text:
Prezident saýlawlary Türkmenistanda 12-nji fewralda, Orsýet Federasiýasynda 4-nji martda geçirilýär. Türkmenistanda şu günler prezidentlige kandidatlary hödürlemek kampaniýasy dowam edýär.
Orsýet Federeasiýasynda Žirinowskini we Zýuganowy resmi kandidatlar hökmünde hasaba almak bilen, kandidat hödürlemek hem resmileşdirmek işi tamamlandy. Iki ýurduň prezident saýlawlarynda nähili tapawutlar we meňzeşlikler bar? Şu temadan Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň Umumytaryh institutynyň uly ylmy işgäri, professor Artýom Ulunýan bilen gürründeşlik.
Azatlyk Radiosy: Bilşiňiz ýaly, häzir Türkmenistanda prezidentlige dalaşagärleri hödürlemek dowam edýär. Inisiatiwa toparlary ýurduň 30% territoriýasyndan kadidatlar üçin 10 müň gol ýygnap, Türkmenistanyň merkezi saýlaw komissiýasyna tabşyrmaly. Orsýetde prezident saýlawlary Türkmenistandakydan soň geçirilse-de, eýýäm kadidatlar belli. Kandidat hödürlemek, olary resmi hasaba almak Orsýetde nähili amala aşyrylýar?
Artýom Ulunýan
Artýom Ulunýan:
Orsýet Federasiýasynda kandidat üçin Türkmenistandakydan has köp - iki million saýlawçynyň goluny tutuş ýurduň ähli künjeginden ýygnamak gerek. Dürli etnik toparlardan ybarat Orsýetiň meýdanyny Türkmenistan bilen deňeşdirmegem mümkin däl. Ýöne kandidat hödürlemekde umumylyklar bar. Bu ýerde haýsydyr bir syýasy partiýadan, şol partiýanyň içindäki bäsdeş bolup biljekleriň göreşi netijesinde birini kandidat hödürlemek däl-de, bir toparyň tarapyndan hödürlemek düzgüni barasynda gürrüň barýar. Berdimuhamedow “Galkynyş” hereketiniň, Putin “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň däl-de, köp syýasy akymlary, jemgyýetiň köp gatlagyny öz içine alýan “Halk frontunyň” kandidaty. Türkmenistanyň “Galkynyş” hereketem ýatyrylýança dempartiýadan, ençeme jemgyýetçilik guramadan ybaratdy. Häzir hödürlenýän türkmen kandidatlary, haýsydyr bir syýasy toparalara wekilçilik etmän, elbetde, baş kandidat bilen ylalaşar.
Azatlyk Radiosy: “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakyndaky” kanuna laýyklykda, saýlawlaryň öňüsyrasyndaky kampaniýada kandidatlaryň alyp barjak propaganda işleri döwlet býujetinden maliýeleşdirilmeli. Bu mesele Orsýet Federasiýasynda nähili?
Artýom Ulunýan:
Prinsipde meňzeşlik köp. Iki ýagdaýda-da döwlet hem döwletden daşgary maliýeleşdiriş çeşmeleri, mümkinçilikleri bar. Bir zada üns bermeli: kanunda ýazylan zatlar gaty gowy. Ýöne GDA giňişliginde şol kanunlar aslyýetinde göwün islegi ýaly bir zat bolup, saýlawlar prosesi başgaça bolup çykýar. Açyk aýtsak, saýlawlarda maddy-maliýe resurslaryndan has täsirli, güýçli mümkinçilikler bar. Kandidatyň öňden saýlawça, jemgyýete tanyşlygy. Kimi her gün telewideniýede görkezýän bolsalar, radioda sesini berip, gazetlerde ol barada ýazýan bolsalar – şol kandidatyň täsiri puldan-maldan ýokary bolup, graždanlaryň aglabasy üçin günde görýäni özüne ýakyn bolup çykýar.
Azatlyk Radiosy: Orsýetde prezidentlige W.Putin ilkinji kandidat hökmünde hödürlendi hem resmileşdirildi. Türkmenistanda-da 15-nji dekabrda “Galkynyş” hereketine girýän guramalaryň we dempartiýanyň bilelikdäki maslahatynda Berdimuhamedow kandidatlyga hödürlendi. Putin üçin 2 million, Berdimuhamedow üçin 10 müň saýlawçynyň goly gerek däl. Bu tötänden gabat gelmemi?
Artýom Ulunýan:
Şu ýyl, dogrudanam, Putin ilkinji kandidat boldy. Bu ýerde aýratyn bir ýagdaý: Döwlet Dumasyna dekabrda geçirilen saýlawlardan soň, saýlawçylaryň köpüsinde şol saýlawlaryň adalatly bolanlygyna şübhe döredi. Şonuň üçinem ol syýasy aksiýa. Türkmenistanda bolsa kesgitli bir düzgün bar: häkimiýet başyndaky prezident ilkinji kandidat. Şonuň üçinem bu ýerde tötänden gabat gelme bar. Putiniňem, Berdimuhamedowyňam bir partiýadan däl-de, umumymilli hereketden kandidat görkezilmegi, hakykatdan-da, meňşezlik. Sebäbi bu ýerde syýasy sistema, syýasy ösüşe çemeleşmede syýasy bäsdeşlige agalyk praktikasy garşy goýulýar.
Azatlyk Radiosy: Saýlawlar bilen bagly iki ýurtdaky meňzeşlikler we tapawutlar barasynda gürrüň edýäris. Türkmenistanlylaryň köpüsi Orsýetiň telekanallary arkaly häkimiýetlere, Putine garşy geçirilýän mitingleri görýärler, olarda öňe sürülýän şygarlary diňläp otyrlar. Şol wakalar Türkmenistanda geçiriljek saýlawlara täsir ýetirip bilermi?
Artýom Ulunýan:
Türkmenistandaky meýiller sosialogik barlaglaryň özboluşly predemeti. Türkmenistanda köpçülikleýin aksiýalar barasynda aýtmak mümkin däl. Ýöne häkimiýetleri alada goýýan pursatlar bar: häzirki prezidente protest hökmünde köpçüligiň saýlawlara gatnaşmazlygy ýa býulletenlere islenmeýän mazmunly bellikleriň edilmegi. Türkmenistanda adamlaryň syýasy aktiwligi, saýlaw höwesi orsýetlileriňkiden düýpli tapawutlanýar.
Ýöne regionda syýasy ýagdaýyň üýtgeýändigini ünsden düşürmek bolmaz. Gazagystan syýasy taýdan durnukly ýurt hasaplanýardy, soňky halk garşylygy munuň beýle däldigini görkezdi. Şonuň üçinem Merkezi Aziýada ýagdaýyň durnuklydygyny hiç kim tassyklap bilmese gerek. Türkmen häkimiýetleriniň bar aladasy – geçiriljek saýwlary kanuny edip görkezmek. Bitaraplyk statusyny häzirki prezident daşarky dünýä bilen gatnaşyklarynda esasy serişde edip ulanýar. Şonuň üçin ÝHHG-niň, beýleki halkara gurluşlaryň saýlawlara gatnaşmagy hem şol saýlawlaryň kanunylygyna olarda sähelçe-de şübhe döretmezlik häkimiýetleriň esasy aladasy.
Azatlyk Radiosy: “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakyndaky” kanunda saýlawlaryň netijelerini şikaýat etmäge saýlawçylaryň hukugy ykrar edilýär. Eýse, bu meselede Türkmenistanda Orsýetdäki ýaly nägileliklere ýa şikaýatlara garaşyp bolarmy?
Artýom Ulunýan: Belli bir ýagdaýlarda protestler Türkmenistanda başga hili häsiýete eýe bolup biler. Başga bir tarapdan, syýasy oppozisiýa Türkmenistandaky saýlawlara özüniň gatnaşdyrylmandygyny dünýä ýaýar. Üçünjiden, dünýä jemgyýetçiligi GDA giňişligindäki saýlawlara şübhe bilen garaýar. Türkmenistandaky saýlawlara halkara arenasynda köpden bäri saýlawlar däl-de, bir ýolbaşçynyň baýramy hökmünde garaýarlar. Ýöne ýurduň içindäki adamlarda nägilelikler bolmagy mümkin.


