text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda uzakdan dolandyrylýan bomba bilen poliomielit keseline garşy sanjym edýän saglyk toparynyň nyşana alynmagy netijesinde üç adam ýaralandy.
Pakistanyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, bu partlama 22-nji oktýabrda Bajaur tire-taýpalar etrabynyň Dabara sebitinde amala aşyrylypdyr.
Ýaralananlaryň arasynda ýarym harby güýçleriň iki agzasynyň we ulagyň sürüjüsiniň bardygy habar berilýär.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy. Bu wakadan bir gün öň, “Talyban” söweşijileri poliomielit keseline garşy sanjym edýän saglyk toparyna garşy täze hüjümleri amala aşyrjakdygy barada haýbat atypdy.
Şu aýyň başynda Pakistanyň saglyk işgärleri poliomielit keseline uçran täze adamlaryň sanynyň 200-den aşandygyny mälim edipdi.


c: text/html

text:
Eýranyň reformaçy «Şark» gazeti ýekşenbe gübu tanymal kinoçy, žurnalist we blogçy Mohammad Nurizadyň 3.5 ýyl türm tussaglygyna we 50 dürre urmak jezasyna höküm edilendigini habar berdi.
Nurizad dawaly iýun saýlawlarynydan soň hökümetiň protestçileri basyp ýatyryşyna garşy Eýranyň ýokary lideri Aýatolla Ali Hameneýä üç sany açyk çap edenden soň, dekabr aýynda tussag edildi.
Human Rights Watch saýlawdan soňky köçe protestleri mahalynda Eýranyň howpsuzlyk güýçleriniň azyndan 30 adamy öldürendigini, müňlerçe adamy bolsa tussag edendigini aýdýar.
Eýranda saýlaw wakalary sebäpli 100-den gowrak adam sud edildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň “Ata-žurt” partiýasyndan parlament deputaty Dastanbek Jumabekow bu ýurtda käbir ýaş oglanlaryň Siriýadaky uruşlara taýýarlanýandyklary barada peýda bolan maglumatlar boýunça derňew işleriniň geçirilmegine çagyryş etdi.
Özüniň bu baradaky çykyşynda ol ýurduň günortasyndaky Oş oblastynyň Arawan we käbir beýleki raýonlarynyň ýaşaýjylaryndan alnan maglumatlara salgylandy.
Deputat Dastanbek Jumabekowyň aýtmagyna görä, bu regionyň ýaşaýjylary soňky wagtlar 15 töweregi ýaş oglanyň ýerli metjitlerde ýörite tälim alyp, Türkiýäniň üsti bilen Siriýadaky uruşlara gatnaşmak üçin Gyrgyzystandan gidendiklerini gürrüň beripdirler.
Jumabekow häzirki wagt bu wakany öwrenmek üçin parlament deputatlaryndan biriniň we ýerli ene-atalardan hem ikisiniň Türkiýäniň Ystambul şäherine gidendiklerini mälim etdi.


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň razwedka gullugynyň ozalky işgäri, amerikaly “adalat jarçysy” Edward Snowden Gon-Kongy terk edip, Moskwa baryp düşdi.
Edward Snowden ýakynda ABŞ-nyň raýatlaryň telefon we internet aragatnaşyklaryna gözegçilik ediji gizlin programmasy baradaky maglumatlary jemgyýetçilige äşgär edipdi.
Bu wakanyň yzy bilen ABŞ-nyň prokuraturasy oňa içalyçylykda, maglumat ogurlygynda we gizlin maglumatlary meýletinlik bilen köpçülige äşgär etmekde jenaýat aýyplamalaryny bildirip, Gon-Kongyň häkimiýetlerinden ony tussag etmeklikli sorady.
Emma ýekşenbe güni Gon-Kongyň hökümeti öz ýaýradan resmi beýanatynda Edward Snowdeniň Gon-Kongyň territoriýasyny terk etmegine päsgel bermek üçin hiç hili kanuny esasyň ýokdugyny mälim etdi.
Şeýle hem, bu beýanatda Edward Snowdeniň ekstradisiýa edilmegi barada ABŞ-nyň eden haýyşynyň “kanunyň talaplaryna doly taýyk gelmeýändigi” bellenipdir.
Edward Snowden bilen geçirilen birnäçe interwýulary çap eden “South China Morning Post” gazeti Moskwanyň hem heniz Snowdeniň barjak ahyrky nokady däldigini ýazýar.
Ümzügi Wenesuela tarap
Öz gezeginde Orsýetiň bir hökümet resmisi habar agentliklerine beren maglumatynda Edward Snowdeniň rus wizasyny almandygyny aýdyp, onuň “Şeremetewo” aeroportunyň tranzit giňişliginden daşaryk çykyp bilmejekdigini mälim edipdir.
“Aeroflot” kompaniýasynyň metbugat sekretary Edward Snowdeniň Kubanyň paýtagty Gawana uçýan uçar üçin bilet rezerwasiýa edendigini we ol uçaryň bolsa Gawana tarap 24-nji iýunda öýlän ýola düşýändigini aýtdy.
Ol Gawanadan hem Edward Snowdeniň Wenesuelanyň paýtagty Karakasa uçmaklygy planlaşdyrýandygyny mälim etdi.
Ýekşenbe güni Hytaýyň döwlet mediasy Birleşen Ştatlaryň gizlin gözegçilik programmasynyň Hytaýyň mobil telefon ulgamyny hem-de Pekiniň “Tsinghua” uniwersitetini-de nyşana alýandygy barada Edward Snowdeniň aýan eden maglumatlaryna esaslanmak bilen, Birleşen Ştatlary tankyt etdi.
Hytaýyň “Ksinhua” habar agentligi hem Waşingtony özüniň gizlinlik bilen şahsy maglumatlary toplaýan programmasynyň gerimi we maksatlary baradaky maglumatlary bütin dünýä bilen paýlaşmaklyga çagyrdy.
Birleşen Ştatlaryň öz içinde käbir adamlar Edward Snowdene watan dönügi hökmünde garasa, käbirleri ony halkyň bähbidi üçin hereket eden edermen bir şahsyýet hökmünde kabul edýärler.


text:
Hormatly lukman! Menin göbegim akyp, onuň daşy agyrýar. Ýüzünligine ýatjak bolsam agyry düýýaryn. Göbegimden şepbeşik suwuklyk akyp, bir başlasa 4-5 gün dowam edýär. Bu ýagdaý nämekä we ony nähili bejerip bolar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göbegiň daşyny gurşap alýan deriniň we onuň aşagyndaky ýag gatlagynyň alawlama hadysasyny, lukmançylyk dilinde "omfalit" diýip atlandyrýarlar. Göbegiň doga kemçilikleri, göbek kanalynyň dar ýa-da çekilen bolmagy we ol ýerde ýag mäzleriniň çykyndylarynyň toplanmagy, gigiýena çäreleriniň (göbek halkasyny ýuwmak) ýeterlik geçirilmezligi, göbege bakteriýalaryň we kömelekleriň düşmegi sowuklama ýagdaýynyň döremegine getirip biler. Bu kesel göbegiň ýanyndaky deriniň gyzarmagy, göbek halkasyndan iriň görnüşli suwuklygyň bölünip çykmagy, agyrylar ýaly alamatlar bilen ýüze çykýandyr. Göbek halkasynyň sowuklamagy ýönekeý sowuklama hadysasy ýa-da onuň daşyny gurşap alýan dokumalaryň iriňlemegi we ölmegi ýaly görnüşleri bilen ýüze çykyp biler. Wagtynda bejerilmedik ýagdaýynda göbek gan damarlarynyň sowuklamagy we ýokançlygyň garyn boşlugyna ýaýramagy (peritonit) ýaly gaýraüzülmeler döreýändir.
Ýönekeý omfalit göbek halkasynyň marganeş turşylygynyň (margansowka) ergini, 3%-li perekisiň öteturşysynyň ergini, 1%-li dioksid ergini bilen ýuwma we antibiotik melhemleriniň çalynmagy we antibiotik serişdeleriniň kabul edilmegi, fizioemleri ulanmagyň kömegi bilen bejerilýär. Keseliň başga görnüşleri keselhana şertlerinde bejerilýändir.
Göbek halkasynyň sowuklamasynyň sebäbini anyklap, ýerlikli we dogry bejergini almak üçin hirurg lukmanyna ýüz tutmaklygy maslahat berýärin.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Bir aýa çeken arakesmeden soň, 19-njy tapgyryň duşuşyklary bilen Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasy badalga aldy. Milli çempionatyň 3-nji aýlawy Aşgabatda geçirilen iki oýun bilen açyldy.
Ilki bilen “Aşgabat” stadionyndaky duşuşyk tamamlandy, Türkmenistanyň Kubogynyň iki gezek eýesi “Ahal” ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän Marynyň “Energetigini” kabul etdi.
Çempionatyň birinji ýarymyndan soň, çempionlyk ugrunda göreşýän “Ahal” birnäçe oýunçysyny ýitirdi: Gurban Annaýew bilen Berdimyrat Rejepow “Hazyna”, Berdi Hotdyýew bolsa “Köpetdaga” geçdi. Olaryň ýerine bolsa “Altyn asyryň” ýarym goragçysy Myrat Annaýew topara goşuldy.
Duşuşyk “Ahalyň” futbolçylarynyň artykmaçlygynda geçdi, olar duşuşygyň her ýarymynda bir pökgi geçirdiler. 37-nji minutda burçdan oýna girizilen pökgä Mihail Titow ilkinji bolup ýetişdi we hasaby açdy. Ikinji golda myhmanlaryň derwezeçisi Farhat Bazarow gödek ýalňyş goýberdi. Onuň oýna girizen pökgüsi Altymyrat Annadurdyýewiň döşüne degip, derwezä girdi. Bu Altymyradyň çempionatdaky 16-njy pökgüsidir. Ol bu görkeziji boýunça ikinji orunda barýan “Altyn asyryň hüjümçisi” Süleýman Muhadowyň yzyndan ýetdi.
Guwançmuhammet Öwekowyň şägirtleri 2:0 hasabynda ýeňiş gazanyp, “Altyn asyrdan” yza galmagyny 7 utuga çenli ýygyrdy. Ýöne “aragatnaşykçylaryň” ätiýaçda bir oýny bar, ol şu gün giçlik “Köpetdag” stadionynda geçiriler.
Paýtagtda bolan ikinji duşuşyk onda AFK-nyň prezidentiniň Kubogynyň eýeleri — HTTU-nyň we “Balkanyň” duşuşýandygy bilen gyzyklanma döretdi. Öz garşydaşyndan tapawutlylykda “Balkan” milli çempionatyň ikinji ýarymyna Türkiýäniň Gardepe şäherinde taýýarlandy. Topar bu ýerde geçiren 10 günlük okuw-türgenleşik ýygnanyşygynyň dowamynda dört ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Olaryň üçüsinde, şol sanda Eýranyň “Fuladyndan” ýeňildi (0:3), Türkiýäniň üçünji ligasynyň “Sanjakdepesi” bilen bolsa deň oýnady (1:1).
HTTU bilen bolan duşuşykda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň şägirtleri 37-nji minutda hasaby açdylar. Aşyrgeldi Ylýasow pökgini sag gyradaky Myrat Ýagşyýewe berdi, onuň bolsa jerime meýdançasyna gönükdiren pökgüsini Amir Gurbany derwezä gönükdirdi.
Arakesmeden soň, Samarkandyň “Dinamosyndan” “Balkana” geçen Aleksandr Boliýan tapawutlandy. Ol çep gyradan öňe okdurylyp, goragçylaryň deňinden geçip, hasaby 2:0-a ýetirdi. Şondan soň, “Balkanyň” futbolçylary birneme köşeşdiler. Munuň özi ýer eýeleriniň bir jogap pökgüsini geçirmegine getirdi, 79-njy minutda Annasähet Annasähedow tapawutlandy.
Netijede “Balkan” 2:1 hasabynda wajyp ýeňiş gazanyp, ýaryş tertibinde 3-nji orunda ýerleşdi.
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň 19-njy tapgyry 9-njy awgustda “Altyn Asyr” — “Hazyna”, “Daşoguz” — “Şagadam”, “Merw” — “Aşgabat” duşuşyklary bilen dowam etdiriler.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
HTTU — “Balkan” — 1:2 (0:1)
8-nji Awgust. Aşgabat. Halkara türkmen türk uniwersitetiniň stadiony. 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Annasähet Annasähedow 79 – Amir Gurbani 37, Aleksandr Boliýan 58.
Duýduryş alan: Gurbangeldi Batyrow 45 (HTTU).
Emin: Begenç Allaberdiýew.
Duşuşygyň inspektory: Jamil Mamedow.
"Ahal" – "Energetik" – 2:0 (1:0)
8-nji awgust. Aşgabat. “Aşgabat” stadiony. 300 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Mihail Titow 37, Altymyrat Annadurdyýew 80.
Duýduryş alan: Myrat Annaýew 66 ("Ahal").
Emin: Alibek Sapaýew.
Duşuşygyň inspektory: Batyr Orazsähedow.
9-njy awgusta çenli toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 18 pökgi (2 – 11 metrlik urgudan).
Altymyrat Annadurdyýew ("Ahal"), Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – ikisi hem 16 pökgi.
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 13 pökgi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Tailandyň Patyşasy Phumipon Adulýadete Bangkok şäherinde bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna we şikes ýetmelerine getiren terrorçylyk hereketi zerarly, gynanç hatyny iberdi.
“Türkmenistan terrorçylygyň we ekstremizmiň islendik ýüze çykmalaryny aýgytly ýagdaýda ýazgarmak bilen, bu apata garşy göreşmek we ony ýok etmek işinde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny doly goldaýar” diýlip, hatda bellenilýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini, ejir çekenlere bolsa tiz wagtda sagalmaklary baradaky arzuwlaryny aýtdy.


