text:
Ýekşenbe güni Siriýada ýurduň hökümeti täze konstitusiýanyň taslamasy boýunça ähliumumy referendum geçirýär.
Konstitusiýa girizilen soňky üýtgetmeleriň hatarynda Siriýada indi ýarym asyra golaý wagt bäri dowam edip gelýän birpartiýalylyk sistemasyny köppartiýalylyk sistemasyna öwürmek baradaky üýtgetme hem bar.
Siriýanyň oppozisiýasy bu konstitusion üýtgetmeleri nobatdaky gözboýagçylyk hasaplap, ýurduň ilatyny bu referendumy boýkotirlemäge çagyrýar we prezident Başar al-Assadyň haýdan-haý wezipeden çekilmegine aýak direýär.
Emma, şeýle-de bolsa, Siriýanyň hökümeti tutuş ýurt boýunça 13 müňden gowrak ses beriş uçastogyny döredip, ýurtda ses berişlikleri ýola goýdy.
Siriýada parahat demonstrasiýaçylara garşy hökümet güýçleriniň yzygiderli ýarag ulanmaklarynyň fonunda şeýle referendumyň geçirilmegini käbir günbatar ýurtlary, şol sanda Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem tankyt etdi.


c: text/html

text:
Eýranyň dawaly ýadro programmasy boýunça Tähranyň resmileri bilen dünýäniň iri döwletleriniň arasynda ikinji gün gepleşikler geçirilýär.
Resmileriň maglumatyna görä, Moskwada geçen gepleşikleriň ilkinji gününde az üstünlik gazanylypdyr. Taraplaryň egilşige gitmek islemändigi aýdylýar.
Eýran bilen bir hatarda gepleşiklere ABŞ, Orsýet, Britaniýa, Fransiýa, Hytaý we Germaniýa gatnaşýar. Soňky iki aýyň dowamynda Eýranyň dawaly ýadro programasy boýunça Stambulda we Bagdadda gepleşikler geçirlipdi.
Eýran özüniň alyp barýan ýadro programmasynyň parahatçylyk maksatlara gönükdirlendigini öňe sürýär. Şeýle-de, Tähran Ýewropa Bileleşiginiň girizen nebit sanksiýalarynyň ýatyrylmagyny soraýar. Şol sanksiýalar 1-nji iýuldan güýje girmeli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azatlyk Radiosy Mary welaýatynyň Baýramaly etrabyndan 45 ýaşly öý-hojalykçy Aýnagözel bilen öz ýaşaýan ýerindäki sosial-durmuş şertleri, ilatyň umyt-islegi barasynda gürrüňdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Öz ýaşaýan etrabyňyz, daýhan birleşigiňiz barada gürrüň berýäseňiz.
Aýnagözel: Baýramaly etrabynyň S.Nyýazow adyndaky daýhan birleşiginde iki ýüze golaý hojalyk ýaşaýar. Daýhan birleşikde hemme çopanlar kärendesine bakýalar-da indi mallary. Nyýazow daýhan birleşigi medeni zonadan uzakda ýerleşýär. Halkyň ýagdaýy kyn, işsizlik hasam. Maldarçylyk bolanda-da, näme, hemme hojalyga ýetdirip duranok ol iş. Şonuň üçin şo taýda bir iş-güýç dörediläýse, gelin-gyzlar üçinem, oglanlar üçinem. Çagaly aýallara bir çagalar bagy gurlup berläýse. Gelin-gyzlar üçin bir haly sehi bolýamy, ýene-de şoňa laýyk bir işler dörediläýse has gowy boljak.
Azatlyk Radiosy: Ilat köpçüligi häzir nähili işlerde işleýär, nädip güzeran dolandyrýar?
Aýnagözel: Çopanlar-a indi mal bakyp, çölde işleýärler. Indi edarada-zatda işleýänler-ä gününi görýä. Beýlekilerem, näme, oglan-uşaklar-a ferma-zada gidip işleýäler. Galanlaram öýde otyr.
Azatlyk Radiosy: Işsiz öýde oturan aýal-gyzlar bir zatlara güýmenýärmi?
Aýnagözel: Her kim güýjüniň ýetdiginden öýünde ony-muny eden bolýalar. Ýa biziň ýanymyzda pagta ýok kärendesine işlär ýaly. Soň şo maldarçylyk. Olam hemme hojalyga ýetdirip duranok. Orta mekdep bar okuwçylar üçin, çagalar bagy ýok, ýöne saglyk öýi bar. Onsoň klubumyz bar. Posýolka görnüşinde-dä indi köçe-köçe.
Azatlyk Radiosy: Ilatyň şu wagtky islegi näme?
Aýnagözel: Bir azajygam bolsa bir iş tapylsa, hasam halka biraz kömek boljak-da.
Azatlyk Radiosy: Suw üpjünçilik ýagdaýyňyz nähili?
Aýnagözel: Suw ýagdaýymyz erbet däl, ýöne tomsuň güni kyn bolýa-da... Bize şo kanaldan krant çekilýär. Şondan içýäs biz. Üçajy daýhan birleşigine arassalanan agyz suwuny çekmek üçin, biziň köçelerimiz zaýalandy. Suw çekjek bolup, gazuw geçirdiler. Bize-de şo suwy çekjek bolup, köçelerimiz zaýalandy-da. Düzlän ýerlerem bar, düzlemedik ýerlerem bar. Ýöne şol suw entek bize akanok. Üçajy şäherçesine bolsa arassalanan agyz suwy şu wagt barýar. Ýöne bize entek doly akanok şol suw. Biz tomus kösenemizok, ýöne suwdan kösenemizok. Kanaldan krant bilen çekilýär, şo suwdan hiç hili kösenemizok biz ýöne. Her kim öz işijigine ýeriniň barjasyndan ekýäler. Her kimiň üzümi bar, bolgar-baklajan diýdi, şoň ýaly gök önümleri şo krant bilen suwaryp...
Baýramaly bilen Türkmenabat şäheriniň aralygynda ýerleşýän ähli obalaryň ýagdaýy kynrak. Ine, prezidentimiz Üçajy şäherçesine baryp gördi. Şo taýda hemme amatlyklary bolan mekdep, çagalar bagy, klub, indi başga-da birtopar zatlar gurmaly diýdi döwrebap edip. Öňki “Rawnina” sowhozy – Nyýazow daýhan birleşiginde-de şolar ýaly zatlary salyp berseler halkyň ýagdaýy has-da gowy boljak. Indi etrap bilen biziň ýaşaýan ýerimiz, näme uzaklykda, 70 km uzaklykda ýerleşýär. Şonuň üçin halkyň ýagdaýyna seredip bir medpunktda – saglyk öýünde bir çaga dogrulýan bölümem bir açyp berseler, hasam gowy boljak-da. Häzir prezidentimiz köp ýerlerde Ene mähri sagaldyş merkezlerini, döwrebap keselhanalary gurup berýär. Şolar ýaly keselhanalar biziň obamyzda-da gurlaýsa, hasam gowy boljak.


text:
Penşenbe güni Bütindünýä Metbugat Azatlygy gününe gabatlap ýaýradan hasabatynda Serhetsiz Reportýorlar Guramasy “azat metbugatyň ganym duşmanlarynyn” sanawyna prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy hem goşupdyr.
Bu hasabatda şu ýylyň başyndan bäri dünýäniň dürli künjeklerinde jemi 21 žurnalistiň öldürilendigi hem aýdylýar.
Hasabatda “azat metbugatyň ganym duşmanlary” diýlen sanawa dürli ýurtlaryň liderleri we täsirli şahsyýetleri bilen birlikde azat media howp abandyrýan dürli toparlaryň-da atlary girizilipdir.
Sanawa girizilen şahsyýetleriň hatarynda Owganystandaky talybanlaryň lideri Molla Muhammed Omar, Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew, bu ýurduň Nahiçiwan oblastynyň gubernatory Wasif Talibow, Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew, Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow we Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýaly şahsyýetler bar.


text:
Sungat muşdaklary ägä boluň! Sebäbi Özbegistanyň resmileri Daşkentiň Döwlet Sungat muzeýindäki onlarça surat eseriň satylyp, deregine galp suratlaryň ýerleşdirilendigini aýdýarlar.
12-nji dekabrda özbek paýtagty Daşkentiň sud resmileri surat eserleri galplaşdyrmakda muzeýiň öňki üç işgäriniň höküm edilendigini habar berdiler.
Gürrüňi gidýän işgärler 1999-2014-nji ýyllar aralygynda sowet döwrüniň tanymal hudožnigi tarapyndan çekilen birnäçe surat eserlerini çalşyp, ýerine galp suratlary ýerleşdirmekde we hakykylaryny nämälim şahslara satmakda günäli tapyldylar.
Muzeýiň öňki baş kuratory Mirfaizi Sumanow dokuz ýyl üç aý we beýleki iki işgäri sekiz ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Aşgabat, 18.03.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Yslam Karimowyň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.
Söhbetdeşligiň barşynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Yslam Karimow türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň ýagdaýyny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar bar bolan uly mümkinçilikleri nazara almak bilen, söwda-ykdysady ulgamda özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge oňaýly şertleriň bardygyny bellediler.
Ulag-aragatnaşyk pudagy hem özara gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde görkezildi. Şunda Türkmenistan özbek tarapynyň goldawyna eýe bolan başlangyçlaryň birnäçesini öňe sürdi.
Iki goňşy ýurduň Baştutanlary döwletara gatnaşyklaryň esasyny düzýän gumanitar ulgamyň möhümdigini belläp, bu ugurda netijeli gatnaşyklary hemmetaraplaýyn berkitmek babatda pikirlerini aýtdylar. Munuň özi iki doganlyk halkyň taryhdan gözbaş alýan ruhy-medeni gatnaşyklary, olaryň köpasyrlyk däpleriniň umumylygy bilen şertlendirilendir. Şol däpleriň hataryndaky halkara derejä eýe bolan Nowruz baýramy parahatçylyk, ynsanperwerlik we döredijilik ýaly öçmejek umumadamzat gymmatlyklaryny alamatlandyrýar.
Söhbetdeşligiň dowamynda taraplar özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara meseleleri boýunça hem pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, söhbetdeşler iki ýurduň ekologiýa ýaly möhüm ugurda sebit we dünýä tagallalaryna ygrarlydygyny bellediler. Mälim bolşy ýaly, bu meselede işjeň orny eýelemek bilen, Türkmenistan anyk başlangyçlary, hususan-da, BMG-niň howandarlygynda ýöriteleşdirilen düzümi — Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar baradaky sebit merkezini döretmek hakynda teklibi öňe sürdi. Şol teklip Ýaponiýanyň Sendaý şäherinde geçirilen BMG-niň Bütindünýä maslahatynda hem beýan edildi.
Türkmen Lideri pursatdan peýdalanyp, goňşy döwletiň Baştutanyna şu aýyň ahyrynda Özbegistanda geçiriljek Prezident saýlawlarynda üstünlik arzuw etdi.


text:
Ozalky owgan prezidenti Hamid Karzaý ABŞ-nyň Owganystan babatynda “goşa syýasat” alyp barandygyny aýdyp, munuň netijesinde sebitde ekstremizmiň artandygyny öňe sürdi.
14-nji noýabrda Azatlyk Radiosy üçin beren interwýusynda Karzaý ABŞ-ly käbir resmileriň goňşy Pakistanyň Owganystanda hüjümleri amala aşyrmakda jogapkär saýylýan söweşijilere pena berýändigini aýdandyklaryny, emma bu meseläni pakistan liderleri bilen gozgamazlyga çagyrandyklaryny hem belledi.
Kabulda Azatlyk Radiosy üçin beren ýörite interwýusynda Karzaý ABŞ-nyň “ogryny talaňçylyga itekländigini, şol bir wagtda öý eýesine hem öz emlägini goramaga maý berendigini” aýtdy.
“Meniň tejribäm ABŞ-nyň iki taraply syýasat alyp barýandygyny görkezýär. Biziň dilimiz bilen aýdylanda, ol ogryny talaňçylyga itekleýär, öý eýesine bolsa öz emlägini goramaga hak berýär. Biz sebitde ekstremizmiň azalman, gaýta artandygyna şaýat bolduk. Biz indi bu ýagdaýlaryň Ýakyn Gündogar sebitine we beýleki döwletlere hem ýaýrandygyny görýäris. Gysgaça aýdanyňda, meniň pikirimçe, bu uruş biziň Owganystan babatynda eden umytlarymyzy ödäp bilmedi. Häzir ABŞ bilen Ikitaraplaýyn howpsuzlyk ylalaşygy baglaşyldy, oňa harby bazasyny saklap galmaga mümkinçilik berildi, indi amerikanlaryň Owganystana urşuň dowamyny däl-de, parahatçylygy getirjekdigine umyt edýärin”.
Gatnaşyklar
2001-nji ýylda Owganystana ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara güçýleriniň girmegi bilen “Talyban” häkimiýetden çetleşdirilenden soň, prezident saýlanan Karzaý ABŞ bilen gatnaşyklaryň “mydama resmi derejede bolandygyny” aýtdy. Karzaý muňa garamazdan, özüniň ABŞ-ly käbir liderler, şol sanda prezident Barak Obama, ýurduň ozalky lideri George W.Buş bilen hem şahsy gowy gatnaşyklarynyň bolandygyny nygtady.
“Meniň Waşington we ABŞ-ly resmiler bilen gatnaşyklarym, umuman alanyňda, elmydama-da resmi derejede boldy. Ýöne haçan-da adamlar bilen duşuşyp, gürleşeňde, gatnaşyklaryň şahsy tanyşlyga geçmegi hem adaty bir zat. Meniň ozalky prezident [George] Buş, onuň mirasdüşeri [Barak] Obama we käbir beýleki resmiler bilen gowy gatnaşyklarym bardy. Emma 2005-nji ýylda ABŞ parahat ilaty bombalap başlanda, asuda ilatyň arasyndan pidalar artyp başlanda, ABŞ hökümeti bilen bar bolan gatnaşyklar hem üýtgäp başlady. 2004-2005-nji ýyllar aralygynda men aramyzda bolan gepleşikleriň ählisinde bu meseläni gozgadym; men olary ynandyrmak üçin elimde bolan ähli diplomatik serişdelerimi hem ulandym. Men olara muny bes etmekleri üçin dowamly ýalbardym. Men olaryň owganlaryň myhmansöýerdigini, owganlaryň olar üçin dostdugyny düşündirjek bolup dyrjaşdym. Men olardan owgan obalaryny bombalaman, terroristleriň gizlenýän, maliýeleşdirilýän mesgenlerine hüjüm etmeklerini soradym. Men olaryň owgan halkyna zulum etdigiçe, ýerli ilatyň hem olara garşy çykjakdygyny duýdurdym”.
Pakistan
Karzaý “Talybanyň” arkasynda Pakistanyň durandygyny ýene bir gezek tekrarlady. Ol söweşijileri “hökümet tarapyndan maliýeleşdirilýän serişde” diýip atlandyrdy.
“Pakistan hökümeti, 1979-njy ýylda sowet goşunlary girmezden ozal hem Owganystany gowşatmak, onuň halkyny sowatsyz saklamak üçin elinden gelenini edip gelýär” diýip, Karzaý interwýusynyň dowamynda belledi.
Ozalky owgan prezidenti Ukrainanyň Krym ýarymadasynyň Russiýa tarapyndan basylyp alynmagyny hem goldap, bu sebitleriň ruslaryň taryhy ýerleridigini öňe sürdi.
29-njy sentýabrda ikinji prezidentlik möhleti tamamlanan Karzaý häzirki ýurt baştutany Aşraf Ghana garşy syýasy oppozisiýa döretmek niýetiniň ýokdugyny hem belläp geçdi.


