text:
Bilýard.
Bilýard oýny adamzada eýýäm 4000 ýyl bäri belli. Bu oýunyň döreýiş taryhy gyzykly ýagdaýlardan, gürrüňlerden, rowaýatlardan doly. Hakykat – näme, ýalan näme – muny siz özüniz çözüň. Bilýardyň ilkinji partiýasyny kim we nirede oýnamalydygyny aýtmak juda kyn.
Ylmy jemgyýetde şu wagta çenli ‘’kiý’’ bilen ‘’şary’’ birinji bolup kim we nirede uranlygy baradaky jedeller dowam edýär. Artefaktlardan ugur alsak, gadymy ýegiptliler, häzirki günde meşhurlykdan peýdalanýan, bu oýny döredijilerdir, çünki häzirki Ýegiptyň territoriýasynda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde çaga guburyndan tapyndylar tapyldy. Tapyndylar hakyky, olar 4 şardan 3 taýakdan we fişkalaryň toplumyndan öň 3300 ýyla degişli edýärler. Bu günki güne bu döwrebap bilýardyň ilkinji görnüşi hasaplanýar.
Ilkinji rus reformator – bilýard şary, çilimi, daşary ýurt egin-eşiklerini, ýiti päkileri we beýleki peýdaly zatlar bilen bilelikde Rus Imperiýasyna kiýi, stoly getirdi. Şol döwürden baýarlar sakgallaryny syrmaly, çilim çekmegi öwrenmeli, şeýle-de rus bilýardyny oýnamaly bolupdyrlar. Ýokary Howpsuzlyk soweti sar tagtynyň mirasdüşeri ýaş Pýotr II üçin umumy bilim maksatnamasyna tans, at çapmak, takyk ylym we dini sapaklary bilen bilelikde bilýard boýunça sapaklary goşmaly bolupdyrlar.
Özüniň ýagty zähmet ýolunda öz halky üçin köp gowulyklary eden, ABŞ-nyň iki dollarlyk pul birliginde keşbi şekillendirilen ABŞ-nyň 3-nji Prezidentidir. Ol watan gullugyny we flot gullygyny gysgaltdy, Luizian ştatynyň territoriýasyny Fransiýadan aldy, Kongresyň meşhur kitaphanasyny yglan etdi we Wingiriýada Uniwersiteti döretdi.
Ol şeýle bir işleriniň köplüginden Wengiriýada bilýard oýnuny oýnamazlyk baradaky düzgüni ýatyrmady. Şonuň üçin, eýýäm garry ýaşa ýetende, Montiçello mülküne göçeninden soňra özüniň jaýynyň üçinji gatynda işdeş-pensionerler bilen bilýard oýnap kanuny bozupdyr.
XVIII asyrda bilýard elitar derejesinden uly sporta öwrüldi. Ýan ýoldaşlarynyň gijelerine bilýard oýnap öýüne gelmeýänligi aýallarynynyň göwnüne ýaraman, bu hem şeýle ýagdaýa bilýardyň ösmegine öz täsirine ýetiren bolmagy ahmal. Özara maslahatlaşyp oýunçylaram türgenlige geçmek baradaky netijä gelendirler.
Özüniň oýnunyň ähmiýetliligini subut etmek maksady bilen, olar ilkinji gezek ABŞ-da 1873-nji ýylda dünýä Çempionatyny geçiripdirler. Duşuşyk halkarady, onda fransuz bilýardçysy jenap Garnýe ýeňiji boldy, onuň ady dünýä bilýardynyň taryhyna ýazyldy. Şondan soň, çempionatlar yzygiderli geçirilýär, onuň baýrak pullarynyň möçberi pokeriňkä we tennisiňkä barabar. Beýik söz ussatlary Mihail Radziwil we karol Radziwil (halk arasynda Pane-Kohanku) özleriniň Neswiždaky köşklerinde şar tigirlemegi halapdyrlar. XVIII asyryň başynda söwdegär knýazlar bu oýundan peýdalanyp ilkinji gezek kiýleriň manifakturasyny öndürip başladylar. Sport enjamy Ýewropanyň ilatynyň arasynda uly meşhurlyga eýe bolýar.
Karol Radziwil bu oýuny pully oýnamagy gowy görüpdir diýen gürrüňler hem bar. Neswiž köşgüň bir zalynda ýörite aldaw stoly ornaşdyrylan eken, şara urulanda, gerekli burça egilýän eken. Halk arasynda “garaşylmadyk sowgatly” şarlar hem bolupdyr diýen gürrüňler bar, olar hem aralykda hereket getirilýän eken.
Häzirki döwrüň adamyna bu şeýle geň zat hökmünde garalmagy mümkin, emma Fransiýada ruhanylar bilýard oýnamagy gadagan edipdirler. XV asyrda bir partiýa oýnamak Hudaýy ret etmek we günä gazanmak bilen deňeçer görlüpdir. Bu oýuny söýüjülere görülýän çäreleriň nähilidigi barada zat diýmek asla kyn has hem bu oýuny oýnamak gadaganlygy barada Fransiýanyň Karolynyň ýörite permany bar eken.
Umuman, bu ýagdaý uzak dowam etmedi, eýýäm XVI asyrda gyzyl çaýylan bilýard stoly karolyň ýatakhanasynyň adaty predmeti bolup başlady we oýun gilýotina oýuny ýaly meşhur bolupdyr.
Ýazuw işlerinden boşaşan mahaly Mihail Bulgakow we Wladimir Maýakowskiý biri-biri bilen bilýard stolynyň başynda göreşipdirler. Nusgawy şahyrlaryň her biri bu oýuna bolan söýgüsi dürli, munuň beýledigini olaryň döredijiliginde hem görüp bolýar. Şeýlelik bilen, näzik köňül duýguly Mihail Afanasýewiç Bulgakow, inçe we ýuwelir “piramidany” halapdyr. Şol bir wagtda, sowet köpçüliginiň ýaragynyň sütüni bolan, Wladimir Wladimirowiç Maýakowskiý tüpeň urgulary “amerikankalary” halap, bu ugurda tanymal hasaplanypdyr.
Şeýle hem, şol yzda galan sowet döwri, bu oýuna pul goýulýan eken. Maýakowskiýde bolsa, her bir rus-gruzin adamsyna mahsus bolşy ýaly humar oýunlaryna bolan gowşaklyk bar eken. Orta goýmaga hiç hili pul tapylmadyk wagty, ol heniz alynmadyk iş halyna ynanç hatyny ýazyp beripdir.
21 сентября 2013
Bilýard oýny hem indi sport görnüşi bolup durýar. Ýöne ýalňyşmasam heniz bilýard sport mekdebi ýokmuka diýýärin. Bu oýun boýunça halkara ýaryşlary hem geçirilýär.


c: text/html

text:
REDAKSIÝANYŇ BÖLÜMLERINDE ÝÖRITELEŞDIRILEN UGURLAR
Ýazylan wagty: 14 мая 2018 Ýazan Mayichka
REDAKSIÝANYŇ BÖLÜMLERINDE ÝÖRITELEŞDIRILEN UGURLAR Ozal bellenip geçilişi ýaly, redaksiýanyň habarçylaryny, teleradioýaýlymlaryň bölümleriniň redaktorlaryny milli ykdysadyýetimiziň haýsydyr bir pudagy boýunça ýöriteleşdirilmeginiň oňyn netije berýändigini köp ýyllaryň tejribesi äşgär etdi. Redaksiýalarda işleýän habarçylaryň belli bir ugra gönükdirilmegi, onuň şol ugur boýunça ähli maglumatlary ele almagyny, bu ugurda tejribe toplamagyny hem-de şol pudagyň aýry-aýry düzümleri bilen netijeli aragatnaşyklary ýola goýmagyny şertlendirýär. Bu bolsa taýýarlanýan materiallaryň maglumatlarynyň takyklygyny, materialyň öz wagtynda çapa taýýarlanmagyny üpjün edýär. Edil şunuň ýaly-da, teleradioýaýlymlarda hereket edýän döredijilik toparlarynyň, ýagny. Redaktoryň, operatoryň, režisýoryň bilelikdäik işiniň belli bir ugra gönükdirilmegi gazet žurnallarda bolşy ýaly, teleradioýaýlymlarda taýýarlanýan gepleşikleriň ýokary hil derejesini şertlendirýär. Žurnalistiň işini belli bir ugra gönükdirmek diňe bir gazet-žurnallaryň redaksiýalarynda däl, eýsem köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ähli düzümlerinde ähmiýetli çözgüt bolup durýar. Çünki, habar beriş serişdeleriniň haýsy bir ulgamynda işleýändigine garamazdan, žurnalistiň belli bir ugra gönükdirmegiň netije berýändigini köp ýyllaryň tejribesi subut etdi. Muňa mysal edip, gazet sahypalarynda belli bir ugur boýunça ýazýan awtorlaryň makalalary bilen tanyşanyňda olaryň saýlap alan ugry boýunça kämilleşýändigini aňýarsyň. Gazetde işleýän awtorlar ýörite ugurlar boýunça topara bölünýärler. Olar syýasat, ykdysadyýet ýa-da sport ulgamlary boýunça makala taýýarlaýarlar. Gazet sahypalarynda syýasy mowzuk boýunça makala ýazýan awtorlaryň hatarynda J.Garajaýewiň, G.Aramedowanyň, A.Burunowyň atlary köp gabat gelýär. Şu ugur boýunça yzygiderli material taýýarlaýan bu awtorlaryň gazet sahypalarynda ýygy-ýygydan peýda bolmagy, olaryň öz işine ökdeläp, ussatlyk derejesine ýetendigini alamatlandyrýar. Şeýle hem H.Akbaýewiň, D.Gorşkowyň we K.Sähetmyradowyň sport mowzugy boýunça makala ýazýan awtorlardygy hemmelere aýan bolsa gerek. Edil şonuň ýaly-da, teleýaýlymlarda Ş.Mämmedowyň, A.Baýramowyň sport mowzugy boýunça yzygiderli gepleşikleri guraýandygyny bilýäris. Şeýlelikde, şu awtorlaryň taýýarlaýan makalalaryň gazet sahypalarynda yzygiderli berilmegi, olaryň kämil materiallar taýýarlamaga ukyplydygyny aňladýar. Şunuň bilen baglylykda, žurnalistleriň belli bir ugry boýunça ýöriteleşmekleri özüniň oňyn netijesini berýär. Aslynda-ha, gazet-žurnallarad we teleradioýaýlymlarda işleýän žurnalistleriň köpugurly hünärden baş çykarmaklary, žurnalistiň herbap bolmagy döwrüň öňe çykarýan meseleleriniň biridir. Şeýle-de bolsa žurnalistiň belli bir ugur boýunça işlände, onuň tejribesiniň, ukybynyň bir ugra gönükdirilende, işiň hiliniň derejesine oňyn täsir edýändigi aýdyň hakykatdyr. Görnüşi ýaly, redaksiýalarda işleýän döredijilik işgärleriniň, žurnalistleriň belli bir ugry boýunça ýöriteleşlmegi işiň netijelliligini ýokardandyrýar. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, belli bir ugur boýunça işleýän žurnalistleriň jogapkärçiligiň ýokarlanmagynda, olaryň öz işine bolan çemeleşmeleriniň hemmetarpalaýyn häsiýete eýe bolmagynda örän ähmiýetlidir.
Okalan sany: 9 Jogaplar: ( 0 )

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň, Ermenistanyň we Gyrgyzystanyň soňky ýyllarda gyzzyrma keselinden (malýariýa) azat diýlip ykrar edilendigi Bütindünýä saglyk guramasynyň gyzzyrma keseline garşy halkara gününe gabatlap çap eden hasabatynda aýdylýar.
Şeýle resminamanyň keselçiligiň üç ýylyň dowamynda ýüze çykmagy bilen bagly ýagdaýyň hasaba alynmadyk ýurtlara berilýändigi aýdylýar.
Bellenişine görä, gyzzyrma keseline garşy çäreler öz netijeliligini görkezipdir we 2001-nji ýyldan başlap, Afrika ýurtlarynda bu keselden 663 million adamy goramaga kömek beripdir. Çybyndan, aýakçydan goraýan torlar iň netijeli çäreleriň biri hasaplanylýar diýlip bellenýär.
Türkmenistanyň gyzzyrma keseline garşy amala aşyran çäreleri we ýagdaýy suratlandyrýan statistika maglumatlary mälim edilmeýär.


text:
Köriçege
Gurçuk görnüşli ösüntginiň (appendiks) (lat. appendicitis) yagdaýlaryny beýan edýän maglumatlar XVI asyrda Leonardo da Winçiniň hem-da Andreasa Wezaliniň ylmy işlerinde hem duş gelýär.
Birnäçe wagtdan soň Ýewropa lukmanlary hem jesetleri kesip açan halatlarynda, gurçuk görnüşli ösüntginiň sowuklama ýagdaýlaryna duş gelýändiklerini beýan edipdirler. Köriçege (appendisit) kör içegäniň sowuklamagynyň netijesi saýylyp, ol ýagdaýa kän bir üns hem berilmändir. (Kör içegäniň sowuklamagyna "typhlitis" diýilýär). XIX asyrda iňlis hirurglary Braýt we Addison ýiti köriçegäniň alamatlaryny has takyk beýan edip, ony aýratyn kesel hökmünde häsiýetlendiripdirler. Bu bolsa ýiti köriçegeli näsaglaryň bejergisinde operatiw usuly birinji orna çykarmaga itergi beripdir.
Birinji appendektomiýany (gurçuk görnüşli ösüntgini aýyrmak operasiýasyny) Keramatly Georgiý hassahanasyny esaslandyryjy londonly hirurg K.Amýand 1735-nji ýylda geçirdi. Ol 11 ýaşly oglanjyga operasiýa edip, onuň sagalmagyny gazandy. 1886-njy ýylda R. Fitz "köriçege" diýen düşünjäni girizip, onuň bejergisinde, hirurgiki usulyň möhümdigini belläp geçdi.
Appendektomiýany birinji gezek Germaniýada 1888-nji ýylda geçirdiler. Keseliň alamatlaryny 1889-njy ýylda A. Mak-Burneý (keseliň bir alamaty onuň adyny göterýär) beýan edýär.
Gurçuk görnüşli ösüntgä ýetmek üçin hirurglar tarapyndan ulanylýan gyýak kesim hem onuň adyny göterýändir. Ýöne birinji gezek ol kesimden Makartur peýdalandy.
Russiýada appendektomiýa operasiýasy birinji gezek 1988-nji ýylda Petropawlowsk keselhanasynda lukman K. P. Dombrowskiý tarapyndan geçirildi. Bu operasiýa has giňişleýin, 1909-nji ýylda rus hirurglarynyň gurultaýyndan soň geçirilip başlandy.
1961-nji ýylda Nowolazarew antraktida stansiýasynyň lukmany L. Rogozow öz-özüne appendektomiýa operasiýasyny geçirdi.
Köriçege (appendisit) – kör içegäniň gurçuk görnüşli ösüntgisiniň sowuklamagy bolup, garyn boşlugynyň agzalarynyň ýiti keselleriniň içinde iň giňden ýaýran keseldir.
