text:
"Halkara Sosial-ekologik klub" Abadandaky betbagytçylyk bilen baglylykda metbugatyň üsti bilen türkmen hökümetine ýüzlendi. Beýannamanyň awtorlary partlamalarda heläk bolanlaryň we ejir çekenleriň hossarlaryna gynanç bildirýärler, türkmen hökümetini bolsa açyklyga çagyrýarlar.
“Halkara Sosial-ekologik klub” 14-nji iýulda metbugat üsti bilen ýaýradan öz beýananmasynda türkmen häkimiýetlerini Abadandaky wakalar barada maglumat toplap ýaýradýan adamlary yzarlamagyny bes etmäge çagyrýar.
“Halkara sosial-ekologik klubuň” egindeş başlygy Andreý Zatoka Türkmenistanda hakykaty bilmäge we gören zatlary barada beýleki adamlara habar bermäge synanyşýan adamlara basyşlaryň üznüksiz dowam etdirilmeginiň aladalanmalary güýçlendirýänligini belleýär. Onuň sözlerine görä, Abadandaky wakalar bilen baglylykda şeýle basyşlar ýene-de ýüze çykdy.
Foto we wideoýazgylaryň öňüniň alnyşy
“Şol ýerde bolanlar, şaýatlar ellerinden mobil telefonlaryny fotokameralaryny almak synanyşyklaryň we gadagançylyklaryň bolanlygyny habar berdiler. Olar bolan wakalary surata düşüren adamlar bilen profilaktiki söhbetdeşlikleriň geçirilenligini hem gürrüň berdiler” diýip, Zatoka belleýär.
“Adamlar hakykaty bilmage hakly, maglumat ýetmezçiligi bolsa gümürtik myş-myşlaryň, dowluň we hökümete garşylygyň döremegine getirýär” diýip, “Halkara sosial-ekologik klubuň” ýaýradan beýannamasynda aýdylýar.
Bu halkara guramanyň Abadandaky partlamalarda heläk bolanlaryň we ejir çekenleriň dogan-garyndaşlaryna gynanç bildirýär we hökümetiň bolan wakalaryň hakyky möçberini anyklap, bu barada açyk we batyrgaý habar berjegine, onuň adamlara zerur ýardamy etjegine umyt baglaýar.
Ýitgileri boýun almak
Emma guramanyň bellemegine görä, munuň üçin heläk bolanlaryň we ýaralananlaryň sanawlaryny düzmek we bu sanawy çap etmek zerur.
Beýannamanyň awtorlarynyň pikirine görä, adamlara ýeten zeperiň öwezini dolmak üçin beriljek kömegiň möçberi takyk kesgitlenmeli we köpçüligiň dykgatyna ýetirilmeli. Hökümetiň bu kompensasiýasy käbir resmiler tarapyndan öz jübüsini galňatmak üçin ulanylmaz ýaly we jemgyýetde agzalalyk döremez ýaly bolsa muňa berk gözegçilik edilmeli.
Beýannamada Türkmenistanyň hökümetiniň jikme-jik derňew geçirmelidigi we partlaýjy hem zäherli serişdeleriň saklanyşyna, spesialistleriň derejesine we olary taýýarlamak meselesine aýratyn üns bermelidigi bellenýär. Türkmenistanda graždan jemgyýetçiligiň dikeldilmeginiň zerurlygyna hem üns berilýär.
“Ähli ýurtlarda graždan jemgyýetçiligi adalatlylygyň, dogruçyllygyň we häkimiýetlere pozitiw basyşlaryň esasy binýady bolup durýar” diýip, Zatoka graždan jemgyýetçiliginiň ähmiýetini nygtaýar.
Hakykat nirede?
Türkmenistanyň häkimiýetleriniň resmi maglumatlarynda Abadanyň harby ammarlarynda bolan partlamalar netijesinde 15 adamyň heläk bolanlygy aýdyldy. Garaşsyz çeşmelerde bolsa heläk bolanlaryň sanynyň müňden aşanlygy aýdylýar. Ýurduň informasion taýdan ýapyklygy maglumatlary tassyklatmak işini kynlaşdyrýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Türkmenistanyň ýaşaýjylary, graždan aktiwistleri, hökümete degişli bolmadyk guramalaryň agzalary we garaşsyz synçylar türkmen häkimiýetleri Abadandaky wakalar barada hakykata gabat gelýän maglumatlary köpçülige aýtmakdan saklanyp gelýärler diýip, pikir edýärler.
Olaryň ählisi Türkmenistanyň açyklyk syýasatyny yglan edýän häzirki hökümetiniň bu düşnüksiz pozisiýasynyň akyl-paýhasa gabat gelmeýänligini we onuň il içinde ynamsyzlygy hem nägileligi güýçlendirýänligini duýdurýarlar.


c: text/html

text:
Birleşen Ştatlarda Respublikanlar Wekiller öýüne kontrollugy yzyna alanlaryndan bir gün soň prezident Barak Obamanyň käbir uly syýasy inisitiwalaryny ýatyrjakdyklaryny aýtdylar.
Ikinji gün geçirilen orta möhlet saýlawlarynyň doly bolmadyk netijeleri Respublikanlaryň Demokratlardan Wekiller öýüne kontrollugy yzyna almak üçin azyndan 60 orun utandyklaryny görkezdi.
Şeýle-de netijeler Republikanlaryň Demokratlardan 100 agzaly Senatda hem azyndan 6 orun utandyklaryny görkezdi.
Prezident Obama özüniň Respublikanlar bilen işleşmekçidigini aýdyp, amerikan halkynyň ykdysady ösüşiň gowuşgunsyzlygyndan gaty lapykeç bolandygyny boýun aldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Prezidenti ösüp gelýän ýaş nesillerimize döwrebap bilim bermäge hem-de ýaşlarymyzy ata Watanymyza çäksiz söýgi, wepalylyk ruhunda terbiýelemäge goşan uly şahsy goşantlaryny hem-de Garaşsyz döwletimiziň we mähriban halkymyzyň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlaryny nazara alyp, şeýle hem Bitarap Türkmenistanyň beýik Garaşsyzlygynyň 24 ýyllyk baýramy mynasybetli bilim ulgamynyň şu işgärlerini Türkmenistanyň döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakynda Permana gol çekdi.
Permana laýyklykda, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň birnäçesi “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” ordeni we “Watana bolan söýgüsi üçin” medaly bilen sylaglandy.
Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidenti medeniýet, sungat, ylym we bilim ulgamlarynyň aýratyn tapawutlanan işgärlerini “Nusgawy türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygy” atly ýubileý nyşany bilen sylaglamak hakynda Karar kabul etdi.


text:
Liwiýanyň gündogaryndaky Bengazi şäherinde ýaraglanan topar ABŞ-nyň konsullygyna hüjüm etdi we binanyň içini roketa okuna tutdy.
ABŞ-nyň Bengazidäki konsullygynda ýüz beren ýaragly hüjüm barada ABŞ-nyň we Liwiýanyň resmileri habar berýärler.
Maglumatlara görä, ýaragly hüjüm sişenbe güni giçlik amala aşyrylypdyr.
ABŞ-nyň ilçisi Jon Kristofer Stevens
Prezident Barak Obama Amerikan konsullygyna edilen bu hüjümde ABŞ-nyň ilçisi Jon Kristofer Stevensiň we döwlet departamentiniň üç sany resmisiniň öldürilendigini tassyklady.
ABŞ-nyň döwlet departamentiniň sözçüsi Wiktoriýa Nuland bu barada ýaýradan beýanatynda Birleşen Şatatlaryň bu hüjümi “gaty berk” ýazgarýandygyny we konsullygyň binasyny goramak boýunça Liwiýanyň howpsuzlyk güýçleri bilen gepleşikler geçirýändigini belledi.
Hüjüm edilen konsullygyň golaýynda geçirilen interwýuda Bengaziniň ýaşaýjylarynyň aýtmaklaryna görä, bu ýaragly hüjüm Muhammet Pygambere dil ýetirýän pes büdjetli filmiň netijesinde dörän bidüzgünçilik sebäpli ýüz beripdir.
Bu film barada gapma-garşylykly maglumatlar bar, ýöne onuň ABŞ-da döredilendigi hem aýdylýar.
“Liwiýalylar pygamber barada ýaramaz söz aýtmagy halamaýarlar. Muhammet Pygamber. Ol Osama bin Laden däl. Ol başga biri bilen hem deňelmeýär. Ol biziň Pygamberimiz” diýip, bir Bengazili ýaşaýjy aýdýar.
Kairdäki protestler
Sişenbe güni (11-nji sentýabrda) Liwiýanyň gündogaryndaky hüjümden öň ABŞ-nyň Müsüriň paýtagty Kairdäki ilçihanasynyň öňünde radikal yslamçylaryň protesti boldy.
Kairiň protestçileri hem “Bigüna Musulmanlar” diýlip atlandyrylan film barada gahar-gazaplaryny beýan etdiler. Oňa musulmanlara garşy durýan ABŞ-daky müsürli hristianlar tarapyndan ýardam berlipdir.
Bu filmden bölekler Müsüriň arap diline terjime edilip, YouTube saýtynda ýerleşdirilipdir.
Kairdäki ilçihananyň diwarlaryna onlarça adam mündi. Olar 11-nji sentýabr terrorçy hüjüminiň ýyl dönümi sebäpli aşak goýberilen amerikan baýdagyny düşürip, onuň ýerine gara reňkli Yslamçylaryň baýdagyny dikdiler.
Protestçileriň biri Hossam Ýousef Ismail Muhammet Pygamberi tankyt etmekligi ýazgardy. Ol söz azatlygynyň Yslama dil ýetirmäge adamlara rugsat bermeli däldigini öňe sürdi.
Şol bir wagtyň özünde, musulmanlaryň dinlerine dil ýetirip, olary halkara derejesinde öjükdirmäge çalyşýanlary ABŞ-nyň ilçihanasy tankytlady.
Kaliforniýada ýaşaýan ysraýylly amerikan Sam Basile demonstrasiýalaryň tutaşmagyna sebäp bolan bu filmi döredendigini aýtdy. “Associated Press” habar agentligine beren interwýusynda Basile bu film Kopt hristianlaryna Müsürde ezýet berilýändigini suratlandyrýar diýdi.


text:
Sişenbe güni Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç häzirki wagt tussaglykda oturan ýurduň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň ýakyn günlerde türmeden daşarda bejergi aljakdygyny aýtdy.
Ol bu barada sişenbe güni Litwanyň prezidenti Daliýa Grybauskaýte bilen geçiren gepleşikleriniň yzýany eden çykyşynda belledi.
Ýakynda wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp, 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Timoşenkonyň tarapdarlary onuň tussaglykda saglyk ýagdaýynyň örän ýaramazlaşandygyndan alada bildirip gelýärler.


text:
Pakistanda bolan iki partlamada azyndan 13 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Bu wakanyň biri ýurduň Peşawar şäherinde boldy. Onda motosikle goýlan bombanyň partlamasy netijesinde azyndan 5 adam heläk bolup, 20-ä golaýy ýaralandy.
Ýerli häkimiýetleriň beren maglumatlarynda partlamanyň bazarda dürli wideofilmleri hem aýdym-sazly diskleri satýan dükanlaryň ýanynda amala aşyrylandygy aýdylýar.
Şeýle dükanlaryň harytlary yslama garşy diýlip hasaplanýar. Şol sebäpli-de köp halatda ektremistler bu dükanlara hüjüm edýärler.
Beýleki wakada Pakistanyň Karaçi şäherinde polisiýanyň ýokary derejeli wekili Çodri Aslamyň öýüniň golaýynda janyndan geçen hüjümçi özüni partlatdy. Netijede 8 adam heläk boldy, olardan altysy polisiýa işgärleri.
Aslamyň özi bu hüjümde sag-aman galdy. Ol hüjümi talyplaryň amala aşyrandygyny çaklaýar.


text:
19-njy ýanwarda düýbi ABŞ-da ýerleşýän “Freedom House” guramasy 2012-nji ýyl boýunça “Dünýäde azatlyklaryň ýagdaýy” atly ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Geçen ýyllarda bolşy ýaly Türkmenistan bu ýyl hem “ýaramazlaryň ýaramazy” diýlip atlandyrylýan iň repressiw ýurtlaryň hataryna girdi.
“Freedom House” guramasynyň soňky ýaýradan hasabatynda 2011-nji ýylda arap ýurtlarynda bolan halk rewolýusiýalarynyň, Sowet Soýuzy dargansoň bolşy ýaly, repressiw ýurtlarda ýaşaýan ilatda optimistik duýgulary döredendigi aýdylýar.
Täze tendensiýalar peýda boldy
“Freedom House” guramasynyň barlaglar boýunça wise-prezidenti Arç Puddingtonyň aýtmagyna görä, 70-nji, 80-nji, 90-njy ýyllarda dünýaniň dürli künjeklerinde ýüze çykan demokratik özgerişliklerden alysda bolan arap ýurtlaryndaky wakalar adamlaryň köne repressiw dolandyryş usullaryny mundan beýläk kabul etmejegini görkezýär.
“Häzir dürli wakalar ýüze çykýar, adamlar köne režimiň sütemkärçilikli dolandyryş ýollaryny kabul etmekden ýüz öwürýärler. Şonuň üçin-de, 2011-nji ýyl adamlarda lapykeçlik däl-de, optimistik duýgularyň peýda bolmagyna getirdi ” diýip, Arç Puddington belledi.
“Freedom House” guramasy şeýle ýyllyk hasabatlary indi 1972-nji ýyldan bäri her ýyl taýýarlap gelýär we onda dünýä ýurtlaryndaky syýasy hukuklaryň hem-de graždan azatlyklarynyň ýagdaýyna “Azat”, “Bölekleýin azat” we “Azat däl” diýen kategoriýalar boýunça baha berilýär.
Bu gezek dünýäniň 195 ýurdundaky hem 14 regionyndaky ýagdaýlara syn berlip taýýarlanan bu hasabatda 87 ýurda “Azat” diýlip baha berlipdir. Hasabata görä, soňky 6 ýylyň dowamynda adam hukuklarynyň berjaý edilişi hem raýatlaryň azatlygy bilen bagly ýagdaý 12 ýurtda gowulaşan bolsa, dünýäniň 26 ýurdunda bu ýagdaý ýaramazlaşypdyr.
Türkmenistan we Özbegistan tapawutlanýar
Hasabatda Merkezi Aziýa regionynda ilatyň azatlygy bilen bagly iň ýaramaz ýagdaý Türkmenistanda hem Özbegistanda diýilýar.
“Freedom House” guramasynyň barlaglar boýunça wise-prezidenti Arç Puddington.
“Freedom House” guramasynyň wekili Arç Puddington Türkmenistana Berdimuhamedowyň ýolbaşçylyk edip başlamagy bilen, başda ýagdaýyň Nyýazowyň döwründäkiden gowulanjakdygyna umyt döräpdi diýýär: “Emma Türkmenistanyň häzirki lideri öz şähsyýet kultuny döretdi. Demokratik gymmatlyklar boýunça Türkmenistanda göze ilýän öňegidişlik bolmady”.
Hasabatda Türkmenistanyň ýakyn goňşusy Özbegistanda hem adam hukuklary we azatlyklary bilen bagly ýagadaýyň Türkmenistandaka meňzeşlikde ýaramazdygyna garamazdan, bu ýurduň repressiw usullardan el çekmäge synanyşýandygy aýdylýar.
“Freedom House” guramasynyň barlaglar boýunça wise-prezidenti Arç Puddingtonyň aýtmagyna görä, 1990-njy ýyllarda Özbegistanda berk režimi ornaşdyran Yslam Karimow, Gazagystanda Nazarbaýewiň edişi ýaly, repressiw syýasatdan daşlaşmaga synanyşýar. Muňa Günbataryň bu ýurt bilen hyzmatdaşlyk etmeginiň zerurlygy hem sebäp bolýar. Şol zerurlyk hem Owganystandaky uruş sebäpli Özbegistanyň oňyn geosyýasy ýerde ýerleşýänliginden gelip çykýar.
Arç Puddington bu barada şeýle diýýär: “Özbegistanyň strategik ýerleşişi üçin ABŞ we beýleki ýurtlar Karimowa geçirimlilik edýärler. Ol ýurduň içinde musulman terroristlerine garşy göreş alyp barýan diýip, din wekillerine basyş görkezýär. Netijede, diniň kadaly ösüşine böwet döredilse, gaýta tersine, munuň dindarlaryň radikallaşmagyna getirmegi mümkin”.
“Freedom House” guramasynyň hasabatynda raýatlaryň hukuklary hem azatlyklary ýaramazlaşan ýurtlaryň hataryna Gazagystan we Azerbaýjan ýaly ýurtlar hem girizilipdir.


