text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen welosipedçileri esasy ýaryşlara taýýarlanýar
Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginiň ýapyk welosiped meýdançasynda welosiped ýaryşlary boýunça geçirilen saýlama bäsleşiklerde milli ýygyndynyň deslapky düzümi kesgitlendi. Ýygyndy topar Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň medallary ugrunda bäsleşer.
Ýaryşa Ahal, Lebap, Mary, Daşoguz welaýatlaryndan we paýtagtymyzdan ussat welosipedçiler gatnaşdylar. Türgenler trek ýaryşlarynyň dört görnüşinde — 200 metr aralyga ýaryşmak, sprint, dört kilometr aralykda yzarlamak arkaly ýaryşmak hem-de çykmak ugrunda ýaryşmak görnüşlerinde iň gowulary kesgitlediler.
200 metr aralyga ýaryşmakda maryly sport ussady Akmyrat Hojagulyýew has çalasyn bolup, bu aralygy 12,41 sekuntda geçmegi başardy. Ikinji we üçünji orunlary Welosiped sporty boýunça milli tehniki merkeziň wekilleri — aşgabatlylar Röwşen Amangeldiýew (12,62 sekunt) we Şatlyk Geldiýew (12,66 sekunt) eýelediler.
A.Hojagulyýew ýene-de bir üstünligi yzarlamak arkaly ýaryşda gazandy: maryly türgen dört kilometr aralygy 5 minut 11,04 sekuntda geçmegi başardy. Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Iner Jumaýew ondan 4 sekuntdan gowrak yza galdy. Ýeňijileriň üçlügini Ş.Geldiýew 5 minut 18, 08 sekunt wagt görkeziji bilen jemledi.
Spinter ýaryşlarynda I.Jumaýewe pellehanada A.Hojagulyýewden öňe geçmek başartdy. Şunda ýeňijini kesgitlemek üçin bäsdeşlere wagty hasaba almazdan, üç aýlaw geçmek mümkinçiligi berilýär. Üçünji we dördünji orunlary aşgabatlylar Hangeldi Kyýasow we Röwşen Amangeldiýew paýlaşdylar.
Welosiped sportunyň iň gyzykly görnüşinde — wagtyndan öň çykmak ugrunda bäsleşikde ähli türgenler bir wagtda badalga çykýarlar. Her üçünji aýlaw aralyk pellehanasy bolup, onda iň soňky türgen bäsleşigi jemleýär. Şeýtmek bilen, olar iki türgen galýança ýaryşýarlar hem-de ýeňijini kesgitleýärler. Şunda iň gowy tizligi Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Yhlas Öwezmyradow görkezdi. Ikinji orny R.Amangeldiýew eýeledi, bürünç medala bolsa A.Hojagulyýew mynasyp boldy.
Şeýle hem ýetginjekleriň arasynda ýaryşlar geçirildi. Geljekki ussatlar üç kilometr aralykda yzarlamak arkaly ýaryşda güýçlüleri kesgitlediler. Şunda Arazmuhammet Nurmedow (Daşoguz welaýaty) ýeňiş gazanyp, bu aralygy 3 minut 55,17 sekuntda geçmegi başardy. Welosiped sporty boýunça milli tehniki merkeziň wekili Döwlet Baýramow ondan 1 sekunda barabar wagt yza galdy. Üçünji bolup pellehana Ýokary sport ussatlygy mekdebinden Saýlaw Gylyjow (3 minut 57,0 sekunt) geldi.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň erkekler ýygyndy topary Russiýadan Albert Kolybiniň ýolbaşçylygynda köpugurly “Aşgabat” sport toplumynda okuw-türgenleşik ýygnanyşyklaryny geçýär. Dünýäniň sport giňişliginde tanalýan halypa eýýäm birnäçe aý bäri türgenlerimizi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlaýar.
Daşary ýurtly tälimçiniň pikirine görä, türkmen türgenleri ussatlygyny ep-esli artdyrdylar. Tehniki we taktiki görkezijiler ýokarlandy, tizlik görkezijileri hem gowulandy. Iň esasysy bolsa, geljegi uly ýaş türgenleriň köp bolmagydyr, olara uly sport geljegi garaşýar.
Indi milli ýygyndy toparymyz Aziýanyň welosiped sporty boýunça ýaryşlarynyň ikisine — trek we şosse maksatnamalary boýunça ýaryşlara taýýarlyk görýär. llkinji ýaryşlar geljek ýylyň 6—10-njy fewralynda Hindistanyň paýtagty Nýu-Deli şäherinde, ikinjisi bolsa 24-nji fewral — 3-nji mart aralygynda Bahreýnde geçiriler. Şol ýaryşlaryň netijeleri boýunça Aziada — 2017-ä gatnaşmak üçin Türkmenistanyň toparynyň gutarnykly düzümi kesgitlener.
Habarlar #Welosport
- Soňky habarlar
Türkmen welosipedçileri esasy ýaryşlara taýýarlanýar22 Dekabr, 2016 (11:39)
- Soňky habarlar
Türkmen welosipedçileri belli tälimçiniň ýolbaşçylygynda türgenleşýärler16 Oktýabr, 2016 (10:39)
- Soňky habarlar
Daşoguzyň ýollarynda welosiped ýaryşlary boýunça çempionat01 Sentýabr, 2016 (10:04)
- Soňky habarlar
Paýtagtymyzda şosse welosporty boýunça Türkmenistanyň çempionaty geçirildi15 Mart, 2016 (12:09)
- Soňky habarlar
Olimpiýa şäherçesi ilkinji ýaryşlary –welosiped ýaryşy boýunça Türkmenistanyň birinjiligini kabul etdi11 Mart, 2016 (10:44)
- Soňky habarlar
Çempionat ýurdumyzyň ökde türgenlerini kesgitledi15 Iýun, 2014 (20:20)
- Soňky habarlar
Lebapda sport baýramçylygy dowam edýär23 Maý, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Ýaryşlarda ýaşlar öňde barýar10 Aprel, 2014 (19:25)
- Soňky habarlar
Türkmen sportunyň derejesi ýylsaýyn ýokarlanýar04 Aprel, 2014 (19:49)
- Soňky habarlar
Ýaryşlar we görkezme çykyşlar02 Aprel, 2014 (19:51)


c: text/html

text:
Daşary ýurt metbugatynda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna hem-de Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda bitaraplyk syýasaty esasynda ýurdumyzyň gazananlaryna bagyşlanan makalalaryň sany köpelýär.
Türkmenistanyň Bitaraplygynа bagyşlanan neşirleriň biri Hytaý Halk Respublikasynyň paýtagty Pekinde çapdan çykdy. Ol “Türkmenistanyň diplomatiýasy: ýurdumyzyň we halkara hyzmatdaşlygynyň bähbidiniň gullugynda” diýlip atlandyrylýar. Onuň sahypalarynda türkmen döwleti tarapyndan alnyp barylýan daşary syýasat ugry, milletiň Lideriniň abraýly halkara guramalarynyň belent münberlerinden öňe sürýän oňyn başlangyçlary hem-de olary durmuşa geçirmek üçin görülýän yzygiderli çäreler hakynda gürrüň berilýär. Žurnal hytaý we rus dillerinde çap edildi.
Pakistanda iňlis dilinde neşir edilýän “THE DIPLOMATIС INSIСNT” žurnalynyň baş sahabynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň suraty ýerleşdirilipdir. Ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan žurnalda 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlisinde bu guramanyň agza ýurtlarynyň biragyzdan goldamagynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky kararnamanyň kabul edilendigi, bu senäniň ýurdumyzda milli baýram hökmünde bellenilýändigi hakyndaky köpsanly makalalar bar. Şu ýyl bu taryhy resminamanyň kabul edilenine 20 ýyl bolýar. Bu waka mynasybetli 2015-nji ýylyň Türkmenistanda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilendigi hem-de bu şanly senä bagyşlanyp, halkara derejesinde dürli çäreleriň geçirilýändigi bellenilýär.
Şeýle hem žurnalyň sahypalarynda Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasy, milli ykdysadyýetimiziň eksport ugurlary hakyndaky makalalar okyjylaryň ünsüni çekýär. “Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty”, “Türkmenistanyň Bitaraplygy”, “Parahatçylyk, ösüş we Bitarap Türkmenistan” hem-de beýleki birnäçe makalalarda Türkmenistanyň bitaraplyk derejesiniň häzirkizaman geosyýasatyndaky eýeleýän orny hakyndaky pikirler, seljermeler berilýär, döwletimiziň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli mähirli gutlaglar, tüýs ýürekden çykýan arzuwlar beýan edilýär.
Žurnalyň soňky sahypasynda Türkmenistanyň Bitaraplygyna hem-de türkmen-pakistan gatnaşyklaryna bagyşlanan çagalaryň çeken suratlary ýerleşdirilipdir.
Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan “Business Сentral Asia” žurnalynda hem giň halkara hyzmatdaşlygy syýasatyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde ýurdumyzda gazanylan üstünlikler hakynda gürrüň berýän makalalara uly orun berilýär.
Çärýekde bir gezek nemes dilinde neşir edilýän, GDA döwletleriniň syýasy, jemgyýetçilik we medeni durmuşyny beýan edýän “WOSTOK” žurnalynda syýasy we medeni meselelere bagyşlanan makalalaryň birnäçesi ýerleşdirilipdir, bu žurnal GFR-iň hökümetinde hem-de parlamentinde, syýasy partiýalarda we jemgyýetçilik guramalarynda, telekeçilik düzümlerinde, medeniýet hem-de bilim edaralarynda, şeýle hem Germaniýada işleýän diplomatik wekilhanalarda we halkara guramalarynda ýaýradylýar.
Bu meşhur žurnalda bitaraplyk syýasatyna, Türkmenistanda bolup geçýän möhüm wakalara bagyşlanan makalalar, hususan-da, “Magtymguly Pyragy nemes okyjylarynyň gözi bilen” atly kitabyň Aşgabatda geçirilen tanyşdyryş çäresine we Mary şäherine 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty hormatly derejäniň berilmegine bagyşlanan makalalar okyjylaryň aýratyn gyzyklanmasyna eýe boldy.
Aýda bir gezek çykýan “DIPLOMATIC FOCUS” halkara žurnalynyň maý aýyndaky sany tutuşlygyna Bitarap Türkmenistanyň gazananlaryna we üstünliklerine, ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly taslamalara, şol sanda gurluşygy alnyp barylýan Gündogar-Günbatar gaz geçirijisine, ulag düzümini ösdürmek boýunça hem-de Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny döretmek boýunça taslamalara bagyşlanypdyr.
Owgan türkmenleriniň “Güneş” atly žurnaly hem çapdan çykdy, ol 2015-nji ýylyň ýurdumyzda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegine hem-de Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanýar. Žurnalda türkmen-owgan gatnaşyklarynyň ösüşi hakyndaky makalalar çap edilýär, olarda doganlyk Türkmenistan tarapyndan yzygiderli berilýän ynsanperwer kömek üçin tüýs ýürekden hoşallyklar beýan edilýär. Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyna we onuň sebitiň ösüşi we ählumumy energetika howpsuzlygy üçin ägirt uly ähmiýetine bagyşlanan makalalar hem ýerleşdirilipdir. Žurnalyň sahypalarynda türkmen milli däp-dessurlary, milli mirasymyz we taryhy ýadygärlikler hakynda gürrüň berýän makalalara aýratyn orun berlipdir.
Ýurdumyzda 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli Ýerewanda geçirilen çagalaryň çeken suratlarynyň bäsleşigine gatnaşyjylaryň suratlarynyň ýygyndysy çapdan çykdy. Şol suratlarda çagalaryň tämiz dünýägaraýyşlary, bagtyýar durmuşy, dostlugy, Watana bolan söýgini, tebigaty, milli mirasy beýan edişi açylyp görkezilýär.
Ýurdumyzda 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi mynasybetli Hindistanda geçirilen halkara okuw maslahatyna gatnaşyjylar üçin Türkmenistan bilen tanyşdyrýan ýörite neşir çap edildi. Onda Türkmenistanyň kartasy, oňat bezegli makalalar toplumy ýerleşdirilipdir, makalalarda türkmen milli puly, köpugurly ykdysadyýetimiziň dürli pudaklary, şol sanda ýangyç-energetika, ulag-aragatnaşyk, dokma senagaty, azyk senagaty, milli syýahatçylyk, saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamlary, taryhy ýadygärlikler, türkmen tebigaty, milli baýramçylyklarymyz barada gürrüň berilýär.
Umuman, ýurdumyzda 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli daşary ýurtlarda guralýan çäreler hem-de neşir edilýän çap önümleri Türkmenistanyň we onuň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň belent abraýynyň nobatdaky aýdyň subutnamasydyr we alyp barýan oňyn syýasaty dünýä bileleşiginiň giň goldawyna we ykrarnamasyna eýe bolýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tunisiň saýlaw komissiýasynyň berýän maglumatyna görä, ýakynda ýurduň taryhynda ilkinji gezek geçirilen açyk saýlawlarda sesleriň aglabasyny aram yslamçy “Ennahda” partiýasy alypdyr.
Berlen sesleriň netijelerine görä, Tunisiň geçiş hökümetini bellejek we Konstitusiýanyň täze görnüşini düzjek 217 agzalyk milli geňeşde “Ennahda” partiýasy 90 orun eýelär.
“Respublikan Kongresi” atly çepçi partiýa 30 ýer, sosial-demokrat “Ettakatol” partiýasy bolsa orunlaryň 21-ni almagy başardy. “Progressiw Demokratik Partiýasy” we “Al Arridha” partiýalarynyň her biri milli geňeşde 19 orny eýeledi.
Tunisde dörän “Žasmin rewolýusiýasy” arap dünýäsinde ýüz beren baş götermeleriň ilkinjisi bolupdy. Munuň netijesinde ýurduň ozlaky lideri Ben Ali häkimiýetden çetleşdirilipdi.


text:
Türkiýe, Orsýetiň indiden eýläk türk howa serhedini bozmagynyň öňüni almak üçin, rus harby resmileri bilen duşuşyk teklip edýär.
Türkiýäniň daşary işler ministrliginiň sözçüsi Tanju Bilgiç 7-nji oktýabrda Türkiýe rus harbylary bilen duşuşyp, howa serhediniň bozulyşyny düşündirmäge hem-de indi beýle zadyň bolmazlygy üçin görülmeli çäreler barada gürleşmäge rugsat berilmegini teklip etdi diýdi.
Bilgiç Türkiýedäki rus ilçisi Andreý Karlowyň 6-njy oktýabrda rus uçarlarynyň hepde ahyrynda türk howa giňişligini bozanlygy sebäpli gürleşmek üçin üçünji gezek çagyrylandygyny aýtdy.
Bilgiç rus mediasynyň Türkiýe Moskwanyň Siriýadaky hereketlerini kordinirlemek üçin «iş toparyny» döretmegi teklip etdi diýen habaryny ret etdi.
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu 7-nji oktýabrda Siriýa konfliktiniň, Moskwa bilen Ankaranyň arasyndaky dawa zerarly, Orsýet bilen NATO-nyň arasynda krizis döretmegini islemeýändigini aýtdy.


