text:
Abu Müslimiň gozgalaňy
ABU MÜSLİMİŇ GOZGALAŇY - Orta Aziýada araplaryň agalygyna garşy gönükdirilen halk köpçüliginiň antifeodal hereketi. Orta Aziýanyň, şol sanda Türkmenistanyň halklary arap hökümdarlaryna garşy birnäçe gezek gozgalaň turzup, keseki ýurtly basybalyjylaryň ýigrenji häkimiýetini agdarjak bolup, köp güýç sarp edipdirler. Şeýle gozgalaňlaryň iň görnüklilerinden biri-de Abu Müslimiň gozgalaňy hasaplanýar. Abu Müslim görnükli goşun serkerdesi we uly döwlet işgäri bolupdyr. Abu Müslim gozgalaňy 747 ýylynda Marynyň eteklerinde başlanypdyr. Abu Müslim öz tarapdarlary bilen Marynyň günbatarynda ýerleşip, birnäçe berkitmeler döredipdir. Onuň esasy daýanç nokady Mahuwan obasy eken, bu ýerde ol dört aý bolupdyr. Abu Müslimiň çagyryşlary ýerli ilatyň arasynda giňden ýaýrapdyr. Käbir obalaryň ilaty onuň ygtyýaryna 1000-2 golaý pyýada esger beripdirler. Arap basybalyjylaryna garşy göreşiň baýdagy astynda hemme synplaryň wekilleri birleşipdirler, daýhanlar we garyp senetçiler bilen bir hatarda Abu Müslimiň goşunynda söwdagärler hem, ýerli han-begleriň wekilleri hem bolupdyrlar. Abu Müslim özüniň hemme goşunyny dolandyrmak üçin Mahuwanda merkez döredipdir. Bu ýerde onuň goşunyna girýänleriň spisogy ýöredilipdir we her bir esgere belli bir mukdarda aýlyk berlipdir. Abu Müslimiň ýanyna gullar hem gelip, onuň düzýän goşunyna gatnaşmaga isleg bildiripdirler. Abu Müslim gullary hem kabul edipdir, emma olary goşunyň umumy bölegine girizmändir-de, olar üçin aýratyn bir lager gurapdyr. Gullar gozgalaňyň ýeňmegi netijesinde özleriniň ýagdaýynyň gowulanmagyny gazanmagy umyt edipdirler. Araplaryň taýpara duşmaçylygyndan peýdalanyp, Abu Müslim Maryny eýeläpdir. Soň gozgalaň has üstünlikli bolupdyr. Abu Müslimiň çagyryşyna Gündogar Horasanyň hemme şäherlerinden: Marydan, Saragtdan, Abiwertden, Nusaýdan, Hyratdan, Talkandan, Balhdan we başga şäherlerden gelipdirler; 100 müň adama golaý gozgalaňçy ýygnanypdyr. Abu Müslim merkezi hökümete garşy çykyş edipdir. Abu Müslim gozgalaňy Günbatar Eýrana we Yraga çaltlyk bilen ýaýrapdyr. Gozgalaňçylaryň goşunlary Tigr derýasynyň çep goşandynyň ýanynda halif Merwan II-niň goşunlary bilen çaknyşypdyr. Howul-hara toplanan we gerekli ýaraglar bilen üpjün edilip ýetişilmedik halif goşunlary Abu Müslim tarapyndan derbi-dagyn edilipdir. Merwan II az sanly goşuny bilen zordan gaçyp gutulypdyr. Soňra omeýýatlaryň tarapdarlary derbi-dagyn edilipdir, halif tagtdan düşürilipdir we tutulyp öldürilipdir. Şeýlelikde, halifatda häkimiýeti täze dinastiýa - Apbasitler dinastiýasy ele alypdyr. Täze dinastiýanyň wekilleri göreş wagtynda beren wadalaryny ýerine ýetirmändirler. Diňe ýerli han-begleriň ýagdaýy gowulanypdyr, olar araplar bilen bir hatarda döwleti dolandyrmak işine çekilipdirler. Emma salgytlaryň we borçlaryň agyr ýüki astynda horlanyp gelen zähmetkeş köpçüligine- daýhanlara we şäher senetçilerine dinastiýanyň çalyşmagy hiç hili ýeňillik getirmändir. Gaýtam, daýhanlaryň feodallara garaşlylygy öňküden hem artypdyr. Apbasitler halifatynyň halif Mansur (754-775) Abu Müslimi Horasanyň hökümdary wezipesine belläpdir. Emma halif Mansur ýurtda täzeden möwç alyp ugran gozgalaňlardan we Abu Müslimiň kalk köğçüligi arasyndaky şöhratyndan az howatyrlanmandyr. Şonuň üçin halif Mansuryň buýrugy bilen Abu Müslim dönüklik bilen öldürilipdir.


c: text/html

text:
Gyrgyzystanda garaşsyz žurnalist Alişer Saipowyň öldürilmeginiň 10-njy ýyl dönümini ýatlamak üçin graždan aktiwistleri, žurnalistiň ozalky kärdeşleri, dostlary we ýakynlary ýygnandylar.
Ýatlama çäresi, Saipowyň Oş şäherindäki öýünde geçdi.
Saipowyň dogany – žurnalist Şahrukh Saipow ýaş gyrgyz žurnalistlerini sylaglamak üçin, öz merhum doganynyň adyny göterjek ýörite baýragyň ýola goýuljakdygyny hem mälim etdi.
Saipow 2007-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda Oşuň merkezinde atylyp öldürilipdi. Sud bu jenaýaty etmekde Oşuň ýaşaýjysy Abdulgafar Rasulowy günäli tapyp, oňa 20 ýyl türme tussaglygyny berdi.
Emma, Saipowyň maşgalasy “hakyky jellatlaryň” we hüjümi gurnanlaryň jezalandyrylmandygyny öňe sürüp, suduň hökümine garşy çykdylar.
Etnik özbek Saipow sebitdäki yslam toparlary we oppozisiýa syýasaty barada makalalary çap edýärdi.
Ol 2005-nji ýylda Özbegistanyň Andijon şäherindäki gyrgynçylyk barada hem maglumatlary taýýarlapdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin we ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Siriýadaky “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşde bilelikdäki tagallany dowam etdirmek ylalaşygyna geldi.
Kreml 11-nji noýabrda iki lideriň beýanatynyň Wýetnamda geçýän sammitiň gapdalyndan tassyk edilendigini habar berdi.
Ak tam Kremliň yglan eden habary ýa-da iki lideriň arasynda Aziýa-Ýuwaş okean ykdysady hyzmatdaşlygy sammitiniň gapdalyndan, Wýetnamyň kurort şäheri Danangda geçirilen gepleşikler baradaky soraglara bada-bat jogap bermedi.
Kreml Siriýa baradaky beýanatyň rus daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson tarapyndan ýörite Danang duşuşygy üçin sazlanandygyny aýtdy.
Putin we Tramp özleriniň Siriýanyň özygtyýarlylygyny, garaşsyzlygyny we territorial bütewiligini goldaýandyklaryny gaýtadan tassyk etdiler we konfliktdäki ähli taraplary Ženewa syýasy prosesinde aktiw rol oýnamaga çagyrdylar diýip, beýanatda aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow:
– Aziada milli sporty dünýä derejesine çykarmakda möhüm orun eýeleýär. Hut şonuň üçin hem bu ugurda alnyp barylýan işleri biziň günlerimize gelip ýeten gadymy milli däp-dessurlaryň, şol sanda türkmen halkynyň myhmansöýerlik ýörelgeleriniň esasynda ýola goýmalydyrys.
Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça
V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak boýunça geçirilen çäreler
01.05.2017.
Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak hem-de Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda köpçülikleýin sport hereketine gatnaşmak boýunça TürkmenStat tarapyndan geçirilmeli çäreleriň meýilnamasyna laýyklykda 2017-nji ýylyň aprel aýynda tapgyrlaýyn çäreler geçirildi.
15-nji aprelde TürkmenStat tarapyndan ýurduň ykdysadyýet, maliýe we bank toplumynyň işgärleriniň arasynda gysga aralyga ylgamak boýunça ýaryş geçirildi.
TürkmenStatyň işgärleri ykdysadyýet, maliýe we bank toplumynyň işgärleriniň arasynda geçirilen beýleki sport çärelerine-de işeňňir gatnaşdylar. Mysal üçin, şu ýylyň 8-nji aprelinde Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugynyň guramagynda şaşka boýunça geçirilen ýaryşda TürkmenStatyň işgärleri baýrakly ikinji orny eýelediler.
Ondan başga-da, 2017-nji ýylyň 23–30-njy apreli aralygynda agyr atletika we kikboksing boýunça Aziýa çempionatlaryna, suwda ýüzmek boýunça halkara synag ýaryşlaryna tomaşaçy hökmünde TürkmenStatyň işgärleri guramaçylykly gatnaşdylar.
01.03.2017
Şu gün V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 200 gün galmagyny giňden belläp geçmek üçin TürkmenStat boýunça iş güni irden önümçilk maşklaryny ýerine ýetirmekden guramaçylykly başlandy.
Jemgyýetimize sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek işine döwlet statistikasynyň işgärleriniň goşant goşmagyny üpjün etmek maksady bilen, “Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak hem-de Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda köpçülikleýin sport hereketine gatnaşmak boýunça TürkmenStat tarapyndan geçirilmeli çäreleriň meýilnamasy” kabul edildi.
Bu çäreleriň ýerine ýetirilmegine TürkmenStatyň jemgyýetçilik guramalary işjeň ýardam edýär.
10.01.2017
Şu gün V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 250 gün galmagyny giňden belläp geçmek hem-de jemgyýetimize sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek maksady bilen, TürkmenStat boýunça iş güni irden 15 minudyň dowamynda önümçilk maşklaryny ýerine ýetirmekden guramaçylykly başlandy.


text:
3-nji iýunda Türkmenistanda bugdaý oragyna badalga berildi. Şoňa laýyklykda, Ahal, Balkan, Lebap we Mary welaýatlarynyň daýhanlary däne oragyna girişdiler, 14-nji iýunda bolsa olara Daşoguz welaýatynyň gallaçylary-da goşular.
Şu ýyl türkmen babadaýhanlary güýzlük bugdaý üçin bölünip berlen 860 müň gektar meýdandan 1 million 600 müň tonna, şol sanda Ahal welaýatynda 450 müň, Mary welaýatynda 380 müň, Lebap welaýatynda 350 müň, Daşoguz welaýatynda 300 müň we Balkan welaýatynda 120 müň tonna däne ýygnap alarlar. Oba hojalyk ekinleriniň esasy bölegi bugdaýyň «Sähraýy», «Ýolöten-1», «Bitarap», «Juwan», «Türkmenbaşy» we «Türkmenbaşy-1», «Batko», «Ýubileýnaýa -100», «Irişka», «Wassa» hem-de «Nota» ýaly ýokary hasylly tohumlaryndan ekildi.
Umuman, ýurdumyz boýunça 2015-nji ýylyň bugdaý oragynda «Case», «New Holland», «John Deere», «CLAAS» we beýleki däne ýygnaýjy kombaýnlaryň 1700-si hereket eder. Göçme-abatlaýyş mehaniki toparlar bugdaý oragy döwründe babadaýhanlara gije-gündizleýin hyzmat edip, olary tehnikalar üçin zerur bolan ýangyç, çalgy ýaglary, ätiýaçlyk şaýlary bilen üpjün eder. Mehanizatorlar, sürüjiler we däne oragyna gatnaşýan beýleki işgärler üçin ýurdumyzyň meýdanlarynda iň oňat durmuş şertleri döredildi, medeniýet işgärlerini çykyşlary, göçme söwda guralar.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň, «Türkmenobahyzmat» döwlet birleşiginiň, beýleki ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýük ulaglarynyň 6 müň 800-si kabul ediş bölümleriniň 155-sine, ammarlara we elewatorlara bugdaýyň daşalmagyny üpjün eder. Bugdaý oragynyň başlanmagyna barlaghanalar hem taýýar edildi. Olarda «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň wekilleri dänäniň hilini kesgitlärler. Tabşyrylan hasyl üçin gallaçylar bilen hasaplaşygy «Türkmengallaönümleri» döwlet birleşigi «Daýhanbank» döwlet täjirçilik bankynyň ýerlerdäki bölümleriniň üsti bilen öz wagtynda amala aşyrar.
Däp boýunça geçirilýän bäsleşik öňdebaryjy gallaçy kärendeçileri, mülkdarlary, kombaýnçylary hem-de awtoulag sürüjilerini ýüze çykarar. Bu bäsleşigi Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Syýasy geňeşi, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşygynyň Milli merkezi, Agrar partiýasynyň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň hem-de Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşleri, «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky, «Türkmengallaönümleri» we «Türkmenobahyzmat « döwlet birleşikleri, «Galkynyş», «Nesil», «Watan» we «Bereketli toprak» gazetleriniň redaksiýalary geçirýär.
Bugdaý oragynyň başlanmagy mynasybetli welaýatlarda Oba hojalyk ministrliginiň, welaýat we etrap häkimlikleriniň, «Türkmengallaönümleri» we «Türkmenobahyzmat» döwlet birleşikleriniň, «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň, «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň, Suw hojalygy ministrliginiň wekilleriniň, daýhan birleşikleriniň ýolbaşçylarynyň, agronomlaryň, mehanizatorlaryň, gallaçy kärendeçileriň, ýaşulularyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda önümçilik maslahatlary geçirildi.


text:
Hazaryň kenarynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda iri Kongresler merkeziniň açylyş dabarasy boldy.
Öň ýüzünde altynsow nagyşlary bolan ak çadyr görnüşindäki, özboluşly binagärlik keşbine eýe bolan ägirt uly desganyň umumy meýdany 185 müň inedördül metre deňdir. Bu taslamany şähergurluşyk ulgamynda Türkmenistanyň öňden gelýän hyzmatdaşy—belli “Polimeks Inşaat A.Ş.” türk kompaniýasy amala aşyrdy.
Merkez aşaky gaty hasaba almanyňda dokuz gatdan ybarat bolup, wekilçilikli çäreler, sammitler we ýokary derejedäki duşuşyklar, forumlar, maslahatlar we ýygnaklar üçin niýetlenen zallary öz içine alýar.
Binanyň ýanaşyk ýerleri 46 müň 490 inedördül metr meýdany eýeleýär. Merkeziň öňündäki esplanada abadanlaşdyrylyp, bagy-bossanlyga bürelipdir, bu ýerde özboluşly çyralar oturdylyp, owadan çüwdürimler gurlan.Bina görnüşiniň kämilligi, içerki gurluşy we yşyklandyryş ulgamy bilen uly täsir döredýär. Gündogar binagärliginiň köp asyrlyk däplerini we häzirki zaman gurluşygyň soňky gazananlaryny öz içine aldy. Polunda we diwarlaryň birinde ýerleşdirilen ägirt uly akwariumlar bu zalyň özboluşly aýratynlygy bolup durýar. Şol akwariumlarda täsin balyjaklar ýüzüp ýör.
Merkezde 450 orunlyk kiçi zal we halkara maslahatlaryny we umumymilli forumlary geçirmek üçin niýetlenen 2 müň orunlyk mejlisler zaly bar. Bu zal zerur bolan enjamlar bilen üpjün edilip, onda wekilçilikli çäreleri ýokary derejede guramak üçin ähli şertler göz öňünde tutulypdyr.
Maslahatlar zalyndan başga-da, bu ýerde 450 we 256 orunlyk banket zallarynyň ikisi, daşary ýurt döwlet Baştutanlary üçin iş otaglarynyň 5-si, ikiçäk görnüşdäki duşuşyklar üçin otag, 60 orunlyk mejlisler zaly, 40 orunlyk kinoteatr göz öňünde tutuldy. Toplumyň içki bezegi amala aşyrylanda gymmatly serişdeler – mermer, granit we agajyň gymmatly görnüşleri ulanyldy.
Binanyň 3, 4 we 5-nji gatlarynda 80, 100 we 120 orunlyk mejlisler zaly, maslahat geçirmek üçin 30 orunlyk kiçi zallaryň 3-si, ikiçäk görnüşdäki duşuşyklar üçin iş otaglarynyň 3-si, belent mertebeli myhmanlar üçin şahsy otaglar, şeýle hem habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin 100 orunlyk metbugat merkezi ýerleşdirildi. Otaglaryň hemmesi zerur bolan enjamlar bilen üpjün edildi, munuň özi täze işewürlik merkezinde netijeli we amatly işlemegi üpjün eder.
Binanyň ýokarky gatynda syn ediş meýdançasy bolup, ondan Awazanyň gözel keşbi we Kongresler merkezini gurşap alan suw çüwdürimli, ýaşyl zolakly, köprüli we duralgaly meýdanyň görnüşi açylýar.
VIP derejeli aýratyn sport toplum üçin 12 müň inedördül metrden gowrak meýdan bölünip berlip, bu ýerde ýüzülýän howuz, köpugurly sport zal we beýlekiler ýerleşdirilen.


