text:
Abay.kz aqparattyq portalynyng Doktrinasy
Biz, qazaqtyng bir top jas sayasatkerleri, ghalymdary men jurnalisteri, ken-baytaq Otanynda basym últqa ainalghan qazaq júrtyna arnap «Abay.kz» aqparattyq portalyn ashyp, elining býgini men bolashaghyn oilaghan azamattardyng barlyghyn osy resurstyng ainalasyna birigip, erkin oy men parasatty pikir aitugha shaqyramyz.
Búdan dәl 100 jyl búryn, 1909 jyly Túraghúl Qúnanbaev, Kәkitay Ysqaqúly jәne Álihan Bókeyhan ýsheui sergek qimyldap, sonau Sankt-Peterbor qalasynyng músylman baspasynan úly dala abyzy, qazaqtyng oi-sanasyna silkinis jasaghan ghúlama oishyly - Abaydyng túnghysh ólender jinaghyn basyp shygharypty.
Bizding oiymyzsha, osy oqigha qazaq ziyalylarynyng biriguine yqpal etti. Abay shygharmashylyghy kerueninen sәn ketken kóshpeli qoghamnyng abyrjyghan kónilin aulap, zamangha layyq tirshilik jasaugha bel sheshe kirisip, aghartu júmysyna den qoyghan janashyl kýshterdi, abayshyl buyndy dýniyege әkeldi.
Abayshyl buyn baghyt-baghdarynan aiyrylghan qazaqtyng ruhyn oyatyp, alda túrghan tarihtyng súrapyl synynan sýrinbey, «tar jol, tayghaq keshulerden» últtyq bolmysyn, tilin, dilin, dinin, tarihyn aman alyp shyghatyn jasampaz úrpaqty qalyptastyru jolynda ayanbay enbek etti. Abaydyng kitabynan keyin «Ayqap» jurnaly men «Qazaq» gazeti dýniyege keldi. Álemdik dengeyde bilim alyp, әlemdik elitamen terezesi teng túryp tildesken abayshyl buyn uaqyt óte býgingi tәu etken tәuelsizdigimizding irgetasyn qalaghan «Alash» qozghalysyn qúrdy.
Endi, mine, aragha 100 jyl salyp kýlli adamzat balasyna kitap betinen ýn qatqan hakim atamyz jana dәuirde ózining jana buyn jas dostarymen birge әlemdik aqparat kenistigine ayaq basty. Birden eskertemiz: biz «qayran, elim, qazaghym» dep qamyqqan әz túlghanyng esimin úran qylyp úpay jinaudan aulaqpyz. Taghy da qadap aitamyz: az ghana toptyng auzyndaghy sózine, kókeyindegi pighylyna Abay atyn aralastyryp aruaq kýnirentuge qasyq qanymyzben qarsymyz. Abay bәrimizge ortaq. Abay salghan jol, Abay kórsetken ónege bәrimizge ýlgi. Endeshe, ekpini esti alatyn zamana kóshine esesin jiberip, ensesi týsip qala beretin halqymyzdy әrbir qapyl isten abay jýruge shaqyrsaq, onyng nesi aiyp?
Bizding maqsatymyz - Abay múrasyn, Alash ósiyetin keshendi týrde nasihattap, jaryq kórgen kitaptar men baspasózde basylghan tandauly maqalalardy bir arnagha toptastyryp, ony әlemtor arqyly әlemge pash etu! Abayshyl әm Alash úranyn múrat tútqan qazaq elining shynayy patriottaryn qalyptastyru isine ýles qosu. Biz portalgha kirgen oqyrmannyng «Abay» jәne «Alashorda» taraularynan ana tilimizde jaryq kórgen shygharmalar jiyntyghynan mol maghlúmat aluyna mýddelimiz. Biz abayshyl azamattardyng barlyghyn saytqa janashyr bolyp, onyng kitaphanasyn búryn shyqqan nemese bolashaqta jariyalanar tuyndylarmen tolyqtyryp túrugha ýndeymiz!
Endigi bir maqsat - qazaq jurnalisteri men internet-tútynushylarynyng basyn qosyp, jalpyúlttyq aqparat kenistigin qalyptastyru. Portalda respublikalyq qazaq basylymdarynda qyzmet jasaytyn jurnalisterding ýzdik maqalalary jaryq kórip túrady. Apta sayyn portaldyng taraularynda әleumettik zertteuler men túraqty talqylar jýrgiziledi. «Abay.kz» portalynyng basqa internet-resurstardan ereksheligi - múnda Qazaqstannyng barlyq aimaqtaryndaghy qazaq baspasózi ókilderi bir tútas qauymgha ainalyp, óz oilaryn ortagha saludyng mýmkindigine iye. Osy mýmkindikting nәtiyjesinde, mysaly, Atyrau jurnalisteri Altaydaghy әriptesterining shygharmashylyghymen tanysyp, Qyzylordanyng jastary ózderining qyzyljarlyq dostaryn alandatyp, tolghatyp jýrgen mәseleler haqynda habardar bolady. Aymaqtaghy jurnalister respublikalyq basylymdardaghy zamandastarymen aralasyp, ortaq taqyryptar tónireginde oy bólise alady. Sonday-aq portal arqyly elimizge tanymal túlghalargha barlyghymyz súraq qoyyp, olardyng últtyq dәrejedegi internet-konferensiyalaryn ótkizip otyramyz.
Portalymyzdyng atyn «Abay.kz» dep qoyymyzgha jәne bir sebep bar. Bizding týsinigimizshe, abayshyl úrpaq elimizding ótkeni men býginine hәm ertenine sergek qarap, abay boluy abzal.
Olay bolsa, әlem kartasynda ailapat kólemimen tanbalanghan jerimizding býtindigi men últymyzdyng tútastyghyna abay bolayyq!
Kók nayzasyn kóldeneng ústap jortqan babalardyng erligi men múrasyna, bolashaqtan alapaty asqan Alash júrtyn kórgisi kelip, ghúmyryn kýrespen ótkergen ghaziz aghalar amanatyna abay bolayyq!
