text:
Orsýetiň media gözegçilik edýän Roskomnadzor agentligi internetde Wikipedia sahypasynyň makalasyny gara sanawdan aýyrdy we Wikipedianyň ors dilindäki görnüşiniň ýurtda elýeterliligi bilen bagly dörän töwekgelçiligi ardan aýyrdy.
Roskomnadzor bu kararyny 25-nji awgustda yglan etdi, mundan bir gün öň agentlik orsýet prowaýderlerine sahypa elýeterliligi böwetlemegi tabşyrdy we onda kenepiň görnüşleri barada gadagan edilen maglumatlaryň berilýändigini aýtdy.
Roskomnadzoryň 25-nji awgustda aýtmagyna görä, sorag döreden makala düzedilipdir we gadagançylyk aradan aýrylypdyr.


c: text/html

text:
Yragyň parlamenti premýer-ministr Haider al-Abadiniň korrupsiýa garşy reformasyny biragyzdan goldady.
Reformalar boýunça ses berişlik 11-nji awgustda parlamentiň spikeri Salim al Juburia tarapyndan yglan edildi.
Abadiniň Yrakda protestleriň dowam edýän wagtynda öňe süren korrupsiýa garşy gönükdirilen we puly tygşytlamagy göz öňünde tutýan çäreleri ýokary wezipeli orunlaryň birnäçesiniň ýok edilmegini we korrupsiýa garşy derňewleriň geçirilmegini öz içine alýar.
10-njy awgustda Yrakda premýer-ministriň üç orunbasary korrupsiýa boýunça özlerine garşy işiň gozgalandygy yglan edilensoň wezipelerinden çekildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň Hazara azlygynyň müňlerçe wekili Kabulda toplanyp, gurulmagy planlaşdyrylýan gymmatbaha elektrik geçirijisiniň ugrunyň üýtgedilmegini talap edýän wagtynda partladylan goşa bombanyň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» jeňçi topary öz üstüne aldy.
Bu toparyň «Amak» habar gullugy iki sany YD söweşijisiniň protestçileriň arasynda özüni partladandygyny aýtdy.
Hüjümde azyndan 80 adam öldi, 231adam bolsa ýaralandy diýip, Saglyk ministrliginiň resmisi aýtdy.
Protestçiler Türkmenistandan Kabula çekiljek 500-kilowoltlyk tok geçiriji liniýanyň hazaralaryň köplük bolup ýaşaýan Bamiýan welaýatynyň içinden çekilmegini talap edýärdiler.
Hökümet bu planyň has köp million dollar çykdajy edilmegine we proýektiň ýyllap gijikmegine sebäp boljakdygyny aýdýar.
Demonstrasiýaçylar Kabul uniwersitetiniň ýanynda toplanyp, esasy hökümet binalaryndan birnäçe kilometrlikde owgan baýdaklaryny galgadyp, «adalat, adalat», «diskirminasiýa ölüm» diýen şygarlara gygyrdylar.
Owgan paýtagtynda howpsuzlyk çäreleri berkidildi, esasy köçeler ýapyldy.


text:
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň sözi, sazy esasynda döredilen «Öňe, diňe öňe, jan watanym Türkmenistan» atly aýdym Ginnesiň rekordlar kitabyna girdi.
Bu aýdym Türk medeniýetiniň halkara guramasy bolan Türksoý tarapyndan 2015-nji ýylda dünýädäki türk medeniýetiniň paýtagty diýlip yglan edilen Mary şäherinde guralan uly Ak öý formasyndaky zalda guralan konsertde ýerine ýetirildi.
Ginnesiň rekordlar kitabynyň konserte gatnaşan wekili Şeýda Subaşi-Gemiji bu aýdymyň 4 müňden gowrak adamyň ör turup ses goşmagynda ýerine ýetirilmeginiň dünýä rekordy hökmünde hasaba alnandygyny aýdyp, türkmen tarapyna degişli şahadatnamany gowşurdy diýip, RIA Nowostinň habarynda aýdylýar.


