text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň has tapawutlanan işgärlerine, harby gullukçylaryna Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk baýramy mynasybetli döwlet sylaglaryny gowşurmak dabarasyna gatnaşdy.
Ir bilen döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzdaky Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Merkezi serkerdeler öýüne geldi. Bu ýerde milli Liderimizi ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary garşyladylar. Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew sylaglamak dabarasyna taýýarlyk barada hasabat berdi.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty kabul edip, binanyň içine girdi hem-de bu ýerde harby we hukuk goraýjy edaralaryň harby gullukçylarynyň hem-de işgärleriniň öňünde çykyş etdi.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlary ilki bilen mukaddes Garaşsyzlygymyzyň ýetip gelýän 25 ýyllyk şanly baýramy bilen gutlady.
Döwlet Baştutanymyz Garaşsyzlygyň Bitarap Watanymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazylan şanly senedigini, onuň ata-babalarymyzyň asyrlarboýy eden arzuwlarynyň hasyl bolmagydygyny belläp, mähriban halkymyzyň bagtyýar durmuşynyň, Bitarap döwletimiziň ýeten belent sepgitleriniň, gazanan halkara abraýynyň mukaddes Garaşsyzlygymyz bilen berk baglanyşyklydygyny aýtdy.
Ata Watanymyz özbaşdaklygyna eýe bolandan soň döredilen milli Ýaragly Güýçlerimiz Garaşsyz döwletimiz bilen bilelikde ösdi, kämilleşdi, ata-babalarymyzyň parahatçylyk söýüji, dost-doganlyk ýörelgelerini, gahrymançylyga beslenen harby däplerini dowam edip, goranmak häsiýetine eýe bolan kuwwatly goşuna öwrüldi diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyz geçen çärýek asyryň dowamynda milli goşunymyzyň üpjünçiliginiň hem-de söweşjeň ukybynyň ýokarlanandygyny, harby gullukçylar we olaryň maşgala agzalary üçin amatly ýaşaýyş, gulluk şertleriniň döredilendigini aýdyp, harby kanunçylyk ulgamynyň döwrüň talabyna laýyk derejede kämilleşdirilendigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz 27-nji oktýabrda Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli paýtagtymyzyň baş meýdançasynda dabaraly harby ýörişiň geçiriljekdigini belläp, munuň milli goşunymyzyň goranmak ukybynyň we söweşjeň kuwwatynyň ýokarydygyny dünýä äşgär edýändigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Bitarap döwletimiziň goranmak häsiýetli Harby doktrinasyna laýyklykda, ýurdumyzyň harby howpsuzlygyny üpjün etmegiň döwlet işiniň möhüm ugry bolup durýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, milli goşunyň söweşjeň taýýarlygynyň barlagy Garaşsyz Watanymyzyň taryhynda ilkinji gezek geçirildi, bu bolsa Ýaragly Güýçlerimiziň söweşjeň ukybynyň we harby gullukçylaryň ussatlygynyň ýokarydygyny aýdyň görkezdi diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy harby gullukçylaryň ata-babalarymyzyň şan-şöhratly däplerine wepaly bolup, ata Watanymyzy, mukaddes Garaşsyzlygymyzy jandan eziz görüp gorajakdyklaryna, Berkarar döwletimiziň, mähriban halkymyzyň sarsmaz galasy boljakdyklary we mukaddes borjy abraý bilen ýerine ýetirjekdiklerine ynam bildirdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz has tapawutlanan harby gullukçylary we işgärleri Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli sylaglamak hakyndaky Permanlara gol çekdi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ý.Berdiýew Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylaryny, harby gullukçylaryny hem-de işgärlerini “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna” atly ýubileý medaly bilen sylaglamak hakyndaky Permanyny okaýar.
Döwlet sylaglaryna mynasyp bolan harby gullukçylar Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň gowşuran döwlet sylaglaryny uly hormat bilen alýarlar hem-de mukaddes Tuguň öňünde tagzym edip, watançylyk kasamyny ýerine ýetirýärler.
Munuň özi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mukaddes Garaşsyzlygymyzyň gazananlaryny pugtalandyrmakda, goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinadan gelip çykýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginde, ýurdumyzda parahatçylygyň, abadançylygyň, asudalygyň berkarar bolmagynda möhüm orun eýeleýän harby gullukçylaryň döwlet derejesinde sylaglanýandygyny, olar hakyndaky aladanyň esasy orunda durýandygyny has aýdyňlygy bilen görkezen waka öwrüldi.
Ýokary döwlet sylaglaryna mynasyp bolan harby gullukçylar Watanymyzyň parahatçylygy, asudalygy, Türkmenistanyň dost-doganlyk serhetleriniň eldegrilmesizligi, ýurdumyzda kanunçylygyň, tertip-düzgüniň pugta berjaý edilmegi üçin mundan beýläk-de ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryny, mähriban Watanymyza, hormatly Arkadag Prezidentimize wepaly gulluk etjekdiklerine ynandyrdylar.
Soňra Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý. Berdiýew harby we hukuk goraýjy edaralaryň ähli ýolbaşçylarynyň, harby gullukçylarynyň hem-de işgärleriniň adyndan Belent Serkerdebaşymyza ýokary döwlet sylaglaryny we ýurdumyzyň Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýeten derejesini giňden beýan edýän gymmatly eserini gowşurandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary döwlet sylaglaryna mynasyp bolanlary we dabara gatnaşýanlaryň hemmesini mähriban Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň ýakynlaşyp gelýän 25 ýyllyk şanly baýramy bilen ýene bir ýola gutlady hem-de olaryň alyp barýan örän jogapkärli gulluklarynda mundan beýläk-de uly üstünlikler arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz harby gullukçylaryň goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinadan gelip çykýan möhüm wezipeleri abraý bilen ýerine ýetirjekdiklerine, hukuk goraýjy edaralaryň işgärleriniň bolsa ýurdumyzda kanunçylygyň berk berjaý edilmegi ugrunda tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynam bildirdi we olar bilen hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
***
Şol gün ministrliklerde, harby we hukuk goraýjy edaralarda has tapawutlanan harby gullukçylary we Ýaragy Güýçleriň işgärlerini sylaglamak dabaralary geçirildi.
Mukaddes harby borjy ak ýürekden ýerine ýetirýän we Watanymyza wepaly gulluk edýän harby gullukçylar özlerine bildirilen ynam üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, mähriban halkymyzyň parahat we döredijilikli durmuşynyň goragynda berk durjakdyklaryna, döwlet özygtyýarlylygynyň goragyna we onuň berkidilmegine, çäk bitewüliginiň we konstitusion gurluşyň goragyna, ýurdumyzda kanunylygyň we hukuk tertibiniň üpjün edilmegine, şeýle hem Bitarap Türkmenistanyň goranyş ukybynyň ýokarlanmagyna mynasyp goşant goşjakdyklaryna ynandyrdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça halk hojalygynyň dürli pudaklarynyň has tapawutlanan işgärlerine, önümçiligiň öňdebaryjylaryna, ministrlikleriň, pudak edaralarynyň we olaryň düzüm bölümleriniň hem-de döredijilik işgärlerine, özygtyýarly Türkmenistanyň durmuş-ykdysady hem-de medeni ruhy taýdan ösmegine, halkara abraýynyň ýokarlanmagyna goşant goşan zähmet weteranlaryna, hormatly dynç alyşdaky raýatlara döwlet sylaglaryny gowşurmak dabaralary boldy.
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda geçirilen dabaraly çäreler tutuş halkymyzyň amatly zähmet, durmuş we dynç alyş şertleriniň döredilmegine, öz borçlaryny jogapkärçilikli we wagtynda ýerine ýetirýän adamlaryň başlangyçlarynyň, Watana bolan wepasynyň höweslendirilmegine gönükdirilen döwlet syýasatynyň durmuş ulgamyny nazarlaýandygyny görkezdi.
Ýurdumyzyň birnäçe raýatlary döwletimiziň we halkymyzyň öňünde bitiren hyzmatlary, köpýyllyk halal zähmeti, ýokary hünär ussatlygy, gazanan üstünligi üçin, şeýle hem Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli “Galkynyş” ordeni, “Gaýrat” we “Watana bolan söýgüsi üçin” medallary bilen sylaglandylar.
Şeýle hem birnäçe raýatlarymyza “Türkmenistanyň ylymda we tehnikada at gazanan işgäri”, “Türkmenistanyň at gazanan ulag işgäri”, “Türkmenistanyň at gazanan aragatnaşyk işgäri”, “Türkmenistanyň at gazanan saglygy goraýyş işgäri”, “Türkmenistanyň at gazanan ykdysatçysy” ýaly hormatly atlar dakyldy.
Dürli kärde işleýän we dürli ýaşdaky, dürli milletlerden bolan türkmenistanlylaryň köp sanlysy halal zähmeti, hünär ussatlygy üçin “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglandy. Hormatly dynç alyşdakylaryň birnäçesiniň bitiren hyzmatlary aýratyn bellenildi.
Şeýle hem Türkmenistanyň beýleki ýurtlar bilen dost-doganlyk, medeni - ynsanperwer gatnaşyklarynyň ösdürilmegine önjeýli goşant goşan we netijeli jemgyýetçilik işi üçin daşary ýurtlaryň birnäçe raýaty hem “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna” ýubileý medaly bilen sylaglandy.
Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda, ýurdumyzyň medeniýet, sungat, ylym, bilim ulgamlarynyň, ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň ösüşine önjeýli goşant goşan hem-de XX we XXI asyrlaryň dowamynda netijeli işlän merhumlaryň birtopary “Watana bolan söýgüsi üçin” medalyna mynasyp bolandyklary yglan edildi. Türkmenistanyň ilkinji Prezidenti S.A.Nyýazowa “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” ordenini bermek karar edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanlaryna laýyklykda, öz işine berlen, netijeli işleri, köpýyllyk halal zähmeti üçin döwlet sylaglaryna hödürlenen watandaşlarymyzy sylaglamak dabarasynyň geçirilmegi ýurdumyzda ähli tejribesini, ukyp-başarnygyny Watana gulluk etmek işine bagyşlaýan we ýaşlara mynasyp görelde bolýan hünär ussatlaryna aýratyn hormat goýulýandygyny alamatlandyrdy.
Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça geçirilen çäreleriň dowamynda Watanymyzyň ýokary sylagyna mynasyp bolan işgärlere mähirli sözler aýdyldy we olara Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllyk senesi mynasybetli gutlag sözleri, bagt, abadançylyk, saýlap alan hünärinde täze uly üstünlikler arzuw edildi.
Dabara gatnaşyjylar öz gezeginde özleriniň işine berlen ýokary baha, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşynyň bähbidine alyp barýan ýadawsyz tagallasy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden çykýan alkyş sözlerini aýtdylar.
Hormatly Prezidentimize mähirli hoşallyklaryny beýan eden dabara gatnaşyjylar döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy bilen ýaýbaňlandyrylan hem-de milletiň agzybirliginiň, bitewüliginiň, jemgyýetimizde parahatçylygyň we durnuklylygyň berkidilmegine, mähriban Watanymyzyň gülläp ösmegine gönükdirilen giň möçberli oňyn özgertmeleriň durmuşa geçirilmegine işjeň gatnaşjakdyklaryna ynandyrdylar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
Yrakdaky partlamalarda 20 adam öldi. Ýurduň resmileriniň berýän maglumatyna görä, Bagdadyň Sadriýah regionyndaky bazarda bombaly ulagyň partladylmagy netijesinde dört adam öldi we başga-da 11 sanysy ýaralandy.
Bombalaryň ýene biri al-Nahda sebitinde partladyldy. Bu hüjümiň netijesinde üç adam öldi we başga-da ýedisi ýaralandy.
Bagdadyň günorta-gündogaryndaky Baýa sebitinde bombaly ulagyň we Hussaniýah sebitinde bombanyň partladylmagy netijesinde iki asuda raýat öldi we başga-da 10 sanysy ýaralandy.
Yragyň Salaheddin welaýatynyň Baiji şäherindäki polisiýa merkezine janyndan geçen bombaçylar hüjüm etdiler. Hüjümde we onuň yz ýanyndaky ok atyşyklarda sekiz adam, şol sanda hüjümçiler we howpsuzlyk güýçleri heläk boldy.
Şeýle-de, ýaragly adamlar Bagdadyň demirgazyk-günbataryndaky “Tikrit” gaz geçirijisine gözegçilik edýän üç esgeri öldürdiler.
Maglumatlara görä, Mosul şäherindäki awtobusa edilen hüjümde hem 12 adam ölüpdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň günortasyndaky dikuçar heläkçiliginde NATO-nyň liderligindäki Halkara howpsuzlyk güýçleriniň bir agzasy öldi we başga-da 15 esger ýaralandy.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, waka dikuçaryň aragatnaşyk antennalaryna tötänleýin çaknyşmagy netijesinde bolupdyr.
Bu aralykda, aýry-aýrylykda ýoluň gyrasyna düşelen bombalaryň partlamagy netijesinde tutuş ýurduň çäginde azyndan üç adam öldi.
Owganystanyň demirgazygyndaky Jowuzjan welaýatynda bolsa ýoluň gyrasyna düşelen bombanyň partlamagy netijesinde ýerli aňtaw gullugynyň ýolbaşçysy we janpenasy öldürildi.


text:
Russiýa, eger bu ykdysady taýdan bähbitli bolsa, türkmen gazyny satyn almagyň möçberlerini artdyryp biler. Bu barada Energetika ministrliginiň ýolbaşçysy Aleksandr Nowak Federasiýa Geňeşindäki hökümet sagadyndaky çykyşynda habar berdi.
Hereket edýän ylalaşyga laýyklykda, “Gazprom” Türkmenistandan azyndan 11 mlrd kubometr gaz satyn almaly — diýip, ol ýatlatdy. Ýöne iki tarapyň ylalaşmagy netijesinde bu möçberler azaldyldy. “Satyn almagyň möçberleri aşakladyldy, çünki kompaniýa ykdysady maksatlardan ugur alyp karar kabul edýär” — diýip, ol aýtdy.
“Eger ykdysady taýdan özüni ödese, biz möçberleri artdyrmak baradaky meselä seretmäge taýýar, ýöne häzirlikçe satyn alyş möçberleriniň azaldylmagy iki tarapa-da bähbitli” — diýip, Nowak nygtady. Ol şu ýagdaýyň diňe rus tarapyny däl, eýsem, türkmen tarapyny hem kanagatlandyrýandygyny belledi. Bu meselede Türkmenistan tarapynyň “Gazproma” hiç hili nägileligi ýok — diýip, finmarket habar berýär.


text:
Penşenbe güni Gürjüstanyň Içeri işler ministrliginiň ozalky resmilerinden dokuzysy tussag astyna alyndy. Bu tussag edilenleriň arasynda ministrligiň Konstitusion howpsuzlyk baradaky departamentiniň ozalky başlygy Lewan Kardawa-da bar.
Lewan Kardawanyň aklawçysy şu gün žurnalistlere beren interwýusynda bu tussag edilen resmilere wezipelerinden hyýanatçylykly peýdalanmakda hem-de raýatlaryň azatlyklaryny bikanun çäklendirmekde aýyplama bildirilýändigini aýtdy.
Häzirki wakanyň şu ýylyň başynda şol wagtky oppozisiýa lideri we häzirki premýer-ministr Bidzina Iwanişwiliniň janpenalarynyň güýç ulanylyp alnyp gaçylmagy bilen baglanyşykly waka bilen-de dahyllydygy aýdylýar.


text:
Demirgazyk Yrakda «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileri tarapyndan öldürilen 120-den gowrak adamyň jaýlanan ýerleri tapyldy.
Golaýda YD jeňçilerinden yzyna alnan Sinjar şäheriniň golaýynda alty mazarlyk tapyldy diýip, bu etraba jogap berýän resmi Mahma Halil AFP-ä aýtdy.
Pidalaryň jezalandyrylyp öldürilmegine şaýat bolanlaryň sanawy esasynda, bu mazarlyklarda 123 adam jaýlanypdyr.
Sinjaryň 10 km günbatarynda ýerleşýän mazarlyklar entek gazylanok, emma käbir jesetler ýagyş suwy zerarly ýüze çykypdyr.
Bu şu wagta çenli tapylan iň uly köpçülik mazarlygy diýip, Sinjaryň häkimi Mahma Halil BBS-ä aýtdy.


