text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanyň dürli welaýatlardaky obalarda ýaşaýan adamlaryň barha we barha köpüsi şäheriňkä deňleşen şertlere eýe bolýarlar. Öýjükli telefon, internet, gymmatbaha daşary ýurt awtoulagy, häzirki ösen öý tehnikasy, häzirki zaman enjamlar bilen üpjün edilen mekdeplerde berilýän döwrebap bilim, ýaşaýyş üçin amatly şertler... bularyň bary indi oba durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrülýär.
Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda ipoteka karzy boýunça jaý gurmak giň gerime eýe bolýar. Etraplaryň we hojalyklaryň arasyndaky ýollaryň ählisi diýen ýaly asfaltlanylýar. Lagym ulgamy geçirilip, oba ýaşaýjylary gaz we ýokary hilli agyz suwy bilen üpjün edilýär.
Soňky ýyllarda oba ýaşaýjylarynyň durmuş şertleriniň ýokarlanmagy “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň” üstünlikli amala aşyrylýandygynyň aýdyň beýany bolup durýar. Onuň durmuşa geçirilmegi ýurduň obalarynyň jemgyýetçilik-syýasy, ykdysady we medeni durmuşynda bolup geçen özgertmeler bilen alamatlandy. Ähli welaýatlar diýen ýaly, gurluşyk meýdançasyna öwrüldi. Ol ýerlerde medeni we durmuş maksatly desgalaryň ýüzlerçesi guruldy we gurulýar.
Obalarda “Saglyk” Döwlet maksatnamasy hem üstünlikli ýerine ýetirilýär. Soňky ýyllarda hassahanalaryň, saglyk öýleridir merkezleriniň onlarçasy guruldy we bu işler häzirem üstünlikli dowam etdirilýär.
Welaýatlarda bilim ulgamyna degişli , häzirki zaman tehnologiýalar bilen üpjün edilen umumy bilim berýän orta mekdepleriň hem onlarçasy guruldy. Şol mekdeplerde okuwçylara daşary ýurt dillerini, öz taryhyny öwrenmäge, ruhy we beden taýdan kämilleşmäge, häzirki zaman kommunikasiýa we multimediýa tehnologiýalaryndan baş çykarýan ökde hünärmenleri bolup ýetişmäge ajaýyp mümkinçilikler döredilendir. Diňe bir ýokary derejede bilim alman, çagalar boş wagtlaryny peýdaly geçirýärler. Munuň üçin ähli zerur enjamlar bilen üpjün edilen sport meýdançalary olaryň hyzmatynda Milli maksatnama laýyklykda, häzirki döwürde hem şeýle mekdepleri gurmak işi dowam etdirilýär. Mekdebe çenli edaralaryň gurluşygynyň gerimi hem haýran galdyrýar. Soňky ýyllarda olaryň ýüzlerçesi ulanylmaga berildi.
Umuman alnanda, Türkmenistanyň täze taryhynda oba ýerlerinde ilkinji gezek ähli amatlyklary bolan şeýle köp jaýlar guruldy we gurulýar. Olarda ähli amatlyklaryň döredilendigi, ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylyp, bag-bakja bürenip oturandygy bellärliklidir.


c: text/html

text:
Eýranyň nebit ministri Rostam Kasemi Tähranyň Türkmenistandan tebigy gas importyny togtadandygyny mälim etdi. Bu barada Kasemi çarşenbe güni “Mehr” habar agentligine aýtdy.
Eýranyň “Mehr” habar agentliginiň nebit ministri Rostam Kaseminiň sözlerine salgylanyp ýazmagyna görä, Türkmenistan bilen Eýran gaz söwdasynyň baha meselesinde ylalaşyga gelmändir we şol sebäpden hem Eýrana akdyrylýan türkmen gazy togtadylypdyr.
Rostam Kasemi baha meselesi boýunça iki tarapyň arasynda gepleşikleriň dowam edýändigini we ylalaşyga gelnen ýagdaýynda gaz importynyň täzeden ýola goýuljakdygyny aýdýar.
Eýranyň nebit ministri Rostam Kasemi: "Häzirlikçe Türkmen gazynyň importy bolmazdan hem bizde gaz ýetmezçiligi ýok".
“Häzirlikçe Türkmen gazynyň importy bolmazdan hem bizde gaz ýetmezçiligi ýok” diýip, Kasemi nygtaýar.
Eýran Türkmenistandan günde 15-18 million kubometr gaz satyn alýar, ýöne bu sanyň gyş möwsüminde 30 million kubometr möçberine ýetýändigi aýdylýar.
“BP” kompaniýasynyň maglumatyna görä, Eýran geçen ýylda Türkmenistandan 10.2 milliard kubometr gaz satyn alypdyr.
“ISNA” habar agentliginiň geçen ýekşenbe güni beren maglumatyna laýyklykda, Eýran Türkmenistandan gündeki satyn alýan gazynyň möçberini 40 million kubometre ýetirilmegini sorap ýüzlenipdir.
Eýranyň Milli gaz kompaniýasynyň direktory Jawad Owjä salgylanyp, “IRNA” habar agentligi şu ýylyň birinji ýarymynda import edilýän türkmen gazynyň möçberiniň öten ýylkysy bilen deňeşdirilende 52 prosent pese gaçandygyny ýazýar.
Garşylyklaýyn jogap
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistan Eýrana gaz akdyrylmagynyň togtadylandygy baradaky maglumaty ret edýär.
Ady agzalmaýan bir türkmen resmisiniň “Roýter” habar agentligine beren maglumatynda türkmen gazynyň Eýrana akdyrylýandygy aýdylýar.
“Tertip boýunça tebigy gazyň akdyrylmagy dowam etdirilýär. Eýran bilen hiç wagt baha meselesi ýüze çykmady” diýip, ady agzalmaýan türkmen resmisine salgylanylýar. Bu resminiň bellemegine görä, Türkmenistanyň Artyk we Eýranyň Lutfabad aralygyndaky gaz geçirijisinde bejeriş işleri bolupdyr, ýöne häzir turbaprowodyň bu böleginden hem gaz akdyrylýar.
Turbaprowodyň agzalýan böleginde näçe wagtlap bejeriş işleriniň geçirilendigi mälim edilmeýär.
Türkmenistandan gas importynyň togtadylmagy uzaga çeken ýagdaýynda munuň Eýranyň öz goňşy ýurtlary bilen gaz söwdasyna täsiriniň ýetjekdigi aýdylýar. Eýran tebigy gazyny Türkiýä, Ermenistana we Azerbaýjana satýar.
Eýran Türkmenistandan alýan gazyny gyş pasly ýyladyş we ýurduň senagat mätäçligi üçin ulanýar.
Türkmenistan bilen Eýranyň arasynda gaz söwdasy üçin 2010-njy ýylda goşmaça gaz geçirijisiniň gurulmagy türkmen gazynyň Eýrana eksportynyň giňeldilmegine mümkinçilik döretdi.
Häzirki wagtda Aşgabadyň Tährana ýylda azyndan 20 milliard kubometr gaz akdyrmaga mümkinçiligi bar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adyňyz ýazylgy eken
Bir gezek meşhur ýomakçy şahyr Pyhy Tagan dost-ýarlarynyň käbirine jaň edip:
– Indiki ýegşenbede – bazar güni doglan günümi bellejek. Myhmanym boluň, doglan günümi bile belläliň-diýip, olara toý habaryny ýetiripdir.
Pyhy dädäniň doglan gününden iki gün ozal onuň goňşy obada ýaşaýan golaý inileriniň biri-de ogul öýerip, toý tutupdyr. Pyhy däde inisiniň tutýan toýuna ähli maşgala agzasyny- da bile alyp gidipdir.Toý şowhunyna, meýlis-märekesine goşulyp-garylan Pyhy däde öz doglan gününi, şonuň bilen bagly dost- ýarlaryna eden çakylygyny-da undupdyr.
Ol soňky hepdäniň 2-nji güni (sişenbede) öýüne dolanypdyr. Howlusynyň derwezesiniň 3-4 ýerine hek, reňk bilen ýazylan “Eşek” diýen söze gözi düşende, onuň doglan güni bilen bagly dost-ýarlaryna eden çakylygy ýadyna düşüpdir. Ýöne ýadawlygy sebäpli olardan ötünç soramagy, täzeden myhmançylyga çagyrmagy
ertire goýupdyr.
Şol gün agşamara dostlarynyň iň ýaşulysy Pyhy dädäniň öýüne jaň edip:
– Ýörite sowgat-peşgeş alyp, diýen wagtyň öýüňe bardyk. Derwezäň gulply duran eken. Bu çykarýan hokgaň näme?!– diýip, gara çyny bilen igenipdir.
Onuň göwni Pyhy dädä ötünç soratmak eken. Pyhy däde:
– Gelip-gideniňizi howla girmänkäm bildim. Derwezä adyňyzy ýazyp giden ekeniňiz. Ýene-de dört günden , ýagny bazar güni doglan günümi bellejek. Sizi myhmançylyga çagyrýan – diýipdir.
***
Berdi Kerbaba kakam bolsa…
SSSR döwry azyk dükanlarynda iň ýokary sortly etiň 1kilogramynyň bahasy 1 rubl 80 köpükdi. Bazarlardaky hususy et dükanlarda welin 3 rubla golaýlaýardy, ýagny 1.5 esse gymmatdy. Güzeran-oňşugy oňat adamlar bazardaky hususy dükanlardan et satyn alýardylar.
Bir gezek meşhur ýazyjy Berdi Kerbabaýew-de bazara et satyn almaga barýar. Gözüne ýakan bir toklynyň läşini görkezip:
– Şony tutuşlygyna çek! Bir kilogramy näçe manada durýar? – diýip, satyja ýüzlenýär.
Berdi agany gaýybana tanaýan satyjy ýigit öz aýagy bilen üstüne gelen barjamly müşderiden mazaly “ýonmak” üçin nebsini şagladýar:
– Beýleki müşderilere her kilosyny ýç manat segsen köpükden satýarys. Berdi aga, siz toklynyň läşini tutuşlygyna satyn alýarsyňyz, üstesine-de siz hormatly ýazyjymyz. Size hormatymyz uludyr. Oňşarys, etiň her kilosyny üç manat
elli köpükden bereris– diýýär.
Berdi aga:
– Inim, bu bahaň gala gymmat bolýar. Meniň şu bazardan her kilosyna üç manatdan köp pul töläp et satyn alan gezegim ýok – diýip, närazylyk bildiripdir.
Satyjy ýigidem gaýra tesmeýär:
– Berdi aga, medisina inistitutynda mugallym bolup işleýän ogluňyz Baýram mundan ýç-dört gün ozal edil şunuň ýaly toklynyň läşini tutuşlygyna satyn aldy. Her kilosyna üç manat segsen köpükden töledi – diýýär.
Berdi aga:
– Wah, meniňem Berdi Kerbaba ýaly baý kakam bolan bolsady, onda Baýram ýaly her kilosyna üç manat segsen köpük töläp, ownuklap durmazdym. Her kilosyny bäş manatdan satyn alardym – diýipdir.
***
Ýuwlukdan soňra kim?
Bir gezek belli ýomakçy ýazyjy Gurbangylyç Hydyrowdan:
– Gurbangylyç däde, siz menden tas iki müçe ýaşuly. Adamyň nesil dowamynyň, ýagny ýedi arkasynyň her biriniň ady bar. Meselem, birinji arka ogul. Oglumyň çagasy agtyk. Agtygyň çagasy çowluk. Çowlugyň çagasy ýuwluk. Men ýuwlukdan soňky üç arkanyň adyny bilemok. Şolaryň adyny aýdyp bersene – diýip, haýyş etdim.
Gurbangylyç aga:
– Inim, ýuwlukdan soňkylaryň adyny biljek bolup, azara galma! Ýuwlukdan soňkular agzy gyzan wagty süýji wada berip, soňra-da sözünde tapylmaýan jüwlükdir ( ýalançydyr) – diýdi.
***
Her kim özüniňkä eýe çyksyn
Ýomakçy ýazyjy, belli žurnalist Işanguly Guljaýew nowbahar ogul perzendini öýermekçi bolup, toý sähedini belleýär. Toýa çenli bir aý çemesi wagt baram bolsa, aýaly her gün ençeme sapar:
– Il-güne gep bolman, toýy sag-aman sowmak nesip etsin! Işan, sen, hamala, ogul öýerip, toý tutýan başga biri ýaly, juda arkaýyn görünýäň. Senem toý aladasyny et ahyryn – diýip, onuň bizar-petegini çykarypdyr.
Işanguly aga bu igençleri eşitmezlige salyp, ençeme gün dymypdyr. Ahyry sabyr käsesi dolup:
– Gelin baý, toýa seniňem, meniňem garyndaşlarym geler. Toýy toýa şolar meňzetmeli. Ýöne olar buz üstünde tozan arap, sähel zadyň üstünde öýke-kine edip, toýy bozjak bolar. Toý günleri sen-ä öz garyndaşlaryňa, menem öz garyndaşlaryma göz-gulak bolup, şolara toýy bozdurmaly! Şolara eýe çyksak,
il-gün toýumyzy toýa meňzedip, sag-aman sowar – diýipdir.
Il içinden çöplän we toplan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew


text:
Birleşen Ştatlaryň öňki prezidenti Jorj Buş leýkemiýa, ýagny akganlylyk keseliniň bejergisi döwründe saçlaryndan mahrum bolan iki ýaşly oglanjyga duýgudaşlyk bildirmek maksady bilen saçlaryny syrdyrdy.
Öňki prezidentiň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, 89 ýaşly Buş we onuň 26 adamdan ybarat howpsuzlyk işgärleri Patrik atly oglanjygy goldamak maksady bilen saçlaryny syrdyrypdyrlar. Patrik Buşuň howpsuzlyk işgärleriniň biriniň ogludyr.
Şeýle-de, Buşuň howpsuzlyk işgärleri, oglanjygyň medisina çykdaýjylaryna kömek ýygnamak maksady bilen, internet arkaly ýörite kampaniýa başlatdylar.
Jorj Buş 1989-1993-nji ýyllar aralygynda prezidentlik wezipesinde işledi we mundan 60 ýyl öň onuň Robin atly dört ýaşly gyzy leýkemiýa keseli sebäpli ölüpdi.


text:
Bosniýanyň musulman dini lideri Husein Kawazowiç yslamçy ekstremizmi ýazgaryp çykyş edeni üçin “Yslam döwleti” toparynyň agzasydygy aýdylýan şahs tarapyndan haýbat atylandan soň, häkimiýetlerden özüni goramagy sorady.
“Biz döwlet edaralary bu meseläni öz üstüne alar diýip umyt edýäris” diýip, Kawazowiçiň edarasynyň beren beýanatynda aýdylýar.
Kawazowiç bu baradaky haýyşy, Bosniýanyň mediasy “Yslam döwleti” toparynyň baýdagynyň öňünde bosniýa dilinde gepleýän adamyň Kawazowiçiň “bokurdagyny kesmelidigini” aýdýandygyny görkezýän wideony efire goýberenden soň etdi.
“FTW” atly kanalyň berýän maglumatyna görä, wideoda gürleýän adam asly bosniýaly musulman Amir Selimowiç bolup, ol 2014-nji ýylda Siriýada “Yslam döwleti” toparynyň hataryna goşulypdyr.
Bosniýanyň howpsuzlyk ministri Dragan Mektiç haýbatyň “çynlakaý derejede howpludygyny” aýdyp, döwletiň Kawazowiçi goramak üçin “goşmaça howpsuzlyk çärelerini görýändigini” aýtdy.


text:
Şu gün orsýetli ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler mundan bir ýyl ozal Moskwanyň merkezinde öldürilen adwokat Stanislaw Markelow bilen žurnalist Anastasiýa Baburowanyň ölüminiň ýyl dönümine gabatlap Moskwada demonstrasiýa geçirjekdiklerini habar berdiler.
Çeçenistandaky ynsan hukuklarynyň bozulmagy bilen baglanyşykly meseleler boýunça iş alyp baran ýurist Stanislaw Markelow bilen «Nowaýa gazeta» atly gazetiň habarçysy Anastasiýa Baburowa 2009-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda gündüziň güni Moskwanyň merkezinde atylyp öldürildiler.
Bu kast edişlik halkara jemgyýetinde ýiti reaksiýalary döretdi.


