text:
Ýewropanyň ýewro giňişligine girýän 17 sany ýurdunyň maliýe ministrleri Brusselde duşuşyp, Gresiýa üçin köp wagtdan bäri garaşylýan pul kömegini makulladylar.
Ýewropa Bileleşiginiň ykdysadyýet boýunça ýörite wekili Olli Rehn Gresiýa 49.1 milliarddan gowrak ýewrony bermek barada çarşenbe güni gelnen kararyň pulsuz kösenýän ýurt üçin köp aýlap dowam eden kesgitsizlikden soň çykalga boljagyny belledi.
Puluň 34.3 milliard ýewro mukdardaky birinji bölegi ýakyn günlerde geçirilmeli, galan bölegi bolsa 2013-nji ýylyň birinji çärýeginde berilmeli.
Gresiýanyň hökümeti kreditorlaryň talaplaryny ýerine ýetirmäge we barha köpelýän bergilerini üzmäge potensial ukypsyzlygynyň öňüni almaga çalyşypdy.
Geçen hepdede Gresiýa öz bergilerini satyn almak boýunça programmasyna başlady. Bu, Gresiýa üçin döwlet bergilerini 20 milliard ýewro mukdarda azaltmaga mümkinçilik döreder.
Bu karar 27 ýurdy öz içine alýan Ýewropa Bileleşiginiň maliýe ministrleriniň 2014-nji ýylyň mart aýyndan başlap ýewro giňişliginiň banklaryna gözegçilik etmek boýunça düzgünler barada ylalaşanlaryndan soň yglan edilipdi.
Ýewropa Bileleşiginiň komissary Mişel Barnier bu ylalaşygy “banklaryň bileleşmegi üçin ilkinji uly ädim” atlandyrdy.
Britaniýanyň kansleri George Osborne munuň Ýewropa Bileleşiginiň bank birleşigine girmejek agza döwletleriniň bähbitlerini hem gorap biljegini belledi.
Ylalaşyga laýyklykda Ýewropanyň 150-den gowrak iň uly banklary Ýewropanyň Merkezi Bankynyň göni gözegçiliginde bolar.
Ýewropanyň Merkezi Banky ýewro giňişligine gözegçilik eder, banklaryň işlemegi üçin lisenziýa rugsadyny bermäge we ýatyrmaga ukyply bolar. Oňa barlaglary geçirmäge hem düzgünleri berjaý etmeýän banklara jerime salmaga ygtyýar beriler.
Indi bu ylalaşyk Ýewropa Bileleşiginiň liderleri tarapyndan makullanmaly. Şeýle-de Ýewropa Parlamenti we ýurtlaryň milli parlamentleri tarapyndan tassyklanmaly.


c: text/html

text:
Gazagystanyň Merkezi saýlaw komissiýasy syýasy partiýalaryň teledebatyny 12-nji ýanwara belledi. Bu partiýalar öňümizdäki ýekşenbe güni wagtyndan öň geçiriljek parlament saýlawlaryna gatnaşarlar.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň agzasy Lýazzet Suleýmeniň aýtmagyna görä, iki sany tema – “Ykdysadyýet – ýurduň ösüşiniň özeni” we “Gazagystanda adam kapitalyny ösdürmek” boýunça çekeleşikler geçiriler.
Çekeleşige gatnaşmak üçin sekiz sany partiýa hasaba alnypdyr.
Gazagystanyň konstitusion geňeşiniň kararyna laýyklykda, Žanaözen şäherinde ses berişlik geçirilmez. Bu şäherde köpçülikleýin bidüzgünçiliklerden soň adatdan daşary ýagdaý dowam edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň resmileri 17-nji sentýabrda Nýu Ýorkda bolan partlamalar bilen baglylykda 28 ýaşly erkek adamyň gözlenýändigini aýtdylar.
19-njy sentýabrda ýerli polisiýa asly Owganystaly amerikan raýaty Ahmad Han Rahimi diýlip tanadylan adamyň suratyny ýaýratdy.
Mer Bill de Blasio adamyň ýaragly we howply bolmagynyň ähtimaldygyny aýtdy.
Munuň öňüsyrasynda ABŞ-nyň mediasy 18-nji sentýabrda agşam bäş adamyň sorag edişlik üçin tussaghana alnyp barylandygyny habar berdi. Olar bir gün ozal Manhattanda 29 adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan elde ýasalan bombanyň partladylmagynyň derňelmeginiň çäginde sorag edilýärler.
Maglumatlarda aýdylyşyna görä, bäş adam Nýu Ýorkyň Brooklyn bölegnde ýolda saklanan awtoulagda bilelikde tutulypdyr we Federal derňew býurosynyň (FBI) Manhattandaky edarasyna sorag edişlik üçin äkidilipdir.
19-njy senýabrda irden Federal deňrew býurosy agzalan bäş adamdan hiç biriniň Nor-Ýorkyň Çelsi böleginde bolan partlama gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdy.
Nýu Ýorkda we Nýu Jerside bolan partlamalara kimiň jogapkärdigi barada dessine maglumat berilmedi.
Resmiler hüjümleriň hiç biriniň halkara terrorçylyk toparlaryna gatnaşygynyny görkezýän takyk alamatlaryň ýokdugyny aýtdylar.


text:
Russiýanyň Goranmak ministrligi özüniň Siriýadaky söweş uçarlary bilen baglylykda Türkiýäniň harbylary bilen göni aragatnaşyga geçendigini mälim etdi. Bu beýanatdan birnäçe sagat oň, Türkiýe Siriýadan öz territoriýasyna geçen näbelli dron uçaryny urup düşüripdi.
Bu aralykda Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Mihaýil Bogdanow 18-nji oktýabrda Stambulda türk resmileri bilen konsultasiýalaryň geçirjekdigini mälim etdi.
Türkiýe Kilis şäheriniň golaýynda urlan drony kimiň dolandyrandygyny anyklamak üçin, sebite ýörite derňew toparyny ýollandygyny mälim etdi.
ABŞ bu pilotsyz uçaryň Russiýa degişli bolan bolmagynyň mümkindigini öňe sürdi.
Mundan ozal, Russiýanyň döwlet eýeçiligindäki RIA-Nowosti habarlar gullugy bir rus harbysynyň “Siriýadaky rus uçarlarynyň ählisi plana görä hereket edýär” diýen sözlerini getiripdi.
NATO agza Türkiýe Russiýanyň öz howa araçäklerini bozýandygyny aýdyp, ençeme gezek nägileligini bildiripdi.


text:
Anna güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Belarusa saparynyň barşynda birnäçe ylalaşyga gol çekildi.
Hususan-da, Türkmenistanyň resmi habar agentligi anna güni Minskde Türkmenistan bilen Belarusyň özara hyzmatdaşlyk baradaky işewur geňeşini döretmek boýunça ylalaşyga gol çekendiklerini habar berdi.
Maglumata görä, bu baradaky ylalaşyga iki ýurduň söwda-senagat palatalarynyň ýolbaşçylary gol çekipdirler.
Mundan daşary, anna güni Belarusyň bilim ministri Sergeý Maskewiç bilen Türkmenistanyň wise-premýeri Sapardurdy Toýlyewiň bilim pudagyndaky özara hyzmatdaşlyklar boýunça hökümetara ylalaşygyna gol çekendikleri-de habar berildi.


text:
Orsýet bilen Hytaýyň Siriýanyň prezidenti Başar Assada garşy berkräk çäre görülmegini goldamagy üçin edilýän diplomatiki tagallalar güýçlendirilýär.
Halkara wekili Kofi Annan Moskwa iki günlük saparynyň dowamynda prezident Wladimir Putin we daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen duşuşar.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi-mun bolsa, duşenbe güni Pekinde prezident Hýu Jintao we beýleki uly resmiler bilen duşuşar.
Bu diplomatiki tagallalar Howpsuzlyk geňeşiniň anna güni BMG-niň Siriýadaky missiýasynyň ygtyýarlygyny uzaltmaly soňky möhletiniň öň ýanyna gabat geldi.
Tremsadaky söweş "gyrgyn" atlandyryldy
Assad Tremsa obasyndaky söweşden soň täze tankyda sezewar boldy, aktiwistler bu söweşi "gyrgyn" diýip atlandyrdylar.
Siriýa ýekşenbe güni Annanyň siriýa goşunlary Tremsada agyr ýaraglary ýa-da wertolýotlary ulandy diýen aýyplamasyny ýalana çykardy.
Siriýanyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Jihad Madkissi bu barada şeýle diýdi:
“Hökümet guýçleri uçarlary ýa wertolýotlary, tanklary ýa toplary ulanmady. Bir kwadrat kilometr oba hüjüm etmek üçin artilleriýanyň ulanylandygy barada aýdylan zatlaryň ählisi nädogry” diýip, Madkissi aýtdy we özleriniň Howpsuzlyk geňeşinde maslahat edilýän wagtyna gabat şeýle zatlary aýdýan adamlaryň tutýan maksatlaryny bilýändiklerini nygtady.
Onuň pikiriçe, bu hili zatlary aýdýan adamlar Orsýetiň Howpsuzlyk geňeşinde eýeleýän parasatly pozisiýasyna garşy goşmaça delil edinmek isleýärler. Şeýle-de ol goşunyň bigünä raýatlara hüjüm etmändigini, bu ýerde kanun güýçleri bilen bikanun ýaraglanan we syýasy çözgüde ynanmaýan toparlaryň arasynda çaknyşyk bolandygyny aýtdy.
Annan Siriýanyň hökümetini, Tremsadaky hereketleriniň netijesinde, özüniň BMG tarapyndan goldanylýan parahatçylyk tagallalary babatdaky borçlaryny ýerine ýetirmezlikde günäledi.
Halkara Gyzyl Haç komiteti bu konflikti graždan urşy diýip atlandyrdy. Bu ýagdaý iki tarapyň adamlarynyň hem uruş jenaýatlarynda aýyplanyp biljegini aňladýar.
Söweşiň gerimi giňeýär
Şu aralykda söweşleriň Damaskyň ikinji bir etrabyna hem ýaýrandygy habar berildi.
Ýaşaýjylar bu söweşleri Assada garşy bir ýarym ýyldan gowrak ozal turan gozgalaňyň çäginde paýtagta aralaşmak üçin gurlan iň agyr darkaşlaryň biri hökmünde häsiýetlendirýärler.
Damaskdaky aktiwistler siriýa goşunynyň uçar meýdanyna barýan ýoly bekländigini we şäheriň günorta etraplaryndaky söweşijileriň daşyny gabamaga çalyşýandygyny aýdýarlar.
Assadyň iň ýakyn regional ýarany bolan Eýran özüniň Siriýanyň hökümeti bilen oppozisiýasynyň arasynda geçiriljek gepleşiklere beýemçilik etmäge taýýardygyny aýtdy.
Eýranyň daşary işler ministri Akbar Salehi bu krizisiň daşardan gatyşylmazdan, siriýalylaryň özleriniň arasynda çözülmelidigini öňe sürdi.
Şu aralykda Arap Ligasynyň baş sekretary Nabil al-Arabi Siriýada etniki arassalaýyşyň alamatlarynyň görünýändigini aýtdy we BMG-niň Düzgünnamasynyň sanksiýalary girizmek, güýç ulanmak mümkinçiliklerine ygtyýar berýän 7-nji baby easynda herekete geçmäge çagyrdy.


text:
Artyk ogullary
Artyk ogullary
Artyk hökümdar kim bolupdyr? Artyk begiň has dogrusy Artyk hökümdaryň ady Daňdanakan söweşinden soňra Soltan Alp Arslanyň zamanynda çykyp başlapdyr. 1063-nji ỳylda Artyk türkmen ỳigitleri bilen bilelikde Soltan Alp Arslanyň ỳygynyna goşulyp, serkerdelik edip başlaỳar. Artyk begiň Horasanda häzirki Türkmenistanyň topragynda ỳasandygy baradaky maglumat berdi. 1040-njy ỳylyň Daňdanakan söweşinden soň Horasana dolan türkmenleriň sany köp bolupdyr. Artyk ogullary Anadoluda Diỳarbekir, Mardin we harput töwereklerde 1102-1409-njy ỳyllarda höküm sürỳärler, Artyk begiň iki ogly Sökmen bilen Ilgazy kakasyndan soň tagta geçỳärler. Artyk ogullary hökümdarlary dünỳä medeniỳetine uly goşant goşupdyrlar. Taryhda türkmen robotlaryny, mehaniki sagatlary gaỳyklary oỳlap tapypdyrlar. Olaryň ỳörite şaỳlyk pullary hem bolupdyr. Artyk ogullary türkmenleri hakynda olaryň medeniỳeti hakynda Jezeriniň “Adatdan daşary mehanik gurallaryň maglumatlary hakynda” kitabynda giňişleỳin gürrüň berilỳär. Hut şonuň üçinem Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň ylyma, ussatlyga, senetçelige ỳugurlan türkmen medeniỳetiniň belentligini nygtamagy ỳöne ỳere däldir.