text:
Düýn futbol boýunça Ýewropa Ligasynda çykyş edýän Tatarystanyň «Rubin» komandasy Germaniýanyň «Wolsburg» komandasy bilen ikilenji gezek duşuşdy.
Orsýetiň çempiony bolan «Rubin» bilen Germaniýanyň çempiony «Wolsburgyň» arasyndaky bu bäsleşik Germaniýada geçdi.
Bu komandalaryň Orsýetde geçirilen ozalky bäsleşigi 1-1 hasap bilen deňme-deň tamamlanypdy.
Düýn oýnuň birinji ýarymynyň 21-nji minudynda «Rubiniň» oýunçysy Alan Kasaýew hasaby açdy. Ýöne oýnuň ikinji ýarymynda, ýagny, 58-nji minudynda «Wolsburg» komandasyna hasaby deňlemek başartdy.
Şeýlelikde, oýnuň umumy wagty ýene 1-1 hasap bilen deňme-den tamamlanansoň, komandalar goşmaça berlen wagtda oýnamaly boldular. Goşmaça wagtda «Wolsburg» komandasy «Rubiniň» derwezesine ýene bir gol salyp, UEFA çempionatynyň çärýek finalyna çykdy.


text:
Şahyr Kerim Gurbannepesow 1988-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda aradan çykdy. Türkmen halkyna bu örän agyr ýitgi boldy. Owaly bilen şeýle uly ussat aramyzdan gitdi. Ikinjiden bolsa, o wagtlar Aýdyňlyk zamanasy başlanypdy. Kommunistik syýasaty özgertmek hem aç-açanlyk barada gürrüň edilýärdi. Milli ruh oýanýardy hem milletleriň özygtyýarlygy barada azda-kände aýdylyp başlandy. Şol döwürde biziň halkymyza Kerim ýaly parasatly şahslar gerekdi. Şahyryň ölümi bolsa şol zerurlygy çuňlaşdyrdy. Şonuň üçin-de bu ýitginiň täsiri güýçli boldy.
Gülüň biten ýerinde
“Gülüň biten ýerinde gadyry ýok” diýipdirler, şahyryň ölümi Türkmenistanyň serhedinden ilerde – Türkmensährada ýaşaýan ildeşlerimiziň arasynda ýiti duýlupdyr. Öz gapysynda mal soýup, Kerim şahyryň sadakasyny beren türkmenler bolupdyr. Şondan bäri-de, olar bu güni unutman gelýärler. Her ýylyň 1-nji sentýabry Kerim Gurbannepesowyň hatyra güni hökmünde belleýärler. Onuň poeziýasyndan okaýyşlar geçirilýär. Şahyry ýatlaýarlar hem ol barada öz pikir-garaýyşlaryny aýdýarlar.
Bu örän dogry hem ýerlikli çäre. Her bir işde resmi hökümete baglanyp bolmaz. Aslynda Kerimi resmilere garanda, halk köpçüligi has gowy görýär hem ýakyndan tanaýar. Şonuň üçinem özara birleşip, uly şahyry ýatlamak örän gowy iş bolsa gerek.
Beýik hyzmat
Şahyryň döredijiligi örän giň hem köptaraply. Ol uly hyzmat barada aýdylyp gelinýär. Şonuň bilen birlikde, känbir göze ilmeýän, hatda wagt geçdigiçe unudylýan hyzmatlary-da az däl. Olardan şahyryň halypalyk hem redaktorlyk hyzmatyny aýratyn ýatlamak gerek. Men onuň bu iki hyzmatyna-da köp ýyllap şaýat boldum. Ol redaktorlyk hökmünde, edebi žurnalda bize ýolbaşçylyk etdi.
Kerim Gurbannepesow ençeme guramaçylyk işlerinde işlän hem bolsa, onuň esasy käri redaktorlyk boldy. Owal başda redaktor hökmünde “Türkmenistan” neşirýatynda işe başlapdyr. “Sowet edebiýaty” žurnalynda, “Tokmak” satiriki žurnalynda baş redaktor bolupdyr. 1973-nji ýylda ikinji gezek “Sowet edebiýaty” žurnalyna redaktorlyga bellendi hem saglyk ýagdaýy sebäpli pensiýa çykýança, şol ýerde işledi. Şeýlelikde, şahyryň ömrüniň başy hem aýagy redaktorlyk hyzmaty bilen jemlendi. Eger şahyrlyk, döredijilik onuň ykbaly – Ýaradanyň bagyş eden peşgeşi bolsa, redaktorlyk esasy hünäridi. Ol edil döredijiliginde bolşy ýaly, redaktorlyk hyzmatynda hem beýik mekdep döretdi.
Iki hyzmat
Redaktorlyk işinde iki hyzmat utgaşyp gidýär; onuň ilkinjisi guramaçylyk hem işi ugrukdyrmak, ikinjisi bolsa halypalyk. Kerim Gurbannepesow biziň ýolbaşçymyzdy hem halypamyzdy. Ýolbaşçylyk etmegiň beýle ýumşak adama nähili agyr bolýandygyna men soň-soňlar düşündim. Ol uly döredijiliginiň gapdaly bilen şeýle hyzmaty amala aşyryp bildi. Sebäbi bir ýerde işlemeseň, durnukly aýlyk bolmasa, diňe eseriň galam hakyna ýaşamak mümkin däldi. Onda-da Kerimiňki ýaly uly maşgalany eklemek aşa agyr boljakdy. Şonuň üçinem ol azaby görünmeýän, gadyry bilinmeýän işde işleýärdi.
Žurnalyň her sanyna gitjek golýazmalary jogapkärli göz bilen boýdan-başa okap çykýardy. Soň düzetmesi aňsat bolar ýaly, golýazmalary galam bilen okaýardy. Ýöne ýalňyş köp bolsa, gyzyl syýa bilen bellik edip, golýazmany yzyna gaýtarýardy. Goşgulary örän ünsli okaýardy. Eger aýratyn gowy gören goşgusy bolsa, begenjine işgärlere-de okap berýärdi.
Žurnal çapa taýýar bolanynda, muny ýaňadan sahypama-sahypa barlaýardy. Haýsy eseriň başdan, haýsynyň yzdan gitmelidigini iş edinip saýlaýardy. “Bu bir kitap. Dürli temadaky materiallar bir jildiň içinde ýerleşmeli. Şonuň üçin olar biri-birine sepleşmeli hem yzygiderlilik bolmaly” diýýärdi.
Kesekä jan çekmek
Ol öýünde redaktirleýän golýazmalaryna aýratyn köp zähmet siňdirýärdi. Her bölümiň başyna dürli öwüşgin bererdi. Käte üstünden setirme-setir ýazylan goşgularam bolardy. Garaz, ony ýazan adamyň özi haýran galar derejä ýetirerdi. Mundan – öz hyzmatyndan ilki özi lezzet alardy. Düzeden zatlaryny bize görkezerdi, wagty bolsa ondan okap bererdi.
Şeýdip, öz işine guwanýardy. Soňra bolsa beýle hyzmatyň gury azapdygyny boýun alýardy.
Şahyrda şeýle bent bar.
Bir ýoldaşym üçin aýaman wagt,
Gözlerimi satyp äberdim bagt.
Emma gözüm satyp kömek edenim
Ertir bir SAG BOLY bermedi mugt.
-- Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Çarşenbe güni Gazagystanyň paýtagty Astanada Gazagystanyň, Belarusyň we Orsýetiň prezidentleri Ýewroaziýa Baş Ykdysady Geňeşiniň sammitine ýygnandylar.
Ýewroaziýa Baş Ykdysady Geňeşi bu üç ýurduň gümrük bileleşiginiň dolandyryjy organy bolup durýar.
Bu sammitiň öňýany prezident Putin bilen prezident Nazarbaýew özara gepleşik geçirip, Orsýet bilen Gazagystanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meselelerini maslahat etdiler.
Astanadaky häzirki sammitiň gün tertibindäki esasy meselelerden biriniňem 2015-nji ýyla çenli “Ýewroaziýa Ykdysady Bileleşigi” ady bilen täze bir ykdysady bileleşigi döretmek meselesidigi habar berilýär.
Maglumata görä, sammitden soň bu üç ýurduň liderleri Astanada Gyrgyzystanyň we Ukrainanyň prezidentleri bilen-de gepleşik geçirerler.


text:
Carşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistana sapara baran Saud Arabystanynyň nebit we mineral resurslary boýunça ministri Ali Bin Ibragim Al Naimi kabul etdi.
Duşuşykda taraplar Türkmenistan bilen Saud Arabystanynyň özara hyzmatdaşlyklaryny, aýratynam, energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alyşdylar.
Türkmen prezidenti bu duşuşykda ýurduň energiýa sektoryna häzirki zamanyň ýokary tehnologiýasyny ornaşdyrmak meselesinde Saud Arabystanyň tejribeleriniň örän peýdaly boljakdygyny nygtady.


text:
Berdinazar Hudaýnazarow
Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Berdinazar Hudaýnazarow 1927-nji ýylda öňki Ýerbent etrabynyň Düwünli guýusynda (oba synda) dünýä inýär. Başlangyç bilimi şol ýerde alýar. Beýik Watançylyk urşunyň öňüsyrasy Ýerbent çarwaçylyk etraby Amyderýa boýlaryna göçürilende, Berdinazaryň maşgalasy hem şol ýere göçýär. Geljekki ýazyjynyň ýetginjekligi gazaply uruş ýyllaryna gabat gelýär. Çekip-çydardan kyn durmuş ýaş Berdinazary tiz taplaýar, ol agyr zähmetde bişişýär. Berdinazar 1946–1948-nji ýyllarda öňki Kerki welaýatynyň «Täze ýol» gazetinde, soňra Kerki etrabynyň «Pagtaçynyň sesi» gazetinde edebi işgär bolup işleýär. 1946-njy ýylda bu gazetlerde onuň goşgulary peýda bolup ugraýar. Ýaş şahyryň goşgulary okyjylarda uly gyzyklanma döredýär. Her ýazyjy-şahyr bir ýol bilen edebiýata gelýär. Berdinazar Hudaýnazarow merkezden alysda, obada – zähmetiň gaýnaýan ýerinde kyn şertlerde ýaşap, özüniň hakyky şahyrdygyny ykrar etdirýär. Ol 1956-njy ýylda Garagum derýasynyň gurluşygynyň köp tiražly gazetinde gezme habarçy bolup işleýär. Eýýäm şol ýylda onuň «Ýaş kommunist» gazetinde Gyzgyn sähra» poemasy çap edilýär. Hut şu poema hem edebiýatymyza uly bir zehiniň gelendiginiň buşlukçysy bolýar. Poema şygryýet muşdaklarynyň arasynda uly seslenme döredýär. Berdinazar Hudaýnazarow 1957-nji ýylda Moskwanyň Maksim Gorkiý adyndaky Edebiýat institutyndaky Ýokary edebiýat kursuna okuwa iberilýär. Moskwada Edebiýat institutynda ol Mihail Swetlow, Ýaroslaw Smelýakow ýaly meşhur rus şahyrlaryndan tälim alýar. Edebiýat institutynda okaýan döwründe şahyryň «Gyzgyn sähra» poemasy Moskwada rus dilinde neşir edilýär. Berdinazar Hudaýnazarow köp ýyllaryň dowamynda çeper döredijilik işi bilen meşgullandy we okyjylaryň göwnünden turýan çeper eserleri döretdi. Berdinazar Hudaýnazarow Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginiň başlyklygyna saýlanyldy, Magtymguly adyndaky Halkara baýraklary baradaky komitetiň başlygy wezipesinde işledi. Berdinazar Hudaýnazarowyň publisistikasy hakda-da, drama eserleri hakda-da, eserleri boýunça döredilen kinofilmler hakda-da giňişleýin gürrüň etmek mümkin. Ol rus şahyry Aleksandr Twardowskiniň, awar şahyry Resul Gamzatowyň we beýleki şahyrlaryň ençemesiniň eserlerini türkmen diline terjime etdi. Berdinazar Hudaýnazarowyň terjimesinde ol eserler terjime däl-de, ussat türkmen şahyrynyň hut özi tarapyndan ýazylan poeziýa eserleri ýaly ýaňlanýar. Berdinazar Hudaýnazarow tutuş ömrüniň dowamynda türkmen edebiýatyny ösdürmek aladalary bilen ýaşady, onuň ody bilen girip, küli bilen çykdy. Türkmen edebiýatynyň aýry-aýry meseleleri, ýaşlaryň döredijiligi barada makalalar bilen metbugat sahypalarynda yzy giderli çykyş etdi. BerdinazarHudaýnazarow 2001-nji ýylda aradan çykdy.
Berdinazar Hudaýnazarow şygryýeti mukaddes hasaplap, onuň mertebesini hemişe belent tutan şahyr. Ol şahyryň borjuna, şygryýetiň wezipesine düýpli düşünmek bilen şeýle diýýär:
Goşgy ýürekden çykýar,
Meňzeşdir ol perzende.
Aklym siňsin her bende,
Şeklim siňsin her bende.
Mährim siňsin her bende,
Gahrym siňsin her bende.
Her bir söz ussady çeper döredijilikde özüniň gowy bilýän, ýürekden söýýän, özüni tolgundyrýan, galama ýapyşmasa, öz erkine goýmaýan temasyna, meselesine ýüzlenýär. Ýerbentde dünýä inen Berdinazar üçin dogduk mekany, Garagumuň giň sährasy, depeleri, gollary, gum obasy, adamlary örän eziz hem mähriban. Geljekki şahyrda Wa tana bolan uly söýgi hut şu ýerden başlanýar. Şahyryň çagalygy çölüň jümmüşinde geçýär:
Ýerbent çöli uzap ýatyr
Garagumuň ýüreginde,
Çagalygmyň yzy bardyr,
Her golunda, her eginde.
Şahyr üçin Garagumuň jana şypa beriji howasy-da, akylyňy haýran edýän gözel görnüşi-de, gazaply ýakyp–ýandyryp barýan jöwzasy-da biçak gymmatly. Hut şeýle çöl durmuşy-da onuň ýaşlygyny taplaýar:
Ýumurtgany otsuz-zatsyz
Gyzgyn gumda bişirdim men.
Suwsuzlykda güni dogrup,
Suwsuz güni ýaşyrdym men.
Düňle sähra bolan söýgüsinden, oňa bäş barmagy ýaly beletliginden başga-da Berdinazar Hudaýnazarow gumlularyň häsiýetini, edim-gylymlaryny, endiklerini, däp-dessurlaryny, ruhy dünýäsini örän çuňdan bilýär, olaryň içki dünýäsine inçeden aralaşýar. Bu hakykaty şahyryň «Gumlular» goşgusy-da tassyklaýar:
Göwünleri çäge ýaly arassa,
Bedenleri gurşun ýaly berkdir.
Sadalygy, sagdynlygy olara,
Meger, tebigatyň özi beripdir.
Gadymlardan gelýän gymmatly däpler,
Gum içinde namys kimin goralar.
Tanyşmakçy bolsaň, öz adyň däl-de,
Ilki ataň-babaň ady soralar.
Şahyr öz eserlerinde ajaýyp ynsan häsiýetlerini wasp edýär. Gözel häsiýetler her döwürde-de ynsan bezegi. Şonuň üçin döwrüň üýtgemegi, durmuşyň täzelenmegi şahyryň eserlerini köneldip, many-mazmun taýdan gymmatyny pese gaçyryp bilmeýär. Şahyryň döredijiliginiň irki döwürlerinde ýazan we «Adam hakynda aýdym» atly goşgular ýygyndysynda (1964) ýerleşdirilen «Täze ýyl arzuwlary» goşgusyny okanymyzda-da, muňa göz ýetirmek mümkin:
Adamzat eşretiň eýesi bolsun,
Dynçlyk dünýämiziň söýesi bolsun.
Adamyň adamda öji bolmasyn,
Bar kişiniň güni ajy bolmasyn.
Hatarlarmyz bolsun mydama jebis,
Namysyň öňüne düşmesin nebis.
Şu setirlerde ündelýän pikirler häzirki döwürde-de öz ähmiýetini ýitirenok. Şahyr ynsany bezeýän sypatlar hakynda oýlanýar. Ol türkmeni hakyky türkmen edýän, onuň milli merte besini, milli buýsanjyny belende göterýän häsiýetleri öz döwürdeşleriniň her birinde görmek isleýär. Şahyryň soňky döwürde neşir edilen «Meniň dünýäm» atly kitabynyň başynda ýerleşdirilen «Goşgular başy» diýen şygyrda şeýle setirler bar:
Agzy aşa ýetse aýnaman bilýän,
Synaga salynsa ownaman bilýän,
Özüni oýnatman, oýnaman bilýän,
Şeýleräk türkmeni göresim gelýär.
Öz aslyny bilýän, pederin bilýän,
Pähimiň, paýhasyň gadyryn bilýän,
Umuman, özüniň ederin bilýän,
Şeýleräk türkmeni göresim gelýär.
Berdinazar Hudaýnazarow öz eserlerinde möwsümleýin, geldi-geçer wakalara däl-de, durmuşdaky durnukly ahlak hem ruhy gymmatlyklara ýüzlenýär. Şahyryň liriki gahrymany ynsany hakyky ynsan edýän, onuň mertebesini ýokary göterýän sypatlaryň goragçysy hökmünde çykyş edýär. Hakykata gol ýapmak, dogruçyllyk şahyryň döredijilikde baş ýörelgesi. Ol iňňän kyn şertlerde-de şol haky katy aýtmagyň ebeteýini tapýar. Şahyr ynsan mertebesini ýokary götermäge aýratyn üns berýär. Bu pikir onuň köp eserleriniň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Ynsap, päklik, halallyk, ynsan mertebesi, ar-namys ýaly adamy bezeýän häsiýetler şahyryň eserlerinde gozgalýan baş meselelerdir. Şahyr eserlerinde adamlary özlerinde şeýle hä siýetleri terbiýelemäge, saklamaga, hiç bolmanda, ol ajaýyp häsiýetleriň ýok bolup gitmegine ýol bermezlige çagyrýar. Berdinazar Hudaýnazarow ululy-kiçili poemalaryň birnäçesini döretdi. Şahyra ilkinji meşhurlyk getiren iri göwrümli eseri «Gyzgyn sähra» poemasydyr. Şahyr Garagum derýasynyň gurluşygynyň köp tiražly gazetiniň gezme habarçysy bolup işlän döwründe çölde kanal gurujylaryň arasynda ýaşaýar we olaryň durmuşyndan bu eseri ýazýar. Öz gahrymanlary bilen bilelikde duz-çörek iýip, bir howadan dem alyp ýaşamagy, olaryň durmuşyna ýakyndan belet bolmagy, galyberse-de, tebigy zehin şahyra uly üstünlik getirýär. «Gyzgyn sähra» poemasynda täsirli wakalar poeziýanyň şirin-şerbedine, gahrymanlaryň çuňňur duýgusyna ýugrulyp çeper suratlandyrylýar. Eserde şygyr setirleri owazly, akgynly. Bu eser barada Tükmenistanyň halk ýazyjysy Kerim Gurbannepesow şeýle ýazýar: «Ellinji ýyllaryň or tasynda Berdinazar Hudaýnazarowyň biziň edebiýatymyza gelmegi bilen poeziýamyz täze öwüşgin aldy. Poeziýamyzyň «Gyzgyn sähra» diýen liro-epiki, soňra «Seniň ýaşlygyň bolupdy» diýen liriki poemalar bilen baýlaşmagy uly hadysa bolupdy. Sebäbi şundan ozalky türkmen sowet poeziýamyzda gahrymanyň pynhan içki dünýäsine, çylşyrymly ykbalyna, şeýle çuňňur, özboluşly aralaşylmandy. «Gyzgyn sähradaky» gahrymanlaryň döwrebaplygy, söweşjeňligi, baý ruhy, «Seniň ýaşlygyň bolupdydaky» liriki gahrymanyň uly şahsyýeti, kämil oýlanmalary biziň poeziýamyz üçin täzelikdi». Şahyryň her bir ýygyndysy, hatda her bir goşgusy çeper hadysa, çeper açyş hökmünde okyjylaryň aňyna siňdi. Onuň täsin, dürli reňklere, öwüşginlere baý şahyrana dünýäsi bar. Kerim Gurbannepesowyň aýdyşy ýaly, Berdinazar Hudaýnazarowyň poeziýa dünýäsi örän lezzetli. Ol dünýäniň içi giň. Howasy arassa. Ondan dem aldygyňça, dem alasyň gelýär. Şonuň bilen birlikde bolsa, ol dünýäniň howsalasy-da, aladasy–da özüne ýetik. Ol dünýäde gögem gürleýär, ýyldyrymam çakýar, tupanam turýar. Emma durmuş hemme bela-beteri ýeňýär. Durmuşy ykrar edijilik, ruhubelentlik şahyryň poeziýasyny tapawutlandyrýan esasy aýratynlykdyr.