text:
Yrak häkimiýetleri ýekşenbe güni partladylan ulag bombalarynyň azyndan 35 adamy öldürendigini aýdýarlar.
Bombalar esasan merkezi we günorta Yrakda, şaýylaryň ýaşaýan ýerlerini nyşana alypdyr.
Hilla şäherinde partladylan goşa ulag 15 adamy öldürdi. Bagdadyň welaýat geňeşiniň başlygy Riyad al-Adhad ýekşenbe güni janyna kast edilmek synanyşygyndan aman gutuldy.
Emma onuň ulag konwoýyna gelip uran maşyn-bomba azyndan üç adamy öldürip, dört adamy ýaralady.
Karbalada bir ýerde goýlup gidilen maşyndaky bomba partlanda dört adam ölüp, 25 adam ýaralandy.
Kutda azyk dükançalarynyň ýanyna toplanan gurluşykçy işgärleriň gapdalynda partladylan ulag 2 adamy öldürip, 14 adamy ýaralady.
Ýekşenbe güni Bagdatda, Iskandariýada, Basrada we Nasriýada öldürilen adamlaryň jemi sany 11 boldy.


text:
Ukrainanyň gündogaryndaky rus dilli regionlaryň ikisi 11-nji maýda referendum geçirýär.
Luhansk we Donetsk regionlarynyň ses beriş býulletenlerinde saýlawçylardan olaryň «öz-özüňi dolandyryşy» goldaýandygy ýa däldigi soralýar.
Bu referendumlar gozgalaňçy hereketler tarapyndan geçirilýär we ne Kiýew, ne-de Günbatar tarapyndan kanuny hasaplanýar.
Bu ses berişlik Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň referendumlary soňa goýmak baradaky çagyryşyna garamazdan geçirilýär.
Ukrainanyň iş başyndaky prezidenti Oleksandr Turçinow bu ses berişligiň «girdaba tarap ädimdigini» duýdurdy.
Turçinow hökümetiň gündogaryň wekilleri bilen gepleşik geçirmek isleýändigini, emma «terrorçy» atlandyrylýan adamlaryň hiç biri bilen gepleşmejegini, sebäbi olaryň maksadynyň «ýurdy weýran etmekdigini» aýtdy.
Wideo: Luhansk: Separatistler referendum geçirýär
Embed code
Copy and paste the embed code below. The code changes based on your selection.


text:
Prezident Barak Obama Kristmas güni bir amerikan ýolagçy uçaryny partlatmak üçin edilen synanyşyk barada ilkinji gezek düýn, 28-nji dekabrda beýanat bilen çykyş etdi.
Obama bu çykyşynda Birleşen Ştatlaryň bu hüjüme jogapkär adamlary tapýança dynç oturmajakdygyny aýtdy: “Hüjüme synanyşyk eden häzir türmede. Oňa uçary dargatmaga synanyşanlykda günä bildirilýär. Bu terror synanyşygy barada doly barlag ýola goýuldy. Biz bu işde kimleriň eliniň bardygyny bilip, olary jogapkärçilige çekýänçäk dynç almarys”.
Obama bu pursatdan peýdalanyp, Amerika duşmanlar tarapyndan dürli howplaryň salynýandygyny nygtady: “Bu waka bize ýüzbe-ýüz bolnup durlan çynlakaý howplary, watanymyza howp salýanlaryň häsiýetini bize ýatlatdy. Bu hujumca uçary partlatmak başardan bolsa, onda baýramçylygy maşgalalary, dost-ýarlary bilen geçirmäge barýan bigünä 300 adam ölerdi”.
Umar Faruk Abdulmutallab kim?