c: text/html

text:
Şenbe güni Türkiýäniň harby uçarlary Yragyň demirgazygynda kürt söweşijileriniň ýerleşýän ýerleridir diýlip hasaplanýan nokatlary bombaladylar.
Türkiýäniň Goranmak ministrliginiň resmileri bu hüjümleriň Yragyň demirgazygynda, Türkiýe bilen serhet ýakadaky Zap we Hakurk raýonlarynda amala aşyrylandygyny mälim etdiler. Ýöne bu howa hüjümlerinde nähilidir bir adam ýitgileriniň bolandygy barada anyk maglumat alynmady.
Kanun tarapyndan gadagan edilen separatistik Kürdüstan işçiler partiýasynyň söweşijileri Yragyň şu demirgazyk regionynda aktiw hereket edýärler diýlip hasaplanylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri ýekşenbe güni Kaire geldi. Bu onuň Müsüre yslamçy prezident Muhammad Morsi häkimiýet başyndan çetleşdirileli bäri edýän ilkinji saparydyr.
Onuň demokratiki reformalar üçin basyş etmegine garaşylýar. Bu sapar Morsiniň 2012-nji ýylyň dekabrynda prezident köşgüniň öňündäki protestçileri öldürmeklige meçew berenligi üçin sud edilip başlanmagyndan bir gün öň başlandy.
Waşington biraz öň, demokratiki progresiň ýoklugy we yslamçy lider iýul aýynda häkimiýetden çetleşdirileli bäri Morsi tarapdarlaryna garşy zorluk ulanylýandygy üçin, Müsüre berýän ýyllyk 1.5 milliard dollar kömeginiň bir bölegini doňdurypdy.
Döwlet deparatmenti ol baryp Kairde gonýança Kerriniň bu ýere sapar edýändigini tassyklamady. Ýogsa Müsüriň mediasy şeýle saparyň boljagyny birnäçe gün öňünden habar beripdi.
Kerriniň dokuz günlük regional sapary Saud Arabystanyny, Ysraýyly, Ioardaniýany, Alžiri hem öz içine alýar.


text:
Londondaky Olimpiýa oýunlarynyň çäginde geçirilen 63 kg. çenli aýallaryň arasyndaky dzýudo ýaryşynda, türkmen atleti Gülnara Haýytbaýewa azerbaýjanly dzýudoçy Ramila Ýusubowadan ýeňildi.
Şeýle-de erkekleriň arasynda 100 metr aralyga erkin görnüşde ýüzmek boýunça geçirilen ýaryşda türkmen sportsmeni Sergeý Krowýakow aralygy 54.43 sekuntda geçip, umumy hasapda 46-njy orny eýeledi.
Sişenbe güni 64 kg. çenli boksçylaryň arasynda tükmen atleti Hudaýberdiýew Serdar hindistanly boksçy Manoj Kumar bilen duşuşar.
Şeýle-de duşenbe güni erkekleriň arasynda agyr atletika boýunça 62 kg. çenli atletleriň arasynda geçirilen ýaryşda Umurbek Bazarbaýew umumy hasapda 302 kg. toplap 6-njy orny eýeledi.


text:
Saraýewo we Bosnianyň beýleki şäherleri, zorluklaryň gaýtalanmak howpuna garamazdan, şenbe güni asuda hasaplanýar.
Saraýewoly ýangyn söndürijiler paýtagtyň kantonal hökümetiniň binalaryndaky ýangyny öçürmegi dowam etdirýär. Olar, prezident binasy bilen bilelikde, anna güni protestçiler tarapyndan oda berlipdi.
Polisiýa 144 ofiseriň we asuda ilatdan 20 adamyň ýaraly bolandygyny aýdýar. Paýtagt Saraýewoda we demirgazyk şäher Tuzlada üç gün ozal başlanan gozgalaňlar köşeşen ýaly görünýär.
Anna güni polisiýa bu şäherleriň ikisinde hem gaharly demonstrasiýaçylar bilen çaknyşdy. Saraýewoda polisiýa prezident binasyny we paýtagtyň hökümet edaralaryny oda beren protestçileri dargytmak üçin göz ýaşardyjy gaz we rezin gülleleri ulanmaly boldy.
Tuzlada demonstrasiýaçylar ýerli hökümet binasynyň içine döwüp girip, ony oda berdiler.
Bosniýa 3.8 million çemesi ilatly ýurt bolup, Ýewropanyň iň garyp ülkeleriniň biridir. Bu ýerde ilatyň 40 prosentden gowragy işsiz ýa-da ýeterlik işsiz hasaplanýar.


text:
Awstriýanyň polisiýasy 19-njy sentýabrda ýurda 10 müňden gowrak migrantyň gelendigini, 20-nji sentýabrda bolsa Wengriýanyň Nikelsdorf serhet geçelgesi arkaly 4700 migrantyň geçendigini aýtdy.
Nikelsdorf geçiş nokadynda ýedi müň çemesi adam toplanan mahaly esgerler, meýletinçiler bileleşip, Awstriýanyň serhedinden düzgün-tertibi berjaý etmek üçin tagalla etdiler.
Awstriýanyň Gyzyl haç guramasy 2 müň migrantyň, serhet postlaryndan aýlanyp, Germaniýa aşmagy başarandygyny aýtdy.
Bu migrantlaryň köpüsi, käbir ýurtlar günbatar Ýewropa barýan ýollary baglansoň, ençeme günläp azyk-suwluksyz galdy.
Migrantlaryň ýoly ilki Wengriýada baglandy. Bu ýurt Serbiýa bilen serhedini tikenli sim germewi bilen ýapdy we adamlary saklamak üçin käbir berk çäreleri gördi.
Bu ýagdaý goňşulykdaky Horwatiýa üç günüň dowamynda 20 müňe golaý bosgunyň akmagyna sebäp boldy. Horwatiýa munça bosguna tap getirip biljek däldi.
Netijede, Horwatiýa gelen adamlary Wengriýa tarap yzyna ugratmaga, şonuň bilen birlikde Serbiýa bilen aradaky geçiş nokatlaryny ýapmaga başlady.
Wengriýa şondan soň, bu çärä jogap edip, migrantlary awtobusly we otluly Awstriýa serhedine getirmäge başlady.
Şu aralykda Sloweniýa hem öz serhetlerini ýapdy we 18-nji sentýabr güni giçlik migrantlara garşy burç suwuklygyny ulandy.
Bosgunlaryň köpüsi Siriýadaky, Owganystandaky, Yrakdaky uruşlardan gaçyp gelýän adamlar, Ýewropa Bileleşigi üç aýyň dowamynda 250 müň çemesi gaçybatalga talapnamasyny kabul etdi.
Şu aralykda Gresiýanyň Lesbos adasynda 30-a golaý bosgunyň tapylmaýandygy aýdylýar. Bu Gresiýada soňky aýlarda çöken we ýüzlerçe adamy öldüren gämi heläkçilikleriniň soňky mysaly bolup görünýär.
Gresiýanyň kenarýaka serhetçileri 20-nji sentýabrda dikuçar bilen 20 adamy halas etdiler, emma aman galanlar gämide ýene 26 adamyň bolandygyny aýtdylar.
Şu ýyl, şu wagta çenli, Ortaýer deňziniň üstünden Ýewropa aşmak töwekgelligine baş uran ýarym milliona golaý adamyň 2600-den gowragy heläk boldy.
Migrantlaryň köpüsi, deňiz töwekgelliginden sowa geçmek üçin, Türkiýäniň Gresiýa we Bolgariýa bilen gury ýer serhetlerine tarap ugur aldy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
«Yslam döwletiniň» jeňçileri Ýemeniň Aden welaýatynyň gubernatoryny we alty janpenasyny öldüren partlamanyň jogapkärçiligini öz üstlerine aldylar.
Ýemeniň howpsuzlyk resmileri gubernator Gaafar Muhammadyň 6-njy dekabrda irden işe barýarka, günortadaky port şäheriň Rimbaud diýen ýerinde partlan bombanyň pidasy bolandygyny aýdýarlar.
Hökümetçi güýçler şu ýylyň başynda şaýylardan bolan hüti pitneçilerini, saudlylaryň goldamagyndaky koalisiýanyň kömegi bilen, Adenden kowup çykardylar. Emma jeňçileriň Adende köpelýändigi aýdylýar.


