text:
4-nji fewralda Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onuň gün tertibine ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň 2016-njy ýylyň birinji aýynda alyp baran işleriniň netijeleri, olaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak we döwrebaplaşdyrmak hem-de işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Türkmenistanyň goranmak ministri Ý.Berdiýew ýakynda bellenilip geçilen Watan goragçylarynyň gününe gabatlanylyp geçirilen çäreler barada-da habar berdi. Bu sene mynasybetli hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň harby gullukçylarynyň bir toparyna döwlet sylaglary gowşuryldy hem-de nobatdaky harby atlar dakyldy.
Şeýle hem Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli bu şanly senä bagyşlanan çärelere, şol sanda harby ýörişi ýokary derejede geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berildi.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy M.Yslamow Türkmenistanyň guryýer, howa we deňiz serhetleriniň ygtybarly goralmagyny üpjün etmek boýunça alnyp barlan işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministri G.Hojaberdiýew döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi hem-de ýurdumyzda jemgyýetçilik durnuklylygyny saklamak maksady bilen ministrlik tarapyndan 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda alnyp barlan işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň içeri işler ministri I.Mulikow şu ýylyň birinji aýynda IIM-niň alyp baran işleriniň netijeleri hem-de jemgyýetçilik düzgün-tertibini saklamak we islendik düzgün bozmalaryň, şol sanda ýurduň ýollaryndaky düzgün bozmalaryň öňüni almak maksady bilen geçirilýän çäreler, ýangyna garşy göreş gullugynyň işi, düzümiň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Şeýle hem ol ýurdumyzyň ýollarynda köçe-ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmek, şeýle hem ýolagçylar we sürüjiler üçin zerur amatlyklary ýola goýmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Türkmenistanyň Baş prokurory A.Hallyýew ýurdumyzda hereket edýän kanunçylygyň berk berjaý edilmegine pugta gözegçilik edýän prokuratura edaralarynyň şu ýylyň ýanwar aýynda alyp baran işleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy B.Çaryýew milli kazyýet ulgamyny pugtalandyrmak we kämilleşdirmek, ony umumy ykrar edilen halkara ölçeglerine hem-de döwrüň talaplaryna kybap getirmek boýunça geçen aýda geçirilen köpugurly işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy D.Baýramow Türkmenistanyň serhedinden geçýän ýüklere pugta gözegçilik etmäge ýardam berýän döwrebap tehniki serişdeler bilen üpjün edilmegi boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy M.Nobatow Türkmenistana daşary ýurtly myhmanlaryň gelmegini kadalaşdyrmak maksady bilen, şu ýylyň ilkinji aýynda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi. Soňky döwürde halkara hyzmatdaşlygynyň giňelmegi hem-de okgunly ösýän Türkmenistanyň dünýäniň işewür toparlary üçin özüneçekijiliginiň yzygiderli ýokarlanmagy netijesinde mähriban Diýarymyza daşary ýurtlardan gelýän myhmanlaryň sany ep-esli artdy.
Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň başlygy A.Osmanow neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygynyň hem-de ulanylmagynyň öňüni almak, zyýanly endikleri aradan aýyrmak, köpçülikleýin bedenterbiýe hem-de sport hereketini ösdürmegiň hasabyna jemgyýetimizde sagdyn durmuş kadalaryny we ýörelgelerini berkarar etmek maksady bilen, ýanwar aýynda amala aşyrylan çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň adalat ministri B.Muhammedow ýolbaşçylyk edýän düzüminiň geçen aýyň dowamynda alyp baran işleri barada hasabat berdi. Häzirki döwürde ministrlik ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüş babatda täze sepgitlere ýetmegi üçin milli kanunçylyk binýadyny hemmetaraplaýyn ösdürmek we pugtalandyrmak boýunça anyk çäreleri görýär.
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylanlary jemläp, harby we hukuk goraýjy edaralaryň sazlaşykly işline, umuman, kanagatlanma bildirdi hem-de golaýda tassyklanan, diňe goranyş we parahatçylykly häsiýete eýe bolan Harby doktrinany durmuşa geçirmegiň barşynda giň möçberli özgertmeleri amala aşyrmaga örän jogapkärli çemeleşmegiň möhümdigine Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalarynyň ünsüni çekdi.


c: text/html

text:
Ýewropa resmileri Moskwanyň Ýewropa Bileleşiginiň syýasatçylaryna Russiýa girmegini gadagan edýän “gara sanawyny” tankytladylar.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Federika Mogherini çykyş edip, “Moskwa 89 adamyň ady görkezilen sanawy mälim etdi” diýip, belledi.
ÝB-niň Parlamentiniň prezidenti Martin Şulz “gara sanawyň” netijesinde “özara ynamsyzlyk has hem ýitileşýär” diýdi.
Berlin Moskwa ýüzlenip, gürrüňi gidýän adamlaryň näme sebäpden “gara sanawa” goşulandygy barada düşündiriş bermäge çagyrdy.
Adynyň tutulmagyny islemedik Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň bir resmisiniň beren maglumatyna görä, Moskwanyň soňky “gara sanawy” Kremliň Krymy basyp almagyndan soň Russiýa garşy girizilen sanksiýalara jogap hökmünde düzülipdir.
Moskwanyň “gara sanawynda” Russiýanyň Ukrainadaky hereketleri üçin prezident Wladimir Putini ýiti tankytlan ozalky we häzirki kanunçykaryjylar bar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hindistanyň Türkmenistandaky ilçihanasy türkmen ýaşlaryna Hindistanda okamak üçin dürli ugurlar boýunça programmalary hödürleýär. Ilçihananyň resmileri okuw programmalary barada Azatlyk Radiosyna maglumat berdiler.
Hindistanyň hökümeti türkmen ýaşlary üçin köp ugurlar, ýagny sosial, dolandyryş, maliýe ýaly pudaklar boýunça okuw programmalaryny hödürleýär. Programmalaryň üsti bilen hem bakalawr hem magistratura derejelerinde okamaga mümkinçilik bar.
Emma bu taýda göz öňünde tutmaly bir ýagdaý bar. Ilçihananyň resmisiniň aýtmagyna görä, Türkmenistanda mekdebi gutaran okuwçylar göni bu programmalar boýunça okuwa dokument tabşyryp bilenoklar. Sebäbi Hindistanda mekdep biliminiň 12 ýyl dowam edýändigi üçin, türkmen uçurymlary aralykdaky bu iki ýyl aratapawudy dolmaly bolýarlar. Munuň üçin hem, hünär kurslaryna gatnap, degişli sertifikaty almalydygyny ilçihananyň resmisi aýdýar.
Şeýle-de Hindistanyň Türkmensitandaky ilçishanasynyň resmisiniň bellemegine görä, Türkmenistanda bilim alan ýaşlaryň inženerçilik we medisina ugurlary boýunça derejesiniň pesdigi üçin, olaryň bu ugurlar boýunça okamagynda belli bir päsgelçilikleriň döremegi mümkin.
Hindistanyň hökümetiniň hödürleýän okuw programmalary boýunça Hindistana baran talyplar sapaklary iňlis dilinde okarlar. Şonuň üçin, programmalara tabşyrmak üçin iňlis dilini bilmek hökmany. Emma ilçihananyň resmisiniň nygtamagyna görä, iňlis dili başarnygynyň aňrybaş derejede bolmagy hökman däl.
Hindistanyň hökümetiniň 2012/13-nji okuw ýyllary üçin hödürleýän okuw programmalaryna resminama tabşyrmak möhleti eýýäm tamamlandy. Geljek 2013/14-nji ýyllar üçin resminama kabul edişligi şu ýylyň dekabr aýynyň 15-den soň başlanýar.
Hindistanda okamak isleýän talyplara okuw programmalaryna gatnaşmak üçin ilçihana tabşyrmaly dokumentleriň takyk sanawy barada ilçihanada her hepdäniň duşenbe we çarşenbe günleri öýlän sagat 4-5 aralygynda konsultasiýalar berilýär.
Türkmenistandaky hindi resmisiniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyan görä, gyzyklanma bildirýän talyplar jaň edip hem gerekli maglumatlary alyp bilerler.
Hindistanyň Türkmenistandaky ilçihanasy Aşgabatda “Olimpiýa” stadionynyň gabat garşysyndaky “Emperial” biznes merkezinde ýerleşýär. Ilçihananyň telefon nomerleri: +993 12 45 61 52/53. Ilçihananyň internet salgysy: www.indianembassy-tm.org


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow
Dünýäniň häzirki ösüşiniň esasy ugurlary we olar babatynda biziň ýurdumyzyň tutýan orny Türkmenistanyň giň we doly möçberli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin saýlap alan ýolunyň, onuň häzirki zamanyň - syýasatyň, ykdysadyýetiň, söwdanyň, maglumat, medeni, ylym-bilim, gumanitar we beýleki ugurlardaky möhüm meselelere işjeň gatnaşmagynyň dogrulygyny tassyklaýar. Häzirki wagtda Türkmenistan anyk ýörelgelere we öz maksadyňa takyk düşünilmegine esaslanýan köpugurly, toplumlaýyn daşary syýasaty amala aşyrýar. Biziň aragatnaşyklarymyzyň gerimleri has giňeldi, oňa barha köp täze ýurtlar we sebitler goşulýar. Türkmenistanyň iki taraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn formatdaky halkara gatnaşyklarynyň mazmuny hem köpdürlülige eýe bolýar.


text:
Türkmenstanly tebigaty goraýjy aktiwist Andreý Zatokanyň Türkmenistanda tussag edilmegine protest bildirip, düýn graždan jemgyetiniň aktiwistleriniň bir topary nobatdaky gezek Orsýetiň paýtagty Moskwada ýörite piket geçirdi.
Bu piket Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynyň öňünde geçirildi. Şeýle piket çäresi 27-nji oktýabrda-da hut şol ýerde geçirilipdi. Piketiň gurnalan ýerinden reportaž taýýarlan biziň Moskwadaky habarçymyz Gözel bu çärä Orsýetdäki hökümete degişli bolmadyk jemgyetçilik guramalaryň we ekologik toparlaryň agzalarynyň gatnaşandyklaryny habar berdi.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, düýn Türkmenistanyň sudunyň Andreý Zatokany 5 ýyl türme tussaglygyna höküm edendigi barada maglumat alyndy.
Şu gün düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy Human Rights Watç guramasy Andreý Zatokanyň türme tussaglygyna höküm edilmegini ýazgaryp, ýörite beýanat ýaýratdy.


text:
Garaşsyzlyk ýyllarynda, has dogrusy 17 ýyl mundan ozal Türkmenistandan Germaniýa göçen türkmen hudožnigi Mommak Kulyýew şu ýylyň özünde dört sergisini gurnandygyny we ol sergileriň köp adamly bolandygyny gürrüň berýär.
Mundan öň ol sergileriniň Oksfordda, Londonda, Mýunhende, Berlinde, Wenada hem gurnalandygyny aýtdy.
Mommak Kulyýew Aşgabatda çeperçilik uçilişesinde bilim aldy, 1974-nji ýylda Sowet Soýuzynyň Hudožnikler birleşiginiň agzalygyna kabul edildi, Gazagystanyň Çeperçilik Akademiýasynyň akademigi.
Azatlyk Radiosy 66 ýaşyndaky türkmen hudožnigi bilen telefon arkaly söhbetdeş bolup, onuň sergileri we indiki döredijilik planlary barada gürrüň bermegini sorady.


text:
Pakistanyň harbylary ýurduň demirgazyk-günbatarynda gurnalan duzakda 32 söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler.
19-njy dekabrda ýaýradylan beýanatda Pakistanyň harby güýçleri Haýber regionyndaky Tirah jülgesine tarap hereket edýän söweşijileri nyşana aldy diýilýär.
Şeýle-de, Pakistanyň harbysy bu wakada öz güýçlerinden üç adamyň ýaralanandygyny belleýär.
Pakistanyň harbylary tarapyndan geçirilýän bu operasiýalar 16-njy dekabrda “Talyban” söweşijileri tarapyndan mekdepde edilen hüjümiň yzýany bolup geçýär. Mekdebe edilen şol hüjümde jemi 148 adam öldürilipdi.
Bu wakadan bir gün soň, 17-nji dekabrda Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif terrorizm bilen ilteşikli jenaýatlara girizlen ölüm jezasynyň moratoriýsini, ýagny ýerine ýetirilmesizliginiň aýrylandygyny yglan etdi.


text:
Türkmenabatly Gülşan Hudaýberdiýewa geçen ýyl adaty wiza bilen Türkiýä baryp, Amasýa uniwersitetiniň Elektronik tehnologiýalar bölümine okuwa girýär. Emma okuwyna başlamazdan ozal, ol Türkmenistana dolanyp, student wizasy bilen gelmeli edilýär.
Gülşan Türkmenistana baryp, student wizasyny geçen ýylyň oktýabr aýynda alýar, emma oňa Migrasiýa gullugy ýurtdan çykmaga rugsat bermänsoň, Gülşan häzir okuwyna dowam etdirip bilmeýändigini aýdýar.
Bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy Gülşan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Gülşan ilki bilen öz başdangeçirmeleriňiz barada gürrüň beräýseňiz.
Gulşan Hudaýberdiýewa: Men 11-nji sentýabrda student wizamy almak üçin ýurda [Türkmenistana] dolandym. Men student wizamy aldym, emma ýurtdan çykmaga rugsat berlenok. Maňa 1.5 ýyl deport goýdular. Onuň sebäbini hem düşündirenoklar.
Azatlyk Radiosy: Siz bu meseläniň anygyna ýetip, problemany çözmek üçin nirädir bir ýere ýüzlendiňizmi?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, men Migrasiýa gullugyna, Baş prokuratura hem hat ýazdym. Baş prokuraturada maňa meniň işimiň Migrasiýa gullugyna geçirilendigini aýtdylar.
Migrasiýa gullugy hem maňa “Şol [öňki karar] güýjünde galdy, seniň deportyň ýatyrylmady” diýip, jogap berýär. Prezidente hat ýazanymda-da, maňa ýene-de Migrasiýa gullugyndan jogap geldi hatda şeýle diýilýär. “Prezidente hat ýazandygyňy bilýäris. Seniň ýagdaýyňdan habarymyz bar, emma deportyň şol durşuna galdyryldy”.
Azatlyk Radiosy: Siz haýsydyr bir başga ýurtlaryň üsti bilen çykmaga synanyşyp gördüňizmi?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, biz Özbegistandaky gonamçylyga zyýarata gitmekçi bolanymyzda, meni goýbermediler we meniň deport edilendigimi aýtdylar. Indem bolsa hiç hili çykalga ýokmyka diýýärin.
Azatlyk Radiosy: Gulşan, siz Türkiýä ilkibaşda uniwersitete girmek üçin gidipsiňiz. Eýsem, ol ýerde haýsy status bilen ýaşapdyňyz, ýagny wiza ýagdaýyňyz nähilidi?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, men gidenimde okuwa diýip gidipdim. Türkiýä baran badyma alty aýlyk turist wizasyny aldym. Ol ýerde bolup, 6 aý ekzamenlere taýýarlyk gördüm.
Soňra wizamyň [gutarmak] möhleti ýakynlaşyp başlanda, men Moskwa gidip, ýene-de fewral aýynda Türkiýä gaýdyp geldim we eýýäm mart aýynda ekzamenlere girişdim.
Maňa bu esasda ol ýerde kanuny ýagdaýda galmagym üçin rugsatnama berdiler. Ol diňe Türkiýäniň çäginde ýöreýärdi. Aslynda maňa eýýäm wiza almaga hem rugsat berlipdi, men hiç hili problemasyz, ýurda gelip, wizamy alyp gitmelidim.
Azatlyk Radiosy: Siz eliňizdäki dokumentleri aeroportda görkezipmidiňiz?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, men olar türk diline düşünenoklar diýip, elimde bar bolan dokumenti, hat-da ejeme iberen dokumentlerimi hem, olaryň stolunyň üstünde goýdum. Emma şonda-da bilmedim...
Azatlyk Radiosy: Olaryň stolunyň üstüne goýdum diýdiňiz, eýsem siz başga bir otagda gürrüň etdiňizmi?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, meni aýratyn bir otaga äkitdiler we ol ýerde şeýle bir samsyk soraglary berdiler. Mysal üçin, Türkiýede ýaşanyňda teniňi satdyňmy, näçe pula satdyň we şuňa meňzeşler.
Ahyrynda men hem, çydaman, olar bilen berk gepleşmeli boldum. Köpler meniň şeýle berk gepleşenim üçin meniň ýurtdan çykarylmaýandygymy çaklaýarlar. Men hem bolsa olaryň meniň bilen beýle gepleşmäge hukugynyň ýokdugyny aýtdym.
Hat-da sen maňa sprawka ber men ähli lukmanlaryň barlaglaryndan geçip gelerin, onsoň sen hem öz diýýänleriň üçin jogap bermeli bolarsyň diýdim. Diňe şondan soň meniň gaty gaharym gelendigine düşünip, olar dymdy. Soňra maňa daşaryk çykyp garaş diýdiler, menem çykdym.
Azatlyk Radiosy: Siz daşaryk çykanyňyzda, pasportyňyz nirededi?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Olardady.
Azatlyk Radiosy: Onsoň näme boldy?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Onsoň 20 dollar töle diýdiler. Tölänimden soň, iki sagatdan goýberdiler.
Azatlyk Radiosy: Şol 20 dollary kime we näme üçin tölediňiz?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Bilemok näme üçin tölänimi, emma kassa baryp töledim. Hemmeler töleýärdi menem töledim.
Azatlyk Radiosy: Deport diýen möhüri şondan soň goýdularmy?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Ýok, deporty eýýäm pasportymy gaýtaryp berenlerinde, goýupdyrlar. Men onuň näme möhürdiginem düşünmedim, adaty bir giriş diýen ýaly möhürdi.
Men bu näme diýip soranymda, olar ”sen geldiň” diýen möhür diýdiler. Ondan soň men noýabr aýynyň altysynda wizamy aldym we Türkiýä gitmezimden ozal Özbegistana zyýarata gitmekçi bolduk. Şonda meni goýbermediler.
Azatlyk Radiosy: Gulşan, siziň kabul edilen uniwersitetiňiziň we bölümiňiziň ady näme?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Uniwersitetiň ady Amasýa Universitesi, bölümim bolsa Elektrik [Elektronik] tehnologiýalary
Azatlyk Radiosy: Gulşan, siziň maşgalaňyz bu bolýan zatlar barada näme pikirde?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Şol Migrasiýa gullugynyň işgäriniň [üstünden] şikaýat edip, arza ýaz diýýärler. Men näme edeýin, kim maňa kömek eder ýa-da onuň maňa paýyş sözleri aýdandygyna ynanar?
Azatlyk Radiosy: Uniwersitetiňiz bilen habarlaşyp, ýagdaýy düşündirdiňizmi? Eger habarlaşan bolsaňyz, olar näme diýdiler?
Gulşan Hudaýberdiýewa: Hawa, habarlaşdym, olaryň habary bar. Jaň edenimde, näme üçin gelip bilmeýändigiňi düşündirip, bize faks iber diýdiler. Men iberdim, emma olardan jogap ýok entäk. Men faksy geçen ýylyň 26-njy dekabrynda iberipdim.


