text:
TÜRKMENISTANYŇ KONSTITUSIÝASY
(rejelenen görnüşi)
Biz, Türkmenistanyň halky,
öz ykbalymyzy kesgitlemäge bolan mizemez hukugymyza esaslanyp,
Watanymyzyň häzirki we geljekki ykbaly üçin jogapkärligimizden ugur alyp,
ata-babalarymyzyň agzybir, parahat we oňşukly ýaşamagy ündän wesýetlerine
wepalylygymyzy we umumadamzat gymmatlyklaryna ygrarlylygymyzy beýan edip,
milli gymmatlyklarymyzy we bähbitlerimizi gorap saklamagy, Türkmenistanyň garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny, dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilen hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyny pugtalandyrmagy maksat edinip,
adamyň we raýatyň hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirip,
jemgyýetde asudalygy we agzybirligi üpjün etmäge, halk häkimiýetiniň hem-de demokratik, hukuk, dünýewi döwletiň esaslaryny berkarar etmäge çalşyp,
Türkmenistanyň Esasy Kanunyny — şu Konstitusiýany kabul edýäris.
I BÖLÜM. TÜRKMENISTANYŇ KONSTITUSION GURLUŞYNYŇ ESASLARY
1-nji madda. Türkmenistan demokratik, hukuk we dünýewi döwlet bolup, onda döwlet dolandyryşy prezident respublikasy görnüşinde amala aşyrylýar.
Türkmenistan öz çäginde häkimiýetiň hökmürowanlygyna we dolulygyna eýedir, ol içeri we daşary syýasaty özbaşdak amala aşyrýar. Türkmenistanyň döwlet özygtyýarlylygy we çägi bitewüdir hem bölünmezdir.
Döwlet Türkmenistanyň garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny, çäk bitewüligini, konstitusion gurluşyny goraýar, kanunylygy we hukuk tertibini üpjün edýär.
2-nji madda. Türkmenistan dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilen we kanun esasynda berkidilen hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýedir. Birleşen Milletler Guramasy özüniň Baş Assambleýasynyň 1995-nji ýylyň 12-nji dekabryndaky hem-de 2015-nji ýylyň 3-nji iýunyndaky «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» Rezolýusiýalarynda Türkmenistanyň yglan eden hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyny ykrar edýär we goldaýar; Türkmenistanyň bu hukuk ýagdaýyna hormat goýmaga we ony goldamaga, şeýle hem onuň garaşsyzlygyna, özygtyýarlylygyna we çäk bitewüligine hormat goýmaga Birleşen Milletler Guramasynyň agzalary bolan döwletleri çagyrýar.
Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy onuň içeri we daşary syýasatynyň esasy bolup durýar.
3-nji madda. Türkmenistanyň özygtyýarlylygy halk tarapyndan amala aşyrylýar, halk döwlet häkimiýetiniň ýeke-täk gözbaşydyr. Türkmenistanyň halky öz häkimiýetini gös-göni ýa-da wekilçilikli edaralaryň üsti bilen amala aşyrýar.
Halkyň hiç bir böleginiň, hiç bir guramanyň ýa-da aýry-aýry adamlaryň döwletde häkimiýeti eýelemäge haky ýokdur.
4-nji madda. Türkmenistanda jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy adamdyr. Adamy goramak, goldamak we oňa hyzmat etmek döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipeleridir.
Döwlet her bir raýatynyň öňünde jogapkärdir we şahsyýetiň erkin ösmegi üçin şertleriň döredilmegini üpjün edýär, raýatyň janyny, at-abraýyny, mertebesini, azatlygyny, şahsy eldegrilmesizligini, tebigy we aýrybaşgalanmaz hukuklaryny goraýar.
Her bir raýat Konstitusiýa we kanunlar bilen öz üstüne ýüklenilen borçlaryň ýerine ýetirilmegi üçin döwletiň öňünde jogapkärdir.
5-nji madda. Türkmenistan her bir adamyň durmuş taýdan goraglylygyny kepillendirýän döwletdir.
6-njy madda. Türkmenistanda döwlet häkimiýeti kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji we kazyýet häkimiýetlerine bölünýär, olar biri-birini deňagramlaşdyryp, özbaşdak hereket edýärler.
7-nji madda. Türkmenistanda ýerli öz-özüňi dolandyryş ykrar edilýär we kepillendirilýär. Ýerli öz-özüňi dolandyryş öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde özbaşdakdyr. Ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary döwlet häkimiýet edaralarynyň ulgamyna girmeýärler.
8-nji madda. Türkmenistanda kanunyň hökmürowanlygy bellenendir.
Döwlet, onuň ähli edaralary we wezipeli adamlary hukuk hem konstitusion gurluş bilen baglydyr.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy döwletiň Esasy Kanunydyr. Onda berkidilen kadalaryň we düzgünleriň göni hereketi bardyr. Konstitusiýa garşy gelýän kanunlaryň we gaýry hukuk namalarynyň ýuridik güýji ýokdur.
Kadalaşdyryjy hukuk namalary kanunda göz öňünde tutulan tertipde döwlet köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çap edilýär ýa-da gaýry usul bilen hemmeleriň dykgatyna ýetirilýär.
Adamyň we raýatyň hukuklaryna we azatlyklaryna täsir edýän kadalaşdyryjy hukuk namalary hemmeleriň dykgatyna ýetirilmese, olar kabul edilen pursadyndan hereket etmeýärler.
9-njy madda. Türkmenistan dünýä bileleşiginiň doly hukukly subýekti bolup, daşary syýasatda hemişelik bitaraplyk, beýleki ýurtlaryň içerki işlerine gatyşmazlyk, güýç ulanmakdan we harby bileleşiklere hem birleşmelere gatnaşmakdan ýüz döndermek, sebitiň ýurtlary we dünýäniň ähli döwletleri bilen parahatçylykly, dostlukly we özara bähbitli gatnaşyklaryň ösmegine ýardam etmek ýörelgelerine eýerýär.
Türkmenistan halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň ileri tutulmagyny ykrar edýär.
10-njy madda. Türkmenistanyň öz raýatlygy bar. Raýatlyk kanuna laýyklykda edinilýär, saklanylýar we bes edilýär.
Türkmenistanyň raýatyna başga döwletiň raýatlygy ykrar edilmeýär.
Hiç kim raýatlygyndan ýa-da raýatlygyny üýtgetmek hukugyndan mahrum edilip bilinmez. Türkmenistanyň raýaty başga döwlete berlip, Türkmenistanyň çäginden kowlup çykarylyp ýa-da onuň Watanyna gaýdyp gelmek hukugy çäklendirilip bilinmez.
Türkmenistanyň raýatlaryna Türkmenistanyň çäginde-de, onuň çäginden daşarda-da döwletiň goragy we penakärligi kepillendirilýär.
11-nji madda. Daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň kanunlaryna we halkara şertnamalaryna laýyklykda Türkmenistanyň raýatlarynyňky ýaly hukuklardan we azatlyklardan peýdalanýarlar hem-de borçlary ýerine ýetirýärler.
Türkmenistan halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda daşary ýurt raýatlaryna we raýatlygy bolmadyk adamlara kanunda bellenilen tertipde gaçybatalga berýär.
12-nji madda. Eýeçilik eldegrilmesizdir. Türkmenistan ýere, önümçilik serişdelerine, gaýry maddy we intellektual gymmatlyklara hususy eýeçilik hukugyny ykrar edýär. Şeýle hem olar raýatlaryň birleşiklerine we döwlete degişli bolup biler. Döwletiň aýratyn eýeçiligi bolup durýan obýektler kanun bilen bellenýär.
Döwlet eýeçiligiň ähli görnüşleriniň deň goragyny kepillendirýär we olaryň ösmegi üçin deň şertleri döredýär.
Kanunda gadagan edilen usul bilen edinilen eýeçilikden başga eýeçiligiň muzdsuz alynmagyna ýol berilmeýär.
Diňe kanunda göz öňünde tutulan halatlarda eýeçiligiň muzduny töläp, mejbury alynmagyna ýol berilýär.
13-nji madda. Döwlet adamyň we jemgyýetiň bähbitlerine ykdysady işi düzgünleşdirmegi amala aşyrýar, ähli halkyň abadanlygyna durnukly ösüşi üpjün edýär.
14-nji madda. Ýer we ýerasty baýlyklar, suwlar, ösümlik we haýwanat dünýäsi, şeýle hem beýleki tebigy baýlyklar Türkmenistanyň umumymilli baýlygy bolup durýar, döwlet tarapyndan goralýar we rejeli peýdalanylmaga degişlidir.
15-nji madda. Döwlet milli taryhy, medeni we tebigy mirasyň, daşky gurşawyň abat saklanmagy, sosial we milli umumylyklaryň arasyndaky deňligiň üpjün edilmegi üçin jogapkärdir.
Döwlet ylmy, tehniki we çeper döredijiligi, onuň oňyn netijeleriniň ýaýradylmagyny höweslendirýär.
Döwlet medeniýet, bilim, sport we syýahatçylyk babatda halkara hyzmatdaşlygynyň ösmegine ýardam edýär.
16-njy madda. Döwlet ylmyň, tehnikanyň we tehnologiýalaryň ösüşine ýardam edýär, şeýle hem bu ugurlarda halkara hyzmatdaşlygyny goldaýar.
Döwletiň ylmy-tehniki syýasaty jemgyýetiň we her bir adamyň bähbitlerine ýöredilýär.
Döwlet ylmyň we tehnikanyň gazananlarynyň önümçilige ornaşdyrylmagyna ýardam edýär.
17-nji madda. Türkmenistanda syýasy köpdürlülik we köp partiýalylyk ykrar edilýär.
Döwlet raýat jemgyýetiniň ösmegi üçin zerur şertleri üpjün edýär. Jemgyýetçilik birleşikleri kanunyň öňünde deňdirler.
18-nji madda. Döwlet dinleriň we dine uýmagyň erkinligini, olaryň kanunyň öňünde deňligini kepillendirýär. Dini guramalar döwletden aýrydyr, olaryň döwletiň işine gatyşmagyna we döwletiň wezipelerini ýerine ýetirmegine ýol berilmeýär.
Döwletiň bilim ulgamy dini guramalardan aýrydyr we ol dünýewi häsiýete eýedir.
19-njy madda. Syýasy partiýalaryň, dini guramalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň we gaýry gurluşlaryň taglym ulgamy raýatlar üçin hökmany häsiýete eýe bolup bilmez.
20-nji madda. Döwletiň özygtyýarlylygyny we howpsuzlygyny gorap saklamak üçin Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleri bardyr.
21-nji madda. Türkmenistanyň döwlet dili türkmen dilidir. Türkmenistanyň ähli raýatlaryna öz ene dilini peýdalanmak hukugy kepillendirilýär.
22-nji madda. Türkmenistanyň özygtyýarly döwlet hökmündäki nyşanlary — Döwlet baýdagy, Döwlet tugrasy, Döwlet senasy bardyr. Döwlet nyşanlarynyň ýazgysy we olary peýdalanmagyň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
23-nji madda. Türkmenistanyň çägi welaýatlara, etraplara, şäherlere we beýleki dolandyryş-çäk birliklerine bölünýär. Dolandyryş-çäk birliklerini döretmegiň we üýtgetmegiň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
24-nji madda. Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheridir.
II BÖLÜM.
TÜRKMENISTANDA ADAMYŇ WE RAÝATYŇ HUKUKLARY, AZATLYKLARY WE BORÇLARY
25-nji madda. Türkmenistanda adamyň we raýatyň hukuklary we azatlyklary halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda ykrar edilýär hem-de şu Konstitusiýa we kanunlar bilen kepillendirilýär.
26-njy madda. Adamyň hukuklary we azatlyklary eldegrilmesizdir hem-de aýrybaşgalanmasyzdyr.
Konstitusiýa we kanunlara laýyk gelmeýän bolsa, adamyň hukuklaryny we azatlyklaryny çäklendirmäge hiç kimiň haky ýokdur.
Adamyň we raýatyň belli bir hukuklarynyň we azatlyklarynyň Konstitusiýada we kanunlarda sanalyp geçilmegi olaryň beýleki hukuklaryny we azatlyklaryny inkär etmek ýa-da kemeltmek üçin peýdalanylyp bilinmez.
27-nji madda. Adamyň we raýatyň hukuklarynyň we azatlyklarynyň gös-göni hereketi bardyr. Olar kanunlaryň manysyny, mazmunyny we ulanylmagyny, kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji häkimiýetleriň, ýerli öz-özüňi dolandyryşyň işini kesgitleýär we adyl kazyýetlik bilen üpjün edilýär.
28-nji madda. Türkmenistan adamyň we raýatyň hukuklarynyň we azatlyklarynyň deňligini, şeýle hem milletine, teniniň reňkine, jynsyna, gelip çykyşyna, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ynam-ygtykadyna ýa-da gaýry ýagdaýlara garamazdan, adamyň we raýatyň kanunyň we kazyýetiň öňündäki deňligini kepillendirýär.
29-njy madda. Türkmenistanda erkekleriň we aýallaryň deň hukuklary we azatlyklary, şeýle hem olary durmuşа geçirmek üçin deň mümkinçilikleri bardyr.
Deňhukuklylygyň jyns alamaty boýunça bozulmagy kanunda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
30-njy madda. Hukuklaryň we azatlyklaryň amala aşyrylmagy beýleki adamlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny, şeýle hem ahlak kadalaryny, kanunyň talaplaryny, jemgyýetçilik tertibini bozmaly däldir, milli howpsuzlyga zyýan ýetirmeli däldir.
31-nji madda. Her bir adamyň öz at-abraýyny we mertebesini goramaga hukugy bardyr.
Hiç bir zat şahsyýetiň mertebesiniň peseldilmegi üçin esas bolup bilmez.
32-nji madda. Her bir adamyň ýaşamaga we ony amala aşyrmagyň erkinligine hukugy bardyr. Hiç kim ýaşamaga bolan hukugyndan mahrum edilip bilinmez. Her bir adamyň erkin ýaşamaga bolan hukugy döwlet tarapyndan kanun esasynda goralýar.
Türkmenistanda ölüm jezasy ýatyrylandyr.
33-nji madda. Kanuna takyk laýyk gelmeýän bolsa, adama iş kesilip ýa-da jeza berlip bilinmez.
Hiç kim gynamalara, zorluk ulanylmagyna, zalymlyk, adamkärçiliksizlik ýa-da adam mertebesini peseltmek bilen ýüzlenilmegine ýa-da jeza berilmegine, şeýle hem onuň razylygy bolmasa, lukmançylyk, ylmy ýa-da başga tejribelere sezewar edilip bilinmez.
Adam diňe kanunda takyk görkezilen esaslar bar bolan halatynda kazyýetiň karary boýunça ýa-da prokuroryň sanksiýasy bilen tussag edilip bilner. Gaýra goýmak bolmaýan hem-de kanunda takyk görkezilen halatlarda ygtyýarly döwlet edaralary adamy wagtlaýyn tutup saklamaga haklydyrlar.
34-nji madda. Her bir adamyň jenaýat etmekde günäliligi kanun esasynda subut edilýänçä we kazyýetiň kanuny güýje giren hökümi bilen anyklanýança ol günäsiz hasap edilýär.
Hiç kim özüniň günäsizligini subut etmäge borçly däldir.
Günäliligi barada dörän, aradan aýryp bolmajak şübheler aýyplanýanyň peýdasyna çözülýär.
35-nji madda. Her bir adamyň erkinlige we şahsy eldegrilmesizlige hukugy bardyr.
