text:
Türkmenistan türkmen jemgyýetiniň durmuşynda demokratik ýörelgeleri pugtalandyrmak, türkmenleriň ençeme müňýyllyklaryň dowamynda ygrarly bolan hem-de täze taryhy eýýamda ýene-de dabaralanýan halk häkimiýetliliginiň gadymy däplerini has-da ösdürmek ugrunda täze möhüm ädim ätmäge taýýarlanýar. Ertir — 25-nji martda ýurdumyzyň ähli saýlaw uçastoklary türkmenistanlylar üçin öz gapylaryny açarlar. Ildeşlerimiz öz konstitusion hukuklaryndan peýdalanyp, raýatlyk borjuny ýerine ýetirmek bilen Mejlise, wekilçilikli ýerli ýerine ýetiriş häkimiýet hem-de öz-özüňi dolandyryş edaralaryna has mynasyp wekilleri saýlarlar.
Görlüp-eşidilmedik ykdysady galkynyş, ilatyň hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagy bilen bir hatarda öz geljeginiň, milletiň we döwletiň geljeginiň döredijisi hökmünde ildeşlerimiziň jemgyýetçilik-syýasy gözýetiminiň derejesi we aňyýeti hem yzygiderli artýar.
Mejlisiň deputatlaryndan başga-da, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlary, şeýle hem ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bolan Geňeşler ýaly düzümlere ýurdumyzyň mizemez demokratik ýörelgelere daýanýan syýasy ulgamynda aýratyn orun berilýär. Olar jemgyýetiň has mynasyp, durmuş taýdan işjeň agzalaryny birleşdirýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, häzirki saýlawlar demokratik özgertmeleriň täze tapgyryny alamatlandyrýar.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparda TDH-a habar berişleri ýaly, häzirki saýlaw möwsümine taýýarlyk görmegiň barşynda uly möçberli işler geçirildi. Şol işlere ähli derejedäki döwlet düzümleriniň wekilleriniň bolşy ýaly, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri hem çekildi. Saýlawlara taýýarlyk döwletimizde hereket edýän Saýlaw kodeksine hem-de halkara hukugyň kadalaryna pugta laýyklykda amala aşyryldy.
Bu gün ýurdumyzyň ähli saýlaw uçastoklarynda doly taýýarlyk yglan edildi. Şol uçastoklaryň her biri ses bermek üçin içi görünýän gutular, şol sanda göçme saýlaw býulletenleri hem-de hemme zerur bolan maglumat beriş we usulyýet gollanmalary bilen öz wagtynda üpjün edildi. Ses bermek üçin ýörite otaglar, enjamlaşdyrylan ýerler bölünip berildi. Saýlaw uçastoklarynyň her biri ygtybarly aragatnaşyk we ulag serişdeleri bilen üpjün edildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahaty bilen Türkmenistanda ilkinji gezek ulanyljak saýlawlar gününde käbir saýlaw uçastoklarynda on-line ýagdaýda görkezmek mümkinçiligi häzirki saýlawlaryň täzeligi bolup durýar. Bu bolsa saýlawlaryň ýokary derejede aç-açanlyk ýagdaýda geçýändigine, şeýle hem iň öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmaga ymtylmanyň uludygyna şaýatlyk edýär.
Uçastok saýlaw toparlary öz borçlaryny ýerine ýetirmäge aýratyn jogapkärçilik bilen çemeleşdiler. Şol saýlaw toparlarynyň düzümine syýasy partiýalaryň, zähmet toparlarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň abraýly wekilleri girdiler. Işjeňleriň tagallalary bilen ýerlerde ilat arasynda giňden düşündiriş işleri geçirildi. Mundan başga-da, adamlar saýlawlar gününde haýsydyr bir sebäbe görä, ýaşaýan ýerinde bolup bilmejeklerini nazara alyp, möhletinden öň ses bermek hukugyndan peýdalandylar. Olaryň dolduran saýlaw býulletenleri sesleriň sanalmagynyň başlanýan pursadyna çenli möhürlenen ýörite gutularda saklanar.
Saýlawçylaryň dalaşgärler bilen duşuşyklary kesgitlenilen we ylalaşylan tertibe laýyklykda geçirildi. Olaryň geçiriljek wagty hem-de ýeri barada köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üsti bilen öňünden habar berildi. Şunda saýlawlaryň öň ýanyndaky wagyz ediş işlerini alyp barmak üçin dalaşgärlere deň şertleriň hem-de mümkinçilikleriň berlendigini nygtamak möhümdir.
Saýlawlara milli synçylaryň 4 müňden gowragynyň gatnaşmagy onuň açyklyk we aýdyňlyk ýagdaýda geçmegine ýardam berer. Şol synçylar üçin okuw maslahatlary geçirildi.
Öňde boljak ähmiýetli syýasy waka barada aýtmak bilen, saýlaw möwsüminiň açyklyk we aýdyňlyk babatdaky halkara ýörelgelere eýerip, Türkmenistanyň saýlawlara syn etmek üçin giň dünýä jemgyýetçiliginiň wekillerini çagyrandygyny nygtamak gerek. Türkmenistana Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylarynyň wekilçilikli topary hem-de ÝHHG-niň demokratik institutlar we adam hukuklary baradaky edarasynyň bilermenleri geldiler.
Ýakynda Merkezi saýlaw toparynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy — Ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedew bilen duşuşyk geçirildi. Myhman Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlaryna syn etmek boýunça GDA-nyň wekilçilikli toparynyň baştutanydyr. Ol tamamlaýjy tapgyryna gadam basan häzirki jemgyýetçilik-syýasy möwsümiň çäklerinde Merkezi saýlaw toparynyň alyp baran taýýarlyk işleri bilen tanyşdyryldy.
Umuman, saýlaw möwsümi asuda ýagdaýda, açyk bäsdeşlik ruhunda, kämil görnüşde we ýokary guramaçylyk derejesinde geçýär diýip S.Lebedew nygtady hem-de GDA-nyň wekilçilikli synçylarynyň öz gutarnykly netijelerini we berjek bahasyny saýlawlara gözegçilik etmegiň netijeleri boýunça jemleýji resminamada beýan etjekdigini belledi.
GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy wekilçilikli synçylaryň çagyrylandygy we işlemäge döredilen şertler üçin Merkezi saýlaw toparynyň ýolbaşçylaryna hoşallyk bildirdi hem-de ýurtda bolup geçýän giň demokratik özgertmeler ýolunda ähmiýetli ädim bolup durýan bu möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräniň geçirilmeginde üstünlikleri arzuw etdi.
Şeýlelikde, hereket edýän saýlaw kanunçylygyna laýyklykda, ýurdumyzda Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlary boýunça möwsümiň möhüm tapgyrlarynyň biri — wagyz ediş işleri tamamlandy. Ertir bolsa — ýekşenbe güni 25-nji martda sagat 7-den 19-a çenli Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň ýanynda açylan uçastoklary hem goşmak bilen, ähli saýlaw uçastoklarynda ses bermek geçiriler.


c: text/html

text:
Futbol boýunça milli çempionatymyzyň öňdebaryjysy «Ahalyň» tejribeli ýarym goragçysy Süleýman Orazow 28-nji tapgyrda «Köpetdag» bilen geçirilen duşuşykda iki gezek tapawutlanyp, toparynyň ýeňşine uly goşant goşdy. «Ahalyň» oýunlarynda, esasan, merkezde oýun gurnaýjy höküminde ýatda galan ýarym goragçy bu gezekki duşuşygyň 15-nji hem-de 45-nji minutlarynda tapawutlanyp, toparynyň birinji we üçünji goluny öz adyna ýazdyrdy.
Şeýlelikde, S.Orazowyň möwsümdäki gollarynyň sany 3-e ýetdi. Ol çempionatda mundan öň 18-nji tapgyrda tapawutlanypdy. «Aşgabat» bilen geçirilen şol duşuşykda 11 metrlik jerime urgusyndan dürs peýdalanan tejribeli futbolçy toparynyň ikinji goluny geçiripdi. Duşuşyk bolsa 3:0 hasabynda «Ahalyň» peýdasyna tamamlanypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
КОЛУМНИСТЕР
Kınoádebıet
Teginde, ult ádebıeti men qazaq kınosy arasynda, sonaý Sháken Aımanov, Májıt Begalın, Sultan Qojyqov, Abdolla Qarsaqbaev zamanynan beri qalyptasqan ónegeli dástúr, jaqsy qarym-qatynas, tyǵyz baılanys búginde óz jalǵasyn taýyp otyr.
Дидар Амантай,
22.10.2018 48
Ádep pen ádet
Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.
Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»
19.10.2018 38
О́zge elde sultan bolǵansha...
Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.
Құрманәлі Қалмахан,
18.10.2018 56
Urpaq azsa – ultqa qater
J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti.
Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»
17.10.2018 1721
Megapolıster múmkindigi
Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.
Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»
16.10.2018 38
Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi
Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.
Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»
15.10.2018 2578
Jer emgender oza ma, toza ma?
Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty.
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
12.10.2018 2447
Qatygezdik vırýsy
О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp barady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn.
Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»
11.10.2018 97
О́mir kúzetindegi meıirim
Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.
Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»
10.10.2018 4050
Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady
Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp, eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken. Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
09.10.2018 65
Ár istiń baıandy bolýy – «kóńil tazalyǵyna» baılanysty
Adam balasy tehnıkanyń damýy men ǵylymı jetistikterdiń ıgiligin rýhanı qundylyqtardan joǵary qoıady degen pikir keıingi kezde jıi aıtylyp júr. Bul oıdyń durys-burysyn arnaıy mamandar, áleýmettanýshylar aıta jatar. Biraq sońǵy ýaqytta psıhologtar qyzmetimen aınalysatyn ortalyqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni baıqalady.
Құрманәлі Қалмахан,
08.10.2018 2963
Balalarǵa básire bereshekpiz
«Bárimiz de balalyq shaqtyń aýylynanbyz». Ol kezde bizge, ıaǵnı, kishkentaı oqyrmandarǵa arnap qazaqtyń eń myqty qalamgerleri jazatyn. Qasym Amanjolov, Ábý Sársenbaev, Toqash Berdıarov, Muqaǵalı Maqataev, Qadyr Myrza-Áli, Muzafar Álimbaev, Farıza Ońǵarsynova...
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
05.10.2018 71


text:
Lotar Matteus Bütindünýä futbol çempionatynda iň köp duşuşyk geçiren futbolçy
Lotar Matteus dünýä çempionatynda 25 gezek milli ýygyndysynda oýnady we dünýä rekordyny goýdy
Dünýäniň iň uly futbol çäresi bolan we 4 ýylda 1 gezek geçirilýän Dünýä futbol çempionatynyň finalynda iň köp duşuşyk geçiren futbolçy germaniýaly Lotar Matteusdyr.
Lotar Matteus dünýä çempionatynda 25 gezek milli ýygyndysynda oýnady we dünýä rekordyny goýdy.
Ýene-de bir nemes futbolçy bolan Miroslaw Kloze bolsa Dünýä çempionatynda 24 gezek bilen milli ýygyndysynyň formasyny iň köp geýen 2-nji futbolçysy, italiýanlaryň goragçy futbolçysy Paolo Maldini 23 gezek bilen milli ýygyndysynyň formasyny iň köp geýen 3-nji futbolçysy boldy.
Argentinaly Diego Armando Maradona, polşaly Wladislaw Zmuda we nemes Uwe Seeler Dünýä futbol çempionatynyň finalynda 21 gezek öz ýygyndylarynyň formasyny geýdiler.


text:
Daşoguz welaýatynda şu ýylyň 10-njy sentýabryndan, pagta ýygymyna girişildi. Şol döwürden hem «ýowar» diýilýän düzgün ýola goýlup başlady.
Daşoguz şäher we welaýat häkimleri bu «ýowarlaryň» jogapkär guramaçylary boldular. Geçen alty ýylyň dowamynda, mekdep okuwçylaryny mekdepleri ýapmazdan pagta ýygymyna sürýärler.
Türkmenistanda ynsan hukuklary boýunça geçirilen monitoriň barlaglaryň netijelenine görä, Daşoguz welaýatynda pagta ýygymyna esasan ýokary we ýörite bilim berýän orta okuw jaýlarynyň studentleri, döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler, dürli edara we gurama işgärleri, jemgyýetçilik wekilleri, kärhana işgärleri, ähli bilim we medisina işgärleri gatnaşdyrylýar.
Pagta ýygym işine aýratyn-da döwlet býujetindäki işgärler köp çekilýär. Barlaglardan mälim bolşuna görä, bu işde ynsan hukuklary düýpli bozulýar. Emeldarlar ynsanlara Konstitisiýa arkaly berlen hukuklary äsgermeýärler, kanuny bolmadyk düzgünlere ýol berilýär. Pagta hasylyny ýygnamak bahanasy bilen adalat terezisiniň bozulýandygyny şeýle mejbury çärelere mejbur edilýän adamlaryň gürrüňlerinden bilse bolýar.
Dilhat
Býujetdäki işgärlerden, ýokary we ýörite okuw jaýlarynyň studentlerinden mejbury ýagdaýda dilhat ýazdyryp alýarlar. Şol dilhat esasynda hem pagta ýygymy möwsümine gatnaşmaga mejbur edilip, bu işi olaryň meýletin edýändigini aýdýarlar. Olar okuwdan çykarylmazlyk üçin, bu işlere gatnaşýarlar.
Şeýle dilhatlar býujet guramalarynyň işgärlerinden hem mejbury talap edilýär. Olardan düşündiriş-şertnama ýazdyryp alýarlar. Ýazmaça düşündiriş-şertnama beren raýatlar pagta ýygymy möwsümine gatnaşmasa, özleriniň işden boşadylmagyny, hatda jogapkärçilige çekilmegini ýazyp beripdirler diýen gürrüň bar.
Türkmenistanda döwlet syýasaty şeýle ýola goýlany üçin, ynsanlaryň hak-hukuklaryny goraýar diýilýän Milli Howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri Sowet döwründäki ýaly, raýatlary gorky bilen saklaýarlar. Raýatlaryň her bir ädimini yzarlap, başgaça pikir edýänleri soraga çekýärler ýa-da haýbat atmak ýoly bilen gorkuzýarlar. Beýle jemgyýetde ynsan hukuklary barada söz açmagyň özi müşgil wezipe.