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň razwedka gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowden Gon-Kongdan Moskwa baryp düşdi.
Edward Snowden ýakynda Gon-Konga baryp, ABŞ-nyň raýatlaryň telefon we internet aragatnaşyklaryna gözegçilik ediji gizlin programmasy baradaky maglumatlary jemgyýetçilige äşgär edipdi.
Bu wakanyň yzy bilen ABŞ-nyň prokuraturasy oňa içalyçylykda, maglumat ogurlygynda we gizlin maglumatlary meýletinlik bilen äşgär etmekde jenaýat aýyplamalaryny bildirip, Gon-Kongyň häkimiýetlerinden ony tussag etmeklikli sorady.
Emma ýekşenbe güni Gon-Kongyň hökümeti öz ýaýradan resmi beýanatynda Edward Snowdeniň Gon-Kongyň territoriýasyny terk etmegine päsgel bermek üçin hiç hili kanuny esasyň ýokdugyny mälim etdi.
“Aeroflot” kompaniýasynyň metbugat sekretary Edward Snowdeniň Kubanyň paýtagty Gawana uçýan uçar üçin bilet rezerwasiýa edendigini we ol uçaryň bolsa Gawana tarap 24-nji iýunda öýlän ýola düşýändigini aýtdy.
Ol Gawanadan hem Edward Snowdeniň Wenesuelanyň paýtagty Karakasa uçmaklygy planlaşdyrýandygyny mälim etdi.


text:
Soňky döwürlerde paýtagtyň golaýyndaky obalaryň köpüsinde ençeme täze ýaşaýyş jaýlary guruldy we häzir hem gurulýar. Emma täze oba diýip atlandyrylýan bu ýerlerdäki ýaşaýyş jaýlary her kime elýeterli däl.
Göräýmäge, ipoteka boýunça satylýan bu ýaşaýyş jaýlaryny her bir raýat satyn alyp bilmeli ýaly. Emma bu beýle däl. Ýaşaýyş jaýlarynyň ipoteka krediti boýunça satylýandygyna garamazdan, olary degişli welaýatda propiskasy bolan raýatlar satyn alyp bilýärler.
Kähalatlarda bolsa diňe şol ýaşaýyş jaýlarynyň ýerleşýän etraplarynyň ýaşaýjylarynda şonuň ýaly mümkinçilik bar. Mysal üçin, Ýasmansalyk obasynyň golaýynda gurulýan täze obadaky ýaşaýyş jaýlaryny Büzmeýiniň, Garadaşaýak we Akdaşaýak obalarynyň ýaşaýjylarynyň satyn almaga mümkinçiligi bar.
Gämi obasynda gurulýan we Gäwers obasynda gurluşygy başlanan täze ýaşaýyş jaýlaryny hem şol töwerekleriň ilatynyň satyn almaga mümkinçiligi bar. “Paýtagtlylara bolanok diýip aýdýarlar. Ýogsa, paýtagtda ýaşaýanlaryň arasynda şonuň ýaly ýaşaýyş jaýyny satyn almak isleýänler azam däl” diýip, aşgabatly Begenç Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Nyrhlar
Şol bir wagtda ähli amatlyklary bolan täze ýaşaýyş jaýlaryny ýerli ilatyň edinemeginde başga-da käbir kynçylyklar bar. Olaryň biri-de şol jaýlaryň bahasy bilen bagly. Paýtagtyň töwereklerindäki obalarda gurulýan ýaşaýyş jaýlarynyň bahasy 90-110 müň dollar aralagynda. Käbir obalarda 60-70 müň dollarlyk täze jaýlaryň bardygy hem aýdylýar.
Emma otuz ýyllyk ipoteka krediti boýunça berilýän şol puly tölemäge her maşgalanyň gurby çatmaýar. Hatda şol kreditiň ilkibaşdaky geçirmeli 10 prosent hak ujuny töläp bilmeýänlerem az däl.
Akdaşaýak obasynyň ýaşaýjysy Garýagdy hem şonuň ýaly ildeşlerimiziň biri. Ol obalarynyň golaýyndaky gurulýan täze obadan ýaşaýyş jaýyny satyn alyp bilmeýär. “Ilkibaşda 10 müň dollar tölemeli. Onuň ýaly pulum bolsa ýok. Şonuň üçin jaý edinip bilmän, bir ýerde dört maşgala bolup ýaşaýarys” diýip, Garýagdy öz ýagdaýlaryny beýan edýär.
Korrupsiýa
Garýagdynyň maşgalasy ýaly, ipoteka krediti boýunça ýaşaýyş jaýyny satyn alyp bilmeýän maşgalalar başga-da az däl. Emma jaýlaryň ortaça gurply ilatdan bolan adamlar üçin belli bir derejede gymmatlygy bilen birlikde bu ugurda kök uran korrupsiýa hem jaý edinjek bolýanlaryň ýagşy niýetine böwet bolýar. Korrupsiýanyň derejesi, resmilerden oňa degişli kommentarileri almak başartmasa-da, ildeşlerimiziň berýän gürrüňlerinden çen tutulsa, giňden ýaýran.
Käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, para berip, paýtagtyň ýaşaýjysy hem obalarda täze gurulýan jaýlardan satyn alyp bilýär. Ýogsa, ýokarda aýdyp geçişimiz ýaly düzgün boýunça oba ýerlerindäki täze gurulýan jaýlar şol töwerekdäki ýaşaýan etrapdyr obalaryň ýaşaýjylaryna satylýar.
Şeýle-de obalarda gurulýan täze ýaşaýyş jaýlarynyň ýaşaýan ýerlerinden göçürilen ýa-da göçürilýän maşgalalara berilýän halatlary hem az däl. Bu hili ýagdaýda jaý mugt berilýär. Mysal üçin, Ýandaklyagyz ýa-da täze ady Täze eýýam obasyndaky täze gurlan ýaşaýyş jaýlarynyň ählisi diýen ýaly şu ýylyň mart aýynda göçürilen Çüli obasynyň ýaşaýjylaryna berlipdir.
Ildeşlerimiz ýurtda täze obalaryň döredilmegini, ýaşaýyş jaýlarynyň köpeldilmegini gowy garşylap, muny pozitiw özgeriş hökmünde häsiýetlendirseler-de, şol jaýlaryň has elýeterli, açyk we erkin görnüşde ilata paýlanmagynyň hem-de satylmagynyň gerekdigini belleýärler.


text:
Burnuň iki gapdaly bilen, ýokarky äňde ýerleşýän süňk boşlugynyň (gaýmorowa boşlugy) nemli örtüginde alawlama hadysasynyň ýüze çykmagyny gaýmorit diýip atlandyrýarlar. Bu keseliň döremegine bakteriýalar, wiruslar, kömelejikler, şeýle hem allergiki faktorlar sebäp bolup bilýär. Alawlama ýagdaýlary burun boşlugyndan (birinden ýa-da ikisinden) nemli suwuklygyň erkin akmagynyň bozulmagy netijesinde ýüze çykýar. Suwuklygyň bir ýerde jemlenmegi alawlama hadysasynyň ýaýbaňlanmagy üçin oňaýly şert döredýär we bedeniň ýokançlyga garşy göreşmegini kynlaşdyrýar.
Nemli suwuklygyň adaty akymyna päsgel berýän goşmaça faktorlar: burnuň anatomiki gurluşynyň belli bir aýratynlyklary (burun germewiniň gyşarmagy), goşmaça keselleriň täsiri (mukawissidoz, allergiki we allergiki däl rinit), belli bir durmuş şertleriniň täsiri (çilimkeşlik, suw astynda ýüzme) – gaýmorit keseliniň ýüze çykmak howpuny ýokarlandyrýar. Ýaýrama derejesine görä bu kesel sinusitleriň (ýüz süňkleriniň boşluklarynyň alawlama zeperlenmesi) arasynda birinji orny eýeleýändir.
GAÝMORIT KESELINIŇ GÖRNÜŞLERI
Gaýmorit keseliniň ýiti we dowamly görnüşleri bolýar:
Ýiti gaýmorit
Keseliň bu görnüşi ýiti rinitiň gaýraüzülmesi, dümewden, gyzamyk, hörezek we beýleki ýokanç kesellerden soň, dişiň we diş etiniň sowuklama keselleriniň netijesinde ýüze çykyp bilýär. Dowamly gaýmoritden tapawutlylykda ýiti gaýmoridiň alamatlary birden ýüze çykýar. Onuň esasy aýratynlygy – beden gyzgynynyň ýokarlanmagydyr. Bu alamat bilen utgaşykga burun boşlugynda nemiň üýşmegi netijesinde dem alma kynçylygy dörän bolsa, ýiti gaýmorit diýlen anyklama goýlup bilner. Keseliň bu görnüşinde beden gyzgyny 40 gradusa çenli ýokarlanýar.
Dowamly gaýmorit
Burun boşlugynda ýygnanan nemli suwuklygyň akmagy üçin ýaramaz şertler aradan aýrylman, ýiti gaýmoridiň bejergisi uzaga çeken halatlarynda bu ýagdaý dowamly görnüşe geçip biler. Oňa burnuň nemli örtüginiň galňamagy, ýokarky äňi düzýän süňkleriň içindäki boşlukdan suwuklygyň çykmaly ýoluny daraldýan ýa-da ýapýan burun diwarynyň gyşarmagy sebäp bolýar. Dowamly gaýmoridiň alamatlary aýdyň ýüze çykman, anyklama we bejergi çärelerini kynlaşdyrýandyr.
GAÝMORIT KESELINIŇ ALAMATLARY
Çekgelerde ýüze çykýan agyry we göz hanalarynyň töwereginde agyrlygyň peýda bolmagy, keseliň esasy we ýygy duş gelýän alamatydyr. Adatça gury burun boşlugynda sowuklama hadysasy döreýär we onda emele gelen basyş bolsa agyry duýgusynyň ýüze çykmagyna getirýär. Şeýle hem sowuklama ahwalaty burundan dem alma päsgelçiligini döredýändir. Köp halatlarda ys alma ukyby hem peselip bilýändir.
Gaýmorit keselini häsiýetlendirýän esasy alamatlar aşakdakylardan ybaratdyr:
► beden gyzgynynyň ýokarlanmagy;
► gözleriň töweregindäki deriniň gyzarmagy;
► ilki ýokarky, soňra bolsa aşaky hatar dişlere agyrynyň ýaýramagy;
► burun boşlugynda ýüze çykýan agyrynyň we agyrlygyň ýüzüň çep we sag tarapyna birmeňzeş derejede ýaýramagy.
Gaýmorit keselinde adatça burundan we bokurdakdan nemli bölünip çykmalar döräp, agyzdan ýakymsyz ysyň gelmegine sebäp bolýar.
KESELIŇ ANYKLANYLŞY
Ýiti we dowamly gaýmoridiň anyklama we bejergi çäreleri otorinolaringolog (LOR) lukmany tarapyndan geçirilýär. Ol rinoskopiýa (burun boşlugynyň ýagdaýyny anyklamak) barlagyny geçirýär, keseli dörediji ýokançlygyň görnüşini anyklamak maksady bilen bölünip çykmalaryň bakteriologiki we gaýmorowa boşlugynyň rentgen barlagyny geçirýär. Barlaglaryň netijesi boýunça, lukman her näsagyň ýagdaýyna baglylykda bejergi belleýär. Bejergi, näsagda bar bolan utgaşykly keselleriň geçiş häsiýetini hem göz öňüne tutyp bellenilmelidir.
GAÝMORIT KESELINIŇ BEJERGISI
Gaýmorit keseliň bejergisi antibiotik serişdeleriň kömegi bilen geçirilýär. Burun boşlugynda sowuklama hadysalarynyň sebäbi bolýan bakterial ýokançlyklar, şol sanda pnewmokokk hem antibiotikleriň kömegi bilen netijeli ýok edilýändir. Gaýmorit keselini bejermek üçin has ýygy ulanylýan derman serişdeleri – penisillin toparyna we sefalosporin hataryna degişli antibiotik serişdeleridir.
Amoksisillin derman serişdesi penisillin toparyna degişli özboluşly antibiotik bolup, gaýmorow boşlugynda alawlama döredýän zyýanly bakteriýalary ýok edýär we täze bakterial toparlaryň emele gelmegine päsgel döredip, olaryň köpelmeginiň öňüni alýar. Amoksisillin bilen bejergi tapgyry bir hepdäniň dowamynda alnyp barylýar. Serişde günde 500 milligramdan günüň dowamynda 4 gezek kabul edilýär.
Gaýmorit keselini bejermek üçin ulanylýan beýleki derman serişdelerden, bakteriýalary ýok edýän sefalosporinleri we keseliň mundan beýläk ýaýbaňlanmagyna päsgel berýän makrolidler toparyna degişli (wilprafen, klaritromisin, roksitromisin) serişdeleri agzap geçmek bolar.
Gaýmoridiň bejergisinde boşlugyň nemli örtüginiň gan damarlaryny daraldyp, çişginlilik ýagdaýy aradan aýyrýan serişdeleri, burnuň nemli örtügini nemlendirýän serişdeleri (Pinosol, Komozitum), gaýmorowa boşlugyň nemli örtügini dikeldiji (Sinupret) dermanlary we ýokançlyklara garşy täsir edýän ýuwujy (Miramistin, Dioksidin, Dolfin, Akwamaris, Salin, Fiziomer) serişdeleri ulanma gowy bejeriş netijeleri gazanmaga kömek edip biler.
Keseliň ýiti görnüşinde ýa-da onuň gaýraüzülmeli geçen ýagdaýynda gaýmorowa boşlugy ýörite iňňe bilen deşip (punktirleme), ýygnanan iriňi çykarma usuly köp ýyllaryň dowamynda ulanylýandyr.
Bu keseli bejermekde, ЯМИК-kateteri bilen burun boşlugynyň wakuum (seýrekleşdirilen howa) kateterizasiýasyny geçirme usuly hem giňden ulanýlýar. Burnuň içine ýörite salnan ballonlaryň çişirilmegi netijesinde basyş döredilýär we gaýmorowa boşlugynda ýygnanan iriňi aýyrmaga hem-de derman serişdeleri göýbermäge şert döredilýär. Bu gural diňe gaýmorit keselini däl, eýsem beýleki sinusit kesellerini (etmoidit, frontit, sfenoidit) bejermäge mümkinçilik döredýär. Az möhletiň içinde, agyry duýgusy döredilmän geçirilýän bejergini näsaglar ýeňillik bilen kabul edýär we ondan soň gaýraüzülmeler ýüze çykmaýar.
Gaýmorit keseliň bejergisinde, boşlukdan iriň çykarylansoň, kömekçi usullar höküminde lazer şöhleleriň täsiri, ultramelewşe şöhlelendirme, burun boşlugyna ultrasesiň kömegi bilen derman serişdelerini göýberme görnüşli fizioemleri hem giňden ulanylýar.
Bejergi usullaryň täsir etmedik halatlarynda hem-de köpsanly gaýraüzülmeler bilen geçýän gaýmoritde hirurgiki usullar ulanylýar.
Keseliň gaýtalanmazlygy üçin immun ulgamyny berkidiji çäreleri geçirme, bedeni taplama wajyp bolup durýandyr.
GAÝMORIT KESELINI ÖÝ ŞERTLERINDE BEJERIP BOLÝARMY?
Gaýmorit keseline duçar bolan näsag, lukmanyň kömegine çenli özüne öý şertlerinde ilkinji kömegi berip biler. Bu bejerginiň esasy maksady, gaýmorow boşlugynda döreýän sowuklama ýagdaýynyň ýaýbaňlanmagynyň öňüni almakdyr.
Öý şertlerinde bu keseli bejermegiň iň giňden ýaýran usullarynyň biri – burun boşlugyny ýuwmakdyr. Ol keseliň bir näçe alamatlaryndan halas bolmaga we sowuklama zeperlenmelerini aradan aýyrmaga kömek edýär. Burun boşlugyny ýuwmak üçin gadymy hindi lukmançylygyndan gelen "Jala nedi" çäýnegini ulanýarlar, ol bolmadyk ýagdaýynda onuň ornuny ýönekeý 10 ml. göwrümli, bir gezek ulanylýan plastik şprisler tutup biler. Ilki bilen bir nahar çemçe iýmit sodasyny bir bulgur ýyly suwda garmaly. Ergin bilen şprisi dolduryp, gabyň üstünde egilmeli we burun deşiginiň birine ýuwaşlyk bilen ergini goýberip başlamaly. Goýberilýän ergin beýleki burun deşiginden çykyp, burun boşlugyny arassalaýar. Burny şeýle usulda duzly suw bilen ýuwma hem peýdaly bolup bilýändir.
GAÝMORIT KESELINIŇ GAÝRAÜZÜLMELERI BARMY?
Gaýmorit keseliniň gaýraüzülmeleri örän seýrek ýüze çykýar, ýöne olar dörän ýagdaýynda adamyň janyna howp salyp, köplenç çynlakaý hirurgiýa bejergisini talap edýändir.
Gaýmoridiň netijesinde ýüze çykan gaýraüzülme, ýokançlygyň burun boşlugynyň daşyna ýaýramagy bilen döreýändir.
► Ýokançlyk ýüzüň süňküni (osteomiýelit) ýa-da beýni perdesini (meningit) zeperlendirip bilýär.
► Burun boşlugynyň daşyna ýaýran ýokançlyk gözüň hanasynda, beýnide we ýüzüň dokumasynda iriň (abssess) ýygnanmalaryň döremegine getirip bilýär.
Şeýle hem gaýmorit keseli, demi gysmanyň we beýleki dowamly öýken keselleriniň beterleşmeginiň sebäbi bolup biler.
GAÝMORIT KESELINIŇ ÖŇÜNI ALMAK ÜÇIN GEÇIRILMELI ÇÄRELER
Bu keseliň öňüni almak maksady bilen, her bir adam ilki bilen öz immun ulgamyny berkitmelidir. Onuň üçin dogry iýmitlenmegiň we sport maşklary bilen kadaly meşgullanmagyň zerurdygyny ýene bir gezek bellemelidir. Sport we dogry iýmitlenmek diňe bir gaýmorit keseliniň däl, eýsem beýleki sowuklama keselleriniň hem öňüni almaga ýardam berip biler. Şeýle hem bu keseliň öňüni almak üçin, bedene daşky gurşawdan täsir edýän allergenleriň düşmegini we sowuklamaly, dümewli näsaglar bilen aragatnaşyk saklamagy çäklendirmelidir.
Agyz boşlugynyň arassaçylygy barada wagtly-wagtynda we dogry alada etmek, bu keseliň öňüni almagynyň ýenede bir zerur çäreleriniň biridir. Bu çäre agyz boşlugynda emele gelip, ýokarky äň we gaýmorow boşlugyna ýaýrap biljek ýokançlygyň öňüni almak üçin zerurdyr. Gaýmorit keseline duçar bolmazlyk üçin dişiňizi gün içinde iki gezek arassalamak we agyz boşlugyny çaýkamak üçin ýörite taýynlanan antibakterial erginleri ulanmak maslahat berilýär.
Teswirlemeler
Makalaňyz düşnükli ýazylypdyr. Örän minnetdar.
Sorasym gelýän zadym: Aşgabatda gaýmorit we beýleki sinusitleri häzirki zaman usullary bilen bejerýän hassahana barmyka?
Sag boluň.
Sapar, men gaty erbet gaymoritden ejir cekyadim. Yone 3 yyl mundan ozal men dusly suw bilen burnymyn içini yuwup basladym. Ine su metod byuncha http://o-gaimorite.ru/promivanie-nosa-pri-gaimorite/. Gaymorit syptomlary cala baslanda men günde bir iki üç gezek ýuwýan. Belki sana da hayýr eder. indi men hiç hili dermanGöw ulanamok, antibiotiç atyp halys bolupdym
Quoting Gowher:
Sapar, men gaty erbet gaymoritden ejir cekyadim. Yone 3 yyl mundan ozal men dusly suw bilen burnymyn içini yuwup basladym. Ine su metod byuncha http://o-gaimorite.ru/promivanie-nosa-pri-gaimorite/. Gaymorit syptomlary cala baslanda men günde bir iki üç gezek ýuwýan. Belki sana da hayýr eder. indi men hiç hili derman ulanamok, antibiotiç atyp halys bolupdym
Göwher,sag bol maslahatyňa..Duzly suwyň düzimi diňe suw bilen nahar duzymy?
Özüm "morskaýa woda" "akwamaris" bilen ýuwýadym,ýöne yzygiderli däl..
1.5 ýyl bäri kösenýän,hasam gyşda.
Gaýmorit Aşgabatda bejerilýämikä ýa Eýrana gitseň gowmy? ( operasiýasyz,deşmesiz)
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şenbe güni Siriýadaky oppozision ýaragly söweşijiler ýurduň demirgazyk-günbatar regionyndaky bir harby-howa bazasyna garşy güýçli hüjüme geçdiler.
Bu wakanyň öňýany oppozision söweşijiler Damask bilen Aleppo şäheriniň aralygyndaky strategik taýdan möhüm bir territoriýany ele alandyklaryny yglan edipdiler.
Iki gün mundan ozal bolsa, oppozision söweşijiler häzirki hüjümiň alnyp barylýan ýerinden 15 kilometr töweregi uzaklykda ýerleşýän Sarakeb şäherçesiniň golaýyndaky başga-da bir howa bazasyny ele geçiripdiler.