San ghasyrdyng sabaghynan týzilip, sanamyzdy qalyptastyryp úly dala tósinde saltanat qúrghan salt-dәstýrimizge abay bolayyq!
Kórikti oiymyz ben keudemizdegi sәuleni sóiletken tilimizdi tilip tastaugha bar әreketterden abay bolayyq!
Tartyp mingenning taqymynda ketken tarlanbozday taghasy taugha qadalyp, túyaghy qúmgha singen baba tarihymyzdy endi bireuler enshilep almas ýshin abay bolayyq!
Qara jerding qyrtysyn jamylghan qazyna-baylyghymyz úqsatyp ústamaytynnyn, ter tógip tistemeytinning úry qaltasynda ketpes ýshin abay bolayyq!
Syqpytyn jasyryp kelip, ortamyzgha syna qaghyp oinaytyn syrtqy mýdde, synyq peyilden abay bolayyq!
Bar qazaq - bir qazaq. Bir qazaq - bar qazaq. Yghyp sóilemeytin, yqtap ómir sýrmeytin bekzat bolmysymyzgha abay bolayyq!
Altay men Atyraudyn, Alatau men Arqanyng arasyndaghy aqparat kenistigining alatayday býlinbeuine abay bolayyq!
Abayshyl bolayyq, aghayyn! Abay bolayyq!
15 sәuir, 2009 jyl


c: text/html

text:
Gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy işgärleriniň güni bellenilip geçildi
17.09.2021
Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany ýylynyň taryhy wakasy bolan mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň öň ýanynda türkmen ili şanly senäni — Gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy işgärleriniň gününi uly dabara bilen belläp geçdi. Uly toýuna barýan halkymyz hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda şanly ýylymyzy zähmet üstünlikleri bilen dabaralandyrýar.
Geçen şenbe güni welaýat häkimliginiň mejlisler zalynda gürrüňi edilýän baýramçylyk mynasybetli dabaraly maslahat geçirildi. Oňa welaýat häkimliginiň ýolbaşçylary, jogapkär işgärleri hem-de ýokarda ady agzalan pudaklaryň işgärleri gatnaşdylar. Dabaraly maslahatda welaýatyň häkimi Döwranberdi Annaberdiýew hormatly Prezidentimiziň Gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy işgärlerine Gutlagyny okady. Ýygnananlary toý dabarasy alyslara aşan Gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy işgärleriniň güni bilen mähirli gutlady we täze üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra maslahatda Mary DES-iniň gazturbina sehiniň başlygynyň orunbasary Atamyrat Haýdarow, Türkmenistanyň döwlet Energetika institutynyň sanly elektronika we elektronika kafedrasynyň mugallymy Merdan Orazmeredow, “Maryenergo” önümçilik birleşiginiň relegoragy, awtomatika we ölçeg bölümçesiniň ussasy Parahat Orazmämmedow, “Marynebitgazgurluşyk” trestiniň 5-nji gurluşyk-gurnama edarasynyň meýilnama-önümçilik bölüminiň başlygy Kerwen Durdyýew we beýlekiler çykyş etdiler. Olar ýygnananlary şanly sene bilen gutlap, işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdiler. Dabaraly maslahatda gurluşykda, energetika pudagynda we jemagat hojalygynda zähmet çekýän önümçiligiň öňdebaryjylaryna gymmat bahaly baýramçylyk sowgatlary dabaraly ýagdaýda gowşuryldy. Bu baýramçylyk maslahatynda aýdym-sazlaryň ýaňy belentden ýaňlanyp, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanymyzda toýlarymyzyň toýlara ulaşýandygyny äşgär etdi. Milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudaklarynyň işgärleriniň gününe bagyşlanan dabaraly maslahat oňa gatnaşanlarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy.
B. MERGENOW.
SURATDA: dabaraly maslahatdan pursat.
Suratlary düşüren Şamyrat AMADOW.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jambyl oblysynda 7 aıdyń ishinde 431 mas júrgizýshi ustalǵan
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynyń PD bastyǵy Janat Súleımenovtiń basshylyǵymen jol-kólik oqıǵalary jáne onyń saldaryn boldyrmaý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly jedel keńes ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aǵymdaǵy jyldyń jeti aıynyń qorytyndysy boıynsha óńirde boıynsha jol-kólik oqıǵalarynyń sany artqan, alaıda polıtsııa qyzmetkerleri jol jaǵdaıyn turaqtandyrý boıynsha turaqty negizde profılaktıkalyq jumystar júrgizýde.
Statıstıkalyq taldaý nátıjeleri jol-kólik oqıǵalarynyń 98 paıyzy (576-nyń 570-i) júrgizýshilerdiń kinásinen oryn alǵanyn kórsetedi. Olardyń negizgi sebepteri-jyldamdyq rejımin arttyrý jáne kólik júrgizý barysynda uıyqtap ketý. Sondaı-aq, syrtqy faktorlar, máselen, jol keptelisi, táýliktiń qarańǵy mezgili, qolaısyz aýa-raıy jáne basqa da faktorlar áser etedi. «Batys Eýropa-Batys Qytaı» respýblıkalyq kólik joldarynda júrgizilgen hronometrajǵa sáıkes, bir táýlik ishinde Jambyl oblysynyń aýmaǵy arqyly 8 myńnan astam kólik ótedi. Onyń ishinde 7 myńǵa jýyq jeńil avtokólik jáne basqa aýyr júk kólikteri bar.
Aǵymdaǵy kezeńde patrýldik qyzmet ınspektorlarymen 123 myńnan astam jol qozǵalysy erejelerin buzýshylyq deregi anyqtaldy, bul ótken jylǵy kezeńmen salystyrǵanda 57,7 paıyzǵa artyq. Sondaı-aq 431 júrgizýshi mas kúıinde ustaldy, 199 azamat sot sheshimderi boıynsha júrgizýshi kýáliginen aıyryldy. Jol qozǵalysy erejelerin buzýshylarǵa 1 mlrd 37 mln teńgeden astam somaǵa aıyppul salyndy.
