text:
31 Ocak 2017 Salı
Olimpiýa Şäherjiginde Daşary Ýurtly Sport Hünärmenleri Üçin Açyk Gapylar Güni Geçirildi
Olimpiýa şäherjiginde daşary ýurtly sport hünärmenleriniň gatnaşmagynda Açyk gapylar güni geçirildi. Bu özboluşly çäre şu ýylyň sentýabrynda paýtagtymyzda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna toplumlaýyn taýýarlyk görmegiň çäklerinde Milli olimpiýa komiteti tarapyndan guraldy.
Sport şäherçesi bilen tanyşlyk ýaşaýyş toplumynda ýerleşen dolandyryş merkezinden başlandy. Maslahatlar zalynda geçirilen duşuşygyň barşynda myhmanlar bolan Hytaýyň, Saud Arabystanynyň, Taýbeýiň we Gazagystanyň Olimpiýa komitetleriniň wekillerine öňde boljak Aziadanyň desgalarynyň gurluşygynyň barşy barada wideoşekiller görkezildi. Bu desgalaryň üç tapgyrda gurlandygyny we häzir tamamlaýjy tapgyrda barýandygyny ýatladýarys. Taslamasy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan Olimpiýa şäherjigini mart aýynda ulanmaga tabşyrmak maksat edinilýär.
Dolandyryş merkezi gözden geçirilenden soň, çärä gatnaşyjylar türgenleriň ýaşajak jaýlary bilen tanyşdylar. Daşary ýurtly myhmanlar otaglaryň gelşikliligine we bezegine ýokary baha berdiler.
Soňra Olimpiýa komitetleriniň wekilleri üçin şäherjigiň çäklerinde monorels ýodasy boýunça gezelenç guraldy. Kiçi otlynyň penjirelerinden suw çüwdürimler bilen gurşalyp alnan binalaryň we sport meýdançalaryň özboluşly binagärlik keşbiniň ajaýyp owadan görnüşleri açylýar. Myhmanlaryň guwanmak bilen synlaýandyklary ýüzlerinden äşgär göründi, olaryň ykjam telefonlarynyň wideokameralary bolsa her bir zady surata düşürmäge çalyşdy.
TDH-nyň habarçysy bilen söhbetdeşligiň barşynda Taýbeýiň Olimpiýa komitetiniň hünärmeni Wan Li Ýu Fan Aşgabadyň Olimpiýa şäherjigini täsinlik bilen deňeşdirdi. Onuň ýurdunda şunuň ýaly ägirt uly sport desgalaryny gurmak barada diňe arzuw edip bolýar. Toplumyň göwrümi we şol bir wagtda-da onuň ykjamlylygy, her bir desganyň ýerleşdirilen ýeriniň oýlanyşykly gurnalandygy, olaryň özboluşly ajaýyplygy haýrana galdyrýar diýip, myhman aýtdy hem-de Aşgabada indi Taýbeýiň wekiliýetiniň düzüminde ýene-de dolanyp gelmek üçin sentýabr aýyna sabyrsyzlyk bilen garaşjakdygyna ynandyrdy.
Kiçi otly söweş sungatlarynyň sport toplumynyň ýanynda saklandy. Bu ýerde Ýapk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Ýerine ýetiri komitetiniň wekilleri Açyk gapylar gününe gatnaşýanlar üçin toplumlaýyn ýaryşlaryň maksatnamasynda görkeziljek sportuň görnüşleri, olary geçirmegiň wagty hem-de ýeri bilen tanyşdyrýan çäräni taýýarladylar. Oýunlaryň saýlama ýaryşlarynyň birnäçesiniň olaryň resmi açylyş gününiň öňüsyrasynda başlanjakdygyny belläp geçeliň. Futzalyň hem-de tennisiň ussatlary medallar ugrunda ýaryşlara 16-njy sentýabrda girişerler. Bu ýaryşlar Aziýala-2017-niň barşynda iň dowamlysy bolar: olar 11 gün dowam eder. Halkara oýunlaryň toplumlaýyn görnüşinde ilkinji gezek gatnaşjak göreş boýunça ýaryşlaryň ýeňijilerini hem-de baýrak eýelerini kesgitlemäge bary-ýogy iki gün (22-23-nji sentýabr) gerek bolar.
Şeýle hem myhmanlara yklym derejeli haýsy ýaryşlaryň Olimpiýa şäherjiginiň binýadynda V Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda geçiriljekdigi barada habar berildi. 16-30-njy aprel aralygynda Aşgabatda sportuň üç görnüşi—agyr atletika, suwda ýüzmek hem-de kigboksing boýunça halkara ýaryşlarynyň baýraklary ugrunda güýç synanyşyljakdygyny ýatladýarys.
Soňra daşary ýurtly myhmanlar üsti ýapyk welotrege hem-de suw toplumyna baryp görüp, sport desgalarynyň hil derejesine ýokary baha berdiler. Hususan-da, Gazagystanyň Olimpiýa komitetiniň prezidentiniň geňeşçisi Bakytjan Ordabaýew bir şäherjikde birleşdirilen şeýle toplumlary heniz görmändigini belledi. Häzirki wagtda Almatyda Bütindünýä gyşky uniwersiada badalga aldy diýip, myhman aýtdy. Ýaryşlaryň guralyşynyň ýokary derejede bolandygyna garamazdan, sport desgalary tutuş şäher boýunça dürli ýerlerde gurlan, bu bolsa belli bir derejede birahatlyk döredýär. Aşgabatda Aziada-2017-niň sportuň maksatnamalaýyn görnüşleriniň ähli desgalary bir ýerde jemlenipdir. Munuň özi oýunlaryň guralyşyna, şeýle hem türgenleriň höwesjeň ýapyşmagyna oňyn täsir edýär. Olarda taýýarlyk görmäge köp wagt galýar.
Günüň ikinji ýarymynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk komitetinde daşary ýurtly sport hünärmenleri bilen duşuşyk geçirildi. Şonda paýtagtymyzda toplumlaýyn ýaryşlary geçirmegiň guramaçylyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
http://www.turkmenhabargullugy.com/olimpiya-saherjiginde-dasary-yurtly-sport-hunarmenleri-ucin-acyk-gapylar-guni-gecirildi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


c: text/html

text:
20 ýyl mundan ozal dünýäniň iň kuwwatly ýurtlarynyň biri hasaplanan SSSR dargap, Türkmenistan ýaly ýurtlar gandöküşiksiz, syýasy garaşsyzlygyna eýe boldular. Orsýetiň ”Profi-forex” internet saýty “SSSR-iň dargamagy haýsy ýurtlara amatly boldy?” diýen mesele boýunça ýörite hasabat ýaýratdy. Şol hasabatda SSSR-iň dargamagy ykdysady taýdan amatly bolan ýurtlaryň dörtlügine Türkmenistan hem girýär. Ykdysady görkezjileriň ýökary bolmagy halkyň hal-ýagdaýynyň hem gowulanmagyny aňladyp bilermi?
Orsýetde ýerleşýän “Master Forex” akademiýasynyň bilermenleriniň taýýarlan hasabatynda bellenmegine görä, garaşsyzlyk ýyllarynda adam başyna düşýän jemi öndürilýän önümi ýokarlandyrmak boýunça 4 ýurt – nebite we gaza baý Azerbaýjan, Türkmenistan, Gazagystan hem-de demokratik ösüşe daýanyp, ykdysady ösüşi gazanyp bilen Estoniýa öňe saýlanypdyrlar.
Demografik ösüşi, ýagny ilatyň sany boýunça hem Türkmenistan öz goňşusy Özbegistan, Täjigistan, Azerbaýjan bilen bir hatarda öňdebaryjy dörtlüge girýär.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew SSSR dargandan soň, Türkmenistanyň syýasy garaşsyzlyk bilen bir hatarda ykdysady garaşsyzlygyna hem eýe bolandygyny aýmaga hemme esaslaryň bardygyny nygtaýar. Onuň aýtmagyna görä, 1990-njy ýyl bilen deňeşdirilende halkyň hal-ýagdaýy hem gowulanypdyr.
Emma Bugaýew 1990-njy ýyllar bilen deňeşdirilende Türkmenistanda ilata ýokary bilimiň, medisina hyzmatlarynyň elýeterli bolmak meselesiniň pese gaçandygyny aradan aýyrmaýar. Sowet döwründe orta mekdepleri tamamlaýan ýaşlaryň 35-40%-de ýokary okuw jaýlaryna girmek mümkinçiligi bolan bolsa, häzir ýaşlaryň diňe 5-6%-i şeýle mümkinçilige eýe.
Şol bir wagtda-da “Profi-forex” internet saýtynda çap edilen hasabatda demokratiýanyň ösüşi bilen bagly hemme kriteriýalara laýyk gelýän ýurtlaryň hataryna Türkmenistan goşulmady.
Pragada ýerleşýän Karlow Uniwersitetiniň professory, Merkezi Aziýa boýunça bilermen Slawomir Horak Merkezi Aziýa regionynda, şol sanda Türkmenistanda-da, ykdysady ösüş boýunça berilýän sanlara garamazdan, ilatyň ykdysady we sosial ýagdaýynyň 20 ýyl mundan öňki şertler bilen deňeşdirilende ýaramazlaşandygyny belleýär. Ol muňa şol ýurtlarda ilatyň garyp we baý gatlagynyň arasyndaky sosial aratapawudyň artmagynyň sebäp bolandygyny aýdýar.
Şu ýylyň iýul aýynda Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň (EBRD) öz işleşýän regiony boýunça çap eden hasabatynda geçiş ykdysadyýetli jemi 29 ýurdy öz içine alýan region boýunça iň uly ösüşe şu ýyl Türkmenistandan we Mongoliýadan garaşylýar. Hasabatda Türkmenistanyň umumy içerki önümçilik derejesi şu ýyl 10% öser diýlip, çak edilýär.
Emma Moskwa Döwlet uniwersitetiniň Aziýa we Afrika institutynyň Merkezi Aziýa hem Kawkaz bölüminiň başlygy, professor Leonid Fridman 2010-njy ýylda Türkmenistanda adam başyna düşýän jemi öndürilen önümiň möçberiniň 7,600 dollara barabar bolandygyny aýdyp, deňeşdirmek üçin Liwiýadaky ýagdaýy mysal hökmünde getirýär. Ol Liwiýada jemi öndürilýän önümiň adam başyna düşýän möçberiniň 16 müň dollara golaýdygyny, bu sanyň Türkmenistandakydan takmynan iki esse ýokarydygyny belleýär.
Şol bir wagtda-da, halkara guramalaryň berýän maglumatlaryna görä, Liwiýada ilatyň üçden bir bölegi garyplygyň kesgitlenen çaginden aşakda ýaşaýar. 2004-nji ýyl boýunça berlen maglumatlarda Türkmenistanda hem ilatyň 30%-niň garyplygyň kesgitlenen çaginden aşakda bolandygy aýdylýar. Emma bu ugurdaky häzirki görkezijiler barada maglumatlar elýeterli däl.
Fridman sowet giňişligine giren beýleki ýurtlara garanda, Türkmenistanda tebigy baýlygyň köp bolmagynyň ilatyň hal ýagdaýyny gowulandyrmak ugrunda has aýgytly hereket etmäge mümkinçilik döredýändigini aýdýar. Emma ol munuň üçin häkimiýet başyndakylaryň syýasy erk-isleginiň zerurdygyny aýdýar we muňa olaryň hem gowy düşünýändiklerini belleýär.
Professor Fridman türkmen halky garaşsyzlygyň hözürini doly görer ýaly, ýurtda reformalara başlamagyň zerurdygyny nygtaýar. Ol, ilatyň ýagdaýyna ykdysady ösüş täsir etse-de, ýurduň baýlyklaryndan ýerlikli peýdalanylmasa, Liwiýadaky ýagdaýyň Merkezi Aziýa ýurtlarynda, şol sanda Türkmenistanda hem ýüze çykmajagynа hiç kim kepil geçip bilmez diýen pikirde.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1882-nji ýylyň 24 martynda, ylaýyk 130 ýyl mundan ozal, nemes mikrobiology Robert Koh inçekeseli döredijini – Micobacterium tuberculosis ýa-da Kohuň taýajygyny açanlygyny habar berdi. 100 ýyldan gowrak wagt geçenden soň, bu waka mynasybetli 1993-nji ýylda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy inçekeseli milli betbagytçylyk diýip yglan etdi we her ýylyň 24-nji martynda inçekesele garşy göreş gününi bellemäge çagyrdy. 2012-nji ýylda Bütindünýä inçekesele garşy göreş güni "Biziň neslimiz inçekeseli saklamalydyr" diýen şygar astynda geçirilýär.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň hünärmenleri XXI asyryň başynda Inçekeseliň diňe käbir döwletlere däl-de, ähli adamzat üçin howpludygyny bellediler. Bejerip bolýandygyna garamazdan, ol her ýyl dünýä boýunça 2 million adamyň ömrüniň kesilmegine sebäp bolýar we ýokanç keselleriň içinde ölümçilik bilen tamamlanmakda birinji orny eýeleýär. Inçekeseli döredijiniň köp derman serişdelerine durnuklylygy onuň örän wajyp mesele bolup galmagyny esaslandyrýar. Ýer ýüzünde ýylda 7000-10000 adam inçekesele ýolugýar.
Inçekesel bilen göreşmek üçin döredilen maksatnamalar millionlarça adamlaryň janyny halas edýändigine garamazdan, mundan beýläk hem güýjümizi jemläp tijenmesek, 2015-nji ýyla çenli 40 million adamyň bu kesele duçar bolmagy, şolaryň 8 milliony bolsa ölüme sezewar bolmagy mümkin. Şol sebäpli Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy ähli döwletleriň hökümetlerini bu meselä üns bermäge çagyrdy.
Kesele garşy sanjymlaryň we derman serişdeleriniň barlygyna garamazdan, hemmetaraplaýyn ösen ýurtlarda-da inçekeseliň epidemiýalary bolup dur. Meselem, 1985-nji ýylda ABŞ-da, 1991-nji ýylda bolsa Russiýada birwagt "ýeňlen" kesel özüni "ýatladyp" uly betbagtlyga getirdi.