text:
Orsýetiň we Siriýanyň söweş uçarlarynyň Aleppo şäherinde weýrançylykly bombalama kampaniýasyny dowam etdirmegi sebäpli, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Waşingtonyň Siriýada atyşyklary bes etmek boýunça Orsýet bilen alnyp barylýan gepleşikleri togtatmagyň bäri ýanynda durandygyny aýdýar.
Kerri bu beýanaty 29-njy sentýabrda etdi. Ondan birnäçe sagat ozal Kreml Birleşen Ştatlaryň Siriýada Moskwa bilen hyzmatdaşlygy togtatmak baradaky haýbatyny ret edip, ors güýçleriniň hökümetiň Alepponyň töwereklerinde gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky regionlara edýän hüjümlerini goldamagy dowam etdirjekdigini aýdypdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkel 29-nji sentýabrda telefon gepleşiginde Aleppoda "ýüz müňlerçe parahat ilatyň bardygyny, olaryň ýarysynyň çagalardygyny" belläp, Orsýetiň we Siriýanyň bu şähere urýan howa zarbalaryny "wagşyçylyk" diýip atlandyrdylar diýip, Ak tam habar berdi.
Şäheriň gündogarynda ýerleşýän uly keselhanalaryň ikisi ir sagatlarda bombalandy. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-mun muny "uruş jenaýaty" diýip atlandyrdy.
Ak tam Obama bilen Merkeliň "Siriýada söweşleriň soňlanmagy we Birleşen Milletler Guramasyna gabawdaky we aňsatlyk bilen baryp bolmaýan etraplara ynsanperwer kömegini ýetirmäge ýol bermekde" Orsýetiň aýratyn jogapkärçilik çekýändigi barada pikirdeşdiklerini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Kerriniň 20-njy sentýabrda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Siriýada ýagdaýyň "gowşakdygy" hakynda telefon arkaly pikir alşandygyny tassyklady.
Bu maslahatdan soňra Birleşen Ştatlaryň bir sözçüsi Moskwa tarapyndan "möhüm ädimler" ädilmese, Waşingtonyň Siriýa boýunça Orsýet bilen gelnen ylalaşygy togtatmak mümkinçiliginiň "juda çynlakaýdygyny" nygtady.
Ýöne Orsýet muňa 29-njy sentýabrda Daşary işler mininstrliginiň Amerikanyň Siriýada Orsýet bilen hyzmatdaşlygy ret etmegi "terroristlere" berlen sowgat bolar diýmegi bilen gaýtargy berdi.
Ministrligiň sözçüsi Maria Zaharowa Facebookda Waşington öz haýbatyna eýerip, hyzmatdaşlygy kesse, bu "Ak tamyň militantlary öz ganatynyň astyna aldygy bolar" diýdi. Ol bu terroristlere edilen iň gowy sowgat bolar diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Waşington bilen Orsýet Siriýada atyşyklaryň dowamly ýatyrylmagy barada ençeme aý bäri gepleşik geçirýär. Bu barada gelnen soňky ylalaşyk birnäçe güne çeken asudalykdan soňra 19-njy sentýabrda bozuldy.
Bir wagtlar Siriýanyň iň uly şäheri bolan Aleppo 19-njy sentýabrdan bäri güýçli howa zarbalaryndan ejir çekýär.
29-njy sentýabrda Waşingtonda geçen maslahatda Kerri häzir dowam edýän bombalama kampaniýasy uruş jenaýatlarynyň üstüne urna boldy diýdi.
"Biz gepleşigi togtatmagyň gyrasynda durus, sebäbi bular ýaly bombalama işleri gidip otyrka oturup-da, bolýan zatlara çynlakaýlyk bilen garamaga synanyşmak bimany" diýip, Kerri aýtdy.
Ol şeýle hem: "Bu biziň başga ýollary gözlemeli pursatlarymyzyň biri" diýdi.
Ondan ozal Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Ryabkow Waşingtonyň hüjümler Aleppoda parahat ilatdan ýüzlerçe adamy öldürdi diýip beren duýduryşyny "emosional ýarylyş" diýip ret edip, bu terrorizmi goldamak bilen deň diýdi.
Ryabkow Waşingtonyň Aleppo hüjümlerine ýedi gün aralyk bermek barada eden çagyryşyny "kabul ederliksiz" diýip ret edip, bu militantlara öz toparlaryny täzeden düzmek üçin wagt berer diýdi.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow hem Döwlet departamentiniň beýanatyny tagaşyksyz diýip häsiýetlendirip, Siriýada "terrora garşy uruş" dowam eder diýdi.
Kerri 29-njy sentýabrda eden çykyşynda Siriýa parahatçylyk getirmek boýunça belli bir çemeleşişi agzamady.
Ol şeýle hem Birleşen Ştatlaryň Siriýada urşa girmegi ähtimal däl diýdi.
Obama 28-nji sentýabrda Siriýa goşun ibermek barada "oýlanyşykly" bolmak möhüm, sebäbi bu "ynanyp bolmajak pidakärlik" bilen baglanyşykly, galyberse-de Amerikanyň goşuny Owganystanda we Yrakda iş alyp barýar diýdi.
"Dünýäde ýaramaz zatlar bolýar, biz oýlanyşykly hereket etmeli. Siriýada iki tarapyň-da bütinleý batan raýat urşuny togtadara mümkinçilik ýok" diýip, ol Wirjiniýada bir harby bazada aýtdy.
Angela Merkel Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen telefon arkaly geçiren maslahatyndan soňra "gazaply hereketleri köşeşdirmek we syýasy prosese mümkinçilik bermek" barada Orsýet jogapkärçilik çekýär diýdi.
Merkeliň býurosynyň bildirmegine görä, Merkel bilen Erdogan Aleppoda "ynsanperwer halkara hukugynyň gaýta-gaýta bozulmagynyň kabul ederliksizdigi", şeýle hem "atyşyklaryň bes edilmeginiň ozalkylardan has zerurdygy" hakda ylalaşypdyr.


text: Turkmenistan-bu dunyade oz kokini has gadymy dowurlerden alyp gaydyan yurtlaryn hatarynda bolup,esasy sonunyn terretoriyasynda ilkinji sibilizasiyalaryn,bili-ylym ojaklarynyn doremegi,sol hatardada in esasy taryhy wakalaryn biri bolan Beyik yupek yolunun gecmegidir. 20.04.2017yylda Turkmenistan Osen Yurtlaryn Hatarynda atly dokady bilen uniwersitetin Ekonomika fakultetinin BU-31 boluminin talyby Nyyazow.K.D. eden cykysynda ginisleyin bellap gecdi.Bu cykysda ol Turkmenistanyn taryhy,gecmisi,dap-dessury,yurt we halkara gatnasyklaryndaky orny baradaky soraglara ginisleyin gurrun berdi.


text:
Túrkistan oblysy, Maqtaaral aýdany, «Jańa jol» aýyldyq okrýgi, Fırdaýsı eldi mekenindegi A.Ferdaýsı jalpy orta mektebindegi jaǵdaı turaqty qalypqa tústi.
A.Ferdaýsı atyndaǵy jalpy orta mektepte 700 oqýshy bilim alsa, sonyń 371-i qyz balasy. Olardyń barlyǵy derlik mektepke dinı atrıbýttyq belgileri bar formamen kelip júrgen. Júıeli jumystyń nátıjesinde 4 qyrkúıek kúni bastaýysh synypta oqıtyn (1-4 synyptar) qyz balalardyń barlyǵy talapqa sáıkes formaǵa kóshti. Al, joǵary synypta oqıtyn qyz balalardyń 165-i birińǵaı mektep formasyn saqtap, sabaqqa qatysyp otyr. Sondaı-aq, mektep formasyn saqtamaǵan 60 qyz balamen mamandar jumys júrgizýde.
Orta bilim berý uıymdary úshin mindetti mektep formasyna qoıylatyn talaptardy bekitý týraly QR Bilim jəne ǵylym mınıstriniń 2016 jylǵy 14 qańtardaǵy №26 buıryǵyn saqtaý týraly túsindirý jumystary turaqty túrde júrgizilgen.
Máseleni sheshý úshin aýdan ákimdigi jáne oblystyq bilim, ishki saıasat, otbasy, balalar jáne jastar isi jónindegi basqarmalarynyń qatysýymen arnaıy jumysshy top qurylyp, naqty is-shara jospary bekitildi. Toptyń quramyna oblystyq deńgeıdegi quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri de qosyldy. A.Ferdaýsı atyndaǵy jalpy orta mektepte 3 qyrkúıekten bastap birińǵaı mektep formasyn saqtamaǵan oqýshylarǵa bilim uıasyna kirýge tıym salyndy. Sondaı-aq, 3 kún boıy mektepten qalǵan oqýshylardyń ata-analaryna aıyppul salý sharalary jasalyndy.
Narazylyq tanytqan aýyl turǵyndaryna jumysshy toptyń músheleri túsindirý jumystaryn jan-jaqty júrgizdi. Memlekettik organdar men dinı birlestik mamandary da ata-analar qaýymy, aýyl bıleri jəne zııaly qaýym ókilderimen birneshe jıyndar ótkizip, zaıyrly memlekettiń bilim uıalaryndaǵy ortaq standarttardy saqtaý talaby túsindirildi. Arnaıy barǵan 40 psıholog maman muǵalimdermen jáne oqýshylardyń árbirimen jumys istep, zaıyrly eldegi eń basty qundylyq – memleket zańyna baǵyný ekenin aıtty. Stresske qarsy jáne onyń aldyn alý boıynsha túsindirý jumystarymen trenıngter ótýde. Búginde oblystyq bilim basqarmasy men jergilikti ákimdik tarapynan áleýmettik jospar jasalyndy. Qyrkúıektiń 7-nen bastap oqýshylar sporttyq jáne mádenı is-sharalarǵa qatysady.
Aıta keteıik, jańa oqý jyly qarsańynda A.Ferdaýsı atyndaǵy jalpy orta mektep ǵımaratynyń ashylý saltanaty ótti. Bıyl respýblıkalyq bıýdjetten 600 oryndy bilim uıasyna 1 mlrd. 350 mıllıon teńge bólinip, sońǵy úlgidegi oqý orny salyndy.
Túrkistan oblystyq Bilim Basqarmasy


text:
Gülli ösümlikleriň maşgalasy
Gülli ösümlikleriň her bir klasy öz gezeginde birnäçe maşgala bölünýär. Bir maşgala girýän ösümlikleriň gülleriniň, miweleri niň we beýleki organlarynyň gurluşynda meň zeşlik bolýar. Meselem, kädiniň, gawunyň we hyýaryň baldaklary, ýapraklary, gülleri we miweleri gurluşy boýunça birbirine meňzeşdir. Şonuň üçin olar kädi ler maşgalasyna birleşdirilýär. Şeýlede, bugdaý, arpa, mekgejöwen ýaly ösümlikleriň baldaklary, ýap rak lary, gülleri we miweleri meňzeş bolanlygy üçin, olar däneli ler (gyrtyçlar) maşgalasyna birikdirilýär. Erik, alça, şetdaly we ençeme beýleki miwe berýän agaçlaryň gülleri, miweleri hemde beýleki organlary nyň meňzeşligi üçin, olar bägül güllüler maşgalasyna girýär.


text:
Günorta Sudan-Efiopiýa
Günorta Sudan. Efiopiýa
Günorta Sudan demirgazykda Müsür bilen araçäkleşipdir. Müňlerçe ýyllaryň dowamynda Müsüriň medeniýeti oňa täsirini ýetiripdir. Efiopiýa bilen Nubiýa hrestýan ýurtlary bilen, Müsür araplaşandan soň, yslamlaşandan soň gündogar Sudanda yslamlaşmak prosesi geçýär. Musulman arap taýpalary göçüp-gonup ýöränler bu ýere araplaşyp, II müňýyllyklaryň ortasynda güýçli aralaşýar.
XVI asyrda Sennar soltanlygy peýda bolýar. Efiopiýa olardan tapawutlanýar.
1) öz taryhy däp-dessurlary bolan gadymy afrikan ýurdy.
2) Ýeke-täk yslama garşy göreşýän döwlet.
X-XII asyrda iudeý çozuşlary netijesinde tozýar. Emma XIII asyrdan hrestýan dinini saklamak üçin XVI asyra çenli göreşýärler. Oňa täsirli iri ýer eýeleri aralaşyp, her iri ýer eýesiniň eýeçiligi ýarymawtonom knýazlygy aňdypdyr. Olar daýhanlardan alynýan salgydyň hasabyna ýaşapdyrlar. Portugal kolonizatorlary, kontingente mata, aýna, çüýşe monjuklar, metal önümlerini, spirt atyjy ýaraglary getirdiler. Ýewropalylar altyn çägäni, pil süňküni müňlerçe gara reňkli gullary äkitdiler.
Ilkibaşda gul alyp gitmändirler. Amerikanyň açylmagy bilen ýagdaý üýtgedi. Braziliýa, Portugaliýa üçin baýlygyň çeşmesine öwrüldi. Gwineýanyň gündogarynda ýorb etniki gelip çykyşlylar ýaşapdyrlar.


