text:
27 sentýbrda paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi ýapylyş dabarasy boldy.
Şeýle derejedäki we örän giň möçberli çäreleri geçirmek — munuň özi örän uly jogapkärçilik bolup durýar. Aşgabat bu wezipäniň hötdesinden abraý bilen gelip, medeniýetleriň we halklaryň gatnaşyklarynyň merkezi, parahatçylyk dörediji şäher hökmünde asylly ýörelgäni ýerine ýetirdi. Tutuş ýurdumyz täze taryhynyň şanly wakasyna örän taýýarlykly geldi. Bu bolsa özüniň oňyn netijesini hem berdi.
Şu günler dünýäniň onlarça halklarynyň dillerinde “Türkmenistana şöhrat!” diýen sözler ýaňlanýar. Aziýa ýaryşlary hoşniýetli erkiň dabaralanmasyny dünýä äşgär edip, ajaýyp ýeňşiň köp öwüşginli nury hökmünde Ýer ýüzüne ýaýrady.
Agşamara paýtagtymyzyň Olimpiýa stadionyna on müňlerçe tomaşaçylar, sport baýramçylygynyň myhmanlary we oňa gatnaşyjylar ýygnandy.
Dünýäniň 82 ýurdundan gelen žurnalistleriň we synçylaryň bir ýarym müňden gowragy diňe bir ýaryşlaryň netijeleri hakynda däl, eýsem, Türkmenistan, onuň ajaýyp paýtagty barada giňişleýin maglumatlary ýaýratdylar. Olar özlerinde galan täsirler barada aýdyp, myhmansöýer we bereketli ülkämizi dünýä üçin täzeden açdylar.
Žurnalistleriň, türgenleriň, wekiliýetleriň ýolbaşçylarynyň, köp sanly hormatly myhmanlaryň umumy pikirine görä, Aşgabat diňe bir Aziadany däl-de, eýsem, Olimpiýa oýunlaryny geçirmäge hem mynasypdyr. Munuň üçin bu ýerde iň häzirki zaman sport düzümlerini öz içine alýan, şeýle ýokary talaplara laýyk gelýän ähli şertler bar.
On gün mundan ozal Olimpiýa stadiony ýurdumyzyň hem-de halkymyzyň taryhynyň häzirki döwür bilen baglanyşygyny, Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň daşary we içeri syýasatynyň esasyny düzýän milli ruhy gymmatlyklary, ynsanperwer ýörelgeleri beýan edýän sahnalaşdyrylan çykyşlaryň merkezine öwrüldi. Munuň özi Parahatçylyk, Rowaçlyk we Abadançylykdyr.
Oýunlara badalga bermek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow: “Häzirki döwürde sport ynanyşmak we düşünişmek ýagdaýyny kemala getirmäge ägirt uly goşant goşýan halkara hyzmatdaşlygynyň möhüm bölegine öwrülmelidir” diýip belledi.
Türgenler — parahatçylygyň ilçileri. Özleriniň ussatlygy hem-de başarnygy bilen olar adalatly bäsleşiklerde Olimpiýa hereketiniň beýik ýörelgelerini tassyk edýärler we ýaşlara işjeň, döredijilikli durmuş ulgamyny döretmekde, beýleki halklara bolan dostlukly hem-de hoşniýetli gatnaşyklary berkitmekde nusgalyk görelde görkezýärler diýip, döwlet Baştutanymyz oýunlaryň açylyş dabarasynda eden çykyşynda aýtdy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde ýokary derejede geçirilmegi ugrunda ähli zerur tagallalary göreris, türkmen topragynda guralýan bu oýunlara gatnaşyjylaryň halkymyzyň myhmansöýerligine, hoşniýetliligine has aýdyň göz ýetirmegi üçin ähli tagallalary ederis diýip, şonda milli Liderimiz belläpdi.
Bu sözler doly derejede durmuşa geçirildi. Paýtagtymyz giň möçberli sport baýramçylygynyň merkezine öwrüldi. Bu günki dabara sport baýramçylygynyň jemlemesi bolman, eýsem, onuň netijeleri arkaly özara gatnaşyklaryň täze ugurlaryny açýan giň möçberli çäre hem bolup durýar.
... Stadionyň meýdançasynda Aziadanyň milli ýygyndy toparlarynyň dabaraly ýörişi başlanýar. Mälim bolşy ýaly bu oýunlar Aziýa we Okeaniýa ýurtlarynyň 64-siniň hem-de Aziýa oýunlaryna ilkinji gezek gatnaşýan bosgunlaryň wekilleriniň 6 müňe golaýyny jemledi. Ženewada Türkmenistanyň teklibi esasynda Adam hukuklary baradaky geňeşiň ýakynda geçen maslahatynda “Parahatçylygy we adam hukuklaryny berkitmekde Bosgunlaryň olimpiýa toparlarynyň goşýan uly goşandyny höweslendirmek hakynda” Jarnamanyň kabul edilmegi “Aşgabat 2017” oýunlarynyň ýene bir üstünlikli tarapydyr.
On bir günüň dowamynda ähli türgenler medallar ugrunda çekeleşikli bäsleşikleri alyp bardylar. Ýöne sport hereketiniň bäsleşikli häsiýete eýe bolmagyna garamazdan, ýaryşlar örän gyzykly pursatlara, janköýerler üçin ýatdan çykmajak wakalara baý boldy. Ol açyk we ynanyşmak gatnaşyklaryna, dostluga, özara düşünişmäge bolan gyzyklanmalary has aýdyňlygy bilen äşgär etdi.
Ilkinji günlerden başlap, Türkmenistanyň türgenleri öňdeligi sakladylar we medallaryň sanawy boýunça birinji orny eýelediler. Şunda, türkmen türgenleriniň gazanan medallarynyň umumy sany 245-e ýetdi. Olaryň 89-sy altyn, 70-si kümüş we 86-sy bürünç medallardyr.
Dabarany alypbaryjy stadiona hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň prezidenti şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabahyň gelendigini yglan edýär.
Bu ýere ýygnananlar milli Liderimizi we AOG-nyň ýolbaşçysyny mähirli mübärekleýärler.
AOG-nyň ýolbaşçysyna söz berilýär.
Ine, “Aşgabat 2017” oýunlary tamamlandy, emma biz bu ýerde geçiren ajaýyp wagtymyzy hiç wagt ýatdan çykarmarys diýip, şeýh Ahmad Al- Fahad Al-Sabah aýtdy. Ol türkmen paýtagtynyň gözelligi we sport desgalarynyň dünýä derejesine laýyk gelýändigi, türkmen halkynyň myhmansöýerligine haýran galýandygy barada aýtdy.
Oýunlar uly üstünliklere beslendi. Bularyň ählisi Onuň Alyhezreti, Türkmenistanyň Prezidentiniň öňdengörüjilikli syýasatynyň we ünsüniň netijesidir diýip, belent mertebeli myhman nygtady we Aşgabadyň has iri sport ýaryşlaryny guramaga ukyplydygyna ynam bildirdi.
Bu ýerde, ajaýyp şäherde biz täsin oýunlara tomaşa etdik. Iň gowy ýatlamalary özümiz bilen alyp gideris diýip, şeýh sözüni dowam etdi.
Ol türgenlere ýüzlenip, olaryň her biriniň öz ýurduna hem-de Watanynyň Baýdagyna mynasyp derejede wekilçilik edendiklerini belledi. Türgenler ýaryşlary bilen tomaşaçylarda uly täsir galdyrdylar we Aziadanyň taryhyna täze sahypany ýazdylar, sebäbi bu oýunlarda Okeaniýanyň türgenleri ilkinji gezek, şeýle hem bosgunlaryň topary çykyş etdiler. Munuň özi häzirki zaman dünýä sportuna ýene bir uly goşantdyr.
Şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah ýokary ussatlyk derejesini görkezip, köp sanly altyn medallar alan türkmen türgenlerine hoşallyk bildirip, siz öz janköýerleriňize şatlyk paýladyňyz hem-de beýleki ýurtlaryň türgenlerine myhmansöýerlik görkezdiňiz diýip aýtdy.
Şeýle hem oýunlaryň hemaýatkärlerine we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine goldaw hem-de üns üçin hoşallyk sözleri aýdyldy. Aşgabada tutuş Ýer ýüzünden köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gelip, öz täzelikleri hem-de telewizion reportažlary bilen türkmen paýtagtyny giň halkara köpçüligine ajaýyp görnüşde beýan etdiler diýip, ol aýtdy.
AOG-nyň ýolbaşçysy meýletinçilere aýratyn hoşallyk bildirdi. Siz hoşniýetliligiňiz bilen bu ýere gelen köp sanly myhmanlar üçin ýürekdeşlik ýagdaýyny döretdiňiz, Beýik Ýüpek ýoly döwründen ata-babalaryňyzdan miras galan ajaýyp myhmansöýerlik däplerini dowam etdiňiz. Şol döwürlerden bäri bolsa iki müň ýylyň geçendigini belläp, Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň Prezidenti ýurtlary we halklary birleşdirýän köpri hökmünde bu ýoluň taryhy keşbiniň Aşgabatda gaýtadan dikeldilýändigini nygtady.
“Aşgabat 2017” oýunlary siziň ýurduňyza we paýtagtyňyza täsin gezelenç hökmünde hemmeleriň ýadynda galar diýip, şeýh Ahmad Al- Fahad Al-Sabah ähli türkmenistanlylara we türkmen Liderine ýüzlendi:
“Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň öňde-soňda geçirilenleriň iň gowusy hökmünde taryha giren bu yklymlaýyn ýaryşlaryň uly üstünlige beslenmegi bilen Sizi gutlaýaryn! Şu gün oýunlar tamamlandy. Ýöne biziň dostlugymyzyň we hyzmatdaşlygymyzyň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etjekdigine ynanýaryn. Aşgabat, biz seniň bilen ýene-de görşeris. Sebäbi biz seni örän söýýäris!”.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň adyndan bu guramanyň baştutany hormatly Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa we tutuş türkmen halkyna, oýunlaryň guramaçylaryna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidentine söz berildi.
Milli Liderimiz ähli türgenleri we tälimçileri geçirilen oýunlarda görkezen üstünlikli çykyşlary bilen gutlap, olara mundan beýläk-de täze üstünlikleri hem-de uly sport ýeňişlerini arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz “Aşgabat 2017” oýunlaryny ýapyk diýip yglan etdi.
Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň marş sazy ýerine ýetirilýär. Joşgunly sazyň owazy astynda Olimpiýa stadionynda AOG-nyň Baýdagy düşürilýär we dabaraly ýagdaýda meýdançadan äkidilýär.
Dabarany alypbaryjylar bu oýunlaryň ähli günlerinde AOG-nyň Baýdagynyň belentde parlandygyny aýdyp, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Baýdagynyň dostlugyň we raýdaşlygyň esasy nyşany hökmünde hemişe parlap durmagyny arzuw edýändiklerini aýtdylar.
Ahalteke bedewiniň ägirt uly şekiliniň ýokarsyndaky çanakda on günläp ýanyp duran oýunlaryň alawuny öçürmek pursady gelip ýetdi. Wagty yzyna sanamagyň sekuntlary tiz geçýär, ony sanamaga ähli tomaşaçylar agzybirlikde goşulýarlar.
Dabara gatnaşyjylar Köpetdagyň dag gerişlerinden öwüsýän mylaýym şemaly duýdular. Türkmeniň Altyn güýzüniň ýumşak şemaly öçüp barýan alawyň hem-de sahnanyň merkezindäki ojagyň üstünde ýüzärligiň ak tüssesini ýaýradýar. Munuň özi halkymyzyň asyrlar aşyp gelýän asylly däbine görä, ýagşy dessurlara berilýän ak patadyr. Tüsse stadion boýunça ýaýraýar hem-de barha ýokaryk göterilip, asman giňişligine siňip gidýär...
Oýunlaryň alawy on günläp paýtagtymyzyň aýdyň gijelerine şugla saçdy. Ol ýagşy umyt-arzuwlaryň, hoşniýetliligiň, dostlugyň we mähriň baş nyşanydyr. Bu alaw ak mermerli Aşgabadyň dürli öwüşginleri bilen utgaşyp, türkmen halkynyň kalbynyň ýürek ýylysyny bütin dünýä ýaýratdy. Bu şeýle-de bolmaly, çünki ol türkmen topragynyň milli baýlygyny goýnunda saklaýan we ägirt uly gory bolan kän hasaplanylýan “Galkynyş” ojagynyň kuwwatyny, ýylysyny özünde jemleýär.
Gadymy Parfiýa döwletiniň paýtagty Nusaý galasynyň ýanynda badalga alan atly ýöriş 500 gün dowam etdi. Atly ýigitler ýurdumyzyň ähli welaýatlary boýunça ýol geçdiler. Olary hemme ýerde aýdym-saz, tans, sport çykyşlary bilen şatlykly garşyladylar. Mary welaýatynda aýratyn dabara guraldy, bu ýerde oýunlaryň açylmagyna laýyk on gün galanda alawy ýakmak dabarasy boldy.
Şonda milli Liderimiz dabara ak pata bermek bilen, ýagtylygyň we durmuşyň dabaralanmagynyň beýany hökmünde alawyň ähmiýetini belledi. Hakykatdan-da, gadymy döwürlerden bäri alaw tämizligiň, täzelenişiň hem-de galkynyşyň, ylhamyň, aň-paýhasyň, şeýle hem maşgala abadançylygynyň, mertebäniň we ýeňşiň alamaty hasaplanylýar.
Biz halkymyzyň asylly däplerine eýermek bilen, V Aziýa oýunlarynyň alawyny örän iri “Galkynyş” gaz ojagynda ýakmagy karar etdik, ýakyn geljekde bu ojagyň energiýa serişdeleri diňe bir biziň halkymyzyň däl-de, eýsem, beýleki ýurtlaryň halklaryna hem ýylylyk we abadançylyk getirer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Alawyň ýakylyş dabarasy hem çuňňur many-mazmuna eýe boldy. Atly ýigitleriň biri asmana tarap ýaýyndan ok atdy. Ok belende, Güne tarap okdurylyp, onuň şöhlesinden ot aldy hem-de ak öýüň üçegindäki boşlukdan ondaky ojaga ot berdi.
Şol ojakdan hem Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň alawy ýakyldy, alaw 17-nji sentýabrda paýtagtymyza, Olimpiýa stadionyna getirildi.
... Bu alaw kalplarymyzy ýylatmagy dowam etmek bilen, ýaryşa gatnaşyjylaryň ýüreklerinde ýakymly ýatlamalary, oňyn täsirleri berkider. Şeýle hem bu alaw beýik maksatlaryň berkidilýändigini, parahatçylygyň, dostlugyň we doganlygyň, agzybirligiň hem-de tutuş adamzadyň abadançylygynyň sazlaşygyny özünde jemläp, umytlaryň nurana ýolunyň hemişe dowam edýändigini alamatlandyrýar.
Ähli ýaryşlara gatnaşyjylara, milli Liderimiziň belleýşi ýaly, parahatçylygyň we dostlugyň ilçileri bolan türgenlere iň gowy arzuwlar aýdyldy.
Goý, “Aşgabat 2017” oýunlarynyň “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.” şygary tutuş dünýäde has belentden ýaňlansyn!
Stadionda jemleýji çykyşlar başlanýar.
Meýdançanyň merkezinde tümlükden ägirt uly monitor çykýar. Onuň töwereginde tüýdükçiler owazly sazlary çalýarlar. Şeýle hem meýdançada deprekçileriň hereketi başlanýar. Onuň öwüşgini Gün şöhlelerini ýatladýar. Deprekçiler hem toplumyň daşynda halka bolýarlar. Joşgunly milli sazlar häzirki zaman öwüşgininde ýaňlanýar. Meýdançanyň tutuş giňişliginde adamlaryň hatarlary emele gelýär. Toplumyň içinde bolsa syrly hereketler döräp başlaýar...