text:
Waşingtonda 15-nji oktýabrda geçiriljek ikitaraplaýyn amerikan-türkmen gepleşiklerine gatnaşjak türkmen delegasiýasyna Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow ýolbaşçylyk edýär. Emma Birleşen Ştatlaryň we Türkmenistanyň resmileriniň arasynda her ýyl geçirilýän bu maslahat şu ýyl aýratyn häsiýete eýe bolýar.
Şuňa meňzeş beýleki ýygnaklardan tapawutlylykda bu gezekki maslahatda Türkmenistan hyzmatdaşlyga örän mätäç.
Meredow Birleşen Ştatlaryň paýtagtyna baran mahaly, onuň öz ýurdy – Türkmenistanda ykdysady we howpsuzlyk problemalary artýar. Soňky iki ýyldan hem az wagtyň dowamynda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň esasy we ýeke-täk sütüni bolan tebigy gazyň bahasy hümmetiniň ýarysyny ýitirdi. Munuň netijesinde türkmen häkimiýetleri ýurduň ilatyna 1991-nji ýyldan bäri mugt berlip gelinýän sosial hyzmatlary çäklendirdi ýa-da doly ýatyrdy. Hatda işgärlere aýlyk haklarynyň wagtynda tölenmeýändigi barada hem maglumatlar bar.
Bular ýaly ýagdaý mundan öň hiç haçan bolmandy.
Mundan başga-da Türkmenistan öz Owganystan bilen aradaky serhedinde barha artýan howpsuzlyk problemalary bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Birleşen Milletler Guramasynyň ýakynda ýaýradan kartasynda ”Talyban” fundamentalistleriniň täsiriniň artýan ýeriniň, ýagny türkmen-owgan serhedine degişli territoriýanyň tas hemme ýeriniň diýen ýaly häzirki wagtda gyzgyn nokada öwrülendigi görkezilýär. Geçen ýyl Owganystandan Türkmenistanyň territoriýasyna geçen jeňçiler tarapyndan Türkmenistanyň ýaragly güýçleriniň alty esgeri öldürildi.
Bular ýaly waka hem mundan öň hiç haçan bolmandy.
Türkmenistan şu ýylyň başynda harby ýardam sorap, Waşingtona ýüz tutupdy. Şuňa meňzeş ýagdaý hem mundan ozal hiç haçan bolmandy.
Öz ykdysady we howpsuzlyk problemalaryny ýeňilleşdirmek üçin goldaw gözlemäge gezek gelende Türkmenistanyň saýlap biläýjek çäkli ugry bar. Çünki Aşgabadyň “pozitiw bitaraplyk” syýasaty onuň halkara arenasynda doly diýen ýaly izolirlenmegine getirdi. Türkmen häkimiýetleri welin, owgan meselesi ýaly meseleleriň bir gün bolmasa bir gün dörejekdigini nazara almadyga meňzeýär.
Türkmenistanyň öňki kolonial ussady Russiýa bilen ýaramaz gatnaşyklary bar we Aşgabat ykdysady taýdan eýýäm tutuşlygyna diýen ýaly Hytaýa garaşly.
Şeýlelikde Meredow Waşingtondaky maslahata teklip ederden, has köp dilegli meseleler bilen barýar. Bu ýagdaý hem öz gezeginde ABŞ-nyň resmileriniň has köp zady talap etmek mümkinçiligini artdyrýar.
Mysal üçin, 14-nji oktýabrda “Serhetsiz reportýorlar” guramasy Azatlyk Radiosynyň tussaglykdaky habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň derhal azat edilmegini sorap, Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowa we Türkmenistanyň Birleşen Ştatlardaky ilçisi Meret Orazowa açyk hat ugratdy. Bu hata başga-da abraýly halkara guramalarynyň ençemesiniň jogapkär ýolbaşçylary, şol sanda Azatlyk Radiosy gol goýdy.
Nepesgulyýew Azatlyk Radiosynyň we Ruslan Mätiýewiň ýöredýän ”Türkmenistanyň Alternatiw habarlary” neşiriniň habarçysydyr. Ol öz makalalary üçin maglumat ýygnaýan mahaly şu ýylyň iýul aýynyň başynda Hazar deňziniň kenaryndaky Türkmenbaşy şäheriniň golaýynda ýitirim boldy. Iýul aýynyň ahyrynda Nepesgulyýewiň maşgalasy onuň öz ýanynda “neşe maddaly derman götermek” aýyplamasy bilen tussag edilendigini bilip galýarlar.
Türkmen häkimiýetleri resmi taýdan ne Nepesgulyýewiň tussag edilendigi, ne-de onuň eýýäm üç ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigi barada maşgalasyna ýa-da köpçülige maglumat berdiler.
Ýurduň ykdysadyýetiniň tebigy gaz eksportyna daýanyp ýaşaýan we döwlet serhetleriniň howpsuz döwri Aşgabat daşardan gelýän tankytlary äsgermezlige urýardy. Emma indi ol günler ýok, iň bolmanda häzirlikçe ýok we häzirki wagtda Waşington zerur reformalary geçirmegi üçin türkmen häkimiýetlerine basyş etmäge mümkinçilik aldy.
Türkmen-amerikan maslahatynyň öň ýanynda, “The Washington Post” we “The Diplomat” neşirleri hem agzalýan amerikan-türkmen duşuşygy hakda makala çap etdiler.


text:
Milli çempionatyň ikinji ýarymyna taýýarlygyň çäklerinde Türkiýede okuw-türgenleşik ýygnanyşyklarynda bolýan türkmen toparlary ýoldaşlyk duşuşyklarynyň birnäçesini geçirdiler.
“Merwiň” futbolçylary Gardepe şäherindäki sport bazasynda bolýarlar. Ilkinji duşuşykda Eýranyň “Padideh” klubundan 1:4 hasabynda ýeňileninden soň (türkmen toparyndan Yhlas Pälwanow tapawutlandy), Rahmanguly Baýlyýewiň şägirtleri Türkiýäniň 4-nji ligasynyň “Soltanbeýlispor” toparyndan üstün çykdylar — 1:0. Ýeňiş pökgüsini Türkmenbaşynyň “Şagadamyndan” dolanyp gelen Tirkiş Muhammetberdiýew geçirdi.
Türkmenistanyň wise-çempiony we Kubogynyň eýesi “Ahal” öz ilkinji ýoldaşlyk duşuşygynda Afýon-Garahisarda Türkiýäniň 1-nji ligasynyň “Giresunspor” topara garşy geçirdi. Netijede Guwançmuhammet Öwekowyň şägirtleri 2:7 hasabynda ýeňlişe sezewar boldular.
Ýurdumyzyň çempiony “Altyn asyr” hem Türkiýede ilkinji ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Onuň garşydaşy Eýranyň iň belli toparlarynyň biri — “Persepolis” boldy. 1963-nji ýylyň dekabrynda esaslandyrylan bu topar Eýranyň Pro-ligasynda yzygiderli çykyş edip gelýär. Geçen möwsümde ol bu ýurduň çempionatynda 2-nji orny eýeledi.
Duşuşygyň birinji ýarymy “Persepolisiň” peýdasyna tamamlandy — 3:0. Arakesmeden soň, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň şägirtleri ýene iki pökgi geçirtdiler we 0:5 hasabynda ýeňildiler.
Şu gün giç agşam Gardepede “Balkan” hem ilkinji ýoldaşlyk duşuşygyny geçirer. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň toparynyň garşydaşy Eýranyň “Fulad” topary bolar.
Ozal hem habar berşimiz ýaly, milli çempionatyň üçünji aýlawy 8-nji awgustda 19-njy tapgyryň duşuşyklary bilen başlanar. Türkmenistanyň futbol boýunça çempionaty 5-nji dekabrda tamamlanar.


text:
Indoneziýanyň resmileriniň berýän maglumatlaryna laýyklykda, düýn Sumatra adasynda bolan ýer yranma zerarly dörän deňiz tupany sebäpli 23 adam ölüpdir we azyndan 160 adam dereksiz ýitipdir. Olaryň aglaba bölegi aýallardan we ýaş çagalardan ybarat.
Rihteriň ölçegi bilen 7,5 balla deň bolan ýer yranma sebäpli dörän deňiz tupanynda Betu – Monga obasynyň köp jaýlary weýran boldy.
2004-nji ýylyň dekabr aýynda Indoneziýada 9 ball derejesinde bolan ýer yranma netijesinde dörän deňiz tupany 226,000 adamyň ölmegine sebäp bolupdy.


text:
Yraklylar korrupsiýa, hyzmatlaryň pes hiline, yssy howada elektrik togunyň kesilmegine garşy protest bildirip, 4-nji awgustda ýene-de köçä çykdylar. Bu indi protestleriň bäşinji günüdir.
Protest aksiýasy çäklendirilen görnüşde we, esasan, parahatçylykly geçýän hem bolsa, ýurduň günbataryndaky Anbar welaýatyny “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň elinden gaýdyp almak boýunça täze basyşlara taýýarlanýan premýer-ministr Haidar al-Abadiniň häkimiýetdäki pozisiýasyny gowşadyp biler.
Şaýatlar ýüzlerçe protestçiniň Bagdatdan 300 kilometr günorta-gündogarda ýerleşýän Amara şäherinde köçä çykyp, hökümete garşy şygarlary öňe sürendigini we elektrik toguny, iş orunlaryny we hökümetde reformalaryň geçirilmegini talap edendigini gürrüň berdiler.
Hökümete garşy protestler 31-nji iýulda Bagdatda başlandy we soňky günlerde Basra, Najaf we Nasiriýah şäherlerine ýaýrady.
Yrakda howanyň gyzgynynyň 50 gradusdan aşmagy energiýa ýetmezçiligini döretdi we geçen hepdede hökümeti ýurtda dört günlük dynç alyş yglan etmäge mejbur etdi.
Bagdatdaky çykyşlar
Bagdatda ýygnanyşan, esasan orta gurply ýüzlerçe adamlar, 31-nji iýulda geçirilen protestde “Ogrular!” diýen aýyplamany öňe sürdüler.
Demonstrantlaryň arasynda döwlet işindäki adamlaryň uly topary bardy we olar hökümeti tankyt etmekden çekinmediler.
“Biz şowsuz hökümete garşy çykyş edýäris, halkyň umytlaryny puja çykaran hökümete garşy çykýarys” diýip, Medeniýet ministrliginde işleýän Nahida Ahmad aýtdy.
Suw ministrliginiň inženeri Dawood Akram “öz saýlan hökümetimizden göwnümiz galdy”, “13 ýyl bäri suwsuz, elektrik toksuz we kadaly girdejisiz. Halk ýeterlik azap gördi” diýdi.
Energiýa üpjünçiligi
Ýurtdaky öndürilýän energiýa ýurduň uly böleginde günde diňe birnäçe sagat ulanmaga ýetýär we tomsuň yssy howasynda uly öňaýsyzlyklary döredýär.
Premýer-ministr Abadi geçen hepdede režimli elektrik üpjünçiligini ýola goýmak boýunça degişli edaralary döretmegi we bu ugurdan jogapkär hökümet resmilerini bellemegi tabşyrdy.
Yrakda elektrik togunyň öndürilişi ýyllar boýy dowam eden urşuň we dowamly maliýe ýetmezçilikleriň netijesinde gowşady.
Yragyň Elektrik üpjünçiligi ministriniň geçen hepdede parlamente aýtmagyna görä, Yrak 21 müň megawatt möçberde elektrik toguna mätäç bolsa-da, häzirki wagtda ýurt diňe 11 müň megawatt möçberde elektrik toguny öndürmäge ukyply.
2001-nji ýylda ABŞ-nyň Yraga goşun salmagyndan soň yslamçy gozgalaňçylar ýurduň energiýa infrastrukturasyna yzygiderli hüjümleri amala aşyrýarlar.


text:
Polşanyň harby prokurory iki ýyl ozal Polşanyň prezidentiniň ölümine sebäp bolan uçar heläkçiligine degişli maglumat syzmalary baradky derňewi gorap guran metbugat ýygnagyndan soň özüni tüpeňledi.
Ýerli media harby prokuror Mikolaý Przybylyň Poznan şäherindäki edara jaýynda gana bulaşyp ýatan görnüşde tapylyp, hassahana ýerleşdirilendigini aýdýar.
Ol biraz öň 2010-njy ýylyň 10-njy aprelinde Orsýetde ýykylan we prezident Lek Kaçinskiý bilen 95 adamy öldüren uçaryň derňewine degişli maglumatlaryň metbugata syzmagyny tankytlap, žurnalistleriň öz kabinetini terk etmegini sorapdy.
Şeýle-de ol prokurorlaryň bu derňewi beýan eden žurnalistleriň telefon ýazgylaryny gözlemäge hakynyň bardygyny aýdypdy.
Przybylyň janynyň howp astynda däldigi aýdylýar.


text:
Gyrgyzystanyň häkimiýetleri “Kumtor” altyn kärhanasynyň derňew astyna düşmeginiň yzýany kompaniýanyň wise-prezidentleri bolan iki daşary ýurtlynyň ýurdy terk edendigi baradaky maglumatlary tassykladylar.
Baş prokuraturadaky çeşmeleriň 2-nji maýda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, gyrgyz häkimiýetleri kompaniýanyň iki ýolbaşçysyny daşary ýurtlardaky bank hasaplaryna millionlarça dollar möçberde pul geçirilmegi bilen bagly bikanun bolmagy güman edilýän hasaplaşyklar dogrusynda soraga çagyrypdyr.
29-njy aprelde Gyrgyzystanyň media maglumatlarynda häkimiýetleriň kompaniýanyň Bişkekdäki edarasyna reýd geçirmeginden soň wise-prezidentler Mark Burtonyň we Leslie Louwyň ýurdy terk edendikleri barada habar berildi.
“Kumtor” altyn kompaniýasynyň esasy bölegine Kanadanyň “Centerra Gold” şirketi eýeçilik edýär we Gyrgyzystanyň iň uly altyn känini dolandyrýar.
2012-nji ýyldan bäri ýerli ýaşaýjylar “Kumtor” altyn känini millileşdirmegi talap edip ençeme protest çykyşyny geçirdiler.
“Centerra Gold” kompaniýasynyň we Gyrgyzystanyň hökümetiniň arasynda “Kumtor” kompaniýasynyň söwdasyna degişli gepleşikler dekabr aýynda petige direldi.


text:
Orsýetiň we Siriýa hökümetiniň gündogar Siriýada «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileriniň kontrollygyndaky ýerlere uran howa zarbalarynda azyndan 82, şol sanda asuda ilatdan 58 adam heläk boldy.
Siriýanyň Adam hukuklary obserwatoriýasy rus we siriýa uçarlarynyň 25-nji iýunda Al-Kuriýah regionyny, Deýr Ezzor şäheriniň günorta-gündogaryny nyşana alyndygyny aýdýar.
Howa zarbalarynda asuda ilatdan 58 adamyň öldürilendigi aýdylýar. Emma beýleki 24 pidanyň YD jeňçisi ýa-da graždan adamlar bolup-bolmandygy aýdylmaýar.
Gözegçi topar ilki bu reýdde 47 adamyň öldürilendigini, olaryň 31-siniň asuda ilatdan bolandygyny habar berdi.