text:
Dünýäniň täsirli ýurtlary Orsýetiň uçaryny ulanmak arkaly Siriýanyň gabawdaky Deir ez-Zor şäherine ynsanpewer kömegini ýetirmegi planlaşdyrýarlar, diýip BMG-niň resmileri 18-nji fewralda aýtdylar.
Deir ez-Zor “Yslam döwleti” ekstremist toparynyň gabawynda saklanýar.
BMG-niň metbugat wekili Stefane Dujarriç we Orsýetiň BMG-däki wekili Dünýä azyk programmasynyň Orsýetiň graždan awiasiýasyna degişli kärhananyň uçarlaryndan peýdalanýandygyny aýtdylar. Bu şirket ozal Günorta Sudanda azyk önümlerini uçardan ýere oklamak işlerini ýerine ýetiripdi.
Resmileriň bu çykyşy Siriýa ýardam bermek boýunça halkara toparynyň Ženewada geçiren ikinji maslahatynyň yzýany edildi. Bu duşuşyk Siriýada gabawdaky 18 giňişlige kömek ýetirmek meselesine gönükdirilipdi.
Norwegiýanyň BMG-däki diplomatynyň aýtmagyna görä, soňky 48 sagadyň dowamynda 114 sany ýük ulagynda 80 müň çemesi adama iň zerur kömek eltilipdir.


text:
Ors prezidenti Medwedew şu gün türk ýolbaşçylary bilen duşuşdy. Iki tarapyň arasyndaky gepleşikler esasan energiýa babatda hyzmatdaşlyk, şeýle hem Türkiýäniň ilkinji atom elektrostansiýasyny gurmak barada bolandyr diýlip, pikir edilýär.
Duşuşykdan soň birnäçe ylalaşyga gol çekildi. Bu ylalaşyklaryň biri iki ýurduň arasynda wizasyz baryş-gelşi ýola goýmak barada.
Bilelikde geçirilen metbugat konfrensiýasynda: “Soňky ýyllarda biziň gatnaşyklarymyz düýpgöter üýtgedi. Bu gün indi biz bu gatnaşyklar strategik, köpgyraňly we iş ýüzünde durmuşyň ähli sferasyny şöhlelendirýär diýip bileris” diýip, Medwedew ikitaraplaýyn gatnaşyklary öwdi.
Iki ýurduň arasynda gol çekilen beýleki dokumentler barada entek berlen maglumat ýok.
Ýöne Kremliň daşary syýasat boýunça ýokary derejeli geňeşçisi Sergeý Prihodko bu saparda Türkiýäniň ilkinji atom elektrostansiýasynyň gurluşygy barada bir dokumente gol çekiljekdigini ozal bildiripdi.
Gaz hyzmatdaşlygy
Türkiýäniň sarp edýän tebigy gazynyň 60 prosent töweregi Orsýetden gelýär. Moskwa häzir öz gazyny Ukrainadan sowa Ýewropa ýetirmegi maksat edinýär. Şol sebäpden onuň isleýäni “Günorta akym” diýlip atlandyrylýan geçirijiniň bir bölegini Gara deňziň Türkiýä degişli tarapyndan gurmak. Ýewropa Bileleşiginiň bu geçirijä bäsdeş turbasy ”Nabukkony” goldaýan Türkiýe hem Moskwanyň bu islegine garşy däl.
Göz öňünde tutulan ýene bir plan Orsýet bilen Türkiýäniň arasynda häzir işläp duran geçiriji “Gök akymy” Türkiýeden günorta tarap uzaldyp, Liwan, Siriýa, Ysraýyl we Kipre ýetirmek.
Sowet Soýuzy çökeli bäri iki ýurduň arasyndaky ykdysady alyş-çalyş aşa ýokarlandy. Tebigy gazyň eksporty Orsýeti Türkiýäniň ikinji derejeli söwda ýaranyna öwürdi.
Türkiýe Gürjüstan bilen hem ýakyn ykdysady we syýasy ara gatnaşyk saklaýar. Şol sebäpden Orsýetiň Gürjüstana eden harby interwensiýasy ors-türk gatnaşyklaryny 2008-nji ýylda gysga wagtlyk bulaşdyrdy.
Daglyk Garabag meselesi
Medwedew şu gün metbugat konferensiýasynda regionyň beýleki konflikti – Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky Daglyk Garabag barada barýan dawany çözmek üçin Moskwanyň ähli mümkinçiliklerden paýdalanjakdygyny aýtdy.
Medwedew “Kawkaz regionynda durnuklylygyň güýjemegi, şol sanda Daglyk Garabag konfliktine bir çözgüt tapylmagy Orsýetiiňem, Türkiýäniňem bähbidine. Biz öz tarapymyzdan bu prosesi ilerletmek ugrunda ähli mümkinçiliklerden, Ors Federasiýasynyň abraýyndan we täsirinden peýdalanarys” diýdi.
Ors prezidenti Türkiýe-Ermenistan gatnaşyklary barada hem özüniň iki tarapyň “gatnaşyklary doly ýola goýarlar” diýip, umyt edýänligini bildirdi.
Medwedew şeýle hem ähli ýurtlary adamlaryň Gaza zolagynda çekýän ejir-azabynyň soňlanmagy ugrunda elinde baryny etmäge çagyrdy.


text:
Şu gün Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş şäherinde ýurduň hökümetiniň bu regiona daşary ýurtly polisiýa synçylaryny getirmek baradaky planlaryna protest bildirip, 1 müň 500 töweregi adam demonstrasiýa geçirdi.
Protestçiler Oşyň merkezi şäher meýdançasyndan Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň bu şäherdäki edarasynyň ýerleşýän ýerine tarap ýöriş geçirdiler.
Geçen hepde Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy özüniň 52 sany kanun goraýjy spesialistini gözegçi hökmünde Gyrgyzystanyň günorta regionyna ýollamak barada bu ýurduň hökümeti bilen ylalaşyga gelipdi.


text:
Iki ýurduň arasynda, şeýle hem Hazar sebitiniň we Ýewropanyň döwletleri bilen köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäklerinde energetika ulgamynda hyzmatdaşlyk meseleleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gruziýa amala aşyran döwlet saparynyň çäklerinde Tbiliside geçirilen ýokary derejedäki gepleşikleriň esasy meseleleriniň biri boldy — diýip “Nebit-gaz” gazeti belleýär.
Iki ýurduň Liderleriniň soňky ýarym ýylyň içinde eýýäm ikinji gezek duşuşmagy dostlukly döwletleriň özara hyzmatdaşlygy giňeltmäge ymtylýandygyny aýdyň görkezdi. 2014-nji ýylyň dekabrynda Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde Türkmenistanyň we Gruziýanyň Prezidentleri türkmen-gruzin hyzmatdaşlygynyň uly mümkinçiliklerini nazara almak bilen, ony ösdürmek barada ylalaşdylar. Şol mümkinçilikleriň amala aşyrylmagy bolsa, iki ýurduň bähbidine laýyk gelýär.
Türkmenistanyň energetika ulgamynda halkara gatnaşyklaryny giňeltmäge gönükdirilen başlangyçlaryny Gruziýanyň goldaýandygyny bellemek gerek. Gruziýa, hususan-da, Türkmenistanyň başlangyjy bilen işlenip taýýarlanan energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna ygtybarly we üstaşyr ibermek hakynda rezolýusiýalaryň taslamalaryny iki gezek goldap çykyş etdi.
Tbiliside bolan duşuşygyň barşynda energetika ulgamy, şeýle hem ulag-aragatnaşyk pudagy, şol sanda Hazarýaka we Gara deňiz sebitleriniň mümkinçiliklerini nazara almak bilen, ulag geçelgelerini ösdürmek babatda özara gatnaşyklar hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Munuň özi Türkmenistanyň we Gruziýanyň geografik taýdan amatly ýerleşmegi bilen şertlendirilendir.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň maýynda Aşgabatda Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we Ýewropa Bileleşiginiň wekilleriniň gatnaşmagynda energetika ulgamynda hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça dörttaraplaýyn duşuşyk geçirildi.
Ýeri gelende aýtsak, Aşgabatda geçirilen şol gepleşikleriň jemleri boýunça Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we Ýewropa Bileleşiginiň pudak ministrleriniň orunbasarlarynyň derejesinde işçi topary döretmek kararyna gelindi.
Taraplar şeýle hem energiýa serişdeleriniň Hazar sebitinden günbatar ugra iberiljek turbageçiriji düzümi gurmak meýilnamasyna Gruziýany çagyrmaga özara isleg bildirýändiklerini mälim etdiler. Häzirki wagta çenli Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň, Gruziýanyň we Ýewropa Bileleşiginiň gatnaşmagynda ministrleriň orunbasarlarynyň derejesinde bäştaraplaýyn işçi topary döredildi. Onuň birinji mejlisi 14-nji iýulda Brýusselde geçiriler.
Türkmenistanyň we Gruziýanyň energetika ulgamynda amala aşyrylýan hyzmatdaşlyga syýasy äheň bermek babatda islendik synanyşyga garşy çykyş edýändiklerini bellemek gerek. Taraplar bu meselede öz ykdysady bähbitlerinden ugur almak bilen, gyzyklanma bildirýän ähli hyzmatdaşlar bilen bilelikde işlemek, degişli ugurda hyzmatdaşlygy dowam etmek barada ylalaşdylar.
Türkmenistanyň we Gruziýanyň Baştutanlary Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Giorgiý Margwelaşwiliniň Bilelikdäki beýannamasynda Türkmenistanyň tebigy gazyny dünýä bazarlaryna ibermegiň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga gönükdirilen oýlanyşykly syýasatynyň möhümdigi bellenildi. «Prezidentler Hazar deňzi sebitinden Ýewropa energiýa serişdeleriniň iberilmeginiň ähmiýetiniň uludygyny aýratyn bellediler» diýlip beýannamada aýdylýar.
Gruziýanyň Günorta Kawkaz ulag-energetika geçelgesiniň möhüm halkasy bolup durýandygyny hem-de Hazar deňzi sebitinden we Merkezi Aziýadan Ýewropa iberiljek energiýa serişdeleriniň öz çäginden ygtybarly we howpsuz üstaşyr geçirilmegini üpjün etmäge taýýardygyny bellemek gerek.
Häzir Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi üçin energetika howpsuzlygy we iberilýän çig malyň çeşmelerini üýtgetmek mümkinçiligi babatda geljegi uly hyzmatdaşlaryň biri bolup durýar. Türkmen energiýa serişdelerini Ýewropa bazaryna ibermegiň mümkin bolan ugurlarynyň hatarynda Türkiýe we Ýewropa bilen birleşdiriji üstaşyr kommunikasiýalaryny döredýän Azerbaýjanyň kenaryna Hazaryň astyndan gaz geçirijini gurmagyň taslamasyna garalýar.
Häzir türkmen gazyny Ýewropa ibermek boýunça geçirilýän gepleşikler görnetin işjeňleşdi. Bu bir tarapdan, energiýa serişdeleriniň eksportyny diwersifikasiýalaşdyrmak strategiýasyny amala aşyrýan Türkmenistanyň bähbitlerine laýyk gelýär. Beýleki tarapdan bolsa, gazy ibermegiň köpugurly çeşmelerine gyzyklanma bildirýän Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlary üçin hem örän amatlydyr. Şu ýylyň maý aýynda Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde Ýewropa Komissiýasynyň energetika bileleşigi boýunça wise-prezidenti Maroş Şefçowiçiň Ýewropa Bileleşiginiň türkmen gazyny eýýäm 2019-njy ýylda alyp başlamagy göz öňünde tutýar diýip bellemegi taraplaryň bu mesele boýunça ynamlydygyny görkezýär.
Häzir Bakudan günorta-gündogar Ýewropa çenli «Günorta gaz geçelgesiniň» düzümini gurmak boýunça işleriň alnyp barylýan wagtynda, türkmen tebigy gazyny Ýewropa ibermek boýunça meýilnamalaryň bolsa anyk häsiýete eýe bolýan mahalynda bu taslamanyň esasyny düzýän halkalar, şol sanda Gruziýa bilen has ysnyşykly işläp başlamaga girişmek möhümdir.
Şonuň üçin energetika hyzmatdaşlygy we günortakawkaz energetika geçelgesini döretmek wezipesiniň Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Giorgiý Margwelaşwiliniň Tbiliside geçiren gepleşikleriniň esasy meseleleriniň biri bolmagy tebigy ýagdaýdyr. Iki ýurduň Liderleriniň beýannamasyna baha bermek bilen, Türkmenistanyň we Gruziýanyň energetika ulgamynda amala aşyrýan hyzmatdaşlygy günsaýyn berkeýär diýip ynamly aýtmak bolar.


text:
Ýekşenbe güni Italiýada parlament saýlawlary geçirilip başlandy. Synçylar dünýäniň ykdysady we maliýe bazarlarynyň-da Italiýadaky bu saýlawlaryň netijesine uly gyzyklanma bilen garaşýandyklaryny belleýärler.
Bu saýlawlar bilen baglanyşykly köpleri gyzyklandyrýan mesele parlament saýlawlaryndan soň Italiýada ýurdy maliýe we ykdysady krizisdan çykaryp biljek güýçli hökümetiň döredilmek meselesi bolup durýar.
Saýlawlaryň öňýanyndaky pikir soraýyşlyklar tanymal syýasatçy Pýer Luijiniň aram çepçi partiýasynyň uly goldawdan peýdalanýandygyny görkezdi. Ýöne synçylar onuň parlamentde akdyklyk etjek durnukly koalisiýany düzüp biljekdigini sorag astynda goýýarlar.
Pikir soraýyşlyklar Italiýa dört gezek premýer-ministrlik eden Silwio Berluskoniniň-de bu saýlawlarda öňdelik gazanmagynyň mümkindigini görkezýär. Bu saýlawlara ses berişlikler ýekşenbe we duşenbe günleri iki günläp geçiriler.