text:
XIX asyryň I-nji ýarymynda Türkmenistanyň medeniýeti
Tema: XIX asyryň I-nji ýarymynda Türkmenistanyň (türkmen halkynyň) medeniýeti
MEÝILNAMA
1. Edebiýat we jemgyýetçilik pikiri
2. Türkmen halk arhitekturasy we el sungaty. (hünärmentçilik, senetçilik, halyçylyk sungaty).
3. Bagşy-sazandalar, milli halk oýunlary. Din we onuň türkmen jemgyýetinde orny.
Edebiýatlar:
Beýik Saparmyrat Türkmenbasynyň Mukaddes Ruhnama
1. Saparmyrat Türkmenbaşy: Medeniýetimizi we sungatymyzy ösdürmeli. 1993 ý 15 iýun
2. Saparmyrat Türkmenbaşy: Bilimli nesil kuwwatly Watan A. Mag. 1994 ý
3. A. Garryýew, A.Roslýakow. “Türkmen SSR-iň taryhy” I t 2 k. Aşg 1960 sah 49-68
4. A. Kekilo9w, Baymuhammedow, Garryýew “Türkmen elipbiýinin taryhy” 1977 ý
5. Öde Abdyllaýew. “Serkerde” sow edebiýaty žurnaly I k. 1991 №8 sah 12-65
6. Aman Kekilow Mollanepes. A. 1978 ý
“Bize doly hakykaty açyp görkezýän taryh gerek. Ajy-da bolsa, süýji-de bolsa taryhy dogruçyl beýan etmeli”.
Garaşsyz we Bitarap Türkmenistanyň Prezidenti Saparmyrat Türkmenbaşynyň bu sözleri türkmen halkynyň XVIII asyr XIX asyryň I ýarymyzyň medeni durmuşyndaky çylşyrymly wakalaryň real häsiýetlendirilmegini talap edýär.
Taryhy çeşmeleriň tassyklamagyna görä XVIII-XIX asyryň I ýarymynda türkmenleriň syýasy-jemgyýetçilik, ykdysady, medeni durmuşynda uly öwrülişikleriň başlanan döwri boldy. Hut şu döwürlerden başlap, ozal ondan-oňa göçüp-gonup ýören türkmenler häzirki Türkmenistanyň giň territoriýasynda ymykly mekan tutup ugradylar. Türkmen halkynyň etniki ruhy, syýasy taýdan bitewileşmek prosesi täzeden başlady.
Şunuň özi hem dilleri, psihologiýasy, däp-dessurlary, ädim-gylymlary boýunça biri-birinden parhlanmaýan şol taýpalaryny öňdebaryjy ogullarynyň arasynda bir bitewi türkmen döwletini gurmak, taýpalary birleşdirmek, birleşip ýurdy keseki duşmanlardan goramak, tire-taýpalaryň uçki duşmanlaryny ýok etmek ýaly ideýalary oýarypdyrlar. 1XIX asyryň I ýarymynda Türkmenistanyň territoriýasynda dörän örän çylşyrymly syýasy ýagdaý döwrüň medeniýetine-de öz täsirini ýetirdi.
Goňşy ýurtlarda syýasy göreş şeýle derejä ýetse-de, bu babatda türkmenleriň ykbaly oňmady. Ol ýene-de Eýran häkimleri, Hywa hanlygy, Buhara emirligi tarapyndan alnan ganly gysajyň içinde galyberdi. Munuň üstüne ýerli ownuk han-begleriň, ýer ýurt üstündäki dawa-jenjelleri hem halkyň sossial-syýasy, ykdysady taýdan pese gaçmagyny tizleşdirýärdi.
Umuman aýdanda bu döwürde türkmen halkyna etniki taýdan ýitip, ýok bolup gitmek howpy abanýardy, bu döwürde “dagdan belent bolan türkmeniň ahwaly ýandakdan pes bolupdy.
Medeniýet döwrüň jemgyýetçilik-syýasy ýagdaýý türkmen halkynyň içinden il-halky jany-teni bilen söýýän, halkyň durmuşy we ykbaly barada çuňňur oýlanyp, gahar-gazaby çäksiz söýgini, ýürek awusyny başyndan geçiren ençeme şahsyýetleri edebiýat meýdanynda taryhy arena çykardy.
XVIII asyrda türkmen halkynyň sossial-syýasy, ykdysady taýdan gowşan döwürde, türkmen klassyky edebiýatynyň döremegi hem ösmegi Döwletmämmet Azady, Mahmyt Gaýyby, Andalyp, Magrupy elbetde türkmen klassyk edebiýatynyň atasy Magtymguly Pyragy bilen baglanyşykly bolan bolsa, XIX asyryň I ýarymynda hem türkmen klassyky edebiýatynyň görnükli wekilleri Mammetweli Keminäniň, Mollanepesiň, Seýdiniň, Zeliliniň, Mätäjiniň, Kätibiniň, Abdysetdar Kazynyň, gymmat gelniň poeziýa ýugrulan goşgy eserleri halkyň jemgyýetçilik syýasy durmuşynyň hal-ýagdaýyny, medeni durmuşyny real häsiýetlendiripdir.
Bu döwürde-de edil Magtymgulynyň yzyna eýerijiler hökmünde türkmen edebiýatynda gumanistik-demokratik, progressiw pikirler giňden ösdürilýär.
Şahyrlaryň dörejiligi köptaraplaýyn bolup olarda ynsanperwerlik, Watançylyk, yşky-lirika, öwüt-nesihat, sossial deňsizlik, dini temalar agdyklyk edipdir.
Her şahyryň döredijiliginde aýratyn orun alan temalar bolupdyr. türkmen edebiýatynda demokratik, progressiw gumanistik ideýalar ösüp başlaýar. Edebiýatda halkyň jemgyýetçilik syýasy durmuşy, zähmetkeş goramak halkyň hal-ýagdaýy real durmuşyny öz beýanyny tapypdyr.
Türkmen XIX asyryň I ýarymynda şahyrlarynyň döredijiligi köptaraplaýyn bolupdyr. Olar ynsanperwerlik, watançylyk, yşky-lirika, öwüt-nesihat, sossial-deňsizlik dini temalarda goşgular döredipdirler. Her şahyryň döredijiliginden aýratyn orun alan temalar bolupdyr.
Meselem: asly Sarahsdan bolan Mämmetweli Keminäniň (1770-1840) poeziýasy sossial deňsizlige garşy ýumor gatyşykly, ýiti satira hem-de kinaýa arkaly protest bildirip ýokary realizme esaslanan bolsa, Maryly, Molanepes Kadyrberdi ogly (1810-61) “yşk mülküniň şasy” hasaplanylýar. Lebapdan Seýitnazar Seýdi (1775-1836). Etrek Garrygala sebitlerinden Gurbandurdy Zelili (1780-1845) diňe goşgulary bilen dä, eýsem ellerine ýarag alyp, Watan üçin, halky üçin duşmana garşy göreşipdirler.
Her şahyryň döredijiligi barada gysgaça maglumat.
Kemine: Zähmetkeş halkyň beýik şahyry türkmen klassyk edebiýatynyň wekili şahalandyrypdyr. Keminäniň poeziýasynda feodal baý agalygyna süýthorçylyga we musulman ruhanylaryň nadanlygyna garşygaramaýak halkyň narazyçylygynyň ösüşi aýdyň, dogruçyl we sossial durmuşy çuň realistik ruhda paş etmeklige ugrukdyrylandyr.
Garyplyk
“Iýmesem, içmesem hem günüm ötmez,
Bürenip ýatmaga mydarym ýetmez,
Günde müň kowlasam, baý ýere gitmez
Goş basyp dulumda ýatar garyplyk”
Kasym:
Diýsem kazylar kärini Kemine getyk gen bolar, Aydyp bolmaz-la ýaryny Diýsem dertlerim dep bolar Ýalan sözleriň baryny Garyplar size gep bolar Satarsyňyz pula kazym çyn töhmet siz ile kazym
Keminäniň edebi mirasynyň ep-esli bölegi söýgi temasyndaky, çuň liriki, jana ýakymly goşgulardan ybaratdyr.
Dil barada Kemine Magtymgulynyň döredijiligini dowam etdiriji hökmünde türkmen edebi dilini baýlaşdyrmak ugrunda halkyň çeper döredijiliginiň formalaryny we obrazlaryny üstünlikli ulanýar.
Umuman alanyňda Kemine öz döwrüniň jemgyýetçilik durmuşyny çuňňur realistik progressiw idealar bilen şöhlelendirip, türkmen halkynyň jemgyýetçilik-syýasy pikiriniň ösüşinde demokratik ugruň pugtalanmagyna kömek edipdir.
Seýdi: Watana, il-halkyna bolan çäksiz söýgi, wepalylyk, agzybirlik, dostluk, türkmen döwletini döretmek, kemsidilen halk köpçüliginiň mertebesini belende götermek, Watany basybalyjylardan goramak, ýaly ajaýyp ideýalar Seýdiniň döredijiliginiň içinden eriş-argaç bolup geçýär.
XIX asyryň I ýarymynda Lebap türkmenleriniň Buhara emirine (Mirhaýdara) garşy uly gozgalaňlarynyň biri 1822-1823 ýyllarda bolupdyr. Seýdi Buhara emirinden garaşsyzlygy almak üçin batyr ýigitleri söweşlere çagyryp, goç ýihitleri gorky-ürküden neder etmän Hezreti Aly, Görogly, Iskender Zülkarneýiniň ýaly batyrlaryň ruhunda terbiýelemeklige çalşypdyrlar, Watan üçin olary söweşe çagyryp.
Begler
Duşman geldi Lebap boýun ot ätläp,
Turuň begler, ol döwüşe baraýlň,
Watan üçin, abraý üçin, il üçin
Är deý durup, şol söweşe baraýlyň
Şahyr türkmen halkynyň garaşsyzlygyny bi bitewi döwlet bolmagy ugrunda ähli türkmen tire-taýpalarynyň birleşmegini işlän:
Ýagy bolsa salyr, sarygy-teke
Biz munda il bolmak agşamaz ýeke
Beýle otrynga pul çeke-çeke
Bir gylyja dänmiz berilsin indi
Zelili: XIX asyr türkmen klassyk edebiýatynyň görnükli wekilleriniň biri hem Gurbandurdy Zelilidir. Onuň poeziýasynyň aýratyn sypaty Magtymguly tarapyndan düýbi tutulan realistik esaslary dowam etdirmekden we ösdürmekden şeýle hem beýik watançy şahyr hökmünde XIX asyryň I ýarymynda edebiýat äleminde taryhy arena çykyp ýedi günleriň biridir. Zelili Hywa hanyna ýesir düşen wagty öz dosty şahyr Seýdä şeýle ýazypdyr:
Sürüldeler il barysy eňşeşip,
Pyganyna daglar, daşlar gymşaşyp,
Asman joşa geldi zaman gowşaşyp
Bulutlar durdular nala Seýidi.
Mollanepes: XIX asyr türkmen edebiýatynyň we bütin türkmen jemgyýetiniň taryhy ösüşiniň aýratynlyklary özüniň köp sanly liriki goşgulary hem-de “Zöhre we Tahyr” dessany bilen meşhur bolan Mollanepesiň döredijiligine we dünýägaraýşyna hem täsir edipdir.
Mollanepesiň “yşk-söýgi lirikasy hem-de “Zöhre we Tahyr” dessany halkyň arasynda giň ýaýrapdyr, bagşylaryň repertuaryna berk ornaşypdyr.
XIX asyryň I ýarymynda türkmen şahyrlarynyň köpüsi şahyrana däpleri dowam etdirip taryhy wakalary beýan edýän eserleri hem döredipdirler. Şeýle eserleriň biri Menewi görnüşinde ýazylan “Jeňnama” (tekeleriň uruş kyssa kitaby) poemasydyr. Onuň awtory Abdysetdar Kazy (Gökdepe XIX asyr) eserde beýan edilýän wakalaryň döwürdeşidir. 2200 setirden durýan bu eseriň birinji bölümi birleşen türkmen taýpalarynyň Garrygala söweşinde (1861) üstün çykandygyny beýan edýär. poemada söweşýän taraplar, anyk sahslar barada taryhy maglumatlar köpdür.
Bu poema taryhy edebiýat hökmünde garaşsyzlyk döwründe 1992 –nji ýýlda Aşgabatda broşýura görnüşde täzeden türkmen dilinde çap edildi.
XIX asyryň I ýarymyndam mundan ozal hem bolşy ýaly, türkmenleriň arasynda agyzdan-agza geçýän halk döredijiliginiň eserleri- ertekiler, aýdymlar, matallar, nakyllar we atalar sözi iňňän giň ýaýrapdyr. Tematikasy boýunça dürli-dürli bolan halk ertekileri, demokratik medeniýetiň elementlerini hem-de zähmetkeşler köpçüliginiň düşünjesiniň ösüşini, olaryň agalyk ediji synplaryna garşy we dini nadanlyga garşy özýakymly protestini iňňän doly aňladýarlar.
Sossial-durmuş häsiýetindäki ertekiler jymgyýetçilik pikiriň demokratik ugruny aýdyň bşöhlelendiripdirler. Şol ertekiler türkmen jemgyýetiniň içki sossial-synpy garşylyklaryny açyp görkezipdir, şunlykda halk döredijiliginiň şol eserleri zähmetkeş köpçüliginde synpy düşünjäniň oýanmagyna getiripdir.
XIX asyryň I ýarymynda magaryfyň ýagdaýy entäk bir bolan dini mekdepler bilen çäklenipdir. Olar esasan başlangyç sowat-bilim beripdir. Ýokary bilim medreselerde berlipdir. Ýarym çarwa, seýrek ilatly raýonlarda medreseler, bolmandyr. Gurräk ilatly raýonlaryndaky medreseleriň aň bilim beriş derejesi örän pes bolupdyr.
Şol sebäpli hem gurply adamlaryň çagalary bilim-sowadyny Hywadaky, Buharadaky, Hyratdaky medreselerde dowam etdiripdirler.
Halkyň durmuşynda yslam ideologiýasy esasy rol oýnapdyr. Ýazuw medeniýeti arap elipbiýine esaslanypdyr.
Ilatyň sowatly topary dindarlar, mollalar, ahunlar, işanlar, pirler bolupdyr. olar yslamyň talaplaryny wagz etmek, oglan okatmak bilen çäklenmän, syýasy durmuşy meselelerde goşulypdyrlar.
Hünärmentçilik we senetçilik
XIX asyryň I ýarymynda ata-babalarymyzyň köp pudakly hojalygynda hünärmentçilik we senetçilik ýaly ugurlarda uly ähmiýete eýe bolupdyr. bu pudak ekerançylyk we maldarçylyk bilen aýrylmaz baglanşyklydyr.
Türkmenlerde dürli hünärler ýagny zergärler, demirçi, kümüşçi, juwazçy, sandykçy, ýonaçy, jykyrçy, küýzegärler bolupdyr.
Senetçilikde zergärçilik, atlaryň şaýynyň öý ýasamak, öýüň gurallaryny taýýarlamak, O/X-da gerek bolan enjamlar öndürmek işleri ep-esli derejede ösüpdir.
Halyçylyk sungaty: Halyçylyk sungaty türkmen halkynyň göz guwanjy, el hünäri, başarnyklygy hökmünde irki döwürlerden gelýän halk döredijiliginiň iň gymmatly ýadygärligi hökmünde XIX asyrda hem has rowaçlanypdyr. Bu döwürde-de türkmen halylarynda halkyň asyrlardan galan gadymyýeti özüniň saplygy, arassalygy bilen saklanyp galypdyr.
“Turanyň iň gözel önümi” hökmünde suratlandyrylýan nepes türkmen halylarynyň dürli-dürli gölleri bu döwürde hem dokalypdyr.
Teke gölli, salyr gölli, saryk gölli, ýomut gölli (kemsegöl, dyrnak göl) ärsary gölli (gülli göl, beşir göl) çowdur gölli diýlip atlandyrylypdyr her tiräniň özüniň özboluşly nagyşlara, gölleri bolupdyr.
Haly dokamaklyk işi türkmen aýal-gyzlarynyň esasy hünäri we käri bolupdyr. ol inçe zähmeti, irginsizligi, tutanýerliligi, höwesi yhlasy talap edipdir. Halkyň “arasynda” bir okana ber, birem dokana” diýlip bu zähmete ylym bilen bir derejede sarpa goýlupdyr.
Türkmen Halylary Gündogaryň ýurtlarynda we Ýewropanyň, Amerikanyň ýurtlarynda gadyr-gymmaty çäksiz bolup dünýä bazarynda XIX asyrda “Buhara halysy” ady bilen meşhurlyk gazanypdyr.
Mundan başga-da türkmen gelin-gyzlary keçe basmak, palas, Haly önümleri (çuwal, torba, horjun, namazlyk) şýle hem çopanlara oýluk, atlara arkalyk, düýelere halyk dokap, ýasap bilipdirler.
Ýüňden, ýüpekden, pagtadan mata dokamaklyk hem ýörgünli bolupdyr. şeýlelikde türkmen gelin- gyzlarynyň el işi bilen döreden ajaýyp çeper eserleri etnografiki we taryh muzeýlerinde nusga bolup galypdyr. Olaryň daky nan şaý sepleri (geçen asyrlarda ýasalan) Leningradyň, Moskwanyň, Aşgabadyň etnografiýa, taryh, ülkäni öwreniş muzeýlerinde saklanyp galypdyr we türkmen halkynyň hünärmentçiliginiň we senetçiliginiň nusgasy hökmünde geçmiş taryhymyza şaýatlyk edýär.
Türkmen halk arhitekturasy:
Öňki asyrlarda bolşy ýaly ýurdumyzyň ilaty gara öýlerde “kepbelerde, palçykdan (pagsa-pagsa edilip), çig kerpiçden ýa-da daşdan salnan tamlarda ýasapdyr.
Gara öý esasan çarwa ilatyň tiz sökülip-düzülýän, kämilleşen ýaşaýyş jaýydyr. Onuň düýbüni gözenek-gözenek tärimler düzýär. Aşaky ujy tärime berkidilýän ujuň ýokarky ujy tüýnügiň ýörite deşiklerine jebis sokulýar. Şol uklar tüýnügi göterip durýar. Olar ýörite agaçlardan (taldan, söwütden) ýasalýar.
Tüýnügiň depesi onuň özüne laýyk edilen tegelek serpik bilen örtülýär. Ondan aşakda üzük bilen durluk gelýär, üzük uguň üstüne ýazylýar, durluk tärimiň daşyna aýlanýar. Durlugyň daşyna ýörite çykalan gamyş çekilýär. Öýleriň gapysy iki tarapa açylýan agaç gabsalardan we olaryň daşyndaky çarçuwadan durýar. Gara ýörite taýýarlanan keçe palas, gamyş tutulýan wagtynda bolýar, oňa tarpýapar diýilýär.
Öý täze tutulan wagty, onuň ähli zady, hat-da keçeleri-de täze ak ýa-da agymtyl bolany üçin, türkmenlerde ýaş çatynjalar babatda “Ak öý tutuldy” diýilýändir. Wagt geçdigiçe, öýüň içinde, oýun içinde-ojakda ýakylan oduň tüssesi zerarly, ýeliň günüň täsiri bilen öýüň ähli bölegi garalýar. Türkmen öýleriniň gara öý diýip atlandyrylmagy hut şonuň üçindir. Türkmenlerde öý tutmak özboluşly sungat hasaplanýar.
Türkmen taýpalarynyň hersinde diýen ýaly halk arhitekturasynyň milli aýratynlyklary saklanypdyr. Ol aýratynlyk gurluşygy planlaşdyrmakda ýerli materiallary ulanmakda-da, diwarlary bezemekde-de görnüpdir. Halk arhitekturasyny döredenler gelmişekler däl-de, ýerli ussalar bolupdyr. emma türkmen taýpalarynda goňşy halklaryň meselem: özbekleriň gurluşyk tejribeleriniň täsiri mese-mälim duýulýar.
Türkmen halkynyň medeni durmuşynda XIX asyryň I ýarymynda bagşylar, sazandalar, gürrüňçi adamlar (rawylar) uly rol oýnapdyrlar. Iş ýüzünde professional ussatlyk derejesine ýeten bagşylar diňe aýdym aýtmak, saz çalmak bilen çäklenmän, özleri aýdym-saz dörediji kompozitor roluny-da oýnapdyrlar. Tamdyranyň (dutaryň) gyjagyň, garçy tüýdügiň ýanynda halk aýdymlaryny, şahyrlaryň goşgularyny, eposdyr dessandan şygyrlary aýdym edip aýdýan bagşylara “tirmeçi bagşylar” diýipdirler. Dessanlary nesilme-nesil halka ýetirip gelenlere bolsa “dessançy bagşylar” diýlipdir. Bagşylaryň repertuary durmuşyň ähli toparlaryny suratlandyrypdyrlar. Ýerine ýetiriliş ýollary boýunça bagşylar biri-birinden tapawutlanypdyrlar.
Türkmen aýdym-saz sungaty içki aýratynlyklara eýe bolan Ahal ýoly, salyr-saryk ýoly, ýomut-gökleň ýoly, çowdur ýoly, ärsary ýoly, damana ýoly kimin şahalar ýaýradypdyrlar.
Köp Gojaly, Weýran, Jepbar bagşy Garadäli gökleň, Amangeldi Gönübek ýaly bagşy-sazandalar türkmen mukamynyň taryhynda öçmejek yz gal dyrypdyrlar.
Gyz –gelinler isleg-arzuwlaryny läleleriň monjugatdylaryň üsti bilen beýan edipdirler. Olaryň esasy saz guraly “gopuz” bolupdyr.
Sadranç (küşt) ýüzük, düzzüm ýaly oýunlar, sportuň göreş, at çapyşygy at üstünde gylyçly maşk etmek ýaly görnüşleri türkmen durmuşynda pikirlenmäni, çeýeligi, sagdynlygy we çylşyrymly ýagdaýda ugur tapyjylygy ösdüripdir.


