text:
Orsýetde türme tussaglygyna höküm edilen “Pussy Riot” toparynyň üç agzasy prezident Wladimir Putinden günäsiniň geçilmegini soramajakdygyny aýtdy.
“Pussy Riot” toparynyň agzalarynyň aklawçysy Nikolaý Polozow özüniň müşderileriniň “goý olar özleriniň günä geçişleri bilen güme gitsinler” diýen sözlerini mälim etdi.
Emma Polozow “Pussy Riot” toparynyň agzalarynyň aklawçylary suduň çykaran hökümini Orsýetiň ýokary we konstitusion sudlarynda, şeýle-de düýbi Strasburgda ýerleşýän Adam hukuklary boýunça Ýewropanyň sudunda şikaýat etjekdiklerini hem sözünde goşdy .
Geçen anna güni sud “Pussy Riot” toparynyň agzalaryny dini ýigrenje esaslanýan huligançylykda günäli tapyp, olary iki ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi. Olar şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň merkezi hristian ybadathanasynyň içinde prezident Putiniň dolandyryşyny ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymy bilen çykyş edenlerinde, tussag edilipdiler.


c: text/html

text:
Orsýetiň hökümeti Moskwadan Damaska uçup barýan uçaryň çarşenbe güni Türkiýede gonmaga mejbur edilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça Ankaradan düşündiriş talap edýär.
Bu barada Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň penşenbe güni ýaýradan beýanatynda Moskwadan uçup barýan üsti 37 sany ýolagçyly Siriýanyň ýolagçy uçarynyň gonmaga mejbur edilmeginiň “ondaky ýolagçylaryň janyny we howpsuzlygyny howp astynda goýandygy” aýdylýar.
Beýanatda bu uçardaky 17 sany orýetli raýata Orsýetiň diplomatik işgärleri bilen duşuşmaklyga-da ýol berilmändigi bellenilýär.
Türkiýäniň üsti bilen harby ýük alyp barýanlykda güman edilip, Ankaranyň aeroportuna gondurylan bu uçara çarşenbe güni giçlik ondaky ýüklerden belli bir bölegi alnyp galnandan soň, uçmaga rugsat berildi.
Nähili esas bar?
Türkiýäniň transport ministri Binaly Ýyldyrym uçardan konfiskasiýa edilen bu ýüküň halkara kanunçylygyna we düzgünlerine görä graždan awiasiýasy üçin “laýyk gelmeýän ýükdügini” aýtdy.
Emma Siriýanyň transport ministri Mahmud Said Türkiýäniň amala aşyran bu çäresiniň howa garakçylygyna meňzeýändigini aýdyp, munuň graždan awiasiýasy baradaky halkara şertnamalaryna garşy gelýändigini öňe sürdi.
Türkiýäniň käbir habar serişdeleriniň resmi taýdan tassyklanmadyk maglumatlarynda ýolagçy uçaryndan konfiskasiýa edilen ýükleriň ýarag kategoriýasyna degişli bolmadyk radio enjamy ýaly ýüklerden ybaratdygy aýdylýar.
Orsýetiň Ankaradaky konsuly Ýelena Kara-Sal konfiskasiýa edilen ýüküň Orsýete degişli ýük däldigi barada-da özünde maglumatyň bardygyny aýtdy.
Orsýetiň harby eksportlary bilen baglanyşykly şertnamalaryny ýerine ýetirýän “Ros-oboron-eksport” kompaniýasy hem özüne degişli hiç bir hili ýüküň bu ýolagçy uçaryna ýüklenmändigini tassyklaýar.
Gatnaşyklar has-da dartgynlaşdy
Geçen hepde Siriýanyň territoriýasyndan atylan snarýad oklaryndan Türkiýäniň serhet ýakasynda bäş sany türk raýatynyň ölmegi bilen baglanyşykly wakadan soň goňşy ýurtlar bolan Siriýa bilen Türkiýäniň arasyndaky dartgynlylyk has-da güýçlendi.
Bu hüjümlere jogap edip Türkiýe-de Siriýanyň territoriýasyna snarýad oklaryny atdy.
Şu hepdäniň çarşenbe güni Türkiýäniň baş ştabynyň komanduýuşisi general Nejdet Özel Siriýadan Türkiýäniň territoriýasyna snarýad oklarynyň atylmagynyň dowam eden halatynda öz goşunlarynyň Siriýa garşy has güýçli gaýtawul berjekdigi bilen duýduryş berdi.
Türkiýe geçen ýyl Siriýa garşy ýarag embargosyny girizipdi. Mundan daşary, soňky günler Türkiýäniň häkimiýetleri bu ýurduň ýolagçylaryna Siriýanyň üstünden uçýan uçarlardan peýdalanmazlygy-da maslahat berýärler.
Siriýada dowam edýän konfliktleriň fonunda Orsýet BMG-niň Siriýa babatda kabul etmekçi bolýan käbir tutanýerli rezolýusiýalaryna weto goýmak arkaly, prezident Başar al-Assadyň hökümetiniň arkasyny tutup gelýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň baş harby karargähiniň komanduýuşisi admiral Maýk Mullen Pakistanyň razwedka agentligini Owganystanda hereket edýän «Hakkany» atly güýçli bir söweşjeň topar bilen hyzmatdaşlyk saklaýanlykda aýyplap çykyş etdi.
Admiral Mullen bu barada düýn Pakistana edýän saparynyň barşynda bu ýurduň «Geo TV» atly ýerli telewideniýesine beren interwýusynda aýtdy.
Şeýle hem, ol bu meseläni Pakistanyň harby güýçleriniň komanduýuşisi general Aşfak Perwez Kaýani bilen geçirjek duşuşygynda-da gozgajakdygyny mälim etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Çak Heýgel (Chuck Hagel) Pekiniň Günorta Hytaý deňzindäki territorial dawasy regiondaky durnuklylygy bozýar we halkara düzgünine wehim salýar diýdi.
Heýgel 31-nji maýda, Singapurdaky halkara howpsuzlyk konferensiýasynda çykyp gürläp, haçanda Hytaý «gorkuzmagy» ulanyp, gözegçiligi çäklendirýän «birtaraply herekete ýüz urýan» we halkara düzgünlerine göz ýumýan wagtynda, Birleşen Ştatlar muňa «başgaça garamaz» diýdi.
Şeýle-de Heýgel Hytaýy internet içalyçylygynda aýyplady. Biraz öň Birleşen Ştatlar Hytaýyň bäş sany harby ofiserini Birleşen Ştatlaryň kompaniýalaryndaky kompýuterlerden söwda syrlaryny ogurlamak üçin hakerlik etmekde aýyplapdy.
Heýgel Pekin Waşington bilen Demirgazyk Koreýanyň ýadro we ballistik raketa programmalaryny çäklendirmek üçin işleşmeli diýdi.
Ol bu programmalaryň regiony durnuksyzlaşdyrýandygyny we Hytaýyň öz bähbitlerine hem wehim salýandygyny aýtdy.


text:
Eýýäm ençeme ýyl bäri her bir ýaş türkmenistanly, ýokary okuw jaýyna okuwa gireninde, okuw döwri kafe, diskoteka gitmejekdigi, çilim çekmejekdigi we awtoulag sürmejekdigi barada ýazmaça käbir wadalary bermeli bolýar. Eger sözünde durmasa, wadasyny bozsa, onda öz garşysyna çäre görülmegine öňünden boýun bolýar. Onuň wadasy resmileşdirilip, student okuwy tamamlýança onuň öz şahsy iş bukjasynda saklanylýar.
Emma soňky döwürde talyplaryň awtoulag sürmek gadagançylygy bilen bagly çäreler güýçlendirilene meňzeýär. Soňky bir aý bäri studentleriň sürüjilik şahadatnamlarynyň ellerinden alynýandygy baradaky habarlar peýda boldy. Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary ýa-da ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary studentiň awtoulag sürýändigini bilip, onuň sürüjilik şahadatnamasyny elinden alýandyklaryny ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlarynyň käbirleri hem tassyklaýarlar.
“Studentiň prawasy (sürüjilik hukugy – Red.) elinden alnyp, ene-atasyna [student] okuwyny tamamlýança özlerinde saklamagy maslahat berilýär. Ýogsa, studentiň okuwdan çykarylmagy ähtimal. Sebäbi ol okuwa gireninde, maşyn sürmejekdigi barada dil hatyny berýär” diýip, Türkmenistanyň Döwlet ulag we awtotransport institutynyň mugallymy gürrüň berýär.
Ol bu hili çäräniň girizilmegini studentleriň arasynda ýol hereketi bilen bagly hadysalaryň öňüni almak üçin edilýändigi bilen düşündirýär. Her bir şolar ýaly hadysa üçin bolsa studentiň mugallymynyň hem jogap bermeli bolýandygyny Türkmenistanyň Döwlet ulag we awtotransport institutynyň mugallymy aýdýar: “Student bir “etmiş” etdimi, onuň mugallymy düşündiriş ýazmaly. Ýolbaşçydan käýinç almaly. Kähalatda bolsa studentiň has agyr “etmişi” üçin mugallymy hem işden çykaryp bilýarler”.
Ýokary okuw jaýlarynyň studentlerine garşy girizilen gadagançylyklar barada resmi taýdan düşündiriliş berilmeýär.
Gatnaw
Şol bir wagtda hem transport bilen baglylykda talyplara garşy girizilýän “resmi däl” gadagançylyklar hem bar. Bu gadagançylyklar dilden aýdylýar. Bu gadagançylyklar, ýaňky aýdylyşy ýaly, resmileşdirilmedik bolsa-da, hökman berjaý edilmeli.
Mysal üçin, ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary dynç alyş döwri ýa-da başga bir wagt öýe – beýleki welaýatlara gaýtjak bolýan studentlerden hususy taksilere münmezligi talap edýärler. Studentler döwlete degişli transport bilen awtobus, otly ýa-da uçar bilen öýe gaýtmaly.
Mundan başga-da, ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň egin-eşiklerine degişli-de birnäçe çäklendirmeler bar.
Bu gadagnçylyklara boýun bolmadyk studentlere bolsa çäre görülýär. Emma student şol gadagançylyklary aýratyn bir gözdençykgynyç görnüşde bozaýmasa, ol okuwdan çykarylmaýar.
“Ilkibaşda duýduryş berýärler. Soň ene-atalary çagyrylyp, olar habardar edilýär. Eger-de şondan soň hem student talaplary inkär etse, onda ol okuwdan çykarylyp bilinýär” diýip, Türkmenistanyň Döwlet ulag we awtoransport institutynyň mugallymy aýdýar.
Şol bir wagtda hem awtoawariýalara gatnaşygy olan studentleriň köplenç halatda okuwdan çykarylýandygyny Türkmenistanyň Döwlet ulag we awtoransport institutynyň mugallymy aýdýar.
Ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň durmuşyna degişli girizilen gadagançylyklary studentleriň köpüsi goldamaýan hem bolsa, garşylyk görkezýän ýok.
“Nägileligini bildirýän ýok. Her kim okuwyny gutarýança kaýyl bolup gezýär” diýip, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň 3-nji kursunyň studenti Batyr bu barada öz pikirini aýdýar.
Türkmenistanda 19 sany harby bolmadyk ýokary okuw jaýy bar.


text:
Garaşsyz gazet-žurnallary we internet saýtlaryna basyş görkezýän Äzerbeýjany, BMG tankyt etdi. Anna güni ýaýradylan beýannamasynda, BMG-niň Adam Hukuklary boýunça komiteti, neşir we media azatlygyny çäklendirmek diýip, Bakuwuň bu işini häsiýetlendiripdir.
Azeri žurnalistlaryna yzygiderli azar berilýär we bozgakçylykda aýyplanyp suda çagyrylýar diýlip, şol maglumatda aýdylýar.
Düýbi Ženewadaky bu komitet golaýda tussag edilen oppozision žurnalistler Adnan Hajyzadeh we Emin Milliniň tussag edilmegini ýazgardy.


text:
Moskwa Donald Tramp Birleşen Ştatlaryň prezidentligine saýlanan mahaly, özüniň Waşington bilen gatnaşyklaryny gaýtadan dikeltmek üçin gyssagly iş alyp barmaga taýýardygyny aýtdy.
“Russiýa tarapy, wagt ýitirmezden, Birleşen Ştatlarda möhleti tamamlanyp barýan administrasiýa tarapyndan krizis ýagdaýyna getirilen häzirki gatnaşyklary gaýtadan dikeltmegiň üstünde işläp başlamaga taýýar” diýip, 14-nji noýabrda “TASS” habar agentligi Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkowa salgylanyp beren maglumatynda aýtdy.
Emma Rýabkow orsýetli resmileriň Trampyň syýasy planlary barada örän az maglumat bilýändigini aýdyp, olar onuň saýlaw kampaniýasy döwründe beren wadalary bilen işe girişmegi netijesinde durmuşa geçirjek syýasatynyň arasynda üýtgeşiklikleriň boljakdygyny bilýärler diýdi.
“Biz alamatlar we wadalar esasynda däl, amala aşyrylan işlere görä hereket ederis” diýip, Rýabkow belledi.


text:
Krymly taryhçy Oleksiý Çyrniý terrorizm bilen baglanyşykda aýyplanyp, Orsýetde ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz boýunça regional sudy 21-nji aprelde Çyrniýy Krymyň paýtagty Simferopolda birnäçe terrorçylykly hüjümleri planlaşdyrmakda günäli tapdy we şol günüň özünde ony tussag astyna aldy. Çyrniý derňewçilere boýun bolup, günäni boýun aldy.
Çyrniý ukrainaly kinorežissýor Oleh Sentsow we aktiwistler Oleksandr Kolçenko hem Hennadiý Afanasýew bilen bilelikde 2014-nji ýylyň maý aýynda Krymda, Orsýetiň gapma-garşylykly referendum geçirip, ýarymadany anneksiýa etmeginiň yzýany tussag edilipdi.
Derňewçiler bilen ylalaşyp, özüni günäli diýip yglan eden Afanasýew dekabr aýynda ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Sentsow we Kolçenko häzirki wagtda Moskwanyň deslapky tussaghanasynda suda garaşýarlar. Olar aýyplamalary ret edýärler. Günäli hasaplanan ýagdaýynda olara 20 ýyl türme tussaglygy garaşýar.


text:
Gazagystanyň paýtagty Astanada duýn ÝHHG-niň Sammtiniň jemleri boýunça «Jemgyýetçiligiň howpsuzlygyna tarap» at bilen deklarasiýa kabul edildi.
Bu barasynda ÝHHG başlyklyk ediji Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew mälim etdi.
Deklarasiýany kabul etmek uzaga çekdi, çünki ekspertler topary dokumentiň üstünde ýapyk režimde on sagat töweregi işledi. Birnäçe dowlet - Orsýet, Gürjüstan, Moldowa, Ermenistan we Azerbaýjan dokumentdäki özleri bilen bagly konfliktlere degişli düzgünlere garşy çykyş etdiler.
Astanada 1-2-nji dekabrda geçirilen bu Sammite 28 ýurduň döwlet baştutanlary gatnaşdylar. Bu soňky 11 ýylda ÝHHG-niň şeýle ýokary derejede geçiren ilkinji Sammitidir.


