text:
TDUmaksat
BMG-nyň Baş Assambleýasy durnukly ulag boýunça Rezolýusiýany kabul etdi
Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen, 2017-nji ýylyň 20-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji sessiýasynda «Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmak bilen baglylykda ulaglaryň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek» atly kararnama kabul edildi. Bu barada hökümetiň mejlisinde wise-premýer, Türkmenist...
Bugdaýyň bol hasyly öndürilýär
Türkmenistanda her ýyl ak bugdaýyň 1 million 600 müň tonnadan gowragy öndürilýär. Türkmenistan ýylyň-ýyly özüniň ak bugdaýyň Watanydygyny subut edýär. Ýurdymyzda dänäniň öndürilişini artdyrmak, azyk bolçulygyny has-da berkitmek bilen, daşary döwletlere bugdaý we bugdaý ununy satmak hem ýola goýuldy.
2017-nji ýylda öndürilen ak bugdaýyň 262 m...
Моя отчизна!
Не могу молчать…. Такие чувства, эмоции переполняют сердце, душу.
Мы знали, что-то необыкновенное, великое, торжественное связано с Азиадой Ашгабада, но то, свидетелем и участником которого мы стали, необъяснимо и неописуемо.
Такого величия, такого торжества не предвидел никто…
Всё, что происходило в течении 500 дней, всё, чт...
Behişdi bedewler türkmen sarpasy
Mähriban Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda atçylyk pudagyna uly üns berilýär. Owadanlygy, gaýratlylygy, edermenligi bilen özüni tanadan behişdi bedewlerimiz bu gün dünýä arenasyna çykyp, türkmen halkynyň abraýyny artdyrýar. Gadym döwürlerde toýlaryň bezegi bolan at çapyşyklar, bagtyýarlyk döwrümizde halkymyzyň göwünlerini galkyndyrý...
Bilimler we talyp ýaşlar gününiň Gurban baýramy bilen goşalanyp gelmegi
Beýik üstünliklere beslenen Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň her bir güni ýatdan çykmajak taryhy wakalara, şahly senelere bilen beslenýär. Munuň özi agzybirlikden döwlet tapan, halallygy, adalatlylygy hem-de dost-doganlygy ýol-ýörelge edinen merdana halkymyzyň eşretli zamana ýetendiginiň aýdyň kepilidir.
Biziň bagtyýar döwrümizde toýlarymy...
Курбан байрам
03.09.2017. Курбан байрам отметили студенты УО БГСХА из Туркменистана. в гостях у них были узбекские и пакистанские друзья. всех мусульман с Курбан байрам!
Belent ynam bilen Aziada tarap
Ýurdumyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boyunça V Azia oýunlarynyň geçiriljek günleri barha golaýlap barýar. Aziadanyň badalga aljak güni golaýlaşdygyça, uly baýramçylyk ýagdaýy has äşgär duýulýar. Sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň wagyz edijisi bolan döwlet baştutanymyz oyunlaryň başlanmagyna 50 we 30 günüň galmagynyň hormatyna “welosiped ulagy...
Aşgabadyñ täze ajaýyp desgalarynyñ ýene-de «Ginesiñ rekordlar kitabyna» girizilmegi Türkmenistanyñ Prezidentiniñ üstünlikli durmuşa geçirýän şähergurluşyk syýasatynyñ oñyn netijesidir
Ýurdumyzyñ baş şäheri bolan ak mermerli Aşgabatda amala aşyrýan giñ möçberli özgertmeleri köp sanly daşary ýurtly myhmanlary haýran galdyrýar. Bu ösüşler ýurdumyzyñ täze taryhynyñ, nurana geljeginiñ, onuñ döredijiliginiñ, ösüşiñ we rowaçlygyñ belentliklerine tarap ynamly gadamynyñ aýdyñ nyşanydyr.
Hormatly Prezidentimiziñ döredijilikli ýörel...
GAWUN DILNIP, KAK EDILER...
Bahar paslynyň gelmegi bilen bakjaçy daýhanlaryň hem hysyrdysy artdy. Olar häzirden irbişer gawunlaryň ekiljek ýerlerini taýýarlamak, kaklyk üçin dilinjek gawunlaryň tohumyny saýlamak ýaly işler bilen meşgul. Türkmen gawunlaryndan edilen kaklar bolsa, taryhyň irki döwürlerinde-de juda meşhur bolupdyr. Taryhyň dürli döwürlerinde Watanymyzda bolan ja...
Gadymy dessurym - Gurban baýramym
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe her bir günümiz toýdur-baýrama beslenýär. “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň” ýylynyň 2-3-4-nji sentýabrynda biziň ýurdumyzda musulman halklarynyň milli baýramy bolan Gurban baýramy uly toýdur dabara bilen belleniler. Ata-babalarymyzdan miras galan Gurban baýramynda türkmen halkymyz birnäçe däp-dessurlary berjaý...
ORTA AZIÝANYŇ MERJENI
(“Watan” gazeti, №87, 15.07.2017)
Paýtagtymyz Aşgabat özüniň gözelligi, milli binagärligi, gaýtalanmajak suw çüwdürimleri, arassa we täsin giň tokaý zolaklary, giň meýdançalary, kaşaň myhmanhanalary, arassalygy bilen dünýä ýüzüne meşhurdyr.
Orta Aziýanyň merjen şäheri Aşgabat Köpetdagyň belent gerişleri kimin öwşün at...
UNUDYLMAJAK PURSATLAR BOLAR
(“Watan” gazeti, №89, 20.07.2017 ý.)
Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly ýurdumyzyň şöhratyny has hem belende göterjek şatlykly wakanyň – Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň uly ruhubelentlikde geçiriljek ýyly hökmünde unudylmajak pursatlary, göwünleri ganatlandyryjy ýakymly wakalary bilen taryhyň gatlaryna s...
ARKADAGLY ÝURDA ÖSÜŞLER ÝARAN!
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe gahryman hem-de mähriban Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary netijesinde bu günki gün eziz Watanymyz dünýäde ösen döwletleriň biri hökmünde tanalýar. Bu günki gün milli Liderimiziň ,, Öňe, öňe diňe öňe jan watanym...
Rowaçlyklara beslenýän diýarymyz
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyz durmuşyň ähli ugurlary boýunça batly depginler bilen ösýär, berkeýär, kuwwatlanýar. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, döwlet jemgyýetden ybarat, kämil jemgyýeti bolsa diňe ylym-bilim, paýhas bilen esaslandyryp bol...
Hünärmenlige taýýarlanýarys
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri bilimdir ylyma giň ýol açdy. Sapaly döwrüň talabyna laýyk gelýän hünärmenleri taýýarlamakda Hormatly Prezidentimiziň ýokary okuw mekdepleriniň ö...
“Awtoulagsyz gün” atly köpçülikleýin ekologiýa çäresi
17.08.2017-nji ýylda ir säher bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 30 gün galmagy mynasybetli guralýan “Awtoulagsyz gün” atly köpçülikleýin ekologiýa çäresine hem-de durmuş maksatly täze desgalaryň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Şanly waka myna...
Olimpiýa şäherjiginde “Aziada--2017-niň tagamlary” atly sergi geçirildi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjigine baryp görüp, bu ýerde guralan “Aziada--2017-niň tagamlary” atly sergi bilen tanyşdy. Sergi oýunlaryň açylmagyna çenli 30 günüň galmagyna bagyşlanyldy.
Şu ýerde Türkmen gawunynyň güni mynasybetli naýbaşy bakja önümlerine bagyşlanylan baýramçylyk dabara...
Türkmen gawunynyň güni mynasybetli ylmy-önümçilik maslahaty geçirildi
Umumymilli baýram – Türkmen gawunynyň güni mynasybetli Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň mejlisler zalynda “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň bakjaçylygyny ösdürmekde ýetilen sepgitler” atly ylmy-önümçilik maslahaty geçirildi. Şu ýyl dabaralar Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 30 gün gal...
Olimpiýa toplumynda sungat ussatlarynyň konserti geçirildi
Ýurdumyzyň we daşary döwletlerden gelen sungat ussatlarynyň konserti “Aşgabat 2017” oýunlarynyň başlanmagyna bir aýyň galmagy mynasybetli wakalara baý bolan günüň jemleýji çäresine öwrüldi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow dürli öwüşginli çykyşlaryň hormatly tomaşaçysy boldy.
Türkmenistan şeýle derejedäki sport ýar...
TÜRKMENISTAN DIÝARYMYZ ÖSÜŞLERE BESLENÝÄR
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ady dünýä dolýan Türkmenistan diýarymyzyň ähli ulgamlarynda uly ösüşler, beýik özgertmeler alnyp barylýar. Milli ykdysadyýetimiziň haýsy ugurlaryna seredenimizde hem beýik özgertmeleriň bardygyny görmek bolýar.<...
Bagtly geljegiň aladasy
Garaşsyz, Hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimizde Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda halk hojalygynyň ähli pudaklarynda yzygiderli ösüş gazanylýar. Ýurdumyzyň abraýy dünýäde ýokarlanýar.
Hormatly Prezidentimiz şu günki günde halkymyzyň bolelin bagtyýar durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek bilen bir hatarda geljekki nesillerim...
Milli ylmy ösdürmek, döwrüň talaby
Hormatly Prezidentimiz ýurt başyna geçen gününden ýaşlara döwrebap bilim we terbiýe bermegi, sagdyn ýaşlary ösdürip ýetişdirmegi esasy maksat edip goýdy. Gözlerimiziň nury, umyt-arzuwlarymyzyň gaýmagy siňen nurana topragymyz ösüş-özgerişleriň ýagty ýoly bilen barha ösýär, örňeýär, ilerleýär. Bu ýolda-da ylma uly orun berilýär. Dünýäniň ylmy açyşlar...
Aziada baýramynyň şöhraty
Garaşsyz hemişelik Türkmenistan döwletimizde her ýylyň dowamynda ýüzlerçe halkara sergiler we maslahatlar geçirilýär. Häzirki döwürde biziň paýtagtymyz dünýäniň iri sport jemgyýetçiliginiň we halkara guramalarynyň üns merkezinde. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen Aşgabatda gurulýan köp sanly iri göwrümli sport desgalary, olaryň halkara ülň...
“Bagtyýarlyga buýsanç”
Berkarar döwletimiziň bagytýarlyk döwründe sagdynlygyň we ruhybelentligiň mekanyna öwrülen Türkmenistan Watanymyzda durmuşyň dürli ugurlarynda uly özgertmeler bolup geçýär. Ýakynda “Geljege badalga berip” atly paýtagtymyzyň Ruhabat etrabynda ýerleşýän “Jülge” alkogolly we alkogolsyz içgilerini öndürýän kärhanasynda ýaşlaryň arasynda wagyz-nesihat...
Ýaşlar gurama
Sagdynlygyň we ruhybelentligiň ýyly mynasybetli ýurdumyzyň çar künjeginde sportuň dürli görnüşleri boýunça sport ýaryşlary geçirilýär. Ýaşlary köpçülikleýin sporta çekmek maksady bilen TMÝG-niň Abadan etrap geňeşiniň etrabyň sport mekdebinde sport bilen meşgullanýan 14-16 ýaş aralygyndaky ýetginjek oglan-gyzlaryň arasynda geçirilen basketbol ýaryşy...


c: text/html

text:
08.03.2018. Ministrler Kabinetiniň 2-nji martda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýangyç-energetika toplumynyň düzümini kämilleşdirmek, dünýä bazarlaryna bäsdeşlige ukyply önümleriň köp görnüşlerini çykarýan nebit we gaz-himiýa önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak meselelerini ulgamyň mundan beýläkki sazlaşykly ösüşiniň esasy ugurlary hökmünde görkezdi.
Milli Liderimiziň nebit-gaz toplumyna täzeçil tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça öňde goýan wezipeleriniň çäklerinde uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemegi çuňlaşdyrmak maksady bilen, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň birnäçe desgalaryny döwrebaplaşdyrmak meýilleşdirilýär.
Şeýlelikde, bu ýerde haýal kokslaýjy gurnama oturdylar. Gurnamany bina etmek boýunça yglan edilen bäsleşikde Birleşen Arap Emirlikleriniň «WTL FZE» kompaniýalar konsorsiumy (geljekki baş potratçy) we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň «Westport Trading Europe Limited» kompaniýasy ýeňiji boldy. Amerikanyň bu kompaniýasy ýurdumyzyň nebit-gaz bazarynda has-da bellidir. Ol ýylda ýokary hilli ýol bitumynyň 37,2 müň tonnasynyň önümçiligi boýunça döwrebap desgany ulanmaga berdi we Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda ýokary oktanly benzin almaga niýetlenen desgany döwrebaplaşdyrdy.
“Foster Wheeler” kompaniýasy bu pudagyň täze desgasynyň taslamasyny taýýarlady we oňa lisenziýa berdi. Bu toplum haýal kokslaýjy we gudrony arassalaýjy iki gurnamadan ybaratdyr. Olaryň esasy wezipesi gudronyň we mazudyň agyr galyndylaryny işläp taýýarlamakdyr.
Haýal kokslaýjy desga nebiti gaýtadan işleýän zawod üçin möhüm tehnologik gurnamalaryň biri bolup durýar. Onuň taslama kuwwaty her ýylda 900 müň tonna önüme barabardyr. Şeýle hem bu desgada nebit koksunyň summar möçberinden başga-da, suwuklandyrylan gaz çykarylýar. Soňra ol eksporta ugradylýan harytlyk suwuklandyrylan gazy almak üçin ýörite gurnamada goşmaça arassalaýşy geçer.
