text:
Edebiýat älemine nazar aýlap, Tolstoýuň “Uruş we parahatçylyk” atly eserini nähili ýazyndygyna ser salalyň.
Tolstoýyň köne dekabrist hakda ýazan powestiniň göwrümi barha ulalyp, onuň umumy durky üýtgäpdir hem mazmuny has giňäp, Napoleon urşy baradaky romana öwrülipdir. Tolstoý “Uruş we parahatçylyk” romanyndaky ýüzlerçe gahrymana atlary birtopar adyň arasyndan saýlap alypdyr. Fransuzça ýazan bölümlerini kesip, soňra olary täzeden goşupdyr. Ýöne doly tamamlap gutarýança, ol romanyndan göwni suw içmändir.
Tolstoý 1856-njy ýylda uzak wagtlap sürgünde ýaşap, soň watanyna dolanan bir garry dekabrist hakda powest ýazmaga başlapdyr. 1869-njy ýylda bolsa ol powesti edil roman şekilli edip, hut dekabristleriň öldürilmeginiň öňüsyrasynda ýazyp gutarypdyr. Gürrüňini edýän eserimiziň aslynda “Uruş we parahatçylyk” atly romandygyny aňsatlyk bilen aňmak mümkindir.
Sibirden - Borodino meýdanyna
Tolstoý ilki bada ol romanyny “Dekabristler” diýip atlandyrypdyr. Haçan-da, Tolstoý romanyň üstünde işlemäge başlan mahaly hem dekabristleriň hereketi 1856-njy ýylda hasam möwjäpdir. Romanyň esasy üns merkezindäki baş gahrymany Piýer Bezuhow 30 ýyl Sibirde sürgünde bolandan soň, ýaşamak üçin Moskwa gaýdypdyr. Ýöne her bir ýagdaýy jikme-jik gürrüň bermegi halaýan Tolstoý owaly bilen gahrymanyň durmuşyny 1825-nji ýyldan başlap, okyjylaryna aýyl-saýyl edipdir. Eseriň gahrymany şol mahal eýýäm kämilleşen şahsyýet ekeni. Awtor onuň nädip kämilleşen şahsyýete öwrülendigini düşündirmek üçin, onuň durmuş ýoluna çuňrak aralaşypdyr. Şeýlelikde, romanyň nähili göwrüme eýe bolandygyny göz öňüne getirmek kyn däldir.
“Uruş we parahatçylygyň” bize gelip ýeten nusgasynyň üstünde ürç edip işlän Tolstoý aslynda romanda bolup geçýän hadysalary esasy ýazjak eseriniň sözbaşy bölümi hasaplapdyr. Bu Tolstoýyň esere girişende eýerýän öwrendikli endigi ekeni. Ýeri gelende ýatlasak, Dostoýewski hem “Karamazow doganlar” atly eserini ýazan mahaly hut şeýle ýagdaýa uçrapdyr. Ol şonda romanyny Alýoşa Karamazowyň durmuşy hakda boljak ullakan romanyň sözbaşysy ýaly ýazypdyr. Ýöne ýazyjy aradan çykandan soň eserde gürrüň berilýän hadysalar hem kemter galypdyr. Tolstoý hem “Uruş we parahatçylyk” bilen “Anna Karenina” atly eserlerini tamamlandan soňra ençeme gezek “Dekabirstler” atly powestiniň üstünde gaýtadan işlemäge synanyşyk edenem bolsa, onuň synanşyklary başa barmandyr we bize ondan diňe üç bölüm miras galypdyr.
Russiýa-Fransiýa urşuna ünsüni gönükdiren Tolstoý şol döwürde urşuň iki tarapyndaky (Napoleondan başlap Denis Dawydowa çenli) ýazylan hemme eserleri we taryhy çeşmeleri diýen ýaly okap çykypdyr. Ol 1812-nji ýylda bolan hadysalar hakda taryhy we çeper eserlerden emele gelen ullakan kitaphana döredipdir. Her gün öz jemlän kitaplaryny, gazet-žurnallaryny ýekän-ýekän okap çykmak üçin, bar wagtyny sarp edipdir. Ýöne okan kitaplarynyň arasynda ýekeje-de obýektiw ýazylan esere duş gelmändigi üçin, has köp wagt sarp etmeli bolupdyr. Döwrüň ýazyjylary ýa Aleksandr 1-njä, ýa-da Napoleona ýaranjaňlyk edip, olary mahabatlandyrypdyrlar. Taryhçylaryň ýazan maglumatlary bolsa oňa romanyny taryhy çeşmelere esaslandyrmaga kömek edipdir. Romanda taryhda möhüm rol oýnan permanlar, yza çekilmek buýruklary, uruş planlary, Napoleon bilen Aleksandr 1-njini özara alyşan hatlary, Kutuzowuň hatlaryndan bölekler ýaly çeşmelere gaty köp duş gelinýär. Gysgaça aýdylanda, Tosltoý çynlakaý roman döretmek üçin, elden gelenini gaýgyrmandyr.
Ýaňky zatlar ýeterlik bolmadyk ýaly, Tolstoý olardan daşaryn hut özi ýörite Borodino meýdanyna gidip görüpdir. Ol Borodinodan öz aýalyna şeýle hat ýazypdyr: “Saparymdan gaty hoşal boldum... Hudaý maňa sagdynlyk we parasatlylyk berse, nesip edeninden Borodino söweşi hakda şu wagta çenli hiç kimiň ýazyp bilmedik eserini ýazmakçy”.
Tolstoý sähranyň hemme tarapyna birlaý aýlanyp çykyp, ony ýagşy synlap, onuň ýerleşişini çyzypdyr. Oňa daş-töweregindäki şäherleri, günüň hereket ugruny we başga-da zerur bolan ähli jikme-jik maglumatlary goşupdyr.
15 giriş we 500 obraz
Wagty tygşytly sarp etmegi özüne endik edinen Tolstoý eserindäki obrazlaryň üstünde hem ençeme aýlap işläpdir. Bilermenler “Uruş we parahatşylyk” romanynda takyk 559 obrazyň – personažyň bardygyny anyklapdyrlar. Olaryň arasyndan 200 sanysy hakykat ýüzünde durmuşda ýaşap geçen şahsyýetler ekeni. Galanlarynyň aglabasy bolsa käbir adamlaryň prototipleridir.
Olar, gepiň gerdişine görä, romanyň başynda ýüze çykypdyr. Meselem, Nikolaý Rostowyň dosty Wasiliý Denisona meşhur partizan Denis Dawidowyň prototipi diýýärler. Rostowlar maşgalasynyň tanyşy Mariýa Ahrosimowa bolsa general-maýor Denisowuň gaýynenesi Anastasiýa Dmitriýewna Ofrosimowanyň prototipidir. Romandaky knýaz Nikolaý Andreýewiç Balkonski bolsa, Tolstoýuň eje tarapdan bolan babasynyň häsiýetine eýedir.
Bilermenleriň pikrine görä, Balkonskiniň gyzy Mariýa Wolkonskaýa bolsa, ýazyjynyň öz ejesiniň prototipidir. Öz ejesi ýazyjynyň ýadynda ýok ekeni. Ol iki ýaşyndaka ejesi ýogalypdyr. Ýöne, şonda-da, ol öz ejesine bolan hormatyny döreden obrazlarynyň üsti bilen bildiripdir.
Lew Tolstoýyň “Uruş we parahatçylyk” romanyndaky gahrymanlaryň nesil şejeresi ýazyjy eserindäki obrazlaryna at beren mahaly (bu görnüşi ýaly gaty aňsat iş däldi, sebäbi 500-den gowrak adam hakda gürrüň gozgalýar) olaryň hakyky familýalaryndan peýdalanypdyr (Razumowskiý, Meşerskiý, Lopuhin) ýa-da olaryň hakyky atlaryny biraz üýtgedipdir. Şeýlelikde Bolkinskiý (Wolkinskaýa), Drubeçko (Trubeçko), Kuragin (Kurakin), Dolohow (Dorohow) bolupdyr.
Ýazyjy öz romanynyň üstünde gaty sünnälik bilen diýseň erjel ýagdaýda uzak wagtlap işläp, ahyrynda ony çapa taýýar ýagdaýa getiripdir. Ylaýta-da, romanyň başlangyjyny ýazmak Tolstoýa “itiň gününi görkezipdir”, ol gaty kynçylykly zulum beripdir. Şonuň üçinem romanda jemi 15 sany ýörite giriş, ýagny sözbaşy bölümi emele gelipdir. Ol, käbir sahypalary ýüz sapardanam köp gezek gaýtadan ýazypdyr (ýazyjydan galan golýazmalar muny aýtmaga doly esas berýär). Ol ençeme gezek ruhdan düşüp, umydyny ýitirip, kitaby ýazmagy goýbolsun edipdir. Ol köpçülügiň öwrenişen äheňinde hem aýratynlygynda taryhy roman ýazmakdan gaty howatyr edipdir. Tolstoý şonuň üçinem täzeçe bir taryhy roman görnüşini, ýagny edebi usulyny oýlap tapmagyň kül-külüne düşüpdir. Ol şonuň üçinem bu eserini “roman-epopeýa” diýip häsiýetlendiripdir.
Režissýor Aleksandr Mitta bolsa, oňa “roman görnüşindäki kinofilm” diýip baha beripdir. Režissýoryň bellemegine görä, ol romanda her bir pursat örän sünnälik bilen taýýarlanypdyr.
Tolstoý romanyny, şeýle-de, fransuzça gepleşikler, pelsepe monologlary bilen bezäpdir. “Uruş we parahatçylyk” eseriniň ilkinji bölümleri çapdan çykanda (şol mahal kitap “1805-nji ýyl” diýen at bilen neşir edilipdir), okyýjylaryň agbala köpçüligi we edebi tankytçylar kitapdaky şol fransuzça gepleşiklerden we pelsepe monologlaryndan närazy bolypdyrlar. “Munça köp giden fransuzça gepleşik nämä derkar?” diýip, W. Botkin tankytçy Ferä ýazypdyr.
- Aslynda gürrüňdeşligiň fransuzçadygyny duýdurmak ýeterlik bolardy. Kitaby fransuzça gepleşikler bilen doldurmak dereksiz we halanmaýan bir ýagdaýdyr...
Şonuň üçinem “Uruş we parahatçylyk” eseriniň 1873-nji ýyldaky nusgasynda fransuzça bolan gepleşikleriň hemmesi diýen ýaly aýrylypdyr. Awtoruň pelsepe we harby taryh baradaky garaýyşlary bolsa, aýratynlykda hödürlenipdir. Munuň netijesinde köp teswirli diýseň uzaga çeken bir melodrama emele gelipdir.
“Moskowskiý wedmosti” gazeti romanyň täzeden redaktirlenen nusgasyny halk köpçüligine begençli ýagdaýda buşlapdyr: “Graf Tolstoý kitapdan fransuzça bolan gepleşikleri aýrypdyr. Gyzykly hadysalaryň okyýjyara bir bitewilikde rusça ýetirilmegi ýola goýulypdyr. Onsoňam örän uly ähmiýete eýe bolan söweş sungaty hakyndaky ähli pikirlerini we umuman aýdylanda, taryhy garaýyşlaryny “12-nji ýylyň urşy hakda garaýyşlar” atly aýratyn bir kitapda jemläpdir. Aslynda her bir adam öz dünýägaraýşyna we milletine garamazdan, ýaňky bölümleriň romany gaty agyr ýagdaýa salyp, okyýjynyň ünsüni esasy temadan sowýandygyny bilýär”
Ýöne Tolstoý bu işi beýle goýmaýar. 1886-njy ýylda “Uruş we parahatçylyk” romany täzeden çap edilýär we owalky fransuzça bölümler bilen pelsepe pikirlerinden emele gelen bölümler edil bolşy ýaly okyýjylara hödürlenýär.
“Mazurka” we gutap
Çap edilmeginiň yzýanyndan elýetmez beýik eser diýip kabul edilen ol roman barasynda Tolstoýyň özi skeptik pikire eýe bolupdyr. Ol 1871-nji ýylda ýazyjy we tankytçy Fetä ýazan hatynda: “Men eden işimden aňry ýany bilen hoşaldyryn. Gürrüňlerden emele gelen şeýle jeňnamany gaýdyp indi ýazmaryn” diýipdir.
Bu onuň öz işinden hoşaldygyny aňladýarmy? Ýok, aslynda beýle däl. Aslynda bu pikire ýazyjynyň gündeliginde ýygy-ýygydan duş gelinýär: “Adamlar meni “Uruş we parahatçylyk” eserimdäki dilewarlygym üçin gowy görýärler. Munuň olar üçin näme sebäpden şeýle ähmiýetlidigine düşünmeýärin (1908-nji ýyl)”.
Şol mahal Tolstoýuň öz ýaşaýan Ýasnaýa Polýana diýen ýerine gelen bir myhman “Uruş we parahatçylyk” eseri sebäpli Tolstoýa özüniň çäksiz minnetdarlygyny bildiripdir. Ol waka barada ýazyjy öz gündeligine şeýle ýazypdyr: “Gaty gülkünç ýagdaýdy. Şeýle pikir edip görüň. Bir adam Edisonyň ýanyna gelip oňa: “Mazuka tansyna gaty ökde ekeniňiz we gaty gowy oýnadyňyz. Size çäksiz minnetdarlygymy bildirýärin”. Ýagny, Tolstoý muny hem ýöne ýere ýazyp, bellik etmedige çemeli. Tolstoý “Uruş we parahatçylyk” eseri bilen bilelikde beýleki ýazan romanlaryna diňe sowatly adamlaryň düşünýändiginden we ýönekeý halkyň bolsa düşünmeýändiginden gaty närazy bolupdyr: “Bu bir gury gaty çörek däl, bu gutapdyr, gutap” diýip, awtor öz eserleri barada düşündiriş beripdir. Ýonekeý halkyň hem sowatlylygyny ýokarkandyrmak zerur diýip piker eden Tolstoý, ondan soň “gutap” ýaly elit (iň ýokary derejeli) eserlere üns bermän, gaýtam ýönekeý halkyň düşünip biljek eserlerini ýazmaga başlapdyr.


