text:
Gündogar Ukrainada Orsýete tarapdar separatistlere garşy göreşmek üçin mundan iki ýyl ozal Parižiň Operasyny terk eden ukrain opera aýdymçysynyň öldürilendigi habar berilýär.
Wasyl Slipagyň öldürilendigini, Ukrainanyň Ýewropa Geňeşindäki hemişelik wekili Dmytro Kuleba 29-njy iýunda “Twitter” sosial ulgamynda çap eden maglumatynda tassyklady.
Ukrainadaky media serişdesi Donetsk regionyndaky ukrain esgerlerine we meýletinçilerine salgylanyp, Slipagyň 29-njy iýunda irden sagat 6:00 töweregi Luhanske obasynyň golaýynda snaýper, ýagny mergen tarapyndan öldürilendigini ýazýar.
Asly Ukrainanyň Lwiw regionyndan bolan Slipak 1997-nji ýylda Lwiwiň “Lysenko” saz akademiýasyny tamamlaýar. Soňra ol Parižiň Operasynda işlemäge çagyrylýar.


c: text/html

text:
Yragyň güýçleri ýurduň demirgazygyndaky Tikrit şäheriniň kontrollygyny gaýtadan yzyna almak üçin garşylyklaýyn hüjümlerini dowam etdirýärler. Bu hüjümler sünnileriň dolandyryjylygyndaky jyhadçylar Yragyň we Siriýanyň ençeme territoriýasyny ele salyp, ol ýerde öz “halyfatyny” yglan eden mahaly amala aşyrylýar.
29-njy iýunda Yragyň harby dikuçarlarynyň pitneçileriň hereket edýän territoriýalaryna hüjüm etmegi netijesinde Tikritiň birnäçe sebitinde çaknyşyklar başlady.
“Al-Kaýda” hereketiniň bir şahasy bolan “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly topar tarapyndan dolandyrylýan söweşijiler Yragyň demirgazygynda we günbatarynda uly territoriýalary ele salansoň, şu aýyň başynda Tikritiň gözegçiligini hem öz gol astyna geçiripdi.
Bu aralykda, Yragyň hökümeti hüjümleri amala aşyrýan “Suhoý” kysymly uruş uçarlarynyň bäş sanysynyň Russiýadan gelip gowşandygyny aýtdy. Bu dikuçarlar söweşijiler bilen göreşmäge ýardam bermek maksady bilen Yraga ugradylandygy bellenilýär.
29-njy iýunda “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly topar Yragyň Diýala sebitinden Siriýanyň demirgazygyndaky Alleppo şäherine çenli territoriýany öz içine alýan sebitde öz “halyfatyny” ýa-da “Yslam döwletini” yglan etdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama ýurduň býujet defisitini kemeltmek boýunça planyny hödür etdi.
Bu planyň maksady 12 ýylyň dowamynda, ýa-da ondan hem az döwrüň içinde, Birleşen Ştatlaryň defisitini dört trillion dollar möçberinde kemeltmekdir.
Obamanyň hödür eden planynda içerki çykdajylary azaltmak, ýurduň harby pudagyna goýberilýän pullary kemeltmek, saglyk çykdajylaryny sazlamak, şeýle-de salgyt reformasyny geçirmek ýaly çäreler göz öňünde tutulýar.
Birleşen Ştatlaryň býudjet defisiti häzirki wagt 14 trillion 200 milliard amerikan dollaryna deň.


text:
Minskiniň metrosynda bolan partlamada ýaralananlary arasynda Türkmenistanyň raýatynyň hem bardygy habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Belarusdaky çeşmesiniň beren maglumatyna görä, 11- nji aprelde Türkmenistanyň raýaty Haýdar Çaryýew ýaralanypdyr.
1993-nji ýylda doglan Çaryýewiň Belarusyň Maglumat we radioelektronika boýunça Döwlet uniwersitetiniň 1-nji kursunda okaýandygy aýdylýar.
Minskiniň Tiz kömek hyzmatlary boýunça 1-nji keselhanasynyň baş lukmanynyň orunbasary Gražina Şeýko Haýdar Çaryýewiň saglyk ýagdaýynyň agyrdygyny Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Minskidäki heläkçilik bilen bagly Türkmenistanyň prezidenti Belarusyň prezidentine gynanç bildirdi.


text:
Aşgabat, 09.02.2015. “Türkmenportal”.
Ýurdumyzyň ähli künjeklerinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň baýramy hem-de Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly mynasybetli baýramçylyk çäreleri guralýar.
Şol çäreleriň arasynda ýurdumyzyň tanymal estrada aýdymçylarynyň çykyşlarynyň hem bardygyny aýtmak gerek.
13-nji fewralda Mary welaýatynyň Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Söhbet Jumaýew bilen Gurbangeldi Ataýew, 14-nji fewralda bolsa şol ýerde Durdy Durdyýew bilen Begmyrat Annamyradow çykyş eder.
Lebap welaýatynyň ýaşaýjylary 22-nji fewralda Seýitnazar Seýdi adyndaky Döwlet sazly drama teatrynda guraljak konsertde Söhbet Kasymowyň, Durdy Durdyýewiň, Rasim Geldiýewiň aýdymlaryny diňläp bilerler.


text:
Iki aý mundan öň, 13-nji iýulda, Ýewropa Bileleşigine girýän döwletler we Türkiýe Ýewropanyň tebigy gaz boýunça Russiýa garaşlylygyny azaltjak “Nabukko” turbalarynyň kanuny esaslary boýunça ylalaşyga gol çekişdiler.
Yrak planlaşdyrylýan şol turbalar üçin zerur bolan tebigy gazyň ýarsyny, ýagny 15 milliard kub metrini öz boýnuna aljakdygyny wada berdi, emma anyk wagtyny belli etmedi.
Birnäçe aý dowam eden gepleşiklerden soň Türkiýede gol çekişilen şol yalalaşyk, 31 milliard kub metrlik göwrümi bolan “Nabukko” turbalarynyň gurlup başlamagy üçin möhüm ädim hökmünde alamatlandyryldy. Şol ylalaşyk ýola goýlandan soň, Halkara “Nabukko” Turbalary konsorsiumynyň dolandyryjy direktory Reinhard Mitsçek planlaşdyrylýan turbalaryň durnukly kanuny esasynyň kesgitlenendigini we munuň ähli müşderiler üçin deň derejede şertleri kepillendirýändigini nygtady.Günorta Akym we Türkiýe
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýip Ärdogan (sagda), Russiýaly kärdeşi Wladimir Putin bilen duşuşdy, 6-njy awgust, 2009 ý.
Bu wakadan bir aý geçmänkä, 6-njy awgustda Russiýa we Türkiýe göwrümi “Nabukko” turbalarynyňkydan iki esse uly bolan Günorta Akym proýektiniň turbalarynyň Türkiýäniň territoriýasyndan geçirilmegi boýunça ylalaşyga gol çekişdiler.
Günorta Akym proýekti “Nabukko” proýektine bäsdeş hasaplanylýar. Emma bu proýekt boýunça gol çekişlik dabarasynda çykyş eden Türkiýäniň premier-ministri Rejep Taýip Ärdogan “Nabukko” we Günorta Akym proýektleriniň biri-birine bäsdeş däl-de, bularyň paralleldigini öňe sürdi.
Moskwa Günorta Akym proýektiniň kömegi bilen Ýewropa barýan rus gazynyň tranzit ýurdy bolan Ukrainadan sowa geçmek isleýär. Bu proýektiniň Türkiýä tarap barýan marşruty maliýe taýdan has çykdajyly hem bolsa, Ukraina degmän geçýär.
Emma Ýewropa Russiýanyň energiýasyna garaşlylygyny azaltmak üçin gözbaşyny Ýakyn Gündogar we Merkezi Aziýadan alyp gaýtjak “Nabukko” turbalarynyň çekilmeginiň tarapdary. "Nabukko şowsuzlyga uçramaz"
Ikinji sentýabrda Ýewropa Parlamentiniň öňünde çykyş eden ÝB-niň energiýa boýunça komissary Andris Pibalgs Russiýa Günorta Akym proýekti
Günorta Akym boýunça çäreleri çaltlandyrylsa-da, “Nabukko” şowsuzlyga uçramaz.
boýunça çäreleri çaltlandyrsa-da, “Nabukko” proýektiniň şowsuzlyga uçramajakdygyny aýtdy.
Ýewroparlamentiň senagat, barlag we energiýa boýunça komitetiniň öňünde çykyş eden komissar Andris Pibalgs Günorta Akym proýekti boýunça Russiýa-Türkiýe ylalaşygynyň degişli yşaratlary berýändigini, emma muňa garamazdan, “Nabukko” proýekti boýunça Türkiýa ynam bildirýändiklerini mälim etdi.Türkmen gazynyň diwersifikasiýasy
Ýakynda Türkmenistana sapar eden Wenesuelanyň prezidenti Ugu Çawesiň tebigy gaz boýunça gurama goşulmak baradaky tekliplerine Türkmenistan şol guramanyň tarapdarlary tarapyndan garaşylýan jogaby bermedi. Şol gaz guramasynyň türkmen gazynyň Ýewropa akdyrylmagy boýunça päsgelçilikleri döredip biljekdigi aýdylýardy.
Türkmenistan ägirt uly uglewodorod potensialyna eýe bolmak bilen, eksport ugurlarynyň diwersifikasiýa edilmegine aýratyn üns berýändigini yglan edip gelýär. Şol eksport ugurlary häzirlikçe Russiýa, Eýran we ýakynda işläp başlamagyna garaşylýan Hytaý marşrutlaryndan ybarat. Türkmen-azeri dartgynlygy
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow (çepde) we Azerbeýjanyň premýer ministri Artur Rasizade, 19-njy maý, 2008 ý.
Türkmen gazynyň Hazar deňziniň Azerbeýjan tarapyna geçirilmegi “Nabukko” turbalarynyň gaz bilen üpjün edilmegi üçin möhüm hasaplanylýar. Emma Türkmenistan bilen Azerbeýjanyň arasynda Hazardaky ýangyç ýataklary babatda ýüze çykan soňky düşünişmezlikler bu proýektiň durmuşa geçirilmegi boýunça çäreleri ýene sorag astynda goýdy.
Hazar deňziniň statusynyň kesgitlenmezligi, “Nabukko” proýektine türkmen gazynyň akdyrylmagy boýunça iň uly päsgelçilikleriň biri hasaplanylýar. Halkara ekspertler Türkmen gazy bolmazdan “Nabukko” turbalarynyň gaz bilen üpjün edilmeginiň örän kyn boljakdygyny nygtaýarlar.
Şeýlelikde Nabukko proýektini geljeginiň Hazar deňziniň statusynyň kesgitlenmegine, başgaça aýdylanda, Türkmenistan bilen Azerbeýjanyň Hazardaky gaz ýataklary boýunça ylalaşyga gelmeklerine bagly bolup durýandygy bellenilýär. Şol meseleleriň bolsa, geljekde Aşgabada sapar etjek Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Alyýew bilen türkmen kärdeşi Gurbanguly Berdimuhamedowyň arasynda geçiriljek gepleşiklerde maslahatlaşylmagyna garaşylýar.


text:
Kanadanyň daşary işler ministri Lawrens Kannon Eýranyň urany baylaşdyrmak boýunça şübheli planyny ýatyrmagy üçin G-8 toparynyň daşary işler ministrleriniň Tährana basyş etmek barada ylalaşanlygyny aýtdy.
Kannonyň bu baradaky çykyşy senagat taýdan ösen G-8 toparyna agza ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň Kanadada geçirilen iki günlik sammitinden soň boldy.
Ol bu barada sözlän sözünde G-8 toparynyň Eýran bilen gepleşiklere-de taýýardygyny ýatladyp, halkara jemgyýetçiliginiň hem Eýrana garşy zerur basyşlary etmelidigini belledi.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurduň hökümetine parahorluga garşy göreşmek üçin täze strategiýany işläp düzmegi tabşyrdy.
Nazarbaýew anna güni çykyş edip, geçirilmeli çäreleriň arasynda hökümet işgärleriniň girdeji we çykdajy deklarasiýalarynyň ýöredilmeginiň hem gerekdigini belläp geçdi.
Şeýle-de, gazak prezidenti halkara ykdysady çökgünligiň getirip biljek netijelerine garşy ýurtda geçirilmeli çäreleri düzmäge, şol sanda 2020-nji ýyla çenli 1.5 million iş ornuyny döretmäge görkezme berdi.


text:
Türkmenistanda aradan çykan merhumlary ýatlamak, metbugatda olaryň suratlaryny çap etmek, radio-telewideniýede gepleşik bermek ýaly däplere hem gadaganlyk girizildi diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
Elbetde, bu öňki prezident döwründe, dilden aýdylan görkezme esasynda girizilen gadaganlyk bolmaly. Emma indi öňki prezident döwründäki gadaganlyklar, "Ruhnama" mejburlyklary aradan aýrylýar.
Eýsem, merhumlary ýatlamak gadaganlygy näme üçin saklanýar, ol kime we näme üçin gerek?
Bu baradaky söhbeti diňläp, pikirleriňizi ýazsaňyz hoşal bolarys.


text:
27-nji noýabrda Lebap welaýatynda “Bagt köşgi” açyldy. Şeýle köşkler eýýäm beýleki welaýatlarda açylyp, ulanylyşa hem berildi. Olaryň ilkinjisi 2011-nji ýylda Aşgabatda açylypdy.
Ýakynda habarçymyz Aşgabatdaky şol “Bagt köşgüne” aýlanyp, ol ýerde gurnalýan toýlaryň çykdajylary bilen gyzyklananda, adaty gurnalýan her toý üçin täze manat bilen ortaça 25 müň manat möçberinde çykdajy edilýändigi barada maglumat aldy. Mundan başga gyzyň galyňy, spisogy ýaly çykdajylar hem bar.
Täze Tolkun gepleşigimizde toýlarda edilýän çykdayjylar, olaryň gün saýyn artmagynyň sebäpleri, oňa ýaşlaryň garaýyşlary hakda söhbet etdik. Söhbetdeşligimiziň myhmanlary dürli ýurtlarda ýaşaýan türkmen ýaşlary – Merjen, Azat, Eziz we Aşgabatdaky habarçymyz Myrat Gurban. Türkmen ýaşlary we habarçymyz bilen geçiren söhbetdeşligimizi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz. Garaýyşlaryňyza bolsa aşakdaky teswir bölüminde garaşýarys.