text:
i-Fi tehnologiýasy barada düşünje
Wi-Fi – “Wireless Fidelity” sözüniň gysgaldylan görnüşi bolup, simsiz takyklyk, toruň simsiz görnüşi diýmegi aňladýar. Wi-Fi tehnologiýasy “Wi-Fi Alliance” topary tarapyndan oýlanyp tapylýar. Wi-Fi – bu Elektrik we elektronik inženerligi institutynyň 802.11 standartyna (IEEE 802.11 standarts) laýyk gelýän islendik WLAN enjamy diýip, “Wi-Fi Alliance” topary düşündiriş berýär.
Häzirkizaman enjamlaryň ählisi diýen ýaly Wi-Fi tehnologiýasyny ulanyp bilmek mümkinçiligi bilen öndürilýär, meselem, kompýuterler, noutbuklar, planşetler, telefonlar. Bu tehnologiýa arkaly içki tor ýa-da Internet toruna simsiz baglanyp bolýar. Wi-Fi torunda giriş nokady (Access point) bolýar, ýagny merkezi nokat, şol nokadyň üsti bilen ulanyjy şol tora ýa-da Internet toruna birigip bilýär. Giriş nokady enjamlarda döredilýär. Eger giriş nokady bolmasa, diýmek Wi-Fi tory ýok. Mysal üçin, iki sany ulanyjy Wi-Fi tory, ýagny simsiz tory arkaly kompýuterleriniň arasynda faýl alyş-çalşygy etmek isleseler, bir ulanyjy öz kompýuterinde giriş nokadyny döretmeli. Giriş nokady açarsözli, açarsözsüz hem bolup bilýär, bulary giriş nokadyny gurnaýan ulanyjy kesgitleýär. Şeýlelikde, iki ulanyjy hem şol giriş nokadyna baglanýarlar, bu diýmek ikisi hem bir Wi-Fi toruna baglandylar. Netijede, ulanyjylar ýokarda agzalan gerek amallary ýerine ýetirip bilýärler.
Wi-Fi tehnologiýasynyň howpsuzlygy
Wi-Fi torunda enjamlaryň arasynda fiziki baglanyşyk bolmaýar. Şeýle-de, Wi-Fi dürli şifrleme usullaryny ulanýar. Muňa mysal edip, WEP, WPA, WPA2, WPS protokollaryny bermek bolar. WPS (Wi-Fi Protected Setup) protokoly beýleki protokollara görä howpsuz diýip düşündiriş berilýär. Mysal üçin, Wi-Fi giriş nokadyny WPS protokoly arkaly çylşyrymly açarsözüň goraglylygy we şifrleme bilen üpjün etmek bolar.
Wi-Fi tehnologiýasynyň amatly taraplary
-Ykjamlylyk. Adamlar öz enjamlary bilen iş ýerlerinde, kitaphanalarda, seýilgählerde Wi-Fi tehnologiýasy arkaly Internet toruna baglanyp bilerler. Şeýle hem, “akylly” (Smart) enjamlara Wi-Fi modulyny ornaşdyryp, olary dolandyryp bilerler.
-Gurnalmagy aňsat, çykdajysy az. Simli, ýagny kabelli tora görä Wi-Fi toruny gurnamak aňsat. Şeýle-de, kabelli tory gurnamak üçin köp swiçler, kabeller satyn alynmaly bolýar. Wi-Fi toruny gurnamakda bolsa munuň ýaly çykdajylar az.
-Tora ulanyjy goşmak. Wi-Fi toruna ulanyjy birikdirmek üçin programma derejesinde mümkin, adaty torda bolsa goşmaça kabel hem gerek bolýar.
Wi-Fi tehnologiýasynyň amatsyz taraplary
-Howpsuzlyk. Soňky wagtlarda açarsözsüz ýa-da açarsözleri aňsat bolan Wi-Fi giriş nokatlaryna girmek mümkinçiligi aňsatlaşdy.
-Aragatnaşyk çägi. Adaty Wi-Fi torunyň aragatnaşyk çägi uzak aralykly däl. Muny giňeltmek üçin has köp enjam almaly bolýar.
-Aragatnaşyk hili. Şol bir kanalda işleýän käbir Wi-Fi nokatlary biri-biri bilen çaknyşyp bilerler we bu aragatnaşygyň hiline täsirini ýetirip biler.
Wi-Fi tehnologiýasyny nirelerde ulanyp bolar?
Hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde şäherimiziň ilaty we myhmanlary söwda nokatlarynda, dynç alyş merkezlerinde, myhmanhanalarda, şeýle hem seýilgählerde Internet hyzmatlarynyň Wi-Fi (simsiz) görnüşi bilen üpjün edilýär. Muňa mysal edip, “Berkarar” söwda-dynç alyş merkezi, “Ýyldyz” myhmanhanasy, “Ylham” seýilgähi, internet kafeleri bermek bolar. Bulardan başga-da, ilatymyza internet hyzmatlarynyň dürli nyrhnamalary hödürlenýär. Şunuň bilen baglanyşykly, çäksiz internet nyrhnamasyny mysal hökmünde bermek bolar. ADSL internet simini Wi-Fi routere baglap, çäksiz internet nyrhnamasyny kompýuter-aragatnaşyk enjamlarynda simsiz ulanyp bolýar. Wi-Fi tehnologiýasyny iş we okuw maslahatlarynda, ýygnaklarda, sergilerde hem ulanyp bolýar.
Dürli pudaklarda, dürli taslamalarda bu tehnologiýany ulanmak bolar. Mysal üçin, banklar internet bank hyzmatlarynda, müşderiler banka gelende öz kompýuter-aragatnaşyk enjamlaryndan bankyň Wi-Fi toruna, maglumat howpsuzlygyny üpjün etmek bilen, baglanyp, hasaplaryny, töleg taryhlaryny, bankyň web saýtyny görüp bilerler. Beýleki ykdysady edaralar hem müşderilerden hasabat almakda, resminamalary kabul etmekde Wi-Fi tehnologiýasyndan peýdalanyp bilerler. Şeýlelikde, işiň netijeliligi artar we wagt tygşytlylygy bolar.


text:
Yragyň häkimiýetleri 2005-nji ýyldan bäri ýurtda jemi 257 adamyň, şol sanda, 6 aýalyň jezalandyrylyp öldürilendigini aýdýarlar.
Yragyň adalat ministriniň orunbasary Buşo Ibrahim bu maglumaty BMG-niň Yragy ölüm jezasyny ýatyrmaga çagyrmagy bilen bagly eden çykyşynda mälim etdi.
Buşo Ibrahim prezident geňeşiniň kararyndan soň, ýakyn wagtlarda ýene 37 adamyň öldürilmeginiň mümkindigini aýtdy. Yragyň içeri işler ministri Jawad al-Bolani Yrakda häzirki wagt ölüm jezasynyň berilmegine garaşyp oturan 835 tussagyň bardygyny mälim etdi.


text:
Ýaponiýada ýer yranmasyndan zeper ýeten ýadro desgasynda çarşenbe güni radiasiýa derejesiniň ýokarlamagy netijesinde ol ýerde işleýän işçiler gysga wagtlap desgadan çykaryldy. Olar radiasiýa derejesiniň aşaklamagy bilen öz işlerini bir sagatdan soň dowam etdirdiler.
Fukuşimadaky “Fukusimo – Daiçi” ýadro toplumyndaky 3-nji reaktoryň özeniniň eremeginiň öňüni almak barada tagalla edilýär. Ol reaktor häzir näsaz.
Ýurduň hökümet kabinetiniň baş sekretary Ýukio Edanonyň aýtmagyna görä, 3-nji reaktoryň içki galybyna zyýan ýeten bolmagy mümkin. Işçileriň hem çekilmegine sebäp bolan şu ýagdaý.
“Şu gün ir sagat 10-an soň girelgede, esasy derwezede radiasiýa derejesi birden ýokarlap 1,000 millisiwerte bardy. Meniň häzirlikçe eşidenim şu. Biz şondan soň işçilerden wagtlaýyn howpsuz ýere çekilmegi haýyş etdik” diýip, Edano aýtdy.
Içki gabyk - reaktordan radioaktiw serişdeleriň çykmazlygy üçin gurlan üç galybyň biri. Edano özüniň bu içki gabyk barada anyk maglumatynyň ýokdugyny, ýöne bu ýerde emele gelen jaýryklardan radioaktiw maddalaryň syzyp çykýan bolmagynyň mümkindigini belledi.
Fukuşima ýadro desgasynda bolan partlamalar we ýangynlar netijesinde bu kompleksiň 240 kilometrlik günortasynda ýerleşýän paýtagt Tokioda sişenbe gününden bäri radiasiýa derejesiniň az-kem artanlygy kesgitlendi.
Anna güni bolan goşa apatdan bäri Ýaponiýanyň kenarýaka etraplarynda millionlarça adam iýmit we suw ýetmezçiliginden, şeýle hem sowukdan ejir çekýär.
Agyr sarsgyn we sunami netijesinde heläk boldy ýa dereksiz ýitdi diýip, resmi taýtan berilýän adamlaryň sany 11 müňden ýokary. Ýapon resmileriniň aglabasy ölenleriň sany 10 müňden geçer diýen pikirden ugur alýar.
Ýaponiýanyň seýrek çykyş edýän imperatory Akihito çarşenbe güni telewideniýe arkaly halka ýüzlendi. Ol sarsgyn we sunamiden pida çekenlere gynanç bildirip, ýurda umydy elden bermezligi ündedi, halky bu kyn günde birek-birege kömek etmäge çagyrdy.
Imperator Akihito ýadro krizisi barada hem alada-ünjüsini beýan edip, özüniň bu ýerde iş alyp barýanlaryň kömegi bilen ýagdaýyň ýaramazlaşmazlygyny umyt edýändigini aýtdy.
Ýadro ekspertleriniň aýtmagyna görä, Fukuşimada radiasiýanyň daşaryk ýaýramagyny basyp ýatyrmak barada teklip edilýän çözgütler dünýäniň iň agyr senagat apatynyň öňüni almaga gönükdirilýän iň soňky synanyşyk.
Anna güni bolan goşa apatdan bäri Ýaponiýada halas ediş işleri dowam edýär.
Hökümetiň ýadro desgasynda bolup geçýän zatlar barada ýeterlik maglumat bermeýänligi sebäpli halkara derejesinde dörän narazylyk hem gitdigiçe artýar. Mysal üçin, Halkara atom eneriýasy agentliginiň Baş sekretary Ýukia Amano: “Bolýan wakalar barada Tokio wagtynda jikme-jik maglumat bermeli” diýdi.
Ýapon mediasy-da: “Ýeterlik magulmat berilmeýär” diýip, hem kökümeti, hem-de bu ýadro desgasyny ýöredýän kompaniýany tankytlaýar.
Atom ekspertleri: “Ýapon häkimiýetleri krizisiň derejesini ulaltmazlyga synanyşýar” diýýärler. Ýaponiýa 12-nji martda bu hadysany 1 bilen 7 aralygyndaky şkalada 4-nji tertibe degişli etdi. Ýöne ondan bärde ýagdaý aşa ýaramazlaşdy.
Franisýanyň ýadro howpsuzlygy baradaky häkimiýeti ASN çarşenbe güni çykan radioaktiw materialdan öň: “Bu hadysa 6-njy derejeli diýip klassifisirlenmeli” diýdi.
Daşary ýurtlar çarşenbe güni öz raýatlaryna Ýaponiýa gitmezligi, ol ýerdäki graždanlaryna hem Ýaponiýany terk etmekligi ýa günorta sebitlere çekilmegi maslahat berdiler.