text:
"Serhetsiz reportýorlar" guramasynyň dünýä ýurtlarynda media azatlygyna baha berip, täzelikde ýaýradan ýyllyk hasabatynda Türkmenistanyň dünýäniň iň yzagalak ýurtlarynyň biridigi aýdylýar. Metbugat azatlygynyň dünýä indeksi atly hasabatynda 180 ýurda baha berilýär, sanawda Türkmenistan 178-nji orunda ýerleşdirilipdir.
Hasabatda ýurtlaryň metbugat azatlygynyň derejesine berlen baha mediadaky köppikirlilige we garaşsyzlyga, žurnalistleriň howpsuzlygyna we erkinligine, kanunçylyga, media üçin döredijilik we düzgünlilik şertlerine esaslanylýar.
Hasabata laýyklykda, agzalan şertlere görä dünýäde media azatlygy boýunça iň öňdebaryjy üç ýurt Finlýandiýa, Norwegiýa we Daniýa, iň yzagalak üç ýurt, bolsa: Türkmenistan, Eritreýa we Demirgazyk Koreýa.
Media azatlygy boýunça ”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň hasabatynda Türkmenistana berlen şu ýylky baha geçen ýylkysyna gabat gelýär. 2013-nji ýylda Türkmenistan 177-nji orunda ýerleşdirilipdi. Guramanyň media azatlygy boýunça ilkinji hasabatynda 2002-nji ýylda Türkmenistan dünýäniň 136 ýurdunyň arasynda 134-nji ýeri alypdy.
Türkmenistan näme üçin yzda galýar?
”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Ýewraziýa boýunça bilermeni Ýohan Bir Türkmenistanda media azatlygyna berlen bahanyň şu ýyl hem pes derejede saklanmagynyň sebäbini ýurtda ýagdaýyň düýpden üýtgewsiz galýandygy bilen düşündirdi.
“Türkmenistanyň hökümetiniň 2013-nji ýylda media boýunça yörite kanun kabul edendigine garamazdan, iş ýüzünde hiç zat üýtgemedi. Ýurtda henizem ýeke-täk hususy neşir bar, ol hem, hakykatda, garaşsyz däl. Erkin pikirlilik we erkin žurnalistika diňe ýurduň daşyndaky, esasan, türkmen internet media çeşmelerinde bar”.
Şeýle-de ”Serhetsiz reportýorlar” guramasy türkmen häkimiýetleriniň ýaşaýyş jaýlardan telewizion çanak antennalary aýyrmak boýunça amala aşyrýan çärelerine hem aladalanma bildirdi.
Metbugat azatlygynyň dünýädäki ýagdaýy
Metbugat azatlygy boýunça täze hasabatda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda metbugat azatlygy boýunça Gyrgyzystan 88-nji ýerde, Täjigistan 116-njy ýerde, Gazagystan 160-njy we Özbegistan 166-njy ýerde görkezilipdir. Orsýet bolsa dünýä ýurtlarynyň arasynda 152-nji ýerde ýerleşdirilipdir.
Hasabata görä, 2014-nji ýylda dünýäde 13 žurnalist öldürilipdir, 165 žurnalist tussag edilipdir.
”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň täze hasabatynda 2014-nji ýylda dünýä derejesinde informasiýa azatlygynyň dowamly ýaramazlaşandygy aýdylýar. 180 ýurduň üçden iki böleginiň görkezijileriniň ozlaky ýyla garanda erbetleşendigi, informasiýa azatlygyna basyşlaryň ozalky ýyllara garanda güýçlenendigi we munuň ähli ýurtlara öz täsirini ýetirendigi aýdylýar.
Hasabatda dünýädäki ýagdaýlaryň ýaragly konfliktler bilen metbugat azatlygynyň arasynda mese-mälim baglanyşygyň bardygyny görkezýändigi bellenilýär. Durnuksyz ýagdaýlarda media halkara borçnamalaryny bozmak maksady bilen maglumatlara we täzeliklere gözegçilik etmäge synanyşýan toparlaryň hem-de aýry-aýry şahsyýetleriň strategik nyşanyna öwrülýär diýip, ”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň hasabatynda bellenýär.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça baş wekili Ketrin Aştonyň aýtmagyna görä, Eýranyň öz ýadro proýektlerini görkezmek boýunça eden teklibini Ýewropa Bileleşigi ret edýär.
Aşton anna güni žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Tähranyň bu teklibine oňaýsyz garamaýandygyny, emma beýle gözegçiligi Ýewropa Bileleşiginiň däl-de, Halkara atom energiýasy guramasynyň amala aşyrmalydygyny aýtdy.
Şeýle-de Ketrin Aşton bu karara gelmezden ozal Orsýet we Hytaý bilen hem maslahatlaşandygyny sözüne goşdy.
Sişenbe güni Tähran Halkara atom energiýasy guramasyndaky akkreditasiýa edilen diplomatlary Eýranda alnyp barylýan ýadro proýektleri görmäge çagyrypdy.
Bu çagyryş Eýranyň ýadro meselesi boýunça geçiriljek gepleşikleriň nobatdaky tapgyrynyň öňüsyrasynda edildi.


text:
Azatlyk Radiosy dünýä türkmenleriniň ýaş şahyrlaryndan, häzir Saud Arabystanynda işläp ýören Muhammet Almaz bilen onuň döredijiligi barada söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Edebiýata, şahyrlyga höwes nähili döredi, haçan goşgy ýazmaga başladyňyz? Şahyrlyk ylhamynyň çeşmesi näme?
Muhammet Almaz:
Ýaşlygymdan şygyrlary diňlemäge, okamaga höwesim bardy. Ýaşap öten beýik şahyrlaryň kitaplaryny, Magtymguly Pyragynyň kitaplaryny okap, onsoň “Zöhre-Tahyr” ýaly türkmen dessanlaryny okap, şygyr ýazmaga höweslenip başladym. Maňa şygyr ýazmany öwreden adam ýok. Okan şygyrlarymdan nusga alyp, öz-özümden şygyr ýazmaga başladym.
Azatlyk Radiosy
: Dünýä Türkmenlerine öz gowy görýän, özüňe goýan şygyrlaryňdan birini okap berseň.
Muhammet Almaz
Muhammet Almaz:
“Türkmen” diýen şygyrymy okap bereýin:
Oguzhanyň neslinden bu jahana gelen, Türkmen,
At münüp, gylyç tutup, bu dünýäni alan, Türkmen.
Şa bolup, soltan bolup, köp döwrany süren, Türkmen,
Arslan dek bu dünýäde, şir men diýip, öten, Türkmen.
Agzybirlik bilen ýaşaň, eý, Türkmenim her zaman,
Bilseň ki bu dünýäde dostuňdan duşmanyň kän,
Agzalalyk, kineleri gidireliň ortamyzdan,
Her ýerde mert-namart ynsana duş gelen, Türkmen.
Biz eziz Türkmenlere köp zalym zulum eýledi,
Ata watanymyzdan aýryp, ýat ülkelere saýlady,
Ol pelek tersine bakyp, başymyzy köp aýlady,
Ýat illerde mysapyrlyk derdini köp çeken, Türkmen.
Indi birleşeliň bizler, kinäni goýup, gatlap,
El berip, öňe gideliň, geljek aýendäni toplap,
Gamly günlerden ötüp, hoş günlerimizi gutlap,
“Birleş” diýip, atalarymyz köp aýdyp geçen, Türkmen.
Ýaş ýigitlerimize bizler, Türkmen dili öwredeliň,
Ýat ülkelerden aýrylyp, azat watan döredeliň,
Almaz aýdar, bu jahana kimdigimizi bildireliň,
Namartlara dyz egmän, başyny dik tutan, Türkmen!
Azatlyk Radiosy
: Eşdişimize görä siziň ýaş şahyrlar hökmünde öz araňyzda söhbetleriňiz bolýar. Şol ýaş şahyrlaryň üýşmeleňlerinde iň köp haýsy tema barada gürrüň edilýär?
Muhammet Almaz
: Arabystanda ýaşap ýören ýerimizde kän türkmen ýok. Owganystan ýaly dürli ýurtlara dargan türkmenleriň wekilleri bärde gaty az. Şonda-da biz ýaşlar bolup oturşyp, türkmenler hakynda gürrüň edýäris. Şygyrlar hakynda hem söhbet edýäris.
Azatlyk Radiosy
: Dünýä türkmenleriniň bir ýaş şahyry höküminde özüňi türkmen edebiýatynyň niresinde görýäň? Geljekde türkmen edebiýatynda nähili işler ederin, nähili sepgitlere ýeterin diýen plan, maksat bar?
Muhammet Almaz:
Geljekde hem şeýle türkmenler barada şygyrlar ýazmakçy. Häzir bärde Saud Arabystanda iş bilen kän şygyr ýazyp bilemok. Türkmenler baradaky pikirlerimi, duýgylarymy geljekde ýaş nesillere şygyr hökmünde eser galdyrmaklyk ýaly maksadym bar.
Azatlyk Radiosy: Döredijiligiňizde haýsy tema has öňe çykýar? Has köp näme barada şygyr ýazýarsyňyz?
Muhammet Almaz
: Ýaşlygymyzdan bäri uruş bolup, şol sebäpli daşary ýurtlara gidenimiz üçin meniň şygyrlarymda köplenç şol ýat ülkelerdäki aýraçylyk barada ýazýaryn. Türkmenler barada, türkmenleriň birleşmegi hakda, türkmenleriň birleşmegini arzuw edip, esasanam şu temada köpräk şygyrlar ýazjak bolýaryn.


text:
Eýranda tussag edilen žurnalist we hukuk goraýjy aktiwist Abdolreza Täjigiň aýal dogany Parwin Täjik Eýranyň režimine garşy propaganda ýaýradanlykda aýyplanyp, 18 aý türme tussaglygyna höküm edildi.
Ol 2009-njy ýylyň 12-nji iýulynda tussag edilen dogany görmek üçin Eýranyň Ewin türmesine baran wagtynda Abdolrezanyň türmede özüniň namysyna deglendigi barada aýdandygyny, eýran türmelerindaki ýagadaýlar hakda metbugata, şol sanda Azatlyk Radiosynyň Pars gullugy bolan Farda Radiosyna birnäçe gezek habar beripdi.
Täjikleriň maşgalasy iýul aýynda žurnalist Abdolreza Tajigiň tussaglykda kemsidilendigi barada Eýran sudunyň adyna açyk hat hem ýollady.


text:
Türkmenistan garaşsyzlygyna gowuşaly bäri aradan 20 ýyldan gowrak wagt geçdi. Şol döwürde ýurtda üýtgän, özgeren zatlar bilen bir hatarda, öňküligine galan, hatda ýza gaýdyşyklara şaýat bolnan ýagdaýlar hem bar.
Ençeme ýyl aradan soň Türkmenistana syýahat eden ildeşler Dünýä Türkmenleri programmamyzyň nobatdaky sanyny ep-esli aradan soň siziň ýurda eden saparyňyz, şol saparyň sizde galdyran täsirlerine bagyşlamakçy.
Ýurda baranyňyzda näme gördüňiz, gören zadyňyz sizde nähili täsir galdyrdy? Watan nähili bolupdyr? Gören zatlaryňyzy dünýä tejribeleriňiz bilen deňeşdirip näme aýdyp bilersiňiz? Pikirleriňize garaşýarys.
Teswirleriňizi galdyrmak üçin aşakdaky forumdan peýdalanyň, eger isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz, adresimiz hat@azatradio.org, bize hat ýazyň. Siz bilen özümiz habarlaşarys.


text:
Aşgabat, 19.02.2015. “Türkmenportal”.
Çarşenbe güni Ýewropanyň Çempionlar ligasynyň 1/8 finalynyň 2 duşuşygy geçirildi. Gelzenkirhende ýerli “Şalke” Madridiň “Realyndan” asgyn geldi —0:2. Şweýsariýada bolsa “Bazel” bilen “Porto” deň oýnadylar — 1:1.
“Şalke” “Reala” garşy atly “eseriň” teswirinden köpler nemes toparyndan geçen ýylky ýaly kemsitmä garaşypdylar. Çünki geçen ýyl Çempionlar ligasynyň şu tapgyrynda madridliler garşydaşlaryndan kokkeý hasabynda üstün çykypdylar (1:6). Şeýle-de bolsa, bu gezek Gelzenkirhenliler has mynasyp hasap bilen ýeňildiler. Netijede Ronaldudyr Marselonyň geçiren pökgüleri jogap duşuşygynyň öňüsyrasynda “Reala” özüni örän arkaýyn duýmaga mümkinçilik berýär.
“Bazel” bilen “Portunyň” oýnunda başda kimiň ýeňşe has ýakyndygyny aýtmak ýeňil düşmedi. Çärýek finala çykmak mümkinçiligi iki topar üçinem deňräk ýaly göründi.
“Bazeliň” ilkinji hüjümi netijeli tamamlandy. Derlis Gonsales şikes alan-da bolsa, öz toparyny öňe çykardy. Ýöne 79-njy minutda Danilo 11 metrlik urgudan hasaby deňledi.
Ispaniýada we Portugaliýada geçiriljek jogap duşuşyklary 11-nji martda geçiriler.


text:
Penşenbe güni Owganystanyň günortasyndaky Helmand welaýatynda janyndan geçen bir hüjümçi özüni ulagda partladanda, azyndan 4 adam ölüp, 31 adam ýaralandy.
Welaýat häkiminiň metbugat wekili Dawud Ahmadiniň maglumatyna görä, partlamada ölenleriň ählisi owgan raýaty bolup, olaryň arasynda bir çaga hem bar.
Şeýle-de, penşenbe güni Kapisa welaýatynda Talyban söweşijileridir diýlip gümän edilýän adamlaryň atan raketa oklaryndan bir çagaly ene öldi, başga-da 7 adam ýaralandy. Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý hüjümi ýazgaryp beýanat ýaýratdy.


text:
Tunisli uniwersitet adminstratory Şukri al-Mabkhout geçen ýyl çykan ilkinji romany - “Italiýaly” üçin Birleşen Arap Emirlikleriniň paýtagty Abu Dabide guralan dabarada Arap çeper eserleriniň halkara baýragyna mynasyp boldy.
“Italiýaly” “Arap bookeri” diýip bilinýän baýraga – elli müň amerikan dollaryna (£33,000) mynasyp bolan sekizinji eserdir.
Onuň neşirçileri bir hepde öň bu eseriň Emirligiň kitap dükanlarynda gadagan edilenini eşidipdiler.
Bu baýrak Abu Dabiniň Syýahat we medeniýet edarasy tarapyndan malileşdirilýän hem bolsa, oňa mynasyp bolanlar garaşsyz sudýalaryň paneli tarapyndan kesgitlenýär we bu gezek ol panela palestin şahyry Murid Barguti ýolbaşçylyk etdi.
Al-Mabkhoutyň taryhy eseri, metbugatdan belli bolşuna görä, bu baýrak berilmezinden öňem uly gyzyklanma döredipdi.
Romanyň baş gahrymany daş keşbi sebäpli «Italiýaly» lakamyny alan adam bolup, eseriň wakalary Tunisiň garma-gürme döwürlerine – Habib Bourguýbanyň 30 ýyllyk (1957-1987) dolandyryşy bilen Zine El Abidine Ben Alynyň 24 ýyllyk (1987-2011) hökmürowanlygynyň arasyna gabat gelýär.
Şeýle-de eserde baş gahrymanlaryň syýasy, romantiki başdangeçirmeleri esaynda iki diktatura astyndaky Tunise tankydy nazar salynýandygy aýdylýar.
53 ýaşyndaky al-Mabkhoutyň romany geçen ýyl çapdan çykanda, Tunisiň edebi jemgyýetçiligi garaşylmadyk esere haýran galdy.
Al-Mabkhout häzir ýurduň Manouba uniwersitetiniň ýolbaşçysy we öz terjimeleri, edebi tankydy, hepdelik gazet makalalary bilen giňden tanalan şahsyýet. Emma onuň edebiýat meýdanyna kyssaçy görnüşinde gelmegine garaşylmandygy aýdylýar. Ýazyjynyň bu eseri geçen aý Tünisiň hem iň ýokary edebi baýragyna mynasyp boldy.
Al-Mabkhout Arap çeper eserleriniň halkara baýragyny gurnaýjylar bilen alşan hatynda özüniň 2010-2011-nji ýyllarda Tunisde turan we Ben Alyny häkimiýetden agdaran gozgalaňyň netilelerinden ruhlanandygyny aýdypdyr.


text:
Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugynyň maglumatyna görä, Täjigistan 1991-nji ýylda Sowet Soýuzyndan garaşsyzlygyny alandan soň şu gün ilkinji gezek baýdak baýramyny belleýär.
Bu baýramçylyk bilen baglanşykly göwrümi 90 meter töweregi bolan baýdagy göterip 300 töweregi student paýtagt Duşanbäniň merkezi meýdanynda ýöriş geçirdi.
Täjigistanyň prezidenti baýdak baýramyny bellemek baradaky kanuna geçen hepde gol goýupdy.
Türkmenistandan soňra bu yurt Merkezi Aziýada baýdak baýramyny belleýän ikinji yurt bolar.


text:
Şu gün Birleşen Milletler Guramasynyň Halkara tribunaly iki sany horwat generalyny 1990-njy ýyllaryň ýugoslaw urşunda uruş jenaýatçylygyny amala aşyranlykda günäli tapyp, olary uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Hususan-da, BMG-niň sudy ozalky harby general Ante Gotowinany 24 ýyl, beýleki bir ozalky harby general Mladan Markaçy 18 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi, üçünji bir aýyplanýan ozalky harby general Iwan Germaky bolsa sud aklady.
Bu gürrüňi edilýän ozalky horwat generallarynyň üçüsem 1991-1995-nji ýyllarda Horwatiýanyň şol wagtky Ýugoslawiýadan garaşsyz bolmak ugrunda alyp baran urşunda ýerli serb ýaşaýjylaryny yzarlmakda, deportasiýa etmekde we olardan käbirlerini öldürmekde aýyplanylyp tussag edilipdiler.