Ýemen resmileri şübhelenilýän 23 ýaşly nigeriýäly Umar Faruk Abdulmutallabyň bu ýurtda ýaşaýandygyny tassykladylar. Onuň bu işiniň jogapkärçiligini hem Al Kaýda bagly bir ýemenli topar öz üstüne aldy. Arap ýarymadasyndaky Al Kaýda munuň Ýemende alyp barýan işleri zerarly Birleşen Ştatlardan öç almak üçin edilendgini aýtdy.
Bu topar tarapyndan internete berlen bir beýannamada Abdulmutallybyň toparyň beýleki agzalary bilen deňhukukly agzadygy, onuň ulanan partlaýjy maddasyny hem Al Kaýdanyň agzalarynyň öndürenligi bellenilýär.
Amerika reaksiýa bildirýär
Obama düýn Birleşen Ştatlara hüjüm etjek adamlara görkezilýän gysyşy dowam etdirmek barada Ak Tamyň Milli howpsuzlyk toparyna buýruk berenligini aýtdy.
Prezident Obama şeýle hem Amerika howp abandyrýan ekstremistler Owganystanda ýa Pakistanda, Ýemende ýa Somalide, nirede hem bolsalar, olary derbi-dagyn etmek üçin özüniň ýurduň milli güýçleriniň ähli bölümlerinden peýdalanjakdygyny bildirdi.
Umar Farukyň kakasy habarly eken
Bu aralykda Abdulmutallybyň maşgalasy hem Nigeriýada bir beýannama çykaryp, onuň kakasynyň iki aý mundan ozal oglunyň niýeti barada ýurduň howpsuzlyk gulluklaryny habarly edendigini aýtdy. Beýannamada onuň kakasynyň daşary ýurt howpsuzlyk gulluklaryndan hem ogluny tapyp, yzyna getirmek üçin kömek soranlygy aýdylýar.
Amerikan resmilerini habarly eden hem şübhelenilýäniň kakasy, nigeriýaly tanymal bankçy Alhaji Umar Mutallab.


text:
10-njy sentýabr öz janyna kast etmegiň öňüni almak boýunça halkara günüdir.
Öz janyna kast etmegiň öňüni almak boýunça halkara assosiasiýasynyň maksady şeýle wakalaryň öňüni alyp bolýandygy barada dünýä derejesinde maglumat ýaýratmakdan ybarat.
Bütindünýä saglyk guramasynyň bu problema boýunça ýaýradan ilkinji hasabatyna görä, her ýylda dünýäde 800 000 gowrak adam ölýär, her 40 sekundda bir adam öz janyna kast edýär. Hasabatda öz janyna kast etmegiň global derejedäki problemadygy aýdylýar.
Hasabata görä, öz janyna iň köp kast edýänleriň ýeri Greenlandiýa, iň az san Bahama ýarymadalaryna degişli. Türkmenistanda sanawyň ortalarynda ýerleşýär we bu ýerde her 100 000 adam hasabyndan aýallara degişli 3.5, erkeklere 13.8 diýen san görkezilýär.
Şeýle-de global derejede öz janyna kast edýänleriň 70 we ondan ýokary ýaşdaky adamlardygy, emma käbir ýurtlarda 15-29 ýaş aralygyndaky ýaşlardygy aýdylýar.
Dünýä saglyk guramasy adamlaryň öz janyna kast etmegini azaltmak üçin, hususan-da, milli hökümetleriň, öňüni alyş plany düzmeginiň zerurdygyny, emma häzirki wagtda şeýle strategiýanyň dünýäniň diňe 28 ýurdunda bardygyny belleýär.


text:
Kairde polisiýa Žurnalistler birleşiginiň golaýynda prezident Hosni Mubaregiň häkimiýet başyndan çekilmegini talap eden demonstrantlara garşy göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Suez şäherinde hem 25-nji ýanwarda üç adam öldi. Ýurduň Içeri işler ministrligi köçe protestlerini gadagan edip, protestçileriň kanun esasynda yzarlanjakdygyny bildirdi.
Sişenbe güni Kairde kellesine daş degen bir polis işgäri aradan çykdy.
