemçilikleri ýüze çykaryp biler ýaly. Ýene ýokarda näme diýilse, şony etjek partiýa bolar” diýip, N.Hanamow aýtdy.
Raýatlaryň roly
Synçylar tarapyndan “ýurduň syýasy-jemgyýetçilik taýdan ösüşiniň gidişi we ugry jemgyýetiň özüne bagly, raýatlaryň syýasy garaýyşlaryna we ilatyň öz graždan pozisiýasyny mälim etmek, hak-hukuklaryny talap etmek ukybyna bagly” diýen pikirler öňe sürülýär.
Emma bilermenler Türkmenistanda islendik özgerişlikleriň, ýurduň öz aýratyn ösüş ýoly bilen barýanlygyny yglan edip gelýän türkmen häkimiýetleriniň islegine doly garaşly bolup galýanlygyny hem aradan aýyrmaýarlar.
Brýus Panniýer, öz pikirini ýa islegini mälim etmäge synanyşanlary ýörite gulluklar arkaly yzarlap, jezalandyryp gelýän režimli Türkmenistanda raýatlaryň Konstitusiýada kepillendirilen öz kanuny hak-hukuklaryndan peýdalanmagy üçin şu çaka çenli mümkinçiligiň bolmanlygyny belledi.
Nähilem bolsa täzelik
Analitik Brýus Panniýer Türkmenistanda dörediljek syýasy köppartiýalylygyň Özbegistanyň modeline meňzeş boljagyny çak edýär. Dört syýasy partiýaly Özbegistanyň syýasy sistemasynda, daşyndan göräýmäge, partiýalaryň köplügi iş ýüzünde ýurduň içinde syýasy deňagramlylygy emele getirmeýär. Sebäbi ählisi prezidentiň islendik kararlaryny gyşarnyksyz tassyklaýan syýasy toparlardan ybarat.
Bilermen täze partiýalaryň döredilmegi bilen Türkmenistanda ozalky ýeke-täk partiýanyň hökmürowanlygynyň çäklendirilip, geljekde syýasy deňagramlylyga tarap ýoldan kiçeňräk ädim ätmäge mümkinçilik döräp biljekdigini hem belleýär.
Brýus Panniýeriň pikirine görä, täze partiýalaryň döredilmegi ýurtda uly demokratik reformalaryň amala aşyryljagyny aňlatmaýan hem bolsa, Türkmenistan üçin öz syýasy geçmişinden daşlaşmak we hökümete täzelik getirmek ýoly bolup biler.
N.Hanamow hem dünýä ýurtlarynyň syýasy-jemgyýetçilik ösüşiniň bir partiýalykdan daşlaşmak tejribesinden başlananlygyny belleýär we döwletiň garamagynda bolanda-da, ýeke-täk partiýaly Türkmenistan üçin başga partiýalaryň döredilmeginiň täzelikdigini aýdýar.


text:
Esasan musulman ilatly Pakistanyň günorta Sindh welaýaty induistlere maşgala gurmagyny resmileşdirmek hukugyny berýän ilkinji region boldy.
Pakistanyň üç million ilatly induist jemgyýetiniň ýerleşýän esasy ýeri bolan Sindh welaýatynyň kanun çykaryjylary 15-nji fewralda kanuny kabul etdiler.
Aktiwistler maşgalalar resmi taýdan hasaba alynmadyk ýagdaýynda hindi zenanlarynyň elden ele geçmek, ogurlanmak, zorlanmak ýaly zorluklara sezewar bolýandygyny we dul aýallaryň bolan ýagdaýynda göz öňünde tutulan hukuklardan mahrum bolýandygyny aýdýarlar.
Täze kanuna görä, Sindh regionynda 18 ýaşyna ýeten induistler maşgalasyny hasaba aldyryp bilýär.
Pakistanyň milli bileleşigi hem şuňa meňzeş kanuna seredýär.
Pakistanda hristianlar we beýleki dini azlyklary maşgala gurmak boýunça kolonial döwründen galan kanunlarda peýdalanýarlar.


text:
Azatlyk Radiosynyň gürrüňdeşi türkmenleriň gelip çykyşy boýunça ylmy kitaplaryň we işleriň awtory, taryh ylymlarynyň doktory, Moskwanyň etnologlar we antropologlar birleşiginiň agzasy Sergeý Petrowiç Polýakow. Söhbetdeşligi Gözel Hudaýberdiýewa geçirdi.
G. Hudaýberdiýewa: Sergeý Petrowiç, ýatlap geçsek, taryh boýunça soňky geçirilen ylmy konferensiýada şeýle pikir öňe sürüldi: “Gündogaryň iň gadymy etnoslarynyň biri bolan türkmenler we olaryň uruglary adamzadyň maddy we ruhy medeniýetinde ägirt uly rol oýnadylar”. Siz şeýle pikirlere nähili garaýaňyz?
S. Polýakow: Bilýäňizmi, Türkmenistan aýratyn ýurt. Ol köp görkezijiler babatda başgalardan tapawutlanýar. Ol ýer gadymy siwilizasiýanyň ýurdy. Ol medeniýet Merkezi Aziýada iň gadymylardan biri hasaplanýar. Bu ugurda Mihail Ýewgenýewiç Massonyň ýolbaşçylygyndaky GTAKE, ýagny Günorta Türkmenistan Arheologik Kompleksleýin Ekspedisiýasy, köp iş etdi. Soňra öz kakasynyň ornuny tutan Wadim Mihaýlowiç Masson hem köp iş bitirdi. Olaryň geçiren gazuw-agtaryş işlerinden mälim bolşuna görä, ýerli türkmenler asla türkiler däldir. Olara eýran dilli skifler diýilýär. Mende türkmen-türk diýen düşünje bolmandy. Men orta asyrlar boýunça gazuw-agtaryş işlerini geçirdim, irki we giçki orta asyrlary gazdym, olar düýbünden häzirki türkmenler däldi.
G. Hudaýberdiýewa: Onda nähilidi?
S. Polýakow: Häzirki türkmenler örän güýçli garyşypdyrlar. Öňki türkmenler gadymy eýran dillilerdi. Olar ýokary medeniýetli bolupdylar. Soltan Sanjaryň köşgüni guran şol gadymyýetdäki halk bilen häzirki çalamydar öý gurýan türkmenleri özüňiz deňeşdirip görüň. Elbetde, olar başgaça bolupdyrlar.
G. Hudaýberdiýewa: Olaryň başga halklar bolandygyna siz ynanýaňyzmy?
S. Polýakow: Elbetde, bu halklar başga. Diňe bir umumy zat, olarda hem soňkularda bütewi territoriýa, bir toprak bar. Ol türkmenler gadymy eýranlylardan gaty köp zat alypdyrlar. Soňky syýasaty ýatlasak, bu ýerleri mongollar basyp alypdy. Olar bu ýere göçüp-gonmak medeniýetini getiripdir diýýärdiler. Ýok. Göçüp-gonmak medeniýeti gaty gadymy döwürlerden, skiflerden galypdyr hem türkmenleriň arasynda dowam edipdir.
G. Hudaýberdiýewa: Sergeý Petrowiç, siz Türkmenistanda bolanyňyzda, gazuw-agtaryş işlerinden daşary ýene näme bilen meşgullandyňyz?
S. Polýakow: Men türkmenleriň antropologiýasyny öwrenmek bilen meşgullandym. Eger uly hem beýik depelerde GTAKE gazuw-agtaryş işlerini geçirse, men orta asyrlara degişli adaty adam jaýlanan ýerleri gazyp öwrendim. Men şol wagtda türkmenleriň özboluşlylygyny ýitiren wagtyny ýa-da eýran dillileriň türkileşen döwürlerini tapdym. Bu giçki orta asyrlara degişli bolup, öňküler süýri kellelilerdi, soňkular ýasy kellelilerdi. Orta asyrlardaky türkmenlerem şol öňki skifler bolmaly. Antropologik taýdan olaryň häzirki zaman türkmenleri bilen umumylygy bolmandyr. Öňküler kellelerini bogup daňypdyrlar.
G. Hudaýberdiýewa: Siz türkmen taryhyna degişli resmi tassyklamalary şübhe astynda goýýaňyzmy?
S. Polýakow: Men ony şübhe astynda goýamok. Men onuň nädogrudygyny aýdýan. Sebäbi ol ýalan. Islendik wagt ony ylmy taýdan subut etmäge taýýar.
G. Hudaýberdiýewa: Onda näme üçin türkmen häkimiýetleri bu günki halkyň taryhyny dünýä medeniýeti bilen baglanyşdyrýarlar? Olar şeýle ýokary hörpden gopýarlar, bu ugurdan dürli beýanatlary ýaýradýarlar. Halkara konferensiýalary geçirýärler. Türkmen halkynyň taryhyna degişli soňky geçirilen konferensiýa 40-dan gowrak ýurduň wekilleri gatnaşdy diýilýär. Elbetde, çakylyk alan ylmy jemgyýetçilik wekilleriniň, hatda adaty raýatlaryň-da Türkmenistana baryp görmek mümkinçiliginden ýüz öwürmejegi belli.
S. Polýakow: Meni çagyranoklar. Men muny asla dereje bilemok.
G. Hudaýberdiýewa: Sergeý Petrowiç, siz Türkmenistanda işlän adam. Bu haçanrak bolupdy? Näçe wagt işlediňiz? Şo barada gürrüň beräýseňiz.
S. Polýakow: Bu Sowet hökümeti ýyllarynda bolupdy. Men ol ýerde başgalaryň edesi gelmeýän işini etdim. Orta asyrlaryň adam jaýlamak gurluşyklaryny öwrendim hem-de şol döwrüň türkmenleriniň antropologiýasy bilen gyzyklandym. Bu işde meniň esasy daýanjym skifler boldy. Ýöne muny ylma garşy ugur hökmünde kabul etdiler. Bu pikiri biziň gazuw-agtaryş işlerimizi taýýarlap öwreniji moskwaly alym Nina Georgiýewna Zalkens hem goldady. Olam muňa ylma garşy ugur diýdi. Garaz, türkmenleriň aslynyň skifler bolandygyny ykrar etmek islemediler. Sebäbi olara türkmen däl diýdiler. Men olara: “Onda kim?” diýdim. Aslynda Hytaý serhedinden Kaspiý deňzi aralygynda, gadymy döwürden orta asyrlara çenli ýaşan milletlere skifler diýipdirler.
G. Hudaýberdiýewa: Näme üçin türkmen resmileri siziň pikirleriňizi, ýagny başgaça pikir-garaýyşlary ykrar etmek islemeýärler?
S. Polýakow: Bilýäňizmi, owaly bilen milletçilik bar. Bu ýokary türki ideýalary. Sebäbi skifler, jedelsiz, eýran dillilerdi. Olaryň medeni derejeleri başgaça bolupdyr. Muny bolsa olaryň ykrar edesleri gelmeýär. Häzirki döwürde Orta Aziýanyň ähli taryhy bulaşdyryldy.
G. Hudaýberdiýewa: Onda näme üçin Türkmenistanda şeýle ylmy konferensiýalar geçirilýär? Munuň bilen türkmen häkimiýetleri nämäni subut etmek isleýärler?
S. Polýakow: Olar şol ýerde ylmyň bardygyny görkezmek isleýärler. Şol sanda ylmyň ähli ugurlary hereketde hem ösüşde, ylym dogry ýoldan barýar diýmek isleýärler. Başgaça aýdylanda, ol ýerde hiç bir gysyş bolman, hemme zat öwrenilýär diýýärler. Aslynda bolsa türkmenleriň gadymylygyny aýtmaly bolsak, olar soňky Günorta Sibirden gelenler däldir. Olar eýran dilli halklar bolup, beýik döwletleri guranlardyr.
G. Hudaýberdiýewa: Siz häzir şol işer bilen gyzyklanýaňyzmy? Siziň işleriňiz bilen tanşyp bolarmy?
S. Polýakow: Men häzir studentlere istoçnikowedeniýe, ýagny çeşmeleri öwreniş ylmyndan leksiýa berýän. Makalalarym Russiýada neşir edilýän etnografik almanahyň “Medeni sosiologiýa we antropologiýa” tapgyrynda çykdy. Onuň 1993-nji ýylda çykan sanynyň 13-nji tomunda meniň işlerim bar. Şeýle hem onuň 14-nji tomunda bar. Ýene bir iş: “Häzirki zaman Orta Aziýa jemgyýetinde däp-dessurlaryň dowam etmegi”. Bu Moskwada 1989-njy ýylda çykdy. Bu kitaplaryň ählisi metodiki ähmiýete eýe. Meniň elimde bary şular. Eger tapyp bilseňiz, doktorlyk işimiň awtoreferaty bolmaly. Ýene bir zady aýdyp biljek, meniň öňe süren metodikam dünýäniň dürli künjeklerinde öwrenilýär. Ol Birleşen Ştatlarda iki gezek neşir edildi. Angliýada, Germaniýada, Hytaýda çap boldy.
G. Hudaýberdiýewa: Sergeý Petrowiç, Berdimuhamedowyň hökümet başyna gelmegi bilen ylmyň täzeden diklenjekdigi, ylma üns beriljegi, bu ugurda köp pullaryň goýberilejekdigi barada wadalar berlipdi. Şondan soňra Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň täzeden diklenmegi, dürli ylmy konferensiýalaryň geçirilmegi, siziň pikiriňizçe, muňa mysal bolup bilermi?
S. Polýakow: Adatça, hökümet başyna täze gelen ýolbaşçy, öz ýurdunyň ösmegini islese, beýleki ýurtlar bilen giň ylmy gatnaşyklary ýola goýup başlaýar. Emma Türkmenistanyň bu ugurdan edýän çynlakaý ädimleri gözüme ilenok. Meselem, Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň Moskwanyň Döwlet Uniwersiteti bilen hatda ozalky gatnaşyklary hem hazir düýpden ýok. Biz ol ýerde näçe leksiýalar okadyk. Ol ýerde näçe etnograflary taýýarladyk. Ylymlaryň kandidatlaryny ýetişdirdik.