text:
Aşgabat, 17.02.2015. “Türkmenportal”.
Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan Watanymyz milli senenamasyndaky ähmiýetli wakasy — seneleriň birini—Döwlet baýdagynyň gününi bellemäge taýýarlyk görýär. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe eziz Watanymyzyň mukaddes Tugy ýurdumyzyň esasy döwlet nyşanlarynyň biri bolmak bilen, türkmen halkynyň mizemez agzybirligini we jebisligini, milletiň gadymdan gelýän gymmatlyklary bolan parahatçylyk we ylalaşyk, ynsanperwerlik we döredijilik ýörelgeleriniň ebediligini alamatlandyrýar. Şol gymmatlyklar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýöredýän syýasatynyň esasyny düzüp, bu syýasat biziň ýurdumyza halkara abraýyny getirdi.
Döwlet Baştutanymyzyň ählumumy parahatçylygy we durnuklylygy berkitmäge ýardam edýän esasy şert hökmünde dünýäniň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça halkara başlangyçlary eziz Watanymyzyň gülläp ösmegine, türkmenistanlylaryň durmuş derejesiniň ýokarlanmagyna gönükdirilen bu oňyn syýasatyň möhüm ugry bolup durýar. BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan "Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hem-de durnukly ösüşi we halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde onuň hyzmaty" hakynda Rezolýusiýanyň kabul edilmegi şol başlangyçlaryň möhümdigine we olaryň dünýä bileleşigi tarapyndan giň goldaw tapandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Türkmenistan dünýäniň energetika döwleti bolmak bilen, öz baý uglewodorod serişdelerini tutuş adamzadyň hyzmatynda goýmaga çalyşýar. Biziň ýurdumyz bu ugurda öňdengörüjilikli, oýlanyşykly strategiýany amala aşyrmak bilen energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmagyň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak, köpugurly turba geçiriji düzümi diwersifikasiýalaşdyrmak we ýangyç-energetika toplumynda deň hukukly özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek ugrunda çykyş edýär.
Häzir Amyderýanyň sag kenarynda, Hazar deňziniň türkmen böleginde we ýurdumyzyň beýleki sebitlerinde nebit we gaz ýataklarynyň 180-den gowragy açyldy, geljegi uly bolan nebit we gaz düzümleriniň müňden gowragy ýüze çykaryldy. Tebigy gazyň tassyklanan gorlary boýunça Türkmenistan dünýäde 4-nji orny eýeleýär. munuň özi halkara auditor kompaniýalary tarapyndan birnäçe gezek tassyklanyldy. Ynha, häzirki wagtda bilermenler “Galkynyş” we “Ýaşlar” gaz ýataklarynyň gorlaryny 26 trillion 200 millirad kub metr gaz möçberinde kesgitleýärler, bu bolsa şol ägirt uly gaz känini dünýäniň ikinji ornuna çykarýar. Ýurdumyzyň umumy kuwwaty bolsa nebit ölçeginde 71,2 milliard tonna deň bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, häzir Türkmenistanyň halkara tejribesinde kabul edilen ýataklaryň gorlaryny, nebitiň we gazyň mümkin bolan we çaklanýan serişdelerini toparlara bölmäge taýýarlyk görýär. Dünýäniň dürli ýurtlarynda ulanylýan bu ulgam nebitgaz senagatynda geçirilýän geologiýa-gözleg, buraw we beýleki işleriň barşynda alnan ähli maglumatlary özünde jemleýär. Ol uglewodorod serişdeleriniň bar bolan gorlaryny takyk kesgitlemek bilen çäklenmän, eýsem, olary senagat taýdan işlemegiň ykdysady kesgitlemesini geçirmäge mümkinçilik berýär. Bu ulgam eýýäm auditor barlagy we ýurdumyzyň käbir ýataklarynyň gorlaryny sertifikatlaşdyrmak işleri geçirilende ulanyldy.
Türkmen energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilmegini diwersifikasiýalaşdyrmak babatda uly işler geçirilýär. Ýeri gelende ýatlasak, 2009-njy ýylyň dekabrynda türkmen gazynyň Russiýa we Eýran ugurlaryna täze ugur – Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisi goşuldy. Häzirki wagtda bu gaz geçirijiniň üç şahasy gurlup, olaryň umumy kuwwaty 55 milliard kub metre ýetdi. 4-nji şahanyň gurluşygy dowam edýär, onuň ulanmaga berilmegi tebigy gazyň Hytaý bazaryna iberilýän möçberini 65 milliard kub metre ýetirmäge mümkinçilik berer.
Kuwwaty 1 ýylda 33 milliard kub metre barabar boljak Türkmenistan– Owganystan–Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmagyň taslamasy hem Aziýanyň energetika ulgamynda Türkmenistanyň eýeleýän ornuny berkider. Mundan başga-da, uzynlygy 800 kilometre golaý bolan Gündogar-Günbatar gaz geçirijisiniň gurluşygy ýokary depginler bilen alnyp barylýar. Ol Türkmenistanyň Gündogar gaz ýataklaryny Hazar deňziniň kenary bilen baglanyşdyrar. Bu gaz geçiriji ýurdumyzyň ähli iri ýataklaryny bir bitewi gaz geçiriji ulgama birleşdirmäge mümkinçilik berer.
Nebiti gaýtadan işleýän senagaty ösdürmekde hem uly üstünlikler gazanyldy. Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň durkuny täzelemäge we döwrebaplaşdyrmaga ägirt uly maýa goýuldy. Bu bolsa daşary ýurtly sarp edijileriň uly islegine eýe bolan önümleriň görnüşini artdyrmaga mümkinçilik berdi. TNGIZ toplumyny we Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodyny tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrmak çig nebitiň çykarylýan möçberini we düýpli işlenmegini artdyrmaga gönükdirilendir.
Nebiti we gazy gaýtadan işleýän pudaklaryň mümkinçilikleri hakynda aýtmak bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2013-nji ýylyň sentýabrynda Ýaponiýa saparynyň aýratyn ähmiýetini bellemek gerek. Şol saparyň çäklerinde Türkmenistanda täze nebit we gaz himiýa desgalaryny gurmak boýunça täze şertnamalar üçin esas bolan resminamalaryň toplumyna gol çekildi. Olaryň hatarynda geçen ýyl badalga berlen sebitde iri—Gyýanlydaky polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumyny, şeýle hem Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürýän zawody gurmagyň taslamalary bar.
Olaryň hatarynda geçen ýyl amala aşyrylyp başlanan Gyýanlydaky polietilen we propilen öndürmek boýunça sebitde iň iri gazhimiýa toplumynyň, şeýle hem Ahal welaýatyndaky benzin we tebigy gaz öndürmäge niýetlenen zawodyň gurluşygynyň taslamalaryny görkezmek bolar.
Biziň ýurdumyzda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilen 2015-nji ýylda ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalary möhüm wezipeleriň birnäçesini, şol sanda nebitiň we gazyň çykarylýan, gaýtadan işlenilýän we eksport edilýän möçberlerini artdyrmak boýunça wezipäni çözmeli. Umuman, energiýa serişdeleriniň ägirt uly gorlarynyň dünýä döwletleriniň işewür hyzmatdaşlary we esasy kompaniýalary bilen bilelikde netijeli özleşdirilmegi Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmek üçin çäksiz mümkinçilikleri açýar.
Eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň hatyrasyna
Aşgabat, 17.02.2015. “Türkmenportal”.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
19-njy oktýabrda Türkmenistanyň Mejlisi 2013-nji ýyl boýunça döwlet býujeti baradaky kanuny kabul etdi. Bu kabul edilen kanuna laýyklykda, geljek ýyl döwlet býujetiniň umumy sarp ediljek bölegi 89 milliard 736 million manada golaý bolar.
Şu puluň ýarsyndan gowragynyň, ýagny 47 milliard manatdan gowragynyň önümçilik we sosial-medeni pudaga goýberiljekdigi aýdylýar. Eýsem, göz öňünde tutulýan bu çykdajylar we, umuman, Türkmenistanyň geljek ýylky býujet syýasaty barada bilermenler nähili garaýyşda? Azatlyk Radiosy şu barada Türkmenistanyň merkezi bankynyň başlygynyň ozalky orunbasary, ykdysadyýet ugrundan bilermen Annadurdy Hajyýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Annadurdy, Türkmenistanyň täze döwlet býujeti barada berlen resmi maglumatda geljek ýyl käbir pudaklara goýberiljek serişdeleriň prosent gatnaşygynyň geçen ýyldakydan birneme köp boljakdygy aýdylýar, emma olaryň pul möçberi görkezilmeýär. Munuň üstesine, sarp ediljek tutuş puluň 50 prosentden gowragynyň önümçilik we sosial-medeni pudaga goýberiljekdigi aýdylýar. Önümçilige we sosial-medeni pudaga tutuş býujetiň ýarsyndan gowragynyň sarp edilmegi, siziň pikiriňizçe, ýerlikli zatmy?
A.Hajyýew: Türkmenistan bilen bagly islendik meselä garalanda, biz esasy bir problema bilen ýüzbe-ýüz bolýarys – bu ýurduň ýapyklygy. Görkezilýän bir ýa-da sanlyja sanlaryň esasynda bu ýurtda nämeleriň amala aşyrylýandygyny seljermek mümkin däl. Munuň üçin has giňişleýin maglumatlaryň bolmagy zerur.
Türkmenistanyň sosial-medeni ösüşi üçin goýberiljek 50 prosentden gowrak serişde barada aýdylanda bolsa, meniň pikirimçe, şeýle möçberdäki serişde asla real goýberilmeli serişde däl. Bu meselede häkimietler “biz welaýatlarda şular ýaly edaralary, şunça çagalar bagyny, şunça mekdebi, şunça sany keselhanany, şunça kluby, şunça sany stadion we şuňa meňzeşleri gurmakçy” diýip maglumat bermeli.
Azatlyk Radiosy: Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelen başky ýyllarynda haýsy pudaga býujetiň näçe prosent pulunyň goýberiljekdigi barada has anygrak maglumatlar hem berlip başlanypdy. Ýöne häzirki býujet kanunynda haýsy pudaga anyk näçe puluň goýberilýändigi görkezilmeýär-de, diňe geçen ýylky bilen deňeşdirilende näçe prosent artdyrylýandygy aýdylýar. Ilata anyk sanlaryň görkezilmezliginiň sebäbi näme bilen baglanyşykly bolup biler?
A.Hajyýew: Bu ýerde, meniň çakym boýunça, “sosial-medeni çykdajylar” diýen deliliň arkasynda dürli hili medeni obýektleriň, teatrlaryň, nähilidir bir stadionlaryň, nähilidir bir myhmanhanalaryň gurluşyklary üçin ediljek çykdajylar duran bolmaly.
Elbetde, bu barada maglumatyň ýoklugy bolsa, ýene-de, Türkmenistanyň ýapyklygy bilen baglanyşykly. Galyberse-de, bu ýagdaý ýurduň ähli durmuşynyň diňe bir adam, ýagny prezident tarapyndan dolandyrylýandygy bilen baglanyşykly. Ol, hökümet ýolbaşçysy hökmünde, parlamente-de hasabat bermeýär. Onuň üstünden hiç hili kontrollyk ýok.
Şoňa görä-de, prezident anyk sanlar barada gürrüň etmekligi ýa-da edilen we edilmedik işler barada hasabat bermekligi zerur hem hasaplamaýar. Ol nähilidir bir howaýy sanlar barada gürrüň edýär, ol sanlar barada bolsa hiç hili anyk subutnamalar berilmeýär.
Azatlyk Radiosy: Ösen günbatar ýurtlarda döwlet býujeti kabul edilende, býujet baradaky maglumatlary ilata açyk etmekde nähili praktikalar ulanylýar?
A.Hajyýew: Günbatardaky ýönekeý praktika köppartiýalylyk sistemasyndan durýar. Onda her bir partiýa ilatyň bähbidini öňe sürüp, çykyş edýär. Olar sosial maksatlar, saglygy saklaýyş we ähli beýleki pudaklar üçin goýberilýän serişdeler barada anyk sanlary görkezýärler. Bu sanlar hem, mysal üçin, derman satyn almak, enjam satyn almak, medisina işgärlerine hak tölemek diýen ýaly anyk maksatlara bölünýär.
Şonuň netijesinde, raýatlar býujet serişdeleriniň anyk niräk gönderilýändigini bilýärler. Munuň hem üstesine, býujet ýylynyň ahyrynda häkimiýetler ol ýa-da beýleki bir maddalar boýunça serişdeleriň nähili sarp edilendigi barada hasabat berýärler. Emma, Türkmenistanda bular ýaly zat ýok.


text:
Anna güni agşamlyk Gazagystanyň Atyrau oblastyndaky bir polisiýa punktunyň golaýynda organ işgärleri bilen näbelli ýaragly adamlaryň arasynda atyşyklar ýüz berdi.
Ýerli resmiler bu atyşyklarda azyndan iki polisiýa işgäriniň ýaralanandygyny mälim etdiler.
Bu wakanyň öňýany, anna güni giçlik bu oblastyň paýtagty bolan Atyrau şäherindäki polisiýa edarasynyň howlusynda partlama amala aşyrylandygy habar berildi.
Maglumatda polisiýa işgärleriniň wakanyň bolan ýeriniň töwereklerindäki transport ýollaryny baglap, anna güni agşamlyk ok atan we partlamany amala aşyran adamlary gözlemeklerini dowam etdirýändikleri aýdylýar.
Ýöne bu waka bilen baglanyşykly kimdir-biriniň tussag edilendigi ýa edilmändigi barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Saglyk we howpsuzlyk resmileri öten agşam Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Kalandiýa bosgun lagerinde ysraýyl esgerleriniň iki palestinalyny atyp öldürendiklerini aýdýarlar.
Ol iki adam esgerler lagerde tussag etmek işi bilen meşgulka atylyp öldürildi.
"Fatah" hereketiniň resmileri ysraýyl goşunlarynyň bu lagere öten agşam, çaknyşyklar başlamazdan öň, ýaş oglanlaryň esgerleri daşlamagy sebäpli girendigini aýdýarlar. Şondan soň esgerler daş zyýaňýanlary oka tutup, iki adamy öldüripdirler.
Ysraýyl harbylarynyň sözçüsi Kalandiýada çaknyşyk bolandygyny tassyk etdi, ýöne bu hadysada hiç bir palestinalynyň ölenini aýtmady.
Birnäçe sagat soň müňlerçe adam Kalandiýada öldürilen iki adamy jaýlamaga ýygnandy.


text:
Aşgabat, 21.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň raýatlaryna daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary ykrar etmegiň Tertibini tassyklamak hakyndaky” Karara gol çekdi.
Karara laýyklykda bu resminamalary ykrar etmek üçin olaryň eýeleri bellenilen tertipde Türkmenistanda degişli döwlet synaglaryny tabşyrmalydyr. Döwlet synaglaryny geçirmegiň ýygylygy ýylda dört gezege çenli köpeldildi. Olary üstünlikli tabşyranlara bellenen nusgadaky resminamalar berler.
Bu karar ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge türkmenistanlylaryň daşary ýurtlarda alan hünärlerini ulanmaga, ýaş hünärmenleri işe ýerleşdirmek meselelerini çözmäge, ähli pudaklary ýokary hünärli işgärler bilen üpjün etmäge gönükdirilendir.
Bu günki gün türkmenistanlylaryň ýaş nesline ýokary derejeli bilim almaga, şol sanda öz saýlan hünärlerini daşary ýurtlaryň okuw mekdeplerinde ele almaga ähli şertler döredilendir.


text:
Ýerli resmiler «talyban» jeňçileriniň Kabulyň günorta-günbataryndaky Gazni welaýatynda bir etraba hüjüm edip, 20 golaý adamy, şol sanda aýallary we çagalary öldürendigini aýdýarlar.
Welaýat polisiýasynyň başlygynyň orunbasary Asadullah Ensafi 26-njy sentýabrda hökümet güýçleri bilen jeňçileriň arasyndaky gyzgyn söweşiň Ajrestan etrabynda dört gün bäri dowam edýändigini aýtdy.
Ensafi jeňçileriň 12 adamyň, şol sanda ýerli polisiýa ofiserleriniň we olaryň maşgala agzalarynyň kellesini kesendigini aýtdy. Jeňçiler üç obany eýeläp, ýaşaýyş jaýlaryna ot berdiler diýip, resmi aýtdy.
«Talybanyň» sözçüsi diýilýän Kary Ýusuf Ahmed adamlaryň kellesi kesildi, jaýlar otlandy diýilýänleri inkär etdi, emma ol jeňçileriň Ajrestanda 40 sany polisiýa ofiserini öldürendigini aýtdy.
Owganystanyň Içeri işler ministrligi etrabyň «Talybanyň» eline geçmezligi üçin Ajrestana goşmaça goşun iberýändigini aýdýar.


text:
Eýranyň howpsuzlyk güýçleri Tähranda gözýaşardyjy gazlary pürkdi we oppozisiýa goldawçylary bilen çaknyşdy.
Farda Radiosyna interwýu beren bir şaýat Ynkylap we Azady köçeleriniň protestçiden doly bolandygyny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, polisiýa adamlaryň esasy köçelere gelmeginiň öňüni almak üçin gözýaşardyjy gazlary ulanýar.
Interwýu beren şaýat protestçleriň bir toparynyň tussag edilendigini aýdýar.
Oppozisiýa tarapdarlary Tähranda oppozisiýa liderleri Mir Hosseýin Musawi bilen Mehdi Karrubiniň azat edilmegi üçin ýöriş geçirjeklerini aýtdylar.


text:
Gaitiniň paýtagty Porto-o-Prensede aýylganç ýer titremeden 11 gün geçenden soň, halas edijiler bir ýaş ýigidi kesegiň aşagyndan diri tapdylar.
Düýn ýurduň hökümeti halas ediş işleriniň bes edilýändigini resmi yglan edenden soň ýaňky waka boldy.
Dünýäniň dürli künjeklerinden gelen halas edijiler 132 adamy diri tapdylar.
Soňky resmi maglumatlara görä, bu tebigy betbagçylykda 111 müň gowrak adam heläk bolupdyr.
Indi ýerli häkimiýetleriň we halkara gumanitar missiýanyň tagallalary diri galanlara kömek bermäge hem epidemiýanyň ýaýramagynyň önüni almaga gönükdiriler.


text:
Pentagon 2-nji fewralda hödürlän 2017-nji ýylyň býujetiniň taslamasynda ABŞ-nyň Gündogar Ýewropadaky güýçleri we “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşleri üçin has köp maliýe serişde sorady.
Pentagon 1-nji oktýabrda başlanýan täze maliýe ýylda jemi 583 milliard dollar soraýar.
ABŞ-nyň resmileri 59 milliard dollaryň Owganystandaky harby çäreler bilen bagly tölegler üçin, 7 milliard dollardan gowragynyň Yrakda we Siriýada “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşler üçin niýetlenýändigini aýdýarlar.
Resmileriň aýtmagyna görä, ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Karter býujetiň detallary barada 9-njy fewralda etjek çykyşynda dünýädäki “howplaryň üýtgemegi” barada sözlär we Orsýetiň 2014-nji ýylda Krymy anneksiýa etmeginiň hem gündogar Ukrainada orsýetçi separatistleri goramagynyň döredýän töwekgelçiliklerine ünsi gönükdirer.


text:
"Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda çagalaryň döwrebap dynç almagy üçin Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň buýurmasy esasynda “Älemgoşar” oýun attraksionly seýilgähiň, Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň buýurmasy esasynda “Deňiz merjeni” seýilgähiniň, Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň buýurmasy esasynda “Jadyly kenar” seýilgähiniň hem-de Balkan welaýat häkimliginiň buýurmasy esasynda köp gatly awtoduralga gurlup ulanmaga taýýar edilendi.
Seýilgähiň çagalar üçin niýetlenen oýun attraksiony bu ýerde dynç aljak çagalar üçin ähli zerur şertler döredilendir.