25-nji ýanwarda halky proteste çagyran – “6-njy aprel hereketi” diýlip tanalýan ýaşlar guramasy. Bu topar düýn hem özleriniň “Facebook” sahypalaryndan peýdalanyp, halky Kairiň merkezine ýygnanmaga çagyrdy. Ýöne indi, aýdylyşyna görä, häkimiýetler “Twitter” internet ulgamynyň öňüni böwetläp, oppozisiýanyň adamlary täzeden bir ýere üýşürmek mümkinçiligini çäklendiripdir.
Merkezi Kairde ýerleşýän “Al-Masry al-Ýoum” gazetiniň redaktory Ehab el-Zelaky “Facebook” we “Twitter” ýaly täze medianyň Müsürde oppozisiýanyň dinamikasyny üýtgedendigini aýdýar: “Müsürde däp bolup gelýän syýasy güýçlerden daşarda ýaşlaryň indi ýüze çykyp gelýän bir hereketi bar. Olar habarlaşmak we üýşüşmek üçin jemgyýetçilik ulgamlaryndan peýdalanýarlar”.20 müň adam köçede
Internetde özleriniň sişenbe güni demonstrasiýa gatnaşjakdygyny aýdanlaryň sany 80 müň töweregidi. Ýöne protestlere takmynan 20 müň adam goşuldy. Bu ýagdaý protesti gurnanlary-da geňirgendirdi. Sebäbi olar munça adamyň köçä çykaryna garaşmandy. Olar protestlerden öň demonstrasiýalara birnäçe müň adam gatnaşsa-da, uly üstünlik diýip baha berjekdiklerini bildiripdirler.
El-Zelakynyň pikiriçe, Müsüriň lapykeç ýaşlarynyň aýaga galmgynda açyk rol oýnan zat – soňky günlerde arap dünýäsini gurşap alan tolgunmalar. Bu ýagdaý Tunisde prezidentiň wezipeden aýrylmagyna getiren gozgalaňdan soň döredi.
“Meniň pikirimçe, Müsür ýaşlaryny ilkinji nobatda ruhlandyran zat Tunisde bolan wakalar. Olar arap regionynyň, biziň goňşularymyzyň iň tanymal diktatorynyň halkyň eden basyşy netijesinde ýurdy taşlap gidenini gördüler. Meniň pikirimçe, olaryň köpüsi bu ýerde, Müsürde biz hem öz ykbalymyzy özümiz kesgitläris diýýärler” diýip, El-Zelaky aýdýar.
Sişenbe güni protestlere gatnaşanlaryň aglaba köplügi ýaşy 30-dan bärdäki adamlardy. Ýöne köpçülikleýin üýşmeleňlere dürli ýaşlardaky adamlar gatnaşdy. Olar musulman ýa hristian diýmän, hemmesi Mubaregiň häkimiýet başyndan gitmegini talap etdiler.
Ýöne ýurduň iň uly oppozision topary “Musulman doganlygy” öz käbir agzasynyň protestlere gatnaşandygyny aýtsa-da, ýörişleri resmi taýdan goldamady. Şol sebäpden müsürli aktiwist Gameele Ismail öňdäki günlerde we hepdelerde ýurtda täze syýasy oppozisiýanyň ýüze çykmagyna garaşýar.
“Munuň soňy nirä barar? Sorag şunda. Biziň talaplarymyz ýerine ýetýärmi? Biziň köp talabymyz bar. Bular Mubaregiň häkimiýet başyndan gitmeginden başlap, beýleki sosial, ykdysady we syýasy talaplary öz içine alýar. Bularyň haýsy hakykata öwrülip, haýsy göz ýaşlary süpürer ýa haýsy problema bolmagynda galar? Bular häzir jogapsyz ýatan soraglar. Biz häzir synaglar we ýalňyşlyklar döwrüni başdan geçirýäris. Bir çaga doglanda, oňa näme boljakdygy belli däl. Biz hem entek bilemzok” diýip, Ismail aýdýar. Çagyryş edildi
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton taraplary gazaply hereketlerden saklanmaklyga çagyrdy. Ol Mubarege hem halkyň talaplaryny ýerine ýetirmegi ündedi.