text:
Bäşim serdar – Türkmenistanda Graždanlyk urşuna, Buharada sowet häkimiýetini gurmaga işeňñir gatnaşyjy. Ol (familiýasy Seýitnazarow) Buhara emirliginiñ Çärjew begliginiñ Merýe obasynda (häzirki Saýat raýonynda) garyp daýhan maşgalasynda dogulýar. Çärjew bolşewikleri bilen ýakyn aragatnaşykda bolup, rewolýusion ideýalary köçülige ýaýradýar. 1920-nji ýylyñ 23-nji awgustynda öz düzen otrýady bilen Buhara emirligindäki halk rewolýusiasynyñ başyny başlaýar. Otrýad düzüp, komadirlik edeni üçin, oña Bäşim serdar lakamy galýar. Gozgalañyñ gidişinde döredilen Bütin buhara rewolýusion komitetiniñ başlyklygyna saýlanýar.
Rewolýusia ýeñenden soñ, Bäşim serdar Buharada sowet häkimiýetini berkitmäge, kontrrewolýusion güýçleriñ soñuna çykmaga iñ soñky demine çenli gatnaşýar. 1922-nji ýylyñ 18-nji ýanwarynda ol burjuaz milletçiler tarapyndan atylyp öldürilýär.
Alynan çeşme: Türkmen Hanlary. Dekabr 2002 ýyl.
Taýýarlan: Gurban Geldiýew.
Bäşim Serdar barada
Bäşim serdar – Türkmenistanda Graždanlyk urşuna, Buharada sowet häkimiýetini gurmaga işeňñir gatnaşyjy. Ol (familiýasy Seýitnazarow) Buhara emirliginiñ Çärjew begliginiñ Merýe obasynda (häzirki Saýat raýonynda) garyp daýhan maşgalasynda dogulýar. Çärjew bolşewikleri bilen ýakyn aragatnaşykda bolup, rewolýusion ideýalary köçülige ýaýradýar. 1920-nji ýylyñ 23-nji awgustynda öz düzen otrýady bilen Buhara emirligindäki halk rewolýusiasynyñ başyny başlaýar. Otrýad düzüp, komadirlik edeni üçin, oña Bäşim serdar lakamy galýar. Gozgalañyñ gidişinde döredilen Bütin buhara rewolýusion komitetiniñ başlyklygyna saýlanýar.


text:
Arap dili
Arap dili (اللغة العربية al-lugatu-l-‘arabiyyah) - Afraziýa dil maşgalasynyň sami şahasyna degişli dil. Arab dili 280 million adam üçin ene dilidir we ýene 50 million adam ony ikinji dil hökmünde ulanýarlar. Ýazuwy arap elipbiýiniň esasynda. Bu dil 26 döwletiň resmi dili we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambeýasynyň 6 sany resmi we iş dilleriniň biri. Arap dili şu ýurtlarda resmi: Oman, Birleşen Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreýn, Kuweýt, Saud Arabystany Patşalygy (SAP), Yrak, Ýemen, Iordaniýa, Siriýa, Lübnan, Ysraýyl, Müsür, Sudan, Eritreýa, Jibuti, Somaliýa, Somaliland, Komor adalary, Libiýa, Çad, Tunis, Jezair, Fas, Günbatar Sahara, Muritaniýa.


text:
DOŇZUŇ ÖLSE-DE, HOR-HORY ÝATMAZ (Ak Welsapar barada)
24 Ноябрь 2017 г., 19:08
Daşary ýurtlardan eşek bolup aňňyrýan Akmuhammet Welsapar barada
Dana Magtymguly atamyzyň «Namart aýyp gözlär, dogan ilinden» diýip, dogduk mekanyna şyltak atýan, ysnat getirýän adamlaryň bigaýratlygyny, namartlygyny şygyr setirleriniň üsti bilen ýüzüne basyp, olary paş edip gidipdir.
Namart diýlip bolsa iň pes hem pis adamlara aýdylypdyr, olar musulmançylykda haram hasap edilýän haýwana doňza deňelipdir. Akmuhammet Welsapar ýaly çöpdüýbiniň öz iline şyltak atyp bilse, armany ýok. Ol aryň-namysyň nämedigine düşünmeýän, diňe kisejiginiň aladasy bilen ýaşaýan bidöwlet. Kisejiginiň galňajagyny bilse, öz ildeşleriniň ýüzüne gara çalmakdanam gaýdýan adam däl.
Adam bolan adam öz dogduk mekany barada erbet söz aýtmaga beýlede dursun, hatda erbet pikiri hem kellesine getirip bilmez. Ýöne namartlarda, ýagny doňza deňelýänlerde adamçylykdan jinnik ýaly hem zat ýok. Doňuz bolsa haýwanlaryň arasynda iň hapa haýwan hasap edilýär. Şonuň üçin il içinde «Doňuz bulanmaga hapa tapar» diýen aýtgy bar. Akmuhammet Welsapar hem şol zeýilli adamlardandygyny öz eli, öz dili bilen her ädimde subut edýär. Akmuhammet Welsaparyň Türkmen halkynyň ýaşaýan jenneti mekanyna gara sürtmäge edýän synanşyklarynyň nyşana degmedik ok ýaly her gezek sowa geçmegi, onuň “hojaýynlarynyň” lapyny keç edýän bolsa gerek. Türkmenistan ýaly ajap ýurda gara ýokmajagyna onuň akyly ýeterden has alysdadygyny, onuň pul üçin aýdýan pikirleriniň juda göýdükdigini görmek üçin filosof bolmagyň zerurlygy ýok. Ýogsam onuň göbek ganynyň daman ýeri şu mekan. Çagalygynda öz deň-duşlary bilen gülüp-oýnan, ak mekdebe gatnap bilim alan mekany şu Watan.
Soňra bolsa, oňa dollaryň bir gyrasy görkezilende, özüni pula satýan “ökjesi ýeňil” aýal maşgala ýaly selpildäp, dollaryň yzyna düşüp gitdi, hojaýynly boldy, hojaýyny kimi görkezse şoňa hem pitjiň atdy, gybat etdi, töhmet ýapdy.
Indi bolsa Ýer ýüzünde abraýy barha belende galýan Ýurda görübilmezçilik edýär. Oňa özüniň ýapa degmejek şyltagyny atmaga çalyşýar. Ýöne türkmenler «It üýrer – kerwen geçer» diýipdirler. Onuň jöw-jöwi «kerwene» kär etmez. Akmuhammet Welsaparyň gybatlary käte gulagyma ilende, I.A.Kyrylowyň “Pil we Moska” atly basniýasyndaky pile ürýän gürji ýadyma düşýär.
Göbek ganynyň daman ýerine gelmegi, şu toprakda ölmegi aňyrsy küýsäp durandyr, ýöne ol özüne beýle bagtyň nesip etmejegini bilensoň, hapasyny ýüzüne çykarýar. Onuň bu bolşy öňde bir tilkiniň üzüme agzy ýetmänsoň «Aý, turşy eken-laý» diýşine meňzeýär.
Il içinde «Doňzuň ölse-de, hor-hory ýatmaz» diýlen bir gep bar. Öz iline şyltak atyp, doňuzdan parhynyň ýokdugyny görkezen, Akmuhammet Welsapar hem aram-aram «hor-hor» edýär. Hapada ýatan doňzuň bar gazanjak zadam iň soňunda “hojaýynynyň” hapa sögünji bolar. Sebäbi onuň ýaly watanyny satýan dönükleriň öňde-soňda alan galasy ýokdugyna goja taryh şaýatlyk edýär. Pul görse, bilmeýän, tanamaýan ýurduna, bilmeýän, tanamaýan adamlaryna hojaýynynyň diý diýenini diýýäniň, ýurduny pula satyp gazanç edýäniň doňuzdan hiç bir parhy ýokdur.
Wideo:https://www.youtube.com/watch?v=73M_L60KHyA


text:
Serhetsiz reportýorlar guramasy (RSF) 2017-nji ýylda dünýäde 65 sany professional žurnalistiň, raýat žurnalistiň we media işgäriniň öldürlenigini aýdýar.
Media boýunça gözegçi guramanyň 19-njy dekabrda çap eden maglumatyna görä, 50 professional žurnalistden ybarat san soňky 14 ýylyň dowamynda iň pes görkeziji bolup durýar.
RSF görkezijiniň peselmegini uruş zonalarynda işleýän žurnalistleriň türgenleşik derejesiniň ýokarlanmagy bilen baglanyşdyrýar.
Maglumatda wepat bolan 65 reportýorlardan 39 žurnalistiň öldürlendigi ýa-da gönüden nyşana alnandygy, galanlaryň “howadan edilen hüjümler, top oky ýa-da janyndan geçen hüjümçiniň zarbasy ýaly howply ýagdaýyň pidasy bolandygy” aýdylýar.
Urşa batan Siriýa žurnalistler üçin iň howply ýurt bolmagynda galýar. Bu ýerde 2017-nji ýylda 12 sany žurnalistiň wepat bolandygy aýdylýar. Yrakda sekiz žurnalist heläk bolupdyr.