text:
ÝUNESKO-nyň ýerine ýetiriji komiteti Palestinanyň bu gurama doly agzalygy meselesini agza ýurtlaryň garamagyna hödürlär.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton bu karary “düşündirip bolmaýan karar” diýip atlandyrdy we bu ýagdaýyň ABŞ tarapyndan bu guramanyň maliýeleşdirilmegini kemeltmäge getirip biljekdigini duýdurdy.
ÝUNESKO agza bolmak barada arza bermek- döwletiniň ykrar edilmeginde palestinliler üçin soňky ädimdir. Sentýabrda Palestin awtonomiýasynyň baştutany Mahmud Abbas agzalyk baradaky arzany BMG-ä gowşurypdy. Ol häzir serediş prosesinde.
Palestinliler mundan başga-da öz döwletiniň ykrar edilmegi üçin has tiz strategiýalary hem synap görýärler.
Palestin awtonomiýasynyň ÝUNESKO-da 1974-nji ýyldan bäri synçy statusy-durumy bar. Doly agzalyk üçin oňa agza 193 ýurduň üçden ikisiniň seslerini almaly.
BMG-niň bilim, ylym we medeniýet boýunça bölüminiň indiki baş konferensiýasy Parižde 25-nji oktbýar - 10-njy noýabr aralygynda geçiriler.


text:
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň başlangyjy bilen geçirilen aň-bilim bäsleşigine talyplaryň ýüzlerçesi gatnaşdy. Olaryň iki ýüzden gowragy baýrakly orunlary eýelediler. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň ylymly-bilimli talyplaryndan iň güýçlilerini kesgitlän olimpiýadada 14 ugurdan bäsleşik geçirildi. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň wekilleri baýrakly 24 ornuň altysyny eýeläp öňe saýlandylar. Olar türkmen dili we edebiýaty, iňlis dili we edebiýaty, biologiýa. matematika we fizika dersleri boýunça tapawutlandylar. Ikinji ýeri Türkmenistanyň oba hojalyk institutynyň talyplary eýelediler. Olar Türkmenistanyň taryhy, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, ykdysadyýet, inženerçilik grafikasy we materiallaryň garşylygy ugurlarynda bäsdeşlerinden gowy netijeler görkezdiler.
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň topary üçünji orna düşdi. Türkmenistanyň oba hojalyk uniwersitetiniň we Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň talyplary-da ykdysadyýet, himiýa, kompýuter tehnologiýalary, matematika we fizika derslerinden gowy netijeler gazanyp, baýrakly üçlüge düşmegi başardylar.
Ýeňijileriň ählisine ýörite diplomlar gowşurlar.
Talyplaryň arasynda her ýyl dersler boýunça olimpiýadalryň geçirilmegi talyp ýaşlaryň dünýä garaýşyny artdyrmaga we aň-bilim düşünjesini ýokarlandyrmaga, olaryň ylmy barlag işlerine isleglerini höweslendirmäge gönükdirilendir.Ýokary okuw mekdepleriniň arasynda geçirilýän bäsleşikler zehinli we maksada okgunly talyplary ýüze çykarmaga mümkinçilik berýär, olaryň üstünligi ýoldaşlaryna görelde bolup, ýokary bilimiň hil derejesini belende göterýär.


text:
“Hýuman raýts wotç” Somalide taraplaryň ählisi halkara kanunyny gödek bozmakda günäkär diýdi.
“Sen kimi günälemelidigiňi bilmeýärsiň” diýlip atlandyrylan hasabat çaknyşýan taraplaryň ählisiniň eden-etdilikleri bes edip, somali halkyna eltilýän kömegiň baryp ýetmegine goşant goşmagyna çagyrýar.
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän topar ýaraglanan yslamçy topar al-Şahabyň, Somali hökümetiniň, Afrika Bileleşiginiň parahatçylyk esgerleriniň, goňşy Keniýanyň we Efiopiýanyň somali halkynyň agyr ýagdaýy üçin jogapkärdigini aýdýar.


text:
Aşgabat, 13.02.2015. “Türkmenportal”.
Ukrainanyň Prezidenti Pýotr Poroşenkonyň Türkmenistana resmi sapary şu ýylyň birinji ýarymyna bellenilýär. Bu barada 12-nji fewralda Aşgabatda Türkmenistanyň daşary işler ministri bilen Ukrainanyň daşary işler ministriniň geňeşçisiniň geçiren gepleşikleriniň barşynda belli boldy. Türkmenistanyň DIM-niň resmi saýtynda bellenilişi ýaly, duşuşygyň barşynda taraplar Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň derejesine ýokary baha berdiler, halkara guramalarynyň çäklerindäki, şeýle hem syýasy, medeni-gumanitar we agrar senagat ulgamlaryndaky gatnaşyklara degişli ikitaraplaýyn meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar.
Şeýle-de, Türkmenistanyň çäklerinde hereket edýän ukrain kompaniýalarynyň işine, bilelikdäki taslamalara degişli meselelere garaldy. Taraplar iki ýurduň arasyndaky Medeniýet günlerini, türkmen we ukrain işewür toparlarynyň gatnaşmagynda işewürler maslahaty geçirmegiň möhüm ähmiýetini bellediler.
Gepleşikleriň barşynda Ukrainanyň Prezidentiniň Türkmenistana boljak sapary bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşyldy.
Türkmen tarapy ukrain tarapyna Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy mynasybetli 2015-nji ýylda geçiriljek çärelere gatnaşmaga çagyrdy diýip, saýt habar berýär.


text:
Düýn dünýäniň dürli ýurtlarynda iş alyp barýan aýal žurnalistlerden üçüsi «Žurnalizmdäki edermenligi üçin» diýen halkara baýragyna mynasyp boldular.
Aýallaryň Mediýa baradaky Halkara Fondunyň bu baýragyna mynasyp bolan bu žurnalistler, hususan-da, Orsýetiň «Nowaýa gazýeta» atly gazýetiniň Belorussiýadaky habarçysy Irina Halyp, kamerunly žurnalist zenan Agnes Taýle we Eýrandaky aýal-gyzlaryň hukuklary barada maglumatlary çap edýän internet saýtynyň baş redaktory Žila Baniýaghub dagylar.
Mundan daşary Aýallaryň Mediýa baradaky Halkara Fondy žurnalizmde gazanylan adatdan daşary üstünlik boýunça şu ýylyň esasy baýragyny Ysraýylda çap edilýän «Haares» gazýetiniň žurnalisti Amira Hassa berdi.
Amira Hass soňky 20 ýylyň dowamynda Ysraýyl-Palestin wakalary boýunça Palestinanyň içinden yzygiderli maglumat berip geldi.


text:
Fransuz ministrleri ilkinji gezek öz hususy baýlyklary barada maglumat berýärler.
Bu çäre sosialist prezident Fransua Ollandyň jemgyýetçilik ynamyny dikeltmek ugrundaky tagallalarynyň bir bölegi bolup durýar.
Premýer-ministr Žan Mark Aýroltyň we onuň 37 ministriniň şahsy baýlygy baradaky maglumat duşenbe güni, ýörite döredilen internet saýtynda çap edildi.
Býujet ministri Jerom Kauzak şweýsar bankynda gizlin hasabynyň bardygyny boýun alanyndan soň, Ollandyň il içindäki goldaw derejesi aşak gaçdy.
Kauzak işden çekildi we häzir salgyt galplygy üçin derňew astynda. Sosial partiýanyň ozalky gaznaçysynyň Gaýman adalaryndaky daşary ýurt kompaniýalarynyň ikisinde maýa ýatyranlygy bilnenden soň, Olland has-da lapykeç boldy.
Duşenbe güni çap edilen jarnamalara görä, daşary işler ministri Laurent Fabius baýlaryň hatarynda durýar, onuň alty million ýewro möçberinde emlägi bar.
Olland prezidentlige saýlananda öz hususy baýlygynyň 1.7 million ýewro barabardygyny aýdypdy.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Fransiýa sapara barýar. Bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň perspektiwalary barada Halkara gatnaşyklary boýunça fransiýaly professor, Merkezi Aziýa boýunça ekspert Quentin Delcour bilen Azatlyk Radiosyndan Myrat Nurgeldi ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Delcour, Türkmenistanyň prezidentiniň Fransiýa saparyndan nähili netijelere garaşyp bolar?
Quentin Delcour: Biz türkmen prezidentiniň Fransiýa saparyna köpden bäri garaşýarys. Sebäbi öňki fransuz prezidenti Fransua Mitterranyň Türkmenistana sapar etmeginden bäri örän köp wagt geçdi. Iki ýurduň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar entek ösdürilmeli.
Ýakynda prezident Sarkozynyň Gazagystana möhüm sapary bolupdy. Bu sapar Gazagystan bilen Fransiýanyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň has hem ösdürilmegine getirdi. Biz Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň hem ösdürilmegine garaşýardyk we türkmen prezidentini kabul edýändigimize örän şat.
Biz Ýewropa Bileleşiginde öňde barýan ýurtlaryň biri we biz diplomatik gatnaşyklary ähli ugurdan ösdürmek isleýäris. Şeýle hem biz ykdysady gatnaşyklary giňeltmek isleýäris. Fransuz tehnologiýasy Türkmenistan üçin dürli ugurlar boýunça örän peýdaly bolup biler.
Elbetde, türkmen prezidentiniň Fransiýa saparynyň dowamynda adam hukuklary meselesi gozgalar. Türkmenistanda häkimiýet çalyşanyndan soň käbir öňegidişlikleriň bolandygyny bilýäris. Emma Günbatar Ýewropadaky tejribelerimiz bilen deňeşdirilende, Türkmenistanda adam hukuklary boýunça edilmeli işi gaty kän we biz bu prossesi goldamak isleyäris.
Türkmenistan Günbatar Ýewropadaky adam hukuklary tejribelerini özüne ornaşdyryp biler. Bu ýurt Ýewropa ýakyn, emma sowet sistemasyndan galan totalitar düzgünleriň entek hem hereket edýändigini görýäris. Şol sebäpli biz tapgyrlaýyn öňegidişlikleri görmek isleýäris we türkmen hökümetiniň öz raýatlaryna has höp şahsy azatlyk bermeklerini isleýäris.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen Fransiýanyň arasynda syýasy we ykdysady ugurlar boýunça nähili bähbitleri görýärsiňiz?
Quentin Delcour: Fransiýa öňki prezident Nyýazowyn bitaraplyk ideýasyny goldaýardy. Bu ideýa Türkmenistanyň daşary syýasatynyň örän gowy elementi boldy. Emma biz dürli ugurlar boýunça, şol sanda nebit we gaz ugry boýunça ykdysady we söwda gatnaşyklaryny hem ösdürmek isleýäris.
Biz infrastruktura ugry boýunça hem Türkmenistanda iş alyp barmak isleýäris. Täze tehnologiýa boýunça Türkmenistana hödürläp biljek köp zadymyz bar. Gatnaşyklar indi ýola goýlup başlandy, emma biz munuň has hem ösdürilip bilinjekdigine ynanýarys.
Türkmenistan ýangyç ugry boýunça daşary ýurt maýa goýumlary üçin öz gapylaryny açmaly. Türkmenistanyň ähli strategiki hyzmatdaşlarynyň bu ugurda paý alyp biljekdiklerine ynanýarys.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan Fransiýanyň “Buig” gurluşyk kompaniýasy bilen işleşmäge ýakyndan gyzyklanma bildirip gelýär. Ýakynda Fransiýanyň “Vinci” kompaniýasy hem gurluşyk we beýleki ugurlar boýunça türkmen bazaryna girer diýlip garaşylýar. Siziň pikiriňizçe, fransuz kompaniyalarynda Türkmenisyany näme özüne çekýär?
Quentin Delcour: “Buig” gurluşyk kompaniýasynyň bir bölegi bolan “Buig-Türkmen” kompaniýasynyň taryhy barada aýdanymyzda, soňky 15 ýyl bäri bu kompaniýa Türkmenistandaky täze gurluşyklara gatnaşyp gelýär. Türkmenistandaky möhüm gurluşyklar, mysal üçin Prezident köşgi, birnäçe ministrlikleriň jaýy we resmi binalar “Buig” kompaniýasy tarapyndan gurlup ulanmaga berildi. Bu binalar Türkmenistanyň paýtagt şäheriniň täze ýüzüniň bir bölegi.
Indi Türkmenistana “Vinci” kompaniýasy hem barýar we bu kompaniýa hem Fransiýada öňde barýan kompaniýalaryň biri. Bu kompaniýalaryň ikisi üçin hem türkmen bazarynda ýer bar we meniň pikirimçe, bularyň ikisinde hem täze türkmen döwletine täze görnüş gazandyrmaga ýeterlik derejede tejribe we kämil tehnologiýa bar.
Emma Fransiýanyň Türkmenistana berip biljek ýardamy diňe bir gurluşyk pudagy bilen çäkli däl. Nebit we gaz önümçiligi we söwdasy boýunça hem Fransiýa gerekli goldawy berip biler. Meniň pikirimçe, öňde durýan esasy işleriň biri şu bolmaly.
Biziň suw arassalaýyş işleri boýunça hem iş alyp barmaga ukybymyz bar. Türkmenistanda suw esasy meseleleriň biri. Köp bölegi çöllük bolan bu ýurtda suwuň esasy bölegi Amy-derýadan alynýar we köp mukdardaky suw Amy-derýadan ýurduň günbataryna barýança ýitýär. Şol sebäpli ekin meýdanlaryny, şol sanda pagta meýdanlaryny suwaryş işlerinde kynçylyk duýulýar. Şeýlelikde, men Fransiýanyň maýa goýumlarynyň Türkmenistan üçin örän bähbitli boljakdygyna ynanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Iki ýurduň arasyndaky bilim we medeni ugurlar boýunça gatnaşyklara nähili baha berersiňiz? Fransiýada okamak isleýän türkmen studentleri üçin döredilip bilinjek alyş-çalyş programmalary ýa-da başga mümkinçilikler barmy?
Quentin Delcour: Hawa, bu ugurda hem köp işler edilmeli. Meniň bilişime görä, häzir Fransiýada bilim alýan diňe üç sany türkmen studenti bar. Bu gaty az. Elbetde, Türkmenistan diýseň kiçi ýurt we ilaty hem köp däl. Emma bilim ugry boýunça hyzmatdaşlyk giňeldilip bilner.
Aşgabatda işjeň hereket edýän dil we medeniýet merkezimiz bar. Bu merkez Türkmenistanyň studentlerine we ýaş nesline fransuz dilini öwrenmäge mümkinçilikler döredýär. Fransuz uniwersitetlerinde we institutlarynda bilim almak üçin ilki bilen şu tapgyrdan geçilýär.
Medeniyet barada aýdanymyzda, Türkmenistanyň Eýran serhedini ýakyn ýerlerinde we beýleki zolaklarynda iş alyp barýan fransuz arheologramyz bar. Elbetde, bu iş hem güýçlendirilip bilnerdi.