text:
Şweýsariýanyň prokurorlary Ukrainanyň häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň we onuň ogly Oleksandryň bikanun pullary ýuwmagy bilen bagly aýyplamalaryň esasynda jenaýat işini gozgady.
Prokuror Ywes Bertossa we polisiýa Oleksandr Ýanukowiçiň eýeçiligindäki kompaniýada barlag geçirdiler we dokumentleri ele saldylar.
Anna güni Şweýsariýanyň hökümeti 20 ukrainalynyň, şol sanda Ýanukowiçiň we onuň oglunyň hasaplarynyň doňdurylandygyny aýtdy. Şeýle-de anna güni Awstriýanyň hökümeti adam hukuklaryny depelemekde we korrupsiýa baş goşmakda güman edilýän 18 ukrainalynyň hasaplaryny doňdurandygyny habar berdi. Agzalan adamlaryň atlary mälim edilmedi.
Geçen hepdede Ýewropa Bileleşigi Ukrainada hökümete garşy protestlerde güýç ulanylmagyna baş goşanlara garşy syýahatçylyk gadagançylygyny girizmek we olaryň hasaplaryny doňdurmak ýaly çäreleri amala aşyrmak kararyna geldi.
Ukrainanyň prokurory Kiýewiň Orsýetden Ýanukowiçi öz ýurduna ekstradisiýa etmegi sorandygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň oppozisiýa wekilleri syýasy tussag hasaplanýan we günäsi geçilmeli adamlaryň sanawyny prezidentiň administrasiýasyna gowşurdylar.
Sanawda 39 adamyň ady görkezilipdir. Olaryň arasynda Mihail Hodorkowskiý, Platon Lebedew, “Drugaýa Rossiýa” atly hasaba alynmadyk partiýanyň aktiwisti Taisia Osipowa dagy hem bar.
Syýasy matlapda ýörite sud edilen diýlip hasaplanýan adamlaryň haýdan-haý azatlyga goýberilmegini 4-nji fewralda Moskwanyň Bolotny meýdançasynda oppozisiýanyň geçiren köpçülikleýin mitinginde talap edipdiler.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi bu guramanyň Siriýadaky gözegçilik missiýasynyň tamamlanmagyny buýurdy. Ýöne ol Damaskda harby däl-de, bir syýasy edara bolmaly diýilýän çagyryşlary goldaýar.
Häzir Howpsuzlyk Geňeşine prezidentlik edýän Fransiýanyň BMG-däki ilçisi Gerard Araud bu karara geňeşiň penşenbe güni geçen duşuşygyndan soň gelnendigini bildirdi.
"Birleşen Milletler Guramasynyň Siriýadaky gözegçilik missiýasynyň mandaty 19-njy awgustda tamamlanýar. Mandat täzelenmese, missiýa bes edilýär. Missiýany çykarmak işine öňümizdäki birnäçe günlükde başlanar" diýip, Araud aýtdy.
Araud missiýany uzaltmak baradaky şertleriň ýerine ýetirilmändigini, şeýle hem barha artýan zorlugy togtatmak, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režiminiň parahat ilatyň garşysyna agyr ýaraglar ulanmazlygyny gazanmak barada hem köp öňegidişligiň bolmandygyny bildirdi.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Witali Çurkin penşenbe güni Nýu-Ýorkda žurnalistlere gözegçilik missiýasynyň mandatynyň tamamlanmagyna özüniň gynanýandygyny aýtdy.
"Biz Birleşen Milletler Guramasynyň Siriýadaky gözegçilik missiýasynyň mandatynyň soňlanmagyna gynanýarys. Biz geňeşiň missiýa öz işini dowam etdirip bilmez diýip, aýak diräp duran agzalarynyň duşmançylykly hereketleriň bes edilmegi, Siriýada bir syýasy çözgüde gelinmegi ugrunda çynlary bilen tagalla etmäge meýil görkezmändigine ynanýarys" diýip, Çurkin aýtdy.
BMG-niň ýaragsyz harby gözegçileri öňümizdäki bir näçe günlükde Damasky terk etseler-de, wakalara gözegçilik üçin ol ýerde bir graždan aragatnaşyk edarasy galar.
Siriýanyň döwlet mediasy Yslam hyzmatdaşlygy guramasyny bu ýurduň agzalygyny wagtlaýyn togtadandygy üçin tankytlap, guramany "günbatar kolonializmini", onuň agzalaryny bolsa "terroristleri" goldaýanlykda aýyplady.
57 ýurdy öz içine alýan Yslam hyzmatdaşlygy guramasy Mekgede geçen gyssagly sammitiň soňunda penşenbe güni özüniň Siriýany bu organa agzalykdan wagtlaýyn çykarýandygyny bildirdi. Agza döwletler "Siriýanyň halkynyň gyrgynçylykdan we adamkärçiliksiz hereketlerden ejir çekmeginiň özlerini çuňňur alada goýýandygyny" mälim etdiler.


text:
Duşenbe güni Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Raza Gilani ýokary suda çekilýär.
Gilani prezident Asif Ali Zardarä ýöňkelýän korrupsiýa aýyplamalary boýunça täzeden jenaýat işini açmak barada suduň tabşyrygyny ýerine ýetirmekden ýüz öwürenlikde aýyplanýar.
Hökümetiň ýolbaşçysy Gilaniniň sözlerine görä, parahorlyk bilen bagly prezident Zardarä ýöňkelýän aýyplamalar syýasy matlaply we Zardariniň döwlet baştutany hökmünde eldegrilmesizlik hukugy bar.
Gilani we Zardari ýurdy dolandyrýan “Pakistanyň Halk partiýasynyň” liderleridir.
Analitikleriň pikiriçe, bu sud hökümetiň dargamagyna sebäp boljaga meňzemeýär. Emma ol geljekde ýurduň harbylarynyň pozisiýasyny güýçlendirip biler.


text:
Düýn prezident Berdimuhamedow Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidentiniň dogany, Tehas ştatynyň «South Oil» atly nebit kompaniýasynyň başlygy Nil Mellon Buşy kabul etdi.
Nil Mellon Buş Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidenti Jorj Buşuň süýtdeş doganydyr.
Düýnki duşuşykda Nil Mellon Buş öz kakasy, ýaşuly Buşuň hat üsti bilen gönderen ýüzlenmesini prezident Berdimuhamedowa gowşurdy.
Duşuşygyň barşynda taraplar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklaryň perspektiwalary barada pikir alyşdylar. Aýratynam, ýangyç-energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyklar aýratyn üns merkezinde boldy – diýip, «Türkmenistan Altyn asyr» internet saýty habar berýär.


text:
Şu ýylyň aprelinde Gyrgyzystanyň şol wagtky prezidenti Bakyýew halkyň gahar-gazabyna duçar bolup, wezipesinden çekilmäge mejbur boldy. Wakalaryň ýitileşmegi Gyrgyzystanyň günorta welaýatynyň merkezi şäheri Oşda ýaragly çaknyşyklaryň başlamagyna getirdi. Etniki özbekleriň we gyrgyzlaryň arasynda başlanan konflikt iň azyndan 200-e golaý adamyň ölümine sebäp boldy.
Dünýäniň habar serişdeleri üç aý bäri Gyrgyzystandaky wakalar barada öz ýurdunyň ilatyna yzygiderli habar berseler-de, Türkmenistanyň metbugaty bu wakalary doly inkär edip, öz halkyna goňşy döwletdäki agyr ýagdaý barada habar bermekden boýun gaçyryp gelýär.
Emma barybir Gyrgyzystandaky wakalaryň ýaňy bu günler Türkmenistana-da gelip ýetdi. Sebäbi wakalaryň iň dartgynly ýerinde indi ençeme ýyllar bäri Türkmenistandan gelen ýaşlar ýokary bilim alýarlar. Konfliktiň ýitileşmegi bilen Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň Daşary işler ministrligi başga döwletlerden okamaga gelen ýaşlara degişli karar kabul etdi. Şol karara görä, olaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin çet ýurtly studentleriň Gyrgyzystandan gyssagly äkidilmegi teklip edildi. Bu mesele bilen Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrligi degişli döwletlere resmi suratda ýüzlendi. Şol ýüzlenme esasynda Täjigistandan, Gazagystandan, Özbegistandan, Hindistandan, Hytaýdan okuwa gelen ýaşlary öz ýurtlarynyň hökümeti howply ýerden gyssagly alyp çykdylar.
Türkmen studentleri iň soňunda halas edildi
Oşda okaýan talyplaryň aglaba köpüsi Türkmenistandan bolansoň, türkmen hökümeti üçin bu uly problema öwrüldi. Türkmen hökümeti beýleki döwletleriň arasynda iň soňky bolup, öz raýatlaryny ewakuasiýa etmäge başlady. Käbir maglumatlara görä, Oşda 1000-e golaý türkmen ýaşlary okaýanlygy üçin olary bir ýa iki uçar bilen alyp çykmak asla mümkin hem däldi. Her halda iki uçaryň we awtobuslaryň kömegi bilen türkmen studentleri uruş gidip duran we ep-esli bölegi küle öwrülen Oş şäherinden ahyrsoňy alnyp gaýdyldy.
Beýle ýagdaý garaşsyzlyk alaly bäri Türkmenistanyň ilkinji sapar başyna düşdi. Türkmen hökümetiniň daşary ýurtlarda öz graždanlaryny halas etmek boýunça ynsanperwer kömegi ilkinji gezek geçirişi. Dogry, käbir synçylar muňa gijigen kömek diýip hem aýdýarlar. Ýöne ýagdaýa içgin syn etseň, bir zady boýun almaly: şu çaka çenli syýasy konflikt gidýän ýerden öz raýatlaryny gyssagly halas etmek boýunça Türkmenistanyň asla tejribesi ýokdy. Elbetde, munuň üstünlikli tamamlanmagy gutlaga mynasyp waka.
Türkmenistana getirilen talyplar uçardan we awtobuslardan düşenlerinde, ilki bilen mähriban topragyna baş egip, ony ýüzüne sylanlar hem bolupdyr. Çünki olar ot-ýalnyň içinden diri çykypdylar ahyryn!
Näme üçin Gyrgyzystan?
Her bir bolan waka bolup geçensoň, yzysüre onuň netijelerine göz aýlaýaň. Gyrgyzystanda bolup geçýän wakalar, az hem bolsa, Türkmenistana hem öz täsirini ýetirdi. Berilýän maglumatlara görä, diňe Gyrgyzystanda Türkmenistandan baran ýaşlaryň sany 5-6 müň adama ýetýärdi. Näme üçin Gyrgyzystana beýle köp türkmenistanly ýaşlar gidýärkä? Ýa olaryň okuw jaýlary, onda berilýän ylym üýtgeşikmikä?
Gyrgyzystan bilen Täjigistan ykdysady taýdan sebitde yzagalak döwletleriň biri. Soňky ýyllar ýurtda bolup geçýän halk tolgunşyklary bu ýurduň halkara we sebitdäki abraýyny birneme pese düşürdi. 2005-nji ýylda bolup geçen «Çigildem rewolýusiýasyndan» soň, Gyrgyzystanyň asuda syýasy ýagdaýdan dartgynly ýagdaýa geçmegi, elbetde, türkmen hökümetinem alada goýmalydy. Sebäbi türkmen ýaşlary ençeme ýyllaryň dowamynda ýokary bilim almak üçin Gyrgyzystanyň dürli şäherlerine özbaşdak, öz hasaplaryna gidýärdiler.
Häzir Merkezi Aziýa sebitinde, Gyrgyzystanda we Gazagystanda okaýan türkmen ýaşlarynyň sany sekiz müňe golaý diýlip, çak edilýär. Saparmyrat Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllary ýurtda okaýan talyplaryň sanyny kemeltmegi türkmen ýaşlarynyň daşary ýurtlara mejbury okamaga gitmegine getirdi.
Eger-de 1991-nji ýylda Türkmenistanyň içinde okaýan ýaşlaryň sany 42 müňden geçýän bolsa, garaşsyzlyk ýyllary onuň sany bäş müňe getirildi. Diňe soňky iki ýylyň içinde onuň sany 10 müňe ýetdi. Bu günler Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin berilýän paralaryň möçberiniň aşa ýokarlanandygyny indi her kes bilýär. 30-40 müň amerikan dollaryny para berip, okuwa girmek her kime başartmaýar. Şonuň üçinem ýaşlaryň aglaba köpüsi goňşy ýurtlara okuwa gidýärler.
Gyrgyzystanyň Oş şäherindäki ýokary okuw jaýynda okamak üçin bir ýyllyk resmi töleg 450-500 amerikan dollary. Elbetde, bu hem köp türkmen ýaşlarynyň Gyrgyzystana okuwa gitmegine sebäp bolýar.
Studentler okuwyny dowam edip bilermi?
Gyrgyzystanda dartgynlygyň pese düşmegi bilen türkmen ýaşlary täzeden okuwlaryny dowam etdirmek üçin ýene Bişkege we Oşa giderler. Belkem, olaryň käbiri okuwyny taşlaram, yzyna gitmekden saklanar. Emma okuwa gidenlere asuda okamak we ýaşamak miýesser edermikä? Eger ýene syýasy konflikt ýitileşse, onda olary täzeden halas etmek operasiýasyny geçirmeli bolarmyka? Ine, şu sowallara türkmen hökümeti öňünden jogap tapmalydyr.
Öňki ýyllardaky ýaly taýak ulanyp, ýaşlary Gyrgyzystana goýbermän saklap bolmaz. Beýle edilse, onda halkara jemgyýetçiligi hem türkmen hökümetini goldamaz. Şonuň üçin ilki bilen prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2009-njy ýylyň 15-nji awgustynda kabul eden «Bilim hakynda» kanunyndan ugur alyp, döwlet okuw jaýlarynda okuwyň gaýbana we agşamky bölümlerini gijikdirmän şu ýyldan açmaly. 2010-2011-nji ýyl üçin okuwa kabul ediljek ýaşlaryň sanyny öňki ýyllardakydan hem birnäçe esse atrdyrylmaly we şol kanunyň 11-nji maddasyndan ugur alyp, ýurtda hususy ýokary okuw jaýlaryny döretmäge girişmeli. Bu proses bir ýyldan gijikdirilmän, ýerine ýetirilmeli.
Eger-de şeýle işler durmuşa geçirilse, onda türkmen ýaşlarynyň aglabasy öz ýurtlarynda okap, bilim alarlar. Bu hem türkmen graždanlaryny konflikt gidýän ýurtlardan daşda saklar. Geçen-geçdi edilip, bolan wakalardan sapak alynmasa, onda şol geçilen ýollar, uly ýitgiler we çykdajylar geljekde ýene-de türkmen hökümetiniň başyndan inip biler.
Gurbangeldi Töräýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanly ştangaçy Umurbek (Ümürbek) Bazarbaýew Hýustonda geçirilen gan barlagyndan soň doping, ýagny gadagan edilen kuwwatlandyryjy ulanmakda aýyplanylýar.
Agyr atletika boýunça halkara federasiýasynyň (IWF) berýän maglumatyna görä, şu ýylyň noýabr aýynda Birleşen Ştatlaryň Hýuston şäherinde geçirilen dünýä çempionaty mahalynda gaýtadan gan tabşyryp, barlagdan geçen sportsmenleriň ýedisiniň ganyndan doping, ýagny gadagan edilen kuwwatlandyryjy ulanýandygyny görkezýän maddalar tapyldy.
Doping ulanýandygynyň üsti açylan şol ýedi sportsmeniň biriniň türkmenistanly Umurbek Bazarbaýewdigi habar berilýär. Aýdylmagyna görä, onuň ganyndan gadagan edilen anabolik steroid mesterolon maddasynyň yzy tapylypdyr.
Agyr atletika boýunça halkara federasiýasynyň resmi saýtynda aýdylmagyna görä, Umurbek Bazarbaýew, doping ulanýandygy baradaky gutarnykly karara gelinýänçä, wagtlaýyn ähli ýaryşlardan çetleşdirilýär.
Umurbek Bazarbaýew geçen gezekki dünýä çempionatynda 62 kilograma çenli agram kategoriýasynda 16-njy ýeri eýeläpdi.
Ol 2012-nji ýylda Londonda geçirilen Olimpiadada 167 kilogramlyk agramy göterip, öz agramdaşlarynyň arasynda dünýäniň iň güýçli alty sportsmeniniň biri boldy.
Eger biraz yza çekilsek, Umurbekiň utuşlary 2004-2005-nji ýyllardan uç alýar. Ol 2004-nji ýylda Frederik şäherinde studentleriň arasynda geçirilen ýaryşda çempion boldy we şol ýyl London Olimpiadasynda 62 kg agramly 20 sportsmeniň arasynda 8-nji orny eýelemegi başardy, 2005-nji ýylda bolsa Medinede, ilkinji Yslam raýdaşlygy oýunlarynda kümüş medal gazandy.
Umurbek 2007-nji ýylda Çiang-Maýda geçirilen dünýä çempionatynda, şeýle-de 2011-nji ýylda Parižde geçirilen dünýä çempionatynda öz agramy boýunça iň güýçlüleriň bäşligine girdi.
2011-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy sportsmeni diýlip seçilen Umurbek Aziýada 2004-nji, 2008-nji ýyllarda geçirilen çempionatlarda hem bürünç medal alypdy.
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda doglan 34 ýaşly sportsmen 2016-njy ýylda Rio-de-Žaneýroda geçjek Olimpia oýunlaryna gatnaşmak arzuwyny birnäçe gezek dile getiripdi.
Türkmenistanyň resmi metbugaty türkmenistanly sportsmenleriň daşary ýurtlarda gazanýan üstünlikleri hakynda yzygiderli maglumat berýär. Mysal üçin, TDH 16-njy dekabrda türkmen pälwanlarynyň Orsýetde 40 medal, şol sanda 18 sany altyn medal gazanandygyny habar berdi.
Emma muňa garamazdan, resmi metbugat Umurbek Bazarbaýewe bildirilýän aýyplama barada hiç bir maglumat bermedi. Azatlyk radiosynyň bu mesele barada Türkmenistanyň sport resmilerinden pikir-garaýyş almak synanyşygy hem netijesiz boldy.
Eger gadagan edilen kuwwatlandyryjy madda ulanýandygy baradaky aýyplama doly tassyk bolsa, geljegine uly umyt bildirilýän türkmen ştangaçysyna uzak wagtlap ýaryşa gatnaşmak hukugyny ýitirmek garaşýar.