text:
Salam saýtyň hormatly lukmanlary. Men siziň ýazýan ähli makalalaryňyzy gyzyklanma bilen okaýaryn. Hormatly lukman, meniň size soragym bar. Men 24 ýaşymda, 5-6 ýyl bäri masturbasiýa bilen meşgullanyp geldim. Täzelikde bolsa öýlendim. Öýlenenime 3 aý boldy. Gelnimde çaga galanok welin bu masturbasiýa bilen köp meşgullanmagymyň netijesimikä?! Masturbasiýa bilen köp meşgullanmak dölüň hilini peseldip bilermi? Mümkin bolsa şu soraglaryma jogap bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Umuman alanyňda, masturbasiýa bilen meşgullanma endigi dölüň hiline we mukdaryna täsir etmeýär. Ýöne bir bellemeli aýratynlyk bardyr. Eger masturbasiýa yzly-yzyna geçirilse, erkeklik öýjükleriniň mukdarynyň we işjeňliginiň kada görä biraz peselmegi we soňundan kadalaşmagy syn edilip bilner. Aýalyňyz bilen jynsy gatnaşyk etmezden öň, masturbasiýa bilen meşgullanmazlyk oňaýly şert bolup durýandyr (eger öýleneniňizden soň hem bu endik saklanýan bolsa!). Aýalyňyzda çaganyň galmazlygy, ýagny önelgesizlik barada gürrüň etmek entek ir, çünki siziň toý edeniňize we jynsy gatnaşygy başlanyňyza bary-ýogy 3 aý bolupdyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýatgynyň turbalarynyň ikisiniň hem ýapylmagy näme sebäpden bolup geçdi- sowuklama, sepleşme ýagdaýymy? Metrosalpingografiýa barlagy olaryň doly ýa-da bölekleýin ýapylmasyndan maglumat berip biler. Eger olary açmak mümkinçiligi ýok bolsa, ekstrakorporal tohumlandyrma usulyndan peýdalanyp bilersiňiz. Bu usul barada doly maglumar biziň saýtymyzda beýan edilendir.
cykdym 2003de oglum bolly basga cagam yok 2 turbamam
yapyk tazeden ene bolmak isleyan.
Kop drocit (masturbasiya) etmeklik "tök (ujyd ereksiya yagdayyna gelmeyanci) bolya" diyip eshdipdim. Tak shto drocit etmek peydala daldir! Name u.n bu barada konkiret maglumat berenizok?
Dost,shu dowurde masturbasiya etmek bolýar we peydaly. Okashdyr biraz. Elingem guramaz, sheytanam yuwudanok. Gozlege gir yazdylar bu barada.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
«Аltyn Asyr» kompaniýasy — Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň «Türkmentelekom» elektrik aragatnaşygy döwlet kompaniýasynyň kärhanasy döredildi. Kompaniýa GSM standartynyň öýjükli aragatnaşyk operatorlarynyň Bütindünýä assosiasiýasynyň agzasy boldy. Ol ýerde 438 02 indeksli «ТМCELL» öýjükli aragatnaşyk ulgamy hasaba alyndy.
Aşgabatda öýjükli aragatnaşygyň milli ulgamyna ilkinji 500 müşderi birikdirildi. Sygymlylygy 50000 belgili enjamy Germaniýanyň «Siemens AG» kompaniýasy getirdi.
«Аltyn Asyr» öýjükli aragatnaşyk operatory Türkmenistanda ilkinji bolup UMTS standartynyň 3G ulgamynyň üçünji görnüşini ulanyşa girizdi.
«Altyn Asyr» öýjükli aragatnaşygyny ulanýan müşderileriň sany ýarym milliona ýetdi.
«Аltyn Asyr» Ýewropa we Aziýa ýurtlarynda halkara roumingiň hyzmatlaryny edýär. Rouming ylalaşyklary iri daşary ýurt operatorlary, şol sanda Wympelkom («Beeline» söwda nyşany: Russiýa, Gyrgyzystan, Täjigistan, Özbegistan, Ermenistan, Gazagystan), МTS (Russiýa, Belarus, Ukraina, Ermenistan), T-Mobile (Germaniýa), Vodafone (Katar), MegaCom (Gyrgyzystan) we beýlekilerdir.
«Altyn Asyr» 3 milliondan gowrak adama hyzmat edip başlady.
Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda Aşgabat şäheriniň Oguzhan köçesiniň 217-nji jaýynda “Altyn Asyr” kompaniýasynyň täze binasy açyldy.
Täze binanyň umumy meýdany 10 müň inedördül metre golaý.
Ol ýerde aşakdakylar ýerleşdirildi:
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekip, “Altyn Asyr” döwlet kompaniýasyna Huawei, Nokia, Siemens, Networks kompaniýalary bilen telekommunikasiýa enjamlaryny satyn almak we gurnamak hakyndaky şertnamalary baglaşmaga ygtyýar berdi. Şeýle hem, “Wostoçnyý weter” kompaniýasy bilen ACP Easwind hasaplaşyklar ulgamynyň müşderi ygtyýarnamasynyň göwrümini artdyrmak, öýjükli aragatnaşygyň goşmaça hyzmatlaryny ornaşdyrmak üçin tehniki kömegi etmek hakynda şertnamalar baglaşyldy. Bu çäreler TMCELL öýjükli aragatnaşyk ulgamyny giňeltmäge we ilata aragatnaşyk hyzmatlaryny etmegiň hilini ýokarlandyrmaga uly mümkinçilikleri döretdi.
Türkmenistanyň Prezidenti, öýjükli aragatnaşyk ulgamyny häzirki zaman talaplaryna laýyk getirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine “Altyn asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň guramaçylyk hukuk görnüşini üýtgetmek we kesgitlenilen tertipde “Altyn Asyr” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek barada tabşyryk berip, Karara gol çekdi.
«Altyn Asyr» ýapyk görnüşli Paýdarlar jemgyýeti döredildi.
Aragatnaşyk ministrliginde bu jemgyýeti döredijiler bolan Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň, Maliýe ministrligiň, Ýokary gözegçilik palatasynyň, Merkezi bankyň, Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugynyň gatnaşmagynda geçirilen maslahatda, «Türkmentelekom» elektrik aragatnaşygy döwlet kompaniýasynyň «Аltyn Asyr» öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň guramaçylyk-hukuk görnüşini üýtgetmek we «Altyn Asyr» ýapyk görnüşli Paýdarlar jemgyýetini döretmek hakynda karar kabul edildi.
Maslahatyň dowamynda bu jemgyýetiň döredilýändigi baradaky şertnama gol çekmek, täze kärhananyň tertipnamasyny we maýalyk goruny tassyklamak, şeýle hem baş direktory, direktorlar maslahatyny we derňew toparyny saýlamak bilen bagly birnäçe meselelere seredildi.


text:
Pakistan polisiýasy hristian jübüdiniň mähelle sudunda öldürilmeginiň öňüni aldy diýip, 2-nji iýulda uly derejeli ofiser aýtdy.
Olary, hamala, hudaýa şek ýetirmekde aýyplapdyrlar. Bu waka Panjab welaýatynyň Makki obasynda bolupdyr.
Etrap polisiýasynyň başlygy Sohaýl Zafar Çatha hristian jübüdiniň, sowatsyz är-aýalyň köne reklamaly, dürli kolležleriň şygarlary ýazylan çadyry tapyp, özlerine ýatmaga düşek edip ulanandyklaryny aýdýar.
Ol şygarlaryň arasynda arap hatynda ýazylan we Kurandan alnan şygarlar hem bar eken. Bu ýagdaý ruhanylaryň ol är-aýaly hudaýa hormat etmezlikde aýyplamagyna sebäp bolupdyr.
Şäheriň musulmanlary ýygnanyp, näme günä edenini bilmeýän är-aýaly öýünden süýräp çykarypdyr.
Olar urlup öldürilmeli eken, emma polisiýa wagtynda ýetişip, betbagtçylygyň öňüni aldy diýip, Çatha aýdýar.


text:
Serbiýa bilen Horwatiýanyň paýtagtlary 23 ýyl arakesmeden soň uçar gatnawyny dikeldýär.
Serbiýanyň milli howa ýollary kompaniýasy «Air Serbia» 12-nji dekabrdan başlap Belgrad bilen Zagrebiň aralygynda gündelik uçar gatnawynyň boljagyny aýtdy.
Beýanatda aýdylmagyna görä, täze gatnaw ýoly iki paýtagtyň arasynda barha ýokarlanýan biznes we syýahat ýolagçylygy talabyny ödär.
Bu iki paýtagtyň arasyndaky uçar gatnawy 1991-nji ýylda, Horwatiýa Ýugoslawiýadan garaşsyzlygyny jar edende dörän konflikt zerarly kesilipdi.


text:
17-nji iýul güni irden oppozisiýa toparyndan bolan ýaragly erkekler Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda etrap polisiýasynyň edarasyna zabt etdi diýip, Milli howpsuzlyk gullugynyň beýanatynda aýdylýar.
Beýanatda hüjümçileriň Erebuni polisiýa stansiýasynda birnäçe adamy «zamunlykda» saklaýandygy, «olary parahatçylykly azat etmek üçin gepleşikleriň alnyp barylýandygy» aýdylýar.
«Uçreditel Parlament» oppozisiýa topary özleriniň lideri Zhirayr Sefilianyň azat edilmegini talap edýärler. Ol geçen aý hökümeti güýç bilen agdarmaga çalyşmakda aýyplanyp tussag edildi.
Bu toparyň sözçüsi Waruzhan Awetisian hem özleriniň «hökümeti agdarmak» we «syýasy tussaglary azat etmek üçin «pitneçilige başlaýandyklaryny» yglan etdi.
Bu töwerek polisiýa tarapyndan gabalyp alyndy.


text:
Gündogar Bosniýada, 20 ýyl ozal serp güýçleri tarapyndan gyrlan 8 müň çemesi musulman erkeginiň we oglanynyň hatyrasyny tutmaga onlarça müň adamyň toplanmagyna garaşylýar.
Ýewropanyň Ikinji Jahan urşundan soňky iň elhenç gyrgyny hasaplanýan hadysanyň ýyl dönümine gatnaşýanlaryň arasynda ÝB-niň daşary syýasat başlygy Federika Mogherini, türk prezidenti Rejep taýyp Erdogan, türk premýer-ministri Ahmet Dawutoglu, Iordaniýadan Melike Nur, ABŞ-nyň önki prezidenti Bil Klinton dagy hem bar.
Bu çäre şahsyýeti täzelikde kesgitlenen pidalaryň 136-synyň jesetlerini jaýlamagy hem öz içine alýar.