text:
Azerbaýjanyň derňeýji žurnalisti Hatyja Ysmaýylowa ýurda dolanan mahaly özüniň tussag edilmeginden howatyrlanýandygyny aýdýar. Ysmaýylowa nebite baý ýurtda garaşsyz žurnalistlere we adam hukuklaryny goraýjy aktiwistlere ençeme aýlardan bäri edilýän basyşlardan gürrüň açýar.
Azeri derňeýji žurnalisti Strasburgda Ýewropanyň Parlament assambleýasynyň agzalary bilen duşuşmak üçin eden saparyndan soň Bakuwa dolanan mahaly özüniň tussag edilmeginden howatyrlanýandygyny aýtdy.
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň maşgalasynyň biznes işleri barada ýazýan giň göwrümli raportlary bilen tanalýan we Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugynda gündelik gepleşikleri alyp barýan Hatyja Ysmaýylowa eýýäm öz garşysyna töhmet atmak aýyplamasy bilen sud işiniň gozgalandygyny we 3-nji oktýabrda özüne suda barmak buýrugynyň çykarylandygyny habar berdi.
“Men häzirki wagtda, bu saparymdan yzyma dolananymdan soň, tussag edilmek bilen ýüzbe-ýüz boljakdygym barada maňa duýduryş berildi, belki, bu maňa duýduryş bermegiň ýene bir usulydyr. Olar ýa meniň Azerbaýjana yzyma dolanmazlygymy isleýärler ýa-da meni gorkuzyp, Azerbaýjandaky zatlar barada sesimi çykarmazlygymy isleýärler diýip pikir edýärin. Olar munuň meniň bilen ylalaşmagyň ýoly däldigine düşünmelidirler” diýip, Ysmaýylowa Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Basyşlar...
Ysmaýylowa bu wakany Azerbaýjanda raýat jemgyýetine garşy edilýän giňişleýin basyşlaryň bir bölegi hökmünde görýär. Ol bu ýagdaýyň maý aýynda Azerbaýjan Ýewropa geňeşiniň Ministrler komitetiniň başlyklygyny öz üstüne alaly bäri dowam edýändigini nygtaýar.Ýerli hukuk goraýjy aktiwistleriň berýän maglumatyna görä, häzirki wagtda Azerbaýjanda 98 syýasy tussag bar, olaryň 14-si garaşsyz žurnalistler we bloggerler.
Ysmaýylowa garşy gozgalan sud işinde žurnalistiň sosial ulgamda çap etdi diýilýän maglumaty hakda gürrüň gidýär. Bu maglumatda Azerbaýjanyň aňtaw gullugynyň bir oppozision aktiwistiň kimdir biri bilen jynsy gatnaşykdaky pursatyny bikanun wideoýazga alandygy aýdylýar. Hatyja Ysmaýlowa Azerbaýjanyň döwlet aňtaw gullugynyň bu wejera wideoýazgyny şol aktiwistden beýleki oppozisionerleriň garşysyna özlerine gerekli maglumat almak üçin şantaž maksady bilen ulanandygyny paş edýär.
Ýöne Ysmaýylowa bu maglumatda özüniň gürrüňi gidýän oppozisioneriň adyny we oňa degişli ähli şahsy maglumatlary öçürendigine garamazdan, ol oppozisioneriň, töhmet atmakda aýyplap, özüni suda berendigini aýtdy.
Bikanun usuly paş etmek
Azeri žurnalisti gürrüňi edilýän wakada öz maksadynyň hökümetiň öz tankytçylaryna garşy ulanýan bu bikanun, wejera usulyny paş etmekden ybarat bolandygyny nygtaýar.
“Azerbaýjanyň Milli howpsuzlyk ministrligi we Azerbaýjanyň ýörite gulluklary öz garşydaşlarynyň jynsy gatnaşyklary barada edilen gizlin wideoýazgylary syýasy maksatlar üçin ulanmakda ozaldan ýakasyny tanadan. Şeýle zatlar maňa garşy hem ulanyldy. Şeýle zatlar beýlekilere garşy hem ulanyldy. Meniň üçin bu sud işi Azerbaýjanda alnyp barylýan bu çärelere ünsi çekmek üçin mümkinçilik bolar” diýip, Ysmaýylowa Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda aýdýar.
“Men sud edilmekden gaçmaýaryn. Men yzyma gitmäge höwes edýärin we Azerbaýjanyň ýörite gulluklarynyň öz tankytçylaryna garşy ulanýan usullary barada aç-açan gürrüňe sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn” diýip, Yslmaýylowa belleýär.
Geçen ýyl Azerbaýjanyň häkimiýet başyndaky “Ýeni Azerbaýjan” partiýasy bilen ilteşikli websahypada “Hatyjanyň ermeni ejesi ölmeli” sözbaşyly makala çap edildi. Şol makalada Ysmaýylowanyň ejesiniň Bakuwdaky ýaşaýan ýeriniň ady, şeýle-de Ysmaýylowanyň Türkiýede “jynsy gatnaşyk biznesinde” “tenini satýar” diýlip görkezilen aýal doganynyň adresi ýerleşdirilipdir. 2012-nji ýylda bu waka bilen bagly bikanun ele salnan wideoýazgy internetde çap edilipdi.
Ysmaýylowa yzyna Azerbaýjana dolanman, daşary ýurtda galmak pikiriniň ýokdugyny aýdyp, şeýle diýdi: “Men Bakuwa, yzyma dolanýaryn, ol ýer meniň öýüm we kimdir biriniň meni öýümden kowmagyna ýol bermerin”.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy toparlar, şol sanda Amnesty International topary Eýranda onlarça syýasy tussagyň azatlyga goýberilmegini oňlap çykyş etdiler.
Tussaglykdan boşadylanlaryň arasynda adam hukuklaryny goraýjy meşhur aklawçy Nasrin Sotoudeh we reformaçy syýasatçy Nohsen Aminzadeh hem azatlyga çykdylar. Boşadylan tussaglara howpsuzlyga degişli aýyplamalar esasynda iş kesilipdi. Eýranda şeýle aýyplamalar, adatça, graždan aktiwistlerine garşy ulanylýar.
Syýasy tussaglar Eýranyň prezidenti Hassan Rohaniniň Nýu Ýorka saparynyň öňüsyrasynda boşadyldylar. Rohani indiki hepdede Birleşen Ştatlara sapar eder we BMG-niň Baş Assambleýasynyň maslahatyna gatnaşar.
Amnesty International guramasynyň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika regionlary boýunça müdiriniň orunbasary Hassiba Hadj Sahraoui Sotoudehiň we beýlekileriň tussaglykdan boşadylmagynyň “Eýranyň adam hukuklary, şeýle-de parahatçylykly göreş ýolundan ýöreýän aktiwistler we tankytçylar babatyndaky syýasatynda düýpli özgerişlik” hökmünde bellenmelidigini aýtdy.
Hassiba Hadj Eýranyň bu ädimine ýurduň BMG-niň duşuşygynyň öňüsyrasyndaky syýasy pirimi hökmünde garalmak ähtimallygyny hem aradan aýyrmaýar.
Syýasy bendiler
Eýranyň habar serişdeleri çarşenbe güni Sotoudeh bilen bilelikde 11 çemesi syýasy tussagyň boşadylandygyny habar berdiler.
Olaryň ählisi 2009-njy ýylda Mahmud Ahmadinejadyň gaýtadan prezident saýlanmagyna getiren gapma-garşylykly saýlawlar bilen baglylykda hökümete garşy geçirilen protestleriň netijesinde tussag edilipdi.
Eýranda adam hukuklaryny goraýjy halkara topary beýannama ýaýradyp, syýasy tussaglaryň boşadylmagyny oňlady we Rohanini BMG-däki çykyşynyň öňüsyrasynda ýurtda “adam hukuklary bilen bagly ýagdaýy” gowulandyrmak ugrunda takyk ädimleri dowam etdirmäge çagyrdy.
Nasrin Sotoudeh
Nasrin Sotoudeh tussaglykdan çykan badyna “Frans Press” agentligine interwýu berip, “ýagdaýynyň gowudygyny” we özüniň adam hukuklaryny goramak işini dowam etdirmekçidigini aýtdy.
Sotoudeh meşhur adamlary, şol sanda Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň laureaty Şirin Ebadini goranlygy bilen halkara derejesinde tanalýar.
Nasrin Sotoudeh 2010-njy ýylda tussag edilipdi we şol ýylyň dowamynda howpsuzlyga garşy hereket etmekde aýyplanyp, alty ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Şonda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama onuň tussag edilmegini eýran häkimiýetleriniň gorkusynyň alamaty diýip atlandyrypdy.
2012-nji ýylda Ýewropa Bileleşigi Nasrin Sotoudehi eýranly kinorežissýor Jafar Panahi bilen bilelikde Parahatçylyk ugrundaky halkara Saharow baýragy bilen sylaglapdy.
Ýewropa Parlamentiniň agzasy, öz wagtynda Sotoudehiň Ýewropa Bileleşiginiň baýragy bilen sylaglanmagyny goldan Marietje Şaake Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, eýranly aklawçynyň boşadylmagyny eýran resmileriniň ýurtda adam hukuklaryna hormat goýmak barada berýän wadalarynda tapylmagyna tarap möhüm ädim diýip atlandyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekiliniň orunbasary Marie Harf ABŞ-nyň Nasrin Sotoudehiň boşadylmagyny oňlaýandygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň Kapisa welaýatynda fransuz esgeriniň bir awtoulaga garşy ot açmagy netijesinde parahat ilatyň arasyndan üç adam öldi, üç adam ýaralandy.
Fransuz harbylarynyň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, sişenbe güni bolan bu wakada awtoulag öz hereketini togtatmak görkezmesine boýun egmändir, şol sebäpli fransuz esgeri ony oka tutupdyr.
Owganystanyň prezidentiniň edarasynyň berýän maglumatyna görä, bu wakada ölenleriň arasynda bir göwreli aýal we bir çaga bar.
Prezident Hamid Karzaý bu hüjümi ýazgardy. Fransiýa bu hüjüm bilen bagly resmi taýdan ötünç sorady.


text:
Şenbe güni Gresiýanyň polisiýasy ýurduň aşa-sagçy “Golden Dawn” (“Altyn Şapak”) partiýasynyň liderini, deputatyny başga-da agzalaryny tussag etdi. Olar anti-faşist bir rep aýdymçysynyň öldürilmegine dahylly bolmakda saklandylar.
Partiýanyň lideri Nikolas Mihaloliakos, metbugat wekili Ilias Kasidiaris, iki deputaty we başga-da 10 agzasy jenaýatçylyk toparyny esaslandyrmakda aýyplanýarlar.
Hepdäniň ahyrynda olara sud tarapyndan resmi aýyplama bildiriler.
Pawlos Fissas
Bu tussag etmelerden birnäçe gün öň, ýagny 17-nji sentýabrda çepçi aktiwist bir rep aýdymçysy Pawlos Fissas öldürilipdi. Onuň “Golden Dawn” partiýasynyň goldawçysy tarapyndan öldürilendigi çaklanylýar.
Bu jenaýaty amala aşyrmakda güman edilýän adama eýýäm aýyplama bildirildi. Onuň “Golden Dawn” partiýasy bilen gatnaşyklarynyň bardygy aýdylýar. Partiýa özüniň bu işe dahylynyň ýokdugyny öňe sürýär. Bu waka sebäpli Afinylarda gazaply protestler turupdy.
Gresiýanyň maliýe ministri Ýannis Stournaras şenbe güni amala aşyrylan tussag etmeleriň netijesinde “hiç hili durnuksyzlygynyň bolmajakdygyny” aýdyp, çykyş etdi.
Reaksiýalar
Afinylaryň köçelerinde ýerli ýaşaýjylar bu tussag etmelere reaksiýa görkezdiler. Nik Tzimas atly bir ýaşaýjy Fissasyň ölümine ilteşikli adamlaryň jeza çekmelidigini aýtdy: “Haýsy partiýa degişlidigine garamazdan, adamyň öldürilmegine ilteşikli ähli adam türmä basylmalydyr”.
Başga bir afinyly Nikos Walakis diňe bir “Golden Dawn” partiýasynyň wekilleriniň däl, eýsem beýleki parahor resmileriň hem jezalandyrylmalydygyny aýtdy. Ol: “Elbetde, eger-de olaryň günäsi subut edilse, olar türmä gidäýmeli. Emma adalat diňe bir ‘Golden Dawn’ partiýasynyň wekilleri üçin däl, ol ähli kişi üçin bir bolmaly. Halka ýalan sözlän, onuň puluny ogurlan ähli kişi tussag edilmelidir” diýdi.
Neo-Nasistik esaslary bolan “Golden Dawn” partiýasy 1993-nji ýylda esaslandyryldy. Ol parlamentiň düzümine 2012-nji ýylyň maýynda, sesleriň 7%-ni alyp, giripdi.
Partiýanyň meşhurlygy maliýe kynçylyklarynyň artmagy we migrantlara bolan oňaýsyz garaýyşlaryň güýçlenmegi bilen artyp başlapdy.


text:
27-nji dekabrda Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň gyzy Ýewgeniýa durmuşa çykýar.
34 ýaşyndaky Ýewgeniýa Odessada doglan we kemala gelen amerikan biznesmeni Artur Çeçetkine durmuşa çykýar.
Toý dabaray Kiýewiň merkezidäki Olimpiýa sport toplumynda tutulýar. Ýuliýa Timoşenko myhmanlardan, toýa sowgat etmegiň deregine, öz partiýasynyň howandarlygyndaky harby batalýona ýardam bermeklerini sorady.
Ýewgeniýa Timoşenko ikinji gezek durmuşa çykýar, ol ozal britaniýaly rok sazandasy Şon Kara durmuşa çykypdy.


