text:
TÜRKMENISTANYŇ MINISTRLER KABINETINIŇ MEJLISI
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy we döwlet durmuşynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň gün tertibine geçip, ilki bilen Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A. Nurberdiýewa söz berdi. Milli parlamentiň ýolbaşçysy ýurdumyzyň kanunçylyk, hukuk binýadyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleri hem-de Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda 10-njy sentýabrda geçiriljek Ýaşulularyň maslahatyna görülýän taýýarlyk işleri barada maglumat bilen çykyş etdi.
18-nji awgustda Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň dokuzynjy maslahaty üstünlikli geçirilip, onuň barşynda kanunlaryň taslamalarynyň 22-sine garalandygy we kabul edilendigi hem-de milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürilmegine, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna, türkmen jemgyýetini demokratiýalaşdyrmaga gönükdirilen birnäçe kararlaryň kabul edilendigi bellenildi.
Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatyny geçirmäge taýýarlyk işleri alnyp barylýar. Häzirki wagtda ony geçirmegiň meýilnamasy işlenip düzüldi, bu çäräni ýokary derejede geçirmek bilen baglanyşykly guramaçylyk meseleleri çözülýär.
Döwlet Baştutanymyz Ýaşulular maslahatynyň ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyndaky ornuny belläp, onuň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleri görmegiň möhümdigine ünsi çekip, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygyna birnäçe maslahatlary berdi.
Ýaşulular asyrlaryň dowamynda türkmen halky üçin asylly ýörelgeleriň hem-de pähim-paýhasyň nusgasydyr. Milli Liderimiz biz ýaşulularyň belent abraýyna sarpa goýýarys, olar bilen ýurdumyzyň durmuşynyň möhüm ähmiýetli meselelerini ara alyp maslahatlaşyp, baý durmuş tejribesini türkmen halkynyň agzybirligini hem-de jebisligini pugtalandyrmagyň bähbidine peýdalanýarys diýip nygtady.
Soňra Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Daşar işler ministrliginiň işi barada hasabat berip, Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministriniň şu ýylyň 24-25-nji awgustynda ýurdumza boljak resmi sapryna taýýarlyk görlüşi barada habar berdi.
Türkmenistan oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we oňyn halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasat ugruny yzygiderli durmuşa geçirmek bilen Ýewropanyň döwletleri bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge uly ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, türkmen-bolgar gatnaşyklarynyň okgunly ösýändigi nygtaldy. Bolgariýa Respublikasynyň Prezidentiniň 2008-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistana bolan resmi sapary hem-de hormatly Prezidentimiziň 2009-njy ýylyň awgustynda Bolgariýa bolan resmi sapary şol gatnaşyklara täze kuwwatly itergi berdi. Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-bolgar hökümetara topary döredildi we hereket edýär, iki ýurduň arasyndaky ynsanperwer-medeni gatnaşyklar üstünlikli ösdürilýär.
Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministriniň resmi saparynyň maksatnamasynda belent mertebeli myhmanyň Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz portunyň gurluşygynda bolmagy we Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyna, Aşgabat dokma toplumyna baryp görmegi göz öňünde tutulýar. Aşgabatda geçiriljek ikitaraplaýyn gepleşikleriň jemleri boýunça resminamalaryň birnäçesine gol çekmek göz öňünde tutulýar. Şol resminamalar bolsa döwletara gatnaşyklarynyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny has-da berkidier.
Hasabatyň çäklerinde wise-premýer, daşary işler ministri hormatly Prezidentimiziň ýakynda Owganystan Yslam Respublikasyna boljak resmi saparyna taýýarlyk görlüşi barada hem habar berdi.
Mälim bolşy ýaly, ýurdumyzyň daşary syýasat strategiýasyny durmuşa geçirmekde goňşy döwletler, şol sanda dostlukly Owganystan bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga aýratyn ähmiýet berilýär. Türkmen halkyny Owganystanyň halky bilen köp asyrlyk dostluk däpleri hem-de taryhy-medeni umumylyk baglanyşdyrýar. Türkmenistan bu asylly däplere ygrarly bolmak bilen, goňşy ýurda durmuş-ykdysady we medeni taýdan dikeldilmeginde hemmetaraplaýyn ýardam berýär. Ýurdumyz owgan halkynyň parahatçylykly we abadan durmuş gurmak babatdaky tagallalaryny hemmetaraplaýyn goldap, Owganystana elektrik energiýasyny we suwuklandyrylan gazy ýeňillikli bahadan iberýär, durmuş maksatly desgalary, hususan-da, saglygy goraýyş we bilim maksatly desgalary gurýar, işgärleri taýýarlamaga ýardam berýär.
Şunuň bilen baglylykda, soňký ýyllarda Türkmenistan bilen Owganystanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylandygy bellenildi. Ýokary derejede yzygiderli geçirilýän ikitaraplaýyn duşuşyklar muňa ýardam edýär. Häzirki wagtda netijeli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin mümkinçilikler açylýar. Şu babatda bilelikdäki türkmen-owgan hökümetara toparynyň işine möhüm orun degişlidir.
Nobatdaky ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gepleşikleriň gün tertibine ozal gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmek we geljek üçin meýilnamalar babatda döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan meseleleri giriziler. Gepleşikleriň netijeleri boýunça möhüm resminamalaryň ençemesine gol çekmek göz öňünde tutulýar. Şeýlelikde, ýakynda amala aşyrylmagy meýilleşdirilýän hormatly Prezidentimiziň Owganystan Yslam Respublikasyna resmi sapary dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerinden gözbaş alýan türkmen-owgan gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de okgunly ösdürilmegine kuwwatly itergi berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp türkmen-bolgar gatnaşyklary barada durup geçdi we öňümizdäki ikitaraplaýyn gepleşikleriň ähmiýetini nygtady. Bu gepleşikler Bolgariýa Respublikasy bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy hem-de tutuşlygyna Türkmenistanyň we Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň arasynda ýola goýlan oňyn gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmäge ýardam eder.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň Bolgariýa Respublikasyny geljegi uly hyzmatdaş hasaplaýandygyny belläp, döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklary diwersifikasiýalaşdyrmak we ösdürmek üçin uly kuwwatyň bardygyny nygtady. Mundan başga-da, iki ýurduň geografiki aýratynlyklaryny nazara almak bilen, ulag ulgamynda, şol sanda Ýewraziýa giňişliginde häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän köp şahaly ulag-üstaşyr düzümi döretmek babatda özara gatnaşyklar üçin amatly mümkinçilikleri açylýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, daşary işler ministrine Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministriniň Türkmenistana boljak resmi saparyna taýýarlyk görmek babatda degişli tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-owgan gatnaşyklary baradaky meselä geçip, öňümizdäki ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşygyň ähmiýetini nygtady. Bu duşuşyk döwletara hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň we çuňlaşdyrmagyň ýolunda täze möhüm ädim bolmalydyr. Häzirki wagtda bu hyzmatdaşlyk has işjeňleşdirildi hem-de hil taýdan täze derejä çykaryldy.
Döwlet Baştutanymyz Bitarap Türkmenistanyň milli bähbitlere, şeýle hem sebit we dünýä derejesinde umumy abadançylygyň maksatlaryna laýyk gelýän parahatçylyk we “açyk gapylar” syýasatyny durmuşa geçirýändigini belledi. Milli Liderimiz bu barada aýtmak bilen, ýurdumyzyň Owganystandaky ýagdaýy diňe parahatçylykly ýol arkaly çözmek nukdaýnazaryndan çykyş edýändigini, owgan ykdysadyýetine we durmuş düzümini dikeltmäge gönükdirilen anyk ädimleri ädýändigini nygtady. Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde we beýleki iri halkara forumlarynda beýan eden döredijilikli başlangyçlary, türkmen tarapynyň başyny başlan giň möçberli taslamalary, hususan-da, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmak baradaky taslamasy munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu giň möçberli energetika taslamasynyň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi ählumumy energetika howpsuzlygynyň döwrebap ulgamyny kemala getirmäge saldamly goşant bolar we şunuň bilen birlikde, goňşy Owganystanda möhüm durmuş meselelerini, şol sanda täze iş orunlaryny döretmek boýunça wezipeleri çözmäge ýardam eder.
Şunuň bilen baglylykda, ägirt uly kuwwata eýe bolan ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky hyzmatdaşlyk hem möhüm ähmiýete eýe bolýar. Bu babatda 2013-nji ýylda badalga alan Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygyny mysal getirmek bolar. Geljekde bu polat ýol sebit we halkara möçberinde ulag-üstaşyr gatnawlarynyň möhüm bölegine öwrüler hem-de bu taslama gatnaşýan ýurtlaryň dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň häzirkizaman ulgamyna işjeň goşulyşmagyna ýardam eder.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň mundan beýläk hem Owganystan bilen däp bolan dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny hemmetaraplaýyn pugtalandyrjakdygyny we ösdürjekdigini, halkara bileleşiginiň bu ýurtdaky ýagdaýy parahatçylykly ýol bilen kadalaşdyrmak baradaky tagallalaryna işjeň gatnaşjakdygyny, owgan halkyna ýakyndan goldaw hem-de zerur bolan ynsanperwerlik kömegini berjekdigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere, daşary işler ministrine Owganystan Yslam Respublikasyna boljak resmi sapara ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmek babatda anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, maliýe-ykdysady we bank ulgamynyň edaralarynyň işini kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny kämilleşdirmek boýunça hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Häzirki döwürde 2009-njy ýylyň awgustynda döwlet Baştutanymyzyň Karary arkaly tassyklanan gymmatly kagyzlar bazarynda ätiýaçlandyrmak babatynda işi ygtyýarlylandyrmak hakyndaky Düzgünnamany döwrüň talabyna laýyk getirmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Bu resminamalaryň täze nusgasy Türkmenistanyň “Ätiýaçlandyryş hakyndaky”, “Gymmatly kagyzlaryň bazary hakyndaky” Kanunyň, bu ulgamda hereket edýän halkara ölçegleriň, şeýle hem milli ykdysadyýetiň aýratynlyklary nazara alnyp taýýarlanyldy.
Bu işler “2011-2015-nji ýyllarda Türkmenistanda ätiýaçlandyryş işini ösdurmegiň döwlet maksatnamasynda” we “2012-2016-njy ýyllarda Türkmenistanda gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmegiň Döwlet maksatnamasynda” göz öňünde tutulan çäreleriň barşynda alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiziň garamagyna “Ätiýaçlandyryş babatyndaky we gymmatly kagyzlar bazarynda hünär işini ygtyýarlylandyrmak hakyndaky Düzgünnamany tassyklamak baradaky” Kararyň taslamasy hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, maliýe ulgamynyň durnuklylygyny we bazar gatnaşyklaryna tapgyrlaýyn geçilmegini üpjün etmek maksady bilen kabul edilen çäreleriň möhümdigini belledi. Türkmenistanda ätiýaçlandyryş işini kämilleşdirmegiň we gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmegiň ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna işjeň goşulyşmagyna, daşary ýurt maýalaryny çekmek üçin amatly şertleriň döredilmegine gönükdirilendir. Milli Liderimiz hödürlenen resminamany oňlap hem-de “Ätiýaçlandyryş babatyndaky we gymmatly kagyzlar bazarynda hünär işini ygtyýarlylandyrmak hakyndaky Düzgünnamany tassyklamak baradaky” Karara gol çekip, wise-premýere meýilleşdirilen çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegi we üstünlikli durmuşa geçirilmegi babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa şu ýylyň sentýabr aýynda geçiriljek medeni çärelere, şol sanda milli baýramçylyklara hem-de ajaýyp wakalara bagyşlanan halkara ähmiýetli çärelere, şeýle hem ýurdumyzda medeni-durmuş maksatly desgalaryň açylyş dabaralaryna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Sentýabr aýynda paýtagtymyzda we ýurdumyzyň welaýatlarynda döredijilik duşuşyklarynyň, maslahatlaryň, sergileriň, sungat ussatlarynyň konsertleriniň geçiriljekdigi, şeýle hem döredijilik bäsleşikleriniň jemleriniň jemleniljekdigi bellenildi. Bilimler we talyp ýaşlar gününe gabatlanyp orta mekdepleriň 23-siniň, çagalar baglarynyň onusynyň, A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň täze binalar toplumynyň, çagalar awtoşäherjiginiň, şeýle hem iri söwda merkeziniň hem-de köp gatly awtoduralganyň açylyş dabaralary bolar. “Arkadag” seýilgähinde geçiriljek ýurdumyzyň sungat ussatlarynyň konserti baýramçylyk gününiň jemlenmesi bolar.
"Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda Sport toplumynyň, Awaza etrabyndaky medeni-durmuş maksatly binalaryň, Türkmenbaşy şäherinde bekre balygyny gaýtadan işleýän kärhananyň, Kongresler merkeziniň, ýokary derejeli myhmanhanalaryň birnäçesiniň ulanylmaga berilmegi, “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşiginiň ýeňijileriniň sylaglanylmagy we medeniýet işgärlerine hormatly atlaryň dakylmagy mynasybetli giň möçberli dabaralar guralar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda geçirilýän medeni-köpçülikleýin çäreleriň hem-de halkara döredijilik çäreleriniň milli sungatymyzyň köpöwüşginliligini we türkmen halkynyň baý medeni-mirasyny açyp görkezmelidigini nygtady. Milli Liderimiz Türkmenistanyň medeniýet we sungat işgärleriniň özleriniň ýokary ussatlygyny görkezip, bu möhüm çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmelidigini belledi we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi. Şol giň möçberli çäreler bolsa milli medeniýetimiziň mundan beýläk-de ösdürilmegine, türkmen halkynyň ruhy mirasynyň giňden wagyz edilmegine, Garaşsyz hem Bitarap türkmen döwletiniň dünýä bileleşigi bilen köpugurly hyzmatdaşlygynyň has-da pugtalandyrylmagyna ýardam etmelidir.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda 19-njy awgustda badalga alan güýzlük bugdaý ekişiniň barha giň gerime eýe bolýandygy bellenildi. Ýerleri şüdügärlemek bilen bir hatarda, tekizleýiş, topragy gurplandyrmak işleri dowam edýär.
Şonuň bilen bir hatarda, gowaça meýdanlarynda agratehniki çäreler alnyp barylýar. Pagta ýygymy möwsümine ykjam taýýarlyk görülýär, “ak altyn” hasylyny kabul ediş harmanhanalarynyň 155-si we pagta arassalaýjy kärhanalaryň 39-sy taýýarlanylýar. Möwsümde awtoulaglaryň 3027-sini, traktorlaryň 2340-syny we traktor tirkegleriniň 3558-sini ulanmak göz öňünde tutulýar.
Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň welaýatlarda gök we bakja önümlerini, kartoşka öndürmegiň möçberlerini artdyrmak bilen baglanyşykly ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Ýyladyşhanalaryň gurluşygy alnyp barylýar, bakja ekinlerini ösdürip ýetişdirmek göz öňünde tutulýan daýhan hojalyklary kesgitlenilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, geljekki bol hasylyň ygtybarly binýadyny tutýan güýzlük bugdaý ekişini ähli agrotehniki kadalara laýyklykda, öz wagtynda we ýokary hilli geçirmegi üpjün etmek barada wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklar berdi.
Döwlet Baştutanymyz pagta ýygymyny bellenilen möhletlerde we ýitgisiz geçirmek üçin möwsüme göwnejaý taýýarlyk görmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. .
Hormatly Prezidentimiz ilaty öz ýurdumyzda öndürilen gök-bakja önümleri, kartoşka bilen doly üpjün etmek maksady bilen amala aşyrylýan çäreleriň möhümdigini nygtap, bu meseleler bilen baglanyşykly ähli işleri hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra milli Liderimiz ýurdumyzyň Oba hojalyk ministrliginiň ýanyndaky Ýer serişdeleri gullugynyň işini kämilleşdirmek bilen baglanyşykly meselelere wise-premýeriň ünsüni çekdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, häzire çenli Ýer kadastrasyny düzmek, oba hojalyk kärhanalaryny ýerlerdäki ýagdaýlar baradaky maglumatlar bilen üpjün etmek, şeýle hem ýer böleklerini bölüp bermegiň düzgünlerini kadalaşdyrmak boýunça işler tamamlanylmaýar.
Ýer serişdeleri gullugyny Ministrler Kabinetiniň garamagyna bermek, Oba hojalyk ministrliginiň düzümine bolsa beýleki degişli pudak edaralaryny, mysal üçin, Ekerançylyk ylmy-barlag institutyny girizmegiň maksadalaýyk boljakdygyny aýdyp, döwlet Baştutanymyz wise-premýer E.Orazgeldiýewe bu meseläni öwrenmegi hem-de degişli teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy hem-de şu ýylyň
13-17-nji sentýabry aralygynda Aşgabatda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyny geçirmäge görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, oňa Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýokary ýolbaşçy düzümleriniň wekilleri gatnaşar.