text:
“Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň internetde ýaýradan wideosynda söweşijiler 72 sagadyň dowamynda 200 million amerikan dollaryna barabar pul girewi tölenme-se, ýesir alnan iki ýapon raýatynyň öldüriljekdigini öňe sürýärler.
20-nji ýanwarda ýaýradylan wideo ýazgyda mämişe reňkli geýimdäki iki ýesir özlerini Kenji Goto Jogo we Haruna Ýukawa diýip mälim edýär.
Ýapon hökümeti “terrorçylyga” boýun bolmajakdygyny aýdýar.
“Biziň ýurdumyzyň pozisiýasy öňküligine saklanyp galýar. Ýagny biz boýun bolmazlyk arkaly terrorçylyga garşy göreşe goşant goşýarys” diýip, ýapon hökümetiniň baş metbugat sözçüsi Ýoşihide Suga (Yoshihide Suga) Tokýoda geçiren metbugat ýygnagynda belledi.
Gürrüňi gidýän wideo ýazgy “Yslam döwleti” atly topar bilen baglanyşykly söweşijileriň websahypasynda çap edildi we ol ekstremist toparyň çykaran öňki wideo ýazgylaryna meňzeşdir.
“Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri ýesir alnan ýüzlerçe adamyň kellesini kesipdi ýa-da olary atyp öldüripdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) Merkezi Aziýadaky kärdeşleri bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn gepleşikleri geçirmek üçin regiona sapar edýär.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň maglumatyna görä, Kerri Merkezi Aziýa etjek ilkinji saparyna, 29-njy oktýabrda Wenada Siriýa barada geçiriljek köptaraplaýyn gepleşiklere gatnaşandan soň başlaýar.
Azatlyk Radiosy Kerriniň bu saparynyň dowamynda gozgalmagyna garaşylýan meseleler barada “Human Rights Watch” guramasynyň düýbi Bişkekde ýerleşýän “Merkezi Aziýa barlag” merkezinden Stew Swerdlow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Kerri, Merkezi Aziýa tarap ýola düşdi. Siziň guramaňyz bu saparyň dowamynda onuň nähili meselelere üns çekmegine garaşýar?
Stev Swerdlow: Jenap Kerriniň öz saparyna bolan gyzyklanmadan peýdalanyp, bu regiony gurşap alan ençeme problemalary gozgap, olaryň çözgüdine täsir ýetirmek üçin aýratyn alada etmegine garaşýarys. Bilişimiz ýaly, tutuş region barha awtoritarlaşýar, Gyrgyzystany hasaba almasak, adam hukuklaryny goraýjy toparlar tutuş regionda görlüp-eşidilmedik derejede basyş astynda.
Şonuň üçin ol öňden bäri tanalýan abraýyna daýanyp, regionda adam hukuklaryna aýratyn üns bermeli we şol meseleler hakda halk köpçüliginiň öňünde öz pikirlerini aç-açan beýan etmeli. Ol graždan jemgyýetleriniň erkin hereket etmekdäki kynçylyklaryna, türmä basylan adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň we žurnalistleriň ýagdaýyna ünsi çekmeli we syýasy tussaglaryň boşadylmagyna çagyrmaly.
Meselem, Türkmenistanda Nepesgulyýew hakda gürrüň etmeli, Özbegistanda Muhammet Bekjanow, Murat Joraýew, Gyrgyzystanda Azimjan Asgarow, Täjigistanda gadagan edilen ”Yslam partiýasynyň” tussag edilen ýolbaşçylarynyň ählisi hakda gürrüň etmeli.
Şeýle-de ol media azatlygyna garşy böwetler, hökümete degişli bolmadyk guramalaryň işleriniň öňünde döredilýän päsgelçilikler hakdaky aladalary orta atmaly. Meselem, häzirki döwürde Gazagystanda hökümete degişli bolmadyk guramalaryň iş tertibi barada kanun taslamasy barada gürrüň edilýär.
Bu taslama şeýle guramalaryň ählisiniň diňe bir çeşme tarapyndan maliýeleşdirilmegini we ol edaranyň bolsa hökümet bilen maslahatlaşyp iş alyp barmagyny göz öňünde tutýar. Bu hökümete şol guramalaryň iş alyp barjak proýektlerini kesgitlemäge ygtyýar berýär, bu gaty çynlakaý mesele.
Jenap Kerri regionda bolan bu ýagdaýlar barada aýratyn alada bildirmeli we bu çäklendirmeleriň demokratik kada-kanunlara gabat gelmeýändigini aýtmaly hem-de bu hili ädimleriň olaryň hut öz bähbitlerine çapraz geljegini we ABŞ-nyň gymmatlyklaryna hem ters gelýändigini aýtmaly.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistan barada o diýen kän zat aýtmadyňyz. Bu ýurduň hem edil agzap geçen meseleleriňiz boýunça özüne mahsus problemalary bar. John Kerri Aşgabatda bolanda nämelere üns bermeli?
Stew Swerdlow: Biz Türkmenistan barada iki takyk tussagyň ykbaly bilen bagly soragyň gozgalmagyny haýyş edip, John Kerrä ýüzlendik. Olar Nepesgulyýew we Guligeldi Annanyýazowdyr.
Şeýle-de biz edil häzirki gün Türkmenistanda çanak antennalaryna garşy alnyp barylýan göreşiň duruzylmagyny we adamlara öz hususy çanak antenallaryny edinmäge ýol berilmegini türkmen ýolbaşçylaryndan talap edilmeli diýen soragy goýduk.
Türkmenistanda gomoseksuallyk henizem jenaýat bolup galýar, biz bu çäräniň türkmen ýolbaşçylaryndan derhal ýatyrylmagyny soramagy talap etdik. Biz çykyş wizasy bilen bagly problemany gün tertibine girizmegi talap etdik.
Türkmenistan barada gürrüň edenimizde, aýratyn bir ýagdaý bar. Bu ýurt häzirki günde şu çaka çenli bolmadyk derejede halkara ýardamyna mätäç, ykdysady hem howpsuzlyk taýdan kömege garaşýar. John Kerri hakykatdanam şu pursatdan peýdalanmaly.
Ýagny, ol Waşingtonyň Türkmenistana diňe adam hukuklary boýunça gol goýan halkara jarnamalaryna hormat goýan halatynda kömek bermäge taýýardygyny aýtmaly.
Biziň üçin gaty möhüm ýagdaýlardan ýene biri, prezident Berdimuhamedow 2002-nji ýyldan bäri türmelerde saklanýan 100-e golaý syýasy tussaglaryň ykbaly barada takyk maglumat bermeli.
2002-nji ýylda Nyýazowyň janyna kast etmäge boldy diýilýän synanyşykda aýyplanyp tussag edilen adamlaryň henizem diridigini görkeziň diýýän kampaniýa alnyp barylýar, bizem şol kampaniýanyň agzasy, hökümet olaryň diridigini aýan etmeli. Şol tussaglara maşgala agzalary bilen duşuşmaga rugsat etmeli.
Azatlyk Radiosy: Gürrüňini edýän ýagdaýlarymyz hakda türkmen ýolbaşçylary bilen mundan ozalam gürrüň edilen bolmaly, emma iş ýüzünde hiç zat üýtgemedi. Meseläni gozgamak bir zat, emma ýagdaýa hakykatdan hem täsir ýetirmek üçin John Kerri näme edip biler?
Stew Swerdlo: John Kerri dürli görnüşlerde ýagdaýa öz täsirini ýetirip biler, metbugat ýygnaklaryndan peýdalanmaly. John Kerriniň özara duşuşyklarda bu meseleleri gozgamagy mümkin, emma ol özi bilen sapar edýän habarçylara uçarda, uçara münýärkä, uçardan düşüp barýarka, ýagny islendik pursatdan peýdalanyp, agzap geçen ýagdaýlarymyz hakda aç-açan öz pikirini beýan etmeli.
Bu ABŞ ýaly ýurtlaryň jogapkärçiligine girýär, sebäbi onuň daşary syýasaty demokratiýanyň ýaýbaňlandyrylmagyny ündeýär.


text:
Ýekşenbe güni Bahreýniň sudy Eýranyň gizlin agentleri bilen hyzmatdaşlyk edenlikde we ýurduň patyşalyk dolandyryşyny agdarmaklyga synanyşanlykda aýyplap, şaýy mezhebine degişli sekiz raýaty türme tussaglygyna höküm etdi.
Aýyplanýanlaryň aklawçysy Mohsin al-Alawi bu raýatlardan altysyna 15 ýyl türme tussaglygynyň berlendigini mälim etdi.
Onuň aýtmagyna görä, aýyplanýanlardan üçüsine gaýybana ýagdaýda türme tussaglygy berlipdir.
Bahreýniň sülçüleri ýurduň oppozision aktiwistlerine Eýran tarapyndan ýardam berilýändigini öňe sürüp gelýärler.


text:
Aşgabat, 22-nji dekabr.«Türkmenportal».
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 36-sy hasaba alyndy – diýip, «Türkmenistan: hepdäniň wakalary» habarlar hepdeligi habar berýär.
Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýadan we Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen polipropileni, şeýle hem “Б” kysymly karbamidi (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Mundan başga-da, daşary ýurt puluna nah ýüplük, aşgarlanmadyk mata, garaköli we saryja goýunlaryň ýüňi, portlandsement, pagta süýümi ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Şweýsariýa, Türkiýe we beýlekiler. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 11 million 486 müň dollaryndan gowrak boldy.
Depozit manat serişdelerine Hytaýdan, Russiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Türkiýeden, Owganystandan, Ukrainadan, Gyrgyzystandan gelen telekeçiler jemi 14 million 657 müň manatlykdan gowrak ýük awtoulagyny, sanly týunerleri, şeýle hem arassalanan pagta ýagyny, ýorgan-düşek toplumlaryny, nah ýüplügi, ýüňi (garaköli, saryja, geçi), nah matalaryň galyndylaryny satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin, 274 müň manatlykdan gowrak azyklyk bugdaýy satyn aldylar.


