text:
“Dagyň depesine çykmak” taslamasynyň çäklerinde Aziada-2017-niň nyşany iň beýik dag depelerine hem-de Türkmenistanyň her welaýatyndaky ýurdumyz üçin iň ähmiýetli gözel ýerlerine çykarylýar. Bu watançylyk ruhuna beslenen çäre Sagdynlyk we ruhubelentlik ýylyna bagyşlanyp, Aşgabatda geçjek, Aziýanyň we Okeaniýanyň iň gowy türgenleriniň gatnaşmaly giň göwrümli ýaryşlaryny wagyz etmäge gönükdirilendir.
Taslama gatnaşyjylar eýýäm Lebap welaýatynda Türkmenistanyň iň beýik nokady deňiz derejesinden 3139 metr belentlikde bolan Köýtendagynyň Aýrybaba depesinde boldular. Eýýäm Ahal welaýatynda belentligi 2482 metre barabar bolan Duşakerekdag depesine çykyldy. Balkan welaýatynda bolsa çärä gatnaşyjylar günbatar Köpetdagyň ajaýyp künjegi bolan Hasardagyna çykdylar.
Mary welaýatynda taslamanyň amala aşyrylmaly ýeri saýlananda, bu ýerde belentligiň geografiýa nukdaýnazaryndan saýlanyp alynman, eýsem-de bolsa, taryhy nukdaýnazardan saýlanyp alynmalydygy barada biragyzdan netijä gelindi, çünki bu toprak tutuş adamzat üçin ähmiýetli bolan ajaýyp taryhy ýadygärlikleri we tapyndylary özünde saklaýar. Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşýän umumyadamzat gymmatlyklary hökmünde ykrar edilen Nusaý we Köneürgenç ýadygärlikleri ýaly, taryhy gymmatlyklary UNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen “Gadymy Merw” döwlet taryhy-medeni goraghanasy hut şu ýerde ýerleşýär.
Tutuş ýurdumyz boýunça uly dabara bilen belleniljek Bütindünýä saglyk gününiň öňüsyrasynda şeýle çäräniň geçirilmegi uly mazmuna eýe bolup durýar. Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň tarapdary bolan türkmen halky bu endigi nesilden-nesle geçiripdir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyngyçlary bilen durmuşa geçirilýän özgertmeleriň çäklerinde bolsa bu ýörelge döwlet syýasatynyň ähmiýetli bölegine öwrüldi. Bu bolsa Türkmenistanda amala aşyrylýan ähli özgertmeleriň halk baradaky aladalara ýugrulandygynyň ýene-de bir aýdyň subutnamasydyr.
Mary welaýat häkimligi hem-de ýurdumyzyň Demir ýol ulaglary ministrligi çäräni guramaga ýardam etdiler. Gadymy Merw döwlet taryhy- medeni goraghananyň işgärleri hem bu çärä mynasyp goşantlaryny goşdular.
Toparyň agzalarynyň Mary welaýaty boýunça ugry welaýatyň merkezi bolan Murgap derýasynyň kenarynda ýerleşen döwrebap şäher Marynyň giň köçelerinden başlandy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan durmuşa geçirilýän reformalaryň netijesinde şäher ýyl geldigiçe gözelleşýär, onuň ajaýyp ýerleriniň sanawy täze kaşaň binalar we ýadygärlik desgalary bilen doldurylýar.
Müňlerçe ýyllaryň dowamynda Murgap derýasy bu şäheri hem-de ekin meýdanlaryny öz suwuna ýakyp, bu ýerler üçin ýaşaýyş çeşmesine öwrülipdir. Onuň üstesine hem, daşary ýurtlaryň we ýurdumyzyň öňdebaryjy alymlarynyň geçiren barlaglarynyň görkezmegine görä, bu derýanyň ähmiýeti adamzadyň ösüş taryhynda Nil, Ind ýa-da Ýewfrat ýaly derýalardan birjik-de pes bolmandyr.
Marydan 30 kilometr gündogarda häzirkizaman şäheri bolan Baýramaly ýerleşýär. Bu ýerde orta asyrlardaky we irki döwürlerdäki şäherler bilen deňeşdirilende ägirt uly, şol döwürlerde Aziýada iň iri şäherleriň biri bolan, Gündogaryň dürdänesi hasaplanýan şäheriň galyndylary bar. “Gadymy Merw” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň umumy meýdany bir ýarym müň gektardan gowrak meýdany tutýar.
Bir mahallar Murgap günbatar tarapa süýşüp, hanasyny üýtgetmänkä şu ýerlerden akypdyr. Beýik ýüpek ýolunyň wajyp söwda çatrygynda ýerleşen, ýüzlerçe minaralary bolan kuwwatly gala diwarlaryna gurşalan Gadymy Merw özüniň köp mähelleli bazarlary hem-de kerwensaraýlary bilen uly meşhurlyga eýe bolupdyr. Hytaýdan, Hindistandan we Ýewropadan haryt getirýän täjirleriň köpsanly kerwenleriniň ümzügi şu şähere bolupdyr. Ýarag ussalarynyň hem-de zergärleriň ussahanalaryndan eşdilýän çekiç sesi, metallaryň jyňňyrdysy gije-gündiz ýatmandyr. Köpsanly kitaphanalar we medreseler öz döwrüniň hakyky bilim ojagyna öwrülipdir. Ol ýerde iň güýçli alymlar işläpdir.
Bu gün Soltangalanyň opurylan diwarlarynyň arasyndan orta asyrlardaky Merwiň şol döwürdäki ýadygärlikleri ör boýuna galýar. Soltan Sanjaryň aramgähi birmahallar ençeme beýik türkmen hökümdarlarynyň gurduran desgalary bolan şäheriň kaşaň binalary bilen bitewi sazlaşykda bolupdyr. Indi asyrlar geçenden soňra hem ol mundan 850 ýyl ozal gadymy binagärleriň döreden kämil nusgasy hem-de binagärlik mazmunynyň giň göwrümliligi bilen haýran galdyrýar. Dik depedäki ägirt uly, ýöne uly bolsa-da edil agramsyz ýaly ýeňil görünýän bişen kerpiçden örülen gümmeze garap, şol alysdaky ýyllarda binagärlik ylmynyň ýeten derejesine haýran galýarsyň. Bu ylym hem şol döwrüň ussatlaryna şunuň ýaly deňsiz-taýsyz nusgawy binagärlik eserini döretmäge mümkinçilik beripdir. Ýewropada şunuň ýaly binanyň ýokarysyny gümmez arkaly ýapmak usuly şondan üç ýüz ýyl geçenden soňra Florensiýada ilkinji gezek ulanylypdyr.
Bu desganyň gapdalynda orta asyrlardaky Uly Gyzgala köşgi hellewläp görünýär. Ol gala-köşk özüniň şekilleriniň gönüligini hem-de kaşaňlygyny biziň günlerimize çenli ýitirmändir. Ýogsam ol köşgi ussalar uzak möhlete çydamsyz bolan çig kerpiçden salypdyrlar. Häzir Gyzgalanyň daşyny gurluşyk üçin gurşaw sekileri gurşap alypdyr. Häzir bu orta asyr galasynyň öz syrlaryny häzirki nesillere açmagy hem-de ony geljekki nesiller üçin garap saklamak maksady bilen ylmy barlaglar alnyp barylýar hem-de abatlaýyş işleri geçirilýär.
Orta asyrda Merw diňe bir şäher bolmak bilen çäklenmän, eýsem-de bolsa merkezi Soltangalada ýerleşen, Şähriýar-ark şahanasy tarapyndan goralan, örän çylşyrymly suwaryş desgalary, sardoblary we gar ýygnaýjylary bolan, demirgazyk we günortada ilatly şäherçeleri özüne birikdirýän ägirt uly, bir bitewi ilatly künjek bolupdyr. Ýazuw çeşmeleri XII asyrda Merwde 20 köçeli 14 şäher böleginiň, 11 sany medeni desgalaryň, şäheriň eteklerinde bolsa 160 sany ilatly ýerleriň bolandygyndan habar berýär.
Soňra Merw täzeden gurlup, öňküsi ýaly sarpa eýe bolupdyr. Ashablaryň aramgähleri hem-de XV asyrda gurlan, jemgyýetçilik sowatgyçlary bolup hyzmat eden, gar saklanylýan buzhanalaryň ägirt uly gümmezleri, şeýle hem Hoja Ýusup-baba binagärlik toplumy we beýleki desgalar muňa güwä geçýär. Biziň eýýamymyzyň XV we XVIII asyrlarynda Soltangalanyň günorta-günbatar tarapynda gurlan Abdyllahan galasy we Baýramalyhan galasy soňraky döwürler hem-de giçki orta asyrlar barada gürrüň berýär. Ýöne şäher öňki derejesine ýetip bilmedi, çünki Murgap derýasynyň hanasy ugruny üýtgetdi hem-de bu gadymy derýanyň suwy başga tarapa akdy. Ol ýerde hem XIX asyryň başlarynda häzirki Mary şäheri emele geldi.
Belli hünärmenleriň gürrüňleri taryhy-medeni goraghananyň geçmişine has çuňňur nazar aýlamaga mümkinçilik berýär. Gündogar tarapda orta asyrlaryň Merw şäherine gadymy Merw—Erk-gala, Gäwürgala ýanaşýar. Bu ýerlerde biziň eýýamymyzdan ozal VI-V asyrlarda mesgen tutulypdyr. Ondan bäri bir ýarym müň ýyl geçenden soňra hem şol döwürden galan galyndylar akyly haýran edýär. Ýogsam ol binalaryň ählisi çig kerpiçden örülipdir. Şäheriň daşyny gurşap alýan diwaryň belentligi 30 metre barabar bolupdyr! Onuň galyňlygy 16 metre ýetipdir. Munuň özi şol döwürde iň kuwwatly gala desgalarynyň biri bolupdyr.
Gäwür-galanyň binalarynyň üstüni basýan medeni gatlagyň galyňlygy 12 metre barabardyr. Ýüzlerçe diňler arkaly goralan diwarlary ylmy taýdan barlamak, olarda müň ýyla golaý wagtyň dowamynda abatlamak işleriniň geçirilip, täzeden gurlandygyny görkezdi.
Aziadanyň-2017-niň nyşanyny alyp barýan toparyň ýoly giňişligiň we wagtyň içi bilen geçip, ýüzlerçe kilometr demirgazyk tarapa, häzir çöl zolagy bolan Murgap derýasynyň gadymy suwaýrydyna tarap dowam etdi. Asfalt ýoly bizi ekin meýdanlaryň we obalaryň arasyndan geçýän ýaplaryň boýy bilen ekerançylyk meýdanlaryndan alyp gidýär. Bu ýerlerde hem özünde taryhy maglumatlary saklaýan, gadymy ýadygärlikler bolan tümmek depeler görünýär.
Olaryň arasynda Göbeklidepe galasy hem bar. Onuň ýokarky bölegi golaýda geçirilen taryhy gazyp-agtaryş işleriniň netijesinde ylmy taýdan oňat barlanyldy. Bir metrden hem galyň bolan diwarlaryň arasyndaky darajyk geçelgelerden ýöräp barşyna toparyň agzalary gadymy küýze döwükleriniň dökülen kiçeňräk tagçaly otaglara seredip, şol döwürde adamlaryň nähili durmuşda ýaşandygyny göz ýetirmäge synanyşyk etdiler.
Soňra ýol bizi bir mahallar ýaşaýşyň joş uran ýeri bolan Garagumuň giňişligine getirýär. Çägesöw ýoluň ugrunda gandym hem-de gyzgan başyny egip otyr, sazak şahalary şemala endigan yraň atýar. Ýaz aýlary çöl tüýs görküne gelýär. Ol ter gök ota bürenýär, onuň üstünde bolsa mahal-mahal towşanjyklar towsaklap gizlenýärler.
Döwlet goraghanasynyň hünärmenleri gadymy şäheriň, Marguş ýurdunyň paýtagty bolan Goňuryň diwarlaryny görkezdiler. 30 ýyllap dowam eden gözlegleriň netijesinde bu ýeriniň çägeleri çekilip, adamlara öz goýnunda ýatan taryhy hazynalary açyp görkezdi. Müňlerçe ýyllaryň dowamynda gum basyp ýatan medeni desgalar, hökümdarlaryň şahanalary, ýönekeý ýaşaýjylaryň jaýlary, keramiki turbaly suw geçiriş desgalary seresaplyk bilen arassalandy.
Türkmen alymlarynyň ägirt uly işleri baradaky gürrüňler toparyň agzalarynda täsir galdyrdy. Adamzat jemgyýetiniň taryhy ösüşine ägirt uly goşant goşan meşhur alym Wiktor Sarianidi bilen egin-egine berip işlemek bagty meýesser edipdir.
Şeýlelitkde, Aziada-2017-niň nyşanlaryny alyp gelýän watansöýüjilik çäresine gatnaşyjylar taryhy gadymy Murgabyň kenarynda mundan 4 müň ýyla golaý ozalky wagtdan gözbaş alýan meşhur Marguş ýurdunyň merkezine geldi. Bürünç eýýamda bu patyşalyk gadymy gündogaryň esasy medeni ojaklary bolan Müsür, Hindistan, Hytaý, Mesopotamiýa bilen birhatarda dünýä ösüşiniň bäşinji merkezi bolupdyr.
Marguş ýurdunyň gülläp ösüşi biziň eýýamymyzdan öň XVI-XIII asyrlara degişlidir. Şonda onuň düzümine Murgabyň kenaryndaky ýüzlerçe obadyr şäherler giripdir. Binagärlik we küýzegärlik sungatlary, desgalaryň ägirt uly belentligi, altyndan edilen bezeg şaýlary ýadygärligiň ähmiýetiniň örän uludygyna güwä geçýär. Bu ýerden tapylan bürünç araba-kolesnisalar, itleriň we atlaryň jaýlanan jesetleri häzirki döwrüň itleriniň we bedew atlarynyň tohumlarynyň taryhy barada gürrüň berýär.
Taryhy tapyndylar çylşyrymly suratly hem-de belli köpsanly möhürler, medeni jisimler we häkimiýetiň nyşanlary Marguş ýurdunyň ýaşaýjylarynyň özbaşdak belgili ulgamy peýdalanandyklaryny tassyklaýar. Munuň özi bolsa ýazuwuň has irki ýüze çykmasy hökmünde mundan beýläk içgin öwrenilmäge mynasypdyr.
Taryhçylaryň yhlasy bilen göz öňümizde dikelen pagsa diwarlary elläp ýer ýüzünde siwilizasiýanyň, adamzadyň hünär ukybynyň, medeniýetiniň, sungatynyň, binagärlik ylmynyň, hukugynyň döredilen wagtyna galtaşýan ýaly täsin duýguny başdan geçirýärsiň.
Adamzat medeniýetiniň asyrlar aşyp gelen gymmatlyklarynyň arasynda biziň döwrümiziň sagdyn durmuş ýörelgeleriniň, sportuň nyşanyna öwrülen dürli ýurtlaryň türgenleriniň we halklaryň ynsanyň ruhunyň belentliklerine bolan gyzyklanmalarynda baglanyşýan esaslary bar. Hut şonuň üçin hem halkymyzyň köp müňýyllyk beýik taryhynyň gadymy ýadygärlikleriniň ýanyna ýene-de sanlyja wagtdan paýtagtymyzda Aziýanyň we Okeaniýanyň iň gowy türgenlerini bir ýere jemlejek Aziada-2017-niň nyşanynyň bolmagynda çuňňur many bar.