text:
Harytlar, işler we hyzmatlar bilen üpjün edijileri saýlap almak boýunça bäsleşik geçirmek hakynda bildiriş (30.09.2017)
1 1 LOT № 77.
Suw sorujy enjamlary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Jemagat hojalyk ministrligi.
2 LOT № 81.
Çiller ulgamynda, basyş güýji bilen işleýän nasoslarynda we ýangyn söndüriji enjamlarynda bejeriş işlerini geçirmek maksady bilen, ätiýaçlyk şaýlary we enjamlary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi.
3 LOT № 82.
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Baş üpjünçilik we tyl müdirligine degişli emläkleri satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Goranmak ministrligi.
4 LOT № 83.
Daşoguz we Mary Döwlet athanalarynda ösdürilip ýetişdirilýän atlaryna zerur gerek bolan ýorunja bedesiniň we arpanyň ýyllyk göz öňünde tutulan möçberini satyn almak.
Satyn alyjy: "Türkmen atlary" döwlet birleşigi.
5 LOT № 86.
Ýangyn-gorag habar beriş tehniki serişdelerini gurnamak we işe girizmek işlerini ýerine ýetirmek.
Satyn alyjy (Buýrujy): Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasy.
6 LOT № 89.
Kompýuterleri we olaryň goşmaça enjamlaryny satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Maliýe ministrligi.
7 LOT № 90.
Gyzgyn deformirlenen sepsiz polat we asbest turbalary, elektrotehniki we gözegçi ölçeýiş enjamlary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Jemagat hojalyk ministrligi.
8 LOT № 91.
Barlag-ölçeg esbaplary, suw sorujynyň salnigini, freon, çiller üçin "Ýork" kysymly ýaglary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Jemagat hojalyk ministrligi.
9 LOT № 99.
Elektrik enjamlary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Energetika ministrligi.
10 LOT № 101.
2(iki) sany potologa dakylma görnüşindäki MDV kysymly, 76000 BTU-lyk sowadyjy enjamyny, onuň gurnama-sazlama işleriniň toplumyna girýän mis turbalary, izofleksi, elektrik kabelini, plastiki turbalary satyn almak we oturtmak işlerini geçirmek.
Satyn alyjy (Buýrujy): Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrligi.
11 LOT № 104.
Mebelleri we enjamlary satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti.
12 LOT № 105.
Kompýuter programma üpjünçiligi gurnamak,degişli elektron maksatnama üpjünçiligini döretmek we web sahypasyny täzeden döretmek satyn almak we işlerini geçirmek.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti.
13 LOT № 106.
Kompýuter enjamlaryny satyn alamak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti.
14 LOT № 108.
Saglygy goraýyş Anyklaýyş merkeziniň ýyladyş ulgamy üçin gaztehnikaly bug gazanyny satyn almak hem-de goýberiş-sazlaýyş we düzgünli-sazlaýyş işlerini ýerine ýetirmek.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagat ministrligi.
15 LOT № 111.
Awtoulaglaryň tekerlerini satyn almak.
Satyn alyjy: Türkmenistanyň Jemagat hojalyk ministrligi.
Bäsleşik 2017-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda geçirilýär.
Bäsleşige gatnaşmak üçin gerek resminamalar, harytlary (işleri, hyzmatlary) üpjün etmek boýunça şertler, möçberler we beýleki materiallar barada maglumaty şu salgyda ýerleşýän bäsleşik toparyndan ýüztutmaňyzyň esasynda alyp bilersiňiz:
Aşgabat ş., Arçabil şaýolynyň 156-njy jaýy.
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi 43A otag tel. 39-43-10; 39-43-12


text:
Antarktidadan mundan ozal, bardygy nämälim bolan 1,5 million adeli pingwinleri tapyldy. «Scientific Reports» (Ylmy hasabatlar) žurnalynda çap edilen makalada pingwinleriň bu görnüşiniň sanynyň azalyp başlandygy çaklanylýardy. Olaryň adamlaryň aýak basmadyk, maýylganlygyň täsiriniň duýulmaýan ýeri bolan Danger adasyndan tapylandygy mälim edildi. Ylmy barlagçylar adanyň Antarktidanyň demirgazygyndan uzak bolmagy we galyň buzlar bilen örtülendigi sebäpli özlerini daşky täsirlerden gorandygyny aýdýarlar. Bu sürüleriň Antarktidadaky adeli pingwinleriniň iň uly sürüsidigi habar berilýär.
Nýu-Ýorkdaky Stoni Bruk uniwersitetiniň ekologiýa hünärmeni Hiter Linç pingwin sürüsi bilen bagly ilkinji alamatlaryň 2014-nji ýylda tapylandygyny aýdýar. Linç şol ýyl kosmosdan alnan suratlarda olaryň yzlarynyň görlendigini belleýär.
Antarktidadan mundan ozal, bardygy nämälim bolan 1,5 million adeli pingwinleri tapyldy. «Scientific Reports» (Ylmy hasabatlar) žurnalynda çap edilen makalada pingwinleriň bu görnüşiniň sanynyň azalyp başlandygy çaklanylýardy. Olaryň adamlaryň aýak basmadyk, maýylganlygyň täsiriniň duýulmaýan ýeri bolan Danger adasyndan tapylandygy mälim edildi. Ylmy barlagçylar adanyň Antarktidanyň demirgazygyndan uzak bolmagy we galyň buzlar bilen örtülendigi sebäpli özlerini daşky täsirlerden gorandygyny aýdýarlar. Bu sürüleriň Antarktidadaky adeli pingwinleriniň iň uly sürüsidigi habar berilýär.


text: 2017-nji ýylyň iýul aýynda Gyrgyzstan Respublikasynyň Bişkek şäherinde Ýaş meýletinçileriň neşekeşlige garşy göreşmek barada wagyzçy wezipesini goldamak boýunça iş duşuşygy geçirildi. Duşuşyga 15-den gowrak döwletler gatnaşdy. TGÝMJ-niň goldamagynda Jemgyýetiň meýletinçiler hem bu iş duşuşygyna gatnaşdylar. Duşuşykda ýaşlary has-da höweslendirmek we olaryň wagyzçy wesipesini ýerine ýetirende dogry hereket etmekleri orta alynyp maslahatlaşyldy. Iş duşyşygyň dowamynda TGÝMJ-niň meýletinçileri ähli babatda özleriniň ýokary taýýarlyklaryny görkezip, çärelere has işjeň gatnaşdylar. Duşuşygyň dowamynda ýaşlara neşekeşlige, neşä garşy göreşmekligiň we neşä garaşly ýagdaýa düşen adamlar bilen işlemekligiň usullary barada maslahatlar, gollanmalar berildi. Gelejekde bu soraglar boýunça wagyz-nesihat işlerini has-da uly depginde alynyp barylmalydygy nygtalyp geçildi. Çäräniň ýapylyş dabarasynda ähli gatnaşyjylara sertifikatlar berildi. TGÝMJ-niň meýletinçileri öz gezeginde, ýurdumyzda neşekeşlige garşy işleriň Döwlet derejesinde alynyp barylýandygyny belläp, bu işde özleriniň has-da erjel işlejekdiklerini ynandyrdylar.


text:
Hytaýlylaryň täze ýyly mynasybetli berilen goşmaça dynç günini boş geçirmek bize gelişmez pikri bilen kiçiräk bolsa-da bir syýahata çykaly diýip düşdik ýollara.
Syýahat kiçijek diýilenine kän üns bermän elimden geldigiçe köp surat aldym. Jemi 700-den hem kän surat bolupdyr. Şeýlelik bilen syýahaty 3 bölümde siziň bilen paýlaşmany makul bildim.
Duýduryş: Suratlary ortaça 100 km/sagat tizliginde giden awtobusta alanym üçin edil isleiýişim ýaly bolmady. Eger kemçilikler bar bolsa (suratlarda) hoş göriň.
Syýahat Ýangon şäherinden başlap Kyaikhto (Jaito) şäheriniň etekleriniň ýakynlaryna çenli boldy.
1. Ýola çykan wagtymyz häli meýdan ýagtylanmandy.
2. Ekwatora ýakyn bolanymyz üçin irden derrewjik ýagty bolýar.
3.
4. Ýangondan aeroporta tarap gidýän ýol.
5. Sagat 7 töweregi, adamlar bir ýerlere howlugýarlar. Gyş pasly bärde howa kän salkyn bolanok (20 gradus töweregi), ýöne ýerli halk şonda-da çydap bilenoklar.
6. Kän wagt geçmän tölegli ýola girýäris. Şul tölegli ýollary bizde hem girizilse gowy bolardy.
7. Irden howa ümürli.
8. Sport! Sagdyn ýaşamanyň ýoly!
9. Ýolda ýaşaýyş jaýlara hem duşsaň bolýar.
10. Beýleki ýurtlarda tölegli ýollary zabor bilen ýapýarlar. Bu ýerde bolsa adamlaryň öýleri edil ýolyň gyrasynda.
11. Umumy gatnaw serişdesi.
12. Tölegli ýol.
13. Ýolda bir ýerde ertirlik edinmek üçin durdyk. Menem fotoapparatymy alyp derrew obanyň içine eňdim surata düşürmek üçin. Ýöne bir güjük öňümi kesdi, geçirmedi. Ýogsam has aňyraklarda edil National Geographic žurnalynyň baş sahypasyna çykaýjak suratlar çekse bolardy.
14. Ertirlik edinen ýerimiziň nahar bişirilýän ýeri.
15.
16.
17. Birmalylaryň süýtli gara çaýy bar. Daşoguzdaky gazaklaryň “kara şaý”-laryna meňzeş, ýöne içine süýdiň niýetine “Сгущенное Молоко” goşýarlar. Men molokon diňe oňki SSSR ýurtlarynda bardyr öýdýärdim. Çaýyň ady “lapei”.
18. Türkiýede okaýan döwrümizde türkler 2-3 aý öňünden sargaýan zady bärde islän ýeriňde tapylýar. (Suratda: sag aşakdy çünkde)
19. Biziň çaýymyzy getiren ofisiantkany hem surata alaly.
20. We ýola dowam. Suratda daşyrakda tölegli ýolyň kassalary görünýar. Bago şäherine ýakynlaşdyk, şäheriň içinde ýollar mugt.
21. Aziýa ýurtlarynyň ählisinde diýen ýaly görüp biläýjek zatlaryňyz.
22. Kiçiräjik motor bilen ýük gatnatma.
23. Bago şäher merkezi.
24. Sagat diňi hem bar.
25. Äpet bir ybadathana. (Ýakyndan suratyny alyp bilmedim, öňümize bir köneje ulag geçip ähli niýetlerimi puja çykardy)
26. Bagonyň köçeleri.
27. We ýola dowam. Bagodan soň täzeje asfalt ýollardan gitdik. 70-80 km ýolda diňe 50-60 metrlik bir ýerde kemçilikler duýdym. Galan wagty edil ýag çalynan ýaly gaýyp gitdik.
28. Daş töweregimde hiç boş ýatan ýer görmedim. Hemme ýerde ekin ekilen, ýa-da emeli tokaýlar bar.
29. Ekzotika.
30. Ilatly nokat.
31. Şaly. Birma birwagtlar tüwi eksportynda 1-nji orny eýeleýän ýurt.
32. Ýol tölegleri.
33. We ýene ekzotika.
34. Daýhanlaryň ýaşaýan ýeri.
35. Demir ýol.
36. Daýhanlar.
37. Ördekler.
38. Derýa.
39. Samanyň üstündäki adamyň eşiklerini we asfalt ýoly hasaba almasaň XVII asyrda ýaşaýan daýhan.
40. Ýöne birazyrak ýoldan soň modernizasiýa yzlary görünýär.
41. Owadan agaçlar.
42. Köpri we umumy gatnaw serişdesi. Şol serişde 10 minutdan köp öňümizde gitdi, suratlarymyň birnäçesini zaýalady.
43. Köpriden geçensoň birden daglyk ýere geldik. Şaly atyzlary yzda galdy. Ýöne şol agzalan ulag henizem öňümizde.
44. Ulagy geçensoň öňümde çykan peýzaž.
Dowamy bar…


text:
Global Perspektiwa 32 Ewangelizm: Taňryny Kyýamata, Adamzady Apada Alyp Gitmek
Ankara Ýyldyrym Baýezyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr. Kudret Bülbüliň tema boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris…
Soňky döwürde Türkiýäniň syýasatynda we FETÖ-niň goýup giden öldüriji miras sebäpli hem din-döwlet gatnaşyklaryny giňden diskussiýa edýäris. Köplenç ýaşaýan ýurtlarymyzdaky faktorlaryň diňe bize degişlidigini pikir edip, gynanýarys. ABŞ-nyň ruhany Brunson sebäpli Türkiýe baradaky sanksiýa karary onuň şeýle bolmandygyny ýene-de bir gezek görkezdi.
Türkiýäniň halk köpçüligi 15-nji iýuldan soňky özüne gönükdirilen günäkärlemelerden ozal onlarça ýyllap Türkiýede missionerlik işlerini alyp baran Brunsondan habarlam däldi. PKK we FETÖ goldaw bermekde günäkärlenýän ruhany Brunsonyň tussag edilmegi sebäpli ABŞ-nyň Türkiýä garşy sanksiýa goýmak baradaky karary ABŞ-daky din-döwlet gatnaşyklary barada pikirlenmegimize sebäp boldy. ABŞ tarapyndan din azatlygy taýdan seljerilýän hem bolsa, bu waka ABŞ-daky din-döwlet gatnaşygyklarymyza ýaňadandan ser salmagy mejbury ýagdaýa getirýär. Sebäbi meýillere, başga ýurtlaryň özygtyýarlygyna äsgermezçilik edýän beýanatlara başgaça düşünmek mümkin däl.
Bir döwletde din-döwlet gatnaşyklarynyň utgaşykly bolmagy tankytlanjak zat däl. Tersine ol dini azatlyklar taýdan diýseň oňyn bolup biler. Şeýlelikde Ýewropadaky giotinlerden, dini radikallardan gaçanlar tarapyndan gurlan ABŞ, ýakyn geçmişe çenli dini azatlyklaryň has erkin bolan ýurdy hökmünde kabul edilýärdi.
Din-döwlet gatnaşyklarynyň utgaşykly bolmagyndan daşgary, döwletiň din döwleti bolmagy hem tankyt ediljek zat bolman biler. tapawutlyklara hoşniýetli çemeleşmek, dini plýuralist garaýyş bilen analiz edýän din döwleti, azatlyklar we adam hukuklary taýdan bökdençlik döretmez. Hat-da şeýle bolan halatynda döwletleriň imperialist tagallalaryny bökdär. Dini esaslar bilen dolandyrylan Osman döwleti onuň anyk mysalyny emele getirýär.
Garşy durulmaly zat dinleriň döwletler bilen, başlangyç hak we azatlyklar taýdan utgaşykly gatnaşykda bolmagy däl, döwletiň dini öz imperial bähbitlerine laýyklykda serişdä öwürmegi. Tersine-de, ýagny diniň haýsydyr bir döwleti haýsydyr bir ýörelge, gymmatlyk, çäklendirme bolmazdan öz imperial bähbitlerine laýyklykda serişdä öwürmegine-de garşy durulmaly. Din-döwlet gatnaşyklarynyň iň bir ýalňyş praktikasyna, din döwleti bolan Ysraýyly ýa-da döwlet dini bolan Sionizmi mysal getirip bileris. Asyrlardan bäri bilelikde ýaşan musulmanlar, hristiýanlar we ýehudiler Ysraýyl dolanşygynda agzala boldy.
ABŞ-na dolanyp gelenimizde bolsa Enangelik bolan Brunsonyň we Türkiýä sanksiýa goýmak üçin bar güýji bilen tagalla edýän ABŞ-nyň Wise-prezidenti Maýk Pensiň şol bir dini topara agzadygy beýan edilýär. Amerikan jemgyýetinde, syýasatynda, býurokratiýasynda Ewangelistleriň täsiriniň güýçlüdigi, ABŞ-da 90 million Ewangelistiň bardygy, ozalky prezidentlerden Reýgeniň we ogul Buşyň hem Ewangelistdigi beýan edilýär. Şeýlelikde ýene-de bir gezek Brunson wakasynyň Türkiýe däl, ABŞ we Ewangelizm bilen baglydygy görülýär.
Eýsem Ewangelizm nämekä?
Bu barada aýdylmaly ilkinji zat, Ewangelizmiň Prowaslaw ýa-da Katolik däl, Protestanlyga degişli messep ýa-da tarikat bolandygy. 19-njy asyrda tapawutlanmaga başlandygy beýan edilýär. Ewangelizmiň manysy “mukaddes kitaba gönükmek” diýmekligi aňladýar. Mukaddes kitap diýlende diňe hristiýanlar üçin mukaddes bolan İnjil däl, şol bir wagtda ýehudiler üçin hem mukaddes bolan Ahit. Ýaňadandan seljerilen protestan garaýyşa göra dünýäniň soňunda hristiýanlyk bütin dünýäde höküm sürer we soň kyýamat geler. Emma ol adaty şertlerde uzak dowam edip biler. Ewangelistleriň pikiriçe şol sebäpli tapgyryň depgini ýokarlandyrylmaly. Beýleki hristiýanlardan tapawutlanýan tarapy ýehudileriň saýlanan millet bolandygy we özlerine wada berilen ýerleriň hem şolara degişlidigi hem-de şol ýerleri almaklary üçin hristiýanlaryň olara hökmany suratda goldaw bermekleriniň gerekdigi.
Şu hepde TRT-niň Türkiýäniň Sesi Radiosyndaky “Jahanyň gözi” atly gepleşigime myhman bolan Dosent Özjan Güngöriň beýan edişi ýaly Ewangelizmiň bütin dünýäde höküm sürmegi üçin ýedi tapgyr bilen möhlet gysgaldylmaly.
Birinji tapgyrda ýehudiler Palestina degişli ýerlere dolanyp bararlar. Bu tapgyr esasan amala aşdy.
Ikinji tapgyr, Türkiýäni hem öz içine alýan Beýik Ysraýylyň gurulmagy. ABŞ-nyň Ýakyn GÜndogarda Ysraýyly şertsiz goldamagynyň, bütin dünýä garşy durmagyna, BMG-da tas ýeke galandygyna garamazdan İýerusalimi Ysraýylyň paýtagty hökmünde ykrar etmeginiň sebäbi käbirleriniň pikiriçe Ewangelizmiň Amerikan syýasatyndaky pozisiýasyndan gelip çykýar. Hakykatdan hem bu başlangyçlary rasional hakykata esaslandyrmak mümkin däl ýaly.
Üçünji tapgyr İnjiliň ýüzlenmesiniň bütin dünýä ýetirilmegi. Ruhany Brunson 10 ýyldan gowrak wagt bäri Türkiýede şol maksada laýyklykda işleýän bolsa gerek. Emma diňe bir Türkiýede däl, musulman ýurtlaryň başda durmagynda köp sanly ý urtda Ewangelist missionerleriň iş alyp barýandygy we esasanda Afrikada millionlarça adamy hristiýanlaşdyrandyklary bilinýär.
Dördünji tapgyr 7 ýyl dowam etjek apat döwründen eme gelýär.
Bäşinji tapgyr Hezreti İsa ikinji gezek dünýä iner.
6-njy tapgyrda Ewangelistleriň liderlik etmeginde Armegedon urşy turar, dünýäde gowular we erbetler pajygaly urşa girişerler we “gowylar” üstün çykar. Emma şol uruşdan soň Ewangelizm hökmürowan boljakdygy üçin, urşuň turmagyna şert döredilmeli we Ysraýyl beýgeldilmeli.
7-nji tapgyrda bolsa bütin dünýäde hristiýanlyk höküm sürer we kyýamat bolar.
Görnülşi ýaly Ewangelizm 6-nji tapgyra çenli Soionizmiň maksatlary bilen doly bap gelýär. Şol sebäpli Ewangelistlere “Sionist hristiýanlar” hem diýilýär.
19-njy asyrda ýehudilikde-de musulmanlyk we hristiýanlyk ýaly adaty görnüşde ynanylýan ylahy dinlerden biridi. Teodor Gerlziň başda durmagynda soionist ýehudiler ilki ýehudilige öwürdiler. Şu günki günde sionist ýehudilige berk garşylyk görkezýän köp sanly ýehudi bar.
Türkiýede we käbir musulman ýurtlarynda ýakyn geçmişde sionizme utgaşykly yslam emele getirme tagallasy bardy. “Dinlerara dialog” ýaly adalgalar, haýsydyr bir ýörelgä esaslanmaýan musulmanlygyň adyndan ýoýulan analizler we tejribeler şol tagallalara mysal bolup durýar. Şol gatlaklar hem ewangelistler ýaly Ysraýylyň ýehudiler üçin wada berilen ýerlerdigini beýan edýärler.
Hristiýanlygyň içinden sionizm bilen utgaşykly ynanjyň öz-özünden dörändigini aýtmak, dini tapawutlyklar we taryhy çaknyşyklar sebäpli mümkin görünmeýar. Şol özgerlişigiň sionist tagalladygy şübhesi güýçli ähtinallyk bolmagynda galýar. Katolik Papanyň Ýerusalimiň paýtagt yglan edilmegine garşy durýandygy hemmelere mälim. Edil şonuň ýaly hem prowaslawlar hem ewangelikler ýaly pikir etmeýär we hat-da käte Ysraýylyň zulumyna garşy musulmanlary goldaýarlar.
Taňra kyýamata çenli zor salmak adamzada gelişýän zat däl. emma adamzadyň apata tarap çekilýändigi mälim. Dinleriň gelip çykyşy bilen oýnap, bütin adamzadyň apata süýräp, sionizm bilen gatnaşykly ähli tagalla garşy durulmaly. Ol hem diňe gelip çykyşynyň özboluşlygyny gorap saklan ýehudileriň, hristiýanlaryň, musulmanlaryň we ýer ýüzünde parahatçylyk isleýän bütin adamzadyň tagallasy bilen mümkindir.


