text:
BMG-niň ýadro meseleleri boýunça gözegçi edarasynyň ýolbaşçysy Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmak islegi baradaky çaklamalary barlamak boýunça missiýa bilen Eýrana sapar edýär.
Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň ýolbaşçysy Ýukiýa Amanonyň bu sapary dünýäniň iň täsirli alty ýurdunyň we Eýranyň arasynda Ženewada geçirilen üç günlük şowsuz gepleşikleriň yzysüre amala aşyrylýar.
Halkara gepleşikleriň indiki tapgyrynyň 20-nji noýabrda geçirilmegine garaşylýar.
Amano duşenbe güni Tähranda geçirilen gepleşikleriň öňüsyrasynda eden çykyşynda “takyk netijeleriň” gazanylmagyna umyt baglaýandygyny aýdypdy.
Amano Tähran bilen duşuşyklarynyň Eýranyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş agzasy we Germaniýa bilen geçirýän geleşiklerinden garaşsyzdygyny belledi.
Halkara gözegçiligi
Amano soňky sapar Eýrana 2012-nji ýylyň maý aýynda sapar edipdi. Ol şonda Eýranyň we Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň arasyndaky prosesiň “örän möhüm nokada” ýetendigini habar beripdi.
Atom energiýasy boýunça halkara agentlik Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmaga çalyşýandygy baradaky çaklamalary barlamak üçin Eýranyň ýadro desgalaryna baryp görmek we degişli dokumentleriň elýeterli edilmegini gazanmak isleýär.
Eýranyň häkimiýetleri agentligiň ähli talaplaryny berjaý etmekden ýüz öwürýär. Emma analitikler prezident Hassan Rohaniniň häkimiýet başyna geçmeginden soň Tähranyň ykdysady sanksiýalary gowşatmak üçin öz ýadro programmasy boýunça käbir eglişiklere razy bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýarlar.
Halkara sanksiýalary Eýranyň nebit eksportyny we halkara bank hasaplarynyň ulanylmagyny çäklendirdi.
Günbatar Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolmak ugrunda tagalla edýändigini aýdýar. Tähran muny ret edýär.
Ýurtlaryň niýetleri
Eýranyň berk pozisiýany eýelemeginiň tarapdarlary Ženewadaky gepleşikler bilen baglylykda Rohanini tankyt etdiler. Munuň yz ýany, ýekşenbe güni eden çykyşynda Rohani Tähranyň käbir ýadro serişdelerini öndürmek, şol sanda urany baýlaşdyrmak boýunça hukuklaryny elden bermejegini duýdurdy.
Ženewadaky gepleşiklere gatnaşan ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri hem has berk pozisiýany eýeledi we Waşingtonyň Tähran bilen ylalaşyk baglaşmaga howlukmaýandygyny aýtdy.
Amerikan telewideniýesinde eden çykyşynda Kerri ABŞ-nyň regiondaky öz ýaranlarynyň bähbitlerini goldamak üçin herekete geçmäge taýýardygyny mälim etdi. Ysraýyl we Pars aýlagynyň arap döwletleri Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň mümkinçiligine aladalanma bildirýärler.
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu ýekşenbe güni ýene-de dünýäniň iň täsirli alty ýurdunyň Eýran bilen ylalaşyga gelmek ugrunda geçirýän gepleşiklerini ýazgaryp çykyş etdi.
Ýakyn Gündogarda ýadro ýaragyna eýe bolan ýeke-täk döwlet, diýlip hasaplanýan Ysraýyl Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolmak mümkinçiligine Ysraýyl döwletiniň üstüne abanýan howp hökmünde garaýar.


c: text/html

text:
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti dowam edýän çaknyşyklar sebäpli Jelalabad welaýatynyň tutuş territoriýasynda 22-nji iýuna çenli adatdan daşary ýagdaý yglan etdi.
Agşam 18.00-dan ir sagat 06.00-a çenli komendant sagady girizildi.
Gowuşýan maglumatlara görä, daşdyr taýak bilen ýaraglanan ýaş ýigitleriň üç müň töweregi Jelalabadyň köçelerine çykypdyr.
Etnik özbekleri welaýatdan çykarmak barada çagyryşlar ýaňlanýar. Söwda merkezi hem birnäçe hususy öý otlandy. Oş şäherinde-de ýaşlar hususy jaýlary otlaýarlar. Köçelerden atyşyk sesleri eşidilýär. Ýitgi uly
Soňky maglumatlara görä, Gyrgyzystanyň günortasyndaky bidüzgünçiliklerde ölenleriň sany 100 adam, jebir çekenler 1000-den aňyrda.
Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýew ýurtdaky bidüzgünçiliklere öz gatnaşygyny inkär edýär hem gandöküşigi bes etmek üçin tagallalary güýçlendirmäge çagyryş etdi.
Gyrgyz häkimiýetleri ýurduň günortasynda ýaşaýan etnik özbekleriň ýurdy terk etmegi üçin Özbegistan bilen serhedi açdy.
Gyrgyzstanyň prezidentiniň wezipesini ýerine ýetiriji, wagtlaýyn hökümetiň başlygy Roza Otunbaýewa şeýle diýdi: “Daşyndan hiç zat göremok, ýöne geljekde geçiriljek referendumy başa bardyrmak islemeýän, Gyrgyzystanyň täze ugur boýunça öňe tarap hereketini saklamak, duruzmak isleýän içerki güýçler bar”.
Orsýet ýurduň günortasyndaky konflikti çözmekde Gyrgyzystana harby kömek bermekden ýüz öwürdi, ýöne gumanitar kömek iberýär.
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň uçary Bişkege däri-derman hem medisina enjalaryny getirdi. Şol reýs bilen alty sany agyr ýaraly, şol sanda bir çaga Moskwa äkidildi.
ABŞ Gyrgyzystanyň Oş şäherinde we beýleki ýerlerde tizden-tiz parahatçylygy we tertip-düzgüni ýola goýmaga çagyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň beýannamasynda Gyrgyzystandaky wakalara Waşingtonda dykgat bilen syn edilýändigi bellenýär.
ABŞ Gyrgyzysatynyň demirgazygyndaky Manas harby bazasyny Owganystandaky halkara koalisiýaon güýçleri üpjün etmek üçin ulanýar.Pakistanly student öldürildi
Bidüzgünçilikleriň dowam edýän ýeri - Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş şäherinde azyndan bir päkistanlynyň öldürilendigini, 15-niň zamun alnandygyny Pakistan habar berýär.
Pakistanyň daşary işler ministri Şah Mahmud Kureşi şu gün pakistanly studentler barasynda maslahat geçirilýändigini aýtdy.
Ministriň sözlerine görä, Pakistanyň hökümeti Gyrgyz häkimiýetleri bilen aragatnaşygy ýola goýupdyr, onuň öz graždanlarynyň azat edilmegi üçin çäreler görmäge synanyşýandygyny “Reuters” agentligi habar berýär.Türkmenistan uçar ýollady
Gyrgyzystanyň DIM-niň Oşdaky wekili Bakyt Usupow Oş şäherinde okaýan türkmenistanly studentleri alyp gaýtmak üçin Türkmenistanyň Oşa ýörite uçarlary ýollandygyny Azatlyk Radiosynyň Bişkekdäki habarçysyna aýtdy.
Türkmen Howa Ýollarynyň iki ýolagçy uçarynyň giçlik Gyrgyzystana barandygy habar berildi.
Türkmenistanly studentleriň Gyrgyzystanyň günortasyndaky harby birikmeleriň birine jemlenendigi we olaryň 300-e golaýynyň ilkinji iki reýs bilen Türkmenistana ugradylýandygy habar berilýär.
Gyrgyzystanyň günortasyndaky şäherlerde okaýan türkmenistanly studentleriň sanynyň 1000-e golaýdygyny, iki ýolagçy uçarynyň ýeterlik däldigini Oşda okaýan türkmenistanly student Azatlyk Radiosyna aýtdy.Azatlyk Radiosynyň Oş şäherindäki habarçysynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Garrylyga dünýä derejesinde aýratyn bir mesele hökmünde garalýar. Garrylyk ylmy taýdan öwrenilýär. Global derejede garrylyga problema hökmünde hökümet we jemgyýet tarapyndan çemeleşilýär. Gerontologiýa ylmy adamyň garramagyny sosial, biologiki we psihologiki taýdan öwrenýär we bu problema garşy durmagyň ýollaryny gözleýär. Azatlyk Radiosy garrylyk problemasynyň şu günki global tendensiýalary we Türkmenistandaky problemalar barada orsýetli gerontolog lukman we garrylara ýardam bermek boýunça “Dobroýe delo” atly jemgyýetçilik fonduň bilermeni Eduard Karýuhin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Eduard, şu günki gün garrylyk bilen bagly ähli ýurtlara deň derejede degişli nähili umumy problemalar bar?
Eduard Karýuhin: Şeýle problemalar ilkinji nobatda Ýer şarynyň ilatynyň global derejede garramagy bilen bagly, ýagny ýaşlara garanda garrylaryň sany köpelýär. Bu ilkinji nobatda Ýewropada, Demirgazyk Amerikada we Hytaýda göze ilýär. Merkezi Aziýada bu tendensiýa häzirlikçe onçakly güýçli däl we garrylaryň sany ilatyň 7% töweregi diýlip hasaplanýar. Emma şonda-da bu regionyň jemgyýetleri muňa taýýar däl. Jemgyýetler beýleki kynçylyklardan ünsi sowup, garrylar problemasyna has köp uns bermäge ukyply däldiklerini görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Garrylaryň duçar bolýan problemalaryny çözmekde döwlet, jemgyýet nähili rol oýnamaly?
Eduard Karýuhin: Madrid plany diýlip atlandyrylýan 2002-nji ýylda garrylyk boýunça kabul edilen halkara ylalaşygynda, her bir hökümetiň öz ýurdunda garrylyk bilen bagly problemalary öwrenmekde we çözmekde esasy rol oýnamaly, diýip aýdylýar. Emma hökümet jemgyýet, graždan jemgyýetçiligi bilen ysnyşykly işlemeli.
Azatlyk Radiosy: Siz garrylyk meselesi boýunça halkara çärelerine gatnaşýarsyňyz. Türkmenistanyň resmileri we türkmenistandaky jemgyýetçilik guramalary bilen kontaktlaryňyz barmy?
Eduard Karýuhin: Biz postsowet döwletlerindäki, Merkezi Aziýadaky kärdeşlerimiz bilen yzygiderli gatnaşyk saklaýarys. Türkmenistanda biz bilen işleşýän hökümete degişli bolmadyk bir gurama bar. Bize mälim bolşuna görä, Türkmenistanda garrylaryň problemasy boýunça jemgyýetçilik taýdan alnyp barylýan işler örän ujypsyz. Bu Türkmenistanyň hökümetiniň garrylyk meselesi boýunça graždan inisiatiwalaryny goldamagynyň zerurlygyny görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň paýtagtynda diňe bir garrylar öýüniň bardygy we oňa ýerleşmek üçin garrylardan ýaşaýan öýüni hökümetiň hasabyna geçirmegiň talap edilýändigi aýdylýar. Şeýle tejribeler başga ýurtlarda-da barmy?
Eduard Karýuhin: Garrylardan jaýyny bermegiň talap edilmegine garrylaryň bähbitlerini depelemek hökmünde garaýaryn. Başga hiç bir ýurtda şeýle tejribe barada men eşitmändim. Garrylar öz öýlerini meýletin berip bilýär, şeýle tejribe Orsýetde bar, emma bu diňe bir ýagdaýda, garrylar öz öýüni garrylar oýüniň hasabyna geçirip, olara ýokary oňaýlykly otag berlen we has amatly şertler döredilen halatynda edilmeli. Garrylaryň haýsy-da bolsa bir sebäpden jaýyny bermäge mejbur edilmegi sosial taýdan adalatsyzlyk.
Umuman, garrylar öýleriniň azlygy adamlaryň adam şekilli dünýäden ötmegi üçin kadaly mümkinçilikleriň we şertleriň çäkliligini we bu meselä hökümet hem jemgyýet derejesinde üns berilmeýändigini görkezýär. Garrylaryň garaşyga mätäçdigi, olary zerur şertler bilen üpjün etmegiň ähmiýeti barada jemgyýet derejesinde ünsi artdyrmak zerur. Türkmenistan garyp ýurt däl, ol garrylar öýlerini saklamaga gurby çatýan ýurt diýlip hasaplanýar. Garrylar öýleriniň ýetmezçiligi ýurduň garrylyk ýaşyna ýeten raýatlarynyň hukuklaryny kemsitmek bolýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda şu günki gün garrylaryň käte öz maşgalalarynyň eklenç çeşmesine öwrülýändigi bilen bagly ýagdaýlar göze ilýär. Siziň pikiriňizçe, şeýle ýagdaýyň nähili sebäpleri we netijeleri bar?
Eduard Karýuhin: Bu zatlaryň ählisi syýasy-sosial we syýasy-ykdysady prosesleriň netijesi. Ýaşlaryň işsizligi we beýleki agyr ykdysady şertler maşgalalarda maliýe taýdan esasy agramyň garrylaryň gerdenine düşmegine getirýär. Bu ýagdaý Orsýete-de mahsus. Şu günki gün käte garry adamlaryň çagalary hatda garrylar oýlerine baryp, öz garrylaryndan pul alyp gaýdýarlar.
Bu zatlar jemgyýetiň agyr sosial-ykdysady çökgünliginden habar berýär. Emma bu ýagdaý garrylara agram salýar, olaryň durmuşynyň hiline, olaryň kadaly iýmitlenmegine zeper yetirýär. Garrylar köplenç öz maşgalasynyň eklenji üçin özlerini meýletin çaklendirýärler. Bu haksyzlyk bolýar.


text:
Çarşenbe güni Orsýet aprel aýyndaky uçar heläkçiligi bilen bagly geçirilen derňewler boýunça hasabatyň soňky nusgasyny Polşa gowşurdy. Bu uçar heläkçiliginde Polşanyň öňki prezidenti Leh Kaçinski hem ölüpdi.
Bu hasabatda uçaryň içindäki ýokary derejeli resmileriň ekipažyň agzalaryna basyş edendigi aýdylýar.
Munuň bilen bagly derňew geçiren Moskwada ýerleşýän Döwletara awiasiýa komitetiniň başlygy Tatýana Anodinanyň aýtmagyna görä, uçaryň içindäki ýokary derejeli resmileriň ekipažyň agzalaryna pshiki basyş etmegi netijesinde uçar başga aeroportda gonmandyr.
"Ekipažyň komandiri uçary gondurmagyň howpludygyna düşünýärdi, başga bir tarapdan-da uçaryň barmaly ýerinde gondurylmagy üçin güýçli sebäp bardy. Tehniki komissiýanyň we garaşsyz ekspertleriň maglumatlaryna görä, eger-de uçar ätiýaçdaky aeroportda gondurylan bolsa, onda ekipažyň komandiri uçaryň esasy ýolagçysyndan negatiw seslenmäniň gelmegine garaşyp bilerdi” diýip, Tatýana Anodina aýtdy.
2010-njy ýylyň 10-njy aprelinde Orsýetiň Smolensk şäheriniň golaýynda bolan bu uçar heläkçiliginde prezident Kaçinskiý bilen uçaryň içindäki beýleki 95 adam ölüpdi.
Golaýda Polşanyň premýer-ministri Donald Task şol heläkçilik bilen bagly geçirilen derňewleriň soňky görüşini “kabul ederliksiz we ýalňyş kän” diýip atlandyrypdy.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Kyber Paktunhwa welaýatynyň protestçileri NATO-nyň esasy üpjünçilik ýoluny ýapmaga toplanýarlar.
Pakistanyň «Tehrik-e-Insaf» we «Jamaat-e Islami» syýasy partiýalarynyň goldawçylary şenbe güni welaýat paýtagty Peşawaryň daşyndaky esasy ýoly petiklemek üçin toplanýarlar.
Bu ýol NATO-nyň esasy üpjünçilik gatnawy bolup durýar. Bu iki partiýa welaýat adminstrasiýasynda koalisiýa partnýorlarydyr.
Olar Pakistanyň içine Birleşen Ştatlar tarapyndan urulýar diýip güman edilýän dron zarbalaryna protest bildirmek üçin NATO-nyň ýük maşynlarynyň gatnaw ýoluny baglamagy wada berdiler.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Demirgazyk Kawkazda ýagdaýy gowulandyrmak üçin täze inisitiwalary öňe sürdi.
Orsýet bu sebitde garyplyk, işsizlik hem parahorluk sebäpli barha möwjeýän yslam pitneçiligi bilen göreşýär.
Orsýetiň günortasyndaky Stawropol regionynda, Kislowodskide çykyp gürlän Putin ýerli resmileri hususy maýadarlary çekip, işsizligi azaltmaga we Demirgazyk Kawkaza parahatçylyk getirmäge çagyrdy.
Ol ýerli ilatyň köplenç ýagdaýda biparhlyk, ümsümlik we parahorluk dildüwşügine uçraýanynyny aýdyp, ýolbaşçylara köpräk adam hukuklaryny goraýjylary diňlemegi hem maslahat berdi.