text:
Düýbi Londanda ýerleşýän ylmy barlag edarasy Eýranyň, sünni ýolbaşçylygyndaky yslam jeňçilerine garşy söweşe goldaw bermek üçin, Yraga söweş uçarlaryny iberendigini aýdýar.
Halkara Strategiki barlaglar instituty (IISS) yrak häkimiýetleri tarapyndan ýaýradylan wideoýazgylaryň şekil analizleri Eýrandan iberilen «Suhoý» uçarlarynyň 1-nji iýulda Yraga eltilendigini görkezýär diýdi.
Orsýet öňler Eýrany bir orunly, iki motorly, Sowet Soýuzynda 1970-nji ýyllaryň aýagynda öndürilen reaktiw Su-25 uçarlary bilen üpjün edipdi.
Halkara Strategiki barlaglar institutynyň “Harby balans” neşiriniň analitigi Jozef Dempsiniň (Joseph Dempsey) pikirine görä, bu uçarlary kimiň sürmelidigi we olara kim tarapyndan tehniki gözegçilik edilmelidigi belli däl.
2-nji iýulda çap edilen hasabatyň awtorynyň ýazmagyna görä, Yrak bu hili uçarlaryň islendik toplumyny, belli derejede daşarky goldaw alman, işledip biljege meňzemeýär.
Yragyň hökümet goşunlary Yragyň yslam döwleti we Lewant toparynyň ýolbaşçylygyndaky jeňçiler bilen söweşýär. Bu topar Siriýada we demirgazyk Yrakda uly territoriýany ele geçirip, 29-njy iýunda öz basyp alan ýerlerinde «halyfat» ýa-da Yslam döwletini jar etdi.
Waşington Yrakda adamsyz uçarlary we dikuçarlary ýerleşdirdi. Şeýle-de Yragyň harby-howa güýçlerini «Hellfire» (Dowzah alawy) raketalary bilen üpjün edýär.
Analitikler Yrakda eýran uçarlarynyň bolmagy Birleşen Ştatlaryň bu konfliktde öz esasy bäsdeşi Eýran bilen bile hereket etmegini aňladýar diýýärler.
Eýranyň bärnäçe Su-25 söweş uçary bolup, olar Rewolýusion gwardiýa korpusy tarapyndan işledilýär.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüçi Jen Psaki bu habar boýunça düşündiriş bermekden boýun gaçyrdy, emma ABŞ-nyň Eýranyň Yraga berip biljek ýa bilmejek kömekleriniň görnüşi hakyndaky ünjüsiniň saklanyp galýandygyny aýtdy.
Yrak goşunlary gury ýerde YYDL jeňçileriniň emele getiren petigini böwüsmek üçin darkaş gurýarlar.
Tanklar, toplar we howadan urulýan zarbalar bilen goldalýan müňlerçe esger 11-nji iýunda elden giderilen Tikrit şäherini yzyna almakda çäklije progres gazandy.
Salaheddin welaýatynyň gubernatory Ahmed Abdullah Juburi goşunlaryň welaýat paýtagty Tikritiň içine aralaşmagyna köp sanly minalanan jaýyň, ýol ýakasynda goýlan bombalaryň we ulag bombalarynyň uly päsgelçilik döredendigini aýtdy.
Şu arada Yragyň premýer-ministri Nury al-Maliki YYDL-yň halyfat jar etmegini tutuş regiona abanýan howp diýip atlandyrdy.
Maliki 2-nji iýuldaky hepdelik ýüzlenmesinde YYDL-yň bir taraply görnüşde halyfat döredýändigini yglan etmegi sebitdäki döwletleriň ählisine olaryň indi gyzyl çyzygyň içine alnandygy barada berlen habar diýdi.
Maliki Yrakda ýa-da goňşy ýurtlarda hiç bir adam bu planlardan üzňelikde, aman-esen galmaz diýdi.
Şeýle-de Maliki ýurduň Kürt awtonom regionynyň YYDL krizisi mahalynda eýelän dawaly territoriýasyny saklap biljegi baradaky tassyklamasyny özüniň ret edendigini aýtdy.
Kürt güýçleri özleriniň Kerkugyň, uly nebit mesgeniniň içindäki we daşyndaky dawaly territoriýany, Yragyň hökümet güýçleri yza çekilenden soň, sünni gozgalaňçylaryndan goramagy başarandyklaryny aýdýarlar.
Maliki öz sözlän sözünde jeňçi hüjümini goldan käbir sünni tirelerine günä geçiş hem teklip etdi.
Maliki bu ýüzlenme bilen Yragyň täze parlamentiniň 1-nji iýulda geçiren ilkinji sessiýasy täze spikeri saýlap bilmän soňlanandan bir gün soň çykyş etdi.


text:
Şu ýyl Türkmenistan adaty bolmadyk sowuk günleri başdan geçirýär. Soňky bir aýyň dowamynda howanyň sowuklygynyň ortaça derejesi -10 gradus. Her ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem ýyladyş ulgamyndaky bökdençlikler ýene-de dürli görnüşlerde dowam edýär.
Sowuk howa, tutuş ýurtda bolşy ýaly, Mary welaýatynyň Saryja obasyna we onuň ýaşaýjylarynyň durmuşyna-da öz täsirini ýetirýär.
Saryja obasynyň adynyň aýratyn tutulmagynyň sebäbi bar. Ilat sany 1500-2000 diýlip çak edilýän bu oba Murgap derýasynyň kenarynda ýerleşýär. Şonuň üçin sowuk howanyň täsiri bu obada has hem ýiti duýulýar. Sebäbi derýa tarapdan öwüsýän şemal bu oba ýygy-ýygydan çygly sowuk howany getirýär.
Gaz baýlygynyň üstündäki oba
Şol bir wagtyň özünde-de Türkmenistan gaza örän baý ýurt we şol gaz ýataklarynyň iň ululary Mary welaýatynyň günorta böleginde ýeleşýär. Başga sözler bilen aýdylanda, hut gaz baýlygynyň üstünde oturan bu oba, sowuk günlerde ýylyň-ýylyna gazsyzlykdan kösenýär.
Häzirki günlerde obanyň käbir ýerlerinde gazyň basyşy aşa pes bolsa, käbir beýleki böleklerinde gaz asla ýok. Saryjanyň gapdalynda ýerleşýän Saryýazy obasynyň ýagdaýy hem şundan o diýen tapawutly däl. Özüni Kerwen diýip tanadan Saryja obasynyň 40 ýaşlaryndaky ýaşaýjysy bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Tomusda gaz erbedem bolanok, ýöne welin gyşyň sowuklarynda gazymyzdan peýda ýok. Gazyň bu ýanyşy bilen [onuň odundan] diňe çilim otlap bolýar, başga hiç zada ýaranok, ýyladyşyň dagy gürrüňinem edip oturmaly däl”.
Howanyň aşa sowan günlerinde Saryjanyň gaz gytçylygyndan kösenýändigi baradaky bu ýagdaý, ilkinji gezek duş gelinýän ýagdaý däl. Saryja obasynyň käbir ýaşaýjylarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, geçen ýyl, hatda ondan öňki ýyllarda hem ýagdaý häzirkisinden tapawutly bolmandyr.
Odun sektory
Gazsyzlyk bilen bagly ýagdaý ýylyň-ýylyna üýtgemänsoň, Saryjanyň ýaşaýjylary bu ýagdaýdan özleriçe çykalga tapýarlar, ol hem obada odun sektorynyň döremegi we bu ugurdan gazanç edýän adamlaryň peýda bolmagy bilen bagly.
Häzirki günlerde her öýuň öňünde diýen ýaly desse-desse odun bar, bu gyşa taýýarlykly gelen hojalyklara mahsus, emma gyşa taýýarlyksyz gelenler bolsa odunçylara bil baglamaly bolýarlar. Odunçylar diýip, sargyt esasynda çölden odun getirip satýanlara aýdylýar.
Ýörgünli odunlar
Iň ýörgünli odun bolsa - gandym agajydyr, onuň çapylmagynyň ýurtda gadagan bolmagyna garamazdan, gandym agajynyň odunyny obanyň her ýerinden tapmak mümkin, bir kubunyň bahasy bolsa 70 dollara barabar. Ortaça aýdylanda, gyşy geçirmek üçin her hojalyga üç kub gandym agajynyň zerurdygy aýdylýar.
Ýörgünli bolan odunlardan ýene birem ýylgyndyr, gandym bilen deňeşdirilende onuň bahasy arzanrak. Onuň bir tirkeginiň bahasy 30 dollar töweregi, emma bu pul gazanç meselesinde maldarçylyga bil baglaýan saryjalylaryň köpüsi üçin elýeterli däl.
Emma häzirki ýagdaýda başga çykalga hem ýok. Ýaşaýjylaryň ýerli häkimliklere ýazan arzalaryna henize çenli hiç hili jogap berilmändir. Bu ýagdaýyň ençeme ýyldan bäri gaýtalanýandygyny nazara alsaň, onda lapykeçlik bilen “bizi diňleýän ýok” diýýän obalylaryň sanynyň ýyl-ýyldan köpelýänligini-de aýtmak mümkin.
Emma şol bir wagtyň özünde-de Saryýazynyň çöl obasy barada aýdanyňda, täze gaz turbalary çekiljekmiş diýen myş-myş derejesindäki gürrüňler hem bar. Beýle gürrüňler mundan ozalam birnäçe gezek çykypdyr, bu gezek ol hakykata öwrüljege çalymdaş.
Ýöne Saryja obasynyň we onuň töweregindäki oba ýaşaýjylarynyň bu gyşy hem odunyň közüne çoýunyp geçirmeli boljagy welin ikiuçsyz.


text:
Bahreýniň paýtagty Manamada polisiýa oppozisiýanyň lagerini tozdurandan soň, harbylar şäheriň merkezine kontrollygy öz eline aldy.
Polisiýa bilen çaknyşyklar wagty dört adam ölüp, 150 töweregi ýaralanypdyr. Ýaralananlaryň arasynda amerikanyň AWS telekompaniýasynyň žurnalisti Migel Markes hem bar.
Harbylar köpçülikleýin aksiýalar geçirmäge wagtlaýynça gadaganlyk girizdi.
Häkimiýetleriň hereketlerine protest hökmünde iň uly oppozision partiýa parlamentden öz deputatlarynyň çekilýändigini yglan etdi.
Aksiýalara gatnaşyjylar syýasy reformar geçirmegi talap edýärler.
Ak Tamyň wekili Jeý Kerneý Bahreýnde protestçileriň garşysyna güýç ulanylmagyna Waşingtonyň garşydygyny aýtdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Bahreýnde, Ýakyn Gündogaryň beýleki ýurtlarynda we Demirgazyk Afrikada parahat demonstrasiýaçylaryň garşysyna zorlugy togtatmaga çagyryş etdi.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ösüş programmasynyň administratory Helen Klark bilen duşuşyk geçirdi diýip, turkmen metbugaty habar berýär.
Duşuşygyň dowamynda dürli ugurlar boýunça, şol sanda sosial-ykdysady, gumanitar, saglygy goraýyş, ekologiýa ýaly meseleler barada hem maslahat edilendigi aýdylýar.
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutynda Adam hukuklary boýunça maglumat merkeziniň açylandygy hem habar berilýär.
Bu merkez Türkmenistan hökümetiniň, Ýewropa Bileleşiginiň, BMG-niň Ösüş programmasynyň we BMG-niň adam hukuklary boýunça ýokary komissarynyň bilelikdäki proýekti esasynda açylypdyr.


text:
Gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew, etniki özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda bolan ganly çaknyşyklaryň bäşinji ýyl dönümine gabat, ýurduň ilatyny agzibirlige we asudalyga çagyryp çykyş etdi.
"Özbekleri penalan gyrgyz maşgalalary, gyrgyzlary penalan özbek maşgalalary iň möhüm zadyň olaryň etniki gelip çykyşy däl-de, adamkärçiligi we mertebesidigini subut etdi" diýip, Atambaýewiň 10-njy iýunda çap edilen beýanatynda aýdylýar.
Şeýle-de ol, öňki prezident Kurmanbek Bakiýewi hem-de onuň «ýardamçylaryny» nazara alyp, bu çaknyşygy gurnanlaryň iru-giç jogapkärçilige çekiljegini nygtady.
2010-njy ýylyň iýunynda Oşda we Jalalabatda bolan etniki çaknyşyklarda 400-den gowrak adam öldürilip, müňlerçe adam ýaşaýan ýerinden bosupdy. Onlarça adam bolsa diri ýitipdi.
Bu çaknyşyklar Bakiýew 2010-njy ýylyň aprelinde häkimiýetden çetleşdirileninden soň bolupdy. Özalky prezident şondan bäri Belarusda ýaşaýar.