text:
Orsýetiň Kirow şäher sudy oppozisiýa aktiwisti Alekseý Nawlnyny döwlet emlägini öz haýryna geçirmekde günäli tapyp, oňa bäş ýyl türme tussaglygyny bermek barada höküm çykardy.
Nawalny bu işiň syýasy äheňlidigini aýdýar.
Sudýa Sergeý Blinow penşenbe güni Nawalnynyň günäli hökümini yglan etdi:
"Sud Alekseý Anatolewiç Nawalnyny Orsýetiň 2011-nji ýylyň 7-nji martyndaky Jenaýat kodeksiniň 33-nji maddasynyň 3-nji bölegi, 160-njy maddasynyň 4-nji bölegi lary esasynda günäli tapyp, oňa bäş ýyl türme tussaglygyny berýär."
Şeýle-de sudýa Nawalnynyň döwlete 500 müň rubl, ýagny 15 müň 400 dollar möçebrinde jerime tölemelidigini we tussaglyk möhletini umumy düzgünli koloniýada geçirmelidigini aýtdy.
Nawalny we onuň iş şärigi Petr Ofiserow 2009-njy ýylda 500 müň dollarlyk agaç materialyny ogurlamakda we bikanun ýol bilen satmakda aýyplandy. Ofiserowa 4 ýyl türme tussaglygy berildi.
Nawalnynyň aklawçysy Sergeý Kobelew öz müşderisiniň bu hökümden şikaýat etjegini aýdýar.
A.Nawalnynyň aýaly Ýulia sud otagynda, 18-nji iýul, 2013 ý.
“Kirowles” kompaniýasynyň direktory Wýaçeslaý Opalew sud mahalynda Nawalnynyň garşysyna görkezme berdi we sudýa onuň aýdan zatlaryny “ynandyryjy we esasly” diýip bilendigini aýtdy. Opalew Nawalny bilen dil düwşendigi üçin özüniň günäkärdigini aýtdy we oňa şertli iş kesildi.
Nawalnyý Opalewiň özüne töhmet atandygyny, sebäbi özüniň “Kirowles” kompaniýasynyň direktorynyň işden boşadylmagyny we işiniň derňelmegini maslahat berendigini aýtdy.
Sudýa Sergeý Blinow penşenbe güni suduň kararyny anyklaşdyryp, şeýle diýdi:
"Nawalnyý öz hususy bähbitlerinden ugur alyp, bile sud jogapkärçiligine çekilen tanşy Ofiserow bilen “Kirowles” kompaniýasynyň emlägini öz kontrolluklarynda täze döredilen, Ofiserow tarapyndan esaslandyrylan we ýolbaşçylyk edilýän guramanyň haýryna geçirmek baradaky jenaýatçylygy gurnady we onuň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmek planyny işläp düzidi."
Ofiserow Kirowda ýerleşýän “Wýatka” agaç komapniýasynyň baş direktorydy.
Kremliň tankytçysy
Nawalny Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň berk tankytçysy we bu jenaýat işiniň özüni ýuwaşatmak we syýasatdan çetleşdirmek üçin gozgalandygyny aýdýar.
Sudýa sudda Nawalnynyň bu jenaýat işi syýasy äheňli diýmesiniň esassyzdygyny, onuň jenaýat işini derňän derňewçileriň ýa ekspertleriň tarap tutanlygy barada hiç bir delil getirip bilmändigini aýtdy.
Çarşenbe güni Nawalnynyň geljekki saýlawda Moskwa şäher häkimligine kandidat hökmünde bäsleşige gatnaşjagy tassyk boldy. Emma onuň kampaniýa menejeri Leonid Wolkow Nawalnynyň bäsleşikden çekilmek barada deslapdan karara gelendigini aýtdy.
Wolkow “Eho Moskwy” radiosyna özleriniň Nawalnynyň tarapdarlaryny bu saýlawy boýkot etmäge çagyrjakdyklaryny aýtdy.
Garaşsyz “Lewada” merkeziniň geçiren pikir soraşlygy Nawalnynyň şäher häkimligine geçirilen saýlawda, sesleriň 8 prosentini alyp, ikinji orunda geljegini görkezýär. Bu saýlawda Kremle wepadar häkim Sergeý Sobýanyn arkaýyn ýeňiş gazanar diýlip çaklanylýar.
"Syýasy äheňli höküm"
ÝB-niň daşary syýasat başlygy Ketrin Aşton Nawalnynyň we Ofiserowyň türmä basylmagyny ýazgarýan beýanat ýaýratdy. Onda bu iki adama ýüklenen “aýyplamalaryň sud mahalynda esaslandyrylmandygy” aýdylýar. Şeýle-de beýanatda, bu “netijäniň, prosedura kemçilikleri bilen, Orsýetde kanunyň hökmürowanlygy barada çynlakaý soraglary döredýändigi” aýdylýar.
Hukuk toparlary hem suduň kararyny tankyt etdiler. Halkara günä geçiş guramasynyň Moskwa bölüminden Sergeý Nikitin “Nawalna garşy höküm Orsýetde adam hukuuklarynyň ýagdaýynyň ýaramazlaşýandygyn şaýatlyk edýär” diýdi. Orsýetiň “Memorial” hukuk toparynyň wekili Aleksandr Çerkasow bolsa, suduň bu kararyny “syýasy äheňli” diýip atlandyrdy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň bosgunlar boýunça edarasynyň aýtmagyna görä, Liwiýanyň Tunis bilen günbatar serhedindäki ýagdaýlar “krizis derejesine” ýetýär.
Soňky 10 günüň dowamynda Liwiýadaky bidüzgünçilikler sebäpli, bu serhedi 70,000-den 75,000-e çenli adam geçipdir.
BMG-niň bosgunlar boýunça Baş komissarynyň metbugat wekili Melissa Flemingiň berýän maglumatyna görä, diňe duşenbe gününiň özünde bu serhetden 14,000 adam geçipdir. 10,000-den 15,000-e çenli adam bolsa serhedi geçmek üçin garaşýar.
Başga berilýän maglumata görä, sişenbe güni Muammar Kaddafiniň tarapdarlary gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki Zawiýah şäherini öz ellerine geçirmäge synanşypdyrlar. Olaryň bu synanşygy şowsuz geçipdir.
Birleşen Ştatlar öz harby gämilerini we uçarlaryny Liwiýa golaýlatdy.
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron bolsa Liwiýa garşy harby güýji ulanmak mümkinçiliginiň hem aradan aýrylmaýandygyny belledi.


text:
Pakistanyň howpsuzlyk güýçleri geçen hepdäniň soňunda bentdäki gurluşyk içilerine garşy ýowuz hüjümi amala aşyran söweşijileriň öldürilendigini öňe sürýärler.
13-nji aprelde Pakistanyň serhet güýçleriniň Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugyna iberen beýanatynda, ýurduň günorta-günbataryndaky Balojistan welaýatynda 13 şübheli söweşijiniň öldürilendigi mälim edilýär.
Şeýle-de, beýanatda 11-nji aprelde bente amala aşyrylan hüjümde 20 işçini öldüren söweşijileriň hem öldürilendigi bellenilýär.
Balojistan welaýatyndaky ýeke täk döwlet howpsuzlyk güýçleri, ýagny serhet goşunynyň bu beýanatyny henize çenli garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.


text:
Hytaýyň döwlet eýeçiligindäki mediýasynyň maglumatyna görä, ilatynyň aglabasy uýgurlardan ybarat Sinjaň welayatynda bolan bidüzgünçilikde protestçiler şaýatlara, ulaglara hüjüm etdiler we polisiýa bilen çaknyşdylar. Sinhua agentliginiň habaryna görä, protestçiler pyçak, kerpiç we dürre hem ulandylar. “China Daily” gazeti bolsa, protestçileriň sanynyň 500-den gowrakdygyny ýazdy. Emma, uýgurlaryň bosgunlykdaky Amerikan Assosiýasiýasy olaryň sanynyň 3 müňdigini habar berdi.
Bu waka bilen bagly ýüzlerçe adamynyň tussag edilendigi we komendant sagadynyň girizilendigi aýdyldy. Urumçy şäheriniň ilatyna internetiň elýeterli däldigi hem mälim edildi . Ilat sany 2 million 300 müň adam bolan Urumçy şäheri Pekinden 3 müň kilometr çemesi uzaklykda ýerleşýär. Ol ýerde easasan, Han hytaýlylar ýaşaýarlar.
Şu gün irden telewideniýe arkaly eden çykyşynda, Sinjaň welaýatynyň häkimi Nur Bekri ýekşenbe günki büdüzgünçiligiň daşary ýurtdan gurnalandygyny aýtdy.“Hytaýyň içindäki we daşyndaky seperatist, terrorçy hem-de dini ekstremizm güyçleri ýurduň Kompartiyasyna, hökümetine hüjüm etmek üçin agressiw işler amala aşyrýarlar. Şeýle hem olar şäherde demonstrasiýa geçirmäge ilaty gižželeýärler” diýip Nur Bekri beýanat berdi. “ Olar etniki toparyň bütewiligini we jemgyýetiň sazlaşygyny gazaply dargatýarlar. Taryh durnuklylygyň ýalkanýandygyny, haosyň bolsa betbagtçylykdygyny subut etdi. Haçanda, etnik toparlaryň arasynda sazlaşyk bolanda, ykdysadyýet we Sinjaň welaýatynyň jemgyýeti ösdi. Adamlar köp peýda gazandy.”Kim jogapkär?
Hytaýyň resmileri düýbi Germaniýadaky Dünýä Uýgurlarynyň Kongresini ýekşenbedäki bidüzgünçiligi gurnanlykda aýypladylar. Bu Kongrese Amerikada ýaşaýan işewür zenan Rebiýa Kadyr ýolbaşçylyk edýär.
“China Daily” gazeti, protestçileriň sanynyň 500-den gowrakdygyny ýazdy.
Bosgunlykdaky uýgurlar döwlet agdarlyşygyna synanyşykda hökümetiň özlerini aýyplamagyny ret edýärler. Olar polisiýanyň asuda protestçilere ot açandygyny aydýarlar. Şeýle hem uýgurlar, hökümetiň alyp barýan syýasatlarynyň we Han hytaýlylaryň ykdysady mümkinçilikleriniň köp bolmagynyň bidüzgünçilige sebäp bolandygyny belleýärler.
Ýekşenbedäki bidüzgünçilikden owal geçen aý günortadaky Guaňdoň welaýatynda uýgurlar we Han hytaýlylar çaknyşdy. Şonda 2 uýguryň ölendigi habar berildi.
Hytaýyň Sinjaň welaýatynda 8 million çemesi uýgur ýaşaýar. Olar welaýatyň ilatynyň deň ýarysyna golay. Bu region Merkezi Aziýa döwletleri bilen söwda hem energiýa gatnaşyklary üçin derweze bolup durýar. Tankytçylaryň aýtmagyna görä, Hytaý uýgurlaryň garaşsyzlyk we öz kimligini saklamak ugrundaky asuda hereketlerini basyp ýatyrmak üçin terrorçylygy ulanýar.


text:
Orsýet öz ýokary derejeli diplomatlarynyň biriniň prezident Başar al-Assad Siriýa kontrollugyny ýitirýär diýendigini ret etdi.
Bu ret etme Pentagonyň başlygynyň Petriot raketalaryny we ýüzlerçe esgeri Türkiýäniň Siriýa bilen serehetinde ýerleşdirmegi buýran wagtyna gabat geldi.
Orsýetiň habar gulluklary daşary işler ministriniň orunbasar we Kremliň Ýakyn Gündogar meseleleri boýunça ýörite wekili Mihail Bogdanowyň sözlerine salgylanyp, 13-nji dekabrda Siriýanyň hökümetiniň “gitdigiçe kontroly ýitirýändigini”, onsoň “oppozisiýanyň ýeňşiniň aradan aýrylyp bilinmejegini” ýazdy.
Emma Orsýetiň Daşary işler ministrligi anna güni Bogdanowyň diňe siriýa oppozisiýasynyň we onuň daşary ýurtly goldawçylarynyň pozisiýasyny sitirländigini aýtdy hem-de Moskwanyň Siriýa babatdaky syýasatyny üýtgetmändigini nygtady.
"Biz hiç wagt ýatmadyk"
Ministrligiň sözçüsi Aleksandr Lukaşewiç Moskwada bolan metbugat brifiňinde bu barada şeýle diýdi: "Men biziň hiç wagt ýatmandygymyzy aýtmak isleýärin, biz öz pozisiýamyzy hiç wagt üýtgetmedik we üýtgetmeris."
Bogdanowyň aýdan sözleri baradaky habar Moskwanyň diplomatiki pozisiýasynda bir üýtgeşme alamaty bolup göründi.
Waşington Orsýetiň ahyry hakykata gözüniň açylandygyny ýaňzytdy.
Gozgalaňçy syýasatçy Mouaz al-Hatib Moskwa özüniň umytsyz işe goldaw bermesinden çekilmek üçin ugur-ýol gözleýändir öýdendigini aýtdy.
Orsýet, 2011-nji ýylyň martynda başlan gozgalaňdan bäri, Assadyň ýakyn ýarany hökmünde, Birleşen Milletler Guramasynyň Assada basyş etmek tagallalarynyň öňüni baglady we onuň režimini ýarag bilen üpjün edip geldi.
Türkiýä dört Petriot batareýasy barar
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta anna güni iki sany Petriot raketa batareýasyny we olary işletjek 400 esgeri NATO-nyň agzasy Türkiýä ibermek baradaky buýruga gol çekdi.
Pentagonyň metbugat sekretary Jorj Littl Panettanyň bu buýruga öňünden yglan edilmedik sapar bilen Owganystandan Türkiýä, Injirli howa bazasynda gulluk edýän amerikan esgerleri bilen duşuşmaga gelmeziniň öň ýany gol çekendigini aýtdy.
Germaniýa bilen Niderlandiýanyň hem hersi, Siriýanyň raketa howpuna garşy goranyşy berkitmek üçin, Türkiýäniň günortasyna iki Petriot batareýasyny iberýär.
Olar NATO-nyň komandasy astynda ýerleşdiriler we ýanwaryň ahyrynda iş ýagdaýyna getiriler.


text:
«Tomus depesi gaýnamadygyň gyş gazany gaýnamaz» diýlip, türkmenlerde nakyl bar. Bu dürdäne sözler tomusda mazaly işlemeseň, gyşda azyk bolçulygynyň bolmajakdygyny habar berýär.
Türkmenler zähmetsöýer halk. Olar tomusda-da işleýärler, ýazda-da, gyşda-da, güýzde-de. Dört pasylda-da gydyrdanyp geçýän türkmenleriň gazanynyň welin gaýnamasy kynrak bolýar.
Aral problemasynyň täsiri
Aralyň başyna düşen problemalaryň ekologiýa eden ýaramaz täsiriniň netijeleri Türkmenistanyň Daşoguz welaýatyndan heniz-henizlerem aýrylarly däl. Welaýatyň topragy şeýle bir derejede şorlaşan welin, tomsuň güni hem gar ýagaýdymyka diýdirýär. Ýeriň şorlaşmagyndan ýaňa toprak hut garly günde bolşy ýaly, ap-ak görünýär. «Iň jany bek ösümlik dary. Ony bir sapar ekeňsoň, ýedi-sekiz ýyllap özi hasyl berip durýar. Hut ýorunja ýaly, düýbüni her ýyl täzelemek gerek däl. Häzir welin, Daşogzuň topragynda darynyň gögermesi-de kyn boldy. Ýerden çykýan şor suw sebäpli, ösumlikleriň kökleri çüýreýär.
Ýeriň şorlaşmagy suwuň-da şorlaşmagyna alyp barýar. Suwda duzuň aşa köplük edýänligi sebäpli üç daşoguzlynyň biri böwrek keselinden ejir çekýär. Böwrekdir buşukhaltasy daşly adamlar bu welaýatda örän kän. Aşgabadyň Nyýazow adyndaky keselhanasyna börekleridir buşukhaltasy daşly gelýän daşoguzlylaryň yzy üzülerli däl.
Ýerleriň şorlaşmasy diňe bir keselçiligi döretmän, eýsem, azyk bolçulygynyň döredilmegine-de uly zyýan edýär. Şor toprakda bişen gök önümleri sapagyndan üzen wagtyň iýäýmeseň, ertirki güne goýjak gümanyň ýok. Sebäbi soganlar-da, kartoşkalar-da, käşirler-de haltada duran ýerinde suwa öwrülip, çüýräp, eräp gidýärler. Öňler türkmenler käşirdir kartoşkany ýere gömüp, gyşy bilen terligine saklardylar. Tä alabahara çenli sogandyr kartoşka, käşir, kelem terligi bilen halka ýetirilýärdi. Şorlaşma problemasynyň üsteseni-de, bir ýandanam ekinlere aldygyna gurçuk düşýär. Gurçugy ýok etmek üçin daýhanlar ekinlere her hili awuly himikatlary, hat-da apteklerde satylýan awyny-da sepýärler.
Halkyň immuna sistemasy
Soňky döwürlerde halkyň immuna sistemasynyň gaty gowşaýandygyny, şu sebäpli ýaş gelinleriň örän köpüsiniň dogurmaga ukypsyzdygyny lukmanlar aýdýarlar. Halkyň arasynda her hili keselçilik köpelýär. Şor toprakda awy bilen kemala getirilen hyýardyr pomidorlary gyş üçin basyp bolanok. Olar örän çalt zaýalanyp, zibile taşlanmaly bolýar. Hem arly ýylyň dowamynda zähmet çeken daýhanyň azaby reýgan bolýar, hem halk gyşa gök önüm zapasyny basmakdan mahrum bolýar. Ummasyz pullar çykarylyp çekilýän türkmen kölünden entek türkmen topragyna haýyr ýok. Oňa şor suw akabalary çekilýän-de bolsa, heniz topragyň şorunyň ýuwuljakdygy hakdaky gürrüňler erteki pisint bir zat bolup dur.
Türkmen bazary elbetde, käşir-sogansyz, kartoşkasyz däl. Söwdagärler bazarlary daşary ýurtlaryň gök önümlerinden doldurýarlar. Eýran kartoşkalary, soganlary, hyýarlary türkmenleri ekleýär. Elbetde, Eýrandan gelýän gök önümleri-de gaty uzak saklap bolanok. Olar hem çalt çüýräp, zaýalanýarlar we suwa öwrülip galýarlar. Näme-de bolsa, türkmen topragynda bitenlerden ganymadrak.
Hökümet halk nämedir bir zatlar tapyp iýse, şükür edýäne meňzeýär. Ýogsam bolmasa, daşary ýurtlardan getirilýän gök-önümler üçin daşary ýurda näçe gyzyl pullaryň-da gidýändigi hakda pikir öwrüp bilýän bar bolsa, daşary ýurtdan önüm getireniňden öz topragyňy düzedeniň amatly. Dünýede çäresiz zat ýok. Ýeriň şory bilen gurçugyny aýyrmak hökümet üçin beýle kynam däl bolmagy mümkin. Ýöne, bu işi başarmak üçin Watana, halka çyndanam hyzmat etmek duýgyň bolmaly.


