text:
Toponimika
Toponimika – ỳer -ỳurt atlary hakyndaky ylymdyr.
Toponimika - kömekçi taryh dersi bolup, ol onomastika (öz atlary hakyndaky ylym) ylmynyň bir bölümidir.
Toponimika sözi iki sany grek sözünden düzüdip, ol “topos” – ýer, ýerler, “onoma” – at diýen manyny aňladýar. Bu ylym geografiki atlaryň gelip çykyşyny we ösüşini öwrenmek bilen meşgulanýar. Toponimleriň – geografiki atlaryň ýüze çykyş taryhy, olaryň aňladýan manylary, dürli döwürlerdäki üýtgeşmeleri, dilçileri, taryhçylary, etnograflary, arheologlary, geograflary, kartograflary, ýazyjylary, syýahatçylary, galybersede her bir bilesigeliji adamy gadym zamandan we häzire çenli gyzyklandyryp gelýar. Çünki toponimleri öwrenmegiň ylmy we amaly ähmiýeti has uly bolup, olarda diliň gadymy görnüşleri kem käs üýtgän ýa-da üýtgemedik görnüşinde şu günlere çenli saklanyp gelýar.
“Ýer-ýurt atlary edil halkyň döreden aýdymlary, tanslary, rowaýatlary, gadymy binalaryň haşamly nagyşlary, geçmeşiň çeper elli gelin-gyzlaryň dokan gölleri we keşdeleri ýaly halk döredijiligiň iň täsin we ajaýyp ýadygärligidir” diýip rus ýazyjysy Lew Uspenskiý belleýär.
Ylmyň we tehnikanyň ösmegi adamzat jemgyýetiniň we ýurtlaryň arasyndaky gatnaşygy güýçlendirdi. Bu bolsa, öz gezeginde, ýer-ýurt atlaryny ýygnamagyň we ony maksatly öwrenmegiň zerurlygyny ýüze çykardy. Netijede, dünýäniň ähli ýurtlarynda toponimika berilýän üns artdy. Öň Türkmenistanyň toponimikasy bilen sanlyja adamlar meşgullanan bolsa, soň olar Akademiýalaryň ylmy-barlag institutlarynda, ýokary okuw jaýlarynyň taryh, geografiýa we dil fakultetlerinde öwrenilýär. 1960-nji ýylda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda Türkmenistanyň toponimikasyny ýygnamaklyga we öwrenmeklige başlanyldy.
Toponimika üç ylmyň: dil biliminiň, taryhyň we geografiýanyň çatrygynda döreýän, geografiýa atlary hemme taraplaýyn öwrenmegi maksat edýän ylymdyr. Toponimikanyň wezipesi ýer-ýurt atlarynyň ýüze çykyş taryhyny, olaryň aňladýan manylaryny, ol atlaryň dürli döwürlerdäki üýtgemelerini okuwçylara düşündirmek bilen olarda watançylyk, millilik, ene topraga söýgi, zähmetsöýerlik terbiýasini bermekdir.
Toponimiýa maglumatlary üç topara bölünip öwrenilen:
1. Haýsy dile degişli we olaryň emele gelen döwri anyklamak.
2. Ýer-ýurt atlaryny aňladýan manylaryny rejelemek.
3. Toponimleriň lingwistik derňewi, olaryň dialect aýratynlyklaryny öwrenmek.
Geografiki atlar halk döredijiliginiň özboluşly nusgasy bolup her bir toponim ony döreden halkyň tebigata bolan synçylygyň, durmuşa gözýetiminiň, döredijilik ylhamynyň, ylmy düşünjesiniň, hyýaly oýlarynyň önümidir. Ençeme atlar barada dürli rowaýatlar döredilip, gysykly halk döredijiligi hökmünde agyzdan agyza geçip gelýär.
Mekdeplerde, ýörite orta we ýokary okuw jaýlarynda okadylýan taryh, geografiýa we beýleki sapaklarda duş geläýn toponimleriň aňladýan manylaryny düşündirmeklik sapagyň gyzykly geçmeginiň, okuwçylar tarapyndan gowy düşünmeklerine we öwrenmegine kömek edýär.
Toponimikanyň terbiýeleýji ähmiýeti hem has ulydyr. Oguzhan, Gorkut ata, Görogly ýaly serdarlaryň, il-ýurt, ar-namys ugrunda göreşen Togrul beg, Çagry beg, Alp Asplan, Mälik şah, Soltan Sanjar we görnükli döwlet işgärleri, A.Tahyrow, A.Ataýew, G.Atabaýew, Atamyrat Nyýazow, Gurbansoltan eje ýaly halkyň gahryman ogul-gyzlarynyň atlary dakylan şäherdir, etraplar, obalar agzalanda, halk öz gerçeklerini mähir we söýgi bilen ýatlaýar. Ýerli geografik atlaryny manysyna göz ýetirmeklik ýaşlarda watançylyk duýgusynt, öz mähriban ülkämize bolan söýgi düýgularyny terbiýelär.
Türkmenistanda ýaşaýan gadymy aborigenleriň dilini, taryhyny öwrenmekde dürli halklaryň, tire taýpalaryň şu sebitlerde göçup-gonan ýerlerini anyklamakda ýurdumyzyň dürli künjekleriniň gadymy taryhyny göz öňüne getirmekde, öňki öşümlik we haýwanat dünýäsine takyklamakda toponimika gymmatly maglumatlar berýar. Gowurdak, Kükürtli, Akdaş, Duzly, Nebitdag ýaly atlar geologlary gyzyklandyrylsa, Altyndepe, Marguş, Küýzeligyr, Namazgadepe, Änew ýaly toponimler arheologlaryň ünsini çekipdir.
Geografiki atlaryň gelip çykyşyna gyzyklanma irki döwürlerde ýüze çykypdyr. Entäk XI asyrda Mahmyt Kaşgari “Diwan lugatat türk (türki söžleriň diwany)” diýen 3 tomlyk sözlerini düzýen. Geografiki atlaryny dürli düşündirişleri gadymy rus ýazgylarynda hem duş gelýar. S.Remezowanyň “Çyzgy kitabynda” möhüm toponimiýa maglumatlar bar. M.W.Lomonosowyň, W.N.Tatişewiň we beýlekileriň işerinde toponimlere düşündiriş bermek synanyşyklary edilen. Toponimika möhüm goşandy A.H.Wostokow, W.A.Kosteriň, W.I.Dal girizdiler. Öa döwüriniň görnükli taryhçysy N.I.Nadeždin “Taryhy öwrenmeklik taryhy kartasy öwrenmekden başlanýar” diýip belläpdir. Ol “Toponimika – bu ýeriň dilidir, ýer bolsa geografiki atlar arkaly adamzadyň taryhy ýazylan bir kitapdyr” diýipdir.
Öňki wagt toponimiki işler ulgamlaşdyrlmandyr, hakykatda toponimika bilen ýörite hiç bir ylmy edara meşgurlanmandyr. Baknalyk döwri ol maksatnamaly ulgama salnyp öwrenildi. Geografiýa jemgyýetleriň ýanynda toponimiýa toparlary düzüldi, onomastiki toparlar etnografiýa, diller institutynyň ýanynda düzildi.
Tebigatdaky her bir zadyň, hadysanyň, şol sanda geografiki ýerleriň hem öz ady bolup, şol atlaryň ýüze çykyşyny, olaryň tebigy we taryhy nukdaý nazardan ähmiýetini, häzirki wagtda tutýan ornuny öwrenmekligiň uly ylmy hem-de amaly ähmiýeti bar.
Eýsem at näme? - at tapawutlandyryjy nyşan, göze dürtülip duran haýsydyr bir alamat.
Ýer ýurtlara dakylan atlar hem zatlaryň – ýeriň häsiýeti alamatlary bildirýan we nähili hem bolsa belli bir many aňladýan sözlerden hasyl bolýarlar. Manysyz at ýokdur. Häzirki wagtda manysy unudylan ençeme ýer-ýurt atlary hem olary ilki döreden halk üçin düşnükli sözlerden emele gelipdir.
Ýer-ýurt atlarynyň ýüze çykyşy, olaryň aňladýan manylary has ilki döwürlerden tä şu günler çenli her bir bilesigeliji adamyň, ýazyjydyr şahyrlaryň, syýahatçylaryň we beýlekileriň ünsüni özüne çekýar. Sebäbi ýer yurt atlarynyň manysy diňe bir bilesigelijiligi kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, ylmyň dürli pudaklary üçin gymmatly maglumatlary hem berýar.
Merkezi Aziýanyň, şol sanda Türkmenistanyň gadymy toponimleri baradaky üzlem-saplam maglumatlary baryp grek taryhçylarynyň we orta asyr alymlarynyň işlerinden tapmak bolar. M.Kaşgarynyň (XI asyr) “Türki sözleriň diwany” diýen sözlüginde ýer-ýurt atlarynyň düzüminde köp duş gelýän geografik terminleriniň we käbir toponimleriň gadymy görnüşler getirip, olaryň aňladýan manylary düşündirilýär, türkmen tire atlaryndan emele gelen ýer-ýurt atlary (etnonim, etnotoponim) barada maglumatlar bar. Merkezi Aziýanyň ilkinji toponimiklerinden biri Maryda dogulan we ýerdäki iki uly kitaphana eýelik eden Abu-Sa’d as-Sam’aniniň (1113-1167) adyny tutmak bolar. Onuň “Genealogik atlaryň kitaby” diýen işi bar, onda Türkmenistandaky gadymy toponimleriň ýüzlerçesiniň ady tutulýar we olara düşündiriş berilýär. Bu işi öz gözi bilen gören we ýerlerden hut özüni ýygdan maglumatlary esasynda düzüpdir.
Türkmenistanyň toponimikasy hakda Ýakyt ibn Abdallah ar-Rumi al-Hamawidir (1176-1229) hem ýazypdyr (esasan hem Horasan ýerleri hakda). Ol öňki döwrüň görnükli alymlarynyň ýäzan kitaplardan peýdalanypdyr, Marydan baý kitaphanasynda iki ýyl okap, bilim alýar, özüniň “Mu jam al-buldan (ýurtlaryň sözligi)” diýen sözlik görnüşdäki uly işini ýazýar.
Türkmenistanyň çägini Mongol basyp alyşy döwründe we şonuň öň ýanynda aýlanandygy üçin Ýakub bu sözlüginde şol döwrüň obadir, şaherleriniň taryhy ýagdaýlarynyň has gowy häsiýetlendirýar, ençeme ýer-ýurt atlarynyň aňladýan manylaryny hem örän takyk düşündirilýär. Onuň sözlüginde ýerli ilat tarapyndan aýdylyşyna, arapça ýazylyşyna, geografiýa aýdylyşyna üns berilýar. Bu zatlar Ýakutyň toponimiýa derňewlere türgen alym bolandygyna güwä geçýär.
Türkmenistanyň toponimiýasy hakda käbir maglumatlary özünde jemleýän eserlerden Reşideddiniň (XIII asyr) “Taryhlar ýygyndysy” we beýleki orta asyr alymlarynyň işleri bar.
Türkmenleriň toponimiýasy öwrenmekde esasy çeşmeleriň biri Hywa hanyň we taryhçysy Abylgazynyň (XVII asyr) “Türkmenleriň nesil daragty” atly kitabydyr. Onda ýer-ýurt atlarynyň döremegine esas bolan türkmen taýpa-tireleriniň atlary, olaryň aňladýan manylary we ownuk böleklere bölünişleri barada gowy maglumatlar berilipdir.
Türkmenistanyň toponimikasy barada ygtybarly çeşme hökmünde Ýewropa, rus alymlarynyň hyzmatlary hem ulydyr. Wenger alymy G.Wamberiniň Merkezi Aziýanyň toponimikasyna bagyşlanan ýörite işi, L.Z.Budagowyň, B.B.Radlowyň sözlükleri, W.W.Bartoldyň , B.A.Gordlewskiniň taryhy işleri Garagumy we Türkmenistanyň tebigy baýlyklaryny öwrenen B.A.Obruçewiň, A.E.Fersmanyň, A.G.Babaýewiň geografiki eserleri ençeme türkmen toponimleriniň aňldaýan manylaryny ýüže çykarmakda gymmatly çeşme bolup durýar.
Türkmenistanyň toponimikasy baknalyk döwründe ylmy esasda öwrenilip başlandy. Türkmenistanyň ylymlar akademiýasynyň Dil we edebiýat institutynda ýörite türkmen toponimikasy boýunça türkmen alymlary iş alyp bardylar. Olardan P.Azymow, A.Babaýew, S.Ataniýazow we beýlekiler, ýorite Türkmenistanyň toponimikasy kitaplary çap edildi. Türkmenistanyň Garaşsyzlygy almagy bilen toponimika ylmy hem özgerdi. Ýurdumyzyň Prezidenti Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň tagalasy we hut özüniň teklipleri bilen türkmen şäher obalarynyň öz hakyky taryhy, milli atlary dikeldildi, türkmeniň garaşsyzlygy bilen, asuda, eşretli durmuşa aňladýan toponimler döredi. Mukaddes Ruhnama muna öz beýanyny berdi.
Türkmenistanyň görnükli toponimçisi Ş.Atanyýazow watanymyzda ýerleşen şäherleriň, obalaryň, daglaryň, derýalaryň, galalaryň…7000 çemesiniň adynyň manysyna düşündiriş berýän we olaryň ýüze çykyş taryhy hakynda maglumat berýan “Türkmenistanyň geografik atlaryň düşündirişli sözlügi” diýen kitabyny 1980-nji ýylda çapdan çykardy. Özüniň soňky işlerinde Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasynda agzalyp geçilýän ýert-ýurt atlaryna düşündiriş berdi, ol metbugatda giňden çap edildi.
Ýer-ýurt atlary uzak wagtyň dowamynda ýütgewsiz saklamagy üçin, olarda diliň gadymy sözleri köp duş gelýar. Meselem, geçmişde “ünüz” (derýa), “müňer” (çeşme), “suwlag, suwar” (güzer), “gorgan” (gala), “bor” (her), “aýak” (käse, okara) ýaly inçeme sözleriň türkmen dilinde öň bolmandygyna toponimler şaýatlyk edýar, emma soňra bu sözler öňki manylarynda ulanylyşdan düşup galypdyrlar ýa-da başga sözler bilen çalyşylypdyrlar.
Meselem, XIX asyrlaryň ortalaryna çenli saryk dialektiniň wekilleri Maryda ýaşan, soňra Pendi sebitine göçüpdirler. Saryklaryň Maryda outran ýerini aňyklamaga Alaşaýap, Gadyrýap, Uzynbeden, sarygyň oýy ýaly, olaryň galdyran atlary toponimleri kömek berýär.
Geografiýa atlar geografiýa ylmy bilen hem baglanyşykly. Geografiýa atlar bir ýerde bir, başga ýerde başga many aňladýar. Mysal üçin: “oýuk sözi” - “köwek” manysynda bolsa (oýukly, haşymoýuk) Garagum toponiminde ol “garantka”, “bellik” manysyny aňladýar (Daşoýuk, Soltanoýuk).
Geografiki sözleriň köpüsi ýerli (lokal) häsiýete eýedir. Meselem, “çyrla, takyr, gyr, baýyr, oýmak, aryk” we ş.m.
Geografiki sözler toponimiýada uly orun eýeleýär, çüňňki Garagum, Akgum, Gyzykgum, Takyr, Etrek ýaly käbir atlar diňe özünden durýan bolsa, Gökdepe, Köpetdag, Türkmengala ýaly atlary ýene bir söz düzýär.
- Türkmenleriň ýaşaýan sebitlerinde Eýranlylaryň bolmagy Mary, Murgap, Köneürgenç, Tejen, Nusaý, Bathyz, Farap, Kelif, Pendi we ş.m. atlaryň ýüze çykmagyna getiripdir.
- Türki gatlagy esasan hem X-XI asyrlarda Mangyşlak, Uzboý, Üstýurt we ş.m. atlary döredipdir.
- Mongol-tatar sözleri – Mugal, Çagataý, Batyýyň gädigi, Dörmen we ş.m. atlaryň peýda bolmagyna getiripdir.
Bagnalyk ýyllarynda Türkmenistanyň toponimikasynda rus sözleri hem ähmiýetli orun tutýar. Mysal üçin: Krasnowodsk, Paltarask we ş.m.
Toponimikanyň terbiýeleji ähmiýeti hem bardyr. Türkmenistan Garaşsyzlygyny alanan soň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň tagalasy bilen Türkmenistanda welaýatlaryň, şäherleriň, etraplaryň, obalaryň, köçeleriň, derýadir, kölleriň atlary gadymy milli atlaryna eýe boldy. Mysal üçin: Lebap welaýaty, Ahal welaýaty, Balkan welaýaty we ş.m. Şeýle-de häzirki zaman toponimikasynyň terbiýeleýjilik ähmiýeti ulydyr. Şäher , obalara dakylan taryhy beýik şahslaryň atlary ýaşlary watançylyk, edermenlik, merdanylyk ruhynda terbiýelese M.Sopyýew, A.Nyýazow ýaly atlar zähmetsöýerligi, watana wepalylygy terbiýeleýar. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy özüniň Mukaddes Ruhnamasynda gadymy ýer-ýurt atlaryny ýenem bir gezek belläp geçdi.