Dürli öwüşgin atýan toplumyň içinden lazer şöhleleriniň kömegi bilen bedewler emele gelýär, olar öz tizliklerini barha çaltlandyrýarlar. Stadionyň meýdançasynda bedewleriň kölegeleri geçip gidýär. Olar, göýä diýersiň, bulutlaryň astynda çapyşýan mysaly. Bedewler özleriniň ýokary tizlikleri bilen tutuş “dünýäni” aýlanmaga başlaýarlar...
Bu görnüşlerde “bedewiň aýagynyň astynda ýer aýlanýar” diýen jümle öz beýanyny tapýar.
Häzirki zaman ösen tehnologiýalary esasynda meýdança küşt tagtasyna, woleýbol ýa-da tennis meýdançasyna, ringe, ylgaw ýodasyna, tans meýdançasyna we bowuling üçin zala öwrülýär. Artistler özleriniň taýýarlan çykyşlarynyň üsti bilen “Aşgabat 2017” oýunlarynyň maksatnamasyna giren sportuň dürli görnüşlerini şekillendirýärler. Tomaşaçylar bu ýerde diňe bir bedenterbiýe hereketlerini, çydamlylygy, çeýeligi we tizligi däl, eýsem, hakyky sungat ýörelgelerini gördüler. Munuň özi adam we onuň gatnaşyklarynyň özgerýän sungatydyr.
Sazlaşykly utgaşýan reňkleriň öwüşgini kämilleşdirilen akrobatika hereketleri bilen bezelen tanslar arkaly goşulyp, sportuň kuwwatyny beýan edýär. Onuň özboluşly gurluşy bolsa belli ugry, maksada okgunlylygy we polat erki açyp görkezýär.
Welosipedçileriň çykyşlary hem tomaşaçylarda unudylmajak täsirleri galdyrdy. Bu çykyşy goýujylar örän gyzykly usuly oýlap tapdylar we sahnalaşdyrdylar, ol sazlaşykly reňkleriň, sazyň, ýagtylygyň we neon tigirjikleriniň aýlanmagynyň goşulyşmagy netijesinde emele geldi. Bu köp öwüşginli okgunly ýöriş biziň ýurdumyzda welosiped sportunyň barha meşhurlyga eýe bolýandygyny çeper beýan edýär. Köpçülikleýin welosipedli ýörişler däbe öwrüldi, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu hereketiň başyny başlady. Döwlet Baştutanymyzyň teklibi boýunça ýurdumyzda hatda “welosiped güni” ady bilen ekologiýa çäreleri hem geçirdi.
Soňra ekranda Türkmenistanyň meşhur taryhy-medeni ýadygärlikleri, özboluşly milli mirasymyz barada söhbet açýan wideoşekiller görkezildi. Şunda türkmenleriň nagyşly milli lybaslaryny, zergärleriň şaý-seplerini, bedewleri we laçynlary, türkmen tebigatyny hem-de onuň köp dürli haýwanat dünýäsini, köp öwüşginli bahar çemenzarlyklaryny we Watanymyzyň jomart topragynyň miwelerini görmek bolýar.
Ekran arkaly hekaýat kem-kemden häzirki döwre geçýär: Şekillerde ýurdumyzyň köp sanly iri täze desgalary, onuň ykdysady kuwwaty, strategiki häsiýetli pudaklaryň: obasenagat toplumynyň, dokma, nebitgaz, elektroenergetika, ulag we beýleki pudaklaryň mümkinçilikleri beýan edildi. Wideoşekilli gezelenç paýtagtymyzyň asmanda seleňleýän köşk toplumlary, bagy-bossanlyga bürenen seýilgähleri, ajaýyp giň ýollary, belent binalar we elbetde, täsin Olimpiýa şäherçesi bilen tamamlanýar. Emma Aşgabat agşamlaryna aýratyn bezemendir, şonda şäher dürli öwüsýän göwher daşlaryny ýada salýar.
Türkmenistanyň ajaýyp gazananlary barada söhbet açýan bu wideoşekil tamamlanan sport ýaryşlarynyň has aýdyň we çekeleşikli pursatlaryny beýan edýän şekiller bilen dowam etdirilýär.
Meýdançanyň merkezinde ýokardan daş-töweregi şöhlelendirýän tegelek uly göwrümli ekran peýda bolýar. Onda hem-de meýdançada tebigatyň görnüşleri — şemala ýuwaşja yranýan gök otlar, açylyp barýan güller şekillendirilýär.
Meýdana elleri uly gowaça gozaly gyzlaryň 500-si çykýar. Çykyş edýänler açylan gülüň ägirt uly keşbini emele getirýärler. Bu sahnalaşdyrylan görnüşiň dowamynda pagta jadyly görnüşde topbak bulutlara öwrülip, asmana göterilýär, şemal öwüsýär we ilkinji ýagyş damjalaryň sesi eşidilýär. Onuň damjalaryny bulutlardan düzülen ýüpüň üstünde howa gimnastikaçylary döredýär.
Bu şahyrana usulda döredilen sahnada tebigatyň hemişelik ýaşaýşy beýan edilýär. Ýaz ýagşynyň topragy janlandyryşy we täze hasyllaryň kemala gelşi görünýär. Nurana gülleriň şekilindäki gyzlar türkmen topragynyň gülleýşini alamatlandyrýan liriki tansy ýerine ýetirýärler.
Ine, bulutlar bölündi we asmana äpet howa şary galýar. Ol “Aşgabat 2017-niň” oýunlarynyň tumarynyň şekili bilen bezelipdir. Onuň sebedinde adamlar bolup, olar belentlikden mähriban topragyň özgerşine syn edýärler.
Wakalaryň soňraky barşynda Olimpiýa stadiony gök reňke beslenip, tolkunlaryň owazy eşidilýär. Tolkunyň üsti bilen bir gyz ýüzüp barýar, onuň mylaýym owazyny çägesöw kenara okdurylýan tolkunlar gaýtalaýar. 200-e golaý çykyş edýänler deň ýagdaýda tolkunlaryň sazlaşykly hereketini emele getirýärler. Stadionyň meýdançasynda windserferler peýda bolýarlar. Olaryň yşyk öwüşgini deňiz giňişligine öwrülýär. Onuň ýüzünde dynç alýanlaryň ýelkenli gämileri ýüzýär we bagtyýar adamlaryň aýdymy eşidilýär. Munuň özi biziň şypahana merjenimiz Awazadyr...
Ýene-de görnüşler üýtgeýär. Liriki sazyň owazy küşdepdiniň joşgunyna geçýär. Merkezde ýalkym saçýan silindr ýokary galanda, gadymy köklere wepalylygyň, mukaddes ojagyň nyşany bolan ak öý görnüp, gözlere röwşenlik berýär. Ol türkmenlerde myhmansöýerlik däp-dessurlary bilen baglanyşdyrylýar.
Milli nagyşlar bilen bezelen ak öýüň daşynda ýigitleriň tolgundyryjy tanslary ýaýbaňlanýar. Olaryň kölegeleri ak öýüň ganatlaryna düşýär. Ondan meýdanyň çar künjegine tarap ýiti şöhleler ýaýrap gidýär. Sahna gyzlar çykýar, joşgunly tans ýaýbaňlandyrylýar. Olaryň depginleri adamlary umumy joşguna baglanyşdyrýar. Gadymy küşdepdi tansynyň halkyň bitewiligini alamatlandyrýandygy ýöne ýerden däldir. Onda ägirt uly birleşdiriji ruh bar.
Soňra sahna örän täsirli nagyşlara baý bolan behişdi türkmen halysyna öwrülýär. Stadionyň merkezinde silindr görnüşli ekran ýene-de aşak inip gelýär. Onda Aşgabat Aziadasynyň şekili bolan Wepaly alabaýynyň şekili peýda bolýar.
Ine-de, hemişe şatlykly we hoşniýetli ýagdaýy döretmäge kömek edip, türgenleri ýeňşe ruhlandyran, tomaşaçylary şatlandyran, myhmanlary güler ýüz bilen garşylan bu myhmansöýer gahryman bilen hoşlaşyk pursady ýetip gelýär. Arkasynda oýunlara gatnaşyjy ýurtlaryň baýdaklary pasyrdaýan Alabaý, göýa, “Ýene-de duşuşýançak! Ýoluňyz ak bolsun! “Täze duşuşyklara çenli, dostlar!” diýýän ýaly, baýdajyklaryny galgadýar.
Alypbaryjy ähli ildeşlerimiziň hem-de türgenleriň adyndan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan döwletimizde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýokary derejede geçendigi üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan edýär. Milli Liderimize berk jan saglyk, uzak ömür, täze belent maksatlary durmuşa geçirmekde üstünlikler arzuw edilýär.
Şunuň bilen “Aşgabat 2017” oýunlarynyň resmi dabaraly ýapylyşy tamamlanýar. Agşam bolsa Olimpiýa stadionynda ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň estrada ýyldyzlarynyň uly konserti boldy.
Konserti “Dostluk aýdymy” atly çykyş açdy. Baýramçylyk konsertine ýurdumyzyň folklor we tans toparlary, belli çagalar aýdym-saz toparlary gatnaşdy. Bu ýerde guralan aýdym-sazly çykyşlara Özbegistan Respublikasynyň “Farhod we Şirin” topary, Russiýanyň meşhur aýdymçysy Nýuşa, Liwanyň wokal aýdymçysy Elissa, belli türkiýeli ýerine ýetiriji Mustafa Sandal, britaniýaly aýdymçy we sazanda Jon Niman hem gatnaşdy.
Konsertiň jemleýji bölüminde baýramçylyk dabarasyna gatnaşyjylaryň hemmesi “Aşgabat 2017-niň” senasy hökmünde kabul edilen hem-de ählihalk söýgüsine mynasyp bolan milli Liderimiziň “Öňe, diňe öňe, jan Watanym — Türkmenistan!” atly aýdymyny bilelikde ýerine ýetirdiler.
Aýdym-sazly çykyşlaryň jemleýji bölegi bolan “Jan Watanym Türkmenistan!” atly aýdymyň tamamlanmagy bilen, Aşgabadyň Olimpiýa stadionynyň ýokarsynda älemgoşar öwüşginli feýerwerkler peýda boldy. Sport baýramçylygynyň jemlenýändigini äşgär eden bu ajaýyp görnüşler paýtagtymyzyň asuda asmanynda köp öwüşginli yşyklardan özboluşly sungat eserine çalymdaş şekilleri döretdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Olimpiýa stadionyna baryp gören wagtynda Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň prezidenti şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah hem-de Okeaniýa ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň prezidenti Robin Mitçell bilen duşuşyklary geçirdi.
... “Aşgabat 2017” oýunlary taryha öwrüldi. Ol ýurdumyzyň ýylýazgysyna altyn harplar bilen girdi. Oýunlaryň Türkmenistan, tutuş Aziýa we Ýer ýüzi üçin ähmiýetine doly derejede baha beriljekdigi gürrüňsizdir.
Häzirki dünýäde emele gelen çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, Türkmenistan öz üstüne hyzmatdaşlygy gapma-garşylyga garşy goýmak, parahatçylykly gatnaşyklary dabaralandyrmak, deňeçerligi çylşyrymly ýagdaýlara garşy goýmak ýaly asylly wezipäni aldy we ony abraý bilen berjaý etdi. Şol wezipeleriň çözgüdini diňe bir gözlemek ýa-da tapmak däl, eýsem, olary halkara derejesinde utgaşdyrmak we dünýä jar etmek döwletli tutum bolup durýar.
Ýurdumyz dünýäde bolup geçýän wakalara işjeň seslenip, beýik başlangyçlary öňe sürýär. Örän jogapkärli we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde ykrar edilen Türkmenistan tutuş adamzadyň öňünde durýan möhüm wezipeleriň çözgüdine mynasyp goşant goşýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtaýar.
Ynsanperwer ulgamda, şol sanda migrasiýa babatda hyzmatdaşlyk etmek Türkmen döwletiniň Baştutanynyň daşary syýasat strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurdumyz BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň müdirligi we Migrasiýa baradaky halkara guramasy ýaly iri halkara guramalary bilen ýygjam hyzmatdaşlyk edýär. Şeýle gatnaşyklaryň netijesinde bu ulgamdaky möhüm meseleleriň iş ýüzündäki çözgüdine gönükdirilen onlarça taslamalar we maksatnamalar durmuşa geçirildi.
Ýurdumyz adam hukuklary babatda esasy konwensiýalaryň we teswirnamalaryň birnäçesine goşuldy. Mundan başga-da, Türkmenistan BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň Maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň we Migrasiýa baradaky halkara guramasynyň agzasy bolup durýar.
Milli derejesinde migrasiýa meselesiniň hukuk taýdan kadalaşdyrmagyň möhümdigi nazara alnyp, ýurdumyzda degişli kanunçylyk namalary kabul edildi. Olar migrantlaryň, bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň hukuk derejesini kesgitleýär we olaryň hukuklaryny, azatlyklaryny kepillendirýär.
Halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we milli ynsanperwerlik ýörelgelerine eýermek bilen Türkmenistanyň Hökümeti bosgunlar we raýatlygy bolmadyk adamlar üçin zerur şertler döredýär. Türkmenistanyň müňlerçe adamlara raýatlyk bermegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çakylygy boýunça Aşgabat Aziadasyna bosgunlaryň ýygyndy topary geldi. Ýaryşlaryň geçirilýän pursadynda onuň agzalary oýunlara işjeň gatnaşandyklary üçin Milli Olimpiýa Komitetiniň adyndan sylaglandylar. Munuň özi BMG-niň “Parahatçylygy we adam hukuklaryny berkitmekde Bosgunlaryň olimpiýa toparlarynyň goşýan uly goşandyny höweslendirmek hakynda” kabul eden Jarnamasyny iş ýüzünde durmuşa geçirmek ugrundaky möhüm ädimdir.
Bosgunlar toparynyň ýolbaşçysy Tegla Lorupe çykyşynda V Aziýa oýunlaryna gatnaşmaga döredilen mümkinçilik we türkmen Lideriniň başlangyjy bilen kabul edilen “Parahatçylygy we adam hukuklaryny berkitmekde Bosgunlaryň olimpiýa toparlarynyň goşýan uly goşandyny höweslendirmek hakyndaky” Jarnama üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Ýeňil atletika boýunça şöhrat gazanan, häzirki döwürde belli jemgyýetçilik işgäriniň belleýşi ýaly, Türkmen döwletiniň Baştutanynyň bu başlangyjy bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň meseleleriniň çözgüdine täze itergi berer, çünki, hormat goýmak we ýokary ynsanperwerlik ýörelgelerini özünde jemleýän sport parahatçylygyň we özara düşünişmegiň berkidilmegini üpjün edýär.
Paýtagtymyzda guralan hem-de ýokary derejede geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary şol ägirt uly goşandyň esasy nusgalarynyň biridir. Ýurdumyz dünýä giňişliginde hoşniýetli gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklaýar.
XXI asyr özüniň wezipeleri, häzirki zamanyň wehimleri bilen dünýä gurluşyny köp babatda üýtgetdi we diňe syýasaty, ykdysadyýeti däl, eýsem, medeni durmuşy, jemgyýetiň ruhy durmuşyny, etikany, filosofiýany üýtgedýän täze özgertmeleriň zerurdygy baradaky düşünjäni öňe sürdi.
“Aşgabat 2017” oýunlarynyň üstünlikleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan işlenip taýýarlanylan milli ýörelgäniň, içeri ösüşiň we daşary syýasatyň diňe bir netijesi bolmak bilen çäklenmän, eýsem, milli bähbitleriň oňyn usullarynyň hem-de ählumumy durnukly ösüşiň möhüm ugurlarynyň nusgasydyr.
Bu oýunlar hemmelere ýatdan çykmajak täsirleri, şatlyk duýgularyny eçilip, mähriban Watanymyza bolan buýsanjymyzy artdyran giň möçberli baýramçylyk çärelerine öwrüldi.