text:
Aziada — 2017 dünýä sportunyň aýdyň sahypasy bolar — diýip, “Türkmenportala” beren beýanatynda Baku — 2015 ilkinji Ýewropa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň geňeşçi-maslahatçysy Jeýms Makleod belläp geçdi.
— Mende-de şu günki açylan myhmanhanalardan uly täsir galdy, bu ýerde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşyjylara ähli amatly şertler döredilipdir.
Aziýa oýunlarynyň üstünlikli geçirilmegi üçin ähli taýýarlyk işleri ýokary derejede alnyp barylýar. Aşgabatdaky Olimpiýa şäherjigi bu iň ýokary talaplara laýyk gelýän ajaýyp desgalar toplumy. 2017-nji ýyldaky Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek meselesindäki kuwwatly we düýpli çemeleşme hormat we buýsanç döredýär.
Men şu ýyl Bakuwda geçirilýän, uly üstünlige eýe bolan ilkinji Ýewropa oýunlaryny guramaga gatnaşdym. Elbetde, bu başga derejedäki ýaryşlar, ýöne Türkmenistanyň wekilleri Azerbaýjana gelip, biziň tejribämizi öwrendiler. Munuň özüniň Aşgabatda geçjek Aziada — 2017-ni dünýä sportunyň aýdyň we ýatda galyjy wakasyna öwrülmeginde nepiniň degjekdigine ynanýaryn. Tüýs ýüregimden size uly üstünlikler arzuw edýärin.


text:
Russiýanyň häkimiýetleri we söweşijileriň websaýtlary “Kawkaz emirligi” atly gozgalaňçy toparyň lideri Aliashab Kebekowyň Dagystanda öldürilendigini adýarlar.
Russiýanyň Terrorçylyga garşy göreş boýunça milli komitetiniň 20-nji aprelde beren maglumatyna görä, Dagystanyň paýtagty Mahaçkalanyň günortasyndaky obanyň bir jaýynda gizlenen ýaragly adamlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan ok atyşykda ölen üç söweşijiniň biri Kebekowdyr.
Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz regionyndaky yslamçy söweşijiler bilen hyzmatdaşlyk edýän iki websaýt, ýagny kavkazcenter.com we jamaatshariat.com websaýtlary Kebekowyň we başga-da iki adamyň Gereý-Awlak şäherçesinde “şehit bolandygyny” habar berdiler.
Amir Ali Abu-Muhammad ady bilen hem tanalýan 43 ýaşly Kebekow geçen ýyl Doku Umarowyň deregine “Kawkaz emirligi” toparynyň lideri saýlanypdy. “Kawkaz emirligi” atly topar Russiýanyň ilatynyň aglabasy musulmanlardan ybarat Demirgazyk Kawkaz regionyndaky esasy gozgalaňçy topardyr.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama ýurduň Merkezi razwedka agentliginiň başlygy Leon Panettany Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary wezipesine hödürleýändigini yglan etdi.
Onuň ýerine bolsa Barak Obama Owganystandaky amerikan güýçleriniň häzirki komanduýuşisi general Dewid Petreusy bellemekçidigini mälim etdi.
Şeýle-de, amerikan prezidenti ýurduň tanymal weteran diplomaty Rýan Krokeri Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky ilçisi wezipesine bellemekçidigini aýtdy.
Prezident tarapyndan wezipelere hödürlenen bu resmileriň kandidaturasy indi ýurduň Senatynda tassyklanylmaly.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Amnesty International” guramasy Krymyň de fakto, ýagny iş ýüzündäki häkimiýetleri özlerine garşy tankytçylaryň alnyp gaçylmagy we gynamalara sezewar edilmegi bilen baglanyşykly birnäçe wakany derňemekde şowsuz boldular diýýär.
Gürrüňi gidýän guramanyň 18-nji martda ýaýradan täze raportynda, muňa derek Krymyň de fakto, ýagny iş ýüzündäki liderleri ýurtdaky dissidentlere basyş etdi we Ukrainanyň anneksiýa edilen regionynda gorky faktoryny döretmek arkaly, režimi tankyt edýänleriň aglabasynyň ýurdy terk etmegine sebäp boldy diýilýär.
“Amnesty International” guramasynyň raporty rus prezidenti Wladimir Putiniň we Moskwa tarapyndan goldanylýan Krym liderleriniň Gara deňzindäki ýarymadany Russiýanyň bir bölegi etmek hakynda ylalaşyga gol goýan gününden 1 ýyl soň ýaýradyldy. Putiniň we Moskwa tarapyndan goldanylýan Krym liderleriniň bu hereketi köpçülikleýin ret edilip, halkara jemgyýeti tarapyndan ýazgarylypdy.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän guramanyň aýtmagyna görä, Krym regiony Russiýa tarapyndan anneksiýa edileni bäri, sebitde ýedi adam alnyp gaçylypdyr we olaryň ykbaly barada henize çenli maglumat berilmeýär.


text:
Haýsy ýaşda bu meşhur atalar we ogullary ekiz ýaly bir-birine meňzeýärdiler?
Wagt örän çalt geçip gidýär. Haýsy bolsa-da bir ýagdaýda öz gahrymanlarymyz bir wagtlar ýaş we ukyply bolandyklaryny unutmaga başlaýarys. Käwagtlar bu ýaş ýüzler bir wagtlar meşhurlyk gazanan atalaryň ogullary bolup çykýar.
Biz "Nätdiňäý!?" topary size taryha ýüzlenip, bu meşhur atalaryň öz ogullaryna meňzeýän wagtlaryny görmek mümkinçiligini hödürleýäris. Geň galmaga taýýar boluň!
Pirs Brosnan (42 ýaşynda) we Şon Brosnan (32 ýaşynda)
Dewid Bekham (17 ýaşynda) we Bruklin Bekham (16 ýaşynda)
Jud Lo (25 ýaşynda) we Rafferti Lo (18 ýaşynda)
Klint Istwud (31 ýaşynda) we Scott Istwud (28 ýaşynda)
Tom Henks (37 ýaşynda) we Kolin Henks (39 ýaşynda)
Pol MakKartni (38 ýaşynda) we Jeýms MakKartni (35 ýaşynda)
Jon Lennon (32 başynda) we Şon Lennon (28 ýaşynda)


text:
Aşgabat, 07.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň başlygynyň orunbasary Nýu-Ýorkda guralan Halkara ýaşlar maslahatynyň işine gatnaşdy.
Nýu-Ýorkda, BMG-niň ştab-kwartirasynda Ykdysady we durmuş geňeşiniň ýardam bermeginde “Ýaşlary ösüş Maksatnamalaryndan durnukly ösüş Maksatlaryna çekmek” mowzugynda Halkara ýaşlar maslahaty geçirildi. Oňa Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň başlygynyň orunbasary A. Magtymow gatnaşdy.
Türkmenistanyň wekiliýetiniň EKOSOS-yň başlygy M. Saýdik bilen bolan duşuşygynda, ol Türkmenistanyň ýolbaşçylaryna hoşniýetli sözlerini aýtdy.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun maslahatda eden çykyşynda dünýä ilatynyň deň ýarynyň 25 ýaşa çenli bolan ýaşlardygyny, hemmeler üçin mynasyp durmuşy üpjün etmegiň hem hut şolara baglydygyny aýtdy.
2013-nji ýylyň awgustynda Türkmenistanda “Döwlet ýaşlar syýasaty barada” Kanun kabul edilip, onda ýaş nesle döwlet tarapyndan goldaw bermegiň wajyp ugurlary kesgitlenilýär.


text:
“Filmde Hamid Karzaýyň roluny ýerine ýetirýän Ben Kingsleýi göz öňüne getirip bilýärsiňizmi?”
Bu sorag duşenbe güni Birleşen Ştatlarda CNN-iň žurnalisti Wolf Blitzer tarapyndan owgan prezidenti Hamid Karzaýa berildi.
Karzaý öz beren jogabynda Kingsleýiň “Gandi” filminde oýnan roluny ýatlap geçdi. Bu film 1982-nji ýylda sekiz baýraga mynasyp bolupdy.
“Ol beýik aktýor. Eger-de ol şol roly oýnasa, onda örän şat bolaryn, bu meniň üçin hormat bolar” diýip, Karzaý aýtdy.
Blitzeriň interwýusy
Saşa Baron Koeniniň “Diktator”
filminde Kingsleý Karzaýa meňzeýän adamyň roluny ýerine ýetirenden soň geçirildi.
Baron Koeniň “Diktatordaky” obrazy, Demirgazyk Afrikanyň toslama Wadiýa döwletiniň Admiral generaly Aladin dünýäniň ýakasy gaýyşly awtokratlarynyň birnäçesiniň, şol sanda Liwiýanyň öňki baştutany Muammar Kaddafiniň, Yragyň öňki baştutany Saddam Huseýniň we Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň garyşdyrylan gylyk-häsiýetlerini özünde jemleýär.
Bu filmde Kingsleý Karzaýyň meşhur garagul telpegini we donuny geýnip, Aladiniň ýalançy we korrumpirlenen daýysy Tamiriň roluny ýerine ýetirýär. Ol “ýokary lideri” häkimiýetden agdaryp, Wadiýa döwletini demokratiýa öwürmek we onuň nebit bähbitlerini daşary ýurt kompaniýalaryna satmak üçin bet niýetli plan düzýär.
Häzirlikçe aktýor Karzaýyň roluny mawy ekranlarda oýnap-oýnamajakdygy barada hiç zat aýtmady.
Ýöne, iň bolmanda, Kingsleý hiç kimiň goltugyny ogşamaly bolmaz.