text:
Germaniýanyň polisiýasy Mýunheniň söwda merkezinde adamlary oka tutan we 9 adamy öldüren 18 ýaşly germaniýalynyň otagynda «Yslam döwleti» jeňçi topary bilen baglanyşyk görkezýän deliliň bolmandygyny aýtdy.
Emma polisiýa onuň Norwegiýada köpçülikleýin gyrgynçylyk eden Anders Behring Breýwik bilen “görnetin baglanyşyk» alamatlarynyň bardygyny aýdýar.
Bu diýilýän atyjynyň şahsyýeti David Ali Sonboly diýlip kesgitlenildi, ol eýran asylly, emma Mýunhende doglan we kemala gelen.
Häkimiýetler onuň ruhy hassalygyny görkezýän kesel taryhynyň bolandygyny aýdýarlar.
Sonboly Olimpia Söwda merkezinde adam öldürilen ýerden 1 kilometr çemesi uzaklykdan öli tapyldy. Ol, polisiýanyň sözlerine görä, özüni kellesinden tüpeňläp öldürene meňzeýär.


text:
7-nji ýanwarda Aşgabadyň “Türkmenistan” kinokonsert merkezinde Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň hem-de Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň bilelikde gurnamagynda çagalar üçin filmleriň gyşky görkezilişiniň Täze ýyl baýramçylygyna bagyşlanan festiwaly geçirildi.
618 tomaşaça niýetlenen zalda ir sagat 11-de, günortan sagat 15-de hem-de agşam sagat 18-de görkezilen amerikan filmleriniň tomaşaçysy ýeterlik boldy. Filmere tomaşa etmäge gelýänler diňe bir çagalar bolman, dürli ýaşdaky adamlar muňa gyzyklanma bildirdiler.
Özüniň sekiz hem-de on ýaşly iki sany agtygy bilen filmlere tomaşa etmäge gelen aşgabatly pensioner 60 ýaşly Aýna daýza
özünde we agtyklarynda filmleriň ýakymly täsir galdyrandygyny aýdýar:
—Ir sagat 11-de görkezilen “Demirgazyk guşaklykdan gelen ekspres” filmine agtyklarym bilen tomaşa etmäge geldim. Kinofilm çagalara örän ýarady. Sagat 15-däki “Santa Klausyň ýanyna uçuş” hem-de agşam sagat 18-däki görkeziljek “Täze ýyl wakasy” filmleriniň görkeziljek wagtyna çagalar örän howlukdylar. Olar öz dostlaryna hem jaň edip, gyzykly filmleri görmäge çagyrdylar. Giň ekranly amerikan filmleri diňe çagalar üçin däl, ulular üçin hem örän gyzykly we täsirli. Özüňi ertekiler dünýäsine syýahat eden ýaly duýýarsyň. Täze ýyl baýramçylygynda iň gowy täsirler bizde şu festiwaldan galdy. Amerikaly dostlarymyz ýygy-ýygydan şular ýaly filmleri bize hödürläp dursalar, biz oňa hemişe tomaşa etmäge gelerdik.
Festiwalyň dowamynda: “Biziň Aşgabatda geçirýän çagalar üçin filmleriň gyşky görkezilişine köp sanly tomaşaçylar, şol sanda köp sanly çagalar geldiler. Bu bizi örän begendirdi” diýip, ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumat we medeniýet bölüminiň wekili Uiliýam Stiwens söhbetdeşlikde aýtdy.
Häzirki kinofestiwal Aşgabatda geçirilýän ilkinji şeýle çäre bolup durýar. Ilçihananyň berýän maglumatyna görä
, çäre 4-nji ýanwarda Mary welaýatyndan başlanypdyr. Jenap Stiwens bu festiwalyň galan günleriniň welaýat merkezlerinde geçiriljekdigini belledi.
—Şu ýylyň dowamynda biz öz medeni alyş-çalyş çärelerimizi dowam etdireris diýip ynanýaryn. Biziň Waşingtondaky kärdeşlerimiz medeni alyş-çalyş çärelerimiziň şu ýyldaky ilkinji ädimleriniň ýylyň dowamynda iki ýurduň arasynda has hem artjakdygyna umyt baglaýarlar. Biz Amerikada Türkmenistanyň medeni günlerini geçirmegi hem planlaşdyrýarys —diýip, Uiliýam Stiwens
aýtdy. —Biz Türkmenistanyň halkyna iň gowy arzuwlarmyzy ýetirýäris. 12-nji fewralda geçiriljek Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlarynyň örän gowy geçmegini arzuw edýäris. Biziň medeni alyş-çalyş çärelerimiziň çäginde geçirýän medeni çärelerimize ilatyň gyzyklanmasy artar diýip, umyt edýäris. Munuň üçin bizde ähli serişdeler hem mümkinçilikler ýeterlik.
Kinofestiwala Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi jenap Robert Patterson hem gatnaşdy.
Soltan Açylowa azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Täjigistanyň prezidenti 200 çemesi täjik raýatynyň Yrakda we Siriýada yslamçy söweşijilere goşulandygyny aýdýar.
18-nji sentýabrda häkimiýet başyndaky Halk demokratik partiýasynyň maslahatynda eden çykyşynda Emomali Rahmon jyhadçy toparlar bilen bile söweşýän 30 täjik söweşijiniň daşary ýurtlarda öldürilendigini we Täjigistana dolanyp gelen ýene birnäçesiniň tussag edilendigini aýtdy.
Rahmon dini ekstremizmiň Täjigistanyň howpsuzlygyna uly wehim salýandygyny aýtdy we aýratynam ýaşlaryň arasyndaky ekstremizme garşy çäreleriň häkimiýet başyndaky partiýanyň ileri tutýan meseleleriniň biri bolmalydygyny belledi.
Tajik resmileri şu hedede ýurdy terk edip, Siriýada söweşýän jyhadçy adamsynyň ýanyna gitmäge synanyşandygy güman edilýän zenany tussag etdiler. Şahrak obasynyň ýaşaýjysy bolan bu zenanyň üç çagasy bilen ýurduň daşyna gitmäge synanyşandygy aýdylýar. Ýerli resmiler bu obadan eýýäm 20 adamyň Siriýada söweşýändigini aýdýarlar.


text:
Moskwanyň Halkara Saz Öýüniň Swetlanowsk zalynda Russiýanyň we GDA ýurtlarynyň ýaşlarynyň Fuat Mansurowyň adyny göterýän “Arkalaşygyň zehinleri” atly III saz festiwaly geçirildi.
Bu ýyl festiwalyň dabaraly konsertine Moskwadan, Tatarystandan, Başgyrdystandan, Türkmenistandan, Ermenistandan, Galmygystandan, Belarusdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan, Günorta Koreýadan, Ýaponiýadan sazandalar gatnaşdylar.
Türkmenistanly kompozitor we pianinoçy Mämmet Guseýnow bu abraýly festiwalyň baýrak eýesi boldy. 2015-nji ýylyň 25-nji maýynda Moskwanyň Halkara Saz Öýüniň tomaşaçydan doly zalynda geçirilen festiwalyň çäklerindäki dabaraly konsertde onuň “Erk we söýgi” atly simfoniki poemasy ýaňlandy.
M. Guseýnow saz bäsleşikleriniň köpüsiniň baýrak eýesidir. Ol pianinoçy hem-de Türkmenistanyň kompozitorlarynyň akademiki žanrdaky sazlaryny wagyz ediji hökmünde tanalýar.
Konsertden soň Mämmet Guseýnow öz beýanatynda şeýle diýdi: “Daňatar Öwezow, Aşyr Kulyýew, Weli Muhadow, Nury Halmämmedow we beýleki ady belli kompozitorlar tarapyndan başlanan türkmen akademiki saz sungatynyň beýik däplerini dowam etdirmek meniň üçin uly hormatdyr...”