text:
Ukrainanyň Sumi şäherinde birçä türkmenistanly ýaşlaryň azerbaýjanly studenti urup-ýenjendigi habar berilýär.
“Vesti.az “ neşiriniň 29-njy sentýabrda beren maglumatyna görä, Sumi oblastyndaky azerbaýjanlylaryň kongresiniň başlygy Mehriban Salmanowa “APA” habar agentligine Sumi şäheriniň Oba-hojalyk institutynyň 3-nji kurs talyby kürdamirli Guliýew Tural Hatamhan ogluna 20-ä golaý adam tarapyndan hüjüm edilendigini habar berdi.
“Bu waka agzalýan uniwersitetiň umumy ýaşaýyş jaýynyň golaýynda bolup, içgili haldaky türkmenistanlylaryň bir topary ýatakhananyň garry komendantyna yrs arap başlaýar. Şonda golaýda duran T. Guliýew olary özlerini dürsemäge çagyranda, oňa türkmenleriň birnäçesi tarapyndan hüjüm edilip, demir simler bilen urlup-ýenjilýär. Studenti ölendir öýden türkmenistanlylar wakanyň bolan ýerini terk edýärler” diýlip, Azerbaýjanyň habar agentliginde bellenilýär.
Saglyk ýagdaýy
Bu wakadan soň, beýindäki trawma zerarly keselhana ýerleşdirilen Guliýewe “agyr kontuziýa” we “hereket sazlygynyň ýitendigi” barada diagnoz goýulandygy aýdylýar. Emma wakanyň anyk haçan bolandygy barada jikme-jik maglumat berilýär.
Salmanowanyň sözlerine görä, häzirki wagtda Azerbaýjana getirilen Guliýewiň saglyk bejergisi üçin, köp möçberde pul serişdesine zerurulyk bar. Şeýle-de, ol waka bilen baglanyşykly özleriniň polisiýa ýüzlenendigini, “emma ilkibada toparyň bir agzasy tussag edilen bolsa-da, soňra onuň goýberilendigini” aýtdy. Ol: “Biziň yzygiderli eden şikaýatlarymyza garamazdan, hiç hili çäre görülmedi” diýdi.
Ýeri gelende aýtsak, Azatlyk Radiosyna boldy diýilýän bu wakany ne Sumi şäheriniň Oba-hojalyk institutynyň resmilerine, ne-de Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçihanasyna tassyklatmak ýa-da inkär etdirmek başartmady.
Daşary ýurtlardaky türkmenistanlylar
Soňky ýyllarda daşary ýurtlarda okaýan ýa-da işleýän türkmenistanlylar barada wagtal-wagtal dürli maglumatlar peýda bolýar.
Şu ýylyň iýun aýynda Türkiýäniň Stambul şäheriniň Saryýer etrabynda, Azat Orunow atly bir türkmen raýaty başga bir türkmenistanly tarapyndan sapança bilen atylyp öldürildi.
Awgust aýynda hem 2012-nji ýyldan bäri Demirzgazyk Kipr türk respublikasynda wizasyz gaçgak ýagdaýda ýaşan türkmen raýatlary Merdan Mehmanow bilen Baýram Halbaýewiň ogurlykda aýyplanýandygy barada türk metbugat serişdelerinde maglumatlar peýda bolupdy.
Sözümiziň ahyrynda ýatlatsak, ýokarda agzalan wakalar barada türkmen metbugatynda halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Ýewropada dikeldiş we ösüş banky (ÝDÖB) Türkmenistanda hususy sektory goldamagy dowam etdirýär. Duşenbe güni ÝDÖB-nyň ýaýradan maglumatyna görä, ol "DGT Logistics Turkmenistan"
kärhanasyna $1.2 million karz pul goýberipdir.
Bu kärhana ýük daşamak we logistika-aragatnaşyk hyzmatyny hödürleýän öňdebaryjy hususy kompaniýalaryň biri hasaplanýar.
“DGT Logistics” hususanda Türkmenistanyň nebit we gaz sektorynda iş alyp barýar. Bu sektora esasy maýa goýumlarynyň ýatyrylmagy kärhananyň hyzmatyna islegi has hem artdyrýar diýlip, maglumatda aýdylýar.
“DGT Logistics” kärhanasy bankyň bu karz puluny transport serişdelerini we ýük ýükleýän enjamlary satyn almak üçin ulanar.
ÝDÖB Türkmenistanda işläp başlaly bäri 30-dan gowrak proýekti maliýeleşdirmek üçin $700 million sarp etdi. Mundan öň karz alan firmalaryň arasynda
“Ak Enar”, “Altyn Aýlag” bilen bir hatarda buzgaýmak öndürýän “Salkyn” we “Paýhas” ýaly kiçi kärhanalar hem bar.
Bank şeýle çäräni orta derejeli biznes boýunça ýola goýlan we “Göni maýa goýmak programmasy” esasynda amala aşyrýar.
ÝDÖB-nyň Türkmenistan boýunça strategiýasy ýurtda kiçi we orta göwrümli kärhanalary, şol sanda hususy sektory goldamaklyga gönükdirilendir.


text:
Hytaýyň Şanhaý şäherinde geçirilen EXPO-2010 halkara ykdysady forumunda Türkmenistanyň sergisi öz işini tamamlady.
Bu sergide Türkmenistanyň 30-dan gowrak ministrlikleri we edaralary ýarym ýyllap öz harytlaryny sergilediler.
Resmi metbugat beýanatynda laýyklykda, bu serginiň dowamynda daşary ýurtly kompaniýalaryň Aşgabatda gurluşyk işlerini alyp barmaklary barada ylalaşylypdyr.
Türkmenistan şeýle halkara sergä ilkinji gezek gatnaşdy.
1-nji maýdan 31-nji oktýabra çenli dowam eden EXPO-2010 halkara sergisine 73 milliona golaý adam barypdyr.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň MTS mobil telefon kompaniýasy Türkmenistanda gaýtadan işläp başlady.
MTS kompaniýasy Türkmenistandaky özüniň ozalky müşderileriniň 2010-njy ýylyň dekabryndan öň satyn alan SIM kartalaryny, ozalkylary ýaly, täzeden ulanyp biljekdiklerini aýdýar.
Özleriniň şol köne SIM kartalaryndan peýdalanjak müşderiler üçin käbir ýeňillikleriň-de beriljekdigi aýdylýar. Bu kompaniýadan täze SIM karta satyn almak isleýän raýatlar üçin bolsa, SIM kartalar şu ýylyň 1-nji oktýabryndan satylyp başlanar.
2010-njy ýylyň dekabrynda özüniň Türkmenistandaky lisenziýasyny uzaltmak meselesinde ýüze çykan kynçylyklar sebäpli Orsýetiň MTS kompaniýasy Türkmenistandaky işlerini bes etmäge mejbur bolupdy.
Şonda bir günüň özünde Türkmenistandaky 2.5 milliona golaý müşderiniň bu kompaniýanyň mobil telefon hyzmatyndan mahrum bolandygy habar berlipdi.


text:
Britaniýanyň şazadasy Çarlesiň we onuň aýaly Kamillanyň 14-nji martda Balkan ýurtlaryna alty günlük saparyna başlamagyna garaşylýar. Olaryň barjak ýurtlarynyň arasynda Horwatiýa, Serbiýa, Montenegro we Kosowa ýaly ýurtlar bar.
14-nji martda Horwatiýanyň paýtagty Zagrebde şazadany we onuň aýalyny prezident Kolinda Grabar-Kitarowiçiň garşy almagyna garaşylýar.
Soňra jübüdiň Zagrebiň taryhy sebitine, şol sanda Horwatiýanyň uruş döwründe zeper ýeten binalarynyň gaýtadan dikeldiş işleriniň geçirilýän ýerine baryp görmegine garaşylýar. Bu binalara Horwatiýanyň öňki Ýugoslawiýadan öz garaşsyzlygyny almak ugrunda 1991-1995-nji ýyllardaky uruş döwründe zeper ýetipdi.
Britan şazadasy Çarlesiň we onuň aýaly Kamillanyň 16-17-nji martda Belgarada we 18-nji martda Montenegronyň paýtagty Podgorisa barmagyna garaşylýar.


text:
Aşgabat, 28.02.2015. “Türkmenportal”.
Internet giňişligine çykarmak üçin Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna hem-de 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegine bagyşlanan üç — türkmen, iňlis, rus dillerindäki täze web-saýt taýýarlanyldy.
Täze saýt giň gerimli baýramçylyk çäreleriniň, şol sanda Bitaraplygyň 20 ýyllygyna bagyşlanan halkara maslahatynyň habarlar arkaly beýan edilmegini üpjün etmäge gönükdirilendir. Internet-serişde öz okyjylaryna ýurdumyz, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanda geçirilýän giň gerimli özgertmeler, halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça Türkmen döwletiniň daşary syýasy ugruna laýyklykda alnyp barylýan işler hakynda makalalary we beýleki maglumatlary hödürlär.
Bu internet-serişde dünýä tejribesinde özüni gowy tarapdan görkezen Django enjamynda tiz we howpsuz ýerine ýetirilen ilkinji türkmen saýty bolup durýar. Web-saýt üçin ýörite wirtual serwer hödürlendi, şeýle hem sahypalaryň çalt çykarylmagyna mümkinçilik berýän PostGreSdl serweri işe girizildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan web-saýtyň işiniň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.