Mälim bolşy ýaly, 2017-nji ýylda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Onuň maksatnamasyna sportuň 21 görnüşi girizildi. Bu iri sport ýaryşlaryna taýýarlygyň çäklerinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen işjeň hyzmatdaşlykda halkara derejesindäki dürli çäreler guralýar. Geçen ýylyň noýabrynda paýtagtymyzda Aziada-2017-niň Guramaçylyk komiteti bilen, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň we Okeaniýanyň Milli Olimpiýa komitetiniň arasynda Ähtnama gol çekildi. V Aziýa oýunlaryna Okeaniýanyň ýurtlarynyň 17-sinden türgenler gatnaşar. Şu ýylyň fewral aýynda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň utgaşdyryjy toparynyň Aşgabatda geçirilen birinji mejlisiniň gün tertibine Aziada-2017-ä taýýarlygyň meseleleri girizildi.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginde geçiriljek 34-nji Baş Assambleýasyna Aziýa we Okeaniýa sebitleriniň ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň wekilleri, halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýolbaşçylary gatnaşar. Şeýle hem maslahatyň çäklerinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Ýerine Ýetiriji we Maliýe komitetleriniň mejlisini geçirmek göz öňünde tutulýar. Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň mejlisleri 15-16-njy sentýabrda geçiriler.
Daşary ýurtly myhmanlar üçin Aziada-2017-diniň ýaryşlarynyň geçjek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň desgalary bilen tanyşlygy öz içine alýan medeni maksatnama guralar.
Döwlet Baştutanymyz Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilmegine aýratyn ähmiýet berilýändigini belläp, munuň ata Watanymyzyň halkara derejesindäki abraýynyň ýokarlanmagynda, ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýäniň we sportuň giňden wagyz edilmeginde, oňa ilatyň, aýratyn-da ýaşlaryň işjeň çekilmeginiň has-da möhümdigini aýtdy. Türkmenistanyň şeýle derejedäki ýaryşlary ilkinji gezek guraýandygyny belläp, Aziada-2017-ä we onuň bilen baglanyşykly ähli meselelere çynlakaý we jogapkärçilikli çemeleşmegiň zerurdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bedenterbiýäniň we sportuň ösdürilmeginiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenendigini nygtady. Bu ugurda degişli döwrebap düzümi dörertmek, türkmen türgenleriniň taýýarlygyny we ussatlygyny kämilleşdirmek üçin zerur şertleri üpjün etmek, netijeli halkara hyzmatdşlygyny işjeňleşdirmek boýunça makastnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Häzirki döwürde ýurdumyzda sportuň dürli görnüşlerini ösdürmek, Aşgabady halkara sport merkezine öwürmek üçin giň mümkinçilikler açylýar. Paýtagtymyzda köpugurly sport desgalaryna bildirilýän häzirkizaman talaplaryna laýyk gelýän Olimpiýa şäherjigi gurulýar.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy bolmak bilen, halkara olimpiýa hereketiniň ösdürilmegine mynasyp goşant goşýandygyna ünsi çekip, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýurdumyzda geçirmek baradaky ynamy munuň aýdyň subutnamasydygyny belledi. Şunda milli Liderimiz Aziýada-2017-niň Watanymyzyň halkara derejesindäki giň möçberli sport çärelerini guramaga ukyply döwlet hökmündäki abraýyny galdyrjakdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Aziiýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň Aşgabatda geçirilmeginiň ähmiýeti barada aýdyp, wise-premýere bu möhüm forumuň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek we Aziada-2017-ä taýýarlyk bilen baglanyşykly ähli meseleleri öz wagtynda çözmek boýunça birnäça anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow gözegçilik edýän pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy, şeýle hem ýurdumyzyň içerki sarp edijilerinde tebigy gazyň peýdalanylyşyny kämilleşdirmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Hasabatyň barşynda ýurdumyzyň ähli künjeklerinde we paýtagtymyzda, şeýle hem edara-kärhanalarda gaz hasaplaýjy enjamlary oturtmak, olaryň netijeli işini ýola goýmak boýunça alnyp barylýan işler barada aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimiziň möhüm ulgamy bolan ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynda alnyp barylýan işleriň döwrüň talabyna laýyk derejesini üpjün etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz topluma dünýäniň öňdebaryjy tejribeleriň, täzeçil usullaryň we tehnologiýalaryň işjeň çekilmeginiň zerurdygyny belläp, bu işler bilen bir hatarda, nebitgaz pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli pugtalandyrmak, ulgamda işleýän işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak meseleleriniň hemişe gözegçilikde saklamalydygyny tabşyrdy.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň depginlerini güýçlendirmek babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi. Munuň özi milli ykdysadyýetimiziň kuwwatyny artdyrmaga, türkmen halkynyň abadançylygyny ýokarlandyrmaga ýardam eder.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow “Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan karbamid öndürmek we ony eksport etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hasabatyň çäklerinde wise-premýer ýurdumyzyň himiýa senagatynda uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemegiň hasabyna mineral dökünleri öndürmek, daşary ýurtlara iberilýän ýokary hilli önümleriň möçberlerini artdyrmak boýunça degişli işleriň alnyp barylýandygyny habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, himiýa senagatynyň ýurdumyzyň halk hojalygynyň esasy önümçilik pudaklarynyň birine öwrülendigini belledi. Ýerli çig maly rejeli we netijeli ulanmak arkaly ýokary hilli önümleri çykarmak üçin pudagyň ähli mümkinçilikleri bardyr.
Milli Liderimiz senagat strategiýasynyň gaýragoýulmasyz wezipelerine ünsi çekip, bu möhüm ulgamy hemmetaraplaýyn ösdürmek üçin ähli mümkinçiliklerden doly peýdalanmagyň zerurdygyny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz hojalygy ýöretmegiň we dolandyrmagyň oňyn usullaryny ornaşdyrmagyň wajypdygyny nygtap, wise-premýere bu meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän ulag we aragatnaşyk pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Hususan-da, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna “Ýolagçylary we goşlary awtoulagda daşamagyň düzgünlerini tassyklamak hakyndaky” kararyň taslamasyny hödürledi.
Milli Liderimiz awtoulaglarda ýük daşamagyň we ýolagçy gatnatmagyň möçberleriniň artdyrylmagyny, ilata edilýän hyzmatyň hiliniň ýokarlandyrylmagyny ýurdumyzyň ulag toplumynyň öňünde durýan gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda görkezdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ulgamda döwrebap ulag düzüminiň hem-de ýokary tehnologiýaly ulgamlaryň bolmagynyň ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň hem-de üstünlikli halkara hyzmatdaşlygynyň möhüm şertidigini belläp, bu pudagy mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmagyň hem-de oňa iň täze tehnikalary, enjamlary we innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz degişli resminama gol çekdi we wise-premýere bu babatda anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň işi barada hasabat berdi.
Wise-premýer şu ýylyň 17-18-nji awgustynda Mary we Lebap welaýatlarynda iş saparynda bolandygyny hem-de ýerlerde ýollaryň we köprüleriň, etrap elektrik beketleriniň gurluşygynda alnyp barylýan işler, etraplaryň elektroenergiýasy bilen üpjünçiligi, şeýle hem ýokary woltly täze elektrik geçirijileriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Wise-premýer elektrik energiýasynyň sarp edilişine gözegçilik edilmeýändiginiň, elektrik energiýasyny bikanun ulanýan sarp edijileriň bardygynyň ýüze çykandygyny aýtdy. Energiýanyň howpsuz, netijeli we kanunalaýyk ulanylyşyna Türkmenistanyň Energetika ministriliginiň “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň “Döwletenergogözegçilik” kärhanasynyň gözegçiligi amala aşyrýandygy bellenildi. Bu kärhanada guramaçylyk işleriniň üpjün edilmeýänligi sebäpli, öňde durýan wezipeler ýerine ýetirilmeýär.
Netijede, döwlet elektrik beketleriniň birnäçesinde kemçilikleriň bardygy ýüze çykaryldy.
Şeýle hem wise-premýeriň hasabatynda ýurdumyzda şu ýylyň 27-29-njy awgusty aralygynda “Türkmengurluşyk-2015” atly halkara sergisiniň we “Türkmenistanyň gurluşyk pudagynyň ösüşi” atly maslahatyň geçiriljekdigi barada aýdyldy.
Sergide gurluşyk we jemagat hojalygy pudagy üçin ýokary tehnologiýaly enjamlaryň giň görnüşleri, döwrebap gurluşyk we bezeg serişdeleri, ylmy edaralar, mekdepler we çagalar baglary üçin ýörite enjamlar görkeziler.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň çäklerinde paýtagtymyzda abadanlaşdyrmak bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ünsi çekdi.
Şu ýylyň fewral aýynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryny hem-de Mejlisiň Başlygyny ýörite karar bilen Aşgabat şäheriniň etraplarynda ýerine ýetirilmeli işlere jogapkär edip belledik diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Emma ýarym ýylyň geçendigine garamazdan, paýtagtymyzyň etraplaryny abadanlaşdyrmak boýunça berlen tabşyryklar talabalaýyk ýerine ýetirilmeýär.
Ýokary gözegçilik edarasynyň soňky geçiren barlaglary etraplaryň hiç birinde hem işleriň göwnejaý alnyp barylmaýandygyny, kemçilikleriň wagtynda aradan aýrylmaýandygyny görkezdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýerleri Aşgabat şäheriniň etraplary boýunça ýerine ýetirilmeli işler üçin jogapkärçilikden boşadýandygyny mälim etdi. Döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäherini Aziýa oýunlaryna doly taýýar etmek we abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan ähli işlere gözegçilik etmegi Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýewiň üstüne ýükledi.
Häzirki wagtda paýtagtymyzyň etraplaryny abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işlere ähli serişdeleri gönükdirilmeli, geçirilmeli işleriň anyk meýilnamasyny düzmeli, eger-de gerek bolsa, ähli pudaklaryň we welaýatlaryň gurluşyk edaralaryny, daşary ýurt kompaniýalaryny bu işe çekmeli diýip, milli Liderimiz aýtdy. 2016-njy ýylyň tomsuna çenli Aşgabat şäherini Aziýa oýunlaryny geçirmäge doly taýýar etmeli, zerur bolan halatynda, abadançylyk işleri üçin goşmaça serişdeleri bölüp bermek meselesine garamaly diýip, döwlet Baştutanymyz anyk wezipäni öňde goýdy.
Hormatly Prezidentimiz ýene-de bir möhüm mesele barada aýtmak bilen, Gurbanguly Berdimuhamedow Ş.Durdylyýewe «Täze zaman» obasynda alnyp barylýan gurluşyk işlerini seljermegi we oňa gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Bu oba häzirki döwrüň binagärlik talaplaryna laýyk gelýän uly, döwrebap oba bolmaly. Şoňa görä-de, bu obanyň ýanynda ähli zerur gulluklary bolan, üpjünçilik ulgamlary we ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilen edara ediş merkezini gurmaly. «Täze zaman» obasynyň ilat sanyny artdyryp, şäher ilatynyň sanynyň derejesine ýetirmeli diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa Ahal welaýatynyň häkimi bilen bilelikde täze şäheriň derejesini kesgitlemek bilen bagly meseläni öwrenmegi hem-de bu şäheri nähili atlandyrmagyň maksadalaýyk boljakdygyny kesgitlemegi, täze şäheri Derweze etrabynyň edara ediş merkezi hökmünde bellemek meselesine seretmegi tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisine çagyrylan Türkmenistanyň energetika ministri G.Saryýewe ýüzlenip, onuň ministrligiň garamagyndaky edara-kärhanalara ýaramaz ýolbaşçylyk edýändigini, soňky döwürde elektrik energiýasy bilen üpjün etmekde bökdençlikleriň döreýändigini, ilatymyzdan, edara-kärhanalaryň we guramalaryň ýolbaşçylaryndan arza-şikaýatlaryň gelip gowuşýandygyny belledi.
Siz energetika ministri wezipesinde bir ýyldan gowrak wagt bäri işleýärsiňiz, şu döwürde işleri ýaramaz alyp barandygyňyz üçin size üç gezek käýinç yglan edildi. Emma, muňa garmazdan ministrligiň alyp barýan işi ýokarlanmaýar, şeýle hem maýa goýum meýilnamalary ýerine ýetirilmeýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Ýerlerde geçirilen barlaglarda köpsanly düzgün bozmalaryň bardygy ýüze çykaryldy, elektrik energiýasynyň sarp edilişine talabalaýyk gözegçilik ýola goýulmaýar, köpsanly hasaba alynmadyk elektrik energiýasyny bikanun ulanýan sarp edijileriň bardygy ýüze çykaryldy, bulardan başga-da, tehniki sebäplere görä, elektrik beketleri doly güýjünde işledilmeýär. Ýurdumyzda energiýa üpjünçilik we energiýa howpsuzlyk ulgamlary talabalaýyk işlemeýär.
Döwlet Baştutanymyz pudagyň ýolbaşçysynyň işde goýberen düýpli kemçiliklerini belläp, B.Saryýewi eýeleýän wezipesinden boşadýandygyny we bu wezipä ozal Türkmenistanyň energetika ministriniň orunbasary bolup işlän D.Rejepowy belleýändigini aýtdy we degişli resminamalara gol çekdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy P.Taganow türkmen-eýran işewürler maslahatynyň jemleri barada hasabat berdi. 19-njy awgustda geçirilen işewürler duşuşygyna Eýran Yslam Respublikasynyň gurluşyk we gurluşyk serişdelerini öndürmek ulgamynda, ulag-aragatnaşyk, oba we suw hojalygy, maşyngurluşyk, nebitgaz we himiýa pudaklarynda ýöriteleşdirilen döwlet düzümleriniň we iri kompaniýalarynyň wekilleriniň 120-den gowragy gatnaşdy.
Forumyň gün tertibine türkmen-eýran hyzmatdaşlygynyň häzirki ýagdaýy we ony mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleri girizildi. Ikitaraplaýyn duşuşyklaryň barşynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek boýunça anyk çäreler kesgitlenildi, bilelikdäki kärhanalary döretmek we ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda täze taslamalary durmuşa geçirmek baradaky anyk teklipler beýan edildi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistan bilen Eýran Yslam Respublikasynyň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklaryň deňhukuklylyk hem-de uzakmöhletleýin esasda okgunly ösdürilýändigini kanagatlanmak bilen belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow goňşy ýurt bilen nebitgaz, ulag-aragatnaşyk, suw hojalygy, elektroenergetika ulgamlarynda we beýleki pudaklarda netijeli hyzmatdaşlygyň ýola goýlandygy aýtdy. Milli Liderimiz bilelikdäki ykdysady forumlaryň hem-de sergileriň yzygiderli geçirilmeginiň, olaryň barşynda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen täze bilelikdäki taslamalary işläp taýýarlamagyň möhüm meseleleriniň ar alnyp maslahatlaşylmagynyň ähmiýetini nygtap, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň barşynda döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabineti tarapyndan kabul edilen çözgütleri ýerine ýetirmegiň möhümdigine ýygnananlaryň ünsüni çekdi. Bu aýdylanlar daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň mukdaryny azaltmak we olaryň ornuny tutýan önümçiligi ýola goýmak bilen bagly meselä hem degişlidir diýip, milli Liderimiz nygtady. Mysal üçin, häzire çenli daşary ýurt pulundaky serişdeleri tygşytlamak boýunça ýeterlik çäreler görülmeýär diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi. Mundan başga-da, ýurdumyza getirilýän gök önümleriň mukdarynyň azalman, eýsem, soňky döwürde köpelýändigi barada aýdyldy. Häzirki döwürde bolsa, ýurdumyza köp möçberde dürli görnüşli miwe suwlary getirilýär. Daşary ýurtlardan getirilýän bu içgileriň döwletimizde öndürilýän miwe suwlaryndan hiç hili tapawudy ýok. Bulardan başga-da, ýurdumyzyň daşyndan getirilýän miwe suwlarynyň bahasy iki esse gymmat düşýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýerler P.Taganowa we B.Hojamämmedowa ýüzlenip, näme üçin bu meseläniň ýolbaşçylaryň üns mekrezinde durmaýandygy, içerki bazarymyzy goramak boýunça zerur çäreleriň görülmeýändigi bilen gyzyklandy. Hormatly Prezidentimiz içerki bazarymyzy goramak üçin daşyndan getirilýän şeýle önümlere ýokary gümrük pajyny bellemegiň wajypdygyny nygtap, munuň ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlardan getirilýän möçberlerini azaltmaga mümkinçilik berjekdigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýerlere bu meseläni seljermegi hem-de 10 günüň dowamynda degişli teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň mejlisine çagyrylan Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ý.Berdiýew ýurdumyzda geçiriljek halkara we döwlet derejesindäki giň möçberli baýramçylyk çäreleriniň ýokary guramaçylyk derejesini, şanly seneler mynasybetli guralýan dabaralarda tertip-düzgüni üpjün etmek maksady bilen ýörite taýýarlanylan meýilnama barada hasabat berdi. Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda bilelikde işlenip taýýarlanylan meýilnama giň möçberli baýramçylyk çäreleriniň guramaçylyk ugurlaryny öz içine alýar.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýokarda agzalan meýilnamanyň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly meseleleri hemişe gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň beýleki käbir meselelerine hem garady, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň mejlisini tamamlap, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikller arzuw etdi.