Adam diňe kanunda bellenilen tertipde kazyýet tarapyndan günäli diýlip bilnen we iş kesilen halatynda jenaýat jezasyna sezewar edilip bilner.
36-njy madda. Hiç kim şol bir jenaýat üçin gaýtadan jenaýat yzarlaýşyna sezewar edilip we oňa iş kesilip bilinmez.
37-nji madda. Her bir adamyň şahsy durmuşynyň eldegrilmesizligine, şahsy we maşgala syrlaryna we olara eden-etdilikli gatyşylmagyndan, şonuň ýaly-da hat-habarlarynyň, telefon gepleşikleriniň we beýleki habarlarynyň syryny saklamak düzgünleriniň bozulmagyndan goranmaga hukugy bardyr.
38-nji madda. Adamyň özüniň razylygy bolmazdan onuň şahsy durmuşy barada maglumatlaryň ýygnalmagyna, saklanylmagyna, peýdalanylmagyna we ýaýradylmagyna ýol berilmeýär.
Eger kanunda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, döwlet häkimiýet edaralary we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, olaryň wezipeli adamlary her bir adamyň hukuklaryna we azatlyklaryna gös-göni täsir edýän resminamalar bilen onuň tanyşmagyna mümkinçilikleri üpjün etmäge borçludyrlar.
39-njy madda. Her bir raýatyň Türkmenistanyň çäginde erkin hereket etmäge we ýaşajak ýerini saýlap almaga hukugy bardyr.
Aýry-aýry çäklere girmegiň, şol çäklerde hereket etmegiň çäklendirilmegi diňe kanun esasynda bellenip bilner.
40-njy madda. Maşgala, enelik, atalyk we çagalyk döwletiň goragynda durýarlar.
Nika ýaşyna ýeten erkek bilen aýalyň özara razylygy boýunça nikalaşmaga we maşgala gurmaga hukugy bardyr. Maşgala gatnaşyklarynda är-aýal deňhukuklydyrlar.
Ata-eneler ýa-da olaryň ornuny tutýan adamlar çagalaryny terbiýelemäge, olaryň saglygy, ösüşi, okuwy barada alada etmäge, olary zähmete taýýarlamaga, kanunlara, taryhy we milli däp-dessurlara hormat goýmak medeniýetini olaryň aňyna ornaşdyrmaga hukuklydyrlar we borçludyrlar.
Kämillik ýaşyna ýeten çagalar ata-eneleri barada alada etmäge, olara kömek bermäge borçludyrlar.
Döwlet ýaşlaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň amala aşyrylmagy üçin şertleri döredýär we olaryň hemmetaraplaýyn ösüşine ýardam edýär.
41-nji madda. Her bir adam özüniň dine garaýşyny özbaşdak kesgitleýär, onuň ýeke özi ýa-da beýleki adamlar bilen bilelikde islän dinine uýmaga ýa-da hiç bir dine uýmazlyga, dine bolan garaýyşlary bilen baglanyşykly ynam-ygtykatlaryny beýan etmäge we ýaýratmaga, dini däpler berjaý edilende gatnaşmaga haklydyr.
42-nji madda. Her bir adama pikir we söz azatlygy kepillendirilýär. Hiç kimiň adama öz pikirini erkin beýan etmegini gadagan etmäge, şonuň ýaly-da ony kanuna laýyklykda ýaýratmaga päsgel bermäge hukugy ýokdur.
Hiç kim özüniň pikirini we ynam-ygtykadyny beýan etmegine ýa-da olardan ýüz döndermegine mejbur edilip bilinmez.
Her bir adamyň döwlet ýa-da kanun arkaly goralýan gaýry syrlary özünde saklaýan maglumatlardan başga maglumatlary kanunda gadagan edilmedik usulda erkin gözlemäge, almaga we ýaýratmaga hukugy bardyr.
43-nji madda. Raýatlara kanunda bellenilen tertipde ýygnaklary, ýygnanyşyklary, ýörişleri we beýleki köpçülikleýin çäreleri geçirmek azatlygy kepillendirilýär.
44-nji madda. Raýatlar Konstitusiýanyň we kanunlaryň çäklerinde hereket edýän syýasy partiýalary we gaýry jemgyýetçilik birleşiklerini döretmäge haklydyrlar.
Konstitusion gurluşy zorlukly üýtgetmegi maksat edinýän, öz işinde zorluga ýol berýän, raýatlaryň konstitusion hukuklaryna we azatlyklaryna garşy çykyş edýän, urşy, teniniň reňkiniň alamaty boýunça, milli, dini duşmançylygy wagyz edýän, halkyň saglygyna we ahlaklylygyna kast edýän syýasy partiýalaryň we gaýry jemgyýetçilik birleşikleriniň, şeýle hem milli ýa-da dini alamatlar boýunça syýasy partiýalaryň döredilmegi we işlemegi gadagan edilýär.
45-nji madda. Türkmenistanyň raýatlarynyň jemgyýetiň we döwletiň işlerini dolandyrmaga gös-göni, şeýle-de erkin saýlanan wekilleriniň üsti bilen gatnaşmaga hukugy bardyr.
46-njy madda. Türkmenistanyň raýatlarynyň döwlet häkimiýet edaralaryna we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna saýlamaga we saýlanmaga hukugy bardyr.
Türkmenistanyň raýatlarynyň öz ukyplaryna we hünär taýýarlygyna laýyklykda döwlet gullugynyň elýeterliligine deň hukugy bardyr.
Türkmenistanyň raýatlarynyň adyl kazyýetlik amala aşyrylanda gatnaşmaga hukugy bardyr.
47-nji madda. Her bir adamyň telekeçilik we kanunda gadagan edilmedik gaýry ykdysady işi üçin öz ukyplaryny we emlägini erkin peýdalanmaga hukugy bardyr.
48-nji madda. Hususy eýeçilik hukugy kanun bilen goralýar.
Her bir adam eýeçiliginde emläginiň bolmagyna, emlägine özbaşdak, şeýle-de beýleki şahslar bilen bilelikde eýelik etmäge, ondan peýdalanmaga we oňa ygtyýar etmäge haklydyr.
Miras hukugy kepillendirilýär.
49-njy madda. Her bir adamyň zähmete, öz islegine görä hünär, kär we iş ýerini saýlap almaga, zähmetiň sagdyn we howpsuz şertlerine hukugy bardyr.
Mejbury zähmet we çaga zähmetiniň ýaramaz görnüşleri gadagandyr.
Hakyna durup işleýän adamlaryň öz çeken zähmetiniň möçberine we hiline laýyk gelýän hak almaga hukugy bardyr. Bu hakyň möçberi döwlet tarapyndan bellenilen iň pes zähmet hakynyň möçberinden az bolup bilmez.
50-nji madda. Her bir adamyň dynç almaga hukugy bardyr we ol iş hepdesiniň çäklendirilen dowamlylygynyň bellenmeginden, her ýylky tölegli zähmet rugsatlarynyň, her hepdede dynç günleriniň berilmeginden ybaratdyr.
Döwlet adam üçin dynç almaga we boş wagtyny peýdalanmaga amatly şertleri döredýär.
51-nji madda. Her bir raýatyň ýaşaýyş jaýyna we abadanlaşdyrylan ýaşaýyş jaýyny almakda ýa-da edinmekde we özbaşdak ýaşaýyş jaýyny gurmakda döwletiň goldawyna hukugy bardyr.
Ýaşaýyş jaýy eldegrilmesizdir. Ýaşaýyş jaýynda ýaşaýan adamlaryň erkine garşy ýa-da kanuny esaslar bolmasa, hiç kimiň ýaşaýyş jaýyna girmäge ýa-da onuň eldegrilmesizligini başga bir ýol bilen bozmaga hukugy ýokdur. Adamyň öz ýaşaýyş jaýyny kast etmelerden goramaga hukugy bardyr.
Kanunda bellenilen esaslar bolmasa, hiç kim ýaşaýyş jaýyndan mahrum edilip bilinmez.
52-nji madda. Her bir adamyň saglygyny gorap saklamaga, şol sanda döwlet saglygy goraýyş edaralarynyň hyzmatlaryndan mugt peýdalanmaga hukugy bardyr.
Tölegli lukmançylyk we tebipçilik hyzmatyny etmäge kanunda bellenen esaslarda we tertipde ýol berilýär.
53-nji madda. Her bir adamyň jany we saglygy üçin amatly daşky gurşawa, onuň ýagdaýy barada hakyky maglumata we ekologiýa kanunçylygynyň bozulmagy ýa-da tebigy betbagtçylyk netijesinde saglygyna we emlägine ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagyna hukugy bardyr.
Döwlet ilatyň sagdyn ýaşaýyş şertlerini goramak we üpjün etmek, daşky gurşawy goramak we onuň durnukly ýagdaýyny saklamak maksady bilen tebigy baýlyklaryň rejeli peýdalanylyşyna gözegçilik edýär.
Her bir adam tebigaty goramaga, daşky gurşawa we tebigy baýlyklara aýawly çemeleşmäge borçludyr.
54-nji madda. Raýatlaryň ýaşy boýunça, näsaglan, maýyp bolan, işe ukyplylygyny, ekleýjisini ýitiren, işsiz bolan halatynda we gaýry kanuny esaslar boýunça durmuş üpjünçiligine hukugy bardyr.
Ýaş maşgalalara, köp çagaly maşgalalara, ata-enesinden mahrum bolan çagalara, weteranlara we döwletiň ýa-da jemgyýetiň bähbitlerini goramakda saglygyny ýitiren adamlara döwlet we jemgyýetçilik serişdelerinden goşmaça goldaw we ýeňillikler berilýär.
55-nji madda. Her bir adamyň bilim almaga hukugy bardyr.
Umumy orta bilim hökmanydyr, her bir adam ony döwlet bilim edaralarynda tölegsiz almaga haklydyr.
Döwlet her bir adam üçin öz ukyplaryna laýyklykda hünär biliminiň elýeterliligini üpjün edýär.
Tölegli bilim beriş işini amala aşyrmaga kanunda bellenen esaslarda we tertipde ýol berilýär.
Ähli bilim edaralary üçin hökmany bolan döwlet bilim standartlary bellenýär.
56-njy madda. Her bir adamyň medeni durmuşa gatnaşmaga, çeper, ylmy we tehniki döredijiligiň erkinligine hukugy bardyr. Adamyň ylmy, tehniki döredijilikde, şeýle hem çeperçilik, edebiýat we medeniýet işinde awtorlyk hukuklary hem-de bähbitleri kanun bilen goralýar.
Döwlet ylmyň, medeniýetiň, sungatyň, halk döredijiliginiň, sportuň we syýahatçylygyň ösmegine ýardam edýär.
57-nji madda. Türkmenistanyň çäginde ýaşaýan ýa-da wagtlaýyn bolýan her bir adam Türkmenistanyň Konstitusiýasyny we kanunlaryny berjaý etmäge, milli däp-dessurlary, taryhy, medeni we tebigy mirasy hormatlamaga borçludyr.
58-nji madda. Türkmenistany goramak her bir raýatyň mukaddes borjudyr. Türkmenistanyň raýaty bolan her bir erkek adam üçin ählumumy harby borçlulyk bellenendir.
59-njy madda. Her bir adam kanunda bellenen tertipde we möçberlerde salgytlary tölemäge we gaýry tölegleri amala aşyrmaga borçludyr.
60-njy madda. Her kime at-abraýynyň we mertebesiniň, şeýle hem Konstitusiýada hem-de kanunlarda göz öňünde tutulan hukuklarynyň we azatlyklarynyň kazyýet goragy kepillendirilýär.
Her bir adamyň döwlet edaralarynyň, jemgyýetçilik birleşikleriniň, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň we wezipeli adamlaryň çözgütlerine we hereketlerine kazyýete şikaýat etmäge hukugy bardyr.
61-nji madda. Her bir adamyň döwlet edaralarynyň, gaýry guramalaryň, olaryň işgärleriniň, şeýle hem aýry-aýry adamlaryň bikanun hereketleri bilen özüne maddy ýa-da ahlak taýdan ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagyny kazyýet tertibinde talap etmäge hukugy bardyr.
62-nji madda. Adam öz-özüne we ýakyn garyndaşlaryna garşy görkezme we düşündiriş bermäge mejbur edilip bilinmez.
Psihiki ýa-da fıziki täsir etmegiň netijesinde, şeýle hem gaýry bikanun usullar bilen alnan subutnamalaryň ýuridik güýji ýokdur.
63-nji madda. Döwlet her bir adama ýuridik kömegi almaga bolan hukugy kepillendirýär. Kanunda göz öňünde tutulan halatlarda ýuridik kömek tölegsiz berilýär.
64-nji madda. Raýatyň ýagdaýyny ýaramazlaşdyrýan kanunyň yzyna täsir ediş güýji ýokdur. Amala aşyrylan pursadynda hukuk bozulmasy hökmünde ykrar edilmedik hereketler üçin hiç kim jogapkärçilik çekip bilmez.
65-nji madda. Raýatlaryň şu Konstitusiýada göz öňünde tutulan aýry-aýry hukuklarynyň we azatlyklarynyň amala aşyrylmagy diňe adatdan daşary ýa-da harby ýagdaýlar düzgüni şertlerinde Konstitusiýada we kanunlarda bellenen tertipde we çäklerde çäklendirilip bilner.
III BÖLÜM.
TÜRKMENISTANDA DÖWLET HÄKIMIÝET EDARALARYNYŇ ULGAMY
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
66-njy madda. Türkmenistanda ýokary döwlet häkimiýetini Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Ministrler Kabineti we Türkmenistanyň Ýokary kazyýeti amala aşyrýarlar.
67-nji madda. Ýerlerde döwlet häkimiýeti ýerli wekilçilikli we ýerine ýetiriji edaralar tarapyndan Türkmenistanyň Konstitusiýasynda we kanunlarynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
II BAP.
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI
68-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti döwletiň we ýerine ýetiriji häkimiýetiň baştutanydyr, Türkmenistanyň iň ýokary wezipeli adamydyr, Türkmenistanyň döwlet garaşsyzlygynyň we hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň, çäk bitewüliginiň, Konstitusiýany, adamyň we raýatyň hukuklaryny we azatlyklaryny berjaý etmegiň we halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmegiň kepili hökmünde çykyş edýär.
69-njy madda. Türkmenistanda doglan, ýaşy kyrkdan pes bolmadyk, döwlet dilini bilýän, soňky on bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanda hemişelik ýaşaýan hem-de işläp gelýän Türkmenistanyň raýaty Türkmenistanyň Prezidentligine saýlanyp bilner.
70-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň halky tarapyndan gös-göni ýedi ýyl möhlete saýlanýar we kasam kabul eden pursadyndan öz wezipesine girişýär.
Türkmenistanyň Prezidentini saýlamagyň we onuň öz wezipesine girişmeginiň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
71-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti:
1) Konstitusiýany we kanunlary durmuşa geçirýär;
2) daşary syýasatyň amala aşyrylmagyna ýolbaşçylyk edýär, beýleki döwletler bilen gatnaşyklarda Türkmenistana wekilçilik edýär, gepleşikleri geçirýär we halkara şertnamalaryna gol çekýär, daşary ýurt döwletlerindäki, döwletara we halkara guramalarynyň ýanyndaky Türkmenistanyň ilçilerini we beýleki diplomatik wekillerini belleýär we yzyna çagyrýar, daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilleriniň ynanç we yzyna çagyrylyş hatlaryny kabul edýär;
3) Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanyny düzýär;
4) Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysydyr, Ýaragly Güýçleriň ählumumy ýa-da bölekleýin mobilizasiýasyny geçirmek, Ýaragly Güýçleri söweşjeň taýýarlyk ýagdaýyna getirmek we ulanmak hakynda buýruk berýär;
5) Türkmenistanyň harby doktrinasyny tassyklaýar;
6) Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň, beýleki goşunlarynyň we goşun düzümleriniň ýokary serkerdeligini wezipelere belleýär we wezipelerden boşadýar;
7) Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşini düzýär we oňa baştutanlyk edýär;
8) döwletiň içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlaryny hem-de ýurdy syýasy, ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryny tassyklaýar;
9) Türkmenistanyň Döwlet býujetini we onuň ýerine ýetirilişi hakynda hasabaty Mejlisiň garamagyna hem-de tassyklamagyna hödürleýär;
10) kanunlara gol çekýär, ylalaşmadyk halatynda, gaýra goýmak weto hukugyny peýdalanyp, özüniň närazylyklary bilen kanuny iki hepdeden gijä goýman, Mejlise gaýtadan ara alyp maslahatlaşmak we sese goýmak üçin gaýtarmaga haklydyr. Eger, Mejlis deputatlarynyň umumy sanynyň azyndan üçden iki böleginiň ses bermegi bilen ozal kabul eden çözgüdini tassyklaýan bolsa, onda Türkmenistanyň Prezidenti şol kanuna gol çekýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň Konstitusiýany kabul etmek, oňa üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda kanunlar babatda gaýra goýmak weto hukugy ýokdur;
11) ýurtdaky ýagdaý, döwletiň içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlary barada her ýylky ýüzlenmeler bilen Türkmenistanyň halkyna we Mejlisine ýüzlenýär;
12) Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topary döredýär, onuň düzümine üýtgetmeler girizýär;
13) sala salşyklary geçirmegiň senesini belleýär, Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahatyny möhletinden öň çagyrmaga haklydyr;
14) Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek, oňa dikeltmek, raýatlykdan çykarmak we raýatlygy ýitirmek, şeýle hem gaçybatalga bermek hakynda meseleleri çözýär;
15) Türkmenistanyň döwlet sylaglary bilen sylaglaýar, harby atlary we gaýry döwlet atlaryny dakýar;
16) Türkmenistanyň Mejlisiniň razylygy bilen Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygyny, Türkmenistanyň Baş prokuroryny, Türkmenistanyň Içeri işler ministrini, Türkmenistanyň Adalat ministrini wezipä belleýär we wezipeden boşadýar;
17) Türkmenistanyň Mejlisine Türkmenistanda adam hukuklary boýunça ygtyýarly wekili saýlamak hakynda teklip girizýär;
18) rehim etmegi we günä geçmegi amala aşyrýar;
19) adatdan daşary we harby ýagdaýlaryň düzgünini girizýär;
20) Konstitusiýada we kanunlarda özüniň ygtyýarlylygyna degişli edilen gaýry meseleleri çözýär.
72-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň bütin çäginde hökmanylyk güýji bolan permanlary, kararlary we buýruklary çykarýar.
73-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti Mejlisiň deputaty bolup bilmez.
74-nji madda. Türkmenistanyň Prezidenti eldegrilmesizlik hukugyna eýedir. Onuň at-abraýy we mertebesi kanun bilen goralýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň we onuň maşgalasynyň üpjünçiligi, hyzmat edilişi we goragy döwletiň hasabyna amala aşyrylýar.
75-nji madda. Türkmenistanyň Prezidentiniň näsaglygy sebäpli öz borçlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçiligi bolmasa, ol möhletinden öň wezipesinden boşadylyp bilner. Mejlis özüniň döredýän garaşsyz lukmançylyk toparynyň çykaran netijenamasy esasynda Türkmenistanyň Prezidentini möhletinden öň wezipesinden boşatmak hakynda çözgüt kabul edýär. Şeýle çözgüt Mejlisiň deputatlarynyň umumy sanynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul edilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Konstitusiýany we kanunlary bozan halatynda, Türkmenistanyň Mejlisi Türkmenistanyň Prezidentine ynamsyzlyk bildirip biler. Türkmenistanyň Prezidentine ynamsyzlyk bildirmek hakynda meselä Mejlisiň deputatlarynyň umumy sanynyň azyndan üçden ikisiniň talap etmegi boýunça seredilip bilner. Türkmenistanyň Prezidentine ynamsyzlyk bildirmek hakynda çözgüt Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň umumy sanynyň dörtden üç böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul edilýär. Türkmenistanyň Prezidentini wezipesinden çetleşdirmek hakynda mesele ählihalk sala salşygyna goýulýar.
76-njy madda. Türkmenistanyň Prezidentiniň Konstitusiýanyň 71-nji maddasynyň 2-nji, 15-nji, 18-nji bentlerinde göz öňünde tutulan özüniň Mejlisiň Başlygyna berlip bilinýän ygtyýarlyklaryndan başga ygtyýarlyklaryny beýleki döwlet edaralaryna ýa-da wezipeli adamlara bermäge haky ýokdur.
Türkmenistanyň Prezidenti haýsydyr bir sebäbe görä öz borçlaryny ýerine ýetirip bilmese, Prezident saýlanylýança onuň ygtyýarlyklary Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygyna geçýär. Şu halatda Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary onuň ygtyýarlyklarynyň Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygyna geçen gününden başlap, altmyş günden gijä goýulman geçirilmelidir.
Türkmenistanyň Prezidentiniň borçlaryny ýerine ýetirýän adam Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgär hödürlenip bilinmez.
Şu döwürde Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler girizilip bilinmez.
III BAP.
TÜRKMENISTANYŇ MEJLISI
77-nji madda. Türkmenistanyň Mejlisi (Parlamenti) kanun çykaryjy häkimiýeti amala aşyrýan wekilçilikli edaradyr.
78-nji madda. Mejlis 125 deputatdan ybarat bolup, olar saýlawçylarynyň sany takmynan deň bolan saýlaw okruglary boýunça bäş ýyl möhlete saýlanýarlar.
79-njy madda. Mejlis aşakdaky halatlarda möhletinden öň ýatyrylyp bilner:
1) ählihalk sala salşygynyň çözgüdi esasynda;
2) Mejlisiň deputatlarynyň umumy sanynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul eden karary esasynda (öz-özüni ýatyrmagy);
3) alty aýyň dowamynda Mejlisiň ýolbaşçy düzümi düzülmedik halatynda, Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan.
80-nji madda. Mejlis deputatlaryň ygtyýarlyklaryny özbaşdak kesgitleýär, olaryň arasyndan Mejlisiň Başlygyny, onuň orunbasaryny saýlaýar, komitetleri we toparlary düzýär.
Mejlisiň öňki çagyrylyşynyň deputatlary Mejlisiň täze çagyrylyşynyň birinji maslahaty açylýança öz ygtyýarlyklaryny saklaýarlar.
81-nji madda. Mejlis:
1) Konstitusiýany we kanunlary kabul edýär, olara üýtgetmeler we goşmaçalar girizýär, olaryň ýerine ýetirilişine gözegçiligi we olara resmi düşündiriş bermegi amala aşyrýar;
2) Ministrler Kabinetiniň işiniň maksatnamasyny makullamak barada meselä garaýar;
3) Türkmenistanyň Döwlet býujetini we onuň ýerine ýetirilişi hakynda hasabaty tassyklamak barada meselelere garaýar;
4) döwletiň içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlaryna hem-de ýurdy syýasy, ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryna garaýar;
5) ählihalk sala salşyklaryny geçirmek hakynda meseleleri çözýär;
6) Türkmenistanyň Prezidentiniň, Mejlisiň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny belleýär;
7) Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibi boýunça Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygyny, Türkmenistanyň Baş prokuroryny, Türkmenistanyň Içeri işler ministrini, Türkmenistanyň Adalat ministrini wezipä bellemek we wezipeden boşatmak barada meselelere garaýar;
8) Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibi boýunça Türkmenistanda adam hukuklary boýunça ygtyýarly wekili saýlaýar;
9) döwlet sylaglaryny döredýär, Türkmenistanyň Prezidentini döwlet sylaglary bilen sylaglaýar, oňa harby atlary we gaýry döwlet atlaryny dakýar;
10) döwlet häkimiýet edaralarynyň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň Konstitusiýa laýyklygyny kesgitleýär;
11) halkara şertnamalaryny tassyklaýar we ýatyrýar;
12) Türkmenistanyň Döwlet serhedini we dolandyryş-çäk bölünişigini üýtgetmek meselelerini çözýär; 13) parahatçylyk we howpsuzlyk meselelerine garaýar;
14) Konstitusiýa we kanunlar bilen Mejlisiň ygtyýarlylygyna degişli edilen gaýry meseleleri çözýär.
82-nji madda. Mejlis aýry-aýry meseleler boýunça Türkmenistanyň Prezidentine kanunlary çykarmak hukugyny berip biler, soňra şol kanunlary tassyklamak barada meselä Mejlis tarapyndan hökman garalmalydyr.
Mejlis aşakdaky meseleler boýunça kanunlary çykarmak hukugyny hiç kime berip bilmez:
1) Konstitusiýany kabul etmek we ony üýtgetmek;
2) jenaýat we administratiw kanunçylygy;
3) kazyýet önümçiligi.
83-nji madda. Kanun çykaryjylyk başlangyjyna bolan hukuk Türkmenistanyň Prezidentine, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlaryna, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine we Türkmenistanyň Ýokary kazyýetine degişlidir.
84-nji madda. Mejlisiň deputaty Ministrler Kabinetine, ministrlere, beýleki döwlet edaralarynyň ýolbaşçylaryna resmi sowal bilen ýüz tutmak, şeýle hem dilden we hat üsti bilen sorag bermek hukugyna eýedir.
85-nji madda. Döwlet Mejlisiň her bir deputatyna onuň öz ygtyýarlyklaryny päsgelçiliksiz we netijeli amala aşyrmagy üçin ähli şertleriň döredilmegini, onuň hukuklarynyň we azatlyklarynyň, janynyň, at-abraýynyň we mertebesiniň goralmagyny, şeýle hem şahsy eldegrilmesizligini kepillendirýär.
86-njy madda. Deputat deputatlyk ygtyýarlyklaryndan diňe Mejlis tarapyndan mahrum edilip bilner. Şu mesele boýunça çözgüt Mejlisiň deputatlarynyň umumy sanynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul edilýär.
Mejlisiň razylygy bolmasa, deputat administratiw we jenaýat jogapkärçiligine çekilip, tussag edilip ýa-da başga hili ýol bilen onuň azatlygy çäklendirilip bilinmez.
87-nji madda. Mejlisiň deputaty şol bir wagtda Ministrler Kabinetiniň agzasy, häkim, arçyn, kazy, prokuror wezipelerini eýeläp bilmez.
88-nji madda. Mejlisiň Başlygy gizlin ses bermek bilen saýlanýar. Ol Mejlise hasabat berýär hem-de Mejlisiň deputatlarynyň umumy sanynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul eden çözgüdi boýunça wezipesinden boşadylyp bilner.
Mejlisiň Başlygynyň orunbasary açyk ses bermek arkaly saýlanýar, ol Başlygyň tabşyrmagy boýunça onuň aýry-aýry wezipelerini ýerine ýetirýär, Mejlisiň Başlygynyň bolmadyk halatynda ýa-da onuň öz ygtyýarlyklaryny amala aşyrmagy mümkin bolmasa, onuň borçlaryny ýerine ýetirýär.
89-njy madda. Mejlisiň Prezidiumy Türkmenistanyň Mejlisiniň işini guramagy amala aşyrýar.
Prezidiumyň düzümine Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, onuň orunbasary, komitetleriniň we toparlarynyň başlyklary girýärler.
90-njy madda. Mejlisiň, onuň Prezidiumynyň, komitetleriniň we toparlarynyň, deputatlarynyň iş tertibi, olaryň wezipeleri we ygtyýarlyklary kanun bilen kesgitlenýär.
IV BAP.
TÜRKMENISTANYŇ MINISTRLER KABINETI
91-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabineti (Hökümeti) ýerine ýetiriji we serenjam beriji edaradyr. Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygydyr.
92-nji madda. Ministrler Kabinetiniň düzümine Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrler girýärler. Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan Ministrler Kabinetiniň düzümine ýerine ýetiriji häkimiýetiň merkezi edaralarynyň ýolbaşçylary bolan beýleki adamlar girizilip bilner.
Ministrler Kabineti Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan onuň öz wezipesine girişen gününden başlap, bir aýyň dowamynda düzülýär we täze saýlanan Prezidentiň öňünde öz ygtyýarlyklaryny tabşyrýar.
93-nji madda. Ministrler Kabinetiniň mejlislerini Türkmenistanyň Prezidenti ýa-da onuň tabşyrygy boýunça Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň biri alyp barýar.
Ministrler Kabineti öz ygtyýarlylygynyň çäginde ýerine ýetirilmegi hökmany bolan kararlary kabul edýär we buýruklary çykarýar.
94-nji madda. Ministrler Kabineti:
1) Türkmenistanyň kanunlarynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň we Türkmenistanyň Mejlisiniň namalarynyň ýerine ýetirilmegini guraýar;
2) raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmek hem goramak, eýeçiligi, jemgyýetçilik tertibini we milli howpsuzlygy goramak boýunça çäreleri amala aşyrýar;
3) döwletiň içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlary boýunça teklipleri, ýurdy syýasy, ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryny işläp taýýarlaýar hem-de olary Mejlisiň garamagyna berýär;
4) ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösüşiň döwlet tarapyndan dolandyrylmagyny amala aşyrýar;
5) döwlet kärhanalaryny, edaralaryny we guramalaryny dolandyrmagy guraýar;
6) tebigy baýlyklaryň rejeli peýdalanylmagyny we goralmagyny üpjün edýär;
7) pul we karz ulgamyny pugtalandyrmak boýunça çäreleri görýär;
8) zerur bolan halatynda Ministrler Kabinetiniň ýanynda komitetleri, baş müdirlikleri we beýleki pudaklaýyn dolandyryş edaralaryny döredýär;
9) daşary ykdysady işi amala aşyrýar, daşary ýurt döwletleri bilen medeni we gaýry gatnaşyklaryň ösmegini üpjün edýär;
10) hökümet edaralarynyň, döwlet kärhanalarynyň we guramalarynyň işine ýolbaşçylyk edýär; ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, şeýle hem ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň hukuk namalaryny ýatyrmaga haklydyr;