text:
"Yslam döwleti” atly ýaragly topar iýun aýynda Yragyň demirgazyk-günbatar böleklerini basyp alansoň, başda özüni belli bir derejede aram güýç hökmünde görkezmäge çalşypdy we sebitde gözegçiligini artdyrmaga we ünsüni ýerli sünni jemgyýetleriň ynamyny gazanmaga gönükdiripdi. Emma öz-özüni halyfat diýip jar eden toparyň özüne ynamy artdygyça, ol yslam dini barada öz zabun garaýyşlaryna ters gelýän gymmatlyklary ýumrup, öz radikal maksatlaryny aýan edip başlady. Ýumrulan taryhy, dini gymmatlyklaryň köpüsi şaýylaryňky, emma soňky wakalar islendik dini obýektiň, onuň hristian dinine ýa-da sünni yslam dinine degişli bolmagyna garamazdan, dinden çykma diýlip hasaplanan ýagdaýynda howp astyna düşjegini görkezdi.
Tal Afar
“Yrak yslam döwleti we Lewant” diýip tanalýan Yslam döwletiniň söweşijileriniň günbatar Yrakdaky Tal Afar şäherini basyp almagynyň yzysüre bu toparyňky diýlip hasaplanýan Twitter sahypasynda şaýylaryň ýumrulan ybadathanalarynyň suratlary peýda boldy.
Şaffak täzelikler agentliginiň habaryna görä, Tal Afarda iýun aýynyň aýagynda şaýylaryň üç mukaddes ýeri we üç metjidi ýok edildi.
Mosul
Nineweh welaýatynyň paýtagty Mosul soňky hepdelerde Yslam döwletiniň mukaddes ýerlere garşy alyp baran urşunyň merkezine öwrüldi.
Ýonah (Ýunus) pygamberiň metjidi
Bu kaşaň toplum Ýunus pygamberiň gubruny öz içine alýar. Ýunus Töwratda we Gurhanda kit balygy ýuwudansoň diri galan pygamber hökmünde tanadylýar. Bu gonamçylyk ýewreýler, hristianlar we musulmanlar tarapyndan mukaddes ýer hasaplanýar.
Söweşijiler gonamçylygyň daşynda partlaýjy maddalary ýerleşdirip, ony 24-nji iýulda harabalyga öwürdiler.
Şaýylaryň mukaddes ýerlerini goramak üçin Yraga Liwandan baran şaýylaryň şyhy Muktada al-Sadr gubruň ýok edilmegini ýazgardy. “Ol ähli dinleriň pygamberidi diýip, Beýrutyň "The Daily Star Online" neşiri Sadryň sözünden sitata getirýär.
Bu ýitgä garamazdan, käbirleri biziň eramyzdan öňki sekizinji asyrda döredilen gubruň gaýtadan dikeldilmegine garaşýarlar.
Seth metjidi
Bu ýer Adamatanyň we Howenäniň üçünji ogly Sethiň jaýlanan ýeri hasaplanýar. Musulmanlar, hristianlar we ýewreýler tarapyndan sylanýan Sethiň Mosulda ýerleşdirilen gubry 25-nji iýulda partladyldy.
Partlama şaýat bolan adamlaryň biri öz gören zatlary barada Frans Press agentligine (AFP) şeýle gürrüň berdi: “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri adamlaryň golaý barmagyna ýol bermediler we gubruň daşynda partlaýjy serişdeleri ýerleşdirip, ony adamlaryň gozüniň alnynda partlatdylar”.
Awn al-Din gubry
25-nji iýul Mosulyň gadymy Awn al-Din mukaddes ýadygärliginiň hem soňky güni boldy. Onuň ýok edilýän pursaty dokumentleşdirildi.
Ýirjis pygamberiň metjidi
”Yslam döwleti” diýilýän ýaragly ekstremistik topar Ýirjis pygamberiň metjidine hem el urdy. 14-nji asyrda gurlan bu metjit kiçijik gonamçylygy hem öz içine alýardy.
Mosulda ýerleşen bu metjidiň ýumrulmagyna öňünden taýýarlyk görlene meňzeýär.
Netijeler soň peýda boldy.
Mar Behnam
Biziň eramyzyň dördünji asyrynda gurlan we Mosuldan günorta tarapda ýerleşýän Beth Hdeda şäherçesinde ýerleşen Mar Behnam monastyrynyň haçlary Yslam döwletiniň güýçleriniň bu topluma hüjüm etmeginden öň aýryldy we monahlara hem ruhanylara ölümden gutulmaga mümkinçilik berdi.
Monastyr häzir gara baýdaklara bürenen hem bolsa saklanyp galdy, emma onuň gymmatlyklarynyň ykbaly bilen bagly aladalanma bildirilýär.
Al-Hadba minarasy
Egriligi bilen Piza diňine meňzeşligi üçin "Tüňňi minara" diýlip atlandyrylýan Mosulyň Al-Hadba minarasy ýok edilmägä höküm edildi.
Emma soňky maglumatlarda minaranyň ýerli ýaşaýjylar tarapyndan halas edilendigi aýdylýar.
Imam al-Askari gonamçylygy
“Yslam döwleti” toparynyň bu sebitde ýaýbaňlanmagy tutuş dünýädäki şaýylaryň mukaddes ýerlerini goramak ugrundaky çagyryşlary köpeltdi.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani öz ýurdunyň göreşe girişmäge taýýardygyny birinji bolup mälim edenleriň arasyndadyr.
Yragyň baş ruhanysy aýatolla Ali al-Sistani juma namazynyň dowamynda ähli musulmanlara ýüzlenip, şaýylaryň mukaddesliklerini goramak üçin jebislige çagyrdy.
Saýylaryň ruhanysy Sadr Samarrada Imam al-Askari gonamçylygyny goramak boýunça edilen çagyryşlara goşuldy.
Samarradaky tagallalar dowam edýär. Iýun aýynyň aýagynda söweşijileriň şaýylaryň mukaddes gonamçylygyna atan raketalary uly heläkçilige getirdi we azyndan 14 adamyň ölümine sebäp boldy.
Bu gonamçylygyň 2006-njy we 2007-nji ýyllarda bombalanmagy dini toparlaryň arasynda dartgynlylygy güýçlendiripdi we ondan soňky ýyllaryň dowamynda müňlerçe adamyň ölümine sebäp bolupdy.
Gonamçylyk soň dikeldildi we häzirki görnüşe getirildi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Federal Kansleri Angela Merkele we Ispaniýanyň Patyşasy Felipe VI “A320” raýat uçarynyň heläkçilige uçramagy we bu heläkçiligiň iki ýurduň köp sanly raýatlarynyň pida bolmagyna getirendigi zerarly, gynanç hatyny iberdi.
Döwlet Baştutany Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini aýtdy.
Barselonadan Dýusseldorfa ugur alan Germanwings awiakompaniýasyna degişli “A 320” aýrobusy 24-nji martda Fransiýanyň günorta-gündogarynda, fransuz Alplarynyň barmasy kyn ýerlerinde heläkçilige uçrady. Soňky maglumatlara görä, heläkçilik 150 adamyň pida bolmagyna getirdi.


text:
Türk prezidenti Rejep Taýýyp Erdogan Türkiýäniň Orsýet bilen gatnaşyklarynda “örän üýtgeşik bir döwre” başlaýandygyny we iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň regional problemalary çözmäge ýardam berjekdigini aýtdy.
Erdogan bu barada 9-njy awgustda Sank-Peterburgda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşygyndan öň mälim etdi.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Türkiýe özüniň Siriýa bilen serhediniň golaýynda rus söweş uçaryny urup ýykandan soň, Moskwa bilen Ankaranyň arasyndaky gatnaşyklar ýaramazlaşany bäri bu iki lideriň ýüzbe-ýüz geçirýän ilkinji duşuşygydyr.
Şondan soň Orsýet Türkiýä garşy söwda sanksiýalaryny girizipdi we 2016-njy ýylyň ilkinji ýarymynda Türkiýä gelýän orsýetli syýahatçylaryň sany 87% pese gaçdy.
Sank-Peterburgda geçirilýän gepleşiklerden bir gün ozal, Erdogan Orsýet bilen gatnaşyklara täze arassa sahypadan başlamagy we birnäçe ugur boýunça hyzmatdaşlygy gaýtdan dikeltmegi isleýändigini belledi.
“Rus-türk gatnaşyklarynda täze sahypa açylar. Bu täze sahypa harby, ykdysadyýet we medeniýet ugurlary boýunça hyzmatdaşlyk etmegi öz içine alar” diýip, Erdogan “TASS” habar agentligine beren maglumatynda aýtdy.
Rus we türk prezidentleriniň arasyndaky bu duşuşyk, Türkiýede 230 adamyň ölümine sebäp bolan başa barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan soň, Ankaranyň Günbatar ýurtlary bilen gatnaşyklarynda dartgynlylyklar artýan mahalyna gabat geldi.
Türkiýe Günbatary başa barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan has beter ondan soňky bolup geçýän wakalara üns bermekde aýyplaýar.


text:
Suwaryş möwsüminiň 1-nji aprelde başlanandygyna garamazdan, merkezi aziýa döwletleri şu ýyl üçin ulanyljak suwy we onuň möçberi bilen bagly shemany düzüp ýetişenoklar.
Merkezi Aziýanyň suw hojalygy boýunça Koordinasion kommissiýanyň Halkara ylmy-barlag merkeziniň şahamçasynyň direktory Nariman Kipşakbaýew Merkezi Aziýadaky suw problemasynyň diňe bu regionyň döwletleriniň özara hyzmatdaşlygy netijesinde çözülip bilinjekdigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy: Merkezi Aziýada birnäçe döwletiň içinden üstaşyr geçýän, ýagny şärikli derýalara bagly suw üpjünçilik meselesi heniz hem çözlenok. Görnüşine görä, çözülme-hä beýle-de dursun, gaýta bu mesele barha çylşyrymlaşyp barýar. Siz munuň bilen ylalaşýarmysyňyz?
N.Kipşakbaýew: Ilki bilen, Merkezi Aziýa sebitinde şärikli derýalaryň meselesiniň juda çylşyrymlydygyny, beýle ýagdaýlaryň dünýäniň hiç bir sebitinde-de ýokdugyny belläp geçmelidiris.
Syrderýanyň boýunda ýaşaýan ilat gün-güzeranyny, esasan, ekerançylykdan gelýän girdeji bilen aýlaýar. Bu ýerdäki 67 millionlyk ilatyň durmuşy gönüden-göni derýa suwuna bagly.
Syrderýa bilen Amyderýa bäş döwletiň suw üpjünçiligini doly derejede kanagatlandyryp bilenok. Suw ýetenok. Şol bir wagtda suwuň hili bilen bagly soraglar hem orta çykyp başlady. Suw azaldykça, onuň hili hem peselýär.
Häzir merkezi aziýa sebitiniň ilatynyň artmagy, ykdysadyýetiň ösmegi bilen suwa bolan talap hem gitdigiçe artýar. Syrderýanyň basseýniniň tebigy suw zapasy 37 milliard m3-e deň. 1990-njy ýyllarda regionyň döwletleri Syrderýadan 50 milliard m3 suw alyp ulanýardylar.
Biz Syrderýanyň basseýniniň suwundan başga-da, eýýäm ulanylan we zeý suwlaryndan hem peýdalanyp başladyk. Eger men beýle ýagdaýyň dünýäniň hiç bir sebitinde ýokdugyny aýtsam, ýalňyşmaryn.
Azatlyk Radiosy: Regionyň döwletleri bu meseläniň hötdesinden gelmek üçin özara hyzmatdaşlyk edýärlermi?
N.Kipşakbaýew: 1990-njy ýyllarda Merkezi Aziýada suw meseleleri bilen bagly jedeller döräp başlady. Mundan owal Amyderýadan we Syrderýadan goýberilýän aýlyk, sagatlyk suwuň möçberini Moskwa kesgitleýärdi.
Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen Moskwadaky Suw-hojalyk ministrligi hem öz işini bes etdi. Emma 1991-nji ýylda – entek Sowet Soýuzy doly dargamanka – Merkezi Aziýanyň Suw-hojalyk ministrlikleri Daşkentde duşuşyp, meseläni öz güýçleri bilen çözmäge synanyşypdylar.
Sowet Soýuzy dargandan soň 1992-nji ýylyň fewralynda agzalýan topar Almatyda ýene bir gezek duşuşyp, suw resurslaryny ulanmak boýunça ýörite şertnama baglaşdy. Häzir suw bilen bagly ýüze çykýan ýagdaýlar hut şu ylalaşyk esasynda düzgünleşdirilýär.
Merkezi Aziýanyň hökümetara Suw-hojalyk komissiýasy hem şol wagt esaslandyrylypdy. Komissiýanyň nobatdaky duşuşygy 19-njy maýda Almatyda geçer.
Azatlyk Radiosy: Bu Komissiýa näderejede netijeli işleýär?
N.Kipşakbaýew: Häzire çenli şu ýylyň Merkezi Aziýadaky suwarymly ekin meýdanlarynyň näçeräk suwa mätäçdigi we suwuň möçberi baradaky soraglar çözlenok. Adatça, bu görkezijiler 1-nji aprele çenli kesgitlenilmeli. Suw-hojalyk ýyly 1-nji aprelde başlanyp, indiki ýylyň 31-nji martyna çenli dowam edýär.
Azatlyk Radiosy: Birnäçe döwletiň içinden üstaşyr geçýän, ýagny şärikli derýalaryň boýlarynda täze suw desgalarynyň gurulmagy belli bir jedelleri hem döretdi. Bu ýagdaýlar barada näme aýtsa bolar?
N.Kipşakbaýew: Meniň pikirimçe, suw resurslarynyň üpjünçiligi kesgitlenende, serhet meseleleri ikinji plana geçmeli. Haçan-da Gyrgyzystan we Täjigistan uly suw proýektlerine başlanlarynda, Özbegistanyň alada galmagynyň sebäplerine düşünse bolýar.
Suw ýetmezçilik edýän wagty ýene bir howdanyň gurulmagy manysyz, bu eýýäm artykmaç bolýar. Merkezi Aziýa sebitinde suwuň bir bedre möçberinde azalmagy-da umumy ýagdaýa özüniň oňaýsyz täsirini ýetirip bilýär. Täze gurulýan suw desgalary suwuň akymyna we bugarma proseslerine ýaramaz täsir edýär.
Gyrgyzystanda we Täjigistanda energiýa resurslarynyň ýetmezçiligi bar. Bu bir fakt. Sowet döwri Gazagystan, Özbegistan we Türkmenistan has ýokarky akymda ýerleşän Täjigistana we Gyrgyzystana nebit, kömür, gaz berip, bularyň öwezine suw alardylar. Häzir beýle ýagdaý ýok.
Şol sebäpli Gyrgyzystan we Täjigistan suw resurslaryny has köp öz bähbitleri üçin peýdalanjak bolýarlar. Emma suwuň syýasy basyş üçin bir gural hökmünde ulanylmagy hiç gowy netije bermez.
Azatlyk Radiosy: Bu ýagdaýda Türkmenistanyň Garagumda “Altyn Asyr” kölüni gurmak ugrundaky işleri näderejede oňaýly?
N.Kipşakbaýew: Belki, bu Türkmenistanyň özi üçin bähbitlidir. Amyderýanyň suwy Syrderýanyňka garanyňda iki esse dagy köp. Eger-de Syrderýanyň giňisligindäki ulanyp bolmaýan, şor suwuň möçberi 10-11 milliard m3 bolsa, Amyderýanyň giňişliginde bu 20-24 milliard m3-e deň. Ekin meýdanlaryny ýuwup geçen bu şor suwy şol durşuna gaýtadan suwaryş üçin ulanyp bolmaýar. Eger-de ol täzeden derýa goýberilse, onda Garagalpagystanyň ýaşaýjylaryna kyn düşer.
Ilkibaşdan beýle suwlaryň ulanylmagynyň iki ýoly bar. Birinjisi, ony Aral deňzine akdyrmak. Ikinjisi, Syrderýanyň we Amyderýanyň arassa suwlary bilen garyp, ekin meýdanlarynda ulanmak.
Emma bu boýunça ylalaşyga gelmek başartmady. Şol sebäpli Türkmenistan “Altyn Asyr” kölüne arassa suwlary hem akdyryp başlady. Emma bu Aral deňziniň suwy. Meniň pikirimçe, ol deňze akdyrylsa, has gowy bolardy...