text:
Eziz watandaşlar!
Hormatly ýaşulular!
Hanymlar we jenaplar!
Siziň ähliňizi Ýaşulularyň maslahatynyň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Ýaşulularyň maslahaty jemgyýetimiziň we döwletimiziň durmuşynda örän uly ähmiýete eýe bolan wakadyr.
Şu gün biz ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň, hemişelik Bitaraplygynyň gazananlaryny berkitmek bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşarys. Ýurdumyzyň alyp barýan içeri we daşary syýasatyna degişli meselelere serederis. Şeýle hem, döwletimizi ösdürmegiň siziň makullamagyňyzy talap edýän esasy, maksatnamalaýyn ugurlaryny mundan beýläk-de durmuşa geçirmegiň wezipeleriniň üstünde durup geçeris.
Berkarar Watanymyzy kuwwatly, abadan, ýokary derejede ösen, bäsleşige ukyply döwlete öwürmek boýunça Prezidentiň we Hökümetiň alyp barýan işlerini siziň ähliňiz oňat bilýänsiňiz.
Häzirki döwürde demokratik kadalaryň binýadynda jemgyýetimizi we döwletimizi ösdürmek alyp barýan döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridir. Bize ata-babalarymyzdan gelip ýeten gymmatlyklara laýyklykda mähriban halkymyzyň, geljekki nesillerimiziň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge degişli meseleleri yzygiderli ara alyp maslahatlaşmak indi ýurdumyzda asylly däbe öwrüldi.
Hormatly ýaşulular!
Eziz watandaşlar!
Häzirki döwürde Türkmenistan Garaşsyz we kuwwatly döwletleriň biridir. Ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde gazanan üstünliklerimiz Türkmenistanyň halkara gatnaşyklary ulgamyna işjeň goşulmagyna ýardam edýär.
Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlyk etmek döwletimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridir. Biz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň işine yzygiderli gatnaşýarys.
Baş Assambleýanyň mejlislerinde halkara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek, howanyň üýtgemegi netijesinde ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek bilen bagly teklipler bilen çykyş etdik.
Daşky gurşawy goramak, energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, halkara ulag geçelgelerini döretmek ýaly möhüm meseleler boýunça başlangyçlary öňe sürdük. Bu başlangyçlar dünýäde giň goldawa eýe boldy.
Ýurdumyzyň alyp barýan Bitaraplyk syýasatyna gyşarnyksyz eýermegi netijesinde, bütin dünýäde Türkmenistanyň abraýy has-da artdy. Netijede, şu ýylyň iýun aýynyň başynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» hakyndaky Rezolýusiýany gaýtadan kabul etdi.
Täze kabul edilen Rezolýusiýa geçen döwürde Türkmenistanyň bütin dünýäde ählumumy bähbitleriň we parahatçylygyň üpjün edilmeginiň hatyrasyna alyp baran işleriniň jemini jemledi.
Ýurdumyzda «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edilen şu ýylda – Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramynyň bellenýän ýylynda şeýle Rezolýusiýanyň kabul edilmegi örän uly şatlykly waka boldy. Ýurdumyzyň abraý-mertebesini täze belentliklere göterdi!
Biz Garaşsyz, Bitarap Watanymyza çäksiz buýsanýarys! Eziz Watanymyza bolan söýgi bize parahatçylygy berkitmek işinde ägirt uly gujur-gaýrat, çäksiz ylham berýär!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Geçen ýyl Türkmenabat şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynda ýurdumyzy ösdürmäge, milli ykdysadyýetimizi häzirki zamanyň talaplaryna laýyk getirmäge gönükdirilen möhüm wezipeleri ara alyp maslahatlaşdyk. Siziň bilşiňiz ýaly, dünýäde ykdysady we maliýe çökgünligi dowam edýär, käbir kynçylyklar döreýär. Muňa garamazdan, biz milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda göz öňünde tutulan reformalary we özgertmeleri üstünlikli durmuşa geçirýäris.
Durmuş ulgamyny ösdürmek we goldamak ýurdumyzyň içeri syýasatyny durmuşa geçirmegiň möhüm ugurlarynyň biridir.
Biz öňküsi ýaly, ilatymyza dünýä tejribesinde deňi-taýy bolmadyk durmuş ýeňilliklerini berýäris. Bu işleriň ählisi mähriban halkymyzyň hal - ýagdaýyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. «Döwlet adam üçindir!» diýen strategiýamyzyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Döwletimizde indi birnäçe ýylyň dowamynda jemi içerki önümiň möçberi ýokary depginler bilen ösýär. Zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň möçberi yzygiderli köpelýär. Diňe bir şu ýylyň geçen döwründe jemi içerki önümiň artyşy 8,3 göterime barabar boldy. Goýulýan düýpli maýa goýumlarynyň möçberi 8,2 göterim, ortaça zähmet haklarynyň möçberi bolsa, 10 göterime golaý artdy.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Häzirki döwürde döwlet gurluşynda amala aşyrylýan oňyn jemgyýetçilik-syýasy we durmuş-ykdysady özgertmeler ýurdumyzda konstitusion reformalary geçirmegi talap edýär. Şoňa görä-de, biz geçen ýylyň maý aýynda ýurdumyzyň Esasy Kanunyny kämilleşdirmek barada karara geldik.
Şu maksat bilen, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça konstitusion topar döredildi. Bu ugurda netijeli işleri alyp barmak üçin, ýurdumyzyň Mejlisinde Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça konstitusion toparyň ýanynda gelip gowuşýan teklipleri öwrenmek we tertipleşdirmek boýunça topar döredildi.
Şeýle hem, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň taslamasy işlenip taýýarlanýan döwürde gelip gowuşýan teklipleri seljermek baradaky iş topary döredildi. Konstitusion toparyň mejlislerinde Esasy Kanunymyzy kämilleşdirmegiň esasy ugurlary kesgitlendi.
Taslamada Esasy Kanunymyzyň diňe bir mazmun bölegi täzelenmän, eýsem onuň gurluşy hem düýpli özgerdildi.
Esasy Kanunyň döwletimiziň konstitusion gurluşynyň esaslaryny düzgünleşdirýän birinji bölümine Türkmenistanyň döwlet özygtyýarlylygyny goramak hakyndaky kadalaryň girizilmegini maksadalaýyk hasaplaýaryn.
Mähriban halkymyzyň parahatçylyk, agzybirlik we syýasy durnuklylyk şertlerinde, bagtyýar ýaşamak baradaky erk-islegine laýyklykda Esasy Kanunymyza bu kadalaryň girizilendigine biziň ählimiz oňat düşünýäris.
Bu bölümde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda we 2015-nji ýylyň 3-nji iýunynda kabul eden «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» hakyndaky Rezolýusiýalarynyň düzgünleri öz beýanyny tapdy.
Türkmenistanyň halkara giňişliginde barha artýan abraýy göz öňünde tutulyp, taslamada döwletimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň esasy düzgünleri baradaky kadalar beýan edildi.
Taslamanyň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryny ileri tutmak baradaky ýörite bölüminde Türkmenistanyň esas goýujy halkara konwensiýalaryny tassyklandygy hem anyk görkezildi.
Meniň pikirimçe, Konstitusiýamyzyň rejelenen görnüşdäki taslamasynda ýurdumyzda kanunyň hökmürowanlygy, Konstitusiýanyň düzgünleriniň gös-göni hereket etmegi, kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň ýurdumyzyň Esasy Kanunyna laýyk gelmelidigi baradaky kadalaryň bellenmegi örän möhüm ähmiýete eýedir.
Adamy jemgyýetiň we döwletiň iň gymmatly hazynasy diýip yglan eden döwletimizde halkara hukugynda göz öňünde tutulan we milli kanunçylykda kepillendirilen esasy hukuklary we azatlyklary üpjün etmek üçin ähli şertler döredilmelidir. Şunuň bilen baglylykda, Esasy Kanuna girizilen aşakdaky iki sany bütinleý täze konstitusion kada siziň ünsüňizi çekmegi zerur hasap edýärin:
Olaryň birinjisi – «adamy goramagyň, goldamagyň we oňa hyzmat etmegiň döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipesidigi» baradaky kadadyr.
Ikinjisi – «Türkmenistan her bir adamyň durmuş taýdan goraglylygyny kepillendirýän döwletdir» diýen kadadyr.
Hormatly ýaşulular!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Konstitusiýanyň rejelenen görnüşdäki taslamasyna syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň sanynyň artýandygyny, şeýle hem ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda raýatlaryň işjeňliginiň ýokarlanýandygyny nazara alyp, täze maddany girizmek Konstitusion topar tarapyndan teklip edilýär. Bu maddada «Türkmenistanda syýasy köpdürlülik we köp partiýalylyk ykrar edilýär. Döwlet raýat jemgyýetiniň ösmegine zerur şertleri üpjün edýär» diýlip bellenýär.
Döwletiň ösüşinde ýaş nesliň öz mümkinçiliklerini doly açyp bilmegi üçin ähli şertleri döretmäge gönükdirilen ýörite strategiýany durmuşa geçirmek göz öňünde tutulýar.
Şoňa görä-de, Konstitusiýamyzyň rejelenen görnüşdäki taslamasyna «döwlet ýaşlaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň amala aşyrylmagyna we goldanylmagyna gönükdirilen syýasaty durmuşa geçirýär» diýlip bellenen täze kadanyň girizilmegini siziň goldajakdygyňyza berk ynanýaryn!
Bu taslama «Türkmenistanda adamyň we raýatyň hukuklary we azatlyklary halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda ykrar edilýär hem-de şu Konstitusiýa we kanunlar bilen kepillendirilýär» diýlip bellenen täze maddany girizmegi maksadalaýyk hasapladyk. Taslamada Adam hukuklary baradaky ählumumy jarnamanyň kadalary hem göz öňünde tutuldy.
Esasy Kanunymyzyň taslamasyna ykdysady meseleleri düzgünleşdirýän täze bölüm hem girizildi.
Siziň bilşiňiz ýaly, Türkmenistan ekologiýa babatda kabul edilen esasy halkara konwensiýalaryna gatnaşyjy bolup durýar. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşdäki taslamasynda şu aşakdaky kadalary beýan etmegi zerur hasap edýäris:
Bu kadalarda: «Her bir adamyň durmuşy we saglygy üçin amatly daşky gurşawa, onuň ýagdaýy barada hakyky maglumata we ekologiýa kanunçylygynyň bozulmagy ýa-da tebigy betbagtçylyk netijesinde onuň saglygyna we emlägine ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagyna hukugy bardyr.
Döwlet ilatyň sagdyn ýaşaýyş şertlerini goramak we üpjün etmek, daşky gurşawy goramak we onuň durnukly ýagdaýyny saklamak maksady bilen, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmaga degişli çäreleri amala aşyrýar» diýlip bellenýär.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Men öz çykyşymda ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň gurluşynyň hem üýtgedilendigini belläp geçdim. Şonuň bilen birlikde, ähli demokratik, hukuk döwletlerinde bolşy ýaly, döwlet häkimiýetiniň üç özbaşdak şaha bölünýändigi baradaky kada göz öňünde tutuldy.
Konstitusiýanyň täze taslamasynyň degişli bölüminde Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, Türkmenistanyň Ýokary kazyýeti hakyndaky kadalar beýan edilýär.
Şeýle hem, siz Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşdäki taslamasyna bütinleý täze bölümiň – ykdysady we maliýe-karz ulgamyna bagyşlanan bölümiň girizilendigine üns berensiňiz diýip pikir edýärin.
Şu ýerde Türkmenistanda şäherleri ösdürmegiň öz aýratynlyklarynyň bardygyny bellemek isleýärin. Ýurdumyzyň ähli sebitlerini deň derejede ösdürmek maksady bilen, biz welaýatlary ösdürmegiň uzak möhletleýin maksatnamalaryny kabul etdik.
Bu maksatnamalarda mynasyp durmuş üpjünçilik ulgamlaryny, dolandyryş toplumlaryny döretmek göz öňünde tutulýar. Oba hojalygyny ykdysadyýetiň hususy pudagynyň mümkinçiliklerini ulanmak arkaly senagat taýdan ösdürmek meýilleşdirilýär.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti bazar gatnaşyklaryna esaslanýar. Şoňa görä-de, taslamada döwletiň telekeçiligi höweslendirýändigi we goldaýandygy, kiçi we orta telekeçiligiň ösmegine ýardam berýändigi göz öňünde tutulandyr.
Hormatly adamlar!
Men öz çykyşymda döwletimiziň Esasy Kanunynyň rejelenen görnüşdäki taslamasynyň käbir esasy düzgünleriniň üstünde durup geçdim.
Eger Esasy Kanunymyzyň taslamasy boýunça siziň teklipleriňiz ýa-da bellikleriňiz bar bolsa, onda olary Konstitusion toparyň garamagyna hödürläp bilersiňiz.
Eger siz makullasaňyz, Konstitusion topar tarapyndan hödürlenen Esasy Kanunymyzyň rejelenen görnüşdäki taslamasyny halkymyzyň ara alyp maslahatlaşmagy üçin hödürlesek, maksadalaýyk bolar diýip pikir edýärin.
Taslama çap edilenden soňra, gelip gowşan teklipleri düýpli öwrenmek hem zerur diýip hasap edýärin. Esasy Kanunymyzyň gutarnykly üstünde işlenen taslamasyny Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň garamagyna hödürlemegi hem-de ony Ýaşulularyň geljek ýylda geçiriljek maslahatynyň dowamynda kabul etmegi teklip edýärin.
Ýurdumyzyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşdäki taslamasyny 2016-njy ýylda kabul etmäge düýpli taýýarlyk görmeli. Bu bolsa, döwletimiziň we mähriban halkymyzyň taryhynda şanly waka bolar!
Men Konstitusiýa boýunça, ýagny hödürlenen esasy meseleler we soraglar boýunça oý pikirimi beýan etdim.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Öz çykyşymy ýurdumyzyň dolandyryş- çäk gurluşy bilen bagly çözülmeli meseleler barada dowam etmek isleýärin. Biz ýurdumyzyň şäherlerini we obalaryny ösdürmek boýunça giň gerimli maksatnamalary kabul etdik. Häzirki döwürde bu maksatnamalar üstünlikli amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň ilatynyň sany hem barha artýar.
Obalarymyzyň we şäherlerimiziň çäkleri has-da giňelýär. Şoňa görä-de, käbir geňeşlikleriň düzümine girýän obalaryň derejelerini üýtgetmek, täze geňeşlikleri döretmek zerurlygy ýüze çykýar.
Ýaşulularyň Lebap welaýatynda geçen maslahatynda Türkmenistanyň Mejlisine bu meseleler boýunça häkimlikler we degişli ministrlikler bilen bilelikde zerur işleri geçirmek we teklipleri taýýarlamak barada tabşyryk beripdim. Bu ugurda degişli işler geçirildi.
Ýurdumyzyň dolandyryş-çäk gurluşy bilen bagly ýüze çykýan meseleleri gutarnykly çözmek üçin Türkmenistanyň Mejlisine, şeýle hem Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasarlaryna, Oba hojalyk ministrligine, häkimlere we beýleki ýolbaşçylara gutarnykly çözgüt kabul etmek üçin zerur bolan esaslandyrylan teklipleri bir aýyň dowamynda taýýarlamagy we bermegi tabşyrýaryn.
Eziz watandaşlar!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Biz oba hojalyk toplumynda hem köp sanly özgertmeleri durmuşa geçirmegi göz öňünde tutýarys. Kabul eden maksatnamalarymyza laýyklykda, biz oba hojalyk önümçiligini etraplar boýunça ýerleşdirip, pudagy has bähbitli ugurlar boýunça ösdürmegi dowam ederis.
Bu şertleri nazara alyp, bugdaý we pagta hasyly bilen bir hatarda miweleri, ir-iýmişleri, gök-bakja ekinlerini we beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek göz öňünde tutulýar.
Bazarlarda oba hojalyk önümleriniň bolçulygyny gazanmak maksady bilen, iri şäherleriň golaýynda ýyladyşhanalary gurmagy maksadalaýyk hasaplaýarys. Käbir hojalyklary we etraplary gök-bakja önümlerini, miweleri we ir-iýmişleri öndürmäge ýöriteleşdirmek hem öz oňat netijelerini berer.
Ýurdumyzyň maldarçylyk pudagyny ösdürmek we pudagyň ot-iým binýadyny berkitmek, ot-iýmleriň hilini gowulandyrmak möhüm wezipeleriň biridir.
Oba hojalyk önümlerini senagat taýdan gaýtadan işlemegi höweslendirmek boýunça hem netijeli işler alnyp barylýar. Oba hojalyk pudagynyň ýolbaşçylaryna, eger gerek bolsa, ýurdumyzyň kanunçylygyna şu wezipelerden gelip çykýan degişli üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri taýýarlamagy tabşyrýaryn.
Eziz watandaşlar!
Gadyrly dostlar!
Suw – ýaşaýşyň we bolçulygyň çeşmesidir. Ata-babalarymyzyň «Suw damjasy – altyn dänesi» diýen pähiminden ugur alyp, suwy netijeli ulanmak maksady bilen, biz suw hojalygynda suw tygşytlaýjy tehnologiýalary, ylmyň gazananlaryny we öňdebaryjy tejribäni netijeli ulanýarys.
Häzirki döwürde «Altyn asyr» Türkmen kölüniň ikinji tapgyrynyň gurluşygy güýçli depginler bilen dowam edýär. Türkmen köli Garagum çölüniň ösümlik we haýwanat dünýäsini dikeltmäge we baýlaşdyrmaga ýardam edýär, daşky gurşawyň ekologiýasyna öz oňyn täsirini ýetirýär.
Ýurdumyzda tebigaty goramak, ýer we biologiki serişdeleri rejeli ulanmak boýunça giň gerimli işler amala aşyrylýar. Çölleşmäge we tokaýlaryň azalmagyna garşy göreş çäreleri yzygiderli alnyp barylýar.
Häzirki döwrüň möhüm meselesi bolan howanyň üýtgemegi hem suw meseleleri bilen gönüden-göni baglydyr.
Şoňa görä-de, biz Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda we işjeň gatnaşmagynda ýöriteleşdirilen edaralary – howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek baradaky başlangyç bilen çykyş etdik. Elbetde, öňümizdäki geljekki Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda-da bu meseleleri öňe süreris diýip, umyt edýäris.
Häzir dünýä ykdysadyýetinde we maliýe ulgamynda çökgünlik dowam edýär. Bu bolsa ýurdumyzyň ykdysadyýetine we maliýe ulgamyna hem belli bir derejede öz täsirini ýetirýär. Biz bu ýaramaz täsiriň öňüni almak boýunça öz wagtynda zerur çäreleri görýäris.
Hormatly adamlar!
Häzirki döwürde nebitgaz we himiýa senagatyna, energetika toplumyna, oba hojalyk toplumyna, ulag we aragatnaşyk pudagyna, söwda we hyzmatlar ulgamyna degişli iri senagat desgalarynyň gurluşygy ýokary depginler bilen alnyp barylýar.
Esasy gaz geçiriji bolan «Gündogar–Günbatar» gaz geçirijisiniň ýurdumyzy ösdürmekde ägirt uly ähmiýeti bardyr. Bu desganyň gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Şeýle hem, Hazaryň kenarynda iri deňiz porty çalt depginler bilen gurulýar.
Hormatly watandaşlar!
Siziň bilşiňiz ýaly, biz ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny kabul etdik.
Şoňa görä-de, döwletimizde tebigy gazyň ägirt uly gorlarynyň bardygyna garamazdan, biz «Türkmenistan – Owganystan–Päkistan–Hindistan» gaz geçirijisiniň taslamasyny we türkmen tebigy gazyny ýewropa ýurtlaryna ibermek bilen bagly taslamalary durmuşa geçirenimizden soň, uglewodorod serişdelerini daşary ýurtlara diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek boýunça alyp barýan işlerimizi tamamlarys.
Biz ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnama laýyklykda tebigy baýlyklarymyzy netijeli peýdalanmak üçin ýurdumyzda gazy gaýtadan işleýän zawodlary we beýleki kärhanalary gurarys. Şu ýyl şeýle kärhanalaryň birnäçesiniň gurluşygyna eýýäm başladyk.
Berkarar döwletimiz nebitden we tebigy gazdan başga-da, dürli görnüşli beýleki ýerasty baýlyklaryň gorlaryna örän baýdyr. Ýurdumyzyň çäklerinde kükürdiň, kaliniň we daş duzunyň, reňkli magdanlaryň we seýrek duş gelýän metallaryň, bezeg we gurluşyk materiallarynyň uly gorlary bar.
Biz himiýa senagatyny hem mundan beýläk-de ösdürmegi maksat edinýäris. Hususan-da, bu ugurda ýerli çig malyň hasabyna işleýän önümçilikleri döretmek we pudagy tehnologiýa taýdan kämilleşdirmek zerurdyr.
Lebap welaýatyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda kaliý dökünlerini öndürýän dag magdan toplumyny gurmak boýunça alnyp barylýan işler bu aýdylanlara mysal bolup biler. Pudagyň kuwwatyny artdyrmaga mümkinçilik berjek başga-da birnäçe kärhana bar. Mary şäherinde hem ammiak we karbamid öndürýän zawod gurlup, ulanmaga berildi.
Garabogazda hem himiýa senagatyny ösdürmekde uly mümkinçilikler bar. Häzirki döwürde Gyýanlyda iri gaz himiýa toplumynyň gurluşygy çalt depginler bilen alnyp barylýar. Bu toplumda ýylda 386 müň tonna polietilen we 81 müň tonna polipropilen öndüriler. Şeýle kärhanalaryň örän möhümleriniň biri hem Owadandepede gurulýan, tebigy gazy gaýtadan işläp, ýokary hilli benzin öndürmäge niýetlenen iri senagat toplumydyr. Bu toplumyň geljegi örän uludyr. Bulardan başga-da, ýurdumyzda tebigy gazy gaýtadan işleýän kärhanalaryň birnäçesi gurlar.
Biz ýurdumyzyň tebigy baýlyklarynyň gorlaryny gözlemek, bu serişdeleri çykarmak, gaýtadan işlemek we döwletimiziň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça alyp barýan işlerimizi dowam ederis.