c: text/html

text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Haryt-çig mal biržalary we birža söwdasy hakynda
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2014 ý., № 1, 38-nji madda)
Şu Kanun haryt-çig mal biržalarynyň işlemeginiň, birža söwdalarynyň guralmagynyň we geçirilmeginiň hukuk, guramaçylyk we ykdysady esaslaryny kesgitleýär hem-de Türkmenistanda harytlaryň lomaý bazarynyň ösdürilmegine gönükdirilendir.
1-nji BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler.
Şu Kanunyň maksatlary üçin şu aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) birža güni – birža söwdalarynyň geçirilýän güni;
2) birža ýygymy – birža söwdalarynyň guralmagy we geçirilmegi üçin birža tarapyndan birža söwdasyna gatnaşyjylardan alynýan töleg;
3) dellal – müşderiniň tabşyrmagy boýunça we onuň hasabyna öz adyndan biržada satyn almak-satmak geleşigi baglaşylanda araçylyk hyzmatlarynyamala aşyrýan şahs (birža agzasy);
4) diler – biržada öz adyndan we öz hasabyna birža geleşiklerini baglaşýan şahs;
5) forward geleşigi – hakyky (real) harydyň iberilişiniň möhletiniň gaýra çekilmegi bilen onuň satyn alynmagy-satylmagy barada geleşik;
6) fýuçers geleşigi – iberilmeginiň belli bir möhletden soň ýerine ýetirilmegi bilen geleşik baglaşylan pursatyndaky bellenilen nyrh boýunça standart şertnamasynyň satyn alynmagy-satylmagy barada geleşik;
7) haryt-çig mal biržasy –özi tarapyndan bellenilen kadalaragörä öňünden belli edilen ýerde we anyk wagtda geçirilýän, aýanlykdaky jemagat söwdalary görnüşinde amala aşyrylýan birža söwdalaryny guramak we düzgünleşdirmek arkaly harytlaryň lomaý bazaryny emele getirýän, ýuridik şahsyň hukuklary bolan gurama;
8) opsion geleşigi – geljekde bellenilen nyrh boýunça birža harydyny we (ýa-da) standart şertnamany satyn almaga ýa-da satmaga bolan hukuklaryň satyn alynmagy-satylmagy barada geleşik;
9) standart şertnama – Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda haryt-çig mal biržasy tarapyndan tassyklanylan görnüşe laýyk gelýän hem-de birža harydynyň, onuň berilmeginiň anyk şertleri we geljekde borçlarynyň ýerine ýetirilmeginiň başga şertleri bilen satyn alynmagy-satylmagy göz öňünde tutulýan şertnama.
2-nji madda. Türkmenistanyň haryt-çig mal biržalary we birža söwdasy hakynda kanunçylygy.
Türkmenistanyň haryt-çig mal biržalary we birža söwdasyhakyndakanunçylygyTürkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar hem-de şu Kanundan we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
EgerTürkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundaky kadalardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkaraşertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Şu Kanunyň hereket edýän çygry.
Şu Kanunyň hereketi haryt-çig mal biržalary döredilende we işlände, biržada söwdalar guralanda we geçirilende ýüze çykýan gatnaşyklara degişlidir.
Şu Kanun fond we pul biržalarynyň işi, şeýle hem haryt-çig mal biržalarynyň (mundan beýläk – birža) fond we pul bölümleriniň (bölümçeleriniň) işi bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirmeýär.
4-nji madda. Biržanyň iş çygry.
Birža diňe birža söwdasyny guramak we geçirmek bilen baglanyşykly işi amala aşyrmaga haklydyr.
Birža söwda, söwda-dellalçylyk we birža söwdasyny guramak we geçirmek bilen gönüden-göni baglanyşykly bolmadyk başga işi amala aşyryp bilmez. Bu çäklendirme biržanyň agzasy bolup durýan ýuridik we fiziki şahsa degişli däldir.
5-nji madda. Birža işiniň esasy ýörelgeleri.
Şu aşakdakylar birža işiniň esasy ýörelgeleri bolup durýar:
1) birža söwdalarynyň geçirilişiniň aýanlygy we köpçülikleýinligi;
2) birža söwdalarynda nyrhlaryň emele getirilmeginiň erkinligi;
3) birža geleşiklerini baglaşmagyň meýletinligi;
4) birža söwdasyna gatnaşyjylar üçin birža söwdalaryna gatnaşmagyň şertleriniň deňligi.
6-njy madda. Birža harydy.
Birža harydy diýlip, bellenilen tertipde birža tarapyndan birža söwdasyna çykarylmagyna rugsat berlen, belli bir kysymy we hili bolan haryda, şol sanda önüme, çig mala, standart şertnama (mundan beýläk – haryt) düşünilýär.
Medeni mirasyň we intellektual eýeçiligiň obýektleri, gozgalmaýan emläk, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda raýat dolanyşygyndan aýrylan emläk birža harydy bolup bilmez.
7-nji madda. Birža geleşigi.
1. Birža söwdalarynyň barşynda birža söwdasyna gatnaşyjylar tarapyndan birža harydy babatynda baglaşylan, biržada bellige alnan şertnama (ylalaşyk) birža geleşigi bolup durýar.
Birža geleşikleriniň bellige alynmagy we resmileşdirilmegi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýan tertibe laýyklykda amala aşyrylýar.
8-nji madda. Birža geleşikleriniň görnüşleri.
Birža söwdalarynyň barşynda birža söwdasyna gatnaşyjylar tarapyndan şu aşakdaky geleşikler amala aşyrylyp bilner:
1) hakyky (real) harydy satyn almak we satmak geleşigi, şol sanda harydy haýal etmän gowşurmak ýaibermek, ýa-da haryda bolan eýeçilik hukugynyň resminamalaryny gowşurmak;
2) forward geleşigi;
3) fýuçers geleşigi;
4) opsion geleşigi;
5) harytlaryň, şertnamalaryň ýa-da hukuklaryň satyn alynmagynyň-satylmagynyň birža söwdasynyň kadalarynda bellenilen başga geleşikler.
9-njy madda. Birža dellalçylygynyň amala aşyrylmagy.
Birža söwdasy şu aşakdakylar arkaly amala aşyrylýar:
1) birža dellaly tarapyndan birža geleşikleriniň baglaşylmagy (dellalçylyk işi);
2) birža dileri tarapyndan birža geleşikleriniň soňundan biržada alyp satmak maksady bilen baglaşylmagy (dilerçilik işi).
Birža söwdasynda dellalçylyk işi diňe birža dellallary (biržanyň dellalçylyk gulluklary, garaşsyz dellallar) tarapyndan amala aşyrylýar.
2-nji BAP. BIRŽALARYŇ IŞINIŇ DÖWLET TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRILMEGI
10-njy madda. Biržalaryň işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegini amala aşyrýan edaralar.
Biržalaryň işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, biržalaryň işini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda ygtyýarly edara (mundan beýläk – ygtyýarly edara) tarapyndan amala aşyrylýar.
11-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň birža işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi babatda ygtyýarlyklary
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) ýeke-täk döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) Türkmenistanyň birža işi babatda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny çykarýar;
3) ygtyýarly edarany kesgitleýär we onuň Düzgünnamasyny tassyklaýar;
4) birža geleşiklerini resmileşdirmegiň we bellige almagyň tertibini tassyklaýar;
5) Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda satylýan harytlaryň sanawyny, bu birža tarapyndan bellige alynmaga degişli daşary söwda we içeri söwda şertnamalarynyň görnüşlerini, şeýle hem bellige alnandygy üçin birža ýygymlarynyň möçberlerini kesgitleýär;
6) birža hyzmatlary üçin birža ýygymynyň möçberini kesgitlemegiň tertibini belleýär;
7) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
12-nji madda. Ygtyýarly edaranyň birža işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi babatda ygtyýarlyklary
Ygtyýarly edara:
1) ýeke-täk döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine Türkmenistanyň birža işi babatda kanunçylygyny kämilleşdirmek boýunça teklipleri berýär;
3) birža geleşiklerini resmileşdirmegiň we bellige almagyň tertibini işläp düzýär we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine tassyklamagy üçin hödürleýär;
4) birža söwdalarynyň guralyşyna we geçirilişine gözegçilik edýär;
5) ýüze çykarylan düzgün bozmalary aradan aýyrmak boýunça biržalar tarapyndan ýerine ýetirilmegi hökmany bolan teklipnamalary çykarýar;
6) birža söwdasyna gatnaşyjylaryň ýüz tutmalaryna we arzalaryna seredýär;
7) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
3-nji BAP. BIRŽANYŇ DÖREDILMEGI, ÜÝTGEDILIP GURALMAGY, IŞINIŇ BES EDILMEGI WE ÝATYRYLMAGY. BIRŽANYŇ ESASY WEZIPELERI, HUKUKLARY WEBORÇLARY
13-nji madda. Biržanyň döredilmegi,üýtgedilip guralmagy, işiniň bes edilmegiwe ýatyrylmagy
1.Biržanyň döredilmegi we döwlet tarapyndan bellige alynmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
Birža Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertibe laýyklykda şahamçalaryny döredip biler.
Jemgyýetçilik guramalary, karz edaralary we ätiýaçlandyryş guramalary biržalaryňdöredijileri bolup bilmezler.
Biržanyň üýtgedilip guralmagy, işiniň bes edilmegi we ýatyrylmagy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
14-nji madda. Biržanyň firma ady.
Biržanyň Türkmenistanyň döwlet dilindäki doly firma ady bolmalydyr we onuň gysgaldylan firma adyny edinmäge haky bardyr. Biržanyň daşary ýurt dilleriniň birindäki doly we (ýa-da) gysgaldylan firma adyny edinmäge haky bardyr.
Biržanyň firma adyna bildirilýän talaplar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilýär.
Birža söwdalarynyň guralmagy we geçirilmegi bilen baglanyşykly işi amala aşyrmaýan ýuridik şahslar firma adynda “haryt-çig mal biržasy” we “birža” diýen sözleri ulanyp bilmeýärler.
15-nji madda. Biržanyň esasy wezipeleri.
Biržanyň esasy wezipeleri şu aşakdakylar bolup durýar:
1) lomaý haryt bazarynyň ösdürilmegine ýardam etmek;
2) ýurduň öndürijileriniň harytlarynyň eksport kuwwatyny ýokarlandyrmak;
3) birža söwdalaryny guramak we geçirmek;
4) birža geleşiklerini bellige almak;
5) harytlara bolan islegleri we teklipleri seljermek;
6) nyrhlaryň kotirowkasyny geçirmek;
7) birža nyrhlarynyň hereketine täsir edýän ýagdaýlary öwrenmek.
16-njy madda. Biržanyň hukuklary we borçlary
Biržanyň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) kotirowkany geçirýän, arbitraž, listing we başga birža toparlaryny döretmeklige;
2) eger-de birža geleşikleriniň nyrhlary birža gününiň dowamynda birža tarapyndan kesgitlenilen nyrhlaryň derejesinden gaty üýtgeýän bolsa, birža söwdasyny saklamaklyga;
3) Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde birža hyzmatlary üçin birža ýygymlarynyň möçberini kesgitlemeklige;
4) birža söwdalarynyň kadalarynyň bozulandygy üçin jerimeleri bellemeklige;
5) forwardlaýyn, fýuçersleýin şertnamalar we opsionlar bilen alnyp barylýan birža söwdasyna gatnaşyjylar üçin geleşikleriň ýerine ýetirilmegini hem-de geleşikleriň ýerine ýetirilmezligi ýa-da olaryň doly däl derejede ýerine ýetirilmegi sebäpli ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagyny kepillendirýän tölegleriň görnüşlerini, möçberini we olary almagyň tertibini bellemäge;
6) birža söwdalarynda ýerlenen hakyky (real) harydyň satyn alyjy tarapyndan kabul edilişine gatnaşmaklyga;
7) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda daşary ykdysady işi amala aşyrmaga.
Biržanyň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga hukuklary hem bolup biler.
Birža şu aşakdakylara borçludyr:
1) birža söwdalaryny geçirmegiň kadalaryny bellemeklige;
2) nyrhlaryň kotirowkasyny harytlara bolan islegiň we teklibiň esasynda amala aşyrmaklyga;
3) birža söwdasyna gatnaşyjynyň talap etmegi boýunça birža söwdasynyň kadalarynda göz öňünde tutulan halatlarda birža söwdalaryna çykarylýan we (ýa-da) birža söwdalarynda ýerlenen hakyky (real) harydyň hiline seljerme geçirilmegini guramaklyga;
4) birža harytlary üçin standartlary bellemeklige;
5) ygtyýarly edaranyň tabşyryknamalaryny ýerine ýetirmeklige;
6) birža söwdasyna gatnaşyjylara geçiriljek birža söwdalary barada habar bermeklige;
7) geçirilen birža söwdalarynyň netijeleri baradaky maglumaty köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çap etmeklige.
Birža Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga borçlary hem çekip biler.
17-nji madda. Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy
1.Türkmenistanyň harytlaryň lomaý bazarynyň esasy guramaçylyk düzümi Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy bolup durýar, ol özüniň ýöriteleşiş derejesi boýunça köpugurlydyr we birža söwdasyna harytlaryň dürli görnüşlerini kabul edýär, birža geleşikleriniň esasynda baglaşylan şertnamalary, şeýle hem görnüşleri Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilýän daşary söwda we içeri söwda şertnamalaryny bellige alýar.
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň hukuk ýagdaýy, onuň ygtyýarlyklary we esasy wezipeleri Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýan düzgünnama bilen kesgitlenilýär.
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti satylmagy diňe Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda amala aşyrylýan harytlaryň sanawyny, bu biržada bellige alynýan daşary söwda we içeri söwda şertnamalarynyň görnüşlerini, şeýle hem şertnamalary bellige almak üçin birža ýygymlarynyň möçberlerini kesgitleýär.
4-nji BAP. BIRŽA SÖWDALARYNYŇ GURALYŞY WE GEÇIRILIŞI.BIRŽA SÖWDASYNA GATNAŞYJYLAR
18-nji madda. Birža söwdalarynyň guralyşy we geçirilişi.
Birža söwdalarynyň guralmagy we geçirilmegi birža söwdasynyň kadalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
Birža söwdasynyň kadalarynda şu aşakdakylar göz öňünde tutulýar:
1) birža söwdasyny guramagyň we geçirmegiň tertibi;
2) birža söwdalaryna gatnaşmagyň tertibi;
3) birža geleşikleriniň görnüşleri;
4) harytlaryň birža söwdalaryna çykarylmagyna rugsat berilmeginiň tertibi (listing);
5) birža söwdasyna gatnaşyjylara geljekki birža söwdalary barada habar bermegiň tertibi;
6) birža geleşiklerini baglaşmagyň, resmileşdirmegiň, bellige almagyň we hasabynyň ýöredilmeginiň tertibi;
7) biržanyň harytlarynyň nyrhlarynyň kotirowkasynyň tertibi;
8) birža söwdasyna gatnaşyjylaryň arasyndaky özara hasaplaşygyň tertibi;
9) nyrhlaryň derejesiniň ýiti ýokarlanmagyna ýa-da aşaklanmagyna, nyrhlaryň emeli ýokarlandyrylmagyna ýa-da aşaklandyrylmagyna, nyrhlara täsir etmek maksady bilen ylalaşyklara, ýalan habarlaryň ýaýradylmagyna ýol bermezlik maksady bilen, birža söwdalarynda nyrhlaryň emele getirilmeginiň gidişine gözegçilik etmek boýunça çäreler;
10) eksport we import edilýän harytlaryň dünýä we birža nyrhlarynyň gözegçilik barlagyny geçirmegiň usullary;
11) birža söwdasyna gatnaşyjylar tarapyndan biržanyň Tertipnamasynyň, birža söwdasynyň kadalarynyň hem-de birža söwdasyny düzgünleşdirýän beýleki resminamalaryň talaplaryny berjaý etmekleri boýunça çäreler;
12) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň içerki gözegçiligini üpjün edýän çäreler;
13) birža söwdalarynda tertibi we düzgün-nyzamy üpjün edýän çäreler, şeýle hem olary ulanmagyň kadalary;
14) birža söwdasyna gatnaşyjylara jerime salynmagyna degişli düzgün bozmalaryň görnüşleri;
15) geçirmeleriň, ýygymlaryň, tarifleriň, jerimeleriň we beýleki tölegleriň möçberleri hem-de olaryň biržanyň haýryna töledilmeginiňtertibi;
16) birža söwdasyna gatnaşyjylaryň hukuklary we borçlary;
17) birža söwdalaryna gatnaşyjylara geçen birža söwdalaryndaky birža geleşikleri hakynda, şol sanda birža geleşikleriniň nyrhlary we biržada nyrhlaryň kotirowkasy hakynda habar berilmeginiň tertibi.
Birža söwdasynyň kadalary biržanyň başlygy tarapyndan tassyklanylýar.
19-njy madda. Birža söwdasyna gatnaşmak.
Birža söwdasyna birža dellallary (biržanyň agzalary), hakyky (real) harytlary, şertnamalary we opsionlary satyjylar we satyn alyjylar – birža söwdasyna gatnaşyjylar,gelýänler gatnaşyp bilerler.
Birža söwdasyna gatnaşyjylarbirža söwdasyna biržanyň dellalçylyk gulluklarynyň we garaşsyz dellallaryň üsti bilen gatnaşyp bilerler.
Ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işini amala aşyrýan fiziki şahs garaşsyz dellal bolup durýar.
20-nji madda. Birža söwdalaryna gelýänler.
Biržada akkreditirlenen birža dellallary bolup durmaýan ýuridik we fiziki şahslar geleşikleri amala aşyrmak hukugy bolan birža söwdalarynagelýänler bolup bilerler.
Birža söwdalaryna bir gezek gelýänleriň öz adyndan weöz hasabyna hakyky (real) harydageleşikleri baglaşmaga hukugy bardyr.
Birža söwdalaryna gelýanler birža dellallary bilen deň hatarda birža hyzmatlaryndan peýdalanýarlar.Birža söwdalaryna gelýänlerbirža söwdasyna gatnaşmaga hukuk gazanmaküçin birža tarapyndan kesgitlenilenmöçberde töleg tölemäge borçludyrlar.
4.Birža söwdasynyňgatnaşyjylary bolup durmaýan daşary ýurt ýuridik şahslary, bilelikdäki kärhanalar, şeýle hemdaşary ýurt raýatlarywe raýatlygy bolmadyk adamlar birža söwdasyna diňe birža dellallarynyň üsti bilen gatnaşýarlar.
21-nji madda. Birža dellallarynyň we olaryň müşderileriniň özara gatnaşyklary.
Birža dellallarynyň öz müşderileri bilen gatnaşyklary olaryň arasynda baglaşylýan dellalçylyk hyzmaty hakynda şertnamalar bilen düzgünleşdirilýär.
Birža Tertipnamasynda kesgitlenilenöz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde birža dellallarynyň hem-de olaryň müşderileriniň özara gatnaşyklaryny kadalaşdyryp, birža dellallarynyň we olaryň müşderileriniň özara gatnaşyklarynyňbirža tarapyndan bellenilen kadalaryny bozan birža dellallaryna jerimeleri ulanyp biler.
Birža dellallarynyň öz müşderilerinden biržanyň hasaplaşyk merkezindäki öz hasaplaşyk hasaplaryna kepilliktöleglerini tölemekleriniweözüne berlen ygtyýarlylyga laýyklykda birža dellalynyň adyndan bu serişdelere erk etmäge ygtyýarlyklaryň berilmegini talap etmäge hukugy bardyr.
5-nji BAP. Biržalarda hasaba alyş we hasabatlylyk. BIRŽALARYŇ GULLUKÇYLARY
22-nji madda. Biržalarda buhgalterçilik hasaba alnyşy we hasabatlylyk.
Biržalar buhgalterçilik hasaba alnyşyny ýöretmegi, maliýe we statistik hasabatlylygyň düzülmegini we berilmegini Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda üpjün edýärler.
23-nji madda. Biržalar tarapyndan resminamalaryň hasaba alnyşy we saklanylyşy
Biržalar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda resminamalaryň pugta hasaba alnyşyny we saklanylyşyny üpjün etmäge borçludyr.
24-nji madda. Biržalarasalgyt salynmagy.
Biržalara salgyt salmak Türkmenistanyň salgyt kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
25-nji madda. Biržanyň täjirçilik syry.
Biržanyň täjirçilik syryny düzýän maglumatlar we olaryň goralmagynyň tertibi birža tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlardan başga ýagdaýlarda, biržanyň gullukçylarynyň gulluk borçlaryny ýerine ýetirmegi bilen baglanyşykly özlerine mälim bolan täjirçilik syryny we başga gulluk maglumatyny ýaýratmaga, şeýle hem ony şahsy bähbitleri üçin peýdalanmaga hukugy ýokdur.
26-njy madda. Biržanyň gullukçylary.
Birža bilen onuň gullukçylarynyň arasyndaky zähmet gatnaşyklary Türkmenistanyň zähmet kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
Biržanyň gullukçylaryna birža geleşiklerine göni ýa-da gytaklaýyn gatnaşmak gadagandyr.
6-njy BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
27-nji madda. Jedelleriň çözülişi.
Taraplaryň ýaraşdyrylmagyny ýa-da bitarap kazyýetiň başga wezipelerini amala aşyrýan edara hökmünde, biržada jedelleriň çözülmegi üçin Birža arbitražy (arbitraž topary) döredilýär.
Jedelleriň Birža arbitražynda (arbitraž toparynda) seredilmegi jedelleriň kazyýete çenli çözülmegi bolup durýar.
Birža arbitražynyň (arbitraž toparynyň) ygtyýarlylygy we onuň jedellere seretmeginiň tertibi birža tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
Eger taraplaryň haýsy hem bolsa biri Birža arbitražynyň (arbitraž toparynyň) çözgüdi bilen ylalaşmasa ýa-da onuň çözgüdi meýletinlik tertibinde ýerine ýetirilmeýän bolsa, onda gyzyklanýan tarapyň Türkmenistanyň Arbitraž kazyýetine ýüz tutmaga hukugy bardyr.
28-nji madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçin jogapkärçilik.
Şu Kanunyň bozulmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçiligeeltýär.
29-njy madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
1994-nji ýylyň 23-nji sentýabryndaky “Haryt-çig mal biržalary hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1994 ý., № 3, 17-nji madda) güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2014-nji ýylyň 1-nji marty.
№ 38-V.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hormatly lukman! Meniň ejem 50 ýaşynda. 1 ýyl gowrakdan bäri aýagy agyryp uzak ýöräp bilenok. Bir-azyrak ýörese ýa-da aýak üstünde dursa: "aýagym doňup agyrýar" diýýär. Geçen tomus barlatdyk, şonda lukmanlar bilinde gryža bar diýdiler. Şol hem aýaga barýan damarlary gysýar diýip aýtdylar. Şondan soň bejergi hem aldy, ýöne peýda bermedi. Entegem şol agyryny çekip ýör. Bize näme etmelidigini maslahat bermegiňizi haýyş edýäris.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Aýakdaky agyrylar, aýagyň agralmagy, doňmagy ýaly alamatlar köp adamyň ömrüniň dowamynda köplenç ýüze çykýan ýaramaz meseleleriň biridir. Käbir adamlar uzak wagtyň dowamynda şol alamatlary çydap gezip bilýäler. Emma, ilki bilen bu ýaramaz täsiriň nireden gelip çykanyny bilmeli. Siz hem ejeňizi barlagdan geçirip gaty dogry edipsiňiz. Bil oňurgadaky ingi bir gezek bejergi alanyň bilen bejerlenok. Bu keseliň bejergisi toplumlaýyn bolup, derman serişdelerinden daşary öz içine bejeriş bedenterbiýesini, owkalama we fiziobejergilerini alýar. Şonuň sebäpli, bejergileriňizi dowam etmek üçin neýrohirurg lukmanyň ýanyna gaýtadan baryň. Ejeňizi täzeden barlaglardan geçirmegiňizi we öňki bejergiň netijeleri barada aýdyp bermegiňizi maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe 290 ýyl üstünden aşyran Magtymguly Pyragymyzyň edebi mirasy türkmen milli medeniýetiniň taryhynda iň möhüm wakalaryň birine öwrüldi. Bu elbetde onuň diňe bir XVIII asyryň beýik şahyry we akyldary bolandygy üçin däl, eýsem türkmen edebiýatynyň esaslandyryjysy hökmünde hem şeýledir. Şu günki günde Pyragymyzyň pähim-paýhasly şygyrlaryny öwrenmäge we dünýäniň ylmy jemgyýetçiligine ýaýmakda türkmen halky üçin mukaddes borjy bolup dur. Magtymgulynyň “Berkarar döwleti istärin” diýen setirleri şu güne ýetip, adamy söýmäge, bir-biriniň zähmetine, döredijiligine hormat-sarpa goýmaga, şeýlede ynsanperwerligi iň belende galdyrmaga çagyrýar.
Dünýäniň beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň döredijiligi hakynda gürrüň edilende ony türkmen şekillendiriş sungatysyz göz öňüne getirip bolmaz. Sebäbi akyldaryň akyl-paýhasa ýugrulan dürdäne edebi hazynasy türkmen suratkeşler üçin tükeniksiz ylham çeşmesi bolup durýar. Pyragynyň şahyrana mirasy türkmen şekillendiriş sungatynda bir-näçe meşhur döredijilik şahsyýetleri orta çykardy. Şolaryň biri hem Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň halypa mugallymy Türkmenistanyň halk suratkeşi Hajy Atakgaýew.
Hajy aga uzak ýyllaryň dowamynda Magtymguly şahyryň döredijilik mirasyny ylmy esasda öwrenip, akyldara bagyşlap “Magtymguly dünýäsi” (2010-2014ý.) atly eser toplumyny döretdi. “Turgul diýdiler”, “Bäş gün”, “Oglum Azadym”, “Halala hasap, harama hasap”, “Adama Ata”, “Aýrylyk”, “Näbellilik”, “Arşda-Ferişde” atly garafika işleri, Magtymgulynyň döredijiliginde filosofiýa taýdan pikir alyşmagy, söýgi-lirika, öwüt-nesihatlaryň danalygy, şahyryň öňdengörüjiligi hem-de baý ruhy dünýäsi suratkeşiň eserlerinde özboluşly çeper beýanyny tapdy. Bu döredilen işler Hajy Atakgaýewiň birnäçe ýyllaryň dowamynda çeken zähmetiniň miwesidir. Suratkeşiň işleri meso-sinto, gury iňňe tehnikasynda ýerine ýetirilip, eseriň gapma-garşylykly, ak-gara reňk gammasyny baýlaşdyrmaga mümkinçilik berýär, keşpleri şekilllendirmekde bolsa inçe, ýumşak, mahmal çyzyklary, çuň gara öwüşginli häsiýetleri bilen özüne çekýär. Ýönekeý serişdeleri ulanyp tekiz kagyzyň ýerligi göwrümleri we giňişligi emele getirýär, suratkeş manyly döredijiligiň hyýaly dünýäsini hem täzeden janlandyrýar. Hajy Atakgaýewiň eserleri özüniň gaýtalanmajak täsirliligi, aýdyňlygy şol wagtda-da çylşyrymly filosofiki häsiýetleri bilen türkmen şekillendiriş sungatynda aýratyn orun tutýar.
Ýurdumyzda ýaňy ýakynda Hormatly Prezidentimiziň tagallalary esasynda Magtymguly Pyragymyzyň 290 ýyllyk toýy mynasybetli Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda “Magtymgulynyň çeper keşbi” atly bäsleşik- sergisi hem geçirildi. Serginiň guramaçylyk işleri bolsa Hajy Atakgaýewiň ýolbaşçylygynda alnyp baryldy. Sergä gatnaşan halypalaryň, mugallymlarynyň we talyp ýaşlaryň öz hünärlerinden degişli işleri ýerine ýetirip, Magtymguly Pyragynyň ýubileýine bagyşlap uly sowgatlar bilen geldiler.
Akyldaryň dürdäne döredijiligini wagyz edýän, ýaş neslimizi nurana geljege ruhlandyrýan hem-de türkmen medeniýetini we sungatyny öz ajaýyp eserleri bilen baýlaşdyrýan Hajy Atakgaýew Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan döredilen Türkmenistanyň “Magtymguly Pyragy” atly medalyna mynasyp eýesi boldy. Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllyk toý-dabarasynda ýokary döwlet sylaga mynasyp bolan Hajy Atakgaýewi we ýurdumyzyň alymlaryny, döredijilik işgärlerini tüýs ýürekden gutlap olara uly üstünlikleri arzuw edýäris.