text:
Anna güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasy gazagystanly aktiwist, teatr režissýory Bolat Atabaýewi “wyždan ýesiri” diýip yglan etdi.
Bolat Atabaýew geçen hepde Janaözen wakalary bilen baglanyşykly ilat arasynda “sosial ýigrenji öjükdirmekde” aýyplanyp tussag edilipdi.
“Amnesty International” guramasy öz beýanatynda Bolat Atabaýewe bildirilýän aýyplamalary “toslama aýyplama” diýip atlandyrýar we onuň söz azatlygy boýunça öz hukugyndan peýdalanyp eden hereketi üçin tussag edilendigini aýdýar.


text:
Dilimiziň sözlük düzüminde müňlerçe söz bar. Şol sözleriň her biriniň özbaşdak manysy, sözleýişde bitirýän hyzmaty bar. Şu sözlerden başga dilimizde ýene birnäçe kömekçi sözler hem ulanylýar. Ine, şu esasda hem dilimiziň sözlük düzüminde bolan sözleriň, kömekçileriň hemmesi aýry-aýry söz toparlaryna bölünýär.
At - zat we düşünje aňladyp, kim?, näme?, nire? diýen soraglara jogap bolýar.
oglan, ekin, galam.
Sypat - nähili?, nätüýsli?, neneňsi? diýen soraglara jogap bolup, bir zadyň hilini, häsiýetini we degişliligini görkezýär.
ak, gök, gin, kiçi.
San - sanalmakda mukdar, tertip bildirýär
üç, on, ýüz.
Çalyşma - beýleki söz toparlarynyň deregine çalşyrylyp ulanylýan söz.
men, sen, biz, olar, birnäçe, kim, haýsy, we ş. m.
Işlik - gymyldy, hereket we gymyldamazlyk ýagdaýy bildirýär.
al, bil, oka, işle.
Hal - işliklere baglanyp, işiň, gymyldy-hereketiň neneňsi we nähili ýagdaýda hasyl bolýandygyny bildirýär.
ir, giç, tiz, häzir, hemişe, hökman.
Baglaýjy kömekçiler - sözleri ýa-da sözlemleri özara baglanyşdyrmaga hyzmat edýän kömekçi sözler.
we, hem, welin, emma.
Sözsoňy kömekçiler - kömekçi rolunda öz degişli ulanylýan sözünden soň gelýän sözler.
üçin, ötri, göre, kimin.
Ümlükler - begenji, gynanjy we içki duýgyny aňlatmak üçin ulanylýan sözler.
ah, wah, wiý.


text:
Lebap welaýatynyň Döwlet gurluşyk-önümçilik birleşiginiň edarasynyň işgärleri aýlyk haklarynyň saklanýandygyndan nägile. Agzalýan edaranyň käbir işgärleriniň aýtmaklaryna görä, olar iki-üç aýdan bäri alyp bilmedik aýlyklaryny ýaňy-ýakynda alypdyrlar.
Aýlyklary gijikdirlip berlen adamlaryň, esasanam, agzalýan edarada dokument işlerini ýöredýänler, garawul bolup işleýänlerdigi aýdylýar. Bu ýagdaý we onuň sebäpleri barada resmi taýdan hiç hili maglumat berlenok. Emma şol edaranyň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir işgärleriniň aýtmagyna görä, aýlyklaryň gijikdirlip berilmeginiň bir sebäbi, şol edaranyň hojalyk hasaplaşykda bolmagy bilen baglydyr.
Edaranyň hojalyk hasaplaşykda bolmaklygy, onuň öz-özüni dolandyrmalydygyny aňladýar, ýagny olara hökümet tarapyndan hiç hili pul goýberilmeýär.
Bu edaranyň işgärleriniň problemasy diňe aýlyklarynyň wagtynda berilmezligi bilen çäklenmän, edarada işleýän adamlar berilýän aýlyklarynyň juda ujypsyzdygyny hem aýdýarlar. Edarada garawul bolup işleýändigini aýdýan Kemal, öz aýlygynyň diňe 300 manada barabardygyny aýdýar.
Onsoň berilýän aýlyklarynyň hem az bolmagy, hem onuň iki-üç aýlap saklanyp tölenmegi edaranyň gurluşyk obýektlerinde işgär ýetmezçiligine-de getirýär. Bu ýagdaýyň ýiti duýlup başlanandygyny agzalýan edaranyň öz adynyň tutulmagyny islemedik ýene bir işgäri gürrüň berdi.
Netijeleri
Bu ýagdaýlaryň agzalýan edarada adamlaryň uzak saklanmazlygyna, kadrlaryň geldi-geçerligine getirýändigi, munuň-da öz gezeginde edaranyň gurluşyk obýektlerini wagtynda tabşyryp bilmezligine, tabşyrylsa-da, ol gurlan binalaryň hiliniň pesligine sebäp bolýandygy aýdylýar.
Lebap welaýatynyň Döwlet gurluşyk-önümçilik birleşiginiň edarasynyň ýoluň kenaryndaky plakaty
Agzalýan edaranyň guran jaýlaryndan biri hem Türkmenabat şäherindäki il arasynda ”pesoçnyý jaýlar” diýlip tanalýan ýaşaýyş jaýlar toplumydyr. Şol toplumyň gurlanyna diňe 10 ýyl töweregi bolandygyna garamazdan, şu günki gün olaryň diwarlarynyň gopup ýatan ýerlerine, ýagyş ýagsa, suw geçirýän halatlaryna duş gelinýär.
Aýlyklaryň gijikdirilmegi diňe Lebap welaýatynyň döwlet gurluşyk-önümçilik edarasynda bolýan zat däl, bu käbir hususy edaralara-da mahsus. Şeýle edaralaryň aglabasynyň gurluşyk firmalarydygy barada il arasynda gürrüňler bar.
Emma aýlyk bilen bagly bu wakalaryň edil gyşyň öňüsyrasynda ýüze çykmagy adamlaryň kynçylyklaryny hasam artdyrýar.
Lebap welaýatynyň döwlet gurluşyk önümçiliginiň işgäri özüni Kemal diýip tanadan 30 ýaşlaryndaky ildeşimiziň aýtmagyna görä, ol aýlygy wagtynda tölenmändigi üçin henize çenli çagalaryna gyş eşiklerini hem alyp bilmändir.
Awgust aýynda almaly bolsa-da, diňe häzirki tölenen aýlygy ony azda-kände ynjaldýar, emma Kemaly özüniň indiki aýlygynyň haçan beriljegi baradaky sorag alada goýýar. Bu ýagdaýlaryň indi ep-esli wagtdan bäri gaýtalanyp gelýändigine garamazdan, bu barada nähilidir bir iş alnyp barylýandygy barada resmi taýdan hiç hili maglumat ýok.


text:
Orsýetiň Döwlet Dumasynyň garamagyna tabşyrylan täze kanun Federal howpsuzlyk gullugyna ekstremizmde güman edilýän adamlara garşy öňüni alyş çärelerini görmäge ygtyýar bermegi göz öňünde tutýar. Bu ygtyýarlyklaryň nähili netijeleri bermegi mümkin?
24-nji aprelde Orsýet parlamentiniň aşaky öýüniň garamagyna tabşyrylan täze kanuny proýekt Federal howpsuzlyk gullugynyň “kanuny talaplaryny” berjaý etmekden ýüz öwren raýatlary jezalandyrmagy hem göz öňünde tutýar.
Ýurduň häzirki kanunyna görä, Federal howpsuzlyk gullugy ekstremistik herekete baş goşmakda şübhelenilýän guramalara resmi duýduryşlary bermäge we jerime salmaga hakly. Emma häzire çenli Federal howpsuzlyk gullugy aýratyn raýatlara garşy çäre görmek hukugyna eýe däldi.
Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy öz ygtyýarlyklaryny artdyrmak boýunça edýän aladalaryny esaslandyrmak üçin 29-njy martda Moskwanyň metrosynda köpsanly adam pidasyna getiren bomba partlamalaryny ýurtda soňky ýyllarda ekstremistik hereketleriň artanlygynyň subutnamasy hökmünde ulanmaga çalyşýar.
Göreş çäresimi ýa basyş guraly?
Emma adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň pikirine görä, täze kanun howpsuzlyk gulluklaryna raýatlary gorkuzmaga we režimiň syýasy garşydaşlaryna basyş etmäge goşmaça mümkinçilikleri berýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan oppozision “Ýabloko” partiýasynyň lideri Sergeý Mitrohin täze kanuna soňky aýlarda Orsýeti gurşap alan hökümete garşy çykyşlara reaksiýa hökmünde garaýar.
Aktiwistler Federal howpsuzlyk gullugynyň ygtyýarlyklaryny artdyrýan täze kanunyň kabul edilmegi bilen Sowet döwrüne mahsus ýaramaz düzgünleriň gaýdyp gelmeginden howatyrlanýarlar. Sowet döwründe Döwlet howpsuzlyk komiteti ýa-da KGB islendik raýaty näresmi gürrüňe çagyrmaga haklydy we ol bu ygtyýarlygyny dissidentlere basyş etmekde täsirli gural hökmünde ulanyp gelipdi.
Orsýetiň habar beriş serişdelriniň maglumatlaryna görä, täze kanuna laýyklykda, Federal howpsuzlyk gullugy hereketleri jenaýatçylyga sebäp bolup biler diýip çak eden raýatlaryna duýduryş bermäge hakly bolar. Bu bolsa, hatda ýuridiki taýdan esas bolmadyk ýagdaýynda-da, häkimiýetler tarapyndan raýatlara jenaýatçylyga dahylly hökmünde garalmagy üçin ulanylyp bilner.
Şeýle-de, täze kanun Federal howpsuzlyk gullugynyň işgärlerine boýun bolmadyk ýa garşylyk görkezen raýatlara jerime salynmagyny hem göz öňünde tutýar.
Döwlet Dumasynyň garamagyna tabşyrylan kanuna berilýän resmi düşündirişde 2007-nji we 2008-nji ýyllar aralygynda Orsýetde ekstremistik jenaýatçylygyň 30 % köpelenligi bellenilýär.
Raýatlaryň konstitusion hukugyna howp
Dumanyň “Sprawedliwaýa Rossiýa” fraksiýasynyň deputaty Ilýa Ponomarýow hökümetiň ekstremizm barada berýän sanlarynyň örän çişirilenligini aýdýar.
Sowet döwrüniň dissidenti, ynsan hukuklaryny goraýjy “Za prawa çeloweka” atly guramanyň müdiri Lew Ponomarýowyň pikirine görä, Federal howpsuzlyk gullugyna goşmaça ygtyýarlyklary berýän kanunyň kabul edilmegi raýatlaryň bigünäligini subut etmek hukugynyň bozulmagyny, ýörite gulluklaryň pozisiýasynyň güýçlenmegini we Orsýetiň konstitusiýasynyň bozulmagyny aňladar.


text:
On müňlerçe ýewreýiň Kiýewde faşistler tarapyndan gyrgyna berlenine 69 ýyl doldy.
Ýüzlerçe ukrainaly, şol sanda prezident Wiktor Ýanukowiç, hökümet resmileri, ölenleriň garyndaşlary Babi ýar jarynda dikilen ýadygärlige gül çemenlerini goýdular.
69 ýyl mundan öň, 1941-nji ýylyň 29-njy sentýabryndan başlanan iki günüň dowamynda bu ýerde 33,700-den gowrak ýewreý gyrgyna berlipdi. Şondan soňky aýlarda bu jar 100 müň çemesi jeset bilen doldurylypdy. Olaryň arasynda ýewreý bolmadyk kiýewliler hem, nemeslere ýesir düşen gyzyl goşun esgerleri hem bardy.


text:
14-nji aprelde, sişenbe güni Çempionlar ligasynyň 1/4 finalynyň ilkinji duşuşygynda Turiniň “Ýuwentusy” öz meýdanynda fransuzlaryň “Monakosyny” 1:0 hasabynda ýeňdi.
“Monako” oýna güýçli depginde başlan hem bolsa, 20-nji minuta golaý ýer eýeleri oýny öz ellerine alyp ugradylar. Şeýle-de bolsa italýanlylara birinji ýarymda tapawutlanmak başartmady.
Duşuşygyň esasy wakasy 57-nji minutda bolup geçdi. Emin “Monakonyň” jerime meýdançasynda Karwalýo Morata garşy düzgüni bozdy diýen jedelliräk netijä geldi. Widal 11 mertlik urgyny dürs ýerine ýetirip “Ýuwentusy” öňe saýlady.
Aradan 6 minut geçensoň, Kandogbiýada hasaby deňlemäge mümkinçilik boldy. Ýöne onuň howply urgusynyň öňüne tejribeli Buffon böwet boldy. Fransuz toparynyň futbolçylary näçe jan etseler-de, olara hasaby deňlemek başartmady. Netijede duşuşyk 1:0 hasabynda ýer eýeleriniň peýdasyna tamamlandy.
Jogap duşuşygy 22-nji aprelde geçiriler.