text:
Şu geljek hepde Ýewropa Bileleşiginiň Gresiýa ýardam bermek meselesi boýunça geçirjek sammitine Gresiýanyň täze saýlanan premýer-ministriniň we maliýe ministriniň gatnaşyp bilmejekdigi habar berilýär.
Şenbe güni premýer-ministr Antonis Samarasyň gözüne operasiýa edildi. Samarasyň lukmanlarynyň oňa häzirlikçe syýahat etmeklige rugsat bermeýändikleri aýdylýar.
Bu wakanyň öňýany, hepdäniň anna güni Gresiýanyň täze maliýe ministri Wassillis Rapanos öz huşuny ýitirip ýykylandan soň, keselhana düşüpdi. Onuň-da öz saglyk ýagdaýy sebäpli Ýewropa Bileleşiginiň 28-29-njy iýunda geçjek sammitine gatnaşyp bilmejekdigi habar berilýär.
Maglumata görä, bu möhüm sammite Gresiýa tarapyndan ýurduň daşary işler ministri Dimitris Awramopolous bilen ýurduň ozalky maliýe ministri Giorgos Zanias gatnaşar.


text:
Bu forumda institutyň ýolbaşçysy professor Frederik Star
ýakynda Türkmenistana eden sapary we bu saparyň özünde galdyran täsiri we ýurduň ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşyklary hakda maglumat berdi.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanda bolanlygyny we şol saparynyň dowamynda esasan hem ýurduň bilim pudagy we bu ugurda alnyp barylýan işler bilen tanyşmaga pursat tapanlygyny bellän alym birinji gezek 1960-njy ýyllarda Maryda bolanlygyny ýatlatdy. Binalaryň we fontanlaryň gözelligi
Bir sagatdan gowrak dowam eden çykyşynda professor Star Türkmenistanda gurlan uniwersitet binalarynyň, Aşgabatdaky suw fontanlarynyň gözelligi barada, şeýle-de ýurduň paýtagtyndaky Ylham seýilgähi hakda gürrüň berdi.
Professor Frederik Star türkmen mediasyna interwýu berýär, Nýu Ýork, sentýabr 2010-njy ýyl.
Professor çykyşynyň dowamynda “Şol seýilgähde heýkelleri dikilen adamlaryň arasynda diňe türkmenleriň däl, arap we pars äleminiň tanymal şahsyýetleriniň hem bolmagy mende oňyn täsir galdyrdy” diýdi.
Professor Frederik Star öz çykyşynyň dowamynda ýurduň syýasy, ykdysady we beýleki ugurlary boýunça giňişleýin maglumat bermedi we ýurtda polisiýa güýçleriniň roly hakda berlen soraga hem anyk jogap bermekden saklandy.
Forumyň çäginde Azatlyk Radiosy bilen geçiren ýörite gürrüňdeşliginde ol Türkmenistanyň prezidentiniň çakylygy boýunça onuň bilen geçen ýyl Nýu Yorkda duşuşanlygyny we bu duşuşygyň özünde pozitiw täsir galdyranlygyny belläp, şeýle diýdi: “Prezidentiň göz öňünde tutýan Türkmenistany we bu ýurduň dünýäde eýelemeli orny hakda öňe süren pikirleri mende gowy täsir galdyrdy. Ol daşary ýurtlar bilen gatnaşyga höwesli”. Syýasat, metbugat we adam hukuklary
Geliň, häzirlikçe bu prosesiň nähili dowam edýänligine syn edip, häkimiýetlere üstünlik arzuw edeliň.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurduň içerki ýagdaýy barada alyp barýan syýasaty, adam hukuklarynyň, söz we metbugat azatlygynyň ýagdaýy hakda berlen soraga professor Star şeýle jogap berdi: “Bu, elbetde, ullakan mesele, emma olar meniň iş alyp barýan pudagyma degişli däl, men bilim, medeniýet we taryh bilen gyzyklanýaryn. Elbetde, siziň aýdýan meseleleriňiz möhüm we aşa uly özgerişlikler geçirilýän döwürlerde olaryň ähmiýeti has hem uly bolýar”.
Soňra ol sözüne şeýle dowam etdi: “Meniň pikirimçe, Türkmenistanyň hökümetiniň geljekde bu ugurda nähili pozisiýa eýelejekdigi anyk bolar. Men olaryň bu hili meseleler bilen gyzyklanjakdygyna ynanýaryn. Eger bilim pudagy hakyky manyda özgerýän bolsa, bu halkyň aň-düşünjesini giňeldýän bolsa, wagtyň geçmegi bilen bu ýagdaý tutuş ýurda öz täsirini ýetirer. Geliň, häzirlikçe bu prosesiň nähili dowam edýänligine syn edip, häkimiýetlere bu ugurda üstünlik arzuw edeliň”. Saglyk sistemasy
Türkmenistanyň häzirki prezidentiniň esasanam bilim we saglyk pudagyna üns berýänligini bellän professor Star Gyrgyzystanda ýerleşýän Amerikan uniwersitetiniň türkmenistanly studentleriň käbirlerine okuwlaryny dowam etdirmäge rugsat edilmänligi baradaky soraga şeýle jogap berdi: “Men şol studentleriň okuwlaryny dowam etdirmek üçin Gyrgyzystana gitmeklerine rugsat berilmegini islärdim. Sebäbi men şol uniwersiteti we onuň näderejede çynlakaý okuw jaýydygyny gowy bilýärin. Emma, beýleki tarapdan, Türkmenistan 300 töweregi türkmenistanly studente Amerikada ýokary bilim almaga rugsat etdi. Onsoň men bu kiçijik problemanyň çakdanaşa çişirilmezliginiň tarapdary”.
Saglyk pudagynyň häzirki prezidentiň şol ugra ýolbaşçylyk edýän döwründe dargadylanlygy barada orta atylýan pikirler ýatladylanda, professor Star onuň ykdysady sebäpleriniň bolanlygyny we şol kynçylyklaryň diňe saglyk pudagyna däl, eýse beýleki ugurlara-da ýaramaz täsir ýetirenligini belledi.
Umyt ýaş nesilde
Professoryň aýtmagyna görä, häzirki döwürde 10 müň töweregi türkmenistanly student daşary ýurtlarda bilim alýar. Bu studentler diňe bilim almak bilen çäklenmän, dünýägaraýyşlaryny hem giňeldýärler, olar yzlaryna dolananda, öňki adamlar däl, belkem, başgaça pikirler bilen ýurda dolanarlar, bu-da ýurtdaky ýagdaýa öz pozitiw täsirini ýetirer diýip, John Hopkins Uniwersitetiniň professory we Merkezi Aziýa boýunça ekspert, professor Frederik Star aýtdy.
Professor Star sözüni şeýle jemledi: “Hut özüm hökümete degişli bolmadyk guramalaryň we syýasy garaýyşlary başgaça bolan toparlaryň ýurtda hereket etmegine has ulurak mümkinçiligiň döredilmeginiň tarapdary bolsam-da, men her halda sabyrly bolup, bu prosesiň dowam etmegine rugsat edilmegini goldaýaryn. Ýurduň içinde alnyp barylýan bu özgerişligiň häzirki ugry pozitiw we bu hereketiň ugry pozitiw bolmaklygyna galan halatynda men ony goldaryn”.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan, özüniň “Adalat we Galkynyş” partiýasy saýlawlarda ýeňiş gazanyndan soň, syýasy garşydaşlary bilen işleşmäge söz berdi.
Sesleriň tas ählisiniň sanalmagynyň netijelerine görä, “Adalat we Galkynyş” partiýasy sesleriň 50% töweregini almagy başarypdyr.
“Adalat we Galkynyş” partiýasy ýurtda 1982-nji ýylda harbylar tarapyndan özgerdilen Konstitusiýany hem täzeden düzmek isleýär.
Erdogan ýekşenbe günündäki çykyşynda şeýle diýdi: “Halkymyz bize diňe bir ýurdy dolandyrmaga mümkinçilik döretmedi, eýsem, şol bir wagtyň özünde bize täze Konstitusiýany ýazmak wezipesini-de berdi”.


text:
Owgan resmileri we NATO Owganystanyň Kunar welaýatyna urlan howa zarbasy netijesinde bolan zatlar babatda ylalaşyp bilmeýärler.
Owgan resmileri NATO-nyň şenbe güni agşam talyban jeňçilerini nyşanalap uran howa zarbasynda azyndan 8 sany asuda adamyň öldürilendigini, olaryň arasynda aýallaryň we 4 çaganyň, ýük maşynynyň sürüjisiniň hem bardygyny aýdýarlar.
Kunar welaýatynyň polisiýa başlygy Abdul Habib Saýid Hil ýük maşynynyň sürüji talyban söweşijilerini maşyna mürdürenden soň urlandygyny aýdýar.
Emma NATO-nyň sözçüsi bu zarbada 10 sany «duşman güýjüniň» urlandygyny, asuda adamlaryň pida bolandygy barada maglumat almandygyny aýdýar.


text:
Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň “Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawyň goragy” atly ylmy-populýar žurnalyň täze sany çapdan çykdy.
Žurnal “Altyn asyr” Türkmen kölüniň ýurdumyzyň ekologik syýasatyndaky orny baradaky makala bilen açylýar. Onda, şeýle hem Türkmenistanda apreliň ilkinji ýekşenbesinde giňden bellenilýän “Suw damjasy — altyn dänesi” baýramynyň ähmiýeti açylyp görkezilýär.
Indiki material kölüň çäginde buýan ösdürip ýetişdirmäge bagyşlanýar. Makalalaryň ýene birinde kölüň gurluşygynyň guşlaryň köp görnüşiniň şol sanda seýrek duş gelýänleriniň örüsiniň giňelmegine, olaryň halas bolmagyna ýa-da goralyp saklanmagyna, sanynyň köpelmegine şert döredendigi barada aýdylýar.
Žurnalda “Bereketli Garagum” goraghanasynyň ösümlik dünýäsi, üýtgeşik Garaýalçy pisse tokaýlygy, takyr ýerlerden suw çykarmak, “Altyn asyr” Türkmen kölüniň çäginde suw arassalaýjy enjamlary ulanmagyň mümkinçilikleri baradaky makalalar hem okyjylary biparh goýmasa gerek. Žurnalyň şu sanynda 2014-nji ýylda çykyp ugran “Türkmenistanyň guşlary” atly neşir baradaky habar bilen jemlenýär.


text:
Penşenbe güni Hytaýyň hökümeti Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly dawaly meseleleriň parahatçylykly rezolýusiýalar bilen çözülmegi ugrunda iş alyp barjakdyny mälim etdi.
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Kin Gang bu barada eden çykyşynda Eýranyň ýadro programmasy barada Hytaýyň aladalanýandygyny, ýöne bu ugurdaky meseleleri diplomatik ýollar bilen çözmek ugrunda Hytaýyň ähli taraplar bilen özara gepleşik alyp barýandygyny aýtdy.
Şu gün ýadro meseleleri boýunça Eýranyň ýörite wekili Saed Jalili Hytaýyň resmileri bilen özara gepleşik geçirmek üçin Pekine bardy.


text:
Türkiýäniň harby güýçleri Siriýanyň içinden atylan çarşenbe günki artilleriýa oklaryna jogap edip, penşenbe güni Siriýanyň käbir nokatlaryna garşy artilleriýa oklaryny atdy.
Şondan bir gün öň Siriýanyň içinden Türkiýäniň serhet ýakalaryna atylan artilleriýa oklaryndan Türkiýäniň bäş sany raýaty ölüpdi.
Türkiýäniň NTV telewideniýesi ýurduň harby güýçleriniň muňa jogap edip amala aşyran artilleriýa hüjümlerinde Siriýanyň serhet ýakadaky bir harby bölüminiň nyşana alnandygyny habar berdi.
Bu wakalar bilen bir wagtda penşenbe güni Türkiýäniň parlamenti ýurduň goşunlarynyň Siriýanyň territoriýasynda harby operasiýalary geçirmegine rugsat beriji kanunyň proýektini tassyklady.


text:
Şenbe güni Hindistanyň Kaşmir regionynda ekstremistik söweşiji Muhammad Afzal Guruwa berlen ölüm jezasynyň ýerine ýetirilmegi bu regionda bulagaýçylyklaryň ýüze çykmagyna getirdi.
2001-nji ýylda Hindistanyň parlamentine terror hüjümini amala aşyrmakda günäli tapylan Muhammad Afzal Guru şenbe güni suduň karary bilen dardan asylyp öldürildi.
2001-nji ýylda amala aşyrylan şol hüjümde Hindistanyň howpsuzlyk gullugynyň alty sany işgäri we bir ýerli bagban öldürilipdi.
Şu geçen hepdäniň başynda Muhammad Afzal Guruwyň öz günäsiniň geçilmegi barada Hindistanyň prezidentiniň adyna ýazan haýyşyny ýurduň prezidenti ret etdi.
Oňa berlen ölüm jezasyna gahar-gazap bildiren ýüzlerçe protestçi şenbe güni ýerli polisiýa güýçleri bilen çaknyşdylar.


text:
Serbiýanyň prezidenti Tomislaw Nikoliç Belgradyň Kosowo boýunça dawasyny Moskwanyň goldajakdygy barada Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň ynandyrandygyny aýtdy.
Kosowo 2008-nji ýylda Serbiýadan garaşsyzlygyny yglan etdi we häzirki wagtda 110 ýurt tarapyndan ykrar edilýär.
“Putin Serbiýanyň Orsýete bil baglap biljekdigini, Serbiýanyň aýratyn hem Kosowoda öz territorial bütewüligini we garaşsyzlygyny goldaýandygyny aýtdy” diýip Nikoliç Putin bilen 10-njy martda Moskwada geçiren duşuşygynda aýtdy.
Serbiýa esasan etnik alban ilatly Kosowonyň BMG goşulmagynyň öňüni almak boýunça diplomatik göreşinde Moskwanyň goldawyna daýanýar.
Şeýle-de Putin we Nikoliç NATO-nyň goşunlarynyň ýurtdaky sanyny artdyrmak barada Serbiýanyň ýaňy-ýakynda baglaşan ylalaşygyny maslahat etdiler.
Nikoliçiň sapary Serbiýanyň premýer-ministri Aleksandr Wuçiçiň ýurduň Ýewropa Bileleşigine goşulmagy üçin reformalary geçirmek ugrunda çykyş edýän wagtyna gabat geldi.
Serbiýanyň orsýetçi lideri Nikoliç öz ýurdunyň NATO we ÝB bilen ýakyn gatnaşykda bolmagyna açyk garşy çykyş edýär.


text:
Sişenbe güni Ukrainanyň döwlet howpsuzlyk gullugy ýurduň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň öz döwründe ýolbaşçylyk eden energiýa kompaniýasyna garşy jenaýat işiniň gozgalandygyny mälim etdi.
Ukrainanyň prokuraturasy bolsa, Ýuliýa Timoşenkony 2009-njy ýylda Orsýet bilen baglaşylan gaz ylalaşygynda öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda we korrupsiýa bilen dahylly işlerde aýyplap gelýär.
Ýakynda Kiýewiň sudy oňa bildirilýän şu jenaýat aýyplamalary boýunça birnäçe gezek sud diňlenişigini geçirdi.