text:
Biz size Dogrulyk Ýoly diýip atlandyrylan radio gepleşigimiziň makala görnüşini makalalar bölümizde siziň dykgatyňyza hödürleýäris! Bular hakynda öz bellikleriňizi ýazyp biziň bilen paýlaşyp bilersiňiz!
Hudaý Nähili?
Başlangyç 1
Salam gadyrly diňleýjiler! Biz sizi Özüniň döreden ýoluna her birimiziň düşünmegimizi, kabul etmegimizi we munuň netijesinde Özi bilen baky parahatçylykda bolmagymyzy isleýän Parahatçylyk we merhemet Hudaýynyň adyndan bu gunki Dogrulyk Ýoly atly gepleşigimize hoş geldiňiz diýýäris!
Bu gepleşiklerimizde Hudaýyň pygamberleriniň aýdyp beren wakalaryny birin birin size aýdyp bereris. Adamlaryň Hudaýyň Öňünde dogry saýylyp bilmegi üçin Hudaýyň döreden dogrulyk ýolyny pygamberleriň ýazgylary bize yglan edýär.
Birinji radio eşitdirmämizde biz Pygamberleriň Ýazgylaryny öwrendik. Olarda biz Mukaddes Ýazgylary ýazan pygamberleriň köp bolandygyny ýöne eke-täk awtorynyň bolandygyny öwrendik.Geçen gepleşigimizde biz size bir wajyp: Hudaý gepledi! dien pikiri beripdik. Hudaý adamzada pygamberler arkaly gepläpdir we Ol her birimiziň Hudaýy diňlemegimizi isleýär. Hudaý bize pygamberleriň Ýazgylary arkaly geplemek isleýär. Hiç haçan Hudaýda, Onuň Sözüde üýtgemeýär. Her bir nesillerde Hudaý Öz sözüni gorady. “Ýazgy bozulmaýar.” Ýahýa 10:35) “Dünýä…geçip gider, emma Rebbiň sözi ebedi galar!” (1Ýahýa 2:17; 1Pet.1:25)
Bu gün biz Mukaddes Ýazgylaryň birinji bölümüne serederis. Ol Töwrat diýilip atlandyrylan. Hudaý bu kitaby Musa atly adamyň aňyna guýupdyr. Musanyň döwründen bäri üç müň bäş ýüz ýyl töweregi wagt geçdi. Musanyň Töwrat kitaby bäş kitapdan ýada başgaça aýdanda bäş bölekden durýar. Birinji bölegi Gelip Çykyş diýip tanalýar. (Göni manysynda: Başlangyç) Gelip Çykyş kitabynda elli sany baplar bar. Birinji kitaba Gelip Çykyş ýada başgaça aýdanda Başlangyç diýilýär çünki ol ozal başda nämeleriň bolandygyny gürrüň berýär.
Biziň Töwratdaky birinji kitaby bilmegimiz gaty wajypdyr, çünki başga kitaplarda Onuň aýdanlaryna düşünmegimiz üçin Hudaý bu kitaby düýp bolsun diýip goýdy. Bu kitaby öwrenmek bilen köp sanly hakykatlarda bilimimizi çüňlaşdyrarys. Biz Hudaý hakynda we Onuň nähilidigi hakynda öwreneris. Biz perişdeler we Şeýtan, gökler we er, haýwanlar we adam hakynda öwreneris. Günäniň nädip dünýä aralaşandygyny we onuň gaty uly derbi dagynlyk we ejir ezýet getirendigini öwreneris. Ýöne şol bir hatarda, Özi bilen ajaýyp gatnaşykda bolup bilmekleri üçin we gaýdyp Hudaýa dolanyp bilmekleri üçin Reb Hudaýyň adamzat üçin döreden gutulyş ýoly hakynda hem öwreneris.
Birinji taryhda, ilkinji adamlary, ilkinji günäni we ilkinji ganhory görýäris. Biz ilkinji ýalan dinler, ilkinji pygamberler we ilkinji milletler hakynda okarys. Biz Adam ata we How enäniň, Kabyl we Habylyň, Nuh we sil, Hudaýyň pygamberi Ybraýym we näme üçin oňa Hudaýyň dosty diýlendiginiň taryhlary barada oýlanyp geçeris. Biz Ysmaýyly we Yshagy, Esaw we Ýakyby, Ýusuby we onuň betpäl doganlaryny göreris. Töwradyň birinji kitaby şulardan we başgada köp wakalardan durýar.
Häzir bolsa dostlar, geliň Pygamberleriň Ýazgylaryny yzygiderli öwrenmäge başlalyň. Töwratda, birinji bapda, birinji aýatda biz şeýle diýip okaýarys: “Başda Hudaý gögi we eri ýaratdy.” (Başlangyç 1:1) Ine şu erden biz Mukaddes Kitaplar barasyndaky sapaklarymyzy başlamaly, çünki ine şu erde Hudaý Özüniň Kitabyny başlaýar: “Başda Hudaý gögi we eri ýaratdy.”
Bu aýatda biz bir zady oýlanyp geçmeli. Hudaý gökleri we eri ýaratmazdan öň nämeler bardy? Dünýäniň barlygyndan öň näme bardy? Mukaddes Ýazgylar bize Hudaýdan başga hiç bir zadyň bolmandygyny aýdýar. Şonuň üçin, “Başda Hudaý…”, diýip ýazgy aýdýar. Şeýlelikde, ozal başda, ol erde ne gök, ne-de er, ne deňiz ne-de agaçalar bardy, Hudaýdan başga hiç zat ýokdy. Başda Hudaý gökleri we eri ýaratmazdan öň ol erde gün hem, aý we ýylzdyzlar hem ýokdy. Başda, adamlarda we perişdelerde ýokdy. Şeýle bir wagt bolupdy Hudaýdan başga biziň görýän bü günki zatlarymyzyň hiç biri ýokdy.
Şonuň üçin, Mukaddes Ýazgylaryň birinji kitabynyň birinji aýadynda, biz şeýle diýip okaýarys, “Başda Hudaý gögi we eri ýaratdy.” Mukaddes Ýazgylar, “Başda Hudaý we perişdeler ýada “Başda Hudaý we adam” diýmeýär. Ýok. Mukaddes Ýazgylar bize, “Başda Hudaý” diýýär. Başda, hiç bir zat ýaradylmanka, perişdeler ýada adamlar hem ýaradylmanka ol erde ýaşaýan diňe Biri bardy. Ol Biri hem Hudaýdy!
Biziň dünýämizde, käbir adamlar, “Men Hudaýy göremok, şonuň üçin hem Hudaý ýok” diýýärler. Şeýle diýip Hudaýň bardygyny ret edýänlere biz käbir soraglar bermek isleýäris. Sen atom molekulasyny gördüňmi? Ýada dem alýan howaňy görýäňmi? Sen eli heý bir gördüňmi? Sen ýeli görmeseňde, onyň edýän işini görmek bilen onuň bardygyny bilýärsiň. Ýel bolanda agaçlaryň gymyldaýandygyny görýärsiň, emma ýeliň özüni welin hiç kim görüp bilmeýär. Sen ýeli eliňde tutup saklap bilmeýärsiň, emma onuň salkyn degmesini welin bilýärsiň. Hudaý bilen hem edil şeýledir. Biz Hudaýy görüp bilmeýäris, çünki Hudaý adam gözüne görünip bilinmeýändir. Emma welin, Onuň bardygyny Hudaýyň ýaradan zatlaryny görmek bilen bilip bilýäris. Ýazgy şeýle diýýär: “… Onuň göze görünmeýän zatlary, ýagny ebedi gudraty, Hudaýlygy dünýä döredilenden bäri ýaradylan zatlar bilen düşünilýär, görülýär.” (Rim.1:20)
Töwradyň birinji aýadyndan başga bir öwrenip biljek zadymyz: Hudaýyň başlangyjy ýokdyr. Hudaý başda ýaradylmandyr. Hudaý Bakyýet Rebbidir. Biziň bu dünýäde görýän ähli zatlarymyzyň başlangyjy bardyr. Emma Hudaýyň başlangyjy ýokdyr. Onuň gelip çykan eri ýokdyr. Hiç kim Ony dogurmady. Ony hiç kim ýaratmady, we Ol Öz Özüni hem ýaratmady. Ine şonuň üçin Mukaddes Ýazgyda biz şeýle diýip okaýarys: “Başda Hudaý…” Diňe onda başlangyjy ýokdyr. Ol hemişe bar bolan we baky ýaşaýan Biribardyr. Reb (Baky Bar bolan)Onuň adydyr. Ol bu gün nähili bolsa, düýn hem şeýledi, bu gün nähili bolsa, Ol bakyda şeýle bolar. Hudaý hiç haçan üýtgemeýär. “Başda Hudaý gökleri we eri ýaratdy,”dien aýatdan biz başgada zatlar öwrenip bilýäris. Bu hem, Hudaý beýikdir! Ähli zady ýaradan Hudaý her bir zatdan we her kimden hem beýikdir. Ol Ýaradylyşyň Rebbidir. Hakykatdan hem bütin ýüregimiz bilen, “Allahu Akbar!” diýip aýdyp bileris. Munuň arabça dilinden Turkmen dilindäki manysy: Hudaý beýikdir!) Hudaý beýikdir! Onuň deňi taýy ýokdyr. Ol bütin dünýädäki ähli zatlardan- deňizlerden, ýelden, günden we ýyldyzlardan hem beýikdir! Ol ähli perişdelerden-de we adamlardan hem akylly we güýçlidir. Baky şöhrada Ol mynasypdyr! Öý guranyň öýden wajyp bolşy ýaly, Hudaýda ähli zatdan belentdir, çünki ähli zady Ol ýaratdy. Ol öz güýji bilen ýaşaýar. Ol hiç kime bagly däldir. Ol hiç zada mätäçlik çekýän däldir. Oňa hiç kim gerek däl. Ol Beýik Biribardyr!
Ynsan bolan biziň köp mätäçligimiz bar. Her gün biz howadan dem almaly we uklamaly, içmeli we iýmeli. Bize gün we ýagyş, iýmit we suw, egin eşik we öý, ata we ene, dostlar we pul we başgada köp zatlar gerek. Bize gerek bolan zatlar nähili köp! Ýöne, ähli zady ýaradan Reb Hudaýa hiç zat gerek däldir! Ol aç galmaýar. Ol suwsamaýar. Ol hiç haçan ýadamaýar. Onda adamyňky ýaly teni ýokdyr. Onda hiç hili bir çäklendirme ýokdur. Onda gutaryş ýokdyr. Ol Baky Hudaýdyr. Ol Gudratygüýçli Biribardyr.
Indi bolsa, wajyp bir sorag. Eger Hudaý ynsan ýaly bolmasa we adamyňky ýaly bedeni bolmasa, onda Ol nähili? Ýazgy bu soraga anyk jogap berýär. Ol şeýle diýýär, “Hudaý Ruhdyr, Oňa sejde edýänler ruhda, hakykatda sejde etmelidir.” (Ýahýa 4:24) Hudaý nähili? Hudaý ruhdyr. Adam beden we ruhdyr, ýöne Hudaý diňe ruhdyr. Hudaýyň Ruhynyň hiç hili çägi ýok. Ol ähli erde. Hudaý hemmäniň we her bir zadyň ýokarsyndadyr. Ol ähli zady doldurýar. Ol ähli zady görýär. Gije we gündiz Hudaý üçin birdir. Eger sen otagyňda gizlenseň hem, Hudaý ol erdedir we Ol seni görýär. Hudaý ähli zady bilýändir. Ol seniň pikirleriňi we ýüregiňiň isleglerini bilýär. Hudaý beýikdir! Onda Hudaý nähili? Belki biz şu günki öwrenenlerimizi şeýle jemläp bileris: Hudaý hiç kim ýaly däl. Hudaý Hudaýdyr we Onuň deňi taýy ýok. Dogrulyk Ýoly atly radio gepleşigimizde biz siziň bilen Hudaýyň häsýeti hakynda düşünmegimizi artdyrarys. Mukaddes Ýazgylarda, Hudaýyň ýüzlerçe atlary bar. Ol Reb. Iň Beýik bolan. Gudratygüýçli. Ýaradyjy. Ýaşaýşyň Awtory. Nur. DogryBiribar. Mukaddes. Sabyrly. Söýgi Hudaýy. Ol diri we hakyky Hudaý!
Hakykatdanda, ozal başda gögi we eri ýaradan Hudaý, Beýik Biribar! Ol hakynda Ýazgy şeýle diýýär:
“Hudaýyň baýlygy, akyldarlygy, bilimi çüňdur!…Ähli zatlar Ondan, Ol arkaly we Onuň üçindir.” (Rim11:33,36) “Mübärek, täk Hökümdar, patyşalar Patyşasy, rebler Rebbi, ölümsizligiň eke-täk eýesi, etdirmez nurda ýaşaýan, hiç bir ynsanyň görmedik hem görüp bilmejek Hudaýy Mesihi öz wagtynda görkezer. Hormat hem gudrat baky Onuňky bolsun. Omyn!” (1Tim.6:15,16)
Başga bir bapda, Hudaýyň pygamberi Musa Hudaýy ajaýyp aýdymda wasp edip şeýle diýýär: “Güýji her zada etýän Reb Hudaý, Seniň işleriň uly hem geňdir. Eý milletler patyşasy, Seniň ýollaryň dogry hem hakdyr! Ýa Reb, Senden gorkman, adyňy şöhratlandyrmajak kimdir? Çünki mukaddes diňe Sensiň!”(Ylham 15:3,4) Hudaý hakykatdan hem beýik! Şonuň üçin Hudaýyň Sözüniň birinji aýady bize şeýle diýip öwredýär, “Başda Hudaý!”
Dostlar, bü günki Başda Hudaý! diýip öwrenen hakykatymyzy ýatdan çykarmalyň. Ozal başda diňe Hudaý bardy we şonuň üçin hem diňe Hudaý bize başda näme bolandygyny hem aýan edip biler. Diňe Hudaý mundan soň näme boljakdygyny hem aýan edip biler. Diňe Hudaý Özi hakyndaky hakykaty hem bize aýan edip biler.
Hawa, käbir adamlaryň, “Hiç kim Hudaýy bilip bilmez ýada geljekde näme boljagyny bilip bilmez” diýmegi mümkin. Muňa seretmezden, Pygamberleriň Ýazgylary bize, Hudaýy tanap biljekdigimizi we bakyýeti nirede geçirjekdigmizi bilip biljekdigimizi bize aýdýar. Çünki Hudaýyň Sözi şeýle diýýär, “Men muny size ýazdym…şeýle, siz ebedi ýaşaýşyňyzyň barlygyny biliň, we şeýle siz hak bolan hakHudaýy…we baky ýaşaýyşy bilersiňiz!(1Ýahýa 5:13,20) “Hudaýyň Özüni söenler üçin taýarlan zatlaryny ne göz görendir, ne gulak eşidendir, ne-de adam ýüregi hyýal edendir. Bize bolsa Hudaý muny Öz Ruhy arkaly aýan etdi;sebäbi, ruh ähli zady, Hudaýyň çüň pikirlerini-de barlaýandyr.” (1Kor.2:9,10)
Bizi diňleýän sen, Hudaýy şahsy tanaýaňmy? Ýada Ol, seniň üçin beýik Ýaradyjy seniň aňyň eterden gaty uzakda bolan biri ýalymy? Gadyrly dostlar, Hudaý siziň Ony bilmegiňizi we Ol bilen baky ýaşamagyňyzy isleýär! Pygamberleriň ýazgylary bize nädip Hudaý bilen ajaýyp we ýakyn gatnaşykda bolup biljekdigimiz hakynda öwredýär. Biz bolsa, gulaklarymyzy we aňymyzy we ýüregimizi Hudaýyň aýdýanlaryna açmalydyrys. Öz Mukaddes Sözünde Hudaýyň ine bu dienlerine gulak as, “Bütin er ýüziniň soňlary,Maňa öwrül we halas bol; çünki Men Hudaý we Menden başgasy ýokdyr!” (Işaýa 45:22)
Dostlar, biz şu erde saklanmalydyrys.
Bu yzygiderli sapaklar audio kassetalarynda siziň üçin elýeterli bolup biljegini size bildirmek isleýäris. Eger siz olaryň doly görnüşini edinmek isleseňiz, bize hat ýazyň. Ýada siz, Mukaddes Ýazgylary kitap görnüşünde edinmek isleseňiz, biz size Ýazgylaryň käbir böleklerini ibereris. Biziň gepleşiklerimiziň soňunda beriljek adreslere hat yazyp bilersiňiz.
(Şeýle diýip her sapagyn soňunda, ýada her dort sapakdan aýdyp durýarys)
Biziň bilen radio tolkunlarynda galanyňyza kop minnetdar. Hudaý islese indiki radio eşitdirmämizde, haýran galdyryjy bir taryha: Perişdeler we Şeýtan atly, bölümi eşitdireris. Olaryň nireden gelendigi hakyndaky hak taryhy sen bilýärmisiň?
Şu aşakdaky aýatlar hakynda oýlanmakda we düşünmekde Reb Hudaý sizi bereketlesin:
“Hudaý Ruhdyr, Oňa sejde edýänler ruhda, hakykatda sežde etmelidir.” (Ýahýa 4:24)
Biziň radio gepleşiklerimizi her gun gije sagat 22:25den 22:40 aralygynda MW (orta tolkunlaryň) 864kgs-nde diňläp bilersiňiz!


text:
Ilki çagalaryňa eýe çyk, soň başgalaryň aladasyny et
Ilki çagalaryňa eýe çyk, soň başgalaryň aladasyny et
Meniň ýaşym birçene baransoň, kän bir internete girip hem bilemokdym. Ýöne ýaş agtyklarym tüweleme bela ýaly, internetiň nämedigini maňa-da öwretdiler. Şondan bäri käwagtlar birnäçe makalalary okaýaryn.
Geldi käbir zatlary meniň bilen maslahatlaşan bolýardy. Ýöne ol soňlar wezipeli adam bolup, meni ýadyndan çykardy. Meniň maslahatlarym oňa gerek hem bolmady. Öňler maslahat soran hem bolsa, öz diýenini ederdi. Men onuň hemme toýuna gatnaşdym. Ýaşkak bezzatçylyk hem edýärdik. Geldi indä meni tanansyň?
Maňa onuň daşary ýurtlara gidenini garyndaşlary bilen duşuşamda aýtdylar. Garyndaşlary bilen häzir hem gatnaşýaryn. Ol soňky aýalyny almazyndan öň hem 3 gezek öýlenip aýrylyşdy. Soňky aýaly Ýulýany alansoň ejesi pahyry hem idemedi. Şol aýalynyň yzyna düşdi ýördi. Dogaladymy nämemi belli däl. Ýöne men Geldiniň ýalan-ýaşryk gürrüňlerine gulak gabardýanlara bir zady aýtmak isleýän. Geldi daşary ýurda gidip, Türkmenistanyň aladasyny eden bolýar. Onuň Türkmenistanda ýaşaýan, has takygy taşlap giden 3 sany aýalyndan 10 sany çagalary galdy. Ol ata hökmünde ilki bilen şol çagalarynyň aladasyny etmeli dälmi??? Şolaryň hiç biri bilen hem gatnaşmaýar. Olaryň aladasyny etmegä däl, ýagdaýlary bilen hem gyzyklanmaýar. Aýaly Ýulýa näme diýse şonuň bilen. Çagalaryny alada etmeýän türkmen ýokdur. Çagalaryny oňarmaýan adamyň başgalar barada aladasy bolarmy. Çagalarynyň köpüsi maşgalaly boldy. Şolaryň hemmesiniň toýlaryna men gatnaşdym, ýöne binamys Geldi heleýinden gorkup olaryň toýlaryna-da gatnaşmady.
Geldi, wezipä bellenip parahor adam bolup gidensoň diňe puluň we heleýiň yşgyna düşdi. Onuň eden etmişleri ýüze çykyp türmä basylyp gitdi. Puldan kesilensoň heleýiniň barmadyk edarasy, kakmadyk gapysy galmady. Geldini möhletinden öň türmeden boşatdylar. Türmeden gelensoň men onuň bilen birnäçe sapar duşuşdym. Ýöne öňküleri ýaly däldi. Ol gaty üýtgäpdir. Soň barmadymam, gatnaşmadymam.
Geldi Kärizow diýilýän adamyň kimdigini ata mährini görmedik çagalaryndan soraň!!!
Geldi, saňa köne dostuňdan dogry habar. Sen heleýiň guly ekeniň. Saňa aýtjak zadym ilki çagalaryňa eýe çyk, soň başgalaryň aladasyny et.
Köne Tanyşow
- Гость
-


text:
Hormatly Prezidentimiziň hossarlyk aladalary netijesinde hiç kim ünsden düşürilenok. Her bir adam uly alada bilen gurşalyp alynýar. Türkmenabat şäheriniň iň gözel ýerleriniň birinde — «Bahar» etrapçasynda Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky saglygy goraýyş-anyklaýyş merkeziniň alkymynda durmuş goraglylygyna mätäç bolan mümkinçilikleri çäkli raýatlar üçin 48 öýli dört gatly jaýyň ulanylmaga berilmegi hem ynsanperwer işleriň nusgasy boldy. Mümkinçilikleri çäkli bolan raýatlar hem döwletimiziň özleri baradaky edýän aladalaryny içgin duýýarlar. Täze gurlan, häzirkizaman lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen, dünýäniň öňdebaryjy tejribelerine goldanýan anyklaýyş-bejeriş, ylmy-kliniki merkezler, hassahanalar, saglyk öýleri, şypahanalar halkyň saglygyny goramakda öz paýyna düşýän wezipeleri abraý bilen amal edýärler. Mümkinçilikleri çäkli bolan raýatlar hem olaryň hyzmatyndan ýeňillikli bolan şertlerde peýdalanyp bilýärler. Mundan daşary bu raýatlara döwletiň kömek pullary yzygiderli berlip durulýar. Döwletimiziň ynsanperwerlik ýörelgesine eýerýän syýasaty kynçylykly pursatlarda adama dürli taraplaýyn goldawyň berilmegini üpjün edýär. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda hem adamy goramagyň, goldamagyň we oňa hyzmat etmegiň döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipesi bolyp durýandygy aýratyn nygtalýar. Türkmenistan her bir adamyň durmuş taýdan goraglylygyny kepillendirýän döwletdir. Döwlet bu üstüne alýan wezipesini ýerine ýetirmek üçin köptaraplaýyn çäreleri meýilleşdirýär, dürli möhletleri öz içine alýan maksatnamalary durmuşa geçirýär. Mümkinçilikleri çäkli bolan raýatlar üçin amatly ýaşaýyş jaýynyň gurulmagy hem muňa şaýatlyk edýär. Mümkinçilikleri çäkli raýatlar üçin niýetlenilen ýaşaýyş jaýynda mümkinçilikleri çäkli raýatlaryň arabajyklarda ýokary galmaklary üçin basgançaklaryň ýanynda goşmaça tekiz ýanýodalar gurlupdyr. Bir we iki, üç otagly öýler mebel bilen üpjün edildi. Aşhanada we girelgede ýörite mebeller, kir ýuwýan we gap-gaç ýuwýan enjamlar, dürli-dümen bişirmek üçin häzirkizaman peçleri goýuldy. Her öýde suw ýylatmak üçin döwrebap suw gyzdyryjylaryň 2-si gurnaldy. Öýleriň ýaşaýjylary elektrik plitalaryny ulanýarlar. Binanyň öňünde hem ýaşaýjylaryň dynç almaklary, çagalaryň oýnamaklary, dürli dabaralary geçirmekleri, ulaglary goýmak üçin döwrebaplaşdyrylan meýdançalar guruldy. Öý eýeleriniň Ýurt baştutanymyza aýdýan alkyş sözlerini diňledigiňçe diňläsiň gelýär. Olar milli Liderimiziň badalga beren ajaýyp zamanasyna, döredýän giň mümkinçiliklerine çäksiz buýsanýandyklaryny öwran-öwran belleýärler.
Synalara — seýik, göwünlere — şatlyk
Köneler, abatturkmen tarapyndan 8 months agoTeswir ýazmak üçin Içeri gir→