text:
Azamat üç ýyl mundan öň Bişkegiň çaga dogrulýan öýünde kemisli, ýagny ýirik dodakly dünýä inensoň, ejesi öz çagasyndan ýüz öwrüp, ony şol ýerde goýup gitdi. Şondan bäri Azamat paýtagt Bişkegiň ýetimeler öýünde önüp-ösýär. Üstesine-de, saglyk ýagdaýy sebäpli ol gürlemekde-de, iýmit iýmekde-de kynçylyk çekýär we bu ugurda öz ýaşytdaşlaryndan yza galýar.
Azamat üç ýyl mundan öň Bişkegiň çaga dogrulýan öýünde kemisli, ýagny ýirik dodakly dünýä inensoň, ejesi öz çagasyndan ýüz öwrüp, ony şol ýerde goýup gitdi.
Birleşen Ştatlarda ýaşaýan Gabrielle we Franks Şimkuslar Azamaty ogullyga almak umytlaryny häzire çenli üzmän gelýärler. Sebäbi 2009-njy ýylyň fewralynda gyrgyz hökümeti daşary ýurtlularyň ogullyk we gyzlyk edinmegine maratoriýa girizipdi.
Şimkuslar Gyrgyzystanyň maşgala kodeksine degişli üýtegetmeleriň girizilip, özlerine Azamaty ogullyga almaga ýol açjak güne ýüreklerindäki sabry elden bermän garaşýardylar.
Olaryň garaşan güni 6-njy maýa gabat geldi. Şol gün prezident Roza Otunbaýewa ýurduň parlamentiniň gizlin ses berişlige görä kabul eden kararyna gol goýdy. Bu karar daşary ýurt raýatlarynyň ýerli çagalary ogullyga ýa-da gyzlyga almagyna ýol açýar. Şol bir wagtyň özünde-de bu kanun, çaganyň dürli zulumlara sezewar edilmeginiň öňüni almak üçin, ogullyga we gyzlyga almak prosesine berk gözegçiligi üpjün edýär.
2009-njy ýylda maratoriniň girizlimeginiň esasy sebäpleriniň biri bu ogulluga we gyzlyga almak boýunça kesgitlenen prosesde käbir ýetmezçilikleriň bolmagydy. Bularyň arasynda daşary ýurda çykarylan gyrgyz çagalarynyň başyna gelip biljek howpdan hüşgärlik hem bardy.Döwlet gözegçiligi
Gyrgyz kanun çykaryjysy Damira Nyýazlyýewanyň aýtmagyna görä, “Daşary ýurtlularyň gyrgyz çagalaryny ogullyga ýa-da gyzlyga almak prosesine başdan-aýak gözegçilik etjek bir döwlet edarasynyň döredilmegi zerur”.
Maşgala ködeksine girizilen täze üýtgetmelere görä, ogullyga we gyzlyga almak meselelerine indi Gyrgyzystanyň Sosial taýdan gorag ministrligi gözegçilik eder.
Nyýazlyýewanyň bellemegine görä, bu döwletiň berk kontrollygyny üpjün eder: "Öňler, mysal üçin, ogullyga ýa-da gyzlyga almak boýunça iş alyp barýan bir amerikan dellal kärhanasy gös-göni ýetimler öýüne baryp, ol ýerde bir çagany saýlap, ony surata düşürip amerika ugradyp bilýärdi. Häzir bular ýaly zatlary amala aşryryp bolmaz. Indi daşyndan gelen hiç kimiň ýetimler öýüne barmaga hukugy ýokdur. Ogullyga ýa-da gyzlyga alynmaga degişli ähli çagalar maglumatlar bazasyna giriziler. Indi haýsy çagany, haýsy maşgala ogullyga ýa-da gyzlyga berip boljakdygy baradaky meseleleri diňe Sosial taýdan gorag ministrligi kesgitlär”.
Gyrgyzytanyň Maşgala kodeksine girizilen üýtgetmeleriň deslapky nusgasy mundan bir ýyl ozal taýýarlanypdy, emma ýurtdaky syýasy tolgunyşyklar sebäpli onuň kabul edilmegi gaýra süýşürlipdi.
Şimkuslaryň aýtamgyna görä, olar Azamaty ilkinji gezek 2008-nji ýylda, ýagny ýaňy bäş aýlyk bäbejikkä görüpdirler. Şimkuslar Bişkekde iki hepde töweregi wagt geçirensoňlar, sud Azamaty ogullyga almak meselesi boýunça ahyrky netijäniň bir aýdan soň yglan ediljekdigini aýdyp, olary yzyna – Birleşen Ştatlara ýollapdy.
Gabrielle Şimkusyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, olaryň çagany öz ýanlaryna, ABŞ-a getirmek üçin ençeme hepdeleriň dowamyndaky eden tamalary amala aşmandyr.“Gygyz-65”
Başga-da 64 sany maşgala Şimkuslaryň düşen bu gününe duçar boldular. Şol maşagalalar çagalary ogullyga we gyzlyga bermegi üçin gyrgyz hökümetini yrmaga Döwlet departamentine we birnäçe amerikan kanun çykaryjylaryna hem ýüz tutdular. “Gygyz-65” at bilen belli bolan bu topar hatda prezident Otunbaýewa hem ýüzlendi.
Gabrielle Şimkus bular barada şeýle gürrüň berdi: “Biz gyrgyz hökümeti hem öz hökümetimiz bilen gepleşikleri geçirmek ugrunda tagallalary etdik. Şeýle-de biz çagalarymyzy öz ýanymyz bilen äkidip bilmegimiz üçin konferens-aragatnaşyklaryny gurnadyk. Gynansak-da, köp çagalaryň käbir saglyk kynçylyklary bar. Diňe Birleşen Ştatlarda bu näsaglyklaryň hötdesinden gelip bolýar. “Gyrgyz 65” toparyndan iki çagajyk eýýäm dünýäden ötdi. Bu biziň üçin juda bir gynandyryjy ýagdaý. Sebäbi ogullyga we gyzlyga almak düzgün-kadalary öz wagtynda berjaý edilen bolsa, bu ölümleriň öňüni hem alyp bolardy”.
Daşary ýurtlulara çagalary ogullyga we gyzlyga almak boýunça girizilen maratoriýa çenli, has takygy 2006-2009-njy ýyllar aralygynda, amerikaly, ysraýylly, italiýaly, germaniýaly we awstraliýaly maşgalalar jemi 235 sany gyzgyz çagasyny ogullyga we gyzlyga aldylar.


text:
Duşenbe güni Gersiýanyň maliýe ministri Ewangelos Wenizelos ýurduň dolandyryjy Sosialistik partiýasynyň liderligine saýlanmagynyň yzy bilen, özüniň ministrlik wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Ýekşenbe güni Sosialistik partiýanyň gurultaýynda geçirilen ses berişlikde Ewangelos Wenizelos bu partiýanyň ozalky lideri Dorj Papandreunyň ornuna saýlandy.
Gresiýanyň maliýe ministriniň wezipesine indi kimiň bellenjekdigi barada häzirlikçe anyk maglumat ýok.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepde ýewro zolagyna girýän ýurtlar Gresiýany maliýe krizisinden halas etmek üçin oňa bermeli edilen onlarça milliard dollaryň ikinji bölegini oňlap ses berdiler.


text:
Birleşen Milletler Guramasynda 18-nji martda global ýarag söwdasy boýunça halkara derejesinde gepleşikler başlandy. Ýurtlaryň köpüsi uruş hereketleri barýan regionlara ýarag satylmazlygyna gözegçilik meselesinde BMG-ä has uly ygtyýarlyk bermek bilen ylalaşdylar. Emma ylalaşygyň kabul edilmegine päsgel berýän zatlaryň aradan aýrylmagyna gezek gelende, bu iri ýarag söwdagärlerine garaşly bolup galýar.
BMG köpçülik tarapyndan dolandyrylýan bolsady, onda global ýarag söwdasy bireýýäm düzgünleşdirilerdi. Emma dünýä derejesinde bu ylalaşygyň geljegi, esasan, iri ýarag söwdagärlerine garaşly.
18-nji martda başlanan gepleşikleriň 70 milliard dollarlyk halkara ýarag söwdasyny düzgünleşdirmek boýunça jemleýji duşuşyk boljakdygy yglan edildi.
Yza tesdirlen ylalaşyk
Geçen ýylyň iýul aýynda bolan konferensiýa gatnaşyjylaryň köpüsi ylalaşyga gyzyklanma bildiripdi. Emma, muňa garamazdan, ylalaşyk baglaşmak başartmandy, ol ýaragy eksport ediji uly ýurtlaryň bähbitlerine büdräp, petige direlipdi.
Şol gepleşiklerden soň ABŞ, Orsýet we Hytaý teklip edilýän halkara ylalaşygy has jikme-jik öwrenmek üçin wagt berilmegini sorapdylar. Netijede ylalaşyk şu günki güne çenli yza tesdirilipdi.
Ylalaşygyň tarapdarlary ýaragly konfliktler zerarly her minutda adamlaryň ölýändigini aýdýarlar. Olar ýarag söwdasynda heme ýurtlar umumy düzgünleri berjaý etse, dünýäniň has parahatçylykly boljagyny belleýärler.
Ylalaşyk adaty ýaraglaryň, tanklaryň we hüjüm ediji uçarlaryň konfliktli zonalara satylmagyny gadagan etmek maksadyny göz öňünde tutýar.
Proýektiň taslamasy eýýäm taýýar. Onuň tarapdarlary 150 ýurtdan jemlenen wekilleriň gatnaşmagynda dokuz günüň dowamynda boljak gepleşiklerde ylalaşyga gelinjegine ynanýarlar.
Londonyň Oksfam atly ynsanperwerlik guramasynyň ýaraglara gözegçilik boýunça ýolbaşçysy Anna Makdonald geçen gepleşiklerde belli bir karara gelmekden boýun gaçyran ýurtlara aktiw syýasy basyşyň edilendigini aýtdy. Anna Makdonald bu sapar ylalaşygyň sesleriň üçden iki bölegini toplajagyna ynam bildirdi.
ABŞ halkara ýarag söwdasyny düzgünleşdirmek boýunça ylalaşygy goldamaga geçen ýylkysyndan has islegli görünýär. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri geçen hepdede Ak Tamyň ýarag söwdasy boýunça “has berk we netijeli” ylalaşygyň tarapdarydygyny aýtdy.
Esasy päsgelçilik
Nýu-Ýorkuň “Asyryň fondy” atly analiz merkeziniň BMG-e boýunça bilermeni Jeffri Laurenti ABŞ-nyň goldawynyň möhümdigini belledi.
Waşington amerikan kanunlaryna täsir ýetirip biljek ýa-da yaragy eksport ediji ýurtlaryň düzgünleri berjaý etmekden boýun gaçyrmagyna ýol berip biljek “gowşak” kanuny godmajagyny duýdurdy.
Anna Makdonaldyň sözlerine görä, kanun öňden bar bolan şertnamalar esasynda konfliktli zonalara yarag satylmagyna rugsat berip biler. Bu mesele-de öz gezeginde Orsýete degişli bolup biler, sebäbi Moskwa Siriýa yarag satýandygy üçin tankyt edilip gelinýär.
Ýaragy eksport ediji iri ýurtlaryň halkara ýarag söwdasyny düzgünleşdirmek boýunça ylalaşygyň baglaşylmagyna islegsizligi bu söwdanyň girdejililigi bilen hem bagly.
Geçen ýylda ylalaşygy öwrenmek üçin goşmaça wagt sorap, ony yza tesdiren ýurtlaryň biri ABŞ ýarag söwdasynyň möçberi boýunça dünýäde birinji orunda durýar. Beýlekisi – Orýet, ol bu ugurdan dünýä boýunça ikinji orunda, ýene bir ýurt – Hytaý bolsa Stokgolmyň ”Parahatçylyk boýunça ylmy-barlag institutynyň” maglumatyna görä, soňky döwürde ýarag söwdasy boýunça dünýäde bäşinji orna çykdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Liwiýanyň howa giňişliginde Muammar Kaddafiniň güýçlerini nyşana almak üçin pilotsyz uçarlaryň ulanylmagyna ygtyýar berdi. Muňa sebäp bolan – gabawdaky şäher Misuratada gozgalaňçylaryň we parahat ilatyň arasynda pida çekýänleriň sanynyň gitdigiçe artýanlygy. Galyberse-de, hökümet goşuny NATO uçarlarynyň urgularyna uçramazlyk üçin hüjümlerini ilatly merkezleriň çäklerinde amala aşyrýarlar.
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Robert Geýts bu habary penşenbe güni metbugat ýygnagynda bildirdi. Ol: “Prezident biziň käbir mümkinçiliklerimiziň bardygyny belläp, olardan peýdalanylmagyna meýil bildirdi. Bu onuň pilotsyz uçarlaryň ulanylmagyny oňlaýandygyny aňladýar. Men olaryň ilkinji missiýasy şu gün bolar diýip pikir edýärin. Bu bize käbir takyk başarnyklary berer” diýdi.Ikisi iberiler
Birleşen Ştatlar harby maksat üçin bu uçarlary Pakistanda, Owganystanda, Bosniýada, Serbiýada, Yrakda we Ýemende ulandy. Pilotsyz uçarlar, görünmän, 40 sagatlap howada galyp bilýär. Olaryň nyşanany takyk urmak mümkinçiligi orän ýokary.
Gabawdaky şäher Misuratada gozgalaňçylaryň we parahat ilatyň arasynda pida çekýänleriň sanynyň gitdigiçe artýar. Pilotosyz uçarlar şonuň üçin iberilýär.
Metbugat ýygnagynda Geýtsiň ýanynda ABŞ-nyň Birleşen ştab başlyklarynyň ýolbaşçysynyň orunbasary general Jeýms Kartwraýt hem bardy. Kartwraýt Birleşen Ştatlaryň Liwiýanyň howa giňişligine patrullyk etmek üçin iki sany pilotsyz uçary ol ýerde saklamagy planlaşdyrýandygyny aýtdy.
General Kartwraýtyň aýtmagyna görä, iki sany pilotsyz uçar penşenbe güni Liwiýa iberilipdir. Ýöne howanyň ýaramazlygy sebäpli olar yzyna gelipdir.
NATO-nyň agzalarynyň arasynda pilotsyz ýaragly uçarlardan peýdalanýan diňe Birleşen Ştatlar. Ýaranlygyň içindäki beýleki döwletler bu uçarlary köplenç razwedka üçin ulanýar.“Sada goşant”
Birleşen Ştatlaryň bu kararyna barýan operasiýa kontrollyk etmegi Birleşen Ştatlardan öz üstüne alaly bäri parahat ilaty goramakda kynçylyk çekýän NATO-ny goldamak üçin edilýän iş diýip garalýar. Amerikanyň goranmak ministri pilotsyz uçarlaryň ýerleşdirilmegini NATO-nyň missiýasyna edilýän “sada goşant” diýip atlandyrdy.
Penşenbe güni Döwlet sekretary Hillary Klinton Liwiýada hökümet güýçleriniň edýän hüjümlerinde karteç bombasyny ulanýan bolmagynyň mümkindigini aýtdy. “Polkownik Kaddafiniň güýçleri elhenç hüjümlerini, şol sanda Misuratany gabamagy hem dowam etdirýärler. Gowuşýan habarlarda Kaddafiniň tarapdarlarynyň öz halkynyň garşysyna karteçli bombalary ulanýan bolmagynyň mümkindigi aýdylýar” diýip, Klinton belledi.
Gozgalaňçylaryň sözçüsi Abdel Hafiz Goga “Al-Jazeera” telekanalyna oppozision söweşijileriň Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçar ibermek kararyny “gutlaýandygyny” aýtdy. Ol: “Munuň parahat ilaty gorajakdygyna şübhe ýok” diýdi.


text:
Täjigistanda ýüzlerçe adama, bikanun ýagdaýda walýuta söwdasyny edendigi üçin, türme möhletlerini almak howpy garaşýar.
Ýurduň demirgazygyndaky Sughd welaýatynyň regional prokurory 37 ýaşaýjynyň çynlakaý jenaýat aýyplamasy bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny we olara gysga wagtlyk türme tussaglygynyň berilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Prokuror Habibulla Wahidow ýene 253 adama ýeňilräk aýyp bildirilendigini we olaryň jerime ýa-da 15 günlük tussaglyk möhletleri bilen jezalandyrylmagynyň ahmaldygyny sözüne goşdy.
Wahidow bu adamlaryň ählisiniň ýurduň pul çalyşmak baradaky kanunyny bozandygyny aýtdy, ýöne goşmaça maglumat bermedi.


text:
Sişenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan ýüze çykan soňky ikitaraplaýyn dawalaryň barşynda Türkiýäniň Ysraýyl bilen öz söwda we harby hyzmatdaşlyklaryny doňdurýandygyny yglan etdi.
“Anadoly” habar agentligine beren interwýusynda ol: “Biz Ysraýyl bilen söwda, harby we goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlyklarymyzy doly togtadýarys” diýdi.
Şeýle-de, Rejep Taýýip Erdogan Türkiýäniň Orta Ýer deňziniň gündogar sebitlerindäki öz harby-deňiz gözegçiliklerini güýçlendirýändigini mälim etdi.
Türkiýe bilen Ysraýylyň arasyndaky bu dartgynlylyk 2010-njy ýylda türkiýeli aktiwistleriň Gaza Sektoryna tarap münüp barýan gämisine Ysraýylyň harbylarynyň eden hüjüminden soň ýüze çykdy.
Ysraýylyň hökümeti türkiýeli aktiwistleriň dokuzysynyň ölümine getiren bu waka üçin Türkiýeden ötünç soramakdan ýüz öwrüp gelýär.