text:
Täjigistanyň Döwlet howpsuzlyk gullugynyň berýän maglumatyna görä, şu ýylyň awgustynda türmeden gaçan 25 tussagyň 7-si goňşy Owganystanda ele salnypdyr.
Täjigistanyň Döwlet howpsuzlygy boýunça milli komitetiniň metbugat wekili Nozirjon Buriýewiň aýtmagyna görä, şol tutulanlaryň arasynda güýç bilen hökümet agdarylyşygyny amala aşyrmak synanyşygynda aýyplanýan iki sany täjik raýaty hem bar.
Şeýle-de, ele salnanlaryň arasynda ýarag daşamakda we adam öldürmekde aýyplanýan üç sany owgan raýatynyň hem bardygy habar berilýär. Beýleki iki tussagyň milleti entek aýan edilmedi.
Häzirki wagt türmeden gaçan şol 25 sany gaçgakdan öldürlienleriniň we tussag edilenleriniň sany 17-ä ýetdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow 17-nji noýabrda geçiren iş masalahatynda ýurtda bellenilýän “Hasyl toýy” mynasybetli taýýarlyk çärelerine jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini, gowy netije gazanan kärendeçileriň höweslendirilmelidigini tabşyrdy.
Emma ýurtda pagta hasylyny tabşyrmak boýunça kampaniýa dowam edýän mahaly, Mary welaýatynyň Türkmengala etrabyndan kärendeçi zenan şu ýylky pagta hasyly üçin alan girdejisinden närazydygyny aýdýar. Ol döwlet tarapyndan tutulýan tutumlar sebäpli giredijisiniň 20% az bolandygyny belleýär.
Mary welaýatynyň Türkmengala etrabyndan özüni Gülendam diýip tanyşdyran kärendeçi zenan bilen Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowanyň geçiren söhbetdeşligini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ýokary depginler bilen ösüşini dowam etdirmek, sebitleýin maýa goýum işjeňligini kämilleşdirmek hem-de ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalarynda, meýilnamalarynda we welaýatlaryň senagat pudagyny ösdürmegiň esasy ugurlarynda göz öňünde tutulan wezipeleri üstünlikli we ýokary hilli ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine degişli ministrlikler, pudak edaralary hem-de welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2017—2021-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” taslamasyny 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli taýýarlamak hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine bermek tabşyryldy.
Ministrlikler, pudak edaralary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli orunbasarlary bilen ylalaşyp, Maksatnamanyň taslamasyny taýýarlamak üçin zerur bolan görkeziji maglumatlary, hasaplamalary we esaslandyrmalary Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine bermäge borçly edildi.
Degişli ministrliklere, pudak edaralaryna, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimliklerine Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi hem-de Türkmenistanyň Adalat ministrligi bilen bilelikde karardan gelip çykýan üýtgetmeleri we goşmaçalary pudaklaýyn maksatnamalara, konsepsiýalara, meýilnamalara girizmek baradaky teklipleri taýýarlamak hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine bermek tabşyryldy.


text:
Siriýa amerikan hem fransuz ilçileriniň rugsatsyz paýtagtadan daşaryk syýahat etmeli däldigini duýdurdy.
Daşary işleri ministri Walid Moallemiň duýduryşy iki diplomat demirgazykdaky Hama şäherine, prezident Başar al-Assadyň režimine garşy dört aýlyk gozgalaňyň ojagyna aýlanan ýere baryp gaýdanlaryndan iki hepde soň edildi.
Moallem režim diplomatlaryň Damaskdan daşarda 25 kilometrden uzaga gitmegine gadaganlyk girizer diýdi.
Ol eger amerikan we fransuz diplomatlary buýruga boýun bolmasa, Siriýa diplomatlaryň hemmesine Damaskdan çykmagy gadagan eder diýdi.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew, eger-de gyrgyz-özbek serhedindäki dawaly ýer üstündäki gapma-garşylyk aradan aýrylmasa, özüniň şu tomus Özbegistana planlaşdyrylan saparyny goýbolsun etjekdigini aýtdy.
Atambaýew 24-nji martda žurnalistlere Gyrgyzystan hiç wagt hiç bir urşa başlamaz, emma islendik görnüşdäki «agressiýa» gaýtawul bermäge taýýar diýdi.
Ol Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň Daşkentde 23-24-nji iýunda geçmeli sammitine gatnaşmalydy. ŞHG-a Hytaý, Gazagystan, Gyrgyzystan, Orsýet, Täjigistan we Özbegistan girýär.
Özbek häkimiýetleri 18-nji martda Gyrgyzystanyň günorta-günbatar etraby bolan Ala-Bukanyň golaýyndaky serhediň ýanynda onlarça esger, iki sany bronly tehnika, iki sany hem harby tank ýerleşdirdi.
Gyrgyz häkimiýetleri hem muňa jogap edip, bu ýere esger, harby tehnika ýolladylar.
Iki tarap hem 21-nji martda esgerleriň we tehnikanyň bir bölegini ol ýerden aýyrdy, emma serhet boýundaky ýagdaý dartgynly bolmagynda galýar.
Bu ýerdäki meseläniň çataklygy özbek-gyrgyz serhediniň 1,314-kilometrniň entek kesgitlenmedik bolmagy bilen bagly, şonuň bilen bir wagtda serhet geçelgesiniň töweregindäki konfliktler köplenç zorlukly bolýar. Soňky ýyllarda şeýle çaknyşyklaryň birnäçesi adamlaryň atylyp öldürilmegi bilen tamamlandy.
Häzirki dawa Özbegistanda Ungardepe, Gyrgyzystanda Unkurtu diýip bilinýän kiçiräk dagyň töwereginde turýar. Bu daglyk gyrgyz-özbek serhediniň entek anyk kesgitlenilmedik ýerinde, Gyrgyzystanyň Kerben şäheriniň 10 kilometrliginde ýerleşýär.
18-nji martda Özbegistanyň iki sany bronly tehnikasy, 40 çemesi esger bilen, birden Ungardepäniň golaýyndaky serhet geçelgesinde, Çala-Sart diýilýän ýerde peýda boldy.
Gyrgyz resmileriniň pikirine görä, özbek manýowry Bişkek bilen Daşkendiň arasynda umumy serhetdäki dartgynly ýagdaýy «harbylaşdyrmazlyk» barada baglaşylan ikitaraplaýyn şertnamanyň düzgünlerini bozmak bolýar.
Netijede, bu dartgynly ýagdaý we Özbegistanyň Gyrgyzystana garanda has uly harby kuwwaty Bişkegi Kollektiw howpsuzlyk şertnamasy guramasynyň Hemişelik geňeşine ýüz tutmaga hem-de bu meseläni «adatdan daşary» maslahata goýmagy soramaga iterdi.
Kollektiw howpsuzlyk şertnamasy guramasy 22-nji martda bu mesele boýunça alada bildirdi. Şeýle-de bu gurama öz baş sekretarynyň orunbasary Ara Badaliany dawaly ýerdäki ýagdaýlary öwrenmek üçin iberjekdigini aýtdy.
Özbegistan Kollektiw howpsuzlyk şertnamasy guramasyny 2012-nji ýylda terk edipdi.
Gyrgyz oppozisiýasy Oş şäherinde başky plana görä 24-nji martda geçirmekçi bolan hökümete garşy protestini, serhetdäki ýagdaý bilen baglylykda goýbolsun etdi.
Ýagny aktiwistler 23-nji martda Azatlyk radiosyna bu karara gyrgyz-özbek serhediniň boýundaky dartgynlyklaryň ýokarlanmagy sebäpli gelnendigini aýtdylar.
Häkimiýetler Oşa 22-nji martda «düzgün-tertibi berjaý etmek» üçin 3 müň polisiýa ofiserini, 2 müň meýletinçini ýerleşdirendigini aýdýar.
Günorta Gyrgyzystanda, ýüzlerçe müň etniki özbegiň ýaşaýan ýerinde etniki we territorial dawalar aýratyn ynjyk mesele bolup durýar.
Gyrgyzystandaky gyrgyzlar we etniki özbekler geçmişde, has golaýda bolsa 2000-nji ýylda ganly çaknyşyklara şaýat bolup, ýüzlerçe adamy – köpüsi özbek- pida berdiler, on müňlerçe adam bolsa ýaşaýan ýerinden göçdi.


text:
Türkiýäniň ýarym resmi Anatoliýa habar agentliginiň maglumatyna görä, prokurorlar hökümeti agdarmak üçin gurnaldy diýilýän dildüwşük bilen bagly saklanan iki adamy boşatdy.
25-nji fewralda boşadylanlygy habar berlen şol adamlaryň Türkiýäniň howa we deňiz güýçleriniň öňki ýolbaşçylarydygy aýdylýar.
Bu baradaky karar Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül, premýer-ministr Rejep Taýyp Ärdogan we Türkiýäniň harbylarynyň ýolbaşçysy general Ilker Başbugyň arasynda bolan duşuşygyň yzýanyna gabat geldi.
Şol ýygnakdan soňra ýaýradylan beýanatda hökümeti agdarmak üçin edildi diýilýän şol dildüwşük bilen bagly meseläniň kanun esasynda çözülmelidigi nygtaldy.
2003-nji ýylda Ärdoganyň hökümetini agdarmak üçin edilendigi aýdylýan synanyşyk bilen bagly Türkiýäniň armiýasynyň onlarça ofiseri tussag edildi.


text:
Maliýe fondlarynyň ýagdaýyna baha beriji halkara “Standard and Poor's” maliýe agentligi Ýewropanyň maliýe durnuklylygy fondunyň görkezijisini duşenbe güni bir dereje aşak düşürdi.
Agentligiň ýaýradan beýannamasynda maliýe durnuklylygy fondunyň kepili bolan Fransiýa bilen Awstriýanyň görkezijisi anna güni aşak düşürilensoň, Ýewropanyň umumy maliýe durnuklylygy fondunyň ýagdaýy barada-da şeýle karara gelnendigi habar berilýär.
Agentligiň pikiriçe, ýewro pul zolagyna girýän we iň ýokary maliýe görkezijisi bolan dört ýurt, ýagny Germaniýa, Gollandiýa, Finlýandiýa we Lýuksemburg bu fonduň ynamdarlygyny ýeterlik derejede kepillendirip bilmeýär.


text:
Hytaý polisiýasy şenbe güni Sinjiaň welaýatynda bolan terror hüjümi mahalynda 6 adamy atyp öldürendiklerini, ýene 6 adamyň bolsa alyp gelýän partlaýjylary ýarylanda ölendigini aýtdy.
Sinhua habar gullugy Sinhe etrabynda polisiýanyň üstüne partlaýjylary zyňýan adamlar tarapyndan hüjüm edilendigini aýtdy.
Atylyp öldürilen 6 adamdan başga ýene 5 adamyň tussag edilendigi aýdylýar. Hadysada bir polisiýa ofiseriniň ýaralanandygy aýdylýar.
Esasan etnik uýgurlardan durýan musulman ilatly Sinjiaňda, zorlukly hadysalar netijesinde, soňky dokuz aýda 100-den gowrak adam öldürildi.
Sinjiaňyň paýtagty Urumçiniň polisiýasy şenbe güni meşhur uýgur ykdysatçy professory Ilham Tohtiniň Pekinde derňew astyndadygyny aýtdy, ol Sinjiaňyň garaşsyzlygyny wagyz etmekde we separatist toparlar bilen işleşmekde güman edilýär.


text:
Özbegistandan Türkmenistana gelin bolup düşen Dilobar öz ejesini soňky ýoluna ugratmak üçin, atasy öýüne wagtynda baryp bilmändigini aýdýar. Mundan 15 ýyl töweregi ozal Daşoguza gelen Dilobar mirasyma gijä galmagyna özbek-türkmen serhediniň golaýyndaky ilat üçin ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň ýatyrylmagynyň sebäp bolandygyny aýdýar.
“Mundan ozal Özbegistana [serhet ýakadaky ilata] hiç hili wizasyz üç gün geçmäge rugsat berilýärdi. Onuň ýatyrylmagy bilen ýakynlarymyzyň ne toýuna, ne-de ýasyna wagtynda baryp bilýäris” diýip, Dilobar öz nägileligini bildirdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, mundan owal Türkmenistanyň we Özbegistanyň serhetýaka regionlarynyň ýaşaýjylaryna ýeňillikli syýahat mümkinçilikleri döredilip, olar goňşy ýurda her aýda üç gün möhlet bilen wizasyz geçip bilýärdiler.
Bu düzgün 2013-nji ýylyň güýzünde ýatyrylandan soň, indi serhet ýakalaryndaky adamlar, şol sanda bir wagtlar Özbegistandan göçüp gelenler hem Türkmenistanyň demirgazyk goňşusyna gidip gelmek üçin 10 günlük wizany almaly bolýarlar.
Emma adamlar 10 günlük bu wizany almak üçin, Aşgabada birnäçe gezek gatnamaly bolýandyklaryny; özbek ilçihanasyna 170 $ möçberinde tölegi geçirip, ähli dokumentleri tabşyranyndan soň hem 10 gün çemesi garaşmaly bolýandyklaryny aýdýarlar.
Bu ýagdaýlaryň öz gezeginde serhediň aňyrsynda garyndaşlary bar bolan türkmenistanlylary “kyn ýagdaýa” salýandygyna üns çekilýär.
“Bize nähilidir bir habar geläýse, [wizany] wagtynda alyp ýetişmeýäris. Adamyň birinde puly bar, birinde ýok. [Wiza almak üçin] puly bolmasa, nädip gitsin? Wiza hem 10 günde beriljekmi, 12 günde beriljekmi... Ölen-ýiten, agyr ýatan habarlary gelse, biz wagtynda baryp bilmeýäris” diýip, daşoguzly Sona daýza gürrüň berdi.
Sona daýzanyň hem belleýşi ýaly, wizany almak üçin, soralýan pul serişdelerini ödäp bilmeýän hojalyklar hem bar. Daşoguzly beýleki bir ildeşimiz, 60 ýaşly Şirin daýza talap edilýän pul serişdeleriniň ýoklugy sebäpli, Özbegistandaky agtygynyň toýuna baryp bilmeýändigini aýdýar.
“Gyzym toý etjek bolýar. Men indi nädip [Özbegistana] geçjegimi bilmeýärin. Her aýda [üç gün] gyzymy görmäge barýardym. Indi bulam galdy” diýip, Şirin daýza aýtdy.
Türkmen-özbek serhediniň ýakasyndaky adamlar üçin ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň ýatyrylmagy diňe bir ýerli ilatyň gelim-gidimine däl, eýse regiondaky söwda-satuwa hem ýaramaz täsir etdi. Ýeňillikli wiza režimi ýatyrylandan soň, bir tarapdan Özbegistandan getirilýän azygyň, egin-eşikleriň bahalary ýokarlansa, beýleki tarapdan söwdegärler girdeji çeşmesinden mahrum boldular.
Daşoguzly Gülaýym daýza Özbegistana üç gün wizasyz sapar edip bilýän mahaly ol ýerden haryt getirip, söwda edendigini, bu söwdanyň hojalyga gowy girdeji bolandygyny gürrüň berip, indi ol mümkinçiligiň üç ýyldan bäri ýokdygyny aýtdy.
Şol bir wagtda, ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň aradan aýrylmagy Özbegistandan Türkmenistana geçmekçi bolýanlaryň öňünde hem bökdençlikleri döretdi.
Bir özbegistanly Türkmenistana bir gezek baryp gelmek üçin, 115 dollar möçberinde pul tölemeli. Türkmenistanyň raýaty bolmadyklara serhetden geçensoň, öň 6 gije-gündiz bolanlygyndan, üç gije-gündize getirildi.
2004-nji ýylyň noýabr aýynda Buharada iki döwletiň prezidentleri duşuşanlarynda, “Raýatlaryň özara gatnaşyklary we serhet ýakasyndaky welaýatlarda ýaşaýan raýatlara ýeňlleşdirilen gatnaw tertibi” dogrusynda hökümetara ylalaşyga gelnipdi. Emma ýokarda hem belleýşimiz ýaly, 2013-nji ýylda türkmen-özbek serhediniň golaýyndaky adamlara niýetlenen ýeňillikli wiza režimi ýatyrylypdy.
Bu ädimiň sebäpleri we munuň haýsy tarapyň islegi boýunça edilendigi barada hiç hili maglumat berilmedi.
Türkmenistanyň Özbegistan bilen serhetýaka etraplarynda, aýratyn-da, Lebap we Daşoguz welaýatlarynda 700 müňden artyk özbekleriň, şeýle-de Özbegistyň Horezm sebitinde 8 müňden gowrak türkmeniň ýaşaýandygy aýdylýar.