text:
Gazagystanly musulman aýallaryň köpüsi hyjap geýmek isleýärler. 4-nji martda, duşenbe güni, bolup geçen “Din we aýallar” atly forum jemgyýetde bu barada ýeke-täk pikiriň ýokdugyny görkezdi.
Žurnalist Madina Salmanowa hyjap geýýär we ol munuň gadagan edilmegine garşy çykýar. Hyjap geýmegiň hökmanydygynyň Mukaddes Gurhanda bardygyny ol aýal Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Madina Salmanowa
Onuň sözlerine görä, hyjap geýmek onuň kadaly ýaşamagyna päsgel berenok. Ýöne onuň hyjap geýýän käbir garyndaşlary maşgala bilen çagalaryna baglanyp, ärlerine garaşly bolup galypdyrlar. Madina Salmanowanyň sözlerine görä, ol beýle ýagdaýa we yslam dinine ýaňky ýaly nukdaýnazardan garamaklyga garşy.
Ýene bir hyjaply gyz Altynbaý Baýzakowa özüniň “Nur Mübärek” (bu gazak-müsür Yslam uniwersitetiniň köne ady) uniwersitetiniň talybydygyny aýdýar. Ol gazak gyzlary üçin hyjabyň gara bolman, başga, açyk reňklerde bolmagynyň tarapdary.
“Goý, gyzlar açyk reňkli hyjaplary geýsinler, sebäbi şeýle edilende, olar adamlary özüne çekerler. Gazak mentaliteti ähli gyzlaryň gara reňkdäki eşikleri geýip ýörmegine entek taýýar däl” diýip, Altynbaý Baýzakowa gürrüň berdi.
Hyjap meselesi boýunça ýeke-täk bir çözgüde gelmelidigi barada “Aýal we din” forumynda din meseleleri boýunça bölümiň wekili Kaýrat Lama Şarif şeýle diýýär: “Eger biz dünýewi we demokratik Gazagystan üçin hyjap meselesi babatynda bir netijä gelmesek, ýakyn gelejekde hyjap geýýän aýallar jemgyýetde kynçylyk çekerler we dünýewi edaralarda işläp bilmezler. Olar öz bähbitlerini durmuşa geçirip we öz ýurdunyň kämil raýaty bolup bilmezler. Biz muny arap ýurtlarynyň mysalynda görüp bileris, ol ýerlerde aýallaryň passiwligi göze görnüp dur”.
Kaýrat Lama Şarif
Onuň sözlerine görä, araplarda durmuşda ýakyn garyndaşlar arasyndaky nika ýygy gabat gelýär. Ýöne gazak däplerinde beýle zat ýok. Gazaklaryň arasynda ýedi arka garyndaşlygy berk berjaý edilýär. “Şu sebäpden hem gazak gyzlary özlerini garyndaşlarynyň we ildeşleriniň arasynda has erkin duýýarlar” diýip, Kaýrat Lama Şarif belleýär.
“Ýaňky däpler esasynda gazagystanly aýallaryň arasynda belli alymlar, belli matematikler we fizikler, talantly sazandalar, hudožnikler we sportsmenler döreýär” diýip, Kaýrat Lama Şarif Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Onuň pikiriçe, gazak jemgyýetinde geýim geýniş usulynyň özi hiç hili problema döredenok. Kaýrat Lama Şarifiň sözlerine görä: ”Problema başga zatda - dindarlygyň jemgyýetdäki ýagdaýynyň üýtgemeginde bolup biler. Şeýle bolanda, bu gazaklaryň arasyna özge medeniýetiň we ideologiýanyň aralaşmagyna we milli özboluşlylygyň we agzybirligiň ýitmegine sebäp bolup biler”.
Parlamentiň deputaty Kamal Burhanow öz çykyşynda gazakça yslamyň tarapyndadygyny aýtdy we araplaryň däplerinden tapawutlanýan gazak däpleriniň bir toparyny mysal getirdi. Iki milletiň hem yslam dinine uýýanlygyna garamazdan, aýal-gyzlaryň başatgyçlarynyň tapawutlydygyny ýatlatdy.
Şlýapaly Waleriýa hyjabyň tarapdary
Gurhany rus diline terjime eden Iman Waleriýa Porohowa merkezi aziýa döwletleriniň aýallarynyň perenji atynmagyna garşy çykdy, ýöne şol bir wagtyň özünde-de ol aýallaryň hyjap geýmeginiň tarapdarydygyny aýtdy. Ol Gurhandaky ýazylanlary tapawutlandyryp bilmelidigini aýdýar.
Iman Waleriýa Porohowa
Onuň pikiriçe, perenji arap ýurtlarynyň jokrama yssysyndan we çägeli ýellerinden aýallaryň öz ýüzüniň asyl reňkini goramagy üçin gerek bolupdyr. Şoňa görä-de merkezi aziýa ýurtlarynyň aýallary üçin ol hökman däldir.
Waleriýa Porohowa mundan başga-da Gurhanyň aýallaryň kellesini we bedeniniň ünsi çekýän beýleki ýerlerini ýapmaklygy ündeýändigini aýdýar.
Porohowa yslam dininde ýaşy bir çene ýeten we köp ýyllap nikada bolan aýallara başatgyjyň ornuna kellesini başga örtgi bilen ýapmaga-da rugsat edilýändigini aýdýar. Muny aýtmak bilen, ol özüni mysal getirýär. Ol 45 ýyldan bäri nikada we şol sebäpdenem indi onuň başynda aýal şlýapasy bar.
Musulmança nikalaşmak we aýrylyşmak
Din meseleleri boýunça bölümiň wekili Kaýrat Lama Şarif žurnalistleriň soraglaryna jogap berdi.
“Hakykatdanam häzirki döwürde köp gyzlar durmuşa çykanlarynda resmi ZAGS bölümlerinde nikalaşanoklar. Olar raýat nikalaryny baglaşýarlar we olaryň hukuklary kemsidilýär.
Biraz wagtdan soň ol maşgalada dawa ýüze çykýar we musulman erkek üç sapar ”sen talak” diýýär-de, aýalyny taşlap gidýär we hiç hili jogapkärçilik çekenok. Bu problema bilen häzirki döwürde aýallar meselesi boýunça milli komissiýa meşgullanýar.
Biz hem bu problema garşy. Bize bu mesele boýunça köp hatlar gelip gowuşýar we bu mesele barada biz Gazagystanyň dini dolandyryşyna ýüz tutduk. Musulmançylyk boýunça nika gyýmazdan ozal aýalyň ZAGS bölüminde nikasyny resmileşdirendigine göz ýetirmeli.
Altynbaý Baýzakowa
Şondan soň nika däbini metjitde gaýtalamaly. Toý mekanlarynyň köpüsinde ýörite musulman däpleri boýunça nika gyýylýan otaglar bar” diýip, Kaýrat Lama Şarif gürrüň berdi.
Talyp gyz Altynbaý Baýzakowa Azatlyk Radiosyna Gazagystanyň Dini meseleler boýunça iş alyp barýan bölüminiň ymamlardan şuny haýyş edendigini aýdýar: musulman däpleri boýunça nika, ol ilki ZAGS bölümlerinde resmileşdirilenden soň, metjitlerde gyýylmaly.
Azatlyk Radiosyna özüni Balziýa diýip tanadan, Almaty şäherinden bolan musulman aýal, özüniň musulman adamsy bilen diňe şerigat esasynda nikalaşandygyny aýdýar. Indi bolsa ol aladalanýar.
Onuň sözlerine görä, 2012-nji ýylda onuň adamsy terrorizme ilteşiklilikde aýyplanyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilipdir we şu wagt Gazagystanyň beýleki çetindäki türmede saklanylýar.
Indi ol aýal üç çaga bilen galypdyr we hiç ýerde-de işlänok. Maşgalany onuň adamsynyň bir özi ekleýär eken. Üstesine-de, ol aýal, ozal nikasy resmileşdirilmänligi üçin, indi hökümetden çagalaryna kömek puluny hem alyp bilenok.
“Umydymy diňe Alla baglaýaryn” diýip, Balziýa gürrüňini tamamlaýar.


text:
ABŞ-nyň gämileri bir hepde içinde ikinji gezek deňizde kyn ýagdaýa düşen eýranlylara kömege ýetişdi.
Pentagon ABŞ-nyň kenar goragçylarynyň Pars aýlagynda ýük gämisi döwlen alty eýranlyny halas edendigini aýdýar. Eýran deňizçileriniň biri ýangyn ýarasyndan bejergi alýan eken.
Amerikan güýçleri biraz soň bu alty eýranlyny Eýranyň kenar goragçy gämisine gowşurypdyr.
ABŞ deňizçileri geçen hepde öz balykçy gämilerinde somali garakçylary tarapyndan zamun alnan 13 eýranlyny halas edipdi.
Amerikan resmileri şonda deňizçi güýçleriň eýran balykçylaryna öýlerine barýançalar ýeter ýaly ýangyç we azyk berendiklerini aýtdylar.


text:
Aşgabadyň alkymynda, Garagum kanalynyň gaýrasynda ýerleşýän Şor obasy 1960-njy ýyllarda, hökümetiň karary bilen ulaldylyp başlandy.
Bu günki gün bu oba ýaýrawy giň, uly obalaryň biri hasaplanýar. Şonuň bilen bir wagtda, Şor obasynyň adamlary uly çykdajy edip, gowy jaýlary gurmaga çalyşýarlar.
Emma, döwlet tarapyndan käbir işleriň edilýändigine, mekdep, çagalar bagy üçin täze binalaryň gurlandygyna, uly ýoluň çekilendigine garamazdan, oba adamlarynyň ýersaty suwlarynyň barha ýokary galmagyndan uly alada galýandygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosyna gowşan habara görä, ýagyş-ýagmyr köp bolsa, olaryň jaýynyň aşagyndaky ýerasty suwlar has ýokaryk galýar we umuman obanyň durmuş-ýaşaýyş şertleri döwrüň talabyndan gaty yzda galýar.
Azatlyk Radiosy bu oba barada gürrüň bermegini sorap, aşgabatly synçy Nurberdi Nurmämmedowa telefon etdi.


text:
Bu, elbetde, täze proýekt däl, emma onuň haçan amala aşyryljagy welin gümana, sebäbi käbir synçylar bu proýektiň başa barmagynyň ençeme beýleki meselelere, şol sanda Owganystanyň howpsuzlyk ýagdaýlaryna we Pakistan bilen Hindistanyň gatnaşygynyň gowulaşmagyna bagly boljakdygyny aýdýarlar.
Şeýle pikiri öňe sürýänlerden biri hem Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça synçysy Brýus Panniýerdir. Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyndan Muhammad Tahir bu barada jenap Panniýer bilen ýörite söhbetdeş boldy. Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hindistana eden saparynyň maksadynyň näme bolmagy mümkin? Brýus Panniýer:
Prezident Berdimuhamedowyň Hindistana sapar etmeginiň iki sebäbiniň bolmagy mümkin, olardan birinjisi, hindistanly maýadarlary ýurda çekmek.
Ykdysady krizis, dünýäniň köp ýurtlaryna ýaramaz täsirini ýetirdi, emma Hindistan bilen Hytaý bu krizisden ýeňiji bolup çykdylar, olaryň uly proýektlere maýa goýmak üçin puly köp.
Diýmek, Berdimuhamedowyň Hindistana barmagynyň bir sebäbi: hindi biznesmenlerini Türkmenistana çagyrmak we maýa goýmak üçin öz ýurdunda uly mümkinçilikleriň bardygyny olara ýatlatmakdan ybarat bolmaly.
Bu saparyň ikinji maksadynyň “Transowgan” gazgeçirijisi bilen bagly bolmagy mümkin. Bu proýekt barada ençeme ýyldan bäri diskussiýa edilip gelinýär, emma entek takyk netijä gelnenok. Elbetde, hindiler bu proýektiň amala aşyrylmagyny we türkmen gazynyň Hindistana akyp başlamagyny isleýärler, bu barada hiç hili şubhe ýok. Emma “bu gazy akdyrjak turbany gurmak mümkinmi?” diýlen mesele esasy sorag bolup durýar.
Bu gazgeçirijini gurmaklyk ençeme beýleki meselelere degişli, ýagny Owganystanyň howpsuzlyk ýagdaýlary, Pakistan bilen Hindistanyň gatnaşygy, agzalýan gazgeçirijini gurmaklygyň näçe wagt talap etjekdigi we oňa kimiň maýa goýjakdygy ýaly keserip duran sorag gaty köp. Azatlyk Radiosy: “Transowgan” gaz proýekti barada diskussiýalaryň başlamagy Türkmenistanda guruljak “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijisi bilen bagly Berdimuhamedowyň eden çykyşynyň ýz ýanyna gabat geldi. Şonda ol bu turbany Türkmenistanyň özüniň gurjakdygyny aýtdy. Eger ýadyňyzda bolsa, bu barada Orsýet bilen gepleşikler geçirilipdi, şunlukda Hindistan bilen geçirilen bu gepleşikleriň şeýle wagta gabat gelmegi nämäniň alamaty bolup biler?Brýus Panniýer:
Elbetde, bolup geçýän bu wakalaryň wagty gaty möhüm. Emma bu diňe Türkmenistana mahsus bir mesele däl, gaza baý bolup, ony eksport etmäge mümkinçiligi bolmadyk beýleki ýurtlarda hem şeýle ýagdaýlara duş gelmek bolýar. Häzirki ýagdaýda biz Türkmenistan bilen Orsýetiň gatnaşygyny göz öňünde tutup gürrüň edýäris. Berdimuhamedow Hindistana saparyndan soň, Orsýete satýan ýa mundan beýläk satmagy mümkin gazynyň bahasy barada Moskowa öz aýdýanyny kabul etdirmäge synanyşar.
Berdimuhamedow Orsýetiň ýolbaşçylary bilen gazyň bahasy barada mundan beýläk geçirjek duşuşyklarynda, “eger siz gaz boýunça talap edýän nyrhymyzy tölemeseňiz, biziň gazymyz bilen gyzyklanýan başga ýurtlaram bar” diýip, Moskowa basyş etmäge çalyşsa gerek. Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda guruljak “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijisi gaty gyzykly mesele, bu barada mundan öňem kän gürrüň edildi, emma soňunda Berdimuhamedow bu proýektiň türkmenler tarapyndan guruljakdygyny aýtdy, bu meselede nämeler bolup geçýär?Brýus Panniýer:
Türkmenistan häzirki döwürde Orsýete öňki ýyllarda satan gazynyň diňe 25 prosentini akdyrýar. Munuň sebäbi türkmen gazyny Orsýete akdyrýan turbada bolan partlamadyr.
“Gündogar-Günbatar” gaz turbasy barada aýdylanda, bu geçirijini gurmak boýunça kontrakta geçen ýyl Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda tasdan gol goýlupdy. Emma onuň ýz ýany bilen Orsýet bilen Türkmenistanyň gatnaşygy erbetleşdi we bu proýekt belli bir möhletlik ýatdan çykaryldy.
Bu gazgeçirijiniň azyndan belli bir bölegi gözbaşyny Türkmenistanyň Osman-Ýolöten gaz ýataklaryndan alar. Türkmenistanyň bu proýekti özüniň amala aşyrmakçy bolmagy agzalýan gaz ýatagyna we şol gazy akdyrjak geçirijä başga hiç bir ýurduň dahylynyň bolmagyny islemeýänliginde bolsa gerek.
Gazagystanyň Kaşagandaky nebit ýataklaryny özleşdirmek boýunça alnyp barylýan işlere serediň. Bu nebit ýatagyny özleşdirmek işine Orsýet hem gatnaşýar, onsoň bu ýatakdan çykaryljak gazyň nirä akjakdygy hakda gelinjek islendik kararda Orsýetiň täsiri güýçli bolar.
Eger Türkmenistan “Gündogar-Günbatar” gaz proýektini özi gursa, onda bu gazgeçirijä we turbadan akjak gaza tutuşlygyna özi kontrolluk eder. Nsoň ol gaz Orsýete akdyrylmalymy ýa Eýrana, ýogsa-da NABUCCO proýekti arkaly Günbataramy – bu meseläni diňe Türkmenistanyň özi çözer.


text:
Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministriniň Türkmenistana resmi sapary başlandy
24-nji awgustda Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisowyň Türkmenistana resmi sapary başlandy.
Dostlukly ýurduň hökümetiniň baştutanynyň iki günlük saparynyň maksatnamasyna laýyklykda, Türkmenbaşy şäherine baryp görmek göz öňünde tutulýar. Bu ýerde belent mertebeli myhman Halkara deňiz portunyň gurluşyk meýdançasyna baryp görmegi hem-de sebitde iri senagat kärhanasynyň — Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň işi bilen tanyşmagy göz öňünde tutýar.
Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisowyň arasynda geçiriljek ikitaraplaýyn gepleşikler iki dostlukly ýurduň netijeli döwletara gatnaşyklaryny ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde, şol sanda abraýly halkara guramalarynyň ugry hem-de türkmen döwletiniň Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlary bilen soňky ýyllarda giňelen gatnaşyklarynyň çäklerinde netijeli döwletara gatnaşyklaryny okgunly ösdürmegi ugur edinýändiginiň aýdyň subutnamasy bolup hyzmat eder.
Garaşylyşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisowyň duşuşygynyň barşynda söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmegiň usullaryny işläp taýýarlamaga uly üns berler. Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara türkmen-bolgar toparynyň işi şol gatnaşyklara kuwwatly itergi berer. Medeni-gumanitar gatnaşyklaryny giňeltmek meselesi hem aýratyn ara alnyp maslahatlaşylar. Şol gatnaşyklar iki ýurduň dostlukly halklaryna müňýyllyklaryň dowamynda toplanan baý medeni tejribeleri we däpleri yzygiderli alyşmaga mümkinçilik döredýär.