text:
Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Britaniýa Siriýa režimine garşy has ýiti sanksiýalaryň girizilmegine çagyryş edip, Orsýet bilen Hytaýy Siriýadaky çaknyşyklaryň togtadylmagy boýunça tagallalaryň öňüne böwet bolýanlykda tankytladylar.
Anna güni Parižde “Siriýanyň dostlarynyň” maslahatynda çykyş eden Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton, prezident Başar al-Assada we onuň içerki ýaranlaryna garşy sanksiýalaryň kömegi bilen, Siriýada syýasy geçiş boýunça BMG-niň rezolýusiýasynyň kabul edilmegine çagyrdy.
Ol Orsýet bilen Hytaýyň, Assada garşy çäreleriň öňüne böwet bolýandyklary üçin, “muzd tölemeli” boljakdyklaryny hem aýtdy.
Konferensiýa 100-den gowrak ýurduň we Siriýanyň oppozisiýasynyň wekilleri gatnaşdylar. Orsýet we Hytaý duşuşygy boýkot etdi.
Britaniýanyň daşary işler ministri Uiliýam Heýg Klintonyň eden belliklerine goşulyp, Assadyň hökümetine garşy sanksiýalary girizmeýän ýurtlaryň, şeýtmek bilen, adam ölürmeleriň dowam etmegine rugsat berýändigini belledi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland Assadyň gitmeligini aýtdy. Ol Siriýa iberilýän ynsanperwerlik kömekleriniň artdyrylmalydygyny, ýurduň oppozisiýasyna berilýän goldawyň ýokarlandyrylmalydygyny hem nygtady.
Ol Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşini gandöküşikleri togtatmak üçin gyssagly çäreleri görmäge hem çagyrdy.
Bölünen we tapdan düşen Siriýa oppozisiýasy bolsa halkara jemgyýetçiligini juda haýal hereket edýänlikde aýyplady.
Siriýa oppozisiýasynyň ençeme liderleri halkara harby herekete çagyryş etdiler. Oppozisiýadaky Siriýanyň Milli Geňeşiniň ýolbaşçysy Hassan Haşimi anna güni Parižde eden çykyşynda Assadyň güýçleriniň graždan ilaty we goşundan gaçan esgerleri nyşana almazlygy üçin bu ýurtda uçuş gadagançylygynyň girizilmeligini nygtady.
Bu aralykda Siriýanyň ýokary derejeli generaly we Assadyň ýakyn ýarany bolan brigada generaly Manaf Tlasyň režimi terk edip, Damaskdan çykyp gaýdandygy habar berilýär.
Adam hukuklary boýunça Siriýa obzerwatoriýasy geçen ýylyň mart aýynda Assadyň režimine garşy gozgalaňlar başlanaly bäri 16,500-den gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar.


text:
“Yslam döwleti” toparynyň (YD) Liwiýadaky sany iki esse köpeldi we 4000-den 6000 aralygyndaky sana ýetdi, diýip ABŞ-nyň Afrika boýunça harby ýolbaşçysy general Dawid Rodriguez 7-nji aprelde aýtdy.
YD topary nebite baý demirgazyk Afrika döwletinde durnuksyzlygy güýçlendirdi we özüniň Yrakda hem Siriýada yglan eden “halifatynyň” mekanyna öwürdi.
Liwiýada, esasan-da Benghazide we Bernada ýerli ýaragly söweşijiler YD toparyna garşy göreşýärler we onuň ýaýbaňlanmagynyň öňüni almaga çalyşýarlar.
YD toparynyň Liwiýada diktator Muammar Kaddafiniň NATO-nyň goldawy bilen çetleşdirilmeginden soňky bulam-bujarlykdan peýdalanyp, tasirini artdyrmagyna Ýewropa we Birleşen Ştatlar ençeme aý bäri aladalanma bildirýärler.
ABŞ fewral aýynda Liwiýada YD toparynyň türgenleşik bazasyny bombalamagynda soň ýurtdaky ýagdaýa halkara harby güýçleriniň goşulmagy baradaky çaklamalar güýçlendi.
Rodriguez howa hüjümleriniň amala aşyrylmagynyň ähtimallygyny aradan aýyrmady.


text:
Allo
Her gün birnäçe gezek ulanýan ALO sözümiz nirden gelip çykypdyr?! Köpümiziñ bilşimiz ýaly telefony ilkinji oýlap tapan adam Alexander Graham Bell. Bu adam telefony oýlap tapandan soñra ilki bilen söýgülisiniñ öýüne telefon çekipdir. Söýgülisi gözel gyzyñ adyna Alessandara Lolita Oswaldo diýer ekenler. Graham Bell ussahanasyna jañ gelende, telefony her gezek söýgülisiniñ adyny tutup"Alessandra Lolita Oswaldo" diýip alar eken. Sebäbi diñe söýgülisinden jañ gelýärdi, başga hiç ýerde telefon ýokdy. Graham Bell telofony ýaýratmak üçin gije gündiz ussahanasynda işleýär eken. Soñ soñlar söýgülisinden jañ gelse adyny gysgaldyp "Ale Lol Os" diýip telefona jogap beryar eken. Günleriñ geçmegi bilen Graham Bell özüni telefona berip wagtynyñ köp bölegini ussahanasynda geçirýar eken. Işiñ köplügi we wagtynyñ azlygy sebäpli söýgülsiniñ adyny has hem gysgaldyp diñe baş harplary aýdypdyr - ALO. Graham Bell özuni telefona berip ony ýaýratmagyñ üstünde işläp söýgülisi bilen wagt geçirmeýanligi üçin Alessandra Lolita Oswaldo Graham Belli terkedipdir. Telefon bütün şähere ýaýrapdyr. Graham Bell söýgülisine köp garaşypdyr. Her gezek telefon jyrlanda jañ etýän söýgülisidir öýdüp ALO diýip telefony alýar eken. Graham Belliñ hormatyna bütün şäher ALO sözüni ulanyp başlapdyrlar we şeýle dowam edip shu günümize ýetip gelipdir.


text:
"Bizde pikir alyşmaklyk adaty doly ýagdaýda kämilleşmändir. Kitaplardaky ideýalary öwrenmän, gaýta esere we ýazyja has köp üns berilýär. "Gaty täsin ýazyjy", "gyzykly" ýa-da "gyzyksyz" eser diýilýar.
Facebook (Feýsbuk) sosial ulgamynda dört ýyla golaý wagtdan bäri bar bolan "Kitaplar äleminde" sahypasynyň sany 12 müňden geçýän agzalary bar.
Bu sahypada okyjylara her gün azerbaýjan edebiýatyna we dünýä edebiýatyna degişli eserlerden bölekler hödürlenýär.
Sahypanyň ýolbaşçylaryndan biri Hatyja Jafarowanyň "Okyjylar zaly" bilen geçiren söhbetdeşligi.
Hatyja hanym, kitaba şeýle az üns berilýän jemgyýetde sizi kitaplary höwes bilen tanatmaga iterýän sebäp näme?
Maňa şeýle sowal berlende, hemişe gaty geň galýaryn. Çünki meniň üçin, okamany öwrenenelim bäri, kitap okamak, edil dem almak, suw içmek ýaly gündelik durmuşyň tebigy zerurlyklaryndan biri.
"Kitaplar äleminde" sahypasy haçan döredildi?
Sahypa 2011-nji ýylyň mart aýyndan bäri işleýär. Bir dynç alyş güni, birnäçe kitapsöýüjiler bolup, olaryň arasynda özümem bar, feýsbuk sosial ulgamyndaky "Kitap gurçugy" atly sahypada diýseň täsin pikir alşyk geçirdik we kitap okamak hakda özboluşly, has mazmunly, baý we köptaraply täze bir sahypa döretmeli diýen karara geldik. Bu iş meniň boýnuma ýüklenildi we ilkibaşda sahypada eserleriň okalyşy, şeýle-de owaldan bellenen wagtlarda olar barada pikir alşyk we bäsleşikler geçirildi. Edil häzir, wagt çäkli bolansoň, sahypada eserlerden diňe bölekler çap edilýär, okyjylara sowallar berilýär, kitaplar hem ýazyjylar hakda täsin maglumatlar goýulýar.
Bu sahypanyň üsti bilen Azerbaýjanyň okyjylar köpçüliginiň gerimini göz öňüne getirmek mümkin. Siziň pikriňize görä, Azerbaýjan okyjysy edebiýatyň haýsy ugruna has köp ýykgyn edýär? Haýsy edebi temalar has köp gürrüň edilýär?
Umuman aýdylanda, azerbaýjan okyjysynyň nämäni halaýandygy barada anyk pikir beýan etmek diýseň kyn... Her kimiň öz halaýany, öz tebigy gurluşy bar. Şoňa görä-de menden haýsy kitaby okasam diýip maslahat soranlarynda (sahypada şeýle ýagdaýlara gaty köp duş gelinýär), ilki bilen okyjynyň haýsy tema ýykgyn edýändigini, okajak kitabyndan nämä garaşýandygyny we şol sanda has gowy görýän eserleriniň haýsydygyny öwrenýärin...
Şulary öwrenenimden soň okyja kitap hakda maslahat bermäge esas döreýär. Okyjam, maslahat berlen kitaby okandan soň, minnetdarlygyny bildirýär. Bir ýagdaýy takyk bilýärin, ýagny daşary ýurt dilini bilmeýän bir okyjynyň okap biljek eserleri çäkli bolýar. Şonuň üçinem olaryň haýsy kitaplary okajakdygy baradaky karary, adatça, neşirýatlar kabul edýärler.
Käwagt maddy gazanç üçin, nebis üstün çykyp, zyýanly kitaplar çap edilýär we ol kitap gaty köp okyjyny hem özüne çekip bilýär. Şeýle-de Tolstoý, Dostoýewskiý, Hamsun, Remark ýaly klassyklaryň eserlerinden terjimeleri diýseň halaýaryn. Şeýle ýazyjylaryň eserleri ýöne ýere üns merkezinde bolmaýar. Olaryň ýazan temalary her döwürde öz aktuallygyny goraýar we şonuň üçinem okyjylar olaryň eserlerine has köp gyzyklanma bildirýärler, olardan mysallar getirýärler we uly höwes bilen okaýarlar.
"Haýsy ýazyjylar barada has köp gürrüň edilýär?" diýen sowalyňyza jogap berjek bolsam, kitapdan lezzet alyp okaýanlar özara pikir alyşmaga o diýen höwesjeň bolanoklar we, umuman aýdylanda, okyjylar pikir alyşmak meselesine biraz şübheli garaýarlar, öz pikirlerini aýtman, kitabyň ideýalaryny özleşdirmän, esere we ýazyja has köpräk baha bermäge çalyşýarlar ("gaty täsin ýazyjy", "gyzykly" ýa-da "gyzyksyz, manysyz" diýen ýaly garaýyşlary beýän edýärler.
Meniň pikrime görä, bizde eserler barada pikir alyşmak adaty entek kämilleşmändir. Şahsyýetlere däl, eýse eserlerde öňe sürülýän garaýyşlara düşünmeli, faktlar bilen pikir beýan etmeli, emosiýalarymyzy jylawlamaly, umumy gürrüň etmän, pikirimizi anyk beýan etmäni bilmeli. Köp adam eserler baradaky tankydyň esasy manysyna düşünmeýär.
Okyjylaryň arasynda döwrebap azerbaýjan ýazyjylaryna nähili üns berilýär? Olar daşary ýurtly ýazyjylar bilen bäsleşip bilýärmi?
Döwrebap azerbaýjan ýazyjylarynyň sesi, häzir gaty gowşak çykýandygy üçin, olar barada pikir beýan etmekde kynçylyk çekýärin. Bir zady bilýän, ýagny haçan-da KA-da halk köpçüligine ýetiren mahalym (sahypamyň adyny Orhan Pamugyň "Gar" eseriniň gahrymanynyň ady bilen meňzeş atlandyrmagy gaty gowy görýärin) okyjylar Rasim Garajanyň hekaýalaryny we Ilgar Fähminiň "Aktrisa" romanyna oňaýly seslendiler.
Meniň pikrime görä, munuň sebäbi ol ýazjylar epatažlyga dyrjaşman, hut öz eserlerini döredipdirler. Döwrebap edebi usullardan peýdalanypdyrlar. Eserlerini sada dilde ýazyp, ýatda galyp biljek obrazlar döredipdirler we subýektiwlikden daşda durupdyrlar. Meniň üçin iň gowşak eser diňe bir öýkünip ýazylan eser bolmak bilen çäkenmän, ýazyjynyň öz dünýägaraýşyny has dogry we has gowy hasap edip ony okyjysyna "sapalak atmak" görnüşinde hödürlemegidir.
Eserde gapma-garşylyk näçe güýçli bolsa, antoganistik obrazlar näçe biri-birine kybapdaş bäsdeş bolsa, eser hem şonça güýçli we täsirli kabul edilýär.
Biziň ýazyjylarymyzyň daşary ýurt ýazyjylary bilen bäsleşmäge ukyby we galamynyň güýji bar. Munuň üçin olar eserlerindäki psihologizmi we pelsepe täsirini hasam güýçlendirmeli, eseri has gyzykly okalar ýaly täze tilsimler oýlap tapmaly. Başgaça aýdylanda, intellektual we çynlakaý edebiýaty okan ýazyjylaryň eserleriniň hem hemişe bäsleşie döz geljekdigine ynanýaryn.
Siziň pikriňizçe, edebi gyzygy ýokarlandyrmak we ýörgünli ýagdaýa ýetirmek üçin ýene näme edip bolar ýa-da okyjylaryň kitabyň ”girdabyna” düşmegi üçin näme ýetenok?
Kitaba üns çagalykdan başlanmaly. Çagalara iň gowy sowgat hökmünde kitap berilmeli. Çagalaryň kitaby gowy okamagy üçin gerek bolan mümkinçilikleri döretmeli we olaryň öz kitaphanalaryny döretmegi üçin öýde ýörite ýer bölüp bermeli. Mekdeplerde mugallymlar muňa aýratyn üns bermeli, mekdep programmasyndan daşary okamagyň ähmiýetini nygtamaly, okuwçylaryň şeýle endik edinmegini ýola goýmaly.
Mekdeplerde kitap okaýanlary höweslendirmeli, kitaby hemişe ündemeli, ýygy-ýygydan kitap bäsleşiklerini we eserler barada maslahatlary gurnamaly. Kitap saýlanyp alnan mahaly hökmany suratda çagalaryň islegine görä saýlanyp alynmaly. Çagalaryň kitaby özüniň saýlap almagyna hem mümkinçilik berilmeli. Uly adamlar barada aýdylanda bolsa, kitap okamak islege bagly bir ýagdaýdyr... Durmuşyny gyzykly etmek isleýän, wagtyny has manyly geçirmek isleýän we düşünje taýdan ösmek isleýän her bir adam kitaba ýüz tutar. Bu ýagdaý adamyň öz uýýan gymmatlyklary bilen gönümel baglanşykly bolýar.
Häzirki wagtda ýurtda edebiýatyň gerimini giňeltmek, kitap satylyşyny ýokarlandyrmak, siziň pikiriňizçe, kimiň aýratynlykdaky wezipesi: adamlaryňmy, döwletiňmi ýa-da ýazyjylaryňmy?
Bu işde hemmeler bilelikde işlemelidir. Bu ugurdaky iş ilkinji nobatda çagalardan, kiçi ýaşly okyjylardan başlanmalydyr.