Bu işleriň ählisini geljekki nesillerimiziň bähbidi üçin amala aşyrýarys. Biz tebigy baýlyklarymyzy, arassa daşky gurşawymyzy, kuwwatly we berkarar döwletimizi nesillerimize miras galdyrarys!
Biz milli elektron senagatyny döretmegi hem maksat edinýäris. Ýurdumyzda gün energiýasyny elektrik energiýasyna öwürýän enjamlary, elektron, fotoelektrik we yşyklandyryş enjamlaryny, LED çyralaryny öndürýän kiçi kärhanalary döretmek üçin ähli mümkinçilikler bar.
Eziz watandaşlar!
Hormatly adamlar!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzy ösdürmek we häzirki zaman döwletine öwürmek boýunça giň gerimli işler amala aşyrylýar. Geljek ýylda umumy bahasy 9 milliard 700 million amerikan dollaryndan gowrak bolan 428 sany iri desganyň gurluşygyny tamamlap, ulanmaga bermek boýunça alnyp barylýan işler hem muňa aýdyň şaýatlyk edýär.
Şol iri desgalaryň hatarynda Aşgabatdaky halkara howa menzili toplumyny, Türkmenabatdaky halkara howa menzilini, Amyderýanyň üstünden geçýän demir ýol we awtomobil köprülerini, «Atamyrat – Andhoý» halkara demir ýoluny görkezmek bolar. Şeýle hem, Merkezi Aziýada deňi-taýy bolmadyk Olimpiýa toplumy, «Awazadaky» oteller we myhmanhanalar, Aşgabatdaky 4 sany iri saglygy goraýyş merkezi, gazturbinaly elektrik stansiýalary, 5 sany iri şäherçe, 5 sany oba, 19 sany mekdep we beýleki köp sanly desgalar bar.
Biz geljek ýylda uly möçberli we giň gerimli maýa goýum maksatnamasyny amala aşyrmagy göz öňünde tutýarys. Bu maksatnama laýyklykda, umumy bahasy 18 milliard amerikan dollaryna golaý bolan 220-den gowrak desganyň gurluşygyna başlarys.
Şol desgalaryň hatarynda 33 milliard kub metr tebigy gazy daşary ýurtlara ibermäge niýetlenen «Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan» gaz geçirijisini, 467 müň tonna polietilen we polipropilen öndürmäge niýetlenen gazhimiýa toplumyny, tebigy gazy gaýtadan işläp, 600 müň tonna benzin öndürýän zawody, Lebap welaýatynyň Atamyrat şäherinde we Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde howa menzillerini, Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda 1 million tonna sement öndürmäge niýetlenen zawody görkezmek bolar.
Şonuň ýaly-da, 5 sany hassahana, 25 sany saglyk öýi we saglyk merkezi, 13 sany çagalar bagy, 21 sany umumy bilim berýän orta mekdep, umumy meýdany 739,5 müň inedördül metr bolan ýaşaýyş jaýlary gurlar. Bulardan başga-da, dürli elektron önümlerini öndürýän 21 sany kiçi kärhanany, ýylda 2 450 tonna et we 100 tonna süýt öndürýän 11 sany maldarçylyk toplumyny gurmagy maksat edinýäris.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, 77 sany desganyň we kärhananyň gurluşygy amala aşyrylar.
Şeýle hem, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, 15 sany desganyň we kärhananyň, şeýle hem beýleki köp sanly desgalaryň gurluşygy alnyp barlar.
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş - durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyna» laýyklykda, oba ýerlerinde 7 milliard 500 million amerikan dollaryndan gowrak möçberde serişdeleri özleşdirmek göz öňünde tutulýar.
Oba Milli maksatnamasyna laýyklykda, umumy meýdany 3 million inedördül metre golaý bolan ýaşaýyş jaýlary, 44 sany hassahana, 72 sany saglyk öýi we saglyk merkezi, 193 sany çagalar bagy, 265 sany umumy bilim berýän orta mekdep, 32 sany täze Medeniýet öýi we beýleki köp sanly döwrebap desgalar gurlar.
Biz ýurdumyzyň energetika pudagyny ösdürmegi dowam ederis. Senagat we durmuş maksatly desgalary öňdebaryjy, has kämil tehnologiýalary ulanmagyň hasabyna elektrik energiýasy bilen üpjün etmegi has-da gowulandyrmak boýunça ähli zerur çäreleri göreris.
Hormatly ýaşulular!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Dünýäniň beýleki ösen döwletlerinde bolşy ýaly, biziň ýurdumyzda hem jemgyýetimiziň we döwletimiziň ykdysady we aň-bilim kuwwatyny berkitmekde ylym we bilim ulgamyna möhüm orun degişlidir. Biz ýurdumyzyň ýokary we orta okuw mekdepleriniň maddy - enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, ylmy-usulyýet üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça uly işleri amala aşyrdyk.
Kabul eden Milli maksatnamalarymyzyň çäklerinde orta we ýokary okuw mekdepleriniň, çagalar baglarynyň, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleriniň iň häzirki zaman binalary gurlup, ulanmaga berildi.
Bu binalar häzirki zaman kompýuterleri, okuw - tehniki serişdeler, interaktiw multimedia tehnologiýalary bilen doly üpjün edildi. Ýurdumyzyň umumy bilim berýän mekdeplerinde okuwlaryň möhletleri uzaldyldy.
Bu ugurda biz Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropa Bileleşigi, dünýäniň ösen ylym-bilim merkezleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge örän uly ähmiýet berýäris.
Paýtagtymyzda dünýäniň öňdebaryjy tejribesi nazara alnyp, Tehnologiýalar merkezi gurlup, ulanmaga berildi. Şeýle hem, ýurdumyzyň milli aragatnaşyk hemrasy älem giňişligine çykaryldy. Bu bolsa, ýurdumyzyň ylmy - tehnologiki binýadyny has-da berkitmäge mümkinçilik berdi.
Biz geljekde hem ýokary ylmy taýýarlygy bolan hünärmenleri, aspirantlary we doktorantlary taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli. Şoňa görä-de, döwletimiz öňküsi ýaly, bilim ulgamyny ösdürmäge uly goldaw berer.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Syýahatçylygy ösdürmek we onuň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanmak, jahankeşdelik we syýahatçylyk pudagynda halkara hyzmatdaşlygyny häzirki döwrüň innowasiýanyň gazananlaryny nazara alyp ösdürmek möhüm wezipeleriň biridir.
Şonuň bilen birlikde, Türkmenistanyň gadymy topragynyň, mähriban halkymyzyň baý milli medeniýetini, özboluşly aýratynlyklaryny açyp görkezmäge aýratyn üns bermeli.
Dünýäde meşhurlyga eýe bolan, jana şypaly ýumşak howasy we amatly tebigy şertleri bilen tapawutlanýan «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy, «Mollagara», «Arçman», «Ýylysuw», «Baýramaly», «Farap» şypahanalary ýurdumyzda dynç alyş ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň aýdyň mysalydyr.
Aşgabat şäherinde we welaýat merkezlerinde gurlup, ulanmaga berlen myhmanhana toplumlary, dynç alyş we sagaldyş merkezleri, ýaşaýyş-durmuş maksatly beýleki desgalar bu ugurda ägirt uly işleriň alnyp barylýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Eziz watandaşlar!
Biziň öz öňümizde goýan esasy maksadymyz Türkmenistanda ýaşaýan her bir adamyň beden we ruhy-ahlak taýdan sagdyn, berk bedenli, giň dünýägaraýyşly bolmagyny, sagdyn durmuş kadalaryna eýermegini we sport bilen meşgullanmagyny gazanmakdan ybaratdyr.
Şoňa görä-de, kabul eden Milli maksatnamalarymyzy amala aşyrmagyň çäklerinde sport toplumlaryny, stadionlary, atçylyk sport toplumlaryny, ýöriteleşdirilen sport mekdeplerini we şypahanalary gurup, ulanmaga bermek boýunça işler giň gerim bilen alnyp barylýar.
Bedenterbiýe we sport ulgamynda alnyp barylýan hyzmatdaşlyk döwletleriň we halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary ösdürýär.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi 2017-nji ýylda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek barada ýörite karar kabul etdi. Bu bolsa, döwletimiziň öňe sürýän başlangyçlarynyň we sporty ösdürmek boýunça alyp barýan syýasatynyň halkara derejesinde ykrar edilýändigini aýdyň görkezýär.
Şoňa görä-de, 2017-nji ýylda paýtagtymyzda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna düýpli taýýarlyk görmeli. Bu oýunlar bilen bagly göz öňünde tutulan toplumlaýyn çäreleri geçirmegi dowam etmeli.
Hormatly ýaşulular!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Milli saglygy goraýyş ulgamyny öňdebaryjy dünýä tejribesiniň esasynda has-da kämilleşdirmek döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şu ýyl biz «Saglyk» döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllyk şanly baýramyny dabaraly belläp geçdik.
Biz täze «Saglyk» döwlet maksatnamasyny kabul etdik. Bu Maksatnamada öz öňümizde täze, has giň gerimli wezipeleri goýduk. Bu Döwlet maksatnamasynda göz öňünde tutulan çäreleriň gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegini gazanmaly. Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeleri üstünlikli dowam etmeli.
Milli saglygy goraýyş ulgamyny özgertmek boýunça alyp barýan syýasatymyzyň bütin dünýäde doly goldaw tapýandygyny we ykrar edilýändigini aýratyn bellemek isleýärin. Geljekde hem saglygy goraýyş we derman senagatyny ösdürmekde, ulgamyň gurluşyny we düzümini kämilleşdirmekde uly üstünlikleri gazanjakdygymyza berk ynanýaryn!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Ýaşlar hakyndaky alada döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň möhüm ähmiýetli ugurlarynyň biridir. Häzirki döwürde ýaşlarymyz orta we ýokary okuw mekdeplerinde oňat bilim alýarlar. Öz bilimlerini yzygiderli artdyrýarlar, ylym bilen meşgullanýarlar, dürli hünärleri özleşdirýärler. Ýaşlarymyz senagatda, oba hojalygynda we ykdysadyýetimiziň beýleki pudaklarynda tutanýerli zähmet çekýärler, Garaşsyz Watanymyzyň asuda durmuşynyň goragynda berk durýarlar.
Ýaşlar baradaky Döwlet maksatnamasyny we syýasaty üstünlikli durmuşa geçirmek üçin döwlet häkimiýetiniň kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji häkimiýet edaralarynyň, şeýle hem eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, edara-kärhanalaryň özara bähbitli hem-de netijeli hyzmatdaşlyk etmeklerini ýola goýmaly.
Hormatly ýaşulular!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe biz milli medeniýetimizi we sungatymyzy täze derejä çykarmaga gönükdirilen ägirt uly işleri amala aşyrýarys.
Biz milli medeniýetimizi täze many-mazmun bilen baýlaşdyrmak, täze zehinleri we sungat ussatlaryny ýüze çykarmak, medeniýetimizi milli öwüşginler bilen baýlaşdyrmak üçin ähli zerur çäreleri görýäris.
Şoňa görä-de, ýurdumyzyň paýtagty Aşgabatda, welaýatlarda, şäherlerde we obalarda dünýä ölçeglerine laýyk gelýän medeni maksatly binalaryň we desgalaryň gurluşygy yzygiderli alnyp barylýar.
Şu ýyl Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, häzirki zaman täze Metbugat öýi toplumynyň gurlup, ulanmaga berilmegi, «Milli maddy däl medeni mirasy gorap saklamak hakyndaky» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi medeniýeti ösdürmek ugrunda alnyp barylýan işleriň aýdyň mysalydyr. Teleradioýaýlymlarda gepleşikleriň milli emeli hemra aragatnaşygy arkaly berlip başlanmagy medeniýet ulgamynyň çalt depginler bilen ösýändigini aýdyň görkezýär.
Bu ugurda öňde goýlan wezipelerden ugur alyp, halkara derejesindäki medeni çäreleri taýýarlamaga we geçirmäge aýratyn üns bermeli.
Ýakyn wagtda ýurdumyzda iki sany uly döwlet baýramy – türkmen halkynyň mukaddes baýramy bolan Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni we ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramy dabaraly bellenip geçiler.
Bu şanly baýramlary ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek üçin, medeniýet işgärleri hem baýramçylyk çäreleriniň geçirilýän döwründe öz ýokary ussatlyklaryny görkezmelidirler!
Eziz watandaşlar!
Ýurdumyzda ykdysadyýetiň döwlete dahylly däl pudagyny – telekeçiligi ösdürmek, bu pudaga döwlet tarapyndan goldaw bermek boýunça örän uly işler alnyp barylýar.
Telekeçiler ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda häzirki zaman ýaşaýyş jaýlaryny, mekdepleri, çagalar baglaryny, sport toplumlaryny we durmuş maksatly beýleki köp sanly desgalary yzygiderli gurup, ulanmaga berýärler.
Häzirki döwürde Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda, Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda, Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky etrabynda, Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabynda, şeýle hem Mary welaýatynyň Altyn sähra etrabynda täze, häzirki zaman obalarynyň gurluşygy güýçli depginler bilen alnyp barylýar.
Ýurdumyzyň telekeçileriniň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda, Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynda, Moldowa Respublikasynda, beýleki ýurtlarda desgalaryň gurluşygyna işjeň gatnaşýandyklaryny hem aýratyn bellemek isleýärin.
Hormatly ýaşulular!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynyň netijeli we sazlaşykly işlemegini gazanmakda, şeýle hem ýolagçylara ýokary hilli hyzmat etmekde ulag we aragatnaşyk pudagyna uly orun degişlidir.
Bu pudagyň işini täze awtoulaglary, suw we howa gämilerini satyn almak arkaly häzirki döwrüň talaplaryna laýyk getirmek boýunça alnyp barylýan işleri biz geljekde hem dowam ederis. Siziň bilşiňiz ýaly, biz şu günki günde esasy iki sany uly syýasaty öňe sürýäris, olary hem dünýä bileleşigi goldaýar. Olar birinjiden, energiýa howpsuzlygy, ikinjiden bolsa ulag we üstaşyr geçelgesidir. Ine, bu meselede hem halkara guramalary uly goldaw berýärler.
Şu maksat bilen, ýurdumyzda täze demir ýol beketleri we howa menzilleri gurlar. Bar bolan desgalaryň durky täzelener. Pudagyň kärhanalarynyň girdejili işlemegini üpjün etmek, şol sanda «Gazagystan–Türkmenistan–Eýran» halkara demir ýolundan gelýän girdejileri artdyrmak boýunça zerur işler alnyp barlar.
Ähli welaýat merkezlerinde awtoulag we howa menzillerini gurmak boýunça alnyp barylýan işler dowam ediler. Ýurdumyzyň deňiz söwda flotuny ösdürmek boýunça hem taslamalar üstünlikli durmuşa geçiriler. Şu maksat bilen, Türkmenbaşy şäherinde gurulýan halkara deňiz portunda işleriň depginini has-da güýçlendirmegiň zerurdygyny bellemek isleýärin.
Ýurdumyzyň aragatnaşyk pudagynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmäge aýratyn üns bermeli. Telewideniýäni, sanly täze telefon beketler ulgamyny, kompýuter we öýjükli aragatnaşyk ulgamyny, beýleki kommunikasion düzümleri, hususan-da, Internet ulgamyny ösdürmeli.
Gara deňiz we Baltika sebitleriniň, Günorta we Günorta–Gündogar Aziýanyň, Ýakyn Gündogaryň deňiz menzillerine çykýan ulag gatnawy ulgamyny döretmek boýunça hem uly işler alnyp barylýar. Halkara bileleşigi bu ugurda alnyp barylýan işlere örän uly gyzyklanma bildirýär.
Biz, ilkinji nobatda, Demirgazyk–Günorta we Gündogar–Günbatar ugurlar boýunça «Özbegistan–Türkmenistan–Eýran– Oman» halkara ulag-üstaşyr geçelgesini, şeýle hem hyzmatlar we üpjünçilik ulgamlaryny döretmek babatda alnyp barylýan işleri göz öňünde tutýarys.
Siziň bilşiňiz ýaly, Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda, ýagny şu ýylyň 28-nji aprelinde ýurdumyzyň ilkinji milli «TürkmenÄlem 520E» aragatnaşyk hemrasy älem giňişligine çykaryldy. Bu hemra aragatnaşygy kosmos ulgamyny ösdürmek boýunça ýurdumyzda alnyp barylýan işleri has-da kämilleşdirmäge ýardam eder. Şonuň ýaly-da, Türkmenistanyň halkara abraýynyň ýokary göterilmegine uly itergi berer!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Biz ýurdumyzyň paýtagtyny ösdürmäge, öňküsi ýaly, köp üns bereris. Işewürligiň, medeni gatnaşyklaryň, halkara hyzmatdaşlygynyň ykrar edilen merkezine öwrülen Aşgabat şäheri häzirki döwürde çalt depginler bilen ösdürilýär.
Paýtagtymyzda gurulýan önümçilik, durmuş-medeni, ylym-bilim maksatly desgalar, saglygy goraýyş we sport desgalary, häzirki zaman ýaşaýyş jaýlary we beýleki döwrebap binalar ak mermere beslenen şäherimiziň görküne görk goşýar. Şeýle hem, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmaga, ilata edilýän durmuş hyzmatlarynyň elýeterli we ýokary hilli bolmagyny üpjün edýär.
Biz merjen şäherimiz Aşgabady dünýäniň iň gözel we adamlaryň ýaşamagy üçin amatly şäherleriniň birine öwürmegi göz öňünde tutýarys!
Hormatly adamlar!
Ýene-de bir örän möhüm mesele barada durup geçmek isleýärin.
Geljek ýyl üçin Döwlet býujetini düzmek bilen bagly meselelere aýratyn üns bermeli. Geljek ýylyň Döwlet býujetiniň öňküsi ýaly durmuş maksatlaryna gönükdirilen bolmalydygy baradaky teklibi goldarsyňyz diýip pikir edýärin.
Şu wezipelerden ugur alyp, maliýe serişdeleriniň ýeterlik bolmagyny üpjün etmek maksady bilen, Ministrler Kabineti daşary ýurtlara iberilýän önümleriň möçberlerini artdyrmak boýunça anyk maksada gönükdirilen çäreleri durmuşa geçirmeli.
Şeýle hem, ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmäge gönükdirilýän karz serişdeleriniň möçberini has-da artdyrmaly. Ykdysadyýetiň döwlete dahylly däl pudagy we ilat üçin niýetlenen maliýe serişdeleriniň möçberlerini köpeltmegi göz öňünde tutmaly.
Şoňa görä-de, 2016-njy ýylyň Döwlet býujetiniň taslamasy taýýarlananda Maliýe ministrligine we ykdysady toplumyň pudak edaralaryna bu meseleleri seljermegi we gysga wagtda öz tekliplerini Ministrler Kabinetiniň garamagyna hödürlemegi tabşyrýaryn.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Eziz watandaşlar!
Ykdysadyýetimiziň çalt depginler bilen ösmegi, elbetde, bizi buýsandyrýar. Berkarar Watanymyza çäksiz söýgi, mähriban halkymyza mahsus bolan ýokary watançylyk duýgusy we raýatlarymyzyň ak ýürekli, yhlasly zähmeti biziň gazanan ajaýyp üstünliklerimiziň ählisiniň berk binýady bolup durýar.
Merdana halkymyzyň bu özboluşly aýratynlyklary Garaşsyz döwletimiziň kuwwatyny artdyrmakda, beýik işleri amala aşyrmakda uly üstünlikleri gazanyp, belent sepgitlere ýetjekdigimize ynam döredýär!
Hormatly adamlar!
Şu mümkinçilikden peýdalanyp, anyk maksatlara gönükdirilen pudaklaýyn we strategik maksatnamalarymyzy, döwletimizde durmuşa geçirilýän oňyn özgertmeleri, alyp barýan içeri we daşary syýasatymyzy giňden goldaýandyklary üçin, hormatly ýaşulularymyza, mähriban enelerimize, edermen daýhanlarymyza, alymlarymyza we diplomatik ulgamyň işgärlerine, Garaşsyz Watanymyzyň howpsuzlygyny berk goraýan harby gullukçylarymyza, jemgyýetçilik tertibini we asudalygy üpjün edýän hukuk goraýjy edaralaryň işgärlerine, ýaşlarymyza, umuman, ýurdumyzyň ähli halkyna tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Mümkinçilikden peýdalanyp, Balkan welaýatynyň zähmetsöýer ilatyna myhmansöýerligi, Ýaşulularyň maslahatyny ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek boýunça alyp baran işleri üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin!
Eziz watandaşlar!
Parasatly ýaşulularymyza hormat we sarpa goýmak, ýaşuly nesliň at-abraýyny has-da belende götermek müňlerçe ýyllyk taryhy bolan mähriban halkymyzyň asylly däpleriniň biridir.
Ýaşuly nesliň wekilleri jemgyýetimiziň sazlaşykly ösmegini gazanmak, halkymyzyň jebisligini berkitmek, milli bitewüligi pugtalandyrmak, raýat agzybirligini üpjün etmek, ýaş nesli watançylyk ruhunda döwrebap terbiýelemek boýunça möhüm ähmiýetli işleri alyp barýarlar.
Biz halkymyzyň agzybirligini berkitmäge, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegine mynasyp goşant goşýan parasatly ýaşulularymyza, mähriban enelerimize hemişe buýsanýarys we olara tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýäris!
Hormatly ýaşulular!
Eziz watandaşlar!
Biz geljegimize uly ynam bilen garaýarys. Garaşsyz Watanymyzyň we merdana halkymyzyň bagtyýar geljegini üpjün etmäge niýetlenen giň gerimli maksatnamalary we meýilnamalary kabul etdik.
Biz öňümizde durýan jogapkärli wezipeleri durmuşa geçirmekde mähriban halkymyzyň egsilmez gujur-gaýratyna we çäksiz mümkinçiliklerine daýanýarys! Bu bolsa, Garaşsyz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi üçin ajaýyp mümkinçilikleri açýar!
Ýaşasyn, eziz Watanymyz Türkmenistan!
Ýaşasyn, baky sarsmaz Türkmen döwleti!
Ýaşasyn, berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri!
Ýaşasyn, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan!
Eziz watandaşlar!
Hormatly adamlar!
Öňe, öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!