text:
Özbegistanly zähmet migranty, 44 ýaşly Husanjon ýekşenbe güni Moskwanyň gurluşyk bazary Howanskide işe garaşyp durka, ýörite güýçler topary bolan "OMON" ony we onuň ýaly onlarça özbegi tutup, ýerli polisiýa edarasyna tabşyrýar. Olar aç-suwsuz bir garaža dykylyp, urlup-ýenjilýärler.
Tussaglykda saklanan Husanjon üç günden soň Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna telefon arkaly beren interwýusynda şeýle diýdi: "Edil şu wagt biz Şerbinkada polisiýa bölüminde. Üç gün bäri bize damak ýok. Gijelerine ýorgan-düşeksiz, ýerde ýatýarys. Bu ýerde özlerine gyssagly medisina kömegi gerek adamlar bar. Bizi gezegine birnäçe polisiýa edarasyna äkitdiler, ençeme kagyza gol çekdirdiler. Oglanlaryň biri gaty ýaralanyp, ýagdaýy ýaramazlaşdy. Ýarasyny saramak üçin, ony alyp gitdiler. Bizi sebäpsiz ýere urdular. Bu ýerden çykarsalar, hemmämiz bilet alyp, Özbegistana gitmekçi".
Şular ýaly ýagdaýlar Moskwada we Orsýetiň beýleki ýerlerinde-de bolýar. Şäher bazarlaryna edilýän reýdlerden maksat ýurduň bikanun zähmet migrantlarynyň köküni gyrmak.
10 million diýip çaklanýar
Russiýa Federasiýasynyň Migrasiýa gullugy sany 10 million diýip çaklanylýan migrantlar baradaky kanunlary güýçlendirmäge çagyrdy. Migrantlaryň aglabasynyň Orsýetde bikanun galýandygyna ynanylýar.
Migrantlaryň ýüzlerçesini deport etmek işi eýýäm ýola goýuldy. Muňa bolsa ýerli orslar begenýän bolsa gerek.
Ýurduň barlag merkezi "WTSIOM" ( ВЦИОМ) tarapyndan geçirilen pikir soralyşygynyň görkezmegine görä, orslaryň dörtden üç bölegi çet ýurtly işçilere, aýratyn-da, slawýan däl garaýagyzrak adamlara duşmançylykly garaýar.
Polisiýanyň bazarlara dökülip geçirýän "zachistka" ýa arassalamak operasiýasy Orta Aziýada migrantlaryň yzynda galan maşgalalarynyň arasyna gorky saldy.
Moskwada bikanun migrant diýip güman edilýänleriň tussag lageri
Täjigistanda iki çaganyň enesi bolan Sofia Faizulloýewa öz adamsynyň indi iki hepdä golaý Moskwanyň Golýanowo lagerinde saklanýandygyny aýdýar: "Biz ony iş üçin Orsýete ibermeli bolduk. Sebäbi ýaşaýan kwartiramyza kireý töleýäris, bize pul gerek. Biziň iki çagamyz bar. Çagalar mydama diýen ýaly näsag. Olar ony tutdular, 10 günden soň boşatmagy wada etdiler. Bu gün indi 11-nji gün, ol henizem türmede. Men ondan yzyna gelip, bu ýerde, Täjigistanda bir iş tapmagy haýyş etdim. Ýöne ol özüniň gelip bilmeýändigini, türmededigini aýtdy".
Tutulan migrantlaryň aglabasy polisiýa işgärleriniň iýmit we hatda bärkije zatlar üçin hem pul soraýandygyny aýdýarlar.
$450 alýarlar
Bir özbek migrantynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Şerbinkada saklanýan adamlardan suw bilen çörek üçin 15 müň ruble (450 dollar) çenli pul soralypdyr.
Iýul aýynyň aýaklarynda gysga wagtlaýyn tutulan täjik migranty Mahmud Kerimow özüniň boşadylmagyny gazanmak üçin 150 dollar tölemeli bolandygyny aýdýar. Ol bazarda "polisiýa indi gözi gorkuzylan migrantlardan has köp para sorar" diýýär.
"Polisiýa bize 'Size edilmelisi şudur. Biz size entegem nirededigiňizi gözüňize görkezmeli' diýdi. Biz ozal olara 1000, 1500, 2500 rubl berýärdik. Indi 5000 soraýarlar" diýip, Kerimow aýdýar.
Orsýetiň zähmet migrasiýa meselesine çemeleşişi belli bir derejede şizofreniki häsiýetli. Ors dilinde gürleýän orta aziýalylar bir tarapdan potensial ors raýatlary diýlip öwülýär. Beýleki tarapdan bolsa, "migrant görkezijileri" neşir edilip, täjiklar, özbekler, gyrgyzlar sübse ýa beýleki zähmet gurallaryna meňzedilip şekillendirilýär.
Migrasiýa häkimiýetleri bolsa Orsýetiň reýdleri köp migrantlary gul-gyrnak ýaly ulanýan ýaramaz toparlardan halas etmek üçin geçirilýändigini aýdýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, bu ýaramaz toparlary dolandyrýan orta aziýalylaryň özleri.


text:
“Amerikalyny öldür, fransiýalyny öldür” diýip, “Yslam döwletiniň” çeçen söweşijisi Kobaniden Ýewropadaky watandaşlaryna ýüzlenýär.
Siriýanyň Kobani şäherindäki “Yslam döwletiniň” çeçen söweşijileri Ýewropadaky çeçenlere ýüzlenip, olary Siriýadaky söweşlere gatnaşmaga ýa-da Ýewropada terrorçylykly hereketleri amala aşyrmaga ündeýärler.
“Yslam döwletiniň”, esasan, çeçen söweşijileriniň “Katibat Al-Aqsa” topary bilen baglanyşykly “ShamToday” media serişdesinde 26-njy oktýabrda ýerleşdirilen wideoda Musa Abu-Yusuf Şişani diýip atlandyrylan çeçen söweşijisi çeçen diasporasyny “Yslam döwletine” goşulmaga çagyrdy.
Çeçen dilindäki bu wideo “Yslam döwletiniň” tarapyndaky ors dilli media serişdeleri arkaly ýaýradyldy we “Yslam döwletiniň” Kobanide front liniýasyndaky çeçen söweşijileriniň ideýalaryny öňe sürdi.
Çeçenlere ündew
Ýanan awtoulagyň öňünde durup wideoýazgyda çykyş eden Musa Abu-Yusuf bu suratyň Kobanide alnandygyny habar berýär.
Musa Abu-Yusuf "YD-niň" söweşijileriniň diňe bir kürtleriň hüjümlerine garşy durman, “birden kürtleri gorap başlan” tutuş dünýä garşy durýandygyny aýtdy.
Ol Ýewropadaky ähli çeçenlere ýüzlenip, olaryň “Siriýa barmazlyk üçin sebäp agtarmaly däldigini, olaryň barmaga we islendik adamyny öldürmäge borçludygyny” aýtdy.
“Olar graždan adamlar däl” diýip, Musa Abu-Yusuf sözüniň üstüni ýetiridi.
“Olary nirede bolsa-da, Ýewropanyň içinde bolsa-da öldür. Bir fransuzy öldür, bir amerikalyny öldür, soň olar aýaga galarlar. Olaryň ählisini öldür, nirede bolsa-da. Ýewropada”.
Çeçen diasporasy
Ýewropada uly çeçen diasporasy bar, olaryň köpüsi Çeçenistanda bolan birinji we ikinji uruşlar döwründe bosgunlyga çykdy. “Jamestown Foundation” guramasynyň maglumatyna görä, Fransiýada 30 000 çemesi, Awstriýada 25 000 we Belgiýada 17 000 çemesi çeçen bar.
Türkiýede hem çeçenleriň uly diasporasy bar. Olaryň arasyna demirgazyk kawkazly söweşijileriň ”Kawkaz emirligi” atly toparynyň wekilleri hem girýärler. Olaryň takyk sany mälim bolmasa-da, Siriýada söweşýän çeçen söweşijileriniň ençemesiniň gelip çykyşy hut çeçen diasporasyndan.
“Katibat Al-Aqsa”
Musa Abu-Yusuf “Katibat Al-Aqsa” toparynyň agzasy. Bu topar “Yslam döwletiniň” Siriýadaky söweşijileriniň ýolbaşçysy Umar Şişani bilen ýakyn gatnaşykdaky esasan çeçenleriň we ors dillileriň bileleşigidir.
Geçen hepdede Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy “Katibat Al-Aqsa” toparynyň Kobani şäherinde bardygyny subut edýän maglumatlary çap etdi.
“Katibat Al-Aqsa” bilen bagly sosial media serişdeleri Kobaniniň içinde surata düşürilendigi aýdylýan birnäçe suratlary çap etdi.
Geçen hepdede çap edilen bu suratlaryň birinde Kobanide bir söweşiji görkezilýär we onuň aşagynda ýerleşdirilen ýazgyda “kürt halky bu adamy ýüzünden tanaýar, ol köp çaganyň ýetim galmagyna we köp adamyň aýallaryndan mahrum bolmagyna sebäp boldy” diýilýär.
Awtor Joanna Paraszczuk, çeçen analitigi, doktor Mairbek Waçagaýew çeçen dilinden terjime etmekde ýardam berdi. (@Mairbek_France)


text:
ABŞ Yrakda ýörite güýçlerini ýerleşdirdi we häzir “Yslam döwleti” toparynyň Siriýada we Yrakda güýç merkezilerine garşy göreşi güýçlendirmek meselesine seredýär, diýip ABŞ-nyň goranmak sekretary aýtdy.
Geçen aýda Yragyň Anbar welaýatynyň Ramadi şäherini öz gözegçiligine almak ugrunda ýeňişe ýardam bermekde soň ABŞ-nyň harbylary häzir yraklylara we kürtleriň Peşmerga güýçlerine Mosul şäherini söweşijilerden gaýdyp almak ugrunda goldaw bermegi planlaşdyrýarlar, diýip Aş Karter 13-nji ýanwarda aýtdy.
Şeýle-de ABŞ-nyň koalision güýçleri Siriýanyň gozgalaňçy güýçlerine Rakka şäherini “Yslam döwleti” söweşiji toparyň elinden almaga kömek bererler.
YD topary bu şäheri öz halifatynyň paýtagty diýip atlandyrypdy.
Karter ABŞ-nyň harbylarynyň öňünde eden çykyşynda Rakka we Mosul şäherleri “harby, syýasy, ykdysady we ideologik taýdan agramly merkezlerdir” diýdi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidenti Bill Klintonyň Demirgazyk Koreýanyň resmileri bilen geçiren gepleşikleriniň netijesinde Demirgazyk Koreýada tussaglykda saklanýan iki sany amerikan žurnalistiniň azatlyga goýberlendigi barada maglumat alyndy.
Hususan-da, Bill Klintonyň metbugat sekretary düýn giçlik tussaglykdan azat edilen žurnalistler Euna Lii bilen Laura Linňiň Bill Klinton bilen bilelikde Los-Anželes şäherine uçandyklaryny habar berdi. Bu gürrüňi edilýän iki žurnalist şu ýylyň mart aýynda Demirgazyk Koreýanyň Hytaý bilen serhet zonasyna golaý ýerde tussag edilipdiler. Demirgazyk Koreýanyn sudy olara 12 ýyl turme tussaglygyny beripdi.
Bu žurnalistleriň boşadylmagy barada gepleşik geçirmek üçin Phenýana baran Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidenti Bill Klinton düýn Demirgazyk Koreýanyň prezidenti Kim Joň Il bilen duşuşdy. Şol duşuşygyň yzy bilenem, tiz wagtdan bu amerikaly žuralistler azatlyga goýberildi.


text:
Londonda ýerleşýän “Amnesty International” guramasynyň soňky ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, Yragyň howpsuzlyk güýçleri tussaglaryň boýun almaklaryny gazanmak üçin olary gynaýan usullary ulanypdyrlar.
“Amnesty International” guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, munuň bilen baglylykda 2004-nji ýyldan bäri onlarça tussag ölüpdir.
“Amnesty International” Yragyň harby we içeri işler edaralarynyň gizlin türmeleriniň bardygyny hem nygtady.
Yragyň resmileri gizlin türmeleriň bardygyny iňkär edýärler.


text:
Moskwada müňlerçe milletçi ruslar “Orsýeti yzyna almaga” çagyryş edip, ýöriş geçirýärler.
Resmileriň maglumatyna görä, ýöriş ir bilen başlanaly bäri häzire çenli oňa gatnaşmak üçin 5 müň töweregi adam ýygnanypdyr. Ýörişe gatnaşýanlar “Orsýet, öňe!” diýen şygarlary hem gygyrdylar.
“Orsýetiň ýörişi” diýlip atlandyrylýan bu çäre 2005-nji ýyldan bäri her ýyl geçirilip gelinýär.
Şu ýyl geçirilýän ýöriş käbir ruslaryň Kawkaz regionyndan gelen musulmanlara garşy bolan gahar-gazabynyň we hökümetiň şol regionlara harç edýän pulunuň möçberi ugrundaky närazylyklaryň fonunda geçýär.
Orsýetiň beýleki şäherlerinde hem ýüzlerçe adamyň gatnaşmagynda ýörişleriň geçirilendigi habar berilýär.


text:
Ozalky Sowet Soýuzynyň territoriýasyndaky internet ulanyjylaryň arasynda giňden ýaýran “Odnoklassniki.ru” atly ors sosial ulgamy boýunça onlaýn gürrüňdeşlik wagtynda iki sany täjigistanly mekdep okuwçysynyň arasynda tutaşan düşünişmezlik ol okuwçylaryň biriniň öldürilmegine sebäp boldy.
Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň berýän maglumatynda okuwçynyň öldürilmegi bilen bagly derňew işleriniň başladylandygy aýdylýar. Täjik ministrliginiň maglumatyna görä, 30-njy maýda Duşenbe şäheriniň ýaşaýjysy, 57 ýaşyndaky Şamsiddin Zaripow özüniň 17 ýaşyndaky oglunyň nämälim adamlar tarapyndan urlup-ýenjilendigini we pyçaklanandygyny habar beripdir. Duşenbäniň Alişir Nowaýy adyndaky köçesinde bolan bu wakadan soň, okuwçy keselhanada aradan çykýar.
Şondan bir gün soň, ýagny 31-nji maýda bu waka gatnaşygynyň bardygy güman edilip, ýurduň polisiýasy Duşenbäniň liseýlerinde we orta mekdeplerinde okaýan dokuz okuwçyny, şol sanda 1995-nji ýylda doglan duşenbeli Bahrullo Asoýewi tussag etdi.
“Ýekeme-ýek” uruş
Duşenbäniň 66-njy orta mekdebiniň ýolbaşçylarynyň berýän maglumatyna görä, pyçaklanyp öldürilen Burhoniddin Zaripow gürrüňi edilýän mekdebiň 11-nji klasynyň okuwçysy eken. Mekdep resmileriniň berýän maglumatynda “Odnoklassniki.ru” sosial ulgamyndaky konfliktiň hakykatda Zaripow bilen däl-de, onuň klasdaşy Azam Rabiýew bilen 24 ýaşyndaky oglanyň arasynda bolup geçendigi aýdylýar. Gürrüňi edilýän oglan Azam Rabiýewi “ýekeme-ýek” urşa çagyrypdyr.
Mekdep wekiliniň berýän maglumatyna görä, Azam urşa ýeke gitmändir. Ol öz klasdaşy Burhoniddine telefon edip, Duşenbedäki Abu Ali Ibn Sina atly ýadygärligiň ýanyna gelmegi sorapdyr, ýöne ol uruş barada oňa öňünden hiç zat duýdurmandyr.
Ministriň sapary
2-nji iýunda Täjigistanyň bilim ministri Nuriddin Saidow gürrüňi edilýän okuwçynyň okaýan Sina etrabyndaky 66-njy mekdebe bardy. Ol bu waka barada mugallymlar we okuwçylar bilen gürrüňdeşlik geçirdi.
Täjigistanyň Bilim ministrliginiň adyny aýtmakdan saklanan metbugat wekili 2-nji iýunda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda 30-njy maýda Duşenbe şäherindäki orta mekdebiň 11-nji klas okuwçysynyň pyçaklanyp öldürilendigini aýtdy.
Jogapkär ýolbaşçylaryň berýän maglumatyna görä, soňy pajygaly gutaran hüjüm “Odnoklassniki.ru” sosial ulgamynda nämälim tema boýunça iki okuwçynyň arasynda dörän jedelden soň bolup geçipdir.
Bilim ministrliginiň wekili gürrüňi edilýän wakanyň 30-njy maýda sagat 19:00 töwereginde bolup geçendigini aýtdy.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) Media azatlygy boýunça wekili Türkmenistanyň Internet baradaky täze kanunynyň internet elýeterligini artdyrmaga mümkinçilik berip biljekdigini belläp, şol bir wagtda-da girizilýän çäklendirmeler bilen bagly öz aladasyny bildirdi.
9-njy ýanwarda Dunýa Miýatowiçiň ýazmaça ýaýradan beýanatynda “Kanunda çäklendirilmedik Interneti ýola goýmak maksady öwgä mynasyp” diýip bellenilýär. Miýatowiç “Kanunyň Türkmenistanda Internetiň elýeterligini artdyrjakdygyna umyt baglaýandygyny” mälim etdi.
Geçen ýylyň dekabrynda kabul edilen “Türkmenistanda Internetiň ösüşini we Internet hyzmatlaryny etmegi hukuk taýdan düzgünleşdirmek hakyndaky” kanun ähli okuw we medeni merkezlerde, şol sanda mekdeplerde, muzeýlerde we arhiwlerde internet üpjünçiliginiň ýola goýulmagyny göz öňünde tutýar.
Şeýle-de bu dokument ähli hökümet edaralaryny Internetde öz websaýtlaryny açyp, onda öz alyp barýan işleri barada maglumat bermegäge we Internet arkaly berlen soraglara jogap bermäge borçly edýär.
Emma...
ÝHHG-niň Media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç kanunda öz içine juda giň gerimli hereketleri göz öňünde tutýan proporsional bolmadyk çäklendirmeleriň hem girizilendigine ünsi çekýär. Kanunda ulanyjylar diňe dogruçyl maglumatlary ýerleşdirmäge kanuny taýdan borçly edilýärler, galyberse-de, ulanyjylar takyk kesgitleme berilmedik ýowuzlyk we gazaplylyk propogandasy diýlip atlandyrylan maglumatlar boýunça jogapkärçilige çekilip bilinýärler.
Miýatowiç bu barada: “Bu çäklendirmeler anyk belli edilmän, olar Internetde maglumatlaryň ýaýradylmagyna we özüňi erkin beýan etmäge oňaýsyz täsir ýetirip biler” diýdi.
Ýatladyp geçsek, täze kanunda Internet ualynyjar döwlet syrlaryny özünde saklaýan ýa-da türkmen kanunlary tarapyndan gadagan edilen maglumatlary paýlaşany üçin jogapkärçilige çekilip bilinýär.
Kanunda Internet arkaly Türkmenistanyň prezidentini kemsidýän, şeýle-de Konstitusion gurluşy zor bilen üýtgetmäge çagyryş edýän, uruş propogandasyny, gazaplylygy, milletçiligi we dini duşmançylygy öňe sürýän maglumatlary hem ýaýratmak gadagan edilýär.
ÝHHG-niň Media azatlygy boýunça wekili Bileleşigiň ähli 57 agzasynyň çäklerinde media özgerişliklerine gözegçilik edýär. Ol media azatlygynyň we özüňi erkin beýan etmek prinsipleriniň bozulmagy bilen bagly irki duýduryşlary berýär.