text:
Gazagystanyň garaşsyz gazeti öz işiniň togtadylmagy bilen baglylykda närazylyk bildirip suda eden ýüzlenmesini kanagatlandyryp bilmedi. Hepdäniň penşenbe güni Almatanyň sudy “Prawdiwaýa gazeta” ýagny dogruçyl gazet atly neşriň işini üç aýlyk togtatmak barada ozal gelnen karary dogry tapdy.
Şu aýyň başynda Almatanyň administratiw sudy gazetiň işini togtadypdy we bu kararyny döwürleýin neşriň çap edýän sanlary barada dogry hasabat bermändigi bilen delillendiripdi.
Hepdelik gazetiň redaktorlary suduň çykaran kararynyň syýasata baglydygyny aýdýarlar.
Şu ýylyň aprel aýynda Içeri işler ministrliginiň şäher departamentiniň işgärleri gazetiň ilkinji sanyny tussag edipdi. Resmiler şonda gazetiň çapdan çykjak wagtynyň registrasion dokumentlerde görkezilmändigini aýdypdylar.
Ýewropa Parlamenti şu ýylyň aprel aýynda Astananyň syýasy, metbugat we dini azatlyklara hormat goýmaýandygyny tankyt edýän rezolýusiýany kabul edipdi. Gazagystanyň häkimiýetleri geçen ýylyň dekabr aýynda oppozision we garaşsyz habar serişdeleriniň onlarçasyny gadagan edipdi we olaryň “ekstremistik mazmunlydygyny” aýdypdy.


text:
Russiýada amnistiýa esasynda azatlyga goýberilen “Pussy Riot” toparynyň iki agzasy tussaglaryň hukuklaryna goldaw bermek üçin Nižnyý Nowgoroddaky zähmet koloniýasyna bardy. Bu toparyň şol agzalarynyň biri gürrüňi edilýän koloniýada saklanylypdy.
Mariýa Alýohina tussaglykdaky soňky birnäçe aýyny 2-nji belgili zähmet koloniýasynda geçiripdi. Ol bu koloniýa Nadežda Tolokonnikowa bilen bardy. Alýohinanyň we Tolokonnikowanyň özleriniň gynamalara sezewar edilýändigini aýdýan birnäçe tussag bilen duşuşmagyna garaşylýardy.
“Pussy Riot” toparynyň iki agzasy 2012-nji ýylda Moskwanyň ybadathanasynda Putine garşy protestleri geçirmegi sebäpli huligançylykda günälenip, iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Olaryň ikisi hem Kremliň dekabr aýyndaky amnistiýasy esasynda azatlyga goýberilipdi.


text:
Osman imperiýasynyň harabalyklarynyň üstünden dünýewi türk döwleti gurlaly bäri ýurduň imperial erasyna salgylanmak, umuman, halanmazdy. Ýöne indi Türkiýäniň öz geçmişini inkär edip gelen günleri taryha öwrüldi.
Türkiýe indi özüniň öňki şan-şöhratyny ýurt içinde hem-de imperial güýç hökmünde aýak basylan öňki topraklarda sergilemekden çekinip duranok. "Täze-Osmanizm" bu ýerlerde indi daşary syýasatyň bir guraly boldy.
Bir kino režissýorynyň aýdyşy ýaly, Türkiýäniň hekaýatyny dünýä aýdara indi wagt boldy. Öten hepde Konstantinoplyň eýelenmegi baradaky täze kinony görmäge baran märekäniň sanyndan çen tutsaň, onda bu pursat eýýäm ýetip gelene meňzeýär.
Ýokary çykdajydan gaçylman döredilen "Basyp alyş 1453" filmi tomaşaçylara Soltan Mehmet Ikinjiniň Wizantiýa imperiýasynyň kalbyny eýeläp, oňa Stambul adyny dakanyny ýatladýar.
17 million dollar çykdajy edilen bu kinony döreden Faruk Aksoý:
—Stambulyň eýelenmegi özüniň ähli netijeleri bilen birlikde bir adatdan daşary täsirli wakadyr. Ol dünýä taryhynyň ugruny üýtgeden hadysadyr. Men bu hekaýaty diňe türk halkyna däl, eýsem bütin dünýä aýdyp bermek isleýärin. Daşardan gelýän talaba garanyňda, bizde muny üstünlikli ýerine ýetireris diýen duýgy döreýär.
Faruk Aksoýyň "Basyp alyş 1453" filminiň tanyşdyrylyş sýužeti
"Panorama 1453" iki ýyl mundan ozal Stambulyň eýelenmegine bagyşlanyp ýörite döredilen muzeý. Onda hem Konstantinoplyň eýelenmegine degişli panoramik görnüşler sergilenýär. Köp adamlar üçin bularyň barysy öz taryhlarynyň täzeden açylmagy barada.
—Türk mirasymyz bize aýdylmady, bu indi üýtgemeli—diýip, bir türk aýdýar.
Muzeýe baryp görenleriň ýene biri Osman imperiýasyny beýleki imperiýalar bilen deňäp, gowy netije çykarýar:
—Biz geçmişde güýçli döwletleriň biri bolduk, ýöne beýleki güýçli döwletler ýaly imperialistik döwlet bolmadyk.
Taryhyň şular ýaly oňaýly düşündirilmegi “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň 10 ýyllyk hökümdarlyk döwründe pajarlap ösdi. Bu taryhy oýanyş ykdysady taýdan ýokary göterilip, Ýewropanyň “kesel adamyndan” Ýewropanyň gaplaňyna öwrülen ýurtda yslama esaslanýan AK partiýanynyň isleg-arzuwyna laýyk gelýär.
Alym we "HaberTürk" gazetiniň synçysy Soli Özel muny şeýle düşündirýär:
—Bular uzak geçmişe seredenlerinde, mysal üçin, 18-nji asyra seredenoklar. Imperiýanyň şan-şöhratly günlerine seredilip, ol geçmişe taryhy däl jähtden baha berýärler. Halka aýdyljak bolunýan zat — “Biz ýurdy osmanlylaryň 15-nji, 16-njy asyrlarda edişi ýaly, belent günlere taýýarladyk” diýmek. Bu häzirki hökümeti bir ýol bilen aklap, halka onuň daşary syýasatyny şular ýaly giň gerimli ölçeglerde göz öňüne getirmäge ýol açmak.
Ýetiriljek bolunýan habar ýeke bir il halar medeniýet bilen çäklenenok. Ol has aňrylara gidýär. Türk resmileri ýurduň täsirini "Arap ýazyny" başdan geçiren ýurtlara ýaýbaňlandyrmakda "täze-Osmanizmden" peýdalanmaga jan edýärler.
Premýer-ministr Rejep Taýýip Erdogan öten ýyl Kairde Arap Ligasynyň maslahatynda eden çykyşynda şeýle diýdi:
—Biziň umumy taryhymyz, ynanjymyz we gymmatlyklarymyz bar. Biziň hemmämiz dogandyrys.
Daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bolsa mundan hem aňryk geçip, Ýakyn Gündogaryň Osman imperiýasy döwründe parahatçylygyň hem durnuklylygyň hözirini görendigini aýtdy.
Bu aýdylýanlar köp adamlary, aýratyn-da, Osman imperiýasynyň eýýamyna üstünlik däl-de, agalyk diýip garaýanlary gyzyklandyrman biler. Ýöne ykdysady bol elinlige, barha artýan regional diplomatik edermenlige, eksporta ukyply aşa üstünlikli kinolara daýanýan Türkiýe özüniň güýç-gudrata, at-abraýa eýe bolan soňky döwrüniň utgaşyklyklaryna salgylanyp, bu mümkinçilikden peýdalanyp bilýändigine begenýäne meňzeýär.


text:
Orsýetde çykýan «Nowaýa gazeta» Moskwada metro otlusyny partladan ikinji bombaçynyň 28 ýaşly mugallym Marýam Şarilowadygyny aýdýar.
Gazet Marýamyň kakasy Rasul Magomedowa salgylanýar. Ol janyndan geçen bombaçynyň suratynyň öz gyzyna meňzeýändigini aýdypdyr.
Marýam Dagystandan 29-njy martda bolan partlamalardan bir gün öň ýitirim bolupdyr.
Moskwa metrosynda janyndan geçen iki aýalyň bomba partlatmagy netijesinde 40 adam öldürildi.
Derňew ol bombaçylaryň biriniň öldürilen yslam jeňçisiniň 17 ýaşly dul galan aýalydygyny anyklady.


text:
"Zenanlar babatyndaky "Günbataryň hödürleýän nusgasy" puja çykdy, zenanyň orny öýüň içi, Günbataryň garaýşyndaky zenan nusgasy - betpäl şeýtanyň işidir".
"Yslam döwleti" (YD) atly ýaragly topar tarapyndan çap edilen we Günbataryň zenana bolan garaýşyny tankyt edýän beýannamada, ynha, ýaňky sözler aýdylýar.
"Yslam döwletiniň zenanlary" atly beýannama 23-nji ýanwarda Internetde ýaýradylypdyr. Beýannamanyň iňlis dilindäki nusgasy bolsa 5-nji fewralda Internetde goýlupdyr.
Beýannamada, zenanyň gündelik durmuşyna has köp üns çekilip, yslam jemgyýetinde we "halyfatda" (şeýle ady YD-ň ýaragly toparlary öz eýeçiligindäki sebitleri suratlandyrmak üçin ulanýarlar) zenanyň roly barada düşündiriş berlipdir.
Beýannamanyň düýp mazmuny, ynha, şundan ybarat, ýagny zenanlar öýde oturmaly, erkek adamlar bolsa hemişe hereketde bolmaly. ”YD-niň” zenanlary iliň arasyna çykyp, märekede görnüp ýörmeli däl. Onuň esasy wezipesi hem: işi, öýde äri we çagalary bolmaly.
Beýannamada aýdylyşyna görä, Günbataryň "zenan erkin bolmalydyr" diýen dünýägaraýşy puja çykypdyr. ”YD-niň” öňe sürýän pikirine görä, Günbatarda ylaýta-da ateistleriň zenanlara ündeýän şeýle nusgasy oňaýly däl. Çünki, yslamda pygamberden gelýän düzgüne görä, zenan öýden çykmaly däl. Şonuň ýaly, ybadata görä hem, şeýle bolmaly, ýagny "Allanyň hut özi zenan üçin öýde oturmak durmuşyny saýlap alypdyr we, näçe islense-de, mundan beter gowusy bolup bilmez".
Beýannamada, zenan üçin öýden uzakda, başga ýerde işlemekligiň näme üçin şeýle gaty kyn boljakdygy bilen baglanyşykly hem düşündirişler berlipdir. Zenanyň öýden daşarda duş geljek kynçylyklarynyň arasynda aýbaşy, göwreli bolmaklyk we beýleki ýagdaýlar bilen bir hatarda zenanyň äri, çagalary we dini babatdaky berjaý etmeli jogapkärçilikleri mysal getirilipdir.
Zenan, hetdiňden aşma!
Şonuň ýaly-da beýannamada zenanyň sowatsyz bolmalydygy aýdylyp, "Alla zenana diňe "öz dini barada okap-ýazmaklygy" buýruk berýär" diýen görnüşde düşündiriş berlipdir.
"Yslam döwletiniň" tassyklamagyna görä, ylymly-sowatly, ýokary bilimli bolmaklyk, zenan üçin ýat işlerdir.
Bedeniňe halka dakdyrmaklyk (pirsing), saçyňy owadanlamaklyk - bularyň ählisi şeýtanyň işidir.
"Yslam döwleti" öz beýannamasynda zenanlaryň moda görä geýinmekligine, ýagny bezenmekligine hem özüçe aýratyn baha berip, ony hem şeýtanyň işi hasaplaýar.
Bezeg goş-golaň we plastiki operasiýa babatda bolsa "adamlar ummasyz çykdajy edip, pullaryny Allanyň ýaradan görnüşini üýtgetmeklik üçin sowýarlar" diýlipdir. Beýannama görä, şeýtan zenanlary "moda dükanlaryna we gözellik hyzmatlary salonlaryna" gönükdirip, soň ol ýerde olara özi tomaşa edýär.
Görünmelem däl, eşidilmelem däl
Beýannamada aýdylyşyna görä, zenan "adatdan daşary" ýagdaýdan başga wagt hiç haçan öýden çykmaly däl. Emma, zenanyň ýurduna duşman çozan mahaly, uruşýan adamlaryň sany azlyk edende jyhada goşulmalydyrlar.
Zenanlar şerigat kada-kanunlaryna doly bap gelýän ýagdaýda şepagat uýasy we mugallyma ýaly işläp bilerler.
Adatdan daşary ýagdaýlarda zenanlaryň daşaryk çykmaklygyna rugsat berilýär, ýöne aslynda aýdylyşyna görä, görünmelem däl, eşidilmelem däl.
Gyzlara dokuz ýaşynda durmuşa çykmaklyga rugsat berlipdir, ýöne olara öýlenjekler 20 ýaşdan uly bolmaly däl diýlipdir.
Beýannamanyň ahyrynda Saud Arabystanynda zenanlar bilen baglanyşykly "elhenç" ýagdaýlar barada hem söz açylypdyr. Meselem, şeýle diýlipdir "zenanlar erkek adamlar bilen şol bir ýerde we biri-birinden kagyzyň galyňlygyndaky uzaklykda bolsalar-da, arada araçäk goýulmadyk dükanlarda işleýärler".
Aýdylyşyna görä, ol ýurtda zenanlar edil ateistik Ýewropa ýurtlarynda bolşy ýaly, hatda dokument üçin surata düşýärler, zenanlardyr erkek adamlar birek-birege degip, aýlanyp, gezip bilýärler.


text:
Sişenbe güni ABŞ-nyň gündogar kenarynda güýji 5,6 balla deň ýer titredi. Amerikan Geologiýa gullugynyň maglumatyna görä, ýer titremäniň merkezi Wirjiniýa ştatynda, Waşingtondan 150 kilometrlikde.
Dowamlylygy bir minuta ýetmedik sarsgynda Waşingtonyň kafedral kelisesiniň, Ekwadoryň ilçihanasynyň binalaryna zeper ýetdi.
Sarsgynlar Waşingtonda, Nýu-Ýorkda, hatda Kanadanyň paýtagty Torontada-da duýuldy. Waşingtonda Pentagondan, Kapitoliýadan, Nýu-Ýorkda suduň jaýyndan işgärler çykaryldy.
Nýu-Ýorkda adamlar beýik binalary terk etdiler. Kennedi we Nýuwark aeroportlarynda uçuşlar belli bir wagt soňa goýuldy.
Ýer titremeden soň Wirjiniýadaky “North Anna” atom elektrik stansiýasynyň iki reaktoryny awtomatik howpsuzlyk sistemasy togtatdy. Stansiýa zeper ýetmedi.


text:
Pakistanyň Ýokary sudy ýurduň dawaly täze harby sudlary tarapyndan ölüm jezasyna höküm edilen alty yslamçy söweşijiniň dardan asylmagyny soňa goýdy.
Gürrüňi gidýän alty söweşiji aprel aýynyň başynda täze harby sudlaryň çykaran ilkinji hökümleri esasynda ölüm jezasyna we olaryň ýedinjisi ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.
16-njy aprelde Pakistanyň Ýokary sudunyň ýuristler assosiasiýasy ýanwar aýynda konstitusiýa girizilen üýtgetmeler dogrusynda käbir soraglary orta atandan soň, söweşijileriň dardan asylmagy baradaky karar soňa goýuldy. Gürrüňi gidýän konstitusion üýtgetmeleriň esasynda harby sudlar döredilipdi.
Pakistanyň sudunyň gürrüňi gidýän konstitusion meselelere 22-nji aprelde garamagyna garaşylýar.