c: text/html

text:
21-nji maýda Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarifiň Türkmenistana resmi sapary tamamlandy.
Ozal habar berlişi ýaly, düýn Aşgabatda türkmen-pakistan gepleşikleri üstünlikli geçirildi. Bu gepleşikler goňşy halklaryň gadymdan gelýän dostluk we doganlyk däplerine ygrarlydygyny, taraplaryň köpýyllyk netijeli hyzmatdaşlygy iki ýurduň ägirt uly kuwwatyna we bähbitlerine laýyk gelýän hil taýdan täze derejä çykarmaga taýýardygyny görkezdi.
Ýokary derejedäki duşuşyk Türkmenistanyň we Pakistanyň milli bähbitleriniň mundan beýläk-de ýakynlaşmagyna we ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde, ilkinji nobatda, iri halkara guramalarynyň hem-de sebit düzümleriniň çäklerinde doly möçberli gatnaşyklary ýola goýmaga gönükdirilen berk syýasy ugruny äşgär etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Pakistanyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarif häzirki döwrüň möhüm meseleleri, hususan-da, bütin dünýäde we sebitde parahatçylygy hem-de ählumumy howpsuzlygy üpjün etmäge, durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmäge degişli esasy meseleler boýunça iki ýurduň garaýyşlarynyň kybap gelýändigini bellediler.
Nygtalyşy ýaly, ýurtlaryň ikisi hem sebit meseleleri boýunça ysnyşykly gatnaşyk edip, sebitde netijeli halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak boýunça bilelikde tagalla edýär. Iki ýurduň arasyndaky energetika hem-de ulag pudaklaryndaky netijeli hyzmatdaşlyk parahatçylygyň we ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýär.
Iri energetika taslamasyny – Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan transmilli gaz geçirijisini gurmak baradaky taslama munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Garaşylyşy ýaly, ýakyn wagtda bu taslama iş ýüzünde durmuşa geçirilip başlanar.
Taraplaryň däp bolan gatnaşyklara kuwwatly itergi bermek baradaky meýilleri Aşgabat duşuşygynyň netijeleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalarda öz aýdyň beýanyny tapdy. Bu resminamalar ilkibaşdan, birek-birege hormat goýmak hem-de özara goldamak esasynda guralýan döwletara gatnaşyklarynyň öňden bar bolan kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny ep-esli giňeltdi.
Türkmenistana saparynyň ikinji, jemleýji gününde Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarif türkmen paýtagtynyň ajaýyp ýerleriniň biri bolan Garaşsyzlyk binasyna gül dessesini goýdy.
Dostlukly ýurduň hökümetiniň baştutany täze taryhy eýýamyň ägirt uly üstünlikleriniň aýdyň beýany bolan uly binanyň etegine gül dessesini goýup, däp bolşy ýaly, Hormatly myhmanlar seýilbagynda iki doganlyk halkyň arasyndaky müdimi dostlugyň nyşany hökmünde agaç nahalyny oturtdy.
Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Aşgabat şäheriniň ajaýyplyklary bilen tanyşlygyň barşynda paýtagtymyzyň merkezinde ýerleşýän kaşaň söwda merkezine baryp gördi. Belent mertebeli myhman dünýä ýüzünde şöhrat gazanan nepis türkmen halylaryna üns berip, olaryň ajaýyplygyna, onuň dokalyş aýratynlygyna haýran galdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paýtagtyň "Ýyldyz" myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda "Köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hakyndaky kanunçylygy kämilleşdirmek" baradaky taslamanyň çäklerinde "tegelek stoluň" başynda duşuşyk geçirildi. Ony Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýardam bermeginde ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezi gurady.
Duşuşyk milli parlamentiň, DIM-niň, Ýustisiýa ministrliginiň, Telewideniýe, radioýaýlymlar we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky demokratiýa we adam hukuklary baradaky milli institutyň, beýleki edaralaryň, şeýle hem habar beriş serişdeleriniň, ýokary okuw mekdepleriniň wekilleridir hünärmenlerini bir ýere jemledi.
Halkara bilermenleri Daýnýus Radžýawiçýus (Litwa Respublikasy) we Dmitriý Golowanow (Russiýa Federasiýasy) ýygnananlary köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işiniň hukuk we kanunçylyk taýdan kadalaşdyrylyşyna degişli halkara ülňüleri we amaly mysallary bilen tanyşdyrdylar. Tematik tanyşdyrylyşyň barşynda häzirki zaman redaksiýalarynyň işiniň esasy ýörelgelerine we ugurlaryna, žurnalistleriň professional işiniň meselelerine we aýratynlyklaryna, habarlar ygtyýar almagyň we umuman, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ösdürmegiň meselelerini hukuk taýdan kadalaşdyrmaga garalyp geçildi. Şeýle hem žurnalistleriň işinde Internet torlarynyň tehnologik mümkinçiliklerinden peýdalanmak barada gürrüň edildi.
Ertir, "tegelek stoluň" işiniň ikinji gününde dürli wakalary şöhlelendirmekde, şol sanda internet-köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde hem žurnalistleriň işiniň esasy jähetlerini, hukuklaryny we borçlaryny ara alyp maslahatlaşmak bellenilýär.


text:
Şu ýyl döwlet tarapyndan hajy bolmaga ugradylanlar 16-njy oktýabrda Mekge-Medinä ugrap, olar 15-nji noýabrda, tegelek otuz günden gaýdyp geldiler. Öňki ýyllarda döwlet tarapyndan haja gidýänler 20 günden gaýdyp gelýärdiler.
Öňki prezident Saparmyrat Nyýazow döwründe haj parzyny berjaý etmäge gidýänlere döwlet 2000 amerikan dollaryny resmi kursdan çalşyp berýärdi. Haja gidýänleriň çykdajysy ýanlary sowgatly gelenlerinde hem 1500 amerikan dollaryndan-1560 manatdan geçmändir, olar artdyran 500 dollaryny resmi kursdan tas bäş esse gymmat gara bazarda satan ýagdaýynda ähli eden çykdajysyny yzyna alyp bilýärdi.
Häkimiýetiň çalyşmagy bilen ýurtda amerikan dollarynyň resmi hem gara bazar arasyndaky 4-5 esse tapawudy ortadan aýrylansoň, haja gidýänleriň çykdajysy uly derejede ýokarlandy. Şu ýyl döwlet tarapyndan haja gidenleriň birnäçesiniň özara söhbetdeşlikde tassyklamagyna görä, ýol kireýleriniň mugt bolandygyna garamazdan, olaryň çykdajysy 2200 amerikan dollaryndan, 6300 manada golaý puldan az bolmandyr.
Haja gitmek üçin ýaşaýan ýeriňdäki metjidiň ymamyndan bäş wagtyna namaz okaýandygyň hakynda, ýerli saglyk öýüniň baş lukmanynyň goly bilen tassyklanan sagdynlygyň hakynda kepilnama, ýaşaýan ýeriň arçynlygyndan il içinde abraýyň bardygy hakynda häsiýetnama talap edilýär. Elbetde, haja gitmek isleýän sud jogapkärçiligine çekilmedik bolmaly, olaryň üç arkasy, maşgalasy hakynda anketa doldurmagy hökmanydyr.
2012-nji ýylda döwlet tarapyndan haja gidenleriň hemmesi kyrk ýaşdan geçen, ýetmiş ýaşa ýetmedik raýatlarymyzdyr. Şu ýyl haja giden 188 adamyň 7 sanysy aýal maşgala ekeni. Geçen ýyl haja gidenleriň arasynda aýallaryň sany 30-a golaýlapdyr.
2010-njy ýyldan bäri haja gitmek isleýänleri hususy syýahatçylyk firmalary hem ýylyň dowamynda toplap äkidýärler. Türkiýäniň üsti bilen 35-40 günlük turistik wiza esasynda raýatlar Mekge-Medinä zyýarat etdirilýär. Syýahatçylyk firmalarynyň üsti bilen umra hajy bolmaga gitmek üçin diňe pasportyň göçürmesi bilen 3400 amerikan dollaryny firma tabşyrmaly. Adam jemlenenden soň, firma çakylyk bilen çagyrýar. Şol beren puluň bilen aladasyz-gaýgysyz Mekge-Medinä 35 gün zyýarat edip bolýar.
Maňa mälim bolan maglumata görä, hususy syýahatçylyk firmalarynyň üsti bilen haj zyýaratyna giden raýatlarymyzyň şü gün-erte gaýdyp gelmeklerine garaşylýar.


text:
Her adamyň öz durmuşynda dürli ýatlamalary bolýar. Olardan birem köçe ýatlamalarydyr. Köçe ýatlamalarynyň dürli görnüşleri bolup bilýär.
Bu babatda şol köçäniň ugrunda geçiren ilkinji söýgi duşuşygy, şol köçede satylýan horaz süýjüsi, kitap dükanlary, belkem şol köçede her gün agşamara gezelenje çykýan adamlaryň üýşmeleňi ýa-da şol köçe bilen baglanyşykly durmuşyňyzda yz galdyran beýleki wakalar hakynda gürrüň etmek mümkin.
Siziň durmuşyňyzda iň ýatdan çykmajak köçe haýsy we näme üçin? Şol köçe siziň durmuşyňyzda nähili yz galdyrdy?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky pikir-garaýyşlaryňyzy, ýatlamalaryňyzy biziň gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Şeýle-de, biziň Facebook we Twitter sosial ulgamlaryndaky sahypalarymyzdan hem peýdalanyp bilersiňiz. Adresimiz: Taze Tolkun.


text:
ABŞ, NATO we Owganystan Owganystanyň keselhanasyna howadan edilen heläkçilikli hüjümi derňeýärler, şu sebäpden BMG-niň derňewlerine zerurlyk ýok, diýip resmiler aýdýarlar.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Moon 3-nji oktýabrda bolan hadysany “bitarap” derňemäge çagyrdy, emma onuň metbugat wekili Stefane Dujjariç başda beýleki derňewleriň geçirilmelidigini aýtdy: “Biz ynamdar we açyk derňewlere garaşýarys”.
Diplomatik çeşmeler ABŞ-nyň we NATO-nyň ynamdar derňewleri geçirmäge ukyplydygyny adýarlar.
ABŞ-nyň resmileri Gunduzda Serhetsiz lukmanlar gurmasynyň keselhanasyny ýumuran we azyndan 22-nji adamyň wepat bolmagyna getiren howa hüjümleri doly derňemegi wada berdiler. Pentagon hüjümlere “Talybanyň” oky astyndaky owgan güýçleriniň jogapkärdigini aýdýar.


text:
Orsýetli oppozision lider Alekseý Nawalnyý otlyda Kirowdan Moskwa dolanyp bardy. Ol demirýol wokzalynda özüni garşy alan tarapdarlarynyň öňünde çykyş edip, “biz saýlawlarda öňde barýarys we biz ýeňeris” diýdi.
Şenbe güni Moskwanyň Ýaroslawskiý wokzalynda Nawalnyny onuň tarapdarlaryndan we žurnalistlerden ybarat uly topar garşy aldy.
19-njy iýulda Kirow sudy Alekseý Nawalnyny we Petr Ofiserowy türme tussaglygyna höküm edýän karar güýjüne girýänçä olary tussaglykdan boşatmak kararyny yglan etdi. Hepdäniň penşenbe güni Nawalnyý we Ofiserow “Kirowles” şirketinden pul ogurlamakda günäli tapylyp türme tussaglygyna höküm edildi.
Sud Nawalnyny boşatmak kararyny onuň Moskwanyň meri wezipesine geçiriljek saýlawlara dalaşgär hökmünde gatnaşýandygy bilen düşündirdi.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu Palestinanyň territoriýasyndan raketalaryň atylmagy bes edilýänçä Gazada harby operasiýalary dowam etdirmegi goldajagyny aýtdy.
Netanýahu bu çykyşyny 20-nji awgustda halka ýüzlenmesiniň çäginde etdi. Munuň öňüsyrasynda Ysraýylyň Hamas söweşijilerine garşy bir aýyň dowamynda alyp barýan urşunyň soňuna çykmak boýunça gepleşikler şowsuzlyga uçrady.
Hamasyň ýaragly topary 20-nji awgustda ok atyşygy bes etmek boýunça wagtlaýyn ýaraşygy togtadýandygyny yglan etdi.
Palestin söweşijileri 20-nji awgustda Ysraýyla tarap onlarça raketa atdy, Ysraýyl bolsa Gaza howadan ençeme zarba urdy.
Palestin resmileri ok atyşygy bes etmek boýunça gepleşikler şowsuzlyga uçraly bäri azyndan 20 palestinalynyň heläk bolandygyny aýtdylar.
Soňky zorluklar zerarly Gazada wepat bolanlaryň sany 2 038 adama ýetdi we 10 300 adam ýaralandy.


text:
Orsýetiň hökümeti neşekeşlere berilýän kömegiň artdyryljagy barada yglan etdi. Resmi hasabatlarda ýurduň ilatynyň çak bilen 6%-tiniň neşä garaşlydygy aýdylýar.
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew hökümetiň reabilitasion bejeriş merkezlerine ýardamy barada karara gol çekdi. Bu karar kommersiýa däl bejeriş merkezleriniň has köp hassalary bejermegi üçin mümkinçilik berýär.
Orsýetde neşekeşleriň sanynyň 8.5 million adama ýetendigi barada habar berilýär. Orsýet Owganystanda öndürilýän neşe önümleriniň iň uly kanaly bolup, tutuş ilat sanyna garanda geroine garaşly neşekeşleriň sany boýunça dünýäde birinji orunda durýar.
Ýurduň reabilitasion merkezleri, neşekeşleriň diňe 5%-tine esasy bejerişden soň ýardam bermäge ukyply. Muňa maliýe ýetmezçiligi sebäp bolýar. Orsýetde neşe bilen baglylykda günde 40 000 golaý adam ýogalýar.


text:
Mary şäheriniň Ruhyýet köşgüniň ýanynda ýerleşýän Mary welaýat kitaphanasy arhitekturasynyň üýtgeşikligi bilen adamlaryň ünsüni özüne çekýär. Melewşe gülüň şeklinde gurlan bu kitaphana Mary şäheriniň iň owadan binalarynyň biri.
Kitaphana diňe daşy däl, içiniň owadanlygy bilen hem tapawutlanýar. Milli äheňde bezelen kitaphananyň birinji gatynda bäş sany okalga zaly bar, çagalary bilen baran okyjylar üçin çagalar otagy hem gurlupdyr.
Mary welaýat kitaphanasynyň içi
Onuň ikinji gatynda bolsa dört sany uly we iki sany kiçi okuw zallary, karta we elektron kataloglar, türkmen kitabynyň taryhy muzeýi, iki sany konferensiýa zaly ýerleşýär. Olaryň biri 300 adamlyk ikinjisi bolsa 50 adamlyk.
Kitaphananyň üsti gül ýaly bolup açylýar we üçünji gatynda ýörite asmany öwrenýän obserwatoriýa ýerleşýär. Üç gatyň üçüsinde-de täze informasion tehnika bilen üpjün edilen internet otaglary bar.
Umumy meýdany 13700 kw metrlik kitaphanada 3 million kitap saklamana mümkinçilik bar we ol birbada 600 adama hyzmat edip bilýär. 36.5 million dollar töweregi çykdayjy bilen gurlan bu kitaphana 2011-nji ýylyň oktýabr aýynyň 20-ne ulanylmaga berildi.
Okyjy azlygy
Aradan iki ýyl töweregi wagt geçdi, emma kitaphananyň ähli amatlyklaryna garamazdan, onuň okyjylaryň ünsüni ýeterlik derejede çekendigini aýtmak kyn. Kitaphananyň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan bir işgäriniň aýtmagyna görä, ortaça aýdylanda, kitaphana her gün 10-15 adam gelýär.
Mary welaýat kitaphanasynyň içi
Olaryň aglabasy hem rus dilini bilýän ýaşy bir çene ýeten adamlar. Onuň sebäbi hem kitaphananyň fondundaky kitaplaryň aglabasynyň köne SSSR döwründen galan rus dilindäki kitaplardygy bilen bagly diýip, kitaphananyň bir işgäri aýtdy.
Emma garaşsyzlyk döwründe ýaşlaryň, hususanam welaýatlarda ýaşaýan ýaşlaryň, aglabasynyň rus dilini bilmeýändigi, az kem bilýän hem bolsa, olaryň kitap okarlyk derejede däldigi aýdylýar. Ýurt garaşsyzlyga gowuşaly bäri Türkmenistanyň ýeke-täk resmi dili - türkmen dili.
Gazet-žurnallaryň, tele-radio gepleşikleriniň, okuw programallarynyň ählisi diýen ýaly türkmen dilinde, welaýatlardaky ýörite rus dilli mekdepler ýapyldy, onsoň häzirki ýaşlaryň, onda-da welaýatlarda ýaşaýan ýaş nesliň aglabasy rus dilini kämil derejede bilmeýärler.
Kitaplar
Kitaphananyň 600 müň töweregi diýlip aýdylan kitap gaznasynda goýlan türkmen dilindäki kitaplaryň sany bolsa gaty ujypsyz, okyjylara hödürlenýän türkmen dilindäki kitaplaryň aglabasy hem hökümetiň sýyasatyny mahabatlandyrýan propaganda äheňindäki kitaplardan ybarat.
Bu hem öz nobatynda ýaşlaryň kitaphanadaky kitaplar bilen garaşylan derejede gyzyklanmazlygyna sebäp bolýar. Wagtal-wagtal kitaphana gelýän ýaşlaryň aglabasynyň-da kitaplar bilen o diýen däl-de, binadaky kompýuter mümkinçiligi bilen gyzyklanýandygy aýdylýar. Ýöne ol ýerde henize çenli kompýuterler internede birikdirilmedik.
Emma kitaphana we kitaplar bilen adamlaryň gyzyklanyşy resmi çeşmelere görä, has ýokary. 16-njy awgustda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde degişli ýolbaşçylar şu ýylyň diňe ýedi aýynyň dowamynda ýurtdaky kitaphanalaryň okyjylarynyň sanynyň 2 million 400 müň adama ýetendigini habar berdiler.
Bu maglumaty, elbetde, Mary şäheriniň welaýat kitapahanasyndaky ýagdaý tassyklamaýar, emma Mary şäherindäki bu kitaphanadan başga hem tutuş ýurtda 230 kitaphananyň hereket edýändigi we olarda jemi 10 million töweregi dürli neşirleriň halk köpçüligine hödürlenýändigi aýdylýar.