Ortaça her ýyl her 250 adamyň biri ýiti köriçege bilen keselleýändir. Bu kesel dürli ýaşly adamlarda duş gelip biler, ylaýta-da ol 10-30 ýaş aralygynda ýygy duş gelýändir.
Çagalarda duş gelme ýygylygy 1-3%-den köp däldir. Erkek adamlarda hem, aýallarda hem deň derejede duş gelýändir. Ýiti köriçegäniň ýarylmadyk ýagdaýynda ölümçilik 0,1%, ýarylan ýagdaýynda 3%-e ýetýändir. Keselhana keseliň birinji gününde gelen näsaglaryň arasynda ölümçilik ýagdaýy, giç ýüz tutanlar bilen deňeşdirlende 5-10 esse azdyr. Görkezilen maglumatlar keseli başlangyç döwründe anyklap,tiz hirurgiki kömegi bermegiň möhümdigini nygtaýar.
Köriçegäniň ýüze çykmagy birnäçe sebäplere görä bolup biler:
1. Mehaniki teoriýa – ýiti köriçege içegäniň dürli zatlar bilen dykylmagy netijesinde içege florasynyň (içegede ýaşaýan mikroblar) işjeňleşmegi sebäpli döreýär. Ösüntginiň içinde gatan täret bölekleri (täret daşlary – koprolitler), gurçuklar, başga del jisimler, täze dörän çiş zerarly dykylma ýüze çykyp biler. Bu ýagdaýlar ösüntginiň içinde köp mukdarda nemiň ýygnanyp, ýokançlyklaryň köpelmegine getirýär. Netijede ösüntginiň hemme diwarlaryna sowuklama ýaýrap, diwarlarda gan lagtalary emele gelýär. Ösüntginiň diwarlarynda dargama ýagdaýy döreýär. Ösüntginiň içindäki del jisim onuň diwarlaryna täsir edip, baş emele getirýär. Emele gelen dargama ýagdaýy ýogyn içegäniň mikroblar toplumynyň täsirine sezewar bolup, dargama hemme diwarlaryna ýaýraýandyr.
Ýogyn içegede bakteriýalaryň we kömelekleriň 500-e golaý görnüşi toplanandyr. Onda duş gelýän mikroblar toplumy paýlanýan bolsa, adam bedeniniň her gramyna 10 mln. mikrob bedenjikleri düşerdi. Köriçegäniň şu tapgyrynda ösüntginiň içinde goýy agymtyl-gülgüne öwüsýän, porsy ysly iriň emele gelýär.
Emele gelen başyň daşky gatlaga ýaýramagyndan soň, ösüntginiň içinde basyş ýokarlanyp, dargama bölekleri "itip çykarylýandyr". Netijede gurçuk görnüşli ösüntginiň deşilmegi (perforasiýa) bolup geçýär. Bu ýagdaýa halk arasynda "köriçege içine ýarylypdyr" hem diýýärler. Garyn boşlugynda bolup geçýän bu heläkçilik uly mukdarda ýokançlyk saklaýan iriňiň arassa garyn boşlugyna dökülmeginiň sebäbi bolýar. Ýokançlyklaryň garnyň ýylmanak bardasyna täsir edip, peritonitiň döremegine getirip biler.
2. Garyn boşlugynyň agzalarynyň dowamly keselleri netijesinde sepleşme ýagdaýy döräp, ösüntginiň epilmegi köriçegä getirip biler. Bu ýagdaýa dowamly kolit (ýogyn içegäniň sowuklamagy), dowamly holesistit (öt haltanyň sowuklamagy), dowamly adneksit (ýatgynyň goşundylarynyň sowuklamagy), garyn boşlugynyň sepleşme keselleri sebäp bolup biler.
3. Ösüntginiň dykylmagynyň seýrek duş gelýän sebäpleri:
- Ýuwdulan del zatlar (üzüm şänijegi, balyk gylçygy, towugyň kiçijik süňkleri, günebakar çigidiniň şulhasy, hat-da emeli diş koronkalary we başga ownuk zatlar) – bu ýagdaýlar seýrek duş gelýändir;
- XX asyryň başynda lukmançylyk edebiýatynda, üýtgän gurçuk görnüşli ösüntgide gurçuklaryň, esasan hem askaridalaryň tapylandygy barada maglumat bardyr. Häzirki wagtda şunuň ýaly ýagdaýlar juda seýrek duş gelýär;
- Ýiti köriçege ösüntginiň çiş kesellerinde, esasan hem karsinoid emele gelende duş gelip biler.
4. Käbir hasaba alyş maglumatlara görä, ýiti köriçege geçiren näsaglar üçin köpýyllyk, dowamly iç gatama ýagdaýlary mahsusdyr. Täret bölekleriniň içegäniň sag böleginde saklanyp durmagy, täret daşlarynyň emele gelmegine sebäp bolýar. Dünýä edebiýaty ilatyň köriçege bilen kesellemedik böleginde ýogyn içegäniň rak keseliniň, mäzli polipleriň seýrek duş gelýändigini belleýär.
5. Ýiti köriçege keselçiligi bilen iýmitde ösümlik kletçatkasynyň azlyk etmeginiň arabaglanşygynyň bardygy subut edildi. Dogrudan hem, ösümlik kletçatkasy içegäni işledip, ondan täret bölekleriniň çalt çykmagyna kömek edýändir.
6. Ýokançlyklar teoriýasy – garyn garahassalygy, inçekesel, amebiaz ýaly ýokanç keseller hem ýiti köriçegä getirip bilýärler.
7. Endokrin teoriýasy – gurçuk görnüşli ösüntginiň nemli bardasynda köp öýjükleriň sowuklama dörediji serotonin gormonyny işläp çykarýanlygy barada ylmy maglumatlar bar. Ol ýagdaý hem ýiti köriçegäni döredip biler.
Köriçegäniň ýüze çykyşynda iň esasy alamat – dürli derejede ýüze çykýan agyrydyr. Agyry ilkibaşda sepirjikde, göbegiň töwereginde ýüze çykýar. Köplenç ol garynda ýaýran ýagdaýa eýe bolup, birnäçe sagatdan soň garnyň sag aşak gapdalyna geçip bilýändir. Has seýrek ýagdaýlarda agyrylar diňe garnyň sag aşak gapdalynda ýüze çykyp bilýändir. Agyrylar ilki birsydyrgyn bolup, keseliň güýjemegi bilen güýçlenip hem biler. Ýöreme, üsgürme,näsag düşekde ýatyşyny üýtgedende hem agyrylar güýçlenip biler. Ýöne gurçuk görnüşli ösüntginiň nerw öýjükleriniň dargamagy netijesinde agyrynyň azalmagynyň mümkinligini hem belläp geçmelidir.
Näsagda işdäsizligiň ýüze çykmagy, ýürek bulanma, gaýtarma hem bolýar. Ýürek bulanmanyň, gaýtarmanyň agyrylardan öň ýüze çykmagy ýiti köriçege üçin mahsus däldir. Bedeniň gyzgyny 37-38 Cº çenli galyp bilýändir.
Köriçegäniň, ösüntginiň ýerleşýän ýerine baglylykda adaty bolmadyk alamatlar bilen geçmegi hem mümkindir. Şunuň ýaly ýagdaýlar kiçi çagalarda, gartaşan adamlarda we göwrelilerde ýüze çykyp biler.
Köriçegäniň çanaklykda ýerleşen ýagdaýynda buşukma, suwuk görnüşli täretlenme ýüze çykyp biler.
Ösüntginiň köriçegäniň yzynda ýerleşen wagtynda umumy alamatlar agdyklyk edýär(gyzdyrma, gaýtarma, kelle agyry). Ýerli alamatlar onçakly bilinmeýär.
Göwrelilerde köriçegäniň öz geçiş aýratynlyklary bardyr. Bedendäki gormonal üýtgeşmeler, garnyň myşsalarynyň ulalan ýatgy arkaly süýndirilmegi keseliň geçiş alamatlaryny üýtgedýändir. Ýatgyyň içki agzalary öz adaty ýagdaýyndan süýşürmegi netijesinde, appendiks we köriçege öz ýerleşişini üýtgedip, sag tarap gapyrgalaryň aşagyna ýa-da garnyň sag gapdal tarapyna süýşüp bilýändir.
Gurçuk görnüşli ösüntginiň öz adaty ýerinden üýtgemegi, göwrelilikde appendisitiň öz wagtynda anyklanylmagyna bökdençlik döredip biler. Bu bolsa keseliň gaýraüzülme görnüşe geçip, göwreliligiň düşme howpunyň döremegine ýa-da çaganyň ölümine getirip biler. Ir döwürde, çalt geçirilen appendektomiýa enäniň hem-de çaganyň ömrüni halas edýär.
Öz wagtynda anyklanylmadyk köriçege birnäçe howply gaýraüzülmelere getirip biler:
- Mezenteriolit-gurçuk görnüşli ösüntginiň çözüniň sowuklamagy;
- Ösüntginiň sowuklamagy netijesinde infiltratyň emele gelmegi-sowuklamanyň çäkli ýerde döremegi netijesinde, keseliň 3-4-nji güni ýüze çykýar;
- Absses-sowuklan ýeriň iriň ýygnamagy bilen häsiýetlendirip, bedeniň gyzgynynyň galmagy bolýandyr;
- Peritonit-garnyň ýylmanak perdesiniň sowuklamagy-uzaga çekýän agyrylardan soň ýa-da ösüntginiň dargap deşilmegi netijesinde, keseliň 3-4-nji güni ýüze çykýar;
- Sepsis-örän howply gaýraüzülme ýagdaýy bolup, deşilen ösüntgiden ýokançlygyň gana düşüp, bütün bedene ýaýramagy bolup geçýändir.
Ýiti köriçegäni başga kesellerden aýyl-saýyl etmek lukman üçin möhümdir. Ony sag taraplaýyn böwrek sanjylamasyndan, aýallarda-ýatgydan daşary göwrelilik we ýatgynyň goşundylarynyň sowuklamasy, ýiti holesistit, ýiti pankreatit, içege geçirmezligi ýaly kesellerden çäklendirmeli bolýar. Köriçegede seprijikde döreýän agyry bilen gaýtarmanyň döreýänligi sebäpli, näsagda azyk bilen zäherlenmeler, aşgazanyň sowuklamasy ýaly keselleri hem güman edip bolýar. Şonuň ýaly ýagdaýda, näsagyň aşgazanyny, içegesini ýuwup, iç sürýän dermanlary berip, biz peýdasyz, kähalatlarda garşy görkezilen çäreleri hem geçirýäris.
Anyklaýyş kynçylyklaryna garamazdan, lukman tarapdan näsag ünsli barlananda, keseliň birinji sagatlarynda, garnyň aşaky sag gapdalynda agyry we garnyň myşsalarynyň dargynlylygy ýüze çykarylyp bilner.
Ýiti köriçegäni diňe operatiw usul bilen, ýagny appendektomiýa geçirip bejerip bolýandyr. Köriçegä güman edilen näsaglar, haýal etmän, rahat ýagdaýda ýatyrylyp hirurgiýa bölümine getirilmelidir. Içegäniň işini çaltlandyrýan içege ýuwmak (klizma) ýa-da iç sürýän dermanlary bermek gadagandyr. Näsaga iýmit, içmäge suw bermeden saklanmalydyr.
Öz wagtynda geçirilen appendektomiýadan soň, näsaga işe ukyplylyk ýagdaýy 3-4 hepdeden gaýdyp gelýändir.


text:
Türkmenistanyň orta mekdeplerinde okuw ýyly tamamlanyp, tomusky dynç alyş möwsümi başlanan mahaly, mugallymlaryň ençemesi aýlyk haklarynyň indi iki aý bäri berilmeýändiginden şikaýat edýärler.
Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri bilen habarlaşan paýtagtyň 47-nji, 48-nji, 55-nji mekdepleriniň we Balkan welaýatynyň Bereket we Serdar etraplaryndaky mekdep mugallymlary mart we aprel aýlary üçin, zähmet haklarynyň haçan beriljekdigi barada, degişli ýolbaşçylar tarapyndan henize çenli hiç bir anyk maglumatyň ýokdugyndan, bu ýagdaýyň özleriniň tomusky dynç alyşlaryna ýaramaz täsir ýetirýändiginden şikaýat edýärler.
“Mugallymlara zähmet rugsadyna gidýändikleri üçin, olara aýlyklaryň haçan tölenjegini hiç kim bilenok. Mugallymlaram ‘biz zähmet rugsady üçin tölenmeli zähmet hakymyza garaşmaga-da taýyn welin, ýöne biz indi iki aý bäri aýlyksyz gezip ýörüs. Üstesine-de, çagalarymyzam tomusky dynç alşyna çykdylar. Bularyňam dynç alşyny ýola goýmagymyz üçin, maliýe taýdan üpjünçiligimiz gaty erbet’ diýip zeýrenýärler. Ýene olar ‘okuw ýylyny sag-aman sowduk. Bizde-de medisina tölegli, dynç alyş döwründe saglygymyza seretdirjek ýa-da şypahanalara gidip, 10 gün dynç alaly diýsek, ýene-de aýlyk-günlügiň wagtynda berilmeýändigi bize aýakbag bolup dur’ diýip, köp sanly mugallymlar zeýrenýärler” diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew mugallymlara salgylanyp aýtdy.
Şonuň bilen birlikde, mugallymlaryň ençemesi aýlyklarynyň berilmeýän, berlen halatynda-da, plastik kartlaryna ýüklenýän wagty, özleriniň nagt görnüşinde amal etmeli tölegleriniň köpelýändiginden nägile bolýarlar.
Mysal üçin, mundan ozal mugallymlar her alty aýda bir gezek ýurduň gazet-žurnallaryna abuna ýazylan mahaly, onuň tölegi aýlyklaryndan saklanyp alnan bolsa, häzir bu tölegleri degişli poçta merkezlerine nagt görnüşinde tabşyrmak talap edilýär.
Şeýle-de, mugallymlaryň mekdepleriň remonty, ýagny abatlaýyş işleri we köpçülikleýin çäreleri üçin edilýän çykdajylaryň belli bir bölegini hem öz jübülerinden nagt görnüşinde tabşyrmalydygy aýdylýar.
Mundanam başga, käbir mugallymlardan şu ýylyň sentýabr aýynda, Aşgabatda geçiriljek “Aziada-2017” halkara sport ýaryşy üçin, goşmaça gatanç etmeklik talap edilýändigi barada maglumatlar bar.
Türkmenistanda şu ýylyň başyndan başlap, döwlet býujetinden aýlyk alýan raýatlaryň zähmet haklary 10% ýokarlandyrylsa-da, harytlaryň bahasy ortaça 50%, demirýol biletleriniň bahasy 100%, uçar biletleriniň nyrhy ortaça 20% gymmatlady.
Mugallymlaryň ençemesi ýurtda aýlyklaryň her ýyl 10% ýokarlandyrylýan mahaly, beýleki ýaşaýyş hyzmatlarynyň tas iki esse gymmatlaýandygy üçin, durmuşlarynda oňynlyga tarap özgerişligiň ýokdugyny aýdýarlar.
