text:
Ýakynda Gazagystanyň dürli habar çeşmeleri bu ýurduň ýedi sany raýatynyň Türkmenistanyň serhet ýakasynda türkmen serhetçileri tarapyndan tussag edilendigi barada maglumat ýaýradypdylar. Geçen hepde Gazagystanyň Daşary işler ministrligi şeýle wakanyň hakykatdanam bolandygyny tassyklapdy.
Gazagystanly ýedi raýatyň 19-njy oktýabrda türkmen-gazak serhedinde türkmenistanly serhetçiler tarapyndan tussag edileni bäri 12 günüň geçendigine garamazdan, Türkmenistanyň häkimiýetleriniň henizem gazagystanly diplomatlara bu tussaglar bilen duşuşmaklyga rugsat bermän gelýändikleri barada maglumat alyndy.
“Duşuşmaga rugsat bermediler”
Munuň hakykatadanam şeýledigini çarşenbe güni Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ilýas Omarow telefon arkaly söhbetdeşlikde tassyklady.
“Gynansak-da, tussaglar bilen hiç hili duşuşyk bolmady. Şoňa görä-de, men olar barada hiç zat aýdyp biljek däl. Häzirlikçe olar bilen duşuşmaga rugsat bermediler. Munuň sebäpleri barada nähilidir bir çaklamalary öňe sürmek ýerliksiz bolar” diýip, Ilýas Omarow belledi.
Biz bu barada anygrak maglumat almak maksady bilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine-de jaň etdik. Ýöne telefony alan ministrligiň resmi işgäri gazak raýatlary barada sorag beren badymyza, telefony goýdy.
Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ilýas Omarow bolsa, bu meseläni özara dostlukly hyzmatdaşlyk ruhunda çözmäge çalyşýandyklaryny aýtdy: “Elbetde, bu bolan wakada hiç hili gowy alamat ýok. Ýöne ähli işler iki ýurduň dostlukly gatnaşyklarynyň ruhunda alnyp barylýar. Men bu mesele ýakyn wagtlarda biziň ýurtlarymyzyň ýakyn gatnaşyklaryny göz öňünde tutmak esasynda çözüler diýip pikir edýärin” diýip, Ilýas Omarow nygtady.
19-njy oktýabrda gazagystanly ýedi raýatyň türkmen-gazak serhedinde türkmen serhetçileri tarapyndan tussag edilendikleri barada Gazagystanyň habar serişdelerinde peýda bolan başky maglumatlarda bu raýatlardan dördüsiniň polisiýa işgärleridigi we üçüsiniň ýerli awçylardygy aýdylypdy.
Käbir habar çeşmeleri bu tussag edilen adamlaryň ýanyndan ýarag tapylandygyny-da habar berdiler.
Anyk we anyk däl zatlar
Şol wakadan birnäçe gün geçensoň, Gazygystanyň Mangystau oblastynyň Içeri işler departamentiniň metbugat sekretary, uly leýtenant Kaýrat Otebaý ýörite metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda bu tussag edilen ýedi adamdan dördüsiniň hakykatdanam şu oblastyň Karakiýan raýonynyň milisiýa işgärleridigini tassyklady.
Ol bu milisiýa işgärleriniň bikanun migrantlary we käbir jenaýatçylary aňtamak üçin serhetýaka zonasyna ýörite komandirowka bilen ýollanandyklaryny aýtdy.
“19-njy oktýabrda, takmynan, sagat 10:00-da bu polisiýa işgärleri serhet ýakadaky Bulaşak stansiýasyna barypdyrlar. Şol Bulaşak serhet zastawasyndan hem olar Buget zastawasyna tarap ýola düşüpdirler. Bu iki zastawanyň arylygy 70 kilometr. Ýol salgysyny alyp, polisiýa işgärleri sagat 11:10 töwereginde Buget zastawasyna tarap ugapdyrlar. Şol aralykda-da olar azaşypdyrlar. Üstesine, şol raýonda serhet zastawalarynyň belgileri-de ýok eken” diýip, Kaýrat Otebaý žurnalistlere gürrüň berdi.
Onuň aýtmagyna görä, gazagystanly bu dört polisiýa işgäri azaşyp, Türkmenistanyň territoriýasyna geçipdir: “Azaşansoňlar, olar ýalňyşlyk bilen Türkmenistanyň serhedini kesip geçipdirler. Ol ýerde harby eşikdäki adamlary görüp, olar öz ýerleşýän ýerlerini anyklamak üçin olaryň ýanyna barypdyrlar we şol ýerde-de olar tussag edilipdir. Gazagystanyň serhedinden olaryň şol tussag edilen ýerine çenli aralyk 3 müň metr”.
Kaýrat Otebaýewiň aýtmagyna görä, şol wakanyň yzy bilenem, Gazagystanyň ýedi sany raýatynyň tussag edilendigi barada Türkmenistanyň serhet gullugyndan Gazagystanyň Bulaşak serhet zastawasyna ýörite habar gelip gowşupdyr.
Ýöne Kaýrat Otebaýew gazagystanly bu dört polisiýa işgäriniň ýanynda ýene üç sany ýerli gazak ýaşaýjysynyň nähili ýagdaýda peýda bolandygy, şeýle hem olaryň ýanyndan nähilidir bir ýaragyň tapylyp-tapylmandygy barada žurnalistleriň beren soragyna jogap berip bilmedi. Ol özlerinde bu baradaky heniz anyk maglumatyň ýokdugyny aýtmak bilen çäklendi.


c: text/html

text:
Duşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman Wan Rompuý Bileleşige agza ýurtlarda uly bergileriň döremegine ýol berýän we öz ykdysadyýetleriniň konkurensiýa ukyplylygyny pese düşürýän hökümetlere garşy belli bir sanksiýalaryň ulanylmalydygy nygtap, çykyş etdi.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri düýn Brýusselde geçirýän maslahatlarynda bu ugurda täze strategiýany öňe sürdüler. Hususan-da, olar aýry-aýry ýurtlarda içerki döwlet býujeti tassyklanylmanka, bu ýurtlaryň öz býujet planlary barada özara maslahatlaşmalydyklary baradaky ideýany goldadylar.
Düýn ýewro pul birligini ulanýan 16 ýurduň ministrleri ýewro-zonada maliýe defisitini başdan geçirýän ýurtlara kredit kömegini bermek maksady üçin 440 milliard ýewrolyk kömek fonduny döretmek barada ýörite planyň proýektini-de işläp düzdüler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şenbe güni Amerikanyň Milli Hokkeý Ligasy, ýagny NHL orsýetli hokkeýçi Aleksandr Oweçkini “ýylyň iň ökde oýunçysy” diýip yglan etdi.
Munuň özi Aleksandr Oweçkiniň şeýle titula üçülenji gezek eýe bolmasydyr. Mundan ozal ol 2008-nji we 2009-njy ýyllarda-da NHL-iň “iň ökde oýunçysy” diýen titullara eýe bolupdy.
Bu gezek “Washington Capitals” komandasynyň kapitany Aleksandr Oweçkiniň gazanan baly “Pittsburg Penguins” komandasynyň hüjümçisi Sidneý Krosbiniň gazanan balyndan sähel artyk geldi.
27 ýaşly Oweçkin 2013-nji ýylyň hokkeý möwsüminde 32 gol geçirdi.


text:
Ak tam prezident Barak Obamanyň şenbe güni Siriýa babatda görülmegi mümkin çäre barada maslahatlaşmak üçin Milli howpsuzlyk geňeşçileri bilen duşuşýandygyny aýdýar.
Bu duşuşyk Siriýanyň hökümetiniň çarşenbe güni Damaskyň golaýynda zäherli gaz hüjümini amala aşyrandygy baradaky habarlar bilen bagly.
Ak tamyň resmisiniň beýanatynda Waşingtonyň görüp biljek çäreleriniň geriminiň giňdigi aýdylýar.
Ol resmi Obama aňtaw-maglumat gullugyna Siriýanyň hökümet güýçleriniň himiki ýaraglary ulanyp-ulanmandygyny görkezýän faktlary we subutnamalary toplamak barada görkezme berdi diýdi.
Obama anna güni CNN-de efire berlen interwýusynda eger diýilýänler subut bolsa, bu ýagdaý "Amerikanyň ünsüni talap eder" diýdi.
Siriýanyň oppozisiýa çeşmeleri bu hüjümde ölenleriň sanynyň 500 bilen 1300 adam arasyndadygyny aýdýarlar.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun inspektorlara derňew geçirmegä rugsat bermeli diýýär. Seoul, 23-nji awgust, 2013.
Damaskdaky hökümet bu aýdylýanlary ret edýär. Siriýanyň döwlet telewideniýesi şenbe güni pitneçileri Damaskyň etegindäki Jobar diýen ýerde himiki ýaraglary ulanmakda aýyplady.
BMG-niň ýaragsyzlanmak boýunça başlygy Angela Kane şenbe güni irden Damaska bardy. Ol Siriýanyň häkimiýetlerine BMG-niň inspektorlaryna güman edilýän himiki ýarag hüjümi boýunça derňew geçirmek ygtyýarynyň berilmegi üçin basyş etmekçi.
Kane bu ýurda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-munuň çagyryşyndan soň sapar edýär. Ban Siriýanyň hökümetini we onuň garşydaşlaryny BMG-niň bu diýilýän hüžüm boýunça derňew geçirmek tagallalarynda hyzmatdaşlyga çagyrdy.
"Inspektorlara ýol açylmaly"
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius BMG-niň ekspertleri, zerur barlaglary geçirip bilmekleri üçin, diýilýän ýere gaty çalt goýberilmeli diýdi.
"Biziň elimizde bar bolan maglumatlaryň ählisi Siriýada, Damaskyň golaýynda himiki gyrgynçylygyň bolandygyny we onuň arkasynda Başar al-Assadyň režiminiň durandygyny tassyklamaga syrygýar."
Britaniýa bu diýilýän himiki hüjüme Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada ygrarly güýçleriň jogapkärdigine ynanýandygyny aýtdy.
Goranmak sekretary Çak Heýgel Birleşen Ştatlaryň, Amerika Siriýada harby hereket etmek kararyna gelen ýagdaýynda, zerur boljak harby-deňiz güýçlerini we käbir beýleki zatlary taýýarlamaga başlandygyny aýdýar.
Heýgel prezident Obama Pentagondan Siriýa babatda harby çärelere taýýarlyk görmegi sorady, bu çäreleriň käbiri «biziň güýçlerimiziň ýerleşdirilmegini talap edýär» diýdi.
Heýgel ABŞ-nyň güýçleriniň hereketi barada aýtmakdan ýüz öwürdi.


text:
Fransuz barlagçysy Paskal Kotuň (Pascal Cotte) "Mona Liza" žiwopis eseriniň ýokarky gatlagynyň aşagynda ýene başga bir suratyň bardygynyň üstüni açdy.
Ol eýýäm on iki ýyldan bäri bu surat eseriniň üstünde işläp gelýär we bu kartinanyň esasy suratynyň aşagynda başga ýene bir suratyň bardygyny öňe sürýär.
Ol şeýle diýýär: "Meniň surat eserini öwrenmek usulym, bizi haýsam bolsa bir surat eseriniň hut ýüregine alyp barýar".
"Häzir indi biz bu surat eserini doly takyklap bilýäris. Biz onuň gatlaklaryny, edil soganyň gabygyny soýan ýaly edip, ýekän-ýekän aýryp, onuň özenine aralaşyp bilýäris".
"Esasy suratyň aşagynda gizlenen suratda hem bir zenan suratlandyrylypdyr. Ol zenan suratda uzaga seredip otyr. Ýöne ol gülümsiremeýär. Ol surat aslynda "Žokondonyň" suratydyr. Suratdaky zenan Florensiýadan bir täjiriň aýalydyr".
"Mona Lizanyň" saklanýan Luwr muzeýinda Paskal Kotuň aýdanlaryny açyklamak etmek islemändirler. Çünki Kot bu muzeýiň derňeýji toparynyň agzasy däl. Ol diňe 2004-nji ýylda şol surat eserini öwrenmek hem barlap görmek üçin Luwr muzeýinden ýörite rugsat alypdyr. Käbir bilermenleriň öňe sürmegine görä, suratkeşleriň öz esasy suratlaryny köplenç owalky çeken, ýöne soň halamadyk surat eserleriniň ýüzüne çekmek endikleri bar.
"Mona Lizanyň" suratynyň astynda başga bir zenanyň hem suratynyň bardygy hakdaky maglumat bolsa indi muzeýiň derňew toparyndaky bilermenler ol surat eserini doly barlagdan geçirenden soň resmi häsiýetde aýdylar.
Sungat taryhçysy Andrew Graham Diksonyň aýtmagyna görä, hut bu surat eserini derňemek sungat taryhynda gaty uly üýtgeşik iş bolar.


text:
Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy türkmen gazyny satyn almagy bes edýändigini mälim etdi diýip, “Türkmengaz” döwlet konserni 4-nji ýanwarda habar berdi.
Resmi maglumata görä, “Türkmengazyň” partnýorlarynyň biri “Gazprom eksport” türkmen tarapyna, 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap, türkmen gazyny satyn almagyny duruzýandygyny habar beripdir.
“Bu kararyň düýp-teýkarynda halkara gaz bazarynda ýagdaýyň üýtgemegi, şeýle-de “Gazprom eksportda” dörän aýratyn ykdysady we maliýe meseleler ýatyr” diýlip, “Türkmengaz” kompaniýasynyň resmi websaýtynda çap bolan maglumatda aýdylýar.
Şol bir wagtda-da türkmen gaz kompaniýasy, “Gazprom eksportyň” karary barada habar berip, metbugat üçin çap eden maglumatynda özüniň bu kärhana bilen “iki ykdysady subýektiň arasyndaky hojalyk aragatnaşyklaryna degişli giň gerimli meseleler boýunça gepleşikleri geçirmäge” taýýardygyny beýan edýär.
Şeýle-de “Türkmengazyň” beýannamasynda Türkmenistanyň nebit-gaz pudagynyň ösüşiniň häzirki wagtda düýpden täze, innowasion häsiýete eýe bolýandygy bellenilýär we şu günki gün türkmen gazynyň diňe önümçiligi we eksporty barada gürrüň gitmän, gazy gaýtadan işleýji senagatyň, gaz-himiýa senagatynyň we gaz-transport infrastrukturasynyň ösüşine üns berilýändigi aýdylýar. Resmi maglumatda türkmen kärhanalarynyň gazy eksport etmek ugrunda daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy dowam etdirýändikleri barada hem bellenilýär.
'Gazprom' özbek gazyny saýlady
“Gazprom eksportuň” Türkmenistandan gaz satyn almagyny bes edendigi habar berlen gününiň özünde Orsýetiň Özbegistandan satyn alýan gazynyň möçberini artdyrandygy yglan edildi.
4-nji ýanwarda “Gazpromuň” ýolbaşçysy Alekseý Miller özbek gazynyň satyn alynmagynyň 1-nji ýanwardan artdyrylandygyny mälim etdi, emma gazyň möçberine degişli sanlary agzamady. Habar berlişine görä, bu ylalaşyga dekabr aýynda gelnipdir.
Şol bir wagtda-da Orsýetiň soňky ýyllarda Özbegistandan satyn alan gazynyň möçberine degişli orsýet mediasynda berlen käbir sanlardan çen tutsaň, onda 2013-nji ýylda “Gazprom” Özbegistandan dört milliard kubometr gaz satyn alypdyr, 2015-nji ýyl üçin kesgitlenen planda bir milliard kubometr görkezilipdir.
Türkmen-rus gaz gatnaşyklary
Türkmenistanyň we Orsýetiň arasyndaky gaz söwdasy 2003-nji ýylda baglaşylan ylalaşygyň esasynda amala aşyrylýar. Ýurtlaryň 2028-nji ýyla çenli hyzmatdaşlygyny göz öňünde tutýan bu ylalaşykda Türkmenistandan Orsýete “Orta Aziýa-Merkez” we “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijileri arkaly ýylda 80 milliard kubometre çenli gaz akdyrylmagy göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň we Orsýetiň arasyndaky bu ylalaşyk 2003-nji ýylda baglaşylaly bäri “Gazpromuň” “Türkmengazdan” satyn alýan gazynyň möçberi ýylda 42 milliard kubometrden 4 milliarda çenli azaldyldy.
“Gazprom” 2014-nji ýylyň aýagynda 2015-nji ýylda Türkmenistandan satyn alýan gazyny 11 milliard kubometrden 4 milliarda çenli azaltjakdygyny mälim edipdi.
2015-nji iýylyň iýun aýynda Türkmenistan “Gazpromuň” alýan gazynyň tölegini tölemäge ukypsyzdygyny aýdyp, orsýet tarapynyň ýylyň başyndan bäri akdyrylan gaz üçin tölemeli hakyny doly tölemän gelýändigini dünýä jemgyýetçiliginiň dykgatyna ýetiripdi.
Munuň yzýany “Gazprom” “Türkmengazyň” üstünden şikaýat edip, Stokgolmyň halkara dawalaryna seredýän suduna ýüz tutup, gazyň bahasyna gaýtadan seredilmegini talap edipdi. Ýurtlaryň 2010-njy ýylda baglaşan özara ylalaşygynda gazyň her müň kubometriniň bahasy 240 dollar diýlip görkezilipdi.