text:
ABŞ Orsýeti geçen hepdede geçiren howa hüjümlerinde siriýaly gozgalaňçylaryň liderini öldürmekde günäledi we bu hereketiň Siriýada parahatçylygy gazanmak işini kynlaşdyrýandygyny aýtdy.
Zahran Allouş Damaskyň golaýynda müňlerçe söweşijä ýolbaşçylyk eden “Jayş al Yslam” toparynyň lideri 25-nji dekabrda öldürildi.
“Jayş al Yslam” Siriýanyň oppozision toparynyň Siriýanyň hökümeti bilen gepleşiklere taýýarlyk bildiren oppozision toparlaryň arasynda ylalaşyga gol çeken esasy topardy. Parahatçylyk ugrundaky gepleşikler indiki ýylyň ýanwar aýyna bellendi.
“Şeýle hüjümleriň amala aşyrylmagy konstruktiw habar ýetirmeýär”, diýip ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat-wekili Mark Toner aýtdy.


text:
Germaniýanyň ilatynyň zähmet üpjünçiligi we içerki ösüşi, esasan hem halkara maýa goýumlaryna we global söwda esaslanýar. Edil Germaniýanyň ykdysadyýetiniň ulylygyndaky beýleki ykdysadyýetler bilen deňeşdireniňde, Nemes kompaniýalarynyň halkara zähmet bazarlary bilen özara baglanşygy has uly.
Germaniýanyň daşary ýurtlar bilen, şol sanda Türkmenistan bilen ykdysady gatnaşyklaryna iň köp itergi berýän ugur bolsa daşary söwda hyzmatdaşlygydyr. Hat-da global ykdysadyýetiň kyn ýagdaýa düşen döwürlerinde hem, önümleriň we hyzmatlaryň eksport edilmegi, Germaniýada iş orunlarynyň döredilmegi üçin möhüm faktor bolup geldi.
Mysal üçin Germaniýanyň içerki önüminiň ösüşiniň 30 prosentden gowragy we ýurduň ykdysadyýetiniň gazanýan her üç ýewrosynyň biri daşyndan gelýär. Şol sebäpli Germaniýanyň hökümeti üçin nemes kompaniýalaryna daşary ýurtlara açylmaga we daşarky bazarlaryny howpsuzlaşdyrmaga itergi bermek, ilkinji orundaky wezipeleriň biri bolup durýar.
Şu jähtden seredeniňde, Merkezi Aziýa döwleti bolan Türkmenistan bilen Germaniýanyň arasyndaky halkara gatnaşyklarda, nemes senagatynyň türkmen bazarynda öz ornuny eýelemegi, günbatar ýewropaly Germaniýa üçin möhüm ähmiýeti eýeleýär. Entek şertler taýýar däl
Germaniýanyň daşary gatnaşyklar boýunça geňeşiniň eksperti Ştefan Maýer Germaniýanyň bu ýurda maýa goýmaga entek biraz çekinýändigini hem belleýär. “Germaniýanyň ykdysadyýeti örän seresap, we Türkmenistandaky ýagdaýlardan şübheleriniň bardygy sebäli häzirki wagtda garaşyp görýärler” diýip Maýer aýdyar. “Türkmen tarapy hem Germaniýa bilen ykdysady gatnaşyklary has giňden ýola goýmaga taýýar däl.”
Ýangyça baý Türkmenistanyň Germaniýa bilen ykdysady gatnaşyklary, şol sanda, entek doly ýola goýulmadyk hem bolsa potensial syýasy gatnaşyklary,
Türkmen tarapy Germaniýa bilen ykdysady gatnaşyklary has giňden ýola goýmaga taýýar däl.
ýurduň daşyndan gelýän girdeýjileriň diwersifikasiýalaşdyrylmagy we türkmen jemgyýetinde adam hukuklary we demokratiki prinsipleriň ornaşdyrylmagy baradaky umutlary döretdi.
2008-nji ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Berline sapar edip, Germaniýanyň prezidenti Horst Kohler bilen duşuşyk geçirdi hem-de regional we halkara syýasy meseleler boýunça maslahat etdi. Türkmen lideriniň saparynyň barşynda, Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň, Türkmenistandaky demokratiki prossesleriň möhümdigini belländigini hem-de ýurtdaky reformalar programmasy boýunça german tarapynyň goldaw bermäge taýýardygyny aýdandygyny Ýewropa metbugaty habar berdi.
1990-njy ýyllaryň ahyrynda başlan türkmen-nemes gatnaşyklary, ilki başda täjirçilik ugurlaryna esaslandy. Türkmenistanyň täze hökümeti bilen Germaniýanyň iri kompaniýalarynyň arasyndaky ilkinji duşuşyk bolsa, 2007-nji ýylyň Iýul aýýnda bolup geçdi.
Şonda Germaniýanyň Wintershall ýangyç kompaniýasynyň gözleg we burawlaýyş boýunça ýolbaşçysy Bernhard Şmidt türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhammeodow bilen duşuşyp, öz kompaniýasynyň türkmen bazaryndaky ornuny giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy. Türkmen tarapy hem özüniň bilim ugry boýunça hem hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýändigini mälim etdi.
2008-nji ýylyň fewral aýynda Germaniýanyň tehniki hyzmatdaşlyk boýunça jemgyýeti GTZ, Türkmenistanyň demokratiýa we adam hukulary instituty bilen hyzmatdaşlyk etmek boýunça memoranduma gol çekdi. Şol wagt gol çekilen dokumente görä, GTZ-iň Merkezi Aziýadaky kanun reformalary boýunça programmasynyň çäginde, Türkmenistana bu ugurda ýardam bermegi göz öňüne tutuldy. Şeýle hem şol memorandum, bazar ykdysadyýetiniň ösürilmegi boýunça degişli kanunçylygy döretmegi, ýagny arbitraž mehanizmasynyň kämilleşdirilmegini, şertleriň maýa goýujy üçin oňaýly edilmegini hem-de GTZ-iň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmegi bilen ýüze çykjak býurokratiki päsgelçilikleri aradan aýrylmagyny maksat edinýär diýlip habar berildi. Bu proýektiň düzümine, teswirlemeleriň çap edilemgine goldaw bermek hem girýärdi.Energiýa hyzmatdaşlygy gün tertibinde
2008-nji ýylyň ýylyň fewral aýynyň ahryna, Germaniýanyň ykdyasyýet we tehnologiýa ministri Mişel Gloss, Aşgabada baryp türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow bilen görüşdi we energiýa hyzmatdaşlygy barada maslahat etdi. Şol duşuşygyň esasy temasy bolsa, türkmen gazyny Orsyýetden sowa Ýewropa akdyrjak NABUCCO proýekti boldy.
Şol duşuşykda Berdimuhammedow, Germaniýaly kompaniýalara Hazaryň yakasyndaky 32 sany gaz ýataklarynyň özleşdirilmegine gatnaşmaklaryny teklip etdi. Şolaryň özleşdirilmeginiň bolsa ýyllyk 80 milýard kub metrlik gazyň öndürilmegine mümkünçilik berjekdigi aýdyldy. Bu bolsa göz öňüne tutulýan NABUCCO proýekti üçin gerek bolan gazyň üç essesine golaýdyr.
Şol günüň ertesi 70 sany Germaniýaly biznesmen, Bundestagyň iki deputaty, döwlet resmileriniň gatnaşmagyna türkmen-german energiýa forumy geçirildi. Bu foruma Wintershall, Siemens we Deutche Bankynyň resmileri hem gatnaşdy. Şonda Germaniýaly biznesmenlere Awaza milli proýektine we demirgazyk-günorta transkontinental transport geçelgesiniň gurluşygyna gatnaşmak teklip edildi.
Emma şu ýylyň aprel aýýnda, Wintershall bilen däl-de, eýsem Germaniýanyň iri energiýa kompaniýasy RWE AG bilen türkmen hökümetiniň, Hazar energiýasy boýunça hyzmatdaşlyk memorandumyna gol çekişmekleri, bir tarapdan günbatarly syýasy analitikler üçin garaşylmaýan pozitiw waka boldy. Çünki bu kompaniýa NABUCCO proýektiniň paýadarydyr. Beýleki potensial hyzmatdaşlyklar
Germaniýanyň Siemens we Gotzpartners kompaniýalarynyň şu ýylyň başynda Aşgabatda türkmen-german uniwersitetiniň açmak baradaky türkmen tarapyna beren teklipleriniň üstünde hazirki wagtda gepleşikleriň dowam edýändigi aýdylýar. Germaniýanyň daşary gatnaşyklar boýunça geňeşiniň eksperti Ştefan Maýeriň bellemegine görä, Germaniýaly ylmy barlag institutlary, sagly we bilim pudagy ýaly döwlet sektorlarynda Germaniýanyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge gowy mümkinçiligi bar.
Şu ýylyň maý aýynyň ahyryna bolsa, nobatdaky türkmen-german forumy, Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda geçirildi. Şol forumda bank sektory boýunça hyzmatdaşlyk barada hem gürrüň edildi. Germaniýadan gelen biznes delegasiýasynyň agzalarynyň bolsa, ýurduň dürli ministrliklerinde gepleşikler geçirendikleri habar berildi.
Häzirki wagtda, türkmen-german gatnaşyklary, ýangyç-energetika, ýeňil we himiýa senagaty, ulag we aragatnaşyk, söwda-ykdysady, gumanitar ugurlaryna esaslanýar.Anyk ädimler zerur
Syýasy analitikleriň bellemegine görä, türkmen hökümetiniň şu wagta çenli daşary syýasaty boýunça karar almagy, garaşylmadyk ýagdaýda bolup geçdi. Şeýle durnuksyz herekler bolsa, iri kompaniýalaryň Türkmenistana baryp maýa goýmaklaryna päsgelçilik döredýändigi aýdylýar. Şonuň üçin günbatarly döwletler, kompaniýalar we guramalar bilen hyzmatdaşlyk boýunça, türkmen tarapynyň diňe bir forumlar geçirmek bilen ýa-da iş toparlary döretmek bilen çäklenmän, gol goýlan dokumentler bilen anyk ädimler ätmegine garaşylýar.
Germaniýaly syýasy analitik Maýeriň bellemegine görä, Türkmenistan, hem Orsyýetiň hem Ýewropanyň maýa goýumlaryny çekmek üçin has gowy pursatlara garaşýan bolmagy hem mümkin.


text:
Sentýabr aýynyň 7-ine ýurtda güýzki atçapyşyk möwsümi açyldy. Bu atçapyşyk möwsüminiň açylyş dabaralary, adatdaky ýaly, Aşgabadyň Atçylyk sport komplekisinde geçdi. Şundan çen tutsaň, bu möwsümdäki atçapyşyklaryň-da, hemişekisi ýaly, paýtagtyň demirgazygynda, Bedew massiwindäki aýlawda geçiriljekdigini aýtsa bolar.
Emma, bilşimiz ýaly, paýtagtda ýene-de iki sany aýlaw bar. Olarda ýylyň dowamynda atçapyşygy bilen bagly aňry gitse 3-4 sany çäre geçirilýär. Şol aýlawlaryň biri-de Çülidäki ýa-da häzirki atlandyrylyşy ýaly Gökderedäki Halkara atçylyk sport toplumydyr.
Bu aýlaw ýurt boýunça iň uly aýlawlaryň biri. Iki ýylyň dowamynda gurlan bu aýlaw 2011-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda açyldy. Ýurtda gurlan beýleki aýlawlardan tapawutlylykda 100 million dollara gurlan bu aýlaw halkara statusyny göterip, resmi metbugatda ondaky döredilen şertleriň halkara standartlaryna gabat gelýändigi nygtalýar.
Bu aýlaw diňe bir “halkaralygy” bilen däl, eýse kaşaňlygy bilenem ýurtdaky beýleki aýlawlardan tapawutlanýar. Aýlawyň girelgesinde 20 metrlik bäş sany atyň skulptura monumenti ýerleşdirilipdir. Bu kompleksiň içinde hem alty sany atyň skulpturasy goýlan fontan gurlupdyr.
Aýlawyň tribunalary 7 müň tomaşaça niýetlenen. Aýlawyň binasynda 52 orunlyk myhmanhana, VIP we CIP tribunalary bar. Şeýle-de aýlawyň çäginde at üstündäki oýunlar üçin 500 orunlyk sirkiň hem-de 800 orunlyk at sportunyň konkur ýaly görnüşleri üçin ýörite binalar hem bar. Bu aýlaw Bedew massiwindäki tomaşaçylaryň has köp gatnaýan aýlawyndan has kaşaň we örän amatly gurlan.
Ýaryşlar
Emma bu aýlawda ýylyň dowamynda diňe aprelde, ýagny aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilýän Bedew baýramyna gabatlanyp bir-iki sany atçapyşyk ýa-da atçylyk sportunyň beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirilýär.
Mälim bolşy ýaly, bu aýlawda Türkmenistanyň prezidentiniň gatnaşmagyndaky Bedew baýramy mynasybetli atçapyşyklary hem geçirilýär. Bu aýlawda geçirilýän şol az sanly atçapyşyklara-da öz islegi bilen tomaşa etmäge barýanlaryň goýberilmeýändigi aýdylýar.
“Ilkibaşda, daň bilen baryp, prezident gelmänkä aýlawa girip bolýardy. Ýöne, şonda-da öz islegi bilen gelýänleriň ählisi aýlawa girip bilmeýärdiler. Sebäbi tribunalaryň aglabasy çäreçilerden doldurylýar. Indi bolsa aýlawa diňe çäreçiler goýberilýär” diýip, bu aýlawda işleýän Oraz aýdýar.
Bedew baýramy mynasybetli atçylyk sport çärelerinden başga, bu aýlawa prezidentiň özi gelip birki aýlaw edip gidäýmese, galan wagt aýlawyň boş durýandygyny Oraz gürrüň berýär. Onuň aýtmagyna görä, bu aýlawda bedew baýramyndan başga ýaryşlar geçirilmeýär.
“Prezident aýlawy”
Paýtagtda ýokarda agzalan il içinde “çäreçi aýlaw” diýlip atlandyrylýan topluma meňzeş ýene-de bir atçylyk sport kompleksi bar. Ilat arasynda “prezident aýlawy” diýlip atlandyrylýan bu aýlawyň resmi ady ”Ahalteke atçylyk kompleksi”. Göçürilen Birinji maý obasynyň ýanynda ýerleşen bu aýlawda prezidentiň atlarynyň saklanýandygy aýdylýar. Galyberse-de, bu aýlawda ýokary wezipeli daşary ýurtly myhmanlar üçin hem at üstündäki çykyşlar görkezilýär.
Halkara atçylyk sport kompleksiniň tutýan umumy meýdany 90 gektar, ol 100 million dollara guruldy. Aýlawda 10 sany athana, 20 at üçin karantin bölümi, atçapyşyga atlary taýýarlamak üçin 80 atlyk bölüm, laboratoriýa we beýleki zerur bolan ambarlardyr ussahanalar bar.
Emma paýtagtyň Gökderedäki we öňki Birinji maý obasynyň golaýyndaky gymmatbaha aýlawlaryň ikisiniň gapylary-da ýurduň adaty ilaty üçin ýapyklygyna galýar.