text:
Daşary ýurtlarda ýaşaýan we işleýän türkmenistanly migrantlar 2015-nji ýylda özleriniň iş-durmuş şertlerinde nähili özgerişlikleriň, gowulyklaryň bolmagyna garaşýarlar?
Ýagny olar geçen ýyldan galan çözülmedik meseleleriň nähili çözülmegini isleýärler, Türkmenistanyň hökümetinden nähili ýardam-kömege garaşýarlar?
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşigi bu soraglary daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmen migrantlarynyň özlerine berdi.
Bu meselä bagyşlanan söhbetdeşligi diňläp, pikir-garaýyşlaryňyzy ýazsaňyz, söhbete goşulsaňyz, sizden minnetdar bolarys.


text:
Geçen hepde ýurtda garaşsyzlyk baýramynyň 23 ýyllygy bellenildi. Garaşsyzlyk baýramy sowlansoň, indiki ýylyň dekabr aýynda bellenjek ýurduň bitaraplygynyň 20 ýyllygyna taýýarlyk işleriniň eýýäm häzirden başlanmalydygy barada görkezme berilidi. Bu çärelere, adatça bolşy ýaly, ýokary okuw jaýlarynyň studentleri hem gatnaşdylar.
Studentleriň okuwdan daşgary ýüzbe-ýüz bolýan mejburlyklary diňe bir köpçülikleýin çäreler bilen çäklenmeýär. Olaryň okuw döwri özlerini alyp baryşlaryna, egin-eşiginden tä ulanýan mobil telefonyna çenli hem berk gözegçilik edilýär.
Forma
Ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň belli bir formasy bar we olara şol formadan gaýry egin-eşik geýmäge rugsat ýok. Oglanlar gara kostýum-balakly, ak köýnekli we galstukly bolmaly. Gyzlar keşdeli ýakaly milli köýnek we begres geýinmeli.
Şeýle-de okuw jaýynda her bir student boýnundan öz adyny, haýsy fakultetdendigini görkezýän maglumatly tarketka dakynýar. Gyz ýa oglan bolsun tapawudy ýok, olaryň kellesinde hökman tahýa, döşlerinde baýdajygyň şekilindäki nyşan bolmaly. Oglan studentler okuwa sakgally gelmeli däl. Olaryň saçy hem gysga bolmaly.
Student gyzlaryň daş keşbine degişli gadagançylyklar hem az däl. Mysal üçin, student gyzlar ökjeli köwüş geýmeli däl. Student gyzlaryň saçlary goşa örüm hem uzyn bolmaly, onsoň hut şol sebäpli gyzlaryň käbiri öz saçyna ýasama ötürme saç dakynmaga mejbur bolýarlar.
3-4 ýyl mundan ozal bolsa student gyzlaryň gymmat bahaly altyn şaý-seplerini dakynmaklaryna hem gadagançylyk girizildi. Gyzlaryň kosmetika ulanmaklaryna hem gözegçilik edilýär. Kosmetika minimal möçberde ulanylmaly. Uzyn dyrnak ýa-da goşaryňda alaja diýen ýaly zatlar hem bolmaly däl. Gyzlardan öz alyn saçlaryny göni açmak talap edilýändigi hem aýdylýar.
Galyberse-de, her bir talybyň elinde, okuw esbaplaryny götermek üçin, gara portfel bolmaly.
Okuwdan soň...
Ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň durmuşyna girizilen çäklendirmeler olaryň okuwdan soň özlerini alyp baryşlaryna hem degişli. Mysal üçin, her bir student okuw döwri awtoulag sürmejekdigi barada, ýokary okuw jaýyna girende, ýörite dilhaty berýär. Eger ol awtoulag süräýse, onda özüne degişli çäre görülmegine garşy bolmajakdygyna agzalan dilhatda öňünden razylyk berýär.
Şeýle-de ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary kanikul – dynç alyş döwri ýa-da başga bir wagtda öýe gaýtjak bolýan studentlerden hususy taksilere münmezligi talap edýärler. Studentler döwlete degişli transport: awtobus, otly ýa-da uçar bilen öýe gaýtmaly. Bu talaplar resmi däl, dilden aýdylýan talaplar.
Mundan başga-da studentleriň diskotekalara, kafelere baryp, ol ýerde oturmaklary hem oňlanmaýar. Aram-aram bu ýerlere ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlarynyň aýlanyp, studentleri gözleýändikleri hem aýdylýar. Umumy ýaşaýyş jaýlarynda ýaşaýan studentler bolsa mugallymlaryň gözegçiliginde bolup, gijesine umumy ýaşaýyş jaýyndan birugsat çykyp hem bilenoklar.
Studentlere mobil telefon ulanmakda hem käbir çäklendirmeler bar. Birnäçe ýyl mundan ozal mobil telefon gadagan edilen bolsa, indi bu çäklendirmä göz ýumulýar. Emma gymmatbaha mobil telefon götermeklik oňlanmaýar.
"Borçlar"
Şol bir wagtda hem studentlere girizilýän gadagançylyklar bilen birlikde olaryň hökmany berjaý etmeli borçlary hem bar. Studentleriň köpçülikleýin çärelere gatnaşmaklary hökmany. Esasanam 1-2-nji kurslarda olar köp çärelere gatnaşmaly bolýarlar. Bu çäreleriň arasynda baýramçylyk çäreleri bilen birlikde ýowarlar we dürli görnüşli we derejeli ýygnaklardyr, konferensiýalar hem bar.
Ýurduň ýokary okuw jaýlarynyň studentleri ýurtda neşir edilýän gazet-žurnallara-da mejbury abuna ýazylmaly bolýarlar. Bu maksat bilen özleriniň stipendiýalaryndan pul tutulýandygyny studentleriň käbiri aýdýar.
Ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň bu hili berk çäreler bilen ýüzbe-ýüz bolmaklarynyň sebäpleri resmi taýdan düşündirilmeýär. Emma studentler bu gadagançylyklary we borçlary ýerine ýetirmeseler, onda olara dürli görnüşdäki temmi çäreleriniň görülýändigi aýdylýar.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik ýokary okuw jaýynyň mugallymynyň gürrüň bermegine görä, “etmişler” üçin ilkibaşda duýduryş berilýär. Soň ene-atalary çagyrylyp, olar habarly edilýär. Eger-de şondan soňam student talaplary berjaý etmese, onda ol okuwdan çykarylyp bilinýär.
Häzirki wagtda ýurduň ýokary okuw jaýlarynda okaýan studentleriň sany baradaky takyk resmi maglumaty tapmak başartmady. Ýöne geçen 2013-14-nji okuw ýylynda şol döwürdäki 19 sany ýokary okuw jaýynda 26,7 müň student okandygy barada resmi çeşmelerde bellenilýär.


text:
Sişenbe güni Aşgabatda, Maryda we Daşoguzda geçirilen duşuşyklar bilen Türkmenistanyň futbol boýunça milli çempionatynyň 25-nji tapgyry başlandy.
Paýtagtymyzyň adybir topary “Aşgabat” öz meýdançasynda heniz üçünji aýlawda ýeňlip görmedik, çempionatyň lideri — “Altyn asyry” kabul etdi. Şu möwsümde garşydaşlar iki gezek duşuşyp, olaryň ikisinde hem birmeňzeş 1:0 hasap bilen “Altyn asyr” ýeňiş gazanypdy.
Aşgabatlylar oýna hyjuwly girişdiler we 26-njy minutda Pirmyrat Gazakowyň urgusyndan soň öňe saýlandylar - 1:0 . Toparlar şeýle hasap bilen arakesmä gitdiler.
Ikinji ýarymda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň şägirtleri oýnuň gidişini öz peýdalaryna üýtgetmek üçin köp tagallalar etdiler we netije gazandylar. 58-nji minutda Kazanyň “Rubininiň” ätiýaçdaky düzüminiň öňki hüjümçisi Selim Nurmyradow hasaby deňledi - 1:1. 67-nji minutda bolsa Umytjan Astanow “Altyn asyra” ýeňiş getirdi - 2:1.
Öz meýdançasynda “Hazynadan” 4:1 hasabynda üstün çykan “Merw” özüniň 2015-nji ýylyň çempionatyndaky ilkinji uly hasaply ýeňşini gazandy. Ýer eýeleriniň düzüminde birinji ýarymda Tirkiş Muhammetberdiýew iki gol geçiren bolsa, ikinji ýarymda Toýly Goçnazarow bilen Daýanç Durdyýew tapawutlandy. Myhmanlaryň ýeke-täk pökgüsini Didar Durdyýew 11 metrlik jerime urgusyndan geçirdi. Indi onuň çempionatda jemi 12 goly boldy.
Diýarymyzyň demirgazyk welaýatynyň merkezinde geçirilen duşuşykda bolsa garaşylmadyk netije hasaba alyndy. Bu ýerde çempionatda iň soňky orunda barýan “Daşoguz” ýakynda özüni Türkmenistanyň kubogynda ýeňlişe sezewar eden “Energetikden” utuk almagy başardy. Duşuşygyň dowamynda daşoguzlylar öňe saýlanmagy hem başardylar. 43-nji minutda Eziz Abdullaýew tapawutlandy. Emma arakesmeden soň Mekan Nasyrow hasaby deňläp, öz toparyny ýeňlişden halas etdi – 1:1.
Türkmenistanyň futbol çempionatynyň 25-nji tapgyry HTTU – “Şagadam” we “Balkan” – “Ahal” duşuşyklary bilen dowam eder.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
"Merw" – "Hazyna" – 4:1 (2:1)
22-nji sentýabr. Mary. "Sport toplum". 2 500 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Tirkiş Muhammetberdiýew 32, 40, Toýly Goçnazarow 47, Daýanç Durdyýew 50 – Didar Durdyýew 35 (11 metrlik urgudan).
Duýduryş alanlar: Daýanç Durdyýew 4 – Güýçmyrat Annakulyýew 2
Emin: Begenç Allaberdiýew.
Duşuşygyň inspektory: Serdar Ýaryýew.
"Aşgabat" – "Altyn Asyr" – 1:2 (1:0)
22-nji sentýabr. Aşgabat. " Aşgabat " stadiony. 500 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Pirmyrat Gazakow 26 – Selim Nurmyradow 58, Umytjan Astanow 67.
Duýduryş alanlar: Ata Geldiýew 48, Wugar Abdullaýew 90+3 – Ahmet Ataýew 56, Bagtyýar Hojaahmedow 83, Şöhrat Söýünow 85, Serdar Annaorazow 90+2.
Emin: Resul Mämmedow.
Duşuşygyň inspektory: Wadim Baratow.
"Daşoguz" – "Energetik" – 1:1 (1:0)
22-nji sentýabr. Daşoguz. "Sport toplumy". 1 000 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Eziz Abdullaýew 43 – Mekan Nasyrow 47.
Duýduryş alanlar: Resul Saparbaýew 8, Hudaýguly Satdyýew 17, Yhlas Aýmamedow 36, Izzat Hudaýbergenow 80 – Ylýas Minhairow 60, Eldar Aliýew 62.
Oýundan çykarylan: Yhlas Altyýew 50 ("Daşoguz" administrator).
Emin: Babanazar Haknazarow.
Duşuşygyň inspektory: Mels Işmuhammedow.
23-nji sentýabra çenli toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçiren futbolçylar:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 22 (2 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – 20 gol.
Altymyrat Annadurdyýew ("Ahal") – 17.
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 15 (6).


text:
Türkmenistanyň ekin meýdanlarynda pagta ýygym kampaniýasy dowam edýän mahaly, Lebap welaýatynyň käbir etraplarynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärlerini, şol sanda mugallymlary, lukmanlary pagta meýdanlaryna mejbury çekmek kampaniýasynyň dowam edýändigi habar berilýär.
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow hem, 17-nji noýabrda geçiren wideo şekilli iş masalahatynda gowaça meýdanlarynda bar bolan hasylyň iň soňky hanasyna çenli ýygnalyp alynmagy bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini tabşyrdy.
Lebap welaýatynyň käbir etraplarynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleriniň pagta meýdanlaryna çekilmegi we munuň olaryň işine we ilata ýetirýän täsirleri barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Ýekşenbe güni Ýewropa ýurtlarynda we ABŞ-da uly korporasiýalaryň we banklaryň garşysyna “Wol-striti eýele” diýen şygar astynda ikinji gün yzygiderli protest aksiýalary geçirildi.
Londonda, Frankfurtda we Amsterdamda ýüzlerçe adam maliýe merkezleriniň golaýynda çadyrlar gurup, protesti dowam etdirmäge çagyrdylar. Bu hereketiň başlanan ýeri Nýu-Ýorkda çadyrdan gurlan lagerler eýýäm bir aý töweregi wagt bäri bar.
Internetiň sosial seti arkaly gurnalan şenbe günki protest aksiýalary dünýäniň onlarça ýurdunda boldy. Rimde bolan bidüzgünçiliklerde, polisiýa bilen çaknyşyklarda azyndan 130 adam ejir çekdi.


text:
Owganystanda “Talyban” 16-njy noýabrda açyljak “Loýa-Jirga”, ýagny ýurduň syýatçylarynyň we taýpa liderleriniň milli assambleýasynyň mejlisine garşy hüjümleri amala aşyrmak bilen haýbat atýar.
Mejisde serediljek esasy meseleleriň biri - halkara güýçleriniň esasy kontingenti 2014-nji ýylda Owganystandan çykarlandan soň, ýurtda az mukdarda amerikan harbylarynyň galmagy meselesi bolar.
“Talyban” Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna ugradan beýanatynda mejlise gatnaşyjylaryň “agyr netijelere” duçar boljakdygyny aýtdy, şeýle-de talyp söweşijilerini assembleýa garşy hüjüm etmäge çagyrdy.
Owgan resmileri dört günläp dowam etjek mejlise iki müňden gowrak syýasatçylaryň, taýpa liderleriniň, ruhanylaryň we kanun çykaryjylaryň gatnaşjakdygyny aýdýar.


text:
2018-nji ýylda Orsýetde geçmeli Dünýä çempionatyna Aziýa saýlama oýunlarynyň ikinji tapgyrynda, Türkmenistan penşenbe güni Guamdan, Birleşen Ştatlaradky 200 müň çemesi ilatly territoriýadan 1 nol hasabynda utldy.
Bir 1 noly türkmen futbolçysy Serdar Annaorazow oýnuň birinji ýarymynda öz derwezelerine saldy.
AP-iniň Guamdan, Tammuniňden berýän habaryna görä, GFA-nyň Milli tälim merkezinde geçirilen oýundaky 1 nol ýer eýeleriniň D toparynda üç punkty gazanmagy üçin isleýän utuklarydy.
Guam dünýä çempionatyna gatnaşmak üçin özüniň ilkinji saýlama oýunlaryna geçirýär.


text:
Musulman dünýäsinde, şol sanda öz ýurdundan başga ýurtlarda ýaşaýan musalmanlaryň arasynda mukaddes Remezan aýy, Oraza günleri dowam edýär.
Eýsem dünýäniň dürli ýurtlarynda ýaşaýan türkmenleriň arasynda Oraza nähili tutulýar we olaryň nähili üýtgeşik oraza däpleri bar?
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň täze sany şu meselä bagyşlandy we onda dürli ýurtlarda ýaşaýan etniki türkmenler bilen söhbetdeşlik guraldy.
Söhbetdeşligi diňläp, pikir-bellikleriňizi, arzuwlaryňyzy paýlaşsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Ukrainanyň hökümeti Milli teleýaýlymlar bileleşigine täze ýolbaşçy belledi. Çarşenbe güni Ukrainanyň Ministrler kabinetiniň metbugat gullugy Zurab Alasanianyň ýurduň Milli teleýaýlymlar bileleşigini başlygydygyny mälim etdi.
Asly gürjüstanly Alasania ýurduň gündogaryndaky Harkow şäherinde ýerleşýän “MediaPort” atly onlaýn habar portalynyň esaslandyryjysydyr.
Mundan bir hepde ozal milletçi “Swoboda” partiýasynyň kanunçykaryjysy Ihor Miroşnyçenko we başga-da birnäçe adam Milli teleýaýlymlar bileleşiginiň şol wagtky hereket edýän ýolbaşçysy Oleksandr Panteleýmonowy wezipesinden çekilýändigi barada hat ýazmaga mejbur edipdi.
Onlaýn internetde çap edilen wideoda Panteleýmonowyň Miroşnyçenko we beýlekiler tarapyndan kellesine we ýüzüne urulýandygy hem-de onuň söz bilen kemsidilýändigi görkezilipdi. Olar Penteleýmonowy rus resmileri üçin işlemekde aýyplapdylar.