text:
Soňra garaşsyzlyk ýyllarynda ýurtda emele gelen başistik režimiň Magtymgula gyýa garap başlamagy bilen bu baýramçylygyň şowky gaçdy. Emma ýakasy gaýyşly despot ölensoň, Magtymgulynyň poeziýa baýramçylygy ýaňadandan janlandy. Gepiň keltesi, başistik režimiň halkyň elinden bu baýramçylygy aljak bolup eden synanyşygy başa barmady. Her halda režim ony beýleki seneler bilen garyp-gatyp, manysyny ep-esli ýoýmagyň hötdesinden geldi.
Ýöne poeziýany halkyň aňyndan doly öçürmek režime hiç haçanam başartmandy we mundan eýlägem başartmasa gerek. Sebäbi çyn poeziýa edil ýanyp duran ot ýaly mähirli zat. Poeziýa bilen oduň arasyndaky iň uly umumylyk – olaryň ikisiniň-de adamzada ýagtylyk eçilýänligidir: ot adamyny çoýup, ýoluny ýagtyltsa, çyn poeziýa onuň gözlerine nur, ýüregine ylham berýär. Şonuň üçinem otsuz oňup bilmeýşi ýaly, adamzat gadymdan bäri poeziýasyz, edebiýatsyz, sungatsyz hem oňup bilenok. Sungatyň gymmaty nämede?
Sungatyň adamzat durmuşyndaky iň gymmatly tarapy – ol adam ruhuny asyrdan-asyra kämilleşdirip gidip otyr. Belki, şonuň üçindir, adamzat jemgyýeti ösdügiçe, haýsydyr bir ýurduň, milletiň beýlekilerden artykmaçlygy indi harby güýç bilen däl-de, eýse köplenç onuň sungatda ýeten derejesi bilen ölçelýär. Haýsydyr bir milletiň ruhy güýji kesgitlenjek bolsa, onda derrew onuň nähili beýik ýazyjy-şahyrlarynyň, kompozitorlarynyň, hudožnikleriniň we beýleki sungat wekilleriniň bardygy ýatlanylýar. Hakyky beýik sungat wekilleriniň ady köplenç öz milletiniň adynyň sinonimine öwrülip gidýär. Meselem, Puşkin diýilse, rus, Magtymguly diýilse, türkmen, Şota Rustaweli diýilese, gruzin, Gýöte diýilse, german milleti hakydaňa gelýär.
Diýmek, haýsydyr bir milleti öz beýik sungatyndan hem sungat wekillerinden mahrum etmek – onuň elinden milli kimligini almak bilen deňdir, ol milleti garaňkylykda otsuz goýmakdyr!
Garaşsyzlyk döwründe Türkmenistanda höküm süren başistik režim hut şeýle gödek synanyşyklary etdi: ol halky onuň beýik Magtymgulusyndan, halk aýdym-sazlaryndan, opera-balet sungatyndan we sungatyň başga-da ençeme beýleki görnüşlerinden mahrum etmek isledi. Ýurtda hakyky kitaplar, hakyky ýazyjylar gadagan edilip, ýaranjaň ýazyjy-şahyrlaryň çyrşan ysnat setirleri nusgalyk hökmünde döwlet tarapyndan goldanyldy, öňe sürüldi.
Netijede garaşsyzlyk türkmeniň milli ruhy üçin agyr synaga öwrüldi. Ol öz poeziýasy üçin, hakyky kitaplar, hakyky ylym-bilim üçin göreşmeli boldy. Bu göreş örän haýallyk bilen başlandy. Çünki halk köpçüligi ilki-ilkiler Magtymgulynyň Mollanepesiň, Keminäniň, Seýdiniň, Zeliliniň, Mätäjiniň deregine hödürlenilýän süwümsiz ýazyjylara seňrigini ýygryp seretse-de, bu gabahatlyk öz-özünden ýok bolup gider öýdüp garaşdy. Emma, soňra görülse, ýaranjaň şahyrlar öz-özünden ýok bolup gitjege meňzänoklar. Şondan soň halk köpçüligi türkmen metbugatyndan, radiosyndan we telewideniýesinden doly ýüz öwrüp, daşary ýurt telewideniýesini görüp, erkin radio kanallary diňläp ugrady.Göreş indi başlanýar
Halkyň milli telewideniýeden we radiodan, milli metbugatdan doly ýüz öwürmegi ýakasy gaýyşly diktator ölensoň, režimi medeni syýasatda käbir özgerişleri girizmäge mejbur etdi. Sebäbi milli gazet-žurnallar okalmasa, milli telewideniýe görülmese, radio diňlenmese, onda döwletiň halkyň aňyna täsir etmek mümkinçiligi nola golaýlaýar. Şondan soň: halk – bir ýana, häkimiýetem – bir ýana bolýar.
Bu ýagdaý hut şeýle terzde birnäçe ýyllap dowam etse, şondan soň halky diňlemeýän, diýdimzor häkimiýetiň sahnadan düşmegi üçin iň bärkije ugurdaş şemalyň hem ýeterlik boljakdygy – köre hasa. Bu ýagdaýy syzan “ýurt eýeleri”, ýagny G.Berdimuhamedowyň adyna bukulyp, ýurdy öz isleglerine görä edara edýän garaňky güýçler, ýagdaýy azda-kände üýtgetmeli diýen karara gelen bolsalar gerek. Edil häzir Türkmenistanda bolup geçýän ýüzleý üýtgeşmeleri häkimlik edijileriň hut şu gorkusy bilen baglanyşdyrsa bolar.
Bu günki gün halka ýarpy-ýaltaragam bolsa, beýik klassyklaryň kitaplaryny okamaga, radiodan, telewideniýeden olaryň şygyrlaryny diňlemäge mümkinçilik berilmegi diňe şeýle syýasy gorky hem şondan gelip çykýan syýasy isleg bilen gabat gelýär. Ýöne hakyky poeziýa, hakyky edebiýat, hakyky sungat ugrundaky göreş erkinlik bilen baglydyr! Erkinlik ugrundaky göreş bolsa, biziň ýurdumyzda diňe indi başlanýar. Bu göreş hökman halkyň ýeňşi bilen tamamlanar. Şol ýeňiş hem türkmen halkynyň eden-etdi režimiň üstünden gazanan ilkinji uly ýeňşi bolar.Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýemeniň täze saýlanan prezidenti Abed Rabbo Mansur Hadiniň ýurduň harby-howa güýçleriniň komanduýuşisi general Saleh al-Ahmary wezipesinden boşatmagynyň yzy bilen, şenbe güni goşun komanduýuşisiniň tarapdarlary Ýemeniň paýtagtyndaky aeroporty gabadylar.
General Saleh al-Ahmara tarapdar harbylar Sanaa şäheriniň aeroportundan uçjak islendik bir uçaryň atylyp ýere gaçyryljakdygy bilen duýduryş berdiler.
Anna güni täze prezident tarapyndan wezipesinden boşadylan general Saleh al-Ahmar Ýemeniň ozalky awtoritar prezidenti Ali Abdulla Salehiň ýakyn garyndaşy hasaplanylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň Eýranyň baş ruhany lideri Aýatollah Ali Hameneýä gizlin hat ýazandygy habar berilýär. Oktýabr aýynda ýazylan bu hatyň mazmunynda Yrakdaky we Siriýadaky “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy göreşmek barada bellenilendigi aýdylýar.
"The Wall Street Journal" habar websahypasynyň 6-njy noýabrda çap eden maglumatyna görä, Obama öz hatynda islendik hyzmatdaşlygyň Eýranyň ýadro programmasy boýunça 24-nji noýabra çenli gelinjek ylalaşygyň çäginde boljakdygyny nygtaýar.
Ak tamyň metbugat sekretary Joş Irnset (Josh Earnest) gürrüňi gidýän raport barada maglumat bermekden saklanyp, Birleşen Ştatlaryň Eýran dogrusyndaky syýasatynyň “üýtgewsizligine galýandygyny” aýtdy.
Şeýle-de, Irnest Birleşen Ştatlar “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy göreşde Eýran bilen harby hyzmatdaşlyk etmez diýdi.


text:
Wenada Türkmenistanyň we Awstriýanyň döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary, telekeçileri özara hyzmatdaşlyk barada bilelikdäki komitetiň 4-nji maslahatyna gatnaşdylar.
Maslahatda eksport we import işleri, daşalýan harytlaryň dürlüligini artdyrmak boýunça maglumat alyş-çalşygy barada pikir alşyldy we ekspertleriň yzygiderli duşuşyklarynyň zerurdygy bellendi.
Duşuşykda iki ýurduň arasynda uçar gatnawyny ýola goýmak barada mesele hem gozgaldy. Şonuň ýaly-da, Türkmenistanyň we Awstriýanyň arasynda nobatdaky biznes forumyny Aşgabatda geçirmek barada gürrüň edildi.
Forum Awstriýanyň prezidenti Haýns Fişeriň Türkmenistana etjek sapary bilen bagly geçiriler diýip, türkmen metbugaty habar berýär. Emma bu saparyň anyk senesi entek belli däl.


text:
Ukrainanyň oppozisiýasy ýurtda iki aýdan köprak wagt bäri hökümete garşy geçirilýän protest aksiýalaryny tamamlamak üçin prezident Wiktor Ýanukowiçden eglişigi talap etmek boýunça basyşlaryny güýçlendirdi.
Prezidentiň metbugat-wekiliniň aýtmagyna görä, Ýanukowiç duşenbe güni işe çykdy. Geçen hepdede Ýanukowiç dümewländigini aýdyp, keselçilik sebäpli birnäçe günläp işden galypdy. Ýanukowiç hökümetiň wezipesinden çekilmegini kabul etdi. Parlament bolsa protestlere garşy kanuny ýatyrdy, şeýle-de hökümete garşy protestleriň dowamynda tussag edilenler babatynda amnistiýa boýunça şertli kanuny kabul etdi.
Emma oppozisiýa Ýanukowiçiň wezipesinden çekilmegini isleýär we wagtyndan öň saýlaw geçirmegi talap edýär. Şeýle-de oppozisiýa amnistiýanyň şertsiz geçirilmegini we Ukrainada 2004-nji ýylda kabul edilen we prezidentiň ygtyýarlygyny çäklendirýän konstitusiýanyň dikeldilmegini isleýär.
Oppozisiýa protestçileri duşenbe güni Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda protestleri dowam etdirmäge we öz talaplaryny ýene-de yglan etmäge çagyrdy. Şol bir wagtyň özünde-de Orsýetiň daşary işler ministrligi Ukrainanyň oppozisiýasyny “haýbatlardan we ultimatumlardan” saklanmaga ündedi.


text:
Eýran kosmosa maýmyny ugratmagy planlaşdyrýar. Bu barada Eýranyň resmileri habar berýär.
Eýranyň Komos guramasynyň ýolbaşçysy Hamid Fazeliniň maglumatyna görä, maýmyn 31-nji ýanwardan soňky on günüň içinde uçurylar. Bu çäre Eýranyň 1979-njy ýyldaky “Yslam rewolýusiýasynyň” 34 ýyllygyna gabat gelýär.
Eýran mundan ozal hem kiçi haýwanlary kosmosa ugradypdy. Olaryň arasynda alaka we pyşbaga dagy bardy. Ýöne Eýranyň 2011-nji ýylda maýmyny ugratmak synanyşygy şowsuzlyk bilen gutarypdy. Şol wagt resmiler hiç hili düşündiriş bermändi.
Fazeliniň aýtmagyna görä, kosmosa maýmynyň ugradylmagy, Tähranyň “kosmosa adam ugratmak” diýilýän proýektiniň taýýarlyk işlerine hemaýat berer.
Günbatar Eýranyň ýadro ýaragyny daşamaga ukyply raketalary özleşdirmeginden howatyr edip, onuň kosmos programmasyndan aladalanýar.
Tähran özüniň programmalarynyň parahatçylykly maksatlara eýedigini öňe sürýär.


text:
Ukrainaly Jamala «Ýewrowideniýe» aýdym ýaryşynyň – Ýewropanyň iň uly telewizion çäresiniň 61-nji bäsleşiginde ýeňiji boldy.
Krymly tatar, 32 ýaşyndaky Jamala 15-nji maý güni irden, Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmda bolan uly jemlemede sudýalardan we tutuş Ýewropa boýunça ses beren teletomaşaçylardan 534 utuk alanyndan soň, ýeňiji diýlip jar edildi.
Onuň ýürek gyýyjy aýdymy «1944» diýlip atlandyrylýar we sowet diktatory Iosif Staliniň buýrugy esasynda 1944-nji ýylda tutuş bir halkyň ata-baba ýurdundan Merkezi Aziýa köpçülikleýin deportasiýa edilişini ýatladýar.
Awstraliýaly Dami Im 511 utuk alyp, ikinji bolsa, orsýetli Sergeý Lazerew, bäsleşigiň örän halanan aýdymçysy 491 utuk alyp, üçünji orny aldy.
Ses berişlikden soň Stokgolmyň finala çykan 26 aýdymçy «Globe» arenasynda aýdym aýtdy.
Bu tomaşa, hasaplamalara görä, Ýewropada, Hytaýda, Awstraliýada, Nýu Zelandiýada we Birleşen Ştatlarda 200 million tomaşaça ýetirildi.
Jamala öz baýragyny uly tolgunma bilen kabul edip, Ýewropa goldaw sesi üçin sagbol aýtdy we «her bir adama parahatçylyk we söýgi isleýändigini» jar etdi.
"Eger sen hakykaty aýtsaň, ol adamlaryň ýüregine hakykatdanam ýetip bilýär» diýip, ol soň žurnalistlere gürrüň berdi.
Jamala, hakyky ady Susana Jamaladinowa, Oşda, Gyrgyzystanda doglan. Ol ýaryşda aýdan aýdymyny çärýek milliondan gowrak tatar bilen bilelikde ýaşap oturan ýurduny terk etmäge mejbur bolan garry enesine bagyşlady.
Onuň "1944" aýdymy, syýasy äheňleri sebäpli, ýaryşyň taryhyndaky iň bir gapma-garşylykly ýeňijileriň biri boldy.
Guramaçylar onuň aýdymynyň Ýewrowideniýäniň mazmunynda «syýasy ýa-da şoňa meňzeş häsiýetli aýdymlar, sözler we hereketler» bolan çykyşlary gadagan edýän düzgünlerini bozmaýandygyny aýtdylar.
"Men olaryň ruhlaryny şat etmelidim, sebäbi olar hiç wagt yzlaryna, Ukraina dolanyp bilmediler» diýip, Jamala aýtdy.
Onuň aýdymy iňlis dilinde, krym tatar dilindäki gaýtalanmalar bilen ýerine ýetirildi.
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko Jamalanyň «ynanyp bolmajak ussatlygyna we ýeňşine» uly baha berdi.
"Tutuş Ukraina saňa ýürekden sagbol aýdýar, Jamala» diýip, ol twitterde ýazdy.
"Ukraina şöhrat!" diýip, premýer-ministr Wolodimir Groýsman aýtdy.
Jamalanyň ýeňşi Orsýetde gaharly reaksiýa döretdi. Rus resmileriniň birnäçesi Ýewrowideniýe bäsleşigini gurnaýjylary syýasy tarapgöýlükde we Ukraina gol ýapmakda aýyplady.
" Ýewrowideniýe 2016-da ýeňiş gazanan ukrainaly aýdymçy Jamala we onuň «1944» aýdymy däl, bu ýerde syýasat sungaty ýeňdi" diýip, rus senatory Frants Klintsewiç rus žurnalistlerine aýtdy.
Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasynyň daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Konstantin Koçaçew bolsa, «dereje berişlikden çen tutulsa, üstün çykan geosyýasat boldy» diýdi.
Bu Ukraina üçin ikinji ýeňiş bolýar, Kiýew bu bäsleşikde birinji gezek 2004-nji ýylda utupdy.
Bu ýeňiş Ukrainanyň «Ýewrowideniýe» aýdym bäsleşigini indiki ýyl özünde geçirmegine hukuk gazanmagyny, ýagny onuň beýemçisi bolmagyny aňladýar.
1944-nji ýylyň maýynda 250 müňden gowrak krym tatary otly wagonlaryna ýüklenip, Merkezi Aziýa iberildi.
Olaryň arasynda onlarça müň adam ýolda öldi, müňlerçe adam bolsa iberilen ýerlerine gelenlerinden gysga wagt soň, açlykdan we keselçilikden gyryldy.
Krym tatarlaryna 1980-nji ýyllara çenli yzlaryna dolanmaga rugsat berilmedi, emma olaryň köpüsi 1990-njy ýyllardan soň, Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen, yzlaryna geldi.
Orsýet 2014-nji ýylda Krym ýarymadasyny Ukrainadan bikanun anneksiýa etdi.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Ýekşenbe güni Britaniýanyň jemgyýetçilik habar korporasiýasy bolan BBC korporasiýasynyň başlygy Jorj Entwisl öz guramasynyň efire beren bir dawaly programmasy sebäpli wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Ol bary-ýogy iki aýa golaý mundan ozal bu wezipä bellenipdi. Jorj Entwisliň wezipeden çekilmegine ýakynda BBC-niň britaniýaly bir syýasatçyny çagalara jynsy taýdan el gatmakda aýyplaýjy programmasynyň efire berilmegi sebäp boldy.
Şol wakanyň yzy bilen BBC bu syýasatça bildirilen aýyplamanyň ýalňyşlykdygyny boýun aldy.