text:
Täzelikler
Täze ylham çeşmesi30.03.2016
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkymyza ýene-de bir ajaýyp “Çaý - melhem hem ylham” atly kitabyny peşgeş berdi. Arkadag Prezidentimiziň täze kitaplary ýazyp, onuň bilen halkymyzy begendirip durmagy eýýäm däbe öwrüldi.
Nowruz baýramy!18.03.2016
Pasyllaryň soltany baharyň gelmegi bilen tutuş tebigat janlanýar. Her paslyň öz gözelligi bar. Ýöne bahar paslynyň kalbyny heýjana salýan, gözelligine bendi edýän, görünmeýän, bilinmeýän jadysy bar. Dag-dereler ýaşyl begres geýende, durnalar gykuwlaşyp gelende, lemmer-lemmer gara bulutlar süýşüp, gök gübürdäp ýyldyrym çakanda, kükräp-kükräp bahar çagbasy ýaganda, kalbyňda üýtgeşik duýgular döreýär. Il içinde nowruz gijesi dünýä inen perzent üýtgeşik akylly-başly bolýar diýen ynam hem bar. Nowruzyň gelmegi bilen zenanlaryň teşwişi hem artyp, Bibileriň tagamy bolan semenini taýýarlamagyň ugrunda bolýarlar.
Ösüş ýolly Watanym18.03.2016
Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda ähli ulgamlaryň döwrebaplaşdyrylmagy ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşini işjeňleşdirmek üçin düýpli esas döredýär, raýatlaryň abadançylygy, eşretli ýaşaýşy onuň esasy ölçegi bolup durýar. Şonuň üçin hem, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ähli özgertmeleriniň özeninde adamlaryň ýaşaýyş-durmuş derejesini gowlandyrmak, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny ýokarlandyrmak wezipeleri durýar. Munuň özi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Pakistan Yslam Respublikasyna resmi sapary hakynda18.03.2016
2016-njy ýylyň 16-17-nji martynda Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarifiň çagyrmagy boýunça Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýurtda resmi saparynda boldy.
2016-njy ýylyň 07-nji martynda «Awaza milli syýahatçylyk zolagynyň «Hazar» myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Germaniýa Federatiw Respublikasynyň özge pulhanalaryň halkara hyzmatdaşlygy boýunça gaznasy bilen bilelikde guran «Bank işgärleriniň özbaşdak okuwyny ornaşdyrmak» atly sebitara okuw maslahaty öz işine başlady. Oňa Germaniýadan, Gyrgyz Respublikasyndan we Täjigistan Respublikasyndan wekiller, Merkezi bankyň, ýurdumyzyň karz beriji edaralarynyň, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň, Türkmen döwlet maliýe institutynyň wekilleri gatnaşýarlar.


text:
Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň Myratberdi Sopyýew adyndaky oba hojalyk paýdarlar jemgyýetiniň başlygy, Türkmenistanyň Gahrymany Myratberdi Sopyýew pensiýa ugradyldy.
Hepdäniň duşenbe güni M.Sopyýew, köp ýyllap ýolbaşçylyk eden oba hojalyk paýdarlar jemgyýetinde Akbugdaý etrabynyň häkimliginiň ýolbaşçylarynyň we öňdebaryjy kärendeçileriň gatnaşmagynda geçirilen maslahatda dabaraly ýagdaýda hormatly dynç alşa ugradyldy.
80 ýaşynyň arka atan gojanyň pensiýa çykmagy bir tarapdan pensiýa ýaşy 60 ýaş bolan ýurtda adaty bir ýagdaý bolsa-da, başga bir tarapdan Garaşsyzlyk ýyllarynyň başyndan bäri Türkmenistanyň oba hojalyk pudagynyň iň tanymal işgäriniň, ýurduň ýer önümçilikdäki üstünlikleriniň subutnamasy we göreldesi hökmünde häkimiýetler tarapyndan öňe sürlen şahsyň pensiýa çykmagy, onuň ýurduň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyndan çetleşdirilmegi hökmünde kabul edildi.
Türkmenistanyň parlamentiniň öňki deputaty Halmyrat Söýünowyň bellemegine görä, M.Sopyýew ýurduň diňe bir pensioner raýaty bolman, onuň ady ýigrimi ýyldan bäri Türkmenistanda ýöredilýän syýasat bilen bagly.
Sebäp nämede?
Türkmenistanyň Gahrymany we ýurduň öňdebaryjy hojalygynyň ýolbaşçysy M.Sopyýewiň pensiýa çykmagynyň sebäpleri barada resmi maglumatlarda Türkmenistanyň Gahrymanynyň öz islegi boýunça hormatly dynç alşa goýbermegini haýyş edip, ýurduň prezidentine hat bilen ýüz tutanlygy aýdyldy.
Pensiýa çykmagy bilen baglylykda milli telewideniýede görkezilen çykyşynda M.Sopyýew prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa minnetdarlyk bildirdi.
M.Sopyýewiň pensiýa ugradylmagy mynasybetli onuň adyny göterýän paýdarlar jemgyýetinde maslahat geçirildi. Şol maslahatda Sopyýewe ýurduň agrosenagat pudagyna goşan uly goşandy we oba hojalyk önümçiligine ylmyň we tehnikanyň üstünliklerini ornaşdyrmakda bitiren hyzmaty üçin minnetdarlyk bildirilip, Türkmenistanyň prezidentiniň adyndan ýadygärlik sowgady gowşuryldy.
Sopyýewiň pensiýa çykmagy munuň sebäpleri barada dürli çaklamalary döretdi. Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, işden öňürti häkimiýetleri wasp etmek bilen meşgullanýan adamlar bilen ykdysadyýeti we oba hojalygyny dolandyryp bolmajagyna türkmen ýolbaşçylarynyň göz ýetirenligi baradaky çaklamalar il içinde ýörgünli.
Ýarym asyrlyk zähmet
M.Sopyýew öz adyndaky paýdarlar jemgyýetine 50 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ýolbaşçylyk etdi, öň Gäwers raýonynyň “Türkmenistan” kolhozy adyny göteren bu hojalyga Myratberdi Sopyýewiň adyny Saparmyrat Nyýazow dakypdy.
M.Sopyýew bilen ýurduň häzirki prezidenti G.Berdimuhamedowyň hem ençeme sapar duşuşyp, oba hojalyk işlerini we daýhanlaryň zerurlyklaryny hem isleglerini maslahat edenligi resmi maglumatlarda bellendi.
M.Sopyýewiň pensiýa çykarylmagynyň sebäbini H.Söýünow oba hojalyk edermeniniň ideologiýa taýdan edip gelen hyzmatynyň täze häkimiýete indi gerek däldiginde görýär.
H.Söýünowyň pikirine görä, M.Sopyýewiň pensiýa çykarylmagy onuň hyzmat edip gelen syýasy ideologiýasynyň tebigy netijesi: “Islendik adam döwlete, kanuna we millete däl-de, bir şahsyýete hyzmat edende, ahyrky netijede şol adamyň adalatly ýagdaýda işinden boşadylyp, wezipesinden çekilmeýänligini 20 ýylyň dowamynda görüp gelýäris”.
Neşe söwdasy bilen baglanyşyk
Myratberdi Sopyýewiň pensiýa ugradylmagynyň ýakynda Türkmenistanda uly mukdarda neşe maddalarynyň ele salynmagy boýunça waka bilen baglanyşygy baradaky çaklamalar hem öňe sürülýär.
230 kilodan gowrak neşe bilen tutulanlaryň milli telewideniýede eden çykyşlary, tutulan dokuz adamdan altysynyň Gämi obasyndandygyny görkezdi. Ele düşen neşe söwdagärleriniň bäş ýyldan gowrak wagt bäri Gämi obasynda uly möçberde neşe söwdasyny erkin alyp baranlygyny ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
Gämi obasynyň neşekeşleriň hem-de neşe söwdasyny edýänleriň sanawynda diňe bir Akbugdaý etrabynda däl-de, eýse tutuş Ahal welaýatynda birinji orny eýeleýänligi barada hem käbir maglumatlarda aýdylýar.
A.Bugaýewiň sözlerine görä, neşe söwdasyna M.Sopyýewiň maşgala agzalarynyň hem gatnaşygynyň barlygy hakda gürrüňler soňky 8-10 ýyl bäri dowam edip gelýär. Il içinde şeýle çaklamalaryň M.Sopyýewe Gahryman ady berlen döwründe onuň gyzynyň tirýek söwdasy bilen bagly Eýranda türmede oturanlygy baradaky gürrüňlerden başlanyp, şu güne çenli dowam edýär.
Türkmenistanyň Gahrymanlary
M.Sopyýew Türkmenistanyň Gahrymany adyny göterýän aýatda diri üç adamyň biri. Sopyýewden başga bu ady Sadulla Rozmetow hem-de Maýa Kulyýewa göterýärler.
Öz wagtynda Türkmenistanyň gahrymany adyna Saparmyrat Nyýazowyň özünden başga ýene Sapyş Çerkezow, Saparmuhammet Weliýew hem-de Gedaý Ahmedow eýe bolupdy.
Sapyş Çerkezow özüne berlen bu atdan sähel wagt geçenden soň, aradan çykdy. Ýurduň ozlaky nebit-gaz ministri Saparmuhammet Weliýew korrupsiýada aýyplanyp, Gahryman adyndan mahrum edildi we türmä basyldy.
Lebap welaýatynyň öňki häkimi Gedaý Ahmedow bolsa eýeleýän wezipesinden boşadylyp, Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabyna häkim bellenipdi, emma ol şondan köp wagt geçmänkä türmä basylypdy.


text:
Türkmenistan ýaňy-ýakynda Hazar deňzinde harby-taktiki okuw türgenleşigini geçirdi. 11-nji awgustda birnäçe gäminiň gatnaşmagynda geçirilen “Hazar -2016” atly harby maşklar ýurduň öz ýaragly güýçleriniň goranyş ukybyny, harbylarynyň söweş taýýarlygynyň ýokary derejesini görkezdi, diýlip resmi maglumatlarda habar berildi. 21 ýyl mundan ozal özüni Bitarap döwlet diýip yglan eden Türkmenistanyň öz harby taýýarlygyny görkezmäge şu günki gün nähili zerurlyk bar?
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň ýaragly güýçlerinde 12 ýyllap gulluk eden, türkmen parlamentinde harby meseleler boýunça komissiýa ýolbaşçylyk eden öňki deputat Halmyrat Söýünow bilen söhbetdeş boly.


text:
Türkmenistanda Ministrler Kabinetiniň geçirilen soňky maslahatlarynyň birinde ýurtda «Jaýlary hususylaşdyrmak» baradaky kanunyň proýektine garalýandygy aýdyldy.
Gazagystanda bu kanun takmynan 15 ýyl mundan ozal kabul edilip, jaýlar hususylaşdyryldy. Emma bu ýaşaýyş jaý-kommunal reforma Gazagystanda henize çenli-de tamamlananok.
Türkmenistanda goňşy ýurduň ýalňyşlyklary gaýtalanmaz ýaly näme etmeli? Gazagystanda bu ugurda nähili kynçylyklar ýüze çykdy? Biz bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Altyn Amandurdy gyzy gazagystanly ykdysatçy Pýotr Swoik bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Pýotr Wladimirowiç, häzir Türkmenistanda «Jaýlary hususylaşdyrmak» baradaky kanunyň kabul edilmegine garaşylýar. Belli bolşy ýaly, Gazagystan Sowet Soýuzy dargansoň ilkinji bolup, jaýlaryň hususylaşdyrylmagyna ýol açdy. Bu ugurdan Gazagystanyň tejribesi hakda gürrüň berip bilmezmisiňiz? Sizde jaýlary hususylaşdyrmak nähili geçirildi?
P.Swoik: Gazagystanda ýaşaýyş kommunal reformasy GDA döwletleriniň arasynda iň birinji bolup geçirildi. Bu reforma 1995-97-nji ýyllar aralygynda amala aşyryldy.
Reforma iki tapgyrdan ybarat boldy. Ilki bilen raýatlaryň ýaşaýan jaýlary hususulaşdyrlyldy. Başda muňa degişli ýörite kuponlar çykarylyp, jaýlaryny hususylaşdyrmak isleýän raýatlar belli bir möçberde pul tölemeli edildi.
Ýöne soň bu usuldan el çekilip, jaýlar tölegsiz hususylaşdyryldy. Bu iş geçirilensoň, kommunal pudaga hökümetiň töleýän dotasiýalary ýatyryldy. Bu bolsa şol kyn döwürde býujeti dikeltmäge ýardam berdi.
Azatlyk Radiosy: Ýaşaýyş jaý-kommunal reformanyň dowamynda nähili kynçylyklar ýüze çykdy?
P.Swoik: Adamalaryň öz ýaşaýan jaýlaryny hususylaşdyrmagy gowy zat. Ýöne agzalýan reformada bir mesele göz önünde tutulmady. Ol hem köpgatly jaýlardaky ulanylýan umumy meýdanyň eýeçiligi kanun tarapyndan kesgitlenmedi. Ýagny üçekleriň, ýerzeminleriň, basgançaklaryň kimiň eýeçiligindeligi ýuridiki taýdan takyklanmady. Netijede bu ulanylýan umumy meýdanlar hususylaşdyrylman, hökümetiň eýeçiliginde galdy. Ýöne hökümet hem ol ýerleriň gözegçiliginden el çekdi. Onsoň jaýyň depesinden suw geçse, onuň remontyny kimiň etmelidigi düşnüksiz bolup galdy. Şol sebäpden jaýyň girelgeleri hem görer ýaly bolmady. Köpgatly jaýlaryň diňe kwartiralary raýatlaryň eýeçiliginde. Hökümetiňem özüne degişli ulanylýan umumy meýdanlaryň remontyny maliýeleşdiresi gelmeýär.
Azatlyk Radiosy: Bu mesele henize çenli çözülmedimi? Henize çenli ulanylýan umumy meýdanlaryň eýeçiliginiň kime degişlidigi kanun tarapyndan kesgitlenmedimi?
P.Swoik: Hawa, bu mesele henize çenlem çözülmän gelýär. Ýaşaýyş jaý-kommunal reformanyň geçirilip başlanmagyna, ynha, 10 ýyl bolsa-da, bu mesele petige dirän ýaly. Häzir bu mesele bilen bagly köpgatly jaýlary kondo-minimum diýlip atlandyrylýan sistema geçirmek teklip edilýär. Ýagny, ulanylýan umumy meýdanlaryň eýeçiligi hem şol jaýdaky kwartiralaryň arasynda, ululygyna baglylykda paýlanýar.
Şeýlelikde ulanylýan umumy meýdanlar üçin aýyna bellenilen möçberde pul tölenip, amortizasion fondy döredilýär. Remont işlerini geçirmek zerurlygy dörän halatynda şol fonddaky serişdelerden peýdalanylýar.
Häzir Gazgystanda gurulýan täze jaýlar hut şol sistema boýunça satylýar. Ýöne henize çenli-de ulanylýan umumy meýdan bilen bagly kynçylyklary çözülmedik öýler az däl. Häzir bu problemasy çözülmedik jaýlar üçin hökümet 20-30 sany köpgatly jaý üçin öňki öý uprawleniýalary ýaly edaralary saklaýar. Emma bu usul düzüwli işlemeýär. Şonuň üçin mundan başga çykalga gözlemeli.
Azatlyk Radiosy: Pýotr Wladimirowiç, Günbataryň ösen ýurtlarynda siziň öý uprawleniýesi diýip atlandyran edaraňyz hususy pudaga degişli. Ýagny, köpgatly jaýda ýaşaýanlar ýörite tendr yglan edip, özleriniň jaýlary bilen bagly iş alyp barjak firmany saýlalaýar. Ýaşaýan jaýlarynyň ululygyna baglylykda kwartiralaryň eýeleri aýyna belli bir möçberde kommunal tölegleri töleýarler. Şol puldan jaýy dolandyrýan firmanyň haky hem tölenýär. Eger jaýa gözegçilik edýän firmanyň işi ýaşaýjylary kanagatlandyrmasa, onda gaýtadan ýygnak geçirilip, öňki firmanyň ýerine täze firma işe alynýar. Bu usul iň netijeli hasaplanýar. Şeýle sistema Gazagystanda doly işlär ýaly nähili kanunlaryň kabul edilmegi zerur?
P.Swoik: Kanunda her bir köpgatly jaýyň hususy eýeçilige degişli özbaşdak emläk kompleksidigi anyk kesgitlenmeli. Galyberse-de, şeýle jaýyň eýeleriniň özbaşdak kommunal gatnaşyklaryny gurnap biljekdikleri kanunda takyk bellenilmeli.
Elbetde, bu işleri ýola goýmak üçin hökmany suratda hökümetiň ýörite alyp barýan syýasaty gerek. Sebäbi ýaşaýjylaryň özleriniň birigip, bu ugurda agzybir iş alyp barmaklaryna garaşyp bolmaz. Bu meselede hökümet hereket etmeli.