Apattylyq jaǵdaıyn tómendetý úshin turaqty túrde jedel-aldyn alý is-sharalary júrgiziledi.
«QazAvtoJol» UK» aktsıonerlik qoǵamymen birlesip, respýblıkalyq kólik joldarynyń avarııalyq-qaýipti ýchaskelerinde shý jolaqtaryn qosymsha túsirý, jol belgilerin, aqparattyq tablolardy (aýa-raıynyń nasharlaýy, kóktaıǵaq, eń joǵary jyldamdyqty shekteý-50 km/saǵ)ornatý jáne kólik quraldarynyń jyldamdyǵyn ólsheý boıynsha «Avtoýragandardy» qoıýǵa qatysty jumystar jalǵasýda.
Keńes barysynda jol basqarmalary men qyzmet basshylarynyń apattylyqty azaıtý jónindegi esepteri tyńdaldy. Sondaı-aq, QR Іshki ister mınıstri polıtsııa general-leıtenanty E. Z. Turǵymbaevtyń tarapynan qoıylǵan osy baǵyttaǵy mindetterdi oryndaý maqsatynda birqatar tapsyrmalar berildi.


text:
Dostym gözümiñ öñünde ýandy. (Ybratlyk)
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Her bir ynsanyñ toba gelip, namaza başlap öz Robbiniñ ýoluna gelmegine bir zat sebäp bolýar. Kimlerine ýaşlykdan ene-ata öwredýär. Kimleri dost-ýary sebäp bolýar. Kimleri bolsa durmuşynda ýa-da başgalarynda bolup geçen waka sebäp bolýar. Kimsi bolsa, indi boldy meni ýaradan bar, ol meniñ Robbim men onuñ diýeni bilen bolmaly diýip, dogry ýola gelýär. Hiçden giç ýagşy diýilişi ýaly esasy zat toba gelmek, ögüt-nesihat almak, haky diñlemek we ybrat alyp başarmakdyr. Çünki ençeme ynsanlar bardyr Allah Tagalanyñ Kuran-Kerimde aýdyşy ýaly olaryñ gulagy bardyr emma olar kerdir. Çünki olar haky diñlemediler. Ençeme gözli ynsanlar bardyr, emma olar hakykatda kördir. Çünki haky görmek islemezler, ybrat almazlar. Olarda kalp bardyr, emma olaryñ kalplary daşdan hem gatydyr. Allah Tagalanyñ aýdyşy ýaly olar haýwandan hem beterdirler.
Pygamberleriñ atasy Ybraýym aleýhis salamyñ kakasy Äzer butparazdy we but ýasap satýardy. Öz elleri bilen ýasan butlaryna ybadat edýärdiler. Haçanda Ybraýym (aleýhis salam) kakasyny musulman bolmaga we Allahy birläp, ýeke-täk Oña ybadat etmäge çagyranda, kakasy ogluna garşy çykdy we müşrik bolup öldi. Gaty geñ. Ogly Pygamberleriñ atasy, kakasy bolsa butçy müşrik. Haçanda Nuh (aleýhis salam) öz kowum-garyndaşlaryny Yslama çagyranda öz bagryndan önen ogly oña iman etmedi. Gaty geñ waka. Kakasy gämi guryp öz tarapdarlary bilen halas bolanda, ogly müşrik bolup galdy we suwda gark boldy. Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) dädesi Ebu Talib Pygamberimizi gaty gowy görýärdi we ony hemişe gorap gezýärdi. Müşrikleriñ öñünde oña arka çykýardy. Haçanda öljek bolup ýatyrka Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) oña Kelimesini aýtmagyny islände, ata-babalarynyñ butlaryndan ýüz öwürip bilmän müşrik bolup öldi.
Hawa eziz doganlar ybrat aljaga ybrat kän, emma ybrat alasy gelmeýän we güne seredip gözüni ýumup garañky düşdi diýýänler elbetde wgyz-nesihat, ögüt-ündeg, ybrat alyp bilmezler. Allah Tagala bizi ybrat alýan we kalby haka açyk gullaryndan etsin.
Ebu Abdullah gürrüñ berýär: Bir näçe wagt mundan öñ durmuşymda bolup geçen we ýaşaýyşymy düýbünden üýtgeden wakany nädip gürrüñ berjegimi bilemok. Aslynda men bu wakany hiç kime gürrüñ bermezligi karar berendim, emma Allah Tagalaga bolan gorkym we söýgi diýip, ýalan zadyñ yzyna düşüp ýören ýaşlara nesihat we ybrat bolsun diýip, aýtmagy niýet etdindim....
Biz üç sany dostduk. Keýpi-sapa, haramlyk etmek üçin jemlenişýärdik. Aslynda biz dört kişidik, dördünjimiz şeýtandy. Dürli hileler, owadanja sözler bilen gyzlary yryp, şäheriñ daşyna äkidýärdik. Ol ýerde biziñ duýgylarymyzyñ ölüp, doñ ýürekliligimizi, özleriniñ ýalwaryşlaryna üns bermeýişimizi gören gyzlar haýran galýardylar.
Günlerimizi şeýdip keýp çekip dagda, deñizde geçirýärdik. Emma günleriñ birinde ýatdan çykmajak waka boldy......Her gezekki boluşy ýaly keýp çekmäge gitdik. Hemma zat taýýardy. Adama bir oljada yrypdyk. Lagnatly içgiler.....Ýatdan çykan ýeke zat iýmitdi.....Bir salymdan soñra içimizden biri öz ulagy bilen agşamlyk almaga gitdi. Gidende çak bilen sagat altydy. Bir sagat geçdi ol ýokdy. Sagat on boldy welin, men ony gaýgy edip öz ulagym bilen onuñ yzyndan gitdim. Ýoldan ep-esli gidemsoñ ýoluñ gyrasynda ýanyp duran uly ot gördüm. Ýanyna ýetemde bolsa, haýran galdym çünki ýanyp duran ulag dostumyñ ulagydy. Derrew onuñ ýanyna baryp, ony ulagdan çykarmaga çalyşdym. Onuñ bedeniniñ ýarysy ýanyp kömür ýaly gara bolanyny görüp doñup galdym. Henizem ol diridi. Birden gözlerini açdy we sakawlap ....Ot, Ot diýdi.