c: text/html

text:
18-nji oktýabrda 7:47 wagta çenli ýagdaýda Brent kysymly nebitiň dekabrdaky fýuçersleriniň bahasy 36 sent (0,6 göterim) ýokarlanyp, barreli 58,24 dollara deň boldy. WTI kysymly nebitiň noýabrdaky fýuçersleriniň bahasy şol wagta çenli 20 sent (0,4 göterim) gymmatlap, barreli 51,88 dollara deň boldy, diýip rus Nebitgaz habarlary agentligi habar berýär.
17-nji oktýabrda wolatil sessiýadan soň nebitiň bahalary üýtgemedi diýen ýaly. Ilkibaşda «gara altyn» Ýakyn Gündogarda dartgynlylygyň artýanlygy sebäpli gymmatlady. Soňra Yragyň Kirkuk welaýatynda nebit önümçiligini artdyrmak baradaky beýanyndan soň nebitiň bahalary aşaklap başlady.
17-nji oktýabryň söwda-geleşikleriniň netijeleri boýunça Brent kysymly nebitiň bahalary Londondaky ICE Futures biržasynda 0,06 dollar (0,1 göterim) ýokarlanyp, barreli 57,88 dollara deň boldy, diýip Finmarket belleýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Topragyň biziň durmuşymyzda eýeleýän orny köp halatlarda duýulman ýa-da görünmän galýar. Toprak gürläp bilmeýär we onuň tarapyny tutçaklar örän az. Emma topragyň biziň dymyp ýören iýmit öndürýän ýaranymyzdygy barada oýlanýanlar az-az. Topraksyz ýer ýüzündäki ýaşaýşy bir derejede saklamak mümkin däl. Birden-de topragyň bize berýän baýlyklaryny elimizden gidirsek, olary bir nesiliň ömriniň dowamynda gaýtarmak bize başartmasa gerek.
Toprak – adamzadyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň, ekologiki ulgamyň we biosferanyň esasy bir bölegidir. Toprak uly gigiýeniki ähmiýete eýe bolup, ilatymyzyň saglyk ýagdaýyna hem giň täsirini ýetirýär. Toprak tebigatdaky ähli maddalaryň aýlanşygynyň esasy bölegidir. Ol ägirt uly tebigy laboratoriýa bolup, onda organiki maddalaryň emele gelmegi, köpelmegi, bakteriýalaryň, wiruslaryň we gurçuklaryň emele gelip dargama hadysalary bolup geçýär. Daşky gurşawa we ösümlikleriň ösmegine topragyň ýetirýän täsiri çäksizdir.
Toprak adamzadyň, haýwanat dünýäsiniň, ösümlikleriň, gök önümleriň we arassa suwuň himiki düzümini saklaýan Ýer şarynyň biosferasynyň bir elementy bolup durýar. Ol endemiki keselleriň öňüni almakda we döremeginde esasy orny eýeleýär. Köpsanly ýokanç keselleriň ýokuşma faktory höküminde hyzmat edýär. Toprak atmosfera howasynyň, ýerasty we ýerüsti suwlaryň himiki we biologiki hapalanmagynyň çeşmesidir. Onuň içinde suwuk we gaty galyndylaryň zyýansyzlandyrylmagy we öz-özüni tebigy ýol bilen arassalamak ýaly hadysalar bolup geçýär.
Şeýlelik-de, toprak köp halatda adamzadyň arassaçylyk şertlerini, edaralaryň arassaçylyk düzgünlerini, iýmit önümleriniň howpsuzlygyny we iň esasy mesele bolan – ilatyň saglygyny alamatlandyrýar.
Toprak we adam saglygy
Toprak daşky gurşawyň düzüjisi höküminde adamyň saglygyny saklamakda uly orny eýeleýär. Şonuň üçin topragyň önümçilik we durmuş galyndylary, oba hojalygynda ulanylýan himiki serişdeleri (pestisidler), awtoulaglaryň bölüp çykarýan himiki maddalary bilen hapalanmagy ençeme keselleriň döremeginiň sebäbi bolýar. Meselem, agyr senagatyň önümçiliginden galýan agyr demirleriň duzlary, maşyn gurluşygyndan galýan sianidler we myşýagyň birleşmeleri toprakda ýygnanyp, ösümliklere düşýär, haýwanlaryň we adamyň bedeninde ýygnanýar. Topragyň nebit we nebit önümleri bilen hapalanmagyny bolsa aýratyn belläp geçmelidir. Nebit önümleriniň suwa ýa-da topraga dökülmesi howply zäherli maddalaryň çökmegine getirip, topragyň tehnogen hapalanmalaryna degişli edilýändir. Suwda we toprakda ýoduň ýetmezçiligi galkan şekilli mäziň keseliniň döremegine getirýär.
Toprakda ýaşaýan ýokançlyklaryň köpüsi janly-jandarlara zeper ýetirmeýärler. Şulardan başga-da, toprakda hemişe ýa-da wagtlaýyn ýaşaýan kesel dörediji, ýokanç keselleriň döremegine sebäpkär bolýan ýokançlyklar hem ýaşaýar. Olar öz daşky gatlagynda gabyk emele (sista) getirip, şol gabyk olary daşky gurşawyň ýaramaz täsirlerinden goraýar (temperaturanyň aşa ýokary galmaklygy, guraklyk, basyşyň ýokarlanmagy, iýmit maddalaryň bolmazlygy) we ýokançlyklaryň berkligini we çydamlylygyny üpjün edýär.
Gabyk emele getirýän bakteriýalar barada soňky ýyllarda ýeterlik maglumatlar öwrenildi. Olaryň ençeme ýyllaryň dowamynda toprakda gabykly ýaşamaga we onuň içinde köpelmäge hem ukyplydygy anyklanyldy.
Toprakda ýaşaýan kesel dörediji bakteriýalar sarybaş, gazly gangrena, bürme we botulizm ýaly howply ýokanç keselleri emele getirýär. Adam gurluşyk işlerini ýerine ýetirende, topragy arassalan we işlän wagty ýa-da hasyl ýygnan wagty keseliň ýokuşmagy bolup biler.
Türkmen topragynyň ýagdaýy
Türkmenistanda topragyň şorlamagy we çölleşmegi, şeýle-de biologik dürlüligiň kemelmegi – ekologiýa ugrundan uly howp salýar we Türkmenistan üçin iň ýiti meseleleriň biri bolup durýar. Türkmenistanda suw resurslarynyň dolandyrylmagy esasy kynçylyklaryň biri bolup durýar. Ýurtda suwuň 90%-den gowragy suwaryş üçin ulanylýar, bu suwuň düzümi mineral maddalaryň derejesi boýunça kada laýyk gelmeýär. Şeýle-de, suwaryş üçin köne usullaryň ulanylmagy netijesinde gaty köp suw sarp edilýär, bu bolsa topragyň batgalyga öwrülmegine getirýär. Topragyň arryklamagy we çakdanaşa köp ulanylmagy Türkmenistanyň gymmatly ekosistemasy we biologik dürlüligi üçin esasy howplaryň biri bolup durýar.
Topraga geregini ber – haýryny gör!
Bu günki gün topragyň nädogry we geleňsiz ulanylmagy onuň himiki maddalar bilen hapalanmagyna, batgalaşmagyna, çölleşmegine, dargamagyna, şorlaşmagyna getirýär. Onuň bolsa ösýän ösümlikleriň düzüminiň üýtgemegine, onuň sanynyň azalmagyna, hasyllylygyň peselmegine getirip biljegi ikuçsyzdyr. Alymlaryň aýtmagyna görä, her ýyl hasylly topragyň 6 mln. gektardan gowragy çölleşmä sezewar bolýar. Soňky 100 ýylyň dowamynda bolsa oba hojalygyna degişli umumy ýerleriň 27%-i dargama hadysasyny başdan geçirdi.
Ýerasty suwlaryň derejesini peseltmek üçin guradyjy çäreleri geçirme, ösümlikleriň kökleri we olaryň görnüşlerini gezekleşdirip ekme, tokaý zolagyny döretme, ekrançylygy meýilleşdirme, zyýanly mör-möjekleriň garşysyna biologiki usullary peýdalanmak, topragy dikeltme çäreleriniň geçirilmeginiň topragy goramagyň esasy çäreleri bolup durýandygyny elbetde, biziň hemmämiz bilýändiris. Topragyň hapalanmagyna garşy esasy geçirilmeli çäreleriň biri hem – önümçilik galyndylaryny täzeden işleýän senagaty döretmek hem-de galyndysyz önümçiligi gurnamakdyr.
Alymlar topragyň 1 sm. çuňlukdaky hasyl beriji gatlagynyň dikeldilmegi üçin 100 ýylylň gerek bolýandygyny belleýärler.
Diňe ene topraga ünsli garap we ony dogry ulanyp, bu gymmatly tebigatyň baýlygyny geljekki nesillerimiz üçin hem saklap biljekdigimizi ýadymyzda saklamalydyrys.
Makalada beýan edilýän pikirler, garaýyşlar hem-de teklipler awtoryň özüne degişli bolup, olar Saglyk.info saýtynyň garaýyşlary höküminde kabul edilmeli däldir.
Awtor: Emir Aliýew
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
2017-nji ýylyň 28-nji dekabrynda Hytaý Halk Respublikasynyň Hunan welaýatynyň dolandyryş merkezi Çanşa şäherinden Gazagystanyň we Türkmenistanyň üsti bilen Tährana çenli nobatdaky synag ýük otlusynyň goýberilişi boldy. Bu ýük otlusynyň ugry Hytaý demir ýol torunyň ulgamlarynyň, hususan-da Horgos serhetýaka geçelgesiniň, Altyn koý-Bolaşak (Gazagystan) demir ýollarynyň ugry, Türkmenistanyň Serhetýaka, Akýaýla demir ýol …Dowamy »
Söwda Pudagynyň Ösüşi-Bazar Ykdysadyýetiniň Ösüşiniň Baş Şerti
Söwdany we telekeçiligi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýar. Bu pudaklarda amala aşyrylýan oňyn özgertmeler ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň netijelerini aýan edýär we bazar gatnaşyklaryny seljermäge, ilatyň durmuş derejesiniň we onuň abadançylygynyň ýokarlanmagyna mümkinçilik berýär. Söwda — milli ykdysadyýetimiziň býujete …Dowamy »
Kosmos Tehnologiýalary-Türkmenistanyň Ösüşiniň Ileri Tutulýan Ugry
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oktýabr aýynda geçiren Ýaşulularyň maslahatynda eden çykyşynda ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň dürli pudaklarynda öňdebaryjy kosmos tehnologiýalaryny peýdalanmagy has-da giňeltmegi ýakyn döwür üçin esasy wezipeleriň hatarynda kesgitledi. Döwlet Baştutanymyzyň çözgüdi boýunça 2018—2024-nji ýyllarda ýurdumyzyň kosmos ulgamyny ösdürmäge hem-de onuň işini kämilleşdirmäge 1 milliard 300 million manat möçberinde …Dowamy »
Jemi Içerki Önümiň Ösüş Depgini Şu Ýylyň 11 Aýynda 6.5 Göterime Deň Boldy
2017-nji ýylyň 11 aýynda Türkmenistanyň JIÖ-niň ösüş depgini 6,5 göterime deň boldy, şol sanda bu görkeziji senagat toplumynda 5,8 göterim, gurluşykda – 1,4 göterim, ulag-aragatnaşyk ulgamynda-10,9 göterim, söwdada-9,6 göterim, oba hojalygynda-5,1 göterim, hyzmatlar ulgamynda-8,9 göterim ýokarlandy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, önüm öndürilişiniň ösüşi 6,4 göterime ýetdi. On bir …Dowamy »
TDHÇB-nyň Söwdalarynda Nebitiň we Pagtanyň Gaýtadan Işlenilen Önümleri Uly Orun Tutdy
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 158-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýanyň, Germaniýanyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Owganystanyň we Latwiýanyň işewürleri Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awiasiýa kerosinini, awtomobil benzinini, suwuklandyrylan gaz we az kükürtli ýakylýan mazudy, şeýle hem Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda …Dowamy »
Türkmenistanda Ýeri Uzak Aralykdan Barlamak Üçin Emeli Hemra Uçurmak Göz Öňünde Tutulýar
Şu ýylyň oktýabrynda geçirilen Ýaşulylar Geňeşinde kabul edilen 2018-2024-nji ýyllara Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda ýurdumyzyň kosmos ulgamyny ösdürmäge we onuň işini kämilleşdirmäge 1 milliard 300 million manat serişde gönükdiriler. Bu serişdelere uzak aralykdan Ýeri barlamaga niýetlenen ýene bir emeli hemrany döretmek we kosmos orbitasyna çykarmak göz öňünde tutulýar. …Dowamy »
Türkmenistan Raýat Awiasiýasynyň Logistiki Kuwwatyny Ýokarlandyrýar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 1-njy dekabrda bolan Ministrler Kabinetiniň mejlisinde yklymyň magistral ýollarynyň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistanyň çäk ýagdaýynyň atrykmaçlygynyň ýurdumyza Ýewraziýa gatnaşyklaryny üpjün etmek üçin milli ulag serişdelerimizi amatly peýdalanmaga mümkinçilik berýänligini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ähli ulag ulgamlarynyň okgunly döwrebaplaşdyrylmagynyň zerurdygyna hem-de iň oňat dünýä ölçegleriniň …Dowamy »
Uçarlara Merkezleşdirlen Ýangyç Guýmak Ulgamy Gowy Girdeji Berdi
Aşgabadyň Halkara aeroportynda uçarlara aýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy üstünlikli işledilýär. Onuň artykmaçlygy- ýag-çalgy serişdeleriniň ammarynyň rezerwuarlaryndan stasionar sorujy beketleri bilen gönüden-göni uçarlaryň bakyna ýangyjy üznüksiz guýup bilýänligindedir, munuň özi birbada hyzmat edilýän howa gämileriniň sanyny artdyrmaga we ýangyç guýmaklygyň wagtyny azaltmaga mümkinçilik berýär. Halkara aeroportynda uçarlara aýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy …Dowamy »
Nebit, Dokma Önümleri, Pagta Süýümi we Bugdaý Birža Söwdalarynyň Esasy Önümleri Boldy
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 52-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Täjigistandan we Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, gidro usulda arassalanan dizel ýangyjyny, ýangyç mazudyny satyn aldylar. Mundan başga-da, Russiýadan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Kiprden, Gruziýadan, Pakistandan, Owganystandan we …Dowamy »
Bilelikdäki Türkmen-Owgan Söwda Öýi Döredildi
Türkmenistan biziň günortadaky goňşymyz – Owganystanda parahatçylygyň we durnuklylygyň kemala gelmegine hemmetaraplaýyn ýardam berýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda diňe syýasy – diplomatik, söwda – ykdysady hem-de ynsanperwerlik usullarynyň herekete girizilmeginiň zerurdygyny belleýär. Bu meseleleriň çözgüdini tapmak boýunça çärelere Aşgabatda geçiriljek Owganystan boýunça Sebit ykdysady hyzmatdaşlygynyň 7-nji maslahatynda garalar. …Dowamy »