text:
Çarşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky maslahatyny geçirdi. Onda harby we kanun goraýjy organlaryň şu geçen ýarym ýyldaky işleriniň jemleri jemlendi.
Maslahatda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň düzümine girýän ministrler we beýleki ýokary derejeli resmiler öz dolandyrýan pudaklarynda edilen işler barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Bu maslahatyň barşynda prezident Berdimuhamedow ýene-de nobatdaky gezek ýurduň Baş prokurory Ç.Hojamyradowa paýtagtdaky we welaýatlardaky gurluşyk işleriniň barşyna we gurluşyk obýektleriniň hiline hem-de olaryň öz wagtynda tabşyrylyşyna gözegçilik etmeklige tabşyryk berdi.
Mundan daşary, prezident Berdimuhamedow ýurduň prokuratura işgärleriniň çinlerine laýyklykda olara goşmaça hak tölemek barada-da bu maslahatda ýörite karara gol çekdi.


text:
Aşgabat, 18.02.2015. “Türkmenportal”.
Bir hepde töweregi mundan ozal Aşgabatda AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň ilkinji saýlama tapgyrynda Türkmenistanyň çempiony “Altyn asyry” ýeňlişe sezewar eden Ýemeniň “Al-Sakry” Aziýanyň ikinji derejeli klub bäsleşigindäki çykyşyny bes etdi. Ýemeniň üç gezek çempiony ikinji gün Bahreýniň “Al-Hidd” toparyndan 1:2 hasabynda ýeňildi. Oýun Bahreýniň paýtagty Manamanyň Milli stadionynda bary-ýogy 480 tomaşaçynyň gatnaşmagynda geçirildi.
Ýer eýeleri 17-nji minutda hasaby açdylar. Pökgini Said Mohammad geçirdi. 52-nji minutda Akarandut Nikodemus Orak hasaby 2:0-a ýetirdi. Ýemenli futbolçylara 64-nji minutda bir jogap pökgüsini geçirmek başartdy. Netijede “Al-Sakr” AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşda çykyşyny bes etmeli boldy.


text:
Dogry wagtda alnan suratlar
Suratçylyk-sungatdyr. Herkim gyzykly ýa-da tötänleýin oňaýly ýagdaýlara şaýat bolup bilenok. Dogry ýerde, tebigy yşykda, dogry burçdan surata almak-munuň hemmesi synçylygyň netijesi.
1. Ses barýerini geçip gitdi.
2. Uçaryjyk bilen oýnaýaryn oglum!
3. Patrisiýa uragany-Puerta Wallarta, Meksiko
4. Uly adam öz maşynjyklaryny oýnaýar.
5. Örän utanjaň pişijek.
6. Köpürjigiň ýarylyşy
7. Gijäň rahat Snoopy!
8. Ýorganyň astynda
9. Dünýä köpürjikli äýneklerden seretmek.
10. Sen nirä barýansyň öýdýäň?
11. Ironiýa
12. Çemçe kelle
13. Legenda dogry ekenow!


text:
Häzirki wagt Parižde ýaşaýan eýranly aktrisa Golşifteh Farahani Fransiýanyň žurnallarynyň birinde ýalaňaç görnüşde surata düşdi we suratlaryny özüniň “Facebook” sosial ulgamynda ýerleşdirdi. Farahaniniň bu hereketini käbirleri batyrlyk diýip, öwse, käbirleri muny berk ýazgardylar.
Geçen ýyl Eýrandan Fransiýa göçüp baran Golşifteh Farahaniniň sözlerine görä, eýranly resmiler oňa öýüne dolanmaly däldigini aýdypdyrlar. Ol bu hakda şeýle gürrüň berýär: “Eýranyň Medeniýet we yslam ýörelegleri ministrliginiň bir resmisi maňa ‘Eýranda aktýorlaryň ýa-da aktrisalaryň geregi ýok. Sen öz artistligiňi başga ýerde dowam etdiriber’ diýdi”.
Golşifteh “pynhanlygy” açdy…
Farahani Fransiýanyň “Madame Le Figaro” žurnaly üçin ýalaňaç görnüşde surata we wideo düşdi. Bu Golşifteh Farahaniniň Leonarda di Kaprio bilen birlikde Golliwudyň
Golşifteh Farahani Golliwudyň “Beden ýalanlary” atly filminde belli amerikan aktýory Leonarda di Kaprio bilen birlikde. 2008.
“Beden ýalanlary” filmi boýunça ýola goýan proýetkleriniň biridi. Bu proýektde aktýorlar we aktrisalar ýalaňaçlanyp, beden we medeni azatlygy mahabatlandyrýarlar.
Suratda Farahaniniň elinde diňe bir ýüzük bolup, ol göwüslerini eli bilen ýapyp, tomaşaça tarap näzli nazar bilen seredýär. Wideo böleginde bolsa, ol beýleki fransuz aktýorlary we aktrisalary bilen birlikde peýda bolup, özüniň bir göwsüni açyp görkezýär.
Gürrüňi edilýän surat we wideo ýazgysy gysga wagtyň içinde pars dilindäki sosial ulgamlara geçirlip, eýranlarylaryň arasyna-da ýaýradyldy.
“Ine, meniň hukugym diýýär”
Germaniýada ýaşaýan eýranly žurnalisti Mariam Mirza bu bolan waka özüniň oňyn nukdaýnazardan baha berýändigini aýtdy.
Ol “Men suraty görenimden soň, ilkinji aýdan zadym ‘Berekella, Golşifteh!’ boldy.
Fransiýanyň “Madame Le Figaro” žurnalynda çap edilen Golşifteh Farahaniniň suratlaryndan biri.
Ýalaňaçlanyp surata düşmek bilen, ol öz bedeniniň diňe onuň özüne degişlidigini nygtady. Biz köp ýyllar bäri basyş astynda ýaşaýarys. Ahlak polisiýasy köp ýyldan bäri bize nähili geýinmelidigimiz we özümizi nähili alyp barmalydygymyz barada görkezme berip gelýär. Ýöne, birdenkä-de bir aýal gelip, ‘ine, meniň hukugym’ diýýär” diýdi.
Golşifteh Farahani ol wideony we suratlary 17-nji ýanwarda özüniň “Facebook” sosial ulgamynda ýerleşdirenden soň, oňa dürli garaýyşlar peýda boldy. Käbirleri ony öwüp ýazan bolsa, käbirleri gatyrganyp seslenme ýazdylar. Olaryň birinde şeýle diýilýär: “Seni görenimde, meniň aňrym bärik gelýär. Sen öz watanyňy we bedeniňi satdyň. Bu eýran aýaly üçin juda utanç!”.
Eýranyň ýarym resmi “Fars” habar agentligi bolsa, Farahani özüne ünsi çekmek üçin özüniň ahlagyny satdy diýip, maglumat ýaýratdy.
Emma Golşifteh Farahaniniň hereketini goldaýan käbir eýranlylar Eýranyň häzirki konserwatiw jemgyýetiniň bular ýaly suratlara we wideolara taýýar däldigini aýdyp, bular ýaly wakalara jemgyýetiň öwrenişmelidigini belleýärler .


text:
Türkmenistanyň merkezi gazetleriniň 30-njy aprelde çap eden maglumatyna görä, aprel aýynda ýurtda 84 çäre geçirilipdir. Maý aýynda olaryň sany 97 bolar.
Bu çärelere kimler gatnaşdyrylýar? Olar çagalar baglarynyň körpeleri, mekdep okuwçylary, studentler, mugallymlar, lukmanlar , býujetden aýlyk alýan işgärler, medeniýet işgärleri.
Aşgabatly 40 ýaşly mugallyma Aýna Abaýewanyň Azatlyk Radiosyna gürrüň bermegine görä, mugallymlar baýramçylyk çärelerine we dabaralara gije-gündiz diýen ýaly gatnaşýarlar, olar sowukda-yssyda daşarda durmaly bolýarlar, ýöne olara bu çekýän azaby üçin hiç hili goşmaça hak tölenmeýär.
Aşgabatly synçy dünýäniň haýsydyr bir başga ýurdunda ýok bir täze gatlagyň –“çäreçiler” gatlagynyň türkmen jemgyýetinde dörändigini aýdýar. Onuň sözlerine görä, “çäreçileri” öz islegi ýa bähbidi üçin meýletin gatnaşýanlar hem-de mejbury gatnaşýanlar diýen iki topara bölmek mümkin.
Birinji topara grýänler ähli çärelere gatnaşýan ýaşulular, ýokary mekdepleriň mugallymlary we beýleki intelligensiýa wekilleri bolup, olar häkimiýetiň ideologiýasyny goldaýanlar. Çagalar baglaryndaky çagalar, mekdep okuwçylary, studentler, adaty mugallymlar, lukmanlar, umuman, býujetden aýlyk alýan işgärler ikinji topary emele getirip, olar mejburylaryň toparyny düzýär.
Eýsem, şeýle köp çäreleri gurnamakdan nähili maksat yzarlanýar? Bu ugurda dünýä tejribeleri nähili? Çäreler meselesinde Türkmenistanyň swilizlenen ýurtlaryň hataryna goşulmagy üçin nämeler edip bolar?
Şu temadan geçirilen Tegelek Stol gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Şu gün Türkiýede 2003-nji ýylda häkimiýet agdarylyşygyny amala aşyrmak synanşygynda günä bildirilip bildirilip, hormatly dynç alyşdaky ýene 2 harby general tussag edildi.
Bu gezek öň Türkiýanyň Birinji goşunyna ýolbaşçylyk eden general Çetin Dogan bilen ýörite güýçleriň öňki baştutany Engil Alanyň tussag edilendigi habar berilýär.
Düýn ýurduň 13 şäherinde geçirilen reýdleriň dowamynda 18 adamyň tussag edilendigi aýdylypdy.
Bu mesele bilen bagly 26-njy fewralda çykyş eden Türkiýanyň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan hiç kimiň kanundan ýokary bolup bilmejekdigini aýdyp, Türkiýänyň demokratiýasyna garşy hereket edenleriň hemmesiniň jogapkärçilige çekiljekdigini duýdurdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň täze kanuna gol çekmegine garaşylýar. Kongres tarapyndan makullanan bu kanunyň proýektinde ýurduň ykdysadyýetine abanýan maliýe howplarynyň öňüni almak üçin ýurtda salgytlary ýokarlandyrmak we döwlet çykdajylaryny azaltmak ýaly çäreler göz öňünde tutulýar.
Kanunyň proýekti 1-nji ýanwarda Kongress tarapyndan makullandy. Respublikan partiýasynyň köpçüligindäki wekiller öýi 257 sesiň goldamagynda we 167 sesiň garşy çykmagynda kanunyň proýektini makullady.
Senat tarapyndan hem goldanan bu kanun Obamanyň garamagyna tabşyryldy.
Ykdysadyýetçiler täze çäreleriň ABŞ-nyň ösüşine zyýan ýetirip biljegini we global ykdysadyýete täsir ýetirjegini duýdurdylar.
Kanun köp amerikanlar üçin salgytlaryň azalmagyny we azyndan iki aýa golaý döwrüň dowamynda döwlet çykdajylarynyň azalman saklanmagyny göz öňünde tutýar.
Salgyt çäresi
Kanuna laýyklykda baý amerikanlar üçin salgytlaryň ýokarlandyrylmagy 10 ýylyň dowamynda ýurda 620 milliard dollar girdeýji getirmeli.
Barak Obama bu kanun arkaly amerikan salgyt sistemasynyň has adalatly boljagyny belledi.
Barak Obama täze kanunyň ýurduň ilatynyň 2% golaý baý gatlagy üçin salgytlary ýokarlandyrmak bilen orta gurply raýatlary goşmaça salgytdan halas edýändigini we ykdysadyýetiň yza gaýtmagynyň öňüni almaga ukyplydygyny belledi.
Obama bu kanunyň pul ýetmezçiligini azaltmak üçin edilýän tagallalaryň diňe bir bölegi bolup durýandygyny hem boýun aldy.
Demokratlar we respublikanlar defisiti azaltmak boýunça strategiýanyň üstünde ylalaşyp bilmän gelýärler.
Demokratlaryň salgytlary köpeltmek baradaky teklipleri respublikanlar tarapyndan ret edilýär. Respublikanlaryň çykdajylary azaltmak barada öňe sürýän teklipleri bolsa demokratlar tarapyndan ret edilýär.
ABŞ-niň täze maliýe kanuny makullamagy halkara maliýe bazarlaryna öz täsirini ýetirdi. Aziýanyň maliýe bazaryndaky nyrhlar ýokary galdy we nebtiň bahasy artdy.


text:
Anna güni Serbiýanyň sudy Birleşen Ştatlaryň graždany Piter Egnere Ikinji Jahan urşy ýyllarynda uruş jenaýatçylygyny edenlikde günä bildirip, onuň tussag edilmelidigi barada karar çykardy.
Belgrad şäheriniň sudy 88 ýaşly Piter Egneri Ikinji Jahan urşy ýyllarynda nasistik Germaniýanyň ofiseri hökmünde Belgrad şäherinde 17 müň töweregi parahat ýaşaýjynyň öldürilmegine gatnaşanlykda günäli tapdy.
Ikinji Jahan urşundan öň ozalky Ýugoslawiýanyň territoriýasynda doglan asly gelip çykyşy nemes bolan Piter Egner 1960-njy ýyllarda Birleşen Ştatlara emigrirläp, bu ýurduň raýatlygyny alypdy.
Serbiýanyň sudunyň çykaran soňky kararynyň yzy bilen, Birleşen Ştatlaryň Adalat ministrligi Piter Egneriň öz geçmişi bilen baglanyşykly köp maglumatlary gizlänligini aýdyp, onuň amerikan raýatlygyny yzyna almak meselesine garamaklygy haýyş edip, Birleşen Ştatlaryň Federal suduna ýüz tutdy.