text:
Çarşenbe güni amerikan prezidenti Barak Obama Birleşen Milletler guramasynyň Baş Assambleýasynyň 65-nji sessiýasynyň çäginde eden çykyşynda öz ýurdunyň garyp ýurtlara ýardam bermek syýasatynda käbir özgerişlikleriň boljakdygyny aýtdy.
Hususan-da, Barak Obama mundan beýläk Birleşen Ştatlaryň garyp ýurtlara diňe bir pul kömegini hödürlemek bilen çäklenmän, eýsem ol ýurtlarda talabalaýyk dolandyryşyň, kanunçylygyň we adam hukuklary boýunça açyk-aýdyň iş alyp barýan guramalaryň işiniň ýola goýulmagy üçin-de çalyşjakdygyny belledi.
Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlaryň iň ilkinji nobatda harby konfliktlerden parahatçylyga, awtoritarizmden demokratiýa tarap hereket edýän ýurtlara ýardam bermekligi şert edip goýýandygyny hem mälim etdi.


text:
Londonyň Sotbey’s auksionynda 4-nji martda açylýan sergide sowet sungatyna we Merkezi Aziýa we Kawkaz ýurtlarynyň döwürdeş sungatyna degişli 50-ä golaý sungat eserleri satuwa çykaryldy. Bu auksiona gatnaşmaklyk sungat wekilleri üçin örän bähbitli mümkinçilikdir. Bu sergi Sotbey’s auksiony üçin bolsa postsowet giňişliginiň tütjar baýlarynyň arasynda täze müşderileri tapmaga ýol açýar.
Gazak hudožnigi Salihitdin Aitbaýew öz döredijiliginiň iň üstünlikli döwri bolan 1970-nji ýyllaryň başynda “pikassoçylykda” aýyplanypdy we sowet sungatynyň bilermenleriniň göwnünden turmak üçin öz döredijiliginiň ugruny üýtgetmeli bolupdy.
1994-nji ýylda aradan çykan Aitbaýewiň eserleri häzir meşhur bolup başlady. Awangard stilinde işlän Aitbaýew eserleri Sotbey’s auksionynda görkezilýän 50-den gowrak merkezi aziýaly we kawkazly hudožnikleriň biri.
Sungat aýratynlygy
Bir hepdelik sergi-auksion 4-nji martda Londonda açyldy. “Çatrykda” atly bu auksiona ermenistanly, azerbaýjanly, gürjüstanly, gazagystanly, gyrgyzystanly, täjigistanly we özbegistanly hudožnikleriň nonkonformizm, sosialistik realizm stillerindäki işleri, şeýle-de häzirki döwre degişli eserleri gatnaşdyrylýar.
Sotbey’s auksionynyň Ors bölüminiň ýolbaşçysy Joana Wikeri eserleriň stil taýdan bir-birinden öran tapawutlanýandygyny aýtdy, emma hemmesiniň-de sowet sungat mekdebinden gelip çykandyklarynyň olary birleşdirýändigini belledi.
Joanna Wikeriniň sözlerine görä, auksionyň guramaçylary 1960-njy ýyllardan başlap, tä häzirki döwre çenli degişli bolan eserleri jemläpdirler.
“Perestroýkadan we Sowet Soýuzynyň dargamagyndan soňky 20 ýyla golaý döwri alyp görsek, ýurtlaryň ählisinde sungatda milli aňyň kemala gelşiniň gözleginiň bardygyny görmek mümkin. Bu ozal sowet realistik mekdebi tarapyndan ýok edilýärdi” diýip, Joanna Wikeri aýdýar.
Hudožnik Rahym Ahmedowyň 1959-njy ýylda döreden “Surhanderýaly gyz” atly işi milli aýratynlyga eýe bolan eserleriň biri. Açyk reňkli geýim geýnen ýaş gelniň suratynda Özbegistanyň günorta regionlarynyň milli özboluşlylygy duýulýar.
Sergi ýaş hudožnikleriň işlerini-de öz içine alýar. Olaryň arasynda azerbaýjanly hudožnik Mahmud Rustamow we gazagystanly fotograf Almagül Menlibaýewa bar.
Täze müşderi
Auksiona gatnaşdyrylýan köp işler Günbatarda ilkinji gezek görkezilýär, bu çäre hudožnikler üçin meşhurlyga we uly girdejilere tarap ýol açýar. Auksionda satylýan eserleriň bahasy 3 müň dollardan başlanýar we Salahowyň portreti ýaly işleriň bahasy ýarym million dollara ýetýär.
Emma bu sapar potensial hyrydarlaryň aglabasy günbatarly müşderiler däl-de, kawkazly we merkezi aziýaly baý adamlar bolar diýlip garaşylýar.
“Financial Times” neşiri bilen işleşýän londonly žurnalist Jorjina Adam Sotbey’s auksionynyň postsowet giňişliginiň tütjar baýlaryny öz çärelerine çekip, potensial müşderileriniň sanyny artdyryp biljekdigini belleýär.
Dünýä ykdysadyýetiniň durnuksyz döwründe şekillendiriş sungaty ýokary derejeli inwestorlar üçin pul ýatyrmaga iň howpsuz mümkinçilikleriň biridir.
Halkara sungat auksionyndaky söwdanyň möçberi ýylda 60 milliard dollardan aşýar.
Bir milliondan gowrak millionerleriň watany bolan Hytaý halkara sungat bazaryna öz täsirini ýetirýär.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda janyndan geçen bombaçy ýerli hökümet binasynyň daşynda özüni partlatdy. Hüjümiň netijesinde azyndan üç sany adam öldi we başga-da 50-den gowragy ýaralandy.
1-nji sentýabrda Pakistanyň Owganystan bilen serhetleşýän Haýber etrabynyň Jamrud sebitine edilen bu hüjümiň jogapkärçiligini “Pakistanyň Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Haýber sebitiniň ýokary derejeli administrasiýa resmisi Şahab Ali Şah “AFP” habar gullugyna beren maglumatynda ölenleriň we ýaralananlaryň arasynda polisiýa işgärleriniň hem bardygyny aýtdy.
Jamrud Pakistanyň durnuksyz Haýber Puhtunhwa welaýatynyň paýtagty Peşawaryň demirgazyk-günbataryndan 25 kilometr çemesi uzaklykda ýerleşýär.


text:
Owganystanyň resmileri NATO-nyň ýurduň gündogaryndaky bölümine janyndan geçen üç bombaçynyň hüjüm edendigini habar berýärler. Munuň netijesinde polisiýa bilen hüjümçileriň arasynda ok atyşyklar boldy.
Ýurduň polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, hüjümçiler 19-njy iýunda Nangarhar welaýatyndaky Torham serhet geçelgesine hüjüm edipdirler. Bu serhet geçelgesi Owganystanyň Pakistan bilen araçäginde ýerleşýär.
Hüjümçileriň üçüsi hem, howpsuzlyk güýçleri bilen bolan çaknyşyklarda öldürildi. Ýöne ok atyşyk döwründäki partlamalar sebäpli NATO-nyň ýangyç daşaýan ýük ulaglarynyň onlarçasyna zyýan ýetdi.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili Zabiullah Mujahid gürrüňi edilýän hüjümi öz toparynyň amala aşyrandygyny aýtdy. NATO-nyň ýük ulaglarynyň aglabasy Pakistanyň Karaçi şäherinden Torham araçägine baryp, Owganystana geçýär.


text:
Täjigistanyň Içeri işler ministrligi şu hepde howpsuzlyk güýçleri bilen söweşe giren ýaş söweşijileriň bir toparynyň ýaraglaryny tabşyrmaga başlandyklaryny aýdýar.
Ministrligiň ýaýradan beýanatynda meýletin ýaragyny tabşyran gozgalaňçylara amnistiýa wada berilýär.
Söweşijiler bilen gepleşiklere aýal aktiwistleriň we dini liderleriň gatnaşandygy aýdylýar.
Şeýle-de ministrlik esasy regional şäher bolan Horogda, şenbe güni bolan çaknyşyklardan soň, asudalykdygyny habar berýär.
Prokurorlar şu hepde Horogyň töwereginde bolan çaknyşyklarda howpsuzlyk güýçlerinden 17, jeňçilerden 30, asuda ilatdan bolsa bir adamyň öldürilendigini aýdýarlar.


text:
Eýran resmileri içalyçylyk aýyplamalary bilen maý aýynda tussag edilen sekiz slowak paraşýutçylaryň soňky ikisini azatlyga goýberdi. Bu barada Eýranyň resmi “IRNA” habar gullugy maglumat berýär.
“IRNA” habar gullugynyň maglumatynda “Eýran yslam respublikasynyň kanunlaryny bozmakda tussag edilen iki raýat azatlyga goýberildi we öz ilçihanalaryna gowşuryldy” diýilýär.
Mundan ozal alty slowak raýaty sentýabr aýynda azatlyga goýberilipdi. Olar özlerine ýöňkelen içalyçylyk aýyplamalaryny ret edipdiler.
Slowak raýatlary maý aýynda Yspyhan şäheriniň üstünden paraşýut bilen uçandan soň tussag edilipdiler. Bu şäherde Eýranyň ýadro obýektleri ýerleşýär.
Slowak raýatlary öz başdan geçirmelerini ýazga almak üçin uçuşlaryny wideo düşürendiklerini aýdýarlar.


text:
Eýran Yslam Respublikasynda biri-birine ters gelýän mesele, Ýslam bilen Respublikanyň bir ýerde durmagy hasaplanýar.
Bu ýöne ýerden bolmandy. Rewolusiýanyň düýbini tutan Aýatolla Homeýni munuň şeýle atlandyrylmagyny öňe sürüpdi. Ýöne düzülen konistitusiýada Günbatardan alnan dünýewi idealar, şol sanda hökümet baştutanynyň we parlament deputatlarynyň saýlaw esasynda bellenmegi, häkimiýetiň 3 şahasynyň biri-birinden erkin herket etmegi we kanunçylygyň rol almagy ýaly maddalar ornaşdyryldy.
Yslamy hökümet esaslandyrlany bäri, dindarlar bilen demokratiýa tarapdarlarynyň arasynda göreş dowam edip gelýär. Geçen 10 ýylyň dowamynda bu toparyň tarapdarlarynyň arasyndaky göreş esasynda iki gezek uly möçberde köçe ýörişi geçirildi. 1-njisi 1999-njy ýyldaky studentleriň yörişi, 2-njisi bolsa 12-nji iýundaky saýlawlardan soňra häzirki protestler. Her iki demonstratsiýada hem, adamlar respublikan düzgünleriň dabaralanmagyny talap etdiler, iki hereketi hem berk we ylalaşyksyz doktrinanyň tarapdarlary basyp ýatyrdylar.
Täsirli ruhany Aýatolla Mesbah Ýezdi
Şeýle ýagdaý dini toparlaryň we ruhanylaryň arasynda bölünşige sebäp bolýar. Mysal üçin, Aýatolla Mesbah Ýezdi prezidentlik saýlawlardan soňra Ahmadinejady kabul etdi. Şonda Ahmadinejad, “Men ýönekeý bir Eýranly musulman hökmünde, ýurtda dini düzgünleriň barha möwç alýandygyndan köp peýdalanandygymy beýan edip, minnetdarlygymy bildiresim gelýär” diýip aýtdy. “Häzirki ýagdaýda hereket edip, ýol görkezeniňiz üçin size we ähli mollarlarymyza minnetdarlygymy bildirýärin.”
1934-nji ýylda doglan Mesbah Ýezdi, 20 ýaşynda Aýatollalyk derejesine ýetdi. Ol özüniň soňky çykyşlarynda dini däp-düzgünlerie dura-bara hormatyň gaçyp barýandygyndan nägileligini dile getirdi. “Ymam Homeýni aradan çykandan soňra käbir ýerlerde Yslama hormatlar azalyp ugrady. Bu mesele dine ynanýarlaryň we şehitleriň maşlalasynyň ynjamagyna sebäp boldy. Indi siziň tagallaňyz bilen şol gadyr-gymmatlyklar gaýtadan köpelşip ugrasyn. Ýaşlaryň umydy size bagly” diýip, Ýezdi Ahmedinejad bilen duşuşugynda nygtapdyr.
Angliýanyň Durham uniwersitetiniň halkara sýyasat boýunça professory Anowşirwan Ehtesami, “Adamlaryň saýlawlara gatnaşmagy meselesinde hökümet gelejekde gowy bir strategiýa taýýarlamaly bolar. Sebäbi ses bermäge gatnaşanlar, geljekde bolmagy ahmal galplara göz ýumup durmaz” diýip ýagdaýa baha berýär.