text:
17-nji noýabrda Aşgabadyň Sergi köşgünde “Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2015” atly 20-nji halkara maslahat we sergi açyldy. Bu wekilçilikli forumy Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrligi hem-de Söwda-senagat edarasy guradylar.
Bu foruma dünýäniň 40-a golaý ýurdundan – Russiýadan, Hytaýdan, ABŞ-dan, Ýaponiýadan, Koreýa Respublikasyndan, Ýewropa Bileleşigi ýurtlaryndan, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlardan we beýleki döwletlerden iri kompaniýalaryň 160-dan gowragynyň wekilleri gatnaşýarlar.
Forumyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary, nebitgaz pudagynyň hünärmenleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri we beýlekiler gatnaşdylar.
Iri kompaniýalaryň we şereketleriň diwarlyklarynda türkmen hünärmenlerini gyzyklandyrýan hem-de ýakyn geljekde nebitgaz pudagynda gerek boljak zatlaryň ählisi görkezilýär. Bu kompaniýalar Türkmenistanyň iň täze tehnologiýalary we enjamlary ornaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berýändigini nazara almak bilen, Aşgabada özleriniň iň soňky işläp taýýarlamalaryny getirdiler.
Türkmenistanyň ministrlikleriniň hem-de pudak edaralarynyň – Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň, “Türkmennebitgazgurluşyk”, “Türkmengaz” we “Türkmennebit” döwlet konsernleriniň, “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň, Nebit we gaz institutynyň, ýurdumyzyň baý nebit we gaz ýataklarynda iş alyp barýan beýleki pudaklaýyn kärhanalaryň birnäçesiniň diwarlyklarynda Türkmenistanyň nebit, gaz, nebiti gaýtadan işleýän hem-de himiýa senagatynyň gazanan üstünlikleri we bu pudaklary ösdürmegiň geljegi uly ugurlary görkezilýär.
Mundan başga-da, sergi iň täze gazanylanlar we tehnologiýalar, şol sanda uly gaz gatlaklaryny ýüze çykarmak, dolandyryş ulgamlaryny ornaşdyrmak, turba geçirijileri talabalaýyk ulanmak, energiýanyň dikeldilýän çeşmeleri babatda tehnologiýalar bilen tanyşdyrýar.
Maslahatyň işiniň birinji gününiň gün tertibi üýtgäp durýan global energetika ulgamynda Türkmenistanyň we Hazar deňzi sebitiniň tutýan orny, Türkmenistanyň uglewodorod çil malynyň monetizasiýasy, Türkmenistanyň ileri tutulýan maýa goýum ugry, nebiti we gazy gaýtadan işleýän hem-de nebithimiýa senagatynda häzirki we geljekki mümkinçilikler diýen mowzuklaýyn bölümlerden ybarat boldy.


text:
Orsýetiň Waşingtondaky ilçihanasy Azatlyk Radiosyna ors ekspertleriniň häzir Maks Şattonyň, dogandaky ady Maksim Kuzmin, jeset hasabatyny "derňeýändiklerini" aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti duşenbe güni irden bu hasabatyň bir nusgasynyň ors resmilerine berlendigini aýtdy.
Orsýetden perzentlige alnan üç ýaşly Şattonyň ýanwar aýynda aradan çykmagy halkara gapma-garşylyk döretdi.
Ors resmileri ony ogullyga alan ene Laura Şattony “ganhorlukda” aýypladylar.
Amerikaly şaýatlaryň görkezmeleri esasynda taýýarlanan hasabatda bu betbagtçylygyň “tötänlikde”, çaganyň özüne düşüren ýaralary sebäpli bolandygy aýdylýar.
Amerikan häkimiýetleri bu iş sebäpli çagany perzentlige alan ene-ata garşy jenaýat işini açmajagyny aýtdy, Moskwa bu karary tankyt etdi.
Orsýet amerikan derňewini kemter hasaplady we çaganyň jeset hasabatynyň özüne berilmegini talap etdi.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Siriýa krizisi boýunça ýokary derejeli resmileriň gatnaşmagynda maslahat geçirdi.
Siriýanyň aktiwistleriniň aýtmaklaryna görä, prezident Başar al-Assadyň režimine garşy gozgalaňlar 27 müň töweregi adamyň ölümine sebäp bolan ýaragly konflikte ýazypdyr.
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun Howpsuzlyk Geňeşinde eden çykyşynda Siriýadaky konfliktiň çözgüdiniň tapylmadyk ýagdaýynda onuň has giň gerim aljakdygyny duýdurdy.
Howpsuzlyk Geňeşiniň bu maslahaty BMG-niň Baş Assambleýasynyň nobatdaky sessiýasynyň çäklerinde Nýu Ýorkda geçirildi.
Siriýadaky krizisiň çözgüdini parahat ýol bilen tapmak ugrunda tagalla edýän Arap Ligasynyň başlygy Nabil Elaraby krizisiň başga çözgüdini tapmaga çemeleşmek barada BMG-a çagyryş etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Detroýt şäheriniň öňki häkimi korrupsiýa üçin 30 ýyla golaý türme tussaglygyna höküm edildi.
43 ýaşyndaky Kwame Kilpatrik penşenbe güni 28 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Ol mart aýynda gorkuzyp pul almakda, parahorlukda, pul bermäge mejbur etmekde we beýleki aýyplamalarda günäli tapylypdy.
Prokurorlar sudda onuň öz aýlygyndan daşary 840 müň dollarlyk çykdajysyny delil edip görkezdiler.
Kilpatrik 2002-nji ýyldan 2008-nji ýyla çenli häkim bolupdy, ol sudda eger Detroýtyň ilatyny lapykeç eden bolsa, muňa gynanjakdygyny aýtdy. Şeýle-de ol şäherden pul ogurlandygyny ret etdi.
Detroýt bir zaman dünýäniň iň baý şäherleriniň biridi, emma golaýda batany üçin goraga alynmagyny soran iň uly şäher boldy.


text:
Birleşen Ştatlar Owganystanyň günortasyndaky Helmand welaýatyna goşmaça ýüzlerçe esger iberýär.
«Talyban» bu welaýatyň ençeme etrabyny basyp almak howpuny salýar. Birleşen Ştatlaryň goşun sözçüsi, polkownik Maýkl Lohorn (Michaýel Lawhorn) 9-njy fewralda beýanat çap edip, täze güýçleriň howpsuzlygy üpjün etjekdigini we owgan goşunynyň 215-nji korpusyna geňeş-maslahat berjekdigini aýtdy.
Aýdylmagyna görä, goşmaça güýçleriň iberilmegi ozaldan planlaşdyrylan we olar Helmandda öňden işläp ýören geňeşçileri goramak, owgan goşunlarynyň täzeden enjamlaşdyrylmagyna kömek bermek bilen meşgullanar.


text:
Nyýazow döwrüniň gara eksperimentleriniň ýene birini düzetmäge şu günki türkmen häkimiýetleri mejbur.
Aspirantura, doktarantura görnüşinde Türkmenbaşy tarapyndan ýok edilen ýokary mekdepden soňky professional bilim sistemasyny dikeltmäge synanyşyk edilýär.
Munuň sebäplerini gizlemek, ýaşyryn saklamak mümkin däl. Prezidentiň özem muny birnäçe gezek boýun aldy. Ýurt kadrlar gahatçylygyny başdan geçirýär.
Kadaly professional kadrlar bazaryna dolanmak üçin gaty köp wagt gerek bolsa gerek. Nyýazow ylmy, bilimi galamyny ýeke gezek aýlanda ýom-ýok edip taşlapdy. Ony ýaňadan dikeltmäge onýyllyklar gerek bolar.
Ýöne bu gowy başlangyjyň bir gowşak, ejiz tarapy bar: Nyýazowyň ýykan-ýumranlyga gönükdirilen ýolbaşçylygy döwründe ylym-bilimiň külüni kim ýa kimler asmana sowurdy? Ine, şu soraga jogap ýok ýa-da olara baha kesilmändir.
Ylmy dargadyjylar, bu işiň inisiatorlary, belki, häzirem ýolbaşçy kürsülerde oturandyr? Şol adamlaryň häkimiýetde bolmagy başlanan reformalary agyzdyryklamagy, başa bardyrmazlygy mümkindir. Bu täze başlangyjyň maksady-da ýaňkydan ejiz problema däl.
Türkmen jemgyýeti üçin ýokary mekdepden soňky professional bilime dolanmagyň tarapdarlary munuň ylaýta-da ýaşlar üçin, özbaşdak hem standart bolmadyk döredijilik pikir ýöretmeleri emele getirmekde örän möhüm ähmiýetiniň bardygyny nygtaýarlar. Bu, elbet-de, logika gelýär.
Ýöne şu maksat türkmen döwletiniň ideologiýasynyň teoriýasyna-da, praktikasyna-da çapraz gelýär. Ýurduň propaganda maşyny her bir şahsyýetiň, däp bolup gelşi ýaly, häkimiýete doly tabyn bolmagy hem onuň öňünde dyza çöküp, tagzym etmegi ugrunda iş alyp barýar, şony gazanmaga çalyşýar.
Şeýle şertlerde standart bolmadyk pikir ýöretmeler şahsyýet üçin, ozaly bilen-de onuň azatlygy üçin howply bolup biler. Ýurduň her bir graždany üçin häzir özbaşdak, häkimiýetleriňkiden başga hili pikir ýöretmek hatarly.
Ýurduň ýolbaşçylary haçanam bolsa çözmeli çynlakaý meseläniň öňünde dur: doly ýapyklyk şertlerinde, dolandyryşyň býurokratik zynjyryna berk bagly ýagdaýda hakyky döredijilik ýaşabam, ösübem bilmez.
Sowet doktrinasy
Sowet doktrinasy hiç haçan liberal ideýalara daýanmaýardy, tersine, liberalizm, açyklyk sosializmiň iň howply duşmanlarynyň biri saýylýardy. Hatda sowet ýolbaşçylary dürli döwürlerde döredijilik potensialy düýbünden ýok etmezlik üçin käbir eglişige-de gidipdi.
Stalin türmeleriniň ekstremal şertlerinde döredijilik adamlary üçin ýörite zonalar döredilipdi. Şol zonalar “şaražka” atlandyrylyp, türme režimi birneme gowşadylypdy. Şol zonalara adatdan daşary çylşyrymly ylmy meseleleri çözmek üçin repressiýa sezewar edilen alymlar ýerleşdirilýärdi.
Lager režimi bilen deňeşdirilende, “şaražkalardaky” düzgün biraz ýumşakdy. Rehimsiz, zalym stalin sistemasy alymlara döretmäge mümkinçilik bermek üçin liberal çäreleri geçirmäge mejbur bolupdy.
Hruşýow döwründe şunuň ýaly liberalizm adalary birnäçe žurnal bolupdy. Olaryň arasynda “Nowyý mir”, “Ýunost” žurnallary bardy.
Gorbaçýow döwründe erkin döredijiligiň goragçysy roluny “Ogonýok” žurnaly oýnapdy. Şol žurnalda, seýregem bolsa, beýleki sowet neşirlerinde çap edilmegini göz öňüne getirip bolmajak materiallar peýda bolýardy.
Häkimiýetler diktaturanyň gysyşy astynda ýurduň döredijilik güýçleriniň solup, saralyp, ýok bolup gitmezligi üçin birazajygam bolsa döredijilik mümkinçiligini berýärdiler.
S.Nyýazow ylymda, sungatda döredijilik üçin mümkin bolan liberal meýdançalaryň barysynyň ýoguna ýandy. Hemme zat onuň, ýaradylyşy taýdan gaty çäkli adamyň, erkine bagly edildi.
Şol çäklilik halkyň durmuşynda nämelerde göründi? Ol Türkmenistanyň ähli serhetlerini petikledi, netijede jemgyýet duzaga düşdi. Şeýdibem, Türkmenbaşy Türkmenistanyň tutuş döredijilik potensialyna ölüm hökümini çykardy. Şol režim şu günem ýaşaýar.
Bu ýerde propagandistik oýunlar, boş wadalar hiç hili netije bermez. Idelogik mekirlikler bilen döredijiligi aldap bolmaz. Dörediji adamlara hakyky arassa howa gerek. Arassa howanyň täze akymy näçe güýçli bolsa, onuň hasylam şonça bol bolar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystandaky golland goşunlaryny ol ýerden çykarmak baradaky meselede oňuşmazlyk Gollandiýanyň koalision hökümetiniň dargamagyna getirdi.
Golland goşunlary Owganystandan plan boýunça şu ýylyň awgustynda çykarylmaly.
Premýer ministr Ýan Piter Balkenende 16 sagat çemesi dowam eden gepleşiklerden soň hökümetiň dargaýandygyny yglan etdi.
NATO Gollandiýadan Owganystanyň Uruzgan welaýatyndaky 2000 esgerini ol ýerde saklamagy sorady. Balkenendäniň Hristian Demokratik ýaranlygy golland goşunlarynyň azaldylan bölegini goşunyň çykarylmaly möhletinden soň hem Owganystanda saklamagyň tarapyny tutdy.
Emma ýurduň Zähmet partiýasy muňa garşy çykdy we Gollandiýanyň Owganystandaky missiýasyny planlaşdyrylan möhletinde soňlamaga çagyrdy.


text:
Tähranda garşylyk ruhy hemme ýerde duýulýar. "Ýaşasyn ýaz" diýen şygar bilen saýlaw döwrüne girilmegi prezident Mahmud Ahmedinejadyň sessiz-üýnsüz gitmejekdigini görkezýär.
Ahmedinejadyň saýlap tutan kandidaty Rahim Maşaýini goldamaga gönükdirilen hasaplanýan bu şygar möhletini tamamlap barýan prezident bilen onuň golwalaçylary tarapyndan soňky günlerde ençeme gezek ulanyldy.
Ahmedinejadyň garşydaşlarynyň garaýşyça, "Ýaşasyn ýaz" şygary Maşaýiniň saýlaw kampaniýasynyň näresmi suratda başlanmagynyň, gaýtadan prezidentlige dalaş etmäge hukuk gazanýança Ahmedinejadyň Maşaýini özüne oruntutar edinip, güýç-gudraty elden bermezlige synanyşmagynyň alamaty.
Eýrandaky häzirki ýagdaý Orsýetde Putin premýer-ministr bolup, Medwedewiň bir möhlet prezident bolan döwrüne deňelýär.
Ahmedinejat bu şygary 10-njy fewralda yslam rewolýusiýasynyň 34-nji ýyl dönümi mynasybetli sözlän sözüniň soňunda ulandy.
Täze şygaryň maksady
Rewolýusiýa sakçylarynyň öňki harby ýolbaşçysy, kanun çykaryjy Mohammad Esmail Kowsari Ahmedinejadyň bu şygary 14-nji iýunda geçmeli ses berilşik üçin niýetländigine ynanýar.
Oppozision lider Mehdi Karrubiniň tarapyny çalan žurnlist Mohammad Hoseýn Ziýa hem Ahmedinejadyň 10-njy fewralda sözlän sözüni millionlarça eýranlynyň diňlemegi edil şu niýet bilen edilen synanyşyk diýýär:
"Bu zatlaryň hemmesi, şol sanda hökümetiň gündelik gazeti "Iran" tarapyndan neşir edilen pikir soralşykda Tähranyň 24 etrabynda ilatyň 35 prosenti Maşaýiny goldaýar diýilmegi hem bu topar tarapyndan ony ulanmak üçin gurnalan hereketiň alamatlary".
Beýik Britaniýanyň Birmingem uniwersitetinde Eýran boýunça spesialist Skot Lukas Ahmedinejat Maşaýini goldaýar diýen pikir bilen ylalaşýar. Ýöne ol edilen çykyşda başga zatlaryň hem bardygyny belleýär.
"Gürrüňiň uly bölegi Ahmedinejadyň 'men siziň Rahim Maşaýini goldamagyňyzy isleýärin' diýmegi däl. Ol mundan hem aňry geçip, 'meniň garşydaşlarym ses berilşikde aldawa ýüz urjak bolýarlar' diýdi. Ol eýran halkyny muňa garşy durup, iň gowy adama ses bermäge çagyrdy – diýip, Lukas aýdýar. - Meniň bilşime görä, bu bir syýasatçynyň saýlawlaryň galplaşdyrylmagy barada halka iň açyk şekilde duýduryş bermegi. Biz geçmişde dürli syýasatçylarda bular ýaly elementleri görüpdik. Ýöne Ahmedinejadyň bu işi etmegi, meniň pikirimçe, dini ýolbaşça aç-açan boýun egmezlik".
"Metbugatyň gassaby" türmä düşdi
Soňky aýlarda Ahmedinejadyň ýaranlarynyň birnäçesi korrupsiýada ýa başga zatlarda ýa aýyplandylar, ýa-da tutuldylar. Öten hepde Tähranyň prokurory, "metbugatyň gassaby" diýip atlandyrylýan Saeed Mortazawi gazetler ýapylyp, žurnalistleriň tutulmagynda oýnan roly sebäpli Tähranyň "Ewin" türmesinde bir gün tussaglykda saklandy.
Bir wagt Hameneýiden goldaw tapan Ahmedinejat onuň garşysyna göreşip, üzňelige düşdi, güýçden gaçdy.
Ziýanyň pikiriçe, Ahmedinejadyň eden batyrgaý çykyşy "onuň eliniň boş däldigini" görkezýär: "Ahmedinejat Aňtaw gullugynyň başlygyka eline möhüm dokumentler düşüpdir diýen myş-myşlar bar. Meniň pikirimçe, geçen iki hepdede bolan wakalarda, aýratyn-da Ahmedinejadyň hüjüm syýasatynda bu myş-myşlaryň dogrudygyny görýäris".
Hem Ziýanyň, hem-de Lukasyň pikiriçe, söweşjeň prezidente gezek gelende, Hameneýiniň onuň öňüni böwetlemek syýasatyny dowam etdirmegi ähtimal. Ýöne Ahmedinejadyň indiki göçümini öňünden çaklamak kyn.