c: text/html

text:
TURKMENPORTAL.COM - türkmen internetiniň iň köp peýdalnylýan maglumatlar ätiýaçydyr. Günde ulanyjylar TÜRKMENPORTAL.COM saýtyny ulanyp habarlary okaýarlar, dürli temalary ara alyp maslahatlaşýarlar we türkmen internedinden gerek maglumatlaryny gözleýärler.
TURKMENPORTAL.COM MAHABAT MÜMKINÇILIKLERI
1. BANNER REKLAMA
2. BRENDLEMEK
3. PR
ŞEÝLE HEM SIZIŇ STANDART BOLMADYK MAHABAT
PIKIRLERIŇIZI HÖWES BILEN ÝERINE ÝETIRJEK BOLARYS!
Biz sözümizi ýere taşlamaýarys, sözümizde mydama tapylýarys. Öz edýän işimize ynanýarys, kimiň işini edýän bolsak - olar hem bize ynanýar. Internetde bize hakyky sungat döretmek başardýar we biz ony ökdelik bilen ýerine ýetirýäris.
Biziň işjeň toparymyz uly bolmasa hem söweşde güýç bilen däl-de ökdelik bilen üstün çykylýar. Biziň bilen iş çalyşýanlaryň gadyryny bilýäris. Üstünige ýetmek üçin bizde hemme zat bar. Zehinli operatorlar, ökde programmistler, dilewar awtorlar, ynjyk suratçylar. Olaryň hemmesi ýörite tabşyryklary ýerine ýetirmäge mydama taýýar.
Mahabat meselesi boýunça ýüz tutmak üçin elektron poçtamyz:
reklama@turkmenportal.com

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ashykaydynpir
Türkmenistan döwleti Eýrana gumanitar kömegini berdi
Eýranda bolan ýer titremeden soň Türkmenistan Eýrana gumanitar kömek iberdi
https://alemjahan.net/news/trkmenistan-dwleti-erana-gumanitar-kmegini-berdi-254895
Dünýä Çempionatynda bolan 12 sany geň waka
1. Kolumbiýanyň meri, häkimi aýaly bilen futbol görmäge baranda ýalňyşlyk bilen Saranskdan 150 km daşda ýerleşýän Penza şäherindäki oteli bron edipdir, onsoň russiýanyň ýaşaýjysy mugallym Anton Lebedew bulary öýünde myhman kabul etdi. Bu Russiýanyň myhmansöýer halkynyň bardygyny görmek bolýar. Ýa mer bolansoň kabul etdimika ? :D
2. L...
Alemjahan.net
ertir.com-a meňzeşiräk görnüşde täze döredilen. Entek biraz oşibkalary bar hem bolsa, umuman gowy bolupdyr diýesim gelýär.
alemjahan.net
Teke bazarda gök önümlere arzanladyş gidýärmi?
Teke bazarda ähli gök-önümler 3 manatdan diýip eştdim. Baryp gördüm hakykatdanam teke bazarda gök-önümler arzan bahadan satylýar. Arzan wagty adamlar fruktydan kompot ýapyp ugradylar öýdýän gyşa taýýarlanyp :-). Ullakan sary dubaý paketli daýzalar 10-20 kg.alyp barýanlar köpeldi :). Begenip habar edeýin diýdim talypdaşlaryma :-). Özümä öýe diňe 2...
«Goşa baba» hakynda rowaýatlar
«Goşa baba» ýurdumyzyň Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynyň Oraz Salyr obasynda ýaşap geçen ulamalaryň biri. Ol özüniň ömrüni mätäçlere, garyp-pukara adamlara elinden gelen kömegi aýaman gezen adam bolupdyr. Goşa baba 1898-nji ýylda doglup, 1971-nji ýylda dünýäden öten. «Goşa babanyň» keramaty, haýyr sahawaty barada adamlaryň arasynda birnäçe gürrüňle...
Orazanyň hikmetleri we peýdalary
Oraza sabyrly bolmaklygy öwredýär
Sabyr, tutulan maksatda netije gazanmaklygyń iń ähmiýetli şertlerinden biridir. Eýe bolan halal nygmatlaryńa dińe orazaly bolanlygy sebäpli el degirmeýän kişi, isleglerine häkim bolmaklygy, nebsini kynçylyklara öwrenişdirip terbiýelemekligi we ýene birnäçe endik we aýratynlyklary gazanýar. Şeýdip nebsini ter...
Dinimizde Remezan aýynyń örän uly ähmiýeti bardyr
1. Dinimiziń mukaddes kitaby bolan Kurany Kerim, Alla Tagala tarapyndan Pygamberimiz Muhammet aleýhisselama Remezan aýynda iberilmäge başlapdyr. Bu hakykat Kurany Kerimde şeýle beýan edilýär: "Remezan aýy, ynsanlara ýol görkeziji we dogrylygyń hem-de dogrylygy egrilikden aýyrmagyń anyk delilleri hökmünde Kuranyń inderilen aýydyr."
2. Pygam...
Söwdanyň edepleri
1. Söwdanyň arasyna girmek gaty aýypdyr. Pygamberimiz (S.A.W) hadysynda buýurýar: «Bir kişi din doganynyň söwdasynyň arasyna girip söwda etmesin» (Müslim).
2. Harydyň aýbyny gizlemeli däl. Eger harydyň aýbyny gizläp söwda edilse, alan adam muny bilenden soň, söwdasyny yzyna gaýtarmaga haklydyr. Pygamberimiz (S.A.W): «Bir malyň aýbyny bilip,...
Mukaddes Remezan diýerler aýyň ýagşysyn
Ynha Magtymguly Pyragynyň şeýle wasp eden mukaddes aýy hem ýetip geldi. Bu mübärek aýyň yslam dünýäsinde aýratyn orny bar bolup bu aýda dünýä musulmanlary yslam diniimiziň парзларыныǹ бири bolan oraza tutmak parzyny ýerine ýetirýärler. Remezan aýynyň beýleki aýlardan artykmaçlygy köp bolup olardan käbirini ýatlap geçeliň.
Abu Hureýre (razya...
Baýramçylyk sport bäsleşigi bilen utgaşdy
Hususy habarçymyz Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň tälimçisi Garajaýew Çaryýar bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşimiziň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli Türkmenbaşy şäherinde köpçülikleýin medeni-sport çäreleri geçirildi. Ýagny, şu gün şanly baýramç...
At münmegiň peýdasy
Türkmeniň behişdi bedewlerini näçe taryp etseň-de bärden gaýdýar. Türkmen halkynyň bedewlere goýýan sarpasy örän belent. Şahyrlaryň waspyny söýgi bilen ýetiren, eýesiniň şatlygyny-da, gynanjyny-da deň paýlaşan behişdi bedewler görki bilen göreni haýran edýär. Laçyn bakyşly, seýkin basyşly, kowsa ýetirýän, gaçsa gutarýan gamyşgulak dal ahalteke bede...
Baýdak baýramy
Ýaşyl tugumyzyň mukaddes baýramy ýetip geldi. Ýaşaýşyň ýaşyl reňkini özüne baýdak edinen ýaşyl tugumyz, biziň buýsanjymyzdyr. Ondaky bäş sany haly gölüniň, bäş welaýatyň bäş dogan ýaly agzybirliginiň nyşanydygyny, ýedi ýaşdan ýetmiş ýaşla çenli bilýär. Mukaddes tugumyzy başyna täç edinen Arkadagymyzyň, welaýatlarymyzyň merkezi şäherleriniň ählisind...
Zyýanly wе ýarаmаz endiklеrdеn dаşlаşyň!!!
Mеn lukmаn Jumаmyrаt Аtаjаnоw. Ýurdumyzdа ähli uglаmlаr bоýunçа il-ýurt bähbitli tutumly işlеrin durmuşа gеçirilmеgi uly dеpgindе dоwаm etdirilýär. Şоnuň bilеn bir hаtаrdа hеm kőrpе nеsliň sаgdyn, аrаssа-аbаdаn mаşgаlаdа dоgulmаgy, sаgdyn ősűp ulаlmаgy, аsylly tеrbiýе аlmаgy, gеlеjеkdе аkylly, dűşűnjеli, sоwаtly аdаm bоlup ýеtişmеklеri űçin műmkin...
«Awaza» - syýahatçylyk, saglyk we dynç alşyň zolagy
Awaza! Bu söz türkmen topragynyň ýeňşiniň, türkmen halkynyň täze taryhynyň hem-de bagtly ykbalynyň nyşanydyr. “Awaza” sözüniň özi biziň durmuşymyzyň täzelenişiniň çelgisidir. Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýdyşy ýaly “Awaza – ýagty täzelenişiň, Türkmenistanyň özgerişiniň, nurly geljeginiň, dünýä ýurtlary bilen aragatnaşygynyň güwänamasy...
Zyna
Şahsyýete, maşgala we jemgyýete saglyk we ruhy taýdan uly zyýan berýän zynany yslam dini haram edip, uly günä saýypdyr. KuranyKerim:
وَلاَ تَقْرَبُواْ الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءسَبِيلاً
“Zyna golaýlaşmaň, çünki ol aňrybaş bihaýalykdyr, bozuklykdyr, örän ýaman ýoldur.” (Isra sür. aýat 32)aýaty bilen möminleri ägä bolmakl...
Namysa dil ýetirmek
Aýala zyna töhmetini atmak uly günä saýylýar. Kurany Kerimde şeýle buýrulýar:
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءفَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَداً وَأُوْلَئِكَ هُمُالْفَاسِقُونَ {4} إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَف...
Doga hakynda wagyz
Durmuş şatlyk we gaýgylaryň baky duralgasydyr. Ynsanyň şatlykly günleriniň bolşy ýaly, ajy we gaýgyly günleri hem bardyr. Gowy günlerimizde şatlanýarys, ýaşaýyşdan, durmuşdan zowky – sapa alýarys. Diňe bir zowk, keýp almak bilen hem çäklenmeýäris, gelejege degişli arzuw – umytlar edýäris. Umyt bizi has gowy işlemäge ugrukdyrýar we üstünliklere ýetm...
Строительство и модернизация автодорог и текстильных комплексов
В Туркменистане обеспеченности регионов современной дорожной сетью уделяется особое внимание. На модернизацию дорожно-транспортной инфраструктуры, имеющей важнейшее значение для экономического роста страны, государство направляет значительные инвестиции в рамках комплексных национальных программ. С учётом приоритетов социально-экономического развит...
Kurany Kerimde şaýatlyk barada
“(Eden işleriňizde) iki sany erkek adamy hem şaýat tutunyň! Eger iki erkek tapylmasa, özüňiziň razy bolan (ynamly) şaýatlaryňyzdan bir erkek we iki aýal şaýat bolsun! Ol iki aýalyň eger biri ýalňyşsa (unutsa), beýlekisi oňa ýatlatsyn! Çagyrylan wagty şaýatlar gelsinler. Uly bolsun, kiçi bolsun möhletine çenli (algy-bergiden) hiç zady ýazmakdan çeki...
Gadymy pullar alymlara taryhyň näbelli sahypalaryny täzeden dikeltmäge mümkinçilik berýär
Häzirki zaman siwilizasiýasyny döreden pul diýsek öte geçdigimiz bolmasa gerek. Ol külalyň guraly, tigir, elbetde, ýazuw ýaly adamzat aňynyň oýlap tapan beýik zatlaryna degişlidir. Miladydan öňki ikinji müňýyllygyň ortasynda pul baradaky iň gadymy maglumatlar gabat gelýär: häzirki Yragyň günortasyndaky Tigr bilen Ýefrat derýalarynyň...
Daňdanakan galasynda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde orta asyr tebipleriniň gurallary tapyldy
9-njy fewralda geçirilen hökümetiň mejlisinde medeniýet ulgamyna gözegçilik edýän wise-premýer B. Abdyýewa Mary welaýatynyň çäginde ýerleşýän Daňdanakan galasynda arheologlar tarapyndan ýüze çykarylan täze tapyndylar barada habar berdi. Mary şäherinden 30 kilometr günbatarda ýerleşýän orta asyrlar döwrüne degişli bu ýadygärlikde gaz...
Täze kitap göwünleriň töründe
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň „Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi“diýen kitabynyň halkymyza gowuşmagy bizi diýseň begendirdi. Kitapda çuňňur mazmunly, gyzykly maglumatlaryň berilmegi, geçmişimizi dabaralandyrýan hekaýatlar, aýtgylar biziň her birimiz üçin gymmatly täzelikdir. Türkmen halkynyň şöhratly geçmiş taryhyny be...
Alam berlende üns berilmeli ýagdaýlar:
1. Salam edebiniň birinji esasy musulmanlaryň bar bolan ýerine giren adamyň şol ýerdäkilere salam bermegidir. Kurany Kerimde “Eý iman getirenler! Kesekiniň öýüne eýelerinden rugsat soraman we olara salam bermän girmän” (Nur 24/27) buýrulýar.
2. Köpçülige salam berip barmak we salam berip gaýtmak sünnetdir. (Tirmizî, istizan 15.)
Änewde ýerleşýän awtoýuwalga
Biz size Änewde ýerleşýän awtoulag ýuwalga hyzmatlarymyzy hödürleýäris.
Biziň hyzmatlarymyzy ulanyp wagtyňyzy hem-de maddy üpjünçiligiňizi tygşytlap bilersiňiz. Ýagny, 5 minutda 5 manada maşynyňyzy ýuwduryp arassaçylygy üpjün edip bilersiňiz.
Habarlaşmak üçin: +99362 664886, +99...
Milli lybasymyz - SILKME TELPEGI
Türkmeniň silkme telpegi toýlarymyzyň ýaraşygy Ak telpek ýaşuly neslimiziň buýsançly başyna gelşik berse, ýaş ýigitleriň görk-görmegini artdyrýar. Adam eli bilen eýlenip, ýumşadylyp, arassalanyp, ýüzi gyrlyp biçime taýýarlanan derleri eliňe alsaň, onuň ýumşaklygy, ýakymlylygy, berkligi mese mälim duýulýar. Eýlenen derleriniň ýumşak düşek hö...


