text:
Indiden beýläk sürüjiler “Awtoýoly” saýtynda awtoulag üçin niýetlenilen gurallary satyn alyp bilerler.
Saýtda gurallaryň dürli görnüşleri, şol sanda iň ýönekeý açarlardan başlap, kompressorlara we generatorlara çenli ilata ýetirilýär. Şeýle hem gurallaryň dürli görnüşleri we ölçegleri, ýekelikde we umumy toplumlary bardyr. Bu ýerde her bir sürüji özüne laýyk gurallary satyn alyp biler. Saýtda ähli gurallar söwda belgisi, öndürilen ýurdy we bahasy bilen görkezilendir.
Sargyt etmegiň ýeňilligi we harytlary eltip bermek hyzmatynyň barlygy “Awtoýoly” hyzmatlar merkezini tapawutlandyrýan aýratynlykdyr. “Awtoýoly” öwrenje hem-de ussat sürüjiler üçin islendik wagt gerekli boljak ygtybarly gurallary hödürleýär.
“Awtoýoly” haryt-nyşany barlagdan geçirilen harytlary we ýokary hilli hyzmatlary ilata hödürlemek bilen bireýýämden bäri ýokary ynama eýe boldy.
Bu ýerde ýerleşdirilen harytlar bilen şu salga basyp tanşyp bolar.
Şeýle-de okaň:
- Näme üçin tomus paslynda teker basyşyna gözegçilik etmek möhüm
- Sürüjilere motor ýagy bilen bagly maslahatlar
- “Awtoýoly” awtoulag kondisionerlerine freon guýmak hyzmatyny hödürleýär
- Awtoýoly kärhanasy raýatlara köp ugurly hyzmatlaryny hödürleýär


c: text/html

text:
Azatlyk radiosynyň «Konstitusiýa baradaky teklipleriňiz» diýen at bilen açan forumy okyjylarda uly gyzyklanma, şol sanda çekişme döretdi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan ýene bir gezek öz Baş kanunyna düzediş girizmekçi bolýar we metbugat arkaly il-halkyň islegleriniň we teklipleriniň öwrenilmelidigini aýdýar.
Emma ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, türkmen metbugatynda halk içinden çykan teklipler ýa pikir alyşmalar görnübermeýär.
Resmi türkmen metbugatyndan tapawutlylykda, Azatlyk radiosynyň websaýtynda Baş kanun barada edilýän teklipler sanlyja günde onlarça boldy we olarda dürli pikirler orta atylýar.
Okyjylaryň tekliplerinde esasy öňe çykýan alada-pikir Türkmenistanda kanunlaryň hakykatdanam kämilleşdirilmegi we işledilmegi baradaky alada bolup görünýär.
Aýdaly, okyjylarymyz Türkmenistanda hem Germaniýadaky ýaly kanunlaryň bolmagyny, Türkiýedäki ýaly, kanunlaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edýän Konstitusiýa sudunyň bolmagyny isleýärler. Şeýle-de olar kanunçylygyň ýaşy bir çene baran adamlaryň el çarpyşygy bilen garyşdyrylmaly däldigini, saýlawlaryň hakyky saýlaw bolmalydygyny, prezidentlik möhletiniň bolsa uzaldylmaly däldigini belleýärler.
Mysal üçin, Nebitdagdan Hekim aga prezidentlik möhletini 3 ýyla getirmegi, ýagny azaltmagy teklip edýär we ony ikinji möhlete asla goýmaly däl diýýär.
Bu pikiri Myrat atly okyjymyz hem goldaýar. Myradyň pikirine görä, Türkmenistanda saýlawlar galplaşdyrylýar we adamlar oňa tasdan gatnaşmaýar diýen ýaly. Ol bu ýagdaýda prezidentligiň 7 ýyla çenli hem uzaldylyp biljegini, hatda ömürlik edilmeginiň hem daş däldigini duýdurýar.
Şeýle-de Myrat türkmen kanunçylygynyň kämilleşdirilýändigi barada 2008-nji ýyldan bäri günde diýen ýaly gürrüň edilýändigini, emma durmuşda üýtgeýän zadyň ýokdugyny aýdýar. Ol bu pikirini uzak möhletli türme tussaglyklaryny azaltmak barada edilýän gürrüňleriň diňe gürrüň bolup galýandygy bilen delillendirýär.
Foruma goşulan okyjylarymyzyň käbiri temadan çykyp, ýurtdaky işsizlik, okuw-bilim meselesi, parahorluk barada gürrüň edýär. Emma Baş kanuna teklipler boýunça bir mesele, prezidentlik möhleti baradaky mesele gaýta-gaýta öňe çykýar. Belki-de bu Türkmenistanda prezidentlik möhletiniň uzaldylmak ähtimallygy baradaky aladalar bilen baglydyr.
Aýdaly, Ýurist atly okyjymyz «Türkmenistanda prezidentlik möhleti 4 ýyldan köp bolmaly däl, özem iki gezekden köp saýlanmaly däl, ýogsam prezident azyp başlaýar» diýip ýazýar.
Türkiýeden foruma goşulan Jennet Aknur bolsa, Konstitusiýa düzediş girizmegiň häzirki prezidenti ýene bir 7 ýyl saklamak üçin oýlanyp tapylan pirimdigini, soň onuň ýerine agtygynyň taýýarlanmagynyň hem mümkindigini öňe sürýär we Türkmenistany Demirgazyk Koreýa bilen deňeşdirýär.
Afrikadan seslenma ýazan Jan Türkmenistanda sudlaryň garaşsyz bolmagyny, kanun goraýjylaryň öz işlerini kanun esasynda edip bilmegine mümkinçilik döredilmegini, olaryň prezidente ýa başga bir adama bagly bolmazlygyny teklip edýär.
Gurban atly okyjymyz Türkmenistanda prezident dolandyryşy sistemasyny ýatyryp, parlament respublikasyny döretmeli diýen pikiri orta atýar. Ol şonda Türkmenistanyň ylym we tehnologiýa taýdan ösen ýurt boljagyny aýdýar.
Ýolbars atly okyjymyzyň pikirine görä bolsa, Baş kanuny üýtgetmek hökman däl, ol kanuny «adam ýaly ýöretselerem bolýa» diýip ýazýar.
Emma Stambuldan Resul başga pikirde: «Men pikir edýän prezidenti ömürlik saýlamaly edip konstitusiýany üýtgetmeli. Ony we kämillik ýaşyna ýetmedik maşgala agzalaryny döwlet hasabyna eklemeli. Şeýle edilende, ol şahsy problemalary gaýra goýup, diňe döwletiň we halkyň we aladasyny eder» diýip, Resul ýazýar.
Kanadadan foruma goşulan Rahmanyň pikrine görä, Konstitusiýa giriziljek düzedişler halk üçin bähbitli bolmaz. Serdar atly okyjymyz bolsa, Berdimuhamedow prezident bolmazyndan öň oňa düzediş girizip başlady, «Konstitusiýa trýapka boldy» diýýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistan ABŞ-nyň Kaşmiriň “Hizbul-Mujahideen” atly separatist guramasyny terrorist gurama hökmünde häsiýetlendirmegini tankyt etdi we muny “doly adalatsyz” diýip atlandyrdy.
Döwlet departamenti 16-njy awgustda bu guramany terrorçy guramalaryň sanawyna goşdy we ýurduň raýatlaryna hem ýaşaýjylaryna bu gurama bilen iş salyşmagy resmi taýdan gadagan etdi, şeýle-de onuň ABŞ-nyň garamagyndaky giňişliklerde hasaplaryny doňdurdy.
“Biz ABŞ-nyň kararyndan aladalanýarys. Kaşmiriň öz ýoluny saýlamagyny goldaýan guramanyň terrorçy atlandyrylmagy doly adalatsyz” diýip, Pakistanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Nafees Zakaria 17-nji awgustda Yslamabatda žurnalistlere aýtdy.
“Hizbul-Mujahideen” Kaşmirdäki iň uly söweşiji topar.
Iýul aýynda ABŞ-nyň häkimiýetleri guramanyň esaslandyryjysy we lideri Syed Salahuddini "global terrorçy" diýip atlandyrdy. ABŞ-nyň bu beýanaty Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modiniň Waşingtona saparynyň öňýanyna gabat geldi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Çalyk Holding” kompaniýalar toparynyň dolandyryjylar geňeşiniň ýolbaşçysy Ahmet Çalygy kabul etdi.
Myhman duşuşmaga wagt tapandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, milletiň Liderini şanly sene — ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy hem-de Halk Maslahatynyň ýakynda geçirilen mejlisi bilen mähirli gutlady hem-de döwlet Baştutanyna berk jan saglyk we alyp barýan köp taraply işlerinde täze, uly üstünlikleri hem-de türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.
Döwlet Baştutany gutlaglary we hoşniýetli arzuwlary üçin işewüre minnetdarlyk bildirip, Türkmenistany hem-de Türkiýäni taryhyň jümmüşine uzap gidýän dost-doganlygyň berk gatnaşyklarynyň, ruhy-medeni däpleriniň umumylygynyň baglanyşdyrýandygyny belledi. Şunda türk kompaniýalary bilen netijeli işewürligiň pugtalandyrylmagyna uly ähmiýet berilýär.
Duşuşygyň dowamynda döwlet Baştutany we myhman dürli ulgamlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň şu günki ýagdaýyny hem-de ony has-da ösdürmegiň geljegini ara alyp maslahatlaşdylar.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
Sheteldik bırjalarda aktsııa satý kezinde salyqty qalaı tóleıdi
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memlekettik kirister komıteti sheteldik bırjalardaǵy aktsııalardy satý kezinde qun ósimine salyq salý tártibi boıynsha kóptegen ótinishterge baılanysty Qazaqstannan tys jerlerdegi kózderden alynǵan kiriske salyq salý tártibin túsindirdi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Sonymen, jeke tulǵa múliktik kirisine Qazaqstan Respýblıkasynan tys kózderden alynǵan múlikti satýdan túsken kiris te jatady. Salyq salý tártibi Salyq kodeksiniń 332-babynda qoldanysqa engizý týraly Zańnyń 33-babynyń redaktsııasynda belgilengen jáne satyp alý men ótkizý baǵasy arasyndaǵy oń aıyrma túrindegi qun ósimi retinde aıqyndalady, eger rastaıtyn qujattar bolsa jáne tabys salyǵyn salýda jeńildigi bar elderden alynbaǵan elderde alynǵan jaǵdaıda. Salyq salýda jeńildigi bar elderde qujattar bolmaǵan nemese osyndaı kiris alǵan jaǵdaıda – múlikti ótkizýdiń búkil quny kiris bolyp tanylady.
Qun ósimin aıqyndaý kezinde bir aktsııalardy ótkizý kezinde qun ósiminen túsetin kiristi basqa aktsııalardy ótkizý kezinde alynǵan zalaldarǵa azaıtý kózdelmegenin atap ótemiz. Ósim árbir aktsııa boıynsha jeke esepteledi. Bul rette aldymen teńge baǵamy boıynsha aýdarylatyn kiris aıqyndalady. Salyq salý baǵamdyq aıyrma túrindegi jeke tulǵanyń kirisi kózdelmegen, sondaı-aq aktsııalardy satyp alý-satý kezinde aıyrbastaý kezinde somalyq aıyrma túrindegi kiris týyndaǵan kezde jeke tulǵada jeke tabys salyǵyn esepteý jáne tóleý boıynsha mindettemeler týyndamaıdy.
Budan basqa, Qazaqstan Respýblıkasynan tys jerlerde, onyń ishinde bırjalardaǵy operatsııalardan alynǵan kirister, syıaqy túrindegi kirister de salyq salýǵa jatady.
Shetel valıýtasynda alynǵan kiris, kiris alynýǵa jatatyn kúnnen bastalatyn kúnniń aldyndaǵy sońǵy jumys kúni aıqyndalǵan valıýta aıyrbastaýdyń naryqtyq baǵamyn qoldana otyryp, teńgemen qaıta esepteledi.