text:
8-nji iýulda geçirilen giňişleýin hökümet maslahatynda eden çykyşynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow geljek ýyl ýurtda boljak prezident saýlawlaryna gatnaşmaga daşary ýurtlardaky oppozisiýa wekillerini çagyrdy.
“Biz özüni oppozisiýa diýip atlandyrýan toparlar bilen hem hyzmatdaşlyk etmekden çekinmeýäris. Eger oppozisiýa girýän adamlardan kimdir biri öňde durýan prezident saýlawlaryna gatnaşmaga isleg bildirse, onda ol, ine, biziň ýurdumyza gelip biler. Men olara Türkmenistanyň ähli raýatlary bilen deň derejede, deňhukukly esaslarda saýlawlara gatnaşmaga hem mümkinçilikleriň dörediljekdigini doly kepillendirýärin” diýip, Berdimuhamedow aýtdy.
Daşary ýurtda döredilen “Respublikan” oppozision partiýanyň lideri Nurmuhammet Hanamow Türkmenistanyň prezidentiniň bu çagyryşy bilen bagly Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Ýurda oppozisiýanyň liderlerini çagyrmak gowy zat. Ýöne munuň soňy bolmaly. Birijiden, biziň hemmämiz diýen ýaly Türkmenistanyň sudy boýunça uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilen adamlar. Şonuň üçin ilki bilen suduň çykaran kararlaryny halkara sudlaşyp, günämiziň ýokdugyny subut edip biljek. Biz häzir gelsek, Türkmenistanyň kanuny boýunça göni türmä gidibermeli. Biz bilen dialoga gidenoklar ahyryn gorkup, "siz halk duşmany, siz terrorist" diýip. Şonuň üçin hakykatdan-da dialoga gitseler, hakykatdygyna bizem ynanyp bileris” diýip, Hanamow aýtdy.
Berdimuhamedowyň aýtmagyna görä, ýurda iki partiýa ýeterlik.
Geçirilen hökümet maslahaty barada Türkmen Döwlet habarlar gullugynyň çap eden maglumatynda oppozisiýa wekilleriniň prezident saýlawlaryna gatnaşmagy babatda Berdimuhamedowyň aýdanlary habar berilmedi.


text:
12-nji maýda Awstriýa Respublikasynda resmi saparda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Awstriýa-türkmen jemgyýetiniň ýolbaşçysy hanym Neda Bergeri kabul etdi.
Myhman duşuşmak üçin wagt tapandygyna hoşallyk bildirdi hem-de pursatdan peýdalanyp, türkmen Liderini şu gün ýokary derejede geçirilen döwletara gepleşikleriniň örän netijeli bolandygy bilen gutlady. Şol gepleşikler iki ýurduň ählumumy bähbitleriň ugrunda uzakmöhletleýin, ynam bildirilýän hyzmatdaşlyga özara gyzyklanmasynyň görkezijisi boldy.
Döwlet Baştutany Neda Bergeri mähirli mübärekläp, onuň ýolbaşçylyk edýän jemgyýetiniň alyp barýan işiniň aýratyn ähmiýetini nygtady. Şol jemgyýet ençeme ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň we Awstriýanyň halklarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagy, medeniýet, sungat, maglumat alyş-çalşy babatda ýygjam işewür hem-de netijeli gatnaşyklaryň ýola goýulmagy boýunça uly işleri alyp barýar.
Mälim bolşy ýaly, Awstriýa-türkmen jemgyýeti Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Wena ilkinji resmi saparynyň öň ýanynda 2008-nji ýylyň güýzünde döredildi. Şu ýyllaryň içinde jemgyýetiň gatnaşmagynda hatarynda “Galkynyş” türkmen-awstriýa simfoniki orkestriniň döredilmegi ýaly bilelikdäki möhüm taslamalaryň birnäçesi durmuşa geçirildi, dürli duşuşyklar, tanyşdyryş çäreleri, sergiler yzygiderli guraldy. Aýratyn ähmiýetli medeni çäreleriň arasynda, şeýle hem Ýewropanyň ykrar edilen medeni paýtagty bolan Wenada türkmen sungat ussatlarynyň çykyşyny hem-de Aşgabatdaky Wena balyny görkezmek bolar.
“Galkynyş” žurnalynyň neşir edilmegi hem-de türkmen halkynyň taryhy, medeni däp-dessurlary, ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýan häzirki zaman Türkmenistanyň ägirt uly gazananlary we üstünlikleri baradaky maglumatlary özünde saklaýan Internet-saýtynyň döredilmegi bu jemgyýetiň türkmen-awstriýa gumanitar gatnaşyklaryna goşandy bolup durýar.
Neda Bergeriň türkmen halkynyň köne dostydygyny belläp, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ony ýurdumyza gelmäge çagyrdy.
Hanym Neda Berger türkmen döwletiniň Baştutanyna çakylygy hem-de Awstriýa-türkmen jemgyýetiniň işine berýän ünsi üçin hoşallyk bildirip, Awstriýanyň jemgyýetçilik toparlary tarapyndan belent halkara abraýdan peýdalanýan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana bildirilýän uly gyzyklanmany nygtady.
Awstriýa-türkmen jemgyýetiniň ýolbaşçysy iki dostlukly ýurduň arasynda ýola goýlan medeni gatnaşyklaryň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirip, milletiň Liderine we tutuş türkmen halkyna bagt, abadançylyk hem-de Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň beýik özgertmeler ýolunda uly üstünlikleri arzuw etdi we Türkmenistanyň Prezidentine öz goşgular ýygyndysyny sowgat berdi.


text:
Stokgolmda “Mynasyp durmuş obrazy üçin” atly ýyllyk baýragyň laureatlary yglan edildi. Baýrak halkara žýuri hem şwed parlamenti tarapyndan berilýär. Ol “Nobel baýragynyň alternatiwasy” hökmünde-de bellidir.
2011-nji ýylda baýraga Çaddan adam hukuklaryny goraýjy Žaklin Mudiena, ABŞ-dan akuşer-lukman Aýna Meý Gaskin we kiçi fermerleriň hukuklaryny goraýan halkara gurama mynasyp boldy.
Baýrak eýeleriniň hersi 68 müň dollar alar. Baýrak fondunyň düzgünine görä, şol pul hususy hajatlar üçin ulanylyp bilinmez.
Baýrak gowşuryş dabarasy 5-nji dekabrda şwed parlamentiniň jaýynda bolar.


text:
Owgan hökümeti ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň ABŞ-nyň goşunlaryny indiki ýylyň aýagyndan soň hem Owganystanda galdyrmak barada yglan eden kararyny makullady.
Owgan hökümeti 15-nji oktýabrda ýaýradan beýannamasynda karary makullap, “gorka we terrora doly güýç bilen jogap bermegi” wada berdi.
Obamanyň 15-nji oktýabrda eden çykyşynda Waşingtonyň 2016-njy ýyldan soň
Owganystanda 5500 harbysyny galdyrjakdygy aýdyldy. ABŞ mundan öň 10000 adamlyk goşunyny doly çykarmagy planlaşdyrýardy.
NATO Owganystandaky söweş çärelerini 2014-nji ýylda tamamlap, owgan harbylaryny türgenleşdirmek we goldamak üçin 13000 çemesi harbysyny galdyrdy.


text:
Arap ligasy şu gün Liwiýada geçiren sammitini jemledi.
Arap ligasynyň lideri Amr Musa şenbe güni 22 döwletiň agzalygyndaky bileleşigiň sebite artýan täsiri hem dawaly ýadro programmasy bilen bagly Eýran bilen göni gepleşige girmegine çagyrdy.
Musa şunuň ýaly planlaryň regional hyzmatdaşlyga hem konfliktleriň çözgüdine hyzmat etjegini we arap döwletleri bolmadyk Eýran, Türkiýe ýaly ýurtlary hem öz içine aljagyny aýtdy.
Şeýle-de ol Ysraýylyň palestanylaryň biziňki diýýän ýerinden jaý gurmagy Orta Gündogar parahatçylyk prosesini hemişelik bozup biler diýdi.


text:
Täjigistandaky internet hyzmatlarynyň köpüsinden YouTube we Facebook sahypalaryna girip bolmaýar.
Ýurduň çar künjegindäki internet ulanyjylar 25-nji awgustda özleriniň bu websaýtlary diňe proksiler arkaly açyp bilendiklerini aýtdylar.
Täjigistanyň internet hyzmatlary üpjünçiligi birleşiginiň başlygy Asamuddin Atoew Azatlyk radiosyna bu saýtlara girmegiň käbir internet prowaýderleri tarapyndan, Döwlet kommunikasiýa gullugynyň buýrugy esasynda baglanandygyny aýtdy.
Täjigistanyň Döwlet kommunikasiýa gullugyndaky çeşme Azatlyk radiosyna bu iki saýta girmek mümkinçiligini çäklendirmegiň internet prowaýderlerine ynanylandygyny aýtdy. Emma ol munuň sebäbini aýtmady.


text:
Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň başlangyjy bilen 15-nji sentýabrdan tä Garaşsyzlyk baýramçylygymyza çenli döwlet edara–kärhanalarynda, hatda hususu pudakda işleýänler, daýhan birleşikleriniň kärendeçileri, çopanlar, mahlasy, ähli işleýänler her hepdäniň şenbe güni ýowara çykarylýar. 15-nji oktýabr bolsa Ählihalk ýowar günüdir.
Ýowara çykyp, adamlar, esasan, arassaçylyk, abadanlaşdyryş işlerini edýärler. Mysal üçin, her etrabyň mugallymdyr lukmanlary, buhgalter işgärleri uly ýoluň gyrasyndaky ot-çöpleri çapýarlar. Daýhanlar ýaby gamyşdan, ot-çöpden arassalaýarlar. Çopanlara hem ýataklarynyň daş-töwereginiň arassa bolmalydygy barada berk tabşyryklar berlipdir. Aşgabatda, welaýat merkezlerindäki edara- kärhanalaryň işgärlerine bolsa öz-daş töwerekleriniň arassa bolmalydygy ýokardan tabşyrylypdyr. Şonuň üçin, her bir işleýän adam şenbe güni ýurtdaky arassaçylyk işlerine mejbury–meýletin goşant edýär.
Edaralaryň ýolbaşçylaryna şenbe güni her bir işgäriň ýowara çykmalydygy tabşyryk berlen, başlyklaram muny öz işgärlerinden berk talap edýärler. Ýöne bellemeli tarapy, ýowar güni iş uzak gün dowam edenok. Her işgäre ýowarda etmeli işi her edara-kärhananyň hojalyk bölüminiň müdiri tarapyndan bölünip berilýär. Iki sagatlyk ýowar paýyňy etseň adyňy tutýan ýok. Ýöne adamlar azara galyp, işe gelip-gidýändiklerinden, wagt ýitirýändiklerinden özara söhbetdeşlikde nägile bolýarlar.
Başga bir tarapdan, geçirilýän ýowarlar oba daýhanlarynyň, çopanlarynyň bähbidine hem ýazýar. Sebäbi olaryň özlerine zerur bolan suw ýaplary arassalanýar, ýataklary abadanlaşdyrylýar, täze ýataklar etdirilýär.
Ahal welaýatynyň Kaka, Sarahs, Tejen, Altyn asyr etraplarynyň oba ýaşaýjylary 15–nji sentýabrdan başlap, oba içinden geçýän çagyl ýollaryň ertir-agşam suwlanyp başlandygyny özara söhbetdeşlikde aýtdylar. Bu bolsa oba içindäki tozany üzül-kesil azaldypdyr. Oba köçelerini suwlamak işiniň Garaşsyzlyk ýyllarymyzda ilkinji gezek ýola goýlandygyny-da aýtmak gerek.
Altyn asyr etrabynyň Çäçe obasynda ýaşaýan Meret aganyň aýtmagyna görä, Mäne–Çäçäniň oba içindäki köçelerine çagyl döküp, ýollary tekizläp başlapdyrlar. Oba adamlary bolsa bu işi edýänlere höwes bilen kömek edýär ekenler. Mäneli Ýagmyr aga bolsa obalaryndaky gum basyp ýatan çagyl ýollaryň ertir-agşam traktoryň yzyna tirkelen üç tonnalyk suw daşaýjy bilen suwlanýandygyny tassyklady.
Oba ýaşululary häzirki oba bähbitli abadançylyk işleriniň Garaşsyzlyk baýramçylygymyzdan soň hem dowam etmegini arzuw edýärler, ýöne edara-kärhanalarda işleýän adamlar oba adamlarynyň bu arzuwlaryna goşulmaýarlar. Çünki adamlar ýowar günlerinde öz işleriniň bitirilmän soňa galýandygyndan nalaýarlar.
Türkmen metbugaty tutuş ýurt boýunça adamlaryň "ýowara meýletinlik bilen çykýandygy" hakyndaky habarlary çap edýär.
Döwlet Mäneli türkmenistanly alymyň, ýerli synçynyň edebi lakamy.Bu blogdaky pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişi.