text:
Halkara graždan awiasiýasy guramasynyň prezidenti Roberto Kobe Gonsales Ýewropanyň howa giňişliginiň indi uçuşlar üçin açylyp başlandygyny aýtdy.
Düýn Ýewropada iň uly aeroportlaryň biri bolan Londonyň Hitrou aeroportyna alty günlük arakesmeden soň ilkinji ýolagçy uçary baryp gondy.
Ýene ABŞ-dan, Aziýa, Afrika ýurtlaryndan 24 reýsiň kabul ediljegine «Britiş Airways» kompaniýasy ynam bildirdi.
Islandiýadaky wulkan sebapli ýapylan Ýewropanyň aeroportlary düýnden ýuwaş-ýuwaş açylyp ugrady. Ýöne ol häzirlikçe emele gelen kynçylyklaryň doly çözülendigini aňlatmaýar.
Mundanam başga, alymlar wulkan külüniň täze tapgyrynyň howa giňişligine göterilmeginden ätiýaç edýarler.


text:
Azerbaýjanyň derňewçi žurnalisti Hatyja Ysmaýylowa Bakuwda bolan sud diňlenişiginiň birinji gününde özüne garşy bildirilen ogurlyk, salgytdan gaçmak, wezipeden bikanun peýdalanmak aýyplamalarynyň syýasy sebäpleriniň bardygyny aýtdy.
Azerbaýjandaky korrupsiýa barada giňişleýin makalalary ýazan Ysmaýylowa Azatlyk radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýärdi. Ol 24-nji iýulda bolan sud diňlenişiginde "[ Azerbaýjanyň prezidenti] Ylham Alyýew meni şahsy duşmançylyk sebäpli tussag etdi, ol meniň žurnalistlik işimi bökdejek bolýar» diýdi.
Onuň aklawçysy diňlenişik mahalynda bu işiň ýatyrylmagyny, deslapky tussaghanada saklanmagyň öý tussaglygy bilen çalşyrylmagy, käbir şaýatlaryň atlarynyň sanawdan aýrylmagy barada talap bildirdi. Emma ol talaplaryň hiç biri ýerine ýetirilmedi.
Polisiýa onlarça žurnalistiň, aktiwistleriň we käbir diplomatiki missiýalaryň agzalarynyň sud zalyna gelmeginiň öňüni baglady.


text:
Ukraina Kiýewiň we Moskwanyň arasynda dartgynlylyk güýçlenen hem bolsa, ýurduň gündogaryndaky Donbass regionynda soňky günlerde söweşleriň güýçlenmegi bilen bagly ýagdaýyň göze ilmeýändigini aýtdy.
Ukrainanyň harbylarynyň metbugat-wekili Oleksandr Motuzýanyk “bikanun ýaragly toparlaryň tarapyndan ok atyşygyň bes edileni göze ilmedi, emma ok atyşykly wakalaryň ortaça sany ozalky derejesinde galýar” diýip, 12-nji awgustda eden çykyşynda aýtdy.
Şu hepdede Moskwanyň Kiýewi anneksiýa edilen Krym ýarymadasynda konflikti tutaşdyrmak synanyşygynda aýyplamagy Ukrainanyň gündogarynda hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasynda söweşleriň güýçlenmegine itergi berip biljekdigi baradaky howatyrlanmalary artdyrdy.
11-nji awgustda Orsýet Gara deňizde harby türgenleşiklerini yglan etdi, Ukraina öz goşunyny taýýarlyk derejesine getirdi.
2014-nji ýylda Orsýet Krymy anneksiýa edende, öz goşunlaryny ýerleşdirip, referendum geçiripdi. Kiýew, Günbatar we dünýäniň 100 çemesi ýurdy şol referendumyň netijelerini ykrar etmediler.


text:
Şu günler Türkmenistanyň welaýat we etrap merkezlerindäki Bilim bölümlerinde körpeleri çagalar baglaryna kabul edişlik dowam edýär. Ene-atalar bolsa çagalaryny çagalar baglaryna ýerleşdirmekde dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandyklaryny aýdýarlar.
“Meniň çagam 3 ýaşynda. Çagam doglan badyna, 1-2 günüň içinde ony çagalar bagyna ýerleşdirmek üçin etrabymyzyň Bilim bölümine arza tabşyrdym. Henizem çagamy ýerleşdirip bilmedim” diýip, Lebap welaýatynyň etraplarynyň biriniň ýaşaýjysy Mamajan aýdýar.
Onuň sözlerinden çen tutulsa, iýun aýynda başlan çagalary bakjalara kabul edişlik her hepdäniň çarşenbe güni ýörite komissiýa düzülüp, şol komissiýa arkaly amala aşyrylýar.
“Iýunyň 6-synda we 13-inde geçirilen komissiýalarda men çaga degişli dokumentleri tabşyryp bilmedim. Nobatym ýetmedi. 20-sinde geçirilen iň soňky komissiýada-da, nobatym golaýlan bolsa-da, 3-4 sany harby gelenligi üçin meniň nobatym ýetmedi. Harbylary nobatsyz goýberýän ekenler” diýip, Mamajan gürrüň berýär.
Onuň aýtmagyna görä, harbylardan başga-da maýyplar nobatsyz goýberilýär.
“Bilim bölüminiň resmileri çagalar baglarynda ýeriň ýetmeýänligini ençeme gezek gaýtalap aýdýarlar. Eger oba ýerlerinde-de çagalar baglary bolan bolsa beýle kynçylyklar bolmazdy” diýip, Mamajan aýdýar. “Sebäbi obalylar hem çagalaryny etrap merkeziniň çagalar baglaryna berýärler, netijede şäherçäniň çagalarynyň köpüsi üçin ýer ýok”.
Ene-atalaryň sözlerinden çen tutsaň, çagany çagalar bagyna ýerleşdirmek üçin hökmany suratda çaga edilen sanjymlar we çaganyň saglyk ýagdaýy barada sprawkalar talap edilýär. Emma olaryň aýtmagyna görä, hemme dokumentiň düzüw bolanda-da çagaňy aňsatlyk bilen çagalar bagyna ýerleşdirip bolanok.
“Bilim bölüminiň işgärleriniň eden-etdilikleri zerarly-da köp adamyň asla nobaty ýetmeýär. Komissiýa öz işine irden sagat 9-da başlap, günortan 1-de gutarmaly. Ýöne olar işe 11:30-da başlaýarlar we iki sagat işleýärler” diýip, Galkynyş etrabyndan Gülnäz aýdýar. “Çagasy doglan badyna 3-4 günüň dowamynda bilim bölümine arzasyny tabşyryp hem nobaty ýetmän, çagasy okuw ýaşyna ýeten ene-atalar hem ýok däl”.
Gülnäziň aýtmagyna görä wagtal-wagtal bilim bölüminiň öňünde nobata duran ene-atalar bilen resmileriň arasynda dawa-jenjel hem döreýär.
“Iki-üç ýyldan bäri çagasyny çagalar bagyna ýerleşdirip bilmän ýören ene-atalaryň sabyr käsesi dolanda resmiler bilen gykylyklaşylýar. Bilim bölüminiň işgärleri polisiýany çagyrýar. Polisiýa-da ýagdaýa düşünip, gykylyk edýän ene-atalara hiç zat edenok. Ýöne durup yzyna gidýär” diýip, Gülnäz aýdýar.
Gülnäz çagasy 4 ýaşyny dolduranda nobatynyň ýetendigini aýdýar.
“Şu çaka çenli aýda 200 manat töläp çagama eneke tutut garadyp ýördüm. Bu nobatda duran ata-eneler hem işli adamlar. Olaryň käbirleri çagaňy ýerleşdirmek üçin 100-150 dollar para bermelidigini-de aýtdylar, ýöne men bu işi etmedim” diýip, Gülnäz sözüni soňlady.
Eýýäm üç ýyldan bäri nobata duran Mamajan iýul aýynda-da ýene çagalar bagyna kabul edişligiň bardygyny aýdýar. “Men iýulda ýene bir sapar geleýin. Belki işim oňuna bolar. Geljekde oba ýerlerinde-de täze çagalar baglary gurular we indiki dünýä injek çagalarymy aňsatlyk bilen olara ýerleşdirerin” diýip, Mamajan umyt bilen sözüni tamamlady.


text:
Anna güni Aşgabatda dünýä türkmenleriniň Gumanitar bileleşiginiň döredilmeginiň 20 ýyllygyna bagyşlanylyp ýörite dabara geçirildi.
Bu çärä Türkmenistanyň Mejlisiniň, döwlet we hökümet edaralarynyň hem-de jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri bilen birlikde, käbir daşary ýurtlardaky türkmen diasporalarynyň wekilleri-de gatnaşdylar.
Käbir synçylar dünýä türkmenleriniň Gumanitar bileleşiginiň köp wagtlap ýurduň ozalky awtoritar prezidenti Saparmyrat Niýazowyň şahsyýet kultuny daşary ýurtlarda-da propogandirlemek maksady üçin ulanylyp gelnendigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.
Bileleşigiň 20 ýyllygyna bagyşlanylan geçirilen anna gününäki forum hem Türkmenistanyň häzirki prezidentiniň şahsyýeti bilen baglanyşdyrylyp, «Dünýä türkmenleri Arkadag bilen» diýen şygar astynda geçirildi.