text:
Türkmenistanyň futbol ýygyndysy 10 ýyldan gowrak wagtdan soň FIFA-nyň sanawynda iň gowy derejesine çykdy
Ýakynda FIFA-nyň fewral aýy boýunça milli ýygyndylaryň arasyndaky reýting sanawy köpçülige ýaýradyldy. Türkmneistanyň futbol ýygyndysy täze sanawdaky ýanwar aýyndaky ornuny ýene 3 basgançak ýokarlandyryp, 114-nji basgançaga çykdy. Bu bolsa soňky 10 ýyldan gowrak wagtyň içinde milli ýygyndymyzyň görkezen iň ýokary netijesidir. 2005-nji ýylyň noýabr aýyndaky sanawda ýygyndy toparymyz 112-nji orundady. Dekabrda bolsa 166-njy orna düşen futbol ýygyndymyz şondan soňky ýyllarda 115-nji orundan ýokary galyp bilmedi. Türkmen futbolçylarynyň geçen ýyldaky üstünlikli çykyşlaryndan soň, FIFA-nyň reýtingindäki ornumyz her aý ýokary galyp, häzir 114-nji orna çenli çykyldy.
Futbol ýygyndymyzyň öňünde 2016-njy ýylda hem jogapkärli duşuşyklaryň birnäçesi bar. Olaryň ilkinjisi bolsa mart aýynda Hindistanyň milli ýygyndysy bilen bolar. Şondan soňra futbol ýygyndymyz sentýabr aýynda Aziýa çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyrynyň duşuşyklaryny geçirip başlar.
Biz sizi FIFA-nyň fewral aýyndaky reýting sanawynda ilkinji 20 orny eýelän milli ýygyndy bilen hem tanyşdyrýarys:
1.Belgiýa-1494 utuk
2.Argentina-1455 utuk
3.Ispaniýa-1370 utuk
4.Germaniýa-1347 utuk
5.Çili-1293 utuk
6.Braziliýa-1251 utuk
7.Portugaliýa-1219 utuk
8.Kolumbiýa-1211 utuk
9.Angliýa-1106 utuk
10.Awstriýa-1091 utuk
11.Urugwaý-1074 utuk
12.Şweýsariýa-1050 utuk
13.Ekwador-1040 utuk
14.Gollandiýa-994 utuk
15.Italiýa-991 utuk
16.Rumyniýa-987 utuk
17.Uels-974 utuk
18.Horwatiýa-958 utuk
19.Wengriýa-945 utuk
20.Türkiýe-933 utuk


text:
Yragyň, Gazagystanyň we Azerbaýjanyň Gazy eksport ediji döwletleriň forumynyň doly hukukly agzalary bolmaklyga oňat mümkinçilikleri bar. Bu barada forumyň Baş sekretary Ýuriý Sentýurin belleýär.
Onuň belleýşi ýaly, ol gözegçi bolup durýan şol ýurtlar bilen iş geçirmekligi meýilleşdirýär: «Olarayň gurama gatnaşyk derejesini ýokarlandyrmaga ynanadyrmagy umyt edýärin».
Ýuriý Sentýuriniň düşündirişi ýaly, tebigy gazyň dünýä bazarynda iberijiler blen sarp edijileriň düzümi, şol sanda tebigy gaz bazaryna satyjy hökmünde täze ýurtlaryň ençemesine girmäge mümkinçilik berýän STG-ni ösdürmegiň hasabyna soňky ýyllarda düýpli üýtgedi.
«Meniň pikirimçe, Afrika, şeýle hem Günorta-Gündogar we Merkezi Aziýa sebitleri GEÝF-niň hereket ediş geografiýasyny giňeltmekde uly gyzyklanma döredip biler. Elbetde, bu her bir ýurt bilen düýpli iş alyp barmaklygy talap edýär we häzir anyk alnan dalaşgärleriň sanawy barada gürrüň etmek bolmaz. Ýöne belläp geçsek, Angola, Indoneziýa, Türkmenistan, Özbegistan we Malaýziýa ýaly ýurtlar göz öňüne gelýär. Mümkin bolan agzalary gözlemekde möhüm şert hökmünde olaryň gazy netto-eksport ediji statusy bolmalydyr. Bu status forumyň ýiti meseleleri ylalaşykly çözmek mümkinçiligini saklamaga ýardam eder» diýip onuň aýdanlaryny Trend getirýär.
Forumyň düzümine 12 sany gazy eksport ediji döwletler girýär — Alžir, Boliwiýa, Müsür, Ekwatorial Gwineýa, Eýran, Liwiýa, Katar, Russiýa, Trinidad we Tobago, Wenesuela we BAE, şeýle hem 7 sany synçy-döwlet — Azerbaýjan, Gazagystan, Niderlandlar, Norwegiýa, Yrak, Oman we Peru.
GEÝF 1001-nji çylda Tähranda esaslandyryldy we 2008-nji ýylyň 23-nji dekabrynda Moskwada ýuridik taýdan döredildi. Şonda agza döwletleriň energetika ministrleri forumyň düzgünnamasyny kabul etdiler we döwletara ylalaşyga gol çekdiler. GEÝF-niň agza döwletleriniň paýyna dünýäde çykarylýan gazyň 42 göterimi we dünýäniň ätiýaçlyklarynyň 70 göterimi düşýär.


text:
Käbir tagamly iýmitler çagalaryň işjeň ýaşaýyş durmuşlary üçin zerur bolan ähli zadyň öwezini dolmaga kömek edýär. “Howstuffworks.com” saýtynda ýerleşdirilen habara görä, çagalaryň iýmitlenmeginde ähmiýeti uly bolan 10 iýmit:
1. Süýji ýeralmasy: Esasy iýmit çeşmeleriniň biri bolan süýji ýeralmasynyň tagamy juda ajaýyp. Bu sagdyn hem lezzetli gök önüm C, A witaminlerine, kalsiý, kaliý we demire baýdyr. Dünýäniň iň köp ulanylýan iýmitleriniň biri bolan süýji ýeralmasy süýji keselliler üçin hem juda peýdalydyr. Sebäbi ol gandaky süýjiniň deňagramlylygyny saklamaga kömek edýär.
2. Galla önümleri: Çörekde, kakadylan çöreklerde we süleli ertirliklerde orun alýan ähli galla önümleri çagalaryň juda halaýan iýmitidir. Bu azyk önümleri sinke, demire we B witaminine juda baýdyr. Mundan başga hem D witaminidir kalsiý bilen-de baýlaşdyrylandyr. Ýürek keselleriniň öňüni almak üçin çagalaryňyza häzirden tutuşlygyna galla önümlerinden taýýarlanan iýmitleri iýdirip başlaň. 3. Peýnir: Peýnir çagalar üçin aňrybaş iýmitleriň biridir. Sebäbi çagalar peýniri juda halaýar. Kalsiý, protein we B12 witaminine baý bolan peýnir süňküň ösüşinde juda ähmiýetli mineral bolan fosfory hem özünde jemleýär. Mundan başga hem geçirilen barlaglar nahar iýeniňden soňra peýnir iýmegiň dişiň çüýremeginiň öňüni alýandygyny ýüze çykardy. 4. Gatyk: Peýnir ýaly gatygy hem çagalaryňyza uly höwes bilen iýdirip bilersiňiz. Gatyk kalsiý, protein, B witaminini, sink we fosfory öz düzüminde jemleýär. Gatyklaryň ähli görnüşine täze miweleri goşup, has köp iýmit taýýarlap bilersiňiz. Ýagy az bolan gatyga şokolatly çipsileri ýa-da süle garyp çagalaryňyza hödürlemegi ýatdan çykarmaň! Gatygy miwe şerbeti bilen garyp, doňduryjyda doňduryp buzgaýmak taýýarlasaňyz çagalaryňyz hezil edip iýer. 5. Orkinos balygy: Gaplanan orkinos balygy bilen çagalaryňyzyň protein, B witaminlerine we sinke bolan mätäçligini aradan aýryp bilersiňiz. Omega 3 ýag kislotalaryny özünde jemleýän bu balyk beýniniň ösmegine ýardam edýär we ýüregi goraýar. Orkinos balygynyň düzüminde simabyň köpdügi sebäpli ony kän iýmeli dälsiňiz. Çagalaryňyza orkinos balygyny buterbrot ýa-da işdäaçar bilen bilelikde iýdirip bilersiňiz. 6. Ýabany mersin: Ýetginjeklerdir çagalar üçin ýabany mersin bedeni iň iýmitlendiriji azyklaryň biridir. Kaliý, C witamini ýaly ençeme maddalary özünde jemleýän ýabany mersin her bir çaganyň iýmitlenmeginde terligine iýilmesi zerur bolan zatlaryň biridir. Tagamynyň süýjüdigi üçin çagalaryy söýüp iýýän bu miwesini gatyga ýa-da sülä garyp çagalaryňyza iýdirip bilersiňiz. 7. Süýt: Kalsidir fosfor süňküň sagdyn ösmegi üçin zerur bolan iki mineraldyr. Süýt protein, A witamini we magniý şeýle hem süňkleriňiz üçin peýdaly bolan beýleki minerallary özünde jemleýär. Ýagly süýt 2 ýaşyna çenli bolan çagalar üçin peýdalydyr, emma çaga 2 ýaşanyndan soňra süýtdäki ýagyň derejesini azaltmalydyr. 8. Ýumurtga: Düzüminde protein bardygy üçin aňrybaş iýmitleriň biri bolan ýumurtga juda peýdalydyr. Ýumurtga proteinden başga-da çagalar üçin zerur bolan witaminlerden we minerallardan doludyr. Mundan başga hem A, D, E we B toparyna girýän witaminleri agramly derejede özünde jemleýän ýumurtga beýniniň ýerine ýetirýän işleriniň amala aşyrylmagynda uly rol oýnaýar.9. Sygyr eti: Düzüminde protein, B witaminini, sink hem demir saklaýan sygyr etinde-de ýumurtgadaky ýaly beýniniň ösüşini üpjün edýän maddalar bar. Ýagdyr holesteriniň bardygy üçin ýetginjeklere aşa köp iýmezlik maslahat berilýän sygyr eti kiçi ýaşly çagalaryň beýnidir beden ösüşi üçin has peýdalydyr. Iýmitiň deňagramlylygyny saklamak üçin eti çagalara gök önümler bilen bilelikde iýdirmek has peýdalydyr.
Filed under: Çagalar, Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
IKAO
IKAO munuň ozi dünyaäniň birnäçe yurduny özünde birleşdirýän, BMG-nyň howandarlygyndaky halkara gurama. Onuň esasy maksady bütin adam zadyň bähbidi üçin howa ulaglarynyň howpsuz, wagtly-wagtynda netijeli uçmagyna yardam bermekden ybaratdyr. Bu gurama gecen ur$uñ aldym-berdimli döwründe döräpdi. Uru$dan son jemgyyetcilik halkara guramasyna öwrüldi. BMG-nin yöriteleşen merkezi hökmünde Halkara Rayat Awiasiyasy guramasynyn (IKAO) wezipesi, hukugy, alyp baryan işinin ähmiýeti barha artyar. Sebäbi, häzirki wagtda müňlerçe aeroport we howa giňişliginde műňlerçe uçar hereket edyär.