Mundaı kiristerden jeke tabys salyǵyn esepteý 10% mólsherleme boıynsha derbes júrgiziledi jáne osyndaı kiris alynǵan jyldan keıingi jyldyń 10 sáýirinen keshiktirilmeı tólenýge jatady.
Óz kezeginde, qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý úshin QR sheginen tys tólengen jeke tabys salyǵyna uqsas sheteldik salyq somasyn, biraq tek qana 10% mólsherleme sheginde esepke jatqyzý kózdelgen.
Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen tys jerdegi kózderden, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen tys jerde tirkelgen aktsııalary bolǵan kezde múliktik jáne ózge de kirister alynǵan jyldan keıingi jyldyń 31 naýryzynan keshiktirilmeıtin merzimde jeke tabys salyǵy boıynsha deklaratsııany (240.00-nysan) tabys etý qajettigi týraly eske salamyz. Bul rette 240.00-nysanda brokerlik shottar boıynsha derektemelerdi nemese basqa da aqparatty kórsetý kózdelmegen.
- Áset Erǵalıev Eýropalyq odaqtyń kómirtek salyǵyna qatysty pikir bildirdi
- Qazaqstanda salyqtyq baqylaý júıesine jasandy ıntellekt qoldanylmaq
- Іri bıznes sýbektilerinen memlekettik bıýdjetke 3 trln teńge tústi
- Shyǵys Qazaqstanda bıyl 200-den astam kásiporyn bankrotqa ushyrady
- Bıýdjettiń áleýmettik baǵyttylyǵy saqtaldy – Qarjy mınıstri
- Alkogol ónimi tek esepke alý-baqylaýdyń qaǵaz markalarymen tańbalanatyn bolady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aşgabadyň Parahat-7, Parahat-8 etrapçalarynyň ýaşaýjylarynyň awtoulaglarynyň belgileri döwlet awtoinspeksiýasynyň işgärleri tarapyndan, duýduryş berilmezden goparlyp alnyp başlandy.
19-njy Iýun güni irden öz awtoulaglaryny münmekçi bolan onlarça ýaşaýjylar awtoulaglarynyň belgisiniň ýoklygyny görüp, aljyrap başladylar.
Parahat-7 etrapçasynyň ýaşaýjysy, bir sürüji zenan, öz awtoulagnyň belgisini kimiň alandygyna göz ýetirip bilmän, ilki bilen uçastok polisiýa bölümine ýüz tutandygyny, ol ýerden üç çykmansoň, Aşgabadyň döwlet awtoinspeksiýasyna baryp, öz maşyn belgisiniň döwlet awtoinspeksiýasynyň işgärleri tarapyndan alnyp-alynmandygyny anyklamak islände oňa, “heniz bize şeýle belgini tabşyrmadylar, öz etrap polisiýa bölümňize ýüz tutuň” diýip jogap berendiklerini, etrap polisiýa bölüminde hem onuň awtoulag belgisiniň ýokdugy anyklandan soňra sergezdan bolup, uzakly gününi maşynynyň ýanynda oturyp geçirendigini , emma günüň ahyryna çenli hem hiç bir anyk maglumat tapmandygyny aýdýar.
“Geçen hepdäniň anna güni döwlet ýolbaşçysy dikuçarda Aşgabadyň depesinde aýlaw edenden soňra, ilaty kösemek üçin ýene bir hokga çykaryljakdygyna ilat köpçüligi garaşypdy. Ynha, bu gün şol garaşylan hokga ilatyň depesinden indi “ diýip, Parahat-7-niň ýaşaýjysy, 55 ýaşly işçi Anna hem söhbetdeşlige goşulýar.
Onuň aýtmagyna görä, şäheriň dürli künjeklerinde ýaşap oturanlaryň jaýlary ýumrulyp, täze mikroraýona göçürilen ilat köpçüligi üçin indi 5 ýyl bäri ýöriteleşdirilen awtoduralga gurulmandyr.
Her birinde 120-den gowrak öý bolan bu 9 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň ýaşaýjylary jaýlaryň öňünde awtoulaglaryny goýýarlar. Emma awtoulaglara görä jaýyň öňi darlyk edensoň, ulaglaryny jaýlaryň daş-töwereginde hem goýmaga mejbur bolýarlar.
Ýaşaýjylara hiç bir duýduryş bermezden, döwlet awtoinspeksiýasynyň işgärleri ilatyň awtoulaglarynyň belgilerini sypyryp başlapdyrlar. Olar muny jaýyň uly magistral ýola çykýan tarapynda awtoulag goýmaly däldigi bilen düşündiripdirler.
“Awtoulaglaryň jaýyň uly magistral ýol tarapynda goýulmagy, onyň gadagan edilen ýerlerde goýulmagyny görkezýär. Rugsat berilmeýän ýerde awtoulagyny goýan sürüjilere bolsa 300 manat möçberinde jerime salynýar” diýip, Parahat-7 ýaşaýyş jaý toplumynda awtoulaglaryň belgisini sypyryp ýören döwlet awtoinspeksiýasynyň işgärleri ýaşaýjylara düşündiriş beripdirler.
Näme sebäpden hiç bir duýduryş berilmezden awtoulaglaryň belgileriniň sypyrlyp başlanandygyny soran ýaşaýjylara bolsa, “ Bize şu gün ýolbaşçylar tarapyndan şeýle görkezme berildi, biz görkezmäni ýerine ýetirýäris” diýip, awtoinspeksiýanyň işgärleri jogap beripdirler.
“Men irden öz awtoulagymda işe gidýärin, agşam giçden soň hem öýüme gaýdyp gelýärin. Men öýe dolanýançam, jaýyň öňünde awtoulag goýmaga ýer tapylmaýar, şeýle ýagdaýda men jaýyň golaýynda maşynmy goýmasam, ony nirede goýmaly? Ol çaga oýunjagy däl ahyryn, öýe salar ýaly “ diýip, işçi Anna janygýar.
Awtoulagyň belgisini gözläp, şäher awtoinspeksiýasyna barsaň, ol ýerde oturan işgärleriň “maşyn belgiňizi reýde çykan işgärlerden soraň”, diýýändiklerini, reýtde gezip ýörenleriň bolsa, alnan belginiň kimdedigini hem aýdyp bilmeýändiklerini, şeýle ýagdaýda pesinden 3 gün sergezdan bolup, öz awtoulag belgiňi gözlemeli bolýandyklaryny, belgiň tapylaýan halatynda, onyň 300 manat jerimesiniň bardygyny ýaşaýjylar aýdýarlar.
“Bu döwletiň boşan gaznasyny doldurmak maksady bilen edilýän iş. Ilaty nädip talajakdyklaryny bilenoklar. Beýle-de gözçykgynçlyk bolarmy? Hany ilat üçin döredilen amatlyklar? Hany kanun?” diýip, awtoulagynyň belgisini aldyryp, ony tapman ýören ýaşaýjylar öz aralarynda gynançlaryny paýlaşýarlar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Merkezi Aziýa ýurduna edýän iki günlük resmi sapary mahalynda Gyrgyzystan bilen has ýakyndan gatnaşyk gurulmagyna çagyrdy.
1-nji sentýabrda Bişkekde gyrgyz prezidenti Sooronbýa Žeenbekow bilen geçirilen gepleşiklerinden soň çykyp gürlän Erdogan iki ýurduň arasynda has kän kommersiýa howa gatnawynyň gurulmagyna hem-de Gyrgyzystanda aeroportlaryň gaýtadan gurulmak işlerinde Türkiýä rol berilmegine çagyrdy.
Erdogan 2016-njy ýylda Türkiýede bolan döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan soňky ugursyz ikitaraplaýyn gatnaşyklara dolanyp gelmek islemeýändigini aýtdy, şonda Ankara ABŞ-da ýaşaýan türk ruhanysy Fethulla Güleni aýyplapdy we ol bu işiň arkasynda durandygy barada aýdylýanlaryret edipdi.
Gyrgyzystanyň ozalky prezidenti Almazbek Atambaýew Türkiýäniň başa barmadyk agdarylyşyk synanyşgyndan soňky hereketlerini tankyt etdi. Bu hereketler onlarça müň adamyň, şol sanda döwlet gullukçylarynyň, žurnalistleriň we mugallymlaryň Gülen goldawçysy bolmakda aýyplanyp tussag edilmegine, işden kowulmagyna getiripdi.
Gepleşiklerden soň Žeenbekow Bişkegiň Ankara bilen gatnaşyklary gowulandyrmaga hem-de täze derejä çykarmaga taýýardygyny aýtdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko beýleki döwletleri Russiýanyň öz ýurdundaky agressiýasyny togtatmak üçin kömek etmäge çagyryp, şeýle “ekspansionizme” garşy göreşmek Birleşen Milletler Guramasynyň missiýasy diýdi.
Poroşenko 26-njy sentýabrda BMG-niň Baş assambleýasynda eden çykyşynyň aglaba böleginde Russiýany tankyt etdi. Russiýa 2014-nji ýylda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa edipdi we şondan bäri gündogar Ukrainadaky uruşda separatistleri goldaýar. Şol uruşda 10 müň 330-dan gowrak adam öldi.
Ukrain prezidenti Moskwanyň liderlerine garşy durmak üçin dünýä halklary bir ýere jemlenmese, onda Russiýanyň, onuň sözlerine görä, “agressiw ekspansionistik syýasatlaryny” hiç zat duruzyp bilmez diýdi.
Russiýa Poroşenkonyň eden çykyşyna häzirlikçe dessine jogap bermedi. Kreml gündogar Ukrainadaky konflikte gönüden-göni gatnaşygynyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Türkmenistanyň we Özbegistanyň resmileri döwletleriň özara serhedini ylalaşmak we kesgitlemek meselesi boýunça ýene-de pikir alyşdylar.
Döwlet serhediniň ylalaşylmagy we kesgitlenmegi boýunça bilelikdäki türkmen-özbek hökümetara komissiýasynyň işçi toparlarynyň nobatdaky maslahaty 29-njy aprel we 5-nji maý aralygynda Özbegistanyň Urgenç şäherinde geçirildi.
Özbegistanyň Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, gepleşikleriň dowamynda taraplar döwlet serhedinde bilelikde geçirilen topografiýa-geodeziýa işleriniň netijelerini ara alyp maslahat edipdir we ýerleriň balansyny hasaplap, döwlet serhediniň käbir böleklerinde geçjek bölünişik liniýalarynyň proýektini taýýarlapdyrlar.
Türkmenistanyň we Özbegistanyň özara döwlet serhedini kesgitlemek barada gepleşik prosesi 2017-nji ýylyň mart aýynda başlandy. Şondan bäri iki ýurduň resmileri ençeme duşuşyk geçirdiler.
Mundan ozalky maslahat 1-7-nji martda Türkmenabatda geçirildi.
"Sputnik" neşriniň maglumatyna görä, Türkmenistanyň we Özbegistanyň döwlet serhedi barada 2000-nji ýylyň sentýabr aýynda gol çeken ylalaşygyna umumy serhediň onlarça bölekleri goşulmandyr.
Türkmen-özbek serhedi Türkmenistanyň Daşoguz we Lebap welaýatlaryndan geçýär, onuň umumy uzynlygy 1621 kilometrden ybarat.
Serhetleriniň kesgitlenmegi goňşy döwletleriň arasyndaky ýiti meseleleriň biri bolmagynda galýar.
Ýurtlaryň özara serhedinde sim çekmek boýunça işleriň birinji tapgyry 2000-nji ýyllarda geçirilipdi. Şonda serhet ýaşaýyş jaýlaryň, infrastruktura obýektleriň, şeýle-de ekin meýdanlaryň üstünden geçip, olaryň ençemesi serhetleriň dürli taraplarynda galypdy.
Serhet bölünişiginiň ikinji tapgyry 2010-2013-nji ýyllarda amala aşyryldy. Bu işleriň netijesinde ençeme ýaşaýyş jaý ýumruldy.