Haýal kokslaýjy desgada taýýarlanylan koks benzini A-80 görnüşdäki benziniň önümçiligi üçin zerur serişde bolup durýar. Şeýle hem ol ýokary oktanly benzin almak üçin ýörite desga çig mal hökmünde ugradylar. Ýeňil koksly gaz şol bir wagtyň özünde dizel ýangyjyny gidroarassalaýyş boýunça desga üçin çig mal bolup durýar. Onda Ýewro-5 standartyna laýyk gelýän awtomobil ýangyjy öndüriler. Agyr koks gazy bolsa kärhanada hereket edýän katalitik desga üçin çig mala öwrülýär.
Geljekde iňňeli koksy almaga niýetlenen goşmaça ulgamyň ulanmaga berilmegi üçin haýal kokslaýjy desganyň täze enjamlarynyň mümkinçilikleri doly güýjünde ulanylar.
Mazudy wakuum arkaly işlemekden galan galyndy ýylda 500 müň tonna önüm berýän desga üçin çig mal bolup durýar. Hut şeýle çig maldan ýokary goýy ýaglaryň önümçiliginde, şeýle hem katalik desgalarda ulanylýan serişdeler gaýtadan işleniler.
Şeýlelikde, täze desga Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda nebiti 10—20 göterim çuňlukda gaýtadan işlemäge we ýokary goşmaça bahasy bolan dury nebit önümleriniň işlenip taýýarlanmagyny üpjün etmäge mümkinçilik berer we önümçiligiň netijeliligini ýokarlandyrar.
Uglewodorod serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagyny we ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmäge gönükdirilen täzeçil tehnologiýalary peýdalanmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kärhanada geçirilen halkara bäsleşige gatnaşyjylara we Türkmenistanyň hyzmatdaşlaryna bildirilen esasy talaplarynyň biri boldy. Taslamaçylaryň teklibine görä, desganyň gurluşygynda nebiti gaýtadan işlemekde we enjamlary öndürmekde öňdebaryjylaryň iň kämil tejribesi ulanylar. Hususan-da, koks kameralarynyň ýokarky we aşakky gapaklaryny ýapmak hem-de açmak awtomatik mehanizmleri arkaly ýola goýlar. Bu bolsa koksy reaktorlardan düşürmäge taýýarlyk wagtynda el zähmetini aradan aýrar.
Kärhananyň çäklerinde owradyjy, ýangyjy demir ýol wagonlaryna daşaýjy hem-de düşüriji ulgamy bolan ammarlar gurlar. Zawodyň hereket edýän barlaghanasyny iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek we beýleki çäreler göz öňünde tutuldy.
www.tdh.gov.tm

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2018-nji ýylyň 19-njy maýy. Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň gün-günden gözelleşýän ak mermerli paýtagtynyň şaýollary boýunça welosipedli ýörişi amala aşyrdy. Döwlet Baştutanymyzyň iş gününiň öňüsyrasynda başlan 30 kilometrlik welosipedli ýörişiniň ugry Köpetdagyň ajaýyp künjeklerinden Aşgabadyň merkezindäki Garaşsyzlyk meýdançasyna çenli dowam etdi.
Häzirki wagtda Türkmenistanda barha giň gerime eýe bolýan sport hereketi jemgyýetimizde möhüm ähmiýetli ugra öwrülýär, munuň özi ajaýyp eýýamyň esasy maksatlarynyň biridir. Sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň tarapdary hem-de wagyzçysy bolan hormatly Prezidentimiz watandaşlarymyza, ozaly bilen bolsa, ýaşlara şahsy görelde görkezýär. Ine, şu gün hem milli Liderimiz işiniň juda köpdügine garamazdan, sport bilen meşgullanmak üçin wagt tapdy hem-de ýene-de örän ýokary beden taýýarlygyny görkezdi.
Döwlet Baştutanymyz ir bilen Köpetdagyň etegindäki ajaýyp künjekde ýerleşýän Jülge diýen ýere geldi. Bu ýerde Aşgabadyň ajaýyp görnüşi açylýar, paýtagtymyz Günüň mylaýym şöhlesiniň astynda ak mermerli binalary bilen göwher ýaly ýalkym saçýar. Säheriň tämiz howasy hem-de dag eteginiň täsin görnüşi, dünýäniň iň owadan şäherleriniň hatarynda pugta orun eýeleýän paýtagtymyzyň täzelenen keşbi haýran galdyrýar. Bu görnüşleriň ählisi ruhuňy göterýär, gujur-gaýratyňy, keýpiçaglygyňy artdyrýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow welosipedli ýörişiniň dowamynda daşky gurşawyň gözelliklerini, bu künjegiň täsinliklerini, özboluşlylygyny synlady, tokaý zolaklaryna ideg etmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Soňky ýyllarda paýtagtymyzyň günorta bölegi hem-de etekleri tanalmaz derejede özgerdi. Köpçülikleýin bag ekmek boýunça ählihalk ýowarlarynyň geçirilýän döwründe Aşgabadyň dag etegindäki çäklerde agaç nahallarynyň millionlarça düýbi ekildi, häzirki wagtda olar gür tokaýlyga öwrülýär, amatly howa ýagdaýynyň döremegine oňyn täsir edip, tomsuň yssy günleri salkyn howa eçilýär, ösümlik we haýwanat dünýäsini baýlaşdyrýar.
Tebigata aýawly çemeleşmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzda ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek maksady bilen, Milli tokaý maksatnamasy üstünlikli durmuşa geçirilýär, onuň çäklerinde tutuş ýurdumyz boýunça tokaý zolaklary döredilýär, seýilgähleriň we seýil baglaryň düýbi tutulýar, şäherleriň hem-de obalaryň daş-töweregini “ýaşyl guşaklar” gurşap alýar. Hormatly Prezidentimiz bularyň ählisiniň halkymyzyň bähbidine, ilatymyzyň durmuşynyň hiliniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilendigini nygtaýar.
Bu ugurda geçirilen işler tebigatda gezelenç etmek hem-de dynç almak üçin mümkinçilikleri döretmek babatynda hem möhümdir, paýtagtymyzyň eteklerinde dynç alýanlaryň, şol sanda maşgala bolup gelýänleriň boş wagtlaryny gyzykly geçirmegi üçin amatly ýagdaý döreýär. Şunuň bilen baglylykda, ekologiýa taýdan iň arassa ulag bolan welosipedi işjeň peýdalanmak maksada laýykdyr. Mundan başga-da, welosiped sürmek syýahatçylygyň giňden ýaýran görnüşidir, ýurdumyzda işjeň durmuş ýörelgesine eýerýänler üçin bu ulgamyň geljegi örän uludyr.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň welosipedli ýörişiniň geçýän ugrunda ýerleşýän Köpetdagyň iň belent dag gerişleriniň birinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagy pasyrdaýar, ýaşyl Tugumyz ata Watanymyzyň garaşsyzlygynyň we berkararlygynyň, onuň oňyn bitaraplyk esasynda alyp barýan daşary syýasatyna esaslanýan parahatçylyk söýüjilikli binýatlarynyň mizemezdigini alamatlandyrýar.
Ýurdumyzda 18-nji maýda milli senenamamyzyň iň şanly seneleriniň biri — Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň hem-de Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni dabaraly bellenildi. Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda paýtagtymyzda guralan dabaralar türkmen halkynyň agzybirligini, parahatçylygyň hem-de döredijiligiň beýik taglymlaryna ygrarlylygyny ýene bir gezek görkezdi.
Döwlet Baştutanymyz welosipedli ýörişiň ugruny tizlik bilen geçip, Saglyk ýolunyň tamamlanýan ýerine gelýär. Täsin dag gerişleriniň üsti bilen çekilen pyýada gezelenç ýoly aşgabatlylaryň hem-de paýtagtymyzyň myhmanlarynyň ýygy-ýygydan gelýän künjegine, iri sport we medeni-köpçülik çäreleriniň geçirilýän merkezine öwrüldi.
Şunda Saglyk ýolunyň sport ulgamynda döwlet syýasatynyň özboluşly nyşanlarynyň biridigini bellemek gerek, köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini höweslendirmek hem-de hemmetaraplaýyn ösdürmek, adamyň ruhy we beden mümkinçiliklerini sazlaşykly kämilleşdirmek şol syýasatyň örän möhüm ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenildi. Bu ulgamda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan yzygiderli amala aşyrylýan düýpli özgertmeler strategiýasynyň durmuşa geçirilmegi netijesinde türkmenistanlylaryň barha köp sanlysy “Sagdyn bedende —–sagdyn ruh” şygaryna eýermek bilen, bedenterbiýe we sport bilen yzygiderli meşgullanýar.
Diňe bir watandaşlarymyzyň däl-de, halkara sport bileleşiginiň hem giň goldawyna eýe bolýan strategiýanyň üstünliklere beslenýändigine hormatly Prezidentimiz tarapyndan öňe sürlen hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmek baradaky Kararnamany kabul etmegi-de şaýatlyk edýär.
Sportuň bu görnüşi ýurdumyzda aýratyn meşhurlyga eýedir. Häzirki zaman welotrekleriň gurulmagy hem-de beýleki sport toplumlarynyň bina edilmegi, şeýle hem milli Liderimiziň öz hatarlaryna ähli ýaşdaky türkmenistanlylaryň müňlerçesini birleşdirýän yzygiderli welosipedli ýörişleri geçirmek boýunça ýola goýan ajaýyp ýörelgesi welosiped sportunyň ösdürilmegine kuwwatly itergi berdi. Geçen ýylyň güýzünde Aşgabatda ägirt uly üstünlikler bilen guralan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna welosiped ýaryşlary hem girizildi. Merkezi Aziýa sebitinde iň iri sport desgasy bolan paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesinde ajaýyp ýapyk welotrek desgasy guruldy, ol iň ýokary halkara ölçeglerine kybap gelýär. Häzirki wagtda bu ýerde türkmen türgenleri yzygiderli türgenleşikleri geçýärler hem-de halkara ýaryşlara göwnejaý taýýarlyk görýärler.
Ine, “Türkmenistan - Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip yglan edilen şu ýyl hem ýurdumyz üçin iri “Amul - Hazar 2018” sport çäresine beslener, ol ylgaw ýaryşyny, welosipedli ýörişleri we halkara awtorallini öz içine alýar. 26-njy fewralda milli Liderimiz Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäherinde köpçülikleýin sport ýaryşlaryna badalga berdi. Döwlet Baştutanymyzyň hut özi sport awtomobiliniň sürüjisi hökmünde ýaryşlaryň geçiriljek ýoluny synagdan geçirdi. “Amul — Hazar 2018” awtorallisiniň häzirki wagtda täze görnüşde dikeldilýän gadymy meşhur ýol boýunça geçýändigi aýratyn many-mazmuna eýedir, Türkmenistanyň çägi bu ýoluň ýüregi bolup durýar.
Ýakynda milli Liderimiz saýlama ýaryşlara gatnaşdy, onuň barşynda Türkmenistandan “Türkmen Desert Race” diýlip atlandyrylýan halkara saýlama ýaryşlaryna gatnaşjak toparlar kesgitlenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sport ulagynyň rulunyň başyna geçip, ýokary ussatlygyny we aňrybaş tizlige ýetmegiň erkini aýan etdi.
Döwlet Baştutanymyzyň ýokary sport endikleri köp ýyllaryň dowamynda bedenterbiýe we sport bilen yzygiderli meşgullanmagyň nusgawy miwesidir. Milli Liderimiz ýetginjek ýyllarynda göreşiň nusgawy we erkin görnüşleri bilen meşgullanyp, birnäçe ýaryşlara gatnaşdy hem-de ýokary netijeleri gazandy. Döwlet Baştutanymyz 1972-nji ýylda nusgawy göreş boýunça we 1973-nji ýylda bolsa nyşana ok atmak boýunça Türkmenistanyň çempiony diýen derejelere mynasyp boldy.
Ýurdumyzyň türgenleri iri halkara ýaryşlara, şol sanda dünýäniň we Aziýanyň çempionatlaryna yzygiderli gatnaşyp, gazanýan ýeňişleriniň we medallarynyň sanyny yzygiderli artdyrýarlar. Häzirki döwürde türkmen türgenleri şu ýylyň noýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek agyr atletika boýunça dünýä çempionatyna hem-de Jakarta (Indoneziýa) şäherinde boljak tomusky Aziýa oýunlaryna we beýleki iri halkara bäsleşiklerine taýýarlyk görýärler.
Ministrler Kabinetiniň 13-nji aprelde geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Halkara Olimpiýa komitetiniň Türkmenistanyň toparlaryny 2020-nji ýylda Ýaponiýanyň paýtagty Tokioda geçiriljek XXXII tomusky Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga iberen çakylygyny kabul etmek baradaky Karara gol çekdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, sporty ösdürmek hem-de oňa hemmetaraplaýyn goldaw bermek olimpiýa hereketiniň ýörelgelerine we gymmatlyklaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde äşgär edýän Bitarap Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Türgenleri terbiýelemek, olarda maksada okgunlylyk, zähmetsöýerlik, durnuklylyk, işjeňlik we ýeňşe bolan erk ýaly häsiýetleri kemala getirmek meselelerine möhüm üns berilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi. Türkmenistanyň bu Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmagy üçin ýygyndy toparlary taýýarlamak üçin ähli zerur şertleri döretmegi we taýýarlygyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sport halkara hyzmatdaşlygyň möhüm bölegine öwrülmelidir, ol dünýäde parahatçylygyň, dostlugyň pugtalandyrylmagyny, halklaryň arasyndaky ynanyşmak we özara düşünişmek gatnaşyklaryny üpjün etmelidir diýip, birnäçe gezek belläp geçdi. Halkara guramalaryň 2019 — 2020-nji ýyllarda Türkmenistanda birnäçe halkara sport ýaryşlaryny geçirmek hakyndaky çözgüdi kabul etmegi ýurdumyzyň halkara sport giňişligindäki abraýynyň belende galýandygyna şaýatlyk edýär.
...Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň ajaýyp künjekleriniň biri bolan Arçabil şaýoly bilen welosipedli ýörişi dowam etdi. Bu ýerde iň kaşaň desgalar häzirki zaman edara ediş-işewürlik we medeni merkezi kemala geldi hem-de şol edaralaryň desgalary paýtagtymyzyň binagärlik keşbini gözelleşdirdi. Milli Liderimiz ýolugra täze desgalarda, şol sanda Türkmenistanyň ozaldan gelýän hyzmatdaşy Fransiýanyň “Buig Batiman Internasional” kompaniýasynyň gurýan binalary bilen tanyşdy.
Aşgabat gün-günden gözelleşýär we häzirki zaman ölçeglerine kybap gelýän amatlyklary şäher ilatyna hödürleýär. Soňky ýyllarda şäheriň binagärlik keşbi täze, ajaýyp binalar toplumy, birnäçe desgalardan ybarat ýaşaýyş toplumlary bilen sazlaşygy emele getirdi, olar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan amala aşyrylýan şähergurluşyk syýasatynyň üstünlikleriniň, Watanymyzyň gazanýan ägirt uly sepgitleriniň hem-de ýeten belent derejesiniň aýdyň alamatlaryna öwrüldi. Paýtagtymyzyň birnäçe desgalary, şol sanda dünýäde ak mermerli binalaryň iň köp jemlenen ýeri hökmünde Aşgabat şäheri Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi. Munuň özi halkymyzyň buýsanjydyr.
Sebitiň iri işewür, medeni we sport merkezi derejesine eýe bolan hem-de halkara hyzmatdaşlygyň merkezi hökmünde ykrar edilen Türkmenistanyň myhmansöýer paýtagty özünde döwrebap tejribeleri jemläp, sazlaşykly ösýän, geljege ynamly garaýan, gözellik bilen amatlylygyň, öňdebaryjy binagärlik, inženerçilik-tehniki çözgütler bilen milli binagärligiň gadymky ýörelgeleriniň sazlaşýan şäherine öwrüldi.
Köp sanly seýilgähler, suw çüwdürimleri, saýaly baglar, owadan gülleri bolan gök zolaklar, döwrebap yşyklandyryş ulgamy, köçeleriň arassaçylygy we abadançylygy paýtagtymyzyň ilatynyň we onuň myhmanlarynyň ruhuny göterýär. Paýtagtymyzyň ulag düzüminiň döwrebaplaşdyrylmagyna, halkara ölçeglere kybap gelýän täze ulag ýollarynyň, ýerasty we ýerüsti geçelgeleriň, awtoduralgalaryň gurluşygyna uly ähmiýet berilýär.
Täzeçil tehnologiýalaryň, öňdebaryjy ylmy-tehniki ösüşiň gazananlarynyň we bu ulgamdaky döwrebap dünýä tejribesiniň işjeň ornaşdyrylmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýaýbaňlandyrylan ägirt uly şähergurluşyk maksatnamasynyň özenini düzýär. Munuň özi adamlaryň ýokary durmuş derejesiniň üpjün edilmegine, döredijilikli zähmet, amatly durmuş we oňaýly dynç almak üçin zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilendir.
Amatly durmuş ulgamynyň döredilmegine gönükdirilen giň möçberli özgertmeler ata Watanymyzyň ähli künjeklerinde amala aşyrylýar hem-de şäherlerimiziň, obalarymyzyň keşbini özgerdýär. Bina edilýän häzirki zaman sport toplumlary, köpugurly stadionlar, ilatyň, şol sanda sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanýan ýaşlaryň iň gelim-gidimli ýerlerine öwrüldi. Munuň özi milli Liderimiziň asylly başlangyçlarynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Welosipedli ýörişiň dowamynda döwlet Baştutanymyz Bitarap Türkmenistan şaýoly bilen ýurdumyzyň Garaşsyzlyk meýdançasyna geldi. Hormatly Prezidentimiz milli senenamamyzyň şanly baýramçylyklary mynasybetli dabaralaryň geçirilýän ýeri bolan Döwlet münberiniň ýanynda welosipedli ýörişi tamamlap, “Oguzhan” köşkler toplumyna tarap ugrady.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, sport we sagdynlyk bir bitewi düşünjedir. Yzygiderli türgenleşikler adamy diňe bir beden taýdan taplaman, eýsem, onuň işjeňligini, işe ukyplylygyny ýokarlandyrýar, onda pugta erki, maksada okgunlylygy terbiýeleýär. Bu babatda hormatly Prezidentimiz hemmämiz üçin nusgalyk göreldedir. Munuň özi sagdyn durmuş ýörelgelerine ygrarlylykda we eziz Watanymyzyň, mähriban halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine ýadawsyz iş alyp barmakda hem şeýledir.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň häkimliginde Ministrler Kabinetiniň, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalarynyň, degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň ýolbaşçylarynyň, Aşgabat şäheriniň we onuň etraplarynyň, şäher hem-de etrap gulluklarynyň edara ediş düzümleriniň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda maslahat geçirdi. Onuň gün tertibine paýtagtymyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň we abadanlaşdyrmagyň, şeýle hem ony talabalaýyk ulanyş ýagdaýynda saklamagyň meseleleri girizildi.
Milli Liderimiz maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, soňky ýyllarda paýtagtmyzy ösdürmäge uly üns berilýändigini belledi. Aşgabat şäherini ösdürmäge köp mukdarda maýa goýum serişdeleri gönükdirilýär, şäheriň çäkleri giňeldilýär. Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzda gurulýan täze binalaryň arasynda durmuş maksatly desgalaryň örän köpdügini belläp, olaryň hatarynda ýokary okuw mekdepleriniň binalarynyň, muzeýleriň, hassahanalaryň, mekdepleriň, çagalar baglarynyň, sport desgalarynyň, söwda merkezleriniň, ýaşaýyş jaýlarynyň we başga-da köp sanly durmuş maksatly desgalaryň bardygyny aýtdy. Binagärlik taýdan özboluşly desgalar gurulýar. Olaryň käbiri Ginnesiň rekordlar kitabyna hem girizildi. Hatda Aşgabat şäheriniň özi hem dünýäde ak mermer bilen örtülen binalaryň has köp toplanan şäheri hökmünde dünýäde gazanylanlaryň meşhur kitabynda mynasyp orny eýeledi diýip, milli Liderimiz belledi.
Soňra döwlet Baştutanymyz maslahata gatnaşyjylaryň hasabatlaryny diňledi.
Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ýurdumyzyň baş şäherini döwrüň talabyna laýyk derejede ösdürmek we durmuş düzümini döwrebaplaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Şeýle hem häkim häzirki wagtda ak mermerli Aşgabadyň ýol-ulag düzümini yzygiderli ösdürmek, köprüleri, ýerasty we ýerüsti geçelgeleri, awtoduralgalary, şeýle hem köp zolakly halkalaýyn ýollary gurmak boýunça işlenip taýýarlanylan maksatnamany ýerine ýetirmegiň ugurlary barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini gowulandyrmak hakyndaky aladanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň iň ýokary standartlara laýyk gelmelidigini nygtap, şäher hojalygyny mundan beýläk-de ösdürmek, täze tehnologiýalary we öňdebaryjy tejribäni ulanmak bilen baglanyşykly meseleleri üns merkezinde saklamagy talap etdi. Milli Liderimiz şäheriň durmuş-ykdysady taýdan ösdürilmegine örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini belledi.
Soňra jemagat hojalygy ministri M.Abilow ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, milli Liderimiziň tabşyrygyna laýyklykda paýtagtymyzyň durmuş üpjünçiligini ýokarlandyrmagyň wezipelerini ýerine ýetirmek boýunça zerur çäreler amala aşyrylýar.
Şeýle hem ministr häzirki döwürde ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli çäklerinde abadanlaşdyryş işleriniň depginleri, bu ugurda durmuşa geçirilýän çäreleriň netijeli häsiýete eýe bolmagy ugrunda işlenip taýýarlanylan maksatnama hem-de ondan gelip çykýan wezipeleri geljekde hem üstünlikli berjaý etmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň baş şäherini ösdürmek meseleleriniň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyna we ähli degişli düzümleriň bu ugurda alyp barýan işiniň utgaşdyrylmagynyň üpjün edilmelidigine ünsi çekdi hem-de bu babatda ministre degişli görkezmeleri berdi. Bu ugurda alnyp barylýan işler döwrüň talabyna laýyk derejede ýola goýulmalydyr we olaryň netijeleri äşgär duýulmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz bu işleriň durmuşa geçirilişine yzygiderli gözegçilik edilmelidigini tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew paýtagtymyzyň köçelerini abadanlaşdyrmak, yşyklandyryş ulgamyny kämilleşdirmek, jemagat-ýaşaýyş ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça işleri ýokarlandyrmak boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler barada hasabat berdi.
Şeýle hem maslahatyň dowamynda wise-premýer Aşgabatda sil suwlaryny sowmaga degişli inženerçilik-tehniki desgalaryň gurluşygy boýunça ýörite meýilnamany taýýarlamak ugrunda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi we bu ugra degişli teklipleri hödürledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow taslama bilen tanşyp, oňa birnäçe düzedişleri girizdi we degişli bellikleri aýtdy. Bu desgalara bildirilýän ähli talaplar berk berjaý edilmelidir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz bu meýilnamany täzeden işlemek boýunça anyk görkezmeleri berdi.
Şeýle hem maslahatyň dowamynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa we maliýe-ykdysadyýet ulgamynyň ýolbaşçylaryna şäheri abadanlaşdyrmak babatda meýilleşdirilen çäreleri maliýeleşdirmek boýunça degişli tabşyryklar berildi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Ýokanç keselleri merkezleri müdiriýetiniň baş müdiri M.Mämmedowa paýtagtymyzda degişli arassaçylyk çäreleri bilen baglanyşykly ähli meselelere berk gözegçiligi ýola goýmagy tabşyrdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ilatyň arasynda bu ugurda wagyz-nesihat işleriniň geçirilmeginiň wajypdygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz howa ýagdaýy baradaky maglumatlaryň öz wagtynda takyk berilmeginiň zerurdygyna ünsi çekip, Türkmenistanyň girdrometerologiýa baradaky döwlet komitetiniň başlygy B.Miminowa birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz şeýle hem paýtagtymyzda ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek nukdaý nazaryndan Aşgabat şäherini bagy-bossanlyga büremek maksady bilen, öňdebaryjy tehnologiýalaryň we häzirki zaman ylmynyň gazananlarynyň işjeň ornaşdyrylmagy babatda Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetiniň başlygy B.Orazmyradowa birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz senagat ministri H.Mergenowa paýtagtymyzyň demirgazygynda kemala gelýän senagat zolagyny ösdürmek hem-de Aşgabatda gurulýan desgalary ýokary hilli gurluşyk serişdeleri bilen üpjün etmek meselelerini yzygiderli gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz energetika ministri Ç.Pürçekowa paýtagtymyzyň energiýa üpjünçiliginiň bökdençsizligini ýola goýmak, elektrik geçirijileriň durkuny täzelemek boýunça birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Şunuň bilen baglylykda, şäheri ösdürmegiň geljekki meýilnamalarynyň durmuşa geçirilişini nazara almak bilen, degişli düzüm mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrylmalydyr.
Şeýle hem maslahatyň dowamynda ýurdumyzyň gurluşyk we binagärlik ministri S.Selimowa paýtagtymyzyň binalarynyň we desgalarynyň, inženerçilik ulgamynyň taslamalary taýýarlanylanda olary hökmany ýagdaýda seljermegi tabşyrdy. Hereket edýän gurluşyk kadalary raýat goranyş we adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak boýunça talaplara laýyk getirilmelidir.
Hormatly Prezidentimiz Aşgabadyň şaýollarynyň we köçeleriniň, şeýle hem olaryň ugrundaky inženerçilik-tehniki ulgamlaryň hemişe abat saklanylmagynyň wajypdygyny belläp, “Türkmenawtoýollary” döwlet konserniniň başlygy A.Öwezowa degişli tabşyryklary berdi.
Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň paýtagty Aşgabat ýurdumyzyň ýüzi we onuň belent abraýy bolup durýar. Aşgabat özygtyýarly döwletimiziň ykdysady hem-de syýasy ösüşiniň, jemgyýetiň medeni hem-de ruhy derejesiniň, ylym-bilim mümkinçilikleriniň esasy görkezijisi bolmalydyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz şäher häkimi Ş.Durdylyýewe hem-de jemagat hojalygy ministri M.Abilowa şäheriň ähli etraplarynda, aýratyn-da, täze döredilen etraplarynda köçeleri bagy-bossanlyga öwürmek we abadanlaşdyrmak, baglary hem-de seýilgähleri tertibe salmak boýunça işleri amala aşyrmagy tabşyrdy.
Häzirki döwürde Aşgabat şäheriniň we onuň etraplarynyň häkimlikleriniň öňünde möhüm wezipeleriň durýandygyny belläp, döwlet Baştutanymyz, ilki bilen, şäherde degişli durmuş üpjünçilik ulgamlarynyň takyk işlemelidigine ünsi çekdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabadyň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesini dünýäniň iň ösen döwletleriniň derejesine ýetirmek, ulag, inženerçilik we jemagat hojalygy, aragatnaşyk hem-de energetika ulgamlarynyň kadaly işlemegini üpjün etmek, şäheriň önümçilik pudaklaryna goýulýan maýa goýumlarynyň möçberlerini artdyrmak, gurluşyk işlerinde iň häzirki zaman innowasion tehnologiýalary ulanmak, paýtagtymyzy sebitiň örän ähmiýetli syýahatçylyk merkezine öwürmek maksady bilen, zerur bolan üpjünçilik ulgamlaryny döretmek boýunça wezipeleri kesgitledi.