Ony öz ulagyma salyp hassahana äkitmäge karar berdim. Emma ol maña göz ýaş içinde: Peýdasy ýok....ýetişmerin....diýdi.
Göz ýaş içinde dostumyñ ölüşüne seredip durdym. Birden ol: Oña näme jogap bereýin diýdi. Añk bolup oña: Ol kim diýdim. Çuñ guýudan gelen ses ýaly Allah diýdi.
Bütin tenimi we duýgularymy titreden elhenç duýgy duýdym. Dostym erbet bir ses çykardy we soñky demi çykdy. Näçe wagt geçsede ölen dostym göz öñümden gitmeýärdi.
Ataş ony ýutdy we ol gygyrýardy...
Oña näme jogap bereýin, Oña näme jogap bereýin...
Şol soragy öz özüme soradym: Men näme...Men näme jogap bererin? Ýene gözlerim doldy. Düşnüksiz duýgy, tüýlerim diken-diken boldy....we şol wagt erte namazy üçin aýdylan azan sesini eşitdim: Allahu Ekber Allahu Ekber Eşhedu En lä ilähe illallah.....Eşhedu enne Muhammeden Rasullah...Haýýe alasalah. Men bunyñ meni durmuşymyñ garañky günlerine perde çekmäge çagyran çakylykdygyny duýdym. Meni Nura we Hidaýet ýoluna çagyrýardy. Ýuwyndym, täret aldym, bedenimi ýyllardyr çümüp giden nejislikden päkledim. Namaz kyldym we şol günden bu güne çenli ýeke namazymy hem sypdyrmadym.
Allah Tagalaga hamdlar bolsun, men düýbünden başga adam boldum. Allahyñ izni bilen umrä gitmek nesip etdi. InşAllah nesip bolsa haja giderin.....Ömür Allah Tagalanyñ elindedir. (Abdulhamid Bilali, Hijapsyz zenanlar üçin kitabyndan)
Allaha Tagala bizi dinimiz yslamdan aýyrmasyn.


text:
Qazaqstanda Túrkitildes elder jastarynyń sammıti ótedi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bıyl «Túrkistan – túrki áleminiń besigi» atty Túrkitildes eldiń jastarynyń sammıti ótkizilmek. Bul týraly halyqqa esep berý kezdesýinde QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jastar saıasatyn júzege asyrý barysynda shet memlekettermen ózara tájirıbe almasý da únemi nazarda. Bul rette, bıyl halyqaralyq deńgeıde «Túrkistan – túrki áleminiń besigi» Túrkitildes elder jastarynyń sammıtin, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesi» elderiniń jastar forýmyn ótkizý josparda bar», - dedi mınıstr.
Sonymen qatar ol otbasy saıasaty baǵytynda «2030 jylǵa deıin genderlik jáne otbasylyq saıasat tujyrymdamasyn iske asyrýdyń is-sharalar josparynyń» ekinshi kezeńi bekitilgendigin aıtty. Tujyrymdama negizinen otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý, reprodýktıvti densaýlyq kútimi, genderlik teńdik, turmystyq zombylyqty boldyrmaý máselelerin qamtıdy.
«Onyń ishinde turmystyq zombylyqpen kúres máselesi óte ózekti. Ókinishke oraı, byltyrǵy karantındik oqshaýlaný kezinde turmystyq janjal faktileri kúrt óskeni bilindi. Al bul máselemen aınalysatyn ortalyqtar elimizdegi tek iri qalalarda ǵana shoǵyrlanǵan. Qazir el aýmaǵynda turmystyq zombylyq qurbandaryna arnalǵan 65 daǵdarys ortalyǵy jumys jasaıdy. Degenmen búginde árbir aýdan jáne qalada osyndaı ortalyqtar ashý qolǵa alynýda. 2025 jylǵa deıin olardyń sanyn 234-ke jetkizý kózdelip otyr», - dedi Aıda Balaeva.


text:
Häzirki wagtda infrastruktura, programma üpjünçiligi, amaly programmalar, hyzmatlar, önümler ýa-da operasiýa ulgamy bolsun, hemme zat buluda geçýär. Netijede, buluda geçmek üçin milliardlarça dollar maýa goýulýar. Bu makalada bolsa iň meşhur bulut üpjün edijilerine, bulut hasaplaýyş tekliplerine we bulut hyzmatlaryny döredijiniň nukdaýnazaryndan haýsy bulut üpjün edijisini saýlamalydygyna giňişleýin seredeliň.
Bulut hasaplamasy näme?
Bulut hasaplamasy – kärhanalara we şahsyýetlere wirtual maşynlar, maglumat bazalary, gaýtadan işlemek, ýat, hyzmatlar, saklamak, habarlaşma, wakalar we töleg ýaly hasaplaýyş çeşmelerini sarp etmäge mümkinçilik berýän web hasaplamasydyr. Bulut hasaplama pikirleri eýýäm 1960-njy ýyllarda Jon Makkartiniň özüniň haçan-da bolsa bir wagt kompýuter hasaplamalary “umumyhalk utilitalarynyň” kömegi bilen amala aşyrylar çaklamasyny dile getireninde ýüze çykdy. Bulut hasaplama ideologiýasy aragatnaşyk kanallarynyň çalt ösmegi we ulanyjylaryň depginli artýan talaplaryna baglylykda 2007-nji ýylda meşhurlyga eýe boldy diýip kabul edilýär. Bulut hasaplamalar predmet giňişliginde: semantiki gözlegde, sosial ulgamlarda, bilim bazalarynda, foton ktistallaryň modelirlemesinde, DNK yzygirliliginiň gözleginde graflar bilen bagly ýumuşlary çözmek üçin ulanylýar.