text:
Aşgabatda Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugy galp we para berlip alnan sürüjilik şahadatnamalaryny ýüze çykarmak ugrundaky kampaniýa başlandygy barada maglumatlar gowuşdy.
Azatlyk Radiosynyň ýurduň Içeri işler ministrligindäki bir çeşmesiniň beren maglumatyna görä, geçen ýyl sürüjilik şahadatnamalarynyň 500-e golaý boş blankasynyň ogurlanmagy we ýaş, şol sanda aýal sürüjileriň gatnaşmagyndaky ýol hadysalarynyň köpelmegi netjesinde, ýerli häkimiýetler sürüjilik şahadatnamalarynyň gelip çykyşyny uçdan tutma barlap başlapdyrlar.
Sözümiziň şu ýerinde bellesek, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri we söhbetdeşleri soňky ýyllarda Türkmenistanda sürüjilik şahadatnamalary bilen baglylykda, giň korrupsiýanyň emele gelendigini we bu ugurda ýörite nyrh “meýilnamasynyň” hem dörändigini aýdýarlar.
Mysal üçin, ýörite sürüjilik okuwyny okamazdan we hiç hili synaglary tabşyrmazdan şahadatnamany almak üçin 10 müň dollar möçberinde para bermeli bolsa, gerekli sürüjilik mekdebine gatnalan halatynda bu nyrh, ýagdaýa görä, 2-5 müň dollar aralygynda üýtgeýär.
Mundanam başga, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan polisiýa resmisi geçen ýyl sürüjilik şahadatnamalarynyň ýüzlerçe boş blanklarynyň ogurlanyp, galp möhürleriň urlup, näresmi şahadatnamalarynyň ýasalandygyny hem gürrüň berdi.
Bu ýagdaýlaryň netijesinde, polisiýa işgärleri, ilki bilen, boş blankalaryň ýiten döwründe berlen şahadatnamalary ýüze çykarmak maksady bilen, ýolda ulaglary saklap, sürüjileriň şahadatnamalaryny barlap başladylar.
Munuň yzy bilen, sürüjilere polisiýa edaralarynda ýa-da telefon arkaly haýsy sürüjiliik mekdebinde okandygy, mugallymyň kim bolandygy, synagda haýsy soraglaryň çykandygy ýaly soraglar soralyp başlandy.
Eger-de şahadatnamalaryň galp ýollar arkaly alnandygy tassyklansa, onda dokumentler alnyp, eýeleri hem täzeden synaga ýollanylýar.
Azatlyk Radiosynyň ýurduň Içeri işler ministrligindäki çeşmesiniň gürrüň beren ýagdaýlary dogrusynda resmi taýdan hiç hili kommentariýa almak başartmady. Bu barada ýurduň metbugatynda hem maglumat berilmeýär.
Galyberse-de, bu maglumatlar Türkmenistanyň içeri işler ministri Isgender Mulikowa berk käýinjiň yglan edilen hem-de, aýdyňlaşdyrylmadyk kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmäge soňky duýduryşyň berlen döwrüne gabat geldi.


text:
Türkmenistanda we Merkezi Aziýa ýurtlarynda azyk howpsuzlygynyň ýagdaýy ýaramazlaşýar we bu regionda 5,6 million adam doýa-gana naharlanmaýar diýlip, Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba-hojalyk programmasynyň täze hasabatynda aýdylýar.
Guramanyň “Merkezi Aziýada we Ýewropada azyk howpsuzlygynyň hem-de iýmitlenişiň ýagdaýy – 2017” at bilen 4-nji dekabrda ýaýradan hasabatynda, Türkmenistanda 0,3 million adamyň ýa-da ýurduň ilatynyň 5,5%-niň doýa-gana naharlanmaýandygy bellenilýär.
Bu görkeziji Täjigistanda 2,6 million adama ýa-da ilatyň 30,1%-ne, Özbegistanda 1,9 million adama ýa-da ýurduň ilatynyň 6,3%-ne, Gyrgyzystanda 0,4 million adama ýa-da ýurduň ilatynyň 6,4%-ne barabardyr.
Hasabatda aýdylmagyna görä, 2005-nji ýyl bilen deňeşdirilende, regionyň ýurtlary doýa-gana naharlanmaýan ilatyň sanyny kemeltmek boýunça ep-esli öňe gidişlik gazandylar. Ýöne häzirki wagt regiondaky ýagdaý durnukly bolup, görkezijiler adatça üýtgemeýär we adamlaryň ýeterlik derejede iýmitsizlenmegi bilen bagly problemalar has-da güýçlenýär.
Munuň bilen bagly, soňky ýyllarda Türkmenistanda ýagdaýyň has-da ýaramazlaşandygy, ýurtda 2005-nji ýylda ilatyň 4,6%-i doýa-gana naharlanmadyk bolsa, 2016-njy ýylda bu görkeziji 5,5%-ne barabar boldy diýlip, raportda bellenilýär.
BMG-nyň Azyk we oba-hojalyk programmasy özüniň täze hasabatynda Merkezi Aziýa ýurtlaryny (Gazagystandan başga) “ilaty doýa-gana naharlanmaýan we mikroelementleriň ýetmezçiliginden ejir çekýän” kategoriýada ýerleşdirýär.
Belläp geçsek, ilatyň ýeterlik derejede naharlanmazlygy boýunça bu hasabat, Türkmenistanda azyk harytlarynyň bahalarynyň gymmatlaýan we un, şeker, ösümlik ýagy ýaly käbir gündelik harç edilýän önümleriň gytçylygynyň dowam edýän döwrüne gabat geldi.
Şu aýyň başynda Aşgabadyň we Marynyň döwlet we hususy eýeçilikdäki dükanlarynyň tas ählisinde diýen ýurduň içinde we daşary döwletlerde öndürilen ýokary hilli unuň tapdyrmaýandygyny, Azatlygyň ýerli çeşmeleri habar berdiler.
Mundanam başga, ýerli synçylaryň we ýaşaýjylaryň ençemesi ýylyň başynda zähmet haklary, kömek pullaryň, pensiýa we talyp haklary 10% ýokarlandyrylsa-da, azyk we senagat harytlarynyň bahalarynyň soňky bir ýylda azyndan iki esse gymmatlandygyny aýdýarlar.
Şol bir wagtda, soňky aýlarda döwlet tarapyndan býujet işgärleriniň aýlyklarynyň gijikdirilmegi hem ýygy-ýygydan gaýtalanýar. Ýurtda diňe bir adamyň aýlygyna garaşly maşgalalaryň sanynyň bolsa az däldigini, şol sebäpli käbir hojalyklaryň ýaşaýyş üçin wajyp iýmit önümlerini satyn almakda kynçylyk çekýändigini, bu ýagdaýyň oba ýerlerinde has-da gözgynydygyny ýaşaýjylar belleýärler.
Türkmen häkimiýetleri ýurduň bazarlarynda “azyk howpsuzlygyny” we “azyk bolçulygyny” üpjün etmek barada degişli resmilere wagtal-wagtal tabşyryklar berseler-de, ýurtdaky gymmatlamalar ýa-da azyk gytçylygy hakda häzire çenli mesele gozgamaýarlar.
Munuň tersine, türkmen häkimiýetleri azyk harytlarynyň nyrhyny öňküsi ýaly saklamak üçin käbir çäreleri görüp, bazarlarda ýa-da söwda nokatlarynda söwdagärleri harytlara döwlet tarapyndan kesgitlenen nyrhlary ýazmaga mejbur edýärler.
Ýatladyp geçsek, Türkmenistanda “Azyk howpsuzlygy” hakynda kanunyň rejelenen görnüşi mundan bir ýyl öň, ýagny 2016-njy ýylyň 7-nji dekabrynda güýje giripdi.


text:
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň we Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň guramagynda 2003-nji ýylda doglan ýetginjekleriň arasynda futbol boýunça geçirilen Türkmenistanyň çempionatynda Aşgabat şäheriniň Sport baradaky komitetiniň Futbol sport mekdebiniň ýygyndy topary ýeňiji boldy.
Aşgabat şäheriniň Abadan etrabynyň Gökje ýaşaýyş toplumynyň sport meýdançasynda geçirilen ýaryşa jemi 8 toparyň gatnaşandygyny ýatladýarys. Final duşuşygynda “Ahal” bilen duşuşan FSM-iň futbolçylary 1:0 hasabynda ýeňiş gazandylar. Toparyna ýeňiş getiren topy Döwran Jumaýew öz adyna ýazdyrdy.
Baýrak gowşurylyş dabarasynda çempionatyň dowamynda netijeli urgularyň 5-sini geçiren Daýanç Meredow (“Ahal”) ezber hüjümçä gowşurylýan baýraga mynasyp görüldi.
“Olimpden” 3:0 hasabynda üstün çykan GOÝÇÝSM (Futbol boýunça geljekki olimpiýaçylaryň ýöriteleşdirilen çagalar-ýetginjekler sport mekdebi) hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdy.
Çempionatyň netijeleri:
Final
“Ahal” – FSM – 0:1
3-nji orun ugrunda
GOÝÇÝSM – Olimp – 3:0
5-nji orun ugrunda
Mary – Balkan – 3:2
7-nji orun ugrunda
Lebap – Daşoguz – 1:1 (2:4 11 m.j.u)
Habaryň çeşmesi: www.tff.com.tm


text:
6-njy oktýabrda Türkmenistanda ähli uruşlaryň söweş meýdanlarynda wepat bolanlaryň hem-de 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde şehit bolanlary ýatlap, Hatyra güni bellenilýär.
Şu gussaly sene mynasybetli ýurdumyzyň ähli ýerlerinde Döwlet baýdaklary aşak düşürildi, hemme ýerlerde aýat-töwir okalýar, sadakalar berilýär. Hatyra gününde "Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumyna gül goýmak çäresine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Wagt bizi şol gazaply günlerden barha daşlaşdyrýar, emma geljekki nesilleriň nurana geljegi üçin janyny gurban eden Watan goragçylarynyň asylly işleri hem-de olar hakyndaky hakyda hemişelik galýar. "Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumy paýtagtymyzyň günorta-günbatar böleginde ýerleşýär. Bu toplum gahryman watandaşlarymyzyň baky şöhratyna we edermenligine türkmenistanlylaryň häzirki nesilleriniň olara mukaddeslik hökmünde tagzym edýändiginiň alamatydyr. Ýurdumyzyň gahrymanlarynyň hakydasyny hatyralamak köklerini asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan çuňňur ynsanperwer ýörelge bolup, türkmen halkynyň ruhy-medeni gymmatlyklarynyň aýrylmaz bölegidir.
6-njy oktýabrda biz çuňňur hasrat bilen Aşgabat ýertitremesiniň şehitlerini, Gökdepe galasyny gaýduwsyz goraýjylary hem-de 1941—1945-nji ýyllaryň urşunyň gahrymanlaryny ýatlaýarys. Şol gün "Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumyna ir säherden ýürek emri bilen aşgabatlylaryň müňlerçesi geldi hem-de halkymyzyň hakydasynda "hiç kimiň unudylmaýandygyny, hiç kimiň ýatdan çykarylmaýandygyny" görkezdiler.
Hormatly Prezidentimiziň ulagy ýadygärlikler toplumynyň öňündäki meýdançada saklandy, bu ýerde Hormat garawuly düzüldi. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar. Onuň owazyny "Keçpelek" sazy çalyşýar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow "Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumyna gül desselerini goýdy.
Mundan 70 ýyl ozal tebigy heläkçilik türkmen halkyna öwezini dolup bolmajak ýitgileri getirdi. Adamzadyň taryhynda iň weýrançylykly ýertitremeleriň biri 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesi baradaky hasratly ýatlamalar häzirki wagta çenli ähli türkmenistanlylaryň kalplarynda saklanylýar, halk hakydasynda bu aýylganç tebigy hadysanyň pidasy bolanlaryň ählisi, biwagt şehit bolan watandaşlarymyz baradaky hakyda bakydyr.
Şol pajygaly oktýabr gijesi diri galanlara bu heläkçilik uly hasrat getirdi, göz açyp - ýumasy salymda türkmen paýtagtyny doly weýran etdi, diri galanlar çäksiz edermenlik, durnuklylyk, gaýduwsyzlyk görkezdiler. Umumy heläkçilik adamlary jebisleşdirdi. Olary ruhy taýdan birleşdirdi.
Çuňňur hasratyň nyşany hökmünde döwlet Baştutanymyz baş egýär. Çünki adamzadyň taryhynda iň weýrançylykly tebigy heläkçilikleriň biri bolan şol aýylganç gijede milli Liderimiziň atasy, 1941 — 1945-nji ýyllaryň uruş weterany, öz ömrüni ýaş nesli terbiýelemek ýaly asylly işe bagyş eden mugallym Berdimuhamet Annaýew hem wepat boldy.
"Milletiň ogullary" ýadygärliginiň etegi gül desselerinden dolýar. Bu ýadygärlik Watanymyzyň garaşsyzlygy we azatlygy, milletimiziň mertebesi hem-de ar-namysy ugrunda başyny goýan gerçeklerimiziň ýagty ýadygärligine halk söýgüsiniň we sarpasynyň nyşanydyr.
Güýz gülleri adamzadyň taryhynda iň bir gazaply uruş bolan 1941—1945-nji ýyllaryň urşuna gatnaşyjylaryň — gaýduwsyzlygy, esger borjuna wepalylygy we mähriban halkyna çäksiz söýgi görkezen hem-de söweşde wepat bolanlaryň hormatyna gurlan "Baky şöhrat" ýadygärliginiň mermer daşlarynyň ýüzüni özboluşly haly bolup örtdi. 1418 günläp dowam eden şol ot-ýalynly döwürde Türkmenistanyň halky hem doganlyk halklaryň wekilleri bilen egin-egne berip, geljekki nesilleriň bagtly durmuşynyň, tutuş adamzadyň azatlygynyň hatyrasyna adalatly we barlyşyksyz göreş üçin aýaga galdylar. Esgerlerimiziň müňlerçesi gaýratlylygyň we Watansöýüjiligiň, halkymyzyň niýetiniň, maksada okgunlylygynyň hem-de ynsanperwerliginiň beýik mekdebini görkezip, front ýollaryny geçdiler. Olaryň köpüsi deňsiz-taýsyz batyrgaýlyklary hem-de gahrymançylyklary bilen Beýik Ýeňşiň senenamasyna şöhratly sahypalary ýazyp, Gahryman diýen beýik ada, ordenlere we medallara mynasyp boldular.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhamet Annaýew Beýik Watançylyk urşy ýyllarynda Watany goramakda we esgerlik borjuny ýerine ýetirmekde görkezen şahsy gaýratlylygy, batyrlygy we edermenligi üçin Russiýa Federasiýasynyň "Edermenligi üçin" diýen ýokary döwlet sylagyna mynasyp boldy.
Şol döwürlerden bäri onlarça ýyl geçen häzirki zamanada hem şol ýyllaryň gahrymançylykly taryhy kalplarymyzda gyzgyn seslenme bolup ýaňlanýar. Biz öz ildeşlerimize bolan buýsanç duýgularyna gaplanyp, olaryň ölmez-ýitmez edermenlikleriniň öňünde baş egýäris.
Ýadygärliklere Mejlisiň ýolbaşçylary, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýyş edaralaryň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, milli parlamentiň deputatlary, Türkmenistanda işleýän daşary ýurtlaryň diplomatik wekilhanalarynyň baştutanlary, ýaşlar, paýtagtymyzyň köpsanly ýaşaýjylary gül desselerini goýdular.
Çäreden soň hormatly Prezidentimiz we bu ýere ýygnananlar "Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumyndaky sadaka bermek üçin niýetlenen ýere barýarlar.
Hormatly Prezidentimiz bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, Hatyra düzgünlerini, ýatlama dessurlaryny berjaý etmegiň, öten - geçenlerimizi ýagşylykda ýatlamagyň merdana halkymyzyň ajaýyp ýörelgeleriniň biridigini belledi. Şu mizemez kadalar nesilleriň hem-de döwürleriň arasyndaky üznüksizligi üpjün edýär. Ynsanperwerligi, belent ahlaklylygy görkezip, agzybirligi hem-de jebisligi berkidýär.
Biz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýan milli däplerimizi mynasyp dowam edýäris. Ine, şu gün hem asylly däbimize eýerip, Hatyra güni mynasybetli Garaşsyz ýurdumyzda ýatlama çärelerini geçirýäris diýip, milli Liderimiz belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam edip, Watan ugrundaky söweşlerde gahrymançylygyň we edermenligiň beýik nusgasyny görkezip, janlaryny gurban eden merdana gerçeklerimizi, 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde şehit bolan watandaşlarymyzy ýatlap, aýat-doga okalýandygyny, sadaka berilýändigini aýtdy.
Biz şu gün «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynyň «Ruhy tagzym», «Milletiň ogullary», «Baky şöhrat» ýadygärliklerine gül desselerini goýduk. Ýowuz uruşlar, pajygaly tebigy betbagtçylyklar zerarly gurban bolan watandaşlarymyzyň ýagty ýadygärligini hatyraladyk diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Döwlet Baştutanymyz geçen XX asyrda türkmenistanlylaryň örän aýylganç tebigy hadysany başdan geçirendigini aýdyp, Aşgabat ýertitremesini ýatlady. Bu ýertitremesi 1948-nji ýylyň oktýabr aýynyň 5-inden 6-syna geçilýän gije bolup geçdi. 1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunyň agyr külpetlerini gerdeninde çeken halkymyz üçin bu hadysa iň pajygaly wakalaryň biri boldy. Bary-ýogy 15–20 sekundyň içinde tebigy apat Aşgabat şäherini hem-de onuň töweregindäki obalaryň 40-dan gowragyny ýer bilen ýegsan etdi. Göz açyp-ýumasy salym dowam eden elhenç sarsgyn ýaşaýyş jaýlaryny, mekdepleri, kärhanalary, hassahanalary, institutlary, taryhy-medeni ýadygärlikleri haraba öwürdi. Şu pajygaly wakanyň mundan 70 ýyl ozal bolandygyna garamazdan, onuň öwezini hiç wagt dolup bolmaýar. Şol aýylganç gije 176 müň adamyň ömür tanapyny kesdi.
Döwlet Baştutanymyz öten-geçenlerimiziň hatyrasyna berlen ýatlama sadakalaryň, aýat-töwirleriň, merdana halkymyzyň agzybirligi we abadançylygy, Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň asudalygy hem-de rowaçlygy üçin okalýan doga-dilegleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dileg etdi.
Goý, adamzady uly ýitgä sezewar edýän tebigy betbagtçylyklar hiç wagt gaýtalanmasyn!
Şehit bolan watandaşlarymyz hakyndaky ýagşy ýatlamalar biziň kalbymyzda baky ýaşar!
Soňra hormatly Prezidentimiz tebärek çykmak üçin ýurdumyzyň müftüsine söz berdi.
Tebärek çykylandan soň, tagam çekildi. Duz-çörekden soň, aýat-töwir okaldy.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow öten - geçenlerimiziň ruhuna bagyşlap berlen sadakalaryň, aýat - töwirleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dileg etdi hem-de türkmen topragynda hemişe parahatçylygyň, agzybirligiň we asudalygyň höküm sürmegini arzuw edip, ýygnananlar bilen hoşlaşdy hem-de bu ýerden ugrady.
6-njy oktýabrda ýatlama dessurlary paýtagtymyzda hem-de ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda geçirildi we sadakalar berildi.
Wepat bolanlary hatyralamak milletimiziň aýrylmaz ruhy çeşmesidir. Munuň özi nesilleri birikdirýän berk ýörelge bolup, bize diňe bir gözbaşlary we däp-dessurlary gorap saklamaga däp, eýsem, taryhy tejribeleriň esasynda öz täze ykbalymyzy döretmäge, nurana geljegimizi gurmaga hem mümkinçilik berýär.
Hatyra güni milletimizi birleşdirýär we jebisleşdirýär, biziň ýaşlarymyza nusga almaga gymmatlyklar kändir — Garaşsyz Watanymyzyň azatlygyny goran edermen ata-babalarymyz hakyndaky şan-şöhrat halkymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy.
"Halk hakydasy" ýadygärlikler toplumynda bolan hatyra çäresi halkymyzyň hakydasyny, Watanymyzyň batyrgaý ogullarynyň ölmez-ýitmez gahrymançylyklarynyň öňünde minnetdar nesilleriň çuňňur hormat goýmagynyň we tagzym etmeginiň alamatydyr.
Gurýan we döredýän agzybir halkymyz şu gün hem nesillerden-nesle geçýän ýokary ahlak ýörelgelere ygrarlydyr. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, eziz Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine jemgyýetimiziň ruhy sagdynlygyny we ahlak kämilligini üpjün etmek, medeni mirasa hormat goýmak, milli däp-dessurlary mynasyp dowam etmek biziň baş maksadymyzdyr. (TDH)