text:
Ähli zadyň ahyrky etapda ýokary lider tarapyndan çözülýän ýurdunda prezidentlik wezipesini öz üstüňe almak aňsat iş däl. Özüňden öňki prezidentden galan uly päsgelçilikleri ýoluňdan aýyrmak bolsa ondan-da kyn.
Hasan Rohani, prezidentlik wezipesine başlar-başlamaz, ilki bilen Mahmud Ahmedinejadyň 8 ýyllyk döwründen galan uly kynçylkyklaryň agramyny ölçäp görmeli.
Ysgynsyz ykdysadyýet, ýurda zeper ýetirýän halkara sanksiýalar, gowgaly halkara gatnaşyklar, ýurduň ýadro programmasyna degişli mekir-hileli gepleşikler, ýurtdaky, zulum-sütemi gitdigiçe artan syýasy çydamsyzlyk atmosferasy.
64 ýaşly Rohani Yslam respublikasynda häkimiýet basgançaklaryna degişli, ýokary wezipeleriň ençemesinde öňdenem bolan adam. Ýöne bu ýokary ruhy ýolbaşçy aýatolla Ali Hameneýiniň oňa ynam edip, ony yzygiderli goldajakdygyna kepilnama däl.
Rohani saýlaw kampaniýasynda beren wadalaryny ýerine ýetirip, özüne garaşýan kynçylyklary üstünlikli ýeňip geçjek bolsa, Hameneýiniň ony goldamagy aşa möhüm.
Ykdysadyýet
Rohani 14-nji iýulda parlamentde eden çykyşynda bir topar maglumatlary aýan edip, olaryň ýurduň ykdysadyýeti barasynda Ahmedinejadyň administrasiýasynyň aýdýanyndan has agyrdygyny görkezýändigini aýan etdi.
Birleşen Ştatlarda ýaşaýan Kamran Dadhah Orta Gündogar ykdysadyýetleri boýunça professor. Onuň aýtmagyna görä, Rohani ykdysadyýeti dogry ýola saljak bolsa, Ahmedinejadyň ýatyran "Plan we Býujet" guramasyny täzeden dikeltmeli. Iň möhümi hem ol Eýranyň ykdysadyýetine zyýan ýetirýän sanksiýalaryň käbirini ýeňilleşdirmegiň ýa aradan aýyrmagyň ýoluny tapmaly.
"Bu, dogrudan-da, gaty möhüm. Beýle etmese, onuň içerki işleri, haýsy iş bolsa-da, has kynçylykly we çykdajyly bolar" diýip, Dadhah nygtaýar.
Rohany sanksiýa meselesinde bir ýol tapjak bolsa, ilki bilen Eýranyň ýadro programmasy barada halkara jemgyýetçiliginiň ynamyny gazanmaly, şol bir wagtyň özünde-de Günbatar bilen eglişige gelmegiň Eýranyň bähbidinedigini Hameneýä ynandyrmaly.
Ýöne Eýran boýunça ekspert, professor Mehrdad Borujerdiniň pikiriçe, Rohani bu işi etjek bolsa, uzak ýoly geçmeli bolar: "Ýadro meselesi, diýeli, ertir çözüläýende-de - bu bir mümkin zat däl - sanksiýalaryň Eýranyň ykdysadyýetine ýetirýän täsirleri tiz aýrylyp gitmez. Şol sebäpden men, mysal üçin, milli puluň hümmetiniň artmagy ýaly käbir gowulanmalara şaýat bolsak-da, ykdysady krizis dowam eder diýip pikir edýärin".
Beýleki wadalar
Rohaniden garaşylýan ýeke bu däl. Ol saýlaw kampaniýasynda eýran halkyna köpräk erkinlik bermek barada eden wadalaryny-da ýerine ýetirmeli.
Ýöne Rohaniniň 2011-nji ýyldan bäri öý tussaglygynda saklanýan oppozision ýolbaşçylar Mir Hoseýn Musewi bilen Mehdi Karrubini boşatmak baradaky wadasy, eger Hameneýi oňlamasa, başa barmaz.
Torontoda ýaşaýan eýranly žurnalist Şahram Rafizadeh muny şeýle düşündirýär: "Rohani Musewi bilen Karrubini öý tussaglyndan boşatmak barada beren wadasyny häzir ýerine ýetirip biler öýdemok. Ol sud häkimiýetleriniň başlygy ýa polisiýa güýçleriniň başlygy ýa beýleki işgärler bilen göni gürleşip, metbugatyň ýa medeniýetiň ýagdaýyny, şeýle hem sosial meseleleri gowulandyryp biler. Ýöne halkyň Rohaniden talap edýän özgerişleri başa barmajaga meňzeýär".


text:
Ukrainanyň, Russiýanyň, Germaniýanyň we Fransiýanyň daşary işler ministrleri Ukrainadaky konflikti maslahat etmek üçin 12-nji ýanwarda Berlinde duşuşýarlar.
Berlindäki gepleşikler gürrüňi gidýän ýurtlaryň liderleriniň gatnaşmagynda Gazagystanyň paýtagty Astanada geçirilmegi ähtimal duşuşykdan birnäçe gün öň geçirilýär.
Şol bir wagtyň özünde 10-njy ýanwarda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Russiýanyň prezidenti Wladimir Putine ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gol goýlan ylalaşygyň durmuşa geçirilişinde hakyky manyda öňe gidişlikler bolýança, sammitiň geçirilmejekdigini aýtdy.
Ukrain hökümeti bilen orsparaz separatistleriň arasyndaky ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk her gün diýen ýaly bozulyp gelýär. Gündogar Ukrainadaky çaknyşyklar zerarly geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 4 700-den gowrak adam heläk boldy.


text:
Anna güni Bosnýanyň sudy Bosnýadaky ozalky serb güýçleriniň dört sany agzasyny 1995-nji ýylyň etniki gyrgynçylygy bilen baglanyşykly uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Bosnýanyň sudy bu dört raýaty 1995-nji ýylda 800 töwregi ýerli bosnýaly erkek adamy we ýaş oglany öldürmeklige gatnaşanlykda günäli tapdy. Sud olara ynsanýete garşy jenaýat edenlikde aýyplama bildirdi.
Tussaglyga höküm edilenlerden üçüsi serb milletinden we biri slowen milletinden. Bosnýanyň sudy olardan birini 43 ýyl, ikisini 40 ýyl we birini 19 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýan Amnesti Internäşnl guramasy Owganystanyň Laghman weleaýatynda Aýallar baradaky edaranyň ýerine ýetirji direktory Najiýa Siddikiniň janyna kast edilmegini ýazgaryp çykyş etdi.
Amnesti Intrenäşnliň Birleşen Ştatlardaky ýerine ýetirji direktory Sýuzan Nosseliň ýazmaça beýanatynda Siddikiniň ölümi Owganystanda aýallaryň garşysyna edilýän zorlugyň hopukdyryjy sahnasynyň bir bölegi diýilýär.
Bu beýanat owgan howpsuzlyk güýçlerini adam hukuklaryny goraýan aýallaryň howpsuzlygyn ýene bir gezek üpjün edip bilmezlikde aýyplaýar.
Şeýle-de onda Birleşen Ştatlaryň Kongresiniň owgan aýal-gyzlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek baradaky kanunçylygy tassyklamagyna çagyrylýar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Ahmet Dawutogluny irki saýlawlardan öň geçiş premýer-ministri wezipesine belledi.
Dawutoglu prezidentiň tabşyrygy esasynda, noýabrda geçiriljek irki saýlawlardan öň, wagtlaýyn hökümet düzer.
Saýlaw geňeşiniň başlygy Sadi Güwen 25-nji awgustda saýlawlaryň 1-nji noýabrda geçiriljegini aýtdy.
Dawutoglu, Adalat we galkynyş partiýasy iýunda geçen saýlawlarda parlamentdäki 12 ýyllyk köplügini ýitirenden soň, koalision hökümet düzmegi başarmady.
Indi premýer-ministre geçiş hökümetini düzmek üçin bäş gün berilýär.


text:
Owganystanda ýurduň demirgazygynda we günortasynda bolan bomba partlamalary netijesinde asuda ilatdan azyndan 12 adamyň ölendigi aýdylýar.
Kapisa welaýatynyň polisiýa başlygy Abdul Karim Faýek 12-nji iýulda azyndan 10 adamyň öldürilendigini, ýedisiniň ýaraly bolandygyny aýtdy. Olaryň maşynlary bombanyň üstünden gelipdir.
Faýek bu hadysanyň Tagab etrabynda, jeňçileriň owgan güýçlerine ýygjam hüjüm edýän ýerinde bolandygyny aýtdy.
Gunduz welaýatynda hem üç adamyň bombadan ölendigi aýdylýar.
Gunduz welaýatynyň polisiýa sözçüsi bu partlamanyň owgan polisiýasynyň Gunduzda, welaýat paýtagtynda nöker toplaýan merkeziniň golaýynda bolandygyny aýtdy.