text:
Türkmenistanda synasynyň mümkinçilikleri çäkli raýatlara, ýagny maýyplara döredilýän şertler ýaramazlygynda galýar. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa 23-nji iýulda habar berdi.
Parahat 7 etrapçasynda ýaşaýan synasynyň mümkinçilikleri 1-nji derejeden çäkli bir raýatyň sözlerine salgylanyp beren maglumatynda Azatlygyň habarçysy, etrapçada maýyplar üçin döredilýän amatly şertleriň çäklidigine mysallar arkaly ünsi çekdi.
“Jaýlary ýykylan adamlara niýetlenip [Parahat 7 etrapçasynda] gurulýan köp gatly ýaşaýyş jaýlarynda maýyplar üçin hiç bir amatlylyk göz öňünde tutulmandyr. Olar maýyplyk arabasy bilen öz ýaşaýan jaýlarynyň girelgesindäki 12 sany basgançagy geçmekde kynçylyk çekýärler” diýip, habarçy bu meseleden ejir çekýän gürrüňdeşiniň sözlerine salgylandy.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtly söhbetdeşi, ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew hem ýurtda maýyplar üçin döredilýän mümkinçilikleriň çäklidigini tassyklap, kanun esasynda döwletiň maýyplara zerur amatly şertleri döretmäge borçludygyny, ýöne muňa garamazdan, hususan-da maýyplaryň ulag üpjünçiligini ýola goýmakda bärden gaýtmalara ýol berilýändigini nygtady.
Synçy “Türkmenistanyň ulag syýasaty” boýunça 16-njy iýunda güýje giren kanunçylygyň degişli maddalaryna salgylanyp, Türkmenistandaky jemgyýetçilik transport serişdelerinde kanun esasynda maýyplar üçin ýörite döredilmeli şertleri belläp geçdi.
“Kanunyň 7-nji maddasynyň 6-njy bendinde şeýle ýazylýar: “Maýyplygy bolan adamlar üçin elýeterli ulag gurşawyny döretmek” diýlip ýazylýar. Edil şeýle madda, şeýle bend agzaýan kanunymyzyň 14-nji maddasynyň 9-njy bendinde-de tas sözme-söz gaýtalanýar. Bu kanunyň kabul edilmegi gowy zat, maýyplaryň aladasyny etmek hakyndaky bu kanun Türkmenistanyň Konstitusiýasyndan gelip çykýan kanun, sebäbi Türkmenistan sosial ýurt hasaplanýar, özüniň raýatlaryny sosial taýdan goramagy, olaryň sosial taýdan üpjünçiligini öz boýnuna alýan döwlet” diýip, synçy Bugaýew belledi.
Ol, muňa garamazdan, ýurtda kanunlaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeýän halatlarynyň has giň ýaýrandygyny nygtap, maýyplar babatynda kanunda agzalýan talabyň hem amal edilmeýändigini belledi.
“Her näçe gynandyryjam bolsa Türkmenistanda maýyp adamlaryň ulanmagy göz öňünde tutulan ýekeje-de awtobus ýok. Men ýolagçy awtobuslaryny göz öňünde tutýaryn” diýip, Bugaýew belledi.
Ol resmi metbugatyň habarlaryna salgylanyp, geçen sentýabr aýynda Aşgabat şäherinde geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 5-nji Aziýa oýunlaryna gabatlap Türkmenistanyň 640 sany täze ýolagçy awtobusyny satyn alandygyny, şolaryň hatarynda maýyplar üçin niýetlenen 4 sany awtobusyň hem Aşgabada getirilendigini, ýöne paýtagtyň ýaşaýjylarynyň bu dört ulagyň hözirini görüp bilmändigini gürrüň berdi.
“Soňky salnan “elitny” diýilýän kaşaň jaýlaryň käbirinde maýyplaryň girelgelerden girip çykmagy üçin, lifte münmegi üçin käbir oňaýlyklar göz öňünde tutulan, ýöne beýleki jaýlarda, elitny diýilýän kaşaň jaýlardan galan jaýlaryň hiç birinde şu ýagdaý ýok. Ýogsam bolmasa, şu ýagdaý bilinmeýän ýagdaý däl. Muny wagtal-wagtal Türkmenistanyň hökümet mejlisinde ýylda bir gezek, iki ýyldan bir gezek “maýyplara seretmeli, olara mümkinçilik döretmeli” diýip agzaýarlar” diýip, synçy belledi.
Azatlygyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa Parahat 7 etrapçasynda ýaşaýan maýybyň hereket mümkinçilikleri bilen bagly ýaşaýyş jaýynyň girelgesinde duçar bolýan päsgelçilikli kynçylyklary barada gürrüňe dowam edip: “Ol jaýlaryň girelgesinde panduslar ýok. Oňa jaýa girmekde hem, jaýdan çykmakda hem, her gezek goňşular arabasyny göterip, kömek edýärler. Ýöne şeýle kömegi berip bilýän goňşy-golamyň hem käte öýünde bolmaýan wagtlary bolýar” diýdi.


text:
Tanyşdyrma [fr]
Missiýanyň başlygy : Serj KREBS, Günorta Kawkaz we Türkmenistan boýunça Ýkdysady we söwda geňeşçi
Salgylary :
Akademik Abdulkerim Alizade köçesi, j.15, BAKU 1000.
Tel : (00 994 12) 490 81 30
Faks : (00 994 12) 490 81 31 bakou@missioneco.org
Ilçihanalaryň ýanyndaky Ykdysadyýet gulluklary Ykdysadyýet, maliýe we senagat ministrliginiň Baş gazna müdürliginiň (BGM) daşky gulluklarydyr.
Olar Ykdysadyýet, maliýe we senagat ministrliginiň daşary ýurtdaky halkara ulgam bolup Ilçihanalaryň ygtyýarly zonasynda Ykdysady bölümleriň hereketini utgaşdyrmak we oňa ýardam etmek jogapkärçiligi üstüne alýan ýerlerdäki Ykdysady gulluklaryň başlyklary tarapyndan dolandyrylýarlar.
Ykdysady gulluklaryň işleri şulardan ybarat: • makroykdysady esasda ykdysady we maliýe analiz we ýagdaý, şol sanda ýurduň pudak esasda risk analizi ; • ygtyýarly ýurtlary bilen ikitaraplaýyn ykdysady, maliýe we söwda gatnaşyklara, YMBGM bilelikde ýardam etmek ; • eksport, daşary ýurda fransuz inwestisiýalary, Fransiýa daşary inwestisiýalary edýän ýa-da uly proýektlere gatnaşýan kärhanalaryň halkara ösüşine döwlet goldawyny bermek.
Ubifrance-Ykdysady missiýasy ýok ýurtlarda, Ykdysady gulluklar Ubifrancyň kontrollygy we tagallasy astynda bolup, Ubifrance bilen deň derejededirler we kiçi we orta kärhanalara söwda ýardamlaryny berýärler.


text:
TÜRKMENISTANYŇ ILÇIHANASY
GRUZIÝA - TBILISI
AŞGABATDA HÖKÜMETARA TÜRKMEN-SAUD TOPARYNYŇ MEJLISI GEÇIRILDI
19 Oktýabr 2018
ÝHHG TÜRKMENISTANDA ENERGETIKA INFRASTRUKTURASYNYŇ DESGALARYNYŇ TERRORÇYLYK HÄSIÝETLI KIBER HÜJÜMLERINDEN GORAGY BOÝUNÇA AMALY OKUW GURADY
19 Oktýabr 2018
Türkmenistanyň Prezidenti Saud Arabystanynyň söwda we maýa goýumlar ministrini kabul etdi
18 Oktýabr 2018
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GYÝANLYDA GEÇIRILEN NAHAL EKMEK ÇÄRESINE GATNAŞDY
17 Oktýabr 2018
AŞGABATDA HÖKÜMETARA TÜRKMEN-SAUD TOPARYNYŇ MEJLISI GEÇIRILDI
Anna, 19 Oktýabr 2018
Türkmenistanyň Prezidenti Saud Arabystanynyň söwda we maýa goýumlar ministrini kabul etdi
Penşenbe, 18 Oktýabr 2018
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GYÝANLYDA GEÇIRILEN NAHAL EKMEK ÇÄRESINE GATNAŞDY
Çarşenbe, 17 Oktýabr 2018
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
"Dünýäniň häzirki ösüşiniň esasy ugurlary we olar babatynda biziň ýurdumyzyň tutýan orny Türkmenistanyň giň we doly möçberli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin saýlap alan ýolunyň, onuň häzirki zamanyň - syýasatyň, ykdysadyýetiň, söwdanyň, maglumat, medeni, ylym-bilim, gumanitar we beýleki ugurlardaky möhüm meselelere işjeň gatnaşmagynyň dogrulygyny tassyklaýar."
19 Oktýabr 2018
AŞGABATDA HÖKÜMETARA TÜRKMEN-SAUD TOPARYNYŇ MEJLISI GEÇIRILDI


text:
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz,
Welosipedçileriň halkara bileleşiginiň (UCI) adyndan Türkmenistany Bütindünýä welosiped gününi geçirmek baradaky başlangyçda eýeleýän öňdebaryjy orny bilen gutlaýaryn hem-de 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmek baradaky Kararnamany kabul etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň agza döwletleriniň 193-sini birleşdirmek ugrunda geçirilen diplomatik işiň gerimine ýokary baha berýändigimi beýan edýärin.
Ilkinji gezek bellenilýän bu senäniň baýram edilmegi welosipediň durmuş we ekologiýa taýdan artykmaçlyklaryny ýene bir gezek äşgär eder hem-de UCI bu işleri goldamagyny dowam eder.
Biz Bütindünýä welosiped gününiň has-da giňden bellenilmegi ugrunda Ýer ýüzündäki hyzmatdaşlara birikmäge şatdyrys. Özümiziň 190 milli federasiýalarymyz hem-de tutuş dünýä boýunça bäş Yklym Konfederasiýalary bilen işlemegi dowam ederis, ähli ýaşlardaky we beden taýdan mümkinçilikleri bolan raýatlaryň bu çärelere gatnaşmagy hem-de welosipedlerde gezelenç edip, lezzet almagy üçin welosiped medeniýetiniň kemala gelmegine ýardam bereris. Şäherlerde ulaglary howpsuz peýdalanmaga ýardam berýän düzümleri döretmek işinde hyzmatdaşlygymyzy pugtalandyrarys.
Bütindünýä welosiped gününiň “Welosiped sporty hemmeler üçin” diýen täze başlangyçlary herekete girizmekde, BMG ýaly halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygyň derejesini ýokarlandyrmakda her ýyl aýratyn sepgit boljakdygyna umyt edýäris.
Eger-de adamlar sport bilen meşgullanmak hem-de dynç almak, şeýle hem işe gidip-gelmek üçin welosipedlerden peýdalansalar, amatly daşky gurşaw şertlerinde ýaşap, olaryň has-da sagdyn boljakdyklaryna ynanýaryn.
Siziň welosiped sportuny hem-de welosipedde gezelenç etmek ýörelgelerini ösdürmek üçin tutuş dünýä oňyn binýady teklip edýändigiňiz üçin Size ýene bir gezek hoşallyk bildirýärin.
Meniň iň gowy arzuwlarymy kabul ediň!
Dawid LAPPARTIENT,
Welosipedçileriň halkara bileleşiginiň prezidenti
Çeşme: turkmenportal.com
Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna Welosipedçileriň halkara bileleşiginiň prezidentinden gutlag haty gelip gowuşdy
Onuň Alyhezreti,


