text:
Beýik Mogollar imperiýasy
1. Beýik Mogollar imperiýasynyň döremegi.
2. Beýik Mogollar döwletiniň dpsyýasy gurluşy.
3. Döwletiň ilkinji hökümdarlary.
4. Baýram han ürkmen
Zahyreddin Muhammet Babyr Merkezi Aziýada özbekler bilen bolan şowsuz söweşlerden soňra ilki Kabulda ornaşýar. 1526-njy ýylda ol Hindistana aralaşýar. Şol ýyl Deli soltanlygynyň Lodiler neberesinden bolan soňky patyşasy Ybraýym Lodiniň goşunlary bilen Panipat düzlüginde bolan söweşde Babyr üstün çykýar. Ýogsam, bu söweşde Ybraýymyň 100 müň, Babyryň bolsa 12 müň goşuny bardy. Şu söweşden soňra Babyr Hindistanda täze döwlet döretdi. Bu döwlet taryha Beýik Mogollar imperiýasy ady bilen girdi.
BABYR (241) – Hindistanyň esasy bölegini, Päkistany, Owganystanyň bir bölegini birleşdiren Beýik Mogollar imperiýasyny esaslandyryjy (hökümdarlyk ýyllary 1526-1530). Babyr 1483-nji ýylyň Baýdak aýynyň 14-ünde Omar Mürze Şeýhiñ maşgalasynda dogulýar. Onuň hakyky ady Zahyreddin Muhammet bolupdyr. Omar Mürze Şeýh Teýmiriler döwletiniñ Ferganadaky ýerli hökümdary bolupdyr. Babyryñ kakasy 1494-nji ýylda ýogalypdyr. Kakasynyñ eýeçilikleri Babyra miras düşüp, ol 11 ýaşynda Fergana welaýatynyñ hökümdary bolýar. Onuñ şahsyýet hökmünde aýratyn tiz kemala gelşine haýran galaýmaly. Eýýäm, 1497-nji ýylda 15 ýasynda wagty ol Samarkandy basyp alýar.
XYI asyryñ başlaryndan başlap Şeýbany hanyñ ýolbaşçylygynda özbekler güýçlenýärler. Babyr häkimiýet ugrundaky göreşde özbeklerden ýeňlip, 1504-nji ýylda Owganystanyñ Kabul şäheriniñ töwereklerine gaçyp barýar. Soñra onuñ öz ýatlamalarynda ýazyşy ýaly, küştüñ şasy kimin, bir ýerde durmaýar. Babyr ýaşlykdan diñe ýeñşe, şöhrata öwrenişen adam bolandygy üçin bolsa gerek, hiç soñky ýeñlişi bilen ylalaşasy gelmeýär.Her zat edip Şeýbany handan ar alasy gelýär. Kabulda güýç toplaýär, özüne ýaran agtarýar. Sefewi türkmenleriniñ ilkinji hökümdary şa Ysmaýyl bilen gepleşikler geçirýär, ylalaşyk baglaşýar. Ylalaşyk boýunça şa Ysmaýyl Babyra Samarkandy täzeden eýelemäge ýardam bermelidi, Babyr welin tagta geçenden soñra ýurduny Sefewileriñ adyndan dolandyrmalydy. 1511-1512-nji ýyllarda Babyr Samarkanda garşy ýöriş guraýar. Samarkandyñ hökümdarlary Babyryñ goşun sürüp, dabara bilen gelýändigini eşidip, şaherden çykyp gaçýarlar. 1512 nji ýylda Babyr Samarkantda şa Ysmaýylyñ adyndan ýurdy dolandyryp başlaýar. Özbekler Ubeýdulla hanyñ we Muhemmet Teýmur soltanyñ baştutanlygynda birleşip, Babyry Samarkantdan kowup çykarmagy başarýarlar. Babyr ýene-de Kabul töwereklerinde ornaşýar. Güýç toplap, Mawerennahrda häkimiýeti gaýtaryp almak niýeti bilen Hindistana ýöriş guraýar. Babyr 1526-njy ýylda Deli soltanynyñ goşunlaryny Panipat düzlüginde derbi-dagyn edip, Delini, soñra Agrany basyp alýar. Bihara çenli ýerleri öz içine alýan uly döwleti esaslandyrýar. Onuň döreden döwleti taryhda Beýik Mogollar imperiýasy ady bilen mälimdir. Babyr gelip çykyşy boýunça ata tarapy barlaslardan ene tarapy mongollardan bolandygy sebäpli onuň döreden imperiýasyna Mogollar imperiýasy diýlipdir.
Babyr ylmyň, sungatyň, medeniýetiň ösmegine aýratyn üns beren hökümdardyr. Onuň özi hem şahyr bolupdyr. Ol «Babyrnama» atly üç bölümden ybarat bolan ýatlamalar kitabyny ýazýar. Bu kitap onuň maşgala durmuşyna, ýörişlerine, döwürdeşlerine, egindeşlerine, gören ülkeleriniň halklarynyñ däp-dessyrlaryna, sungatyna, tebigatyna, bagyşlanylyp, taryhy çeşme hökmünde aýratyn ähmiýetlidir. Babyryň däbine eýerilip, onuñ nebereleri tarapyndan «Humaýunnama», «Ekbernama» ýazylypdy. 1526-1529-njy ýyllaryñ dowamynda Hindistanda ýerli hökümdarlaryñ esasylarynyñ garşylygyny basyp ýatyryp, ömrüni söweşlerde geçiren, ajaýyp serkerde, şahandaz şahyr Babyr 1530-njy ýylyň Bitaraplyk aýynyň 26-synda aradan çykýar.
Babyr Hindistanda uly döwletiň düýbüni tutsa-da, ýaşaýşyň ähli hözirlerini görüp ýaşasa-da, ol özüni bu ýurtda mydama gelmişek hasaplapdy. Ata watanyny ýatladýan edim-gylymlary, geýim-gejimleri, duz-tagamlary hemişe özüne ýaran edinipdir. Babyr nesilleriniň ýat ýurtda öz aslyny bilmekleri üçin «Babyrnama» atly ajaýyp ýatlama kitabyny ýazyp galdyrypdyr. Watanyny ýatladýandygy üçin hoşboý ysly reýhan güliüni Babyr özüniň iň ýakyn tebygy hemrasyna öwrüpdir.
Babyr Hindistany eýelemek baradaky arzuwyna ýetse-de, bu jennet mekanyň hözirini görmek oňa uzak nesip etmedi. Ol 1530-njy ýylda 47 ýaşynda ýogaldy. Ony ilki Agrada jaýlasalar-da, soňra onuň gubury Kabula göçürilip getirildi. Onuň Kabuldaky aramgähiniň üstünde reýhan güli oturdyldy.
Babyr entek ýogalmanka, özüniň mirasdüşeri diýip, ogly Humaэuny yglan edipdi. Emma, Humaýunda kakasynyňky ýaly batyrlyk-da, dilewarlyk-da, zehinlilik-de ýokdy. Hatda hökümdarlyk bagty hem oňa gezek gelende gülüp bakmandy. Oňa diňe bir raýatlary däl, hatda doganlary hem başarsa boýun egmejekdendi. Onuň hökümdarlyk başarnygy pesdi. Şonuň üçin oňa garşy Biharyň, Bengaliýanyň, Demirgazyk Agranyň ýerli hökümdarlary Şer Han Suruň ýolbaşçylygynda aýaga galdylar. Şer Han Humaýun bilen bolan iki söweşde üstün çykyp, ony Deliden çykaryp kowdy. Ol Şer Şa ady bilen ýurdy dolandyryp başlady1. Şeýlelikde, Humaýun 1540-1555-nji ýyllarda 15 ýyllap Hindistany dolandyrmakdan mahrum bolupdy.
Owganystanda goşun toplap, Humaýun 1555-nji ýylda Delini täzeden eýelemegi başardy. Bu söweşe Baýram han Türkmen ýolbaşçylyk edipdi. Humaýun Delini gaýtadan eýeländen soň uzak ýaşaman, ogly Ekberi mirasdüşeri diýip yglan edip, 1556-njy ýylyň ýanwarynda dünýäden ötdi.
Ekber 1542-nji ýylda Humaýun gaçgaklykda gezip ýören wagty doglupdy. Humaýun Baýram han Türkmeniň edermenligine we danalygyna göz ýetirip, ony ogly Ekbere terbiýeçi-atalyk edip belläpdi. Baýram han Türkmen Ekbere hem harby tälim, hem ylym-bilim beren mugallymydyr.
Ekber tagta geçen wagty ol 14 ýaşyndaky ýetginjekdi. Ol kämilik ýaşyna ýetýänçä Mogollar döwletini Baýram han Türkmen dolandyrdy. Köplenç hökümdarlar barada köp ýazylyp, olaryň meşhurlygynda az hyzmatlar bitirmedik ýakyn kömekçileri barada köplenç unudylýar. Ýöne taryh Baýram han Türkmen babatda welin dymmandy. Hindistandaky Beýik Mogollar imperiýasy hakynda bolsa Baýram han Türkmensiz gürrüň etmek asla mümkin däl. Şol sebäpli bu şahsyýet hakynda birneme giňräk durmagy zerur hasaplaýarys. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy paýhasy bilen Garaşsyzlyk alanymyzdan soňra Baýram han Türkmen täzeden tirsegine galdyryldy. Baýram han Türkmeniň 2000-nji ýylda bellenilen 500 ýyllyk ýubileýi mynasybetli Hindistanda we Türkmenistanda iki halkyň taryhy buýsanjyna öwrülen Baýram han Türkmeniň syýasy we edebi mirasy babatda abyrsyz täze ylmy işler ýazyldy.
Baýram han Türkmen 1497-nji ýylda (käbir maglumatlar boýunça 1507-nji ýylda) Badahşanda Seýfaly begiň maşgalasynda dünýä inýär. On alty ýaşyndan başlap ol Mogol patyşalaryna gulluk edip başlaýar.
Baýram han tizlikde özüniň batyrlygy, ökde serkerdelik ukyby, şahandaz şahyrlygy we mertligi bilen Humaýunyň iň ýakyn dostuna öwrüldi. Baýram han Türkmen gelip çykyşy boýunça garagoýunly taýpasynyň baharly kabylasyndandy. Onda-da hökümdarlar neslindendi. Onuň ata-babalary-da bidöwlet adamlar däldi. Kakasy Seýfaly beg-de, atasy Ýaraly beg-de, onuň atasy Allaşükür beg-de Garagoýunly türkmen döwletiniň (1410-1468 ýý.) hökümet gullugynda bolup, köşklerde hyzmat edipdirler. Dürli ýörişlere gatnaşyp, batyrlyk görkezipdirler. „Öň akan ýerden akarmyş aryk“ diýlişi ýaly, asylzada gelip çykyşly Baýram han edep-ekramy, bilim-terbiýäni hökümdarlaryň hyzmatynda bolar ýaly derejede görüpdi. Baýram han ergeneksiz eklenip, terbiýesiz saklanan kişilerden däldi.
Baýram han Türkmen barada ýazanlaryň ählisi onuň durmuşynyň bir pursady barada ýatlaýarlar. Biz hem köplere mälim bolan şol pursadyň deňinden sowlup geçmezligi zerur hasapladyk. Bir gezek Humaýun Knuj söweşinde owganly Şir Şadan ýeňilýär we goşuny dargaýar. Her kim öz başyny çarasa kaýyl bolýar. Şonda Baýram han Şir Şa garşy täzeden goşun toplamak üçin Laknur obasyna barýar. Bu habary eşiden Şir Şa Baýram hany tutmagy we öldürmegi buýurýar. Tutulanlaryň arasynda bolan Gwalýaryň häkimi Abulkasym we Baýram han daş keşbi boýunça biri-birine gaty meňzeş eken. Şir Şanyň jellatlary ol ikisiniň haýsysynyň Baýram handygyny bilmän suran wagtynda Baýram hanyň özi „Men Baýram han!“ diýip, öňe çykypdyr.
Baýramyň ölümi mertlerçe boýun almagy onuň batyrlygyna öňdenem belet bolan Abulkasymy haýran galdyrypdyr. Ol beýle adamyň duşman jellatlarynyň eline elin berilmegini islemändir hem-de merdemsilik bilen: „Men Baýram han, bu meniň nökerim, ol maňa janpidalyk etmek üçin özüni Baýram han diýip tanatjak bolýar. Goýberiň, meniň nökerim gitsin, meni öldüriň“ diýýär. Şeýlelikde Abylkasym özüni Baýram hanyň ýerine gurban edip, ony bolsa ölümden halas edýär.
Mogol döwletiniň ikinji gezek Delide gaýtadan dikeldilmeginde beýik türkmen serkerdesi sözüň doly manysynda birinji derejeli rol oýnaýar. Humaýun ýogalandan soňra 1556-1560-njy ýyllarda Mogollar döwletini Ekberiň adyndan dolandyrýar. 1557-nji ýylda Baýram han Türkmen Babyryň agtygy Selime soltan begime öýlenip, hökümdar neberesi bilen garyndaşlyk açýar. Ýeri gelende ýatlasak, bu maşgala deň etmän, duş etmez diýenlerindendi. Selime soltanam şahyrady. Munşi Debi Praşadyň belleşi ýaly, bu aýal gaty akylly we zehinlidi. Ol öz şygyrlarynda gizlin lakam hem ulanýardy. Onuň şygyrlaryndan ýekeje mysal:
Ýöne ýere «käkiliň janym tary» diýmedim,
Wah, meslikden dilimden sypdyranmy duýmadym.
Baýram han Türkmen döwleti dolandyran ýyllarynda owganlaryň we ýerli hökümdarlaryň garşylygyny basyp ýatyrmakda, döwletiň binýadyny berkitmekde köp işleri etdi. Ol döwlet işleriniň gapdalyndan şahandazlygy we şahyrlygy hem ýadyndan çykarmady. Baýram hanyň türkmen we parsy dillerinde ýazan goşgulary aýratyn kitap bolup çykdy.
Baýram hanyň hökümdarlygy onuň duşmanlaryna ýaramaýardy. Göripler ony dürli ýollar bilen häkimiýetden çetleşdirmäge synanyşdylar. Ahyrsoňunda Ekber bilen Baýramyň arasyna tow düşürmek olara başartdy. 18 ýaşyna ýeten Ekbere Baýramyň elinden hökümdarlygy wagtynda almaklygy maslahat berdiler. Hanbabasynyň (Ekber Baýram hana şeýle ýüzlenýän eken) özüniň hökümdarlykdan çetleşmek islemeýändigi baradaky toslamalara ahyrsoňy Ekber ynandy. 1560-njy ýylda ony Mekgä zyýarata ugratdy. Baýram han haja barýarka 1561-nji ýylda Mübärek han atly bir owgan tarapyndan duýdansyzlykda öldürilýär.
1560-1562-nji ýyllar Hindistanyň taryhyna samsyklaç dolandyrylan ýyllar hökmünde girdi. Çünki, Baýram handan dynan Ekber ne-hä ýurdy ýaşlyk edip, özi dolandyryp bildi, ne-de onuň Baýramyň öwezini tutjak ýakyn maslahatçysy bardy. Ýöne, Ekber basym bu böwşeňligi doldurmagy başardy. Ekber 1605-nji ýyla çenli patyşalyk etdi.
Ekber birnäçe täze özgerdişleri durmuşa geçirdi. Döwleti dolandyrmakda, salgyt ulgamynda täzelikleri girizdi. Ýurduň ähli ýerinde bir bütewi wagt hasabyny, birmeňzeş ölçeg birliklerini girizdi. Kakasyndan gowşan, kiçeňräk döwleti miras alsa-da, ony güýçli merkezleşdirilen döwlet derejesine ýetirdi. Bengaliýany, Gujaraty, Merkezi Hindistany we «Ýeriň jenneti» atlandyrylýan Kaşmiri eýeläp, Mogollar imperiýasynyň çägini birnäçe esse giňeltdi. Ekber «Hökümdar mydama basybalyjylykly ýörişleri gurmaga ymtylmalydyr. Eger şeýle etmese goňşulary oňa garşy ýarag götererler» diýmegi halar eken5.
Ekber ýerli halk bilen oňuşmazdan güýçli döwlet gurup bolmajakdygyna düşünipdi. Çünki şol wagtky onuň dolandyran döwletiniň raýatlarynyň umumy sany 100 mln çemesi bolup, şonuň dörtden üç bölegi induslar, galany bolsa musulmanlardy. Ekber yslam dinini döwlet dini diýip jar etse-de, din meselesinde zorluk etmedi. Dine uýmakda ähli raýatlaryna erkinlik berdi. Ekber hatda induslar bilen garyndaşlyk gatnaşyklaryny-da açdy. Öz töwereginde milletine garamazdan, dana kişileri toplady. Mysal üçin, Todar Mal induslygyna seretmezden, köşge çekildi. Şahyrlar bilen şüweleňler gurady. Indus Birbal köşkdäki musulman şähyrlary bilen deň hatarda hormatlanypdyr6. Ekberiň öz döwletindäki ähli raýatlaryny milletine garamazdan deň görýärdi. Jawaharlal Neru Ekbere şeýle baha berýär: «ol esger hökmünde Hindistanyň giň territoriýalaryny tabyn etdi. Emma onuň baş arzuwy adamlaryň ýüreklerinde orun tutup, Hindistany has düýpli eýelemeklikdi. Ekber hindileriň bütewi Hindistan hakyndaky gadymy arzuwlaryny durmuşa geçiriji boldy»7.
Ekberiň döwründe Beýik Mogollar imperiýasy harby taýdan-da, ykdysady, medeni we ylym taýdan-da gülläp ösdi. Bu imperiýa Aziýadaky iň uly döwletleriň - Hytaýdaky Sin imperiýasynyň, Türkmen-Osmanly imperiýasynyň, Eýrandaky Sefewiler döwleti ýaly kuwwatly döwlete öwrüldi. Beýik Mogollar imperiýasy Demirgazyk we Merkezi Hindistany, häzirki Päkistany, Bangladeşi, Owganystany özüne birleşdirýän ägirt uly döwletdi.
1605-1627-nji ýyllarda Ekberiň ogly Jahangir döwletiň patyşasy boldy. Ol kakasynyň alyp baran basybalyjylykly uruşlaryny dowam etdirdi. Dekana, Penjaba, Bengaliýa, Ahmednagara garşy ýörişler gurady. Käýerlerde ýeňdi, käsinde bolsa ýeňildi. 1627-1658-nji ýyllarda Jah Jahan Mogollaryň başynda boldy. Ol Hindistany birleşdirmek işini doly tamamlady. Jah Jahanyň ogly Aurangzeb (1658-1707 ýý. hökümdarlyk ýyllary) Mogollar neberesiniň arasynda iň bir rehimsiz we ganhor hökümdar hökmünde halkyň ýadynda galdy. Ol öüniň 49 ýyllyk hökümdarlyk döwrüniň ýarysyna golaýyny, has takygy 20 ýylyny Hindistanyň yslamdan başga dine uýýan ilatyna garşy göreşe bagş etdi. Rehimsiz Aurangzeb kakasyny-da sylamady. Ol Şah Jahany tagtdan mahrum etmek bilen çäklenmän, goja kakasyny zyndana taşlatdy. Görgüli Şah Jahan gyzyna getirden aýnasyndan öz gurduran Täçmahalyna seredip, näýynjar halda ömrüni tamamlady.
Beýik Mogollar Hindistanda ylmyň, medeniýetiň, binaçylygyň ösmegine ýardam etdiler. Olar Merkezi Aziýa bilen Hindistanyň medeniýetini birleşdirijiler bolupdylar. Mogollar Delide, Jaýpurda obserwatoriýalary gurup, astronomiýa ylmynyň ösmegine ýardam berdiler. XVII asyrda bina edilen Täçmahal aramgähi özüniň aýratyn ajaýyplygy bilen „daşdan dörän poema“ adyny alypdy. Häzir hem dünýäni aňk edýän bu ýadygärligi Şah Jahan öz söýgüli aýalyna bagyşlap gurdurypdy. Şah Jahan öz aýalyny diýseň gowy görüpdir. Ony hiç wagt ýanyndan goýmandyr. Hatda söweşlere gitse-de, ony ýany bilen alyp gidipdir. Şeýle söweşleriň biri mahalynda Şah Janahyň aýaly Mumtaz Mahal çaga üstünden ýogalypdyr. Ýogalmazynyň öňüsyrasynda Şah Jahan aýalaynyň iň soňky wesýetini sorapdyr. Şonda Mumtaz: „Men ölerin, sen meniň üstümden meni dünýä ýadyndan çykarmaz ýaly ýadygärlik gurdur!“ diýipdir.
Şah Jahan Jamna derýasynyň bir kenarynda aýalynyň wesýetini ýerine ýetirip, müňlerçe gullaryň işledilmeginde birnäçe ýyllap dünýäniň iň ökde ussalaryna Agra şäherinde ak mermerden ajaýyp Täçmahal aramgähini gurdurdy. Derýanyň beýleki kenarynda özi üçin Täçmahal ýogalandan soňra gününiň garadygyny alamatlandyrýan gara reňkdäki aramgähiň düýbüni tutdurdy. Bu ikisini baglanyşdyrmagy göz öňüne tutupdy. Ogly tarapyndan tagtdan agdarylan Şah Jahan özi üçin gurulmaly aramgähi tamamlap bilmedi. Aurangzeb bolsa bu işi dowam etdirmedi. Tersine, Aurangzeb induslaryň, özi sünni bolandygy üçin şaýy musulmanlarynyň gurduran dini ymaratlaryny ýykdyrmak bilen meşgullandy. Aurangzeb 1707-nji ýylda aradan çykdy. Ol aradan çykandan soňra Beýik Mogollar imperiýasy iş ýüzünde dargady. Halk Aurangzebiň nesilleri Bahadur şa (1707-1712 ýý.), Jahandar şa (1712-1713 ýý.) we beýleki neberelerini-de goldamady.
XVII asyryň ikinji ýarymyndan başlap Mogollar döwletiniň gowşamagy has-da gýjäpdi. Mogol patyşalarynyň alyp barýan syýasatlary käbir halk çykyşlaryna getirdi. Jatlar, sikhler, marathlar gozgalaňa baş göterdiler. Şularyň arasynda marathlaryň gozgalaňy aýratyn güýçli boldy. Marathlar Hindistanyň günbatarsyndaky Maharaştra welaýatynda (merkezi Bombeý şaheri) ýaşaýardy. XVII asyryň 50-nji ýyllarynda Bhonsle Şiwajiniň (1627-1680 ýý.) ýolbaşçylygynda marathlar mogollara garşy gozgalaňa başladylar. Şiwaji 1674-nji ýylda Maharaştranyň Beýik Mogollar döwletinden bölünip aýrylýandygyny jar edip, resmi ýagdaýda şa täjini başyna geýdi. Marathlar beýleki hindi ýerlerine hem özbaşdaklyk ugrundaky göreşine görelde boldular. Hindistanda Mogollar döwletiniň dargamaklyk döwri başlandy.
XVIII asyrda hem döwletiň dargamagy dowam etdi. 1739-njy ýylda Eýran şasy Nedir şa Delä ýöriş gurady. Nediriň maksady Hindistany basyp almak däldi. Oňa bu ýurduň baýlygy-hazynasy gerekdi. Şol sebäpli Beýik Mogolyň goşunyny ýeňip, hazynasyny alsa-da, territoriýasyndan Hind derýasynyň boýundaky azajyk böleginden galanyna el gatmandyr. 1747-nji ýylda Nedir şa öldürilenden soňra onuň iň ýakyn serkerdeleriniň biri Ahmet şa abdaly özbaşdak Owganystan döwletini döretdi. Nediriň Delä ýörişi döwründe Mogollar imperiýasynyň gowşakdygyny öz gözi bilen gören Ahmet şa Hindistana ýörişler tapgyryny gurady. 1748, 1750, 1752-nji ýyllarda Ahmet şa Hindistana üç gezek ýöriş gurap, Beýik Mogoly öz oýnatgysyna öwürdi. Owganlara garşy marathlar baş galdyrdylar. Marathlar bilen owganlaryň arasyndaky uruş uzak dowam etdi. 1761-nji ýylda Panipat şäheriniň golaýynda olaryň arasynda aýgytlaýjy söweş boldy. Bu söweşde owganlar ýeňdi. Mundan soňra marathlar owganlara garşy göreşde özüni dürsäp bilmediler.
Nedir şanyň Hindistana çozuşlary mogollaryň öňki kuwwatynyň ýokdugyny bütin dünýä äşgär etdi. Indi Beýik Mogol iş ýüzünde Deliniň daş-töwereginiň hökümdaryna öwrülipdi. Hindistan maýda hanlyklara dargapdy. Beýik Mogollaryň iň soňky şasy Bahadur han 1857-nji ýylda sypaýylaryň gozgalaňy başlanan wagtynda ýatlanylýar. Gozgalaňçylar öz hereketine kanuny äheň bermek üçin ony özleriniň ýolbaşçysy diýip jar edýärler. 1858-nji ýyl Beýik Mogollar imperiýasynyň resmi taýdan dargan ýyly hasaplanýar. Şeýlelikde, Hindistanda 332 ýyllap dowam eden bu imperiýa öz möwritini paýawlady.