text:
Salam, hormatly lukman! Howanyň çygly bolýan günlerinde, bulutly günlerde, hem-de sowuk günlerde bedeninde ozal operasiya geçirilen bolsa ýa-da döwlüp, soň bejerilen ýeriň bar bolsa, şol ýerler ýokarda agzalan howaly günlerde agyrmak bilen bolyar. Şonuň sebäbini giňişleýin düşündersiňiz, örän hoşal bolardym. Şeýle günlerde çygly howanyň täsirini duýmazlygyň çäresi barmyka? Jogabyňyza sabursyzlyk bilen garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Alymlaryň arasynda çygly howanyň zeperlenen dokumalara, bogunlara edýän täsirini düşündirýän dürli teoriýalar dörese-de, olaryň köpüsi doly düşündirişi bermäge ukyply däldirler. Ýöne olaryň içinde hakykata ýakyn düşündirişler hem bardyr. Bu düşündirişleriň esasyny atmosfera basyşynyň üýtgemegi düzýändir.
Bogunlara, beden dokumalaryna täsirini ýagyşly, çygly howa däl-de, şeýle howada döreýän atmosfera basyşynyň peselmegi ýetirýändir. Bedeni basyp, dokumalary giňelmeden saklaýan ýokary atmosfera basyşy peselende, beden dokumalarynyň giňelmegine hem-de bogunlara, şikeslenmeden soň dörän tyglara, sepleşmelere basyşy döretmegi mümkindir. Bu ýagdaý bolsa, onsuz hem üýtgän bogunlarda, tygly ýerlerde agyrylaryň, sanjylaryň döremeginiň sebäbi bolup biler.
Atmosfera basyşynyň peselmegi bilen utgaşýan çygly howa duýgur adamlara lukmanlar ýaşaýan öýlerini, münýän maşynyny ýylytmagy, ýyly geýinmegi, agyryly bogunlara ýyladyjy grelkalary ulanmagy, şeýle günlerde hereketde bolmagy maslahat berýärler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ak durna
Ak durna demirgazyk sebitlerde ýaýran durnalaryñ bir görnüşidir. Örän täsin hem owadan bu guşlara gadymy döwletlerden bäri uly üns berlipdir hem-de olary güle meñzedip, "Liliýa guşlary" diýip atlandyrypdyrlar. Dünýä halklarynyñ eposlarynda, rowaýatlaryndaak durnalara hoşmeýilligiñ, adalatlylygyñ simwoly hökmünde garalypdyr. Gadymy grek-rim simwolikasynda bolsa bu guşlar ýaz paslyna hem-de ýagtylyga deñelipdir. Geçen asyryñ 70-nji ýyllarynda Durnalary goramagyñ halkara gaznasynyñ döredilmegi bilen ak durna dürli ýurtlaryñ alymlarynyñ we tebigaty öwrenijileriniñ ünsüni özüne çekip başlady. Häzirki wagtda ak durnalaryñ sany az bolup, alymlaryñ maglumatlaryna görä, olar dünýä ýüzünde takmynan 2900-3000 sanydyr.
Ak durna iri guş bolup, onuñ boýy bir metrden geçýär, ganatlarynyñ ululygy 2-2.5 metre barabar, agramy 5-8.6 kilogram aralygynda bolýar. Kellesiniñ öñ bölegi we çüñki gyzyl reñkli, bedeni tutuş ak reñkde bolup, ganatlarynyñ gyralaryndan gara zolak geçýär. Ak durnalar beýleki durnalardan çüñkiniñ uzynlygy bilen tapawutlanýarlar. Jüýje guşlaryñ boýnunyñ, kellesiniñ reñki goñrumtyl-sary tegmilli bolup, ol uly guşlaryñkydan tapawutlanýar.
bu guşlar höwürtgeleýän ýerine maý aýynyñ ahyrynda gelýär. Özüniñ höwürtgesini barmasy kyn bolan batgalyk, çuñlugy 30-40 santimetr bolan suwly ýerlerde gurýarlar. Höwürtgesini dürli otlardan ýasaýarlar. Her höwürtgede agramy 215 grama deñ bolan gara tegmilli iki sany ýumurtga bolýar. Inkubasion döwür 29 güne çenli dowam edýär. Ýumurtgadan çykan iki jüýjäniñ arasynda basdaşlyk bolup, olaryñ haýdy-da bolsa biri diri galýar.
Ak durnalar ösümlikler we jandarlar bilen iýmitlenýärler. Ýazda hem tomusda olar ownuk gemrijiler, guşlaryñ ýumurtgalary we jüýjeleri, balyklar, mör-möjekler, ösümlikleriñ suwasty bölekleri bilen iýmitlenýärler. Gyşda bolsa bu guşlar, esasanam, ýokumly maddalara baý bolan suw ösümlikleri bilen iýmitlenýärler. Durnalaryñ beýleki görnüşlerinden tapawutlylykda, ak durnalar oba hojalyk ekinleri ekilen meýdanlardan iýmit gözlemeýärler.
Demirgazyk sebitlere ýaýran, bu guşlar diñe barmasy kyn bolan batgalyk, çygly düzlük ýa-da tokaýly ýerlerde ýaşaýarlar. Ak durnalaryñ biri-birinden aýry iki sany uly populýasiýasy bellenildi. Gyş paslynda ak durnalar Hindistanyñ batgalyk çäklerine, Eýranyñ demirgazygyna, Hytaýyñ Ýanszy derýasynyñ kenarýakalaryna uçup barýarlar. Biziñ ýurdumyzyñ çäklerinde ak durnalar ýaşamaýarlar. Ýöne olar güýz we ýaz aýlarynda göçüş döwründe Hazar deñziniñ kenarlarynda düşleýärler. Şol pursatlarda ak durnalar tebigatymyzyñ aýrylmaz bir gözel bölegine öwrülip, ony baýlaşdyrýar. Ak durnalar biziñ alymlarymyz tarapyndan hem öwrenilýär.
http://turkmen.wap.ug saýtyndan göçürilip alyndy