Milli Liderimiz raýat goranyşynyň we adatdan daşary ýagdaýlaryň merkezi gulluklarynyň degişli ministrliklerde we pudak edaralarynda döredilmegini üpjün edip, olaryň hemişe sazlaşykly işlemegini berk gözegçilikde saklamak barada Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Çakyýewe anyk tabşyryklary berdi.
Maslahatyň ahyrynda milli Liderimiz ilatyň ýaşaýyş-durmuş ýagdaýyny yzygiderli gowulandyrmak, durmuşyň ýokary ölçeglerini üpjün etmek meselelerine Aşgabatda durmuşa geçirilýän giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasynda möhüm ähmiýet berilmelidigini nygtady.
Dünýäde iň gözel we arassa, adamlar üçin amatly hem-de oňaýly şäher hökmünde paýtagtymyzyň abraýyny gorap saklamak biziň ählimiziň belent borjumyz bolmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz maslahaty jemläp, oňa gatnaşyjylara mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.


text:
Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzyň bagtyýar nesilleri. Bular biziň ýaşaýşa dowamat berýän perzentlerimizdir. Ýaş nesiller gözlerimiziň guwanjy, başymyzyň täji-ata Watanymyzyň geljegidir. Türkmen halkynyň çaga bolan söýgüsi örän çuňdandyr, mähir-muhabbete ýugrulan, duýgy bilen eýlenendir. Ata-babalarymyz özleriniň geljeginiň häzirki ýaşlara, indi dünýä injek perzenlerine baglydygyna doly göz ýetirip, bu meseläni hemişe esasy orunlaryň birinde goýupdyr. Şol sebäpli nesil dowamaty baradaky mesele çaga heniz dünýä inmänkä başlanypdyr.
Ata-babalarymyzyň bu müdimi ýörelgesiniň manysy häzirki – bagtyýarlyk döwürde has çuňlaşdyrylýar, ösdürilýär. Adamzat özüniň şu gününi, eşretli geljegini ýaş nesil bilen baglanyşdyrýar. Hakykatdan-da, çagalar biziň bagtly ertirimizdir we başyny başlan işlerimizi dowam etdirijilerdir. Munuň özi örän uly jogapkärçilik hem belent borçdur. Şol sebäpli her bir ata-ene perzentleriniň ile-güne peýdaly, gowy adamçylyk sypatlaryny özünde jemleýän ynsanlar bolup ýetişmegini isläp, olara milli edep-terbiýe berýär.
Çagalary goramagyň halkara güni her ýylyň 1-nji iýunynda bütin dünýäde uly dabara bilen bellenilýär. Bu senäniň baýramçylyk hökmünde giňden bellenilip geçilmeginiň taryhy öz gözbaşyny 1949-njy ýylda Parižde zenanlaryň Halkara demografik federasiýasynyň kabul eden Kararyndan alyp gaýdýar. Şondan bäri her ýylyň 1-nji iýuny Çagalary goramagyň halkara güni diýlip ykrar edildi.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýaş nesil baradaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Ýurdumyzda häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen mekdebe çenli çagalar edaralarynda, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezlerinde, umumy orta bilim berýän mekdeplerde körpeje çagajyklarymyz we ýaş nesillerimiz bilim-terbiýe alýarlar. Orta mekdeplerde okuwyň 12 ýyllyga geçilmegi hemmetaraplaýyn ösen, watansöýüji ýaşlary kemala getirmek maksadyna gönükdirilendir. Şeýle bagtyýar zamanada ýaşap, bilim alýan ýaşlarymyz her pursatda özleri hakynda edilýän uly aladalara guwanýarlar we hemişe gowy okamaga çalyşýarlar.
Türkmenistan bu gün sözüň doly manysynda bagtly çagalygyň ýurduna öwrüldi. Döwletimizde bilimli, ylymly, medeniýetli kämil şahsyýet kemala getirilýär, körpe nesil turuwbaşdan alada bilen gurşalyp alynýar. Eneleri we çagalary goramagyň meseleleri oňyn çözüwi talap edýän esasy wezipeleriň birine öwrüldi.
Türkmenistan dünýä bileleşiginiň deňhukukly agzasy hökmünde bu babatda öz üstüne uly borçlary alýar. Esaay Kanunymyzda ulular bilen birlikde çagalaryň hem jemgyýetimiziň doly hukukly agzalary bolup ýetişmeklerini üpjün etmegiň kanunçylyk esaslary döredildi. Kanunymyzyň biýadynda bu mesele bilen baglanyşykly kanunçylyk hukuk resminamalary işlenilip düzüldi. Olar çagalygy we eneligi goramaga gönükdirilendir.
Şu maksat bilen ýurdumyzyň gözel paýtagtynda we welaýat merkezlerinde “Ene mähri” merkezi işleýär. Olar dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň iň kämil enjamlary bilen üpjün edilendir. Çagalar hakyndaky edilýän alada ýaşajyk türkmenistanlylaryň saglygyny goramaga, olaryň döwrebap bilim almaklaryna, durmuş şertleriniň ýokarlanmagyna gönükdirilendir. Köp çagany dünýä inderen enelere perzentlerini ösdürip, kemala getirmekde çekýän zähmetine uly hormat goýup, ýurdumyzda “Ene mähri” diýen hormatly ady bermek indi däbe öwrüldi. Şonuň ýaly hem “Zenan kalby” ordeni döredildi. Ondan gelip çykýan ýeňilliklerden peýdalanmaga enelerimiziň doly mümkinçilikleri bardyr.
Hormatly Prezidentimiziň ägirt uly aladalary netijesinde 2014-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda paýtagtymyzda we ýurdumyzyň beýleki welaýatlarynda mümkinçiligi çäkli bolan çagalaryň iň kämil tehnologiýalar bilen üpjün edilen Saglygy dikeldiş okuw- terbiýeçilik toplumlary açylyp ulanylmaga berildi.
BMG-nyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) geçiren mejlisinde Türkmenistan 2018-2020-nji ýyllar üçin BMG-nyň Çagalar Gaznasynyň (ÝUNISEF) Ýerine ýetiriji Geňeşine saýlandy. Bagtly çagalygyň mekanyna öwrülen Türkmenistan döwletimiziň bu abraýly guramanyň Geňeşine saýlanmagy bu gün Watanymyzda ýaş nesil baradaky ýörediýän syýasatyň dünýä derejesinde uly goldaw tapýandygyny aňladýar.
Häzirki döwürde ýurdumyzda ösüp gelýän ýaş nesliň abadan durmuşda ýaşamagy we hemmetaraplaýyn ösmegi baradaky işler barha güýçlendirilýär. Türkmen döwlet gurjak teatrynyň täze binasy, “Buzly köşk” we “Suw sport toplumy”, sebitde iň iri şüweleňli merkezleriň biri bolan “Ertekiler dünýäsi”, “Älem”dynç alyş merkezi, Gökdere jülgesinde, Hazaryň kenarynda şeýle-de welaýat merkezlerinde çagalar üçin gurlan dynç alyş we
Okalan sany: 21 Jogaplar: ( 0 )


text:
TDUgulya
Magtymguly we ruhy medeniýet
Türkmeniň meşhur akyldary Magtymguly Pyragy halkyň medeni derejesini baýlaşdyrjak pelsepewi garaýyşlaryny, oý-pikirlerini çeper dilde beýan edipdir. Ol ylmy, sungaty, dili, edebiýaty, syýasaty, terbiýäniň esaslaryny, adamyň ruhy giňişligini, watansöýüjiligi, ynsanperwerligi, arassa ahlaklylygy, zähmetsöýerligi, halallygy, pespälligi, ejizeganym bol...
Barha ilerleýän hoşniýetli goňşyçylyk gatnaşyklary
Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda Türkmenistan döwletimiz gün-günden ösüşlere tarap öňe gidýär we goňşy döwletler bilen parahatçylykly, özara düşünişmek iki taraplaýyn bähbitli gatnaşyklary ösdürmek işleri barha ilerleýär.
EYR-nyň baştutanynyň Türkmenistana boljak iş sapary, iki döwletiň gatnaşyklarynyň berkemegine, syýasy, ykdysady...
Türkmen - eýran gatnaşygy
Türkmen we eýran halklarynyň arasyndaky gatnaşyk özüniň gözbaşyny irki döwürlerden alyp gaýdýar. Halkymyz eýran halky bilen elmydama medeni we ykdysady gatnaşykda bolupdyr. Bu gatnaşyklar häzirki döwürde has hem giňeýär. Türkmenistanyň we Eýranyň söwda-gatnaşyklary hemme taraplaýyn ösdürilýär.Bu bolsa iki goňşy halkyň arasynda dostluk-doganlyk gatn...
Aşgabat-Aziada-2017-niň paýtagty
Hormatly Prezidentimiziň yglan eden Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ata-Watanymyz ykdysadyýetde, syýasatda, medeniýetde, sportda uly üstünlikler gazanmak bilen bedew bady bilen öňe barýar. Ösüşlere, özgerişlere beslenýän ýurdumyzda sport ulgamyny we bedenterbiýäni ösdürmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Milli Liderimiz 2017-nji ýyly “Sagdynl...
Aziada 2017 – ýürekleriň buýsanjy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhammedow “Türkmenistan Aziada 2017-ä aýratyn ähmiýet berýär hem-de ony mynasyp garşylamak üçin ähli zerur çäreleri görýär” diýip aýratyn belleýär.
Bilşimiz ýaly, häzirki döwürde mähriban Diýarymyzda ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna toplumlaýyn taýýarlyk görmek işleri giň ger...
SAMBOÇYLARYŇ ÜSTÜNLIKLERI
Özbegistanyň paýtagty Daşkent şäherinde geçirilen sport we söweş sambosy boýunça Aziýa çempionatyna gatnaşan türgenlerimize Aziýanyň çempiony diýen belent atlaryň berilmegi türkmen halkyny diýseň begendirdi. Geliň, bu halkara ýaryşda üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolan ýeňijilerimiziň ýürek buýsanjyny diňläliň. TÜRKMEN DÖWLET MALIÝE INSTITUTY TÜRKMEN DÖWLET MALIÝE INSTITUTY Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan Türkmenbaşy dokma toplumynyň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek boýunça Türkmenbaşy dokma toplumynyň mejlisler zalynda zähmet çekýän gyz-gelinleriň aras... Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Aşgabat şäher Geňeşiniň gurnamagynda “Älem” medeni dynç alyş merkezinde “Nesil” çagalar sagaldyş dynç alyş merkezinde dynç alýan çagalaryň gatnaşmaklarynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýaş nesillerimiziň tomusky dynç alyş möwsümlerinde wagtlaryny gyzykly, şatlykly geçirmegini gazan... Türkmenistanyň Demir ýol ulaglar ministrliginiň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Gökdere jülgesinde ýerleşýän “Demirýolçy” çagalar sagaldyş dynç alyş merkeziniň sport meýdançasynda Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň... Aşgabat dokma toplumynyň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Aşgabat dokma toplumynyň mejlisler zalynda zähmet çekýän dokmaçy gelin-gyzlaryň arasynda Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek boý... 2017-nji ýyl “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly” diýlip yglan edildi. Bu ýylda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyljak wakalaryň biri hem paýtagtymyz Aşgabatda sentýabr aýynda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bolar. Gözel paýtagtymyz Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Kararyna la... Çagalaryň gülki sesleri nirede köp eşdilýän bolsa, şol ýurt bagtyýardyr diýlip il içinde aýdylýar. Bu mekan, hakykatdan-da, bagtyýar ýurt, oňa Türkmenistan diýýärler. Türkmen döwleti öz geljegi bolan çagalarynyň hemişe şeýle bagtyýarlykda ýaşamagy üçin tagalla baryny edýär. Tomusky dynç alyş möwsüminde ýaş nesliň döwrebap çagalar dynç alyş we s... Köpetdagyň sergin jülgesinde, gojaman Hazaryň sapaly kenarynda ýerleşýän çagalara niýetlenen dynç alyş we sagaldyş merkezlerinde ösüp gelýän ýaş nesliň döwrebap dynç almaklary we saglyklaryny berkitmekleri üçin ähli şertler döredilen. Ýaş nesliň saglygy hakyndaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Bagtyýar nesliň... Agzybir türkmen halkynyň taryhynda çyn buýsanja mynasyp wakalaryň sany barha artýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe şeýle wakalaryň üstüni täze beýik işler, rowaçlanýan döwletli başlangyçlar bilen ýetirilýär. Ýurdumyzyň halkara at-abraýynyň hem mertebesiniň belentdigine şaýatlyk edýän sport üstünlikleri hem munuň aýdyň mysalydyr. “Çaga durmuşyň gülüdir” diýlişi ýaly, ýurdumyzda çagalar hakynda uly aladalar edilýär. Çünki Türkmenistan bagtly çagalygyň we isleg- arzuwlaryň hasyl bolýan mekanydyr. Suwa salam berýän türkmen halky gadym döwürlerden bäri suwa mukaddeslik hökmünde garap, ýaşaýşyň gözbaşy hökmünde gadyrlap gelipdir. Türkmenler dünýä inen ogul bäbeklerine Deňiz, Derýa, Sumbar, Etrek, Jeýhun, Tejen, Ýagmyr, Silgeldi... ýaly buýsançly atlary dakyp, keramata deňelýän suwa hormat goýýarlar. Ata-babalarymyzdan miras gelýän “Suw damjasy... Aşgabat şäheri gün-günden özgerýär we ol öz çäklerini yzygiderli giňeldip, dünýäniň owadan şäherleriniň hatarynda öz ornuny pugtalandyrýar. Şäher ilatynyň göwnejaý ýaşaýyş we döredijilikli zähmeti üçin ähli amatlyklaryň, oňaýly daşky gurşawyň döredilmegi, ilatyň wagtyny peýdaly geçirmegi ugrunda zerur amatlyklaryň üpjün edilmegi paýtagtymyzyň ösüşü... Türkmenistan Garaşsyz, Bitarap döwlet bolandan soňra halkymyzyň durmuşy, ýaşaýyş şertleri hasda gowlaşdy. Şäherlermiz, obalarmyz tanalmaz derejede özgerdi. Şäherlerimiz ak mermere beslendi, häzirki wagtda hem gün-günden gözeleşýär. Halkymyzyň erkin zähmet çekmekleri üçin bir näçe zawot-fabiriklar gurulup ulanmaga berildi. Ösüp gelýän ýaş nesilerimi... Eziz Watanymyz Türkmenistan dünýäde bäsleşige ukyply ösen döwletleriň hatarynda tanalýar. Ata babalarymyz geçmişde haýsydyr bir zady irginsiz zähmetiň esasynda emele getiren bolsa biziň bagtyýar raýatlarymyz şol gymmatlyklary zähmetiň, aň-düşünjäniň täze pikirleriň üsti bilen kämilleşdirýär. Milli däp-dessurlarymyzyň, ylym-bilimiň täzeden has belen... Türkmenistanyň ähli babatda kuwwatly döwlet hökmünde dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne gönükdirdi.