text:
Düýn Gazagystanyň sudy prezident Nazarbaýewiň giýewsi Timur Kulibaýew barada habar serişdelerinde tankydy materiallaryň berilmegini gadagan ediji ozalky kararyny ýatyrdy.
Almaty şäheriniň hut şu Medeu raýon sudy geçen hepde Nazarbaýewiň giýewsi Timur Kulibaýew barada tankydy material çap edilen gazetleriň hemmesini konfiskirläp, Kulibaýewiň abraýyna zeper ýetiriji islendik materialyň gazet-žurnallarda berilmegini gadagan edýän karar çykarypdy.
Timur Kulibaýew bolsa özi barada tankydy material çap eden bu bäş sany garaşsyz, oppozision gazetiň bäşisinem suda berdi.
Şu hepdäniň başynda Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy Gazagystandaky gazetlere garşy görlen bu çäreleri berk tankytlap çykyş etdi. ÝHHG guramasynyň media azatlygy boýunça ýörite wekili Mikloş Harazti bu gazetleriň suda berilmegini media garşy senzura girizmek ugrunda ädilen howply ädim diýip häsiýetlendirdi.
Düýn, 9-njy fewralda, bu tankydy beýanatyň yzy bilen Almaty şäheriniň Medeu raýon sudy Nazarbaýewiň giýewsini tankyt etmekligi gadagan ediji kararyny ýatyrdy. Mundan daşgary-da, sud Timur Kulibaýewiň gazetlere garşy suda eden şikaýatyny hem ýerliksiz hasaplap, oňa garamaklygy goýbolsun etdi.
Näme sebäp boldy?
Geçen hepde bu gürrüňi edilýän gazetleriň konfiskirlenmegine gazagystanly ozalky bankir, häzirki wagt Londonda ýaşaýan Muhtar Ablýazowyň prezident Nazarbaýewiň giýewsi Timur Kulibaýewi millionlarça dollarlyk korrupsiýada aýyplaýan çykyşynyň çap edilmegi sebäp bolupdy. M.Ablýazow öz çykyşynda Timur Kulibaýewi Hytaýyň ”Milli petrolium korporasiýasy” bilen birnäçe ýyl mundan ozal baglaşan bikanun ylalaşyklarynyň esasynda on millionlarça dollary kisesine uranlykda aýyplaýar.
Ablýazow özüniň bu baradaky beýanatyny Gazagystanyň Baş prokuraturasyna, şeýle hem ýurtdaky syýasy partiýalara we syýasatçylara hem gowşurypdyr.
Düýn Nazarbaýewiň giýewsi Timur Kulibaýew Astana şäherinde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda özüne bildirilýän bu aýyplama boýunça gürlemekden saklandy: «Geliň, gowsy, muňa kommentariý bermäliň. Sebäbi bu baradaky şikaýata hukuk goraýjy organlary garamakçy. Şolar netije çykaranlaryndan soň, men bu barada gürrüň ederin».
Almaty şäheriniň Medeu raýon sudunyň düýnki çykaran kararynyň yzy bilen bu garaşsyz gazetlerden üçüsiniň, hususan-da, «Respublika», «Wzglýad» we «Swoboda slowa» gazetleriniň wekilleri Timur Kulibaýewiň özlerine garşy eden hereketleri üçin onuň özüni suda berjekdiklerini mälim etdiler.
Gazagystanyň ýüzüni gyzardana meňzeýär
Bu garaşsyz gazetlere garşy suduň çykaran ozalky karary Gazagystanyň häkimiýetleriniň ýüzüni gyzardana meňzeýär. Çünki şu ýylyň başyndan başlap, Gazagystan ozalky postsowet ýurtlarynyň arasynda ilkinji bolup Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna ýolbaşçylyk edip başlady. ÝHHG guramasyna ýolbaşçylyga saýlanmazynyň öň ýany bolsa Gazagystanyň häkimiýetleri ynsan hukuklary bilen baglanyşykly edilen tankytlary inkär edipdiler.
Ýöne şu hepdäniň duşenbe güni ÝHHG-niň media azatlygy boýunça ýörite wekili Mikloş Harazti Gazagystany metbugat azatlygyny jylawlamak üçin ýurduň kanunçylygyny ulanmaga synanyşýar diýip tankytlady.
Bu baradaky tankytlaryň yzy bilen, şol gün giçlik, Gazagystanyň Ýokary sudunyň başlygy Musabek Alimbekow žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Almaty şäheriniň Medeu raýon sudunyň gazetlere garşy girizen gadagançylygyny tötänleýin bolan ýalňyşlyk hökmünde häsiýetlendirip, bu bolan wakany ýuwmarlamaga çalyşdy.
Bu dawalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolan Timur Kulibaýewe käbir synçylar prezident Nazarbaýewiň geljekki oruntutary hökmünde garaýarlar. Ol häzirki wagtda Gazagystanyň ähli energiýa kompaniýalarynyň üstünden gözegçilik ediji Samruk-Kazyna atly döwlet kompaniýasynyň başlygynyň orunbasary wezipesini eýeleýär.


text:
Ýewropa aeroportlar bileleşigi hem Ýewropa awiakompaniýalar bileleşigi howa aragatnaşykgyna girizilen çäklendirmäni ýatyrmaga çagyrdy.
Käbir awikompaniýalar synag uçuşlaryny amala aşyryp, wulkandan çykan külüň hiç hili zyýan bermeýändigini aýtdylar.
Transport meselelelerine ýolbaşçylyk edýän Ýewrokomissiýanyň agzasy Siým Kallas şu gün Ýewropanyň howa giňişliginiň ýarsynyň howpsuz hasap ediljegine ynam bildirdi. ÝB-e agza ýurtlaryň transport ministrleriniň şu gün ýagdaýy maslahat etjekdigini Kallas habar berdi.
Islandiýada wulkanyň oýanmagy netijesinde ondan çykýan tüssäniň hem tozanyň samolýotlara zyýan bermeginden ätiýaç edip, Ýewropanyň 20 töweregi ýurdunda howa aragatnaşygy ýatyryldy. Onlarça müň uçar reýsleri näbelli möhlete süýşürildi.
Awiakompaniýalaryň çekýän zyýany milliardlar bilen ölçelýär.


text:
BMG Türkmenistanyň çagalaryň hukuklary boýunça hasabatyna sereder.
BMG-niň Çagalaryň hukuklary boýunça komiteti indiki hepdede Türkmenistanyň çagalaryň hukuklary boýunça hasabatyny diňlär.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň edarasynyň ýaýradan resmi maglumatyna görä, Türkmenistan boýunça sessiýa 13-nji ýanwarda we 14-nji ýanwarda Ženewada geçiriler.
Türkmenistan Çagalaryň hukuklary boýunça konwensiýany tassyklan 194 ýurduň biri bolup, onuň hasabatlaryna 18 sany garaşsyz bilermeni öz içine alýan komitet tarapyndan yzygiderli seredilmegi zerur diýip, resmi beýannamada bellenilýär.
Gozgaljak meseleler
Habar berlişine görä, Türkmenistanyň kanun taýdan durmuşa geçirýän dokumentleriniň arasynda çagalaryň söwdasy, çagalaryň ten satmaga mejbur edilmegi we çaga pornografiýasy boýunça fakultatiw protokola, şeýle-de çagalaryň ýaragly konfliktlere gatnaşmagyna degişli fakultatiw protokola hem serediler.
Çagalaryň hukuklary boýunça komitetiň we türkmen hökümetine wekilçilik edýän resmi toparyň arasynda maslahat edilip bilinjek meseleleriň içinde: ýetginjekleriň arasynda HIW/AIDS (WIÇ/SPID) barada bilimi artdyrmak; ýetginjekleriň arasynda öz janyna kast etmek derejesiniň ýokarlanmagy; Aral krizisiniň onuň golaýynda ýaşaýan çagalara ýetirýän täsiri; milli azlyklardan bolan çagalaryň haklary; kämillik ýaşyna ýetmedikler babatynda kanun jogapkärçiligi; çaga söwdasy, çagalaryň ten satmaga mejbur edilmegi we çaga pornografiýasy üçin suda çekmek we jezalandyrmak, ejir çeken çagalary anyklamak we olara ýardam bermek; şeýle-de, ýurduň harby mekdeplerinde we harby ýokary okuw jaýlarynda bilim alýanlaryň harby dissiplina we jezalandyrmalara sezewar edilmezligi ýaly meseleleriň gozgaljakdygy BMG-niň beýannamasynda aýdylýar.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň edarasynyň ýaýradan resmi maglumatyna görä, BMG-niň Çagalaryň hukuklary boýunça komitetiniň Türkmenistan boýunça sessiýasy 13-nji ýanwarda (Aşgabat wagty bilen sagat 19:00-22:00 aralygynda) we 14-nji ýanwarda (Aşgabat wagty bilen sagat 14:00-22:00 aralygynda) geçiriler we onuň geçip duran wagtynda ony internet arkaly göni efirde görüp bolar. (http://www.treatybodywebcast.org/)
Çagalaryň hukuklary boýunça komitetiň Türkmenistana we beýleki ýurtlara berjek synynyň jemleri 4-nji fewralda çap ediler.
Türkmenistan bilen bilelikde çagalaryň hukuklary boýunça Kambojanyň, Gambianyň, Ýamaýkanyň, Kolumbiýanyň, Şweýsariýanyň, Dominikan Respublikasynyň, Şwesiýanyň, Mauritiusyň, Tanzaniýanyň, Urugwaýyň we Yragyň ýagdaýyna serediler.
Türkmenistanyň hasabaty
Türkmenistan Çaga söwdasyna, çagalaryň ten satmaga mejbur edilmegi we çaga pornografiýasyna degişli fakultatiw protokola 2005-nji ýylyň 28-nji martynda goşuldy.
Türkmenistanyň bu protokola laýyklykda beren ozalky hasabatynda çagalar barada aladalaryň döwlet syýasatynda ileri tutulýan ugurlarynyň biridigi aýdylýar we agzalan konwensiýanyň talaplarynyň milli kanunlarda göz öňünde tutulandygy aýdylýar. BMG-niň Çagalaryň hukuklary boýunça komitetinde Türkmenistanyň hasabaty ilkinji gezek 2006-njy ýylyň 24-nji maýynda diňlenipdi.
Türkmenistan Çagalaryň hukuklary boýunça konwensiýany 1994-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda tassyklady.


text:
Şenbe güni, 9-njy martda Türkmenistanyň ähli regionlarynda bag ekmek bilen baglanyşykly umumymilli ýowar kampaniýasy geçirildi. Köpetdagyň etegindäki Çandybil etrabynda gurnalan ýowara Ministrler Kabinetiniň agzalary bilen birlikde, prezident G.Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Türkmenistanyň resmi mediasy şenbe güni ýurduň ähli künjeklerinde bu bag ekmek kampaniýasyna jemi 465 müň adamyň gatnaşandygyny habar berýär. Ýöne bu ýowara mekdep okuwçylarynyň gatnaşyp-gatnaşmandygy barada resmi maglumat berilmeýär.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, diňe şenbe günki ýowarda tutuş ýurt boýunça 755 müň töweregi pürli we ýaprakly agaçlaryň nahaly oturdylypdyr.
Ýurduň mediasy şenbe günki bu uly gerimli kampaniýany bahar paslyndaky bag ekişlik kampaniýasynyň başlangyjy hökmünde häsiýetlendirýär. Ýakynda geçirilen hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow şu ýyl tutuş ýurt boýunça 3 million sany agaç nahalynyň oturdylmalydygy barada ýörite karar kabul edipdi.


text:
Ernest Hemigueý
Ernest Hemingueý
(1899-1961)
Beýik amerikan ýazyjysy Ernest Miller Hemingueý XX asyr dünýä edebiýatyna iň uly täsir ýetiren ýazyjylaryň biridir. Onuň ömri dartgynly we tolgundyryjy wakalardan doly. Şonuň üçin ýazyjynyň ömri – onuň iň esasy eseri diýse bolar.
Ernest Hemingueý Illinoýs ştatynyň Ouk-Park şäherçesinde dogulypdyr. Ol örän zehinli çaga bolupdyr, tebigaty söýüpdir, eýýäm sekiz ýaşyndaka ähli ösümlikleriň, haýwandyr guşlaryň atlaryny ýatdan bilipdir, ýöne esasy ünsüni edebiýata gönükdiripdir. Okaýan wagty Ernest mekdep žurnallarynda hekaýalary we makalalary bilen häli-şindi çykyş edipdir, şol wagt eýýäm ýazyjy bolmagy göwnüne berk düwüpdir. Orta bilimini alanyndan soň, ene-atasynyň talap etmegine garamazdan, uniwersitete girmändir, Kanzas şäherine göçüp, «Star» gazetine işe giripdir. Ýazyjylyk ussatlygyny kämilleşdirmek üçin birnäçe wagt galamgär bolup işläpdir.
Hemingueý Birinji Jahan urşuna gatnaşmak üçin Gyzyl Ýarymaý birleşigine ýazylyp, Italiýa barýar. Uruşdan ýaralanyp gaýdýar. Amerikada gahryman kibi garşylanýar. Bu uruş baradaky ýatlamalara Hemingueý soň döreden birnäçe hekaýalarynda we «Ýarag bilen hoşlaşyk» atly meşhur romanynda ýüzlenýär. Watanyna dolananyndan soň «Toronto Star» gazetinde we «Cooperative Commonwealth» žurnalynda işleýär. 1921-nji ýylda ýazyjy birwagtky arzuwyny amala aşyrýar – Pariže gidýär. Bu ýerde Hemingueýiň ylhamy joşýar, ol her hepde «Toronto Star» gazetine täze hekaýa iberýär. Parižde ol F.S.Fitzjerald, Jeýms Joýs, G. Staýn ýaly ýazyjylar bilen tanyşýar. Ömrüniň bu döwri barada, birnäçe ýyl geçeninden soň, Hemingueý «Mydam ýanyňda galýan şagalaň» kitabynda gürrüň beripdir. 1926-njy ýylda çap edilen «Ine-de Gün dogdy» romany ýazyja uly üstünlik getirýär. Mundan soň Hemingueý yzly-yzyna «nusgawy» derejesine ýetjek eserlerini döredip başlaýar. «Aýalsyz erkekler» (1927), «Ýeňiji hiç zat gazanmaýar» (1933), «Kilimanjaronyň gary» (1936) hekaýalar ýygyndysyny, «Ýarag bilen hoşlaşyk» (1929), «Jaň kim üçin kakylýar» (1940) romanlaryny, «Goja we deňiz» (1952) powestini, «Bäşinji sütün» (1938) pýesasyny, «Afrikanyň ýaşyl baýyrlyklary» (1935) kitabyny okyjylar elden düşürmän okaýarlar.
Ýazyjy asyr bilen deň aýak basýar eken. Ispaniýada raýatlyk urşy başlanynda, Hemingueý ol ýere barypdyr-da, respublikanlaryň tarapyny tutup, faşistlere garşy göreşmäge kömek edipdir. Ikinji Jahan urşy döwründe-de ýazyjy çetde durmandyr, Karib deňzinde özüniň gämisinde nemesleriň suwasty gämilerini gözlemäge kömekleşipdir, Fransiýany, Belgiýany, Elzasy azat etmek üçin söweşlere gatnaşypdyr. Başga wagt bolsa Afrikada haýwanlary awlap, Kubada balyk tutup ýaşapdyr. 1949-njy ýylda ol Kuba göçýär. «Goja we deňiz» powesti üçin 1953-nji ýylda Pulitzer baýragyna, 1954-nji ýylda bolsa Nobel baýragyna mynasyp bolýar.
1961-nji ýylda ýazyjy pajygaly ýagdaýda aradan çykýar.