text:
Ýüzlerçe protestçi Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda toplanyp, ýurtda geçiriljek möhüm referendumyň öňüsyrasynda, hökümete protest bildirýär.
17-nji sentýabrdaky proteste hökümet sanksiýa berdi we ol Demokratik güýçleriň milli geňeşi – azeri oppozisiýasynyň birleşdiriji guramasy tarapyndan gurnaldy.
Protestçiler 26-njy sentýabrda geçiriljek referenduma garşy çykýarlar, bu ses berişlikde prezident Ylham Alyýewiň ygtyýarlyklarynyň güýçlendirilmegine, prezidentlik möhletiniň uzaldylmagyna, geljekki prezidentlige kandidatlaryň minimal ýaş çäginiň aýrylmagyna garaşylýar.
Protestçileriň esasy şygary «Monarhiýa geçmeli däl, talaňçylygy bes et» diýen çagyryşlardan ybarat.


text:
21-nji sentýabrda Türkmenistana türkmen-çeh biznes forumyna gatnaşmak üçin Çehiýanyň hökümet delegasiýasynyň barandygyny Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri habar berdiler.
Türkmenistana resmi sapar bilen baran bu delegasiýa çeh parlamentiniň Senatynyň ýolbaşçysy Premysl Sobotkanyň ýolbaşçylyk edipdir.
Jenap Sobotkanyň internet blogunda onuň 22-nji sentýabrda Aşgabatda eden çykyşy çap edildi. Şol çykyşynda jenap Sobotka Türkmenistan bilen Çehiýanyň biri-birinden uzakda ýerleşýändigine garamazdan, bu iki ýurduň arasynda ýakyn hyzmatdaşlygy ýola goýup boljakdygyny aýdýar. Ýagny, uçar arkaly müňlerçe kilometr aralygy birnäçe sagadyň içinde geçip bolýan we internetiň üsti bilen ýakyn aragatnaşyk saklap bolýan döwürde bu mesele bilen bagly kynçylyklary ýeňillik bilen çözüp boljakdygy maglumatda bellenilýär.
Şeýle-de jenap Sobotkanyň bu çykyşynda çeh biznesmenleri bilen Türkmenistana barandygy, öz yurdunyň Türkmenistan bilen diňe söwda ugrunda däl, eýse turizm pudagynda hem hyzmatdaşlyk edip biljekdigi ýazylypdyr. Türkmen metbugatynda bu forum barada berlen maglumatda çeh-türkmen gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýynyň islenilişi ýaly däldigini taraplaryň boýun alandygy aýdylýar.
Çehiýa hem Sosialistik lagerde bolupdy
Daşary ýurtlarda hereket edýän türkmen oppozisiýasynyň liderleriniň biri Nurmuhammet Hanamowyň pikiriçe, Türkmenistan Çehiýanyň tejribesinden köp zatlara öwrenip bilerdi. “Sebäbi Çehiýa hem Türkmenistan ýaly Sowet Soýuzynyň düzümine girmese-de, Sosialistik lagerde bolupdy”.
Bu ýurda Kommunistik rejimiň täsir edendigini hem oppozision lider aýdýar. “Emma muňa garamazdan, Çehiýa bazar ykdysadyýetine geçip, ýurdy halkara standartlaryna gabat getirmek başartdy” diýip, Nurmuhammet Hanamow Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde belledi.
Şol bir wagtda-da Türkmenistan ýaly tebigy baýlyklara eýe bolan, biznes üçin giň mümkinçilikleri açýan ýurduň telekeçilik bilen meşgullanýan iri kompaniýalarda gyzyklanma döredýändiginde geň galarlyk zat ýok. Ýöne “Näme üçin şu çaka çenli dünýaniň dürli künjeklerinde işleýän çeh firmalary Türkmenistana kän barmadylar? Türkmen-çeh gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin nämeler edilmeli?” diýen sowallar ýüze çykýar.
Öň Türkiýede hem Ysraýylda Türkmenistanyň ilçisi bolup işlän Nurmuhammet Hanamow iki ýurduň arasynda ýakyn gatnaşyklary ýola goýmak üçin iki tarapyň hem wiza meselesini ýeňilleşdirmeginiň zerurdygyny belleýär.
“Ýakyn ýurtlar däl”
Bazary öwreniş işlerini geçirýän EPSI barlag merkeziniň ýerine ýetiriji direktory Wladimir Wotapek türkmen-çeh gatnaşyklarynyň perspektiwalary barada biz bilen söhbetdeşliginde şeýle diýdi: “Meniň pikirimçe, Çehiýa Türkmenistan üçin Türkmenistan hem Çehiýa üçin möhüm ýurtlar däl. Biziň söwda dolanyşygymyz gaty az, bu iki ýurduň arasyndaky syýasy gatnaşyklary hem ýakyn diýip, atlandyryp bolmaz”.
Türkmen metbugatynda berlen maglumatda Türkmenistan bilen Çehiýanyň arasyndaky daşary söwda dolanyşygynyň 3 million dollara golaýdygy aýdylýar. Şeýle-de Türkmenistanda Çehiýanyň 10 kompaniýasynyň hasaba alnandygy maglumat berilýär.
Bazary öwreniş işlerini geçirýan EPSI barlag merkeziniň ýerine ýetiriji direktory Wladimir Wotapek Türkmenistanyň baý ýurtdugyna garamazdan, çeh firmalarynyň bu ýurtda işlemegine bowet bolýan kynçylyklaryň bardygyny hem belledi.“Türkmenistan gaty baý ýurt. Ýöne, meniň pikirimçe, bu ýurtda işlemek, mysal üçin, söwda etmek üçin prezidentiň özi ýa-da onuň ýakyn toweregi bilen gatnaşykda bolmaly. Şol sebäpli köp kompaniýalar üçin, şol sanda çeh kompaniýalary üçin-de, şeýle şertlerde işlemek gaty kyn”.
Çehiýanyň hem beýleki ýurtlaryň kompaniýalary Türkmenistana maýa ýatyrar ýaly näme etmeli diýen sowal berenimizde jenap Wotapek diňe Türkmenistanda däl, eýse Merkezi Aziýa regionynyň beýleki dowletlerinde hem ykdysadyýeti liberallaşdyrmagyň zerurdygyny nygtady.


text:
ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Eýranyň täze prezidentiniň Tähranyň ýadro programmasy boýunça halkara jemgyýetçiligi tarapyndan bildirilýän aladalanmalara tiz jogap bermändigini aýdyp, onuň bu meseledäki şowsuzlygyna gynanç bildirdi.
Ilçi Samanta Power Hassan Rohaniniň awgustyň başynda Eýranyň prezidenti wezipesine geçeli bäri ýurduň ýadro programmasy bilen bagly meseläni gozgamak niýetini mälim etmändigini belledi.
Amerikan ilçisiniň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde eden bu çykyşynyň öňüsyrasynda Eýranyň prezidenti Rohani ýurduň dawaly ýadro programmasy boýunça dünýä liderleri bilen gepleşikleri daşary işler ministriniň alyp barjakdygyny yglan edipdi.
Analitikler Eýranyň konserwatiw ýolbaşçylarynyň diplomatik prosese gözegçilik etmeginiň öňegidişlige päsgel berýändigini aýdýarlar.
Geçen hepdede BMG-niň ýadro meseleler boýunça gozegçisi Eýranyň urany baýlaşdyrmak üçin 1 000 golaý sentrifuga gurallarynyň synagyny geçirmegi planlaşdyrýandygyny habar berdi.
Tähran özüniň ýadro ýaragyny döretmek üçin gizlin iş alyp barýandygy barada Günbatar döwletleriniň öňe sürýän aýyplamalaryny ret edýär.


text:
Kuweýtiň emiri Sabah al-Ahmed as-Sabah düýn hökümetiň iş başyndan çekilýändigi baradaky arzasyny kabul etdi.
Parlamentde deputatlaryň ministrleri sorag etmeginden gaçyp, hökümet şeýle karara geldi.
Mundan öň deputatlar ençeme syýasy problemalar boýunça daşary işler, ykdysadyet we informasiýa ministrleriniň parlamentde çykyş etmegini talap edip, premýer-ministre hat ýollapdy.
Kuweýtde şeýle talap hökümete bolan ynamsyzlygy aňladýar. Ministrleriň üçüsi-de as-Sabahyň dolandyryjy dinastiýasynyň agzalarydyr.


text:
Owganystanyň resmileri owgan paýtagty Kabulda janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran bombaly ulag partlamasynda NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Howpsuzlyga ýardam beriji halkara güýçleriniň (ISAF) nyşana alnandygyny habar berýärler.
Owganystanda Howpsuzlyga ýardam beriji halkara güýçleriniň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, 13-nji oktýabrda amala aşyrylan hüjümde agzalýan harby güýçlerden adam ýitgisi bolmandyr.
Owganystanyň içeri işler ministriniň orunbasary Aýoub Salangi özüniň Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda paýlaşan tweetinde, ýagny maglumatynda wakada parahat ilatdan bir adamyň ölendigini, şeýlede üçüsiniň ýaralanandygyny ýazdy.
“Talyban” hereketiniň metbugat sözçüsi Zabihullah Majahid Twitter sosial ulgamynda paýlaşan maglumatynda gürrüňi gidýän wakada daşary ýurt harby kerweniniň nyşana alnandygyny aýdyp, hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
Şu gün Aşgabatda HTTU bilen Türkmenbaşynyň “Şagadamynyň” arasyndaky duşuşyk bilen Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynda 7-nji tapgyr başlandy.
Garşydaşlaryň ikisi-de geçen tapgyrda şowly çykyş etdiler: “Şagadam” öz meýdanynda “Merwden” 2:0 hasabynda üstün çykdy, HTTU bolsa myhmançylykda “Ahaly” utup (1:0), Türkmenistanyň Kubogynyň eýesiniň şu möwsümde ilkinji gezek ýeňilmeginiň sebäpkäri boldy. Göräýmäge bu üstünlik Röwşen Meredowyň şägirtlerine goşmaça güýç beräýmeli ýalydy.
Eýýäm birinji ýarymda ýer eýeleri iki pökgi geçirtdiler. 8-nji minutda Hemra Amanmämmedow, 39-njy minutda bolsa Tirkiş Muhammetberdiýew tapawutlandy. AFK-nyň Prezidentiniň Kubogynyň eýesine bir jogap pökgüsini geçirmäge amatly pursat döredi. Ýöne Nurýagdy Muhammedowyň 7 metr aralykdan kellesi bilen ýerine ýetiren urgusy derwezeden sowa geçdi.
Ikinji ýarym HTTU-nyň artykmaçlygynda geçdi. 64-nji minutda N. Muhammedowa tapawutlanmaga ýene bir mümkinçilik döredi. Bu gezek ol sowukganly hereket etdi, pökgini derwezeçiniň gapdalyndan derwezä gönükdirdi — 1:2. Duşuşyk şeýle hasap bilen tamamlandy.
Netijede HTTU ýedi oýunda dördünji gezek ýeňildi. “Şagadam” bolsa dördünji ýeňşini gazanyp, öňdäki orna çykdy.
7-nji tapgyr 18-nji aprelde “Merw” — “Hazyna”, “Aşgabat” — “Altyn asyr”, “Daşoguz” — “Energetik” duşuşyklary bilen dowam etdiriler.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
HTTU — “Şagadam” — 1:2 (0:2)
17-ji aprel. Aşgabat. Halkara türkmen türk uniwersitetiniň stadiony. 200 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Nurýagdy Muhammedow 65, Hemra Amanmämmedow 8, Tirkiş Muhammetberdiýew 39.
Duýduryş alanlar: Hoşgeldi Hojowow 40, Didargeldi Kowusow 90+1, Wezirgeldi Ylýasow 18, Ýunus Orazmämmedow 54, Geldimyrat Garahanow 58.
Emin: Maksat Seýitkulyýew.
Gözegçi emin: Öwez Gylyçmyradow.


text:
Birleşen Ştatlaryň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekili Talybanyň bikanun neşe söwdasyna garanda daşary ýurtlardaky tarapdarlaryndan has köp pul alýandygyny aýtdy.
Riçard Holbruk NATO-nyň Brýusseldäki baş ştabynda žurnalistlere Talybana Pars aýlagyndan uly mukdarda pul gelýän ýaly diýdi. Holbruk Pars aýlagyndaky ýa başga ýerdäki hökümetleriň pul iberýändigi barada delil ýok diýdi.
NATO-nyň harby resmileri Talybanyň bikanun neşe söwdasyndan ýylda 60-100 million dollar aralygynda pul ýygnaýandygyny aýdýarlar.


text:
Lans Armstroň özüniň tigir sürmek karýerasy bilen baglylykda kuwwat beriji dermanlary ulanandygyny boýun aldy.
Ol bu boýun alşy Oprah Winfreýiň dördünji gün efire berlen teleşowuna beren interwýusynda etdi.
Ol öz tigir sürmek karýerasy bilen bagly kuwwat beriji dermanlary ulanandygy üçin özüni erbet duýmaýandygyny, emma mundan soňky ömrüni adamlaryň ynamyny gaýtadan gazanmak üçin sarp etmeli boljagyny aýtdy.
Şeýle-de, ol özüniň şeýle dermany soňky gezek 2005-nji ýylda ulanandygyny, emma 2009-2010-njy ýyllardaky yza dolanyş mahalynda beýle dermanlary ulanmandygyny aýtdy.
Armstroň bu dermanlary ulanany üçin ähli sport derejelerinden mahrum edildi we sponsorlaryny ýitirip, 1997-nji ýylda döreden sahawatçylyk fondy bilen galdy.