text:
Aşgabadyň demirgazyk böleginde ýerleşýän Çoganly şäherçesinde ýaşaýyş jaýlarynyň nobatdaky tapgyry ýumrulyp başlandy.
‘Jygyllyk’ atlandyrylýan ozalky bazarynyň golaýyndaky “tüwi bazary” adyny alan ýerde şu günler ýaşaýyş jaýlarynyň 100-e golaýy ýumrulyp, sowuk howada ilaty ýaşaýan ýerlerinden göçmäge mejbur edýärler.
Ýaşaýjylaryň sözüne görä, häkimlikler ýumrulýan jaý eýeleriniň käbirini ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etseler-de, olaryň köpüsi wagtlaýyn kireýine jaýlarda ýaşamaga mejbur edilýär.
“Ýaşaýyş jaýlary gurulyp ýetişmeýär. Emma muňa garamazdan, ýaşaýjylaryň jaýlaryny gyssagly ýumrup, ilaty köseýärler. Jaýy umrulanlara ‘jaýlar taýyn bolýança garaşyň’ diýmek, häkimlere adaty bir zat ýaly endik bolupdyr. Ilatyň ‘iki göç – bir talaň’ bolup kösenýändigine, olaryň wagtlaýyn kireýine jaýlarda ýaşamaly bolýandyklaryna üns berýän ýok. Olar diňe jaý pylança günde ýykyp aýrylmaly diýip görkezme berýärler. Özüň meýletin ýumrup başlamasaň, häkimlik öz işgärlerini we tehnikasyny getirip, jaýyňy ýumrup başlaýarlar” diýip, özüni Ataş diýip tanyşdyran ýaşaýjy aýdýar.
Ataşyň aýtmagyna görä, ýumrulýan jaýlaryň gurluşyk materiallaryny ujypsyz baha satmaly bolýarlar. Ýyldan ýyla gurluşyk materiallarynyň hyrydary azalýar.
Jaýy ýumrulýan ýaşaýjylara Köşi massiwinden jaý almak islegi bolsa ýa-da kotež jaýlary almaga mümkinçilik tapsa 1 ýyl, 1,5 ýyl garaşmak teklip edilýär. Parahat-7 massiwinde gurulýan jaýlardan almak islegi bolanlara uzak garaşdyrman jaý berilýär.
Emma Parahat-7 etrapçasynda jaýlaryň juda harsal gurulýandygyndan, olaryň hiliniň pesliginden nägile bolýandyklaryny ýaşaýjylar aýdýarlar. “Şol sebäpli garaşmaly bolsagam Köşi massiwinde gurulýan jaýlardan almaga razylyk berdik” diýip, Ataş aýdýar.
Çoganly şäherçesinde bar bolan tipli jaýlaryň ählisiniň hem ýumrulmak ähtimallygnyň bardygyny aýdýarlar. 1990-1992-nji ýyllarda bölünip berlen mellek ýerlerinde jaý salyp, wagtynda gerekli dokumentlerini düzedip bilmedik ýaşaýjylara indiden soň, häkimlik tarapyndan dokument düzetmäge mümkinçilik berilmeýändigini etrabyň bir ýaşaýjysy Berdi aga aýdýar.
“Häkimlik tarapyndan ýer parçasyny bermek baradaky karardan başga hiç bir dokumenti, ýagny inwentar delosy hem-de öý kitaby bolmadyk ýaşaýjylara dokumentlerini düzetmäge mümkinçilik berilmeýär. Häkimlige ýüz tutan halatyňda, degişli resmiler dürli bahanalar bilen senden gaçyp başlaýarlar. Haçan-da ýaşap oturan jaýyňy ýumurmaga gelenlerinde, degişli dokumentleriň ýokdugyny sebäp edip, seni jaýsyz goýýarlar” diýip, Berdi aga aýdýar.
“Eger-de saňa uzak möhletli ýeňillikli kredit bilen berilýän jaýlardan jaý ýetse, onda bagtyň çüwdigi. Emma şeýle jaýlaryň hem tölegini tölemäge köp ýaşaýjynyň gurby çatman, ýaşaýjylar jaýsyz galýarlar” diýip, ýaşuly sözüne goşýar.


text:
Türkmenistanyň raýaty Kiprde içgili awtoulag sürüp, ýol hadysasyna uçrady diýip, Türkiýäniň we Kipriň mediasy habar berýär.
Kipriň “Haber Kibris” neşriniň maglumatyna görä, 32 ýaşly türkmen raýaty Şamyrat Daşkynow Kipriň Kermiýa ýaşaýyş zolagynda awtoulagyna kontroly ýitirip ýol heläkçiligine uçrapdyr. Onuň ganynda 400 promille, ýagny GDA ýurtlarynda ulanylýan görkezijilere laýyklykda 4 promille, ýagny örän uly möçberde alkogolyň bolandygy anyklanypdyr. Media maglumatlarynda ulaga uly zeper ýetmegine garamazdan, sürüjä hiç zat bolmandyr.
Şeýle-de, habar berlişine görä, bu wakadan iki gün öň Türkmenistanyň ýene bir raýaty 27 ýaşly Gulman Baýramow polisiýa tarapyndan tussag edilipdir. Onuň ýük ulagynyň tiz kömek ulagyna urmagy zerarly emele gelen ýol hadysasynda bir adam wepat bolup, üç adam ýaralanypdyr.


text:
TÜRKMENISTANYŇ KONSULLYGY
GERMANIÝA FEDERATIW RESPUBLIKASY - FRANKFURT
TÜRKMENISTANYŇ MEJLISINIŇ WEKILIÝETI TÄHRANDAKY YHG-NYŇ AGZA-ÝURTLARYNYŇ PARLAMENT BILELEŞIGNIŇ MASLAHATYNA GATNAŞDY
18 Ýanwar 2018
TÜRKMENISTANYŇ WE HINDISTANYŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLERINIŇ ARASYNDA GEPLEŞIKLER
18 Ýanwar 2018
YSLAMABATDA TÜRKMENISTANYŇ WE PAKISTANYŇ ARASYNDA SYÝASY GEŇEŞMELERIŇ NOBATDAKY MEJLISI GEÇIRILDI
17 Ýanwar 2018
PALESTINA DÖWLETINIŇ DAŞARY IŞLER MINISTRINIŇ ORUNBASARY BILEN DUŞUŞYK
16 Ýanwar 2018
TÜRKMENISTANYŇ WE HINDISTANYŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLERINIŇ ARASYNDA GEPLEŞIKLER
Penşenbe, 18 Ýanwar 2018
YSLAMABATDA TÜRKMENISTANYŇ WE PAKISTANYŇ ARASYNDA SYÝASY GEŇEŞMELERIŇ NOBATDAKY MEJLISI GEÇIRILDI
Çarşenbe, 17 Ýanwar 2018
PALESTINA DÖWLETINIŇ DAŞARY IŞLER MINISTRINIŇ ORUNBASARY BILEN DUŞUŞYK
Sişenbe, 16 Ýanwar 2018
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
"Dünýäniň häzirki ösüşiniň esasy ugurlary we olar babatynda biziň ýurdumyzyň tutýan orny Türkmenistanyň giň we doly möçberli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin saýlap alan ýolunyň, onuň häzirki zamanyň - syýasatyň, ykdysadyýetiň, söwdanyň, maglumat, medeni, ylym-bilim, gumanitar we beýleki ugurlardaky möhüm meselelere işjeň gatnaşmagynyň dogrulygyny tassyklaýar."


text:
Abdylkadyr
Abdylkadyr (1808-1883) - alžir halkynyň fransuz kolonizatorlaryna farşy azat edijilik göreşinde ýolbaşçysy. Alžiriň milli gahrymany. Onuň asly gurply feodal urugyndan bolupdyr. 1832-nji ýylda Günbatar Alžiriň taýpalary Abdylkadyry hökümdar edip saýlaýarlar (tiz wagtda ol emir titulyny alýar). Talantly serkerde, akylly we gujurly syýasatçy Abdylkadyr 1832-47 ýyllarda Alžirdäki fransuz okkupantlaryna garşy gozgalaňa ýolbaşçylyk edýär. Abdylkadyr alym, operator we şahyr hökmünde Alžirde halk mekdepleriniň döredilmegine ýardam edýär, gymmatbahaly golýazmalaryň kitaphanasyny döredýär. 1847-52 ýyllarynda Fransiýada ýesirlikde bolýar; soňra Damaskide ýaşaýar we ol ýerde din taglymaty bilen meşgullanýar. 1860-njy ýylda Damaskide guralan hristiýan gyrgynçylygy wagtynda, ol druzlaryň hem-de maronitleriň arasyndaky duşmançylygyň bes edilmegi ugrynda çykyş edýär.


text:
Aktokaý obasynda ýurdumyzyň döredijilik wekiliýetiniň düzüminde Eýran Yslam Respublikasyna gelen türkmen zyýaratçylary beýik şahyrlarymyz we akyldarlarymyz bolan Magtymguly Pyragynyň we onuň atasy Döwletmämmet Azadynyň aramgähinde aýat-doga okadylar.
Her ýyl umumymilli baýramçylygyň - Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününiň öňýanynda biziň watandaşlarymyz asylly däbe görä, mukaddes ýerlere zyýarat edip, eziz Watanymyzyň görnükli ogullaryna, halkyň azat we bagtyýar döwlet hakynda arzuwlaryny beýan edenleriň hormatyna baş egýärler.
Zyýaratçylar beýik şahyrlaryň ata Watanynda-Magtymguly etrabynyň Gerkez obasynda şanly sene mynasybetli geçirilen dabaraly çärelere gatnaşdylar. Bu ýerde Pyragynyň ýadygärligine gül desseleri goýuldy hem-de häzirki nesliň zehinli şahyrlaryna-beýik söz ussadynyň hormatyna geçirilýän bäsleşigiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Habarlar
Türkmen zyýaratçylary Magtymguly Pyragynyň we onuň atasy Döwletmämmet Azadynyň aramgähinde aýat-doga okadylar
Aktokaý obasynda ýurdumyzyň döredijilik wekiliýetiniň düzüminde Eýran Yslam Respublikasyna gelen türkmen zyýaratçylary beýik şahyrlarymyz we akyldarlarymyz bolan Magtymguly Pyragynyň we onuň atasy Döwletmämmet Azadynyň aramgähinde aýat-doga okadylar.