text:
Qazaqstannyń Túrkııadaǵy elshisi Túrkııa Din isteri basqarmasynyń tóraǵasymen kezdesý ótkizdi
2018 jylǵy 9-tamyzda Qazaqstannyń Túrkııadaǵy Elshisi Abzal Saparbekuly Túrkııa Respýblıkasy Din isteri basqarmasynyń tóraǵasy Álı Erbashpen kezdesti.
Kezdesý barysynda Elshi A. Saparbekuly Din isteri basqarmasynyń basshysyn jańa qyzmetimen quttyqtaı otyryp, bıyl 10–11 qazan kúnderi Astanada ótetin Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń VI otyrysyna daıyndyq jumystary týraly málimet berdi. Budan buryn ótken Sezd otyrystarynda kóterilgen kókeıtesti taqyryptar men ózekti máselelerge keńinen toqtaldy. Sondaı-aq, Qazaqstannyń ustanyp otyrǵan kópvektorly saıasaty men beıbitshilikti ornatý jóninde atqaryp otyrǵan ońtaıly isterin atap ótti.
Sonymen qatar, A. Saparbekuly rýhanııat jáne mádenı-gýmanıtarlyq sala boıynsha eki baýyrlas el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń joǵary deńgeıde jalǵasyp otyrǵanyn jetkizdi.
Óz kezeginde, TR Din isteri basqarmasynyń basshysy Elshige alǵys aıtyp, QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy — Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri sezi Hatshylyǵynyń Basshysy Q. Toqaevtan kelip túsken arnaıy shaqyrýyna rızashylyǵyn bildirdi. Álem beıbitshiliginiń ornyǵýyna eleýli úles qosyp otyrǵan Sezdiń kezekti otyrysyna qatysatynyn jetkizip, sezdiń daıyndyq jumystaryna sáttilik tiledi.
Áńgime barysynda Á. Erbash din salasy boıynsha Qazaqstanmen yntymaqtastyqtyń joǵary deńgeıde jalǵasyp otyrǵanyn jáne aldaǵy eki jaqty ózara saparlar barysynda ony odan ary jandandyrýdyń joldary talqylanatynyn jetkizdi.


text:
Türkmenistanda azyk defisiti dowam edýär. Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň sözlerine görä, häzirki wagtda Aşgabatda ýene-de şeker gymmatlapdyr we käbir dükanlarda asla satuwdan aýrylypdyr.
Читайте также на русском
“Döwlet dükanlarynda şekeriň bir kilogramyny 7 manatdan satýarlar, bu hem soňky günlerinde gytaldy. Käbir dükanlar asla satmaýarlar. Hususy dükanlarda şekeriň bir kilogramyny 9-10 manatdan satýarlar we onuň tiz wagtda 15 manat boljagyny ýuwaşlyk bilen duýdurýarlar” diýip, Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy aýdýar.
Onuň sözlerine görä, hususy dükanlarda şeker satuwda bar, emma has ýokary bahadan.
Şu günler Aşgabadyň azyk dükanlarynyň öňünde uly nobatlary görmek mümkin. Alyjylar nobata durup, esasan şeker, un we pagta ýagyny satyn alýarlar.
Gymmatlama çagalar üçin niýetlenen önümlerde we iýmitde hem duýulýar. Şu günler ýurtda öndürlen pampersleriň 8-10 sanysyny öz içine alýan gabyň bahasy 10 manatdan 14 manada çenli gymmatlady.
Çagalar üçin iýmitlerden “Malýutka” atly süýtli önümiň bahasy 35 manatdan 68 manada ýetdi. Birnäçe gün mundan öň “Nutrilak” atly süýtli önümiň 400 gramlyk gutusynyň Aşgabatda 105 manada ýetendigi habar berlipdi.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysynyň 23-nji maýda habar bermegine görä, gytalýan dermanlaryň sany hem köpelipdir.
“Damariçi sanjym üçin suwuklyklar satuwdan ýitirim boldy. Ýogsa-da olar ýurduň içinde öndürilýär. Başda olaryň bahasy 3.2 manada ýetipdi, soň 6.5 manat bolupdy, häzir bolsa, dermanhanalardan asla ýitdi. Bu bolsa örän uly problema” diýip, habarçymyz aýdýar.
Mundan öň Türkmenistanda gant keselliler üçin zerur insuliniň, şeýle-de ýürek-damar keselleri we aýal näsaglyklaryny bejermek üçin niýetlenen dermanlaryň gytalandygy habar berlipdi.
Ýylyň başyndan bäri ýurtda dermanlar ortaça hasapdan üç esse gymmatlady.
Derman gytçylygy bilen bir wagtda ýurtda dermanhanalar hem ýapylýar.
Dermanhanalaryň işgärleri munuň sebäpleriniň arasynda milli puluň konwertasiýasynyň ýagny daşary ýurt walýutasyna öwrülmeginiň kynlaşmagyny, dermanlaryň ýurda getirilmegine çäklendirmeleriň girizilmegini, şeýle-de dermanlaryň gymmatlamagy bilen bir wagtda raýatlaryň maddy ýagdaýynyň agyrlaşmagyny agzaýarlar.
Türkmenistanda azyk önümleriniň we dermanlaryň gymmatlamagy we gytalmagy ýurtda daşary ýurt walýutasynyň resmi bolmadyk bahasynyň galmagynyň fonunda dowam edýär.
Şu hepdede, amerikan dollarynyň “gara bazardaky” bahasy täze rekorda ýetdi. 23-nji maýda Aşgabatda bir dollar elden ortaça 22 manatdan, Daşoguzda 23 manatdan satyldy. Türkmen manadynyň amerikan dollaryna bolan resmi gatnaşygy 3.5 manat derejesinde üýtgewsiz saklanýar.