text:
Türkmenistanyň ýaş futbolçylary Sankt-Peterburgda geçýän Arkalaşygyň Kubogy ugrundaky ýaryşda 9-12-nji orunlar ugrunda bäsleşerler.
24-28-nji ýanwar aralygynda geçirilýän bu final oýunlarda türkmenistanly futbolçylar Gyrgyzystanyň, Estoniýanyň we Täjigistanyň komandalary bilen ýaryşarlar.
Mundan ozal Türkmenistanyň komandasy “A” toparda estoniýaly futbolçylar bilen ýaryşyp, olary 1-0 hasap bilen utupdy. Şu topardaky gazagystanly oýunçylar bilen duşuşykda türkmen futbolçylary 1-3 hasaby bilen utulypdy, orsýetli futbolçylar bilen bolsa oýun 0-0 hasap bilen tamamlanypdy.
Oýunlaryň umumy jemi boýunça Türkmenistanyň komandasy çärýek finala çykyp bilmedi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýada dört ýyl bäri dowam edýän urşuň soňuna çykmak boýunça diplomatik tagallalaryň çäginde 4-nji noýabrda Moskwada BMG-niň Siriýa boýunça wekili bilen duşuşýar.
“Esasy tema Siriýada syýasy prosese we Damaskyň hem Siriýanyň oppozisiýasynyň arasynda hakyky dialogyň başlanmagyna degişli bolar”, diýip Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Maria Zaharowa 3-nji noýabrda aýtdy.
Lawrow we BMG-niň wekili Staffan de Mistura Siriýadaky konflikt meselesinde rol oýnaýan 17 ýurduň ýokary derejeli diplomatlary bilen bilelikde 30-njy oktýabrda Wenada duşuşypdy. Siriýanyň hökümetiniň we oppozisiýasynyň wekillerini öz içine almadyk şol duşuşykda BMG-den konfliktdäki taraplaryň arasynda parahatçylygy gazanmakda araçy bolmak haýyş edildi.
Orsýet indiki hepdede Moskwada Siriýanyň hökümetiniň we oppozisiýasynyň agzalarynyň arasynda gepleşik geçirmegi teklip edýär.


text:
Şu gün Ukrainanyň häkimiýetleri ýurduň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko garşy korrupsiýa bilen baglanyşykly ozalky bildirilen aýyplamalar esasynda täzeden jenaýat işini gozgady.
Hususan-da, şu gün Ukrainanyň Baş prokuraturasy Ýuliýa Timoşenkony bu barada ýörite gürrüňdeşlige çagyryp, jenaýat işiniň gaýtadan gozgalýandygy baradaky kararyň resmi nusgasyny oňa gowşurdy.
Ozalbaşda Ýuliýa Timoşenko garşy jenaýat işi 2004-nji ýylda gozgalypdy. Ýöne 2005-nji ýylda bu iş ýapyldy.
Ukrainanyň prokuraturasynyň sülçüleri Timoşenkonyň Ýokary suduň sudýalaryna para bermek synanyşyklary bilen baglanyşykly jenaýat işiniň düýpli derňelmändigini belläp, bu işiň gaýtadan derňeljekdigini aýdýarlar.


text:
Sabyrsyzlyk bilen uzak garaşylan tomus pasly dowam edýär. Şonuň bilen birlikde, biziň onçakly bir ähmiýet bermeýän, içgeçmäniň ýygylaşan möwsümi hem dowam edýär. Tomus paslynda duş gelýän içgeçmäniň howplulygyna kembaha garamak ýalňyşlykdyr. Uly adamlary haldan düşürýän bu kynçylyk çagalar üçin, aýratyn hem çaganyň ömrüniň birinji 3 ýylynda örän howply bolup durýandyr. Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň berýän maglumatlarynda, ýylda 5 million çagalaryň iç geçme alamaty bilen geçýän kesellerden ýogalýandygy bellenilýär.
Içgeçme (lukmançylykda - diareýa) – içegäniň hereketiniň çaltlaşmagy sebäpli onuň içiniň çalt boşamagy ýa-da suwuň ýogyn içegede sorulma hadysasynyň bozulmagy we içegeleriň diwarlarynda köp mukdarda gaýnaglama suwuklygyň emele gelmegi netijesinde suwuk täretiň ýygy-ýygy (gije-gündüziň dowamynda 12 we ondan hem köp gezek) çykmagy bilen häsiýetlendirilýän ýagdaýydyr.
ÝAŞ ÇAGALARDA BIR GIJE-GÜNDÜZDE TÄRET ETMELERIŇ KADALY ÝYGYLYGY
Ene süýdi bilen iýmitlenýän çagalaryň ýaşaýşynyň birinji ýylynda täretiniň ýygylygy gije-gündüziň dowamynda 5-6 gezek, reňki adaty sary, hili bir, bulamak görnüşli, hiç hili (nem, gan) garyndysyz bolmaly.
Emeli süýt garyndysy bilen iýmitlenýän körpejeleriň täreti gije-gündüziň dowamynda 3-4 gezek, reňki goňur öwüşgünli bolup biler.
Bir ýaşdan iki ýaşa çenli çagalaryň täreti gije-gündüziň dowamynda 1-2 gezek, täret görnüşli, goňur reňkde bolmaly.
Uly çagalarda – täret adaty, gije-gündüziň dowamynda bir gezek bolmalydyr.
Çagalaryň iýmit siňdiriş ulgamynyň anatomiki we fiziologiki aýratynlygy iýmit siňdirişiň ýiti bozulmalarynyň ýygy duş gelmegine şert döredip, içgeçmäniň howply gaýraüzülmeleri bolan bedeniň suwuklygy ýitirip suwsuzlanmagyna, bedende elektrolit (mineral) deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Şonuň üçin hem, içgeçmäniň görnüşine garamazdan, bölünip çykýan täretiň mukdary gije-gündüziň dowamynda çaganyň 1 kg. agramyna 10 gramdan köp bolan ýagdaýynda içegede suwuň sorulmasynyň we elektrolit deňagramlylygynyň bozulmasynyň alamatlary ýüze çykýar.
IÇGEÇMÄNIŇ UMUMY SEBÄPLERI WE GÖRNÜŞLERI
Iç geçmäniň ýokançlykly we ýokançlykly däl (alimentar, dispepsiýa, toksiki, medikamentoz we newrogen) görnüşleri tapawutlandyrylýar.
Ýokançlykly içgeçme ganly içgeçmede (dizenteriýa), salmonellezda, kesel dörediji häsiýetli içege taýajygy, altyn öwüşgünli stafilokokk ýokuşanda, ýokançly iýmit zäherlenmesinde, wirusly kesellerde (wirusly içgeçme), amebiazda we ş.m. bellenilýär.
Ýokançly içgeçme esasan hapa eller, gowy ýuwulmadyk ir-iýmişler, ýaramlylyk möhleti geçen azyk önümleri, ýiti ýokançly içege keseli bolan näsag bilen galtaşykda bolnanda, hapa agyz suwy arkaly ýaýrap biler.
Çagalarda häzirki döwürde wirusly içgeçme örän ýygy (80% ýagdaýlarda) duş gelýär. Bu ýiti ýokançlykly içgeçmäniň döremeginiň esasy sebäpkäri "rotawirus" diýip atlandyrylýan wirusdyr. Rorawirusly içgeçmäniň gizlin (inkubasion) döwri bir günden birnäçe güne çenli dowam edýär. Ol ýiti wirusly gastroenterit (aşgazanyň we inçe içegäniň gaýnaglamasy) görnüşinde başlanyp, has aýdyň alamat bolan gaýtarma, kellagyry, myşsalaryň agyrmasy, gyzgynyň ýokarlamnagy ýüze çykyp biler. Wirusly gastroenterit üçin garnyň agyrmagy häsiýetli däldir. Içgeçme suwly görnüşde bolup, täret bilen çykýan suwuklygyň düzüminde belok az, duz köp mukdarda ýitirilýär. Wirusly içgeçme uly adamlarda 1-3 gün dowam etse, çagalarda iki esse uzak dowam edip, öň bellenilşi ýaly, 2 ýaşa çenli çagalarda bedeniň suwsuzlanmagyna getirip, agyr gaýraüzülmeleriniň (bedeniň agyr derejede suwsuzlanmagy, çaganyň huşundan gitmegi) sebäbi bolup biler.
KIÇI ÝAŞLY ÇAGALARDA ÝÜZE ÇYKÝAN IÇGEÇMÄNIŇ ESASY SEBÄPLERI
Emýän çagalarda iç geçme – iýmit özleşdiriş ulgamynyň keselleriniň ýygy alamaty bolmak bilen birlikde bedeniň beýleki agzalarynyň ýokanç kesellerinde (pnewmoniýa, meningit, dümew we ş.m.) hem duş gelýär. Iç geçme ýylyň hemme paslynda hem duş gelip, ünsi talap edýän bolsa-da, tomsuň jöwzaly yssysynda körpejä ünsli, ýeterlik seredilmese ýa-da onyň iýmitlenmesinde zerur bolan hususy gigiýena şertleri berjaý edilmese, ýönekeý içgeçme aňsatlyk bilen bedeni zäherleýji görnüşe geçip, her hili pajygaly ýagdaýlara getirip bilýär.
Çaga irki ýaşynda öz ýaşyna we aşgazan-içege ulgamynyň mümkinçiligi göz öňünde tutulyp iýmitlendirilmedik ýagdaýynda, sygyr süýdüniň süýt süýjüsiniň ýaramaz täsiri, çaganyň iýmitinde köp mukdarda süýji ulanylanda, inçe içegede iýmit özleşdiriş-soruş hadysasynyň bozulmagy (içegäniň diwary arkaly köp mukdarda belogyň ýitirilmegi) netijesinde ýokançly däl içgeçme döräp biler.
ULY ÝAŞLY ÇAGALARDA ÝÜZE ÇYKÝAN IÇGEÇMÄNIŇ ESASY SEBÄPLERI
Uly ýaşly çagalar içgeçmäniň aşakdaky görnüşleri bilen keselläp bilerler.
Iýmitleriň uzak saklanyp bozulmagynyň netijesinde ýa-da allergiýa täsirli iýmitlerden (ýer tudanasy, ýumurtga, greýpfrut iýmişi), witaminleri az bolan iýmitleriň we birnäçe derman serişdeleriniň (iod, brom, birnäçe sulfanilamidler we antibiotikler) täsiri bilen döreýän içgeçmäniň ýüze çykmagy mümkindir.
Aşgazanyň we aşgazanasty mäziň şiresiniň, ödüň ýeterlik bölünip çykmazlygy we inçe içegede birnäçe fermentleriň az bölünip çykmagy sebäpli iýmitiň ýeterliksiz özleşmegi içgeçmä getirip biler.
Zäherli içgeçmeleriň böwregiň işiniň ýetmezçiliginiň netijesinde (uremiýa), simap ýa-da myşýak bilen zäherlenme bolan ýagdaýlarynda ýüze çykmagy mümkündir.
Derman serişdeleriň (aýratyn hem antibiotikler, ýokançlyklara garşy serişdeler) täsiri bilen hem içegäniň hereket edýän mikroflorasynyň fiziologik düzümi üýtgäp (disbakterioz), içgeçmäniň döremeginiň sebäbi bolup bilýändir.
Newrogen içgeçmeleri içegeleriň kadaly hereketini üpjün edýän degna ulgamynyň sazlaşygynyň bozulmalaryna getirýan ýagdaýlarda (meselem, tolgunma we gorky) ýüze çykyp bilerler.
IÇGEÇME WE ONUŇ BILEN UTGAŞYKLY ESASY ALAMATLAR
Içgeçmäniň esasy alamaty bolan täret etmäniň ýygylygy dürli hili, görnüşi suw, suwuk ýa-da bulamak ýaly, onuň häsiýeti, üýtgemesi kesele baglydyr.
Meselem, ganly içgeçmede (dizenteriýa) başda täret gaty görnüşde bolup, soň suwuk görnüşe geçýär, onda nem we gan peýda bolýar. Amebiazda täretiň içinde çüýşe görnüşli nem we gan bolup, kähalatlarda gan neme siňip, täret malinanyň mürepbesini ýadyňa salyp biler. Garnyň agyrmagy, içiň jugurdamasy we ýellenmesi, içegelerde birinden başgasyna guýulma duýgusy ýaly alamatlar ýüze çykyp biler. Ahyrynda göni içegäniň tutgaýly sanjap agyrmasy ýa-da agyryly täret etmek meýli döreýär. Göni içegäni büzüji myşsasynyň tutgaýly dartylmagy sebäpli çaltdan täret etmek meýli döreýär, ýöne nejasat çykanok, kähalatda tokga nemiň çykmasy bolýar.
Ýeňil we uzak bolmadyk içgeçme näsagyň umumy ýagdaýyna kän bir täsir edenok. Ýöne agyr we dowamly içgeçme näsagyň gaty horlanyp güýçden gaçmagyna, bedende witamin ýetmezçiligine, beden agzalarynyň aýdyň üýtgeme ýagdaýlaryna getirip biler.
ANYKLAÝYŞ ÇÄRELERI
Içgeçmäniň sebäbini anyklamak üçin täretiň keseli dörediji ýokançlyga (mugthoruň ýumurtgasyny ýüze çykarmak üçin, düzgün boýunça her 2-3 günden 3 gezek) barlagyny, şonuň ýaly-da täretiň umumy derňewini geçirmelidir.
Ýokançlyga baglylykda ganyň umumy düzümi üýtgäp biler. Şonuň üçin ganyň umumy barlagy hem geçirilýändir.
IÇGEÇMÄNIŇ BEJERILIŞ AÝRATYNLYKLARY
Içgeçmäniň bejergisi onuň döremeginiň sebäbini aradan aýyrmaga gönükdürilen bolmalydyr. Mysal üçin, witamin ýetmezçiliginde degişli witaminleri, aşgazan şiresiniň az mukdarda ýa-da bolmazlygynda aşgazan şiresi ýa-da onuň ornuny tutýan serişdeler, aşgazanasty mäziň şiresiniň ýetmezçiliginde pankreatin, panzinorm, festal we ş.m. bellenilýär.
Içegäniň hereket edýän mikroflorasynyň düzümi bozulan ýagdaýynda ony kadalaşdyryjy serişdeler:kolibakterin, laktobakterin, bifikol, bifidumbakterin bellenilýär.
Içgeçmede gaýraüzülmeler ýüze çykmadyk ýagdaýynda antibiotikler ulanylanok. Gerek bolan ýagdaýynda giň täsirli, içegede sorulman saklanýan serişdeler (erzefuril topary) ulanylýar. Zerurlyk ýüze çykan ýagdaýynda, bejergi keseli döredijiniň antibiotiklere duýgurlygyny anyklap bellenilýär.
Ýokançlyk bilen bagly bolmadyk içgeçmelerde aýawly berhiz häsiýetli iýmitlenme (az-azdan iýmitlenme, uglewodlary, mallardan alnan ýaglary çäklendirme, iýmiti gowy çeýnäp iýmek) maslahat berilýär.
Ýöne ýokarda bellenilip geçilişi ýaly, içgeçmäniň suwsuzlanma getirýändigi sebäpli, wagt ýitirmän (lukmançylyk kömegi ýetip gelýänçä) bedeniň ýitiren suwunyň öwezini doldurmaga başlama zerurdyr. Bu maksat bilen düzüminde glýukoza we duz saklaýan erginleri (regidron, oralit, glýukosan, peditral we ş.m.) az-azdan, gaýtarmaz ýaly her 5 minutdan owurtladyp çaga içirmeklik maslahat berilýär.
Ergini bir bukjajygyň külkesini bir litr täze gaýnadylyp, sowadylan suwda eredip taýýarlamalydyr. Ony sowadyjyda saklap, onuň ýaramlylyk möhletiniň bir gije-gündüzdigini ýatda saklamalydyr. Bu duzly-süýjüli ergini öý şertlerinde hem taýynlap bolýandyr: onuň üçin 1 litr gaýnadylyp, sowadylan suwa 8 çaý çemçesi şeker, 1 çaý çemçe nahar duzuny, (bir bişen banany gyrgyçdan geçirip) goşup taýýarlap bolýar.
Agyzdan içirilmeli suwuklygyň mukdary çaganyň ýitiren suwuklygynyň mukdary, ýagny bedeniň suwsuzlamasynyň derejesi, ýaşy, agramy göz öňünde tutulyp bellenilýär.
AGYZDAN BERILMELI ERGINIŇ MUKDARY:
► 4 aýa çenli 6 kg-dan az agramly çaga – 200-400 ml.
► 4 aýdan 12 aýa çenli 6 kg-dan 10-kg. agramly çaga – 400-700 ml.
► 1 ýaşdan 2 ýaşa çenli 10 kg-dan 12 kg. agramly çaga – 700-900 ml.
► 2 ýaşdan 5 ýaşa çenli 12 kg-dan 19 kg. agramly çaga – 900-1400 ml. mukdarda berilýär.
Çaganyň suwsuzlanmasynyň, elektrolit, mikroelement ýitirmesiniň öňüni almak bilen birlikde, iýmitlenmesine hem aýratyn üns berilmelidir. Eger çaga ene süýdi bilen iýmitlenýän bolsa hökman emdirmegi dowam etmek zerurdyr. Ene süýdüniň peýdalylygy hemmämize mälim bolup, onda saklanýan dürli maddalar çagany ýokançlyklardan goramaga ýardam berýär.
Eger-de körpeje emeli süýt garyndysy bilen iýmitlenýän bolsa, ýörite bifidobakteriýaly ýa-da içgeçmäniň öňüni alýan maddalary saklaýan garyndylar bilen iýmitlendirmelidir.
Içgeçmäniň alamatlary ýüze çykandan özbaşdak bejerme synanşyklaryny geçirmeden gaça durup, sebäbini we bejergini anyklamak üçin maşgala lukmanyna ýüz tutmalydyr.
Körpejeleriň içgeçmesiniň bejergisiniň belli bir takyk düzgüniniň ýoklugyny bellemelidir. Bejergi çaganyň umumy ýagdaýyna, keseline, keseliň alamatlarynyň ýüze çykyşyna görä kesgitläp bellenilýär. Ganly içgeçmä (dizenteriýa), salmonelleza, ýokançlykly iýmit zäherlenmesine güman edilende, haýal etmän ýokanç keseller hassahanasyna ýüz tutulmalydyr.
Köp halatlarda ýiti içgeçme –bu hapa elleriň we ýaramsyz, möhleti geçen iýmitleriň kabul edilmegi netijesinde döreýän keseldir. Şonuň üçin çaganyň iýmitlendirmesine we önümleriň hiline üns bermek, çaganyň kiçilikden hususy gigiýena düzgünlerini berjaý etmäge uýgunlaşmagyny gazanmak wajypdyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu öňdebaryjy kürt aklawçysyny we hukuk aktiwistini öldürenleriň jogapkärçilige çekiljegini wada berdi.
Resmiler 28-nji noýabrda Diýarbekir şäherinde näbelli adamlaryň polisiýa ofiserlerine ýaragly hüjüm edendiklerini, Tahir Elçiniň we iki sany polisiýa ofiseriniň atyşykda ölendigini aýdýarlar.
Emma Dawutogly Elçiniň janyna kast edilendigi ýa-da onuň atyşygyň arasynda wepat bolandygy aýdyň däl diýdi.
Bu hadysa birnäçe şäherde protestleriň möwjäp galmagyna getirdi we Elçiniň öldürilen etrabynda komendant sagady girizildi. Stambulda polisiýa 2000 çemesi protestçini dargytmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Elçi gadagan edilen PKK-ni, Kürdüstan Işçiler partiýasyny goldandygy üçin türme möhleti bilen ýüzbe-ýüz durdy. Ol göni efire berlen habar gepleşiginde olar terrorçy gurama däl diýipdi.