text:
Pakistanyň howpsuzlyk resmileri ýurduň “Talyban” guramasynyň Kurram tire-taýpalar regionynda gabawa alynmagynyň yzýany 20-nji iýunda alty sany baş wekiliniň sorag edilýändigini aýtdy.
Howpsuzlyk resmileri dynç günleriniň dowamynda gabawa düşenleriň arasynda Ijaz Mehsudyň we Hair Muhammad Mehsudyň ýagny Pakistanyň “Talyban” guramasynyň öldürlen lideri Hakimullah Mehsudyň doganlarynyň bolandygyny habar berdiler.
Häkimiýetleriň 20-nji iýunda aýtmagyna görä, Günorta Waziristan etrabynyň golaýyndaky Dera Ismail Han atly harby kärhanada gabawa alnypdyr.
Pakistanyň Kurram tire-taýpalar regiony Owganystanyň durnuksyz Nangahar, Paktia we Host regionlary bilen serhetleşýär.
Pakistanyň lideri Hakimullah Mehsud Demirgazyk Waziristan regionynda ABŞ-nyň sürüjisiz uçary tarapyndan amala aşyrylan hüjümde 2013-nji ýylda öldürilipdi.


text:
“Hazyna” - “Energetik” (Duşuşyk 10-njy oktýabra geçirildi)
“Altyn Asyr” - “Daşoguz”
Çempionatyň öňdebaryjysy bilen ýaryş tertibiniň soňky ornundaky toparyň duşuşygy. Bir möwsümiň iň netijeli futbolçysy bolmak üçin Süleýman Muhadowa ýene bir mümkinçilik. Bilşiňiz ýaly, iň netijelileriň sanawynda Süleýmanyň geçiren gollary Myrat Ýagşyýewiňkiden 2 gol az.
Duşuşykda artykmaçlyk, gürrüňsiz, «Altyn asyryň» tarapynda. Eger «Daşoguz» bir gudrat görkezmese, «Ahal» ýa-da «Balkanyňam» birinden biriniň utuk ýitirjekdigini çaklasak, «Altyn asyryň» ikinji orundaky topar bilen arany has uzaldaýmagy hem mümkin.
Ýeňiji kim bolanda-da, şu duşuşyk «Altyn asyryň» Ýokary ligadaky 220-nji duşuşygy bolar. Belki ýeňer, belki ýeňler, ol nämälim, ýöne «Daşoguz» şu duşuşykda «aragatnaşykçylaryň» derwezesine ýekeje pökgi geçirip bilse, bu gol olaryň çempionatdaky 10-njy goly bolar. «Demirgazyklylaryň» öz derwezesine girjek ýekeje pökgi bolsa olaryň myhmançylykda 50 gol geçirden ilkinji topar bolmagyna sebäp bolar. Janköýerleriňem garaşyşy ýaly, duşuşyk «Altyn asyryň» peýdasyna tamamlansa, bu toparyň bassyr 5-nji ýeňşi bolar.
Şu ýylky «Altyn asyr» — «Daşoguz» duşuşyklarynyň ikisi hem 4:0 hasabynda «aragatnaşykçylaryň» peýdasyna tamamlandy. Süleýman Muhadow bilen Ahmet Ataýew bolsa iki gezek tapawutlanan futbolçylardyr.
“Merw”-HTTU
Tapgyryň garaşylýan esasy duşuşyklary bizi ýene bir gün garaşdyrar. 26-njy sentýabrdaky duşuşyklar ýaryş tertibiniň 6-njy orny ugrunda bolar — «Merw» HTTU-ny kabul eder.
Geçen tapgyrda toparlaryň ikisi hem ýeňiş gazandy. Ýeňiş bu gezek hem iki topara-da zerur. Ýöne ol kimiňki bolarka?!
Ýer eýesi hökmünde garasaň-a «Merw» ýeňşi elden bermejek ýaly görünýär, ýöne HTTU şu möwsümde «Merwden» ýeňlip görenok, hat-da öz meýdanynda üstün hem çykdy. Bu duşuşygyň deňlik bilen tamamlanaýmak ähtimallygy hem. Eger şeýle bolsa «Hazyna» ýene-de bu toparlar bilen arany ýygryp biler.
Duşuşykda «Merw» HTTU-nyň derwezesine ýekeje gol geçirip bilse, 30 gol geçiren toparlaryň sanawyna goşular. Eger ýekeje gol geçirtse, 30 gol geçirdenler «Merwi» öz kerwenine goşar. Galyberse-de «Merwiň» bu duşuşykda geçirip biljek ýekeje goly toparyň öz meýdanynda 20 we ondan kän gol geçirenleriň sanawyna 7-njilik bolup goşulmagyna ýardam eder.
Oýun 129. 26-njy sentýabr (şe.) “Ahal” - “Aşgabat”
Şu ýyl «Aşgabat» bilen geçirilen iki duşuşykda hem ýeňiş gazanan «Ahal» üçin geçen tapgyrda «Balkana» aldyran ikinji ornuny gaýdyp almaga mümkinçilik bar. Ýöne «Altyn asyr» bilen bolan duşuşykda özüniň kän bir ejiz topar däldigini «Aşgabat» ýene bir ýola görkezdi. Şonuň üçin, duşuşykda artykmaçlyk «Ahalyň» tarapynda ýaly görünse-de, ýeňijini anyk çaklamak kyn. Ýöne bu duşuşyk «Ahalyň» ikinji, «Aşgabadyň» bolsa dördünji orun ugrundaky göreşine täsirini ýetirer diýip garaşýarys.
Eger duşuşyk «Aşgabadyň» peýdasyna tamamlansa, «paýtagtlylar» möwsümde 40 utuk toplan toparlaryň sanawyna goşular.
Ýokarda-da aýdyşymyz ýaly, «Ahal» bilen «Aşgabadyň» şu ýylky özara duşuşyklarynda artykmaçlyk «Ahalyň» tarapynda. Yzda galan iki oýundan soň «Ahalyň» 4 goluna «Aşgabat» Ruslan Kurbanowyň ýekeje dürs penaltysy bilen jogap berip bildi. Altymyrat Annadurdyýew bolsa «Ahal» — «Aşgabat» duşuşyklarynyň hakyky lideridir. Ol şu möwsümde «Ahalyň» «paýtagtlylaryň» derwezesine girizen gollarynyň ählisini öz adyna ýazdyrdy.
Oýun 130. 26-njy sentýabr (şe.) “Şagadam” - “Balkan”
Balkan derbisi. Iki topar üçin hem ýeňil bolmadyk duşuşykda öňde duran wezipeler «Ahal» — «Aşgabat» duşuşygynyňka meňzeş. Ýene-de ikinji we dördünji orun ugrundaky göreş. Meseläniň dartgynly tarapy bolsa, «Şagadam» bilen «Balkanyň» şu möwsümde entek biri-birini ýeňip bilmeýänligidir.
Bu gezek nähili bolar. iki tapgyr bäri ýeňiş ýüzüni görmedik «Şagadam» ýeňermi ýa myhmançylyklaryň şowsuz toparlarynyň biri «Balkan»?! Bu sowala jogaby diňe duşuşygyň özi berip biler. Biz bolsa käbir zatlary aýdyp bileris:
— «Balkan» ýeňilse, ýene-de ikinji orny elinden gidirip biler;
— «Şagadam» ýeňiş gazansa, şu ýylky çempionatda 40 utuk toplan toparlaryň sanawyna goşular;
— «Balkan» ýeňläýse, bu ýeňliş toparyň Ýokary ligadaky 170-nji ýeňlişi bolar;
— «Balkan» duşuşykda ýekeje gol geçirtse, myhmançylykda 20 gol geçirden 4-nji topar bolar.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş sekretarynyň täze bellenen ýörite wekili, BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň ýolbaşçysy ilçi Petko Draganowy kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanyna Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munyň mähirli salamyny we ähli türkmen halkyna beýan eden iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Jenap Petko Draganow BMG-niň Türkmenistan bilen netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge gyzyklanma bildirýändigini nygtap, ýurdumyzyň sebit we ählumumy derejede abadançylygyň hem-de gülläp ösüşiň maksatlaryna laýyk gelýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meselelerinde işjeň orny eýeleýändigini belledi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow myhmany jogapkärli wezipä bellenilmegi bilen gutlap, oňa dünýäniň strategiki sebitleriniň biri bolan Merkezi Aziýada parahatçylygy, howpsuzlygy we durnuklylygy pugtalandyrmak boýunça hyzmatdaşlyk etmek işinde üstünlikler arzuw etdi. Döwlet Baştutany BMG-niň Baş sekretaryna mähirli salamyny beýan edip, Birleşen Milletler Guramasy we onuň iri düzümleri bilen özara gatnaşyklaryň Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny nygtady. Şu ýyl Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite Rezolýusiýasy tarapyndan berkidilen hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygyny belläp geçýär. Milletiň Lideri ýurdumyzyň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýan syýasaty durmuşa geçirip, hemişe giň halkara hyzmatdaşlygyna ygrarly boljakdygyny, häzirki döwrüň wajyp meselelerini çözmäge işjeň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Duşuşygyň barşynda Prezident hem-de BMG-niň Sebit merkeziniň ýolbaşçysy köp ugurlary öz içine alýan we soňky döwürde hil taýdan täze many-mazmuna eýe bolan hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutanynyň öňe süren halkara başlangyçlarynyň, şol sanda ählumumy energetika howpsuzlygynyň täze binýadyny kemala getirmek, ählumumy ýaragsyzlanmak, Owganystandaky ýagdaýy parahatçylyk ýoly bilen kadalaşdyrmak hem-de bu ýurduň ykdysady taýdan dikeldilmegini üpjün etmek, serhetýaka suw serişdelerini netijeli ulanmak we daşky gurşawy goramak babatdaky başlangyçlarynyň örän wajypdygy bellenildi.
Nygtalyşy ýaly, Birleşen Milletler Guramasy Türkmenistany ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hasaplaýar. 2007-nji ýylda BMG-niň iri sebit düzüminiň ştab-kwartirasynyň Aşgabatda ýerleşdirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Häzirki wagtda bu merkez sebit meselelerine gözegçilik etmek we seljermek boýunça netijeli işleri alyp barýar, Merkezi Aziýanyň ösüşiniň möhüm meseleleri boýunça dürli çärelere gatnaşýar.
Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Baş sekretarynyň ýörite wekili hormatly Prezidentimize BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň çylşyrymly ýagdaýlaryň öňüni almaga, häzirki döwrüň howplaryna hem-de wehimlerine garşy bilelikde göreşmekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmäge gönükdirilen işini hemmetaraplaýyn goldaýandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Jenap Petko Draganow öz tarapyndan bilelikdäki işiň baý tejribesine daýanýan we uly kuwwata eýe bolan bu netijeli gatnaşyklaryň üstünlikli dowam etdirilmegine hemmetaraplaýyn ýardam etjekdigine ynandyrdy.
Döwlet Baştutany we BMG-niň öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziýa üçin Sebit merkeziniň ýolbaşçysy hoşlaşanlarynda ýurdumyzyň we Birleşen Milletler Guramasynyň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygyň ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň bähbidine mundan beýläk-de okgunly ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.