c: text/html

text:
Howa zarbalary we türk toplary arkaly «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileri diýilýän onlarça söweşiji öldürildi diýip, türk mediasy habar berýär.
Türk habar gulluklary 28-nji maýda, halkara koalisiýasynyň howa zarbalary we Türkiýäniň Siriýa serhetaşyr atan toplary arkaly, jeňçi diýilýän 104 adamyň öldürilendigini habar berdiler.
Ady aýdylmaýan harby çeşmelere salgylanylyp berilýän habarlar tassyklanmadykwe öldürilenleriň sanynyň nähili kesgitlenendigi aýdyň däl.
Bu hüjümler Siriýadan Türkiýäniň günorta şäheri Kilise raketa atylyp, bäş adam ýaralanandan soň edildi.
Kilise şu ýyl Siriýadan 70-den gowrak raketa atylyp,21 adam öldürildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň resmileri ýurduň Kandagar welaýatynda janyndan geçen iki sany hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda azyndan 22 adamyň ölüp, 50 töweregi adamyň ýaralanandygyny mälim etdiler.
Maglumata görä, bu partlamalar Kandagar welaýatyndaky NATO-nyň harby bazasynyň golaýynda ýerleşýän ýerli söwda bazarynda amala aşyrylypdyr.
Ýerli häkimligiň metbugat sekreraty bu wakada ölenleriň hemmesiniň parahat ýaşaýjylardygyny aýdýar.
Bu wakanyň yzy bilen Owganystandaky Talyban topary bu hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy.


text:
Owgan ruhanylary geçen hepde bombaly ýük ulagy bilen Kabulyň Şah Şahid etrabyna edilen hüjümde 15 adamyň ölüp, dört ýüze golaý adamyň hem ýaralanan ýerine üýşüp, soňky wagtlarda Owganystanyň paýtagtyna yzygiderli gurnalýan şeýle hüjümlere garşylyk hökmünde Pakistanyň garşysyna jyhat yglan etdiler.
"Khaama Press" habar gullugynyň maglumatyna görä, owgan ruhanylary agzalýan bombaly hüjümden düýpli nägilelik bildirip, Pakistanyň käbir organlaryny şeýle hüjümleri gurnamakda aýyplapdyrlar.
Ruhanylar geňeşiniň agzasy Möwlewi Ahmad Gül durnuklulygy bozýan taraplara zorlugy goýbolsun edip, owgan halkyna parahatçylygy getirmek ugrunda tagalla etmäge çagyrypdyr.
Ol Owganystandaky durnuksyzlyk we zalymlyk hereketlerine gatnaşýan Pakistanyň harby howpsuzlyk gullugyna garşy musulman halkyň jyhat gurnamaga hakynyň bardygyny nygtapdyr.
Geçen çarşenbe güni Owganystanyň milli howpsuzlyk guramasy (NDS) öz beýannamasynda Kabulda gurnalan bombaly hüjümde Pakistanyň goşunyna degişli käbir subutnamalaryň bardygyna ünsi çekip, muňa jogapkär hökmünde Pakistanyň harby howpsuzlyk gullugyny (ISI) ýaňzydypdyr.
Owganystanyň Howpsuzlyk geňeşiniň metbugat geňeşçisi Hasib Siddiki habarçylara beren maglumatynda hüjümiň Pakistanyň goşunynyň serişdedir enjamlary bilen olaryň hakynatutma terrorçy topary Hakkani tarapyndan gurnalandygyny aýdypdyr.
Owganystanyň owalky prezidenti Hamid Karzai bolsa, ABŞ bilen Günbatara Pakistanyň harby howpsuzlyk gullugyny (ISI) Owganystanda terrorçylyga goldaw berýändigi üçin goldamazlyga çagyrypdyr.
Şol sanda ”Khaama Press” habar gullugynyň habaryna görä, Gunduzyň Täjigistan bilen serhetleşýän käbir bölekleri ýaragly oppozisiýa toparlary tarapyndan owaldan basylyp alnypdyr we henizem olaryň gözegçiliginde saklanýar.
Sebitiň polis edarasy bolsa geçen anna güni ”Talibanyň” Daşti Arçi we Kalaý Zal diýen ýerleri basyp alandygyny bildiripdir.
Polis gullugynyň wekiliniň bellemegine görä, şol sebitler hökümet güýçleriniň harby operasiýalarynyň çäginde ”Taliban” güýçlerinden arassalanar.


text:
Owganystanyň, Eýranyň we Pakistanyň prezidentleri şenbe güni Täjigistanyň paýtagtynda regional meseleler bilen baglanyşykly sammite ýygnanýarlar.
Täjigistanyň Daşary işler ministrligi Owganystan we regional meseleler bilen baglanyşykly geçiriljek bu sammitiň çäklerinde bu üç ýurduň prezidentleriniň Nowruz baýramçylygy bilen baglanyşykly çärelere-de gatnaşjakdyklaryny habar berdi.
Pars dilli bu üç ýurduň liderleriniň Nowruz baýramçylygyna gabatlap sammit geçirmekleri soňky ýyllar özboluşly bir däbe öwrüldi.


text:
Oppozisiýadaky “Gürji arzuwy” hereketiniň başlygy Bidzina Iwanişwili hökümetiň gaznasyna 80 million larini (48 million amerikan dollary) geçirýändigini mälim etdi.
Iwanişwili munuň salnan jerimäni tölemek we ýurduň gündogarynda suw joşmalarynda ejir çekenlere hemaýat bermek üçin niýetlenendigini aýtdy. Iwanişwili ilki başda jerimäni tölemekden boýun gaçyrypdy. Emma ol özüniň “Facebook” hasabynda, munuň suw joşmalarynda jepalary başdan geçiren adamlara hemaýat bermek üçin gowy mümkinçilik boljakdygyny belledi.
Geçen aýda Iwanişwilä syýasy maliýeleşdirmäniň düzgünlerini bozdy diýlip, 90 million dollar töwereginde temmi hökmünde pul salgydy salnypdy. Soňundan jerime 45 million dollara çenli peseldildi.
Oppozisiýa lideri Bidzina Iwanişwili oktýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlarynda, prezident Mihail Saakaşwiliniň partiýasyny häkimiýetiň başyndan aýyrmak ugrunda çäreler geçirýär.


text:
Birleşen Arap Emirliginiň biznes töwerekleri türkmen bazaryna gatnaşyklaryny giňeltmek bilen gyzyklanýar. Muny BAE-niň prezidenti Şeýh Halyfa bin Zaed Al Nahýan aýdýar.
Ol bu beýanaty Türkmenistanyň prezidenti G. Berdimuhamedowyň Abu Dabä sapary mahalynda aýtdy.
«Berdimuhamedowyň saparynyň öňüsürasyndaky Türkmen halkara inwestisiýa forumynyň üstünlikli geçmegi bu gyzyklanmanyň subutnamasy boldy» diýip, Al Nahýan sözüniň üstüne goşdy.
G.Berdimuhamedow Birleşen Arap Emirligine 9-njy fewralda başlan saparyny şu gün tamamlady. Ol 2010-njy we 2011-nji ýyllarda Türkmenistanyň we Birleşen Arap Emirliginiň medeni hepdelerini geçirmegi teklip etdi. Şeýle-de ol Al Nahýany Türkmenistana sapara çagyrdy.
Prezident Berdimuhamedow Dubaýda dünýäniň iň beýik diňiniň, 126 gatly binanyň ýokarsyna çykan ilkinji daşary ýurt lideri boldy.


text:
Şu gün BMG-niň Halkara Atom Agentligi Eýranyň urany baýlaşdyryjy ikinji bir merkezini gurup ýörendigini tassyklandygyny aýtdy.
BMG-niň Halkara Atom agentliginiň metbugat sekretary Mark Widrikeýräniň sözlerine görä, ýakynda, 21-nji sentýabrda Eýran özüniň ýadro ýangyjyny öndüriji täze bir zawody gurýandygy barada bu halkara agentligine habar beripdir.
Şol wagtda-da, Eýran bu ýadro ýangyjynyň diňe elektrik toguny öndürmek maksady üçin ulanyljakdygyny tassyklapdyr.
Jenap Widrikeýre Halkara Atom agentliginiň bu mesele barada Eýrandan jikme-jik maglumat talap edendigini aýtdy.


text:
Wideo: Türkmen hökümeti Abadandaky partlama netijesinde iki harby gullukçynyň, 13 graždanyň wepat bolandygyny aýdýar. Emma ölen adamlaryň sanynyň ondan köpdügi barada gapma-garşylykly maglumatlar bar. Bu wideo ýazgyny alan şaýadyň ykbaly näbelli.
Abadan şäherini alkymlap oturan Köpetdagyň etegindäki harby bölümiň ýarag ammarynda 7-nji iýulda öýlän başlan partlama tä 10-njy iýula çenli dowam edipdir. Iň ýokary derejedäki harby ýolbaşçylaryň günäsi bilen ýangynyň wagtynda öňi alynmandan soň, türkmençeläp aýdanyňda, ýarag ammaryndaky partlama özi ýanyp, özi öçüpdir.
Abadan şäherindäki 7-nji iýulda partlama bolan ýarag ammaryndaky birnäçe ýaraglar, ok-däriler, snarýadlar prezident Nyýazowyň döwründe, 1990-njy ýyllaryň ikinji ýarymynda satylypdy. Şonuň üçin ol ýarag ammarynda ýarag arsenaly beýle bir köp däl eken. Ýarag ammaryndaky ok-därileriň, snarýadlaryň wagty aşa geçensoň, olar düşen ýerinde hem ýarylmandyr. Şol sebäplem bolup biljek weýrançylygam, adam pidalaram birnäçe esse az boldy.
Adyny aýtmazlyk şerti bilen, şol harby bölümiň ofiserleriniň meniň bilen bolan söhbetdeşlikde birnäçesiniň tassyklamagyna görä, 7-nji iýulda, günortan sagat ikilerde ýarag ammary tüsseläp başlapdyr. Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň ýokary derejedäki agzalaryna, sekretaryna şol bada habar berlenem bolsa, olar bu howsalaly maglumaty äsgermezçilik edip, bu polkuň komandirlerine: «Başyňyz bilen jogap berersiňiz, öňüni alyň» diýip buýruk berip, meseläni çözdüm edipdirler.
Şeýlelik bilen, ýarag ammaryndaky partlamada harby bölüm ähli kynçylyk bilen özi ýüzbe-ýüz galypdyr. Şonuň üçin ýarag ammaryndaky ýangynyň öňi alynman, weýrançylykly partlamanyň döremeginiň ýeke-täk günäkäri Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşidigini açyk aýtmalydyrys.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň iň ýokary derejedäki agzalarynyň özleriniň hiç zada ygtyýary bolmaýanda hem howsalaly maglumat wagtynda prezidente ýetirilip, çalt hereket edilen bolsa, partlamanyňam, adam pidasynyňam, weýrançylygyňam öňüni alyp boljakdygyny hiç kim inkär edip bilmez.
Ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçylarynyň öz ýaýradan beýanatlarynda daşary ýurt metbugatynyň ýalan maglumatlary ýaýradýandygyny ýazmagam ýakymsyz boldy. Sebäbi üç gün geçip, bu pajygaly partlamanyň weýrançylygyny, adam pidalaryny dünýä bilip, gizlemek mümkin bolmandan soň, hökümet ýarag ammarynda bolan partlamany gytaklaýyn ykrar edip, ýogalanlary mümkin bolan derejede azaldanam bolsa, weýrançylygam, pida bolanlaryň bardygynam boýun aldy.
Bu ýarag ammarynda bolan partlama Türkmenistanyň harby ulgamynyň adatdan daşary ýagdaýlara taýyn däldigini, iň ýokary derejedäki harby ýolbaşçylaryň bolsa buýruk bilen ähli meseläni çözüp bolar diýen pelsepä gulluk edip, olaryň tebigy betbagtçylyk diýen howpa asla düşünmeýändigini ýene bir gezek subut etdi.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmеnistanyň paýtagty Aşgabatdaky wе rеgionlardaky bazarlarda et nobatlarynyň uzaýandygy, türkmеn häkimiýetlеriniň bolsa barha gymmatlaýan et nyrhlaryny kontrollykda saklamaga çalyşýandygy habar bеrilýär.
Mälim bolşy ýaly, türkmеnlеr ata-baba ekеrançylygyň gapdalyndan ýa-da aýratynlykda çarwaçylyk bilеn mеşgullanyp, Garagum çölündäki öri mеýdanlarynda goýun-gеçi bakyp, işiklеrindе düýе, sygyr saklap, özlеrini maldarçylyk önümlеri bilеn üpjün edip gеlipdirlеr.
Eýsеm bu günki gündе et ýetmеzçiliginiň sеbäbi ýada sеbäplеri nämе?
Azatlyk Radiosy bu soragy aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewе bеrdi.