text:
Orsýetiň Gazpromunyň sözçüsi Sergeý Kupriýanow Kiýew bilen gaz dawasy baradaky gepleşikleriň 15-nji iýun güni irden netijesiz gutarandygyny aýdýar.
Kupriýanow gepleşikleriň indiki senesiniň hem kesgitlemändigini aýtdy. Emma Ukraina gaz dawasy baradaky üç taraply gepleşikleriň 15-nji iýunda giçlik gaýtadan başlanjagyny aýtdy.
Ukrainanyň energiýa ministri Ýuriý Prodan biraz öň gepleşikleriň 15-nji iýunda, Orsýet bilen arada gazyň bahasy üstünde dörän dawany çözmek üçin, dowam etdiriljegini aýtdy.
Moskwa Kiýew 16-njy iýuna çenli 1.96 milliard dollar tölemese, Ukraina gaz ibermesini kesjegini aýdýar.
Bu çäre Ukrainanyň üstünden Ýewropa Bileleşigine gelýän gaz akymynyň hem kesilmegine getirer.
Gepleşiklere Ýewropanyň energiýa komissary Guenther Oettinger hem gatnaşýar.
Ukraina Gazproma, eger Moskwa 18 aýda alnan her müň kub metr gazyň bahasynyň 326 dollardan tölenmegine razy bolsa, bergisini tölemegi teklip etdi.
Orsýet özüniň her müň kub metr gazyna 385 dollar baha kesýär.


text:
Aleaksandr Lukaşenko dördünji gezek prezidentlige saýlandy. Saýlaw komissiýasynyň başlygy Lidiýa Ýermoşina düýn onuň birinji tapgyrda sesleriň 80 prosente golaýyny alyp, aýgytly ýeňiş gazanandygyny bildirdi. Ýermoşina şeýle diýdi: “5,122,866 adam ýa-da saýlawçylaryň 79,67 prosenti Aleksandr Lukaşenko ses berdiler”.
Ýöne bu resmi ýeňiş ýurtda gazaply hereketleriň turmagyna getirdi. Polisiýa işgärleri we näbelli howpsuzlyk güýçleri bilen oppozision protestçileriň arasynda çaknyşyklar turdy. Polisiýa demonstrantlara hüjüm edip, ýüzlerçe adamy tutdy. Bularyň ýedisi saýlawda Lukaşenkonyň bilen dalaşa giren kandidatlar.
Lukaşenko düýn Minskide metbugat konferensiýasynda tutulanlaryň sanynyň 600-den ýokarydygyny aýdyp, çaknyşyklary sowuldy hasap edip, şeýle diýdi: “Men ine şu ýerde resmi taýdan habar berýärin: ýurdumyzdaky uruşlar düýn tamamlandy. Ýurtdaky ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmak baradaky synanyşyklara indi çydamlylyk görkezilmez”.
Prezidentlige kandidatlaryň biri, protestlerde howpsuzlyk güýçleri tarapyndan ýenjilendigi sebäpli keselhana düşen 64 ýaşly Uladzimir Nýeklýaýew hem ýekşenbe güni tutuldy. Onuň aýaly graždan eşikli adamlaryň keselhana gelip, ony alyp gidendiklerini aýtdy.
ÝB ýazgarýar
Demonstrantlaryň garşysyna häkimiýetler tarapyndan güýç ulanylmagyny çet ýurtly resmiler gaharly ýazgardylar. Bularyň biri Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Katerin Aşton. Onuň beýannamasyny žurnalistlere sözçi Maýa Koçijançiç okap berdi.
“Beýannamada ýokary wekil Katerin Aşton Belarusda düýn geçen prezidentlik saýlawlaryndan soň zorluk ulanylmagyny ýazgarýar. Ol aýratyn-da oppozision ýolbaşçylaryň, şol sanda prezidentlige kandidatlaryň-da, urlup-ýenjilmegini, tussag edilmegini ýazgaryp, häkimiýetleri bu tutulanlary boşatmaklyga çayrýar” diýip, Kaçijançiç aýtdy.
Waşingtonda hem Döwlet Departmentiniň sözçüsi Filip Kowleý “özleriniň düýp hukuklaryndan” peýdalananlaryň boşadylmagyny talap etdi. Krowleý bu barada: “Belarus hökümeti bu tutulanlary aradan salym geçirmän boşatmaly. Biz şeýle hem häkimiýetlere öňümizdäki günlerde öz erkine eýe bolup, özleriniň düýp hukuklaryndan peýdalanan bu adamlara zyýan ýetirmezlik, olary gorkuzmazlyk we tussag etmezlik barada duýduryş berýäris” diýdi.Moskwa başgaça garaýar
Moskwanyň bolsa saýlawlara berýän bahasy garaşsyz synçylaryňkydan has oňaýly. Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň gözegçi topary: “Saýlawlaryň alnyp barlyşy kanuna laýyk” diýdi.
Prezident Medwedew hem ses berişligi “Belarusyň öz içki işleri, onuň ösmegi üçin bir mümkin ädim” diýip häsiýetlendirdi. “Men bu saýlaw netijesinde Belarusyň döwrebap döwlet bolmagyny, onuň demokratiýa we öz goňşulary bilen dostluk esasynda ösmegini dowam etdirmegini umyt edýärin” diýip, ol öz pikirini mälim etdi.


text:
Orsýet Federasiýasy Türkmenistanyň raýaty Açyl Orunowy öz ýurdunda jenaýat jogapkärçiligine çekilmegi üçin Türkmenistanyň kanuny goraýjy organlaryna tabşyrdy, diýip Moskwanyň prokuraturasynyň resmi maglumatynda aýdylýar.
26-njy maýda çap bolan maglumata görä, Orunow Türkmenistanyň kanuny goraýjylary tarapyndan ýurduň Jenaýat kodeksiniň 229-njy maddasynyň 3 bölegi boýunça aýyplamalaryň esasynda üç ýylyň dowamynda gözlenipdir. Onuň 2010-njy ýylda Türkmenabat şäherinde “Demirbetonönümleri” döwlet kärhanasynda işlän döwründe dokumentleri galplaşdyrandygy we kärhananyň 55 müň manatdan gowrak möçberde emlägini ogurlandygy aýdylýar.
Halkara gözleginde bolan Açyl Orunow Moskwada 2013-nji ýylda tussag edilipdir.


text:
Pakistanyň resmileri ýurduň gündogaryndaky Karaçi şäherinde ýaragly adamlaryň azlykdaky şaýy musulman toparynyň awtobusyny oka tutmagy netijesinde azyndan 43 adamyň wepat bolandygyny aýtdylar.
Resmiler hüjümçileriň başda awtobusyň daşyndan ok atandygyny, soň bolsa içine girip, diri galanlary kellesinden atyp öldürendiklerini habar berdiler.
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif Karaçide bolan bu heläkçilikli waka barada 13-nji maýda Yslamabatda hökümet maslahatynda eden çykyşynda “Bu Pakistanda durnuksyzlygy döretmek we adamlary bir-birine garşy goýmak üçin edilen gynançly bir synanyşykdyr. Zarba urlan jemagat hiç wagtda [ýurtda] gapma-garşylyk döretmändi” diýip belledi.
Welaýatyň ýolbaşçysy Gulam Haider Jamaliniň sözlerine görä, awtobus Ysmaýyly şaýy musulmanlar jemagatynyň merkezine tarap barýan wagtynda alty sany ýaragly adam tarapyndan saklanypdyr we ýolagçylar atylyp öldürilipdir.
13-nji maýda bolan bu hüjümden soň ýaragly adamlaryň üç sany motosiklde gaçyp gidendikleri habar berildi.
Jenaýataçylygy derňemek boýunça toparyň polisiýa ofiseri Tarik Jadoon hüjümiň bolan ýeriniň golaýynda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda hüjümde “dokuz millimetrlik awtomatik görnüşindäki ýaraglar ulanyldy” diýdi.
Hüjümiň jogapkärçiligi
Pakistanyň “Talyban” guramasynyň düzümindäki “Jundullah” atly topar bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Hüjüm Pakistanyň syýasy liderleri we Hindistanyň premýer-ministri tarapyndan tankyt edildi.
Polisiýanyň ýolbaşçysy Najib Khan ölenleriň arasynda 16 zenanyň bardygyny we ýene onlarça adamyň ýaralanandygyny aýtdy.
Maglumatlarda käbir ýaş çagalaryň jesetleriň aşagynda gizlenip, aman galandygy aýdylýar.
Hüjümde ýaralananlaryň eltilen Karaçiniň iki keselhanasynyň daşynda iki howpsuzlyk güýçleri ýerleşdirildi.
Telewizion kanallarda oka tutulan awtobus we onuň daşynda ýaralananlary we ölenleri keselhana alyp barýan tiz kömek ulaglary görkezildi.
“Jundullah” toparynyň metbugat wekili Ahmed Marwat toparyň şaýylara, şol sanda ysmaýyly toparyna we hristianlara garşy hüjümlerini dowam etdirjekdigini AÝ/AR-nyň Maşaal Radiosyna aýtdy.
“Al-Kaýda” bilen bagly söweşiji toparlar geçmişde şaýylary we daşary ýurtly syýahatçylary nyşana alýardy.
“Jundullah” 2014-nji ýylyň noýabr aýynda “Yslam döwletiniň” söweşijilerine öz raýdaşlygyny bildiripdi.
Pakistanyň Ysmaýyly jemgyýeti
Ysmaýyly jemgyýeti sünnüleriň köpçüligindäki Pakistanda şaýy musulman azlygynyň bir toparydyr.
Karaçide ysmaýyly jemgyýetiniň agzalary sünni esktremistleriň howp salýandygy sebäpli topar bolup ýaşaýarlar we diňe köplük bolup hereket edýärler.
Pakistanyň ysmaýyly jemgyýetiniň agzalary ýurduň demirgazyk böleklerinde Gimalaý daglarynyň käbir jülgelerinde, şeýle-de Karaçide ýaşaýarlar.
Şaýylara garşy hüjümler soňky ýyllarda Karaçide we Kwettada köpeldi.
Soňky iki ýylyň dowamynda Pakistanda bolan hüjümlerde 1000 çemesi şaýy öldürildi.
Ozlaky hüjümleriň köpüsiniň jogapkärçiligini şaýylary dinsizler diýip hasap edýän “Laşkar-e-Jhangwi” atly berk ugurly sünni topar öz üstüne alypdy.
13-nji maýda bolan gyrgynçylyk Pakistanda 30-njy ýanwardan bäri şaýylara garşy iň agyr hüjüm boldy. Ýanwar aýynda janyndan geçen hüjümçi Şikarpur etrabynda metjide hüjüm edip, 61 adamy öldüripdi.


text:
12-nji awgustda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistanda täze bellenilen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Mustafa Kapujuny kabul etdi. Ilçi döwlet Baştutanymyza ynanç hatyny gowşurdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ilçini jogapkärli wezipä bellenilmegi bilen gutlap, köpugurly türkmen-türk hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilen asylly işinde uly üstünlikleri arzuw etdi. Şol hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda, şol sanda iri halkara guramalarynyň we abraýly sebit düzümleriniň çäklerinde üstünlikli guralýar.
Ilçi netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin ägirt uly kuwwatyň bardygyny belläp, sebitiň ýurtlary bilen hoşniýetli goňşuçylygyň iň gowy däplerini we netijeli gatnaşyklary berkitmäge aýratyn üns berýän Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň daşary syýasatynyň şol hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin uly mümkinçilikleri açýandygyny belledi. Duşuşykda bar bolan özara gyzyklanmany hem-de Türkmenistanyň we Türkiýäniň milli ykdysadyýetleriniň özara üstüniň ýetirilmegini nazara almak bilen, uly kuwwata eýe bolan söwda-ykdysady gatnaşyklaryna aýratyn üns berildi. Şunuň bilen baglylykda, bilelikdäki täze taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçiliklerine aýratyn üns berildi. Şol taslamalaryň ençemesi döwlet Baştutanynyň Türkiýe Respublikasyna ýakynda amala aşyran iş saparynyň barşynda dostlukly ýurduň işewürleri bilen geçiren duşuşygynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistanyň Prezidenti hem-de Türkiýe Respublikasynyň doly ygtyýarly wekili döwletara gatnaşyklarynyň ösüşiniň ýokary depginlerini kanagatlanmak bilen nygtap, dürli derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirmegi, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-türk toparynyň işini işjeňleşdirmegi dowam etmegiň zerurdygyny bellediler. Bu toparyň işi uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemäge ýardam berýär. Şol hyzmatdaşlyk bolsa deňhukuklylyk, özara ynanyşmak we özara bähbitlilik nukdaýnazaryndan guralýar.
Däbe öwrülen medeni-ynsanperwer gatnaşyklary giňeltmek döwletara gatnaşyklaryny ösdürmegiň möhüm ugry hökmünde ykrar edildi. Yzygiderli geçirilýän Medeniýet günleri, iki ýurduň wekiliýetleriniň sergilere, ylmy we döredijilik maslahatlaryna işjeň gatnaşmagy şol gatnaşyklaryň berkidilmegine gös-göni ýardam edýär. Bu çäreler bolsa iki doganlyk halkyň köpasyrlyk taryhy-medeni gatnaşyklarynyň pugtalanmagyna hyzmat edýär.
Duşuşygyň ahyrynda Türkiýe Respublikasynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Mustafa Kapuju milli Liderimize meseleleriň giň toplumy boýunça netijeli pikir alşylandygy üçin hoşallyk bildirip, türkmen-türk gatnaşyklaryny has-da berkitmek hem-de iki doganlyk ýurduň we olaryň halklarynyň, şeýle hem tutuş sebitiň durnukly ösüşiniň bähbidine doly gabat gelýän netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin ähli tagallalary etjekdigine ynandyrdy.


text:
Jeňçiler Kabulda Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň edarasyna hüjüm etdiler.
Içeri işler ministrligi 3 ýa-da 4 sany ýaragly adamyň şenbe güni ýakyndaky bina girip, saýlaw komissiýasyny oka tutandyklaryny aýtdy.
Kabul polisiýasynyň başlygy general Muhammad Zahir wakanyň bolan ýerinde žurnalistlere şeýle diýdi:
«Terrorçylar topary saýlaw komissiýasynyň edarasyndan 800 metr çemesi uzakda ýerleşýän üç gatly jaýda ýerleşipdir, ol ýerde häzir söweş gidýär. Kabul polisiýasynyň Krizis halas ediş birikmesi operasiýa geçirýär, hudaý halasa, howp-hatary ýok ederis.»
AFP «Talybanyň» Twitter arkaly bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alandygyny aýtdy.


text:
Prezident Barak Obama Birleşen Ştatlaryň we onuň ýaranlarynyň gelýän hepde Waşingtonda, dünýä liderleriniň sammitinde «Yslam döwleti» jeňçi toparyna garşy halkara söweş tagallalaryny gaýtadan gözden geçirjekdigini aýtdy.
Prezident Obama özüniň hepdelik radio we internet ýüzlenmesinde Brýussel hüjümleriniň jogapkärçiligini öz üstüne alan YD-a garşy kampaniýany dowam etdirmegi wada berdi.
Obama 22-nji martdaky partlamalarda wepat bolan iki amerikala we beýlekilere gynanjyny bildirdi.
Şeýle-de ol belgiýalylara amerikianlaryň terrora garşy göreşde olaryň arkasynda durandygyny aýtdy.