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Jong Un Koreýa ýarymadasynyň ýadro ýaraglaryndan doly saplanmagyna ygrarly diýdi, ýöne ol Phenýana garşy girizilen sanksiýalaryň diňe bir ýagdaýda, “haçanda biz ýadro ýaraglarynyň indididen beýläk faktor däldigine göz ýetirenimizden soň” ýatyryljagyny hem sözüne goşdy.
Tramp 12-nji iýunda Singapurda Kim bilen geçirilen taryhy sammitden soň çykyp gürläp, iki lideriň hem “täze taryha başlamaga hem-de iki döwletiň arasynda täze bap ýazmaga taýýar bolandygyny” aýtdy.
"Ol (Kim) Koreýa ýarymadasynyň ýadro ýaraglaryndan doly saplanmagyna gyşarnyksyz ygrarlydygyny gaýtadan tassyk etdi” diýip, Tramp metbugat ýygnagynda aýtdy.
Kim, aýdylmagyna görä, ýurduna dolanmak üçin adany terk etdi.
Tramp Kimiň özüne Demirgazyk Koreýanyň raketa synag edýän ýerini “örän tiz ýykjagyny” aýdandygyny hem aýtdy, emma bu barada jikme-jik maglumat bermedi.
Ol biraz öň ýadro ýaraglaryndan saplanmak prosesiniň “örän tiz” başlanjakdygyny aýdypdy, emma hiç bir sene ýa-da anyk zat agzamandy.
Tramp özüniň Günorta Koreýa bilen “uruş oýunlaryny”, ýagny bilelikdäki harby maşklary “togtajakdygyny” aýtdy, bu maşklar Demirgazyk Koreýa, Orsýet, Hytaý tarapyndan tankyt edilýärdi.
Tramp bu türgenleşikleri “öjükdiriji we ýerliksiz” diýip atlandyrdy we, Günorta Koreýada gulluk edýan 25 müň çemesi amerikan harbysyny nazarda tutup, ahyr netijede özüniň "esgerleri öýüne getirmek isleýändigini" aýtdy.
Tramp biraz öň bu sammitiň “ägirt uly üstünlik” bolandygyny nygtady.
Singapurda 12-nji iýunda geçirilen taryhy sammitiň ahyrynda iki lider ýörite dokumente gol çekdi we onda Tramp Phenýana “howpsuzlyk kepilliklerini” wada berse, Kim “Koreýa ýarym adasyny ýadro ýaraglaryndan doly saplamaga” ygrarlydygyny gaýtalaýar.
Esasan ozal jemgyýetçilige aýan edilen beýanatlary gaýtalaýan we kän bir anyk zat aýdylmaýan dokumentde Tramp we Kim Koreýa ýarymadasynda “berk we durnukly parahatçylyk režimini” gurmak we 1950-53-nji ýyllaryň Koreýa urşy döwründe wepat bolan harby ýesirleriň we söweşde ýiten adamlaryň jesetlerini bermek wadasyny berýär.
Dokumente gol çekişlik dabarasy Singapuryň Sentosa adasyndaky kaşaň myhmanhanada geçirilen tapgyrlaýyn duşuşyklaryň, şol sanda Tramp bilen Kimiň ýüzbe-ýüz 45 minutlyk duşuşygynyň we olaryň delegasiýalarynyň arasynda bolan giňräk gepleşikleriň yzysüre boldy.
Bu sammit ABŞ prezidenti bilen Demirgazyk Koreýa lideriniň arasynda bolan ilkinji duşuşyk boldy.
Birleşen Ştatlar bilen Demirgazyk Koreýanyň arasyndaky dartgynlyklar geçen ýyl, Phenýan birnäçe ballistik raketany we ýadro ýaragyny synan edeninden soň ýokarlandy hem-de Kim bilen Trampyň biri-birine haýbat atmagyna we özara masgaralamalara alyp geldi.
Emma Kim şu ýylyň başyndan garaşylmadyk diplomatik hüjüme başlady we bu Demirgazyk Koreýanyň Günorta Koreýada 2018-nji ýylyň Gyşky Olimpiadasyna gatnaşmagyny hem öz içine aldy.
Tramp Kim bilen 12-nji iýunda Singapurda ýokary derejede gepleşik geçirjekdigini 1-nji iýunda aýtdy. Tramp başda bu sammite razylyk berdi, emma soň ony gaýtadan kabul etmezden öň goýbolsun etdi.
Iki lider sammiti jemläninden soň, Tramp özüniň Kim bilen gürleşen wagtynda “örän aýratyn aragatnaşyk” gurandygyny aýtsa, Kim žurnalistlere özleriniň “geçmişi arkada goýmak kararyna gelendiklerini we dünýäniň uly özgerişlik görjegini” aýtdy.
Tramp Demirgazygyň ýadro ýaraglaryndan saplanmagynyň “örän we örän çalt” boljakdygyny, Kim bilen özüniň “ýörite gatnaşyk” gurandygyny hem-de Phenýan bilen gatnaşygyň örän başgaça boljakdygyny nygtady.
Demirgazyk Koreýanyň liderini Ak tama çagyrarmyň diýip soralanda, Tramp: “Gürrüňsiz, men muny ederin” diýdi.
“Bu has we has köp gatnaşyga ýol açar” diýip, Tramp sözüniň üstüni ýetirdi.
Biraz öň, 45 minutlyk duşuşyk tamam bolandan soň, Tramp sammitiň “hiç kimiň garaşmajak derejesinde gowy bolandygyny” aýtdy we ony “ägirt uly üstünlik” diýip häsiýetlendirdi.
"Biz uly problemany çözeris, şu pursata çenli çözüp bolmadyk uly mesele çözüler. Men özümiziň bilelikde işläp, bu meseläniň hötdesinden gelip biljegimizi bilýärin” diýip, Tramp aýtdy.
Iki lider duşuşandan soň, Singapuryň Sentosa adasyndaky kaşaň kurortda nahar edinmäge ugramazlaryndan öň, olar öz işgärleri bilen hem ikitaralaýyn duşuşyk geçirdiler, bu duşuşyk bir ýarym sagada çekdi.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Maýk Pompeo 11-nji iýunda Tramp adminstrasiýasynyň Tramp-Kim duşuşygyndan derhal uly böwsüşe garaşmaýandygyny, eýsem onuň has dowamly gepleşiklere ýol açmagyna umyt edýändigini belledi.
"Biz bu sammitiň geljekde has üstünlikli gepleşiklere şert döretmegine umyt edýäris” diýip, Pompeo aýtdy.
Pompeo sammitiň “soňy boljak berk işiň” esasyny goýjakdygyny, bu tagallalaryň Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaraglaryndan doly, barlap bolýan ýagdaýda we dolanuwsyz saplanmaga tarap ugur almagyny talap edýändigini belledi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri kynçylyklary başdan geçirýän bileleşigiň geljegi barada pikir alyşmak üçin Bratislawada duşuşdylar.
27 lideriň 16-njy sentýabrda Bratislawada geçirýän duşuşygyna Britaniýa gatnaşmaýar. Duşuşykda indiki ýylyň mart aýynda ÝB-niň döredilmegi baradaky Rim ylalaşygynyň 60-njy ýyl dönümine gabatlanyp geçiriljek sammitde kabul ediljek plan boýunça ylalaşylmagyna garaşylýar.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň arasynda Ikinji jahan urşundan soňky döwürde dörän migrant krizisi bilen baglylykda uly bölünişik saklanyp galýar. Şeýle-de Ýewropa Bileleşigi terrorçylykly hüjümleriň we düzüminden Britaniýanyň çykmagynyň täsiriniň astynda galýar.
Liderleriň goranmak boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek, ÝB-niň daşarky serhetlerinde howpsuzlygy ýaýbaňlandyrmak we bileleşiginiň maýa goýumlar fondunyň göwrümini artdyrmak meseleleri maslahat etmegine hem garaşylýar.
ÝB-niň prezidenti Donald Tusk sammitiň öňýanynda eden çykyşynda liderler “ýagdaýa berk we açyk baha bermeli” diýdi.


text:
ABŞ-niň Döwlet sekretary Hytaýa sapar gurar
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary Maýk Pompeo Hytaýa sapar gurar
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat geňeşçisi Geng Şuang Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary Maýk Pompeonyň 14-nji iýunda Hytaýda sapar gurajakdygyny habar berdi.
ABŞ-niň Döwlet sekretary Maýk Pompeonyň Hytaýa gurajak saparynyň çäginde ikitaraplaýyn gatnaşyklar bilen birlikde, sebitleýin we halkara meseleleri hytaýly resmiler bilen pikir alyşjakdygy mälim edildi.


text:
THE ORDER OF SENDING AND RECEIVING CARGO
«Tekiz Yol» kompaniýasy Siziň wagtyňyza sarpa goýýar we ýüküň iberilmäge taýýarlamak wagtyny gysgaltmaga ymtylýar. Taýýarlamagyň her bir tapgyryny biz wagty azaltmak üçin amatlaşdyrmaga çalyşýarys.
Biz Size ýükleri ibermegiň tertibi bilen tanyşmagy teklip edýäris:
- Ulag ekspedisiýasynyň şertnamasyny baglaşmak;
- Ýüktutmany resmileşdirmek;
- Resminamalary taýýarlsamak;
- Ýüki ammara eltmek;
- Ýüküň gelendigi hakynda ýük alyjja habar bermek;
- Ýüki niýetlenen nokada eltmek;
- Daşalmagy üçin töleg.
Bentleriň her biri boýunça Siz biziň hünärmenlerimizden maslahat alyp we zerur bolan islendik maglumaty takyklap bilersiňiz. Munuň üçin Siz özüňize amatly usul bilen tanyşmakçy bolsaňyz biziň bilen baglanyşyň.
Biziň menejerlerimiz Siziň ähli sowallaryňyza jogap bererler.
- Bize ýazyň
-
Bize jaň ediň
(+993) 12 76-57-48 - merkezi ofis
(+993) 66 31-77-31 | (+993) 65 88-10-57 Jaň sargyt etmeli


text:
Siemens firmasy 7 müň adamy işden çykarýar
Nemes Siemens firmasynyň dünýä derejesinde jemi 91 müňden gowrak işçisi bar
Dünýäniň iň uly elektrikli öý goşlaryny öndürýän nemes Siemens firmasy 7 müň adamy işden çykarýar.
Siemens dünýä derejesinde müňlerçe işgärini işden çykarar we Germaniýadaky käbir önümçilik kärhanalaryny ýapar.
Germaniýada ýapyljak kärhanalaryň hatarynda Görlitz, Leipzig we Offenbajh kärhanalary hem bar.
Şol kärhanalarda işleýän 920 adam hem işsiz galar.
Firmanyň Erfurt şäherindäki kärhanasynyň hem satuwa çykaryljakdygy öňe sürülýär.
Nemes Siemens firmasynyň dünýä derejesinde jemi 91 müňden gowrak işçisi bar.


text:
Gadymy adamlar
Pitekantrop adamlary
Ýawa (Java) adamsy diýlip, (Homo erectus erectus) 1891-nji ýylda Indoneziýanyñ Ýawa adasynda tapylan adam (Homo) tapyndysyna berilen atdyr.
Eugene Duboýisiñ baştutanlygyndaky gazuw-agtaryjylar kelle çanagy we dyz aýak süñküni tapdylar. Galyndylar adamlaryñ we maýmynlaryñ arasyndaky ''ýitirim bolan halka'' bolandygyny açyklan Duboýis bu görnüşe: ''Antropopitecus erectus'' diýen ady berdi. Soñ bolsa ''Pitekantripus erektus'' diýip ady üýtgedildi. Bu tapyndy örän uly çekeleşikleriñ möwjemegine getirdi. 1891-nji ýyldan soñ, on ýyldan gysga wagtyñ içinde Duboýisiñ tapyndylaryny, çaklamalaryny nazara alan segsen sany kitap ýazyldy. Duboýisiñ çaklamalaryna garamazdan az sanly alymlar Ýawa (Java) adamsy maýmynlar we adamlar arasyndaky bir tapawut diýip düşündirdiler. Onuñ maýmynlardan geçiş formasy bolandygyny kabul etdiler[1]. Käbir alymlar bu tapyndydakylaryñ integem maýmyn görnüşidigini aýdyp birinji gol ýapanlaryñ çaklamalaryny red etdiler. Duboýis 1930-njy ýyllarda Pitekantropuñ ''Döwi gibon'' bolandygyny açyklady. Ahyr soñ ''Pitekantropu erektus'' (Ýawa adamsy) we ''Sinantropus pekinensis'' arasyndaky meñzeşlik diýildi; Ernst Maýriniñ 1950-nji ýylda ikisinem ''Homo erektus'' diýip atlandyrdy. Ýawa adamyny beýleki Homo erekt populýasiýasyndan aýyrmak üçin käbir alymlar ony 1970-nji ýyllarda ''Homo erectus erectus'' diýip tekrarlap aýtdylar. Beýleki tapyndylar XX asyryñ ikinji ýarymynda Ýawa adasynda tapyldy. Olar Duboýisiñ tapanlaryndan has gadymydy we aýratynam Homo erektiñ bir bölegi diýlip çak edildi. 700,000 we 1,000,0000 ýyllyk bolandygy çaklanan Ýawa Adamysy tapylan wagtyndan yza hasaplanylan iñ gadymy tapyndylardy. Ýawa adamlarynyñ galyndylary 1900-nji ýyldan bäri Gollandiýada saklanylýar.
1. Arka plany:
Çarlz Darwin adamzadyñ Afrikada dörändigini çak edýärdi, sebäbi ol ýerler gorillalar we şimpanzeler ýaly uly maýmynlardan ybarat bolan ýerdi.
Darwin bu açyklamalary saklanyp galan galyndylary ýerbe-ýer goýmazdan öñ hiç hili tutarygy ýok wagty aýdan eken. Geolog Çarles Lýell, Alfred Russel Wallace ýaly Darwin bilen pikirdeş alymlar olar (Adamzat Gorilla we Şimpanze maýmynlardan emele gelen) ýaly pikirde däldiler. Sebäbi Lýell we Wallace, adamlaryñ Gibonlar we Orangutanlar bilen has ýakyn baglanyşygynyñ bardygyny barlagdan geçirdiler we Günorta-Gündogar Aziýany adamzadyñ başlangyjy diýip orta atdylar. Gollandiýaly anatomist Eugene Duboýis ikinji teoriýany saýlap aldy we şony hem dogrulamaga çalyşdy[2].
2. Trinil galyndysy (fosiller):
1887-nji ýylyñ Oktýabrynda Duboýis akademik kariýerasyndan peýdalanyp modern adamzadyñ atasynyñ galyndylaryny gözläp tapmak üçin Gündogar Hindi adalaryna gitdi[3]. Harby goşunda hirurg bolup işledi[4]. Iş wezipeleri sebäpli arheologik gazuw işlerini diñe 1888-nji ýylyñ tomus aýlarynda Sumatrada geçirdi[5].
Çokja göwüsli galyndyny tapmagy bilen hökümet onuñ ýanyna iki sany tejribeli we elli sany işçi ýollady[6]. Gözlän tapyndylary tapylmansoñ 1890-njy ýylda Ýawa göçmeli boldy[7].
Duboýis (Dubois) 1891-nji ýylyñ Awgustynda Solo derýasynyñ kenarynda Trinilde gözleg işlerini dowam etdirdi[1]. Görnüşi bir diş (Trinil 1) we we kelle süñki (Trinil 2) orta çykardy. Duboýis bu görnüşe ilki bolup ''Antropopitek'' ady berdi. Sebäp diýseñ meñzeş görnüşini 1878-nji ýylda Hindistanda tapypdy. 1892-nji ýylyñ Awgustynsa Duboýis adamyñka meñzeş uzyn çüýjük süñkünden dyz aralygyndaky süñki tapdy. Örän garry heleýe degişli bolandygy çak edilen Dubois, görnüşiñ adyny ''Antropopitek erektus'' diýip üýtgetdi[9]. Duboýis 1892-nji ýylyñ soñlarynda tapyndynyñ kelle süñküniñ bir böleginiñ 900 santimetr kub bolandygyny açyp, bu görnüşi adamlar bilen maýmynlar arasyndaky bir geçiş forumy bolandyr diýen netijä geldi[10]. 1894-nji ýylda[2] görnüşiñ adyny ''Pitekantrop erekt'' diýip üýtgetdi[3].
3. Kelle we aýak süñki:
Ýawa adamsynyñ kelle süñkiniñ 1922-nji ýylda tapylan görkezmesi (Trinil 2 görä gurnaldy). Ýawada tapylan adam süñki 170 sm uzynlykdady we aýak süñki modern adamzat süñki diýlip kabul etdi[1]. Kelle süñki galyñdan iridi we gaşy çykyndydan ybaratdy. 900 santimetr kub bilen kelle süñki beýleki H. erekt görnüşlerinden has kiçidi. Adam dişleri bilen birlikde it dişleri hem bardy[1]. Ýawa adamsy beýleki Homi erektlar ýaly seýrek duşýan görnüşleriñ biridi[4]. Ýawa adamsy ýiti gabyk ýaly zatlary ulanyp eti kesendigini tapyndylar şaýatlyk etdi[5].
4. Gyzgalañly barlag
Käbir arheologlar Homo erekt adamlarynyñ şol döwürlerde-de ot ýakandyklaryny tassykladylar[6]. Trinilde Ýawa adamsynyñ tapyndylarynyñ ýanynda ýaşy 500,000 bilen 830,000 ýyl aralygynda bolan ýanan odunlar tapyldy. Ýöne merkez Ýawa wulkanik etrap bolany üçin bu tapyndy Ýawa adamsynyñ ot ulanandygynyñ ýeterlik subutnamasy däldir[6].
Peýdalanylan çeşmeler:
1. "Java Man (extinct hominid) – Encyclopaedia Britannica". brittanica.com.
2. Mai, Larry L., Marcus Young Owl, M. Patricia Kersting.
3. "Images of Trinil 2".
4. Stom, Paul.
5. Choi, Kildo and Dubel Driwantoro.
6. James, Steven R. (February 1989).
Pitekantrop adamlar (gadymy adamlar)
Gadymy adamlar
-
nekrasow
4 months ago
- yone name uçin hazirki maymynlar adama owrulenok