11) Türkmenistanyň Konstitusiýasy, kanunlary we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen ygtyýarlylygyna degişli edilen gaýry meseleleri çözýär.
95-nji madda. Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlyklary, onuň işiniň tertibi, beýleki döwlet edaralary bilen gatnaşyklary kanun bilen kesgitlenýär.
V BAP.
KAZYÝET HÄKIMIÝETI
96-njy madda. Türkmenistanda kazyýet häkimiýeti diňe kazyýetlere degişlidir.
Kazyýet häkimiýeti raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny, kanun arkaly goralýan döwlet hem jemgyýetçilik bähbitlerini goramaga niýetlenendir.
97-nji madda. Kazyýet häkimiýeti Türkmenistanyň Ýokary kazyýeti we kanunda göz öňünde tutulan beýleki kazyýetler tarapyndan amala aşyrylýar.
Adatdan daşary kazyýetleriň we kazyýetiň ygtyýarlyklary berlen gaýry gurluşlaryň döredilmegine ýol berilmeýär.
98-nji madda. Kazylar garaşsyzdyrlar, olar diňe Konstitusiýa we kanuna tabyndyrlar. Kazylaryň işine hiç kimiň gatyşmagyna ýol berilmeýär we oňa gatyşylmagy kanunda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
99-njy madda. Kazylaryň eldegrilmesizligi kanun bilen kepillendirilýär.
100-nji madda. Kazylar Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan wezipä bellenýär we wezipeden boşadylýar. Kazylary wezipä bellemegiň we wezipeden boşatmagyň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
101-nji madda. Kazylar mugallymçylyk, döredijilik we ylmy-barlag işlerinden başga hak tölenilýän haýsydyr bir beýleki wezipäni eýeläp bilmezler.
102-nji madda. Işlere kazyýetlerde kollegial garalýar, kanunda göz öňünde tutulan halatlarda bolsa kazy ýekelikde garaýar.
103-nji madda. Kazyýetlerde işler açyk seljerilýär. Işiň ýapyk mejlisde diňlenilmegine diňe kanunda göz öňünde tutulan halatlarda, kazyýet önümçiliginiň ähli düzgünlerini berjaý etmek bilen ýol berilýär.
Kazyýet önümçiligi taraplaryň deňligi we bäsleşigi esasynda amala aşyrylýar.
104-nji madda. Kazyýet önümçiligi döwlet dilinde alnyp barylýar. Işe gatnaşýan we kazyýet önümçiliginiň dilini bilmeýän adamlara terjimeçiniň kömegi arkaly işiň materiallary bilen tanyşmak, kazyýet hereketlerine gatnaşmak, şeýle hem kazyýet mejlisinde ene dilinde çykyş etmek hukugy üpjün edilýär.
105-nji madda. Taraplaryň Türkmenistanyň kazyýetleriniň çözgütlerine, hökümlerine we gaýry kararlaryna şikaýat etmäge hukugy bardyr.
106-njy madda. Kazyýetleriň çözgütleri, hökümleri we gaýry kararlary Türkmenistanyň çäginde ýerine ýetirilmegi üçin hökmanydyr.
107-nji madda. Ýuridik kömegi almaga bolan hukuk kazyýet önümçiliginiň islendik tapgyrynda kepillendirilýär.
Ýuridik kömegi bermek adwokatlar we şeýle kömegi bermäge hukugy bolan beýleki fiziki we ýuridik şahslar tarapyndan amala aşyrylýar.
108-nji madda. Kazyýetleriň ygtyýarlylygy, olary döretmegiň we işiniň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
VI BAP.
DÖWLET HÄKIMIÝETINIŇ ÝERLI EDARALARY
109-njy madda. Welaýatlarda, etraplarda we şäherlerde kanunda bellenilen tertipde ýerli wekilçilikli edaralar — halk maslahatlary döredilýär, olaryň agzalary degişli dolandyryş-çäk birliklerinde ýaşaýan Türkmenistanyň raýatlary tarapyndan saýlanýarlar.
110-njy madda. Halk maslahaty degişli çäkde:
1) ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegini guramaga gatnaşýar;
2) ýerli býujeti we onuň ýerine ýetirilişi hakynda hasabaty tassyklaýar;
3) kanunylygyň berjaý edilmegine we jemgyýetçilik tertibiniň goralyp saklanmagyna, raýatlaryň hukuklarynyň we kanuny bähbitleriniň goralmagyna ýardam edýär;
4) çägi ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmek çygrynda amala aşyrylýan işler barada ýerli ýerine ýetiriji edaralaryň ýolbaşçylarynyň habarlaryny diňleýär;
5) Türkmenistanyň kanunçylygy bilen halk maslahatynyň ygtyýarlylygyna degişli edilen gaýry meseleleri çözýär.
Halk maslahatynyň kabul eden kararlary degişli çäkde ýerine ýetirmek üçin hökmanydyr.
Halk maslahatynyň, onuň agzalarynyň wezipeleri, ygtyýarlyklary we işiniň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
111-nji madda. Ýerine ýetiriji häkimiýeti ýerlerde: welaýatlarda — welaýat häkimleri, etraplarda — etrap häkimleri, şäherlerde — şäher häkimleri amala aşyrýarlar.
112-nji madda. Häkimler Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan wezipä bellenýär we wezipeden boşadylýar hem-de oňa hasabat berýärler.
113-nji madda. Häkimler Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň, kanunlarynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň namalarynyň, Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýärler.
Häkimler öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde garamagyndaky ýerlerde ýerine ýetirilmegi üçin hökmany bolan kararlary kabul edýärler.
114-nji madda. Häkimleriň wezipeleri, ygtyýarlyklary we işiniň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
IV BÖLÜM.
ÝERLI ÖZ-ÖZÜŇI DOLANDYRYŞ
115-nji madda. Ýerli öz-özüňi dolandyryş ulgamyny Geňeşler we çäk jemgyýetçilik öz-özüňi dolandyryş edaralary emele getirýärler.
Geňeşler agzalary degişli dolandyryş-çäk birliklerinde ýaşaýan Türkmenistanyň raýatlary tarapyndan saýlanylýan wekilçilikli edaralardyr.
116-njy madda. Geňeş degişli çäkde:
1) ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň esasy ugurlaryny kesgitleýär;
2) býujeti düzýär we tassyklaýar, onuň ýerine ýetirilişi hakynda hasabaty taýýarlaýar;
3) salgytlary we ýygymlary, olary almagyň tertibini belleýär;
4) özüne degişli eýeçiligi dolandyrýar;
5) tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak we daşky gurşawy goramak boýunça çäreleri kesgitleýär;
6) jemgyýetçilik tertibini gorap saklamaga ýardam edýär;
7) kanun tarapyndan Geňeşiň ygtyýarlylygyna degişli edilen gaýry meseleleri çözýär.
Geňeşiň öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde kabul eden çözgütleri degişli çäkde ýerine ýetirmek üçin hökmanydyr.
Geňeşlere amala aşyrylmagy üçin zerur bolan maddy we maliýe serişdelerini bölüp bermek arkaly kanun bilen aýry-aýry döwlet ygtyýarlyklary berlip bilner. Berlen ygtyýarlyklaryň durmuşa geçirilmegine döwlet tarapyndan gözegçilik edilýär.
117-nji madda. Geňeş öz agzalarynyň arasyndan Geňeşiň işine ýolbaşçylyk edýän we oňa hasabat berýän arçyny saýlaýar.
Arçyn Geňeşiň çözgütleriniň, döwlet häkimiýet edaralarynyň namalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär, şeýle hem ýerli ähmiýeti bolan gaýry meseleleri çözýär.
118-nji madda. Geňeşleri we çäk jemgyýetçilik öz-özüňi dolandyryş edaralaryny döretmegiň we işiniň tertibi, şeýle hem olaryň döwlet häkimiýet edaralary bilen özara gatnaşyklary kanun bilen kesgitlenýär.
V BÖLÜM.
SAÝLAW ULGAMY, SALA SALŞYK
119-njy madda. Türkmenistanyň Prezidentiniň, Mejlisiň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary ählumumy we deň saýlaw hukugynyň esasynda geçirilýär. Türkmenistanyň on sekiz ýaşy dolan raýatlarynyň saýlamaga hukugy bardyr, her bir saýlawçynyň bir sesi bardyr.
Saýlawlara kazyýet tarapyndan kämillik ukyby ýok diýlip ykrar edilen, şeýle hem azatlykdan mahrum ediliş ýerlerinde jeza çekýän raýatlar gatnaşmaýarlar. Beýleki halatlarda raýatlaryň saýlaw hukuklarynyň çäklendirilmegi ýol berilmesizdir we ol kanunda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
120-nji madda. Saýlawlar gününe çenli ýigrimi bäş ýaşy dolan we soňky on ýylyň dowamynda Türkmenistanda hemişelik ýaşaýan Türkmenistanyň raýaty Mejlisiň deputatlygyna saýlanyp bilner.
Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlygyna, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalygyna dalaşgärlere bildirilýän talaplar Türkmenistanyň kanunlary bilen kesgitlenýär.
121-nji madda. Saýlawlar göni saýlawlardyr we saýlanylýan adamlar raýatlar tarapyndan gös-göni saýlanýarlar.
122-nji madda. Saýlawlarda ses bermek gizlindir, ses bermegiň barşynda saýlawçylaryň öz erk-islegini beýan edişine gözegçilik edilmegine ýol berilmeýär.
123-nji madda. Dalaşgärleri hödürlemek hukugy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
124-nji madda. Döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň has möhüm meselelerini çözmek üçin ählihalk we ýerli sala salşyklary geçirilip bilner.
Sala salşygyň netijesinde kabul edilen çözgütler diňe sala salşyk ýoly bilen ýatyrylyp ýa-da üýtgedilip bilner.
125-nji madda. Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň umumy sanynyň azyndan üçden iki böleginiň teklibi boýunça ýa-da saýlaw hukugyna eýe bolan raýatlaryň azyndan iki ýüz elli müňüsiniň teklibi boýunça ählihalk sala salşygyny geçirmek barada çözgüdi kabul etmek hukugy Türkmenistanyň Mejlisine degişlidir.
126-njy madda. Ýerli sala salşyklary bellemek hukugy öz başlangyjy boýunça ýa-da degişli çäkde ýaşaýan saýlawçylaryň azyndan dörtden bir böleginiň teklibi boýunça Geňeşe degişlidir.
127-nji madda. Sala salşyklar ählumumy, deň, göni we gizlin ses bermek arkaly geçirilýär.
Sala salşyklara Türkmenistanyň saýlaw hukugyna eýe bolan raýatlary gatnaşýarlar.
128-nji madda. Saýlawlary we sala salşyklary geçirmegiň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
Saýlawlar we sala salşyklar adatdan daşary we harby ýagdaýlar düzgüni hereket edýän döwründe geçirilmeýär.
VI BÖLÜM.
PROKURATURA
129-njy madda. Türkmenistanyň kanunlarynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň namalarynyň, Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň takyk we birmeňzeş berjaý edilişine gözegçilik etmek Türkmenistanyň Baş prokuroryna hem-de oňa tabyn prokurorlara ýüklenýär.
Prokuror kazyýetlerde işleriň garalmagyna kanunda bellenilen esaslarda we tertipde gatnaşýar.
130-njy madda. Prokuratura dessin-agtaryş işiniň kanunylygyna we jenaýat işleriniň derňelişine gözegçilik edýär.
131-nji madda. Prokuratura edaralarynyň ýeke-täk merkezleşdirilen ulgamyna Türkmenistanyň Baş prokurory ýolbaşçylyk edýär.
Prokurorlary wezipä bellemegiň we wezipeden boşatmagyň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
132-nji madda. Türkmenistanyň Baş prokurory we oňa tabyn prokurorlar öz ygtyýarlyklaryny amala aşyranlarynda diňe kanuny gollanýarlar.
133-nji madda. Prokuratura edaralarynyň ygtyýarlylygy, olary döretmegiň we işiniň tertibi kanun bilen kesgitlenýär.
VII BÖLÜM.
YKDYSADYÝET WE MALIÝE-KARZ ULGAMY
134-nji madda. Türkmenistanyň ykdysadyýeti bazar gatnaşyklary ýörelgelerine esaslanýar.
Döwlet telekeçiligi höweslendirýär we goldaýar, kiçi we orta işewürligiň ösmegine ýardam edýär.
135-nji madda. Döwletiň salgytlary, ýygymlary we gaýry hökmany tölegleri, olary tölemek borjunyň esaslary, salgyt töleýjiniň hukuk goragynyň ulgamy kanun tarapyndan bellenýär.
136-njy madda. Türkmenistanyň maliýe-karz ulgamy býujet ulgamyny, bank ulgamyny, maliýe edaralaryny, şeýle hem kärhanalaryň, guramalaryň, edaralaryň we Türkmenistanyň raýatlarynyň maliýe serişdelerini öz içine alýar.
Türkmenistanda ýeke-täk býujet-maliýe, salgyt, pul we karz syýasaty alnyp barylýar.
137-nji madda. Türkmenistanyň býujet ulgamy Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň düzüm bölekleri bolan ähli derejedäki býujetleriň jeminden ybaratdyr.
Türkmenistanyň býujet ulgamynyň düzülişiniň we işlemeginiň umumy ýörelgeleri, şeýle hem Türkmenistanda býujet işiniň we býujetara gatnaşyklarynyň esaslary kanun bilen kesgitlenýär.
138-nji madda. Türkmenistanyň bank ulgamy Türkmenistanyň Merkezi bankyny we karz edaralaryny öz içine alýar.
Türkmenistanyň Merkezi banky ýeke-täk döwlet pul-karz syýasatyny geçirmegi, nagt pul dolanyşygyny guramagy, hasaplaşyk-töleg ulgamynyň işlemegini, karz edaralarynyň algydarlarynyň we goýumçylarynyň bähbitlerini goramagy, şeýle hem Türkmenistanyň halkara ätiýaçlyklarynyň dolandyrylmagyny üpjün edýär we kanunda göz öňünde tutulan gaýry wezipeleri ýerine ýetirýär.
139-njy madda. Türkmenistanyň milli pul birligi manatdyr.
Türkmenistanyň çäginde daşary ýurt pulunyň dolanyşygy kanun bilen düzgünleşdirilýär.
VIII BÖLÜM.
JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
140-njy madda. Kanunlar, döwlet edaralarynyň we wezipeli adamlaryň gaýry hukuk namalary Konstitusiýanyň esasynda we şoňa laýyklykda kabul edilýär.
Konstitusiýada we kanunlarda görkezilen düzgünler biri-birine gabat gelmedik halatynda Konstitusiýanyň düzgünleri hereket edýär.
141-nji madda. Konstitusiýanyň döwlet dolandyryşynyň prezident respublikasy görnüşi hakynda düzgünleri üýtgedilip bilinmez.
142-nji madda. Konstitusiýany kabul etmek we ony üýtgetmek hakynda konstitusion kanun, eger Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň umumy sanynyň azyndan üçden iki bölegi ýa-da ählihalk sala salşygyna gatnaşan Türkmenistanyň raýatlarynyň ýarysyndan köpüsi oňa ses beren bolsa, ol kabul edilen diýlip hasap edilýär.