“Biz müsür hökümetiniň öz wagtynda syýasy, ykdysady we sosial reformalary amala aşyrmak bilen müsür halkynyň kanuny isleglerini we bähbitlerini kanagatlandyrmak üçin häzirki wagtyň möhüm pursatdygyna ynanýarys” diýmek bilen Klinton Waşingtonyň protestçileriň tarapyny çalýandygyny bildirdi.
Ol oppozisiýanyň protestleri ýola goýamakda “Facebook” we “Twitterden” peýdalanandygyny göz öňünde tutup, müsür häkimiýetlerini bu jemgyýetçilik media sahyplarynyň öňüni almazlyga çagyrdy: “Biz müsür halkynyň ählumumy hukuklaryny, şol sanda söz azatlygy, birleşmeler gurmak we ýygnanmak azatlygyny goldaýarys. Müsür häkimiýetlerini parahatçylykly protestleriň öňüni almazlyga, aragatnaşyk serişdeleriniň, şol sanda jemgyýetçilik media sahypalarynyň-da blokirlemezlige çagyrýarys”.
Prezident Barak Obamanyň sözçüsi Robert Gibbs žurnalistlere: “Hökümete bu ählumumy hukuklary ykrar edip, müsür halkyna öz jogapkärçiliklerini görkezmegi üçin bu bir möhüm pursat” diýdi.
“Amnesty International” hem şu gün müsür häkimiýetlerini kada-kanuny äsgermezlik edip, polisiýa güýçlerinden peýdalananlykda aýyplady. Ol şeýle hem häkimiýetleri protestçileriň öldürilmegi boýunça garaşsyz derňew geçirmeklige çagyrdy.
Müsürde prezident Hosni Mubaregiň 30 ýyllyk hökmürowanlygynyň soňlanmagyny talap edýän müňlerçe demonstrantlaryň protest ýörişlerinde azyndan üç adamyň ölendigi aýdylýar.
Tunisiň prezidentini häkimiýetden agdaran rewolýusiýadan ruhlanan protestçiler Kairde, Aleksandriýada we beýleki şäherlerde 20 müň ýa-da ondan hem köp adam ýygnanan demonstrasiýalarda “Tunis!”, “Tunis!” diýşip gygyryşdylar. Polisiýa özlerine tarap çüýşe we daş zyňýan protestçileriň garşysyna göz ýaşardyjy gazlary, suw toplaryny ulandy.
Müsürliler hem tunislileri köçä çykaran zatlardan: azyk harytlarynyň bahasynyň gymmatlamgyndan, garyplykdan, işsizlikden we jemgyýetçilik protestlerini çalt hem gazaply basyp ýatyrýan awtoritar dolandyryşdan şikaýat edýärler.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetiniň wekilleri we oppozisiýa Ženewada gysga duşuşyk geçirdiler. Şenbe günündäki gepleşiklere halkara araçysy Lakdar Brahimi beýemçilik edýär.
Bu 100 müňden gowrak adamyň başyna ýeten raýat çaknyşyklary başlaly bäri Siriýanyň hökümet wekilleri bilen oppozisiýa agzalarynyň arasynda geçirilen ilkinji ýüzbe-ýüz duşuşykdyr.
Diplomatlar bu ýerden netije çykjagyna bil baglamaýarlar. Brahimi öz maksadynyň, berk syýasy gepleşiklerden öň, atyşygy bes etmek, tussaglary goýbermek, halkara kömekleriniň eltilmegine ýol açmak ýaly praktiki ädimleriň ädilmegini gazanmakdan ybaratdygyny aýtdy.
Brahimi çarşenbe, penşenbe we anna günleri geçen deslapky gepleşiklerde iki tarapy hem ýüzbe-ýüz duşuşmaga yrmaga synandy.