text:
BÄHBITLI HYZMATDAŞLYGYŇ DESGASY
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda Garaşsyz döwletimiziň ykdysady ösüşini üpjün etmekde belent sepgitlere eýe bolunýar. Munuň özi milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda bady barha artýan düýpli özgertmeleriň guwandyryjy netijeleri bolup durýar. Milli ykdysadyýetimize häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, ýokary öndürijilikli önümçilik kuwwatlyklaryny işe girizmek arkaly durnukly ykdysady ösüşi gazanmakda aýgytly ädimler ädilýär.
Garaşsyz döwletimiziň gaz senagaty pudagy milli ykdysadyýetimiziň ygtybarly sütünleriniň biri bolmak bilen, bu ugurda durmuşa geçirilen düýpli özgertmeler tebigy gazyň akymynyň artdyrylmagyna mümkinçilik berdi. Täze taryhy eýýamyň ýyllary içinde milli Liderimiziň tabşyryklaryndan ugur alnyp, “mawy ýangyjyň” akymyny artdyrmaklyga gönükdirilen tutumly işler gowy netijelerini berýär. Täze gaz ýataklarynyň üsti açylyp, olaryň senagat taýdan özleşdirilmegine uly üns berilýär Çykarylýan tebigy gazy gaýtadan işleýän zawodlaryň we desgalaryň gurluşygy giňden ýaýbaňlandyrylýar. Dürli kuwwatlykly gaz geçirijileriň gurluşygy wajyp wezipeleriň biri bolup durýar. Bularyň hemmesi tebigy gazyň çykarylyşyny, senagat taýdan gaýtadan işlenilmegine ýardam edýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanymyzyň strategik çig mal bolan tebigy gazy daşary ýurtlara eksport etmek mümkinçiligini artdyrmaga itergi berýär.
Bilşimiz ýaly, Garaşsyz döwletimiz tebigy gazy daşary ýurtlara eksport etmekde ilkinji orunlaryň birini eýeleýär. Bu babatda gurlup ulanmaga berlen Türkmenistan-Hytaý transmilli gaz geçirijisini, Eýran Yslam Respublikasyna gidýän gaz geçirijisini ýatlanymyzda-da Garaşsyz döwletimiziň tebigy gazy eksport etmekde özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmekdäki gadamynyň barha batlanýandygyna göz ýetirmek bolýar. Şeýlelikde, döwlet Baştutanymyzyň başlangyçlary bilen Türkmenistan döwletimiz uglewodorod serişdelerini daşary ýurtlara ibermekde we ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde aýgytly ädimleri ädýär.
Ýurdumyzyň gaz senagatyny ösdürmek, tebigy gazyň çykarylyşyny artdyrmak bilen bagly durmuşa geçirilýän tutumly işler milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşinde täze mümkinçilikleri açýar. Hormatly Prezidentimiz Türkmenistan döwletimiziň uglewodorod serişdelerini dünýä bazarlaryna iberilmeginiň ykdysady ösüşde möhüm ädimdigini öwran-öwran nygtaýar. Bu babatda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPI) gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirilip başlanmagy taryhy waka boldy. Has takygyny aýtsak, 2015-nji ýylyň 13-nji dekabrynda dört döwletiň baştutanlarynyň gatnaşmaklarynda iri gaz geçirijisiniň gurluşygyna dabaraly ýagdaýda ak pata berildi. Üstünlikli durmuşa geçirilýän bu taslama energiýa çeşmesini iberýän diňe bir Garaşsyz Türkmenistanymyz üçin däl, eýsem tebigy gazy üstaşyr geçirýän hem-de sarp edýän döwletler üçinem ykdysady taýdan örän uly ähmiýete eýedir.
Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň sebitde durnukly we sazlaşykly ykdysady ösüşi üpjün etmäge, parahatçylygy ygtybarly berkitmäge ýardam berjekdigi şübhesizdir. Şeýle hem bu iri gaz geçirijisiniň gurlup, ulanmaga berilmegi biziň döwletimiziňem, Owganystanyňam, Pakistanyňam, Hindistanyňam durmuş-ykdysady taýdan çalt depginler bilen ösdürilmegine güýçli itergi berer. Uzynlygy, takmynan 1814 kilometre barabar bolan bu halkara ähmiýetli iri desga özara bähbitli ykdysady-söwda hyzmatdaşlygy has-da çuňlaşdyrmaga, halklaryň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklarynyň mundan beýlägem pugtalandyrylmagyna täze mümkinçilikleri açar. Täze gaz geçirijisiniň ýyllyk kuwwaty 33 milliard kub metre barabar bolup, sarp edijileriň bu energiýa çeşmesine bolan islegini kanagatlandyrmakda örän uly ähmiýete eýe bolar. Gurluşygyna badalga berlen bu iri halkara gaz geçirijisini we onuň ugrundaky desgalaryň gurluşygyny 2019-njy ýylyň dekabr aýynda tamamlamak göz öňünde tutulýar.
Bilşimiz ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri diňe bir Türkmenistan döwletimiz üçin däl, eýsem halkara ähmiýetli uly gurluşyklaryňam, bimöçber işleriňem zamanasy boldy. Hormatly Prezidentimiziň beýik başlangyçlaryndan gözbaş alyp, üstünlikli amal edilýän şeýle tutumly işler, ilkinji nobatda, Türkmen döwletiniň ykdysady taýdan çalt depginler bilen ösdürilmegine, dünýäniň ösen döwletleriniň hatarynda mynasyp orny eýelemegine güýçli itergi berýär. Şeýle hem ýokarda gürrüňi edilýän halkara ähmiýetli desgalaryň gurluşygy Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň halkara abraýynyňam barha artmagyna oňyn täsirini ýetirýändigini ýatlamalydyrys.


text:
Taekwondo
Taekwondo sporty söweş tärleri, öz-özüňi goramak başarnyklary, fiziki ukyplylyk, meditasiýa we pelsepe ýaly aýratynlyklary öz içine alýar. Taekwondo bedeni fiziki taýdan, ýagny güýji, tizligi, deňagramlylygy, çeýeligi we çydamlylygy ösdürýär. Taekwondo sportunda aýak bilen urgulara has köp üns berilýär.
Sport görnüşi
Taekwondo boýunça ýaryş diňe güýç we ussatlyk ýaryşy bolman, söweş sungatynyň demonstrasiýasy bolup durýar.
Türgenler iki dissiplina boýunça ýaryşarlar: kýorugi we pumse. Kýorugi iki türgeniň arasyndaky tutluşykdyr. Garşydaşlar hüjüm etmek we goranmak emellerini ulanýarlar. Kýorugide türgenler söweş tärlerini ulanyp, garşydaşynyň güýç derejesini anyklamaga synanyşýarlar.
Pumse görnüşi boýunça çykyş edýän türgenler belli bir yzygiderlikde hüjüm etmek we goranmak emellerini görkezip, maşklary ýerine ýetirlýärler.
Gelip çykyşy
Taekwondo karate hem hytaý söweş sungatynyň aýratynlyklaryny we Koreýanyň başa-baş söweş sungatlaryny (taekkyeon, subak we gwonbeop) özünde jemläp, 1940-njy, 1950-nji ýyllaryň dowamynda döredildi.
Dünýa taekwondo guramasy 1973-nji ýylda Koreýanyň taekwondo assosiasiýasy tarapyndan esaslandyrylyp, Olimpiýa oýunlarynyň maksatnamasyna 2000-nji ýylda girizildi.
“Aşgabat 2017” oýunlarynda
Türgenler iki dissiplina boýunça medal gazanmak üçin ýaryşarlar: kýorugi we pumse.
kýorugi boýunça ýaryş erkekleriň we zenanlaryň arasynda 7 agram derejede sentýabr aýynyň 18-21-nde geçiriler. Pumse boýunça ýaryş zenanlaryň we erkekleriň arasynda şahsy we toparlaýynsentýabr aýynyň 22-nde geçiriler.
Taekwondo we tans sport arenasynda ýaryşyň netijesi boýunça 18 gezek medal gowşurmak dabarasy geçiriler.
Kýorugi
Erkekler:
-54kg, -58kg, -63kg, -68k, -74kg, -80kg, -87kg
Zenanlar
-46kg, -49kg, -53kg, -57kg, -62kg, -67kg, -73kg
Pumse
Erkekleriň arasynda 30 ýaşa çenli, pumse, şahsy
Erkekleriň arasynda 30 ýaşa çenli pumse, toparlaýyn
Zenanlaryň arasynda 30 ýaşa çenli pumse, şahsy
Zenanlaryň arasynda 30 ýaşa çenli pumse, toparlaýyn
Ýaryşyň geçirilişi
Kýorugi görnüşi boýunça ýaryş final tapgyrynda çykyş etjek iki türgen galýança “utulan çykar” görnüşde geçiriler. Finalçylardan ýeňlen türgenler bürünç medalyny gazanmak üçin goşmaça tapgyrda çykyş etmek mümkinçiligi döredilýär. Ýaryş saýlama tapgyrdan, goşmaça tapgyrdan we final tapgyrdan ybaratdyr.
Pumse görnüşi boýunça ýaryş final tapgyrynda çykyş etjek türgenler kesgitlenýänçä, “cut-off” ulgamy boýunça geçiriler. Türgenleriň arasynda öňe saýlanan dört türgene medal gowşurylar, üçünji we dördünji ýerleri eýelän türgenler bürünç medal bilen sylaglanarlar.
Gysga maglumatlar
- Taekwondo karate hem hytaý söweş sungatynyň aýratynlyklaryny we Koreýanyň başa-baş söweş sungatlaryny (taekkyeon, subak we gwonbeop) özünde jemläp, 1940-njy, 1950-nji ýyllaryň dowamynda döredildi.
- Türgenler iki dissiplina boýunça ýaryşarlar: kýorugi we pumse. Kýorugi iki türgeniň arasyndaky tutluşykdyr.
- Garşydaşlar hüjüm etmek we goranmak emellerini ulanýarlar.
Medallaryň sanawy
Habarlar #Taekwondo
- Soňky habarlar
«Aşgabat 2017»-niň surat galereýasy we gündelik hasabat: ýedinji gün22 Sentýabr, 2017 (22:37)
- Soňky habarlar
Gündelik maglumat: 22-nji sentýabr, anna güni22 Sentýabr, 2017 (09:34)
- Soňky habarlar
«Aşgabat 2017» oýunlarynyň altynjy güni üçin surat galereýasy hem-de gündelik hasabat21 Sentýabr, 2017 (23:05)
- Soňky habarlar
Gündelik hasabat: 21-nji sentýabr, hepdäniň penşenbe güni21 Sentýabr, 2017 (10:19)
- Soňky habarlar
Çarşenbe: ýeňil atletika boýunça ýaryşyň ahyrky, kuraş boýunça ýaryşyň ilkinji güni20 Sentýabr, 2017 (10:22)
- Soňky habarlar
Surat galereýasy: «Aşgabat 2017»-niň dördünji güni19 Sentýabr, 2017 (23:05)
- Soňky habarlar
Surat galereýa: "Aşgabat 2017"-niň üçünji güni18 Sentýabr, 2017 (23:03)
- Soňky habarlar
Özbegistanyň taekwondo topary Aşgabat 2017 oýunlarynyň medallaryna dalaşgär11 Sentýabr, 2017 (15:39)
- Soňky habarlar
Sporta bolan söýgi durmuşa bolan söýgüdir08 Sentýabr, 2017 (12:15)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylarynyň esasy maksady Aşgabat 2017-de medal gazanmak14 Awgust, 2017 (09:35)
- Soňky habarlar
Katarly zenanlar Aşgabat 2017-ä taýýarlyk görýärler01 Awgust, 2017 (10:51)
- Soňky habarlar
Taekwondo boýunça dünýä çempionaty -2017-de Aziýa öňdebaryjy orunlary eýeledi03 Iýul, 2017 (13:55)
- Soňky habarlar
Awstraliýa Aşgabat 2017-ä gatnaşjak 18 türgenini saýlady29 Iýun, 2017 (18:01)
- Soňky habarlar
Höweslendirmek — sport ýeňişleriniň kepili05 Dekabr, 2016 (15:12)
- Soňky habarlar
Ussat taekwondoçylaryň bäş medaly30 Oktýabr, 2016 (17:43)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary - Aziýanyň iň gowy toparlarynyň üçlüginde30 Mart, 2016 (18:30)
- Soňky habarlar
Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular: iki günde 10 medal28 Mart, 2016 (16:25)
- Soňky habarlar
Taekwondoçylaryň Aziýa çempionatynda üstünlikli badalga almaklary27 Mart, 2016 (17:59)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary Almatyda Aziýanyň çempionatynyň hem-de Italiýada dünýä çempionatynyň medallary ugrunda göreşerler16 Fewral, 2016 (12:51)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylarynyň üstünligi06 Dekabr, 2015 (21:10)


text:
BEÝYK TAŇRYŇ ADY BILEN
Hormatly okyjylar, öz bilişiňiz ýaly häzirki ýaşaýan asrymyzda her bir halky özbaşdak edebiýat hem-de erteki, goşgular we dessanlary bilen tanamak bolýandyr. Eýsem türkmen halky-da asyrlar boýy öz aýdym-saz, läleler we çagalary ýatyrmak üçin hüwdüler, hem-de ýene goşgulary bilen ruhy baýlyk taýdan hiç bir halkdan yza galman eýsem üstün bolup köplerçe ýazgytlar ýädigär goýup edebiýat sungatyna borjuny ödändir. Bu bölek arasynda özbaşdak eserler diňe ynsansöýer ýürekli şahyrlara derekli bolup olaryň edýän aladasyndan aňsatlyk bilen göz sowup bolmaýar. Olar biziň ene dilimize uly gorakçy hökmünde uruş meýdanlarda söweşjeň ýönekeý ynsanlardan eden aladalary az däl-de diýmek artyk hem bolup bilýär. Häzirki ýagdaýda türkmen edebiýatyny yzarlap gelýän muştaklara "Tagy Purmand" şu asyrda ýaşaýan şahyr tanamaýan at däldir. Biziň garaýşymyza görä şahyr ýyllarça boýunda türkmen diliniň aýratyn ussady şahyr Magtymguly Pyragynyň muştaklarynyň biri bolup ussadyň belli günleri we ýa onuň adyna ýokary okuw jaýlarda gurulan gurluşyklarda, Günbed şährinde medeniýet bölüminiň adyny göteren gurultaýyň degerli agzasy bolup gatnaşýar. Şahyryň goşgulary köplenç öwüt-nesihat ugrunda klasik bölümli edebiýat neşriýelrde çap edilendir. Onuň goşgularynda we edebi sözler ady bilen ýazan nusgalarynda türkmen diliniň baýlygy çeperçilik bilen maglumat berýäni belli bolýar. Şahyryň goşgularynda ýaş wagtyndan bäri türkmen folklorynyň däp-dessurlery bilen ýakyndan gatnaşyk edýänini duýsaň bolar. Sebäbi onuň "Taze dörän nakyllar" adynda neşriýelerde çap edilen eserlerinden hem-de türkmeniň geçen döwürlerde ýaşaýyş ugrunda ýazan nusgalaryndan mälim boluşyna görä biziň ene dilimiz çäksiz baý we buýsançly bolmagyny duýmak bolar. Türkmen dilimiz häzirki döwürde ösmäni peselip barýan zamanynda ýazylan şeýle kitaplar goragçy hökmünde täsir goýjagyna güman etmeli däl diýip şahyra jan saglyk arzuw etmek bilen türkmen medeniýet ugrunda alyp barjak aladalaryna garaşýarys.
ORAZMUHAMMET ORAZNIÝAZY
(ŞAHYR)


text:
Adamlar ozuning kimdigini yagny akyldarlygyny, danalygyny nameler bilen bashgalara gorkezmage chalyshyarlar?
Koplench kop adamlar eden ishlerine, yeten derejelerine yada nahilidir bu dunyade edinen baylygyna esaslanyp ozlerini akyldar, dana, abrayly diyip baha beryarler… Hatda ozlerine kimdir biri diydirmek uchin her bir yol bilen ugur tapyp yol aljak bolup hereket edyarler. Gerek bolsa zorluk bilenem, mekirlik bilenem, bashgalary tokmaklap pese dushurmage chalyshypda, yada hokum ediji sozler aydyp hem, dawa-jenjel edip yol aljak bolup, adamlary kemsidip gownuni agyrdyp hem at-abray yada shohrat gazanmak uchin hereket edyarler… Kawagt hatda hak Hudayy tanayan diyip, bu at bilen hyzmat edyanlering arasynda hem sheyle men-menlikden doly hasiyetler bolyar… Beyle adamlar ozlerini beygeldip, men-menlikden, tekepbirlikden, shohratparazlykdan doly adamlardyr.
Beyle hasiyetler, Hudaydan bolman bu dunya degishli yorelgelerden we gara guychlering hokumdary sheytandan ugur alan hasiyetlerdir…
Hakyky danalyk bolsa pesgowunlikden, parahatsoyujilikden, merhemetden, rehimden, adalatdan, yagshy niyetlilikden, mahir-shepagatdan doly bolan hasiyetlere esaslanandyr. Beyle adamlary Huday beygeldyandir!
Hakyky danalyk
“13 Araňyzda dana hem parasatly adam barmy? Eger bar bolsa, goý, ol muny dogry durmuşy we danalykdan çykýan pespälligi bilen bitiren oňat işlerinde görkezsin.14 Emma kalbyňyzda bahyllyk we men-menlik bar bolsa, onda danalyk bilen öwünmäň. Bu aňrybaş ýalançylyk bolar!15 Beýle «danalyk» gökden inen däldir, ol dünýewi bolup, ruhy däldir, şeýtandandyr.16 Çünki bahyllygyň, men-menligiň bar ýerinde bidüzgünçilikler we her dürli pyssy-pyjurlyklar hem bardyr.
17 Emma gökden inen danalyk ilki bilen päklikdir, soňra parahatlyk söýüjilikdir, mylaýymlyk we özara ylalaşyklykdyr. Ol merhemetden we haýyrly işlerden doludyr. Şeýle danalyk tarapgöýlik we ikiýüzlülik etmeýär.18 Parahatlyk döredýänler parahatçylyk tohumyny sepip, dogrulyk hasylyny orýarlar.” Injil, Yakubyng Haty 3nji bap


text:
Türkmenistandaky Fransuz Instituty sizi 6-njy martda sagat 18.30-de sişenbe gününiň duşuşygyna çagyrýar.
Bu Sişenbäniň myhmany Rodolf Arlandis. Ol Türkmenistanda 4 ýyl bäri işleýär. Ol ilki Fransiýanyň konsuly bolup işledi, soňra Ilçiniň orunbasary wezipesine bellendi. Ol Fransiýada wagty Basklaryň ýurdunda ýaşaýar.
Ol bizi bu ajaýyp region bilen, onuň diýseň baý we üýtgeşik medeniýeti bilen tanyşdyrar.
Siz Baýonne baýramçylygy bilen tanyşmak isleýärsiňizmi? Bask diliniň syrlaryny açmak ýa-da bask tagamlary bilen tanyşmak isleýärsiňizmi? Onda, Rodolf Arlandis bilen duşuşyga geliň!
Giriş tölegsiz. Duşuşyk fransuz dilinde geçer.