c: text/html

text:
Ralli.
Ýazylan wagty: 09 марта 2018 Ýazan Mayichka
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen “Ýüpek ýoly” Rallisi ilkinji gezek 2009-njy ýylda geçirildi. Şol taryhy Kazan–Aşgabat Rallisinde ispaniýaly meşhur sürüji Karlos Saýns ýeňil awtoulaglar boýunça ýeňiş gazanypdy. Şondan bäri-de “Ýüpek ýoly” Rallisi dürli ugurlar boýunça 7 gezek geçirildi. Ýaryş 2016-njy we 2017-nji ýyllarda Russiýanyň paýtagty Moskwadan başlap, degişlilikde Hytaýyň Pekin hem-de Sian şäherlerinde tamamlandy. Ýeňil awtoulaglaryň arasyndaky ilkinji 2 ýaryşda Karlos Saýns, 2011-nji ýylda Moskwa–Soçi bäsleşiginde polşaly Kristof Holowçik, Moskwa–Gelenjik 2012 ýaryşynda russiýaly Boris Gadasin, 2013-nji ýyldaky Moskwa–Astrahan Rallisinde Žan-Lui Şlesser ýeňiş gazandy. 2014-nji we 2015-nji ýyllarda bäsleşik guralmady. Soňky 2 ýylda-da Fransiýanyň dünýä belli pilotlaryndan Siril Depre pellehana hemmelerden öňürti gelmegi başardy. Ýük ulaglarynyň arasyndaky bäsleşikde-de geçirilen 7 ýaryşyň 6-synda “Kamaz” toparynyň wekilleri çempion diýen ady eýeledi.
Okalan sany: 25 Jogaplar: ( 0 )

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azerbaýjan 25 müň esgeriň gatnaşmagynda harby türgenleşik geçirer
Türgenleşik 17-nji marta çenli dowam eder
Azerbaýjanyň ýaragly güýçleri 25 müň esgeriň gatnaşmagynda giň gerimli harby türgenleşik geçirer
Goranmak ministrliginden berlen beýanatda Prezdent Ilham Aliýew tarapyndan tassyklanan meýilnama görä, harby türgenleşigiň 12-nji martda geçiriljekdigi nygtaldy.
Daglyk meýdanda geçiriljek harby türgenleşige 25 müň esger gatnaşdy.
Türgenleşige 250 tank we sowutly ulag, müňe golaý raketa we top ulgamy, 50 uçar we dik uçar bilen uçarmansyz howa ulagy gatnaşar.
Türgenleşik 17-nji marta çenli dowam eder.