text:
Eýranyň döwlet mediasy ruhy hassahanada bolan ýangynda bir adamyň ölüp, 35-siniň ýaraly bolandygyny habar berýär.
Resmi IRNA habar gullugynyň maglumatyna görä, 27-nji awgustda irden Töwriz şäherinde ýangyn turdy.
IRNA Töwriziň ýangyn söndürijiler bölüminiň wekiliJali Sattarä salgylanyp, bir adamyň goýy tüssede we kapas ýerdegalyp ölendigini aýdýar.
Häkimiýetler bu ýangyna golaýda howpsuzlyk düzgünlerini äsgermezlik etmek netijesinde bolan partlamalaryň sebäp bolandygyny aýtdylar.
24-nji awgustda Eýranyň Ahwaz şäherinde ýaşaýyş jaýynda bolan gaz partlamasy alty adamy öldürip, 11 adamy ýaralady.


text:
Türkmenistanda iri “Berkarar” söwda-dynç alyş merkeziniň direksiýasy nyşan belgili taksileriň awtoulag parkynyň giňeldilýänligi sebäpli tejribeli sürüjileri hemişelik işe kabul edýär.
Sizden talap edilýän zatlar:
—“B” derejeli sürüjilik şahadatnamasynyň bolmagy;
—1 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi;
—Ýaşyňyzyň 28-den 60-a çenli bolmagy;
—Ýaramaz endikleriň bolmazlygy.
Size şu zatlar kepillendirilýär:
—Howpsuz, tygşytly we amatly “Nissan Sunny”
—Şol awtoulagyň 2,5 ýyldan soň (*Şertnamasynyň şertleri ýerine ýetirilen ýagdaýynda), öz hasabyňa geçirmäge bolan ajaýyp mümkinçilik. Awtoulaglar soňra satyn almak hukugy bilen kärendesine berilýär.
—Durnukly müşderiler akymy kepillendirilýär, çünki “Berkarar” söwda-dynç alyş merkezine her günde 12 müň adam gelýär.
Habarlaşmak üçin telefonlar: 46-88-88, 46-80-05, 46-80-09, 46-87-87.
Aşgabat ş. 1972-nji köçe (Atatürk), 82-nji jaý. “Berkarar” söwda-dynç alyş merkezi.


text:
Dünýä çempionaty – 2018-iň saýlama ýaryşynda türkmen futbolçylarynyň ýakyn wagtdaky garşydaşy bolan Omanyň ýygyndysy ýoldaşlyk duşuşygynda Ýemeniň toparyny 1:0 hasabynda ýeňdi. Ýeňiş pökgüsini Mohsen Joharyň ýakyndan ýardam bermeginde 11-nji minutda Muhammed Al Maşari geçirdi. Bu barada Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň resmi saýty habar berýär.
Munuň özi Omanyň futbolçylary üçin Dünýä çempionaty-2018-iň şu günki Türkmenistanyň ýygyndysyna garşy boljak saýlama duşuşygynyň öňündäki özboluşly taýýarlyk boldy. Bu duşuşyk “Sib” stadionynda Aşgabat wagty bilen 20.00-da başlanar.
Iki toparyň hem “D” saýlama toparçasynda çykyş edýändigini ýatladýarys. Bu toparçada şu gün ýene bir oýun — Eýran – Guam duşuşygy geçiriler.
“D” toparçasyndaky toparlaryň ýaryş tertibindäki ýagdaýy:
Toparlar O U D Ý pökgi O
1. Guam 2 2 0 0 3-1 6
2. Oman 1 1 0 0 3-1 3
3. Eýran 1 0 1 0 1-1 1
4. Türkmenistan 1 0 1 1 1-2 1
5. Hindistan 2 0 0 0 2-4 0


text:
Hindi resmileri öýde ýasalan zäherli likýory içen adamlaryň azyndan 55-siniň ýogalandygyny, pidalaryň sanynyň ýene artmagynyň ahmaldygyny, sebäbi şol likýordan içen 100-den gowrak adamyň hassahana ýerleşdirilendigini aýdýarlar.
Likýordan ýogalanlaryň habary Günbatar Bengal ştatyndan ýaýradyldy. Likýor pidalarynyň aglabasy garyp-pukara adamlar. Polisiýa olaryň sişenbe güni giçlik bikanun ýasalan likýor içendiklerini we düýn irden ölendiklerini aýtdy.
Şeýle-de polisiýa, oba adamlarynyň içgi dükanlaryna garşy protestlerinden soň, bikanun alkogol içgisi ýasaýar diýilýän dört adamy tussag etdi.
2009-njy ýylda Gujratda zäherli arak içen adamlaryň 122-si ýogalypdy. Hindistanda adamlaryň arzan arakdan heläk bolmagy giň ýaýran.


text:
ABŞ-da Demokratik partiýasyndan prezidentlige dalaş edýän Hillari Klinton Federal Derňew Býurosy (FBI) tarapyndan onuň emeýlleri bilen baglylykda başladylan täze derňewiň iýul aýynda ony jezalandyrmaly däldigi baradaky gelnen netijäni üýtgetmejekdiginden arkaýyndygyny aýtdy.
Federal derňewçileri Klintonyň şahsy emeýl serweri ulanmagy bilen baglylykda ýüze çykarylan täze emeýlleri seljerjekdiklerini aýtdylar. Bu baradaky habar ABŞ-nyň prezidentlik saýlawlaryna iki hepdeden hem az wagt galan döwrüne gabat geldi.
Mundan owalam, Federal Derňew Býurosy Klintonyň döwlet sekretary döwri bolan şahsy emeýl serwerini peýdalanmagy netijesinde, döwletiň syrly maglumatlarynyň syzyp-syzmandygy dogrusynda derňew geçiripdi.
Iýulda derňewçiler hiç hili bikanun zady tapmandyklaryny yglan edipdiler.