text:
Müsüriň paýtagty Kairdäki protestçileriň sanynyň köpelmegi nebitiň bahasynyň gymmatlamagyna getirdi.
Geçen hepde nebitiň bir barreliniň bahasy 100 dollara bardy. Bu görkeziji Müsürdäki protestleriň başlanan wagty bilen deňeşdirilende, bäş prosent ýokarydyr. Soňky iki ýylyň dowamynda nebitiň bahasynyň beýle ýokary galmagy ilkinji gezekdir.
Nebitiň bahasynyň ur-tut galmagynyň dünýäde nebitiniň çykarylşynyň azalandygy bilen baglanyşdyrmak nädogry hasaplanýar. Sebäbi Müsür nebit eksport edýän ýurt däl. Hakykatda ol Ýakyn Gündogar ýurtlarynyň arasynda iň az nebit öndürýänleriniň biri. Müsür her gün 750,000 barrel töweregi nebit çykaryp, ony-da dolulygyna öz içki harajatlary ulanýar.
Eger-de şeýle bolsa, näme üçin nebitiň bahasy galdy diýen sorag ýüze çykaýar. Soragyň jogaby ýönekeý: bu Müsüriň dünýä kartasynda ýerleşýän möhüm pozisiýasyndadyr.
Bu barada has düşnükli edip, Ýakyn Gündogar syýasaty boýunça Waşington institutynyň agzasy Simon Henderson şeýle gürrüň berýär: "Bu onuň strategik pozisiýasy bilen bagly. Suez Kanaly Müsüriň üstünden geçýär, şeýle-de Gyzyl deňizden Orta Ýer deňzine çenli uzalýan möhüm nebit geçiriji bar. Şu sebäplem nebit bazarlarynyň bu ýerde nebitiň akymynda bökdençlik dörär diýen gorkusy bar. Häzire çenli nebit bazarlarynda nebitiň bahasynyň galmagyndan başga hiç zat bolmady. Bu-da olaryň muňa ätiýaçlyk bilen garamagynyň netijesidir”.
Häzire çenli Aziýa bilen Ýewropanyň arasyndaky iň amatly gatnaw ýoly bolan Suez kanaly açyk. Britaniýanyň “Financial Times” gazetiniň habar bermegine görä, Müsüriň harby güýçleriniň ýolbaşçylygy Kanaldaky gatnawyň howpsuzlygyny üpjün etmegi öz üstüne alypdyr.
Berilýän maglumatlara görä, käbir kompaniýalar döräp biljek howpdan howatyrlanyp, öz ýüklerini has uzak marşrutyň üsti bilen - Afrikanyň daşyndan aýlap äkidilmegine görkezme beripdirler.
Şeýle-de Müsüriň harbylary Gyzyl deňizden Ortaýer deňzine çenli nebit geçirijisindäki howpsuzlygy hem güýçlendiripdirler. Pars aýlagyndaky döwletleriň Ýewropa akdyrýan nebitiniň agramly bölegi bu geçirijiniň üsti bilen äkidilýär. Bu turbageçirijiniň her günde 2,5 milion barrel nebiti ýollamaga mümkinçiligi bar.
Iň esasy howp
Emma Müsüriň geografiki taýdan möhüm ýerde ýerleşmegi nebitiň bahalarynyň galmagynyň ýeke-täk sebäbi däl. Iň esasy howp - bu Müsürdäki protestleriň esasy nebit eksportçylary bolan beýleki Arap döwletlerinde döräp bilmek ähtimallygydyr.
Kiprde ýerleşýän “Ýakyn Gündogaryň ykdysady syny” atly söwda žurnalynyň işgäri Dawid Knott bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: "Bärde näçe mukdarda nebitiň ýitjekdigi esasy mesele däl, mundan has möhümi, ol Müsürdäki protestleriň ýaýbaňlanmagydyr. Biz Tunisde häkimiýetiň synmagyna şaýat bolduk, indem Müsür bu ýagdaýa duçar boljaga meňzeýär. Beýle syýasy meseläniň ýaýbaňlanmagyndan uly howatyrlanma bar. Şeýle-de bu ýagdaýyň nebitiň üpjünçiligi we halkara ykdysadyýeti üçin has ulurak kynçylyk döretmegi mümkin.”
Häzire çenli arap döwletlerinde ýüze çykan protestler diňe nebiti eksport etmeýän ýurtlarda döredi. Bular Müsür, Iordaniýa we Ýemendir. Bu ýurtlaryň ählisinde ilatyň aglaba bölegi garyplykda we işsizlikde ýaşaýarlar. Şeýle-de bu ýurtlaryň halklary onlarça ýyllap awtokratik režimde dolandyrylyp gelindi. Emma şol sebitdäki nebiti esasy eksport edýän beýleki arap döwletlerinde, esasanam Pars aýlagyndaky döwletlerde ýagdaý başgaçarak. Bu döwletlerde-de häkimiýet başynda awtokratik režimler otyr, ýöne beýlekiler bilen deňeşdirilende, bularyň halky baý.
Her niçigem bolsa, käbir garaşylmadyk ýagdaýlar ýüze çykyp başlady. Mysal üçin, hiç hili protestler bolanok diýlip hasap edilýän Saud Arabystanynda geçen hepde Jadda şäherinde ýüzlerçe adam protest geçirdi. Olar soňky sil heläkçiligine garşy döwletiň ýeterlik iş geçirmeýändigi üçin närazylyklaryny bildirdiler. Bu protest gysga wagtyň dowamynda polisiýa tarapyndan basylyp ýatyryldy we onlarça protestçi tussag edildi.
Kairdäki dowam edýän protestler Pars aýlagy sebitindäki beýleki döwletlerde-de şeýle wakalaryň döremegine sebäp bolarmy ýa-da bolmazmy – muny häzirlikçe çaklamak mümkin däl. Şeýle-de bu protestler bolan ýagdaýynda-da, nebit ýataklaryna ýetirip biljek täsiri barada-da bir zat aýtmak kyn. Sebäbi nebit ýataklarynyň aglaba bölegi ilatly sebitlerden uzakda ýerleşýär. Şeýle-de täze hökümet häkimiýet başyna geçen halatynda-da olaryň girdejili nebit ýataklary barada nähili alada etjekdigi sorag astynda galýar.
Her niçigem bolsa, biziň geçen ýedi günüň dowamynda şaýat bolşumyz ýaly, durnuksyzlyk baradaky pikirleriň özem nebit bahalarynyň galmagyna sebäp bolup bilýär.