text:
Prezident Barak Obama Waşingtonyň Siriýanyň hökümetine basyş etmek we tutuş Siriýa boýunça ynsanperwerlik ýagdaýyny gowulandyrmak babatda «aralyk çäreleriň» pikirini edýändigini aýtdy.
Obama anna güni agşam, Iordaniýanyň patyşasy Abdylla II bilen duşuşyk mahalynda gürläp, «biz muny islendik bir pursatda gysga möhlet içinde çözüp bileris öýtmeýäris» diýdi.
Onuň bu sözleri halkara wekili Lakdar Brahiminiň Ženewada şenbe güni Siriýanyň parahatçylyk gepleşikleriniň ikinji tapgyryna araçylyk etžek pursatynyň öň ýanyna gabat geldi.
Bu gepleşiklerden edilýän umytlar az, sebäbi iki tarap hem anna güni bu prosesiň petige dirändigini aýtdy.
Oppozisiýa delegatlary prezident Başar al-Assady çalşyrmak isleýär, emma hökümet tarapynyň wekilleri «terrorizm» meselesiniň çözülmegini talap edýär.
Brahimi anna güni gepleşýän taraplary ýüzbe-ýüz duşuşdyrmagy başarmady we taraplaryň hersi bilen aýratynlykda gürleşdi.


text:
Çaganyň syrkawlamagy hemişe uly alada, gaýgy, betbagytçylyk. Ony näçe aýasaň-da, käbir ýagdaýlarda keselden gorap saklap bolmaýar. Körpejäniň inçekesel ýaly uly adamlara mahsus kesele sataşmagy bolsa öränelhenç ýagdaýdyr. Ony wagtynda ýüze çykaryp, öte geçmeginiň öňüni almak üçin, ata-eneler çaga inçekeseli, onuň geçiş aýratynlyklary we alamatlary barada içgin bilmegi zerurdyr.
Statistiki maglumatlara görä, ýer ýüzünde azyndan her ýylda ýarym million kiçi çaganyň bu kesele sezewar bolup, olaryň 70 müňüsi onuň pidasy bolýar. Şonuň üçin-de, çagalar babatda bejeriş we öňüni alyş çärelerine has hem ýokary derejede üns berilmelidir.
Adamda inçekeseliň döremegine mikobakteriýalar: 92% – Mikobakterium tuberkulosis, galan 8% bolsa – Mikobakterium bovis (iri şahly mallarda we adamlarda inçekeseli dörediji) sebäp bolýar. Kohuň taýajygy ady bilen belli bolan mikobakteriýa köplenç öýkeni zeperlendirýär, ýöne başga beden agzalary (göz, süňk, deri, peşew-jyns ulgamy, içege we başgalary) hem zeperlenip bilýändir. Inçekesel taýajyklarynyň makrofagalarda (immun ulgamynyň goraýjy öýjükleri) we öýjügiň daşynda köpelmek ukyby bilen birlikde, daşky gurşawda saklanmak ukyby hem bardyr.
Olar ýokary we pes temperaturalara, ýagtylyga, çyglyga, himiki reagentlere (himiki täsirleşmede ulanylýan maddalara) çydamlydyr. Adaty şertlerde, gün şöhlesi ýetmezçilik edýän ýagdaýy mikobakteriýalar ýaşaýyş ukybyny saklap, birnäçe aýyň dowamynda töwerekdäkiler üçin howply bolup bilýär. Mysal üçin: olar kitaplaryň sahypalarynda 3-4 aýyň dowamynda, köçe tozanynda 10 gün, suwda 1 ýyla çenli, doňdurylan ýagdaýynda bolsa onlarça ýyllaryň dowamynda saklanyp bilýär. Ýöne ultramelewşe şöhleleri bilen täsir edilende we gaýnadylan ýagdaýynda mikobakteriýalar birnäçe minudyň içinde ýok bolýarlar.
Adam inçekesel bilen ähli ýaşda – dünýä inen gününden başlap, garrylyk döwrüne çenli syrkawlamaga ukyplydyr. Bu kesele garşy eýýäm bäbekhanada edilen sanjym, çagany ýokuşma howpundan doly gorap bilmese-de, ol keseliň agyr, gaýraüzülmeli görnüşleriniň ýüze çykma mümkinçiligini peseldýär. Inçekesel ýokançlygyna, idegi ýetmeýän çagalar bilen bir hatarda şowly maşgaladaky çagalar hem duçar bolup bilýär. Ýokary howply topara iki ýaşa ýetmedik çagalar girýär. Bu döwürde doly bekemedik çaga bedeniniň immun ulgamy pes bolany sebäpli, kesel onuň dürli beden agzalaryny zeperlendirmäge ukyply. Netijede miliar (ýaýraň) inçekeseli, inçekesel sepsisi, inçekesel meningidi emele gelip bilýär. Iki ýaşdan soň çagalaryň immun ulgamy bekäp başlaýar we öýkenden başga beden agzalaryna howp salmaýar. Ýöne ýetginjek ýaşdaky çagalara hem ata-eneler ünsli bolmaly. Olar öz ýaşynyň psihologik aýratynlygyna görä, ata-enelerine saglygyndaky gowşaklyk barada seýrek arz edip, köplenç özüni ýaramaz duýýanlygyny aýtmaýarlar. Şol sebäpli keseli başlangyjynda duýmak kynçylygy ýüze çykýar.
Çaga inçekesele nädip ýolugýar?
Ýokançlygyň çeşmesi: keselli adam, inçekeseli bar bolan haýwanlardan önümleridir.
Kesel köplenç:
- howa-damja ýollary bilen geçýär – syrkaw adamyň golaýynda bolup, gürlände, üsgürende, asgyranda onuň agzyndan bölünip çykýan, göze görünmeýän tüýkülik damjalaryndaky mikobakderiýalardan dem alanda;
- seýrek ýagdaýda alimentar ýoly bilen – mikobakteriýalar bilen zäherlenen azyk önümlerini we suwy, durmuş enjamlaryny ulananda;
- transplasentar (çaga ýoldaşynyň üsti bilen) ýoly bilen – göwreli aýaldan düwünçege geçmegi bilen ýaýraýar.
Keseliň ýokuşmagyna keseli ýaýradyjy bilen uzak wagtlap aragatnaşykda bolmak, ýaramaz sosial durmuş ýagdaýlary, açlyk, immun ýetmezçiligi (kesele garşy durnuklylygyň pese düşmegi) sebäp bolup bilýändir. Çaganyň immun ulgamynyň gowşaklygy keseliň agyr geçip, gaýraüzülmelere getirmek howpuny döredýär. Inçekeseliň döremeginde bedene düşen mikobakteriýanyň mukdary we kesel ýaýradyjy bilen bolan aragatnaşygyň möhleti wajyp orun eýeleýär. Şol sebäpli hossarlarynyň içinde inçekesel bilen syrkawlan bar bolan çagalarda kesellemek howpy ýokarlanýar. Ýokançlygyň döremegine bedeni gowşadýan emeli faktorlaryň hem täsiri uludyr: şikesler, çendenaşa sowama, nerw-psihiki bozulmalar, ýygy respirator ýokançlyklar bilen kesellemek, ýaramaz iýmit.
Keseli ýaýradyjy bilen ýakyndan aragatnaşyk saklaýan adamlaryň 25-50% ýokançlyga duçar bolýar. Her bir bassil ýaýradyjy syrkaw 10-15 adamy ýokuşdyrmaga ukyplydyr. Ýöne inçekesel ýokançlygyna sezewar bolmak kesellemegi aňlatmaýar. Ol diňe 5-15% ýagdaýda kesele geçýär, galanlary bolsa diňe ýokanç göterijiler bolup galýar. Ýokançlygy göterijiniň ýaşy näçe kiçi boldugyça, kesele geçmek howpy şonça-da ýokarlanýar.
Çaga inçekesiliniň alamatlary
Çaganyň bedenine düşen inçekesel taýajygy örän haýal hereket edýär. Birnäçe aýlaryň dowamynda alamatlaryny duýup bolmaýar. Onda peýda bolýan gowşaklygy, bitaplygy, işdäsiniň kesilmegini, umumy nähoşlugy hossarlary köplenç öte ýadamagy, mekdepde berilýän ýumuşlaryň agyr düşýänligi, witamin ýetmezçiligi bilen baglanyşdyrýarlar. Gynansak-da bu keseliň diňe özüne mahsus bolan aýratyn alamaty ýok. Inçekeselde ýüze çykýan alamatlary köplenç ýiti respirator keseliniň, bronhidiň, sowuklamanyň alamatlary bilen çalşyrýarlar. Şol sebäpli belli bir alamatlara aýratyn üns bermeli: uzak wagtlap saklanýan bedeniň gyzgyny, 3 hepdeden uzaga çeken üsgülewük, çaganyň umumy ýagdaýynda duýulýan güýçli ýadawlyk, horlanma, işdäsiniň pesligi – howply keseliň alamatlary bolmagy ahmal.
Belli bolşy ýaly, çaga inçekeseliniň alamatlary ilki bilen ýokançlygyň zeperlän agzasyna, keseliň görnüşine, gaýraüzülmelerine bagly bolýar. Çagalarda we ýetginjeklerde köplenç başlangyç inçekeseliniň alamatlary ýüze çykýar. Bu keseliň ýygy duş gelýän we agyr geçýän kliniki görnüşleriniň içinde aşakda görkezilenleri bellemek bolýar.
Çagalarda we ýetginjeklerde ýüze çykýan inçekesel zäherlenmesi – bu örän ýygy duş gelýän kliniki görnüşidir. Esasy mekdebe çenli ýaşly we başlangyç mekdep ýaşly çagalarda ýüze çykýar. Çagada biraz gyzgynynyň ýokarlanmagy, gaharjaňlyk, ýadawlyk, ukyň bozulmagy, işdäň kesilmegi peýda bolýar. Lukmanyň ilkinji gözegçiligi deriniň solgunlygyny, çaganyň horlananlygyny, ýumşak dokumalaryň çeýeliginiň peselendigini, kiçi limfa düwünleriniň ulalandygyny ýüze çykaryp biler.
Başlangyç inçekesel toplumy gaýraüzülmeler ýüze çykýança alamatsyz geçýär we diňe rentgen barlagy netijesinde anyklanylyp bilner. Onuň gaýraüzülmesi hökmünde öýken sowuklamasy ýüze çykyp biler.
Bronhadenit inçekeseli ýa-da gursak içi limfodüwünleriniň inçekeseli, çagalarda ýüze çykýan başlangyç inçekeseliň iň ýygy duş gelýän görnüşidir. Limfodüwünleriniň ulalmagy öýken-bronhial daragtynyň gysylmagyna getirýär. Limfodüwünleriniň aşa ulalmadyk ýagdaýynda, diňe bedeniň inçekesel zäherlenmesi ýüze çykýar. Bronhadenitiň açyk görnüşinde bolsa, özboluşly kliniki alamatlar peýda bolýar: zarbaly, gökbogma meňzeş üsgülewük, sesiň boguk çykmagy, dowamly zäherlenmäniň alamatlary. Bronhadenitiň gaýraüzülmeleri hökmünde bronhlaryň inçekeseli, plewrit (öýkeni gurşap alýan ýorkanyň şikeslenmesi) ýüze çykyp biler.
Öýkeniň disseminirlenen (ýaýran) inçekeseli çagalarda we ýetginjeklerde seýrek duş gelýär. Ol inçekeseli döredijiniň gan damarlarynyň üsti bilen ýaýramagynyň netijesinde döräp, duýdansyz gyzdyrmadan başlaýar. Tizden-tiz zäherlenme alamatlary ýüze çykyp, gury üsgülewük, demgysma güýçlenýär. Güýçli dem alyş ýetmezçiliginiň alamatlary ýüze çykýar. Limfodüwünleriniň, bagryň we dalagyň ulalma alamatlary döreýär. Rentgen barlagy öýkeniň üstünde köpsanly ownuk kölegeleri ýüze çykarýar we keseli anyklamaga mümkinçilik döredýär.
Keseliň bu görnüşiniň gaýraüzülmeleri: ýürek-öýken ýetmezçiligi, ganazlylyk, dürli beden agzalarynda inçekesel zeperlenmeli ojaklaryň ýüze çykmagy, iki öýkeniň hem ýokarky böleginiň dokumalarynda boşlugyň emele gelmegi (kawernanyň emele gelmegi).Wagtynda anyklanylman, degerli bejergi geçirilmedik ýagdaýynda, syrkawy birnäçe aýdan soň ölüm ýagdaýyna getirip biler.
Peşew-jyns agzalarynyň inçekeseli häzirki döwürde öýkenden daşary inçekeseliň iň ýaýran görnüşidir. Bu ýagdaýda esasy böwrek zeperlenýär. Zeperleniş alamatlary peşew ulgamynda ýüze çykýan adaty sowuklama ýagdaýlaryndan kän tapawutlanmaýar. Wagtynda ýerlikli geçirilen bejergi syrkawyň doly gutulmagyna getirýär. Bejergi wagtynda geçirilmedik ýagdaýynda pionefroz (böwregiň iriňlemesi) ýüze çykýar we böwregi aýyrmak bejergi çäresini geçirmäge mejburlylyk döreýär .
Süňk we bogun inçekeseli esasy kiçi ýaşly çagalarda, ýokançlyga duçar bolandan soň ilkinji üç ýylyň içinde ýüze çykýar. Adatça oňurganyň ortaky bölekleri zeperlenýär. Onuň kliniki alamatlary: agyry, hereketiň çäklenmegi, oňurgaň zeperlenen böleginiň çişmegi. Bogunlaryň içinde köplenç ýanjyk, dyz süňki zeperlenýär. Inçekesel artridini (bogun çişmesini) adaty bejeriş usullary bilen bejerip bolýar. Bejergi döwründe ýokançlygyň ilkinji ojagyny tapyp doly bejergi çärelerini geçirmelidir. Doly bejerilmedik ýagdaýynda irki maýyplyk, küýkülik, zeperlenen bogunyň hereketsizlik ýagdaýynyň peýda bolmagy ahmal.
Inçekesel meningidi esasy kiçi ýaşly çagalarda ýüze çykýar we örän seýrek duş gelýär. Kesel kem-kemden çaganyň herekediniň üýtgemegi, umumy gowşaklygyň, soňra gyzdyrmanyň peýda bolmagy bilen başlaýar. Uzagyndan çagada kellagyry, ýagtylyga duýujylygynyň ýokarlanmagy, ýataklyk, ýeňse myssalarynyň dartgynlylyk ýagdaýy, damar çekmeler, beýniniň nerwleriniň zeperlenmegi, koma ýagdaýyna düşmegi ýüze çykýar. Kesel irki döwründe anyklanyp, degerli bejergi geçirilen ýagdaýynda gowy netijelere garaşyp bolýar. Wagtynda geçirilmedik bejergi 100% ýagdaýda ölümçülige getirýär.
Çagalarda inçekeseli anyklamak
Şübheli alamatlar ýüze çykan badyna çagany hökman lukmanyň barlagyna getirmeli. Lukman alamatlar boýunça ilkinji barlagy geçirip, tuberkulina duýgurlygyny anyklar (Mantu derňewi – çagalarda inçekeseli irki döwründe anyklamagyň öňdebaryjy usullarynyň biri) we degişli laborator barlaglaryna (öýkeniň rentgen barlagy, gakylygyň mikroskopiýa barlagy) ugradar. Eger-de keseliň ýüze çykanlygy anyklanylsa, haýal etmän bejergi bellenilýär.
Çaga inçekeselini bejermek
Çaga inçekeseliniň bejergisi edil uly adamlara geçirilýän tertipde geçirilýändir. Bejergini lukman ftiziatr, çaga lukmany we keseliň görnüşine görä başga lukmanlar (urolog, göz lukmany, newrolog, ortoped we başg.) bilen bilelikde geçirilýär. Körpeje syrkawlara inçekeseli duruzýan derman serişdelerini belleýärler. Bulara esasan Tubazid, Ftiwazid, ПАСК, Gink serişdeleri degişlidir. Bejerginiň uzak möhletleýin boljagyna ene-atalar taýýar bolmalydyr. Keseliň görnüşine görä bejergi azyndan alty aý dowam edýär. Onuň keselhanada ýa-da öýde geçmegi hem keseliň görnüşine baglydyr. Inçekesel bejergisiniň esasy –inçekesel taýajygyna täsir edýän himiki serişdeleri ulanmakdyr. Ony çaganyň ýaşyny, anatomiki we fiziologiki aýratynlyklaryny, inçekeseliň görnüşini we işjeňligini nazara tutup geçirýärler. Iýmit tertibiniň düzülşine, çaganyň fiziki işjeňliginiň derejesiniň kesgitlenşine aýratyn üns bermelidir. Bejergi uzak we tapgyrlaýyn geçirilýär (keselhana – şypahana – inçekesele garşy dispanser). Bejergi tamamlanandan soň, çagany ýöriteleşdirilen şypahana dynç almaga ýerleşdirmek gowy netije berýär.
Çagalar köplenç bejergini gowy geçirýär. Bejerginiň dowamynda zeperlenen öýken dokumalary uly adamyňka garanyňda has oňat dikelýär.
Çaga inçekeseliniň öňüni almak
Çaga inçekeseli bilen syrkawlamagyň öňüni almak üçin dürli çäreleriň toplumyny ulanmak zerurdyr. Olara spesifiki çäreler (sanjym we rewaksinasiýa), himioprofilaktika, arassaçylyk çäreleri we sosial-durmuş çäreleri degişlidir. Sosial-durmuş çäreleri döwlet derejesinde geçirilip, ekologiýa arassaçylygyny döretmäge, halkyň maddy hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga, saglygy goraýyş çäreleriniň derejesini ýokarlandyrmaga, halk içinde bar bolan ýaramaz endikleri ýok etmäge gönükdirilmelidir. Tämiz howa, arassa suw, ýokary hilli ýokumly iýmit önümleri çaganyň saglygyna täsir edip, keselçiligiň öňüni alýar.
Keseliň öňüni almak üçin ulanylýan iň netijeli çäreleriň birine çagalarda geçirilýän BSŽ waksinasiýasy we rewaksinasiýasy (gaýtadan sanjym geçirmek) degişlidir. Bu sanjym ýaňy dünýä inen çaga ilkinji 3-7 günüň içinde we mikobakteriýa ýokançlygyna sezewar bolmadyk ýagdaýynda 14 ýaşlarynda tertip boýunça rewaksinasiýa geçirilýär. Sanjymlar ýokançlyklara duçar bolmak howpundan gorap, çaga bedeninde kesele garşy immunitediň ýokarlanmagyna ýardam edýär, ýokançlyk geçäýen ýagdaýynda bolsa ýiti görnüşlerinden, gaýraüzülmelerden goraýar. Çagalarda inçekesel ýokançlygyny barlamak üçin her ýyl Mantu derňewi geçirilýär.
Ýokançlyk ýüze çykarylan ýagdaýynda, keseliň öňüni alyş çäresi hökmünde, ftiziatr lukmanyň gözegçiligi bilen azyndan iki aýyň dowamynda himiýa serişdeleri bellenilýär. Belli bir ýagdaýlarda bu çäre keselli çagalara hem geçirilýär.
Çaga inçekeseli şu güne çenli saglygy goraýyş ulgamynyň wajyp meseleleriniň biri bolup galýar. Onuň öňüni almak üçin, ilki bilen döremegine näme sebäp bolýandygy barada oýlanyp, olara ýol bermän, çaga üçin oňaýly ýaşaýyş şertlerini üpjün etmek zerurdyr. Çagalar biziň geljegimiz. Olaryň şadyýan gülküsi, ilki bilen sagdynlygyň alamatydyr. Çaganyň saglygynyň düýbini tutmak bolsa biziň elimizdedir!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Rus parlamentiniň ýokarky palatasynyň agzasy ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we onuň orunbasarlarynyň Moskwanyň sanksiýalar sanawyna girizilmegine çagyrýar.
Federasiýa geňeşiniň daşary gatnaşyklar komitetiniň agzasy Igor Morozow 26-njy awgustda RIA-Nowosti habar gullugyna bu çäräniň Birleşen Ştatlardan ar alyş boljagyny, ýagny Waşingtonyň palatanyň spikeri Walentina Matweýenkonyň Nýu-Ýorka etjek sapary üçin çäklendirilen wiza berendigini aýtdy.
Matweýenko Orsýetiň geçen ýyl Ukrainanyň Krym regionyny anneksiýa etmegine ilteşigi sebäpli Birleşen Ştatlaryň gadaganlyk sanawyna girizilipdi.
Ol geljek hepde BMG-niň edarasynda halkara parlament bileleşiginiň çärelerine gatnaşmakçy bolupdy.
Sanksiýalar resmileriň BMG çärelerine gatnaşmagyny gadagan etmeýär, emma parlament topary ol ýerde diňe synçy statusyna eýe bolup durýar.


