text:
Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň mejlisler jaýynda “Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda kabul edilen Kararnamalar — Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan daşary syýasatynyň dabaralanmasy” atly maslahat geçirildi. Ol Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji maslahatynyň 82-nji mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda taslamalary işlenilip taýýarlanylan “Bütindünýä welosiped güni” hem-de “Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk” atly Kararnamalaryň kabul edilmegine bagyşlanyldy.
Maslahata Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň Başlygy we deputatlary, dürli ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanda işleýän daşary ýurtlaryň diplomatik wekilhanalarynyň baştutanlary, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym we medeniýet işgärleri, hormatly ýaşulular, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň eýwanynda guralan sergide amaly-haşam sungatynyň eserleri, ajaýyp tebigatymyz şekillendirilen surat eserleri we haly önümleri, ýurdumyzyň oba hojalygynyň, dokma pudagynyň ýokary hilli önümleri hem-de beýleki gazanylan üstünlikler görkezilýär. Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň ylmy we çeper kitaplary sergä gelenleriň ünsüni çekýär. Şu ýerde dutarçylar toparynyň ýerine ýetiren aýdym-sazlary hormatly Prezidentimiziň alyp barýan uly ähmiýetli işlerine, şol işleriň netijesinde ýurdumyzyň ýetýän belent sepgitlerine waspnama bolup ýaňlandy.
Maslahat, turuwbaşdan, şu günki merkezi metbugatda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň milli Liderimiziň başlangyjy esasynda täze iki Kararnamany kabul etmegi mynasybetli hormatly Prezidentimiziň mähriban halkymyza Ýüzlenmesiniň çap edilendigi baradaky guwançly-buýsançly gürrüňlerden başlandy.
Döwlet Baştutanymyz Ýüzlenmesinde BMG-niň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmegi bilen tüýs ýürekden gutlap, häzirki döwürde ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge örän uly üns berilýändigini belledi. Türkmenistanda her ýyl köpçülikleýin welosipedli ýörişi geçirmek asylly däbe öwrüldi. Şu ýylyň fewralynda “Amul — Hazar 2018” atly welosiped ýaryşyna badalga berildi. Geçirilýän bu çäreler ýurdumyzyň raýatlaryny sport bilen meşgullanmaga höweslendirýär.
Döwlet Baştutanymyzyň Ýüzlenmesinde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň özüniň 73-nji mejlisiniň gün tertibine “Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky” bölümi girizmek barada çözgüt kabul edendigi nygtalýar. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna Türkmenistanyň başlyklyk edýän döwründe şu çözgüdi kabul etmeginiň hem uly manysy bardyr diýip, döwlet Baştutanymyz Ýüzlenmesinde belledi. Hormatly Prezidentimiziň şol sözleri maslahatda edilen çykyşlaryň içinden eriş-argaç bolup geçdi.
Maslahata gatnaşyjylaryň nygtaýşy ýaly, täze Kararnamalaryň kabul edilmegi ýurdumyzyň halkara gatnaşyklarda täsiriniň barha artýandygyna, belent döredijilik we parahatçylyk söýüji mümkinçiliklerine şaýatlyk edýär. Dünýäniň ösüşi üçin möhüm bolan bu resminamalar Türkmenistan döwletimiziň daşary syýasat ýörelgesiniň tutuş adamzadyň durnukly ösüşine gönükdirilendigini görkezýär. Bu bolsa bütin dünýäde uly goldaw tapýar.
Milletler Bileleşigi 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmek hakyndaky Kararnamasy bilen Türkmenistanyň sporty hem-de bedenterbiýe-sagaldyş hereketini ösdürmek, jemgyýetde ekologiýa medeniýetini kemala getirmek, bu ugur boýunça döwletleriň we halklaryň arasynda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek boýunça Türkmenistanyň alyp barýan işine ýokary baha berýändigini beýan etdi.
Çykyş edenler bu uly möçberli işleriň ählisiniň milli Liderimiziň gözegçiliginde durýandygyny hem-de halkymyzyň we her bir raýatyň durmuş derejesiniň hem-de abadançylygynyň ýokarlandyrylmagy üçin zerur şertleri döretmäge bolan maksatdan gelip çykýandygyny nygtadylar.
Döwlet Baştutanymyzyň sporta, ilkinji nobatda bolsa, ynsan saglygyny berkitmegiň möhüm serişdesine bolan aýratyn gatnaşygynyň Türkmenistanyň alyp barýan yzygiderli durmuş syýasatynda beýanyny tapýandygy bellenildi.
Häzirki döwürde Türkmenistanda sporta höwesekleriň sany artýar. Bu babatda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şahsy görelde bolýar. Soňky ýyllarda türkmen ýaşlarynyň arasynda ýurdumyzda täzeden diýen ýaly dikeldilen welosiped sporty işjeň ösdürilýär we aýratyn meşhurlyga eýe bolýar.
Türkmenistanyň şäherleri we ýollary welosiped syýahatçylygyny söýýänler üçin has amatly görnüşe gelýär. Welosipedli gezelenç etmek bedeniň umumy türgenleşiginden başga-da, estetiki lezzet almaga, daş-töweregi gurşap alýan dünýäni öwrenmäge, dürli ýagdaýlara başgaça garamaga mümkinçilik berýär.
Soňky ýyllarda jemgyýetimizde “ekologiýa medeniýeti” diýen düşünje ýygy-ýygydan ulanylýar. Ol dürli manyda, ählumumy durnukly ösüş, milli durmuş-ykdysady syýasat, tebigaty goramak, ahlak taýdan terbiýe bermek ugurlarynda peýdalanylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Nýu-Ýorkda Birleşen Milletler Guramasynyň ştab-kwartirasynda 2015-nji ýyldan soňky döwürde ählumumy ösüş boýunça BMG-niň sammitinde eden çykyşynda daşky gurşaw hakynda alada etmezden döwletleriň we halklaryň durmuş hem-de ykdysady ösüşini üpjün etmegiň mümkin däldigini nygtady. Milli Liderimiziň konsepsiýasynda hojalygy ýöretmegiň netijeli usullary, ekologiýa ýagdaýyna ýaramaz täsirleri aradan aýyrmaga kömek edýän önümçilikleri ylmy taýdan guramak hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmak göz öňünde tutulýar. Ýurdumyzyň senagat taýdan işjeň ösdürilýändigine garamazdan, Türkmenistanda durnukly ekologiýa ýagdaýynyň saklanylmagy bu maksatlara ýetilýändiginiň mysalydyr.
Aşgabadyň abadan we amatly, arassa hem-de häzirki zaman keşbi Türkmenistanyň dünýäniň köp döwletleri üçin nusgalyk bolup biljek ekologiýa medeniýetiniň kemala gelýän tapgyryna gadam basandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Ekologiýa medeniýeti, hakykatdan-da, ählumumy düşünje bolup, ruhy gymmatlyklary hem-de etiki ýörelgeler ulgamyny, dünýägaraýyşlary, döwlet tarapyndan alnyp barylýan çäreler toplumyny, ykdysady gurallary we hukuk kadalaryny, durmuş ugurly düzümleri öz içine alýar.
Emma bularyň ählisiniň özenini her bir adamyň daşky gurşawa garaýyşda şahsy jogapkärçiligi, ýerine ýetirýän işleri, düşünjeli hereketleri, ukyp-başarnygyny peýdaly işlere gönükdirmäge erk-islegi düzýär, şunda her bir ynsan adamlara anyk bähbit getirmäge çalyşmalydyr.
Jemgyýetiň ekologiýa medeniýeti adamyň ýaşaýan öýünden başlap, suwuň ýüzünde döreýän tolkunlar ýaly, şäherlere ýa-da obalara, tutuş ýurda, dünýä… ýaýraýan köp derejelerden ybaratdyr. Çykyş edenler ekologiýa taýdan düşünjeli adamlar näçe köp boldugyça, şol tolkunlaryň has-da giňäp, daş-töweregimizi gurşaýan giňişligiň hem-de durmuşymyzyň şonça-da gowulanýandygyny bellediler.
Häzir Türkmenistanda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça BMG tarapyndan tassyklanylan Bütindünýä welosiped gününi baýram etmäge taýýarlyk görlüp başlanyldy. Şunuň bilen baglylykda, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmäge, welosiped sportuny wagyz etmäge, türkmenistanlylary köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketine çekmäge gönükdirilen dürli sport hem-de medeni-köpçülikleýin çäreleri ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek göz öňünde tutulýar.
Türkmenistan sebitde ekologiýa meseleleri boýunça iri halkara guramalar bilen hyzmatdaşlyk esasynda döwletara gatnaşyklary ösdürmegiň işjeň tarapdary hökmünde çykyş edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ekologiýa meselesine ählumumy durnukly ösüşiň aýrylmaz şerti hökmünde uly üns berýändigi şeýle hyzmatdaşlygyň örän möhümdigini alamatlandyrýar.
Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmeginiň meýilnamasy hem şu garaýyşlara esaslanýar hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň daşky gurşawy goramagyň, iri halkara düzümler, ozaly bilen bolsa, BMG, onuň ýöriteleşdirilen agentlikleri we edaralary bilen ýakyn hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň giňeldilmegine hem-de pugtalandyrylmagyna gönükdirilendir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan bu ulgamdaky oňyn syýasaty netijesinde ýurdumyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň hem-de Braziliýanyň Rio-de-Žaneýro şäherinde geçirilen Rio+20 Bütindünýä maslahatynda, Ýaponiýanyň Sendaý şäherinde geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň tebigy betbagtçylyklaryň howpuny peseltmek boýunça III Bütindünýä maslahaty we Koreýa Respublikasynyň Tegu şäherine guralan VII Bütindünýä suw forumy ýaly, iri halkara maslahatlaryň münberlerinden beýan edilen birnäçe anyk başlangyçlary öňe sürdi.
Hususan-da, hormatly Prezidentimiz Bütindünýä suw forumynda eden çykyşynda “suw diplomatiýasyny” işjeň öňe sürmegiň zerurdygyny ýene bir gezek nygtady. Biziň ýurdumyz köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň täze syýasy-diplomatik usullaryny döretmekde suw serişdeleriniň çeşmelerini gaýtadan dikeltmek, olary netijeli we rejeli peýdalanmak bilen baglanyşykly ähli meseleleriň düýpli çözülmegine gönükdirilen gatnaşyklary kemala getirmek mümkin diýip hasaplaýar.
Maslahata gatnaşyjylar BMG-niň “Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk” atly Kararnamasynyň ekologiýa meselesi ýaly örän möhüm ugurda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin uly ähmiýetini nygtadylar. BMG-niň çäklerinde oňyn hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagynyň hem-de giňeldilmeginiň, beýleki iri guramalar we düzümler bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň tarapdary bolan Türkmenistan tutuş adamzadyň geljegine täsirini ýetirýän möhüm meseleler boýunça gatnaşyklaryň giňeldilmegine ýardam bermäge çalyşýar. Häzirki wagtda milli we sebit derejelerinde durmuşa geçirilýän hem-de BMG-niň Ösüş maksatnamasy, Daşky gurşaw boýunça BMG-niň Maksatnamasy, Ählumumy ekologiýa gaznasy we beýleki iri halkara guramalar tarapyndan goldanylýan onlarça dürli taslamalar hem-de maksatnamalar munuň aýdyň subutnamasydyr.
Çykyş edenler BMG-niň täze Kararnamalarynyň kabul edilmeginiň Türkmenistanyň Baştutanynyň sebitde ähli ugurlar boýunça netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen tagallalaryna dünýä jemgyýetçiliginiň ýokary baha berýändiginiň nobatdaky subutnamasydygyny aýtdylar. Bu ulgamda Aşgabatda açylan BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezi uly mümkinçilige eýedir. Onuň mümkinçiliklerini sebitiň ekologiýa meseleleriniň çözülmeginde peýdalanmak gerek.
Bitarap Türkmenistanyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda işjeň durmuşa geçirilýän, dünýäniň ähli döwletleri hem-de abraýly halkara guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlyk etmäge gönükdirilen daşary syýasat strategiýasy dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni çekip, uly gyzyklanma döredýär.
Milli Liderimiziň sebit hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde öňe sürýän yzygiderli parahatçylyk döredijilikli başlangyçlary hem-de döwrüň möhüm meseleleri boýunça teklipleri türkmen döwletiniň Baştutanyna belent abraý getirdi. Häzir Türkmenistan parahatçylygy, rowaçlygy, durnukly ösüşi pugtalandyrmak işine uly goşant goşýan döwlet hökmünde halkara derejede ykrar edildi.
Maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylaryň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul edildi. Onda döwrüň möhüm meseleleriniň sazlaşykly çözgüdini işläp taýýarlamakda işjeň orny eýeleýän, Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilik kuwwatyny tutuş adamzadyň hyzmatyna goýmaga, BMG-niň yglan eden Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge hemmetaraplaýyn ýardam bermäge çalşyp, bu ugurda anyk çäreleri görýändigi nygtalýar.