Bu aralykda, Aşgabatda dollaryň resmi kursy 3 manat 50 teňňe möçberinde saklanyp galýan mahaly, onuň “gara bazardaky” nyrhy soňky alty aýyň dowamynda iň pes derejesine ýetdi. Mundan iki gün ozal 1 amerikan dollary ortaça 7 manatdan satylan bolsa, häzir ony 5 manat 80 teňňeden satyn alyp bolýar.
Paýtagtyň “Mir” bazarynyň töwereginde dollaryň “gara bazardaky” söwdasyny edýän käbir söwdagärler munuň sebäplerini dollara bolan talabyň azlygy, ilatda daşary ýurt walýutasyny satyn almak üçin nagt puluň ýoklugy bilen düşündirýärler.
“Olar [dollar söwdagärleri] ‘bizem dollary öňki ýaly ýüzugruna satyn alyp bilemizok. Sebäbi aýlanyşykda nagt pul ýok. Bize-de müşderilerden nagt pul gelenok. Şonuň üçin dollar söwdasy öz-özünden peselip barýar’ diýip, muny aýlyklaryň berilmeýändigi, adamlaryň elindäki nagt puluň juda çäklidigi bilen düşündirýärler” diýip, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew dollar söwdagärlerine salgylanyp gürrüň berdi.
Ýatladyp geçsek, Türkmenistanda döwlet işgärleriniň aýlyklarynyň wagtynda berilmezligi bilen baglanyşykly ýagdaý indi bir ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýär. Käbir ekspertler dünýäde energiýa bahalarynyň aşaklamagy bilen Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllaryndaky iň agyr ykdysady krizisini başdan geçirýändigini we Aziýa oýunlarynyň geçiriljek döwrüniň ýurtda ykdysady çöküş howpunyň abanýan pursadyna gabat gelýändigini aýdýarlar.
Sözümiziň ahyrynda aýtsak, türkmen häkimiýetleri ýa-da media serişdeleri käbir beýleki döwlet işgärleri bilen bir hatarda, mugallymlara aýlyklaryň wagtynda berilmezligi we onuň sebäpleri, şeýle-de, dollaryň “gara bazardaky” bahasynyň pese gaçmagy barada ilat köpçüligine maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.


text:
Moskwanyň günorta-gündogaryndaky bir obada azyndan dört adamy öldüren ýaragly adam howpsuzlyk işgärleri bilen atşykda atylyp öldürildi diýip, rus mediasy habar berýär.
TASS habar gullugy 11-nji iýunda sözçi aýal Irina Wolka salgylanyp, Içeri işler ministrligi we Milli gwardiýa güýçleri tarapyndan gurnalan operasiýanyň tamam bolandygyny aýtdy. “Ýaragly adam ýok edildi” diýip, Wolkowa aýtdy.
Içeri işler ministri Wladimir Kolokoltsew ol adamyň 10-njy iýunda başlanan we sagatlap dowam eden gapma-garşylyk mahalynda gygyryp, granat hem zyňandygyny gürrüň berdi.
Resmiler Moskwa regionynyň Ramenskiý etrabynyň Kratowa obasyndaky wakanyň ýaragly adamyň öz öýünden geçegçileri oka tutup başlamagy netijesinde başlanandygyny aýtdylar.
Netijede, geçegçileriň biri ölýýär, ýene birnäçesi ýaralanýar.
TASS-yň habarçysy bu operasiýa 200 çemesi polsiýa işgäriniň gatnaşandygyny habar berdi.


text:
Türkmenistanyň emeli hemrasy
Kanaweral burnunyň kosmodromynda (ABŞ, Florida ştaty) Türkmenistanyň ilkinji «TürkmenÄlem 52°E» aragatnaşyk hemrasynyň äleme çykarlyşy geçirildi. Biziň ýurdumyzyň buýurmasy esasynda «Thales Alenia Space» fransuz kompaniýasy tarapyndan taýýarlanan kosmiki enjam «Falcon 9» göteriji-raketa bilen älem giňişligine çykaryldy.
27-nji aprelde dünýä wagty boýunça 23 sagat 03 minutda (haçan-da Aşgabatda 28-nji aprel 4 sagat 03 minut wagty) bortunda türkmen aragatnaşyk hemrasy bilen iki basgançakly raketa SLC-40 göýberiş toplumyndan badalga bellenilen kada laýyklykda amala aşyryldy. Älem giňişligine çykyp we uçuş ugrunda zerur orny eýelän «TürkmenÄlem 52°E» aragatnaşyk hemrasy göteriji raketadan şowly aýryldy.
Uçuşy amala aşyrýan «SpaceX» amerikan kompaniýasy kosmos enjamynyň aralyk geogeçiş orbitasyna üstünlikli çykarylandygyny we bu uly ähmiýetli taslamanyň bir tapgyrynyň şowly tamamlanandygy barada hasabat berdi. Şundan soňky birnäçe günüň dowamynda hemra geostasionar orbitanyň belentligine çykar we gündogar uzaklygynyň 52 gradusynda öz orbital ornuny eýelär.
Şu waka mynasybetli Aşgabat bilen «SpaceX» (ABŞ) kompaniýasynyň badalga meýdançasynyň arasynda teleköpri guraldy. Oňa Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Teleköpriniň göni ýaýlymynda raketa göterijisinde gurnalan kameranyň wideoşekilleri görkezildi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow watandaşlarymyzy Türkmenistanyň «TürkmenÄlem 52°E» emeli hemra aragatnaşygynyň kosmos giňişligine çykarylmagy bilen gutlap, bitarap döwlet bolan ýurdumyzyň parahatsöýüjilikli we ynsanperwer başlangyçlar hem-de hoşniýetli goňşuçylyk we dost-doganlyk gatnaşyklaryna eýermek bilen halkara giňişligine çykýandygyny belläp geçdi.
«TürkmenÄlem 52°E» orbitada öz ornuna ýeteninden soňra Ahal welaýatynda ýerleşýän hemrany dolandyryş merkezi bilen aragatnaşygy ýola goýar. Şondan soňra hünärmenler hemra ulgamynyň işleýşini doly synagdan geçirerler. Tehniki synaglar üstünlikli geçirilenden soňra hemra äleme uçuryldy diýlip hasap ediler, şondan soňra kosmos enjamyny dolandyrmagy türkmen hünärmenleri öz üstüne alarlar.
Milli hemra tele we radio gepleşikleri alyp görkezmek hem-de eşitdirmek üçin peýdalanar. Aragatnaşygyň hemra kanallarynyň ýokary geçirijilik ukyby adaty we ýokary derejesi bolan onlarça telewizion ýaýlymlary alyp görkezmäge mümkinçilik berer.
Hemranyň antennasynyň täsir ediş zolagy Ýewropanyň, Aziýanyň onlarça döwletlerini, şeýle hem Ýakyn Gündogaryň we Demirgazyk Afrikanyň ýurtlaryny öz içine alýar. Hemranyň düzgünnamasy Türkmenistana Ýewropanyň we Aziýanyň kanallaryny alyp görkezmekde üstaşyr ýurt hökmünde hereket etmäge hem mümkinçilik berer.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň hem-de Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisi
22.12.2017
Aşgabat, 22-nji dekabr 2017-nji ýyl. (TDH). Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň hem-de Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini geçirdi. Oňa gatnaşmak üçin welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri hem çagyryldy. Mejlisde Täze ýyl baýramyny geçirmäge görülýän taýýarlyk bilen bagly meselelere we resminamalaryň taýýarlanan taslamalaryna seredildi. Şeýle hem, mähriban halkymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen döwletimiziň içeri syýasatyna degişli käbir meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibini yglan edip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa söz berdi. Ministr ýakynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork şäherinde ýerleşýän Birleşen Milletler Guramasynyň Baş edarasyndan şatlykly habaryň gelip gowşandygyny aýtdy. Wise-premýeriň, DIM-niň ýolbaşçysynyň belleýşi ýaly, milli Liderimiziň başlangyjy bilen, 2017-nji ýylyň 20-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji sessiýasynyň 74-nji mejlisinde «Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmak bilen baglylykda ulaglaryň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek» atly kararnama Milletler Bileleşiginiň ähli agza ýurtlary tarapyndan biragyzdan kabul edildi.
Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň gün tertibiniň strategiki meseleleri boýunça, şol sanda ulag ulgamynda netijeli köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy berkitmek we giňeltmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygy bellenildi. Döwlet Baştutanymyzyň bu möhüm ugurda, beýleki ugurlarda bolşy ýaly, öňe sürýän döredijilikli başlangyçlary ählumumy goldawa we dünýä bileleşiginiň ykrar etmegine eýe bolýar, BMG-niň Baş Assambleýasynyň soňky ýyllarda kabul eden degişli Rezolýusiýalary hem munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Şunda milli Liderimiziň netijeli teklipleriniň diňe biziň ýurdumyz we sebitimiz üçin däl-de, eýsem tutuş dünýä üçin hem strategik ähmiýete eýe bolup durýandygy bellenildi. Häzirki wagtda türkmen tarapynyň tagallalary esasynda BMG-niň çäklerinde ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek boýunça täze hukuk we guramaçylyk esaslaryny işläp taýýarlamak boýunça yzygiderli işler geçirilýär. Belli bolşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň teklibi we goldawy bilen 2014-nji ýylyň 3-4-nji sentýabrynda Aşgabatda bu meselä bagyşlanan ýokary derejeli halkara maslahaty geçirildi. Onuň jemleri boýunça Aşgabat Jarnamasy kabul edildi. Bu resminamanyň esasynda 2014-nji ýylyň 19-njy dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 69-njy sessiýasynda «Durnukly ösüşiň ugrunda halkara hyzmatdaşlygy üpjün etmekde ulag we üstaşyr geçelgeleriniň orny» atly Kararnama kabul edildi.
Bu işleri dowam etmek maksadynda degişli ugurda Aşgabatda we beýleki ýurtlarda dürli halkara duşuşyklary geçirildi. Netijede 2015-nji ýylyň 22-nji dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji sessiýasynda Türkmenistanyň başlangyjy esasynda ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek hakynda Kararnama kabul edildi. Onda ýurdumyzyň BMG-niň durnukly ulag boýunça birinji global maslahatyny geçirmek teklibi doly goldaw tapdy. Bu maslahat 2016-njy ýylyň 26-27-nji noýabrynda Aşgabat şäherinde geçirilip, onuň jemleri boýunça Aşgabat beýannamasy kabul edildi.
2017-nji ýylda Türkmenistan tarapyndan ulag ulgamyndaky gatnaşyklary ösdürmek bilen bagly birnäçe çäreler geçirildi. Şeýlelikde, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň täze Kararnamasy işlenip taýýarlanyldy we kabul edildi, onuň awtordaşlary hökmünde 74 döwlet çykyş etdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp hem-de ähli türkmenistanlylara we mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji mejlisinde «Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmak bilen baglylykda ulaglaryň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek» atly Rezolýusiýanyň kabul edilmeginiň ähmiýetini belledi. Bu Rezolýusiýada Türkmenistanyň Hökümetiniň Durnukly ulag boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň birinji Ählumumy maslahatyny geçirmek bilen bagly tagallalary goldanylýar hem-de Ählumumy maslahatyň syýasy meseleleri boýunça borçnamalar we teklipler baradaky Aşgabat beýannamasy kanagatlanmak bilen bellenip geçilýär. Şeýle hem, Halkara hyzmatdaşlygyny, durnukly we yzygiderli ösüşi üpjün etmekde üstaşyr ulag geçelgeleriniň orny hakyndaky mesele boýunça 2014-nji ýylda ýokary derejede geçirilen “Halkara hyzmatdaşlygyny we durnukly ösüşi üpjün etmekde üstaşyr-ulag geçelgeleriniň orny” atly halkara maslahatynda kabul edilen Aşgabat Jarnamasy maglumat hökmünde kabul edildi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz bu Rezolýusiýanyň awtordaş ýurtlaryna hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň beýleki agza döwletlerine Rezolýusiýany doly goldandyklary üçin, çuňňur minnetdarlyk bildirdi. Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, munuň özi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň bu ugurda kabul eden ilkinji Rezolýusiýasy däldir diýip belledi. Bu ýagdaýyň özi, şeýle hem biziň ýurdumyzyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasy boýunça Konferensiýa başlyklyga saýlanmagy dünýä bileleşigi tarapyndan Garaşsyz we Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan syýasatyna ýokary baha berilýändigine we onuň ählumumy goldawa eýe bolýandygyna şaýatlyk edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Watanymyzyň alyp barýan bu syýasaty mähriban halkymyzyň parahatçylyk söýüjilik we ynsanperwerlik ýörelgelerine, köpasyrlyk ösüşiniň taryhy tejribesine we medeni däplerine daýanyp, ählumumy parahatçylygy we öňe gitmegi üpjün etmäge gönükdirilendir.
Hemmeleri şu uly waka bilen tüýs ýürekden gutlap, döwlet Baştutanymyz ýygnananlara hem-de bütin halkymyza berk jan saglyk, bagtyýar we abadan durmuş, halkara giňişliginde öz abraýyny barha berkidýän we artdyrýan berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra milli Liderimiz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu Rezolýusiýasyna esaslanyp, düýpli we yzygiderli seljerme geçirmegi hem-de durnukly ulag ulgamy boýunça indiki Ählumumy maslahaty Aşgabat şäherinde ýa-da «Awazada» geçirmek baradaky teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa ýüzlenip, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu Rezolýusiýasyndan ugur alyp, biziň kanunlarymyzy seljermek hem-de olara ykdysady taýdan sebitleýin we sebitara goşulyşmagy hem-de hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň teklipleri bilen baglanyşykly degişli üýtgetmeleri girizmegiň zerurdygyny belledi. Şeýle hem ulag üpjünçilik ulgamlaryny meýilnamalaşdyrmagy kämilleşdirmek, şunda ulag aragatnaşygynyň ykjamlygyny ýokarlandyrmagy we berkitmegi göz öňünde tutmak gerek.
Döwlet Baştutanymyz wise-premýer A.Garajaýewe Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu Rezolýusiýasyny metbugatda çap etmegi tabşyrdy. Ýurdumyzyň ähli köpçülikleýin habar beriş serişdeleri bu meseläniň üstünde netijeli işleri geçirmeli. Dünýäde bitaraplyk hukuk ýagdaýy resmi taýdan ykrar edilen ilkinji döwlet bolan Türkmenistanyň alyp barýan syýasatyna giňden üns bermeli. Bitaraplygymyzy halkara bileleşiginiň ählumumy goldaýandygyny bellemeli diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýewe ýurdumyzyň ähli bilim edaralarynda, orta we ýokary okuw mekdeplerinde Birleşen Milletler Guramasynyň şu Rezolýusiýasyny öwrenmek, bu ugurda jemgyýetçiligiň düşünjesini we habarly bolmagyny ýokarlandyrmak boýunça çäreleri hökman geçirmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradow “Türkmenistanda buhgalterçilik hasaba alnyşyny we maliýe hasabatlylygyny halkara standartlaryna geçirmegiň meseleleri hakyndaky” Kararyň we “Binalaryň we desgalaryň gurluşyk hem-de durkuny täzelemek işlerinde potratçylara kepillik tölegleri hakyndaky” Kararyň taslamalary barada hasabat berdi. Wise-premýeriň belleýşi ýaly, bu resminamalar degişli kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň düzgünnamalaryny durmuşa geçirmegiň çäklerinde taýýarlanyldy. Onuň dowamynda ähli ugurdaş meseleler jikme-jik öwrenildi we birnäçe ministrlikler we pudak edaralary bilen bellenilen tertibe laýyklykda ylalaşyldy.