"Käbir ýerlerde serhetleriň arasyndan geçýän liniýanyň ini 5-6 kilometre, käbir ýerlerde 3-4 kilometre ýetýär. Ýaşaýjylar öz jaýlaryny ýitirdiler, käbirler hatda öz mallaryny hem alyp bilmedi. Daşoguzdan Gubadag, Köneürgenç etraplaryna çenli, şeýle-de Saparmyrat Nyýazow etrabyna çenli ýaşaýyş jaýlar, mekdep ýumruldy" diýip, Azatlygyň regiondaky habarçysy aýdýar.
Tikenekli simi çekmek boýunça işleriň üçünji tapgyryna degişli planlar 2018-nji ýylyň bahar aýlarynda yglan edildi.
Geçen ýylyň maý aýynda Daşoguz welaýatynyň Boldumsaz, Gubadag we Görogly etraplarynyň serhede ýakyn obalarynyň ýaşaýjylaryna öz jaýlarynyň ýumruljagy hakynda häkimiýetlerden resmi duýduryş berildi. Ýerli häkimiýetler jaýlary ýumurmak planlaryny ýurtlaryň arasyndan geçýän serhetde tikenekli simleriň üçünji liniýasynyň çekilip başlanmagy, şeýle-de howpsuzlygy üpjün etmek üçin binalaryň gurluşygy bilen düşündirdiler.
Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň sözlerine görä, agzalan etraplara degişli serhetýaka obalar 2000-nji ýyllaryň başyndaky serhet bölünişiginde abat galypdy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň we Özbegistanyň raýatlarynyň goňşy ýurda sapar etmegine geçiş nokatlardaky uly nobatlar päsgelçilik döredýär.
Daşoguz welaýatynyň territoriýasynda iki sany serhet geçelgesi işleýär. Şawat geçelgesi Saparmyrat Nyýazow etrabynda we Hojeýli Köne-Ürgenç etrabynda ýerleşýär.
7-nji maýda Azatlyk Radiosynyň regiondaky habarçysynyň aýtmagyna görä, Daşoguz welaýatynda günde ýüzlerçe adam türkmen-özbek serhedinden geçmek üçin nobata durýar. Habarçymyzyň sözlerine görä, serhetden geçmek üçin ortaça bäş sagat gidýär.
Türkmen-özbek serhedinden geçmek üçin ýurtlaryň raýatlaryndan wiza talap edilýär, serhetýaka welaýatlaryň ýaşaýjylary üçin ýeňillik göz öňünde tutulýar, olara barýan ýurdunda alnan çakylygyň esasynda wiza serhetde berilýär.
Türkmenistanyň häkimiýetleri wagtal-wagtal goňşy ýurtlary bilen serhetlerini birtaraplaýyn ýapýar. Käte serhetleriň ýapylmagy döwlet baştutanynyň welaýatlara edýän saparlaryna, käte Türkmenistanda geçýän halkara çärelerine gabat gelýär.
Hususan-da, 2018-nji ýylyň iýun aýynda Türkmenistan syýahatçylyk, iş wizalaryna eýe bolan daşary ýurtlularyň Daşoguz welaýatynda türkmen-özbek serhedinden geçmegini gadan edipdi. Türkmen-özbek serhediniň geçiş nokatlary 2018-nji ýylyň noýabr aýynyň başynda-da 10 günläp ýapyk durupdy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Gazagystan bilen serhedi hem ýapyklygyna galýar. Bu barada Beýik Britaniýanyň hökümet websaýtynda berilýän maglumatda syýahatçylara alternatiw ýollary gözlemek, şol sanda Özbegistanyň üstünden geçmäge synanyşmak maslahat berilýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýar. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy indirip bilersiňiz.
Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Özbegistan ýurda gelýän turistleri hasaba almak düzgünini üýtgetmekçi. Täze düzgüniň 2020-nji ýylyň 1-nji iýulyndan güýje girmegi mümkin. Prezidentiň “Turizm pudagyndaky amala aşyrylýan reformalarda onuň peýdalylygyny ýokarlandyrmak üçin, goşmaça çäreler hakyndaky” kararyna laýyklykda, Döwlet turizm komiteti tarapyndan täze maksatnama işlenilip, ol SOWAZ portalynda 24-nji dekabrda maslahata goýulýar.
Daşary ýurt graždanlaryny hem-de graždanlygy bolmadyklary hasaba almak düzgüni wizanyň möhleti (ýa-da wizasyz), ýöne 30 kalendar gününden artyk bolmadyk ýagdaýynda üýtgedilýär.
Täze proýekte laýyklykda, 2020-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, ýol görkeziji gidler, ekskursiýa guraýjylar hem-de ugradyjy-instruktorlar bu iş bilen özbaşdak meşgullanýandygy üçin, wagtlaýyn zähmet şahadatnamasyny edinip bilerler.
Turistlere amatly bolar ýaly, halkara aeroportlarynda turistik infrastruktura zolagy dörediler. Halkara aeroportuna 5 gektardan az bolmadyk şerti bilen bir kilometriň çäginde bolan degişli ýer berler. Şol berlen ýerde 2020-nji ýylyň ahyryna çenli awtoduralgalar, kafeler, restoranlar, kiçi banklar, myhmanhanalar gurlar, fudtraklar (hereket edýän azyk-iýmit furgony) bolar, bu şertler döwlet-şahsy eýeçilik hyzmatdaşlygy esasynda gurlar diýlip, Podrobno.uz. habar berýär.
Şeýle hem döwlet-şahsy eýeçilik hyzmatdaşlygy esasynda, ýurduň ähli halkara aeroportlarynda 2020-nji ýylyň 1-nji iýulyna çenli, salgytsyz söwda merkezleri (Duty Free) dörediler.
2020-nji ýylyň 1-nji iýulyndan başlap, Özbegistanda turistik ýygymlaryň umumy ýeke-täk hasap düzgüni işläp başlar. Şonuň çäginde turistik hyzmatlaryň tölegleri, pul çalyşyk nokatlary ähli barlag-geçiriş nokatlarynda işe giriziler.
Material AÝ/AR-nyň Özbek gullugy tarapyndan taýýarlandy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Malaziýanyň häzirki transport ministri Hişamuddin Hussein gürrüňi edilýän obýektleriň 400 kwadrat kilometr aralykdaky territoriýada tapylandygyny aýdýar.
Malaziýanyň “MH370” kysymly uçary 8-njy martda Kuala Lampurdan Pekine tarap uçanyndan gysga wagt soň ýitirim bolupdy. Uçardaky 239 ýolagçynyň aglabasy Hytaýyň raýatydy.
Birleşen Ştatlaryndan, Hytaýdan, Ýaponiýadan, Günorta Koreýadan, Awstraliýadan we Täze Zelandiýadan 12 uçaryň we iki gäminiň gatnaşmagynda gürrüňi edilýän uçardan galyndylary gözlemek tagallalary çarşenbe güni täzelendi. Olar gözleg işlerini Awstraliýanyň Perth şäheriniň takmynan 2 müň 500 kilometr günorta-günbatarynda amala aşyrarlar.


text:
Lebapda resmiler hususy et söwdagärlerine etiň 1 kilogramyny 12 manatdan satmak barada görkezme berensoň, hususy et söwdagärleriniň käbirleri öz bizneslerine zyýan ýetýändigini aýdýarlar.
Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň ýaşaýjysy häzirki wagt maldarçylyk üçin zerur bolan iýmiň gymmatlygy sebäpli, etiň bahasyny döwletiň kesgitlän nyrhyndan satmaklygyň hususy et söwdagärlerine girdeji getirmeýändigini belleýär.
Bu barada öz hojalygynda mallary ýetişdirmek bilen meşgullanýan Ereşguly Durdybaýew Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewe gürrüň berdi. Maglumaty aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2021-nji ýyl - Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany
Täzelikler
Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça...
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ...
Sebitdäki iň uly söwda we dynç alyş merkezi Aşgabatdadyr
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşma...
Türkmenistanda halkara lukmançylyk forumy geçirildi
Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe b...
Türkmenistan — Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen
Şu gün türkmen paýtagtynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçi...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy
Şu gün — Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepa...
Türkmen talyplary Halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyryna çykdylar
Türkmenistanyň ýedi ýokary okuw jaýlarynyň talyplary Russiýa Federasiýasynyň Ylym we Ýokary bilim ministrliginiň howa...
Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary başlandy
Şu gün günüň ikinji ýarymynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Özbegista...
SEKIZ AÝYŇ GÖRKEZIJILERI: ŞANLY ÝYLYŇ BATLY GADAMLARY
Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde gazanylýan üstünlikler her birimizde buýsanç duýgusyny döredýär. Şu ýylyň 8 aýynyň jemlerine bagyşlanyp, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2021-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisinde geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi içerki önümiň 5,5 göterim ýokarlanandygy bellenildi. Bu görkeziji dünýäde ýiti ýokanç keseliň ýaýramagy bilen bagly ýüze çykan amatsyz ýagdaýlarda hem milli ykdysadyýetimizde durnukly ösüşiň üpjün edilýändigini ýene-de bir gezek tassyklady. Ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde gazanylan oňyn netijeleriň köp babatda döwletiň oýlanyşykly we işjeň alyp barýan hereketleriniň, hususan-da, milli ykdysady ulgamyň ýagdaýyny yzygiderli derňemegiň esasynda ileri tutulýan pudaklaryň, milli öndürijileri höweslendirmegiň, goramagyň usullaryny dogry kesgitlemegiň esasynda mümkin bolandygy aýratyn nygtalmaga mynasypdyr.
Häzirki döwür dünýä ykdysadyýetiniň ählumumylaşmagy bilen häsiýetlendirilýär. Bu umumy ykdysady giňişlikde ýüze çykýan ýiti bäsdeşlik her bir döwletiň onda tutýan ornuny pugtalandyrmak üçin, ilkinji nobatda, milli ykdysadyýetiniň ösüşe ukyplylygyny üpjün etmegi gün tertibiniň wajyp meselesine öwürdi.
Jemi içerki önümiň depginli ösüşi ykdysadyýetiň ösüşe ukyplylygyny, durnukly ösýändigini aňladýan görkezijileriň biri bolup durýar. Anyk sanlar bilen aňladylýan bu statistik görkezijiniň binýady her birimiziň asylly zähmetimizden başlap ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda ýerine ýetirilýän işlerdir döwlet derejesinde kabul edilýän dürli çözgütleriň esasynda emele gelýär. Netije hemişe döwrüň çagyryşlaryna wagtynda düşünmek, bar bolan mümkinçiliklerden ugur almak bilen bagly. Bu durmuşda subut edilen hakykat bolup, ykdysadyýet babatda hem ol öz manysyny ýitirmeýär.
Dünýä giňişliginde we ýurduň içinde kemala gelen täze şertleri nazara alyp, döwrüň talaplaryna laýyklykda ykdysady strategiýa düzedişleriň girizilmegi onuň oýlanyşykyly alnyp barlýandygyndan nyşan. Şunda onuň ileri tutulýan ugurlarynyň dogry kesgitlenmegi ösüşlerde we oňyn özgertmelerde öz aýdyň beýanyny tapýar.
“Türkmenistan - parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” ýylynyň sekiz aýynyň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetinde gazanylan netijeler munuň şeýledigine doly şaýatlyk edýär. Bu oňyn netijeleriň milli Liderimiz tarapyndan oýlanyşykly durmuşa geçirilýän diwersifikasiýa syýasatynyň esasynda mümkin bolandygy guwanarlykly ýagdaýdyr. Geçen Hökümet mejlisinde hormatly Prezidentimiziň: “Dürli pudaklarda bar bolan uly mümkinçilikleri netijeli peýdalanyp, ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegi dowam etmelidiris” diýip bellemegi bu ösüş ugrunyň uzak menzilleri nazarlaýan ugurdygyny, onuň ýurdumyzyň şu günki we ertirki abadan durmuşyny üpjün etmekde ähmiýetiniň uludygyny görkezýär.