Talyp ýaşlaryň arasynda döwlet derejesinde bäsleşikler geçirilýär
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
- Biziň ýaşaýan döwrümiziň iň gymmatly baýlygy, iň güýçli gudraty bilimdir. Bilimsizlik – ejizlikdir. Şundan ugur alyp, ýurdumyzda halkyň, ýurduň
ykbaly, onuň bagtyýar geljegi bilen aýrylmaz bagly bolan bilim ulgamynyň s...
Meýletinçi talyplar
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
- Biziň örän möhüm wezipämiz taryhda iň iri möçberli we giň gerimli Aziýa oýunlaryny mynasyp, ýokary derejede geçirmekdir, ol özüniň «Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.» diýen şygarynyň doly derejede beýanyna öwrülmelidir.
...
Türkmenistan – sportyň ösen ýurdy
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen yglan edilen “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň” ýurdumyzda dürli derejedäki halkara sport wakalaryna örän baý ýyl boljakdygyny tüýs ýürekden guwanýarys. Sebäbi Aşgabatda “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dos...
SPORT — SAGLYGYŇ, DOSTLUGYŇ, RUHUBELENTLIGIŇ GIREWI
Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary, ýadawsyz zähmeti, arhitektorçylyk-binagärlik sungat ussatlygy bilen türkmen paýtagty Aşgabat yklymyň merjen şäherleriniň birine öwrüldi. Şäheriň günbataryndaky gerişli Giňdiwar dagynyň b...
Bilim ulgamy kämilleşýär
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistany ösdürmegiň strategik maksatnamalarynyň möhüm bölegini özünde jemleýän bilim ulgamy barha döwrebaplaşdyrylyp ösdürilýär. Döwlet baştutanynyň işine girişen badyna ýurdumyzyň bilim ulgamyny özgertmek hakyndaky resminamalara gol çekip häzirk...
“Edepli-ekramly türkmen gyzlary”
“Berkarar döwletiň, bagtly gününde”
“Arkadagyň saýasynda bagtyýardyr sagdyn nesil”
“Edep mahsusdyr gyzlara”
Aşgabat Aziada barýar
Bilim ojaklary-bagtyýar nesliň tomusky şatlyk mekdebi
Çagalaryň dynç alyş we sagaldyş merkezleri-bagtyýarlyk mekany
Sagdynlyk we bagtyýarlyk
Sagaldyş-dynç alyş merkezleri
Häzirki we geljeki nesilleriň bagtyýarlygynyň bähbidine gönükdirilen parasatly döwlet syýasatymyzda ýaş nesil jemgyýetiň aýratyn hukukly gatlagy hasaplanylyp, nesil ba...
SUW – ÝAŞAÝŞYŇ GÖZBAŞY!
Ak şäherim Aşgabat
Halkymyzyň durmuşy ösüşleriň ýolunda
Eziz diýar – Türkmenistan
Sport we sagdynlyk
2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda sportuň 21 görnüşi bolup, jemi 62 sany döwletden, şol sanda Aziýa sebitine girýän 45 sany döwletden hem-de Awstraliýa we Okeaniýa sebitine girýän 17 sany döwletden...
TÜRKMEN DÖWLET MALIÝE INSTITUTY
TÜRKMEN DÖWLET MALIÝE INSTITUTY
Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň hatlaryndan
Türkmenbaşy dokma toplumynyň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek boýunça Türkmenbaşy dokma toplumynyň mejlisler zalynda zähmet çekýän gyz-gelinleriň aras...
Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Aşgabat şäher Geňeşiniň gurnamagynda “Älem” medeni dynç alyş merkezinde “Nesil” çagalar sagaldyş dynç alyş merkezinde dynç alýan çagalaryň gatnaşmaklarynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýaş nesillerimiziň tomusky dynç alyş möwsümlerinde wagtlaryny gyzykly, şatlykly geçirmegini gazan...
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglar ministrliginiň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Gökdere jülgesinde ýerleşýän “Demirýolçy” çagalar sagaldyş dynç alyş merkeziniň sport meýdançasynda Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň...
Aşgabat dokma toplumynyň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Aşgabat dokma toplumynyň mejlisler zalynda zähmet çekýän dokmaçy gelin-gyzlaryň arasynda Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek boý...
2017-nji ýyl “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly” diýlip yglan edildi. Bu ýylda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyljak wakalaryň biri hem paýtagtymyz Aşgabatda sentýabr aýynda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bolar. Gözel paýtagtymyz Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Kararyna la...
Çagalaryň gülki sesleri nirede köp eşdilýän bolsa, şol ýurt bagtyýardyr diýlip il içinde aýdylýar. Bu mekan, hakykatdan-da, bagtyýar ýurt, oňa Türkmenistan diýýärler. Türkmen döwleti öz geljegi bolan çagalarynyň hemişe şeýle bagtyýarlykda ýaşamagy üçin tagalla baryny edýär. Tomusky dynç alyş möwsüminde ýaş nesliň döwrebap çagalar dynç alyş we s...
Köpetdagyň sergin jülgesinde, gojaman Hazaryň sapaly kenarynda ýerleşýän çagalara niýetlenen dynç alyş we sagaldyş merkezlerinde ösüp gelýän ýaş nesliň döwrebap dynç almaklary we saglyklaryny berkitmekleri üçin ähli şertler döredilen. Ýaş nesliň saglygy hakyndaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Bagtyýar nesliň...
Agzybir türkmen halkynyň taryhynda çyn buýsanja mynasyp wakalaryň sany barha artýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe şeýle wakalaryň üstüni täze beýik işler, rowaçlanýan döwletli başlangyçlar bilen ýetirilýär. Ýurdumyzyň halkara at-abraýynyň hem mertebesiniň belentdigine şaýatlyk edýän sport üstünlikleri hem munuň aýdyň mysalydyr. “Çaga durmuşyň gülüdir” diýlişi ýaly, ýurdumyzda çagalar hakynda uly aladalar edilýär. Çünki Türkmenistan bagtly çagalygyň we isleg- arzuwlaryň hasyl bolýan mekanydyr. Suwa salam berýän türkmen halky gadym döwürlerden bäri suwa mukaddeslik hökmünde garap, ýaşaýşyň gözbaşy hökmünde gadyrlap gelipdir. Türkmenler dünýä inen ogul bäbeklerine Deňiz, Derýa, Sumbar, Etrek, Jeýhun, Tejen, Ýagmyr, Silgeldi... ýaly buýsançly atlary dakyp, keramata deňelýän suwa hormat goýýarlar. Ata-babalarymyzdan miras gelýän “Suw damjasy... Aşgabat şäheri gün-günden özgerýär we ol öz çäklerini yzygiderli giňeldip, dünýäniň owadan şäherleriniň hatarynda öz ornuny pugtalandyrýar. Şäher ilatynyň göwnejaý ýaşaýyş we döredijilikli zähmeti üçin ähli amatlyklaryň, oňaýly daşky gurşawyň döredilmegi, ilatyň wagtyny peýdaly geçirmegi ugrunda zerur amatlyklaryň üpjün edilmegi paýtagtymyzyň ösüşü... Türkmenistan Garaşsyz, Bitarap döwlet bolandan soňra halkymyzyň durmuşy, ýaşaýyş şertleri hasda gowlaşdy. Şäherlermiz, obalarmyz tanalmaz derejede özgerdi. Şäherlerimiz ak mermere beslendi, häzirki wagtda hem gün-günden gözeleşýär. Halkymyzyň erkin zähmet çekmekleri üçin bir näçe zawot-fabiriklar gurulup ulanmaga berildi. Ösüp gelýän ýaş nesilerimi... Eziz Watanymyz Türkmenistan dünýäde bäsleşige ukyply ösen döwletleriň hatarynda tanalýar. Ata babalarymyz geçmişde haýsydyr bir zady irginsiz zähmetiň esasynda emele getiren bolsa biziň bagtyýar raýatlarymyz şol gymmatlyklary zähmetiň, aň-düşünjäniň täze pikirleriň üsti bilen kämilleşdirýär. Milli däp-dessurlarymyzyň, ylym-bilimiň täzeden has belen... Türkmenistanyň ähli babatda kuwwatly döwlet hökmünde dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne gönükdirdi.
“Çaga durmuşyň gülüdir” diýlişi ýaly, ýurdumyzda çagalar hakynda uly aladalar edilýär. Çünki Türkmenistan bagtly çagalygyň we isleg- arzuwlaryň hasyl bolýan mekanydyr.
Suwa salam berýän türkmen halky gadym döwürlerden bäri suwa mukaddeslik hökmünde garap, ýaşaýşyň gözbaşy hökmünde gadyrlap gelipdir. Türkmenler dünýä inen ogul bäbeklerine Deňiz, Derýa, Sumbar, Etrek, Jeýhun, Tejen, Ýagmyr, Silgeldi... ýaly buýsançly atlary dakyp, keramata deňelýän suwa hormat goýýarlar. Ata-babalarymyzdan miras gelýän “Suw damjasy...
Aşgabat şäheri gün-günden özgerýär we ol öz çäklerini yzygiderli giňeldip, dünýäniň owadan şäherleriniň hatarynda öz ornuny pugtalandyrýar. Şäher ilatynyň göwnejaý ýaşaýyş we döredijilikli zähmeti üçin ähli amatlyklaryň, oňaýly daşky gurşawyň döredilmegi, ilatyň wagtyny peýdaly geçirmegi ugrunda zerur amatlyklaryň üpjün edilmegi paýtagtymyzyň ösüşü...
Türkmenistan Garaşsyz, Bitarap döwlet bolandan soňra halkymyzyň durmuşy, ýaşaýyş şertleri hasda gowlaşdy. Şäherlermiz, obalarmyz tanalmaz derejede özgerdi. Şäherlerimiz ak mermere beslendi, häzirki wagtda hem gün-günden gözeleşýär. Halkymyzyň erkin zähmet çekmekleri üçin bir näçe zawot-fabiriklar gurulup ulanmaga berildi. Ösüp gelýän ýaş nesilerimi...
Eziz Watanymyz Türkmenistan dünýäde bäsleşige ukyply ösen döwletleriň hatarynda tanalýar. Ata babalarymyz geçmişde haýsydyr bir zady irginsiz zähmetiň esasynda emele getiren bolsa biziň bagtyýar raýatlarymyz şol gymmatlyklary zähmetiň, aň-düşünjäniň täze pikirleriň üsti bilen kämilleşdirýär. Milli däp-dessurlarymyzyň, ylym-bilimiň täzeden has belen...
Türkmenistanyň ähli babatda kuwwatly döwlet hökmünde dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne gönükdirdi.


text:
Düýn Tährandan gowşan habarlarda Eýranyň polisiýasynyň protestçiler bilen çaknyşandygy aýdyldy. Şol wakada reformaçylaryň tarapdary bolan ýüzlerçe protestçi geçen aýdaky dawaly prezidentlik saýlawlary bilen bagly köçä çykdylar.
Eýranyň Milli frontunyň ýokary derejeli agzasy Hamid Reza Hademiň Farda radiosyna aýtmagyna görä, azyndan 20 adam tutuldy. Protestçiler 12-nji iýundaky ses berişlikden soň ýygnanyşmak gadagan bolan Hafti Tir meýdançasyna ýygnandylar.
Eýranyň Milli frontunyň ýokary derejeli agzasy Hamid Reza Hademiň Farda radiosyna aýtmagyna görä, azyndan 20 adam tutuldy. Protestçiler 12-nji iýundaky ses berişlikden soň ýygnanyşmak gadagan bolan Hafti Tir meýdançasyna ýygnandylar.


text:
Ynsan uchin aktual tema: “Ynsanyng janynyng dowzah odundan halas bolmagy we olumden songky durmusha tayyarlyk…”
Chunki ajy olum bizi baky ayralyga bir gun salyar, we ol gunung geljekdigi 100% anykdyr emma hachan haysy sagatda yada sekuntda geljegi welin namalim, ine bu sebapden mening pikirimche adamzadyng ing gayragoymaz durmushynda ing wajyp meselesi: Huday bilen yarashmak, Onung seni jennetine kabul etjekdigine ynamlylyga eye bolmak, bular hem bolsa Hudayng Sozuning esasynda Onung beren wadalaryna we gutulyshyna dushunmek arkaly, munung netijesinde kalbymyzda dorejek hak imanyng netijeleri arkaly yetip bolyar! Sheytan bizi gyssagly we ikinji derejeli bu dunyadaki zatlar bilen guymap, shol olum bilen duchar etmeging aladasynda, emma Huday bizing her birimizing kalbymyzyng gapysynyng agzynda durup, Ozuning yaradan tebigaty arkaly, yaradan ajayyp ynsanlaryndaky barmak yzlary arkaly, Oz Mukaddes Yazgylaryndan bolan ajayyp wadalary arkaly bizing kalbymyzyng gapysyny kakyar! Huday biz uchin bolan “Yoluny, Hakykatyny we Yashayshyny”-Isa Mesihi gokden yere yollady, emma Ol Hak Yoly tapyanlar az, Ondan yoreyanlar kem we Ony gozleyanler azalyar, chunki gutulysha getirjek Yol insiz, Gapy dardyr, Ony tapyanlar azdyr, emma helakchilige eltyan “yol” sheytanyng yoly inlidir we gapysy gingdir, ondan yoreyanler yada pyada yada mashynly gidip baryanlar kopdur!