text:
Serb milletinden bolan Bosniýanyň ozalky lideri Radowan Karadiç özüne sud edýän Halkara harby tribunalynyň özüne garşy sud etmek üçin kanuny esasynyň ýokdugyny aýdyp, çykyş etdi.
Bu barada ýazan sekiz sahypalyk beýanatynda Radowan Karadiç 1993-nji ýylda Birleşen Milletler guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi ozalky Ýugoslaw urşy boýunça Halkara harby tribunalyny döredende, onuň öz ygtyýarlyklarynyň çäginden çykandygyny öňe sürýär.
Jenap Karadiç 1990-njy ýyllaryň Ýugoslaw urşunda Bosniýada uruş jenaýatçylygyny, genosid hem-de adamzada garşy jenaýatçylyklary amala aşyranlykda aýyplanylýar.


text:
Garaşsyzlykdan, ýagny 1991-nji ýylda daşary ýurtlar bilen göni gatnaşyk gurmaga şert döränden soň türkmenistanly zenanlaryň içinde daşary ýurtlulara durmuşa çykmagyň hem gürelendigi aýdylýar.
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginde şu mesele barada ozal guralan söhbet hem, ýakynda açylan forum hem okyjylarymyzda, diňleýjilerimizde dürli pikirleri döretdi.
Elbetde, olaryň içinde zenanlary günäleýänler hem, hökümet resmilerini ýazgarýanlar hem bar.
Bu söhbete gatnaşanlaryň pikirlerini, delillerini diňläp, sizi hem söhbete goşulmaga çagyrýarys.
Dogrudanam, türkmen zenanynyň türke ýa başga bir milletiň wekiline durmuşa çykmagy başga birleri üçin näme üçin mesele bolýar?


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň Ahal welaýatyna saparynyň yz ýany oba hojalygyna gözegçik edýän wise-premýerleriň hem Ahal welaýatynyň häkiminiň adyna edilen bellikleriň arasynda, hususan-da, ekişiň öňünden geçirilýän suwaryşa, ýeriň şorlugy bilen bagly kemçiliklere, suwaryş sistemalarynyň erbet derejede bolmagyna, şeýle-de döwlet tarapyndan uly maliýe serişdeleri sarp edilýän dökünleriň kadaly şertlerde saklanylmaýanlygyna degişli tankytlar bar.
Türkmenistanyň oba hojalygynda ençeme beýleki problemalaryň-da bardygyny synçylar aýdýarlar. Oba hojalygy ähli ýurtlarda çylşyrymly we döwletiň goşmaça ýardamyna mätäç pudaklaryň biri hasaplanylýar. Beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, Türkmenistanda-da oba hojalygynyň öz kynçylyklary we aýratynlyklary bar. Çözgüde garaşýan kynçylyklar
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew ýurduň oba hojalygynda bar bolan problemalaryň köpüsini hususy eýeçiligiň we ýer eýeçiliginiň ýoklugy bilen baglanyşdyrýar.
“Häzir ýerler bisarpa tutulýar, suwam bisarpa tutulýar. Sebäbi kärendesine bir ýyllyk möhlet berilýär. Adamlaryň ynamy bolmany üçin bir ýylda olar ýerden diňe ýylyň dowamynda alan hasylyny bilýär. Geljek ýyl üçin, ýeriň ertesi üçin alada edilenok” diýip, Bugaýew aýdýar.
Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, häzirki wagtda Türkmenistanda oba hogajylygyny dolandyryjy edaralar-da örän çişirilen. Ekerançylykda, maldarçylykda we beýleki oba jogalyk ugurlarynda zähmet çekýän daýhanlara, çopanlara garanda, çinownikleriň örän köpdügini türkmenistanly synçy belledi.
Türkmenistanyň oba ýerlerinde suw, dökün meseleleriniň ýerli häkimiýetlere doly bagly bolup, bu ugurdan daýhanlaryň ençeme kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýanlygyny, şol sanda dökunleriň ýetmezçilik edýänligini, berilýän dökünleriň bolsa hiliniň pesligini synçylar gürrüň berýärler.
Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, daýhan birleşiginiň üstünden gelýän dökünleriň hili ýaramaz. “Bu daýhanlaryň işiniň netijeliligini peseldýär. Dökün üçin bolsa daýhanlar pul töleýärler. Bu daýhana agyr düşýär”. Obanyň özgerişi
2008-nji ýylda Türkmenistanda regionlary ösdürmek we oba ýerleriniň şertlerini gowulandyrmak maksatlaryna dört milliard dollar çykarmak barada resmi karar kabul edilipdi.
Türkmenistanyň regionlary belli bir derejede özgerýär. A.Bugaýew oba ýerlerinde ýollaryň gurulmagynyň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň bejerilmeginiň we täzeden gurulmagynyň, işleýän oba ýaşaýjylaryna jaý gurmaga kredit bermek ýaly şertleriň döredilmeginiň göze ilýänligini belledi.
Bugaýew häkimiýetler tarapyndan öň esasy üns Aşgabada we onuň töweregine berlen bolsa, soňky döwürde regionlarda-da ýagdaýyň belli bir derejede özgerip başlanlygyny aýtdy. "Esasy özgerişlik, häkimiýetleriň ekerançylygy regionlaryň tebigy aýratynlyklaryna görä alyp barmak baradaky kararyna degişli boldy".
Türkmenistanyň prezidentiniň Ahal welaýatyna soňky sapary netijesinde oba hojalyk tehnikasynyň ýagdaýyna ýeterlik derejede gözegçilik edilmänligi sebäpli “Türkmenobahyzmat” assosiasiýasynyň ýolbaşçylary tankyt edildi.
Berdimuhamedow obalaryň arhitektura taýdan kämil däldigi sebäpli Ahal welaýatynyň häkimine, şeýle-de Türkmenistandaky özgerişliklere bagyşlanyp, aprel aýynda geçiriljek halkara festiwala ýaramaz taýýarlyk üçin wise-premýer H.Saparlyýewe we Dünýä türkmenleriniň gumanitar assosiasiýasynyň wise-prezidenti A.Aşyrowa tankydy sözler aýtdy. Gözegçiligiň ähmiýeti
Türkmenistanyň hökümetiniň ozalky geňeşçisi Wladimir Ýerofeýew ýokardan edilýän görkezmeleriň berjaý edilişine gözegçiligiň ähmiýetini belledi.
Wladimir Ýerofeýew dürli derejelerde häkimiýetler organlar tarapyndan goýberilýän kemçilikleriň öňüni almakda kanunlaryň we olaryň berjaý edilmegi boýunça gözegçiligiň zerurlygyny nygatdy.
Ozalky geňeşçi Ýerofeýew öz döwründe Türkmenistanda oba holajyk pudagynyň üpjünçiligini berjaý etmek boýunça ýörite döwlet edaralary tarapyndan iş alnyp barlanlygyny, şol sanda ýerli häkimiýetlerden dökünleriň, döwlet tarapyndan çykarylan serişdeleriň ulanylyşy barada hasabatyň soralanlygyny ýatlady.
Wladimir Ýerofeýewiň pikirine görä, beýleki postsowet döwletlerde bolşy ýaly, Türkmenistanda hem çinownikler ilatyň hasabyna baýamak endiginden halas däl.
Türkmenistanyň prezidentiniň Ahal welaýatyna sapary netijesinde, hususan-da, ministrlikler we edaralar tarapyndan agaç ekişlige gözegçilik bilen baglylykda ýurduň Baş prokurory Hojamyradowa döwlet serişdeleriniň jogapkärçiliksiz ulanylyşynyň anygyna ýetmek tabşyrygy berildi.


text:
Birleşen Ştatlar we Owganystan köp wagtdan bäri soňa goýulýan howpsuzlyk paktyna gol goýdy. 30-njy sentýabrda Owganystanyň Milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy Hanif Atmar (Hanif Atmar) we Birleşen Ştatlaryň Kabuldaky ilçisi Jeýms Kanningam (James Cunningham) dagylar iki ýurduň adyndan gürrüňi gidýän şertnama gol goýdular.
Bu ikitaraplaýyn howpsuzlyk şertnamasy (BSA) 31-nji dekabrda Owganystanda halkara uruş missiýasy tamamlanandan soň, Birleşen Ştatlaryň 10 müňe golaý goşunynyň Owganystanda galmagyna mümkinçilik döreder.
29-njy sentýabrda Owganystanyň prezidenti Aşraf Ganiniň metbugat wekili, öňki prezident Hamit Karzaýyň bu baradaky pozisiýasyndan tapawutlylykda, şertnama gol goýuljakdygyny tassyklady.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 9-njy iýulynda geçirilen giňişleýin mejlisiniň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde hünärleriň 8-sini, şol sanda Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda “Ykdysady kibernetika” hünärini açmak hakynda Karara gol çekdi.
Bu hünär boýunça işgärleri taýýarlamak barada milli Liderimiziň başlangyjy döwlet ykdysadyýetini mundan beýläk-de ösdürmek, täzeçe pikirlenýän ýaş hünärmenleri taýýarlamak boýunça anyk wezipeler bilen kesgitlenip, olar öňdebaryjy tehnologiýalary ulanyp we dünýäniň ylmy-tehniki ösüşiniň gazananlaryny ornaşdyryp täze şertlerde işlemäge ukyply hünärmenler bolmalydyr.
“Ykdysady kibernetika” ugruny girizmegiň maksadalaýyklygy ozaly bilen häzirki şertlerde ykdysadyýeti, önümçilik işini dolandyryş babatda kibernetikanyň gazananlaryny netijeli ulanmagyň uly üstünlikleri üpjün edýändigi bilen şertlendirilendir. Galyberse-de, täze hünäriň açylmagy maglumat-kompýuter dolandyryş ulgamlarynyň ulanylmagy we ykdysady işleriň seljermesi babatda ýokary hünärli işgärleri taýýarlamagyň zerurlygy bilen şertlendirilendir.
Ykdysady kibernetika—bu üç ugruň: ykdysadyýetiň, matematikanyň we informatikanyň ýygnamydyr. Hünärmen-kibernetik ykdysady işleriň seljermesini we çaklamasyny maglumat tehnologiýalarynyň we matematiki nusgalaryň esasynda geçirýär. Şeýlelikde, matematika we informatika möhüm gurallar hökmünde çykyş edýär, olaryň kömegi bilen öňde goýlan maksada—ýurdumyzyň durnukly ykdysady ösüşiniň, halkyň abadançylygynyň we rowaçlygynyň döwrebap nusgasyny döretmegi üpjün etmek maksadyna ýetilýär.
Ykdysady kibernetika ylmy tehniki-ösüşiň beýleki ugurlary bilen özara gatnaşykda bolup, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň, şeýle hem onuň esasy ugurlarynyň netijeli işlemegini üpjün etmäge mümkinçilik berýär. Häzirki döwrüň şertlerinde bu ugurda hünärmenler ençeme pudaklaryň işinde zerur bolup durýar. Şol pudaklarda dolandyryş-maliýe häsiýetli çözgütleriň kompýuter goldawy giňden ulanylýar.
Ykdysady kibernetika boýunça hünärmenleri taýýarlamak matematika we ykdysady bilimiň kompýuter-maglumat usullaryny we tehnologiýalaryny düýpli öwrenmek bilen utgaşdyrylmagyny göz öňünde tutýar. Bu ulgamyň hünärmenleri täze maglumat tehnologiýalaryny peýdalanmak bilen ykdysady ýagdaýlary seljermegiň we çaklamagyň döwrebap matematika usullaryna eýe bolmalydyr, ýkdysady desgalaryny kompýuterleşdirmek boýunça işleri guramagy başlamalydyr.
“Ykdysady kibernetika” hünäri boýunça sapak beriljek talyplar makro we mikro ykdysadyýet buhgalter hasaby, maliýe serişdelerini dolandyryş, menejment we marketing, şeýle hem beýleki guramaçylyk-ykdysady sapaklar boýunça okuwlaryň netijeli kabul edilmegine üpjün edýän binýatlyk taýýarlygyna eýe bolarlar. Ykdysady— matematik usullaryna hünär taýdan eýe bolmak endikleri ýaş hünärmenlere önümçilik-hojalyk, maliýe, söwda işleriniň dürli ugurlarynda çözgütleri işläp taýýarlamaga we kabul etmäge zerur bolan goşandy goşmaga mümkinçilik berer.
Umuman, täze “ Ykdysady kibernetika” hünäriniň girizilmegi—bu ýokary hünärli işgärleri— täze döwrüň hünärmenlerini taýýarlamak işinde nobatdaky uly ädim bolup, olaryň öňünde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze pikirlerini üstünlikli durmuşa geçirmek wezipesi durýar.


text:
Owgan prezidenti Aşraf Gani Gazagystana ilkinji resmi saparynda gazak kärdeşi Nursoltan Nazarbaýew bilen ykdysady we howpsuzlyk gatnaşyklara barada maslahatlaşdy.
Gani 20-nji noýabrda Astanada özleriniň howpsuzlyk we «hiç bir araçägi bilmeýän bela-beter bolan» terrorizme garşy göreş barada gürleşendiklerini aýtdy.
Nazarbaýew Ganä Gazagystanyň «owgan halkynyň parahatçylykly durmuş ugrundaky arzuw-islegine goldaw bermegi» dowam etdirjegini aýtdy.
Gani özüniň «uruş prezidenti» bolmak islemeýändigini, emma prezident hökmündäki «esasy borjunyň» özleriniň «milli gutulyşyny goramakdan ybaratdygyny» aýtdy.