c: text/html

text:
In uly baylyk-akyldyr,
in uly gedaylyk-akmaklykdyr.
Gorkularyn in gorkunjy-ozuni soymekdir.
Yagshylygyn in gudratlysy acyk govunlilikdir.
Akmak bilen dostlashmakdan uzakda durun,sebabi ol size komek etmek islese-de zyyan berip biler.
Gysganc bilen dostlashmakdan uzakda durun,sebabi siz ona matach wagtynyz hem komege gelmez.
Size on zelel beren adam bilen dostlashmakdan uzakda durun.cunki ol yene size zyyan yetirip sizi kor kopuge satar gider.
Yalanchy bilen dostlashmakdan uzak durun,sebap olar lupa yaly iki yuzli bolyar,sizin ucin eziz size yakyn adamlary sizden uzaklashdyrar,size dereksiz erbet adamlary size golaylashdyrar.
Garaz yamana yanashsan garasy yokar ,ya-da yaman bilen yoldas bolsan yoran yoluny yitrer,yagshy bilen yoldas bolsan galan ishin bitrer diyleni-da.
YOLAGCHY
Durdaneler
In uly baylyk-akyldyr,
-
Barbary
7 months ago
- Manyly we peýdaly pähimler,minnetdar awtor biz bilen paýlaşanyňyza,bloknoduma belläp goýaýyn :)
-
Mesmelejigim
7 months ago
- @Barbary sagbolun

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amerikan aýdym-saz baýraklarynda esasy sylaglary belli aýdymçy Teýlor Swift gazandy. 28 ýaşyndaky zenan aýdymçy ýylyň sungat işgäri diýlen ugurda Dreýk, Imagine Dragons, Post Malone, Ed Şiran dagydan öňe saýlandy. Owadan aýdymçy ýylyň tury, pop/rok ugrunda iň gowy zenan sungat işgäri hem-de şol ugurdan iň gowy albom baýraklaryna-da laýyk görüldi. Şeýlelikde, 46-njy gezek geçirilen Amerikan aýdym-saz baýraklarynda gazanan 4 heýkeljigi bilen onuň sylaglarynyň sany 23-e ýetdi. Ol bu ugurda 21 baýrakly Witni Hýustondan öňe saýlanyp, Amerikan aýdym-saz baýraklarynda iň köp ýeňiji bolan zenan aýdymçy adyny aldy.
Asly kubaly amerikan aýdymçysy Kamila Kabello ýylyň täze sungat işgäri diýlen ugurda baýragyň eýesi boldy. Onuň “Havana” atly şekilli aýdymy iň gowy şärikdeşlik, ýylyň wideosy, iň gowy pop/rok aýdym baýraklaryny-da eýeledi. “Gara pantera” filminiň sazlary-da iň gowy saundtrek baýragyna laýyk görüldi. Rihanna, Khalid, Şawn Mendes, Kardi B, Kane Brown, Kerri Anderwud ýaly aýdymçylar hem dürli ugurlarda Amerikan aýdym-saz baýraklarynyň heýkeljikleri bilen sylaglandy.
Los Anjelesdäki “Microsoft” teatrynda geçirilen dabarany Treýsi Ellis Ross alyp bardy. Şatlyk-şowhuna beslenen dabarada Teýlor Swift, Mariah Kareý, Şawn Mendes, Kardi B, Khalid, Dua Lipa, Jennifer Lopez, Kamila Kabello, Siara, Karri Anderwud, Post Malone ýaly häzirki zaman aýdym-saz sungatynyň ägirtleri özleriniň ilhalar aýdymlary bilen çykyş edip, şol ýere ýygnanlaryň göwünlerini galkyndyrdy.
Amerikan aýdym-saz baýraklarynda esasy sylaglary belli aýdymçy Teýlor Swift gazandy. 28 ýaşyndaky zenan aýdymçy ýylyň sungat işgäri diýlen ugurda Dreýk, Imagine Dragons, Post Malone, Ed Şiran dagydan öňe saýlandy. Owadan aýdymçy ýylyň tury, pop/rok ugrunda iň gowy zenan sungat işgäri hem-de şol ugurdan iň gowy albom baýraklaryna-da laýyk görüldi. Şeýlelikde, 46-njy gezek geçirilen Amerikan aýdym-saz baýraklarynda gazanan 4 heýkeljigi bilen onuň sylaglarynyň sany 23-e ýetdi. Ol bu ugurda 21 baýrakly Witni Hýustondan öňe saýlanyp, Amerikan aýdym-saz baýraklarynda iň köp ýeňiji bolan zenan aýdymçy adyny aldy.


text:
Halkymyzyň ruhy medeniýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan ýazyjy-şahyrlaryň bitiren hyzmatlaryna ýokary baha berilýändigini, olaryň ömri we döredijiligi hakynda söhbet açmaga giň mümkinçilikleriň döredilýändigini Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň esasy aýratynlygy hasaplamak bolar. Milli Liderimiziň başlangyçlary bilen döredilýän şeýle işler halkymyzda çuňňur kanagatlanma duýgusyny oýarýar.
Arkadag Prezidentimiziň “Biz öz medeniýetimizi we sungatymyzy ösdürmäge goşant goşan adamlarymyza guwanmaga haklydyrys” diýen parasatly sözleri bu ugurda uly tagallalary eden ýazyjy-şahyrlarymyza bolan belent buýsanjyň beýanydyr. Döwlet Baştutanymyzyň bu dürdäne sözleri kalbyňa dolanda, söz ussatlarynyň hatarynda göz alnyňda meşhur ýazyjy, türkmen kyssasynyň tanymal wekili, terjimeçi, Türkmenistanyň halk ýazyjysy Berdi Kerbabaýew janlanýar.
B.Kerbabaýew 1894-nji ýylda Tejen etrabynyň Gowkyzereň obasynda dünýä inýär. Ol ilki oba mekdebinde, soňra öz döwründe ylym-bilim ojagy hökmünde tanalan Tejen, Kaka, Buhara medreselerinde okaýar. Geljekki ýazyjy ýaşlyk ýyllarynda türkmen halk döredijilik eserlerini, nusgawy edebiýaty, Gündogaryň Nyzamy, Jamy, Nowaýy, Ferdöwsi, Magtymguly ýaly söz ussatlarynyň eserlerini ürç edip okaýar. Ol döredijilik işine şygyr ýazmak bilen başlaýar. Geçen asyryň 20-nji ýyllarynda dürli temada ençeme goşgular döredýär. Çuňňur many-mazmuna ýugrulan ol goşgularda halkyň aň-düşünjesiniň ösüşi ýaly möhüm meseleler gozgalýar.
B.Kerbabaýew 1927-nji ýylda Sankt-Peterburgyň Gündogary öwreniş institutyna okuwa girýär. Bu ylym ojagy onuň döredijiliginiň kämilleşmegine ýardam edýär.
B.Kerbabaýew 20-nji ýyllaryň ahyrlarynda birnäçe göwrümli eserleri döredýär. Şahyryň ilkinji döreden “Gyzlar dünýäsi” poemasy özüniň şahyranalygy, akgynlylygy bilen öz döwründe halk arasynda uly şöhrata eýe bolýar. Soňra şahyr “Ýaz möwsüminde bir gözel”, “Kepän dodak”, “Amyderýa”, “Aýlar” poemalaryny döredýär.
Ýazyjy 1924-1927-nji ýyllarda “Türkmenistan” gazetiniň redaksiýasynda, 1942-1950-nji ýyllarda şol wagtky Ýazyjylar birleşiginde işleýär. 1959-njy ýyldan, tä 1974-nji ýyla çenli Ýazyjylar birleşigine ýolbaşçylyk edýär. Şol ýyllarda ýazyjynyň dury zehini bilen döreden “Garşa guda”, “1916-njy ýyl” ýaly kyssa eserleri türkmen edebiýatynda täze sahypalary açýar. Ýazyjynyň “Göterim”, “Huýrlukga-Hemra”, “Watan ogly”, “Magtymguly” ýaly pýesalary bolsa, türkmen dramaturgiýasynyň ösüşine mynasyp goşant bolýar.
Berdi aga edebiýatda terjimeçi hökmünde hem bellidir. Onuň hyzmaty bilen L.Tolstoýyň “Hajymyrat”, M.Gorkiniň “Ene”, E.L.Woýniiçiň “Gögeýin” romanlary, A.Gaýdaryň hekaýalary türkmen diline geçirilýär.
B.Kerbabaýewiň adyny dünýä ýüzünde tanadan eserleriniň biri 1940-njy ýylda çapdan çykan “Aýgytly ädim” romanydyr. Ýazyjy bu eserini döretmek bilen, türkmen halkynyň taryhy geçmişini çeper obrazlar arkaly töwerekleýin suratlandyrdy. Bu roman dünýä dillerine iň köp terjime edilen eserleriň biridir. Dünýä halklarynyň arasynda uly meşhurlyk gazanan bu eser kinosungatynda-da öz mynasyp ornuny tapýar. Ussat ýazyjy soňra “Nebitdag”, “Gaýgysyz Atabaýew”, “Suw damjasy – altyn dänesi” romanlaryny döredip, okyjylar köpçüliginiň çuňňur hormatyna mynasyp bolýar. Ýazyjynyň “Gurban Durdy” powestinde, “Aýlar” poemasynda, “Doganlar” dramasynda watançylyk temasy gozgalýar.
Ynsan ömrüniň iň bir gyzykly pursatlary bolan çagalyk dünýäsi – ýazyjynyň kalbyna ylham beren temadyr. Ýazyjy çagalar durmuşyna bagyşlap, “Kim bilmeşek”, “Baýram”, “Batyr”, “Nepes”, “Yhlasa – myrat”, “Çekişmän bekeşmez”, “Kyrk ýalan”, “Japbaklar” ýaly eserlerini döredýär.
B.Kerbabaýewiň döredijilik dünýäsinde bitiren hyzmatlaryna ýokary baha berildi. 1951-nji ýylda ol Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi diýen belent ada mynasyp bolýar. 1970-nji ýylda tanymal ýazyja Magtymguly adyndaky halkara baýragy gowşurylýar.
Türkmen halkynyň dana şahyry Magtymguly Pyragynyň goşgularynyň ilkinji ýygyndysynyň halka ýetmeginde Berdi aganyň bitiren hyzmaty örän uludyr. Ýazyjynyň tagallasy bilen ol ýygyndy 1926-njy ýylda okyjylar köpçüligine ýetirilýär. Bu eser Magtymgulynyň edebi mirasynyň il-halka ýetmeginde ilkinji başlangyçlaryň biridir.
Kitaplarynyň daşary ýurt dilleriniň ençemesine terjime edilmegi, ol eserleriň häzirem okyjylaryň ellerinden düşmän okalýandygy Berdi Kerbabaýewiň uly ussatdygynyň aýdyň güwäsidir.
Gurbangeldi KULYÝEW,
S.A.Nyýazow adyndaky
TOHU-nyň mugallymy.