text:
Second Message of Ayatollah Khamenei to the Western Youth in Turkmen.
Eýranyň Yslam Rewolusiýasynyň Mertebesi belent ýolbaşçysynyň günbataryň umum ýaşlaryna garap ýazan ikinji haty
Merhemetli we bagyşlaýjy Allanyň ady bilen
günbataryň umum ýaşlaryna
Fransiýada ýüze çykan kör terrorizm ýene bir gezek meni siz ýaşlar bilen gürleşmäge iterdi.bu hili wakalaryň ýenede agza dile düşmegi meniň üçin gaty gynandyryjydyr,emma egerde bu hili ajy wakalar oňa çäre görülmegine şert döretmese onuň zyýanlary iki esse boljakdyr.
Dünýäniň her bir künjeginde bolsada her bir ynsanyň ejir çekmegi adamzat üçin gynandyryjydyr.öz ezizleriniň göz öňünde jan berýän çaganyň teswiri, maşgalasynyň toý tomaşasynyň ýasa dönýän enäniň teswiri, öz aýalynyň meýidini hal-harasat bolup bir tarapa alyp barýan adamyň teswiri ýada bu sahnalara şaýat bolup duran we ýene bir az wagtdan soňky demini sanap geçjek adamyň teswiri adamzadyň duýgusynda täsir galdyrmajak zat däldirler.
Muhabbet we adamkärçilikden peýda gören her bir adam bu wakalary görüp ýüregi ynjaýar,şindi bu wakalar Fransiýada bolsun ýada Palestina, Yrak, Liwan ýada Siriýada bolsun hiç parh etmez.1/5 milliard musulmanda şeýle bir duýgynyň ele gelýäninde şek şübhe ýokdyr,olar bu hili pajygalardan bizardyrlar.emma şu arada bu ili wakalaryň gowy we howpsuz geljegi ýasamaga şert döretmese diňe bir ajy hatyra bolup galjakdyrlar.men diňe siz ýaşlaryň durmuşky ýaramazlyklardan pent alyp täze geljegi ýasamak üçin täze ýollary saýlap biljegiňize ynanýaryn.
Terrorizmiň , biziň we siziň bilelikdäki derdidigi dogrydyr emma soňky hadysalarda duýan wehimleriňiz we gaýgylaryňyz ençeme ýyllap Yrak, ýemen, Siriýa we Owganystan halklarynyň çeken ejirlerinden tapawutlanýar.birinjiden Yslam dünýäsi giň möçberde , köp gezek we uzak möhlet gorkunç we zorlukly hereketleri gurbany bolandyr. Ikinjiden gynansakda bu zorlukly hereketlere uly gudratlar tarapyndan dürli şiweler arkaly goldaw ýetişendir. Bu gün Alkaida,Talyban we bu toparlara eýerýän toparlary Amerikanyň ýaraga besleýändigini bilmeýän adam gaty azdyr.bu göni hemaýatlaryň ýany bilen tekfiri terrorizmiň tanalýan hemaýatçylary iň yza galak syýasy düzümlerden paýly bolmaklaryna garamazdan günbatara birleşenleriň hatarynda ýerleşendirler we şol bir wagtda aktiw demokratiýa we öňdebaryjy we aýdyň ideýalar sebitde rehimsizlik bilen basgylanýarlar.günbataryň Yslam dünýäsinde ýüze çykan Yslam oýalygy baradaky iki ýüzli boluşy günbataryň birek-birege çapraz gelýän syýasatlarynyň mysallaryndandyr.bi hili çaprazlylygyň ýene bir görnüşini Ysraýylyň döwlet terrorizmine berilýän hemaýatlarda görse bolýar.
Palestinanyň mazlum ilaty 60 ýyldan gowrakdyr iň erbet terrorizmi tejribe edip gelýändir.egerde Ýewropanyň ilaty bir näçe gün bäri öz öz öýlerine pena getirip duran bolsalar we jemgyýetiň güri ýerlerine we umumy mekanlarda huzurly bolmakdan saklanýan bolsalar Palestinaly maşgala onlarça ýyllap hatda öz öýlerinde hem Sionit režimiň gyryş maşynyndan aman däldir.
Durmuşda Sionist režimiň şäherçe gurmak işlerine deň gelýän zorlukly hereketi ň taýyny tapyp bolarmy?bu režim bileleşenleri ýada halkara köpçüligi ýada garaşsyz halkara organlary tarapyndan käýinmezligi bilen bir wagtda her günde Palestinalylaryň öýlerini weýran edýär we baglaryny we ekiş ýerlerini hem dargatýar.we hatda sionist režimi Palestinalylara öý esbaplaryny göçürmäge hem wagt berýän däldirler we bu li wakalar öz içeri maşgalasynyň agzalarynyň urup ýenjilip durulýanyny gözleri görüp duran çagalaryň we zenanlaryň öňünde ýüze çykýandyr.häzirki zamanda bu derejede we bu hili uzak möhlet ejir berilýän halky görüp bolýarmy?
Ýaragly bir esgere nägilelik bildirmegi babatly bir aýalyň köçäniň ortasynda oka tutulmagy terrorizm bolman eýsem näme?bu jenaýat basybalyjy döwletiň esgeri tarapyndan amala aşyrylansoň ekstremistik hereket hasaplanmaly däldir.
Bu hili jenaýatlar 60 ýyldan gowrak bäri telewideniýeden yzygiderli görenimiz üçin ol biziň wyždanymyzy öjükdirmeli dälmi?
Soňky ýyllarda Yslam dünýäsine garşy goşun çekilmeleriň köp heläkçilikleri bolandyr bu bolsa günbataryň gapma-garşylykly mantygynyň mysalydyr.
Hüjüm astyna alynan ýurtlar ynsanlyk heläkçiliklerden aýry ykdysady we senagat boýunça düýp gurluşyklaryny hem eldem berendirler.
Olaryň ösüşe tarap hereketi togtandyr ýada gaty azalandyr we käbir ýerlerde onlarça ýyl yza gaýdandyrlar.emma oňa garamazdan hüjüm astyna alynan halklardan özlerini mazlum hasaplamzlyklary islenilýär.nähili bolýar bir ýurdy weýrana dönderip we ol ýurduň obadyr şäherlerini küle dönderip onsoň olardan özlerini mazlum hasaplamazlygyny isläp bolar? Pajygalary düşünmezlige ýada unudylmaga çagyrmagyň ýerine amala aşyrlam jenaýatlar babatly ötünç soralmagy gowrak dälmi?geçen ýyllarda hüjümçileriň ikiýüzliliginden çeken ejiri maddy zyýanlaryndan az däldir.
Eziz ýaşlar! Durmuşda ýada golaý geljekde bu hilebazlykly pikiri üýtgedip biljekdigiňize umytlydyryn.meniň pikirimçe howpsuzlygy we aramlygy döretmek ugurdaky birinji tapgyr bu zorlukly endişäniň düzeldilmegidir.ikilik ölçegleriň günbataryň syýasatlaryna musallat bolup durýan mahaly we terrorizmiň onuň gudratly hemaýatçylaryny garaýşyndan gowy we erbet kysymlara bölünýän wagty şeýle-de döwleriň bähbitleriniň ynsanlyk we ahlaky gymmatlyklara üstem çykarylýan mahaly zorlukly hereketleriň köküni başga ýerlerde gözlemek gerek däldir.
Gynansakda bu kökler ýyllaryň boýunda günbataryň medeni syýasatlarynyň çuňluklaryna ornandyr we bir ýumşak we gizlin hüjümi düzgünleşdirendir.
Aglaba ýurtlar öz milli medeniýetlerine buýsanýandyrlar,bu medeniýetler döredijiligi bilen bir wagtda ýüzlerçe ýyllap adamzat köpçüligini gowy iýmitlendirendir.Yslam dünýäsi hem bu kadadan daşarda däldir emma häzirki zamanda günbatar dünýäsi döwrebap abzallardan peýdalanyp dünýä medeniýetleri kybapdaşdyrmaklyga aýak direýär. Men günbatar medeniýetiniň beýleki milletlere töňkelmegini we beýleki garaşsyz medeniýetleriň kiçeldilmegi bir hili zorluk we gary zyýanly bilýärin.
Baý medeniýetleriň harlanmagy we onuň iň sylagly taraplarynyň ýaňsylanmagy şeýle bir ýagdaýdadyr welin onuň öwezine töňkelýän medeniýet asla gerek potensiýaldan paýly däldir.mysaly günbataryň medeniýetiniň asly düzümine ornan agressiýa we ahlaky bibaşlylyk hatda günbatarda hem orny pese gaçandyr.
Indi eger biz uruşparaz,haýasyz we manysyz medeniýeti islemesek biz günäkärmi diýlen sorag ara gelýär.
Men medeni baglanşyklaryň gymmatlylygyny we ähmiýetini inkär etmeýärin , bu baglanşyklar tebigy ýagdaýda we sylag hormatlanyp bir köpçülige hödürlenende ösüşi we öňe gidijiligi sowgat getirýär.onuň garşysynda deň gelmeýän we utgaşmadyk töňkelen medeniýet zyýanlydyr.gaty gynanç bilen DAEŞ ýaly pes toparlar bu hili töňkelme medinetler bilen bir ugra gitmegiň netijesidir.eger kynçylyk ideýa bagly bolan bolsady imperializm asyryndan öňürti bu hili gopgunlary yslam dünýäsine görünerdi emma taryj oňuň tersine güwä geçýändir.
Imperializm ideýasy bilen çölde dörän ekstremistiki ideýasynyň utgaşmagynyň sebitde ekstremistik hereketleriň tohumyny ekip gidenligini Taryhy senetler açyk tärde beýan edýär ýogsam dünýäniň iň ahlakly we aňrybaş gumanitar dini mekdebi hasaplanýan we bir adamy öldürmekligi bütin adamzat neslini gyrmak bilen barabar bilýän diniň içinden DAEŞ ýaly zibiliň döremegi nähili mümkindir?
Ol bir tarapdan Ýewropada dünýä gelen adamlar we şol ýerde pikiri we ruhy taýdan tälim alan adamlaryň bu hili terrorçy toparlara goşulmaklary nähilidir?
Şol adamlaryň bir ýada iki gezek uruş sebitlerine baryp birdenkä ekstremiki ideýalara ýogurlyp öz watandaşlaryny oka tutmaga razy bolmagyna ynanyp bolarmy? Bir ömür hapa öride sagdyn bolmadyk medeni iýmitler bilen iýmitlenen adama galdyran täsiri unudylmaly däldir. Bu barada köpugurly we kämil barlaglar geçirilmelidir bu barlaglar köpçüligiň gizlin we äşgär hapalyklaryny tapyp başarmalydyr.megerem senagat we ykdysady taýdan gülläp ösen ýyllarynda ýüze çykan parhlylyklar we ala görülmeler we mümkinde kanuny we düzümleýin alalyklar günbatar ilatynyň käbir gatlaklarynda dörän düwünleriň mahal-mahal bu hili kesel görnüşinde özüni görkezýän bolmagy mümkindir.
Her halda öz köpçüligiňiziň gatlaklaryna aralaşyp onuň düwünlerini çözüp bar bolan kineleri tapyp aýyrmaklyk siz ýaşlaryň boýnunadyr.
Aradaşlyklary çuňlaşdyrmaly dälde eýsem ony düzeldip ýakynlaşdyrmaly.terrorizme garşy göreşde baş goşulýan iň uly ýalňyşlyk howlukmaçlyk bilen gaýtawul berilmegidir.
Hijanly we howlukmaçlykly amala aşyrylýan her bir hereket Ýewropada we Amerikada ýaşaýan musulmanlary çetleşdirse ýada gorka gabat getirse olary öňkiden beter asly hukuklarynda alyp galjakdyr.ýüzleý gaýtawullaryň hususanda kanuny bolsa polýarizasiýalaşmagy artdyrmak bilen geljekki dartgynlylyklara ýol açmakdan gaýry netijesi bolmaz.
Gelip gowşan habarlar esasynda käbit günbatar ýurtlarynda ýewropaly raýatlary musulmanlara garşy içalylyk etmäge mejbur edýän kanunlar tassyklanandyr.bu boluş zulum etmekdir we zulumyň özüne öwrülip bilýän häsiýetiniň bardygyny hemmämiz bilýändiris.
Musulmanlar bu hili jepalara laýyk däldirler.günbatar dünýäsi asyrlar boýy musulmanlary tanandyr.kesekileriň yslam topragyna myhmançylyga gelip öý eýesiniň mal mülkine göz garaldan mahaly şeýle-de gonakdar höküminde musulmanlaryň pişesinden we pikirinden peýdalanan mahlay musulmanlardan mähribanlykdan we sabyrlylykdan gaýry zat gören däldir.
Oňa görä men siz ýaşlardan yslam dünýäsi bilen şerapatly we dogry çemeleşilmegine şert döredip biljek hereketleriň düýbini gurmagyňyzy isleýärin, şeýle bolan ýagdaýynda şu berk esasda bina bolan hereketiň ony döredenleriň başyna ynam saýasyny saljakdygyny ýakynlykda görüp bolar, olara howpsuzlyk we aramlyk gyzgynlygyny hödür etjekdir we aýdyň geljegi dünýä buşlajakdyr.
Seýit Aly Hameneýi
1394/09/08