text:
12-nji oktýabrda Londonda “Chatham House” atly halkara gatnaşyklar institutynda Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatyna bagyşlanyp, ýörite Tegelek stol maslahaty geçirildi. Oňa “Chatham House” guramasynyň Orsýet we Ýewraziýa programmasynyň wekili Annette Bohr hem gatnaşdy. Azatlyk Radiosy Annette Bohr bilen şu çäre barada ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Hanym Bohr, 12-nji oktýabrda “Chatham House” guramasynda Türkmenistanyň içerki hem daşarky syýasatyna bagyşlanyp, ýörite Tegelek stol çäresi geçirildi. Şol diskussiýanyň geçişi, onda edilen çykyşlar barada gysgaça gürrüň berseňiz.
Annette Bohr: 12-nji oktýabrda geçirilen çäre iki bölümden ybarat boldy. Onuň birinji bölümi Türkmenistanyň içinde adam hukuklarynyň berjaý edilişine bagyşlandy. Onda “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin çykyş etdi.
Ondan soň “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň wekili Anna Hess çykyş edip, Türkmenistanyň saglygy saklaýyş pudagynyň ýagdaýyna ünsi çekdi. Şeýle hem ol “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Türkmenistanda alyp baran işlerini bes etmäge nämäniň mejbur edendigini düşündirdi.
Anna Hessden soň, Norwegiýadan gelen bir wekil Merkezi Aziýa regionynda ýerleşýän ýurtlaryň saglygy saklaýyş pudaklaryndaky şertler barada çykyş edip, Türkmenistany beýleki göňşy ýurtlar bilen deňeşdirdi. Tegelek stol çäresiniň ikinji bölüminde bolsa, Türkmenistanyň alyp barýan daşarky syýasaty barada gürrüň boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz Merkezi Aziýa regionyndaky ýurtlaryň saglygy saklaýyş pudaklaryny deňeşdirip çykyş etdiler diýdiňiz. Şonda beýleki ýurtlar bilen deňeşdirilende, Türkmenistandaky ýagdaýa nähili baha berildi?
Annette Bohr: Beýleki ýurtlar bilen deňeşdirilende, Türkmenistanyň saglygy saklaýyş pudagynyň ýagdaýy has ýaramaz baha aldy diýse boljak. Ýöne bu barada çykyş eden wekil anyk maglumat esasynda deňeşdirip bilmedi. Emma, Türkmenistanyň saglygy saklaýyş pudagynyň regionda iň gowşakdygy belli zat.
Şeýle hem, bu diskussiýada Türkmenistan barada gowy maglumatlaram berildi. Ýagny, söhbetdeşlige gatnaşanlaryň käbirleriniň çykyşy belli bir derejede optimistik umyt döretdi. Şol çykyşlardan çen tutsaň, ýurduň käbir pudaklaryndaky ýagdaý gowulanar diýip bolmasa-da, bu ugurdaky ýagdaýlaryň şeýle bir garaňky däldigi belli boldy.
Öň Türkmenistanda sowatsyzlygyň giňden ýaýrandygy aýdylan bolsa, bu gezekki çykyşlar umyt döretdi. Daşary ýurtlarda okap ýören ýaş, sowatly türkmenleriň köpdügi aýdyldy. Ýone olaryň köpüsi daşary ýurtda galmak mümkinçiligi dörän halatynda, Türkmenistana gaýdyp barmaýarlar.
Azatlyk Radiosy: 12-nji oktýabrda geçirilen Tegelek stol söhbetdeşliginde siz hem çykyş etdiňiz. Siziň çykyşyňyz näme barada boldy?
Annette Bohr: Men Türkmenistanyň alyp barýan daşarky syýasaty barada çykyş etdim. Öz çykyşymda Berdimuhamedowyň ýurda ýolbaşçylyk edýän döwründe daşarky syýasatda ýöredilýän strategiýanyň kän bir özgermändigini belledim.
Dogry, Berdimuhamedow Nyýazow bilen deňeşdirilende, daşary ýurtlara has köp syýahat edýär. Ýöne Nyýazowyň ömrüniň soňky on ýyly onuň saglygy bilen bagly köp problemalary boldy.
Azatlyk Radiosy: Hanym Bohr, siz Türkmenistandaky ýagdaýa uzak wagtlap syn edip gelýän adam hökmünde ýurduň hakykatdan hem açylmagy üçin näme etmeli diýip pikir edýärsiňiz?
Annette Bohr: Meniň pikirimçe, köp zat halkyň özüne bagly. Ýeri gelende aýtsam, diskussiýanyň esasy temasynyň biri – näme üçin halkara guramalary türkmen häkimiýetlerine täsir edip bilmeýärler diýen mesele boldy.
Elbetde, Türkmenistanyň içinde bolup geçýän wakalar bilen Günbatar gyzyklanýar, emma türkmen häkimiýetleri adam hukuklary bilen bagly halkara guramalarynyň maslahatlaryna, duýduryşlaryna, talaplaryna düýpden reaksiýa bildirmeýär. Gaýta aýdylýanlaryň tersine hereket eden halatlary-da bar.
Muňa anyk mysallary getirip biljek. Şonuň üçin ýurduň içindäki ýagdaý doly halkyň erk-islegine, ymtylyşlaryna bagly. Esasy aýtjak bolýan zadym: ilatyň bilim-sowat derejesini ýokarlandyrmak gaty möhüm.


text:
Şenbe güni Owganystandaky halkara koalision güýçleriň resmileri amerikan harby operasiýalarynda köp owgan çagalarynyň gyrylýandygy barada BMG-niň ýaýradan hasabatyny ret etdiler. Halkara koalision güýçleri bu hasabatdaky maglumatlary “bütinleý ýerliksiz” diýip atlandyrdy.
Mundan daşary, koalision güýçleriň resmileri Owganystandaky bu ýitgileriň “ätiýaçlyk çäreleriň talabalaýyk däldigi hem-de parh goýmazdan güýç ulanylmagy” sebäpli ýüze çykýandygy barada aýdylanlar bilen-de ylalaşmaýandyklaryny mälim etdiler.
Anna güni BMG-niň Çagalaryň hukuklary baradaky komiteti Owganystanda amerikan güýçleriniň geçiren gury ýer we howa hüjümlerinde ýüzlerçe çaganyň öldürilendigi baradaky fakta alada bildirýändigini aýdyp, ýörite hasabat ýaýratdy.
Bu hasabatda, aýratynam, öldürilen owgan çagalarynyň sanynyň 2011-nji ýylda şondan bir ýyl ozalky bilen deňeşdirilende iki esse artmagynyň has-da uly alada döredýändigi bellenipdir.


text:
German polisiýasy dokuz emigranty we bir poliseý aýaly atyp öldürmekde aýyplanýan neo-nasist topar bilen ilteşikli diýilýän adamy tussag etdi.
36 ýaşly erkek gündogar Germaniýada, prokurorlar deliller onuň gizlinlikde işleýän Milli Sosialistler bilen ilteşiklidigini aňladýar diýenlerinden soň, öý öýünde tussag edildi.
Bu terrorçy topar 2000 we 2007-nji ýyllar aralygynda 8 türki, 1 gregi hem german poliseýini öldüren diýip bilinýär.
Tutulan adam terrorçy toparyň agzalaryna galp dokumentler bilen ýaşamaga we bilinmän terror hüjümlerini amala aşyrmaga kömek edendir öýdülýär.


text:
Türkmenistanda ilata belli bir mukdardaky gazyň, elektrik togunyň, suwuň mugt berilýändigi, beýleki bir topar harytlaryň we hyzmatlaryň ýeňillikli bahadan goýberilýändigi aýdylýar.
Şol bir wagtda ýurtda azat bazar ýörelgelerine geçilýändigi, hususyýetçilige geçilmeginiň goldanylýandygy habar berilýär.
Emma döwlet eýeçiliginiň giň möçberde saklanyp galmagy, ýeriň hususy eýeçilige berilmezligi, ýokardan planlaşdyrylýan, merkezleşdirilen ykdysadyýetiň dowam etdirilmegi, bahalara we nyrhlara döwlet kontrollugynyň ýa täsiriniň güýçli bolmagy bazar ykdysadyýetine geçilmegini bökdeýär ýa yza çekýär diýen pikirler hem eşidilýär.
Käbir pikirlere görä, ýurtda hususylaşdyrma haýal barýar, hakyky iş adamlarynyň döräp, deň şertde işläp we baýap bilmegi üçin şert az, hemme ugurda döwlete, wezipeli adamlara baglylyk güýçli we bu ýagdaý ýurtdaky resurslaryň ýerlikli ulanylyşyna, baýlyk, bolçulyk döredilmegine, adamlaryň gurplanmagyna ýaramaz täsir edýär.
Bu meselede mugtçulyk syýasatynyň ýaramaz rol oýnaýandygyny, munuň sowet döwrüniň gyradeňlik, haryt bolçulygynyň, adamlaryň baýamagynyň öňüni almak syýasatynyň dowamydygyny aýdýanlar hem bar.
Daşoguzda geçen Ýaşulular maslahatynda mugt berilýän zatlaryň bisarpa ulanylmagy barada bildirilen alada, käbir pikirlere görä, Türkmenistanyň mugtçulyk syýasatyndan biraz yza çekiljegini, bu ugurdaky meselelere gaýtadan seredilmeginiň mümkindigini aňladýar.
Eýsem Türkmenistanyň mugt gaz, tok we suw syýasatynyň geljegi nähili?
Ýurtda hakyky ösüş dörtemekde, adamlaryň deň derejede gurplanyp, öz işlerini giňeldip, baýap bilmekleri mugtuçulyk syýasatynyň saklanmagyna ýa ýatyrylmagyna nä derejede bagly?
Azatlyk Radiosy nobatdaky “Tegelek stol” söhbetdeşligini şu tema bagyşlaýar. Teklipleriňize, pikirleriňize garaşýarys.


text:
Ukrainanyň Krym regionynyň parlamenti penşenbe güni Russiýa goşulmak üçin ses berdi. Bu waka Ýewropa Bileleşigi Krymda rus güýçleriniň ýerleşdirilmegine jogap çärelerini maslahatlaşýan mahaly amala aşdy.
Krymyň premýer-ministriniň birinji orunbasary Rustam Temirgaliýew ses berişligiň birazgydan kabul edilendigini we bu mesele barada referendumyň 10 günüň dowamynda geçiriljekdigini aýtdy.
Krymdaky Russiýa tarapdary dolandyryjylar Ukrainanyň täze merkezi hökümeti tarapyndan ykrar edilmändi. Şeýle-de, Ukrainanyň täze dolandyryjylary gürrüňi edilýän territoriýanyň Russiýa tarapdary premýer-ministriniň we parlament sözçüsiniň tussag edilmegi barada tabşyryk beripdi.
Krym aglabasy rus dilinde gürleýän sebit bolup, onda Russiýanyň Gara deňizdäki floty ýerleşýär. Bu aralykda Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Ukrainadaky bu krizis baradaky umumy pozisiýalaryny kesgitlemek üçin maslahat edýärler.


text:
Şenbe güni Aşgabatda Tatarystan Respublikasynyň medeni günleriniň jemleýji ýapylyş çäresi geçirildi.
Tatarystan Respublikasynyň Aşgabatda birnäçe günläp dowam eden medeni günleriniň dowamynda tatarystanly medeniýet we sungat işgärleri paýtagtyň ýaşaýjylaryny özleriniň aýdym-saz programmalary we sungat eserleri bilen tanyşdyrdylar.
Şenbe güni Aşgabatdaky Mukamlar köşgünde gurnalan jemleýji gala-konsertde Türkmenistanyň we Tatarystanyň aýdym-saz ussatlary özleriniň konsert nomerleri bilen çykyş etdiler.
Bu dabara Türkmenistanyň hökümet resmileri bilen birlikde, Tatarystan Respublikasynyň prezidenti Rustam Minnihanow hem gatnaşdy.


text:
Bahreýniň harbylarynyň aýtmagyna görä, olar paýtagt Manamanyň möhüm nokatlaryny öz kontrollyklaryna alypdyrlar.
Harbylar bidüzgünçilikleriň öňüni almak üçin köpçülikleýin ýygnanyşyklary hem gadagan etdiler. Bu baradaky beýanat penşenbe güni ýerli telewideniýe arkaly ýaýradyldy.
Mundan öň Bahreýniň polisiýasy paýtagt Manamada eýýäm üç gün bäri dowam edýän hökümete garşy protestleri togtatmak üçin, demonstratlara garşy göz ýaşardyjy gazy we rezin oklary ulanypdylar.
Berilýän maglumatlara görä, bu çärede azyndan dört adam ölüpdir, başga-da 150-ä golaý adama şikes ýetipdir.
Müňlerçe bahreýnliler sişenbe gününden bäri paýtagt Manamanyň merkezi Göwher meýdançasynda protest geçýärler.
Ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň gijäniň dowamynda geçiren çärelerinden soň, paýtagta ýaragly ulaglar we tanklar getirildi.
Protestçiler ýurtda syýasy reformalaryň geçirilmegini talap edýärler.


text:
Adat boýunça, Türkmenistanda musulman dünýäsinde giňden bellenilýän Gurban baýramçylygynyň üç güni dynç günleri diýlip yglan edilýär. Bu ýyl Gurban baýramy 5-6-7-nji oktýabr günlerine gabat geldi. 5-nji oktýabr dynç güni we 6-njy oktýabr Matam güni bolansoň, prezidentiň karary bilen diňe 7-nji oktýabr dynç güni diýlip yglan edildi.
Elbetde, Gurban baýramynda adamlara dynç gününiň berilmegi olara baýramçylygy arkaýyn bellemäge mümkinçilik döredýär. Emma, resmi taýdan berilýän rugsada garamazdan, bu baýramçylyk mynasybetli döwlet derejesinde geçirilýän çäreler adamlara resmi rugsatdan doly peýdalanmaga mümkinçilik bermeýär.
Adamlaryň Gurbanlyga bagyşlanyp geçirilýän çärelere mejbury gatnaşdyrylyp, emeli köpçüligiň, gyzyklanmanyň döredilmegi, hiňňillikleriň käbirleriniň golaýynda prezidenti mahabatlandyrýan aýdymlaryň aýtdyrylmagy ýaly ýagdaý baýramçylyk çärelerinde adata öwrülip barýar.
Resmi baýramçylyk çäreleri geçirilmeýän hiňňilliklerde hem prezidenti mahabatlandyrýan aýdymlaryň aýtdyrylmagynyň talap edilýändigi aýdylýar. Bu talap häkimiýetler tarapyndan edilýär.
Paýtagtyň merkezi raýonlarynda dikilen hiňňilliklerde baýramçylyk günleri Gurban baýramy mynasybetli geçirilýän çärelerde esasan bu ýere mejbury getirilen studentlerdir, döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri agdykylyk edýär.
5-nji we 7-nji oktýabrda paýtagtyň Parahat mikroraýonyndaky hiňňilikdäki baýramçylyk konsertine üýşen adamlaryň hem aglabasy mejbury getirilen studentlerdi. Olary bu ýerde saklamak üçin okuw jaýynyň mugallymlary gözegçilik edýärdiler.
Döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri hem çäre gutarýança bu ýerden gaýdyp bilmän, onuň ahyryna çenli oturmaly boldular. Olaryň çäreden gaçyp gitmezlikleri üçin ýolbaşçylary diňe çäre gutarandan soň, olaryň çärä gelendiklerini, gatnaşandyklaryny bellediler.
Paýtagtdaky Döwlet sirkiniň öňündäki geçirilen köpçülikleýin çärede hem edil şunuň ýaly ýagdaý bolup geçdi. Bu ýere getirilen mejbury tomaşaçylaryň hem köpüsi öz erki bilen bu ýere gelen adamlar däldi.
Hiňňilliklere barýan mejbury tomaşaçylar, esasan, bu ýerde gurnalýan konsertlere tomaşa edip, kähalatda hiňňilliklerde uçýarlar. Olaryň esasy etmeli işleri bu ýerde köpçülik sahnasyny döretmek.
Resmi çäreler geçirilýän bu hiňňilliklerde köp adam bolar ýaly paýtagtyň beýleki raýonlaryndaky käbir hiňňilliklerde uçmak gadagan hem edilipdir. Mysal üçin, ”Hitrowkadaky” Griboýedow köçesindäki hiňňilikde uçmak gadagan edilipdir. Ýogsa, bu hiňňillik uçmak üçin öňünden taýýarlanyp hem goýlupdy.
Şol bir wagtda, Gurban baýramynyň mejbury tomaşaçylarydyr, gatnaşyjylary 1948-nji ýylda wepat bolanlaryň Bekrewede geçen matam çärelerine hem gatnaşdyrylypdyrlar. Bu çärä gatnaşanlaryň köpüsi öýläne çenli şol ýerde bolmaly bolupdyrlar. Ylaýata-da bu çäräniň guramaçylyk işlerine dahylly bolanlar, gije sagat 2-lere şol ýere baryp, öýlän sagat 15-00-a çenli şol ýerde günlerini geçiripdirler.
Gurbanlygyň ahyrky üçünji güni hem, çäreler babatyndan aýdylanda, baýramçylygyň beýleki iki gününden onçakly tapawutly geçmedi. Paýtagtda bu baýramçylyk mynasybetli baýramçylyk köpçülikleýin çäreleri giç agşama çenli dowam etdi. Paýtagtyň merkezindäki hiňňillikleriň töweregi ýene-de mejbury tomaşaçylardan dolduryldy.
Gurban baýramy maşgala, garyndaşlyk we adamlaryň birek-birek bilen bolan gatnaşyklaryny berkidýän baýramçylyklaryň biri hasaplanylýar. Gurban baýramynyň bellenýän günleri adamlar dogan-garyndaşlarynyň, goňşy-golamlarynyň öýlerine baryp, Gurbanlyk bilen gutlap, hödür edilýän tagamlary dadyp gaýdýarlar.
Emma köpçülikleýin çärelere gatnaşmaga mejbur bolan adamlar baýramçylygyň bu lezzetlerinden mahrum bolýandyklaryny aýdýarlar.
Türkmenistanda Gurban baýramy ýurduň resmi baýramçylyklar kalendaryna 1994-nji ýylda girizildi. Şondan öň bu baýramçylyk resmi däl ýagdaýda bellenilip, köplenç halatlarda häkimiýetler tarapyndan onuň bellenmegine çynlakaý päsgelçilikler döredil