Aslynda, mazmuny boýunça “ykdysadyýet” diýlip girdeji almagyň çeşmesine düşünilýär. Ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagy bolsa ykdysadyýete harytlary öndürmekden we hyzmatlary ýerine ýetirmekden gelýän girdeji çeşmeleriniň ugurlarynyň artdyrylmagyny aňladýar. Ýagny ykdysady sektorlaryň sanynyň artdyrylmagy netijesinde, milli ykdysadyýet köpugurly ösüşe eýe bolýar. Şunda diwersifisirlenen ýa-da köpugurly ösdürilýän ykdysadyýet diýlip, haýsy-da bolsa bir haryda, hyzmata ýa-da ykdysadyýetiň bir sektoryna garaşsyzlygy aňlatmak bilen, ol birwagtda goşulan gymmaty döredýän birnäçe sektorlaryň ösdürilmegi esasynda kemala gelýär.
Dünýä ýurtlarynyň aglabasynyň häzirki zaman syýasy we ykdysady ýagdaýynda durnuksyzlygyň dowam edýän şertlerinde ýurdumyzyň ykdysady ulgamyny pugtalandyrmak möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Dünýä tejribesinden görnüşi ýaly, diwersifikasiýa esasynda ösdürilýän ykdysadyýetler özüniň durnuklylygy bilen tapawutlanýar. Çünki ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagy makroykdysady deňagramlylygy saklamaga päsgel berýän ýurduň ol ýa-da beýleki önümçilik we eksport ýöriteleşmesine garaşlylygy azaldýar, içerki we daşarky amatsyz şertlerde hem ykdysady howpsuzlygy pugtalandyrýar, täze, tehnologik taýdan has çylşyrymly bolan önümleri, şeýle-de importy çalyşýan önümleri öndürmek üçin şertleri döredýär.
Häzirki dowam edýän maliýe-ykdysady çökgünlik, şeýle-de dünýäde koronawirus ýokanjynyň ýaýramagy bilen bilen bagly daşary amatsyz täsirler ykdysadyýeti köpugurly ösdürilýän ýurtlaryň köp artykmaçlyklardan peýdalanýandygyny äşgär etdi. Ýurdumyzda esasy makroykdysady görkezijileriň biri bolan jemi içerki önümiň ösüş depgininiň ortaça 5-6 göterim derejede saklanmagy strategik ugruň dogry kesgitlenendigini alamatlandyrýar.
Ýurdumyzda her ýyl gurlup, işe girizilýän önümçilik kuwwatlyklary we durmuş maksatly desgalardyr binalar amala aşyrylýan diwersifikasiýa syýasatynyň anyk netijeleri bolup durýar. Diňe şu ýylyň dowamynda olaryň 50-den gowragynyň ulanylmaga berilmegi, şeýle-de Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygynyň bellenilýän aýynda ýene-de 4-sini ulanmaga bermek boýunça häzirki döwürde degişli işleriň alnyp barylmagy Türkmenistanyň diňe bir Merkezi Aziýa sebitinde däl, eýsem, tutuş dünýäde gurujy döwlet hökmündäki ornunyň has-da pugtalanýandygynyň aýdyň güwäsidir.
Milli derejede ykdysadyýetiň diwersifikasiýasy gorlary çäkli ykdysady binýada garaşlylygy azaltmak ýoly bilen gazanylýar. Tebigy serişdelere baý ýurtlarda diwersifikasiýa syýasaty gazyp alynýan sektoryň önümçilik binýadyny azaldyp, önümçilik we tebigy serişdelere dahylly bolmadyk sektorlary ösdürmegi maksat edinýär. Bu syýasaty senagatlaşdyrmak syýasaty diýip hem atlandyryp bolar. Senagatlaşdyrmak syýasaty senagaty döwrebaplaşdyrmakdan, şol sanda bar bolan tebigy we ykdysady serişdeleri dolanyşyga çekmekden, senagatyň däp bolan pudaklary bilen bir hatarda önümçiligiň ileri tutulýan täze ugurlaryny döretmekden, sebitleriň senagat kuwwatyny güýçlendirmekden we innowasiýalaryň esasynda olaryň ösüşini üpjün etmekden ybaratdyr. Ýurdumyzyň ykdysady strategiýasynda gaýtadan işleýän, dokma, gazhimiýa senagatynyň ösüşiniň ileri tutulýan ugur hökmünde kesgitlenmegi we bu ugurlarda gazanylan üstünlikler köpugurly ösdürilýän ýolda ýetilen menzillerdir.
Häzirki döwürde Gahryman Arkadagymyz tarapyndan senagatlaşdyrmak syýasatynyň milli ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýalaşdyrylmagy bilen utgaşyklykda alnyp barylmagy oňyn durmuş-ykdysady netijeleri gazanmakda biri-biri bilen baglanyşykly bolan we biri-birini şertlendirýän bu iki ugruň ähmiýetiniň ýokarydygyny görkezýär. Şunda importyň ornuny tutýan, eksporta gönükdirilen senagat strategiýalarynyň amala aşyrylmagy netijesind, ýurdumyzda ykdysadyýetiň köpugurly ösüşiniň üpjün edilýändigi äşgär bolýar. Importy çalyşýan önümçiligiň esasy maksady daşary ýurtlarda öndürilýän önümleri ýurduň içinde öndürmek üçin öndürijileri höweslendirmekden ybaratdyr. Eksporta gönükdirilen senagatlaşdyrmak bolsa eksport önümlerini öndürýän pudaklara goldaw bermek bilen, daşary ýurt bäsdeşler üçin ýerli bazarlary açýar we munuň netijesinde senagatlaşdyrmak çaltlandyrylýar. Mundan başga-da, eksporty höweslendirmäge gönükdirilen maliýe serişdeleriniň beýleki pudaklara garanyňda has netijeli we çalt özüni ödemegi bu ugry özüne çekiji edýär.
Ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak we ýurdumyzda daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça häzirki döwürde amala aşyrylýan maksatnamalaýyn işleriň dowam etdirilmegi döwrüň talabydyr. Daşary söwda ulgamyndaky häzirki ýagdaýyň durnuksyz häsiýeti importyň ornuny tutýan önümçiligi ösdürmegiň ähmiýetini artdyrýar. Geçen Hökümet mejlisinde Gahryman Arkadagymyzyň hususy işewürligi ösdürmek, telekeçileri ykdysadyýetimizde özgertmeleri geçirmäge giňden çekmek boýunça döwlet syýasatynyň dowam edýändigini bellemegi bu ugurda öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmekde telekeçilik ulgamyna aýratyn ornuň degişlidigine şaýatlyk edýär.
Mälim bolşy ýaly, milli öndürijileriň tutýan ornunyň pugtalanmagy ýurduň ykdysady ösüşine döwletiň goşulyşmagynyň derejesini azaltmaga mümkinçilik döredýär. Häzirki döwürde ýurdumyzda öndürilýän jemi içerki önümde hususy bölegiň paýynyň 70 göterime golaý bolmagy bazar ykdysadyýetiniň ösdürilýändigini alamatlandyrýan görkezijileriň biridir. Bu anyk maglumat döwlet derejesinde kabul edilýän çözgütleriň, maksatnamalaryň ýurdumyzda bazar gatnaşyklaryny ösdürmäge ýardam berýändigini görkezýär.
Maýagözel BABAÝEWA,
Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň
Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň başlygynyň orunbasary,
ykdysady ylymlaryň kandidaty.
«Türkmenistan» gazeti, № 235 (30161). 14.09.2021ý.


text:
-
-
-
-
-
keshe 22:05
-
-
-
-
-
-
keshe 19:12
-
-
-
-
-
keshe 17:48
-
-
-
-
Almatyda tıktokerler arasynda baıqaý ótedi
ALMATY. QazAqparat - Almatyda Kreatıvti ındýstrııa basqarmasy «Mansap kúni», «Jas Stars» kreatıvti is-sharasy jáne «Almaty TikTok challenge» onlaın is-sharalaryn uıymdastyratyn boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Bul týraly Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngide Almaty qalasy Kreatıvti ındýstrııa basqarmasynyń basshysy Qaısar Sarybaev aıtty.
Onyń sózinshe, Almatyda «Almaty Creative Industries Forum-2021» birinshi kreatıvti onlaın-forýmy ótedi. Forým aıasynda Akseleratsııa men kreatıvti startaptardyń «Creaton» chempıonatyn ótkizý josparda bar. Qazirgi epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa baılanysty shara onlaın túrde ótedi.
Sonymen qatar, Kreatıvti ındýstrııalar basqarmasy almatylyqtardyń Qala kúnimen erekshe quttyqtaýlaryna arnalǵan «Almaty TikTok challenge» baıqaýyn bastady.
«Almatynyń tanymal tıktokerleri baıqaýǵa qatysa bastady, olar qalanyń ár jerinde beınerolıkter túsiredi, bul qalanyń týrıstik jáne mádenı áleýetin damytýǵa yqpal etedi», - dep atap ótti Q. Sarybaev.
Tıktok keńistigi týraly aıta otyryp, Q. Sarybaev osy jeliniń arqasynda almatylyq medıa juldyzdardyń búkil álemge tanymal ekenin basa aıtty. Mysaly, «homıak» degen búrkenshik esimdi Alına Kım búkil TMD aýmaǵynda eń tanymal tıktoker. Ol álemdegi úzdik Top-3-te ekinshi orynda tur.
«Bizdiń qalada úlken shyǵarmashylyq áleýet bar. Munda kreatıvti ıdeıalar quratyn talantty adamdar turady jáne jumys isteıdi. Olarǵa tek qarjylyq turǵydan ǵana emes, jalpy serpin berý qajet. ıAǵnı, kreatıvti orta, kreatıvti klasterler qurý. Eger ár aýdanda sizdiń shyǵarmashylyǵyńyzdy damytatyn oryndar bolsa, onda kreatıvshilerdiń sany geometrııalyq túrde artady», - dedi Q. Sarybaev.
Ol ózi basqaratyn basqarmanyń basty mindeti turǵyndardyń ómir súrý sapasyn jaqsartý ekenin aıtty.
«Ekonomıkalyq áserden basqa, kreatıvti ındýstrııalar mańyzdy mádenı jáne áleýmettik jobalardyń bastamashysy bolady. Dál osy jerde jalpy qoǵamnyń damýyna áser etetin maǵynalar, materıaldyq qundylyqtar men tendentsııalar týady», - dedi spıker.
Aıtý kerek, Almatyda «Mansap kúni» jáne «Jas Stars» sııaqty shyǵarmashylyq is-sharalardy onlaın-formatta ótkizý josparlanýda.
- Bıyl Qazaqstannan ózge elge 22,6 myń adam kóship ketken
- Jyl basynan Qazaqstan halqynyń sany qanshaǵa artty
- Astana avtobýstarynda jol aqysyn ban kartasymen tóleýge bolady
- Fýtboldan Qazaqstan chempıonaty: «Qaırat» syrt alańda «Aqtóbeni» jeńdi
- 2021-2022 maýsymyndaǵy fýtzaldan QR chempıonatynyń kúntizbesi jarııalandy
- Ulttyq joba – qoǵamdy mazalaǵan máselege memlekettiń tikeleı jaýaby – sarapshy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text: 16 Sion gyzynyň dagyna,Ýurduň hökümdaryna,Seladan sähra ýoly bilen goç iberiň.2 Arnonyň+ ýalpak ýerlerinde Mowap gyzlaryHöwürtgesinden kowlan guş kimin howsala düşer+.3 «Maslahat ber, karary berjaý et.Günortan çagy seniň saýaň garaňky gije kimin bolsun.Gaçyp gelenleri gizle, gaçgaklary duşman eline berme.4 Eý Mowap, gaçyp gelen halkym topragyňda ýaşasyn.Olara duşmandan pena bol+.Zalym hojaýynyň soňy geler.Weýrançylygyň ahyry geler.Adamlary ezýänler köki-damary bilen ýok bolar.5 Şonda tagt wepaly söýgi bilen berkidiler.Dawudyň çadyrynda tagtda oturan wepaly bolar+.Ol dogruçyllyk bilen kazylyk eder, adalaty tiz dikelder»+.6 Biz Mowabyň tekepbirligi hakda eşitdik.Ol biçak gedem+, gopbamsy, ulumsy we gaharjaň+.Emma onuň boş sözleri hiç haçan ýerine ýetmez.7 Şonuň üçin Mowap betbagtçylyga uçrap perýat eder+.Tutuş Mowap nala çeker.Onuň ezilen halkyHir-harasetiň+ kişmiş kökelerini küýsäp aglaşar.8 Heşbonyň+ üzümleri,Sibmanyň+ üzümçilikleri gurady,Halklaryň hökümdarlary gyzyl üzümlerini depeledi.Olaryň şahalary Ýazere+ çenli ýetdi.Çöle çenli uzaldy.Şahalary ýaýrap alysdaky deňze ýetdi.9 Men Ýazer üçin aglaýşym ýaly,Sibmanyň üzümçiligi üçin hem aglaryn.Heşbon we Elgala+, siziň üçin gözýaş dökerin.Sebäbi hasyl* we orak döwründe şatlyk-şagalaň kesildi*.10 Baglarda şatlyk we begenç sesi kesildi.Üzümçilikde aýdym aýdylmaýar,Şatlyk-şowhun sesi eşidilmeýär+.Üzüm sykýançylar üzüm sykmaýar.Sebäbi men olaryň sesini kesdim+.11 Mowap üçin kalbym para-para bolýar+,Ýüregim arfanyň tary kimin titreýär.Hir-haraset üçin bagrym dilim-dilim bolýar+.12 Mowap seždegähinde* ysgyndan gaçýança dileg etse-de, buthanasyna baryp, doga etse-de, munuň hiç peýdasy bolmaz+.13 Ýehowa Mowap hakda şeýle sözleri aýdypdy.14 Indi bolsa Ýehowa şeýle diýýär: «Üç ýylyň içinde Mowap abraýdan düşüp, masgara bolar. Hakyna tutulan işçiniň gününi sanaýşy ýaly, üç ýyl hem barmak bükülip sanalar. Şonda Mowapda harasat gopar, sanlyja adam aman galar, olar örän ejiz bolar»+.