Bulut hasaplamasyny esasy üç görnüşe bölmek bolar:
1.Hyzmat hökmünde programma üpjünçiligi (SaaS)- başga biri tarapyndan işlenip düzülen we ýerleşdirilen programma üpjünçiligidir. Kompaniýalar ýa-da şahslar zerur bolanda ulanyp bilerler.
2.Hyzmat hökmünde platforma (PaaS)- doly ösüş gurşawyny hödürleýär we bulut enjamlary, şol sanda ösüş, synag, hil gözegçiligi, düzediş we ýerleşdirmek üçin gurallar we hyzmatlar.
3.Hyzmat hökmünde infrastruktura (laaS)-esasy komponentleri bar bolan ösüş we synag gurşawyny, wirtual maşynlary, web sahypasyny ýerleşdirmek, saklamak, ätiýaçlyk nusgasy, tor, serwerler, operasiýa ulgamlary, orta programma üpjünçiligi, maglumatlar we amaly programmalar we ýokary öndürijilikli hasaplama (HPC) çalyşmak üçin ulanylýar.
Häzirki wagtda öňdebaryjy bulut hyzmatyny üpjün ediji kompaniýalaryň köpüsi bu hyzmatlaryň hemmesini hödürleýär. Bulut hasaplamasynda iki lider Amazon we Microsof Azure, ondan soň Google, Alibaba we IBM bar. Bu makalada iň ýokary bulut tehnologiýalarynyň hyzmatlaryny üpjün edijileri we olaryň görnüşlerini deňeşdireris.
“Canalys” hasabatyna görä, iň meşhur bulut hyzmatyny üpjün edijileri 2020-nji ýylyň 4-nji çärýeginde Amazon 28%, Azure, Google we Alibaba degişlilikde 50%, 58% we 54% ösdi. Bu hasabatda Amazon umumy bulut bazarynyň 31% -ini eýeleýär, ondan soň degişlilikde 20%, 7% we 6% bilen Azure, Google we Alibaba bar.
№1. Amazon Web Services (AWS)
Amazon Web Services (AWS) 2002-nji ýylda döredilen Amazon kompaniýasydyr. AWS dünýäde iň meşhur bulut hyzmatyny üpjün edijidir. “Amazon Web Services” (AWS) dünýädäki iň doly we giňden ulanylýan bulut platformasy bolup, dünýädäki maglumat merkezlerinden 165-den gowrak doly hyzmatlary hödürleýär. Bularyň käbiri wirtual hususy bulut, AWS maglumatlary geçirmek, ýönekeý ammar hyzmaty, elastik hasaplaýyş buludy, AWS açar dolandyryş hyzmaty, AmazonCloudWatch hyzmaty, ýönekeý habar beriş gullugy, baglanyşyk bazasy hyzmaty, CloudTrail we ýönekeý elektron poçta bölümi. Bu hyzmatlar millionlarça müşderi tarapyndan ulanylýar.
AWS dünýä elýeterliligi
AWS başga bir bulut üpjün edijisi ýaly sebitlerde iň uly global gurşawy hödürleýär ýa-da dünýädäki 25 geografiki sebitde 78 AZ-ny öz içine alýan elýeterlilik zolaklary bar.
AWS dünýä, ABŞ we beýleki ýurtlar üçin 40-dan gowrak şahadatnama berýär.
№2. Microsoft Azure
Microsoft Azure, iň çalt ösýän bulutlaryň biridir. Azure, AWS we Google Buludy çykandan birnäçe ýyl soň işe girizildi, ýöne öňdebaryjy bulut üpjünçisi bolmak üçin henizem kynçylyk çekýär. Microsoft Azure ýakynda ABŞ-nyň hökümetiniň 10 milliard dollarlyk şertnamasyny gazandy.
Microsoft Azure-iň girdejisini çaklamak kyn bolsa-da, Microsoft soňky çärýekdäki girdejisini üç kategoriýa böldi: öndürijilik we iş amallary, akylly bulut we şahsy hasaplama. Degişli girdejiler 11,0 milliard dollar, 11,4 milliard dollar we 11,3 milliard dollar boldy.
Microsoft-yň Azure girdejisiniň 33 milliard dollardan 35 milliard dollara çenli ýokarlanmagyna garaşylýar. Bu Azureni dünýäniň iň girdejili bulut hyzmatlarynyň birine öwürýär.
Azuranyň aýratyn programma hyzmaty
Akylly bulut Azurany iň özüne çekiji we iň akylly edýän zat, öňki Microsoft önümleriniň we hyzmatlarynyň bulutdaky aýratyn teklibi. Azuranyň bulutdaky artykmaçlygy, akyl-paýhasyna baglydyr. Azure iň täze we iň köp sanly akylly önümleri we hyzmatlary hödürleýär.
“Microsoft Windows” – Windows operasiýa ulgamy we SQL Server maglumat bazasy indi Windows Wirtual Desktop arkaly bulutda elýeterlidir. Microsoftyň garyşyk hakykat tehnologiýasy (HoloLens önümleri) Azure bulutynda hem bar. Microsoftyň TFS we VSTS indi Azure-de Azure DevOps arkaly elýeterlidir. Microsoft, Al + Machine Learning-de öňdebaryjydyr we Microsoft Biliş Hyzmatlary kompaniýanyň iň täze tekliplerinden biridir. Azure, beýleki bulut üpjün edijilerinden has köp maglumat merkezini hödürleýär.
№3. IBM buludy
IBM tarapyndan işlenip düzülen IBM buludy, kärhanalar üçin bulut hasaplaýyş hyzmatlarynyň ýygyndysy. Beýleki bulut hyzmatyny üpjün edijiler ýaly, IBM buludyna döwlet, hususy we gibrid bulut modelleri arkaly laaS, SaaS we PaaS hyzmatlary girýär.