text:
Düýn dünýäniň pul bazarlarynda gymmat bahaly kagyzlaryň bahalary we esasy görkezijiler birden aşak gaçdy.
ABŞ-da, Beýik Britaniýada, Germaniýada esasy görkezijiler 2-3 prosent peseldi. Fransiýada möhüm birža görkeziji SAS-40 üç ýarym prosent töweregi aşyk indi.
Şeýleräk ýagdaý Aziýa bazarlarynda, hususan-da, Günorta Koreýada, Ýaponiýada boldy.
Ekspertler bu aşak gaçyşy ýewrozologyň ençeme ýurdunuň öz döwlet bergileriniň hötdesinden gelip biljegine inwestorlaryň şübheli garamagy, şeýle-de Günorta hem Demirgazyk Koreýanyň arasyndaky gatnaşyklarda dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen baglanyşdyrýarlar.


text:
Türkmenistany Owganystan bilen birleşdirýän täze demir ýoluň açylyşy serhediň iki tarapynda-da müňlerçe adamyň gatnaşmagynda köpçülikleýin çäreler bilen dabaralandy. Türkmenistanda ýerli ilatyň, şol sanda garrylaryň we çagalaryň guramaçylykly gatnaşdyrylmagynda ýygy-ýygydan geçirilýän köpçülikleýin çärä meňzeş dabara owgan tarapynda hem guraldy.
28-nji noýabrda Türkmenistanyň Ymamnazar we Owganystanyň Akina demir ýol stansiýalarynyň arasyndaky 3,5 km. çemesi serhetara ýoly kesip geçen iki ýurduň prezidentleri owgan tarapynda-da aýdym-saz bilen garşy alyndy.
Akina etnik türkmenleriň köplük bolup ýaşaýan Farýap welaýatynda ýerleşýär. Demir ýoluň açylyş dabarasyna Farýap, Jöwüzjan we Balh welaýatlarynyň resmileri bilen bilelikde ýaşaýjylarynyň hem barandygy habar berildi.
Garaşan adamlara ýylanmak üçin şert döredilmedi
Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şamerdanguly Myrady Akinada aýazly howada müňden gowrak adamyň gatnaşmagynda geçirilen bu dabara üçin öňünden getirilen we ençeme wagtlap garaşmaly bolan adamlara ýylanmak üçin, şertleriň döredilmändigini gürrüň berdi: “Halk ol ýere bir gün öňünden alnyp baryldy. Ýörite, prezidentleri garşy almak üçin. Mekdep okuwçylary, mugallymlar öňünden taýýarlyk gördi. Howa-da sowuk boldy, emma olara ýylanmak üçin mümkinçilik döredilmedi. Olar köp garaşdyryldy”.
Demirgazyk Owganystanda etniki türkmenleriň köplük bolup ýaşaýan birnäçe welaýatynyň ýolbaşçylarynyň türkmenistanly resmiler bilen bilelikde guramalaşdyran bu köpçülikleýin çäresine ençeme aý öňünden taýýarlyk görüldi.
Farýap welaýatynyň Andhoý etrabynyň ýaşaýjylary ýerli mekdepleriniň okuwçylarynyň dabarada ýerine ýetirjek aýdymlary, goşgulary bir ýyl öňünden öwrenip başlandygyny gürrüň berdiler.
Şäher barlandy, dükanlar ýapyldy
Dabara bilen baglylykda Akinada we onuň töwereginde berk howpsuzlyk çäreleri hem berjaý edildi. Habarçymyz Şamerdanguly Myrady howpsuzlygy Türkmenistan tarapynyň howpsuzlyk taýdan gören taýýarlygynyň ýerli ýaşaýjylara öz täsirini ýetirendigini habar berdi: “Şol ýeriň dükanlaryny barlap, görüp, howpsuzlyk şertleri sebäpli şäheriň hemme ýerini gözden geçirdiler. Halk köp kynçylyga duçar boldy. Dükanlary ýapdylar. Türkmen tarapynyň Howpsuzlyk, Goranmak, Içeri işler ministrliginiň işgärleri baryp, doly şäherçäni barlap, ýollary barlap, hemme zatlary gözden geçirenden soň şol dabara geçirildi”.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Akina şäheriniň ýaşaýjylary we käbir owgan resmileri demir ýoluň açylyş dabarasy sebäpli ilatyň gatnaşdyrylmagyndaky köpçülikleýin çäräniň dürli kynçylyklary döredendigini we özleri üçin adaty bolmadyk bir ýagdaý bolandygyny gürrüň berdiler.
Türkmenistanda bolsa häkimiýetleriň guramaçylygyndaky resmi çärelere ýerli ilatyň köpçülikleýin çekilmegi indi ençeme ýyl bäri adaty bir ýagdaý hasaplanylýar, bir ýylyň dowamynda ilatyň mejbury ýagdaýda gatnaşdyrylmagyndaky köpçülikleýin çäreleriniň ýüzlerçesi geçirilýär. Olara gatnaşýan adamlara il içinde ‘çäreçiler’ diýilýär. Şeýle çärelerde käbir heläkçilikli wakanyň hem ýüze çykýandygy aýdylýar.


text:
Içalyçylykda aýyplanyp, 2009-njy ýyldan bäri iki ýyl gowrak Eýran türmesinde oturan, ýekşenbe güni Birleşen Ştatlara gaýdyp baran 29 ýaşly iki amerikan graždany diňe amerikaly bolany üçin özleriniň tussaglykda saklanandygyny aýtdy.
“Biziň ýakynlaramyzdan gelen hatlaryň özümize berilmegi üçin birnäçe gezek açlyk yglan etmeli bolduk. Ewin türmesinde oturan wagtymyz beýleki tussaglaryň ahy-nalasyny eşitdik, olary urýardylar, ýöne biziň olara edip bilýän kömegimiz ýokdy” diýip, Joş Fattal aýtdy.
Bu iki adam üçin Oman häkimiýetleri bir million dollar girew töländen soň, olar boşadyldy hem Omana ugradyldy. Özleriniň uzak wagtlap eýran türmesinde saklanmagynyň sebäbiniň 30 ýyl gowrak wagt bäri ABŞ bilen Eýran arasynda dowam edýän duşmançylykdygyny Şeýn Bauer aýtdy.
Olara geçen aý 8 ýyl türme tussaglygy berlipdi. ABŞ olaryň içaly däldigini öňe sürýär.


text:
Siriýanyň Milli koalisiýasy täze lider saýlady.
Siriýanyň esasy oppozision koalisiýasy şenbe güni öňki syýasy tussag Ahmed Aasi al-Jarbany liderlige saýlady.
Milli koalisiýanyň öňki lideri, sünni ruhanysy Moaz al-Hatib mart aýynda wezipeden çekilipdi.
Şondan bäri Siriýanyň Milli koalisiýasyna Jorj Sabra wagtlaýyn prezidentlik edipdi.
Şeýle-de bu koalisiýa “Musulman doganlygyndan” Faruk Taýfury iki wise-prezidentiň biriniň wezipesine saýlady.
Beýleki wise-prezident tanymal aktiwist Suheýr Atassi boldy.
Bu ýaranlyk noýabrda Katarda, prezident Başar al-Assady agdarmak ugrunda göreşýän siriýa oppozisiýasyny birleşdirmek üçin döredildi.


text:
Türkmenistanyň Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda Döwlet serhet gullugynyň başlygyna we baş prokurora käýinç berildi we olaryň öz ýolbaşçylygynyň astyndaky edaralarda disiplina hem tertip-düzgüne gözegçiligi gowşadandygy aýdyldy.
Resmi maglumatlarda ýokary derejeli resmileriň goýberen kemçilikleriniň anyk sebäpleri görkezilmedi.
23-nji awgustda geçirilen bu maslahatda Türkmenistanyň prezidenti, hökümet baştutany, ýaragly güýçleriniň baş serkerdesi G.Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň prokurory P.Akmämmedowy wezipesinden boşatdy we prokuratura organlarynyň birnäçe işgärini işden boşatmak hem işe bellemek barda kararlara gol çekdi.
Resmi maglumatlara görä, ýurduň harby we kanun goraýjy edaralarynyň ýylyň ýedi aýynyň dowamynda eden işlerine baha berilip geçirilen maslahatda ýurduň garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyny bellemek üçin oktýabrda geçiriljek harby parad üçin taýýarlyklar barada hem hasabat berildi.


text:
Siriýada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk 19-njy sentýabrda bozulmak howpunyň astyna düşdi.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň dynç günleriň dowamynda amala aşyran howa hüjümlerinde Siriýanyň hökümet güýçleriniň azyndan 62 harbysy öldürildi, şeýle-de bir hepdä golaý wagtyň dowamynda amala aşyrylan bu ilkinji howa hüjümlerinde Aleppo şäherine zarba uruldy.
Habarçylaryň aýtmagyna görä, Alepponyň gozgalaňçylaryň elindäki böleklerinde 18-nji sentýabrda howadan amala aşyrylan hüjümler şäherde söweşleriň gaýtadan başlanmagynyň töwekgelçiligini güýçlendirdi we ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy uly howp astynda goýdy.
Aleppo şäheriniň daşynda ok atyşygyň bes edilmegi 12-nji sentýabrda gelnen ylalaşyga laýyklykda zerur ynsanperwer kömeginiň üpjün edilmegi üçin zerur.
Parahatçylyk ylalaşygynyň tarapdarlary Orsýet w ABŞ bir-birini aýypladylar.


text:
Owgan resmileri anna güni Kabulda restorana edilen hüjüm zerarly heläk bolanlaryň sanynyň 21 adama ýetendigini habar berdiler.
Bu barada Kabulyň polisiýasynyň metbugat-wekili Haşmatullah Stankizai AÝ/AR-nyň owgan gullugyna aýtdy: “Bu hüjümde jemi 21 adam heläk boldy. Olardan 13 adam daşary ýurtly we sekiz adam owgan raýaty. Iki adam ýaralandy, olar keselhana äkidildi”.
Polisiýanyň aýtmagyna görä, helak bolanlaryň arasynda Halkara walýuta fondunyň Owganystandaky wekilleri we BMG-niň işgärleri bolupdyr.
BMG-niň Owganystandaky metbugat-wekili Ari Gaitani bolan wakany tassyklady: “Biz örän erbet täsiriň astynda, biz örän gynanýarys we bu BMG-niň Owganystandaky edarasy üçin örän agyr gün. Biz bu hüjümde BMG-niň dört agzasyny ýitirdik. Siz işgärlere ýetirilen täsiri göz öňüne getirip görüň. Şol bir wagtyň özünde-de biz bu wakany berk ýazgarýarys. Parahat adamlara garşy gönükdirilen şeýle hüjümler ýol berilmesiz bir ýagdaýdyr we biz munuň derhal bes edilmegini talap edýäris. Bu halkara gumanitar kanunlarynyň gödek bozulmagydyr”.
Kabulyň merkezindäki Wazir Akbar Han etrabynda ýerleşýän “Tawerna” atly restorana edilen hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Restorana edilen hüjüm
Owgan polisiýasy janyndan geçen hüjümçiniň restoranyň girelgesinde özüni partladandygyny iki sany ýaragly adamyň bolsa içeri girip nahar iýýän adamlary oka tutandygyny habar berdi.
Özüni Suliman diýip tanadan adam bolan waka barada Reuters agentligine şeýle gürrüň berdi: “Men aşhanada bolanymda daşarda partlamalaryň bolandygyny eşitdik. Biz gaçdyk, hemme gaçdy. Soň men jaýyň depesine çykdym we iki-üç sagadyň dowamynda şol ýerde boldum. Polisiýa gelensoň meni aşak düşürdi”.
Heläk bolan daşary ýurtlylar
ABŞ-nyň Kabuldaky ilçihanasy hüjüm zerarly heläk bolan daşary ýurtlylaryň arasynda azyndan iki adamyň ABŞ-nyň raýaty bolandygyny tassyklady.
Şeýle-de heläk bolanlaryň arasynda iki britan raýatynyň, iki kanadalynyň we restoranyň liwanly eýesiniň bolandygy barada habar berildi. Halkara walýuta fondunyň heläk bolan işgärleriniň biri hem liwanly, diýip aýdyldy. Habar berilişine görä, Ýewropanyň Owganystandaky polisiýa missiýasynyň daniýaly bir agzasy hem wepat bolupdyr.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi hüjümde heläk bolanlaryň biriniň orsýet raýatydygyny tassyklady.
Resmi reaksiýa
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon bu hüjümi ýazgaryp çykyş etdi we parahat raýatlara edilen bu hüjümi “halkara gumanitar kanunlarynyň ýol berilmesiz basgylanmagy” diýip atlandyrdy.
ABŞ-nyň Owganystandaky ilçisi James Kunningham bu hüjümi “aýyply hereket” diýip atlandyrdy.
“Talybanyň” metbugat wekili bu hüjümiň şu hepdede Parwan welaýatynda howadan edilen hüjümde parahat ýaşaýjylaryň ölümi üçin ar alyşdygyny Twitter arkaly mälim etdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýene bir kitabynyň, «Döwlet guşy» romanynyň kitap dükanlaryna ýaýrap, giň okyjylar köpçüligine gowşandygy habar berilýär. Türkmen metbugaty bu eser barada öwgüli makalalary çap edýär.
Emma indi metbugatda ozal ýurduň birinji ýazyjysy hasaplanan S.Nyýazowyň ady agzalmaýar. Onuň "Ruhnama" kitaby hem gözden uçup barýar. Has dogrusy, prezident Berdimuhmedowyň kitaplary S.Nyýazowyň kitaplarynyň ornuny doly eýeläp barýan ýaly.
Azatlyk Radiosy bu ýagdaý barada aşgabatly ýazyjy A.Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gyrgyzystanyň hökümetiniň düýn mälim etmegine görä, olar şu ýylyň iýun aýynda gandöküşikli etniki çaknyşyklar bolan regiona Halkara polisiýa missiýasyny ýerleşdirmek baradaky gepleşiklere dowam edýärler.
Gyrgyzystan we ÝHHG 52 sany ýaragsyz polisiýa toparyny Oşda ýerleşdirmäge ylalaşdylar. Emma prezident Otunbaýewanyň metbugat wekili Awlanbek Jumabaýewiň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, haçanda Gyrgyzystanyň bähbitleri doly hasaba alynandan soň şol missiýany ýerleşdirmek baradaky jarnama gol goýlar.