text:
Fransiýanyň derňewçileri Alp daglarynda heläkçilige uçran “Germanwings” howaýollary kompaniýasyna degişli uçardaky pilotlaryň soňky ses ýazgylaryny saklaýan enjamy gaýtadan dikeldip, ondaky maglumatlary derňeýärler.
“The New York Times” neşiriniň maglumatynda, enjamdaky deliller pilotlaryň biriniň uçar kabinasyny terk edendigini we uçar aşak gaçmazdan öň onuň yzyna dolanyp bilmändigini görkezýär diýilýär.
Adynyň efirde tutulmazlygyny soran derňewçileriň biri enjamdaky ýazgylara salgylanyp “Times” neşirine beren maglumatynda: “Biri uçar kabinasynyň daşyndan gapyny sähel kakýar, emma ol ýerde hiç hili jogap ýok” diýýär.
25-nji martda Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland, Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Ispaniýanyň premýer-ministri Mariano Rajoý wakada heläk bolan 150 adama hormat bildirmek üçin Alp daglaryndaky regiona bardylar.


text:
Moskwanyň gündogar böleginde daş daşaýan ýuk maşynyň ýolagçy awtobus bilen çaknyşmagy zerarly azyndan 18 adam heläk bolupdyr. Adatdan daşary ministrligiň maglumatyna görä, şenbe günki bu çaknyşykda ýene 25 adam ýaralanypdyr.
Bu pajygaly waka Moskwanyň merkezinden günorta tarap 40 kilometr uzaklykda ýerleşýän Troitsk okrugynda bolupdyr. Heläkçilikli wakanyň ýüze çykan wagtynda awtobusda 40 ýolagçynyň bolandygy barada habar berilýär.
Orsýetiň habar agentlikleriniň maglumatlaryna görä, awtobusyň we ýük maşynyň sürüjileri-de ýaralananlaryň arasynda keselhana düşüpdir. Ýük maşynyň sürüjisiniň soňky döwürde birnäçe awariýalara sebäpkär bolandygy barada hem aýdylýar.
Orsýet dünýäde ýol hereketiniň howpsuzlygy boýunça iň ýaramaz şertli ýurtlaryň biri hasaplanýar. 2012-nji ýylda Orsýetde ýol heläkçiliginde 28 000 adam ölüpdir.


text:
Iordaniýanyň paýtagty Ammanyň merkezinde studentler demonstrasiýasyna gatnaşyjylar çadyrdan lager gurdular. Olar korrupsiýa garşy protest bildirýärler we reformalaryň geçirilmegini talap edýärler.
Şeýle aksiýalar ýanwar aýyndan bäri geçirilýär.
Mundan öň Iordaniýanyň patyşasy Abdalla Ikinji syýasy reformalary süýrenjeňlige salýandygy üçin premýer-ministr Maruf Bakhita igendi.
Şondan öň Bakhit saýlaw kanunçylygyna we syýasy partiýalar baradaky kanuna üýtgetmeleri taýýarlamak üçin milli gepleşikler Komitetini döredipdi.
Yslamçylary goşmak bilen oppozisiýa liderleri patyşanyň häkimiýetini çäklendirmek arkaly ýurdy konstitusion monarhiýa öwürmek isleýärler.


text:
Orsýetli adam hukuklaryny goraýjylar Moskwanyň köçelerinde Staliniň suratlarynyň peýda bolmagyna garşy ýene-de çykyş etdiler.
“Staliniň suratlarynyň asylyp goýulmagyny ony şöhratlandyrmakdan, terrory aklamakdan başgaça düşündirmek mümkin däl” diýlip, düýn ýaýradylan beýannamada nygtalýar.
Beýannama gol çekenleriň arasynda Moskwadaky Helsinki topary, “Memorial” jemgyýeti, “Adam hukuklary ugrundaky” hereket, Andreý Saharow adyndaky jemgyýetçilik merkezi bar.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň, şeýle-de “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň ýolbaşçylarynyň protestine garamazdan, şäher häkimiýetleriniň kararyna laýyklykda ýeňiş baýramyna gabatlap, Moskwanyň köçelerinde Staliniň suraty ýerleşdirilen 10 plakat peýda bolmaly.


text:
Sowet režiminiň aýylgançlyklaryny jikme-jik açyp görkezen, Iosif Staliniň dolandyryşy astynda açlyga, gyrgynçylyga sezewar edilen adamlaryň günbatarly sene ýazyjysyna öwrülen anglo-amerikan taryhçysy, tanymal şahyr Robert Konkwest 3-nji awgustda, Palo Altoda, Kaliforniýada 98 ýaşynda aradan çykdy.
Konkwestiň 1968-nji ýylda çap edilen iň belli eseri - «Uly terror» 1937-nji ýyldan 1939-njy ýyla çenli geçirilen stalinçi arassalaýyşyň ilkinji jikme-jik hasabaty bolupdy. Onuň hasaplamalaryna görä, Stalin döwründe açlykdan 20 million adam gyrlan bolsa, ýene millionlap adam režim tarapyndan jezalandyrylyp öldürilipdi.
Has anygy, Robert Konkwestiň "Uly terror" kitabynda getirilýän ilkinji sanlara görä, ozalky SSSR-de 1937-1938-nji ýyllarda 7 million çemesi adam türmä basylýar, şolaryň 1 million çemesi jezalandyrylyp öldürilýär, 2 million çemesi türmelerde ölýär. Şeýle-de ol 1938-nji ýylyň aýagynda sowet türmelerinde 8 million tussagyň bolandygyny çaklapdy. Soň Moskwa sowet türmlerinde 1952-nji ýylda 12 million tussagyň bolandygyny tassyk etdi.
Konkwestiň hasaplamalarynda görä, SSSR-de 1929-njy ýyldan 1933-nji ýyla çenli geçirilen daýhan terrorynda, soňra 1937-nji ýyldan 1953-nji ýyla çenli, jemi 40 million adam repressiýa sezewar edilipdi.
Ýaşlygynda joşgunly bolşewik, kommunist bolan Konkwest soňy bilen sowet «sosializminiň» gaýduwsyz duşmanyna öwrülýär. Ol Orsýete ilkinji gezek 1937-nji ýylda sapar edýär we bu ýere 1989-njy ýyla çenli dolanmaýar.
Türkmen okyjylary Robert Konkwestiň işlerini öz dillerinde okap bilmeýärler, sebäbi olar hiç wagt türkmençä geçirilmedi. Biz şu boşlugy nazara alyp, onuň «Uly terror» kitabyndan gysgajyk bir bölegi, döwlet prokurory bilen günälenýänleriň arasyndaky sorag-jogaby Azatlygyň okyjylaryna ýetirmegi makul bildik.
"Men indi hakykaty aýdýaryn"
Wişinskiý: Günälenýän Şarangowiç, siz türmede bolsaňyz hem polýak içalysydyňyzmy?
Şarangowiç: Hawa, men türmede bolsam hem içalydym.
Buharin: Men şwed türmesinde boldum, rus türmesinde iki gezek oturdym, german türmesinde-de oturdym.
***
Wişinskiý: Günälenýän Ýagoda, sen Lewine Kazakowy özüň bilen gürleşmek üçin çagyrmak barada tabşyryk berdiňmi?
Ýagoda: Men bu adamy şu ýerde ilkinji gezek görýän.
Wişinskiý: Onsoň sen Lewine şeýle tabşyryk berdiňmi?
Ýagoda: Men Lewine muny aýtmak barada tabşyryk berdim...
Wişinskiý: Kim bilen?
Ýagoda: Kazakow bilen, emma men ony şahsy kabul etmedim.
Wişinskiý: Men senden ony kabul edip-etmäniňi soramok; men senden Lewine Kazakow bilen gürleşmek barada tabşyryk berdiňmi ýa ýok diýip sorýan.
Ýagoda: Men Kazakow bilen gürleşmek barada tabşyryk beremok.
Wişinskiý: Sen ýaňyja şu ýerde Lewine özüňiň şeýle tabşyryk bereniňi aýtdyň ahyryn.
Ýagoda: Men Lewine Alekseý Maksimowiç Gorkini we Kuýbyşewi nädip öldürmelidigi barada tabşyryk berdim, bar bolany şol.
Wişinskiý: Menžinskiý babatda näme aýdyp biljek?
Ýagoda: Men Menžinskini öldürmek barada, ýa-da Maks Peşkowy öldürmek barada tabşyryk bermedim.
Wişinskiý Ýagodanyň buýrugy boýunça Peşkowy öldürmekdäki roluny boýun alan Krýuçkowy çagyrýar. Soň ol Ýagoda tarap öwrülip, onuň deslapky derňew mahalynda Menžinskini we Peşkowy öldürendigini boýum alyp ýazan görkezimesini okaýar:
Wişinskiý: ... Sen kasam astynda şuny aýtdyň dälmi, günälenýän Ýagoda?
Ýagoda: Men şeýle etdim diýdim. emma ol dogry däl.
Wişinskiý: Eger dogry bolmasa, sen näme üçin kasam astynda beýle zat aýtdyň?
Ýagoda: Men näme üçindigini bilemok.
Wişinskiý: Oturyň. "Men Kazakowy çagyrdym we öz buýrugymy tassykladym... Ol öz işini bitirdi. Menžinskiý öldi." Sen şulary kasam astynda diýdiň dälmi, günälenýän Ýagoda?
Ýagoda: Hawa, diýdim.
Wişinskiý: Onda sen Kazakow bilen duşuşypsyň-da?
Ýagoda: Ýok.
Wişinskiý: Sen näme üçin kasam astynda ýalňyş görkezme berdiň?
Ýagoda: maňa şu soraga jogap bermezlige rugsat ediň.
Wişinskiý: Onda sen Menžinskiniň öldürilmegini gurnanyňy inkär edýrsiň-dä?
Ýagoda: Hawa, inkär edýärin.
Wişinskiý: sen muny şu görkezmäňde boýun almadyňmy näme?
Ýagoda: Hawa, boýun aldym.
Wişinskiý: Haçanda Prokuror ýa Bileleşik sorag edende, sen Menžinskiniň ölüminde öz roluň babatdaky soraga näme jogap berdiň?
Ýagoda: Men o mahal muny hem boýun aldym.
Wişinskiý: Sen boýun aldyň, hä. Sen muny näme üçin boýun aldyň?
Ýagoda: Maňa şu soraga jogap bermezlige rugsat ediň.
Wişinskiý: Onda soňky soraga jogap ber: Sen deslapky derňew boýunça nähilidir bir şikaýat etdiňmi ýa garşylyk bildirdiňmi?
Ýagoda: Ýok.
Wişinskiý: Sen häzir nähilidir şikaýat taýýarlaýarmyň?
Ýagoda: Ýok.
Wişinskiý Peşkowyň öldürilmegi baradaky soragy dowam etdirýär:
Wişinskiý: Onda Krýuçkowyň aýdýan hemme zady...
Ýagoda: Olaryň hemmesi ýalan.
Wişinskiý: Sen oňa maksim Peşkow barada şeýle tabşyryk bermediň, şeýlemi?
Ýagoda: Graždanin prokuror, men ozal hem aýtdym, Maksim Peşkow barada men tabşyryk bermedim. Men onuň öşldürilmeginde many göremok.
Wişinskiý: Onda Lewin ýalan sözleýär-dä?
Ýagoda: Ol ýalan sözleýär.
Wişinskiý: Kazakowam ýalan sözleýärmi?
Ýagoda: Hawa, ýalan sözleýär.
Wişinskiý: Krýuçkow näme?
Ýagoda: Ýalan sözleýär.
Wişinskiý: Sen Krýuçkowa Maksim Peşkowyň öldürilmegi barada hiç bir tabşyryk bermediňmi? Deslapky derňewde sen...
Ýagoda: Men ýalan sözledim.
Wişinskiý: Indi näme?
Ýagoda: Indi men hakykaty aýdýaryn.
Wişinskiý: Sen deslapky derňewde näme üçin ýalan sözlediň?
Ýagoda: Men size aýtdym-a. Maňa şu soraga jogap bermezlige rugsat ediň.
Robert Konkwestiň "The Great Terror" kitabyndan türkmençä geçirildi.


text:
ABŞ Orsýetiň gündogar Ukrainadaky konflikte gatnaşygyny häsiýetlendirmeginiň dilini üýtgetdi. “Associated Press” agentligi ABŞ-nyň Orsýetiň soňky aýlarda gozgalaňçy güýçlerine ýolbaşçylygyny we gözegçiligini düýpli güýçlendirendigini 30-njy aprelde aýdandygyny habar berdi.
Maglumatda ABŞ-nyň “garyşykly orsýet-separatist” güýçleri diýlen termini öňe sürendigi bellenýär.
“Associated Press” agentligi Döwlet departamentiniň Moskwanyň we gozgalaňçylaryň ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy depeleýändigini ýazgaryp, geçen hepdede eden çykyşlarynda bu termini üç gezek ulanandygyny, aňtaw agentlikleriniň bolsa ony orsýetlileriň we gozgalaňçylaryň bilelikde işleşmegi, türgenleşmegi we birleşen ýolbaşçylyk astynda hereket etmekleri barada beren maglumatlarynda ulanandygyny belledi.
Birleşen Ştatlaryň Moskwanyň hereketleri baradaky garaýyşynyň üýtgemegi Orsýetiň Günbatar ýurtlaryny öz ykdysadyýetine uly zyýan ýetirýän sanksiýalary gowşatmaga ündemek işini kynlaşdyryp biler.