Inçekesel gadym döwürden belli bolan ýokanç keseldir. Ol syrkaw adamdan sagdyn adama howa-damja ýoly bilen – üsgürmek, asgyrmak, gürleşmek, tüýkülik arkaly geçýär. Ol adamyň saçyndan we dyrnagyndan başga ähli beden agzalaryny şikeslendirip biler. Bu keseliň nesil yzarlamak häsiýetiniň ýoklugyny alymlar subut etdiler. Inçekesel bilen diňe adamlar däl, eýsem haýwanlar hem syrkawlaýar. Keselli malyň gaýnadylmadyk süýdini içmek, etini iýmek, gaýnadylmadyk ýumurtgany iýmek, olara ideg etmek – keseliň ýokuşmagynyň ýene bir çeşmesi.
Ilkinji gezek adama geçen inçekeseliň mikobakteriýasy onuň bedenine ýaýraýar, emma mydama keselçilige eltmeýär. Olaryň köpüsi ýok bolup gidýär. Emma käbiri birnäçe ýyllaryň dowamynda, wagty gelýänçä, bedene zeper ýetirmän ýaşaýyş ukybyny saklaýar. Ýaramaz ýagdaýlar – ýaşaýyş şertiniň pesligi, ýokumly iýmitiň ýetmezçiligi, arassa agyz suwunyň kemligi, ukusyzlyk, stress, başga keselleri geçirmek bilen bedeniň kesele garşy durnuklylygynyň peselmegi, arassaçylyk ýagdaýynyň ýaramazlygy bedende saklanýan mikobakteriýalary işjeňleşdirip, keseliň döremegine eltýär. Şeýle-de inçekesel bilen syrkawlamak howpy çensiz alkogol içgisini ulanýan, çilimkeş we neşekeş adamlarda ýokarydyr. Olar üçin Kohuň taýajygy bilen duşuşygyň betbagytçylyk bilen tamamlanmagy mümkin.
Inçekeseli bejermek kyndyr. Ol bar bolan derman serişdelerine uýgunlaşmaga ukyply. Dürli döwletleriň alymlary, lukmanlary bu keseli ýüze çykarmagyň we bejermegiň täze usullaryny tapmagyň üstünde işleýärler.
Britan lukmanlarynyň aýtmagyna görä, döş kapasasyny rentgen şöhlesinden geçirmek keseli anyklamakda az netije berýär. Sebäbi rentgen barlagy keseli diňe ötüşen derejesinde anyklap bilýär. Imperial Londan Kollejiniň hünärmenleri ganyň ýörite derňewini geçirmek arkaly ony irki döwürde ýüze çykarmagyň mümkindigine ynanýarlar.
Inçekeseli anyklamagyň adaty usuly – dem alyş ýollaryndan alynan gakylygyň derňewini geçirmekdir.
Gakylykda ýüze çykarylan mikobakteriýalar laborator şertlerinde ösdürilýär we öwrenilýär. Bu barlagy geçirmegiň möhletiniň uzaga çekmegi (8 hepdä çenli), onuň esasy ýetmezçiligi bolup durýar.
2010-njy ýylyň sentýabr aýynda Britan alymlarynyň topary bir sagadyň içinde inçekeseli anyklamagyň täze usulyny tapdylar. Bu usulyň görkezýän netijesiniň takyklygy adaty usulyňkydan pes däl, emma şonda-da ol heniz-de kämilleşdirilmäge mätäç diýip, alym Arnold Kata habar berdi.
Inçekeseli anyklamagyň ýene bir usuly "New England Journal of Medicine" lukmançylyk žurnalynda hödürlendi. Alymlar iki sagadyň dowamynda barlanýan adamda howply keseli ýaýradyjy taýajygyň bardygyny anyklaýan – Xpert MTB/RIF ýörite guralyny işläp taýýarladylar.
Amerikan alymlary bolsa inçekeseliň gizlin görnüşini (latent inçekeseli) 3 aýda bejermegiň usulyny oýlap tapdylar. Uly halkara barlag işleriniň netijesi 2011-nji ýylyň 13-18 maýynda Kolorada ştatynda geçirilen torakal (döş) lukmançylygy boýunça amerikan jemgyýetiniň gurultaýynda köpçülige hödürlendi. Lukmançylygyň doktory Kewin Fenton bu açyşa 1960-njy ýyllardan bäri latent inçekeselini bejermekde uly öňe gidişlik diýip baha berdi.
Alymlaryň bellemegine görä, latent inçekeseli bejermegiň bu usulynyň düýp manysy - öňki ýaly keseli bejermegiň möhleti 9 aýy öz içine alman, ol möhlet 3 aýa barabardyr. Derman serişdelerini hem adaty bejergidäki ýaly günde içmän, hepde-de bir gezek içmeli, ýöne onuň mukdaryny köpeltmeli. Bu bolsa keseli bejermegiň möhletini we ulanmaly derman serişdeleriniň mukdaryny ep-esli peseldýär.
Şu güne çenli inçekeselden goranmagyň esasy çäresi waksina sanjymyny almakdadyr. Wagtynda sanjym alan adamlar beýlekilerden 15 esse az syrkawlaýarlar.
Daniýaly alymlar inçekesele garşy täze waksinany oýlap tapdylar. Hünärmenleriň habar bermegine görä, bu waksinany diňe keseliň öňüni almak üçin däl-de, inçekeseliň açyk görnüşini bejermek üçin hem ulanyp bolýar.
Inçekesele garşy göreşde garaşylýan netijeleri gazanmakda lukmanlaryň we alymlaryň orny juda uludyr. Keseliň wagtynda dogry anyklanylmagy, doly bejergi berilmegi ondan azat bolmaga eltýär. Emma saglyk ilki bilen biziň öz elimizde. Keseli ýeňmek üçin onuň gelip çykyşyny, öňüni alyş çäreleri bilmek zerurdyr. Saýtymyzyň sahypalarynda biz inçekesel bilen bagly kynçylyklary dürli tarapdan beýan edýän birnäçe makalany size hödürläpdik. Olar bilen tanyşmagy size maslahat berýäris.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ykdysadyýet
Türkiýäniň Hasabat guramasy ýanwar aýy boýunça sarp edijileriň ynam indeksini kesgiledi
Ykdysadyýet ministri Zeýbekji eksportda taryhy rekordyň goýulandygyny mälim etdi
2017-nji ýylda daşary ýurtlylara 22 müň 234 jaý satyldy
Hytaýyň Milli Hasabat Ofisi geçen ýyl ýurduň ykdysadyýetiniň 2015-nji ýyldan bäri iň ýokary performansa eýe bolup, 6,9 göterim ösendigini beýan etdi
Naftogaz 2015-nji ýylyň ahyrynda Russiýanyň tebigy gaz almagy saklapdy
Gazproma degişli “South Stream Transport B.W” firmasyndan berilen beýanata görä Kyrklareli welaýatynyň Kyýyköý diýilýän ýerinde tebigy gaz alyş terminalynyň gurluşygyna başlandy
Bütindünýä Ykdysadyýet Forumynyň Dawosda geçiriljek maslahatyna 70 döwlet we hökümet başlygy bilen Türkiýeden Wise-premýer Mehmet Şimşek we Ykdysadyýet ministri Nihat Zeýbekji gatnaşar
Günorta Afrika ýurtlaryndan Lesotodaky Lesteng almaz käninde dünýäniň iň uly 5-nji almazy tapyldy
Türkiýe bal eksportyndan 23 million 893 müň 69 dollarlyk girdeji gazandy
Mehmet Şimşek Türkiýäniň maýadarlar üçin hödürleýän mümkinçiliklerini gürrüň berer
Türk işewür adamlar TOBB bilen Kataryň Söwda we senagat palatasynyň bilelikde 15-17-nji ýanwar aralygynda geçirjek Türkiýe-Katar işewürler forumyna gatnaşmak Katara gider
Ykdysadyýetden jogapkär Wise-premýer Mehmet Şimşek dünýäniň tanymal maýadarlary bilen duşuşmak üçin şu gün Britaniýa gider
Ter gök we miwe önüm eksporty 2 milliard 231 million dollara ýetdi
Germaniýada geçen ýylyň oktýabr aýynda batan kärhanalaryň sany 2016-njy ýylyň oktýabr aýyna garanyňda 1 göterim artdy
Senagat aýlaw indeksi noýabr aýynda oktýabr aýynda garanyňda 1,7 göterim artdy
Ady agzalýan 133,3 million dollarlyk ýarag şertnamasy tehiniki we logistiki goldawy hem öz içine alýar


text:
esasy
Pudagara hyzmatdaşlyk
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2011-nji ýylyň 25-nji fewralyndaky 1153 belgili karary bilen Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýanynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmegi utgaşdyrmak boýunça Pudagara topary döredildi.
Şu Türkmenistanyň Maliýe ministriniň 2011-nji ýylyň 15-nji marty 29 belgili buýrugy bilen Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýanyndaky jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmegi utgaşdyrmak boýunça Pudagara toparyň düzümini tassyklandy.
ÄHTNAMALAR
Şu ähtnamalar baglaşyldy:
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Döwlet haryt - çig mal biržasynyň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Merkezi bankynyň gymmatbahaly metallar we gymmatbahaly daşlar baradaky Komitetiniň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky Döwlet komitetiniň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Maliýe gözegçiligi müdirligi bilen Türkmenistanyň içeri işler ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň ulgamynda hyzmatdaşlyk we maglumatlary bermek hakynda Ähtnama
esasy


text:
24 Temmuz 2015 Cuma
Türkmenistan Saglygy Goraýyş Ulgamynda Halkara Hyzmatdaşlygynyň Täze Ugurlarynyň Başyny Başlaýar
Golaýda Aşgabatda geçirilen iri saglygy goraýyş forumlary giň jemgyýetçilik seslenmesini döredip, şol günlerde dünýä metbugatynda peýda bolan köpsanly makalalarda öz beýanyny tapdy. Golaýdaky we alysdaky ýurtlaryň köpsanly metbugat we elektron neşirlerindäki makalalarda bellenilişi ýaly, türkmen paýtagtynda halkara guramalarynyň gatnaşmagynda geçirilen, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSGG) bilen bilelikde guralan “Gazanan üstünliklerimizi berkitmek sagdyn geljegimiziň esasydyr” atly halkara saglygy goraýyş maslahatyna, şeýle hem geçirilen ilatyň sagdyn iýmitlenmeginiň ýokary derejeli milli strategiki maslahata wekilçilik eden daşary ýurt wekiliýetleriniň şeýle ýokary derejesi we köp sanlylygy türkmen döwletiniň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň saglygy goraýyş ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň täze ugurlarynyň başyny başlamaga meýillidigine şaýatlyk edýär.
Seljerijiler we syýasatşynaslar halkara saglygy goraýyş forumynyň Aşgabada Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň we BSGG-niň Ýewropa sebiti boýunça edarasynyň ýolbaşçylaryny hem-de bilermenlerini, Ýewropanyň we dünýäniň beýleki sebitleriniň 30-dan gowrak ýurdundan wekilleri, meşhur daşary ýurtly alymlary we hünärmenleri jemländigine ünsi çekdiler. Forumlara gatnaşan wekilleriň käbiri Garaşsyz Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasatyny dünýä dünýäde wagyz etmäge goşan goşandy we saglygy goraýyş ulgamynda özgertmeler maksatnamalaryny durmuşa geçirmekdäki hyzmatlary hem-de Türkmenistanyň we beýleki döwlet hem-de halkara guramalarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürmek babatdaky tagallalary üçin belent döwlet sylaglaryna mynasyp boldy. Şol günlerde geçirilen ilatyň sagdyn iýmitlenmeginiň ileri tutulýan wezipeleri boýunça ýokary derejeli milli strategiki maslahaty hem Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň, BMG-niň Çagalar gaznasynyň, ÝNISEF-iň birnäçe ýurtlaryndaky edaralarynyň, BMG-niň Ilat gaznasynyň we iýmitlenmek meseleleri boýunça beýleki pudagara komitetleriniň düzümine girýän guramalaryň, şeýle hem Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň hem-de Gazagystan Respublikasynyň Iýmit akademiýasynyň ylmy-barlag institutlarynyň halkara bilermenleri gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň saglygy goraýyş maslahatynyň açylyş dabarasynda eden çykyşy dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, hususan-da, esasy halkara täzelikler agentlikleriniň aýratyn gyzyklanmasyny döretdi.
Meşhur internet-neşirler, köpsanly gazetler we žurnallar Türkmenistan bilen Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň taryhyndaky bu täze möhüm waka aýry-aýry makalalary bagyşladylar. Şol makalalar bilen bilelikde köpsanly suratlar hem çap edildi.
“Türkmen paýtagtynda şeýle dünýä derejesindäki möhüm ähmiýetli çäräniň geçirilmegi Türkmenistanyň halkara abraýynyň barha artýandygynyň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn döredijilikli syýasatynyň giňden ykrar edilýändiginiň, türkmen Lideriniň başlangyjy boýunça we ýolbaşçylygynda milletiň beden we ruhy saglygyny pugtalandyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreleriň netijeli häsiýete eýe bolýandygynyň aýdyň subutnamasydyr” diýlip, dünýä metbugatynda bellenilýär.
Şu forumyň Aşgabatda çagyrylmagy Müňýyllygyň ösüş maksatlaryny hem-de “Saglyk-2020” strategiýasyny nazara alyp, saglygy goraýşyň döwrebap milli syýasatyny işläp taýýarlamak bilen, Türkmenistanyň diňe bir giň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilen we ähli ýurtlaryň hem-de halklaryň jana-jan bähbitlerine laýyk gelýän möhüm başlangyçlary öňe sürmek bilen çäklenmän, eýsem, olary iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça netijeli ädimleri ädýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Täzelikler neşirleriniň synçylary Türkmenistanyň abraýly halkara we sebit guramalary bilen özara gatnaşyklarynyň netijeliligini belläp, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Baş direktory Margaret Çanyň we BSGG-niň Ýewropa sebitit boýunça edarasynyň direktory Žužanna Ýakabyň Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda saglygy goraýyş ulgamynyň milli nusgasyny döretmek we daşary ýurtlaryň iň gowy tejribesini nazara almak bilen ony mundan beýläk-de ösdürmek boýunça Türkmenistanda durmuşa geçirilýän çäreleriň netijeli häsiýete eýedigi barada aýdan sözlerini mysal getirdiler.