text:
Türkmenistanyň we Ukrainanyň prezidentleri ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy öz içine alýan beýleki meseleler bilen bir hatarda, Kiýew bilen Aşgabadyň arasynda göni uçar gatnawyny gaýtadan dikeltmegiň ähmiýeti barada maslahat etdiler.
Ukrain prezidentiniň resmi websaýtynda ýaýradylan pres-relizde aýdylmagyna görä, bu barada türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we ukrain prezidenti Petro Poroşenko 14-nji fewralda telefon arkaly geçiren gepleşiklerinde nygtadylar.
Bu gepleşigiň başynda Poroşenko Berdimuhamedowy prezident saýlawlaryndaky ýeňşi bilen gutlap, taraplar iki ýurduň arasyndaky syýasy dialogy güýçlendirmegiň ýollaryny maslahat etdiler.
“Petro Poroşenko we Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistandaky infrastruktura proýektleriniň amala aşyrylyşyna ukrain kompaniýalaryny çekmek meselesini ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle-de, olar Kiýew bilen Aşgabadyň arasyndaky göni uçar gatnawyny gaýtadan dikeltmegiň ähmiýetini nygtadylar” diýlip, habarda bellenilýär.
Emma bu pres-relizde Kiýew-Aşgabat göni uçar gatnawyny gaýtadan dikeltmek ugrunda anyk ylalaşyga gelnip-gelinmändigi dogrusynda hiç bir söz aýdylmaýar.
“Aşgabat howa liniýasyndan birtaraplaýyn peýdalanýar”
Ýer gelende ýatlatsak, Ukrainanyň Döwlet awiasiýa gullugy Türkmenistanyň “Türkmenhowaýollary” milli awiakompaniýasyna 2015-nji ýylyň 16-njy awgustyndan başlap Kiýew-Aşgabat aralygynda uçuşlary amala aşyrmagy gadagan edipdi.
Şonda Ukrainanyň Döwlet awiasiýa gullugy türkmen awiakompaniýasynyň Kiýew-Aşgabat howa liniýasyndan birtaraplaýyn tertipde peýdalanyp, ukrain uçarlarynyň Aşgabada gatnawyna rugsat bermeýändigini aýdypdy.
“Türkmen awiakompaniýasynyň Kiýew-Aşgabat howa liniýasyndan birtaraplaýyn tertipde peýdalanmagy Ukrainanyň we Türkmenistanyň hökümetleriniň arasynda howa aragatnaşygy barada 1993-nji ýylyň 25-nji fewralynda baglaşylan ylalaşygyň 11-nji maddasynyň 1-nji punktuna ters gelýär” diýlip, agzalýan gullugynyň resmi maglumatynda bellenipdi.
Resmi maglumata görä, 1992-nji ýylda döredilen “Türkmenhowaýollary” häzir ýylda 2 million çemesi ýolagçy gatnadýar. Ýöne bu kärhana ýolagçylara edilýän hyzmatyň hili boýunça pes bahalary alýar.
“Ýolagçylary ortaça 70 minut garaşdyrýar”
2015-nji ýylda “Skytrax” neşri iň erbet diýen bahany alan awiakompaniýalaryň 23-siniň sanawyny çap edipdi. Şol sanawda “Türkmenhowaýollary” iki ýyldyz alyp, dünýäniň iň ýaramaz awiakompaniýalarynyň hataryna girdi.
“BBC news” agentliginiň Britaniýanyň graždan awiasiýa resmileriniň 2015-nji ýylyň ýanwar aýyndan 2016-njy ýylyň mart aýyna çenli döwürüne degişli maglumatyny öwrenip, çap eden sanlaryna görä, “Türkmenhowaýollary” uçarlarynyň gijä galmagy boýunça öňe saýlandy.
Şeýle-de, “Türkmenhowaýollary” uçuşlaryny san taýdan iň köp yza tesdiren şirket bolup, öz ýolagçylaryny görkezilen wagtdan ortaça hasap bilen 70 minut artyk garaşdyrypdyr.
Mundan başga, “Türkmenhowaýollarynyň” ýolagçy uçary dekabrda Parižde, 213 müň amerikan dollary möçberindäki jerimesini tölemändigi üçin saklandy we bu mesele gijikdirilen tölegler tölenenden soň çözüldi.
Mundan öň, 2016-njy ýylyň sentýabrynda “Türkmenhowaýollary”, howa transport hyzmatlary üçin tölemeli tölegini tölemän, Orsýetiň howa giňişligini ulanmasyz edildi we bu mesele hem berginiň üzülmegi bilen çözüldi.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
INÇEKESELIŇ DÖREMEGINE GETIRÝÄN TÖWEKGELLIK FAKTORLARY
Inçekesel örän howply, bejergisi kyn bolan ýokanç keseldir. Ol syrkawy üzak wagtyň dowamynda zähmede ukypsyz edýär, onuň ölümçilik bilen gutarýan wagty hem seýrek däl.
Köplenç inçekesel bilen adamyň dem alyş agzalary (öýken, bronhlar we plewra) zeperlenýär, ýöne beýleki agzalaryň – içege, böwrek, peşew çykaryjy ýollaryň, süňkleriň, deriniň we limfatik düwünleriň zeperlenýän ýagdaýy hem seýrek däl. Limfatik düwünleriniň inçekeseli köplenç çagalarda duş gelýär.
Ýokançlyga duçar bolandan soňra keseliň alamatlary peýda bolýança birnäçe aý ýa-da birnäçe ýyl geçip biler. Şuňa adamyň bedeniniň goranmak güýjüniň,esasanhem immun ulgamynyň ýagdaýy uly täsir edýär. Köplenç bu kesel bilen, inçekesele garşy goranyş ukybyny peseldýän töwekgellik faktorlary, mysal üçin, dowamly keselleri bar bolan adamlar syrkawlaýar. Şeýle hem inçekeseliň ýeterliksiz we sazlaşyksyz iýmit bilen baglydygy bellidir. Ol esasan sosial taýdan goralmadyk, jemgyýetiň pes gatlagynda ýaşaýan, kesele garşy goranmak ukyby pes, üznüksiz ruhy dartgynlygy başdan geçirýän şahslarda has ýygy duş gelýär diýip hasaplanýar.
Inçekesel ýokançlygyna sezewar bolmak töwekgelçiligi esasy iki faktorlara görä anyklanylýar: inçekeseliň açyk görnüşinden ejir çekýän syrkaw bilen aragatnaşykda bolmak we yokançlygy ýokary kabul edijilik. Inçekesel bilen zeperlenmek töwekgelçiligi bolan topara:
► inçekeseli bolan adam bilen hojalykda ýakyndan aragatnaşykda bolýan (bir maşgalanyň agzalary, umumy ýaşaýyş jaýynda ýaşaýanlar...);
► spirtli içgileri we neşe serişdelerini çensiz ulanýanlar;
► tussaglar we penitensiar (jeza çekilýän) edaralaryň işgärleri;
► lukmançylyk edaralaryň işgärleri;
► hemişelik ýaşaýan ýeri bolmadyk, öýsüz adamlar degişlidir.
Mycobacterium tuberculosis köplenç ýagdaýda howa-damja ýoly bilen ýokuşýar. Öýken inçekeselinden ejir çekýän syrkawlar üsgürende, asgyranda, sözleşigiň dowamynda keseli gozgadyjy bölejikleri daşky gurşawa bölüp çykarýar. Olar guraýar we 1-10 mkm diametrden durýan, birki mikrob öýjüklerinden ybarat bolan bölejikleri emele getirýär. Uzak wagtyň dowamynda, bu bölejikler agramlylygyň güýjiniň täsirine boýun bolman, howada gaýyp ýörýär we sagdyn adamyň öýkenine düşmek howpuny döredýär.
Mycobacterium bovis alimentar ýol bilen – çig süýdüň üsti bilen geçýär. Ýokançlygyň bu görnüşiniň geçmişde giňden ýaýrandygyna garamazdan, häzirki döwürde wajyplygyny ýitirdi. Keseliň ýokuşmagynyň başga görnüşleri, mysal üçin ýaşaýyş gatnaşyklary we çaga çörekçesiniň üsti arkaly ýaýraýan görnüşleri hem häzirki wagtda örän seýrek duş gelýär.
Mycobacterium tuberculosis ýokançlygyna sezewar bolmak töwekgelligi ýokanjy ýaýradyjy bilen aragatnaşykda bolmaga, şol gatnaşygyň häsiýetine we uzaklygyna, syrkawyň kesel ýaýratmak ukybynyň derejesine, şeýle hem aragatnaşygyň nähili şertde bolup geçýändigine baglydyr. Syrkaw bilen ýakyndan aragatnaşykda bolnan ýagdaýynda, kesele duçar bolmak howpy, mikroskopiýa barlagynyň netijesinde syrkawyň gakylygynda kesel gozgadyjy anyklanan bolsa, has howply diýip hasaplanýar.
Gakylygynyň barlagy otrisatel netije görkezen öýken inçekeseli ýüze çykarylan syrkawlar we inçekeseliň öýkenden daşary görnüşlerinden ejir çekýänler bolsa düýbünden ýokançly däl diýseň hem bolýar.
Ýokançlyga duçar bolmak töwekgelligine garanyňda, kesellemek töwekgelligi esasy endogen faktorlaryna (bedeniň içki gurşawyndaky faktorlara), aýratyn hem Mycobacterium tuberculosisa hususy duýgurlygyna we öýjük immunitetiniň ýagdaýyna baglydyr.
Eger kesel ýokançlyk bedene düşenbadyna dörese, muny ilkinji döwürdäki inçekesel diýip atlandyrýarlar. Keseliň bu görnüşi, köplenç 4 ýaşa ýetmedik çagalarda ýüze çykýar. Ilkinji döwürdäki inçekeseliň agyr we ýaýrama häsiýetibilen geçýänligine garamazdan, syrkawlar, adatça ýokançly bolmaýarlar. Haçan-da ol has uly ýaşda ýokuşsa, immun ulgamy özbaşdak ýokançlygy ýeňip geçmegi başarmagy ahmal (iň bolmanda wagtlaýyn). Ýönebedeniňkesele garşy göreşmek ukybyýokançlygyň ýaýbaňlanmasyny basyp ýatyryp bilmese, ilkinji iki ýylyň dowamynda inçekeseliň ösüşi başlaýar. Ol onlarça ýylyň dowamynda hem gizlin görnüşinde saklanyp bilýär. Soňra inçekeseli döredijiniň täzeden işjeňleşmegi bolup geçýär we keseliň ikinji döwri başlaýar. Adatça, ikinji döwürdäki inçekesele duçar bolanlar örän ýokançlydyrlar. Umuman ýokançlyga duçar bolanlaryň 10%-de inçekeseliň işjeň görnüşi ýüze çykýar. Ikinji döwürdäki inçekesel taýajygynyň gaýtadan ýokuşmasy bilen hem bagly bolup biler. Onuň ýaramaz epidemiologiki şertleriň dörän ýerlerinde ýaýramagy hem ähtimal.
Birnäçe barlaglaryň netijesine görä, kesellemek töwekgelçiligi, saldamly derejede ýokançlyga sezewar bolanlaryň ýaşynada baglydyr. Ýokançlygy göterýänleriň arasynda inçekesel bilen syrkawlaýanlaryň sany ýetginjek we irki kämillik ýaşyndaky adamlarda has ýokary bolup, onuň sebäpleri häzirki güne çenli doly anyklanylmadykdyr. 25-34 ýaşlar aralygyndaky aýallar, şol ýaşdaky erkek adamlara garanyňda has köp inçekesel bilen syrkawlaýarlar. Emma ýaş ulaldygyça, olar ornuny çalyşýar. Gartaşan adamlarda immun ulgamynyň pese düşenligi sebäpli syrkawlamak töwekgelçiligi ýokarlanýar.
Mycobacterium tuberculosis ýokançlygyny göterýänleriň arasynda aktiw inçekeseliň döremegine birnäçe keseller täsir edip biler. Olaryň arasynda, öýjük immunitetini gowşadýan, AIW ýokançlygy öňdebaryjy orny eýeleýär.
Şeýle hem inçekesel bilen syrkawlamak howpy: önümçilik zeperlenmelerinde (silikoz, asbestoz we ş.m.), limfoma, limfogranulematoz, leýkoz (akganlyk) keselleri we başga-da howply täze döremelerde, gemofiliýa, insulin mätäçligi bolan süýji keselinde, immun ulgamyň işini peseldýän serişdeler kabul edilende, igläp tapdan düşme ýagdaýynda ýokarlanýar.
Inçekeseliň ýokuşmagyna sebäp bolýan töwekgellik faktorlarynyň içinde has möhüm orny eýeleýäni – wagtly-wagtynda howasyny çalşyp bolmaýan jaýyň içinde adamlaryň jemlenmegidir. Mysal üçin, tussaghanalarda inçekesel bilen syrkawlaýanlaryň sany erkin durmuşda ýaşaýanlar bilen deňeşdireniňde 16 esse ýokarydyr, onuň ölümçilik bilen gutarýan ýagdaýy bolsa 4 esse ýokary. Ýöne bu mesele ähli raýatlara degişlidir. Sebäbi tussagda ýerleşýän adamlar irugiç azatlyga çykýar we ýokançlygy ýaýradyjy çeşmä öwrülýär. Soňky 8 ýylyň içinde bu edaralarda ýagdaý ele alnyp, ony düzetmegiň ugrunda dürli çäreler görülýär.
Ýöne geçirilýän çärelere garamazdan, häzirki wagta çenli halkyň sosial taýdan şowly gatlagynyň arasyndan hem bu keseli ýok edip bolanok.
INÇEKESELIŇ OJAGYNDA GEÇIRILÝÄN ÖŇÜNI ALYŞ ÇÄRELERI
Inçekesel bilen syrkawlamak töwekgelçiligi, esasy daşky faktorlara bagly diýip bellemek bolar. Lukmana giç ýüz tutanlygy sebäpli, öýken inçekeseliniň işjeň görnüşine duçar bolanlar kesel anyklanylmanka, adatça, 2-3 adamy kesele sezewar edip ýetişýär. Şol sebäpli keseliň öňüni alyş lukmançylygynyň öňünde iki uly wezipe dur:
♦ syrkawyň töweregindäki adamlara ýokançlygy ýaýratmagyň derejesini peseltmek (has gowusy ýok etmek);
♦ bedeniň goranyş güýjüniň işjeňligini ýokarlandyrmak we syrkawlar bilen aragatnaşykda bolýanlaryň immun goranyşyny peseldýän faktorlaryň täsirini kemeltmek.
Keseliň köp görnüşlerinde syrkawy ýöriteleşdirilen keselhana ýerleşdirýärler. Inçekeseliň açyk görnüşi anyklanylan syrkawyň öýünde we işinde hökman arassalaýyş çäreleri (dezinfeksiýa) geçirilýär.
Käbir ýagdaýda syrkaw bejergini öýünde alyp bilýär. Bu ýagdaýda ol lukmanyň görkezmelerini gyşarnyksyz ýerine ýetirmeli we ýakynlaryny keselden goramaga mümkinçilik berýän, şahsy gigiýenanyň kadalaryny doly berjaý etmegi unutmaly däldir.
Otagda gündeki arassalyk çärelerini berjaý edip, çyg mata bilen ýa-da arassalaýjy serişdeleri bilen öý goşlaryny we syrkawyň aragatnaşykda bolan zatlaryny süpürip durmaly.
Mycobacterium tuberculosis daşky gurşawyň faktorlarynyň täsirine durnuklydyr. Belli bolşy ýaly otag temperaturasynda olar 4 aýyň dowamynda, suwuň içinde – 5 aýa çenli işjeňligini saklaýar. Ýöne göni düşen günüň şöhlesi Mycobacterium tuberculosisy bir ýarym sagadyň içinde, ultramelewşe şöhleleri bolsa 2-3 minudyň içinde öldürmäge ukyplydyr. Şol sebäpli näsagyň otagyna adaty ýagtylygyň düşüp durmagy örän wajypdyr.
INÇEKESELE DUÇAR BOLMAZLYGYŇ ESASY ŞAHSY ŞERTLERI:
1. Wagtynda, sazlaşykly iýmitlenmek. Onuň düzümine hökman mal belogy (et, balyk), gök önüm we miwe (ter we konserwirlenen görnüşde) bolmaly, şeýle hem witamin serişdelerini ulanmaly.
2. Hereketiň ýeterlikli bolmagy – arassa howada gezelenç, sport bilen meşgullanmak, maşklary berjaý etmek.
3. Çilimkeşlikden we başga ýaramaz endiklerden çetde durmak.
4. Bedeni taplama.
5. Şahsy gigiýenany berjaý etmek we öz saglygyňa ünsli bolmak, dem alyş ulgamyň kesellerini (bronhit, öýken sowuklamasy, plewrit) özwagtynda bejermek, yzygiderli lukmanyň gözegçiliginden geçmek.
Umuman aýdanymyzda, saglygymyzy saklamak üçin özümiz degerli çäreleri wagtynda geçirmegiň aladasynda bolmalydygymyzy unutmaly däldir.
- 3955 gezek okalan


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkyň ynam bildirip saýlanlaryny– Mejlisiň deputatlaryny ýerlerde saýlawçylar bilen işjeň gatnaşyk etmäge, olaryň gündelik iş-aladalary, islegleri we meseleleri bilen gyzyklanyp durmaga, şol meseleleri çözmäge anyk kömek bermek üçin ýagdaýlary bilmäge, halkyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanmagyna ýardam bermäge, raýatlary döwlet işlerini dolandyrmaga çekmäge, olaryň hukuk we syýasy medeniýetini ýokarlandyrmaga yzygiderli çagyrýar.
Ýakynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde Mejlisiň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlygy Serdar Berdimuhamedowyň öz saýlawçylary bilen duşuşygy geçirildi.
Deputat bu ýere ýygnananlary ýetip gelýän Täze ýyl bilen gutlady hem-de hemmelere berk jan saglyk, abadançylyk we üstünlikleri arzuw edip, ýakyn döwür üçin öňde duran wezipeleri, hususan-da, Kaka etrabynda maksatnamalaýyn özgertmeleriň çäklerinde meýilleşdirilen işler barada gürrüň berdi. Şol işleriň hatarynda ozal hereket edýän desgalaryň we bilim edaralaryň durkuny düýpli täzelemek, häzirki döwrüň oňaýly täze ýaşaýyş jaýlaryny, dürli durmuş we senagat desgalaryny gurmak işleri bar. Mundan başga-da, dokma fabriginiň, çagalar baglarynyň we çaga dogrulýan öýleriniň bina edilmegi göz öňünde tutulýar. Bu maksatlaryň durmuşa geçirilmegi bilen goşmaça iş orunlary hem dörediler.
Duşuşyga gatnaşyjylar deputata özlerini gyzyklandyrýan sowallary berdiler hem-de öz arzuw-islegini we tekliplerini aýtdylar. Çykyş edenler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasatynyň halkyň durmuşynyň hilini we derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini, ykdysady we durmuş ösüşini, Watanymyzyň halkara abraýynyň pugtalandyrylmagyny üpjün edýändigini aýratyn bellediler.
Nygtalyşy ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda ösüşiň netijeli milli nusgasy döredildi. Şol nusgada döwlet gurluşynyň ýörelgeleri adamyň hukuklarynyň we erkinlikleriniň goralmagy, jemgyýetiň döredijilik güýjüniň höweslendirilmegi, raýat institutlarynyň kuwwatynyň açylmagy bilen utgaşýar. “Döwlet adam üçindir!” diýen şygar milli Liderimiziň syýasatynyň durmuş ugurlydygyny doly beýan edýär.
Çykyş edenler öz saýlaw okrugyndan Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlygyna mynasyp wekili saýlandyklaryny kanagatlanma bilen bellediler. Ol ýerli ýaşaýjylar bilen duşuşyp hem-de söhbetdeş bolup, olaryň durmuş aladalary bilen gyzyklanyp, halkyň isleg-arzuwlaryny diňläp hem-de bellige alyp ynam gazandy. Duşuşyga gatnaşyjylar durmuş meseleleriniň çözülmegine berýän kömegi üçin öz deputatyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Duşak şäherçesinde Keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumynyň we beýleki desgalaryň ýakynda açylyp ulanmaga berilmegi munuň subutnamasydyr. (TDH)


text:
“Bagyr” birinji orunda
Ýurdumyzyň Bitaraplyk baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Futbol federasiýasy tarapyndan 2004-nji ýylda doglan ýetinjek futbolçylaryň arasynda geçirýän futbol ýaryşynyň ikinji tapgyrynyň duşuşyklary geçirildi. Geçirilen iki tapgyrda iki ýeňiş gazanan “Bagyr” topary ýaryş tertibiniň öňdäki ornuny eýeleýär.
Alty toparyň gatnaşmagynda geçirilýän ýaryşyň 16-njy dekabra çenli dowam edýändigini ýatladýarys.
Gatnaşýan toparlar:
I tapgyryň netijeleri:
II tapgyryň netijeleri:
Ýaryşyň tablisasy II tapgyrdan soň
Bellik: Ýaryş Aşgabat şäheriniň Büzmeýin etrabynyň Gökje ýaşaýyş jaý toplumynyň
“Sport desgasynda”we Bagyr ýaşaýyş jaý toplumynyň futbol meýdanynda geçiriler.