text:
Türkmenistanyň prezidenti weteranlary we watandaşlaryny Ýeňşiň 70 ýyllygy bilen gutlady.
Türkmen lideriniň gutlag hatynda basybalyjylykly, faşistik ideologiýa esaslanýan adalatsyz uruşda millionlap adamyň ölendigi we onuň her bir maşgala hasrat getirendigi bellenilýär.
Türkmen metbugaty 8-nji maýda prezident G.Berdimuhamedowyň «Maslahat» köşgünde weteranlar we esgerleriň yzynda galan aýallar bilen duşuşandygyny habar berdi.
1941-45-nji ýyllarda gazanylan Beýik Ýeňşiň 70 ýyllygy mynasybetli guralan dabara mejlisiň başlygy, harby we kanun goraýjy edaralaryň wekilleri gatnaşdy diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Mundanam başga, türkmen metbugaty Ýeňiş gününiň öňünden paýtagtdaky «Mekan» köşgünde we welaýat teatrlarynda weteranlaryň hormatyna baýramçylyk dabaralarynyň gurnalandygyny, urşa gatnaşanlara we olaryň yzynda galan aýallaryna pul sylaglarynyň, gymmatbaha sowgatlaryň berlendigini habar berýär.
Resmi habara görä, türkmen lideri Moskwada Ýeňiş dabarlaryna gatnaşýar, emma ol GDA ýurtlarynyň baýramçylyk dabarasyndan öň guralan sammitine gatnaşmady.


text:
Birleşen Milletler Guramasy dünýäniň ähli künjeklerinde bu ugurdan tagallalaryň güýçlendirilmelidigini belledi.
Guramanyň düzümündäki edaralaryň ençemesi gyz çagalaryň durmuşa çykarylmagyny “ynsan hukuklarynyň düýpli bozulmagy”, diýip penşe güni yglan etdi we bu ýadaýyň gyzlaryň durmuşyna “ählitaraplaýyn täsir ýetirýändigini” aýtdy.
Guramalaryň gyz çagalaryň halkara gününiň birinji ýyldönümini belläp ýaýradan beýannamasynda durmuşa ir çykarylýan gyzlaryň köplenç hojalykda hem jyns taýdan gulçulyga sezewar edilýändigi, olaryň saglyk we bilim taýdan hukuklarynyň depelenýändigi bellendi.
Kabulda Birleşen Milletler Guramasynyň Owganystan boýunça ýörite wekili Jan Kubis Owganystany gyz çagalaryň durmuşa çykarylmagyna garşy göreşmäge çagyrdy.
Ýylda 18 ýaşyna ýetmedik 10 milliona golaý gyzyň durmuşa çykarylýandygy habar berilýär.


text:
Öýken ragyna garşy täze sanjym oýlanyp tapydy
Medisinada öz ekolyny döreden Kuba, öýken ragyna garşy täze sanjym oýlap tapdy.
Sanjym edilen hassalaryń ortaça ömri uzaýar we hal-ýagdaýyń gowulanýar.
Hünärmenler sanjymyń bejeriş maksatly bolandygyny we rak keseliniń öńüni almaýandygyny nygtaýar.
Saglygy Goraýyş ministrliginiń ýolbaşçylary, sanjymyń öýken ragyna duçar bolanlaryń ömrüni ortaça 4-5 aý uzadýandygyna göz ýetirendigini nygtady.
Amerikada rekord derejede jerime tölener
Amerikada temmäki öndürýän firmalardan biri bolan Filip Morris firmasynyń, öýken ragyndan ölen bir adamyń aýalyna 145 milliard dollarlyk jerime tölemegine karar berildi.
ABŞ-da, 1997-nji ýylda 67 ýaşynda öýken ragy sebäpli aradan çykan Jess Williams atly adamyń maşgalasy, 1999-njy ýylda Orengon ştatynda kaziýete ýüz tutdy we jerime talap etdi.
Kaziýet, temmäki öndürýän firmany günäkärlemek bilen 79 million 500 müń dollarlyk jerime tölemegine karar beripdi.
Da Winji operasiýasy
Liwanda 400 sany lukman, robot bilen operasiýa edilşini Türkiýeden öwrendi.
“Da Winji” bilen geçirlen operasiýa ilkinji gezek daşary ýurtda göni efirden berildi.
Stambulyń Ümraniýe Ylmy barlag keselnahasynyń, Robot hirurgiýa merkezinde, 3 sagada golaw dowam eden operasiýada, Liwanly lukmanlar, Stambulda operasiýany geçiren türk toparyndan maglumat aldy.
Da Winjiniń 540 dereje öwrülip bilýän we ynsanyń bilegine meńzeýän ukyply elleriniń ýardamy geçirlen operasiýa üstünlikli geçdi.
http:/ /www.trtturkmen.com
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Habarlar, Saglyk


text:
Orsýetli ýazyjy Boris Pasternakyň “Doktor Žiwago” atly romanynyň iki bölüminiň el bilen eden bellikleri 11-nji aprelde Nýo-Ýorkyň auksion öýünde 77,500 amerikan dollaryna satyldy.
Satyn alyjynyň adyny mälim etmeýän “Bonhams” auksion öýüniň aýtmagyna görä, golýazma agzalýan kitabyň üçünji we dördünji bölümleriniň taslamasyny öz içine alýar.
“Bu garalamadaky käbir sözlemler romanyň soňunda ýerleşdirilipdir” diýip, auksion öýüniň websaýtynda habar berilýär.
“Doktor Žiwago” kitaby sowet neşirýatçylary tarapyndan ret edilipdi. Soňra kitap ýurduň daşyna çykarylyp, Italiýada çap edilipdi.


text:
Berk liniýaly yslamçy topar bilen «hususy kontaktlary» tassyklan hem bolsa, owgan prezidenti Hamid Karzaý öz hökümeti bilen Talybanyň arasynda formal parahatçylyk gepleşikleriniň ýokdugyny aýtdy.
Karzaý Birleşen Ştatlaryň ABC telekanalynda efire berlen interwýuda Al-Kaýdanyň we beýleki terror toparlarynyň bölegi bolmadyk jeňçiler bilen geljekde parahatçylyk gepleşiklerini geçirmek ähtimallygyna tarap «açyk» ugur alnandygyny aýtdy.
Şeýle-de, prezident owgan aýallarynyň islendik formal gepleşikde «saldamly we täsirli» wekilçiliginiň boljagyny hem aýtdy.


text:
Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň Täjik gullugynyň petiklenen websaýtyna Täjigistanda indi girip bolýar.
Ozodi Radiosynyň websaýty penşenbe güni täjik häkimiýetleriniň talaby boýunça petiklenipdi.
Täjigistanyň Döwlet aragatnaşyk gullugynyň anna güni aýtmagyna görä, saýtyň petiklenmegi “raýatlardan gelen şikaýatlardan” soň amala aşyrylypdyr.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Stiwen Korn muny “senzura" diýip atlandyrdy.
Täjigistanyň Internet hyzmatyny hödürleýän gulluklarynyň assosiasiýasynyň başlygy Asomuddin Atoew duşenbe güni AÝ/AR-na aýtmagyna görä, internet hyzmatyny hödürleýän esasy gulluklar şenbe güni Aragatnaşyk gullugyndan bu saýty täzeden açmak barada SMS arkaly görkezme alypdyrlar.
Saýty açmak barada görkezme Ozodi Radiosynyň websaýtynyň we “Facebook” sosial ulgamynyň petiklenendigi barada ABŞ-nyň Duşenbedäki ilçihanasynyň bildiren aladasyndan soň berildi.
“Facebook” 27-nji noýabrda petiklendi we häzire çenli bu saýta girip bolmaýar.


text:
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 10—11 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.


text:
Owganystanyň resmileri şenbe güni Kabulda, Goranmak ministrliginiň binasynyň daşynda janyndan geçen bir hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda azyndan dokuz adamyň ölendigini habar berdiler.
Bu waka ABŞ-nyň goranmak sekretary Çak Heýgeliň Kabula sapary wagtynda amala aşyryldy. Ýöne resmiler bu partlamanyň Çak Heýgeliň golaýynda bolmandygyny aýdýarlar. Bu hüjümiň jogapkärçiligini Talyban topary öz üstüne aldy.
Anna güni Owganystana sapara baran Çak Heýgel öz saparynyň barşynda prezident Hamid Karzaý bilen gepleşik geçirmekligi we Owganystandaky ýagdaýlar bilen ýakyndan tanyşmaklygy planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Mundan daşary, ol amerikan ýörite güýçlerini bu ýurduň Wardak welaýatyndan çykarmak barada Owganystanyň prezidentiniň çykaran permany barada-da Hamid Karzaý bilen pikir alyşjakdygyny mälim etdi. Ýöne ol bu barada özüniň nähili teklipleri öňe sürjekdigi barada durup geçmedi.


text:
Ýemeniň paýtagty Saana şäherinde prezident Ali Abdullah Salehe garşy geçirilen protest demonstrasiýasy basylyp ýatyrlanda azyndan 26 adamyň öldürilendigi, onlarçasynyň ýaralanandygy habar berildi.
Maglumata görä, soňky aýlarda Salehiň režimine garşy geçirilen iň iri demonstrasiýada Ýemeniň howpsuzlyk güýçleri protestçileri oka tutupdyr.
Iýun aýynda özüne edilen hüjümde ýaralanan prezident Saleh häzir Saud Arabystanynda medisina bejergisini alýar.
Şu ýylyň fewralyndan bäri Ýemende bu ýurda 30 ýyllap ýolbaşçylyk eden Salehiň režimine garşy demonstrasiýalar dowam edýär.


text:
Aşgabat, 20-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
21-nji ýanwarda Aşgabatda Türkmen-amerikan biznes-forumy geçiriler. Onuň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy we söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge degişli täze çözgütler hem çemeleşmeler işlenip düzüler.
Bu maslahata gatnaşmak üçin ABŞ-dan wekilçilikli topar geler. Onuň düzüminde nebitgaz pudagyna, energetika, gurluşyga, habarlar tehnologiýasyna, saglygy goraýşa, ylym-bilime, ulag-aragatnaşyga we maliýe ulgamyna degişli ugurlarda iş alyp barmak üçin ýörite teklipleri taýýarlan iri kompaniýalaryň wekilleri bolar.
Türkmen-amerikan biznes-forumy döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmegiň ýolunda gelejekki meýilleri aýdyňlaşdyrmaga mümkinçilik berer.


text:
Orsýetiň häkimiýetleri howpsuzlyk güýçleriniň durnuksyz Demirgazyk Kawkaz regionynyň Kabardino-Balkariýa respublikasynda alty söweşijini atyp öldürendigini habar berdiler.
Terrora garşy milli komitetiniň (NAK) 3-nji awgustda aýtmagyna görä, söweşijiler regionyň paýtagty Nalçikde terrora garşy operasiýanyň çäginde ýaşaýyş jaýda gije gabalypdyr.
Mundan iki hepde ozal howpsuzlyk güýçleri Nalçikde geçiren çäreleriniň dowamynda söweşiji bolmakda güman edilýän alty adamy atyp öldüripdi.
Orsýetiň esasan musulman ilatly Demirgazyk Kawkaz regionynda howpsuzlyk güýçleriniň we yslamçy hereketleriň söweşijileriniň arasynda ýygy-ýygydan çaknyşyklar bolýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” (HRW) guramasy orsýet häkimiýetleriniň Orsýetiň anneksiýa eden Ukrainanyň Krym ýarymadasynda güýçli gorky klimatyny döredýändigini aýdýar.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän guramanyň 18-nji martda çap eden hasabatyndaOrsýetiň 2014-nji ýylyň mart aýynda Krymy anneksiýa etmeginden soň “Krymda söz azatlygynyň, bileleşmek we media azatlyklarynyň çürt-kesik çäklendirilendigini” belledi.
Şeýle-de HRW ýarymadanyň orsýetçi häkimiýetleriniň “Orsýetiň okkupasiýasyna garşy çykyş eden etnik azlygy bolan krym tatarlaryny kemsidendigini, gorkuzandygyny we kanuny eden-etdilikli ulanmak ýaly hereketleri amala aşyrandygyny” belledi.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça müdiri Federika Mogherini 18-nji martda eden çykyşynda 28 agzaly bileleşigiň Orsýetiň Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa edendigi baradaky pozisiýasyny ýene gaýtalady.