text:
NATO-nyň resmileri ýekşenbe we duşenbe güni Liwiýanyň ozalky lideri Muammar Kaddafiniň dogduk şäheri bolan Sirte şäherindäki ençeme nokatlara garşy howa hüjüminiň amala aşyrylandygyny mälim etdiler.
Muammar Kaddafiniň tarapdarlarynyň esasy jemlenen şäherleri bolan Bani Walid we Sirte şäherlerini ele almak üçin oppozision söweşijiler soňky günler aldym-berdimli söweş alyp barýarlar.
NATO-nyň resmileri ýekşenbe güni edilen howa hüjümlerinde Sirte şäherindäki ýarag ammarlarynyň, ulag parklarynyň we käbir harby nokatlaryň nyşana alnandygyny aýdýarlar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti regiondaky syýasy-ykdysady nämälimlik mahalynda Amerikanyň Merkezi Aziýa babatdaky synyny tamamlandygyny aýdýar.
Birleşen Ştatlar özüniň Merkezi Aziýa babatdaky strategiýasynyň täzelenen görnüşini taýýar etdi, bu sebit ukrain konfliktiniň fonunda ykdysady gowuşgynsyzlyga düşen Orsýet we gartaşan awtokratlaryň gümürtik mirasdüşerligi bilen baglylykda syýasy-ykdysady nämälimlik bilen ýüzbe-ýüz dur.
Strategiýanyň täzelenmegi diňe geçen ýyl Orsýetiň Ukraina harby interwensiýasy bilen hem bagly däl. Bu syn Kremliň hereketleriniň Birleşen Ştatlaryň daşary syýasatyna töwerekleýin täsir ýetirýändigini görkezýär diýip, ekspertler aýdýarlar.
Täzelenen strategiýa
«ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň adminstrasiýasy golaýda pudagara syýasat synyny gaýtadan gözden geçirdi. Onda biziň Merkezi Aziýa hökümetlerine we halklaryna bolan üýtgewsiz ygrarlylygymyz tassyklandy» diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözüçisi Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna aýtdy.
Döwlet departamenti synyň jikme-jikliklerini açmakdan boýun gaçyrdy we onuň haçan elýeterli boljagyny aýtmady. Ýagdaýdan habarly adamlar bu synyň netijeleriniň gelýän hepdelerde aýan edilmegine garaşýandyklaryny aýtdylar.
Döwlet departamentiniň sözçüsiniň aýtmagyna görä, ABŞ regional howpsuzlygy saklamak, regional we dünýä bazarlary bilen ykdysady integrasiýany ýokarlandyrmak, adam hukuklaryna we demokratiki dolandyryşa hormat görkezmek, özara bähbitli beýleki ikitaraplaýyn we regional meseleleri ilerletmek üçin «Merkezi Aziýa hökümetleri bilen işleşmegini» dowam etdirer.
ABŞ-nyň ýokary derejeli resmileriniň golaýda eden beýanatlary täzelenen syýasatyň Waşingtonyň Merkezi Aziýa babatdaky ozalky syýasatyndan uly bir üýtgeşikliginiň bolmajagyny görkezdi.
Ozalky syýasat ABŞ we NATO güýçleri Owganystandan çykandan soň «Täze ýüpek ýoly» inisiatiwasynyň durmuşa geçirilmegini, durnuklylygy berkitmek üçin regional söwdanyň ösdürilmegi ýaly maksatlary öz içine alýardy.
«Täze ýüpek ýoly» planynyň durmuşa geçirilişi gowuşgynsyz hem bolsa, Döwlet departamentiniň Günorta we Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisiniň orunbasary Riçard Hogland 18-nji martda Waşingtonda sözlän sözünde «biziň uzak möhletli strategiýamyz Merkezi Aziýany, şol sanda Owganystany ýene bir gezek global söwdanyň çatrygyna öwürmek" diýdi.
Progres bar
“Öňegidişlik bolup geçýär. 2009-njy ýyldan bäri Merkezi Aziýadaky regionara söwda 49 prosent ýokarlandy, 2011-nji ýyldan bäri bolsa, regionyň serhetlerinden geçýän harytlaryň bahasy 15 prosent aşaklady» diýip, Hogland entek edilmeli işleriň hem kändigini sözüne goşdy.
Merkezi Aziýa boýunça ekspertler «Täze ýüpek ýoly» inisiatiwasynyň Hytaýyň Merkezi Aziýanyň içinden öz «Ýüpek ýoly» söwda ýollaryny gurmak babatda edýän agressiw dyzmaçlygy netijesinde bökdelýändigini aýdýarlar.
ABŞ resmileri regiondaky amerikan we hytaý tagallalary bir-birine gapma-garşy däl we olary bir-biriniň üstüni ýetirip biler diýýärler.
Şu aralykda Orsýet regionyň iň uly ykdysadyýetini, nebite baý Gazagystany Kremliň baştutanlygyndaky Ýewraziýa ykdysadyýet bileleşigine salmagy başardy. Merkezi Aziýanyň ýene bir respublikasy Gyrgyzystan bolsa bu gurama maýda girmekçi.
Awtokratlar meselesi
Mundanam başga, regiondaky hökümetler, hususan-da Gazagystan bilen Özbegistan näbelli syýasy gelejek bilen ýüzbe-ýüz dur. Gazagystanyň prezident Nursoltan Nazarbaýew hem, özbek prezidenti Yslam Kerimow hem 70-den aşan adamlar, emma olar ýene prezidentlik möhletlerini uzaltmaga synanýarlar.
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon we gaza baý Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem öz döwletlerinde iň ýokary wezipä ornaşyp, anyk-aýdyň mirasdüşersiz ýurt dolandyrýarlar.
Bu hökümetleriň liderleri hukuk toparlary we Günbatar resmileri tarapyndan adam hukuklarynyň bozulmalary diýilýände tankyt edilýär.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Daşkendiň "Tuhtaboý" atly uly metjidiniň täze ymamy Isokjon Begmatow geçen hepdeki juma namazynda metjide gelenleriň öňünde eden wagzynda Internet bilen mobil telefonyň "dildüwşük" bolup durýandygyny öňe sürdi.
Ymam metjide gelenleri döwrebap telekommunikasiýa serişdelerinden ýüz öwürmäge çagyrdy
Ymam Isokjon Begmatow Internet bilen mobil telefona öwrenişen musulmanlaryň olardan ýüz öwürmegini isleýär. Ymamyň bu temadan eden çykyşynyň wideosy Özbegistanyň paýtagtynda ýerleşýän "Tuhtaboý" atly metjidiň resmi websahypasynda hem goýlupdyr.
Many taýdan telekommunikasiýa serişdeleriniň ösüşine garşy edilen bu wagyz Internetde "Yslam döwleti" atly ekstremistik toparyň telewizor görmekden elçekmäge çagyrýan, telewizor görmegi gadagan edýän çagyryşy bilen bir wagtda ýaýrapdyr.
Ymam Begmatow ”Dünýädäki telekommunikasiýa ulgamlarynyň ýüzden segsen bölegi gowulygyň tarapynda däl. Internetdäki maglumatlaryňam ýüzden altmyş bölegi ýalan. Internetdäki websahypalarynyň ýüzden togsan bölegem oňlulyga gönükdirilenok” diýýär.
Ol telekommunikasiýa serişdelerine, ynha, şeýle sözler bilen baha berýär: "Bular edilmeli, bähbitli işler däl. Olar yslam dinine garşy bolanlara girdeji getirýär we musulmanyň ybadatyna päsgel berýär".
45 ýaşyndaky ymam ýedi ýarym minutlyk wideoçykyşynda döwrebap köpçülikleýin habar serişdeleriniň, ýagny ylaýta-da günbatar köpçülikleýin habar serişdeleriniň maksadyna we peýdalaryna şübheli garalmagyny ündeýär. Onuň pikiriçe, şeýle köpçülikleýin habar serişdeleri "özbek musulmanlary üçin gaty zyýanlydyr". Isokjon Begmatowyň aýtmagyna görä, hatda hakyky maglumatlary ýaýradýan peýdaly guramalaram bähbitli däldir.
Ymam bu hakda şeýle diýýär: ”Eger olar dogry maglumatlary berýänem bolsa, bu adamlar üçin diýseň zyýanlydyr. Şonuň üçinem hakyky we dogry bolan, ýöne adama zyýan ýetirýän maglumat çeşmelerine-de oňaýly garalmaly däldir we olar ýaýradylmaly däldir. Olary adamlaryň arasynda ýaýbaňlandyrmaly däl. Dogry we hakykat bolsa-da, olaryň üstüni açmaly däl".
Sözler bilen hereketler kybapdaş gelenok
Şonuň ýaly-da "Tuhtaboý" atly esasy metjidiň ymamy maglumatlaryň sosial ulgamlarda ýaýradylmagyna garşy hem çykyş edýär. Ol ”Düwmä basmak bilen sizem şol maglumatlaryň, suratlaryň we serişdeleriň ýaýramagyna sebäpkär bolýarsyňyz. Eger siziň ýigrimi sany dostuňyz bar bolsa, düwmä basan halatyňyzda, ony şol bada ýigrimi adama ýaýradýarsyňyz. Şeýlelikde siz ol ýigrimi adamam şärik edýärsiňiz. Erteki gün şol materiallary, suratlary, maglumatlary hem serişdeleri başga adamlara hem ýaýradanyňyz üçin Allanyň öňünde siz muňa jogap bermeli bolarsyňyz”.
Ymam döwrebap köpçülikleýin habar serişdelerine we metbugata "diniň esasy damaryna ýapyşyp, onuň ganyny sorýan sakyrtga" diýip baha berýär.
Özüniň çykyşynyň ahyrynda özbek ymamy musulmanlara ýüzlenip, olaryň "mobil telefonlaryny dessine zyňmagyny we Internedi hem ulanmagy düýbünden goýbolsun etmeklerini" isleýär.
Aslynda Isokjon Begmatowyň hut özem Interneti ürç edip ulanýanlaryň biri. Onuň Facebook sosial ulgamynda öz sahypasy bar. Şonuň ýaly-da ol sosial ulgamlarda birnäçe yslamy sahypalara ýolbaşçylyk edýär.
Ymam Isokjon Begmatow 1970-nji ýylda Özbegistanyň Fergana welaýatynyň Bäşaryk etrabynda doglan. Ol Daşkentdaki ymam Al-Buhary adyndaky yslam institutyny gutaran. Begmatow şeýle-de ymam Al-Buhary adyndaky halkara merkezde ýokary ylmy derejäni alan. Ol 1994-nji we 1997-nji ýyllaryň arasynda "Abdulkosim" adyndaky medresäniň kafedrasynyň başlygy, 1997-nji we 2002-nji ýyllaryň arasynda bolsa Daşkendiň yslam institutynyň kafedrasynyň ýolbaşçysy bolup işleýär. Isokjon Begmatow 2002-nji ýyldan başlap hem Daşkendiň Almazar etrabyndaky "Tuhtabaý" atly esasy metjidiniň ymam-hatyby wezipesini alyp barýar. Şeýle-de ol 2011-nji ýyldän bäri Daşkendiň yslam institutynyň kafedrasyna baştutanlyk edip gelýär. Ol "Ylym öwrenmegiň kadalary" atly kitabyň hem awtorydyr.
Özbek ymamy "YD"-niň gadagançylyk girizmegi bilen bir wagtda çykyş etdi
Özbek ymamynyň köpçülikleýin habar serişdelerine garşy eden çagyryşy "Yslam döwletiniň" söweşijileriniň halkyň "howply" daşary ýurt kanallaryna tomaşa etmeginiň öňüni almak maksady bilen çanak hojalyklaryň antennalaryny we telewizorlaryny ýok eden pursadyna gabat geldi.
Bu aýyň başynda "YD"-niň söweşijileri telewizory gadagan edýän buýrugy çykardylar. Buýrukda telewizora diňe juma güni gurhan gepleşigi berilýän mahaly tomaşa edilmegi ündelýär.
"YD"-niň ymamlary juma namazlaryna gelýänlere "Al-Jazira", "Al-Arabiýa" ýaly telekanallaryň esassyz, nädogry we hatda ýöne ýaranjak bolubam birtaraply maglumatlar berýändigi üçin, telewizora seretmegiň gadagan edilendigini düşündiripdirler.
"YD" ýönekeý halka garşy, ýagny olaryň daşarky dünýä bilen arabaglanyşyk gurmak üçin edýän synanyşyklarynyň öňüni almak maksady bilen mundan başga-da şuňa meňzeş dürli çäreleri durmuşa geçirýär.
Bu ekstremistik topar iýul aýynda öz tarapdarlaryna öýlerde Internet ulanmagy gadagan edipdir. "YD"-niň ýolbaşçylary diňe toparyň gözegçiligindäki Internet kafelerde kabelsiz Internet, ýagny Wi-Fi ulanmaga rugsat berilýär. Söweşijiler şonuň ýaly-da sosial ulgamlaryň ulanylmagy barasynda hem täze çäklendirmeler girizdiler.
(Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy)


text:
Anna güni Orsýetiň parlamentiniň aşaky palatasy daşary ýurtlar tarapyndan maliýeleşdirilýän özbaşdak guramalar baradaky täze kanunyň taslamasyny tassyklady.
Hökümetden aýry guramalaryň registrasiýa edilmegi üçin goşmaça talaplary girizmegi göz öňünde tutýan bu kanunyň taslamasyny Döwlet Dumasyndaky deputatlaryň aglabasy, hususan-da, 374-si goldady we diňe 3-si oňa garşy ses berdi.
Orsýetli köp aktiwistler bu kanuna Wladimir Putiniň prezidentlige gaýdyp gelmegi bilen, graždan azatlyklaryny çäklendirmek ugrunda görülýän çäre hökmünde baha berýärler.
Mundan daşary, anna güni Döwlet Dumasy adama töhmet atmaklygy we onuň şahsyýetini kemsitmekligi jenaýat işi diýip häsiýetlendirýän täze kanunyň taslamasyny-da tassyklady.
Indi bu kanuny taslamalaryň ikisem parlamentiň ýokary palatasy we ýurduň prezidenti tarapyndan tassyklanylmaly.


text:
Kenýada Somaliden gelen “Al-Şabab” toparynyň söweşijileri ýurduň demirgazygynda bir awtobusy alyp gaçyp, onuň içindäki musulman bolmadyk 28 adamy öldüripdirler. Bu barada Kenýanyň polisiýasy maglumat berýär.
Polisiýa resmileri gürrüňi gidýän awtobusyň 22-nji noýabr güni ir bilen Kenýanyň Somali bilen serhediniň golaýynda alnyp gaçylandygyny mälim etdiler. Maglumata görä, içinde 60 töweregi ýolagçy bolan awtobus paýtagt Nairoaba barýan eken.
Kenýa 2011-nji ýylyň oktýabrynda Somali üçin harby hemaýat ýollandan soň, ýurtda ýarag we bomba hüjümleri köpeldi. Bularyň arkasynda Somlide hereket edýän “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Al-Şabab” toparynyň durandygy çaklanylýar. Resmileriň maglumatyna görä, 2011-nji ýyldan bäri Kenýada azyndan 135 hüjüm amala aşyrylypdyr.


text:
Ullakan dunyanin kici adamsy,
Ozunden ullakan aladasy bar.
Sheyle aladasy derdi ynsana,
Onun yashaysyna bolyar hokumdar.
Ullakan adamyn kici yuregi,
Ozunden ullakan derdi goteryar.
Manysyz goryarde dushen gijani,
Yasayysda...
Her ýurtda bu baýramçylyk özboluşly bellenilip geçilýär. Täze Ýyly belleme däpleriniň dürliligine garamazdan, olaryň esasynda geljege bolan ynamlylyk, täzeliklere we arzuwlara bolan ymtylyş, biri-biriňe hormat goýma duýgulary...
Bütin Türkmen ilini ýetip gelen köne täze ýyl baýramy bilen gutlaýaryn! Gutlamak bilen size jan saglyk, maşgala agzybirligini, ýurt abadançylygyny, okuwyňyzda işiňizde üstünlik, durmuşyňyzda bagt, 2016-njý ýylda ýetip...
Ol öýe giren badyna öýüň myhmanlary ony garşy aldy. Öýde oturanlar onuň hal ahwalyny soraşdyryp başladylar. Ol bolsa olara jogabyny bermän duranokdy. "Ha-ha-ha" diýip öýüň içindäkiler suwjaryldylar. Ol bolsa olar ýaly...
…Ilki bilen hinden syçanyň tumşugy göründi. Murtlary taýzaryp duran, ujunda kinniwanja, gyzylja nokatjyk bolan çal tumşuk, “tys-tys” edip, öwran-öwran ysyrgandy. Soňra tüýlüje tumşuk öňe süýşdi-de, hiniň deşiginden...