text:
Gazagystanyň Merkezi banky, maliýe bazaryň üýtgäp durmagyny sebäp hökmünde görkezip, ýurduň milli puly teňňäniň 19%-e çenli hümmetsizlenmegine rugsat bermek kararyna gelendigini habar berdi.
Bank öz beýannamasynda teňňäni goldamak boýunça alyp barýan çärelerini gowşadyp, içerki walýuta bazaryna goşulmagyny çäklendirmek planlaryny mälim etdi.
Beýannamada Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Federal ätiýaçlyk sistemasynyň stimulirleme programmasynyň ýuwaş-ýuwaşdan pese gaçmagy ykdysadyýeti ösüp barýan ýurtlardan başlap, ösen ýurtlara çenli kapitalyň pese gaçmagyna alyp barandygy we bu ýagdaýyň ösüp barýan ýurtlaryň walýutasyna basyş edýändigi bellenilýär.
“1 amerikan dollary 185 teňňä barabar”
Gazagystanyň Merkezi bankynyň ýolbaşçysy Kaýrat Kelimbetow, “Habar” telekanalyna bu barada şeýle gürrüň berdi: “Gazagystanyň Merkezi banky 11-nji fewraldan başlap teňňäniň öňki hümmetini goldamagy bes etmek kararyna geldi. Siziň-de bilişiňiz ýaly, düýn 155,6 teňňe 1 amerikan dollaryna barabardy. Biz teňňäniň täze hümmetiniň 185 teňňäniň 1 amerikan dollara barabar bolmagy bazaryň talaplaryna laýyk diýen karara geldik. Ýene bir gezek gaýtalaýaryn: 185 teňňe 1 amerikan dollaryna barabar bolar”.
Gazagystanyň Birleşdirilen maliýe biržasy sişenbe güni açylanda, 1 amerikan dollary 186 teňňä barabar boldy. Duşenbe güni 1 amerikan dollary 156 teňňä durýardy. Gazagystanyň Milli bankynyň başlygy Kaýrat Kelimbetow öz edarasynyň milli puly durnuklylaşdyrmaga we 1 amerikan dollarynyň 185 teňňä barabar bolmagyny üpjün etmäge ukyplydygyny hem žurnalistlere mälim etdi.
Şeýle-de Kelimbetow ýurduň senagat obýektleriniň işini dowam etdirmegi üçin milli puly hümmetsizlendirmegiň möhüm bolandygyny belledi. Ol ýurduň ýyllyk infilýasiýasynyň derejesini 6-8 göterimde saklamak üçin ähli çäräniň görüljekdigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Kelimbekow köpçüligiň öňünde eden soňky çykyşlarynyň birinde halka girdejilerini teňňede saklamaga çagyryş edipdi.
Täsirleri
Bu aralykda milli pul birliginiň hümmetiniň birden pese gaçmagy tutuş ýurtda ençeme dükanlaryň ýapylmagyna sebäp boldy. Gazak bazarlarynda we dükanlarynda, daşary ýurtlarda nagt pula satyn alnyp, import edilen harytlar satylýar.
Sişenbe güni Gazagystanyň Merkur Awto, Allur Awto we Bipek Awto ýaly ulag satýan belli kampaniýalary teňňäniň resmi hümmeti durnuklanýança, edaralarynyň alyp barýan işlerini togtadýandyklaryny yglan etdiler.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Gazagystandaky habarçysynyň berýän maglumatyna görä, ýurtda pul çalyşýan nokatlar amerikan dollaryny we ýewro pul birligini satmagy bes edipdir ýa-da şol edaralar dolulygyna ýapylypdyr.
Beýleki banklar
Muňa garamazdan, Gazagystanyň Alýans banky 1 amerikan dollaryny 215 gazak teňňesine satýarka, ýurduň öňe saýlanan banklarynyň biri, ýagny BTA 1 amerikan dollary üçin 190 gazak teňňesini soraýar. Almatydaky hususy pul çalyşýan nokatlaryň biri hem 1 amerikan dollaryny 205 gazak teňňesine satýar.
Almaty welaýatynyň paýtagty Taldy-Gurgan şäheriniň käbir ýerlerinde 1 amerikan dollary 220 gazak teňňesine satylýar. Gazagystanyň demirgazygyndaky Aktob şäherindäki käbir banklarda bolsa 1 amerikan dollary 189 teňňä satylýar.
Bu ýagdaý internetde we sosial ulgamlarda gahar-gazaply reaksiýalaryň döremegine sebäp boldy. Gazagystanlylaryň köpüsi dükanlarda we bazarlarda harytlaryň nyrhlarynyň şübhesiz birden ýokary galjakdygyny, ýöne muňa garamazdan, öz aýlyklarynyň puluň täze hümmetine görä hasaplanyp beriljekdigini aýdýarlar. Gazagystan ýurduň bazarlarynda satylýan harytlaryň aglabasyny daşary ýurtlardan import edýär.
Ýurtdaky käbir gyrgyzystanly, özbegistanly we täjigistanly işçi migrantlar hem howsala düşdüler. Ýagny, Gazagystandaky müňlerçe migrant işçileriň aýlyklary gazak teňňesi bilen tölenýärdi we soňra olar teňňäni amerikan dollaryna çalşyp, öz ýurtlaryndaky maşgalalaryna ugradýardylar.
Gazagystanda teňňäniň hümmetiniň pese gaçmagy bilen bagly ýagdaý soňky gezek 2009-njy ýylda bolupdy. Şonda Gazagystanyň Merkezi banky teňňäniň hümmetiniň amerikan dollaryna bolan gatnaşygynda 1 amerikan dollarynyň 117-123 teňňe bolanlygyndan onuň hümmetini 150 teňňä çenli aşak düşüripdi.


text:
Türkmenistanyň howaýollary kompaniýasynyň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşadyldy.
4-nji oktýabrda Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki “Watan” programmasynda berlen maglumata görä, “Türkmenistanyň prezidentiniň karary bilen Taňryguly Gurbanmuhammedow saglyk ýagdaýy sebäpli ‘Türkmenhowaýollary' döwlet milli gullugynyň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşadyldy”.
Türkmenistanyň resmi mediasynda Gurbanmuhammedowyň saglyk ýagdaýy we onuň wezipesinden boşadylmagy barada jikme-jik maglumat berilmeýär. Emma bu waka “Türkmenhowaýollarynyň” bergisi sebäpli Orsýetiň türkmen kompaniýasynyň reýslerini ýatyrandygyny mälim etmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
Orsýetiň resmi maglumatynda “Rosawiasiýa 'Türkmenhowaýollary' türkmen awiakompaniýasyny “Orsýet Federasiýasynda howa hereketlerini guramalaşdyrmak boýunça döwlet korporasiýanyň” öňündäki bergileri sebäpli onuň Orsýet Federasiýasynyň howa giňişligindäki ähli reýslerine howa gatnaw hyzmatlarynyň 19.09.2016-dan soň mejbury togtadylýandygy barada habarly etdi” diýildi.
Şu ýylyň başyndan bäri Türkmenistanyň ýokary derejeli hökümet resmileriniň arasynda kadr çalşygy ýygy-ýygydan amala aşyrylýar. Soňky alty aýyň dowamynda “dürli sebäplere görä” 100-e golaý türkmen resmisi wezipesinden boşadyldy ýa-da başga işe geçirildi.


text:
Türkiýäniň hökümeti Siriýanyň Kobani şäheriniň “Yslam döwleti” atly toparyň jyhadçylaryna garşy göreşine ýardam bermek üçin bu ýere yragyň kürt söweşijilerini geçirmäge goldaw berýär.
20-nji oktýabrda Ankarada Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlüt Çawuşoglu ýurduň Kobani baradaky syýasatyndaky üýtgeşmäni mälim etdi.
Çawuşogly habarçylara beren maglumatynda gepleşikleriň dowam edýändigini aýdyp, bu barada jikme-jik maglumat bermegi ret etdi.
18-nji oktýabrda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen telefon arkaly geçiren söhbetdeşliginde Kobani şäherindäki ýagdaýlar barada maslahat etdi.
19-njy oktýabrda Birleşen Ştatlaryň harby uçarlary Kobani şäherindäki kürt söweşijilerine howadan ýaraglary we harby serişdeleri okladylar.
Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň berýän maglumatyna görä, Birleşen Ştatlar “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy 135-den gowrak howa zarbalaryny amala aşyrypdyr.


text:
Adam islegi şertlere görä bolmasa gerek. Göwün Annaseýidiň sazlaryny küýseýär. Ýogsam biziň aramyzda dag bilen deňiz bar.
Nesil
Deň-duşlary oňa ,,Mylly aga” diýýär. Türkmen tele-radiosy bilen ,,Türkmenfilmde” ,,Annaseýit Annamyradow” diýlip, resmi ady tutulýar. Oňa ,,Kiçi Mylly” diýýänler has köpräk.
Annaseýit şol meşhur Mylly Täçmyradyň ýuwlugy. Mylly aganyň üç ogly hem dört gyzy bolan. Ogullary Annamyrat, Hojamyrat hem Kuly. Annamyrat bilen Kuly geçen Jahan urşuna gidip, dereksiz ýitipdirler. Hojamyrat bolsa 1939-njy ýylda ýogalypdyr.
Annamyratdan bolan ogla Ata diýýärler. Atanyň ogullarynyň biri Annaseýit, ýagny Mylly aganyň çyn ady dakylan. Onuň dogany Hojaly, oňa Hojamyradyň adyny dakypdyrlar.
Gudrat
Tötänleýin duşuşykda, belli sazanda Han Aky haýran galmak bilen şeýle diýdi:
– Men dünýäde geň gudrat gördüm. Alla Tagala raketa salyp, Mylly agany biziň zamanamyza atypdyr. Annaseýit diýilýän sazanda, edil Mylly Täçmyrat. Saz çalşy halypanyň agyjak özi bolup dur. Ondan gözüňi aýrar ýaly däl. Allanyň gudratyna haýranlar galýan!
Şondan soň bu sazanda meniň garaýşym başga boldy. Onuň her bir hereketinden, çalýan sazlaryndan beýik halypany görjek boldum.
Annaseýit meniň üçin Mylly aga bolmady. Belki, ony golaýdan tanamsoň şeýledir. Ýöne Mylly aganyň mekdebinden çykan bir kämil ynsan.
Beýleki tarapdan, özi-de Mylly aga eýemseklik edip baranok.
Gürrüňçilikde Mylla aga ýatlansa, Annaseýit hiç wagt ,,meniň garry atam” diýip, uly halypa eýemseklik etmän, il deňinde ,,Mylly aga” diýip, adyny tutýar.
Gözellik
Ýalkym obasynda, zähmet Gahrymany Amangeldi aganyň öýünde toý boldy. Biz onuň körpe ogly, ýazyjy Ylýas Amangeldiniň jaýynda oturdyk.
Şowhun-şagalaň peselensoň, kiçi Mylly aga dutary eline aldy. Içerä haýran galarlyk ümsümlik aralaşdy. Gowudan-gowy, gözelden-gözel sazlar başlandy.
Oturanlar Annaseýide belet bolansoň, ,,pylan sazy çal” diýýän ýok. Ol haýsy sazy çalsa, şony-da melul bolup diňleýärler. Ol bolsa öz meýline hem islegine eýerip, beýikden-beýik sazlara aralaşyp barýar.
Onuň şelpe kakýan elleri şeýle kesgin, inip çykyşyna göz iler ýaly däl. Perde tutýan barmaklary takyk hem çalt. Muny aýratynam ,,Ýandymy” çalanda synlasaň üýtgeşik.
Haýsy saz gowy?
Ol, megerem, gysgarak sazlara ezber bolsa gerek diýip çak edýän. Ol “Enäni” nähili gowy çalýar! Onuň “Nar agajy” hem “Bibijany” çalşy duran bir gözellik. Ahal-teke atlarynyň gysga aralyga ýyndam bolşy ýaly, olam gysga sazlarda kämillik baryny görkezýär.
Elbetde, onuň “Näler görüner” çalşy-da örän ajaýyp. Agyr sazlardan „Burnaşak“ bilen „Kepderini“ döredişi hem ussatlykdan habar berýär. ,,Hajygolagy” aýratyn ýatlamak gerek.
Halypaň kim?
Oturanlaryň arasynda Türkmensähradan gelen ýat myhman bar ünsüni Annaseýidiň hereketine gönükdirip otyrdy. Böwşeňlik bolanda:
– Seniň halypaň kim? – diýip, adaty sowal bilen ýüzlendi.
Mylly aganyň ýuwlugy bolarsyň-da, halypaň kim bolsun?! Onsoňam bu içerde Mylly agadan başganyň ady tutulanok ahyryn.
– Meniň halypama Soltanmyrat Jyga diýýärler. Ol tanalyp barýan sazanda bolmasa-da, çeküw daşy gaty dogrudan goýardy, bendäniň hasaby düzüwdi. Şol meniň halypam boldy.
Annaseýidiň jogaby meni haýran galdyrdy. Eline dutar alanyň köpüsiniň halypasy Mylly Täçmyrat, Pürli Sary ýa Jepbar Hansähet boljakdygyny bilýäs ahyryn. Ine, şahyrlar, ählisiniň halypasy Magtymguly ýa-da ondanam ýokardaky ussatlardyr.
Saz äleminde, elbetde, olardan ýokarda halypa ýok. Ýöne başda biri saňa dutar çalmagy öwredendir ahyryn. Seniň barmaklaryň üstünden basyp, perdäni görkezendir. Biri saňa göwünlik berip, ak ýola düşmegiňe ýardam edendir.
Köp halatda şol mugallym unudylýar. Onuň adyny tutmakdan çekinýänlerem bar. Annaseýit bu meselede dogrusyny aýtdy.
Dutar hakda
Annaseýide Mylly aganyň dutarynyň owazy, ondaky nähilidir içki ýaň barada aýtdym.
– Ol dutaryň gapagyndan – diýip, Annaseýit düşündirdi. – Mylly aganyň dutarynyň gapagy aşa ýuwka, ol näçe diýseň elde sürçelen. Aslynda gowy dutar bolup, olam köp gezek ele alynsa, soňabaka sesi mylaýymlaşýar, içinde owaz ýaňlanyp duran bolýar. Eger dutaryň sesi gaty bolsa, entek elde bişen däldir. Mylly aganyňky ýaly owaz almak üçin, dutary köp ýyllap eliň bilen ýülmemeli.
Bu gürrüňlerden bäri köp wagt geçdi. Belki, indi Annaseýidiň elindäki senet hem Mylly aganyň dutarynyň derejesine barandyr diýip çak edýän.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Özüniň wezipesinden çekiljekdigini yglan eden Ýemeniň prezidenti Ali Abdullah Saleh düýn geçiş prosesiniň Konstitusiýa esasynda kem-kemden amala aşyrylmalydygyny nygtap çykyş etdi.
Hususan-da, ol BBC telewideniýesine beren interwýusynda öz ýurdunda indi birnäçe hepde bäri dowam edip gelýän köpçülikleýin protest çykyşlaryny häkimiýet agdarylyşygy hökmünde häsiýetlendirdi.
Ýemeni 32 ýyl bäri dolandyryp gelýän Ali Abdullah Salehiň dolandyryjy partiýasy hepdäniň şenbe güni prezidentiň öz wezipesinden çekilmek kararyna gelendigini mälim etdi.
Bu yglan edilen resmi maglumata görä, prezident Ali Abdullah Saleh Pars aýlagyndaky arap döwletleriniň araçyllyk etmeginde taýýarlanan geçiş planynyň taslamasyny kabul edipdir.
Şol plana laýyklykda, Ali Abdullah Saleh özüniň jenaýata çekilmejekdigi baradaky kepiliň esasynda geljek 30 günüň dowamynda öz prezidentlik wezipesinden gitmeli.


text:
Aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, Siriýanyň howpsuzlyk güýçleri Damaskyň günorta çetinde prezident Başar al-Assadyň garşysyna gije gurnalan ýörüşe çykan protestçileri oka tutupdyr.
Maglumatlara görä, howpsuzlyk polisiýasynyň märekä ok atmazyndan öň, ýüzlerçe protestçi Başar al-Assada garşy protest ýörişi üçin merkezi meýdança çykypdyrlar.
Maglumaty garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Bidüzgünçilikler baradaky bu maglumat Gyzyl Haç guramasynyň Siriýanyň hökümeti bilen gepleşik geçirýän, hem-de oppozisiýa toparlarynyň Homs we Hama ýaly ýerlerde mätäçlik çekýän ilata kömek bermek üçin çaknyşyklary bes eden wagtyna gabat geldi.
Germaniýa geljek hepdede ÝB-niň Siriýa garşy has köp sanksiýalary girizmegine garaşylýandygyny aýtdy.