c: text/html

text:
Türkmen wekiliýetiniň işjeň gatnaşmagynda Russiýa Federasiýasynyň Astrahan şäherinde geçirilen IV Hazar mediaforumynda Hazar redaksiýasynyň iş maslahatyny (Hazarýaka ýurtlarynyň žurnalistleriniň resmi däl birleşiginiň) «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirmek barada teklip öňe sürüldi. Foruma gatnaşyjylaryň köpüsi bu ýerde bolup görmek islegini beýan etdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary netijesinde Awazada diňe bir dynç almak üçin däl, eýsem, halkara ähmiýetli çäreleri geçirmek üçin hem ajaýyp şertler döredildi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň öňünde mediatehnologiýalary öwrenmek hem-de ornaşdyrmak, halkara maglumatlar giňişliginde eýeleýän ornuny berkitmek, ýurdumyzyň hakyky keşbini döretmek we tutuş dünýäde biziň amala aşyrýan özgertmelerimizi we üstünliklerimizi, ähli halklaryň abadançylygyna, ýurtlaryň hem-de sebitleriň howpsuz we durnukly ösüşine gönükdirilen başlangyçlarymyzy okyjylara hem-de tomaşaçylara ýetirmek babatda anyk wezipeleri goýdy.
Türkmen wekiliýetiniň wekilçilikli mediaforuma gatnaşmagy daşary ýurtly kärdeşler bilen gatnaşyklary ýola goýmak, tejribe alyşmak we milli Liderimiziň ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň öňünde goýan esasy wezipelerine laýyklykda bilelikdäki taslamalary döretmek üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Forumyň jemleýji gününde “Azimut” myhmanhanasynda ýaş žurnalistler üçin okuw maslahatlary hem-de Hazar redaksiýasynyň iş mejlisi geçirildi. Olara hormatly myhman hökmünde Astrahan oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkin çagyryldy.
Oblastyň ýolbaşçysy öz çykyşynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Hazar sebitinde hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösdürmäge uly goşandyny we milli Liderimiziň Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň V sammitinde öňe süren başlangyçlarynyň uly ähmiýetini belledi. Gubernator hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen indiki ýyl Türkmenistanda geçiriljek Hazar ykdysady forumyny giňden beýan etmekde sebitiň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň öňünde uly wezipeleriň durýandygyny belläp, bu çäräniň sebitde söwda-ykdysady gatnaşyklary täze derejä çykarmaga mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi.
A.Žilkin Hazar mediaforumynyň çäklerinde geçirilen “Serhetsiz Hazar” atly döredijilik bäsleşiginde biziň žurnalistlerimizi gazanan üstünlikleri bilen gutlap, şu ýyl foruma Türkmenistandan uly wekiliýetiň wekilçilik edendigini belledi. Munuň özi Türkmenistan bilen Astrahan oblastynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini tassyklaýar.
Hazar redaksiýasynyň iş maslahatynyň çäklerinde hem-de Hazar mediaforumynyň meýdançalarynda Hazarýaka ýurtlarynyň žurnalistleriniň arasynda özara gatnaşyklary pugtalandyrmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, Russiýanyň, Gazagystanyň, Azerbaýjanyň we Özbegistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň türkmen kärdeşleri bilen gatnaşyklary giňeltmäge gyzyklanma bildirýändikleri bellenildi.
Duşuşyklaryň barşynda häzirki wagtda Hazarýaka ýurtlarynyň metbugatynyň okyjylaryny hem-de teleýaýlymlarynyň tomaşaçylaryny gyzyklandyrýan anyk meseleler barada gürrüň edildi, hususan-da, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň, Türkmenistanda geçirilýän halkara sport we medeni çäreleriň meşhurlygynyň artýandygy nygtaldy.
Soňky habarlar
Archive news
Hazar mediaforumy: sebitiň ösüşiniň bähbidine hyzmatdaşlyk
Türkmen wekiliýetiniň işjeň gatnaşmagynda Russiýa Federasiýasynyň Astrahan şäherinde geçirilen IV Hazar mediaforumynda Hazar redaksiýasynyň iş maslahatyny (Hazarýaka ýurtlarynyň žurnalistleriniň resmi däl birleşiginiň) «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirmek barada teklip öňe sürüldi. Foruma gatnaşyjylaryň köpüsi bu ýerde bolup görmek islegini beýan etdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary netijesinde Awazada diňe bir dynç almak üçin däl, eýsem, halkara ähmiýetli çäreleri geçirmek üçin hem ajaýyp şertler döredildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Türkmenistanyň gurluşygy we binagärligi» žurnalynda çap etmek üçin žurnalyň öz mowzuklaýyn ugruna gabat gelýän ylmy makalalar türkmen, rus we iňlis dillerindäki nusgalarda kabul edilýär. Çapa hödürlenýän işler üç dilde, çap edilmäge doly taýýar, edebi taýdan doly işlenilen we awtor tarapyndan gol çekilen görnüşde tabşyrylýar. Makalanyň ahyrynda onuň awtory baradaky takyk maglumatlar: awtoryň familiýasy, ady, atasynyň ady, iş ýeri, habarlaşmak üçin telefon belgisi, elektron poçtasynyň salgysy görkezilýär. Redaksiýa, awtor bilen ylalaşmak arkaly makalanyň beýanyna zerur hasaplanan düzedişleri girizmek, ony gysgaltmak hukugyny özünde saklap galýar. Hödürlenýän makalalaryň her biri http:www.antiplagiat.ru Internet-sahypasyndaky «Антиплагиат» hyzmatlar ulgamy arkaly düýpli barlagdan geçirilýär.
Makalanyň umumy möçberi 10 müň belgiden, ondaky suratlaryň, tablisalaryň ýa-da diagrammalaryň mukdary 5-den köp bolmaly däldir.
Makalanyň elektron nusgasy Word for Windows formatynda tabşyrylmalydyr hem-de içine salnan faýl görnüşinde arhit_magazine@mail.ru salgysy boýunça iberilmelidir.
Diagrammalar, suratlar, fotosuratlar 1 (bir) dyuýmda 300 nokatdan az bolmadyk çözgütli aýratyn faýl görnüşinde tabşyrylýar, giňeldilişi jpg ýa-da tif nusgalarynda bolmaly. Şekilleriň her biriniň aşagynda degişli teswir ýazgysy getirilmeli. Şekilleriň her birine makalanyň beýanynda salgylanma saklanmalydyr. Şekilleri teswir ýazgylarynyň arasynda ýerleşdirmek maslahat berilmeýär.
Tablisaly maglumatlar skanirlemek usulyny, dürli reňk düşeklerini, goýy çyzylan tablisa öýjügini peýdalanmazdan ýerine ýetirilmelidir. Tablisalar Word for Windows formatyndaky ülňülere laýyklykda çapa taýýar edilmelidir. Tablisalaryň her biri degişli tertip sany bilen belgilenmelidir.
Peýdalanylan edebiýatlara we çeşmelere salgylanmalar iki burçly şekiliň içinde şu tertipde berilýär: çeşmäniň peýdalanylan edebiýatlara laýyklykdaky tertip sany, goşa nokat, sahypa belgisi. Meselem: [1: 98].
Bellikler. Aýry-aýry sahypalar boýunça bellikler, tutuş golýazmanyň sahypalaryny uçdantutma san belgilemek bilen, degişli sahypanyň aşagynda berilýär.
Edebiýatlaryň we çeşmeleriň sanawy aýratyn sahypada elipbiý tertibinde ýerleşdirilýär we iki bölekden ybarat bolmaly: birinjisinde – latyn elipbiýinde, ikinjisinde bolsa – kiril elipbiýinde çap edilen işler berilýär. Şol bir awtoryň ýerine ýetiren işleri çap edilen seneleriniň yzygiderliliginde ýerleşdirilýär. Dürli işler şol bir ýylda çap edilen bolsa, olar «a», «b», «ç» harplary bilen belgilenen bentlerde, ilkinji adyny görkezmek arkaly getirilýär. Edebiýatlaryň sanawynda maglumatlaryň gysgaldylan (her sözüniň baş harpyndan düzülen) aňlatmasynyň görkezilmegine ýol berilmeýär. Ýazuw çeşmesiniň kitapteswirçilik (bibliografik) beýany üçin zerur maglumatlaryň çeşmesi hökmünde neşiriň sahaby (daşky sahypasy) hyzmat edýär.Ylmy monografiýalaryň we ýygyndy neşirleriniň kitapteswirçilik beýanynda çeşmäniň çap edilen ýyly onuň çap edilen şäherinden soň goýulýar, şunda neşirýatyň ady görkezilmeýär. Döwürleýin neşirlere salgylanylýan bolsa, şol neşiriň jilti, № belgisi, goýberilişi anyk görkezilmelidir.
Çapa taýýarlyk derejesi ýokarda beýan edilen şertlere gabat gelmeýän we sowatly terjimesi bolmadyk makalalar redaksiýanyň garamagyna kabul edilmeýär. Makalany çapa hödürlemek baradaky oňyn çözgüt Redaksiýanyň geňeşi tarapyndan deslapdan golýazmalara berlen synlar hem-de umumy düzümde ses bermegiň netijeleri boýunça çykarylýar. Makalany çapa hödürlemeli däl diýen çözgüdiň çykarylmagyna hödürlenýän işde ozal belli bolan ylmy maglumatlaryň gerimini giňeldýän, ylmy-amaly taýdan gymmatly maglumatlaryň ýoklugy delil bolup biler. Çykarylan ahyrky netije barada awtoryň özüne habar berilýär. Redaksiýa tabşyrylan makalalar yzyna gaýtarylyp berilmeýär.
Žurnalyň sahypalarynda gurluşyk kompaniýalary, gurluşyk serişdeleri we tehnikalary barada mahabatlar çap edilýär
Tel. (993 12) 92 18 44; 92 18 55
E-mail: arhit_magazine@mail.ru


text:
Ykdysadyýet
Senagat önümçiligi awgust aýynda geçen ýylyň awgust aýyna garanyňda 1,7 göterim artdy
Eýranyň dini lideri Ali Hamaneý ýurduň hünärmenlerine “Eýranyň galkynyşy modeliniň” taslamasyny taýarlamaklary üçin görkezme berdi
Türkiýe antep pisse önümçiliginde dünýä lideri bolmak üçin taýarlanýar
Mesele barada Mugla welaýatynyň Medeniýet we syýahatçylyk müdüri Filiz Karajaagaç beýanat berdi
Dünýäniň iň baý adamlarynyň sanawy baradaky 6-njy habarnama çap edildi
Kataryň Howa ýollary Eýrana guraýan uçar saparlarynyň dowam etjekdigini mälim etdi
Nowak taslamanyň Ýewropa çenli uzap gitjek ikinji liniýasy baradaky gepleşikleriň dowam edýändigini aýtdy
Eýranyň Syýahatçylyk edarasynyň başlygynyň orunbasary Muhammed Haýýatiýan soňky 5 aýda daşary ýurtlara giden eýranly syýahatçylaryň esasan Türkiýäni saýlap alýandyklaryny beýan etdi
Ýewropada soňky 5 hepdede kiçiräk 5 howa ýollary kärhanasy yzly-yzyna batdy
Kataryň Energetika we senagat ministri Muhammed Bin Salih Al Sada nebitiň nyrhynyň psihiki täsirler we geosyýasy wakalar sebäpli ýokarlaýandygyny ngtap, bazarlarda isleg-üpjünçilik deňagramlylygynyň bardygyny beýan etdi
Türkiýeden ýylyň ýanwar-sentýabr aýlary aralygynda edilen çaý eksportyndan 8 million 309 müň dollar girdeji alyndy
ABŞ-niň Eýrana garşy girizen täze sanksiýalary Günorta Koreýa bilen Eýranyň arasyndaku söwda gatnaşyklaryna uly zarba saldy
Russiýanyň wise-premýeri we Maliýe ministri Anton Siluanow, Ýewropanyň Russiýa bilen söwda işlerinde dollaryň ulanylmagyndan ýüz öwürmek isleýändigini habar berdi
Lukoiliň ýokary derejeli ýolbaşçysy Wagit Alekperow paýtagt Moskwada ABŞ tarapyndan geljek aý Eýrana goýuljak sanksiýalar barada beýanat berdi
Türkiýäniň polat eksporty üstümizdäki ýylyň 9 aýlyk döwründe 12,5 göterim artdy
Gazna we maliýe ministri Berat Albaýrak, ykdysadyýetdäki oňyn özgerişleriň öňümizdäki etapda has aýdyň ýagdaýda görüljekdigini habar berdi


text:
“Adam hukuklary boýunça halkara hyzmatdaşlygy” we “Adam hukuklary boýunça Türkmen inisatiwasy” toparlary Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler we howpsuzlyk syýasaty boýunça baş wekili we Ýewrokomissiýanyň wise-prezideti Federika Mogherininiň Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşid Meredow bilen 12-nji oktýabrda Brýusselde geçirmeli gepleşiginiň öňüsyrasynda, ýewropaly resmä açyk hat ýolladylar.
Adam hukuklaryny goraýjylar Mogherinä ýüzlenip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçysy bilen adam hukuklary babatyndaky möhüm meseleleri gozgamagyny, şeýle-de Aşgabadyň adam hukuklary babatynda öz üstüne alan anyk borçnamalarynyň berjaý edilmegini gazanmagyny soradylar.
Şeýle-de, hatyň awtorlary Ýewrosoýuz bilen Türkmenistanyň arasyndaky içgin gatnaşyklaryň diňe Aşgabadyň adam hukuklary babatynda halkara normalaryny gürrüňsüz berjäý eden halatynda mümkin boljakdygyny nygtamaga çagyrdylar.
Hatda sebitiň beýleki bir döwletinde, ýagny Özbegistanda soňky döwür adam hukuklary meselesinde öňe gidişlikleriň bolandygy, emma şol bir wagtda Türkmenistandaky ýagdaýlaryň ozalkysy ýaly üýtgewsiz galýandygy, şeýle-de ýurtda esasy azatlyklaryň depelenýändigi nygtalýar.
Mundanam başga, hukuk goraýjylar raýat azatlyklary boýunça çap edilýän halkara hasabatlarynda Türkmenistanyň heniz hem soňky, iň ýaramaz orunlarda ýerleşdirilýändigine ünsi çekýärler.
Hatda Türkmenistanyň Media baradaky kanunynda senzuranyň gadagan edilýändigine we habar serişdeleriniň garaşsyzlygynyň kepillendirilýändigine garamazdan, ýurtda söz azatlygynyň düýbünden ýokdugy aýdylýar.
Türkmen hökümeti bolsa, döwlet eýeçiligindäki habar serişdelerini berk gözegçiliginde saklap, olary diňe propoganda maksatlary, ýagny ýurtda ähli zady gülala-güllük edip görkezmek üçin ulanýar. Netijede, ýurduň habar serişdeleri häzir ýurduň başdan geçirýän ýiti ykdysady krizisi barada hiç hili maglumatlary bermeýärler.
Hukuk toparlary Türkmenistanda raýatlaryň daşardan maglumat almak mümkinçilikleriniň hem çäklendirilýändigini; Internetiň tizliginiň pes, bahasynyň hem juda ýokarydygyny belleýärler.
Şeýle-de, hatda nygtalyşy ýaly, adam hukuklaryny goraýan garaşsyz guramalar Türkmenistanda açyk hereket edip bilmeýärler; graždançylyk jemgyýetiniň aktiwistleri, daşary ýurtlaryň habar serişdeleri bilen hyzmatdaşlyk edýän žurnalistler we, umuman, hökümeti tankytlaýan ähli kişi türkmen häkimiýetleriniň dowamly basyşyna, haýbatlaryna sezewar bolýarlar.
Galyberse-de, Federika Mogherinä ýollanan hatda Türkmenistanda heniz hem çärelere mejbury gatnaşdyrmak tejribesiniň dowam edýändigine, türkmen türmelerinde ýitirim edilenleriň ykbalynyň nämälim galýandygyna, raýatlaryň ýurtdan çykmagyna dürli çäklendirmeleriň girizilýändigine üns çekilýär.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, türkmen resmi mediasynda ýurduň baş diplomaty Reşid Meredowyň Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler we howpsuzlyk syýasaty boýunça baş wekili we Ýewrokomissiýanyň wise-prezideti Federika Mogherini bilen geçirmeli duşuşygy barada hiç hili maglumat berilmedi.