text:
Aşgabat, 28-nji dekabr. «Türkmenportal».
Türkmenistanyň milli paralimpiýa komitetiniň tagallasy bilen indi 4 ýyl bäri dowam edip gelýän däbe görä, Täze ýylyň öňüsyrasynda “Ak altyn” myhmanhanasynyň banketler zalynda ýylyň jemi boýunça tapawutlanan paralimpiýaçylary sylaglamak dabarasy geçirilýär.
2 sany uly ýaryşa – Inçhondaky (Koreýa Respublikasy) maýyp türgenleriň ХI Aziýa oýunlaryna we Ýerewandaky (Ermenistan) gepleýiş hem-de eşdiş taýdan maýyplaryň (1997-nji ýyldan uly bolmadyklar) sport göreşi boýunça I dünýä çempionatyna gatnaşyp, umumylykda 6 medal gazanan türkmenistanly maýyp türgenler üçin 2014-nji ýyl diýseň düşümli boldy. Şol ýaryşlarda medal gazanan türgenlerem soňlugy bilen Türkmenistanda ýylyň iň ökde paralimpiýaçylary diýlip yglan edildi.
6 medalyň 3-sini – 2 kümüş, 1 bürünç medaly türkmenistanlylar maýyp türgenleriň Aziýa oýunlarynda gazandylar. Her 4 ýyldan bir gezek Aziýanyň paralimpiýa komiteti tarapyndan geçirilýän bu ýaryşa yklymyň iň ezber maýyp türgenleri gatnaşýar. Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde guralan maýyp türgenleriň Aziýa oýunlarynda 40-dan gowrak döwletden 3847 türgen çykyş etdi. Olar sportuň 23 görnüşi boýunça özara güýç synanyşdylar. Şol görnüşleriň 19-sy Paralimpiýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär.
Maýyp türgenleriň Inçhondaky Aziýa oýunlarynda Türkmenistana 9 türgen wekilçilik etdi. Olaryň 6-sy bir görnüşde, ýagny pauerliftingde (ýatan ýeriňden ştanga götermek) öz başarnyklaryny görkezdiler. Bu görnüşde erkekleriň we zenanlaryň arasyndaky ýaryşlaryň her biri 10 agramda dowam edip, olarda 28 döwletiň wekili çykyş etdi.
Tapawutlanan türgenleri sylaglamak dabarasynda 2014-nji ýylda üstünlikli çykyş eden türkmenistanly paralimpiýaçylara «МТС Туркменистан», «Dragan Oil Turkmenistan» hem-de Türkmenistanyň milli paralimpiýa komiteti tarapyndan gymmat bahaly sowgatlar we pul baýraklary gowşuryldy.
***
2014-nji ýylda üstünlikli çykyş eden paralimpiýaçylar hakyndaky doly maglumat bilen şu habaryň rusça nusgasy arkaly tanşyp bilersiňiz.


text:
Şu günler Aşgabadyň käbir orta mekdeplerinde ene-atalar ýygnaklary geçirilip, ol ýygnaklarda ene-atalara öz çagalarynyň okajak klaslarynyň geljek tomusdaky remonty üçin pul goşmalydygyny habar beripdirler. Bu ýagdaý eýýäm ençeme ýyl bäri dowam edýär.
Orta mekdeplerde okuw ýylynyň tamamlanmagyna bir aýdan gowrak wagt galdy. Şu wagtdan ene-atalardan eýýäm tomusky möwsümleýin remont işleri üçin pul ýygnalyp başlanýar.
“Maňa 30 manatdan pul goşmaly diýip aýtdylar. Bu puly her ýyl ýygnaýarlar” diýip, ogly Maksat paýtagtyň 55-nji orta mekdebiniň 4-nji klasynda okaýan 36 ýaşly Aýgül gürrüň berýär.
Geçen hepdede Aýgülüň oglunyň okaýan klasynda ene-atalar ýygnagy bolup geçipdir. Şol ýygnakda hem oglunyň klas ýolbaşçysy bu habary aýdypdyr.
Puluň möçberi
Remont üçin ýygnalýan puluň möçberi birmeňzeş däl. Aýgülüň ogly Maksadyň klasynda 20 manatdan ýygnlýan bolsa onuň 3-nji klasda okaýan kiçi ogly Berdiniň klasynda 30 manatdan ýygnalýar. Käbir klaslarda bolsa 40 manatdan hem köp ýygnalýan halatlary bolýar. Remont üçin ýygnalýan puluň möçberi ediljek remontyň gerimine bagly.
Bizden hem talap edýärler. Ýöne, biz pul ýygnap tutulsak, olar jogap berenoklar. Biz jogap bermeli
Aslyýetinde mekdep mugallymlarynyň bu hili pul ýygnamaklary bikanun hasaplanýar. Emma, olardan mekdep ýolbaşçylary tarapyndan talap edilensoň, mugallymlar okuwçylarynyň ene-atalaryndan pul ýygnamaly bolýarlar.
“Bizden hem talap edýärler. Ýöne, biz pul ýygnap tutulsak, olar jogap berenoklar. Biz jogap bermeli” diýip, 55-nji mekdebiň özüni Ogulsapar diýip tanadan mugallymy aýtdy.
Mekdebiň möwsümleýin remonty üçin ýygnalýan pul, göräýmäge, ujypsyz ýaly. Emma köp maşgalalar üçin bu pul maşgala býujetine agram salýar.
“Ylaýtada, maşgalada 2-3 çaga mekdepde okaýan bolsa has-da kyn bolýar” diýip, Aýgül bu barada gürrüň berýär.
"Çäreler"
Mekdepde 2-3 çagasy okaýan maşgalalar bolsa az däl. Mekdebiň remonty üçin pul goşmadyk ene-atalaryň çagalaryna okuw döwründe “çäre” görülýändigi hem aýdylýar. Bu çäreler dürli görnüşlerde amala aşyrylýar.
Aşgabatdaky 55-nji mekdep
Aşgabadyň Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy Amansoltan hem şeýle çärelerden biri bilen ýüzbe-ýüz bolan maşgalalardan biri. Onuň ogly paýtagtyň 52-nji mekdebiniň 4-nji klasynda okaýar.
Amansoltanyň ogly öň mekdepde ýokary bahalary alan bolsa, tamamalanyp gelýän okuw ýylyny öňküsinden görnetin pes bahalar bilen jemleýär. Amansoltan munuň sebäbini geçen ýyl klasyň remonty üçin pul tölemändigi bilen düşündirýär.
“Geçen ýyl remont üçin pul tölemedim. Oglumyň bahalaryny şonuň üçin peseltdiler diyip pikir edýärin. Munuň üstesine-de, ýylyň dowamynda okuwdan rugsat soranymda, onuň klas ýolbaşçysy rugsat hem bermejek bolupdy” diýip, Amansoltan ýatlaýar.
Mekdebiň remonty üçin ene-atalardan pul ýygnamak ýagdaýy, esasan, paýtagtyň sowet döwründe gurlan orta mekdeplerine mahsus. Mekdep binalarynyň könelişendigi sebäpli olar her ýyl remont edilýär.
Emma...
Emma her ýyl remont edilýändigine garamazdan, indiki okuw ýylyna çenli olaryň durky ýene remont edilmedik binalara meňzeýär diýip, paýtagtyň 55-nji orta mekdebiniň özüni Ogulsapar diýip tanadan mugallymy Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Onuň aýtmagyna görä, bu mekdepler düýpli remonta mätäç. Her ýyl tomus aýlarynda edilýän kosmetik remont netije bermeýär. Ogulsapar bu barada şeýle gürrüň berýär: “Bu mekdepleriň eýýäm gurlanda ençeme kemçilikleri bardy. Üçeklerinden [jaýyň içine] suw geçýär. Ýyladyş sistemalary kadaly işlemeýär. Howa gyzanda hem klaslarda oturar ýaly däl. Binalaryň diwarlarynyň ştukaturkasy gopýar”.
Aşgabadyň sowet döwründe gurlan orta mekdepleriniň binalarynyň gözgyny halyndan diňe bir olarda bilim berýän mugallymlar däl, eýse şol bilim ojaklaryna gözegçilik etmeli edaralaryň jogapkär işgärleri hem habarly. “Munuň üçin ýörite serişdeler hem goýberilýär” diýip, paýtagtyň 55-nji orta mekdebiniň mugallymy Ogulsapar aýdýar.
Emma, onuň aýtmagyna görä, döwlet tarapyndan orta mekdepleriň remonty üçin goýberilýän pullar mekdepleriň binalarynyň daşky diwarlarynyň remonty üçin sarp edilýär. Mekdepleriň koridorlary we beýleki gulluk otaglarynyň remonty üçin puly bolsa mugallymlaryň özleri çykarýarlar. Başgaça aýdanyňda, orta mekdepleriň möwsümleýin remontynyň çykdajylary ene-atalaryň, mugallymlaryň we döwletiň arasynda paýlaşylýar diýilse hem bolar.
Türkmenistanda orta bilim mugt. Ýurtda 1761 sany orta mekdep bar. Olarda 873 müňden gowrak okuwçy bilim alýar.


text:
24-28 awgust aralygynda Türkmenistan we ABŞ bilelikde "Tebigy betbagtçylyklarda we şikes ýetende ilkinji kömek bermek" atly amaly-okuw maslahatyny geçirdi. Taraplar gyssagly hereket etmek gulluklarynyň hünärmenleriniň taýýarlygy, gaýra goýulmasyz lukmançylyk kömegini bermek, jana howply şikesleri tanamak we howply şikeslere sezewar bolan pidalaryň halas bolma mümkinçiligini artdyrýan gyssagly ýagdaýda berilýän lukmançylyk bejergi boýunça esasy endikleri üpjün etmegi boýunça iň göreldeli tejribelerini paýlaşdylar.
28-nji awgustda geçirilen ýapylyş dabarasynda, ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçisi Allan Mastard şeýle diýdi: "Biz iki-ýurdy hem gyzyklandyrýan ugurlarda mümkinçiliklerimizi artdyrýan hyzmatdaşlygyň tarapynda durýarys. Adamlary halas etmek ugry bolsa hut şular ýaly ugurlaryň biri bolup durýar."
Şu hepdäniň dowamynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň Harby hyzmatdaşlyk bölümi ABŞ-nyň ýaragly howa güyçleriniň lukmançylyk gullugynyň müdirligi bilen bilelikde Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň lukmançylyk gullugy üçin bäş günlik amaly-okuw maslahatyny geçirdi. Bu okuw maslahaty 28-nji awgustda esasy jemleýji sapak bilen tamamlandy.
Bu jemleýji sapak –uly tebigy betbagtçylygyň simulýäsiýasy bolup, gatnaşyjylara şolar ýaly halatlarda pidalaryň ýagdaýyna baha bermek, olara gaýra goýulmasyz lukmançylyk kömegini bermek we howply ýerlerden göçürmek bilen bagly täze öwrenen endiklerini görkezmäge mümkinçilik berdi.


text:
22-nji oktýabrda ýurdumyzyň şanly Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygy mynasybetli bellenilýän baýramçylygyň öňüsyrasynda paýtagtymyzda doly döwrebaplaşdyrylan iri senagat desgalarynyň açylyş dabarasy boldy. Olar Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň “Türkmendemirbetonönümleri” önümçilik birleşmesine degişli Aşgabadyň we paýtagtymyzyň Abadan etrabynyň iri panelli jaý gurluşyk zawodlarydyr.
Durky täzelenip, döwrebaplaşdyrylan zawodlarda diwarlyk panelleri olaryň esasy önümleriniň biri bolup durýar. Bu panelleriň netijeli ulanylmagy ýaşaýyş jaý toplumlarynyň gurluşygynyň tizleşdirilmegini, olaryň özüne düşýän gymmatynyň peselmegini şertlendirer. Bu önümler berkligi, seýsmiki durnuklylygy we ulanyş häsiýetiniň kämilligi bilen tapawutlanýar.
Aşgabadyň we paýtagtymyzyň Abadan etrabynyň köp gatly ýaşaýyş jaýlarynyň we kottejleriň gurluşygy üçin demirbeton gurnamalary öndürýän kärhanalar durkunyň täzelenmegi bilen, uly önümçilik kuwwatyna eýe bolup, degişlilikde 100 we 45 müň kub metr demirbeton gurnamalaryny öndürer. Şunlukda, bu kärhanalaryň önümçilik kuwwaty her ýylda 2 müň we ondan hem gowrak öýleri bolan ýaşaýyş jaýlaryny gurmaga mümkinçilik berer.
Bu kärhanalarda oturdylan enjamlar Russiýanyň, Hytaýyň, Germaniýanyň, Italiýanyň, Türkiýäniň kämil önümleridir.
Önümçilik tehnologiýasynyň kämilleşdirilmegi we onuň düşewüntliliginiň ýokarlanmagy täze kärhanalaryň häsiýetli aýratynlygydyr.
Kärhanalaryň önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmagyň hasabyna olaryň işgärleriniň sany artdy. Bu ýerde öndürijilikli iş üçin aňrybaş amatlyklar döredildi.


text:
30-njy aprelde ABŞ-nyň Halkara din azatlygy boýunca komissiýasy täze hasabatyny ýaýratdy. “Din azatlygy 2013” atly bu hasabatda dünýäniň onlarça ýurdunda din azatlygynyň depelenişi barada maglumat berilýär. Hasabatda Türkmenistana uly aladalanma döredýän ýurtlaryň arasyndan orun berilýär.
ABŞ-nyň Halkara din azatlygy boýunca komissiýasynyň täze hasabatynda Türkmenistanda din azatlygynyň derejesiniň örän erbet bolup galýandygy, dine degişli milli kanunlaryň dini toparlaryň hereket etmegini kynlaşdyrýandygy bellenýär. “Ýurtda hasaba alnan we alynmadyk dini toparlar babatynda polisiýanyň barlaglary we beýleki basyşlar dowam etdirilýär, Iýegowa şaýatlary dini ynançlary sebäpli tussag astyna alynýar diýip, taze hasabatda aýdylýar.
Şeýle-de hasabatda, prezident Berdimuhamedowyň käbir çäkli reformalary amala aşyrandygyna garamazdan, syýasatyň we düzgünleriň adam hukuklaryny, şol sanda dine degişli halkara kanunlary bozýandygyna üns berilýär.
Kemçilikler
Hasabatda Türkmenistanda 2003-nji ýylda kabul edilen din boýunça kanun repressiw diýlip atlandyrylýar we bu kanunyň dini toparlar üçin kynçylyklary döredýändigi aýdylýar.
Bu kanunda harby gulluga derek alternatiw gulluk göz öňünde tutulmaýar, netijede Iýegowa şaýatlary atly dini toparyň sekiz agzasy harby gullukdan boýun gaçyrandygy sebäpli türmede saklanýar diýip, Halkara din azatlygy boýunça amerikan komissiýasynyň täze hasabatynda aýdylýar. Şeýle-de bu kanunyň, hususan-da, hasaba alynmadyk dini toparlary gadagan edýändigi, dini toparlaryň daşary ýurtlardan maliýeleşdirilmegi barada hökümete hasabatyň berilmegini talap edýändigi we dini bilime diskriminasion çäklendirmeleri göz öňünde tutýandygy habar berilýär.
Türkmen hökümeti tarapyndan bellenen Dini meseleler boýunça geňeş sünni musulman ruhanylaryny we rus prawoslaw ruhanylaryny bellemek we wezipeden aýyrmak meselesine gözegçilik edýär. Bu geňeşiň düzümine başga dinleriň wekilleri girmeýär diýip, Halkara din azatlygy boýunça komissiýanyň hasabatynda aýdylýar.
Komissiýa bu ýagdaýy hasaba alyp, amerikan hökümetine 2013-nji ýylda Türkmenistana “uly aladalanma döredýän ýurt’ hökmünde çemeleşmegi teklip edýär. Hasabatda bellenişine görä, Halkara din azatlygy boýunça komissiýa Türkmenistan babatyndaky şeýle rekomendasiýalaryny 2000-nji ýyldan bäri berip gelýär, emma Döwlet departamenti bu rekomendasiýalara eýermeýär.
Täze hasabatda Türkmenistan postsowet regionynyň iň ýapyk ýurdy diýlip atladyrylýar. 2007-njy ýylyň aýagynda Türkmenistanda döwlet ýolbaşçysy çalşansoň, ýurtda garaşsyz jemgyýetçilik hereketlerine rugsat berilmändigi, häzirki prezidentiň şahsyýet kultunyň dörändigi bellenýär.
Käbir oňyn özgerişler
Şol bir wagtda-da, hasabatda 2007-nji ýylda Türkmenistanda 11 sany syýasy tussagyň türmeden goýberilendigi, adam hukuklary boýunça iki sany täze komissiýanyň döredilendigi, 13 sany dini toparyň hasaba alnandygy, ýurduň içinde raýatlaryň hereket azatlygyny çäklendirýän düzgünleriň ýatyrylandygy we ýurduň daşky dünýäden üzňeliginiň gowşadylandygy aýdylýar.
Muňa garamazdan, ýurtda ynsan hukuklaryna berk gözegçiligiň saklanyp galýandygy, hususan-da, raýatlaryň hereket azatlygynyň çäklendirilýändigi we 2013-nji ýylyň iýul aýyndan soň Türkmenistanyň goşa raýatlygy ykrar etmejekdigi bellenýär.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň konstitusiýasynda azatlyklara, şol sanda din azatlygyna güwä geçilýändigi bellenilýär.
ABŞ-nyň Din azatlygy boýunça komissiýasynyň 30-njy aprelde ýaýradan hasabatynda ynsan hukuklarynyň gödek depeleýänligi zerarly Döwlet sekretary tarapyndan aýratyn üns berilmeli diýlip kesgitlenen sekiz ýurduň sanawynda Türkmenistan bilen bilelikde Müsür, Yrak, Nigeriýa, Pakistan, Täjigistan, Türkiýe we Wenesuela görkezilipdir.