Şeýle hem Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynda gaz turbinaly elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň taslamasyny maliýeleşdirmek boýunça geçirilen işler, binalary we desgalary hususylaşdyrmak hem-de döwlet emläklerini hususylaşdyrmagyň sanawyndan aýyrmak baradaky, şeýle hem Döwlet býujetiniň maliýeleşdirilýän we hojalyk hasaplaşygyndaky ministrlikler, pudak edaralary boýunça zähmet haklarynyň tölenişi hakynda hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzy mundan beýläk-de ähli ugurlar boýunça ösdürmek maksady bilen, halk hojalygynyň möhüm toplumlarynyň biri bolan ykdysadyýeti, maliýe-bank pudaklarynyň işini kämilleşdirmegi dowam etmegiň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz bu pudagyň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekdi. Olaryň hatarynda Hökümetiň goýberýän maliýe serişdelerini netijeli peýdalanmak, ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralarynyň maliýe-hasabatlylyk işini ýokarlandyrmak, býujet resminamalaryny taýýarlamagyň täze usullaryny ornaşdyrmak ýaly wezipeler bar. Hödürlenen Kararlara gol çekip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere resminamada bellenilen ähli çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O. Gurbannazarow ýurdumyzyň söwda toplumynda alnyp barylýan işler, azyk bolçulygyny üpjün etmek hem-de Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň önümçilik düzümlerini ösdürmek boýunça geçirýän işleri hakynda hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda milli ykdysadyýetimizde hususy bölegiň ornuny mundan beýläk-de ýokarlandyrmak möhüm ugurlaryň biri hökmünde kesgitlenildi. Bu Maksatnamada senagat, oba hojalyk, söwda desgalarynyň we hyzmatlar ulgamy kärhanalarynyň 56-syny gurmak, olaryň durkuny täzelemek hem-de önümçilik kuwwatyny artdyrmak işlerini Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna ynanmak göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, hojalygy ýöretmegiň bazar gatnaşyklaryna geçilmeginde, ykdysady işiň täze görnüşleriniň peýda bolmagynda telekeçilige uly ornuň degişlidigini, şonuň üçin hem ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligiň işlemegi we ösdürilmegi, zehinli we işewür adamlaryň başlangyçlaryny goldamak üçin amatly şertleriň döredilmeginiň zerurdygyny belledi.
Häzirki wagtda ýurdumyzda telekeçileriň sany we olaryň hünär derejesi ýokarlanýar, bu ulgamda olaryň bäsdeşlige ukyplylygy artýar, bu bolsa ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň görnüşleriniň giňeldilmegine, daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny üstünlikli tutmagyna mümkinçilik berýär. Milli Liderimiz şol bir wagtyň özünde senagat we oba hojalyk ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň diňe bir daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutmaga gönükdirilmän, hil taýdan täze tehnologiýalaryň binýadynda önümçilikleriň çalt depginler bilen ösdürilmeginiň zerurdygyny nygtady. Has takygy, bu işler diňe bir şu günki günüň wezipeleriniň çözülmegine däl-de, geljekde hem ýurdumyzyň ykdysady we azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegine ugrukdyrylmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu ugurda bar bolan serişdeleri seljermegi hem-de telekeçilik işiniň geljekki meýilnamalaryny işläp taýýarlamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, pudaklaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler, Türkmenistanyň we Owganystanyň gatnaşýan halkara energetika, ulag we aragatnaşyk ulgamlaryndaky taslamalary durmuşa geçirmek bilen bagly dabaraly çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Gyş günlerinde içerki sarp edijileri tebigy gaz bilen bökdençsiz üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler hakynda habar berildi. Bellenilişi ýaly, dürli sebitleriň gaz geçirijilerini bir bitewi ulgama birikdiren “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň ulanmaga berilmegi netijesinde oňyn şertleriň döredilendigi bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýangyç-energetika toplumynyň ýurdumyzyň ykdysadyýetinde möhüm orun eýeleýändigini belläp, nebitiň we gazyň çykarylýan, gaýtadan işlenýän möçberlerini, ýurdumyzyň we daşary döwletleriň bazarlarynda uly isleg bildirilýän nebithimiýa önümleriniň önümçiligini hem-de olaryň görnüşlerini artdyrmagyň wajypdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, dünýäniň iri energetika döwletleriniň hataryna girýän ýurdumyzyň baý uglewodorod serişdelerini netijeli peýdalanmak Türkmenistanyň ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, degişli gurallary we şertleri döretmegiň hasabyna energiýa serişdeleriniň netijeliligini, olaryň tygşytlanylyşyny ýokarlandyrmak möhüm wezipeler bolup durýar. Munuň özi milli ykdysadyýetimiziň ýangyç-energetika toplumy we beýleki pudaklary bilen bir hatarda ýaşaýyş jaý toplumy üçin hem wajyp bolup durýar. Energiýa serişdelerini, şol sanda tebigy gazy we elektrik energiýasyny harçlaýanlaryň köp bölegi hut şu ulgama degişlidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki zaman energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary, şeýle hem “mawy ýangyjyň” ulanylyşyny hasaplaýan ulgamy önümçilik we durmuş pudaklaryna mundan beýläk-de ornaşdyrmak boýunça wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz Ý.Kakaýewi Türkmenistanyň Prezidentiniň Nebitgaz meseleleri boýunça geňeşçisi wezipesine bellemek hakyndaky Permana gol çekdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän senagat ulgamyndaky işleriň ýagdaýy barada aýtmak bilen, balyk hojalygyny ösdürmek boýunça, şeýle hem himiýa senagaty kärhanalaryny mineral dökünleriň önümçiligi üçin zerur bolan çig mal bilen üpjün etmek boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Ýurdumyzyň içerki bazarynda azyk bolçulygyny saklamak, ilatymyzy balyk önümleri bilen durnukly üpjün etmek, şeýle hem balyk serişdelerini saklamak we öndürmek maksady bilen bu pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek boýunça degişli çäreler görülýär.
Şeýle hem wise-premýer “Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan azot dökünlerini öndürýän “Maryazot” önümçilik birleşigi, “Marykarbamid” we “Tejenkarbamid” zawodlary üçin önümçilik kuwwatlyklaryny netijeli ulanmak maksadynda olar üçin täze katalizatorlary satyn almak boýunça geçirilýän işler barada habar berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistanda ýokary hilli azyk önümlerini, şol sanda balyk önümlerini öndürýän we gaýtadan işleýän pudaklary ösdürmäge aýratyn üns berilýär diýip belledi. Döwrebaplaşdyrylan balyk senagatyny döretmek maksadynda maýa goýumlarynyň gönükdirilmegi, täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy, balyk önümlerini saklamak we doňdurmak üçin niýetlenen döwrebap desgalaryň gurulmagy netijesinde bu pudak sazlaşykly ösýär diýip, milli Liderimiz belledi. Döwlet Baştutanymyz ilatyň täze balyk we beýleki balyk önümlerine islegini doly kanagatlandyrmagyň möhümdigine ünsi çekip, wise-premýere bu babatda birnäçe görkezmeleri berdi.
Içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän köp dürli we bäsleşige ukyply önümleriň, şol sanda mineral dökünleriň öndürilýän möçberlerini artdyrmagyň wezipelerini çözmekde himiýa senagatyna möhüm orun berilýär diýip, hormatly Prezidentimiz belledi. Ýurdumyzyň oba hojalygyny we obasenagat toplumyny üstünlikli ösdürmek üçin mundan beýläk-de ýokary hilli dökünleriň we beýleki himiki maddalaryň önümçiligini yzygiderli ösdürmek we giňeltmek möhümdir diýip, milli Liderimiz wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem Aşgabat şäherinde Täze ýyl baýramçylygyny geçirmäge görülýän taýýarlyk hakynda hasabat berdi.
Şeýle hem paýtagtymyzyň ýaşaýyş jaýlarynyň we edara-kärhanalarynyň elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjünçiligini ýola goýmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwletimiziň energetika syýasatynyň Türkmenistanyň senagat, oba hojalygy pudaklarynyň, durmuş ulgamynyň isleglerini doly kanagatlandyrmaga, şeýle hem elektrik energiýasynyň beýleki ýurtlara ugradylýan eksport mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilendigini belledi. Döwlet Baştutanymyz baýramçylyk günlerinde ilatymyzy hem-de kärhanalary elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmegiň wajypdygyna ünsi çekip, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýewe söz berildi, ol möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy hakynda hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde ak ekin meýdanlarynda agrotehniki kadalara laýyklykda, ösüş suwunyň tutulýandygy, ýerleriň mineral we beýleki dökünler bilen iýmitlendirilýändigi barada aýdyldy.
Ahal, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda döwlete tabşyrylan pagta hasyly üçin kärendeçiler, şeýle hem pagta önümçiligine tehniki we suw üpjünçiligi, himiki serişdeler, dökünler we tohum bilen üpjün etmek ýaly hyzmatlar üçin edaralar hem-de kärhanalar bilen hasaplaşyk işleri doly amala aşyryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň ýokary hilli we öz wagtynda geçirilmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz oba hojalyk ýerleriniň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, pagtany gaýtadan işlemek, zerur bolan möçberdäki tohumlyk serişdeleri taýýarlamak babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz obasenagat toplumynyň dürli görnüşli önümleriň öndürilişiniň möçberleriniň ýokarlandyrylmagyna, ýurdumyzda azyk bolçulygynyň saklanmagyna we toplumyň eksport kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna gönükdirilen ösüş maksatnamasynyň dürli ugurlaryny tizleşdirmegi wise-premýerden talap etdi.
Ýurdumyzyň atçylyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek bilen baglanyşykly meseleleriň üstünde durup geçmek bilen, döwlet Baştutanymyz arassa ganly ahalteke bedewleriň baş sanyny artdyrmak, pudakda ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz ekerançylyk meýdanlarynyň suw üpjünçiligini, täze gidrotehniki we suwaryş desgalarynyň gurluşygynyň barşyny hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy we wise-premýerden pudaga häzirkizaman suw tygşytlaýjy tehnologiýasyny ornaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreleri işjeňleşdirmegi talap etdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem ulag we aragatnaşyk pudaklarynda Täze ýyl baýramçylygyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Şeýle hem “Ýutong ZK 6729 D” kysymly orta synply awtobuslary we “Toýota Hiace” kysymly kiçi awtobuslary ulanylyşa goýbermäge rugsat almak bilen baglanyşykly maglumatlar aýdyldy.
Hasabatyň dowamynda wise-premýer ilatyň isleglerini kanagatlandyrmak we ýolagçylara edilýän hyzmatyň hilini ýokarlandyrmak maksady bilen, demir ýol ulgamynda Aşgabat-Kerki-Aşgabat, Aşgabat-Türkmenbaşy-Aşgabat, Aşgabat-Daşoguz-Aşgabat ugurlary boýunça goşmaça demir ýol gatnawlaryny girizmek babatda alnyp barylýan işler hakynda habar berdi.
“Türkmenhowaýollary” gullugy boýunça baýramçylyk günlerinde içerki we daşarky gatnawlaryň sany artdyrylar. Şunlukda, Aşgabat — Ýerewan —Frankfurt — Ýerewan — Aşgabat ugry boýunça täze awia gatnawyny ýola goýmak meýilleşdirilýär.
Şeýle hem Täze ýyl baýramçylygy günlerinde paýtagtymyzda bolşy ýaly, halkara we şäherara ugurlary boýunça jemgyýetçilik ulaglarynyň gatnawlarynyň möçberleri artdyrylar.
Mundan başga-da, toplumyň ähli gulluklarynda ýurdumyzyň şäherleriniň we obalarynyň kadaly durmuş üpjünçiligini ýola goýmak maksady bilen, nobatçylygy ýola goýmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada habar berildi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Täze ýyl baýramçylygy günlerinde ulag we aragatnaşyk düzümleriniň aýratyn sazlaşykly we bökdençsiz işlemegine berk gözegçilik edilmegini tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Adatdan daşary ýagdaýlar baradaky döwlet toparynyň Başlygynyň orunbasary hökmünde Täze ýyl baýramynyň bellenilýän günlerinde halkymyzyň amatly dynç almagy üçin zerur şertleriň döredilmegi bilen baglanyşykly meseleleri gözegçilikde saklamagy tabşyrdy we degişli gulluklaryň ýörite işleriniň guralmagynyň zerurdygyna wise-premýeriň ünsi çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew geljek ýylyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip yglan edilmegi mynasybetli geçiriljek dabaralaryň we çäreleriň maksatnamasynyň taslamasyny, şeýle hem 2018-nji ýylyň nyşanyny taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, bu şygar türkmen halkynyň şöhratly taryhyny, Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän taryhy-medeni ýadygärliklerini çuňňur öwrenmek we dünýäde wagyz etmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreleriň işjeň häsiýete eýe bolmagyny şertlendirer.
Maksatnama laýyklykda, 2018-nji ýylyň dowamynda maslahatlary, döredijilik duşuşyklaryny, aýdym-saz dabaralaryny we bu rowaýata öwrülen ýoluň taryhy bilen göni baglanyşygy bolan ýerlerdäki döwlet taryhy-medeni goraghanalarynda arheologik tapyndylaryň sergisini geçirmek we döwlet Baştutanymyzyň “Türkmenistan –Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” kitabynda beýan edilýän maglumatlar hakynda duşuşyk guramak meýilleşdirildi.
Wise-premýer şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna 2018-nji ýylyň nyşanlarynyň taslamalaryny hödürledi, olarda Türkmenistanyň parahatçylygyň, milletimiziň ruhy ösüşiniň ýolunda örän baý milli mirasy we ýeten sepgitleri öz çeper beýanyny tapdy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp hem-de degişli maksatnamany we nyşanlaryny tassyklap, milletiň taryhy-medeni mirasyny aýawly saklamak, ony giňden wagyz etmek boýunça alnyp barylýan işleriň wajypdygyna ünsi çekdi. Biz ýaşlarymyzyň şöhratly pederlerimiziň watansöýüjilik däpleri esasynda terbiýelenmegi, halkymyzyň täsin mirasynyň geljek nesillere ýetirilmegi ugrunda ähli tagallalary etmelidiris diýip, milli Liderimiz belledi.