text:
Suw nasos
Goşulan wagty 2 aý öň
ID #5773
13000 Manat
Ýagdaýy: Täze
Bildirişiň görnüşi: Satlyk
Suw nasos
Goşulan wagty 2 aý öň
Giňişleýin maglumat
Suw nasos tirkekli 3 tigiri normalno 1 tigiri gowy däl tigiri 53 nki bolýa 24w akamulýatorda otlanya statery bar mator 6 slindr nasosy dwaýnoý hemme zady zawatskoý elde bejerilmedik matory nasosy açylmadyk hiç ýerine kluç degmedik alnandan bari kan işledilmedik matory ýag iýenok samadelni nasos däl zawatskoý hemme zady işlemäni duranyna 5 6 ýyl bolan suwy ozi sorup alýa klapynlary ozünde aljagyn çyn bolsa oñuşyk bar täze zat hiç ýeri açylmadygyna garantiýa.kredit bar öñünden 10000 geçmeli.
13000 Manat
Habarlaşmak üçin
+9936373xxxx


text:
Ermenistanda Serž Sarkisýana garşy demonstrasiýalar geçirilýär
Ermenistanda müňlerçe adam ýurdyň ozalky Prezidenti Serž Sarkisýanyň Premýer ministr wezipesine dalaşgär hödürlenmegi sebäpli köçelere çykdylar
Parlamantde ertir ýurdyň ozalky Prezidenti Serž Sarkisýanyň Premýer ministr wezipesine saýlanyp-saýlanmazlygy bilen baglanşykly ses berilşik geçiriler.
Başda ýurdyň paýtagty Ýeriwan bolmak bilen ençeme şäherde müňlerçe adam demonstrasiýa geçirýärler.
Ýeriwanda müňlerçe adam parlamente, uniwersitetlere we resmi binalara barýan ýollary ýapdylar.
Demonstrantlar ýollaryň üstünde oturyp demonstrasiýa geçirýärler.
Ýerli habar saýtlary demonstrantlaryň Ermenistanyň halk radiosyna girip, göni ýaýlymy kesendiklerini habar berdiler.
Ermenistanyň iň uly 2-nji şäheri Gumride hem uly protest ýörişiň başlandygy mälim edildi.
2008-nji ýylda Ermenistanyň Prezident wezipesine saýlanan Serž Sarkisýan 2 möhlet wezipede galanyndan soň, geçen hepde wezipeden çekilipdi we hökümediň başyndaky partiýa tarapyndan Premýer ministr wezipesine dalaşgär hökmünde görkezilipdi.
63 ýaşly Sarkisýanyň Premýer ministr wezipesine geçmeginden ozal Ermenistanyň konstitutsiýasyna üýtgeşikliler girizilipdi we ençeme ygtyýar Premýer ministre berilipdi.


text:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Ebedi Söz jan-ten bolýar
“Ozal-başda Söz bardy, Söz Hudaýdady, Söz Hudaýyň Özüdi. Ol ozal-başda Hudaýdady. Hemme zady Ol ýaratdy, ýaradylan zatlaryň hiç biri Onsuz ýaradylmady. Onda ýaşaýyş bardy, ýaşaýyş bolsa ynsanlaryň nurudy. Bu Nur garaňkylykda parlaýandyr, garaňkylyk oňa düşünip bilen däldir. Hudaý tarapyndan iberilen bir adam bardy, onuň ady Ýahýady. Ol güwälik etmäge, hemmeleriň özi arkaly iman etmegi üçin Nur hakda güwälik etmäge gelipdi. Onuň özi nur däldi, ol diňe nur hakda güwälik etmäge gelipdi. Ähli ynsanlary ýagtylandyrýan hakyky nur dünýä geldi. Ol dünýädedi, dünýä Ol arkaly ýaradylypdy, emma dünýä Ony tanamady. Ol Özüniňkilere geldi, Özüniňkiler Ony kabul etmediler. Emma Ol Özüni kabul edenlere, adyna iman edenlere Hudaýyň oglanlary bolma hukugyny berdi. Olar gandan, bedeniň islegi bilen ýa-da adamyň islegi bilen dogulman, eýsem, Hudaýdan doguldylar. Söz jan-ten bolup aramyzda ýaşady…


text:
19 thoughts on “Halasgar Mesihing dogulan guni mynasybetli bayramchylykda esasy orun Isa Mesihe berilmegi baradaky aydym (English)”
-
#
-
inlische dushunemak,yone olam sizinki yalak erteki daki goshgulardyr..
-
name un saytyn yokarsynda tm dayzalar ya atlar halylary durya,bu sayt bn degishli yeri name,ayyryn polarynyzy goyyn,oz butlarynyzy goyyn,hach larynyzy goyun,turkmenin adyny zayalaman
-
hahaha osnon huday bashgalary soyenakmy,seng saytyn bn gabat gelyan yeri yoga,hudayyn bereketlemegi bn bu suratlamg dahyly name,saytyn turkmenchilik barada da dala,goy oz poplaryny,hachlaryny
-
ay geng galdyryanyzay meni gaty,name maksady barka hany aydyp berayinda,hudayyn tkmlere name maksady barka?
-
beh huday adamlar bn sogushyami,siz gowusy kurany achyk gozuniz bn okan,kor goz bn dalde.
-
Muslim aga hayysht , oz pikringi aydyp bilersing, islendik wagt, islendik yerde, yone normal formada gurleshelinglang.
Salam admin. Ýogsada Hosh Habary okap öwren diýäňmi, näme üçin? ýogsada Ol HoshHabar yagny Injil Hudaýyň kitabymy???? Eger sen Injile Hudaýyň kitaby diýän bolsaň onda, ana şol pursat sen Oňa (Hudaýa) dil ýetirýäň.
Ýogsada düşünemmok näme üçin şu hristianlar Hudaýy bir hili peseltýäler ya – da şek ýetirýäler. Mes: maksady bar, ya adamlary ýaradyp soň ony görüp ýüregi awady,
ya ýaraşmak isleýär. Bu diýilýän sözler hakda pikir etseň hakykatdanam şek bolmagy ahmal diýen netije çykýar. Hudaý hakda pikirleri birhili erkin bolýar. Ýa Isa halasgär diýip iman balygy sebapli, Hudaýdan gorky azmy nämemi. Umuman aýdylan Hudaý hakda pikirlerini çekinip durmazdan arkaýyn aýtýarlar.
-
Injiliň Hudaýdandygyna nähili deliliň bar?
Ey dogrumy aýdaýaýyn aklym çatanok. Injili Hudaýdan diýýändiklerine. yo dost görnüp dura, awtory ynsan yzynam sanamak gerek däl. Oňsoňam Injil wahyýa esaslanmaýar.
Eger Injil Hudaýyň kitaby bolsa onda , şübhe bolmalymy? Ýa beýleki (obyçny)kitaplar ýalak bolmaza how. Tapawutlary bolara. Ynsan ogluny mahsus bolmadyk zatlar bolmalydyra. Diňe iman bilen kabul etmek şert dälldirä. Akylam bu ýolda öz işini ýöretmelidirä.
Ine alaly Kuran. hakykatdanam Hudaýa mahsuz alamatlary görmek we duýmak bolýar. HEmde hiç bir ynsanyň ýazyp bilmejek we hatda düşünip hem bimejek we dünýäniň içkiwe daşky, geçmiş we geljek, islendik ugurdan mugjyza ýeterlik bir kitaby taryhyň tümlük döwründe buta çokunyp ýören ilatyň içinde, hat-da hat ýazuwy hem bilmeýän ynsan neneň aýtsyn we döretsin. Ýogsa Kuranda Muhammet pygamberiň eden işleri ýazylan dälä. Hakyky wahýy görmek bolýar. Muňa nädip göz ýumup bolýaka. Ýogsa Isany (a.s )hem iberen Hudaý ähli zady görýändirä we bilýändirä?
-
jan admin we hristyan agzalar,o shayatlyk bn wahiy bn inen kitap tapawutlanmazmy eysem,yeri sho shayatlyk edilenem ekendaa,bary bir sho adamyng yazany,shubhe doretmezmi eysem.yeri dushundugemde seng aydyhsyng yalak,dir soz dp,emma bu kitapyng wahiy yagny huday tarapdyndan inendigini,(elbetde hazirki injili)anlatmaya,bu oz ozunden dushnukli zat ahry.emma hazir isa(a.s) yok,kitapam ondan song yazylan,shagirtleri name un ellerinde hakyky injil barka,ony song yazmaly?diymek,song yazylan bolsa,injil yiten bolmaly,ya yene bir zat bolmaly..
-
onda menem isa hakda eshiden okan zatlarymy yazsam olam injil bolyada,tapawudy name ong,eger isang ozi shol diri soz bolup yashan bolsa,birinji bn a isa injil diyen kitap inderilmezdi,isa kitabam dal zadam dal,ol allanyng biz yalak yaradan bendesi we pygamberi,mung un shagirdininem yazany ya yenanem yazany gerek dal,ine alla tagala kuran iberdi,wessalam,kurandyr hadyslarda lyuboy zadyna takyk jogaplar bar,siz nache dushundursenizem,hich zadynyz dushnukli dal,adamyng elinden chykan zat hemishe shubhelirakdir…wahiy bn adamyng goren eshiden zadyny tapawutlandyrmany basharyng