text:
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň her 3 aýdan bir gezek neşir edilýän jemgyýetçilik-syýasy, harby-taryhy we ylmy-usuly žurnalynyň nobatdaky sany çapdan çykdy. Žurnalyň bu sany hem çeper, syýasy we harby-taryhy makalalara baý boldy. Olardan, 2018-nji ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Halk maslahatynyň çözgütlerini, şanly Garaşsyzlygymyzyň 27 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli geçirilen dabaraly harby ýörişiň... Dowamyny oka
...9-njy oktýabr. Bu taryhy sene Türkmenistanyň Harby-Deňiz Güýçleriniň güni. Ýurt derejesinde baýram edilýän bu toýa ýokary depginde taýýarlyklar görüldi. Bu gün harby deňizçileriň ýürek owazlary Awazada aýdym bolup ýaňlanar... Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň beýleki goşun görnüşleri bilen bir hatarda, Harby-Deňiz Güýçleri hem öňlerinde goýlan jogapkärli wezipäniň abraý bilen hötdesinden gelip, Watanymyzyň deňiz ser... Dowamyny oka
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan 2018-nji ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri jemlenildi. Şeýle hem gün tertibine goranmak häsiýetine eýe bolan Harby doktrinadan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek,... Dowamyny oka
Watan – türkmende mukaddeslik hasaplanýan gymmatlyklaryň naýbaşysy. Bu mukaddesligiň goragynda, hyzmatynda durmak bolsa biziň her birimiz üçin parzdyr. Ine, şol parzy buýsanç bilen ýerine ýetirýän esgerleriň arasynda, bir maşgaladan gaýdyp, mynasyp borjy berjaý edýän üçem gerçekleriň bardygynyň özi hem buýsandyryjy ýagdaý. Gahryman Arkadagymyz hem «Enä tagzym – mukaddeslige tagzym» atly kitabynda: «Watan öý-ojakdan, maşgaladan... Dowamyny oka
Hormatly Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri! Sizi Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk edaralarynyň işgärleriniň güni mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siz mukaddes borjy berjaý etmek — Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň milli howpsuzlygyny üpjün etmek, jemgyýetimiziň asudalygyny, jebisligini goramak bilen, jogapkärli hem-de hemişe hüşgärligi talap edýän wezipäni ýerine ýetirýärsiňiz. Eziz Diýarymyzyň milli howpsuzlygyny üpjün etmek, jemgyýetimiziň asudalygyny, jebisligini goramak ugrunda alyp barýan gullugyňyzda siz... Dowamyny oka
Garaşsyzlyk toýy. Türkmeniň gadymdan gelýän urp-adatlaryna daýanýan türkmen toýy hiçbir adamy serpaýsyz goýmaýar. Edil şonuň ýaly-da, Garaşsyzlyk toýunda hem ýurdumyzyň dürli pudaklarynda halal zähmet çekip, Watanymyzyň ösüşlerine öz goşantlaryny goşan her bir ynsan bu toýdan öz mynasyp paýyny aldy. Ynha, şu gün hem toýly günde Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň... Dowamyny oka
GARAŞSYZLYK – türkmen ruhuny galkyndyryp, täze ykbal bagyş eýlän mukaddeslik, türkmen üçin ömrüniň aýdymyna, bagtly gelejege gönezlik boljak her bir günleň öýdümine deňelýän gymmatlyk, türkmeniň Watan içre Watany hasaplaýan, halkymyzy müdimilik juwan eýlän baýlyk, agzybirligiň nyşanydyr. GARAŞSYZLYK – parahatsöýüjiligiň beýik nusgasy bolup, pederlerden dowam bolan sowulmajak täze eýýamy türkmen ykbalyna ýazan ömrümiziň sowul... Dowamyny oka
Ynsanda heniz ýetginjeklik ýaşlarynda Watana bolan söýgi, hyjuw möwjäp ugraýar. Şol hyjuwyň dura-bara kämilleşýän, söýginiň güýjeýän ýollary maşgala bilen birigip gidende bolsa, hyýalyňa getirip bolmajak duýgulara eýe bolýarsyň. Gursakdaky söýgiň birligi, Watan öňündäki lebiz birligi iki ýüregiň urgularyny deňläp, maşgala binýadyny has-da pugtalandyrýar. Watan – türkmende mukaddeslik hasaplanýan zatlaryň naýbaşysy bolup durýa... Dowamyny oka
Şu gün, ussat mugallym, edermen esger, ilhalar ynsan, hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň atasy – Berdimuhamet Annaýewe berlen «Edermenligi üçin» medalynyň Hormatly Belent Serkerdebaşymyza gowşurylmagy mynasybetli Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde milli buýsanja ýugrulan aýdymly, edebi sazly kompazisiýaly, şowhunly, çuňňur mazmunly çykyşly dabara geçirildi. Dabaranyň başy oňa gatnaşyjylaryň Merke... Dowamyny oka
Düýn, Ruhyýet köşgünde geçirilen ministrler kabinetiniň giňişleýin mejlisiniň yzysüre, Hormatly Belent Serkerdebaşymyz Russiýa Federasiýasynyň adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Aleksandr Wiktorowiç Blohini kabul etdi. Ol Ruhyýet köşgüniň zalynda döwlet Baştututanymyzyň atasy – türkmeniň söwer ogly, ilhalar mugallym, watanperwer ynsan, edermen esger Berdimuhammet Annaýewiň Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin... Dowamyny oka


text:
2011-i hem geçirdik nesibesi bilen. BaýramTM blogy barada gysgaça hasabat bilen 2011-nji ýyly jemläsim geldi.
Asyl saýt açma pikrim öňden bäri bardy. Ýöne öňler mugt hosting hyzmatlaryny ulanýadym. Olaram meniň öz islegimdäki ýaly hyzmat berip bilenokdylar. (Mugt zatdan başga näme garaşjak? =) ) Şeýlelik bilen ömri uzak bolar ýaly birem planynsayty.mugtsaytbar.com ýaly adyny ýatda saklap bolmajak birzatlar bolandan ýylda 10$ töweregi bayramtm.com adresi satyn aldym, we saýt Aprel aýynda, has takygy aýyň 22-den 23-e geçýän gije işe başlady.
Agajan hem şol wagtlar öz saýtynda (www.agajanh.com) şahsy blog açyp edýän işleri we pikirlerini paýlaşmakçydy. Soňlugy bilen işleri kän bolansoň goýbolsyn etdi. Agajan 3 proýektini hödürlän bolsa arkasynda 10 sany proýekt hem durandyr. Olaryň heniz wagty gelmänligi sebäpli kän agzalanok, ýa-da ujyndan birzatlar görkezip goýýar. We biz ikimiz statistikada bir birimiz bilen ýaryşjakdyk. Agajanyň saýtynyň hasabatyny bilmedim welin, men siziň bilen öz saýtyma girýänler barada birnäçe maglumat bermekçi…
Ýokarky suratda görünşi ýaly saýtyň açylanyndan bäri jemi 1339 gezek saýta gelinipdir, olaryň arasyndan 798 sany unikal giriş bar.
Bir gezek gelenleriň 42.15% (551 gezek) ýene gaýtadan gelipdir. Onam aýlara ortaça bölenimizde ortaça 69 unikal giriş bolýa aýda.
Gelen myhmanlar yň ýarysyna golaýy (634) göni adresi ýazyp gelipdirler. Esas “trafik” çeşmeleriniň arasynda Google daýy hem öz ornuny alypdyr. Yzy bilen bayjan.com gelýär, ýöne teswirler bilen ertiri goşanymyzda ondan kän trafik gelýär. Galan 328 giriş bolsa beýleki saýtlar we gözleg enjamlardan.
Gyzykly tarapy bolsa iň köp okalan mowzugym barada. Ol Agajan bilen eden söhbetdeşligim bolyp durýar. Teswirler ýapylan wagtlary söhbetdeşlik gurnapdym Agajan bilen.
Gözleg enjamlarynyň arasynda Google-yň yzynda ýetjek beýlekiler ýok ýaly. Ýokarda görünen “bing” gözleg enjamydaky 4 sany jogaby men özüm gözläp barlap görüpdim. Saýtyň açylanyna birnäçe aý geçende hem “bing”-de gözlegde çykmasam uýat bolar diýip öz özümi tapdyryp statistika goşupdym. Türkmenleriň “bing” gözleg enjamyny ulanmaýanlygy aýan boldy.
Google dagy meniň saýtymy Maý aýyna çenli tanamandylar.
Gözleg netijelerinde birinji onlyk…
Gözlegler arasynda gyzyklyja zatlar hem çykýar kämahal. Mysal üçin birileri “kerim amanow” diýip gözledip meniň saýtyma gelipdir. Saýtyň niresinden tapdyka Kerim Amanowy? (asyl mundan beýläk çykar indi 😀 ) Ýa-da diýeli Türkmenistanda maşynlaryň bahalaryny hem meniň saýtymdan gözläpdirler.
Dünýä kartasyndan nirelerden girilendigi görüp bolýar. Giriş sanlary köpeldikçe reň goýulaşýar. Jemi 44 ýurtdan girilipdir.
Ýurtlaryň arasynda 13-nji orunda Braziliýa dur. Braziliýadan kim we näme üçin girýändigini düşünip bilmedim menä…
Şeýlelik bilen 2011-nji ýylyň kiçijek jemlemesi edildi. 2012-nji ýyl üçin täze maksatlar bellemäme kömek etdi bul sanlar.
Soňuna çenli sabyr edip okanyňyz üçin sagbolyň. Hoş galyň!


text:
Arylar we ösümlikleriň tozanlanmak hadysasy bolmadyk bolsa gündelik iýmit sanawymyzda ýeralma, käşir, sogan, burç, kofe, ýertudana, pomidor we alma bolmazdy.
Şu ýylyň 20-nji maýynda ilkinji gezek arylaryň bütindünýä güni bellenip geçildi. Bu baýramçylygyň geçirilmeginiň maksady arylaryň ýok bolup gitmek howpuna üns çekmekden ybarat. Şeýle hem ilata arylaryň ähmiýetini we olary goramagyň usullaryny düşündirmek göz öňünde tutuldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk guramasy (FAO) we daşky gurşawy goramak boýunça BMG-niň Maksatnamasynyň (ÝUNEP) hünärmenleri arylaryň ýok bolup gitmeginiň öňüni almak babatda birnäçe gezek beýanat bilen çykyş etdiler. Hünärmenler miwe getirýän gülleriň tozanlanmagyna mümkinçilik berýän bu mör-möjekler synpynyň wekilleriniň azalmagynyň ählumumy azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatdaky işlerde kynçylyk döretmeginiň mümkindigini belleýärler.
Arylaryň bütindünýä güni mynasybetli çap edilen beýanatlardan görnüşi ýaly, dünýädäki azyk önümleriniň 75 göteriminden gowragy belli bir derejede tozanlanma bagly bolup durýar. Tozanlandyryjylar – arylar, guşlar hat-da uçýan syçanlar ösümlikleriň köpelmegine ýardam edýär.
Arylar maşgalasynyň azalmagy Ýewropada 1960-njy ýyllaryň ahyrynda ýüze çykyp başlady. 1998-nji ýylda ol has-da ýokarlandy. Bu görkeziji Belgiýa, Fransiýa, Germaniýa, Italiýa, Gollandiýa we Beýik Britaniýa ýaly ýurtlarda has-da görnetin görünýär.
Tutuş dünýäde arylardan we beýleki tozanlaýjylardan gelýän peýda bir ýylda 500 trillion dollara golaýlaýar.
Ogulhajat JUMAGULYÝEWA,
S. A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň mugallymy.


text:
Umytsyzlygyñ içinde umyt berÿän Rebimiz Hudaÿa šükürler bolsun!
Mukaddes ÿazgylarda Hudaÿyñ hemiše yzygiderli özüne bil baglaÿanlara her bir kynçylygynyñ içinde hem olara ćykalga berišini görÿäris.
Šeÿle ÿagdaÿy göz öñune getirip görüñ: bir kesilen agajyñ gurap barÿan töññesi. Bu gury töññeden bir šaha ösüp çykmagy mümkin däl yalydyr, emma gudrat bolanda öli ÿaly bir töńńeden hem miwe berjek šaha ösüp çykyp biler.
Huday asyrlaryñ dowamynda, dünÿäni halas etjek bir Mesih Halasgäri dünÿä iberjekdigini wada berip gelipdi we bu gelmei bolan Mesih Ybraÿymyñ neslinden bolan Yessä yada Ÿyšaÿ diÿilÿaniñ ogly Dawut pygamberiñ neslinden bolmalydy. Emma adamlaryñ imansyzlygy bilen mukaddes, adalatly we kämil bolan biri Dawudyñ neslinden çykmandy… Hatda halk umytsyzlygyñ içine düšüpdiler. Ynsanlar arasynda kamil, mukaddes we adalatly bolup kim bolup biljekdi… Hiç kim! Bu ÿagdaÿ ÿokarda aÿdyp geçen düÿbünden kesilen bir gury töññe ÿalydy… Seredip otursak, adamzat nesliniñ içinde günäsiz bolup kamil, mukaddes bolan hiç kim ÿok… Hemmeler günä edip Hudaÿyñ jezasyna mynasyp boldular….Hiç kim Halasgär bolup bilenok we öz-özüni ÿada bašgalary dowzah höküminden halas edip bilenok. Her birimiziñ ÿagdayymyz bu gury töññe ÿaly, umytsyzlykda, baky dowzah ody hökümi astyndadyrys… Dürli günäleriñ, tekepbirligiñ, men menligiñ yada dünÿedäki boš zatlaryñ yzynda gezip ÿadawlykda, agyr yüküñ astyndadyrys… kalbymyzda bir çykalga üçin ah çekÿäris…
Emma Huday umytsyzlykda umyt bermegi bašarÿar we hatda gury töńñeden hem bir ÿašyl diri šaha çykaryp bilÿär. Muña iman edip, Halasgar Isa Mesihe iman edenler gutulyša eÿe bolarlar. Śonuñ üçin Hudaÿ Išaÿa pygamber arkaly Mesihiñ geljegini šeÿle diyip wada beripdi:
“1 Ýyşaýyň kötüginden bir pudak çykar,
kökünden gögeren Şaha miwe berer.
2 Rebbiň Ruhy:
danalyk hem paýhas,
maslahat hem güýç-gudrat,
Rebbi bilmek hem
Ondan gorkmak ruhy
Onuň üstünde bolar.
3 Ol Rebden gorkmakdan lezzet alar,
görşüne görä höküm çykarmaz Ol,
eşidişine görä karar çykarmaz.
4 Garyplara dogrulyk bilen kazylyk eder Ol,
ýer ýüzündäki pukaralar üçin dogry karar çykarar.
Buýruk bilen jezalandyrar dünýäni Ol,
pisleri-de Öz sözleri bilen öldürer.
5 Dogrulyk hem sadyklyk guşak bolar biline.”
Išaÿa pygamberiñ kitaby 11nji bap