text:
Şu gün Gyrgyzystanda prezidentlige saýlawlar geçirilýär. Ýurduň merkezi saýlaw komissiýasy, ýerli wagt bilen sagat 13-e çenli ses bermäge hukukly bolanlardan 46%-niň gatnaşandygyny mälim etdi.
Häzirki prezident Kurmanbek Bakiýewiň ýene 5 ýyl möhlet bilen 2-nji gezek saýlanjagy çak edilýär. Oppozisýa bolsa saýlawlarda galplyklaryň barlygy hakynda faktyň bardygyny hem-de demonstrasiýa arkaly nägileliklerini beýan etjekdiklerini öňe sürdüler.
Oppozision lider Almazbek Atambaýew, guramaçylykly esasda protest demonstratsiýa geçiriljekdigini mälim etdi. Gowşan soňky maglumata görä oppozisýon dalaşgär Atambaýew prezidentlik saýlawlaryndan kandidaturasyny yzyna alypdyr.
Ozalky premýer-ministr Atambaýewiň Bakiýewiň esasy bäsdeşidigi çak edilipdi.


text:
Bu gullugyň esasy maksady raýatlaryň we edaralaryň arasyndaky baglaşylýan şertnamalaryň hakykylygyna kepil geçmek. Ösen we ýaňy ösüşe ymtylýan döwletlerde Notarial hyzmatlary hususy edaralar amala aşyrýan bolsa, Türkmenistanda häzire çenli bu hyzmatlar döwletiň, has takygy Adalat ministrliginiň garamagynda. Döwlet bu ugurdanam öz monopol agalygyny elden bermän gelýär. Elbetde, şeýle ýagdaýlaram şol pudakda korrupsiýanyň, parahorlugyň ösmegine getirýär.
Garaşsyzylyk alnan ýylyndan tä 2000-nji ýyla çenli Aşgabatda her bir etraba degişli Notarial kontoralar işleýärdi. Birinji Notarial hyzmatlar şäheriň öňki Engels köçesi bilen Dzeržinskaýa köçeleriniň çatrygynda ýerleşse, ikinji Notarial hyzmatlar Şewçenko, üçünjisi hem Graždanskaýa köçelerinde ýerleşýärdi.
Şäheriň ýaşaýjylary Notarial hyzmatlara gaty mätäçdi. Esasan-da, az hem bolsa, hususy eýeçiligiň ýuwaş-ýuwaşdan ösmegi, daşary ýurtlara okamaga gidýänleriň sanynyň artmagy, telekeçiligiň işläp başlamagy Notarial hyzmatlara bolan islegi öňküdenem artdyrdy.
2000-nji ýylyň başynda Türkmenistanyň şol wagtky Adalat ministri Gurbangeldi Kasymow paýtagtda işleýän üç sany Notarial hyzmatlar gulluklaryny birleşdirip, ony şol wagtky Minstrligiň ýerleşýän ymaratynda, öz eliniň aşagynda ýerleşdirdi. Üç gullugyň bir gulluga öwrülmegi halky diýseň agyr, kyn ýagdaýa saldy. Daňdandan gelip, nobata durýan adamlaryň sany günsaýyn köpelmese, azalmady. Näme üçin beýle edildi?
Aşgabadyň Notarial hyzmatlar gullugy
Adalat ministrliginiň bu hyzmaty bir gulluga öwürmeginden bähbit nämedikä diýip gyzyklanamda, ilki muňa hiç bir jogap tapylmady. Emma men bu edilen işiň kimiň bähbidinedigini nobata durup görenimde bilip galdym…
Aşgabatda Notarial hyzmatlary bir nokatda resmileşdirilmegi emeli nobatlaryň döremegine getirdi. Her bir adamam, esasan-da tomus günleri, jokrama yssyda 4-5 sagatlap nobata durmajak bolup, tölenýän hyzmatlaryň üstüne artygrak pul goýup, gerek bolan hyzmatlaryny gymmat bahadan satyn almaga mejbur bolýardylar.
Ine, Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistanda resmi metbugatyň irmän-arman, günde gazet-žurnallarda, radio-telewideniýede «ykdysady taýdan deňi-taýy bolmadyk ýurdumyzyň gözel paýtagtynda» indi 10 ýylyň içi ýeke-täk Notarial hyzmatlar gullugy emeli ýol bilen saklanyp, yzy üzülmeýän nobatlary, rusça aýdanymyzda, «kormuşkalary» döredýär we hajymelik çinownikleriň doýmaz-dolmaz bokurdagyna hyzmat edýär.
2005-nji ýyldan bäri Türkmenistanyň Adalat ministri wezipesini ýerine ýetirýän Myrat Garryýew bu pudakda göze görünýän ýekeje-de üýtgeşiklik, halkyň durmuşyny ýeňilleşdirjek, halka peýda berjek işleri geçirmedi. Ýyl geçdigiçe, bu ministrlige tabyn Notarial hyzmatlar öz işlerine ýurdumyzyň Baş kanunyna ters gelýän düzgünleri, gitdigiçe köp girizýärler. Hususy eýeçilik
Konstitusiýanyň 9-njy maddasynda «hususy eýeçilik eldegrilmesiz we onuň hemme görnüşleri tassyklanýar» diýlip aýdylanam bolsa, Notariýal hyzmatlar gullugy ilatyň hususy eýeçiliginde duran emläklere, awto ulaglara berilýän kepilnamalaryň şertlerini özleriçe tassyklaýarlar. Mysal üçin, Notariýal hyzmatlar gullugy Türkmenistanyň raýatyna öz hususy awtoulagyny kepilnama arkaly daşary ýurt raýatyna ynanmak hukugyny gadagan edýär. Öňki ýyllar şeýle kepilnamalar berilýän bolsa, häzir ony gadagan etdiler ýa-da Notarial edarasynyň işgärine para görnüşinde ep-eslije muzduny berseň, diňe şonda saňa kepilnamany ýazyp berýärler.
Aslyýetinde welin, şeýle kepilnamanyň berilmeginiň gadagan edilmegi nädogry. Hususy eýeçilikdäki zady onuň eýesi her bir islän adamsyna bermäge, ynanmaga, satmaga hakly. Bu zatlaryň hemmesi «Halkara şahsy hukugynda» doly tassyk edilýär, ýöne gynandyrýan ýeri, türkmen hökümeti häzirki güne çenli hususy eýeçilige bolan gatnaşygyny sowetler ideologiýasy döwründäki gatnaşyklara görä ýöredýär.
Notarial hyzmatlaryň başga görnüşlerinde-de şuňa meňzeş bikanunçylyk dowam edip gelýär. Awtoulaglara kepilnama alanyňda, onda goýulýan seneden (möhletden) hem gullugyň işgärleri köp pul ýasaýarlar. Kepilnama möhleti goýlanda, onuň hak eýesinden näçe ýyla çenli ulagyny bermäge razydygy soralmaly. Kanun boýunça, kepilnama üç ýyla çenli berilmeli. Notarial hyzmatlar gullugyň işgärleri bu meselede-de özlerine bähbitli ýol bilen işlemegi başarýarlar. Kepilnamanyň resmi töleginiň üstüne pul berene onuň möhletini üç ýyl, pul bermedigiň kepilnamasyny bolsa bir ýyl diýip kesgitleýärler.
Ýene şeýle bikanunçylyk kepilnama töledilýän puluň resmi bahasyna girýär. Awtoulagyň eýesi öz maşgalasyndan bolan ýakyn garyndaşyna kepilnama berende, oňa köne puldan 150 müň manat, eger ol başga bir adama, ýoldaşyna ýa-da goňşusyna berse, 300 müň manat töledýärler. Beýle düzgün, garaňky Orta asyrlarda bolaýmasa, häzirki zamanda duşmaly zat däl. Hanlar we begler köprüden geçen adamlaryň egin-eşigine seredip, arassarakdan azrak, ýeňiýolukdan köpräk salgyt alýan ekenler.Basan ýeriň batgalyk…
Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň esasy borjy ýurtda kanunçylygyň doly we dogry berjaý edilmeginden ybarat bolmaly. Eger-de onuň garamagyndaky Notarial hyzmatlar gullugy bikanunçylyga ýol berýän bolsa, onda adalat nirede bolsun?
Basan ýeriň batgalyk… Türkmenistanyň hemme pudaklarynda diýen ýaly korrupsiýa batgasy günsaýyn çuňalýar. Elbetde, muňa garşy atly-ýaragly çykanyň netije bermez. Şonuň üçin Türkmenistanyň Adalat ministrligi ilki bilen Aşgabat şäheriniň dört sany etrabynyň her birinde, aýratyn Notarial hyzmatlar gullugyny açmaly. Munuň bilen birlikde ýurtda hususy notarial gulluklarynyň döremegini gazanmaly. Beýle praktika eýýäm goňşy Özbegistanda-da durmuşa geçirildi.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi Notarial gulluklaryň ýöredýän düzgünlerini ýurduň esasy kanunyna çapraz gelmez ýaly ýagdaýda kadalaşdyrmaly. Alnyp barylýan işleriň ilki bilen adamlara bähbitli bolmagyny gazanmaly. Sebäbi döwlet strukturalary halka hyzmat etmeli. Eger döwlet öz bähbitlerini halkyňkydan, her bir graždanynyňkydan ileri tutsa, onda beýle hökümet halka garşydyr.Gurbangeldi Töräýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ukrainada müňlerçe adam köpçülikleýin protestleriň başlangyjynyň 3-nji ýyl dönümini bellediler. Prezident Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýet başyndan çetleşdirilmegine we Orsýetiň Krym ýarymadasyny zor bilen özüne birikdirip, gündogar Ukrainadaky pitneçileri goldamagyna şu protestler sebäp bolupdy.
Mertebe we azatlyk güni diýlip atlandyrylýan 21-nji noýabr hatyra gününe bu ýyl hökümet resmileri, öňki protestçiler we adaty ilat gatnaşyp, howpsuzlyk güýçleri bilen bolan çaknyşyklarda heläk bolan protestçileriň hatyrasyna gurlan “Behişdi ýüzlük” monumentine gül desselerini goýdular.
Köpsanly adamlar Kiýewiň “Maýdan” skwerinde: “Rewolýusiýa, Rewolýusiýa” diýip gygyryşyp, Orsýetiň Ukrainanyň içeri işlerine garyşmagyny ýazgardylar. Paýtagtyň başga bir ýerinde bolsa bir topar demonstrantlar bir ors bankynyň filialynyň penjirelerini owradyp, banky akan-dökän etdiler.
Hatyra çäreleri
Agşamara bäsdeş protestçi toparlaryň arasynda, şeýle hem howpsuzlyk güýçleri bilen ownuk-uşak çaknyşyklaryň bolandygy habar berildi.
Prezident Petro Poroşenko eden bir çykyşynda halky agzybirlige, Orsýet tarapdan abanýan “howpa” garşy durmaga çagyryp, öňki sowet respublikasynyň Moskwanyň agalygyndaky geçmişe asla dolanmajakdygyny nygtady.
“Mertebe rewolýusiýasy biziň ors-sowet geçmişimize, post-sowet döwrüne atanak çekdi. Ol biziň ukrain we Ýewropa dünýämizi ors dünýäsinden aýyrdy” diýip, Poroşenko aýtdy.
Hatyra çäreleri beýleki şäherlerde-de geçirildi.
Ýewromaýdan protestleri
2013-nji ýylky protestler Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary ýigrenç bilen ret edip, ykdysady gatnaşyklary Orsýet bilen ýygjamlaşdyrjakdygyny aýdanyndan soňra turdy.
Buzly-doňakly howada müňlerçe adam Maýdan skwerinde bir ýarym harby lagere ýygnandylar. 2014-nji ýylyň fewralynda protestler giň gerimli zorluklara öwrülip, köpsanly protestçileriň atylyp öldürilmegi we Ýanukowiçiň Orsýete gaçyp gitmegi bilen özüniň ýokary derejesine ýetdi.
Şondan soňra Moskwa çalt herekete geçip, Orsýetiň Gara deňiz flotunyň ýerleşýän ýeri bolan Krym ýarymadasyny zor bilen özüne birikdirdi, şeýle hem Ukrainanyň gündogaryndaky konflikti Kiýewiň güýçleri bilen Orsýet tarapdan goldalýan separatistleriň arasynda barýan göni urşa öwürdi.
Şonda azyndan 9600 adam heläk boldy.


text:
Toyota Hiace 2011 ýyl, 1 ýda satyldy. Alana satana nesip etsin. Satlyk Hiace gözleýän bolsaň şu ýere bas.
Samsung S7 telefon 5 günde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk samsung telefonlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Maryda 1 komnat jaý satyldy. Alana satana nesip etsin. Marydan 1 komnat jaý almak isleseňiz satlyk jaýlary şu ýerden görüp bilersiňiz. Egerde satlyk jaýyňyz bar bolsa naydizdes.com saýtyna girip mugt gýup bilersiňiz.
Toyota Camry (palta) 2013 satyldy. Alana satana nesip etisin. Başga satlyk 2013 we soňky Toyotalary görmek üçin şuňa bas.
Toyota Camry 6 günde satyldy, gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Satlyk beýleki Toyota maşynlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Saýtymyzdaky satlyk göni (prýamoý) nomerleri şu ýerden görüp biersiňiz. Satlyk nomer köpelenligi sebäpli olary satlyk telefonlar bölüminden çykaryp aýry bir bölüme geçirdik. Indi satlyk nomerleri operatora görä (Altyn Asyr TMcell, MTS), göni nomerleri we owadan (krutoý) nomerleri aýratynlyklaryna görä gözlap bilersiňiz.
Eger ulanmaýan göni ýada owadan nomeriňiz bar bolsa naydizdes.com web saýtynda satyp bilersiňiz. Bildiriş goşmagyň mugtlygyny ýenede bir gezek ýatladýarys.
Eýesinden satlyk Clash of Clans bazalaryny şu ýerden satyn alyp we satyp bilersiňiz. Islendik ratuşa we ýagdayda oyunlar NaydiZdes bildiriş saýtymyzda satylýar. Oyun hasaplarynyň eýeleri bilen jaňlaşyp habarlaşyň we duşup satyn alyň.
Goýulýan satlyk Clash hasaplary saýtymyzda köpelenligi sebäpli satlyk online oýunlaryň ählisini jemleýän kategoriýa açdyk. Indi baza satyn almak üçin gireniňizde şol bölümdäki beýleki bazalara hem aňsatlyk bilen seredip iň amatly bazany tapyp bilersiňiz. Şeýle hem satlyk goýan bazalaryňyz internet gözleginde görünýanligi sebäpli makul baha beren bolsaňyz tiz wagtda satylar.
Snejka renk BMW 3 model, 2000-nji ýyl 3 günde satyldy. Gutlaýarys! Alana satana nesip etsin. Eger BMW maşyn almakçy bolsaň bas we arzuw edýän awtoulagyňy satyn al. Ýüzlerçe BMW saňa garaşýar!
Ak Nissan Versa 2013-nji ýyl, 3 günde satyldy. Alana satana nesip etsin. Başga satlyk Nissanlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
BMW 525, 2001 ýyl, 12 günde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk BMW maşynlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Toyota Camry 2009 model, 2.5 lik motorly, ak renkde satyldy. Alana satana nesip etsin. Satlyk Camryleri naydizdes saýtynda tapyp bilersiňiz. Görmek üçin şu ýere basyň.
Toyota Sienna 2012 model naydizdes saýtynda satyldy. Alana satana nesip etsin.
Beýleki satlyk Siennalary görkez.
Kia Soul 2011 model satyldy. Alana satana nesip etsin. Gutlaýarys. Satlyk Kia alasyň gelse şu ýere bas.
Toyota Corolla Daşoguzda satyldy. Alana satana nesip etsin. Gutlaýarys. Başga satlyk Corollalary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Diska 2 günde satyldy. Gutlaýarys, alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk diskalary şu ýerden gözläň.
Toyota Hiace 2011ýyl Türkmenbaşy şäherinde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Başga satlyk Toyota Hiace awtoulaglaryny görmek üçin şu ýere basyň.
BMW 320, 2000ýyl, 9 günde satyldy. Naydizdes saýtynda we line akkaundynda goýdyrypdy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk BMWleri görmek üçin basyň.
Samsyng Galaxy Ace2 9 günde satyldy, gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Satlyk samsung telefonlaryny şu ýerden görüp bilersiňiz.
Toyota Prado 2007, 10 günde satyldy. Gutlaýarys, Alana satana nesip etsin. Satlyk Pradolary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Kia Optima 2012 ýyl, 6 ünde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin.
Satlyk KIA maşynlary görkez.