text:
Gyrgyzystanda parlament saýlawlaryna bir aý galandygy üçin şu gün saýlawlaryň öň ýanyndaky kampaniýa resmi taýdan başlanýar.
Gyrgyz parlamentindäki 120 orna 29 syýasy bileleşik dalaş edýär. Olaryň arasynda Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetini dolandyrýan agzalaryň we oppozisiýa güýçleriniň partiýalary bar.
Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa eger saýlawlaryň öň ýanyndaky bäsdeşlik ýurduň territorial bitewüligine howp döretjek bolsa, Gyrgyzystanda adatdan daşary ýagdaýyň giriziljekdigini, saýlawlara taýýarlygyň togtadyljakdygyny duýdurdy.
Iýun aýynda ýurduň günortasynda bolan etnigara çaknyşyklarda ýüzlerçe adam ölüpdi.
Prezident Kurmanbek Bakyýew häkimiýetden çetleşdirilenden soň kabul edilen Konstitusiýa laýyklykda Gyrgyzystan parlament respublikasy bolýar.


text:
Orsýetiň Kirow şäheriniň sudýasy penşenbe güni ogurlyk aýyplamalarynda günäli bilnip, bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilen oppozisioner Alekseý Nawalnyny bir gün soň azatlyga goýbermegi buýurdy.
Anna güni döwlet prokurory Sergeý Bogdanow özüne çykarylan hökümeden şikaýat edýän Nawalnynyň azatlyga goýberilmegini talap etdi.
"Men suduň Lenin etrap sudy tarapyndan 2013-nji ýylyň 18-nji iýulynda çykarylan tussag etmek çäresini üýtgetmegini soraýaryn.”
Sud mahalynda Nawalny öz çykyş etmek mümkinçiligini ulandy we Bogdanowyň penşenbe günündäki bolşy bilen anna günündäki hereketiniň, özüniň azatlyga goýberilmegini soraýşynyň arasyndaky tapawudy kinaýa astyna alman durup bilmedi.
"Iki Bogdanow"
"Hormatly sud, ozaly bilen men siziň ünsüňizi prokuror Bogdanowyň şahsyýetini kesgitlemek zerurlygyna çekmek isleýärin, oppozisiýa agzalary birden onuň "dwoýnigini" iberen bolmasynlar, çünki hut şu Bogdanow meniň tussag astyna alynmagymy talap edipdi."
Sudýa Ignatiý Embasinow prokuroryň Nawalnyny azat etmek talabyny kabul etdi we tanymal hökümet tankytçysynyň boşadylmagynyň bir sebäbiniň onuň Moskwa şäher häkimiligine kandidatlygy bilen baglydygyny aýtdy.
"Nawalnynyň tussaglykda saklanmagy ony saýlaw kampaniýasy mahalynda beýleki hasaba alnan kandidatlar bilen deň bolmadyk ýagdaýa salýar we onuň saýlanmak hukugyny çäklendirýär."
“Ullakan geň-taňlyk”
Nawalny bada-bat azatlyga goýberildi, emma ol öz resmi ýaşaýan ýeri bolan Moskwadan çykmaly däl. Oppozisioner bu karary “ullakan geň-taňlyk” diýip atlandyrdy.
Penşenbe güni Kirowdaky başga bir sud Nawalnyny we Petr Ofiserowy ýerli agaç firmasynda 500 müň dollarlyk galplyk etmekde günäli tapdy. Bu wakanyň 2009-njy ýylda, Nawalny Kirow oblastynyň gubernatorynyň geňeşçisi bolup işlän wagty bolandygy aýdylýar.
“Kirowles” kompaniýasynyň direktory Wýaçeslaý Opalew sud mahalynda Nawalnynyň garşysyna görkezme berdi we sudýa onuň aýdan zatlaryny “ynandyryjy we esasly” diýip bilendigini aýtdy. Opalew Nawalny bilen dil düwşendigi üçin özüniň günäkärdigini aýtdy we oňa şertli iş kesildi.
Nawalny Opalewiň özüne töhmet atandygyny, sebäbi özüniň “Kirowles” kompaniýasynyň direktorynyň işden boşadylmagyny we işiniň derňelmegini maslahat berendigini aýtdy.
Günbatar ýurtlary bu hökümiň syýasy äheňli bolandygyny aýdyp, ony berk tankyt etdiler, şeýle-de ol Orsýetde köp sanly protestleriň başlanmagyna itergi berdi.
Halk gazaby
Öten agşam Moskwada suduň kararyndan nägile bolan müňlerçe adam proteste çykdy. 150 çemesi adam tussag edildi, ýöne olaryň köpüsi polisiýanyň duýduryşyndan soň, derhal azatlyga goýberildi.
Nawalny Kirow sudy tarapyndan azat edileninden soň, özüniň şäher häkimligine kandidatlygyny dowam etdirmek ýa etdirmezlik barada basym belli bir karara geljegini aýtdy.
"Saýlaw kampaniýasy dowam eder, sebäbi bu biziň saýlawçylar bilen görşüp-gürleşmegimiz, komissiýalar bilen däl, haýsy görnüşde, baýkot görnüşindemi ýa saýlawa gatnaşygy dowam etdirip, men muny Moskwa, öe baryp, kampaniýa toparym bilen duşuşyp çözerin."
Nawalny hökümetdäki korrupsiýany nyşana alýan bloglary bilen meşhurlyk gazandy. Onuň Wladimir Putiniň “Bitewi Orsýet” partiýasyna “ogry-jümrüleriň partiýasy” diýip beren häsiýetlendirmesi oppozisiýanyň demonstrasiýalarynda ählumumy şygara öwrüldi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin dört sagatlyk metbugat konferensiýasynda gozgalan temalaryň arasynda Ukraina, gyşky Olimpiada, Eýranyň ýadro programmasy we Edward Snowden bilen bagly meseleler barada öz pozisiýasyny mälim etdi. Putiniň penşenbe günki bu metbugat-konferensiýasyna 1 000-den gowrak orsýetli hem daşary ýurtly žurnalist gatnaşdy.
Şu hepdäniň başynda Ukraina 15 milliard dollar möçberindäki karz puly teklip eden we Ukraina satylýan gazyň bahasynyň üçden bir bölegini azaldan Putin bu çäreler bilen “ukrain halkynyň bähbitleriniň” nazara alnandygyny belläp, munuň Kiýewiň ÝB bilen assosiasiýa ylalaşygyna gol çekmek meselesi bilen bagly däldigini aýtdy.
Ukraina we raketalar
Putin Ukrainany “doganlyk ýurt” diýip atlandyrdy. Putiniň öz sözi bilen aýdylanda, Ukraina kyn döwürleri başdan geçirýärkä, Orsýet öňa “ýakyn garyndaşy hökmünde” goldaw bermek kararyna gelipdir.
Putin Orsýetiň Ukrainadan hiç zady talap etmeýanigini belledi.
Şeýle-de Putin Orsýetiň Baltika regionynda ýerleşýän günbatar bölegi bolan Kaliningradda ýakyn distansiýalara niýetlenen ”Iskander” raketalaryny ýerleşdirmegi bilen bagly maglumatlary kommentirledi.
Putin ABŞ-nyň Ýewropada ýerleşdirýän Raketadan goranyş sistemasynyň Orsýet üçin we ýurduň ýadro potensialy üçin howp döredýändigini aýtdy we Kaliningradda ”Iskander” raketalarynyň ýerleşdirilmeginiň muňa reaksiýalaryň biridigini mälim etdi.
Putin bu meselede sabyrlylygy saklamaga çagyrdy we Kremliň Kaliningradda raketalary ýerleşdirmek barada entek gutarnykly karara gelmändigini belledi.
Eýran, Snowden we Olimpiada
Putin ABŞ-nyň gizlin gulluklarynyň öňki işgäri Edward Snowdeniň gizlin maglumatlary ýaýratmak bilen “ajaýyp iş” edendigini aýtdy, emma Snowdeniň ýolunyň “örän kyn” boljaga meňzeýändigini belledi.
Ýetip gelýän gyşky Olimpiýa oýunlary barada sözlän sözünde Putin ähli sportsmenler üçin deň şertleriň dörediljegini wada berdi.
Şu ýylyň başynda Orsýetde kabul edilen kanun seksual azlyklar barada maglumat berilmegini gadagan etdi we şeýle maglumatlary adaty bolmadyk jynsy gatnaşyklaryň “propagandasy” diýip atlandyrdy.
Bu kanun Soçide geçiriljek Olimpiada oýunlarynda geý sportsmenleriň we tomaşaçylaryň kemsitmelere sezewar edilmegi baradaky aladalanmalary döretdi.
Eýran babatynda aýdylanda, Putin ýurduň ýadro programasynyň daşyndaky aladalanmalary gowşatmak boýunça halkara jemgyýetçiliginiň hem Tähranyň arasynda gelnen wagtlaýyn ylalaşykda ABŞ-nyň alyp baran roluny makullady, emma Eýrana garşy sanksiýalary berkitmek barada gepleşikleri dowam etdirmegiň netijesiz karar boljagyny belledi.
Şeýle-de Putin “Greenpeace” guramasynyň 30 aktiwistiniň sentýabr aýynda Orsýetiň Arktikadaky nebit platformasynda tussag edilmeginiň “şeýle işi etmekçi bolan her bir adama sapak boljagyny” umyt edýändigini aýtdy.


text:
Watandan aýrylmak adamzat üçin iň bir aýylganç zat. Türkmenlerde «Ýaryndan aýrylan - ýedi ýyl aglar, ýurdundan aýrylan - ölinçä» diýen nakyl bar.
Her kim özi üçin owadan ýurtlara, rahat ýurtlara öz islegine görä gidip ýaşasa-da, ol iň soňunda öz Watanyna dolanyp gelýär. Sebäbi ýat ilde ýerläp bolanok. «Ýat iller - ýaman iller» diýýär türkmenler.
Näme üçin ýat il - ýaman il? Sebäbi ol ýerde saňa hiç kim düşünenok. Seniň goşgyňy-da, hekaýaňy-da, aýdymyňy-da, sazyňy-da, ylmy işiňi-de, gepleýän gepiňi-de ýat ile hut öz iliňe ýetirişiň ýaly ýetirip bolanok. Ol ýerde seniň däp-dessuryň ýok, olaryň däp-dessuryny bolsa sen öz däp-dessuryň mysaly ýüregiňe siňdirip bileňok.
Ýat ilde iýip-geýip ýaşap bolar, terjimäniň üsti bilen ruhy iýmit alyş-çalşygyny-da ýerine ýetirip bolar, birek-biregiň toý-ýasyna-da görnüp bolar, ýöne sen-ä olary ýüregiňe siňdirip bilmersiň, seni hem olar. Bir zat ýetmeýän ýaly bolup durandyr. Şol ýetmeýän zat - Watandyr hem-de töweregiňdäki - çagalykdan gözüňi açyp gören halkyňdyr, saňa düşünip duran ildeşleriňdir.
Ýat ilde seni hernäçe gowy görselerem, erkin ýaşasaň-da, gözüň alnynda mähriban Watan topragy, gapdalynda saňa düşünýän ildeşleriň bolmasa, sen özüňi ýalňyz duýarsyň, hatda ýanyňda maşgala agzalaryň, dogan-garyndaşlaryň bar hem bolsa, özüňi hossarsyz duýarsyň. Sebäbi ol ýerde seniň Watanyň hem halkyň ýok.
Watandan aýrylmagy her bir ynsan kyn görýär. Sebäbi Watandan aýrylmak -iň bir hasratly ýagdaý. Hernäçe gynançly bolsa-da, Watan aýralygy adamzadyň başyna aram-aram düşüp durýar.
Durmuşda bolup geçýän ýagşy-ýaman wakalar, uruş belasy, ýurtdaky syýasy ýagdaýlar islese-islemese ynsan çagalarynyň Watandan jyda düşmegine sebäp bolýar.
Daşary ýurtda türkmen kän
Sowet hökümeti türkmenleriň juda köpüsiniň Watandan aýrylyp, ýat illere göçüp gitmegine sebäp boldy. Ol hökümet bäş-on sany goýny bolany «baý» diýip, türmä basdy.Özüniň gurply ildeşini, dindar ildeşini, düşünjeli ildeşini öldürmedigi «Sowet hökümetiniň duşmany» diýip, ýurtdan kowdy. Öz önüp-ösen topragyny goranlary «halkyň duşmany» diýip atdy. Şeýle ýagdaýa çydamadyk halk gaçyp, ýat illere ýaşamaga gitdi, Watanyndan aglap-aglap, jyda düşdi. Türkmenleriň örän köpüsiniň daşary ýurtlarda ýaşap ýörenligi biziň bu sözlerimiziň güwäsidir.
Ýurt Garaşsyz bolsa-da, sowet hökümetiniň düzgünini dowam etdiren Nyýazowyň hökümetiniň jebir-sütemleriniň netijesinde-de ençeme ildeşlerimiz mähriban Watanlaryny terk edip, daşary ýurtlara gitmeli boldular.
Bir döwür geler (Ol döwür hökman geler!), Watan özünden jyda düşen perzentlerine giň gujagyny açar-da, olary ýene öz goýnuna alar. Her bir ýurtdaky syýasy ýagdaýlar mydama üýtgäp durýar. Ol syýasy ýagdaýlar bir gün halky Watandan jyda düşürýär, bir gün bolsa halky Watana dolaýar.
Halkyň göwnüne degmeli däl
Syýasy ýagdaýlar garamaýaga-da, belent kürsüdäki mertebeli kişilere-de parh goýanok. Bir ýagdaý garamaýagyň Watandan jyda düşmegine sebäp bolýar, başga bir ýagdaý belent kürsüdäki mertebeli kişileri Watanyndan aýyrýar.
Gyrgyzystanyň öňki prezidentleri Askar Akaýew, Kurmanbek Bakyýew dagy hem indi ýat illerde ýaşamaly boldular. Olaryň özleriniň-ä indi köpi ötüp, azy galandyr. Ýat ilde ýaşamak jebri olaryň hossarlarynyň, nesilleriniň başyna düşer. Hossarlary köp bolan ýolbaşçylara ýat ile gaçyp gidip ýaşamak has kyn bolýar. Olaryň haýsy birini ýat ilde ýerleşdirjek, olara göwün söýen işini tapyp berjek! Olaryň geljegi nähili boljak, belli däl.
Zalym ýolbaşçylar tarapyndan kowlan halka daşary ýurtlar hossar çykýar, ýöne halk tarapyndan kowlan zalym ýolbaşça çem gelen ýurduň gaçybatalga bermejegi görnüp dur. Sebäbi daşary ýurtlaryň köpüsi öz halkyny horlaýan ýolbaşçyny halanoklar.
Zalym ýolbaşçy tarapyndan kowlan halk ýurtda zalymlygyň soňuna çykylansoň, öz Watanyna dolanyp bilýär, ýöne halk tarapyndan kowulýan zalym ýolbaşçylar welin, hiç wagt Watanyna dolanyp bilýän däldir. Beýle ýagdaýlara taryhda mysal näçe diýseň bar.
Şeýle ýagdaýlar bolmaz ýaly, ýolbaşçy hiç wagt halkyň göwnüne degmeli däldir, halky özüne duşman edinmeli däldir, özem halka duşman bolmaly däldir.
Süleýman, sen mura bir gulak goýgul,
Sözüni diňlegil, jogabyn aýgyl,
Häkim bolsaň, halky Gün kibi çoýgul,
Akarda suw, ýa öserde ýel bolgul.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Kremliň metbugat gullugy prezident Wladimir Putiniň 12-nji awgustda ýurduň howpsuzlyk geňeşiniň agzalary bilen gündogar Ukrainadaky ýitileşýän ýagdaý barada «operatiw duşuşyk» geçirendigini aýdýar.
Kreml duşuşykda esasan orsýetçi separatistlere we gündogar Ukrainanyň ilatyna ukrian hökümet güýçleri tarapyndan edilýän hüjümlere üns berlendigini aýtdy.
Kremliň bu beýanaty Ýewropa Bileleşiginiň orsýetçi separatistler babatda eden beýanatynyň yz ýanyna gabat geldi.
Ýewropa Bileleşigi orsýetçi separatistleriň fewral aýynda Minskde gelnen ylalaşygyň düzgünlerini bozýandyklaryny aýdyp, olary hökümet kontrollugyndaky ýerlere edýän hüjümlerini güýçlendirmekde aýyplady.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi 11-nji awgustda front liniýasyndaky ýagdaýlaryň ýaramazlaşandygyndan zeýrenip, Kiýewi «jogapkärçiliksiz hereketlerini» bes etmäge çagyrdy.