text:
Türk sudy bikanun PPK, Kürt işçiler partiýasy bilen ilteşiklilikde güman edilen üç kürt deputatyny türmeden boşatmak barada karar çykardy.
Diýarbekir şäher sudunyň şenbe güni çykaran karary anna güni iki kürt deputatynyň azat edilmeginiň yz ýanyna gabat geldi. Şenbe güni boşadylmaly edilen üç deputat kürt Parahatçylyk we demokratiýa partiýasyndan Selma Irmakand, Faýsal Saryýyldyz we garaşsyz deputat Kemal Aktaş.
Sud olaryň haçan azat edilmelidigini aýtmady. Bu karar Türkiýäniň Konstitusiýa sudy bu adamlaryň tussag edilmegi olaryň saýlanan resmiler hökmündäki hukuklaryny bozýar diýip karar çykarandan soň çykaryldy.
Bu bäş deputat 2010-njy ýylda, soňky 28 ýylda separatistiki pitneçiligi ündän PKK bilen ilteşiklilikde güman edilip türmä basyldy.
Ankara we PKK martda atyşygy kesmek barada ylalaşyk gazandy.


text:
Salam, hormatly lukman! Spermatozoidler ýumurtga öýjügini nädip tapýarlar? Näme üçin olaryň içinden diňe biri ýumurtga öýjügi tohumlandyrýar? Tohumlanan ýumurtga öýjügi näme üçin ýatga düsýär we sol ýerde ösüsini dowam etdirýär? Umuman, tohumlanma hadysasyna beýnimiz jogap berýärmi? Spermatozoidleriň hereket edip, ýumurtga öýjügini tapmagyny beýnimiz kontrollykda saklaýarmy?
Saýtyň muşdagy.
Hormatly okyjy!
Tohumlanmanyň bolup geçmegi üçin iki jyns öýjügi hem (ýumurtga öýjügi we spermatozoid) öz ýetişenlik derejesine ýetmelidir. Ýumurtgalykdan çykan ýumurtga öýjügi 12 sagadyň dowamynda tohumlanmalydyr. Ýumurtga öýjügiň ýetişmekligi köplenç aýbaşy halkasynyň ortasynda, ýagny geçen aýbaşynyň birinji gününden hasaplanyňda 10-15 günlerde bolup geçýär. 4 gije-gündiziň dowamynda ýumurtga öýjügi ýatgynyň turbasyndan "süýşüp" gelýär. Döl kadada millionlarça spermatozoidi saklasa hem, diňe bir erkeklik öýjügi ýumurtga öýjügine aralaşyp, düwünçegiň emele gelmegine getirýändir.
Ýumurtga öýjüginiň tohumlanmagy ýatgy turbalarynyň ýokarky böleginde bolup geçip, şu ýerde hem ol ösüp başlaýandyr. Tohumlanan öýjük turbalar arkaly ýatgynyň içine düşüp, onuň bir diwaryna berkleşýändir we ondan çaga düwünçegi we soňundan çaganyň ýoldaşy, göbek bagy ýaly möhüm emele gelmeler döreýär.
Tohumlanma ýagdaýy endokrin ulgamyň sazlaşykly işi (gipofiz mäziniň, ýumurtgalyklaryň işläp çykarýan gormonlary) netijesinde amala aşyp, çaga düwünçegi emele gelensoň, beýnide "göwreliligiň ojagy" emele gelýändir.
Mundan beýläk, göwreli aýalyň hemme beden agzalary göwreliligi götermäge ýardam berýän üýtgemelere sezewar bolýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şu gün Hagadaky Halkara sudunyň sülçüsi Lýuis Moreno-Okampo suduň sudýalaryndan Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafini, onuň ogly Saif al-Yslamy we Liwiýanyň aňtaw gullugynyň başlygy Abdullah al-Sanosusini tussag etmek barada höküm çykarmaklygy sorady.
Sülçi Lýuis Moreno-Okampo Liwiýanyň bu resmileriniň köpçülikleýin adam gyrmakda we ynsanýete garşy jenaýat etmekde günälidiklerini aýdýar.
Halkara sudunyň sudýalary indi sülçüniň hödürlän dellillerine garap, Liwiýanyň bu resmileri barada gutarnykly karar çykararlar diýlip garaşylýar.


text:
Merkezi Aziýada resmi taýdan hasaba alnan ýeke täk yslamçy partiýa bolan “Yslam Galkynyş Partiýasy”, 2010-njy ýylyň fewral aýynda geçiriljek saýlawlarda Täjigistanyň parlamentindäki orunlaryny köpeltmek isleýär. Polşada geçirilen 19-njy Ykdysady Forum wagtynda Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Farangiz Najibullah, bu partiýanyň lideri Muhiddin Kabiri bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Şu günki gün “Yslam Galkynyş Partiýasy” Täjigistanyň 63 orunlyk parlamentinde iki orny eýeleýär. Partiýaňyzyň agzalarynyň umumy sany we düzümi barada gürrüň berseňiz?
Kabiri: Häzirlikçe biziň hasaba alnan 33 200 agzamyz bar, olaryň sany köpelýär. Geçmişde biz käbir oba ýerlerine wekilçilik edýän konserwatiw garaýyşly partiýa hökmünde tanalýardyk. Emma biz düýpli özgerdik. 1990-njy ýyllarda partiýamyzyň ýolbaşçylarynyñ arasynda uniwersitet bilimli diňe 2-3 adam bolan bolsa, häzirki wagtda partiýanyň 49 agzadan ybarat ýolbaşçylar geňeşiniň ähli agzalarynda ýokary bilimiñ diplomlary bar. Dürli ugurlardan birnäçe alymlar hem bar. Aýallar partiýa agzalarynyň 60 %-den gowragyny emele getirýärler. Partiýa agzalarynyň aglaba bölegi ýaşlardyr.
Azatlyk Radiosy: “Yslam Galkynyş Partýasy” Merkezi Aziýada resmi hasaba alnan ýeke-täk yslamçy partiýa bolup durýar. Bu sizi goşmaça jogapkärçilige çekýärmi ýa-da size bolan gözegçiligi güýçlendirýärmi?
Kabiri: Ýeke-täk yslamçy partiýa bolmaklyk uly jogapkärçiligi we köp kynçylyklary döredýär. Ýurduň içinde hem daşynda adamlar bize şübhe bilen garaýarlar. Şeýle şübheleri bilgeşleýin güýçlendirýän güýçler hem bar. Emma biz şeýle garaýyşlary üýtgetmäge çalyşýarys. Ýeke-täk yslamçy partiýa bolanymyz üçin bize Yslamyň ýa dinçi adamlaryň wekilleri hökmünde hem garaýarlar.
Biz her bir ädimi örän seresaplylyk bilen ädýäris. Sebäbi ýalňyşlyk goýberilse, bu musulmanlara we yslama bolan garaýyşlary ýaramazlaşdyrar. Dünýewi partiýalar tarapyndan ýalňyşlyk goýberilende, diňe şol partiýa ýazgarylýar. Emma biziň partiýamyz ýa haýsy-da bir agzamyz ýalňyşsa, şol ýalňyşlyk yslam dini bilen baglanyşdyrylýar. Biz muňa düşünýäris we ony kabul edýäris. Bu partiýamyzyň beýleki syýasy toparlardan tapwutlarynyň biri.
Azatlyk Radiosy: Käbir garşydaşlaryňyzyň aýdyşy ýaly, siziň Täjigistanda yslam döwletini ýa yslam respublikasyny döretmek niýetiňiz barmy?
Kabiri: Partiýamyz Täjigistanda dünýewi sistemany ykrar edýän ýurdumyzyň Konstitusiýasyny berjaý edýär. Üstesine-de sünni yslam dini hökümetler ideýasyny goldamaýar. Biziň ynanjymyza görä, hiç kim hudaýyň adyndan ýurdy dolandyrmaly däl. Ýurdy adamlar dolandyrmaly. Şonuň üçin biz yslam döwletini ýa respublikasyny döretmäge çalyşmaýarys. Ýöne biz yslam jemgyýetini döretmek isleýäris. Hökümet hem dindarlardan hem-de dinçi bolmadyk musulmanlardan düzülip bilner. Emma biziň iň esasy maksadymyz yslam gymmatlyklary esasynda ýaşaýan jemgyýeti döretmekden ybarat.
Azatlyk Radiosy: Regionda ekstremizmiň güýçlenýänligini aýtdyňyz, siziň guramaňyz dini ekstremizme garşy göreşe nä derejede gatnaşýar?
Kabiri: Partiýamyzyň hereket etmeginiň özi dini ekstremizmiň döremeginiň öňüni almakda ýardam berýär. Partiýamyz 30 müňden gowrak agzalaryna guramanyň çäginde ýurduň kanuny we syýasy durmuşyna gatnaşmaga mümkinçilik döredýär. Kanun taýdan hasaba alnan partiýa agza bolmaklyk olaryň kanunyň öňündäki jogapkärçiligini güýçlendirýär. Bu adamlar hem dini hem-de syýasy işlere gatnaşmak isleýärler. Biziň partiýamyz bolmadyk ýagdaýynda olaryň ýarysynyň syýasatdan daşlaşyp, ýene ýarysynyň ”Hizbut Tahrir” ýa ”Jamoati Tabligh” ýaly gizlin yslamçy toparlara goşuljagyny çak etmek mümkin.
Şonuň üçin Yslam Galkynyş Partiýasynyň bolmagy dini ekstremizmiň ýaýbaňlanmagynyň öňüni alýar. Biz öz dini we syýasy mümkinçiliklerimizden peýdalanyp, adamlar, esasanam ýaşlar bilen, gepleşýäris we olaryň ekstremistik pikirlere eýermeginiň öňüni almaga çalyşýarys.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow BMG tarapyndan Siriýa garşy teklip ediljek “çem gelen” rezolýusiýa özleriniň garşy çykjakdyklaryny mälim etdi.
Sergeý Lawrow şeýle sanksiýalaryň adalatly bolmajagyny, olaryň ters netije berjegini belledi.
Şol bir wagtda, Siriýada heläk bolýan protestçileriň sany artýar. BMG-niň maglumatynda Siriýada geçen ýylyň mart aýynda başlanan protestlerde jemi 5 müňe golaý adamyň heläk bolandygy aýdylýar.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Orsýetiň we Hytaýyň garşy bolmaklary sebäpli, Siriýa garşy sanksiýalary kabul edip bilmän gelýar.