text:
Ket dili biziň köpümize gaty geň we nämälim dillerden biri bolup, ol häzirki döwürde ýitip barýan dilleriň biridir. Bu dili ulanýanlaryň sanynyň häzirki wagtda bary-ýogy 200 adam töweregidigi çak edilýär.
Ket dili diňe Sibiriň merkezinde ýerleşýän birnäçe obada ulanylýar. Emma muňa garamazdan, beýleki ähli diller ýaly ket hem gaty özboluşly dildir.
Synçylaryň aýtmagyna görä, ol grammatikasy we söz düzümi boýunça iň çylşyrymly dillerden biridir. Şeýle-de bu dil ketler bilen olaryň geçmişiniň we medeniýetiniň arasynda köpri roluny hem berjaý edýär. Onsoň bu diliň ýitmegi bir milletiň ýitmegini aňladýar.
Ketleriň Amerikada ýerleşýän gyzyl derililerden “Nawajo” atly etniki topar bilen daşky garyndaşdygyny aýdýanlar hem bar. Eger bu pikir dogry bolsa, bu hem gadymdan adamlaryň buz köprüsini ulanyp, Aziýadan Amerika geçenligi baradaky teoriýanyň esaslydygyny aňladar.
Eger ket diliniň Orsýetiň territoriýasynyň gündogar çetinden müňlerçe kilometer içgin ýerleşýänligi göz öňünde tutulsa, immigrasiýanyň göwrüminiň biziň çak edişimizden has uly bolmagynyň mümkindigi baradaky pikiriň hem esasynyň bardygyny aýtsa bolar.
Şeýle sebäplere görä, dilçiler globallaşan häzirki döwürde ket ýaly diliň gözümiziň öňünde ýitip barmagyna alada bildirýärler.
“National Geographic” atly jemgyýetiň maglumatyna görä, her 14 günde bir dil ýok bolup, ýitip gidýär. Netijede 2100-nji ýyla çenli 3500 töweregi diliň üstüne ýitmek howpy abanýar. Bu hem häzirki döwürde ýaşaýan dilleriň ýarysynyň ýok bolup gitjekdigini aňladýar.
Bu mesele bilen bagly köp dilli milletleriň ýerleşýän ýurtlary, meselem, täze Geyni, Kawkaz we Sibir ýaly regionlara abanýan howpuň has uludygy aýdylýar.
Ýitmek howpundan halas etmek kynmy?
Azlykdaky halklaryň ulanýan dilleriniň ýitip barýan häzirki döwründe sanlyja dilçiler şol dilleri dokumentleşdirmäge, eger mümkin bolsa, olary ýitmek howpundan halas etmäge synanyşýarlar. Emma düýbi Beýik Britaniýada ýerleşýän Kembridj Uniwersitetiniň Bütin dünýä dilleri boýunça edebiýat bölüminiň ýolbaşçysy Mark Turinyň aýtmagyna görä, bu işi amala aşyrmak gaty kyn.
“Tutuş dünyä boýunça näçe diliň ulanylýanlygy baradaky maglumat gaty çäkli, ýagny biziň bolup bilse, şol dilleriň 5-10 prosenti barada maglumatymyz bar” diýip, britaniýaly alym nygtaýar.
Onuň aýtmagyna görä, takyk we dogruçyl dokumentleşdirilen we audio ýazgylar bilen anyklanan dilleriň sany hasam az. Esasy mesele, dünýäde ulanylýan dilleriň diňe bäş prosentiniň dokumenleşdirilip, galan 95 prosenti barada hiç hili maglumatyň bolmazlygydyr.
Umuman aýdylanda, haýsydyr bir dilde gürleýänleriň sany azaldykça, şol dil barada maglumat hem azalýar. Şonuň üçin häzirki döwürde tutuş dünýä boýunça 28 dil howp astyndadyr.
Meselem, Owganystanda ýerleşýän we “Tirahi” dili diýlip atlandyrylýan dili ulanýanlaryň sany diňe 100 adam töweregidir. Ermenistanda ýerleşýän we “Lomawren” diýlip atlandyrylýan dilde gürleşýänleriň sanynyň 50 adamdan-da azdygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanda käbir daýhanlar, kärendeçiler tehnika, suw ýetmezçiligi ýa-da käbir beýleki bökdençlikler sebäpli göz öňünde tutan hasylyny doly alyp bilmeýändigini aýdýarlar.
Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň Keseýap daýhan birleşiginden özüni Gülaý diýip tanyşdyran kärendeçi zenan bolsa, hasyllarynyň pes bolmagyna pagta meýdanlarynyň golaýyndaky mal süri ýataklarynyň sebäp bolýandygyny belleýär.
Maryly kärendeçi zenan munuň sebäpleri barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Owganystanyň demirgazygyndaky Mazar-e Şarif şäherindäki hindi konsulhanasynyň töwereginde howpsuzlyk güýçleri bilen ýaragly adamlaryň arasyndaky çaknyşyklaryň 4-nji ýanwarda daňdana çenli dowam edendigi habar berilýär.
3-nji ýanwarda şahsyýeti nämälim hüjümçileriň hindi konsulhanasynyň edarasyna reýd başlatmagy netijesinde iki sany güýçli partlamanyň we ok atyşygy sesi eşidildi.
Balh welaýat häkiminiň metbugat wekili häzirki wagtda hüjümçileriň yza serpikdirilendigini we olaryň köçedäki jaýlaryň birinde bukulandygyny aýtdy. Çaknyşyklaryň netijesinde parahat ilatdan azyndan bir adam ýaralandy.
Emma adam ýitgileriniň bolup-bolmandygy we hüjümçileriň sany barada henize çenli maglumat berilmeýär.
Şol bir wagtyň özünde bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.


text:
Türkmenistanda Kaspy deňziniň kenarynda deňiz suwuny süýjüdýän desganyň guruljagy barada habar berildi. Türkmenistanyň prezidentiniň geçen anna güni gol çeken permanyna laýyklykda, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynda her gije-gündiz 50 müň kubometr suwy arassalamaga ukyply bu desgany Türkiýäniň "Polimeks" şirketi üç ýylyň dowamynda gurmaly.
2016-njy ýylda işe giriziljekdigi aýdylýan bu desganyň gurluşygy agyz suwuna uly mätäçlik çekýän regionyň suw problemasyny aradan aýyryp bilermi?
Azatlyk Radiosy türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Kremliň metbugat gullugynyň resmi saýty Orsýetiň ýokary derejeli çinownikleriniň hem olaryň maşgala agzalarynyň 2009-njy ýyldaky girdejileri hem emläkleri barasyndaky maglumatlary çap etdi.
Şol maglumatlara görä, prezident Dmitriý Medwedewiň girdejisi 3 million 300 müň rubl bolupdyr.
Premer-ministr Wladimir Putin 4 million rubl töweregi gazanç edipdir.
Ähli maşgala agzalarynyň gazançalary goşulyp hasap edilende, hökümet agzalarynyň arasynda iň baýy -hökümet başlygynyň birinji orunbasary Igor Şuwalowdyr. Onuň gazanjy 6,6 million rubl, onuň aýalynyň 2009-njy ýylda gazananany adamysynyňkydan tas ýüz esse artyk bolup, ol 642 million rubldyr.


text:
Düýn Gyrgyzystanyň Mugallymlar Birleşigi mugallymlaryň aýlyk haklaryny köpeltmek barada hökümetiň öňünde goýlan şertleriň şu ýanwar aýynyň ahyryna çenli ýerine ýetirilmedik halatynda, tutuş ýurt boýunça ähliumumy iş taşlaýyşlygyň gurnaljakdygy bilen duýduryş berdi.
Şu geçen dekabr aýynda Gyrgyzystanyň dürli regionlarynda orta mekdepleriň mugallymlarynyň müňlerçesi demonstrasiýa geçirip, aýlyk haklarynyň köpeldilmegini talap edipdiler. Hususan-da, olar mugallymlaryň häzirki ortaça 1500-1600 som (30-40 dollar) aýlyk haklarynyň 6800 soma (150 dollara) ýetirilmegini öňe sürüpdiler.
Emma Gyrgyzystanyň Maliýe ministrligi mugallymlaryň bu talabynyň berjaý edilmegi üçin 10 milliard som möçberinde goşmaça serişdäniň zerur boljakdygyny, beýle serişdäniň bolsa häzir döwlet býujetinde ýokdugyny aýdýar.


text:
Ýerusalimde ýewreýler hem musulmanlar üçin mukaddes ýerde ysraýyl polisiýasy bilen palestin toparynyň arasynda çaknyşyk boldy. Jebir çeken ýa saklanan ýok.
Agentlikleriň berýän habaryna görä, palestinaly 20-30 sany ýetginjek turistleri daşlapdyr. Bu hüjümi togtatmak üçin polisiýa musulmanlaryň mukaddes ýeri Al-Aksa metjidiniň terrtoriýasyna giripdir, ýtginjekler şol ýerde gizlenipdir.
Ýetginjekleriň metjide girmek islän ýewreý radikallaryna päsgelçilik döretmek isländigini Palestina tarapy öňe sürýär, polisiýa ony ýalana çykarýar.
Soňundan tertip-düzgün ýola goýlupdyr.


text:
Russiýanyň ykdysadyýet ministr Alekseý Ulýukaýew geçen aý “Başneft” firmasyny döwlete degişli “Rosneft” kärhanasyna satmagy ýeňilleşdirmek üçin 2 million amerikan dollary möçberinde para almakda aýyplanyp tussag edildi. Bu barada 15-nji noýabrda Russiýanyň Derňew komiteti habar berdi.
Ulýukaýew 1991-nji ýyldan bäri tussag edilen iň ýokary derejeli rus hökümet resmisidir. Ol hökümetiň iň uly hususylaşdyrma proseslerine gözegçilik etdi. Geçen aý Ulýukaýewiň gözegçiliginde “Başneft” regional nebit firmasy “Rosneft” döwlet kärhanasyna 5 milliard amerikan dollaryna satyldy.
Russiýanyň Derňew komiteti Ulýukaýewiň para alyp, hökümet tarapyndan “Rosneft” kärhanasynyň “Başnefti” satyn almagyna mümkinçilik döreden “oňaýly” netijeleri çykarmakda tussag edildi.
“Ulýukaýew derňewlerden soň, gije tussag edildi” diýip, Derňew komitetiniň resmisi “Reuters” habar agentligine beren maglumatynda aýtdy.
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskow “TASS” habar agentligine beren maglumatynda “bu örän ýiti aýyplamalar” we aýyplamalar sud tarapyndan çözüler diýdi.


text:
Aşgabatda ýaşaýan 26 ýaşly zenan Arzuw ýakynda Azatlyk Radiosyna jaň edip, ýerli häkimiýetler bilen öz arasynda bolan waka barada gürrüň berdi.
Ol zenan öz ýaşaýan jaýlarynyň birinji gatynda bikanun jaýlary gurýandyklaryny, ol ýerde bidüzgünçilikleriň bolýandygyny, emma öz şikaýatyny häkimiýetleriň diňlemeýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy: Arzuw, Azatlyk Radiosyna jaň etmäge sizi nähili meseleler, nähili ýagdaý mejbur etdi?
Arzuw: Aşgabat şäher häkimligine bardym, onuň agzynda goýmadylar meni. Hat ýazmamyň, arza ýazmamyň, şeýdip jan etmämiň sebäbi doňaklyk bolup, turbalarymyzyň doňanlygy sebäpli, suwumyzyň bolmanlygy sebäpli, goňşularymyzdan bir hepde suw daşanymyza öý uprawleniýesi üns berenok. Häkimlikler üns berenoklar. Häkimlige ýazan arzaň baranok, barsaňam: “Seni suda bereris, seni häzir organ işgärlerine basdyrarys, bu işler bilen işiň bolmagyna nä hakyň bar? Bu biziň hakymyz. Sen ýaş, ýaňy bir 26 ýaşapsyň, şu taýdan git, gitmeseň, organ işgärlerini çagyryp, basdyraryn” diýip, meniň hukugymy peseldendigi üçin, arza-şikaýatymy diňlemäni üçin ýüz tutdum-da, Azatlyk Radiosyna aýdaýyn şu meseläni diýip.
Azatlyk Radiosy: Siziň häkimlige baryp aýtjak zadyňyz nämelerden, haýsy meselelerden ybaratdy?
Arzuw: Biziň özümiz etaž jaýlarda ýaşaýarys. Öňümizde, birinji gatynda bikanun jaýlary gurýarlar. Onuň içinde-de ýaşanoklar. Soň turbalary başga ýerden suw açyp, köçelere suw akdyrýarlar. Hapaçylyk. Öý uprawleniýesi seredenok. Birinjilik bilen häkimlige baryp aýtjak meseläm, prezidentiň aýal dogany Gülnabat Mälikgulyýewna şol ýerde işläp, başda işe baranda şol gelin bikanun zatlara, arz-şikaýatlara seredýän bolup işläpdir. Soň ony ol düzgünden aýyrdylar-da, diňe bakjalara, mekdeplere seredýän işlere goýdular. Kim şol gapa barsa, Gülnabat Mälikgulyýewna diňleýär diýip, maňa aýtdylar. “Baryp arzyňy düşündirseň, diňleýär şol” diýdiler.
Men Gülnabat Mälikgulyýewnany görmek isleýärin diýip, sakçydan sorap durkam, aňyrdan kömekçisi bir aýal geldi-de: “Gülnabadyň adyny tutduňyz. Men şonuň kömekçisi” diýip, üstüme gygyryp başlady. “Sen nämä adyny tutýarsyň, sen häkimlige nämä geldiň, nämä üstümize topulýarsyň” diýip, töhmet atyp ugradylar. Men bärik ýuwaşlyk bilen geldim, size arz-şikaýatymy düşündirýän diýsem: “Aý, ýör sen, aýallar guramasyna girersiň häzir, şol taýda düşündirersiň” diýip, meni bir gapa saldy: “Gir, gir, girmeseň, organ işgärlerini çagyraryn” diýip, diňe şol – gepiniň biri – organ işgärleri boldy. Menem girdim: “Siziň adyňyzy, familiýaňyzy bilmek mümkinmi?” diýsem: “Saňa biz aýtmana ne wažno, adymyzy, familiýamyzy berer ýaly sen kim?” diýip, ýüzlendiler maňa. Men aýtdym olara: “Türkmenistanyň raýaty. Arz-şikaýatymy düşündirmäge geldim” diýdim.
“Bu düzgünler bize bagly. Sen biziň syrymyzy Mälikgulyýewna düşündirmäge geler ýaly sen kim?” diýip, gorkuzyp, agladyp başladylar. “Häzir saňa polisiýa çagyrýararys, on gije-gündiz basarys” diýdiler, menem: “Ol nähili kanun? Häzir meni idäp ugrarlar öýümdäkiler. Indäp ugrarlar, eýläk-beýläk habar ederler. Basyp-bogar ýaly siz kim? Siz näme kanuna garşy gidýärsiňiz?” diýsem, “Kanuny sen öwren. Pul çykaryp, turba guraýarlar” diýip, gülüp ugradylar iki aýal bolup üstümden.
Azatlyk Radiosy: Bikanun gurluşyklar gidýär diýdiňiz, ençeme problemalaryň gürrüňini etdiňiz. Şol problemalaryň düýp sebäbi nämede, kim oňa jogapkär siziň pikiriňizçe?
Arzuw: 5-nji öý uprawleniýesi seredenok. Bidüzgünçilik 5-nji jaý uprawleniýesinde gidýär. Çilim çekýärler, arak içýärler. Moral taýdan bozuk işlerem gidýär. Şonuň üstüne hiç kim aýlanyp bilenok. Sebäbini aýdanymyzda, Gülnabat Mälikgulyýewna, prezident etrap diýilýär häzir, şonda işleýänligi sebäpli Nyýazow prezident etrabyna hiç kim degip bilmeýär, şonuň arkasyndan gürleýärler. Gülnabat Mälikgulyýewna entek eşidenok, oňa baranogam, ondan bärdäkiler hemme işi bitirip otyrlar.
Azatlyk Radiosy: Ýaşaýan jaýyňyz bilen baglanyşykly ýene nähili meseleler bar, köp gatly jaýyň öňünde bir gatly jaý guruldy diýdiňiz. Kim gurýar ony?
Arzuw: 5-nji öý uprawleniýesi S.Nyýazow etraby bilen ikisi dil birikdirip, bikanun banýalary gurýarlar, bikanun kommersiýa dükançalary açylýar, şolaryň öňünde arak içýärler, çilim çekýärler gijelerine. Uruş gidýär şol gapdallarda. Men arza ýazyp, şu zatlardan habarly etmek islänim üçin organ işgärlerine basdyrjakdyklaryny aýtdylar. Men olardan ötünç soradym, “gaýdyp siziň ýanyňyzda görünmerin” diýdim. Şonuň üçinem Azatlyk Radiosyna jaň edip, arzymy-şikaýatymy size aýtmak isledim.