text:
Eýran
Eýran Yslam Respublikasy (pars. جمهوری اسلامی ایران — Jomhuriýe Eslamiýe Iran, şeýle hem Eýran (pars. ایران, [ʔiˈɾɒn] ýa-da Persiýa) — Aziýanyň günorta-günbatarynda döwlet. Paýtagty — Tähran şäheri.
Territoriýasynyň ululygy boýunça dünýäde 16-njy orunda durýar. Ýurduň araçäkleriniň umumy uzynlygy 6420 km. Türkmenistan, Owganystan, Päkistan, Yrak, Türkiýe, Azerbaýjan bilen araçäkleşýär.
Mazmuny
Ilaty we şäherleri[üýtget | edit source]
Ilaty 82'011'700 adamdan gowrak bolup, şonuň 71 %-ti şäherlerde ýaşaýar. Paýtagty Tähran şäheri (7,1 millliondan gowrak). Paýtagtda ýurduň 10 prosentden gowrak ilaty jemlenendir. Esasy şäherleri Yspyhan, Şiraz, Nişapur, Abadan, Kum, Bender-Abbas, Maşat. Ilatyň artyş depgini 4 %-te golaý. Çaklamalara görä, 2015-nji ýyla çenli Eýranyň ilatynyň 78 mln adama ýetmegi mümkin. Ýaş sostawy boýunça Eýran dünýäniň iň ýaş ýurdy hasaplanýar (ilatyň 50 %-ni 15 ýaşa çenli etginjekler düzýär). Ilatynyň 99,5 %-ti musulmanlardyr.
İçeri we daşary syýasaty[üýtget | edit source]
Konstitusiýa laýyklykda EYR-yň ykdysady ulgamy döwlet, kooperatiw we hususy pudaklara daýanýar. Döwlet pudagy ykdysadyýetiň agramly bölegini elinde saklaýar. Goranmak senagaty, nebit-himiýa toplumy, metallurgiýa senagaty ýaly ykdysadyýetiň keşigini çekýän pudaklar onuň elinde jemlenendir. Touhid ykdysadyýeti maýanyň bir elde jemlenmegini çäklendirmekde özüni kapitalizmden, döwlet pudagyny çäklendirmekde bolsa sosializmden tapawutly hasaplaýar.
Homeýni daşary syýasatda “Ne Günbatara, ne Gündogara, diňe ortalyk ýola eýermeli!” diýen özboluşly ugry öňe sürdi. Bu syýasata Eýranda “Üçünji ýol” ýa-da “Homeýniniň ýoly” diýlip at berildi.
Eýranyň ABŞ-nyň Tährandaky ilçihanasynyň 63 sany wekilini 444 günläp zamunlykda saklamagy eýran-amerikan gatnaşyklaryny erbetleşdirdi. 1980-nji ýylyň 22-nji aprelinde Ýewropa Ykdysady Hyzmatdaşlygy Eýrana ykdysady gabaw yglan etdi. Eýranyň ABŞ-nyň banklaryndaky goýumlary “doňduruldy”.
Ali Akbar Haşemi Rafsanjanynyň prezidentligi. 80-nji ýyllaryň ahyryndan başlap Eýran uly özgerişler döwrüni başdan geçirýär. Ösüşiň yslam ýolunyň täze basgançagy prezident Rafsanjanynyň ady bilen baglanşyklydyr.
Dil we milli azlyklar[üýtget | edit source]
Döwlet dili pars dili. Agdyklyk ediji millet azerbeýjanlar bolup (ähli ilatyň 30,3 %), olar yslamyň şaýy mezhebine uýýarlar. Parslar (41,92 %-ti), kürtler (9,1 %), türkmenler (3,17 %), araplar (2,2 %), buluçlar özbaşdak etniki toparlar hasaplanýarlar (Cesme: http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IR). Ilatyň 29 %-ti oba hojalygynda, 13,5 %-ti senagatda, galan bölegi bolsa hyzmat ediş sferasynda zähmet çekýär. Işsizleriň sany 1,8 mln. adama golaý.
Ýyllyk girdeji[üýtget | edit source]
1989-1994-nji ýyllar aralygynda ilatyň jan başyna öndürilýän milli önümiň ýyllyk artyşy 7,7 % boldy. 1993-nji ýylda adam başyna düşýän ýyllyk girdeji 4360 dollar boldy. Inflýasiýanyň derejesi öň 30 % bolanlygyndan 1991-nji ýylda 7,5 %-te çenli kemeldi. Önümçiligiň pese gaçmagynyň öňi alyndy. Soňky döwürde umumy milli önümiň artyşy 10 %-den geçýär.
Transport we gara ýollar[üýtget | edit source]
Awtomobilü transporty transportyň esasy görnüşidir. Eýran kalendary boýunça 1358-1367-nji ýyllar aralygynda (1979-1989 ýý.) 402 km magistral ýollar, 4831 km şosse ýollary (ini 7 metr), 10320 km ikinji derejeli ýollar (ini 5-7 metr) guruldy. 1989-njy ýylyň martyna çenli Eýranyň ýollarynyň umumy uzynlygy 167 müň km bolup, şonuň 14 %-ti magistral ýollardyr. Eýranyň daglyk ýerlerde ýol gurmakda baý tejribesi bar.
Demir ýollar[üýtget | edit source]
Eýranda demir ýollar döwlete degişlidir. Olar ýylda 6672 müň ýolagçy we 8047 müň tonna ýük daşamaga ukyply. 1979-njy ýyla çenli Eýran demir ýollarynyň uzynlygy 4567 kilometrdir. Häzirki döwürde 1000 kilometrlik ýollaryň gurluşygy alnyp barylýar, ýene-de 500 kilometrligi planlaşdyrylýar. Eýran, Tejen-Sarahs-Maşat demir ýolunyň Maşatdan Sarahsa çenli aralygyny gurdy.
Nebit[üýtget | edit source]
Nebit Eýranyň esasy baýlygy hasaplanýar. Onuň barlanan zapaslary 90,5 barrele (nebitiň halkara ölçeg birligi, 1 barrel 159 litre deň-J. G.) Nebit we nebit önümleri ýurduň yksportunyň esasyny düzýär. 1979-1986-njy ýyllarda nebit Eýran gaznasyna 120 mlrd dollar girdeji getirdi. Bir günde 4,2 mln barrel nebit çykarmaga mümkinçiligi bolsa-da OPEK-iň (nebiti eksport ediji döwletleriň guramasynyň) kararyna laýyklykda nebit çykarmagyň bir günki çägi (kwotasy) Eýran üçin 3 mln 340 müň barrel diýlp kesgitlenildi. Abadan, Yspyhan, Tähran şäherlerinde nebiti gaýtadan işleýän zawodlary bar.
Gaz[üýtget | edit source]
21 trillion kub metr gaz zapaslaryna eýe bolan Eýran bu görkeziji boýunça Russiýa Federasiýasyndan soňra ikinji ýerde durýar. Ýurduň 280-den gowrak şäheri tebigy gaz bilen üpjün edilendir.
Esasy hyzmatdaşlary[üýtget | edit source]
Ýaponiýa, Germaniýa, Italiýa, Türkiýe, Welikobritaniýa, Siriýa, Hytaý, Günorta Koreýa, Päkistan, Merkezi Aziýa respublikalary Eýranyň esasy söwda partnýorlarydyr. Eýran daşary bazara nebit, haly, çoýun, pisse we guradylan miwe önmlerini, bekre balygynyň işbilini, we ş.m. çykarýar. Daşary ýurtlardan bolsa metal konstruksiýalary, enjamlar, däne, agaç materiallary, medisina abzallary we ş.m. getirilýär.
Metbugat[üýtget | edit source]
Häzirki wagtda Eýranda 176 sany döwürleýin neşirler hereket edýär. Olaryň bir ýyllyk möçberi 450 mln ekzemplara ýetýär. Neşirleriň 103-si hususy sektora degişlidir. Döwürleýin neşirleriň 60 %-ti yslam ynkylabyndan soňra çykyp başlady. Metbugatyň 9 %-ti ýokary bilimliler, 29 %-ti aýallar we çagalar, 36 %-ti bolsa ilatyň ähli gatlagy üçin niýetlenendir. Žurnalistleriň diňe 1,6 %-ti uniwersiteti “žurnalistika” hünäri boýunça tamalanlardyr. Ähli žurnalistleriň 13 %-ti aýal-gyzlardyr. KEÝHAN, ETTELAAT, RESALAT esasy gijeki, JOMHURI-ýe ESLAMI, ABRAR irki gazetlerdir. KEÝHAN INTERNEŞNL, TEHRAN TAÝMS iňlis dilindäki gazetlerdir.
Medeniýet[üýtget | edit source]
Medeniýet we Yslam ugry Ministrligine degişli. 486 kitaphanada 333 müň kitap saklanýar. 1988-nji ýylda Eýranda 4873 kitap neşir edilipdir.
Sowatlylyk[üýtget | edit source]
Sowatsyzlygy ýok etmekdäki bitiren işleri üçin Eýran ÝUNESKO-nyň ýörite diplomyna mynasyp boldy.
Kuran öwrenmek[üýtget | edit source]
Eýranda mukaddes Kurany-Kerimi öwrenmäge örän uly ähmiýet berilýär. Ony öwrenijileriň sany 1988-nji ýylda 6 mln. adam bolanlygyndan, 1994-nji ýylda 17 million adama çenli ýetdi.
Kino[üýtget | edit source]
Eýranda 166008 orunlyk 264 kinoteatr bar. Olarda ýylda 1 milliona golaý tomaşaçy Eýran we daşary ýurt filmlerine tomaşa edýär. 1993-1994-nji ýyllarda Eýran kinematografy 125 halkara festiwalyna gatnaşyp, 34 sany baýraga mynasyp boldy. Bu özboluşly rekorddyr.
Administratiw bölüniş[üýtget | edit source]
Eýran administratiw taýdan 24 sany ostana (prowinsiýa) bölünip, olar 499 şäheri we 50000 obany özüne birleşdirýärler. Ine şol ostanlar : Tähran, Merkezi, Gilan, Gülüstan, Mazenderan, Azerbeýjan, Bahtaran we Huzestan, Fars, Kerman, Horasan, Yspyhan, Seýistan, Bulujystan, Kürdüstan, Hemeden, Çaharmahal we Bahtyýary, Lurystan, Ilam, Kahgiluýe we Boýer Ahmad, Buşer, Hormuzgan, Zanýan, Ýezd.
Baýdak[üýtget | edit source]
Eýranyň resmi baýdagy ýokardan aşak ýaşyl, ak, gyzyl reňkde bolup, merkezinde gerbiň suraty ýerleşdirilen. Baýdak 22 gezek gaýtalanýan “Allah Akbar” (“Allah Beýikdir”) diýen söz bilen bezelendir.
Kalendar[üýtget | edit source]
Eýranda iki kalendar: Hijri kamary (Aý) we Hijri Şemsi (Gün) kalendarlary ulanylýar. Täze ýyl 21-nji martda (Nowruz) başlanyp, indiki ýylyň 20-nji martynda tamalanýar. Hepde şenbe güni başlanyp, juma güni gutarýar. Juma resmi dynç alyş günüdir. 11-nji fewralda (22-nji bahman) Yslam ynkylabynyň ýeňiş güni baýram edilýär.