text:
ATALY OGLUŇ AŞ IÇIŞLERI✏
Ataly ogul unaş içmäge oturypdyrlar welin, ilki ogly aşy içip görüp:
— Eje, seniň şu gylygyň gursun, hemişe nahary buz ýaly edip, soňra öňümde goýýarsyň - diýipdir.
Atasy oglunyň gepinden çen tutup, aş sowukdyr güman edip, çemçäni dolduryp içipdir. Aş gyzgyn bolansoň, onuň agzy, bogazy ýanypdyr, gözi ýaşarypdyr. Ogly:
— Ata, näme gözüň ýaşarypdyr-la? - diýip sorapdyr.
Onda atasy aýdan:
— Ýeke ogly bolan hem aglaman durup bilermi?
ŞOL SYRKAWYŇ ÖLEN BOLSA GEREK✏
Iki sany adam Hywa barypdyr. Olaryň öňlerinde bişirilen mäşli tabagy goýupdyrlar. Ilki bilen olaryň biri mäşden çemçäni dolduryp içip, ýokaryk seredipdir welin, beýlekisi:
— Näme gözüňi ýaşardyp, ýokaryk seredýärsiň? - diýip sorapdyr.
— Aý, hiç, yzymda bir syrkawym bardy. Şol ýadyma düşdi - diýip, mäş içen jogap beren.
Ondan soň beýleki hem mäşden içipdir welin, gyzgyn mäş onuň hem agzyny ýakypdyr. Onuň tabakdaşy:
— Seniň gözüň nämä ýaşarýar? - diýip soranda, ol:
— Seniň şol syrkawyň ölen bolsa gerek - diýipdir.
ÄR-HELEÝIŇ PIŞIKLERINE AT DAKYŞLARY✏
Bir aýalyň gizlin gatnaşyk edýän adamy äri barka gelipdir welin: «Ärim bir zat duýdumyka?» diýip, ertiri turup ärine:
— Aýu, pylany, şu pişigimiziň çagalaryna at hem dakamyzok, gel, şulara at dakaly - diýip, dört sany pişik çagany alyp, äriniň eline ikisini berýär, özi hem ikisini alýar. Ol soňra ärine:
— Ýeri, ilki sen at goý - diýen.
Äri hem:
— Ýok, ilki sen at goý - diýýär.
Şeýdip, ilki heleý at goýmaga başlan. Ol elindäki pişik çagalaryň birini ýerde goýup:
— Munuň ady Bildimikä bolsun - diýýär. Äri hem pişik çagalarynyň birini ýanynda goýup:
— Munuň ady Bilmese-de-bilmedi, bilse-de bilmedi - diýýär.
Heleý beýleki pişik çagany ýerde goýup:
— Munuň ady Toba-toba bolsun - diýipdir.
Äri hem elindäki pişik çagany ýerde goýup:
— Goý, munuň ady Öwrenilen gylyk örkleseňem durmaz bolsun - diýen.
HAÝSY OGLUŇA DAKARSYŇ?✏
Bir gyzy äre berenlerinde enesi:
— Balam, baran ýeriňde geplemän oturgyn - diýipdir.
Gyz gaýynlaryna baransoň, görse, iller gürrüň edip otyrmyşlar. Ol:
— Biz-ä geplemerisem, sözlemerisem, igimizi saradar oturarys - diýipdir.
Onda gaýyn enesi:
— Sen hem gepläber, balam - diýýär.
Gelin aýdýar:
— Ejem: «Baran ýeriňde geplemegin» diýipdi.
— Ýok, balam, geple, diliňe guwanaly.
Gelin:
— Onda, gaýyn, aýt, ärim ölse, meni haýsy ogluňa dakarsyň? - diýipdir.
Gaýyn enesi bu sözleri eşidip, «Wiý-wiý» diýip, ýakasyny tutaýypdyr.
ÇOPAN BILEN BAÝ✏
Bir baý öz çopanyna her ýyl:
— Eý, çopan, sen seçim wagtyna çenli meniň goýunlarymy aýagyňdan çarygyňy çykarman bakyp, seçim wagty bolanda çarygyňy çykaryp, alybilen dowaryň özüňki bolsun - diýer eken.
Ol çopan her ýyl seçim wagty bolýança goýny bakyp, seçim wagty bolanda çarygyny aýagyndan sypyryp, soňam aýagyny gaşap, goýunsyz galar eken. Bir gezek bu bolýan işleri ýaňky çopan başga bir çopana gürrüň berýär. Onda ol çopan:
— Sen, akmak, baý ýene şeýle şert etse, hemişe suwa girip gezgin, şeýtseň, aýagyň gaşalan ýaly bolar - diýip, maslahat beren.
Çopan onuň diýenini edipdir. Soňra seçim wagty bolanda, çopan öňküleri ýaly aýagyna güýmenmän, goýun-guzulardan gujaklap, beýlesine atyp duran.
Şol wagt onuň ýanyna baýyň gyzy gelýär-de, bir goýny tutup:
— Şu goýna degme - diýýär.
Onda çopan ol gyzy hem gujaklap, öz hasabyna geçirýär. Baý bilen çopan gyzyň üstünde dawalaşyp, kazynyň üstüne barýarlar. Baý kaza:
— Men muňa gyzy beýläňe at diýmedim - diýýär.
Onda çopan:
— Baý aga, sen beýläňe atanyň özüňki diýdiň - diýip, baýdan üstün çykypdyr.
UNY GUTARANDYR✏
Bir oglan mollada okaýan eken. Oglanyň ejesi örän owadan eken. Her gezek okamaga gelende molla ýaňky oglana:
— Gel, owadan heleýiň ogly - diýip, ýüzlener eken.
Bir gün oglan ejesine:
— Men indi okuwa gitjek däl - diýýär.
Onda ejesi:
— Ýeri, oglum, näme üçin okajak däl? - diýip soraýar.
Onda oglan:
— Men okuwa barýan welin, molla: «Gel, owadan heleýiň ogly» diýýär - diýip, jogap beren.
— Oglum, bar, sen şu gün hem okuwa git. Okuwyňa bar-da, molla: «Ejem çagyrýar» diýip aýt. Oglanyň ejesi şeýle diýip, ogluny ugradýar-da, ärine:
— Men mollany çagyryp, nahar zat bererin welin, sen şol wagt gelgin - diýip tabşyrýar.
Oglan baryp, ejesiniň sözlerini ýetirýär. Molla-da olara gelip, çaý-çöregini iýip, aýala golaýlaşmaga hyýallananda, aýalyň äri daşardan ardynjyrap gelýär. Molla ony eşidip:
— Indi nätsekkäk? - diýýär.
Onda ol aýal:
— Muny özüm oňararyn - diýip, mollanyň başyna bir köne don atyp, öňünde-de bir çuwal bugdaý bilen el degirmenini goýýar.
Äri gelip, aýalyndan:
— Ýeri, heleý, bu aýal näme? - diýip soraýar.
Onda aýaly:
— Bi goňşymyzyň gelni, biraz un üwemäge gelipdir - diýip, jogap berýär.
Molla öňünde goýlan bugdaýy üwäp oturmakdan başga alaç galmandyr. Ol gijäniň bir wagtyna çenli un üwäp, öý eýeleri uklansoň, gaçyp gidýär.
Bir gün hälki aýal ogluna:
— Şu gün mollaň gelip gitsin - diýip, mollany çagyrdýar. Onda ol molla:
— Hanym, barsaň, ejeňe aýt, onuň uny tükenendir - diýipdir.


text:
Аб факультэце (2)
Biologiýa fakulteti
Kotaktlary (salgylary):
Salgysy: Belarus Respublikasy, ş. Gomel, köç. Sowetsk 108, korpus 1
Telefon: +375(232) 60-75-61, 57-89-06, 60-14-03
E-poçta: Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
Fakultetiň internet sahypasy: htt://biology.gsu.by/
Telefon: +375(232) 60-75-61
Salgysy: Belarus Respublikasy, ş. Gomel, köç. Sowetsk 108, korpus 1, 3-4 aud.
Kafedralar
Botanika we ösümlikleriň fiziologiýa kafedrasy
Zoologiýa (haýwanlary öwrenmek), fiziologiýa we genetika kafedrasy
Himiýa kafedrasy
Ýeňil hojalyk kadalarynyň kafedrasy
Taryhy maglumat
Biologiýa fakulteti 1930-njy ýylda Gomel döwlet pedagogika institutynyň himiýa-biologiýa bölümi esasynda gurnalan, ondan soňra ösümlikler, adamyň we haýwanyň fiziologiýasy boýunça biologiýa-toprak fakultetine ady çalyşyldy.
Häzirki wagtda biologiýa fakultetiniň dekany biologiýa ylymlarynyň doktory, professor, Russiýa Federasiýa döwletiniň ylym we tehnika pudagy boýunça baýragyň eýesi Awerin Wiktor Sergreýewiç bolup dur. Esasy ylmy işi netijeli we radionüklidler tarapyndan kirlenen çäkleri özgertmäne durnukly ykdsady uýgun ýollary taýýarlamana, atom stansiýalarynda awariýa ýagdaýynda ilaty gormak we radionüklidler tarapyndan kirlenen çäklerde uzak möhletleýin ýaşaýyş boýunça çäreleri ösdürmäne, ylmy üpjünçilik we reabilitasion we gorag çäreleri alyp barmana gönükdirilen. Soňry 75 ýylda biologiýa fakultetini tamamlan 6500 köp ýokary ýokary kwalifikasiýaly hünärmenler halk bilim bölüminde we Belarus Respublikanyň dürli halk hojalyk pudaklarynda üstülikli zähmet çekýärler.
Häzirki wagtda fakultet
Häzirki wagtda “Fransiska Skorin adyndaky Gomel Döwlet Uniwersiteti” BG-nyň biologiýa fakulteti 4 kafedra, 2 ylmy-derňew barlaghana, talyplaryň zoologiýa we botanika boýunça tomusky tejribelerini geçirýän “Çenki” biologiýa stansiýa, 5 kafedral talyp ylmy-derňew barlaghana, giňiş bir ýygyndyly zoologiýa muzeý, bir meňzeş däl botanika gerbariý gurluşda ylmy-okuw merkezi bolup dur.
Fakultetde 519 talyp okaýar, 44 mugallym işleýär.
Hünärler
1 31 03 01 02 “Biologiýa” (ugur – ylmy-pedagogika işi)
1 – 75 01 01 “Tokaý hojalygy”
Hünär öwretmeler
1-31 01 01 – 02 02 Botanika
1-31 01 01 – 02 12 Geobotanika
1-31 01 01 – 02 26 Fitodizaýn
1-31 01 01 – 02 01 Zoologiýa
1-31 01 01 – 02 04 Adamyň we haýwanlaryň fiziologiýasy
1-31 01 01 – 02 05 Biohimiýa
Ylmy ugurlar
Biologiýa fakultetinde iki ylmy mekdepler işleýär:
• Çemenlik ösümlikleriň toparynyň gurluşuny we önüm berijiligini öwrenmäne bagyşlanan iş, professor L.M. Sapeginanyň mekdebi.
• Belarusiýanyň tokaýlarynyň ilat-genetika resurslaryny (çeşmelerini) öwrenýän professor G.G. Gonçarenkanyň mekdebi.
Häzriki wagtda Gomel welaýatynyň tebigy-ösümlik toplumynyň (kompleksiniň) pähimli ulanylyşy we goragy; kenar-suw we çemenlik ekoulgamlaryň radioaktiw we tehnogen kirlenmeleriniň ýagdaýyna baha bermek, olaryň araçäkli çäklerde, Brýansk (Russiýa), Çernigowsk (Ukraina) we Gomel (Belarus Respublika) welaýatlarda pähimli ulanylyşy we goragy; tebigy häsiýetleriň adatdan daşary ýagdaýlarynyň netijesinde atmosfera howasynyň radionuklidlar tarapyndan dinamika kirlenmesi, Gomel welaýaty mysalynda gurşap alýan tebigatyň obýektlerinde oraniki we ograniki däl komponentleriň (bölekleriň) ýerleşme düzümini, göçüşini we forma toplumlaýyn baha bermek boýunça ylmy derňewi ýerine ýetirilýär.


text:
ABŞ-da ozalky tussaghana auksionda 600 müň dollara satyldy
ABŞ-nyň Nýu Ýork ştatyndaky ozalky ştat tussaghanasy auksionda 600 müň dollara satyldy
Mesele hakynda berlen beýanatda Kanada serhedinde ýerleşýän ozalky ştat tussaghanasynyň ähli binalarynyň we boş meýdanlarynyň auksionda 600 müň dollara satylandygy nygtaldy.
Nýu Ýork bilen Kanadanyň Quebek ştatynyň serhedinde ýerleşýän Route 11 gara ýolunyň ugrunda ýerleşýän ozalky tussaghananyň Kanadaly firma tarapyndan satyn alynandygy bellenildi.
Firmanyň ozalky tussaghanada ýehudi çagalar üçin tomusky dynç alyş merkezini açmagy meýilleşdirýändigi ýatladyly.
Tussaghananyn 4 ýyl ozal ştatdaky tussaglylaryň sanynyň azdygy sebäpli ýapylmagy barada karar kabul edilipdi.


text:
Maglumatlar jemgyýeti
Ýazylan wagty: 12 мая 2018 Ýazan Mayichka
Maglumatlar jemgyýeti we internet žurnalistikasy Jemgyýetçilik-ykdysady ösüşleriň häzirki ýagdaýyny häsiýetlendirmek üçin ilki bilen Günbatarda “maglumatlar jemgyýeti” düşünjesi döredi. Bu düşünje bilen bir hatarda “postindustrial jemgyýet” (D.Bell, J.Gelbreýt), “ylmy jemgyýet” (M. Ponýatowskiý), “üçünji tolkunyň jemgyýeti” (O.Toffler), “hyzmatlar siwilizasiýasy” (J.Furaste), “maglumat-kompýuter jemgyýeti” (Ý.Masuda), “postykdysady jemgyýet” (P.Draker) ýaly adalgalar hem ulanylýar. Ýurtda maglumatlar jemgyýetini kemala getirmek we onuň halkara gatnaşygyny üpjün etmek oňaýly maglumatlar giňişligi döredilende mümkin bolýar. Bu giňişlik ýurduň durmuş-ykdysady, syýasy we medeni ösüşine oňyn itergi berýär. 1960-njy ýyllarda maglumatlar jemgyýeti baradaky garaýyşlaryň döremegine maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň ösüşiniň netijesinde jemgyýetiň özgermegi sebäp bolýar. Amerikan alymy D. Bell postindustrial jemgyýetde harytlaryň önümçiligine däl-de, bilim, saglygy goraýyş, dolandyryş we gözlegler bilen baglanyşykly hyzmatlaryň döredilmegine aýratyn ähmiýet berilýändigini belleýär. Şoňa görä-de, bu jemgyýetiň agzalarynyň meşgullanýan işleriniň gurluşy üýtgeýär: intelligensiýanyň wekilleriniň, hünär ussatlarynyň we tehnikalardan baş çykarýanlaryň sany artýar. Esasy üns nazary bilimlere we maglumatlar bilen üpjünçilige gönügýär. Ýaponiýanyň Maglumatlar jemgyýeti institutynyň alymy Ý.Masudanyň pikirine görä, täze jemgyýetiň aýratynlygy kompýuter tehnikalarynyň ulanylmagyndadyr. Bu jemgyýetde esasy ykdysady ugur intellektual-akyl önümçiligidir. Bu önümler täze tele-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň üsti bilen ýaýradylýar. Jemgyýetiň esasy gymmatlygy bolsa industrial jemgyýetdäki ýaly harytlaryň sarp edilmegi däl-de, wagtdyr. Diýmek, maglumatlar jemgyýetiniň döremegi habar beriş serişdeleriniň täze görnüşiniň döremeginiň esasy şertleriniň biridir. Bu jemgyýetde maglumat üpjünçiligi bilen baglanyşykly birnäçe täze hünärler ýüze çykýar hem-de kompýuter, internet tehnologiýalarynyň ösmeginiň netijesinde maglumatlary auditoriýa ýetirmekde täze şertler, mümkinçilikler döreýär. Jemgyýetiň ýaşaýşynyň dürli ugurlarynda özgerişleriň, älem-jahandaky ösüşleriň güýçli depginde amala aşýandygy sebäpli, täzelikleri we habarlary taýýarlamakda, ýaýratmakda internet žurnalistikasyna möhüm orun degişlidir. Ol maglumatlar jemgyýetiniň talaplaryna laýyk gelýän döwrebap görnüşdir. “Internet žurnalistikasy” adalgasy bilen bir hatarda “web-žurnalistika”, “kiber-žurnalistika”, “onlaýn žurnalistika” ýaly adalgalar hem ulanylýar. Ösen döwletleriň täze tehnologiýalaryň, innowasiýalaryň ornaşdyrylmagy baradaky syýasaty maglumatlar jemgyýetiniň kemala gelmeginde uly ähmiýete eýe boldy. Bu syýasat jemgyýetiň hal-ýagdaýynyň gowulaşmagyna, ýurduň ykdysady we beýleki ugurlarda kuwwatynyň artmagyna hem aýgytly täsir edýär. 1980-1990-njy ýyllarda ABŞ, Ýaponiýa, Ýewropa ýurtlary we başga-da birnäçe döwletler maglumat-aragatnaşyk ulgamynyň döwrebap ösüşiniň maksatnamasyny amala aşyrdylar. Ösen bazar ykdysadyýetli döwletlerde esasan orta gatlagyň kuwwatly wekilleri tölegli maglumatlar bilen üpjünçilik hyzmatlaryndan peýdalanýarlar. Birnäçe döwletlerde bütindünýä maglumatlar jemgyýetine goşulyşmak maksady bilen tapgyrlaýyn iş meýilnamalary hem düzüldi. Olaryň amala aşmagynyň esasy şertleriniň biri bolsa jemgyýetiň kompýuter sowatlylygyny gazanmakdyr.
Okalan sany: 112 Jogaplar: ( 0 )