text:
Yragyň demirgazygynaky Mosul şäherinde bolan ulag partlamasynda sekizden gowrak adam öldi. Polisiýanyň we keselhana işgärleriniň berýän maglumatyna görä, bu partlama harby barlag-gözegçilik nokadyny nyşana alypdyr.
Duşenbe güni bolan hüjümde aglabasy esger bolan sekizden gowrak adam ýaralandy. Bu hüjüm, ýaragly adamyň Mosulyň aýry-aýrylykda üç ýerinde amala aşyran hüjüminden bir gün soň bolup geçdi.
Hüjümde iki polisiýa işgäri, bir esger we nebit işgäri heläk boldy. Mosul Bagdadyň 390 kilometr demirgazygynda ýerleşip, ol araplardan, kürtlerden we türkmenlerden ybarat köp milletli şäherdir.


text:
Olimpiýa şäherjigiAşgabadyň merkezinde gurulýan Olimpiýa şäherjigi öz içinde birnäçe sport desgalaryndan, myhmanhanalardan we beýleki gerek bolan binalardan ybaratdyr.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Biziň ýurdumyzda gurulýan özboluşly sport desgalarynyň biri hem Olimpiýa şäherjigi bolup durýar. Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy...Olimpiýa şäherjigi
Biziň ýurdumyzda gurulýan özboluşly sport desgalarynyň biri hem Olimpiýa şäherjigi bolup durýar. Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk bu şäherjikde 2017-nji ýylda “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa Oýunlary” geçiriler.
Mälim bolşy ýaly, gerimi we ähmiýeti taýdan görlüp-eşidilmedik bu taslamanyň başlangyjyny Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň özi goýdy. 2010-njy ýylyň 5-nji noýabrynda Döwlet baştutany Olimpiýa şäherjiginiň – 30-dan gowrak desgany öz içine alýan köpugurly sport toplumynyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy.
Toplumyň infrastrukturasy häzirki olimpiýa stadionynyň daş-töwereginde ýerleşýän, dört tarapyndan paýtagtyň iri ulag ýollary geçýän zolakda ýerleşýär. Bu örän ähmiýetli faktor toplumyň ähli desgalaryna päsgelçiliksiz barmagy üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Olimpiýa şäherjigine goňşuçylykda Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleri, ýagny Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty, Türkmen döwlet medeniýet instituty, Döwlet serhet gullugy akademiýasy we Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk instituty ýerleşýär. Bu bolsa, geljekde toplumyň sport desgalaryny okuw-türgenleşik binýady hökmünde ulanmaga mümkinçilik berer.
Ýapyk sport desgalarynda oňaýly şertleriň döredilmegi we olaryň ýöriteleşdirilen enjamlar bilen üpjün edilmegi halkara kadalara we sport tehnologiýasynyň talaplaryna laýyklykda türgenleşikleri we ýaryşlary, kwalifikasiýa we seçgi oýunlaryny tutuş ýylyň dowamynda geçirmäge mümkinçilik berer.
Olimpiýa şäherjigi
Aşgabadyň merkezinde gurulýan Olimpiýa şäherjigi öz içinde birnäçe sport desgalaryndan, myhmanhanalardan we beýleki gerek bolan binalardan ybaratdyr.
Sportuň oýun görnüşleriniň toplumy
Welotrek sport binasy
Başa-baş söweş sungaty sport toplumy
Saglygy dikeldiş merkezi
Türgenleşik zallary
Restoran
Işewürlik merkezi
Köpugurly sport meýdançasy
Jemgyýetçilik-medeni merkezi
Olimpiýa suw toplumy
Ýeňil atletika toplumy
Tennis toplumy
Türgenler üçin myhmanhanalar
"Olimpiýa" myhmanhanasy
"Sport" myhmanhanasy


text:
Guamyň ýygyndysynyň baş tälimçisi, 41 ýaşly iňlis hünärmeni Gari Jon Uaýt Dünýä çempionaty — 2018-iň Türkmenistana garşy geçiren saýlama duşuşygynda öz toparynyň ýeňlenine (0:1) lapykeç bolan-da bolsa, öz oýunçylarynyň meýdandaky hereketlerinden hoşaldygyny mälim etdi.
—Men Türkmenistanyň toparyny ýeňiş bilen gutlaýaryn — diýip, G.Uaýt oýundan soňky metbugat maslahatynda aýtdy. — Bu iki güýji deň garşydaşlaryň oýny boldy. Her topar, aýratyn-da, duşuşygyň ahyrynda, haçan-da, iki toparyň derwezesiniň alkymynda hem amatly pursatlar dörände ýeňiş gazanyp biljekdi. Elbetde, biz ýeňlişden diýseň lapykeç, ýöne men öz oýunçylarymdan hoşal. Olar meýdanda pas oýnadylar, pikirlenmäni başardylar, ýerbe-ýer hereket etdiler.
—Türkmenistana garşy duşuşykda oýunçylaryňyzyň nähili oýnamak tabşyryldy?
—Türkmen futbolçylarynyň köplenç uzak aralykdan ýokardan pökgi geçirýändiklerine garamazdan, esasy tabşyryk pas oýnamakdan ybarat boldy.
Oýnuň barşynda iki oýunçylarymyzyň şikes alandygy sebäpli biz oýun ýörediş usulymyzy üýtgetmeli bolduk. Dogry düşünmegiňizi haýyş edýärin: Guam — diýseň kiçijik ýurt we biz ilkinji gezek 20 müň janköýerli stadionda oýnamaly bolduk. Bu biziň üçin, aýratyn-da, oýunçylarymyz üçin garaşylmadyk zat boldy. Sizi ynandyrasym gelýär: Guamyň futbol ýygyndysynyň oňat gelejegi bar.
—Guamyň futbolçylarynyň ikinji ýarymyň 15 minutyny örän janly geçirendigini, hatda pökgi geçirmek üçin amatly pursatlary-da döredendiklerini, soňra bolsa meýdanda özlerini gowuşgynsyz alyp barandyklaryny näme bilen düşündirip bolar ? Olar ýadadylarmy?
—Hawa, biz oýnuň ahyrynda ýadadyk. Ýöne Türkmenistanyň topary hem şeýle ahwaldady. Biz demimizi dürsemek üçin jemleýji jürlewük sesine garaşdyk. Eger oýnuň esasy wagtyna ýene 10 minut dagy goşulan bolsa, onda toparlaryň haýsy-da bolsa biri hökman pökgi geçirerdi.
—Dünýä çempionatynyň şu saýlama ýaryşynda Türkmenistanyň we Guamyň toparlarynyň mümkinçilikleri barada nämeleri aýdyp bilersiňiz?
—“D” toparçasynda heniz hiç zat belli däl. Türkmenistan Guama geldi we 0:1 ýeňildi. Biz Türkmenistana geldik we 0:1 utuldyk. Häzir Türkmenistanyň we Guamyň ýygyndylarynyň 7 utugy bar. Bu toparlaryň ikisi-de toparçada ikinji orny eýeläp biler. Elbetde, ýaryşyň indiki tapgyryna çykmaga degişlilikde 11 we 8 utuk toplan Omanyň hem Eýranyň mümkinçiligi ýokary. Ýöne öňde üç wajyp oýun bar, olar toparlary ýerli-ýerinde goýsalar gerek.


text:
Analizçileriň ençeme aý bäri güman edip gelýän zadyny Hytaý prezidenti Hu Jintao öten hepde açyk mälim etdi. Pekin öz puly ýuanyň halkara walýutasy hökmünde amerikan dollaryna bäsdeş bolmagyny isleýär.
Bu belent arzuwlar Huwyň prezident Barak Obama bilen Ak Tamda gürleşmezinden öň “The Wall Street Journal” we “The Washington Post” gazetine beren interwýusynda ýüze çykdy.
Pekiniň ýuany global walýuta öwürmek baradaky göçümlerini nygtap, Hytaý prezidenti Hu Jintao: “Dünýäniň häzir dollara esaslanýan walýuta sistemasy geçmişiň önümi” diýdi.
“Uzak ýoly arka atmaly”
Emma Londonda ýerleşýän “Capital economics” merkeziniň Hytaý boýunça ýokary derejeli ykdysadyýetçisi Mark Williamsyň pikiriçe, Hytaý öz puluny dollara bäsdeş etjek bolsa, uzak ýoly arka atmaly bolar.
“Pekin ýuany Hytaýdan daşarda köpräk ulanylmagyny bu ýakynda däl-de, uzak möhletli isleýän hem bolsa, bu proses haýal gider. Bu birküç ýylyň içinde üýtgeýän zat däl, uzak möhletli ösüş” diýip, Williams aýdýar.
Maliýe ekspertleri Hytaýyň öz pulunyň täsirini güýçlendirmek üçin soňky wagtlarda uly ädimleri ädendigini belleýärler. Mysal üçin, ýaňy 18 aý mundan ozal-da ýuany Hytaýdan daşarda asla ulanyp bolmaýardy. Ýöne indi Gong-Kongda bank hasaplarynda ýuany ulanmaga rugsat edilýär. ABŞ-da we Ýewropada hem bu işe ýol berýän birnäçe bank bar.
Ozal söwda Hytaýyň içinde hem daşynda ilkinji nobatda amerikan dollary arkaly alnyp barylýardy. Indi bu Hytaýyň öz puly bilen hem bolýar. Ýöne ýuanda bolýan söwda möçberi we daşary ýurtlardaky banklarda ýuan hasaplaryndaky pullar köp däl.
“Ýuan dollar bilen başa-baş bäsleşige girjek bolsa, konwertasiýa doly ukyply bolmaly” diýip, Londonda ýerleşýän “Economist Intelligence Unit” merkeziniň Hytaý boýunça analizçisi Gares Lezer aýdýar.
Birek-biregi günäleýärler
Waşington bilen Pekin pul syýasatlarynyň halkara söwdada we global ykdysadyýetde problema döredýändigini aýdyp, birek-biregi günäleýärler. Birleşen Ştatlar: “Hytaý ýuanyň nyrhyny ýasama suratda aşakda saklap, eksportda öz önümlerine amatly ýagdaý döredýär” diýýär.
Ak Tamyň sözçüsi Robert Gibbsiň aýtmagyna görä, Hytaý öz puluna täzeden nyrh kesmeli diýýän ýurtlar köp. Gibbs bu hakda: “Biziň pikirimizçe, olaryň puly barada köp işler edilmeli. Inflýasiýanyň olaryň pulunyň hakyky nyrhyna käbir täsirleriniň bardygy belli. Ýöne olar muňa jogap edip, pullarynyň nyrhyny üýtgetmegiň deregine çäkli çäreler girizdiler” diýdi.
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Hong Lei: “Hytaý bilen söwda defisitinde Waşington ýuany günälemeli däl” diýýär. Ol bu barada șeýle diýýär: “Biz amerikan kanun çykaryjylarynyň hytaý-amerikan gatanşygynyň ähmiýetine düşünip, ikitaraplaýyn gatnaşyklara zyýan ýetirmegiň deregine iki ýurduň ykdysady we söwda gatnaşyklarynyň sagdyn, durnukly ösmegini güýçlendirer diýip, umyt edýäris”.
Hytaý boýunça analitik Williams Hytaýyň öz puly ýuanyň nyrhyny pesde saklamak üçin tutan häzirki ýoly bilen onuň global walýuta öwrülmeginiň arasyndaky gapma-garşylyga ünsi çekýär.
“Hytaýyň iki maksady bar. Biri: adamlaryň Hytaýdan daşarda ýuany ulanmagy. Beýlekisi hem onuň güýçlenýän derejesini kontrollyk astynda saklamak. Hytaý syýasatçylary ýuany pes derejede saklaýar. Bu hem Hytaýda maliýe sistemasyna belli bir derejede durnuklylyk getirýär hem-de eksporta peýdaly” diýip, Williams belleýär.
Williamsyň pikiriçe, bu iki maksadyň arasynda konflikt bar: “Sebäbi daşardaky adamlarda ýuan näçe köp bolsa, hytaý syýasatçylaryna onuň nyrhyny gözegçilik astynda saklamak şonça kyn düşer”.