text:
Düýn, Kandahar şäheriniň golaýyndaky polisiýa merkezine edilen hüjümiň arasynda, talyban jeňçileri «Tiz kömek» maşynynda bomba partladyp, owgan howpsuzlyk işgärleriniň altysyny öldürdiler.
Kandaharyň polisiýa başlygy Han Muhammad Mujahid janyndan geçen bir bombaçynyň «Tiz kömegiň» sürüjisi bolan bolup, ýaralanan ofiserler halas ediş belgili maşyna ýerleşdirilenden soň, özüni ýarandygyny aýdýar.
Ol «Tiz kömek» birnäçe pitneçi hüjüm tüpeňleri we granatomýotlar bilen polisiýa binasyny oka tutmaga başlandan soň gelipdir. Amerikan wertolýotlary we bronly söweş maşynlary pitneçiler bilen uruşýan owgan goşunlaryna kömege etişdiler. Bir sagat dowam eden hüjümiň jogapkärçiligini Talyban öz üstüne aldy.


text:
Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýulia Timoşenko anna güni Kiýewde suduň öňünde peýda boldy. Ol 2009-njy ýylda Orsýet bilen gol çekişilen tebigy gaz boýunça ylalaşyk bilen baglanyşykly aýyplamalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
2004-nji ýylda Ukarainanyň “Mämişi rewolýusiýasynyň” ýolbaşçylarynyň biri bolan Timoşenko Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bilen gol çekişen energiýa ylalaşygy bilen baglanyşykly öz wezipesinden galp peýdalananlykda aýyplanýar. Günäli tapylan ýagdaýynda oňa 7 ýyl bilen 10 ýylyň aralygynda türme tussaglygy garaşýar. Onsoň ol geljek ýyl geçmeli parlament saýlawlaryna, şeýle hem 2015-nji ýylda prezidentlik saýlawlaryna goşulyp bilmeýär.
Timoşenko şu anna güni özüne bildirilýän günäleri syýasy sebäplere görä öç alyş hökmünde ret edip, bäsdeşi prezident Wiktor Ýanukowiçi we “onuň töweregindäkileri” sudlary hususy ýarag edinip ulanmakda aýyplady. Suduň öňünde duran Timoşenko bu prosesiň sudýasy Rodion Kireýewi hem “prezidentiň administrasiýasynyň oýnatgysy” diýip atlandyrdy.
“Prokuroraturanyň hususylaşdyrylandygyna hiç kim şek-şübhe edenok. Sudlar hususylaşdyryldy. Sudýa ýok. Bu gün bolýan zatlaryň Ýanukowiçiň şahsy jogapkärçiligi bilen onuň esasy syýasy garşydaşyndan şahsy öç almak üçin edilýändiginiň sebäbi şol” diýip, Timoşenko aýtdy.
Timoşenkonyň tarapdarlaryndan müňlerçe adam suduň daşynda özleriniň ony goldaýndyklaryny bildirmek üçin “Ýulia, Ýulia, Ýulia” diýşip gygyryşdylar.
Timoşenko suda gaýmak reňkli kostýum bilen geldi. Elinde bir gyzyl gül bardy. Ol oturansoň, sumkasyndan Ukrainanyň Baş kanunynyň bir nusgasyny çykaryp, gapdalynda duran stoluň üstünde goýdy. Onuň ýanynda oturan kömekçileriniň biriniň egnindäki futbolkanyň ýüzünde bolsa “syýasy tussaglary boşadyň” diýen ýazgy bardy.
ABŞ we ÝB ýazgardy
Suduň zaly žurnalistlerden, Timoşenkonyň tarapdarlaryndan we beýleki adamlardan ýaňa doludy. Zalyň bu ýagdaýy derrew Ýewropa Bileleşiginiň Ukrainadaky delegasiýasynyň başlygy Žoze Manuel Pinto Teikseiranyň närazylygyny oýardy.
“Men bu suduň öz işlerini adamzada laýyk bolmadyk şertlerde alyp barýanyna şaýat boldum. Otag dar, howany arassalaýan kondisioner ýok, içerde munça märeke, daşarda içerik girmäge synanyşýan adamlaryň hümeri – görer ýaly däl” diýip, Teikseira aýtdy.
Timoşenko barada indi ençeme barlag işleri alnyp barylýar. Bularyň biri oňa öz wezipesinden galp peýdalandy diýilýän aýyplama görä barýan derňewler. Munuň Ukraina agyr maliýe zyýan ýetirendigi aýdylýar.
Timoşenkonyň öňki ýokary derejeli ýaranlarynyň, şol sanda, başga barlaglar sebäpli tussag edilse-de, öňki içeri işler ministri Ýuriý Luşenkonyň tutulmagy-da, umuman, Ukrainada belli-belli adamlaryň saýlanyp tutulmagy hökmünde Birleşen Ştatlary aladalandyrýar. Şenbe güni ABŞ we Ýewropa Bileleşigi Timoşenko garşy başlanan sud işini ýazgaryp, beýanat ýaýratdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Wiktoriýa Nuland Ýuliýa Timoşenko garşy ýola goýlan sud işiniň syýasy matlaba esaslanýan bolmagy mümkin diýlip çaklanylýandygyny we ABŞ-nyň bu barada alada bildirýändigini mälim etdi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Ýaryşyň birinji gününde – on alty medal
Şü gün paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginiň Söweşjeň sungat toplumynda jiu-jitsu boýunça Aziýa çempionaty badalga aldy. Oňa 24 ýurtdan – Hytaýdan, Ýaponiýadan, Koreýa Respubliksynda, Birleşen Arap Emirliklerinden, Saud Arabystanyndan, Singapurdan, Nepaldan we beýlekilerden birnäçe ýüz türgen gatnaşýar. Ýaryşlaryň ilkinji gününde türkmenistanlylar jemi 16 medala, üç altyn, dört kümüş we dokuz bürünç medala mynasyp boldular. Bu bolsa ýurdumyzyň ýygyndy toparyna umumytoparlaýyn hasapda birinji orny üpjün etdi.
Medallar ugrunda “ne-waza” görnüşi boýunça bäsleşildi, şunda türgenler köplenç söweşjeň usullary ulanýarlar. Jiu-jitsuyň bu görnüşi örän möhüm sport mirasy hasaplanylýar, ol örän netijeliligi hem-de şol bir wagtda ýönekeýligi we ulanylýan emelleriň köp görnüşi bilen tapawutlanýar. Kadalara laýyklykda sportuň bu görnüşi boýunça finala çykanlar we üçünji orun ugrunda bäsleşýänler deslapky tutlulyklaryň barşynda toplanan utuklar arkaly kesgitlenilýär.
Biziň toparymyzyň düzüminde zenanlar has tapawutlandy. Amina Halyllaýewa 45 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edip, ýygyndy toparymyza ilkinji ýeňşi getirdi. Aýgytlaýjy tutluşykda ol öz ildeşimiz Dinara Jumadurdyýewadan 2:0 hasabynda üstün çykdy. Ogulnar Atdaýewa (62 kg. çenli) ýene bir altyn medaly eýeledi, ol hem finalda ildeşimiz Mähri Akmyradowany ýeňmegi başardy. 70 kilograma çenli agram derejesinde geçirilen aýgytlaýjy tutluşykda diňe türkmenistanly türgenler Wioleta Krowýakowa we Zyba Orunowa çykyş etmäge hukuk gazandylar. Şunda Wioleta üstün çykdy.
Biziň toparymyzda Sabina Agajanowa kümüş mdala eýe boldy. Rahat Gurbanow (77 kg. çenli), Jonybek Atajanow (85 kg. çenli), Zafar Madaminow, Nasipjan Izbasarow (94 kg-dan ýokary), Patma Hojyýewa (62 kg. çenli), Läle Nurýewa (70 kg. çenli) Gunça Seýitmyradowa (70 kg-dan ýokary), Zebo Ýagşiýewa we Aýgül Babaýewa (ikisi hem 45 kg. çenli) bürünç medala eýe boldular.
Şu gün Aziýa çempionatynyň aýdyň öwüşgünli açylyş dabarasy boldy, onuň barşynda ýaryşa gatnaşyjylara we köpsanly tomaşaçylara Jiu-Jitsu boýunça halkara federasiýasynyň prezidenti Panauotis Teodorpoulos hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa myhmansöýerlik hem-de bu ýaryşlary geçirmek üçin döredilen ajaýyp şertlere çuňňur hoşallygyny beýan edip, Halkara federasiýasynyň baştutany çempionatyň ýokary guramaçylyk derejesini belledi
Aziýanyň çempionatynyň açylyş dabarasy aýdym-sazly maksatnama bilen dowam etdirildi, ony talyplaryň toparlary we sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýän ýaşlar ýerine ýetirdiler. Küştdepdi tansy tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy. Konsertiň ahyrynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagy, Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň we Aziada-2017-niň, soňra bolsa ýaryşa gatnaşyjy ähli ýurtlaryň baýdaklary sahna çykaryldy.
Jiu-jitsu ýapon başa-baş tutluşygynyň görnüşidir. Sportuň bu görnüşi öz ösüş taryhyny XVI asyryň birinji ýarymyndan alyp gaýdýar (Sengoku döwri), şonda Ýaponiýanyň Mimasaka welaýatynyň hökümdary H.Takenouti başa-baş söweş boýunça öz usulyýetini işläp taýýarlady, ol söweş sungatlarynyň iň gowy tilsimlerini özünde jemleýär.
Jiu-jitsuyň esasy ugry garşydaşyň güýjüni peýdalanyp, onuň hüjümini agyryly emeller arkaly yzyna gaýtarmakdyr. Ýapon usullary gönümel garşylygy ulanmagy göz öňünde tutmaýar, onda bäsdeşiň ulanýan emellerini onuň özüne garşy ulanmagy başarmak gerekdir. Şol sebäpli hem bu söweş sungaty ýakyn aralykda has netijelidir.
Jiu-jitsu “ýumşaklyk sungaty” ýa-da “çeýe sungat” diýmegi aňladyp, diňe bir başa-baş söweş tilsimlerini öz içine alman, eýsem dürli ýaraglary hem ulanmagy göz öňünde tutýar. Başa-baş söweşiň bu sungaty bilen meşgullanmak adamda edermenlik sypatlaryny kemala getirýär. Onuň iň gowy ynsan häsiýetlerini (sabyrlylyk, hormat goýmak we beýlekiler) kämilleşdirýär. Sportuň bu görnüşiniň usulyýeti we kadalary dzýudo we aýkido ýaly belli sport ugurlarynyň döremegi üçin esas bolup hyzmat etdi.
Türkmenistanda sportuň bu görnüşi boýunça türgenleşikler garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda geçirilip başlandy. Jiu-jitsu söweş sungatlarynyň milli federasiýasynyň düzümine girýär hem-de welaýatlaryň ählisinde bölümleri bar. Başa-baş tutluşygyň bü görnüşi bilen meşgullanýan türkmen türgenleri her ýyl dürli halkara ýaryşlarynda onlarça medala eýe bolýarlar. Merkezi we Günorta Aziýanyň 2015-nji ýylda geçirilen çempionatynda Hindistanyň Bangalor şäherinde biziň ildeşlerimiz jemi 13 medala eýe boldular, olaryň 6-sy altyn medallardyr.
Bu gün bolsa Aziýa çempionatynda ýokary ussatlyk görkezýärler hem-de bu bäsleşikler ýene 10 aýdan Olimpiýa şäherjiginde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyrydyr. Şeýle hem çempionatyň jemleri boýunça Türkmenistan üçin iri yklym derejeli sport forumynda çykyş etmek üçin milli ýygyndy toparymyzyň düzümi kesgitleniler.
10-njy dekabrda Söweş sungaty toplumynda “ne-waza” ugry hem-de beýleki agram derejelerinde bäsleşikler dowam eder. Aziýa çempionatynyň üçünji tamalaýjy gününde türgenler jiu-jitsuyň ýene iki görnüşi – “duo-show” we “duo-classic” boýunça toplumlaýyn maşyklary görkezmekde bäsleşerler.
Habarlar #ju-jitsu
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy—umumytoparlaýyn hasapda ýeňiji!11 Dekabr, 2016 (14:44)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň birinji gününde – on alty medal09 Dekabr, 2016 (11:45)
- Soňky habarlar
Aziýa kenarýaka oýunlarynda türkmen türgenleri 15 medal gazandylar02 Oktýabr, 2016 (11:34)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Dünýä we Aziýa çempionatlarynda ju-jitsu boýunça türkmen ussatlarynyň üstünligi04 Awgust, 2016 (12:24)