text:
Türkmenistan ýapyk binalarda geçýän oýunlar we gündogar göreşleri boýunça “Aziýa-2017” ýaryşyny geçirmeklige taýýarlyk görýär. Halkara derejesinde geçirilýän şeýle sport ýaryşlaryny gurnamak çynlakaý taýýarlygy talap edýär. Şol sebäpden hem golaýda türkmen hökümetiniň haýyşy boýunça Türkmenistandaky ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligi (“ÝUSAID”) “Halkara sport çärelerini gurnamakda dünýa tejribesi” atly üç günlük seminaryny maliýeleşdirdi. Azatlyk Radiosy “ÝUSAID”-iň Türkmenistandaky menejeri Benjamin Çapman bilen bu seminaryň geçişi barada söhbet etdi.
Azatlyk Radiosy: Golaýda ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligi Aşgabatda “Halkara sport çärelerini gurnamakda dünýä tejribesi” atly ilkinji seminaryny geçirdi. Şu seminar kimiň initiatiwasy boýunça gurnaldy we näme maksat bilen geçirildi?
Benjamin Çapman: Şu ýylyň iýun aýynyň ahyrynda Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligine ýüz tutdy we Türkmenistanda geçirilmegini gazanylan çäräni, ýagny ýapyk binalarda geçýän oýunlar we gündogar göreşleri boýunça “Aziýa-2017” ýaryşyny gurnamakda hyzmatdaşlyk etmegi teklip etdi. Häzir “ÝUSAID” ýörite Türkmenistana niýetlenen “Dolandyryş ulgamyny kämilleşdiriş proýekti” boýunça iş alyp barýar. Bu proýekt esasynda biziň agentligimiz göni Türkmenistanyň hökümeti bilen iş alyp barýar we türkmen hökümetiniň öz raýatlaryna edýän hyzmatlary boýunça işleşmek we bu ugurdaky hyzmatdaşlygy giňeltmek barada haýyşlaryna jogap berýär. Ine, hut biziň gurnan şol seminarymyz hem türkmen hökümetiniň haýyşy boýunça geçirildi. Hökümetiň şol haýyşynda uly sport çäresini geçirmäge taýýarlyk we onuň üçin zerur bolan zatlary maslahat berýän 50-60 sany hökümet resmisi üçin seminar geçirmeklik soraldy.
Azatlyk Radiosy: Şol seminar nähili meselelere bagyşlandy? Ol diňe “Aziýa-2017” ýaryşyny gurnamak barada boldumy?
Benjamin Çapman: Bu seminar esasan sport çäresini geçirýän şäheriň edip biljek işleri boýunça iň gowy tejribeler barada boldy. Häzir şol ýaryşyň başlanmagyna bäş ýyl galdy. Şonuň üçin hem şol çärä ýurt nähili taýýarlayk görmeli diýen esasy meselä seredildi. Olaryň arasynda strategiki planlaşdyryş, kanunçylyk, kommersiýa meseleleri, protokol meselesi hem-de infrastrukturany ösdürmek boýunça meseleler bar.
Azatlyk Radiosy: Seminar nahili ýagdaýda geçdi? Bize mälim bolşy ýaly, oňa Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň we metbugatyň wekilleri gatnaşypdyr. Seminara sport bilen bagly beýleki edaralaryň wekillerini çagyrdyňyzmy?
Benjamin Çapman: Bu çäre dört gün dowam etdi. Birinji gün Olimpiýa şäherçesiniň gurulýan ýerinde geçdi we bu gurluşygy alyp barýan “Polimeks” kompaniýasynyň wekilleri bilen maslahat gurnaldy. Ikinji güni açylyş dabaramyz boldy. Soňra Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň bazasynda uly sport çäreleri barada üç günlük seminar gurnaldy. Biz sport menejmenti boýunça ýedi sany halkara ekspertini çagyrdyk. Bu seminar şular ýaly (Aziýa-2017) uly göwrümde geçirilýän halkara sport çärelerini dolandyrmakdaky iň dürs prinsipleri maslahat etmek üçin platforma boldy.
Azatlyk Radiosy: Seminaryňyzyň netijelerine nähili baha berýäňiz?
Benjamin Çapman: Biziň geçiren çärämize gaty uly gyzyklanma boldy. Oňa diňe bir hökümet resmileri däl-de, studentler hem gatnaşdylar. Uly zalda 450 töweregi adam ýygnandy. Soňra seminaryň üçünji gününde 50-60 adamyň gatnaşmagynda jemleýji maslahatymyz boldy. Onda sorag-jogap geçirdik. Soraglar wolantýorlyk, kanunçylyk, halkara kontraktlary baglaşmak we tenderleri geçirmek, sosial ulgamy we medianyň roly barada boldy. Biziň bu duşuşygymyz netijeli we peýdaly boldy diýip biljek. Açyk ýagdaýda geçen bu maslahatda oňa gatnaşan her bir adamyň erkin soraglary bermäge we olara dogryçyl jogap almaga mümkinçiligi boldy. Bu çäre gaty çynlakaý kabul edildi. Türkmen hökümeti biziň halkara ekspertlerimizden köp zatlary öwrenmek mümkinçiligine minnetdarlyk bildirdi.
Azatlyk Radiosy: Geljekde bu ugurda nähili planlaryňyz bar?
Benjamin Çapman: Öňümizdäki noýabr aýynda, meniň pikirimçe, üç sany türkmen resmisini Londona ibermekligi planlaşdyrýarys. Olar Londonda geçirilen Olimpiýa oýunlaryny, şeýle hem “Ýewro-2012” ýaryşlaryny gurnamakda gazanylan üstünlikler we ýüzbe-ýüz bolnan problemalar barada geçirilýän konferensiýa gatnaşarlar. Resmileriň bu saparyny “ÝUSAID” maliýeleşdirýär. Olar iň oňat tejribeler barada Londonyň, şeýle hem “Ýewro-2012”-niň resmileri bilen pikir alyşarlar. Şu ýerde esasy bellemeli zat, uly sport çäresini gurnamak işi onuň dürs dolandyrylyşyna we dolandyrylyşyň dürs prinsiplerine bagly bolup durýar. Hut şu meseleler boýunça hem “ÝUSAID” we ABŞ-nyň missiýasy hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge gyzyklanma bildirýär.


text:
Yragyň demirgazygyndaky Tikrit şäherinde söweşijiler hökümet jaýyny basyp almaga synanyşanda, soňky maglumata görä, 58 adam ölüp, ýüz töweregi ýaralanypdyr.
Häkimiýetler ölenleriň arasynda ýerli parlamentiň üç deputatynyň bardygyny aýdýarlar.
Salah-ed-Din welaýatynyň geneşiniň jaýyna hüjüm edildi. Howpsuzlyk güýçleri zabt etmek kararyna gelýänçä, adamlar birnäçe sagatlap zamunlykda oturdy.
Ekstremistler granat ulandy, birnäçesi özüni partlatdy.
Häkimiýetler bu wakanyň jogapkärçiligini “Al-Kaýdanyň” üstüne atýarlar.


text:
22-nji oktýabrda Eýranyň parlamentinde kabul edilen, munuň öňüsyrasynda bolsa ýurduň Baş geňeşi tarapyndan makullanan kanun giň derejede ýazgaryldy.
Çagalaryň hak-hukuklarynyň goralmagyna gönükdirilen bu kanunyň bir maddasy uly gapma-garşylyklary döretdi.
Bu maddada uly adamyň öz garamagyndaky we gan gatyşygy bolmadyk çaga öýlenip bilýändigi aýdylýar. Kanuna görä, munuň çaga üçin bähbitli boljagyny Sosial üpjünçilik guramasy we sud tassyklamaly.
Kanuna garşy tagallalar
Molawerdi özüniň birnäçe zenan kanun çykaryjylary bilen bilelikde bu gapma-garşylykly maddany üýtgetmek üçin çäre görmegi planlaşdyrýandyklaryny habar berdi.
Molawerdi şu hepdäniň başynda “Şargh” atly reformaçy neşire beren interwýusynda käbir ýokary derejeli ruhanylaryň “garaşyksyz galan çagalaryň we ýetginjekleriň” hak-hukuklary boýunça täze kanuny ýazgarýandyklaryny aýtdy. “Şeýlelikde, biz kanunçykaryjylar bilen hyzmatdaşlykda bu maddany giç bolmanka üýtgetmek üçin parlamente ýüzlenmekçi”, diýip Molawerdi aýtdy
.
Molawerdi madda garşy çäreleri amala aşyrmak üçin göz öňünde tutulýan wagt möhletini mälim etmedi, emma ýuristleriň maddany üýtgetmek üçin kanun proýektiniň taslamasynyň üstünde işleýändiklerini aýtdy.
Adam hukuklaryny goraýjylar bu maddanyň ahlaga ters gelýändigini aýdýarlar. Olar çagalar bilen jynsy gatnaşyklara we gan gatyşygyna ýol açýan kanunyň parlament tarapyndan gadagan edilmegini isleýärler.
Tarapdarlar
Eýranyň kanunlaryna laýyklykda ýurtda gyzlar 13 ýaşynda, oglanlar bolsa 15 ýaşynda, öz ene-atalarynyň rugsady bilen durmuş gurup bilýärler.
Täze kanunyň tarapdarlary onuň çagalaryň hak-hukuklaryny goraýandygyny aýdýarlar.
Parlamentiň sosial meseleler boýunça komitetiniň agzasy Amir Hossein Ghazi täze kanunyň uly adamlaryň öz garamagyndaky çagalara hiç hili şertsiz öýlenmekleriniň öňüni almak maksadyny göz öňünde tutýandygyny aýdýar.
“Parlament gyzlyk-ogullyk alnan çagalara ýa garaşyksyz galan çagalara öýlenmeklige käbir çäklendirmeleri girizdi we çagalara öýlenmek üçin sud tarapyndan karar çykarylmaly edildi. Bu bolsa hukuk bozma mümkinçilikleriniň öňüni alýar”, diýip Amir Hossein Ghazi ýarym resmi “Mehr” agentlgine aýtdy.
“Seksual maksatlaryň nyşany”
Tankytçylar bolsa, şol sanda Eýranyň Çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça jemgyýetiniň başlygy Şiwa Dolatabadi kanunyň maşgalalara we çagalara howp salýandygyny aýdýarlar.
“Gyz çagany öz maşgalasyna alan zenan onuň özüne derek adamsyna aýal bolup biljegini bilse, ol bu çaga hakyky eje bolup bilmez”, diýip Şiwa Dolatabadi Eýranyň metbugatyna aýtdy
. Şeýle-de, onuň bellemegine görä, eger zenan ogullyk alýan çagasynyň özüne är bolup biljegini bilse, bu ýagdaýda sagdyn maşgala döräp bilmeýär”.
Yslam zenanlarynyň bileleşiginiň başlygy Touran Walimorad täze kanunyň çagalary gyzlyk-ogullyk almaklygy seksual maksatlaryň nyşanyna öwrüp biljekdigini duýdurdy.


text:
Öz ýurdunyň daşynda ýaşaýanlaryň sany geçen ýylkylar bilen deňeşdireniňde barha artýar we mesgen tutmak üçin Birleşen Ştatlar iň meşhur ýer bolmaga dowam edýär.
Bu Birleşen Milletler Guramasynyň ilat bölünişi tarapyndan çarşenbe güni ýaýradylan raportynyň iň esasy netijeleriniň biridir.
Täze statistika görä, 2013-nji ýylda dünýäniň 3,2% ilaty, ýagny 232 million adam öz ýurdunyň daşynda ýaşaýar.
Bu san 2000-nji ýylda 175 milliona, 1990-njy ýylda 154 milliona barabardy.
BMG-niň raportynda bellenmegine görä, dünýäniň ähli halkara migrantlarynyň üçden ikisi Ýewropada we Aziýada ýaşaýar. Ýagny 2013-nji ýylda olaryň 72 milliony Ýewropada, 71 milliony hem Aziýada ýaşaýar.
Gürrüňi edilýän raportda aýdylmagyna görä, ABŞ-da 45,8 million daşary ýurtly ýaşaýar.


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky öz müşderilerine toplumlaýyn hasaplaşyk–kassa hyzmatlaryny hödürleýär. Şu aşakdakylar hödürlenýän hyzmatlaryň sanyna girýär:
- Müşderileriň bank hasaplaryny açmak we hyzmat etmek
- Müşderileriň tabşyrygy boýunça hasaplaşyklary amala aşyrmak
- Pul serişdeleriniň hereketi boýunça şahsy taraplara pul serişdelerini tölemek
- Kassa hyzmaty
- Şertnamanyň şertine görä müşderiniň hasapda galan göterimini hasaplap çykarmak
- Tölegsiz müşderilere maslahat bermek mesele boýunça nagt däl hasaplaşyklar, esasy ýerli hukuk-kanuna laýyklykda bank amallarynyň düzgünini berjaý etmek Türkmendaşaryykdysadybankyň dürli-dürli bank serişdeleri ulanmaga mümkinçilik berýar
Müşderiniň pul serişdelerini geçirmek hakyndaky töleg tabşyryknamalaryny ýerine ýetirmek günübirin amala aşyrylýar.
Bank hasabyny açmak üçin gerekli resminamalar:
- Hasaplaşyk hasabyny açmak üçin
- Içki hasabyň açylmagy üçin
- Gündelik hasaby milli manatda açmak
- Gündelik hasaby daşary ýurt walýutasynda açmak üçin
- Girdeji hasabyny açmak üçin
- Ýörite hasaby açmak üçin
- Türkmenistanyň Döwlet çig-mal biržasy bilen şertnama baglaşmak üçin ýörite depozit hasabyny açdyrmak üçin
- Wagtlaýyn hasap açmak üçin
- Korrespondent hasabyny milli manatda açmak üçin
- Korrespondent hasabyny daşary ýurt walýutasynda açmak