text:
"Hans Christian Andersen" baýragy eýelerine gowşuryldy. “Bolonýa” atly çaga kitaplary sergisinde agzalýan baýragy berýän geňeş metbugat ýygnagyny geçirip, 2016-njy ýylyň baýragyna mynasyp bolanlaryň adyny dünýä yglan etdi.
Çagalar edebiýatynyň ýazyjysy hytaýly Cao Wenxuan we nemes illýustrator Rotraut Susanne Berner 2016-njy ýylyň "Hans Andersen" baýragyna mynasyp boldylar.
Hytaýyň günorta-günbataryndaky Jiangsu welaýatynyň Ýançeng şäherinde 1954-nji ýylda dünýä inen ýazyjy Cao, häzirki döwürde Pekin uniwersitetiniň Hytaý edebiýaty bölüminiň professorydyr.
"Çagalar edebiýatynyň Nobeli" diýip häsiýetlendirilýän we 1956-njy ýylda döredilen "Hans Christian Andersen" baýragy, her iki ýylda bir gezek, eserleri bilen çagalar edebiýatynda öçmejek yz galdyran aradan çykmadyk, ýagny ýaşaýan ýazyja we illýustratora gowşurylýar.
Daniýanyň şa zenany Margret II-niň hem hemaýatkärlik edýän bu baýragy ilkinji gezek 1956-njy ýylda diňe ýazyjylar ugry boýunça gowşurlandan soň, 1966-njy ýyldan başlap oňa illýustrasiýa ugry hem goşulypdyr.
Bu ýyl ol baýraga eýe bolmak üçin 28 ýazyjy bilen 29 illýustrator bäsleşdi.


text:
Sişenbe güni Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň işi boýunça sud diňlenişigi iki hepde arakesmeden soň, täzeden başlady.
Soňky wagtlar Timoşenkonyň aklawçylary we tarapdarlary onuň tussaglykdaky saglyk ýagdaýynyň görnetin ýaramazlaşandygyny aýdyp, bu ýagdaý barada aladalaryny mälim edipdiler. Ýöne şu günki gün onuň saglyk ýagdaýynyň nähilidigi barada anyk maglumat alynmady.
Ukrainanyň prokuraturasy Ýuliýa Timoşkenko ýurduň premýer-ministri bolup işlän döwründe öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanyp, Ukraina üçin uly çykdajyly gaz ylalaşygyna gol çekenlikde aýyplama bildirýär.


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Amnesty International” guramasy parahat demonstrasiýaçylaryň garşysyna ulanylmazlygy üçin, ýarag eksportyna kontrollygy güýçlendirmäge dünýä liderlerini çagyrýar.
Bu beýannama guramanyň Afirika we Ýakyn Gündogar ýurtlaryndaky ýagdaý barada hasabat ýaýratmagy bilen baglydyr. Şol ýurtlarda hökümete garşy çykyşlar bolanda, aksiýalara gatnaşyjylary dargatmak üçin, olaryň garşysyna ýarag ulanylandygyny, şol ýaraglaryň protestçileriň talaplaryny açyk goldaýan ABŞ, Fransiýa ýaly ýurtlardan getirilendigini adam hukuklaryny goraýjylar belleýärler.
Adam hukuklaryny goraýjylar 2005-nji ýylda Müsüre, Liwiýa, Ýemene, Siriýa we Bahreýne berlen ýaraglar baradaky maglumatlara salgylanýarlar. Ýarag eksport edýän ýurtlaryň arasynda Orsýet, Germaniýa, Çehiýa we Bolgariýa bar.


text:
17-nji ýanwarda, günüň dowamynda partlamalaryň we agyr ýaraglardan atylýan oklaryň gürelmegi bilen, ukrain goşunlardyr orsýetçi separatistleriň arasynda Donetsk aeroporty üstünde barýan söweş has güýçlendi.
Azyndan alty adamyň öldürilendigi habar berilýär. Kiýew 17-nji ýanwarda öz goşunlarynyň hatarlaryny güýçlendirmäge howlukdy.
Separatistleriň tutuş aeroporty ele geçirendiklerini aýdýandyklaryna garamazdan, hökümet goşunlarynyň öz pozisiýalaryny goraýandygyny aýdýar.
Ukrain prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Birýukow hökümet güýçleriniň 17-nji ýanwarda ýaralanan 23 esgeri ewakuasiýa edendiklerini, üç esgeriň bolsa jesedini alyp çykmagy başarandyklaryny aýtdy.
Sentýabrda baglaşylan ýaraşyga garamazdan, soňky günlerde söweşiň gaýtadan möwjeýändigi aýdylýar.


text:
Siriýanyň bosgunlykdaky oppozisiýasynyň esasy wekilleriniň biri Orsýetiň daşary işler ministri bilen duşuşyk geçirdi.
Siriýanyň ”Milli geňeşiniň” başlygy Abdel Basset Saýda çarşenbe güni Moskwada Sergeý Lawrow bilen duşuşdy. Saýda häzir Siriýanyň rewolýusiýa ýoly bilen barýandygyny, şeýle-de ýurtda syýasy geçiş mümkinçiliginiň bolmajakdygyny aýtdy.
Saýda 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargansoň dörän bölünişikler bilen deňeşdirilende, häzir Siriýada bolup geçýän çaknyşyklaryň “oppozisiýa bilen hökümetiň arasyndaky dawadan” has uly zatdygyny belledi.
Siriýanyň ”Milli geňeşiniň” düýbi Stambulda ýerleşýär. Ol açyk görnüşde hem Günbatar hem-de arap döwletleri tarapyndan goldanylýar. Olar prezident Başar al-Assady häkimiýetden çekilmäge çagyrýarlar.
Lawrow bolsa öz gezeginde häzirki ähli oppozision hereketleriň jemlenip, bir topar hökmünde Siriýanyň hökümeti bilen gepleşiklere başlamak mümkinçiligi bilen gyzyklandy. Ol, hususan-da, Siriýa boýunça halkara wekil Kofi Annanyň hödürlän planynyň amala aşyrylmagynyň üstünde durup geçdi.
Lawrow: “Siriýanyň oppozisiýasynyň içinde bolup geçýän zatlar, Siriýanyň ”Milli geňeşiniň” we oppozisiýanyň beýleki, hususan-da, ýurduň içindäki toparlary bilen gatnaşyklary boýunça siziň garaýşyňyzy bilmek biz üçin diýseň gyzykly. Bu mümkinçilikleri kesgtilemek üçin wajyp. Ýagny, ähli oppozision toparlaryň birleşip, Kofi Annanyň öňe süren plany boýunça hökümet bilen dialogy gurmak mümkinçilikleriniň ygtybarlylygyny kesgtilemek zerur. Kofi Annanyň plany BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan hem tassyklanypdy” diýdi.
Moskwadaky duşuşykdan soň, Siriýanyň ”Milli geňeşiniň” wekili Burhan Ghaliounyň aýtmagyna görä, gepleşikleriň dowamynda Lawrow Orsýetiň öz pozisiýasyny üýtgetmejekdigini aýan edipdir.
Orsýet ençeme ýyllaryň dowamynda Siriýanyň režimine ýarag satyp gelýär. Şeýle-de Ortaýer deňziniň siriýa kenarynda Orsýetiň harby-deňiz bazasy bar.
Bu aralykda Howpsuzlyk Geňeşi BMG-niň Siriýadaky gözegçileriniň möhletini ýene-de üç aý uzaltmak baradaky rezolýusiýa seredýär. Diplomatlaryň aýtmagyna görä, bu rezolýusiýada Siriýa garşy hiç hili goşmaça çäreler göz öňünde tutulmandyr.
Howpsuzlyk Geňeşi Siriýadaky gözegçileriň geljekki hereketlerini 20-nji iýula çenli kesgtitlemeli. Şol wagt gözegçileriň 90 günlük ygtaýyrlygy tamamlanýar.
300 adamdan ybarat gözegçileriň topary aprel aýynda Siriýada ok atyşlygy bes etmek boýunça planyň berjaý edilişini barlamak üçin, Siriýa iberilipdi. Emma bu plan ne hökümet, ne-de oppozisiýa güýçleri tarapyndan berjaý edildi.
Düýbi Britanýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy toparynyň berýän maglumatyna görä, 2011-nji ýylyň martynda Siriýada bu konflikt başlaly bäri 17 müňden gowrak adam heläk bolupdyr.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
“Aziada-2017” taslamasy Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Baş Assambleýasynda görkezildi
Düzüminde 2017-nji ýyldaky V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň hem-de Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň wekilleri bolan türkmen wekiliýeti Indoneziýada, Bali adasynda geçirilen Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň (ABU) 53-nji Bas Assambleýasyna gatnaşdy.
Bu iş sapary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň habar beriş hem-de sport žurnalistikasy ulgamynda daşary ýurt tejribesini öwrenmek, “Aziada-2017-ni” wagyz etmek ugrunda mahabat-maglumat işlerini giňeltmek hem-de bu ugur boýunça ysnyşykly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak boýunça öňde goýlan wezipelerini çözmek maksady bilen geçirildi.
ABU guramasyna agza bolan teleradiogepleşikler kompaniýalarynyň we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň 200-den gowragynyň wekillerini bir ýere jemlän forum “Geljek üçin media” diýen şygar astynda geçdi hem-de geljek ýyl Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary onuň esasy meseleleriniň biri boldy.
Hususan-da, öz işleri barada hasabat beren ABU-nyň dürli toparlarynyň we komissiýalarynyň ýolbaşçylary tarapyndan Türkmenistanda Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görlüşiniň ýokary derejesi bellenildi. Gurama agza bolan teleýaýlymlar kompaniýalarynyň birnäçesiniň Aşgabatdaky Oýunlaryň ýaryşlaryny göni ýaýlymda görkezmäge taýýardygy hem-de bu babatda beýleki teklipler beýan edildi.
Türkmenistanyň wekilleriniň çykyşy bu ýere ýygnananlarda uly gyzyklanma döretdi. Olar Oýunlaryň habar beriş serişdelerinde beýan edilişiniň guralyşyny goşmak bilen, uly möçberli “Aziada-2017” taslamasynyň durmuşa geçirilişiniň esasy ugurlary barada jikme-jik gürrüň berdiler.
Aziýa we Ýewropa kompaniýalarynyň wekillerine žurnalistleriň, telehabarçylaryň işlemegi üçin şertleriň döredilişi, Aziadany maglumat taýdan üpjün etmegiň häzirki zaman önümçilik-tehniki binýadynyň döredilişi, bu ulgama iň täze aragatnaşyk tehnologiýalarynyň ornaşdyrylyşy boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.
Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Bas Assambleýasynyň çäklerinde progamma alyşmalaryň, teleradiogepleşiklerindäki täze tehnikalaryň we tehnologiýalaryň meseleleri boýunça ABU toparlarynyň maslahatlary, okuw maslahatlary we bilelikdäki mejlisleri geçirildi. Sport toparynyň duşuşyklarynda pikir alyşmalar boldy hem-de iri sport çärelerini beýan etmekdäki täze ýagdaýlar bilen tanyşdyrylyş geçirildi.
Bu ýerde türkmen wekiliýeti wideroligiň görkezilmegi bilen hem-de giňişleýin hasabatlary özünde jemleýän Aziada-2017-niň tanyşdyrylyş dabarasyny geçirdi. Onuň barşynda berlen ähli sowallara doly jogap berildi. Hususan-da, olimpiýa desgalarynyň enjamlaşdyrylyşyna, meýletinçileriň, şeýle hem iki dilde sözlükleriň we özara düşünişmäge niýetlenen mowzuklaýyn gepleşik üçin gollanmalaryň taýýarlanylyşyna degişli sowal-jogap alşyldy.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Baştutany, Aziada-2017-niň Guramaçylyk komitetiniň başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň berýän uly goldawy Oýunlary geçirmäge degişli hemme meseleleri toplumlaýyn çözmäge mümkinçilik berýär. Mundan başga-da milli Liderimiziň başlangyjy boýunça synag geçirmek ýagdaýynda işgärler hem-de Olimpiýa şäherjiginiň taýýar edilen hemme desgalary barlanylýar. Bu babatda eýýäm halkara ýaryşlarynyň birnäçesi geçirildi hem-de ençeme ýurtlardan türgenleriň, tälimçileriň, eminleriň, žurnalsileriň we bilermenleriň gatnaşmagynda ýaryşlaryň ýene-de birnäçe tapgyrlary geçiriler.
Daşary ýurtly žurnalistleriň nygtaýşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibi boýunça geçirilýän atly ýöriş hem ajaýyp pikirdir. Bu ýörişe Aziadanyň açylmagyna çenli 500 günüň galan güni badalga berildi.
Umuman, Türkmenistan Merkezi Aziýada Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugyny alan ilkinji ýurt bolup, bu hukuk berlen döwründen bäri ägirt uly işleriň, şol sanda hukuk gatnaşyklary babatda hem uly işleriň ýerine ýetirilendigi nygtaldy.
“Bedenterbiýe we sport hakynda”, “Professional sport hakynda” we “Meýletinçiler hakynda” Türkmenistanyň Kanunlary kabul edildi. Esas düzüji resminamalaryň hatarynda daşary ýurtlaryň sport ulgamyndaky hünärmenlerini işe çagyrmagyň meseleleri hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bar.
Aşgabatda Halkara sport media-forumlaryň biräçesi geçirildi. Olar ýurdumyzda amala aşyrylýan taryhy özgertmeleri hem-de sport ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak işinde Türkmenistanyň gazanan uly üstünliklerini giňden wagyz etmek üçin oňat mümkinçilikler boldy.
Aşgabatda Okeanianyň Milli olimpiýa komitetleriniň we Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň gol çeken resminamasynyň taryhy ähmiýeti hem bellenildi. Şol resminama laýyklykda, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taryhda ilkinji gezek Okeaniýa ýurtlary hem gatnaşar.
Türkmen wekiliýetiniň agzalary, şeýle hem Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Bas sekretary Jawad Mottagi bilen duşuşyk geçirdiler, forumyň çäklerinde guralan beýleki çärelere gatnaşdylar.
Mundan başga-da, Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň 53-nji Bas Assambleýasynyň çap edilýän habarlar toplumy öz sahypalarynda Aziada-2017-ä başlanan habarlary hödürledi. Olarda Aşgabat “Aziýanyň merjeni” diýlip atlandyrylyp, türkmen paýtagtynda geçiriljek Oýunlaryň, garaşylyşy ýaly, ozalklardan örän köpsanly gatnaşyjylary ýygnajakdygy barada gürrüň berilýär—sportuň 21 görnüşinde iň güýçlileri ýüze çykarmak üçin 62 ýurtdan türgenleriň 5 müňden gowragy medallar ugrunda güýç synanyşar.
Olar bilen birlikde, tälimçileriň 2500-e golaýy hem-de 10 müňden gowrak daşary ýurtly hünärmenler Aşgabada geler. Oýunlara 10 müň meýletinçi hyzmat eder. Umuman bolsa, Oýunlaryň dürli ýurtlardan janköýerleriň 200 müňe çenlisini jemlemegi çaklanylýar.
Neşirde 30-dan gowrak desgalary özünde jemleýän Olimpiýa şäherjigine hem-de onuň 45 müň tomaşaça niýetlenen merkezi stadionyna aýratyn üns berlipdir. Şol stadionda “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk” diýen şygary astynda Oýunlaryň açylyş we ýapylyş dabaralary geçiriler.