text:
Iň täzeler
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
Monday, 15 July 2013 13:08
Hajy Muhammet ahun Abedi Kor ; Mährem bolmadyklara göz atmagyň günäsi (Audio)
Saturday, 13 July 2013 12:34
Gurbanguly ahun Haýdarnežadyň Gurhanyň aýratyn taraplary baradaky gürrüňi(Audio)
Saturday, 13 July 2013 12:24
Hajy Abdyljebbar ahun Mirabi:Pygamberiň halaýan 3 häsiýeti (Audio)
Saturday, 13 July 2013 12:09
Hajy Ebubekir ahun Hojamly : Remezan rahmet derwezesi (Audio)
Saturday, 13 July 2013 11:50
Hajy Abdylrahman ahun Teňlitananyň gürrüňi
Thursday, 11 July 2013 15:23
Hajy ahun Teňlitananyň şirk bilen töwhidiň tapawudy baradaky wagzy
Thursday, 11 July 2013 15:10
Ahun Hojamly ;Oraza tutýanlara buşluk
Thursday, 11 July 2013 14:39
Hajy ahun Mirzaly ; Namaz diniň sütünidir
Wednesday, 10 July 2013 15:41


text:
Almatydaky sud ozalky türme gözegçisine bir tussagy zorlamak işi bilen bagly dokuz ýyl iş kesdi.
Türksib etrap sudy 30-njy sentýabrda Ruslan Hakimowy tussag Natalýa Slekişinany zorlamakda günäli tapdy we şol günüň özünde türme tussaglygyna höküm etdi.
Türmede gyzy bolan Slekişina Almatynyň bir tussaghanasynda birnäçe türme gözegçisiniň üstünden suda şikaýat edip, olaryň özüni toparlaýyn, ýagny üýşüp zorlandyklaryny aýtdy.
DNA barlagy Hakimowyň tussag aýaldan bolan çaganyň atasydygyny görkezdi. Beýleki türme gözegçilerine günä ýüklenmedi, ýöne olar 11-nji awgustda başlanan sud seljerişligine şaýat hökmünde getirildi.
Hakimow günäsini boýun almady.
Tussaglykda saklanylýan Slekişina suduň höküminden kanagatlanandygyny, emma özüni zorlan beýleki türme gözegçileriniň hem jogapkärçilige çekilmegi üçin tagalla etjekdigini aýtdy.


text:
Alp Arslan
Gysgaça maglumat[üýtget | edit source]
Hökümdarlygy: Seljukly hökümdarlygy
Doguldy: 20.01.1029.
Özünden öň: Çagry beg
Özünden soň: Mälik şa
Aýal(lar)y: Seljan hatyn
Çagalary: 1. Muizzeddin Mälikşa
4. Böri-Bars
5. Togrul
6. Aýaz
7. Dogan
8. Arslan
9. Tekiş
10. Äşe
11. Züleýha
Atlary we lakamlary: Adududdöwle.
Lakamy: Ebu Şuja.
Dini ady: Muhammet.
Hakyky ady: Alp Arslan bin Çagry bin Mikaýyl bin Seljuk bin Dükak
Kakasy: Çagry beg.
Dini: Yslam.
Ölümi: 15.12.1072. (43 ýaş) Merw.
Muhammet ibn Dawut (1029 - 1072), Seljuk Türkmenleriniň ikinji soltany, Seljukly döwletini guran Seljugyň agtygy. Yslam dinine baglanandygy üçin Muhammet adyny aldy, harby üstünligi üçin bolsa oňa Alp Arslan lakamy dakyldy. «Alp Arslan» adynyň manysy «Gaýduwsyz Arslan» diýmek bolýar. Ol taryha öz adyny gaýduwsyzlygy, rehimligigi, gahrymançylygy we serdarlygy bilen ýazdyrandyr. 1071 ýylynda Anadoly topraklaryny basyp alypdyr. Anadoly türkleri Alp-Arslan bilen gelen türkmenlerdir.
Umumy maglumatlar[üýtget | edit source]
Alp Arslan (doguldy 20.01.1029-öldi15.12.1072) Beýik Seljukly döwletiniň ikinji soltany bolan türkmen hökümdarydyr. Alp Arslan Türkmenleriň Orta Aziýadan Anadola geçmekligini başladan ökde serkerde hökümdardyr. Hakyky ady Muhammet bolup, iň ýörgünli ady Alp Arslandyr. Beýik Seljukly döwletini guranlaryň biri bolan Çagry begiň ogly we Seljukly soltany Togrul begiň jigsidir. Alp Arslan dogulan wagty hakynda maglumatlar her hili wariýant berýärler. Taryhçylaryň belleýşiçe 1029-1032-nji ýyllar aralygyny görkezýär. Ol kiçilikde ata münüp ok atmany öwrendi. Çagalyk ýyllarynda Daňdanakan söweşinde we ş.m. söweşlerde üstünlik gazanan Seljuklaryň ýeňilmezekdigine göz ýetirýär. Kakasynyň ölüminden soňra Horasandaky Seljukly hökümdarlygyny (häzirki G.o. Türkmenistan) dolandyrdy. Togrul beg 1063-nji ýylda ölende Seljukly hökümdarlygynda tagt ugryndaky söweşler başlandy. Ogly bolmadyk Togrul beg özüniň wesýetinde Çagry begiň ogullaryndan Süleýmanyň tagta geçmegini wesýet edipdir. Seljukly weziri Amidulmulk bu wesýeti ýerine getirdi we Reý şäherinde Süleýmany soltan diýip tagta çykardy. Soňra Çagry begiň uly ogly Alp-Arslan Arslan Ýabgunyň ogly Gutulmuş bilen käbir emir we şazadalar Süleýmanyň patyşalygyny hasap etmediler. Kazwin şäherinde Alp Arslanyň adyna hutba okaldy. Gutulmyşyň Reýiň gabadyna gelip şäheri gabady wezir Amidul-Mülk bolsa hökümdar Alp Arslandan kömek sorany üçin, hutbany onuň adyna okatdy. Gutulmuş bolsa Alp-Arslan bilen Damegan ýakynlaryndaky söweşde öldi. Alo Arslan Reý şäherinde Seljukly döwletiniň tagtyna çykdy. Soňra Amidul mülkiň ýerine Nyzamylmülki goýdy[1] Ilkinji ýörüşi Gruziýa (Gürjüstan) we gündogar Anadoly taraplara boldy. Bu ýötüşlerde ogly Mälikşany we weziri Nyzamylmülk dagylar hem bardy. Wizantiýanyň tabynlygyndaky Kars we Ana çenli ýörüşlerini dowam etdirip bu ýerleri eýeledi. Bu ýötüşleriň netijesinde Abbasy halyfy Kaim bi-Emrillä Alp Arslana «Ebu Feth» (Fatyhlaryň atasy) lakamyny berdi (1064) 1065-nji ýylyň soňlarynda Üstýurt we Mangyşlak taraplaryna ýörüş etdi. Etrapdaky Gypjaklar bilen Türkmenleri hemaýaty astyna aldy. Alp Arslan Seljuk begiň Jent şäherindäki mazarlygyna zyýarat edip, Merw şähere bardy. 1066-1067-nji ýyllarda Kerman mäligi bolan jigsi Kawurdyň gozgalaňy sebäpli Kermana tarap birnäçe esgerleri bilen gitdi. Kawurd beg baş goşunynyň birinji bölegi böwsülensoň gala yza tarap çekildi we bir ilçi ugradyp bagyşlanmagyny sorady. Soltan bu haýyşy kabul etdi we Kerman mäligi bolup ýerinde oturmagyna hem rugsat berdi. 1068-nji ýylda täzeden topalaň turuzan Kawurdyň üstüne täzeden goşun çekip gaýtdy. Emma öz goşunynda Kawyrdyň ýan-ýoldaşlarynyň boluo biljekdigini nazara alyp yza çekildi. Anadolyda bolsa Togrul beg tarapyndan ugrukdyrylan Türkmen çozuşlary dowam edýärdi. Emir Afşin 1067-nji ýylda Kaýseri eýeledi. Wizantiýa imperatory Roman Diogens IV Türkmenleri Anadolydan (Kiçi Aziýa) çykartmak üçin 1068-nji ýylda ýörüşe çykdy we Halap galasyna çenli ýörüşini dowam etdirdi. Emma Türkmenleri yza serpikdirip bilmese-de Amorium şäherini eýelemegi başardy. Imperator Roman ikinji sapar ýörüşe çykdy we bu gezek Ýewfrat derýasyna çenli hereket etdi. Seljukly akymy her tarapdan hereket edip Malatiýa çozdylar we Konýany eýelemekligiň küýüne düşdiler. Soltam Alp Arslan 1067-nji ýylda ikinji sapar Gürjüstana tarap ýörüşe çykdy. Gürjüstan patyşasy Bagrat IV Alanlar bilen birleşip musulman döwleti bolan Şeddadylar elindäki Errany eýeläp Genjäniň golaýyna çenli gelipdiler. Soltan Alp Arslan 1067-nji ýylda Errana gelende we Şeddady emiri Fazl bilen Şirwan emiri Ebul-Eswar oňa boýun bolanlaryndan soňra Gürjüstana girdi. Şekki taraplaryny basyp aldy IV. Bagrat bolsa Seljuklylar bilen bolan söweşde gaýtawul berip bilmän gaçdy. Soltan Gürjüstanyň her tarapyna basybalyjylaryny gönderip Tiflisi ele geçirdi. Soňra Bagrat ötünç sorap Alp Arslana tabyn boldy. Mekkäniň şereplisi Muhammet bin Ebi Haşim 1070-nji ýylda Alp Arslanyň huzuryna gelip, Mekkede hutbanyň Abbasy halyfyna we Seljukly soltanynyň adyna okalandygyny aýtdy. Soltan Alp Arslan Fatimiler döwletiniň weziri Nasr ed-Döwle bin Hamdanyň maslahaty bilen Fatimiler döwletini tozdurmak üçin Müsüre bir sapar ýörüş etdi. Soňra Wizantiýa çozup girdi. Soltan ilki bilen Malazgirt we Erjişi eýeledi. Diýarbekrdäki Süweýda (Siverek) we Tulhum ýaly birnäçe galalary yzly-yzyna basyp aldy. Soňra 1071-nji ýylda Wizantiýa häkimýetindäki Urfany gabady emma alyp bilmedi. Urfadan Halaba tarap hereket eden Soltan şäheri gabap Mirdasogullaryndan Mahmydyň elinden şäheriň açaryny kabul edip aldy we onuň özüniň günäsini bagyşlap ony öz wrzipesinde oturtdy. Şama tarap baran Soltan Alp Arslan Wizantiýa imperatory Roman Diogeniň uly goşun toplap musulman topraklaryna basypalyşa çykandygyny eşitdi. Şol sebäpden yza döndi. Iki goşun Malazgirt meýdançasynda garşylaşdy. Soltan Alp Arslanyň baştutanlygyndaky Seljukly goşuny Hilal söweş tilsimi (taktika) bilen söweşe girdi. Bu söweşde Alp Arslanyň bir esgeri Wizantiýa imperatory Roman Diogeni masgaraçylykly ýagdaýda ony Soltanyň garşysyna getirdi. Soltan Alp Arslan imperatory tussag etdi[2][3]. Soltan Alp Arslan günbatardaky Seljukly serhetlerini giňeldişi ýaly, gündogardaky Seljuk Türkmenleriniň hem topraklaryny giňeldýärdi. Soltan Alp Arslan bilen Garahanlylaryň arasynda düşünişmezlik ýüze çykdy we olara tarap Alp Arslan bir sapar ýörüşe çykdy. Ol Amyderýadan (Jeýhun) geçdi we ýörüşini togtatdy. Emma başyna gelen betbagtçylyk zerarly Garahanlylara tarap ýörüş edip bilmedi. Ýusup el-Horezmi atly gala serkerdesi Soltany hanjar bilen ýaralady.
Wizantiýa ýörüşi[üýtget | edit source]
1068-nji ýylda Wizantiýa imperiýasyna garşy söweş yglan edeninden soň soltan Alp Arslan Türkmenleri Malazgirt söweş meýdançasyna çenli geldi. 1071-nji ýylda Soltan Alp Arslan Malazgirt söweşinde Türkmen taryhynda uly ýeňiş gazandy. Alp Arslan Roman Diýogeni bagyşlady. Özüni hem ýyllyk salgyt bermegini talap edip ony ýurdyna goýberdi. Ýöne Roman Diýogen ýurdyna baranda onuň tagtynda Mikhail VII täze Wizantiýanyň imperatory bolup geçipdir. Roman Diýogen tagtyndan uzaklaşdyrylýar we özüni hem öldürýärler. Bu waka şeýle bolýar. Ony tutjak bolup kowalanlarynda Roman Diýogen gaçyp kiçeňiräk galada duşmanlary tarapyndan tutulýar. Gözlerini kör edip Konstantinopola getirýärler we şol ýerden Proti adasyna (Kynaly ada) sürgün edilýär. Gözleriniň körlügi zerarly agyr kesele ýolugyp şol ýerde ölýär[4] Şol sebäpden Malazgirt söweşiniň soňundaky salgyt boşa çykdy.
Ölümi[üýtget | edit source]
Alp Arslan, ýesir edip alan Garahanly gala serkerdesiniň gyzy Hankona öýlenipdir. Onuň kakasynyň ady Ýusup Horezmi bolupdyr. Ýusup Horezmi tussaglykdaka Alp Arslanyň gaharyny getirdip mertlerçe söweşe çykmagyny sorapdyr. Alp Arslan onuň eliniň çözülmegini we hanjar bermeklerini buýrupdyr. Wezir wekiller bu işiň howplydygyny düşündirseler-de Alp Arslan onuň elleriniň çözülip garpyşmagyny isläpdir. Onuň elleri çözülip eline hanjar beripdirler. Alp Arslan gaharyna onuň üstüne ylgap bir demde ýere ýazmakçy bolupdyr. Emma onuň aýagy çadyryň ýüpüne ilişip ýykylypdyr. Pursatdan peýdalanan ýesir Ýusup Horezmi onuň böwründen hanjary sanjypdyr. Şeýdip 1072-nji ýylda Alp Arslan şol ýarasyndan şehit bolup öldi. 2002-nji ýylyň Iýul aýyndan başlap tä 2008-nji ýyla çenli Awgust aýyna Alp Arslan aýy ady dakyldy. Muny Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Türkmenbaşy esaslandyrypdy. 2005-2006-njy ýyllarda Ýusup Halaçoglynyň baştutanlygynda Maryda (Merw) başlanan gazuw agtaryş işleri geçirlende Alp Arslanyň mazarynyň üstüni açdylar[5].
Çeşme[üýtget | edit source]
1. ^ Merçil, Erdoğan (2000). Müslüman türk devletleri tarihi . Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi. s. 52. ISBN 9751602319.
2. ^ Haldon, John (2001). The Byzantine wars : battles and campaigns of the Byzantine era . Temptus: Stroud. s. 180. ISBN 0752417959.
3. ^ Merçil, Erdoğan (2000). Müslüman türk devletleri tarihi . Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi. s. 51,52,53,54,55. ISBN 9751602319.
4. ^ the First Crusade, Steve Runciman, Cambridge University Press, 1992
5. ^ Sultan Alp Arslan'ın mezarının bulunuşu.