text:
Şu gün Türkmenistanda medeniýet we sungat işgärleriniň güni bellenilip geçilýär.
Bu waka bilen baglanyşykly prezident G.Berdimuhamedow ýurduň medeniýet we sungat işgärlerine gutlag ýüzlenmesi bilen ýüzlendi.
Bu ýüzlenmede G.Berdimuhamedow «Özygtyýarly watanymyzyň ruhy-medeni pudakda gazanan üstünlikleri biziň milli ykdysadyýetimiziň ösüşiniň özboluşly şöhlelenmesidir» diýip belläpdir.
Emma käbir synçylar Türkmenistanda medeniýetiň we sungatyň erkin ösmegi üçin düýpli reformalaryň geçirilmeýändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
Britaniýanyň daşary işler boýunça sekretary Filip Hammond Malaýziýanyň howa ýolarynyň MH17 uçarynyň bir ýyl mundan öň Ukrainada heläkçilige uçramagynyň sebäpkärlerini jogapkärçilige çekmek boýunça BMG-niň tribunalyny döretmek boýunça çagyryşlary goldap, 16-njy iýulda çykyş etdi.
“Janyndan mahrum edilen 298 bigünä pidanyň hatyrasyna adalata ýol bermeli”, diýip Hammond aýtdy. Britaniýa bu meselä seredýän BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişeki agzalarynyň biri.
Gollandiýa, Malaýziýa, Awstraliýa, Belgiýa we Ukraina halkara suduny geçirmek barada rezolýusiýanyň taslamasyny Howpsuzlyk Geňeşine teklip etdiler.
Howpsuzlyk Geňeşinde rezolýusiýa gadagançylyk girizmäge hukukly Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin teklip edilen bu çäre “wagtyndan ir” we “netijesiz” diýip, 16-njy iýulda aýtdy we başda uçar heläkçiliginiň derňewleriniň tamamlanmalydygyny belledi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Pakistany, Owganystan bilen Talybanyň arasynda parahatçylyk gepleşiklerini gaýtadan dikeltmek ugrunda ýardam bermäge synanyşýan mahaly, özüniň ýadro ýarag programmasy bilen baglanyşykly töwekgelçilikli we durnuksyzlaşdyrýan ösüşleri amala aşyrmakdan saklanmaga çagyrdy.
22-nji oktýabrda Ak tamda Obamanyň Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif bilen 90 minut dowam eden gepleşikleri Pakistan bilen onuň goňşulary Hindistan we Owganystanyň arasynda dartgynlylyklar artan mahaly geçirildi.
Waşington Pakistanyň täze ýadro ýarag sistemalaryny, şol sanda kiçi göwrümdäki taktiki ýadro ýaraglaryny özleşdirmeginden alada edýär we onuň bu ýaraglary özleşdirmegini çäklendirmäge synanyşýar.
Muňa garamazdan, Pakistanyň resmileri Yslamabadyň öz ýarag programmasyny çäklendirmegi kabul etmejekdigini aýdyp, kiçi göwrümdäki taktiki ýadro ýaraglarynyň Hindistandan amala aşyryljak duýdansyz hüjümleriň öňüni almak üçin zerurdygyny belleýärler.


text:
Müsüriň Kairden Pekine barýan “EgyptAir” howa şirketiniň uçary bomba töwekgelçiligi sebäpli gyssagly Özbegistanda gondy.
Müsüriň resmileriniň 8-nji iýunda aýtmagyna görä, 135 adamy alyp barýan “Airbus A-330-220” uçary Özbegistanyň Urgenç şäherinde gonandan soň, ýolagçylar çykarylyp, onuň içi barlanypdyr.
Resmiler partlaýjy serişdeleriň tapylmandygyny aýtdylar.
Habar berilişine görä, özüni tanatmadyk adam “EgyptAir” şirketine jaň edip, uçarda bombanyň bardygyny habar beridir.
Müsüriň howa ýollary 19-njy maýda Ortaýer deňzinde uçary heläkçilige uçrap, 66 adam wepat bolansoň bombaly hüjümler barada duýduryşlaryň ençemesine eýe boldy. Duýduryşlar tassyklanmandy.


text:
1. Bir gezek üç dogan çukuryň içinde oturan Bagty görüpdirler.
Olaryň birini çukuryň ýanyna gelip, Bagtdan pul isläpdir. Bagt oňa pul baryny beripdir we ol oglan örän bagtly bir ýagdaýda gidipdir.
Beýleki dogan bolsa, owadan aýal isläpdir.
Bagt ony uzak garaşdyrman owadan aýal beripdir we ol dogan hem bagtly gidipdir.
Üçünji dogan çukura tarap egilipdir.
-Saňa näme gerek?-diýip Bagt sorapdyr.
-A saňa näme gerek? -diýip dogan sorapdyr.
-Meni bärden çykar-diýip Bagt haýyş edipdir.
Dogan elini uzadyp, Bagty çukurdan çykarypdyr we yzyna seretmän gidipdir.
Bagt bolsa, onuň yzyndan ylgap, üçünji dogan bilen gidipdir.


text:
Stambulyň merkezinden toplanan müňlerçe protestçi ýedi ýyl ozal öldürilen türk-ermeni žurnalisti babatda adalatyň dikeldilmegini talap etdi.
Protestçiler ýekşenbe güni Hrant Dinkiň ölen gününiň ýyl dönümini bellemek üçin Taksim meýdançasyna toplandylar. Bu ýere Türkiýäniň pitnä garşy polisiýasy hem çykaryldy.
Demonstrasiýaçylar “Biziň hemmämiz Hrant Dink, biziň hemmämiz ermeni, döwlet bu jenaýat üçin jogapkär” diýip gygyryşdylar.
52 ýaşyndaky Dink Türkiýäniň çaklaň ermeni jemgyýetiniň öňdebaryjy agzasy bolup, aşa milletçi bir ýetginjek tarapyndan, öz «Agos» gazetiniň ofisiniň golaýynda, gündiziň güni atylyp öldürilipdi.
Dink Birinji Jahan Urşy mahalynda ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini gyrgyn diýip atlandyrandygy üçin köp türk milletçisini gazaba mündüripdi.
Dinkiň goldawçylary döwleti bassyr-ýussurda aýyplaýarlar we hökümeti Dinkiň öldürilmegi bilen ilteşikli diýilýän resmileri goramakda günäleýärler.


text:
Ýaz paslynyň gelmegi bilen paýtagtyň il içinde GORONO diýip atlandyrylýan Baş bilim müdürliginiň ýollama berýän işçi toparynyň edara jaýynyň öňünde, çagalaryny çagalar bagyna ýerleşdirjek bolýan aşgabatlylaryň uly nobatlaryny her gün diýen ýaly görse bolýar.
Bu edaranyň gapysynyň öňünde öz nobatyna garaşyp duran 40-50 adam, edara açyk bolsa, elmydama-da bar diýen ýaly. “Aslyýetinde her gezek 150-ä golaý adam bu nobatlara ýazylýar” diýip, eýýäm dördünji gezek çagasyny çagalar bagyna salmaga synanyşýan Aýnabat aýdýar.
GORONO-nyň öňündäki nobat
Bu nobatlary “biderek kösenç we wagt ýitirmek” diýip atlandyran Aýnabadyň pikiriçe, şeýle ýagdaýlaryň döremegine edaranyň adamlary kabul ediş wagtlary sebäp bolýar. GORONO hepdäniň üç güni, ýagny sişenbe, çarşenbe we penşenbe günleriniň birinde paýtagtyň bir ýa iki etrabyndan bolan ene-atalary kabul edýär. Hepdäniň galan günleri kabul edişlik düýbünden ýok.
Edaranyň ene-atalary kabul edýän wagty hem olary o diýen kanagatlandyryp barmaýar. 15:00 dan – 18:00-a çenli kabul edişlige her kim ýetişip bilmeýär. “Nobata durup, soňam edaranyň iş wagty gutaryp, indiki hepde ýaňadan nobata durmaly bolýan ene-atalar az däl” diýip, Aýnabat gürrüň berýär.
GORONO-nyň iş tertibi
Onuň aýtmagyna görä, GORONO-da nobata duranyň bilenem çagaňy çagalar bagyna ýazdyryp biljekdigiň gümana. Ene-atalaryň ýazga duran degişli etraplaryndaky çagalar bagynda “ýer ýok” diýen ýaly jogaplar bilen hem ýüzbe-ýüz bolýandyklaryny aýdýarlar.
Paýtagtly Arzy hem şolar ýaly jogap bilen çagasyny çagalar bagyna berip bilmedik ene-atalaryň biri. Onuň pikiriçe, çagalar baglaryna ýerleşdirmekdäki “ýer ýok” diýen bahana emeli döredilýär.
“Meniň ýaşaýan ýerime golaýdaky 55, 53 we 93-nji çagalar bagynda ýer ýok diýip aýtdylar. Olaryň ýerine şäheriň beýleki çetindäki, Hitrowkadaky çagalar bagyna “naprawleniýe” bereli diýip aýtdylar. Ol çagalar bagy bolsa meniň öýümden daş” diýip, Arzy gürrüň berýär.
Arzy özüniň ýazga duran etrabyna degişli çagalar baglarynda boş ýerleriň bardygyny, emma olaryň “satuwa” çykarylýandygyny çak edýär. “Şol çagalar bagyna çagaňy ýerleşdirmek üçin azyndan 200 dollar bermeli. Şonuň üçin ýer ýok diýýärler. Maňa “ýer ýok” diýip goýberen günleri goňşularymyzyň biri öz çagasyna şol bir çagalar bagyndan ýer “satyn alandygyny” aýtdy” diýip, Arzy gözüniň alnynda bolup geçen parahorluk barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Çagasyny öz öýüniň golaýyndaky çagalar bagyna berip bilmeýän Arzy indi hut şol sebäpden ozal uly kynçylyk bilen tapan öz aýlykly işindenem mahrum bolup barýar. Ol çagasyny çagalar bagyna ýazdyryp, işe başlamakçy bolupdyr. Ýöne öýde adam bolmansoň, häzir ol işe hem gidip bilmeýär.
Sowuk howa şertlerine garamazdan hem adamlaryň nobatlary kesilmeýär
“Men-ä, dogrusy, näme etjegimi hem bilemok. Baran ýeriňde ellerini uzadyp ‘para’ diýşip otyrlar. Şu sadagasy bolaýyn körpelere gezek gelende bir ynasaplyrak bolaýsalar bolmaýarmy?! Men indi balamy nätsemkäm?!..” diýip, Arzy özüniň kyn ýagdaýdadygyny bildirip, sorag bilen ýüzlenýär.
Arzy öz meselesi boýunça paýtagtyň bilim edaralaryna gözegçilik edýän gurama bolan ”Ruhnama” mekdebinde ýerleşýän paýtagtyň Baş bilim müdürligine hem ýüz tutupdyr. Emma ol ýerden hem meselesini çözüp bilmänden soň, Bilim ministrligine arz etjekdigini aýdypdyr. Arzy muňa garşylyk “etseň edersiň-dä!” diýen kinaýaly jogaby alandygyny aýdýar.
Arzy ýaly çagalaryny çagalar baglaryna ýerleşdirip bilmeýän başga-da ene-atalar az däl. Ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, “çagalar bagynda ýer ýok” bahanasy bilen GORONO-nyň gapysynda ep-esli wagt nobata durup, eli boş çykýan ene-atalar gün-günden köpelmese azalanok.
Arzynyň we Aýnabadyň öz çagaglaryny bermekçi bolýan çagalar baglary hökümetiň hasabyna işleýän çagalar edarasy. Ol çagalar baglaryna terbiýelenýän her bir çaga üçin her aýda resmi taýdan 8 manat tölemeli. Elýeterli bolan soňky resmi statistik maglumatlara görä, 2012-nji ýylda ýurt boýunça mekdebe çenli çagalar edaralarynyň 871 sanysy bolup, olarda 190 müň çaga terbiýelenipdir.


text:
Sowet diktatory Iosif Staliniň gyzy Swetlana Alliluýewa geçen hepde Birleşen Ştatlarda aradan çykdy. ABŞ-nyň Wiskonsin ştatynyň resmileriniň maglumatyna görä, 85 ýaşly Swetlana Alliluýewa (Lana Peters) 22-nji noýabrda rak keselinden ýogalypdyr. Ol Amerikada Lana Peters ady bilen tanalan bolsa, öňki SSSR-iň çäginde Swetlana Alliluýewa ady bilen tanalýardy.
Swetlana Alliluýewa 1967-nji ýylda, sowuk uruş dowam edýärkä, Sowet Soýuzyny terk edip, Amerika barypdy. Ol şonda öz merhum kakasy Iosif Stalini we Sowet Soýuzyny ýazgarypdy.
Swetlana bilen gatnaşykda bolanlaryň aýtmagyna görä, ol kakasyna bolan ýowuz gatnaşyklary sebäpli oňa bolan ysnyşykdan daşlaşyp, göze ilmän, özüniň şahsy durmuşy bilen ýaşamaga höwes edipdir.
Ýerli amerikan resmileriniň aýtmagyna görä, ABŞ-da Lana Peters ady bilen tanalýan Swetlana Alliluýewa 22-nji noýabrda 85 ýaşynda jan beripdir.
Amerikada içini dökdi
Swetlana Alliluýewa Birleşen Ştatlara baranda, 1967-nji ýylda Nýu-Ýorkda gurnalan metbugat-konferensiýasynda eden çykyşynda şeýle diýipdi: “Elbetde, men köp zatlardan näräzy. Meniň pikirimçe, heniz SSKP-niň Merkezi Komitetinde we Syýasy Býuroda oturan adamlaryň aglabasy edil meniň kakama ýöňkelýän günäler boýunça jogapkärçilik çekmeli adamlar. Meniň pikirimçe, bolup geçen elhenç wakalara, adam öldürmelere, bikanunlyga partiýa, režim we tutuş ideologiýa sebäp boldy”.
Ol özüniň durmuşy barada iki sany ýatlama kitabyny-da ýazypdy. Öz döwründe bu kitaplar Birleşen Ştatlarda iň köp satylan kitaplaryň hataryna girdi. Käbir maglumatlara görä, Swetlananyň ýazan kitaplary oňa uly möçberde girdeji getiripdir. Ol 1970-nji ýylda arhitektor Willýam Peterse durmuşa çykýpdy.
1953-nji ýylda, Stalin ýogalandan soň, Swetlana millionlarça adamyň ölümine sebäp bolan, şeýle-de syýasy terrory gurnan adamdan özüni çetleşdirmek niýeti bilen ejesiniň familýasyny, ýagny “Alliluýewa” familiýasyny alýar. Ol 1967-nji ýylda Birleşen Ştatlara gaçyp barýar. Bu Günbataryň, hususan-da Amerikanyň uly ideologiýa ýeňşi hökmünde häsiýetlendirilipdi.
Amerika baransoň, ol özüniň “Dostuma ýigrimi hat” atly ýatlama kitabyny ýazýar. Onda ol öz kakasy Stalin döwründe ýaşan günlerini beýän edýär.
Onuň “aralyk” pozisiýasy
Swetlana Alliluýewa kommunistik režimi tankytlap ençeme beýanat bilen çykyş etse-de, onuň bu ugurdaky garaýyşlary belli bir dejerede gapma-garşylyklydy. Ol 1984-nji ýylda Sowet Soýuzyna dolanyp bardy. Şonda onuň sowet graždanlygy – raýatlygy hem dikeldildi. Ýöne bir ýyl töweregi wagt geçensoň, ol yzyna – Amerika dolandy.
2008-nji ýylda surata düşürilen “Swetlana Swetlana hakynda” atly dokumental kinofilmde ol özüniň kakasynyň saýasynda ýaşamaklygyň näderejede kyn bolandygyny düşündiripdi.
Ol şonda, hususan-da, şeýle diýipdi: “Adamlar maňa ‘Staliniň gyzy, Staliniň gyzy’ diýip, barmak çommaldýarlar. Bu, meniň, duşman hökmünde, elime ýarag alyp, ähli amerikalylary oka tutmalydygymy aňladýan ýaly bir zatdy. Ýa-da, başgalar ‘Ýok, ol Amerika geldi, indi ol Amerikanyň raýaty’ diýýärler. Bu bolsa meniň elime atom bombasyny alyp, Orsýete garşy çykmalydygymy aňladýardy. Emma, aslynda, bu garaýyşlaryň hiç birem maňa degişli däl, men aram-ortalyk bir orunda. Meniň ‘ortalyk orundadygym’ bolsa, adamlaryň hiç aklyna syganok”.
Swetlana Alliluýewa öz ömrüniň dowamynda üç gezek durmuşa çykýar. 1945-nji ýylda ol Grigoriý Morozow bilen durmuş gurýar, bu nikadan onuň Iosif atly ogly bolýar. 1949-njy ýylda ol Ýuriý Ždanowa durmuşa çykýar we olaryň bir gyzy bolýar, onuň ady Ýekaterina. 1970-nji ýylda bolsa ol amerikan arhitektory Willýam Wesleý Peters bilen durmuş gurýar we bu nikadan Swetlananyň ýene bir gyzy bar, onuň ady Olga.