text:
“Türkmenistanyň Bitaraplygy – bu biziň mizemez gymmatlygymyzdyr, durmuşymyzyň aýrylmaz bölegidir, biziň baş maksadymyzdyr” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň ählhalk baýramynyň öňüsyrasynda çykan “Bitarap Türkmenistan” atly täze kitabynda belleýär.
Türkmen halky diňe bir giň göwrümli özgertmeleriň döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmäge däl-de, ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga, dünýäniň ähli ýurtlary hem-de abraýly halkara guramalary bilen özara hyzmatdaşlygy giňeltmäge esas bolan Türkmen döwletiniň Bitaraplyk halkara-hukuk derejesini almagynyň taryhy senesini aýratyn ruhubelentlik bilen belleýär.
Şu günler ýurdumyzyň ähli künjeklerinde seýilgählerinde we beýleki ýerlerinde Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň şan-şöhratyny wasp edýän aýdymdar ýaňlanyp, baýramçylyk dabaralary geçirilýär. Baýramçylyk günlerinde köpsanly aýdym-sazly çykyşlar, sahna oýunlary, sergiler, döredijilik duşuşyklary we bäsleşikler geçiriler. Şanly senä gabatlanyp, maslahatlaryň, sergileriň, baýramçylyk konsertleriniň, sport ýaryşlarynyň we desgalaryň açylyş dabaralarynyň ençemesi bolup geçer.
Halkymyzyň şatlygyny daşary ýurtlardaky dostlarymyz hem paýlaşýarlar. Ol ýerde şanly sene mynasybetli çäreler geçirilýär. Bu bolsa ählumumy parahatçylygy pugtalandyrmak üçin Türkmenistanyň bitirýän hyzmatynyň dünýäde ykrar edilýändiginiň güwäsi bolup durýar. Garaşsyz türkmen döwleti tarapyndan öňe sürülýän işjeň daşary syýasat, Türkmenistanyň Bitaraplygyna dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan sebitde we halkara derejesinde durnukly ösüşi üpjün edýän esasy ýagdaý hökmünde garalýar. Türkmen döwletiniň Bitaraplyk syýasaty onuň köptaraply daşary syýasy strategiýasynyň esasy ugry bolmak bilen, ählumumy parahatçylygy, ösüşi we ykdysady gülläp ösüşi üpjün etmek ýaly üçünji müňýyllygyň hemmetaraplaýyn maksatlaryna laýyk gelýär. Muny şu ýylyň 3-nji iýunynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň, ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk derejesini goldaýyndygyny ýene bir gezek tassyklap, “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy” Rezolýusiýasyny gaýtadan kabul etmegi aýdyň görkezýär.
Türkmen paýtagty şu günler dabaralaryň we uly medeni çäreleriň geçiirlýän merkezine öwrüldi. Taryhy baýramçlylygyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda, Aşgabatda, ýurdumyzyň Bitaraplyk derejesini almagynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň dabaraly mejlisi boldy. Hormatly Prezidentimiz bu umummilli forumda eden çykyşynda, geçen ýigrimi ýylyň dowamynda ýurdumyzyň halkara giňişliginde gazanan üstünliklerini, öňe süren başlangyçlaryny we ynsanperwer daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryny açyp görkezdi.
Döwlet Baştutanymyzyň Kararyna laýyklykda, Bitaraplyk baýramynyň şöhratly 20 ýyllygynyň şanyna Ýaşulular maslahatynda, soňra bolsa Türkmenistanyň Mejlisinde, ministrliklerde we pudak edaralarynda Türkmenistanyň halkara abraýyny artdyrmakda, zähmetde we jemgyýetçilik işlerinde aýratyn tapawutlanan ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň raýatlaryny “Garaşsyz, Baky Bitarp Türkmenistan” ýubileý medaly bilen sylaglamak dabarasy geçirildi.
Şeýle hem, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk halkara-hukuk derejesini almagynyň 20 ýyllygynyň öňüsyrasynda ýurdumyzyň Merkezi banky tarapyndan ýadygärlik şaýy pullary ulanylyşa goýberildi.
Däp bolşy ýaly, jemgyýetçilik guramalary, Ylymlar Akademiýasy, aýry-aýry ministrlikler we pudak edaralary, bilim ulgamynyň edaralary Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň çäklerinde ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilýän medeni-köpçülikleýin çäreleriň guramaçylary hökmünde çykyş edýärler. Aýyň başyndan bäri ýokary okuw mekdeplerinde we Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň ylmy institutlarynda ylmy-amaly maslahatlar geçirilýär. Olaryň sanawyna gyzykly we öwrediji çykyşlar girizilipdir.
Ol forumlaryň hatarynda - hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji sessiýasynda eden çykyşyna bagyşlanan Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezi tarapyndan guralan “Innowasion tehnologiýalar we ykdysady gazanylanlar” atly maslahat, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Syýasy geňeşi we ýurdumyzyň Ylymlar Akademiýasy tarapyndan guralan “Bitaraplyk ýörelgeleriniň we ynsanperwerligiň taryhy kökleri” atly ylmy maslahat, Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň maslahatlar zalynda guralan “Bitaraplyk milli buýsanjymyz” atly ylmy-amaly maslahat we ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan guralan “Bitaraplyk we parahatçylyk” atly maslahat bar.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi we Ahal welaýat häkimligi tarapyndan guralyp, Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Yzgant obasyndaky hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhamet Annaýewiň adyny göterýän 27-nji orta mekdepde geçirilen “Türkmen halkynyň Bitaraplyk syýasaty ýer ýüzünde parahatçylygyň, agzybirligiň we abadançylygyň kepilidir” atly maslahaty hem Bitaraplygymyzyň 20 ýyllygyna bagyşlandy.
Şöhratly senäniň şanyna bagyşlanan dabaralary guramak boýunça başlangyçlaryň ençemesi Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasyna degişlidir. Ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyna işjeň gatnaşýan ýaşlarymyz “Merdana nesil-2015” atly watançylyk ähmiýetli bäsleşige her ýyl gatnaşýarlar. Bäsleşigiň aýgytly tapgyry, däp bolşy ýaly, Bitaraplyk gününiň öňüsyrasynda “Watan” kinokonsert merkezinde geçirildi.
Şeýle hem ýurdumyzyň welaýatlarynda we Aşgabatda, Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi, Medeniýet ministrligi, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti tarapyndan ýaş estarada aýdymçylarynyň we höwesjeň ýerine ýetrijileriň arasynda geçirilýän “Ýylyň parlak ýyldyzy” atly ýörgünli döredijilik bäsleşiginiň tapgyrlary geçýär.
Baýramyň öňüsyrasynda zähmetde we döredijilikde aýratyn tapawutlanan ýaşlaryň birnäçesine Türkmenistanyň ýaşlar baýragy gowşuryldy. Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde, 9-njy dekabrda sylaglamak dabarasyny geçirdi. Şol gün bu ýerde ýurdumyzyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Merkezi geňeşi tarapyndan guralan “Türkmenistanyň Bitaraplygy – döwletiň daşary syýasatynyň binýadydyr” atly okuw maslahaty geçirildi.
Türkmenistanyň Döwlet medeni merkeziniň döwlet kitaphanasynda, Şekillendiriş sungaty muzeýinde, Döwlet çeperçilik akademiýasynda geçirilen sergiler “Bitaraplyk – parahatçylygyň senasydyr” diýlip, atlandyrylýar.
Balkan, Daşoguz, Lebap, Mary welaýatlarynyň Ruhuýet köşklerinde”Bitaraplyk we parahatçylyk” atly baýramçylyk dabaralary uly üstünlik bilen geçirilýär.
Paýtagtymyzyň “Watan” we “Türkmenistan” kinokonsert merkezlerinde, “Altyn ýyldyz” we “Älem” medeni-dynç alyş merkezlerinde geçirilýän baýramçylyk çäreleri hem-de aýdym-sazly dabaralar uly we köp dürli çykyşlary öz içine alýar.
Ýurdumyzda, soňky ýyllarda sagdyn-durmuş ýörelgesiniň we sportuň dürli görnüşleri bilen içgin meşgullanmagyň giňden wagyz edilmegi netijesinde uly meşhurlyga eýe bolan sport ýaryşlary baýramçylyk dabaralarynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi.
Baýramçylyk çäreleriniň resmi meýilnamasyna girizilen giň göwrümli, ählihalk çärelerinden başga-da, ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ençemesinde dabaraly ýygnanyşyklar we duşuşyklar geçirilýär.
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan “açyk gapylar” syýasatyny amala aşyryp, dünýäniň dürli döwletleri bilen özara bähbitli syýasy, söwda-ykdysady, medeni we gumanitar hyzmatdaşlygy ösdürýär. Dostluk, doganlyk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň çäklerini yzygiderli giňeldýär. Hut şu sebäpli hem, şanly senä bagyşlanyp geçirlýän çäreleriň meýilnamasynda daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşmagynda geçiriljek halkara çärleriniň bolmagy kanuna laýykdyr. Şunuň bilen baglylykda, şanly baýramçylygy köpdürli çäreler – konsertler, sergiler, döredijilik agşamlary, kino görkezişleri we döredijilik duşuşyklary bilen bezeýän, iki doganlyk halkyň dostlugyny, döredijilik baglanyşygyny we özara bähbitli işjeň hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga gönükdirilen Belarus Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň şu günler ýurdumyzda geçirilýändigi bellärliklidir. Türkmen we belarus önüm öndürijileriniň 11-13-nji dekabrda paýtagtymyzyň Sergi köşgünde bilelikde geçirjek sergi-ýarmarkasy hem şeýle maksatlara eýerýär. Däp bolşy ýaly, baýramçylyk daşary ýurtly sungat ussatlarynyň, meşhur estrada ýerine ýetirijileriniň gatnaşmagynda konsert çykyşlary bilen bellener.
Esasy dabaralar baýramçylyk güni 12-nji dekabrda geçiriler. “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy” atly ýokary derejeli halkara maslahaty baýramçylyk gününiň wakalarynyň arasynda esasy orny eýeleýär. Oňa dünýäniň dürli ýurtlaryndan ýokary derejeli myhmanlaryň, şol sanda döwlet we hökümet baştutanlarnyň, iri halkara guramalaryň ýolbaşçylarynyň, syýasy we jemgyýetçilik işgärleriniň gatnaşmagyna garaşylýar.
Köp ýyldan bäri gelýän däp boýunça, 12-nji dekabrda, irden türkmen döwletiniň ynsanperwer esaslarynyň we döredijilikli ýörelgeleriniň mizemezliginiň nyşanyna öwrülen, Bitaraplyk binasyna gül goýmak dabarasy geçiriler.
Türkmen döwletiniň Bitaraplyk derejesini almagynyň 20 ýyllyk baýramçylygy paýtagtymyzyň Mejlisler merkeziniň ajaýyp binasynda sungat ussatlarynyň konserti bilen jemlener. Oňa ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň iň ussat ýerine ýetirijileri, aýdym-saz, teatr we folklor toparlary gatnaşar.
Şeýle hem şol gün Döwlet sirkinde, “Älem” medeni-dynç alyş merkezinde, şeýle hem ýurdumyzyň welaýatlarynyň ähli iri tomaşa merkezlerinde baýramçylyk konsertleri we täsirli sirk çykyşlary bolar. Türkmen we daşary ýurtly sungat ussatlarynyň çykyşlary paýtagtymyzyň gyşky oýunlar olimpiýa toplumynda 20-nji dekabra çenli dowam eder.
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmen döwletimiziň taryhy senenamasyna ajaýyp sahypa bolup ýazyljak şanly sene mynasybetli baýram, örän uly we ajaýyp baýramçylyk feýerwerki bilen jemlener. Beýik baýram Türkmenistanyň daşary syýasy ugrunyň esasyny düzýän parahatçylygyň, dostlugyň we deňhukukly hyzmatdaşlygyň aýdyň nyşany bolar.


text:
3-nji DEKABR HALKARA MAÝYPLAR GÜNI
Her ýylyň 3-nji dekabrynda Halkara maýyplar güni geçirilýär. Bu günüň geçirilmegi maýyplaryň durmuşda gabat gelýän kynçylyklaryna has oňat düşünip, olaryň hak-hukuklaryny durmuşa geçirmegiň ýollaryny tapmaga ýardam edýär.
Maýyplyk — bu jemgyýetiň durmuşyna gatnaşmak mümkinçiligini we işjeňligi çäklendirýän islendik beden bozulmasyny aňladýan adalgadyr. Bozulmalar – bu organizmiň gurluşynda ýa-da funksiýalarynda ýüze çykýan kynçylyklardyr; hereketiň çäklendirilmegi — adamyň haýsydyr bir hereketleri ýa-da ýumuşlary berjaý etmekde çekýän kynçylyklarydyr; emma haýsydyr bir çärä, işe we ş.m. gatnaşmaklygyň çäklendirilmegi — adamyň durmuş ýagdaýlaryna gatnaşmakda çekýän kynçylyklarydyr.
Şonuň üçin-de, maýyplyk — bu adamyň beden aýratynlyklarynyň we onuň ýaşaýan jemgyýetiniň aýratynlygynyň özara gatnaşyklaryny görkezýän adaty bolmadyk ýagdaýdyr.
Ýer ýüzünde ýaşaýan adamlaryň 10%-i ýa-da 650 milliony maýyplardyr. Jemgyýet we kararlary çykarýan resmi adamlar köplenç dünýäde näçe maýyp adamlaryň bardygyndan ýa-da olaryň durmuşda gabat gelýän kynçylyklardan habarly däldir. Şonuň üçin-de, Halkara maýyplar gününiň geçirilmeginiň esasy maksady maýyplyk zerarly ýüze çykýan kynçylyklar barada giň köpçülige ýetirmekden ybaratdyr. Bu günüň geçirilmegi maýyplaryň durmuş abadanlygyny üpjün etmäge, olaryň hak-hukuklaryny we mertebesini goldamaga gönükdirilendir. Sebäbi maýyplar heniz-de jemgyýetiň durmuşyna işjeň gatnaşmakdan mahrum edilip, ýalňyzlykda ýaşamaga mejburdyr. Olar ynsan hukuklarynyň bozulmaklygyň pidalary bolup, iýmitlenmäge, bilim almaga, işlemäge, lukmançylyk kömeginden peýdalanmaga bolan hukuklaryndan mahrum edilendir. Maýyplaryň köpüsi maýyplar öýünde ýaşamaga mejbur bolýar. Bu olaryň erkin hereket edip, öz toparlarynda ýaşamaga bolan hukuklarynyň gönüden-göni bozulýandygyny subut edýär. Birleşen milletler guramasy (BMG) hemme adamlaryň, şol sanda maýyplaryň hem hukuklaryny goramaga gönükdirilen çäreleri köpden bäri geçirýär. BMG jemgyýetiň raýatlyk, syýasy, ykdysady, sosial we medeni durmuşynda maýyplaryň hem beýleki adamlar bilen deň derejede gatnaşyp bilmekleri üçin ýörite çäreleri geçirýär.
Ref. http://www.saglyk.info
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Saglyk |


text:
- +6°C
- AŞGABAT HOWA MAGLUMATY
- 2017-01-22
Şeýle hem okaň
22.03.2018 | Nowruz baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna gutlag haty gelip gowuşdy
22.03.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidentine gynanç bildirdi
21.03.2018 | Nowruz baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna gutlag hatlary gelip gowuşýar
21.03.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti Nowruz baýramy mynasybetli gutlaglary kabul etdi
20.03.2018 | Nowruz baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna gutlag hatlary gelip gowuşýar
20.03.2018 | Döwlet Baştutanymyz azatlykdan mahrum edilenleriň günäsini geçmek baradaky Permana gol çekdi
Eziz eneler!
Mähriban gelin-gyzlar!
Sizi göwünlere ylham berýän, galkynyşyň we juwanlygyň nyşany bolan ajaýyp bahar paslynda giňden bellenýän Halkara zenanlar güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
«Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda Halkara zenanlar gününiň dabaralary aýratyn many-mazmuna, joşgunly çärelere utgaşýar. Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Türkmenistanyň köpugurly we örän baý mirasy bar. Bu mirasy gorap saklamakda, öwrenmekde, baýlaşdyrmakda, wagyz etmekde hem-de geljekki nesillere ýetirmekde gelin-gyzlarymyzyň hyzmaty örän uludyr. Olaryň döreden, gözelligi we nepisligi, öwşün atýan reňkleri bilen göreni haýrana goýýan halydyr keşdeleri, çuň mazmunly hüwdüdir monjugatdylary, döwrümiziň belent owazy bolup ýaňlanýan küştdepdileri biziň milli baýlygymyzdyr. Bu eserler şahsyýetiň sazlaşykly ösmegine, nesillerde ýokary ahlak häsiýetleriniň, watansöýüjiligiň kemala gelmegine ýardam berýär, merdana halkymyzyň paýhas şamçyragyna, köňül nagşyna öwrülýär.
Mähriban enelerimize, gelin-gyzlarymyza sarpa goýmak, olaryň mertebesini belent tutmak, edep-ekramyna, durmuş ýörelgelerine aýratyn söýgi we hormat bilen garamak müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýan milli ýörelgämizdir. Halkymyzyň kalbynyň owazyna öwrülen dessanlar, altyna gaplaýmaly nakyllardyr atalar sözleri, hüwdülerdir monjugatdylar, ajaýyp toý aýdymlary, milli şaý-sepler Watana, il-güne, mukaddes maşgala ojagyna wepaly, lebzihalal, zähmetsöýer, päk ahlakly gelin-gyzlarymyzyň abraý-mertebesiniň elmydama belent tutulyp gelinýändigini tassyklaýar.
Hormatly zenanlar!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mähriban gelin-gyzlarymyz döwlet, häkimiýet we dolandyryş edaralarynda, ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynda, aýratyn hem ylym-bilim, medeniýet we saglygy goraýyş ulgamlarynda milli hem-de döwlet maksatnamalarymyzyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi ugrunda yhlasly we netijeli zähmet çekýärler.
Zenanlaryň hukuklaryny we bähbitlerini üpjün etmek, maşgalany we eneligi goldamak jemgyýetiň ösüş derejesiniň möhüm görkezijileri bolup durýar. Şoňa görä-de, bu wezipeler döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Berkarar döwletimiziň we agzybir jemgyýetimiziň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlary, zähmetde, jemgyýetçilik durmuşynda gazanan uly üstünlikleri, eziz Watanymyza wepaly, sagdyn we ruhubelent nesilleri terbiýeläp ýetişdirýändikleri üçin zenanlarymyzyň «Zenan kalby» ordeni bilen sylaglanmagy, olara «Ene mähri» diýen hormatly atlaryň dakylmagy, köp çagaly maşgalalaryň ähli amatlyklary bolan täze ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilmegi örän guwandyrýar.
Biziň Bitarap döwletimiz abraýly halkara guramalary, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen edaralary we düzümleri bilen netijeli gatnaşyklary işjeň ösdürýär. Eneleriň we çagalaryň hukuklaryny hem-de bähbitlerini goramaga, gender syýasaty boýunça anyk maksada gönükdirilen wezipeleriň durmuşa geçirilmegine örän jogapkärli çemeleşýär. Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar Gaznasynyň Ýerine ýetiriji Geňeşine hem-de Zenanlaryň hukuk ýagdaýy boýunça komissiýasyna saýlanmagy Garaşsyz Watanymyzyň dünýä ösüşindäki eýeleýän ornuny hemmetaraplaýyn pugtalandyrýan taryhy wakalardyr.
Eziz eneler!
Mähriban gelin-gyzlar!
Ösüp gelýän nesilleri belent watansöýüjilik we ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemekde, olarda ata Watana, halka, jemgyýete hem-de maşgala bolan belent söýgi we hormat duýgularyny döretmekde mähriban enelerimiziň hyzmaty örän uludyr. Mährem enelerimiziň ýagşylyk etmek, zähmeti söýmek, akýürekli bolmak, ululary sylamak hakyndaky öwüt-ündewleri, ýokary ahlakly, dogruçyl, watançy, zähmetsöýer nesilleri ýetişdirmekde bitirýän işleri edep we terbiýe mekdebidir. Biz maşgala ojagyna wepaly, zähmetsöýer, edep-ekramyň nusgasy bolan enelerimize, gelin-gyzlarymyza guwanýarys. Olaryň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy barada hemişe alada ederis.
Mähriban eneler!
Hormatly gelin-gyzlar!
Sizi ajaýyp baýram — Halkara zenanlar güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň ähliňize berk jan saglyk, egsilmez bagt, maşgala abadançylygyny, Garaşsyz Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Goý, ýüzüňiz hemişe bahar gülleri ýaly nur saçyp, kalbyňyz derýalar kimin joşgunly, durmuşyňyz ýaz ýaly owadan we gözel bolsun!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Iýmitleriň bozulmagyny göz bilen görüp ýa-da dil bilen dadyp bolmaýany üçin howp emele getirýär. Harydyň bozulmagynyň öňüni almak üçin satyn alynanda, saklananda we iýmitlenende üns bermeli käbir ýagdaýlary bar.
Söwda merkezlerinde ýa-da bazarda ilkinji nobat konserwalanan iýmitler, tüwi, makaron ýaly harytlar alynmaly. Peýnir, ýag, et ýa-da doňdurulan bakça we gök önümler bolsa söwdaňyzyň ahyrynda, ýagny kassa barmazdan edil öňi ýanyndan alynmaly. Et, balyk, towuk ýa-da süýt önümleri satyn alanyňyzda eliňizi degirende ýylymtyl duýan önümüňiz ýa-da gabyndan ýa-da pakedinden zeper gören harytlaryň saýlanmazlygy maslahat berilýär. Mundan başga-da gaplamanyň daşyndaky köýüş senesi we saklaýyş duýduruşlarynyň mümkin boldugyça okamalydygyna üns beriň.
Ref.turkmenpress.com
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş |


text:
Golaýda Barselonada geçirilen mobil kongresiniň esasy temalarynyň biri hem mobil aragatnaşygynyň bäşinji nesli 5G-ni giň gerimde ornaşdyrmak arkaly täze mobil eýýamyny döretmekden ybarat boldy. 2020-nji ýylda internet toruna 50 milliard enjam birikdiriler diýlip, çak edilýär.
“Internet närseleriniň konsepsiýasy” gelejekde internetiň ýeke-täk ulgamyna bizi gurşap alýan ähli enjamlaryň birikdirilmegini maksat edinýär. Munuň üçin her inedördül kilometr üçin million birikdirmä çenli göterýän tor döretmek zerurlygy ýüze çykýar. Bu tor bolsa, 5G ulgamynyň esasynda gurulýar. Bu barada “Qualcomm Europe” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Enriko Salwatori belläp geçýär.
“Akylly” öýdäki sowadyjynyň öz eýesiniň bank hasaplaryna elýeterliligi bolup, iýmit önümlerini satyn almak üçin özi dükana sargyt edip bilýär. Ýöne “internet närselerinde” has uly mümkinçilikler hem bar. Şeýle hem “Qualcomm” kompaniýasy Barselona sergisinde 5G ulgamyna daýanýan ýeke-täk konsept awtoulagyny hödürledi.
– “Akylly” awtoulaglar edil smartfon, “akylly” sagat ýa-da “Amazon Alexa” ýaly biziň müşderilerimiziň öýjükli durmuşynyň bir parçasy bolar. Netijede, olaryň öz awtoulagyna bolan gatnaşygy büs-bütin özgerer, çünki ol kuwwatly mobil kompýuterini ýadyňa salýar – diýip, BMW kompaniýasynyň wekili Diter Meý gürrüň berdi.
Kompaniýanyň maglumatlaryna görä, awtoulag senagatynda 5G ulgamyny ornaşdyrmagyň ykdysady netijesi 2035-nji ýyla çenli 2 trillion ýewro töweregi bolar. 5G tehnologiýasyny ösdürmek – Ýewropa Bileleşiginiň strategik wezipesidir. Onuň ornaşdyrylmagy 2025-nji ýyla çenli 2,5 million iş ýerini döretmäge mümkinçilik berer. Ol her ýylda Ýewropanyň gaznasyna 130 million ýewro girdeji getirer. Brýussel öňde goýlan wezipäni amala aşyrmak üçin 5G diýlip atlandyryljak Ýewropa obserwatoriýasyny esaslandyrmagy maksat edinýär.
5G – uly özgerişlik
Golaýda Barselonada geçirilen mobil kongresiniň esasy temalarynyň biri hem mobil aragatnaşygynyň bäşinji nesli 5G-ni giň gerimde ornaşdyrmak arkaly täze mobil eýýamyny döretmekden ybarat boldy. 2020-nji ýylda internet toruna 50 milliard enjam birikdiriler diýlip, çak edilýär.


text:
Garaşsyz döwletleriň arkalaşygy guramasynyň Türkmenistanyň Mejlisine geçiriljek saýlawlara gözegçilik etjek synçylary we missiýanyň ştaby saýlaw kampaniýasynyň monitoringine başlady diýip, 5-nji martda TDH döwlet agentligi habar berdi.
Maglumata görä, GDA guramasynyň missiýasynyň düzümine 80 çemesi synçy girýär, olardan onusy uzak möhletleýin esasda işlär.
Türkmenistanyň 125 adamlyk milli parlamenti Mejlise saýlawlar 25-nji martda geçiriler. Mejlisiň altynjy çagyryşyna geçiriljek saýlawlar ýurduň welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň dördünji çagyryşyna, şeýle-de geňeşlikleriň agzalarynyň altynjy çagyryşyna geçiriljek ses berişlik bilen bilelikde geçiriler.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistanyň parlamenti prezidentiň teklibi bilen Baş suduň we baş prokuraturanyň ýolbaşçylarynyň, içeri işler we adalat ministrleriniň bellenmegine we boşadylmagyna degişli meselelere seredýär.
GDA guramasynyň saýlawlara syn edýän missiýasy Türkmenistanda geçirilen ozalky saýlawlara guramaçylyk we halkara demokratik standartlary nukdaý nazaryndan ýokary baha berip geldi.


text:
Habarlar 15 august 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisi
Milli Liderimiz mejlisi açyp, mälim bolşy ýaly, 17-nji sentýabrdan örän möhüm halkara wakasynyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanýandygyny belledi. Şu döwürde biziň ýurdumyza köp sanly ýokary wezipeli myhmanlaryň, döwlet ýolbaşçylarynyň, halkara guramalarynyň wekilleriniň hem-de beýleki jogapkär adamlaryň gelmegine garaşylýar. Türkmenistan V Aziýa oýunlaryny geçirýän ýurt hökmünde bu Oýunlaryň geçirilýän döwründe ýol howpsuzlygy üpjün etmeli. Şunuň bilen baglylykda, 17-nji awgustdan 27-nji sentýabr aralygynda Türkmenistanyň ähli çäklerinde harby we hukuk goraýjy edaralaryň işiniň güýçlendirilen düzgüni yglan edilýär diýip hormatly Prezidentimiz Gurbanguly ...
Teswirlemeler
BMG-niň Baş Assambleýasynyň 72-nji mejlisi: Türkmenistanyň döredijilikli gün tertibi
Türkmen diplomatiýasynyň tapawutly häsiýetine öwrülen şeýle derejedäki açyklyk, dünýäniň häzirki ösüşiniň derwaýys meselelerini bilelikde çözmäge taýýarlyk halkara bileleşiginde ýokary baha mynasyp bolýar, Milletler Bileleşiginiň jogapkär agzasy hökmünde bitarap döwletimiziň abraýynyň yzygiderli artýandygyna şaýatlyk edýär.
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti Pakistanyň ilçisinden ynanç hatyny kabul etdi
Diplomat wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mamnun Huseýniň mähirli salamyny hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa we ähli türkmen halkyna bagt, parahatçylyk hem-de rowaçlyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi.


text:
Fonetika
Fonetika - sözleýiş sesleri hakdaky ylymdyr. Biz öz oý-pikirlerimizi sözlem görnüşinde daşymyza çykarýarys. Sözlemler sözlerden, sözler bolsa belli bir yzygiderlikde gelen seslerden düzülýär. Söz, sözlem, sözlemek asyldaş adalgalardyr. Dil biliminiň ähli bölümlerinde esasy dil birligi bolan söz bilen iş salşylýar. Fonetikada sözleriň ses gurluşy bilen baglanyşykly meseleler öwrenilse, leksikada sözleriň many gatnaşyklary, morfologiýada sözleriň morfologik aýratynlyklary, sintaksisde sözlemde sözleriň baglanyş tärleri öwrenilýär. Fon grekçe ses (deňeşdiriň: telefon, mikrofon, magnitofon), tikaylym (deňeşdiriň: grammatika, stilistika, matematika...) düşünjelerini aňladýar.


text:
Iň soňky habarlar
Teleçekileriň sergisine gatnaşyjylara diplomlar we şahadatnamalar gowşuryldy
Paýtagtymyzda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň bu iri guramanyň döredilmeginiň on ýyllygyna bagyşlanan sergisi we maslahaty öz işini tamamlady. Forumda obasenagat toplumynyň dürli pudaklarynda ýurdumyzyň telekeçiliginiň üstünlikleri görkezildi, bu gözden geçiriliş şeýle hem içeri we daşary bazarlarda ...
Türkmenistanyň telekeçileriniň artýan mümkinçilikleriniň uly sergisi
Paýtagtymyzda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň sergisiniň we maslahatynyň açylyş dabarasy boldy. Uly möçberli gözden geçiriliş şu ýyl 10 ýyllygyny belleýän bu iri jemgyýetçilik guramasynyň döredilmegine bagyşlanyldy. Ýakynda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň ...
Erkekleriň arasynda Türkmenistanyň boks boýunça ýygyndy topary Feliks Ştamm adyndaky ýaryşda üçünji orny eýeledi
Polşanyň paýtagty Warşawa şäherinde mart aýynyň 12-sinden 16-sy aralygynda Feliks Ştamm adyndaky boks boýunça XXXV halkara ýaryşy geçirildi, oňa 20 ýurtdan, şol sanda türkmenistanly türgenler gatnaşdylar. Erkekleriň arasynda geçirilen bäsleşiklerde ýygyndy toparymyz umumytoparlaýyn hasapda ...
TNGIZT-niň önümleri we dokma önümleri birža söwdalarynda köp isleg bildirilen harytlar boldy
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň geçen hepdedäki söwdalarynda geleşikleriň 104-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Russiýa Federasiýasynyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Beýik Britaniýanyň, Türkiýäniň, Owganystanyň, Täjigistanyň we beýleki ýurtlaryň telekeçileri Türkmenbaşynyň nebiti ...
Pekinde geçirilen foruma gatnaşanlar halkara ulag-üstaşyr taslamalaryny durmuşa geçirmekde Türkmenistanyň tutýan orny ara alyp maslahatlaşdylar
15-nji martda Pekindäki Hytaýyň nebit uniwersitetinde “Türkmenistan- Beýik Ýüpek ýolundaky kuwwatly üstaşyr-ulag merkezidir” temasyndan forum geçirildi. Çäräni Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky Ilçihanasy Hytaýyň nebit uniwersitetiniň we “Petroçaýna” ...
Maglumat habary
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan bolan Synçylar missiýasy Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlaryna monitoring işini dowam edýär. GDA-dan uzak möhletleýin synçylar Türkmenistanyň Mary, Balkan, Ahal welaýatlarynyň hem-de Aşgabat şäheriniň saýlaw okruglaryna baryp gördüler. Saýlaw toparlarynyň ýolbaşçylary synçylara saýlawlara taýýarlyk görmek boýunça geçirilen işler barada ...
Türkmen wekiliýeti sebitleýin iş duşuşygyna gatnaşdy
Şu gün düzüminde Mejlisiň wekilleri bolan Türkmenistanyň wekiliýeti hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň iş duşuşygyna gatnaşdy. Gün tertibine ykdysadyýet, söwda, logistika, ulag we aragatnaşyk ýaly möhüm ugurlar boýunça sebitiň ýurtlarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ...
Türkmenistanda möhletinden öň ses bermäge başlanyldy
15-nji martda, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda, ähli saýlaw okruglarynda Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlaryny, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalaryny saýlamak boýunça möhletinden öň ses bermäge girişildi. Bu işler, ilkinji nobatda, uzak möhletli iş saparyna ýa-da dynç alşa gidýän raýatlar, şeýle hem saýlaw güni — 25-nji martda ...
AFK-nyň Kubogynyň “D” toparynyň ikinji oýunlary tamamlandy
Şu gün Aziýa futbol konfederasiýasynyň Kubogy ugrundaky ýaryşlaryň çäklerinde Aşgabadyň “Altyn Asyr” futbol kluby bilen Täjigistanyň “Istiklol” topary duşuşdy. “D” toparyň öňdebaryjylarynyň ýaryşy Balkanabadyň stadionyna futbol janköýerleriniň köp sanlysyny ýygnady. “Altyn Asyryň” birnäçe hüjümlerine garamazdan, oýnuň birinji ...
Täze binalaryň açylyş dabaralary
Milli bahar baýramynyň öňüsyrasynda Esenguly etrabynyň Bugdaýly obasynyň ilaty üçin ajaýyp sowgada öwrülen, döwrebap bedenterbiýe-sagaldyş toplumy gurlup, ulanmaga berildi. Ol «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin ...
Bilim ministrligi we ÝuNISEF bilelikdäki ekologiýa taslamasyny durmuşa geçirýärler
Hatarynda Bilim ministrliginiň we BMG-nyň Çagalar gaznasynyň (ÝuNISEF) hünärmenleri bolan iş toparynyň agzalary “Çagalaryň howanyň üýtgemegine durnuklylygyny we uýgunlaşmagyny berkitmek” atly bilelikdäki taslamany durmuşa geçirmek jähtinden “synag” derejsini alan mekdeplere gidip ugradylar. Howanyň üýtgemegine garşy ...
«Ahal» AFK-NYŇ Kubogy ugrundaky ýaryşyň esasy tapgyrynda ilkinji ýeňşini gazandy
“Ahal” futbol topary Aziýa futbol konfederasiýasynyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň çäklerinde ikinji tapgyrda Gyrgyzystanyň çempiony “Alaý” futbol topary bilen duşuşykda ynamly ýeňiş gazandy. Duşuşyk paýtagtymyzyň “Aşgabat” stadionynda geçirildi. Myhmançylykda ilkinji oýunda täjik toparyndan ýeňlişe sezewar bolandan ...