text:
Biziň jemgyýetimizde adam bedeni barada açyk gürrüň alyp barmak kyn bolýar. Bu esasan hem adamyň seksual we önelgelilik saglygy baradaky gürrüňdeşliklerine degişlidir. Şu temalary "aýyp" hasaplap dymmak, söz açmakdan gaça durmak türkmen ýaş oglanlarynyň we gyzlarynyň "durmuş esaslaryna" degişli ygtybarly maglumatlardan bihabar bolup galmagyna, jogapsyz galýan soraglaryň köpelmegine, pajygaly ýagdaýlara eltýär. Ynha, edil şeýle ýagdaýda biz, ýaşlar, internetden kömek gözlemäne başlaýarys.
Internede gireňsoň, gizlinlikde, ene-ataňdan, mugallymyňdan utanyp soramadyk soragyňy berip bilýärsiň. Ýöne şu ýerde bir mesele bar: Googl-yň gözlegi saňa hemme ýagdaýda gerekli we dogry maglumaty saýlap berip bilmeýär. Gözlegiň netijeleri gaty kän maglumaty toplap görkezýär. Bu bolsa nireden başlamalydygyny, haýsy çeşmä, kime ynanmalydygyny kynlaşdyrýar.
Meselem, sen "aýbaşy" ýa-da "masturbasiýa" barada bilmek isleýän bolsaň, Internetde başga dilde ýazylan gaty kän maglumat tapyp bolýar. Ýöne olaryň arasynda ylmy taýdan dogry we nädogry maglumatlar bar. Türkmen dilinde adam seksuallygyna, önelgelige degişli maglumatlar azlyk edýär. Käbir temalar barada asla hem ene diliňde maglumat tapyp bolanok. Şunuň esasy sebäbi – degişli döwlet we jemgyýetçilik guramalarynyň ýaşlar bilen bu babatda onlaýn hiç hili iş alyp barmaýandyklarynyň netijesi diýip pikir edýärin.
Internet ulgamy adamy utandyrýan we masgaralaýan ýer hem bolup biler. Birnäçe zatlar barada habarly bolmak "gözlegiňi" aňsatlaşdyryp biler. Maglumat gözläňde şu aşakdaky maslahatlara eýermek saňa dogry, islegleriňi kanagatlandyryp biljek maglumatlary tapmana kömek berer.
1. Her adamyň bedeni, gurluşy özboluşly, islegleri dürli bolýandyr.
Gaty köp adam jynsy gatnaşyklary baradaky bilimi diňe gatnaşyklaryň göniden-göni bolup geçýän pursatyna deňeýär. Bu nädogry! Jynsy gatnaşyklary ençeme temalary öz içine alýar: adamyň ösmegi, özgermegi, psihologiýa, önelgelik, keselleriň öňüni almak we jynsy gatnaşygyň medeniýeti. Ýaşlarda erkek, aýal bedeni, onuň fiziologiýasy, anatomiýasy, sagdyn, howpsuz jyns gatnaşyklary, dostluk, söýginiň nähili bolmalydygy barada dogry düşünjeler bolmaly. Bu düşünjeleriň çeşmesi pornografiýa bolmaly däldir.
Iki beden meňzeş bolanok. Adamlaryň sypaty we tejribeleri dürli-dürli bolýar. Adamlar özlerini şahsyýet hökmünde nähili görkezmelidiginiň ýollaryny özleri isläp, saýlap almana ymtylýarlar. Ýaş gyz we oglan üçin öz gymmatlyklaryny bilmek, dostlukly gatnaşyklardan, söýgülisinden nämä garaşýanyna düşünmek we duşündirip bilmek zerur bolup durýar.
2. Jynsy gatnaşyklaryna degişli maglumatlar seni utandyrmaly däl.
Sen adam seksuallygyna we önelgelik saglygyna degişli islendik bir saýty ýa-da maglumaty okaňda özüňe şeýle sorag ber: "Men şu maglumaty okap, özüm barada, bedenim barada utançlyk, aýyplyk duýýarynmy?" Eger şeýle duýgulary başdan geçirýän bolsaň, onda maglumatlary, jogaplary başga ýerden gözle.
Adamy utandyrýan, masgaralaýan, aýyplaýan dilde, äheňde ýazylan maglumatlardan gaça dur. Meselem, türkmen dilinde "gyzlyk perdesi", "masturbasiýa", "aýal, erkek seksuallygy" barada ylmy, lukmançylyk taýdan nadogry maglumat berýän birnäçe saýtlar bar.
3. Faktlar, ylmy barlaglar bilen delillendirilen maglumatlary gözle we öwren.
Türkmen bilim ulgamynda, sapaklarda näderejede ylma esaslanan maglumatlaryň berilýändigi barada aýtmak kyn. Türkmen ýaşlarynyň aglaba bölegi erkek, aýal anatomiýasyny bilmeýär. Köp ýagdaýlarda ýaşlar internetden lukmançylyk taýdan nädogry maglumatlary alýarlar. Türkmen ýaş gyzlarynyň esasy bilim çeşmesi – "durmuşa çykanymda gelnejem, joram aýdyp berer" bolup durýar.
Halk arasynda giňden ýaýran garaýyşlar barada dürli forumlardan öwrenmek gowy zat, ýöne ýaş adamlar maglumatlary ytgybarly çeşmelerden alnyp ýazylan makalalary, lukmançylyk jähtden dogry maglumatly makalalary esasy çeşme hökmünde okamaly. Esasy zat, şeýle makalalaryň dili adamyň köpdürliligine hormat goýýan, mertebesini peseltmeýän we özünden tapawutly bolan toparlara ýigrenç bilen garamaýan dilde ýazylan bolmaly.
Bedeniň barada ilki bilen ylmy taýdan dogry maglumatlary almana çalyş. "Ahlaklylygy" satýan, dini, şahsy düşünjelere görä düşündiriş berýän saýtlardan ikinji çeşme hökmünde peýdalanyp bilersiň.
4. Gülkünç, pikirlenmäne çagyrýan maglumatlardan hem peýdalan.
Internetde seksual, erkek-aýal gatnaşyklarynyň gülkünç taraplaryny şöhlelendirýän maglumatlar diýseň kän. Sen şunuň ýaly maglumatlary ylmy taýdan dogry maglumatlara goşmaça çeşme hökmünde okasaň peýdaly bolar. Eger maglumat başga bir adamy masgaralamaýan bolsa we seni jemgyýetimiziň gizlinlikde saklaýan düşünjeleri, olaryň nädogrylygy güldürýän bolsa, onda sen bu mümkinçlikden peýdalanyp, şu temadan söz aç. Sen her gezek teswir ýazaňda, şu temada türkmen medeniýetiniň ösmegine goşant goşýanyňy ýatdan çykarma. Esasy zat – adam seksuallygynyň çylşyrymlydygyna düşünip, özüňden tapawutly garaýyşly adamy diňläp bilmekdir.
Makalada beýan edilýän pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişlidir.
Awtor: Maral Nazarowa
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Saçyň düşmezligine, onuň wagtyndan öň çalarmazlygyna, ýene-de şuňa meňzeş kynçylyklaryň ýüze çykmazlygyna bolan isleg erkek adamlaryň hemişelik hemrasy bolýar. Ýöne olar gündelik durmuşlarynda özlerini mümkin boldugyça saçlary tiz düşer yaly, basym çalarar ýaly ýa-da bolmasa şuňa meňzeş kynçylyklar ýüze çykar ýaly edip alyp barýandyklaryna asla düşünmeýärler. Erkek kişileriň saçlaryna ideg etjek bolup, tersine ideg edip bilmän göýberýan esasy ýalňyşlyklaryny seljerip göreliň.
№1 ÝALŇYŞLYK. SAÇYŇ DÜŞMEGI.
Alymlar saç düşmesiniň gönüden-göni testosteron erkek gormony bilen baglydygyny ýüze çykardylar. Elbetde, bu hakykatdan hem şeýle. Emma soňky döwürlerde kelläni ýylçyr edip syrmagy moda salyp ugradylar. Beýle hereket etmek ýylçyr kelle bomaklyga göreşsiz boýun bolmak ýaly bir zatdyr. Ýone ýylçyrlygyň geljek wagtyny belli bir derejede yza süýşürmek hem mümkin.
Wagtyndan öň saçyň düşmegine köplenç halatlarda digidrotestosteron gormonynyň agdyklyk etmesi, ekologiýa (howanyň hapalanmasy, himiki serişdeleriň täsiri), stress, suwuň hili, kelle derisinde gan aýlanşygynyň ýetmezçiligi, saçlaryňa nädogry ideg etmek ýaly ýagdaýlar sebäp bolýar. Eger bu agzalyp geçilen näsazlyklar aradan aýrylsa, saçyň düşme howpy 20 ýaşap geçen jahyllarda ýüze çykman, eýsem garrylyk çagynda ýüze çykardy.
№2 ÝALŇYŞLYK. SAÇ DÜŞME DÖWRI.
Saçlary düşüp başlan wagty erkekler ýene-de ýalňyşlyk göýberýärler. Olar göni kakalarynyň ýanyna baryp, ondan haçan saçynyň düşup başlandygyny soraýarlar. Ýöne olara öz kakalaryndan soramagyň zerurlygy ýok. Olar bu barada ejesiniň kakasyndan, has takygy babasyndan, garry babasyndan sorap bilseler ýerlikli bolardy. Sebäbi saçyň düşmeginiň ene tarapyndan ýakyn garyndaş erkek adamlara meňzeş bolmak häsiýetliligi bardyr.
№3 ÝALŇYŞLYK. ÇALARAN SAÇLAR.
Çalarmak – bu fiziologiki hadysadyr. Erkekleriň köpüsi bu ýagdaýa bolaýmaly zat höküminde garaýarlar. Belli bir derejede bu şeýlede. Wagtyň geçmegi bilen saçlarymyzdaky melanin pigmentiniň emele gelmegi bozulyp başlaýar. Şuňada biziň edibiljek çärämiz ýok. Ýöne hiç kim size çalarmak hadysasynyň mümkin boldugyça gijirak, garrylyk çagynda ýüze çykmagyna päsgel berip bilmez. Elbetde bu mümkin zat. Pigmentleriň durnuklylygyna B1, B2, B6, PP witaminleri, beloklaryň düzüminde saklanýan tirozin we mis tasir edýär. Nerw bilen bagly stressler, azganlylyk, dowamly ýadawlylyk, uzak wagtlap günüň aşagynda bolmak yaly yagdaýlar pigment çalşygynyň wagtyndan öň bozulmagyna getirýär. Eger bu näsazlyklar aradan aýrylyp, dogry iýmitlenilse, bedenimiziň witaminler bilen üpjünçiligine üns berilse, onda biziň saçlarymyz beýle basym çalarmazdy.
№4 ÝALŇYŞLYK. ÝAGLY SAÇLAR.
Ykjam, daşky görnüşine üns berýän erkek kişiler saçlarynyň öte ýaglydygyna öz düşünişleri boýunça garaýarlar we saçlar çalt ýagjarýan bolsa, onda ony ýygy-ýygydan ýuwup durmaly diýen netijä gelýarler. Şeýle etmek bilen olar ýene-de ýalňyşlyk goýberýärler. Saçda ýaglylygyň ýokary bolmagy, bedende bar bolan näsazlyga bagly bolýar. Ony aradan aýyrmak üçin bolsa, ilki bilen anyklamak zerurdyr. Köplenç ýagdaýda selenyň, sinkiň, B witaminler toplumynyň ýa-da doýgun däl ýag turşylyklaryň ýetmezçiligi netijesinde ýokary ýaglylyk ýüze çykýar. Ondan başga-da, ýag mäzleriniň gereginden artyk ýag bölüp çykarmasy ýene bir esasy sebäpleriň biri bolup biler. Bu bolup biläýjek sebäpleri anyklamaklyk zerurlygy ilkinji nobatda durýandyr.
№5 ÝALŇYŞLYK. TUTUKSY SAÇLAR.
Saçlaryň tutuksy bolmagy – bu ýagy çakdanaşa aýyrmaklyk netijesinde emele gelýän ýagdaýdyr. Saçda ýagyň bolmagynyň adatdan daşary möhumdigini erkekler ýatda saklasalar örän gowy bolardy. Bu iki sebäbe görä şeýledir. Birinjiden: ýag örtük ýa-da suwag höküminde saçlaryň taryna gorag bolup hyzmat edýär, ony öte guraklykdan goraýar, maýyşgaklygyny saklaýar we göneldýär. Şeýle saçlar daşyndan ýyldyrap, özboluşly öwüşginlilik berýärler. Eger saçdaky ýaglar yzygider ýok edilip durulsa welin, saçlaryň tutuksy boljagy ikuçsyzdyr.
Ikinjiden: tebigat saçlaryň ýagly örtügine ýokançlyklar bilen işjeň göreşýän antiseptik serişdäni örän ýerlikli goşupdyr. Antiseptik ýagy aýyrmaklyk, saçlarda kesel dörediji bakteriýalaryň emele gelmegine, saçlaryň öwüşgininiň gaçyp tutuksy bolmagyna getirip biler. Bu maglumaty zenan maşgalalara bilmek hem peýdalydyr.
Bu aýdylan zatlara örän akylly-başly çemeleşmek gerek. Siziň ýüz tutýan kosmetologyňyzyň hiç biri hem size bu zatlar barada aýtmaz. Birinjiden, her bir kosmetolog bu zatlar barada bilýän däldir, biläýen ýagdaýynda hem ol aýtmadan saklanar. Sebäbi, ony bu aýdylýan maglumatlar gyzyklandyrmaýar. Olaryň maksady öz bähbitlerine eýerip, kosmetiki serişdeleriň köp mukdaryny satmaga gönükdirilendir.
№6 ÝALŇYŞLYK. SAKGAL GÖÝBERMEK.
Erkekler sakgal göýbermek meselesinde köplenç dogry hereket edip bilmeýärler. Mysal üçin, sakgal köplenç gara saçly adamlarda duş gelýar. Olar sary saçly adamlara garanyňda sakgal göýbermäge has höwesek bolýarlar. Ýöne fiziologiki aýratynlygy göz öňüne tutanyňda bolsa, sakgaly saryýagyz erkekler goýberse has dogry bolardy. Sebäbi olaryň saçlary çalt ösýär we saryýagyz adamlaryň saçynyň sany hem köp bolýar. Deňeşdirip göreliň: saryýagyz adamlaryň kellesinde ortaça 140 müň gyl ösýän bolsa, gara saçly adamlaryňkyda bary-ýogy 102 müň gyl ösýär. Olaryň aratapawudy 30% dagy bardyr. Şeýle hem Merkezi we Demirgazyk Aziýaly erkeklere, Demirgazyk Amerikaly indeýlere sakal göýbermek maslahat berilmeýär. Olarda sakal bütünleý ösmeýär diýen ýalydyr. Kawkazly, Awstraliýaly erkekleriň, Ýaponiýaly aýnamlaryň bolsa sakal goýbermekligi fiziologiki taýdan hem dogrydyr.
№7 ÝALŇYŞLYK. SAÇDAKY GOŇAKLAR.
Goňaga garşy göreşde erkekleriň hemme 100%-i hem ýalňyşlyk göýberýärler. Olaryň hemmesi diýen ýaly kosmetologa ýüz tutup, nähilidir bir hili täsin täsir ediji serişdeleri satyn alýarlar. Häzirki döwürde bolsa olar uzak möhletleýin „bejeriji“ çäreleri hem oýlap tapdylar. Ynsapsyz kosmetologlaryň gapjygyny galňadyp, biderek gerekmejek zatlar bilen meşgullanmaň. Goňagyň döremeginiň sebäpleriniň 99%-i bedenimiziň daşynda däl-de, içinde ýerleşýär. Ýadyňyza salyp görüň. Siz öz endokrin ulgamyňyzyň işjeňligini haçan barladyp gördüňiz? Elbetde, ýadyňyza düşmez. Goňaklamagyň iň bir ýaýran sebäleriniň biri hem – gormonlaryň işjeňliginiň üýtgemesidir. Siziň içegeleriňiziň işleýişi nähili? Eger näsaz işleýän bolsa, kellede goňagyň döremegi mümkindir. Siziň nerw ulgamyňyzyň işi ýygy-ýygydan bozulýarmy? Ýagly, süýji, hamyrly önümleri çakdan artyk kabul edýärsiňizmi? Bu ýagdaýlarda hem goňak döräp biler. Daşky täsirleriň astynda goňak döremeginiň bir kiçijik sebäbi bar. Ol hem mikroskopiki kömelejikdir. Ýöne şol näsazlyk hem içden döreýär. Eger biziň immun ulgamyňyz bolmalysy ýaly işlese, onda şol kömelejikleriň döremegine ýol berilmez.
Saçlaryňyza dogry ideg etmegi edil häzirden başlaň! Tomsuna saçlaryň çalt ösýänligi köplere mälimdir. Has dogrusy, uky wagty olar has hem çalt ösýär. Şonuň üçin wagtly-wagtynda ukyňyzy alyň!
Teswirlemeler
Men sachym oñler 2,3hepdede gur osup gityardi.Indi 2.3aydada olar yaly osenok shol bir durkunda duran yaly.Sachymy ellesem yuka yaly. Ol nameden bolup biler! Men20 yashymda
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Siz beýik ökjeli köwüşleri geýmegi halaýarsyňyzmy? Onda biz siziň dykgatyňyza ýetirýäris: beýik ökjeleriň saglygyňyza we göwräňizi sagdyn, dik tutmagyňyza zyýan ýetirmegi mümkin.
Biziň zenanlarymyz örän gaýduwsyz! Olar beýik ökjeli aýakgaplary geýip, hatda gazaply gyşda surçek ýollarda ýöremäge-de ukyply. Ýöne ýylyň haýsy paslydygyna garamazdan, beýik ökjeli ayakgaplar zenan saglygy üçin belli bir derejede howply bolup biler. Näme üçin şpilkalary seýrek, diňe toydur-baýramlara geýip, galan wagtlary ondan ýüz öwürmek ýerlikli bolarka?
1. Aşagy tekiz aýakgaplarda uzak gezelenç etmek mümkin. Özi hem aýaklaryňyzdaky gysyjy agyra we ýadawlylyga nalyş etmäge esas hem döremeýär. Aşagy tekiz, rahat aýakgaplary geýip, keýpine tebigata gezelenç ediň we lezzet alyň!
2. Beýik ökjeler aýaklaryňyzyň çişginliligine getirip biler. Aýaklaryňyzyň daş asylan ýaly bolup agralyp durmasyndan dynmak isleseniz, ökjesi beýik aýakgaplaryňyzy diňe toý-dabaralarda geýmek üçin niýetläp ýygnap goýuň! Şeýle eden ýagdaýyňyzda, her agşam şpilka köwüşleriňizi çykaranyňyzdan soň, aýaklaryňyzyň "gunt düşen" ýaly bolup sorkuldap durmasyndan dynarsyňyz.
3. Ökjesiz aýakgaplarda çalt ýöremek mümkin. Duralga ýa-da barmaly ýeriňe çalt ýetmek üçin howlugyp, emma bialaç öran haýaljak ädimläp gideniňize derek, şol artyk sarp edilen 15 minut wagtda kofe ýa-da çaýjagaz içip süňňüňizi ýeňledeniňiz has peýdaly bolar.
4. Beýik ökjeli aýakgaplar damar çekmesine sebäp bolup biler. Ökjeli aýakgaplary uzak wagtlap geýmekligiň, wagtyň geçmegi bilen saglygyňa zyýan ýetirmek howpy bar. Mysal üçin, ökjeli aýakgaplarda ýöreýän wagtyňda, aýaklaryň durşy nädogry ýagdaýda bolup, baldyr myşsalaryň dartylmagyna getirýar. Bu ýagdaý bolsa damar çekmäniň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler.
5. Beýik ökjeli aýakgaplar sellýulitiň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler. Şpilkalary yzygider geýmek, kadaly gan aýlanyşygynyň bozulmagyna eltýar. Şonuň netijesinde bolsa bedende sellýulit ýaly kynçylyklar peýda bolýar.
6. Aşagy tekiz aýakgaplarda ýöräp, dükanlara aýlanmakdan näçe diýseň lezzet alsa bolar. Dükanlara aýlanyp, göwün söýen zatlaryny saýlap-seçip satyn almak her bir zenan maşgalanyň söýgüli pişesi. Kellämizde "Bu şpilkada nädip durup ýa-da aýlanyp borka? Çaltrak öýe baryp köwşümi çykarsam, aýaklam hezil bir etse" diýen pikirler bolmasa, biz has göwnejaý söwda ederis. Onda-da, aýaklarymyza tekiz we rahat aýakgaplary geýip, howlukman dükanlara aýlansak, has peýdaly we ýerine düşen söwdany ederis. Netijede – biziň aýaklarymyz agyrmaýar we yadamaýar, dükanlara aýlanma biziň göwnümizi göterdi we biz özümize diňe gerekli zatlary aldyk.
7. Beýik ökjeli aýakgaplar göwräniň sagdyn, dik durmagyna ýaramaz täsir edýär. Şunuň bilen baglylykda, şeýle aýakgaplary yzygider geýmek oňurga we oňurganyň görnüşiniň üýtgemesi bilen bagly kynçylyklaryň döremegine sebäp bolýar.
8. Beýik ökjeli aýakgaplar – ýygy döreýän kellagyrynyň sebäbi bolup biler. Belli bolşy ýaly, biziň bedenimizdäki ähli zatlar biri-biri bilen aýrylmaz baglydyr. Ökjelerimizde biziň ähli içki agzalarymyzyň ýagdaýyna jogap berip, örän işeňňir hereket edýän nokatlar yerleşendir. Ine beýik ökjeli aýakgaplar bolsa, şol nokatlaryň kelle beýnisine yzygider iberip duran impulslaryny tijendirip durýar. Ýöne dogry, emaý bilen geçirilen owkalama bilen kellagyryny aýryp hem bolýar. Şpilkalar bolsa dogry gan aýlanşygyny bozýar, bu bolsa beýni damarlaryna öz täsirini bildirýär. Siz ökjesi beýik aýakgaplary näçe ýygy geýdigiňizçe, şonça-da gan aýlanşygynyň kadasy bozulyp, kellagyry ýüze çykyp biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
16-njy mart Pakistanyň taryhynda ilkinji gezek raýat hökümetiniň öz ornundan gitmän, öz bäş ýyllyk kanuny möhletini tamamlamasy hökmünde alamatlandy.
1947-nji ýylda öz garaşsyzlygyna eýe bolaly bäri Pakistan üç gezek häkimiýetiň harby taýdan agdarylyşygyny başdan geçirdi. Ýarym asyrdan gowrak taryhy döwrüň ýarsyna golaýy harbylaryň dolandyryşy astynda geçdi.
Beýleki ýyllarda hem kanuny ýol bilen saýlanan hökümetlerden hiç biri şu çaka çenli bäş ýyllyk möhletiniň ahyryna çenli saklanmandy. Muna ýurtdaky dürli hili syýasy we harby krizisler sebäp bolupdy.
Saýlawlara garaşylýar
Pakistanyň häzirki premýer-ministri Raja Perwez Aşraf öz hökümetiniň köp problemalaryň hötdesinden gelip bilmändigini boýun aldy.
Emma, muňa garamazdan, ol häzirki hökümetiň ilkinji gezek bäş ýyllyk kanuny möhletiniň ahyryna çenli saklanmagyny demokratiýanyň ýeňşi hökmünde häsiýetlendirdi.
Bäş ýyl mundan ozal demokratik saýlaw ýoly bilen saýlanan häzirki hökümet indi öz ornundan gitmeli we onuň ornuna täze hökümet gelmeli.
Ýöne maý aýynda geçirilmegi planlaşdyrylýan parlament saýlawlaryna çenli häkimiýet dolandyryşyny wagtlaýyn bellenjek hökümet ýerine ýetirer diýlip garaşylýar.
Ýüzbe-ýüz bolnan kynçylyklar
Geçen bäş ýylyň dowamynda Pakistanyň häzirki hökümeti dini ekstremistleriň yzygider hüjümleri, separatistik hereketler, tebigy heläkçilikler, energiýa resurslarynyň ýetmezçiligi ýaly birgiden problemalar bilen ýüzbe-ýüz boldy.
Köpsanly içerki problemalardan daşary, häzirki hökümetiň iş alyp baran döwri Pakistan bilen Birleşen Ştatlaryň gatnaşyklarynyň görnetin derejede ýaramazlaşan döwri hökmünde-de alamatlandy.
Hususan-da, iki ýurduň gatnaşyklaryndaky dartgynlylyk 2011-nji ýylda Pakistanyň territoriýasynda amerikan güýçleriniň “Al-Kaýdanyň” lideri Osama bin Ladeni ýok etmek boýunça geçiren operasiýasyndan soň has-da dartgynlaşdy.
Pakistanyň häzirki hökümeti soňky bäş ýylyň dowamynda giň ýaýran korrupsiýa, ykdysady pese gaçyşlyk we howpsuzlyk boýunça zerur çäreleri durmuşa geçirmeýänlikde-de köp tankytlandy.
Premýer-ministr Raja Perwez Aşraf ýekşenbe güni eden çykyşynda bu problemalaryň köpüsini ýurduň ozalky prezidenti general Perwez Muşarrafyň harby režiminiň miras goýan problemalary hökmünde häsiýetlendirdi.
Şol bir wagtyň özünde-de, jenap Aşraf şu geçen bäş ýylyň dowamynda Pakistanyň daşarky syýasatynda üstünlikli ädimleriň bolandygyny, şol sanda goňşy Hindistan, şeýle hem Owganystan, Hytaý, Eýran we Orsýet bilen gatnaşyklaryň-da görnetin gowulaşandygyny belledi.