text:
Özbegistanyň täze ýolbaşçysy Şawkat Mirziýaýew Orta Aziýda regional syýasata eýýäm üýtgeşiklik girizdi. Aradan entek bir aý-da geçmänka Mirziýaýew gatnaşyklary Gazagystan, Gyrgyzystan we Täjigistan bilen guwulandyrmak üçin herekete geçdi, şeýdip hem regional hyzmatdaşlykda täze döwre giriler diýen umydy oýardy.
Öňki prezident Yslam Kerimowyň döwründe Özbegistan regional integrasiýanyň öňünde böwet bolup durýardy. Orta Aziýanyň edil merkezinde ýerleşýän Özbegistan regionyň beýleki döwletleriniň hemmesi bilen serhetdeş, ol şol bir wagtda Owganystan bilen-de uzynlygy takmynan 160 kilometr bolan serhedi paýlaşýar. Özbegistan özüniň regionyň kalbynda bir düwün bolup durýandygyny subut etdi.
Daşkentiň ýakyn goňşulary bilen gatnaşyklary diňe ýaramaz däl, kähalatlarda hatda gorkunç derejelere-de ýeten mahallar boldy. Türkmenistan bilen bolan gatnaşyklar ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow 2006-njy ýylyň aýaklarynda aradan çykandan soňra ýylap ugrady. Kerimow öten on ýyllykda gazak prezidenti Nursoltan Nazarbaýyw bilen hem ahyr-soňy käbir umumylyklary tapana meňzeýär. Herniçik-de bolsa bu özbek-gazak gatnaşyklaryna imisalalyk getirdi.
Gyrgyzystan bilen Täjigistan
Ýöne özbek hökümeti gündogardaky goňşulary Gyrgyzystan bilen Täjigistan barada özüni hemişe yzgytsyz alyp bardy.
8-nji sentýabrda Mirziýaýew Özbegistanda liderlik ornuna geçende özbek polisiýasy Gyrgyzystanda Ungar-Too diýilýän depäni iki hepdeden köpräk bäri öz kontrollygynda saklaýardy. Özbek güýçleri Ungar-Tooda telewideniýe stansiýasynda işleýän dört gyrgyz raýatyny tutup, olary boşatmakdan boýun gaçyrmak bilen etrapdaky oba adamlaryny we Bişkekdäki hökümeti gahar-gazaba mündüripdi.
Özbegistan bilen Gyrgyzystan arasyndaky problemalar ýer, serhet liniýasy, has möhümi-de suw meselesini öz içine alýar. Bu üçüsi biri-birine berk baglanyşykly.
9-njy sentýabrda özbek güýçleri tutulan dört gyrgyz raýatyny boşatdylar.
GDA-nyň 16-njy sentýabrda Bişkekde geçen sammitine Mirziýaýew gatnaşman oňa ýurduň daşary işler ministri Abdulaziz Komilow gitdi. Komilow gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew bilen duşuşmak üçin Bişkege sammitden bir gün öň bardy.
Özbek-täjik gatnaşyklary
20-nji sentýabrda özbek polisiýasy Ungar-Toodan çekildi. Şol güni hökümetiň tarapyny çalýan "Uzdaily.uz" websaýty iki ýurduň resmilerinden düzülen bir toparyň 14-nji sentýabrdan 20-nji sentýabra çenli 23 sany jedelli etrapda serhet liniýasy baradaky meselelere täzeden garandyklaryny habar berdi.
1-nji oktýabrda hem aglabasy Gyrgyzystanyň Jalal-Abat, Oş we Batken welaýatlarynyň resmilerinden ybarat hökümet delegasiýasy özbek-gyrgyz dostlugyna bagyşlanan dabaralara gatnaşmak üçin gündogar özbek şäheri Andijona bardylar.
Özbek-täjik gatnaşyklary Orta Aziýadaky gatnaşyklaryň iň ýaramazy bolsa gerek. Täjigistana barýan ýa gelýän demirýol gatnawynyň ählisi özbek territoriýasyndan geçýär. Özbek häkimiýetleri hem Täjigistana gitmeli ýükleri, aýratyn-da Täjigistanyň gidroelektrostansiýanyň gurluşygyna gerekli materiallary, kä sakladylar, kämahallar hem yzyna doladylar. Ýurtlaryň ikisiniň-de öz raýatlaryny beýlekä içalylyk edýänlikde suda çekip, iş kesen mahallary-da bolmadyk däl.
Täjik prezidenti Emolali Rahmon 3-nji sentýabrda Samarkantda Kerimowyň jaýlanyş çäresine gatnaşyp, Mirziýaýew bilen duşuşdy. Sentýabr aýynyň aýagynda täjik mediýasy Özbegistanyň daşary işler ministri Komilowyň 23-nji sentýabrda BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşy hakda joşgunly habar berdiler. Onda bu gezek Täjigistanyň Rogunda gidroelektrostansiýasyny gurmak plany agzalmaýardy. Rogun iki ýurduň gatnaşygynda esasy bökdenç nokady bolup durýar.
29-njy sentýabrda Komilow Täjigistana sapar edip, prezident Rahmon bilen demirýol we howa gatnaşyklaryny, umuman iki ýurt arasyndaky ykdysady gatanaşyklary täzeden dikeltmek hakda pikir alyşdy. Daşkent bilen Duşenbe arasyndaky uçar gatnawy 1992-nji ýylda togtadyldy, iki ýurt arasyndaky söwda möçberi hem 2015-nji ýylda diňe 10 million dollar töweregi boldy. 2014-nji ýylda bolsa ol munuň 50 prosenti-de däldi.
"Uzak wagt bäri kesilen" gatnaşyklar
Komilow özüniň iki ýurt suw we energiýa problemalaryna adalatly we iki tarapa hem peýdaly çözgüt tapyp bilerler diýip umyt edýändigini aýtdy. Şeýle hem ol täjik telekanalyna interwýu berip, "uzak wagt bäri kesilen" gatnaşyklary täzelemegiň wagty ýetdi diýdi.
30-njy sentýabrda hökümetiň tarapdary bolan "Podrobno.uz" websaýty 26-njy sentýabrdan 30-njy sentýabra çenli Gazagystanyň Almaty şäherinde özbek-gazak serhet liniýasy boýunça bir duşuşgyň geçendigini habar berdi. Websaýt şular ýaly duşuşygyň üstümizdäki ýylyň 18-nji fewralyndan 27-nji fewralyna çenli hem Almatyda bolandygyny we özbek-gazak serhet liniýasy bilen baglanyşykly işleriň 2003-nji ýyldan bäri dowam edýändigini belledi.
Bu zatlar 4-nji dekabrda planlaşdyrylan saýlawda prezidentlige saýlanaryna garaşylýan Mirziýaýewiň ýolbaşçylygynda Özbegistan regional üzňelikden çykyp, regionda peýdaly ýarana öwrüler diýen umydy öz içine alýan alamatlardyr.
Nyýazow ölüp, prezident Gurbanguly Berdimuhammedow iş başyna gelende Türkmenistan hem şu ýoly yzarlady. Türkmenistan özüniň Orta Aziýadaky ähli goňşulary, şol sanda Özbegistan bilen-de gatnaşyklaryny gowulandyrmagy başardy. Bu Nyýazowyň özüni öldürmek baradaky gizlin planyň aňyrsynda ýatan diýip özbek häkimiýetlerini aýyplanyny göz öňüne getireniňde o diýen aňsat iş däldi.
Täze diplomatiýanyň käbir sebäpleri
Öbegistanyň täze diplomatiýasynyň käbir sebäpleriniň bolmagy mümkin.
Gyrgyzystan bilen Täjigistan barada aýdanyňda gatnyşklarda Özbegistany gyzyklandyran esasy zat hemişe diýen ýaly suw boldy. Geçmişde Daşkent Bişkegiň ýa Duşenbäniň hereketlerini halaman mahaly bu iki goňşa berilýän tebigy gazy kesýärdi. Bu iş köplenç-de bu ýurtlar Özbegistana akýan derýalarda uly gidroelektrostansiýany gurmagyň gürrüňi edende bolýardy. Daşkent bular ýaly uly gidroelektrostansiýalaryň gurulmagyna Özbegistanyň ekin meýdanlarynyň suw üpjünçiligine abanýan howp diýip garaýar.
Ýöne basyşyň bu formasy indi netije berenok, sebäbi Gyrgyzystan we Täjigistan özbek gazyndan dynmak üçin özleriniň baý kömür üpjünçiliklerinden peýdalanýarlar. Mysal üçin, Gyrgystan döwlet gaz kompaniýasyny Orýetiň “Gazpromyna” satdy. Gazprom hem özüniň Özbegistanda özleşdirmäge kömek eden ýataklaryndan alynýan gaz bilen Gyrgyzystanyň energiýa zerurlyklaryny doldurýar.
Gyrgyzystan Kerimowyň hökümetini gaharlandyran proýekti Kambar-Ata gidroelektrostansiýasyny gurardan entek gaty bärde. Ýöne Täjigistanyň Rogun gidroelektrostansiýa proýektini amala aşyrmagy mümkin. Sebäbi Italiýanyň “Salinin Impregilo” kompaniýasy üstümizdäki ýylyň başlarynda bu proýektiň özüni gyzyklandyrýandygyny mälim etdi.
Şol sebäpden Özbegistanyň Orta Aziýa döwletleri barada indi ýumşagrak tutumy tutmagy Daşkentiň ençeme ýyllap edişi ýaly "gamçydan" däl-de, "şekerden" peýdalanmak isleýändiginiň alamaty bolmagy mümkin.
Ýöne Özbegistanyň gowşagrak serhet gözegçiliginiň bähbitlerine gyzyklanýan bolmagy-da mümkin. Sebäbi bu onuň geografik ýerleşişinden peýdalanyp, Orta Aziýanyň söwda merkezine öwrülmegine ýol açyp bilýär.


text:
Yrymlar ynsanyň ynanjy bilen baglydyr.
Çagany eginden ýokary götermek halanmaýar.
Çaýda dik duran boýçy görülse myhmana garaşylýar.
Iýip oturan nanyňy gutarman ýene-de bir bölek nan döwüp alsaň myhmana garaşylýar.
Jäç döwülse toý bolar.
Eliň aýasy gijese pul düşjekdir.
Çaganyň dişi gaçanda, täze diş dogry çyksyn diýip, goýun agylda gömülýär.
Çaganyň ilki dişjagazy çykanda, beýleki dişleri agyrysyz hem-de çalt çyksyn diýip, nogul seçilýär, patrak patradylýar.
Täze gelin gaýyn öýüne ilki gelende sag aýagy bilen girýär, onuň eli ýagdyr uny bulanylýar.
Çaga wagtynda ýöremese, köke ýaly tigirlenip gitsin diýip, satanjygynyň arasyndan köke tigirlenilýär.


text:
Türkmenistan daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümçiligi ýokarlandyrýar
«Biz ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmegi öz öňümizde wezipe edip goýduk. Şu maksat bilen, häzirki zaman senagat üpjünçilik ulgamlaryny, gaýtadan işleýän iri önümçilikleri döretmegi meýilleşdirýäris. Beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri ýurdumyzda öndürmek hem-de özümizde öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça kabul edilen Döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin zerur işleri alyp barýarys» — diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 21-nji oktýabrda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde eden çykyşynda aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň dokuz aýynyň jemini jemläp, ýurdumyzda geçirilýän özgertmeleriň milli ykdysadyýetimiziň daşarky töwekgelçiliklere has durnuklylygyny üpjün edýändigini, dünýä ykdysadyýetinde dowam edýän ýaramaz ýagdaýlaryň ykdysadyýetimize ýetirýän täsirini azaldýandygyny belledi.
Bu bolsa jemi içerki önümiň ösüşini ýokary derejede, ýagny 6,2 göterim möçberde saklamaga mümkinçilik berdi. Senagat önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmaga şert döretdi, durmuş ulgamyna gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berdi.
Azyk garaşsyzlygynyň we howpsuzlygynyň üpjün edilmegini milli Liderimiz ýurdumyzyň Garaşsyzlyk döwründäki ösüşinde gazanylan esasy üstünlikleriň biri hökmünde belledi.
Türkmenistanda oba hojalyk önümleriniň öndürilişi şu ýylyň geçen dokuz aýynyň dowamynda 2015-nji ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende ençeme ugurlar boýunça ösdi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyza getirilýän harytlaryň möçberi 24,7 göterim pese düşdi.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň maglumatlaryna görä, gök önümleri ösdürip ýetişdirmek boýunça kartofel öndürmekde iň ýokary ösüş—48,5 göterim ösüş gazanyldy. 2016-njy ýylyň ýanwar-sentýabr aýlarynda gök önümleri öndürmek geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende 9,5 göterim; bakja önümleri 17,2 göterim; miwe we ir-iýmişler 9,9 göterim artdy.
Oba hojalyk önümleriniň görnüşleriniň öndürilişiniň depginlerine nazar aýlamak sebitleriň toprak-howa şertlerini hasaba almak bilen emele gelýän ýagdaýa garamaga mümkinçilik berýär. Balkan welaýatynda pagta ekin dolanyşygyndan aýryldy we bakja önümlerine bölünip berlen meýdan azaldy, gök önümleriň mukdary bolsa üzül-kesil artyp, 70 göterimden gowrak ösüş gazanyldy. Şol bir wagtda Lebap welaýaty bakja önümleriniň 112,5 göterim ösüşini üpjün etdi.
Meýilnama görkezijisi boýunça hem özboluşly öňegidişlik bar. Ýurdumyzda däne öndürmek boýunça ýyllyk meýilnama, eýýäm oktýabr aýynda 146 göterim ýerine ýetirildi. Şunlukda, türkmen bugdaýynyň daşary ýurtlara satylyş mukdary üç essä golaý, unuň möçberi bolsa 44 göterim artdy.
Maldarçylyk önümleriniň esasy görnüşleriniň möçberiniň artanlygy hem bellenildi. Diri agramda et öndürilişi 2016-njy ýylyň ýanwar-sentýabrynda 437,4 müň tonna, süýt 2,3 million tonnadan gowrak hem-de ýumurtganyň sany 874,4 milliona barabar boldy. Guşçulyk, esasanam, Ahal we Balkan welaýatlarynda işjeň ösdürilýär.
2016-njy ýylyň 1-nji oktýabrynda ýurdumyzyň ähli hojalyklarynda iri şahly mallaryň sany 2 million 427,5 müň başa barabar boldy. Olardan 14,3 müň başy Azyk senagaty döwlet birleşigine degişlidir. Syn berilýän döwürde Birleşik boýunça et önümçiliginiň ösüşi 18 göterimden gowrak boldy, ýyllyk meýilnama bolsa 186 göterim ýerine ýetirildi. Süýt öndürmek boýunça meýilnama 78 göterim artygy bilen ýerine ýetirildi. Guşlaryň baş sany 2,2 esse hem-de şoňa laýyklykda ýumurtganyň sany hem artdy. Döwlet birleşiginde gök önümleriň önümçiliginiň ösüş derejesi 46,4 göterime barabar boldy.
Balyk hojalygy döwlet komitetiniň kärhanalarynda balyk tutulmak mukdary boýunça meýilnama 50 göterime golaý artygy bilen ýerine ýetirildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly oba hojalygynda durmuşa geçirilýän özgertmeler hem öz miwesini berip başlady. Şu ýyl bugdaýyň bol hasyly ýygnaldy. Oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryna laýyklykda 21-nji oktýabra çenli pagta taýýarlamak boýunça şertnamalaýyn borçnamalar ýerine ýetirildi. Watan harmanyna 1 million 50 müň tonnadan gowrak «ak altyn» tabşyryldy. Pagta ýygymy dowam edýär.
Ýurdumyzyň obasenagat toplumynda gazanýan üstünlikleri 2007-nji ýylda kabul edilip, 2015-nji ýyldan bäri täze rejelenen görnüşde hereket edýän «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň» yzygiderli amala aşyrylýandygy netijesinde mümkin boldy. Bu maksatnamanyň çäklerinde ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda ýüzlerçe desgalar gurlup, ulanylmaga berildi.
Golaýda milli Liderimiziň gatnaşmagynda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda täze obanyň açylyş dabarasy geçirildi. Bu oba ähli ýaşaýyş-durmuş amatlyklary bilen ulanylmaga berlen hasap boýunça altynjy täze oba bolup durýar. Umuman, sebitleri özgertmegiň maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişiniň çäklerinde, Statistika baradaky döwlet komitetiniň maglumatlaryna laýyklykda, 2008-nji ýyldan häzirki wagta çenli 61 sany hassahana, 124 sany saglyk öýi, 253 sany mekdebe çenli çagalar edarasy, 228 sany umumybilim berýän orta mekdep, 71 sany medeniýet öýi, 114 sany sport mekdebi hem-de 73 sany sport desgasy guruldy. Şeýle hem 9,4 müň kilometr suw geçiriş ulgamy, 1,7 müň kilometr lagym ulgamy, 4,7 müň kilometrden gowrak awtoulag ýollary, 13,7 müň kilometr gaz geçirijisi, 12,8 kilometr elektrik geçiriji, 20,5 müň kilometr aragatnaşyk ulgamy çekildi. Umumy meýdany 6 million inedördül metrden gowrak bolan ýaşaýyş jaýlary ulanylmaga berildi.
Oba ýerlerini abadanlaşdyryp gurmak hem-de daşary ýurtlardan getirilýän azyk önümleriniň ornuny tutýan önümçiligi ýokarlandyrmak boýunça işler dowam edýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Ukrainanyň esasy howpsuzlyk gullugy Interpol tarapyndan gözlenilýän rus raýatlarynyň ikisini tussag edendigini, olaryň biriniň amerikan žurnalist Pol Hlebnikowy öldürmek bilen ilteşikli hasaplanylýandygyny aýdýar.
Ukrainanyň Howpsulyk gullugy (UHG) 18-nji noýabrda çeçen asylly rus raýatyny tussag edendigini, onuň “birnäçe kast edişlige, hususan-da “Rorbes” žurnalynyň rusça neşiriniň baş redaktorynyň we Çeçen respublikasynyň 2001-2003-nji ýyllardaky hökümetiniň diwanynyň başlygynyň orunbasarynyň janyna kast etmeklige” ilteşiklidigini aýtdy.
Hlebnikow 2004-nji ýylda, “Rorbes” žurnalynyň rus neşirine baş redaktor bellenmeginiň yz ýanynda, öz Moskwadaky ofisiniň daş işiginde ýaragly adamlaryň hüjümine sezewar boldy.
Häkimiýetler bu kast edişiň Hlebnikowyň derňewçilik işine, hususan-da rus tütjary Boris Berozewskiý we çeçen pitneçi lideri Hožahmed Nukaýew baradaky kitaplaryna jogap bolandygyny aýtdylar.
Prokurorlar biraz soň Nukaýewi bu jenaýaty planlaşdyrmakda aýyplandyklaryny we ony ýerine ýetiren üç erkegi tussag etdiler. Ýöne bu erkekleriň üçüsi hem ahyrynda aklandy, häkimiýetler indi Nukaýewiň bu kast edişligi buýrandygyna ynanmaýandyklaryny aýtdylar.