text:
Baýramçylygyň öň ýanyndaky binagärlik açylyşlary
Baýramçylygyň öň ýanyndaky binagärlik açylyşlary
2015-nji ýylyň 22-nji dekabrynda Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda nebiti ilkinji gezek gaýtadan işleýän, kuwwaty ýylda 3 million tonna çig nebiti gaýtadan işlemäge ukyply bolan ELDAD-HT-7 desgasy hem-de umumyzawod hojalyk desgalary açylyp, ulanmaga berildi.
Dabara başlanmazdan öň, söýgi we watançylyk aýdymlary, mähriban halkymyzyň döredijilikli zähmetini hem-de eziz Watanymyzy wasp edýän aýdymlary öz içine alan konsert boldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça bu dabara ýurdumyzyň hökümet agzalary, ýangyç-energetika toplumynyň pudak edaralarynyň, Türkmenbaşy şäheriniň we Balkan welaýatynyň häkimlikleriniň ýolbaşçylary, TNGIZT-niň işgärleri, jemgyýetçilik wekilleri, hormatly ýaşulular, ýaşlar gatnaşyp, olar milli Liderimize eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ýurdumyzyň durmuşynyň ähli ugurlarynda üstünlikli geçirilýän giň gerimli özgertmeler üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdiler.
Dabara gatnaşanlaryň arasynda daşary ýurt kompaniýalarynyň: ELDAD-HT-7 desgasyny gurmak üçin TNGIZT hem-de umumyzawod hojalygynyň desgalarynda işleriň baş potratçysy — «Petro Gas LLP» britan firmasy bilen şertnama baglaşan “Alliance Engineering and Construction B.V.” niderland firmasynyň wekilleri hem boldy.
Dabaranyň barşynda “Alliance Engineering and Construction B.V.” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Konstantin Basýuk hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa bu möhüm taslamany amala aşyrmaga gatnaşmaga bildiren ynamy üçin çuňňur hoşallygyny beýan etdi. Gaýtadan işleýän kuwwatlyklaryň durnukly artmagyny hem-de bäsdeşlige ukyply önümleriň çykarylmagyny üpjün edýän uly möçberli döwlet maýa goýumlary TNGIZT-niň harytlyk nebit önümleriniň mukdarynda we görnüşlerinde esasy höweslendirmeler bolup durýandygyny bellemek bilen, niderland kompaniýasynyň ýolbaşçysy TNGIZT-de amala aşyrylan taslamanyň türkmen hyzmatdaşlary bilen uzakmöhletleýin we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga ýardam berjekdigine umyt edýändigini belledi.
ELDAD-HT-7 desgasy gurlanda innowasion tehnologiýalaryň ulanylmagy, inženerçilik merkezleriniň dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň enjamlary, abzallary hem-de kuwwatly gurallary bilen üpjün edilmegi desganyň ygtybarly işlemegini hem-de TNGIZT-niň nebiti ilkinji gezek gaýtadan işlemegini ekologik taýdan arassa we galyndysyz önümçiligiň has ýokary derejesine çykarmaga mümkinçilik berer.
Dabara gatnaşyjylar desganyň merkezi dolandyryş bölümine baryp gördüler. Amala aşyrylan taslama boýunça ol ELDAD-HT-2, 6 we 7 desgalary üçin umumy dolandyryş bölümi bolup hyzmat eder. Desgalaryň çig maly gaýtadan işlemek boýunça umumy kuwwaty goýberiş enjamyny işe girizmek bilen bir ýylda 7,5 million tonna deň bolar.
ELDAD-HT-7 desgasynyň merkezi dolandyryş bölüminiň iki gatly binasynda tehnologik işleri awtomatlaşdyrmak hem-de nebiti ilkinji gezek gaýtadan işleýän desgalaryň üçüsiniň tehniki ölçeglerine gözegçilik edýän elektron enjamlar jemlenipdir. Maglumat tehnologiýalarynyň bolmagy netijesinde desgalary dolandyrmagyň paýlaýjy ulgamlary elektrik üpjünçiliginde hem-de maksatlaýyn ulanyşda özbaşdak işleýär.
ELDAD-HT-7 desgasynyň merkezi dolandyryş bölüminde nebiti gaýtadan işlemek üçin gelip gowuşýan hem-de taýýar nebit önümleriniň çykýan mukdaryny ölçeýän ulgama elýeterliligi programmalaýyn üpjün edýän inženerçilik beket oturdyldy. Şeýle hem bu ýerde programmalaýyn ätiýaçlandyryjysy bolan näsazlyga garşy goraýyş ulgamy oturdyldy. Ol adatdan daşary ýagdaýlarda senagat desgasynyň kepillikli goragyny üpjün eder, şol sanda kondensirleýji-sowadyş we beýleki enjamlaryň poslamagynyň öňüni alar.
ELDAD-HT-7 desgasynda Goturdepede we Ekeremde çykarylan, 1-nji göwrüm parkyndan turbageçiriji boýunça ugradylýan nebitiň garyndysy gaýtadan işlener. Täze önümçiligiň taslama kuwwaty nebiti ilkinji gezek gaýtadan işleýän iri zawod bilen barabardyr. Bu ýerde çig mal goşundylary hem-de harytlyk nebit önümleri hökmünde benzinler, kerosinler, dizel ýangyjy, mazut işlenip çykarylar. Ýeňil we agyr benzinler izomerleýji we katalitik riforming desgalarynda ekologik taýdan arassa ýokary oktanly benzinleri öndürmek üçin gönükdiriler. Tehnologik taýdan arassalamak arkaly kerosinlerden we solýarka garyndysyndan TS-1 uçar ýangyjyny hem-de gidrousul bilen arassalanan dizel ýangyjyny—ýokary goşulan bahaly önümi alarlar. Mazut daşarky we içerki bazarlarda taýýar önüm, şeýle hem mazudy gaýtadan işleýän wakuum, katalitik kreking we haýal kokslaýjy desgalary üçin sarp edilýän material hökmünde ýerlenilýär. Ol benzinleriň, suwuklandyrylan gazlaryň, çalgy ýaglarynyň, bitumlaryň, kokslaryň hem-de beýleki açyk we nebithimiýa önümleriniň möçberini artdyrmak maksadynda ulanylýar.
Goýberiş desgasynda ELDAD-HT-6 we ELDAD-HT-7 desgalary üçin dizel ýangyjyny we kerosinleri arassalaýan bir bitewi bölüm bina edildi. Onuň gurulmagy senagat çäginiň netijeli ulanylmagy hem-de daşky gurşawy goramagyň talaplary bilen şertlendirilendir. “Ýaşyl tehnologiýalar” nukdaýnazaryndan desgada aýlawly suw, enjamlaryň howa arkaly sowadyş ulgamlary oturdyldy, ýer üstünden nebit üçin, harytlyk-çig mal we gaýtadan işlenýän önümler üçin estakada turba geçirijileri çekildi.
Senagat desgalary gurlanda tebigaty goramak nukdaýnazaryndan çemeleşme TNGIZT-niň önümçilik kuwwatlyklaryny giňeltmegiň, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň deňiz ýakasynyň tebigy baýlyklaryny aýawly saklamak we artdyrmak boýunça ekologik konsepsiýasyna birkemsiz eýermegiň ileri tutulýan şerti bolup durýar. Nebiti gaýtadan işleýjiler öňdebaryjy serişde tygşytlaýjy we ekologik taýdan synagdan geçen tehnologiýalary ulanmak bilen , häzir nebithimiýa önümleriniň onlarça görnüşini çykarýarlar. Olaryň hatarynda ýokary oktanly benzinler, uçar ýangyjy, tehniki we yşyklandyryş kerosinler, suwuklandyrylan gazlar, çalgy ýaglarynyň dürli görnüşleri, gidrousul arkaly arassalanan dizel ýangyjy, elektrod koksy, külkelenen polipropilen, sintetiki önümler hem-de ýurdumyzyň sarp edijileriniň we daşary ýurtlarda uly islege eýe bolan beýleki harytlar bar.
ELDAD-HT-7 desgasy işe girizilenden soň, dabaralar umumyzawod hojalyk meýdançasynda dowam etdi. Umumyzawod hojalygynyň düzümine öndürijiligi sagatda 60 tonna deň bolan bug gazan, kuwwaty sagatda 16500 kub metre barabar bolan gysylan howany işläp çykarýan beket hem-de kuwwaty sagatda 1 müň kub metre barabar bolan gaz görnüşli we kuwwaty sagatda 100 kub metre barabar bolan suwuk azot öndürýän beket girdi.
Işe girizilen täze önümçilik kuwwatlyklary möçberi bir ýylda 10 million tonnadan gowrak nebiti gaýtadan işlemek kepili bilen önümleriň geljegi uly görnüşlerini öndürmek mümkinçiligini ep-esli artdyrar. Hili gowulandyrylan nebit önümleriniň üznüksiz çykarylmagy nebithimiýa harytlarynyň dünýä bazarynda TNGIZT-niň eksport ornuny berkitmegiň we giňeltmegiň hemişelik hereket edýän şerti bolup durýar.
***
Şu gün deňizýaka şäherinde et-süýt we gök önümlerini saklamak üçin niýetlenen “Sowadyjy toplum” ammarynyň açylyş dabarasy boldy.
Täze desga beýikligi 10 metre barabar bolan bir gatly bina bolup durýar. Ammar Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, kiçi we orta telekeçiligi goldamagyň maksatnamasy boýunça bina edildi. Bu Balkan welaýatynda iň uly senagat sowadyjysy bolup, onuň göwrümi 2475 kub metre deňdir. Sowadyjy zerur bolan ýagdaýynda minus 20 gradusa çenli saklamagyň temperatura düzgünli sowadyjy bölümleriň dokuzysyna eýedir.
Sowadyjy kameranyň onunjysy temperaturany minus 40 gradusa çenli peseltmäge ukyplydyr. Amatly temperatura ýagdaýy merkezi dolandyryş paneliň ekeranlaryna signal geçirýän, temperaturany elektron sazlaýjylar arkaly gazanylýar.
Sowadyjynyň binasynda zähmeti köp talap edýän ähli işler awtomatlaşdyryldy we mehanizmleşdirildi. Azyk önümleriniň döwrebap ammary netijeli ýükleýji we düşüriji tehnikalar hem-de ýük galdyryjy mehanizmler bilen üpjün edildi. Uly ýükli awtoulaglara hyzmat etmek üçin sowadyjynyň kabul ediş bölümi dört sany basgançaga eýe bolup, ýük awtoulaglarynyň beýikligine baglylykda ýük ýükleýjiler üçin gerek bolan derejede kabul edýär.
Sowadyjynyň önümçilik toplumyna ýükden boşan gaplary we konteýnerleri saklamak üçin terminal, desganyň özbaşdak işlemegini üpjün edýän tehniki bölüm hem-de döwrebap mebeller we kompýuter tehnikalary bilen üpjün edilen edara binasy girýär.
***
Şu gün Türkmenbaşy şäherinde Balkan welaýatynyň düýpli gurluşyk müdirliginiň buýurmasy boýunça hususy kärhana tarapyndan gurlan 4 gatly, 24 öýli jaýyň açylyş dabarasy boldy.
Ýaşaýyş jaýynda otaglarynyň ýerleşişi gowulandyrylan 2, 3 we 4 otagly öýler bolup, iki girelgeli jaýlaryň her haýsynda öýleriň 12-si ýerleşdirildi. Öýleriň ýaşaýyş we kömekçi otaglary döwrebap ýokary tehnologik serişdeler bilen timarlandy. Asma üçekler, parket pollar hem-de mebelli we gaz plitaly aşhanalar öňde oňaýlylygy we amatlylygy döredýär.
Jaýyň howlusynda pyýada ýodalar çekilip, dynç almak üçin ýerler, çagalar üçin meýdançalar hem-de basketbol, woleýbol we kiçi futbol oýnamak üçin köpugyrly meýdança guruldy. Jaýyň daş-töweregi pürli agaçlara hem-de gök otly aýmançalara beslendi.
Türkmen döwlet habarlar agentligi