text:
Täjigistanda “Özbegistanyň yslam hereketi” atly toparyň agzasy bolmakda aýyplanan üç adam 8-9 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edildi.
Sudýa Anwar Temurowyň görkezmesi bilen, şol üç adam jenaýat toparyny gurnamakda we oňa gatnaşmakda günäli tapylansoň, olar ýokary derejede goralýan türmä ugradyldy.
Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň Sogd welaýaty boýunça edarasynyň berýän maglumatyna görä, şu ýylyň dokuz aýynyň dowamynda “Özbegistanyň yslam hereketi” toparyndan 33 adam tussag edilipdir.


text:
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynyň Görogly etraby 2014-nji ýylda gazanylan üstünlikler boýunça ýeňiji diýlip yglan edildi.
Türkmen telewideniýesi prezident G.Berdimuhamedowyň bu baradaky karara gol çekendigini habar berýär.
Resmi maglumata görä, Görogly etraby 2014-nji ýylyň jemleri boýunça welaýatlaryň, etraplaryň we etrap hukukly şäherleriň arasynda geçirilen durmuş-ykdysady we medeni görkezijiler boýunça iň ýokary netijeleri gazanyp, Türkmenistan boýunça ýeňiji bolupdyr.
Netijede, Görogly etrabynyň 1 million amerikan dollary möçberinde pul baýragy bilen sylaglanandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda geçen hepde geçirilen söwdalarda 10 geleşik hasaba alyndy. Olaryň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 million 83 müň dollaryndan gowrak boldy.
Hytaýly we owganystanly telekeçiler «Türkmengaz» Döwlet konserninde öndürilen tehniki kükürdi satyn aldylar.
Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Şotlandiýadan we Täjigistandan bolan alyjylara awtoşaýlar, arassalanan pagta ýagy, nah mata ýüplügi ýerlenildi.
Türkmen telekeçileri içerki bazar üçin 88 müň manada barabar polipropilen satyn aldylar.


text:
Anna güni Aşgabatda Sport we turizm boýunça milli institutyň hem-de olimpiýa rezerwleri boýunça mekdebiniň täze binalarynyň açylyş dabarasy boldy. Oňa hökümet agzalary we edara-kärhanalaryň ýolbaşçylary bilen birlikde, prezident G.Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Anna güni şol ýerde-de G.Berdimuhamedow göçme hökümet maslahatyny geçirip, ýurtda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek meseleleri barada giňişleýin maslahat etdi.
Hökümet agzalarynyň, sport guramalarynyň ýolbaşçylarynyň, belli trenerleriň we sportsmenleriň gatnaşmagynda geçirilen bu maslahatda prezident G.Berdimuhamedow wise-premýer S.Toýlyýewe sportyň dürli görnüşleri boýunça ussat sportsmenleri taýýarlamak babatda geljek 3-5 ýyla niýetlenilen döwlet programmasyny taýýarlamaklyga görkezme berdi.


text:
Ukrainanyň Goranmak ministrligi 2-nji maýda Slowýansk şäherini gaýdyp almak boýunça geçiren uly hüjüminiň dowamynda özüniň iki sany dikuçarynyň urlup ýykylandygyny we uçujylaryň öldürilendigini tassyklady.
Ukrainanyň Döwlet howpsuzlygy gullugy (SBU) ýene bir uçar sürüjiniň pitneçiler tarapyndan ýesir alnandygyny aýtdy. YouTube websaýtynda ýerleşdirilen wideoda
ýaralanan uçujynyň awtoulaga mündürilýändigini görkezdi.
Içeri işler ministri Arsen Awakow Facebookdaky ýazgysynda agzalýan hüjümiň “zamunlary boşatmak, pitneçileri ýaragdan el çekdirmek we administratiw binalary boşadyp, şäher administrasiýasynyň kadaly işini ýola goýmak” maksady bilen geçirilendigini habar berdi.
Hüjümiň netijeleri
140 müň ilatly Slowýansk şäheri geçen aýdan bäri orsýetparaz separatistleriň golastynda galýardy. Awakow separatistleriň uçarlara garşy raketalary, agyr artilleriýany we granatalary ulanandygyny aýtdy. Onuň sözlerine görä, Ukrainanyň goşunlary şäheriň daşyndaky ýollarda barlag-geçiş nokatlarynyň 9 sanysyny öz kontrollygyna alypdyrlar.
“Bu hakyky söweş we biz ony hakynatutma professionallara garşy alyp barýarys”, diýip, Awakow ýagdaýy beýan etdi.
Separatistler ukrain güýçleriniň hüjümini giň gerimli diýip atlandyrdylar.
Gozgalaňçylaryň metbugat wekili Stella Horoşewa hüjümde öz adamlaryndan biriniň heläk bolandygyny aýtdy, emma bu meselede jikme-jik maglumat bermedi.
Ýewropa Komissiýasy Ukrainanyň gündogaryndaky wakalara uly aladalanma bilen syn edýändigini aýtdy.
"Harby ýesirem däl, tussag hem däl"
Pitneçiler Slowýansk şäheriniň häkimini, birnäçe žurnalisti, Ukrainanyň howpsuzlyk gulluklarynyň üç agzasyny, şeýle-de ÝHHG-niň harby gözegçileriniň toparyny öz ellerinde zamun hökmünde saklaýarlar.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow ukrain güýçleriniň amala aşyran hüjümini “jezalandyryş çäresi” diýip atlandyrdy we “parahat ýaşaýjylaryň” harby uçarlar tarapyndan oka tutulandygyny belläp, bu hüjümiň “Ženewada gelnen ylalaşyklaryň durmuşa ukyplylygyna bolan soňky umydy puja çykarandygyny” aýtdy.
Peskow Orsýetiň prezidentiniň wekili Wladimir Lukiniň Ukrainanyň günorta-gündogaryna iberilendigini we onuň ÝHHG-niň gözegçileriniň boşadylmagy barada gepleşik geçirjekdigini mälim etdi.
Öz-özüni Slowýanskyň häkimi diýip yglar eden Wýaçeslaw Ponomarýow 1-nji maýda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, ÝHHG-niň gözegçileri bilen bagly ýagdaý barada şeýle diýdi: “Alyş-çalyş bolmaz, bu ýerde boşatmaklyk barada hem nämedir bir zat aýdyp bolmaýar. Men ýene bir gezek aýdýaryn, bizde saklanýan oglanlar ýesir däl, olar harby ýesirem däl, olar tussag hem däl, olar mende myhmançylykda bolýarlar”.
Donetskdäki ýagdaý
Şol bir wagtyň özünde-de Slowýanskdan 100 kilometr uzaklykda ýerleşýän Donetskde orsýetparaz separatistleriň Donetskiniň demirýol gözegçilik merkezini eýeländigi barada habar berildi. Bu ýagdaý orsýetparaz ýüzlerçe separatistleriň prokuraturanyň jaýyna hüjüm etmeginiň yz ýany ýüze çykdy.
Luganskdan gowuşýan maglumatlarda, Içeri işler ministrligine salgylanylyp, ýerli häkimiýetler bilen gepleşiklerden soň gözgalaňçylaryň prokuraturanyň jaýyny we telewizion merkezi terk edendigi barada habar berildi.
Orsýetparaz demonstrantlar regionyň administrasiýasynyň binasyny, prokuraturany, polisiýanyň baş edarasyny we ýerli telewizion merkezini 29-njy aprelde eýeläpdiler.
Kiýewde Ukrainanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetiýän Oleksandr Turçynow ýurtda harby borçlulygy dikeltmek barada karara gol çekdi.
Ukrainanyň Harkow şäheriniň häkimi Hennadiý Kernes Ysraýýylda, keselhanada, özüne geldi. Ol 28-nji aprelde näbelli hüjümçiler tarapyndan oka tutulansoň, Ysraýyla äkidilipdi. Kernes başda Orsýetiň tarapynda durup çykyş edipdi, emma soňra ol Kiýewiň Günbatar bilen arany sazlamak ugrunda iş alyp barýan hökümete loýallyk bildiripdi.


text:
Azeri ýazyjysy Akram Aýlisliniň tutuş ömründe gazanan üstünliklerine birnäçe gün mundan öň garaňky kölege düşdi. Ol “Daş düýşler” atly romanynda Azerbaýjanyň regional garşydaşy bolan Ermenistany gowy äheňde suratlandyranlygy üçin öz hormatly adyndan we pensiýasyndan mahrum edildi.
Ýurtda Aýlisliniň ýazan eserine gahar-gazaplar dowam edýärkä, bu roman azerbaýjanlylaryň belli bir bölegi tarapyndan öňe sürülýän – parahatçylyk ugrunda belli bir ädimler ädilmeli diýen pikirleriň hem möwjemegine getirdi.
Baku bilen Ýerewanyň gatnaşygy çuňňur duşmançylykly häsiýete eýe bolup, ol öz gözbaşyny iki ýurduň arasynda Daglyk-Garabagda bolan alty ýyllyk uruşdan alyp gaýdýar. Daglyk-Garabag Azerbaýjanyň territoriýasynda ermenileriň agdyklyk edýän seperatist regiony bolup, oňa häzir Ermenistan tarapyndan kontrollyk edilýär.
“Daş düýşler” romany ýaňy ýakynda Orsýetiň “Družba narodow”, ýagny “Halklaryň dostlugy” atly edebiýat žurnalynda çap edildi. Romanda diňe azerbaýjanyň ermenilere garşy, ylaýta-da Bakuwdaky we Sumgaitdäki gyrgynçlyklaryň suratlandyrylmagy öýke-kinäniň artmagyna sebäp boldy.
Wideo: Ganji şäherinde Akram Aýlisliniň kitaplary ýakyldy
Eser baradaky garaýyşlar
Romandan görnüşine görä, ermenileriň azerbaýjanlaryň üstüne çozuşlary, ýagny 1992-nji ýylyň fewralyndaky Hojaly gyrgynçylygy ýaly wakalar beýan edilmändir. Emma, muňa garamazdan, uruş döwründe ejir çeken käbir azerbaýjanlylar Aýlisliniň kitaby barada öwgüli sözler bilen çykyş edip başladylar.
Olardan biri hem Daglyk-Garabagyň sürgüni, 31 ýaşly azerbaýjanly şahyr Günel Mowlud. Ol öz pikirini şeýle beýan edýär: “Bu roman Azerbaýjanyň bähbidine bolup biler. Elbetde, bu onuň öz pikirleri. Belkem, onuň aýdýany dogry däldir, belkem dogrudyr. Ýöne bu roman belli bir garaýşy ýüze çykarýar. Bu, biziň belli bir zatlara gatnaşyp, şol waka bilen bagly jogapkärçiligi öz üstümize alyp biljek derejede siwilizlenendigimizi görkezer”.
Aýlisliniň tarapdarlarynyň ençemesi häzirki wagtda ýurduň iň hormatlanýan ýazyjylarynyň birine gönükdirilen bu duşmançylygyň ölçeginden biynjalyk bolýan ýaly görünýär.
Kitaby ýakylyp, Aýlislini raýatlygyndan dänmäge çagyryş edýän protestlerden bir hepde geçensoň, Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň 75 ýaşly ýazyjyny “Halk ýazyjysy” diýen hormatly adyndan we 2002-nji ýyldan bäri her aýda berilýän 1 müň 250 amerikan dollary möçberindäki prezidentiň pensiýasyndan mahrum edýän resmi karar çykarmagy basyşlary artdyrdy.
“Jeza”
Aliýew bu çäräniň ýazyja “Azerbaýjana degişli taryhy faktlary ýoýandygy we azerbaýjan halkynyň duýgularyny äsgermänligi üçin” berlen jezadygyny belledi.
Ýöne “Daş düýşlerden” öňki romanlarynyň we pýesalarynyň hijisinde Ermenistan bilen bagly meseläni gozgamaýan Aýlisli bolsa hökümeti, öz bitiren işlerini tutuşlaýyn inkär edip, halys çäkden geçmekde aýyplady.
“Men olardan maňa bu ady bermeklerini soramandym. Şeýle-de, olar ady maňa bu romanym üçin bermändiler. Olar ol ady maňa meniň beýleki işlerim üçin beripdiler. Onsoň bu nämäni aňladýar? Olar meniň beýleki kitaplarymy hem ýok saýýarlarmy? Men hakykatdan hem bu perman ýaly zatlara garaşamokdym” diýip, Aýlisli aýdýar.
Aýlisliniň ýokary derejeli gümrük işgäri bolan oglunyň hem öz wezipesinden çekilmeginiň soralmagy we ýazyjynyň Bakuwyň Milli Drama Teatrynda sahnalaşdyrlymagy planlaşdyrylan “Meni söýme” atly pýesasynyň goýbolsun edilmegi bilen, oňa edilýän basyşlar has hem güýjedi.
Bu basyşlaryň Aýlisliniň Bakuwyň dolandyryjy elitasyny açyk tankyt etmegi bilen hem bagly bolmagy mümkin. Sebäbi “Daş düýşlerde” Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky konfliktden başga, Aliýewiň kakasy Geýdar Aliýewiň parahor sýyasatçydygy aýdylyp, ol intelligensiýanyň şahsy wepalylygyny satyn almak üçin olara mugt kwartira bermekde aýyplanýar.


text:
Ukrain hökümeti Wolodimir Hroýsmany resmi taýdan ýurduň iş başyndaky premýer-ministrligine hödürledi.
Hökümetiň 25-nji iýulda çap edilen beýanatynda bu karara gelinmeginiň sebäbi premýer-ministr Arseniý Ýatsenýugyň işden çekilmegi bilen düşündirilýär.
Emma Ukrainanyň parlamenti heniz Ýatsenýugyň işden çekilmek baradaky arzasynyň özlerine gowuşmandygyny we şu sebäpden onuň arzasyny kabul etmek meselesiniň sese goýulmandygyny aýtdy.
Ýatsenýuk 24-nji iýulda parlamentde işden çekildi, ol bu karara gelmeginiň sebäbini şol gün irden parlament koalisiýasynyň bölünmegi we munuň hökümetiň inisiatiwalarynyň öňüniň beklenmegine alyp gelmegi bilen düşündirdi.
Şol gün irden köplük koalisiýasyndaky iki partiýa özleriniň prezident Petro Poroşenko täze parlament saýlawlary babatdaky prosedura başlamaga ýol bermek üçin bileleşikden çykýandyklaryny yglan etdiler.
36 ýaşyndaky Hroýsman fewral aýyndan bäri premýer-ministr Ýatsenýugyň orunbasary we regional ösüş ministri bolup işleýärdi.
Hroýsman 2006-njy ýylda günbatardaky Winitsia şäherinde häkimlige saýlanypdy.
Ýatsenýuk 24-nji iýulda parlamentde işden çekilende kanunçykaryjylary energiýa we ýaragly güýçleri maliýeleşdirmek üçin býujet ýokarlandyrmasy baradaky kanunlary tassyklap bilmezlikde tankytlady.
"Haçanda koalisiýa bölünende, premýer-ministr täze koalisiýa döretmek prosedurasyna başlmaly. Bu nämäni aňladýar? Bu premýer-ministriň Regionlar partiýasyny we Kommunistleri koalisiýa getirmekde günäkär boljagyny aňladýar. Bu meniň üçin kabul ederlikli däl" diýip, Ýatsenýuk aýtdy.
Ol şu sebäpden işden çekilmekden başga alajynyň galmandygyny öňe sürdi.
Ukrainada irki parlament saýlawlarynyň geçirilmegine fewral aýyndan, ozalky prezident Wiktor Ýanukowiç aýlap dowam eden protestler netijesinde işden çetleşdirileli bäri garaşylýardy.


text:
Gyrgyzystanly tanymal jenaýat kettesi Almambet Anapiýaew Belarusyň paýtagty Minskde öli tapyldy.
Gyrgyz Içeri işler ministrliginiň resmisi Mirlan Kanimetowyň aýtmagyna görä, Anapiaýewiň pyçaklanan jesedi galp rus pasporty bilen birlikde tapylypdyr.
Ol bu barada jikme-jik maglumat bermedi.
Birleşen Ştatlaryň Maliýe departamenti 41 ýaşly Anapiaýewiň “Doganlaryň topary” atly ýewraziýaly jenaýatçy bileleşigiň agzasydygyny aýdyp, 2012-nji ýylda oňa garşy sanksiýalary güýje girizipdi.
Gyrgyzystanda Anapiaýew, öňki gyrgyz prezidenti Kurmanbek Bakiýewiň ýurdy dolandyran ýyllarynda boldy diýilýän ýokary derejeli syýasy öldürmeler bilen ilteşigi bolmakda güman edilip gözlenýär.
Bakiýew we onuň käbir dogan-garyndaşlary 2010-njy ýyldan bäri Minskde ýaşaýarlar.