text:
Türkmenistanyň wekiliýeti çarşenbe güni Owganystanyň paýtagty Kabulda resminamalara gol çekmek dabarasyna gatnaşdy. Bu barada TDH habar berýär.
Habarda bellenilişi ýaly, bu resminamalar bilelikdäki düzümleýin taslamalary, hususan-da, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan (TOP) elektrik geçiriji ulgamynyň we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň, demir ýollaryň gurluşygyny mundan beýläk-de durmuşa geçirmäge gönükdirilendir.
Gol çekilen resminamalaryň hatarynda “Türkmengaz” döwlet konserniniň, “TAPI Pipeline Company Ltd.” we “Afgan Gaz Enterprise” edarasynyň aralarynda Owganystan Yslam Respublikasynda tebigy gaz bazaryny emele getirmek we ösdürmek babatda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; “Türkmenaragatnaşyk” agentligi bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary ministrliginiň arasynda Aragatnaşyk we maglumatlaşdyryş ulgamy boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň “Türkmentelekom” elektrik aragatnaşyk kompaniýasy bilen “Afgan Wireless” aragatnaşyk kompaniýasynyň arasynda Ymamnazar-Akina hem-de Serhetabat-Turgundy halkara optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny gurmak we üstaşyr akymlary geçirmek hakyndaky Şertnama; Türkmenistan-Owganystan-Pakistan elektrik geçiriji taslamasy, Owganystanda elektrik energiýasyny satyn almak boýunça ylalaşygyň esasy şertleri baradaky Ylalaşyk bardyr.
Bellenilişi ýaly, bu waka Owganystanyň çäklerinde bilelikdäki taslamalaryň mundan beýläk hem işjeň durmuşa geçirilmegi ugrunda möhüm ädim boldy.
Dabara Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, hökümet agzalary, Türkmenistanyň we Owganystanyň degişli ministrlikleriniň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri, şeýle hem taslamalaryň durmuşa geçirilmegine dahylly halkara kompaniýalaryň wekilleri gatnaşdylar.
Şeýl hem çärä göni wideoaragatnaşyk arkaly Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Raşid Meredow hem gatnaşdy.


text:
Pakistan Türkmenistanyň elektrik eksport etmek üçin aýrybaşga geçiriji liniýasyny gurmak plany baradaky teklibini ret etdi.
Türkmenistan elektrik energiýasyny ýakyn goňşulary Eýrana we arzanladylan bahadan Owganystana eksport edýär hem-de elektrik eksportyny geljekde has giňeltmegi maksat edinýär.
“The Express Tribune” neşiriniň 7-nji sentýabrda ýazmagyna görä, Pakistan Aşgabadyň aýrybaşga planyna derek, Türkmenistandan Merkezi Aziýa Günorta Aziýa (Casa) elektrik geçiriji proýektine goşulmagy sorapdyr. Bu proekt 1000 megawatt möçberinde elektrik üpjünçiligini nazarda tutýar.
Pakistan, "Casa" proýekti astynda, Täjigistandaky we Gyrgyzystandaky eksportçylara geçiriji liniýasynyň tölegini tölemeli,eger geçiriji gyş aýynda ulanylsa we bu çeşmelerden iberilýän elektrik peselse, tölegler arzanlar we bu proýekt has amatly bolar diýip, pakistan neşiri bilen gürrüňdeş bolan resmi aýdypdyr.
Aşgabadyň teklip edýän aýrybaşga elektrik geçirijisi Yslamabat tarapyndan amatly hasaplanylmaýar, sebäbi türkmen elektrigi gaz ulanmak esasynda öndürilýär we bu Pakistana gymmat düşýär diýip, “The Express Tribune” neşiri bilen söhbetdeş bolan resmi aýdypdyr.
Resmi habarlara görä, Aşgabatda 8-10-njy sentýabr aralygynda geçiriljek halkara konferensiýada Türkmenistanyň Merkezi Aziýa we Ýakyn Gündogar ýurtlaryna elektrik energiýasyny ibermek mümkinçilikleri ýa-da bu ugurda oýnap biljek roly barada maslahat ediler.
Resmi maglumatlarda häzir Türkmenistanda öndürilýän elektrik energiýasyny Täjigistana we Gazagystana, Pakistana we kawkaz ýurtlaryna ibermek meselelerine seredilýändigi aýdylýar.
Ýöne döwlet eýeçiligindäki metbugat bu diýilýän ugurlar boýunça elektrik liniýalaryny çekmegiň detallary ýa gepleşikler, mümkin bolan ylalaşyklar barada anyk bir maglumat bermeýär.
Merkezi Aziýa Günorta Aziýa elektrik geçirijisi proekti bölekleýin ýagdaýda, zerur bolan infrastrukturany gurmakesasynda amala aşyrylmaly we Merkezi Aziýanyň elektrik serişdeleriniň bir bölegini barha ösýän elektrik talabyny ödemek üçin Günorta Aziýa getirmeli.
Has anygy, «Casa-1000» proekti tomsuna Gyrgyzystandan we Täjigistandan Owganystana we Pakistana 1,300 megawattelektrik getirer.
Pakistan neşiri Täjigistanyň müňden gowrak derýasynyň we kölleriniň bardygyny, bu ýurduň elektrik öndürijiliginiň soňky 15 ýylda durnukly ösýändigini ýazýar.
Türkmenistan barada aýdylanda bolsa, prezident Berdimuhamedowyň hem tassyklamagyna görä, ýurduň regionlarynda elektrik üpjünçiligi babatda heniz edilmeli işler az däl.


text:
8-nji martda girizilen bu özgeriş iň ýapyk ýurtlara degişli Eýran, Kuba, Sudan ýaly ýurtlaryň raýatlaryna internete has erkin göz gezdirip, dürli saýtlaryň bloglarynda öz pikirlerini beýan etmäge, e-mail arkaly daşary ýurtlar bilen gatnaşyk saklamaga mümkinçilik döreder.
Bu mesele bilen bagly çykyş eden ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton: “Biz internet azatlygyna hormat goýup, ilatyň pikirini erkin beýan etmek hukugyny goldap, Eýran halkyna internet hyzmatyny elýeterli etmek isleýanlere degerli licenziýalary bereris” diýdi.
“Şeýdip, eýranlylar ýurduň içinde bolup geçýän wakalar barada beýleki çeşmelerden hem maglumat alyp bilerler” diýip, Hillary Klinton sözüniň üstüni ýetirdi. Şeýle hem ol bu çäräniň ilata resmi Tähranyň maglumat gabawyndan çykmaga has köp mümkinçilikleri döretjekdigini aýtdy.
Näme edilýär?
Internet bilen bagly çäklendirmeleriň gowşadylmagy “Microsoft” hem “Yahoo” ýaly kompaniýalara eýranly, kubaly hem sudanly internet ulanyjylara öň hödürläp bilmedik dürli programmalaryny hödürlemäge mümkinçilik döreder.
“Google” kompaniýasynyň Ýewropa ýurtlary, Afrika, hem Ýakyn Gündogar boýunça metbugat sekretary Bill Echikson Azat Ýewropa we
Häzir biz şol ýurtlara öz hyzmatlarymyzy ýetirmegiň ýollary barada geňeşýäris.
“Google” kompaniýasynyň gatnaşyklar bölüminiň ýolbaşçysy Robert Burstin 9-njy martda “Adam hukuklaryna hormat goýmak hem demokratiýa” boýunça Ženewada geçirilen sammitde çykyş edip, “Google” kompaniýasynyň internetiň global infrastrukturasyny gurmak üçin maýa ýatyrandygyny gürrüň berdi.
Şol proýekte Gündogar Afrika çenli deňziň düýbi bilen uly kabel çekmek plany hem girýär. Şeýle hem mobil telefonlaryna niýetlenen programmalary has kämilleşdirip, interneti barmasy kyn ýerlerde ýaşaýan adamlara sputnik arkaly elýeterli etmek ýaly planlaryň hem bardygy aýdyldy.


text:
Penşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçiren iş maslahatynda Türkmenistanyň medeniýet we köpçülikleýin habar beriş ulgamlaryny ösdürmek meselesine garaldy.
Maslahata hökümet başlygynyň orunbasarlarynyň birnäçesi, parlamentiň başlygy, degişli ministrlikleriň we pudaklaryň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Maslahatyň barşynda Türkmenistanyň Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministri G.Myradow, Metbugatda we beýleki habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň başlygy Ý.Ýazlyýew, Türkmen Döwlet habarlar gullugynyň başlygy B.Amansaryýew we käbir beýleki resmiler ýörite hasabat bilen çykyş etdiler.
Berdimuhamedow Türkmenistanyň Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrliginde işi guramakda köp kemçilikleriň bardygy aýdyp, ministriň orunbasary A.Orazmuhammedowy “özüne ynanylan wezipäni oňarmandygy üçin” işinden boşatdy.
Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministriniň orunbasary edip, türkmen telewiýedeniýesiniň Baş müdirliginiň «Miras» telekanalynyň başlygy B.Nurmyradow bellendi. Onuň ýerine bolsa Ç.Baýramgulyýew geçdi.
Munuň bilen birlikde, «Türkmen owazy» telekanalynyň ýolbaşçysy M.Kömekow “işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” wezipesinden boşadyldy. Onuň ýerine Ý.Baýramow bellendi.
Bu maslahatda prezident G.Berdimuhamedow ýurduň neşirýat gullugynyň işinde käbir kemçilikleriň bardygyny aýtsa-da, onuň bu bellikleri esasan neşir edilýän gazetleriň, kitaplaryň we beýleki neşir önümleriniň hili barada boldy.
Döwlet lideri neşir önümlerinde berilýän maglumatlaryň mazmuny we durmuş reallyklary barada gürrüň etmedi. Şeýle hem prezident häzirki wagt ýurtda çykarylýan neşir önümleriniň içerki islegleri doly kanagatlandyrýan derejededigini aýdyp, bu önümleriň daşardan getirilmegi üçin zerurlygyň ýokdugyny öňe sürdi.
Şeýlelikde, prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygyna Türkmenistana daşardan getirilýän neşir we wideo önümleriniň öňüni almak üçin zerur çäreleri görmekligi tabşyrdy.
Şeýle hem Berdimuhamedow Türkmen döwlet habarlar gullugynyň dünýäniň öňdebaryjy habar agentlikleri bilen habar alyşmagyny ýola goýmak, halkara żurnalistika sistemasy bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek boýunça degişli işleri geçirmegiň möhümdigini belledi.