text:
Täze getirilen 300 taksi iki ýarym aý mundan ozal hem şunça mukdarda getirilen taksileriň üstüni doldurar. Günorta Koreýada öndürilen bu taksiler dünýä standartyna laýyk gelip, olar sowadyjylar bilen hem üpjün edilendir.Täze taksilere sürüjiler ýetenok
Soňky gelip gowşan bu 300 taksi bilen Aşgabadyň taksoparkyndaky taksileriň sany indi 600-e baryp ýetdi. Ýöne muňa garamazdan, täze taksilere sürüjiler juda ýetmezçilik edýär.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň ýurduň gazetlerinde Aşgabadyň taksoparkyna gelip gowşan taksilere sürüjileriň gerekdigi barada bildirişi dowamly çap edýändigine garamazdan, taksi sürüjisi bolmaga döwtalap bolýanlar juda az. Munuň hem esasy sebäbi taksoparkyň sürüjilere bir günki dolmaly plany juda çökder goýýandygy üçindir.
Aşgabadyň taksoparky bir sürüjä bir günde 80-100 manat aralygynda plan tabşyrmagy borçly edýär. Eger şol plany dolmasa, onda sürüjiniň aýlygy hem kem berilýär.
Hususy awtolulaglarynda gije-gündiziň dowamynda şäherde kireý edýän kireýkeşler her müşderiden 2-3 manat çöpläp, bir günde zordan 80 manat ýygnaýarlar. Diňe kireý etmek bilen gazanç edýän kireýkeşler aýlyk ortaça 2500 manat töweregi pul düşürýärler.
Taksoparkyň taksi sürüjileri bir aýda 2500 manady plan hökmünde tabşyrsalar-da, olaryň aýlygy 600 manatdan geçmeýär. Şonuň üçin hem taksoparkyň taksi sürüjisi bolmakdan köpler ýüz öwürýärler. Halys iş tapman, maňlaýyny bu ýere gelip diränler hem, işde uzak saklanmak islemeýärler.
Sürüjileriň ýoklugy sebäpli, paýtagta iki ýarym aý mundan öň getirilen 300 sany taksileriň ýarysyndan gowragy taksoparkyň garažynda häzir tozan basyp ýatyr. Olara hatda şu wagta deňiç döwlet belgilerem dakylanok.Gazanç çeşmesi
Taksoparkyň taksileri gazanç çeşmesini esasan zakazlardan alýarlar. Müşderi zakaz üçin on manady bir tölemeli, ýoluň uzaklygyna görä-de, kilometrine 30 teňňeden ýene tölemeli. Taksi zakazy üçin müşderi ortaça 15 manat tölemeli bolýar.
Şunça puly berip, taksi zakaz edýänlerem az däl. Ýöne paýtagtyň aglaba ýaşaýjylary taksoparkyň taksilerine däl-de, hususy awtoulaglarynda kireý edýän kireýkeşleriň hyzmatyndan peýdalananlaryny kem görmeýärler. Çünki olaryň nyrhy 2 esse arzan bolýar.Kireýkeşlere howp barmy?
Paýtagtdaky taksomotor awtoulag kärhanasyna täze taksileriň gelmegi hususy awtoulaglarynda kireý edýän kireýkeşlere näderejede zeper ýetirjegi heniz belli däl. Ýöne soňky bir aýyň dowamynda aeroporta hususy taksileriň barmagynyň gadagan edilmegi kireýkeşleri alada goýman hem duranok.
Paýtagtdaky ýeke-täk aeroporta reýsleriň geler wagtyny peýläp, gazanç etmäge köp kireýkeşler barýarlar. Özi hem olaryň ýol üçin kesýän nyrhy adatdaky nyrhdan iki esse gala bolýar. Uzak aralykdan gelýän ýolagçylar, köplenç olaryň iki esse kesýän nyrhy bilen ylalaşýarlar.
Häzirki wagtda paýtagtyň aeroportyna diňe taksomotor awtoulag kärhanasyna degişli taksilere barmak rugsat edilýär.
Şu wagta çenli täze taksilere köçede gaty seýrek duşulýar. Resmi maglumatlarda taksileriň bir kilometrine 30 teňňe alýandygy aýdylýar. Bu nyrh kireýkeşleriň kesýän nyrhy bilen, umuman deňeçerräkdir.Ýerli habarçynyň maglumaty.


text:
Geljekki alty aý Gyrgyzystan üçin aýgytly döwür bolup durýar. Bu wagtlaýyn hökümetiň täze konstitusiýa düzüp, saýlaw kanunyny döretmek we täze parlament saýlawlaryny geçirmek üçin öz öňünde goýan möhleti.
Häzir Bakyýewiň agdarylmagyndan gözbaş alýan umumy şatlygyň içinde hemmeleri gyzyklandyrýan zat – wagtlaýyn hökümetiň geljek ýarym ýylyň dowamynda ýurdy dolandyrmagy başarjagy ýa-da başarmajagy. Sebäbi bu hökümet dürli syýasy partiýalara degişli 14 sany öňki oppozision şahsyýetlerden ybarat.
Bakyýewiň gidenine gynanýan adam köp däl. Ýöne böwrüňi diňledýäni, ony wezipe başyndan aýyrmak üçin ulanylan ýoluň ideal, gelejekde şular ýaly ýagdaýlarda görelde edinerlik gowy ýol däldigi. Bakyýewiň režiminiň demokratik pikirdeşligiň köp formalaryny bogup ýatyranlygyna gürrüň ýok. Ony häkimiýet başyndan kowmagyň ýeke-täk ýolunyň zorluga daýanmak bolan bolmagy-da ähtimal. Ýöne bu gyrgyz syýasy medeniýetiniň giň struktural gowşaklykdan ejir çekýänligini, oňa çyn syýasatyň ýetmezçilik edýänligini görkezýär.
Häzir ýurdy dolandyraýan wagtlaýyn hökümetiň agzalary ygtyýarlylygy çäklendirilen ýerine ýetiriji parlamentar sistemany ornatmak üçin täze Baş kanun düzjekdiklerini bildirdiler. Onsoň prezidentlik iş ýüzünde bir formal orna öwrülýär. Şeýle edilen ýagdaýynda ýurt öňki iki ýolbaçynyň döwründe ýüzbe-ýüz bolnan problemalardan dynar diýen umyt bar.
Konflik turarmy?
Gyrgyzystanyň syýasy medeniýetine agalyk edýän şahsyýetler. Şol sebäpden hem geljek alty aýyň içinde ýurtda näme konflikt tursa-da, onuň wagtlaýyn hökümetiň içinde häkimiýet ugrunda özara bäsdeşlik edýän dürli ýolbaşçylaryň arasyndaky pikir tapawutlaryndan gözbaş almagy mümkin.
Häzir bu 14 ýolbaşçynyň agzyny birikdirýän ýeke-täk ýagdaý – olaryň barynyň öz syýasy karýerasynda bir wagt Bakyýewiň garşydaşyna öwrülendikleri. Olaryň arasynda näme bölünişikleriň, näme problemalaryň boljakdygy entek belli däl.
“Biziň wagtlaýyn hökümetimiziň agzalarynyň arasynda problemalaryň boljakdygy görnüp dur. Sebäbi olar dürli garaýyşlara we gymmatlyklara wekilçilik edýärler. Meniň olar bir iş topary bolup bilmez diýýänimiň sebäbi şol. Ýöne biz bir koalisiýa döretmäge synanyşmaly. Şu wagt hemmämiz şu ugurda işleýäris. Syýasatçylaryň hemmesiniň tagallasy ýurdumyzda kanuny güýç döreýänçä, iň bärkisi bäş-alty aý şu hökümeti aýak üstünde saklamak” diýip, “Ata-Meken” partiýasynyň başlygynyň orunbasary Röwşen Jeenbekow aýdýar.
Uly gaýgy
Häzir uly gaýgy Gyrgyzystanyň içki durnuklylygyny howpsuzlandyrmak bolansoň, ýurduň demokratiýasyny ýa-da onuň demokratiýa çalymdaş birçakky ýagdaýyny nähili dikeldip bolar diýen kyn soraga ol diýen üns berlenok.
Synçylar ozal hem demokratiýany wada eden bir rewolýusiýany başdan geçirip, iň soňunda hem öz gopbamsy ritrorikasyna gark bolan ýurtda syýasy elita öňki ýalňyşlaryndan sapak alandyr diýip, umyt edýär. Bu rewolýusiýanyň öňküler ýaly özüniňkileriň başyna ýetip-ýetmejekligini hem kesgitlejek, ine, şu soragyň jogaby.


text:
Saud Arabystanynda haj zyýaratynda bolan basa-baslykda ýogalan eýranlylaryň jesetleri ýüklenen ilkinji uçar, betbagtçylykdan 9 gün soňra Tährana geldi.
Bu waka ozalam aralary gowy bolmadyk regional bäsdeşleriň arasyny has-da sowatdy. Prezident Hassan Rohani we beýleki uly resmiler 3-nji oktýabrda, 104 adamyň jesedini getiren uçary garşy almak üçin aeroporta geldiler.
Döwlet telewideniýesi ýene bir uçaryň şol gün giçlik gelmelidigini aýtdy. Saud resmileri zyýarat mahalynda, Mekgäniň golaýynda bolan basa-baslykda 769 adamyň ölendigini aýdýarlar.
Eýran bu betbagtçylykda 464 adam ýitirdi. Eýran saud resmilerini «iş başarmazlykda» günäledi.


text:
Iki türk žurnalistini içalyçylykda we terrorçy guramalara kömek bermekde aýyplaýan we Türkiýede metbugat azatlygynyň ýagdaýy barada alada döreden ýapyk sud gaýtadan başlandy.
«Jemhuriýet» gazetiniň baş redaktory Can Dundar we gazetiň Ankara wekili Erdem Gul, döwlet syryny açmakda günäli tapylsalar,ömürlik tussaglyk bilen ýüzbe-ýüz bolar.
Olar hökümetiň siriýa pitneçilerine ýarag gaçakçylygy diýilýän barada habar taýýarlapdylar
Bu jübüt Birleşen Ştatlarda ýaşaýan ruhany, prezident Rejep Taýyp Erdoganyň garşydaşy Fethulla Gülen tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän aram yslam hereketine kömek bermekde aýyplanýar.
Olaryň tarapdarlary Stambuldaky sud howlusynda 1-nji aprelde «azat metbugat sem edilip bilinmez» diýip gygyryşdylar.


text:
Bahreýniň esasy şaýy oppozision topary gozgalaňy soňlamak üçin milli gepleşik geçirmek teklibini ret etdi.
Wefak blogunyň uly agzalary ilki hökümet iş başyndan çekilsin we goşuny paýtagt Manamanyň köçelerinden çykarsyn diýdiler.
Patyşa Hamad bin Isa al-Halifa öz uly ogly, täç geýdirilen şazada Salmana syýasy krizisi çözmek üçin ähli taraplaryň gatnaşmagynda milli dialoga başlamagy tabşyrdy.
Bahreýndäki syýasy krizis netijesinde dört protestçi ölüp, ýüzlerçesi ýaralandy.
Bu ýurtda protestçileriň köpüsi sünni patyşa maşgalasynyň agdarylmagyna çagyrýar.


text:
Kairda polisiýa iki yslamçy lageriniň üstüne tarap ýöriş edenden soň, "Musulman doganlary" hereketi “gyrgynçylygy saklamak” üçin müsürlilere köçä çykmaga çagyryş etdi.
Kairdäki lagerler häkimiýetden agdyrylan prezident Muhammed Morsiniň tarapdarlary tarapyndan gurulypdy.
Çarşenbe güni Nahda meýdanyndaky we Rabaa al-Adawiýa metjidiniň daşyndaky lagerleri dargatmak üçin geçirilen operasiýalarda birnäçe adamyň ölendigi habar berilýär.
Häzirki wagt ölenleriň sany barada gapma-garşy habarlar bar. Käbir maglumatlara görä, ölenleriň sanynyň 15 bilen 30 aralygyndadygy bellenýär.
Müsüriň ýolbaşçylary bolsa, iki polisiýa işgäriniň öldürilendigini, emma protestçileriň arasynda ölenleriň ýokdugyny nygtady.
Müsüriň Içeri işler ministrliginiň soňky berýän maglumatlaryna görä, ýurduň howpsuzlyk güýçleri Nahda meýdanyndaky lageriň kontrollygyny doly öz eline alypdyr.
Müsürdäki protestler 3-nji iýulda ýurduň harbylarynyň Morsini häkimiýetden agdarmagynyň we tussag etmeginiň yzýany başlapdy.


text:
Orsýetiň Sankt-Peterburg şäheriniň prokuraturasy, kitaphanalarda Gebbeliň kitabynyň satylyp-satylmaýandygy barada derňewe başlady. Iosef Gebbel Nasist Germaniýanyň propaganda ministridi.
Sankt-Peterburg şäher prokurorynyň metbugat wekiliniň çarşenbe güni beren maglumatynda, derňewleriň Orsýetiň habar serişdelerinde “Maýkl” atly romanyň satuwa çykandygy barada maglumat peýda bolandan soň başlandygy nygtalýar.
Gebbel bu kitaby 1923-nji ýylda "Nasist" partiýa goşulmagynyň öňýany ýazypdy.
Orsýetiň habar serişdeleriniň berýän maglumatyna görä, kitabyň terjimesi ýaňy-ýakynda Moskwadaky “Algoritm” neşirýaty tarapyndan çapdan çykarylypdyr.
Duşenbe güni Orsýetiň ýewreý geňeşiniň başlygy Žinowiý Kogan, kitabyň ýurtda çap edilmeginiň “kabul ederliksizdigini” aýdypdy.
“Algoritm” neşirýaty bolsa, henize çenli bu barada köpçülige maglumat bermedi.
Gebbel 1945-nji ýylda2-nji jahan urşunyň yzýany öz janyna kast edipdi.