text:
Azatlyk Radiosyna 27-nji dekabrda gowşan maglumatda Täze ýyl baýramçylygy bilen bagly dynç alşa çykan türkmen studentleriniň, öýlerine gaýdyp bilmän, birnäçe günüň dowamynda Moskwanyň “Domodedowo” aeroportunda kösenýändikleri barada habar berildi.
Maglumata görä, bu kynçylyk studentleriň Türkmenistandan satyn alan biletleriniň açyk möhletli bolandygy, biletiň gaýdyşyn wagtyny kesgitletmek üçin pul tölemeli bolýandyklary sebäpli ýüze çykypdyr.
Bu mesele bilen bagly Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa “Domodedowo” aeroportuna baryp, studentleriň häzirki ýagdaýy bilen gyzyklandy. Gözel bu barada şeýle gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Gözel, studentleriň ýagdaýy nähili? Olara Türkmenistana gaýtmaga mümkinçilik döredilýärmi?
Gözel Hudaýberdiýewa: Men “Domodedowo” aeroportuna Moskwa wagty bilen öýlän sagat 14-de geldim. Şu ýerde “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň kassasynyň ýanynda diňe iki student bardy. Häzir ýene birnäçe student gelip, olaryň sany 6 adama baryp ýetdi.
Kassanyň işgäriniň aýtmagyna görä, beýleki studentler Türkmenistandan iberilen ýörite uçar bilen ir sagat 7-de Türkmenistana ugradylypdyr.
Studentleriň käbirleriniň bron almak üçin zerur bolan serişdesi ýok, hatda suw, çörek satyn almaga pullary ýok. Şeýle ýagdaýda olar ene-atalaryna jaň edip, öýlerinden pul ibermegi sorasalar hem, “Domodedowo” aeroportunda “Western Union” ýa-da bolmasa “Kontakt” ýaly tiz pul geçirýän edaralaryň bölümleri ýok.
Kassanyň işgäri, uçarda ýer bolmansoň birnäçe gün garaşmaly bolan studentleriň suw, iýmit bilen üpjün edilmeýändigini aýtdy. Sebäbi, düzgüne görä, diňe belli bir sebäplere görä, uçaryň reýsi ýatyrylan halatynda “Türkmenhowaýollary” ýolagçylary zerur zatlar bilen üpjün etmäge borçly. Ýagdaý, ynha, şeýle.
Azatlyk Radiosy: Gözel, 27-nji dekabrda “Domodedowada” 100-e golaý studentiň Türkmenistana baryp bilmeýändikleri habar berildi. Şeýle kynçylyklaryň ýüze çykmagyna näme sebäp boldy?
Gözel Hudaýberdiýewa: Birinjiden, aeroportda studentleriň ýygnanyşandygyny kassanyň işgärleri bilen bir hatarda Moskwada okap ýören studentler hem telefon arkaly tassykladylar. Habar berlişine görä, kynçylyk çekýän studentler Moskwanyň özünde däl-de, Orsýetiň beýleki şäherlerinde okaýan studentler.
Bu kynçylyk bolsa, studentleriň Türkmenistandan satyn alan biletleri açyk möhletli bolansoň, yzyna dolanmagy üçin gaýtjak wagtlarynyň kesgitlenmeginiň zerurlygyndan gelip çykýar. Şeýle mümkinçilik diňe Moskwada okaýan studentlerde bar. Sebäbi Moskwanyň “Poweletskaýa” wokzalynda hem “Domodedowo” aeroportunda kassalar bar. Emma Orsýetiň beýleki şäherlerinde “Türkmenhowaýollarynyň” kassalary ýok.
Azatlyk Radiosy: Bize gowşan maglumatda studentlere Türkmenistana gaýtjak wagtyny kesgitlemek üçin goşmaça pul tölemeli diýilýar. Bu şeýlemi?
Gözel Hudaýberdiýewa: Açyk möhletli bileti ulanmak üçin oňa bron etdirmeli. Bronuň bahasy bolsa resmi taýdan 300 rubl. Ýagny, uçarda ýer bolsa, 300 rubl ($10 töweregi) töläp, bron etdirmeli. Ýöne, studentleriň maňa gürrüň bermeklerine görä, uçarda ýer ýok diýlende hem goşmaça pul tölän studentlere ýer tapylypdyr.
Kassanyň işgäriniň aýtmagyna görä, brony telefon arkaly hem etdirip bolýar. Emma, studentleriň aýtmagyna görä, olar kassa jaň edenlerinde, diňe 16-njy ýanwardaky uçara ýer bardygyny aýdypdyrlar. Studentler bolsa dynç alşa çykyp, täze ýyly öýlerinde garşy almak isleýärler. Ýagny, şonça wagt garaşmaga olarda mümkinçilik ýok.
Şeýle ýagdaýyň ýylyň-ýyly gaýtalanýandygyny, hem tomus dynç alşyň, hem gyşky baýramçylyklaryň öňüsyrasynda ýüze çykýandygyny kassanyň işgärleri-de, studentler-de tassykladylar.


text:
Azerbaýjanyň oppozisiýasy tarapyndan goldanýan Rustam Ibragimbekow tussaglyk howpuna garamazdan Bakuwa dolanyp barmagy wada berýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen Brusselde söhbetdeş bolan senarist Ibragimbekow 31-nji iýulda Azerbaýjana baryp prezidentlik kampaniýasyna taýýarlyk görüp başlamak planlaryny mälim etdi. “Men ýurda baryp gonan badyma tussag edilmegimiň mümkindigini aradan aýyrmaýaryn”, diýip Imragimbekow belledi. Ol häkimiýetleriň “esasy maksady onuň saýlawlara gatnaşmagynyň we dalaşgär hökmünde hasaba durmagynyň öňüni almakdan ybarat”, diýip pikir edýändigini aýtdy.
Azerbaýjanyň Demoktratik güýçleriniň milli geňeşi şu aýyň başynda Ibragimbekowy oktýabrda boljak prezidentlik saýlawlarynda prezident Ilham Aliýewe bäsdeş bolmak üçin dalaşgär hökmünde öňe sürdi.
Azerbaýjanyň metbugatynda şu hepdede peýda bolan tassyklanmadyk maglumatda hökümetiň oppozision lider babatynda derňew geçirýändigi we ony tussag etmäge taýýarlanýandygy barada habar berilipdi.


text:
Liwiýada Kaddafä garşy göreşýän gozgalaňçylar Sabha şaherinde iki möhüm desgany eýelediler. Olar Kaddafiniň tarapdarlarynyň gözegçiliginde bolan aeroporty we galany öz ellerine aldylar.
Liwiýanyň Milli geçiş geňeşiniň harby meseleler boýunça wekili Ahmad Bani özleriniň iki günüň dowamynda Sabha şäherini doly eýelejekdigini aýtdy.
Şol bir wagtda-da Bani Walid we Sirte şäherlerinde kaddafiçiler Liwiýanyň täze häkimiýetleriniň goşunlaryna berk garşylyk görkezmeklerini dowam edýärler.
Polkownik Kaddafiniň özüniň nirede gizlenýändigi henize çenli belli däl.


text:
ABŞ-da, belki, ýüzünde aýal portreti bolan 20 dollarlyk kagyz pullar dolanyşyga goýberilip bilner. Bu ugurdan internetde geçirilen ählihalk pikir soralyşygynyň netijesinde dalaşgärleriň arasynda müňlerçe guly halas eden afroamerikan zenan Garriet Tabman has köp ses alypdyr.
Tanymal afroamerikan zenan Garriet Tabmen 1861-1865-nji ýyllar arasynda bolan graždanlyk urşunyň öňüsyrasynda müňlerçe guluň gul eýelerinden gaçmagyna we şeýle-de olaryň müňlerçesiniň gulçulykdan halas bolmagyna kömek edipdir. Belki-de, indi ol 20 amerikan dollarlyk kagyz pulda öz portreti bilen ýurtda ýene bir orun alyp biler.
"Amerikanyň sesi" radiosynyň habarlar gullugynyň maglumatyna görä, 2020-nji ýylda 20-lik kagyz pulda Amerikanyň 7-nji prezidenti Endýuro Džekson bilen Amerikan taryhynyň beýik gahrymanlarynyň biriniň portretiniň bilelikde ulanylmagy üçin "Ýigrimlikdäki zenanlar" atly internet sese goýluşygyna 6 ýüz müňden gowrak adam gatnaşypdyr.
Tagalla...
Bu tagalla esasy kanuna zenanlaryň saýlawlara gatnaşmak boýunça deňhukuklylygy barasynda girizilen üýtgeşiklige 100 ýyl dolmagyna bagyşlanýar. Kagyz we demir pullara gerekli üýtgeşikligiň girizilmegi babatdaky ygtyýaryň diňe ýurduň Finans ministrligine degişlidigine garamazdan, Amerikan Kongresinde eýýäm kagyz pulda zenan portretiniň ýerleşdirilmegi babatdaky kanun taslamasy-da gün tertibine girizildi.
Tabmen garaýagyz gullaryň ýurduň günortasyndaky plantasiýalardan gaçmagyna ABŞ-nyň "Meýdandaky demir ýol" atly gulçulygyň ýatyrylmagy ugrunda göreşýän gizlin guramasynyň üsti bilen kömek edipdir.
Pikir soralyşyk ses berişliginde Tabmen 118 müňden gowrak ses alyp, ABŞ-nyň owalky prezidenti Elenora Ruzwelt, raýat hukuklary hereketiniň gahrymany Roza Parks we gyzylderilileriň (indeýler) ilkinji zenan şasy Wilma Menkiller ýaly bäsdeşleriniň arasyndan öňe saýlanypdyr.
Ses berişlik
Tagallany gurnan guramanyň ýerine ýetiriji müdiri Sýuzan Eýds Stoun "Haçan-da elimizde zenan Garriýetiň portreti bilen çykarylan 20 dollarlyk kagyz pul bolýança, biziň işimiz tamamlandy hasaplanmaz" diýýär. Stounyň aýtmagyna görä, ses berişligi gurnanlar netijäni prezident Obama ýurduň maliýe ministri Džek Lýuwa kagyz puluň üýtgedilmegi babatda buýryk bermegi üçin iberipdirler.
Häzirki döwürde Amerikada zenan portreti bolan ýeke-täk pul birligi - ýüzünde zenan Sakagaweýiň portreti bolan 1 Amerikan dollarydyr. Ol gyzylderili gahryman zenan Luis bilen Klarkyň ABŞ-daky günbatar ekspedisiýasy döwründe ekspedisiýanyň ýolgörkezijisi bolupdyr.
ABŞ-nyň gaznasynyň arhiwinde aýal portretleri bolan ýene iki sany demir pul bar. Olardan 2003-nji ýylda ýasalan we Alabama ştatyna degişli 25 sentlik demir puluň ýüzünde Helen Kelleriň portreti we 1981-nji ýylda çykarylan dollar monetiniň ýüzünde Sýuzan B. Entoniň portreti bar.


text:
Pekinde geçirilen Owganystan boýunça Stambul prosesiniň 4-nji konferensiýasynda Türkmenistan Owganystanyň ähli konstruktiw we jogapkärli güýçleriniň arasynda parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň geçirilmegi üçin öz syýasy giňişligini hödürlemäge taýýardygyny aýtdy. Emma resmi Aşgabadyň eýýäm ençeme ýyl bäri öňe sürýän bu teklibi durmuşda orun tapman gelýär.
Muňa näme sebäp bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu sowaly Londonda ýerleşýän ”Uruş we parahatçylyk maglumatlary institutynyň” Merkezi Aziýa boýunça analitigi John Maklouda berdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň Owganystanyň parahatçylyk prosesi boýunça hödürläp gelýän teklibiniň halkara derejesinde kabul edilmezligi, siziň pikiriňizçe, nämäni aňladýar?
John Makloud: Türkmenistanyň gepleşikleri öz giňişliginde geçirmek meselesini orta atmagynyň özi-de sorag döredýär. Sebäbi muňa zerurlyk hem ýok. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda Owganystanda parahatçylyk prosesine degişli gepleşikleriň ençemesi geçirildi. Owganystanyň hökümeti ”Talyban” we beýleki toparlar bilen gepleşikler geçirmek üçin parahatçylyk boýunça ýurduň ýokary geňeşini döretdi. “Talyban” pars aýlagynda öz edarasyny açdy. Bu ädimler gepleşikler üçin bitarap bir giňişligi döretmek maksady bilen ädildi. Şeýlelikde bu mesele boýunça gepleşikleri geçirmek üçin ýer bilen bagly hiç hili kynçylyk ýok.
Meniň pikirimçe, Türkmenistanyň teklibiniň kabul edilmezligi onuň syýasy taýdan üzňeligi bilen bagly. Ol Owganystanyň ýakyn goňşusy bolsa-da, ýyllar boýy bitaraplyk syýasatyny öňe sürüp, owgan problemasyna göni gatnaşmady. Men Türkmenistan owgan meselesine Eýrandyr Pakistan ýaly ýurtlaryň derejesinde-de gatnaşyp biler öýdemok. Şeýlelikde Türkmenistanyň bu meselede öňe saýlanyp biljegi örän ikuçly.
Azatlyk Radiosy: Onda Türkmenistan Owganystanyň parahatçylyk prosesi barada näme üçin çykyş edýär diýip pikir edýärsiňiz?
John Makloud: Ol özüni regionyň bitarap döwleti hökmünde mahabatlandyrýar. Başga bir tarapdan, Türkmenistanyň serhetleriniň golaýynda söweşijileriň, “Talybanyň” aktiwleşmegi bilen baglylykda türkmen hökümetiniň durnuklylygy saklamak meselesine aladaly garaýan bolmagy-da mümkin. Bu ýerde Owganystanyň howpsuzlyk meselesiniň ýakynda Özbegistanyň we Türkmenistanyň prezidentleriniň arasynda geňeşilendigini hem bellemek gerek.
Azatlyk Radiosy: Owganystanyň parahatçylyk prosesi ugrundaky gepleşikleriň esasy gatnaşyjylary kim we Türkmenistanyň olar bilen gepleşik geçirmäge ukybyna siz nähili baha berýärsiňiz?
John Makloud: Owgan hökümeti we ýurduň täze prezidenti - bir tarapdan, beýleki tarapdan - “Talyban” we esasan onuň bilen bagly käbir kiçi toparlar esasy güýçleri emele getirýärler. Men Türkmenistan “Talyban” bilen gepleşikler üçin takyk teklipleri edip biler öýdüp garaşamok. Türkmenistanyň “Talyban” bilen göni kontakta girişmäge-de mümkinçiligi ýok, sebäbi “Talybanyň” esasy syýasy güýji Owganystanyň gündogar sebitlerinde ýerleşýär.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapary bilen Türkmenistana baran Rumyniýanyň prezidenti Traýan Basesku bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Türkmen mentbugatynyň maglumatyna görä, prezidentleriň aýratyn duşuşygynda we sapara baran delegasiýanyň gatnaşmagyndaky gepleşiklerde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary boýunça meseleler maslahat edilipdir.
Olaryň arasynda söwda-ykdysadyýet pudagy, ýangyç-energetika toplumy, transport-aragatnaşyk sektory, turizm, şeýle hem ynsanperwer-medeni ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmeklige üns çekilendigi bellenilýär.


text:
Şu gün Strasburgda Ýewropa Geňeşiniň Parlament assambleýasynyň sessiýasy açylýar. Onda Orsýet delegasiýasyny ses bermek hukugyndan mahrum etmek meselesi maslahatlaşýlar.
Gowuşýan habarlara görä, şu gün debatalaryň güni belli ediler. Onuň hepdäniň üçünji güni boljdakdygy çak edilýär.
Geçen ýyl Günorta Osetiýada bolan ýaragly çaknyşyk bilen bagly Ýewropa Geňeşiniň Parlament assambleýasynyň 72 agzasy Orsýet delegasiýasynyň ygtyýarlygy meselesine seretmek teklibi bilen çykyş edipdir.
Gürjüstan tarapyndan taýýarlanan dokumentde Ýewropa Geňeşiniň Parlament assambleýasynyň Abhaziýa we Günorta Osetiýa bilen bagly talaplaryny Moskwanyň ýerine ýetirmän, şol iki respublikanyň garaşsyzlygyny ykrar edendigi bellenipdir.
Eger Ýewropa Geňeşiniň Parlament assambleýasy rezolýusiýa kabul etse, Orsyet delegasiýasynyň Strasburgy terk etjekdigini Moskwa mälim edipdir.