text:
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, maslahata Germaniýanyň DIM-niň, Ykdysadyýet we energetika, Oba hojalygy we azyk federal ministrlikleriniň, Halkara hyzmatdaşlygy nemes jemgyýetiniň, Telekeçilige goldaw bermegiň gündogar-ýewropa birleşiginiň, Merkezi Aziýadaky nemes ykdysadyýetiniň wekilhanasynyň dagy wekilleri gatnaşýarlar.
Çäräniň çäginde Türkmenistanda öndürilen harytlaryň sergisi hem guraldy.
TDH Germaniýanyň kompaniýalarynyň Türkmenistanda uzak möhletleýin taslamalaryň durmuşa geçirilmegine goşant goşýandygyny aýdyp, olaryň ençemesiniň atlaryny hem sanap geçdi. Emma, resmi türkmen metbugatynda Türkmenistan bilen işleşen Rohde & Schwarz kompaniýasy agzalmaýar.
Ýatlasak, Azatlyk Radiosy Germaniýanyň Rohde & Schwarz kompaniýasynyň türkmen ýörite gulluklaryny öz raýatlaryny Internetde yzarlamakda hem-de özge pikirli adamlary anyklamakda ulanylýan enjamlar bilen üpjün eden bolmagy ahmaldygy barada derňewini çap edipdi.


text:
Aşgabat Halkara howa menzili geografiki taýdan amatly ýerleşýär we onuň köp ugurlara gatnaýan ulgamy bar, şonuň üçin hem köp sanly ýolagçylary gatnatmaga we köp mukdardaky ýükleri daşamaga hyzmat edýär.
Aşgabat Halkara howa menzili iki sany uçuş we gonuş zolaklaryndan ybarat. Tehniki häsiýetnamalary boýunça uçuş we gonuş zolagy «4F» kysymly aerodromlara laýykdyr.
12R -30L uçuş-gonuş zolaklary 2015-nji ýylda ulanmaga berildi, oňa sementbeton örtügi düşelen, uzynlygy 3800 metr, giňligi 60 metr. Gonmagyň magnit kurslary 115 we 295. Kurslaryň ikisiniň hem IWPP ICAO-nyň II kategoriýaly howa gämileriniň gonmagyny üpjün edýär. Radiotehniki we yşyk-habar beriş enjamlarynyň, UWD serişdeleriniň, zolaklaryň abzallaşdyrylyşynyň mümkinçilikleri çylşyrymly howa şertlerinde-de howa gämileriniň ygtybarly gondurylmagyny üpjün edýär.
Bellenen minimumlar boýunça gije-gündiz ulanmaga rugsat berilýär.
12L -30R uçuş-gonuş zolaklary 2017-nji ýylda ulanmaga berildi, oňa sementbeton örtügi düşelen, uzynlygy 3800 metr, giňligi 45 metr. Gonmagyň magnit kurslary 115 we 295. Kurslaryň ikisiniň hem IWPP ICAO-nyň II kategoriýaly howa gämileriniň gonmagyny üpjün edýär. Radiotehniki we yşyk-habar beriş enjamlarynyň, UWD serişdeleriniň, zolaklaryň abzallaşdyrylyşynyň mümkinçilikleri çylşyrymly howa şertlerinde-de howa gämileriniň ygtybarly gondurylmagyny üpjün edýär.
Bellenen minimumlar boýunça gije-gündiz ulanmaga rugsat berilýär.


text:
Eýranyň radio-telewizor guramasynyň hasaplarynyň ýapymagy hakda
Eýranyň radio-telewizor guramasynyň käbir halkara ulgamlarynyň hasaplary ,puç we esassyz toslamalar bilen baglanylandyr.
Eýranyň radio-telewizor guramasynyň käbir halkara ulgamlarynyň hasaplarynyň baglanylmaklarynyň sebäbi ,habar ýaýradylmagyň köki barada nädogry maglumatyň berilmegi arkaly,bu hasaplaryň gumra edilmekleri yglan edilendir.Eýranyň radio-telewizor guramasynyň serhet aşa bölüminiň orunbasarlygy bir beýannama çykaryp,bu iş,sansor edilmeginiň aýdyň görnüşi we bütin dünýä köpçülik ulgamlarda dürli garaýyşlaryň we hakykatlaryň beýan edilmekleriniň öňüne geçilmegi bilip ony ýazgardy.bu ýerde bir sorag ara gelýär:ol hem,garaşsyz habar serişdäň garşysynda mantaga laýyk bolmadyk işleriň edilmeginiň maksaty näme dilen soragdyr.
günbataryň habar serişdeleri ,ýalan habarlary bermek üçin her ýylda onlarça million $ harç etýändirler.şonuň üçin hem bir serişdäň milli we serhet aşa bölümde sebit we dünýäň özgörürinden hakyky we dogry habarlary bermeginden gazaba çykandyrlar.Press TW,Hispan TW,Al-alem,Sahar we Al-kowser we ýenede şolara meňzeş garaşsyz habar ulgamlaryň,Amerikaň döwleti bilen onuň ýaranlarynyň ykjam bolmaýan dogry habarlaryny bermekden başga günäleri ýokdyr.şonuň üçin hem olaryň hasaplary baglanandyr.emma soz azatlygyň bolmagyny toslaýan taraplar şeýle halkara usuldan geçip,habar serişdeleriň azat bolmaklarynyň öňüni alyp olary öz ellerinde saklamak ugurynda tagalla etýändirler.ýogsada olaryň işleriniň garşysyndaçäklik döretýändirler.bu hili işleri hiç bir zat bilen düşündiriş berip bolýan däldir we diňe ,Eýranyň milletine edilýän duşmançylykly işleriň neçende çüňligini görkezýändir.bu işler şeýle bir ýagdaýda bolýandyr welin ,Amerika,habar ulgamlardan tersin haýyrlanyp,Eýranyň ilatyny ,Yslam Jomhurlyk düzgünden daşaltmak we Eýran ilatynyň arasynda narazyçylyk döretmeginiň yzynda bolýandyr.adam hukukynyň bütin dünýä bildirişiň 19-njy maddasy,medeni we syýasy hukukyň halkara peýmanynyň 19-njy maddasy,Ýewtropa kommisiýonyň 10-njy maddasy we adam hukuk konwansiýonyň 13-njy maddasy boýunça,soz azatlygy,dogry habarlaryň alynmagyny hem öz içine alýandyr.şeksiz habar serişdäň azat işlerinde kynçylyk döredilmegi üçin tagalla edilmegi netije berjek däldir.o näme diňleýjiler we tomaşaçylar şu ýerlikde haýsy habaryň dogrydygyny saýgaryp dünýäden habarly bolýandyrlar.Eýran yslam respublikasynyň Radio-Telewizor guramasy,serhet aşa bölümde ,iň dogry habarlary berip ilatyň ünslerini özüne tarap çekip başarandyr.Eýranyň Radio-Telewizor guramasynyň Aziýa wižen bileleşigine agza ýurtlaryň habar ulgamlarynyň arasynda gülläp ösmegi we saýlanmagy bolsa bu ulgamyň ne çende täsir galdyryjy bolýanlygyny görkezýändir.şeýle ýagdaýda Eýranyň Radio-Telewizorynyň serhet aşa bölüminiň orunbasarlygy,bu ulgamyň işleriniň garşysynda çäklik döretýän taraplaryň tersine halkara hukuky işleri etmekde özüni hakly bilýändir


text:
Häkimiýeti eýelemek synanyşygynda aýyplanyp türmä basylan gyrgyz oppozision syýasatçylary, Kubanyçbek Kadyrow we Bektur Asanow möhletinden öň azatlyga goýberildi.
Gyrgyzystanyň Ýokary sudy olaryň aklawçylarynyň möhletinden öň azatlyga goýbermek hakyndaky haýyşlaryny 12-nji fewralda kanagatlandyrdy.
Bu iki syýasatçy, ýene bir oppozision syýasatçy Ernest Karybekow bilen bilelikde, 2016-njy ýylyň martynda tussag edildi. Olaryň tussag edilmegine internetde ýaýran ses ýazgysy sebäp boldy. Bu ýazgydaky sesler olaryň sesine meňzeşdi we ýazgyda häzirki hökümeti agdarmagyň maslahaty edilýärdi.
Bu syýasatçylar 2017-nji aprelinde hökümeti güýç bilen ele geçirmegi planlaşdyrmakda günäli tapyldy.
Karybekow 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi, Kadyrow we Asanow 12 ýyl türme tussaglygyny aldy.
Ýokary sud geçen ýylyň tomsunda olaryň türme möhletlerini gysgaltdy, Kadyrowyň we Asanowyň türme möhletleri sekiz ýyla getirilse, Karybekowyň türme möhleti alty ýyl kemeldildi. Ol şindi hem türmede otyr.
Bu üç syýasatçy özleriniň syýasy sebäpler esasynda türme basylandygyny aýdyp, aýak depýärler.


text:
Gowşut han 1823-nji ýylda belli türkmen serkerdesi Öwezdurdy batyryň maşgalasynda dünýä inýär. Öwezdurdy batyryň 5 ogly bolup, olaryň iň ulusy Gowşut, iň kiçisi Hojaguly handyr. Gowşut hanyň perzentleri: Baba han, Baýramaly han, Polat han, Hüjrep han, Hally han, Sary han, Düzüw (gyz). Gowşudyň uly ogly Baba han soň-soňlar polkownik çinini alypdyr. ...
Awtor:
gyzgyn
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Biýografiýa |
04.12.2018 15:40
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#228)