text:
Hanymlar we jenaplar, gadyrly myhmanlar!
Şu gün Azerbaýjan Respublikasynyň durmuşynda üç ýyl dowam edip gelen gepleşikleriň jemleýji pursady bolan taryhy waka bolyp geçýär.
Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasy bilen daşary ýurt nebit kompaniýalarynyň arasyndaky Hazar deňiziniň azerbaýjan sektoryna degişli "Azeri", "Çirag" nebit känileri we "Güneşli" nebit ýatagynyň bölegini bilelikde ulanmaklyk baradaky gepleşikler tamamlanyp, bilelikde işlenilip peýdalanma baradaky şertnamanyň taslamasy taýýarlanylyp hödürlendi.
Bu gün biz Azerbaýjanyň paýtagty bolan Bakuda şertnama gol çekme dabarasy mynasybetli bu ajaýyp "Gulistan" köşgüne ýygnandyk. Şertnama gol çekme sebäpli Baku şäherine daşary ýurtlaryň döwlet wekilleri we myhmanlar geldi. Bu dabara gatnaşmak üçin Baku şäherine gelen biziň ähli myhmanlarymyza salam berip, olara "Hoş geldiňiz" diýärin! Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasynyň daşary ýurt nebit kompaniýalarybilen geçiren gepleşikleri şol kompaniýalaryň döwletleriniň we hökümetleriniň hossarlyk edip, goldaw bermeginde geçdi. Şertnama gol çekme dabarasyna daşary ýurtlaryň wekiliýetleri geldi. Bu dabara gatnaşýan Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Rusiýa Federasiýasynyň, Beýik Britaniýa şalygynyň, Turkiýe Respublikasynyň we Norwegiýanyň wekiliýetlerine gyzgyn salam berip, olara "Hoş geldiňiz" diýärin!
Bu taryhy waka gatnaşýan Turkiýe Respublikasynyň döwlet ministiri hormatlanýan Nejmeddin Jowhari,Beýik Britaniýa şalygynyň energetika ministiri hormatlanýan Timoti Etgara, ABŞ-nyň energetika ministriniň orunbasary hormatlanýan jenap Uilýam Uaýta, Norwegiýa döwletiniň energetika we senagat ministriniň birinji orunbasary hormatlanýan jenap Gunnar Murwanta, Rusiýa Federasiýanyň ýangyç we energetika ministrliginiň merkezi uprawleniýesiniň başlygy hormatlanýan jenap Stanislaw Pugaça salam berýärin. Şeýle hem Baku şäherine gelmekligi kyn görmän, aramyzda bolup, şu dabara gatnaşýan Beýik Britaniýanyň parlamentiniň agzalaryna, Angliýa - Azerbaýjan dostluk jemgyýetiniň wekiliýetine, biziň dabaramyza gatnaşýan Yslam ösüş bankynyň prezidenti hormatlanýan jenap Osama Jafar Fakiha, Azerbaýjandaky diplomatik korpusynyň wekillerine, hormatly ilçilere we halkara guramalarynyň wekillerine we ýolbaşçylaryna salam berýärin.
Azerbaýjan Döwlet nebit kompaniýasy üç ýylyň dowamynda, soňra konsorsium bolan daşary ýurt nebit kompaniýalarybilen gepleşikler geçirip, bilelikde ylalaşygyň taslamasyny taýýarladylar. Bu iri kompaniýalaryň wekiliýetleri biziň bu günki dabaramyza gatnaşýar. Men olary gyzgyn garşylap, salam berýärin. "AMOKO" kompaniýanyň prezidenti jenap Uilýam Lauri, "Bi-Pi" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy kompaniýanyň prezidenti jenap Jon Brauna, "Statoýl" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy jenap Ýogan Nik Wolda, "LUKoýl" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy kompaniýanyň prezidenti jenap Wagid Alekberowa, "Makdermott" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy jenap Uilýam Witnisa, "Penzoýl" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy kompaniýanyň prezidenti jenap Tomas Gamiltona, "Remko" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy kompaniýanyň prezidenti jenap Stiwen Rempo, şeýle hem "Turkiýe petrolleri" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy jenap Sidgi Sanjara, "Ýunokal" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy jenap Jon Amele, "Delta interneşl" kompaniýanyň wekiliýetine we onuň ýolbaşçysy kompaniýanyň prezidenti jenap Fateh Al-Albana salam berýärin. Hormatly hanymlar we jenaplar!
Nebit - buAzerbaýjan Respublikasynyň we azerbaýjan halkynyň iň uly milli baýlygydyr.
Azerbaýjan gadym wagtlardan gelýän meşhur nebit ülkesi bolup, nebit we gaz ýaly tebigy baýlyklara eýedir. Şol sebäpli hem,Azerbaýjany Alawlaryň ýurdy diýip, atlandyrýarlar.Nebiti çykarmakda, ony peýdalanmakda we gaýtadan işlemekdeAzerbaýjanyň uly taryhy bardyr. 1847-nji ýyldaAzerbaýjanda Baku şäherinde ýerleşýän Bibi-Eýbatda birinji gezeknebit çüwdürimi zogdurulyp başlaýar. Azerbaýjan nebitiniň senagat usuly arkaly alnyşy şol wagtdan başlanýar.
1872-nji ýylda Nobel doganlar Bakuda birinji nebit kompaniýasyny döredýär, şondan soň biziň ýurdumyza nebiti peýdalanma maksat bilen daşary ýurt şereketleri we maýalar gelip başlaýar.
Şeýlelikde, XIX-njy asyryň ikinji ýarymynda dünýäde öňde baryjy döwletleriň birnäçesi we ösen döwletleriň şereketleri Azerbaýjanda we Bakuda nebit çykarmaklyga gyzyklanma bildirýärler. Geçen ýüzýyllygyň aýaklaryndan başlap, ençeme daşary ýurtlaryň kompaniýalary baku nebitini gazyp çykarmaklyga başlaýar. 1872-nji ýyl boýunça Azerbaýjanda 26 müň tonna nebit alynýar. Häzirki asyryň başynda, 1900-nji ýylda Azerbaýjanda eýäm 10 mln. tonna nebit alynýar, bu bolsa, Rusiýada çykarylýannebitiniň 95 göterimine we dünýä nebit alnyşynyň 50 göterimine barabardyr. XX-nji asyryň birinji ýigrimi ýyllygynda daşary ýurt nebit kompaniýalar we ýerli telekeçiler nebit çykarmak we ony gaýtadan işlemek ugrunda tagalla baryny edýärler, onuň netijesinde Azerbaýjanda nebit senagaty ösýär. Bu döwüri, şert bilen Azerbaýjanyň nebit senagatynyň taryhynyň birinji tapgyry diýip, atlandyrsak bolar. Bu döwürde baku nebitinden ähli dünýä peýdalanýardy.Azerbaýjan nebiti daşary ýurt kompaniýalara uly girdejiler getirdi. Azerbaýjanda täze telekeçiler we işewür adamlar emele gelip,olar hem uly girdejileriň eýesi bolýar. Şol döwürdäki Azerbaýjanyň nebit senagatynyň ösüşi Baku şäheriniň, umuman Azerbaýjanyň ösüşine uly itergi bolýar. Şeýlelikde, Baku uly senagat şäherine, şol döwürdäki Rusiýa imperiýasynyň ägirt industrial merkezleriniň birine öwrülýär. Biziň gadymy taryha eýe bolan Bakumyz, şol döwürde täze keşbe girýär, giňeýär we has gözelleşýär, netijede şol döwrüň kadalaryna laýyk gelýän, döwrebap binalar, edaralar, zawodlar we başga senagat desgalary gurulýar.Häzirki wagtda bolsa, biz şol döwürde edilenlere baha berip, Azerbaýjanyň ösüşinde nebitiň uly wezipe oýnanlygyny bellemelidiris.
1918-nji ýylda biziň ýurdumyzda demokratik döwlet döredilýär. Azerbaýjan garaşsyzlyga eýe bolup, iki ýyla golaý müddetiň dowamynda garaşsyz döwlet bolup ýaşaýar.Ol döwlet halka degişli bolan baýlyklary onuň hal-ýagdaýyny gowylandyrmak ugrunda ulanmaga çalyşýardy. Emma gynansak-da, ol tagallalar gerek bolan netijeleri bermeýär. Sebäbi, 1920-nji ýylda Azerbaýjan Demokratik döwleti ýykylýar.
Şol ýylda Azerbaýjanda sowet sosialistik döwlet gurluşy girizilýär. Soňky 70 ýylyň dowamynda Azerbaýjan Sowet Soýuzynyň düzüminde bolup, şol režiminiň şertlerinde ýaşaýar.Azerbaýjanyň iň uly baýlygy bolan nebit bolsa, Sowet Soýuzynyň bähbitlerine ulanylýar. Bu döwri nebit senagatynyň taryhynyň ikinji tapgyry diýip, atlandyrsak bolar. Bu döwürde nebit senagaty uly depginli ösüşi başdan geçirýär. Sebäbi, nebit senagaty Sowet Soýuzynyň industrial we ykdysady potensialyny ösdürmek üçin zerurdy, oňa tagalla bary gönükdürilipdi. Şonuň üçin Azerbaýjanyň nebit senagatynyň ösüşinde möhüm özgerişler gazanylypdy.
Şol döwürdeAzerbaýjanyň nebitçileriniň uly goşuny emele gelýär. Azerbaýjanyň nebit we gaz senagatlary uly depginli ösüşi başdan geçirýär we uly kärhanalar gurulýar. Uly ylmy ojaklary we nebit pudagynyň barlag institutlary döredilýär. Nebit senagaty üçin ýokary kwalifikasiýaly kadrlary taýýarlamak maksady bilen, häzirki wagtda Nebit Akademiýasy diýlip, atlandyrylýan institut açylýar. Azerbaýjanyň nebitçileri, hünärmenler, alymlar, gysgaça aýtsak, nebit pudagynda işleýän ähli adamlarnebit senagatynyň ösüşiniň hatyrasyna janlaryny aýaman gaýratlyk bilen işläp, Azerbaýjanyň taryhyna şöhratly sahypalary goşýarlar.
Öň aýdyp geçişim ýaly, Azerbaýjanyň nebiti özi üçin däl-de, ähli Sowet Soýuzynyň ösüşi üçin ulanylypdy. 1941-1945-nji ýyllarda, Ikinji jahan urşy döwründe azerbaýjan nebiti ähli ýurt boýunça çykarylýan nebitiniň 75 göterimini düzýär. Azerbaýjanyň nebit senagatynyň we biziň nebitçilerimiziň bolsa, bütin dünýä howp salan nemes faşyzmi ýeňmekde ony derbi-dagyn etmekde uly hyzmatlary bardyr.
Azerbaýjanyň nebit pudagynda işlän alymlar, hünärmenler, biziň nebitçilerimiz Sowet Soýuzynyň islendik nokadyndaky täze nebit känlerini ösdürmeklige we işläp çykarmaklyga işeňňir gatnaşdylar. Olaryň tagallalary bilen açylan we işlenen täze nebit känleriniň, "ikinji Baku", "üçinji Baku" we "dördünji Baku"diýilip atlandyrylmagy tötänden däldir. Rusiýanyň uly nebit ýataklarynyň hataryna girýän sibir we týumen nebit känilerini hem ösdürmekde, olary peýdalanmakda we ol ýerlerde kuwwatly nebit we gaz kompleksleri döretmekde azerbaýjan nebitçileriniň bahasyna ýetip bolmajak hyzmatlary bardyr, hatda häzirki wagtda hem şol ülkelerdäki nebitçileriň aglabasyny azerbaýjan nebitçileri düzýär.
Bu gün men şu zatlary myhmanlara ýetirmek we azerbaýjan halkyna ýatlatmak zerurdyr diýip, hasap edýärin. Sebäbi bularyň ählisi azerbaýjan halkynyň buýsanjy we şöhraty bolup, biziň halkymyzyň we nebitçielrimiziň dünýä ykdysadiýetiniň öňündäkiullakan hyzmatlary barada habar berýär.
Hazar deňiziniň nebitini çykarmak ugrunda amala aşyrylan köp işler hem azerbaýjan nebitçileriň gazananlarynyň hataryna girýär. 20-nji ýyllarda boluşy ýaly, 30-njy ýyllarda hem şol ugurda hereketler edildi, emma, Hazar deňizinde göwrümli nebit çykaryş 1949-njy ýylyň 7-nji noýabyrynda başlandy. Şol gün biziň Nebit Daşlary diýip, atlandyrýan meýdançamyzdaky nebit guýysyndanbirinji nebit çüwdürimi zogdurylyp başlaýar.
Azerbaýjan deňiz nebitçileriniň 45 ýylyň dowamyndaky tejribesi öňki Sowet Soýuzyna we dünýäniň köp sanly ýurtlaryna, deňiz çuňluklaryndan nebiti çykarmakda mysal boldy.
Azerbaýjan alymlarynyň we nebitçileriniň bu ugurdaky hyzmatlary örän ulydyr.
Bilişiňiz ýaly, üç ýyl mundan ozal biziň halkymyz öz erkinligini gazanýar, Azerbaýjan garaşsyz respublika bolýar, azerbaýjan halky öz ykbalynyň eýesi bolýar. Biziň halkymyz tebigy baýlyklaryny öz garaýşy boýunça dolandyrmak mümkinçiligini gazanýar. Şeýlelikde, Azerbaýjanyň durmuşynda täze eýýam başlanýar. Biziň nebit senagatymyzyň taryhynda bolsa, şert bilen aýdanymyzda üçünji tapgyryň düýbi tutulýar. Häzirki wagtda bolup geçýän täze tapgyrda biz azerbaýjan halkynyň yradatyny aýan edip, onuň tebigy baýlyklaryny peýdalanma ugrunda gerek bolan çäreler görýäris. Soňky üç ýylyň dowamynda daşary ýurt kompaniýalar bilen gepleşikler geçirilip, netijeli ylalaşyklara gelindi. Şu gün Azerbaýjanda, nebitiň senagat usulda çykarylyşynyň we gaýtadan işlenilşiniň başlan wagtyndan bari 150 ýyl geçenden soň, bu taryhy günde, men respublikanyň nebit senagaty ugrunda işleýän azerbaýjan hebitçileriniň, alymlarynyň, hünärmenleriniň ähli nesillerine, ähli injenerlere we işçilere, şu döwürde halkymyzyň hal-ýagdaýyny belli bir derejede gowulandyrmak üçin biziň tebigy baýlyklarymyzy çykarmak ugrunda edýänn tagallalary we janaýamazlykly çeken zähmetleri üçin minnetdarlygymy bildirip, häzirki wagtda gazanan netijeleri mynasybetli olary tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Azerbaýjanda nebitiň senagat usulda çykarylyşynyň we gaýtadan işlenilişiniň başlan wagtyndan bäribiziň ýurdumyza degişli ýerleriň astyndan - gury ýerden we deňizden 1 milliard 325 million tonna nebit çykaryldy. Hazar deňiziniň azerbaýjan sektoryndan 45 ýylyň içinde 400 million tonna nebit alyndy. Şol wagtyň özünde ol döwürde 450 milliard kubometr gaz çykaryldy.Bularyň ählisi uly üstünlik , gelejekde hem Azerbaýjan Respublikasynyň ykdysadiýetini we nebit senagatyny ösdürmek üçin mäkäm esasdyr.
Näçe nebit çykarsak-da we geçmişde nähili üstünlikler gazansak-da, soňky döwüre çenli, has takygy Azerbaýjan garaşsyzlygyny almazyndan öň biziň halkymyz öz tebigy baýlyklarynyň eýesi bolmanlygyndaky hakykata üns bermelidiris.1920-nji ýyla çenli biziň nebitimiz daşary ýurt kompaniýalary we öz azerbaýjan telekeçilerimiz tarapyndan çykarylyp, Azerbaýjanyň, aýratyn-da Baku şäheriniň ösüşi üçin köp zat edilen bolsa-da, halk ol baýlygyň eýesi bolmandy.
1920-nji ýyldan başlap, Azerbaýjanyň durmuşynda ähmiýetli özgerişler bolup geçýär. Azerbaýjanyň ykdysadiýeti ösüp, respublikada kuwwatly industrial potensialy döredilýär, biziň nebit senagatymyz bolsa, uzak taryhy ýoluny geçýär. Emma, şonda-da Azerbaýjan öz nebitiniň ýeketäk bütinleý eýesi bolmaýar. Ol baýlyklaryň ählisi biziňki bolman, Sowet döwletine degişli bolýar. Indi bolsa, biz täze döwürde ýaşaýarys. Azerbaýjan Respublikasy - garaşsyz döwlet. Azerbaýjan halky - öz tebigy baýlyklarynyň eýesi. Biziňhalkymyz ol baýlyklary nädip ulanmalydygyny özbaşdak çözýär.
Hut şol ýörelgelere esaslanyp, Azerbaýjan Respublikasynyň Döwlet Nebit Kompaniýasy bilen öňde baryjy daşary ýurt nebit kompaniýalaryň arasynda biziň nebit känilerimizi bilelikde peýdalanma baradaky gepleşikler üç ýyl dowam etdi.Gürrüňsiz, bu gepleşikler kýnçylyksyz bolmady, beýkli hem pesli ýol bilen geçdi. Şoňa garamazdan, ahyr soňy gepleşikler tamamlandy. Baý tejribeli daşary ýurt kompaniýalaryň azerbaýjan nebitine bolan höwesi adatydyr, biz ony kanagatlanma bilen kabul etdik, özümizde hem höweslilik bar we öň hem hem bardy.
Geçen döwürlerdäki ýagdaýlaryň tersine, häzir Azerbaýjan Respublikasy islendik ýurt bilen, şol sanda şu kompaniýalaryň ýurtlary we kompaniýalaryň özleri bilen bu meseleler babatyndaky gepleşikleri özbaşdak geçirip, öz ýörelgeleriniň kabul edilmegi ugrunda çalyşýar. Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasy bilen daşary ýurt nebit kompaniýalarynyň arasyndaky "Azeri", "Çirag" nebit känileri we "Güneşli" nebit ýatagynyň bölegini bilelikde işlenilip peýdalanma baradaky şertnamageçirilen gepleşikleriň netijesinde ahyr soňy taýýarlanyp, tamamlandy. Bu şertnama maňa, Azerbaýjanyň Prezidentine berildi. Bilişiňiz ýaly, şertnama analizirlenenden soň 14-nji sentýabyrda men Azerbaýjanyň Döwlet Nebit Kompaniýasy tarapyndan oňa gol goýulmagy hakynda perman çykardym. Daşary ýurt kompaniýalary hem taslama gol çekmeli hakyndaky karary kabul etdiler. Bu kompaniýalaryň degişli bolan ýurtlaryndaky döwlet baştutanlary hem öz patalaryny berdiler. Şu zatlaryň ählisiniň netijesinde, biz şu gün şertnama gol goyma dabarasy mynasybetli buýere ýygnandyk.
Azerbaýjan tarapynyň ähli isleg-arzuwy şertnamada beýanyny tapmady diýip, açyk aýdasym gelýär. Emma, islendik şertnamada iki tarapyňam bähbitleri göz öňüne tutulmalydygyna biz gowy düşünýäris. Günbataryň nebit kompaniýalarynyň konsorsiumy öz bähbitlerini üpjün etmek ugrunda çalyşdy.Azerbaýjanyň Döwlet Nebit Kompaniýasy hem Azerbaýjan Respublikasynyň milli bähbitlerini üpjün etmek ugrunda tagalla baryny etdi. Uly dartgynly işiň we taraplaryyň işe uly jogapkärlik bilen çemeleşmegi netijesinde, iki tarapyňam bähbitlerine laýyk gelýän şertnama taýýarlanyldy. Şonuň üçin men şu gün aşagynda gol goýulmaly şertnama Azerbaýjan Respublikasynyň şu güni we gelejegi üçin ykdysadiýet taýdan peýdaly bolar diýip, hasap edýärin we şoňa görä-de gol çekilmegine görkezme berdim. Şular ýaly işleri amala aşyrmak bilen, biz Azerbaýjanyň dünýä we dünýä ykdysadiýeti üçin açyk ýurtdygyny görkezýäris. Bu şertnama gol çekmek bilen, Azerbaýjan Respublikasynyň garaşsyz döwlet hökmünde hukuklarynyň berkleşendigini, biziň halkymyz bolsa, öz baýlyklarynyň eýesi bolandygynyýene-de bir gezek dünýä aýan edýäris.Şertnama gol çekmek bilen, Azerbaýjan Respublikasy bilen dünýäniň ösen ýurtlarynyň we olaryň iri kompaniýalarynyň arasyndaky aragatnaşygy ýola goýup, Azerbaýjanyň ykdysadiýetiniň dünýä ykdysadiýetine, erkin bazar ykdysadiýetine geçmekligi üçin esas döredýäris. Şertnama gol çekip, Azerbaýjan Respublikasynyň demokratik döwlet bolup, onda demokratiýanyň esaslaryny girizmäge we ösdürmäge uly mümkinçilikleriň bardygyny we Azerbaýjan Respublikasynyň bazar ykdysadiýet ýoly bilen ýörejekdigini ýene-de bir gezek dünýä görkezýäris.
Bu şertnama gol çekme - Azerbaýjanda bazar ykdysadiýetini ýola goýmak ugrunda birinji ädimdir. Şertnama gol çekmek bilen, Azerbaýjandadaşary ýurtlar tarapyndan maýa goýumlara giň ýol açýarys. Şeýle hembaşga pudaklarda işleýänşereketlere Azerbaýjanda öz işlerini ýola goýmaga esas döredýäris we ýene-de bir gezekAzerbaýjanyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda we ykdysadiýetinde höküm sürýän durnuklylygy dünýä görkezýäris.Şertnama gol goýma bilen, nebit konsorsiuma girýän kompaniýalarytarapyndan wekilçilikleri ýerine ýetirilýän, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Rusiýa, Angliýa, Türkiýe we Norwegiýa ýaly beýik ýurtlar bilen, ykdysady hyzmatdaşlygyň dostluk gatnaşyklaryny we umuman ähli ugurlarda aragatnaşyklary berkitmeklige bolan umydymyzy bildirýäris.
Şeýlelikde, şertnama gol çekmek üçin ajaýyp ýagdaý döredildi, biz hem şu gün uly wakanyň şaýatlarydyrys. Bu şertnama gol çekilmegi Azerbaýjanyň durmuşynda we ykdysadiýetinde, aýratyn-da nebit senagatynda täze tapgyr açýar. Şertnama 30 ýyllyk möhlet bilen baglaşylýar. Diýmek, öňümizdäki ýol uzak bolup, bize uly işler we wezipeler garaşýar. Şertnamany taýýarlanlar gowy bilýär, emma, şu ýerde ýygnananlaryň hemmesine we ähli azerbaýjan halkyna,şertnamanyň gol çekilmeli ýagdaýyna gelmek kyn bolan bolsa, ony amala aşyrmak ondan hem kyn boljakdygyny bildiresim gelýär. Şertnamanyň iki tarap üçin hem, şol sanda azerbaýjan halky we Azerbaýjan Respublikasy üçin peýdaly we oňaýly boljak netijeleri onuň yzygiderli amala aşyrylmagyna baglydyr. Şertnama iki taraplaýyn hereketli ýola meňzeşdir: taraplaryň ikisiniň hem deň çaltlyk bilen hereket etmegi zerurdyr. Gürrüňsiz, daşary ýurt kompaniýalarynyň öňünde wezipeler bolar. Ol kompaniýalar we olaryň ýurtlarynyň döwlet edaralary şertnamany amala aşyrmak üçinwagtynda gerek bolan çäreleri görerler diýip, umyt edýänligimi bildiresim gelýär.
Azerbaýjan Respublikasynyň paýyna düşýän wezipeler has kyn, has agyrdyr. Azerbaýjanyň ykdysadiýeti agyr krizisi başdan geçirýändigini siz bilýärsiňiz. Nebit senagatynda hem agyr kynçylyklar döredi. Bu krizisdan çykyp, Azerbaýjanyň ykdysadiýetini ösdürmek üçin, şeýle hem gysga wagtyň içinde halkyň hal-ýagdaýyny gerek bolan derejä galdyrmak üçin, ählimiz tagallalarymyzy birleşdirip, şertnamany amala aşyrmagyň ugrunda agzybirlik bilen işlemelidiris.Azerbaýjanyň tejribeli we gahryman nebitçileri, alymlary, biziň ykdysadiýetimiziň şu pudagynda işleýänleriň ählisi bu wezipäni iň uly we hormatly wezipe hökmünde kabul edip, şu şertnamany amala aşyrmak ugrunda işe başlarlar diýip, umyt edýärin.Azerbaýjanyň Prezidenti hökmünde bu şertnama gol çekilmekligi barada görkezme berip, öz jogapkärligimi duýaryn we ony amala aşyrmakda maňa bagly zatlaryň ählisini bitirerin diýip, size söz berýärin.
Şu gün, bu güýçli duýgy galdyrýan we dabaraly ýagdaýda, men Azerbaýjanyň nebitçilerini, azerbaýjan halkyny we ähli azerbaýjan raýatlaryny bu taryhy waka mynasybetli gutlaýaryn.Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasynyň wekiliýetiniň we umuman kompaniýanyň şu ugurda bitiren hemme işleriniň gadyr-gymmatyny bilip, gazanylan üstünlikler bilen gutlaýaryn.Konsorsiumyň we daşary ýurt kompaniýalaryň şertnamany tamamlamak ugrunda uly iş geçiren ýolbaşçylaryny we şol kompaniýalaryň ähli işgärlerini tüýs ýürekden gutlap, olara öz mähirli arzuwlarymy bildirýärin, şeýle hem biziň hyzmatdaşlygymyzyň şowly boljakdygyna ynamymyň bardygyny bildiresim gelýär.
Şu waka mynasybetli ABŞ-nyň, Rusiýanyň, Beýik Britaniýanyň, Türkiýeniň we Norwegiýanyň kompaniýalary tarapyndan wekilçilikleri ýerine ýetirilýän döwletleriň we ýurtlaryň hökümetleriniň baştutanlaryny tüýs ýürekden gutlaýaryn. Biz bu şertnamanyň esasynda birleşip, uly hyzmatdaşlyga başlaýarys we onuň şowly boljagyna mende hiç hili şübhe ýokdur, oňa päsgel berjekler bolsa, gaýtawul alar.Azerbaýjan bolsa,öz ykbalynyň we baýlyklarynyň eýesi hökmünde, bu hyzmatdaşlygyň netijesinde dünýä ykdysady bileleşikde öz mynasyp ornuny eýelär.
Ýene-de bir gezek şu dabara ýygnananlary we bu meseleler babatynda gowy tarapdan gyzyklanma bildirýänleri tüýs ýürekdengutlap, şertnama golçekmeklige pata berýärin.
Ýagşylyga we haýyra ýarasyn! Azerbaýjan halkynyň bagtly gelejeginiň hatyrasyna şu gün, şu ýerde şertnama gol çekme mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn. Sag boluň.
Şertnama gol çekme dabarasyndaky jemleýji söz
Hormatly hanymlar we jenaplar!
Hormatly myhmanlar!
Üç ýylyň dowamynda taýýarlanylan ylalaşyga gol çekme prosesi tamamlanyp gelýär. Ylalaşyga gol çekilli. Men ylalaşyga gol çekilmezinden öň çykyş etdim. Şonuň üçin sizi, azerbaýjan halkyny, bu ylalaşygyň ikinji tarapy bolan daşary ýurt kompaniýalary, şeýle hem ylalaşyga goşulyp, gatnaşan daşary ýurtlarynyň döwlet baştutalaryny we wekiliýetleri, siziň ähliňizi bu ylalaşyga gol çekilmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Daşary ýurtlardan gelen wekiliýetleriň we kompaniýalaryň ýolbaşçylary ylalaşyga gol goýulandan soň çykyş edip, ylalaşygyň mazmuny, onuň esasy we gelejege bolan ähmiýeti baradaky ajaýyp pikirlerini beýan etdiler. Çykyşlaryň hemmesinde,ylalaşygyň Azerbaýjan we ol resminamanyň aşagynda gollaryny goýan daşary ýurt kompaniýalary üçin deň derejedäki peýdasy barada ýeketäk pikir beýan edildi.
Çykyşlarda azerbaýjan halky we garaşsyz Azerbaýjan Respublikasy barada ýagşy sözler aýdylyp, mähirli arzuwlar edildi. Men ol sözler üçin minnetdarlygymy bildirip, ylalaşyk Azerbaýjan Respublikasyna dünýä bileleşikde öz mynasyp ornuny eýelemäge ýardam berer we biziň ýurdumyzyň ykdysadiýetini dünýä ykdysadiýeti, erkin bazar ykdysadiýeti bilen berk baglar diýip, ýene-de bir gezek aýdasym gelýär.
Bu şertnamany taýýarlamaklyga we oňa gol çekmeklige gatnaşanlygym üçin, men özümi bagtly saýýaryn. Öz üstüme alan jogapkärçilige düşünip, geljekki nesillerimizşu gün, bu ýerde bolup geçýän taryhy waka mynasyp baha bererler diýip, umyt edýärin.
Sizi ýene-de bir gezek gutlaýaryn. Gol çekme dabaranyň birihji bölümini ýapyk diýip, hasap edýärin. Siziň hemmäňize, ähli azerbaýjan halkyna bagt we ähli işleriňizde üstünlik arzuw edýärin. Sag boluň, gelejekdäki üstünlikler hemraňyz bolsun!