Hasaplama, aragatnaşyk, ammar, bulut paketleri, dolandyryş, howpsuzlyk, maglumat bazasy, analitika, emeli intellekt, IT, ykjam, ösüş gurallary, blokirleme, integrasiýa, göç, hususy bulut we VMware.
Ýyllyk girdeji: 19,16 milliard dollar.
№4. Google buludy
Google bulut platformasy “AWS” we “Azure” ýaly, “Google bulut” hem hasaplaýyş, ammar, şahsyýet, howpsuzlyk, maglumat bazasy, emeli intellekt we maşyn öwreniş, wirtuallaşdyrma, DevOps we başgalar ýaly dürli kategoriýalarda şuňa meňzeş hyzmatlary hödürleýär.
Emeli intellekt we maşyn öwrenmek, API dolandyryş, hasaplaýyş, konteýnerler, maglumatlar analitikasy, maglumat bazalary, dörediji gurallar, saglygy goraýyş we durmuş ylymlary, gibrid we köp bulutly tehnologiýalar, IT, dolandyryş gurallary, media we oýun, göç, tor, howpsuzlyk we şahsyýet, serwersiz hasaplama we saklamak.
Google önümleri bulutda Google Suite, Google kartalar platformasy, Google enjamlary, Google şahsyýeti, ýaly bulutda hödürlenýär.
Google buludynyň hyzmaty 20 sebitde, 61 zolakda we 200-den gowrak ýurtda elýeterlidir.
“Google bulut” zonalarynyň sany ýyllyk girdejisi 8 milliard dollara golaýlaýar.
№5. Alibaba buludy
Alibaba buludy 2009-njy ýylda esaslandyryldy we merkezi Singapurda hasaba alyndy. Ilkibaşda Alibabanyň öz elektron söwda ekosistemasyna hyzmat etmek üçin döredilipdi we häzirki wagtda köpçülige hödürlenýär. Alibaba buludy Hytaýdaky iň uly bulut hyzmatyny üpjün ediji.
Alibaba elastik hasaplama, ammar we CDN, tor, maglumat bazasy hyzmatlary, howpsuzlyk, gözegçilik we dolandyryş, domenler we web sahypalary, analitika we maglumat tehnologiýalary, amaly hyzmatlar, media hyzmatlary, orta programma üpjünçiligi ýaly dürli kategoriýalarda dürli önümleri we hyzmatlary hödürleýär.
“Alibaba buludy” 19 sebitde we 56 sany elýeterlilik zolagynda bar.
Alibaba buludyň ýyllyk girdejisi 4,5 million dollar.
Haýsy bulut has gowy?
2019-njy ýylyň iýul aýyna çenli hyzmat (laaS) hökmünde bulut infrastrukturasy üçin Gartner Magic Quadrant-a görä, AWS ýerine ýetirmek ukybynda öňdebaryjy, emma Microsoft Azure öňdeligi eýeleýär. “Google” ýaryşda üçünji orunda, şeýle-de“Alibaba” we “IBM” bar.
Bu ýerde oturyp, haýsy buludyň iň gowudygyny jedel edip bilsek-de, bir ululyk hemmesine laýyk gelmezligi mümkin. Şeýle bolýança Microsoft Azure we AWS hökümi, bulut üstünligi ugrundaky ýaryşda gapma-garşy gelýär. Ikisi hem meňzeş önümleri, hyzmatlary we bahalary hödürleýär. Şeýle-de bolsa, Google, IBM we beýleki bulutlar günsaýyn gowulaşýar.
Işim üçin bulut üpjün edijisini saýlasam, Azure ýa-da AWS bolardy. Munuň sebäbi äşgär: iki kompaniýa hem ýaryşda öňde barýarlar. Olaryň haýsydyr biri bilen ýalňyşyp bolmaz.
Beýleki bulutlar tarapyndan hödürlenýän belli bir gurallar we hyzmatlar bar bolsa, alternatiwalary hem saýlap bilersiňiz. Mysal üçin, IBM Watson, IBM bulut hyzmatynda ulanylýan özboluşly önüm.
Uly kärhanalaryň köpüsinde birnäçe bulut ulanylýar. Müşderilerimiň biri faýl saklamak we habarlaşmak üçin AWS, DevOps üçin Azure, maglumat bazalary we dörediji gurallar, resminamalar we e-poçta üçin Google buludy ulanýar.
Kuwwatgeldi ÇARYÝEW,
Türkmenistanyň döwlet Energetika
institutynyň talyby
TMÝG-niň işjeň agzasy.


text:
Kopernigiň Älem baradaky taglymaty
Kopernigiň Älem baradaky taglymaty, Nikolaý Kopernigiň älemiň gurluşy barada işläp düzen nukdaýnazarydyr. Kopernik bu barada 1543-nji ýylda çapdan çykan "Asman sferasynyň aýlanmasy barada" atly kitabynda ýazýar. Bu taglymata geliosentrik sistema diýilýär.
EsaslaryEdit
- Dünýäniň merkezinde Ýer dälde Gün (grekçe gelios) ýerleşýär;
- Şar şekilli Ýer we oňa meňzeş hemme planetalar Günüň daşynda bir ugurda we öz diametrleriniň biriniň daşyndan aýlanýarlar;
- Planetalaryň Günüň daşyndaky ýollary (planetalaryň orbitalary) halka şekillidir;
- Planetalaryň hereketleriniň tizligi hemişelikdir, ýagny planetalaryň hereketi deňölçeglidir, orbita Güne ýakyn boldugyça planetanyň orbita boýunça hereketiniň çyzykly tizligi uludyr.
Bulardanam daşary, Kopernik Aý Ýeriň daşyndan aýlanýar we hemra hökmünde Ýer bilen bilelikde Günüň daşyndan aýlanýar diýip hasaplapdyr.
ÇeşmeEdit
M.A.Annamanow, H.Meläýew. Astronomiýa. Ýokary okuw mekdepleriniň talyplary üçin okuw gollanmasy. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2010.