text:
Fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune: "Aşgabady görmäge howlugýaryn"
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty arkaly ýurdumyza gelen ilkinji daşary ýurtly myhmanlaryň arasynda fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune hem bar. Şu ýylyň 21-nji aprelinde 52 ýaşyny dolduran syýahatçy Fransiýadan Orta Aziýa döwletlerine çenli motosiklli syýahat etmegi ýüregine düwüpdir. Şeýlelikde, ol doglan gününde ýola düşüp, müňlerçe kilometr ýol ge...
Rene Metge: "Türkmenistanda geçiriljek ralli ýaryşynyň guramaçylykly boljakdygyna ynanýaryn"
Mälim bolşy ýaly, “Amul ― Hazar 2018” halkara ralli ýaryşynyň guramaçylyk işleri "Africa Ecorace" fransuz kompaniýasy bilen birlikde alnyp barylýar. Düýn bu kompaniýanyň wekilleri deňiz ýoly bilen Türkmenistana geldiler. Fransiýadan sport ulagynda ýola düşen myhmanlaryň maksady şol ulag bilen “Amul ― Hazar 2018” halkara awtorallisiniň geçjek ýoluny...
Oraza ayy - mün aydan yagshydyr.
Salam ildeshler, ine mün aydanam hayyrly ay bolan we dinimizin bäsh sütüninin biri bolan oraza tutulyan ay - Remezan aya da geldik. Shul mynadybetli sizi gutlayan we tutyan orazalarynyzyn Allahyn dergahynda kabul bolmagyny dileyan.
Bu aydaky uly bereketden payynyzy alyn dostlar, yagny oraza tutun.
Hususy işiň lezzeti bir başga
Döwletimizde telekeçilik işi günsaýyn ösýär. Hormatly Prezidentimiziň telekeçiligiň ösmegine ýardam berýän möhüm resminamalarynyň birnäçesi üstünlikli hereket edýär. Men hem ýurdumyzda telekeçiligiň ýaýbaňlanmagy üçin döredilýän amatly şertlerden peýdalanyp öz işimi açdym. Banklar arkaly telekeçilere edilýän hyzmatlaryň gerimi yzygiderli giňeýär. T...
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni
2017-nji ýylyň oktýabr aýynda geçirilen Ýaşulylar Maslahatynda halkymyzyň goşa buýsanjy bolan Baş kanunymyzyň we ýaşyl baýdagymyzyň şanly baýramçylygy baglanyşdyrylyp, her ýylyň 18-nji maýyny Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni diýip yglan edildi. Bu ajaýyp baýramçylyklaryň bir günde bellenilmeginiň çuňňur we t...
Goşa toý-goşa baýram
Türkmen halkynyň buýsançly başyny göge direýän uly baýramçylyklarynyň biri hem Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmen Döwlet baýdagynyň baýramydyr. Bu baýramçylyk Maý aýynyň 18-ne Diýarymyzyň ähli künjeklerinde şatlyk-şowhuna beslenip, döwlet ähmiýetli baýramlarynyň biri hökmünde giňden bellenip geçilýär.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy b...
Türkmenistanda Slowakiýa Respublikasynyň ilçisi işe başlady
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa Slowakiýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ýan Boriden ynanç hatyny kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan myhmany jogapkärli diplomatik wezipä bellenil...
TMCELL "Oraza" atly USSD hyzmatyny ýola goýdy
Şu gün TMCELL-iň resmi saýtynda Mukaddes Oraza aýymynasybetli USSD hyzmatynyň ýola goýlandygy habar berildi. Ulgamyňmüşderileri 2018-nji ýylyň 16-njy maýyndan 15-njy iýuny aralygynda"Oraza" hyzmaty arkaly agyz beklenýän we açylýan wagtlary barada,tölegsiz USSD menýu üsti bilen habardar bolup bilerler.
Munuň üçin aşakda görkezilen kod...
Muhsin Muhammadiýew: "Altyn asyr" bilen duşuşykda janköýerlerimizden goldawa garaşýarys"
Täjigistanyň "Istiklol" futbol toparynyň baş tälimçisi Muhsin Muhammadiýew 16-njy maýda Gissaryň merkezi stadionynda "Altyn asyr" bilen boljak duşuşykda janköýerleri topary goldamaga çagyrdy.
Muhsin Muhammadiýew, "Istiklolyň" baş tälimçisi:
— Men "Altyn asyr" bilen ikinji tapgyrda Türkmenistanda geçirilen duşuşykda hem...
Ýaşyl Tugum, sen kalbymyň buýsanjy!
Baýdak ýurduň geçmişini, şu gününi hem geljegini özünde jemleýar. Baýdaga milletimiziň uzak geçmisiniň taryhy, ençeme asyrlap özbaşdak döwleti arzuwlan ata-babalarymyzyň ruhy siňendir. Baýdak beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragynyň „Berkarar döwlet islärin“ diýip, ýüreginden eden arzuwlarynyň wysalydyr.
Her gün oba-şäherlerimiziň görnükli...
Ýaşyl tugumyzyň ýalkymy dünýä nur saçýar
Ine, öňümizde biziň döwlet Tugumyzyň baýramy. Baýdak–döwletiň buýsanjy, özbaşdaklygyň alamaty. Biziň ýaşyl Baýdagymyz Garaşsyz, baky Bitarap döwletimiziň mukaddes nyşany. Döwlet Tugumyz halkymyzyň geçmişini, şu gününi, geljegini görkezýär. Ynsanlar beýik–beýik edermenlikleri, üstünlikli ýeňişleri öz ýurdunyň baýdagynyň astynda amala aşyrypdyrlar....
Türkmen telewideniýesi 15-nji maýda ýarym günlük arakesme berýär
Şu gün tomaşaçylara Türkmen telewideniýesiniň teleýaýlymlarynda tehniki işler sebäpli beriljek arakesme barada bildiriş ýetirildi. Bildirişde milli telewideniýämiziň ýaýlymlarynda 15-nji maý güni gije sagat 00:00-dan gündiz sagat 12:00-a çenli arakesmäniň boljakdygy aýdylýar.
Çeşme: turkmenportal.com
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty "Açyk gapylar" gününi geçirýär
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty 2018-nji ýylyň 16-njy maýynda sagat 14.00-da orta we hünärmen mekdepleriniň uçurymlaryny, önümçilikde zähmet çekýän ýaşlary, harby esgerleri “Açyk gapylar” günlerine çagyrýar.
“Açyk gapylar” günlerinde ýaşlar institutda alnyp barylýan okuw-usulyýet, ylmy-barlag, medeni...
Täze halkara deňiz portundan ilkinji ýükler ugradyldy
Şu aýyň başynda dabaraly ýagdaýda açylyp, ulanylmaga berlen Türkmenbaşy Halkara deňiz porty eýýäm ýurdumyzda öndürilýän önümleri deňiz ýoly bilen eksport etmek üçin ulanylyp başlandy. Täze portda alnyp barylýan işler bilen tanyşmak maksady bilen, bu ýerde bolanymyzda karbamidiň, kükürdiň we polipropileniň eksport edilmek üçin gämä ýüklenilýän pursa...
Garagumforum doly yagdayda tayyar
Salam talyplar
Dostlar we joralar
Garagum forumdaky kemçilikler ayryldy, yetmezler yetirildi, nasazlyklar duzedildi hazir bolsa dine size garasyar.
Saytyn bas sahypasynda admin tarapyndan yazylan taze habarlar we bloklar yerlesyar. Menyuda Forumlar linkinde bolsa ahli forum kategoriyalary yerlesyar. Islendik kategoriya girip...
Berkarar döwletimiziň bagtyýar ýaşlary
“Türkmenistan beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” ýylynda Garaşsyz hemişelik Bitarap ýurdumyzyň ykdysadyýeti çalt depginler bilen ösýär. Ilatyň hal-ýagdaýy ýyl saýyn gowlanýar. Ýaşlaryň döwrebap bilim we terbiýe almagy üçin zerur bolan şertler döredilýär. Sagdyn durmuş ýörelgesi döwlet syýasatynda öňe sürilýän esasy ugurlaryň birine öwrüldi. Berkarar Watan...
Baýdak baýramy
Ýaşyl tugumyzyň mukaddes baýramy ýetip geldi. Ýaşaýşyň ýaşyl reňkini özüne baýdak edinen ýaşyl tugumyz, biziň buýsanjymyzdyr. Ondaky bäş sany haly gölüniň, bäş welaýatyň bäş dogan ýaly agzybirliginiň nyşanydygyny, ýedi ýaşdan ýetmiş ýaşla çenli bilýär. Mukaddes tugumyzy başyna täç edinen Arkadagymyzyň, welaýatlarymyzyň merkezi şäherleriniň ählisind...
Hünärmenleriň gözegçiliginde
Welaýatymyzyň ähli ýerinde bolşy ýaly, Türkmengala etrabynyň hojalyklarynda hem gowaça ekişi giň gerimde ýaýbaňlandyrylýar. Kemine adyndaky daýhan birleşigi etrapda uly we öňde baryjy hojalyklaryň biri. Her ýylda gowaçadyr bugdaýdan ýokary hasyl alýan daýhan birleşiginiň edermen pagtaçylary Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi ýylynda hem 2650...
KERWEN GÖREN ROWAÝATLAR
“Türkmenistan—Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitaby okanyňda, akyl-paýhas, ylym-bilim derejäň, Watanyňa, taryhyňa, ata-babalaryňa bolan mukaddes duýgularyň belentlik düşünjesiniň çürbaşyna göterilýär.
Türkmenligimize buýsanç duýgusy bolsa eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Muňa kitapdaky türkmenleriň dowamly hökmürowanlygynyň hikmeti...
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde "Açyk gapylar" güni geçirilýär
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersiteti 2018—2019-njy okuw ýylynda ýokary okuw mekdebine girmäge isleg bildirýän ýaşlary şu ýylyň 9-njy iýunynda “Açyk gapylar” gününe çagyrýar.
Bu günlerde ýaşlar ýokary okuw mekdebi bilen tanyşdyrylar, olara uniwersitete girmek üçin talap edilýän resminamalar, okuw mekdebinde okadylýan...


text:
Owgan “Talybany” Eýd baýramçylygy mynasybetli üç günlük ýaraşyk yglan etdi, bu olaryň hökümetiň yglan eden ýaraşygyndan soň şu görünşde eden ilkinji teklibidir.
“Talyban” 9-njy iýun güni irden öz ýaraşyklaryna “daşarky güýçleriň” girmeýändigini, özlerini islendik hüjümden gorajakdyklaryny aýtdylar.
Häzir Owganystanda 15,600 ABŞ we NATO güýçleri bar.
Owgan prezidenti Aşraf Gani 7-nji iýunda “Talyban” bilen şert goýmazdan ýaraşyk yglan etdi. Bu musulmanlaryň agyz bekleýän Remezan aýynyň soňundan gelýän baýramçylygyň öň ýanyna gabat geldi.


text:
Halkara energetika agentligi (HEA) 2017-nji we 2018-nji ýyllarda nebite bolan isleg boýunça çaklamasyny günde 200 müň barrele çenli artdyrdy. 2017-nji (1,6 göterim) we 2018-nji (1,3 göterim) ýyllarda nebite bolan islegiň ösüş depgini şol öňki derejesinde galdyryldy. Bu barada Rus Nebitgaz habarlary agentligi aýlyk synynda beýan edýär.
Nigeriýa, Germaniýa we Yrak boýunça maglumatlar gaýtadan seljerildi.
HEA-nyň çaklamasyna görä, dünýä boýunça nebite bolan isleg bir günde 97,8 mln barrel, 2018-nji ýylda bolsa bu görkeziji 99,1 mln barrele ýeter, diýip Finmarket habar berýär.
Agentligiň bellemegine görä, YHÖG ýurtlarynyň nebit ätiýaçlyklary oktýabr aýynda 40,3 mln barrel aşak düşüp – 2,94 mlrd barrele ýetdi. Bu görkeziji 2015-nji ýylyň iýulyndan bäri iň pes görkezijidir. Häzir bu görkeziji ortaça bäşýyllyk derejeden 111 mln barrel ýokarydyr. Mümkin, Hytaýyň nebit ätiýaçlyklary şu ýylyň içinde ilkinji gezek oktýabr aýynda aşak düşendir.