text:
11-nji awgustda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabadyň golaýyndaky “Bitaraplyk” atly täze araçäk bölümine baryp, döwrebap serhet zastawasy proýektiniň täze kompleksiniň açylyş dabarasyna gatnaşdy we Döwlet Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatyny geçirdi.
Maslahatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet goňşular üçin mydama açyk bolmalydygyny, emma neşe, ok-ýarag kontrabandasy, şeýle-de ýurduň parahatçylygyna howp salýan beýleki belalar üçin ýapyk bolmalydygyny nygtapdyr.
Eýran bilen Owganystandan nähili howp abanyp biler?
Şwesiýada ýaşaýan Türkmenistanly ýazyjy, synçy Ak Muhammet Welsaparyň sözlerine görä, serhetçileriň güni – bu, elbetde, professional baýramçylyk. Ony geçirmekden maksat – giň halk köpçüliginiň ünsüni Türkmenistanyň araçäk problemalaryna çekmekden ybarat.
Şonuň üçin hem ýurduň serhedini goramak möhüm işe öwrülýär. Türkmenistanyň serhet goragynyň in agyr bölegi Eýran hem Owganystan bilen arada. Bu iki ýurt diňe bir regionda däl, eýse bütin dünýäde-de örän problemaly ýurtlar hökmünde tanalýarlar – diýip, söhbetdeşim sözuniň üstüni ýetirdi.
Onuň pikirine görä, bu ýurtlardan Türkmenistana dini fanatizm howp salýar. Bu howpy inkär edip bolmaz. Dini fanatizmiň wagzy SSSR ýykylyp-ýykylmanka, Eýrandan Türkmenistana ýol salypdyr. Berk din düzgünli ýurtdan dünýewi Türkmenistana harytlar bilen bir wagtda agressiw dini ideýalar hem aralaşyp başlapdyr. Eýranly ýigitlere durmuşa çykan türkmen gyzlarynyň, türkmende ata-baba bolmadyk gara bürenjegi bürenip, öz ilinde ýaşap başlamagy şol dini wagzyň janly şaýadydyr.
Ak Muhammet Welsaparyň bu pikirini Özbegistanly syýasaty öwreniji Daşpolat Ýoldaşow hem tassyklaýar. Onuň sözlerine görä, Eýranda dini fundamentalizm, yslam kada-kanunlary bar. Söwda işleri bilen Eýrana baran adamlara ol ýerdäki fundamentalistler öz dini ideýalaryny, ýagny ”aýallar hijab geýmeli, olar öýde oturmaly” diýen ýaly yzagalak garaýyşlaryny geçirmäge çalyşýarlar.
Bu bolsa, aýallar öýde otursynlar, bilim almakdan, ösüşden yza galsynlar diýmekdir. Eger-de çagalary aýallaryň, eneleriň terbiýeleýändigini nazara alsak, aň-düşünjesi pes ýa-da sowatsyz aýal öz çagasyna nähili terbiýe berip biler? Şeýle terbiýäni alyp ýetişen ýaşlaryň geljegi nahili bolar? – diýip, Ýoldaşow aýdýar.
Onuň sözlerine görä, elbetde, Eýran ýurtda dini pikirleri, dini garaýyşlary giňden ýaýratmak ugrunda hereket edýär. Dünýä derejesindäki bilim dini şertlerde ösüp bilmeýär. Onsoňam, dindar döwletlerden gelýän ekstremizm bilen terrorizmi-de inkär edip bolmaz – diýip, syýasaty öwreniji aýdýar.
Ýoldaşow Owganystanda hem fundamentalizmiň güýçlüdigini, onuň hem Türkmenistan bilen uzyn serhediniň bardygyny, Owganystandan abanýan howpuň hem ilki bilen neşe gaçakçylygydygyny belleýär. Onuň pikiriçe, bu iki ýurduň ideýalarynyň Merkezi Aziýanyň halkynyň sowatsyz ýa-da sowady pes gatlagyna güýçli täsir etmegi mümkin.
Türkmenistan Eýran we Owganystan bilen gatnaşyklaryny giňeldýän wagtynda ol Günbatar döwletleriň ösüşinden yza galar. Jemgyýet ýa Günbatar bilen bolmaly ýa-da fundamentalistik Yslam jemgyýetleri bilen bolmaly. Başga ýol ýok. Dindar yslam döwletleriniň arasynda ykdysady, syýasy, sosial taýdan ösenleri ýok. Olar uly-uly baýlyklara eýe bolsalar-da, hemmesi yzagalak. Şonun üçin türkmen jemgyýeti haýsy ýoldan ýöremelidigini anyk saýlamaly. Ýewropanyň demokratik ösüş ýolundan gitmelimi ýa-da Yslam dinini, yzagalak ýoly saýlamalymy? Meniň pikirimçe, Türkmenistan Ýewropa ösüş ýoluny saýlar – diýip, Ýoldaşow aýtdy.
Neşe howpy
Ýazyjy Ak Muhammet Welsaparyň pikirine görä, ikinji bir gazaply howp bu neşe belasydyr.
Ýoldaşow Eýran bilen Owganystandan Türkmenistana abanýan howplaryň öňüni almak üçin ilkibaşda jemgyýeti ösdürmeli, oňa köpräk döwrebap bilim bermeli, ikinjiden, aýallaryň erkekler bilen deň hukuklylygyny üpjün etmeli. Olara ýokary bilim almaga, soňra-da öz ugrundan işlemäge mümkinçilik döretmeli. Üçünjiden, aýallary maşgaladaky zulumdan, ýagny erkekleriň zulumyndan halas etmeli. Şonda döwletiň döwrebap Günbatar ösüş ýolundan gitmegi mümkin – diýýär.
Ýazyjy we synçy Ak Muhammet Welsaparyň pikirine görä,Türkmenistanyň öz döwlet gurluşy adalatly hem rahat bolmasa, hiç bir ösen tehnologiýa, hiç bir örän türgen serhet gullugy-da ýurdy dini ideýalardan, neşe gaçakçylygyndan gorap bilmez. “Sebäbi dini ideýalaryň ýurda aralaşmagynda we neşe gaçakçylygynda Türkmenistanyň graždanlarynyň belli bir bölegi aktiw rol oýnaýar. Bu eýýäm sosial problema. Sosial problemalary repressiw çäreler bilen çözüp bolmaz. Olardan diňe halkyň ýaşaýyş derejesini belli-külli ýokary götermek arkaly dynyp bolar”.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama özüniň ýokary derejeli geňeşçilerini Owaganystan hakynda maslahata çagyrdy.
Ak tam Obamanyň wise prezident Jo Baýden, Döwlet sekretary Hillari Klinton, goranmak sekretary Robert Geýts we beýleki resmiler bilen maslahat geçirýändigini aýtdy.
Prezident soňky iki aýda Birleşen Ştatlaryň Owganystan baradaky strategiýasyny gaýtadan gözden geçirýär. Onuň Owganystana goşmaça goşun ibermek ýa ibermezlik baradaky karary gelýän iki hepdäniň içinde belli bolar öýdülýär.