Hususan-da, TURKMENISTAN. RU elektron gazetiniň habar berşi ýaly, BSGG-niň ýolbaşçysy Margaret Çan öz çykyşynda Türkmenistanyň çilimkeşlige garşy göreşmekde uly ösüş gazanandygyny belledi. Onuň aýtmagyny görä, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň golaýdaky syny ýurtda ilatyň bary-ýogy 8 göterimi çilim çekýär, munuň özi bütin dünýäde iň pes görkezijidir.
Daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň: “Türkmenistan halkara durmuşyna işjeň gatnaşýan döwlet hökmünde dünýä derejesinde sagdynlygy we abadançylygy üpjün etmäge öz mynasyp goşandyny goşýar. Biziň ýurdumyz bu ugurda ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň tarapdary bolup çykyş edýär. Dürli derejelerde, hususan-da, halkara guramalarynyň çäklerinde häzirki we geljekki nesiller üçin uly ähmiýeti bolan meseleleri yzygiderli öňe sürýär we bu meseleleri çözmäge işjeň gatnaşýar” diýen sözlerini mysal getirdiler.
Ýeri gelende aýtsak, türkmen Lideriniň çykyşyndan jümleler döwrebap internet-tehnologiýalar arkaly örän çaltlyk bilen bütin dünýä ýaýrap, esasy habarlar agentlikleriniň täzelikler ulgamlarynda orun aldy.
“Adamyň saglygy, beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösmegi häzirki döwürde Türkmenistanyň alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridir”, “ Raýatlarymyzyň saglygy barada alada etmek döwletiň borjudyr. Her bir döwletiň durmuş-ykdysady taýdan ýokary depginler bilen ösmeginiň girewidir”, “Biziň alyp barýan içeri syýasatymyz, ilkinji nobatda, ilatyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagyna, ösüşiň belent sepgitlerine ýetmäge, raýatlarymyzyň saglygyny goramaga bolan konstitusion hukuklaryny berjaý etmäge gönükdirilendir”, “Biziň yglan eden «Döwlet adam üçindir!» diýen syýasatymyz berkarar Watanymyzy gülläp ösýän, mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmagy üpjün edýän döwlete öwürmäge niýetlenendir”,«Saglyk» döwlet maksatnamasynyň esasy maksady ilatyň saglygyny goramakdan, adamlaryň ömrüniň dowamlylygyny uzaltmakdan we jemgyýetiň hemmetaraplaýyn ösmegini üpjün etmekden, sagdyn durmuş kadalaryny ornaşdyrmakdan ybaratdyr”—türkmen döwletiniň Baştutanynyň şu we beýleki köpsanly aýdan pähimleri uly bolmadyk habarlaryň, şeýle hem düýpli teswirlemeleriň esasyny düzdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligine (TDH) salgylanyp bellenilişi ýaly, soňky 20 ýylyň dowamynda “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň hem-de saglygy goraýyş ulgamyny düýpli özgertmegiň çäklerinde ägirt uly işler amala aşyryldy. Şol işleriň netijesinde ilatyň ömrüniň ortaça dowamlylygy artdy. Iň täze enjamlar bilen üpjün edilen döwrebap saglygy goraýyş edaralarynda ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlary ilat üçin elýeterli boldy. Öňüni alyş çäreleriniň geçirilmegi netijesinde keselleriň sany azaldy. Ýurdumyzyň derman senagatyny ösdürmek we derman serişdeleriniň öndürilişini artdyrmak boýunça giň möçberli çäreler geçirildi, hünärmenleri taýýarlamaga we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmaga, lukmançylyk ylmyny ösdürmäge aýratyn üns berildi.
Kämilleşdirilen kanunçylyk binýady saglygy goraýyş ulgamynda giň möçberli özgertmeleri üstünlikli amala aşyrmagyň ygtybarly esasy boldy. Soňky ýyllarda bu binýadyň üstüni “Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda”, “Adatdan daşary ýagdaýlary öňünden duýdurmak we aradan aýyrmak hakynda”, “Azyk önümleriniň hilini we howpsuzlygyny üpjün etmek hakynda”, “Raýatlaryň saglygyny temmäki tüssesiniň täsirinden we temmäki ulanmagyň netijelerinden goramak hakynda”, “Farmasewtika işi we derman serişdeleri bilen üpjün etmek hakynda”, Türkmenistanyň Kanunlary we beýleki wajyp resminamalar ýetirdi.
1996-njy ýylda girizilen meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy hem halkara bileleşiginiň oňyn bahasyna mynasyp boldy. Häzirki wagtda jemi 3 milliondan gowrak adam döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň ýeňilliklerinden peýdalanýar. Ýaýradylan habarlarda bellenilişi ýaly, ol Türkmenistanyň raýatlaryna we olaryň eklenjindäki 16 ýaşa çenli çagalara bahasy 90 göterim arzanladylan derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeleriň 128 görnüşini döwlet dermanhanalaryndan almaga şert döretdi. Bejeriş- öňüni alyş edaralarynda 50 göterim möçberlerinde arzanladylan tölegli saglygy goraýyş hyzmatlarynyň ähli görnüşlerinden peýdalanmaga mümkinçilik berdi.
Käbir makalalaryň awtorlary azyk önümlerini baýlaşdyrmagyň möhümdigini bellediler. Munuň özi ýokanç däl keselleriň öňüni almakda möhüm orun eýeleýär. Soňky ýyllarda Türkmenistanda döwlet derejesinde duzy ýodlaşdyrmak, uny demir we foliý kislotasy bilen baýlaşdyrmak arkaly keselleriň öňüni almak boýunça giň möçberli çäreler üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Howply ýokanç keselleriň birnäçesiniň doly ýok edilendigi hakyndaky köp sanly halkara güwänamalary, şol sanda drakunkulýoz, poliomielit we gyzzyrma keselleriniň aradan aýrylandygyny tassyklaýan güwänamalar halkara bileleşiginiň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanda döredilýän saglygy goraýyş ulgamynyň milli nusgasynyň netijeliligini ykrar edýändiginiň aýdyň subutnamasy boldy.
Bellenilişi ýaly, ýurdumyzda milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmek boýunça uly işler alnyp barylýar. Şol işlerde adam saglygy üçin zyýanly endiklere, hususan-da, çilimkeşlige garşy göreşi güýçlendirmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Hut Aşgabat şäherinde “Saglyk-2020” maksatnamasynyň düzgünleri bilen baglylykda ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek boýunça Jarnamanyň kabul edilmegi tötänden däldir. 2013-nji ýylyň dekabr aýynda türkmen paýtagtynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa boýunça ministrler maslahaty geçirildi.
Türkmenistan 2011-nji ýylda BSGG-niň temmäkä gözegçilik etmek boýunça halkara ülňülerine we ugrukdyryjy ýörelgelerini belleýän Çarçuwaly konwensiýasyny tassyklap, temmäki tüssesine garşy giň möçberli çäreleri durmuşa geçirip başlady. Ýurdumyzda baryp 2000-nji ýylda jemgyýetçilik ýerlerinde çilim çekmek gadagan edilipdi. 2013-nji ýylda “Raýatlaryň saglygyny temmäki tüssesiniň täsirinden we tämmäki ulanmagyň netijelerinden goramak hakyndaky” Kanun güýje girdi. “Saglyk-2020” syýasaty babatda BSGG-niň Ýewropa sebiti boýunça edarasy bilen bilelikde 2012-2016-njy ýyllar üçin temmäki tüssesine garşy göreşmek boýunça çäreleriň milli meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy. Häzirki wagtda bu meýilnama üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ilatyň arasynda işjeň geçirilýän düşündiriş işleri, ýurdumyzda satylýan temmäki önümleriniň bahalarynyň artdyrylmagy, çilimkeşlige gözegçilik etmek boýunça berk çäreleriň amala aşyrylmagy ýürek-damar we respirator keselleri bilen keselleýän adamlaryň sanynyň ep-esli azalmagyny üpjün etdi.
Türkmen Liderine “BSGG-niň Ýewropa sebitini temmäkiden azat etmäge goşan ajaýyp goşandy üçin Bütindünýä saglygy goraýyş guramasyndan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa” diýen minnetdarlyk ýazgysynyň gowşurylmagy döwlet Baştutanymyzyň umumy işe ägirt uly goşandynyň nobatdaky ykrarnamasyna öwrüldi.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň ýolbaşçylary türkmen döwletiniň Baştutanynyň görýän netijeli çärelerini we oňyn başlangyçlaryny mübärekläp, golaýda tassyklanan “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdiler. Bu maksatnama milli saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmekde hil taýdan täze tapgyryň başlanýandygyny alamatlandyrýar hem-de bagtyýarlygyň we ählumumy abadançylygyň bähbidine uzakmöhletleýin netijeli gatnaşyklar üçin giň mümkinçilikleri açýar.
“Adamlaryň saglygyny goramakdan we olaryň abadançylygyny üpjün etmekden belent hem-de asylly maksat ýokdur. Bu wezipeleri çözmekde ähli döwletler belent maksatlardan hem-de ynsanperwer gymmatlykdardan ugur alyp, bilelikde hereket etmelidirler hem-de birek-birege ýardam bermelidirler” diýip, türkmen Lideri belleýär.
Daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri 22-nji iýulda geçirilen ilatyň sagdyn iýmitlenmeginiň ileri tutulýan wezipeleri boýunça ýokary derejeli milli strategiki maslahata hem uly üns berdiler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilen bu forum Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe hem-de “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň 20 ýyllygyna bagyşlandy.
Häzirki zaman dünýäsinde sagdyn iýmitlenmk we azyk önümleriniň howpsuzlygy ilatyň saglyk derejesini, onuň ýaşaýyş-durmuşynyň hilini, ömrüň dowamlylygyny, zähmet we durmuş işjeňligini kesgitleýän esasy şertlere degişlidir.
Köpsanly meşhur neşirleriň habarçylarynyň belleýşi ýaly, ilatyň sagdyn iýmitlenmeginiň kadalarynyň we düzgünleriniň ornaşdyrylmagy kadasyz iýmitlenmek bilen şertlendirilen keselleriň öňüni almak bilen birlikde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu sýyasat bolsa durmuş ugruna gönükdirilendir. “2013-2017-nji ýyllarda Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmegi baradaky Milli maksatnamanyň” üstünlikli durmuşa geçirilmegi hem-de ýurdumyza getirilýän we Türkmenistanda öndürilýän ähli azyk önümlerine bildirilýän ýokary talaplar munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Häzirki wagtda ýurdumyzda öndürilýän azyk önümleri ýokary hilliligi, olarda konserwantlaryň ýoklugy hem-de diňe ekologiýa tadan arassa çig-malyň ulanylýandygy bilen tapawutlanýar. Diňe soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň “Azyk önümleriniň hili we howpsuzlygy hakynda”, “Agyz suwy hakynda”, “Türkmenistanda azyk önümleriniň ýokary hilini we howpsuzlygyny üpjün etmek babatda sanitar gözegçiligini kämilleşdirmek hakynda” Kanunlar we beýleki kadalaşdyryjy—hukuk namalary kabul edildi.
Dünýä metbugaty Türkmenistanyň halkara saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmegiň wajyp wezipelerini çözmäge, şol sanda ilatyň sagdyn iýmitlenmeginiň meselelerine degişli wezipeleri amala aşyrmaga goşýan goşandyny nygtap, ýurdumyzyň esasy halkara guramalary we aýry-aýry döwletler bilen hyzmatdaşlygynyň netijeli häsiýete eýedigini ýene-de bir gezek kanagatlanmak bilen belledi.
“Bizi umumy gymmatlyklar we umumy jogapkärçilik, dünýä bileleşiginiň öňünde durýan wezipeleriň many-mazmunyna düşünýändigiňimiz birleşdirýär. Biz öňe gitmek hyjumyzda bitewüdiris”—daşary ýurt metbugatynyň şu synymyza giren köpsanly makalalarynda we habarlarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu aýdan sözlerine aýratyn üns berilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Apreliň birinji ýekşenbesinde bellenilýän „Suw damjasy-altyn dänesi“ baýramynyň öň ýanynda Aşgabatda suw hojalygy pudagynyň tapawutlanan işgärlerine dabaraly ýagdaýda sylaglar gowşuryldy. Çäräni Kärdeşler arkalaşyklarynyň milli merkezi Türkmenistanyň Oba we suw hojalygy ministrligi bilen bilelikde gurnady.
Ýurdumyzyň sebitleriniň ählisinden ýerli suw hojalygy pudagynyň sazlaşykly işini üpjün edýän dürli kärdäki adamlaryň onusy sylaglara mynasyp boldylar. Olara Türkmenistanyň baştutanynyň adyndan gymmatly sowgatlar we Kärdeşler arkalaşyklarynyň milli merkeziniň Hormat hatlary gowşuryldy.
„Aşgabatsuwgurluşyk“ Önümçilik müdirýetiniň ekskawatorçysy Annanazar Eýeberdiýew „Altyn Asyr“ Türkmen kölüniň gurluşygynda zähmet çekýär. Onuň zähmet ýoluna başlanyna kyrk ýyla golaý wagt geçipdir, indi ýigrimi ýyldan agarak döwür bärem suw hojalygynda işläp gelýär. Öňde baryjylaryň iň ýaşy Allamyrat Esenmämmedow Köpetdag suw howdanynda suwuň derejesine gözegçilik boýunça esasy hünärmeni bolup işleýär.
„Garagumsuwhojalyk“ 5-nji müdirýetiniň baş gidrology Çaryýar Akmämmedow Mary welaýatynyň Oguzhan etrabyndaky Hanhowuz suw howdanynda suwuň derejesini barlaýar, Murgap jülgesiniň etraplarynyň birnäçesine berilýän suwaryş suwlarynyň ýagdaýyna gözegçilik edýär. „Ahalsuwgurluşyk“ Önümçilik kärhanasynyň ýokary derejeli buldozerçisi Öremuhammet Sytdyhow Ahal suw ulgamynyň bölümleriniň birinde topragyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak ugrunda zähmet çekýär. Ol indi 27 ýyl bäri işläp gelýär.