text:
Sişenbe güni Pakistanyň Waşingtondaky ilçisi Husseýin Hakkany özüne bildirilýän aýyplamalar bilen baglanyşykly ilçilik wezipesinden çekildi.
Käbir habar serişdeleri Husseýin Hakkanyny Pakistanyň harby güýçlerine kontrollyk edilmegi üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna kömek sorap, ýüz tutanlykda aýyplaýarlar.
Husseýin Hakkanyň özi-de, Pakistanyň Daşary işler ministrligi-de bu barada peýda bolan maglumatlary «toslanan maglumatlar» diýip atlandyrýar.
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysynyň orunbasary Ben Roudes bu ýüze çykan wakany Pakistanyň öz «içerki meselesi» diýip atlandyrdy.


text:
Şu gün “Gazprom” moskwa wagty bilen sagat 10-dan Belarusa berýän gazyny 85% kemeldip biler.
Orsýet kompaniýasy şu ýyl beren gazy üçin Belarusdan 192 million dollar algysyny almak isleýär.
Öz gezeginde Belarus tarapy tranzit üçin “Gazpromyň” özüne 200 million dollar bergilidigini geçen hepde mälim etdi.
Şenbe güni Peterburgda “Gazpromyň” başlygy Alekseý Miller bilen Belarusyň energetika ministri Aleksandr Ozersowyň geçiren gepleşikleri hiç hili netije bermedi.
“Gazpromyň” ýolbaşçylary bilen gepleşikler geçirmek üçin belarus delegasiýasynyň Moskwa ugraýandygy habar berildi.


text:
Bagdat türmesinde şenbe güni agşam tussaglar bilen sakçylaryň arasynda bolan çyknyşykda bärsinden 18 adam ölüp, olaryň 7-si polisiýa işgäri, 11-si tussaglardyr.
Ölenlerin arasynda «Bagdadyň emiri» lakamly «Al-Kaýdanyň» liderleriniň biriniň bardygy habar berilýär. Şonda bärsinden 50 adam heläk bolupdy.
Içeri işler ministrliginiň ýanyndaky türmeler toplumynda birnäçe tussag sakçylaryň ýaraglaryny elinden alyp, olara garşy ot açansoň, bidüzgünçilikleriň başlanandygy habar berilýär.
Howpsuzlyk güýçleriniň beren maglumatyna görä, türmedäki gozgalaň basylyp ýatyrylypdyr, tussaglardan hiç kime gaçyp çykmak başartmandyr.


text:
Azerbaýjanyň kanun goraýjy resmileri paýtagt Bakunyň eteginde geçen hepdede ýedi adamyň öldürilmegi bilen bagly dartgynlylygyň dörän etrabynda howpsuzlyk çäreleriniň dowam etdirilýändigini aýdýarlar.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi, Milli howpsuzlyk ministrligi we Baş prokuraturasy 1-nji dekabrda bilelikde ýaýradan beýannamasynda çäreleriň “raýatlary, hukuklary we azatlyklary goramak” maksatly we “jenaýatçylaryň” elindäki ýaraglary almak üçin geçirilýändigini aýtdylar.
26-njy noýabrda howpsuzlyk güýçleri we polisiýa Bakunyň etegindäki Nardaran obasynda “dini ekstremistler” bolmakda güman edilýänlere garşy diýip reýd geçirdiler. Şonda ýedi adam, şol sanda iki polisiýa ofiseri wepat boldy.


text:
Pakistanyň merkezi şäherinde zäherli süýjüleri iýip ölenleriň sany 33 adama ýetdi.
Resmileriň 1-nji maýda aýtmaklaryna görä, 10-dan gowrak adamyň, şol sanda bäş çaganyň Punjab welaýatynyň Karor Lal Esan regionynda geçen hepdede bolan ýagdaýdan soň ölendigini aýtdylar. Ýene 13 adam keselhana düşdi.
Süýji dükanynda tötänden zyýanly serişdeler bilen zäherlenen süýjüler çaganyň dünýä inmegini bellemek üçin geçirilen toýda iýilipdir.
Polisiýanyň derňewçisi Haji Mohammad Ahtar tussag edilen dükanyň eýesiniň we bir işgäriniň 2-nji maýda suda eltilendigini AFP agentligine aýtdy.
Ahtaryň aýtmagyna görä, barlaglar süýjülerde ýer önümçiliginde ulanylýan pestisid serişdeleriniň bardygyny görkezipdir.
Pakistan azyk önümleriniň howpsuzlygy boýunça resmi talaplaryň gowşaklygy bilen tanalýar.


text:
Islendik iri sport ýaryşy ýakynlaşdygyça oňa görülýän taýýarlyk işleriniň gerimi hem giňeýär. Başgaça aýtsak, öňde goýlan meseleler has anyklaşdyrylýar we takyk çözgütler gözlenilýär. Eýsem, 2016-njy ýylyň ilkinji aýynda, nesip bolsa, indiki ýyl ak şäherimiz Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk dogrusynda ýene bir ýola gürrüň açmak artykmaçlyk etmese gerek. Hut şu maksat bilen hem biz Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň dürli bölümler boýunça hünärmenleri bilen söhbetdeş bolup, taýýarlyk işleriniň barşy barada ýakyndan gyzyklandyk.
SOWAL: Aşgabat — 2017 Aziýa oýunlaryna gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen myhmanlary kabul etmek we olara göwnejaý hyzmat etmek boýunça görülýän taýýarlyk, guramaçylyk meseleleri barada gürrüň beräýseňiz.
Berdimyrat SÄHEDOW,
V Aziýa oýunlaryna oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň sportuň görnüşleri boýunça oýunlaryň meýilnamasyny düzüji bölüminiň esasy hünärmeni:
— Mälim bolşy ýaly, 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň sport maksatnamasyna sportuň 21 görnüşi girizilen. Sport çäreleriniň guramaçylygy Oýunlaryň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Ilki bilen, oýunlaryň sport maksatnamasy belli bolanyndan soňra, sport görnüşleriniň her biri boýunça ugurlar, agram derejeleri we disiplinalary kesgitlenilýär we şoňa görä takmynan gatnaşjak türgenleriň, resmi wekilleriň, tehniki işgärleriň, metbugat işgärleriň, VIP myhmanlaryň we hyzmat etjek meýletinçileriň sany hasaplanýar. Şeýle-de sport ýaryşlaryny geçirmek üçin ýerleriň we desgalaryň sanynyň deslapky kesgitleniş işleri geçirilýär.
Sport görnüşlerinıň oýunlaryny meýilleşdirmegiň esasy işleri halkara we Aziýa federasiýalary bilen bilelikde alnyp barylýar. Oýunlaryň sport maksatnamasyna laýyklykda, sportuň her bir görnüşi boýunça Aziýa ýa-da halkara federasiýalaryndan degişli tehniki wekil bellenilýär. Meselem, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň sport maksatnamasynda 21 sany sportuň görnüşi kesgitlenen, diýmek, sport görnüşleriniň her biri boýunça bir tehniki wekil, jemi 21 sany wekil bellenilýär. Şunlukda, Aşgabat — 2017 Aziýa oýunlarynda sportuň 21 görnüşi boýunça ýaryşlaryň geçiriljekdiginden, şu Oýunlardan başlap, Okeaniýa döwletleriniň wekilleriniň hem ýaryşa gatnaşjakdygyndan (Aşgabatda geçiriljek Oýunlarda jemi 62 döwletiň wekilleri ýaryşar) ugur alsak, türgenleriň jemi sanynyň 5 ýarym müňe golaýlamagyna garaşylýar. Bulardan başga-da 3 müň töweregi resmi wekiller, bir ýarym müň töweregi tehniki wekiller Oýunlaryň geçirilýän günleri Aşgabatda bolar. Şu sanlarda hem görnüşi ýaly, Aşgabat — 2017-ä gatnaşjak döwletleriň diňe türgenleridir beýleki wekillerinden ybarat myhmanlarymyzyň sany 10 müň töweregi bolar. Bulardan başga-da toparlara janköýerlik etmek üçin we syýahatçylyk maksady bilen müňlerçe myhmanyň şol günlerde Aşgabatda bolmagyna garaşylýar. Olaryň myhmanhana üpjünçiligi häzirki günlerden çözülýär. Mälim bolşy ýaly, geçen ýyl Olimpiýa şäherjiginde täze myhmanhanalaryň ikisi ulanylmaga berildi. Türgenler şäherçesiniň hem boýy ýetip barýar. Paýtagtymyzyň beýleki myhmanhanalary hem Ýer şarynyň çar künjeginden geljek myhmanlary garşylamak we olara göwnejaý hyzmat etmek üçin taýýar.
Ýaryşlaryň desgalar bilen üpjünçiligi hem ýokary derejede bolar. Aşgabat — 2017 Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna giren sport görnüşleriniň 12-si ýapyk binalardaky sport görnüşleri bolup, galan 9-sy başa baş söweş sungatlarydyr. Şeýlelikde, 21 görnüşiň 9-sy olimpiýa, 12-si bolsa olimpiýa däl görnüşleridir. Ýaryşlar jemi 15 desgada geçiriler. Şolaryň hem 13-si täze desgalardyr.
SOWAL: Oýunlaryň geçirilýän günlerinde iýmit we arassaçylyk işleri boýunça görülýän taýýarlyklar nähili?
Daýanç DURDYÝEW,
V Aziýa oýunlaryna oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň iýmit bilen üpjün etmek we arassaçylyk bölüminiň esasy hünärmeni:
— Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa Oýunlarynda iýmit bilen üpjün etmek we arassaçylyk bölüminiň hyzmatlary boýunça ýerine ýetirilmeli işiň ugruny esasy iki hyzmata bölüp bolar. Olaryň birinjisi köpçülikleýin iýmit üpjünçiligi, ikinjisi arassalaýyş, tämizlik hyzmatlary. Bu iki hyzmatyň sazlaşygy Oýunlaryň geçirilýän wagtynda islendik amallary geçirmek üçin mümkinçilik döredýär.
Ilki bilen, köpçülikleýin iýmit üpjünçiligi barada aýdanymyzda, V Aziýa Oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetinde bu mesele çynlakaý öwrenilýär. Çünki Oýunlarda 60-dan gowrak döwletden wekil geler. Ýaryşlaryň geçirilýän günlerinde toparlaryň islegleri aýry-aýrylykda öwrenilip, talaplara laýyklykda iýmit üpjünçiligi ýola goýlar. Ýene bir wezipe hem türgenleri sport ýaryşlarynyň görnüşine görä iýmitlendirmekdir. Islendik sport bilen meşgullanýan türgeniň iýmeli we iýmekden saklanmaly iýmitleri halkara federasiýalary tarapyndan kesgitlenendir. Şonuň üçin hem Oýunlaryň geçirilýän günlerinde şu aýratynlyklar hem göz öňünde tutular.
Ýaryşlaryň geçirilýän günlerinde iýmit bilen üpjün edilmeli myhmanlarymyzyň esasan Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň wekillerinden, türgenlerden, tehniki işgärlerden, hemaýatkärlerden, tomaşaçylardan, beýleki işgärlerden, metbugat wekillerinden we meýletin ýardamçylardan ybarat boljakdygy üçin, Oýunlaryň esasy naharhanalarynda tagamlary 5 ugur boýunça taýýarlamak meýilleşdirilýär. Ýagny Aşgabat — 2017 Aziýa oýunlaryna gatnaşyjylara Aziýa tagamlary, Ýewropa tagamlary, wegaterian tagamlar, halal tagamlar we türkmen milli tagamlary hödürlener.
V Aziýa Oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiniň iýmit bilen üpjün etmek we arassaçylyk bölümi tarapyndan galyndylary aýyrmak we gaýtadan ulanmak boýunça hyzmatlar Türkmenistanyň Jemagat hojalyk ministrligi tarapyndan islendik kadalara laýyklykda amala aşyrylyp bilner. Umuman arassaçylyk hyzmatlary ýaryşlaryň geçirilýän ýerlerindäki arassaçylyk işlerini hemişe gözegçilikde saklamakdan, ýaryşlaryň öňünden we soňundan ähli aşhana we azyk önümlerini örän gowy arassalamakdan, naharhanalaryň ähli oturgyçlaryny, aýnadyr äpişgelerini, gap-gaçlaryny (güýçli akýan suw bilen) talabalaýyk arassalamakdan, müşderi toparyna degişli ähli giňişlikleriň tämiz bolmagyny üpjün etmekden, şäherjigiň bütin çägindäki hapa atylýan gutulary wagtly-wagtynda boşadyp durmakdan we beýleki işlerden ybaratdyr.
SOWAL: Meýletinçiler, sada söz bilen aýdanymyzda, goý, ol sport baýramçylygy bolsun ýa-da medeni çäre bolsun, tapawudy ýok, islendik iri dabaranyň sag eli. Nesip bolsa, indiki ýyl Aşgabatda geçiriljek Oýunlarda hem meýletinçileriň taýýarlygyna uly üns berilýändiginden habarymyz bar. Ýöne has anyk maglumatlary Ýerine ýetiriji komitetiň wekilleriniň dilinden eşitmek hem gyzykly.
Aýbölek BADYÝEWA,
V Aziýa oýunlaryna oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň meýletin ýardamçylary taýýarlamak we hasaba almak bölüminiň esasy hünärmeni:
— Meýletinçiler 2014-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Milli olimpiýa komitetiniň geçiren bäsleşigi esasynda, «Parahatçylygy goldaýan nesiller» (Generations for peace) halkara guramasynyň talaplaryna laýyklykda seçilip alyndy. Has takygy, Russiýa Federasiýasynyň Soçi şäherinde geçirilen Bütindünýä Paraolimpiýa oýunlary döwründe meýletinçilik boýunça okuw sapaklary geçirilip, synaglardan üstünlikli geçen oglan-gyzlar bu okuwlara gatnaşmaga hukuk gazandylar.
Meýletinçilerimiz hut şol ýylyň özünde-de «Parahatçylygy goldaýan nesiller» atly okuw sapaklaryna gatnaşdylar. Ol ýerde halkara meýletinçilik hereketi boýunça, paraolimpiýa oýunlary we hereketi, olaryň gurnalyşy, şeýle-de sportyň beýleki birnäçe ugurlary boýunça bilim aldylar.
2014-nji ýylyň aprel aýynda geçirilen “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” hereketiniň biraýlygy wagtynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda hyzmat etjek meýletinçileriň ilkinji topary döredildi. Şol ýylyň maý aýynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi hem-de V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň guramagynda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň meýletinçileriniň başlangyç okuw sapaklary”guraldy.
2014-nji ýylyň 1 — 6-njy iýuly aralygynda Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň guramagynda we “Polimeks” kärhanasynyň hemaýatkärliginde “PWA Awaza 2014 world cup” atly windsörfing boýunça dünýä çempionatynyň ýurdumyzda geçirilen tapgyrynda Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan taýýarlanan oglan-gyzlar meýletinçilik hyzmatlaryny ýerine ýetirdiler.
Türkmenistanyň meýletinçiler wekiliýeti şol ýylyň 15 — 25-nji awgusty aralygynda Hytaý Halk Respublikasynyň Nankin şäherinde geçirilen Ýetginjekleriň II Olimpiýa oýunlaryna gatnaşdylar. Toplanan tejribe ýene-de şol ýylyň sentýabr — oktýabr aýlarynda Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde geçirilen XVII Aziýa oýunlarynda has-da artdyryldy.
Türkmen meýletinçileri 2014-nji ýyldaky esasy synagdan şol ýylyň 19 — 24-nji noýabry aralygynda Aşgabatda Guşakly göreş we türkmen milli göreşi boýynça geçirlen dünýä çempionatynda geçdiler. Ýurdumyzda geçirilen ilkinji dünýä birinjiliginde Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti, V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan taýýarlanan meýletinçileriň 130-dan gowragy ýokary derejeli hyzmat etdiler.
2015-nji ýylda-da baý tejribe toplanyldy. Geçen ýylyň ýanwar – iýun aýlary aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň buýurmasy boýunça Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan gelen mugallymlar 220-den gowrak meýletinçilere iňlis dilini kämilleşdiriş okuw sapaklaryny geçdiler.
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň guramagynda Türkmenistanyň meýletinçiler wekiliýeti 2015-nji ýylyň 10 — 29-njy iýuly aralygynda Azerbaýjan döwletiniň Baku şäherinde geçirilen I Ýewropa oýunlaryna gatnaşdylar. Bu ýerde sportyň dürli görnüşi boýunça guralan bäsleşiklerde, ýaryş meýdançalarynda, türgenler şäherçesinde doping barlag bölüminde we beýlekilerde biziň döwletimiziň meýletinçileri ýokary hilli hyzmaty ýola goýdular.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň birnäçe ýokary okuw mekdeplerinde Meýletinçiler merkezi hereket edip, ol ýerde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda hyzmat etjek oglan-gyzlar ýokary derejede taýýarlanylýar.
***
Biz bu söhbetdeşligimizde V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň hünärmenleri bilen diňe üç ugur hakynda söhbet etdik. Şeýle söhbetleriň gerimi bolsa entek giň. Şol sanda Aşgabat — 2017 Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk hakyndaky islendik maglumat sport janköýerleri üçin gyzykly bolsa gerek. Nesip bolsa, biz Aşgabatda geçiriljek sport baýramçylygyna görülýän taýýarlygyň beýleki ugurlary baradaky söhbetdeşlikleri hem dykgatyňyza ýetirip durarys.