Ähli meýilleşdirilen çäreleri giňden, dabaraly we ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegiň möhümdigini belläp, döwlet Baştutanymyz bu babatda wise-premýere birnäçe degişli tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Türkmenistanda daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň Konsepsiýasyny tassyklamak hakynda Kararyň taslamasyny hödürledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, daşary ýurt dillerini okatmagyň öňdebaryjy usullaryny ornaşdyrmak we milli bilim ulgamynyň ähli derejelerinde bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrmak boýunça çäreleriň meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy. Ony üç tapgyrda amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Birinji tapgyrda, 2018-nji ýylda daşary ýurt dilleriniň okadylyşynyň usulyýetiniň we usulyýet üpjünçiliginiň halkara tejribesini öwrenmek, daşary ýurt dillerini okatmagyň döwlet standartlaryny, okuw meýilnamalaryny we maksatnamalaryny kämilleşdirmek bellenildi.
Ikinji tapgyrda, 2019-2020-nji ýyllarda daşary ýurt dilleri boýunça mugallymçylyk işgärlerini taýýarlamagy we gaýtadan taýýarlamagy kämilleşdirmek, jemgyýetiň ösýän zerurlyklaryna laýyklykda daşary ýurt dillerini öwretmegiň okuw usulyýet binýadyny döwrebaplaşdyrmak, şeýle hem Konsepsiýanyň durmuşa geçirilişine gözegçiligi üpjün etmek maksady bilen, gözegçiligi geçirmek bellenildi. Üçünji tapgyrda, 2021— 2024-nji ýyllarda daşary ýurt dillerini okatmagyň üznüksiz, yzygiderli we özara baglanyşykly ulgamyny kemala getirmek bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekip we çäreleriň meýilnamalaryny tassyklap, okatmak usulyna täze kompýuter, Internet-tehnologiýalaryny we multimediýa serişdelerini ornaşdyrmagyň daşary ýurt dillerini öwretmekde we onuň täzeçil usullaryny ornaşdyrmakda uly mümkinçilikleri açýandygyny aýtdy. Munuň özi okatmagyň täze usullarynyň işlenip taýýarlanylmagyny, ýokary hünärli mugallymlaryň täze nesliniň döredilmegini talap edýär. Mekdebe çenli ýaşly çagalardan başlap, okatmagyň ugruna aýratyn üns berilmelidigini belläp, döwlet Baştutanymyz bilim ulgamynyň ähli derejelerinde ýokarda görkezilen Konsepsiýany üstünlikli amala aşyrmak boýunça wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa milli parlamentiň häzirki döwürde alyp barýan kanunçykaryjylyk işi, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän durmuş-ykdysady özgertmeleriň hukuk esaslaryny pugtalandyrmak we ösdürmek boýunça bitirilýän işler, döwletimiziň öňe sürýän halkara başlangyçlaryna goldaw bermek boýunça çäreleriň netijeleri barada habar berdi.
Mejlisde döredilen iş toparlarynda degişli hünärmenleriň we pudak edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda “Ulag howpsuzlygy hakynda”, “Girew we ipoteka hakynda”, “Telewideniýe we radio hakynda”, “Ylmy işgäriň hukuk ýagdaýy hakynda” we beýlekiler hakynda Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalarynyň taýýarlanylýandygy bellenildi.
2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň hem-de Geňeş agzalarynyň saýlawlaryny ýokary derejede geçirmek maksady bilen, saýlawlara taýýarlyk görmek barada Merkezi saýlaw topary bilen milli parlamentiň bilelikdäki işleri alnyp barylýar.
BMG-niň Türkmenistandaky düzümleýin wekilhanalary bilen gatnaşyklary ýola goýup, deputatlar olaryň geçirýän çärelerine gatnaşýarlar. Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde maglumat işleri we ýerlerde kanunçylyk namalarynyň we tutuşlygyna alnanda döwlet Baştutanymyzyň amala aşyrýan oňyn daşary we içeri syýasatynyň mazmunyny hem-de ähmiýetini düşündirmek işleri yzygiderli alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, Türkmenistanyň ösüşiniň häzirki ýagdaýlaryny nazara almak bilen, milli kanunçylyk binýadyny döwrebaplaşdyrmak çärelerini işjeňleşdirmegiň wajypdygyny belledi. Mejlis ýurdumyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýyna belet bolmalydyr we mähriban halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen işleri kanunçylyk esasynda goldamalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Milli parlamentiň ýurdumyzda oňyn özgertmeleri amala aşyrýan döwlet syýasatynyň durmuş ulgamynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň netijeli guraly bolup durýan kanunçylyk işiniň ähmiýetini belläp, döwlet Baştutanymyz deputatlaryň ýerlerde amala aşyrýan çäreleriniň işjeňleşdirilmelidigine ünsi çekdi. Olaryň her biri haýsydyr bir sebite wekilçilik etmek bilen, öz saýlawçylarynyň bähbitleriniň goragy üçin saýlanandyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Käbir sebitlerde elektrik energiýasynyň we tebigy gazyň degişli kadalara we düzgünlere laýyk bolmadyk derejede ulanylýan pursatlarynyň bardygyny belläp, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu möhüm meseleleri hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz içeri işler ministri I.Mulikowa ýüzlenip, onuň gözegçilik edýän düzümleriniň täze desgalarda degişli işleri alyp barmagyny we olara berk gözegçilik etmegini ýola goýmagy tabşyrdy.
Soňra Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew Türkmenistanyň Prezidentiniň, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi we Täze ýyl baýramçylygyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Baýramçylyk günlerinde tertip-düzgüniň üpjün edilmeginiň wajypdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň ähli künjeklerinde Täze ýyl baýramçylygynyň şatlykly we dabaraly bellenmegine görülýän taýýarlyk işlerine ünsi çekdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryny diňledi. Olar özleriniň gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, bu düzümleriň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak, olaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler barada hasabat berdiler.
Hormatly Prezidentimiz hukuk goraýyş düzümleriniň işgärlerine Täze ýyl baýramçylygyny mynasyp garşylamak we baýramçylyk dabaralarynyň doly howpsuzlygyny hem-de ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça wezipeleriň çözgüdine örän jogapkärçilikli çemeleşmegiň möhümdigine ünsi çekip, bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň dowamynda welaýatlaryň we paýtagtymyzyň häkimleriniň hasabatlary diňlenildi. Olar ekerançylyk meýdanlarynda işleriň ýagdaýy, mallary dok we ýyly gyşlatmak maksady bilen işlenip taýýarlanylan maksatnama, sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň möhüm ugurlaryny durmuşa geçirmek, şeýle hem Aşgabat şäherini mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak, ýurdumyzyň baş şäherinde nusgalyk arassaçylygy üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösdürmekde, önümçilik düzümleriniň desgalarynyň kuwwatlyklaryny artdyrmakda, ýurdumyzyň bazarlaryny giň görnüşli azyk önümleriniň bolçulygyny döretmekde welaýatlarda geçirilýän işleriň möhüm ähmiýetini belledi.
Ýurdumyzyň baş şäheri barada aýdylanda bolsa, ol ähli görkezijiler babatynda nusgalyk bolmalydyr diýip, milli Liderimiz nygtap, bu ugurda alnyp barylýan işleriň depginini ýokarlandyrmagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz welaýatlaryň ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän möwsümleýin agrotehniki çäreleriň hiline, ekerançylaryň mineral dökünleri we suw bilen üpjün edilişine hemişe gözegçiligiň zerurdygyna ünsi çekip, bu babatda häkimlere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz welaýatlarda we paýtagtymyzda Täze ýyly garşylamaga toplumlaýyn taýýarlyk görmek meselelerine degip geçmek bilen, hemmeler tarapyndan söýülýän bu baýramyň medeni maksatnamasyny işläp taýýarlamaga döredijilikli çemeleşmegiň möhümdigini belledi, ol gyzykly we unudylmajak wakalara baý bolmalydyr.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň jemini jemläp hem-de Täze ýyl baýramyna çenli az wagtyň galandygyny belläp, şäherleriň we obalaryň kadaly durmuşyny üpjün edýän ähli gulluklaryň nobatçylygyny göwnejaý guramak bilen bagly meselä aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryna öz gözegçilik edýän ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary bilen maslahat geçirmegi, maslahatda Täze ýyl baýramynyň bellenýän günlerinde nobatçylygy guramak bilen bagly meselä seretmegi, ministrliklerde we pudak edaralarynda nobatçylyk etmegiň Tertibini taýýarlamagy tabşyrdy.
Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere seredildi, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we bagtly Täze ýyly arzuw etdi.


text:
Türkmenistan Raýatlygyň hil derejesiniň görkezijileri boýunça çap edilen soňky sanawda, 167 ýurduň arasynda 133-nji orny eýeledi.
Globallaşan dünýäde raýatlyk we oturym rugsady, ýagny ýaşaýan ýeriňde ýazga durmak meseleleri boýunça geňeşdarlyk hyzmatlaryny hödürleýän “Henley & Partners” kompaniýasy Şweýsariýanyň Maýa goýum migrasiýa geňeşiniň ýolbaşçysy professor Koçenow bilen hyzmatdaşlykda “Quality of Nationality Index”, ýagny Raýatlygyň hil derejesiniň görkezijileri atly täze hasabat çap etdi. Hasabatda dünýä ýurtlarynyň ilatynyň raýatlyk hukuklary we eýe bolan mümkinçilikleri deňeşdirilýär. Agzalýan hasabatda Türkmenistan 133-nji orunda ýerleşdirildi.
Raýatlygyň hil görkezijileriniň taýýarlanylmagynda ulanylan metodologiýa barada aýdylanda, bu barlagda esasy iki faktor, ýagny degişli ýurt bilen bagly içerki faktorlar hem-de daşarky faktorlar statistiki maglumatlaryň esasy hamyrmaýasy hökmünde ulanylypdyr. Agzalýan kriteriýalara degişli sanlar we beýleki görkezijiler halkara guramalaryň maglumat bazalaryndan alyndy diýip, hasabaty taýýarlanlar aýdýar.
Içerki faktorlar diýlende, raýatlaryň ýurduň içinde eýe bolýan mümkinçilikleri; adamyň ösüşi, ykdysady bolçulyk, ýurtda höküm sürýän parahatçylyk we durnuklylyk ýaly kriteriýalar göz öňünde tutulypdyr. Daşarky faktorlar barada aýdylanda, hasabatda degişli ýurduň ilatynyň daşary ýurtlara syýahat etmek azatlygy we mümkinçilikleri, şeýle-de, olaryň daşary ýurtlara baryp ornaşmak mümkinçilikleri barada deňeşdirmeler göz öňünde tutulypdyr.
“[Meselem], Lihtenşteýn Kanadadan, Germaniýa Türkmenistandan gowy, sebäbi degişli ýurtlaryň ilatynyň eýe bolan raýatlygynyň olaryň ýaşamakçy ýa-da syýahat etmekçi bolýan ýurtlary boýunça köpdürli mümkinçilik hödürlemegi wajyp” diýlip, geçirilen barlagyň Metodologiýa bölüminde aýdylýar.
Içerki we daşarky faktorlar Raýatlygyň hil derejesiniň görkezijileriniň jemine degişlilikde, 40% we 60 % täsir edýär.
Hasabatdaky kriteriýalardan Adamyň ösüşi BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň maglumatlaryndan alnyp, onda esasan üç ugra, ýagny degişli ýurduň saglyk pudagyna, bilim pudagyna, ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesine üns berilýär. Degişli ýurduň Ykdysady kuwwaty Halkara pul gaznasynyň we Bütindünýä bankynyň maglumat bazalaryna salgylanylyp, ýurduň Parahatçylyk we durnuklylyk görkezijileri bolsa, Ykdysadyýet we parahatçylyk institutynyň Global parahatçylyk görkezijileri boýunça çap eden hasabatyna esaslanylyp hasaplanypdyr.
Raýatlaryň syýahat azatlyklary we mümkinçilikleri baradaky maglumatlar hasabatyň Daşarky faktorlar boýunça bölüminiň özenini düzüp, olar boýunça sanlar we görkezijiler hususan-da Halkara howa transport edarasynyň (International Air Transport Authority, IATA) maglumat bazasyndan peýdalanmak arkaly, şeýle-de, degişli ugurlarda halkara hünärmenlere we synçylara salgylanmak bilen taýýarlanylypdyr.
Hasabatda Türkmenistan 2017-nji ýyl üçin 24,5 % bal alyp, dünýäde 167 ýurduň arasynda 133-nji orunda ýerleşdirilipdir. 2016-njy ýylda Türkmenistan 124-nji orunda ýerleşdirilipdi.
Raýatlygyň hil derejesiniň görkezijilerinden çen tutulsa, mundan ozalky ýaýradylan hasabata garanyňda, Türkmenistanda ýagdaýlar 9 basgançak has-da ýaramazlaşypdyr.
Ýogsa-da, Türkmenistanyň syýasy durmuşyny ýakyndan yzarlaýan halkara synçylar ýurduň agyr ykdysady kynçylyklary başdan geçirýändigini aýdýar. Ýurtdan gelip gowuşýan habarlarda, ýurduň bazarlarynda azyk harytlaryň bahalarynyň gymmatlaýandygy, walýutanyň manada bolan gatnaşygynyň resmi kursa garanyňda 3-4 esse ýokarlanandygy habar berilýär. Şeýle-de, ol kynçylyklaryň fonunda, eklenç gözleginde daşary ýurda çykmakçy bolýan raýatlaryň ýurduň aeroportlarynda saklanýandygy, olaryň yzlaryna gaýtarylýandygy, ýollarynyň petiklenýändigi habar berilýär.
Beýleki bir tarapdan, maglumatymyzdaky sanlardan çen tutulsa, türkmen raýatlary ýurtdan çykmagy başaran ýagdaýynda-da, olar daşary ýurtlarda dürli býurokratiki we beýleki kynçylyklara hem-de çäklendirmelere duçar bolýarlar. Galyberse-de, “Henley & Partnersiň” taýýarlan soňky hasabaty türkmen raýatlygynyň beýleki käbir ösen ýurtlaryň raýatlarynyň hereket mümkinçilikleri boýunça eýe bolan priwelegiýalaryny öz eýesine hödürläp bilmeýändigini aýdýar.
Sanawda Orsýet 61-nji, Gazagystan 91-nji, Gyrgyzystan 109-njy, Özbegistan 117-nji we Täjigistan 126-njy orunda ýerleşdirildi.


text:
Aşgabat we Buharest söwda-ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirýärler
Duşenbede Aşgabatda Ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-rumyn Hökümetara toparynyň 7-nji mejlisi geçirildi. Bu barada Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berilýär. Mejlise iki ýurduň ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de öňdebaryjy hünärmenleri gatnaşdylar. Toparyň rumyn bölegine Rumyniýanyň Işewürlik gurşawy, söwda we telekeçilik ministri Ştefan Radu Oprea baştutanlyk etdi. Gepleşikleriň dowamynda özarabähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meselelerine...