Duşuşyga alymlar we agrosenagat toplumynyň işgärleri, TOHU-nyň mugallymlary gatnaşdylar. Türkmen döwlet „Türkmenylymsuwtaslama“ suw hojalygy ylmy-önümçilik we taslama institutynyň wekili Gurban Hommadow ýurdumyzda gidrotehnika ylmyny ösdürmäge, suwaryşa we suwaryş ulgamlaryny goramaga öňde baryjy tehnologiýalary ornaşdyrmaga, suwaryş suwundan rejeli peýdalnmaga uly üns berilýändigini belledi. Munuň özi täze ýerleri özleşdirmekde ýa-da zaýalanan ýerleri täzeden ekin dolanşygyna girizmekde, täze agrar önümçilikleri ýola goýmakda zerurdyr çäredir.


text:
8-nji awgustda Bakuda Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň prezidentleriniň arasynda geçirilen gepleşikleriň netijesinde, iki ýurduň arasynda strategik hyzmatdaşlyk hakynda deklarasiýa gol çekilendigi habar berilýär.
Azerbaýjanyň media serişdeleriniň maglumatyna görä, türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň iki günlük resmi saparynyň birinji gününde baglaşylan hökümetara ylalaşyklaryň arasynda graždan goranyş, adatdan daşary ýagdaýlar boýunça hyzmatdaşlyk, deňiz söwda gatnawy, senagat emlägini goramak, awtorlyk hukugy we tebigaty goramak ýaly ylalaşyklar bar.
Şeýle-de, pudakara derejesinde syýahatçylyk we salgyt pudaklaryna degişli hyzmatdaşlyk barada dokumente gol çekildi diýlip, habarlarda aýdylýar. Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň Içeri işler ministrlikleriniň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda resminama hem gol goýlupdyr.
“APA” neşiriniň maglumatyna görä, bu dabaradan soň, türkmen lideri we Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew ýüzbe-ýüz gepleşikleri geçirip, Berdimuhamedow biziň ýurtlarymyz halkara we regional howpsuzlygyň saklanmagyny goldaýar diýidir. Azerbaýjanyň neşiri Berdimuhamedowyň sözlerini sitirleýär.
“Häzirki ýagdaýda biziň ýurtlarymyz Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Yslam hyzmatdaşlygy guramasy, Ykdysady hyzmatdaşlyk ýaly halkara guramalarynyň çäklerinde hyzmatdaşlygy ösdürmeli”.
Aliýew hem öz gezeginde, Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň syýasy, ykdysady, transport, energiýa we beýleki ugurlar boýunça hyzmatdaşlyk edýändigini we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň iň ýokary derejä ýetendigini aýdyp, öz türkmen kärdeşi bilen geçiren gepleşikleriň uly böleginiň transport meselelerine gönükdirilendigini belledi.
“Türkmenistanda we Azerbaýjanda täze deňiz portlary gurulýar we olar ýakynda ulanyşa berler. Bu frahtanyň artmagyna getirer. Şol bir wagtda, şu gün gürrüňi edilen meseleleriň ýene biri – Baku-Tbilisi-Kars demirýoly boldy. Bu demirýol Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň tranzit mümkinçiliklerini artdyrar” diýip, Aliýew aýtdy.
Emma gepleşikleriň çäginde Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky Kýapaz”/“Serdar” ýangyç gory we beýleki hazarýaka döwletleriniň, ýagny Russiýanyň we Eýranyň garşy çykýan Trans-Hazar gazgeçirijisi boýunça maslahat edilip-edilmändigi barada ilat köpçüligine maglumat berilmeýär.
Ýatladyp geçsek, iň soňky gezek geçen ýylyň ahyrynda Azerbaýjanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Azerbaýjan bilen Türkmenistan “Kýapaz”/“Serdar” ýangyç gory boýunça entek özara ylalaşyga gelmediler diýip çykyş edipdi.
Türkmenistanyň resmi mediasynyň maglumatyna görä, 2007-2017-nji ýyllaryň arasynda Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň arasynda 4 sany ýokary derejeli sapar geçirilipdir we häzirki wagtda döwletara partnýorlygy gol çekilen 52 dokumente esaslanylýar.
Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň arasynda diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň iýun aýynda ýola goýuldy.


text:
Türkmenistanyň kazyyetleriniň kazylaryny wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hem-de olara hünär derejelerini bermek hakynda
«Kazyýet hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 25-nji, 54-nji, 56-njy, 72-nji we 83-nji maddalaryna layyklykda, karar edyarin:
Güýçmyrat Amanmyradowiç Saryýewi Balkan welaýat kazyýetiniň baslygy wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Lebap welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşatmaly;
Annamuhammet Nurýagdyýewiç Nuryýewi Mary welaýat kazyýetiniň başlygy wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Balkan welaýat kazyýetiniň başlygy wezipesinden boşatmaly;
Serdar Çaryberdiýewiç Annaberdiýewi Lebap welaýat kazyýetiniň başlygy wezipesine belläp, şol kazyýetiň
Prezidiumynyň düziimine girizmeli we ony Mary welaýat kazyýetiniň başlygy wezipesinden bosatmaly;
Arazgylyç Nazarowy Daşoguz welaýat kazyýetiniň basşlgy wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Lebap welaýat kazyýetiniň başlygy wezipesinden boşatmaly;
ToÝguly Allagulyyewiç Allagulyýewi Aşgabat şäher kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Aşgabat şäher kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
UraÝm Myratgeldiýewiç Rejepowy Ahal welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Ahal welaýat kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Taganmuhammet Mammedowy Balkan welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine täze möhlete belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli;
Aman Leýliyewiç Gökjäýewi Lebap welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Lebap welaýatynyň Seýdi şaher kazyýetiniň baslygy wezipesinden boşatmaly;
Täçmuhammet Kulyýewi Lebap welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Mary welaýatynyň Mary şäher kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşatmaly;
Goýunly Agöýliýewi Daşoguz welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine täze möhlete belläp, şol kazyyetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli;
Toýly Orazgulyyewiç Annagulyýewi Daşoguz welaýat kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Aşgabat şaheriniň Berkararlyk etrap kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşatmaly;
Tuwakmämmet Gurbanseýidowiç Gurbanseýidowy Lebap welaýatynyň Türkmenabat şaher kazyýetiniň başlygy wezipesine belläp, ony Lebap welaýatynyň Farap etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Döwlet Atamyradowiç Babaýewi Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäher kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, ony Balkan welaýatynyň Balkanabat şaher kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Serdar Aşyrowiç Kerimowy Mary welaýatynyň Mary şäher kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, ony Mary welaýatynyň Tagtabazar etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Daýanç Jumageldiýewiç Owwadowy Aşgabat şaheriniň Berkararlyk etrap kazyýetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläp, ony Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Babamergen Akmyradowiç Babaýewi Aşgabat şäher kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäher kazyýetiniň başlygy wezipesinden boşatmaly;
Serdar Sapardurdyýewiç Garaýewi Mary welaýat kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, ony Mary welaýatynyň Wekilbazar etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Gülşirin Suhanberdiýewany Lebap welaýat kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, ony Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäher kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Wepa Bazarbaýewiç Amanowy Daşoguz welaýat kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, şol kazyýetiň Prezidiumynyň düzümine girizmeli we ony Daşoguz welaýatynyň Boldumsaz etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Akmyrat Hojakowiç Akmyradowy Daşoguz welaýatynyň Köneürgeng etrap, şäher kazyýetiniň başlygy wezipesine belläp, ony Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäher kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Gülşirin Meredamanowna Ilamanowany Mary welaýatynyň Ýolöten etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, ony Mary welaýatynyň Mary etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Nursahet Emetowiç Ýusupowy Mary welaýatynyň Wekilbazar etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, ony Mary welaýatynyň Serhetabat etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly;
Tagan Hangeldiýewi Lebap welaýatynyň Farap etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine belläp, ony Lebap welaýatynyň Birata etrap kazyýetiniň başlygy wezipesinden boşatmaly;
Atamyrat Deňlimyradowiç Atamyradowy Mary welaýatynyň Mary şäher kazyýetiniň kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünär derejesini bermeli;
Italmaz Akbotaýewiç Baýhanowy Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäher kazyýetiniň kazysy wezipesine täze möhlete bellemeli;
Muhammet Astanagulyýewiç Gurbankulowy Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünar derejesini bermeli;
Myrat Nuryýewiç Esenowy Aşgabat şäherinin Bagtyýarlyk etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünär derejesini bermeli;
Aganepes Nurgeldiyewiç Omarowy Daşoguz welaýatynyň Boldumsaz etrap kazyýetiniň kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünär derejesini bermeli;
Nurgeldi Bekmyradowiç Baýryýewi Aşgabat şäheriniň Arçabil etrap kazyýetiniň administratiw we ýerine ýetiriş önümçiligi boýunça kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünär derejesini bermeli;
Garrybaý Baýmyradowiç Aşyrowy Ahal welaýatynyň Ak bugday etrap kazyýetiniň administratiw we ýerine ýetiriş önümciligi boýunça kazysy wezipesine bellemeli we oňa 5-nji hünär derejesini bermeli;
Polat Bekdurdyýewiç Baýramowy, ygtyýarlyklarynyň möhletiniň tamamlanandygy sebäpli, Daşoguz welaýat kazyýetiniň baslygy wezipesinden boşatmaly;
Enejan Gylyçberdiýewna Mämmetnazarowany, ygtyýarlyklarynyň möhletiniň tamamlanandygy sebäpli, Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap kazyýetiniň kazysy wezipesinden boşatmaly.
Türkmenistanyň
Prezidenti, Türkmenistanyň
Ýaragly Güýçleriniň
Belent Serkerdebaşysy
Gurbanguly
Berdimuhamedow
Aşgşadat şäheri, 2017-nji ýylyň 9-njy ýanwary


text:
Birnäçe ýyllaryň dowamynda dünýäniň köp ýurtlarynda 1-nji oktýabr gartaşan adamlaryň Halkara güni höküminde bellenip geçilýär.
1982-nji ýylda Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň garrylyk döwrüniň kynçylyklary boýunça kabul eden taslamasy esasynda, Birleşen Milletler Guramasy 1990-njy ýylyň 14-nji dekabrynda her ýylyň 1-nji oktýabryny gartaşan adamlaryň Halkara güni diýip bellemekligi yglan etdi. Ilkibaşdan gartaşan adamlaryň gününi Ýewropada, ondan soň bolsa Amerikada, 1990-njy ýylyň ahyrynda dünýäniň hemme ýerinde belläp ugradylar. Gartaşan adamlaryň güni Skandinawiýa ýurtlarynda her ýyl uly gerim bilen bellenilip geçilýär. 1-nji oktýabrda gartaşan adamlaryň jemgyýetdaky orny we olaryň hukuklaryny goramaga bagyşlanan konferensiýalar, kongresler, festiwallar gurnalýar. Jemgyýetçilik guramalary we fondlar dürli ynsanperwerlik işlerini geçirýärler.
Gartaşan adamlaryň halkara gününde Birleşen Milletler Guramasy ol adamlaryň diňe bir uzak ýaşamagyny gazanman, eýsem olaryň durmuşynyň oňat hilli, köpugurly, gyzykly, kanagatlanarly bolmagyny üpjün etmek ugrunda hemme ýurtlaryň tagalla etmeklerine çagyrýar. Häzirki döwürde dünýäde 60 ýaşdan geçen adamlaryň sany 700 milliona barabar diýip hasaplanýar. Bu sanyň 2030-njy ýylda 1,4 milliarda ýetmekligine garaşylýar.
Bu gün sene höküminde Russiýada, Azerbeýjanda, Belarusda, Latwiýada, Moldowada, Ukrainada hem bellenilip geçilýär.
Türkmenlerde altmyş ýaşa ýeten adamlar gartaşan, ýetmiş ýaşa baranlary goja, ýagny garry hasaplanýar.
Meniň pikirimçe, ýetmiş ýaşa ýetip barýan adama bu senäniň Halkara we döwlet derejesinde bellenilmegi örän oýlanyp kabul edilen ýakymly bir çözgüt diýip hasaplamalymyka diýýärin. Pikir edip otursaň, meniň bu ýaşan ýaşymyň durmuşymda ýakymly we şonuň bilen birlikde oňaýsyz taraplaram isleseň, islemeseň biri-birine çatlyşyp geçip gidip barýar. Durmuşda iň gymmatly zat adam saglygydyr weli, ýöne seniň adamlaryň arasynda bolup hem-de olara gerekdigiňi duýup ýaşamak ýakymlylygy sende oňat duýgy döredýär.
Geçen döwürlerde pensiýa ýaşyna ýeten gartaşan adamlar öz islegi bolmasa işleýän işinden boşadylmaýardylar. Oňa durmuşyň kadasyna öwrülen ýagdaý ýaly garaýardylar. Gartaşan adamlaryň köpüsi saglygy hakynda belli bir ýagdaýda aladalanýardylar. Türkmenistanda we öňki Soýuzda hyzmat edýän töleg ýagdaýlary esasynda elýeterli şypahanalarda bejergi alyp, öz saglyklaryny bejerdýärdiler.
Häzirki döwürde, pensiýa ýaşyna ýeten gartaşan adamlaryň aglaba köpüsiniň islemeden daşlaşdyrylmagy olaryň durmuşlarynyň başgaçarak bolmagyna getirdi. Olar indi höwes bilen işläp ýören işlerinden, öz kärdeşlerinden, gündeki pikir alşyp ýören adamlaryndan üzňe bolup, öýlerinde dört diwaryň arasynda öz gymmatly durmuş akymynda barýan ömürlerini geçirmeli bolýarlar. Bu aýdylanlar saglygyny ýitirip, işe ukypsyz gartaşan adamlara dälde, öz işlerini abraý bilen ýerine ýetirip ýören, akylly-başly, işeňňir gartaşan adamlara degişlidir.
Pensiýa bellemekden başga aladany göz öňünde tutman, jemgyýet ol adamlaryň uly durmuş, zähmet tejribesine garamazdan, olaryň her günki wagt geçirmelerini tukatlyga öwürdi.
Ýurtda döwlete degişli däl guramalar bolup, olar hakynda alada ýola goýulsady, belki hem azda-kände ýagdaýdan çykalga bolardy.