text:
Paýtagtymyzyň «Aşgabat» stadionynda Aziýanyň Futbol konfederasiýasynyň (AFK) Kubogyny almak ugrundaky ýaryşyň toparlaýyn tapgyrynda Türkmenistanyň toparlarynyň ilkinji oýny boldy. Onda “Ahal” topary paýtagtyň “Altyn asyr” topary bilen duşuşdy.
Geçen möwsümde «Türkmenistanyň çempiony» diýen at ugrunda bäsleşen bu toparlaryň arasyndaky oýun örän çekeleşikli ýagdaýda geçdi.
Garaşylyşy ýaly, oýnuň birinji ýarymynda toparlaryň ikisi hem goranyşa üns berdiler. Oýun çekeleşikli bolan bolsa-da, iş ýüzünde pökgi salynmadyk pursatlar bilen geçdi. Ýöne ýaryşyň deňme-deň barşy hiç topary, aýratyn-da oýnuň öňdebaryjysy “Altyn asyry” kanagatlandyrmady. Bäsleşigiň barşynda bu topardakylaryň tizligi düýpli artyp, “Ahalyň” futbolçylary bäsdeşleriniň hüjümlerine gaýtawul bermeli boldular.
“Altyn asyryň” futbolçylary oýunda diňe bir çäk däl, eýsem, oýun artykmaçlyklaryna hem eýediler. Şeýle-de bolsa, paýtagtyň futbol toparynyň ähli tagallalaryna garamazdan, oýun jemleýji netijä getirip bilmedi. Duşuşyk 0:0 hasaby bilen tamamlandy.
Bäsleşigiň toparlaýyn derejesindäki üç oýnuň jeminden soň, “Altyn asyr” futbol topary bäş utuk toplap, häzirki pursatda ikinji orny eýeleýär. “Ahal” toparynda bolsa dört utuk bar. “D” toparynda iň öňdäki orna türkmen toparlarynyň deňme-deň oýnundan peýdalanmagy başaran Täjigistanyň “Istiklol” topary gyrgyzlaryň “Alaý” toparyny 1:0 hasaby bilen sähelçe artykmaçlykda ýeňmek arkaly çykdy.


text:
15-nji sentýabr agşamy, ýerli wagt bilen gije sagat 12-lerde, tumarynda it şekillendirilen V Aziýa oýunlarynyň açyljak günüiň öň ýanynda, Aşgabat şäheriniň 30-njy mikroraýonynda eýesiz jandarlary tutmak we öldürmek çäresi geçirildi.
Azatlygyň ýerli çeşmesiniň maglumatyna görä, Aşgabat şäheriniň jemagat hojalygynyň öýsüz jandarlary awlaýan işgärleri bu ýerebir awtobusda geldiler we janawerleri armatur simleri bilen urup öldürdiler.
Çeşmäniň sözlerine görä, haýwanlary awlamaga gelen adamlar bir awtobusy doldurýardy we olar tutuş 30-njy mikroraýona ýaýrap, eýesiz it-pişikleri gözlediler. “30-njy mikroraýondaky eýesiz itleriň ählisini urup öldürdiler” diýip, çeşmäniň maglumatynda aýdylýar.
Türkmen paýtagtynda nobatdaky it öldürmek çäresi Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçirlýän 5-nji Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasynyň öň ýanyna gabat geldi.
Şu arada türkmen metbugaty türkmenistanly türgenleriň eýýäm ýaryşlara başlap, altyn we kümüş medallary gazanandyklaryny habar berdi.
Türkmen häkimiýetleriniň paýtagtda eýesiz jandarlary öldürmek we ýok etmek ugrunda edýan tagallalary, hususan-da itleriň we pişikleriň zäherlenip öldürilişi, demir ýa taýak bilen öldürilişi barada jandarlary goraýan aktiwistler yzygiderli habar berýärler.
Golaýda Aşgabatda ýaşaýan aktiwist Galina Kuçerenko Türkmen döwlet uniwersitetiniň täze gurlan Himiýa fakultetiniň açylyş dabarasyna taýýarlyk görülýän günlerinde eýesiz jandarlary öldürmäge gelen adamlaryň öňünden çykyp, olary wideoýazgy etdi we bu habar dessine sosial ulgamlarda peýda boldy.
Ýurt içinden gowuşýan habarlara görä, öýsüz jandarlary awlamak işi Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk bilen baglylykda barha giň gerime eýe boldy. Şeýle-de ýaşaýjylar paýtagtda we onuň töwereginde, şäher abadanlaşdyrmak proýektleriniň çäginde, müňlerçe adamyň jaýynyň ýykylandygyny, netijede ozal birleriniň iti, pişigi bolan janawerleriň köpüsiniň eýesiz, öýsüz galandygyny gürrüň berýärler.
Munuň üstesine, ýurtdaky ykdysady krizis hem eýesiz, öýünden mahrum bolan jandarlaryň köpelmegine getirdi diýip, aşgabatly ýaşaýjylaryň biri Azatlyk radiosyna aýtdy.
Ýerli synçylaryň gürrüň bermeklerine görä, türkmen häkimiýetleri ýurtda guralýan dabaraly çäreler, prezidentiň ol ýa-da beýleki regiona edýän saparlary bilen baglylykda, eýesiz jandarlary yzygiderli ýok edýärler.
Mysal üçin, geçen ýylyň tomsunda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Mary welaýatyna saparynyň öň ýanynda ýerli häkimiýetleriň welaýatdaky öýsüz-öwzarsyz haýwanlary atyp öldürilýändigi barada habarlar gelip gowuşdy.
Türkmenistanly graždan aktiwisti Nataliýa Şabuntsyň tassyklamagyna görä, öýsüz haýwanlary öldürmek Gurbanguly Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleninden soň S.Nyýazow döwründäkiden has beterleşdi.
“Bilýäňizmi? ...hemme zat öňküsindenem beterleşip, wagşy görnüşde gaýtadan başlandy. Dört aýagynyň üstünde ýöreýän jandarlar awlanyp başlandy. Indi haýwansöýerler ýa-da haýwan eýeleri ýurtda geçirilýän her baýramçylyk dabarasyna gorky bilen garaşýarlar. Sebäbi her baýramçylykda ýa-da ýurda myhman gelende (haýwanlar) köpçülikleýin ýok edilýärler. Öň bu çäre kiçi çäkde amala aşyrylan bolsa, häzir ýagdaý düzgüne öwrüldi” diýip, Şabunts Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.


text:
Türkmenistanda azyk bolçulygyny artdyrmakda
telekeçileriñ işjeñ orny.
Ýurdumyzyñ oba hojalyk pudagynda iri möçberli maýa goýum taslamalary yzygiderli durmuşa geçirilýär. Şoña laýyklykda, täze döwrebap önümçilik kärhanalaryny gurmak, bar bolanlarynyñ durkuny döwrebaplaşdyrmak boýunça giñ möçberli işler durmuşa geçirilýär. Her bir raýata, şol sanda daýhana işlemäge, döretmäge, toprakdan bol hasyl öndürip, halal zähmeti bilen eşretli durmuşda ýaşamaga döwletimiz tarapyndan ähli şertler döredilýär. Daýhanlarymyzyñ ýokary öndürijilikli oba hojalyk tehnikalary bilen yzygiderli üpjün edilmegi hem-de öndürilýän önümler üçin hasaplaşyklaryñ öz wagtynda geçirilmegi netijesinde türkmen ýaýlalaryndan ak dugdaýyñ, «ak altyn», gök-bakja önümleriniñ, dürli miweleriñ we ir-iýmişleriñ bol hasyly öndürilýär hem-de ýurdumyzda azyk bolçulygy has-da pugtalandyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz bazarda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli azyk önümlerini öndürmek maksady bilen, her bir daýhan birleşiginde gaýtadan işleýän kärhanalary we öñdebaryjy tehnologiýalar ornaşdyrylan önümçilikleri döretmegiñ wajypdygyny, oba hojalyk önümlerini, şol sanda maldarçylyk önümlerini ösdürmekde we gaýtadan işlemekde telekeçileriñ mümkinçiliklerini has giñden peýdalanmalydygyny nygtaýar. Döwletimiz tarapyndan döredilýän giñ şertler azyk bolçulygyny döretmäge, bazarlarymyzyñ daýhanlaryñ ösdürip ýetişdiren önümleri bilen dolup durmagyny üpjün edýär.
Ýurdumyzyñ ak bazarlaryna baranyñda, haryt bolçulygy, azyk önümleriniñ dürli görnüşleri göwnüñi göterýär. Bu bolsa raýatlaryñ durmuş zerurlyklarynyñ üpjün edilmegi üçin giñ şertleriñ döredilýändiginiñ subutnamasydyr. Önümçilik desgalarynyñ, gaýtadan işleýän kärhanalaryñ, maldarçylyk, guşçulyk toplumlarynyñ gurlup, ulanylmaga berilmegi, telekeçiler üçin giñ şertleriñ döredilmegi ýurdumyzda ýokary hilli önümleriñ bolçulygyny üpjün etmäge döredilýän mümkinçiliklerdir.
Häzirki wagtda ýurdumyzyñ Senagatçylar we telekeçiler birleşigi öz hatarlaryna hususy işewürligiñ wekilleriniñ 16 müñden gowragyny birleşdirýär we ol işjeñ ösýän işewürler bileleşigi bolup durýar. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi hormatly Prezidentimiziñ başlangyjy boýunça 2008-nji ýylda döredildi. Şu geçen döwrüñ içinde ýurdumyzyñ telekeçileriniñ ösüşinde ägirt uly ýol geçildi. Hazar telekeçilik milli ykdysadyýetimiziñ möhüm bölegine öwrülip, Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyñ dünýäniñ ykdysady giñişligine üstünlikli goşulyşmagynda möhüm orun eýeleýär.


text:
pelsepeler
Ýazylan wagty: 10 апреля 2013 Ýazan Mayichka
3
Okalan sany: 633 Jogaplar: 2
GELİN
Yalan dünýäniň behişti,Gyzyl gülden täze gelin.Ak yüzleriň meňzär aýa,Yaýkanyşyň gaza gelin.Bara bilmenem yanyňa,
Ýazylan wagty: 10 апреля 2013 Ýazan Marala
2
Okalan sany: 553 Jogaplar: 2
MAHMYT PÄLWAN (1247-1326)
Mahmyt Pälwan - Mahmyt Pürýaýy weli Kataly, Pälwan Mahmyt Pälwan ata pilmahmyt ...
Ýazylan wagty: 10 апреля 2013 Ýazan Krassavchik
2
Okalan sany: 937 Jogaplar: 3
Meniň oglum - serhetçi!
Meniň oglum - serhetçi!Men Aman Hudaýberdiýewiň kakasy Merdan Hudaýberdiýew. Adam çagalary üçin ýaşaýar, olar üçin gowusyny edesi gelýär. Emma çagalaryň aladasyny çenden aşa edip, ene-atanyň ýalňyşýan wagty hem bolýan eken. Şol sebäpli maşgalamyzda bolup geçip, soňy bähbide ýazan ýagdaýy bilen siziň bilen paýlaşasym gelýär.Meniň körpe oglum Aman Hudaýberdiýewi harby gulluga göýbermekden gorkýardym, sebäbi ol ejizjedi, ine bir günem ol „Ýaşlyk“ teleýaýlymynda türkmen serhetçileriň watanyny goraýşy baradaky türkmen telefilmlerini gördi we ýanyma gelip, özüniň harby gulluga arza ýazyp gitjekdigini aýtdy. Men ejesi bilen oňa garşylyk görkezjek boldum, emma ol öz öňündäki maksadyndan dänmedi. Şeýlelikde biz etrap harby wekilligine baryp arza berdik.Oglum Aman harby lukmançylyk barlagyndan geçdi. Onuň boýy 1,65 metr, agramy bolsa 57 kg deň boldy. Soňra 2011-nji ýylyň noýabr aýynda oglumyň ýazan arzasyna seredilip, ol Serhet gullugynyň Ahal welaýatynyň Baharly etrabynda ýerleşýän 2103 harby bölümine çagyryş boýunça harby gulluga alyndy.2012-nji ýylyň maý aýynda Aman öz gullukdaş esgerleri bilen serhet tabşyrygynda duran wagty 2 sany serhet bozujyny saklap görkezen edermençiligi üçin komandirleri tarapyndan „Ussat Serhetçi“ nyşany bilen sylaglanypdyr.Şeýle-de oglumyň gullugynda görkezen edermenligi üçin maňa we ejesine komandirleri tarapyndan minnetdarlyk ugratdylar.2013-nji ýylyň noýabrynda gullugyny tamamlap öýe gelende, ogulum has hem daýawlaşyp geldi. Onuň harby gullukdan daýawlaşyp gelenini gören harby gullukdan gorkup ýören dostlary Durdymyrat Akmyradow, Çary Begjanow we Ruslan (familiýasy ýadyma düşenok) dagylar muny görüp, haýrana galdylar we özleriniň harby gulluga gidesi gelmän ýörendiklerine puşman etdiler, sebäbi oglumyň gyz klasdaşlary we goňşy gyzlarymyz Selbi, Jeren, Mähri we Dursunjemal dagylaryň Amanyň ers-mers bolup, görmegeýleşip, owadan bolup gelenini görüp, Amanyň daşyndap pyr-pyr aýlandylar.Amanyň dostlary hem muny görüp, öz arzalary bilen Serhet gullugynda harby gullugyny geçmäge höwesleri artdy. Men şonda oglumyň agramyny we boýuny ölçemeklik üçin gapana mündürenimde, Amanyň agramy 69 kg, boýy bolsa 1,71 metre ýetipdir.Komandirleri tarapyndan Amany serhet gullugynda işe galmaklyga teklip edipdirler, Aman şol teklibi gollap, Serhet gullugynda harby gullugyny dowam etdirmek üçin 2014-nji ýylyň tomsunda Serhet institutyna dokument düzetmegiň ugrunda gezip ýör.Menem ata ýüregimden indi oglum Amanyň durmuşda öz ýoluny özbaşdak tapyp biljekdigine diýseň begenýärin....
Ýazylan wagty: 09 апреля 2013 Ýazan Mayichka
4
Okalan sany: 405 Jogaplar: 1
Ýeliň dogulýan ýerinde - Badhyzda
Badhyz — Türkmenistanda ýerleşýän ýedi goraghananyň biri — Merkezi Aziýanyň iň günortasynda ýerleşýän gorag...
Ýazylan wagty: 09 апреля 2013 Ýazan Asmandakebelejik
4
Okalan sany: 687 Jogaplar: 4
“ÖÝÜM BAR-ÜLKÄM BAR”.
Türkmen halky öýüne, ojagyna keramat, mukaddeslik hökmünde garaýar, öýüne hemişe bela-beterden, gözden-dilden goramaga çalyşýar. Täze öý tutunmak ma...
Ýazylan wagty: 09 апреля 2013 Ýazan NEXTTM
4
Okalan sany: 815 Jogaplar: 2
“Google” gürleýän krossowka hödürledi
“Google” şereketi Ostine-de geçirilen Tehas ştaty “SXSW Interactive” tehnologik maslahatynda ýaltaçylyk bilen göreşmäge we sport bilen meşgullanmaga ...
Ýazylan wagty: 08 апреля 2013 Ýazan Garabeg
2
Okalan sany: 491 Jogaplar: 4
Köpetdag – açyk asmanyň aşagyndaky „muzeý“
Gadym zamanlarda Demirgazyk Afrikadan başlap Gara deňzine çenli örän uly giňişliklerde gadymy Tetis deňzi ýaýylyp ýatyrdy. Deňiz yza çekilýänçä müňlerçe ýyl geçdi, ýer gatlagynyň yzygiderli hereketi bolsa, dürli görnüşli dag jynyslary bilen örtüp, Köpetdagyň dag gerişleriniň emele gelmegine getirdi. Dag gerişleri, kert we darajyk jülgeler, daglaryň aralaryndaky dereler, eňňitler geologiki ösüşiň we daglaryň ösüşini göz-görtele mälim edýär. ...
Ýazylan wagty: 08 апреля 2013 Ýazan Shutnick
5
Okalan sany: 946 Jogaplar: 5
Kartoşka-geroý (Hekaýa)
Aman daýym giçlik myhmançylyga geldi.
Ýazylan wagty: 08 апреля 2013 Ýazan Krassavchik
5
Okalan sany: 587 Jogaplar: 5
Bäsleşige işjeň gatnaşan AGZALAR.
Hormatly agzalar "NextTM.com" saýtynyň administratory tarapyndan "Suw damjasy - Altyn...
Ýazylan wagty: 08 апреля 2013 Ýazan NEXTTM
4
Okalan sany: 453 Jogaplar: 5
Ýene-de ene hakynda. /Kerim Gurbannepesow/
Hormatly agzalar geliň Kerim aganyň şu goşgy setirleri hakynda azajygam bolsa ýatlap öz pikirlerimizi teswirler arkaly birek birimiz bilen paýlaşalyň....
Ýazylan wagty: 07 апреля 2013 Ýazan Marala
5
Okalan sany: 8703 Jogaplar: 2
HEPDELIK
"Sagdynlyk we bagtyýarlyk" hepdeligi "Bütindünýä saglyk" güni bu ýyl hem şatlyk şowhun bilen tamamlandy. Menä haýsy bir ýäryşy, çäräni agzap geçjegimi bilemok haýran g...
Ýazylan wagty: 07 апреля 2013 Ýazan Mayichka
3
Okalan sany: 446 Jogaplar: 2
Gimnastika maşklary
Ýazylan wagty: 07 апреля 2013 Ýazan Mayichka
4
Okalan sany: 478 Jogaplar: 3
Basketbol bäsleşiginiň jemi.
Basketbol sport mekdebiniň sport zalynda ...
Ýazylan wagty: 06 апреля 2013 Ýazan Mayichka
3
Okalan sany: 369 Jogaplar: 2