text:
Eýranyň wezipesi tamamlanyp barýan prezidenti Mahmud Ahmedinejad Ysraýyly “kökünden ýok etmek” üçin regional tüweleýiň gelýändigini aýtdy. Ysraýyl regionda Eýranyň baş bäsdeşi hasaplanýar.
Ahmedinejad bu barada anna güni Tähranda geçirilen Halkara Kuds gününiň üýşmeleňinde belläp geçdi.
Eýranyň ýekşenbe güni prezidentlik wezipesine girişjek täze prezidenti Hassan Rohani hem mundan ozal Ysraýyl barada haýbatly sözler aýdypdy.
Ýarym resmi “ISNA” habar agentliginiň Rohaniniň sözlerine salgylanyp beren maglumatynda, “Sionist režim köp wagtdan bäri yslam dünýäsinde bir ýara bolup gelýär we bu ýaradan hem dynmaly” diýilýär.
Tähranda Kuds güni palestinanyň halkyna raýdaşlyk görkezmek maksady bilen ABŞ-nyň we Ysraýylyň baýdaklary ýakylyp, uly mitingler geçirilip bellenýär.
Şeýle-de, Kuds gününe bagyşlanyp dünýäniň beýleki musulman ýurtlarynda hem mitingler geçirildi.


text:
Gürjüstanyň parlament spikeri Dawid Usupaşwili häzire çenli ýurduň Kutaisi şäherinde işläp gelýän parlamentiň geljek ýylyň ýazynda Tbilisä geçirilmeginiň mümkindigini mälim etdi.
Anna güni ol bu barada eden çykyşynda geljek ýylyň başynda garalmagy göz öňünde tutulýan kanuny taslamalaryň we üýtgetmeleriň hatarynda parlamenti Tbilisä geçirmek baradaky taslamanyň-da bardygyny aýtdy.
Prezident Mihail Saakaşwiliniň ozalky hökümetiniň inisiatiwasy bilen kabul edilen kanuna görä, Gürjüstanyň parlamentini Kutaiside ýerleşdirmeklik karar edilipdi.
Parlamentiň Kutaisidäki binasynyň gurluşygy şu ýylyň başynda tamamlanyp, parlament öz sessiýalaryny diňe şu ýylyň oktýabrynda şol ýerde geçirip başlapdy.
Ýöne bu proýektiň tankytçylary parlamentiň paýtagtdan 230 kilometr töweregi uzaklykda ýerleşmeginiň hökümet edaralary bilen parlamentiň özara işlerini kynlaşdyrýandygyny aýdyp, parlamentiň Tbilisä gaýtarylyp getirilmegine aýak direýärler.


text:
NATO-nyň liderleri Çikagoda sammite ýygnandylar. Sammitiň dowamynda ýaranlygyň 2015-nji ýyldan başlap, Owganystanda harby operasiýalary geçirmegiň deregine maslahat beriji roly eýelemegi barada giňişleýin geňeş ediler.
Sammit ýokary howpsuzlyk şertlerinde geçip, oňa dünýäniň 50-den gowrak lideri gatnaşýar. Olaryň arasynda NATO agza 28 ýurduň döwlet we hökümet baştutanlary-da bar. Sammite Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý we onuň pakistanly kärdeşi Asif Ali Zardari hem gatnaşýar.
NATO-nyň baş sekretary Anders Fogh Rasmussen ýekşenbe güni Çikagoda gurnalan metbugat konferensiýasynda ýaranlygyň Owganystandaky missiýasyna ygrarly bolup galýandygyny, şeýle-de ýurtdan “howul-hara çykylmajakdygyny” belläp geçdi.
“Şu sammtide biziň Owganystandaky missiýamyza ygrarlydygymyz aýan bolar. Biz 2010-njy ýylda Lissabonda ylalaşan planymyza görä, Owganystandaky jogapkärçiligi ýerli güýçlere tabşyrmagymyzy dowam etdireris” diýip, Rasmussen aýtdy.
NATO 2014-nji ýyla çenli özüniň Owganystandaky goşunlaryny çykarmagy planlaşdyrýar. Emma Ýewropa liderleriniň ençemesi özlerindäki ykdysady kynçylyklary we jemgyýetçiligiň basyşy sebäpli, bu çäräni çaltlaşdyrmagy göz öňünde tutýarlar. Fransiýanyň täze saýlanan prezidenti Fransua Olland eýýäm şu ýyl fransuz esgerleriniň Owganystandan çykaryljakdygyny mälim etdi.
NATO-nyň Owganystandaky geçiş işleriniň sazlaşykly bolmagy üçin, Pakistanyň bu ugurdaky hyzmatdaşlygy diýseň wajyp bolup galýar. Geçen ýylyň noýabrynda NATO-nyň howa zarbasynda 20-ä golaý pakistanly esger ölenden soň, Yslamabat ýaranlygyň ýükleri üçin öz serhedini ýapypdy.
Ak Tam bu meseläni çözmek üçin, geçen hepde uly tagalla görkezdi. Emma ABŞ-nyň prezidentiniň ýokary derejeli kömekçisi şenbe güni munuň entek mümkin bolmajakdygyny aýtdy. Ben Rhodes bu meseläniň oňyn çözüljekdigini, emma munuň ýakyn günlerde amala aşmajakdygyny hem sözüne goşdy.
NATO-nyň Çikagodaky sammitiniň dowamynda Ýewropanyň raketa hüjümlerinden goranyş planlary hem gün tertibinde bolar. Bu Orsýet bilen köpden bäri ylalaşylman gelinýän bir mesele. Moskwa munuň netijesinde özüniň ýadro ukyplylygyna zeper ýetjekdigini öňe sürýär.
NATO-nyň baş sekretary Anders Fogh Rasmussen sammitiň dowamynda ýaranlygyň täze şertlerde nähili iş alyp barjakdygy barada hem maslahatyň ediljekdigini aýtdy: “Sammitiň esasy üç wezipesi bar: Owganystanda häzir we geljekde howpsuzlygy üpjün etmek; NATO-ny 21-nji asyrda-da güýçli we kuwwatly durkunda saklamak; şeýle-de halkara hyzmatdaşlygy berk görnüşde dowam etdirmek”.
NATO-nyň Çikagodaky sammiti iki gün dowam eder.


text:
Duşenbe güni Germaniýanyň kansleri Angela Merkel öz ýurduna sapar edýän Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçe Ukrainadaky metbugat azatlygy bilen bagly basyş etdi.
Kansler A.Merkeliň Berlinde žurnalistlere aýtmagyna görä, ol NATO-nyň Ukraina baradaky pozisiýasyny prezident W.Ýanukowiçe ýetirdi.
“Men NATO bilen hyzmatdaşlyk barada Ukrainanyň pozisiýasyny kabul edýändigimizi aýan etdim. NATO agzalygy häzir gün tertibinde durmaýar. Emma hyzmatdaşlyk üçin mümkinçilik bolmaly. NATO özüni bitarap hasaplaýan ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk barada täze düzgünleri kabul edenden soň biz jebis gatnaşykda bolarys ”diýip, kansler A.Merkel aýtdy.
Mundan ozal Angela Merkel metbugat we pikir azatlygy barada Günbataryň anyk sowallarynyň bardygyny prezident W.Ýanukowiçe aýtdy.
Fewral aýynda W.Ýanukowiç prezident bolandan soň Ukrainada senzuranyň ösendiginden we žurnalistlere hüjümiň artandygynan adam hukuklary boýunça halkara guramalar biynjalyk bolýarlar.
Pariždäki “Serhetsiz reportýorlar” guramasy kansler A.Merkele hat ýollap, W.Ýanukowiç bilen duşuşykda şu meseläni gozgamagy sorady.
Ýerli habar gulluklar A.Merkeliň we W.Ýanukowiçiň energiýa, ykdysady hyzmatdaşlyk barada hem gepleşik geçirjekdigini bildirdiler.
Iki ýurduň hukuk goraýjy edaralarynyň özara hyzmatdaşlyk baradaky ylalaşyga gol goýmagy mümkin.


text:
9-njy aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini geçirdi.
Mejlisde ýurduň baştutany Aşgabat şäher häkimliginiň kommunal hojalygyna özüniň juda nägileligini bildirip, şäheriň arassaçylygyna edilýän gözegçiligiň juda ýaramazlygyny aýtdy.
Ýurduň prezidentiniň eden tankydy belliklerinden netije çykaran şäheriň kommunal hojalygynyň ýolbaşçylary dessine herekete geçdiler. Häzirki wagtda kommunal hojalygyna degişli işgärleriň tas hemmesi diýlen ýaly, agşamky smena çykaryldy.
Gijäniň ýary bolandygyna garamazdan, şäheriň zir-zibil üýşen ýerlerinde kommunal hojalygynyň işgärleri arassaçylyk işlerini geçirmeklerini dowam edýärler. Zir-zibil daşaýan maşynlar bolsa dynuwsyz işledilýär.
Gije sagat 23:00 töwereginde hem kommunal hojalygynyň işgärleriniň şäherdäki zir-zibilleri ýygnap ýörmegi paýtagtyň ýaşaýjylaryny juda geň galdyrdy.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Siriýada juma namazyndan soň onlarça müň adam prezident Başar al-Assadyň režiminiň tamamlanmagyny talap edip, köçelere çykdylar.
Aktiwistleriň aýtmagyna görä, paýtagt Damaskyň töwereklerinde howpsuzlyk güýçleri demonstrantlary dargatmak üçin ýaraglardan ot açypdyrlar we göz ýaşardyjy gaz ulanypdyrlar.
Protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagy netijesinde anna güni azyndan dört adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Soňky günleriň dowamynda howpsuzlyk güýçleri mart aýynda başlanan hökümete garşy protestleri basyp ýatyrmak çärelerini barha ýaýbaňlatdy.
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Assadyň režimini 2,000 töweregi adamy öldürmekde günäkärledi.


text:
Iýmit bolçulygyny döretmek adamyň ýaşaýyş üçin iň bir zerur borçlarynyň biri. Bu bolçulygy döretmek kim üçin gazanç çeşmesi, kim üçin borç. Ol borç bolanda-da, nebis bolanda-da, iýmit bilen iş salyşýan adamlarda ilki bilen arassa ýürek bolmaly.
Ýöne, gynansak-da, kä halatlar adamlaryň arasynda şeýle bir nebisjeňleri duşýar, olar artykmaç gazanç etmek üçin ertirki gün öz başlaryna düşjek jogapkärçiligi hem ýatlamaýarlar. Şeýle adamlar aýratyn-da söwdagärleriň arasynda bar. Olar diňe arzan harytlary gözläp, halka her edip-hesip edip satmak üçin hallan atýarlar. Häzir ýurtda çem gelen söwda dükanjygyny açyp, biznes bilen meşgullanýar. Olarda satylýan harytlara hökümet tarapyndan gözegçiligiň ýoklugyny bu söwda dükanlaryndaky harytlaryň häli-şindi zaýa çykýanlygy aýdýar.
Bir gezek...
Aşgabadyň «Daşoguz bazary» diýlen bazarynda hem şeýle söwda dükanjyklarynyň ýüzlerçesi bar. Adamlar işsiz gezenden, goý, söwda bilen meşgullansyn. Ýöne söwda baş goşýan adam ilkinji nobatda alyjyny sylamaly, alyja hormat goýmaly. Şeýtse, onuň özi-de sylagly-hormatly adamlaryň hatarynda boljak. Adamlary aldap baýajak bolmak ahyr bir gün seni belanyň üstünden eltýär
Ine, şol bazardan bir gezek tanşym bir buglanan et aldy (ýagny, sygyr etiniň konserwasy). Onuň daşynda şeýle ýazgylar bar: «OOO. Мир консервов. Россия, 142138, Московский область, Подольский район, д. Троицкое». Konserwanyň gapagyny açanyňdan, aňkap duran ys ony zyňyp goýbermäge mejbur edýär. Bu önümiň taýýarlananyna örän köp wagtyň geçeni bildirýär. Bahasy bir amerikan dollary.
Türkmenistanda şeýle buglanan etleri taýýarlaýan telekeçileriň önümleri barka, näme üçin Moskwa ýaly ýerden şeýle zaýa önümler getirilip, satlyga çykarylýar? Birinjiden, bu ýerde kimdir biriniň bähbidi bolmaly. Sebäbi Moskwa ýaly ýerden haryt getirip söwda etmegi garyp-gasar başarmaýar. Ikinjidenem, bu zaýa harytlar örän arzan bahadan berilýän bolmaly. Gaplanan gabyň içinde nähili iýmitiň baryny alyjy nireden bilsin! Gözegçilik gerek
Her bazar üçin iýmitleriň hiline gözegçilik etmeli lukmanlar oturýarlar. Ýöne olar ähli satyjylaryň satýan harytlaryny barlap ýörmäge ýaltanýarlar. Şeýle hem satyjylar her gün irden bazaryň gözegçi doktoryna öz satýan harydynyň iň gowusyny eltip, «dadyryp», harydy satmaga rugsat hata gol çekdirip gaýdýar. Ine, şunuň bilenem bazarlarda satylýan harytlaryň hiline gözegçilik işi tamamlanýar.
Dogrusyny aýtsaň, iýmite jogapkärçilik soňky döwürde örän gowşady. Iýmit meselesine degişli şeýle bir kynçylyklar bar, oňa asla çäre tapyp bolmaýar. Tomus aýlarynda türkmen bazarlaryny doldurýan gawun-garpyzlar hem gadym döwürden bäri adamzadyň söýüp iýýän hörekleriniň biri. Emma soňky döwürler ýerleriň şorlaşmagy, gurçuklamagy netijesinde gawun-garpyzlar hem göz gorkuzýan önümlere öwrüldi.
Daýhan her etmeli, hesip etmeli, çagasyny eklemeli. Emma onuň kynçylyk bilen ýetişdirýän gawun-garpyzyny, pomidor-hyýaryny bolsa gurçuklar iýip, zaýalap barýar. Hiç kim kesekiniň aladasyny edenok. Her kim ilkinji nobatda öz çagalaryny eklemegiň aladasynda. Şeýle bolansoň, daýhan özüniň gawun-garpyzly, pomidor-hyýarly pellerine hakyky manysyndaky awyny suw bilen garyp sepip çykýar. Awy satmak gadagan hem bolsa, onuň pul ýasajagyna gözi ýeten adam ony näçe geregem bolsa, tapyp berip bilýär.
Şeýlelikde awynyň güýji bilen gurçukdan halas edilen gawun-garpyzlar bazarlarda adamlaryň iýmitine öwrülýär. Türkmen tomsunyň jöwzasyny ýeňmäge uly kömek edýän gawun-garpyzyň deňinden hiç kim biparh geçmeýär. Emma awy sepilen gawun-garpyzlar adamlaryň durmuşyna-da awy gatýar. Gawun-garpyzdan, iýmitden zäherlenip, ýokanç kesellileriň keselhanasyna düşýänler ýok däl.
Ine, iýmitiň lezzet bolman, görgi bolan halaty başa düşýän aladalar.Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çeh polisiýasy 6-njy fewralda Pragada ýerleşýän bosgunlara ýardam edýän merkeziň 20 töweregi näbelli hüjümçiler tarapyndan ýakylandygyny habar berýär. Polisiýanyň aýtmagyna görä, bu hüjümler çeh paýtagtynda musulmanlara we immigrasiýa garşy gurnalan protestden sanlyja sagat soňra ýüz beripdir.
Hüjümçiler bosgunlary geýim-gejim bilen üpjün etmek üçin niýetlenen “Kliniki merkeze” hüjüm edip, ol ýere ýandyryjy jisimleri zyňypdyrlar.
Häkimiýetler hüjümde azyndan bir kişiniň ýaralanandygyny habar berýärler.
Praganyň ýangyn söndüriji gullugynyň wekili ýangynyň gysga wagtda söndürilendigini habar berýär.
“PEGIDA” topary
Praganyň “Žižkow” sebitiniň ozalky medisina klinikasy bolan merkezde işleýän aktiwistler hüjümçileriň neonasistlerdigini aýdýarlar.
Praga galasynyň prezident köşgüniň öňünde musulmanlara garşy geçirilen protest, “PEGIDA” atly toparyň 6-njy fewralda ýewropa ýurtlarynyň ençemesinde gurnan protestleriniň biridir. Bu toparyň ady “Günbataryň yslamlaşmagyna garşy watançy ýewropalylar” (Patriotic Europeans Against the Islamization of the West) diýen sözlerden gelip çykýar.
Bu topar 2014-nji ýylda Germaniýanyň Drezden şäherinde döredileli bäri aşa sagçy we immigrantlara garşy bolan adamlaryň arasynda ýörgünli bolup gelýär.
6-njy fewralda 8 müň töweregi PEGIDA-nyň tarapdarlary Drezdeniň köçelerine çykanda, müňlerçe garşy protestçiler bilen ýüzbe-ýüz boldular. Ýöne polisiýa, kynlyk bilen hem bolsa, bu iki garşydaş güýçleriň gabatlaşmagynyň öňüni aldy.
Serhetleri goramak
PEGIDA-nyň agzasy bolan Siegfried Daebritz Drezden şäherindäki mitingde şeýle diýdi: “Biz Ýewropanyň içki serhetlerini goraýşymyz ýaly onuň daşky serhetlerini hem has gowy gorap bilmelidiris”.
PEGIDA-nyň guramaçylary ilkibaşda olaryň 15 müň çemesi adamyň Drezdendäki mitinge gatnaşmagyna garaşýandyklaryny aýtdylar.
Drezdeni ikä bölüp geçýän Elba derýasynyň garşy tarapynda bolsa 10 müň töweregi garşy protestçiler jemlendi.
Warşawada, Amsterdamda, Birmingemde, Fransiýanyň, Latwiýanyň we Daniýanyň birnäçe şäherlerinde bolsa PEGIDA musulmanlara we immigrantlara garşy diňe birnäçe ýüz adamdan ybarat toparlary köçelere çykdy.
“Şübheli paket”
Amsterdamyň şäher häkimliniň binasynyň golaýyndaky halk meýdançasynda PEGIDA-nyň 200 töweregi ýarany ilkinji gezek protest çykyşyny geçirmäge çalşanda polisiýa bilen olaryň arasynda çaknyşyk boldy.
Şonda polisiýanyň agzalan meýdançada “şübheli paket” bar diýip häsiýetlendiren ýerinde bomba ekspertleriniň derňew geçirýänligi sebäpli, resmileriň agzalýan meýdançany mitingiň öň ýanynda ýapmagy çaknyşyklara alyp geldi.
Ýöne 6-njy fewralda Fransiýanyň port şäheri bolan Calais şäherinde polisiýa 150 çemesi anti-immigrant protestçilere garşy göz ýaşardyjy gaz ulandy we olar bilen çaknyşdy. Protestçiler: “Biz Calaisiň ölmegine rugsat bermeli däl” diýlen sözleri tekrarladylar.
Calaisde birnäçe aşa sagçy protestçi tussag edildi. Protestçiler ýerli häkimiýetleriň demonstrasiýany gadagan etmegine garamazdan, şeýle çäreleri geçirýärler.
Calais şäheri Ýewropanyň migrantlar bilen bagly krizisiniň esasy nokatlarynyň birine öwrüldi. Sebäbi müňlerçe migrantlar “tunel kanalynyň” üsti bilen Angliýa geçmek niýeti bilen şol şähere jemlenişip, ýaramaz şertlerdäki lagerlerde ýaşaýarlar.