text:
Polisiýa Eýranda sopy musulmanlar bilen kanun goraýjy güýçleriň arasynda emele gelen çaknyşyklarda bäş howpsuzlyk işgäriniň ölendigini we 300 adamyň hem tussag edilendigini aýtdy.
“Gonabatly derwüşler” diýlip tanalýan sopuçylyk akymyna eýerýän toparyň agzalary tarapyndan demirgazyk Tähranda turan protest 19-njy fewralda howpsuzlyk güýçleri bilen çaknyşyklara ýazdy.
Sosial mediada berilýan maglumatlara görä, gonabatly derwüşler bu dini jemagatyň agzalarynyň tutulmagyna garşy polisiýa edarasynyň öňünde protest geçiripdir.
“Ýüz töweregi polisiýa işgäri derwüşlere hüjüm etdi, olara ot açdy” diýip, üýşmeleňe gatnaşan derwüş Kasra Nury Azatlyk radiosyna aýtdy.
Nury soňra hem: “Biz bu ýerde öz howpsuzlygymyzdan howatyr edýäris, öz liderimizi goraýarys. Biziň maksadymyz ganymyzyň soňky damjasyna çenli ony goramak” diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Sosial mediada ýaýradylan we döwlet telekanalynda görkezlen wideoda bir awtobusyň demirgazyk Tähranda polisiýa işgärleriniň üstüne sürülýändigi görünýär. Polisiýa ozal bu hadysada üç işgäriniň ölendigini aýtdy.
20-nji fewralda polisiýanyň sözçüsi Said Montazer Almehdi Yslam rewolýusiýasynyň sakçylary bilen baglanyşykly ýarym harby Basij güýçlerinden hem iki adamyň ölendigini bildirdi.
“Yrymçy ynanç tarapyndan biziň iki sany eziz besijimiz şehit boldy” diýip, Almehdi ýarym resmi habar gullugy ISNA aýtdy.
Montazer Almehdi “300-den agdyk” adamyň, şol sanda awtobusyň sürüjisiniň-de tutulandygyny habar berdi.
Eýran häkimiýetleri tarapyndan berilýän maglumatlar bitarap çeşmeler tarapyndan tassyklananok.
Bir wideoda protestçileriň howpsuzlyk güýçleri bilen özleriniň uruşmak islemeýändiklerini, ýöne başga ýol galmandygyny aýdýany eşidilýär.
Yslamyň mistiki ugruna degişli sopuçylyk Eýranda gadagan däl. Ýöne adam hukuklaryny gorap çykyş edýän toparlar Eýran hökümetini bu akyma eýerýänlere, şol hatarda gonabatly derwüşlere-de zulum-sütem etmekde we olary ala tutmakda aýyplaýarlar.
New-Ýorkda ýerleşýän adam hukuklary merkeziniň bildirmegine görä, geçen iki aýyň içinde Eýranda birnäçe derwüş tussag edildi.
2017-nji ýylyň martynda Birleşen Milletler Guramasynyň Eýran boýunça ýörite hasabatçysy sopy toparlara ýanalmagy barada alada bildirip, olar “eden-etdilik bilen tutulýar, azar berilýär, tussag edilýär we köplenç hem milli howpsuzlyk bilen bagly jenaýatlarda aýyplanýarlar” diýdi.
90 ýaşly sopy lideri Nurali Tabandäniň tarapdarlary onuň polisiýa tarapyndan tussag edilmeginden gorkup, wagtal-wagtal gelip, onuň öýüniň golaýynda üýşüşip oturýarlar.


text:
Häzirki döwürde daşky gurşawyň, esasan hem howanyň hapalanmagy adam bedenine zäherleýji maddalaryň täsiriniň azaldylmagyny talap edýär. Ýaşaýyş jaýlaryň, otagyň howasynyň arassa bolmagyna üns bermeli. Öýleri ýygnaşdyryp, dürli serişdeler bilen arassalaşdyryp bolanyňyzdan soň, gapylary we penjireleri açyşdyryň, otagy ýelejirediň. Ýuwujy we arassalaýjy serişdeleriň yzyny süpürseňizem, olaryň bir gaty galýar we bugaryp, howa düşýär. Hlor, ammiak, formaldegid, fenol bogunlarda we myşsalarda ýygnanyp, saglyga zyýan ýetirýärler.
Düzümi himiki maddaly ýuwujy serişdeler kirleri, gap-gaçlary, aşhanadaky plitany we öýdäki beýleki zatlary ýuwmak we arassalamak üçin ýörite ulanylýar.
Ýuwujy, arassalaýjy we kir ýuwujy serişdeler gündeki durmuşymyzyň aýrylmaz bölegine öwrüldiler. Gynansak-da, olar adama kömek edişi ýaly, zyýanyny hem ýetirýärler, rak, ýokary gan basyş, allergiýa, nerw bozulmalary ýaly keselleri döredýärler.
Arzan ýuwujy serişdeler has zyýanly bolarlar, sebäbi olaryň düzüminde dermatiti döredýän fosfor goşundylary we bedendäki alyş-çalşygy bozýan zyýanly ýüzleý işjeň maddalar bar. Arassaçylygy halaýan adamlar öýlerini günüň dowamynda birnäçe gezek arassalaýarlar we dürli serişdeleri ulanýarlar. Elbetde, bu zyýanly endik. Ýuwujy serişdeleriň aşa köp ulanylmagy bedeniň kesellere garşy bolan durnuklylygyň peselmegine we dowamly kesellere ýolukmagymyza sebäp bolýar.
Kir ýuwulýan tozy kir maşyna atsaňam, el bilen ýuwmak üçin ulansaňam tapawudy ýok. Haýsysy edilende-de, tozuň maýdaja bolejikleri dem alyş ýollarymyza aralaşýarlar. Kir elde ýuwlanda, kir ýuwujy toz deriniň üsti bilen gana geçýär. Durmuş himiýasyndan kir ýuwulýan hyzmatly ýerler hem halas etmeýär. Matany tozdan doly saplap bolmaýar, ol onuň süýmlerinde galýar.
Bu kir ýuwanyňyzda, kir ýuwujy serişdeleri ulanmaň diýdigimiz däldir. Ýöne mümkin boldugyndan, saglyga täsirini azaltmagy maslahat berýäris. Kir ýuwujy serişdesiniň düzümindäki ýüzleý işjeň maddalaryň we fosfatlaryň mukdaryna üns beriň – 5%! Kir ýuwujy tozuň hilini öý şertlerinde hem barlap bolýar. Munuň üçin 1 bulgur arassa suwuň içine ýaşyl jöwheriň (zelýonka) 3 damjasyny goşuň. Soňra biraz toz garyň. Şonda suw agarsa, bu ýuwujy serişdäňiziň gowulygyny aňladýar.
Gap-gaç ýuwujy serişdeleri beýleki serişdelerden has ýygy ulanýarys. Tozlar ýaly tozgalap dem alyş ýollarymyza düşmese-de, gap-gaç ýuwujy serişdeleriň hem uly zyýany bar. Olar köplenç ýüzleý işjeň maddalardan doly bolýarlar. Şol maddalar deriniň üsti bilen göni gana geçýärler. Netijede, allergiki duýgurlyk we bedeniň kesellere garşy durmak ukyby döreýär. Gap-gaçlardan serişde aňsatlyk bilen aýrylmaýar, çalarak durlamagyň hem haýry ýok. Käte, suw azrak bolan wagty, bir tabak suwa serişde goşup, gaplary ýuwýarlar. Soňra ýene-de bir gaba arassa suw guýup, ýuwlan gaplaryň "durlan" bolýarlar. Bu örän nädogry we saglyga howp salýan usuldyr. Gap-gaç ýuwujy serişde ulanylandan soň, ýuwlan gaplary arassa suwda azyndan 15 sekuntlap çaýkamaly. Bu akyp duran suwuň aşagynda edilse, has gowy bolar. Gap-gaç ýuwulýan maşyn hem arassaçylygy berjaý edýär. Gap-gaçlary elde ýuwanyňyzda, düzümi tebigy ýag eredijili serişdelerden peýdalanyň.
Gaplary ýuwaňyzda, onuň hiline, haýsy materialdan taýýarlanandygyna laýyklykda ýuwujy serişdäňize we sürtüjileriňize üns beriň.
Mysal üçin, aýnadan, farfordan, keramikadan edilen gap-gaçlary ýumşak sürtgüç we suwuk ýuwujy serişdeler bilen arassalamaly.
Çoýun gaplary arkaýyn arassalap bolýar, olaryň çyzyljak ýa-da zaýalanjak gümany ýok. Çoýun saç ýa-da gazan garalsa, ony 1-2 sagatlyk kalsinirlenen sodaly (1 litre 100 gram) gyzgyn suwa (90 gradus) salyp goýuň, soňra arassalaň.
Alýuminiýden ýasalan gaplar seresaplyk bilen ýuwulmaly. Gaty görnüşli serişde ýa-da poroşok bilen ýuwulsa, olaryň ýukajyk gaty sypjyrylýar. Şeýle hem alýuminiý gap-gaçlar düzümi turşulykly we aşgarlaýjy serişdeler bilen ýuwulmaly däl.
Häzirki döwürde yanma garşy Teflon örtükli gaplar giňden ulanylýarlar. Olary diňe ýyly suwda ýumşak sürtgüç we suwuk ýa-da krem görnüşli serişdeler bilen arassalamaly.
Metallardan ýasalan gaplary arassalamak üçin naşatyr spirti ir döwürlerden bäri ulanylýar. Onuň bary-ýogy birnäçe damjasy tegmilleri aýyrýar.
Emma naşatyr spirtiniň ammiagyň suwuk erginidigini unutmaň! Ol hem beýleki himiki maddalar ýaly saglyga zyýan ýetirip bilýär. Ýene-de bir bellemeli zat – gap-gaç ýuwujy serişdäni göni gaplaryň üstüne guýman, ony sürteje damdyryň we gaplara sürtüň.
Gap-gaç ýuwýan sürtejiňizi hem ýygy-ýygydan çalşyp durmagy unutmaň.
Howpsuz gap-gaç ýuwujy serişdesini almak isleseňiz, onuň daşynda beýan edilýän düzümini öwreniň. Ýüzleý işjeň maddalaryň hiline baglylykda, serişdeleriň bahasy kesgitlenilýär. Düzümi allatanli, gipoallergen ýüzleý işjeň maddaly serişdeler has gymmat we howpsuz bolýarlar, arzanraklarynyň düzümine glisirin we silikon girýär. Düzüminde fermentler bolsa, eremeýän belok hapalary aýyrýarlar. Gap-gaç ýuwujy serişdesiniň oňat ýuwlup aýrylmagy, onuň howpsuzlygyny aňladýar.
Biziň ene-mamalarymyz hem hojalygy ýöredipdirler, öýleri, gap-gaçlary ýuwupdyrlar, töweregindäki zatlaryň tämizligini saklapdyrlar. Emma olar biziň ulanýan ýuwujy serişdelerimizi ulanmandyrlar. Diýmek, saglygymyza howp salman hem arassaçylygy berjaý etmek mümkindir!
Käbir ýurtlarda düzümi fosfatly, hlorly tozlary ulanmak 15 ýyl mundan ozal gadagan edildi. Alymlaryň pikirine görä, sintetiki ýuwujy serişdeleriň giňden peýdalanymagy adam ýaşaýşynyň hemişe hereketde bolýan himiki faktorynyň döremegine getirdi. Ýüzleý işjeň maddalar (ÝIM) bedene düşenlerinde öýjük membranalarynda ýygnanyp, olary ýukajyk gat bilen örtýärler. Belli bir mukdarda ýygnananlarynda olar öýjüklerdäki bolup geçýän wajyp biohimiki prossesleri we öýjügiň bütewiligini, onuň işini bozýarlar.
Haýwanlarda geçirilen barlaglarynda alymlar ýüzleý işjeň maddalaryň okislinme-dikeldiş täsirleriň depginini düýpgöter üýtgedýärler, wajyp fermentleriň bir toparynyň işjeňligini täsir edýärler, belok, uglewod we ýag çalşygy bozýarlar. Anion ýüzleý işjeň maddalary örän has howply bolýar. Olar bedeniň kesellere garşy durnuklulygy gödek bozýarlar, allergiki täsirleri, beýniniň, bagryň, böwregiň, öýkeniň şikeslenmegini döredip bilýärler. Bu Günbatar Ýewropada ýuwujy serişdeleriň düzümindäki anionlaryň berk çäklendirilmeginiň bir sebäbidir. Olaryň sany 2-7% köp bolmaly däldir.
Germaniýanyň, Italiýanyň, Awstriýanyň we Norwegiýanyň bazarlarynda diňe fosfatsyz ýuwujy serişdeler satylýar.
Häzirki döwürde ekologiki taýdan "ýumşak" we fiziologiki taýdan zyýansyz fosfatsyz ýuwujy serişdeler hem ulanylýar. Olaryň zatlary arassalaýşy beýleki serişdelerden artyk bolmasa, pes däldir.
Ýokary hilli arassalaýjy serişdeleri ulanaňyzda, siz ýiti ysy we beýleki ýakymsyz täsirleri duýmarsyňyz.
Ulanylan WEB Salgy


text:
Asman sfera - bu älemi öz içine alýan äpet-uly hyýaly şardyr, ýyldyzlar/planetalar onuň üstünde ýerleşýän ýaly göz öňüne getirilýär (proesirlenýär). Şunda Ýer şaryň okunyň daşynda 23 sagat 56 minutda aýlanýan bir asman sferasy görkezilen (elbetde, bu ýönekeýleşdirlen mysaldyr, hakykatdan durmuşda tersine bolýar: Ýeriň özi sferanyň daşynda aýlanýar). Ýyldyzyň ýagdaýyny hasaplamak üçin, Ýeriň aýlanma okuny asman sfera çenli çekmek arkaly proesirlenen iki sany nokada asman polýuslar aýdylýar: Demirgazyk asman polýus (ol asmanda ýagty görünen Demirgazyk ýyldyza ýakyn ýerleşýär) hem-de Günorta asman polýusy. Bu asman polýuslaryň ýerleşişiniň olara syn edýän adamyň duran geografiki uzaklygyna (açyk gök reňkde bellenen) nä derejede baglydygy görkezilýar.
Çep tarapda Ýer şar we onuň polýuslary hem-de aýlanma oky getirilen. Gorizontal tekizlik syn edýän adamyň saýlanan ýagdaýyna görä çyzylýar - ony myşka bilen üýtgetmek mümkin. Şonda reňkli oklar seredilýän ugurlary görkezerler: demirgazyk - gyzyl, ýaşyl - günorta, zenit - benewşe, görünýän asman polýus - gök. Sag tarapda syn ediji adama görünýän surat görkezilen: gorizont tekizligi kese çyzylan we zenit göni ýokarda asman sferasynda ýerleşýär. Gök okunyň ugryndan görünýän asman polýusynyň gorizontdan bolan beýikligini görmek bolýar.
Eger Ýeriň demirgazyk ýarym şaryndan synlasaň, Demirgazyk asman polýusy demirgazykda bolan ýaly görüner, ýyldyzlar onuň daşynda sagat strelka garşy ugurda aýlanarlar. Eger Ýeriň günorta ýarym şaryndan synlasaň, Günorta asman polýusy günorta tarapda bolan ýaly görüner, ýyldyzlar onuň daşynda sagat strelka ugurda aýlanarlar. Eger göni Demirgazyk ýa-da Günorta polýusyň üstünde dursaň, görünýän asman sferasy göni ýokarda bolar. Ekwatorda bolsa, iki polýuslar gorizontda bolan ýaly görünerler.