text:
Aşgabat, 03.02.2015. «Türkmenportal».
2010-njy ýyl — Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet departamentiniň wekilçilikli wekiliýeti Türkmenistanda saparda boldy. Wekiliýet Türkmenistanyň Mejlisinde kabul edildi.
1972-nji ýyl — Sapporoda (Ýaponiýa) XI gyşky olimpiýa oýunlary açyldy. XI gyşky olimpiýa oýunlary 1972-nji ýylyň 3-nji fewralyndan 13-nji fewralyna çenli dowam etdi.
1966-njy ýyl — «Луна-9» atly sowet stansiýasy dünýäde ilkinji bolup Aýa gondy we ol ýerden ilkinji fotopanoramany ugratdy.
1933-nji ýyl — Kembrijde Mondyň laboratoriýasynyň dabaraly açylyşy boldy.
1925-nji ýyl — Uly teatrda görkezilen A.P. Borodiniň “Knýaz Igor” atly operasy radio arkaly eşitdirildi. Şol günden bäri Moskwanyň teatrlaryndaky spektakllary alyp eşitdirmek däbe öwrüldi.
1867-nji ýyl — Musuhito Ýaponiýanyň inperatory boldy (Imperator Meýdzi)
1488-nji ýyl — Bartolemeu Diaş Afrikanyň günorta çäklerine baryp ýetdi.
Ýaponiýa — Sesubun baýramy


text:
Türkmenistan Hytaý bilen dürli ugurlardaky hyzmatdaşlygy geljekde-de çuňlaşdyrmaga gyzyklanma bildirýär. Bu barada Pekinde, Hytaýyň Döwlet geňeşiniň wise-premýeri Çžan Gaoli bilen bolan duşuşygynda Türkmenistanyň wise-premýeri Baýmyrat Hojamuhammedow aýtdy — diýip, “Sinhua” agentligi habar berýär.
“Türkmenistan Hytaý bilen gatnaşyklary ösdürmäge we iki ýurduň hem halklaryň bäbidine has-da üstünlikli işlemek üçin dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmäge ileri tutulýan diplomatik ugur hökmünde garaýar” diýip, Hojamuhammedowyň aýdan sözleri habarda getirilýär.
Öz gezeginde Gaoli Hytaý bilen Türkmenistanyň strategik hyzmatdaş bolup durýandygyny belledi. Habarda, şeýle hem hytaý-türkmen gatnaşyklarynyň we dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygynyň täze hil derejesine çykarylandygy aýdylýar.


text:
Şenbe güni Hindistanyň paýtagty Nýu-Delide bir ýaş gyzyň jynsy taýdan köpçülikleýin zorlanmagyna garşy gahar-gazap bildiren protestçileri dargatmak üçin polisiýa dubinkalary we göz ýaşardyjy gazlary ulandy.
Nýu-Deliniň merkezine ýygnanan müňlerçe protestçi “Zorlaýjylary dardan asyň!”, “Biz adalatlylygyň dabaralanmagyny isleýäris!” diýen ýaly şygarlary gygyryşdy.
Polisiýanyň resmileri protestçileriň polisiýanyň goragyny böwsüp, prezident köşgüne tarap geçmäge synanyşandyklaryny we netijede olary dargatmak üçin güýç ulanmaly bolandyklaryny aýdýarlar.
Raýatlaryň bu demonstrasiýasyna geçen hepde bir awtobusda alty sany erkek kişiniň 23 ýaşly gyzy jynsy taýdan zorlap, ony awtobusdan zyňmaklary bilen baglanyşykly waka sebäp boldy. Nýu-Deliniň keselhanasynyň resmileri bu gyzyň häzirki wagt saglyk ýagdaýynyň agyrdygyny aýdýarlar.


text:
Türki döwletleriň parlament assambleýasynyň (TurkPA) altynjy plenar maslahaty Gazagystanyň paýtagty Astanada başlandy.
Agza döwletlerden Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň we Türkiýäniň parlamentleriniň resmi toparlary 3-nji dekabrda iki günlük maslahata jemlendiler.
Bu maslahat Orsýet bilen Türkiýäniň arasynda geçen hepdede Siriýanyň serhediniň golaýda türk uçarynyň orsýet uçaryny urup ýere gaçyrmagy bilen bagly dartgynlylygyň dowam edýän wagtyna gabat geldi.
Orsýet orsýetli pilotyň ölümine sebäp bolan bu hadysadan soň Türkiýä garşy sanksiýalary yglan etdi, şeýle-de Altaý, Başkortostan, Tatarstan, Tywa we Ýakutiýa etnik türki regionlaryna Türki döwletleriň medeni bileleşigi “Türksoý” bilen hyzmatdaşlygy bes etmegi tabşyrdy.
Türki döwletleriň parlament assambleýasynyň Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň inisiatiwasy bilen döredilip, 2009-njy ýyldan bäri işleýär.


text:
Kosowanyň parlamenti hökümete garşy gozgalaňçylyk işlerini alyp baran serblere amnistiýa yglan etdi.
Amnistiýa 2008-njy ýylda Kosowanyň Serbiýadan bölünip aýrylanyndan soň, ýerli hökümete garşy iş alyp baran serblere degişlidir.
Penşenbe güni bolan ses berilişikde Kosowanyň 120 agzalyk parlamentiniň 90 wekili amnistiýany goldap, ses berdi. Kanun taslamany diňe oppozisiýadaky “Wetewendosýe” (“Özygtyýarlylyk”) partiýasy makullamady.
Amnistiýa baradaky kanun taslama, ÝB-niň araçylyk etmeginde, iki taraplaýyn gatnaşyklary gowulandyrmak ugrundaky tagallalaryň çäginde kabul edildi.


text:
Birleşen Ştatlardaky Žurnalistleri goraýan komitet, «Yslam döwleti» ekstremist toparynyň agzalary günorta-gündogar Türkiýede siriýaly žurnalisti nyşana alanyndan soň, türk häkimiýetlerini žurnalistleri goramaga çagyrdy.
Mohammed Zahir al-Şerkat, telewideniýe žurnalisti Siriýa bilen serhediň golaýyndaky Gaziantepde, hepde ahyrynda köçeden barýarka, ýakyn aralykdan tüpeňlendi. Ol 12-nji aprelde hassahanada aradan çykdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini YD öz üstüne aldy. Ol bu ekstremist toparyň Türkiýede öldüren dördünji žurnalistidir.
"Türk häkimiýetleri Türkiýäniň köçelerinde žurnalistleri öldürmegiň kabul ederlik däldigini we jezasyz galmajagyny görkezmeli» diýip, Žurnalistleri goramak baradaky komitetiň Ýewropa we Merkezi Aziýa kordinatory Nina Ognianowanyň beýanatynda aýdylýar.


text:
Aşgabat, 03.02.2015. “Türkmenportal”.
Grippiň döremegine getirýän wiruslar daş-töweregimizi hemişe gurşap alýar. Ol tiz özgermek ukybyna eýe bolansoň, bu kesel bilen köp gezek gaýta-gaýta keselläp bolýar. Wirus diýseň çalt ýaýraýar. Keselli adam üsgürende, asgyranda, gürleşende wirus saklaýan ownujak damjalary howa ýaýradýarlar. Lukmanlaryň aýtmagyna görä, gripp howa-damja ýoly bilen ýaýraýar.
Grippiň alamatlary
Kesel wagty siziň temperaturaňyz ýokarlanyp, kelle agyry, bogun agyry döräp, ondan soň üsgülewük, bokurdak agyry peýda bolýar. Şeýle ýagdaý bir hepdä çenli dowam edip bilýär.
Kähalatlarda kesel öýkene ýaýrap bronhit hem-de pnewmoniýa ýaly keselleri döredip bilýär. Bu ýagdaý köplenç, uly ýaşlylarda, çilim çekýänlerde, saglyk ýagdaýy ýaramaz adamlarda ýa-da demgysma keselinden ejir çekýänlerde döräp biler
Siz näme edip bilersiňiz?
Iň gowusy, özüňizi oňat duýýançaňyz, temperaturaňyz aşak düşýänçä dynç almaly. Günde 8 bulgura çenli suwuklyk içmeli (suw, şire suwy, arybally we limonly çaý). Esasan temperaturaňyz ýokarlanyp, kän derläp ugrasaňyz suwuklygy köp içmeli. Ajy çaý, kofe ýa-da alkogolly içgileri içmekden saklanmaly. Sebäbi olar bedeniň suw ýetmezçiligini has güýçlendirýär. Ter limon şerbedi, arybal garylan gyzgyn suw, arybal garylan gyzgyn süýt bokurdak agyryny gowşadyp, üsgülewügi ýumşadýar. Ýeňil naharlanmaly, özem diňe naharlanmak islän wagtyňyz naharlanmaly.
Agyryny aýyryjy we temperaturany peseldiji derman serişdelerini ulanyp bilersiňiz. Çagalara aspirin bermekden saklanmaly. Olar üçin iň gowusy dermanhanalardan çagalar üçin niýetlenen parasetamol almaly. Derman satyn alanyňyzda, aýratyn hem çagalar üçin ulanan wagtyňyzda, hökmany suratda gabynyň ýüzüne ýazylan görkezme bilen tanyş boluň we şol esasda ulanyň!


text:
Adam hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch (HRW) guramasy Ýewropa Geňeşine we onuň Parlament Assambleýasyna çagyryş edip, Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýewi ýurtda hökümetiň tankytçylarynyň jezalandyrylmagyny bes etmäge ündemegi talap etdi.
23-nji iýunda ýaýradan beýannamasynda HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça müdiri Hugh Williamson guramanyň standartlaryny depeleýän Azerbaýjanyň Ýewropa Geňeşiniň Ministrler komitetine ýolbaşçylyk etmeginiň ýaňsyly ýagdaý döredýändigini aýtdy.
Baku Geňeşiň karar çykary organy bolan komitete alty aýlyk ýolbaşçylygy 14-nji maýda öz üstüne aldy.
23-nji iýunda Azerbaýjanda özlerini syýasy tussaglar diýip hasap edýän 100-den gowrak öňki tussag Parlament Assambleýasyna çagyryş edip, Azerbaýjanyň türmelerinde galýan syýasy tussaglary boşatmak üçin öz tagallalaryny güýçlendirmegi talap etdi.
Syýasy basyşlary ret edýän Ylham Aliýewiň 24-nji iýunda Strasburgda Parlament Assambleýasynda çykyş etmegi planlaşdyrylýar.


text:
Ýokary derejeli amerikaly ýolbaşçy Robert Blak Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçylary bilen pikir alyşmak üçin şu gün Bişkege barýar.
Döwlet sekretarynyň Merkezi we Günorta Aziýa boýunça kömekçisi Robert Blak şol saparynyň dowamynda Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa bilen duşuşar.
Oppozision protestçileri basyp ýatyrmak boýunça Bişkekde bolan dartgynlyk netijesinde Bakyýewiň paýtagty terk etmeginden soň, Blak Gyrgyzystana barjak iň ýokary derejeli amerikaly diplomatdyr.
Şeýle-de Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň başlygynyň orunbasary Almaz Atambaýewiň hem gepleşikler geçirmek üçin şu gün Moskwa barmagyna garaşylýar.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Waşingtonda eden çykyşynda Gyrgyzystanda graždan urşyň bolmagynyň mümkindigini aýdyp, bu ýurduň ikinji Owganystana öwrülip biljekdigini duýdurdy.
Bakyýew bolsa eger onuň we öz maşgala agzalarynyň howpsuzlygyna kepil geçilse, öz wezipesinden çekilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Wagtlaýyn hökümetiň ýolbaşçylary Bakyýew sişenbe gününiň dowamynda wezipesinden çekilmese, onuň tussag ediljekdigini bellediler.
Sişenbe güni giçlik regiondan gowşan maglumatlara görä, Bakyýewiň öýüniň töwereginde howpsuzlyk güýçleriniň sanynyň artdyrylanlygy barada hiç hili yşarat göze ilmeýär.
13-nji aprelde Bakyýewiň ýüzlerçe tarapdarlary Jalalabatda wagtlaýyn hökümeti berk tankyt etdiler.


text:
Şu gün, 28-nji aprelde tanymal türkmen ýazyjysy Esen Ataýew 70 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Ol 1945-nji ýylda, belarus topragynda dünýä indi, sebäbi onuň kakasy 1930-njy ýyllarda baý-kulakçylyga çekilip, günorta Ukraina sürgün edilipdi. Bu maşgala uruşdan soň belarus topragyna göçüp barypdy.
Esen Ataýew Türkmenistanda ýokary bilim alyp, uzak ýyllar mugallymçylyk etdi, neşirýatda işledi we esasan taryhy temadan eser ýazdy. Emma onuň eserleri Saparmyrat Nyýazowyň prezidentlik eden ýyllarynda girizilen gara sanaw zerarly 20 ýyl çemesi wagt okyjylara ýetirilmedi.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew öz galamdaä ýoldaşy barada maglumat berip, onuň jaýynyň jennetden bolmagyny, eserleriniň bolsa hak eýelerine - okyjylara ýetmegini arzuw etdi.