Elbetde Hudayng Yazgylary wagty gelip Hudayng bu dunya ahyrzmana getirjekdigini duyduryar, sheyle ahyrzmany Huday adamzat taryhyndan ong hem bir getiripdi, yagny Nuh pygambering dowrunda adamlaryng eden-etdiliklerining, gunalerining, we hatda pikirlerining hem pislikden dolup dashan wagtynda, Huday Oz yaradan adamyny yaradandygyna okunmage chenli gynanyp bu erbet nesli, dinge imanly bolan Nuh pygamber, onung ayaly, onung uch ogly we gelinleri, jemi 8 adamy “gutulysh gamisi” arkaly halas edip, galan ahli adamazat neslini yer yuzunden supurip tashlapdy. Sheyle yene-de hokum gununing bir gun geljekdigini we munung alamatlaryny aydyp Huday duydurysh beryar. Emma gynansak-da, Nuhung dowrundaki yaly adamlar hem ol gunung duydansyz geljekdigine ynanyp bilmeyarler, chunki adamlar Hudayng Sozune dal-de adamlaryng sozune ynanyarlar, munlap munlap yyllar gechipdir ahyrzamana bolanok, indi hem bolmaz diyen dushunja eyeryarler. Emma taryhda bolshy yaly, adamlar yalnyshyar, Hudayng Yazgylary bolsa hemishe hem dogry bolup chykyar!
Bolyar belki biz ahyrzamanyng boljakdygyna ynanman bileris, chunki muna menzesh zadyng bolup gechendigini gozumiz bilen goren daldiris, yada eshiden daldiris, emma olumi bolsa hemmamiz gorup we eshiden zadymyzdyr we 100% bolan takyk zatdyr we onung ing uzaga gitse bizing durmushymyzda yene-de 80 yyldan bolup biljekdigini bilyaris, yone shonda-da bolmajak yaly geziberyaris! Adam pahyr bir yurtda bashga yurda gezmage baranda gerek bolan tayyarlyklaryny goryar, yagny passportyny bejermeging yzyna dushyar, viza sorap baryar gitjek yurdyna, bilet alyar, iymit we egin-eshik uchin serishde alyar, barjak yerinde kabul ediljek yeri hakynda habarlashyar we sh.menzeshler. Emma gynansakda wagtlayn bir yer barada sheyle alada edyan ynsan, bakyyeti nirede gechirjegining welin aladasyny etmeyar we bu iching gayra goyulmaz tayyarlygy gormeyar!? Bu bolsa Hudayng kalbyny agyrdyar, chunki Ol bizing Onung baky oyunde oluming indi hich hachan bolmajak yerinde mesgen tutmagymyzy isleyar, dine bir isleman bu uchin bizi ol ajayyp mekana eltjek “Yoly, hakykaty we Yashayyshy” berdi, bu hem Isa Mesihdir! Ine shonung uchin Isa Mesih gokden yere biz uchin gelende bu ahli adamzat uchin HOSH HABAR boldy!
Ine bu sebapden Isa Mesih Ozune Halasgar hokmunde iman edenlere ine sheyle diyyar: “Yureginiz gysmasyn. Hudaya iman eding, Mana iman eding. Atamyng oyunde mesgenler kopdur; sheyle bolmasa Men size “Yer tayyarlamaga baryaryn” diyermidim? Gidip yer tayyarlanymdan song, sizing hem Oz yanymda bolmagynyz uchin yene gelip, sizi Ozum bilen alyp giderin. Siz Mening nira baryanymy , yoly bilyansiniz”. Tomas (Isanyng shagirdi) Onga: “Ya Reb, biz Sening nira baryanyny bilmeyaris, yoly nadip bileli?” diydi. Isa onga sheyle diydi: “Men -Yol, Hakykat we Yashayyshdyryn, Mensiz hich kim Ata Hudaya baryp bilmez…” Injil


text:
Türkmen bagşylary joşup aýdym aýdanlarynda aýdymyň öz şygyr bentleri bilen ugurdaş manyly sanamalary hem özlerinden goşup goýberýärler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda türkmeniň ruhy kämilligini, düşünje sagdynlygyny asyrlar boýy üpjün edip gelen milli mirasymyz çuňňur öwrenilýär.
Hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy esasynda ýurdumyzda gowaça ekişi 2018-nji ýylyň 23-nji martynda Ahal, Mary we Lebap welaýatlarynda, 28-nji martda bolsa Daşoguz welaýatynda abraýly ýaşulularyň ak pata bermegi bilen badalga aldy.
Hormatly Prezidentimiziň şu ýylyň 23-nji fewralynda Mary welaýatyna iş saparynyň çäklerinde Türkmenistan döwletimizde ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeler bilen baglanyşykly taryhy ähmiýetli wakalar boldy.
Dünýä taryhynyň gatlaryna ösen medeniýetiň, sungatyň mekany bolup giren Türkmenistanyň gadymy ýadygärliklerinde geçirilýän arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde ýüze çykarylan taryhy tapyndylar ylmy esasda öwrenilýär.
Soňky ýyllarda TYA-nyň Arheologiýa we etnografiýa instituty tarapyndan Nusaý Ürgenç kerwen ýolunyň ugrunda ýerleşen Paryzdepe, Şährihaýbar ýaly ýadygärliklerde alnyp barylýan işler bellärliklidir.
Gyzgynlygyndan hemem gyzyl burçuň ajysyndan ýaňa agzyňy ýakyp barýan unaş sowuklamanyň, dümewiň bire-bir emi.
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 10ó11 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
«Türkmenistan» gazeti, 2016-njy ýylyň 11-nji iýuny
12-nji iýuny Ylymlar güni
ÖSÜMLIKLERIN GENETIKA BANKY AZYK HOWPSUZLYGYNYŇ ESASY ŞERTI
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar. Adamlar öz ýaşaýyş taryhynyň dowamynda iýmit ösümlikleriniň gözleginde bölüp, olardan azyk önümini almak üçin ekerançylyk medeniýetini ussatlyk bilen kämilleşdirip gelipdirler. Asyrlaryň dowamynda ösümlikleriň nesil toplumynyň hataryna täze döredilen oba hojalyk ekinleri girizilipdir. Gündelik durmuş zerurlygynyň talabyna baglylykda döredijilik gözlegleri häzirki döwürde hem dowam etdirilýär. Toprak-suw-howa şertlerine laýyklykda, ösümlikler we jandarlar berk sazlaşykly gatnaşyklaryň oňaýly täsiri netijesinde öz nesil dowamatlaryny bir bitewi aýlawyň çäginde dowam etdirýärler we özgerdýärler. Adamlar öz azyk harajatlary üçin sarp edýän ösümliklerinden öndürilýän önümleriň hil hasiýetlerine baha berip gelipdirler. Olary dürli hadysalaryň kyn şertlerine doz gelýän sortlarynyň we görnüşleriniň nesil toplumynyň tohumlarynyň durnukly asyl nusgalaryny ýönekeý usullar bilen ýitirmän saklapdyrlar hem-de öz zerurlyklaryna görä ekip ulanypdyrlar. Şeýle-de, olary tebigatyň üýtgemegi bilen ýerli şertleriň talaplaryna baglylykda özgerdip gelipdirler.
Alymlaryň pikirine görä, ösümlikleriň nesil toplumynyň ätiýaçlyk gorlaryny şol döwletiň «altyn ätiýaçlygyna» deňäp bolar. Her bir döwletiň altyn ätiýaçlygy çäklidir, ösümlikleriň nesil toplumynyň ätiýaçlygy gaýtalanýandyr we dowamlydyr. Bu wajyp mesele filosofiýa nukdaýnazary bilen seljerilende, ösümlikleriň nesil toplumynyň gory islendik halkyň buýsanjydyr, ýokary derejede durýan milli baýlykdyr. Çünki beýleki milli baýlyklar ösümlikler bilen tebigatyň arasyndaky bölüp geçýän hadysalaryň netijesinde ýüze çykýar.
Dünýäde howanyň üýtgemegi we ygallaryň kemelmegi netijesinde ösümlikleriň ýitip gitmek howpy alymlary biynjalyk edýär. Munuň iň esasy sebäbi hem, her bir ýitirilen ösümligiň sortuny we görnüşini taäzeden döretmek mümkinçiliginiň ýok hasap edilmegindedir. Şeýle-de, howanyň guraklygy ýabany ösümlikleriň gömüşleriniň ýitip gitmek howpuny ýokarlandyrýar. Soňky ýyllarda alymlar öz ýurtlarynda ösýän ýabany ösümlikleriň we oba hojalyk ekinleriniň nesil toplumynyň tohumlarynyň asyl nusgalaryny ýygnamak işlerine has uly ähmiýet berdiler. Netijede, alymlar dünýa boýunça dürli ösümlikleriň nesil tohumlarynyň asyl nusgalarynyň 7 milliona golaýyny ýygnap, öz milli Genetika banklarynda ýerleşdirdiler. Häzirki we geljeki nesiller üçin ýygnalan ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalary dünýäniň dürli döwletlerinde döredilen 1800 milli Genetika banklarynda saklanýar. Ösümlikleriň nesil toplumynyň tohumlarynyň asyl nusgalary Ýewropada, Demirgazyk Amerikada, Aziýada, Ýakyn Gündogarda, Latyn Amerikasynda, Afrikada, Malkara ylmy merkezlerde we hususy hojalyklarda uzak möhletli döwür üçin saklanylýar. Şeýlelikde, milli Genetika banklaryny döreden döwletleriň alymlary, öz ýurtlarynda azyk ýetmezçiligi howpunyň bolmak töwek-gelçiliginiň öňüni almak wezipesini üstünlikli amala aşyrdylar diýip hasap edýärler. Çünki şol döwletlerde ösümlikleriň nesil toplumynyň tohumlarynyň girew ätiýaçlygy hemişelik saklanýar we ösümlikleriň ýitip gitmek howpunyň öňi alynýar. Genetika banklary döredilen döwletlerde ösümlikleriň tohumlaryny täzeden dikeltmek we önümçilige ornaşdyrmak mümkinçiligi bar. Dünýäniň iň iri milli Genetika banklarynda we gorlarynda oba hojalyk ekinleriniň sortlarynyň ýitirilmezligi üçin bugdaýyň 788 654 sany, arpanyň 486 724, şalynyň 420 341, noýbanyň 268 369, mekgejöweniň 261 584, soýanyň 176 400, sorganyň 168 550, nohudyň 69 736 sany we beýleki ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalary saklanýar.
Ýer ýüzüniň ösümlikleriniň nesil toplumynyň tohumlarynyň ähli asyl nusgalaryny hiç bir döwletiň öz milli Genetika bankynda saklamak mümkinçiligi ýokdur, belki, onuň geregi hem ýokdur. Ösen döwletleriň alymlary tarapyndan oba hojalyk we senagat pudaklarynyň ykdysadyýetine oňyn täsirini ýetirip biljek beýleki döwletlerde saklanýan ösümlikleriň nesil toplumynyň tohumlaryny ylmy esasda öwrenýärler we döwletara ylalaşyklaryň esasynda öz milli Genetika banklaryna ýygnamaga çalyşýarlar. Şu nukdaýnazardan ösümlikleriň nesil toplumynyň tohumlarynyň alyş-çalyş işleriniň netijesinde ylym we önümçilik ähmiýetli ýokary hasylly däneli, gök we bakja ekinleriniň, miweli baglaryň sortlary hem-de gömüşleri dünýäniň köp ýurtlarynyň oba hojalygynda önümçilige ornaşdyryldy.
Türkmenistanyň dagynyň, düzüniň, çölüniň we deňziniň geografiýa taýdan ýerleşişi onda gezekleşip gelýän pasyllara görä, ösümlikleriň jandarlar bilen ýaşaýyş zerurlyk gatnaşyklaryna baglylykda, ösümlikler öz genetika nesil dowamatynyň durnuklylygyny häzire çenli saklap gelýärler. Tebigatda ösümlikleriň ösýän ýerleriniň toprak-suw-howa şertleriniň üýtgemegi bilen olaryň özara tebigy genetiki çakyşmalarynyň netijesinde täze morfologiki görnüşli ösümlige öwrülýärler. Tebigatymyzda ösýäri ösümlikleriň nesil toplumynyň tohumlarynyň asyl nusgalaryny ýygnamak zerurdyr. Şunda ýurdumyzyň milli Genetika bankynyň döredilmegi oňyn netijelerini berer. Bu bankda ýygnalyp saklanjak ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalary türkmen halkynyň egsilmez baýlygy hökmünde azyk howpsuzlygyny üpjün eder.