text:
15 Ağustos 2015 Cumartesi
Türkmen Kenarýakasynda Hazaryň Güni Bellenildi
Hazar deňziniň ajaýyp kenarýakasynda şu gün bellenilen Hazar deňziniň güni ajaýyp öwüşgünlere baý boldy. Baýramçylyk çäresi hormatly Prezidentimiziň ýakynda gol çeken Kararyna laýyklykda guraldy. Oňa laýyklykda, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda alnyp barylýan geljegi nazarlaýan ekologiýa syýasatyny halkara jemgyýetçiligine giňden ýaýmak hem-de Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça ekologiýa howpsuzlygyny we durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen halkara gatnaşyklaryny berkitmek we giňeltmek maksady bilen, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Hazar deňziniň gününi dabaraly bellemek tabşyryldy.
Baýramçylyk çäreleriniň maksatnamasyna ylmy-amaly maslahat, çeperçilik sergisi, sport ýaryşlary we döredijilik bäsleşikleri girizildi. Olar Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Hazar deňziniň meseleleri boýunça döwlet kärhanasy we Balkan welaýat häkimligi tarapyndan bilelikde guraldy.
Däp boýunça “Hasyl” myhmanhanasynda geçirilen maslahata ýurdumyzyň Tebigaty goramak ministrliginiň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Hazar deňziniň meseleleri boýunça döwlet kärhanasynyň, Hazar döwlet tebigy goraghanasynyň, Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň, Balyk hojalygy döwlet komitetiniň, Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrap häkimliginiň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri gatnaşdylar. Myhmanlaryň hatarynda Hazarýaka ýurtlarynyň—Russiýanyň, Eýranyň, Azerbaýjanyň we Gazagystanyň ýurdumyzda resmi taýdan bellenilen diplomatiki wekilhanalarynyň, halkara guramalarynyň—BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň /BMGÖM/, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň /ÝHGG/, Halkara hyzmatdaşlyk boýunça German jemgyýetiniň /HHGJ/, Türkiýe Respublikasynyň Hyzmatdaşlyk we utgaşdyrmak baradaky agentliginiň wekilleri bar.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda Hazar deňziniň daşky gurşawyny goramak babatda gazanylanlara bagyşlanan duşuşygyň barşynda çykyş edenler Türkmenistanyň düýpli ekologiýa wezipelerini, şol sanda Hazar meselesi bilen baglanyşykly wezipeleri çözmekde uly goşandyny nygtadylar. Şu ugurda ýurdumyz parahatçylyk söýüjilik hem-de hoşniýetli goňşuçylyk, milli we umumy bähbitleri göz öňünde tutmak, sebitde deňhukukly özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek, köpasyrlyk taryhy-medeni aragatnaşyklar birleşdirýän Hazarýaka ýurtlayň halklarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmak ýörelgelerine esaslanan syýasaty durmuşa geçirýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň degişli şertnama-hukuk binýadynyň esasynda Hazar deňiz toplumynyň ekologiýasyny goramagyň ygtybarly ulgamyny döretmek boýunça utgaşdyrylan çözgütleriň kabul edilmegine gönükdirilen netijeli başlangyçlary halkara jemgyýetçiliginiň hakyky goldawyny tapýar. Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly maksatnamasyna hem-de onuň Teswirnamalaryna gol çekilmegi bilelikde gazanylan möhüm resminamalaryň biri boldy.
Şonuň ýaly çözgütleri, şol sanda syýasy-hukuk häsiýetli çözgütleri işläp düzmek maksady bilen, döwlet Baştutanymyz Hazar basseýininde daşky gurşawy goramak meselelerine garamak hem-de degişli teklipleri we maslahatlary işläp taýýarlamak üçin hemişelik hereket edýän edara hökmünde Hazar ekologiýa forumyny döretmek baradaky başlangyç bilen çykyş etdi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň 2013-2014-nji ýyllarda Hazar deňziniň gidrometeorologiýasy we hapalanmagyna gözegçilik etmek boýunça utgaşdyryjy komitetine /KASPKOM/ başlyklyk etmeginiň çäklerinde Aşgabatda bu babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda bäştaraplaýyn Ylalaşygyň taslamasy ylalaşyldy.
Amatly geografiki ýerleşişi, baý uglewodorod, balyk we beýleki tebigy serişdeleri, amatly howa şertleri häzirki wagtda Hazar sebitiniň depginli ösýän senagat, ulag we dynç alyş merkezine öwrülmegine ýardam etdi.
Şu babatda ençeme möhüm ugurlarda, şol sanda Hazar deňziniň biologik serişdelerini gorap saklamak, öndürmek we peýdalanmak boýunça, şeýle hem Hazaryň düýbüniň hem-de onuň jümmüşindäki uglewodorod serişdelerini işlemek we peýdalanmak boýunça hyzmatdaşlygy ýola goýmak aýratyn ähmiýete eýedir. 2014-nji ýylyň sentýabr aýynda Astrahan şäherinde geçirilen Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň IV maslahaty muňa kuwwatly itergi berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren teklipleriniň netijesinde Astrahan maslahaty taraplaryň Hazarda özara hereket etmegiň esasy meselelerini çözmegiň ýörelgeleri barada gazanylan ylalaşyklary göz öňünde tutanyňda hakyky öňegidişlige öwrüldi. Olar degişli beýannamada berkidildi. Hazary parahatçylygyň hem-de ylalaşygyň zolagy, halkara strategiki durnuklylygyň we howpsuzlygyň möhüm bölegi, ähli meseleleri döwletleriň özygtyýarlylygyna hem-de çäk bitewüligine hormat goýmak esasynda diňe syýasy-diplomatiki serişdeler arkaly çözmegiň nusgasy etmäge umumy ymtylyş we aýgytlylyk şol resminamanyň mazmunyny kesgitleýär.
Şeýlelik bilen, hormatly Prezidentimiziň alyp barýan ekologiýa syýasaty ekologiýa ulgamynda, şol sanda Hazar deňziniň täsin ekoulgamyny, onuň tebigy gözelligini, baý bioköpdürlüligini gorap saklamak boýunça kabul edilen bilelikdäki çözgütleri ýerine ýetirmek babatda ylalaşykly çäreleri görüp, Çarşuwaly maksatnamanyň borçnamalaryny berjaý etmegiň çäklerinde özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilendir.
Maslahatyň barşynda ýurdumyzyň Hazar boýunça tebigaty goramak düzümleriniň işleriniň esasy ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistanyň bioköpdürlüligini gorap saklamagyň milli strategiýasyny taýýarlamak, Hazar ýakasynyň çäklerinde ýerleşýän suw-batgalyk ýerleriniň birnäçesiniň, “Altyn asyr” Türkmen kölüniň hem-de guşlaryň mesgen tutan beýleki ýerleriniň halkara ähmiýetli peýdalanylýan ýerleriň derejesi bilen Ramsar konwensiýasyna goşmagyň geljegi ýaly meselelere aýratyn üns berildi. Mälim bolşy ýaly, Hazaryň türkmen kenaryndaky Hazar döwlet tebigy goraghanasy Ramsar konwensiýasynyň aýratyn sanawyna girizildi.
Deňizde iş alyp barmaga diňe ylmy taýdan çemeleşmeleriň sebitiň biologik dünýäsine zelel ýetirmezden uzakmöhletli geljek üçin balyk senagatyny üstünlikli ösdürmegi üpjün etjekdigi nygtaldy. Möhüm wezipeleriň hatarynda, Hazaryň biologik serişdeleriniň hem-de deňiz gurşawynyň ýagdaýyna yzygiderli gözegçiligiň amala aşyrylmagy, bu ulgamda ylmy-barlaglaryň uly toplumynyň geçirilmegi agzaldy.
Maslahata gatnaşyjylar Hazar deňziniň kenarynda deňsiz-taýsyz taslama bolan dünýä derejeli dynç alyş-“Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny döretmek taslamasyna ýokary baha berdiler. Täze döwrebap hem-de bagy-bossanlygy döretmäge degişli tehnologiýalary ornaşdyrmak milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça durmuşa geçirilýän ägirt uly pikiriň berjaý edilmeginiň zerur şerti bolup durýar. Hazaryň kenarynda gurulýan döwrebap saglyk merkezleriniň we myhmanhanalaryň, senagat kärhanalarynyň ekologiýa howpsuzlygynyň halkara ölçeglerine laýyk gelmegi şol desgalaryň baş alamaty bolup durýar. Ekologiýa häsiýetli meselelere kenarýakasynda alnyp barylýan iri möçberli bagy-bossanlyga büremek işleri hem girýär. Şol ýerlerde ynsan eli bilen tokaýlyklar, täze seýilgäh zolaklary, dynç alýanlaryň saglygyna oňyn täsir edýän has amatly howa ýagdaýy döredilýär.
Hazar deňziniň baýramçylyk maksatnamasyny myhmanhana toplumynyň eýwanynda ýaýbaňlandyrylan ýurdumyzyň meşhur fotohabarçylarynyň hem-de Hazaryň gözelliginiň hakyky muşdaklarynyň suratlarynyň sergisi bezedi. Olar deňiz jandarlarynyň ajaýyp we nepis dünýäsini sergä gelenlere täsirli ýetirýär. Şu ýerde ýaş suratkeşleriň—amaly-haşam sungatynyň ussatlarynyň tebigy serişdeler bolan daşjagazlary, çägäni, balykgulagy, perjagazlary we şuňa meňzeşleri peýdalamak bilen döreden ajaýyp suratlary hem goýlupdyr.
Şeýle hem “Daýanç” çagalar sagaldyş merkeziniň çäklerinde ylmy-amaly maslahat bilen bir wagtda Türkmenbaşy şäheriniň mekdep okuwçylarynyň hem-de bu ýerde dynç alýan ýaşlaryň gatnaşmagynda futbol we woleýbol, şaşka we sportuň beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi.
Baýramçylyk çärelerine gatnaşyjylaryň ählisi—ulular hem, ýaşlar hem günüň ikinji ýarymynda “Daýanç” myhmanhanasynyň maslahatlar zalyna ýygnandylar. Bu ýerde mähriban tebigatyň, Hazaryň deňiz giňişliginiň gözelligini we ynsanyň goragyna mätäç bolan onda mesgen tutan jandarlaryň gaýtalanmajak dünýäsini beýan eden iň oňat surat eserlerini döredenlere baýraklary gowşurmak dabarasy boldy.
Döredijilik toparlarynyň—“Miras” çagalar halk döredijilik toparynyň hem-de Türkmenbaşy şäheriniň medeniýet merkeziniň “Owaz” tans toparynyň ýerine ýetirmeginde guralan konsert baýramçylyk agşamynyň jemleýji bölegine öwrüldi.
“Awazadaky” duşuşyklar Hazar deňziniň güni mynasybetli baýramçylyga gatnaşyjylara we myhmanlara ýatdan çykmajak täsirleri sowgat edip, Ýer ýüzüniň bu täsin tebigy merjenini gorap saklamagyň bähbidine raýdaşlyk hyzmatdaşlygynda nobatdaky ädime öwrüldi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Şeýle hem okaň
25.05.2018 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
25.05.2018 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany
25.05.2018 | Türkmenistanyň orta mekdepleriniň uçurymlaryna, mugallymlaryna we ähli bilim işgärlerine
24.05.2018 | «Ak şäherim Aşgabat» atly XVII köpugurly halkara sergä gatnaşyjylara
23.05.2018 | Marokkonyň Patyşasy türkmen liderini Oraza aýynyň gelmegi bilen gutlady
Türkmenistanda Türkmen bedewiniň milli baýramy giňden bellenildi, şanly baýramyň hormatyna şu gün Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda esasy wakalar ýaýbaňlandy.
Şu günler paýtagtymyza dünýäniň köp ýurtlaryndan myhmanlar geldiler, olaryň hatarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde geçirilen Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisine, “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly halkara ylmy maslahata gatnaşyjylar bar, şeýle hem bu ýerde ýörite sergi-ýarmarka guraldy. Düýn Ahalteke atçylyk toplumynda guralan dabaralaryň dowamynda ahalteke bedewleriniň arasynda geçirilen Halkara gözellik bäsleşiginiň jemleri jemlenildi hem-de döwlet Baştutanymyzyň adyndan sungat eserlerinde behişdi bedewleriň keşbini has oňat beýan etmek boýunça geçirilen bäsleşikde ýeňiji bolan döredijilik işgärlerine sylaglar gowşuryldy.
Şu gün ir bilen türkmenistanlylaryň müňlerçesi, şeýle hem daşary ýurt alymlary we atşynaslary, işewürler hem-de žurnalistler Halkara ahalteke atçylyk sport toplumyna ýygnandylar, bu toplum baýramçylyk çärelerini geçirmek üçin ägirt uly sahnalaşdyrylan meýdança öwrüldi. Ahalteke bedewi milli medeniýetiň, türkmen halkynyň asylly däp-dessurlarynyň dabaralanmagyny alamatlandyran köpöwüşginli tomaşanyň baş gahrymany boldy.
Toplumyň çäklerini halk amaly-haşam sungatynyň, çeper senetçiligiň, nakgaşlygyň, heýkeltaraşlyk we ýelden ýüwrük bedewlere bagyşlanan hem-de örän baý milli mirasy, onuň dowamatlylygyny we ýurdumyzyň durmuşynda tutýan ornuny açyp görkezýän beýleki eserleriň sergisi bezedi.
Bu ýere ýygnananlaryň hatarynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň hem-de missiýalaryň baştutanlary, ýaşulular we ýaşlar bar.
Hemmeler Halkara ahalteke atçylyk sport toplumyna gelen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy uly ruhubelentlik bilen garşylaýarlar.
Milli Liderimiz ýygnananlary şanly baýram bilen gutlap, senetkärleriň we çeper elli gelin-gyzlaryň özboluşly şäherjigine öwrülen toplumyň çägine girýär. Folklor toparlarynyň çykyşlary, halylaryň we ýüpek matalaryň, nepis nagyşly milli lybaslaryň, aýal-gyzlaryň şaý-sepleriniň hem-de at esbaplarynyň, çeper keramikanyň, däp bolan öý hojalyk esbaplarynyň, saz gurallarynyň, sowgatlyk önümleriň we beýlekileriň sergisi gadymy döwürden Türkmenistanyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen köp sanly Gündogar bazaryny ýada salýar.
Daşary ýurt habarçylarynyň arasynda dabara gatnaşyjylaryň hatarynda Bütinrussiýa döwlet teleradiogepleşikler kompaniýasynyň Merkezi Aziýa sebit bölüminiň ýolbaşçysy Robert Fransew hem bar. Hormatly Prezidentimiz bilen onuň arasynda gürrüňdeşlik boldy.
R.Fransew ýurdumyzdan taýýarlan habarlary, şol sanda Prezident saýlawlary, Aşgabatda geçirilen media-forumlar, TOPH gaz geçirijisiniň owgan böleginiň düýbüni tutmak, bu gaz geçirijiniň ugry boýunça optiki-süýümli aragatnaşyk we elektrik geçiriji ulgamlaryň düýbüni tutmak we beýleki çäreler baradaky habarlary bilen türkmen teletomaşaçylaryna tanyşdyr. Türkmen Lideri habarçy bilen bular barada pikir alşyp, geçen ýyl Russiýanyň telewideniýesi boýunça görkezilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryndan taýýarlanylan ýatda galyjy habarlary belledi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bilen söhbetdeşlik geçirmäge mümkinçilik döredilen habarçy bilen gürrüňdeşlikde häzirki wagtda dünýä jemgyýetçiligine täze keşpde açylýan Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatyna degişli dürli meseleler gozgaldy. Ýurdumyz bu gün hyzmatdaşlyk esasynda sebit gatnaşyklaryny gurmakda esasy orny eýeleýär hem-de söwda-ykdysady, energetika we ulag ulgamlarynda täze sahypany açýar.