text:
Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň garşysyna gozgalaň turaly bäri aradan dört aý, NATO-nyň ilkinji howa hüjüminden bäri hem üç aý geçendigine garamazdan, bu ýerdäki ýagdaý kän bir üýtgäberenok.
NATO bu çykgynsyz ýagdaýyň soňuna çykmak, gozgalaňçylara kömek etmek üçin edýän bombaly hüjümlerini ep-esli artdyrdy. Bengazide ýerleşýän Milli geçiş geňeşini ýaraglandyrmaga goşant goşmak üçin Tunisden, Müsürden we Katardan Liwiýa gizlin ýarag getirilýänligi aýdylýar.
7-nji iýunda Kaddafi NATO-nyň güýçli howa hüjümlerine jogap berip: “Biz dyza çökmeris, boýun egmeris. Soňuna çenli şu ýerde ýeňişli durarys, öli ýa diri, tapawudy ýok” diýdi.
Fransiýa, Britaniýa we Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylary Kaddafiniň režimi uzaga çekmän çöker diýip, umyt edipdiler. Ýöne NATO-nyň bombaly hüjümleriniň entek beren netijesi ýok. Režimiň çökenini görjek bolsak, ýene ençeme hepde, belki-de ençeme aý garaşmalydyr.
Dürli sebäpleri bar
NATO-nyň howa hüjümleri bilen bu gymyldysyz ýagdaýy böwsüp bilmeýändiginiň dürli sebäpleri bar. Kaddafiniň režimi özüni çalt dürsemegi başarýar. Tripoli we onuň töwereginde ýaşaýan ilatyň hem käbir bölegi, iş ýüzünde gabawda bolsalar-da, režimi şindi-de goldaýarlar. Milli geçiş geňeşini hemmeler kabul edýär diýilýän gürrüň hakykata laýyk däle meňzeýär.
Kaddafiniň režiminiň aman galmagyna goşant goşýan ýene bir faktor hem - gozgalaňçy güýçleriň gowşaklygy. Olar bolmalysy ýaly guramaçylykly däl. Ýarag we beýleki enjamlaryň ýetmezçiliginden ejir çekýärler. Ýeterlik türgenleşigi, tejribeli serkerdeleri ýok. NATO agzalarynyň käbiri bu gowşaklyklary düzetmek üçin soňky hepdelerde käbir çäreleri ýola goýdular.
NATO ýurtlarynyň arasyndaky kem-kemden ýüze çykyp ugran aýgytsyzlyk we ikirjiňlenme hem peýda berenok. Arap Ligasynyň NATO-nyň Kaddafiniň garşysyna alyp barýan harby hereketlerini syýasy taýdan goldamagy gaty ähmiýetlidi. Ýöne bu soňra ýatyşyp, ol ünsüni Bahreýnde, Siriýada we Ýemende barýan gozgalaňlara gönükdirdi. Esasy global güýçler bolan Orsýet bilen Hytaý hem NATO-nyň Liwiýadaky işlerini tankytlamagy güýçlendirdiler. Olar bu dawanyň diplomatik ýollar we Milli geçiş geňeşi bilen dialog arkaly çözülmegini teklip edýärler.
NATO-nyň Tripolidäki operasiýalary mahalynda, 7-nji iýun.
NATO öz harby operasiýalaryny güýçlendirse, gozgalaňçylara kömek berse, Kaddafiniň režimi çöküp, onuň 41 ýyllyk hökümdarlygy soňlanar diýip, umyt edýär.
Liwiýa barada Abu Dabide geçen halkara konferensiýa gatnaşan döwletler, şol sanda Birleşen Ştatlar, Ýewropa we arap ýurtlarynyň birnäçesi Milli geçiş geňeşine 1,1 milliard dollar pul kömegini wada etdiler.
Näçe wagta çeker?
NATO, Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar indi Liwiýada soňky oýundan we Kaddafiniň basym gitmeginden, Milli geçiş geňşiniň ýolbaşçylary hem ýeňişden gürrüň edýärler.
Kaddafiniň kontrollygyndaky günbatar Liwiýa agyr zyýan ýetdi. Döwlet edaralarynyň köpüsi doly işlänok. Muňa garamzadan, käbir adamlar Kaddafiniň häkimiýet başyndan gitmegi ýene birnäçe aýa çeker diýen pikirde.
Britaniýanyň daşary işler ministri William Hag ýaňy golaýda BBC telekanalyna beren bir interwýusynda NATO-nyň bombaly hüjümleriniň üstümizdäki ýylyň aýagyna çenli dowam etmeginiň mümkindigini aýtdy.
Kaddafiniň “boýun egmeris” diýýäni bir jedelli gürrüň. Ýöne häzirki ýagdaýda oňa häkimiýeti meýletin başga birine geçirere ýol ýok. Milli geçiş geňeşi Kaddafä ynam edenok. Geňeşiň gepleşikler üçin öňde goýýan ilkinji şerti – Kaddafiniň häkimýet başyndan gürrüňsiz çekilmegi. Halkara jenaýat sudy hem Kaddafiniň tussag astyna alynmagy barada order çykardy.
Kaddafiniň gitmegi diňe wagt meselesi. Ol gitdigiçe artýan agyr harby, syýasy we ykdysady gysyş astynda. Häzirki ýagdaýda oňa diňe iki ýol bar: ýa Gaagada Halkara jenaýat sudunda peýda bolup, galan ömrüni türmede geçirmeli ýa-da Tripolide görkezýän garşylygyny dowam etdirip, tupanyň ýataryny dilemeli.
Hossein Arýan Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Eýran gullugynyň müdiriniň orunbasary. Bu ýerde beýan edilen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gürjüstanda geçen duşenbe güni geçirilen parlament saýlawlary oppozisiýanyň peýdasyna boldy: milliarder Bidzina Iwanişwiliniň “Gürji arzuwy” atly koalisiýasy prezident Mihail Saakaşwiliniň “Birleşen milli hereketine” garanda has köp goldaw aldy.
Häzire çenli sanalan 99 prosente golaýy sesler oppozision “Gürji arzuwynyň” 55 prosente golaý ses alandygyny görkzýär, prezident Saakaşwiliniň “Birleşen milli hereketiniň” alan sesi bolsa, 40 prosentden gowrak.
Prezident M.Saakaşwili sesler doly sanalmazyndan kän öň öz partiýasynyň ýeňlişini kabul etdi we “Gürji arzuwynyň” işine ýol açýandygyny bildirdi.
Emma milliarder B.Iwanişwili 2-nji oktýabrda M.Saakaşwilini işden çekilmäge çagyrdy, şeýle-de öz koalisiýasynyň Saakaşwiliniň “Birleşen milli hereketiniň” käbir ýokary derejeli agzalarynyň garşysyna jenaýat işini gozgamak barada pikir edýändigini aýtdy.
Gürjüstanda bolan bu waka post-sowet ýurtlaryndaky geçiş prosesine syn edýän adamlarada dürli pikirleri döretdi. Käbir pikirlere görä, şol sanda milliarder Iwanişwiliniň sözlerine görä, bu waka gürji halkynyň beýik medeniýetiniň we parasatlylygynyň nyşany boldy.
Emma başga tarapdan, Iwanişwiliniň 9 partiýany öz içine alýan koalisiýasynyň basym hökümet düzmekde we wezipeleri paýlaşmakda turjak dawalar sebäpli uly kynçylyga uçrajagyny aýdýanlar hem bar.
Eýsem, Gürjüstanda barýan syýasy prosese türkmenistanly synçylar, syýasatçylar nähili garaýarlar? Azatlyk Radiosy şu barada pikir alyşmak üçin Türkmenistandan ýerli synçy, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewi, Şwesiýadan türkmen parlamentiniň ozalky agzasy Halmyrat Söýünowy we Awstriýadan bosgunlykda döredilen “Respublika” partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamowy “Tegelek Stol” söhbetdeşligine çagyrdy.
Şu temadan geçirilen “Tegelek Stol” gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Türkiýe öz söweş uçarlarynyň, Siriýa bilen serhetde türk howa giňişligini bozanlygy sebäpli, 24-nji noýabrda Orsýetiň bir harby uçaryny urup ýykandygyny aýtdy. Orsýet bolsa urlup ýykylan uçaryň Siriýanyň territoriýasyndan çykmandygyny öňe sürýär.
Bu hadysanyň uruşdan ýaňa dargan Siriýa sebäpli dörän halkara dartgynlygyny artdyrmagy mümkin. Orsýet Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetiniň esasy ýarany. NATO-nyň agzasy Türkiýe hem onuň esasy tankytçylarynyň biri. NATO, Türkiýäniň haýyşy boýunça, ýörite maslahat geçirmekçi.
"Orsýetiň bir Su-24 uçary, halkara kanunlaryna laýyklykda, urlup ýykyldy. Sebäbi ol berlen duýduryşlara garamazdan, türk howa giňişligini bozdy" diýip, Türkiýäniň prezidentiniň administrasiýasy mälim etdi.
Ýurduň harby resmileri Türkiýäniň iki F16s uçarynyň, ors harby uçaryny urup ýykmazdan öň, oňa Türkiýäniň howa araçägini bozandygyny 10 gezek duýdurandyklaryny habar berýärler.
Orsýet özüniň Su-24 söweş uçarynyň Siriýada heläkçilige uçrandygyny tassyklady.
Orsýetiň Goranmak ministrligi oňa ýerden atylan okuň degen bolmagy "mümkin" diýdi. Ministrlik "uçuşyň dowamynda uçar Siriýanyň territoriýasyndady" diýýär. Ol özüniň muny subut edip biljekdigini aýdýar.
Ors prezidenti Wladimir Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow wakany "örän çynlakaý hadysa" diýip atlandyryp, ýöne goşmaça maglumat bolmasa, bu barada şondan köp zat aýtmak mümkin däl diýdi.
Peskow soňra hem: "Biz uçaryň Siriýanyň howa giňişliginde, Siriýanyň territoriýasynyň depesinde bolandygyny şübhesiz bilýäris" diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Orsýetiň Goranmak ministrligi söweş uçarynyň pilotlarynyň uçardan paraşýutly bökendigini aýdyp, olaryň ykbaly "indi tassyklanmaly" diýdi.
NATO harby ýaranlyga agza 28 döwletiň ilçileriniň şu gün Ýewropa wagty bilen öýleden soň sagat bäşde ýörite maslahat üçin Brýusselde duşuşyk geçirjekdigini bildirdi.
Resmileriň biriniň "AFP" habar gullugyna aýtmagyna görä, ýörite maslahatdan maksat Türkiýäniň ors uçarynyň urlup ýykylmagy barada NATO boýunça öz ýaranlaryna maglumat bermegi.
Türk mediasynda berlen habarlarda uçaryň Türkiýäniň günorta Hataý welaýaty bilen Siriýanyň demirgazyk-günbatarynda ilaty esasan siriýaly türkmenler bolan sebitiň aralygyndaky serhetde urlup ýykylandygy aýdylýar.
Merkezi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy topary uçaryň Latakiýa welaýatyndaky Türkmen daglary regionynda heläkçilige uçrandygyny aýtdy.
Türkmen daglary regiony soňky günlerde Orsýetiň howa zarbalarynyň goldawy bilen hökümet güýçleriniň hüjümlerine uçrady.
Orsýetiň hem Siriýanyň harby uçarlary ýurduň demirgazyk-günbatarynda nyşanalara garşy agyr bombalama kampaniýasynyň alyp bardylar.
Siriýada dört ýyldan gowrak bäri dowam edýän graždanlyk urşunyň bütin dowamynda Orsýet Assadyň režimini harby hem diplomatik taýdan goldap geldi.


text:
Fransuz kompaniýasy “Buigiň” 2006-njy ýylda Aşgabatda guran Buzly köşgüniň bahasy 21,5 million dollar. Umumy meýdany 8 müň kwadrat metr bolan Buzly köşgüniň buzly arenasynyň uzynlygy 60 metr, ini bolsa 30 metr. Bu ölçeg hokkeý meýdançasynyň ýewropa standartlaryna gabat gelýär.
Şeýle-de bu buzly meýdançada bir wagtda 150 adama buzda typmaga mümkinçilik bar. Buzly köşgüne buzda typmak üçin barýan aşgabatlylar hem az däl. Olaryň aglabasy çagalar we ýaşlar. 16 ýaşly Mekan şolaryň biri.
Mekan buzda typmagy 3 aýda öwrenendigini aýdýar:
—Iki ýyl boldy, Buzly köşgüne gatnap, buzda typýaryn. Men buzda typmagy öz dostlaryma hem öwretdim. Häzir biz bile Buzly köşgüne gatnaýarys.
Buzda typmak üçin konkileri bu köşkde girewine alyp bolýar. Buzly köşgüniň işgäriniň aýtmagyna görä, köşkde 27-nji razmerden tä 44-nji razmere çenli konkiler bar. Konkiler sagadyna 1 manat 60 teňňä girewine berilýär.
Öz ýanlary bilen konkilerini alyp gelenler bolsa buzly meýdançada 1 sagat typmak üçin 1 manat tölemeli. Ýeri gelende aýtsak, Buzly kögüniň münberlerinde oturyp tomaşa etmek üçinem 1 manat tölemeli.
Bu köşgüň işgäriniň aýtmagyna görä, hepdäniň dynç günleri Buzly köşgüne gelýän adamlaryň sany köp:
—Buzly köşgüniň adamsyz wagty ýok. Elmydama adam bar. Hepdäniň dynç günleri bolsa has-da köp bolýar. Şol günler gelýän adamlaryň sany 200-den hem geçýär. Mekdep kanikullarynda hem buzda typmaga gelýän çagalar we ýetginjekler köp.
Buzda typmaga isleg bildirýänleriň köpdügine garamazdan, buzda typmagy öwredýän ýörite instruktor ýok. Ýöne köşkde buzda figuralaýyn typmak we hokkeý sport seksiýalary hereket edýär. Bu seksiýalara ýörite medisina barlagyndan geçen çagalary we ýetginjekleri kabul edýärler. Seksiýalarda türgenleşmek mugt.
Ýurtda Buzly köşgüniň açylmagy bilen sportuň gyşky görnüşleri döredi. Buzly köşgünde ýaryşlar we beýleki sport çäreleri hem geçirilýär. Ýurtdaky hokkeý boýunça dört sany ýetginjekler komandalarynyň özara duşuşyklary hem şu köşkde geçýär.
Emma, Buzly köşgüniň işgäriniň aýtmagyna görä, geçen ýylyň oktýabr aýynda sportuň gyşky görnüşleri boýunça sport toplumynyň açylmagy bilen indi hokkeý ýaryşlarynyň-da köplenç şol sport toplumynda geçirilmeginiň ähtimal.
Buzly köşgünde sport ýaryşlaryna tomaşa etmäge amatly şertler bar. Köşkde 1000 tomaşaça niýetlenen tribunalar bar. Emma tribunalary köplenç halatda mejbury getirilen tomaşaçylar bilen doldurmaly bolýandygyny Buzly köşgüniň işgäri aýdýar:
—Sportuň gyşky görnüşlerine janköýerlik edýän tomaşaçylar az. Buzly köşgüne gelip buzda typýanlaryň hem aglabasynyň gyşky sport görnüşleri bilen meşgullanmak niýetleri ýok. Olar üçin buzda typmak ýönekeý güýmenje. Hatda hokkeý we figuralaýyn typmak boýunça sport seksiýasyna gatnaýanlaryňam köpüsi-de sportuň bu görnüşleri bilen professional derejede meşgullanarlar öýdemok.
Iki ýyl bäri Buzly köşgüne gatnaýan 16 ýaşly Mekan hem sportuň gyşky görnüşleri bilen meşgullanmak isleginiň ýokdugyny aýdýar.
—Men Buzly köşgüne gyşky sport görnüşleri bilen meşgullanmaga gelemok. Meniň üçin buzda typmak diňe güýmenje. Sportuň bu görnüşleriniň biziň ýurdumyzda geljegi ýok diýen ýaly...
Gyşky sport görnüşleri bilen professional derejede meşgullanmak isleýänleriň hem-de janköýerleriň azdygyna garamazdan, Buzly köşgüniň buzly meýdançasynda typmaga gelýän adamlaryň sany azalanok. Buzly köşgüniň ilki açylaýan wagty bolsa buzda typmak üçin nobatlaryň hem bolandygyny köşgüň işgäri ýatlaýar.