Ösümlikleriň nesil toplumyny ýygnamak we saklamak boýunça milli Genetika banky döredilen döwletleriň we Halkara ylmy merkezleriň alymlary bilen türkmen alymlarynyň arasynda halkara ylmy we dostlukly hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Halkara ylmy gatnaşyklaryň netijesinde ata-babalarymyzyň döreden oba hojalyk ekinleriniň köp sanly sortlarynyň we görnüşleriniň daşary ýurtlaryň milli Genetika banklarynda saklanýandygy malim boldy. Şeýlelikde, halkara hyzmatdaşlygyň çäginde oba hojalyk ekinleriniň sortlaryny we görnüşlerini ýurdumyza getirmegiň mümkinçilikleri öwrenildi. Gadymy döwürde döredilen oba hojalyk ekinleriniň, esasan hem, gadymy bugdaýyň 41 sorty Gurak şehitlerde oba hojalyk ylmyny öwrenýän Halkara merkeziň Genetika bankynda saklanýar. Daşary ýurt alymlary bu sortlaryň daşky gurşawyň ýaramaz täsirlerine yssa we gurakçylyga çydamly hasiýetleriniň bardygyny belleýärler we olaryň üstünde seçgi ylmy işlerini alyp barýarlar.
Türkmenistan çöllük ýurt hasap edilýän hem bolsa, onuň beýleki döwletlere garanda genetika taýdan durnukly, çylşyrymly tebigy hadysalara çydamly, başga ýurtlarda gaýtalanmaýan ösümlikleri bardyr. Olaryň nesil toplumynyň tohumlarynyň asyl nusgalaryny milli Genetika bankynda saklamak we peýdalanmak sogaply işleriň biri bolar.
Aşyrmuhammet Saparmyradow,
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň
Oba hojalyk ylymlary bölüminiň baş bilermeni,
tehniki ylymlaryň kandidaty.


text:
1. Men birinjiden bir çaga. Meniň autizmim bar. Meniň asyl durkum autistic däl. (Meni autizm bilen kesgitlemäň).
Autizm meniň ähli häsiýetlerimiň diňe birje tarapy. Bu meni ynsan hökmünde kesgitlemeýär. Siz birnäçe zehinli, pikirli we duýguly bir adammy ýa-da semiz gözi äýnekli, elsiz-aýaksyz bir adammy? Sizi ilki görenimde mende şeýle pikir döräp biler. Ýöne bu siziň şeýle adamdygyňyzy aňlatmaýar.
Uly adam hökmünde siz özüňizi haýsy tarapdan görkezmek isleýändigiňizi kesgitläp bilýärsiňiz. Çaga hökmünde men heniz muny başaramok. Siz heniz meniň nämä ukyplydygymy bileňizok. Meni bir häsiýetim bilen kesgitlemek menden garaşylýan zatlaryň bolmalysyndan has pes bolmagyna getirip biler. Eger-de men siziň meniň “muny başaryp bilmez” diýip pikir edýändigiňizi duýsam, meniň muňa tebigy jogabym “näme üçin synanyşmaly” diýen düşünje bolýar.
2. Meniň duýgy (sensor) kabul edijiligim tertipsiz (bulaşyk=disordered).
Belki-de autizmde duýgy organlarynyň kabul edijiligi iň çylşyrymly (düşnüksiz) aspektdir. Ýöne bu örän kritiki ýagdaý. Beýle diýildigi, gündelik duşýan, beýleki adamlar üçin belli hem bolmaýan ýönekeý ses, ýagtylyk, yslar, tagamlar we el degirmeler meniň üçin ýiti agyryly bolup biler. Meniň gündelik ýaşamaly bolýan sredam maňa duşmançylykly bolup görünýär. Me size özüni adamlardan çete çekýän we agressiw bolup görünýärin. Emma hakykatdan men diňe özümi goramaga synanyşýaryn. Şonuň üçinem maňa ýönekeý azyk magazinine gitmek dowzaha düşen ýaly täsir edýär:
Meniň eşidiş funksiýam örän ýiti (Hyper active = giper-aktiw). Birnäçe adamyň birden gürleýän sesleri. Ses gataldyjylaryň sesi, ownuk pullaryň şykyrdysy, kofemolkanyň sesi, et çapyjylaryň jygyldysy, çagalaryň gykylygy, arabalaryň jygyldysy, fluressent çyralaryň jyrryldysy. Meniň beýnim bu sesleri filtr edip kabul edip bilenok. Şonuň üçinem maňa agram düşýär.
Meniň ys alyş duýgymyň örän duýgur bolmagy mümkin. Et prilawkasyndaky balyk täze däl, biziň ýanymyzda duran adam şu gün duş almandyr, asylyp goýlan kolbasalaryň priprawalarynyň (ادویهجات) ysy örän ýiti, ol duran çaganyň arlygy arassa däl, pol ýuwulýan himikatlryň ysy… Men olaryň hemmesine çydap bilemok. Meniň erbet ýüregim bulanýar.
Meniň görüşim hem güýçli bolup biler. Fluressnt çyralaryň yşygy diňe bir beter ýagty bolman, eýsem olar erbet jyrryldaýar. Otagyň ýagtylygy beter güýçli we bu meniň gözümi agyrdýar. Otagyň pulsasiýasy (puls) ýagtyny hemme zadyň üstüne bökdürýär. Meniň gözýetimim hemişe üýtgäp duran ýaly. Äpişgelerden düşýän ýagty hem üstesine. Meniň üçin ünsüni jemlemek kyn. Ýene potolokda (سقف) hereket edýän wentilýatorlar (پنکه); hemişe hereket edip duran zat kän. Bu zatlar meniň westibulýar () hem propriesptiw (وابسته به عصب خود پذير) duýgularyma täsir edýär. Men öz bedenimiň nirededigini hem duýup bilemok.
3. Etjek däl(men etmezligi saýlaýaryn) bilen edip bilemok (islesem islemesem men edip başaramok) sözleriniň tapawudyny biliň.
Dil we sözler meniň üçin uly kynçylyk (problema) bolup biler. Bu meniň siziň instruksoýalaryňyzy diňlemeýänimi aňlatmaýar. Bu meniň siziň aýdýan sözleriňize düşünmeýändigimi aňladýar. Siz meni başga otagdan çagyranyňyzda men şuny eşidýärin: “*&^%$#@, Billy. #$%…” Meniň ýanyma gelip, ýönekeý sözler bilen: “Billy, kitabyňy stoluň üstünde goý. Nahar wagty boldy” diýseňiz, men siziň näme isleýändigiňize we indi näme etmelidigine düşünerin. Bu ýagdaýda maňa siziň diýeniňizi etmek aňsat düşýär.
4. Men gönümel pikir edip başarýaryn.
Bu meniň sözleri diňe göni manysynda kabul edýändigimi aňladýar. Maňa kinaýaly, göçme manyly sözleri aýtmaň-da, gönümel aýdyň. Idiomlar (اصطلاحات), kalamburlar (بازی با کلمات), logiki (منطقی) netijeler, metaforalar (استعاره), kinaýalar… meni aljyradýar. Men olara asla düşünemok.
5. Meniň çäklendirilen sözlük sostawyma (کمبود لغات) çydamly bol.
Maňa meniň duýgularymy söz bilen düşündirmek kyn.Sebäbi meniň sözlük sostawym juda çäkli. Belki-de men açdyryn, keýpim gaçandyr, bir zatdan göwnüm galandyr, başym çaşandyr…Ýöne şu wagt men bu duýgulary aňlatmaga söz tapamok. Meniň hereketlerimden, görkezýän belgilerimden… meniň ýagdaýyma düşünjek bol.
Käwagt men siziň gözüňize “kiçijik professor” ýa-da kino ýyldyzy ýaly bolup görünmegim mümkin.Sebäbi men käte öz ýaşytdaşlrymyň başarmajak ýa-da kellesine gelmejek işlerini etmegim ýa-da sözlerini aýtmagym mümkin.Ýöne bular meniň daşky sredadan (محیط): kitaplardan ýa-da telewizordan, manysyna düşünmezden ýat tutan zatlarymdyr. Muňa “echolalia” (تكرار و تقليد سخنان ديگران) diýilýär. Men aýdýan sözlerimiň manysyna düşünmeýärin. Ýöne olar meniň dilime gelýär.
6. Dil öwrenmek meniň üçin kyn bolanlygy sebäpli, men görmek arkaly öwrenýärin.
Maňa zat öwredeniňizde ony diňe aýtmaňda, eýsem ony nädip etmelidigini görkeziň. Onsoňam şol bir zady birnäçe gezek görkezmeli boljakdygyňyzy ýatda saklaň. Şol bir tertipde yzygiderli gaýtalanylyp durmalar maňa öwrenmäge kömek edýär.
Maňa gündelik gaýtalanyp duran raspisaniýe (برنامه) örän peýdaly. Bu maňa bir zat edenimden soň indi nämä taýýarlanmalydygymy görkezýär. Bir işden başga bir işe ýuwaşlyk bilen geçmäge mümkinçilik berýär. Maňa wagtdan haýyrlanmaga we siziň garaşýan netijäňize ýetmäge kömek edýär.
Wagtyň geçmegi bilen men hemme zady görüp öwrenmek zerurlygyndan (häsiýetimden) el çekmegim hem mümkin. Ýöne men okamagy öwrenmezimden öň suratlary görüp, olary tanap öwrenmeli. Meniň ulaldygymça simwollardan, suratlardan söze – gepleşige geçmegim hem mümkin.
7. Meniň nämäni edip bilmeýänligime däl-de nämäni edip bilýänligime üns ber.
Men hem beýleki adamlar ýaly, ynamsyzlyk bilen seredilende maňa-da öwrenmek has kynlaşýar. Meniň özüme ynamym has hem peselýär. Men tankytdan gorkup, birzat etmäge synanyşyp hem bilmeýärin. Meniň güýçli taraplarymy gözle. Sen olary hökman taparsyň. Bir zady dogry etmegiň birnäçe ýollary bardyr.
8. Maňa daşary dünýä bilen aragastnaşyk açmaga kömek et.
Men çagalar meýdançasyna baranymda hiç kim bilen oýnamaýaryn. Bu meniň olar bilen oýnasym gelmeýänini aňlatmaýär. Belki-de men olaryň ýanyna baryp. Gepleşige we oýna başlamagy başarýan däldirin. Eger-de sen başga çagalary meni oýna çagyrar ýaly etseň. Meniň hem olar bilen oýnamagym we oýundan lezzet almagym mümkin.
Men başy hem soňy belli bolan konstruksiýaly oýunlary gowy oýnaýaryn. Men başgalaryň emosiýalaryny ýüzünden okap bilemok. Eger-de men Emily ýykylan wagty gülsem, Bu meniň onuň üstünde gülýänimi aňlatmaýar. Men bu ýagdaýa laýyk gelýän reaksiýany (واکنش) nähilin görezmelidigini bilmeýärin. Sen maňa “ Saňa hiç zat bolan däldir-ä” diýmäni öwret.
9. Özümi erbet alyp baryş tutgaýlarymyň (هیجانات عصبی) sebäbini tapjak bol.
Bu ýagdaý meniň üçin size bolşundanam agyr. Bu ýagdaýlar meniň bir ýa-da birnäçe duýgularyma çendenaşa agram düşýändigini aňladýar. Eger sen olaryň jogabyny tapsaň olaryň öňüne geçip bolar. Sen olaryň bolýan wagtyny, ýagdaýlaryny, haýsy adamlar bilen bolýanlygyny belle. Onuň sebäbiniň tapylmagy mümkin.
Bularyň hem aragatnaşygyň bir görnüşidigini ýadyňda sakla. Men söz bilen aýdyp bilmänim üçin öz ýagdaýymy şeýle habar bermäge mejbur bolýaryn.
Ene-atalar, ýadyňyzda saklaň: çaganyň özüni alyp barşynyň medikal sebäbi hem bolmagy mümkin. Haýsydyr bir nahara allergiýa, ukynyň bozulmagy, aşgazan-içege problemalary hem çaganyň özüni alyp barşyna täşir etmegi mümkin.
10. Meni hiç hili şert goýmazdan gowy gör.
“Eger-de ol şeýle bolan bolsady”, “Näme üçin ol … başaranok?” diýen pikirleri ýadyňdan çykar. Seniň özüň hem eneň-ataň senden garaşan hemme zatlaryny eden dälsiň. Men autizmi saýlap almadym. Ýöne ýadyňda sakla: sen däl-de men autistic. Seniň kömegiň bolmasa meniň üstünlikli geljegim, özüme ynamly uly adam bolup ýetişmegim mümkin däl. Seniň kömegiň hem ýolgörkezijiligiň bilen meniň mümkinçiliklerim seniň pikir edişiňden has giňdir. Ynan bu edeniňe degýän kömekdir.
Ahyrynda-da üç söz: Çydam. Çydam. Çydam.
Meniň autizmim hakynda hiç zada ukypsyzlyk hökmünde däl-de özboluşly ukyplylyk hökmünde seret. Maňa seret, autizmiň maňa beren kemçilikleri bilen birlikde onuň maňa beren birnäçe artykmaçlyklaryny hem gör. Dogry men gepleşmekde we adamlar bilen gatnaşyk etmäge ökde däl. Ýöne sen üns beren bolsaň, men ýalan sözlämok, oýunlarda aldamok, klasdaşlarymy şugullamok… Dogry men ikinji Michael Jordan bolup bilmerin. Ýöne meniň detallary başgaça görmek ukybym hem duýgularymyň güýçli ösenligi sebäpli, men indiki Einstein, ýa-da Mozart, ýa-da Van Gogh bolmagym mümkin.
Bularuň hemmesi sensiz mümkin däl. Meniň goragçym bol, meniň dostum bol, onsoň biz meniň üstünliklerime guwanarys.
Bu tekst şu ýerden alnyp terjime edildi.
ÇEŞMESI : ترکمن TURKMEN
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Habarlar, Saglyk |


text:
2017-nji ýylyň 10-11-nji noýabrynda Samarkantda BMG-niň başlangyjy bilen Merkezi Aziýada howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça «Merkezi Aziýa: bir geçmiş we umumy geljek, durnukly ösüşiň we özara gülläp ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk» atly halkara maslahaty, şeýle hem Merkezi Aziýa döwletleriniň Daşary işler ministrleri derejesinde «Ýewropa Bileleşigi – Merkezi Aziýa» atly nobatdaky duşuşyk geçirildi. Bu barada Türkmenistanyň DIM-iniň saýtynda habar berilýär.