text:
Hytaýyň döwlet habarlar gullugynyň berýän maglumatyna görä, ýurduň täsirli regional partiýa lideri wezipesinden boşadylypdyr. Şol bir wagtda, onuň kömekçileriniň biriniň Birleşen Ştatlara gaçyp gitmäge synanyşandygy baradaky habarlar ýaýrady.
“Ksinhua” habarlar gullugynyň 14-nji martda beren maglumatyna laýyklykda, Kommunistik partiýanyň günorta-günbatarlykda ýerleşýän Çonguýng şäherindäki başlygy Bo-Ksaýlaý wezipesinden boşadylypdyr. Munuň sebäpleri barada habar berilmeýär.
Korrupsiýa berk garşy durýan Boa şu ýylyň ahyrlarynda Kommunistik partiýanyň syýasy Býurosyna goşulmagy ähtimal esasy dalaşgärleriň biri hasaplanýardy. Onuň kömekçisi we korrupsiýa garşy berk göreşýän polisýanyň başlygy Waň Lijunyň geçen aý ABŞ-nyň konsulhanasyna barandygy we syýasy baş pena sorandygy habar berilýär.
Döwlet eýeçiligindäki media Lijunyň dynç alyşa gidendigini habar berýär.


text:
Gyzyl kitap
Gyzyl kitap — Türkmenistanyň „Tebigaty goramak hakynda“, „Aýratyn goralýan döwlet tebigy territoriýalary hakynda“, „Ösümlik dünýäsini goramak we rejeli peýdalanmak hakynda“, „Haýwanat dünýäsini goramak we rejeli peýdalanmak hakynda“ kanunlaryna, halkara tebigaty goramak konwensiýalary boýunça ýurduň borçnamalaryna, döwlet ekologik maksatnamalaryna we meýilnamalaryna laýyklykda wagtlaýyn hereket edýän resminamadyr. Türkmenistan biologik dürlüligiň görnüşleriniň dörän merkezleriniň biri hasaplanýar. Ýiti kontinental, örän gurakklimatly (uzak dowam edýän yssy tomus möwsümi, howanyň temperaturasynyň gije-gündiziň dowamynda we pasyllaýyn giň aralykda üýtgäp durmagy, ygalyň az düşmegi) howa şertleri, geografiki taýdan Ýewraziýa yklymynyň merkezi böleginde ýerleşmegi — bularyň hemmesi Türkmenistanyň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň tebigy köpdürlüliginiň emele gelmegine öz täsirini ýetiripdir. Häzirki wagtda Türkmenistanyň biodürlüligi 20 müňe golaý görnüşden ybarat bolup, olaryň 7 müňden gowragy ösümlikler, 13 müňe golaýy hem haýwanlardyr. Ösümlik dünýäsiniň 2 müňden hem gowrak görnüşleri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ensiklopediýasynda dermanlyk ösümlikler hökmünde beýan edilýär. Bu düýpli neşir ýurdumyzyň gymmatly ösümlik dünýäsini öwrenmekde botanika, farmakologiýa ylymlarynyň ösmegine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşdy. Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň şu neşirine girizilen ösümlikleriň 47 görnüşi dermanlyk ähmiýetli ösümliklerdir. Dünýä derejesindäki biodürlüligiň gelip çykan Eýran- Anatol merkeziniň demirgazyk-gündogar çetinde ýerleşýän Köpetdagyň ekoulgamynyň ähmiýeti uludyr. Köpetdagyň türkmen böleginde duşýan ösümlikleriň 1800 görnüşinden 332‑isi endemiklerdir (12,9%). Ol Merkezi Aziýanyň daglyk ýerlerinde endemikleriň iň ýokary derejesidir. Bu ýerde şeýle-de oňurgasyz haýwanlaryň 1500 görnüşi, süýrenijileriň 50 görnüşi, guşlaryň 290, süýdemdirijileriň 75 görnüşi ýaşaýar. Türkmenistanyň oňurgaly haýwanlaryndan 92 görnüşi endemiklere we subendemiklere degişlidir.


text:
«Altyn asyr» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti öz müşderilerine Täze ýylyň bosagasynda "Sowgat" nyrhnamalar toplumyny hödürleýär. Bu toplum 2015-nji ýylyň 21-nji dekabryndan başlap, işe girizildi.
Sowgat-Kiçi nyrh meýilnamasy
Sowgat-Kiçi nyrh meýilnamasy bilen siz her aý ähli şäher we öýjükli telefonlaryna 200 minut, ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna 100 SMS hem-de 50 megabaýtlyk trafigini alýarsyňyz. Her aýyň bukjasy gutarandan soň, ähli şäher we mobil telefonlaryna minudynyň bahasy 0.08 manat.
- Ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna SMS-iň bahasy 0.10 manat.
- Her aýyň internet bukjasy gutarandan soň, 1 megabaýtynyň bahasy 0.09 manat.
- Ähli giriş jaňlar mugt.
- Her aý bukja üçin hökmany tölegi 9 manat. Her aýyň 1-ne saklanylýar.
- Täze belgä birikdirilmesi mugt. Birikdirilende ilkinji töleg 1 manat.
- Sowgat-Kiçi nyrh meýilnamasyna geçmek üçin öz telefonyňyzda aýlaň: * 0809 * 6 * 1 * 2 * 128 # jaň düwmesi. Geçmesi 1 manat.
- Daşary ýurda çykyş SMS-iniň bahasy 0.20 manat.
- Şäherara jaňlarynyň 1 minudynyň bahasy 0.08 manat.
- Bahalar goşulan baha salgytly görkezilen.
Üns beriň! Müşderi tölegi üçin hasapda pul ýetmedik ýagdaýynda ähli şäher we öýjükli telefonlaryna minudynyň bahasy 0.14 manat, ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna SMS-iň bahasy 0.10 manatdan, 1 megabaýtynyň bahasy 0.12 manat bolar.
Hasaby dolduranyňyzdan soňra müşderi tölegi doly alnar we birikdirilen bukja aýyň dowamynda hereket eder. Şunlukda aýda müşderi töleginiň alnan pursatyndan başlap hasaplanyp başlanar.
Sowgat-Uly nyrh meýilnamasy
Sowgat-Uly nyrh meýilnamasy bilen siz her aý ähli şäher we öýjükli telefonlaryna 500 minut, ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna 200 SMS hem-de 100 megabaýtlyk trafigini alýarsyňyz. Her aýyň bukjasy gutarandan soň, ähli şäher we mobil telefonlaryna minudynyň bahasy 0.05 manat.
- Ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna SMS-iň bahasy 0.10 manat.
- Her aýyň internet bukjasy gutarandan soň, 1 megabaýtynyň bahasy 0.09 manat.
- Ähli giriş jaňlar mugt.
- Her aý bukja üçin hökmany tölegi 16 manat. Her aýyň 1-ne saklanylýar.
- Täze belgä birikdirilmesi mugt. Birikdirilende ilkinji töleg 1 manat.
- Sowgat-Uly nyrh meýilnamasyna geçmek üçin öz telefonyňyzda aýlaň: * 0809 * 6 * 1 * 2 * 129 # jaň düwmesi. Geçmesi 1 manat.
- Daşary ýurda çykyş SMS-iniň bahasy 0.20 manat.
- Şäherara jaňlarynyň 1 minudynyň bahasy 0.05 manat.
- Bahalar goşulan baha salgytly görkezilen.
Üns beriň! Müşderi tölegi üçin hasapda pul ýetmedik ýagdaýynda ähli şäher we öýjükli telefonlaryna minudynyň bahasy 0.14 manat, ýurduň içinde ähli mobil telefonlaryna SMS-iň bahasy 0.10 manatdan, 1 megabaýtynyň bahasy 0.12 manat bolar.
Hasaby dolduranyňyzdan soňra müşderi tölegi doly alnar we birikdirilen bukja aýyň dowamynda hereket eder. Şunlukda aýda müşderi töleginiň alnan pursatyndan başlap hasaplanyp başlanar.


text:
Duşenbe güni BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun geçen maýda Gaza ynsanperwerlik ýardamyny alyp barýan gämä Ysraýylyň eden adam ýitgili reýdi barada derňew geçirjek toparyň döredilendigini yglan etdi. Onyň agzalarynyň arasynda türkiýeli we ysraýylly hem bar.
Täze Zelandiýanyň öňki premýer-ministri Palmeriň ýolbaşçylyk edýän bu topary öz işine 10-njy awgustda başlar. Olaryň ilkinji hasabaty sentýabryň ortalarynda taýýarlanar.
Şol bir wagtyň özünde, Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Netanýahu öz ýurdunyň BMG-niň derňewine gatnaşjakdygy barada Pan Gi Muna maglumat berdi. Şeýle karara Netanýahunyň hökümetiniň ýokary derejeli agzalary geldiler.
Palestinalylara niýetlenen ynsanperwerlik ýardamyny alyp barýan gämide Ysraýylyň geçiren reýdinde Türkiýäniň 9 raýaty ölüpdi.


text:
Orsýetiň Iwanowo şäheriniň polisiýa resmileri geçen şenbe güni bu şäherde Özbegistanyň oppozision Halk Hereketiniň aktiwisti, biznesmen Fuad Rustamhojaýewiň atylyp öldürilendigini mälim etdiler.
Organ işgärleriniň aýtmagyna görä, Fuad Rustamhojaýew Iwanowa şäherindäki öz öýüniň öňünde näbelli adam tarapyndan birnäçe gezek kellesine atylan okdan ölüpdir.
Orsýetiň kanun goraýjy resmileri özbegistanly aktiwistiň öldürilmeginiň onuň biznes ýa-da syýasy işleri bilen baglanyşyklydyr diýlip çaklanylýandygyny mälim etdiler.
38 ýaşly Fuad Rustamhojaýew Özbegistanyň oppozision Halk Hereketini esaslandyryjylardan biri hasaplanylýar. Ol 2005-nji ýylda Orsýetiň raýatlygyny alypdy.


text:
Anna güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasy öz ýaýradan täze hasabatynda Gyrgyzystanyň Oş şäherinde bolan etniki çaknyşyklar bilen baglanyşykly ýurduň häkimiýetleriniň zerur derňewleri geçirmändigini aýdyp, muny tankyt edýär.
Hususan-da, bu gurama iki ýyl mundan ozal Oş şäherinde bolan bu wakalarda howpsuzlyk güýçleriniň dildüwşükli hereket edendikleri barada bildirilýän aýyplamalar boýunça zerur derňewleriň geçirilmändigini aýdýar.
Mundan daşary, “Amnesty International” guramasynyň hasabatynda Oşdaky wakalarda ynsanýete garşy jenaýatçylyga degişli adam gynamak, jynsy zorluk we adam öldürmek ýaly birgiden jenaýatçylyklaryň jezasyz galdyrylandygy-da aýdylýar.


text:
Şu gün Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasy Ynsan Hukuklary boýunça Ýewropa suduny reformirlemek baradaky täze halkara protokolyny goldap ses berdi.
Hususan-da, Orsýetiň Federasiýa Geňeşi Ynsan Hukuklary baradaky Ýewropa Konwensiýasynyň 14-nji protokolyny ratifikasiýa etmeklige ses berdi.
Bu protokol bolsa, Ynsan Hukuklary baradaky Strasburg sudunyň işini täzeçe gurnamaklygy hem-de şikaýatlara garamak prosesini tizleşdirmekligi göz öňünde tutýar.
Orsýetiň parlamentiniň aşaky palatasy bu protokoly şu aýyň başlarynda tassyklapdy.
Orsýet bu protokoly ratifisirlän Ýewropa Geňeşine agza döwletlerden iň soňkusy boldy.


text:
Sişenbe güni Russiýa Federasiýasynyň ilkinji prezidenti Boris Ýeltsiniň doglan güni. Ýeltsin aýatda diri bolanlygynda, 80 ýaşardy.
Bu sene Orsýetde dürli programmalar, sergiler we dabaralar bilen bellenýär.
Prezident Dmitriý Medwedew Ýeltsiniň dogduk şäheri Ýekaterinburgda onuň ýadygärliginiň açylyşy dabarasyna gatnaşdy.
Boris Ýeltsin 1991-nji ýyldan 1999-njy ýyla çenli, Täze ýyl baýramynda garaşylmadyk ýagdaýda wezipesinden çekilýänçä, Orsýetiň prezidenti boldy.
Ýeltsin 2007-nji ýylyň aprelinde 76 ýaşynda ýürek keselinden aradan çykdy.


text:
Norwegiýanyň paýtagty Osloda aşa sagçy ekstremist Anders Breýwigiň amala aşyran goşa terroristik aktynda heläk bolan 77 adamyň hatyrasyna ýekşenbe güni ýas dabarasy geçirildi.
“Spektrum” sport-konsert toplumynda geçirilen ýas çäresine heläk bolanlaryň hossarlary, şol wakada diri galanlar, Norwegiýanyň patyşasy Harald bäşinji, Norwegiýanyň premýer-ministri Ýens Stoltenberg, skandinawiýa ýurtlarynyň ministrleri, syýasy hem jemgyýetçilik işgärleri gatnaşdy.
Bu çäreden öň, heläk bolanlaryň hossarlary we dostlary Utoeýa adasyna bardylar. Bu ýerde ýerleşýän sosial-demokrat ýaşlaryň tomusky lagerinde Anders Breýwik 69 adamy atyp öldüripdi.