text:
Yragyň adam hukuklary boýunça ministrliginiň maglumatyna görä, bu ýurtda 2004 bilen 2008-nji ýyllaryň aralygynda bolan çaknaşyklar we partlamalarda azyndan 85 müň adam wepat bolupdyr.
Bu Yragyň Saglyk ministrligi tarapyndan ölümi sanawa alnan adamlar baradaky maglumatdyr. Ady agzalýan ministrlik tarapyndan ýaýradylan şol hasabatda, şol ýyllaryň dowamynda bolan dürli wakalarda azyndan 147 müň töweregi adamyň hem ýaralananlygy aýdylýar.
Birleşen Ştatlaryň we bu ýurtda ýerleşýän beýleki daşary ýurtly harbylar bilen bir hatarda Yragyň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan öldürülen adamlaryň sany barada anyk maglumat ýok.
Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky harby koalisiýa 2003-nji ýylda Yrakda harby operasiýalara başlapdy.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow häkimiýet başyna gaýtadan saýlanmak maksady bilen, ýurtda geçiriljek nobatdaky prezidentlik saýlawlary üçin öz dalaşgärligini yglan etdi.
15-nji ýanwarda Karimowyň “Özbegistanyň Liberal demokratik” partiýasynyň we “Telekeçiler we işewürler” hereketiniň geçiren bilelikdäki ýygnagynda, özbek prezidenti 29-njy martda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär bellenildi.
30-njy ýanwarda 77 ýaşyny dolýan Karimow 2007-nji ýylda geçirilen saýlawlarda gaýtadan prezidentlige saýlanypdy. Halkara gözegçileri şol saýlawlaryň demokratiýanyň standartlaryna laýyk gelmeýändigini aýdypdylar.
Karmiow 1990-njy ýyldan bäri Özbegistanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetirýär.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý duşenbe güni Hindistana sapara çykdy. Garaşylyşyna görä, ol bu saparyň dowamynda Hindistandan Owganystanyň ýaragly güýçleri üçin goldaw sorar.
Prezident Karzaýyň üç günlük sapary Owganystan bilen Pakistanyň arasyndaky dartgynlylygyň barha artýan wagtyna gabat gelýär. Pakistanyň Hindistan bilen bolan gatnaşygy hem onlarça ýyl bäri dostlukly däl.
Owganystan bilen Pakistan birek-biregi serhedaşa ot açyşlykda aýyplaýarlar. Kabul üstümizdäki aýyň başlarynda bolan bir çaknyşykda Owganystanyň bir polisiýa işgäriniň öldürilendigini aýdýar.
Bu ýurtlaryň ikisi-de biri-birini öz serhediniň aňyrsynda bolýan hüjümlere jogapkär hasaplanýan söweşijilere pena bermekda aýyplaýarlar.
Yslamabat Hindistanyň Pakistanyň daşyny bu ýurda duşmançylykly güýçler, şol sanda Owganystanyň harby güýçleri bilen-de gabamaga synanyşýandygyny güman edýär. Şol sebäpden ol ençeme ýyllap Hindistan bilen Owganystanyň arasynda emele gelmegi mümkin güýçli ýaranlygyň öňüni bökdemäge synanyşýar.
1947-nji ýylda Britaniýa garaşlylykdan dynyp, iki sany özbaşdak ýurda öwrüleli bäri Hindistan bilen Pakistanyň arasynda üç gezek uruş turdy.
Hemaýat
Owgan prezidentiniň sözçüsi Aýmal Faizi Karzaýyň ýolbaşçylygyndaky delegasiýanyň Owganystanyň harby zerurlyklaryny we kemçiliklerini doldurmak üçin Hindistandan kömek sorajakdygyny aýtdy. Ýöne Hindistanyň Owganystany nähili ýaraglar ýa beýleki kömekler bilen üpjün etmäge taýyndygy barada entek doly maglumat ýok.
Häzirki wagtda, çet ýurtly ýaragly güýçler 2014-nji ýylyň aýagyna çenli Owganystandan çykmaga taýýarlanyp ýörkä, bu ýurda täsir etmek ugrunda synanyşyklar barýar. Karzaýyň sapary hem Pakistanyň entek wezipesine girişmedik täze premýer-ministri Nawaz Şerifiň Hindistan bilen gatnaşygy gowulandyrmak barada beren wadasyndan soň bolýar.
Owgan hökümetiniň sözçüsiniň aýtmagyna görä, Karzaý Delide Owganystan bilen Pakistanyň arasynda kolonial döwürde çekilen serhet - Durand Liniýasynda gazaply hereketleriň artmagy barada hem pikir alşar.
Karzaýyň geçirjek gepleşiginden öň "Times of India" gazeti Owganystanyň Hindistandaky ilçisine salgylanyp, Owganystana Hindistandan "söweş üçin ýarag we enjam" gerekdigini ýazdy.
"Press Trust of India" hem soňra Hindistanyň Daşary işler ministrliginiň bir sözçüsiniň Deliniň bu haýyşy bitirmäge taýyndygyny bildirendigini habar berdi.
Owganystan bilen Hindistan 2011-nji ýylda strategik ýaranlyk barada bir ylalaşyga gol çekişdiler. Bu ylalaşyk Deliniň Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerine harby türgenleşik bermegini öz içine alýar.
Owgan-hindi gepleşiklerinde ykdysady meseleleriň-de gozgalmagyna garaşylýar. Gowuşýan habarlarda Hindistanyň Owganystanyň


text:
Şu gün Aşgabatda Türkmenistandan daşary ýurda “Western Union” ýaly kompaniýalar arkaly pul ugratmak bes edildi. Resmiler Türkmenistandan daşary ýurtlara wagtlaýynça pul ugradyp bolmaýandygyny aýdyp, emma munuň sebäpleri barada takyk maglumat bermediler.
Bu çäklendirme Türkmenistanyň walýuta alyş-çalyş nokatlarynda ilata daşary ýurt walýutalarynyň, ýagny amerikan dollarynyň, ýewro pul birliginiň satylmagy bes edilen mahalyna gabat geldi.
Azatlyk Radiosy täze çäklendirme we onuň sebäpleri bilen gyzyklanyp, Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy.


text:
6-njy maýda Türkmenabat şäheriniň polisiýasy tarapyndan saklanylan Röwşen Ýazmuhamedow (Çaryýew) henizem tussaglykda saklanylýar.
Onuň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan näme üçin saklanylýandygy barada häzire çenli hiç hili resmi maglumat berilmedi. Eýsem bu halkara kanunlaryna laýyk gelýärmi?
Azatlyk Radiosy bu soragy düýbi Britaniýada ýerleşýän adam hukuklaryny goramak boýunça iş alyp barýan "Amnesty International" guramasynyň Merkezi Aziýa we Ýewropa bölüminiň müdiri Deýwid Diaz-Jogei berdi.
Azatlyk Radiosy: Bilişiňiz ýaly Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhamedow duşenbe güni tussag astyna alyndy, onuň sebäbi barada häzirlikçe resmi taýdan halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmedi, siz bolan bu waka barada näme diýersiňiz?
Diaz: "Amnesty International" guramasy Türkmenistanda tussag edilen žurnalist barada alada bildirip onuň administratiw taýdan tussag edilendigini çaklaýar. Biziň guramamyz eýýäm bu babatda işläp başlady, biz degişli resmiler bilen habarlaşyp, onuň tussag edilmeginiň sebäplerini şeýle-de onuň tussaglykdaky ýagdaýyny anyklaşdyrmakçy.
Azatlyk Radiosy: Röwşeniň administratiw taýdan tussag edileniniň mümkindigini aýtdyňyz. Şol bir wagtyň özünde soňky döwürler türkmen resmileri özleriniň garaşsyz habarçylara hiç hili garşylygynyň ýokdugyny aýdýarlar. Eýsem bolan bu waka nähili düşünmeli?
Diaz: Biziň pikirimizçe türkmen hökümeti oňyn özgerişlikleriň boljakdygy barada umyt döredýän käbir ädimleri ätdi, mysal üçin täze syýasy partiýa döredildi. Ondan başga-da türkmen hökümeti dürli wadalar beripdi. Biz şol berlen wadalary nazarda tutýarys, emma olaryň hiç biri diýen ýaly şu wagtda çenli berjaý edilmedi.
Şonuň üçin biz ýurduň häzirki ýagdaýy barada çynlakaý alada bildirýäris. Men adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň öz işini arkaýyn alyp baryp bilmeýänligi, tankydy garaýyşy öňe süren adamlaryň gynamalara sezewar edilip tussag edilýandyklary barada gürrüň edýärin.
Azatlyk Radiosy: Jenap Diaz, Röwşeniň tussag astyna alynmagynyň sebäpleri henize çenli düşündirilmedi. Muňa nähili düşünmeli? Bu çäre kanuna gabat gelýär diýmek mümkinmi?
Diaz: Ýok, bu mümkin däl. Şonuň üçin bu administratiw taýdan tussag etmä meňzeýär. Biz bu barada gyssagly netije çykarmakdan gaça durýas, emma geçmişde käbir adamlaryň özlerini goramaga hiç hili mümkinçilik berilmän tussaglykda saklanan ýagdaýlary hem bolupdy.
Mysal üçin, olara aklawçynyň hyzmatlaryndan peýdalanmaga mümkinçilik berilip olara bildirilýän aýyplamalar mälim edilse tussaglykdaky adamlar olara ýönkelýän aýyplamalara garşy kanuny ýollar bilen göreşip bilerdiler.
Azatlyk Radiosy: Ýazmuhamedow duşenbe güni 6-njy maýda tussag edilipdi, aradan eýýäm birnäçe gün geçdi. Oňa garşy bildirilýän aýyplamalar resmi taýdan henizem halk köpçüligine mälim edilmedi. Halkara tejribesinde beýle ýagdaý mümkinmi?
Diaz: Ýok, bolup bilmez. Edil şol sebäpden hem biz onuň administratiw taýdan tussag edilendiginiň mümkindigini pikir edýäris. Sebäbi adatça tussag edilen adam uzaga çekse 32 sagadyň dowamynda jenaýat koddeksiniň haýsy maddasyna laýyklykda oňa aýyplama bildirilýändiginden habarly edilmeli. Şonuň üçin Amnesty International guramasy bu barada howatyrlanýar.


text:
Anna güni Iordanyň paýtagty Ammanda we ýurduň käbir beýleki uly şäherlerinde müňlerçe protestçiler syýasy we ykdysady reformalary talap edip, demonstrasiýa geçirdiler.
Amman şäheriniň merkezinde 3 müň töweregi adamyň öz milli baýdaklaryny göterip we Müsürdäki protest çykyşlaryna raýdaşlyk bildiriji şygarlary gygyryşyp, ýöriş geçirendikleri habar berilýär.
Munuň özi soňky üç hepde bäri Iordanda her anna güni geçirilýän protestleriň üçülenjisidir.
Iordandaky bu protestlere Tunisde we Müsürde ýüze çykan halk gozgalaňlary uly itergi berdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň aňtaw gullugynyň öňki işgäri Edward Snowden ABŞ-a dolanmak isleýändigini, ýöne zerur bolsa Russiýada uzak möhletleýin galjakdygyny aýtdy. Ol bu barada 28-nji maýda Birleşen Ştatlaryň telewideniýesinde ýaýlyma goýberilen interwýusynda belledi.
Snowden ABŞ-nyň global gözegçilik programmalary baradaky gizlin maglumatlary žurnalistlere syzdyrandygy üçin, Birleşen Ştatlarda içalyçylyk aýyplamalary bilen gözlenýär.
Moskwanyň myhmanhanasynda beren interwýuda Snowden özüniň “watançy” bolany sebäpli gizlin maglumatlary köpçülige syzdyrandygyny aýtdy. Ol özüne gaçybatalga beren rus hökümeti bilen işleşýändigi baradaky aýyplamalary ret etdi.
Mundan öň, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) 28-nji maýda eden çykyşynda gizlin maglumatlary syzdyrmak bilen Snowdeniň ABŞ-nyň howpsuzlygyna çynlakaý zyýan ýetirendigini we “ýurduna dönüklik edendigini” aýdypdy.


text:
Tebigatyň bu garaşylmadyk «sowgady» täze ýylyň şowhunyny dabara bilen bellän aşgabatlylaryň barynyň keýpine sogan dogrady. Hususan-da, etaž jaýlarynda ýaşaýan paýtagtlylar has-da beter gorkdular. Olar ýer titremeginiň ýene gaýtalanaýmagyndan howatyr edip, tä daň atynça daşarda gezdiler. Maşyny barlar bolsa gijesini ulaglarynyň içinde geçirdiler.
Adatça, paýtagtda şunuň ýaly ýer yrananda, salym geçmän, hökümet resmi ýagdaýda bolan ýagdaý hakynda maglumat ýaýradýardy. Bu maglumatda bolan ýer yranmasynyň bally, onuň epidsentri hakynda maglumat berlerdi hem-de halkyň mundan beýläk dowla düşmezligi üçin, gaýdyp şeýle ýer yranmasynyň bolmajakdygy hakynda, bolaýanda-da, onuň gaty bir howply ýagdaýda geçmejekdigi barada düşüňdiriş işleri geçilerdi.
Emma täze ýyl agşamy bolan ýer yranmasy barada resmi häkimiýetler bu gezek ýekeje agyz-da söz aýtmadylar, ýer yranmasy asla bolmadyk ýaly hereket etdiler. Paýtagtda täze ýyl gijesi ýer yranmasynyň bolandygy barada resmi häkimiýetiň dymmagyny hiç bir jähtden düşündirip bolanok. Ýöne resmi häkimiýetleriň dymmasy halkyň arasyndaky dowly has-da artdyrdy.
Gybatkeşleriň bolgusyz ýaýradýan «myş-myşlary» bolsa hatda özüni rahat tutmaga çalyşýan aşgabatlylaryň-da böwrüni bükgüldedip başlady. Bu gün paýtagtlylar, esasan-da etaž jaýlarynda ýaşaýanlar tebigatyň ýene-de bir hokgasyny çykaraýmak howpundan elheder edip, bükgüldide gezýärler.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Geologiki barlaglar boýunça merkeziniň (USGS) habar bermegine görä
, ýer yranmanyň epidsentri Türkmenbaşy şäheriniň 125 km demirgazyk-günbatarynda, Hazar deňziniň çäginde bolupdyr we güýji 4,7 ball diýlip kesgitlenýär. Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Türkmenistanyň täze biometrik pasportlarynyň 10-njy iýuldan doly güýje girizilmegi tomsuň jümmüşine, ýagny dynç alyş we okaýan ýaşlaryň synag tabşyrýan, öýlerine gaýdýan, şeýle-de indi okuwa girjek ýaşlaryň daşary ýurtlardaky okuw jaýlaryna dokument tabşyryp başlaýan wagtyna gabat geldi.
Eýsem, bu ýagdaý, şonuň bilen birlikde täze pasport almak bilen bagly dörän kynçylyklar ýaşlarda nähili pikir garaýyşlary döretdi? Şonuň bilen birlikde okaýan ýaşlar üçin döredildi diýilýän ýeňillikli şertleriň hem berjaý edilmeýän halatlarynyň bolýandygy barada maglumatlar gelip gowuşýar.
Eýsem, bu ýerde mesele diňe guramaçylygyň pesligindemi ýa-da başga-da sebäpler bolup bilermi? Kim näme pikir edýär?
Öz pikirleriňizi aşakdaky teswir bölüminde galdyryp bilersiňiz.