text:
Sudandaky protestlerde howpsuzlyk güýçleri tarapyndan gazaply ýenjilen student bedenine ýeten şikesler sebäpli aradan çykdy.
Aktiwistleriň berýän maglumatlaryna görä, Mohamed Abdelrahman gije keselhanada aýrylypdyr.
Sudanyň paýtagty Hartumda we ýurduň beýleki şäherlerinde ýaşlar tarapyndan gurnalýan protestlerde prezident Omar Hassan al-Başire garşy şygarlar gygyrylýar.
Omar Hassan al-Başir Sudana 20 ýyl bäri ýolbaşçylyk edip gelýär.
Ol Halkara jenaýat tribunaly tarapyndan genositde we uruş jenaýatçylyklarynda-da aýyplanýar.


text:
Gyrgyzystanyň Batken regionynda ýerleşýän Soh özbek anklawyndaky dartgynly ýagdaýdan çykalga tapmak boýunça alnyp barlan gepleşikler togtady.
Batkeniň häkimi Jeniş Razakowyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, barlag-geçiş nokatlarynyň hem regiondaky ýollaryň açylmagy barada 10-njy ýanwardan bäri özbek resmileri bilen alnyp barylýan gepleşikler netije bermändir.
Jeniş Razakow gyrgyz tarapynyň petiklenen ýollary we serhetleri açmak meselesini çözmek üçin Özbegistanyň Soh regionynyň häkimine öz tekliplerini iberendigini aýtdy. Emma ol bu ilkinji ädimden soň hiç hili jogabyň bolmandygyny habar berdi.
Çaknyşyklar
Soh regionynyň 60 müňe golaý ilaty, olar esasan täjikler, 5-nji we 6-njy ýanwarda gyrgyz serhetçileri bilen bolan çaknyşykdan bäri üzňelikde galýarlar. Gyrgyz häkimiýetleri täze serhet geçelgesine elektrik simlerini çatmakçy bolanda, bu ýerde zorlukly çaknyşyklar emele geldi. Gyrgyz serhetçileri bilen çaknyşykda Sohuň bäş raýatynyň ýaralanandygy habar berildi. Gyrgyzystanyň azyndan 30 raýaty zamunlyga alyndy, olaryň käbirleri ýaralanypdy, emma şol günüň ertesi boşadylypdy.
Geçen hepdede Gyrgyzystanyň resmileri zorlukly wakalaryň bolan ýerinde gyrgyzlaryň Çarbak obasynyň daşyna tikenek simi çekip başladylar. Batken welaýatynyň resmileriniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Sohuň uzynlygy 136 kilometrlik serhediniň 10 kilometr böleginde tikenek sim çekiler. Sohuň daşyndaky serhediň ýene 40 kilometri jedelli mesele bolup galýar.
Çekeleşikler
Sohdaky wakalar gyrgyz, özbek we täjik metbugatynda regiondaky serhet problemasynyň daşynda dörän çekeleşikleri ýene güýçlendirdi.
Geçen anna güni Täjigistanyň daşary işler ministri Hamrohon Zarifiniň žurnalistlere aýtmagyna görä, täjik tarapy Orsýetiň Daşary işler ministligine ýüz tutup, Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky serhetlere degişli öňki sowet dokumentleriniň Duşenbä berilmegini haýyş edipdir.
Zarifi bu dokumentleriň Täjigistanyň goňşy Özbegistan we Gyrgyzystan bilen serhetlerini aýdyň kesgitlemegi we Soh regionynda dörän dartgynlylyk ýaly ýagdaýlaryň öňüni almak üçin zerurdygyny aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde-de Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow şenbe güni döwlet telewideniýesinde görkezilen çykyşynda “Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky köp problemalaryň sowet döwründen galandygyny aýtdy we “goňşularyň öz problemalaryny araçylary goşman” çözmelidigini belledi.


text:
Gipotireoz
Gipotireoz (miksedema) – köp duş gelýän kliniki alamatlar toplumy bolup, galkan şekilli mäziň (GŞM) gormonlarynyň täsiriniň ýetmezçiligi sebäpli ýüze çykýandyr.
GŞM-iň işläp çykarýan gormonlaryna tiroksin (T4) we triýodtironin (T3) degişlidir. T4 we T3 gormonlarynyň beden öýjüklerindäki biohimiki alyş-çalyş ýagdaýlaryna gatnaşyp, bedeniň ösüşine we kämilleşmegine täsirini ýetirýänligi üçin, olaryň ýetmezçiligi beden ulgamlarynyň köpsanly bozulmalaryna getirip biler. Gipotireozyň öte geçen görnüşleri zähmete bolan ukyplylygy peseldip, köp ýagdaýlarda näsagy maýyplyga getirýändir. Keseli irki möhletlerde anyklamak bilen, ony doly bejerip hem-de agyr görnüşleriniň öňüni alyp boljakdygyny bellemek wajypdyr.
Häzirki wagtda gipotireozyň köpelmegi ekologiýanyň ýaramazlaşmagy, iýmit önümleriniň hem-de suwuň hapalanmagy, ýod ýetmezçiligiň ýaýramagy bilen bagly bolup biler.
Ondan başga-da, uzaga çekýän psihiki dartgynlylyk bedeniň uýgunlaşma häsiýetini ýaramazlaşdyryp hem-de dowamly ýadawlylyk ýagdaýyny döredip GŞM-iň işiniň peselmegine getirip bilýändir. Genetiki ýetmezçilik hem gipotireozyň nesil yzarlama häsiýetine eýe bolmagyna sebäp bolup biler. Iýmitde witaminleriň we mikroelementleriň ýetmezçiligi, deňiz önümlerini az mukdarda kabul etdilmegi, iýmit siňdiriş ulgamynyň keselleriniň ýaýramagy ýaly faktorlar bedeniň alyş-çalyş ýagdaýlaryna ýaramaz täsir edip, GŞM-iň gormonlarynyň ýetmezçiligine getirýändir. Gipotireozyň başlangyç, ikilenç we periferiki (nerw merkezinden daşky) görnüşleri bolýandyr.
Başlangyç gipotireozyň ýüze çykmagyna dogabitdi bozulmalar, dowamly ýokançlyklar, GŞM-ne edilen operasiýalar, şöhle bilen bejergiden soň GŞM-iň işiniň peselmegi getirip biler. Ikilenç gipotireozda bolsa GŞM-iň işine gözegçilik edýän nerw merkeziniň (gipotalamo-gipofizar) ýokançly keselleri, täze döremeleri we şikeslenmeleri sebäp bolup bilýändir. Bedende tireoid gormonlarynyň alyş-çalyş ýagdaýynyň bozulmagy ýa-da agzalaryň we dokumalaryň olara bolan duýgurlylygynyň peselmegi gipotireozyň periferiki (nerw merkezinden daşky) görnüşine getirip biler.
Gipotireozyň alamatlary aýdyň görnüşde ýüze çykman, dürli keselleri ýada salyp biler. Bu bolsa anyklaýyş çärelerinde ýalňyşlyklaryň ýüze çykmagyna getirip bilýändir. Oňa garamazdan, gipotireozly näsaglara mahsus kliniki alamatlaryň ýüze çykmagy bu keseli güman etmäge esas döredip biler.
Gipotireozyň giňden ýaýran we ir ýüze çykýan alamatlarynyň biri hem çişginligiň döremegidir. Ilkibaşda ýüz irden çişip, agşama çenli çiş aýrylýandyr. Wagtyň geçmegi bilen, bejergi geçirilmedik ýagdaýynda çişginlik tutuş bedene ýaýrap, gipotireozyň agyr görnüşine-miksedema getirip bilýändir. Dokumalarda suwuklygy saklaýan mukopolisaharidleriň köplügi sebäpli çişler „gaty“ bolýar. Gipotireoz üçin mahsus ýene bir alamat-deriniň guramagydyr. Degerli bejergisiz onuň hem ýüze çykma derejesi üýtgäp bilýändir.
Deride sarymtyl öwüşginleriň emele gelmegi ýüze çykyp, ol ilki eliň aýalarynda, soň bolsa ýüzde döreýändir. Gipotireozly näsaglar üçin saçyň we gaşyň düşmegi mahsusdyr. Esasan hem aýal maşgalany howsala salýan bu ýagdaý, köplenç başlanýan keseliň birinji alamaty hem bolup biler.
Näsaglarda ýürek urmalaryň seýrekleşmegi (bradikardiya), gan basyşynyň peselmegi bolup biler. Gipotireozly näsaglar ýadyň peselmegini belleýärler. Ilkibaşda adam otaga näme üçin girenini ýatdan çykarsa, soňundan bir wagt bolup geçen wakalary ýada salyp bilmeýär (meselem, geçen hepdede bolup geçen wakalary). Ýadyň peselmegi dürli ýaşdaky adamlarda bolup bilýändir.
Näsaglarda ýüzüň mimiki üýtgemeleri ýeterlik bolmaýar. Olar haýallyk bilen gepleýärler. Bedende ýylylyk çalşygynyň pesligi sebäpli, gipotireozly näsaglar hemişe üşeýärler. Içiň gatamagy ýüze çykyp, bejergi geçirilmedik ýagdaýynda ol has hem beterleşýär. Merkezi nerw ulgamynyň işinde durgunlylyk ýagdaýynyň döremegi gaharjaňlygyň, dürli ruhy üýtgemeleriň ýüze çykmagyna getirip biler. Ondan başga-da, nerw ulgamynyň bozulmalary el-aýaklarda agyryny, sanjylamalary, damar çekmeleri döredip biler.
Tireoid gormonlaryň ýetmezçiligi ýürek-damar ulgamynyň (ýürek urmalaryň seýrekleşmegi, çişginligiň döremegi), iýmit siňdiriş agzalaryň (aşgazanyň sowuklamagy, içiň gatamagy), direg-hereketleniş ulgamynda (bogun agyrylary) bozulmalaryň ýüze çykmagynyň sebäbi bolup bilerler.
Gipotireozdan ejir çekýän aýallarda jynsy ösüşiň yza galmagy, aýbaşy aýlawynyň bozulmagy, çaga düwünçeginiň düşmegi, öli çaga dogurmak ýagdaýlary döräp biler.
Näsaglaryň ýüzi çişip, "ýellenen" görnüşde bolýar. Dem alyş ýygylygy seýrek bolup, ses gasynlarynyň çişmegi netijesinde sesi ýogynlaşýandyr. Diliň we dodaklaryň çişip "galyňlaşmagy" bolsa sesi has hem üýtgedip bilýändir.
Ýuwdunmagyň kynlaşmagy (disfagiýa) näsaglary has köp biynjalyk edýän alamatlaryň biridir. Onuň döremegine zobuň bolmagy, boýnuň ýumşak dokumalarynyň çişmegi we gyzylödegiň gysylmagy sebäp bolýandyr.
Täze doglan çagalaryň ömrüniň birinji aýlarynda dogabitdi gipotireozy aşakdaky kliniki alamatlar boýunça seljerip bolýandyr:
- Fiziologiki sarylamanyň uzaga çekmegi;
- Diliň ulalmagy;
- Göz yşynyň kiçelmegi;
- Içiň gatamagy;
- Ýürek urgularyň haýallamagy;
- Bedeniň temperaturasynyň peselmegi;
- Bedende çişiň döremegi;
- Çaganyň bekemedik uly beýnijiginiň giç ýapylmagy we dişleriň giç çykmagy;
- Ösüşiň haýallamagy we agramyň haýal köpelmegi;
- Ruhy ösüşiň yza galmagy.
Gipotireoz ýagdaýyny anyklamak üçin ganda umumy T3, erkin T4 we TTG-yň (gipofiziň işläp çykarýan tireotrop gormony) mukdaryny kesgitlemek ýeterlikdir.
Bejeriş çäreleri gipotireozyň görnüşine, sebäplerine, onuň agyrlyk derejesine, näsagyň ýaşyna, bar bolan gaýraüzülmelerine we ugurdaş kesellerine baglylykda bellenilýändir. Gipotireozly näsaglaryň iýmiti ýokumly bolmalydyr, ýöne ondaky ýaglary we holesterin saklaýan önümleri çäklendirmelidir. Goşmaça A, C we B toparyň witaminlerini kabul etmelidir.
Gipotireozyň hemme görnüşlerinde hem esasy bejergi – tireoid gormonlaryny ýörite saýlanan mukdarda kabul etmekdir. Şonuň bilen birlikde hem, gormonlaryň peselmegine getirýän sebäpleri bilip, GŞM-iň kesellerini bejermelidir, gipotalamo-gipofizar ulgamynyň bozulmalaryny aradan aýyrmalydyr.
Biziň derman senagatymyz tarapyndan T4 we T3 gormonlary derman serişdeleri görnüşinde öndürilýändir. T3 gormonynyň biologiki täsirliligi ýokary bolsa-da, köplenç bejergi T4 gormon bilen geçirilýändir. Bu ýagdaý T3 gormonynyň gandaky mukdarynyň üýtgäp durup, köpsanly ýaramaz täsirlere getirýänligi bilen düşündirilýändir. T4 (tiroksin) gormony günde bir gezek kabul edilip, bedende T3 gormona öwrülýändir. Oňa garamazdan, T4 gormonyň T3 gormona öwrülmeginiň bozulmagy bilen häsiýetlendirilýän periferiýa gipotireozynda T3 gormony bilen hem bejergi geçirilýändir. Gipotireozly näsaglar gormon bejergini üznüksiz, ömrüniň dowamynda kabul etmelidir. Özünde tireoid gormonlary saklaýan serişdeler höküminde lewotiroksin (L-tiroksin), tiroid, liotiroksin, tireotom-forte, tireokomb giňden ulanylýandyr. Gormonyň mukdary näsagyň ýagdaýyna görä saýlanyp alnyp, ol kesgitlenýän döwründe laborator barlaglary her 1,5-2 aýdan bir gezek geçirmelidir. Gormon serişdeleriniň mukdaryny aşa köp bermekden gaça durmalydyr.
Bejerginiň peýdalylygyny kliniki alamatlaryň üýtgemegi (näsagyň ýagdaýynyň we ýadynyň gowulaşmagy, içegeleriň işiniň düzelmegi, ýürek urmalaryň kadalaşmagy) we laborator barlaglaryň netijesinde kesgitläp bolar. Gyş aýlary bilen deňeşdirlende, tomus aýlary gormon serişdeleriň mukdaryny azaltmalydygyny ýatda saklamalydyr. Sebäbi gyş aýlary, bedeniň umumy kuwwatlylyk üpjünçiligini amala aşyrýan tireoid gormonlaryna talap ýokary bolýandyr.
Ikilenç gipotireozda oňa getiren esasy keseli bejermek bilen bilelikde, başlangyç gipotireozda bolşy ýaly, tireoid gormonlar bilen hem bejergi geçirmelidir. Bedende ýetmeýän tireoid gormonlarynyň öwezini dolma bilen birlikde, GŞM-iň gormonlarynyň ýetmezçiligi netijesinde ýüze çykan ulgamlaryň işiniň bozulmalaryny hem bejermelidir. Onuň üçin ýürege täsir edýän dermanlar, kaliý serişdeleri bilen bilelikde az mukdarda buşukdyryjy dermanlar, bagryň işini kadalaşdyryjy dermanlar ulanylýar. Gan azlylyk ýüze çykanda demriň serişdeleri bellenilýär. Bedende tireoid gormonlarynyň mukdary kadalaşandan soň hem aýallarda aýbaşy bozulmasy dowam etse, aýal jyns gormonlaryny sikliki düzgünde kabul etmek maslahat berilýändir. Näsagda ýüze çykýan psihiki bozulmalar ruhy ýagdaýy kadalaşdyrýan serişdeleriň ulanmagy bilen bejerilýändir.


text:
ÝHHG-niň Baş sekretary Lamberto Zanýer noýabr aýynda Türkmenistana baryp, geljekki ýylyň 12-nji fewralyna planlaşdyrylýan saýlawlaryň adalatly geçmegine ýardam bermegi göz öňünde tutýandygyny aýtdy. Bu barada ÝHHG-niň ýolbaşçysy Mokswa eden saparynyň dowamynda žurnalistleriň öňünde çykyş etdi diýip, Turkmenistan.Ru habar berýär.
Şeýle hem Lamberto Zanýer ÝHHG-niň Türkmenistandaky merkezine rus diplomatynyň ýolbaşçylyk edýändigini aýdyp, onuň tejribesiniň Türkmenistanda adalatly saýlawlary gurnamak üçin ýeterlikdigini belläpdir.