text:
Hususy habarçymyz “Läle plastik” hususy kärhanasynyň baş tehnology Döwletmämmet Täjow bilen söhbetdeş bolanda ol şu aşakdakylary gürrüň berdi.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda bazar ykdysadyýetine geçilýän döwründe telekeçilik iň bir girdejili pudaklaryň birine öwrüldi. Telekeçiligi ösdürmäge döwlet tarapyndan dürli goldawlar edilmegi we halkyň telekeçilige önüm öndürmeklige bolan islegi, höwesi bu pudagyň çalt depginde ösmegine itergi berdi. Häzirki wagtda telekeçilere ýeňillikli karzlaryň berilmegi salgytdan boşadylmagy we kanunçylykda olara dürli ýeňillikleriň göz öňüne tutulmagy telekeçileriň arasynda bäsdeşligi artdyrýar. Bäsdeşlik bolsa, ösüşe kämilleşmäge täsir edýän esasy şertleriň biridir. 2012-nji ýylyň 21-nji awgustynda ýurdumyzda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň döredilmegi bu ulgamyň döwlet syýasatynda we gündelik durmuşynda möhüm orny tutandygyna şaýatlyk edýär. Indi Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasy saýlawlara gatnaşyp, ýurdumyzyň jemgyýetçilik syýasy durmuşyna işjeň gatnaşýar. Partiýanyň agzalarynyň 14 sanysy Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty bolup, olaryň milli kanunçylygy kämilleşdirmäge gatnaşmagy, jemgyýetiň sazlaşykly ösüşini üpjün edýär.
“Läle plastik” hususy kärhanamyz barada aýtsak, kärhana 01.11.2016-njy ýylda Türkmenbaşy etrabynda işe başlady. Önümçilik kärhananyň tutýan meýdany 1440 m² bolup, onda Dolandyryş, Önümçilik, Tehniki üpjünçilik bölümleri hereket edýär. Kärhana açylany bäri üznüksiz işläp, öndürilýän önümleriň hilini ýokarlandyrmak we görnüşini köpeltmek boýunça yzgyderli kämilleşýär. Kärhana 3 sehden ybarat bolup, onda üznüksiz iş alnyp barylýar we işler meýilnamadan artyk ýerine ýetirilýär. Häzirki wagtda, kärhanada polietilenden 10-dan gowrak görnüşli önümler öndürilip, bu önümlere içerki bazarda uly isleg bildirilýär. Kärhanada çig mal görnüşli polietilenden ilki polietilen plýonkasy, soňra ýörite enjamlarda taýýar önümler ýagny, polietilen paketleriň we gaplaryň dürli görnüşleri öndürilýär. Kärhanada Türkiýäniň we Şweýsariýanyň kämil tehnologiýaly enjamlary oturdylyp, önümçilik üçin gerek bolan çig malyň esasy bölegi ýagny, polietilen Birleşen Arap Emirliklerinden we Saud Arabystany Patyşalygyndan getirilýär. Biz häzirki wagtda “Türkmengaz” DK-niň buýurmasy esasynda Türkmenbaşy etrabynyň Gyýanly şäherçesinde gurulýan “Polietilen we Polipropilen” öndürýän Gazhimiýa toplumynyň açylmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşýarys. Çig malyň ýurdumyzda öndürilmegi önümiň özüne düşýän gymmatyny peseldip, önümçiligi ýöretmegi has hem ýeňilleşdirer we öndürilýän önümleriň alyjylar üçin bahasynyň elýeterli bolmagyna oňaýly täsir eder.
Häzirki wagtda, toplumda 20-den gowrak işgär zähmet çekip, olar ortaça 1200 manat zähmet hak alýarlar. Işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça yzgyderli alada edilip, mundan beýläk önümçiligi has hem giňeltmek meýilleşdirilýär. Kärhana häzirki wagtda meýilnamany 118 göterim ýerine ýetirip, geljekde öndürilýän önümleriň görnüşini köpeltmegiň we hilini ýokarlandyrmagyň hasabyna halkara bazara çykmagy maksat edinýär.
“Läle plastik” – meýilnamany artygy bilen ýerine ýetirýär
Hususy habarçymyz “Läle plastik” hususy kärhanasynyň baş tehnology Döwletmämmet Täjow bilen söhbetdeş bolanda ol şu aşakdakylary gürrüň berdi.
-
turkmen-talyp
4 months ago
- Paketlerde icherde woobshe satylyamyka tmda? PE yagny chig maly dashyndan, enjamlary dashyndan alyp icherde paketleri nächeden satyaka? Yada import paketler hilli we arzanmyka? 20 adam ishgari bar. Ayda 24000 manat aylyklary. Firman
-
turkmen-talyp
4 months ago
- Firman aylyk önümchilik kuwwaty näche nache ton pe ishleyarler?


text:
shahyr
Türkmenistanyň otly gatnawlaryny internetden gözlemek
Demirýol ministrliginiň täze goýberen mobil programmasyny bu saýtyň okyjylaryna ýetirýän.
Bu programma demir ýol gatnawlarynyň tertibi, otlularyň stansiýalara barýan we ugraýan wagtlary ýaly gerekli maglumatlaryň ýeketäk gory bolup durýan bu programma her bir ýolagçynyň jübüsinde bolmaly.
Programmada entek biletleriň b...
2014 siziň üçin nähili boldy?
Yza ser salyň 2014-de nämeler bolup geçdi durmuşyňyzda?
Ýatdan çykmajak pursatlar/wakalar boldymy? Gowy ýa-da erbet.
Siziň üçin düşümli/bereketli ýyl boldymy? Planlaryňyz/arzuwlaryňyz hasyl boldymy?
Приложение - Application (app) sözüniň türkmençesi "Gönükme" bolsun diýip hödürleýärin.
Telefonlarymyzda her gün ulanylýan onlarça programma bar. Olara rus dilinde приложение diýýäris, iňlisçe application diýýäris. Şol sözlerin şu kontekstde dogry terjimesi Gönükme bolýar meniň pikirimçe.
Siziň pikiriňiz?
30 ýaş sindromy (1) - saçym we sakgalymda aklar
Sakgalymda aklar peyda boldy bir yyldan bari. On sakgalym düşenligi sebapli bir derman çalypdym. Şondanam göryan welin ýöne içimden bir ses: "dos, özüne biderek göwünlik berme, garrap barýaň sen" diýýän ýaly. Sakgalda eňek aşaklarynda aklar köpelya. Yaş 40-45 bolsa sakgaldaky aklar özboluşly gelşigem berya käbir adama welin menin yaşymda geňräk. 0880-den kim jan edenligi barada sms gelende bu kimka diyyaniz we nomere basyp kimdigini bilmek ucin jan edip yapyanyzmy adyny gorenson ? Arhiw okap bileňokmy ýa-da näme okajagyny bileňokmy? Bizde okamaga gürrüň köp. Indi blog okalyan sahypa hem mobil gornuse gecdi. Üns beren bolsaňyz, baş sahypada her blogyň aşagynda bloga degişli gyzgaça maglumatlar bar. Awtory, jogap sany, näçe gezek okalany, näçe wagt ozal ýazylanlygy. Indi näçe wagtda okap boljaklygy hem goşuldy. Telefon ya-da planshetdan ulanmak ucin: Türkmen dilinde kitap okaýan bu günler. Arasynda duş gelýär käbir üýtgeşik sözler. Telefonyma ýazyp goýýan. Düşünmeýänlerim bar arasynda, düşünýänlerimem bar arasynda. Ýönem düşünsemem aklymda passiwleşip galan sözler. hawa, täze talyplar versiýasy ýolda. Onumuzdaki 1 ayin icinde duybunden tazelenen talyplar.com interfeysi we guycli kod sistemasy bilen sizin hyzmatynyzda bolar. Taze talyplar.com yene PHP dili, we mysql database sistemasy bilen ishlar, 100% web 2.0 tehnologiyasy bilen ozleshdiriler we symfony diyilyan php frameworki bilen yazilar. Tizlik we funksi... Yani biri gaty owunup bizar etdi, menem hack ediber talyplary diydim. Howesini alsyn oglanjyk. söýgülim, Android OSly telefonlardan almak isleyanler bar bolsa, esasanam Google Nexus One, HTC Desire ve beyleki HTCler yakynda Turkmenistana we Istanbula baryan. 650+- dollar toweregi bahadan getirip biljek. Almak isleyanler habarlashaysin. Men ozume admin diyip biljek dal, yone islan temamy, islan zadymy uytgetmage hukugym bar shu saytda. Yone girip okap durmaga wagtym yok. Gunde 1-2 blog gysgaca okayan. Onunam ahli jogaplaryny okamaga wagtym bolmaya. Monitoryn arkasynda agzynyza geleni diyip oturman admine, sebabi onun yali adam yok. Boshluga kayaniniz bolar. Eger admin bolasynyz ge... Mana Turkmenistanyn welayat-etraplarynyn doly sanawy gerekdi. Shu yerde bar ekeni, yone dolymy, dogrymy, taze atlarymy bilmedim. Herkim oz goshandyny goshyp doly sanawyny yazmaga komek etseniz. Hayish shu tema offtopic zatlar yazman. Talyplardaky Google reklammalarynda ýaňy gül goýberiň diýip duran reklamma gördüm. Orsça türkmenistan üçin gül servis saýty bar ekenI. Salgysy arzuw.com şu temada öň agzalypdy. Täze turkmen sozleri. Duyn bir soz owrendim.
0880+ android programma
Mundan beylak 0880+ programmasy jan eden adamyn adyny gorkezmek bilen muny yenillesdirer.
Telefonynyza almak ucin:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.belgi.pls0...
New York barada gyzykly fakt
Şuwagt bir yerde görüp geň galdym. Bärik goyaýyn diýdim.
New Yorkda her agşam başga bir restoranda iýip-içilende bir adam üçin 54 ýyllap iýip-içmäge ýeterlik restoran bar ekeni.
Bijäňi at!
- Nirede? Nädip?
- Çep tarap açylýan menýudan bijäňi at!
Daýanç Orazgylyç bilen söhbetdeşlik
Daýanç Orazgylyç “Talyp tagamlary” atly yzygiderli düşüren wideolary, soňky wagtlarda sosýal mediýada paýlaşýan gysga göwrümli wideolary bilen ýaşlaryň arasynda tanalmaga başlady we geljekde Türkmen kinosungatynyň parlak zehinlerinden biri hökmünde görülýär . Ony biraz ýakyndan tanamak , geljekdäki maksatlaryndan gürleşmek üçin söhb...
Talyplar mobil blog oka sahypasy
Indiki plan has gowy görunus bermek.
Täzelik: X minutda okalar
Nädip hasaplanýar?
Wikipedia şeýle diýýär:The average adult reads prose text at 250 to 300 words per minute. While proofre...
Täze mobil baş sahypa
Täze mobil baş sahypa açyldy ýarym-ýamalagam bolsa.
Galanynam görübereris-dä!
Kompýuterden girsen gowy görünmez. Girýänleriň 80%-i mobil bolanson başda mobil edildi.
Talyplar mobil beta
Şu ýerden barlap bilersiňiz
Talyplar 2.0 ýolda
Bilinmeli türkmençe sözler - 1
Bilýäňizmi şulary:
1. bälçiremek
2. lapymyzy keç etdi
3. müýnliräk seslendi
4. raýy...
Hotel California hekaýasy
eaglesiň hotel california atly aýdymyny halamaýan belkem ýokdyr. solosy, aýdymyň özi, hekaýasy .. men hekaýasyny bilemokdym, 2 ýyl öň birinden eşitdim, şu günem aýdymy diňledim we hekaýa ýadyma düşdi ýene. bilesi gelýänler üçin ýazaýyn diýdim.
1969-njy ýyl, bir oglanyň ýoly california düşýä, dynç almak üçin bir kiçijik gowj...
Android 3.0 gingerbread gelýär
Şu ýakynlarda android 3.0 gingerbread OTA goýberilmeli. Androidçylar betinden täzeliklere garaşýarlar. Hakykatdanam şeýle boljakmyş. Maglumatlar 100% anyk bolmazlyk bilen şeýlerak:
Maslahat berlen hardware häsiýetler 1 Gz CPU we 512MB RAM.
- Has çalt, tekiz has owadan UI
- Gtalk arkaly videoly jaňlaşmak
- Google...
Täze talyplar versiýasy ýolda
Talyplary biri hack etjekmis, ediber!
Yone bar gonshylaryny, dostlaryny yignap otyryp post yazmasanyz bolya. galan zat problema dal. Pozmaga yaltanyan birje sql query bolsada.
Hytaýyň täze proyekti: äpet awtobus
Bu apet uly awtobusyn ashagyndan mashynlar gecip bilyar. Gaty bet pikir! Gownume yarady.
Video:
Döwrebap söýgi haty
seni ram'ymyň göterip bilmejegi derejede söýýän! zipsiz, zatsyz bolşuň ýaly... seni ilkinji gören badyma formatlandym. maňa şeýle bir sistema transfer etdiň welin, mundan beýläk hiçhili command meni senden aýra salyp bilmez. seniň bilen multimedia-da içinde, her hili mediada bagtly bolup biljegimizi bilýän. seniň megahertz'iň meni...
Google Nexus One, HTC Desire..
Monitoryn arkasyndan admin diyip gygyrman!
Welayat - etrap atlarynyn sanawy
Ahal
Ashgbat
Buzmeyin
Balkan
Nebitdag
Dashoguz
Das...
Arzuw.com - internetden gül goýberiň
Bahalar hojalygy ýykýanskiý diýmeseň ulansa boljak. Äýnegem satýan ekeni. Telefondan seretdim, gowy barlap bilmedim.
Täze türkmen sözleri
şöhlat = kolbasa.
Bellik: Kolbasa meňzeş başga obýektler üçin ulanmak bolmaýa.
Başga nämeler bar ?
0880-den kim jan edenligi barada sms gelende bu kimka diyyaniz we nomere basyp kimdigini bilmek ucin jan edip yapyanyzmy adyny gorenson ?
Arhiw okap bileňokmy ýa-da näme okajagyny bileňokmy? Bizde okamaga gürrüň köp.
Indi blog okalyan sahypa hem mobil gornuse gecdi.
Üns beren bolsaňyz, baş sahypada her blogyň aşagynda bloga degişli gyzgaça maglumatlar bar. Awtory, jogap sany, näçe gezek okalany, näçe wagt ozal ýazylanlygy. Indi näçe wagtda okap boljaklygy hem goşuldy.
Telefon ya-da planshetdan ulanmak ucin:
Türkmen dilinde kitap okaýan bu günler. Arasynda duş gelýär käbir üýtgeşik sözler. Telefonyma ýazyp goýýan. Düşünmeýänlerim bar arasynda, düşünýänlerimem bar arasynda. Ýönem düşünsemem aklymda passiwleşip galan sözler.
hawa, täze talyplar versiýasy ýolda. Onumuzdaki 1 ayin icinde duybunden tazelenen talyplar.com interfeysi we guycli kod sistemasy bilen sizin hyzmatynyzda bolar. Taze talyplar.com yene PHP dili, we mysql database sistemasy bilen ishlar, 100% web 2.0 tehnologiyasy bilen ozleshdiriler we symfony diyilyan php frameworki bilen yazilar. Tizlik we funksi...
Yani biri gaty owunup bizar etdi, menem hack ediber talyplary diydim. Howesini alsyn oglanjyk.
söýgülim,
Android OSly telefonlardan almak isleyanler bar bolsa, esasanam Google Nexus One, HTC Desire ve beyleki HTCler yakynda Turkmenistana we Istanbula baryan. 650+- dollar toweregi bahadan getirip biljek. Almak isleyanler habarlashaysin.
Men ozume admin diyip biljek dal, yone islan temamy, islan zadymy uytgetmage hukugym bar shu saytda. Yone girip okap durmaga wagtym yok. Gunde 1-2 blog gysgaca okayan. Onunam ahli jogaplaryny okamaga wagtym bolmaya. Monitoryn arkasynda agzynyza geleni diyip oturman admine, sebabi onun yali adam yok. Boshluga kayaniniz bolar. Eger admin bolasynyz ge...
Mana Turkmenistanyn welayat-etraplarynyn doly sanawy gerekdi. Shu yerde bar ekeni, yone dolymy, dogrymy, taze atlarymy bilmedim. Herkim oz goshandyny goshyp doly sanawyny yazmaga komek etseniz. Hayish shu tema offtopic zatlar yazman.
Talyplardaky Google reklammalarynda ýaňy gül goýberiň diýip duran reklamma gördüm. Orsça türkmenistan üçin gül servis saýty bar ekenI. Salgysy arzuw.com
şu temada öň agzalypdy. Täze turkmen sozleri. Duyn bir soz owrendim.