text:
5 Mayıs 2016 Perşembe
Türkmenistan Neşe Serişdeleriniň Söwdasyna Garşy Ygtybarly Böwedi Üpjün Edýär
Türkmenistan neşekşlige hem-de bütin adamzada uly howp bolan durmuşyň bu örän ýaramaz ýagdaýyna – neşe serişdeleriniň ýaýradylmagyna garşy göreşmekde pugta we esasy orny eýeleýär.
Ýakyn günlerde ýurdumyzyň hukuk goraýjy edaralary tarapyndan geçirilen dessin çäreleri netijesinde kontrabanda ýoly bilen getirmek hem-de neşe serişdelerini satmak bilen meşgullanan adamlaryň birnäçesi ele salyndy. Häzirki wagtda jenaýat işine degişli adamlar babatda derňew çäreleri geçirilýär.
Beden we ruhy taýdan sagdyn jemgyýeti döretmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan özgertmeleriniň gymmatly manysyny emele getirýär. Ýurdumyzda neşe serişdeleriniň ýaýradylmagyna we olaryň ulanylmagyna garşy barlyşyksyz göreş, onuň toruna düşen adamlaryň ykbalyna zeper ýetirip biljek howply endigi doly ýok etmek maksady bilen, neşe serişdelerini ulanmagyň zyýany barada ilat tarapyndan giň düşündiriş işleri alnyp barylýar.
Neşe serişdeleriniň bikanun ýaýradylmagynyň, onuň kontrabanda ýoly arkaly getirilmeginiň öňüni almak we şol ýollara böwet goýmak boýunça Türkmenistanyň alyp barýan yzygiderli işleri umumydünýä derejesindäki howpa garşy hereket etmek, sebitde we bütin dünýäde howpsuzlyk we durnuklylyk ýagdaýyny üpjün etmek boýunça ählumumy tagallalara anyk goşant bolup durýar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmen parlamentiniň tassyklamagy esasynda, Türkmenistanyň Ýaşulular maslahaty ýurduň ilkinji prezidenti S.Nyýazowyň döwründäki ýaly Halk maslahatyna, wekilçilikli organa öwrüldi, prezident G.Berdimuhamedow ony 2008-nji ýylda kanun çykaryjylyk güýjünden we beýleki ygtyýarlyklaryndan mahrum edip, ýönekeý geňeşçi maslahat görnüşine geçiripdi.
Ozalky Halk maslahaty prezident S.Nyýazowa ömürlik prezidentligiň berilmegini, ilata 2030-njy ýyla çenli sosial ýeňillikleriň berilmegini, soň prezidentiň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän bilen ilteşikli hasaplanan adamlara ömürlik we uzak möhletli türme tussaglygynyň berilmegini, Nyýazowyň syýasatyna şübhe bildirmegiň jenaýat hasaplanylmagyny... kanunlaşdyrypdy.
Prezident Berdimuhamedow Halk maslahatyny ýatyrmak barada ozal kabul eden kararyny yzyna almagyny il içinden gowuşýan teklipler bilen delillendirdi. Şeýle-de ol S.Nyýazow döwründe girizilen we 2030-njy ýyla çenli saklanmaly edilen sosial ýeňillikleri, ýaşulularyň teklipleri esasynda, ýatyrýandygyny yglan etdi.
Berdimuhamedowyň sözlerine görä, bu ýeňillikler girizilende, döwletiň gaznasynda ilata aýlyk bermek üçin ýeterlik serişde ýokdy, ýurduň ykdysadyýeti örän çylşyrymly ýagdaýdady. Emma indi, prezidentiň tassyklamagyna görä, ýeterlik möçberde iş ýerleri döredildi we ilatyň gaz, elektrik, suw we beýleki jemagat hyzmatlary üçin töleg etmäge doly mümkinçiligi bar. Şeýle-de prezident, inflýasiýany we nyrhlaryň ýokarlanyşyny agzaman, her ýyl aýlyklary 10% ýokarlandyrýandygyny ýatladýar.
Ýerli synçylar Berdimuhamedowyň aýdýan sözlerinde logikanyň azdygyny, barha çuňlaşýan ykdysady krizisiň ony öz ýatyran Halk maslahatyny dikeldip, ähtimal halk nägileliginden goranmak üçin Nyýazowyň ulanan emellerine ýapyşmaga mejbur edýändigini aýdýarlar.
"Berdimuhamedowyň özüne hem zelel"
Şwesiýada ýaşaýan türkmen ykdysatçysy Hudaýberdi Orazow “mugt zat bolmaly däl, hemme zat tölegli bolmaly, şonuň bilen birlikde hemme zat ölçegli bolmaly” diýýär.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň ozalky başlygynyň tassyklamagyna görä, Nyýazow döwründäki ýeňillikler her maşgalada adam başyna düşýän girdejini nazara almak bilen girizildi, ikinji tarapdan ýurtda adamlaryň aýlyklary töwerekdäki ýurtlar bilen deňeşdirilende hem pes bolup galdy. Şu sebäpden ol ýeňillikleriň ýatyrylmagynyň adamlara "juda agyr düşjegini", ikinji tarapdan "Berdimuhamedowyň özüne hem zeleldigini", bu kararyň onuň halk arasyndaky abraýyny gaçyrýandygyny aýdýar.
Türkmenistanyň bosgunlykda döredilen Respublika partiýasynyň ýolbaşçysy Nurmuhammet Hanamowyň pikirine görä,Berdimuhamedowyň ýeňillikleri ýatyryp, Halk maslahatyny dikeltmegi hakykatda onuň ýurtdaky ýagdaýyň Nyýazow döwründäkiden has agyrlaşandygyny tassyklamagy, boýun almagy boldy.
Ol 1990-njy ýyllaryň başynda ykdysady ýagdaýyň ýeňil bolmandygy bilen ylalaşýar. “Emma şol wagt ilata mugt hyzmatlary bermäge mümkinçiligiň bolandygy hem fakt, häzir şol mümkinçilik – döwletiň gorlary Berdimuhamedowyň oýlanyşyksyz proýektleri netijesinde doly gutarana meňzeýär” diýip, Hanamow iş ýerleriniň köpelendigi barada aýdylýanlary hem ret etdi.
Ozalky ilçiniň pikirine görä, nebit-gaz nyrhlarynyň peselmegi bilen türkmen ykdysadyýetiniň ýagdaýy juda agraldy we Berdimuhamedow indi “býujetiň ýagdaýyny düzetmek üçin” ilatyň “agzyndan kesmekden” başga alaç tapmady.
“Halk maslahatynyň dikeldilmegi Berdimuhamedowyň öz güýjüne häzir 2008-nji ýyldaky ýaly derejede hem ynanmaýandygyny görkezýär” diýip, Hanamow Azatlyk bilen Wenadan eden telefon söhbetdeşliginde aýtdy.
Türkmenistanda 1-nji ýanwardan bäri minimal aýlyk 715 manat möçberinde kesgitlenýär we munuň döwlet kursunda 205 dollar töweregi bolýandygy aýdylýar. Şonuň bilen bir wagtda, resmi taýdan tassyklanylmaýan we inkär edilmeýän habarlara görä, ýurtda işsizligiň derejesi 50 prosentden ýokarda bolmagynda galýar.
Garaşsyzlyk senesi we Magtymguly günleri
Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisinde diňe ýeňillikler ýatyrylmady, eýsem Türkmenistanyň Garaşsyzlyk baýramynyň bellenilýän güni hem üýtgedilip, 27-nji oktýabrdan27-nji sentýabra geçirildi.
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň 27-nji oktýabrda bellenmegi Türkmenistanyň 1924-nji ýylda ozalky SSSR-iň düzüminde respublika diýlip yglan edilen gününden gözbaş alýardy.
Türkmen intellgentsiýasy 1991-nji ýylda S.Nyýazowdan şol senäniň saklanmagyny haýyş edipdi we ol muňa razy bolupdy. Muňa derek indi Türkmenistan öz garaşsyzlygyny has giçki waka bilen baglylykda– 5-nji Aziýa oýunlarynyň ýapylan gününde bellär.
Şeýle-de türkmenistanlylar 1975-nji ýyldan bäri maý aýynda bellenilýän Magtymguly günlerini indi 27-nji iýunda - Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni görnüşinde, dynç alyş günsüz bellärler.
Ilkiler bir hepde bütin ýurt boýunça bellenen şygryýet güni 1977-nji ýyldan soň 19-njy maýda, şol wagtky Kompartiýanyň birinji sekretarynyň Pyragynyň Aşgabatdaky ýadygärligine gül çemenini goýmagynda bellenilýärdi. Indi türkmen häkimiýetleri Magtymgulynyň bu taryhy ýadygärligini şäher daşyna göçürmegi planlaşdyrýar.
Baýramçylyklar we hatyra günleri bilen bagly üýtgetmeler netijesinde ozal “tötänden” S.Nyýazowyň doglan gününe düşen Baýdak güni indi 19-njy fewralda däl-de, 18-nji maýda, Konstitusiýa güni bilen belleniler.


text:
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berlişi ýaly, geçen hepdede Daşary işler ministriniň orunbasarynyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Duşanbe şäherinde iş sapary bilen boldy. Saparyň çäklerinde Täjigistan Respublikasynyň Daşary işler ministriniň orunbasary N.Zohodi we Tajigistanyň Daşary işler ministrliginiň protokol müdirliginiň başlygy Ş.Niýozow bilen duşuşyklar boldy.
Gepleşikleriň barşynda esasy üns ýokary derejeli saparlary gurnamak meselelerine berildi. Şeýle-hem, taraplar...
23-nji oktýabrda 7:58 wagta çenli ýagdaýa görä, Brent kysymly nebitiň dekabrdaky fýuçersleriniň bahasy 14 sent ýokarlanyp (0,2 göterim), barreli 57,89 dollara deň boldy. WTI kysymly nebitiň noýabrdaky fýuçersleriniň bahasy 25 sent ýokarlanyp (0,5 göterim) gymmatlap, barreli 52,09 dollara deň boldy. Bu barada nebitgaz habarlar agentligi belleýär.
20-nji oktýabrdaky söwdalaryň netijeleri boýunça Brent kysymly nebitiň dekabrdaky fýuçersleriniň...
Nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça OPEC+ ylalaşygyna gatnaşýan ýurtlar 2017-nji ýylyň sentýabr aýynda borçnamalaryny 120 göterim ýerine ýetirdiler, diýip TASS OPEC-iň metbugat gullugyna salgylanyp habar berýär.
«OPEC+ ylalaşygynyň sentýabr aýynda ýerine ýetirilişi 120 göterime deň boldy» diýlip habarda aýdylýar.
Şeýle hem bellenilişi ýaly, OPEC-iň ministrler gözegçilik komiteti nebit bazarynyň deňagramsyzlaşmagyna täsir edýän faktorlary yzarlamagyny dowam eder.
«Ylalaşygy mundan beýläk...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 51-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Owganystandan we başga ýurtlardan gelen telekeçiler awtoulag benzinini, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen parafin gaçy satyn aldylar. Mundan başga-da, daşary ýurt walýutasyna dokma senagatynyň dürli görnüşli önümlerini, maşyngurluşyk enjamlary, nah ýüplük we matalar, pagta süýümi, buýan köki, arassalanan nah...


text:
Halkara bilermenleri gurluşykda energiýa tygşytlaýjy tilsimatlary ulanmak boýunça taslama oňyn baha berdiler
Paýtagtymyzyň „Ýyldyz“ myhmanhanasynda geçirilen duşuşykda Ähliumumy ekologiýa gaznasynyň ýardam bermeginde Türkmenistan bilen BMG-nyň Ösüş maksatnamasynyň bilelikdäki „Türkmenistanyň ýaşaýyş jaý gurluşygy ulgamynda energgiýa netijeliligini ýokarlandyrmak“ taslamasynyň jemlerine garaldy.
Oňa Türkmenistanyň Mejlisiniň, Daşary işler ministrliginiň we diplomatik wekilhanalaryň, şeýle hem statistika, daşky gurşawy goramak bilen baglanşykly ministrliklerdir pudaklaýyn edaralaryň, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Gün energiýasy institutynyň wekilleri, BMG-nyň Ösüş maksatnamasynyň Gyrgyzystandaky, Özbegistandaky, Belarusdaky, Ukrainadaky, Moldowadaky, Russiýadaky sebit edaralarynyň altysyndan halkara bilermenleri gatnaşdylar.
„Türkmengaz“ Döwlet konserni 2012-nji ýylda başlanan taslamanyň milli strategiki hyzmatdaşy bolup, ol energiýa tygşytlylygyny ýokarlandyrmak üçin gurluşyk kadalaryny kämilleşdirmek, gurluşykçy inženerleri taýýarlamak ulgamynda beýleki pudaklaýyn edaralar bilen geçirilýän bilelikdäki çäreleri utgaşdyrýar.Taslamanyň hyzmatdaşlary—„Türkmengaz“ DK, „Türkmennebitgazgurluşyk“ DK, gurluşyk we binagärlik, jemagat hojalygy, energetika ministrlikleri, şeýle hem Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk instintuty we Aşgabat şäher häkimligi bilen tanyşdyrylyşyň dowamynda bäş ýyllyk işiň netijeleri jemlenildi.
Türkmenistanyň şäherleriniň dokuzysynda jaýlaryň 22-sinde energoaudit geçirmegiň usuly synag edildi, özbaşdak kottejleriň taslamasynyň 11-si işlenilip taýýarlanyldy, şeýle hem Aşgabatda energiýa tygşytlamak ulgamynda innowasion usullar ulanylyp tipli bir jaý we ýokary amatlykly jaýlaryň ikisi guruldy.
-Bu jaýalryň daşky diwarlary keramzitbeton kerpiçlerden, üçekleri gyşyna ýylylygyň we tomsuna sowuk howanyň ýitirilmeginden güýçli goraýjlydydr, penjireleriňiniň arasyna Gün radiasiýasyny yzyna gaýtarýan aýratyn serişde sepilen aýna gaplydyr, merkezi ýyladyş ulgamlary üçin ekranlar, ýylylyk berlişini we onuň harçlanşyny kadalaşdyryjylar we beýlekiler bar,--diýip „Türkmennebitgazgurluşyk“ DK-nyň baş energetigi Bazar Nuryýew belledi.
Taslamanyň bilermenleri köp gatly jaýlaryň gurluşygyna çykdajylar 0,5 göterim artsa-da, energiýa tygşytlylygy ýylylygy 35 göterime çenli, elektrik energiýasyny iki essä golaý, käte ondanam köp tygşytlamaga mümkinçilik berýär. Munuň üçin jaýlaryň üçegi ýylylyk saklaýjy serişdeler, işikller „tamburlar“ bilen üpjün edilip, balkonlara penjire oturdylmalydyr. „Wagty gelende döwletiň we ilatyň ýangyç serişdelerini tygşytlamakdan görjek haýry has köp bolar“-diýip taslamanyň baş tehniki geňeşçisi Mark Çao belledi.
„Türkmenistan howanyň üýtgemegi meslelesi boýunça ähliumumy işlere işjeň gatnaşýar. Ýurduň Hökümeti we pudaklaýyn dürli edaralar BMG-nyň Ösüş maksatnamasy bilen bu ugurda suwdan, dikeldilýän energiýa çeşmelerinden rejeli peýdalanmak we täzelerini işläp taýýarlamak boýunça bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirip özara hereket edýärler“-diýip BMG-nyň Ösüş maksatnamasynyň Türkmenistandaky hemişelik wekili Ýelena Panowa nygtady.
BMG-nyň Ösüş maksatnamasynyň sebit boýunça tehniki geňeşçisi Jon O Braýn taslamanyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginde Türkmenistanyň Hökümetiniň goldawynyň ähmiýetiniň ulydygyny, taslamanyň çäklerinde gurluşyk kadalarynyň birnäçesini üýtgetmek boýunça teklipleriň, täze we durky täzelenýän jaýlaryň goldanmasynyň we pasportynyň, şeýle hemTürkmenistan üçin täzelik bolan energomonitoring üçin tehniki çözgütleriň katalogynyň işlenilip taýýarlanandygyny nygtady. Taslamanyň çäklerinde milli hünärmenler Germaniýa, Daniýa, Horwatiýa, Belarus Respublikasyna we Russiýa tanyşdyrylyş saparynda boldylar.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
EL-AÝAK ÇYKMAZ ÝALY NÄME ETMELI?
Hormatly okyjy!
El-aýak bogunlary çykanda olary dogry ýerine salyp, gozganmaz ýaly sarap goýmak möhümdir. Bogundaky süňkleriň kadaly gatnaşygyny saklamak üçin, bogunlary ýerine diňe lukman salmalydyr. Ondan başga-da, bogunlary dogry ýerine salmak ýumşak dokumalaryň goşmaça şikeslenmesiniň öňüni alyp biler.
Bogundaky adaty hereketleri dikeltmek üçin owkalama, fizioemleri, bejeriş maşklary geçirmek, bejerginiň jemleýji tapgyry bolup durýandyr.
Çykan wagtyndan soň üç hepde geçen, könelişen çykyklary hirurgiki operasiýa usuly bilen ýerine salýarlar. Dürli keseller netijesinde (osteomiýelit, poliomiýelit) dörän patologiki çykyklaryň bejergisinde esasy keselleriň bejergisine üns berilmelidir. Beýle bogun çykyklaryndan soň, bognuň hereketini dikeltmek üçin köplenç hirurgiki bejergini ulanmak zerurlygy ýüze çykýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
- 1488 gezek okalan


text:
Habarlar 18 march 2018
Medeniýet
Döwlet muzeýinde Nowruza bagyşlanan sergi açyldy
Sergide žiwopis, keramika, çüýşeden zat ýasaýan, halk senetleri ussatlarynyň eserleri goýlupdyr. N. Dowodowyň, Ö. Mämmetnurowyň, W. Makowskiniň we beýleki nakgaşlaryň işlerinde bahar alamatlary—gök begrese bürenen dag dereleri, meýdanlaryň bezegi al-elwan güller şekillendirilipdir. Guýma aýnadan we umman balykgulaklaryndan ýasalan ertekilerdäki ýaly owadan guş şekilleri sergä baýramçylyk röwşüni çaýýar. Serginiň bölümleriniň birinde bilezik, saçlyk, tumar, şelpeli egme ýaly gadymy milli şaý-sepleriniň nusgalary görkezilýär. Halylaryň dürli görnüşleri, gelin-gyzlarymyzyň toý lybaslary, nepis gaýalan keşdeler sergä ozboluşly görk berýär.
Ykdysadyýet
Teleçekileriň sergisine gatnaşyjylara diplomlar we şahadatnamalar gowşuryldy
Forumda obasenagat toplumynyň dürli pudaklarynda ýurdumyzyň telekeçiliginiň üstünlikleri görkezildi, bu gözden geçiriliş şeýle hem içeri we daşary bazarlarda hususy kärhanalaryň önümleriniň hem-de hyzmatlarynyň öňe ilerlemegine, Watanymyzyň işewürliginde maýa goýum we innowasion işleri ösdürmegiň has möhüm ugurlaryny kesgitlemäge ýardam etdi.