text:
Amerikanyň prezidenti Barak Obama Ukrainadaky krizisi jylawlamaga gönükdirilen halkara ylalaşygy goldamaýanlygy sebäpli Orsýete temmi bermek üçin täze sanksiýalaryň giriziljekdigini aýtdy.
Onuň Filippine eden sapary wagtynda aýtmagyna görä, bu sanksiýalarda nyşana alnan - käbir adamlar, kompaniýalar, şeýle hem Orsýete edilýän ýokary tehnologiýaly harytlaryň eksporty bolar.
Sanawy giňeltmek
"Biz sanksiýalar bilen nyşana alynjak adamlaryň we kompaniýalaryň giňeldilen sanawyny girizeris. Bular nyşana alnar, şol bir wagtyň özünde hem Orsýete edilýän ýokary tehnologiýaly goranyş eksport harytlarynyň käbirini-de gözden geçireris. Biz bular ýaly ýagdaýda bu eksportlary amatly hasaplamaýarys" diýip, prezident Obama Manilada geçen bir metbugat ýygnagynda aýtdy.
Amerikan prezidenti Ukraina krizisini parahatçylykly çözmek üçin Moskwanyň öňünde ýol bar, ýöne ol şu wagta çenli bu ugurda hereket edenok diýdi: "Muny çözmek üçin ýol bar, ýöne Orsýet bu ýoly saýlap tutanok. Bu sanksiýalar nobatdaky tapgyr, Orsýete edýän hereketlerini üýtgetdirmk üçin edilýän synanyşyk".
Obamanyň bellemegine görä, Moskwa Ukraina garşy gönükdirilen agressiýasyny dowam etdiren halatynda sanksiýalaryň indiki tapgyrynda Orsýetiň bank we goranyş ulgamynyň hem nyşana alynmagy mümkin: "Biz bu işleriň netije berip-bermejegini bilemzok. Şol sebäpden Orsýetiň Ukraina garşy agressiýasyny gören halatymyzda indiki tapgyrda belli sektorlaryň nyşana alynmagy mümkin, mysal üçin bank ýa goranyş senagaty, bu giň gerimli bolar".
ÝB-niň sanksiýalary
Ýewropa Bileleşiginiň diplomatlary hem täze sanksiýalar hakda pikir alyşmak üçin 28-nji aprelde duşuşýarlar.
Bu aralykda orsýetçi ýaragly separatistler 28-nji aprelde gündogar Ukrainanyň Konstantinowka şäherinde bir polisiýa edarasy bilen şäheriň dolandyryş karargähini eýelediler.
Donetsk regionynyň administrasiýasynyň sözçüsi Ilýa Suzdaliýew, gündogar Ukrainanyň eýelenen beýleki şäherlerinde bolşy ýaly, Konstantinowkadaky separatistleriň hem Ukrainadan bölünip aýrylmak we federal hökümet sistemasy barada referendum geçirilmegini talap edýändiklerini aýtdy.
Tassyklanmadyk habarlarda ýaragly toparlaryň Konstantinowka şäheriniň merkezini hem eýländigi aýdylýar. 100 müň ilatly bu şäher Donetsk şäheriniň takmynan 60 kilometrliginde ýerleşýär.
Orsýetçi separatistler gündogar Ukrainanyň ençeme şäherinde hökümet binalaryny eýelediler.
"Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk" guramasynyň 7 sany gözegçisi Slawýansk şäherinde şindi-de ýaragly orsýetçi toparlaryň elinde. 27-nji aprelde separatistler olary dünýä mediasyna "uruş ýesirleri" we "NATO-nyň içalylary" diýip görkezdiler.
Bu guramanyň bir gözegçisi saglyk ýagdaýynyň ýaramazlygy sebäpli boşadyldy.
28-nji aprelde Germaniýa Moskwany öz täsirinden peýdalanyp, gözegçileriň boşadylmagyny üpjün etmäge çagyrdy. Saklanýan gözegçileriň dördüsi germaniýaly.
Kansler Angela Merkeliň sözçüsi Steffen Seibert Berliniň bu toparyň saklanmagyny ýazgarýandygyny belläp, bu işi "kanuna ters we aklap bolmajak" hereket diýip häsiýetlendirdi.
"Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk" guramasyna degişli bir topar häzir Slawýanskda bolup, gözegçileriň boşadylmagy üçin separatistler bilen gepleşik geçirmäge synanyşýar.
Bu aralykda Birleşen Ştatlar Orsýetň prezident Putin bilen ilteşikli 7 sany hökümet işgärine we 17 kompaniýanyň garşysyna sanksiýa girizendigini yglan etdi.
Ak tamyň beýannamasynda aýdylyşyna görä, bu çäreler baýlyklaryň doňdurylmagy, Amerika girmek üçin wiza gadagançylygyny we nyşana alnan kompaniýalar üçin hem goşmaça rugsatnama çäklendirmeleri ýaly çäreleri öz içine alýar.


text:
Sişenbe güni BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun Siriýa baran gözegçileriň erkin hereket edip bilmegi üçin, Siriýanyň hökümetiniň şert döretmelidigini aýtdy.
Alty adamdan ybarat gözegçiler topary ýekşenbe güni Damaska barypdy. Olar geçen penşenbe güni güýje giren ok atyşlygy bes etmek boýunça ylalaşygyň berjaý edilişini synlarlar.
Pan Gi Mun häzir Siriýadaky ok atyşlygy bes etmek boýunça ylalaşygyň “gaty ejizdigini”, emma munuň syýasy gepleşikleri dowam etdirmek üçin zerurdygyny nygtady. Şeýle-de, ol oppozisiýa güýçlerini gepleşiklere gatnaşmaga çagyrdy.


text:
Türkmenistan Täjigistanyň ýer titremeden ejir çeken regionlaryna ynsanperwer kömegini iberdi.
Media maglumatlaryna görä, “doganlyk türkmen halkyndan” ýazgyly 22 sany demirýol wagonynda Täjigistana iberilen ynsanperwer kömegi 1 müň tonna dizel ýangyjyny, 134 müň tonna 1-nji sortly bugdaý ununy, 12 müň tonna pagta ýagyny we 120 müň tonna gurluşyk materiallaryny öz içine alýar.
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmonyň Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň adyna iberen hatynda “dostlukly akt üçin minnetdarlyk” bildirildi.
Aşgabadyň Duşenbä beren ynsanperwer kömeginiň 7-nji dekabrda Täjigistanyň Daglyk Badahşan regionyndan bolan ýer titreme bilen baglydygy aýdyldy.


text:
Janyndan geçen bombaçy Kabulda howpsuzlyk güýçleriniň agzalaryny getirýän ulagy partladyp, 6 adamy öldürdi, 10 adamy ýaralady diýip, resmiler aýtdylar.
Bu hüjüm 16-njy noýabrda, Goranmak ministrliginiň howlusynyň golaýyndaky Pule-Mahmud diýen ýerde boldy diýip, Içeri işler ministrliginiň sözçüsi Sedik Sediki aýtdy.
Sediki bombaçynyň özüniň pyýada bolandygyny hem sözüne goşdy.
Nyşana alnan awtoulag ýurduň Milli howpsuzlyk müdirligine, aňtaw gullugyna dahylly eken.
Hüjümiň jogapkärçiligini YD öz boýnuna aldy.
Prezident Aşraf Gani bu hüjümi ýazgarmak bilen, terrorçylar gorky-dowul ýaýradyp, öz hojaýynlarynyň maksatlaryna ýetip bilmezler diýdi.


text:
Duşenbe güni Owganystanyň Saýlaw Komissiýasy prezidentlige dalaşgär Abdylla Abdyllanyň saýlawa gatnaşmajakdygyny yglan etmeginiň yzy bilen, 7-nji noýabrda geçirilmegi planlaşdyrylan prezidentlik saýlawlarynyň ýatyrylýandygyny mälim etdi.
Şu ýagdaýy göz öňünde tutubam, Saýlaw Komissiýasy Hamyt Kerzeýi prezidentlik saýlawlarynyň ýeňijisi diýip yglan etdi.
Hamyt Kerzeýiň bäsdeşi Abdylla Abdylla düýn ikinji tapgyr saýlawlaryň azat hem-de adalatly geçiriljekdigine ynam etmeýändigini aýdyp, öz kandidaturasyny yzyna alýandygyny yglan edipdi.


text:
Bu oteli «Buig Batiman internasional» fransuz firmasy Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň iş dolandyryş müdirliginiň buýurmasy boýunça gurýar.
Bäş ýyldyzly myhmanhananyň umumy meýdany 95 000 inedördül metr bolup, onuň umumy bahasy 270 000 000 ýewrodyr. Ýa-da Amerikanyň Birleşen ştatlarynyň 405 000 000 (dört ýüz bäş million) dollarydyr. On üç gatdan ybarat bolan bu kaşaň oteliň ýokarsynda wertolýot gonmak üçin ýörite meýdança hem bar.
«Buig» firmasynyň Türkmenistanyň hökümeti bilen baglaşan şertnamasyna görä, 2008-nji ýylyň ýanwarynda gurluşygyna başlanan bu otel şu ýylyň dekabrynda doly taýyn bolmalydy. Ýöne işiň şu wagtky gidişini synlanyňda, oteliň gurluşygynyň azyndan üç aýdan bäri tamamlanmajagyna göz ýetirse bolýar.Oteliň ady indi üýtgemez
Bäş ýyldyzly bu oteliň gurluşygy ýaňy başlananda onuň ady «Galkynyş» myhmanhanasy diýlip atlandyryldy. Ýöne bir ýyl töweregi geçensoň, gurluşyk desgasynyň öňündäki banneriň ýüzüne ýazylan «Galkynyş» myhmanhanasy ýazgysy «Oguzkent» myhmanhanasy diýlen ýazgy bilen çalşyryldy.
«Oguzkent» sözi Oguzlaryň şäheri diýen manyny berip, ol taryhçy alymlaryň tassyklamagyna görä, Gökdepe etrabynda ýerleşýän Yzgant obasynyň gadymy adydyr. Yzgant obasy bolsa, Türkmenistanyň prezidentiniň ata-babalarynyň doglan hem-de ýaşan ýeridir.Gymmat otel näme maksat bilen gurulýar?
Gymmat bahaly bu oteliň gurulmagynyň esasy sebäbini ýurduň häkimiýet wekilleri daşary ýurtlardan gelýän abraýly myhmanlara ýokary derejeli myhmanhana hyzmatlaryny ýola goýmak maksady bilen düşündirýärler.
Oteliň üstündäki wertodrom ýokary derejeli myhmanlary aeroportdan göni wertolýotly bu myhmanhana alyp gelmäge hyzmat eder.
Myhmanlaryň aeroportdan ulag bilen däl-de wertolýotly alnyp gaýdylmagy belli bir derejede olaryň howpsuzlygyny kepillendirer. Oteliň bir nomeriniň bahasynyň ortaça bir müň amerikan dollary boljakdygy aýdylýar.Bir oteliň bahasyna näçe jaý düşýär?
Ýurduň «Arkaç» gurluşyk önümçilik birleşiginiň paýtagtda gurýan 36 kwartiraly jaýlary ortaça 1 million dollara düşýär. Oba ýerlerinde iki otagly howly jaýlary gurmak üçin bolsa, 10 müň dollar ýeterlik.
Diýmek, bir oteliň bahasyna 36 kwartiraly 405 sany jaýy (36x405=14580 kwartira) ýa-da 40 500 sany iki otagly oba ýerlerindäki jaýlary gurmak boljak. Eger-de bir hojalykda ortaça bäş adam bar diýip hasaplananda, onda oba ýerlerinde 202 500 adam, (40 500x5=202 500), paýtagtda bolsa 72 900 adam (14 580x5=72 900) jaýly boljak eken.


text:
Hytaý şu gün geçen ýyl Tibetde bolan gozgalaň bilen baglanşykly 1200 tussagy azat edýändigini aýtdy. Emma geçen aý Sinjaňda bolan gozgalaňdan soň basylan adamlaryň 700-si şindem türmede saklanýar.
Pekin bu beýanaty BMG-nyň Ženewada Hytaýdaky etniki kemsitmeleri ýok etmek boýunça geçirýän diňlenişigine jogap edip ýaýratdy.
Bu beýanatda 1231 tibetliniň toba edeninden soň azatlyga goýberilendigi aýdylýar. Geçen aý Sinjaňda bolan etniki zorluklar 197 adamyň ölümine sebäp boldy.
Hytaý Anna güni bolan diňlenişikde geçen ýyl Tibetde we geçen aý Sinjaňda bolan gozgalaňlar ýurt daşyndan meçew berilmegi netijesinde turdy diýdi.


text:
Ukrainanyň resmileri harby ammarda ýangyn döräp, birnäçe partlama we iki adamyň ölümine sebäp bolan wakanyň “terrorçylykly hereket” hökmünde derňelýändigini aýtylar.
Goranmak ministrliginiň 30-njy oktýabrda habar bermegine görä, partlamalar Swatowo şäherçesindäki harby toplumda emele gelipdir. Şäherçe orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki Luhansk regionyndan 100 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Ministrligiň maglumatynda harby bazanyň daşyndan uçgunyň gelmeginiň yzýany ýangynyň dörändigi bellendi, emma hüjüm bolmakda güman edilýän ýagdaýa kimiň günäkärdigi aýdylmady.
Harby ammarda 3500 tonna ýaragyň saklanandygy habar berilýär.
Iki raýat wepat boldy, ýene dört raýat we dört esger ýaralandy.
Gündogar Ukrainada 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri söweşlerde 7900-den gowrak adam wepat boldy.


text:
Federal derňew býurosy sülçileriniň duşenbe güni Boston marafonynda bolan partlamalar bilen ilteşikli birnäçe tutarygy yzarlaýandygyny aýdýar.
Bu partlamalarda üç adam ölüp, 150-den gowrak adam ýaralandy. FDB-niň bir resmisi sişenbe güni bolan habar brifiňinde sülçileriň Bostonyň dürli ýerlerinde birnäçe ugur boýunça derňew geçirýändigini, ýöne goşmaça howp-hataryň bilinmeýändigini aýtdy.
Sülçiler öwrenjeleriň düşüren wideoýazgylaryny, suratlaryny içgin öwrenip, bombalary kimiň partladanyny bilmäge kömek etjek delilleri tapmaga çalyşýarlar.
Massaçusetsiň gubernatory Dewal Patrik wakanyň bolan ýerinde partlaman galan bombanyň tapylmandygyny aýtdy.
Goranmak sekretary Çak Heýgel sişenbe güni bu partlamalary “gazaply terror akty” diýip atlandyrdy.
Prezident Barak Obama günäkärleriň tapyljagyny we jogapkärçilige çekiljegini wada berdi.
Güman edilip saklanan ýok we bu partlamalaryň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.