Türkmenistanyň başyny başlan hem-de Merkezi Aziýada ykdysady ösüşiň we syýasy täsiriň täze merkezleriniň döremegi, şeýle hem sebitdäki ýagdaýlaryň ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklaryň has ýakyn bolmagyna tarap üýtgemegi üçin binýat döredýän iri halkara taslamalar barada gürrüň edildi.
Elbetde, strategik häsiýete eýe bolan türkmen-russiýa hyzmatdaşlygyna, şeýle hem Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäklerinde iki ýurduň gatnaşyklaryna üns berildi. Russiýanyň iri sebitleri bilen gatnaşyklarda hem uly mümkinçilikler bar.
Medeniýet, ylym we ýokary bilim Türkmenistanyň we RF-niň hyzmatdaşlygynyň gün tertibinde esasy orny eýeleýär. Bu emele gelen taryhy ynsanperwer we ruhy gatnaşyklar bilen şertlendirilendir. Şeýle hem milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň hatarynda saglygy goraýyş ulgamyny, aýratyn-da, çagalaryň saglygyny goramak ulgamyny görkezdi. Ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligi, syýahatçylygy ösdürmek, Türkmenbaşy şäherindäki täze deňiz porty barada hem gürrüň edildi. Bu port ähli Hazarýaka döwletler üçin haryt dolanyşygynyň möçberlerini artdyrmakda täze logistik mümkinçilikleri açýar.
Halk döredijiliginiň köpöwüşginli sergisiniň ugry boýunça ýüzugra geçirilen söhbetdeşlikde Türkmenistanda köp asyrlyk milli mirasyň aýawly goralýandygy baradaky gürrüň esasy orny eýeledi, şan-şöhratly ahalteke bedewi bu mirasyň gaýtalanmajak ajaýyp gymmatlyklarynyň biridir.
“Biz Sizi doganlyk, güneşli, myhmansöýer Türkmenistanda görmäge hemişe şatdyrys!” diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de gürrüňdeşligini türkmen topragynda täze duşuşyklara çagyryp, tamamlady.
Şol wagtda Halkara atçylyk sport toplumynyň çäginde baýramçylyk çäreleri ýaýbaňlandy.
Ýurdumyzyň her bir welaýaty döredijilik mekdepleriniň, çeper elli senetkärleriň aýratynlyklary bilen tapawutlanýan öz sergisini gurady, senetkärleriň işleýşine gönüden-göni syn edip bolýar. Şeýle hem bu ýerde muzeý gymmatlyklary hem-de häzirki zaman suratkeşleriniň işleri, taryhy ýadygärlikleriň fotosuratlary we maketleri görkezildi. Bularyň hemmesi 2018-nji ýylyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly şygarynyň içinden eriş-argaç bolup geçdi.
Ahalteke bedewiniň gözelligini çeper beýan etmek boýunça bäsleşigiň ýeňijileriniň işleri sergide aýratyn orun eýeleýär. Halylarda özboluşly heýkeltaraşlyk işlerinde, grawýuralarda we fotosuratlarda ajaýyp bedewler şekillendirilýär, bedewleri baýramçylyga kybap bezemek üçin ajaýyp şaý-sep toplumlary bolsa türkmenleriň ýelden ýüwrük atlara goýýan çäksiz sarpasynyň subutnamalarydyr.
Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň baş binasynyň öňünde estrada aýdymçylary we tans toparlary dabara gatnaşýanlary aýdyň öwüşginli çykyşlary bilen garşylaýarlar.
Ýygnananlaryň öňünde dürli halkara sirk sungaty festiwallarynyň baýraklaryna mynasyp bolan meşhur “Galkynyş” at üstündäki milli oýunlar topary gyzykly maksatnama bilen çykyş etdi.
Bu toparyň agzalary akylyňy haýran edýän akrobatika we gimnastika tilsimleri, bedewlere ussatlyk bilen erk etmek, at çapmak sungatynyň ýokary derejesini görkezýän çykyşlary bilen tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdylar. Olaryň çykyşlarynda esasy zat diňe bir tilsimleriň çylşyrymlylygy we hatda çapyksuwarlaryň batyrgaýlygy däl-de, adamlaryň we bedewleriň doly sazlaşykly jebisligidir. Bularyň ählisi bilelikde manežde bir ajaýyp bitewüligi emele getirýärler. Toparyň ýerine ýetirýän täsin tomaşasy üýtgeşik hem-de töwekgelçilikli maşklardan ybaratdyr, olar tomaşaçylary tolgundyryp, birek-birege doly ynam bilen sözüň doly manysynda birek-biregiň ygtybarly gollaryna daýanmagyň zerurdygyny görkezýärler.
Şunuň ýaly atçylyk-sport oýunlary tomaşaçylarda uly täsir galdyryp, olaryň kalplarynda bedewlere çäksiz söýgi hem-de çapyksuwarlaryň we zenan çapyksuwarlaryň, aýratyn-da, ýetginjek atlylaryň batyrgaýlygyna haýran galmak duýgularyny döredýär.
Türkmenistan gadymy döwürlerden bäri atşynaslygyň iri dünýä merkezi bolup durýar, häzirki döwürde bolsa biziň bedewlerimiz we çapyksuwarlarymyz şöhratly ata-babalarymyzyň iň gowy däplerini dowam edip, iri gözden geçirilişleriň, abraýly atçylyk sport ýaryşlarynyň we daşary ýurtlarda geçirilýän köp sanly at çapyşyklarynyň ýeňijileri bolýarlar.
Ahalteke bedewiniň dünýädäki şan-şöhratyny artdyrmakda we olary gorap saklamak işinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bitirýän hyzmatlary örän uludyr. Häzirki wagtda bedew ýurdumyzyň gazanýan ägirt uly üstünlikleriniň aýdyň alamaty bolup durýar.
Milli Liderimiz tutuş durky bilen bedewlere bolan halk söýgüsini özünde jemläp, atlaryň ahalteke tohumyny gorap saklamak, köpeltmek hem-de wagyz etmek boýunça işleri döwlet syýasaty derejesine çykardy, bu işleriň atşynaslyk sungatynyň ýörelgeleriniň häzirki zaman tehnologiýalary esasynda dowamatlylygy we baýlaşdyrylmagy bu syýasatda aýratyn orun eýeleýär.
Bedew, ilkinji nobatda, tutanýerli zähmetiň nyşanydyr. Öz gözelligi, syraty, ýyndamlygy, nepisligi bilen görenleri haýran galdyrmak derejesine ýetýänçä, bedew köp we tutanýerli zähmeti, bilimi, söýgini we zehini talap edýär. Türkmen halky netijeli zähmet çekmegi başarýar — atlaryň ahalteke tohumy munuň aýdyň mysalydyr. Halkymyz öz üstünliklerini we gazananlaryny ruhubelentlikde bellemegi hem başarýar.
Umumymilli söýgä eýe bolan bedewiň hormatyna ýurdumyzda ýene-de uly baýram giňden ýaýbaňlanýar, at çapyşyklary bu tomaşanyň aýrylmaz bölegidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özi üçin bellenilen ýere geçýär.
Alypbaryjy möwsümiň iň abraýly bäsleşikleriniň — baýramçylyk çapyşyklarynyň başlanýandygyny yglan edýär.
Bäsleşiklere badalga berilýär, gamyşgulak, ýyndam bedewler tizliklerini barha artdyryp, tomaşaçylaryň ünsüni özüne çekýär.
Halk seçgiçileri we seýisleri, ahalteke bedewi ýaly belent sungat eserini döredipdirler, bu atlaryň arassa ganlylygyny saklamak bilen, ýurdumyzyň atşynaslary olaryň gowy taraplaryny ösdürmegi dowam edýärler.
Sport atlaryny taýýarlaýan milli mekdebimiziň esasy tapawudy türkmenleriň atlary eldekileşdirmän, olary hut terbiýeläp ýetişdirýänliginde jemlenýär. Tejribeli seýisleriň aýdyşy ýaly, atyň gyňyr gylygyny, eserdeňligini, ganygyzgynlygyny, baş bermezligini görkezmegi onuň adam bilen gatnaşyklarynda ynamyň ýetmeýänligini aňladýar. Emma taýçanak dogry ösdürilende, ol adamyň hoşniýetli we wepaly dostuna öwrülýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hünärmenleri döwrebap usullary peýdalanmak bilen, tohumçylyk işiniň ylmy esaslaryny giňeltmäge, ýurdumyzda atly sportuň dürli görnüşlerini has-da ösdürmäge, bu ugurda halkara gatnaşyklary ýola goýmaga hem gönükdirýär. Emma esasy zat — bu atçylygyň däpleriniň yzygiderliligini, onuň maňzyny aýawly saklamakdyr diýip, milli Liderimiz belleýär.
Bu yzygiderlilik asyrlarboýy nesilden-nesle geçirilip gelindi, bu gün sanly tehnologiýalar eýýamynda ýaşlaryň milletiň janly buýsanjyna, onuň taryhy ykbalyny kesgitlän baýlygyna aýawly garaýşyny ýitirmezligi zerur bolup durýar. Bu babatda döwlet Baştutanymyzyň özi mysal bolup, bedewlere bolan söýgini öz agtyklarynda kemala getirip, olara diňe at münmegi däl-de, eýsem, bedewe ideg etmek, ony ösdürmek endiklerini hem öwredýär.
Türkmenistanda gadymy däpleri bolan at çapyşyklary bolsa häzir hem, ozalkysy ýaly, uly meşhurlykdan peýdalanýar. Münberde oturan janköýerleriň, tele we surat kameralarynyň, şol sanda daşary ýurtly habarçylaryň dykgat bilen syn eden ýaryşlary iki sagatdan hem gowrak dowam etdi. At çapyşyklary, hakykatdan-da, türkmen halkynyň şan-şöhraty we buýsanjy bolan behişdi bedewleriň ýyndamlygynyň senasyna öwrüldi.
At çapyşyklary — bu çapyksuwarlar üçin synag hem bolup durýar. Atly sport adamdan dogumlylygy, ugurtapyjylygy, tutanýerliligi we elbetde, atlara bolan söýgini, olara düşünmek başarnygyny talap edýär.
Şu gün dürli aralyklarda geçirilen at çapyşyklarynyň jemi 7-si bolup, olara bedewleriň onlarçasy gatnaşyp, iň gowy sport häsiýetlerini görkezdiler.
1600 metr aralykda geçirilen birinji at çapyşygynda atlaryň üçüsi pellehanadan ilkinjiler bolup geçdiler, şunda iň gowy wagty — M.Mämmedowyň çapan aty görkezdi. Geňdag diýen dor at bellenilen aralygy 1 minut 47 sekuntda geçip, pellehana ilkinji bolup geldi. Ikinji orny A.Agamyradowyň çapan Günbatar atly gara aty we üçünji orny A.Allanazarowyň çapan Garasekil atly gara aty eýeledi. Atlaryň üçüsi hem Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli bolup, olary Türkmenistanyň halk atşynasy K.Agamyradow hem-de Türkmenistanyň at gazanan atşynaslary M.Agamyradow we R.Agamyradow seýislediler.
1800 metr aralykda geçirilen nobatdaky çapyşykda bellenilen aralygy 1 minut 56,2 sekuntda geçmegi başaran Dordepel atly dor ata taý gelen bedew bolmady. Ol Türkmenistanyň Migrasiýa gullugyna degişli bolup, onuň seýsi D.Taýlyýew, çapyksuwary Ý.Saparow. Bu çapyşykda ikinji orny Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň Döwletli diýen dor aty eýeledi. Onuň seýsi O.Annaorazow, çapyksuwary D.Begmedow. Pellehana üçünji bolup bellenilen aralygy 2 minut 0,9 sekuntda geçmegi başaran Milli howpsuzlyk ministrliginiň Hatarçy atly gara dor aty geldi. Ony ussat seýis P.Öwezow taýýarlady, çapyksuwary bolsa K.Nogaýew.
Üçünji çapyşyk hem 1800 metr aralykda geçirilip, onda H.Babalyýewiň seýislän hem-de üçünji derejeli çapyksuwar B.Berdimuhammedowyň çapan, Türkmenistanyň Baş prokuraturasyna degişli bolan Alguş atly al aty 1 minut 57,8 sekunt wagt bilen pellehanadan birinji bolup geçdi. Onuň yz ýany bilen birnäçe sekunt tapawut bilen Döwlet migrasiýa gullugynyň Aýperi atly al gysragy geldi. Onuň seýsi E.Babalyýew, çapyksuwary I.Babalyýew. Üçünji orny Aşgabat şäher häkimliginiň Gara altyn atly gara gysragy eýeledi. Onuň seýsi B.Huşwagtow, çapyksuwary M.Döwletow.
Dördünji çapyşykda ýene-de Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli atlaryň arasynda 2200 metr aralykda ýiti bäsleşik boldy. Netijede, bellenilen aralygy 2 minut 31,9 wagt bilen Turan diýen akýal mele at geçip, bäsleşigiň ýeňijisi boldy. Onuň seýsi Ş.Agamyradow, çapyksuwary bolsa B.Babaýew. Ikinji bolup pellehana Perman atly gyr at birnäçe sekunt tapawut bilen geldi, onuň seýsi K.Pirmyradow, çapyksuwary H.Baýsähedow. Üçünji orny Kerwen atly dor at eýeledi. Onuň seýsi Türkmenistanyň halk atşynasy M.Muhammedow, çapyksuwary bolsa D.Hojamuhammedow.
2200 metr aralykda geçirilen bäşinji ýaryşda Türkmenistanyň Baş prokuraturasynyň Gujurly diýen dor aty birinji bolup gelip, ol bellenilen aralygy 2 minut 23,8 sekuntda geçdi. Onuň seýsi H.Babalyýew, çapyksuwary B.Babalyýew. Onuň yz ýany bilen 6 sekunt tapawut wagt bilen Döwlet gümrük gullugynyň Kararym atly gara aty geldi. Ony ýaryşa K.Berdimämmedow taýýarlady we M.Muhammedow çapdy. Üçünji orny Alguş atly al at eýeledi. Demir ýol ulaglary ministrligine degişli bu bedewi ýaryşa Türkmenistanyň halk atşynasy I.Agamyradow taýýarlady. Çapyksuwary R.Abdyýew.
Soňky iki çapyşyk iň uzak bolan 2400 metr aralykda geçirilip, ol has güýçli atlary kesgitledi. Şunda üç sany öňden gelen atlaryň görkezen wagty şeýle boldy:
Altynjy çapyşykda Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap häkimligine degişli Baharly diýen gara dor at aralygy 2 minut 39,5 sekunt wagt bilen geçip ýeňiji boldy. Ony toýa M.Şirliýew taýýarlapdyr. Çapyksuwary bolsa Y.Saparow. Ikinji orny Içeri işler ministrliginiň Gadam atly gyr aty eýeledi. Onuň seýsi N.Nunnaýew, çapyksuwary Ö.Ýalkabow. Üçünji orny bolsa Döwlet migrasiýa gullugynyň Dordepel diýen dor aty eýeledi. Ony ýaryşa seýis E.Babalyýew taýýarlady, çapyksuwary B.Begliýew.