Prezident Berdimuhamedow Internetde elektron gazetlerini döretmek boýunça işi dowam etmegiň zerurdygyny hem nygtady.


text:
Şeýlelikde, Roza Otunbaýewa Birleşen Ştatlaryň Döwlet Departamentiniň bu baýragyna mynasyp bolan 10 zenandan biri boldy.
Gyrgyzystanyň geçiş döwründe ýurdy demokratik proseslere tarap alyp barmakda bitiren işleri üçin berlen bu baýragy oňa prezident Obamanyň aýaly Mişel Obama gowşurdy.
Düýn bu wakanyň yzy bilen özbegistanly tanymal ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwist Mutabar Täjibaýewa prezident Roza Otunbaýewanyň Gyrgyzystandaky özbekleriň hukugyny goramakda edilen tamalary ödemändigini aýdyp, oňa baýrak gowşurylmagyna öz nägileligini bildirdi.
Şeýle hem, bu barada ýazan açyk hatynda Mutabar Täjibaýewa muňa protest hökmünde özüne Birleşen Ştatlaryň Döwlet Departamenti tarapyndan 2009-njy ýylda berlen baýragy yzyna gaýtarmakçydygyny nygtapdyr.


text:
Diplomtik sahna barada aýdylanda, penşenbe güni oppozisiýa Bengazi şäherindäki wekiliniň baştutanlygynda Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkoziniň “Milli Geňeş” diýlip atlandyrylýan topary ykrar etmegini gazandy.
Geçirilen gepleşiklerden soň, Sarkoziniň administrasiýasy “Liwiýanyň Milli Geňeşini” liwiýa halkynyň wekili hökmünde ykrar edýändigini tassyklady.
Sarkozi gozgalaňçylar tarapyndan eýelenen Bengazi şäherine öz ilçisini ugratmagy, şeýle-de Parižde olaryň ilçisini kabul etmegi planlaşdyrýar.
Şol bir wagtyň özünde-de Liwiýanyň harby gämileri Ras Lanufa demirgazykdan deňiz üsti bilen hüjüm edýärler. Liwiýanyň harby uçarlary-da Ras Lanufdaky nebit terminallaryny eýýäm iki günläp bombalaýar. Berilýän maglumata görä, harby uçarlaryň hüjümleri netijesinde, onlarça adam ölüpdir, şeýle-de otlanan nebit tankerlerinden uly möçberde gara tüsse döräpdir.
Oppozision güýçler kaddafiçileriň hüjümlerinden raketalar, howa hüjüminden goranyş serişdeleri bilen goranýarlar.
Oppozisiýanyň hökümetiň gözegçiligindäki Bin Jawad şäherini eýelemek synanşyklary şowsuz boldy. Hökümet güýçleri olary howa hüjümleri we tanklardan ot açmak bilen yzyna serpikdirdi.
Halkara tagallalar
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Liwiýadaky krizis bilen bagly Brýusselde duşuşyk geçirýärler. Şol bir wagtyň özünde-de NATO-nyň 28 agzasy hem Liwiýa meselesine garaýar.
Ýewropa Bileleşigi we NATO döwletleri Kaddafiniň häkimiýetden gitmelidigi bilen biragyzdan ylalalşýarlar. Emma has berkräk çäreleri, mysal üçin, howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygyny girizmek ýaly çäreleri bellemekde bolsa, bir pikire gelip bilenoklar.
Fransiýa we Britaniýa BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň howa giňişligindäki uçuş gadaganlygyny girizmek baradaky rezolýusiýasyny berk goldadylar.
Birleşen Ştatlar howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek üçin halkara jemgyýetçiliginiň, şol sanda demirgazyk afrika we arap döwletleriniň ýolbaşçylarynyň hem goldawynyň bolmaldygyny öňe sürýär.
Orsýet howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek pikirine garşy çykýar. Emma penşenbe güni prezident Dmitriý Medwedew halkara jemgyýetçiliginiň Liwiýanyň režimine ykdysady gadagançylyk girizmek tagallalaryna goşuldy.
Prezident Dmitriý Medwedew Demirgazyk Afrikadaky bu döwlete ýaraglaryň we harby serişdeleriň eksportyny, satylmagyny we daşalmagyny gadagan edýän buýruga gol goýdy.
Penşenbe güni Germaniýanyň hökümeti ýurtdaky Liwiýanyň Merkezi bankyna we inwestisiýasyna degişli bolan serişdeleri doňdurmagy görkezme berdi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri 24-nji sentýabrda Türkiýedäki, Iordaniýadaky we Liwandaky siriýaly bosgunlara goldaw üçin 1 milliard ýewro ibermek barada ylalaşyga geldiler.
Şeýle-de liderler Gresiýa, Italiýa ýaly döwletleriň serhet liniýalarynda noýabryň aýagyna çenli «gyzgyn nokat» merkezlerini gurmak ylalaşygyna geldiler.
Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk ýedi sagatlap ýolbaşçylyk eden sammitinden soň, bileleşigiň ekspertleriniň bu merkezlerde gaçybatalga berilmeli adamlary derhal kesgitläp, hasaba alyp biljegini aýtdy.
Şeýle-de bu merkezlerde ykdysady sebäpler esasynda ýurdundan çykan adamlar bilen uruş, yzarlanma sebäpli gaçan adamlar aýyl-saýyl ediler.


text:
SQO-da bıyl jańadan 12 myń jumys orny ashyldy
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan is-sharalar qorytyndylandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Saılaýaldy ýádelerdi iske asyrý barysy týraly «Nur Otan» partııasy óńirlik fılıaly Saıası keńesi Bıýrosynyń músheleri aıtty. Qujatqa sáıkes, bıyl jospar boıynsha 13,6 myń jumys orny qurylýy tıis edi, onyń 12 myńy ashyldy. Sonymen qatar, ortasha aılyq eńbekaqy 178 myń teńgeni qurady.
«Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi jol kartasyna 7 baǵyt boıynsha 129 is-shara kirgen. Bıyl onyń 117-sin iske asyrý josparlanǵan. Nátıjesinde óńirde lamınattalǵan faner óndiretin kombınat, jumsaq konteınerler shyǵaratyn fabrıka jáne ızotermııalyq termos vagondar zaýyty iske qosyldy. Qazir «Radýga» kompanııasy qaǵaz shyǵaratyn fabrıkany, «Kırpıch SK» JShS-i kirpish zaýytyn salyp jatyr.
«Qyzyljar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda 3 iri joba iske asyrylady. Memleket basshysynyń qatysýymen elektrli tehnıkalyq zaýyttyń transformatorlyq jabdyǵyn tehnıkalyq iske qosý júrgizildi. Budan basqa básekege qabiletti ónim túrlerin shyǵarý úshin «Taıynsha Maı» JShS, «Radýga» JShS jáne «Maksımalnyı razmah CORPORATION» JShS jańǵyrtylyp jatyr. Tartylǵan ınvestıtsııa shamamen 3 mlrd teńgeni quraıdy, 200-den astam jańa jumys orny qurylady», - deıdi SQO ekonomıka basqarmasynyń basshysy Qýanyshbek Qalıjanov.
Oblystyń ónerkásip sektory bıyl 221 mlrd teńgeniń ónimin shyǵardy. Agrarlyq sektorda da ósim baıqalady, onda et jáne sút óndirisi tıisinshe 2,4 %-ǵa jáne 6,1 %-ǵa ulǵaıdy.
«Jol kartasy aıasynda osy jyly 10 sút fermasy iske qosylady, 13 myń basqa arnalǵan eki bordaqylaý alańy, jylyna 6 myń tonna broıler etin óndiretin 2 qus fabrıkasy salynyp jatyr», - deıdi Qýanyshbek Qalıjanov.
Turǵyn úı qurylysynyń kólemi artqan. Bul baǵytqa 27 mlrd teńge bólindi, bul 3,5 myń páter salýǵa múmkindik berdi. Búginge deıin 775 páter paıdalanýǵa berildi, jyl sońyna deıin taǵy 30 kópqabatty turǵyn úı qoldanysqa enedi.
Bıyl medıtsınalyq jabdyqtardy jańartýǵa 3 mlrd teńgeden astam qarajat bólindi. Aýrýhanalar zamanaýı MRT apparattarymen, kompıýterlik tomografpen, sandyq mammograftarmen, saraptamalyq klastaǵy ÝDZ, rentgen jáne angıograftarmen tolyqty.
«2021 jyly jergilikti bıýdjet esebinen oblystyń 5 medıtsınalyq uıymynda jalpy somasy 143 mln teńgege kúrdeli jóndeý júrgizile bastady. Ooblysta 2 zamanaýı dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni ashyldy, taǵy beseýiniń qurylysy bastaldy. Jyl sońyna deıin 2 hokkeı kesheni ashylady», - deıdi ekonomıka basqarmasynyń basshysy.
Budan basqa 4,1 myń jas jumysqa ornalastyryldy, óz isin ashýǵa 411 shaǵyn nesıe berildi.
«Nur Otan» partııasy oblystyq fılıalynyń tóraǵasy, SQO ákimi Qumar Aqsaqalov saılaýaldy baǵdarlamanyń oryndalýyna qatań monıtorıng júrgizý qajettigin atap ótti. Onyń aıtýynsha, Jol kartasyn júzege asyrý jumystaryna barlyq atqarýshy organdar qosylýy kerek.
«Jol kartasyn oryndaý boıynsha jumysty júıeli monıtorıngileý úshin jaýapty memlekettik organdy aıqyndaý qajet, ol jol kartasynyń baǵyttary boıynsha barlyq qajetti aqparatty jınaqtap, ony maǵan jáne partııanyń oblystyq fılıalyna turaqty negizde usynatyn bolady. Men bul jumysty ekonomıka basqarmasyna tapsyramyn», - dep atap ótti Qumar Aqsaqalov.
- Qaraǵandylyq qutqarýshylar 1 qarashadan bastap joǵary daıyndyq rejımine kóshedi
- Qabanbaıdyń 329 jyldyǵy: ShQO-da respýblıkalyq konferentsııa ótti
- Erqanat Turymtaı qazaqtyń kóne jádigerlerin búginge deıin saqtap keledi
- Terrorıster basyp aldy: Óskemen turǵyny polıtsııaǵa jalǵan habar bergen
- BQO turǵyny polıtsııaǵa para bergeni úshin ustaldy
- Atyraý oblysynda tótenshe jaǵdaılar qyzmetine 9 aıda 1 467 ret shaqyrtý túsken
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
S.A. Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Botanika bagy 1929-njy ýylda döredilip, Aşgabadyň günbatarynda ýerleşýär. Botanika bagynyň meýdany 18,5 ga bolup, onuň 12 ga meýdanyny dendrariýa (agaçlar we gyrymsy agaçlar) tutýar. Bagyň ylmy-barlag işleri dünýäniň botanika baglaryň esasy ýerine ýetirýän meseleleri bilen baglanyşykly bolmagy bilen, ösümlikleriň introduksiýasy, ýagny ösümlikleri täze şertlere girizmek we täze şertlere uýgunlaşdyrmakdan ybarat. Bagyň döredilen gününden (1929ý.) bäri Ýer şarynyň ähli ýerlerinden getirilip, uýgunlaşma barlagyndan geçen ösümliklerden ýerli şertlere durnuklylyk we bezeg aýratynlygy bilen tapawutlanan görnüşleri saýlap alyp, botanika bagynyň işgärleri tarapyndan dürli görnüşlerden, formadan we sortlardan ybarat bolan baý ösümlik ýygyndysy toplandy. Agaçlaryň we gyrymsy agaçlaryň introduksiýasy we ilkinji synag işleri 1936-njy ýylda belli dendrolog K.W.Blinowskiniň ýolbaşçylygy bilen Botanika bagynyň çäginde giň gerim bilen başlanypdyr. Botanika bagyň esasyny düzýän ilkinji ösümlik ýygyndysy hut onuň işleri bilen döredildi. Türkmenistanyň agaç ösümlikleriniň görnüş düzümlerini öwrenmekde hem onuň ýerine ýetiren işleri ulydyr.