Şu döwürde, jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň üýtgemegi esasynda ýaşlaryň öz ýagdaýlarynyň ýabygorly bolup durýanlygy sebäpli, olaryň ol adamlar hakynda aladalary örän ujypsyz. Adalatyň hatyrasyna aýtsam, döwlet tarapyndan olaryň pensiýalarynyň möçberi ýylyň-ýylyna ýokarlanýar. Ýöne olaryň durmuşa degerli, akylly, paýhasly, hakykata gabat gelýän maslahatlary diňlenilmeýär.
Ýurtda hereket edýän ýaşlar guramalary öz işlerinde gartaşan adamlar hakynda aladalary göz öňünde tutup, olaryň durmuşlary bilen gyzyklanyp dursalar talaba laýyk bolardy. Ýöne olaryň bu ugurda alyp barýan önjeýli işleri duýlup, göze görnüp duranok.
Mümkinçiliklere görä, gartaşan adamlaryň we garrylaryň saglyklaryny gözegçilikde saklap, degişli lukmançylyk hyzmatlaryny üpjün edip duran bejeriş edaralary bolsa, olar üçin aýratyn söwda dükanlary işledilse, bu bildirilýän aladalaryň oňat taraplary bolup durardy. Gazet-žurnallarda, radio we telewideniýede olar hakynda gepleşikler berilip durulsa, olaryň durmuşlaryny gowulandyrmakda öňe ädilen ädim bolardy.
Her bir kadaly durmuşda ýaşaýan adamyň, aýal ýa-da erkek bolsun, 55-60 ýaşa barýança çagalaryny ösdürme, terbiýeleme, olary kärli etmek üçin orta we ýokary okuw mekdeplerinde okatmak aladasy bilen ýaşap, şol ýaşa nähili ýetenini hem duýmaýar. Esasy aladalaryň biri hem, olary öýli-işikli edip, maşgala durmuşyny döretmek we olara bu babatda kömek bermek bilen utgaşýar. Ol aladalaryň ep-eslisini başdan geçirip, çagalary we döwlet tarapyndan goldawa garaşýan we ony duýmaýan gartaşan adam ýol çatrygynda diňe öz pikirleri bilen içini hümledip galyberýär.
Her bir adam sagdyn, akylly, zehinli bolsa-da, töweregindäki adamlaryň goldawyna, esasan hem ruhy goldawyna ýagny, mähre, ruhy dünýäsi üçin gerek bolan özara adam gatnaşyklaryna garaşmak bilen ýaşaýar. Olaryň ujypsyz ýa-da bolmadyk ýerinde ýaşuly adamynyň ýaşamaga islegi pese gaçýar.
Gartaşan adamlaryň köpüsi durmuşlarynda toplanan tejribe boýunça, adam aňynyň türgenleşmegi we ösmegi üçin zerur bolan küşt, şaşka oýunlaryny uly höwes we gyzyklanma bilen oýnaýarlar. Olaryň medeniýetli dynç almaklary üçin her şäherde, şäherçede, obada mümkinçilik döredip, aýratyn otaglar bilen üpjün edilse, olary oýunlara gyzyklandyrmadan başga-da, söhbetdeşlik gurnamak üçin çaý, kofe içer ýaly şertler döredilse örän gowy bolardy.
Başga ýurtlarda 65-75 ýaşyndaky adamlar wagtlarynyň gyzykly geçmegi we saglyklarynyň oňatlaşmagy üçin syýahatlara çykýarlar. Bu babatda işler ýola goýulsa ýaşuly adamlaryň durmuşlary şeýle gyzykly we manyly bolardy.
Gartaşan adamlara, garrylara aýratyn hem olaryň maýyp bolanlaryna, ýeke ýaşaýanlaryna ýaşlary, mekdep okuwçysyndan başlap, talyplara çenli kömege imrikdirmek zerurmyka diýýärin. Geçen ýyllarda hem "timurçylar" ady bilen mekdep okuwçylary olara kömege gelerdiler.
Umuman aýtsam, gartaşan adamlar hem bir mahallar ýaş bolup, döwlet edaralarynda işläp, döredip, oba meýdanlarynda öz janlaryny aýaman gujurly zähmet çekip, Watanymyzyň ösmegine, şu günki derejesine ýetmegine uly goşantlaryny goşan adamlar. Olar hakdaky edilen aladalar şu günki nesil üçin hem edilýän alada bolardy. Durmuş dowam edýärä!
Biziň ýurdumyzyň ykdysady ýagdaýynyň pajarlap ösmegi uly nesil üçin bildirilýän aladalary gowulandyrmaga we olaryň durmuşyny manyly, gyzykly etmäge uly mümkinçilikleri döredýär.
Ýaşuly okyjy
Teswirlemeler
https://www.youtube.com/watch?v=7C6ft5slp0o
"Goňşyňa uzadyp goňşy okara,
Oň bilen bolmana mydam duz-emek,
Gözleýän zadyňa gözüň açmana,
Bilmeýän zadyňa bermane kömek,
Maňlaýy gasynly garrylar gerek."
Türkmen milli dessurlarymyza eýersek halk bolup, hökümet tarapy hem formalny telewideniýe üçin masgarabaz etmese aksakal ýaşulylarmymyzy,
garrylarymyz ýakynlap gelýän gabyry göz öňüne tutup, egoistligini taşlap aksakallyk, ene-mamalyk etseler, köp problemalar çözülerdi. Umuman, bu sosýal meseleleriň günbatar stiline gysga döwürde çözülmäne çalyşylmagy dogry däl. Ýaşululyk we ýaşkiçilik medenýetimiziň, türkmen medeniýetiniň çuň köklerine palta urýar sosýal meselelerimiziň günbatar usulunda çözülmäne çalyşylmagy. SSSR döwründäki putýowka ulgamy erbet däldi. Bulam kaptalistik ulgamda mümkin däl ýaly görünýär.
Ýöne ýerlikli tema, mesele gozgalypdyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Salam, hormatly Lukman! Oňurgada döreýän inginiň (gryžanyň) näme sebapden döreýändigini düşündirseňiz hoşal bolardyk.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Oňurgara ingileri dürli sebäplere görä ýüze çykyp biler:
- Garrylyk döwri. Elbetde, bu döwürde könelişen oňurgara diskleri dürli şikeslenmelere çydamsyz bolýar.
- Aýallarda bu oňurga şikeslenmesiniň has köp duş gelýänligi bellenilýär. Onuň hem sebäbini aýalyň öz durmuşynda köp gormonal üýtgemelere sezewar bolýandygy, göwrelilik döwründe oňurga agram salmalaryň bolup bilýänligi bilen düşündirip bolar.
- Oňurganyň şikeslenmeleri (oňa urulmalar, basylmalar) we onda dürli sebäplere görä geçirilen operatiw bejergiler.
- Ýokary fiziki işjeňlilik we köp gaýtalanýan şol bir hereketler. Meselem, uzak bir ýagdaýda oturmak, ýygy-ýygydan agyr ýükleri götermek, oňurgany uzak wagtlap egmek. Şunuň hem sebäbi oňurga diskleriň fibroz süýümleriniň belli bir fiziki agramlylygyň derejesine we oňurganyň hereketjeňliginiň belli bir göwrümine çydamly bolup, aşa agramlylygyň olary şikeslendirip biljekdigi bilen düşündirilýär.
- Oňurganyň baglaýjy süýümlerini we diskleri berkidip biljek kadaly fiziki maşklaryň, hereketleriň ýetmezçiligi. Onuň hem sebäbiniň oňurgara diskde gan damarlarynyň ýoklugy we iýmit maddalaryny onuň oňurgalary gurşap alýan dokumalardan "siňdirip" alýanlygy bilen düşündirilýär. Oňurganyň kadaly hereketlerinde diskiň "iýmitlenmesi" ýokarlanýandyr.
- Çilimkeşlik, neşekeşlik hem wagtyň geçmegi bilen oňurgara diskleriň "iýmitlenmesini" erbetleşdirip biler.
- Semizlik ýagdaýy – ylmy taýdan doly subut edilmedik bolsa hem, semizligiň fiziki maşklar bilen meşgullanmak mümkinçiligini peseldýänligi bellidir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
dünýä ähmiýetli işleri wagyz etmäge bagyşlanan çäre geçirildi.
20 Şubat 2017 Pazartesi
Türkmenistanyň Raýatlygyna Kabul Edilen Adamlara Pasportlary Gowşurmak Dabarasy Boldy
Döwlet migrasiýa gullugynyň mejlisler zalynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň degişli Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen adamlara pasportlary gowşurmak dabarasy boldy. Bu waka milli Liderimiziň Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine täzeden saýlanandan soň, ilkinji ädimleriniň biri boldy we ýurdumyzyň halkara hukugynyň kadalaryna üýtgewsiz ygrarlydygyny görkezip, migrasiýa syýasatynyň meselelerini netijeli çözmegiň nobatdaky mysalyna öwrüldi.
Migrasiýa bu gün dünýäniň düýpli meseleleriniň biri bolup durýar. Türkmenistan bu ugurda kanunçylyk taýdan düzgünleşdirmegiň oňyn tejribesine hem-de migrantlara durmuş goraglylygyny we birmeňzeş mümkinçilikleri bermekde tutanýerli erk-islege eýe bolup durýar. Ol adam hukuklarynyň umumy ykrar edilen ýörelgelerine, şeýle hem türkmen halkyna mahsus bolan belent ynsanperwer däplere esaslanandyr hem-de döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň migrasiýa strategiýasynda mynasyp beýanyny tapýar.
Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen adamlara pasportlary gowşurmak dabarasynyň barşynda edilen çykyşlarda milli Liderimize raýatlygy bolmadyk adamlaryň meselelerini çözmäge, abadan durmuşda ýaşamagy üçin ähli şertleriň döredilmegine berýän ägirt uly ünsi üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdiler.
Bu çäräniň öňüsyrasynda Daşary işler ministrliginiň mejlisler zalynda türkmen diplomatlarynyň, ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlarynyň, degişli ministrlikleriň we edaralaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda «Raýatsyzlygy azaltmak boýunça Türkmenistanyň oňyn tejribesi» atly halkara duşuşygy geçirildi.
Çykyş edenleriň belleýşi ýaly, ýurdumyz milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda dünýäniň dürli döwletleri we abraýly halkara düzümleri bilen hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmäge we berkitmäge gönükdirilen parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasat ugruny ýöredýär. Dünýä syýasatynyň möhüm wezipelerini çözmäge işjeň gatnaşýan Türkmenistan täze çemeleşmelerini öňe sürýär, gyzyklanma bildirýän ähli taraplar bilen giň gatnaşyklar nukdaýnazaryndan üýtgewsiz çykyş edýän döwletdigini görkezýär. Ýurdumyz migrasiýa meseleleri, gaçybatalga bermek, bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň hukuklaryny üpjün etmek meselelerine ynsanperwer ugurda hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary hökmünde garaýar.
Bu ýere ýygnananlar halkara syýasatynda möhüm meseläniň biri bolan bu işleriň diňe ynsanperwer ugurda däl, eýsem, syýasy we durmuş-ykdysady ulgamlarda hem köptaraply hyzmatdaşlygyň ençeme ugurlaryny gurşap alýandygyny belläp, BMG-niň, onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň we institutlarynyň, BÝKM, MHG ýaly abraýly düzümleriň ornuna üns berdiler. Halkara düzümleriniň wekilleri migrasiýa ulgamynda netijeli gatnaşyklaryň belent maksatlaryň hatyrasyna ynsanperwer tagallalary birleşdirmäge gönükdirilendigini hem-de bosgunlaryň hukuklarynyň goralmagyny üpjün etmek boýunça ýurtlaryň anyk hereketlerini işläp taýýarlamaga ýardam etmelidigini nygtap, bu ugurda Türkmenistanyň oňyn tejribesiniň beýleki döwletlerde hem ulanyljakdygyna ynam bildirdiler.
Forumyň barşynda çykyş edenler – BMG-niň bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň müdirliginiň (BÝKM) Merkezi Aziýadaky sebit wekili, sebit utgaşdyryjysy hanym Ýasuko Oda, Migrasiýa boýunça halkara guramasynyň (MHG) Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça sebit utgaşdyryjysy, MHG-niň Gazagystandaky, Gyrgyzystandaky, Türkmenistandaky, Özbegistandaky edarasynyň baştutany jenap Deýan Kesorowiç häzirki döwrüň möhüm wezipelerini, şol sanda migrasiýa babatda meseleleri çözmekde ýurdumyzyň giň gerimli işine hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlaryna ýokary baha berdiler.
Şunuň bilen baglylykda, sebitde durnuklylygy saklamagyň, milli bähbitleri goramagyň kepili, deňhukukly gatnaşyklary ösdürmek üçin möhüm şerti bolup hyzmat edýän türkmen Bitaraplygynyň ähmiýeti hem bellenildi. Duşuşyga gatnaşyjylaryň nygtaýşy ýaly, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 71-nji mejlisinde her ýylyň 12-nji dekabrynyň Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakynda Kararnamanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan hem-de sebitde we dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen netijeli syýasatynyň ählumumy ykrar edilmeginiň subutnamasy bolup durýar.
Milli bilermenler, öz nobatynda, adam hukuklaryny üpjün etmek babatda halkara şertnamalaryny hem-de ylalaşyklaryny durmuşa geçirmek işinde ýurdumyzda amala aşyrylýan anyk işler we yzygiderli ädimler bilen jikme-jik tanyşdyrdylar. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan sebitde ilkinjileriň biri bolup, halkara tagallalarynyň birleşdirilmegini talap edýän meselelere aýratyn üns we ähmiýet berip başlady. Şol tagallalar bosgunlar we raýatlygy bolmadyk adamlar bilen bagly meseleleri çözmäge gönükdirilendir. Birleşen Milletler Guramasynyň doly hukukly agzasy bolan ýurdumyz parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek meseleleri boýunça hyzmatdaşlyga işjeň gatnaşyp, belent ynsanperwer maksatlary hem-de gymmatlyklary ykrar etmek bilen, bu ugurda köpsanly halkara şertnamalaryna we konwensiýalaryna goşuldy.