text:
Dünýäniň iň kuwwatly mikroskopy işläp başlady
Ýazan: Batyr BATYROW
San-Antonioda Tehas uniwersitetiniň labaratoriýasynda (University of Texas at San Antonio, UTSA) täze JEOL, JEM-ARM200F elektron mikroskopy maddalary 20 million esse çenli ulaldyp bilýär, bu hem şuwagt dünýäniň iň kuwwatly mikroskopy bolup durýar.
Bu enjamy taýýarlanlar, täze ylmy guralyň kömegi bilen alymlar rak we beýleki howply keselleri bejermekde ep-esli öňe gidişligi gazanarlar diýip umyt edýärler.
Täze mikroskop ýöreti taýýarlanylan laboratoriýada ýerleşdirilen, onuň işlemegine otrisatel täsir edýän daşky sarsgynlardan we beýleki faktorlardan goramak üçin. Alymlar lazer bilen bilelikde rak öýjükleri weýran etmek üçin, belli formada we ölçegde nanobölejikleri taýýarlamagyň tehnologiýasyny işläp düzmekde mikroskopyň mümkinçiligini doly depginde ulanýarlar.
UTSA uniwersiteiniň ýolbaşçylarynyň aýtmagyna görä, JEM-ARM200F mikroskopy özleriniň käbir ylmy-barlag işlerinden soň, ony günde 24 sagat we hepdede ýedi gün onlaýn režimde dolandyrmana we ulanmaga dünýäniň hemme alymlaryna elýeterli bolar.
Ýazan: Batyr BATYROW
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Saglyk


text:
Patriarh Kirill ýaňy awgust aýynyň aýagynda Orsýetiň Sewerodwinskdäki iň uly gämi portuna baranynda, doly harby hormat bilen garşylandy. Ol soňra şol ýerdäki işçilere: “Orsýetiň goranyş başarnygy prawoslaw hristian gymmatlyklary bilen berkidilmeli. Siz buthana gitmekden, çagalaryňyza prawoslaw dinini öwretmekden utanmaň. Onsoň biziň raketalarymyz bilen gorara bir zadymyz bolar.”
Kirilliň hristian dini bilen dünýewi ýaraglary biri-birine baglanyşdyrmagy Orsýetde aýratyn-da dini azlyklary geňirgendiren bolsa gerek. Ýöne bu waka patriarhyň barha artýan syýasy gabarasyny-da görkezýär.
Din we syýasat
Boris Falikow Moskwanyň gumanitar uniwersitetiniň dini barlaglar boýunça professory. Ol: “Kirill patriah bolaly aradan alty aý geçer-geçmez Orsýetiň daşary hem içeri syýasatyna öz tagmasyny basyp ugrady” diýýär. “Patriarh Kirill gaty gujurly adam. Ol özüne ýeke bir dini şahsyýet däl, eýse dünýewi işlerde-de rol oýnap biljek adam hökmünde garaýar” diýip, Falikow aýdýar.
Synçylar Kirilliň Orsýetiň dünýewi häkimiýetleri bilen bolan gatnaşygyny asyrlar boýy dowam edip gelen ýakyn hem gowgaly ilteşik kontekstinde ýerine ýetirilýän bir çylşyrymly oýun diýip häsiýetlendirýärler.
Falikowyň pikriçe, Kirill döwlet bilen bolan gatnaşyklarynda kyn deňagramlylyk döretmäge synanyşýar. “Ol dünýewi häkimiýetler bilen bir umumy dil tapyşýar. Şol bir wagtyň özünde buthananyň özbaşdaklygyny ýitirmän, Kremle tabyn gurala öwrülmeli däldigine-de düşünýär. Ýöne olaryň bähbitleri köplenç deň gelýär. Sebäbi hristian buthanasyna döwletden köp zat gerek. Ybadathana-da döwlete köp zatlary berýär” diýip, Falikow belleýär.
Ukraina sapar
Kirilliň syýasy roly aýratyn-da onuň ýaňy Ukraina eden saparynda belli boldy. Ol şonda Moskwa patriarhatyna eýerýän hristianlar bilen Ukrainanyň özbaşdak prawoslaw buthanasyna uýýanlary birleşdirmäge synanyşdy. 28-nji iýulda telewideniýeden görkezilen çykyşynda Kirill: “Ýewropa bilen ýakyn gatnaşyga ymtylyp, umumy prawoslaw hristian gymmatlyklaryny pida etmäň” diýip, ukrainlere ýalbardy.
Igor Ýatsow Ukrainanyň Grek-Katolik-Buthanasynyň başlygynyň metbugat sekretary. Onuň pikiriçe, Kirilliň gürrüňleri dini ýolbaşçynyň däl-de, Ukrainada täsir sferasyny döretmäge synanyşýan bir ors syýasatçysynyň gürrüňleri. “Bu sapar bir dini sapar däl-de, syýasy sapardy. Kirilliň bölüp bolmajak iki dogan halklar baradaky beýantlaryny diňläniňde, özüňe ol Ukrainanyň bir garaşsyz döwletdigine şindi-de düşünmedimikä diýen soragy berýärsiň” diýip,Ýatsow aýdýar.


text:
Şu gün Amsterdam şäheriniň sudy gollandiýaly aşa sagçy parlament deputaty Giirt Wilderse musulmanlary kemsitmekde bildirilýän aýyplamalar boýunça geçirilen diňlenişikde ony günäsiz diýip yglan etdi.
Giirt Wilders habar serişdelerinde eden çykyşlarynda we 2008-nji ýylda döreden dokumental filminde yslam dinini nasizm bilen deňäpdi.
Gollandiýanyň sudy deputat Wildersiň yslam dinine garşy çykyşlarynyň musulmanlary kemsidýändigine garamazdan, munuň immigrasiýa bilen baglanyşykly kadaly syýasy debatlaryň normasyndan çykmaýandygyny mälim etdi.
Giirt Wilders suduň bu kararyny «Gollandiýada söz azatlygy üçin gazanylan ýeňiş» diýip atlandyrdy.


text:
Şu gün Hytaý Birleşen Ştatlary “WikiLeaks” saýtynyň gizlin diplomatik telegrammalaryny köpçülige aýan etmegi bilen bagly wakalara “talabalaýyk çemeleşmäge” çagyrdy.
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Hong Lei bu waka bilen bagly Hytaýyň Birleşen Ştatlar bilen gatnaşyklarynda näsazlygyň döremegini islemeýändigni aýtdy.
“Hytaý degişli maglumatlar bilen baglylykda öz belliklerini etdi. Şeýle-de, biz Birleşen Ştatlaryň bu meseleleri talabalaýyk çözjekdigine umyt edýäris. Biz ýaýradylan maglumatlaryň mazmunyny teswirlemekden saklanarys” diýip, Hong Lei belledi.
Syzyp çykan maglumatlarda aýdylmagyna görä, Hytaý Demirgazyk Koreýa özüniň doly bähbitli ýarany hökmünde garamaýandygyny, şeýle-de bu ýurt ýykgynçylyga uçrasa özüniň goşulmajykdygyny hem aýdypdyr.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton diplomatik maglumatlaryň ýaýradylmagyny “halkara jemgyýetçiligine edilen hüjüm” diýip häsiýetlendirdi.


text:
Doňuz dümewi öý haýwanlarynyň, esasan hem doňuzlaryň arasynda giňden ýaýrap, aňsat ýokuşýan ýokanç kesellere degişlidir. Dümewiň bu görnüşini 1931-nji ýylda amerikan alymy Riçard Şoup açdy. Ýöne onuň döredýän keselçiliginden biz soňky ýyllar habardar bolup başladyk, çünki ozal bu wirus esasan ABŞ-nyň, Ýewropanyň, Keniýanyň, Hytaýyň, Ýaponiýanyň fermer hojalyklarynda giňden ýaýrandy. Söwda gatnaşyklarynyň ýaýbaňlanmagy köp keselleriň, şonuň ýaly-da dümewiň bu görnüşiniň ýaýramagyna sebäp boldy.
Doňuz dümewiniň wirusynyň üýtgäp durýandygy sebäpli, oňa garşy belli bir waksinany taýynlamak kynçylyk döredýär. Lukmanlar doňuz dümewiniň birnäçe görnüşlerini tapawutlandyrýarlar: H1N1, H3N1, H3N2. Şularyň içinde iň ýygy duş gelýäni we çalt ýaýraýany H1N1 görnüşi bolup durýar. Wirusyň bu görnüşi uly epidemiýalary döredip bilýändir. Dümewiň hemme görnüşleri üçin howa-damja ýoly (asgyrma, üsgürme, hapa eller we baş.) bilen ýaýrama häsiýeti mahsusdyr.
Doňuz dümewiniň alamatlary
Dümewiň bu görnüşi üçin beden gyzgynynyň ýokarlanmagy we üşütmäniň döremegi häsiýetli alamat bolup durýar. Ondan başga-da, dümewiň başga görnüşlerine mahsus bolan üsgürme, burnuň dykylmagy we akmagy, kellagyry, bedeniň agyrmagy, ýüzüň gyzarmagy, gaýtarma we içiň geçmegi ýaly alamatlar hem ýüze çykyp biler.
LUKMANYŇ KÖMEGINI TALAP EDÝÄN HOWPLY ALAMATLAR:
Çagalara degişli
→ Dem alşyň ýygylaşmagy ýa-da kynlaşmagy;
→ Deriniň gögümtil ýa-da mele reňke eýe bolmagy;
→ Çaganyň işdäsiniň peselmegi;
→ Kesilmeýän gaýtarmanyň ýüze çykmagy;
→ Çaganyň uzak ýatmagy, halsyz bolmagy;
→ Çaga gaty gaharjaň, ynjyk;
→ Alamatlar wagtlaýyn aýrylsa-da, gaýtadan başlaýar;
→ Çaga üsgürýär we beden gyzgyny ýokary.
Ululara degişli
⇒ Adamyň dem almasynyň kynlaşmagy;
⇒ Gursagyň ýa-da garnyň agyrmagy;
⇒ Baş aýlanmalaryň döremegi ýa-da huşuň bulaşmagy;
⇒ Dowamly gaýtarmanyň ýüze çykmagy.
2 ýaşa çenli we 5 ýaşdan uly çagalar, gartaşan adamlar, göwreli aýallar we dowamly keselleri (öýken we peşew çykaryş ýollaryň keselleri, süýji keseli, howply döremeler, immun ulgamynyň gowşamagy) bolan adamlar doňuz dümewiniň ýokuşmagy boýunça töwekgelçilik toparyna degişli edilýändir. Ýöne doňuz dümewi diňe şu topara degişli adamlara ýokuşman, düýbünden sagdyn adamlary hem keselçilige sezewar edip bilýändir. Adamyň immun ulgamynyň ýagdaýyna we wirusyň häsiýetine baglylykda, doňuz dümewi öýken sowuklamasy, dem alşyň ýetmezçiligi, böwregiň işiniň ýetmezçiligi, miokardit, perikardit ýaly howply gaýraüzülmelere getirip bilýändir. Şonuň üçin hem, keseliň birinji alamatlary ýüze çykanyndan, lukmana ýüz tutmak hökmandyr.
Doňuz dümewiniň bejergisi
Dümewiň bejergisinde wirusa garşy serişdeler bellenilip, antibiotikleriň netijesizdigini ýatda saklamalydyr. Antibiotikler diňe dümewden soňky bakteriýlaryň döredýän gaýraüzülmeleriniň garşysyna ulanylyp bilner. Wirusa garşy serişdelerden wifiron, gripferon, zanamiwir, kagosel, arbidol, oseltamiwir dermanlaryny belläp geçip bolar.
Şeýle-de döreýän alamatlara baglylykda, beden gyzgynyny düşüriji (panadol, parasetamol), üsgülewige garşy (sinekod, bromgeksin, buýan köküniň toşaby, mukaltin we baş.) serişdeleri, C witamini, witamin toplumlary kabul etme maslahat berilýär.
Eger Siz dümew bilen kesellän bolsaňyz öz we başgalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin:
► Hiç ýere gitmän, öýde galmagy;
► Lukmanyň maslahatyndan soň, bejergi çärelerini geçirmegi;
► Işjeňligi azaldyp, düşekde ýatmagy;
► Elleriňizi ýygy-ýygydan ýuwmagy;
► Gapynyň tutawaçlaryny zyýansyzlandyryp ýuwmagy;
► Gorag maskalaryň dakylmagyny maslahat berip bolar.
Bejergiler dogry geçirlende, 7-10 günden keseliň alamatlary aýrylýar. Ýöne siz öz sagalandygyňyzdan we töwerekdäkilere ýokuşdyryp bilmejekdigiňize ynamly bolmalysyňyz. Beden gyzgynynyň düşmegi, ysgynsyzlygyň, beden agyrylaryň, üsgülewigiň aýrylmagy we kadaly işjeňlik ýagdaýynyň döremegi sagalmanyň esasy görkezijisi bolup durýar.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Kanyşanym koz ýaşy” (“Kanuș hanymyň göz ýașy”) günorta Gyrgyzystanda ýurdy weýrançylykdan gutaran gadymy zenan ýolbaşçynyň hormatyna döredilen özbek dramasy. Adatça özbek dilinde ýerine ýetirilýän bu daramany artistler bu hepde sahnada hem özbek hem-de gyrgyz dilinde ýerine ýetirmekçi. Bu iş öten ýyl günorta Gyrgyzystany çaýkan etniki çaknyşyklaryň bir ýyllygy mynasybetli barlyşyk barada barýan tagallalary goldamak üçin edilýär.
Özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda turan “iýun wakalary” diýlip atlandyrylýan bu çaknykşyklarda 470 adam ölüp, ýüzlerçe öý-jaý ýakyldy we dargadyldy.
Wakanyň bir ýyllygynyň hem howpsuz däldigi belli zat. Gyrgyz hökümeti günortadaky häkimiýetleriň bu wakada oýnan roly barada halkara derejesinde bolan tankytlary ret etdiler. Özbekleriň we gyrgyzlaryň aglabasy bolup geçen ajy wakalardan diýseň gaharda.
Prezident Roza Otunbaýewa (sagda) we parlamentiň başlygy Ahmatbek Keldibekow Oşdaky hatyra çäresinde, 10-njy iýun.
Ýöne, muňa garamazdan, Oş şäherinde gorky şindi-de aýrylyp gitmedik hem bolsa, ýagdaýyň adatdaky akymyna dolanyp gelýändigine şaýatlyk edýän alamatlar göze ilýär. Bular 2010-njy ýylda bolan gazaply hereketlerde goňşuçylykly gatnaşyklaryň doly dargap gitmändigini görkezýär.
Oşuň merkezi Lenin köçesinde ýerleşýän çagalar bagynda çagalar bilelikde oýnaşyp ýörler. Nomer 30-njy mekdebiň okuwçylary hem bu şäheriň etniki taýdan dürli toparlardan durýandygyny görkezýär. Iýun wakalaryndan bäri munda üýtgän zat ýok.
“Mekdebiň işi iýun wakalary gidip durka-da togtamady. Biziň 300 çagamyz bar – gyrgyz, ors, özbek, birnäçesi hem tatar. Olaryň hemmesi bu mekdebi gowy görýärler, bu ýerde özlerini bilelikde rahat duýýarlar” diýip, mekdebiň direktory Salamat Oşenbaýewa aýdýar.
Mamlakat Halberdiýewa özbek. Ol 25 ýyl bäri mugallymçylyk edip gelýär. Onuň aýtmagyna görä, iýun wakalarynyň yzysüre çagalaryň beýleki etniki topara degişli klasdaşlaryndan ýüz öwren mahaly bolupdyr. Olaryň muny öz ene-atalaryndan gören bolmaklary mümkin.
Oşdaky nomer 30-njy cagalar bagynda, 9-njy iýun.
Ýöne wagtyň geçmegi bilen bular ýaly zatlar aýrylyp gidipdir. Halberdiýewa: “Bular çaga, biri-birlerini gowy görýärler. Kimiň kimdigine ähmiýet bermäge sebäbem ýok” diýýär.
Ol soňra hem: “Biziň ene-atalarymyz gowy, düşünjeli. Olar bilen gowy gatnaşygymyz bar, olaryň hem biziň bilen gatnaşygy gowy. Biz özara düşünişmäge synanyşýarys” diýip, sözüniň üstüne goşýar.
Mekdepde sapaklaryň ählisi diýen ýaly ors dilinde geçýär. Ýaşy ulurak çagalar üçin gyrygyzça hem bar. Ýöne özbek dili welin ýok. Muňa hem özbekleriň köpüsi gaharda. Sebäbi olaryň öz dilinde sapak berýän mekdepleri ýanyp, diňe biri galypdyr. Muňa garamazdan, ýaşaýjylaryň aglabasy: “Mekdep meselesi ol diýen gyssagly däl. Sebäbi, günorta regionlarda hemmeler diýen ýaly iki dilde gürleýär, ýa iň bolmanynda iki dile-de düşünýär” diýýärler.
Sabyr Umurzanow (çepde) öz gelni Dilfuza Haşimowa bilen, Oş, 9-njy iýun.
Bu başga meselede şeýle bolmasa-da, söýgi meselesinde welin, şeýle. Dürli etniki toparlara degişli ýaşlaryň arasynda çaknyşyklardan soň hem birek-birek bilen durmuş gurmak aýrylyp gitmändir.
Täze öýlenen Sabyr Umurzanow 27 ýaşly gyrgyz. Ol Oş şäheriniň golaýynda ýerleşýän Arawanda ýaşaýar. Onuň gelni Dilfuza Haşimowa 21 ýaşly özbek gyzy. Umurzakow öňki günleri ýatlap: “Bu meni gaty kösäp, kyn günlere saldy. Maňa gaharlanyp, meniň bilen gepleşmän gezdi. Ýöne indi bu işleri edenok. Etse-de, öňküsi ýaly däl” diýip, ýylgyrýar.
Umurzakow Haşimowa öýlenende hem özbek hem-de gyrgyz däpleriniň ýerine ýetirilendigini aýdýar. Olaryň öýlenmegine dostlarynyň ýa-da maşgala agzalarynyň hiç biri garşy çykmandyr. Ol: “Biz bu ýerde bular ýaly zatlara öwrenişdik. Muňa üns berýän ýok” diýýär.