text:
Eýse, wagtyň geçmegi bilen toplanýan tejribeler we ykdysady ösüşler bu meselede orta gatlagyň peýdasyna işleýär diýip bolarmy? Soňky ýyllar dünýäniň dürli regionlarynda göze ilýän tejribeler munuň hakykatdanam şeýledigini görkezýän ýaly.
Mysal üçin, soňky ýyllarda Hytaýda, Hindistanda we Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynda, şeýle hem Günorta Amerikada we ozalky Sowet Soýuzyna degişli bolan ýurtlarda täze telekeçiler gatlagy belli bir derejede ösdi. Bu gatlak, ýerli standartlara görä, öz gazanýan girdejileriniň azyndan üçden bir bölegini gündelik zerurlyklaryň daşyndan tygşytlap bilýän adamlardan durýar.
«The Economist» žurnalynyň globalizasiýa meselesi boýunça eksperti Jon Parker bu regionlardaky orta gatlagyň statusyny şeýleräk düşündirdi: «Bu gürrüni edilýän adamlar günde 2 dollar bilen 10 dollar aralygynda girdeji alýarlar. Tutuş region boýunça alnanda, olaryň sany 2,5 milliard
töweregi, ýagny tutuş ösüp gelýän bazar ykdysadyýetindäki ilatyň ýarsyndan hem gowragy. Elbetde, Günbataryň standarty boýunça bu adamlar orta gatlaga degişli bolup bilmezler, emma olar bazarlary ösüp gelýän ýurtlaryň öz standartlary boýunça welin, özboluşly orta gatlagy emele getirýärler».
Jon Parker soňky birki ýylyň dowamynda bu täze orta gatlagyň dünýäniň ösüp gelýän bölegindäki ilatyň aglaba köplügine öwrülendigini aýdýar. Häzirki döwür bilen deňeşdirilende, 1990-njy ýylda bu orta gatlak bu regionlaryň ilatynyň bary-ýogy 33 prosentini düzýärdi. Biri-birinden tapawutly
Elbetde, orta gatlagyň bu görkezijileriniň dürli ýurtlarda biri-birinden birneme tapawutlanýandygyny hem bellemeli. Mysal uçin, Hytaý bilen Hindistanda täze telekeçiler gatlagy görlüp-eşidilmedik derejede çalt depgin bilen ösýän bolsa, Orsýet we Gazagystan ýaly ýurtlarda ykdysadyýetiň energiýa resurslarynyň bahasyna garaşlydygyna görä, ösüşler daşgynlary we gaýtgynlary görkezýär.
Ýöne islendik ýagdaýda-da Ýewraziýa ýurtlaryndaky bu täze orta gatlagyň gerimi diňe giňemek bilen bolar diýlip garaşylýar. Bu orta gatlagyň kem-kem ösüp gidip oturmagy bilen bolsa, gelejekde bu gatlagyň ykbaly nähili bolar diýen sorag döreýär. Ýagny, başgaça aýdylanda, bu ýurtlarda orta gatlak demokratiýanyň ösmegine ýardam edermi ýa-da ol sosial durnuklylygy wada berýän awtoritar sistemalary goldarmy diýen sorag dikelýär. Ynsanperwerlik tendensiýalarynyň ýetmezçiligi
Regiondaky köp synçylar Ýewraziýa regionyndaky täze telekeçiler gatlaklaryna Günbataryň orta gatlagyna mahsus ynsanperwerlik tendensiýalarynyň ýetmezçilik edýändigini belleýärler.
Mysal üçin, Günbatarda orta gatlaklaryň ynsanperwerligi graždan jemgyýetiniň köp möhüm çäreleriniň esasyny düzýär. Ýagny, bu gürrüňi edilýän ynsanperwerlik birgiden haýyr-sahawat fondlarynyň ýüze çykmagyna getirýär. Ol bolsa öz gezeginde ýeter-ýetmez gün görýänlere ýardam bermekden başlap, tebigaty goraýjy toparlary döretmek ýaly birgiden çäreleri öz içine alýar.
Emma mundan tapawutlylykda Ýewraziýa regionyndaky ösüp gelýän ýurtlarda aşa garyplar bilen aşa baýlaryň aralygyndaky orta gatlak üçin esasy maksat öz maliýe taýdan howpsuzlyklaryny berkitmekden ybarat.
Postsowet ýurtlarynyň köpüsinde şu günki esasy tendensiýa, ýene-de ozalkylary ýaly, haýyr-sahawata bagly işleri we sosial aladalary döwletiň garamagynda galdyrmak. Bu bolsa öz gezeginde jemgyýetiň ähli işine ýene-de döwletiň özüniň ýokardan berk kontrollyk etmegine hem-de orta gatlagyň jemgyýetdäki täsirlerini örän çäklendirilen ýagdaýda saklamagyna ýardam edýär.


text:
ABŞ-nyň milli jemgyýetçilik radiosynyň (NPR) žurnalisti we owgan terjimeçisi günorta Owganystanda iş wagtynda wepat boldular.
Baýraklar bilen sylaglanan suratçy we wideo redaktor Dawid Gilkey we onuň terjimeçisi Zabihullah Tamanna 5-nji iýunda Helmand welaýatynyň Marjan obasynyň golaýynda owgan goşunynyň düzüminde syýahat eden wagtynda öldürildi.
NPR-yň beýannamasynda aýdylyşyna görä, olar bilen syýahat eden beýleki iki žurnaliste zeper ýetmändir.
NPR-iň täzelikler boýunça ýolbaşçysynyň orunbasary Mihael Oreskes Gilkeýiň Yrakdaky we Owganystandaky uruşlar barada habar bermek işini alyp barandygyny aýtdy.
50 ýaşly Gilkey abraýly George Polk baýragyna we milli Emmy baýraklaryna eýe bolupdy, Şeýle-de ol 2015-nji ýylda Edward R. Murrow baýragyna eýe bolan ilkinji multimedia žurnalistidi.
38 ýaşly Tamanna Ksinhua we Türkiýäniň Anadoly täzelikler agentliklerinde ştatdan daşary habarçy bolup işleýärdi.


text:
Aşgabat, 15-nji ýanwar. ”Türkmenportal”
2010-njy we 2012-nji ýyllarda AFK-nyň Çagyryş Kubogy ugrundaky ýaryşyň final duşuşyklarynda türkmen futbolçylaryny dörtýyllygyň esasy yklym bäsleşiginden mahrum eden KHDR-iň ýygyndy topary Aziýanyň Kubogy — 2015-iň final böleginiň çärýek finalyna çykyp bilmedi. Demirgazyk koreýalylar “B” toparçasynda ilkinji tapgyrda özbegistanlylardan ýeňleninden soň (0:1), Saud Arabystanynyň ýygyndysyndan 1:4 hasabynda asgyn geldiler.
Duşuşyk AFK-nyň çagyryş Kubogyna iki gezek eýe çykan topar üçin şowly başlady. 12-nji minutda Rýan Ýon Gi KHDR-i öňe çykardy — 1:0, ýöne arakesmä 8 minut galanda Naif Hazazi hasaby deňledi — 1:1.
Ikinji ýarym Saud Arabystanynyň ýygyndysynyň uly artykmaçlygynda geçdi. Bu toparyň düzüminde ilki Mohammed Al-Sahlafi iki pökgi geçirdi (52-nji we 54-nji minutlar). Soňra Nawaf Al-Abid tapawutlandy (76-njy minut). Ýöne bu pökgi geçirilen pursady eýýäm demirgazyk koreýalylar azlykda oýnaýardylar, 75-nji minutda Ri Ýon Çik oýundan çykaryldy.
“B” toparçasyndaky beýleki duşuşykda öňdebaryjylar — Hytaýyň we Özbegistanyň ýygyndylary duşuşyp, bu oýun uly gyzyklanma döretdi. Hytaýlylar ilkinji minutdan meýdança artykmaçlygyny gazandylar. Bir döwürler “Marsel”, “Lion”, “Sent-etýen” ýaly toparlarda işlän fransuz hünärmeni Alen Perreniň şägirtleri top saklamak bilen, gyralardan hüjüm etmäge, şeýle hem garşydaşy gysmaga çalyşdylar. Ýöne bu netije bermedi. Özbek futbolçylary özlerini ele alyp, garşylyklaýyn hüjüm edip başladylar. Netijede 23-nji minutda “Krasnodaryň” ýarym goragçysy Odil Ahmedow hasaby açdy. Bu hasap 54-nji minuta çenli saklandy. Hut şonda Perreniň şägirtleri sag gyradan hüjüm geçirdiler. Şol ýerden jerime meýdançasyna geçirilen pökgi ilkinji bolup Wu Si ýetişdi — 1:1. 68-nji minutda bolsa Sun Ke owadan urgy bilen öz toparyny öňe çykardy —2:1.
Şeýlelikde, bu duşuşykda ýeňiş gazanan Hytaýyň ýygyndysy 6 utuk bilen toparçada öňdäki orna geçdi we wagtyndan öň çärýek finala çykdy. Indiki tapgyrda oýnamaga hukuk gazanjak ikinji topar Özbegistanyň we Saud Arabystanynyň toparlarynyň arasyndaky özara duşuşykda mälim ediler. Olaryň hersiniň 3 utugy bar.
Aziýanyň Kubogy — 2015-iň ýarym finalynda çykyş etmäge ilkinji bolup “A” toparçasynyň wekilleri Awstraliýanyň we Koreýa Respublikasynyň ýygyndylarynyň mynasyp bolandygyny ýatladýarys.