Hökümet delegasiýasy anna güni, eger şenbede çynlakaý maslahat geçirmek planlaşdyrylmasa, özüniň gepleşiklerden çekiljegini aýdyp, haýbat atdy.


text:
Ysraýyl Britaniýanyň parlamentiniň Palestina döwletini ykrar etmek boýunça geçiren simwoliki ses berişliginiň Ýakyn Gündogarda parahatçylyk prosesine zeper ýetirýändigini aýdýar.
Britan parlamentiniň 13-nji oktýabrda ses berişlik geçirip, Palestina döwletini ykrar etmegi rekomendasiýa häsiýetine eýe bolýar we hökümetiň syýasatyny üýtgetmäge mejbur etmeýär.
Palestinany azat ediş guramasynyň ýerine ýetiriji komitetiniň agzasy Hanan Aşrawi Britaniýanyň parlamentindäki ses berişligi prinsipial karar we adalat hem parahatçylyk ugrundaky iňňän wajyp ädim diýip atlandyrdy.


text:
Tanymal özbek hukuk goraýjysy gyrgyz polisiýa işgäriniň öldürilmegine gatnaşygy üçin ömürlik tussag edildi. Azimjan Askarow we ýene ýedi özbek maý aýynda etniki özbekler bilen gygyzlaryň arasynda bolan çaknyşyklar mahalynda Myktybek Suleýmanowy öldürmekde günäli tapyldy.
Sud edilenler soňky söz berlende özleriniň bigünädiklerini aýtdylar.
Askarow bilen bile sud edilenleriň dördüsine emläklerini almak bilen ömürlik ýyl kesildi, iki adama 20 ýyldan, bir adama bolsa 9 ýyl iş kesildi.
Gyrgyz ombudsmany Tursunbek Akun bu hökümiň syýasy äheňlidigini, öz edarasynyň alternatiw derňew geçirendigini we Suleýmanowyň ölüminde Askarowyň günäsiniň ýokdugyny aýdýar.


text:
Belarus Respublikasynyň Hokkeý federasiýasynyň başlygy Igor Raçkowskiý we Türkmenistanyň sportuň gyşky görnüşleri milli merkeziniň hokkeý boýunça ýörite komitetiniň başlygy Sergeý Wahitow hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Memoranduma gol çekdiler.
Ylalaşygyň çäklerinde BRHF Türkmenistanyň HŞHF-e (Halkara şaýbaly hokkeý federasiýasy) agzalyga kabul edilmegi üçin resminamalary taýýarlamakda maslahat kömegini bermegi, çagalar-ýetginjekler hokkeýini ösdürmegiň meýilnamasyny işläp düzmekde habar-okuw gollanmalary bilen üpjün etmegi, şeýle hem Türkmenistanyň hokkeý boýunça milli çempionatyny geçirmek üçin kadalaşdyryjy resminamalary taýýarlamakda maslahatlaşmalary geçirmegi göz öňünde tutýar.


text:
Eýranyň ýokary dini ýolbaşçysynyň tarapyndan gürleýär diýlip çaklanylýan bir konserwatiw gazet şübheli ýadro progammasy sebäpli Tähranyň garşysyna sanksiýa girizen ýurtlary jezalandyrmak üçin Pars Aýlagynda Ormuz bogazyny ýapmak pikirini goldaýar.
Eýranyň "Keýhan" gazeti özüniň 13-nji dekabr sanynyň baş makalasynda: "Biziň ýurdumyzyň nebitine garşy sanksiýa girizmek boýunça dildüwşük gurnalyp ýörkä, Yslam Respublikasy Eýran näme üçin özüniň jedelsiz hukukyndan peýdalanmaýar" diýen soragy berýär.
12-nji dekabrda bir eýranly kanun çykaryjy ýurduň harbylarynyň bu möhüm gämi ýoluny ýapmagy planlaşdyrýandygyny aýtdy. ISNA habar gullugynyň bildirmegine görä, parlamentiň agzasy Parwiz Sorouri: "Dünýä bu regiony howply ýere öwürjek bolsa, biz-de dünýäni howply ýere öwüreris" diýipdir.