text:
Saglyk meselesi bilen iş salyşýan bilermenler we ruhanylar şu ýyl tomus paslyna gabat gelen oraza aýynda dindarlaryň iýmek-içmekden saklanmaklarynyň olaryň saglyk ýagdaýyna ýetirip biljek täsiri dogrusynda käbir aladalaryny beýan edýärler. Ýöne 14 ýaşly Aman Rowşenow diýen gyrgyz ýetginjegi muny asla alada edinenok.
«Men 8-nji klas okuwçysy, adym Aman, ertir oraza aýy başlanýar, agzymy beklemekçi, 5 ýyldan bäri her ýyl agzymy bekläp gelýärin. Ol meniň saglygyma oňaýsyz täsir ýetirenok, atam-da muňa garşy däl, agyz beklemgi gowy görýärin. Ol meniň saglygyma hem ruhy ýagdaýyma peýdaly» diýip, Aman aýdýar.
Ýöne, muňa garamazdan, lukmanlar dindarlary oraza aýynda öz saglyklaryna seresaply çemeleşmäge çagyrýarlar.
Oraza aýy Merkezi Aziýada 20-nji awgustda başlandy. Eýranda we Liwanda 21-nji, ABŞ-da bolsa, 22-nji awgustda başlanýar. Ýöne tomsuň jokrama yssy howasy bir ýa-da iki günde üýtgemez. Şonuň üçin doktorlar bu meslede öz aladalaryny bildirýärler.
Lukmanyň pikiri
Gyrgyzystanly lukman Ramis Usenbekow Azatlyk radiosyna bu baradaky aladasyny şeýle beýan etdi: «Saglygy saklaýyş nukdaýnazaryndan agyz beklemegiň köp peýdasy bar, ýöne anyk bir kesele ýolugan adama onuň zyýany bolmagy-da mümkin. Üstesine häzirki yssy howa-da uly mesele, yssy howada adamyň bedeni tiz tebsiräp, oňa çalt suw gerek bolýar» diýip, gyrgyzystanly lukman aýdýar.
Birleşen Arap Emirlikleriniň Saglygy saklaýyş ministrliginiň ýokary derejeli işgäri Ali bin Şakar öz döwletinde adamlaryň saglykly agyz beklemelerine üns berilýändigini öňe sürdi: «Biz ýörite saglyk tälim-terbiýesini öwredýän bölümi ýola goýduk, adamlar oraza aýy gelip, oňa goşulyp bilerler, bu ýyl oraza aýy yssy howa gabat geldi, gün bolsa uzyn, şoňa görä-de, biz adamlaryň bu barada tälim-terbiýe edinmegine köp üns berýäris» diýip, bu lukman nygtady. Ol, şeýle-de, agyz beklemezden öň we agyz açylan mahaly iýiljek iýmitlere gaty üns berilmelidigini-de sözüne goşdy.
Tatarystanyň paýtagty Gazandan doktor Ildar Tuhwatullin agyz açylan mahaly iýiljek zatlara has üns berilmelidigini ýörite belleýär: «Agyz beklenemzden öň we agyz açylan mahaly aşa köp iýmitlenmeli däl ýa-da aşgazana zyýan ýetirjek zatlary iýmekden saklanmaly, şeýle edilen ýagdaýynda oraza olara peýdaly bolar, ylaýta-da hurma, injir, guş we balyk - ýeňillik bilen siňýär, üstesine gazly suw içmek hem maslahat berilmeýär» diýip, Tatarystanly wraç aýdýar.
Kimler borçly däl?
Owganystanly molla Mustafa Fedai Yslam dini käbir pursatlarda, mysal üçin, akyly çaşanlara agyz beklemezlige rugsat berýär diýdi. Tatar mollasy Ildus Faiz bolsa, syrkaw adamlaryň agyz beklemekleriniň peýdaly bolmajagyny aýdýar. Yrakly ahun Ali al Jubouri mysapyr we syrkaw adamlaryň agyz beklemezligine Yslamyň rugsat berýändigini aýtdy.
Saglygy saklaýyş boýunça bilermenler bu ýyl haj möwsüminde Saud Arabystanda köp adama ýokuşyp biljek doňuz dümewine-de ünsi çekip, bu babatda aladalaryny beýan edýärler. Dünýä Saglyk Guramasy Eýranda doňuz dümewi bilen kesellän 144 adamynyň gylla ýarynyň bu infeksiýany Arabystandan getirendigini aýdýarlar. Mekkä zyýarata baran müsürli bir aýal bolsa, ýurduna dolanyp gelensoň, 19-njy iýulda doňuz dümewi zerarly aradan çykdy.


text:
Mugallym sapak wagty bezzatlyk edýän okuwçynyň familiýasyny tutup “Pylanyýew, betlik etme, ýene-de dawleniýäm (gan basyşym) galyp ugrady” diýýär. Bezzat okuwçy:
- Mugallym, siz ony ölçemäň, şonda ol ýokara galmaz - diýip, gara çyny bilen maslahat beripdir.
Syçan
SSSR-li hem-de ABŞ-ly alym möhüm ylmy synagy at-sorsuz adada gizlinlikde geçirmekçi bolýar. Olaryň dünýä derejesinde tanalýan alym bolany üçin SSSR öz alymynyň ýanyna KGB-niň (Döwlet Howpsuzlyk Komitetiniň), ABŞ öz alymynyň ýanyna MRU-niň (Merkezi Razwedka Uprawleniýesiniň) işgärini janpena edip goşýar.
Ada baran günleriniň ertesi alymlar öz janpenalaryna “Biz synaga başlajak, heriňiz bir syçan tutup geliň!” diýýär. MRU-nyň işgäri sähel salymdan syçan tutup gelýär.
KGB-niň işgäri onuň yzysüre boýnuna zynjyr salnan mähnet goňur aýyny iýdip gapydan girýär. Alymlar “Biz saňa syçan getir” diýdik. Bu idekläp getireniň aýy” diýip, goh edýär. KGB-niň işgäri: “Aýymy ýa-da syçan, ony özünden soraň” diýýär.