text:
Liwiýanyň pitne lideri NATO-nyň howadan pitneçileriň tank konwoýyny urmagy belki ýalňyşlygyň netijesidir diýýär.
Ýaralanan pitneçiler nebit porty Breganyň daşynda, Kaddafi güýçleri bilen pitneçileriň arasynda bir hepde bäri söweş gidýän ýerde NATO-nyň howa zarbasyna uçrandyklaryny aýdýarlar.
Pitne lideri Abdel Fattah Ýunes howa zarbasyndan 4 adamyň ölendigini, 14 adamyň bolsa ýaralanandygyny, özleriniň bu ýalňyşlyk üçin jogap berilmegini isleýändiklerini aýtdy.
NATO gödek ýalňyşlyk bolan howa zarbasy üçin göni jogapkärçiligi öz üstüne almady, ýöne bu hadysanyň bolan ýeriniň «açyk-aýdyň däldigini we ol ýerde dürli ugurlardan gelýän mehanizmleşdirilen ýaraglaryň köp bolandygyny» aýtdy.


text:
14-nji ýanwarda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Bagabat şäherçesiniň golaýynda Türkmenistanyň hukuk goraýjy edaralarynyň geçiren birnäçe çäreleriniň netijesinde ele salnan neşe serişdelerini, bikanun getirilen temmäki önümleri ýakyp, ýok etmek boýunça çäre geçirildi.
Türkmenistanyň Hökümeti, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Neşekeşlige garşy göreş boýunça döwlet utgaşdyryjy topary hem-de Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugy tarapyndan guralan iri möçberli çärä ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylaryndan başga-da, iri halkara guramalarynyň, şol sanda BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň hem-de missiýalaryň ýolbaşçylary, şeýle hem ähli welaýatlaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýaşulular, talyp ýaşlar çagyryldy.
Çärä gatnaşyjylara dürli ölçegdäki ýörite haltalara gaplanan neşe serişdeleri görkezildi, isleg bildirýänleriň her biri öz elleri bilen neşe serişdeli gaplary, haltalary 800 — 1000 derejä çenli gyzdyrylan ýörite peçlere okladylar. Neşe serişdeleriniň arasynda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan ele salnan döwletimiziň çäklerine bikanun getirilen temmäki önümleriniň örän köp mukdarynyň bardygyny bellemeli.
Bu çäre bellenilen kadalara doly laýyklykda geçirildi — oňa başdan-aýak hukuk goraýjy düzümleriň işgärleri, ýörite ygtyýarly bilermenler gözegçilik etdiler.
Neşe serişdesini ýakmak çäresine gatnaşyjylar, hususan-da, BMGÖM-niň Türkmenistandaky hemişelik wekiliniň orunbasary Witaliýe Wremis onuň uly ähmiýetini nygtap, dünýä bileleşiginiň Türkmenistanyň neşe serişdeleriniň bikanun ýaýradylmagyna garşy ygtybarly böwet goýmaga hem-de bu örän möhüm ugurda oňyn halkara hyzmatdaşlygyna taýýardygyny goldaýandygyny bellediler.


text:
Şu gün Ukrainada prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynyň öňüsyrasynda geçirilýän saýlaw kompaniýasynyň soňky güni.
7-nji fewralda geçiriljek saýlawlarda ilat öz seslerini ýa Ýuliýa Timoşenko, ýa-da Wiktor Ýanukowiçe berer.
Şu gün saýlawlara gatnaşýan kandidatlaryň ikisiniň hem tarapdarlary Kiýewde ýöriş geçirer diýlip garaşylýar.
Düýn Ýuliýa Timoşenko saýlawlaryň ikinji tapgyrynda Ýanukowiç galplamalara ýol berse, 2004-nji ýylda mämişi rewolýusiýada bolşy ýaly, öz tarapdarlaryny köçä çykarjakdygyny duýdurdy.


text:
Siriýa häkimiýetleri prezident Başar al-Assadyň režimi bilen oppozisiýanyň arasynda gepleşikleri ýola goýmak isleýän Arap ligasynyň delegasiýasyny kabul etmäge razylaşdy.
Damaskdaky çeşmesine salgylanyp, penşenbe güni Liwan radiosynyň beren maglumatyna görä, delegasiýanyň Siriýa gelmeli wagty geljek hepdäniň çarşenbe gününe bellenipdir.
Mundan öň Arap ligasy iki hepdäniň içinde öz opponentleri bilen gepleşikler stolunyň başyna geçmäge Siriýanyň häkimiýetlerini çagyrypdy.
Siriýada bidüzgünçilikler sekiz aý bäri dowam edýär. Şol döwür içinde, BMG-niň maglumatyna görä, üç müňden gowrak adam ölüpdir, olaryň aglabasy graždan adamlar, şol sanda 187 çaga heläk bolupdyr.


text:
Anna güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan ýurduň Yrak bilen serhet ýakasynda penşenbe güni geçirilen howa hüjüminde 35 sany ýerli kürt ýaşaýjysynyň ölmegine özüniň gynanjyny bildirdi.
Özüniň bu baradaky çykyşynda ol bu öldürilen adamlaryň ýaragly söweşijiler däl-de, serhetden bikanun geçen parahat ýaşaýjylardygyny aýtdy. Ol bu bolan gynançly ýalňyşlykda ýitgi çeken maşgalalara özüniň çuňňur gynanjyny bildirýändigini nygtady.
Penşenbe güni Türkiýäniň harby uçarlary ýurduň günorta-gündogar serhet ýakasynda Kürdüstan işçiler partiýasynyň söweşijileridir diýlip çaklanylýan adamlara garşy howa hüjümlerini geçirende, şu gürrüňi edilýän waka ýüze çykypdy.


text:
Maşgala dawasyny çözmek üçin durmuşa çykaryljak bolan 6 ýaşly gyzjagaz halas bolana meňzeýar.
Pakistanyň Swat jülgesinde ýerleşýän obanyň ýerli ýaşululary Bibi Rozanyň ene-atasyna ýekşenbe güni gyzyny durmuşa çykarmaklyga görkezme beripdir.
Ýöne Saidu Şarif şäheriniň sudy ýerli taýpa geňeşiniň bu kararyny bikanun diýip yglan etdi, şeýle hem bu iş boýunça geçýän 5 adamy polisiýa tussag etdi diýip, Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Maşal gullugy maglumat berdi.
Durmuş toýunyň öňüni almak üçin Bibi Rozanyň ene-atasynyň kömek sorap eden tagallasy bu gyzjagazy soňky minutda halas etdi.
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky uzak obalarynda maşgala dawasy adatça kanuny ýol bilen däl-de, däp-dessurlar arkaly çözülýär.
Şular ýaly meseleler “Jirga” diýlip atlandyrylýan taýpa geňeşiniň ýaşululary tarapyndan çözülýär. Maşgala dawasynyň jerimesi hökmünde günäkär hasaplanan tarapa ýer, pul, mal bilen töleg etdirilýär ýa-da durmuşa çykmadyk gyzyny äre bermeli edilýär.
Köneden gelýän taýpa düzgüni hatda gan duşmançylygyny hem parahat ýol bilen çözmäge mümkinçilik berýär diýlip hasaplanylýar.
Bibi Rozanyň ýagdaýynda taýpa geňeşiniň ony duşmançylykdaky maşgalanyň 16 ýaşly ogluna durmuşa çykarmak barada karary boldy.
Gan döküşligiň öňüni almak
Bibi Rozanyň 65 ýaşly kakasy Azim Han bu karary ýatyrmak barada taýpa geňeşine birnäçe gezek ýüz tutandygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýöne onuň bu ýüzlenmesine gulak asylmady. Ýerli polisiýa hem taýpa geňeşiniň kararynyň kabul edilmelidigini Hana aýdypdyr.
Han: “ Jirgäniň agzalary bize şeýle diýýar: “Aşaride siz öz gyzyňyzy başga maşgala durmuşa çykarmak barada häkimiýetler bilen ylalaşdyňyz. Sizde başga çykalga ýok”. Howa men ylalaşdym. Ýöne mäňa polisiýa ofiserleri basyş etdiler. Olar gyzymyň şu ýekşenbe gününde durmuşa çykmalydygyny aýtdylar. Men muňa ýol berip bilmejekdigime söz berdim”.
Aşaridäki Şah Dauran atly polisiýa işgäri Hanyň bu aýdanlaryny ret etdi we Jirgäniň işine polisiýanyň goşulmaýandygyny nygtady. Soňra gyzyň ýaşy belli bolanda polisiýa jenaýat işini gozgady diýip, Dauran aýtdy.
Polisiýa tarapyndan tussag edilenleriň arasynda Jirgäniň üç agzasy, gyza öýlenjek bolan ýigit we onuň kakasy bar.
Maşgalanyň abraýyny goramak
Maşgala dawasy Bibi Rozanyň gelnejesi bilen baglanyşdyrylýar. Ady agzalmaýan bu gelniň başga biri bilen durmuş gurjak bolandygyna garamazdan, ol golaýda Bibi Rozanyň agasyna durmuşa çykarylýar. Bu gelniň ozalky halaşan ýigidi söýgülisiniň durmuşa çykarylandygyny eşidip, şikaýat bilen ýerli taýpa geňeçine ýüzlenýär.
Bu ýigit öz maşgalasynyň abraýyna şek ýetirilendigini we öz halan gyzynyň nikasynyň bikanundygyny geňeşe mälim edýär. Ol geňeşden öz maşgalasynyň abraýynyň dikeldilmegini we öz gelinliginiň maşgalasynyň jezalandyrylmagyny talap edýar.
2004-nji ýylda Pakistanyň parlamenti dawany çözmek üçin ulanylýan şeýle düzgüni jenaýat diýip yglan etdi we şeýle işde günäkerlere üç ýyl türme tussaglygyny girizdi.


text:
Eýranda 2004-nji ýyldan bäri ýurduň ýokary okuw jaýlarynda okaýan 5 milliona golaý studentiň ýylyň soňunda tabşyrylýan synaglardan geçip bilmeýändigi aýdylýar. Bu barada Eýranyň Parlamentindäki Barlag merkezi maglumat ýaýratdy.
Bu ýagadaý sebäpli hökümet hem studentleriň maşgalalary 2 milliard dollara barabar çykdajy etmeli boldular diýlip, habar berilýär.
Parižde ýaşaýan bilim boýunça ekspert Saeed Peýwandi Eýranyň studentleriniň takmynan 30%-niň okuwyň dowamynda iň bolmanda bir gezek ýyllyk synaglardan geçip belmeýändiklerini statistik maglumatlaryň tassyklaýandygyny, Azatlyk Radiosynyň Pars gullugyna beren interwýusynda aýtdy.