text:
Hazaryň kanuny statusy we bu deňizde ýerleşýän baýlyklar Aşgabat bilen Bakuwyň arasynda dowam edýän ylalaşmazlyklaryň esasy sebäplerinden biridir.
Bu problemany çözmek barada bu iki ýurduň hökümet wekilleriniň arasynda yzygiderli gepleşikler geçirilýär, onuň nobatdaky tapgyry 5-6-njy noýabrda Aşgabatda bolar.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir şol duşuşykda ara alnyp maslahatlaşyljak temalar, bu iki ýurduň arasyndaky ylalaşmazlyklar we onuň çözgüdi barada düýbi Bakuwda ýerleşýän “Nebiti öwreniş merkeziniň” ýolbaşçysy Ilham Şaban bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Azerbeýjanyň hökümet delegasiýasy Aşgabada barýar, şol duşuşykda näme hakda gürrüň edilmegine garaşyp bolar?
Ilham Şaban: Oktýabr aýynda Hazaryň statusy bilen bagly problemalara garamak boýunça Bakuwda goňşy ýurtlaryň wekilleriniň arasynda duşuşyk bolupdy. Şol ýygnakda bu diskussiýalary noýabr aýynda Türkmenistanda dowam etdirmek barada karar kabul edilipdi.
Hazaryň kanuny durumy bilen bagly bu deňze goňşy ýurtlaryň döwlet baştutanlarynyň arasyndaky iň soňky ýygnak 2007-nji ýylda Tähranda amala aşyrylypdy. Şol sammitde Hazar deňzi bilen bagly gepleşikleriň nobatdaky tapgyrynyň 2008-nji ýylyň sentýabr aýynda Bakuwda geçirilmelidigi barada ylalaşylypdy. Emma şol kararyň kabul edilmeginden bäri iki ýyl töweregi wagt geçdi, ýöne bu ugurda biten iş ýok. Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew 2009-njy ýylyň iýun aýynda Bakuwda bolanda, bu ýygnagyň Azerbeýjanda geçirilmegini goldapdy.
Meniň pikirimçe iş toparlarynyň gatnaşmagynda geçirilýän bu ýygnaklar arkaly Hazara goňşy ýurtlar Bakuwda geçiriljek döwlet baştutanlary derejesindäki şol sammitde gol goýuljak benýanaty işläp düzmäge synanyşýarlar.
Azatlyk Radiosy: Hazaryň kanuny durumy bilen bagly ençeme ýyldan bäri duşuşyklar geçirilýär. Bu problemanyň çözgüdine golaýlaşylýarmy, ýogsa-da ýagdaý barha kynlaşýarmy?
Ilham Şaban: Hazaryň kanuny statusy bilen bagly problemalar – kanuny däl-de, eýse syýasy bir meseledir. Syýasy mesele bolanlygy üçin munuň çözgüdi-de syýasy bähbitlere görä kesgitlener. Meselem, Azerbeýjan bilen Gazagystan, Azerbeýjan bilen Orsýet, Orsýet bilen Gazagystan ykdysady bähbitlerini göz öňünde tutup, öz aralarynda ylalaşyga geldiler.
Emma häzirki döwürde Azerbeýjan bilen Eýranyň, Türkmenistan bilen Azerbeýjanyň we Türkmenistan bilen Eýranyň arasynda henize çenli şeýle ylalaşyga gelinmedi. Syýasy bähbitler ady agzalýan ýurtlara şeýle ädimi ätmäge ýol bermän gelýär. Şonuň üçin bu meseläniň haçan we nähili şertlerde çözüljekdigini aýtmak gaty kyn.
Azatlyk Radiosy: Hazaryň kanuny durumy bilen bagly meseläniň haçan çözüljeginiň anyk däldigini aýtdyňyz, şu mesele bilen bagly käbir azeri synçylary tarapyndan öňe sürülýän pikirler ýadyma düşdi. Olar eger Türkmenistan bilen Azerbeýjan öz aralarynda ylalaşsalar, türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak meselesinde hiç hili problema bolmaz diýýärler, siz bu barada näme pikirde?
Ilham Şaban: Kanuny taýdan bu mümkin däl. Sebäbi 2007-nji ýylyň oktýabr aýynda Tähranda geçirilen ýygnakda bir dokumente gol goýlupdy. Şonda goňşy ähli ýurtlaryň razyçylygy alynmazdan, Hazarda hiç hili gaz geçirijiniň gurlup bilinmejegi aýdylýar. Şunlukda Azerbeýjan bilen Türkmenistan özara ylalaşan ýagdaýynda-da, şeýle bir proýektiň amala aşyryljagyna men ynanmaýaryn. Sebäbi şol dokumentde ähli döwlet baştutanlary gol goýdular.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda täze hökümetiň häkimiýet başyna geçmeginden soň Aşgabat bilen Bakuwyň aragatnaşygy gowylaşan ýaly bolupdy. Emma näme sebäpdendir bu aragatnaşyk ýakynda ýene erbetleşdi, meselem, Türkmenistan sizi halkara suda berjekdigini yglan etdi, munuň sebäbi näme?
Ilham Şaban: Iki ýurduň halkynyň arasynda-da, hökümetleriň arasynda-da üýtgän zat ýok, haçanda türkmen ýolbaşçylary Baku bilen bagly meseläni Halkara suduna tabşyrjakdygyny yglan edende, Azerbeýjanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri özleriniň gaty geň galandyklaryny ýazdylar. Sebäbi şol döwürde Azerbeýjanda hiç kim Türkmenistanyň beýle bir herekete baş goşjagyna asla garaşmaýardy. Elbetde, bu iki ýurduň arasynda käbir problemalaryň bardygy hemmä mälim. Munuň bu gün bolmasa, ertir çözüljekdigi pikir edilýärdi.
Mundan başga-da, 2-nji oktýabrda türki döwletleriň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda Bakuwda geçirilen ýygnaga-da jenap Berdimuhamedow gatnaşmady. Munuň yz ýany bilen Türkmenistan Azerbeýjan bilen bagly meseläni Halkara suduna berjekdigini yglan etdi. Bu hereket türkmen tarapynyň Azerbeýjandan garaşýan umydynyň puja çykanlygyny aňladýar.
Şonuň bilen bir wagtda Azerbeýjan hem Türkmenistan bilen bagly meselelerde o diýen aktiw iş alyp barmady. Eger Halaf Halafow Türkmenistana barýan bolsa, bu sapar bu iki ýurduň arasynda dowam edýän düşünişmezlikleriň azalmagyna ýardam eder. Emma bu diňe biziň çaklamalarymyzdyr, sebäbi bu duşuşyk barada ne Azerbeýjan, ne Türkmenistan we ne-de köpçülikleýn habar beriş serişdeleri tarapyndan doly maglumat berilýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň sizden edýän talaby näme?
Ilham Şaban: Türkmenistan Azerbeýjan tarapyndan “Kepaz” we türkmenler tarapyndan “Serdar” diýlip atlandyrylýan gaz ýataklarynyň kanuny taýdan Aşgabada berilmegini isleýär. İkinjisi-de, Aşgabat Azerbeýjanyň “Çerag” nebit ýataklarynyň baýlygyndan diňe özüniň peýdalanmagyna garşy çykyp, bu barada Aşgabada-da öz paýyny bermegini talap edýär. Azerbeýjan şol ýataklar bilen bagly 1994-nji ýyldaky ylalaşyga görä, 1997-nji ýyldan bäri ol ýerden nebit alýar.
Azatlyk Radiosy: Azerbeýjan kim bilen bu ylalaşyga gol goýupdy?
Ilham Şaban: Bu ýataklar barada 1994-nji ýylda Britiş Petrolium kompaniýasy bilen ylalaşyga gol goýlupdy.
Azatlyk Radiosy: Şol mahal bu mesele barada Türkmenistanyň pikiri soralypmydy?
Ilham Şaban: Gyzykly bir zat, şol mahal Türkmenistan bu mesele barada hiç hili reaksiýa bildirmändi. Türkmenistan bu ýataklar we onuň eýeçiligi bilen bagly meseleleri 1998-nji we 99-njy ýyllarda gozgap başlady.
Azatlyk Radiosy: Şol nebit ýataklarynyň Azerbeýjana degişlidigi barada siziň eliňizde haýsydr bir anyk subut barmy?
Ilham Şaban: Azerbeýjan şol ýataklaryň özüniňkidigini islendik sudda dokumentler bilen subut etmäge taýýardygyny aýdýar. Şeýle-de Baku “Kepaz” ýatagynyň hem jedelli ýatakdygyny, ýagny munuň iki ýurduň serhedinde ýerleşýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan hem bu ýataklaryň özüne degişlidigini aýdýar. Netije-de arada ençeme ýyldan bäri dowam edip gelýän bir jedel bar, muny nähili çözüp bolar?
Ilham Şaban: Gaty kyn bir mesele, 10 ýyldan bäri Türkmenistan öz pozisiýasynda dur we Azerbeýjan hem şol ýatakdan nebit çykaryp satmagyny dowam etdirýär. Türkmenistan näme etjegini bilenok. Türkmenistanyň gelip, Azerbeýjana hüjüm eder ýaly harby güýji hem ýok.
Türkmenistanyň prezidenti hem Azerbeýjan bilen aragatnaşyklarynyň kadaly bolmagyny isleýänligini aýdýar. Şeýle-de azeriler bilen türkmenleriň ikisi-de oguzlaryň nesilleri. Emma deňiziň ortasyndaky bir problema biziň biri-birimiz bilen ýakyn aragatnaşyk gurmagymyza päsgelçilik döredip gelýär.
Häzirki döwürde Azerbeýjan bilen Gazagystanyň arasynda wize režimi ýok, özara gatnaşyklar gowy, ykdysady gatnaşyklarymyz hem barha artýar. Emma Hazaryň beýleki tarapynda ýerleşýän başga bir goňşymyz bilen şeýle aragatnaşygymyz ýok. Bu gowy zat däl. Sowet döwründe biz biri-birimize has ýakyndyk.
Azatlyk Radiosy: Bu düşünişmezlikleri nähili aradan aýryp bolar?
Ilham Şaban: Meniň pikirmçe, bu ähli meseleleri iki ýurduň döwlet baştutanlarynyň bilelikde oturyp, gaýtadan gözden geçirmegi arkaly çözüp bolar. Munuň başga çözgüdi ýok.
Siziň-de bilşiňiz ýaly, Türkmenistanda ähli ygtýarlyklar prezidentiň öz elinde, ýagdaý Azerbeýjanda-da şundan tapawutly däl. Eger prezidentler biri-biri bilen dil tapyşsa, bu problemalary çözmek mümkin.


text:
Täze okuw ýylynyň ilkinji gününde Oş şäherinde ýaşaýan ýüzlerçe okuwçy ilkinji sapaklaryny çadyrlarda aldylar. Olaryň mekdepleriniň binasy iýun aýyndaky çaknyşyklarda weýran bolupdy. Çadyr mekdepler UNICEF tarapyndan maliýeleşdirildi.
Täze okuw ýylynyň başlanmagyny okuwçylar mydama tolgunma we aladalanma bilen garşylaýarlar. Emma bu ýyl okuw ýyly ene-atalaryň aladasyny hem artdyrdy.
Käbir ene-atalar okuw ýylynyň başlanmagyna tomus aýlarynda ýüze çykan etnigara gandöküşikli çaknyşyklary başdan geçiren çagalaryny ruhy taýdan goldamaga mümkinçilik hökmünde garaýarlar. Emma beýlekiler mekdeplerdäki howpsuzlyk şertleri çagalaryny zorlukdan goramak üçin ýeterlik däl diýip, pikir edýärler. Ynamsyzlyk dowam edýär
Oş şäherinden 13 ýaşly Almaz mekdebe gatnamak isleýänligini, emma ene-atasynyň ony mekdebe goýbermek barada anyk karara gelmänligini aýdýar. Almazyň sözlerine görä, onuň ene-atasy häzirlikçe bir aý garaşmagyň tarapdary.
Oş Gyrgyzystanyň günorta böleginiň beýleki künjekleri ýaly asuda görünýär. Oşda we Jelalabatda şu ýylyň iýun aýynda emele gelen etnigara çaknyşyklara meňzeş wakalar häzirki wagtda göze ilmeýär.
Emma entigara gapma-garşylyklar Gyrgyzystanyň günorta regionlarynyň ilatynyň ýadyndan çykanok. Çaknyşyklar zerarly 400 adam heläk bolup, 400 müň adam öýlerini terk etmäge mejbur bolupdy. Olaryň köpüsi özbekler.
Şeýlelikde, etniki toparlaryň arasynda güýçli ynamsyzlyk höküm sürýär. Tomusky wakalardan soň adamlaryň tussag edilmegi ýa ýitirim bolmagy hem ýaraşyga kölege saldy. Regiondaky ýagdaý köp maşgalalary Gyrgyzystanyň beýleki böleklerine we beýleki ýurtlara, şol sanda Orsýete göçüp gitmäge mejbur etdi.
Oş şäheriniň häkimi Melis Mirzahmatow okuw ýylynyň başlangyjyny howpsuzlyk ýagdaýy kadalaşdyrylýança yza tesdirmegiň zerurlygyny mälim edipdi. Ol mekdepleriň howpsuzlyk şertlerini üpjün etmek üçin goşmaça 500 polisýa wekiliniň iberilmegini talap edip, ýakynda hökümete ýüz tutdy.
Oş şäheriniň häkimi Melis Mirzahmatow howpsuzlyk çäreleri üpjün edilmese, 2004-nji ýylda Orsýetiň Beslan şäherinde bolan pajygaly waka ýaly betbagtçylygyň gaýtalanmak howpunyň abanýanlygyny duýdurdy. Howpsuzlyk çäreleri
Bilim ministrliginiň wekilleri Oş şäheriniň käbir mekdepleriniň howpsuzlyk ýagdaýynyň gije-gündiziň dowamynda göz astyndadygyny mälim etdiler. Bilim ugrundan ýerli resmiler bu meselede ähli zerur çäreleriň görlenligini aýdýarlar.
“Mekdebe hoş geldiňiz!” şygary astynda resmi kampaniýa hem alnyp barylýar. Çagalara bilim beriş prossesiniň yzygiderli dowam etdirilmegine we raýatlaryň howpsuzlyk çärelerine bolan ynamynyň güýçlendirilmegine gönükdirilen bu kampaniýanyň çäginde çagalary mekdeplere howpsuz aşyrmak üçin ýörite awtobus gatnawy hem ýola goýuldy. Ýerli häkimiýetler çagalary awtobuslara çenli ugratmak we garşylamak çagyryşy bilen ene-atalara ýüzlendi.
Oş şäheriniň bilim edarasynyň başlygy Abdywali Baltaýew howpsuzlyk çärelerini üpjün etmegiň häkimiýetleriň ileri tutýan meselesi bolup durýanlygyny aýtdy. Oş şäheriniň iki mekdebi, şol sanda Hamza adyndaky özbek mekdebi tomusky çaknyşyklarda otlanypdy.
Oş şäheriniň häkimiýetleri şäheriň 57 mekdebinden diňe birinden galanynyň doly bejerlenligini aýdýarlar. Ýapyklygyna galýan Hamza adyndaky mekdebiň 500-e golaý okuwçysy başga mekdeplerde okamaly bolar.


text:
Aşgabatda 2-nji halkara teatr festiwaly açyldy. 15-17-nji aprel aralygynda “Galkynyşlar we beýik özgertmeler zamanasynyň teatr sungaty” ady bilen geçirilýän bu halkara medeni çäresine 14 ýurduň 16 teatr kollektiwleri gatnaşýar.
Resmi maglumatlara görä, festiwalyň programmasynyň çäginde dürli žanrlara degişli spektakllaryň görkezilmegi we teatr bilermenleriniň duşuşyklarynyň geçirilmegi göz öňünde tutulýar.
Aşgabatda Halkara teatr festiwaly 2012-nji ýylda hem geçirilip, bu çärä 11 ýurduň teatr toparlary, şol sanda ABŞ-nyň, Türkiýäniň, Hytaýyň, Sudanyň we käbir GDA ýurtlarynyň döredijilik kollektiwleri gatnaşypdy.


text:
Orsýetiň Başkyrdystan, Tatarystan we Çuwaş respublikalaryndan aktiwistler Orsýetiň bilim baradaky täze kanunyň taslamasyna garşy şenbe güni protest aksiýalaryny geçirmekligi planlaşdyrýarlar.
Başkyrdystan respublikasynyň “Gök böri” atly ýaşlar hereketi bu kanunyň taslamasyna garşy bu üç respublikanyň paýtagtynda özüniň ýörite protest aksiýalaryny gurnajakdygyny mälim etdi.
Orsýetiň Döwlet Dumasy bu täze kanunyň taslamasyna 11-nji dekabrda garamaklygy planlaşdyrýar. Täze kanunda bu etniki respublikalarda çagalaryň ýerli milli dilleri öwrenip-öwrenmezlik meselesini olaryň ene-atalarynyň islegine bagly etmeklik göz öňünde tutulýar.
Şu çaka çenli Orsýetiň bu etniki respublikalaryndaky mekdeplerde rus dili bilen birlikde ýerli milli dili öwrenmeklik hem hökmany şert hasaplanylyp gelinýär.


text:
Ermenistanlylar ýekşenbe güni Osmanly imperiýasy döwründe ermenileriň köpçülikleýin öldürilmeginiň 96 ýyllygyny bellediler.
Ermenistan 1915-nji we 1917- nji ýyllar aralygynda 1,5 milliona çenli ermeniniň sistematiki ýagdaýda öldürilendigini aýdýar we muny gyrgynçylyk diýip atlandyrýar.
Türkiýe bu hadysanyň gyrgynçylyk diýlip atlandyrylmagyny ret edýär we 300 müňden 500 müňe çenli ermeniniň öldürilendigini, ýöne Osmanly imperiýasynyň dargaýan wagtyndaky graždan çaknyşyklarynda şonça türküň hem öldürilendigini aýdýar.
Bu gapma-garşylyk iki ýurduň arasynda onlarça ýyla çeken duşmançylyga sebäp boldy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ýazmaça eden beýanatynda bu hadysanyň 20-nji asyryň iň ýaman zalymlygydygyny aýtdy, ýöne ol indi üçünji ýyldyr bu hadysany gyrgyn diýip atlandyrmakdan saklanýar.