text:
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi adamzadyň medeni ösüşiniň belent ruhy we ahlak gymmatlyklaryny özünde jemleýän Gurban baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Mukaddes Gurban baýramynda berjek sadakalaryňyz, dünýäde parahatçylyk, dost-doganlyk syýasatyny alyp barýan Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi, Ýer ýüzündäki at-abraýynyň we şan-şöhratynyň has-da belende galmagy üçin etjek ýagşy doga-dilegleriňiz kabul bolsun!
Mübärek Gurban baýramynyň däp-dessurlarynyň binýady ynsanperwerlikden ybaratdyr. Bu gadymy baýram türkmen halkynyň milli däplerini, beýik ýörelgelerini, haýyr-sahawatlylygyny, ýokary ruhy-ahlak, pähim-paýhas gymmatlyklaryny giňden dabaralandyrýar. Parahatçylygy we hoşniýetliligi rowaçlandyrýar, şol bir wagtyň özünde-de asylly maksatlara — halklaryň dost-doganlyk gatnaşyklaryna alyp barýar. Köpasyrlyk taryhymyzda milli medeniýetimize, asylly däp-dessurlarymyza, paýhasly durmuş kadalarymyza esaslanýan Gurban baýramy ýurdumyzda egsilmez joşgun we buýsanç duýgularyny döredýär. Milli däplerimize eýerip, eziz halkymyz, aýratyn-da, ýaşlar ir säher bilen toý lybaslaryna beslenip, bu baýramy ruhubelent garşy alýarlar. Toý saçaklary giňden ýazylyp, dürli nygmatlar bilen bezelýär. Agzybir halkymyz, goňşular we kowum-garyndaşlar bereketli saçagyň başyna jemlenip, ýagşy doga-dilegler edýärler.
Merdana halkymyzyň ruhy dünýäsiniň, milli medeniýetimiziň kämilleşmeginde, şahsyýetiň we jemgyýetiň hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösüşiniň üpjün edilmeginde Gurban baýramynyň orny örän uludyr. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe adamzadyň belent däplerini, ahlak kadalaryny, ynsanperwerligi dabaralandyrýan hem-de mähriban halkymyzyň myhmansöýerligini, milliligini özünde jemleýän mukaddes Gurban baýramy ählihalk baýramy hökmünde döwlet derejesinde giňden bellenýär. Gurbanlyk günlerinde adamlarda birek-birege bolan mähir-muhabbeti, söýgini, ýagşy gylyk-häsiýetleri terbiýeleýän, arassa ahlaklylyk we päk wyždanlylyk ýaly ajaýyp däp-dessurlarymyzy, abadan we bagtyýar durmuşymyzy şöhlelendirýän baý mazmunly, köp öwüşginli dabaralar eziz Diýarymyzyň ähli şäherdir obalarynda geçirilýär. Munuň özi galkynýan we ösýän medeniýetimiziň, öz akabasyny müňýyllyklardan alyp gaýdýan milli gymmatlyklarymyzyň, däp-dessurlarymyzyň, toý-dabaralarymyzyň jemgyýetimizi has-da jebisleşdirýändigini, beýik işlere hem-de ösüşlere galkyndyrýandygyny görkezýär.
Eziz watandaşlar!
Milli däpler nesilleriň hem-de döwürleriň arasyndaky üznüksizligi üpjün edýär. Ynsanperwerlik, agzybirlik, haýyr-sahawatlylyk, ak ýüreklilik, lebzi halallyk, zähmetsöýerlik, belent ahlaklylyk, ýaşuly nesle sarpa goýmak, ruhy we ahlak arassalygy uzak döwürleriň dowamynda baý medeniýeti bilen tanalyp gelýän halkymyzyň dünýägaraýşyna, ahlak kadalaryna düýpli ornaşan, nesilden-nesle geçip gelýän özboluşly, täsin hem-de gaýtalanmajak milli durmuş ýörelgeleridir. Bu asylly däpler milletimiziň agzybirliginiň, bitewüliginiň, pähim-paýhaslylygynyň kepili bolup hyzmat edýär.
Watansöýüjiligi, paýhaslylygy bilen halallyga, päklige, dogruçyllyga aýratyn orun berýän merdana halkymyzyň dürli medeniýetleriň we sungatlaryň özara baýlaşmagynda, kämilleşmeginde hem hyzmaty uludyr. Türkmen halkynyň şöhratly taryhy, özboluşly medeniýeti we milli gymmatlyklary, beýik akyldarlarymyzyň sabyrlylyk, ýagşylyk etmek, dogruçyllyk hakyndaky parasatly wesýetleri, watansöýüjilik, ynsanperwerlik, ahlak arassalygy hakyndaky kämil ündewleri milli medeniýetimiziň möhüm bölegidir, halklary we milletleri birek-birege baglanyşdyrýan hem-de ýakynlaşdyrýan buýsanjymyzdyr.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi ynsanperwerligi, hoşniýetliligi hem-de ruhy päkligi dabaralandyrýan Gurban baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, uzak ömür, maşgalaňyzda abadançylyk, egsilmez bagt, berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Goý, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň kuwwaty, şan-şöhraty abadan we bagtyýar döwlet hökmünde has-da belende göterilsin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Köňlüm ýabany sen,
Tutdurman erke.
Uçar sen, gonar sen,
Durman bir örke.
Däli sen, telbe sen, jylawsyz köňlüm.
Boýun bolman, emre
Mesgen tutman kükregim,
Hyýalym nirede sen, nirede.
B. Nuryýew bu goşgusyny ýazmagy bilen köňül joşguny, hyýallar we arzuwlar hakda söz açmak isleýär. Ynsan kalbyndan sogrup bolmajak oýlanmalar, tolgunmalar, onuň ruhy durkuny taraşlaýar, kämilleşdirýär. B. Nuryýew eserlerinde hem hakykaty, hyýaly pikirleri, ýa bolmasa edil ertekilerdäki ýaly arzuwlaryny kendiriň ýüzüne geçirýär.
Agaç torbam bilen, gelýärdim ýöräp,
Garşymda derwiş dur, ol maňa garap,
Diýdi ol garap hem çalaja ýöräp
“Eý nakgaş, nä günde sen, nä hyýalda, nä ýolda
Menden tapawudyň ýokdur seniňde”.
Diýip ýolun dowam etdirdi derwiş.
Sowal bilen goýup, meniň bir özüm
Gitdi derwiş hak ýoluny yzarlaýyp
Men hem galdym agaç torbam gujaklap
Derwişiň giden ýoluna garap.
Suratkeş has çuň pikirlere ýugrulmagy bilen, edil derwişler ýaly öz ýoluňy özüň tapmaly, öz ýüküňi özüň çekmelidigini aýtmak isleýär. B.Nuryýew “Ruhy peslik etmeli däl, her hal bolsa-da tijenmeli, öz ynamyňa daýanyp öňe gitmeli” diýen pikirleri öňe sürýär.
Adamzadyň ruhy baýlygyny öwrenýän estetika ylmy birnäçe şahalara bölünýär. Döredijileriň zehini hem köp ugurlar boýunça özgerýär we kämilleşýär. Adam tenindäki duýuş jisimleri aýdym-sazyň owazlaryny, seslerini, hereketleriň we reňkleriň owadanlygyny kabul edip, beýniň pikirleniş ukybyny, ýüregiň duýgy çeşmesini joşdurýar. Bagşy-sazandalar sesiň hem sazyň utgaşmagynda, suratkeşler bolsa şekilleriň hem dürli reňkleriň sazlaşygynda bizi gurşap alýan dünýäniň gözelligini şöhlelendirýärler.
Halypa ussatlaryň biri B. Nuryýew 1967-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynyň Murgap oba geňeşliginde daýhan maşgalada dünýä inýär. Onuň kakasy Öwez Nury ogly daýhançylyk bilen meşgullanypdyr. Suratkeşiň ejesi Ogulbossan Oram gyzy öý-hojalykçy bolup, babasy Oram aga seýisçilik bilen meşgullanypdyr. B. Nuryýewiň ejesi Ogulbossan gelneje häzirki güne çenli keçe basyp, owadan gülli keçeleri öndürýär. Keçelere elbetde, milli reňkler salynýar. Baýram Nuryýew hem ejesiniň öndürýän owadan gülli keçelerini synlamagy bilen sungatyň ýoluna düşmegine sebäp bolupdyr. Şondan soň suratkeşiň özboluşly döredijilik ýoly ýüze çykyp başlady. Bular uly maşgala, dört ogul Şadurdy, Tirkişdurdy, Baýramdurdy, Kaýysdurdy we dört gyz doganlary Nurgözel, Owadan, Kümüş, Altyn bolup, kiçi gyz jigisi Altyn 2004-2010-njy ýyllarda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň grafika bölüminiň uçurymy bolýar. B. Nuryýewiň döredijilik ýoly çagalykdan öz pikirlerini dürli şekiljikleriň üsti bilen kagyza geçirmekden başlanýar. Soňra ol 1983 – 1989-njy ýyllarda Mary welaýatynyň Baýram-Aly şäheriniň tehniki-hünärmen mekdebini okaýar. 1990-njy ýylda Aşgabatdaky Türkmen döwlet ýörite çeperçilik mekdebiniň “Nakgaşçylyk” bölümine okuwa girýär. Oňa Rahym Işangulyýew halypalyk edýär. B. Nuryýew günde okuwdan soň, her agşam ýaltanman Türkmenistanyň halk suratkeşi, heýkeltaraş Saragt Babaýewiň ussahanasyna gatnardy. Ol erjellik bilen gara galam bilen surat çekmek usullary ele almagy başarýar. Gysga wagtyň dowamynda B. Nuryýew multiplikator Meret Saparow bilen bilelikde multfilmleriň üstünde işläpdir. M. Saparowyň goltgy bermegi bilen, şol sanda kino sungatyna hem höwes döräp başlaýar.
1994-nji ýylda Türkmen döwlet ýörite çeperçilik mekdebiniň “Nakgaşçylyk” bölüminiň ilkinji uçurymlarynyň içinde kino suratkeşi diýip tanalýan Arslan Annamämmedow bilen Baýramdurdy Nuryýewdir. Suratkeş okuwynyň 4-nji kursuny tamamlanyndan soň, 1998-nji ýylda “Gadymy Bulgarlar hakynda rowaýat” “Mosfilm” kinostudiýasynda düşürilýär. Ol kiçi göwrümli roly we kämilleýiş tejribesini geçýär. Onuň režisýory Bulat Mansurow bolupdyr. B. Nuryýewiň ýüz keşbiniň göze ilýän agraslygy we ýiti erjel häsiýeti režisýoruň ünsini çekipdir. “Gadymy Bulgarlar hakynda rowaýat” atly çeper filmde hökümdaryň penakär esgeriň roluny ýerine ýetiripdir. Bulat Mansurow Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri, Magtymguly adyndaky halkara baýragynyň eýesi bolup, 1963-nji ýylda belli türkmen ýazyjysy Nurmyrat Saryhanowyň “Şükür bagşy” ýaly hekaýasy esasynda “Bäsleşik” atly kinofilmi döredýär. Soňra bolsa “Ölüm ýokdur oglanlar”, A. Platonowyň “Gyrnak” atly hekaýasy esasynda düzülen kinofilmleriň režissýorydyr. Kino sungaty häzirki günlerde özüniň döredijilik ýoluny uly depginde dowam etdirýär.
“Durmuşda eýeleýän ornumyz, wezipämiz däl-de, barýan ýolumyz möhümdir” diýlişi ýaly Baýramdurdy Nuryýew 1994-nji ýylda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň nakgaşçylyk hünärinde okuwa başlap, ýaş suratkeşe halypa mugallymlary, Aman Amangeldiýew reňkde surat çekmek boýunça, Çary Amangeldiýew, Gylyçmyrat Nuryýew galamda surat çekmek, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Annamämmet Hojanyýazow kinofilmleriň kompozisiýasy ugrundan öz zehinlerini gaýgyrman hünär beripdirler. B. Nuryýew önjeýli zähmet çekip, özüne çekiji işleri döredýär. 1998-nji ýylda suratkeş talyp ýoldaşlary bilen B. Mansurowyň ýolbaşçylygynda “Gyrgyzystanyň yssy daglary” diýip atlandyrylan simpoziuma açyk howada surat çekmäge gidipdirler we birnäçe sergileri gurnapdyrlar. Talyplyk ýyllarynda bular ýaly sergileriň gurnalmagy bilen B. Nuryýewa yhlas bilen işlemegine, täze döredijilik basgançagyna çykmaga uly itergi berýär. Şol ýyllarda suratkeş Moskwada çap edilen “Kino” atly žurnalynyň makalalaryna gözi düşüp, uly gyzyklanma döretdi. Şol makalalary okap, “Atillanyň söýgüsi we ölümi” atly eserine täze pikirleri girizýär. Ol birnäçe eskizleriň üstünde işläp, 2000-nji ýylda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasyny tamamlamagy bilen, diplom işini ýerine ýetirýär. Onuň diplom eseriniň taslamalary gunlaryň taryhyna bagyşlanypdyr.
B. Nuryýew 2000-nji ýylda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasyny tamamlamagy bilen, häzirki wagta çenli Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymçylyk wezipesinde zähmet çekip gelýär. Mugallym 2000-nji ýylda Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy bolýar. Şol ýyllarda suratkeş Türkmenistanda we daşary döwletlerde Türkiýede, Amerikada, Russiýada, Germaniýada, Fransiýada, Hytaýda guralýan sergilere gatnaşdy. Suratkeşiň döreden eserleri beýleki ýurtlarda hususy kolleksiýalarda ýerleşýär.
2000-2003-nji ýyllarda B. Nuryýew “Türkmentelekinofilm” birleşiginde işleýär. Suratkeşiň 2000-nji ýylda kinofilmleri döretmek barada ilkinji kärdeşi Muhammet Söýünhanow bolupdyr. Kinostudiýada kinosuratkeş, aktýor, kinorežissýor hünärleri boýunça işläp, özüni tanadypdyr. Kino sungatyna önjeýli goşant goşan suratkeşleriň hatarynda ussat suratkeş Baýram Nuryýew “Şa geňeşiniň öň ýany” režissýory M. Orazow, “Ykbal synaglary” režissýory K. Annanow, “Tapaganda” režissýory H. Kakabaýew, “Dost wepasy” režissýory R. Gulnyýazow, “Ogul”, “Gök böriniň aýdymy” režissýory K. Annanow, “Ýedi hazyna” režissýory O. Gummadow bolup, kinofilmleriň bezeg işlerini we kiçi roly ýerine ýetirýär. B. Nuryýew kino sungaty bilen meşgullanyp, kiçi göwrümli “Ene” (2000 ý.), “Bereketli toprak” (2003 ý.), “Bedewim-ganatym” (2004-2005 ý.) ýaly kinofilmleri surata düşürýär. Kino eserini döretmekde suratkeşiň möhüm orny bar. Ol kinonyň düşürilmeli ýeriniň dekorasiýasyny taýýarlaýar, artistleriň egin-eşikleriniň taslamasyny düzýär, döwre görä degişli esbaplary we önümleri gerekli ýerinde goýýar. Şeýlelikde suratkeş filmiň çeper keşbine üns berip, owadan sahnalary taýýarlaýar. B. Nuryýew kino düşüriliş döwri başlanmanka her bir edilmeli hereketi, her bir pursatlary grafika usulynda kagyz ýüzüne geçirip taslamasyny (eskizini) döredýär. Soňra şol taýýarlan suratlary filmleriň sungat derejesinde çykmagyna uly orun eýeleýär. Muňa mysal edip, B. Nuryýewiň 2007-nji ýylda ýerine ýetiren “Gök böriniň ugradylşy” (2001 ý.) atly kompozisiýa eserini agzamak bolar. Ilki onuň eskizini 2003-nji ýylda “Gök böriniň aýdymy” atly kinofilminiň düşürilişi üçin suratlandyrylýar. Kinofilmi düşürmek üçin her bir pursady, hereketleri şekile geçirmek gerek, onuň üçin birnäçe eskizleriň üstünde işlän B. Nuryýew bilen Ý. Mihelsondyr. Bu çeper filmiň režissýory K. Annanow bolupdyr. Suratkeşiň döreden “Gök böriniň ugradylşy” (2001 ý.) atly kompozisiýa eserini synlanyňda, kinofilmiň çözgüdinde şekillendirilendigini görmek bolýar. Suratkeşiň “Namys” (2007 ý.) atly eserini hem synlanyňda, “Gök böriniň aýdymy” atly kinofilminiň düşürilişi üçin taýýarlanylýar.
B. Nuryýew tebigaty hem adamyň dürli keşplerini öwrenip, syzgyrlygy, ynjyklygy bilen islendik žanrlarda eser döretmäge ymtylýar. Onuň portret, peýzaž, durmuşy žanrlarda ýerine ýetirýän eserleri diýseň köp. Suratkeş ilkinji gezek 2008-nji ýylda Moskwa gidende, Suratkeşleriň merkezi öýünde sergileriň guramaçylygyna ýolbaşçylyk edýän sungaty öwreniji M.P. Karlowa bilen tanyşýar. Bu sergä dürli ýurtlardan suratkeşler gatnaşyp, B. Nuryýew hem özüniň “Awtoportret” (1998 ý.) eseri bilen çykyş edýär we M. Karlowanyň beren bahasy bilen ylalaşyp, öňki çeken eserlerine tankyt gözi bilen garaýar. Şondan soň suratkeş has oýlanşykly, döredijilikli hyýaly pikirlerini özleşdirip başlaýar. Şol ýyllarda suratkeş 2008-nji ýylda “Sorag-sowal” atly eserini ýerine ýetirýär. Bu eserde has agramly häsiýeti görmek bolýar. Eseriň awtory gapma-garşylykly pikirleri oýarýar. Ol öz pikir ukyby, ynandyryjy suratlandyrmasy bilen tomaşaçyny pikire batyrýar. Suratkeş agyr temany ýazmagy özüne maksat edinip, birnäçe günläp pikir ummanyndan çykman gezýär. Suratkeşleriň arasynda bar bolan “Sungat üçin gurban etmek” düşünjesi, ömrüňi belli bir ýokary maksada bagyşlamak, öz bitiren işini miras galdyrmak, üýtgeşik, çuňňur, ruhuňa täsir edýän eser döretmekdir.
2007-nji ýylda Aşgabat şäherinde şahsy sergisini gurnaýar. 2008-nji ýylda Moskwa şäherinde “Ц.Д.Х” sergi geçirilýär. Soňra Baýramdurdy Nuryýew 2009-njy ýylda Türkmenistanyň Altyn asyr bäsleşiginiň ýeňijisi bolýar. Bu ýylyň hasaby boýunça suratkeş 2009-njy ýylda Moskwa şäherinde “Çagalyk çagymyň ýatlamasy” atly eserler toplumy bilen şahsy sergisini gurnaýar.
B. Nuryýew 2010-njy ýylda Ystambul şäherinde şahsy sergisini geçirýär. Soňra 2011, 2012, 2013-nji ýyllarda Aşgabat şäherinde suratkeşleriň sergilerine yzygider gatnaşyp, şahsy sergilerini gurnaýar. 2014-nji ýylda Moskwa şäheriniň “Ц.Д.Х” Suratkeşleriň merkezi öýünde gurnalan döredijilik sergisine gatnaşýar.
Suratkeş öz kärini kämilleşdirip, birnäçe eserleriň gözleginde. Şol sanda türkmeniň milli sungatyny ösdürmekde Türkmenistanyň suratkeşi Baýramdurdy Nuryýew Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler zalynda 50 ýaşy mynasybetli, 2017-nji ýylyň 3-nji noýabrynda özüniň döredijilik sergisini açdy. Halypamyzyň her bir döreden eseri özboluşlulygy bilen tapawutlanýar. Sergide portret, natýurmort, peýzaž, oba durmuşyndan alnan pursatlar we söýgi temasynda-da köp sanly ýerine ýetirilen işler görkezilýär. Suratkeş dürli temalarda işläp, öz nakgaşçylyk ukybyny artdyrýar. B. Nuryýew ol özboluşly bir ýoly saýlap alyp, eserlerinde liriki äheňleri, reňklerinde millilik, arassalyk duýulýar. B. Nuryýew daşyndan göräýmäge gaşy çytyk, gaharjaň, öz diýenli adam ýaly bolup görünse-de, asla beýle däl. Onuň bilen söhbet etdigiňçe, dürli gyzykly wakalary gürrüň berip, onuň içki duýgularyna aralaşmak bolýar. Ol özboluşly ýumşakdan gönümel häsiýetli, adamkärçilikli, ylalaşykly, myhmansöýer, işeňňir, maksada okgunly, her edýän işine berk ýapyşýan adam. B. Nuryýewde bular ýaly oňşukly häsiýetler bolmadyk bolsa, beýle eserler döredilmezdi. Ol eserlerinde gözellik barada düşünje, çeper keşpleriň agraslylygyny, eseriň anyk many-mazmunyny, sadalygy, ýönekeý görnüşli sýužetleriň monumentallygyny, rowaýat äheňini görkezmegi başarýar. B. Nuryýew türkmene mahsus milli reňkleri köp ulanýar, ýagny, sary, açyk gök, gyzyl ýaşyl, goňur ýaly reňkler eserlerinde agdyklyk edýär. Islendik suratkeşiň sungaty söýüji muşdaklary köp bolýar. Şonuň ýaly B. Nuryýew hem söýgi, maşgala temasynda, portret ýaly eserleri köp döredýär. Mysal üçin has öňe saýlanýan “Japbaklar”, “Ene hüwdüsi”, “Çagalygymyň ýatlamasy”, “Arzuw”, “Gumdaky aw”, “Türkmen awçysy”, “Şalaryň aw edişi”, “Awçy ýigit”, “Gündogar rowaýaty”, “Gözýaş”, “Geçmiş”, “Teşnelik”, “Ýazgül”, “Gülnar”, “Gowy gün”, “Harmanda” ýaly eserleri bolup durýar. B. Nuryýewiň birnäçe eserleriniň içinden çagalara bagyşlap çeken suratlaryna göz aýlanyňda çagalyk ýatlamasyna eltýär. Biz çagalyk döwrümizde öz şähdimizi açmak üçin her hili oýunlary edýäris, döwrüň tapgyrlaryny geçmegimiz bilen bolsa kiçijik işlere baş goşup, ony hemmeleriň lezzet almaklary üçin işimizi ulaltmaga çalyşýarys. Edil şonuň ýaly çaga dünýäsini wasp edýän B. Nuryýewiň “Japbaklar”, “Ýigit”, “Üçem oýny”, “Arzuw”, “Çagalygymyň ýatlamasy”, “Arzuwly oglan”, “Bildiriş”, “Çal içeli” ýaly çeper eserlerini aýtmak bolar. Çagalar dünýäsi barada eser döretmek örän gyzykly. Munuň üçin çaga dünýäsine düşünmeli. Çagalaryň şadyýanja gülküleri, eýjejikligi bilen suratkeşe uly täsir edýär. B. Nuryýew şadyýan japbaklary ýa-da beýleki oglandyr gyzjagazlary, gyzykly oba durmuşynda şöhlelendirýär. Suratkeş körpeleri ene-atasyna mährem, arzuwçyl, şadyýanja, ýürekleri päkize edip, açyp görkezýär. Olaryň ene-atasyny bolsa, bütin ömrüni çagalar üçin zähmet çekip, olaryň aladasyny edip, söýgi bilen ýaşadýandyklaryny bize mese-mälim edip görkezýär. Söýginiň bar ýerinde hemme zatlar ýaz ýaly, adama balyň aşa süýji bolşy ýaly durmuşam datly bolýar. Edil şonuň ýaly B. Nuryýew hem öz eserlerinde ähli adamlaryň durmuşynda bolup geçýän wakalaryň her parçasyny görkezýär. Onuň söýgi temasynda ýerine ýetiren enelere, maşgala, ýaşlara degişli “Ene hüwdüsi”, “Mukaddeslik”, “Howsala”, “Gülnur”, “Teşnelik”, “Ýazgül”, “Aziýa”, “Söýgi mukamy”, “Jennetiň bir güni”, “Ýalkananyň ýaradylşy”, “Gowy gün”, “Günorta” ýaly birnäçe eserlerinde gözellik, adam mertebesi, ar-namys, ýigit we gyz gatnaşyklary, ene-ataňa, ýaşululara hormat goýmak, görüm-görelde ýaly manyly duýgulary berip bilipdir.
B. Nuryýew irki döredijiliginde döreden eserlerinde realizm we abstraksionizm akymlar boýunça ýerine ýetirip, miniatýura äheňinde şekillendirýär. Suratkeş eserlerinde her bir ynsanyň keşbinde ýürekleriniň näme diýip urýandygyny, şol çekilen işi gürletmäni başarýar. Onuň her bir işinde mylaýym häsiýetleri duýmak bolýar. Sebäbi ýyly reňk, mähirli bakyşlar, her bir şekillendirilýän formalar sadadan özüne çekijidir. Suratkeş kendiriň ýüzüne global meseleleri öz içine alýan filosofiki pikirlerini siňdirýär. Ol ussahanasynda oturup, göz öňüne getirmek arkaly, ilki bilen birnäçe eskizleri synap görýär. Soňra ak meýdana ýerleşdirip başlaýar. Ol özünden birnäçe eskizleri talap edip, jogapkärçiligi gazanýar.
B. Nuryýewiň soňky tapgyrdaky döreden eserlerini synlanymyzda irki işleriniň çeperçilik çözgüdinden daşlaşanok. Olardan “Melike”, “Mukaddeslik”, “Süýjülik”, “Ýaýlyk”, “Çopan oglanjyklar”, “Bişen nar”, “Guýyň boýunda”, “Hakyň şiri” “Türkmenistanyň at gazanan artisti Gandym Annadurdyýewiň portreti”, “Türkmenistanyň halk artisti Muhammet Bekiýewiň portreti” ýaly eserlerini has ynjyklyk bilen ýerine ýetirýär. Reňk teswirlenilişi taýdan kyn bolan “Hakyň şiri” atly eseri türkmeniň milli rowaýatynyň mifiki äheňini häsiýetlendirýär. Şol wagtyň özünde eseriň reňk çözgüdi, şekilleriň aragatnaşygy hem agras hem-de liriki – şahyrana sypatlara eýedir. B. Nuryýewiň birnäçe eserlerinde ýarym aýyň şekilini görýäris. Gündizine we gijesine dogulan ýarym aýyň şekili, suratkeşiň parahatlygy aýan etmeginiň nyşanydyr. Ýagtylyk bolsun ýa-da garaňkylyk, suratkeşiň eserleri bahar aýlaryny ýatladyp dur. Suratkeş üçin bu ýazda doglan ýarym aýy, kalbyny doldurdy dolan aý ýaly. Ähli suratkeşlerden tapawutlylykda Baýramdurdy Nuryýewiň çeper eserlerinde nyşanalyk häsiýetini aýyň şekilinde, başyny egip duran baglarda we guşjagazlaryň üsti bilen görmek bolýar. Bularyň ählisi parahatlygy, asudalygy, hoşniýetliligi isleýär. Suratkeş çeper eserlerinde durnalaryň keşbini janlandyranda, Türkmenistanyň iň belli şahyry Gurbannazar Ezizowyň “Durnalar”, “Durna” diýen goşgulary ýadyňa salýar.
Ak asmanyň giňligin,
Güýzüň reňkin halaýan.
Ömrümiň her ýylyny,
Durna bilen sanaýan.
Gözi bilen gulaçlap,
Bu Watany, bu çöli.
Geçip gider durnalar –
Bu ömrümiň bir ýyly.
Ýüregimiň gussasyn,
Ýüregimiň azaryn
Jemläp, hiç wagt gelmejek
Durna üçin aglaryn...
B. Nuryýew bu durnalary öz nakgaş eserlerinde wagta, geçip barýan ömre deňeýär. Adam durmuşy asmandaky durnalaryň uçup barýan hataryna deňelip, düzüm-düzüm bolup geçip barýar. Gök asmana gözüň dikilende, owadan görnüşde durnalaryň uçup gitmegi, edil kompozitor Nury Halmämmedowyň setirlere ýerleşdiren notalaryna meňzetmek bolar. Pikir ummanyna akyl gämisini getirişiň ýaly, Nury Halmämmedow öz sazyny notalarda, suratkeş Baýramdurdy Nuryýew bolsa reňklerde seslendirýär. Halypanyň suratkeşlik ýörelgesi türkmen halkynyň ruhy we maddy medeniýetinden gözbaş alyp, täsin duýgular we arzuwlar bilen baglydyr. Biz B. Nuryýewiň sergisi we 50 ýaşy bilen gyzgyn gutlaýarys, döredijiliginde uly abraýly üstünlikleri gazanmagyny arzuw edýäris. Bahar Magtymowa,
5-nji ýyl talyp