text:
Täjigistanyň Fahror etrabynyň ýaşaýjysy bolan 28 ýaşyndaky Nasim Nabotow 2-nji iýunda Siriýada minanyň üstünden basyp ölüpdir. Fahror owal Moskwanyň Lomonosow adyndaky döwlet uniwersitetiniň, ýagny MGU-nyň studenti ekeni. Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugy bu maglumaty ýaş ýigidiň kakasy Abdulmajid Nabotowyň hem-de etrabyň howpsuzlyk organlarynyň tassyklandygyny habar berýär.
Abdulmajid Nabotowyň aýtmagyna görä, oglunyň ölendigini oňa howpsuzlyk organlary we şeýle-de Nasim bilen sosial ulgamlar arkaly aragatnaşyk saklaýan dostlary habar beripdirler. Ol bir hepde mundan owal ogly bilen telefonda gepleşendigini, oglunyň özüne Siriýa-Türkiýe serhedinde bolýandygyny we işleýändigini aýdandygyny bildiripdir. Şonda Nasim kakasyna indi Täjigistana dolanyp bilmejekdigini aýan edipdir. Sebäbi Abdulmajid Nasimow ogluna gaty gaharlanan ekeni.
Öýe getirmek
Şol gürrüňdeşlikden soň Abdulmajid Nasimow oglunyň nirede we näme işläp ýörenini anyklatmak we onuň tiz öýe dolap getirmek işinde ýardam bermeklerini sorap, onuň özüne jaň eden telefon nomerini Fahror etrabynyň howpsuzlyk gulluklaryna beripdir. Howpsuzlyk gulluklary şondan soň Siriýadaky Nasim bilen telefon aragatnaşygyny gurupdyrlar.
Nasimiň kakasy 2009-njy ýylda ogluny radikal toparlaryň täsirinden we, Nasimiň dostlary aýtmyşlaýyn, "jyhaddan" halas etmek maksady bilen Moskwanyň Lomonosow adyndaky uniwersitetini taşlap, Täjigistana dolanmagyny isläpdir. Nasim bolsa mart aýynyň başynda birden ýitirim bolupdyr. Abdulmajid Nasimowyň gürrüň bermegine görä, ol öz oglunyň Moskwadaka Siriýa gitmäge meýillidigini duýupdyr.
MGU-da okan döwri...
Onuň ogly 2007-nji ýylda Moskwanyň Lomonosow adyndaky döwlet uniwersitetiniň finans we ekonomika fakultetine giripdir. Şonda Nasim Moskwadaky metjitlere gatnap ugrapdyr, internetden gowy baş çykaryp başlapdyr we, bir ýaş ýigide gürrüň berşine görä, ol Gurhanyň sürelerini internetiň üsti bilen öwrenipdir. Kakasy oglunyň edýän işlerine goşulyşmandyr.
Nasim Nabotow ýitirim bolandan soň hossarlary onuň 5-nji mart agşamsy Kulýabdan Moskwa uçar bilen barandygyny anyklapdyrlar.
Bir klasdaşy Nasimiň mekdepde gaty başarjaň bolandygyny gürrüň berýär. Onuň aýtmagyna görä, Moskwadan dolanyp gelenden soň hemmeler onuň dünýägaraýşynyň düýpgöter üýtgändigine diýseň geň galypdyrlar. Ol dürli dini akymlar barada gürrüňler beripdir. Soň organ işgärleri ony tussag edipdirler. Ýöne soň bigünädigi anyklanyp, azatlyga çykarylypdyr.
Täjigistanyň hökümetiniň berýän maglumatyna görä, häzirki ýagdaýda Siriýadyr Yrakdaky uruşlarda ekstremist toparlaryň we şol sanda “Yslam döwleti” atly toparyň hatarynda Täjigistanyň 400-den gowrak raýaty söweşýär. Käbir maglumatlara görä bolsa, Siriýadyr Yrakdaky uruşlarda häzire çenli 60-dan gowrak täjigistanly ölüpdir.


text:
“Arap Baharynyň” öňki Sowet Soýuzyna degişli ýurtlara täsiri, aradaky meňzeşlikler we tapawutlar barada ABŞ-de ýerleşýän “Freedom House” merkeziniň barlaglar boýunça direktory Kristofer Walker bilen söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy tarapyndan alyp baran Nikola Krastew.
Azatlyk Radiosy: Siz “Awtoritar petik: Arap baharynyň öňki Sowet Soýuzyna täsirleri” atly bu ýylky hasabatyňyzda näme netijelere geldiňiz?
Kristofer Walker:
ABŞ-de ýerleşýän “Freedom House” merkeziniň barlaglar boýunça direktory Kristofer Walker
Biz dürli regionlarda gözden geçirýän 29 ýurdumyzda bu ýyl ençeme kynçylyklaryň bardygyny ýüze çykardyk. Aýratyn-da öňki Sowet Soýuzynda institusional jogapkärçiligiň hem demokratiýanyň dargap barýanyna göz ýetirdik. Ýöne Baltik döwletleri bu kategoriýa girenok.
Gelnen netijeler bu awtoritar döwletlerdäki ýolbaşçylaryň bu golaýda çalşylmajakdygyny, çynlakaý reformalaryň mümkin däldigini-de görkezýär.
Biziň ünsümizi özüne çeken ýene bir zat Orta Gündogar we Demirgazyk Afrika ýurtlary bilen köp babatlarda deň häsiýete eýe bu ýurtlaryň hiç birinde reforma alamatynyň asla göze ilmeýänligi.
Azatlyk Radiosy: Hasabatda öňki Sowet Soýuzynyň Baltik döwletlerinden beýleki ýurtlarda ýolbaşçylaryň belli bir derejede ýaşdygy nygtalýar. Siziň garaýşyňyzça, munuň geljekki syýasy özgerişlere näme tasirleri bolar?
Kristofer Walker:
Öňki Sowet Soýuzynyň awtoritar ýurtlarynyň ýolbaşçylaryna garanyňda göze ilýän zat, bu dokuz ýurduň diňe ikisinde ýolbaşçylaryň ýaşynyň 70-den ýokarydygy. Bular Özbegistan bilen Gazagystanda. Regiondaky awtoritar režimli beýleki ýurtlarda ýolbaşçylar belli bir derejede ýaş. Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew 49, Täjigistanda Emomali Rahmon 58, Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin 58, prezident Medwedew 40 ýaşlarynda. Häzirki ýagdaýdan çen tutsaň, bular uzak wagtlap häkimiýet başynda galjak adamlar. Onsoň bu ýurtlarda reforma ugrunda, liberallaşma ugrunda görnüp duran tagallalaryň ýokdugyny göz öňüne getireniňde, bu ýurtlarda ýakyn geljekde syýasy özgeriş we gymyldynyň bolmajakdygy belli zat.
Azatlyk Radiosy: Hasabatda aram syýasy güýçlere iş alyp barmaga ýol berilmeýänligi ekstremizmi ösdürýär diýilýär. Muny bir düşündiräýseňiz?
Kristofer Walker:
Bu ýagdaýy öňki Sowet Soýuzynda dürli formalarda görmek bolýar. Ýöne soňky netijede bu ýurtlarda alternatiw güýçleriň we aram syýasy aktiwistleriň inisiatiwalaryna syýasy sahnada orun berlenok. Biz ýaňy söňky hepdelerde Orsýetde syýasy partiýalaryň gatnaşmagynyň öňüni almak üçin näme oýunlaryň bolanyny gördük. Bu ýurtlarda bu bir adaty ýagdaý.
Aram syýasy güýçlere çekişmelerde rol berilmese, syýasy diskussiýalara gatnaşmaga mümkinçilik berilmese, bu ekstremizme, elbetde, şert döreder. Bu entek her bir babatda ýüze çykmadyk hem bolsa, peýdaly bäsdeş bolup biljek pikirlere ýol bermeýän bu ýurtlaryň ýüzbe-ýüz boljak zadydyr. Bu Orta Gündogar we Demirgazyk Afrikada çalt ýol aldy. Nähili-de bolsa, bu aram syýasaty oýnamaly rolundan mahrum eden režimlerde bar bolan bir umumy häsiýet.
Azatlyk Radiosy: Siziň hasabatyňyzda syýasy geçişe tarap ýola düşen bir ýurtda ençeme ýyllap dowam eden awtoritar hakimligiň galdyrýan mirasy barada hem durlup geçilýär. Bu barada “arap baharyny” başdan geçiren ýurtlar bilen öňki Sowet Soýuzyna degişli ýurtlaryň arasynda näme meňzeşlik bar?
Kristofer Walker:
Biziň köp babatlarda Orta Gündogar we Demirgazyk Afrikada, mysal üçin, Müsürde görýänimiz Mubarekden galan 30 ýyllyk iş oňarmazlygy, korrupsiýa we garyndaşparazlygy reformirlemegiň aşa kyndygy. Adaty syýasy ýagdaýda ýurduň işlerine gatnaşmakdan, serişdelerden peýdalanmakdan, graždan jemgyýetli bolup, häkimiýetler tarapyndan işlerine garyşylman, açyk iş alyp barmakdan mahrum edilen güýçlerden bu zatlary bir gysga wagtyň içinde çözerler diýip garaşmak dogry däl. Mundan alýan sapagymyz şu: reformadan gaçýan sistemalarda, öňki Sowet respublikalarynyň köpüsi barada aýdanyňda bolsa, garaşsyz guramalaryň we peýdaly rol oýnap biljek syýasy aktýorlaryň öňi alynýan ýurtlarynda, bir zaman manyly reformalara mümkinçilik tapylaýanda-da, munuň ýol almasynyň aşa kyn boljakdygy


text:
“Orsýetiň diňe korrumpirlenen, döwlet kapitalizm strategiýaly resmi Putinçilik däldigini dünýäniň bilmegi Russiýa üçin möhüm. Ýurtda Putinçilik bilen ylalaşmaýan başga adamlar we syýasy güýçler hem bar” diýip Nemsow aýdýar. “Olar Putinçiligiň ýurdy petige alyp barýandygyna we alternatiwanyň bardygyna düşünýärler. Şol alternatiwa bolsa, erkin we demokratiki Russiýa.”Adam hukuklary we demokratiýa faktory
Nemsowyň sözlerine görä, Obamanyň prezident Medwedew bilen duşuşygy wagtynda oppozision güyçler bilen duşuşmak karary, Ak Tamyň Russiýada adam hukuklaryny we demokratiýany goldajakdygyny berk duýdurmagydyr. “Hatda, olar muny Kreml bilen gatnaşyklaryny ösdürmegi göz öňünde tutýan wagtlarynda hem etmekçi.”
Nemsow: "Ýurtda Putinçilik bilen ylalaşmaýan başga adamlar we syýasy güýçler hem bar."
Nemsow munuň Amerikanyň öňki prezidenti Reýganyň dissident we Nobel bayragynyň eýesi Andreý Saharowy, 1988-nji ýylda Owal ofisinde kabul etmek kararyny ýatlatyandygyny belledi. “ Şol döwür ABŞ-niň öňki Sowet lideri Gorbaçew bilen gatnaşygy gowydy.”
Obama Moskwa ugramazdan öň Ak Tamyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň Russiýa we Ýewraziýa boýunça bölüminiň ýokary derejeli başlygy Maýkl MakFaul “prezident Obamanyň Kreml bilen gowy gatnaşyklar bilen birlikde Russiýanyň halky bilen göni gatnaşyklary ýola goýmagyň pikirini edýändigini” žurnalistlere aýtdy. Töwekgelçilik bar
Şol bir wagtyň özünde, käbir analitikler Russiýa jemgyýetinde Amerika garşy garaýşyň güýçlidigi üçin ABŞ-niň islendik prezidentiniň, hatda Obama ýaly meşhur lideriniň oppozisiýa bilen ýakynlaşmagynyň olara zyýan etmek töwekgelçiliginiň bardygyny duýdurýarlar.
Emma, Sankt Peterburgdaky Ýewropa uniwersitetiniň alymy Dmitriý Trawin Obamanyň häzirki aladalarynyň ABŞ-niň “Global at abraýyny” täzeden dikeltjekdigine ynanýar. “Şunlukda, Amerikanyň ýene-de Orsýetli demokratlar üçin model, nusga bolmagy ahmal.”
Orsýetli oppozisiýa wekilleriniň käbiri Medwedewiň ýurduň liberallaşmagyna köpräk ýol berjekdigine umyt edýärler. Emma, analitikleriň aglabasy primýer ministr Putiniň howpsuzlyk gulluklary arkaly ýurdy dolandyrmagy dowam edýändigine ynanýarlar.
Şu aýyň başlarynda Associated Press agentligine beren interwýusynda prezident Obama Orsýetli kärdeşi Medwedew bilen gowy gatnaşykdadygyny aýdyp, Putiniň Russiýa-ABŞ gatnaşyklaryna “Sowuk uruş eýýamyndaky yaly çemeleşýändigini” belledi.
Oppozisioner Boris Nemsow geçen aýda eden çykyşynda Orsýetiň liberallaşma we demokratiýa dolanmagyna şansyň bardygyny belledi. Nemsowyň sözlerine görä, Obama örän payhasly we gowy adamlary diňleýär. “Eýsem, ol meni diňledimikä? Men ony bilemok. Yöne, ol Medwedewi prezident we halkara gatnaşyklara, strategiki meselelere jogapkär hasaplayar. Bu Medwedewe prezident hökmünde kömek edýär. Şonuň ýaly hem, bu ýagdaý Amerikanyň ýerasty düzgünleri dälde, kanunyň dabarlanmagyny goldaýandygyny görkezmäge Obama ýardam edyär.”


text:
Orsýet Dünýä söwda guramasyna girmek üçin intellektual emlägi goramakda uly tagallalar etmeli hem galp, elde ýasalan harytlaryň önümçiligine we söwdasyna garşy göreşi güýçlendirmeli diýip, intellektual emlägi goramak meseleleri boýunça Amerikan administrasiýasynyň wekili Wiktoriýa Espinel Kongresde bolan diňlenişikde aýtdy.
Onuň sözlerine görä, Orsýetde amerikan filmleriniň we sazlarynyň gizlin ýaýradylyşyna ABŞ Moskwanyň ünsüni öňem ençeme gezek çekipdi.
Orsýetiň Dünýä söwda guramasyna girmegine päsgelçilik döredýän ikitaraplaýyn problemalaryň ählisini sentýabr aýynyň ahyryna çenli çözmegi ABŞ-nyň we Orsýetiň prezidentleri mundan öň ylalaşypdylar.