text:
TM HYZMAT BILMELI
Messi Biografiýasy
Lionel Messi 1987-nji ýylyň 24 iýunynda Argentinanyň Rosario şäherinde dogulýar . Kakasy - Horhe Orasio Messi , ejesi - Seliýa Mariýa Messi . Onuň iki sany oğlan dogany bar olar - Rodrigo we Matias . We bir gyz dogany Maria Sol .
Messi futbola 5 ýaşynda başlap " Grandoli " klubunda futbol oýnamana başlady , oňa kakasy Horhe türgenleşiginde kömek edipdir . Ol 1995-nji ýyldan başlap Professional " Nýueldz Old Boýz " klubda oýnap başlaýar . Ol 11 ýaşyna ýetende " samototropina " ýetmezçilik ( boý garmony ) bolýar .
Lionel 13 ýaşyna ýetende "Barselona" ýaş futbolçyny hakkynda öwrenýär. Barselona direktory futbolçy bilen habarlaşmasy üçin 2 skaut tutýar - olar: Martino Montero we Fabiana Soldini. 2000-nji ýylyň 17-nji sentýabyrda Messi bilen kakasy Kataloniýa gelýärler. Ýöne Barselonanyň direktory Karlesa Reşaka gümenensoň gürüň 3-nji oktýabyrda geçýär. Karlesa Reşaka Messä örän täsin galýar , we Messi bilen maşgalasynyn Ewropa göçmesine kömek etýär we onyn keselini bejertmek üçin ýylyk 90 müň ewro töleýär. We şondan bäri Messi Barselona'da oýnap gelýär.
Ýazan: Muhammetali
Sene: 06.04.2018
Makala baha ber:
Okaldy: 1040. Şü gün okaldy: 2
Makala hakda pikiriňiz paýlaş! (diňe adyňyzy görkezseňiz bolýar)
(13)
Salah hakdada yazaynda .....!
Messisiz Barcelona güllemezdi. EL-CLASSICO-lar gyzykly bolmazdy!
Messa sohrat mn messinin jankoyeri barca we messi one
İ love Messi
Messi nalii Messinin onune cykjak adam yok
Messi nalii
Messi meň futbola bolan höwesim
Messi taze sezonda ustunlik
Messi yeke tak yildiz
Messi öçmejek ýyldyzdyr
görkezilen teswirler 13-4
Teswir galdyr
Makalany haladyňmy? Onda salgysyny (ssylkasyny) dostlaryň bilen paýlaş!
Okamagy maslahat berýäs
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
Jadyly Catering
-
Шашлыки Дяди Камо
-
Şeýdaýy Gelinlik salony
-
Gozgalmaýan emläk
Ähli hukuklar goragly.
Email: bilmeli@tmhyzmat.com


text:
Russiýanyň parlamendinde möhüm kanun taslamasy kabul edildi
Parlamendiň 3-nji oturlyşygynda kabul edilen kanun taslamasyna görä hökümet ABŞ-niň we beýleki ýurtlaryň Russiýa garşy kabul etjek sanksiýalaryna garşy çäre görüp biler
Russiýanyň Parlamendiniň aşakgy ganady Döwlet Dumasynda ABŞ-niň we beýleki ýurtlaryň Russiýa garşy kabul etjek sanksiýalaryna jogap bermek mümkinçiligini özünde jemleýän kanun taslamasy kabul edildi.
Parlamendiň 3-nji oturlyşygynda kabul edilen kanun taslamasyna görä hökümet ABŞ-niň we beýleki ýurtlaryň Russiýa garşy kabul etjek sanksiýalaryna garşy çäre görüp biler.
Täze kanun bilen käbir ugurlarda halkara hyzmatdaşlyklar çäklendirilip biliner ýa-da möhledi yza süýşürilip biliner, mundan başgada önüm we çig-mal importy ýa-da eksporty hususy we döwlet tenderlerine gatnaşmagy gadagan edilip biliner.


text:
03.10.2018. Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan 2018-nji ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri jemlenildi. Şeýle hem gün tertibine goranmak häsiýetine eýe bolan Harby doktrinadan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek, harby gullukçylaryň ýaşaýyş we gulluk şertlerini has-da gowulandyrmak baradaky wezipeler girizildi.
Ir säher bilen milli Liderimiz Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň geçirilýän ýerine geldi.
Bu ýerde Türkmenistanyň Prezidentini, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowa Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýew mejlisi geçirmäge taýýarlyk görlendigi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz dürli görnüşli harby tehnikalary synlap, döwletimiz tarapyndan ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy düzümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadynyň mundan beýläk-de berkidiljekdigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisiň geçirilýän ýerine baryp, Köpetdagyň eteginiň gözel tebigatyny synlady.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisi
03.10.2018. Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan 2018-nji ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri jemlenildi. Şeýle hem gün tertibine goranmak häsiýetine eýe bolan Harby doktrinadan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek, harby gullukçylaryň ýaşaýyş we gulluk şertlerini has-da gowulandyrmak baradaky wezipeler girizildi.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 26-sy hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini satyn aldylar. Bulardan başga-da, daşary ýurt puluna arassalanan pagta ýagy, nah ýüplük, pagta süýümi, dokma önümçiliginiň galyndylary ýerlenildi. Olary Russiýa Federasiýasyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şweýsariýadan, Singapurdan, Türkiýeden, Owganystandan, Gruziýadan gelen telekeçiler satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 23 million 931 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Russiýanyň, Beýik Britaniýanyň, BAE-niň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 3 million 302 müň manatdan gowrak arassalanan pagta ýagyny, lukmançylykda ulanylýan sargy serişdelerini we pagta soapstogyny satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin bahasy 274 müň manatlyk azyklyk bugdaýy satyn aldylar.


text:
Psihologiýadan gyzykly faktlar
- Hasaplamalara görä günde 6-7 sagat ýatýanýanlar 8 sagat ýatýanlara garanyňda ir ölmek howpy ýokarydyr. 5 sagat ýatýanlar bolsa 8-9 sagat ýatýanlara garanyňda psihiki problemasy 3 esse köpdür.
- Adam üçin iň oňat ses onuň adynyň tutulmagy. Tanyşlykdan öň birinji ýatda saklamaly zat a:t. Bu oňat aragatnaşyk saklamagyň esasy düzgünidir.
- Çalt ýatmak üçin arkalaýyn ýatmaly, bedeniň hemme ýerini gowşatmaly. Gözüňi ýummaly we gözüňi ýokary etmeli, bu ýatan wagtyň gözüň üçin kadaly ýagdaý. Şu düzgünleri berjaý etmek çalt hem-de rahat ýatmaga peýdaly.
- Oksford uniwersitetiniň alymlarynyň tassyklamagyna görä okamak adam organizmi üçin çalt täsir edijidir. Haýran galaýmaly ýöne bu usul alkagol içmekden köp esse gowy, gezelenç etmekden täsirli, çaý içmekden, aýdym diňlemekden çalt täsirli.
- Käwagtlar paýlaşyp bolmaýan söýgi hakyky ýagdaýyndan peselmegine getirýär. Hat-da psihiki bozulmalara hem getirýär. Şeýle ýagdaýlaryň biri, meselem “Adeli sindromy”. Adeli sindromy – bu uzak wagtlaýyn kesel bolup, ol bir adamyň beýleki adama bolan jogapsyz galan içki söýgisidir. (Şonuň üçin iň bolmanda içiňizdäki söýgini aýdyň, biraz ýeňlär ýaly)
- Eger biri seniň gözleriňe seredip, bir zatlary ýatlaýan bolsa, siz arkaýyn ynanyp bilersiňiz onuň aladaýandygyna.
- Alymlaryň bellemegine görä aragatnaşykda wagty we ýeri gurnamak belli bir manyny aňladýar. Meselem: duşuşyga gyz bir gijä galyp gelmeginiň edepliligi, asyllylygy aňladyp biler. Zenanlar özüni söýgili hasaplaýarlar haçanda partnýory (işdeşi, klasdaşy...) gabat garşysynda oturan wagty. Olar bile işleselerem, okasalaram, oýnasalaram biri-biriniň garşysynda bolsalar içgin gürrüňdeşlik bolýar.
- Birnäçe milliard ulanyjylaryň postlarynda geçirilen barlaglara görä, sport bilen meşgullanýan adamlarda ýa-da sport janköýerlerinde üstünlige ymtylyş ýokary derejede bolýar. Sebäbi olar belli bir sporta gyzykmak bilen hereketlerini we gürrüňlerini has ynamly aýtýarlar. Gysgaça aýdanymyzda özüňe ynamly bolmak üstünlik gazanma şansyňy artdyryp biler.
© Graff


text:
Bu soraga elbetde durli dining wekilleri durli hem jogap bermage chalyshar… Mysal uchin Islam dinine uyyan ildeshlerimiz: hawa Injilden song yene bir hosh habar gelipdir Hudaydan bu hem Muhammeting getiren habarydyr…Injil dine oz dowrune degishli dalmi eysem …”diyip jogap bererler.
Emma bu jogap hakykata yagny Hudayng maksadyny ayan eden Sozune dogry gelyarmi we oz esasyny olardan tapyarmy?! Yok, beyle pikir duybunden Hudayng hakykatyna gabat gelmeyar. Munung sheyledigini Isanyng ilkinji shagirtleri bolanlaryng durmushyndan hem gorup bilyaris. Isa Mesih hakyndaky bolan Hosh Habardan “bashga bolan hosh habary” getirjeklering dinge bir 6-njy asyrda bolman eyyam 1-nji asyrda hem dorap bashlandygyny taryh bize owredyar.
Bu barada ine Isa Mesihing ilkinji shagirtlerining hataryna goshulanlaryndan biri resul Pawlus ine sheyle diyip Isa Mesihinkiden bashga hich hili hosh habaryng yokdugyny duydyrysh berip ine sheyle diyyar:
“Men sizing Mesihing merhemeti arkaly ozunizi Chagyrany beyle tiz tashlap, bashga Hosh habara owrulishinize hayran galyaryn. Dogrudan-da bashga Hosh habar yok, yone sizi bulashdyrjak, Mesihing Hosh Habaryny yoyjak bolyan kabir adamlar bar. Emma biz ya Gokden inen bir perishde hem size wagyz edenimizden bashga bir zady Hosh Habar diyip wagyz etse, ona lagnat bolsun! Ong aydyshymyz yaly, yene-de aydyaryn: biri size kabul edeninizden bashga bir zady wagyz etse ona lagnat bolsun! Indi men adamlaryng razychylygyny gozleyarinmi ya Hudayng razychylygyny?…”
Gadyrly dost sen barada name…sen kiming hosh habaryna ynanyang Hudayng Ozuning ayan edeni Isa Mesih barada bolan Hosh Habaramy yada adamlaryng doreden bashga bir habarynamy…alty yuz yyldan song doran bir habaramy ynanyarsyng? Sen kiming razychylygyny gozleyarsing: adam tarapyndan doredilen dininkinimi, dindashlarynkynymy yada sana merhemet, rehim we soygi echilyan Hudayng razychylygyny gozleyarsing?
Adamzadyng gunaning jezasyndan, sheytanyng guyjunden we baky olumden gutulmagy uchin Hudayng Isa Mesihde upjun eden gutulyshyndan bashga hich bir zat Hosh habar bolup bilmeyar. Bu sebapden Isa Mesihing shagirdi bolan resul Petrus munlerche adamlaryng onunde durup we olaryng imansyzlygyny pash edip ine sheyle diyip guwa gechipdi:
“Siz ussalar tarapyndan asgerilmedik bu Dash burchbashy bolup chykdy. Bashga hich kimde gutulysh yokdur, chunki bizing halas bolmagymyz uchin adamzada berlen gayry at (Isa Mesih) asmanyng astynda yokdur!”


text:
Döredijilik forumynyň maksatnamasyny iki ýurduň ynsanperwer ulgamdaky netijeli gatnaşyklaryny işjeňleşdirmäge gönükdirilen çäreleriň ençemesi emele getirer. Olaryň hatarynda dostlukly ýurduň wekiliýetiniň Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginde kabul edilmegi, muzeý işiniň hünärmenleri bilen duşuşyk, Rumyniýanyň milli egin-eşikleriniň we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi, kinofilmleriň görkezilişi hem-de bilelikdäki konsert bilen baglanyşykly çäreler bar.
Rumyniýaly myhmanlar paýtagtymyzdaky muzeýleriň gymmatlyklary we Aşgabadyň ajaýyp ýerleri bilen tanşarlar.


text:
Wisa kartlary nagt we nagt däl görnuşinde hem bir gün ulanyp bolsa bir gün ulanyp bolanok. Türkmenistandan daşary ýurtlarda okaýan talyp yaşlaryñ hossarlary Türkmen banklaryndan pul ugratmakda gaty oran uly kynçylyk çekyaler.
1. 40 - 50 sany resminama dogurlamaly.
2. Her bir bankyñ gapysynda nobata durýan adamlaryñ sany 1000 - den geçyä.
3. Talybyñ okayan yerinden sprawkanyñ kopiyasy däl-de hakyky ozi. Eýsem-de, hormatly parahor bank işgarleri talybyñ okaýan yerinden sprawkany talyplar daşary yurtdan her ay nähili yagday-da ugradyp bilsinler ?! Näme sebäpden onuñ kopiyasy bolanok ?!
Her bir welaýatyñ , şäherleriñ we etraplaryñ banklarynyñ gapysyndaky nobata duran adamlaryñ sany 1000-den geçyä. Heý-de šeyle bolup durannada türkmen resmileriniñ birinden bolmasa biri bu zatlardan habar tapmazmy?!
Näme sebäpden beýle ?! Hich hili Türkmenistanda hich bir zada mumkinchilik yok. Haysy edara barsañ pul isläp seniñ resminamañy düzedip berenoklar.
Hormatly Arkadag hey-de siziñ bu zatlaryñ birinden bolmasa birinden habaryñyz yokmudy eysem?!
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.