text:
(Elif Şafak-Yşk)
Türk dilinden terjime eden: Meretmämmet Hanmämmedow
1971-nji ýylda Fransiýanyň Strasburg şäherinde dünýä inen Elif Şafagyň çagalyk hem ýaşlyk ýyllary Ankarada, Madridde, Ammanda, Kölnde, Ystambulda, Bostonda, Miçiganda we Arizonada geçdi. Ol ýokary bilimi Ýakyn Gündogar Türk uniwersitetiniň halkara gatnaşyklar bölüminde aldy, ylmy işlerini-de şol uniwersitetde gorady. Elifiň ilkinji romany bolan ―Pynhan‖ 1998-nji ýylda Jelaletdin Rumynyň adyny göterýän Uly baýraga mynasyp boldy. Bu eserinden soň, ol ―Şäheriň aýnalary‖ we Türkiýäniň Ýazyjylar Birleşiginiň baýragyna mynasyp bolan ―Mährem‖ (2000 ý.) atly eserlerini ýazdy. Soňra ýazyjy iň köp satylan eserleriň sanawynda ilkinji orny eýelän ―Bit palas‖ (2002ý.) we iňlis dilinde ýazan ―Araf‖ (2004ý.) eserlerini neşir etdirdi. Elif Şafak ―Gaýtgyn‖ (2005ý.) eserinde aýallar, medeni bölünişik, dil we edebiýat barada ýazan eserlerini jemledi. Ol 2006-njy ýylda, ýylyň iň köp okalan eseri bolan ―Çöpdüýbi we onuň kakasy‖ romanyny okyjylara ýetirdi. Mundan soňra bolsa ençeme aýlap, iň köp satylan kitaplaryň sanawynda ilkinji orny eýelemegi başaran ―Gara süýt‖ atly terjimehal kitabyny ýazdy.
Eserleri iňlis, nemes, italýan, polýak dilleri ýaly ýigrimiden-de köp dile terjime edilen Elif Şafagyň romanlary ―Farrar‖, ―Straus and Giroux‖, ―Wiking‖ we ―Penguin‖ ýaly dünýäniň iň abraýly neşirýatlary tarapyndan neşir edilýär.
Elif Şafak eserlerini türk, iňlis dillerinde ýazýar.


text:
Şu gün, Türkiýede "iş wadasy" bilen Türkiýä getirilip, ten söwdasyna mejbur edilen Türkmenistanly, Özbegistanly we Täjigistanly, jemi 5 migrant zenan we olaryň ten söwdasyny gurnan 2-si zenan jemi 7 adam tussag edildi. "öý işinde işletjek" diýip zenanlary aldap, Türkiýä getirenden soň, zor bilen olary tenini satmaga mejbur edýän...
Awtor:
nazaroff
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
23.08.2017 20:07
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#50)