text:
Täjigistanyň Sogd welaýatynyň Hojant şäheriniň tussaghanasynda bir aý saklanan BBC-niň habarçysy Orunbaý Osmanow prezident Emomali Rahmonyň ýörite buýrugy bilen azatlyga çykaryldy. Bu maglumaty Azatlyk Radiosyna Täjigistanyň Baş prokuraturasynyň Milli howpsuzlyk gullugynyň kanunyň ýerine ýetirilişine gözegçilik edýän edarasynyň başlygy Muhammedjan Haýrullaýew ýetirdi.
BBC-niň Täjigistandaky habarçysy Orunbaý Osmanow
“Osmanow tussaglykdan azat edilsin” diýip, prezident buýruk berdi. Biz karar taýýarladyk. Emma Osmanowa açylan jenaýat işiniň saklanjagy ýa-da ýatyryljakdygy barada häzirlikçe hiç zat diýip bilmeýäris” diýip, Haýrullaýew aýtdy.
BBC radiosynyň Sogd welaýaty boýunça habarçysy Osmanow şu ýylyň 13-nji iýunynda dereksiz ýitdi. Aradan bir gün geçensoň, onun “Hizb ut-Tahrir” terrorçy toparyna agzalykda günälenip, Milli howpsuzlyk işgärleri tarapyndan tussag edilendigi mälim boldy.
Şondan bäri BBC-niň ähli gulluklarynyň jemgyýeti, dünýädäki abraýly guramalar Täjigistanyň hökümetinden Osmanowyň derhal azatlyga çykarylmagyny talap edip, oňa ýöňkelýän aýyplamalaryň esassyzdygyny nygtap gelýärler.
Osmanowa ilki ýöňkelen “Hizb ut-Tahrire” agzalyk aýby 28-nji iýunda onuň üstünden aýrylsa-da, ony azatlyga çykarmadylar.
12-nji iýulda Täjigistanyn Baş prokurory Şerhon Salimzada we döwlet baştutany Emomali Rahmon Osmanowyň tussag edilmegi bilen bagly anyk ýagdaýlary öwrenip, hasabat taýýarlamaladygyny talap edendiklerini aýdypdylar.
Baş prokuraturanyň resmisi Haýrullaýewiň sözlerine görä, 13-nji iýulda Sogd welaýatynyň prokuraturasyndan talap edip alnan Osmanowyň işi iki günüň dowamynda merkezde öwrenilip, prezidente hasabat taýýarlanandan soň, žurnalistiň azat edilmegi barasynda buýruk berlipdir.
Näme sebäp boldy?
Aslynda bir topar garaşsyz analitikler Osmanowyň Täjigistana maliýe kömegini berýän döwletleriň basyşy zerarly azatlyga çykarylandygyny aýdýarlar. Muny täjik resmileriniň özleri-de boýun alýar. Meselem 12-nji iýulda metbugat ýygnagyny geçiren Täjigistanyn Baş prokurory Salimzada tussag edilen Osmanowyň žurnalistdigini nygtap, onuň tussag edilmeginiň halkara jemgyýetçiliginiň närazylygyna sebäp bolandygyny aýdypdy.
Penşenbe güni bolsa Täjigistanyň prezident apparatyndaky Strategik barlaglar merkeziniň başlygy Suhrob Şaripow žurnalistler üçin metbugat konferensiýasyny geçirip, Osmanowyň işiniň örän syýasatlaşandygyny aýtdy.
Täjigistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny bildiren guramalaryň ählisiniň bu waka bildirýän reaksiýalary Täjigistanyň abraýyna ýaramaz täsir edýär
“BBC-niň habarçysynyň işi meselesinde biz örän seresaply bolmaly. Çünki bu mesele bireýýäm syýasylaşdy. Prezidentimiz şu ýyl Günbatara sapar edende abraýly guramalaryň ýolbaşçylary bilen özara hyzmatdaşlyk barasynda gepleşik geçirdi. Emma prezident yzyna dolanan badyna BBC-niň habarçysy tussag edildi. Täjigistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny bildiren guramalaryň ählisiniň bu waka bildirýän reaksiýalary Täjigistanyň abraýyna ýaramaz täsir edýär” diýip, Şaripow aýtdy.
Şol bir wagtda-da Osmanowyň azatlyga goýberilmegi hemmeden öň onuň garyndaşlaryny begendirdi. Onuň ogly Aýbek öz begenjini şeýle beýan etdi: “Kakamyň azatlyga çykanyna şeýle bir begendik, täzeden doglan ýaly boldum. Men prezidentimize hem öz minnetdarlygymy bildirýärin. Prezidentiň özi kakamyň işini barlansoň, kakamy goýberdiler. Hudaý halasa, mundan beýläk hemmesi gowy bolar”.
Osmanowyň ogly Aýbek kakasynyň azatlyga çykmagy ugrunda alada eden ähli halkara guramalaryna we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine öz minnetdarlygyny bildirdi.


text:
Belarusyň prezidenti 2016-njy ýylda ýurduň Umumy içerki önüminiň ösüşiniň (GDP) 2 prosent pese gaçjakdygyny aýtdy.
Prezident Alýaksandr Lukaşenka 17-nji noýabrda Minskde eden çykyşynda 2017-nji ýylda ýurduň ykdysadyýetiniň ösmegine garaşýandygyny belledi.
Belarusyň Umumy içerki önüminiň ösüşi 2015-nji ýylda 3,9 prosent pese gaçypdy.
Ýewraziýa ösüş banky 2016-njy ýylda Belarusyň GDP-siniň 2,6 prosent, Halkara Walýuta fondy 3 prosent pese gaçmagyna garaşýandyklaryny aýdypdylar.
Şeýle-de, Lukaşenka noýabr aýynyň 22-si töweregi Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşmagy planlaşdyrýandygyny hem aýtdy. Mundan ozal, Moskwa şu aýyň ahyrlaryna Lukaşenkanyň ýurda sapar etjekdigini mälim edipdi.


text:
Gyrgyzystanyň "Ar-Namys" syýasy partiýasy şu aý geçiriljek ýerli saýlawlaryň öňüsyrasynda şygarlary, çagyryşlary we tugralary bilen halk köpçüligini ilkinji gezek tanyşdyrdy. Ýöne olardaky ors baýdagynyňka meňzeş ak, gök hem-de gyzyl çyzgylar Bişkekde çekeleşiklere sebäp bolýar.
Gyrgyzystandaky "Ar-Namys" partiýasy uzak ýyllaryň dowamynda öz baýdaklarynda we afişalarynda sadaja ak hem-de gök çyzgylary ulanyp geldi. Şu aýyň aýagyna ýurtda geçiriljek aýratyn ähmiýetli ýerli saýlawlar üçin ady agzalýan partiýanyň baýdagyndaky täzeçil dizaýn tankytçylaryň nyşany boldy.
Partiýanyň afişalaryna ýurduň paýtagty Bişkegiň ähli künjeginde duşmak bolýar. Afişalarda partiýanyň esasy dalaşgäri Ömürbek Suwanalyýweiň suratlaryny görmek mümkin. Onuň suratynyň arkasynda bolsa ors baýdagyndaky ak, gök we gyzyl çyzgylara tüýs meňzeýän şekiller bar.
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, partiýanyň tugunda peýda bolan bu täzeçil dizaýnyň maksady - Gyrgyzystanda bar bolan takmynan 200.000 sany etniki orslaryň seslerini almaga edilen görnetin ymtylyşdyr.
Aktiwist Ilýa Lukaşyň aýtmagyna görä, gürrüňi edilýän partiýanyň we ýolbaşçysy Feliks Kulowyň Orsýet bilen şekil babatda çalymdaşlyga ymtylmaklary birinji sapar bolýan zat däl: "Ar-Namys" şular ýaly zatlar bilen uzak wagtdan bäri meşgullanyp gelýär. Mysal üçin, 2010-njy ýylda geçirilen parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda-da Feliks Kulowyň Dmitriý Medwedew bilen bile düşen suraty partiýanyň afişalarynda ulanyldy. Şular ýaly hereketler partiýanyň orsparazdygyny äşgär edýär. Şonuň üçinem ors baýdagyndaky reňkleriň ulanylmagy ýöne bir tötänlik bolmasa gerek."
"Ar-Namysyň" lideriniň we şol döwürdäki ors prezidentiniň bilelikde düşen suratlarynyň afişalarda ulanylmagy örän öjükdiriji diýlip ykrar edildi we şondan soň gyrgyz parlamenti şular ýaly materiallary saýlaw kampaniýasynyň serişdesi hökmünde ulanmaga gadagançylyk girizdi.
Ýöne girizilen gadagançylyk gümürtigräk boldy. Ol ýerde şekil taýdan özge döwletiň baýdagyna çalymdaş reňkleriň ulanylmagy ýa-da ulanylmazlygy barada takyk zatlar aýdylmandy.
1999-njy ýylda düýbi tutulan "Ar-Namys" partiýasy özüniň Moskwa bilen ýakyndan gatnaşygyny hiç haçan gizlejek bolmandy. 2010-njy ýyldaky parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda Wladimir Putiniň baştutanlygyndaky "Bütewi Orsýet" partiýasy "Ar-Namysa" özüniň degerli goldawyny beripdi.
Bişkegiň häkimi we ozalky premýer-ministr – Kulow hem Gyrgyzystandaky Moskwa bilen gatnaşyklary ösdürmegiň tarapdary bolan gyrgyz syýasatçylaryndan biri. Olar Kremliň Orta Aziýadaky taryhdan gelýän täsiriniň täzeden dikeldilmeginiň tarapdarlary.
Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň ozalky agzasy Abdymömin Mamareýimow "Ar-Namysyň" mazamlaýyjy materiallary ulanmagyny berk ýazgardy. Ol “syýasy simpatiýa sebäpli özge ýurdy içerki syýasatda ulanmagyň dogry däldigini" belledi.
Italiýan teleserialy “La Piowradaky" polisiýa işgäri we serialyň baş gahrymanynyň adyna öýkünilip, halk arasynda “Gyrgyz Kattanisi" diýlip atlandyrylan, Gyrgyzystanyň ozalky içeri işler ministri Suwanalyýew partiýanyň afişalarynyň ors baýdagyna dahylynyň ýokdugyny we meňzeşligiň bilgeşleýin edilmändigini aýtdy: “Orsýetiň baýdagynda üç reňk bar, olar: gyzyl, gök we ak. Biziň baýdagymyzda bolsa diňe iki reňk bar. Mümkin olar afişalary asanlarynda çarçuwa ak bolup görnendir. Ynha, şeýdibem dawa başlandy."
Suwanalyýew tankytçylary halk bilen gatnaşyklarda hapa oýunlara girmekde aýyplap, "Ar-Namysyň" öz baýdagynyň reňkini ýakyn gelejekde ak we gyzyl reňklere çalyşjakdygyny sözlerine goşdy.
25-nji noýabrda geçiriljek saýlawlar tutuş Gyrgyzystanda şäher we oba geňeşiniň düzümini kesgitlär.
Ýöne köp partiýalar üçin esasy ýaryş - paýtagt Bişkegiň şäher geňeşinden 45 orun almak.
Bişkek häkimiýeti şäher häkimini saýlamga jogapkär. Şeýle-de bu wezipe döwlet derejesinde karýera eýe bolmagy maksat edinýän syýasatçylar üçin “tramplin" bolup hyzmat edýär.


text:
Aşgabat, 27-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Ýekşenbe güni Almatyda sport sambosy boýunça erkekleriň hem zenanlaryň arasynda şeýle-de, söweş sambosy boýunça tamamlanan Dünýä kubogy ugrundaky ýaryşda türkmen pälwanlary ýedi: iki altyn, bir kümüş we dört bürünç medal gazandylar. Birinji orun üçin 1000, ikinji ýer üçin 500, üçünji orun üçin 250 dollar baýrak göz öňünde tutulan bäsleşikde dünýäniň 21 döwletinden 400 türgen güýç synanyşdy.
Sport sambosynda zenanlaryň arasynda türkmen toparynyň gyzlary bir altyn, iki bürünç medal eýelediler. Halkara derejeli sport ussady Gülbadam Babamuratowa (52 kg agram) hormat münberiniň ýokarky basgançagyna çykdy. Finalda oňa Baluan Şolagyň adyny göterýän sport köşgüni dolduryp oturan tomaşaçylar tarapyndan goldanylýan ýer eýesi garşy durdy. Ýöne bu ildeşimize ynamly ýeňiş gazanmaga päsgel berip bilmedi.
G. Babamuratowa 2014-nji ýylyň jemleri boýunça Türkmenistanyň iň gowy türgeni boldy. Türkmenistanyň Ýokary sport ussatlygy mekdebiniň 23 ýaşly wekili, Lebabyň göreş mekdebiniň uçurymy geçen ýyl Aşgabatda guşakly göreşden dünýä çempionlygyny gazandy. Phuketde (Tailand) geçirilen IV kenarýaka Aziýa oýunlarynda biziň ýurdumyzyň toparyna ýeke-täk altyn medal (sambo boýunça) getirdi. Şeýle hem Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde XVII tomusky Aziýa oýunlarynda dzýudodan kümüş medal eýeledi. Sportuň bu olimpiýa görnüşinde türkmen türgenleri iri toplumlaýyn halkara ýaryşlarynda şeýle uly üstünligi 12 ýyl bäri gazanmandylar.
Zenanlar ýygyndymyzdan Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Zuhra Madraimowa (60 kg agram) bilen Türkmenistanyň Ýokary sport ussatlygy mekdebiniň wekili Rano Uzakowa (68 kg agram) bürünç medala mynasyp boldular.
Ýene dört: altyn, kümüş we iki bürünç medallary söweş sambosynyň ussatlary gazandylar. Ýokary derejeli medal Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Samwel Aýrapetýana (74 kg agram) gowşuryldy. Ol finalda bolgariýaly türgenden 1:3 hasabynda ýeňlip duran-da bolsa ahyrky netijede garşydaşyndan üstün çykmagy başardy. Hut şu ýokary okuw mekdebiniň talyby Nowruz Ataýew 52 kg agramda kümüş medal gazandy. Jowlanbek Madaminow hem Çarymyrat Annagurbanow bürünç medal bilen sylaglandylar.
Almatydaky Dünýä kubogy ugrundaky ýaryş Halkara sambo federasiýasynyň (FIAS) senenamasynda düzgünlerine üýtgetme girizilip geçirilen ilkinji ýaryş boldy. Şoňa laýyklykda, indi samboçylaryň tutluşyklary aratapawut 8 balla ýetende (öň 12 balldy) wagtyndan öň tamamlanýar. Tutluşyklaryň wagty hem 3 minuta çenli gysgaldyldy (öň 5 minutdy). Şeýle täzelikleriň girizilmeginiň maksady ýaryşlaryň has dartgynly we gyzykly geçmegini gazanmakdan ybaratdyr, çünki Halkara sambo federasiýasy olimpiýa ýazgyly gapyny kakýar. 2014-nji ýylyň noýabrynda HOK FIAS-yň sportuň bu görnüşini Olimpiýa oýunlarynyň meýilnamasyna goşmak hakyndaky haýyş kitabyny kabul etdi.
Dünýä kubogynyň indiki tapgyry 11—13-nji fewral aralygynda Belarus Respublikasynyň paýtagty Minskide geçiriler.
Suratda: sambo boýunça Dünýä kubogynyň eýesi Gülbadam Babamuratowa (çepden ikinji) 52 kg agramda baýrakly orunlary eýelän türgenler bilen.


text:
Bahreýn ýurtda kadaly ýagdaýy döretmek üçin Pars aýlygyndaky goňşy döwletlerinden kömek sorady.
Bahreýniň mediasynyň we "Al-Arabiýa" telekanalynyň berýän maglumatyna görä, Pars aýlagynyň Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň harby güýçleri Bahreýne ugradylar.
Bahreýn Patyşalygynda, geçen aý protestçileriň köçelere çykmagy sebäpli, durnuksyzlyk henizem dowam edýär.
Bahreýniň şaýy musulmanlary azlykdaky sünni monarhiýasyna garşy protest geçirýärler.
Pars aýlygynyň Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň düzümine Saud Arabystany, Birleşen Arap Emirlikleri, Kuweýt, Katar, Oman we Bahreýn girýär.
Gowşan käbir maglumatlara görä, Bahreýne Saud Arabystanynyň 1,000-den gowrak esgerleri giripdir.


text:
Çarşenbe güni Müsüriň paýtgagty Kairde müňlerçe adam ýurduň Konstitusion sudunyň täze saýlanan prezidentiň permanyny ýatyrmak synanyşygyna protest bildirip, demonstrasiýa çykdy.
Müsüriň täze saýlanan prezidenti Muhammad Mürsi Konstitusion sud tarapyndan iýun aýynda dargydylan parlamentiň öz işini gaýtadan ýola goýmalydygy barada permana gol çekdi.
Onuň bu permanynyň yzy bilen, sişenbe güni parlamentiň deputatlary gysgajyk maslahata ýygnandylar.
Geçen aý Müsüriň Konstitusion sudy saýlawlardaky käbir kanun bozmalara salgylanmak bilen, “Musulman Doganlygy” partiýasynyň wekilleriniň agdyklyk edýän parlamentini dargydypdy.
Indi ýurduň prezidenti, harbylar tarapyndan dolanydyrylýan Ýokary Geňeşi we Konstitusion sudy bu mesele boýunça käbir dawalara girdi.