text:
Çarşеnbе güni agşam Çеçеnistanyň paýtagty Groznyda 40 gatly iň bеýik ýaşaýyş binasynda uly ýangyn ýüzе çykdy. Uzak dowam edеn bu ýangyn diňе pеnşеnbе güni irdеn söndürildi.
Hökümеt rеsmilеri bu ýangynyň häzirkizaman tipli bu ägirt uly bina uly zyýan ýetirеndiginе garamazdan, ýangynda adam ýitgisiniň bolmandygyny aýdýarlar.
Olaryň aýtmagyna görä, ýangyn elеktrik näsazlygyndan ýüzе çykypdyr wе ýangynyň çakdanaşa ýokary bеýiklikdе ýüzе çykandygyna görä, ony söndürmеkdе uly kynçylyklar pеýda bolupdyr.
Bu ot alan ägirt uly bina Çеçеnistandaky uruşlardan soň paýtagt Groznyda ýola goýlan “gaýtadan dikеldiş” işlеriniň barşynda ýakynda gurlup tamamlanan häzirkizaman tipli iň uly ýaşaýyş jaý binasy hasaplanylýar. Rеsmilеr ýangynyň jaýyň fasadyna ýetirеn zyýanynyň bеjеriljеkdigini aýdýarlar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçýän 70-nji mejlisiniň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Malaýziýanyň Premýer-ministri Najib Tun Razak bilen duşuşdy.
Türkmen Lideri Malaýziýanyň Premýer-ministrine biziň ýurdumyzyň halkara başlangyçlaryny goldaýandygy, şeýle hem BMG-niň 2013-2015-nji ýyllar üçin Ykdysady we Durmuş Geňeşine we 2012-2017-nji ýyllar üçin ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji geňeşine saýlawlarda Türkmenistany goldandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Söhbetdeşligiň dowamynda milli Liderimiz Malaýziýa bilen Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň Assosiasiýasynyň çäklerinde döwletlerimiziň ykdysady, durmuş we medeni ösüşi üçin bilelikdäki taslamalary işläp taýýarlamak maksady bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardyrys diýip, milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Işjeň ýagdaýda geçen duşuşygyň barşynda söhbetdeşler türkmen-malaýziýa hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlary babatda onuň häzirki ýagdaýyny hem-de geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Premýer-ministr Najib Tun Razak netijeli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin uly kuwwatyň hem-de giň mümkinçilikleriň bardygyny nygtap, oňyn syýasy gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň we söwda-ykdysady aragatnaşyklary ösdürmegiň wajypdygyny aýtdylar.
Biziň ýurtlarymyz energetika ulgamynda baý hyzmatdaşlyk tejribesini topladylar diýip aýtmak bilen, milletiň Lideri Türkmenistanda “Petronas” kompaniýasynyň alyp barýan işine ýokary baha berilýändigini, kompaniýanyň ýurdumyzyň ykdysady ösüşine, nebitgaz pudagy üçin işgärleri taýýarlamaga uly goşant goşýandygyny belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti ylym, bilim we Malaýziýanyň syýahatçylyk ugrunda toplan uly tejribesini göz öňünde tutup, syýahatçylygy ösdürmek boýunça bilelikdäki taslamalary işläp düzmek we munuň "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyny dünýä derejesinde ilerletmekde peýdalanyp boljakdygyny hasaba alanyňda, syýahatçylyk ulgamynda hyzmatdaşlyk geljegi uly ugurlaryň biri bolup durýar diýip, döwlet Baştutany belledi.


text:
Özbegistanyň awtoritar prezidenti Yslam Karimowyň uly gyzy Gülnara Karimowa dizaýner
, zergär, estrada aýdymçysy
, diplomat
, BMG-däki ilçi, şeýle hem senaristdir.
Emma ol özüni mahabatlandyrmak niýetli bilen, ýakynda ýoganyň peýdasy barada gürrüň berip, käbir hereketlerini surata düşürip, Twitter sosial ulgamynda (@gulnarakarimova
) goýdy. Olaryň arasynda aşak seredýän it, kepjebaş, gaharly pişik we plug hereketlerini görkezýän suratlar hem bardy.
Gara hem gysga şortuly we gyrmyzy T-köýnekli 40 ýaşyndaky Gülnara Karimowa ýoga maşklary üçin ýaramly görünse-de, onuň reklama tagallalary, Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň aýtmagyna görä, dürli seslenmeleri gazanýar.
Käbirleri onuň güýçlenmäge, çeýeleşmäge we ruhy taýdan gowulanmaga kömek edýän gadymy maşky mahabatlandyrmagyny gowy garşy alsalar, beýlekiler onuň türgenleşik üçin geýen geýimleriniň we onuň şöhratparaz hereketleriniň özüniň konserwatiw musulman ýurdunda ahlak çäklerini geçendigini, özbekleri utandyrandygyny aýdýarlar.
Tankytçylaryň pikiriçe, Karimowa soňky wagtlar has köp işjeňlik görkezip, Şweýsariýadaky pul ýuwuşlyklara
, şeýle hem "Uzdunrobita" mobil operatory bilen bagly dawalara
we aýdylýan beýleki kanuny bozmalara
bolan gatnaşygynyň öz abraýyna ýetiren zyýanynyň öwezini doljak bolup, jemgyýetçilik bilen aragatnaşyga geçýär. Karimowyň režiminiň adam hukuklaryny bozýandygy baradaky habarlar barada aýdybam oturmaly däl.
Karimowa 1989-njy ýyldan bäri ýurdy dolandyrýan 74 ýaşly kakasy wezipesinden gidende onuň ornuny tutmaga güýç toplaýan bolmagy ahmal diýen çaklamalar hem bar.
“Daýaw kaka”
ýakynda häkimiýet başyndan çekilermi? Ynha, munuň özi uly sorag.


text:
Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde Ýaşulular maslahatyna görülýän taýýarlyklaryň çäginde döwlet edara-kärhanalarynda işleýän käbir işgärlere, hamana “meýletin” diýlip, öz aýlyk haklaryndan döwlet gaznasyna pul geçirmek tabşyrygynyň berlendigi aýdylýar.
Maglumata görä, işgärleriň käbirlerinden 5 manat, käbirlerinden bolsa 10 manat möçberinde “meýletin” diýip, pul goşandyny goşmaklyk soralýar. Bu barada resmi taýdan hiç hili maglumat ýok, emma aýlygyndan pul kesilen adamlardan ençemesi bu ýagdaýy tassyklady.
Lebap welaýatyndaky banklaryň birinde işleýän we özüni Mährijemal diýip tanadan orta ýaşlaryndaky türkmenabatly aýal Azatlyk Radiosyna bu barada şeýle maglumat berdi: “Bize geçen aýyň aýlyklary berlen mahaly, bankyň aýlyk paýlaýan resmisi aýlyk haklarymyzdan 5 manat möçberinde “meýletin” pul geçirmegi sorady. Biz munuň sebäbi bilen gyzyklananymyzda, ol muny welaýatda geçiriljek Ýaşulular maslahatyna “meýletin” goşant diýip düşündirdi”.
Myhmançylyk çykdajylary
Lebap welaýatynda geçirilmegine garaşylýan Ýaşulular maslahaty bilen bagly welaýata barjak ýaşulularyň myhmançylyk çykdajylarynyň hem ilden toplanýandygy barada maglumatlar bar.
Lebap welaýatynyň keselhanalarynyň birinde işleýän we özüni Durdymyrat diýip tanadan beýleki bir türkmenabatlynyň aýtmagyna görä, keselhananyň lukmanlaryna welaýata barjak ýaşulularyň ýerleşjek ýaşaýyş jaýlaryny zerur şertler bilen üpjün etmek üçin, hamana “meýletin” edýäris diýip, iki otagy doly enjamlaşdyrmak tabşyrylypdyr.
“Başlangyçda keselhananyň işgärlerine Türkmenabadyň Üç punkt atly mikroraýony bilen Merkez mikroraýonynyň aralygynda gurlan täze ýaşaýyş jaýlaryndaky iki otagy krowat, ýorgan-düşek, haly, tuty, oturgyç, stol, hatda zerur bolan ownuk-uşak serişdeler bilen üpjün etmeklik tabşyryldy. Biz öz aramyzda pul ýygnap, bu otaglary doly taýýar görnüşe getirdik. Emma onuň yz ýany bilen aýlyk haklarymyz berlende, bizden ýene-de “meýletin” diýip, 5-20 manat aralygynda pul goşandyny goşmak soraldy” diýip, türkmenabatly Durdymyrat gürrüň berdi.
“50 manatdan pul ýygnadyk”
Bu maglumaty Lebap welaýatynyň döwlete degişli edaralarynyň birinde işleýän we özüni Ereş diýip tanadan 30 ýaşyndaky beýleki bir raýat hem tassyklaýar. Onuň aýtmagyna görä, öz işleýän kärhanasyndaky 50 çemesi işgärden hem Ýaşulular maslahatyna çenli iki otagy zerur bolan ähli enjamlar we serişdeler bilen üpjün edip, tabşyrmaklyk soralypdyr. Ereş bu otagy doly taýýar görnüşe getirmek üçin her işgäriň 50 manatdan pul goşandygyny aýdýar.
Bu Lebapda ilkinji gezek bolan ýagdaý däl. Adynyň agzalmazlygyny soran bir çeşmäniň bize beren maglumatyna görä, 2009-njy ýylyň mart aýynda Lebap welaýatynda geçirilen Ýaşulular maslahatynyň öň ýanynda hem “Lebapgurluşyk” kärhanasyndan takmynan 16 müň manady, hamana “wagtlaýynça”, döwlet gaznasyna geçirmeklik soralypdyr.
Emma soňra şol pul yzyna gaýtarylyp berilmändir. Bu hem kärhananyň öz işgärleriniň aýlyk haklaryny 3 ýyllap wagtynda berip bilmezlik ýaly bökdençlikleri döredipdir. Bu barada resmi çeşmelerden hiç hili maglumat alyp bolmady.
Ýaşulular maslahaty Türkmenistanyň öňki prezidenti S.A.Nyýazow tarapyndan 1990-njy ýylda döredilipdi. Ol her ýyl bir welaýatda geçirilýär. Geçen 2013-nji ýylda Ýaşulular maslahaty Daşoguz welaýatynda geçirilipdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň harby ýolbaşçylary owgan ýagdaýynyň gyssaglydygyny, ýöne ýokary resmileriň prezident Obamanyň strategiýasyna ynanýandyklaryny we goşunlaryň bu ýurtda ekstremistler ýeňilýänçä durjagyny aýdýarlar.
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Robert Geýts penşenbe güni Pentagonda çykyp gürläp, Obamanyň tagallalary, şol sanda Owganystana goşmaça 20 müň goşun ibermegi ýagdaýa diňe indi täsir edip ugraýar we bu starategiýanyň üstünlik gazanmagy üçin wagt berilmeli diýdi.
Geýts Birleşen Ştatlaryň Owganystanda goşun saklamagy terrorçylary ýeňmek üçin zerur diýdi.
Ol Birleşen Ştatlardaky jemgyýetçilik pikir soraşlyklarynda konflikte dahylly bolmaga goldawyň azalýandygyna garamazdan, özüniň Amerikanyň bu ýurtdan goşun çykarmalydygyna ynanmaýandygyny aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Tatarystana sapar etdi.
Türkiýäniň berýän maglumatyna görä, Erdogan Tatarystanyň prezidenti Rüstem Minnihanow bilen gepleşik geçirdi.
Türkiýäniň we Tatarystanyň arasynda berk medeni hem taryhy gatnaşyklar bar. Olaryň özara söwda dolanyşygy 1,37 milliard amerikan dollaryna deň diýip, "Itar Tass" agentligi habar berýär.
Rejep Taýyp Erdogan Tatarystana Moskwa saparyndan soň bardy. Ol Moskwada Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew we premýer-ministri Wladimir Putin bilen gepleşikler geçirdi.