text:
«2015-nji ýylda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň makro-ykdysady görkezijileri umuman erbet bolmady, emma muňa garamazdan, heniz üstünde işlemeli, çözülmedik köp sany meseleler hem bar» diýip, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda aýtdy.
Şeýle-de prezident 2015-nji ýylda ýurduň jemi içerki önüminiň artyşynyň 6.7 prosent bolandygyny aýtdy. «Roýters» habar gullugy türkmen metbugatyna salgylanyp, Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň artyşynyň 2014-nji ýyldakydan mazaly peselendigini, ýagny onuň bir ýyl ozal 10.3 prosent bolandygyny ýazýar.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, Ministrler kabinetiniň giňişleýin mejlisinde 2015-nji ýylda alnyp barlan işleriň netijeleri jemlenip, ýakyn geljek üçin milli ykdysadyýetiň ileri tutulýan meselelerine seredildi.
"Örän ýokary derejeler"
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow öz çykyşynyň dowamynda ýurduň oba hojalyk pudagynda «özgertmeleriň üstünlikli amala aşyrylmagy netijesinde», azyk howpsuzlygyny üpjün etmekde «örän ýokary derejelere ýetilendigini» belledi.
Döwlet baştutanynyň tassyklamagyna görä, bu ugurdaky ösüş 85 prosent bolupdyr.
Emma ol geçen ýyl geçiren hökümet maslahatlarynda daşary ýurtlardan getirilýän azyk önümlerine aşa kän altyn puluň harçlanýandygyny tankyt edip, ýurt içinde daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň öwezini tutjak önümleri köpeltmegi talap edipdi.
Türkmen lideriniň sözlerine görä, häzir oba hojalygynda döwlete dahylsyz pudagyň paýy 92 prosentden hem geçýär, ýöne ol indi oba hojalygynda döwlet dolandyryş düzümleriniň gereginden artyk çişirilendigini tankytlaýar.
Netijede, prezidentiň gelen kararyna görä, indi oba hojalyk toplumyndaky ministrlikler we pudak edaralary birleşdirilip, diňe iki sany dolandyryş edarasy, Oba we suw hojalyk ministrligi, Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti dörediler.
Emma bu üýtgeşmeleriň daýhanlaryň önüm öndürmek, öz islän ekinini ekmek, önümlerini bähbitli ýerlemek mümkinçiliklerini nähili giňeltjekdigi, şeýle-de olaryň hakyky ýer eýesi bolmak arzuwlarynyň haçan amala aşjakdygy barada zat aýdylmaýar.
Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolýan daýhanlaryň, ýerli synçylaryň sözlerine görä, daýhanlara berilýän pagta, galla planlary, ekiş we hasyl ýygnamak wagtlarynyň «ýokardan kesgitlenmegi», suw, dökün we tehnika garaşlylygy oba hojalygynda mejbury zähmetiň, şonuň bilen bir wagtda oba adamlarynyň garyplygynyň saklanyp galmagyna sebäp bolýar. Ikinji tarapdan, bu ýagdaýlar sowet döwründen gelýän artdyryp ýazmalary, parahorlugy güýçlendirýär.
Türkmenistandan Alternatiw habarlary çap edýän guramanyň ýazmagyna görä, geçen ýylda geçirilen gözegçilik ýurduň etraplarynda mejbury zähmet, korrupsiýa faktlarynyň az däldigini görkezýär.
Ýaşyrylýan para-peşgeş faktlary
Bu mesele Türkmenistanyň baş prokurory Hallyýewiň Ministrler kabinetinde beren hasabatynda hem gytaklaýyn tassyklanylýar.
Türkmen metbugatynyň habaryna görä, Lebap welaýatynda geçirilen derňewlerde düýpli kemçilikler ýüze çykarylypdyr we prezident bu ýagdaý sebäpli häkim Joraýewi işden boşatdy.
Şeýle-de baş prokuror «käbir ministrlikleriň, pudak edaralarynyň we welaýat häkimlikleriniň aýry-aýry işgärleriniň parahorluk edýändikleri barada hasabat beripdir. Emma türkmen telewideniýesi baş prokuroryň getiren faktlaryny halka ýetirmekden, näme üçindir, saklanýar.
Muňa derek, adatça bolşy ýaly, prezident Berdimuhamedow parahorluga garşy göreşiň güýçlendirilmegini talap edipdir. «Ýolbaşçylyk edýän düzüminde parahorluk faktlary ýüze çykarylan ähli ýolbaşçylar» jogapkärçilige çekiler diýip, türkmen metbugaty prezidentiň sözlerini sitirleýär.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde Lebap welaýatynyň häkiminden başga, işde goýberen kemçilikleri üçin diýlip, ýurduň zähmet ministri hem işden boşadyldy.
Gymmatlaýan durmuş we medeni çäreler
Ýurduň oba hojalygynda uly ösüşiň gazanylandygyny aýtsa-da, prezident geçen hepde etrap häkimleriniň hem ondan gowragyny işden boşatdy. Emma işden boşadylan resmileriň goýberdi diýilýän kemçilikleri barada, ýa-da olaryň soň jogapkärçilige çekilip-çekilmeýändigi barada türkmen metbugatynda ýeterlik maglumatlar berilmeýär.
Ýurduň bazarlarynda bolsa, 2015-nji ýylyň başyndan aýagyna çenli, oba hojalyk önümleriniň bahalarynyň ortaça 20 prosentden gowrak gymmatlandygy aýdylýar.
Şol bir wagtda prezident anna güni ýene bir gezek ýurduň döwlet eýeçiligindäki habar serişdeleriniň işiniň hilini tankyt etdi. Emma Berdimuhamedowyň bu meseldäki tankydy ýene bir gezek ýurtda gazanylýandygy aýdylýan üstünlikleriň «ýeterlik beýan edilip bilinmezligi» bilen baglanyşdyryldy.
Şol bir wagtda, Ministrler kabinetinde getirilen sanlara görä, geçen ýylyň dowamynda Medeniýet ministrliginiň edaralary 45 müňden gowrak çäre geçiripdir.


text:
Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň “Ata-meken” partiýasynyň tarapdarlary parlament komissiýasynyň bu partiýanyň liderlerine bildiren aýyplamalaryna protest bildirip, Bişkekde demonstrasiýa geçirdiler.
Parlament binasynyň öňünde gurnalan bu protest çäresine 3 müň töweregi adam gatnaşdy. Protestçiler parlament komissiýasynyň “Ata-meken” partiýasynyň liderlerine aýyplama bildiriji rezolýusiýasynyň ýatyrylmagyna çagyryş etdiler.
Geçen hepde Gyrgyzystanyň parlament komissiýasy 2010-njy ýylyň aprelinde ýurduň şol wagtky prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň hökümetine garşy gurnalan protest çykyşlarynda amala aşyrylan talaňçylyklarda “Ata-meken” partiýasynyň liderlerini aýyplap, ýörite rezolýusiýa kabul etdi.
Emma protestçiler bu talaňçylyklarda parlamentdäki beýleki partiýalaryň eliniň bardygyny aýdyp, bu partiýalaryň wekillerini indi günäni diňe “Ata-meken” partiýasynyň üstüne atmak synanyşygynda aýyplaýarlar.


text:
Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we "Prokuratura hakyndaky" kanunyna laýyklykda döwletde kanunçylygyň berjaý edilmegine gözegçilik ýurduň Baş prokuroryna we oňa tabyn prokurorlara tabşyrylandyr.
Prokuraturanyň borçlarydyr wezipeleri-de kanunlarda kesgitlenendir. Ýöne oňa ozalky hökümdar Nyýazow tarapyndan berlen bir hukuk olaryň çäginden çykýar diýip, hukuk meselelerini öwrenýän garaşsyz žurnalist Aşyrguly Baýryýew hasaplaýar. Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu barada onuň bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aşyrguly, kanunlaryň çäginden çykýar diýýän mümkinçiligiňiz hakynda düşündiriş beräýseňiz?
Aşyrguly Baýryýew: Mundan birnäçe ýyl ozal Türkmenistanyň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazow şol wagtky Baş prokuror Gurbanbibi Atajanowa Ministrler Kabinetiniň mejlisleriniň birinde günäkärlenýänleriň, iş kesilenleriň ellerinden alynýan mal-garalaryny, pul serişdelerini prokuraturanyň hasabyna geçiriberiň diýdi. Öňem, soňam Türkmenistanda prezidentiň sözi kanun saýylýar. Şeýlelikde döwlete ýetirilen maddy zyýanyň öwezine diýlip alnan mal-garalar Baş prokuraturanyň kömekçi hojalygyna, pul serişdeleri onuň bankda açylan hasabyna geçirildi. Olardan alnan awtoulaglar prokuratura we beýleki edaralara berildi. Hatda şeýlelikde alnan bir gymmat bahaly daşary ýurt awtoulagyny Baş prokuroryň adamsynyň sürüp gezendigi barada maglumatlar bar.
Azatlyk Radiosy: Bu gürrüňler köne saman agtarmak dälmi näme? Nyýazow dünýäsini täzeledi, ozalky baş prokuror türmede otyr...
Aşyrguly Baýryýew: Ýok, beýle däl. "Geçeni geçdi bil" diýip, bu bikanunçylygy unutmak bolmaz. Sebäbi bu mesele bilen ýüzbe-ýüz bolanlaryň tassyklamaklaryna görä, şeýle ýagdaý häzirem dowam edýär. Ýaňy-ýakynda golaý garyndaşyna sud edilip, döwlete uly mukdarda töleg tölemeli bolan bir tanşymyz şol puly Baş prokuraturanyň hasabyna geçirendigini aýtdy. Bu ýeke-täk mysal däl. "Sanasaň sogaby bar" diýleni.
Azatlyk Radiosy: Eýsem jenaýat jogapkärçiligine çekilýänleriň emlägini ellerinden almak kazyýetleriň hökümi bilen amala aşyrylmaýarmy?
Aşyrguly Baýryýew: Türkmenistanyň kanunlary olaryň emlägini tussag etmäge prokuratura hukuk berýär. Onsoň iş gozgalyp-gozgalmanka, prokuraturanyň, howpsuzlyk ministrliginiň sülçüleri öýleri döküp, emläkleri formal taýdan döwletiň haýryna alyp ugraýarlar. Sudlar hem ýerine ýetiriji häkimiýetlere garaşly bolansoňlar, esasan, prokuraturanyň diýeni bilen bolýarlar. Netijede, köplenç, olaryň sud edilýänleriň ellerinden alan emläkleri, pul serişdeleri prokuraturanyň, kä halatda bolsa içeri Işler ministrliginiň we ýörite gulluklaryň ygtyýaryna berilýär.Özem döwlete ýetirilen zyýan hökmünde kesgitlenen summany, puly kazyýetiň höküminden öň prokuraturanyň hasabyna geçirseň, şonça-da gowy diýýärler. Ýagny zyýanyň öwezini öňünden dolmak köp wagt geçmänkä günä geçişlige düşmäge kepil, mümkinçilik döredýär diýlip hasaplanýar.


text:
Şu gün — 29-njy awgustda Türkmenistanda möhüm oba hojalyk möwsümi — pagta ýygymy başlanýar. Mälim bolşy ýaly, 14-nji awgustda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisiniň barşynda Türkmenisyanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow pagta ýygym möwsüminiň başlanýan senesini tassyklady. Ine, bu gün bolsa Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynyň daýhanlary pagta ýygymyna girişerler. Birneme soňra — 6-njy sentýabrda ýurdumyzyň demirgazyk sebitiniň—Daşoguz welaýatynyň pagtaçylary pagta ýygymyna başlarlar.
Şu ýylyň pagta ýygym möwsüminiň barşynda Türkmenistanda 545 müň gektar meýdandan “ak altynyň” 1 million 50 müň tonnasyny, şol sanda Ahal welaýatynda 207 müň tonna, Daşoguz welaýatynda 230 müň tonna, Lebap welaýatynda 300 müň tonna, Mary welaýatynda 313 müň tonna pagta taýýarlamak meýilleşdirilýär. Geçen ýaz paslynda pagtanyň orta we inçe süýümli “149F”, “133F”, “Ýolöten-7”, “Daşoguz-120”, “Serdar”, “S-4727”, “Ýolöten-39”, “Ýolöten-14”, “Ýolöten-32” sortlary ekildi.
Umuman, möwsümde pagta ýygyjy kombaýnlaryň 500-si, awtoulaglaryň 3027 birligi, traktorlaryň 2340-sy we pagtany daşamak üçin niýetlenen traktor tirkegleriniň 3558-si işlediler. Ýerlerde pagta ýygymynyň bökdençsiz alnyp barylmagy üçin tehnikalara gije-gündiziň dowamynda tehniki hyzmat ýola goýlar, mehanizatorlaryň, sürüjileriň hem-de ýygymçylaryň öndürijilikli zähmet çekmegi we göwnejaý dynç almagy üçin zerur şertler dörediler. Pagtany kombaýn bilen ýygmak üçin gowaçalaryň ýapragyny düşürýän defoliant zerur bolan möçberde satyn alyndy. Hemişe bolşy ýaly, bu işde diňe ýöriteleşdirilen traktorlar däl-de, eýsem, raýat awiasiýasynyň ýörite uçarlary hem ulanylar.
Pagtanyň täze hasylyny kabul etmek üçin harmanhanalaryň 155-si we pagta arassalaýjy zawodlaryň 39-sy taýýar edildi. Şolaryň ýanyndaky barlaghanalarda “Türkmenstandartlary” döwlet gullugynyň hünärmenleri pagtanyň hiline berk gözegçiligi ýola goýarlar. Şonda pagta hasyly “Ak altyn” söwda kärhanasynyň wekilleriniň we pagtaçylaryň gatnaşmagynda kabul ediler.


text:
«Balkan» 4 — 0 «Ahal» (Iki duşuşygyň netijesi boýunça 5:3)
Gollar:
1:0, Aleksandr Boliýan
2:, Myrat Ýagşyýew
3:0, Myrat Ýagşyýew
4:0, Amir Gurbany
Garaşylan oýnuň garaşylmadyk netijesi: Dogrusy, «Balkanyň» öz meýdanynda «Ahaly» 4:0 hasabynda ýeňip bilýändigine janköýerler Ýokary ligadaky duşuşykda hem şaýat boldy. Ýöne Türkmenistanyň Kubogynda 3:1 hasapdaky ýeňlişden soň, ýarym finala çykmaga hukuk gazanmak Kubok ýaryşymyzyň taryhynda öň bolan hem bolsa, juda seýrek hadysadyr.
Finalyň çärýek finaldaky jogaby: «Ahal» bilen «Balkan» geçen ýyl Kubok ýaryşynda finalda duşuşypdylar we siziňem bilşiňiz ýaly, «Ahal» ýurdumyzyň futbol Kubogynyň eýesi bolupdy. Bu gezek bolsa ýoly «Balkan» dowam etdirýär.
Kubogyň eýesi Kubok bilen ir hoşlaşdy: Şeýlelikde, Türkmenistanyň Kubogynyň soňky iki ýyldaky eýesi bu gezek Kubok ýaryşyndan çärýek finalda aýryldy.
«Balkanyň» BAÝ-y bar: «BAÝ» diýýänimizi «Boliýan, Ataýew, Ýagşyýew» diýip hem okap bilerisiňiz. Toparyň ýarym finala çykmagynda bu üçlügiň uly paýy bar.
42 duşuşygyň käbir hasabatlary: Şu duşuşyk «Ahalyň» Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda geçiren 42-nji oýny boldy. Topar 42 duşuşygyň 13-sinde ýeňiş gazandy, 21-sinde ýeňildi. 8 duşuşyk deňlik bilen tamamlandy. Pökgi gatnaşyklary 50 — 68 — «Ahalyň» garşydaşlarynyň peýdasyna.
Ýagşyýewiň ikinji, «Balkanyň» 200-nji goly: «Balkan» şu güne çenli Kubok ýaryşlarynda jemi 102 duşuşyk geçirdi. Şolaryň 58-inde ýeňiş gazanan «nebitçiler» 31 duşuşykda garşydaşlaryndan asgyn geldiler. 13 duşuşykda bolsa hiç tarap hem ýeňiji bolup bilmedi. Şu duşuşykda Myrat Ýagşyýewiň «Ahalyň» derwezesine ikinji geçiren pökgüsi «Balkanyň» Kubok ýaryşlaryndaky 200-nji goly boldy. Pökgi gatnaşyklary bolsa 201 — 116 — «Balkanyň» peýdasyna.
«Altyn asyr» 1 — 0 HTTU (Iki duşuşygyň netijesi boýunça 4:1)
Gol:
1:0, Begenç Annagurbanow
Çempion «aryny» aldy: «Altyn asyr» geçen ýyl Kubok ýaryşy bilen çärýek finalda hoşlaşypdy. Ony ýaryşdan çykaran bolsa HTTU-dy. Bu ýyl «Altyn asyr» çärýek finalda HTTU-ny ýaryşdan çykardy.
«Altyn asyr» Kubok ýaryşlarynda: jemi 31 duşuşyk geçirdi, şolaryň 15-sinde ýeňiş gazanyp, 6 duşuşykda ýeňildi. 10 duşuşyk bolsa deňlik bilen tamamlandy. Garşydaşlarynyň derwezesine 63 pökgi geçiren «Altyn asyr» öz derwezesine 35 pökgi goýbertdi.
Deňlik 15, galanlary näçekä? Hawa, Kubok ýaryşyny bu ýyllykça jemlän HTTU geçiren duşuşyklarynyň 15-sinde deňlik hasap bilen oýnady. Umuman, HTTU Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda 52 duşuşyk geçirip, şolaryň 19-synda ýeňiş gazandy, 18-sinde ýeňildi. Pökgi gatnaşyklary bolsa 71 — 65 — HTTU-nyň peýdasyna.
«Energetik» 2 — 2 «Şagadam» (Iki duşuşygyň netijesi boýunça 2:3)
Gollar:
0:1, Hydyr Ýakubow
1:1, Kerim Hojaberdiýew
1:2, Azat Garajaýew
2:2, Kerim Hojaberdiýew
«Energetik» ýaryşdan çykdy, ýöne: Türkmenistanyň Kubogyna ilkinji gezek gatnaşýan topar üçin gowy netije görkezen «Energetik» çärýek finaldan soň, Türkmenistanyň Kubogy — 2015-de iň pökgi geçiren topar — 8 gol.
8 goluň 6-sy: Toparyň Kubok ýaryşynda geçiren gollarynyň 6-syna öz adyna ýazdyran Kerim Hojaberdiýew häzirlikçe bu ýaryşyň iň netijeli hüjümçisi. Kerim 6 duşuşykda 6 gol geçirdi. Onuň iň ýakyn bäsdeşi «Köpetdagdan» Hojalgurban Öwezowyň bolsa 3 goly bar. Kubok ýaryşyna çärýek finaldan gatnaşyp başlan toparlardan hiç bir oýunçy hem iki duşuşykda 3 gezek tapawutlanyp bilmedi.
Geçiren duşuşyklarynyň deň ýarynda ýeňiş gazandy: «Energetik» Türkmenistanyň Kubogyna gatnaşýan ilkinji ýylynda 6 duşuşyk geçirip ýetişdi we ýeňşiň, ýeňlişiň, deňligiň her haýsyndan «dadyp gördi». Topar 3 duşuşykda ýeňiş gazandy, 2-sinde ýeňildi, 1 duşuşyk bolsa deňlik bilen tamamlandy. Pökgi gatnaşygy 8 — 5 — «Energetigiň» peýdasyna.
«Aşgabat» 0 — 1 «Hazyna» (Iki duşuşygyň netijesi boýunça 2:3)
Gollar:
0:1, Güýçmyrat Annagulyýew
«Hazyna» möwsümiň ýeňşini gazandy: Ýokary liga ilkinji gezek, Kubok ýaryşyna-da ikinji gezek gatnaşýan ýylyňda ýarym finala çenli baryp bilmek her bir topara başardýan sepgit däl. Ýokary ligada 8-nji orunda barýanam bolsa, Kubok ýaryşynda ýarym finala çykmak bilen «Hazyna» möwsümiň iň uly ýeňşini gazandy diýip bolar.
«Aşgabat» «Hazynany» ýeňip bilenok: Şu ýyl Ýokary ligada-da, Kubok ýaryşynda-da «Aşgabat» «Hazynadan» asgyn gelýär. Gaýtam topar «Hazyna» bilen geçiren duşuşyklarynyň 3-sinde ýeňildi. Şolaryň hem 2-si «Aşgabadyň» öz meýdanynda geçirilen duşuşykdyr.
Ine, gowy netije: Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşlarda jemi 4 duşuşyk geçiren «Hazyna» şolaryň 3-sinde ýeňiş gazanyp, diňe birinde ýeňildi.
Kubok ýaryşynyň şowsuz topary: Ýokary ligada gowy oýunlary görkezmegi başarýan hem bolsa, «Aşgabat» Kubok ýaryşlarynyň şowsuz toparlarynyň biri. Ol Kubok ugrundaky ýaryşda 27 duşuşyk geçirip, şolaryň diňe 10-synad ýeňiş gazandy, 13 gezek bolsa ýeňildi, 3 duşuşyk deňlikde tamamlandy.
Türkmenistanyň Kubogy — 2015-de:
25-e ýetip barýar: Çärýek final duşuşyklaryndan soň tapawutlanan futbolçylaryň sany 24-e çykdy.
16 duşuşykda: Şu ýylky ýaryşda geçirilen 16 duşuşykda derwezelere 35 pökgi girdi.
Ýarym finalda: Kubok ýaryşynyň ýarym finalynda «Altyn asyr» bilen «Balkan», «Hazyna» bilen «Şagadam» duşuşar. Ýarym final duşuşyklary 24-nji hem-de 31-nji oktýabrda geçiriler.