text:
Kiýewiň merkezinde polisiýa gulluklary we protestçiler çaknyşýarlar. Ukrainanyň paýtagtynda köçä çykan birnäçe müň protestçi prezident Petro Poroşenkonyň sud edilmegini we ýurduň baş prokurorynyň wezipeden çekilmegini çagyryş etdiler.
“Garaşsyzlyk skweriniň” golaýyndaky “Oktýabr Köşgüne” girmekçi bolýan protestçiler bilen çaknyşykda azyndan 32 howpsuzlyk ofiseri ýaralandy. Tagtdan agdarylan ozalky prezident Wiktor Ýanukowiçiň garşysyna geçirilen protest çäreleri agzalýan meýdanda 2013-2014-nji ýyllarda aýlap dowam edipdi.
Protestçileriň köpüsi Ukrainanyň häzirki oppozision lideriň, Gruziýanyň ozalky prezidenti Mihail Saakaşwiliniň tarapdarlary.
Saakaşwili bir konsert zalda özüniň ştab kwartirasyny esaslandyrmagy göz öňünde tutýandygyny aýdansoň, protestçiler bu ýere zor bilen girmekçi boldular. Ýöne polisiýa gulluklary we Milli Gwardiýanyň güýçleri protestçileri saklamak üçin herekete geçdiler. Munuň netijesinde dörän çaknyşyklarda göz ýaşardýan gaz we ot söndürijiler ulanyldy.
Polisiýa gulluklary döwlet binasyna zor bilen girmäge synanyşmak, kanun goraýjylara garşy zorluk we haýbat hem-de kanun goraýjy edaralaryň öz işlerini ýerine ýetirmeklerine päsgelçilik döretmek maddalary esasynda protestçilere garşy jenaýat işiniň gozgalandygyny aýdyp, olary petarda zyňmakda we “näbelli gazy” getirmekde günäkärlediler.
Saakawşwili özüniň “Oktýabr Köşgünden” diňe iki otagy kireýini almak isländigini, köşgi zabt etmek synanyşyklaryna özüniň dahylynyň ýokdugyny aýtdy. Şeýle-de, ol çaknyşyklaryň prezident Petro Poroşenkonyň oýny we prowakasiýasydygyny belledi.
“Men aýnalary döwmezlige çagyrýaryn, sebäbi haçan-da biz millionlarça bolanymyzda, bu gapylaryň we aýnalaryň öz-özleri biziň öňümizde açylar. Bize olary döwmek zerur däl, adamlar!” diýip, Saakaşwili AÝ/AR-yň Ukrain gullugyny beren interwiýusynda aýtdy.
Binanyň daşyndaky protestçileriň hereketleri Kiýewdäki günbatarly diplomatlarda nägilelik döretdi.
Kanadanyň ilçisi Roman Wasçuk özüniň Twitter hasabynda “döwlet binasyny ele geçirip, ony harlamak parahatçylykly protest hukuklaryndan hyýanatçylykly peýdalanmak bolýar” diýip ýazdy.
Bu aralykda, Britaniýanyň ilçisi Judith Gough özüniň Wasçugyň tankydy bellikleri bilen “doly ylalaşýandygyny” aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Kiýewdäki ilçihanasy hem Twitterden seslendi:
“Biz döwlet binasyny ele geçirip ony ýykmaga synanyşmak we parahatçylykly protest hukuklaryndan hyýanatçylykly peýdalanmak barada kanadaly we britaniýaly kärdeşlerimiziň aýdan bellikleri bilen ylalaşýarys.”
Polisiýanyň göz astyndaky demonstrasiýaçylar 17-nji dekabrda Kiýewiň merkezinden Garaşsyzlyk skwerine tarap ýörediler.
Olar parlamentden prezidentiň sud edilmegi boýunça kanun kabul etmegi we Baş prokuror Ýuriý Lutsenkonyň wezipeden çekilmegini talap etdiler.
Häkimiýetler Saakaşwilini 2014-nji fewral aýyndan tagtdan agdarylansoň Orsýete gaçyp baran Ýanukowiçiň ýolbaşçylgyndaky “jenaýatçy topar” diýilýäne ýardam bermekde aýyplaýarlar. Şeýle-de, olar Saakaşwiliniň protestlerine Orsýetiň Ukraina garşy alyp barýan dildüwşüginiň bir bölegi hökmünde garaýarlar.
Ukrain polisiýasy 5-nji dekabrda Saakaşwilini tussa astyna aljak boldy, ýöne onuň tarapdalary polisiýa ulagynyň töwereginde üýşüp, ony azat etdirdiler.
Ol şondan üç gün soňra ýene-de saklandy, ýöne prokurorlaryň ony öý tussaglygyna almak baradaky haýyşyny 11-nji dekabrda kazyýet ret etdi.
Lutsenko suduň bu kararyna şikaýat etjekdigini aýdyp, Saakaşwiliniň Gruziýa ektradisiýa edilmeginiň mümkindigini nygtady. Ol ýerde Saakaşwili prezidentlik döwründäki aýyplamalary esasynda gözlenilýär.
“Biziň ret etmäge hukugymyz bolmadyk ýurtdan bize ony ekstradisiýa etmek boýunça haýyş bilen ýüz tutdular” diýip Lutsenko 15-nji dekabrda habarçylara aýtdy.
Muňa garamazdan, Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki TASS habar agentligi ýokary derejeli gürjüstanly resmileriň sözlerine salgylanyp, Gruziýanyň hiç hili ekstradisiýa haýyşy bilen ýüz tutmandygyny aýtdy.
Saakaşwili tussaglykda wagty müňlerçe adam Kiýewiň merkezinde onuň boşadylmagyny we Poroşenkonyň wezipeden çekilmegini talap edip, demonstrasiýa çärelerini geçirdiler.
Saakaşwili 2004-2013 – nji ýyllar aralygynda Gruziýanyň prezidenti bolupdy. Ol haçan-da ukrain raýatlygyny kabul edip, Odessanyň häkimi bolanda, ýagny 2015-nji ýylda gürji raýatlygyndan mahrum boldy.
Saakaşwili 2016-njy ýylyň noýabr aýynda giň ýaýran korrupsiýadan şikaýat edip, bu wezipeden çekildi we Poroşenkonyň gaýduwsyz garşydaşyna öwrüldi.
AÝ/AR bilen “Amerikanyň sesi” kanalynyň hyzmatdaşlyk etmeginde dolandyrylyp, rus dilinde efire berilýän “Current Time TV” kanalyna 12-nji dekabrda beren interwiýusynda Saakaşwili korrupsiýanyň Ukraina Orsýetden-de has beter zyýan ýetirendigini aýtdy.
Ol özüniň Ukrainanyň prezidentiniň wezipesine göz dikmeýändigini, sebäbi bu wezipäni etniki ukrainalynyň berjaý etmelidigini aýtdy.
“Häkimiýetler çyndanam “Orsýet” we “duşmanyň agentleri” diýip bagyrsaň ýeterlikdir, adamlaram muňa ynanar öýdýärler. Adamlar akmak däl. Olar muňa ozal ynanmandylar, indem ynanmazlar” diýip, Saakaşwili aýtdy.
Ýanukowiç agdarylansoň Orsýet 2014-nji ýylyň mart aýynda Ukrainanyň Krym regionyny bikanun anneksiýa etdi we gündogar Ukrainada 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 10 müň 300-den gowrak adamyň ölümine getiren seperatist pitneçileri goldady.