text:
Ýewropa Geňeşi öz gündogar goňşularyndan alty döwletiň syýasy we ykdysady ösüşini öz içine alýan ýyllyk hasabatyny çap etdi. Bu hasabatda Ortaýer deňziniň günortasynda ýerleşýän ýurtlaryň ýagdaýy barada hem gürrüň edilýär. Bu hasabat ÝB-niň bu ýurtlaryň herisine şu ýyl berjek maliýe kömeginiň möçberini kesgitlejek iň esasy dokument bolar.
ÝB-niň Giňeltmek we goňşuçylyk syýasaty boýunça komissiýasynyň ýolbaşçysy Stefan Fuele çarşenbe güni Brýusselde eden çykyşynda hasabatda agzalýan bu ýurtlaryň Ýewropa Bileleşigine agza bolmak ugrundaky tagallalarynda ÝB-niň kömeginiň zerurdygyny aýtdy.
"Gündogar Ýewropa boýunça hyzmatdaşlyk toparyna girýän ýurtlaryň öz maksatlaryna ýetmekleri üçin biziň olara yzygiderli goldaw bermegimiz zerur. Meniň pikirimçe, olar ýagty gelejege mynasyp. Men ÝB-niň daşary syýasatynyň iň güýçli guraly barada gürrüň edýärin. ÝB-e agza bolmak isleýän islendik ýurduň, Bileleşige agzalyk boýunça şertnamanyň 49-nji maddasyna laýyklykda, erkinlik, demokratiýa we kanunyň üstünligine hormat goýmak ýaly prinsiplere ygrarly bolmagy zerurdyr” diýip, Fule belledi.
Ermenistan
Bu ýyl çap edilen hasabat Gürjüstanyň, Moldowanyň we belli bir derejede Ermenistanyň iň köp özgeren döwletlerdigini görkezýär. Bu ýurtlar Brýussel tarapyndan goşmaça maliýe serişdeleri bilen sylaglanar.
Agzalýan Geňeş ermeni hökümetini adam hukuklary baradaky kanuny güýje girizmekde we ony iş ýüzünde amala aşyrmakda alyp barýan işlerini hasam artdyrmaga çagyrdy. Şeýle hem hasabatda Ermenistanda ýakynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda ýüz beren ýetmezçilikleriň düzeldilmelidigi hem aýdylýar.
Şol raportda, umuman aýdylanda, Ermenistanda adamlara ýygnanyşmaga we öz pikirlerini aýtmaga ýol berlendigi, emma ýurtda metbugat azatlygynyň henizem agsaýandygy aýdylýar.
Agzalýan hasabatda Ýerewanyň sud sistemasyny reformirlemek ugrundaky tagallalary we korrupsiýa garşy alyp barýan göreşi hem bellenip geçilipdir.
ÝB Ermenistany aýratynam Daglyk Garabag regionyndaky dawany çözmekde Azerbaýjan bilen ylalaşyga gelmek üçin edýän synanyşyklaryny güýçlendirmäge çagyrýar.
Şeýle-de şol hasabatda Ermenistandan agzalýan region we onuň töweregindäki territoriýalara ÝB-niň wekilleriniň arkaýyn baryp görmegine mümkinçilik döretmek hem talap edilýär.
Bu tankytlara garamazdan, ÝB Ermenistanyň bu ýyl goşmaça maliýe kömegi bilen sylaglanmaga mynasypdygyny aýtdy.
Azerbaýjan
Azerbaýjan Geňeşiň taýýarlan hasabatynda ýene bir gezek tankyt edilýär. Hasabatda Bakuwyň durnukly demokratiýany ornaşdyrmak, esasanam, saylawlar prosesini kämilleşdirmek, adam hukuklaryny goramak we sud sistemasynyň erkinligini üpjün etmek ýaly maddalar boýunça boýun alan borçlaryny doly berjaý etmek üçin goşmaça alada etmegä çagyrylýar.
Şeýle-de azeri hökümeti žurnalistlere we aktiwistlere garşy amala aşyrylýan dürli zorluklary derňemek boýunça aladalaryny artdyrmaga we ýygnanyşmak we media azatlygy baradaky kanuny halkara standartlarynyň derejesine çykaramaga çagyrylýar.
Ondan başga-da hasabat Bakuwy öz seperatist territoriýasy bolan Daglyk-Garabag babatda Ermenistan bilen ylalaşyga gelmegi hem ündeýär. Şol bir wagtyň özünde-de hasabatda Bakuwyň geçen ýyllardaky raportlarda bellenen käbir kemçilikler, şol sanda paýtagty özgertmek boýunça alyp barylýan işler zerarly adamlaryň öýlerinden mejbury çykarylmagy baradaky problemalary çözmekde azeri ýolbaşçylarynyň üstünlik gazanandygy aýdylýar.
ÝB özüniň ýyllyk hasabatynda Belarusyň ýagdaýyna baha bermekden gaça durupdyr. ÝB, beýleki bäş döwlete edilmeli işler barada maslahat berşi ýaly, Belarusa maslahat bermegiň deregine bu ýurduň häzirki ýagdaýy barada diňe maglumat bermek bilen çäklenipdir. ÝB-niň Minsk bilen syýasy ýol kartasy babatda ylalaşygy ýok.
Alkyşlananlar
ÝB-niň bu ýyllyk hasabatynda aýdylýan alkyşlaryň aglabasy Gürjüstan barada bolupdyr. Raportda Tbilisiniň ÝB-niň söz azatlygyny berkitmek, korrupsiýa garşy göreşmek, ýaşaýan ýerini terk etmeli bolan adamlaryň ýagdaýyny gowulaşdyrmak barada beren maslahatlaryndan peýdalanandygy bellenilýär.
Oktýabr aýynda bolan parlament saýlawlarynyň netijesinde Gürjüstanyň taryhynda hökümetiň ilkinji gezek parahat ýagdaýda çalşylandygy we şol saýlawlaryň erkin we adalatly geçirilendigi aýdylýar.
ÝB-niň alkyşyny alan ýurtlaryň arasynda Moldowa hem bar. Raport Moldowany aýratynam reformalary amala aşyrmak boýunça postsowet ýurtlaryň arasynda iň öňdebaryjysy diýip häsiýetlendirýär.
Moldowa bilen Gürjüstanyň köp reformalary girizen ýurtlar hökmünde, ÝB tarapyndan goşmaça maliýe kömegi bilen sylaglanjak ýurtlardygy aýdylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Ýewropa üçin göz öňünde tutulan raketadan goranyş sistemasyna Orsýetiň garşydygy sebäpli Strategik ýaraglary çäklendirmek şertnamasy (SÝÇ) barada barýan gepleşikler togtady diýilýänini Ak Tam inkär edýär.
Bu gepleşikler togtady diýip, Orsýetiň harby ştab başlygy aýdypdy. Ak Tamyň sözçüsi Robert Gibbs bu çaklamanyň ýalňyşdygyny bildirdi.
Gibbs “SÝÇ bilen baglanyşykly päsgelçilik barada aýdylýan bu pikir hakykata laýyk däl. Bu ors prezidenti Medwedewiň prezident Obama aýdan sözi däl” diýdi.
Ak Tamyň sözçüsi: “Ýewropa üçin göz öňünde tutulan raketadan goranyş baradaky plan ençeme aý bäri bilinýän zat. Oňa Moskwa tarapdan şu wagta çenli görkezilen ýörite garşylyk ýok” diýdi.
“Prezident Obama ýaňy birnäçe hepdelikde prezident Medwedew bilen gürleşende, Prezident Medwedew muny päsgelçilik hökmünde agzamandy. Biziň Ýewropa we ony raketadan goramagy gowulaşdyrmak boýunça planyň arhitekturasyny üýtgedendigimiz öten sentýabrda bildirildi. Bu barada ençeme aýlap düýpli gepleşikler geçirildi” diýip, Gibbs belledi.
1991-nji ýylda baglaşylan SÝÇ şertnamasynyň möhleti geçen ýylyň 5-nji dekabrynda gutardy. Obamanyň adminstrasiýasy aradan salym geçirmän, iki ýurduň strategik ýadro ýaraglarynyň sanyny çäklendirmek baradaky täze şertnama gol çekilmegini umyt edýär.
Birleşen Ştatlar SÝÇ baradaky gepleşikleri Ýewropa üçin göz öňünde tutulan raketadan goranyş sistemasyndan aýry tutmaga synanyşýar. Sebäbi bu sistemadan goranyş üçin, onda strategik ýadro ýaragy ýok.
Orsýet oňaýsyz garaýar
Orsýetiň ýaragly güýçleriniň ştab başlygy general Nikolaý Makarow sişenbe güni bu iki meseläni özara baglanyşdyryp: “Moskwa Birleşen Ştatlaryň Ýewropa baradaky planlaryna gaty oňaýsyz garaýar” diýdi.
Ol Ýewropa sistemasynyň ýeke Eýran we Demirgazyk Koreýa ýaly ýaramaz ýurtlar tarapdan bolmagy mümkin hüjümlere garşy gönükdirilýändigine hem özüniň ynanmaýandygyny bildirdi.
“Orsýetiň ýadro doktrinasy Birleşen Ştatlaryň raketadan goranyş sistemasynyň döredilmegi we ornaşdyrylmagy Orsýet Federasiýasyna garşy gönükdilýär diýen netijä gelýar. Muňa goşulýan hökümetleriň bu biziň howpsuzlygymyz üçin gerek diýýäni esassyz. Ýagdaý asla beýle däl” diýip, Makarow aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departmentiniň sözçüsi Krowleý hem Waşingtonyň aýdýanyny gaýtalap: “Raketadan goranyş sistemasy Eýran tarapdan bolar diýip howatyr edilýän hüjüme görkezilýän reaksiýa. Ol hiç bir ýagdaýda Orsýete gönükdirilenok” diýdi.


text:
Şeýle söýgüli türkmen şahyrlarynyň biri hem, elbetde, Gurbannazar Ezizdir. Edebiýatda, sungatda kim galýar, kim ýitýär – bu dörediji adamlaryň arasyndaky ebedi sorag, ebedi matal. Öz zehinine ynamy ýoklar iliniň ”ody bilen girip-küli bilen çykman”, halkyň hormatyna häkimiýetiň üsti bilen ýetjek bolýarlar. Olar hökümdary öwüp, oňa ýaranjaňlap, orden-medal, resmi at gazanyp, öz atlaryny ebedileşdirmäge ymtylýarlar. Emma hakyky ýazyjy-şahyrlar, sungat adamlary uzak hem kyn bolsa-da, dogry ýoldan ýöreýärler. Olar öz döredijilikleri bilen hökümdaryň däl-de, eýse halkyň ýüregine ýol gözleýärler. Ähli döwürleriň beýik ýazyjy-şahyrlary halkyň agysyna aglaýarlar. Gurbannazar bu hakda şeýle diýipdi: Çünki hak şahyrlar iliň namysy,
Agysyna aglap, gülse gülýler.
Il-günüň hasratyn ýüregne çekip,
Soňra ýürek agyrsyndan ölýäler.
Gurbannazaryň wasp eden şol hakyky ýazyjy-şahyrlary bizde şu günem bar. Türkmenistanda hut şu gunlerem öz mertligi, gaýraty bilen bütin milleti beýgeldip, onuň milli hem ruhy gymmatlyklaryny gözüniň göreji ýaly gorap oturan adamlar az däl. Öz halkyna, beýik sungata ýürekden, bütin düýrmegi, duýgy-düşünjesi bilen berlen şeýle gaýratly, mert adamlar bolmasa, edebiýatam, sungatam, medeniýetem bolmazdy. Sebäbi edebiýat, sungat, medeniýet – mertlik, halallyk, gaýrat diýmek. Şol düşünjeleriň ýok ýerinde sungatama ýokdur. Edebiýaty her kim saýlap biler, ýöne edebiýat diňe hakyky ýazyjy-şahyrlary saýlaýar!
Gurbannazar Ezizow (çepde) we kompozitor Nury Halmammedow
Gurbannazar hem sungatyň, edebiýatyň saýlan adamlarynyň biridi. Ol öz ýagty şahsyýeti, dag çeşmesi kimin dury poeziýasy bilen halkyň, okyjylaryň ýüreginde ebedilik orun aldy. Öz ömri, ykbaly bilen özünden öňki beýik şahsyýetleriň subut eden çuňňur hakykatyny ýene bir gezek tassyklady: daş heýkeller wagtlaýyn, ýüreklerdäki heýkeller – ebedi.
G.Eziz ýazda doglup, güýzde bakyýete gitdi. Bu pasyllaryň ikisi-de edebiýatyň aýratyn joşgunly döwri. Bu Skandinawiýada-da şeýle. Şonuň üçinem her ýyl güýz Şwesiýada Halkara kitap ýarmarkasy bolýar. ”Gün” neşirýaty bu ýyl halkara kitap ýarmarkasyna türkmen edebiýaty bilen bagly üç kitaby hödürleýär. Olaryň biri şwed dilinde ”Gurbaga näme üçin warryklaýar” atly türkmen halk ertekileriniň ýygyndysy, beýlekisi Gurbannazar bilen bir döwürde edebiýata gelen, ussat prozaçy, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragynyň laureaty Tirkiş Jumageldiniň ”Milli oýun” atly örän täzeçil äheňde ýazylan, okyjylaryň ünsüni çekip biljek romany. Üçünji kitabyň ady – ”Ýagtylykda ýitenler”.
Gurbannazar hakdaky ýatlama dolansak, men ony ilkinji gezek 1975-nji ýylyň 25-nji sentýabrynda gördüm. Şol gün Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň aktlar zalynda ýaş şahyrlaryň VIII Bütinsoýuz festiwalynyň açylyşy boldy. Şol dabara Gurbannazar hem gatnaşdy. Şonda onuň haýsy goşgusyny okany ýadymda ýok, ýöne nurana, tüýs türkmen şahyryna mahsus salykatly keşbi welin, hemişelik ýadymda galdy. Şondan bary-ýogy dört gün geçensoň hem onuň ömri tragiki ýagdaýda üzüldi.
Bu günler uly hormat bilen ýatlanylýan, türkmen okyjylarynyň öçmejek söýgüsini gazanan G.Eziziň goşgular kitaby we ol hakda bize gelip gowşan, gyzykly ýatlamalar geljekde ”Gün” neşirýatynda çap ediler. Sebäbi ”Gün” neşirýaty geçegçi syýasata, wagtlaýyn hökümdara däl-de, ebedi gymmatlyklara, edebiýata, sungata wepaly ýazyjy-şahyrlaryň gözleginde.Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Meksikanyň Birleşen Ştatlar bilen serhetleşýän Baja, ýagny aşaky Kaliforniýa ştatynyň prokurorlary 19 ýaşly rus zenanynyň öz ejesini we 12 ýaşly gyz jigisini jadygöýdir öýdüp öldürendigini boýun aldy diýýärler.
Gürrüňi edilýän zenanyň ady Anastasiýa Lehtçenko Masneý bolup, onuň 45 ýaşly ejesi Ýuliýa Masneý Safonçik we gyz jigisi Waleriýa Lehtçenko Masneý Meksikanyň raýatlygyna eýediler.
Meksikanyň kanun goraýjy resmileriniň berýän maglumatyna görä, öz ýakyn hossarlaryny öldürmekde güman edilýän Anastasiýa Masneý derňewçilere beren maglumatynda aýylganç wakany özüniň planlaşdyrandygyny we ony haýsy-da bolsa biriniň kömegi bolmazdan amala aşyrandygyny aýdypdyr.
Masneýiň ejesiniň we gyz jigisiniň böleklere bölünen jesedi geçen hepde Playas de Tihuanadaky öýlerinde plastmassa torbanyň içinde tapylypdy.