text:
Lebap welaýatynda döwlete degişli “Lebap oba gurluşyk” edarasynyň käbir etrap bölümleriniň işgärleri özlerine eýýäm ençeme adýan bäri, käbirlerine 1 ýyldan bäri aýlyk hakynyň berilmeýändigini aýdýarlar.
Kähalatlarda bolsa, işgärleriň prokuratura ýüzlenmegi esasynda aýlyk haklaryny alyp bilýändigi bellenilýär.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew maglumat berýär.
Azatlyk Radiosy bu maglumat boýunça “Lebap oba gurluşyk” edarasynyň başlygy bilen habarlaşdy. Ol bu maglumatlary ret edip, beýle ýagdaýlaryň düýbünden ýokdugyny aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama halkara diplomatiýany güýçlendirmek üçin edýän tagallalary üçin 2009-nji ýyl boýunça Parahatçylyk Nobel baýragyna mynasyp boldy.
Bu karar Norwegiýanyň Nobel baýragy boýunça komiteti tarapyndan yglan edildi.
Şunlukda, Obama hökümete ýolbaşçylyk edýän mahalynda bu baýraga mynasyp bolan Amerikanyň 3-nji prezidentidir.
Mundan ozal Birleşen Ştatlaryň öňki prezidentleri Roozwelt we Wilson hem geçen asyryň ahyrlarynda bu baýraga eýe bolupdylar.
Ady agzalýan komitetiň ýolbaşçysy Thorbjoern Jagland, Obamanyň ýadro ýaraglaryň ýaýradylmagynyň öňini almak üçin synanşýandygyny we onuň halkara syýasatda täze klimaty döredenligini belledi.


text:
Oktýabryň aýaklaryna ýurdumyzyň şugundyrly meýdanlarynda hasyl ýygnamak işi başlanar. Ekin meýdanlarynda jemleýji agrotehniki çäreler — dökün bermek, hatarara bejergisini geçirmek, ösüş suwuny tutmak, haşal otlara we zyýankeşlere garşy göreş işleri geçirildi.
“Maryşeker” aksioner jemgyýetiniň we Azyk senagaty döwlet birleşiginiň beýleki kärhanalarynyň oba hojalyk tehnikalary ýygyma doly taýýar edildi. Ýygym işleri başlanansoň, “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşiginiň tehnikalary hem ekerançylara kömege geler.
Kabul ediş nokatlary we “Maryşeker” AJ-niň önümçilik sehleri hasyly kabul etmäge doly taýýar, ekin meýdanlaryndan ýygnaljak gant şugundyrynyň ilkinji tapgyrlaryndan başlap bu ýerde olary gaýtadan işlemek we gant önümçiligi ýola goýlar. Şu ýylyň ýazky möwsüminde ekerançylar tarapyndan kärhana tabşyrylan 11 müň tonnadan gowrak şugundyr hasyly gaýtadan işlenilip, 700 müň tonna golaý gant alyndy. “Maryşeker” AJ-de şugundyryň täze hasylyndan 11 müň tonna gant almak bellenilýär.
Ýurduň ekin meýdanlarynda şugundyr ekmek her ýyl iki möwsümde — ýazda we tomusda geçirilýär.şugundyr ekilýän meýdanlaryň iň köp bölegi Mary welaýatynyň sekiz etrabynyň — Baýramaly, Wekilbazar, Garagum, Mary, Murgap, Oguz han, Sakarçäge we Türkmengala etraplarynyň paýyna düşýär. Bu sebitde ýazky ekiş 1 müň gektarda, tomusky ekiş bolsa 13 müň 900 gektarda geçirilýär.
Geçen ýyl ýurtda şugundyr ekilýän meýdanlaryň sany artdyryldy. Mary welaýatynda şu maksat üçin bölünip berlen 14 müň 900 gektardan başga-da, Balkan welaýatynda 3 müň gektar meýdanda şugundyr ekilip başlandy. Günbatar sebitdäki şonça maýdanyň deň ýary — 1 müň 500 gektary Bereket, şonça bölegi hem Serdar etraplaryna degişlidir. Bu ýerlerde hem eýýäm ikinji, ýagny tomusky ekişiň bol hasyly alyndy.
Şeýlelikde, ýurtda şugundyr üçin niýetlenen ekin ýerleriniň umumy meýdany 17 müň 900 gektara barabar bolup, olardan bir ýylda şugundyryň 224 tonna hasylyny ýygnamak bellenilýär.


text:
14-nji maýda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynyň mejlisinde giňişleýin çykyş etdi. Bu maslahtada eden çykyşynda Berdimuhamedow köppartiýalyk jemgyýetçilik syýasy sistemasyny döretmäge wagtyň ýetendigini aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda ýurduň prezidenti Türkmenistanyň Mejlisine «Syýasy partiýalar hakyndaky» kanunyň taslamasynyň üstünde işlemegi we ony taýýarlamagy tabşyrdy.
Ýaşulularyň maslahatynyň mejlisinde eden çykyşynda Berdimuhamedow Türkmenistanda «Daýhanlar» partiýasynyň döredilmeginiň döwletiň agrar syýasatyny giňden düşündirmek we doly amala aşyrmak boýunça häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýändigini aýtdy. Bu bolsa ýurduň agrar syýasatyny durmuşa geçirmekde, türkmen jemgyýetiniň tagallalaryny birleşdirmäge, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer diýip, Berdimuhamedow çykyşynda belledi.
Türkmenistanyň konstitusion gurluşynyň esaslaryny berk berjaý etmek we umumymilli «Galkynyş» hereketine işjeň gatnaşmak täze dörediljek partiýa bilidirilýän esasy talaplaryň biri boldy.
«Biziň maksadymyz birdir. Ýöne şol maksada ýetmegiň serişdeleridir usullary dürli-dürli bolup biler. Biziň ählimiz bir maksada gulluk etmelidiris» diýip, Berdimuhamedow öz çykyşynda belledi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ukrainanyň Krym regionynyň parlamenti penşenbe güni, ÝB-niň liderleriniň Krymyň rus güýçleri tarapyndan basylyp alynmagyna garşy görülmeli çäreleri maslahatlaşýan wagtynda, Orsýete goşulmaklygyň haýryna ses berdi.
Krymyň birinji wise-premýeri Rustam Temirgaliýew bu mesele baradaky referendumyň 16-njy martda, ozalky yglan edilen wagtyndan hem ir geçiriljekdigini aýtdy.
100 orunly parlament 78 deputatyň goldamagynda, sekiz deputatyň saklanmagynda, Orsýete goşulmak barada referendum geçirilmegi üçin ses berdi.
Krymdaky orsýetçi häkimiýetler başda bu territoriýanyň geljegi baradaky referendumyň 25-nji maýda, Ukrainada irki prezident saýlawlarynyň geçiriljek gününde boljagyny aýdypdylar. Soň bu referendumyň öňe, 30-njy marta süýşürilýändigi habar berildi.
Ukrainanyň ykdysadyýet ministri Pawlo Şeremeta bu referendumyň konstitusiýa laýyk gelmeýändigini aýdyp, ony «bikanun» diýip atlandyrdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Ukraina, şol sanda Krym parlamentiniň ýüzlenmesi baradaky meseläni Howpsuzlyk geňeşiniň penşenbe güni geçirilen duşuşygynda ara alyp maslahatlaşandygy habar berildi.
Krymyň orsýetçi ýolbaşçylary Ukrainanyň täze merkezi ýolbaşçylaryny ykrar etmediler we bu sebitiň premýer-ministrini we parlament spikerini tussag etmek barada karar çykardylar.
Krymda rus dilinde gepleýänler köplük we bu ýerde Orsýetiň Gara deňiz floty ýerleşýär.
Wideo: Krymyň tatar lideri referendumy boýkot edýär
Ýewropadadky krizis
Şu arada ÝB liderleri Brýusselde duşuşyp, bu krizis babatdaky umumy pozisiýalary barada maslahat edýärler.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Brýusseldäki sammitden öň çykyp gürläp, bu krizisiň diňe Ukraina däl, tutuş Ýewropa täsir ýetirjegini aýtdy:
"Bu diňe ukrain-rus krizisi däl, bu Ýewropadaky krizis. Onsoň biz bilelikde, ylalaşykly hereket edýäris hem munuň biziň bilelikdäki jogapkärçiligimizdigine düşünýäris."
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron Ýewropa Bileleşigi Orsýete onuň edýän hereketleriniň ters netijeleriniň boljakdygy barada açyk yşarat göndermelidir diýdi:
"Birinjiden, biz Orsýet bilen Ukrainanyň bir-biri bilen gürleşmegini gazanmaly. Ikinjiden, biz şu ýerde, Ýewropa Bileleşiginde özümiziň ukrain halkyna olaryň mätäç wagtynda kömek etjekdigimizi açyk görkezmeli. Üçünjiden, bu has-da möhüm, biz Orsýetiň hökümetine bolan zatlaryň kabul ederlik däldigi, onuň ters netijeleriniň boljakdygy we soňra mundan hem aňry hereket edilendigi, olaryň bolsa has köp tersin netijelere getirjekdigi barada berk yşarat ibermeli.»
Bu sammit ÝB gyrakladylan prezident Wiktor Ýanukowiçiň we ýene 17 resminiň, şol sanda ozalky premýer-ministr Mikola Azarowyň aktiwlerini, emläklerini doňdurandan soň geçirilýär.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri penşenbe güni öz rus kärdeşi Sergeý Lawrow bilen Rimde ikinji tapgyr gepleşik geçirýär.


text:
Gündogar Ukraindaky orsýetçi separatistler özleriniň «halk respublikalary» diýilýänlerini birleşdirip, täze ýurda öwürjeklerini, ony «Täze Orsýet» " (Novorossia) diýip atlandyrandyklaryny yglan etdiler.
Separatistler 24-nji maýda Donetsk şäherinde täze ýurt döretmek baradaky şertnama gol çekendiklerini aýdýarlar.
Bu dokumente ýaragly goragçylar tarapyndan berk goralýan dabarada gol çekildi we ol ýere diňe Orsýetiň döwlet telewideniýesiniň wekilleri goýberildi.
Bu prowokatiw ädim Ukrainanyň 25-nji maýdaky prezident saýlawlarynyň öň ýanynda ädildi.
Separatistler öz erkleriniň ýetýän ýerinde ses berişlige ýol bermejeklerini aýtdylar.


text:
Russiýanyň sport ministri Soçide geçiriljek gyşky Olimpiýa oýunlarynyň öňüsyrasy “gomoseksual propogandasy” atlandyrylýan kanunyň kabul edilmegini “ýalňyşlyk” diýip häsiýetlendirdi.
Rus habar serişdelerinde Witaliý Mutkonyň resmileriň bu kanuny kabul etmezinden ozal “birneme wagt garaşmalydyklary” baradaky sözleri getirildi.
Bu kanunyň kabul edilmegi bilen fewralda geçiriljek oýunlary boýkot etmek barada çagyryşlar hem edildi.
Iýun aýynda prezident Wladimir Putin tarapyndan kabul edilen kanun ýaşlaryň arasynda “adaty jynsy bolmaýan gatnaşyklary” mahabatlandyrmagy gadagan edýär.
Gomoseksual aktiwistleri bu kanunyň geýleriň jemgyýetçiligine garşy gönükdirilendigini öňe sürýärler.
Putin oýunlara gatnaşjak gomoseksual sportsmenleriň we myhmanlaryň özlerini rahat duýmaklary üçin ähli şertleriň dörediljekdigini aýdypdy.


text:
Ukrainanyň oppozisiýadaky Batkiwşina partiýasynyň başlygynyň orunbasary Grigoriý Nemirýa Ýewropa Parlamentiniň agzalary we Ýewropa Bileleşiginiň syýasatçylary bilen duşuşmak üçin Strasburga gitdi.
Batkiwşinanyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, Nemirýa partiýanyň tussaglykdaky zenan başlygy we ýurduň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň haýyşy bilen çarşenbe güni saparyna başlapdyr.
Nemirýanyň häzirki wagt Ukrainada dowam edýän protestleri maslahat etmegine garaşylýar. Bu protestler prezident Wiktor Ýanukowiçiň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmazlyk barada gelen kararyndan soň möwjedi.
Ýewropa Bileleşigi Timoşenkonyň wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp tussag edilmeginiň syýasy matlaplydygyny aýdýar.


text:
Ýewropa Bileleşigi, ençeme ýyla çeken ýaramaz gatnaşyklardan soň, Belarus bilen aragatnaşygy gowulandyrmak mümkinçiliklerini görendigini aýdýar.
Latwiýanyň daşary işler ministri Edgars Rinkewiks 7-nji martda, ÝB-niň daşary işler ministrleriniň Rigada geçýän maslahatynda «biz Belarus bilen gatnaşyklary giňeltmek we çuňaltmak mümkinçiligini gördük» diýdi.
Rinkewiks ÝB-niň Belarus bilen arasynda käbir çözülmeli meseleler bar, mysal üçin Minskiň syýasy tussaglary saklamagy, emma öňe tarap süýşülip biler diýdi.
Adam hukuklarynyň bozulmagy, saýlaw galplyklary, oppozisiýa aktiwistlerini we syýasatçylary tussag etmek sebäpli ÝB Belarusa garşy çäklendiriji çäreleri girizdi.
Germaniýanyň şol wagtky daşary işler ministri Guido Westerwelle 2012-nji ýylda Belarusy «Ýewropanyň merkezindäki iň soňky diktatura» diýip atlandyrdy.