text:
Aziýa boýunça Futbol federasiýasynyň gurnamagynda geçirilýän “AFC U19” futbol çempionatynyň seçiş oýunlarynyň ilkinji duşuşyklarynyň birinde türkmen futbolçylary Hindistanyň komandasyndan 3:1 hasabynda ýeňildiler. Duşenbe güni Eýranyň paýtagty Tähranda geçirilen duşuşygyň netijelerine görä, häzir Türkmenistan C toparda “0” bal bilen bäş komandanyň arasynda dördünji orunda. C toparynda ýene-de Özbegistanyň, Eýranyň, Pakistanyň komandalary bar.
Mundan öň şu ýylyň hasabyna dünýä derejesindäki dürli ýaryşlarda hem türkmen futbolçylarynyň geçiren oýunlary onçakly şowly bolmandy. Mysal üçin, Türkmenistan geljek ýyl Londonda geçiriljek XXX Olimpiýa oýunlarynyň futbol boýunça Aziýa saýlama ýaryşlaryndan hem utulyp çykdy.
Eýse, türkmen futbolçylarynyň, umuman, beýleki sportsmenleriniň hem eýýäm näçe ýyllaryň dowamynda halkara derejede geçirilýän futbol ýaryşlarynda öňdebaryjy orunlary eýeläp bilmeýänliginiň sebäbi nämede – türgenleşigiň ussatlyk derejesiniň pesligindemi ýa-da ýurtda sporta bolan ünsüň kemligindemi?
Türkmenistanda häzir sport barada edilýän alada öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwri bilen deňeşdirilende göz-görtele artyp başlady. Mysal üçin, Nyýazow döwründe mekdep programmasyndan aýrylan bedenterbiýe sapaklary täzeden dikeldildi, ençeme türgenleşik desgalary, sport şäherçeleri, şol sanda Merkezi Aziýanyň gurak howa şertlerinde geň görülýän buz köşkleri hem bina edildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem ýurtda sportuň ösdürilmegine aýratyn ünsüň berilýändigini çykyşlarynda gaýta-gaýta nygtaýar. Nyýazowyň döwri bilen deňeşdirilende, adaty adamlara sport bilen meşgullanmak üçin, has köp şertleriň döredilýändigini türkmenistanlylar hem gürrüň berýärler.
Emma, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ozalky sportsmeniň nygtamagyna görä, bahalary milliard sanlarynda we dollar hem ýewro pul birliklerinde ölçelýän lowurdap duran sport, türgenleşik binalarynyň dikeldilmeginiň diňe bir özüniň türkmen sportsmenleriniň dünýä arenasynda çykyş edip, baýrakly orunlary eýelemegine kepil däl.
Onuň sözlerine görä, Türkmenistanda halkara derejesinde çykyş edip, juda gowy netijeleri görkezip biljek köp sprotsmenler bar. Emma ol kähalatlarda ýurduň içinde geçirilen ýaryşlarda üstünlik gazanan sprotsmenler, eger-de degişli resmilere para-peşgeş bermese, onda halkara ýaryşlaryna gatnaşdyrylmazlygynyň mümkindigini belleýär.
Häzir Türkmenistanda ozal agyr atletika boýunça ençeme gezek halkara ýaryşlarynda ýeňiji bolan Altymyrat Orazdurdyýew; ok atmak boýunça dünýäniň we Ýewropanyň ençeme gezek çempiony, 1960-njy ýyldaky olimpiýa oýunlarynda kümüş medalyň eýesi bolan Marat Nyýazow; gimnastika boýunça belli türgen, SSSR-iň at gazanan tälimçisi, Türkmenistanyň milli sport guramalaryny döredijileriň biri Aman Şanyýazow; Orsýetiň futbol boýunça ýokary ligasynda iň bir öňdebaryjy netijeleri görkezýän, Kazanyň “Rubin” toparynyň baş tälimçisi Gurban Berdiýew ýaly türgendir sportsmenleriň täze nesliniň halkara arenada dünýä şöhratyna eýe bolmagyna näme böwet bolup biler – türgenleriň ussatlyk derejesiniň pesligimi ýa-da ýurtda sporta bolan ünsüň kemligi?


text:
Ýekşenbe güni onlarça müň adam Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyna toplandy. Olar indi Ukrainada üç aýa golaýlan anti-hökümet protestlerini dowam etdirýärler.
Oppozisiýadaky syýasy partiýalar bu proteste 50 müň çemesi adamyň toplanandygyny aýtdylar.
Oppozisiýa lideri Witaliý Kliçko gyssagly syýasy reformalaryň geçirilmegine çagyrdy:
"[Prezident Wiktor Ýanukowiç] bize täze konstitusiýaly bolmak üçin ýarym ýyl gerek diýýär. Emma biziň halkymyz ýarym ýyl garaşmaz. Biz konstitusiýany häzir çalşyryp bileris. Ilki 2004-nji ýylyň konstitusiýasyna yza gitmeli we soňra täze konstitusiýanyň taslamasyny taýýarlamaly. Emma bu hem öz-özlüginde ýeterlik däl. Adamlar bir zady talap edýär, irki prezident saýlawlaryny geçirmeli."
Şeýle-de Kliçko prezident Witktor Ýanukowiçiň Garaşsyzlyk meýdanyna gelip, onuň iş başyndan çekilmegini, irki prezident we parlament saýlawlarynyň geçirilmegini talap edýän adamlar bilen ýüzbe-ýüz bolmagyny sorady.
Oppozisiýa lideri Arseniý Ýatsenýuk bolsa ýekşenbe güni protestçileriň talaplaryny gaýtalady:
"Täze konstitusiýa! Täze prezident! Täze hökümet! Täze ýurt! Bu biziň isleýän zadymyz we biz üstün çykarys. Ukraina şöhrat."
Ukrainanyň howpsuzlyk gullugy ýekşenbe güni, hamala, terrorizm töwekgelliginiň ýokarydygyny duýdurdy. Bu gulluk özüniň terrorizme garşy bölümlerini halkara aýeroportlarynda, otly we awtobus stansiýalarynda ýerleşdirýändigini aýtdy. Şeýle-de ol hökümet binalarynyň basylyp alynmagynyň terrorizm hasaplanjagyny aýtdy.
Hökümete garşy protestçiler Garaşsyzlyk meýdançasynda barrikadalary gurdular we birnäçe hökümet binasyny eýelediler.
Geçen aý protestçiler bilen polisiýanyň arasynda bolan zorlukly çaknyşyklarda azyndan üç adam öldürildi. Ýene bir adam bolsa hassahanadan alnyp gaçylandan soň, Kiýewiň daşyndan öli tapyldy.
Protestçiler ýekşenbe güni Ýanukowiçiň hökümetine garşy halkara sanksiýalarynyň girizilmegine çagyrdylar.
Şeýle-de ýekşenbe güni, onlarça adam merkezi Kiýewiň köçelerinde ýöriş edip, Orsýetiň iň esasy garaşsyz telekanalyna, ýapylmak haýbaty atylýan «Dožda» goldaw bildirdi.


text:
Dünýäde deňi-taýy ýok ýüzükler
Kanadanyň "Secret Wood" kompaniýasynda hakyky jadygöýler işleýän bolmaga çemeli. Olaryň bütin tebigaty, daglary, deňizleri, depeleri düzleri bir ýüzük gaşynda gizlemäge mümkinçilik berýän tehnikalary bar. Netije bolsa, ynanar ýaly däl.
Bu ýüzükler el işi bolup, tebigy agaçdan we gymmat baha daşlaryň şepbiginden ýasalan. Bu tehnika her ýüzügi taýsyz etmäge ýardam berýär.
Her ýüzügiň içi aýratyn bir älem. Olaryň atlary öz ýerine gepleýär: "Jadyly tokaý", "Şemalyň walsy", "Suwasty dünýä".
Ýüzükleriň her görnüşi online şekilde zakaz edilip, bahasy 90$ başlanýar.
Siz bu ýüzüklere soňsuz seredip, her bakanyňyzda täze element görüp bilersiňiz.


text:
Düýn sagat 15.00-da paýtagtyň Parahat-2/1 mikroraýonynyň ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsinde suw kesildi. Suw, aradan tas bir gije-gündiz geçenden soň, şu gün günortan sagat 12.00-da berlip başlandy.
Parahat -2/1 mikroraýonyna gözegçilik edýän 14-nji öý uprawleniýesiniň bir işgäriniň aýtmagyna görä, bir gije-gündiziň dowamynda tutuş Parahat-2/1 mikroraýonynda suw bolmandyr. Ol bu adatdan daşary ýagdaýy "Wodokanalyň" bu raýony suw bilen üpjün edýän nasosynyň işlemänligi bilen düşündirdi.
“Nasosnyda tok öçdi. Düýnden bäri Aşset tok edarasy şol ýerde işleýär. Günüň dowamynda bejererler” diýip, öý urawleniýäniň işgärleri ýaşaýjylara düýnden bäri habar berdiler.
Ýaşaýyş jaýlaryny suw bilen üpjün edýän umumy nasosyň sandan çykmagy bilen, öýleriň girelgeleriniň aşaky gatlarynda suw her halda pessaýrak aksa-da, jaýlaryň ýokarky gatlaryndaky kwartilaralarynda doly kesilipdir.
Täsir
Şol bir wagtda hem tutuş bir raýonyň ýüzlerçe kwartiralarynyň suwsuz galandygyna garamazdan, ýerli häkimiýetler ilaty tizden-tiz suw bilen üpjün etmek üçin gyssagly çäreleri görmedier. Ýörite suw awtoulaglary bilen bu raýona suw getirmek işi ýola goýulmady.
Tas bir gije-gündiz diýen ýaly suwyň kesilmegi ýerli ýaşaýjylaryň durmuşyna öz ýaramaz täsirini ýetirdi. Ýaşaýjylar tutuş bir gije-gündizläp ýuwnup, suwa düşüp bilmediler. Öýleriň hajathanalarynda ýakymsyz ysyň höküm sürendigi aýdylýar. Käbir hojalyklarda bolsa azyk önümlerini ýuwmaga-da suw bolmandyr.
Suw kesilmedik ýagdaýynda hem bu raýonyň ýaşaýjylary suw bilen üpjünçilikde çäklendirilen. Bu raýonyň ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsi režimleýin suw bilen üpjün edilýär. Ýagny, suw belli bir wagt berilýär. Suw daňdan sagat 6-dan tä gije sagat 24.00-a çenli berilýär.
“Özem şol režimli suwam kadaly berlenok. Eger tok öçse, umumy nasos işlänok. Onsoň, elbetde, suwam kesilýär. Häli-şindi remont işleri [geçirilýär] diýip, suwuň kesilýän wagty-da az däl” diýip, Parahat-2 mikroraýonynyň ýaşaýjysy Bäşim ilatyň suwdan kösenişi barada gürrüň berýär.
Şol bir wagtda hem agyz suwy diýip berilýän bu suwuň hili hem o diýen däl. Suwda posuň ysy hem bar. “Başaran adam bu suwy içmejek bolýar. Käbir hojalyklar içimlik üçin her gaby 20 litrlik arassa suwdan satyn alýarlar. Käbirleri bolsa çeşme suwuny getirinip içýärler” diýip, Bäşim Azatlyk Radiosy blen söhbetdeşlikde aýtdy.


text:
Gazagystanyň Mangystau (Maňgyşlak) welaýatynda nebitçileriň maý aýynda başlanan protestleri dowam edýär. Ýewropa Parlamentiniň birnäçe deputaty bu ýerde dörän dartgynly ýagdaýy zorluksyz çözmäge çagyryş etdi.
Ýewropa Parlamentiniň ýedi deputaty, şol sanda ýakynda Gazagystana sapar eden deputat Pol Merfi, 20-nji iýulda prezident Nazarbaýewiň adyna açyk hat ýollady. Bu hatda Ýewropa Parlamentiniň deputatlary Gazagystanyň Maňgyşlak welaýatynda nebitçileriň birnäçe aý bäri dowam edýän protestlerini asudalyk bilen çözüp, olaryň talaplaryna gulak asmaga çagyrdylar.
“Maňgyşlak welaýatynyň birnäçe şäherinde müňlerçe işçiniň gatnaşmagynda geçirilýän protestler bizi alada goýýar. Bize polisiýanyň asuda protestçileriň garşysyna güýç ulanýandygy barada maglumatlar gowuşýar. Has-da Žanaözen şäherinde dörän ýagdaý bizi ynjalykdan gaçyrýar” diýlip, hatda bellenilýär.
Nazarbaýewe ýüzlendiler
Ýewropa Parlamentiniň deputatlary prezident Nazarbaýewe Gazagystanyň halkara kanunlaryna laýyklykda öz raýatlarynyň hak-hukuklaryny berjaý edip, olary goramalydygyny ýatladýarlar. Şonuň üçin bu konflikti asuda ýol bilen çözmäge çagyrýarys diýlip, açyk hatda bellenilýär.
Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugynyň žurnalistleri bu açyk hat bilen baglanyşykly prezident Nazarbaýewiň garaýyşlaryny bilmäge synanyşyp, birnäçe gezek prezidentiň edarasyna jaň etdiler. Emma prezidentiň metbugat bölüminde telefona jogap beren ýaş zenan bu mesele hakda özünde hiç hili maglumatyň ýokdugyny aýtdy.
Şu ýylyň maý aýynda Gazagystanyň “UzenMunaýGaz” kompaniýasynyň işgärleri öz aýlyk haklarynyň kemeldilmegine garşy protest bildirip, demonstrasiýalara başladylar. Proteste çykanlaryň arasynda Türkmenistandan göçüp baran gazaklaryň hem bardygy aýdylýar.
Gazagystanyň “Sosialistik garşylyk” hereketiniň ýolbaşçysy Aýnur Kurmanowyň aýtmagyna görä, Mangystau welaýatynda nebitçileriň geçirýän protestleri häzir has hem ýaýbaňlanýar. “Žanaözen şäheriniň nebitçilerini Kalamkas ýatakda işleýän nebitçileriň goldap, iş taşlaýyş yglan edendigini eşidensiňiz” diýip, Kurmaşew aýtdy.
Ýakynda Gazagystanyň parlamentiniň deputatlary birnäçe aýdan bäri protest geçirýän nebitçiler bilen duşuşyp, gepleşik geçirmäge synanyşdylar. Emma şeýle gepleşigiň bolandygy barada habar berilmedi.
Hukukçy tussag edildi
Iki aý mundan ozal protest çäresini geçirýän nebitçileriň lideri, “Karažanbas munaý” kompaniýasynyň işgärleriniň garaşsyz profsoýuzynyň, ýagny kärdeşler arkalaşygynyň ýuristi Nataliýa Sokolowa sosial duşmançylygy öjükdirmekde aýyplanyp, tussag edildi. 28-nji iýulda oňa gaşy sud prosesiniň başlanandygy, onuň ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilýändigi habar berildi.
Häzir protestçileriň öňe sürýän esasy talaplarynyň biri hem Nataliýa Sokolowanyň azat edilmegi.
Ýewropa Parlamentiniň deputaty Pol Merfi 17-nji iýulda Žanaözen şäherine baryp, protestçiler bilen duşuşdy. Ol işçileriň liderleri Nataliýa Sokolowanyň tussag edilmegini raýatlaryň köpçülikleýin çäreleri geçirmek babatdaky hak-hukugyny bozmak diýip atlandyrdy. Merfi işçileriň öz aýlyk meselelerini galdyrmagyna esas bardygyny belledi.
Geçen hepde-de proteste çykanlaryň işden kowlup, olaryň ýerine başga adamlaryň alynýandygy barada maglumat ýaýrady. Ýöne protestçileriň köpüsi öz talaplary doly ýerine ýetirilýänçä, asuda protest çäresini dowam etdirjekdiklerini aýdýarlar.
28-nji iýulda Gazagystanyň “Sosialistik garşylyk” hereketi protest geçirýän nebitçileriň maşgalalaryna ýardam bermek üçin jemgyýetçilik komitetiniň döredilýändigini mälim etdi. Bu komitetiň işine Gazagystanyň döredijilik intelligensiýasynyň wekilleriniň, kärdeşler arkalaşyklarynyň aktiwistleriniň, gazak jemgyýetiniň görnükli adamlarynyň, žurnalistleriň gatnaşjakdygy habar berilýär.


text:
Taýwanda bolan saýlawlarda garaşsyzlyga tarapdar partiýa ýeňendigini aýtdy.
Ses berişligiň tamamlanmagyna golaý galanda, Taýwanyň esasy oppozision partiýasynyň kandidaty Tsai Ing-wen 50 prosentden gowrak ses alyp, dolandyryjy partiýanyň ýeňlişi kabul eden ýolbaşçysy Chu Li-lunden, Hytaý milli partiýasyndan öňe saýlandy.
Tsai ada döwletiniň ilkinji zenan prezidenti bolmaly. Onuň garaşsyzlyga tarapdar pozisiýasy Pekin bilen dartgynlyklara sebäp boljaga meňzeýär.
Sebäbi Pekin Taýwany separatist welaýat hasaplaýar we onuň gaýtadan ele geçirilmegi bilen haýbat atdy.


text:
Orsýetiň Ýaroslawl şäherinde ýaşaýyş massiwinde gazyň partlamagy zerarly azyndan dört adam wepat boldy.
“Ýagdaý häzir anyk däl”, diýip regionyň häkimi Sergeý Ýastrebow 16-njy fewralda aýtdy we has köp adamyň ýumrulan binalaryň aşagynda galýandygyny belledi.
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligindäki çeşme ýaralanan dokuz adamyň keselhana iberilendigini aýtdy.
Häkimiýetler howpsuzlyk düzgünleriniň bozulmagyny derňemek boýunça jenaýat işiniň gozgalandygyny mälim etdiler.
Orsýetde gazyň partlamagy bilen bagly ýagdaýlar köp ýüze çykýar. Dekabr aýynda Wolgograd şäherinde ýaşaýyş jaýda gazyň partlamagy zerarly ençeme adam wepat bolupdy.