text:
Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirligi
M.Serdarow, Döwlet müdirliginiň başlygy;
P.Niýazgulyýew, Gurluşyk kadalary müdirliginiň başlygy;
E.S.Abdylhekimow, Mehanizmleri ulanmak boýunça harçlamalaryň ölçegleri müdirliginiň başlygynyň orunbasary
Hormatly Prezidentimiziň ýadawsyz atalyk aladasy bilen, Garaşsyz döwletimiziň şertlerinde hem-de geçiriljek 5-nji Aziýa oýunlarynyň öňsyrasynda giňden alynyp barylýan gurluşyk özgertmelerine çenlik bahalary we awtoulaglarda ýük daşamakda aýratyn çenlik bahalaryny anyk keskitlemekde aýratyn talaplary öňümizde goýýar. Häzirki wagtda hereket edýän № 17/2-2010-yň Nyrhnamasy, awtoulaglary ulanmakda hakyky bolýan şertleri görkezilmeýär: Könelmäni doly dikeltmek üçin tutumlary, ýoluň klasy (ýoluň örtme görnüşi), hereket etmegiň şertleri (şäher, şäher daşlygy) we ş.m., awtoulaglarda ýükleri daşamakda çenlik bahany anyklaýar. Türkmenistanyň Prezidentiniň «Gurluşykda Milli çenligiň kadaly esasyny işläp taýýarlamak barada» 2005-nji ýylyň 8-nji sentýabryndaky №7518 kararyna laýyklykda, häzirki derňeme awtoulaglarda ýükleri daşamakda çenilik bahasyny analitik kesgitlemegi synanşmaga alyp barýar.
Awtoulaglarda ýükleri daşamakda çenlik bahasy kesgitlenen aralykda 1 tonna ýüki eltmegi öz içine almak bilen, ýönekeý sada aňlatma bilen görkezmek bolar.
(1)
bu ýerde:
Bmаş – maşynlary ulanmagyň çenlik bahasy (maşynlary ulanmagyň 1 maş.-sag bahasy), man./maş.-sag;
Wu – geçilen araçägiň umumy kadaly wagty, sag;
Ý – awtoulagyň ýük göterijiligi, t.
Awtoulagy ulanmaklygyň (Bmаş) çenlik bahasy [1] laýyklykda kesgitlenilýär, ýük göterijiligi (Ý) awtoulagyň tehniki resminamalarynda berilýär. Şeýlelikde umumy kadaly wagtyň geçilen araçägi, awtoulaglary ulanmagyň wagty hem-de şerti bilen kesgitlmek, goýulan meselaniň çozgüdi üçin esas bolýar.
Geçilen araçägiň kadaly wagtyny Wu şeýle kesgiläp bolar:
(2)
Bu berde:
Wn – geçilen araçägiň kadaly wagtyny (känden daşary ýük daşaýan awtoulaglar üçin), anyklaýan formulasy:
(3)
AWak – awtoulag kärhanasyndan birinji ýüklenýän ýerine hem-de soňky ýük düşürýän ýerinden awtoulag kärhanasyna (her gatnawyna) ýüksiz geçýän araçäk wagtynyň paýy, sag.
(3) - nji formulada:
Wş – şäher ýollarynda geçilen wagt (aňryk we bärik), sag;
Wşd – şäher daşynyň ýollarynda geçilen wagt (aňryk we bärik), sag;
Wýd – awtoulaglara ýüki ýüklemek we düşürmek üçin gerek bolan ýönekeý wagt, sag;
Ondan hem başga:
;
,
bu ýerde: Sş, Sşd, Vş, Vşd – şäher boýunça we şäher daşy boýunça awtoulagda ýüki daşamagyň bilelikdäki hasaplanan hereketdäki kadaly tizligi hem-de geçen ýoly, km, km/sag awtoulagyň hereketdäki hasaplanan kadaly tizligini [2] boýunça kesgitläp bolar.
Ýüksiz geçen ýolunyň wagtynyň paýyny (AWak) şu formula boýunça kesgitlenilýär:
(4)
bu ýerde:
Wak – awtoulag kärhanasyndan ilkinji ýüklenýän yerine çenli hem-de sonky ýüki düsürýän ýerinden awtoulag kärhanasyna çenli aralygy geçmek üçin kadaly wagt, sag;
Gs – iş smenasynda gatnawlaryň sany, gatnaw.
Geçilen aralygyň kadaly wagty Wak (4) formulada, aşakdaky görnüşde kesgitlenilýär:
(5)
bu ýerde:
Sab – awtoulag kärhanasyndan ýükiň birinji ýüklenmeli ýerine çenli aralyk, km;
Sas – ýükiň soňky düşürilen ýerinden awtoulag kärhanasyna çenli aralyk, km;
Vş – awtoulag kärhanasyndan ilkinji ýüklenýän yerine çenli hem-de sonky ýüki düsürýän ýerinden awtoulag kärhanasyna çenli herketiň kadaly tizligini awtoulagyň hereketiniň tizligini şäher ýoly boýunça deňäp alynýar, km/sag.
Iş smenasynda gatnawyň sany, Gs (4) formulasynda, indiki görnüşde kesgitlenilýär:
(6)
bu ýerde:
Wn – geçilen araçägiň kadaly wagtyny (3) formula kesgitleýär, sag;
Wd – bir iş smenasynda ýüki daşamak üçin gerek bolan wagt, sag, aşakdaky görnüşde kesgitlenýär:
(7)
bu ýerde:
Ds – iş smenanyň dowamlylygy, sag;
Wak – (5) - nji formulasynda kesgitlenilýär, sag.
(7) - nji formulanyň yzygiderligini (6)-da, şeýle hem (6) we (5) formulalaryň yzygiderliklerini (4)-e hem-de (4) we (3) formulalaryň yzygiderliklerini (2)-de goýup, Wş we Wşd belliklerini göz öňünde tutmak bilen, netijede umumy kadaly araçägiň wagty üçin gutarnykly gerek bolan täze gornüşi Wu alarys:
(8)
Şonda känden daşary, awtoulaglarda ýükleri daşamaklygyň çenlik bahasy üçin ýazyp bileris:
(9)
Känden ýükleri daşamaklygyň (çagyl, ýuwulan çäge we ş.m.) özboluşly aýratyn spesifikasiýasy bolup, şol awtoulag üçin amala aşyrylýan araçägiň kadaly wagtyny Wn (2) formulasynda aşakdaky görnüşde kesgitlenýär:
(10)
bu ýerde:
Wýk – kände ýüki ýüklemek üçin gerek bolan ýönekeý wagty, sag;
Wk – känden gidip,yzyna gaýtmak üçin gerek bolan wagty, sag, aşakdaky görnüşde kesgitlenilýär:
(11)
bu ýerde:
Sk, Vk – känden gidip,yzyna gaýtmak üçin awtoulagyň geçen araçägi we hasaplanan kadaly hereketiniň tizligi.
(7) - nji formulanyň yzygiderligini (6)-da, şeýle hem (6) we (5) formulalaryň yzygiderliklerini (4)-e, (11) formulany (10)-da hem-de şuňa meňzeş (4) we (10) formulalary (2)- goýup, netijede awtoulagyň känden ýüki daşamagynyň umumy kadaly araçäginiň wagty üçin gutarnykly gerek bolan täze gornüşi Wuk alarys:
(12)
Şonda känden awtoulaglarda ýükleri daşamaklygyň çenlik bahasy üçin ýazyp bileris:
(13)
Ýüküni özi düşürýän, ýük göterijiligi Ý = 15 ton bolan awtoulagyň känden daşary ýük daşamakda çenlik bahasyny hasaplamak üçin praktiki taýdan goşmaça we anyk beýan etmek maksady bilen mysal getireliň.
Ilkinji maglumat:
1. Ýük göterijiligi 15 t bolan ýüküni özi düşürýän awtoulagy ulanmakda çenlik bahasyny (Bmaş), Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri Döwlet müdirliginiň 2012 – 2014 ýyllarda tapgyrlaýyn geçiren seljermesi we [1] laýyklykda ýerine ýetirelen kalkulýasiýalar boýunça 1 maşyn-sagada ähmiýeti boýunça ortaçadeň bellenen ölçeggörnüşli ýüküni özi düşürýän awtoulagy ulanmakda, 79,11 man./maş.-sag düzýär.
2. Ds iş smenanyň dowamlylygyny 8 sag deň diýilip kabul edilýär;
3. Ýük daşamagyň ilkinji 10 km şäher ýoly boýunça Vş = 24 km/sag tizlik bilen geçip, ýoluň galan bölegini şäher daşy boyunça Vşd = 49 km/sag tizlik bilen geçýär.
4. Awtoulag kärhanasyndan birinji ýüklenýän ýerine hem-de soňky ýük düşürýän ýerinden awtoulag kärhanasyna aralygy, birmeňzeş we 5 km deň diýip kabul edilýär. Bellenen araçägi Vş = 24 km/sag tizlik bilen şäher ýoly boýunça geçýär.
5. Ýüküni özi düşürýän awtoula 1 tonna ýüki ýüklemegiň kadaly wagty 1 minuda deň bolsa, onda ýük göterijiligi 15 t ybarat bolan ýüküni özi düşürýän awtoula ýüki ýüklemek üçin gerek bolan ýönekeý watyny (Wýd) aşakdaky görnüşde kesgitlenýär:
Onda ýük daşamakda kesgitlenen aralyklara:
Tablisada çenlik baha (Ça) ýüküň 1-nji klasyna laýyklykda görkezilýär. 2-nji, 3-nji, we 4-nji klasly ýükler üçin hökmany ýagdaýda 1-nji klasly ýüki daşamaklygyň çenlik bahasynyň ululygyna (№17/2-2010 nyrhnamasyna) laýyklykda 0,85, 0,605, we 0,45 bölmeli.
(8), (9), (12), (13) aňladyjylar özlerinde göniçyzykly funksiýanyň görnüşini saklap, (sur.1) gurulan tablissanyň hasplamalarynyň netijeleri boýunça grafikdäki funksiýany aýdyň tassyklaýar.
Sur.1-da görnüşi ýaly [3] tizligiň düzgüni üýtgände funksiýa döwük nokada duçar bolýar - şäher şertiniň çalyşma ýagdaýynda hereketi (24 km/sag), şäher daşynda (49 km/sag). Şeýle hem döwük nokat ýoluň örtük görnüşleriniň çalyşmasynda hem (asfaltbetonly, çagylly, toprakly) duş geler. Birmeňzeş delilleriň artmasynda (S) birmeňzeş funksiýalaryň (Wu, Ça, Çak) artmasynda göni çyzykly funksiýa çak edilip, Wu, Ça, Çak iň has ýönekeý usulda hasaplanylýar. Meselem berilen olçeggörnüşdäki ýüki özi düşürýän awtoulag, känden daşary ýük daşamagy amala aşyrmakda S = 1 km Wu artmasy 0,088 sag we 0,043 sag düzer, şäher we şäher daşy üçin Ça – 0,46 ман./т и 0,23 ман./т artmasy hereketiniň şertlerine laýyklykda.
Görkezilen derňeme gurluşykda Milli çenlik-kadalarynyň binýadynyň elementleriniň düzümini ýüze çykarýan awtoulaglarda ýük daşamakda çenlik bahasynyň Ýygyndysyny düzmek üçin hyzmat edýän, öz gezeginde awtoulaglarda ýük daşamakda çenlik bahalaryny kesgitlemek boýunça işlenip taýýarlanan Usuly görkezmesinde ulanylan bolmagy mümkin.
________________________________________________________________
Edebiýat:
1. Gurluşyk maşynlaryny we awtoulag serişdelerini ulanmaklygyň çenlik kadalaryny we bahalaryny işläp taýýarlamak boýunça usulyýet görkezmeleri. GUR 4.03-14: Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministrliginiň usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirligi, Aşgabat, 2014.
2. Нагаева И.Д., Улицкая И.М. Организация и оплата труда на автомобильном транспорте. – М.: Транспорт, 1989.
3. Бронштейн И.Н. и Семендяев К.А. Справочник по математике. М.: Наука, 1964 г.
Žurnal «Altyn Asyryň ykdysadyýeti», №7, 2014 ý.


text:
Sünt-Hasardag goraghanasy
Günbatar Köpetdagyň tebigaty üýtgeşik bolup, bu ýerde Türkmenistanyň iň köp dürli ösülmlik, haýwanat dünýäsiniň bolmagy we Merkezi Aziýanyň başga ýerlerinde duşmaýan seýrek görnüşleriň gabat gelmegidir.
Günbatar Köpetdagyň tebigatynyň özboluşludygyny we östümlik dünýäsiniň baýdygyny XIX asyryň ahyrynda XX asyryň başynda bu sebiti gelip barlan barlagçylar giňden belläpdirler.
30-njy ýyllarda belli alym seleksioner, akademik N.I.Wawilow ýerli ösümlikler bilen tanşyp, gurak subtropiklerde ösýän gymmatly miweli agaçlary ýetişdirmek üçin bu ýĺrin dünya boýunça belli bir künjekleriň biridigini belleýär. Şol döwürde ol Türkmenistanyň hökümetine yüz tutup, Sumbar derýasynyň jügesinde yza tesdirmän tebigaty goramagyň we onuň toplumlaryny dikeltmekligiň işine başlamaklygy teklip edýär.
Şondan soňky ýyllarda jemgyýetçilik edaralar, has-da 30-njy ýyllarda döredilen Garrygaladaky Bütinsoýuz ösümçilik institutynyň Türkmen tejribe stansiýasynyň işgärleri çagyryşlar bilen çykyş edip, Günorta-Günbatar Köpetdagyň täsin tebigy toplumlaryny, bu ýerde goraghana düzgüni arkaly goramaklygy ündäp geldiler. Köp ýylyň dowamyndaky tagallalaryň netijesinde 1977-nji ýylyň dekabrynda bu sebitde Köpetdag goraghanasynyň filialy döredildi. 1978-nji ýylyň 20-nji dekabrynda bolsa aýratyn Sünt-Hasardag döwlet goraghanasyna öwrüldi. Goraghananyň meýdany üç sany bölekden ybaratdyr: Merkezi, Aýdere, Çendir. Sünt-Hasardag döwlet goraghanasyna degişli bir dag zakaznigi bar. 0l goraghananyň Merkezi böleginiň günortasynda ýerleşýär. Goraghananyň tutýan meýdany 3026 gektar.
Günbatar Köpetdagyň biologik durlüligi geň galdyrýar, bu ýerde Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen ösümlikleriň we haýwanlaryň ýarysyna golaýy duş gelip, olaryň köp bölegi bolsa Sumbar howdanynyda we onuň Çendire guýýan ýerinde duşýarlar.
Günorta-Günbatar Köpetdagyň ösülmlik dünýasiniň juda özboluşlylygy diňe amatly howa şertleri bilen bagly bolman, eýsem sebitde ösümlikleriň emele gelmeginiň taryhyn-da Ortaýerdeňíz we Eýran östümlik dünýasiniň wekilleriniň aralaşandygyna hem baglydyr.
Häzire çenli goraghananyň territoriýasynda ýokary derejeli ösümlikleriň 1322 görnüşi anyklanan, olardan 150 görnüşi endemiklerdir. Goraghananyň territoriýasynda ösümlikleriň 800 görnüşi duşýar we olardan 32 görnüşi türkmen selmelegi, grek rýabinasy, türkmen armydy, Siwersiň almasy we başgalar Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna, şeýle-de 3 görnüşli Raddeniň elwany, Guguň çigildemi, çylşyrymly sogan Tebigaty goramagyň halkara soýuzynyň (TGHS) Gyzyl kitabyna girizildi. Sumbar we Çendír derýalarynyň jülgelerinde badamlaryň, hozlaryň, narlaryň, injirleriň, üzümleriň görnüşleriniň hem köp dürlüsi jemlenendir. Bu ýerde gymmatly, dünýa möçberinde gabat gelýan, iň ýokary sortlardan tapawutlandyryp bolmaýan ösümlikleriň bolmagy, bu derýalaryň julgelerini miweli agaçlaryň tebigy pitomnigi hökmünde tanatdyrdy. Subtropik we beýleki miweli ösümliklerden başga-da bu ýerde goraga mätäç däneli we mal iýmiti üçin ulanylýan ösümliklerem ösýär, olara bogunlyçaýyr, ýabany süle, arpa, çowdary, bir ýyllyk we köp ýyllyk ýorunjalar we başgalar degişlidir.
Dünýäde diňe şu goraghanada ösýän, 1938-nji ýylda Türkmen tejribe stansiýasynyň öňki direktory O.F.Mizgirýowa tarapyndan ylma belli bolan Türkmen selmelegi täsin ösümlikleriň biridir. Türkmen selmelegine ýakyn, şu uruga degişli Ortaýerdeňiz görnüşleri adamlara gadymy döwürlerden bäri belli bolup, ýerli tebipler dürli kesellere garşy ulanyp geçipdirler. Ol tohumçylyga ornaşdyrylyp, ýetişdirilende täze bir gök ekinleriň biri bolardy we bu täsin ösümlik biologik çalt hem-de dermanlyk maddalaryň hem çeşmesidir. Selmelegiň öwrenilmegi, onuň gadymy döwürlerden bäri bejeriş usullarynyň tapylmagyna getirmegi mümkin. Häzir goraghanada bu gymmatly ösümligiň 400-e golaý duýbi saklanyp galypdyr.
Ýerli floranyň başga-da köp ösümliklerini efir ýagyny, reňkleri , şepbikleri (smola) almak üçin we bezeg ösümlikleri hökmünde hem ulanýarlar.
Günbatar Köpetdagyň haýwanat dünýäsi-de özüniň köp dürliligi we üýtgeşik sypatlary bilen tapawutlanyp, olaryň aňyrsy Ortaýerdeňiz, Merkezi Aziýa görnüşleriniň utgaşmaklygyndan gelip cykandyr.
Goraghananyň ekologik ulgamlarynda duşýan oňurgasyz haýwanlaryň görnüşleriniň sany gös-göni ösümlik dünýäsi we landşaftyň dürlüligi bilen berk baglanyşyklydyr. Oňurgasyz haýwanlaryň faunasy heniz doly öwrenilen däldir, şonuň üçin hem olaryň içinde seýrek we endemik görnüşleriň köp bolmagy mümkin. Mör-möjekleriň 12-görnüşi Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
Bu sebitde ýaşaýan oňurgaly haýwanlaryň faunasy gowy öwrenilendir. Günorta -Günbatar Köpetdagyň çäginde ýerde-suwda ýaşaýanlaryň we süýrenijileriň 38, guşlaryň 250, süýdemdirijileriň 76 görnüşleri duşýarlar. Oňurgaly haýwanlardan Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna ýerde-suwda ýaşaýanlaryň 7 görnüşi girizildi, olardan 4-si zemzen, göklors, türkmen eublefary, kepjebaş goraghanaň çäginde duşýarlar. Guşlaryň 14 görnüşi duşup, şolaryň 11-si goraghanada duşýarlar, olardan bürgüt, sakally garaguş, ütelgi, ýylançy gyrgy, turaç, sähra göwenegi, gajar we başgalar Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Süýdemdirijileriň 20-si duşup, şolaryň 17-si goraghanada gabat gelýär. Olardan kiçi nalburun, üçreňkli gijesi, bars, dag goçy, syrtlan, gunduz, itaýy, oklykirpi we başgalar Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
XX asyryň dowamynda ýerleriň yzygiderli ulanylmagy, ilatyň sosial ýagdaýynyň çylşyrymlaşmagy tebigy sredanyň ýitmegine, ol bolsa köp görnüşleriň ýitmegine getirdi. Soňky ýüz ýylyň içinde sebitde turan gaplaňynyň, buhara sugunynyň, aýynyň, dag goçunyň ýitmegine, ýok bolmagyna getirdi.
Häzirki döwürde ýitmek howpy abanýan haýwanlara syrtlany, barsy, dag goçuny, gorkezmek bolýar. Dag goçlarynyň we doňuzlaryň sanynyň azalmagy bilen barslar öý haýwanlaryna topulmaga mejbur bolýarlar we dawaly ýagdaýlary döredýär. Goraghananyň golaý ýerlerinde öý haýwanlaryna barslaryň topulmagy bolmaly hadysa. Barslaryň öý mallaryny iýip ýerli ilata berýän zyýanynyň öwezini doldurmak üçin 2000-nji ýylyň güýzünden Ýabany Tebigatyň Bütindünýä Fondynyň maksatnamasy işe başlady. Bu maksatnamany synag edip Sumbar jülgesinde, goraghanaň territoriýasy bilen serhede ýakyn ýaşaýan ilatly ýerde ýerine ýetirýärler. Eger bu geçirilýän synag netijeli bolsa onda Türkmenistanyň başga ýerlerinde hem ýagny bu ajaýyp pişigiň ýaşaýan ýerlerinde şonuň ýaly işler amala aşyrylar. Ýabany toýnaklylaryň baş sanyny goramak we dikeltmek bu Köpetdagyň daglarynyň bezegi bolan barsy saklamagyň girewidir.
Häzir ýitmek howpy abanýan seýrek guşlaryň-da sany kemelýär, ýogsam-da olaryň sany hiç wagtam ýokary bolmandy, olara sakally garaguş, gara leglek, ýylançy gyrgy, turaç we beyleki guşlary görkezmek bolar.
30-njy ýyllarda ýok edilen gulanlary dikeltmek üçin goraghananyň işgärleri çäreler geçirip ugradylar. 1987-88-nji ýyllarda Tersakan diýen ýeriň golaýyndaky pes daglyk ýerlere (Garrygaladan 40 km günbatar tarapda) Bathyzdan 44-sany gulan getirilip goýberildi. Gulanlar bu ýere tiz uýgunlaşyp, geçen 10-12-ýylyň dowamynda baş sanlaryny artdyrdylar. Günbatar Türkmenistanda gulanlary dikeltmeklik işleri häzir hem dowam etdirilýär.
Goraghananyň ylmy bölüminiň işgärleri ýylyň bütin dowamynda goraghanada we onuň töweregindäki ýerlerde tebigatyň hadysalaryna gözegçilik geçirýärler. Goraghananyň döredilmeginiň 20 -ýylynyň içinde uly ylmy gözleg işlerini alyp bardylar, her ýyl “ Tebigatyň ýyl ýazgysy” çykarylýar. Dürli ylmy neşirlerde goraghananyň ylmy işgärleriniň onlarça makalalary çykdy, olarda goýulýan meseleler, Günbatar Köpetdagyň tebigaty, onuň meseleleri we goragy gowulandyrmak barada bolup geldi.
Goraghanada 1500-ä golaý kitap fondy we dürli žurnallar saklanýan, ylmy kitaphana bar. 2500-den hem gowrak gerbariler saklanýar. Günbatar Köpetdagyň täsin tebigatynyň gözelligi barada goraghanada muzeý döretmekligiň işleri-de ýaýbaňlanyp ugrady.
Goraghana döredilen gününden başlap, onda zoopitomnik döredildi we käbir haýwanlaryň biologiýasyny çuňňur öwrenmeklik ýola goýuldy. Şu wagta çenli zoopitomnikde gulanlar, jerenler we guşlaryň dürli görnüşleri saklandy. Häzirki döwürde zoopitomnikde pars sülgüni, turaç saklanyp, olaryň kapasada saklanşyna gözegçilik ýola goýuldy. Ol guşlary köpeldip, ätiyaçlyk baş sanyny döredip, geljekde tebigata goýbermeklik maksat edilýär. Zoopitomnik goraghananyn merkezi mülkinde Parhaýda ýerleşýär, gelen myhmanlar bu ajaýyp guşlary öz gözleri bilen görüp bilerler we başgada biziň ýurdumyzyň özboluşly sebiti bolan Günbatar Köpetdagyň tebigy toplumlaryny goramak we öwrenmek boýunça goraghananyň işgärleriniň geçirýän işleri bilen tanyşarlar.