text:
Salam hormatly lukmanlar! Bize gyzykly maglumatlary ýetirip durýanlygyňyz üçin Size minnetdarlygymy bildiresim gelýär. Meni gyzyklandyrýan bir sorag bolup, ol jynsy gatnaşyklara degişlidir. Oglanyň jynsy agzasynyň gyjynmagy netijesinde dölüň bölünip çykýandygy hemmelere belli. Bu ýagdaý gyzlarda hem bolýarmy? Ýumurtga öýjükleri hem döl ýaly daşyna çykyp bilýärlermi? Eger bolýan bolsa, ol ýagdaý nähili amala aşyrylýar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Aýal we erkek fiziologiýasy özboluşly aýratynlygy bilen tapawutlanýandyr. Ýetişen aýal öýjükleriniň ýümurtgalykdan çykyp, ýatgy turbajyklarynyň ösüntgileri tarapyndan "gapyp alynmagy" hem-de turbajyklaryň içine düşürilmegi aýbaşy halkasynyň (esasan onuň ortasynda) belli günlerinde bolup geçýändir. Şol günler hem göwreliligiň emele gelmegi üçin ýaramly fiziologiki günler bolup, jynsy öýjükleriň birleşmegi netijesinde çaga düwünçegi ýatgy turbajyklaryň içinde emele gelýändir. Göwreliligiň bolmadyk ýagdaýynda, aýal öýjügi "ölýändir" (ol ortaça 24-48 sagat ýaşaýar) we onuň çykan düwme görnüşli emele gelmesi (follikul) üýtgemelerden söň "ýitip gidip", ýatgyda aýbaşy gelmegini üpjün edýän hadysalar başlanýandyr. Bu fiziologiki hadysalaryň hemmesi çylşyrymly endokrin üýtgemeler arkaly amala aşyrylyp, aýalyň seksual isleginiň ýa-da gyjynmasynyň döremegi, aýal öýjükleriniň emele gelmegine täsir edip bilýän däldir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Adamyňyzda haýsy witamin ýetmezçiligi bar? Witaminleriň dürli görnüşiniň ýetmezçiligi dürli-dürli alamatlar bilen ýüze çykyp, dürli bozulmalara getirip biler. Meselem, gan azlylyk, nerw ulgamynyň näsazlyklary,immun ulgamynyň gowşamagy, deri keselleri,dölüň hil taýdan üýtgemegi we başgalar. Göwreliligi meşilleşdirmezden öň, jübütlere saglyk babatda barlagdan geçip, görkezme boýunça taplandyryjy bejergini almak peýdaly bolup biler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
TÜRKMEN MILLI KONSERWATORIÝASY
2015/2016-njy okuw ýyly üçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär
1.Saz guralynda ýerine ýetirijilik (hünärler: türkmen sazy; halk saz gurallary; fortepiano; kirişli saz gurallary; üflenip we kakylyp çalynýan saz gurallary; estrada sungaty).
2. Aýdym aýtmak sungaty (hünärler: aýdym sungaty; bagşy; opera sungaty).
3. Dirižýorlyk (hünärler: hor dirižýorlygy; orkestr dirižýorlygy; saz mugallymy).
4. Kompozisiýa we sazşynaslyk (hünärler: sazşynaslyk; kompozisiýa).
Konserwatoriýa Türkmenistanyň orta hünär saz bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Bagşy, türkmen sazy, saz mugallymy, estrada sungaty hünärleri boýunça saz bilimi çagalar sazçylyk mekdebiniň möçberinden pes bolmadyklar kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusga boýunça rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- orta (orta hünär) bilim barada resminamasynyň asyl nusgasy, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky ýörite we orta sazçylyk, çeperçilik we sungat okuw mekdeplerini tamamlap iki ýyllyk iş tejribeligini geçýän ýaşlar üçin orta hünär bilimi hakyndaky wagtlaýyn şahadatnamanyň nusgasy;
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary, taýýarlygyň döredijilik ugurlary (hünärleri) boýunça bilim edaralaryna girýän milli we halkara döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek 2015-nji ýylyň 30-njy iýulyndan 5-nji awgusty aralygynda Türkmen milli konserwatoriýasynda (Aşgabat ş.) geçirilýär.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
saz guralynda ýerine ýetirijilik ugry: hünäri boýunça (ýerine ýetirmek), solfejio we garmoniýa (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy;
aýdym sungaty, opera sungaty hünärleri: hünäri boýunça (ýerine ýetirmek), solfejio we saz nazaryýeti (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy;
bagşy, türkmen sazy hünärleri: hünäri boýunça (ýerine ýetirmek), solfejio we saz nazaryýeti (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy;
hor dirižýorlygy, orkestr dirižýorlygy hünärleri: hünäri boýunça we fortepiano (ýerine ýetirmek), solfejio we garmoniýa (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy;
kompozisiýa hünäri: döreden eserleri we fortepiano (ýerine ýetirmek), solfejio we garmoniýa (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy;
sazşynaslyk hünäri: solfejio we garmoniýa (ýazmaça we dilden), saz guraly (ýerine ýetirmek) we saz edebiýaty (dilden), Türkmenistanyň taryhy;
saz mugallymy, estarada sungaty hünärleri: hünäri boýunça we ýörite saz guraly (ýerine ýetirmek), solfejio we saz nazaryýeti (ýazmaça we dilden), Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň, ýörite orta sazçylyk okuw mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Türkmenistanyň taryhy dersi boýunça giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Türkmen milli konserwatoriýasynyň salgysy: Aşgabat ş., 1984 (Puşkin) köçe, 22; tel.: 92-28-56.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezident edarasynyň ýanyndaky Demokratiýa we Ynsan hukuklary baradaky institutyň maslahatlar zalynda «Saýlaw prosessiniň halkara standartlary» ady bilen ýörite Tegelek stol maslahaty geçirildi.
Tegel stol maslahatyna Türkmenistanyň Parlamentiniň, käbir ministrlikleriniň, kanunçylyk institutlarynyň, saýlaw komissiýalarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Bu Foruma ekspert hökmünde Birleşen Milletler guramasynyň Ösüş programmasynyň kanunçylyk meseleleri boýunça halkara konsultanty Daniel Finniň hem çagyrlandygy habar berilýär.
«Türkmenistan Altyn asyr» internet saýtynyň maglumatyna görä, bu Tegelek stol maslahatyna gatnaşyjylar bu Forumda saýlaw prosesiniň halkara standartlary bilen ýakyndan tanyşdyrylypdyr.
Käbir synçylar halkara standartlary bilen baglanyşykly Türkmenistanda geçirilýän şuňa meňzeş çäreleriň, adatça, iş ýüzünde durmuşa ornaşdyrylman, diňe kagyz ýüzünde galýan çäreler bolýandygyny aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
Birleşen Ştatlaryň kongresmeni Azerbaýjany tussaglykdaky žurnalist Hatyja Ismaýilowany azatlyga goýbermäge çagyrdy we azeri resmilerini Azatlyk Radiosynyň Bakuwdaky býurosynyň edarasyna edilen reýd üçin tankyt etdi.
Birleşen Ştatlaryň deputaty Dana Rohrabaşeriň (Dana Rohrabacher) 13-nji ýanwarda ýaýradan beýanatynda, geçen aý Ismaýilowanyň tussag edilmegi we onuň yzýany Azatlyk Radiosynyň Bakuwdaky ofisine reýd geçirilmegi “Azerbaýjanyň hökümeti tarapyndan ýurtda metbugat azatlygynyň we ilatyň çykyşlarynyň çäklendirilmegi ugrunda ädilýän birnäçe ädimiň käbirleridir” diýilýär.
Şeýle-de, Rohrabaşer öz beýanatynda Ismaýilowanyň boşadylmagy “dogry ugur boýunça ädilen ädim we Azerbaýjanyň oňyn niýetleriniň alamaty bolar” diýýär.
Hatyja Ismaýilowa kimdir birini öz janyna kast etmäge iteklemekde güman edilip, onuň iki aý deslapky tussaghanada saklanylmalydygy barada geçen ýylyň 5-nji dekabrynda karar çykarylypdy.


text:
Owgan resmileri ýol ýakasynda goýlan bombanyň partlap, 14-nji iýun agşamy saýlaw uçastogyndan miniawtobusly öýlerine gelýän saýlaw işgärleriniň onusyny we bir çagany öldürendigini aýdýarlar.
Samangan welaýatynyň gubernatorynyň sözçüsi Sedik Azizi 15-nji iýunda Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna ölenleriň dördüsiniň Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň işgäri bolandygyny, altysynyň bolsa saýlaw synçysy bolandygyny aýtdy.
Ol Samanganyň paýtagty Aýbagyň golaýynda bolan hüjümiň pidalarynyň altysynyň aýallar bolandygyny aýtdy.
Bu waka prezidentlige kandidatlar Abdylla Abdylla bilen Aşraf Ganiniň arasynda geçirilen ikinji tapgyr prezident saýlawlarynda berlen sesler sanalyp başlan wagty bolupdyr.
Saýlawlaryň deslapky netijeleriniň 2-nji iýulda, ahyrky netijeleriniň bolsa 22-nji iýulda aýan edilmegine garaşylýar.
Ak tam saýlaw komissiýasynyň gelýän hepdelerde saýlaw galplyklaryna ýol bermezliginiň «aýratyn möhüm» bolup durýandygyny aýtdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk radiosy «Talybanyň» jeňçileriniň Hyrat welaýatynda, prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyryna gatnaşandyklary üçin, 11 adamyň barmaklaryny kesendigini anyklady.


text:
Gyrgyzystanyň premýer-ministriniň wezipesini ýerine ýetiji Omurbek Babanowyň aýtmagyna görä, geljek ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli ýurt GDA-nyň Gümrük birligine goşulmaga taýýar bolup bilmez.
Babanowa görä, Gyrgyzystanyň maliýe ministriniň ýolbaşçylygyndaky ýörite topar Orsýet, Gazagystan we Belarus gümrük birligine goşulmak üçin degişli jikme-jiklere seredýär.
Toparyň çykaran deslapky netijesine görä, Bişkek özünden edilýän ähli talaplary geljek ýylyň başyna çenli amal edip ýetişmez.
Ençeme gyrgyz resmisi Gümrük birligine goşulmagyň möhümdigini aýdýar.


text:
Hytaýyň Ýokary sudy sudýalary «iň agyr jenaýatlarda» günäli bilnen tussaglara ölüm jezasyny bermegi çäklendirmäge çagyrdy.
Döwlet eýeçiligindäki Sinhua habar gullugy suduň ölüm jezasynyň berilmegi bilen bagly görkezme çap edendigini we bu jezanyň diňe «hakyky we ýeterlik subutnama» bolan halatynda berilmelidigini aýdýar.
Hytaýda jenaýatyň 60-dan gowrak görnüşi üçin ölüm jezasy berilýär. Muňa kezzaprlyk, parahorluk we neşe söwdasy ýaly kanun bozmalar hem girýär.
Halkara Günä geçiş guramasy 2008-nji ýylda dünýä boýunça jezalandyrylyp öldürilen 2400 adamyň 1700-den gowragynyň Hytaýda öldürilendigini aýdýar.


text:
Türkmen sportçylarynyň Singapurda geçýän ýaşlar Olimpiadasynda üstünlikli çykyş edýändikleri aýdylýar.
Agyr atletika bilen meşgullanýan 16 ýaşly Ihtiýar Mätkerimowyň bu Olimpiadada 7-nji orny eýeländigi habar berilýär.
16 ýaşly Jennet Saryýewa 50 we 100 metrlik aralyga ýüzmekde 5-nji we 7-nji orunlary eýeläpdir.
21-nji awgustda halkara derejeli sport ussady, 18 ýaşly boksçy Nursähet Pazzyýewiň çykyş etmegine garaşylýar.
22-nji awgustda geçiriljek dzýudo boýunça ýaryşlara 16 ýaşly Jennet Geldibaýewanyň gatnaşjakdygy habar berilýär.


text:
Prezidentiň halka eden ýüzlenmesi amala aşyrylan ajaýyp işler we göwnüňi galkyndyraýjak wadalar bilen beslenipdir. Türkmenistanyň ähli graždanlary Garaşsyzlyk gününi ýüzlenmedäki galkynyşa, ruhubelentlige gaplanan görnüşde şatlykly, buýsançly garşylap bilýärmi? Ilat köpçüliginiň göwün islegi şu baýramyň hakykaty ýürekde besleýän arzuw-isleglerine golaý getirmegi bolsa gerek.
Resmi propagandanyň çagyryşlaryndan çogup çykýan şatlyk, şagalaň, köňül joşguny türkmenistanlylaryň köpüsinde Garaşsyzlyk güni ýok. Onuň ýokdugyny, ýoklugynyň sebäplerini nähilidir bir ýollar tapyp boýun almagy başarmaly. Maşgalasyny ekläp bilmek mümkinçliginden mahrum edilen ýüz müňlerçe işe ukyply, ýöne işsiz galan adamlaryň gündelik aladalary baýramçylykdaky aýdymlar, tanslar bilen köşeşermi?
Garaşsyz bolan 19 ýylynyň içinde Türkmenistan postsowet döwletleriniň arasynda işsizligiň derejesi boýunça iň öňdäki orunlaryň birini sypdyrman gelýär. Iň bärsinden onuň derejesi 25% ýa-da ýurtdaky işe ukyply her dört adamyň biri işsiz. Baýramçylyk günleri näçe halwa diýilse-de, iliň agzy süýjäberenok. Halkyň bal kölüne batandygyny propaganda tassyklar, ýöne şol kölüň haýsy mellekdedigini halk tapyp bilenok, onuň nirdedegini çaklamany weli başarýar. Ýerasty baýlyklaryň ummusyz goruna eýe, şol baýlyklary çar tarapa satyp oturan ýurduň üçden bir ilaty garyplyk çäginden aşakda ýaşaýar.
Türkmenistanyňky ýaly gazylyp alynýan baýlyklara eýe beýleki ýurtlar halky üçin sosial standartlaryň mümkinçiliklerini has ýokary derejede görkezýärler.
Türkmen propagandasy medisina ugrundan gazanylan üstünlikleri, ýetilen sepgitleri taryplap, aňyrsyna çykyp bilmeýär. “Awaza” kurort zolagy häkimiýetiň emblemasyna – nyşanyna öwrüldi. Şol ýere adatdan daşary möçberdäki uly maliýe serişdeleri gönükdirilýär. Täze medisina we sagaldyş sistemalary döredilýär. Ýöne şol ylmy-medisina merkezleriniň hem şol ýerdäki keselhanalaryň hyzmaty ýönekeý adamlar üçin elýeterlimi? Şol saglyk edaralary sowet döwrüniň ýokary partiýa-sowet işgärleri üçin ýörite poliklinikalarda, keselhanalarda bolşy ýaly korrupsiýanyň öýjügine öwrülmezmi?
Däbiň tersinemi?
Garaşsyzlyk güni - bu azatlyk güni bolmaly. Türkmenistanlylar özüni şu gün näderejede azat-erkin duýýar? Türkmeniň ata-baba däbine görä, toý güni myhmanlar, ýakyn-ýatlar üçin toý edýän öýüň ähli gapysy açyk bolmaly. Şol ajaýyp däp şu günki gün Türkmenistanda berjaý edilýärmi ýa häkimiýetleriň görýän çäreleri şol däbiň tersinemi? Şu baýram ahyrsoňy her bir ýürekde kök uran gorkudan halas bolmaga umyt döredýärmi? Sözüň şu mansysynda öz ýurdy baradaky hakykaty aýtmak, ony dünýä aýan etmek isleýän žurnalistler şu günki gün güýçli gysyşlary başdan geçirýärler. Şolaryň köpsanly dogan-garyndaşlary, ýakyn dostlary şu baýramçylyk gününde özlerini howpsuz duýýarmyka?
Köpçülikleýin habar serişdeleriniň gözegçiliginde bolmadyk žurnalistleri güýç ulanyjy gurluşlaryň kömegi bilen häkimiýetler gandalda saklamaga synanyşyk edýär. Ýurdan erkin islän ýerine gidip hem hiç bir gorkusyz yzyna göwün islegine görä gaýdyp geljek gününe çenli Türkmenistanyň graždanlary Garaşsyzlyk baýramyny häzirki dowam edýän tertipde ýene näçe gezek bellemeli bolar?
Derwezeleriň, gapylaryň açyk durmaly gününde serhetleriň ýapylmagyny näme bilen düşündirmek bolar? Ol Gurbanguly Berdimuhamedowyň “dünýäniň ykdysady giňşligine ýurduň integrasiýasyny göz öňünde tutýan” ägirt uly çäreler barada aýdýanlaryna hem ýurtdaky bar hykyky ýagdaýa ters gelýär.
Garaşsyzlyk baýramy - aýratyn baýram. Onuň özboluşly aýratynlygy garaşsyzlyk ideýasynyň häkimiýetler üçin bulagaýlyk, dil düwşük bolup görünýänliginde. Režim düýrmegi bilen şol garaşsyzlykdan gorkýar. Çünki Türkmenistanda bir adam garaşsyzdy, ol Garaşsyzlygyň bellenýän dabarasynda parady diňe özi ýörite taýýarlanan ýerde durup kabul edýärdi, oňa egindeşlerini şärik etmeýärdi. Şol däp soňky ýolbaşça öňküden üýtgewsiz miras galdy, oňa şu günki parada tomaşa edenler göz ýetirendir.
Ýöne dem salymda her bir graždanyň garaşsyzlyk duýgusynyň hötdesinden gelmek güýç ulanyjy apparata eýgertmezligi mümkin.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistan oktýabryň aýagynda 1991-nji ýylda eýe bolan garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyny baýram etmäge taýýarlanýar.
Garaşsyzlyk türkmen halkyna, özbaşdak döwletli bolmak bilen bilelikde, öz prezidentini saýlamak bagtyny hem berdi.
Şu geçen ýigrimi ýyl gowrak wagt içinde türkmenistanlylar birnäçe prezident saýlawyny geçirip, iki prezident saýladylar. Olaryň birinjisi "ömürlik prezident" diýlip yglan edilen Saparmyrat Nyýazow boldy, ikinjisi bolsa, ilkinji prezidentiň ölümininden soň saýlanan we häzir ikinji möhlet prezidentligini ýerine ýetirýän Gurbagnuly Berdimuhamedow.
Eýsem bu prezidentleriň haýsysy halka has ýakyn boldy? Olaryň siziň durmuşyňyzda oýnan roluna, döreden täsirine siz nähili baha berýärsiňiz?
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyna gabatlap, diňleýjilerine we internet saýtynyň okyjylaryna şeýle sorag bilen ýüzlenmegi makul bildi. Jogaplaryňyza garaşýarys.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň häkimiýetleri öten agşam ýurduň Wologda şäherinde wertolýot arkaly türmeden alnyp gaçylan tussagyň gaýtadan ele salnandygy habar berdiler.
Maglumata görä, 25 ýyl türme tussaglygy berlen Alekseý Şestakow atly tussag öten agşam Wologda şäherindäki aýratyn berk goragly türmeden bir hususy wertolýotyň ýardamy bilen gaçyp çykypdyr.
Wakada Alekseý Şestakowyň bir aýal we erkek tanşynyň hususy wertolýoty alyp gaçyp, onuň pilotlaryny öz buýruklaryny ýerine ýetirmäge mejbur edendikleri aýdylýar.
Orsýetiň polisiýa resmileri häzirki wagt bu uçary alyp gaçan we Alekseý Şestakowyň türmeden gaçmagyna ýardam eden bu iki şahsyýetiň gözlenilýändigini mälim etdi.