text:
Bu hadysa biziň durmuşymyzda diňe bir gezek bolýar. Lezzetlilik, howsala, gyzyklanma, küýseme duýgularyň sarsgynly birleşmesini döredýän ýeke-täk gezegi, durmuşda diňe bir gezek gaýtalap bolýar. Şol birinji gezegiň geçişi hem adamynyň soňky seksual durmuşyna, garşydaş jynsa bolan garaýşyna, maşgala gymmatlyklaryny bahalandyrmasyna öz aýgytly täsirini ýetirip bilýändir.
Hawa, siz dogry aňladyňyz. Men jynsy gatnaşyklaryň başlanyşy barada aýdýaryn. Döwürdeş ýaşlar fiziki taýdan ir ýetişýärler. Maglumat alma meselesinde hem olarda hiç hili kynçylyk döremeýär – ýörite ýazylan kitaplar, Internet ulgamy, telewideniýe (jynsy gatnaşyklary mazamlamaýan kinofilmlere duşmak juda kyn), galyberse-de, hemişe dogry we doly bolmadyk dostdyr-joralaryň maslahaty. Ýöne maglumaty kabul edip, ony durmuşda ýerlikli we zyýansyz ulanma çenli aralykda ep-esli menziller ýatyp biler...
JYNSY GATNAŞYKLARY HAÇAN BAŞLAMALY?
Şeýle sorag bilen gyzyklanyp, mekdep okuwçylary bilen geçirilýän duşuşyklarda, maňa has hem ýetginjek oglanlar ýygy ýüzlenýärler.
Bu soraga her kim, her dürli jogap berer. Her ýurtda hem, halkyň medeniýetine, maşgala gymmatlyklarynyň mizemezligine, dini garaýyşlaryna, eýeleýän sosial derejesine baglylykda adamlaryň bu gatnaşyklary başlama ýaşy dürli bolup biler. Statistiki maglumatlara ýüzlensek, jynsy gatnaşyklary hemmeden ir Islandiýada (ortaça 15,6 ýaş), soňundan Şwesiýada (16,2 ýaş), Finlýandiýada (16,5 ýaş), Norwegiýada (16,5 ýaş), Bolgariýada (16,9 ýaş) we Portugaliýada (16,9 ýaş) başlaýarlar. Rossiýada jynsy gatnaşyklary ortaça 18,7 ýaşda başlanýar.
Hemmelerden giç jynsy gatnaşyklary Malaýziýada (23 ýaşa), Indiýada (22,9 ýaş), Hytaýda (22,1 ýaş) we Tailandda (20,5 ýaş) başlaýarlar. Dünýäde jynsy gatnaşyklary başlamagyň ortaça ýaşy 18,4 ýaşa barabardyr.
Lukmanlaryň bellemegine görä, fiziologiki taýdan kämilleşme 18-22 ýaş aralygynda tamamlanyp, adamynyň köpelmäge ukyplylygynyň döreýänligini hem aňladýandyr. Beýle diýsem, "ilkinji jynsy alamatlar döräp, ilkinji aýbaşy gelenden soň, aýal maşgala göwreli bolmaga ukyply ahyryn" diýip, maňa garşy çykmagyňyz mümkin. Dogry. Ýöne entek fiziologiki taýdan kämilleşmedik beden, göwreliligi göterip, sagdyn çaga dogurmaga ukyplymy? "Bizi jynsy gatnaşyklar gyzyklandyrýar, siz bolsa çagadan tutdyňyz" diýip gatyrganmagyňyz hem mumkin.
Her niçik hem bolsa, adamynyň fiziologiýa we ruhy taýdan kämilleşmegini we meseläniň ýuridiki tarapyny göz öňüne tutup, hünärmenler jynsy gatnaşyklaryň 18 ýaşdan soň başlanmagyny ýerlikli hasaplaýarlar.
Ýöne jynsy gatnaşyklary başlamazdan öň, psihologiki we ahlaklylyk tarapdan taýynlygyňyzy özüňiz üçin aýdyňlaşdyrmagyň zerurdygyny belläsim gelýär.
JYNSY GATNAŞYKLARY MAŇA HÄZIR BAŞLAMA ZERURMY?
Bu gatnaşyklary başlamazdan öň, oňa bolan islegiňiziň sebäbini anyklap, wagtyň geçmegi bilen puşman etmejekdigiňize ynamyňyz bolsun. Ýetginjek oglanlar:
► jynsy gatnaşyklary başlan deň-duşlaryndan kem galmajak bolup;
► öz gyzyklanmasyny kanagatlandyrjak bolup;
► dörän islegine baş gelip bilmän;
► döwrebap görünme islegi bilen;
► özüne bolan söýgini tassyk etdirmek maksady bilen;
► tejribe almak maksady bilen;
► alkogol we neşe serişdeleriniň täsiri astynda
► jynsy gatnaşyklary başlap bilýärler.
Gyzlar öz tebigaty boýunça ýumşak, göwüntapyjy bolup, jynsy gatnaşyklary başlamagyň sebäpleriniň arasynda öz söýgüsini we arassalygyny oglana subut etme, söýýän oglanyny ýitirme gorkysynyň bolmagy ýaly sebäpler agdyklyk etse-de, döwrebap bolma islegi, alkogol serişdesiniň täsiri ýaly sebäpleri hem belläp bolar.
JOGAPKÄRÇILIGI DUÝMAGY ÖWRENIŇ
Jynsy gatnaşyklary başlamagy ýüregine düwen oglan hem, gyz hem indiden beýläk öz hereketleri babatda jogapkärçilikli bolmalydygyny bilmelidir. Çünki olar ululara mahsus durmuşa gadam basdylar, bu durmuşda bolsa dürli kynçylyklary ýeňip geçip, belli bir düzgünlere eýerme zerurdyr.
1-nji DÜZGÜN – HIÇ HAÇAN GYSSANMAŇ! – Size berlen şol birinji gezegi geçirmek üçin, şaýlan adamyňyzyň mynasypdygyna göz ýetiriň. Bu ýagdaýa has hem gyzlar üns bermelidir. Siz bu oglan bilen durmuşa bile gadam basyp, maşgala gurmaga taýynmy? Oglanyň size bolan gatnaşygy çynlakaýmy ýa-da onuň siziňkiden tapawutly meýilleri barmy? Siz bu gatnaşyklaryň üsti bilen oglana öz päkligiňizi, söýgüňizi subut eden ýagdaýyňyzda, ol siziň çözgüdiňize düşünip, ony minnetdarlyk bilen kabul edermi? Eger bu adam bilen durmuş ýoluňyz aýrylşa, size indiki duşan oglan düşünip bilermikä? Erkek oglanlaryň aglaba böleginiň, durmuş gurlanda gyzyň päkliginiň nyşany höküminde gyzlyk perdesiniň barlygyna üns berýändigini ýatdan çykarmaň.
2-nji DÜZGÜN – JYNSY GATNAŞYKLARY ÖZ ISLEGIŇIZ BILEN, AKYL-HUŞUŇYZYŇ DÜRS ÝAGDAÝYNDA BAŞLAŇ – bu gatnaşyklary alkogol ýa-da neşe serişdeleriniň täsiri astynda, boýun etmäniň ýa-da şert goýmanyň ("Maňa bolan söýgüňi subut et", "Diýenimi etmeseň, seniň bilen duşuşyp bilmerin") täsiri bilen başlama ýalňyşlykdyr. Şunuň ýaly ýagdaýlara duşmaz ýaly, gatnaşýan, wagt geçirýän, oturyşýan adamlaryňyzy ýakyndan tanama we göwnüňize ýaramaýan oturşyklardan gaça durma wajypdyr.
3-nji DÜZGÜN – BU GATNAŞYKLARA MAHSUS KYNÇYLYKLARDAN HABARDAR BOLUŇ – eger siz bu gatnaşyklary başlamagy ýüregiňize düwen bolsaňyz, onda bu babatda bilimliligiňizi artdyrma artyk bolmazdy. Adamynyň fiziologiýasy we anatomiýasy barada orta mekdeplerde maglumat alan bolsaňyz hem, şol alan maglumatlaryňyzy ýatlama peýdaly bolardy. Öňüni alyş çärelerini dogry saýlamak üçin bolup biljek kynçylyklary hem bilme ýerliklidir. Birinji alnan jynsy tejribeden esasan iki sany kynçylyk ýüze çykyp biler: jynsy gatnaşyklary arkaly geçýän keseller we islenilmedik göwrelilik.
Bu gatnaşyklaryň "sowgat berip" biljek keselleriniň (merezýel, hlamidioz, sözenek, uçuk, trihomoniaz we baş.) alamatlaryny öwreniň. Bu peýdaly bilimlilikdir. ÝATDA SAKLA! Bu keseller bilen keselländigini adamynyň daşky keşbinden bilip bolmaýar. Daşyndan göräýmäge görmegeý we syrdam ýigit ýa-da göze ýakymly aýal maşgala hem bu ýokançlyklary göteriji bolup bilýändir.
Prezerwatiw – bu ýokançlyklara böwet bolup biljek ýeke-täk serişde bolup durýandyr. Ony dogry geýmegi öwreniň we her seksual gatnaşyklarda ony ulanmagy endik ediniň. Bu endigiň siziň saglygyňyzy gorap biljekdigini ýatda saklaň.
4-nji DÜZGÜN – ÝAGDAÝA DOGRY BAHA BERMEGI BAŞARYŇ – islenilmedik göwreliligiň öňüni almak diňe aýal maşgalanyň esasy aladasy bolup durýandyr. Öz durmuşyňy we geljegiňi başga adama ynanmak uly ýalňyşlykdyr. Eger islenilmedik göwreliligiň döremegi toý dabarasy bilen tamamlanaýan ýagdaýynda hem, şeýle nikalar seýrek ýagdaýlarda bagtly bolýarlar. Sebäbi islenilmedik göwrelilik diňe siziň durmuşy meýilleriňize däl-de, siziň ýakynlaryňyzyň durmuş meýilleriniň amala aşmagyna hem päsgel berýär. Siziň çözgüdiňiz nähili bolaýanda hem, ol siziň durmuşyňyzy üýtgeder. Abort etdirip, siz özüňizi geljekde önelgesizlige sezewar edip bilersiňiz. Eger bagtly maşgalany gurma başa barmasa, doguraýan ýagdaýyňyzda hem, siz çagany eke özüňiz terbiýelemeli bolarsyňyz.
Jynsy gatnaşyklary başlamaga hyýallanan gyza, ginekolog lukmanynyň göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri babatda maslahatyny alma we aýbaşy gelmelerini kadaly gözegçilikde saklama peýdaly bolardy. Bu soragda daşdan eşiden maglumatlaryňyzy ulanmadan gaça duruň.
BU DIŇE SENIŇ ÇÖZGÜDIŇ BOLMALY!
Adam doglup, ulaldygy saýyn öz durmuşynda müňlerçe gezek dogry we özi üçin peýdaly çözgütleri kabul etmeli bolýar. Çagalyk çagymyz ene-atalar şuny biziň ýerimize ýerine ýetirýärler. Biz ulalyp, dünýä akyl ýetirip başlamyzdan soň, ýagdaýlardan netije çykarmagy öwrenip başlaýarys. Näme geýmeli? Özüňi nähili alyp barmaly? Nirde okamaly? Dostyňy (joraňy) nähili saýlamaly? Dörän duýgulardan nädip baş alyp çykmaly?
Eger günleriň bir güni, jynsy gatnaşyklary başlama islegi seniň hyýalyňa gelen bolsa, pikir et! Eger seniň üçin, bu gatnaşyklaryň söýýän ýeke-täk adamyň bilen nikada başlanmagy onçakly wajyp bolmasa, onuň seniň durmuşyňy, geljegiňi üýtgedip, wagtyň geçmegi bilen puşman etdirmejekdigine ynamly bol!
Teswirlemeler
Gynansak-da, ýetginjeklik ýaşdakylaryň we ýetginjeklik ýaşdakylardan aňy bilen tapawutlanmaýanlaryň arasynda öz kellesi, aňy-düşünjesi we gymmatlyklary bilen netije çykarmaga derek öz deň-duşlaryna bir zat subut etjek bolýarlar. Eýsem, seniň durmuşyňdaky wajyp wakalara degişli soraglary sen illeriň sen barada nähili pikir edýändigine esaslanyp çözmelimi?
"Döwrebap görünmek üçin"
Eger ýalňyşmaýan bolsam adam jynsy gatnaşyklaryna özünden öňki biologiki görnüşinde (Homo Sapiýens bolmazyndan ozal) wagty hem ukyplydy. "Döwrebap" adamlaryň pikirine görä, bu 21-nji asyryň trendymyka?
"Söýgiňi subut etmek üçin"
Söýýän adam öz isleglerine we bedenine diýenini etdirip bilýärmikä diýip, pikir edýärin. Eger gyzy söýýäniň çyn bolsa, onda onuň geljegi bilen oýun etmek gyz üçin howplydygyna düşünmek gerek.
P.S. Örän durmuşy makala. Lukmanyň bu ýazan makalasy üçin, onuň elini berk gysmak isleýärin.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ors prezidenti Dimitriý Medwedew bilen ermeni prezidenti Serž Sarkisýan Moskwanyň bu ýurduň harby bazasyndan peýdalanmak möhletini ýene 24 ýyl uzaltmak barada täze şertnama gol çekişdiler.
Öňki ylalaşyk boýunça Orsýet Ermenistanyň Gümri bazasyny 2020-nji ýylda boşatmalydy. Ýöne indi bu möhlet 2044-njy ýylda tamamlanýar.
Gelnen ylalaşyk boýunça Orsýet we Ermenistanyň harby enjamlaryny täzeläp, onuň ýaragly güýçleri bilen birlikde ýurduň howpsuzlygyny üpjün etmeli.
Şu gün gol çekişlikden soň Ýerewanda geçen metbugat konferensiýasynda Sarkisýan: “Bu Orsýetiň geografik we strategik jogapkärçilik sferasyny giňelder” diýip, şertanamany öwdi.
“Orsýet Ermenistan Respublikasynyň howpsuzlygyny üpjün etmegi, biziň güýçlerimizi kämilleşdirilen ýaraglar bilen abzallaşdyrmagy öz üstüne aldy” diýip, Sarkisýan aýtdy.
Moskwanyň ýarany
1995-nji ýylda baglaşylan şertnamanyň täzelenmegi Orsýetiň harby güýçleriniň Ermenistanda bolmagyny pugtalandyrana meňzeýär. Beýleki goňşular, Gürjüstan we Azerbaýjan, özbaşdak hereket etmäge synanyşyp ýörkä, Ermenistan regionda Moskwanyň ýeke-täk ynamdar ýarany bolup durýar.
Ermeniler aslynda Daglyk-Garabag dawasyny Azerbaýjanyň harby güýç bilen çözmäge synanyşmagyndan gorkýarlar. Olar: “Bu şertnama bular ýaly işiň öňüni alar” diýýärler.
Ýöne Moskwanyň “Ermenistanyň howpsuzlygyny gorajak” diýýäniniň Daglyk-Garabagy hem öz içine alýandygy belli däl. Sebäbi bu region Azerbaýjanyň territoriýasynda ýerleşýär.
Medwedew anna güni Orsýetiň Daglyk-Garabag konfliktini çözmegiň iň gowy ýolunyň gepleşiklerdigine ynanýandygyny aýtdy: “Regionda ýer taýdan iň uly, ykdysady we harby taýdan, şeýle hem howpsuzlygy üpjün etmekde iň güýçli döwlet hökmünde Orsýetiň wezipesi parahatçylygy we tertip-düzgüni gorap saklamak”.
Azerbaýjanyň reaksiýasy
Azerbaýjanyň Daşary işleri ministrliginiň sözçüsi Elhan Poluhow Moskwany Azerbaýjanyň garşysyna Gümri bazasyndan ýarag ulanmazlyk barada ozal gelnen ylalaşyklary ýerine ýetirmeklige çagyrdy.
2006-njy ýylda Orsýetiň Gürjüstana degişli Batumi we Ahalkalakydaky bazalary ýapylansoň, ol ýerlerdäki ýaraglar Gümrä getirildi. Pohulowyň aýtmagyna görä, Moskwa şonda bu ýaraglary Azerbaýjanyň garşysyna ulanmazlygy wada edipdir.
Orsýet bu täze goranyş paktynyň ähmiýetini ulaltmazlyga synanyşýar. 18-nji awgustda Orsýetiň daşary işler ministri Lawrow: “Gümri bazasynyň funksiýasynda özgerişlere garaşmaly däl” diýdi.
Moskwanyň Ermenistany nähili täze ýaraglar bilen üpjün etjekdigi belli däl. Gümri bazasynda häzir MiG-26 kysymly harby reaktiw uçarlar, S-300 raketa sistemalary, şeýle hem 5000 töweregi rus esgeri bar.