Bagyň agaç we gyrymsy agaçlarynyň ýygyndysy ekologiýa geografik esasa laýyklykda meýdançalarda ýerleşdirilendir. Bagyň 8 geografik meýdançasynda dürli tebigy howa şertli zolaklaryň (Gündogar Aziýa, Orta Aziýa, Kiçi Aziýa, Krym, Kawkaz, Ýewropa, Ortaýerdeňizi, Demirgazyk Amerika) ösümlikleri ösýärler.
Demirgazyk Amerika geografiki meýdançadaky ösümlikleriniň ýygyndysy, Demirgazyk Amerikanyň Atlantik kenar ýakasyndan, beýik düzlüklere we Meksikaň aýlag kenar ýakasyndan, Kanadanyň günorta sebitlerine çenli bolan çäklere degişli bolan birnäçe görnüşleri we formalary öz içine alýar.
Ýewropa-Kawkaz dendroflorasy gury ýeriň iň uly floraly mekany bolup, olaryň esli bölegi GDA-nyň sebitlerinde ýerleşýär. Orta Aziýa meýdançasynyň ýygyndysynda watany Eýran-Turan bolan agaçlaryň we gyrymsy agaçlaryň biräçe görnüşleri we formalary görkezilendir. Şu ýeriň florasy uruglaryň we görnüşleriň has ýokary endemikligi (belli bir flora zolagynda ösýänligi) bilen häsiýetlendirilýärler.
Ösümlikleriň möwsümleýin ösüşiniň depginine degişli maglumatlaryň fenobellikleriniň alnyp, fenologik žurnala geçirilmegi bilen ösümlikleriň fenologiki gözegçiligi alnyp barylýar. Dendroparkyň geografik meýdançalaryndaky ösümlikleriň ýygyndysyny baýlaşdyrmak maksady bilen, ösümlikleriň täze görnüşleri yzygiderli ekilýär.
Botanika bagda döredilen baý synag esasy (baza), tomsuň ýokary temperaturasyna, howanyň guraklaryna, sowuga durnuklylygyna bolan gatnaşygy, giç ýaz doňaklygyna, şorluga we daşky gurşawyň beýleki faktorlaryna bolan gatnaşygy ýaly, ösümlikleri özleşdirmek üçin zerur bolan häsiýetleri ýüze çykarylýar. Şonuň bilen, aýry urug komplekslere we uruglara degişli ösümlikleri ösdürip ýetişdirilişiniň, özleşdirilişiniň giňişleýin alnyp barylmagyna ýardam edýär, şeýle hem Türkmenistanyň şertlerine, başga tebigy şertli ýerlerden getirilen ösümlikleriň üstünlikli ösdürip ýetişdirilmeginiň mümkinçiligini kesgitleýär. Häzirki wagtda Çilopsis, Sumah, Meliýa urug kompleksini öwrenmek, olaryň biologiýasyny, ekologiýasyny we ösüşiniň beýleki ugurlaryny doly öwrenmäge, hem-de ýerli şertlerde ösüp bilmeýän görnüşleri uýgunlaşdyrmaga mümkinçilik berýär.
Ýerli floranyň meýdançasynda görkezilen tokaýlyklaryň, dag we çöl ösümlikleriň tutýan meýdany 4,5 ga barabar bolup, ol ýerde Türkmenistanyň ýerli florasyna degişli (aborigen) görnüşler we formalar ösýärler. Ýygyndyda daşary ýurtlaryň botanika baglarynda uly gyzyklanma döredýän, gymmatly, seýrek duş gelýän, ýitip gidýän we endemik ösümlikler hem görkezilen.
Ýerli floranyň seýrek duş gelýän, ýitip barýan, endemik görnüşlerini ýüze çykarmak we olary medeni şertlere girizip, bioekologiki aýratynlyklaryny öwrenmek we düýp sanyny köpeldip, ilkinji tebigy bitýän ýerlerine gaýtadan ekmäge gönükdirilen barlag işleri alyp barmak Botanika bagynyň wezipesi bolup durýar.
Şonuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň ýerli florasyndan getirilen seýrek duş gelýän, endemik we ýitip barýan birnäçe ösümlikler bagyň şertlerine uýgunlaşdyrylyp, medeni şertlere girizirildi. Olaryň birnäçe görnüşleri: türkmen selmelegi-mandragora, çigildemiň we sogandüýpli ösümlikleriň görnüşleri, alwan, irisler, türkmen we balkan ýowşanlary ýaly görnüşleri ýerli flora meýdançasynda ösdürilýär.
Gyzyl kitaba girýän, relikt ösümligi bolan türkmen mandragorasynyň (Mandragora turcomanica) ekilen tohumlaryndan gowy gögeriş alyndy we üstünlikli ösdürip ýetişdirilýär.
Bagyň fond ýyladyşhanasynyň tropiki we subtropiki ösümliklerinden toplanan ýygyndysynda tropik-subtropik floranyň ösümlik görnüşleri, sortlary we formalary ýygnalan. Ýyladyşhanada ösümlikler, umumy kabul edilen ekologiýa-geografik esas boýunça ýerleşdirilen: tropiki bölüm, subtropiki bölüm, we sukkulent bölümi. Her bölümde 1 geografiki zolagyň ösümlikleri ýerleşýär.
Botanika bagynyň alymlary tarapyndan Palma agaçlaryny Türkmenistanyň açyk toprak şertlerine uýgunlaşdyryp, ösdürip ýetişdirmek barlag işi 1935-nji ýylda ýurdumyzyň günorta-günbatarynda ýerleşen Balkan welaýatynyň Gyzyl Etrek (häzirki Etrek) tejribe stansiýasynda başlanypdyr. Bu ýer Garaşsyz döwletleriň arkalaşygyna girýän döwletleriň arasynda açyk toprakda, sowukdan goragsyz şertlerde palmalaryň miwe getirýän ýeke-täk ýeri hasaplanypdyr. Palmalar maşgalasynyň 15 görnüşiniň uýgunlaşdyrma synanyşyklary Botanika bagynda 1962-nji ýylda A.G.Kozlowa tarapyndan başlanypdyr. Häzirki wagtda hem palmalar bilen barlag işleri dowam etdirilýär.
Gülçiligiň açyk meýdançasynda dürli geografik zolaklarda ösýän ösümlikleriň görnüşleriniň synag işleri yzygiderli alnyp barylýar.
Bägülleriň ekspozision meýdançalarynda bägüller toparlaryna degişli bolan bägül sortlaryny özünde jemleýän baý ýygyndysy ýygnalan. Çaý-gibrid, Poliand we Floribunda toparlary bu ýerde has giňden görkezilen. Toprakörtüji toparyndan bolan ýerli ekologiýa şertlerine durnukly we has uzak gülleýän döwri bilen tapawutlanýan sortlaryň barlaglary hem yzygiderli geçirilýär.
Bagyň ýyladyşhanalarynda ösümlikleriň şitillerini ýetişdirmek, dürli usullar arkaly köpeltmek işleri ýerine ýetirilýär. Ýetişdirilen bezeg baglarynyň nahallary, gül ösümlikleriň şitilleri Botanika bagynyň içindäki synag we bezeg meýdançalarda oturdylyp, baga degişli çäkleri abadanlaşdyrmakda ulanylýar. Häzirki wagtda bölümlerde bezeg beriji ösümlikleriň birnäçe görnüşlerini ösdürip ýetişdirmegi ylmy esaslarda öwrenmek boýunça meýilleşdirilen temadan ylmy-barlag işleri alnyp barylýar. Ýerli we gaýry flora degişli bolan ösümlikleri öwrenmek bilen çäklenmän, Botanika bagy bilim beriji edara hökmünde gulluk edýär, şeýle hem ilatyň häzirki zaman ösümlik we ekologiki garaýşynyň çeşmesi bolup durýar. Bagda syýahatçylar, mugallymlar, talyplar, mekdep okuwçylary üçin gezelençler gurnalýar. Şäheriň bezeg-bagçylyk hünärmenlerine her bir bezeg baglaryň aýratynlyklary barada, olaryň idegi barada maslahatlar, teklipler berilýär.
Botanika bagy 2019-njy ýylda S.A. Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň garamagyna geçirilenden bäri, uniwersitetiň ýardam bermegi bilen, bagynyň içindäki ýodalaryň, howdanlaryň, edara binasynyň we barlag işleri alnyp barylýan ýyladyşhanalaryň abatlaýyş işleri ýerine ýetirildi. Botanika bagynyň çäklerinde abadanlaşdyryş çäreleri alnyp barylmagy bilen onuň durky täzelendi.
Bagyň geografiki meýdançalaryndaky bezeg ösümlikleriň timarlaýyş işleri geçirilip, tertipleşdirildi. Häzirki wagtda Baga gezelenje gelýän raýatlaryň dynç almagy üçin niýetlenen işler hem geçirilip, bagy-bossanlyga bürenen dynç alyş künjegine öwrüldi. Botanika bagynda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň, Aşgabat şäheriniň Agrosenagat orta hünär okuw mekdebiniň talyplary önümçilik tejribeligini geçýärler. Tejribelik döwründe Botanika bagynyň bölümleri, bölümleriň wezipeleri, maksatlary, ýerine ýetirýän işleri bilen giňişleýin tanyşýarlar. Olar bölümlerde ýerli we gaýry floranyň bezeg beriji ösümlikleri bilen geçirilýän ylmy-barlag işler bilen tanyşyp, bezeg ösümlikleriň biologik aýratynlyklary we uýgunlaşmak häsiýetleri barada giňişleýin maglumatlar toplaýarlar.
Tejribelik döwründe talyplar alnyp barylýan barlag işlerine hem gatnaşýarlar, geçirilýän agrotehniki çäreleri wagtly-wagtynda ýerine ýetirýärler. Fond ýyladyşhanasyndaky tropiki-subtropiki ösümlikleriň, bagyň kolleksiýasyndaky baglaryň ekologo-geografiki düzgün boýunça, tebigy bitýän arealynyň şertleri boýunça, maşgalalar boýunça ýerleşdirilişi, ösümlikleriň her biriniň biologiki aýratynlyklaryna baglylykda ideg edilişi bilen tanyşýarlar we geçirilýän fenologiki gözegçilik işlerini geçirmek boýunça tabşyryklary ýerine ýetirip, tejribelik işleri üçin gerek bolan maglumatlary ýygnaýarlar.
Talyplar bilen geçirilýän çäreleriň gelejekde tejribeli hünärmenleri taýýarlamakda ähmiýeti ulydyr.
“Biologiki gözegçilik we tohumlaryň banky”, “Dendralogiýa” bölümleri.
Ylmy maksady: Ösümlikleriň biologiki dürliligini öwrenmek, saklamak, toplamak we rejeli peýdalanmak; dünýä florasynyň ösümliklerini kolleksiýada we ekspozisiýada saklamak, ýerli floranyň şertlerinde uýgunlaşdyrylan we medenileşdirilen görnüşler bilen baýlaşdyrylan botanika bagynyň ösümlik kolleksiýasyny aň-bilim we medeni çäreleri ýaýbaňlaşdyrmak işlerinde ulanmak.
Ylmy ugurlar: Botanika bagy ösümlikleriň biodürliligini saklamak ulgamynyň esasyny düzýär. Botanika bagynyň ylmy-barlag işleriniň esasy ugurlary ýerli we başga tebigy floranyň ösümlikleriniň uýgunlaşma mümkinçiliklerini öwrenmek we olary ösdürip ýetişdirmek, köpeltmek usullaryny işläp düzmek, medeni florany bezeg bagçylykda, farmatewtikada, oba hojalygynyň, derman we azyk senagatynyň belli pudaklarynda gyzyklanma döredýän täze peýdaly görnüşler bilen baýlaşdyrmak meselesiniň çözgüdine gönükdirilendir.
“Biologiki gözegçilik we tohumlaryň banky” bölüminde 256, ”Dendralogiýa” bölüminde 247 görnüşüşin, jemi 503görnüşleriniň ideg işleri alnyp barylýar.