text:
11-nji oktýabrda paýtagtymyzda, Türkmenistanyň ykdysady üstünlikleriniň ýurdumyzyň Garaşsyzlyk gününiň 24 ýyllyk baýramyna bagyşlanan sergisi öz işine başlady. Köpugurly sergi paýtagtymyzdaky Sergi köşgüniň meýdançalarynda ýerleşip, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň, onuň ägirt uly serişdeler kuwwatyndan netijeli peýdalanmagyň ýolunda täze üstünlikleriň, häzirki türkmen döwletiniň ösüşiniň geljegi uly ugurlarynyň aýdyň beýanyna öwrüldi.
Däp bolan foruma gatnaşyjylaryň düzümi ýylsaýyn giňelýär, olar ykdysady we maliýe-bank, bilim we medeniýet, sport we syýahatçylyk ulgamlaryna, şeýle hem hususy işewürligiň kärhanalaryna wekilçilik edýärler. Şu sergide gatnaşyjylaryň 120-den gowragy, şol sanda firmalaryň we kompaniýalaryň 60-a golaýy, hususy telekeçiligiň wekilleri özleriniň mümkinçiliklerini, öndürýän önümleriniň ýokary hilini we hödürleýän hyzmatlarynyň köpdürliligini görkezýärler.
Sergi köşgünde milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça alnyp barylýan deňsiz-taýsyz işler, milli maksatnamalaryň we maýa goýum taslamalarynyň çäklerinde üstünlikli amala aşyrylýan çäreler barada gürrüň berýän pudaklaýyn ekspozisiýalar ýerleşdirildi.
Bezelen, ýöriteleşdirilen pawilýonlaryň onlarçasy serginiň myhmanlaryny ýurdumyzyň ýangyç-energetika we ulag-aragatnaşyk, söwda we gurluşyk ulgamlarynda, senagat, obasenagat toplumy we oba hojalygy, medeni we ylym-bilim, saglygy goraýyş, sport we syýahatçylyk, neşirýat ulgamlarynda gazanýan üstünlikleri, şeýle hem paýtagtymyzyň hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynyň durmuş-ykdysady ösüşi babatda ýeten belent sepgitleri bilen tanyşdyrýarlar. Sergä gatnaşyjylaryň ygtyýarynda öňdebaryjy tehnologiýalar we beýleki serişdeler bar. Munuň özi gazanylan üstünlikleri aýdyň görkezmäge, täze meýilnamalar hem-de döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan milli maksatnamalarynda göz öňünde tutulan wezipeler barada giňişleýin gürrüň bermäge mümkinçilik berýär.
“Türkmengaz”, “Türkmennebit”, “Türkmenhimiýa” döwlet konsernleriniň, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň, “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň pawilýonlarynda ýörite kartalaryň we pannolaryň kömegi bilen, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň ösüşiniň depgini görkezilýär. Şol maglumatlar çalt ösýän düzümler, nebitiň we gazyň özleşdirilen we täze özleşdirilýän ýataklarynyň möçberi, “mawy ýangyjyň” daşary ýurtlara iberilişiniň ugurlary, beýleki gazylyp alynýan peýdaly baýlyklaryň hem-de minerallaryň gorlary, şeýle hem ýurdumyzyň tutuş çägi boýunça müňlerçe kilometre çekilen elektrik geçiriji ulgamlar barada gürrüň berýär.
Gurluşyk we gurluşyk materiallarynyň önümçiligi, energiýa we suw üpjünçilik ulgamlaryna innowasiýalary ornaşdyrmak, durmuş himiýasynyň, dokma we mebel önümleriniň, azyk önümleriniň önümçiligi, şeýle hem halyçylyk we özboluşly amaly-haşam sungaty ýaly ugurlarda ýurdumyzyň bazarlaryny özleşdiren hususy kompaniýalaryň we firmalaryň diwarlyklary serginiň üstüni ýetirdi.
Ýurdumyzyň bal öndürijileriniň önümleriniň görnüşleriniň artmagy begendirýär. Şu ýyl ýurdumyzda balçylyk hakyndaky kanunçylyk resminamasynyň kabul edilmegi netijesinde azyk senagatynyň bu ugry täze ösüşe eýe boldy. Sergide Daşoguz we Mary welaýatlarynyň önüm öndürijileriniň öndüren jana şypaly ary balynyň köp görnüşleri görkezilýär.
Serginiň çäklerinde “Türkmenperi” toý we gözellik salonynyň dizaýnerleri tarapyndan işlenip taýýarlanylan toý lybaslarynyň görkezilişi bu çäräniň köpöwüşginli bolmagyny üpjün etdi.


text:
14-nji maýda Oş, Batken hem Jelalabad şäheriniň häkimlikleriniň binalary gaýtadan wagtlaýyn hökümetiň gözegçiligine geçirilendigi baradaky habar ýaýradylanyndan soň, halkara jemgyýetçiligi Gyrgyzystany asudalygy saklamaga çagyrdy. Şeýle çagyryş bilen BMG, ÝB, ABŞ hem Orsýet gyrgyz häkimiýetlerine ýüzlendi.
13-nji maýda agzalýan şäherleriň häkimlikleriň binalary gysga wagtlaýyn Bakyýewiň tarapdarlary tarapyndan basylyp alnypdy.
Gyrgyz häkimiýetleri Jelalabatda tertip-düzgüne gözegçilik eder ýaly halk arasyndan 2 müňe golay meýletinçileri bu ýere iberjekdigini mälim etdi.
14-nji maýda gyrgyz häkimiýetleri bidüzgünçilikleriň ýüze çykan regionlaryndaky ýagdaýyň kadalaşandygyny habar berdiler.
15-nji maýda ir bilen Bakyýewiň tarapdarlary asuda demonstrasiýalary geçirip, hiçbir dawa-jenjelsiz öýli-öýlerine dargadylar diýlip, habar berilýär.
14-nji maýda Jelalabad welaýatynda bolan bidüzgünçiliklerde 2 adam heläk bolup, 60-a golaý adam ýaralandy.


text:
Penşenbe güni Kofi Annan BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
“Men BMG-niň we Arap Ligasynyň Baş sekretarlaryna, Siriýa boýunça ýörite wekil mandatymyň möhleti awgust aýynda tamamlanansoň, ony uzaltmak islemeýändigimi aýtdym" diýip, Kofi Annan nygtady.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun Penşenbe günündäki çykyşynda Annanyň bu kararyna örän gynanýandygyny aýtdy.
Annan Siriýadaky urşy togtatmaga niýetlenen alty punktdan ybarat parahatçylyk planynyň awtorydyr. Siriýada ylalaşmaýan taraplaryň hiç biri bu plany kabul etmänsoň, uruş dowam etdi. BMG-de hem bu ýagdaý bilen nähili çemeleşilmeli diýen meselede ylalaşyk ýok.
Annan bu barada geçiren metbugat ýygnagynda siriýalylaryň "haýsydyr bir anyk çärä örän mätäçdigini" nygtap, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini we onuň agzalaryny "biri-birine barmak çommaltmakda hem at tutmakda" tankytlady.
"Biziň we siriýalylaryň haýsýdyr bir çärä ýiti mätäçlik çekýän häzirki pursatymyzda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde kimdir birine barmak çommaltmak we kimdir biriniň adyny tutmak dowam edýär” diýip, Annan aýtdy.
BMG-de Orsýetiň wekili Witaliý Çurkin penşenbe güni eden çykyşynda Orsýetiň Annanyň alyp barýan işini hemişe goldandygyny we Annanyň öz wezipesindäki soňky aýyndan doly peýdalanyljakdygyna umyt edýändigini aýtdy.
"Biz onuň wezipesinden çekilmegine gynanýarys. Biz Kofi Annanyň tagallalaryny örän goldaýardyk. Onuň bu wezipesinde ýene bir aý möhleti bar, men Siriýadaky ýagdaýlara syýasy çözgüt tapmak, gan doküşikligi togtatmak boýunça alnyp barylýan tagallalaryň çäginde, galan bu pursatdan örän täsirli peýadalanyljakdyny umyt edýärin" diýip, Çurkin aýtdy.
Emma Ban Ki-Mun BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşindäki bölünişikleriň bu meselä diplomatik çözgüt tapmagy kynlaşdyrýandygyny aýtdy.
Şu wagta çenli BMG-niň Howsuzlyk Geňeşiniň agzalary Siriýadaky ýagdaýa nähili çemeleşmeli diýlen meselede ylalaşyp bilmän gelýärlar. Orsýet bilen Hytaý Sirýadaky krizis bilen bagly rezolýusiýa weto goýup, režimi “daşardan üýtgetmäge sebäp boljak” islendik herekete garşydyklaryny nygtap gelýärler.
Ban Ki-Mun Annanyň ornuna kimiň bu wezipä bellenjekdigi baradaky temany Arap Ligasynyň wekilleri bilen maslahat etjekdigini aýtdy. Annan BMG-niň we Arap Ligasynyň wekili wezipesine fewralda bellenip, onuň mandaty Siriýada gün saýyn güýjeýän çaknyşyklaryň çözgüdini tapmakdan ybaratdy.
Aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, geçen ýylyň mart aýynda hökümete garşy başlanan protestlerden bäri Siriýada 20 müňe golaý adam ölüp, on müňlerçe adamyň hem ýaralanypdyr.