text:
Şenbe güni Eýranyň döwlet telewideniýesi eýranly atomçy alymyň öldürilmeginde Birleşen Ştatlaryň eliniň bardygyny görkezýän faktlaryň anyklanandygyny öňe sürdi.
Eýranly atomçy alym, 32 ýaşly Mostafa Ahmadi Roşan şu geçen hepdäniň çarşenbe güni Tähranda öz münüp barýan ulagyna näbelli adamlaryň berkiden minasynyň partlamagy netijesinde ölüpdi. Munuň özi soňky iki ýylyň dowamynda eýranly bäşinji alymyň janyna kast edilmesidir.
Maglumata görä, şenbe güni Eýranyň Daşary işler ministrligi Amerika bilen baglanyşykly işlere-de wekilçilik edýän Şweýsariýanyň ilçihanasyna ýörite hat gowşuryp, bu bolan soňky hüjümiň ABŞ-nyň Merkezi razwedka agentligi tarapyndan gurnalandygyny görkezýän faktlaryň ele salnandygyny nygtapdyr.


text:
Iýen duzuny, dadan tagamyny unutmazlyk üçin, adama näme gerek? Megerem, mertlik gerekdir.
Mert hem beýik ynsan iýen duzuna hormat goýýar.
Ömür
XX asyrdaky rus poeziýasynyň iň uly wekili Anna Ahmatowa öz wagtynda “tutuş Rus” diýlipdi. Sebäbi Russiýanyň iň bulaşyk taryhyndaky 50 ýyl onuň döredijiliginde öz beýanyny tapdy. Ol beýik däpleri dowam etdiriji hem öz döwrüniň aýnasy boldy.
Onuň döredijiliginde Patyşa obasynda geçiren çagalyk döwri bar, söýgä gark bolan ýaşlyk ýyllaryny wasp edýär, bulaşyk döwür baradaky pikir-oýlary-da, türmäniň agzyndaky nobat hem tussag ogluna nan geçirmek üçin gören görgüleri-de aýdylýar. Anna Andreýewna öz ömründe iki Jahan urşuny başdan geçirdi hem Staliniň ýowuz gazabyna duçar boldy.
Onuň eserlerinde 2-nji Jahan urşy döwründe gabawda galan Leningradyň hasraty-da, beýik Mugallym Isa Mesihe gönügen doga-dilegler-de, şol sanda milletiň “atasy” saýylan, ýoldaş Staline bagyşlanan öwgi-de bar. Ol ynsanyň ömri “görmedigi görde galdy” diýilýänine meňzeýär. Şol durmuş hem onuň döredijiliginde merjen däneleri ýaly düzülipdir.
Ol Patyşa obasynda çagalygyny geçiripdi. Köşklerde, şol sanda az wagtlyk Mermer köşkde-de ýaşamaly boldy. Ömrüniň soňky bölegini bolsa kesekileriň jaýynda ötürip, ahyrynda “budkada”, ýagny agaç tamjagazda-da ýaşady.
Göreş we poeziýa
Ol döredijilik işine ir başlapdy. Özboluşly hem erkin poeziýany döredip bildi. Ýaş şahyryň kakasy, döwrüniň bilimli hem abraýly adamlaryndan biri bolan Andreý Gorenko gyzynyň goşgy ýazmagyny halamandyr. Gyzyna öz adyny masgara etmezligi buýrupdyr.
Şahyr gyz Altyn ordanyň iň soňky tatar hanlaryndan bir Ahmadyň adyny özüne alýar. Olaryň bu han bilen uzagrak gan garyndaşlygy bar ekeni. 1911-nji ýylda onuň ilkinji goşgusy “Anna Ahmatowa” diýen at bilen çap edilýär. Şondan soň ol bütin ömrüne diňe şol at bilen tanaldy.
Ol ilkinji şöhrata 23 ýaşynda eýe bolýar. Şondan ömrüniň soňky gününe çenli Poeziýanyň şöhrat ýalkymy onuň depesine nur saçdy hem galamy elinden düşmedi. Ýogsam bolmasa ony proletar şahyry däl diýip, 1925-nji ýylda Bütinrussiýa Ýazyjylar birleşiginiň hataryndan çykardylar. Sowet ideologiýasyna ters gelýän eser ýazýar diýip, 1946-njy ýylda SSSR Ýazyjylar birleşiginiň hataryndanam öçürdiler.
Türmeler
Anna Ahmatowa köp gezek türmäniň gapysyndan garamaly boldy. Onuň ilkinji adamsy Nikolaý Gumilýowy rus patyşasynyň goşunynda ofiser bolup gulluk edeni üçin, 1921-nji ýylda tussag etdiler hem üç hepdeden soň atyp öldürdiler. Onuň ogly Lew Gumilýowy üç gezek tussag etdiler.
Ýeri gelende aýtsak, Lew Gumilýow türkmenler üçin aýratyn gadyrlydyr. Ol syýasatdan daşda durmak üçin, özüni taryh ylmyna bagyş etdi. Aşa sowatly bu ynsan gadymy türki taýpalar, şol sanda oguzlar barada birnäçe ylmy kitap ýazdy.
A.Ahmatowanyň soňky adamsy N.N. Punin hem iki gezek tussag edilip, soňky gezeginde lagerde ölüpdi.
Bu uzak taryh. Ol barada birnäçe kitap ýazyldy. Ony gaýtalap durmagyň hajaty-da, mümkinçiligem ýok.
Gadyr
Şeýle bulaşyk hem agyr durmuşy beýan edýän Anna Ahmatowanyň poeziýasynda türkmen gawunynyň şekili bar. Bir dilim türkmen gawuny bir goşguda öwşün atyp gidýär.
Daşkentde ýaşan wagty 1943-nji ýylyň martynda döreden bir goşgusyny şahyr şeýle setirler bilen başlaýar. Ol şahyr Şiralynyň terjimesinde şeýle gelýär.
Çärjewiň bir dilim gawuny deýin
Aý ýatyrka erňeginde penjiräň…
Görşümiz ýaly, adaty poeziýada Aý gözelligiň mysaly bolup gelse, bu ýerde bir dilim Çärjew gawuny Aýa meňzedilýär. Täze dogan Aý onuň ýadyna Çärjew gawunyny ýatladýar. Megerem, türkmen gawunynyň tagamy şahyra aýratyn täsir eden bolsa gerek.
Bu nähili gözellik!
Golaýda beýik şahyryň doglan gününe 125 ýyl boldy.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Eýranyň ýadro programmasy sebäpli giriziljek täze sanksiýalaryň birnäçe hepdäniň içinde taýýar boljagyny aýdýar.
Obama «Eýranyň edepsizligi» netijesinde halkara jemgetçiliginiň Birleşen Ştatlaryň lideri bilen birleşendigini aýtdy.
Obama Eýranyň BMG-nyň goldaýan urany ýurt daşynda baýlaşdyrmak planyndan ýüz öwürmegi Tähranyň «ýaraglanmaga eltjek» ugra eýerýändigini subut edýär diýdi.
Obamanyň bu beýanaty Eýranyň döwlet metbugatynyň Tähranyň urany 20 prosente çeenli baýlaşdyrmaga başlandygy baradaky habaryndan soň edildi.


text:
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu mesele bilen gyzyklanyp, Waşingtonda ýerleşýän Merkezi Aziýa we Kawkas institutynyň ýolbaşçylaryndan sebit boýunça ekspert Dr. Swante Kornel
bilen söhbetdeş boldy. Azatlyk Radiosy: Häzirki döwürde Müsürde we ondan ozal Tunisde bolan wakalar hakda gürrüň edip oturmak gerek dälmikä diýýärin. Şol iki ýurdy dolandyrýan döwlet strukturasy bilen Merkezi Aziýada höküm sürýän režimleriň hem-de ýurtdaky ýagdaýlaryň arasynda haýsydyr bir tapawut ýa meňzeşlikler göze ilýärmi?
Dr. Kornel:
Dr. Swante Kornel
Bu soraga hem "hawa", hem "ýok" diýip, jogap bermek mümkin. Meňzeşlikler barada gürrüň edilende, şol ýurtlaryň ýolbaşçylary awtokrat bolup, olar ýurdy mydama öz hökümetleriniň agdarylmak howpunyň astynda dolandyrýarlar.
Tapawutlar barada gürrüň edilende, öňki Sowet Soýuzyna girýän ýurtlaryň dolandyrylyş düzgüni Ýakyn Gündogardaky hökümetlerden belli bir derejede tapawut edýär. Şol bir wagtyň özünde-de Müsürde, Tunisde we Ýakyn Gündogarda ýerleşýän beýleki ýurtlarda bolan we bolup geçýän wakalar mundan birnäçe ýyl ozal Gyrgyzystanda, Gürjüstanda we Ukrainada bolupdy. Netijede regionyň entek rewolýusiýa turmadyk ýurtlarynda şeýle ýagdaýlaryň döremezligi üçin öňünden berk çäreler görüldi.
Ýakyn Gündogardaky ýagdaýlara syn etsek, göze ilýän başga bir waka hem uly möçberde nebit öndürýän ýurtlarda şeýle hereketleriň bolmazlygydyr. Sebäbi nebitden gelýän girdeji şol ýurtlary dolandyrýan hökümetleriň güýçlenmegine we belli bir derejede ilatyň ýagdaýynyň gowulanmagyna ýardam etdi. Şol nukdaýnazardan seretsek, Gazagystan, Azerbaýjan we Türkmenistan ýaly ýurtlarda şeýle rewolýusiýalaryň geçirilmek howpunyň azdygyny aýtsa bolar. Sebäbi häzirki döwürde şol ýurtlara pul barýar we ol serişdeler-de belli bir derejede ilatyň bähbidine ulanylýar. Emma bu ugurda üns berilmeli ýurtlar: Özbegistan, Gyrgyzystan we Täjigistandyr. Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistan bilen bir hatarda Azerbaýjanda we Gazagystanda şeýle ýagdaýlaryň emele gelmek howpunyň azdygyny aýtdyňyz, eger şeýle bolsa onuň sebäbi ilatyň ýagdaýynyň gowulygyndanmy ýa-da başga sebäpleri barmy? Dr. Kornel:
Meniň pikirimçe, köp zat biri-birine bagly. 1990-njy ýyllarda Sowet Soýuzy dargandan soň, öňki Sowet Soýuzyna girýän respublikalarda ilatyň durmuş şertleri örän pese gaçypdy. Emma nebit öndürýän ýurtlarda ilatyň durmuş şertleri häzirki döwürde belli bir derejede gowulaşdy. Eger dürli görkezijilere seretseňiz, ilat mundan bäş-alty ýyl öňki ýagdaýy bilen deňeşdirilende, gelejege has umytly garaýar.
Emma nebite baý bolmadyk ýurtlaryň ýagdaýy belli bir derejede gözgyny, bu meselede esasanam Gyrgyzystan barada gürrüň etmek mümkin. Täjigistanyň hem ýagdaýy örän erbet. Azatlyk Radiosy: Onda Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalar Özbegistan ýa Täjigistan ýaly ýurtlarda gaýtalanyp biler diýip bolarmy? Dr. Kornel:
Men şeýle bolar diýip, pikir edemok. Öň hem aýdyşym ýaly, Merkezi Aziýadaky awtoritar ýurtlar Gürjüstanda we Ukrainada bolan wakalardan soňra, belli bir derejede taýýarlyk gördüler. Şeýle rewolýusiýalaryň emele gelmegine we onuň möwjemegine sebäp bolýan zatlardan biri hem bu ugurda halkyň maglumat serişdeleri bilen üpjünçiligidir.
Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalara seredenimizde, tutuş regiony öz içine alýan we arap dilinde gepleşikleri efire berýän telekanalyň bardygy göze ilýär. “Al-Jazeera” telekanal arkaly Müsüriň we arap dünýäsinde ýerleşýän beýleki ýurtlaryň ilaty Tunisde bolup geçen wakalar bilen tanyş boldular.
Öňki Sowet Soýuzynda ýerleşýän ýurtlaryň ilaty “Al-Jazeera” telekanalyna seredenoklar. Olar maglumat üçin araplar tarapyndan kontrollyk edilýän habar serişdelerine-de bil baglanoklar, belki, olar habarlary ors ýa öz dillerinde gepleşik berýän çeşmelerden alýandyrlar. Şol habar çeşmeleri-de syýasy ýolbaşçylar tarapyndan kontrollyk edilýän kanallardyr, emma “Al-Jazeera” kontrollyk edilenok. Şonuň üçin men Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalaryň öňki Sowet Soýuzynda ýerleşýän ýurtlaryň ilatyna täsiri o diýen uly bolar öýdemok. Azatlyk Radiosy: Emma Tunisde we soňra Müsürde bolan wakalaryň sebäplerine seredenimizde, onuň Merkezi Aziýanyň ýagdaýyndan o diýen tapawutly däldigine şaýat bolýarys. Meselem, halk işsizlige, korrupsiýa we halkyň sosial ýagdaýynyň pesligine garşy protest gurnap, köçelere çykdylar, şeýle dälmi? Dr. Kornel:
Elbetde, iki regionyň arasynda meňzeşlikler bar. Ýakyn Gündogarda ýerleşýän ýurtlarda halkyň köçelere çykmagyna sebäp bolan zatlaryň Merkezi Aziýada hem ýüze çykmagy mümkin.
Şeýle ýagdaýlaryň esasan hem nebite baý bolmadyk ýurtlar, ýagny Gyrgyzystanda, Özbegistanda we Täjigistanda emele gelmegine garaşyp bolar. Emma olar häzirki döwürde bolar diýip biljek däl.
Beýleki tarapdan, Ýakyn Gündogar Merkezi Aziýa bilen deňeşdirilende has globallaşan region, şol sebitde ýerleşýän döwletler halky informasiýa serişdelerinden üzňe saklap bilmeýärler. Emma öňki Sowet Soýuzynyň giňişliginde ýerleşýän ýurtlarda hökümetler heniz hem habar serişdelerini öz kontrollygynda saklap gelýärler. Internetiň ýagdaýy belli, telekanallar hem döwletiň gözegçiliginde. Şonuň üçin biz Müsürde, Tunisde we Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalaryň Merkezi Aziýa o diýen täsirini ýetirmeýänligine şaýat bolýarys.


text:
Duşenbe gün Müsüriň ozalky awtoritar lideri Hosni Mubaregiň işi boýunça sud prosesi gaýtadan öz işine başlady. Diňlenişige media wekilleri goýberilmedi.
Müsüriň sudy ony korrupsiýada hem-de parahat demonstrasiýaçylaryň öldürilmegi bilen baglanyşykly işlerde aýyplaýar.
Şu ýylyň fewralynda halk gozgalaňlary netijesinde häkimiýetden çetleşdirilen 83 ýaşly Hosni Mubarek özüne bildirilýän jenaýat aýyplamalaryny ret edýär.
30 ýyla golaý häkimiýet başynda oturan Hosni Mubarege raýdaşlyk bildirýän kuweýtli adwokatlardan 10-sy ýekşenbe güni sudda ony goramak üçin Müsüriň paýtagtyna bardylar.


text:
Şenbe güni Stambulda Eýranyň we ýene alty döwletiň wekilleriniň gatnaşmagynda Tähranyň ýadro programmasy baradaky gepleşikler başlandy.
Bu gepleşiklere 15 aýda ilkinji gezek Eýran we P5+1 gepleşik topary, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzasy hem Germaniýa üçin bir çözgüt mümkinçiligi hökmünde garalýar.
Eýran özüniň ýadro programmasyny ýadro ýaraglaryny ýasamak üçin ulanmakda güman edilýär. ABŞ we ÝB eýýäm Eýrana garşy bir topar sanksiýa girizdi.
Eýran öz ýadro programmasynyň parahatçylykly maksatlardan ugur alýandygyny aýdýar.