text:
Orsýet Soçide geçjek Olimpiada oýunlarynyň başlanmagyna bir aý wagt barka bu ýerde "giň gerimli howpsuzlyk operasiýalary" diýilän çäreleri girizdi.
Ýurduň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça minisrti Wladimir Puçkow sişenbe gününden başlap, "Oýunlaryň dowamynda myhmanlaryň howpsuzlygyny kepillendirmäge jogapkär bölümleriň ählisi söweşe taýyn ýagdaýa geçirilýär" diýdi.
Ol soňra hem ähli obýektleriň gorag astyna alnyp, kosmosda ýerleşdirilen gözegçilik sistemasyndan peýdalanyljakdygyny bildirdi.
Gözegçilik
Ýerli häkimiýetler tarapyndan hasaba alynmadyk ýa-da ýörite rugsady bolmadyk ulaglar Soçä goýberilmez. Oýunlaryň geçýän ýerlerine barmaga diňe biletli we şahsyýeti barlanan adamlara rugsat ediler.
Bu çärelerden daşgary Federal howpsuzlyk gullugy mobil telefon we e-mail arkaly bolýan gatnaşyklara hem gözegçilik eder.
Žurnalist, howpsuzlyk eksperti we "Agentura.ru" habar saýtynyň baş redaktory Andreý Soldatow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Soçide girizilen howpsuzlyk çäreleriniň sowet dowrüne degişli işlere meňzäýändigini aýdýar: "Orsýetiň ýörite gulluklary sowet stilli administratiw çäreler bilen birlikde täze, döwrebap gözegçilik we yzarlama tehnologiýasyna bil baglaýana meňzeýärler. Olimpiada oýunlarynyň tomaşaçylarynyň elekden geçirilmegi muňa bir mysal bolup biler. Biri sport geçýän ýere barmak üçin bilet aljak bolsa, anketa doldurmaly, onsoň 'sport janköýeri' diýilän pasport çykarylmaly. Mundan başga-da, mysal üçin, Soçiniň olimpiada zonasyna girjekleriň ýörite gulluklar tarapyndan barlanmagy ýaly ätiýaç üçin görülýän çäreler bar. Ondan soň gara sanaw bar. Bir-iki hepde mundan ozal ýaýran maglumat boýunça terrorizme ýykgyn etmegi mümkin adamlar hakda maglumat sistemasyny döretmek ýüki hem Soçidäki polisiýa işgärleriniň üstüne ýüklenipdir. Bu zatlardan sowet döwründe edilen işleriň ysy gelýär".
Hüjümler
Öten aý janyndan geçen hüjümçiler tarapyndan Wolgogradda partladylan iki bombada 34 adam ölensoň, prezident Putin goşmaça howpsuzlyk çäreleriniň girizilmegini buýrup, Olimpiada oýunlarynyň geçjek ýerini, baryp, özi barlady.
Derňewçiler bu hüjümleri amala aşyranlaryň demirgazyk kawkazly yslamçy soweşijilerdigini güman edýärler.
Soldatowyň pikiriçe, söweşijiler çyndan bir zyýan ýetirjek bolsalar, onda Orsýetiň howpsuzlyk güýçleri oýunlary goramakda gowşak howpsuzlyk çärelerine bil baglap oturyp bilmezler.
Soldatow bu ugurda öz pikirini şeýle beýan edýär: "Pilotsyz uçarlardan başlap, tä duşmanyň suwasty gämileriniň ýerini anyklap bilýär diýilýän sonarlary öz içine alýan gözegçilik tehnologiýasynyň käbir netijeleri bermegi mümkin. Ýöne bular ýene-de gowşak howpsuzlyk çäreleridir. Ýekelikde iş alyp barýan adam bilen ýa terrorçylykly operasiýalary planlaşdyrmagy mümkin kiçeňräk söweşiji toparlar bilen iş salyşmakda edilmeli esasy zat bulardan bütinleý tapawutly işjeň çäreler, ýagny antiterrorizm gulluklarynyň bu planlaryň üstüni açmak üçin alyp barmaly aktiw işleri. Orsýetiň ýörite gulluklarynyň gowşak tarapyny görkezýän edil şu".
Putin edilen diplomatik basyşlara jogap edip, Soçide protestleriň gadagançylygyny şenbe güni gowşatdy. Çykarylan permanda Olimpiada bilen baglanyşyksyz bolsa-da, ýerli häkimiýetler tarapyndan rugsat edilen köpçülikleýin üýşmeleňlere ýol berilýändigi aýdylýar.


text:
Günorta Pakistanyň häkimiýetleri, aýdylmagyna görä, Tar çölünde pnewmoniýadan we açlykdan heläk bolan 14 çaganyň ölüminden soň, bu işi derňemegi buýurdylar.
Häkimiýetler ýurduň günorta-gündogaryndaky Sind welaýatynyň gyrak-bujaklarynda ýerleşýän Mithi etrabyndan gelen habarlara reaksiýa bildirýärler.
Ol ýerde açlyk, doýagarna naharlanmazlyk zerarly 100-den gowrak adamyň heläk bolandygy aýdylýar. Sind welaýatynyň baş ministri Syýed Kaim Ali Şah uly saglyk resmilerini, öz işlerine sowuk-sala garandyklary üçin, tussag etmegi buýurdy.
Şah aýdylýan heläkçilikleriň derňew esasynda tassyklanylmalydygyny aýtdy. Baş ministr hökümet hasaplamalarynyň 14 çaganyň ölendigini görkezýändigini, ýöne bu sanyň has-da köp bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy.


text:
“Dogrymy aýtsam, nireden başlajagymy bilmän galdym. Hemme ýer para, dolulygyna hemme ýer...” - bu özüni Ruslan diýip tanyşdyran okyjymyzyň “Korrupsiýa garşy göreşe nireden başlanmaly?” diýen sorag bilen açan forumymyza ýazan teswiri.
Azatlyk Radiosy, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň “käbir ýolbaşçylarynyň arasynda” parahorluk hadysalarynyň ýüze çykarylandygyny boýun alandan soň, öz okyjylaryna “Türkmenistanda korrupsiýa we parahorluga garşy göreş nireden, nämeden başlanmaly we nähili alnyp barylmaly?” diýen soragy berdi.
Bu sorag Azatlyk Radiosynyň okyjylarynyň arasynda uly seslenme döredip, bu foruma "Azathabar.com" websaýtymyzda, Facebook we “Vkontakte” sosial ulgamlaryndaky sahypalarymyzda ençeme teswir gelip gowuşdy. Teswirleriň arasynda Türkmenistanda korrupsiýa haýsy pudaklarda duş gelse bolýandygy, onuň derejesi we oňa garşy göreşe nireden başlamalydygy barada dürli pikirler orta atylýar.
“Göreşe ýokardan başlanmaly”
Bahadyr atly okyjymyz korrupsiýa garşy göreşe ilki ýokardan, ýagny döwlet resmileriniň arasyndan başlamalydygyny aýdyp, muny amala aşyrmak üçin “ýokardaky [ýolbaşçylary] tämizlemeli, ýagny arassalamaly” diýip ýazýar.
Bahadyr bilen ylalaşýan okyjylarymyzdan ýene biri “Aron” bolup, ol ilki bilen prezidentiň şu meseläni düýpli ýok etmegiň wagty geldi diýip hasaplamalydygyny aýdýar we “Berdimuhamedow geroinden kösenýän maşgalalaryň ählisiniň meselesini göni ýarym ýylda çözdi. Korrupsiýada edil şonuň ýaly jemgyýeti çüýredýän zatlaryň biri” diýip ýazýar.
“Aronyň” aýtmagyna görä, ähli adamlaryň gözüniň öňünde para alynýar we berilýär, emma hiç kim hiç zat diýmeýär. Ol “bolmalysy şeýledir diýip düşünýärler” diýýär we ýurtda korrupsiýanyň haýsy pudaklarda hereket edýändigi barada göwrümli sanaw getirýär. Şol sanawda ministrler, döwlet korporasiýasynyň, banklaryň, tekstil kärhanalarynyň başlyklary, uniwersitetleriň rektorlary, şäher, welaýat gurluşyk, arhitektura ýolbaşçylary agzalýarlar.
“Ýolbaşçylaryň ýeterlik derejede tejribesi bar”
Emma şol bir wagtda ol bu meselä garşy göreşmek üçin ýurt ýolbaşçylarynyň ýeterlik derejede tejribesiniň bardygyny hem nygtaýar. “Ýurduň Ministrler Kabinetindäki ýolbaşçylaryň parahorlugy çözmegi üçin tejribesi ýetik we näme etmelidigini hem bilýärler. [Emma] olar parahorluga garşy göreşmek üçin gönüden-göni mesele goýmaýarlar” diýip, “Aron” atly okyjymyz belleýär.
10-njy ýanwarda açan forumymyza öz pikir-garaýyşlaryny ýazan okyjylarymyzyň arasynda zähmet çekip, alýan aýlygynyň ep-esli bölegini para bermek üçin sarp etmeli bolýandygyny aýdýanlar hem bar. Olardan biri Aziz atly okyjymyz bolup, ol “alan aýlygynyň 30-40%- ni para bermek üçin sarp etmeli bolýandygyny” nygtaýar.
Bu temadan agzalan forumda teswir galdyran Begenç atly okyjymyz bolsa bu meseläniň soňuna ýetip bolmajakdygyny orta atyp, korrupsiýa “ömür hem ýatmaýmasa” diýip ýazýar.
Ýeri gelende belläp geçsek, bu agzalan teswirleriň ählisi okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlarydyr we olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
Hytaýyň sudy ýurtdaky uýgur azlygyny gorap çykyş edýän alymyň ömürlik türme tussaglygyna höküm edilmegini tassyklady.
Ilham Tohtiniň aklawçysy 21-nji noýabrda beren maglumatynda bu hökümi şikaýat etmäge başga mümkinçiligiň ýokdugyny aýtdy.
Pekin uniwersitetiniň öňki professory we Hytaýyň Sinjiang regionyndaky syýasatynyň tankytçysy 44 ýaşyndaky Tohti separatizmde aýyplanyp, sentýabr aýynda höküm edilipdi.
Ol Hytaýyň hökümetini Sinjianga we onuň uýgur ilatyna has köp awtonomiýa bermezlikde yzygiderli tankyt edipdi.
Tohtiniň aklawçysy müşderisiniň sud işiniň syýasy maksatlygyny aýtdy.


text:
Ukrain harbylarynyň metbugat sözçüsi hökümet güýçleriniň Donetsk aeroportundaky terminalyň binalaryndan yza çekilendigini habar berýär. Ukrain hökümet güýçleri gürrüňi gidýän bu sebitiň kontrollugyna gözegçilik etmek üçin orsparaz separatistlerine garşy ençeme aý bäri göreşip gelýärdiler.
Bu aralykda, 22-nji ýanwarda metbugat serişdeleriniň beren maglumatyna görä, orsparaz separatistleriň kontrollugyndaky Donetsk şäheriniň jemgyýetçilik transport duralgasynda bolan partlamada azyndan alty adam öldürildi.
Bu partlamanyň nämäniň netijesinde bolandygy barada henize çenli maglumat berilmeýär. Emma käbir metbugat habarlarynda minomýotuň ýa-da artilleriýa okunyň uçurylmagy netijesinde trolleýbusyň partladylandygy habar berilýär.
Ukrainanyň Goranmak ministrliginiň 22-nji ýanwarda ýaýradan maglumatynda Donetsk aeroportunyň käbir bölekleriniň kontrollugynyň hökümet güýçleriniň gözegçiliginde saklanyp galandygy we çaknyşyklaryň heniz hem dowam edýändigi bellenilýär.


text:
Ýekşenbe güni Ukriananyň paýtagty Kiýewiň eteginde bir kiçi uçar ýaramaz howada gonmaga synanyşynda, heläkçilige uçrady. Wakada 5 adamyň ölüp, 13 adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Ukrainanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi wakanyň ýüz beren wagty bu uçaryň içinde 16 sany paraşutçynyň we iki pilotyň bolandygyny habar berdi.
Maglumata görä, ýerli pilotçylyk mekdebine degişli bu uçar paraşutçylaryň bökmegi üçin howa göterilipdir we soňra howanyň ýaramazdygy sebäpli, dessine gonmaga synanyşypdyr.
Bu heläkçilikde uçara näderejede zyýan ýetendigi barada anyk maglumat alynmady.