text:
Semizlik (adopositas) – bu adamyň organizminde ýagyň çenden aşa köp ýygnanmagydyr. Bu ýagdaý adamyň saglyk ýagdaýyna uly howp salýar.
Semizligiň birnäçe görnüşi bolýar. Onuň birinji görnüşi gönüden-göni iýmit faktory bilen baglanyşyklydyr. Ikinji görnüşi bolsa merkezi nerw ulgamanyň we içki sekresiýa mäzleriniň keslleriniň netijesinde ýüze çykyp bilýär.
Semiz adamlaryň 75%-i semizligiň birinji görnüşinden ejir çekýärler. Bütindünýä Saglygy Goraýyş (BSG) guramasynyň bellemegine görä, ykdysady taýdan ösen ýurtlaryň her üçünji ýaşaýjysynyň agramy kadalaýyk agramdan 20% artykdyr.
Semizligiň IV derjesini tapawutlandyrýarlar:
I derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan 20-29 % artyk;
II derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan 39-49 % artyk;
III derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan 59-99 % artyk;
IV derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan 100% ýa-da ondan hem artyk.
Adamyň kadalaýyk agramyny anyklamagyň birnäçe usuly bardyr. Ynha olaryň biri:
Brokuň formulasy boýunça adamyň kadalaýyk agramy onuň boýunyň uzynlygyndan 1 metr aýyrmalydyr. Mysal üçin, eger siziň boýuňyz 165 santimetr bolsa, onda siziň kadalaýyk agramyňyz 65 kilogramdyr. (165sm – 100 sm = 65). Bu formula boýy 155 – 165 sm bolan adamlar üçindir. Eger adamyň boýy 165 – 175 sm aralygynda bolsa, 105sm aýyrmalydyr. Eger adamyň boýy 175 – 185 sm aralygynda bolsa, 110sm aýyrmalydyr.
Semizligiň ýüze çykmagyna we erbetleşmegine şularyň sebäp bolmagy mümkindir:
nesil yzarlama
endokrin bozulmalary
az gymyldy-hereketli durmuş
Semizligiň netijesinde şu keseller we kynçylyklar ýüze çykyp biler:
gan basyşynyň ýokarlanmagy
ýüregiň işemiýa keseli
ýogyn we göni içegäniň ragy
respirator funksiýalarynyň bozulmalary
öt haltasynda daşyň döremegi
giperlipidemiýa
damar distaniýasy (2-nji görnüşi)
bogunlaryň degeneratiw keselleri
proteinuriýa
jyns mäziniň ragy (erkeklerde)
ýatgynyň, süýt mäzleriniň we ýumurtgalyklaryň ragy (aýallarda)
tromboemboliki keseller
gemoglobiniň doýgunlyk derejesiniň artmagy
dürli deri keselleri
psihososial zähmet ukypsyzlygy
Semizligi anyklamak
Semizlik ýagly we kuwwatlylygy ýokary bolan iýmitiň gereginden artyk iýilmegiň, aýratyn-da olaryň spirtli içgiler bilen utgaşdyrylmagyň netijesinde ýüze çykýar. Şu ýagdaýyň ýüze çykmagyna gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän naharyň esasy mukdarynyň agşam iýilmegi hem sebäp bolýar.
Uzak wagtyň dowamynda şol bir halda işläp oturmak, az hereketlenmek, galkan şekilli, jyns we aşgazan asty mäzleriniň işiniň bozulmalary hem semizlige eltýändir. Aşagzan asty mäziniň işiniň bozulmalary netijesinde insulin gereginden köp işlenilip çykarylýar-da, glyukozanyň artyk mukdary gana geçýär.
Aýýallarda duş gelýän semizlik köplenç çagany emdirmek we aýbaşydan galma döwürleri bilen baglanyşyklydyr.
Semizlikden insultyň bolmagy ýa-da merkezi nerw ulgamyna şikesiň ýetmegi hem ahmaldyr.
Semizlik deride, deri asty öýjüklerde, epikardda, ýag gatlagynda, böwregiň töwereginde, käwagt bolsa ýürek damarlarynyň myşsa süýmleriniň arasynda artyk ýagyň ýygnanmagy bilen häsiýetlendirilýär. Şu ýagdaýlarda bagryň göwrümi ulalýar, aşgazan asty mäzinde we bagyrda ýag galyndylary galýar.
Syrkawyň daş keşbine barlag gözegçiligi geçirilende, onuň ýeňse tarapynda, garnynda, süýt mäzlerinde, otyrýerinde gereginden artyk ýagyň ýygnanandygy görünýär.
Syrkawlar işlänlerinde çalt ýadaýandyklaryndan, dem almalarynyň kynalýandygyndan, işdäleriniň güýçlüdiginden, içleriniň gataýandygyndan, garynlarynyň çişýändiginden, jyns höwesiniň peselýändiginden zeýrenýärler. Syrkawlar gan basyşynyň ýokarlanmasyna, infarktlara we insultlara ýykgyn bolýarlar. Olar içiň ýellenmesinden, sarygaýnamadan, ýürek bulanmalardan ejir çekýärler. Içegäniň hereketjeňligi peselýär. Bu bolsa iç gatamanyň ýüze çykmagyna sebäp bolýar. Garyn boşlugyndaky damarlarda gan durgunlygy babasiliň ýüze çykmagyna eltýär. Semiz syrkawlar köp ýagdaýlarda böwrekde daş keseliniň, peşew haltasynyň sowuklamasyndan, uretritden, süýjikeselden ejir çekýärler. Olarda newralgiýa, newritler we guragyrylar köp duş gelýär.
Semizlikde ulanylýan adaty bejergi usullary
Esasy usul – ýörite berhizi saklamak. Semiz adamlar ýagly, kuwwatlylygy ýokary bolan iýmiti az, düzüminde kletçatka bolan iýmiti bolsa köpräk iýmelidir. Şeýle-de bejergi berhizinde ýörite naharlaryň saýlanylmagy wajypdyr. Bu naharlaryň düzüminde farmokoterapewtiki täsirli düzüjiler bolmalydyr. Bu täsir esasan-da, adamyň organizmine esasy iýmit maddalaryň esensial düzüjileriniň (organizmde sintezirlenmeýän) ýetirilmeginden ybaratdyr. Bulara doýgunlaşdyrylmadyk ýag turşulyklary, aminokislotalar, witaminleriň we mineral maddalaryň köpüsi degişlidir.
Semizlige hassahanada bejergi geçirilen ýagdaýynda ýörite berhiz bellenilýär. Onuň esasy wezipesi bedeniň agramyny azaldyp, organizmdäki alyş-çalşygyň bozulmalaryny bejermekden ybaratdyr. Berhiziň kuwwatlylygy we himiki düzümi her adam üçin aýry-aýry bolup, ortaça 1620-1870kkal (semizligiň agyr görnüşlerinde 1200kkal) ybaratdyr. Esasy ýokumly maddalaryň düzümi şulardan ybaratdyr: beloklar 110-110g, ýaglar 80-90g (50% ösümlik ýagy) uglewodlar 120-150g (şekeri bütinleý kabul etmeli däl ýa-da ksilit bilen çalşyrmaly). Şular ýaly berhizlerde ýerine ýetirilmeli talaplar şulardan ybaratdyr: suwuklygy we nahar duzunyň möçberini çäklendirmeli we nahar iýmek üçin bellenilen wagty saklamalydyr. Gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän suwuklygyň mukdary 1-1,5 litrden köp bolmaly däldir. Emma organizmdäki suw deňagramlylygy saklamak üçin peşewiň bölünip çykarylmasyna gözegçilik etmelidir: gije-gündiziň dowamynda bölünip çykarylýan peşewiň mukdary 1 litrden az bolmaly däldir. Organizmdäki suw deňagramlylygy saklamak üçin gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän nahar duzunyň mukdary 3-5 gramdan artyk (nahar bilen kabul edilýän 3 gr hasaba almazdan) bolmaly däldir.
Günüň dowamynda iýilýän iýmiti 5-6 tapgyrda kabul etmelidir. Şeýle edilende işdä peselýär.
Işe gitmezden öň iýilýän ertirlik doýar ýaly bolmadyr. Şoň görä-de, ertirlige tworog ýa-da iki sany ýumurtga iýmek maslahat berilýär. Günortanlygy ýa-da agşamlygy işdäni peseltmek üçin çig gök önümleri iýmekden başlamaly. Nahar iýlenden soň ýatmaly däl-de, gezelenç etmek maslahat berilýär. Günüň dowamyndaky iň soňky nahary ýatmazdan 2-3 sagat öň kabul etmeli.
Nahar taýýarlanylanda işdäni güýçlendirýän serişdelerden peýdalanmaly däl. Ilki gowrulyp, soň taýýarlanylan greçkani iýmek maslahat berilýär. Çowdary çöregini ýa-da irimçik üwelen undan bişirilen çöregi iýmelidir.
Semizligiň bolan ýagdaýynda gök önümleri köpräk iýmelidir. Olar içegäni boşatmaga ýardam berýär. Gök önümler suwa we kletçatka baý bolup, kuwwatlylygy pes bolýandyr. Olar aşgazanda dokluk duýgusyny döredýärler. Şeýle-de olar C witaminine, karotine we beýleki witaminlere baýdyrlar.
Ýer almasyny (kartoşkany) köp mukdarda iýmek maslahat berilmeýär.
Mesgäni we uýadylan gaýmagy az mukdarda kabul etmelidir. Ýagly naharlardan gaça durmalydyr.
Çeşme: Saglyk
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen geçirilmegi meýilleşdirilen “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisiniň dabarasy dag aşýar. Häzirki wagtda dünýä jemgyýetçiliginde, sport muşdaklarynda ýurdumyzda geçiriljek halkara ýaryşa uly gyzyklanma bildirilýär. Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi hasaplanýan Türkmenistanda sentýabr aýynda geçiriljek bu ralli ýaryşy Beýik Ýüpek ýolunyň özboluşly mahabatyna öwrüler.
Halkara ýaryşa gatnaşjak daşary ýurtly türgenler hem-de bu sportuň muşdaklary gadymy kerwen ýolunyň ugrunda ýerleşýän Türkmenistanyň meşhur taryhy ýadygärlikleri hem-de tebigatyň ajaýyplyklaryny özünde jemleýän syýahatçylyk mekanlary bilen tanyşmaga mümkinçilik alarlar. Halkara awtorallisiniň bir bölegi çägeler ummanyny emele getirýän Garagum sähralyklaryndan geçýändigi üçin “Amul – Hazar 2018” rallisi “Turkmen Desert Race 2018” ýaryşy hökmünde-de giňden tanyşdyrylýar.
Bu halkara awtorallisini geçirmek, oňa dünýä belli türgenleri çekmek üçin bu ugurda tejribeli bolan “Africa Eco Race” kompaniýasy bilen şertnama gol çekildi. Oňa laýyklykda, bu kompaniýanyň ýolbaşçysy, tanymal türgen Žan-Lui Şlesser “Amul – Hazar 2018” rallisiniň tanyşdyrylyş çärelerine girişdi. Onuň ilkinjileriniň biri golaýda, has takygy 16-njy maýda Russiýa Federasiýasynyň Moskwa şäherinde geçirildi.
“Amul – Hazar 2018” ýa-da
“Turkmen Desert Race 2018”
ýaryşyna uly gyzyklanma
Ýurdumyzda geçiriljek halkara awtorallisiniň dabarasynyň dünýäni gurşap alandygyny bellemegimiz gerek. Internet dünýäsindäki köp sanly sport neşirlerinde halkara ýaryş baradaky makalalary görmek bolýar. Halkara awtorallisi barada käbir maglumatlara ser salmak gyzykly bolsa gerek.
2018-nji ýyldaky awtosport ýaryşlarynyň esasy dünýä wakalarynyň senenamasynda “Amul – Hazar 2018” rallisi hem öz ornuny aldy.
Halkara ýaryş 11-15-nji sentýabr aralygynda Amuldan (Türkmenabat) başlap, Hazaryň kenarynda tamamlanar.
5 tapgyrdan ybarat bolan ýaryş üçin 9-10-njy sentýabrda taýýarlyk işleri geçiriler.
1500 kilometre deň bolan marafona ýeňil awtomobiller, ýük awtomobilleri we SSV kysymly kwadrosikller goýberiler.
Halkara rallisiniň Merkezi Aziýanyň iň uly hem-de yssy çölleriniň biri hasaplanýan Garagum çölüniň içinden geçmegi onuň esasy özeni bolup durýar. Aglaba şeýle ýaryşlaryň çöllerde geçirilýändigi üçin has köp gyzyklanma döredýär.
“Amul – Hazar 2018” rallisi “Dakar” derejeli awtoralli ýaryşlarynyň hatarynda öz mynasyp ornuny alar. Bu ýaryş eýýämden Halkara Awtomobil Federasiýasynyň ünsüni çekýär. Bu ýaryşy geljekde dünýäniň iri ýaryşlarynyň status tapgyryna girizmek mümkinçiligi bar.
2018-nji ýylyň 30-njy maýyndan başlap, halkara ýaryşa gatnaşmaga isleg bildirýän toparlar hasaba alnyp başlanar.
Türkmenistan halkara derejesindäki ýaryşlary guramaga mümkinçiligi bolan uly ýurtdur. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen 2009-njy ýylda “Ýüpek ýoly” halkara rallisi geçirildi. Russiýanyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň çäginden geçen 4 müň 500 kilometre deň bolan ýaryşa dünýäniň 30-a golaý ýurdundan türgenler gatnaşypdy.
Şeýle hem 1992-nji ýylda “Paris Moscow Beijing” – “The West-East raid” (“Pariž-Moskowa-Pekin”) 4 tapgyrly ralli ýaryşy Türkmenistanyň çäginden geçipdi. Şondan soňra 1997-nji ýylda “Master rallye” marafony hem Türkmenistanyň çöllerinden geçipdi.
2018-nji ýylda meşhur Garagum awtomobil marafonyna 85 ýyl dolýar. Bu marafon ilkinji gezek 1933-nji ýylyň 6-njy iýuly 30-njy sentýabry aralygynda geçirilipdi. 9 müň kilometrden gowrak bolan marafon Türkmenistanyň çäginden hem geçipdi. Ozalky SSSR-iň ilkinji marafony Moskwa şäherinden başlap, ýene-de şol şäherde tamamlanypdy. Türkmenistanyň çäginden häzirki Türkmenabat – Garagum çöli – Türkmenbaşy şäherleriniň üstünden geçipdi.
Döwlet ARŞIMOW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk
institutynyň mugallymy.


text:
Gadyrly ildeşler, bizi sizň ähliňizi ýetip gelýän Täze 2010-njy Ýylyň ýetip gelmegi bilen çyn kalbymyzdan gutlaýarys! Her biriňize ruhy rowaçlygy we Rebbiň bereketlerini siziň üçin arzuw edýäris! Iň esasy hem siziň janyňyzyň gutulyşyny yglan eden we size “gurply ýaşaýyş” ýagny ebedi ýaşaýyş, Hudaýyň şatlygyndan we dynçlygyndan doly manyly ýaşaýyş berjek Isa Mesihi hakykat ýüzünde tanamagyňyzy we tanap şol “Ýol, Hakykat we Ýaşaýyş” Bolana iman getirmegiňiz üçin Biribardan dileg edýäris!
Hudaýyň Sözünden bolan bu aýatdaky, “Rebbiň Merhemet Ýyly” 2010-njy ýylda siziň üçin hem “Rebbiň Merhemet Ýyly” bolsun!
“Rebbiň Ruhy üstümdedir. Çünki garyplara Hoş Habary bildirmegim üçin Meni mesh etdi; Meni tussaglara azatlygy, körlere gözleriniň açylmagyny yglan etmäge, zulum astyndakylary azatlyga çykarmaga. Rebbiň merhemet ýylyny yglan etmäge iberdi».”


text:
“Mesih Isada bolan bu pikir sizde-de bolsun. Ol Hudayyng hasiyetine eye bolsa-da, Huday bilen dengligi olja hasap etman, gaytam gul hasiyetini alyp, adam keshbine girdi, Ozuni hich etdi. Sypatda ynsan bolup, olume, hatda hach ustundaki olume-de boyun egip, Ozuni kicheltdi. Shonung uchin hem Huday Ony juda beygeldip, Ona ahli atdan belent ady berdi. Ol muny gokdakilering, yerdakilering we yer astyndakylaryng bary Isanyng adynyng hatyrasyna dyz epsin, her dil Ata Hudayyng shohrat uchin Isa Mesihing Rebdigini ykrar etsin diyip etdi.” Filipliler 2:5-11
Yokardaky ayatlarda aydylyshy yaly bu gunki gun Hudayyng Hosh Habary bolan Isa Mesihing Halasgar we Rebdigini kabul eden ynsanlar dunyaning durli kunjeklerinde Hudaya hakykatda we ruhda sejde edyarler. Hawa heniz, kop yerlerde hakykata dushunman Hosh Habary ret edip gelyanler bar, emma Hudayyng Sozunde aydylyshy yaly bu gun yada ertir yada dunyaning songy gelende hachanda Reb Isa Mesih shohratynda goklerden gaydyp gelende her bir dil Onung onunde dyz epmeli bolar we islese islemese Onung Reb we Halasgardigine goz yetirerler…yone bu gun yagny bu durmushda kabul etmediklere olumden song yada dunyaning ing sonky gununde Onung onunde dyz epenlerinde gaty kyn bolar, chunki Ol guni adamlar eden gunalerining jezasyny baky dowzah odunda alarlar! Emma bu gun gutulysh guni kim kalbynda Hudayyng chagyryshyny duyyan bolsa we Huday bilen diri gatnashygy kuyseyan bolsa onda Hosh Habar barada oylan we hakykaty kalbyna kabul et. Shonda ashakdaky Singapor yurdynda yagny Kichi Aziayada yerleshyan Singaporly Isa Mesihe imanly doganlarymyz yaly Hudaya sejde edip bilersing we gunalerinden, sheytanyng gulchulygyndan ruhy erkinlige chykyp bilersing we Hudayyng baky yashayshyny Isa Mesihde alyp bilersing!
Bu goyjak videomyz English dilinde…


text:
Samsung a3 2016
Renki ak ishleyshi gowy yagdayy gowy karowpgasy naushik bar zaryatnik barGörmek Telefonlar goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 28x
Samsung a3 2016
Renki ak ishleyshi gowy yagdayy gowy karowpgasy naushik bar zaryatnik barGörmek Telefonlar goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 18x
samsung grand prime 2017
Telefona soz yok abmen bolya gormeliGörmek Telefonlar goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 47x
J3pro gara 2017
Yagday paket hemme zat bar fullbaha 8300 obmen iphone 6 basgada gormeliGörmek Telefonlar goşulan wagty 5 aý öň Gören adam sany 151x
Iphone 6 16gb 1850TMT
Yagdayy gowy hemme zady bar otpecatga isleya arassaja tel renki gold icloud yok 9250 koneden obmen a3 17 gara protiv bar yuzunneGörmek Telefonlar goşulan wagty 5 aý öň Gören adam sany 244x
A3 2017 gold 2000TMT
Yagdayy paket telefon 1ay boldy hemme zady bar degim zat yok vapseGörmek Telefonlar goşulan wagty 6 aý öň Gören adam sany 159x
А3
Телф говы арасса кемчилик йок гыссаг ренки голд йылы 2017Görmek Telefonlar goşulan wagty 6 aý öň Gören adam sany 153x
Nokia8800 sirocco gold
orginal vse komplektGörmek Telefonlar goşulan wagty 6 aý öň Gören adam sany 227x
galaxy a3
Mana telfon a3 galaxy ulanlan yone arassa bolmaliGörmek Telefonlar goşulan wagty 6 aý öň Gören adam sany 99x
Samsung j5
Samsung j5 Yagdayy gowy Hemme zady ba Obmen gurlesmeli Baha 850 manat Renki gara Yerlesyan yeri GokdepeGörmek Telefonlar goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 210x
Apple iPhone 8 And 8 Plus (64/256 GB) Factory Unlocked
Apple iPhone 8 And 8 Plus (64/256 GB) Factory Unlocked Apple iPhone 8 (64/256 GB) $700 Apple iPhone 8 Plus (64/256 GB) $800 Colors Availabe: Silver, Space Gray, Gold Condition: Brand New (Factory Sealed) Purchased directly from the Apple Store 100% A...Görmek Telefonlar goşulan wagty 10 aý öň Gören adam sany 241x
- 1