text:
Orsýetiň Merkezi saýlaw komissiýasy Alekseý Nawalnynyň prezidentlik saýlawlarynda prezident Wladimir Putine bäsdeş bolmagyna resmi gadagançylyk girizdi.
Korrupsiýa garşy aktiwist we oppozision syýasatçy indiki ýylda geçiriljek saýlawlary boýkot etmäge çagyrdy.
25-nji dekabrda Merkezi saýlaw komissiýasy Nawalnynyň saýlawlara dalaşgär hökmünde gatnaşmak boýunça arzasyny kabul etmekden ýüz öwürdi we öz kararyny Nawalnynyň jenaýat işine çekilendigi bilen delillendirdi. Komissiýa Nawalnynyň şertli tussaglyga höküm edilmegi onuň saýlawlara gatnaşyp bilmeýändigini aňladýar diýdi. Nawalnyý özüne garşy gozgalan işi syýasy matlaply atlandyrdy.
Pikir öwrenmeler Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň aňsatlyk bilen indiki möhlete saýlanyp, 2024-nji ýyla çenli häkimiýet başynda galyp biljegini görkezdi.


text:
Şu ýylyň 7-nji sentýabryndan 11 sentýabry aralykda Fransiýa Respublikasynyň Senatynyň « Fransiýa-Merkezi Aziýa » dostluk toparynyň Başlygy jenap Iw Pozzo di Borgonyň ýolbaşçylygynda, Senator we öňki Ministr hanym Dominik Žilony, Elzas welaýatynyň sebit Maslahatynyň Başlgynyň Birinji orunbasary we Senatory jenap Aňdre Reşary, şeýle hem Senatyň Administratory jenap Mişel Laflaňdry öz içine alýan delegasiýa Türkmenistanda boldy.
Delegasiýanyň programmasy Aşgabatda duşuşyklary, seýle-de Türkmenistanyň Hökümetiniň we Onuň Alyhezreti Prezident Berdimuhamedowyň Ýaşulylar Maslahatynyň ýyllyk sessiýasynyň geçirilmegi mynasybetli Awazada bolmagynda, Awaza bolan sapary öz içine aldy.
Türkmen paýtagtynda fransuz parlamentiniň agzalary, aýratyn hem, Türkmenistanyň Daşary işleri ministrliginde we dürli halkara guramalaryň baş merkezlerinde kabul edildi. Senatorlar fransuz işewür toparynyň wekilleri bilen hem duşuşdylar we fransuz mekdebine baryp gördüler.
Delegasiýa Awazada Fransiýanyň Ilçisi jenap Patrik Paskalyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary we Daşary işleri ministri, Mejlisiň Başlygy, Tebigaty goramak ministri, energetika ministri we Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institunyň rektory bilen duşuşdy.
Duşuşyklaryň dowamynda, aýratyn hem, Klimatyň üýtgemegi meseleleri boýunça Pariž konferensiýasy (COP-21) bilen baglylykda ekologiýa, bilim we akademik hyzmatdaşlyk boýunça soraglar, ykdysady we söwda gatnaşyklary, şol sanda sebit hyzmatdaşlygynyň we orta kärhanalarynyň ösýän roly giňden ara alynyp maslahatlaşyldy.
Delegasiýa we onuň agzalary iki ýurduň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň örän gowydygyna we olaryň mümkinçiliklerine göz ýetirdiler. Parlament diplomatiýasynyň ýardam eden Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ýokary derejedäki syýasy dialogy bu gatnaşyklara goşmaça itergi berdi.


text:
Hajymyrat Hajymyradow Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň Iş Dolandyryjysy wezipesine bellenildi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda, Hajymyrat Iskanderowiç Hajymyradow Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň Iş Dolandyryjysy wezipesine bellenildi. Ozal ol Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň Iş Dolandyryş Müdirliginiň Türkmenistanyň Prezidentiniň Köşkler toplumyny dolandyrmak we düýpli gurluşyklar müdiriýetiniň başlygy wezipesinde işleýärdi.


text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Sungat we Medeniýet
Friday, 29 September 2017 10:41
Ýapyk Binalarda we Söweş Sungaty Boýunça 5-nji Aziýa Oýunlarynyň ýapylyş dabarasy
Friday, 22 September 2017 14:08
“Aşgabat 2017” Oýunlarynyň açylyş dabarasynda janlandyrylan türkmeniň taryhy: Nusaý
Friday, 23 June 2017 11:05


text:
Türkmen sportunyň arassalygyny saklamak hem-de sportda dopingiň ulanylmagyna garşy göreşi utgaşdyrmak üçin Türkmenstanda Bütindünýä doping agentligi bilen yzygiderli hyzmatdaşlygy ýola goýmak işlerine girişildi. Bu barada şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Awazada halkara sport kongresinde beýan etdi.
2017-nji ýylda Türkmenistanda Milli dopinge garşy agentlik döredildi. Türkmen hünärmenlerine häzirki zaman tehnologiýalarynda doping barlaglaryny geçirmegi öwretmek maksady bilen, Aşgabatda Dopinge garşy Merkezi Aziýa sebit guramasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň mejlisi hem-de dopinge garşy gözegçiligiň milli hünärmenlerini taýýarlamak boýunça okuw maslahatlary geçirildi. Okuw maslahatlaryň netijeleri boýunça hünärmenlerimize doping-serkerdeleriniň şahadatnamalary gowşuryldy.


text:
Aliýew Geýdar Alirza oglu – Azerbaýjan halkynyň milli lidery
Aliýew Geýdar Alirza oglu 1923-nji ýylyň 10-njy maýynda Nahçywan diýilen azerbaýjan şäherinde eneden bolýar. 1939-njy ýylda Nahçywandaky pedagogik tehnikumy tamamlap, Azerbaýjan industrial institutynyň (häzir Azerbaýjan Döwlet Nebitçilik Akademiýasy) arhitektura fakultetinde okap başlaýar. Başlan uruş okuwyny tamamlamaga mümkinçilik bermeýär.
1941-nji ýyldan başlap, Geýdar Aliýew Nahçywan ASSR-ň Içeri işler halk komissariatynda we Nahçywan ASSR-ň Halk komissarlar geňeşinde bölüm müdiri bolup işleýär, emma 1944-nji ýylda, işlemek üçin, döwlet howpsuzlygy organlaryna iýberilýär. Şol döwürden başlap, howpsuzlyk organlarynyň sistemasynda işlän Geýdar Aliýew, 1964-nji ýyldan başlap, başlygyň orunbasary wezipesini, emma 1967-nji ýylda bolsa, Azerbaýjan SSR-ň Ministrler Sowetiniň ýanyndaky Döwlet Howpsuzlygy Komitetiniň başlygynyň wezipesini eýeleýär, oňa general-maýor harby derejesi berilýar. Şol ýyllarda ol Leningratda (häzir Sankt- Peterburg) ýörite ýokary bilimini alýar, emma 1957-nji ýylda bolsa, Azerbaýjan Döwlet Uniwersitetiniň taryh fakultetini tamamlapdyr.
1969-njy ýylyň iýulynda Azerbaýjanyň Komunistik Partiýasynyň Merkezi Komitetiniň plenumynda Azerbaýjanyň Komunistik Partiýasynyň Merkezi Komitetiniň birinji sekretary wezipesine saýlanyp, Geýdar Aliýew respublikanyň ýolbaşçysy bolýar. 1982-nji ýylyň dekabyrynda Geýdar Aliýew Sowet Soýuzynyň Komunistik Partiýasynyň Merkezi Komitetiniň Syýasy býurosynyň agzasy bolup saýlanýar, SSSR-ň Ministrler Sowetiniň başlygynyň birinji orunbasary wezipesine bellenip, SSSR-ň ýolbaşçylarynyň biri bolýar. Geýdar Aliýew ýigrimi ýylyň dowamynda SSSR-ň Ýokary Sowetiniň deputaty bolýar, şeýle hem bäş ýyl SSSR-ň Ýokary Sowetiniň başlygynyň orunbasary wezipesini eýeläpdir.
1987-nji ýylyň oktýabyrynda Geýdar Aliýew Sowet Soýuzynyň Komunistik Partiýasynyň Merkezi Komitetiniň Syýasy býurosy tarapyndan we baş sekretary Mihaýil Gorbaçýowyň hut öz tarapyndan geçirilýän syýasata garşy närazylyk bildirip, eýeleýän wezipelerini taşlap, otstawka gidýär.
1990-njy ýylyň 20-nji ýanwarynda Bakuda sowet goşunlary tarapyndan edilen ganly pajyganyň ertesi Geýdar Aliýew Azerbaýjanyň Moskwadaky wekilhanasynda şol hadisa boýunça çykyş edip, azerbaýjan halkyna garşy jenaýatyň ýerine ýetirijilerine we guramaçylaryna jeza berilmegini talap edýär. 1991-nji ýylyň iýul aýynda Nagornyý Karabahda emele gelen ýiti konfliktli ýagdaý boýunça SSSR-ň ýolbaşçylarynyň alyp barýan ikiýüzli syýasatyna garşy närazylyk bildirip, Geýdar Aliýew Sowet Soýuzynyň Komunistik Partiýasynyň hatarlaryndan çykýar. 1990-njy ýylyň iýul aýynda Geýdar Aliýew Azerbaýjana dolanyp gelip, başda Bakuda, soňra bolsa, Nahçywanda ýaşaýar, şol ýylyň özünde hem Azerbaýjanyň Ýokary Sowetiniň deputatlygyna saýlanýar. 1991-den 1993-nji ýyla çenli döwürde ol Nahçywan Awtonom Respublikasynyň Ýorary Mejlisiniň başlygy, Azerbaýjan Respublikasynyň Ýokary Sowetiniň başlygynyň orunbasary wezipelerini eýeleýär. 1992-nji ýylda Nahçywanda geçirilen “Ýeni Azerbaýjan” partiýanyň guramaçylyk gurultaýynda Geýdar Aliýew partiýanyň başlyklygyna saýlanýar.
1993-nji ýylyň maýyndan iýun aýyna çenli döwürde hökümet krizisynyň juda ýitelmegi netijesinde ýurtda graždanlyk urşy we garaşsyzlygyň ýitirilmeginiň howpy dörän mahaly, azerbaýjan halky Geýdar Aliýewi häkimiýetiň başynda goýmaklygy talap edýär.
Şol wagt Azerbaýjanyň ýolbaşçylary Geýdar Aliýewi resmi ýagdaýda Baku çagyrmaklyga mejbur bolýarlar. 1993-nji ýylyň 15-nji iýunynda Geýdar Aliýew Azerbaýjanyň Ýokary Sowetiniň başlygy wezipesine saýlanýar, emma 24-nji iýulynda bolsa, Milli Mejlisiň karary boýunça Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň wekilçiligini ýerine ýetirip başlaýar. 1993-nji ýylyň 3-nji oktýabyrynda umumyhalk ses bermesiniň netijesinde Geýdar Aliýew Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentligine saýlanýar. 1998-nji ýylyň 11-nji oktýabyrynda halkyň ýokary aktiwlik şertlerinde geçirilen saýlawlarda 76,1% sesi toplap, ol täzeden Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentligine saýlanýar. 2003-nji ýylyň 15-nji oktýabyryndaky prezident saýlawlarynda öz kandidaturasynyň görkezilmegine razyçylygyny beren Geýdar Aliýew, saglygy sebäpli oňa gatnaşmaklykdan boýun gaçyrýar. Geýdar Aliýew birnäçe halkara premiýalaryna, dürli ýurtlaryň uniwersitetleriniň hormatly doktary we başga-da dürli ýokary hormatly atlara mynasyp bolýar. Ol dört sapar Lenin ordeni, Gyzyl Ýyldyz ordeni we köp sanly medallar bilen sylaglanýar, iki sapar Sosialistik Zähmetiň Gahrymany adyna mynasyp bolýar, birnäçe daşary ýurtlaryň ordenleri we medallary bilen sylaglanýar.
Azerbaýjanyň soňky otuz ýyldan has köpräk döwüri öz içine alýan taryhy ykbaly Geýdar Aliýewiň ady bilen aýrylyşmaz arabaglanyşykdadyr. Şol ýyllaryň dowamynda halkyň syýasy-jemgyýetçilik, ykdysadyýet we medeniýet taýdan galkynmagy, hut onuň ady bilen baglydyr.
Şol döwürdäki ýolbaşçylygynyň dowamynda Geýdar Aliýew ösmegi ugrunda hemişe jan eden, baý medeniýetine, ägirt taryhy geçmişine buýsanan, geljek nesilleri hakda aladalanan mähriban ülkesiniň döwlet hökmünde zamananyň agyr we ýowuz synaglaryndan geçmäge kömek etýär.
Görnükli syýasy we döwlet işgäri, halkyň gürrüňsiz lidery bolup, ol entek dirikä adamlaryň arasyndaky diri rowaýat bolupdy, şonuň üçin Geýdar Aliýewiň üýtgeşikligi hemişe ünsi özüne çekerdi, dünýä azerbaýjanlaryň bu milli lideriniň täsin galdyrýan ynjalyksyz syýasy işleri respublikanyňkyda boluşy ýaly dünýä metbugatynda hem beýan edilýärdi.
1993-nji ýylyň iýun aýynda, azerbaýjan halky milli döwlet gurluşyna bozulma howpunyň abanýandygyna göz ýetiren mahaly, iň agyr günleriň gelen wagty, erjellik bilen bar bolan häkimiýetiň çalşylmagyny talap etdi we şol döwürden başlap, täzeden öz ykbalyny Geýdar Aliýewe ynandy. Geýdar Aliýew öz halkynyň ejir çekýänini görüp, onuň çagyryşyny kabul edip, Azerbaýjanyň uly syýasatyna gaýdyp gelýär. Halk Geýdar Aliýewiň gaýdyp gelmegini umyt we şatlyk bilen garş alýar, şol gün bolsa, Milli azatlyk güni hökmünde garaşsyz Azerbaýjanyň taryhyna girýär.