text:
Türkmenistanyň “Altyn asyr“ telekanalynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň Döwlet Täjirçilik bankynyň orta we kiçi derejeli wezipedäki iki işgäri bilen bilelikde ýene-de birnäçe adam soňky döwürde ýurtda dollaryň hümmetiniň ýokarlanmagy bilen bagly wakalar bilen ilteşigi bar diýlip, tussag edildiler.
Bu waka bilen bagly döwlet eýeçiligindäki “Altyn asyr“ telekanalynyň 13-nji noýabrda görkezilen “Watan" habarlar gepleşiginde jemi 13 adam görkezilýär, olardan bäşisi efirde öz-özlerini ýazgaryp çykyş edýärler, etdi diýilýän jenaýatlary boýun alyp, oňa ökünýändiklerini aýdýarlar.
Şeýle-de etdi diýilýän jenaýatlary bilen baglylykda, olardan käbiri “men bankdan dollar nagtlaşdyrmaga kömek etdim” diýse, beýlekileri Türkmenistandan uly möçberdäki dollarlary daşary ýurtlara äkitmäge synanyşan wagty ele salnandygyny aýdýalar.
Çykyş etdirilenleriň arasynda özüni Türkmenistanyň Döwlet Täjirçilik bankynyň kassiri diýip tanadan Omar Annaýew, şol bankyň maliýe müdirliginiň başlygy wezipesini ýerine ýetirýärdim diýýän Gyzylgül Myradowa we ýurduň dürli şäherlerinde ýaşaýandyklaryny aýdan beýleki üç raýat bar.
“Altyn asyryň” habarlarynda görkezilen beýleki sekiz adam, olaryň atlary, wezipeleri, näme kär bilen meşgullanýandyklary we etdi diýilýän şol jenaýatlarda olaryň haýsynyň nähili rolunyň bolandygy hakda hiç hili jikme-jik maglumat berilmeýär.
Emma “Altyn asyrda”“ görkezilen habarda diktor olaryň ählisini esassyz ýagdaýda halk arasynda dowul döredip, bikanun ýollar bilen baýamagyň kül-külüne düşen adamlar hökmünde häsiýetlendirýär, hemem şeýle ýagdaýlar sebäpli alyş-çalyş edaralarynyň kadaly işlemegine täsir ýetirilendigini aýdýar.
Nämälimlik
13-nji noýabrda görkezilen şol habarlarda jenaýat edenlikde aýyplanýan şol adamlaryň sud edilip-edilmändigi, etdi diýilýän bikanun hereketleri boýunça olara iş kesilip-kesilmejegi, ýa-da olaryň ýurduň maliýe ulgamyna ýetiren zyýanynyň möçberi barada hiç hili jikme-jik maglumat berilmeýär.
Döwlet mediasynda görkezilen bu habarlary, agzalýan adamlara garşy ýönkelýän aýplamalary garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklatmak başartmady, şeýle-de jenaýat etdi diýlip görkezilen adamlaryň ýa olaryň maşgala agzalarynyň pikirleri bilen hem tanşyp bilmedik.
Bu habarlar, soňky döwürde Türkmenistanda dollaryň hümmetiniň ýokarlanyp, hökümet tarapyndan berk gözegçilikde saklanyp gelinýändigine garamazdan, manadyň hümmetiniň pese gaçyp, gaýtadan dollaryň garabazarynyň döremeginiň yzysüre orta çykdy. "Gara bazarlarda" dollaryň manada görä hümmeti 3 manada golaýlasa-da, resmi kurs häzir hem 2,86 derejesinde dur.
Azatlyk Radiosyna gowşan maglumatlardan çen tutulsa, soňky birnäçe günden bäri paýtagt Aşgabadyň käbir walýuta alyş-çalyş merkezleri ýapyk, şeýle-de adam başyna bir günüň dowamynda diňe 1,000 dollar satyn alyp bolýar we ol degişlilikde diňe şäherde propiskasy bolan adamlara satylýar.
Lebap welaýatynda-da dollaryň hümmeti pese gaçyp, welaýatyň paýtagty Türkmenabadyň dürli ýerlerinde dollaryň garabazarynyň dörändigi, welaýatyň etrap merkezlerindäki käbir banklarda bolsa dollaryň asla tapylmaýandygy aýdylýar.
Türkmenistanda dollaryň hümmetiniň ýokarlanmagy we manadyň hümmetiniň bolsa pese gaçmagynyň bolaýmagy mümkin beýleki takyk sebäpleri barada jikme-jik maglumat berilmeýär.
Şol bir wagtyň özünde-de Türkmenistanda dollaryň hümmetiniň ýokary galmagy baradaky bu ýagdaý, halkara derejesinde hem milli pullaryň dollar bilen deňeşdirilende pese gaçan pursatyna gabat gelýär.
Halkara trendiň, ýagny halkara akymyň Türkmenistanyň maliýe ulgamyna ýetirýän täsiri hakda doly maglumat ýok. Türkmenistan dürli hasabatlarda, şol sanda Transparancy International guramasynyň ýaýradýan ýyllyk hasabatynda ykdysady ulgamy ýapyk, halkara sistemasyndan üzňe, şeýle-de korrupsiýanyň derejesi boýunça iň korrumpirlenen ýurtlardan biri diýlip hasaplanýar.


text:
Tomus kanikuly döwründe böwşeňlik aralaşsa-da, awgustyň aýaklamagy bilen türkmen ýaşlarynyň sosial ulgamlardaky işjeňligi ýene-de kem-kemden öz adaty derejesine golaýlap başlady.
Mysal üçin, “VKontakte” sosial ulgamynda “Türkmen sungat älemi” atly topar tarapyndan paýlaşylan wideoýazgy ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Bu wideoýazgy aýdymçylar Eldar Ahmedow bilen Rahym Gurbanowyň “Näz etme” atly bilelikde aýdan aýdymyna düşürilen täze wideoklipdir.
16-njy awgustda paýlaşylan bu wideoklip 22-nji awgusta çenli 105 gezek halanyp, 10 sapar hem gaýtadan çap edilipdir we oňa jemi dokuz teswir ýazylypdyr.
Şol teswirleriň aglabasynda Ahmedow bilen Gurbanowyň bilelikde aýdan aýdymynyň hem-de bu aýdymyň wideoklibiniň örän gowudygy aýdylýar.
“Ertir.com”
“Ertir.com” sosial ulgamynda bolsa, Janpena atly agzanyň gozgan “Siz näme üçin awataryňyza öz suratyňyzy goyaňyzok?” atly temasy ulgamyň aktiw agzalarynyň ünsüni çekip bilipdir. 18-nji awgustda gozgalan bu tema 22-nji awgusta çenli 2467 sapar okalyp, 56 gezek hem halanypdyr we oňa jemi 206 teswir ýazylypdyr.
Bu temada şeýle sorag goýulýar: “... Adamlar näme üçin öz awataryna öz suratlaryny däl-de, gülüň, haýwanyň, futbolistiň we şm [zatlaryň suratlaryny] goýýarkalar? “Ertir.com”-a seretsegem, [ulanyjylaryň] aglaba böleginiň şu yörelgeden gidýänini göryaris... Eýsem, munuň sebäbi näme bolup biler?...”
Bu tema Munchacha_bonita atly agza şeýle teswir ýazypdyr: “Herhilek pikirli adam bar, “Boýum ýaly boý tapsam-da, göwnüm ýaly göwün tapmadym” diýipdirler ata-babalarymyz”.
Selbi atly gyz özüniň näme sebäpden gürrüňi edilýän saýtda suratyny goýmaýandygyny gysgaça şeýle düşündiripdir: “Yöne goýasym gelenok. Her kimiň pikiri her hili”.
Türkmen ýigitleriniň biri bolsa agzalýan tema boýunça garaýşyny öz-özi bilen jedelleşýän görnüşde şeýle beýan edipdir: “Sizem XX-nji asyryň gürrüňini edýäňiz. Köp gyz “Ertir.com”-da [öz suratyny] akyllysyramak üçin goýanok. Näme şu taýdaky köp gyz “vk, line” girenokdyr öýdýäňizmi? Şo taýda surat goýanokdyr öýdýäňizmi? Şu taýdaky gyzlaryň 50%-i başga sosial saýtlarda suratlaryny goýýarlar. Bolýa, internetde hiç ýerde suratyny goýmaýan gyz bolsa, meniňem [olara] hormatym uly. Ýöne, gyzlar, goýuberiň, eýýäm döwür ösdi, surat goýanyňda-goýmanyňda kän bildirenok”.


text:
Şu ýylyň 10-njy iýulyndan başlap, türkmenistanlylar daşary ýurtlara diňe täze biometrik pasporty bilen çykyp bilerler.
Türkmensitandan gowuşýan maglumatlara görä, häzir ýurduň daşary ýurt pasportyny berýän edaralarynyň öňünde uly nobatlar emele gelipdir.
Azatlyk Radiosy özüniň habarçysy Umyt Jumaýew bilen Türkmenabat şäheriniň migrasiýa gullugynda dörän ýagdaýlar barada söhbetdeşlik geçirdi.
Türkmenabadyň migrasiýa gullugyna resminama tabşyrjak adamlaryň sanawy. Suratdaky sanaw 27-nji sentýabr üçin düzülýär.


text:
Şu gün Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç Merkezi Ýewropa ýurtlarynyň liderleriniň amerikan prezidenti Barak Obama bilen Warşawada geçirjek sammitini boýkotirleýändigini yglan etdi.
Ol munuň sebäbini bu Sammite Kosowanyň prezidentiniň çagyrylandygy bilen düşündirdi.
Serbiýanyň ozalky prowinsiýasy bolan Kosowo 2008-nji ýylyň başynda özüniň Serbiýadan garaşsyzlygyny yglan edipdi. Emma Serbiýa şu çaka çenli Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etmän gelýär.
Habar agentlikleri Kosowanyň garaşsyzylygyny ykrar etmedik Rumyniýa bilen Slowakiýanyň döwlet liderleriniň hem Warşawada anna güni geçiriljek bu sammite gatnaşmajakdyklaryny habar berýärler.


text:
13-nji oktýabrda Şwesiýanyň Akademiýasynyň 2016-njy ýylyň Edebiýat boýunça Nobel baýragynyň ýeňijisini yglan etmegine garaşylýar.
Abraýly baýraga dalaşgär edip hödürlenen ýazyjylaryň arasynda kenýaly Ngugi wa Thiong'o, Siriýada doglan Adonis, ýaponiýaly Haruki Murakami, şeýle-de amerikaly ýazyjylar Don DeLillo, Joyce Carol Oates we Philip Roth dagy bar.
Geçen ýyl bu baýrak belarusly ýazyjy Swetlana Aleksiewiçe berlipdi.
Şu ýylyň Medisina, Fizika, Himiýa, Parahatçylyk we Ykdysadyýet boýunça Nobel baýraklarynyň ýeňijileri eýýäm yglan edildi.
Nobel baýragynyň ýeňijilerine jemi 8 million şwed krony ($930,000) möçberinde pul sowgady hem berilýär.


text:
Iki şäheriň hekaýasy (A Tale of Two Cities). Bu kitabyň awtory Çarles Dikens bolup, kitabyň 200 million nusgasy satyldy.
Ýüzükleriň hökümdary (The Lord of the Rings). Bu kitabyň awtory J.R.R.Tolkien bolup, kitabyň 150 million nusgasy satyldy.
Hobbit. Bu kitabyň awtory J.R.R.Tolkien bolup, kitabyň 140,6 million nusgasy satyldy.
Kiçi şazada (The Little Prince). Bu kitabyň awtory Antuan de Sent-Ekzýuperi bolup, kitabyň 140 million nusgasy satyldy.
Garri Potter we onuň pelsepe daşy (Harry Potter and the philosopher’s stone). Bu kitabyň awtory J.K.Rowling bolup, kitabyň 107 million nusgasy satyldy.
On kiçi garaýagyz. Bu kitabyň awtory Agatha Kristi bolup, kitabyň 100 million nusgasy satyldy.
Gyrmyzy otagda uky. Bu kitabyň awtory Tsao Sýuetsin bolup, kitabyň 100 million nusgasy satyldy.
Äýşe. Bu kitabyň awtory Henry Rigerds Haggard bolup, kitabyň 100 million nusgasy satyldy.
Narnia gündelikleri. Bu kitabyň awtory S. Lewis bolup, kitabyň 85 million nusgasy satyldy.
Da Winçiniň kody (The Da Vinci Code). Bu kitabyň awtory Dan Brown bolup, kitabyň 80 million nusgasy satyldy.
Bu sanawa dini we syýasy dünýägaraýyşly kitaplaryň ady girizilmedi.


text:
Türkmenistanda şu ýyl Bitaraplyk baýramy geçen ýyllardaky ýaly sagalaňly bellenilmedi. 2012-nji ýylda paýtagtdaky stadionlarda öňki ýyllardaky ýaly medeniýet we sungat işgärleriniň, studentleriň gatnaşmagynda teatrlaşdyrylan çäreler hem bolmady.
Baýramçylygyň geçirilişi diňe Aşgabatda däl, eýsem beýleki welaýatlarda-da şeýle bolandygy aýdylýar. 32 ýaşly öý-hojalykçy Nargiza 12-nji dekabryň hatda baýramçylykdygyny hem duýmandygyny aýdýar.
Nargiza: “Öňki ýyllardaky ýaly men-ä şu ýyl baýramçylygy duýmadym. Diňe ýoldaşymyň işleýän edarasynda sadaka berildi bir gün öňünden, 12-si güni hem dynç alyş berildi. Howa-da şemally boldy. Men öý-hojalykçy bolamsoň, hiç ýere çykmadym”.
Nargiza Aşgabatda Bitaraplyk baýramçylygy mynasybetli stadionlarda geçirilýän çäreleriň ýatyrylmagyna oňyn baha berip, şeýle diýýär: “Howa dumanly boldy [Aşgabatda]. Beýle çäreler geçirilende, studentleri howanyň ýagdaýyna garamazdan, köýnekçe çykyş etdirýärdiler. Şonuň üçin bu ýyl Aşgabatda baýramçylygyň öňki ýyllardaky ýaly bellenilmeýänlig-ä gowy boldy”.
Nargizadan tapawutlylykda häzirki wagtda daşary ýurtda okaýan we özüni Muhammet diýip tanadan aşgabatly talyp baýramçylyk bellenilse gowy bolardy diýen pikirde: “Elbetde, öz Ata-Watanyňda ol [Bitaraplyk] esasy baýramçylyklaryň biri. Bellenilse, gaty gowy boljak, biz bolmasagam, biziň dost-ýarlarymyz belläp şatlanardy”.
Türkmenistanly talyp ýurtda bolan wagty Bitaraplyk baýramçylygynyň bellenilişini şeýle ýatlaýar: “Biz Türkmenistanda gezip ýörkäk Bitaraplyk baýramy örän gowy bellenilýärdi. Sebäbi her welaýatdan harby goşunlaram gelýärdi, Bitaraplykda parad geçirilýärdi, folklor [toparlary], talyplar her ýerlerden gelip, adaty bolşy ýaly, gowy bellenilýärdi. Salýut hem atylýardy”.
Daşary ýurtda okaýan aşgabatly talyplaryň ýene biri Azat bolsa Türkmenistanda bolan wagty Bitaraplyk baýramçylygynyň uly dabara bilen bellenişiniň ýadyna düşmeýändigini aýdýar: “Meniň ýadyma düşüşi boýunça, Türkmenistanda wagtym Bitaraplyk baýramynyň beýle bir ullakan bellenileni hiç ýadyma düşenok. Bizi mekdebimizden hem hiç ýere alyp gitmeýärdiler. 27-nji oktýabrda, ýagny Garaşsyzlyk baýramçylygynda ähli halk çykýardy bizem çykýardyk. Ýöne Bitaraplykda, arasy ýakyn bolany sebäpli bolmagy mümkin, yz ýany bilen täze ýylyň hem gelýänligi [üçin], [ony] baýramçylyk edip bellänimiz, daşaryk çykanymyz hiç ýadyma düşenok”.
Bitaraplyk güni mynasybetli uly stadionlarda geçirilýän çäreleriň bu ýyl goýbolsun edilmegine garaýşyňyz nähili diýen soraga ol şeýle jogap berdi: “Meniň garaýşym boýunça, örän gowy. Türkmenleriň “Däliniňki günde baýram, günde toý”diýen sözi bar. Ýöne baýram bolup dursa-da, gowy däl, 27-si, yz ýanynda 12-nji dekabr, soňundan – täze ýyl, soňra 19-njy fewral, yzly-yzyna baýramçylyk, geregi ýok hemmesini belläp oturmagyň. Bellenilmeli, eger adamlar dynç alyp bilseler, gowy bolar, emma uly çykdajy etmegiň geregi ýok”.
Bitaraplyk baýramçylygy uly stadionlarda geçirilmese-de, onuň paýtagt Aşgabat we welaýat merkezlerinde dürli derejelerde bellenilip geçilendigi hakda maglumatlar bar. Olardan birem Aşgabatda döwlet ýolbaşçylarynyň we daşary ýurt wekilleriniň gatnaşmagynda 11-nji dekabrda geçirilen konsertdir.