text:
Salam Talyplar!* Men Türkiye Stambulda \"Yıldız Tehniki Unv.\" nin Ykdysadyet Bölümünde 4-nji kurs talyp. Yany yakynda meni Bölümün Başlygyna Asistent edip bellediler. Yöne hali 2 yyl mundan ozal sapaklarym öran erbetdi. Men sizin bilen sonky iki yylda edinen tejribelerimi paylaşasym gelyar. 1. Birinji egzamende(vize)** erbet alsam-da hiç wagt goy bolsun etmedim we ikinji egzamene hasam yhlasly tayyarlandym. 2.Sapaklaryn dowamly üstünde duranym üçin sapaklar wagtyn geçmegi bilen ansatlaşyp başlady. 3.Sapaklaryn kabir yerlerinde baglanyp galmadym. Sebabi baglanyp galanymda beyleki sapaklary okamak we gezip-tozmak üçin wagtym galmayardy. 4.İlkinji iki egzamende erbet baha alsam hem sonky egzamene(final egzameny) tayyarlandym we gatnaşdym. Egzamenlerde naçe baha alsam hem hemişe şol sapaklary geçmek üçin çydalaşdym. 5.Eger haysyda bir sapakdan galan yagdayymda şol sapagyn indiki semestrlarda(yarym yyl) artykmaç yük boljagyna düşündim. Talyplara okuwlarynda üstünlik arzuw edyarin. PS: Niyetim akyl bermek dal, dine başdan geçiren tejribelerimi sizin bilen paylaşmak. Üns berip okanynyz üçin sag bolun. *(Menin üçin her adam bir talyp sebabi öwrenmegin yaşy yok diyip pikir edyan) **Türkiyede köp Universitetlarda her sapgyn 2 sany Viza Egzameny ,1 sanagam Final Egzameny bolyar.
Türkiyede Yokary Okuw Jayyny Nadip Wagtyna Gutaryp Bolar - Tejribelerim
Köneler, tmEconomist tarapyndan 11 years ago
-
lebaply
11 years ago
- tüweleme... Yhlas bilen okayan diysene...
\"Yhlas bilen aglasan, sokar gözden yaş çykar\" diyipdir atalarymyz.
-
serahsi
11 years ago
- Tuweleme gaty onat tema deginipsin.
Menem Ankarada okadym.Okayan wagtym bir topar tanysh turkmen oglanlar bady...
Olardan kabirlerinin sapaklary onat kabirleri boljak kabirleri bolsa gaty erbetdi.Eger sholar girip bu temany okasalar onat maslahat.
Mena shu turklerden galmajak bolup okayadym dogrymy aytsam.Turkmenlerin abrayini galdyrmak uchin okayadym.Niyetimem yerine bardy.
Kawagt Transkriptimi alan wagtym gorevli bahalaryma seredip turkmenlerdenem barow sheyle okayan diyip berekella diyadi.Ozumi owmek uchin aydamok yone shol zatlar hakykat.Shona gaharym gelip gawy bahalar aljak bolyadym menem.
Kop geplap kellanizi agratdym oydyan.
saglygynyz.
serahsi
-
Farabi
11 years ago
Men Türkiye Stambulda \"Yıldız Tehniki Unv.\" nin Ykdysadyet Bölümünde 4-nji kurs talyp. Yany yakynda meni Bölümün Başlygyna Asistent edip bellediler.
Gutlaýaryn. Ýuwaly muny :)
Okuwy wagtynda gutarmak möhüm elbetde ýöne men käbir oglanlaryň okuwyny gutaryp gulluga gidip gelen ýagdaýyny görüp gynanýaryn. Şeýle oglanlaryň nädip hem bolsa iň azyndan akademiýada galmagyny maslahat berýäriň. Iň bolmanda okuwyny planlap uzatmaly. Mysal üçin aňsatjak sapagyny galdyrsyn ýa-da diplomy alyp magistratura girsiň, magistraturany okamasa-da iş tejribesi gazansyn biraz.
Menin üçin her adam bir talyp sebabi öwrenmegin yaşy yok diyip pikir edyan
Gowy aýdylan söz.
-
diwana
11 years ago
- tmeconomist dogry aydyang. esasy zat yolun yarysynda umytdan dushup yykylmazlyk. elmydama bashyny dik tutup, keypini bozjak zatlara uns berman dine one ymtylsan, onda basharyp bolmajak zat yok. ustunligini gutlayan we dowamyny arzuw edyan.
-
mc_merw
11 years ago
- Men inženerlik okadym, ttm-den gelenim üçin birinji kursda hiç kynçylyk bolmady. Bilýan temalarym bolansaň ýekeje de depder tutmadym, birje depder alypdym oda mysal çözer ýalak garalamdy. Gaty öwrenişdim, hiç hili sapakda ýazmadym diňe diňledim. Matematikadan başga hiç bir sapagy ikinji gezek okamaly bolmadym. Esasy etmeli iş dogamlylyk...
-
shahyr
11 years ago
- sapagy sypdyrman gitseň we ekzamenlerden 2 gün öň gaýtalasaň arkaýyn geçip bolýa. Ýöne gowy baha bilen geçip bolmaýa. Eger -de dowamly bir meýilnama goýup okasaň onda hemme sapagy biriniji bolubam geçse bolar. Birem finans ýagdaýy hem täsir edýär. Kelläňde sowjak pulyň barada gaýgy bolsa okuwyňy rahat okatmaýa.
-
jink
11 years ago
- tuveleme oglanlar hemmanize mundan sonam ustunlik arzuv edyarin.menem shu yere ozumin okuwymy nahili ustutlikli gutaranymy yazmak islardim emma gynansamam yagdayym beyle dal,men bir ikilikchi,shol sebapli indi 2 yyl boldy okuwymyn suynmegine,nesip bolsa bu yyl gutarjak bolaryn.dogrudan hem hergun sapaga gatnashsan ve oye gelip yarym sagat gaytalasan haysy sapak bolsada gechip bolyar eken,muny menem tejribe edip gordum.esasy zat hich wagt ruhdan dushmeli dal we yhlas bilen yapyshmaly.
-
diwana
11 years ago
- hawa, sapaklara gidip, sonam shol gun bir gozden gecirsen, gaytalasan shon peydasy kan.
sapak okamakda esasy zat erk bilen jogapkarcilik. soygini goshmadym bularyn arasyna, sebabi soymek bir oz ozunden doreyan zat, emma onun gelerine garashyp durup bolanok. shol sebapden sapaklary \"soyemok\" diyip tashlamajak bolmaly. erk edip jogapkarcilik duygusy bilen gayrat etsen halamayan zadyny halap hem bashlayan.
-
ogugam
11 years ago
- sagjabol bratok
prikol tutyp aytdygym dal bratok diydigim.ozumden ula hemise sarpam bar.
SAG AMAN GUTAR OKUWYNY BİZE DE NESİP ETGAY.....
-
akgül
11 years ago
- sapaklara gitmek.. gatnaşmak.. dinlemek.. yagny aktiv bolmak gerekli zat..
hiç zada yetişemok diyyan adamlara men düşünemok.. esıl şol adamlar hiç zat edenoklardyr.. hemme zadye dip hemme zada yetişip bolya aslında..
hemem sapagy geçsem bolya dalde hakykatdan şonyn bizin durmuşymyzda gerekdigine ynanyp okamaly..
-
Tilki
10 years ago
- onat zatlar yazypsyn goldayan ,dashary yurtda okap yoren gardashlardan tamada sheyledir gayrat edin ,Turkmenin adyna ysnat getirman.
Okuw bu bagtyn chyragydyr.koneler bilman aydan daldir \"bir okana bar ,birem dokana \"diyip.okap her kim ozunin bagtyna tarap gadam basyar.Dine yhlas howes we yurekden yapysmak ,shonda hemmesi amala ashyar.Menin ozuma dogrusy dine okap owrenip yoren oglanlary gowy goryan olar has dushunjeli bolyar,dunya garayshy uly bolyar.
-
chopan
9 years ago
- sapagi sapakda övrenmeli eken.ekzamenlere her gün tayyarlanmasan bizinki yalak öli üçlüge razi bolaymali bolyar!
-
hoshowaz
9 years ago
- dogrymy aytsam bizin bolumimiza syyasy bolumdi. shunun uchin koplench sapaklarda name gechilyan bolsa shony dinlardim we gerek zatlary bellardim. sonam hergun agshamlary dunya habarlaryna serederdim. synaglardan on bolsa yene shol bellan zatlaryma goz aylardym.saynaglaram sheydip gecherdik. esasy zat dunyadaki bolyan hadysalara senin garayshyn, dushunushin we teswirleme berishine baglydy.
yone hich wagt yorite oturyp okamayardym, except bugalteriya we adminstratiw hukugy. esasanam bugalteriya. dine yat tutmaly bolyadym nache sahypany. sebabi dushunemokdym bugalteriya...
-
hakykat1
9 years ago
- bir agam bar hazirem gutaranok 10 yyl boldy dine klasyndan galyp yor oydyan 10 yylda 3 okuwy gutarsa bolyar ,dogurdanam gaty kyn bolmaly turkiyada okuw ,entegem hachan gutarjagy belli dal onun ,onun yzyndan dwayurny jigimem gitdi olam 16 yyl okarmyka oydyan ,gulluga gitjek dal bolup ay jany sag bolsa bolyar yat yurt name bolsada yogsada 1 million tm turkiyadaMYSH DIYYARLER GOLDARLARDA BIRI BIRINI OZLERI?
-
Fat4l!ty
9 years ago
- menin bir agam 2000 yylda gideni, entegem gelenok.. kursdan galyandyr oydemok, fizikadan dunya olimpiyadachysy..:)
-
dokmacy
9 years ago
- ttm leri gutarmak her kime bashardyarmy name ine biz yali oba mekdepde zybrym bashlik alyp yoren oglanlar tr baryp,inženerçilik bölümine baryp garşysynda "fen liselileri" görüp, gokden dushen yali bolup oturanlaryn haly teň!
Allah olaryň ýar we ýardamçysy bolsun!
-
Farabi
9 years ago
- şu temany açan oglan bilşime göra kellesi gaty gowy işleyan tasin zehinlerden biri. yene bilşime göra bogaziçi üniwersitedinin in möhüm injenerçilik bölümini yaryda taşlap yyldyz uniwersitedinin ekonomika bölümini gowy baha bilen gutardy. şu wagt yene bogaziçi-daki önki injenerçilik bölümine gaytadan girip, gutarmaga yakynlaşan bolmaly.
başda belleyşim yaly, meni hayran galdyryp bilyan tasin zehinlerden biri. üstünlik hemrasy bolsun.


text:
Çarwalar haýsydyr bir kişini magtanlarynda, galapyn, ony gorküýzä meňzetmegi halaýarlar. Meselem, «Görküýze kimin lebzi päk», «Görküýze deýin halal», «Görküýze zeýilli süňňi arassa» we ýene-ýeneler. Sebäbi görküýze düýedarlaryň içeňde gaňşyrawugyňy kükedýän, müň bir derdiň dermany düýe çalynyň agaranyny kemala getirýän ak bulak, mukaddes gözbaş.
Bir gezek şeýle gürrüň boldy. Tomus aýlarynda gaýradan, ýagny Türkmenbaşy etrabynyň 250-300 km çemesi demirgazygynda ýerleşýän obalaryň birinden getirilen düýe çalyny sadaka saçagynda goýdular. Gaýraň çalynyň muşdaklarynyň biri ondan owurtlady-da, başyny ýaýkap:
– Wah, oňarmandyrlar-ow! Titidir köwreýik mysaly özge ýerlerde duş gelmeýän zorly ot-çöplerden dokunyp ýören düýe çalyna meňzänok. Süýt diýseň süýt däl, çal diýseň çal däl... – diýip, eşidiler-eşidilmez pyşyrdady. Başga bir ýaşuly gaýraň çalyna ýetik eken. Ol ony şeýle düşündirdi.
– Çalda ýazyk ýok. Hata muny taýynlan öý bikesinde. Käbir öý bikesi çalyň gymmatyna, mertebesine parh goýmaýarlar.
«Mal – malyň şuguly» diýen nakyly çal barada hem ulansa boljak. Gaýraň çaly diýeniň bilen, onuň bary birmeňzeş, birtap bolmaýar. Eýsem çallaryň arasyndaky tapawut nämä baglyka? Görüp ýörüs, ol, ozaly bilen öý bikeleriniň görküýzä edýän hyzmatyna, yhlasyna bagly. Muny obalylaryň bilmeýäni ýokdur. Asla, görküýze näme? Ol ýokary hilli keramikadan, toýundan we beýleki garyndylar bilen ýugrulyp, ýörite peçlerde bişirilen, içine-daşyna galyň syrça çaýylan çal tutulýan gapdyr. Ol her dürli ululykda bolup biler. Onuň aşa läheňleri hum adyny göterýändir. Köp düýe sagýan maşgalalaryň böwründe adam oturan ýaly bolup hum görünmese, ol ýerde agarandan mähriň ganmaz. Hum döwletli öýüň berekedi, gelşigi, baýlygy. Düýe bakýan dädelerimiziň ýanlarynda göterýän torsukdyr (düýäň boýun hamyndan bejerilýär) ýaýlyklarynyň (geçi derisinden ýasalýar) çalyny öwüp aňyrsyna çykyp bolmaz. Içinde dary, jöwen ululygynda ýag gaýmalaşyp ýören özboluşly täsin tagamly, ne goýy, ne suwuk, aram çaldyr. Ol ýaglar goş erkeginiň üstünde çaýkana-çaýkana döreýär. Şol çopan çaly bilen ýaňy ojakdan küli kakylyp çykarylan gömme çörekden kemsiz naharlanan bende günuzyn gap böwre bakasy gelmezdi.
Görküýzä intipis etmek, gundagdaky çaga seredenden enaýy däl bolsa gerek. Görküýze juda ynjyk, «öýkelek» gap. Tomus aýlary ejelerimiz ertir ir bilen entek yssy düşmänkä görküýzäni sowuklygyna basyryp goýardylar. Gyş aýlarynda bolsa olar ojagyň golaýynda görküýzäniň bir garyş düýbi sygar ýaly çukur gazyp, ony şonda saklardylar, üşemezligi üçin üstüni-de ýapardylar. Şu zeýilli saklanýan görküýzäniň çemçe batmaz agaranynyň höziri birbaşgadyr. Görküýzäniň içini günde-günaşa ýuwup, çaýkap durmak hem derwaýys idegleriň biridir. Ýogsam görküýzäň diwarynda öňez diýilýän goýy, ýelmeşik suwuklyk döräp, çalyň hiline zeper ýetirýär. Ýokarda aýdylan şertleri berjaý etmeýän öýleriň çalynyň ýöne çal ady bolýar. Setanda-seýranda görküýzä guýlan süýt uýman, agaran bermän, gatyşyp ýatardy. Şonda «Çalymyza göz degipdir» diýip, gyzdyrylan kepgiri görküýzä sokardylar. Haýran galmaly, ötenlerimizden galan şu yrymdan soňra goruň ýüzünde agaran görünübererdi.
Görküýzäniň düýbi görnüp duran gök gory hem jana şypadyr. Ýürek agyrysyndan, gan basyşynyň kadadan beýikliginden ýa-da pesliginden ejir çekýänler, agarandan gaça durup, gök gora ýanardylar. Çünki ol agarana görä tiz siňýär, düzüminde ýag ýok. Onuň iýmit siňdiriş agzalarynyň kadaly işlemegine-de nepi kän. Gyzgyny düşmeýän çagany gan ýylylygyndaky gora suwa düşürip, dolap ýatyranlarynda, sanlyja salymda, el bilen çekilen ýaly bolup gidibererdi. Şeýle hem, oňa gelin-gyzlar saçlaryny ýuwardylar. Şeýlelikde, saç goňaklamaýar, dökülmeýär diýerdiler.
Adam özüniň geçen günlerini ýatlanda pursatlar göz öňünden gitmeýär. Men şu ýerde birje pursady aýdyp geçeýin. 6-njy synpda okaýardyk. Ýaz dynç alyşy döwründe dädem dagynyň (olar bäş-alty çopandy) düýelerden köşek alynýan möwsüminde olaryň mal bakýan sonar öri meýdanyna barypdyk. Şol ýyldaky bolan otçulygy heniz görmändiklerini oba ýaşulylary gürrüň ederdi. Dumly-duşuň al-ýaşyl reňkli gül-gunça, müşk kakýan hoşroý ys. Köşekli düýeleriň bozlaşýan intizar sesleri guşlaryň şadyýan nagmalary bilen utgaşyp, ajaýyp çöl mukamyny emele getirýärdi. Ýaz otlarynyň gürlüginden, bollugyndan ýaňa çöküp oturan köşek görünmeýärdi. Düýe janawer botlanda bäş-alty günläp süýdüne şerbet goşulan ýaly süýji, datly bolardy. Ilkinji günler-ä owuz, soňky dört-bäş günüň dowamynda bulama bişirilerdi. Bulary näçe öwseňem azdyr. Synjaň bolsaň-a synjawlygyň, ýadaw bolsaňam ýadawlygyň ýagdan gyl sogrulan deýin zym-zyýat bolardy. Öýümizde birbada üç bedre süýt ýerleşýän hum görküýzämiz bardy. Palçyk kimin agarandan gurt, süzme, süýtden-de balgaýmak alardylar.
Şu Bagtyýar döwrümizde bu zatlaryň gadyr-gymmaty uly. Il içinde görküýze, onuň agarany we çaly barada, olaryň saglyga peýdasy hakda gyzykly-gyzykly maglumatlar kän. Biziň ata-babalarymyzyň, ene-mamalarymyzyň yhlasy, zähmeti bilen şu günlerimize gelip ýeten ýol-ýörelgeleri öwrenmek we dowam etdirmek parz işleriň biridir.
Türkmenistanyň Hormatly il ýaşulysy Hojalygyç Nazarow.
Gorküýze
Çarwalar haýsydyr bir kişini magtanlarynda, galapyn, ony gorküýzä meňzetmegi halaýarlar. Meselem, «Görküýze kimin lebzi päk», «Görküýze deýin halal», «Görküýze zeýilli süňňi arassa» we ýene-ýeneler. Sebäbi görküýze düýedarlaryň içeňde gaňşyrawugyňy kükedýän, müň bir derdiň dermany düýe çalynyň agaranyny kemala getirýän ak bulak, mukaddes gözbaş.
-
SiziňÝalyBiri
2 months ago
- + +