text:
Şu gün Eýran Yslam rewolýusiýasynyň 31 ýyllyk ýyl dönümine gabatlap, oppozisiýa toparlarynyň hökümete garşy protest demonstrasiýalaryna çykmaklaryna garaşylýar.
Eýranyň häkimiýetleri islendik bir protest çykyşyna garşy berk çäreleriň görüljekdigini aýdyp, öňünden duýduryş berdiler.
Geçen ýylyň iýun aýynda Mahmud Ahmedinejatyň gaýtadan prezident saýlanmagyna getiren prezidentlik saýlawlary Eýranda oppozision protest çykyşlaryna sebäp bolupdy.
Oppozisiýanyň tarapdarlary bu saýlawlaryň galplaşdyrylandygyny öňe sürýärler. Şol saýlawlardan bäri Eýranda hökümete garşy protest çykyşlary has-da ýygjamlaşdy.


text:
Ýurduň döwlete degişli internet prowaýderi “Türkmentelekom” wi-fi internet hyzmatyny hödürläp başlady. Bu kärhanananyň ilkinji wi-fi (waý-faý) internet nokatlary Ýimpaş söwda merkezinde, Aşgabadyň halkara aeroportunyň 2-nji terminalynda we paýtagtyň demirýol wokzalynda açyldy.
Ýaňy-ýakynda bolsa paýtagtyň halkara awtobus terminalynda hem “Türkmentelekomyň” wi-fi internet hyzmaty hödürlenip başlandy. Şeýle-de ”Ylham” we ”Aşgabat” parklarynda hem wi-fi hyzmatyny hödürlemek planlaşdyrylýar. Häzirki wagtda agzalan ýerlerde ýörite işleriň alnyp barylýandygyny bu kärhanananyň müşderilere hyzmat edýän ofisinde habar berdiler.
Pasport talaby
Emma bu wi-fi hyzmatyna öz kompýuteriňi we beýleki enjamlaryňy azarsyz, gös-göni birikdirip bolmaýar. Müşderi ilki bilen wi-fi hyzmaty hödürlenýän ýerdäki “Türkmentelekomyň” müşderilere hyzmat edýän nokadyna baryp, özüni registrasiýa etdirmeli, ýagny hasaba aldyrmaly. Wi-fi hyzmatyna birikdirilmek üçin müşderiniň ýanynda hökman pasporty bolmaly. Pasportsyz bu hyzmatdan peýdalanyp bolmaýar. “Türkmentelekomyň” müşderilere hyzmat edýän nokadynda müşderiniň pasport maglumatlary alnyp, müşderä ulanyjy ady we parol berilýär. Müşderä berilýän kwitansiýada ulanyjynyň ady, parol we pasport seriýasy hem-de nomeri görkezilip, soňunda diňe atasynyň ady ýazylýar.
“Türkmentlekomyň” hödürleýän wi-fi hyzmaty tölegli we tizligi sekuntda 2 mbitlik bu internede bir sagat birikdirilmek üçin 5 manat we üç sagat üçin 10 manat tölemeli. Ony bir aýlyk ulanmak üçin bolsa müşderi 300 manat tölemeli.
Ýöne paýtagtyň halkara aeroportynyň halkara gatnawlar ýa-da tranzit zaly üçin nyrh birneme tapawutlanýar. Bu ýerde wi-fi hyzmatynyň bir sagady 5 dollar.
Şol bir wagtda müşderileriň käbirleri wi-fi hyzmatynyň signalynyň pesliginden şikaýat edýärler. Paýtagtyň demirýol wokzalyndaky wi-fi signalynyň, şol binadaky “Türkmentelekomyň” müşderilere hyzmat edýän nokadyndan 5-6 metr uzaklaşsaň, eýýäm peselip başlaýandygyny aşgabatly Ahmet gürrüň berýär.
S.Nyýazow döwründe Türkmenistanda internet ilat köpçüligine elýeter däldi. Ol aradan çykansoň, 2007-nji ýylda “Türkmentelekomyň” paýtagtda iki sany internet-kafesi açyldy. Häzir Aşgabatda 13 sany internet-kafeler bar. “Türkmentelekom” müşderileriň öýlerine çekilýän dial-up we ADSL internet hyzmatlaryny hem hödürleýär.
Soňky birnäçe ýyllaryň dowamynda ýurtda internet aragatnaşygynyň ilat köpçüligine has elýeter bolup başlandygyna garamazdan, ýurtda internet senzurasy hem hereket edýär. Türkmenistan barada resmi garaýyşdan tapawutly maglumatlary berýän web-saýtlaryň köpüsiniň öňi beklenýär.


text:
Özbek mugallymlaryna hem lukmanlaryna şu aýyň aýlyk haklarynyň bir böleginiň deregine Serbiýadan getirilen jüýjeler paýlananda, olaryň köpüsi bu garaşylmadyk ýagdaýa aňk-taňk boldular.
Häzir Özbegistanyň Buhara oblastynyň Wobkent raýonynyň döwlet işgärlerine aýlyk deregine 20 müň jüýjäniň berlendigi, geljekki aýlarda-da işgärlere ýene 40 müň juýjäniň paýlanjakdygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy şu ýylyň fewral aýynda Özbegistanyň Ministrler Kabinetiniň maslahatynda oblastlarda guş hem mal etiniň, ýumurtganyň hem gök öňümleriň öňümçiliginiň artdyrylmalydygy barada aýdylansoň, döwlet edaralarynyň işgärleriniň her birine 10 jüýjeden berlip başlanandygy barada maglumat ýaýratdy.
Mejbury çärä öwrüldi
Ýerli çinownikleriň aýtmaklaryna görä, serb jüýjeleri Özbek towuklaryndan has köp ýumurtga berýär. Şeýlelikde, häzirki paýlanan jüýjeleriň iki aýyň içinde ýumurtga berip başlamagyna garaşylýar.
Özbek resmileri jüýjeleriň diňe isleg bildiren adamlara paýlanýandygyny aýdýarlar. Emma, Azatlyk Radiosyna gowuşýan maglumatlara görä, käbir halatlarda towuk saklamak islemeýän adamlara-da jüýje paýlanypdyr. Bu mesele howlusy bolmadyk köp gatly jaýlarda ýaşaýan adamlar üçin has hem kynçylyk döredýär.
Özbegistanly 32 ýaşly mugallym Odil bu düzgün barada şeýle gürrüň berdi: “Biziň her haýsymyzy 10 jüýjeden satyn almaga mejbur etdiler. Her jüýje bäş ýarym müň soma, ýagny 3 dollara durýar. Olaryň bahasy ýerli jüýjeleriň bahasyndan gymmat. Olary aljak däl diýmäge bolsa hakyň ýok”.
Häkimiýetleriň plany uly
Özbek hökümetiniň tankytçylary häkimiýetleriň döwlet býujetinde serişde ýetmezçiligi bilen bagly kynçylyklary başdan geçirýändiklerini we olaryň şeýle çäreler arkaly çykdajylary azaltmaga çalyşýandyklaryny nygtaýarlar.
Resmiler bolsa bu çäräniň gowy netije berjekdigini, ony beýleki regionlarda hem durmuşa geçirmegi planlaşdyrýandyklaryny aýdýarlar.
Bu çäreleriň üstünlikli geçirilýändigi we netijede häzir özbek häkimiýetleriniň puluň ýerine adamlara hatda gara mal paýlamak maksatnamasyny-da taýýarlaýandyklary aýdylýar.
Bu maksatnama ugruna barsa, onda şu maksat üçin Ukrainadan sygyrlaryň getiriljekdigi habar berilýär.


text:
Şenbe güni Eýranyň hökümeti bu ýurduň ýadro programmasy bilen baglanyşykly ýanwara we fewrala planlaşdyrylan gepleşikleri yza süýşürýänlikde Günbatar ýurtlary tankytlap çykyş etdi.
Eýranyň mediasy Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygynyň orunbasary Helga Şmidiň dünýäniň ösen ýurtlarynyň Eýranyň ýadro programmasy boýunça ýanwar aýynda gepleşik geçirmäge taýýar däldigini aýdandygyny ýazýar.
Eýranyň ýadro meseleleri boýunça resmi wekiliniň orunbasary Ali Bagheri gepleşige gatnaşmaly taraplary ýanwar aýynda gepleşik geçirmek boýunça boýun alan borçnamalaryna eýermeklige çagyrdy.


text:
NATO-nyň baş sekretary Ýens Stoltenberg “Russiýa heniz hem Ukrainada” diýip, Moskwany öz harbylaryny yza çekmäge we gündogar Ukrainadaky orsýetparaz separatistleri goldamagy bes etmäge çagyrdy.
Stoltenberg 11-nji martda çykyş edip, “NATO Russiýanyň gündogar Ukrainada hereket edýändigini, şeýle-de onuň separtistik güýçlere uly hemaýat berýändigini gördi we görýär” diýdi.
NATO goşunlarynyň ýokary derejeli komandirleriniň biri, ABŞ-ly general Filip Bridlowe (Philip Breedlove) Belgiýanyň Mons şäherinde geçirilen şol metbugat ýygnagynyň dowamynda Ýaranlyk ok atyşyklary bes etmek baradaky Minskde gelnen ylalaşyk bilen “käbir öňegidişligi gazandy” diýip belledi.
Bridlowe Russiýa bilen gündogar Ukrainanadaky araçägiň belli bir derejede açykdygyny, netijede oňa kynlyk bilen gözegçilik edilýändigini we Ukrainadaky rus goşunlarynyň anyk sanyny bilmegiň kyndygyny hem sözüne goşdy.
Aprel aýyndan bäri Ukrainanyň hökümet güýçleri bilen ýurduň gündogaryndaky rusparaz separatistleriň arasyndaky dowam edip gelýän konfliktde ölenleriň sany 6 müňden geçdi. Russiýa tarapyndan goldanylýan separatistler Donetsk we Luganks welaýatlarynyň käbir böleklerini eýelediler.
Bu konflikt Moskwanyň Krymy basyp almagynyň yz ýany döredi. Kiýew we Günbatar Kremliň bu hereketiniň bikanundygyny aýdýarlar.
Stoltenberg öz çykyşynda, Russiýanyň soňky döwürdäki hereketleri bilen baglanyşykly ýüze çykan halkara möçberindäki täze synaglar zerarly NATO ýaranlygynyň öz “goranmak ukybyny” artdyrmak boýunça proseslere girişendigini mälim etdi.
Bridlowe NATO-nyň işlerine käbir üýtgetmeleri girizimegi teklip edip, esgerleri we harby tehnikany Gündogar Ýewropa çekmäge çagyrdy.
Ukrainanyň harbylary soňky 24 sagadyň içinde ýurduň gündogarynda bir esgeriň öldürilendigini we ýene-de dördüsiniň ýaralanandygyny habar berýärler.


text:
Hepdäniň 2-nji güni 77 ýaşynda aradan çykan amerikan senatory Edward Kennedi Waşngtonyň etegindäki Arlington milli gonamçylygynda jaýlanar.
Şod gonamçylykda Edward Kennediniň doganlary - 1960-njy ýyllaryň başynda ABŞ-nyň prezidenti bolan Jon hem Robert Kennedi jaýlanypdy.
Şu gün hem ertir Kennediniň jesedi salnan tabyt Bostondaky prezident kitaphanasynda goýlar. Hepdäniň altynjy güni Bostondaky katolik kelisede dini ybadatlar berjaý ediler.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama: “Iň belli amerikan demokrat -sysatçylarynyň biri - Edward Kennediniň ölümi Amerikanyň syýasy taryhynda uly baby ýapdy” diýdi.


text:
Pakistanyň Ýokary sudunyň premýer-ministr Ýusuf Reza Gilanini wezipeden boşatmak barada çykaran höküminden soň, çarşenbe güni pakistanyň prezidenti bu mesele bilen bagly gyssagly maslahatyny dowam etdirdi.
Sişenbe güni Pakistanyň Ýokary sudy premýer-ministr Ýusuf Reza Gilanini prezident Asif Ali Zardarä garşy korrupsiýa bilen bagly derňew işleriniň täzeden ýola goýulmagyna päsgel berenlikde günäli tapyp, onuň premýer-ministrlik wezipesinden gitmelidigi barada höküm çykardy.
Ýokary suduň çykaran bu hökümi soňky wagtlar Pakistanyň hökümeti bilen sud häkimiýetiniň arasynda dowam edip gelýän dartgynlylygy has-da ýitileşdirdi.


text:
21-nji fewral säheri müňlerçe adam, ýangyn sebäpli, Dubaýyň iň beýik binasyndan ewakuasiýa edildi.
79 gat binanyň ýokarky gatlaryndan ýanýan zatlaryň aşak gaçyşyny görmek bolýardy.
336 metr beýiklikdäki binada turan ýangyn 50-nji gatda başlanyp, biraz soň 70-nji gatdan hem ýokaryk ýaýrady diýip, Aýlak gazeti habar berdi.
Ýangyn söndürijileriň edýän tagallalaryna garamazdan, güýçli ýel ýangyny öçürmegi kynlaşdyrdy.
Ýerli media binadan gaçyp çykan adamlaryň tüsseden bogulmak zerarly bejergi alýandygyny habar berýär, ölenler bar diýip aýdylmaýar.


text:
Şu gün Ysraýylyň we Palestinanyň resmileri bir ýyldan gowrak böwşeňikden soň, Iordanda täzeden ýüzbe-ýüz parahatçylyk gepleşiklerine başlamak barada ylalaşyga geldiler.
Iordanyň Amman şäherinde başlanjak şu günki ilkinji gepleşik Ysraýylyň araçyl wekili Ýitzak Molço bilen Palestinanyň araçyl wekili Saeb Erakatyň arasynda geçer.
Bu gepleşik bilen bir wagtda Amman şäherinde Ýakyn Gündogar kwartetine girýän Ýewropa Bileleşiginiň, Birleşen Milletler Guramasynyň, Orsýetiň we Birleşen Ştatlaryň wekilleri-de regionyň parahatçylyk meselesi barada maslahat geçirýärler.
Ysraýyl bilen Palestinanyň arasyndaky parahatçylyk gepleşikleri 2010-njy ýylyň sentýabrynda togtapdy.


text:
Owganystanyň günortasyndaky Zabul welaýatynyň paýtagty Kalat şäheriniň çetinde ýedi adamyň jesedi tapyldy.
Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň Zabul welaýatynyň howpsuzlyk ýolbaşçysy Gulam Sahyý Rog Lewana salgylanyp berýän maglumatynda asuda raýat diýip çaklanylýan ýedi adam “Talyban” hereketi tarapyndan öldürildi diýilýär. Maglumata görä, “Talyban” hereketi olaryň hökümet bilen hyzmatdaşlyk edýändiginden şübhelenipdir.
Beýleki maglumatlara görä, jesedi tapylan ýedi adam mundan bir hepde öň Kandagar welaýatyndan Zabul welaýatyndaky öýlerine sapar etmek üçin ýola düşen mahaly ýiten Milli owgan armiýasynyň esgerleridir.
Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň berýän maglumatyna görä, öldürlenleriň kimdigini anyklamak üçin jesetler ýurduň armiýasyna gowşurylypdyr.