“Konfrontasiýa liniýasynda bolar”
Gollandiýanyň Harby patyşalyk akademiýasynyň professory Julian Lindleý-Frençiň pikiriçe Eýranyň niýeti belli: "Bu haýbat amala aşyrylyp, Ormuz bogazyna ýol berilmese, Eýran Günbatar we regiondaky güýçleriň köpüsi bilen göni konfrontasiýa liniýasynda bolar".
Munuň sebäbi hem, Oman we Birleşen Arap Emirliklerine-de degişli hem bolsa, esasan Eýranyň territoriýasynan geçýän bu bogazyň Pars Aýlagynda önýän nebitiň açyk deňze gowuşmagy üçin ýeke-täk ýol bolup durýanlygy.
Bir çaklama boýunça bu bogazdan her gün 15,5 million barrel nebit geçýär. Bu hem dünýäde sarp edilýän nebitiň 17 prosenti. Şol sebäpden bu gatnawyň kesilmegi dünýäniň ozal hem gowşak ykdysadyýetlerine agyr zarba bolup deger. Eýranyň tassyklanmadyk bu haýbaty baradaky habar netijesinde nebitiň bahasy eýýäm 3 dollar galyp, barrel başyna 100 dollardan geçdi.
Týodr Karasik Dubaýda ýerleşýän Ýakyn Gündogar we aýlagyň harby anlizi baradaky institutyň ylmy işgäri. Onuň pikiriçe, Eýran bu haýbatyny amala aşyrsa, onuň zyýanlary mundan has uly bolar: "Munuň berjek netijesi, aýratyn-da energiýa babatda, halkara gatnaw kesilip, tutuş dünýä ykdysadyýetleriniň gysyş astyna düşmegi bolar. Görersiňiz, nebitiň bahasy ýokarlanar. Onuň barrel başyna 250 dollara barmagy mümkin".
Eýran bu suw ýoluny baglamak pikirini ýadro programmasy sebäpli öz garşysyna Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Beýik Britaniýa ýaly döwletleriň sanksiýa girizmegi bilen aklap, deňiz hukukynyň bu işe ýol berýändigini aýdýar.
Kanuny esas barmy?
Birleşen Ştatlaryň Harby-deňiz urşy kollejiniň professory James Kraska bu barada BMG-niň 1982-nji ýyla degişli deňiz hukugy baradaky Konwensiýasyna salgylanýar: "Bu Konwensiýa boýunça halkara bogazlaryndan geçmek hemme ýurtlara kepillendirilen. Şol sebäpden Ormuz bogazyny baglamaga kanuny esas bolmaz. Bogazlardan geçmek uçar bilen howa tranzitini, suw üsti tranzitini, suwasty gämisi bilen suw asty tranzitini öz içine alýar. Kenarýaka döwletlerden rugsat almaly diýen talap ýok. Bu döwletlere tranzitiň öňüni alara kanuny esas ýok".
Eýran muňa garamazdan bu ýoly baglasa, ol onsoň Birleşen Ştatlar ýaly harby-deňiz güýji ýokary bir döwlet bilen güýç synanyşyp bilermi? Waşingtonyň Ýakyn Gündogar Syýasaty baradaky institutynyň işgäri Maýkl Eisenstadtyň pikiriçe Eýran Ormuz bogazyny baglasa-da, muny diňe bir hepdä golýa baglap biler: "Iň möhümi, eýranlylar Ormuz bogazyny baglamagyň gürrüňini köp wagt bäri etseler-de, bu işi diňe birnäçe günläp edip bilerler. Birleşen Ştatlaryň harby-deňiz floty gatnaw erkinligini kepillendirmek üçin ara goşulsa, netije belli, iň soňunda Eýranyň harby-deňiz floty dargap, Ormuz bogazy ýene açylar".