Ýokarda ady agzalan halkara çärelere Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri R. Meredowyň ýolbaşçylyk etmeginde Türkmenistanyň wekiliýeti hem gatnaşdy.
Maslahata gatnaşmak üçin sebitiň ýurtlarynyň Ddaşary işler ministrleri, BMG, ÝB, ÝHHG, ŞHG, GDA, ÝD we ÖB ýaly abraýly halkara guramalarynyň ýolbaşçylary, diplomatik korpusyň wekilleri, meşhur bilermenler, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleri – 500-den gowrak gatnaşyjy ýygnandy.
2017-nji ýylyň 10-njy noýabrynda Samarkant şäherinde «Merkezi Aziýa: bir geçmiş we umumy geljek, durnukly ösüşiň we özara gülläp ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk» atly halkara maslahatyň çäklerinde biziň sebitimiziň bäş döwletiniň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň nobatdaky duşuşygy geçirildi. Bäş döwletiň Daşary işler ministrleri Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda 2018-2019-njy ýyllarda hyzmatdaşlyk hakynda Maksatnama gol çekdiler.
Ýokarda agzalan halkara çäreleriniň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy R.Meredow ÝB-niň daşary işler we syýasy howpsuzlyk boýunça Ýokary wekili, Ýewropa komissiýasynyň Wise-prezidenti hanym Federika Mogerini bilen duşuşdy. Duşuşygyň dowamynda taraplar Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky syýasy, ykdysady we söwda ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyny we geljekki mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmen wekiliýetiniň Samarkant şäherine sapary wagtynda R.Meredowyň Özbegistan Respublikasynyň, Owganystan Yslam Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň we Gazagystan Respublikasynyň daşary işler ministrleri bilen duşuşyklary gurnaldy. Gepleşikleriň dowamynda taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösüşiniň häzirki ýagdaýyny we geljekki mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar we söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygy giňeltmäge we çuňlaşdyrmaga, şeýle hem Merkezi Aziýada we onuň çäklerinde durnuklylygy we howpsuzlygy goldamaga aýratyn üns berildi.
Mundan başga-da, halkara maslahatyň işiniň çäklerinde Samarkant şäherinde Türkmenistanyň, Özbegistan Respublikasynyň we Gazagystan Respublikasynyň arasynda üç döwletiň döwlet serhetleriniň kesişýän nokadynyň ýeri hakyndaky Şertnama we Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň arasynda Strategik hyzmatdaşlyk boýunça Ylalaşygy (2017-nji ýylyň 6-njy martynda Aşgabat şäherinde ýokary derejede gol çekilen) tassyklamak we ynanç hatlaryny alyşmak boýunça Resminama gol çekildi.


text:
Sanawda 319 gomoseksual erkek adam we 48 lezbi bar. “Olaryň jynsy azlyk toparlaryna degişlidigi subut edildi we olar operatiw hasaba alyndy” diýip, Täjigistanyň Baş prokuraturasynyň neşirinde aýdylýar
Ýurduň Içeri işler ministrligi agzalýan habar barada kommentariýa bermekden saklandy. Ýöne kanun goraýjy edaralardan sanawy düzmäge gatnaşanlaryň biriniň, adynyň agzalmazlyk şerti bilen Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bularyň hasaba girizilmeginiň sebäbi, olaryň hem edil jelepçilik bilen meşgullanýan zenanlar ýaly, WIÇ infeksiýasyna duçar bolmak howpy ýokary. Sebäbi bular jemgyýetiň gowşak gatlagyna degişli bolup, öz jynsy gatnaşyk edýän partnýorlaryny tiz-tizden çalyşýarlar, şeýle-de hemişelik partnýorlary bar bolanlar hem jynsy gatnaşykda howpsuzlygy berjaý ederden ejiz bolup durýarlar.
Beýleki bir tarapdan, geýler we lezbiler konfliktlere ýol açmazlyk üçin çytraşmaly. Mälim bolşy ýaly, jynsy azlyklar bilen bolýan kofliktler jemgyýetiň geýlere we lezbilere bolan ýigrenji sebäpli pajygaly ýagdaýlara ýol açyp biler diýip, gürrüňdeşimiz belledi.
Täjigistan sowet döwründen galan kanunçylygy ýatyryp, 1998-nji ýylda gomoseksual gatnaşyklary jenaýat bolmakdan çykardy. Ýöne gomoseksuallar we beýleki jynsy azlyklar hemişekisi ýaly ymykly kök uran jemgyýetçilik tabusynyň gazabyna duçar bolýarlar.
Täjigistanda geýleriň we lezbileriň sany az däl, “olar özleriniň jynsy orientasiýalaryny her hili ýol bilen gizlejek bolýarlar.” Analitikleriň aýtmagyna görä, bu ýagdaý gomoseksuallygyň yslamda gadagan edilmegi bilen bagly. Musulman ruhanylaryň tassyklamagyna görä, bu gatnaşyklar Allanyň adamzady jübüt edip ýaratmakdaky hikmetine ters gelýär.
Geýler täjik jemgyýetiniň özlerine örän ýowuz daraýandygyny aýdýarlar.
Duşenbeli Şöhradyň Azatlyk Radiosy bilen geçen ýylyň güýzünde geçiren gürrüňdeşliginde aýdyşy ýaly, gomoseksuallara garşy ýowuz daramak ilkibaşda maşgalada başlanýar: “Haçan-da, enem-atam meniň geýdigimi bilenlerinden soň, öýi terk etdim. Kakam meniň maşgalamyzy masgara edendigimi gaýtalap durýardy.”
Şöhrat häzirki wagtda başga bir şäherde ýaşaýar. “Men restoranda işe ýerleşipdim. Bir gezek biziň restoranda geçirilen toýlaryň birinde bir gyz meni tansa çagyrdy. Tansdan soňra toýa gelen käbir serhoş myhmanlar meni “gyz ýaly tans etdiň” diýip ýençdiler. Ertesi gün işdenem kowuldym” diýip, Şöhrat gürrüň berýär.
Ýatladyp geçsek, 2015-nji ýylyň maý aýynda SPID-e, inçekesele we ysytma garşy göreşýän Global fond “soňky bar bolan maglumatlara görä, Täjigistanda erkek bilen gatnaşyk edýän erkekleriň sany çak bilen 30 müň töweregi” diýip mälim edipdi.
Öz jynsdaşlary bilen gatnaşyga girýän erkekleriň köpüsi, has takygy 57.3 %, şol bir wagtyň özünde geteroseksual gatnaşyklara-da girýärler, bu ýagdaý öz gezeginde olaryň aýal partnoýrlaryna-da howp salyp bilýär, belki-de, hut şol sebäp WIÇ ýokaşan aýallaryň sanynyň artmagyna getirýändir diýip, SPID-e, inçekesele we ysytma garşy göreşýän Global fonduň hasabatynda aýdylýar. Hasabatyň awtorlarynyň bellemegine görä, erkek bilen gatnaşygyň tabu hasaplanmagy bilen baglylykda gomoseksual gatnaşyga girýän erkekler örän seýrek ýagdaýda saglyk gullugynyň işgärlerinden haraý soraýarlar.
Hasabatyň ýaýradylmagyndan soňra Täjigistanyň Içeri işler ministrligi SPID-e, inçekesele we ysytma garşy göreşýän Global fonduň Täjigistandaky geýleriň we lezbileriň sany boýunça berýän maglumatlarynyň hakykata gabat gelmeýändigini aýtdy.


text:
Köpçülikleýin welosiped ýörişinden soňra döwlet Baştutanymyz “Trivandi Сhanzo Limited” kompaniýasynyň ýerine ýetiriji ýolbaşçysy Jin Tomlin bilen söhbetdeş boldy. Jin Tomlin Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça şu ýylyň sentýabrynda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk çäreleri boýunça Türkmenistanda iş alyp barmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi.
Jin Tomlin iri yklymlaýyn ýaryşlara bolan taýýarlyga Türkmenistanda örän jogapkärçilikli we hemmetaraplaýyn çemeleşilýändigini aýratyn belledi we bu ýaryşlaryň ýokary guramaçylyk derejesinde geçiriljekdigine hem-de onuň çäklerinde guraljak çäreleriň örän ýatda galyjy boljakdygyna ynam bildirdi.
Soňra kompaniýanyň ýerine ýetiriji ýolbaşçysy guramaçylyk komitetiniň adyndan hem-de öz adyndan milli Liderimize Aziadanyň ilkinji akkreditasiýa resminamasyny we V Aziýa oýunlarynyň açylyş, ýapylyş dabaralaryna hem-de sport ýaryşlaryna gatnaşmaga hukuk berýän ilkinji çakylygy uly hormat bilen gowşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz hormat üçin minnetdarlyk bildirip, Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna az wagtyň galandygyny, ýöne entek etmeli işleriň köplügini belledi. Sport, munuň özi diňe bir parahatçylygyň ilçisi däl, eýsem, gözelligiň, dostlugyň, hyzmatdaşlygyň esasy nyşany bolup durýa.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugyna eýe bolan pursatynda onuň tertipnamasynda sportuň 16 görnüşiniň bardygyny, bu gün bolsa olaryň sany 21-e ýetendigini belledi. Şeýle hem ilki başda Aziýa oýunlaryna gatnaşýan döwletleriň sany 22 bolan bolsa, oňa Okeaniýa ýurtlary hem goşulyp, onuň möçberi 64-e ýetdi diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.


text:
6-njy dekabr (TDH). Şu gün Hindistanyň paýtagtynda söweş sungatlary boýunça VI Halkara oýunlary tamamlandy. Onda türkmen taekwondoçylary (ITF ugry boýunça) uly üstünlige mynasyp boldular. Öň habar berilişi ýaly, ýaryşyň ilkinji güni türgenlerimiz şahsy tuli (toplumlaýyn maşklar) ugry boýunça iki altyn, bir kümüş we bir bürünç medala mynasyp boldular. Geçen dynç günleri ildeşlerimiz öz üstünliklerine şahsy tutluşyklarda gazanylan altyn medallaryň ýedisini we “öz-özüňi goramagyň görkezme çykyşlary” boýunça gazanylan bir kümüş medaly goşdular.
Türkmenistanyň ýygyndysynyň düzüminde çykyş eden türgenleriň ýedisi hem hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna çykmagy başardylar. Bu bolsa halkara sport ýaryşlarynda ýyl geldigiçe uly üstünlik gazanýan ýurdumyzyň taekwondo mekdebiniň (ITF ugry boýunça) ýokary derejesine şaýatlyk edýär.
Altyn medallaryň dördüsi gara guşakly türgenlerimiziň topary tarapyndan gazanyldy. Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby 57 kilograma çenli agramda çykyş eden Gaýgysyz Atabaýew bilen 63 kilograma çenli agramda çykyş eden Mary şäherinden mekdep okuwçysy Goşanyýaz Durdyýew has hem tapawutlandylar. Türgenlerimiziň ikisi hem Nepaldan we Hindistandan bolan garşydaşlaryny ikinji raundyň başynda arassa ýeňip, final tutluşyklaryny wagtyndan öň tamamladylar.
Gara guşaklylaryň arasyndaky tutluşyklarda 2013-nji ýylda ýetginjekleriň arasynda Aziýanyň absolýut çempiony Orazmyrat Çaryýew (57 kilograma çenli) we Erkebaý Erkebaýew (69 kilograma çenli) altyn medala mynasyp boldular.
Reňkli guşaklylaryň arasyndaky bäsleşiklerde doganlar Arslan we Erkin Batyrowlar hem-de Rustem Süleýmanow birinji orny eýelemegi başardylar. “Öz-özüňi goramagyň görkezme çykyşlary” boýunça türkmen taekwondoçylary – G.Atabaýew (goranýan), O.Çaryýew, G.Durdyýew we E.Erkebaýew (hüjüm edýänler) kümüş medaly gazanmagy başardylar.
Ýeňijileri sylaglamak dabarasynda Türkmenistanyň Döwlet senasy dokuz gezek (altyn medallaryň sany boýunça) biziň türgenlerimiziň gazanan ýeňişleriniň şanyna ýaňlandy. Bularyň üstüne iki kümüş we bir bürünç medaly goşup, dünýä derejesindäki abraýly ýaryşda ildeşlerimiziň 12 medaly gazanandyklaryny bellemek bolar. Bu netije taekwondo (ITF ugry boýunça) ýaryşynda iň gowy görkezijileriň biri boldy. Ýaryşyň guramaçylary ýurdumyzyň milli ýygyndysynyň baş tälimçisi, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi, şeýle hem “ussat” (VII dan) halkara derejesiniň eýesi Aýdogdy Atabaýewe “toparyň iň gowy taýýarlygy üçin” ýörite kubok gowşuranlarynda muny aýratyn nygtap geçdiler.
Düzümine sport görnüşleriniň 20-sini birikdirýän söweş sungatlary boýunça Halkara oýunlary ITF taekwondo federasiýasy tarapyndan geçirilýär. Bu toplumlaýyn ýaryşlaryň baş maksady dürli ýurtlaryň söweş sungatlary federasiýalarynyň arasynda dostlukly gatnaşyklary ýola goýmak we tejribe alyşmak bolup durýar.
Özüne 30 döwletden birnäçe müň türgeni ýygnan bu ýaryşyň barşynda ITF-iň nobatdaky mejlisi bolup geçdi. Oňa gatnaşanlar Halkara taekwondo federasiýasynyň täze ýolbaşçy düzümini saýladylar, şeýle hem 2017-nji ýylda geçiriljek söweş sungatlary boýunça VII toplumlaýyn ýaryşlaryň geçirilmeli ýurduny kesgitlediler. Bu ýaryşlar Makedoniýada geçiriler.