text:
Prezident Berdimuhamedow 2010-njy ýylyň 18-nji fewralynda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde täze syýasy partiýalaryň döremegini we hasaba alynmagyny kepillendirýän beýannama bilen çykyş etdi.
Men döwlet ýolbaşçysynyň şeýle beýannamasyna bolmanda 20 ýyl bäri garaşylandygyny belläp, ony üç bölege bölüp teswirlemekçi.
Birinji bölek: prezident, Konstitusiýanyň 53-nji maddasyna laýyklykda, ýurduň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyna Konstitusiýany ornaşdyrmak borjuny ýerine ýetirip, ýurduň raýatlarynyň Konstitusiýanyň 30-njy maddasy bilen kesgitlenen syýasy partiýalary döretmek hukuklaryny ykrar edýär.
Adatça, şeýle hukugy berýän Konstitusiýanyň tassyklanmagy raýatlaryň syýasy partiýalary döretmek hukugyny ykrar edýär. Şondan soň diňe syýasy partiýalary döretmegiň mehanizmini we şertlerini kesgitleýän kanuny döredäýmek hem tassyklaýmak galýar. Şeýle iş Nyýazow döwründe edilipdi, emma kanun işledilmändi. Onuň esasy sebäbi Nyýazowyň syýasy liderlik ukybynyň ýoklugyndady. Ol ilkinji bäsleşikli saýlawda prezidentligini ýitirjegini bilýärdi.
Prezident Berdimuhamedowyň graždanlaryň syýasy partiýalary döretmek hukugyny ykrar etmegi onuň ýeke bir borjuny ýerine ýetirmegi däl-de, belki, onuň özüniň syýasy bäsleşige taýýardygynam aňladýandyr diýip, umyt edesiň gelýär.
Ikinji bölek: prezident döwlet ýolbaşçysy hökmünde oppozision partiýalaryň döremeginiň ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda möhüm konstruktiw waka boljakdygyny belläp, şeýle partiýalaryň ýurdumyzyň döwrebap ösmegi üçin zerurlykdygyny boýun aldy.
Bir partiýa daýanýan syýasy sistemanyň, özüni nähili atlandyranda-da, awtoritarizme daýanýan diktatorlyk režime öwrülýändigini ozaldan dünýä taryhy-da, Türkmenistanyň entäk 20 ýaşyny-da doldurmadyk täze taryham görkezdi. Şeýle režimde kanun diňe birtaraplaýyn – adamyň garşysyna işleýär; adam ähli hukuklaryndan mahrum edilýär; onuň öýi ýykylýar.
Kanun özüni döreden emeldarlaram sylamaýar, ýönekeý işgärem. Baýramalyň koloniýasy şu aýdylanlaryň şaýady. Diktatorlyk režimde ykdysadyýetem işlemeýär, medeniýetem.
Türkmenistanyň täze taryhynda olaryň kül-peýekun edilendigini diňe öz bähbidine ters gelýän adam görmez. Indi üç ýyl bäri gaýtadan dikeldiljek bolunýan opera we balet sungatam aýdylanlara şaýat bolup biler.
Mundan beýläk ýurduň ykbalyny bir partiýa ynanmagyň barypýatan jenaýatdygyna ýurtda düşünmeýän ýokmuka diýýän.
Üçünji bölek: prezidentiň öz beýannamasynda ýurtda geçirilýän özgerişlikleri halkyň hüý-häsiýeti bilen baglanyşdyryp, kimdir biriniň bähbidine sosial-syýasy prosesleriň tizleşdirilmejegini aýtmagy döräp biläýjek partiýalaryň atlary mysal getirilende-de, daýhanlar partiýasynyň agzalmagy synçylaryň köpüsinde garaşylýan syýasy özgerişliklere düýpli şübhe döretdi.
Şübhelenmezçe-de däl. Berlen söz bilen edilýän işiň aglaba çapraz gelýändiginiň mysaly bizde öňden ýeterlik.
Köppartiýalylyk bizde emeli däl-de, halkyň öz mertebesini duýmagynyň we ruhy galkynyşynyň netijesinde 1989-90-njy ýyllarda döredi. Emma Nyýazowyň bikanun garşylygy, jenaýatçylykly hereketleri netijesinde olar hasaba alynmady. Olara derek daşardan getirilen kompartiýadan bir pursatda emeli ýasalan dempartiýa hasaba alyndy. Diktator režimi döredildi. Netijede Türkmenistanyň senagaty we oba hojalygy çöküp, azyk hem ilkinji zerur harytlar kartoçkalar bilen paýlandy, çörek ýetmedi; neşekeşlik ýurdy tutdy; käbir ulanylýan çaklamalara görä, 90-njy ýyllaň aglaba böleginde ýylda 400-600 adam atyldy.
Şäher gurmak bahanasy bilen iliň öýi ýykyldy, häzirem ýykylýar. Oba hojalygy entägem aýňalyp bilenok. 90-njy ýyllaň başynda daşardan getirilen emeli partiýanyň deregine halkyň öz ogul-gyzlarynyň döreden partiýalary hasaba alnan bolsady, onda, belki-de, beýle ýykgynçylyklar bolmazdy.
Döwleti dolandyrmakda ulanylýan islendik ideýa, islendik karar diňe köpüň gözegçiliginde öz hakyky many-mazmunyna eýe bolup biler. Şonuň üçin häzirem, «hiçden giç ýagşy» diýlişi ýaly, haýal etmän köppartiýalylyga ýol bermeli. Olaryň döremegi we işlemegi üçin ykrar edilen Konstitusiýanyň talaplaryny ýerine ýetirmeli.
Ilçilikdir, gereklän Daýhanlar partiýasynam ediner. Emma Daýhanlar partiýasy, Işçiler partiýasy, Gullukçylar partiýasy ýa-da Ahal partiýasy, Balkan partiýasy diýip, halkyňy täzeden gapma-garşy syýasy klaslara we tire-taýpalara bölüp ýörmeli dälmikä diýýän. Taryhy inkär etmän, onuň sapaklaryny özleşdirmegimiz gerek.
Nurberdi Nurmämmedow "Agzybirlik" halk hereketiniň egindeş başlygy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu gün Hytaýyň prezidenti Hu Jintao Gazagystana üç günlik resmi saparyna başlady. Ol prezident Nursoltan Nazarbaýew bilen gepleşikler geçirer.
Bu saparynyň dowamynda Hytaýyň prezidentiniň Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň sammitine gatnaşmagyna hem garaşylýar.
Ýakyn ýyllarda iki ýurduň gatnaşyklary, energetika pudagy boýunça hyzmatdaşlygy has hem ösdi. Häzir Gazagystanyň energetika, transport we beýleki pudaklarynda bir müňden gowrak hytaýly kompaniýa işleýär.
Nazarbaýew geçen fewralda Hytaýa sapar edipdi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin ýurduň prezidentlik wezipesiniň üçünji möhletine saýlaw kampaniýasyna başlamak bilen, ýurtda polisiýa repressiýasynyň soňuna çykyljakdygyna söz berdi.
Putin 2012-nji ýylyň mart aýynda geçiriljek saýlawlar boýunça öz programmasynda "Biz köpçülikleýin howpsuzlyk sistemamyz barada täzeçe pikirlenmeli we aşa repressiw tendensiýalary bes etmeli" diýip belleýär.
Onuň programmasy özüniň putin2012.ru saýtynda ýerleşdirilipdir.
Orsýetiň howpsuzlyk güýçleriniň ulanýan ýowuz usullary ýurduň iň agyryly meselesi hasaplanýar. 2000-2008-nji ýyllar aralygynda Kremldäki ozalky iki möhletinde we häzirki premýer-ministr wezipesinde Putin güýç ulanyjy usullary goldaýanlykda giňden tankytlanyp gelindi.
Liberal “Ýabloko” partiýasynyň lideri Sergei Mitrokhin Putiniň bu wadalaryna şübheli garaýar, çünkü ol Putini howpsuzlyk güýçleriniň häkimiýet başyna getirendigini aýdýar.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar Ukrainadaky çaknyşyklary togtatmagy maksat edýän täze inisiatiwasyny mälim etdi.
4-nji dekabrda öz websahypasynda çap eden beýanatynda Poroşenko “Dymyşlyk gününden”, ýagny 9-njy dekabrdan başlap ukrain harbylary gündogar Ukrainadaky ok atyşygy bes ederler diýdi.
Poroşenko bu çäräniň ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda Minskde gol goýlan giň göwrümli ylalaşygyň içine girizilendigini sözüniň üstüne goşdy.
Ukrain güýçleri bilen orsparaz separatsitleriň arasyndaky ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gol goýlan ylalaşyk yzygiderli bozulyp gelýär we ýurtda şondan bäri 1 müňden gowrak adam heläk boldy.


text:
Ysraýyl Gaza zolagyna howa hüjümini amala aşyrdy. Ýerli häkimiýetleriň maglumatyna görä, hüjümde «Yslam jyhady» atly toparyň söweşijisi öldi, hem-de birnäçe palestinliler ýaralandy.
Ysraýylyň harbylarynyň aýtmagyna görä, Ysraýylyň howa hüjümi ýurduň günortasyna raketa hüjümini planlaşdyran söweşiji topara garşy gönükdirilipdir.
«Yslam jyhady» öleniň we ýaralananlaryň öz toparyna degişlidigini tassyklady.
Geçen noýabr aýynda Ysraýylyň territoriýasyna edilen birnäçe hüjümlerde we olara garşy hüjümlerde azyndan on sany palestinaly söweşiji we Ysraýylyň bir raýaty ölüpdi.


text:
Ýolöten etrabynyň Dostluk daýhan birleşigine degişli, Mary-Serhedabat ýolunyň ugrunda ýerleşýän gürrüňini edýän bu obamyzyň hiç bir ýerinde agzalýan ady görkezilmese-de, ýerli halkyň arasynda bu oba “Pakistan” ady bilen tanalýar.
Mary welaýatynyň beýleki obalaryna mahsus bolan aýratynlyklar – tozap ýatan darajyk köçeler, ýylgyndan dikilen haýatlar, mal-garalar – bilen bir hatarda “Pakistany” tapawutlandyrýan ýene bir aýratynlyk - bu onuň ýaşaýjylarydyr.
Welaýatyň merkezi Mary şäherinden 80 km uzaklykda ýerleşýän bu obada aglaba etniki buluçlar ýaşaýar. 100-120 töweregi hojalykdan ybarat “Pakistan” obasynyň ýaşaýjylary özleriniň gündelik durmuşlarynda sosial üpjünçilikdäki bökdençliklerden başlap, özleriniň milli medeniýetini, däp-dessurlaryny we dilini saklap galmak ýaly dürli meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
“Pakistan” obasynyň dünýäniň iň uly gaz ýataklarynyň biridigi aýdylýan Ýolöteniň golaýynda ýerleşýändigine garamazdan, obanyň ähli ýerine gaz çekilmändir. Gaz turbalary geçirilen hojalyklar hem turbadan gelýän gazyň derejesiniň pesliginden nägiledigini aýdýarlar.
Şol bir wagtda gazsyz kösenýän ýaşaýjylaryň biri Agajan gazy ýörite gaz ballonlary arkaly ulanmaly bolýandyklaryny, olary hem ýerli häkimiýetleriň belli-belli wagtlarda gelip dolduryp gidýändiklerini gürrüň berýär.
Ýaşaýjylar gap-gaçlary ýapjagazarda ýuwýarlar
Gaz bilen bir hatarda “Pakistanyň” ýaşaýjylary suw meselesinde hem kynçylyk çekýärler. Obada suw ýok. Ýerli “pakistanlylar” öz hojaklyklarynda özboluşly howuz gazdyryp, pul berip, ýöriteläp şol ýere suw daşadýarlar. Suw çekýän maşynyň her bir gelip-gitmegi ortaça 16-20 manat aralygynda durýar. Ýerli halk gap-gaçlaryny bolsa obanyň içinden geçýän ýapjagazlarda ýuwmaly bolýar.
Obadaky ýaşaýjylaryň aglabasy etniki buluçlardygyna garamazdan, bu sebitde olaryň dil aýratynlyklary göz öňünde tutulyp, ýörite mekdep açylmandyr. Munuň üstesine, iň ýakyn adaty türkmen mekdebi hem obadan 2 km uzaklykda ýerleşýär.
Sebitde etniki buluçlaryň köplük bolup ýaşaýandygyna garamazdan, olaryň öz milli däplerini dowam etdirip bilmekleri üçin hiç hili medeni ojaklar hem göz öňünde tutulmandyr.
“Pakistanly” türkmenistanlylar obada işsizligiň hem ýiti duýulýandygyny aýdyp, gazanç üçin, esasan, maldarçylyk ýa-da kärendä ýer alyp, daýhançylyk bilen meşgullanýandyklaryny aýdýarlar.
Her niçik-de bolsa, Marynyň “Pakistan” obasynyň ýaşaýjysy Agajan golaýda gurulýan täze obanyň açylmagy bilen, özlerine hem bir “paýyň” ýetjekdigine, “pakistanlylaryň” hem infrastruktura ýagdaýynyň gowulanjakdygyna umyt edýändigini aýdýar.
Türkmenistandaky etniki buluçlar aglaba Mary welaýatynyň Baýramaly we Ýolöten sebitlerinde ýaşaýarlar. Elýeterli bolan maglumatlardan çen tutulsa, Türkemenistandaky buluçlaryň sany 1997-nji ýylda 38 müň bilen 48 müň aralygynda bolupdyr. Buluçlaryň aglaba bölegi geçen asyryň başlarynda Owganystanyň Nimruz welaýatynyň Çakhansur etrabyndan Türkmenistana göçüp gelipdiler.


text:
Gündogar Ukrainanyň Donetsk regionyndaky orsýetçi separatistleriň lideri pitneçi güýçleriň tutuş welaýaty ele geçirmäge çalyşmakçydygyny we hökümet güýçleri bilen parahatçylyk gepleşiklerine başlamajagyny aýtdy.
Öz-özüni jar eden Donetsk halk respublikasynyň baştutany Aleksandr Zaharçenkonyň bu sözleri soňky günlerde ýygjamlaşan söweşlerden soňky parahatçylyk perspektiwalaryna has kän kölege saldy. BMG dokuz aýa çeken konfliktde 5 müňden gowrak adamyň wepat bolandygyny aýdýar.
Orsýetiň Intefaks habar gullugy Zaharçenkonyň 23-nji ýanwarda, pitneçileriň kontrollugyndaky welaýat paýtagtynda studentleriň öňüne çykyş edip, "Biz Donetsk oblastynyň aňry çäk serhetlerine çenli ileri süýşeris" diýendigini habar berýär.
Interfaks onuň «eger beýleki taraplardan wehim abanýandygyny görsek, biz ol wehimi hem ýok ederis" diýip, sözüniň üstüni ýetirendigini aýdýar.
"Biz tarapdan indi ýaraşyk barada gepleşik geçirmek synanyşygy edilmez» diýip, Zaharçenko aýtdy.
Kiýew we NATO Donetsk we Luhansk welaýatlarynyň belli bir böleklerini elde saklaýan separatistleriň Moskwadan göni harby ýardamy bar diýýär. Bu welaýatlar gündogarda Orsýet bilen serhetleşýär, emma Ukraina bu iki welaýatyň günbatar böleginiň köp ýerine kontrollyk edýär.
Zaharçenkonyň sözleri Günbataryň Moskwa mart aýynda öz goňşusynyň Krym sebitini anneksiýa edeninden soň, Ukraina hem kontrollugyny giňeltmekçi bolýar we separatistleri goldaýar diýen şübhesini has-da çuňlaşdyrar.
Sentýabrda Minsk şäherinde gelnen 12 punktly parahatçylyk plany atyşygyň bes edilmegine çagyrdy, ýöne bu şert günde diýen ýaly bozuldy. 21-nji ýanwarda Berlinde gelen ylalaşyga görä, taraplar, ýagny pitneçiler we hökümet agyr ýaraglary Minsk ylalaşygynda bellenen aralyk liniýadan 15 km yza çekmeklige razy boldular.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 21-nji ýanwarda separatistler Moskwany bellenen liniýadaky ýerlerden yza çekiljekdiklerine ynandyrdylar diýdi.
Zaherçenko Donetsk şäherinde bir trolleýbus urlup, onda 13 çemesi adam öldürilenden soň çykyp gürledi. Taraplaryň ikisi hem bu hüjümde biri-birini günäledi.
BMG-niň adam hukuklary boýunça sözçüsi Rupert Colville Ženewada guralan metbugat brifiňinde çykyş edip, bu konfliktde soňky dokuz günde 262 adamyň öldürilendigini, munuň 5-nji sentýabrdaky ýaraşyk şertnamasyndan bäri iň ganly döwür bolandygyny aýtdy.
Colville 23-nji ýanwarda eden çykyşynda «duşmançylygyň ep-esli derejede güýçlenmegi ölen adamlaryň sanyny 5086-a ýetirdi we biz hakykatda wepat bolanlaryň has kän bolmagyndan howatyr edýäris» diýdi.
Pitneçi güýçler 22-nji ýanwarda ýesir alnan ukrain esgerlerini Donetsk şäheriniň içinde ýörişe çykaryp, olary trolleýbus hüjüminiň bolan ýerinde dyza çökerdiler we gaharly ýaşaýjylaryň fiziki we dil kemsitmelerine sezewar etdiler.
Zaharçenko 23-nji ýanwarda separatist güýçleriniň Donetsk regionynda azyndan üç şähere tarap ilerleýändiklerini, Luhansk regionyndaky güýçleriň hem öňe süýşýändiklerini aýtdy.
Kiýewdäki hökümet pitneçileriň hüjüme geçendiklerini aýdýar.
"Orsýetiň terrorçy toparlary ozal atyşygy bes etmek barada baglaşylan ylalaşyklaryň ählisini gödek bozdular ... we olar bu gün aktiw hüjüm operasiýalarynyň pikirini edýär" diýip, Milli howpsuzlyk we goranmak geňeşiniň başlygy Oleksandr Turçinow telewizorda görkezilen hökümet duşuşygynda aýtdy.
Orsýet, Kiýewiň we NATO-nyň ýalana çykaryp bolmajak subutnamalar bar diýmesine garamazdan, gündogar Ukrainanyň içine goşun iberendigini we pitneçileri kämil ýaraglar bilen üpjün edendigini ret edýär.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Koalision güýçleriň Owganystanda geçirýän antiterroristik operasiýalaryna, ozaly bilen neşe söwdasyna garşy göreşe Orsýet has aktiw gatnaşyp bilerdi diýip, NATO hasap edýär.
Orsýet-NATO Geňeşiniň Brýusselde bolan maslahatyndan soň çykyş edip, Geňeşiň agzasy Jeýms Appaturaý: “Bu ýerde gürrüň neşä garşy göreş boýunça uly möçberde spesialistleri taýýarlamak hem owgan hökümet güýçleri üçin wertolýotlar bermek barada barýar” diýdi.
Maslahata gatnaşan neşe dolanyşygyna kontrollyk boýunça Orsýetiň Federal gullugynyň direktory Wiktor Iwanow: “Neşe önümçiligini ýok etmegi goşmak bilen Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmakda doly jogapkärçiligi NATO çekýär” diýdi.
Iwanow owgan neşe önümçiligine garşy göreşe umumy çemeleşmäni işläp düzmek boýunça Orsýet-NATO bilelikdäki toparyny döretmegi teklip etdi.
Orsýetiň Federal gullugynyň maglumatyna görä, owgan geroininden her ýyl Orsýetde 30 müň adam ölýär.