text:
50 ýyl mundan ozal, Germaniýa Federatiw Respublikasynda ilkinji bankomat ornaşdyrylýar. Başda ondan diňe belli adamlara pul almaga rugsat berlip, ondan peýdalanmak aňsat bir iş däldi. “Elektron hasapgäri” şotlandiýaly Şepard-Barron oýlap tapýar. Ilkinji sapar şeýle enjam 1967-nji ýylda Londonda ornaşdyrylýar. Beýik Britaniýanyň yzysüre bu işi GFR has-da ösdürýär. Bu ýerde ilkinji bankomat 1968-nji ýylyň 27-nji maýynda, ýagny 50 ýyl mundan ozal peýda bolýar. Bu waka Týubingendäki “Sparkasse” bankynyň bir şahamçasynda bolup geçýär. Bu bankyň şol döwürdäki işgäri Elmar Ýauh öz şahamçasynyň döwür bilen aýakdaş gitmegini isläp “Sparkasse”-de täze tehniki enjamyň dowamly işlemegi üçin tagalla edýär.
Germaniýada ilkinji bankomat Alendäki “Ostertag” firmasy tarapyndan döredilýär. Aslyýetine garanyňda, ol müň kilogram agramdaky seýf bolupdyr. Ondan peýdalanmak hem ýeňil düşmändir. Birinjiden, müşderiniň diwaryň içinden gurlan enjamy açmak üçin aýratyn görnüşli iki dişli açary bolupdyr. Ikinjiden, ulanyjynyň şahsyýetini tassyklamak üçin bankda taýýarlanan plastik kart gerek bolupdyr. Üçünjiden bolsa, pul almak üçin perfokarty goýmakda we bankyň beren kagyzyny almakda ýeterlik derejede kösençlikler bolupdyr. Müşderi şu amallaryň ählisini berjaý edenden soňra, nagt pul alyp bilipdir.
Germaniýanyň ilkinji bankomatynda başga aýratynlyklar hem bolupdyr. Belläp geçmeli aýratynlyklaryň biri Týubingendäki bankomaty diňe müňe golaý adam ulanyp bilipdir. Olar telekeçilerden we erkin hünärli wekillerden ybarat bolupdyr.
1969-njy ýylyň maglumatlaryna nazar aýlanyňda “Sparkasse” bankomaty köplenç dynç alyş günleri işläpdir. Haçan-da, magnit zolakly we pin kodly bankyň debet karty ulanyşa girizilenden soňra, ýagdaý bütinleý özgeripdir. Şol pursatdan başlap, ýurtda bankomatlaryň sany artyp ugrapdyr. Eýýäm 2015-nji ýylda Germaniýadada 61 müň 100 bankomat ulanyşda bolupdyr. Germaniýada nagt däl hasaplaşyk mümkinçiligi hemişe giňeýär. Häzirki wagtda iň ownuk satyn alyşlar hem bank karty arkaly amala aşyrylyp, kart arkaly töleg edilýän dükanlaryň, garbanyşhanalaryň sany gitdigiçe artýar.
Nemes bankomatyna ýarym asyr boldy
50 ýyl mundan ozal, Germaniýa Federatiw Respublikasynda ilkinji bankomat ornaşdyrylýar. Başda ondan diňe belli adamlara pul almaga rugsat berlip, ondan peýdalanmak aňsat bir iş däldi. “Elektron hasapgäri” şotlandiýaly Şepard-Barron oýlap tapýar. Ilkinji sapar şeýle enjam 1967-nji ýylda Londonda ornaşdyrylýar. Beýik Britaniýanyň yzysüre bu işi GFR has-da ösdürýär. Bu ýerde ilkinji bankomat 1968-nji ýylyň 27-nji maýynda, ýagny 50 ýyl mundan ozal peýda bolýar. Bu waka Týubingendäki “Sparkasse” bankynyň bir şahamçasynda bolup geçýär. Bu bankyň şol döwürdäki işgäri Elmar Ýauh öz şahamçasynyň döwür bilen aýakdaş gitmegini isläp “Sparkasse”-de täze tehniki enjamyň dowamly işlemegi üçin tagalla edýär.


text:
Türkmen lukmanlary bilen Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň bilermenleri Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň okuw merkezini halkara derejesinde ykrar etmegiň ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Tematiki «tegelek stoluň» mejlisine Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň, Türkmen Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň, Aşgabadyň I. Gandi adyndaky lukmançylyk ýörüte orta hünär mekdebiniň, Maşgala lukmançylygy merkeziniň wekilleri, Halkara okuw-ylmy merkeziniň esasy hünärmenleri, şeýle hem Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebit býurosynyň Aşgabada ýörüte gelen halkara bilermenleri gatnaşdylar.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebit edarasynyň we Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň arasynda baglaşylan hyzmatdaşlyk baradaky iki ýyllyk ylalaşygyň çäklerinde lukmançylyk bilimleri we okuw merkezlerini halkara derejesinde ykrar etmegiň meseleleri boýunça halkara bilermenleriniň topary geldi. Onuň hatarynda Moldowa Respublikasynyň Nikolae Testemisanu adyndaky Döwlet medisina we farmasiýa uniwersitetiniň lukmançylyk taýýarlygyny modelirlemek boýunça Okuw-ylmy merkeziniň (CUSIM) direktory Andreý Romançenko we bu merkeziň matsatnamalary utgaşdyryjysy Ýuriý Saratila, şeýle hem Riganyň Stradynýa adyndaky uniwersitetiniňň klinika tilsimleri we medişina tehnologiýalary kafedrasynyň müdiri Oleg Sabelnikow bar.
Halkara okuw-ylmy merkeziniň işi bilen jikme-jik tanşanlaryndan soň daşary ýurtly myhmanlar türkmen kärdeşleri bilen Ýewropa bileleşiginiň amaly medisina üçin simulýasiýa (türgenleşdiriji) maksatnamasy boýunça merkezi halkara derejesinde ykrar etmäge taýýarlamagyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Munuň özi halkara derejesine ygtyýarnamalar bermäge we ýörüte okuw-türgenleşiklerine diňleýjiler hökmünde daşary ýurtly lukmanlary çagyrmaga mümkinçilik berer.
Moldowaly we latwiýaly hünärmenler uniwersitet simulýasiýa (türgenleşdiriji) merkezleriniň iş tejribesi barada gürrüň berdiler. Öz gezeginde, türkmen hünärmenleri ýurdumyzda lukmanlary taýýarlamak ulgamy, olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça merkezleriň işi, kesel anyklamaga we bejermäge innowasioan tehnolagiýalaryň we döwrebap usullaryň ornaşdyrylyş barada giňişleýin gürrüň berdiler.
„Tegelek stola“ gatnaşanlaryň belleýşi ýaly, beýleki ýurtlarda simulýasiýa (türgenleşdiriji) merkezleri klinikalaryň ýa-da lukmançylyk ýokary okuw jaýlarynyň bölümleriniň biri hökmünde döredilýän bolsa, Tüermenistanda welin ol özbaşdak gurluşdyr. Özi hem türkmen merkezinde simulýasiýa bilim bölüminden başga-da, lukmançylyk ylmynyň wajyp meseleleri boýunça düýpli we amaly barlaglary geçirmäge mümkinçilik berýän ylmy-usulýet we seljerme bölümleri bar.
„Tegelek stoluň“ çäklerinde Halkara okuw-ylmy merkezi bilen Latwiýanyň we Moldowanyň kysymdaş edaralarynyň arasynda özara peýdaly hyzmatdaşlygyň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Dünýä ýurtlarynda korrupsiýanyň ýaýramagynyň derejesi boýunça täze halkara hasabatynda Türkmenistan iň korrumpirlenen ýurtlarynyň hatarynda agzaldy.
“Transparency International” guramasynyň 2016-njy ýyl boýunça “Korrupsiýany görkeziji indeksi” atly hasabatda Türkmenistany 176 ýurduň içinde 154-nji orunda ýerleşdirilipdir.
Hasabatda ýurtlarda korrupsiýanyň kök urmagynyň derejesine 100 ball esasynda baha berlip, Türkmenistana berlen baha Zimbabwe bilen deň bolup, 22 balldan ybarat.
2015-nji ýylyň hasabaty bilen deňeşdirilende, Türkmenistana degişli görkeziji artan hem bolsa, hasabatda ýurduň ozalky orny eýeleýändigi aýdylýar.
Halkara hasabatynda 2016-njy ýylda dünýä derejesinde korrupsiýanyň iň pes derejeli ýurtlaryň Daniýa we Täze Zelandiýadygy aýdyldy. Bu ýurtlara 90 ball derejesinde baha berildi, olardan yzýany Finlýandiýa (89) we Şwesiýa (88) barýarlar. Korrupsiýanyň iň güýçli derejede ornaşan ýurtlary Günorta Sudan (11) we Somali (10) diýlip, hasabatda görkezilýär.
“Korrupsiýany görkeziji indeksi” atly hasabatda GDA ýurtlarynyň arasynda Orsýet we Gazagystan 131-nji derejede ýerleşdirilipdir. Merkezi Aziýa regionynyň ýurtlaryndan Gyrgyzystan (136), Täjigistan (151) we Özbegistan (156) ýerde ýerleşýär.
“Transparency International” guramasynyň 1995-nji ýyldan bäri çap edip gelýän ýyllyk hasabaty dünýä ýurtlarynyň döwlet pudaklaryndaky korrupsiýanyň derejesi boýunça esasy görkeziji bolup durýar we 12 sany garaşsyz guramanyň dürli
ýurtlaryň bilermenleriniň arasynda geçirilen pikir öwrenmeleriň netijesinde toplan maglumatlarynyň esasynda kesgitlenýär.
Guramanyň 2016-njy ýyl boýunça taýýarlan hasabatynda korrupsiýanyň we deňsizligiň arasyndaky arabaglanyşyk nygtalýar we jemgyýetde häkimiýet, baýlyk taýdan deňagramlylygyň bolmazlygynyň korrupsiýanyň bir-birini güýçlendirýändigi bellenýär.


text:
Prezident Berdimuhamedow anna güni Atamyrat-Ymamnazar-Akina demirýol liniýasynyň açylyş dabarasyny taýýarlamak baradaky komissiýany tassyklady.
Türkmen mediasy bu komissiýanyň Aziýa halkara demirýol transporty koridorynyň ilkinji nobatdakysynyň açylyş dabaralarynyň ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirilmegini üpjün etmek üçin düzülendigini habar berýär.
Bu dabarada Atamyrat-Ymamnazar-Akina demirýol uçastogy bilen bilelikde, Lebap welaýatynyň Ymamnazar etrabyndaky gümrük punktynda nebit önümlerinikabul etmek, saklamak we ugratmak baradaky terminal hem açylar.
Dokumente laýyklykda, komissiýa ýokarda agzalan açylyş dabarasyny geçirmek boýunça plan düzmek tabşyryldy.
Türkmen prezidentiniň anna güni bu meselä bagyşlap geçiren ýörite maslahatynda aýdylmagyna görä, gürrüňi edilýän demirýol liniýasynyň gurluşygy indiki aýyň onlaryna çenli tamam bolar.


text:
ABŞ-nyň günortasyndaky Tehas ştatynda hüjümçiniň kilisäniň içinde ot açmagynyň netijesinde 26 adam wepat boldy.
5-nji noýabrda Sutherland Springs atly ýerde Baptistleriň ybadathanasynda bolan bu hadysa ştatyň taryhynda iň ganly atyşyk boldy diýip Tehasyň gubernatory Greg Abbott aýtdy.
Hüjüm ýekşenbe günüň dini ybadatynyň dowamynda ýüze çykdy.
Täzelikler agentlikleri ady agzalmadyk kanun goraýjy resmilerine salgylanyp, hüjümçi 26 ýaşly Dewin Patrik Kelli diýip habar berdiler.
Resmiler bu adamyň San Antonio şäherinde ýaşaýandygyny we onuň hiç bir guramaçylykly terror topary bilen baglanyşygynyň ýokdugyny aýtdy, diýip AP agentligi habar berdi.
Tehasyň jemgyýetçilik howpsuzlygy boýunça departamentinden Freeman Martin 23 adamyň kilisäniň içinde, iki adamyň daşynda öli tapylandygyny, ýene bir adamyň keselhanada ýogalandygyny habar berdi we heläk bolanlaryň ýaşyny 5-72 ýaş aralygynda agzady.
Häkimiýetler bir ýaragly raýat we kanun goraýjylar tarapyndan yzarlanan hüjümçiniň yzýany öz awtoulagynda ok degip, öli tapylandygyny aýtdylar.