Boýny zynjyrly aýy sandyraklap durşuna:
- Jan agalar, maňa mundan artyk zulum, sütem etmäň, men syçan - diýipdir.
Ýunus Emre
Ýetginjek ýokary okuw jaýyna girmek üçin giriş ekzamenini tabşyrýar. Çeken biletindäki sowallara jogap berip bilmeýär.
Ekzamen alýan mugallym ony ekzamenden ýykmaga dözmän “Sen filologiýa fakultetine okuwa girmekçi bolýaň, Ýunus Emräniň kimdigini bilýärmiň?” diýip, ugrukdyryjy sowal berýär. Ýetginjek “Ýok” diýýär.
Mugallym oňa kanagatlanarsyz baha goýýar. Ol daşara çykanda indi ekzamene girjek bolup duranlar “Nätdiň, geçdiňmi?”diýip soraýar. Ekzamenden ýykylan:
- “Tanşyň bolmasa, okuwa girip bilmersiň” diýýänleri dogry eken. Ekzamen alýan mugallym “Ýunusy tanaýarmyň?” diýip, bir tanşynyň adyny tutdy. “Ýok” diýdim. “Ýunusy tanamaýan bolsaň, gidiber” diýip ýykdy. Ýunus para ýygnap getirýän araçy kezzap bolmaly. Garaz, tanşyň bolmasa, okuwa girip bolmaýanyna gözüm ýetdi - diýip zeýrenipdir.
Sowal-jogap
- Hiç zat bilmeýän, ýone hiç zat bilmeýänini bilýän adam kim
bolup biler?
- Professor.
-Hiç zat bilmeýän, hiç zat bilmeýäninem bilmeýän adam kim
bolup biler?
- Prezident.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Lukmançylyk (sanitar) awiasiýasy syrkawlary we heläkçilik çekenleri hassahana we saglyk merkezlerine eltmek meselelerini çözmek üçin niýetlrndirilen. Sanitar awiasiýasynyň hyzmatynda, – uçar şeýle-de hem dikuçar ýaly islendik pursatda siziň hyzmatlaryňyz üçin taýýar bolan iň gowy howa gämileri bar.
Bular ýaly dessine ýerine ýetirilýän, ýokary derejeli hyzmatlaryny AVIAV TM (Cofrance SARL) araçy kompaniýasy ýerine ýetirýär. Cofrance SARL («Кофранс САРЛ») bazasynda, bortunda: ýokary funksional intensiw terapiýa blogy, ýük gapylary, nosilkalary ýüklemek üçin işlenip taýýarlanan rampa çyralary ýaly, ähli zerur bolan enjamlary bilen gowy üpjün edilen howa gämileri bar.
«Cofrance SARL» kompaniýasynyň uçarlarynda we dikuçarlarynda ýüküň şular ýaly görnüşlerini daşaýarlar we eltip berýärler: howada ýük daşamak 300, howada ýük daşamak 200, şeýle-de hem howada dürli derejeli agyr hassalary daşamak ýaly ýüklerini dünýäniň islendik nokadyna eltýärler. Zerurçylygy ýüze çykan ýagdaýynda hassanyň ýany bilen onuň hossarlary, dürli hünäri bolan lukmançylyk işgärleri hem gidýärler. Howa gämisiniň çaga dogurjak aýal üçin kireýine alynan ýagdaýynda, uçaryň bortuna ýörite çaga dogurdýan lukmany-akuşeri çagyrýarlar.
«Cofrance SARL» kompaniýasy ökde uçarmanlary we ýokary derejeli bortprowodniklary bilen 24/7 režimynda hyzmatdaşlyk alyp barýar.
Müşderilerimizi bellenen nokadyna çenli eltmek ýaly hyzmatlarynyň amala aşyrylyşy ýaly, hassalary, gyssagly ýagdaýlarda heläk bolanlary (dikuçarda) barmasy kyn bolan ýerlerinden hem çykarmak ýaly hyzmatlary hem ýerine ýetirilýär. Howada ýük daşamak 200 hyzmaty müşderi tarapyndan bellenen, islendik nokadyndan amala aşyrylýar.
«Cofrance SARL» araçy kompaniýasy diňe bir howa daşamalaryny amala aşyrmany, eýsem müşderilerini hukukçylaryň kömegi (hassanyň daşary ýürt keselhanasyna ýerleşdirilen ýagdaýynda gyssagly ýagdaýda wiza resmileşdirmek ) bilen hem üpjün edýär, şeýle-de hem uçaryň bortuna çenli hassany awtoulagda (zerurçylygy bolan ýagdaýynda – reanimasiýa awtoulagynda) eltmegi gurnaýar.
AVIAV TM (Cofrance SARL) kompaniýasyny saýlamagyňyzyň sebäpleri
«Cofrance SARL» araçy kompaniýasy AMIAA (ABŞ-nyň Milli iş awiasiýa assosiasiýasy) we ÝIAA (Ýewropa iş- awiasiýa assosiasiýasy) ýaly ýörite awiasiýa assosiasiýalarynyň agzasy bolup durýar. Awia bazarynda işlemeginiň döwründe kompaniýanyň hünärmenleri uly tejribe topladylar we ajaýyp abraý gazandylar.
Kompaniýanyň ähli işgärleri rus dilinde suwara gürleýärler, bu bolsa rus dilinde gürleýän müşderiler bilen habarlaşmagy has hem ýeňilleşdirýär.
Kompaniýanyň ähli hyzmatlaryň ygtyýarnamasy bar.
Firmanyň hünärmenleri bilen dürli ýollar arkaly habarlaşmak mümkin – telefon, internet, sms arkaly, kompaniýanyň iş dolandyryjylary bilen ýa-da web sahypasyna zaýawka bermek bilen.
Biz işi ökde we çalt alyp barýarys, wagtyň we adamyňjanynyňgymmatyny bilýäris. AVIAV TM (Cofrance SARL) kompaniýasynyň lukmançylyk awiasiýasy: ýokary hil, ýokary hünär derejesi we çalt hereket etmek.