text:
Germaniýanyň ýokary derejeli harby resmisi Owganystanda parahat ýaşaýjylaryň ölümine sebäp bolan harby hüjüme dahyllylykda wezipesinden çekildi.
Bu barada Bundestagda geçirilen diňlenşikde Germaniýanyň Goranmak ministri Karl-Teodor Su Guttenberg, ýurduň baş inspektory Wolfgan Şneýderhanyň bolan waka barada degerli maglumatlary ýetirmändigini aýtdy.
Şeýle hem Germaniýanyň Goranmak ministrliginiň ýokary derejeli resmisi Piter Wiçertiň hem wezipesinden çekilendigi habar berilýär.
4-nji sentýabrda Owganystanyň Kunduz welaýatynda talyplar tarapyndan ele salnan iki sany içi ýangyçly awtosisterna NATO-nyň ýaranlyk güýçleriniň howa hüjümi netijesinde partlapdy.
Bu wakada azyndan 100 adamyň heläk bolandygyny, olardan 30-synyň asuda ýaşaýjylardygy barada owgan resmileri maglumat berdi.


text:
“Türkmenistan, ozalky sowet respublikalarynyň köpüsi ýaly, milli pulunyň hümmetini düýpli peseltdi we barha ýokarlanýan ykdysady basyşlar bilen ýüzbe-ýüz bolýar” diýip, "Stratfor Global intelligence" neşiri ýazýar.
Dünýä guramalaryny we şahslaryny strategigi analizler we çaklamalar bilen üpjün edýän geosyýasy aňtaw firmasynyň 24-nji martda çap eden synynda bu basyşlaryň ýurtda gozgalaň turmak ähtimallygyny ýokarlandyrandygy aýdylýar.
Şeýle-de syn, Merkezi Aziýadaky goňşulary bilen deňeşdirilende, bu ýurtda protest bildirmegiň beýle bir mahsus däldigini we türkmen hökümetiniň ýykyljyga meňzmeýändigini belleýär.
Ýöne muňa garamazdan, syn 2015-nji ýylda regionyň iň berk hökümetleriniň biri bolan Türkmenistanyň öňünde-de görülmedik ykdysady we howpsuzlyk synaglarynyň durandygyny duýdurýar.
Stratforuň çaklamasyna görä, içerki ýagdaýyň kynlaşmagy Aşgabady öz daşary syýasatynda has seresap eder, Orsýetiň içerki işlerine goşulyşmak alamatlary ony hüşgär saklar we bu ýagdaý Türkmenistanyň TransHazar geçirijisi ýaly günbatar ugurly proýektlere goşulmak islegine päsgeliçilik döreder.
Goňşularyndan tapawudy
Synyň analizler bölüminde Türkmenistanyň köplenç öz Merkezi Aziýadaky goňşularyndan çekeräk durandygy, Gazagystan, Gyrgyzystan we Täjigistan ýaly, Orsýet bilen starategiki baglanyşyga girmändigi we resmi taýdan bitaraplyk syýasatyny ýöredendigi aýdylýar.
Türkmenistan Sowet Soýuzy dargaly bäri sebitde bolan zorlukly wakalardan, Gyrgyzystanda, Täjigistanda, Özbegistanda we Gazagystanda bolan rewolýusiýalardan, uruşlardan, protestlerden aman galdy diýip, synda bellenilýär.
Şeýle-de synda Türkmenistanyň 1990-njy ýyllaryň ahyrynda we 2000-nji ýyllaryň başynda Fergana jülgesinde aktiw bolan, 2011-nji ýylda Gazagystanda baş galdyran yslamçy ekstermistleriň hüjümlerine uçramandygy aýdylýar.
Türkmenistanyň özboluşlygyny düzýän esasy faktorlar hökmünde bu ýurduň Merkezi Aziýada uly gaz öndüriji bolup durýandygy, Özbegistan we Gazagystan bilen deňeşdirilende ilat sanynyň has azdygy aýdylýar.
Netijede, bu ýagdaý türkmen hökümetine öz resurslaryny ýokary gatlagyň az sanly wekillerine gönükdirmek bilen, uly ygtyýar berlen howpsuzlyk gulluklaryna daýanýan berk merkezleşdirilen syýasy sistema guramaga mümkinçilik berdi.
Mundan başga, ýurduň esasy bölegini çöllük tutýar we ilat esasan iki derýanyň boýunda jemlenen, bu ýagdaý hem häkimiýetlere ilaty, goňşy ýurtlardaka garanda, has berk gözegçilikde saklamaga şert döredýär diýip, synda aýdylýar.
Bu faktorlaryň ählisiniň Türkmenistany adatdan daşary ýapyk ýurda öwürmäge, çynlakaý oppozisiýa partiýalarynyň bolmazlygyna, metbugat we daşary ýurt täsirini berk kontrollukda saklamaga kömek edendigi aýdylýar.
Emma...
Ýöne bulara garamazdan, synda Türkmenistanyň regional tendensiýalardan we ýagdaýlardan üzňe galyp bilmeýändigi, onuň energiýa bahalarynyň aşak gaçmagy, Orsýete garşy girizilen sanksiýalaryň täsiri netijesinde ykdysady basyşlara sezewar bolýandygy, netijede öz manadynyň hümmetini ýanwaryň başyndan düýpli aşakladandygy bellenilýär.
Synyň soňunda resmi Aşgabadyň ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan ykdysady synaglaryna resmi taýdan o diýen ähmiýet bermeýändigi bellenilip, soňky aýlarda bu optimizmi sorag astyna salýan alamatlaryň görnendigi aýdylýar.
Stratfor 1996-njy ýylda Austinde, Tehsasda döredilen we global aňtaw maglumatlaryny, strategiki prognozlary çap edýän neşirdir.


text:
Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleri Konýa şäherinde “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri bolmakda güman edilýän 30 çemesi adamy tussag etdi.
27-nji oktýabrda geçirilen reýd Türkiýäniň howpsyzlyk güýçleriniň Diarbakir şäherinde söweşiji bolmakda güman edilýän ýedi adamy öldürmeginiň we 12 adamy tussag etmeginiň yzýany geçirildi.
Türkiýäniň häkimiýetleri “YD” toparynyň söweşijileri bolmakda güman edilýänlere garşy çärelerini 10-njy oktýabrda Ankarada 100 çemesi adamyň ölümine sebäp bolan bomba partlamalarynyň yzýany güýçlendirdi.
Resmiler kürtleriň tarapdarlarynyň parahatçylykly ýörişine zarba uran şol hüjümleri Siriýanyň aňtaw gulluklarynyň we kürt söweşijileriniň “YD” topary bilen işleşip amala aşyrandygyny aýtdy.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän žurnalistleriň hukugyny goraýjy Komitet habar serişdelerindäki senzuranyň ýagdaýy barada çarşenbe güni täze hasabat ýaýratdy.
Habar serişdelerine senzura girizýän iň ýaramaz ýurtlaryň onlugynyň başyny Afrika kontinentindäki Eritreýa dowleti çekýär.
Senzura boýunça iň ýaramaz ýurtlaryň başky onlugyna Mýanmar, Saud Arabystany, Kuba, Demirgazyk Koreýa, Ekwatorial Gwineýa, Özbegistan, Belarus, Eýran we Siriýa girizilipdir.
Žurnalistleriň hukugyny goraýjy Komitet bu ýurtlara baha berlende olarda internet saýtlaryna girmek erkinliginiň, žurnalistleriň we hususy habar serişdeleriniň erkin iş alyp barmak ýagdaýlarynyň göz öňünde tutulandygyny aýdýar.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň täze saýlanan prezidenti Wladimir Putin bu wezipede özüniň ilkinji döwlet sapary bilen Belarusa bardy. Ondan soň ol Germaniýa we Fransiýa barmaklygy planlaşdyrýar.
Wladimir Putiniň öz ilkinji saparyny Belarusa amala aşyrmagynyň sebäbi bu ýurtda Orsýetiň saklanyp gelýän güýçli täsiri bilen düşündirilýär.
Germaniýa bilen Fransiýa bolsa Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň arasynda Orsýetiň iň bir esasy ykysady partnýorlary hasaplanylýar.
Öz saparynyň barşynda Putin bu ýurtlaryň döwlet liderleri bilen özara hyzmatdaşlyklary mundan beýläk has-da ösdürmek meseleleri barada maslahat eder diýlip garaşylýar.


text:
«Talyban» jeňçileri 12-nji awgustda Helmand welaýatynda polisiýa lybasyny geýip, polisiýa maşynyny sürüp, azyndan 14 sany polisiýa ofiserini öldürdiler.
Resmiler «talyban» söweşijileriniň Musagala etrabynyň barlag nokadyndan geçip, polisiýa ofiserleriniň arkasyndan hüjüm edendiklerini aýdýarlar.
Helmandyň gubernatory Mirza Han Rahimi bu hüjümi «polisi garşy dildüwşük» diýip atlandyrdy we onda ölenlerden başga iki sany polisiýa ofiseriniň ýaraly bolandygyny aýtdy.
Rahimi polisiýanyň taýýarlyksyz bolandygyny, sebäbi irden edilen telefon jaňynda olaryň ýanyna kärdeşleriniň sapara geljeginiň habar berlendigini aýtdy.
«Talybanyň» sözçüsi Kary Ýusuf Ahmedi bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine alyp, pitneçileriň sekiz sany polisiýa ofiserini ýesir alandygyny hem sözüne goşdy.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň resmi internet metbugaty
ýurduň parlamentinde “Türkmenistanyň prezidenti”, “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary”, şeýle hem “Saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky Türkmenistanyň Merkezi komissiýasy” hakyndaky täze kanunlaryň kabul edilendigini habar berdi.
Käbir hukuk bilermenleri öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda kabul edilen “Türkmenistanyň prezidenti”, “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary”, şeýle hem “Saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky Türkmenistanyň Merkezi komissiýasy” hakyndaky kanunlar ýaly hukuk namalarynyň, hakykatdanam, bireýýäm öz möwritini ötüren kanunlardygyny aýdýarlar.
Täze kanunlar saýlawlaryň açyk we adalatly geçirilmegine ýardam berermi?
Emma, muňa garamazdan, geçen hepdäniň şenbe gününe çenli bu kanunlar Türkmenistanda köne görnüşinde öz ozalky güýjüni saklap geldi. Mysal üçin, “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary” baradaky kanunda şu günki güne çenli prezidentlige kandidatlar ýurduň ozalky ýokary häkimiýet organy bolan Halk Maslahaty tarapyndan tassyklanylmaly diýlen düzgün saklanylyp gelindi. Halk Maslahatynyň ýokary häkimiýet organy hökmündäki rolunyň ýatyrylanyna bolsa indi birnäçe ýyl boldy.
Şular ýaly könelen we biri-birine çapraz gelýän kanunçylyk düzgünleri başga-da az däl.
Hukuk meselelerini öwreniji žurnalist we ýazyjy Ak-Muhammet Welsapar “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary” baradaky ozalky dowam edip gelen kanunda prezidentiň 5 ýyl möhlete saýlanýandygy görkezilip, onuň näçe gezek gaýtadan saýlanyp bilinýändiginiň görkezilmezligini hem kanunçylykdaky çaprazlyklardan biri diýip hasaplaýar.
“Bu mesele ozalky kanunlarda asla aýdyňlaşdyrylmadyk. Eger täze kanunda-da prezidentiň näçe gezek prezidentlik wezipesine saýlanyp bilinýändigi görkezilmedik bolsa, häzirki prezidentiň öz gol çeken Konstitusiýasy esasynda ol 5 ýyldan soň wezipesinden gitmeli” diýip, ol öz garaýşyny mälim etdi.
Häkimiýet bir adama garaşly
“Türkmenistanyň prezidenti” baradaky kanun hem indi köp wagtdan bäri hukuk goraýjy guramalaryň we aktiwistleriň alada bildirýän kanunlaryndan biri bolup gelipdi. Çünki ozalky dowam edip gelen kanun Türkmenistanyň prezidentine dünýä praktikasynda seýrek duş gelýän örän köp ygtyýarlyklary berýär. Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň harby güýçleriniň baş serkerdebaşysy, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň başlygy, Ministrler Kabinetiniň ýolbaşçysy ýaly birgiden ygtyýarlyklara eýelik edýändigini görkezmek bolar.
Mundan daşgary, ýurduň ähli kazylaryny we prokurorlaryny-da wezipä belleýän we wezipeden boşadýan hem prezidentiň özi. Ýazyjy Welsapar prezidentiň bu ygtyýarlyklarynyň ýurtda diktatoryň kanun esasynda döremegine şert döredýändigini aýdýar.
Welsapar aýratynam demokratik ýurtlarda Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşine meňzeş organyň ýokdugyny we prezidentiň garamagynda şular ýaly ýokary organyň bolmagynyň ýurduň demokratik ösüşine ýardam edip bilmejekdigini öňe sürdi.
Hepdäniň şenbe güni türkmen parlamentiniň bu gürrüňi edilýän kanunlaryň täze görnüşini kabul etmegi ozalky bar bolan düzgünlere näderejede uly özgerişlik girizdikä? Bu mesele heniz anyk däl. Çünki Türkmenistanyň gazet-žurnallarynda bu kanunlar barada henizem maglumat berilmeýändigi aýdylýar.
Türkmenistanly publisist-ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şenbe gününden bäri ýurduň döwürleýin neşirlerinde Mejlisiň şeýle kanunlary kabul edendigi barada maglumatyň berilmändigini aýtdy.
Bugaýew, bir tarapdan, Türkmenistanyň raýatlarynyň hem şu kanunlar bilen baglanyşykly öz hukuklaryny bilmelidiklerini, emma, beýleki tarapdan, ýurduň häkimiýetleriniň hem şeýle maglumatlary öz wagtynda halka dürli ýollar bilen elýeterli edip durmalydyklaryny nygtady.
Şu aýyň başynda Saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky Türkmenistanyň Merkezi komissiýasynyň başlygy Myrat Garrýew bu wezipeden boşadylyp, onuň ýerine Orazmyrat Nyýazlyýew bellenipdi.