text:
Penşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň gatnaşmagynda Brýusselde iki günlük sammit açyldy.
Synçylaryň bellemeklerine görä, bu sammit ýewrozonadaky 17 döwletiň bergi krizisi sebäpli çagşamagynyň öňüni almakda möhüm pursat bolup durýar.
Belgiýada geçýän sammitiň bir gün öňünden Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi Ýewropa Bileleşiginiň umumy maliýe syýasaty baradaky teklipleri boýunça beýanat ýaýratdylar. Olar agza döwletleriň arasynda býudjet tertip-düzgünini berkitmek we bergi meselesiniň öňüni almak üçin şeýle syýasatyň möhümdigini öňe sürýärler.
Bergi meselesi bilen ýewrozona degişli Gresiýanyň, Irlandiýanyň we Portugaliýanyň kontroldan çykmagy we bu ýagdaýyň Italiýa we Ispaniýa howp abandyrmagy täze syýasaty işläp düzmeklige zerurlyk döretdi.


text:
Ýekşenbe güni Bagdadyň sudy Yragyň bosgunlykdaky ozalky wise-prezidenti Tarek al-Haşemini indi üçülenji gezek gaýybana ýagdaýda ölüm jezasyna höküm etdi.
Sud bu gezek ony 2011-nji ýylda ýerli şaýylary nyşana alyp gurnalan bomba partlamasyna dahyllylykda günäli tapdy. Hut şu iş bilen baglanyşykly Yragyň sudy Tarek al-Haşeminiň giýewisi Ahmed Kahtany-da ölüm jezasyna höküm etdi.
Yragyň premýer-ministri Nuri al-Mälikiniň ýiti tankytçysy Tarek al-Haşemi geçen ýylyň dekabrynda özüne aýyplama bildirilmeginiň yzy bilen ýurdy terk edipdi.
Mundan öň ol adam öldürmek bilen meşgullanýan ýörite jezalandyryjy topar saklamakda-da aýyplanyp, ölüm jezasyna höküm edilipdi. Tarek al-Haşeminiň özi bu bildirilýän aýyplamalary syýasy matlaba esaslanýan aýyplama diýip atlandyrýar.


text:
Orsýetiň gaz läheňi “Gazpromuň” Sankt-Peterburgda 2 millirad dollara durýan 400 metrlik beýik jaý gurmak plany ilerledigiçe oňa şübhe bildirýänleriň hem sany artýar. Bu proýekte jemgyýetçiligiň berk garşylygy seýrek bir fenomene, Orsýetiň syýasy elitasynyň içindäki çekişmelere we agzalalyga uçgun syçratdy.
Orsýetiň energiýa läheňi “Gazpromuň” taryhy şäher bolan Sankt-Peterburgda 2 milliard dollarlyk beýik aýna jaý gurmak planyna garşylyk ýyl geçdikçe artýar. Orsýetiň medeni paýtagtynyň ilaty 400 metrlik beýik bina şäheriň meşhur neoklassyk utgaşmasyny bozar diýip, alada bildirýär.
BMG-niň medeni gullugy bolan ÝUNESKO eger-de “Gazpromuň” plany dowam etdirilse, bu şäheriň Dünýä miras sanawyndan öçürilmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny 2007-nji ýyldan bäri duýduryp gelýär. Ýöne beýle duýduryşlaryň täsiri az bolara çemeli. Muny şäher deputatlarynyň binalaryň belentlik çäklendirmelerini ýatyrmak barada kanun kabul etmeginden hem görse bolýar.
Bir zat üýtgedi
Peterburgyň gubernatory Walentina Matwiýenko bolsa şu aý bu gurluşygyň başlanmagyna soňky patany berdi. Emma soň nämedir bir zat üýtgedi. Orsýetiň “Birinji kanal” atly telekanaly, eger-de “Ohta Sentr” gurulsa, şäheriň Wasilewskiý adasyndan görünýän iň owadan görnüşleriň gözden uçjagyny habar berdi.
Orsýetiň döwlet kontrollugyndaky “Birinji kanalynyň” žurnalisti 18-nji oktýabrda “Gazpromuň” bu proýektine garaşylmadyk tankydy garaýyş bilen çykyş etdi. Bu çykyşyň yzyndan ýurduň medeniýet ministri Aleksandr Awdeýewiň pikirleri ile ýetirildi. Ol “Gazpromuň” 400 metrlik bina proýektiniň federal kanunçylyga ters gelýändigini we bu işi duruzmak üçin öz ministrliginiň suda ýüz tutjagyny aýtdy.
Onsoň bu proýekt barada oppozisiýa hem syýasy gatnaşyklary bolan kinorežissýor Nikita Mihalkow we Liberal demokratik partiýanyň lideri Wladimir Žirinowskiý arkaly öz sözüni aýtdy. Ýogsa, bu şahsyýetleriň ikisi hem, adatça, Kremliň içindäki syýasy şemalyň ösjek ugruny gowy seljerýär.
Gazpromuň 400 metrlik beýik bina gurmak baradaky proýektine ýokary derejede bir topar garşylyk görkezilmegi federal hökümetiň bu proýekt barada öz ikigöwünliligi bilen tutluşýandygy baradaky gürrüňlere ýol açdy.
“Kremliň razylygy bardyr”
Ekspertler “Birinji kanalyň” hem, Awdeýewiň hem bu proýekti Kremliň razylygy bolmazdan tankytlap bilmejegini aýdýarlar. Sebäbi Kreml “Gazprom” bilen berk baglanyşykly we ýurtdaky iň uly döwlet kompaniýasy bolup durýar.
Peterburg syýasy fondunuň analitigi Mihail Winogradow bu proýekte garşylygyň güýçlenmegini syýasy elitanyň içindäki çynlakaý bölünişigiň alamaty hasaplaýar.
«Biz belli bir derejede bölünişik görýäris. Şu wagta çenli “Ohta Sentr” meselesi ýokary derejede ylalaşylan ýaly görünýärdi» diýip, analitik aýdýar. Winogradowyň pikirine görä, ýokary derejede ylalaşylan proýekt, aşakdan nähili nägileligiň ýa garşylygyň bardygyna garamazdan, köplenç gurulmaly edilýär. «Ýogsam bolmasa, peterburglylaryň köpüsiniň, şol sanda häzir Moskwada syýasy we biznes elitasyna girenleriň hem, bu proýekte tankydy garandygy gizlin däl» diýip, Mihail Winogradow aýdýar.


text:
Şenbe güni Liwanyň polisiýasy Siriýanyň territoriýasyndan atylan artilleriýa oklaryndan liwanly 2 sany gyzyň ölüp, ýene azyndan 10 adamyň ýaralanandygyny mälim etdi.
Liwanyň Milli habar agentligi Siriýa tarapyndan atylan 20 töweregi snarýad oklaryndan käbirleriniň Wadi Haled raýonyndaky käbir ýaşaýyş jaýlaryna degendigini habar berýär.
Bu wakanyň fonunda bolsa, Siriýanyň döwlet telewideniýesi Liwan tarapyndan “terror toparlarynyň” Siriýanyň Kusaýr şäherine girmäge synanyşandyklaryny we bu wakada ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň terrorçylardan birnäçesini öldürendiklerini habar berdi.


text:
Kürt güýçleri Mosulyň golaýyndaky Başiga şäherini 23-nji oktýabrda «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerinden yzyna alandyklaryny aýdýarlar.
Koalisiýa güýçleri bolsa «Yslam döwleti» toparynyň Yrakdaky soňky esasy mesgenine golaýlaýar.
Amerikan resmisiniň maglumatyna görä, Yragyň kürt lideri Massud Barzani ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Kartere Başiganyň YD jeňçilerinden azat edilendigini habar beripdir.
Karter Yragyň kürt regionynyň paýtagty Erbile 23-nji oktýabrda, "Yslam döwletiniň» jeňçilerine garşy alnyp barýan söweşi ýakyndan synlamak we belki-de türk goşunlarynyň bu sebitdäki roly barada maslahatlaşmak üçin geldi.
Başiga şäheri azyndan 500-den 1000-e çenli türk esgeriniň bolýan Başiga harby bazasynyň golaýynda ýerleşýär.
Olar Mosul hüjümine gatnaşmaly sünni we kürt söweşijilerine tälim berýärler.


text:
Çarşenbe güni Türkiýäniň döwlet eýeçiligindäki “Anadoly” habar agentligi ekstremistik Kürdüstan Işçiler Partiýasynyň indi iki ýyl bäri zamunlykda saklap gelen türk raýatlaryny azatlyga goýberendigini habar berdi.
Türkiýäniň bu sekiz raýaty bu guramanyň söweşijileri tarapyndan Yragyň demirgazygynda zamunlykda saklanypdy.
Zamunlykda saklanan bu türk raýatlaryndan altysynyň harby esgrlerdigi, ýene biriniň polisiýa işgäridigi we beýleki biriniň bolsa ýerli hökümet işgäridigi aýdylýar.
Olaryň zamunlykdan boşadylmagy bu Kürdüstan Işçiler Partiýasynyň tussaglykdaky lideri Abdulla Öjalanyň ýakynda bu barada eden çagyryşynyň yzýany ýüz berdi. Türkiýäniň hökümeti Kürdüstan Işçiler Partiýasyny terror guramasy diýip hasaplaýar.


text:
Bar bolan ägirt uly çig mal serişdeleri, senagat we ylmy mümkinçilikleri arkaly ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumy milli ykdysadyýetde öňdäki orny eýeleýär. Pudakda ylmy-tehniki ösüşiň iň täze gazananlarynyň, öňdebaryjy tehnologiýalaryň, häzirki zaman tehnikalarynyň ulanylmagy ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny mundan beýläk-de artdyrmak boýunça öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmegiň möhüm şerti bolup durýar.
Şu günler täze uglewodorod ýataklaryny senagat taýdan çalt depginlerde özleşdirmek, döwrebap gazhimiýa önümçiliklerini we nebitgaz toplumynyň köpugurly esasda ösdürmek, nebit önümleriniň örän köp görnüşleriniň önümçilik mukdaryny artdyrmak barada uly işler alnyp barylýar.


text:
Ýekşenbe güni Müsüriň Baş prokuraturasy ýurduň ozalky ýokary derejeli resmilerinden üçüsiniň korrupsiýa bilen baglanyşykly jenaýat jogapkärçiligine çekilendiklerini mälim etdi.
Hususan-da, Baş prokuraturanyň beýanatynda Müsüriň ozalky premýer-ministri Ahmed Nazife, ozalky içeri işler ministri Habib al-Adliýä we ozalky maliýe ministri Ýussef Boutros-Ghaliýä korrupsiýa bilen bagly jenaýat aýyplamasynyň bildirilýändigi aýdylýar.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepde Müsüriň häkimiýetleri ýurduň ozalky ýokary derejeli resmilerinden birnäçesiniň, şol sanda, ozalky döwlet lideri Hosni Mübäregiň hem tussag astyna alnandygyny mälim edipdiler.


text:
Şu hepdäniň başynda Tähranda 24 sagatdan gowrak wagt tussag edilen amerikaly pastor, ýagny protestant keşişi Birleşen Ştatlaryna dolandy.
Pastor Edi Romero Eýranyň resmileri tarapyndan ýurtdan kowulandan soň 23-nji oktýabrda Los-Anjeles şäherine bardy. Ol žurnalistlere beren maglumatynda tussaglykda eýranly resmileriniň özüne gowy seredendigini we iňlis dilinde gürleýän sülçisi bilen “gowy, uzak wagt dowam eden gepleşikleri” geçirendigini mälim etdi.
“Meniň üçin ol ýerde bilelikde bolmak gaty gowy pursatdy” diýip, Romero aýtdy. Şeýle-de, ol özüniň iki sapar barlanandygyny we jemi alty sagat sorag-jogap edilendigini hem sözüne goşdy.
Romero 21-nji oktýabrda Eýranyň Ewin türmesiniň daşynda tussag edilipdi. Ol şonda tussaglykda saklanylýan hristian dinini kabul edenleri we adam hukuklaryny goraýjy aklawçylary goldamak maksady bilen demonstrasiýalar geçiripdi.
Romero Eýranyň Ewin türmesiniň daşynda bäş minut ýaly şygarlar gygyrandan soň garşylyk görkezmezden türme sakçylaryna tabyn bolupdy.


text:
ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Karter öňünden duýdurman Owganystana bardy. Karteriň ABŞ-nyň harbylary we owgan resmileri bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Karteriň 18-njy dekabrda edýän bu sapary Owganystanyň howpsuzlyk taýdan şowsuzlyklary başdan geçirýän wagtyna gabat geldi, “Talyban” şu ýyl has köp hüjümleri amala aşyrdy we owgan güýçleriniň arasyndaky ýitgileriň sany artdy.
ABŞ-nyň Kongressiniň geçen hepdeden çap eden hasabatyna görä, Pentagon şu ýylyň başyndan noýabr aýynyň ortalaryna çenli Kabulda bolan hüjümleriň sany geçen ýyl bilen deňeşdirilende 27% köpelipdir. Agzalan döwrüň dowamynda Owganystanyň milli goranmak we howpsuzlyk güýçleriniň çeken ýitgisiniň derejesi hem 27% bolupdyr.
Oktýabr aýynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Owganystanda harby güýjüni artdyryp, 2016-njy ýylda harbylaryň sanyny 9800 ýetirmek planyny yglan etdi.


text:
Gazagystanyň Almaty şäheriniň şikaýat sudy hökümetiň iki tankytçysyna berlen jezany gowşatdy.
Suduň 30-njy martda çykaran kararynda Serikžan Mambetaline berlen iki ýyllyk türme möhletiniň bir ýyllyk gözegçilik astynda bolmak şerti bilen boşadylmagyna çalyşylmalydygy aýdyldy.
Ermek Narymbaýewiň üç ýyllyk türme tussaglygy iki ýyllap gözegçilik astynda bolmak şerti bilen boşadylmagyna çalşyryldy.
Şeýle-de Mambetaline we Narymbaewe üç we bäş ýyllap jemgyýetçlik işlerine gatnaşmak gadagan edildi.
Bu iki aktiwist oktýabr aýynda tussag edilip, ýanwar aýynda türme tussaglygyna höküm edilipdi. Olar internet arkaly sosial ýigrenji tutaşdyrmakda aýyplanypdy.
Olaryň ikisi-de özlerine ýöňkelen günäni ret edipdi. Emma Mambetalin yzýany “öz günäsi”üçin “bagyşlanmagyny” sorap köpçüligiň öňünde çykyş edipdi.
Narymbaýew günäni boýun almakdan boýun gaçyryp, açlyk yglan edipdi.


text:
Owganystanyň Birleşen Ştatlaryndaky ilçisi bu ýurtda prezidentlik saylawlarynyň Hamid Karzaý we onuň esasy garşydaşy Dr. Abdyllanyň gatnaşmagynda gaýtadan geçirilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Ady agzalýan ilçi Said Jawadyň penşenbe güni Waşingtonda öň süren bu pikiri, 20-nji awgustda geçirilen şol saýlawlaryň netijesiniň yglan edilmeginiň öňüsyrasyna gabat geldi.
BMG tarapyndan goldanylýan Owganystanyň saylawlar boýunça şikaýat komissiýasy, ses berişlikde goýberenligi aýdylýan galplyklar baradaky barlaglarynyň netijesini şenbe güni yglan eder.
Said Jawad Dr. Abdyllanyň saýlawlaryň ikinji tapgyry geçiriljek derejede ses alan bolmagy mümkin diýlen pikiri halk köpçüliginiň öňünde beýan eden ilkinji ýokary derejeli hökümet ýolbaşçysydyr.
Emma owgan ilçisi saylawlaryň gaýtadan geçiriljekdiginiň yglan edilmegi bilen bagly saýlawlar komissiýasyndan özüniň göni maglumat almanlygyny-da aýtdy.
Ol aýratynam saýlawlaryň ikinji tapgyry geçirilmeli bolan halatynda, ähli taraplary örän çalt hereket etmäge çagyryp, bu ses berişligiň mümkin bolsa bir aýyň dowamynda geçirilmelidigini aýtdy.
Bu saýlawlaryň deslapky netijesine görä, prezident Karzaý berlen sesleriň 54.6 prosentini alypdyr, emma şol ses berişlikde aşa galplyklara ýol berlenligi mälim edilipdi.