text:
Türkmenistanyň medeniýet ministri Gülşat Orazmuhamedowa 15-nji maýda, ministr bellenenine üç aý hem bolmanka, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň karary bilen wezipesinden boşadyldy.
Ol, synçylaryň hasaplamalaryna görä, soňky 25 ýylda ýygy-ýygydan kadr çalyşmalary geçirilýän türkmen hökümetiniň düzüminde şu wagta çenli iň az wagt saklanan emeldar boldy. Emma muňa garamazdan, ozalky ministriň wezipesinden beýle çalt boşadylmagynyň hiç bir sebäbi görkezilmeýär.
Türkmen metbugaty Gülşat Orazmuhamedowanyň wezipesiniň wagtlaýyn onuň orunbasaryna, Atageldi Şamyradowa ynanylandygyny habar berdi.
G.Orazmuhamedowa medeniýet ministri wezipesine şu ýylyň 25-nji fewralynda, ozalky medeniýet ministri Annageldi Garajaýew medeniýet we köpçülikleýin habar serişdeleri boýunça wise-premýerlige geçirilende bellenipdi.
Ol bu wezipe Aşgabt şäheriniň bilim, medeniýet, saglygy saklaýyş we sport boýunça orunbasary wezipesinden geldi we ondan öň Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Taryh institutynyň direktory (2009-2014), Seýdi adyndaky Türkmen döwlet pedagogiki institutynyň rektory (2014-2016) bolup işledi.
Orazmuhammedowanyň hiç bir sebäp görkezmezden we şeýle gysga wagtda ministrlikden boşadylmagy hökümetde maý aýynyň başynda başlanan arassalaýyşlaryň we kadr çalyşmalarynyň yz ýanyna gabat geldi.
Emma ýurduň ozalky baş prokurory Amanmyrat Hallyýewiň we beýlekileriň korrupsiýa, parahorluk ýaly ýaramaz hadysalar sebäbli wezipeden aýrylýandygy açyk aýdyldy. Şol bir wagtda, korrupsiýa bilen aýyplanan resmileriň hem hemmesi barasynda metbugatda açyk habar berilmeýär.
Mysal üçin, biraz öň Magtymguly adyndaky türkmen döwlet uniwersitetiniň rektory Gurtnyýaz Hanmyradow we ýene birnäçe bilim resmisi “işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” wezipelerinden boşadyldy.
Azatlygyň hökümete ýakyn çeşmesiniň habar bermegine görä, Hanmyradow biraz soň korrupsiýa aýyplamalary esasynda uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edildi.
Aýdylmagyna görä, ozal Seýdi adyndaky türkmen döwlet pedagogiki institutynyň, soň Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň uzak ýyllap rektory bolan we bu wezipelere prezident Berdimuhamedowyň özi tarapyndan bellenen Hanmyradowyň birden işden aýrylmagy studentleriň çärelere gatnaşygy baradaky mesele bilen bagly bolupdyr.
Baýramçylyklar, çäreler we käýinçler...
Mälim bolşy ýaly, türkmen lideri anna güni geçirýän hökümet maslahatlarynda baýramçylyklar, dabaraly çärelere göürlýän taýýarlyklar barada berilýän hasabatlara örän möhüm mesele hökmünde garaýar we olaryň ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirilmegini tabşyryp durýar.
Bu tabşyrygyň ýerine ýetirilmezligi ýa-da çäreler bilen bagly kemçilik goýberilmegi resmileriň käýinç almaklaryna, soňra wezipelerini ýitirmeklerine, ýa-da eger prezident ozalky beren käýinjine göz ýumsa, has ýokary çekilmegine hem getirip bilýär.
Aýdaly, prezident Berdimuhamedow geçen ýylyň aýagynda “wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, teleýaýlymlarda baýramçylyk konsertleriniň talabalaýyk görkezilmegini üpjün etmänligi üçin” Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Gülşat Mämmedowa, medeniýet ministri Annageldi Garajaýewe hem-de Tele-radio gepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň başlygy Maksat Altaýewe käýinç yglan etdi.
Gülşat Mämmedowa soňy bilen, hökümet täzeden düzülende, wise-premýerligini hem ýitirdi, emma onuň bilen bile käýinç alan Garajaýew ozalky başlygynyň ýerine wise-premýer bellenildi.
Gülşat Mämmedowa wise-premýerlige 2016-njy ýylyň aprelinde, Maýsa Ýazmuhammedowanyň ýerine bellenipdi.
Resmi habara görä, M.Ýazmuhammedowa “ýurtda gurlan medeniýet desgalarynyň köpüsiniň boş durandygy”, “ýurtda gazanylan üstünlikleriň örän ýaramaz beýan edilmegi” sebäpli wezipesinden boşadyldy.
M.Ýazmuhammedowa şondan öň, 2012-nji ýylda hem “düýpli kemçilikleri üçin”, wezipeden çetleşdirilipdi.
Onuň ýerine bellenen Gülşat Mämmedowa bolsa, wise-premýer bolmazyndan öň, prezidentiň ençeme käýinjinden soň,"işde goýberen kemçilikleri üçin", Ýokary gözegçilik palatasynyň geçiren barlaglary netijesinde, bilim ministriniň wezipesinden boşadylypdy.


text:
Kazanda Türkmenistanyň wekilýetiniň agzalarynyň Tatarystanyň baştutany Rustam Minnihanow bilen duşuşygy boldy
Türkmenistanyň Mejlisiniň Kanunçylyk we kanunçylyk kadalalary komitetiniň Başlygy Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda «Russiýa –yslam dünýäsi: «Kazansummit-2017» atly ýokary derejedäki IX Halkara ykdysady geňeşiniň umumy mejlisine gatnaşmak üçin Kazana gelen wekilýeti Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow bilen duşuşyk geçirdi.
Tatarystanyň baştutany ýygnaga gatnaşýandyklary üçin wekilýetiň agzalaryna we Tatarystan bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meselelerine aýratyn üns berýändigi üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa minnetdarlyk bildirýänligini aýtdy. Rustam Minnihanow Türkmenistanyň Tatarystan üçin hemişe uzak möhletleýin hyzmatdaşlygyny nygtap: „Biziň halklarymyzy gadymýetden gaýdýan taryhy ruhy-medeni we netijeli söwda-ykdysady gatnaşyklary baglaşdyrýar“-diýip nygtady.
Bellenilişi ýaly, soňky ýyllarda peýda bolan özara hereket üçin täze mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmak gerek. Hususan-da, nebit çykarmak, maşyn gurluşygy, energetika, agrosenagat toplumy, derman senagaty we lukmançylyk, himiýa senagatynyň önümlerini ibermek we beýleki ugurlarda gatnaşyklary ösdürmäge mümkinçilikler bar.
Duşuşygyň barşynda Russiýa Federasiýasy bilen Türkmenistanyň arasynda dostlugy we özara düşünişmegi berkitmek jähtinden hem türkmen-tatarystan hyzmatdaşlygyny mundan beýlägem ösdürmegiň möhümligi bellenildi.


text:
Habarlar 3 april 2018
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisi
Säher bilen milli Liderimiz nobatdaky mejlisiň geçirilýän ýerine geldi. Bu ýerde Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew döwlet Baştutanymyza hasabat berdi.
Hyzmatdaşlyk
Türkmenistan — ÝHHG: häzirki zamanyň howplaryna hem-de wehimlerine garşy durmakda hyzmatdaşlyk
ÝHHG-niň Aşgabatdaky Merkezi tarapyndan guralan çärä gatnaşmaga Türkmenistanyň dürli ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, guramaçylykly jenaýatçylyga hem-de terrorçylyga garşy göreşmek boýunça halkara bilermenleri we hünärmenleri, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Sekretariatynyň işgärleri hem-de ABŞ-nyň, Niderlandlaryň, Finlýandiýanyň, Norwegiýanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň degişli düzümleriniň wekilleri çagyryldy.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Müsür Arap Respublikasynyň Prezidentini gutlady
Döwlet Baştutanymyz Gutlag hatynda Müsür Arap Respublikasynyň Prezidentine berk jan saglyk, bagt hem-de dostlukly ýurduň mundan beýläk-de öňe gitmeginiň we gülläp ösmeginiň bähbidine ýokary döwlet wezipesinde üstünlikler arzuw etdi.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
ERKEKLER NÄME ÜÇIN AÝALLARDAN IR ÝOGALÝARLAR?
Alymlaryň hasaplamagyna görä, erkekler aýallardan 10-15 ýyl ir ýogalýarlar. Olar erkekleriň ömri orta hasap bilen 59 ýaş, aýallaryňky bolsa 73 ýaş diýip belleýärler. Umuman bu mesele babatda köp çaklamalar we pikirler bardyr. Bu çaklamalaryň we pikirleriň biri-de aýallaryň öz saglyklaryna has çynlakay çemeleşýändigini inkär etmeýär. Aýallar adatça wagtly-wagtynda lukmanlara ýüz tutýarlar, keselleriň öňüni almak maksady bilen lukmanlaryň gözegçiliginden geçip durýarlar, öz iýmitine we daş keşbine üns berýärler, umuman, özlerine seredýärler. Erkekler bolsa öz saglyklaryna biperwaýrak garaýarlar: alkogol içgileri içýärler, çilim çekýärler, ýagly naharlary köp iýýärler, fiziki hereketlere we maşklara üns bermeýärler, işde, hatda dynç alyşlarda-da töwekgellik edýärler.
Dartgynlyk ýagdaýlary
Dyngysyz dartgynlyklar biologiki taýdan garramaklygy tizleşdirýändir. Netijede, datgynlyklar ýagdaýynda ýaşaýan adam olara garşy durup başarmasa, tiz garrýandyr. Garrylygy yza çekmek üçin, öz duýgularyňa erk etmegi öwrenmeli, kyn ýagdaýlardan çykalgalary alkogol içgilersiz, çilimsiz tapmagy öwrenmeli, örän gaýgyçyl bolmakdan saklanmalydyr. Şonuň üçin-de, her bir adam özüniň nerw dartgynlyklaryny gowşatmak üçin azyndan 2-3 usuly bilmelidir. Muňa öz-özüňi köşeşdirmek, dem alşy kadalaşdyrmak, relaksasiýa maşklary ýaly usullary mysal getirmek bolýandyr.
Iýmitlenme
Hünärmenler kuwwatlylyk taýdan çäklendirilen, ýöne ýokumlylygy ýokary bolan berhizleriň adamyň ömrüni uzaldyp bilýändiklerini belleýärler. Şeýle berhizi saklamak üçin mahabatlandyrylýan berhizleri saklajak bolup dyrjaşmaly. Dogry berhizler saglygy berkitmäge niýetlenip, esasan-da iýmiti dogry kabul etmeklige daýanýandyr. Şeýle berhizler ýürek-damar keselleriniň, süýji we rak keselleriniň öňüni alýandyrlar. Gereginden artyk iýmek, artykmaç agram tiz garramaga sebäp bolýarlar, kesellere uçradyp bilýärler. Bedende ýaglaryň, duzuň we şekeriň gereginden artyk bolmagy hem saglygyň gowşamagyna sebäp bolýandyr.
Zyýanly endikler
Alkogol içgileri, çilimkeşlik, neşekeşlik adamyň her bir beden agzasynyňgarramagyna sebäp bolýandyr. Ýöne zyýanly endikleriň ýetirýän weýrançylygy ilki-ilkiler göze ilýän däldir. Şonuň üçin-de, zyýanly endiklere ýoluganlar özleriniň nähili «girdaba» düşendiklerini ilkibada duýýan hem däldirler. Çilimkeşlik öýken we deri keselleriň döremegine sebäp bolýar. Emma alymlaryň soňky geçiren ylmy barlaglarynyň netijesinde çilimiň akyl ukyplaryny hem peseldýändigi subut edildi. Araga «bagyş edilen» ýeke-je oturylyşyk bolsa 10000 nerw öýjügini öldürýändir. Ölen nerw öýjükleriniň gaýtadan dikeldilmeýändigi bolsa hemmelere mälimdir.
Fiziki aktiwlik
Ýetmiş ýaşan erkek özüniň otuz ýaşlyk çagyndan örän tapawutlanýandyr. Ol ýetmiş ýaşynda myşsalar agramynyň 30-40%-ne golaýyny ýitirýändir. Ýüreginiň gan geçiriş ukyby 30% peselýändir. Elbetde, bu maglumatlar begendirip bilmez, ýöne yzygiderli ýerine ýetirilýän fiziki maşklar garrama ýagdaýyny azyndan 20(!) ýyl gaýra çekip bilýär. Şoňa görä-de, erkekleriň ömür dowamlylygy olaryň ýaşaýyş ýörelgesine baglydyr. Hünärmenler takwa adamlaryň durmuşyny öwrenenlerinde, erkekleriň-de, aýallaryň-da ömür dowamlylygynyň deňdigini ýüze çykardylar. Takwa adamlar (erkekler-de, aýallar-da) çilim çekmekden, arak içmekden saklanýandyrlar, aladaçyl-gaýgyçyl bolmaýarlar. Olar parahat ýaşamaga ymtylýandyrlar. Durmuşda dogrudan-da gymmatly bolan zatlara: ýakynlaryna bolan söýgä, asuda gatnaşyklara üns berýärler.
Şoňa görä-de, eý, erkekler, ýaşaýyş ýörelgäňiz ömrüňizi uzaldyp-da, ony gysagaldyp-da bilýändir. Öz saglygyňyz barada ýaşlykdan alada ediň. Zyýanly endikleriň «girdabyna» düşmejek boluň! Öz ömrüňiziň emeli gysgaldylmagyna ýol bermäň. Öz ýakynlaryňyzyň size daýanyandygyny ýatdan çykarmaň!
- 7260 gezek okalan


text:
Germaniýanyň polisiýasy iki gün dowam eden yzarlamalardan soň, bomba hüjümini amala aşyrmagy planlaşdyrandygy aýdylýan siriýaly adamy tussag etdi.
Leipzig şäheriniň polisiýasynyň 10-njy oktýabrda “Twitter” sosial ulgamynda çap eden maglumatyna görä, 22 ýaşly Jaber Al-Bakr gijäň ýary tussag edildi.
Al-Bakr bosgun hökmünde geçen ýyl Germaniýa gelipdi.
Germaniýanyň prokuratura edarasynyň metbugat wekili Al-Bakryň hereketlerini “yslamçy esasly hüjümi” planlaşdyrmak diýip häsiýetlendirdi.
Polisiýa 8-nji oktýabrda Hemnitzde Al-Bakryň öýüne girip, “wirtual bomba ýasaýan laboratoriýany” tapany bäri, onuň gözlegindedi.