Şonuň bilen birlikde, Türkmenistan halkara ynsanperwer guramalary bilen ýakyn gatnaşyklary saklaýar. 1995-nji ýyldan bäri ýurdumyzda BMG-niň bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň müdirliginiň wekilhanasy işleýär. 2013-nji ýyldan başlap, Türkmenistan Migrasiýa boýunça halkara guramanyň hemişelik agzasy bolup durýar. Biziň döwletimiz bu düzümler bilen işjeň gatnaşyp, dünýä bileleşiginiň tagallalaryna mynasyp goşandyny goşýar, bosgunlara, raýatlygy bolmadyk adamlara kömek bermek hem-de olaryň hukuklaryny goramak boýunça maksada gönükdirilen işleri geçirýär we netijeli çäreleri görýär. Köpýyllyk hyzmatdaşlyk döwründe degişli ugurda taslamalaryň we maksatnamalaryň onlarçasy amala aşyryldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň esasy halkara – hukuk resminamalaryna – “Bosgunlaryň derejesi hakynda” konwensiýa hem-de onuň Teswirnamasyna, BMG-niň “Apatridleriň derejesi hakynda”, “Raýatsyzlygy azaltmak hakynda” konwensiýalaryna goşulan, ýurdumyz üstüne alan borçnamalaryna, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýöredýän döwlet syýasatynyň esasyny düzýän ynsanperwerlik ýörelgelerine ygrarlydygyny iş ýüzünde tassyklaýar. Garaşsyzlyk ýyllarynda bu ugurda milli kanunçylyk binýadynyň üsti “Migrasiýa hakynda”, “Raýatlyk hakynda”, “Bosgunlar hakynda” Türkmenistanyň Kanunlary bilen ýetirildi. Olar bosgunlaryň hem-de raýatlary bolmadyk adamlaryň hukuk derejesini düzgünleşdirýär, olaryň hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirýär.
Alnyp barylýan ynsanperwer syýasat netijesinde Garaşsyz, Bitarap Watanymyz dürli sebäplere görä ýurtlarynyň çäklerinden gitmäge mejbur bolan birnäçe goňşy we beýleki döwletleriň raýatlary üçin ikinji watanyna öwrüldi. Halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna hem-de halkymyzyň ynsaeperwerliginiň milli däplerine eýerlip, bu ýerde bosgunlar we raýatlygy bolmadyk adamlar üçin hemme şertler döredilýär.
Muňa şu aşakdaky sanlar şaýatlyk edýär. 2005-nji ýylda meýletinlik esasynda 13 müňden gowrak adam Türkmenistanyň raýatlygyny aldy, olardan 9 müň 500-e golaý adam bosgunlardyr. Mundan başga-da, 3 müňden gowrak adam ýaşamak üçin ygtyýarnama aldy, olaryň hem 1800-si bosgunlardyr. 2011-nji we 2013-nji ýyllarda Türkmenistanyň raýatlygyna 4 müň adam, 2014-nji ýylda 786 adam kabul edildi. 2015-nji ýylda ýurdumyzyň çäklerinde hemişelik ýaşaýan hem-de raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýene-de 361-si pasport aldylar. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan 2016-njy ýylyň 9-njy dekabrynda ýene-de 1381 adamy Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek hakynda Permana gol çekilmegi bu ugurda nobatdaky möhüm ädime öwrüldi.
“Bosgunlaryň hukuk ýagdaýy hakynda” we “Apatridleriň derejesi hakynda” konwensiýalarda göz öňünde tutulan borçnamalary ýerine ýetirmek maksady bilen, ýurdumyzyň çäklerinde ýaşaýan bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň hemme hukuklardan peýdalanmagy üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, raýatlygy bolmadyk adamyň we bosgunyň, ýaşamak üçin ygtyýarnama şahadatnamasynyň hem-de ondan-oňa gitmäge degişli resminamasynyň täze nusgalary herekete girizildi. Bu resminamalar ICAO-nyň (Halkara raýat awiasiýasy guramasy) ölçeglerine doly kybap gelýär. Şonuň bilen birlikde, ýurdumyza gelen bosgunlara ýaşaýyş jaýlary berildi, olar iş bilen üpjün edildi, oba ýerlerinde bolsa, olara ýer bölekleri bölünip berildi, ýaşaýyş we durmuş meseleleri netijeli çözülýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýolbaşçylygynda geçirilýän ynsanperwer çäreler bu ulgamda halkara tejribesini diňe bir baýlaşdyrman, eýsem, dünýä jemgyýetçiliginiň uly üns beren meselesine öwrüldi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen paýtagtynyň ynsanperwerlik meselesine bagyşlanylan iri wekilçilikli maslahatlary ençeme gezek kabul edendigi bellenildi. Olaryň hatarynda 2012-nji ýylyň maý aýynda Aşgabatda geçirilen “Musulman dünýäsinde bosgunlar” atly halkara maslahat bar. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 66-njy mejlisinde döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu maslahaty geçirmek barada beýan eden başlangyjy ählumumy goldawa mynasyp boldy. Onuň ýörite mejlisi bosgunlaryň durmuş we hukuk taýdan ýakynlaşmagy ulgamynda Türkmenistanyň iş tejribesine bagyşlanyldy.
2013-nji ýylyň aprelinde halkara maslahat geçirilip, onuň esasy meselesi “Adam söwdasyna garşy hereket etmek boýunça Milli iş meýilnamasyny işläp düzmek hem-de durmuşa geçirmek babatda Gündogar we Günbatar Ýewropa hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda öňdebaryjy tejribäni alyşmakdan” ybarat boldy. Onuň barşynda bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga, düzgünleşdiriji işleri sazlaşdyrmaga hem-de Ýewropa we Aziýa sebitinde migrasiýa işlerini liberallaşdyrmaga umumy çemeleşmeler işlenip düzüldi.
2014-nji ýylda türkmen tarapynyň teklibi bilen Aşgabatda “Migrasiýa we raýatsyzlyk boýunça halkara maslahat: wehimleri kesgitlemek we öňe tarap ýol” diýen maslahat geçirildi. Şol ýylyň noýabrynda Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan BMG-niň bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň müdirligi bilen bilelikde 10 ýylyň dowamynda (2014-2024 ýyllarda) raýatsyzlygy aradan aýyrmak boýunça
dünýä ähmiýetli işleri wagyz etmäge bagyşlanan çäre geçirildi.
dünýä ähmiýetli işleri wagyz etmäge bagyşlanan çäre geçirildi.
2015-nji ýylyň iýun aýynda bolsa türkmen paýtagtynda Türkmenistan tarapyndan Halkara migrasiýa guramasy bilen bilelikde “Migrasiýa ulgamynda halkara hyzmatdaşlyk we adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlyk” atly sebit maslahaty guraldy. Bu maslahat çagyryldy.
Çykyş edenler ýurdumyzyň BMG-niň bosgunlaryň işi baradaky boýunça Ýokary Komissarynyň müdirliginiň sebit wekilhanasy hem-de Halkara migrasiýa guramasy bilen bilelikde hyzmatdaşlygynyň geljegi barada aýdyp, häzirki wagtda 2017-nji ýyl üçin meýilnamalaryň üstünde işleriň alnyp barylýandygyny bellediler. Ol migrasiýa we ösüş, migrasiýa we saglygy goraýyş, migrasiýa we adatdan daşary ýagdaýlar, migrasiýa we adam söwdasy ýaly ugurlary gurşap alýar. Ählumumy ösüşiň maksatlaryna hem-de wezipelerine kybap gelýän meýilleşdirilen çäreleriň durmuşa geçirilmegi bu ugurda halkara hyzmatdaşlygynyň has-da pugtalandyrylmagyna ýardam berer.
Duşuşygyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň ählumumy halkara işlerine strategiki gatnaşyjy hökmünde özüni oňat tarapdan görkezýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň migrasiýa babatda ýöredýän syýasatyny amala aşyrmagyň barşynda toplanan oňyn tejribäniň raýatsyzlygy azaltmak we onuň öňüni almak boýunça hereket etmegiň milli meýilnamalary durmuşa geçirilende dünýäniň dürli döwletleri üçin peýdaly ugur görkeziji boljakdygyna ynam bildirdiler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/turkmenistanyn-rayatlygyna-kabul-edilen-adamlara-pasportlary-gowsurmak-dabarasy-boldy/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanda dünýä bazarlarynda islegli nebit önümleriniň önümçiligi özleşdirilýär
Ýurdumyzdaky nebit gorlarynyň baýlygy dünýä bazarlarynda islegli nebit önümleriniň täze görnüşlerini öndürmäge şert döredýär. Şonuň üçinem daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň Türkmenbaşynyň nebti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda tehnologik enjamlaryň oturtmagy 2030-njy ýyla çenli Türkmenistanyň Nebitgaz pudagyny ösdürmegiň maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmekde möhüm ädimdir. Ýurtda ýokary hilli nebit önümleriniň öndürilişiniň möçberini artdyrmak bu maksatnamanyň möhüm ugurlarynyň biridir.
Ýurdumyzda üstünlikli iş alyp barýan «Westport Trading Europe Limited-- (WTL)» (ABŞ) kompaniýasy Türkmenistanyň ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biridir. Mysal üçin, iki ýyl mundan ozal TNGIZT-nyň düzünindäki Seýdiniň nebti gaýtadan işleýän zawodynda ýol bitumyny öndürýän tehnologik enjam işe girizildi, şu ýylyň başynda bolsa”Ýewro-5” ölçegine laýyk gelýän benziniň komponentini öndürmek boýunça tehnologik enjamyň durky täzelendi.
Golaýda kompaniýa haýal kokslamak we gudrony asfaltdan arassalamak boýunça enjamlar toplumynyň gurluşygyny tamamlamaga tenderde ýeňdi. Haýal kokslama gudron, mazut we asfalt ýaly nebit önümleriniň agyr galyndylaryny gaýtadan işläp ondan gaz, benzin, ýeňil we agyr gazoýly we nebit koksyny almaga niýetlenendir. Gudrony asfaltdan arassalaýjy enjam TNGIZT-daky haýal kokslama enjamy üçin ýaglary hem-de asfalt öndürmek üçin erediji bilen parafin-nagten uglewodorody-deasfaltizaty bölüp aýyrmaga niýetlenendir.
Häzirki wagtda “WTL” kompaniýasyyň tehnologlary Türkmenistanda öndürilmeýän uglewodorod çig malyndan önümleriň täze görnüşlerini almagyň taslamalaryny işläp taýýarlaýarlar. Iňňepisint koks şolaryň biridir. Ol ösen ýurtlaryň ykdysadyýetiniň strategiki pudaklarynyň ençemsinde islegli haryt bolup, nebit önümleriniň dünýä bazarynda ony satmakdan örän köp peýda görülýär.
-Iňňepisint koks düzüminde metallardyr kükürt az bolan ýokary düzümli uglerod önümidir-diýip, «Westport Trading Europe Limited» (ABŞ) kompaniýasynyň Türkmenistandaky şahamçasynyň direktorynyň orunbasary, tehniki ylymlarynyň doktory Allaberdi Ylýasow gürrüň berýär.-Ol nebti gaýtadan işlemek arkaly alynýan we grafitirlenen elektrodlary öndürmekde ulanylýan gymmat bahaly önümlerdir. Grafit we ondan alynýan önümler atom, metallurgiýa, himiýa, kosmos pudaklarynda köp ulanylýar.Oňa isleg Türkmenistanda önümiň bu görnüşini öndürmekligi guramaga amatly şertler döredýär.
TNGIZT-nda nebit koksynyň iki görnüşi-summar (ýarym fabrikat) we gyzdyrylan görnüşleri öndürilýär. Iňňepisint koks dünýä bazarynda summar koksdan 5-7 esse gymmatdyr, onuň bir tonnasy ABŞ-nyň iki müň dollaryna barabardyr. Halkara bilermenleriniň bahasyna görä, iňňepisint koksa isleg ýakyn ýyllarda hasam artar.
Iňňepisint koksy senagat taýdan öndürmegiň esasy şerti kokslamak üçin degerli kuwwatlyklaryň bolmagydyr. Az kükürtli koks ony almak üçin amatly çig maldyr. Häzirki wagtda GDA ýurtlarynda gudrondan az kükürtli (onuň düzümindäki kükürt 0,5 gramdyr) alýan ýeke-täk kärhana TNGIZT-dyr.
Soňky ýyllarda «Westport Trading Europe Limited» kompaniýasy Türkmenistanyň nebit-gaz pudagynda geçirilýän tenderlere işjeň gatnaşýar. Şunda daşary ýurtly hünärmenler nebti gaýtadan işlemekde öňdebaryjy önüm öndüijileriňdir alymlaryň iň täze tehniki taslamalaryny, şeýle hem Türkmenistanda nebit agtarmakda hememtaraplaýyn ylmy we amaly barlaglara esaslanýan taslamalary teklip edýärler. Ozaly bilen, olar ýokary islegli nebit iňňepisint koksy we başga-da ençeme önümlerdir.
Ufanyň nebit tehnikasy döwlet uniwersitetiniň türkmen nebti bilen baglanşykly geçirien ylmy barlaglarynyň ençemesi ylmy açyş sertifikatyna muynasyp boldylar. Mysal üçin 2016-njy ýylda Russiýa Federasiýasynyň
Patent býurosynda türkmen nebtinden iňňepisint koks öndürmegiň innowasion açyşy hasaba alyndy we oňa degişli patent berildi. «Westport Trading Europe Limited» kompanýasynyň Direktorlar geňeşiniň başlygy, tehniki ylymlaryň kandidaty Nikolaý Ýurçenko, kompaniýanyň baş tehnology, tehniki ylymlaryň doktory Gennadiý Walýawin we kompaniýanyň Türkmenistandaky şahamçasynyň direktorynyň orunbasary Allaberdi Ylýasow onuň awtorlarydyr.
Işlenilip taýaýrlanylan tehnologiýalar dünýä derejesindäki ýokary hilli iňňepisint koks almaga mümkinçilik berýär. TNGIZT-nyň mümkinçilikleri bu ýerde girdejili ýokary hilli iňňepisint koks önümçiligni ýola goýmaga esas berýär.
Dünýä bazarlarynda bäsleşige ukyply önümleri öndürmäge gönükdirilen iri möçberli maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi nebit-gaz pudagyny ösdürmegiň strategiki wezipeleriniň biridir. Türkmenistanyň “Daşary ykdysady iş hakynda”, “Daşary yurt maýa goýumlary hakynda”,”Türkemnistanda maýa goýum işi hakynda” we beýleki Kanunlary maýa goýum işini hukuk babatda düzgünleşdirýärler.