text:
Şu gün ABŞ-nyň ýokary derejeli diplomaty Minska bardy. ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Ýewropa we Ýewraziýa boýunça kömekçisi Filip Gordon Belarusyň paýtagtyna bolan bir günlük saparynyň dowamynda ýokary derejeli hökümet agzalary we oppozisiýa liderleri bilen duşuşar.
Saparynyň öňüsyrasynda, Gordon eger Belarus ABŞ-nyň sanksiýalarynyň ýatyrylmagyny isleýän bolsa, oppozisiýa aktiwistlerine, metbugata we hökümete degişli bolmadyk guramalara has köp azatlyk bermeli diýip belledi.
ABŞ we ÝB awtoritar prezident Aleksandr Lukaşenkany garşydaşlaryny türmä basmakda, erkin mediany gysmakda we üçünji möhlete saýlanmagyny galplaşdyrmakda günäkärläp gelýärdiler.


text:
Azatlyk Radiosy: Prezident Ahmedinejadyň Aşgabada häzirki saparyna we Türkmen-Eýran gaz gatnaşygyna, umuman, nähili baha beryärsiňiz?
N. Dewlet:
Eýran Türkmenistanyň goňşusy, indi Eýranyň üsti bilen türkmen gazynyň dünýä bazarlaryna çykarylmak mümkinçiligi-de artyp biler. Umumy alnanda, bu Türkmenistan üçin täze bir gazanç çeşmesi bolup biler.
Üstesine, Türkmeniatan bilen araçäkde ýaşaýan 3 million çemesi türkmenler hem bu ylalaşykdan döräp biljek käbir ýeňilliklerden peýdalanyp bilerler diýip oýlanýaryn.Azatlyk Radiosy: Türkmen-Eýran gaz gatnaşygy regiona nähili täsir edip biler?
N.Dewlet:
Türkmenistan-Eýran gatnaşykarynda häzirki proýekt Moskwanyň bähbidine ters bolup görünýäne meňzeýär. Gaz söwdasy babatynda Türkmenisatanyň Moskwa bilen uzak möhletleýin ylalaşyklary bar, ýöne Eýran beýle ylalaşyklardan tapawutlylykda goňşulary bilen gatnaşyklaryny güýçlendirmek isleýän bolmaly. Türkmenistan bolsa, harydyny islän ýerine ýokary bahadan satmagy maksat edinýär. Azatlyk Radiosy: Türkmen-Eýran gaz gatnaşyklary Aşgabadyň öz gazyny diwersifikasiýa etmek maksatlaryna nädereje täsir edip biler?
N.Dewlet:
Türkmenistana öz gazyny eksport etmek üçin dürli alternatiw ýollar diýseň ähmiýetli. Bu täze ylalaşyk esasynda türkmen tarapynda täze bir mümkinçilik dörär. Orsýet bilen arada nähilidir bir düşünşmezlik ýüze çyksa, Aşgabat başga geçirijilerden peýdalanyp biler. Ýagny, indi ol öz tebigy gazyny Eýrana ýa-da Hytaýa satyp biler. Azatlyk Radiosy: Jenap Dewlet, bu täze geçirijiler Türkmenistanyň senagat taýdan ösmegine hem-de gazyň girdejisinden türkmen halkyna bähbitlerıň gelmegine ýardam edip bilermi?
N.Dewlet:
Ykdysady meselede gaz söwdasyndan gelýän girdejiniň ýurduň senagatlaşmagynda uly roly bolmaly. Üstesine, bu girdejiden peýdalanyp, halkyň maddy hal-ýagdaýyny gowulandyrmak meselesi hem durýar. Ýöne gazdan gelýän girdejiniň hasabyna türkmen halky üçin täze iş orunlary dörediler diýip, çak edemok.
Senagatlaşma meselesinde Gazagystany alyp görsek, gazaklar hem köp mukdarda nebiti eksport edýärler. Emma, ol ýerde-de girdejiler ýurduň döwrebaplaşmagyna we demokratiýa tarap ilerlemegine sarp edilmeli. Azatlyk Radiosy: Hyzmatdaşlygyň geljegi hakynda näme aýdyp bolar?
N.Dewlet:
Elbetde, biz Türkmenistanyň tebigy gazynyň Türkiýä akdyrylmagyny isläp geldik. Bu ugurda «Nabukko» proýektimiz hem bar. Indi Türkmenistanyň gazy Eýranyň üsti bilen Türkiýä akdyrylyp bilner. Öz ýadro programmsy sebäpli Eýranyň ABŞ we beýleki döwletler bilen gatnaşyklarynyň kynlaşyandygyny hem bellemelidiris.


text:
Gürjüstanda magdançylar eýýäm 13 gün bäri has köp aýlyk haklaryny we has gowy iş şertlerini talap edip, protest geçirýärler.
Dzidziguri we Mendeli gor känleriniň 500 çemesi magdançysy işlemekden ýüz öwürýärler. Olar 2012-nji ýyldaky protestlerden bäri özleriniň aýlyk haklarynyň galdyrylmandygyny aýdýarlar.
Gürjüstanyň milli pul birligi – larii 2014-nji ýyldan bäri dollara görä 50% çemesi hümmetsizlendi. Munuň netijesinde, ýurtda inflýasiýa artyp, magdançylaryň eline alýan aýlyk haklary hem hümmetsizlendi.
Gürjüstanda magdançylar ortaça 400-430 lari, ýagny 222-238 dollar möçberinde aýlyk alýarlar.
Magdan känlerini dolandyrýan gurama, eger-de magdançylar işlerine dolansalar, öňümizdäki iki aýyň içinde olaryň aýlyk haklaryny artdyrmak meselesine garajakdygyny aýtdy. Emma magdançylar muny ret etdiler.


text:
Hytaý sebitde liderligi ABŞ-nyň elinden alýar we Erkin söwda giňişliginiň döredilmegini teklip edýär. Hytaýyň munuň üçin ummasyz ätiýaçlyk serişdeleri hem bar.
Türkiýeden “Yslam döwleti” ýaragly toparyna 1000 adam goşulypdyr. Olaryň arasynda döwlet işgärleri, studentler, telekeçiler bar.
Pakistanda medresede jyhat öwredýärler. Talybyň aýtmagyna görä, "Hemmämiziň maksadymyz birmeňzeşdir, ýagny korrupsiýasyz we adalatly jemgyýet döretmeklik. Şeýle jemgyýeti döretmekligiň ýeke-täk ýoly – Şerigatdyr".
Dünýä metbugaty bular barada näme ýazýarka?
“Wall Street Journal” gazýetiniň ýazmagyna görä, Hytaýyň baştutany Si Jinping liderligi ABŞ-nyň elinden alýar we özüniň halkara "Marşall maksatnamasyny" yglan edýär. Bir wagt Den Sýao Pin şeýle diýipdir "Hytaý halkara arenada liderlikden daşda durmalydyr. Hytaýyň şeýle ýagdaýy indi taryhda galdy".
Si Jinpingin teklip eden Erkin söwda giňişligi planynyň gerimi ABŞ-nyň goldaýan Trans-Ýuwaş okean hyzmatdaşlygyndan has giň.
Hytaý 40 milliard dollarlyk “Beýik ýüpek ýoly” fonduny döredýär. Bu fond portlaryň, awtomobil ýollarynyň, demir ýollarynyň gurulmagyny ýola goýar. Käbir adamlar Si Jinpingiň bu planyna "Marşall plany" diýip at berýärler. Täze taryhda ABŞ Germaniýany Marşall planyna daýanyp dikeldipdi.
Hytaýyň ummasyz maliýe mümkinçilikleri bar. Hytaýyň 4 trillion dollarlyk ätiýaçlyk serişdesi bar. Ýöne bu serişdäniň aglaba bölegi ABŞ-nyň pes göterimli gymmatly kagyzlaryna, hökümet zaýomlaryna ýatyrylan. Hytaý öz serişdelerinden has tygşytly peýdalanmak isleýär.
Erkin söwda giňişligi Hytaýyň önümlerine talaby ýokarlandyrar. Mundan başga-da Hytaýyň puly ýuan halkara dolanşykdaky pula öwrüler.
Agzalan gazýetiň Hytaýyň ABŞ bilen bäsdeşlige girmekligi barada ýazmagyna görä, Hytaý aslynda iş ýüzünde aziýa ýurtlaryna şeýle ýörelgeler hödürleýär: ýa ABŞ-nyň goldaýan Trans-Ýuwaş okean hyzmatdaşlygy, ýogsa-da Erkin söwda giňişligi.
Ýöne gazýet Hytaýyň awtoritar dolandyrylyşygyna ünsi çekip, ykdysady taýdan ähli bähbitli taraplaryna garamazdan aziýa ýurtarynyň awtoritar hökümetlere ynamsyzlyklarynyň käbir sebäpleriniň bardygyny ýazýar.
Türkiýeden “Yslam döwleti” ýaragly toparyna goşulanlar
“Foreign Affairs” žurnalynyň "Radikal türkler" atly makalasynda ýazmagyna görä, “Yslam döwleti” toparyna meýletin goşulýanlaryň esasy bölegi Alžirden, Marokkodan, Sawud Arabystanyndan, Tunisden we Türkiýeden gelýär. Şeýle ýurtlaryň arasynda Türkiýäniň hem bolmagy hemmeleri gaty geň galdyrýar. Çünki şu wagda çenli hiç haçan türkler “Al-Kaýda” we şuňa meňzeş jyhatçy toparlara goşulmandylar. Radikallyk Türkiýäniň ösen musulman demokratiýa görnüşine gabat gelmeýär.
“Foreign Affairs” žurnalynyň ýazmagyna görä, Türkiýäniň radikallaşmagy soňky ýyllarda yslamçy AK partiýasynyň ýolbaşçylygy astynda Türkiýede jemgyýetçilik guramalarynda we döwlet edaralarynda bolan üýtgeşikligiň netijesidir.
Soňky hasabata görä, “Yslam döwletiniň” ýaragly toparlaryna Türkiýäniň 1000 sany raýaty goşulypdyr. Olaryň 68 sanysy barada jikme-jik maglumatlar bar. Şol 68 adam hakda hemme maglumatlaryň üstünde işlän “Foreign Affairs” žurnalynyň ýazmagyna görä, Yslam döwleti toparyna goşulan türk raýatlarynyň aglaba böleginiň maşgalaly bolmagy geňirgendirýär. 68 adamdan 31 sanysy maşgalaly, öýli-işikli we çagaly, 37 sanysy bolsa öýlenmedikler.
“Yslam döwleti” toparyna goşulan Türkiýe raýatlarynyň arasynda halk wekilleri, telekeçiler, studentler, hökümet we döwlet edaralarynyň işgärleri bar. Olaryň ortaça bilim derejesi Türkiýäniň ortaça bilim derejesinden ýokarydyr.
Türkiýeden “Yslam döwleti” toparyna goşulanlaryň ortaça ýaşy 27-dir. Bu Türkiýäniň özündäki we Siriýadaky kürt milletparazlarynyň arasynda uruşýan meýletinleriň ýaş derejesinden gaty ýokarydyr. Türkiýeden “Yslam döwleti” toparyna goşulanlar haýsy milletdenkä? Olaryň aglaba bölegini kürtler emele getirýär.
Türkiýeden “Yslam döwleti” toparyna goşulan meýletinleriň ýüzden 33 böleginiň Bosniýadan, Çeçenistandan, Owganystandan we Yrak uruşlaryndan tejribeleri bar. Has geň galdyrýan ýagdaý bolsa, olaryň arasynda 17 sanysy radikal yslamçy hereketler sebäpli owal tussaghanada ýatyp çykypdyr, ýöne olaryň hiç biri hiç haçan syýasy işler bilen meşgullanmandyr.
Pakistanda jyhat öwredilýän mekdepler
Usama Bin Ladeniň gahrymandygyny aýdýan mekdepler bar. BBC-niň habarçysy Pakistanda şeýle mekdebe duş gelipdir. Radikallygyň tarapdary bolan molla her gün Bin Ladeniň ideýalaryny takmynan 5 müň çaga ündeýär.
Pakistanyň hökümeti “Talybana” garşy göreş alyp barýar, ýöne talybançylaryň geljek neslini ýetişdirýän mekdepleri ýapmaklygy göz öňünde tutmaýar. Yslamabatda Gyzyl metjidiň ymamy Abdyleziz Gazi şeýle diýýär "Biz “Talybanyň” käbir pikirlerine goşulýarys. Ýöne biz harby tälim bermeýäris. Biz adamlaryň aňyna guýýarys".
Olar aňlary bilen nähili işleýärlerkä?
Gazi şeýle jogap berýär: "Biz jyhadyň prinsiplerini öwredýäris. Okuwdan soň harby tälim alyp-almazlyk talyplaryň öz biljek işi. Biz olary muňa gönükdirmeýäris.
Gazi şeýle ideýalary sekiz sany medresede öwredýär.
Gazi şeýle diýýär: "Usama Bin Laden biziň gahrymanymyzdyr. Ol Amerika garşy aýaga galdy we ýeňiş gazandy. Ol biziň mekdeplerimizi ruhlandyrýar". Medreselerden biriniň kitaphanasy Bin Ladeniň adyny göterýär. Gaziniň sapak berýän medreselerinde 3 müň oglan bilen 2 müň gyz okaýar.
Pakistanda Gazä "Burka molla" diýýärler. "Burka" zenanyň durşy bilen bürenmeklik üçin geýýän eginbaşyna berilýän atdyr. 2007-nji ýylda Pakistanyň hökümet goşunlary radikal metjide harby ýöriş gurnan mahaly ol ýerde heläk bolan 100 adamynyň arasynda Gaziniň ejesi, dogany we ogly hem bar ekeni. Gaziniň özi bolsa burka eginbaşyny geýip, burka bürenip metjitden sypyp bilipdir.
Gaziniň mekdeplerinde okaýanlar näme diýýärkä? Ymamyň mekdebini geçen ýyl tamamlan 24 ýaşyndaky Abdylla şeýle diýýär: "Talyban” Owganystany ýagşy dolandyrýardy. Olar adalatly jemgyýet döredipdi".
Daşlamaklyk jezasy, gyzlaryň çäklendirilen bilim almaklygy barada Bin Ladeniň garaýyşlaryny oňlaýan Abdylla sözleriniň üstüni şeýle ýetirýär: "Biziň hemmämiziň şol bir maksadymyz bar. Korrupsiýa bolmaýan jemgyýet döretmeklik. Biz her bir adama adalat isleýäris. Munuň ýeke-täk ýoly - Şerigat kanunlary bilen Yslam döwletiniň bolmagydyr".
Abdylla mekdebi tamamlan 18 sany ymamdan biri bolar we olar Pakistanyň dürli ýerlerine sapak bermäge giderler.


text:
Türkmenistanda soňky ýyllarda abat, gurlanyna kän wagt geçmedik binalaryň hem ýykylyp, ýerine täzesiniň salynýandygy, ýa-da şol bir binanyň bir ýerden aýrylyp, çalarak üýtgedilip, başga ýere geçirilýändigi barada habarlar çykýar.
Munuň bir sebäbi ozalky prezident Saparmyrat Nyýazowyň syýasy mirasyndan saplanmak niýeti bilen bagly ýaly görünýär.
Emma käbir synçylar bu ýerde başga-da sebäpleriň bolup biljegini öňe sürýärler.
Azatlyk radiosy bu ýagdaý bilen gyzyklanyp, Türkmenistanyň oba hojalyk ministriniň ozalky orunbasary, häzir Şwesiýada gurluşyk işleri bilen meşgullanýan biznesmen Saparmyrat Yklymow bilen söhbetdeş boldy.