text:
Çaý Owganystanda uzak wagtlap iň köp içilýän içgi bolupdy. Emma owganlar indi içi kofeinli energetik içgileri has köp içip başladylar. Bu ýagdaý gapmagarşy pikirleri döretdi.
Çölüň içinde gymmatbahaly motorly barýan ýaş zenany we ýük maşyny çekýän daýaw adamy näme birleşdirýär?
Güýçli energiýa!
Owganystanlylara telewideniýe arkaly görkezilýän reklamalara ynansak, güýç-kuwwaty “Effekt”, “Gangster” ýa-da “Bum-Bum” atly içi kofeýinli energetik içgiler berýär.
Telewision reklamalar, owganlary şeýle harytlary satyn almaga höweslendirmek boýunça usullaryň diňe biri.
Radio tolkunlar we tutuş ýurt boýunça köçelerde ýerleşdirilen reklamalar hem şeýle harytlary satyn almaga höweslendirýär.
Energetik içgiler şu günki Owganystanyň ähli ýerlerinde satylýar. Olary köçe söwdegärleri-de, gymmat bahaly restoranlar-da satýarlar.
Hatda köp zatlara çydamsyz “Talybanyň” söweşijileri-de teşneligini basmak üçin şeýle içgilerden ýüz öwürmeýärler.
Emma soňky döwürde energetik içgileri gadagan etmek boýunça çagyryşlar peýda boldy. Köpler şeýle içgiler “yslam tarapyndan gadagan” edilmeýär, diýip hasap edýän hem bolsalar, energetik içgiler dinçiler tarapyndan ýazgarylýar.
Garşy pikirler
Olar energetik içgileriň stimul berýän täsirini alkogolyň täsirine deňeýärler we haram, diýip atlandyrýarlar.
Beýleki tankytçylar daşary ýurtlardan getirilýän şeýle içgileriň hilini sorag astyna goýdular we onuň owganlaryň saglygyna zyýan ýetirip biljegine üns berdiler.
Owganystanda daşary ýurtlardan getirilýän içgilere, azyk önümlerine we dermanlara döwlet tarapyndan az gözegçilik edilýär. Bu bolsa owgan bazarynda pes hilli we beýleki ýurtlarda satyp bolmaýan köne harytlaryň köpdügini aňladýar.
Harydyň hili
Dükanyň eýesi Abdylla daşary ýurtly şirketleriň Owganystandaky söwda wekilleriniň wagty geçen harytlary pes bahadan satýandyklaryny, käbir dükanlaryň eýeleriniň bolsa şeýle harytlary höwes bilen alyp-satyp, has uly girdeýji görýändiklerini aýdýar.
Abdylla köne harytlaryň satylmagynyň öňüni almak üçin Saglyk ministrliginiň çäre görmeginiň zerurdygyny belleýär.
Emma gapmagarşylyklara we töwekgelçiliklere garamazdan ýurtda energetik içgileriň söwdasy ýaýbaňlanýar.
Kabuldaky dükanyň eýesi Habib Rahman energetik içgilere bolan islegleriň “Koka-kola” we “Pepsi” ýaly alkogolsyz meşhur içgilerden has köpdügini belleýär.
Habib Rahmanyň sözlerine görä, köp owganlar energetik içgiler güýç berýär we ýadawlygy basýar, diýip pikir edýärler.
Şeýle içgileriň söwdasynyň möçberine degişli statistik maglumatlar elýeterli däl.
Emma mälim bolşuna görä, şu günki gün Owganystanda energetik içgileriň onlarça görnüşi satylar.


text:
Türkmeniň milli nagyşlarynyň şu günki ýaly kämillige ýeten döwri ozal bolan däl bolsa gerek. Gadymdan gelýän el işleri ene-mamalarymyzdan nusga bolup, türkmen zenanlarynyň durmuşyna mäkäm ornaşdy. Zenanlaryň el işleri dürli matalardan tikilen zenan köýnekleriniň ýakalaryny, aýal-erkek donlaryny, tahýalary, çabytdyr-kürteleri, zenanlaryň aýak geýimlerini bezeýär. Tahýalary erkek kişiler üçin hem taýynlapdyrlar. Erkek adamlar, erkek oglanlar üçin ezýaka köýnekler hem, gyrmyzy donlar hem tikilipdir.
Aşgabatly zenan Maralyň aýtmagyna görä, Garaşsyzlyk ýyllary türkmeniň milli nagyşlary has hem kämilleşdi. Dürli kysymly tikin maşynlarynyň Türkmenistana getirilmegi bilen, nagyşlaryň görnüşleri-de artdy. Ussat suratkeşleriň döredýän nagyşlary hem gelin-gyzlaryň arasynda öz ornuny tapýar. Elleri çeper, zehinli gelin-gyzlarymyzyň käbiriniň döredýän nagyşlary diplomly suratkeşleriň döredýän nagyşlaryndan artykmaç bolmasa kem däl.
Ir döwürlerden bäri türkmen zenanlary haly dokamak, gaýma gaýamak, tara dokamak, el keşdelerini geýimlere salmak, nagyşly joraplary örmek bilen meşgul bolup gelen bolsalar, soňky 15-20 ýylyň dowamynda olar tikin maşynlarynda «bökme, sanjym» diýen ýaly nagyşlary döretdiler. Bu nagyşlar özleriniň dürlüligi bilenem, barha täzeçillige eýe bolýanlygy bilenem kämilleşdirilýär. Garaşsyzlyk ýyllary içinde zenanlar türkmen nagyşlaryny döwrebap millileşdirmegi ele aldylar. Türkmen zenanlary öz gyz-gelinlerine aňyrdan däp bolup gelýän el işlerini, nusgalary hemişe nesilden - nesle geçirip, öwredip gelýärler.
Türkmenistanda işsizligiň artmagy bilen, biziň gelin-gyzlarymyzyň el işleri maşgalanyň eklenç çeşmesine hem öwrüldi. Jygyldyk bazarlarynyň söwdasynyň bir bölegi gelin-gyzlaraň el işleri bolup, olar elýeter bahadan has ýokary bahalara çenli baryp ýetýär. Türkmen gyzlarynyň toý güni başyna atynýan kürtelerine salynýan nagyşlar şu günki gün göreniňde akylyňy haýran edýär. Soňky ýyllar däbe öwrülen gyrasaryly keteni köýnekler hem ýaş gyzlaryň-gelinleriň iň gowy görülýän moda köýnekleri boldy. Jygyldyk bazarlarynda gelin-gyzlaryň el işlerine diňe bir Türkmenistanyň ýaşaýjylary däl, eýsem daşary döwletlerden gelýän myhmanlar, syýahatçylar hem uly gyzyklanma bildirýärler.
El işlerinde ulanylýan ýüpek-sapaklar hem soňky ýyllar öz reňkleriniň dürli-dürlüligi bilen baýlaşdyrylýar. Bazarlardan, dükanlardan islendik reňkdäki ýüpek - sapaklary satyn alyp bolýar. Olar Hytaýdan, Eýrandan, Türkiýe döwletinden getirilýär. Emma esasy ýüpekler Türkmenistanyň özünde öndürülýär. Her bir görnüşli sapaklaryň öz ulanylýan nagyşlary bar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
35 ýaşyndaky palestin şahyry Aşraf Faýad iki ýyla golaý tussaglykdan soň, 17-nji noýabrda Saud Arabystanynyň şerigat kanuny esasynda ölüme höküm edildi.
"The Independent" gazeti "Human Rights Watch" guramasynyň sud dokumentlerini görendigini we Faýada bildirilen aýyplamalaryň arasynda dinden çykmak aýyplamasynyň hem bardygyny habar berýär.
Faýad 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda, 2008-nji ýylda çap edilen "Instruction Within" ("Içdäki tabşyryk") atly goşgular ýygyndysynda hudaýsyzlygy wagyz etmekde aýyplanyp, tussag astyna alyndy.
Başda ony polisiýa 2013-nji ýylyň awgustynda tussag etdi, emma girew alyp, bir günden boşatdy. Faýadyň dostlarynyň sosial mediada edýän gürrüňlerinden çen tutulsa, polisiýa onuň hudaýsyzlygy wagyz edendigine delil tapman, saçynyň uzynlygyny, çilim çekmek endigini bahana edinipdir.
“Olar meni ateizmde we jemgyýte käbir ýykgynçylykly pikirleri ýaýratmakda aýypladylar" - diýip, Faýad aýdypdyr.
Şeýle-de ol öz goşgularynyň diňe "özüniň palestin bosgunydygy, käbir medeni we filosofiki meseleler" barasynda söz açýandygyny aýdyp, käbir ekstremistleriň olary "Hudaýa garşy ýykgynçylykly pikirler hökmünde düşündirendigini" gürrüň beripdir.
Aýdylmagyna görä, sudda görkezme beren ýeke şaýat Faýadyň hudaýy we onuň pygamberi Muhammedi, şeýle-de Saud Arabystanyny näletlendigini aýdypdyr. Faýadyň öz ynanjyna görä, onuň üstünden edilen arz-şikaýat bir kafede başga bir hudožnik bilen häzirki zaman sungaty barada edilen jedelden uç alýar.
Faýad başda, ölüme höküm edilmezinden öň, 2014-nji ýylda dört ýyl türme tussaglygyna we 800 dürre urulmagyna höküm edilipdi. Täze hökümden soň onuň, Saud Arabystanyň şerigat kanuny esasynda, şikaýat etmek üçin bir aý möhleti bar.
Şol bir wagtda, "BBC Trending" Faýada çykarylan höküm barada resmi beýanatyň ýokdugyny, Saud Arabystanyň Londondaky ilçihanasynyň bolsa düşündiriş bermekden ýüz öwrendigini habar berýär.
Ýöne muňa garamazdan, Amerikan Galamdaşlar merkezi, Iňlis Galamdaşlar merkezi we Halkara Galamdaşlar merkezi bileleşip, Britaniýanyň hökümetini Saud Arabystanyna şahyr, ýazyjy we hudožnik Aşraf Faýadyň azatlyga goýberilmegi üçin basyş etmäge çagyrýarlar. Şol bir wagtda internetde "Sue me Saudi" hashtagy astynda, saud häkimiýetlerine garşy ullakan protest hereketi ýaýbaňlanýar.
Azatlyk radiosy başy gowgadaky palestin şahyry Aşraf Faýadyň bir goşgusynyň iňlisçeden terjimesini okyjylaryna hödürlemegi makul bildi.
***
Gaçybatalga: Bu nobat soňunda,
Boýnuň sallap durmak gelýänçä gezek,
Bir döwüm nan almak üçin berseler.
Durmak hem garaşmak bir zaman ataň
Egnin gysyp durşy ýaly uzak gün,
Hem düşünmän nümüçin,
Sebäbi nä durmagyň,
Nanmy ýa-da seň özüň?
Watan: Gaty kagyz gapjykda durýan.
Pul: Kagyzlar ýüzi başlyk suratly.
Foto: Oruntutar gelýänçäň yza.
A dolanmak: Rowaýaty janawer...
Garry eneň aýdan ertekisinden.
Ahyry şu ilki sapagyň menden.


text:
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012—1016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynyň” üstünlikli durmuşa geçirilmegi, döwletimiziň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmak, halkymyzyň abadançylygyny ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan giň möçberli işleriň netijesinde halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda şu ýylyň ýanwar-maý aýlarynda ýokary makroykdysady görkezijiler gazanyldy.
Jemi içerki önümiň ösüş depgini milli ykdysadyýetimiziň durnukly we sazlaşykly ösýändigini alamatlandyrýar. Jemi öndürilen önümiň ösüş depgininiň umumy görkezijisi 109,1 göterime barabar boldy. Şu ýylyň bäş aýynda bölek-satuw haryt dolanyşygynyň möçberleri 2014-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 19 göterim artdy. Daşary söwda dolanyşygynda hem oňyn ösüş äşgär duýulýar.
Senagat we durmuş-medeni maksatly iri desgalaryň gurluşygy güýçli depginlerde dowam etdirilýär. Düýpli maýa goýumlaryň möçberleriniň jemi içerki önüme bolan gatnaşygy 39,2 göterim möçberde emele geldi. Habar berlişi ýaly, şu ýylyň bäş aýynyň jemi boýunça "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşindäki Milli maksatnamasyna" laýyklykda, ýurdumyzda jemi 145 durmuş-medeni maksatly binalaryň, 947 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy tamamlandy. Mundan başga-da, hasabat döwründe uzynlygy 1970 kilometr suw geçirijiler, 977 kilometr ulag ýollary, 382 kilometr gaz geçirijiler, 1513 kilometr elektrik geçirijiler, 645 kilometr telefon ulgamy çekildi, şeýle hem beýleki inženerçilik-tehniki desgalar guruldy.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Iordaniýanyň BMG-däki ilçisini BMG-niň Adam hukuklary komissiýasynyň başlyklygyna hödürledi.
Ban Ki-munuň edarasy 6-njy iýunda şazada Zeid Ra’ad Zeid al Husseiniň – uzak wagtlyk diplomatyň we BMG-niň ozalky parahatçylyk goraýjysynyň Nawi Pillaýyň ornuna hödürlenýändigini yglan etdi.
Nawi Pillaý bu wezipedäki möhletini sentýabrda tamamlaýar. Şazada Zeid ozal Iordaniýanyň BMG-däki, ABŞ-daky, Meksikadaky ilçisi wezipelerinde işledi.
Şeýle-de ol ozalky Ýugoslawiýada, Balkan konflikti döwründe BMG-niň parahatçylyk goraýjy missiýasynda syýasy meseleler boýunça ofiser bolup işledi.
BMG-niň diplomatlary Zeidiň BMG-niň 193 agzaly Assambleýasynda tassyklanmagyna garaşýandyklaryny aýtdylar.


text:
Gong Kongyň polisiýasy 12 protestçini tussag etdi. Bu waka demokratiýa tarapdar demonstrantlar mundan iki aý ozal eýelän, soňra polisiýa tarapyndan dargadylan sebitde protestleri geçirmäge dolanan mahaly bolup geçdi.
Polisiýanyň 25-nji dekabrda ýaýradan beýanatynda Mong Kok kiçi etrapçasyndaky protestleri dargatmak üçin burçly suwuklygyň we taýagyň ulanylandygy mälim edilýär.
Maglumata görä, polisiýa demonstrantlary polisiýa ofiserine hüjüm etmekde we öz şahsyýetini anyklaýan resminamany görkezmek dogrusynda şowsuz bolmakda aýyplap, tussag edipdir.
Şeýle-de, polisiýanyň beýanatynda iki polisiýa ofiseriniň ýaralanandygy bellenilýär.
Protestçiler raýatlara kandidatlaryň açyk sanawyndan öz liderlerini saýlamaga rugsat berilmegini talap edýärler.


text:
Düýn Fransiýanyň prezidenti Nikolas Sarkozi ýurduň hökümetini dargydyp, ony täzeden düzmek barada karar kabul etdi.
Prezident Sarkozi täze düzüljek hökümet üçin ozalky hökümetden ençeme ministrleri saklap galdy. Wezipelerinde galdyrylan ministrleriň hatarynda premýer-ministr Fransois Fillon, maliýe ministri Kristin Lagarde we içeri işler ministri Braýs Hortefýu dagylar hem bar.
Ýöne täze hökümetiň düzümi ozalka garanyňda has sagçy resmilerden ybarat boljaga meňzeýär.
Fransiýanyň daşary işler ministri Bernard Kuşner wezipesinden boşadylyp, onuň ornuna Mişel Alliot-Mariýe bellenildi. Ýurduň ozalky sagçy premýer-ministri Alain Juppe täze hökümetde goranmak ministri hökmünde iş alyp barar.