text:
BMG-niň Baş assambleýasynyň öňki 63-nji hem 64-nji sessiýalaryna gatnaşan türkmen prezidenti ABŞ-nyň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyp, olary Türkmenistanda işlemäge çagyrypdy. Emma Türkmenistanyň gaz ätiýaçlyklary boýunça dünýäde dördünji orny eýeleýändiginiň halkara derejesinde ykrar edilmegine garamazdan, näme üçindir türkmen-amerikan biznes gatnaşyklary köp halatda diňe söwda bilen çäklenýär.
Nýu Ýork, 23-nji sentýabr 2009-njy ýyl.
ABŞ bilen üstünlikli iş alyp barmak üçin Waşingtonda ABŞ-Türkmenistan biznes geňeşi
hem döredildi. Bu geňeş türkmen tarapy bilen bilelikde şu ýylyň iýun aýynda Aşgabatda türkmen-amerikan biznes forumyny geçirdi. Şol foruma gatnaşan topar 10-dan gowrak kompaniýanyň wekillerinden ybarat bolup, 40 töweregi delegaty öz içine aldy. Şol kompaniýalar dürli işler bilen meşgullanýarlar. Olaryň arasynda howa gatnawy, energiýa, oba hojalyk, infrastruktura we tehnologiýa ýaly ugurlardan işleýän kompaniýalaryň wekilleri boldy.
Türkmen prezidentiniň amerikan kompaniýalaryny ýurtda işlemäge çagyrýandygyna garamazdan, Türkmenistanyň ykdysadyýetine sermaýa ýatyrýan amerikan kompaniýalary barada maglumat ýok. Mysal üçin, Türkmenistan ýaly tebigy resurslara baý goňşy Gazagystana 1993-nji ýyldan bäri amerikan kompaniýalarynyň 14 milliard dollardan gowrak sermaýa ýatyrandygyny ABŞ-nyň Döwlet departamenti habar berýär.“Ýeterlik kepil ýok”
Türkmenistan bilen ABŞ-nyň arasynda “Maýa goýmaga gyzyklandyrmak” şertnamasyna 1992-nji ýylda gol çekilendigine garamazdan goýuljak sermaýany kepillendirmek ugrunda Türkmenistanda hiç hili hereketiň edilmändigi barada ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň 2010-njy ýyl boýunça Türkmenistandaky inwestision klimaty hakda çap edilen beýanatynda aýdylýar.
Türkmenistanyň maliýe pudagynyň öňki işgäri, ykdysatçy Annadurdy Hajyýewiň pikiriçe hem, hut sermaýany kepillendirýän halkara şertnamalaryna türkmen tarapynyň gol çekmeýändigi diňe amerikan kompaniýalaryny däl, eýse Ýewropa, Kanada ýaly beýleki ösen ýurtlaryň kompaniýalaryny hem Türkmenistanyň bazaryndan ürküzýär.
“Türkmenistanda sermaýa goýumlary baradaky kanun entek halkara ölçeglerine ýetirilmedi. Ýene bir mesele - Türkmenistanyň sud sistemasy. Ýagny ýurtda döreýän dawalara, şol sanda ykdysady dawalara, diňe ýurduň içindäki sudlarda garalýar. Sebäbi Türkmenistan ykdysady meseleler boýunça seljerişikleri geçirýän halkara arbitraž sudlarynyň kararlaryny ykrar etmeýär” diýip, ykdysatçy A.Hajyýew belleýär.
Bilermeniň tassyklamagyna görä, Türkmenistanyň Daşary ýurt inwestisiýalary barada kabul edilen kanunynynyň 29-njy maddasynda Türkmenistanyň territoriýasynda daşary ýurt sermaýasyny ýatyrmak bilen bagly dawa ýüze çykan halatynda bu işe Türkmenistanyň araçy kazyýetinde garaljakdygy ýa-da taraplaryň ylalaşmagy bilen olaryň Araçy suda ýüzlenip biljekdikleri bellenilýär.
“Emma kanundaky bu kiçijik madda millionlarça serişde inwestisiýa etmegi göz öňünde tutýan kompaniýalar üçin ýeterlik kepil däl” diýip, A. Hajyýew aýdýar. “Sebäbi her ýagdaýda türkmen tarapy Araçy suda ýüzlenmekden boýun gaçyryp biler. Hut şol sebäplere görä-de, ösen ýurtlaryň, şol sanda ABŞ-nyň kompaniýalary Gazagystan ýaly ýurtlara sermaýa ýatyryp, Türkmenistandan gaça durýar”.
Gazagystanda 2001-nji ýylda halkara arbitraž merkezi döredildi, 2004-nji ýylda bolsa bu ýurtda “Araçy sudlar barada” hem “Halkara söwda arbitražy” hakdaky kanunlar kabul edildi. “Türkmenistan bolsa BMG-ä girýän 192 ýurtdan 141-si tarapyndan gol çekilen Nýu Ýork konwensiýasyna henize çenli gol çekmän gelýär. Bu konwensiýa bolsa arbitraž sudlarynyň kararynyň ykrar edilmegini öz içine alýar” diýip, ykdysatçy A.Hajyýew aýdýar.Ýurduň abraýy
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça eksperti Brýus Panniýer ösen ýurtlaryň köpüsinde daşary ýurtlarda hereket edýän kompaniýalaryna gözegçilik edýän, olaryň kanuna görä iş alyp barmaklaryny talap edýän döwlet edaralarynyň bardygyny belleýär. “Türkmenistandaky biznes klimatynyň aç-açan däldigi, ýurtda korrupsiýanyň giňden ýaýrandygy ösen ýurtlaryň telekeçileriniň Türkmenistandan gaça durmagyna sebäp bolýar. Ýogsam, tebigy resurslara baý ýurda köp kompaniýalar höwes bilen sermaýa ýatyrardy”.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Türkmenistanyň inwestision klimaty barada 2010-njy ýyl boýunça çap eden maglumatynda, ýurtda işlemek isleýän kompaniýalara ýa türkmen liderleriniň goldawynyň ýa-da olar bilen işleşip ýören biznesmenleriň araçylygynyň zerur bolýandygy aýdylýar. Ýurtda resmi taýdan korrupsiýa garşy yglan edilen bolsa-da, ýokary derejeli döwlet işgärleriniň köplenç belli bir daşary ýurt firmasyna türkmen bazaryna girmäge ýardam bermegi üçin pul hantama bolýandyklary bellenýär.
Türkmenistan boýunça bilermen Brýus Panniýeriň bellemegine görä, Türkmenistanda adam hukuklary bilen bagly ýagdaýyň ýaramaz bolmagy ýurduň halkara derejesindäki abraýyna zeper ýetirýär. Onuň pikiriçe, şonuň üçin ilki bilen öz abraýy soňra girdejisi barada alada edýän kompaniýalar Türkmenistan, Demirgazyk Koreýa, Eýran ýaly ýurtlardan gaça durýarlar.
“Türkmenistan ýaly ýapyk ýurtlar bilen daşary ýurt kompaniýalaryna işleşmek gaty kyn. Sebäbi şeýle kompaniýalaryň köpüsi öz spesialistlerini ýurduň içine getirip işlemek isleýärler. Türkmenistan bolsa bu meselede köp daşary ýurt kompaniýalarynyň islegini çäklendirýär” diýip, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça eksperti Brýus Panniýer aýdýar.
Resmi Aşgabat ýurda daşary ýurt inwestisiýalaryny çekmek üçin köp işleriň alnyp barylýandygyny habar berýär. Şeýle hem bu ugurdan dürli forumlaryň, halkara konferensiýalaryň, sergileriň geçirilýändigi, Daşary ýurt inwestisiýalary baradaky kanunyň kabul edilendigi bellenilýär. Emma Türkmenistanda lisenziýanyň dowam etdirilmezligi, aşa köp barlaglaryň geçirilmegi, gümrük bilen bagly dokumentleri taýýarlamak we biznes işgärlerine wiza almak bilen bagly kynçylyklaryň köp ýüze çykýandygy hem habar berilýär.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko, ýurduň gündogarynda ok atyşygy bes etmek barada ylalaşygyň bozulmagy dowam edýärkä, Ukrainanyň “üstüne uruş howpunyň abanýandygyny” aýtdy.
Poroşenko 28-nji aprelde Kiýewde Ukraina boýunça geçýän halkara konferensiýasynda eden çykyşynda uruşy “güýçlenmekden” saklamak üçin ýurduň kömege we “raýdaşlyga”, şeýle-de orsýetçi separatistleriň gozegçiligindäki Donbass regionyndaky ýagdaýyň çözülmegine mätäçdigini aýtdy.
Poroşenko “Konferensiýa öz öňünde Ukraina berilýän ýardamy sazlaşdyrmak we güýçlendirmek maksadyny goýýar, siziň bärde bolmagyňyz meniň özüm we tutuş ýurt tarapyndan örän islenilýär. Siziň raýdaşlygyňyz häzirki kynçlyklary çözmek üçin, şeýle-de gelejek üçin wajypdyr, biz ony doly integrirlenen, ykdysady taýdan çeýe we netijeli Ýewropa ýurtlarynyň maşgalasynyň agzasy hökmünde görýäris” diýdi.
Hökümet güýçleriniň gozgalaňçylara garşy göreşiniň dowamynda regionda 6 100-den gowrak adam wepat boldy.
Täze söweşler
Poroşenkonyň bu çykyşy harby resmileriň ok atyşygy bes etmek barada fewral aýynda Minskde gelnen ylalaşykda gadagan edilen raketa atyjy ýaraglaryň separatistler tarapyndan ulanylyp başlanmagy barada habar bermeginiň yzysüre edildi.
Harbylar 28-nji aprelde eden beýannamasynda gozgalaňçylaryň agşam ukrain goşunynyň Awdiýewkadaky pozisiýalaryna garşy Grad sistemasyny ulanandygyny aýtdylar. Harby häkimiýetler gündogar Ukrainada 24 sagadyň dowamynda bir esgeriň öldürilendigini we 14 esgeriň ýaralanandygyny habar berdiler.
Ukrainanyň Donetsk regionyna gözegçilik edýän separatistleriň harbylarynyň öz-özüni jar eden wekili Eduard Basurin öz tarapyndan ukrain goşunlaryny ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy ençeme sapar bozmakda aýyplady.
ÝHHG-niň jogapkärçiligi
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy özüniň 28-nji aprelde Ukrainanyň günorta-gündogarynda eden beýannamasynda gozgalaňçy söweşijileriň öz elindäki giňişliklere, Şyrokine şäheriniň golaýyna ÝHHG-niň gözegçilerini goýbermekden üç gezek yzly-yzyna boýun gaçyrandyklaryny aýtdy.
Ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň berjaý edilmeginiň jogapkärçiligi ÝHHG-ä degişli.
ÝHHG 26-njy aprelde Şyrokinede ok atyşygy bes etmek barada ylalaşygyň güýje gireli bäri iki aýa golaý wagtyň dowamynda iň güýçli söweşleriň hasaba alnandygyny habar berdi.
Bu kiçijik şäher Ukrainanyň strategiki taýdan ähmiýetli Mariupol portundan 20 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
ÝHHG 26-njy aprelde Şyrokinedäki söweşlerde ylalaşykda gadagan edilen onlarça tank zarbalarynyň, şeýle-de beýleki ýaraglardan edilen ençeme zarbanyň görlendigini aýtdy.
Ak Tamyň reaksiýasy
28-nji aprelde Waşingtonda ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Jeff Rathke Moskwanyň ýaňy-ýakynda howadan goranyş sistemalarynyň has köpüsini gündogar Ukrainada, şol sanda front liniýasynda ýerleşdirendigini aýtdy.
ABŞ-nyň wise prezidenti Joe Biden Kiýewdäki wideo konferensiýasynda eden çykyşynda Orsýetiň Minsk ylalaşyklaryny doly berjaý edýänçä, Ukrainanyň Orsýet bilen ähli serhetlerine, şol sanda häzir gozgalaňçylaryň elindäki giňişliklerde gözegçiligi dikeldilýänçä Moskwa garşy ykdysady sanksiýalaryň saklanmalydygyny aýtdy.