text:
Eljan Eraly
-
ORAL. 30 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Elbasymyzdyń Qazaqstan halqyna arnaǵan jyl saıynǵy Joldaýy ár kezde de jumysymyzǵa tyń serpin berip keledi.30.01.2012 11:29
-
ORAL. 30 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Qazirgi bizdegi basty máseleniń biri jurtty jumyspen qamtý, óńdeýshi kásiporyndar salý bolyp otyr ǵoı. Elbasymyz sonyń tamyryn dál basty.30.01.2012 10:47
-
ORAL. 30 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń kelisimimen jáne oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń ókimimen Marat Baqtyǵalıuly Túsipqalıev Bórli aýdanynyń ákimi bolyp taǵaıyndaldy.30.01.2012 09:31
-
ORAL. 30 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Men de Elbasymyzdyń dástúrli Joldaýyn asyǵa kútip tyńdadym.30.01.2012 07:30
-
ORAL. 28 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Batys Qazaqstan oblysynda ótken jyly dándi-burshaqty daqyldardyń jalpy túsimi aldyńǵy jylǵydan 4,6 paıyzǵa kóbeıip, 347,3 myń tonnaǵa jetti.28.01.2012 16:17
-
ORAL. 28 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - BQO jol polıtsııasy basqarmasy «Nazar aýdaryńyz: jaıaý júrginshi!» atty is-shara uıymdastyrdy.28.01.2012 15:25
-
ORAL. 28 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıteti - elimizdiń batysyndaǵy irgeli joǵary oqý oryndarynyń biri.28.01.2012 14:33
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Biz Elbasynyń bıylǵy Joldaýyn da otbasymyz bolyp tikeleı kórsetilim arqyly zeıin qoıa tyńdadyq. Bul týraly Oral qalasynda turatyn soǵys jáne eńbek ardageri Muhtar Ájiǵulov málim etti.28.01.2012 10:45
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Barsha qazaqstandyqtar sııaqty Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylary men stýdentterinen quralǵan úlken ujymy da Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn zor yntamen tyńdady.27.01.2012 20:08
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Elbasy N.Nazarbaev bıyl halyqqa arnaǵan dástúrli Joldaýyn «Qazaqstan Táýelsizdiktiń úshinshi on jyldyǵyna qadam basty, birtutas myzǵymas elge aınaldy.27.01.2012 18:44
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Elbasymyz óz Joldaýynyń onynshy baǵytyn aýyl sharýashylyǵy salasyna arnady. Sonyń ishinde qoı sharýashylyǵyn damytý týrasynda sóz qozǵady.27.01.2012 18:18
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýyn halqymyz erekshe qurmetpen kútedi.27.01.2012 16:29
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Oral qalalyq sotynda jalǵan aqsha banknottaryn saqtaý men ótkizý faktisine baılanysty qylmystyq is qaraldy.27.01.2012 14:38
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Batys Qazaqstan oblysynda «Qysqy karta» jedel aldyn alý sharasy ótkizilýde.27.01.2012 13:44
-
Elbasy Joldaýynda aıtylǵanyndaı, el birligin saqtaý - ár azamattyń paryzy - Q.Orynbasarov, maıdanger, BQOORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Elbasynyń búgingi Joldaýynda aıtylǵanyndaı, el birligin saqtaý - ár azamattyń paryzy.27.01.2012 13:34
-
ORAL. 27 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Búgin Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı efırden kórsetilgen jyl saıynǵy Joldaýyn «Jaıyq Press» JShS ujym bolyp tyńdady.27.01.2012 13:10
-
ORAL. 26 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Batys Qazaqstan oblystyq bilim basqarmasy 2012 jyldy halyqaralyq yntymastyq jyly dep jarııalaǵan bolatyn.26.01.2012 19:20
-
ORAL. 26 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - 24 qańtar kúni Batys Qazaqstan oblysynda ІІD esirtki bıznesine qarsy kúres basqarmasynyń qyzmetkerleri jedel izdestirý sharalary barysynda 1951 jyly týǵan azamattyń saraptama qorytyndysyna sáıkes salmaǵy 17 keli hımııalyq reaktıv «kúkirt qyshqylyn» satqanyn anyqtady.26.01.2012 18:47
-
ORAL. 26 qańtar. QazAqparat /Eljan Eraly/ - Bul oqıǵa ótken jylǵy 30 jeltoqsanda oryn alǵan edi. Sol kúni belgisiz bireý Oral qalasyndaǵy 2 Zavokzalnyı týpık kóshesi boıyndaǵy jeke úıdiń mańynan Ý. degen26.01.2012 13:20
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text: Günorta Amerikanyň klub derejesindäki iň uly ýaryşy Libertadores Kubogynyň finalynda iki brazil topary duşuşar. “Palmeirasdan” soň “Santos” hem finala çykmagy başardy. “Santos” topary ýarym finalda “Boko Huniorsy” Pituka (16), Soteldo (59) hem-de Braganyň (51) gollary bilen 3-0 ýeňdi. Mälim bolşy ýaly 1-nji duşuşyk golsuz tamamlanypdy. Şeýlelikde, Peläniň döwründe 2, jemi 3 gezek (1962, 1963, 2011) kubogy eýelän “Santos” edil “Palmeiras” ýaly 5-nji sapar finalda çykyş eder. Iki brazil toparynyň arasyndaky final duşuşygy 30-njy ýanwarda Riodaky meşhur “Marakana” stadionynda oýnalar. Libertadores kubogynyň taryhynda 3-nji gezek finalda iki brazil topary duşuşar.


text:
Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrylyp, sanly ulgamyň giň mümkinçiliklerini doly peýdalanmaga tarap ynamly ösüşini dowam etdirýär we birnäçe döwlet maksatnamalary kabul edilip, olaryň kanunçylyk binýady barha berkidilýär. Muňa mysal edip, «Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin Döwlet Maksatnamasyny», Türkmenistanyň Prezidentiniň «Ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny» we «Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny» görkezmek bolar. Häzirki wagtda bütin dünýäde bolşy ýaly, ýurdumyzda hem milli ykdysadyýetimiziň ähli ugurlaryny sanlylaşdyrmak, hyzmatlary döwrebap talaplara laýyklykda ýola goýmak boýunça ägirt uly işler alnyp barylýar. Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň güýçli depginde ösmeginde bank ulgamynyň orny aýratyn bellenilmäge mynasypdyr.
Bank ulgamy milli ykdysadyýeti maýa goýum serişdeleri bilen üpjün etmekde uly ähmiýete eýe bolup, bu ulgamyň sanlylaşdyrylmagy işewürlik mümkinçiliklerini artdyrmaga, bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga, nagt däl hasaplaşyklar ulgamyny ösdürmäge, hyzmatlaryň täze döwrebap görnüşlerini hödürlemäge, harajatlary we wagty tygşytlamaga ýardam berýär. Häzirki wagtda Türkmenistanyň karz edaralarynda nagt däl hasaplaşyklary has-da ösdürmek, pul dolanyşygynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, hödürlenilýän hyzmatlary onlaýn görnüşinde amala aşyrmak bilen bank kartlary arkaly töleg ulgamynyň ýaýrawy giňeldilýär. Hususan-da, nagt däl hasaplaşyklary ösdürmegiň çäklerinde ýurdumyzyň karz edaralary bank kartlarynyň täze görnüşlerini ilata hödürleýärler. Muňa mysal edip, «Goýum bank karty», «Maşgala» we «Owerdraft» bank karz kartyny görkezmek bolar.
Häzirki döwürde nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini has-da giňeltmek maksady bilen, bankymyz öz müşderilerine töleg terminallary arkaly harytlar we hyzmatlar üçin geçirilýän nagt däl tölegleriň möçberinden 2% «Cash back» höweslendiriş hyzmatyny girizdi. Bu hyzmatdan peýdalanýanlaryň sany günsaýyn artýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak hakynda», «Ýurdumyzda oba hojalyk önümlerini öndürijileri maliýe taýdan goldamak hakynda» Kararlaryna laýyklykda azyk önümçiliginiň bolçulygy üpjün edilýär. Amatly şertlerde ýeňillikli karz serişdeleriniň berilmegi ýurduň ykdysadyýetinde hojalygy dolandyrmagyň öňdebaryjy usullarynyň işjeň ornaşdyrylmagyny, netijeliligini ýokarlandyrýan döwrebap tehnologiýalaryň özleşdirilmegini, täze iş ýerleriniň döredilmegini, ýokary hilli azyk önümleriniň möçberleriniň artdyrylmagyny üpjün edýär.
Halkymyzyň bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda taýsyz tagalla edýän hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, mertebesi belent bolsun!
Alymuhammet Çerkezow,
Türkmenistanyň «Türkmenistan» döwlet täjirçilik bankynyň «Gündogar» şahamçasynyň
baş hasapçysynyň orunbasary.


text:
Ir kaka bolmak durmuşa nähili täsir ýetirýär?
Ýetginjek döwürde ýetginjegiň kaka bolmagy gorkuzyjy we durmuşy düýpgöter üýtgediji waka. Ýetginjek-ejelerden tapawutlylykda göwrelilik we dogumdan soňky aladalar ýetginjek-kakalaryň paýyna düşmeýär.
Emma olar hem mekdepde okuwyny dowam edip, hem-de durmuşy üçin gazanç edip meňzeş kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Ýetginjekleriň jynsy işjeňligi (18-19 ýaşyndaky ýaşlaryň özlerinden kiçi ýaşlylar bilen) kanuny tarapdan jogapkärçilige çekilýär. Tussag edilmek ýa-da suda çekilmek ýaş ýetginjegiň durmuşyna weýran ediji netije berip bilýär.
Stres, psihologiki trawma we jynsy gatnaşyk meselesi bolan jenaýatçy tagmasy ýetginjegiň durmuşyny ýykyp biler.
Köp halatlarda ýetginjek-kaka kanuny tarapdan jogapkärçilige çekilmezlik maksady bilen ýetginjek-ejäniň kanuny ýoldaşy bolýar. Mejbury nika köp halatda iki tarapa hem agyr bolýar, şeýle nikalar ikitaraplaýyn duýgusyz, hakyky doly maşgala emele getirmek üçin özensiz bolýar.
Mekdepdäki ýa-da institutdaky okuwyň kynçylygynyň, birek birek, ene-ata, dost-ýarlar we daşyny gurşaýan adamlar bilen emosional dartgynlygyň ýüzünde sazlaşykly maşgala gurmak hem kyn bolýar.
Ýetginjek çagany kabul etse, çaga we onuň ejesi bilen bagly ähli çykdaýjylary boýun alsa, ýetginjek-kaka ýowuz maliýe kynçylyklara uçrap biler.
Maşgalany möhüm bolan ähli zatlary bilen üpjün etmek we eklemek üçin iş tapmak zerur. Mekdebi tamamlaman beýle iş tapmak mümkin däl.
Ýaş eje we kakanyň göwreliligi arzylaýandygyna we bäbegiň dünýä inmegine garaşýandygyna garamazdan, beýle ýagdaý aşakdaky töwekgelçilikleri aradan aýyrmaýar:
- Düwünçegiň dogabitdi patalogiýasy (ene-atanyň ikisiniň hem bedeni doly ýetişmedigi sebäpli)
- Çaganyň wagtyndan ir dogulmagy
- Dem alyşy babatdaky ýetmezçiligi
- Bäbek ölüminiň has ýokary töwekgelçiligi
Ir kaka bolmak ýetginjegiň durmuşyna uly täsir ýetirýär. Ýokary jogapkarçilik, jemgyýetiň basyşy we kanuny jogapkärçilik hatda iň durnukly ýetginjege hem täsirini ýetirýär. Ýaş ene we çaga baradaky aladany boýun almak – beýle şertlerde saýlaw kyn, hemme ýetginjek-kaka muny boýun almagy başarmaz.
Hut şonuň üçin jynsy gatnaşyga başlamazdan ozal reproduktiw saglyk, kontraseptiwler we irki göwrelilik töwekgelçilikleri barada öwrenmeli.
Ýatda saklaň, gatnaşyk – iki adamyň jogapkärçiligi.