text:
*Düzediş girizilen.
Ýakynda Türkmenistanda 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna dalaşgärleri hödürlemek başlandy. Häzire çenli bu saýlawlarda sekiz dalaşgäriň bäsleşjekdigi habar berilýär. Şol bir wagtyň özünde, öňki sowet giňişligindäki ýurtlarda bolşy ýaly, bu prezidentlik saýlawlarynda häzirki prezidente bäsdeş boljaklaryň soňky ykbaly köpleri alada goýýar.
2007-nji ýyldaky prezident saýlawlarynda Gurbanguly Berdimuhamedowa bäş dalaşgär bäsdeş bolupdy. Olar öňki nebit-gaz senagaty we mineral serişdeler ministriniň orunbasary Işanguly Nuryýew, Türkmenbaşy, öňki Krasnowodsk şäheriniň häkimi Aşyrnyýaz Pomanow, Daşoguz welaýatynyň öňki häkiminiň orunbasary Amanýaz Atajykow, Abadan, öňki Büzmeýin şäheriniň häkimi Orazmyrat Garajaýew, Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabynyň öňki häkimi Muhammetnazar Gurbanow.
Türkmenistanyň Ýazyjylar fondunyň öňki başlygy, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, saýlawlardan soňra olaryň dördüsi wezipesinden boşadylypdyr.
—Olaryň işden boşadylmagynyň sebäpleri barada metbugatda we beýleki habar serişdelerinde hiç hili maglumat berilmedi. Ýöne permanlar we prezidentiň kararlary çap edildi—diýip, Bugaýew aýdýar.
Emma, düýbi Wenada ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň ýazmagyna görä, 2007-nji ýyldaky saýlawlarda resmi taýdan 3 prosent çemesi ses alandygy aýdylan Işanguly Nuryýew saýlawlardan bir aý soňra, uzak möhlet bilen türme tussaglygyna höküm edilipdir. Emma bu maglumaty tassyklatmak başartmady. Nuryýew “Altyn Asyr” ordeniniň 3-nji derejesiniň, “Gaýrat” we “Watana bolan söýgüsi üçin” medallarynyň eýesidi.
Işanguly Nuryýewiň Içeri işler ministrliginiň Aşgabat şäher polisiýa departamentine işleýän ogly hem atasy türmä basylandan soňra, wezipesinden boşadyldy diýip, “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar. Bu guramanyň beren ýene-de bir maglumatyna görä, saýlawlarda 1,31 prosent ses alan Aşyrnyýaz Pomanow 2009-njy ýylyň aprelinde “işde goýberen kemçilikleri” üçin wezipesinden boşadylypdyr.
Bugaýewiň aýtmagyna görä, 2007-nji ýyldaky prezident saýlawlarynda Gurbanguly Berdimuhamedowa basdeş bolanlardan diňe Daşoguzyň öňki häkiminiň birinji orunbasary Amanýaz Atajykow “hormatly dynç alşa” çenli öz wezipesinde işläpdir. Berdimuhamedowa bäsdeş bolan Abadan şäheriniň öňki häkimi Orazmyrat Garajaýewiň we Garabekewül etrabynyň öňki häkimi Muhammetnazar Gurbanowyň hem işden boşadylandygy aýdylýar.
Postsowet giňişligindäki tejribe
Synçylaryň pikiriçe, postsowet giňişligindäki, şol sanda Merkezi Aziýadaky käbir döwletlerde prezidentlik saýlawlarynda ýurdy dolandyrýan lidere bäsdeş bolanlaryň aglabasynyň syýasy karýerasy tamamlanýar. Netijede olaryň köpüsi ýurdy terk etmäge mejbur bolýarlar.
Özbegistanyň “Erk” oppozision partiýasynyň we “Özbegistanyň halk hereketiniň” başlygy, häzir daşary ýurtda ýaşaýan Muhammet Salih 1992-nji ýyldaky prezident saýlawlarynda Yslam Karimowa bäsdeş bolan ýeke-täk dalaşgärdi. Onuň Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, ol Merkezi Aziýada şeýle ýagdaýlaryň dowam etmeginiň sebäbini regiondaky liderleriň kommunistik düşünjelere gol ýapýanlygynda görýär:
—Olar sowet döwründe ýetişenler, terbiýe alanlar we sowet dolandyryşyny kabul edenler. Netijede olar bu galypdan çykyp bilmeýärler. Bularyň alyp barýan syýasaty hem awtoritar, totalitar. Şonuň üçin-de, syýasatçylaryň sowatly, öz halkynyň aladasyny edýän nesli, watançy adamlar häkimiýet başyna gelmeseler, regionda ýagdaýlar üýtgemez.
Täjigistanyň prezidenti Imamoli Rahmona 1994-nji ýylda geçirilen prezident saýlawlarynda bäsdeş bolan öňki premeýr-ministr Abdulmalik Abdullajonow, Rahmona 1999-njy ýyldaky saýlawlarda bäsdeş bolan, telekeçi Saýfuddin Töräýew dagylar daşary ýurtlara gitmäge mejbur boldular. 2010-njy ýylda Belarusda geçen prezident saýlawlarynda Aleksandr Lukaşenko bäsdeş bolan esasy dalaşgärleriň biri Andreý Sannikow saýlawlardan soň 5 ýyl azatlykdan mahrum edildi.
Emma käbir bilermenler Türkmenistan ýaly 20 ýyldan gowrak wagtlap daşky dünýäden üzňelikde galan ýurtda alternatiw saýlawlaryň geçirilmeginiň öňe tarap bir ädimdigine ynanýarlar. Olaryň pikiri bilen Bugaýew hem ylalaşýar:
—Umuman, men muny gowulyga ýorasym gelýär. Meselem, bir duran ýeriňde irkilip durandan, haýalam bolsa, “pyşdyl ýörişem” bolsa, öňe tarap ädim ädilse gowy. Bu şeýle ädimiň başlangyjy. Dogrudanam, halk 20 ýyldan gowrak wagtlap, hakyky saýlawlary, prezident saýlawlary ýadyndan çykardy. Şol döwürde referendum ýa-da “halk maslahaty” diýilýän guramanyň kararlary kanun hökmünde kabul edildi.
Ýazyjy Bugaýew täze ýyldaky prezident saýlawlary barada metbugatda hem öňegidişligiň bardygyny we olaryň dalaşgärleriň hukuklary barada maglumat berýändigini sözüne goşýar. Emma synçylar Türkmenistan ýaly daşky dünýä üçin ýapyk ýurtlarda hakyky alternatiw saýlawlaryň geçirilmegi üçin jemgyýetiň we oppozisiýanyň has aktiw bolmalydygyna ynanýarlar.
2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda Türkmenistanda geçiriljek prezident saýlawlaryna häzire çenli sekiz dalaşgär resmi hasaba alyndy. “Türkmenistanyň Prezidentlik saýlawlar baradaky kanunyna” görä, dalaşgärleriň resmi hasaba alnyşy saýlawlaryň geçjek gününe 25 gün galanda tamamlanýar.


text:
Täjigistanyň resmileri Merkezi Aziýanyň iň uly alýumin zawody – TALCO-da terrorçylykly hüjümleri amala aşyrmak barada gurnaldy diýilýän plan hakda derňewlerini tamamladylar.
Içeri işler ministrliginiň resmileri ýurduň günbataryndaky Tursunzade şäherinde ýerleşýän zawodda hüjümleri planlaşdyrmakda güman edilýän ýedi adam baradaky derňewleriň netijeleriniň Täjigistanyň Ýokary suduna geçirilendigini aýtdylar.
Tussag edilen şübhelileriň sud işiniň öňümizdäki günlerde yglan edilmegine garaşylýar. Täjigistanyň Içeri işler ministrligi şübhelileriň tussag edilendigi barada aprel aýynda mälim edipdi.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran TALCO-nyň işgärleriniň biri özüniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda şübhelileriň dördüsiniň gürrüňi gidýän zawodyň işgäridigini aýtdy.
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon agzalýan zawodyň dolandyrylyşyna hut özi gözegçilik edýär. Gürrüňi edilýän zawod Täjigistanyň iň uly industrial desgasy hasaplanylyp, onda takmynan 10 müň töweregi işçi işleýär.


text:
“Hizbullah” radikal şaýy toparyna we onuň syýasy ýaranlaryna wekilçilik edýän 11 ministr Liwan hökümetini terk edýär. Netijede, ýakynda döredilen Liwanyň koalision hökümeti dargady.
11 ministriň iş başyndan çekilmegi Saad Haririniň hökümetiniň ýykylmagyna sebäp boldy. “Hizbullahyň” wekilleri eýýäm prezident Mişel Süleýmanyny täze hökümet bellemäge çagyrdylar.
Häzirki premýeriň kakasy, Liwanyň öňki premýer-ministri Rafik Haririniň 2005-nji ýylda öldürilmegi boýunça geçirilen derňewler Liwanda syýasy krizise alyp geldi.
Şol adam öldürmä “Hizbullah” toparynyň agzalarynyň gatnaşygy bar diýen habarlar peýda boldy. Toparyň agzalary bu habary inkär edip, BMG-niň komissiýasynyň derňewleriniň netijelerini resmi ret etmäge premýer-ministri çagyrdylar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama çarşenbe güni Saad Hariri bilen duşuşygynda “Hizbullah” gorkusyny we Liwan hökümetiniň işine päsgel bermek islegini görkezýär diýdi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Filip Krowli bolsa şeýle diýdi: “Bolan waka gynanýarys we alada bildirýäris. Munuň Liwandaky durnuklylygy we progresi puja çykarmaga synanyşykdygy açyk görnüp dur”.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Filip Krowli palestinalylar bilen ysraýyllylar amerikan wekili Jorj Mitçeliň araçylyk etmeginde gytaklaýyn parahatçylyk gepleşiklerine başladylar diýýär.
Krowli Mitçeliň Waşingtona dolanyp gelýändigini we bu barada döwlet sekretary Hillari Klintona maglumat berjegini aýtdy.
Günbatar kenardaky palestin ýolbaşçylary geçen hepde Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky gytaklaýyn gepleşiklere gatnaşmaga razylyk berdiler.
Birleşen Ştatlaryň wise prezidenti Jo Baýden Ysraýyl bilen palestinalylaryň arasyndaky gepleşikleri gaýtadan başlamak üçin üç günlük sapar bilen Ysraýyla geldi.
Şularalykda Ysraýyl Günbatar kenardaky ýewreý obasynda 112 sany täze jaýyň gurluşygyny tassyk etdi.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi açyk ses berlişik arkaly, Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmek boýunça rezolýusiýanyň taslamasyny kabul etdi.
Rezolýusiýa eger-de Siriýa muny amala aşyryp bilmese, onda käbir netijeleriň döräp biljekdigini hem göz öňünde tutýar. Munuň anyk haýsy netijeler boljakdygy, Geňeşiň kabul etjek indiki rezolýusiýasyna bagly bolar.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri: “Biz şu gije ählimiz birlikde, himiki ýaraglarynyň nirede, nähili şertlerde ulanylandygyna garamazdan, munuň halkara parahatçylygyna we howpsuzlygyna howp salýandygyny yglan edýäris. Munuň ozal hem adamçylygyň çäginden çykýandygy äşgär edilipdi. Halkara jemgyýeti hökmünde biz ejizleriň arkasyny tutmaga borçludygymyzy aýan etmelidiris” diýdi.
Mundan öň, ABŞ prezidenti Barak Obama BMG-niň rezolýusiýasyny “halkara jemgyýetçiliginiň uly ýeňşi” diýip atlandyrdy.
7-nji madda
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow eger-de haýsydyr bir tarap rezolýusiýanyň şertlerini berjaý etmese, Howpsuzlyk Geňeşiniň çäre görmäge taýýardygyny aýtdy.
Lawrow: “Bu [rezolýusiýa] Ženewada ABŞ-Russiýa maslahatynda gelnen ylalaşygy şöhlelendirýär. Ylalaşygyň şertleriniň berjaý edilmezligi we himiki ýaraglarynyň islendik biri tarapyndan ulanylmagy BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan içginden derňeler. Geňeş [BMG-niň] Çarteriniň 7-nji maddasyny ulanmagy hem göz öňünde tutar” diýdi.
Siriýanyň BMG-däki ilçisi Başar Jafari çykyş edip, Türkiýäniň, Saud Arabystanynyň, Fransiýanyň, Kataryň we ABŞ-nyň rezolýusiýanyň şertlerine ygrarly bolmalydygyny aýtdy. Şeýle-de ol bu ýurtlaryň gozgalaňçylary goldan halatynda muňa jogap bermelidiklerini hem sözüne goşdy.
Şenbe güni ir bilen geçirilen ses berlişikden öň, ABŞ bilen Russiýanyň arasynda hepdelere çeken diplomatiki gepleşikler bolupdy.


text:
Aşgabatda bu günler howanyň temperaturasyny ölçeýän abzallar 42-43 gradusy görkezýär. Bu Türkmenistanda jöwzaly tomus paslynyň ýetip gelendiginiň esasy alamaty. Tomsuň alamatlaryndan ýene biri – toguň hem suwuň yzygiderli kesilmegidir. Bu günki gün Aşgabatda agzalan alamatlaryň üçüsine hem duş gelmek mümkin.
Paýtagtyň “Posýolka”, “Hitrowka”, “Garadamak”, “Şor” ýaly raýonlarynda eýýäm birnäçe günläp elektrik togy, il içinde aýdylşy ýaly, “oýnap” dur. Elektrik togunyň güýjüniň pesligi zerarly kondisionerlerdir split-sistemalar we sowadyjylar işläp bilmeýär.
Kähalatda toguň “oýnap” durmagy zerarly bu elektrik enjamlarynyň köýýän, ýanýan halatlarynyň hem bardygy aýdylýar. Mundan başga-da elektrik togunyň doly öçýän wagty-da seýrek däl. Meselem, ylaýyk bir hepde mundan ozal Parahat-1 mikroraýonynda elektrik togy öçdi. Ençeme sagat elektrik toksuz galan adamlar yssy howada ne split-sistemalaryny ulanyp bildiler, ne-de sowadyjylaryny.
Söwdagärlere ýetirýän täsirleri
Bu raýonda ýerleşen “Parahat” bazarynyň söwdagärleri üçin bolsa bu ýagdaý hakyky betbagtçylyga öwrüldi. Bu bazardaky söwdagärleriň käbirleri, elektrik togy öçse ulanmak üçin ýörite elektrik generatoryny edinen bolsalar, köpüsinde beýle enjam ýok. Şol sebäpden söwdagärler sowadyjylaryndaky harytlary elektrik tokly ýerlere “ewakuasiýa” etmeli, ýagny göçürmeli bolýarlar.
Söwdagärleriň berýän gürrüňinden çen tutsaň, onda öz harytlaryny halas etmek mümkinçiligi bolmadyk söwdagärleriň harytlary birnäçe sagatlap tok öçen güni şol eräp, öz harytlyk hilini, görnügini ýitiripdir.
Suw üpjünçiligine ýetirýän täsirleri
Elektrik togunyň öçmegi käbir raýonlarda agyz suwunyň kesilmegine hem getirýär. Mysal üçin, Parahat-2 mikroraýonyndaky ýaly köpgatly ýaşaýyş jaýlaryndaky öýlere suw nasosynyň üsti bilen barýar. Elektrik togy öçse, nasos hem öçýär. Şonuň üçin suw hem kesilýär.
Bu hili ýagdaý hatda “Posýolka” we “Hitrowka” ýaly birgatly hususy howluly jaýlarda hem bar. Bu raýonlarda öňem kadaly suw üpjünçiligi bolmansoň, ýaşaýjylar nasos goýup, içimlik suw almaly bolýarlar. Şonuň üçin, elektrik togy öçse, suw hem kesilýär ýa-da peselýär.
Kompensasiýa
Elbetde, ýaşaýjylaryň we söwdagärleriň elektrik togy bilen bagly çekýän ýitgileriniň öwezi dolunmaýar. Häkimiýetler hem ilatyň bu hili ýitgilerine asla üns bermeýäne meňzeýär.
“Bu hili kompensasiýany soramak adamlaryň kellesine-de gelenok. Asla, şeýdip kompensasiýa alyp bolýandygynam bilenok hiç kim” diýip, Parahat-2 mikroraýonynyň ýaşaýjysy Baýram aýdýar.
Düşündiriş alyp bolmaýar
Şol bir wagtda hem elektrik togy bilen üpjünçiligindäki bökdençlikler barada degişli edaradan düşündiriş hem alyp bolmaýar. Aşgabady elektrik togy bilen üpjün etmeli Aşset kärhanaynyň dispetçerinden telefon arkaly düşündiriş almak gaty kyn, telefona jogap berlenoklar ýa-da, jaň etseň, telefonyň boş däldigini aňladýan signal eşidilýär.
Eger adamlar setanda-seýranda şol edaranyň dispetçerine telefony aldyryp biläýseler-de, olaryň elektrik togunyň näme sebäpden öçendigini anyklamak her gezekde başardyp duranok. Kähalatda dispetçerleriň özleriniň hem elektrik togunyň öçmeginiň sebäbini bilmeýändikleri belli bolýar.
Ine, geçen hepde-de edil şunuň ýaly ýagdaý boldy. Parahat-2 mikroraýonynda elektrik togy öçensoň, birnäçe gezek jaň edip dispetçer bilen gepleşenimde, ol onuň sebäbini we elektrik togunyň haçan beriljekdigini bilmeýändigini aýtdy.
Türkmenistanda tomsuna yssy bolýar, bu ýerde hiç hili geň zat ýok. Emma, gynandyrýan ýeri, şeýle yssylarda elektrik togunyň üpjünçüliginde dürli bökdençlikleriň ýüze çykmagy adaty ýagdaýa öwrülip barýar.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministriniň 17-nji noýabrda Türkmenistana edýän sapary bilen bagly, “Serhetsiz reportýorlar guramasy” bilen adam hukuklary boýunça “Türkmen Helsinki fondy” Türkmenistanda metbugat azatlygynyň ýagdaýy, adam hukuklarynyň berjaý edilişi boýunça alada bildirip, onuň adyna açyk hat ýollady.
Bu açyk hatda metbugat azatlygy boýunça her ýyl ýaýradylýan hasabatda Türkmenistanyň köp ýyllaryň dowamynda iň soňky orunlary eýeläp gelýändigine Gido Westerwelläniň ünsi çekilýär.
Bu açyk hatda Saparmyrat Nyýazowyň ölüminden soň ýurduň demokratiýalaşmagy baradaky dörän umytlaryň häzir puja çykanlygy nygtalýar.
Türkmenistanda žurnalistleriň, graždan aktiwistleriniň yzarlanýandygy, olardan Annagurban Amangylyjew bilen Sapardurdy Hajyýewiň henize çenli tussaglykda saklanýandygy bellenilýär.
“Serhetsiz reportýorlar guramasy” bilen “Türkmen Helsinki fondy” Ýewropa Bileleşiginiň öňde baryjy ýurdunyň wekili hökmünde Germaniýanyň baş diplomatynyň bu meseleleri gozgajagyna bil baglaýandyklaryny Westerwelläniň adyna ýollan açyk hatlarynda aýtdylar.