text:
ABŞ bilen Hytaýyň liderleri täzeçe işleşmek barada wadalaşdylar0
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen onuň hytaýly kärdeşi Ksi Jiňpiňiň internet howpsuzlygy, Demirgazyk Koreýa we klimatyň özgermegi ýaly meselelere bagyşlanan iki günlük näresmi duşuşygy tamamlandy.
Milli howpsuzlyk boýunça geňeşçi Tom Donilon žurnalistlere iki ýurduň liderleriniň internet howpsuzlygy boýunça düşünişmezlikleri aradan aýyrmagyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň “geljegini kesgitlejek esasy mesele” boljakdygy barada ylalaşandyklaryny aýtdy. Donilon iki lideriň Demirgazyk Koreýanyň öz ýadro ýaraglary boýunça programmasyndan el çekmelidigi barada hem razylaşandyklaryny mälim etdi.
“Eger-de kiberhowpsuzlyk meselesi çözülmese we ABŞ-nyň emläkleriniň gönüden ogurlanmagy dowam etse, onda häzirki ykdysady gatnaşyklarda juda kyn meseleler ýüze çykar” diýip, Donilon aýtdy.
Donilon bilen Hytaýyň Döwlet geňeşiniň agzasy Ýaň Jieçiniň aýtmagyna görä, prezident Ksi amerikan kärdeşi Obama Pekin bilen Waşingtonyň Demirgazyk Koreýanyň ýadro meselesi boýunça bir pikirdedigini we iki ýurduň hiçisiniň hem Demirgazyk Koreýanyň ýadroly döwlete öwrülmegini kabul etmejekdigini aýdypdyr.
Demirgazyk Koreýa kömek we söwda babatda esasan Hytaýa bil baglaýar, Pekin Phenýan bilen ýakyn gatnaşyk saklaýar. Muňa garamazdan, Demirgazyk Koreýanyň soňky dawaçyl hereketleri, şol sanda Birleşen Ştatlara we Günorta Koreýa ýadro hüjümini etmek baradaky haýbatlary soňky aýlaryň dowamynda bu gatnaşyklara zeper ýetiren bolara çemeli.
Dünýäniň iň uly iki ykdysadyýetiniň liderleri Kaliforniýada iki günlük sammiti tamamlanlaryndan soň, Donilon bilen Ýaň žurnalistleriň öňünde aýry-aýrylykda çykyş etdi.
Ondan öň Ak Tam prezidentleriň ikisiniň hem klimatyň üýtgemegine garşy bilelikde göreşmek, şol sanda daşky gurşaw üçin zyýanly gazlaryň howa ýaýramagyny çäklendirmek barada ylalaşandyklaryny mälim etdi.
Hytaýyň lideri Kaliforniýa penşenbe güni, Meksika, Kosta Rika we Trinidada eden saparyndan soň bardy.
Aslynda Ksi bilen Obama özleriniň ilkinji duşuşygyny sentýabr aýynda Russiýada geçiriljek G20 sammitine planlaşdyrypdy. Emme taraplaryň ikisi hem irräk duşuşmagyň gerekdigi barada ylalaşdylar.


text:
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty arkaly ýurdumyza gelen ilkinji daşary ýurtly myhmanlaryň arasynda fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune hem bar. Şu ýylyň 21-nji aprelinde 52 ýaşyny dolduran syýahatçy Fransiýadan Orta Aziýa döwletlerine çenli motosiklli syýahat etmegi ýüregine düwüpdir. Şeýlelikde, ol doglan gününde ýola düşüp, müňlerçe kilometr ýol geçip, düýn Hazaryň türkmen kenaryna geldi.
― Türkmenistanda bäş bolmagy meýilleşdirýärin. Şu bäş günüň dowamynda Türkmenistan barada internetden öwrenen zatlarymy gözüm bilen görmek esasy maksadym bolar. Esasan hem, ajaýyp Aşgabady görmäge sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn. Ýaňgaladaky kert gaýalary synlap, göni Aşgabada ýola düşmekçi. Ol ýerden hem demirgazyga ― Daşoguz welaýatyna gitmegi, ýolda-da Derwezedäki gaz akymyndan dörän täsinligi görmegi meýilleşdirýärin.
Baku şäherinden Türkmenbaşa gelýärkäm, gämide dünýä belli ralliçi, öz watandaşym Rene Metge bilen gabatlaşdym. Bu sportuň meşhur ýyldyzy bilen ýoldaş bolmak meniň üçin garaşylmadyk ýakymly waka boldy. Ol ýolda Türkmenistanyň şu ýyl halkara awtoralli ýaryşyny geçirmäge taýýarlyk görýändigi barada gürrüň berdi. Jenap Rene bu ýaryşyň iň görnükli guramaçylarynyň biri. Men onuň Parižden Pekine çenli ralli ýaryşyny hem üstünlikli gurnandygyny bilýärin. Şeýle ussat hünärmenler bilen işleşmek Türkmenistandaky ralli ýaryşynyň ýokary derejede geçjekdigine ynam döredýär.
Biz gürrüňdeşligiň ahyrynda myhmana täze Halkara deňiz portunyň ilkinji daşary ýurtly myhmanlarynyň biri bolýandygyny aýtdyk. Munuň hem özi üçin garaşylmadyk ýagdaý bolandygyny aýdan myhman indiki garaşylmadyk ýakymlar bilen basymdan-basym tanyşmak üçin Beýik Ýüpek ýolunyň ýüreginiň jümmüşine sary ýola düşdi.
Fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune: "Aşgabady görmäge howlugýaryn"
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty arkaly ýurdumyza gelen ilkinji daşary ýurtly myhmanlaryň arasynda fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune hem bar. Şu ýylyň 21-nji aprelinde 52 ýaşyny dolduran syýahatçy Fransiýadan Orta Aziýa döwletlerine çenli motosiklli syýahat etmegi ýüregine düwüpdir. Şeýlelikde, ol doglan gününde ýola düşüp, müňlerçe kilometr ýol geçip, düýn Hazaryň türkmen kenaryna geldi.


text:
Misspell asyylabizm był odwiedzany 29 razy w internecie.
Pokrewne misspelles dla:
asylabizm
aasylabizm , aaylabizm , adylabizm , aeylabizm , as6labizm , as7labizm , asglabizm , ashlabizm , aslabizm , aslyabizm , assylabizm , astlabizm , asulabizm , asyabizm , asyalbizm , asykabizm , asylaabizm , asylab8zm , asylab9zm , asylabbizm , asylabiam , asylabiizm , asylabim , asylabimz , asylabism , asylabixm , asylabiz , asylabizj , asylabizk , asylabizmm , asylabizn , asylabizzm , asylabjzm , asylabkzm , asylabozm , asylabuzm , asylabzim , asylabzm , asylagizm , asylahizm , asylaibzm , asylaizm , asylanizm , asylavizm , asylbaizm , asylbizm , asyllabizm , asylqbizm , asylsbizm , asylwbizm , asylzbizm , asyoabizm , asypabizm , awylabizm , axylabizm , aylabizm , ayslabizm , azylabizm , qsylabizm , saylabizm , ssylabizm , sylabizm , wsylabizm , zsylabizm


text:
1. Kolumbiýanyň meri, häkimi aýaly bilen futbol görmäge baranda ýalňyşlyk bilen Saranskdan 150 km daşda ýerleşýän Penza şäherindäki oteli bron edipdir, onsoň russiýanyň ýaşaýjysy mugallym Anton Lebedew bulary öýünde myhman kabul etdi. Bu Russiýanyň myhmansöýer halkynyň bardygyny görmek bolýar. Ýa mer bolansoň kabul etdimika ? :D
2. Lionel Messi üstünlige ýetmek üçin oýna gitmäkä ejesi onuň aýagyna topuň suratyny çekipdir. Argentina Nigeriýa oýnundan soň Messi çep aýagynda ejesiniň goýan talismanyny göterýändigini aýtdy. Şonda-da ýeňiş başa barmady.
dowamyny alemjahan.net saytdan okap bilersiniz
Dünýä Çempionatynda bolan 12 sany geň waka
1. Kolumbiýanyň meri, häkimi aýaly bilen futbol görmäge baranda ýalňyşlyk bilen Saranskdan 150 km daşda ýerleşýän Penza şäherindäki oteli bron edipdir, onsoň russiýanyň ýaşaýjysy mugallym Anton Lebedew bulary öýünde myhman kabul etdi. Bu Russiýanyň myhmansöýer halkynyň bardygyny görmek bolýar. Ýa mer bolansoň kabul etdimika ? :D
-
messibet
3 months ago
- Dowamyny bärde paýlaşaýmaly ekeniň
-
Panturkist
3 months ago
- 2-njidäki wakany ýalňyş okapsyň.


text:
"Ženewa etaby netijelenmezden Siriýadan çekilmeris"
ABŞ-nyň Goranmak ministri Mattis Ženewa etaby netijelenmezden Siriýadan çekilmejekdiklerini aýtdy
Mattis ABŞ-nyň Goranmak ministrligi Pentagonda metbugata beýanat berdi.
Rakkanyň yzyna alynmagy bilen terror guramasy DAIŞ-iň Siriýada güýçden gaçmaga başlandygyny we ABŞ-nyň DAIŞ-den soňky etapda Siriýadaky esgerleriniň öz işini dowam etdirip etdirmejekdigi hakyndaky soraga jogap beren Mattis, etabyň Ženewa bilen birleşdiriljekdigini we gepleşiklere laýyklykda täze iş meýilnamasynyň kesgitleniljekdigini aýtdy.