text:
20 Ağustos 2015 Perşembe
Hökümetara Türkmen-Özbek Toparynyň Mejlisi
Türkmen pagtagtynda Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-özbek toparynyň nobatdaky, 11-nji mejlisi boldy. Oňa döwlet düzümleriniň birnäçesiniň, şol sanda iki ýurduň pudaklaýyn ministrlikleriniň hem-de edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar.
Mejlise gatnaşmak üçin Özbegistan Respublikasynyň daşary ykdysady gatnaşyklar, maýa goýumlary we söwda ministri E.Ganiýewiň ýolbaşçylygynda goňşy döwletiň wekilçilikli topary Aşgabada geldi.
Mejlisiň barşynda türkmen-özbek gatnaşyklarynyň okgunly ösýän döwründe şu duşuşygyň ähmiýeti nygtaldy, şol hyzmatdaşlyga bolsa taraplaryň bilelikdäki tagallalary bilen kuwwatly itergi berildi. Yzygiderli geçiirlýän ýokary derejedäki duşuşyklar we gepleşikler, şeýle hem ähli ugurlar boýunça netijeli hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge gönüden-göni ýardam berýän dürli derejedäki wekilleriň işjeň gatnaşyklary muňa şaýatlyk edýär.
Öz hyzmatdaşlary bilen köpugurly işjeň gatnaşyklary ösdürmäge we pugtalandyrmaga taraplaryň meýillerini tassyklap, türkmen we özbek wekiliýetleriniň agzalary Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa we Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Yslam Karimowa türkmen-özbek gatnaşyklaryň meselelerine uly üns berýändikleri, ýokary guramaçylyk derejesi we bilelikde işlemäge ajaýyp şertleriň döredilendigi üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdiler. Myhmanlar öz çykyşlarynda iki goňşy, doganlyk döwletleriň we halklaryň bähbitleri üçin ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge giň mümkinçilikleriň bardygyny nygtadylar.
Mejlise gatnaşanlaryň belleýşi ýaly, soňky birnäçe ýylda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň anyk ýollaryny kesgitleýän täze ikitaraplaýyn resminamalar bilen türkmen-özbek gatnaşyklarynyň şertnama-hukuk esasynyň üsti ýetirildi.
Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeniýet ugurlarynda hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-özbek toparynyň nobatdaky mejlisiniň gün tertibine ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary bolan ulag- aragatnaşyk toplumy we üstaşyr geçirmek, söwda we beýleki pudaklaryň birnäçesi boýunça dürli meseleler girizildi.
Söwda-ykdysady pudagy boýunça ikitaraplaýyn amatly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmak bilen bilelikde, toparlaryň agzalary, döwletara gatnaşyklaryň aýrylmaz bölegi bolan, iki goňşy halklaryň taryhy, ruhy-medeni umumylyklary bilen şertlendirilen, däbe öwrülen ynsanperwer gatnaşyklara aýratyn üns berdiler.
Bilelikde ýerine ýetirilmeli işleriň möhüm ugurlaryny kesgitlemäge müikinçilik berýän, yzygiderli geçirilýän hökümetara maslahatlaryň wajyplygyny nygtap, mejlise gatnaşanlar, toparyň işiniň mundan beýläk-de taraplaryň ýagşy erk-islegine esaslanýan türkmen-özbek işjeň gatnaşyklarynyň giňelmegine we pugtalanmagyna, iki tarapa hem bähbitli bolan hyzmatdaşlygyň ägirt uly mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmaga iki goňşy ýurduň meýilleriniň amala aşyrylmagyna hemmetaraplaýyn ýardam berjekdigine ynam bildirdiler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Habarlar 1 april 2017
Ykdysadyýet
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 54-si hasaba alyndy
Manat serişdelerine Beýik Britaniýanyň, Niderlandlaryň we Pakistanyň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 1 million 156 müň manatdan gowrak aşgarlanmadyk flanel matasyny satyn aldylar.
Jemgyýet
Suw hojalygy ulgamynyň tapawutlanan işgärlerine döwlet baştutanynyň adyndan sowgatlar gowşuryldy
Ýurdumyzyň sebitleriniň ählisinden ýerli suw hojalygy pudagynyň sazlaşykly işini üpjün edýän dürli kärdäki adamlaryň onusy sylaglara mynasyp boldylar. Olara Türkmenistanyň baştutanynyň adyndan gymmatly sowgatlar we Kärdeşler arkalaşyklarynyň milli merkeziniň Hormat hatlary gowşuryldy.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
ÝETGINJEKLIK DÖWRI WE GORAGLYLYK SERIŞDELERI
Hormatly okyjy!
Ýetginjeklik döwründe jyns gatnaşyklary başlama iki tarapdan hem uly jogapkärçiligi we taýýarlygy talap edýändir. Çünki bu meselä geleňsiz çemeleşmäniň dürli kynçylyklara getirip (jyns gatnaşyklary arkaly geçýän keseller, islenilmedik göwrelilik we başgalar), geljekde jynsy gatnaşyklary we maşgala gurma meselelerine degişli düşünjeleriniň ýoýulmagyna getirip biler.
Ýetginjeklik döwründe göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri höküminde prezerwatiwleri we utgaşdyrylan aýal gormonlarynyň gerdejiklerini maslahat berip bolar. Gormonal serişdeleriniň ilkibaşda ginekolog lukmany tarapyndan saýlanylmalydygyny we olary belli tertipde kadaly kabul etmegiň möhümdigini belläsim gelýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
- 3606 gezek okalan


text:
“Berkarar döwletiň, bagtly gününde”
Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Aşgabat şäher Geňeşiniň gurnamagynda “Älem” medeni dynç alyş merkezinde “Nesil” çagalar sagaldyş dynç alyş merkezinde dynç alýan çagalaryň gatnaşmaklarynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýaş nesillerimiziň tomusky dynç alyş möwsümlerinde wagtlaryny gyzykly, şatlykly geçirmegini gazanmak, olaryň ruhy taýdan sagdyn, ahlak taýdan arassa, sagdyn pikirlenmegi başarýan ýaşlar bolup ýetişmeklerini gazanmak maksady bilen gezelenç geçirildi.Içeri gir→


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Kazakstan temir joly” paýdarlar jemgyýetiniň müdiriýetiniň başlygy Askar Mamini kabul etdi.
Myhman duşuşmaga we ýüzbe-ýüz söhbetdeşlikde döwletara hyzmatdaşlygynyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan edip, döwlet Baştutanymyza Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewyň mähirli salamyny, dostlukly türkmen halkyna parahatçylyk, bagtyýarlyk we abadançylyk baradaky iň gowy arzuwlaryny ýetirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz gezeginde Gazagystanyň döwlet ýolbaşçysyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi, bu dostlukly ýurt bilen Türkmenistany hakyky dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary baglanyşdyrýar.
Milli Liderimiz netijeli türkmen –gazak gatnaşyklarynyň syýasy-diplomatiki, söwda –ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlarda okgunly ösdürilýändigini kanagatlanmak bilen belläp, tutuş sebitiň bähbitlerine hyzmat edýän oňyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň möhümdigini aýratyn nygtady.
Hususan-da, ulag pudagy ýaly strategiki ugurda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň geljegi ara alyp maslaşahlaşmagyň aýratyn meselesi boldy, bu ugry ösdürmäge iki ýurt hem uly ähmiýet berýär. Gazagystan-Türkmenistan-Eýran halkara demir ýolunyň gurluşygy üstünlikli ösdürilýän hyzmatdaşlygyň aýdyň mysalydyr, bu demir ýol häzirki wagtda gurluşygy amala aşyrylýan “Demirgazyk-Günorta” halkara ähmiýetli ulag geçelgesiniň möhüm bölegi bolar.
Geçen ýylyň dekabr aýynda üç ýurduň arasynda demir ýol gatnawynyň açylmagy yklymüsti gatnawlaryň täze köprüsine öwrülip, Ýewraziýa yklymynda bitewi ulag ulgamyny ösdürmäge uly goşant boldy.
Duşuşygyň çäklerinde “Kazakstan temir joly” paýdarlar jemgyýetiniň müdiriýetiniň başlygy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa sebitde ulag-logistika ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmek boýunça taslamalary, hususan-da, hazarüsti we “Demirgazyk-Günorta” ugry boýunça üstaşyr gatnawlary giňeltmek hem-de ýük gatnatmagyň möçberini artdyrmak we logistika hyzmatyny ýola goýmak boýunça taslamalary hödürledi.
Deslapky hasaplamalar boýunça sebitde söwda gatnaşyklarynyň işjeňleşdirilmegini nazara almak bilen, eýýäm 2020-nji ýyla çenli Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça ýük daşalyşynyň möçberi 15 million tonna ýetirilip bilner. Munuň özi degişli üstaşyr girdejileri, bilelikdäki işlerden özara bähbitleri almaga we taslama gatnaşýan ýurtlaryň ykdysadyýetleriniň durnuklylygyny ýokarlandyrmaga ýardam eder, şol ýurtlaryň Pars aýlagynyň portlaryna hem-de geljegi uly Hindistanyň bazaryna çykmagy üpjün ediler.
Hytaýdan “Demirgazyk-Günorta” we “Günbatar-Gündogar” ulag geçelgeleriniň üsti bilen üstaşyr gatnawlary ep-esli artdyrmagyň mümkinçiliklerini nazara almak bilen, Lýanýungan portunyň (Hytaý Halk Respublikasy) mümkinçiliklerini peýdalanmak arkaly ýük gatnawlaryny ösdürmek boýunça taslama hem ýokary gyzyklanmalara eýe bolýar.
Jenap Askar Mamin türkmen Lideriniň döwletara gatnaşyklaryny deňhukuklylyk we özara hormat goýmak ýörelgeleri esasynda ýola goýmaga oňyn çemeleşýändigi, sebitiň ýurtlarynyň hyzmatdaşlygyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek boýunça öňe sürýän başlangyçlary üçin hoşallyk bildirip, kuwwatly ulag-üstaşyr düzümini kemala getirmäge gönükdirilen we eýýäm durmuşa geçirilen hem-de amala aşyrmaga taýýarlanylýan iri möçberli taslamalaryň diňe bir özara bähbitli ykdysady hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge ýardam bermek bilen çäklenmän, goňşy halklaryň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Duşuşyga Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Orman Nurbaýew gatnaşdy.


text:
Täzelikler
11.02.2016
MILLI TARYHYM-MEDENI MIRASYM
Mälim bolşy ýaly, 2016-njy ýyl Türkmenistanda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen “Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek” ýyly diýen şygar astynda geçer. Biziň mirasymyz uly hem-de dürli öwüşginli bolup, paýtagtymyzyň hem-de ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň döwlet muzeýlerinde aýawly saklanýan genji-hazynany, arheologlar tarapyndan açylmagyna garaşýan, medeniýetiň, söwdanyň we senetleriň gülläp ösen, müňýyllyklaryň dowamynda ylham joşgunynyň hem-de bilim baýlygynyň toplanan şäherleri öz içine alýar.
Mälim bolşy ýaly, 2016-njy ýyl Türkmenistanda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen “Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek” ýyly diýen şygar astynda geçer. Biziň mirasymyz uly hem-de dürli öwüşginli bolup, paýtagtymyzyň hem-de ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň döwlet muzeýlerinde aýawly saklanýan genji-hazynany, arheologlar tarapyndan açylmagyna garaşýan, medeniýetiň, söwdanyň we senetleriň gülläp ösen, müňýyllyklaryň dowamynda ylham joşgunynyň hem-de bilim baýlygynyň toplanan şäherleri öz içine alýar.
11.02.2016
Mirasymyz milli guwanjymyzdyr
Berkarar döwletimizň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde taryhy-medeni ýadygärliklerimizi goramaga, aýawly saklamaga, öwrenmäge we baýlaşdyrmaga gönükdirilen işler has giň gerime eýe boldy.
Berkarar döwletimizň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde taryhy-medeni ýadygärliklerimizi goramaga, aýawly saklamaga, öwrenmäge we baýlaşdyrmaga gönükdirilen işler has giň gerime eýe boldy.
11.02.2016
Milli mirasymyz- Milli mertebämiz!
Ýurdumyz Arkadag Prezidentimiziň saýasynda syýasatda, ykdysadyýetde, medeniýetde görülip eşidilmedik belent sepgitlere ýetdi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz milli mirasymyzy ählitaraplaýyn öwrenmek, ony gorap saklamak barada döredip beren giň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, gözbaşyny müňýyllyklaryň jümmüşinden alyp gaýdýan medeni mirasymyzyň ruhy hem-de durmuşy ähmiýetini, umumadamzat gymmatlyklaryny öwrenmek, gorap saklamak hem-de geljekki nesillerimize ýetirmek her birimiziň borjumyzdyr.
11.02.2016
Täze neşirleriň tanyşdyrylyş dabaralary
2016-njy ýylyň 30-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähriban halkymyza sowgat beren “Paýhas çeşmesi” atly kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy boldy. Bu çäre Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly mynasybetli guraldy.
2016-njy ýylyň 30-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähriban halkymyza sowgat beren “Paýhas çeşmesi” atly kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy boldy. Bu çäre Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly mynasybetli guraldy.
11.02.2016
Türkmenistanyň Prezidenti Owganystanyň adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisini kabul etdi.
2016-njy ýylyň 10-njy fewraly hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystan Yslam Respublikasynyň Türkmenistanda öz diplomatik işini tamamlaýan Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Mohammad Fazil Saýfini kabul etdi.
2016-njy ýylyň 10-njy fewraly hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystan Yslam Respublikasynyň Türkmenistanda öz diplomatik işini tamamlaýan Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Mohammad Fazil Saýfini kabul etdi.


text:
7 Mayıs 2016 Cumartesi
Ýewropa-Kawkaz-Aziýa Ulag Geçelgesiniň Baş Sekretary Bilen Duşuşyk
2016-njy ýylyň 4-nji maýynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Aşgabat şäherine iş sapary bilen gelen, Ýewropa-Kawkaz-Aziýa ulag geçelgesiniň Hökümetara toparynyň Hemişelik sekretariatynyň Baş Sekretary j-p Mirça Çiopragа bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň dowamynda taraplar geljekde Türkmenistanyň Ýewropa-Kawkaz-Aziýa ulag geçelgesiniň Hökümetara topary bilen ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Ulag kommunikasiýalarynyň ösüşinde ýurdumyzyň strategiki ýerleşişiniň ähmiýeti barada aýdyp, taraplar Ýewropa-Kawkaz-Aziýa ulag geçelgesiniň ösüşinde Türkmenistanyň ornuna degişli esasy meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Oňyn netijeleri bolan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň yzygiderli ösdürilmegine ygrarlydyklaryny belläp, taraplar onuň geljekde hem ýaýbaňlandyrylmagynyň zerurdygyny nygtadylar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)