text:
Serbiýa we Kosowo 25-nji awgustda köp ýyllyk duşmançylygy yzda goýup, özara gatnaşyklary kadalaşdyrmak ugrunda möhüm ädim ätdiler. Iki goňşy ýurt Ýewropa Bileleşigine kabul edilmekleri üçin öz öňlerinde şert edilip goýlan parahatçylykly döwletara ylalaşygyna gol çekdiler.
ÝB-niň araçylygynda Brýusselde geçirilen gepleşiklerden soň Serbiýanyň premýer-ministri Aleksandr Wuçiç we Kosowonyň premýer-ministri Isa Mustafa dört sany wajyp ugurdan, şol sanda energiýa, telekommunikasiýa we sud häkimiýetleriniň özara işleri boýunça resmi ylalaşyk gazandylar.
ÝB araçylyk etdi
ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Federika Mogherini bu ylalaşyk barada şeýle diýdi: “Şu günki netije kadalaşdyrmak prosesinde belli waka boldy. Şu günki ýaly kararlar adamlara takyk bähbitleri getirýär, şol bir wagtda-da iki ýurduň Ýewropa Bileleşigine tarap ýoldan öňe ýöremek ukybyny artdyrýar”.
Bu ylalaşyga Wenada Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň, şol sanda Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň we Balkan döwletleriniň ýolbaşçylarynyň arasynda geçirilen sammitiň iki gün öňüsyrasynda gelindi.
Serblere köp hukuk berilýär
Ylalaşyga laýyklykda demirgazyk Kosowoda serbler has köp hukukdan peýdalanarlar we ýerli ykdysadyýet we bilim ýaly meseleleri çözmekde Belgraddan maliýe goldawyny almaga hukukly bolarlar.
Kosowonyň ýurduň içinde öz telefon kody bolar. Muňa 2008-nji ýylda garaşsyzlygyny yglan eden Kosowonyň özbaşdaklyk meselesinde Serbiýa tarapyndan edilen uly eglişik hökmünde garalýar.
Belgrad ilkibaşda, ABŞ we Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň inisiatiwasyna goşulyp, Kosowonyň döwlet garaşsyzlygyny ykrar etmekden boýun gaçyrypdy.
ÝB ylalaşyk demirgazyk Kosowoda hem etnik azlykda ýaşaýan serbler hem-de kowolylaryň aglaba köpçüligini emele getirýän albanlar üçin amatly sud strukturasyny döredýär diýip nygtaýar. Ylalaşyk dawaly Mitrowisa köprüsinden peýdalanmak meselesini hem agzaýar.
Geçilen ýol
ÝB-niň araçylygynda 2013-nji ýylda gelnen ylalaşygy berjaý edýän dokument Serbiýanyň we Kosowonyň arasyndaky gatnaşyklary düzgünleşdirmeklige we kadalaşdyrmaklyga gönükdirilýär. Serbiýanyň ÝB-e girmek boýunça gepleşikler bilen bagly umytlarynyň geljegi onuň 2013-nji ýylda gelnen ylalaşygy berjaý edişine bagly.
Iki goňşy 1998-nji we 1999-nji ýyllarda bolan özara uruşdan bäri uzak ýoly geçdiler. Uruş NATO-nyň 11 hepdeläp alyp baran bombalaýyş hüjüminden soň serb goşunlary Kosowodan çykmaga mejbur bolansoň tamamlanypdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti hökümetleriň ikisini-de “özara gatnaşyklary kadalaşdyrmakda we öz ýurtlaryny ÝB-e ýakynlaşdyrmakda gazanan öňegidişlikleri” bilen gutlady.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrainadaky syýasy krizise daşardan goşulyşmazlyga çagyryş etdi.
Lawrow çarşenbe güni Brýusselde NATO-nyň daşary işler ministrleri bilen geçirlen ýygnakdan soň, NATO-nyň Ukrainanyň hökümetini protestçilere garşy hetdenaşa güýç ulanmakda ýazgarmagy näme üçin wajyp hasaplaýandygyna düşünmeýändigini aýtdy.
Ukrain prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosasiýa ylalaşygyna gol goýmagy ret etmegi bilen, soňky hepdäniň dowamynda Kiýew şäherinde we beýleki regionlarda giň göwrümli protestler geçirildi.
Şeýle-de, çarşenbe güni Russiýanyň premýer-ministri Dmitriý Medwedew Ukrainanyň premýer-ministriniň orunbasary Ýuriý Boýko bilen Moskwada duşuşdy. Medwedew duşuşykda Russiýa Ukrainada “durnuklylygyň we tertip-düzgüniň” höküm sürmegini isleýär diýdi.
Kiýewde bolsa premýer-ministr Mikola Azarow ýurtda syýasy dartgynlylygy möwjetmegi bes etmegi üçin oppozisiýa duýduryş berdi.


text:
Aşgabadyň beýleki ýaşaýyş jaý toplumlarynda bolşy ýaly, 13-nji tapgyrda hem bilim we mekdep ýaşyna çenli terbiýe edaralarynyň desgalary—her biri 600 orunlyk orta mekdepleriň 2-si hem-de her biri 160 körpä niýetlenen çagalar baglarynyň 2-si guruldy.
Döwrebap enjamlar, şol sanda multimediýa enjamlary hem-de öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen bu desgalar çagalara döwrebap bilim we terbiýe bermek, mugallymlaryň netijeli işlemegi üçin ähli şertlere hem-de mümkinçiliklere eýedir. Mekdepleriň ikisiniň hem binalary meňzeşdir. Olaryň her biri üç gatdan ybarat bolup, 1,99 gektar meýdanda ýerleşýär. Şunda mekdepleriň abadanlaşdyrylan we bagy-bossanlyga öwrülen çäginiň umumy meýdany 14,5 müň inedördül metrden gowrakdyr. Çagalar baglarynyň binalarynyň meýdany olaryňkydan biraz azrakdyr, ýöne olara ýanaşyk ýerleriň meýdany bolsa has köpdür, ýagny 38 müň inedördül metre golaýdyr.


text:
Birleşen Milletler Guramasy müňlerçe palestinaly bosgunlaryň Siriýanyň Latakiýa şäherindäki bosgunlar lagerinden gaçmaga mejbur bolandyklaryny aýdýar. Munuň sebäbi hökümet güýçleriniň gabawdaky bu şäheri top okuna tutmagy dowam etdirýänligi.
BMG-niň Kömek gullugynyň sözçüsi Kristofer Gannesiň duşenbe güni aýtmagyna görä, palestinalylar Latakiýa hepdäniň soňunda bir tarapdan gämi toplary, bir tarapdan-da gury ýer goşunynyň hüjümine uçransoň, bu şäherden gaçmaga mejbur bolupdyrlar.
Gannes bosgunlar lagerinde azyndan dört adamyň ölendigini aýtdy: “Latakiýadaky ýagdaý bizi gaty aladalandyrýar. Bu ýerden hüjümden gorkup gaçanlaryň sany 5 müň bilen 10 müň aralygy, lagerdäki adamlaryň deň ýarpysy. Gämi toplaryndan açylýan otdan, gury ýerden açylaýan otdan gaçýarlar. Howpsuzlyk işgärleri olara lagerden gidiň diýipdirler. Biz Siriýa hökümetinden syrkawlara seredip, ölüp barýanlara seredip, öz programmamyzy berjaý etmek üçin ol ýere barmaga ýol bermegini soraýarys”.
Siriýaly aktiwistler, şenbe güni harby operasiýa başlaly bäri, Latakiada iň bärisinden 27 adamyň öldürilendigini aýdýarlar. Ýöne Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti duşenbe güni Siriýanyň harby deňiz güýçleriniň bu şäheri top okuna tutandygyny tassyklap bilmeýändigini aýtdy.
Bu hüjüm halkara derejesinde, şol sanda Siriýanyň öz arap goňşusy Iordaniýa tarapyndan hem ýazgaryldy.
Siriýanyň goňşusy we onuň öňki ýakyn ýarany Türkiýe duşenbe güni Damasky protestçileriň garşysyna alyp barýan harby operasiýalaryny ara salym salman bes etmäge çagyrdy. Öten hepde Siriýa sapar edip, Assady bu gandöküşligi bes etmäge çagyran türk daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bu operasiýalar duruzylmasa, “görüljek çäreler barada aýdara hiç bir zat galmaz” diýdi.
“Düýn we bu gün Deir al-Zurda, Latakiýada bolýan wakalar aklap boljak zatlar däl. Ol ýerde bolan wakalara, adam hukuklarynyň hormatyny saklasaň, Siriýanyň öz içki işi diýip garap bolmaz. Bu gün biz Siriýa režimine ýene bir gezek ýüzlenýäris. Parahat ilatyň garşysyna alnyp barylýan we uly şäherlerde barha güýjeýän operasiýalar derrew, hiç bir şertsiz duruzylmaly” diýip, Dawutoglu nygtady.
Hökümet güýçleri Homsda bir adamy tussag edýärler.
Halkara derejesinde bolýan tankytlara garamazdan, prezident Başar al-Assada wepaly güýçler onuň häkimiýet başyndan çekilmegini talap edýän protestleri basyp ýatyrmagy dowam etdirýärler. Habar gullugy “DPA” demirgazyk Liwanda ýerleşýän aktiwistlere salgylanyp, howpsuzlyk güýçleriniň Siriýa-Liwan serhedine ýakyn Simakaýeh regionyna hüjüm edendiklerini habar berdi.
Omar Idlibi bu habar gullugyna zarply top sesleriniň eşidilendigini aýdyp, “sebäbi Simakaýeh Liwana gaty ýakyn” diýipdir.
“DPA” Siriýanyň serhetçileriniň Simakaýehden Liwana gaçyp geçmäge synanyşan maşgalalary tutandygyny habar berdi.
“Amnesty International” mart aýynyň ortalarynda hökümete garşy protestler turaly bäri parahat ilatdan 1,700 töweregi adamyň öldürilendigini aýdýar. Damaskyň resmi habaryna görä, gazaply hereketlerde hökümet güýçlerinden 500 adam ölüpdir.
Ýöne bu aýdylýanlary tassykalap bolanok. Sebäbi bu gozgalaň turaly bäri Damask daşary ýurt mediasyny we halkara adam hukuklary toparlaryny ýurda goýberenok.


text:
Penşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow iş maslahatyny geçirip, ýurduň bilim, ylym, saglygy saklaýyş, medeniýet we sport pudaklaryndaky meselelere garady.
Bu maslahatda bilim ministri Gülşat Mämmedowanyň aýtmagyna görä, şu ýyl Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna 5 müň 766 student, ýörite hünärçilik mekdeplerine bolsa 5 müň 765 okuwçy kabul ediler.
Maslahatyň barşynda prezident Berdimuhamedow ýurduň bilim pudagyndaky kadrlaryň taýýarlanyş we bilim-terbiýeçilik işleriniň ýagdaýyny tankytlap, bilim ministrine berk käýinç yglan etdi.
Şeýle hem, prezident Berdimuhamedow milli bilim beriş sistemasyny dünýä derejesine çykarmaklygyň möhümligini nygtap, bilim ministrine ýurduň orta mekdeplerindäki okuwyň möhletini 11-12 ýyla ýetirmek meselesini öwrenmekligi tabşyrdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti halka ýüzlenip 2014-nji ýylda “milli jebislige” çagyryş etdi. Wiktor Ýanukowiç muny Täze ýyl çykyşynyň çäginde belläp geçdi.
Noýabr aýynda Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen Assosasiýa ylalaşygyna gol goýmakdan ýüz öwürenden soň, on müňlerçe adam hökümetiň çekilmegini talap edip köçelere çykdy.
Täze ýyl çykyşynyň dowamynda Ýanukowiç ÝB, Russiýa we Hytaý bilen gatnaşyklary ösdürjekdigini aýtdy. Şeýle-de ol Ukrainanyň bähbitlerine zeper ýetmejekdigine söz berdi.
Mundan birnäçe sagat soň, Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda azyndan 100 müň adam Ýewropa bilen integrasiýany goldap, ýurduň milli gimnini aýtdy.


text:
“Nabukko” konsorsiumynyň dolandyryjy direktory Raýnhard Mitsçek türkmen resmileriniň “Nabukko” bilen hyzmatdaşlyk etmek baradaky planlaryna gowy baha berýär. Onuň aýtmagyna görä, Ýewropanyň iri gaz kompaniýalary türkmen tarapy bilen gepleşiklere başlan bolmaly.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi “Nabukko” konsorsiumynyň ýolbaşçysy Raýnhard Mitsçek bilen interwýu geçirdi.
Azatlyk Radiosy: 19-njy noýabrda Türkmenistanyň premýer-ministriniň orunbasary Baýmyrat Hojamuhammedow Türkmenistanyň Ýewropa her ýylda 40 milliard kubmetr tebigy gaz satmak üçin ýörite infrastrukturany taýýarlaýandygyny aýtdy. Ol Ýewropa gaz babatda alada etmesin diýdi. Siz muňa nähili baha berýärsiňiz?
Raýnhard Mitsçek: Biz türkmen resmileriniň “Nabukko” dogruda aýdanlaryna çynlakaý we oňyn garaýarys. Türkmenler hem öz tebigy gazyny Ýewropa akdyryp bilerler. Türkmenistan Hytaý, Orsýet we Eýrandan başga-da Ýewropanyň bazarlaryna hem öz gazyny akdyrmak isleýär. “Nabukko” arkaly türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak mümkin. Türkmenistan “Nabukko” proýekti üçin gaz satyn alynjak ýurtlaryň biri hasaplanýar. Bu mesele Transhazar gaz geçirijisiniň gurulmagyna esas bolar. Berilýän wadalar, biziň pikirimizçe, örän pozitiw.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň prezidenti ýurtda esasy kararlary kabul edýän adam hasaplanýar. Ol geçen ýylyň iýulynda Stambulda, noýabr aýynda bolsa Bakuwda “Nabukko” boýunça hyztmatdaşlyk etjekdigni bildirdi. Eýse, siz näme üçin “Nabukko” barada Türkmenistan bilen ylalaşyga heniz gol goýmadyňyz?
Raýnhard Mitsçek: Biz muňa taýýarlyk görýäris. “Nabukko” gaz geçirijisi üçin göni gaz satyn alynmaýar. Diýmek, biz prezident, “Türkmengaz” ýa-da wise-premýer Hojamuhammedow bilen göni gepleşik geçirmeýäris. Bu Ýewropanyň iri gaz şirketleriniň, şol sanda “Nabukko” konsorsiumynyň agzalarynyň borjy. Olar türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak boýunça Türkmenistan bilen gepleşik geçirýärler. Olar häzir Türkmenistandan Ýewropa gaz akdyrmagyň şertleri barada hem gürrüň edýärler.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan gündogar-günbatar gazgeçirjisini gurup başlady. Şol turba arkaly türkmen gazy Hazaryň ýakasyna ýetiriler. Malaýziýanyň “Petronas” kompaniýasynyň Türkmenistanyň Hazardaky milli sektoryndaky 1-nji blokdan 10 milliard kubmetr gaz satjakdygy hem çaklanylýar. Siz şol gazy satyn almak barada alada edýäňizmi?
Raýnhard Mitsçek: Biz bu gazy satyn almaga isleg bildirýäris. Türkmen döwletiniň gündogar-günbatar gaz geçiriji proýekti hem “Nabukko” üçin peýdaly we ol biziň planymyzy goldaýar. Bu ýagdaý “Nabukko” proýektiniň maliýe serişdeleri bilen üpjün bolmagyna we geljekde şol turbany gurmak planlarymyza kömek edýär. Türkmensitan, bir tarapdan, öz gazyny Ýewropa akdyrmak üçin düýpli gurluşyk edýär. Beýleki tarapdan, Transhazar gazgeçirijisiniň gurluşygy üçin hem şert döredýär.
Azatlyk Radiosy: Emma, Transhazar gaz geçirijisini gurmazdan ozal Hazar deňziniň statusy belli edilmeli diýilýär. Onuň statusy entegem kesgitlenenok. Munuň “Nabukko” proýektine päsgelçilik döretmegi mümkinmi?
Raýnhard Mitsçek: Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň arasynda Transhazar gazgeçirijisiniň gurulmagy Halkara kanunlaryna laýyk gelýär. Bu barada “Nabukko”-da ýörite sertifikat hem bar.
Azatlyk Radiosy: Şu hepdäniň ahyrynda Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Joze Manuel Barroso we Ýewropa Bilelesiginiň energiýa boýunça komissary Günter Öttinger Azerbaýjana we Türkmenistana sapar edýärler. Siz bu sapardan nämä garaşýarsyňyz?
Raýnhard Mitsçek: Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Joze Manuel Barroso bilen Bileleşigiň energiýa boýunça komissary Günter Öttingeriň bu saparlarynda regionyň energiýasyny import etmek boýunça Ýewropanyň mümkinçilikleri we düýpli gurluşyklar barada gepleşik geçiriler. Bu biziň “Nabukko” proýektimiz üçin uly kömek. Sebäbi “Nabukko” ýaly ägirt uly proýekti amala aşyrmak üçin syýasatçylaryň hem goldawy zerur.