text:
16-njy awgustda Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow ýurduň käbir hökümet ýolbaşçylary bilen göni aragatnaşyk arkaly geçiren wideo şekilli iş maslahatynda oba-hojalyk ulgamyna degişli käbir kemçiliklerde durup geçdi. Bu barada türkmen metbugaty habar berýär.
Käbir daýhanlar muňa kärendeçileriň öz islegine görä ekin ekmegine rugsat berilmezliginiň, käbirleri bolsa tehniki üpjünçilikleriň ýetmezçiliginiň sebäp bolýandygyny aýdýarlar.
Eýsem, oba-hojalyk ulgamynda üstünlikli işler alyp barýan öňki postsowet ýurtlarynyň biri Gazagystan bu ugurda nähili işler alyp barýar we nähili tejribeleri başdan geçirdi?
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Gazagystanyň öňki oba-hojalyk ministri Baltaş Tursymbaýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Baltaş aga, Türkmenistanda, edil sowet döwründe bolşy ýaly, daýhanlara ýer kärendesine berilýär. Bu ýagdaý Gazagystanda nähili?
Baltaş Tursymbaýew:
Gazagystanda ýerler biznesmenlere, hususyýetçilere 49 ýyllyk kärendesine berilýär. Soňra biznesmenler, öz islegine görä, ekin ekip, hasylyny alyp, önümçilik bilen meşgullanýarlar.
Azatlyk Radiosy: Gazagystanda ýer 49 ýyllyk kärendesine berlenden soň, hökümet oňa garyşýarmy? Ýagny, kärendeçiniň näme ekmelidigine, şol önümi haçan we nähili ýetişdirmelidigine hökümet garyşýarmy?
Baltaş Tursymbaýew:
Bizde hökümet bu zatlara goşulmaýar. Döwlet ýerleri 49 ýyllyk kärendesine berýär. Bizde hökümet yzyna almazlyk şerti bilen maldarçylyga we tohumy özleşdirmek pudagyna birneme dotasiýalar hem berýär. Galan zatlaryň ählisini biznesmenleriň we hususyýetçileriň özleri çözýärler.
Ähli zatlar hem olaryň gözegçiligine berlen. Ýetişdirilen önümler hem dünýä bazaryndaky bahalara görä satylýar. Bizde bu zatlaryň hemmesi takyk we aýdyň. Ýöne Türkmenistanda bu zatlaryň beýle däldigini we ähli zatlaryň ýalançylyk esasynda alnyp barylýandygyny bilýärin.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda daýhanlara nämäniň ekilmelidigi, hasylyň haçan ýygnalmalydygy we şuňa meňzeş beýleki zatlar hökümet tarapyndan aýdylyp durulýar. Hökümetiň kärendeçileriň işine şeýle goşulmagynyň uzak möhletleýin nähili netijeleri bolup biler?
Gazagystanyň öňki oba-hojalyk ministri Baltaş Tursymbaýew
Baltaş Tursymbaýew:
Hökümet önümçilik prosesine bazar mehanizmi arkaly goşulmaly. Ynha, günbatar ýurtlaryny mysal getirsek, döwlet önümçilik prosesine bazar mehanizmi arkaly goşulýar. Haçan-da daýhanlar zerur tehnologiýany berjaý edip, hökümetiň tabşyryklaryny ýerine ýetirseler, oňa döwlet tarapyndan goldawlar we yzyna almazlyk şerti bilen dotasiýalar berilýär.
Daýhanlar tehnologiýany berjaý etmeseler, ýer zaýalanýar, şol sebäpden hem hökümet oba hojalygyna goşulmaly. Ýöne Gazagystanda bolsa hökümet ýeri kärendä alan biznesmenleriň, hususyýetçileriň işine goşulmaýar. Biznesmenlere, näme isleseňiz, şony ediň diýýärler. Şu sebäpden hem hususyýetçiler we biznesmenler kösenýärler.
Azatlyk Radiosy: Gazagystanda oba hojalyk pudagynyň esasan haýsy ugruna üns berilýär we näme üçin?
Baltaş Tursymbaýew:
Gazagystanda bazar ykdysadyýeti bolany sebäpli biziň hususyýetçilerimiz ýa-da biznesmenlerimiz diňe bugdaý we onuň hem ýokary hillisini ösdürip ýetişdirmäge synanyşýarlar. Sebäbi onuň bahasy gymmat we oňa bazarda isleg we talap köp.
Gürrüňimiň soňunda belläp geçesim gelýär, alymlar 2020-nji ýyldan başlap dünýäde bugdaý, ýagny çörek ýetmezçiliginiň göz-görtele duýuljakdygyny aýdýarlar. Men Merkezi Aziýa ýurtlarynyň täze tehnologiýalara daýanyp, oba hojalygy bilen meşgullanmaga çagyrasym gelýär. Sebäbi mundan 100 ýyl ozal ulanylan oba-hojalyk desgalaryny ulanyp işlemeklik daýhanlar üçin peýdaly däl.
Azatlyk Radiosy: Baltaş aga, siziň tejribäňizi göz öňünde tutsak, siziň pikiriňizçe, Türkmenistan oba hojalygynda haýsy ugur bilen öňe gitmeli?
Baltaş Tursymbaýew:
Türkmenistan sowet döwründe has gowurakdy. Meniň pikirimçe, ol şu wagt orta asyrlarda aýlanyp ýör. Sebäbi şu wagt men türkmen telewideniýesine tomaşa edýärin. Ol ýerde [Türkmenistanda] tragikomediýa, ýagny gaýgyly hem gülküli waka bolup geçýär. Siziň ilkinji prezidentiňiz, kellesine gelen zady edip, özüni masgarabaz ýaly alyp barýardy. Häzirki prezidentiňiz hem ondan kem galanok.
Men şu pursatdan peýdalanyp, Türkmenistanyň, has dogrusy, regionyň kärendeçi daýhanlaryna olaryň durmuşynda bagt, işlerinde hem üstünlik arzuw edesim gelýär.


text:
Orsýetiň goranmak ministri Anatoliý Serdýukow dawaly Kuril adalaryna sapar edýär.
Bu adalaryň özygtyýarlylygy eýýäm köpden bäri Orsýet bilen Ýaponiýanyň arasyndaky dawa meselesidir.
Serdýukow häzir dawaly Kuril adalarynyň düzümine girýän dört adanyň biri bolan Iltrup adasyna bardy.
Serdýukowyň aýtmagyna görä, ol “harby barlag” maksady bilen beýleki iki ada hem sapar eder.
Resmi Tokio muňa öz närazylygyny bildirdi.
Geçen ýylyň noýabrynda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew hem bu adalarda saparda bolupdy.
Şol sapar Moskwanyň we Tokionyň arasyndaky diplomatiki gatnaşyklaryň dartgynlaşmagyna sebäp bolupdy.
Ikinji jahan urşunyň soňunda sowet goşunlary bu adalary basyp alypdy.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaşyklarynda geleşikleriň 41-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna ABŞ-dan, Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Yrakdan, Owganystandan we Panamadan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtoulag benzinini, gidroarassalanan dizel ýangyjyny, tehniki kerosini, az kükürtli ýangyç mazutyny satyn aldylar.
Şweýsariýadan gelen işewürler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalanan benzini satyn aldylar. Mundan başga-da daşary ýurt puluna arassalalan pagta ýagy, nah ýüplükler we pagta linti ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar Russiýa, Beýik Britaniýa, Ukraina, Gyrgyzystan, Täjigistan we beýlekiler. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 97 million 678 müň dollaryndan gowrak boldy.
Depozit manat serişdelerine ABŞ-dan, Şweýsariýadan, Türkiýeden, Slowakiýadan gelen işewürler umumy bahasy 6 million 918 müň manada deň bolan arassalanan pagta ýagyny we nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 378 müň manatlyk polipropilen (TNGIZT) satyn aldylar.


text:
Guralmagy göz öňünde tutulýan Türkmenistan — Owganystan — Täjigistan demir ýolunyň täjik bölegi belli edildi. Bu barada Respublikanyň Ulag ministrligine salgylanyp, Täjigistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri habar berýär.
Demir ýoluň täjik böleginiň uzynlygy 55 kilometre barabar bolar. Ol Kolhozabat etrabyndan Aşaky Pýanja, soňra bolsa Pýanj derýasynyň üsti bilen Owganystanyň Gunduz welaýatyna baryp ýeter.
Täjigistan Respublikasynyň ulag ministrliginde, şeýle hem indi bu demir ýol taslamasynyň owgan ugrunyň kesgitlenilmelidigini bellediler. Bu mesele üçtaraplaýyn esasda ara alnyp maslahatlaşylýar.
Aziýanyň Ösüş banky bu demir ýol gurluşygynyň esasy maýadary bolup durýar. Öň AÖB taslamanyň täjik we owgan bölekleriniň gurluşygyny maliýeleşdirmäge taýýardygyny mälim edipdi. Gurluşygyň türkmen bölegi bolsa Türkmenistanyň öz güýjüniň we serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
Türkmenistan — Owganystan — Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň taslamasy boýunça Ylalaşyga 2013-nji ýylyň 20-nji martynda Aşgabatda, üç ýurduň Prezidentleriniň üçtaraplaýyn duşuşygynyň barşynda gol çekilipdi.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Orsyet delegasiýasyna ýolbaşçy bolup, Aşgabada gelen Sankt-Peterburgyň gubernatory Walentina Matwienkony kabul etdi.
Türkmen topragynda mähirli garşylanmagyna minnetdarlyk bildirip, myhman BMG- niň Baş Assambleýasynyň 64-nji sessiýasyna gatnaşmagy hem ol ýerde wise-başlyk bolmagy bilen Berdimuhamedowy gutlady.
“Türkmenistan mundan beýläk hem Orsyetiň regionlary, uly senagat we medeni merkezleri, şol sanda Orsyetiň demirgazyk paýtagty bilen göni gatnaşyklary ösdürmekçi” diýip, Türkmenistanyň prezidenti aýdypdyr.


text:
Owganystanyň Ghor welaýatyndaky Firoz Koh şäherine edilen hüjümde söweşijiler parahat ilatdan 30 çemesi adamy öldürdiler.
Resmileriň 26-njy oktýabrda beren maglumatyna görä, bu hüjüm “Yslam döwleti” atly toparyň ýerli komandiri öldürilenden bir gün soň, ar almak maksady bilen amala aşyrylan bolmagy ähtimal.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.
Ghor welaýatynyň häkimi Nasir Hazeh “AFP” habar agentligine beren maglumatynda 25-nji oktýabr gijesi bolan bu wakada pida bolanlaryň aglabasynyň çopanlardygyny, emma käbir çagalaryň hem alnyp gaçylandygyny we öldürilendigini aýtdy.
“Olaryň öli jesetleri şu gün irden ýerli ýaşaýjylar tarapyndan tapyldy” diýip, Hazeh belledi.


text:
Türkmenistanyň Nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyna laýyklykda ýurdumyzyň uglewodorod serişdelerini gözlemek, çykarmak, gaýtadan işlemek, şeýle hem olaryň gaýtadan işlenen önümlerini içerki we daşarky bazarlarda ýerlemek boýunça wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, “Türkmen Milli nebitgaz kompaniýasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini esaslandyryjylar hökmünde Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentligine – esaslyk maýadaky paýy 90 göterim, “Türkmengaz” döwlet konsernine – esaslyk maýadaky paýy 2 göterim, “Türkmennebit” döwlet konsernine – esaslyk maýadaky paýy 2 göterim, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyna – esaslyk maýadaky paýy 5 göterim möçberde paýly gatnaşmaga ygtyýar berildi.
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine “Türkmen Milli nebitgaz kompaniýasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň bellenen tertipde döwlet tarapyndan bellige alynmagyny üpjün etmek tabşyryldy.


text:
Garagulak
Garagulak ýabany pişikleriñ iñ kiçijigi Afirkanyñ günortasynda ýaşaýan gara aýak pişikdir. Onuñ boýy 50 sm, agramy 1.5-2 kg barabardyr. Garagulak bolsa iñ iri pişikleriñ hataryna degişli bolup, onuñ boýy 65-82 sm, agramy bolsa 11–13 kg deñdir. Daşky görnüşi boýunça garagulak geçigaplaña meñzeşdir, ýöne ondan has owadandyr. Garagulak özüniñ inçe bedeni, sypaty, uzyn inçe aýaklary, uzyn guýrugy bilen öz kowumdaşlaryndan tapawutlanýar. Bedeni gysgajyk tüýler bilen örtülendir, olaryñ birmeñzeş sarymtyl-çägesöw reñkleri bardyr. Aýaklarynyñ aşak eteklerinde gaty tüýleri bar, olar bu haýwanyñ çägeli ýerlerde tiz hereket etmegini añsatlaşdyrýar.
Garagulagyñ gulaklarynyñ daş gyrasyndaky garaja tüýler we agyzdyr burnunyñ daş-töweregindäki gara çyzyklar, ýanyp duran ullakan gözleri, ony has haýbatly görkezýär. Onuñ gulaklarynyñ ujunda uzyn gara tüýler bar. "Garagulak" ady hem şondan gelip çykypdyr.
Garagulagyñ ýer ýüzünde sanynyñ juda az bolmagy, munuñ üstesine-de onuñ örän hüşgärligi we gizlin ýaşaýyş ýagdaý şu wagta çenli onuñ biologiýasyny we ýaşaýyş aýratynlygyny doly öwrenmäge päsgelçilik beripdir. Bu haýwan ýatmak üçin köplenç oklukirpiniñ we tilkiniñ hinlerini peýdalanýar. Ýylyñ ähli pasyllarynda gündizlerine ýatyp, gijelerine aw awlamaga çykýar. Diñe ýaz aýlarynyñ kä günlerinde hinden çykyp, gyrymsy agaçlaryñ aşagynda bukulyp, awuna garaşyp ýatýar. Öz awuny örän işjeñ gözleýär we yzarlaýar. Garagulaklaryñ aýaklary uzyn bolsa-da, uzak uzak aralyklara ylgap bilmeýär, şonuñ üçin hem ol bukuda gizlenip ýatyp, soñ çalasynlyk bilen awunyñ üstüne bökýär. Dört-bäş metr aralyga bökmegiñ hötdesinden gelýär. Şu häsiýeti oña hatda tiz ylgaýan haýwan bolan towşanyñ yzyndan ýetmäge-de mümkinçilik berýär.
Garagulagyñ "ýyldyrym çaltlygyndaky" hereketi görenleri haýran edýär. Ol bukuda ýatan wagtynda golaýyna guş sürüsi gelip gonsa, olaryñ üstüne böküp, uzyndan-ýiti dyrnaklarynyñ kömegi bilen yzly-yzyna birnäçe guşy tutup alyp galyp bilýär. Garagulagyñ esasy iýmiti alakalar, ýalmanlar, syçanlar, towşanlardyr. Şeýle hem kirpini, oklukirpini, süýrenjileriñ we ownuk mör-möjekleriñ köp görnüşlerini tutup iýýär. Onuñ özi ýaly ýyrtyjy haýwanlara, keýiklere, şeýle hem mallara we öý towugydyr guşlaryna tipulyp, olary tutýan halatlaryna gabat gelinýär. Garagulak tomsuñ yssy günlerinde suwy köp içýär. Şol sebäpli ol suwly ýerleriñ golaýynda ýaşaýar.
Salgylanma[üýtget | edit source]
http://turkmen.wap.ug saýtyndan göçürilip alyndy.