Jemleýji ýedinji çapyşykda öz ýyndamlygyny seýis S.Rahymowyň taýýarlan we M. Agamyradowyň çapan Meledepel atly dor aty görkezdi. Ol aralygy 2 minut 46,7 sekuntda geçmegi başardy. Ikinji orny Güýçli atly gara at eýeledi. Ony ýaryşa halypa çapyksuwar O.Annalyýew taýýarlady, çapyksuwary M.Kiçigulow. Üçünji orny Gyzyldon atly al bedew eýeledi. Onuň seýsi Türkmenistanyň at gazanan atşynasy M.Agamyradow, çapyksuwary B.Agamyradow. Atlaryň hemmesi-de Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişlidir.
Soňra baýramçylyk ýaryşlaryny — şu günki at çapyşyklarynyň, şeýle hem şu hepdede geçirilen uzak aralyga ýaryşyň we konkur boýunça ýaryşlaryň ýeňijilerine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan gymmatbahaly sowgatlar gowşuryldy.
Uzak aralyga geçirilen ýaryşyň menzili 60 kilometre deň boldy. Türkmen bedewleri ýolda diňe ýyndamlygyny däl, eýsem, çydamlylygyny hem görkezdiler.
Şunda iň gowy netijäni 2010-njy ýylda doglan Garasakar atly gara at görkezdi. Ony B.Mämmedow çapdy. 2-nji orny 2013-nji ýylda doglan Meledepel diýen dor at eýeledi. Ony M.Daýdanow çapdy. 3-nji orna bolsa Garaguş atly gara at mynasyp boldy. Onuň çapyksuwary N.Nunnaýew.
Ahalteke bedewleri dünýä atçylygynyň taryhynda uzak aralyklarda geçirilen ýörişlere gatnaşmak bilen hem şan-şöhrata eýe boldular. Olaryň görkezen netijeleriniň köpüsini häzire çenli gaýtalamak başartmaýar.
Ahalteke bedewleri diňe däbe öwrülen at çapyşyklarynda däl-de, eýsem, atly sportuň beýleki görnüşlerinde hem, şol sanda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçen ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda üstünlikli geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna goşulan konkurda hem ajaýyp netijeleri görkezýärler. Elbetde, biziň türgenlerimize altyn medal getiren Aziada — 2017 ýurdumyzda atly sportuň beýleki görnüşlerini hem ösdürmäge täze itergi berer. Şonuň üçin halkara ýaryşlara gatnaşmak babatda türkmen türgenleriniň öňünde uly mümkinçilikler açylýar. Şonda olar dünýäniň atly sportunyň öňden gelýän liderleri bilen mynasyp bäsleşip bilerler.
25-nji aprelde Aşgabat atçylyk sport toplumynyň açyk manežinde atlaryň päsgelçilikden bökmek (konkur) görnüşi boýunça geçirilen bäsleşik barada aýdylanda bolsa, şunda 2011-nji ýylda doglan Toýçy diýen gyr at ýeňiji boldy. Onuň çapyksuwary we seýsi hökmünde N.Beglarýan çykyş etdi. 2009-njy ýylda doglan Altynhan atly mele at öz çapyksuwary B.Garajaýew bilen 2-nji orny eýeledi. 3-nji orna bolsa 2004-nji ýylda doglan Matlap diýen gyr at mynasyp boldy. Onuň çapyksuwary Y.Seýidow, seýsi B.Ballyýew.
Uzak aralyga geçirilen ýaryşyň hem-de konkur boýunça bäsleşikleriň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyndan soň, şu günki baýramçylyk at çapyşyklarynda goýlan baýraklary gowşurmak çäresi boldy.
Şeýle hem Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda Türkmenistanyň Prezidenti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň terrorçylyga garşy müdirliginiň başlygy W.Woronkow bilen duşuşdy.
Dabaranyň ahyrynda toplumyň sahna meýdançasynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ajaýyp goşgusyna düzülen “Bedew” atly aýdym ilkinji gezek ýerine ýetirildi. Ol bu ýere ýygnanan müňlerçe adamlaryň — Türkmen bedewiniň milli baýramynyň hormatyna geçirilen giň gerimli çärelere gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmalary bilen garşylandy.
* * *
Dynç güni Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli dabaralar ýurdumyzyň ähli künjeklerinde geçirildi. Olaryň maksatnamalaryny konsertler, sergiler, edebi-sazly we şygryýet agşamlary, köpçülikleýin gezelençler, şeýle hem ýurdumyzyň atşynaslaryny we seýislerini sylaglamak çäreleri düzdi.
Baýramçylyga gabatlanan döredijilik we sport çäreleri türkmen halkynyň durmuşynda möhüm orun eýelän hem-de adamlary hemişe ruhlandyrmagy we haýran galdyrmagy başarýan behişdi bedewlere bagyşlandy.
Türkmenistan şu günki dabaralary, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda milli atçylyk mekdebini ösdürmek boýunça geçirilýän giň gerimli işleri bilen iri halkara atçylyk merkeziniň ornuny berkidip, gadymy däplere daýanyp, misli ýüwrük bedew kimin täze belentliklere tarap batly gadam urýar.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
DMCA (Digital Millennium Copyright Act), Birleşen Milletler kanunlaryndan herekete başlan Internet üstünde bolan gorag sistemidir. DMCA goşulan web sahypalaryň ýazgylary awtomat şekilde goraga alynyp tölegli şekilde rugsatsyz alynan ýazgylaryň web sahypasyny Hosting firmasy bilen habarlaşyp web sahypany hostingden bozmagyny talap etýär we şol web sahypany uly gözleg sistemlerinden aýyrýarlar.Ýagny Google. Bing. Yandex ýaly sistemlerden şol saýt hakynda gözletseň hem hiç hili jogap çykmaýar.
Biziň ulanma maksadymyz hakynda aýtsak, Saýtdaky özümize degişli ýazgylaryň başga ýerlerde paýlaşylmagynyň öňüni almak we bu ýazgylaryň Internetde bize degişlidigini görkezmek üçindir. Mysal üçin siziň ýazgyňyzy başga bir web saýt alyp öz adyna geçirip biler. Ynha şunuň üçin hem sizden habarsyz ýazgylaryňyzy almak isleýänleriň öňüne geçmek üçin DMCA ulanmagyňyzy maslahat berýäris.
Ilki DMCA sistemine agza bolanyňyzda Ýyllyk 100$ töläp web saýtyňyzy tanatýarsyňyz. Şeýlelik bilen Sistem siziň saýtyňyzyň her bir salgysyny goraga alýar. Haçanda başga bir web saýt siziň ýazgyňyzy alanda size bildiriş berilýär. Siz hem öz DMCA hasabyňyzda şol salgyny Takedown (düşürme) funksiýasy bilen alyndy diýip 199$ töleg garşylygynda ugratýarsyňyz. Siziň ugradan günüňizden başlap hem şol saýtyň üstünde kanuna laýyk hereketden çykdy diýip Hosting firmasyna ugratýarlar. Hosting firmasy bolsa şol web sahypany ýada alynan ýazgyny şol saýtdan bozýar we uly gözleg sistemlerinden aýyrýarlar.
Bir saýtyň DMCA bilen goraglydygyny nädip bilmeli?
Bir web sahypanyň DMCA bilen goraglydygyny bilmek üçin web sahypanyň iň aşagynda suratdaky ýaly şekiljik durýandyr. Şol hem Saýtyň DMCA sistemi bilen goralýandygyny görkezýändir.
Haçanda siz DMCA sisteme agza bolanyňyzda size degişli hasabyňyz bolýar şol ýerde hem siziň alynan ýazgylaryňyz we goralýan salgylaryňyz durýar.
Aşakdaky suratda web sahypanyň goralýan salgylaryndan birnäçesini görýäris.
Aşakdaky suratda bolsa saýtymyzdaky alynan ýazgylardan biri:
- Bu bölümdäki salgy biziň salgymyz.
- Bu bölümdäki bolsa biziň ýazgymyzy alan saýtdyr.
Haçanda ýazgymyz alynanda suratdaky şekilde bolýar. Haýsy saýt alan bolsa şol saýty hem bize görkezýär. Mundan soňra etmeli işimiz bolsa ýekeje düwmä basyp. Takedown funksiýasyny işletmekdir. Işleden mahalymyz hem kanuna laýyk däl hereketi bilen DMCA sistemi öz işini ýerine ýetirýär.
Biziň resmi web salgylarymyz: http://owrenmeli.biz http://blog.tsoltanov.com Şu iki salgy bize degişlidir. Owrenmeli/com bize degisli daldir. Bu sayt diňe biziň işimize guwanyp özi hem biziň ýaly bolmak isleýänlerden biri bolmagy çemeli. Çünki Ýazgylary bize degişlidir. Bu hem bizi diýseň begendirýär sebäbi edýän işlerimiziň ýerine düşýändigini we okyjylarymyza peýdamyzyň bardygyny görýäris.
Internetde blog ýazyjysy bolsaňyz hiç hili başga web saýtlardan almajak boluň çünki mundan beýläk internet kanunlary hak-hukuklary diýseň güýçlenýär. Bu diýmek internetde hem durmuşdaky ýaly adalat kanun bardyr. Ähli zat kanuna görä hereket etýändir. Okanyňyz üçin köp sagboluň
DMCA sistemine agza bolma isleseňiz şu ýere basyň www.dmca.com
Öwrenmeli LINE@ hasabymyza goşulmak üçin şu ýere basyň: https://goo.gl/GAUHbA
1,455 gezek okaldy


text:
Şu saýtyň ähli maglumatlary awtorlyk hukugy bilen goralan.
“Altyn Asyr” Kompaniýasy bu saýtdan maglumaty diňe täjirçilik däl maksatlary üçin nusgalamaga Size hukuk berýär.
TMCELL bilen ylalaşmazdan materialyň asyl nusgasynyň göwrüminiň 50%-den köp bolmadyk möçberini sitata getirmeklige rugsat edilýär, materialyň alnan sahypasyna göni gipersalgylanma hökmanydyr. Gipersalgylanma sitata getirilýän blogyň öňünden we soňundan TMCELL materialynyň asyl nusgasyny gaýtalaýan tekstde gös-göni ýerleşdirilmelidir.
Beýleki ýagdaýlarda saýtdan maglumatlar TMCELL-den öňünden ýazmaça razylygy almazdan hiç-hili görnüşde gaýtalanmaly däldir.
Saýtyň materiallary nusgalananda ýa-da sitata getirilende üýtgetmeleri girizmek, şeýle hem saýtyň materiallaryny täjirçilik maksatlarynda ulanmak gadagandyr.
Şu saýtyň maglumatlary üçünji taraplara degişli bolan Internet-serişdelerine salgylanmalary özünde saklap biler. Bu salgylanmalar diňe saýty ulanyjylar üçin getirilýär, olar boýunça girmekligi saýty ulanyjylar öz islegi boýunça amala aşyrýarlar. "Altyn-Asyr" kompaniýasy üçünji taraplaryň saýtlarynyň mazmuny, ol ýerde berlen maglumatlaryň, habarlaryň, maslahatlaryň takyklygy üçin jogapkärçilik çekmeýär.
TMCELL kompaniýasy bu ýerde ýerleşdirilen salgylanmalaryň üsti bilen girizlýän saýtlaryň eýeleriniň dünýägaraýyşlaryny we ynançlaryny goldaman biler.


text:
Mary welaýatynyň etraplarynda soňky üç aýdan bäri un gytçylygnyň aradan aýrylmaýandygy aýdylýar.
Unuň açyk söwdasynyň bolmaýany üçin, ony käbir hojalyklardan, jemgyýetçilik iýmiti kärhanalaryndan iki bahasyna tapyp bolýar. Döwlet dükanlarynda bir haltasy 50 kilogramlyk diýilýän un 47 manada satylýan bolsa, onuň haltasyny 100 manatdan satýarlar. Jemgyýetçilik iýmiti kärhanalaryna bukulyp, öýünde ogrynça un satýan hojalyklaram bar. Ol unlar, elbetde, iki bahasyna satylýar. “Emma muny görýän resmi hem ýok, çäre görmäge kanun hem işlänok” diýip, un gytçylygnyň sebäpleri barada ýaşaýjylar öz pikirlerini paýlaşýarlar.
Emma işsiz, aýlyk-günlüksiz halk üçin bu aşa gymmat. Aslynda 47 manat hem aýlyk-günlüksiz hojalyklar üçin az pul däl. Köp çagaly maşgalalar aýda bir halta un bilen hem oňmaýar.
Soňky wagtlarda oba dükanlaryna goýberilýän unlaryň dükana ýetmän, satyjylaryň öýlerine düşýändigini hem aýdýarlar. Dükana barsaň un ýok, emma satyjylara hoş sözleseň, olar öýüne barsaň un bermäge söz berýärler. Söwdagärler dükana gelen uny öz öýüne düşürtmegiň usulyny bolsa, her haltanyň üstüne iki-üç manat para berip alýandyklary bilen düşündirýärler. “Biziňem ýüzümize däl-de, elimize seredip un berýärler. Bermelisini bermeseň boş gaýtmaly bolýarys. Biz üstüniň parasyny berip alsak, hem söwdamyz bolýar, hem ilata un bolýar. Ýogsam bolsa un gözleginde gidersiňiz başga obalara ýa şäherlere” diýip, satyjynyň jogap berýändigini bir ýaşaýjy aýdýar.
Soňky bir aýyň dowamynda ozalky möçberi 50 kilogram diýlip ýazylan bir halta unlar indi 25 kilogramlyk kiçi haltalara gaplanyp başlandy. Satyjylar möçberi 25 kilogramlyk unly haltalaryň peýda bolmagyny hem un gytçylygy bilen baglanyşdyrýarlar. 50 kilogramlyk haltaly uny bir maşgala bereniňden, 25 kilogramlyk uny iki maşgala ýetirip bolýar. Şu ýagdaýlar göz öňünde tutulyp, unuň haltasyny 25 kilodan gaplamaga görkezme berlendigini satyjylar aýdýarlar.
Un gytçylygnyň fonunda, unuň hiliniň ýaramaz bolmagynda galýandygyny hem ýaşaýjylardan eşitmek bolýar.
“Käbir haltaly unlar gowy çykýar. Emma käte heň ysly unlar hem elimize gelýär. Alajymyz ýok, ozaldan hem unuň puluny zordan tapýarys, onsoň ony mala bermäge dözemizok. Ysly diýip mala bersek, özümiz aç oturmaly boljak” diýip, Oraz aýdýar.
Un gytçylygnyň döremeginde Türkmenistanda bar bolan korrupsiýanyň sebäp bolýandygyny ýaşaýjylar aradan aýyrmaýarlar.