text:
Aktual Analiz
“Terror we ikiýüzlilik döwri”…
9-njy iýunda Batman welaýatynyň Kozluk etrabynda PKK terrorçylaryndan ybarat bolan bir topar, ogurlyk ulaglardan birine partlaýyjy ýükledi, etrap häkimi Weýsi Yşygyň ulagyna od açdy we soň bolsa jandarm barlag nokadynyň golaýynda bomba ýüklenen ulagy ýardy. Häkim Yşyk hüjümden halas boldy, emma başga bir ulagdaky 22 ýaşly aýdym-saz mugallymysa Şenaý Aýbüke Ýalçyn ýogaldy, esger Soner Fazlyogly şehit boldy.
PKK-nyň soňky terror hüjümi daşary ýurt metbugatynda esasan ünsden düşürildi. “Dailý Sabah” we Türkiýede iňlis dilinde çap edilýän birnäçe habar çeşmesinden daşgary daşary ýurt metbugatyndan hiç kim mugallyma gyzyň tragiki ölümi bilen gyzyklanmady. Çünki başdan geçirilen waka PKK we guramanyň Siriýadaky bölümi bolan ÝPG barada günbatarda bar bolan düşünjä gabat gelmeýär. PKK-ny aklamak we Türkiýä terrorçylyga garşy göreşde dialog hem-de gepleşikleriň ähmiýeti barada wagyz bermek üçin pursatlary sypdyrmaýanlar wakany ýazgarmaly ýa-da duýgudaşlyk ýüzlenmesi ugratmalydyram öýtmediler. Dialog we gepleşik tagallasy, halkara metbugatynyň DAİŞ ýa-da Al Kaýda garşy göreşinde günbatar ýurtlaryna asla bermejek maslahatydyr. Bu hakykat bize taryhyň haýsydyr bir döwründe görülmedik iki standartlylyklar bilen doly terror we ikiýüzlilik döwründe ýaşaýandygymyzy ýatladýar.
PKK-nyň mugallymlary, syýasatçylary we asuda ilaty nyşana alan uzak taryhy bar. Gurama 1984-nji ýyldan bäri 150-den gowrak mugallymy öldürendigini boýun aldy. Mugallymlara guralan hüjümler döwletiň awtoritaryny ejizletmegi, kürt çagalaryny bilimden mahrum etmegi we başga mugallymlaryň günorta-gündogar welaýatlarynda iş gözlemekden mahrum etmek ýaly maksatlara hyzmat edýärdi. Hat-da PKK-nyň iň agyr hüjümlerinden käbirleri mugallymlara guralypdy. 1994-nji ýylyň sentýabr aýynda okuwyň ilkinji gününde alty döwlet mekdebiniň mugallymyny Tunjeliniň şäher merkezinde öldürmek üçin öýlerinden zamun alyp, ýerli halky mugallymlaryň öldürilmegine syn etmäge mejbur edipdi. Bir aý soň bolsa dört mugallym Erzurumyň Tekman etrabynda PKK terrorçylary tarapyndan öldürilipdi. Şübhesiz bu habarlar haýsydyr bir görnüşde mediada seslenme döretdi. Emma hiç haçan adamlaryň aňynda ornaşjak derejä ýetmedi, çünki olar DAİŞ garşy söweşýän gowy, gumanist, erkinligiň tarapdary bolan PKK terrorçylaryny beýan edýän ikiýüzli düşünjä gabat gelmeýärdi.
PKK halkara hukukda söweşiji hasaplanylmaýan ýaragsyz howpsyzlyk güýçlerine garşy köp sanly hüjüm gurady. Şol hüjümlerden daşgary 1993-nji ýylyň maý aýynda Türkiýäniň gündogaryndaky Bingöl-Elazyg ýolunyň ugrunda 33 sany ýaragsyz esgeri wagşylarça öldürdi. 2016-njy ýylyň noýabrynda Kaýseridäki harby garnizona guralan bombaly hüjümde 12 esger öldi, 36 esger ýaralandy. Guramanyň Awstriýa we Germaniýa ýurtlarda ýaýlym berýän propoganda serişdeleri şol hüjümi öwüpdi. Biz bu meseleleri ýewropaly ýolbaşçylaryň dykgatyna ýetirenimizde, olar söz azatlygynyň aňyrsyna bukulmagy saýlap alýarlar. Eýsem haçandan bäri metbugat azatlygynyň aňyrsyna bukulyp, terror propogandasy geçirilýär? Günbatar ýurtlary haýsydyr bir bahana bilen terrorizmiň öwülmegine ýol bererlermi?
Elbetde ýok. eýsem Ýewropada we ABŞ-da başdan geçirilen terror hüjümlerinden soň bolşy ýaly raýatlaryny goramak üçin howpsyzlyk çärelerini hasam berkederler. Şol çäreleri görmekde olar haklydyr we hiç kim olary günäkärläp bilmez. Emma näme üçin mesele Türkiýäniň terrorçylyga garşy göreşi bolanda iki standartlylyyk we ikiýüzlilik ýüze çykýar?
Bu birnäçe tarapdan adaty “Gündogar üçin gowy” diýilýän çemeleşme. Ýewropa merkezçiligi häzirki dünýä ulgamynyň içine çuňňur ornaşdy. Bu çemeleşmede terror diňe günbataryň bähbitlerine zeper ýetiren halatynda erbet we gyssagly çäre görülmeli mesele hökmünde garalýar. Terroryň pespälligi başga ýerlerde ýüze çykanda bolsa günbatar üçin mesele ähmiýetsiz bolýar. Emma ol öz özüne badak salýan çemeleşme. Eýsem iki taraply garaşlylygyň höküm sürýän döwründe hemmeler howpsyz bolman halatynda hiç kim howpsyz däldir.
Geçen ýyllarda günbataryň media organlary PKK/ÝPG terrorçylaryny görelde alarlyk model hökmünde beýan etdi. 2014-nji ýylyň oktýabrynda DAİŞ bilen ÝPG-niň arasyndaky çaknyşyklar Kobanide dowam edýärkä fransuz jurnali “MAri Klir” ÝPG-niň hatarynda söweşýän 12-14 ýaşly iki sany esgeri öwendigi üçin tankyt edildi. Çagalaryň ýaşlaryny anyklan jurnalyň redaktory, şol çaga esgerleri täsir galdyryjy gahrymanlar hökmünde suratlandyrypdy. Emma PKK-nyň jenaýatlaryny aklamak we terrorçylara abraý gazandyrmak ugrundaky tagallalar henizem dowam edýär. 2017-nji ýylyň mart aýynda çap edilen makalada “Nýu-Ýork Taýms” gazeti PKK-nyň adyny agzamazdan Türkiýede “sekulýar kürtler bilen DAİŞ-iň söweşijileri” ýaly iki sany terrorçy toparyň iş alyp barýandygy ýazyldy.
Şenaý Aýbüke Ýalçynyň öldürilmegi barada metbugat berilen habarlaryň beriliş görnüşi ýa-da berilmezligi iň ýönekeýje söz bilen aýdylanda elhençlik. Dünýäniň PKK terrorçylarynyň öňlerine çykan adamlary öldürip, gorkuzyp, basyş edip maksadyna ýetmek isleýändigini görmediksiremegi, onuň etmişini ýeňilleşdirmeýär. Has erbedi şol gurama Siriýanyň demirgazygyndaky bir sebite gözegçilik edýar. Günägeçişlik guramasynyň habar bermegine görä şol gurama hem başga milletlere hem-de garşydaş kürtlere garşy şeýle jenaýatlary edýär, olary başga ýerlere göçmäge mejbur edýär. Günbataryň media organlary bulary elbetde okyjylarynyň dykgatyna ýetirýär. Emma şol habarlar hiç haçan giňden ýaýradylmaýar ýa-da adamlaryň aňynda ornaşan we köp sanly metbugat organynda hem-de syýasy töwereklerde million gezek gaýtalanan waka öwrülmeýär.


text:
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç,
Gyrgystanyň halkynyň adyndan we hut öz adymdan Size hem-de tutuş türkmen halkyny bahar baýramy bolan Nowruz mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Biziň halklarymyz asyrlaryň dowamynda hoşniýetli we nurana geljege gönükdirilen umyt-arzuwlaryny bu şanly baýram bilen baglanyşdyryplar. Goý, tebigatyň täzelenişiniň we pederlermiziň paýhasly ýörelgelerine ygrarlylygyň nyşany bolan Nowruz mundan beýläk-de biziň halklarymyzyň arasyndaky ruhy umumylygyň pugtalandyrylmagyna, dostluk gatnaşyklarynyň ösdürilmegine ýardam bersin.
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç, Size berk jan saglyk, döwlet işleriňizde üstünlik, Türkmenistanyň halkyna bolsa parahatçylyk we abadançylyk arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
Almazbek Atambaýew,
Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Owganystan Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň we halkynyň adyndan Siziň Alyhezretiňize we Türkmenistanyň dostlukly halkyna baharyň gülläp ösüşini alamatlandyrýan Nowruz baýramy mynasybetlili tüýs ýürekden çykýan gutlaglarymy ibermek mende şatlyk duýgusyny döredýär.
Bu bahar baýramyny giňden dabaralandyrýan halklarymyz üçin Nowruz olaryň gadymy däpleriniň, medeniýetleriniň umumylygynyň nyşany bolmak bilen, sebitara durnuklylygy, raýdaşlygy we agzybirligi şertlendirýär.
Nowruzyň iki ýurduň halklary, aýratyn-da, Türkmenistanyň dostlukly halky üçin abadançylygyň, rowaçlygyň we bagtyýarlygyň buşlukçysy bolmagyny Beýik Biribardan dileýärin.
Mundan beýläk-de Owganystan Yslam Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky hoşniýetli we dostlukly gatnaşyklaryň ähli ugurlar boýunça ösdüriljekdigine hem-de giňeldiljekdigine ynam bildirýärin.
Size berk jan saglyk, üstünlik, dostlukly türkmen halkyna bolsa mundan beýläk-de güllläp ösüş we bagt arzuw edýärin.
Doktor Abdulla Abdulla,
Owgynystan Yslam Respublikasynyň Ýerine
Ýetiriji häkimiýetiniň Baştutany
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç!
Sizi GDA – gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasynyň Geňeşiniň adyndan Nowruz baýramçylygy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Gözbaşyny asyrlaryň çuňlugyndan alyp gaýdýan Nowruz baharyň gelmegini, tebigatyň janlanmagyny we täze durmuşyň başlaýandygyny alamatlandyrýar. Millionlarça adamlaryň kalplarynda söýgi, hoşniýetlilik, ynsanperwerlik ýaly nurana duýgulary oýarmak bilen, Nowruz şatlyk we ynam eçilýär, dostlugy, birek-birege hormat goýmagy we ylalaşygy pugtalandyrýar.
Bu baýramçylyk gününde Size berk jan saglyk, bagt, rowaçlyk we abadançylyk arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
A.Sergeýew,
GDA-nyň Parlamentara Assambleýasynyň
Geňeşiniň Baş sekretary


text:
Bu termometri maňlaýyňa golaý tutanyňda, gyzgynyň bolup-bolmandygyny anyklap bilersiň.
Fransiýanyň firmalaryndan biri tene degmän işleýän elektron termometri satuwa çykardy.
Bu enjam bilen bedeniň gyzgynyny ölçemek üçin, ony maňlaýyň töwereginde aýlamak ýeterlik boljak.
Enjama 4 müňden hem köp ölçeg geçirýän 16 infra-gyzyl şöhle geçiriji goýlupdyr. Bedeniň iň ýokary gyzgyny esasy damarlaryň gyzgynynyň uzakdan ölçelmegi bilen kesgitlenýär.
Elektron termometr mobil programma bilen utgaşdyrylypdyr. Ýaş, simptom we bedeniň gyzgynynyň tapawudyna laýyklykda, sagdynlaşmak isleýäne maslahatlar hem berilýär.
Ölçeginiň takyklygy taýdan bu termometri rektal we gulak termometrleri bilen deňeşdirmek bolar.
Hünärmenleriň aýtmagyna görä, bu enjam endama degmeýäni üçin, arassaçylyk taýdan örän ähmiýetli we bedene hem zeper ýetirmeýär. Onuň bilen oýalykdaky ýa-da ukuda ýatan adamyň gyzgynyny aňsatlyk bilen barlamak mümkin.
Termometr, şol bir wagtyň özünde hassanyň gyzgynynyň haýsy yzygiderlilikde ölçenendigini öwrenmäge-de kömek edýär.


text: Eýran mejlisiniň milli howpsyzlyk we daşary syýasat komissiýasynyň başlygy Alaeddin Burujerdi şu gün Tehranda Liwanyň Hizbulla partiýasynyň syýasy geňeşiniň Arap we Afrika gatnaşyklary boýunça jogapkäri Şyh Hasan Ezzeddin bilen geçiren duşuşygynda Amerika,Ysraýyl we Ale-Saud režimleriniň Siriýa we Yrakda terrorçy DAEŞ toparyndan tamalary üzüleni soňra Yragyň Kurdistan sebitiniň garaşsyzlygy,Liwanda syýasy dartgynlylygy döretmek we Kudusy Sionist režiminiň paýtagty höküminde ykrar etmegi ýaly mekirli hereketleri amala aşyrdylar emma bu pitneleri hem şowsyzlyga uçrady diýip yglan etdi.Alaeddin Burujerdi sözüniň dowamynda Siriýada terrorçylara garşy göreşde çydam toplumynyň gazanan ýeňişlerini gutlap indi çydam toplumynyň duşmanlaryň agalyk etmek ýolyny kämil baglamak üçin ykdysady meýdanynda hem hüşgärlik bilen hereket edmelidir diýip beýan etdi.Çydam toplumyny goldamak we Palestinanyň zulum astyndaky halkyndan arka çykmak Eýran Yslam Respublikasynyň üýtgemez syýasatydyr diýip Burujerdi sözüne goşdy.Liwanyň Hizbulla partiýasynyň syýasy geňeşiniň Arap we Afrika gatnaşyklary boýunça jogapkäri Şyh Hasan Ezzeddin hem bu duşuşykda çydam toplumyny goldamagy babatly Eýrana minnetdarlygyny bildirip Amerika we ýaranlarynyň setdäki mekirli hilelerini şowsyzlyga uçratmakda Eýranyň möhüm roly oýnandygyny aýtdy.


text:
Düýn Dubaýdaky (BAE) meşhur “Burj Halifa” binasynda ýerleşýän “Armani” myhmanhanasynda futbol boýunça 17-nji Aziýa Kubogynyň toparçalarynyň bijeleri çekildi. 2019-njy ýylda BAE-de geçiriljek bu futbol baýramçylygyna ýurdumyzyň milli ýygyndysy hem gatnaşýan toparlaryň biri bolup, ildeşlerimiziň bijesi “F” toparça düşdi. Türkmen futbolçylary bu toparçada Özbegistanyň, Omanyň hem-de Ýaponiýanyň ýygyndylary bilen duşuşar.
Şeýle-de AFK-nyň prezidenti Şeýh Salman bin Ebrahim Al Halifa mundan soň, ýaryşyň ýeňijisine täze kubogyň gowşuryljakdygyny, ýaryşyň umumy pul baýragynyň-da 14,8 million dollar boljakdygyny habar berdi. Bije çekiliş dabarasyna Ali Daei, Sun Szihaý, Sunil Çhettri, Fil Ýanghazbanda ýaly yklymyň tanalýan futbolçylary gatnaşdylar.
Düýn Dubaýdaky (BAE) meşhur “Burj Halifa” binasynda ýerleşýän “Armani” myhmanhanasynda futbol boýunça 17-nji Aziýa Kubogynyň toparçalarynyň bijeleri çekildi. 2019-njy ýylda BAE-de geçiriljek bu futbol baýramçylygyna ýurdumyzyň milli ýygyndysy hem gatnaşýan toparlaryň biri bolup, ildeşlerimiziň bijesi “F” toparça düşdi. Türkmen futbolçylary bu toparçada Özbegistanyň, Omanyň hem-de Ýaponiýanyň ýygyndylary bilen duşuşar.