text:
Ylaýyk iki ýyl mundan ozal paýtagtyň bazarlarynda satylýan elin etiň bahasy gymmatlap başlady. Şol wagt elin etiň bir kilogramynyň bahasy 12 manatdan 16-17 manada ýetdi. Emma häkimiýetler etiň gymmatlamagynyň öňüni almak üçin gassaplardan bazarda satylýan etiň bir kilogramynyň bahasy 12 manatdan ýokary bolmaly däl diýip talap etdiler.
Bu talaba boýun bolmadyklar bazarlardan çykaryldy. Mysal üçin, paýtagtyň “Teke bazaryndaky” gassaplaryň ählisi diýen ýaly häzirki wagtda şol bazaryň döwlet işgärleri. “Gülüstan” söwda merkezi ýa-da “Ors bazary” diýlip atlandyrylýan bazardaky hususy gassaplaryň dükanlary ýapylyp, häzir şol dükanlarda etden başga azyk önümleri satylýar. Häzirki wagtda, umuman, paýtagtyň bazarlarynda hususy işleýän gassaplara duşmak kyn.
Çünki geçen ýyl bazarlarda elin eti satmak gadagan edilipdi. Resmi taýdan munuň anyk sebäpleri düşündürilmedi. Ýöne, etçileriň käbirleriniň aýtmagyna görä, bu gadagançylyk elin etiň gymmatlygy sebäpli hem-de daşary ýurtlardan getirilýän bahasy arzan etleri satdyrmak üçin edilipdir.
"Goşundyly" et
Emma soňky wagtlarda her halda paýtagtyň bazarlarynda elin ete duşmak bolýar. Paýtagtyň käbir bazarlarynda elin etiň bir kilogramy 12 manatdan satylýar. Emma bu söwdanyň öz aýratynlyklary-da bar. Bir kilogramy 12 manatdan satylýan ete öýken ýa-da süňk-saňk goşulyp berilýär. Munuň şeýle boljakdygyny satyjylaryň özleri hem duýdurýarlar.
Bazarlarda “goşundysyz” elin eti satýan gassaplar-da bar. Emma olaryň satýan etiniň bir kilogramynyň bahasy döwlet tarapyndan kesgitlenen bahadan has ýokary. Mysal üçin, “Ors bazarynda” “goşundysyz” elin etiň bir kilogramynyň bahasy 20 manada ýetýär. Eti mundan has ýokary nyrhdan, ýagny 22 manatdan satýan söwdagärler-de bar. Özi-de bu söwda gizlinlikde alnyp barylýar. Başgaça aýdanyňda, sowet döwründäki ýaly “prilawkanyň aşagyndan” satylýar.
“Paýa girmek”
Paýtagtyň bazarlaryndan çykarylan hususyýetçi gassaplar indi öz öýlerinde mal soýup satmaly bolýarlar. Olaryň satýan elin etiniň bir kilogramy paýtagtyň bazarlarynda gizlinlikde satylýan etden arzanrak bolýar. Häzir öýünde mal soýup satýan gassaplardan elin etiň bir kilogramyny 18 manatdan satyn alyp bolýar. Emma bir aý mundan ozal olaryň satýan elin etiniň bir kilogramynyň bahasy 17 manatdy.
Il içinde “paýa girmek” diýip at alan bu et söwdasy häzirlikçe paýtagt boýunça elin et tapmagyň ýeke-täk usuly diýip aýtsa bolar. Paýtagtyň ýaşaýjylarynyň “paýa girilýän” et söwdasyna häkimiýetler kontrollyk etmeýärler.
Emma häkimiýetler bazarlardaky et söwdasyna berk kontrollyk edýärler. Olaryň bu gözegçiligi etiň diňe bir döwlet tarapyndan kesgitlenen bahasyny saklamak bilen çäklenmän, eýse, umuman, etiň bahasyny aşak düşürmek üçin daşary ýurtlardan et önümleri hem satyn alynýar.
Et import edilýär
Häkimiýetler tarapyndan etiň bahasyny durnuklaşdyrmak üçin daşary ýurtlardan sygyr we gäwmiş eti import edilýär. Aýdylyşyna görä, bu et önümleri Ukrainadan we Hindistandan import edilýär. Bir kilogramy 12 manatdan satylýan bu etlere et önümlerini satýan islendik ýöriteleşdirilen dükanlarda duşmak bolýar. Döwlete degişli adaty azyk dükanlarynda hem gäwmiş eti satylýar.
Ilkibaşda daşary ýurtlardan getirilýän bu “bloçnyý” diýlip atlandyrylýan etleri satyn alýanlar azdy. Emma soň et gytçylygy we onuň bahasynyň ýokary galmagy bilen daşary ýurtlardan getirilýän eti satyn alýanlar-da köpeldi.
Et söwdagärleriniň aýtmaklaryna görä, esasanam Hindistandan getirilýän gäwmiş eti has gowy geçýär. Et söwdagärleriniň aýtmagyna görä, bu eti soňky döwürde diňe bir ýönekeý raýatlar däl-de, eýse kolbasa we şoňa meňzeş et önümlerini öndürýän hususy kärhanalar, kafeler we restoranlar hem köp satyn alýarlar.
Emma ak bazarda etiň bahasyny durnuklaşdyrmak üçin häkimiýetler onuň bir kilogramyny 12 manat töwereginden satdyrsalar-da, ýurduň Statistika baradaky döwlet komitetiniň 2014-nji ýylyň iýul aýy üçin berlen hasabatynda bu ugurdan başgarak maglumaty görse bolýar. Türkmenistan we sebitler boýunça bölek satuw söwdasynda harytlaryň hem-de hyzmatlaryň ortaça bazar nyrhlary baradaky statistik ýygyndyda – täze ýa-da elin sygyr we goýun etiniň bahalarynyň 16-17 manat töweregidigi bellenilýär.
Bu statistik ýygyndy-da bir kilogramy 12 manatdan satylýan sygyr we goýun etiniň döwlet maldarçylyk birleşiginiň we beýlekileriň önümleridigi hem-de olaryň çäklendirilen görnüşde satylýandygy aýdylýar.


text:
Sinod gomoseksuallara we maşgaladan aýrylyşanlara oňaýly çemeleşýän çykyş etmeklikden ýüz öwrüpdir.
Rim papasy Fransisiň gomoseksuallara we maşgalasyndan aýrylyşyp, gaýtadan nikalaşmak isleýänlere has oňaýly garaýyşlary öz içine alýan görnüşde çykyş etmek teklibi katolik ybadathananyň ýokarky organy bolan Sinod tarapyndan ret edilipdir.
Şeýle teklipleri öz içine alýan bölümler sese goýuşlykdan geçmändir we resmi dokumentleriň sanawyndan çykarylypdyr.
Çeşmeleriň habar bermegine görä, katolik ybadathana geýlere we aýrylyşandan soň gaýtadan nikalaşan katoliklere has oňaýly çemeleşmekligi göz öňünde tutýan maddalaryň üstünde gaýtadan gaty köp işläpdir we şol maddalar gaty umumylaşdyrylypdyr. Ýöne, muňa garamazdan, şeýle gowşak resminama bu sapar sinodyň göwnünden turmandyr we razy edip biltmändir.
Şol iki madda resminamadan çykarylandan soň taýýarlanjak hasabatyň taslamasy kabul edilipdir.
Sese goýuşlykdan soň žurnalistler bilen synçylaryň öňünde çykyş eden Rim papasy teklip edilen maddalar barasynda "çekeleşikli we gazaply jedelleşikler bolmadyk bolsady ýa-da şol resminama hakykata gabat gelmeýän ýagdaýda sessiz-üýnsüz kabul edilen bolsady, onda has oňaýsyz ýagdaý bolardy" diýipdir.
Hudaýdan garaşylmadyk ýagdaýlar
Özüniň ussatlyk bilen eden diplomatik çykyşynda papa Fransis "ýazylan sözlere ýapyşyp, öz eňegine tutup duranlaryň" we özüni "Hudaýyň garaşylmadyk ýagdaýlaryndan daşlaşdyrjak bolýanlaryň", "dawaçyl we kejirligiň" zyýanlary barada hem durup geçipdir.
Habar berilişine görä, beýannamanyň tassyklanan görnüşinden çykarylan maddalarynda şeýle zatlar ýazylan ekeni "gomoseksual adamlar hem hristian jemgyýete sowgat bermeklik üçin aýratynlyga we ygtyýarlyga eýedirler". Tassyk bolan görnüşinde bolsa şeýle diýlipdir "gomoseksuallary ýekirmeklikden ýüz öwürmeklik gerekdir".
Rim papasynyň bildirmegine görä, ol beýannama "ondan çykarylan bölümler bilen bilelikde" doly tekst görnüşinde çap ediler.
Papa Fransisiň aýtmagyna görä, kabul edilen resminama buýruk ýa-da "görkezme" däl, eýsem gozgalan meseleleriň geljekde-de maslahatlaşyljakdygyny ýaňzydýar.
Mesele gün tertibinde galar
Habarçylar bolsa iki hepdeläp dowam eden sinod katolik buthanasynyň 21-nji asyrda adamyň jynsy ýagdaýyna çemeleşmeklik meselesinde bir pikire gelip bilmänligine tankydy çemeleşipdirler.
Şeýlelikde, Rim papasynyň Injili ýaňzydyp, "özlerini diňe ýazylanlar bilen çäklendirmezlik" babatda çagyryş eden kardinallary we ýepiskoplary mukaddes papanyň ýüzlenmesine gulak asmandyrlar.
Munuň bilelikde resminamadan çykarylan maddalary sesleriň ýüzden 50 böleginden köpüsini alypdyr. Beýannama girizilmegi üçin olara kardinallaryň üçden iki böleginiň ses bermegi zerur ekeni.
Synçylaryň pikrine görä, häzirki ýagdaý meseläniň bir ýyldan soň Rimde has giň gerimli görnüşde geçiriljek sinod ýygnanyşygynda gün tertibine girizilmegine mümkinçilik döreder.
Maşgala meselelerine garalan Watikan sinodyna iki ýüzden gowrak ýepiskop gatnaşypdyr.
Üstünlikmi ýa-da hyýanat?
Britaniýanyň katolikleriniň “The Tablet” žurnalyndan Kristofer Lambyň bellemegine görä, şeýle meseleleriň gün tertibine girizilmeginiň özem gaty uly üýtgeşiklikdir.
Jenap Lamb sözleriniň üstüni şeýle ýetiripdir: "Sinoda gatnaşan ýepiskoplaryň ýaşaýan ýurtlarynyň köpüsinde gomoseksuallygyň kanun boýunça gadagan edilendigi göz öňünde tutulmalydyr".
Onuň aýtmagyna görä, indi "gomoseksuallyk" sözi buthananyň işgärleriniň sözlügine goşulypdyr.
Konserwatiw ruhanylar bolsa beýannama taslamasynyň maslahata goýulmagyny "hyýanat" diýip atlandyrypdyrlar.


text:
Owganystanyň günbataryndaky Hyrat welaýatynda iki sany köçeýaka bombanyň partlamagy netijesinde parahat ilatdan azyndan 24 adam öldi, 11 adam ýaralandy. Owgan resmileriniň aýtmagyna görä, pidalaryň arasynda aýallar we çaglar hem bar.
Paktiýa welaýatynyň Gardez şäherindäki bir bazanyň girelgesiniň golaýynda bolsa janyndan geçen hüjümçi ýük ulagyny partlatdy. Halkara güýçleriň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, partlamada iki sany owgan howpsuzlyk işgäri ölüpdir.
Gardezdäki hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” öz üstüne aldy.


text:
Çarşenbe güni Yragyň paýtagty Bagdadyň eteginde iki sany minanyň partlamagy netijesinde azyndan 7 adam öldi.
Ýerli polisiýanyň maglumatyna görä, çarşenbe güni irden Bagdadyň etegindäki bir ýaşaýyş jaýynyň golaýynda bir mina partlanda, partlamanyň bolan ýerine ýerli adamlar üýşende, ikinji partlama amala aşyrylypdyr.
Wakada azyndan 7 adamyň ölüp, 20 töweregi adamyň hem ýaralanandygy habar berilýär.
Yragyň resmileri 2006-2007-nji ýyllardakylar bilen deňeşdirilende, partlamalaryň sanynyň soňky wagtlar görnetin azalandygyny aýdýarlar.
Emma, diňe soňky iki hepdäniň dowamynda Yrakdaky hüjümleriň netijesinde 180-den gowrak adamyň öldürilendigi aýdylýar.


text:
1782-nji ýylda Orsýetiň imperatory Beýik Ýekaterina Krymy anneskiýa edip-etmezlik barada pikir edende onuň harby geňeşçisi Grigoriý Potemkin “Orsýete bu jennet gerekdir”, diýipdi.
Şondan bäri iki asyrdan gowrak wagtyň geçmegi bilen Orsýet Krym ýarymadasyny anneksiýa edip, ýene-de “bu behişti” güýç bilen öz eline aldy. Emma Krymyň geçmişdäki reputasiýasyny dikeldip, syýahatçylyk merkezine we elitanyň Gara deňizdäki dynç alyş mekanyna öwrülip-öwrülmezligi sorag astynda galýar.
Aleksandr Puşkin, Anton Çehow we Lew Tolstoý ýaly beýik ýazyjylar Krymyň ajaýyp howasyny we onuň seýrek aýratynlyklaryny wasp edipdi. Söwet döwründe Krym ýarymadasy kommunist elitasynyň meşhur dynç alyş zolagyna öwrülipdi.
Krymyň baýlygy we infrastrukturasy postsowet ýyllarda dargapdy. Orsýetlileriň köpüsi bolsa daşary ýurtlara syýahat etmäge öwrenişdi, Türkiýäniň, Ispaniýanyň we Fransiýanyň kenarlaryny doldurdy. Dynç almak üçin henizem Krymy saýlap alýanlar bolsa esasan arzan dynç alyş üçin ýarymada barýalar.
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew şu hepdede Kryma sapar edip, meselä çemeleşmegiň ýollaryny teklip etdi. Ol Orsýetiň kanun çykaryjylaryny we ministrlikleriň resmilerini tomusky planlaryndan el çekip, dynç alyşlaryny Krymda geçirmegi tabşyrdy. Şeýle-de Medwedew döwlet howaýollary bolan “Aeroflot” kompaniýasyna onuň ýarymada amala aşyrýan uçuşlarynyň sanyny artdyryp, biletleriň bahasyny bolsa azaltmagy, ortaça hasapdan 15 000-den 7000 müň rubla ýetirmegi tabşyrdy.
Medwedewiň aýtmagyna görä, maksat Kryma barmak üçin mümkinçilikleri aňsatlaşdyryp, dynç alyşy elýetrli etmekden, Türkiýe we Bolgariýa ýaly daşary ýurtly dynç alyş zolaklaryndan has amatly etmekden ybarat.
Emma özgerişligiň birden boljagy şübheli. “Aeroflot” görkezmä boýun bolup, bahalary peseltmek boýunça “sosial jogapkärçiligi” barada yglan etdi.
Şeýle-de, Orsýet Krymy humar oýunlarynyň gurnalýan zonasyna öwürmek barada täze kanuna seredýär. Şol bir wagtda-da, Krym ýarymadasynda dynç alyşy teklip edýän syýahatçylyk agentlikleri häzirki durnuksyzlygyň we Ukraina bilen uruşyň bolmagyna bildirilýän howatyrlanmalaryň syýahatçylygy eýýäm 30% azalmagyna sebäp bolandygyny aýdýarlar.
“Biz orsyýetlileriň gelmegine umyt edýäris”
Orsýetiň “Rosturizm” döwlet syýahatçylyk guramasynyň metbugat-wekili Irina Turina Krymy kadaly ýagdaýa salmak üçin ençeme ýyllap maýa ýatyrylmagynyň we infrastruktura gurluşygynyň gerek boljagyny aýdýar.
Orsýetiň Ukraina bilen häzirki gapma-garşylyklar orsýetlileriň ençemesiniň Kryma awtoulagly syýahat edip bilmejegini aňladýar. Sebäbi ýol Ukrainanyň giňişliginden geçýär. Emma Irina Turina orsýetlileriň ahyrsoňy syýahatçylygyň akymynyň köpeljegine ynam baglaýar: “Krym Orsýetliler üçin çagalykdan gowy görülýän nostalgiýaly bir ýerdir. Onuň soňky ýyllarda Ukraina degişli bolmagyna garamazdan, bu ýere syýahatçylyk içerki turizm hasaplanýardy. Kryma gitmek üçin daşary ýurt pasporty ýa-da wiza gerek däldi. Krymyň ajaýyp deňiz kenarlary bar, olar örän tapawutly. Şeýle-de Orsýetiň uzak wagtlap dowam edýän sowuk gyşyny we orsýetlileriň 80%-tiniň dynç alyşlaryny maýyl howada we ýyly suwly deňziň boýunda geçirmegi halaýandygyny hem nazara almaly.
Syýahatçylyk pudagy Krymyň ykdysadyýeti üçin iňňän wajypdyr. Ýarymadanyň kenarlaryna, daglaryna we Çehowyň “Belaýa Daça” muzeýine, Ýaltada gotika stilinde gurulan “Garlawajyň höwürtgesi” atly köşge, million çüýşeli çakyr kolleksiýasyna eýe bolan Massandra çakyr merkezine syýaha etmek üçin ýylda 6 million çemesi syýahaçy barýar.
Syýahatçylaryň üçden bir bölegini orsýetlileriň, ikinji bölegini ukrainalylaryň, üçünji bölegini daşary ýurtly syýahatçylaryň emele getirýändigi aýdylýar. (Geçen ýylda ABŞ-nyň “National Geographic” žurnaly özüniň “iň gowy syýahaçylyk” atly sanawynda Krymy birinji ýerde ýerleşdirdi).
Ýarymadanyň tatar ýaşaýjylarynyň köpüsi öz jaýlaryny we otaglaryny tabşyrmak arkaly syýahatçylykdan gazanç edýär. Krymyň uly myhmanhanalary we şypahanalary bolsa Krymyň Orsýetiň düzümine girmegini goldan köplükdäki ors ilaty tarapyndan dolandyrylýar.
“Orsýetiň anneksiýasyndan soň bu ýere soňky ýyllardakysyndan has köp orsýetlileriň gelip başlamagyna her kim garaşýar we umyt edýär”, diýip Ýalta şäherinde myhmanhananyň işgäri Darýa aýdýar. Ol şeýle gürrüň berýär: “Geçen ýylda orsýetli syýahatçylaryň sany ukrainalylaryň sanyna garanda deň bolupdy. Emma häzir Ukrainada bolýan ýagdaýlar sebäpli şu ýyl köp ukarinalylaryň geljegine meňzemeýär. Ykdysady ýagdaý hem çylşyrymly. Biz indi düýpden başga ýurt bolduk, şeýlelikde orsýetlileriň gelmegine garaşýarys”.