text:
15.05.2018
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçardan paýtagtymyzda alnyp barylýan iri gurluşyklaryň, birnäçe desgalaryň, şäheriň durmuş düzümini ösdürmek, abadanlaşdyrmak boýunça maksatnamanyň iş ýüzünde ýerine ýetirilişi bilen tanyşdy. Milli Liderimiz paýtagtymyzyň ekologiýa ýagdaýyna aýratyn üns berdi.
Aşgabadyň häzirki zaman şähergurluşyk syýasatyny öňe sürýän hormatly Prezidentimiz şäher boýunça guraýan iş saparlarynyň dowamynda öňde durýan wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşýar. Döwlet Baştutanymyz hünärmenleriň we işgärleriň iş şertleri, olaryň durmuşa geçirýän çäreleriniň netijeleri bilen gyzyklanyp, gurluşyk meýdançalarynda ulanylýan serişdeleriň hili we amala aşyrylýan taslamanyň ahyrky netijesine täsiri bolan beýleki köp sanly meseleler bilen gyzyklanyp durýar. Döwlet Baştutanymyzyň şeýle ünsüniň netijesinde adamlar we olaryň saglygy, doly derejeli durmuşy we häzirki zaman durmuş medeniýeti baradaky alada öz beýanyny tapýar.
Milli Liderimiziň hut şeýle yzygiderli aladasy netijesinde paýtagtymyz gülläp ösdi we dünýäniň owadan şäherleriniň birine öwrüldi. Paýtagtymyz ak mermerli belent binalary bilen ýyl-ýyldan öz çägini giňeldýär, şäher abadanlaşdyrylýar we häzirki zaman şäherine, halkara derejedäki syýasy we işewür merkezine öwrülýär hem-de dünýäniň dürli künjeklerinden syýahatçylary özüne çekýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow işiniň köpdügine garamazdan, paýtagtymyzyň amatly, häzirki zaman we myhmansöýer şäher hökmündäki derejesine laýyk gelýän möhüm taslamalaryň durmuşa geçirilişini hut özi gözegçilikde saklaýar.
...Döwlet Baştutanymyz dikuçary özi dolandyryp, paýtagtymyzyň häzirki döwürde şäheri ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň çäklerinde taýýarlyk işleri alnyp barylýan ýeri bolan günbataryna, Köşä tarap ugur aldy. Bu taslama köp öýli we birnäçe gatly onlarça ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de kottej jaýlaryň gurluşygyny özünde jemleýär. Häzirki döwürde bu ýerde ýerleri tekizlemek, häzirki zaman tehnikalarynyň kömegi bilen desgalaryň binýadyny taýýarlamak we beýleki işler alnyp barylýar. Bu işleriň ýokary hilli bolmagy gurluşygyň beýleki tapgyrlarynyň sazlaşykly ýola düşmegini, desgalaryň ygtybarlylygyny we olaryň seýsmiki durnuklylygyny hem-de howpsuzlygyny üpjün eder.
Täze ýaşaýyş toplumynyň düzümine elektrik podstansiýasy, mekdep, çagalar bagy, bazar, söwda merkezi, gök zolaklar, sport we oýun meýdançalary, dükanlar, şeýle hem köp sanly durmuş maksatly desgalar girer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçarda öwrüm edip, giň möçberli gurluşyk işlerini synlady. Dikuçardan bu ýerde alnyp barylýan işleriň tutuş görnüşi, gerimi, işleriň bellenilen tertipnama laýyklygy we tehnikalaryň ulanylyşy aýdyň görünýär.
Paýtagtymyzyň bu künjeginde döwrebap ýol-ulag düzümi, adamlaryň ýaşaýşy üçin aňrybaş şertleri üpjün edýän inženerçilik-aragatnaşyk ulgamy dörediler. Binalaryň gurluşygy bilen bir hatarda, seýilgähler, gök zolaklar emele getiriler, binalaryň ýanaşyk ýerleri göwnejaý abadanlaşdyrylar. Döwlet Baştutanymyz şäher ilaty üçin amatly ekologiýa gurşawynyň döredilmegini paýtagtymyzy ösdürmegiň esasy şerti hökmünde öňe sürýär.
Kottej we beýleki görnüşdäki häzirki zaman ýaşaýyş toplumlarynyň gurluşygyny öz içine alýan şäheri ösdürmegiň 16-njy nobatdakysynda alnyp barylýan işler bilen tanşyp, döwlet Baştutanymyz dikuçary Aşgabadyň günorta bölegine, Köpetdagyň eteklerine tarap ugrukdyrdy. Soňky ýyllarda bu ýerler tanalmaz derejede özgerdi. Paýtagtymyzyň ilatynyň dynç almagy üçin ýakymly howasy we oňyn şertleri bolan bu ýerlerde ýylyň ähli paslynda gök öwüsýän tokaý zolaklary kemala geldi.
Milli Liderimiz edara binalar toplumlarynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy, olary gurmak Fransiýanyň “Buig Batiman” kompaniýasyna ynanyldy.
Çandybil şaýolunyň ugrunda ýakyn geljekde Halkara maslahat merkeziniň we kaşaň myhmanhananyň binalar toplumy emele geler. Bu desgalar Aziýanyň merjeni hasaplanýan paýtagtymyzyň özboluşly bezegine öwrüler. Şeýle hem paýtagtymyzyň bu künjeginde iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen edara binalary gurlar. Şolaryň bu ýerde kemala gelýän düýpli binagärlik toplumy bilen sazlaşygy emele getirjekdigi gürrüňsizdir.
Hormatly Prezidentimiz gurluşyk meýdançalaryndaky işleriň ýagdaýy bilen tanşyp, dikuçardan ýerine ýetirilen işleri synlady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, şäheriň bu künjeginde gurulýan desgalaryň gurluşygynda ýerli tebigy aýratynlyklaryň, dag görnüşiniň we ugurdaş binalaryň sazlaşygy göz öňünde tutulmalydyr.
Döwlet Baştutanymyz şäheriň çäginde gurluşyk işleri meýilleşdirilende seýilgähleriň we gök zolaklaryň döredilmeginiň taslamada görkezilmelidigini belleýär. Çünki paýtagtymyzda degişli ekologiýa derejesini saklamak esasy talaplaryň biri bolup durýar. Mundan başga-da, Aşgabadyň gök zolaklary we ösümlik dünýäsi şäheriň keşbine gözellik çaýýar we özüne çekijiligini artdyrýar. Hut şonuň üçin hem bu ugurda netijeli bezeg çözgütleri we degişli pikirler ulanylmalydyr.
Ýurdumyzda her ýylda geçirilýän köpçülikleýin bag ekmek çäresine gatnaşyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ählihalk möçberinde geçirilýän we wajyp ekologiýa, durmuş-watançylyk we raýatlyk ähmiýeti bolan bu asylly çärä möhüm ähmiýet berýär. Müňlerçe türkmenistanlylar ruhubelentlik bilen ýowara çykýarlar we pederlerimiziň mähriban topragymyzy gülläp ösýän ýurda, tokaý zolaklarynyň mesgenine öwürmek baradaky arzuwlarynyň amala aşmagyna goşant goşýarlar.
Ýurdumyzda gök zolaklaryň we tokaýlaryň döredilmegi häzirki zaman durmuşynyň möhüm tapgyryna öwrüldi. Döwlet Baştutanymyzyň tebigaty goramak, ählumumy ekologiýa meselelerini çözmek boýunça öňe sürýän başlangyçlary halkara derejede ykrar edilýär. Munuň özi, ilkinji nobatda, howanyň üýtgemegi, hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýan ýer we suw serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagy ýaly meselelerden ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz dikuçarda uçuşyň dowamynda ajaýyp binagärlik çözgüdi, nusgawy ýörelgeleriň, milli dessurlaryň we täze tehnologiýalaryň sazlaşygy bilen göreni haýran galdyrýan ak mermerli Aşgabadyň keşbini synlady. Arassaçylyk, abadançylyk we tertiplilik paýtagtymyzyň häsiýetli aýratynlyklary bolup durýar. Şeýle ýagdaýyň hemişe saklanmagy zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär.
Durmuş ulgamyna aýratyn üns berýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzy ösdürmegiň, şol sanda ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygynyň konsepsiýasynyň durmuşa geçirilmeginde adam hakdaky hemmetaraplaýyn alada, amatly ýaşaýyş we dynç alyş, döredijilikli zähmet üçin ähli zerur şertleriň döredilmeginiň zerur bolup durýandygyny nygtaýar.
Milli Liderimiziň tabşyrygyna laýyklykda, täze ýaşaýyş toplumlarynda häzirki zaman söwda-dynç alyş merkezleri gurulýar. Şolarda alyjylar we satyjylar üçin ähli zerur şertler, körpeleriň wagtlaryny şadyýan hem-de gyzykly geçirmegi, dünýägaraýşynyň giňelmegi bilen baglanyşykly meseleler göz öňünde tutulýar.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň demirgazyk böleginde, Çoganly ýaşaýyş toplumynda alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Bu ýerde döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň, hususan-da, kottej görnüşli jaýlaryň gurluşygy güýçli depginde alnyp barylýar.
Aşgabadyň toplumlaýyn ösdürilmegi, şäher düzüminiň maksatnamalaýyn esasda döwrebaplaşdyrylmagy döwlet Baştutanymyzyň hemişe üns merkezinde saklanylýar. Milli Liderimiz paýtagtymyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli gurluşyk işleri bilen yzygiderli tanşyp durýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki zaman talaplaryna we ülňülerine, şol sanda uzak möhletleýin esasda hil, bezeg we ekologiýa talaplaryna laýyk gelmegi bu ýerde alnyp barylýan işleriň esasy ugry bolup durýar.
Soňra milli Liderimiz Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşen Owadandepede gurulýan tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň gurluşygynyň gidýän ýerine tarap ugur aldy. Bu täzeçil taslama milli ykdysadyýetimiziň esasy ugruny üstünlikli durmuşa geçirmegiň ýolundaky nobatdaky ädimdir. Dünýäniň energetika ýurtlarynyň hataryna girýän Türkmenistanyň baý uglewodorod serişdelerini doly möçberde hem-de netijeli peýdalanmak şol syýasatyň esasy ugry bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiziň gazhimiýa toplumyny ösdürmek boýunça öňe süren meýilnamalarynyň ýerine ýetirilmegi sebitleriň toplumlaýyn senagatlaşdyrylmagyny, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň köpugurly esasda ösdürilmegini, dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli hem-de bäsdeşlige ukyply önümleriň möçberiniň artdyrylmagyny şertlendirer. Munuň özi Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň mundan beýläk-de berkidilmegine, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna oňyn täsir eder.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu gezekki iş saparynyň dowamynda dikuçardan tebigy gazy gaýtadan işlemek arkaly ýokary hilli we ekologiýa taýdan arassa benzin öndürýän dünýäde ilkinji gazhimiýa toplumynyň gurluşygyny synlady.
Häzirki zaman enjamlary we dünýäniň belli önüm öndürijileriniň öňdebaryjy tehnologiýalary bilen üpjün ediljek bu kärhana her ýylda “mawy ýangyjyň” 1 milliard 785 million kub metrini gaýtadan işlär hem-de EURO — 5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A — 92 görnüşli benziniň 600 müň tonnasyny öndürer. Kärhana gije-gündiziň dowamynda 1800 tonna benzin, ýylda 12 müň tonna dizel ýangyjyny we 115 müň tonna suwuklandyrylan gazy öndürer. Bu maýa goýum taslamasynyň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 milliard 700 million dollaryna ýakyndyr. Kärhananyň işe girizilmegi bilen bu ýerde 1,5 müňe golaý iş orunlary dörär.
Häzirki döwürde desgadaky işler ýokary depginde tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Kärhanany häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek, tehniki ulgamlary oturtmak boýunça degişli işler alnyp barylýar. Taýýar önümleri sarp edijilere ýetirmek üçin, taslama laýyklykda, awtomobil we demir ýollary çekiler. Taýýar önümler demir ýollaryň, soňra ýakynda ulanmaga berlen Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň üsti bilen degişli ýerlere ugradylar. Munuň özi türkmen sintetiki benzininiň eksporty üçin ykdysady taýdan amatly ugur bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, biz eziz Watanymyzy dünýäniň senagat taýdan ösen döwletleriniň birine öwürmek babatda öz öňümizde maksat goýduk. Şunuň bilen baglylykda, milli ykdysadyýetimiziň köpugurly esasda ösdürilmegine we önümçilige täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna aýratyn üns berilýär.
Owadandepedäki täze zawodda çig mal serişdelerini döwrebap ulgam arkaly mümkin bolan garyndylardan düýpli arassalamak onuň tehnologik ýagdaýlarynyň esasy aýratynlygy bolup durýar. Netijede, iň ýokary halkara standartlara laýyk gelýän ekologiýa taýdan arassa önüm alnar.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ykdysady toplumynda hem-de durmuş ulgamynda öňe sürýän giň möçberli milli özgertmeler maksatnamalary adamlaryň abadan we bagtyýar durmuşynyň baş şerti bolan ekologiýa ýagdaýy bilen berk baglanyşyklydyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçardan Ahal welaýatynyň ekerançylyk meýdanlaryny hem synlady. Bu ýerlerde gowaça ekişi tamamlanyp, galla oragyna taýýarlyk işleri alnyp barylýar we ekinlere zyýan berijilere garşy göreş çäreleri, beýleki möwsümleýin işler ýaýbaňlandyryldy.
Hususan-da, ak ekinli meýdanlarda jemleýji ösüş suwy tutulýar, gowaça meýdanlarynda agrotehniki kadalara laýyk derejedäki ideg işlerine girişmäge taýýarlyk görülýär.
Obasenagat toplumy döwlet syýasatynyň ähmiýetli ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmek, türkmen halkynyň abadançylygyny ýokarlandyrmak bu toplumyň esasy maksadydyr. Amala aşyrylýan özgertmeleriň çäklerinde obasenagat toplumyna maksatnamalaýyn goldaw berilýär. Bu önümçilik düzümleriniň, oba hojalyk toplumynyň tehniki taýdan döwrebaplaşdyrylmagynda, oba zähmetkeşlerini mineral dökünler bilen üpjün edýän himiýa senagatynyň ösüşinde, suwaryş we suw üpjünçilik meselelerinde öz beýanyny tapýar. Daýhanlaryň öndürijilikli zähmeti we ýerden bol hasyl almagy üçin ähli zerur şertler döredilýär. Azyk bolçulygyny üpjün etmek maksady bilen giň möçberli işler amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän özgertmeleriniň netijeli guraly bolan sebitleri özgertmek boýunça giň möçberli maksatnamalar üstünlikli amala aşyrylýar. Bu bolsa möhüm wezipeleriň toplumlaýyn çözgüdine gönükdirilip gurulýan döwrebap obalaryň häzirki zaman köpugurly keşbinde has-da äşgär duýulýar.
Içerki bazar we eksport üçin önüm öndürýän önümçilikleriň döwrebaplaşdyrylmagy, maýa goýum işjeňliginiň ýokarlandyrylmagy, iş orunlarynyň döredilmegi, oba ýerlerinde durmuş aýratynlyklaryny nazara alyp, ýaşaýyş-durmuş şertleriniň sazlaşykly gowulandyrylmagy döwlet Baştutanymyzyň syýasatynyň möhüm ugurlarydyr. Şeýle hem oba ýerlerinde hususy pudagyň mümkinçiliklerini has doly durmuşa geçirmegiň hasabyna täze ykdysady gatnaşyklary ornaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreleriň işjeňleşdirilmegi gün tertibiniň möhüm meselesi bolup durýar.
Şeýlelikde, milli Liderimiziň şu günki uçuşynyň dowamynda paýtagtymyzyň çäklerinde we onuň eteklerinde Aşgabady ösdürmek, ýaşaýyş jaýlaryny we beýleki maksatly binalaryň, milli ykdysadyýetimiziň täze pudagynyň esasyny düzýän Owadandepedäki iri gazhimiýa toplumynyň gurluşygy we oba senagatyndaky işler bilen baglanyşykly meselelere üns berdi.
Bularyň hemmesi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähriban halkymyzyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak, durmuş ulgamyny kämilleşdirmek Watanymyzy ösdürmek boýunça öňde goýýan wezipeleriniň baş maksadyna ýetmek baradaky umumy ýörelgeler bilen baglanyşdyrylandyr we berkidilendir.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Külçe (Süýtli Çörek)
6 sany
- 25 gr (2 nahar çemçesi) mesge
- 250 ml (1 bulgur) süýt
- 2 nahar çemçesi şeker
- 1 ýumurtga
- 1 çaý çemçesi duz
- ½ çaý çemçesi gury hamyrmaýa
- 500 gr (3⅓ bulgur) un
- Mesgäni aram otda eretmeli we onuň üstüne süýt we şeker guýup bulamaly. Süýt ýylanda, oduny öçürmeli.
- Tabaga süýtli garyndyny guýmaly. Onuň üstüne ýumurtga çakyp, duz, maýa we un guýup, ýumşak hamyr etmeli. Hamyry 6 bölege bölüp, her bölegi eliň aýasynda togalap, 20 minut üstüni ýapyp goýmaly.
- Ojagy 250°C (482°F) derejede öňünden gyzdyrmaly. Hamyry oklaw bilen 14 sm tegeleklikde ýaýmaly. Külçeleri ojak kagyzy ýazylan taba geçirip, olaryň ýüzüni dürtgüç bilen dürtmeli. Soňra külçeleriň ýüzüne suw çalyp, ojagyň ortaky gatynda ýüzi gyzarýança (15 minut) bişirmeli.


text: Zenanlaryň arasyndaky UEFA Çempionlar ligasy ýaryşynda Fransiýanyň “Lion” topary çempion boldy. Olar Kiýewdäki Waleriý Lobanowskiý adyndaky stadionda oýnalan finalda Germaniýanyň “Wolfsburg” toparyndan üstün çykdy. Duşuşygyň esasy wagtynda hasap açylmady. 93-nji minutda Pernille Harder bilen öňe saýlanan nemes toparynyň hüjümçisi Aleksandra Popp 96-njy minutda gyzyl kartoçka aldy. Şondan soň, oýnuň jylawyny ele alan “Lion” 4 pökgi geçirdi. Gollary Amandin Anri (98), Oujin Le Sommer (99), Ada Hegerberg (103) hem-de Kamille Abili (116) derwezä girizdi. Bu ýeňiş “Lionyň” Çempionlar ligasyndaky yzly-yzyna 3-nji, umumylykda-da 5-nji çempionlygydyr.