text:
Gyzamyk
Gyzamyk (lat. Morbilli) — bu çagalyk döwrüniň ýokanç keselidir. Ol syrkaw adamdan sagdyn adama ýokup bilýär. Endama örgün örüp başlan günler ol has hem ýokançdyr. Üç gün geçenden soň gyzamak çykaran çaga eýýäm beýle bir ýokançly hem däldir. Gyzamyk howa-damja arkaly, mysal üçin, söhbetleşlikde, kimdir biri üsgürip-asgyranda ýokup bilýär. Gyzamyk çykaran çaga üsgürip-asgyranda agzyndan, burnundan bölünip çykýan suwuklyklar keseli ýaýradyjydyr. Gyzamyk ýaşaýyş jaýlarynda hemmeler üçin umumy bolan ýerlerden otaglar, eýwanlar arkaly ýaýrap bilýär. Gyzamyk çykaran adam bilen bir otagda bolýan çagalaryň hemmesi bu kesele aňsatlyk bilen ýolugyp bilýärler. Göwnejaý bolmadyk durmuş-sosial şertleri bu keseliň ýaýramygyna ýardam edýär. Gyzamygyň wirusy adatça zatlaryň ýa-da üçünji bir adam arkaly geçmeýär. Gyzamyk keseli adamdan sagdyn adama aňsat ýokup bilýär. Emma soňky döwürlerde gyzamyk keseliniň öňüni alýan sanjymlaryň edilmeginiň netijesinde, bu kesele ýolugýan adamlaryň sany barha azalýar. Bir gezek gyzamyk çykaran adam bu kesele ikilenç ýolukmaýar. Keseliň gaýtalanýan ýagdaýlary juda seýrekdir. 3 aýa ýetmedik çagalar adatça gyzamyk keseline ýolukmaýarlar. Gyzamyk köplenç sowuk gyş-ýaz aýlary ýüze çykýar. Onuň wirusy çaganyň organizmine dem alyş organlary we gözleri arkaly ýokup bilýär. Gyzamyk organizmiň kesellere garşy bolan durnuklylygyny peseldip bilýär. Gyzamygyň inkubasion döwri 9-21 gündür.
Gyzamygyň wirusy ýokan çaganyň gyzgyny 38-39°С çenli ýokarlanyp bilýär. Çaga kellesiniň agyrýandygyndan zeýrenýär. Onuň burny akyp başlaýar, üsgürýär, ysgyny bolmaýar, iňirdisi artýar, işdäsi kesilýär, ukusy bozulýar. 2-3 gün geçensoň, gyzgyny 37,3-37,5°С çenli peselse-de, burny akmasy güýjeýär, açyk sary reňkli suwuklygyň bölünip çykmasy artýar. Çaga gury üsgürýär, bokurdagynyň agyrýandygyndan zeýrenýär, sesi boguk çykýar. Çaganyň ýüzi ýellenen ýaly bolýar, gabaklary çişýär, gözi gyzarýar we ýaşarýar. Onuň gözleri ýagtylykdan gorkýar, gabaklary ýagtylykda tiz-tizden ýumulýar. Çaganyň agyz boşlugynda, ýaňagynyň iç ýüzünde owunjak ak tegmiller döreýär. Bu gyzamygyň kesgitli alamatydyr. Bu ak tegmiller 2-3 günden ýitip, agyz boşlugy gyzaryp galýar. Diş etlerinde agymtyk galyndylaryň bolmagy mümkindir. Çaganyň gyzgynynyň ikinji gezek ýokarlanmagy bilen onuň endamyna örgün örýär. Keseliň 5-7 günlerinde çaganyň gyzgyny 36,9-37,2°С çenli peselip, kadalaýyk derejesine ýakynlaýar. Gyzamyk örgüni ilkibada gulagyň aňyrsynda we ýüzde peýda bolýar. Bir gije-gündiziň dowamynda bu örgün tutuş ýüze, boýna we bedeniň bilden ýokary bölegine örýär. Burun-dodak aralygy hem örgüne bürelýär. Ikinji gije-gündiziň dowamynda örgün tutuş bedene, gola, buda örýär. Üçülenji gün bolsa örgün ellere we aýaklara örýär.
Örgün agymtyl-gülgüne reňkli bolup, deriden dary dänesiniň ululygynda saýlanýar. Bu örgün tegmilleri soňabaka özarasynda birigýärler. Örgün käwagt gan öýen düwürtikler görnüşinde-de bolýarlar. Bu gyzamygyň aýratyn bir görnüşidir. Örgün 3 günüň dowamynda saklanýar (halk arasynda bu ýagdaýa «güllemek» hem diýilýär). Dördülenji gün bolsa, örgün örüp başlaýşy ýaly gaýdyşyp ugraýar, ýagny ilki ýüzde örüp başlan bolsa, ýüzden-de solup başlaýar. Käwagt örgün keseliň üçülenji güne ele-aýaga ören wagty, onuň ýüzde we boýunda gowşap, solup başlaýan ýagdaýlary hem bolýar. Örgün solýar-da, peselýär. Ilkibada ol gögümtil reňkde bolýar, soňra bolsa açyk goňur reňkdäki tegmillere öwrülýär. Bu halda ol bir-iki hepde saklanýar. Örgüniň gaýdyşmagy ýa-da «solmagy» endamyň we ýüzüň derisiniň soýulmagy bilen bir wagtda bolup bilýär. Deriniň soýulmagy bäş-ýedi gün dowam edip bilýär. Gyzmagyň örgüni örüp başlanda bedende umumy ysgynsyzlyk, hereketlerinde haýallyk, kelleagyrylar, işdäniň kesilmegi, ukynyň erbetleşmegi ýüze çykýar. Syrkaw biynjalyksyzlanyp, samrap başlaýar. Onuň agyz boşlugyndaky ýokarky kentlewüginiň astyndaky mäzleri biraz ulalýar. Gyzamagyň ýiti alamatlary ýitenden soňra gutulyş döwründe çaganyň heniz-de ysgynsyz, gaharjaň bolmagy, ýatdaşlagynyň peselmegi ahmaldyr. Bu ýokanç keseli öýken sowuklamasy, beýniniň sowuklamasy, damagyň galmagy, içegäniň sowuklamasy ýaly nogsanlyklar döräp biler. Türkmenlerde „gyzamakdan galan kesel” diýip ýöne ýere aýdylanok. Kesel döwri tutuş organizm gowşap, kesellere garşy bolan durnuklylygy juda peselýär. Gyzamaga ýolugan çaga bu döwürde başga kesllere aňsat uçraýar. Şonuň üçin-de, çagany ýekeje minutda gözden salmaly däl.
Bejergisi[üýtget | edit source]
Çaganyň endamy gyzyp, teninde örgün peýda bolup başlan dessine çaga lukmanyny öýe çagyryň. Bejergi döwründe çaganyň şahsy arassalygyna aýratyn üns bermelidir. Eger lukman çagany hassahana äkitmezden, öýde bejermegi dogry hasaplasa, çagany özbaşyna bir otagda ýerleşdiriň. Otag giň bolmalydyr. Ony ýygy-ýygydan ýelejiredip durmalydyr. Ýöne otagy ýelejiretjek bolup, çagany üşedäýmäň! Çaganyň gyzgynynyň bolmadyk ýagdaýynda, ony ýyly geýindirip, açyk aýnaly eýwanda gezmeledip bolýar. Gyzamyk çykaran çaganyň el-ýüzüni gaýnan ýyly suw bilen wagtal-wagtal ýuwmalydyr. Onuň gözlerini günde gaýnadylan ýyly suw bilen ýuwmalydyr. Pagtanyň bölejigini şu suwa eziň-de, gözüniň daş burçundan iç tarapyna usullyk bilen süpüriň. Burny sülekeýden we kesmejiklerden arassalamaly. Dodaklaryna ýag çalmaly. Çaga ýygy-ýygydan ýyly çaý, süýt içiriň. Bularyň haýsydyr birini içerseňiz-de, ondan soň çaganyň agzyny çopantelpegiň, şalfeýiň demlenen suwuna çaýkatdyrmaly.
Berhiz[üýtget | edit source]
Syrkawa düzümi witamine baý bolan iýmiti suwuk ýa-da ýarym suwuk halda iýdirmeli. Oňa kiselleri, miweleriň gaýnadylan suwuny, ýeňiljek çorbalary, göle, sygyr etlerinden taýýarlanyp, buglanan kotletleri bermek maslahat berilýär. Gyzamyk çykaran çaga gazlandyrylan içgileri, çipsileri we düzüminde konserwantlar ýa-da azyk stabilizatorlary, boýaglary bolan iýmiti bermek gadagandyr. Öýde uýadylan gatyk syrkaw çaga üçin örän peýdalydyr.
Esasy bejergini lukman belleýär. Goşmaça bejergi serişdeleri hökmünde witaminleşdirilen çaýy, şypa beriji derman otlardan demlenen çaýlary içmek maslahat berilýär. Bular ýokanç keselden gutulyş döwründe gujur-gaýrata getirmekde uly ýardam berýär.
Gyzamagy bejermekde ulanylýan goşmaça serişdeleriň reseptleriniň käbirleri:
I. Gerek zatlar: 10 gr zweroboy, mat we maçeha, narpyz, duşisa, itburnyň miweleri, 5 gr waleriananyň köki. Taýýarlanylyşy: derman otlary owradyp garyşdyrmaly. Garylan derman otlaryň 1 n.ç-ni 1 bulgur gaýnag guýup, 15 minut demine goýmaly. Soňra ony hasadan süzmeli. Ulanylyşy: günde 6 gezek 1 n.ç-ni içmeli.
II. Witaminli işdäçar Gerek zatlar: 2 käşir, grek hozunyň ýenjilen maňzynyň 2 n.ç. 2 n.ç. bal, 1n.ç. itburnuň şiresi, 1 n.ç. limon şiresi. Taýýarlanylyşy: Käşiri gyrgujyň maýda gözeneginden geçirip, ýokarda sanalan zatlar bilen garyşdyrmaly. Ulanylyşy: Witamin serişdesi hökmünde günde 3-4 gezek 3-4 n.ç-ni keselden saplanma döwürde kabul etmeli.


text:
Waşingtonyň Ukrainadaky ilçisi Birleşen Ştatlar şu wagta çenli Ukrainanyň Kryma goşulyşýandygy barada Orsýetiň öňe sürýän aýyplamalaryny tassyklaýan hiç bir delil görmedi diýdi.
Jeffreý Pýat (Geoffrey Pyatt) 11-nji awgustda Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda ýazan maglumatynda “Orsýet özüniň bikanun hereketlerinden ünsi başga ýana sowmak üçin Ukraina garşy galp aýyplamalary ýöňkeýär” diýdi.
Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlaryň Orsýet tarapyndan Krymyň anneksiýa edilmegi bilen baglanyşykly Moskwa garşy girizilen sanksiýalar, gürrüňi edilýän ýarymada Ukraina yzyna gaýtarylyp berilýänçä öz güýjünde saklanyp galar diýdi.
ABŞ-nyň ilçisiniň bu beýanaty, Moskwa Kiýewi Orsýetiň anneksiýa eden ýarymadasyny sabotažçylar bilen durnuksyzlaşdyrmaga synanyşmakda aýyplan mahalyna gabat geldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy bilen ýurduň Bilim ministrligi ABŞ-nyň Kolumbiýa uniwersiteti bilen Aşgabatda bu uniwersitetiň şahamçasyny açmak barada gepleşikler geçirýär.
Bu barada Türkmenistanyň söwda-senagat edarasynyň maglumatyna salgylanyp Azerbeýjanyň Trend agentligi habar berýär.
ABŞ-nyň Nýu Ýork şäherinde ýerleşýän Kolumbiýa uniwersiteti 1754-nji ýylda gurlup, häzirki wagtda dünýäniň ýokary okuw jaýlarynyň arasynda akademiki derejesi we ylmy barlaglary boýunça ilkniji orunlarda durýar.


text:
Birleşen Arap Emirliklerinden, Hindistandan, Owganystandan gelen telekeçiler daşary ýurt puluna Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini we binýatlyk ýagy satyn aldylar. Owganystandan we Dominik Arkalaşygy ýurtlaryndan gelen işewürler “B” kysymly karbamid (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Mundan başga-da, Russiýadan, Şweýsariýadan, BAE-den, Beýik Britaniýadan, Türkiýeden, Singapurdan, Ukrainadan, Gyrgyzystandan gelen telekeçiler daşary ýurt puluna arassalanan pagta ýagyny, nah ýüplügi we pagta süýümini satyn aldylar. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 57 million 90 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Russiýanyň, Hindistanyň, Pakistanyň işewürleri jemi bahasy 4 million 842 müň manatlykdan gowrak bolan arassalanan pagta ýagyny we nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 31 million manatlykdan gowrak azyklyk bugdaýy satyn aldylar.
“Türkmenistan: hepdäniň wakalary”, TDH.


text:
Düýn giçlik Hindistanyň paýtagty Nýu Delidäki köp gatly ýaşaýyş jaýlaryndan biriniň öz-özünden ýumrulmagy netijesinde azyndan 30-dan gowrak adam ölüp, 60 töweregi adam hem ýaralandy.
Ýöne ýerli polisiýa resmileri köp ýaşaýjylaryň henizem ýumrulan jaýyň harabalyklarynyň astynda galandygyny aýdýarlar. Şoňa görä-de, bu wakada ölenleriň sanynyň has köp bolmagynyň mümkindigi çaklanylýar.
Hindistanda, adatça, jaýlaryň şular ýaly öz-özünden ýumrulmagy gurluşyk standartlarynyň talabalaýyk berjaý edilmeýändigi bilen düşündirilýär.