text:
Islän wagtynda internedi öçürmek her bir diktatoryň arzuwydyr. Emma muny iş ýüzünde etmek mümkinmi?
Orsýetiň Milli Howpsuzlyk Geňşinde eden çykyşynda prezident Wladimir Putin Kremliň internet elýeterliligini çäklendirmegi ýa-da ony doly döwlet gözegçiligine almagy planlaşdyrmaýandygyny nygtady.
Şol bir wagtda-da häkimiýetler internet howpsuzlygyny güýçledirmek we ekstremizmi, jynsparazlygy, terrorçylygy we çaga pornografiýasyny wagyz edýän saýtlary ýapmak boýunça goşmaça çäre gördi.
Putiniň kommentarileri Orsýetde başgaça pikilenýänlere basyşlaryň we ýurduň Günbatar bilen Ukrainadaky konfliktiň üstündäki dartgynlylygyň dowam edýän döwründe çäklendirmeleriň boljagy ýa-da Orsýetiň internetden çykjagy baradaky çaklamalaryň güýçlenen wagtyna gabat geldi.
30-njy sentýabrda Kreml Orsýet “öňünden çak edip bolmaýan partnýorlarymyz bizi internetden çykarmak kararyna gelen ýagdaýynda goranmak çäreleriniň üstünde işleýär” diýip, döwlet tarapyndan göz öňünde tutulýan mümkin bolan güýçli gözegçilk çärelerini ýaňzytdy.
Moskwanyň isleglerine garamazdan, Orsýet ýa-da ilslendik başga bir döwlet üçin internetden çykmak näderejede mümkin? Meselä birnäçe tarapdan seredip bolar:
Interneti öçürmek aňsatmy?
Interneti öçürmek ýurtlar üçin aňsatmy? Şeýle synanyşyklaryň edilmegine mysallar barmy?
Müsür 2011-nji ýylda ”Arap bahary” diýlip atlandyrylan protestleriň dowamynda interneti bäş günlük ýapypdy. Siriýada internet 2011-nji ýyldan bäri üç gezek öçürildi. Nepal we Mýanma interneti tiz-tizden öçürýärler. Hytaý Uýgurlaryň Sintzýan regionynda 2009-njy ýylda interneti öçüripdi.
Emma interneti öçürmek ýurduň içerki prowaýder gulluklarynyň sanyna we olaryň ýurduň daşyndan satyn alýan aragatnaşyk hyzmatlaryny üpjün edýän prowaýderlerine bagly diýip, internet kompaniýalarynyň önümçiligi boýunça Dyn atly kompaniýanyň baş alymy Jim Kowiýe aýtdy.
Bu zatlaryň köpüsi hökümetleriň ýurdy internetden kesmek işini kynlaşdyrýar.
Müsürde şeýle aragatnaşyk ugurlarynyň 10-sy bar, Siriýada - diňe ikisi. Bu bolsa bu ýurtlaryň hökümetleriniň internedi kesmek işini aňsatlaşdyrýar.
Orsýetiň aýratynlygy
Bu işi Orsýetde kynlaşdyýan ýa-da aňsatlaşdyrýan aýtratynlyklar barmy?
Orsýet daşky dünýä bilen aragatanaşyk meselesinde Siriýa ýa Müsür ýaly kynçylyk çekmeýär. Bu ýurtda ýurduň daşyndan aragtanaşyk hyzmatlaryny satyn alýan 300 çemesi kärhana bar, diýip Kowie belleýär.
Orsýetiň hökümeti ýurdy internetden doly üžňeleşdirmek üçin bu kompaniýalaryň ählisini ýapylmaga mejbur etmeli bolar. Bu edilip bilner, emma uzaga çeker we has köp işi talap eder.
Orsýetiň Internedi doly ýapmakdan başga internedi çäklendirmek ugrunda ýene nähili mümkinçilikleri bar?
Interneti ýapmakdan daşary ony mazmun taýdan seljeribem çäklendirip bolýar.
Orsýet eýýäm ençeme oppozision saýtlary petikledi we bloggerleriň registrasiýa edilmegini talap edýän kanuny kabul etdi.
Şeýle-de Moskwa daşary ýurtly internet şirketleriniň ýurduň kanunlaryna laýyklykda işlemelidigini duýdurdy. Bu barada ”Roskomnadzor” şirketiniň
Facebook, Twitter we Google ýaly iri kompaniýalara duýduryş hatyny ýollandygyny “Izwesiýa” neşiri habar berdi.
Şeýle-de Orsýetiň hökümeti intenedi käbir regionlarda we şäherlerde petikläp biler diýip, Kowie aýtdy. 1990-njy ýyllarda birnäçe maýda böleklere bölünen Orsýetiň tellekomunnikasion ägirdi “Rostelekom” ýene birleşdi, bu bolsa intenedi kesmek işini aňsatlaşdyrýar.
Ulanyjylar näme etmeli?
Internediň öçürilen ýa-da gözegçilik astyna alnan ýagdaýynda ulanyjylar näme etmeli?
Eger-de mobil operatorlar öz işini dowam etdirmäge ukyply bolsalar, onda ulanyjylar öz stmartfonlaryndaky 3G intenetden peýdalanyp bilerler..
Halkara telefon liniýasy arkaly analog internet hyzmatlary-da, has gymmat we haýal bolmagyny garamazdan, internetden peýdalanmak üçin goşmaça mümkinçilik bolup biler.
Ýewropanyň aragatnaşyk prowaýderleri 2011-nji ýylda Müsürde internediň kesilen döwründe öz hyzmatlaryny teklip edip, Müsüriň IPS aragatnaşygy işlemedik döwründe aragatnaşyk bilen üpjün edipdi.
Internediň doly kesilmedik ýagdaýynda onuň mazmunyna gözegçilik edilmeginden we çäklendirilmeginden saplanmagyň usullary hem bar. Islendik maglumat siziň kompýuteriňizden oppozision websaýtlara göni barmagyň ýerine dürli serwerleriň ençemesiniň üstünden syýahat edýär we soňunda barjak ýerine ýetýär.


text:
Duşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň resmileri bilen gepleşik geçirmäge baran Gürjüstanyň premýer-ministriniň orunbasary Giorgi Baramidze öz ýurdunyň uzak perspektiwada Ýewropa Bileleşigine agza bolmagyna umyt edýändigini aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň giňeldilmek meselesi boýunça komissary Stefan Fuele bilen geçirjek duşuşygynyň öňýany Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda ol: «Geljekde, aýdaly, geljek 15 ýylyň içinde Gürjüstanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolmagy bolup biläýjek zat» diýip belledi.
Giorgi Baramidzäniň Stefan Fuele bilen geçirjek gepleşikleri, esasan, şu ýylyň ahyryna çenli döwrüň içinde Gürjüstanyň Ýewropa Bileleşigi bilen erkin söwda ylalaşygy baradaky gepleşiklere başlap biljekdigi ýa bilmejekdigi baradaky meselä gönükdiriler.


text:
Siriýanyň Homs şäherinde hökümet güýçleriniň amala aşyran hüjümlerinde azyndan ýedi adam öldi, başga-da onlarça adam ýaralandy. Bu barada Siriýanyň aktiwistleri habar berýärler.
Aktiwistleriň berýän maglumatyna görä, hökümet güýçleri Homs şäheriniň eteklerine tanklary hem getiripdirler. Aktiwistler şähere hüjüm edilmeginden howatyr edýärler.
Müňlerçe adamyň hökümet güýçlerinden gaçyp, Homsuň Baba Amro sebtini terk edendikleri hem habar berilýär.
Homs şäheri soňky 18 günüň dowamynda gabawda saklanýar. Gabaw dowamynda ýüzlerçe adamyň öldürilendigini aktiwistler habar berýärler.


text:
Orsýetiň Konstitusion sudy internet saýtlaryň eýeleriniň we guramaçylarynyň töhmet atyjy maglumatlary ýok etmelidigini aýdýar. Munuň üçin suduň permany bolmaly.
Sankt Peterburgda ýerleşýän Konstitusion suduň sişenbe güni çykaran kararyna görä, saýtlarda raýatlary şahsy taýdan kemsidýän maglumatlar üçünji bir tarapdan çap edilen hem bolsa bu maglumatlary aýyrmak jogapkärçiligi saýtyň administrasiýasynyň boýnuna düşýär.
Suduň karary diňe habar serişdelerine degişli websaýtlar bilen çäklenmän, ähli internet sahypalara degişli bolup durýar. Bu kararyň 2009-njy ýylda bir raýatyň internet forumda öz suratlarynyň bidin ýerleşdirilmeginden eden arz-şikaýatyna jogap bolup durýandygy aýdylýar.
Kararyň kabul edilmegi orsýet hökümetiniň söz azatlygyny çäklendirmek boýunça synanyşyk edýän döwrüne gabat gelýär.


text:
Dünýä belli ukrain kinorežissýory Mark Donskoýyň "Älemgoşar" çeper filmi sowet filmleriniň arasynda ABŞ-nyň Kino akademiýasynyň baýragy "Oskara" ilkinji bolup mynasyp görlüpdi. Bu çeper kartina polýak we sowet ýazyjysy Wanda Wasilewskaýanyň adybir powesti esasynda goýlupdy.
Filmiň mazmuny sadaja ukrain obalarynyň birinde ýaşap ýören zenanyň — üç çaganyň enesiniň mertligi hakynda. Nemes faşistleriniň eline düşen bu aýal duşmana partizanlaryň hirededigini aýtmajak bolup, sütem baryny başdan geçirýär. Onuň gören ejirini söz bilen beýan etmek kyn. Ol diňe bir özüniň däl, körpeje çagalarynyňam ezýet çekmegine sebäp bolýar. Emma dönüklik edenok. Ol soňuna çenli mert durýar. Şonuň üçin bolsa gerek, Hudaý ony ýalkaýar, ol halas bolýar. Onuň obajygynyň üstünden älemgoşar çykýar.
Bu dartgynly wakany Mark Donskoý kino sungatynyň serişdeleri arkaly tolgundyryjy suratlandyrýar. Şol älemgoşaryň köp garaşdyran älemgoşardygyny, adam yhlasynyň, ynsan zähmetiniň, horlugynyň älemgoşarydygyny täsirli görkezýär.
Meniň bu filmi ýatlamagymyň esasy sebäbi onuň Türkmenistanda surata düşürilenligidir, muny bilýänler welin az-azdyr. Ukrainanyň Kiýewden gyssagly ewakuasiýa edilen, ýagny göçürilen Dowženko adyndaky kinostudiýasy 1941-44-nji ýyllarda Aşgabatda ýerleşip, öz işini dowam etdirýär Şonda bu ýere gelen Mark Donskoý hem "Älemgoşary" türkmen topragynda döredýär.
Tomusda ýagdyrylan "gar"
Filmiň wakasy urşuň aňzakly gyş döwründe bolup geçýär.Ýöne ony paýtagtymyzda tomusda surata düşürmeli bolýar. "Heý, jokrama yssyda-da aňzakly gyşy surata alyp bolarmy? Heý, Türkmenistanyň şertlerinde-de gar basyp oturan ukrain obasyny döredip bolarmy?" diýenlerem tapylýar. Donskoý "Bolar" diýip ynamly jogap berýär. Bu kyn meseläni çözmek üçin filmi dörediji toparyň her bir agzasy yhlas baryny siňdirýär.
Belli türkmen kino işgäri Ata Saryýew bu filmiň döredilişini gözi bilen gören adam hökmünde öz wagtynda şeýle ýatlapdyr: "Film häzirki kinostudiýanyň çäginde, soňam onuň gapdalyndaky stadionyň meýdançasynda surata düşürildi. Şol ýerde ukrain obasy döredildi. Maşyn-maşyn pagta getirilip, ýere düşeldi. Ýere ýazylan pagtanyň üstüne bolsa köp mukdarda naftalin diýilýän derman sepildi. Şol naftalin pagtanyň ýüzüni ýylpyldadyp, uzakdan gara meňzedýärdi. Şol ýerde pagtanyň üstündenem ukrain kepbelerini gurdular. Her ýerde, her ýerde agaç oturtdylar. Bir az wagtyň içinde ukrain obasy, özi hem uruş döwriniň, aňzakly gyşyň obasy döredi oturyberdi. Men şonda haýran galdym — hakyky sungat eserini döretmek üçin gör, nähili işleri amala aşyrmaly bolýar ekeni".
Şonda ukrain artistleri Ata aganyň ýatlaýşy ýaly, gaty horlanypdyrlar. Olaryň hemmesi telpek, galyň içmek geýmeli bolupdyr, aýaklarynda keçe ädik, ýüň jorap... Yssy bolansoň, surata düşürip ýetişmänkäler, ol görgüliler gara dere batyp, öl-myžžyk bolupdyrlar, ysgyndan gaçypdyrlar. Ýöne gyşda derläp duran adamy görkezseň boljak däl. Şonuň üçin-de režissýor aktýorlary iri planda görkezmezlik kararayna gelipdir. Kinooperator olary uzagrakdan alypdyr.
Meşhurlyga eýe bolýar
"Älemgoşar" filmi daşary ýurtlarda görkezilende şol "aňzakly gyşyň" jöwzaly Türkmenistanda düşürilendigini aňan bolmandyr. Her kim şol ýere hakykatdanam Ukrainadyr öýdüpdir. Kino kadrlarynda hakyky gyş, hakyky ukrain obasy, peýzažy.
Bary-ýogy alty aýyň dowamynda film doly taýýar edilýär.1944-nji ýylyň aýagynda-da Moskwa alyp gidip tabşyrýarlar. Film gowy garşylanýar. Dünýä ýüzünde meşhurlyga eýe bolýar.
Ata Saryýew bu filmiň döreýşine 22 ýaşynda şaýat bolupdyr. Ol Alty Garlyýew adyndaky "Türkmenfilm" kinostudiýasynyň 50 ýyllygyna Mark Donskoýy hem-de "Älemgoşaryň" goýujy hudožnigi Walentina Hmelýowany çagyrmak üçin Kiýewe ýörite gidýär. Hudožnik aýal agyr keseldigine garamazdan, "Men ölsemem, Türkmenistanda öljek, olam meniň Watanym" diýip, Aşgabada gaýdýar. Ol dabaranyň ertesi güni Aşgabatda jan berýär. Walentina Hmelýowany Köşidäki gonamçylykda hormat bilen jaýlaýarlar.
"Älemgoşar" ýaly Oskar baýragyna mynasyp bolan ajaýyp çeper filmiň türkmen topragynda döredilendigini bilmek ýakymlydyr.
Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Obama adminstrasiýasy «Yslam döwleti» diýilýän jeňçi toparyň 2-nji derejeli uly lideriniň öldürilendigini aýdýar.
Ol şu hepdäniň başynda Yraga urlan howa zarbalarynda öldürilipdi. Milli howpsuzlyk geňeşiniň sözçüsi Ned Praýs Fahdi Ahmad al-Haýaliniň Yragyň demirgazyk şäheri Mosulyň golaýynda maşynly barýan wagtynda, 18-nji awgustda öldürilendigini aýtdy.
Ol «Yslam döwleti» toparynyň baştutany Abu Bakr al-Bagdadiniň uly orunbasary bolup, Yrak bilen Siriýanyň arasynda uly möçberde ýarag, partlaýjy, ulag we adam geçirmek işlerine ýolbaşçylyk edýärdi.