text:
Owganystanda şu gün prezidentlik we welaýat geňeşlikleri boýunça saylawlar geçirildi. Talyplar bolsa bu çärelere päsgelçilik döretjekdiklerini aýdyp haýbat atýarlar.
Ses berlişik çäreleri başlanandan soň, ýurduň käbir böleklerinde, şol sanda paýtagt Kabulda kiçi göwrümli dartgynlygyň bolanlygy barada maglumatlar gowuşdy.
Emma BMG-nyň Kabuldaky missiýasynyň metbugat wekili Alem Syddykynyň aýtmagyna görä, saylawlara gatnaşyjylaryň sany “örän guwandyryjydyr”.
2001-nji ýylda Talyplaryň režimi agdarylandan bäri hökümeti dolandyryp gelýän Karzaýyň bu saýlawlarda öňde barýanlygy aýdylýar.
Öňki maliýe ministri Aşraf Gani we öňki Daşari işler ministri Abdullanyň bolsa onuň esasy bäsdeşleridigi bellenýär.


text:
Pentagon Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary tarapyndan edilen howa hüjümlerinde “Yslam döwleti” atly toparyň ýokary we orta derejeli “birnäçe” lideriniň öldürilendigini habar berýär.
Pentagonyň metbugat sözçüsi kontr-admiral Jon Kirbiniň (John Kirby) 18-nji dekabrda beren maglumatyna görä, Waşington liderleriň öldürilmegi netijesinde häzirki wagt “Yslam döwleti” atly toparyň Yragyň howpsuzlyk güýçlerine garşy geçirýän operasiýalarynyň gowşajakdygyna ynanýar.
"The Wall Street Journal" neşiriniň Birleşen Ştatlaryň resmilerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, Birleşen Ştatlaryň howa zarbalary netijesinde “Yslam döwleti” atly toparyň ýokary derejeli üç lideri öldürilipdir. Olaryň arasynda “Yslam döwleti” atly toparyň Yrakdaky harby operasiýalaryna ýolbaşçylyk edýän Abd al Basit, toparyň lideriniň orunbasary Haji Mutazz, Yragyň Mosul sebitinde toparyň öz-özüni ykrar eden häkimi Radwin Talib bar.


text:
Türkmenistanda ýygnalan galla hasylynyň möçberiniň eýýäm 1 million 400 müň tonnadan aşandygy resmi derejede habar berildi. Resmi maglumatlada bu görkezijiniň "ýurduň öz azyk howpsuzlygyny doly üpjün edendigi barada habar berýändigi" bellendi.
Prezident G.Berdimuhamedow bolsa daýhanlaryň zähmediniň işine ýokary baha berilmelidigini belläp, tapawutlanan zähmetdkeşleri sylaglamak meslesini "öwrenmegi" tabşyrdy.
Şol bir wagtda-da käbir daýhanlar galla önümçiliginiň girdejisiniň pesliginden hem-de hasaplaşygyň wagtynda edilmeýändiginden nägiledigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň maglumatyny diňlemek üçin aşaky düwmä basyň.


text:
Germaniýanyň Daşary işler ministrligi, eger Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinajat çarşenbe güni sözlejek sözünde Holokosty inkär etse, öz delegasiýalarynyň BMG-nyň Baş assembleýasynyň sessiýasyndan çykyp gitjegini aýdýar.
Daşary işler ministrliginiň sözçüsi german hökümetiniň Ýewropa Bileleşiginiň beýleki ýurtlarynyň hem şeýle etmegini isleýändigini aýtdy.
Golaýda, dünýä ýurtlary Eýranyň ýadro planlary barada nähili karara gelmelidigini kesgitlejek bolýarkalar, Ahmedinajat bu mesele boýunça öňki aýdan zatlaryny gaýtalap, Holokosty ýalan atlandyrypdy.
2-nji jahan urşy döwründe nasistler tarapyndan amala aşyrylan Holokosty, ýewreýleriň gyrgynçylygyny inkär etmek Germaniýada jenaýat hasaplanýar.


text:
Berdimuhamedow Barroso bilen duşuşykda.
«Oguzkent» myhmanhanasynda geçirilen bu gepleşikde taraplar Türkmenistan bilen ÝB-niň dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alyşdylar. Duşuşykdan soň, özara gepleşikler Türkmenistanyň we Ýewropa Komissiýasynyň ýörite delegasiýalarynyň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Bu soňky duşuşykda eden çykyşynda türkmen prezidenti G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň öz ýangyç-energetika syýasatynda Ýewropa tarapy bilen hem aktiw hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýtdy we bu hyzmatdaşlygyň anyk ýollary barada-da durup geçdi.Eksport ýollary
Berdimuhamedow, hususan-da, türkmen tebigy gazyny Ýewropa bazarlaryna çykarmagyň ýollary barada gürrüň edilende, bu meselede birnäçe wariantlaryň bardygyny aýdyp, kommersiýa, maliýe we infrastruktura nukdaýnazaryndan iň bir özüne çekiji wariantlardan biriniň Hazar deňziniň düýbünden turba çekmekdigini nygtady.
Hazar regionynyň gazyny Ýewropa akdyrjak “Nabukko” proýektine Türkmenistanyň Transhazar gaz geçirijisi arkaly goşulmagyna garaşylýar. Türkmenistandan ýyllyk 10 millard kubmetr gaz almagy göz öňünde tutýan “Nabukko” geçirijileriniň uzynlygy 3,300 kilometre barabar bolup, onuň 2,730 kilometri Türkiýäniň üstünden geçýär.
“2010-njy ýylyň 18-nji noýabrynda hazarýaka döwletleriň liderleriniň Bakuda geçen Sammitinde biz Hazarda suw astyndan çekiljek turbanyň diňe şol deňiz uçastoklarynyň düýbi özüne degişli bolan ýurtlaryň razylygy bilen çekilip bilinjekdigini resmi ýagdaýda yglan edipdik” diýip, duşuşykda G.Berdimuhamedow belledi. Täze wariant
Bu gürrüňi edilen wariantdan daşary, türkmen prezidenti Hazaryň üsti bilen Ýewropa suwuklandyrylan gaz satmak mümkinçiliklerine-de garalyp bilinjekdigini aýtdy. “Munuň üçin ýörite infrastrukturanyň döredilmegi we tanker flotunyň bolmagy zerur bolar” diýip, prezident G.Berdimuhamedow belledi.
Türkmenistan 2010-njy ýylyň dowamynda Orsýetde ýasalan we himiýa we nebit önümleri üçin niýetlenen dört sany tanker gämisini satyn alypdy. Geçen ýylyň noýabr aýynda bolsa, resmi Aşgabat özüniň Ýewropa her ýylda 40 milliard kubmetr tebigy gaz satmak üçin ýörite infrastrukturany taýýarlaýandygyny mälim edipdi.
Prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistandan Ýewropa gaz akdyrmaklygyň şu we käbir beýleki wariantlary baradaky meseleleriň Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi we Ýewropa kompaniýalary bilen geçirjek geljekki gepleşiklerinde iň bir möhüm temalar boljakdygyny nygtady. WTO çakylygy
Duşuşygyň barşynda Ýewrokomissiýanyň ýolbaşçysy Barroso Türkmenistany Bütindünýä söwda guramasyna (WTO) goşulmak üçin arza bermäge çagyrdy. Onuň bellemegine görä, Türkmenistanyň bu gurama goşulmagy ýurduň global söwda dolanyşygyndaky paýyny artdyrar.
Türkmenistanyň Bütindünýä söwda guramasynyň agzalygyna kabul edilmegi bu ýurda daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge we täze iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berer diýip, Barroso nygtady we ÝB özüniň bu ugurdaky tejribelerini Türkmenistan bilen paýlaşyp biler diýdi.
1995-nji ýylda döredilen we hazir 153 agzasy bolan Bütindünýä söwda guramasy halkara söwdany liberallaşdyrmagy maksat edinýär. Bu gurama agza bolmak üçin arza beren ýurtdan ykdysadyýetini liberallaşdyrmak, kanunçylygyny kämilleşdirmek we maliýe sistemasyna aç-açanlyk getirmek talap edilýär.
Merkezi Aziýa ýurtlaryndan Gyrgyzystan Bütindünýä söwda guramasyna 1998-nji ýylda kabul edildi. Özbegistan bu gurama goşulmak üçin 1994-nji ýylda, Täjigistan bolsa 2001-nji ýylda arza berdi. Gazagystanyň bolsa bu gurama goşulmak üçin ýakyn geljekde ÝB bilen şertnama baglaşmagyna garaşylýar. Şertnama ýok
Şeýlelikde, Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Žoze Manuel Barrosonyň Türkmenistana saparynyň barşynda gaz söwdasy meselesinde anyk bir ylalaşyk baglaşylmady. Emma onuň Bakuwa saparynyň dowamynda Ýewropa Bileleşigi bilen Azerbaýjan tebigy gaz söwdasy barada uzak möhletleýin ylalaşyga gol çekdiler.
Bakuwda gol çekişilen ylalaşyga laýyklykda, Azerbaýjan Ýewropa Bileleşigine «uzak möhletiň dowamynda köp möçberde» gaz satmaklyga borçlandy. Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Žoze Manuel Barroso Bakuwda gol çekilen bu ylalaşygy «düýpli öňegidişlik» diýip atlandyrdy.
Türkmenistan öz tebigy gaz rezerwleriniň anyklanan möçberiniň 25 trillion kubmetre golaýdygyny yglan edýär. Ol geljekde her ýyl 230 milliard kubmetre golaý tebigy gaz öndürmegi we onuň 180 milliard kubmetrini eksport etmegi göz öňünde tutýandygyny aýdýar.


text:
«Türkmenistan Orsýeti özüniň strategiki partnýory hasaplaýar, emma Ýewraziýa ykdysady bileleşigine goşulmak meselesine seretmeýär» diýip, RIA Nowosti Türkmenistanyň Orsýet Federasiýasyndaky ilçisi Berdimyrat Rejebowyň sözlerine salgylanyp ýazýar.
Habarda aýdylmagyna görä, türkmen ilçisi a prezident Berdimuhamedow golaýda daşary ýurtlarda işleýän türkmen ilçileri bilen duşuşyp, Türkmenistanyň Orsýet bilen strategiki hyzmatdaşlygynyň ähmiýetini nygtady diýipdir.
Biz bu habar barada Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasyndan goşmaça maglumat alyp bilmedik.
Berdimyrat Rejebow «Orsýet, Gazagystan we Belarus tarapyndan döredilýän Ýewraziýa ykdysady bileleşigine Türkmenistan nähili garaýar?» diýen soraga jogap berip, resmi Aşgabadyň bitaraplyk syýasatynda ugur alyp, ozaly ikitaraplaýyn gatnaşyklara bil baglaýandygyny aýdypdyr.
Azatlyk Radiosy bu mesele barada ykdysatçy, Şwesiýada ýaşaýan türkmen oppozisioneri Hudaýberdi Orazow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Soňky ýylda Ýewropanyň musulman azlygy bilen owalam o diýen oňaýly bolmadyk gatnaşyk hasam ýaramazlaşdy.
Musulman ýurtlardan Ýewropa baran migrantlar we bosgunlar sebitde migrasiýa, ýagny bu ýurtlara göçüp gelmek babatynda jedelleşikleriň döremegine sebäp bolýarlar.
Bu jedeller hatda Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginden çykmagy barada karar kabul etmegine hem güýçli täsir etdi. Şol bir wagtyň özünde radikal yslamçy toparlar Fransiýa bilen Belgiýada elhenç terrorçylykly hüjümleri amala aşyrdylar.
“Pew” barlag merkeziniň geçiren pikir soralyşygynyň netijelerine görä, 2016-njy ýylda ýylyň dowamynda Ýewropa ýurtlarynda musulmanlara garşy bolan negatiw garaýyşlar hasam möwjedi.
Britaniýada bu san ýüzden 9 göterim ýokarlanyp, umumy möçberde ýüzden 29 göterime barabar boldy. Ispaniýa bilen Italiýada bu görkeziji ýüzden 8 göterim ýokarlanyp, ýüzden 50 we 60 göterime baryp ýetdi. Gresiýada bolsa, musulmanlara garşy tutumlar 2014-nji ýyldan bäri ýüzden 12 göterim artyp, umumy görkeziji ýüzden 65-e ýetdi.
“Terrorçylykly hüjümleriň ähtimallygy ýokarlanar”
Pikir soralyşygyň geçirilen 10 ýurdunda öz garaýşyny beýan edenleriň takmynan ýüzden 59 göterimi, bosgunlaryň sanynyň köpelmegi bilen ýurtda terrorçylykly hüjümleriň ähtimallygy hem ýokarlanar diýip pikir edýärler. Aslynda bu san, bosgunlaryň gelmegi bilen, ykdysady problemalaryň we jenaýatlaryň artjakdygy baradaky ynjalyksyzlygy görkezýän sanlardan has ýokarydyr.
Wengriýada pikir soralyşygyna gatnaşanlaryň ýüzden 76 göterimi bosgunlaryň terrorçylyk bilen arabaglanyşyklydygyny belleýär. Polýaklaryň hem ýüzden 71 göterimi şeýle pikire eýe bolup çykýar. Pikir soralyşygynyň geçirilen ýurtlarynyň arasynda bu mesele bilen baglanyşykly iň az sana Ispaniýada duş gelinýär. Ýöne şonda-da ol ýurtdaky öz pikrini beýan edenleriň ýüzden 40 göterimi bosgunlary terrorçylyk bilen gönümel arabaglanyşykly hasaplaýar.
Britaniýada bolsa musulmanlara garşy pikir beýan edenleriň sany ýüzden 80 göterime baryp ýetipdir we olar bosgunlaryň terrorçylyk howpuny salýandygyny mälim edýärler. Musulmanlara garşy oňaýly garaýyşa eýe bolanlaryň ýüzden 40 göterimi hem hut şeýle pikir edýär.
“Köpmilletliligi baýlyk”
“Pew” barlag merkeziniň geçiren pikir soralyşygyna görä, has köp sagçy garaýyşa eýe bolan adamlar, musulmanlar we bosgunlar barasynda has oňaýsyz tutuma eýe. Şonuň üçinem olaryň arasyndan Britaniýada ”Garaşsyzlyk partiýasy” ýa-da Fransiýada ”Milli front” ýaly sagçy ýa-da populistik partiýalaryň bu temada iň oňaýsyz tutuma eýe bolan dalaşgärleri ýörite köp ses aldylar.
Pikir soralyşygynyň geçirilen ýurtlarynda, garrylar bilen sowatlylyk derejesi pes bolanlaryň hem musulmanlar we bosgunlar barasyndaky garaýşy oňaýsyzdyr. Ýaşlar we sowatlylyk derejesi ýokary adamlar bolsa, munyň tersine, musulmanlara has oňaýly çemeleşýärler. Ýokary bilimli adamlar hem öz ýurdunda köpmilletliligi baýlyk hasaplaýarlar. Sowatlylyk derejesi pes bolanlar bolsa, olaryň tersine, bu temada oňaýsyz pikire eýe.
"Ýewropanyň musulmanlary: "beýleki" ýewropalylar" atly kitabyň awtory H.A. Hellýer, geçirilen bu pikir soralyşygyň netijesiniň geň däldigini belleýär. Onuň pikiriçe, bu meseläni döredýänler milletparaz sagçylar. Ýewropanyň çepçi toparlary bolsa olara garşy çykýarlar.


text:
Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abbot Ýuwaş Okean ýurtlaryny jyhatçy toparlara garşy söweşe çagyrdy, ol munuň sebitiň iň uly howpsuzlyk synagydygyny aýdýar.
Abbot 11-nji iýunda Sidniýde terrorçylar propagandasyna garşy guralan konferensiýa ýüzlenip, «Yslam döwleti» toparyny «global ambisiýaly ölüm külty» diýip atlandyrdy.
«Siz munuň ýaly bir gurama bilen gepleşip-düşinişip bilmersiňiz, diňe söweşip bilersiňiz» diýip, ol aýtdy.
Bu konferensiýa 25 ýurtdan ministrler, şol sanda "Google", "Facebook", "Twitter" ýaly sosial ulgamlaryň, metbugat neşirleriniň ýolbaşçylary gatnaşdy.
Awstraliýa özüniň 100-den gowrak raýatynyň Siriýadaky we Yrakdaky jeňçi toparyň hatarynda söweşýändigini aýdýar.