text:
Şu gün paýtagtymyzda Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhaniniň Türkmenistana amala aşyrýan resmi saparyna gabatlanan türkmen-eýran işewürler maslahaty geçirildi. Milli ösüş meýilnamalaryny we sebit hyzmatdaşlygyny nazara almak bilen, söwda-ykdysady gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemek iki ýurduň işewürler toparlarynyň nobatdaky duşuşygynyň esasy meselesi boldy.
Foruma gatnaşmak üçin Aşgabada gelen wekiliýetiň agzalarynyň hatarynda döwlet düzümleriniň, telekeçiligi goldamak baradaky guramanyň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri, şeýle hem gurluşyk serişdelerini, turbalary, kabelleri, polietileni, oba hojalyk tehnikalaryny, sement, plastik önümleri öndürýän, dokma senagatynda, energetika, dag-magdan we derman senagaty, söwda, gurluşyk ulgamlarynda, hyzmatlaryň dürli görnüşlerini, şol sanda inženerçilik-aragatnaşyk, ulag-logistika hyzmatlaryny ýerine ýetirmekde, ätiýaçlandyryş babatda ýöriteleşdirilen kompaniýalaryň 30-dan gowragy bar. Olaryň hatarynda “Arabard Gharb”, “Kavoos Stone Industry Co.”, “Dor Fak Manjil”, “Bojnord Plastic”, “Baniar Polymer Petrochemical”, “Navard Louleye Ghaem”, “Kaveh Pars Mining Ind”, “Khazar Electric”, “Iran Barak”, “Traktorsazi Iran”, “Dazi Trading”, “Sirang Tejarat Iranian”, “Mambeton Payedar Shargh”, “Azar Passilo”, “Shafi Daroo Co.”, “Tejarat Sabze Roshan”, “Iran Novin Insurance”, “Torang Darya” we beýlekiler bar.
Duşuşyga türkmen tarapyndan esasy ministrlikleriň we edaralaryň, söwda-senagat edarasynyň wekilleri, şeýle hem Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary gatnaşdylar.
Iki ýurduň wekiliýetleriniň ýolbaşçylary maslahaty açyp, köpasyrlyk dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk, taryhy-medeni gatnaşyklara esaslanan, häzirki döwürde mynasyp dowam edýän hyzmatdaşlygyň sazlaşykly häsiýetini bellediler. Bu hyzmatdaşlyk tutuş sebitiň özara bähbitlerine hem-de abadançylygynyň we rowaçlygynyň maksatlaryna kybap gelýär diýip, ýygnananlar bellediler.
Çykyşlarda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Hasan Ruhaniniň arasynda ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň netijeli bolandygy kanagatlanma bilen bellenildi. Munuň özi döwletara gatnaşyklary giňeltmegiň ýolunda nobatdaky ähmiýetli ädim bolar hem-de iki ýurduň halklarynyň arasynda özara düşünişmegi has-da berkitmäge ýardam eder. Ýokary derejede geçirilen duşuşygyň jemleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalar hem bellenilen meýilnamalary üstünlikli durmuşa geçirmäge, bilelikdäki täze taslamalary işläp taýýarlamaga ýardam eder.
Eýran Yslam Respublikasynyň senagat, magdanlar we söwda ministri Mohammad Şariatmadari, dostlukly ýurduň wekiliýetiniň beýleki wekilleri netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, taraplaryň özara islegleriniň onuň netijeli amala aşyrylmagyny üpjün etjekdiklerini nygtadylar.
Sazlaşykly ösýän ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň aýdyň mysaly hökmünde statistika maglumatlary getirildi. Hususan-da, 2018-nji ýylyň ýanwar aýy üçin ýurdumyzyň daşary söwda dolanyşygynda EYR-nyň 7-nji orny eýeleýändigi bellenildi. Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň maglumatlary boýunça şu ýylyň 1-nji fewralyndaky ýagdaýa görä, eýran kompaniýalarynyň gatnaşmagynda maýa goýum taslamalarynyň 89-sy hasaba alyndy, olaryň umumy bahasy ABŞ-nyň 1310,95 million dollaryna, 0,8 million ýewro we 0,81 million manada deňdir. Ýurdumyzda şu güne çenli eýran maýasynyň, şol sanda jogapkärçiligi çäklendirilen birleşigiň, aýrybaşga kärhanalaryň, wekilhanalaryň, şahamçalaryň gatnaşmagynda eýeçiligi dürli görnüşdäki kärhanalaryň jemi 142-si bellige alyndy. Üstünlikli amala aşyrylan bilelikdäki iri taslamalar munuň aýdyň subutnamasy bolup, olaryň hatarynda işe girizilen Gazagystan — Türkmenistan — Eýran transmilli polat ýoly aýratyn ähmiýete eýedir.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin açylýan uly mümkinçilikler barada aýtmak bilen, maslahata gatnaşyjylar bar bolan kuwwaty doly ulanmagyň zerurdygyny bellediler. Şunuň bilen baglylykda, eýran tarapynyň wekilleri işewür toparlarynyň döwletara gatnaşyklary berkitmäge ymtylýandygyny bellediler. Muňa bolsa yzygiderli geçirilýän bilelikdäki ykdysady çäreler, dürli derejedäki wekiliýetleri alyşmalar ýardam edýär. Paýtagtymyzda üstünlikli geçirilýän Eýran Yslam Respublikasynyň ýöriteleşdirilen sergileri hem-de işewürler maslahatlary bolsa munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Türkmen tarapynyň tanyşdyrmalarynda birek-biregi hormatlamak, özara bähbitlilik we sagdyn bäsleşik ýörelgelerinde dünýäniň gyzyklanma bildirýän döwletleri bilen hyzmatdaşlygy berkitmegiň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän ýurdumyzyň daşary syýasatynyň esasy ugry bolup durýandygy bellenildi. Ýurdumyzy senagatlaşdyrmaga tarap alnan ugur milli ykdysadyýetimizi ösdürmegiň möhüm ugry bolup durýar. Ol häzirki zaman ulag we senagat düzüminiň, innowasion ugurly gaýtadan işleýän iri önümçilikleriň döredilmegini göz öňünde tutýar. Şu maksat täze kärhanalaryň gurulmagyna hem-de hereket edýänleriniň durkuny täzelemäge, ähli pudaklarda öňdebaryjy tehnologiýalaryň hem-de dolandyrmagyň usullarynyň ornaşdyrylmagyna, bazar gatnaşyklaryna tapgyrlaýyn geçilmegine uly möçberde maýa goýumlary gönükdirilýär.
Ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady kuwwatyny doly we hemmetaraplaýyn amala aşyrmagyň, halkara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmagyň we giňeltmegiň hasabyna türkmen halkynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler maksatnamalarynyň baş wezipesi bolup durýar. Işe girizilýän önümçilik kuwwatlyklary daşarky bazarlarda ýurdumyzyň harytlarynyň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Soňky ýyllaryň ýokary makroykdysady görkezijileri, jemi içerki önümiň sazlaşykly ösmegi, kärhanalaryň durnukly maliýe ýagdaýy, ilatyň girdejileriniň artmagy milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösýändigine şaýatlyk edýär. Abraýly halkara guramalaryň bilermenleriniň baha bermegine görä, Türkmenistan durmuş-ykdysady taýdan çalt ösmegini dowam etdirýär.
Amala aşyrylýan özgertmeler jemi içerki önümiň möçberinde hususy kärhanalaryň paýynyň tapgyrlaýyn artmagyny hem göz öňünde tutýar. Ýakynda döredilmeginiň 10 ýyllygyny belläp geçen Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi kuwwatly işewürler birleşmesi bolup, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň birnäçesinde işleri amala aşyrýarlar, ýurdumyzyň jemgyýetçilik we syýasy durmuşyna işjeň gatnaşýarlar.
Döwlet tarapyndan hususy telekeçiligi goldamak boýunça görülýän çäreler ýurdumyzyň işewür toparlaryny daşary ýurtlardan getirilýän harytlar bilen bäsdeşlige ukyply önümleri öndürýän kärhanalary döretmäge çekmäge ýardam edýär. Häzir döwlete dahylly bolmadyk pudagyň jemi içerki önümde paýy 64,5 göterime deň bolup durýar, şunda ýangyç-energetika toplumy göz öňünde tutulmaýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2020-nji ýyla çenli jemi içerki önümde hususy pudagyň paýyny 70 göterime çenli ýetirmek barada wezipe goýdy. Käbir pudaklarda, aýratyn-da, hyzmatlar ulgamynda bu görkeziji meýilleşdirilen sepgide ýetdi.
Türkmenistanda 2023-nji ýyla çenli döwür üçin erkin ykdysady zolaklaryny döretmek baradaky maksatnamanyň amala aşyrylmagy maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmakda möhüm ädim bolar. Şunuň bilen baglylykda, “Erkin ykdysady zolaklar hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmeginiň wajypdygy bellenilip, onda salgyt salmagyň ýeňillikli şertleri, erkin ykdysady zolaklarda walýuta, gümrük düzgünleriniň aýratynlyklary kesgitlendi. Bu ugurda ileri tutulýan wezipeleriň çözülmegi eýýäm ýakyn wagtda sebitleriň batly depginler bilen ösmegini hem-de eksport mümkinçilikleriniň artmagyny üpjün eder.
Galyberse-de, bu ugurda bellenilen çäreleriň ýerine ýetirilmegi içerki bazary harytlar bilen doldurmaga, ilaty iş bilen üpjün etmäge, döwrebap bazar düzümini döretmäge, býujete gelip gowuşýan walýutany artdyrmaga, şeýle hem döwrebap tehnologiýalary we nou-haulary ornaşdyrmaga, çekilýän daşary ýurt maýalarynyň möçberini artdyrmaga ýardam eder. Ykdysady, aýratyn-da, daşary ykdysady işleriň işjeňleşdirilmegi bolsa milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga ýardam eder. Şunuň bilen baglylykda, ýörite we erkin ykdysady zolaklary döretmekde we ösdürmekde eýran tarapynyň tejribesiniň Türkmenistan üçin gyzykly bolup durýandygy bellenildi.
Goňşy ýurduň wekiliýetiniň agzalary, öz nobatynda, ýygnananlary EYR-nyň ykdysady taýdan ösüşiniň umumy meýilleri bilen tanyşdyrdylar. Türkmenistanyň Baştutanynyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan açyk we özüne çekiji maýa goýum syýasatyna ýokary baha bermek bilen, işewür toparlaryň netijeli gatnaşyklary giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini bellediler. Giň gerimli milli taslamalary amala aşyrmaga işjeň gatnaşmaga taýýardyklaryny aýtmak bilen, eýran kompaniýalarynyň wekilleri dürli ugurlarda hyzmatdaşlygy giňeltmek boýunça anyk tekliplerini beýan etdiler.
Maslahatyň ahyrynda özara ynanyşmak we özara bähbitlilik ýörelgelerinde guralýan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň sazlaşykly häsiýetini ýene-de bir gezek belläp, bu ýere ýygnananlar netijeli gatnaşyklar üçin bir bitewi binýady döretmäge çemeleşmeleri işläp taýýarlamak maksadynda şeýle duşuşyklary yzygiderli geçirmegiň möhümdigini nygtadylar.
Maslahatyň çäklerinde iki goňşy ýurduň edaralarynyň we işewür toparlarynyň wekilleriniň arasynda duşuşyklar geçirildi, Türkmenistanyň we EYR-nyň Liderleri tarapyndan şu günki gepleşikleriň barşynda kesgitlenilen möhüm wezipeler hem-de täze bilelikdäki taslamalary işläp taýýarlamak üçin meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Wenesuelanyň Prezidenti Nikolas Maduro nebit bilen üpjün edilen milli kriptowalýuta bolan El Petro-nyň çykyp başlandygyny yglan etdi. Onuň aýtmagyna görä, 100 mln El Petro çykarylar, diýip rus Nebitgaz habarlary agentligi beýan edýär.
«Men wenesuelannyň nebit baýlyklary bilen kanuny taýdan üpjün edilen 100 mln El Petro çykarmaklygy tabşyrdym. Her bir El Petro bir barrel wenesul nebitiniň bahasyna barabar bolar» - diýip Maduro hökümet mejlisinde aýtdy.
«Bank» hökmünde Aýakuço nebit çykarýan sebit çykyş eder. Bu ýerde 5,442 milliardan gowrak barrel sertifisirlenen nebit jemlenen.
Wenesuela şeýle hem öz kriptowalýutasyny az mukdarda bolsa hem gaz, altyn we almaz bilen hem goldamaga taýýar.
Hakyky serişdeler bilen berkidilen kriptowalýutalar wirtual bitkoýndan we onuň analogyndan tapawutlylykda, maliýeçiler we maýadarlar üçin garaşylmadyk ýagdaýda özüne çekiji gyzykly bolup biler, diýip neşir belleýär. Wenesuela altyn merkezi hödürleýär — ýagny, geleşik üçin amatly bolan kriptowalýutany hödürleýär. Onda milliard barrel nebit möçberinde bahalandyryp boljak nyrh bar.
Analitikleriň belleýşi ýaly, bu hili ädimleriň howplary hem ýokary, ýöne Maduronyň hökümeti hut şolar ýaly ýagdaýda bolýarlar. Ýurt agyr maliýe çökgünliginden çykyp bilmeýär, şol bir wagtda bolsa, onuň nebit çykarýan ulgamyny Russiýa, Hytaý we ABŞ öz eline alyp gelýär. Bu hadysany togtatmak, Petro köp sanly maýalary çekmek we tebigy serişdelere gözegçiligi saklamak — ine, täze kriptowalýutnyň awtorlarynyň öňünde goýýan wezipesi, diýip «Tehkult» habar berýär.


text:
Türkmenistanda dowam edýän ykdysady kynçylyklaryň fonunda, Aşgabadyň iri gurluşyk taslamalary boýunça türkmen hökümeti bilen şertnama baglaşan käbir daşary ýurtly kompaniýalar hökümetiň tölege ukypsyzlygy sebäpli özlerine tabşyrylan gurluşyklara henizem girişmedi. Has takygy, Bouygues Batiment International kompaniýasy we beýleki käbir türk kompaniýalary özlerine ynanylan gurluşyklarda säginýärler. Bu barada Azatlygyň ýagdaýdan habarly çeşmesi 16-njy maýda maglumat berdi.
Çeşmäniň maglumatlaryna görä, Bouygues-e we türk kompaniýasyna ynanylan taslamalaryň umumy töleginiň hatda 10 %-i hem geçirilmedi. Şertnama laýyklykda, tölegiň azyndan 20-30%-i öňünden gurluşygy ýerine ýetirýän firma geçirilmeli.
“Gurulmaly myhmanhana işi berlende türkmen hökümeti şertnama gol çekilen badyna tutuş edilmeli işiň [töleginiň] 20-30%-ni işi alyp barjak firma geçirmeli. Emma häzirki wagtda agzalýan töleg walýutada bolansoň, hökümet üçin [firmalara] töleg etmek kyn düşýär. Başdaky ujypsyzja tölegleri geçirip bilmeýän hökümet bilen, elbetde, Bougues ýaly ýewropaly firmalaryň işleşesi gelmese gerek” diýip, Azatlygyň ýagdaýdan habarly çeşmesi aýtdy.
Ol agzalýan gurluşyklaryň mundan 1-2 aý ozal başlamalydygyny, ýöne töleg bilen bagly dörän “çigin” sebäpli işleriň saklanyp gelýändigini aýtdy.
Azatlygyň paýtagtdaky ikinji çeşmesi hem öňe sürülýän gürrüňleri tassyklap, hususan-da Bouygues-iň işe başlamak üçin “howlukmaýandygyny” aýtdy:
“Maňa mälim bolşuna görä, hasaplaşygyň görnüşi boýunça ylalaşyp bilmänsoň, fransuzlaryň “Buig” kompaniýasy işe girişmäge howluganok” diýip, ýagdaýdan habarly çeşme tassyklady.
Döwlet eýeçiligindäki TDH habar agentligi düýn 15-nji maýda prezident Berdimuhamedowyň paýtagtda alnyp barylýan iri gurluşyklaryň iş ýüzünde ýerine ýetirilişi bilen tanyşandygyny habar berdi.
Resmi metbugatda habar berilmegine görä, Aşgabadyň günorta böleginde, Köpetdagyň eteklerinde alnyp barylýan binalar toplumynyň gurluşygyny Fransiýanyň “Buig Batiman” kompaniýasyna ynanyldy.
“Çandybil şaýolunyň ugrunda ýakyn geljekde Halkara maslahat merkeziniň we kaşaň myhmanhananyň binalar toplumy emele geler” diýip, TDH Bouygues-a ynanylan taslamalara salgylanýar.
Türkmen metbugatynda 15-nji fewralda çap edilen beýleki bir habarda agzalýan käbir taslamalaryň gurluşygynyň 2018-nji ýylyň mart aýynda başlamalydygy habar berlipdi.
Ýurduň syýasy durmuşyny ýakyndan yzarlaýan halkara synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistan agyr ykdysady kynçylyklary başdan geçirýär.
Ýurtdan gelip gowuşýan habarlarda, azyk-harytlaryň, senagat önümleriniň bahalarynyň yzygiderli ýokarlanýandygy, dollaryň türkmen manadyna bolan gatnaşygynyň resmi kursdan tas 5-6 esse gymmatlandygy habar berilýär.
Ýöne, muňa garamazdan türkmen hökümeti kaşaň myhmanhanalaryň, gymmatbahaly desgalaryň gurluşygyna säginmän dowam edýär.
Ýatladyp geçsek, golaýda Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän “Awaza” syýahatçylyk zolagyndaky ýokary amatlykly käbir otelleriň satuwa çykarylandygyny Azatlygyň çeşmeleri habar beripdi.
Galyberse-de, fewralyň aýagynda Türkiýäniň “Polimeks” firmasynyň-da algy-bergi we töleg meseleleri sebäpli Türkmenistandan çykýandygy baradaky habarlar Azatlykda peýda boldy.
Şonda hökümetdäki bir çeşme Polismeksiň Türkmenistandan azyndan 800 million dollar algysynyň bardygyny habar beripdi.
Türkmen resmileri ýurtda dowam edýän ykdysady krizisi ne gytaklaýyn, ne-de gönümel tassyklaýar. Ýurduň media serişdelerinde aýak aldygyna “bagtyýarlyk aýdymlary” ýaňlandyrylýar.