text:
Aşgabatda innowasiýa tehnologiýaly stomatologiýa we oftalmologiýa ylmy merkezleri açyldy
Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen Stomatologiýa okuw-önümçilik merkeziniň hem-de Göz keselleri ylmy-kliniki merkeziniň açylyş dabarasy boldy.
Oňa ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň ýolbaşçylary, lukmançylyk jemgyýetçiliginiň wekilleri, Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň professor-mugallymlary, talyp ýaşlar we hormatly ýaşulular gatnaşdylar.
Ýokary okuw mekdebine degişli bu düzümleriň ýurdumyzyň lukmançylyk ylmynda we tejribesinde, saglygy goraýyş ulgamynyň edaralary üçin ýokary hünärli lukmanlary taýýarlamak işini kämilleşdirmekde möhüm orun eýeleýändigini aýratyn bellemeli.
Ýokary derejeli ýöriteleşdirilen bejeriş-öňüni alyş kömegini bermek, ylmy we okuw-usulyýet işini alyp barmak bilen baglanyşykly meseleler Stomatologiýa okuw-önümçilik merkeziniň öňünde durýan esasy wezipeleriň biri bolup durýar. Bu merkez çagalar, terapewtik, ortopediýa we hirurgiýa stomatologiýasy ulgamynda lukmanlary taýýarlaýan kliniki binýat bolup durýar. Ol Germaniýanyň “Serona” we bu ugurda iş alyp barýan beýleki öňdebaryjy kompaniýalaryň enjamlary hem-de okuw önümçiliginde peýdalanyljak ýörite tehnikalar bilen üpjün edildi.
Onuň düzümine çagalar, terapiýa, hirurgiýa, ortopediýa we funksional anyklaýyg ýaly bäş bölüm girýär. Merkeziň aşaky gatynda multimediýa, interaktiw enjamlary bilen üpjün edilen iki okuw zaly ýerleşdi. Onda uniwersitetiň stomatologiýa bölüminiň talyplary üçin sapaklar alnyp barlar.
Merkeziň rentgen otagynda ýokary derejeli şekilleri almak üçin niýetlenen enjamlaryň birnäçe görnüşleri oturdyldy. “ORTOFOS Panoram” enjamy aşaky we ýokarky äňleriň anyklaýyş suratyny almaga mümkinçilik berýär. Bu bolsa dişleriň ýagdaýyna we agyz boşlugyndaky kemçiliklere degişli baha bermekde has-da möhümdir.
Mundan başga-da, bu ýerde stomatologiýa gurallaryny dezinfeksiýa etmek üçin ýöriteleşdirilen otaglar, serişdeleri saklamaga niýetlenen ammarlar, geýim çalşyrylýan otag we tehniki desga hereket edýär. Ýeri gelende aýtsak, täze Stomatologiýa okuw-önümçilik merkeziniň ähli otaglary dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň kämil enjamlary bilen üpjün edildi. Olar bejeriş we keselleriň öňüni alyş, şeýle hem anyklaýyş işleriniň ýokary netijeliligini üpjün edýär.
Şol bir wagtyň özünde merkezde gigiýena otagy bolup, onda çagalaryň agyz boşlugyny arassalamaga niýetlenen serişdeleri we olary peýdalanmagyň usullaryny saýlap almak boýunça okuwlar geçmek meýilleşdirilýär. Bu otag häzirki zaman kämil gigiýena serişdeleri we gurallary, şeýle hem degişli gollanmalar bilen doly üpjün edilipdir. Onda Germaniýanyň “Sirona” kompaniýasynyň “Intego” bormaşyn toplumy oturdylypdyr. Bu enjamyň sessiz işlemegi, ýokary tizligi, ýagtylygy hem-de beýleki aýratynlyklary zerur artykmaçlyklary üpjün edýär.
Stomatologiýa hünäri boýunça bilim alýan talyplar terapiýa we ortopediýa bölümleriniň fantom otaglarynda alan bilimlerini tejribede özleşdirerler.
Bu ýerde çagalara we stomatologiýa keseli bolan adamlara keselleri anyklamak, olaryň öňüni almak hem-de bejermek boýunça hyzmatlaryň giň görnüşleri hödürlenýär.
Çagalar bölüminiň düzüminde dünýä ülňülerine laýyk gelýän we çagalaryň agyz boşlugynda duş gelýän keselleri anyklamak, olaryň öňüni almak we bejermek işlerini geçirmäge mümkinçilik berýän enjamlar oturdylan 6 sany terapewtiki otaglar bar. Okuw bejeriş merkeziniň lukmanlary bölümiň mugallymlary bilen birlikde mekdebe çenli çagalary barlamak boýunça giň möçberli işleri alyp barýarlar.
Merkeziň üçünji gatynda özünde operasiýa binasyny we hirurgiýa otagyny jemleýän hirurgiýa stomatologiýasy bölümi ýerleşýär. Ol “Serona” kompaniýasynyň “Intego” enjamlary bilen üpjün edilendir.
Bu bölümde ýöriteleşdirilen okuw otaglarynyň we 3D LCD monitorlary bilen enjamlaşdyrylan okuw-bejeriş otaglarynyň hersinden üçüsi bolup, olarda äň-ýüz ulgamynyň gurluşy, şeýle hem dişleriň we agyz boşlugynyň gurluş aýratynlyklary görkezilýär. Okuw geçýän pursatda köpsanly suratlary asyp durmak işi aradan aýryldy. Indi bu işler elektron enjamlarynyň üsti bilen ýerine ýetirilýär.
Göz kesellerini anyklamak we ony bejermek boýunça ylmy taýdan esaslandyrylan dürli usullary alyp barýan häzirki zaman klinikasy uniwersitetde döredilen ilkinji klinikadyr. Bu merkeziň ýokary hünärli ylmy işgärleri göz keselleri bölüminiň mugallymlary bilen birlikde ylmy-barlag, okuw-usulyýet we bejeriş-maslahat beriş işlerini alyp barýarlar. Şunlukda, daşary ýurtlaryň öňdebaryjy tejribesi işjeň ulanylýar.
Okuw otaglary häzirki zaman iň täze tehniki düzümler bilen üpjün edildi. Bu bolsa oftalmologiýa ylmynda ähli işleri Onlaýn görnüşinde alyp barmaga mümkinçilik berýär. Bu bölümde ägirt uly wideoteka bolup, olar göz kesellerini anyklamak we olary bejermek boýunça iň täze usullary görkezmäge, 3D görnüşinde we animasiýa görnüşinde häzirki zaman operasiýalaryny ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär.
Munuň özi ýokary okuw mekdebi tamamlan ýaş lukmanlar, kliniki ordinatorlar, aspirantlar, maşgala lukmanlary we oftalmolog lukmanlary üçin hünärini kämilleşdirmekde has-da möhümdir.
Soňky ýyllarda bu bölümiň işgärleri tarapyndan oftalmologiýanyň dürli ugurlary boýunça okuw-usulyýet gollanmalarynyň 20-den gowragy, okuw kitaplarynyň ikisi neşir edildi.
Kliniki ordinatorlar we ýaş lukmanlar göz kesellerini bejermegiň synag we täzeçil usullaryny işläp taýýarlamak hem-de olary öwrenmek boýunça ýörite tassyklanan ylmy işleri alyp barýarlar. Olar Ylmy-kliniki merkezde guralýan kliniki maslahatlara, şeýle hem ylmy-amaly maslahatlara, şol sanda uniwersitetiň guraýan halkara çärelerine işjeň gatnaşýaralar.
Döwlet lukmançylyk uniwersiteti we onuň düzümine girýän edaralar ýaş hünärmenleri yzygiderli taýýarlamak, saglygy goraýşyň täzeçil ösüş strategiýasyny kesgitlemek babatda möhüm orun eýeleýändigini bellemeli.
Milli saglygy goraýyş ulgamynda täze tehnologiýalary ornaşdyrmagy, dünýäniň öňdebaryjy ylmynyň gazananlarynyň esasynda lukmançylyk hyzmatlarynyň hiliniň ýokarlandyrylmagyny esasy ugur edinýän özgertmeleri köp ugurly häsiýete eýedir. Iň häzirki zaman hassahanalary, ylmy-kliniki merkezleri, dürli lukmançylyk we sagaldyş-dynç alyş edaralary häzirki döwürde dünýä ülňülerine laýyk derejede enjamlaşdyrylyp, bu ugurda öňde durýan wezipeleriň üstünlikli çözgüdiniň baş şertini üpjün edýärler.


text:
Türkmenistan we Gazagystan häzirki zaman gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça birmeňzeş garaýşa eýerýär. Gazagystanda döwlet saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Astanada bu barada aýtdy.
Giňişleýin düzümde geçirilen gepleşiklerde çykyş etmek bilen, milli Liderimiz türkmen-gazak gatnaşyklarynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan we geljekki ugurlary babatda bolşy ýaly, sebitara we halkara ösüşiniň meýillerinde hem doly düşünişmek esaslaryna daýanýandygyny belledi.
Ählumumy parahatçylygy we durnuklylygy saklamakda hem-de oňa goldaw bermekde, halkara terrorçylygyna, ekstremizme garşy durmakda, şeýle hem Owganystandaky ýagdaý parahatçylykly ýol bilen kadalaşdyrmakda Türkmenistanyň we Gazagystanyň umumy garaýşy bardyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biziň ýurdumyzyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni ditýip yglan etmek hakyndaky kararnamasyna ngoldaw berendigi we oňa awtordaş bolandygy üçin gazak tarapyna minnetdarlyk bildirdi. Munuň özi ikitaraplaýyn bähbitlere, dünýä bileleşiginiň ählumumy howpsuzlygy berkitmek boýunça uzakmöhletleýin maksatlaryna doly laýyk gelýär.
Çeşme: TDH


text:
29-njy sentýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwletimiziň içeri syýasatynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň hasabatlarynda daşary ýurt raýatlaryny ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerine kabul etmek baradaky habary aýdyldy. Türkmenistanyň Hökümeti bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyga laýyklykda, owgan raýatlaryny Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutyna dil öwreniş okuwlaryna muzdsuz esasda kabul etmek meýilleşdirilýär. Mundan başga-da, Hytaý Halk Respublikasynyň raýatlarynyň toparyny D.Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň dil öwreniş okuwyna kabul etmek bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň üstünlikli tamamlanandygyny nazara alyp, oýunlara taýýarlyk baradaky Ýerine ýetiriji komitetiň ýatyrylýandygyny habar berdi. Döwlet Baştutanymyz Ýerine ýetiriji komitetiň maliýe we beýleki meselelerini kadalaşdyrmak hem-de onuň işgärlerini işe ýerleşdirmek bilen bagly meseleleri bir aýyň dowamynda çözmek barada degişli görkezmeleri berdi.
Soňra 2-nji oktýabrda Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň Türkmenistana meýilleşdirilýän resmi saparyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berildi. Ýokary derejede geçiriljek türkmen-russiýa gepleşikleriniň netijeleri boýunça esasy ugurlarda köpýyllyk özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen ikitaraplaýyn resminamalaryň ençemesine gol çekmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Russiýa Federasiýasynyň Prezidentiniň Türkmenistana resmi saparynyň maksatnamasy hödürlenildi.
22-24-nji sentýabr aralygynda döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň wekiliýetiniň Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasyna bolan gulluk iş saparynyň netijeleri barada habar aýdyldy. Mejlisde 12-13-nji oktýabrda Garaşsyzlygyň 26 ýyllygyna gabatlanyp Türkmenistanyň ykdysady gazananlarynyň sergisiniň geçirilmegine taýýarlyk görlüşi barada habar berildi.
Döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryna laýyklykda paýtagtymyzda we welaýatlarda Türkmenistanyň Senagat ministrligi tarapyndan Ahal welaýatynyň Tejen, Daşoguz welaýatynyň Daşoguz, Lebap welaýatynyň Türkmenabat we Mary welaýatynyň Mary şäherlerinde maýyp adamlar we aýratyn durmuş goraglylygyna mätäçler üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, her biriniň umumy meýdany 6123,6 inedördül metr bolan 48 öýli 4 gatly 4 sany ýaşaýyş jaýlarynyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy.
Mejlisiň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow R.Meredowy Türkmenistanyň senagat ministriniň orunbasary wezipesine bellemek hakyndaky resminama gol çekdi. Soňra möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berildi.
Döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary hem-de hormatly Prezidentimiziň halkara başlangyçlary babatda milli kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk işleri barada habar berildi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
- Sowda
- •
- 02.10.2017
29-njy sentýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwletimiziň içeri syýasatynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.


text:
"Kyýat han" hakynda "Wikipediýa hem beýleki erkin Ensiklopediýa" çeşmelerinde:
Kyýat hanyñ ömrüniň irki döwri barada maglumatlar mälim däl. Ol
garamaýak halkdan saýlanyp çykan demirçi ussanyň ogly. Özi hem ussaçylyk
bilen meşgullanypdyr. Ýaşap geçen ýerleri Kümüşdepe, Esenguly, Çeleken
etraplarydyr. Kyýat hanyñ Ýagşymämmet
(Ýagşymuhammet), Kadyrmämmet atly ogullary bolupdyr. Onuň ady ilkinji gezek 1813-nji ýylda peýda bolýar.Etrek Gürgen Türkmenleri
şol ýyl Fatali şanyň
garşysyna uly gozgalaň turuzýarlar we Patyşa Russiýasynyň Russiýa-Eýran urşuna
gatnaşýan kafkazdaky goşunlary bilen gatnaşyk açýarlar.
Russiýa-Eýran uruşy gutaryp, Gülüstan şertnamasyna gol çekilende,
Kyýat han öz egindeşleri bilen şol ýerdedi. Kyýat han özüniň ýakyn
adamlary bilen wekil hökmünde gepleşik geçirmek üçin Kafkaza
iberilýär. Şondan soñra onuň ady taryhy meşhurlyk gazanýar. Ol
Türkmenleriň Russiýa raýatlygyna geçmeginiň tarapdary bolup çykyş edýär.