text:
Siriýadaky repressiýalara garşy Waşingtonda geçirilen parahatçylykly aksiýany siriýaly diplomatlaryň surata almagy, widnoýazgy etmegi bilen bagly hereketlerine Birleşen Ştatlar alada bildirdi.
Şunuň bilen bagly şenbe güni Siriýanyň ilçisi Imad Mustafa Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentine çagyryldy, onuň bilen Döwlet sekretarynyň kömekçisi Erik Bosuell gürrüň etdi.
Şenbe güni ABŞ-nyň Siriýadaky ilçisi Robert Ford ýurtdaky tolgunyşyklaryň merkezi Hama şäherine baryp, oppozisiýa wekilleri bilen duşuşandan soň, Siriýa ABŞ-ny öz içki işlerine goşulyşmakda aýyplady.
Waşington bu aýyplamany ret etdi we Forduň Hama şäherine barjagyndan siriýa häkimiýetleriniň öňünden habarly bolandygyny aýtdy.
Siriýaly aktiwistleriň maglumatyna görä, anna güni tutuş Siriýa boýunça ýüzlerçe müň adam prezident Başar al-Assadyň wezipeden çekilmegini talap edip, demonstrasiýa çykypdyr.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Eýranyň içeri işler ministri Mostafa Mohammed Najjar bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde taraplaryň regional we halkara syýasaty hem-de howpsuzlygy bilen baglanyşykly käbir möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşandyklary habar berilýär. Ýöne Türkmenistanyň resmi mediasy bu gepleşikde anyk nähili meseleleriň gozgalandygy barada maglumat bermeýär.
Şol gün prezident G.Berdimuhamedow Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary Ekmeleddin Ihsanogluny hem kabul edip, Türkmenistanyň bu gurama bilen hyzmatdaşlyklaryny ara alyp maslahatlaşdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Dünýä we Aziýa çempionatlarynda ju-jitsu boýunça türkmen ussatlarynyň üstünligi
Şu günler Horwatiýada we Şri-Lankada geçirilen dünýä we yklym derejesindäki ýaryşlarda ju-jitsu boýunça türkmen ussatlary uly üstünlikleri gazandylar.
Horwatiýanyň Split şäherinde söweş ju-jitsu boýunça dünýä çempionatynda Türkmenistanyň ýygyndysy umumy toparlaýyn hasapda ikinji orny eýeledi. Türgenlerimiz jemi alty medal eýelediler. Ýaryşlar 20-ä golaý ýurtdan, şol sanda Ýaponiýadan, Koreý Respublikasyndan, Kongodan, Senegaldan, Kamerundan, Alžirden, Eýrandan, Türkiýeden we beýlekilerden dünýäniň iň güýçli türgenlerini bir ýere jemledi.
Biziň türgenlerimiz üçin söweş ju-jitsuda göreşmegiň örän ýowuz görnüşleriniň biri bolan “doly galtaşma” görnüşdäki çykyşlar netijeli boldy. 76 kilogram agram derejesinde Rustam Rozmetow milli ýygyndymyza altyn medal getirdi. Ol bu ýeňşi topardaşy Annageldi Annasähedowdan gazandy. Netijede, onuň kärdeşi “kümüşe” eýe boldy. Rejepnur Agaýewiň hem (72 kilogram derejesi) ýeňiş gazanmaga oňat mümkinçilikleri boldy, ýöne alan şikesi ýaryşy tamamlamaga mümkinçilik bermedi, şoňa görä-de türgen kümüş medala mynasyp boldy. Kümüş medallary şeýle hem söweş ju-jitsu boýunça ussatlarymyz Çarymyrat Annagurbanow (92 kilogramdan ýokary dereje) we Dörtguly Jumaýew (84 kilogram) gazandylar.
Biziň watandaşymyz—halkara derejeli emin Rustam Ymamgulyýew ýaryşlara emin hökmünde-de gatnaşdy. Ol şeýle hem söweş sungatynyň tehnikasyna ýokary derejede erk edip bilşini görkezip, ju-jitsunyň hemme emellerini aňrybaş bilmegi talap edýän “özüňi goraýyş” görnüşinde ikinji orny eýeledi.
Şri-Lankada, Negombo şäherinde geçirilen kenar jiu-jitsu boýunça Aziýa çempionatyndaky çykyşlar hem türkmen türgenleri üçin üstünlikli boldy. Şonda biziň türgenlerimiz 22 medala mynasyp boldular. Çempionata 15 ýurtdan, şol sanda Ýaponiýadan, Koreýa Respublikasyndan, Saud Arabystanyndan, Kuweýtden, Iordaniýadan, Yrakdan, Eýrandan, Şri-Lankadan, Hindistandan türgenler gatnaşdylar.
“Newaza (dyzyň bilen eliň ýere direlendäki göreş)” görnüşinde zenanlaryň arasynda biziň ýygyndymyz umumy toparlaýyn birinji orny eýeledi. Türgenlerimizden Nilufar Muhiddinowa (55 kilogram agram derejesi), Mähri Akmuradowa (62 kilogram) altyn medal gazandylar, şeýle hem 70 kilogram derejesinde altyn medala mynasyp bolan Göwher Atdaýewa absolýut agram derejesinde bürünç medala eýe boldy. 45 kilogram agramda Gülbahar Matremowa ýurdumyzyň ýygyndysyna kümüş medal gazandy. Dinara Jumadurdyýewa (45 kilogram), Ulýana Kudinowa (49 kilogram), “bürünç” gazandylar. Watandaşymyz Leýla Kulyýewa oňat tehnikasy üçin Kuboga mynasyp boldy, ol şeýle hem 70 kilogramdan ýokary agramda bürünç medal gazandy.
Erkekleriň arasynda “Newaza” görnüşinde ju-jitsu boýunça türkmen ussady Adaýew Muhammet (94 kilogramdan ýokary) bürünç medala eýe boldy.
Biziň türgenlerimiz “No GI Ne-Waza (dyzyň bilen eliň ýere direlendäki ýagdaýda gursakçasyz) görnüşinde hem medallara mynasyp boldular. Bürünç medaly Kerimberdi Döwletow (62 kilogram), Ýusup Taňryberdiýew (69 kilogram), Abdylla Babaýew we Nurjikow Mekan (77 kilogram), Rahat Kurbanow (85 kilogram), Muradow Döwran (94 kilogram) gazandylar. Zenanlaryň arasynda Akmyradowa Mähri (70 kilogram), Göwher Atdaýewa 70 kilogramdan ýokary agramda kümüş medala eýe boldular.
“Duo show (Özüňi goraýyş)” görnüşinde hem türgenlerimiz erkekleriň arasynda Muhammet Adaýew we Döwlet Kasymow, zenanlaryň arasynda Göwher Atdaýewa we Dinara Jumadurdyýewa bürünç medal gazandylar.
Ildeşimiz Ata Adaýewiň söweş ju-jitsunyň Aziýa Federasiýasynyň prezidenti we Bütindünýä federasiýasynyň wise-prezidenti, şeýle hem Aziýanyň ju-jitsu birleşiginiň wise-prezidenti hem-de Newaza ju-jitsunyň Orta Aziýa federasiýasynyň prezidenti bolup durýandygy hem sportuň bu görnüşini ösdürmekde Türkmenistanyň uly goşant goşýandygyndan habar berýär. Ju-jitsunyň “Newaza” görnüşiniň 2018-nji ýylda Jakartada geçiriljek Aziýa oýunlarynyň sport görnüşleriniň sanawyna goşulandygy nazara alnanda, türkmen türgenleriniň halkara derejesindäki üstünlikleri aýratyn ähmiýetlidir. Bu babatda hem biziň pälwanlarymyzyň oňat mümkinçiligi bar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Habarlar #ju-jitsu
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy—umumytoparlaýyn hasapda ýeňiji!11 Dekabr, 2016 (14:44)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň birinji gününde – on alty medal09 Dekabr, 2016 (11:45)
- Soňky habarlar
Aziýa kenarýaka oýunlarynda türkmen türgenleri 15 medal gazandylar02 Oktýabr, 2016 (11:34)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Dünýä we Aziýa çempionatlarynda ju-jitsu boýunça türkmen ussatlarynyň üstünligi04 Awgust, 2016 (12:24)


text:
Ukrain hökümet resmileri we orsýetçi separatistler, aýdylmagyna görä, gündogardaky Debaltsewe şäheriniň töwereginde gysga wagtlyk ynsanperwer ýaraşyga razy boldular.
Wagtlaýyn ýaraşyk german kansleri Angela Merkeliň we fransuz prezidenti Fransua Ollandyň ukrain krizisini soňlamak üçin täze parahatçylyk planyny öňe süren wagtyna gabat jar edildi.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň resmisi Wýaçeslaw Abroskin AFP habar gullugyna ýaraşygyň gabawda galan ýaşaýjylary ewakuasiýa etmek üçin baglaşylandygyny aýtdy.
Pitneçiler ýaraşygyň 6-njy fewralda, ýerli wagt bilen ir sagat ondan agşam sagat bäşe çenli dowam etjegini, asuda adamlaryň münen awtobuslarynyň eýýäm Debaltseweden çykandygyny aýtdylar.
Biraz öň «Roýter» habar gullugy onlarça boş awtobusyň, ÝHHG-nyň gözegçileriniň ugratmagynda, şähere tarap barýandygyny ýazypdy.
Şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, ulag kerweni Debaltsewe tarap barýan wagty hökümet güýçleri bilen pitneçileriň arasynda atyşyk bolmandyr.
Debaltsewe Donetsk regionynda, ukrain hökümetiniň kontrollyk edýän ýerleri bilen separatistleriň kontrolluk edýän territoriýasynyň arasyndaky darajyk zolakda ýerleşýär.
Bu şäher birnäçe hepde agyr söweşiň sahnasyna aýlandy, separatistler tutuş Donetsk regionyna kontrollugy ele geçirmek üçin öňe dyzadylar.
Merkel bilen Olland 6-njy fewralda, separatistleriň gündogarda möwjeýän zorlugyny togtatmagy prezident Wladimir Putin bilen maslahatlaşmak üçin, Moskwa ugrady.
Bu planyň jikme-jiklikleri aýdylmaýar, emma ukrain prezidenti Petro Poroşenko Kiýewde Merkel we Olland bilen geçirilen gepleşikler gündogar Ukrainada atyşygy bes etmek umydyny ýokarlandyrdy diýdi.
Emma muňa garamazdan, Merkel Berlinden ugramazyndan öň ýaraşyk baglaşmak mümkinçiliginiň azdygyny aýtdy.
"Biz bu konflikte harby çözgüdiň ýokdugyna gowy düşünýäris. Emma biz soraglaryň doly açyk galýandygyny hem bilýäris, gepleşikler arkaly ýaraşyk gazanyp bolarmy ýa bolmaz, bu şu gün bolarmy ýa-da ýene gepleşik geçirmeli bolar, biz muny bilemzok” diýip, ol 6-njy fewralda žurnalistlere aýtdy.
Şeýle-de ol özüniň ukrain separatistlerine has kän territoriýa bermäge taýýarlanandygy baradaky habarlary ret etdi, «German kansleri hökmünde, başga bir döwlet ýolbaşçysyndan üstaşyr, häzirki ýagdaýda Ukraina meselesinde, men hiç wagt territorial meselelere gatyşmaryn” diýip, ol aýtdy.
Olland Parižde özüniň Putin bilen gepleşmäge gidýändigini, maksadynyň Ukrainadaky zorluklary soňlamak boýunça global ylalaşyga gelmekdigini aýtdy.
"Hemmeler bilýär, ilkinji ädim atyşygy bes etmek, emma bu ýeterlik däl" diýip, ol aýtdy. «Biz hemmetaraplaýyn ylalaşyk gazanmaly.»
Bu iki syýasatçy 5-nji fewralda Kiýewe sapar edip, 2014-nji ýylyň aprelinden bäri 5350-den gowrak adamy öldüren on aýlyk konflikti çözmek üçin häzire çenli görkezilen iň uly basyşy etdi.
Ukrain harbylary 6-njy fewralda pitneçileriň gündogar Ukrainadaky goşunyň pozisiýalaryna soňky 24 sagatda 100-den gowrak hüjüm edendigini, iki esgeri öldürip, 26-syny ýaralandyklaryny aýtdylar.
Moskwada Putiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow Kremliň Merkel bilen Olland Orsýetiň prezidentiniň parahatçylyk planyny kabul eder diýip garaşýandygyny aýtdy.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Kiýewiň döwletiň toprak bütewiligine, özbaşdaklygyna ýa-da garaşsyzlygyna güman salýan hiç bir ýaraşyk planyny kabul etmejegini aýtdy.
Ýatsenýuk bu beýanaty 5-nji fewralda, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bilen geçirilen gepleşiklerden soň etdi.
Kerri prezident Poroşenko bilen gepleşiklerden soň, Waşington diplomatiýany goldady, emma «rus tanklarynyň serhetden aşyp, Ukraina girmegine gözümizi ýumup bilmeýäris» diýdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Arap ýarymadasynyň patyşalary adatdan daşary sammiti geçirmek üçin 5-nji maýda Saud Arabystanynda duşuşýarlar. Bu sammit Ýemende şaýy pitneçilerine garşy Saud Arabystanynyň liderliginde alnyp barylýan howa zarbalary dogrusynda halkara aladalanmalaryň we regionda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan abanýan howpuň artýan mahalyna gabat geldi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland Arap ýarymadasynyň Hyzmatdaşlyk geňeşine gatnaşýan Günbataryň ilkinji lideridir. Bu geňeşde sünniler agdyklyk edýär.
4-nji maýda Fransiýa we Saud Arabystany beýanat ýaýradyp, onda Eýran bilen dünýäniň iň kuwwatly alty ýurdunyň arasynda gelejekde baglanyşyljak islendik ýadro ylalaşygynyň regiony has-da durnuksyzlaşdyryp, Eýranyň goňşylaryna howp salmaly däldigi bellenilýär.
Riýadda geçiriljek sammite Bahreýniň, Kuweýtiň, Omanyň, Kataryň, Saud Arabystanynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň liderleri gatnaşýarlar.


text:
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun Aral deňziniň guramagy Ýer togalagynyň iň elhenç tebigy betbagtçylyklarynyň biri diýdi.
Ol Merkezi Aziýa ýolbaşçylaryny bu problemany çözmekde tagalla etmäge çagyrdy.
Ban Merkezi Aziýanyň bäş ýurduna saparynyň çäginde Aral deňzine wertolýotly sapar etdi.
Bir zaman ululygy boýunça dünýäniň dördünji köli bolan Aral Sowet soýuzynyň pagta syýasaty esasynda 90-% suwuny çekdi.
Aral betbagtçylygy Banyň bu sebite alty günlük saparynyň esasy aladalarynyň biri bolup durýar.
Şeýle-de Ban bu sebitde adam hukuklarynyň goralyşynyň gowulandyrylmagyny talap edýär.