Astrahan
, Baku
we Eýran
bilen söwdany ýaýbaňlandyryp, uly baýlyk gazanyp, kenarýaka Türkmenlerniň hanyna öwürilýär.
Kyýat han 1819-1921-nji ýyllarda M.I.Ponomarýowyň we N.N.Marawýowyñ,
1836njy ýyllarda G.S.Karaliniň ekspediýalaryna köp ýardam berendigi,
Teblisdäki Kafkaz dikmeleriň ýanyna ençeme gezek baryp, Russiýanyň
raýatlygyna geçmek barada tagalla edendigi, Patyşa Russiýasynyñ öňünde
beýleki bitiren hyzmatlary üçin Medal, gymmat bahaly sowgatlar bilen
sylaglanýar.
XIX asryñ 20-30-njy ýyllarynda Kyýat han we onuň ogullary Astrabat,
Mazandyran, Gilan bilen Bakunyñ, Astrahan arasynda deňiz ýollary arkaly
bolup geçýän söwda gatnaşyklarynda esasy täjirleriň birine öwrülip,
barlyşyksyz bäsdeşlik göreşine gatnaşýar. Şol söwda bäsdeşligi ýaramaz
netijeler getirýär. Kyýat hanyñ söwdasy bolaşýar. Deñizde we kenarda
alamançylyk, Talaňçylyk güýçlenýär, täjirler öldürilýär. Şeýlelik bilen,
Russiýa-Eýran gatnaşyklary
ýitileşýär. Bu gapma-garşylyklaryñ ýitileşmeginiň esasy sebäbi şol
döwürde, el degirilmedik baýlyklaryň ummasyz zapaslarynyñ barlygydyr.
Bu baýlyklara eýe bolmak üçin bir tarapdan Russiýa, beýleki tarapdan
Eýran bilen Kyýat hanyñ arasynda barlyşyksyz göreş başlanýar. Bu göreşde
kyýat hanyñ garşysyna has duşmançylykly hereketi asly Eýranly, ýöne
söwda bähbitleri üçin Rus
raýatyna geçip, Masihi dini
kabul eden Mir Bagyrof amala aşyrýardy. Onuñ maksady şu söwda ýolundan Kyýat hany aýyrmakdy, ony ýok etmekdi.
Wagtyñ geçmegi bilen Kyýat han we onuñ ogullary hakykatdanam hem
söwda meýdanyndaky bäsdeşligiñ pidasi bolýar. Şowsyzlyklara
garamazdan,Kyýat han kenar ýakasynda ýaşaýan Türkmenlerniñ Eýran
şalarynyñ zülüminden azat bolmagy üçin Russiýa raýtlygynyñ geçmek
ugrunda göreşýär. Muña uzak wagtlap baştutanlyk edýär. Bu hereket
Russiýa-Eýran uruşy tamamlanandan soň has hem giň gerim alýar. Patyşa
hökümeti Kyýat hanyñ haýyşy boýunça kenarýaka Türkmenlere azar
bermezligi telim gezek Eýran hökümetine duýdurýar.
1836-njy ýylda günbatar Türkmenistany
öwrenmek bahanasy bilen,G.S.Kareliniñ ýolbaşçylygynda ýörite Rus
ekspediýasy gelýär.Kyýat han we kenar ýakasyndaky Türkmenler
ekspedisiýany gowy garşylap;oña kömek edýärler.Şol ýylyñ iýulynda
Esengulyda bütün Etrk-gürgen ýomutlaryny
ñ
uly geñeşi bolup geçýär.Bu geñeşiñ guramaçysy Kyýat handy. Geñeşe
gatnaşan kazylar,Han-Begler Russiýa hökümetiniñ adyna ýüzlenme kabul
edip,ony G.S.Kareline gowşurýarlar.20777 sany maşgala özleriniñ
Russiýanyñ raýatlygyna kabul edilmegini haýyş edýär. 1821nji ýylda Kyýat
han bir ogluny Teblisdäki aziýalylar
üçin açylan gimnaziýa okuwa iberýär.Beýleki ogly Kadyrmämedi we agtyklaryny Tiblisiniň
,Sankt-Peterburgyň
okuw jaýlarynda okadýar,Terbiýeletýär. Kyýat hanyñ özüniñ ýörite öz
adyna ýüzüne atyn suraty çekilen möhri bolupdyr. 1842nji ýylyñ tomsunda
Kyýat hanyñ we onuñ ogullarynyñ täleýin ters gelýär.Kenar ýakasyndaky
Türkmenleriñ Russiýa bilen ysnaşyp,söwda gatnaşyklaryny
ösdürmeklerini,Russiýanyñ raýatyna geçmek hereketine Kyýat hanyñ we
ogullarynyñ ýolbaşçylyk etmegi,Eýrany,hususan-da Muhammed şany
ynjalyksyzlandyrýar. Eýran şu tritoriýany hut öz ýerleri hasap
edipdir.Şonuñ üçin hem Şah häkimleriher edip-hesip edip,Kyýat hany we
onuñ ogullaryny ýok etmegiñ ýollaryny agtarýarlar. Gülüstan we
Türkmençaý şertnamalary boýunça Eýranyñ Kaspi deñizinde harby flot
saklamaga haky ýokdy. Duz,balyk,nebit satmakda Kyýat hana bäsdeşlik
edýän Eýranly söwdägärleriniñ kömegi bilen dildüwşük gurulýar.Russ
komandiri E.W.Putýatin 1842nji ýylyñ iýulynda ýagşymämedi (ýagşymuammedy
)tussag edýär. Ýaşynyñ soñunda oglunýñ tussag edilmegi Kyýat hana gaty
agyr degýär.Ol 80 ýaşyndan geçen garrylygynyñ göz öñünde
tutulmagyny,özüniñ we oglunýn watanyna göýberilmegini haýyş edip,Patyşah
hökümetiniñ kafkazdaky häkimi genral P.Golowine arz ýazýar. Oglunyñ
tussag edilmeginde bir düşünişmezlik bolandyr diýip,ol Bakuwa
gaýtýar.Alty aýlap Bakuwda garantinede bolýar.Onuñ arza üstüne
arzalaryna,haýyşlaryna hiç kim gulak gabartmaýar.Kyýat hanyñ30 ýylyñ
dowamynda Russ-Türkmen aragatnaşyklaryny berkitmekde bitiren hyzmatlary
hasapa alynmaýar.Oña kömek edäýjek köne tanyşlary genral A.P.Ýermolof we
N.N.Murawýof dekabristlar bilen aragatnaşykda bolandyklary üçin Nikolaý
1 gazabyna duçar bolupdyr. Kyýat han1842nji ýylyñ 12nji dekabrynda
Bakuwdan Teblise getirilýär.Kafkaz häkimleriI.Paskowiç,G.W.Pozen Ýaly
genrallar ozallar Kyýat hany dabarly garşylap,oña hezzet-hormat edip
ýören adamlardy.Ýöne welin bu gezek olar ony zyndana taşlatýarlar. Kyýat
han Teblisde 1843nji ýylyñ mart aýynyñ ortalarynda ejizläp,iki gözi
gapylyp,89 ýaşynyñ içinde zyndanda aradan çykýar.


text:
Fransiýanyň Prezidenti Ysraýylyň Premýer ministri bilen duşuşdy
Fransiýanyň Prezident Emmanuel Makron Ysraýyl-Palestina parahatçylygy üçin iki döwletli çözgüdi teklip etdi
Emmanuel Makron Pariže gelen Ysraýylyň Premýer ministr Benýamin Netanýahu bilen duşuşdy.
Fransiýanyň Prezident Makron ýurda sapar guran Ysraýylyň Premýer ministri Netanýaha iki döwletli çözgüt üçin 3 ýyl ozal duruzylan gepleşikleriň ýaňadandan başlanmagy barada çagyryş berdi.
Makron Iýerusalimiň hem Ysraýyl hem-de Palestinanyň paýtagty boljak ýagdaýda bir çözgüt syýasatyny ýaňadandan orta atdy.
Netanýahunyň sapary Parižde protestleriň geçirilmegine sebäp boldy.
Respublika meýdançasynda ýygnanan adamlar Netanýahunyň syýasatyny protest edýän ýazgyly şygarlary açdylar.


text:
24-nji oktýabrda paýtagtyň “Mekan” köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda çagyrylýan Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň ХVIII maslahaty geçirildi.
Bu çäräniň açylyş dabarasyna ýurdumyzyň hökümet agzalary, Mejlisiň deputatlary, Türkmenistanyň daşary ýurtlarda işleýän ilçileri, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym we medeniýet işgärleri, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň toparlaýyn agzalary bolup durýan ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň birnäçe ylmy institutlarynyň, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, paýtagtymyzdaky ýokary okuw mekdepleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Şeýle hem bu giň möçberli maslahata dünýäniň 16 döwletiniň, şol sanda Russiýanyň, Beýik Britaniýanyň, Germaniýanyň, Şwesiýanyň, Türkiýäniň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Saud Arabystanynyň, Eýranyň, Owganystanyň, Pakistanyň, Belarusuň, Ukrainanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Özbegistanyň wekilleri gatnaşdylar.
Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly ruhubelentlik bilen diňlediler. Milletiň Lideri maslahata gatnaşyjylary, ähli watandaşlarymyzy, türkmenleriň taryhy Watany bolan Türkmenistan bilen ýygjam gatnaşyk saklaýan daşary ýurtly dostlarymyzy, dünýäniň dürli künjeklerinde ýaşaýan doganlarymyzy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.
Maslahatyň barşynda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň işi hakyndaky hasabat diňlenildi. Häzirki döwürde dünýäniň 14 ýurdunda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň 27 bölümi hereket edýär. Onuň düzüminde 300-den gowrak toparlaýyn we ýüzlerçe şahsy agzalar, şol sanda daşary döwletlerden 400-e golaý agza bar.
Russiýada, Özbegistanda, Täjigistanda, Owganystanda, Birleşen Arap Emirliklerinde kowçum bolup ýaşaýan türkmenleriň alyp barýan işlerine aýry-aýry çykyşlar bagyşlanyldy. Çykyş edenler daşary ýurtly watandaşlarymyz hakynda atalyk aladasyny edýän we olara yzygiderli üns berýän milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar. Maslahata gatnaşyjylar Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagyna, aýratyn-da, serhetýaka etraplarynyň elektrikleşdirilmegine, Hyrat welaýatynyň Turgundy obasynda çaga dogrulýan öýüň gurulmagyna, ýurdumyzyň serişdeleriniň hasabyna Täjigistanyň Hatlon oblastynyň Jylykul raýonynda, Astrahan oblastynyň Funtowo obasynda, Moldowa Respublikasynyň Gagauz awtonom oblastynyň Wulkaneşt raýonynyň Çişmikioý obasynda täze döwrebap mekdepleriň, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň gurulmagyna, türkmen medeniýetini wagyz etmäge gönükdirilen çäreleriň guralmagyna yzygiderli kömek-goldawyň berilmeginiň Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli we ynsanperwer syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini alamatlandyrýandygyny bellediler.
Maslahatyň gün tertibine guramaçylyk meseleleri hem girizildi we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Ýakyn günlerde daşary ýurtly watandaşlarymyz Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk çärelerine, paýtagtymyzyň ýaşlary, jemgyýetçilik guramalary bilen guraljak duşuşyklara gatnaşarlar. Şeýle hem sergilere, muzeýlere, täze senagat we medeni-durmuş maksatly binalara, söwda merkezlerine baryp görerler we Türkmenistanda telekeçiligiň ösdürilişi bilen tanşarlar.


text:
Nanotehnologiýa
Nanometr– metriň milliardynjy bölegidir.
Tehnologiýa (grekçe technё - sungat, ussatlyk we başarnyk) – önüm öndürmek prosesinde çig maly, materialy we ýarym fabrikatlaryň durkuny üýtgetmek ýaly gaýtadan işlemek usulynyň jemidir. Onuň wezipesi ylym ýaly - has netijeli we ykdysady önümçilik prosesinde amaly taýdan ulanmak we kesgitlemek maksady bilen fiziki, himiki, mehaniki we beýleki kanuna laýyklygy ýüze çykarmakdan ybarat bolup durýar.
Gaty jisim – bu gaty haldaky närseler däl-de, eýsem, tertipli gurluşy bar bolan jisime aýdylýar. Kristal gözenegiň ýa-da himiki molekulalaryň gurluşynyň nämedigi barada köp adamlar okan bolsa gerek. Atomlaryň özara ýerleşişi we otnositel mukdary diňe hiline dälde, eýsem, netijede alnan jisimiň özüne hem baglydyr. Uglerodyň şol bir atomlary bir gurluşda grafit, - beýlekisi bolsa, almaz emele getirýändigini köpler bilýändir. Uglerodyň ähli bar bolan üç atomy, kislorodyň we wodorodyň uly bolmadyk goşundysy bilen bakteriýa, wirus we biziň özümiz ýaly ähli organiki jisimleri düzýärler.
Şeýlelikde, bu atomlaryň çen bilen laýyk metriň milliarddan bir paýy bolan ölçegi bar. Alymlar jisimiň fiziki we himiki düzümini juda tiz kesgitlemegi öwrendiler. Atomlaryň özara ýerleşişini öwrenmek has çylşyrymly boldy. Dürli-dürli tehnologik proseslerde we tebigy şertlerde dürli häsiýetlerdäki jisimler emele gelipdir. Bu wezipeler dürli fiziki usullar arkaly geçen asyryň ahyrlaryna çenli çözüldi. Häzir biz dürli-dürli tehnologiýalar arkaly jisimiň häsiýetine bagly goşmaça atomlaryň näme üçin gurluşa düşýändigini anyklap bilýäris. Ýöne kristalyň garyndysynda olaryň bölünişi bulam – bujardyr.
Nanotehnologiýa, dürli gurluşlaryň jikme-jikligindäki ýaly, kristallaryň aýry atomlarynyň zerur alamatlaryna gözegçilik etmegiň fiziki usullaryny göz astyna almaga mümkinçilikleri berýär. Ýagny metriň milliarddan bir paýyna barabar ölçegdäki aýry atomy görmeli we ýerleşdirmeli. Nanotehnologiýa ady hem şol ýerden gelip çykýar.