Şol sebäpden atylýan bu haýbat gury haýbat bolup galsa gerek.


text:
Monton Janmyrat öz döwründe şahyr hem ýazyjy hökmünde tanalypdyr. Ol 1938-nji ýylda, 29 ýaşynda, Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginiň agzasy bolupdyr. Şonuň yz ýany, ýagny 1940-42-nji ýyllar aralygynda bolsa Türkmenistan Ýazyjylar birleşigine ýolbaşçylyk edipdir. Urşdan galmaga haky, ýagny brony bar hem bolsa, 1942-nji ýylda meýletin, ýagny özi arzasy bilen fronta gidýär. Şol gysga döwürde hem onuň “Gülälek” powesti, “Ordenli Myrat” poemasy, “Açylan göz” pýesasy, “Sazandalar” hekaýasy hem ençeme goşgulary çap bolupdyr.
Frontda gaýduwsyz söweşip, rota komandiri derejesine ýeten Monton Janmyrat faşistleriň gabawynda galyp, mejbury ýagdaýda ýesir düşýär. Staliniň döwründe nemeslere mejbury ýagdaýda ýesir düşen adamlary-da “watan dönügi” hökmünde sürgün edipdirler. Şeýdip, uruşdan diri gutulan atamy hem “watan dönügi” diýip yglan edýärler. Ol Ýazyjylar guramasynyň agzalygyndan, kommunistik partiýanyň hataryndan çykarylýar we Sibire sürgün edilýär.
Çagakam öz atamdan: “Eger urşa gitmezlige hakyň bolsa, näme üçin fronta gitdiň?” diýip soranym ýadymda. Atam bolsa: “Urşa giden ýazyjylaryň biriniň aýaly “Biziň ýarlarymyzy urşa iberip, özüň bolsa howp-hatardan daşda otyrsyň” diýeninden soň, özüm arzamy ýazyp, fronta gitdim” diýip, jogap beripdi. Atam Monton Janmyrat öz wyždanyna, öz ynsabyna görä hereket edipdir. Şeýdip, ol Watanyna, il-gününe hem maşgalasyna nähili wepalydygyny subut etmek isläpdir. Netijede agyr fiziki kynçylyklara hem ruhy süteme duçar bolupdyr. Stalin ölensoň, atam Sibir sürgünliginden Türkmenistana gaýdyp geldi. Hruşewyň döwründe bolsa nähak jebir çeken diýlip aklandy. Emma muňa garamazdan, atamy hiç ýerik işe almadylar, ýazan kitaplaryny hem çap etmediler.
Kompartiýanyň 20-nji, aýratynam 22-nji gurultaýyndan soň Staliniň şahsyýet kulty berk ýazgarylyp, şol döwürde nähak pida çekenlere başgaça seredildi. Şeýle aklanyş atam Momton Janmyrada hem degişli bolsa-da, ony yzarlap geldiler. Onuň ýazan eserlerini çap etmediler. Ony hiç bir resmi ýygnaklara ýa ýubileý dabaralaryna çagyrmadylar. Onuň uruşdan öňki hyzmatyna hem Watan üçin çeken jepasyna baha berilmedi. Ýogsa, Staliniň gazabyna, Ždanowyň tankydyna duçar bolan Mihail Zoşenkonyň, Anna Ahmatowanyň, Wladimir Grossmanyn, Dudinsewiň, Boris Pasternagyň we beýlekileriň eserleri 80-nji ýyllarda ýeke-ýekeden çap edilip başlanypdy. Türkmenistan bolsa nähak süteme duçar edilenleri doly aklamagy, olaryň günäsizdigini boýun almagy başarmady. Monton Janmyrat barada aýdylanda, onuň ogly, ýagny kakam Amandurdy Janmyradow bilen bile ýazan “Böş peşeň” powesti diňe 1994-nji ýylda, Türkmenistan garaşsyz bolansoň, çap edildi.
Bu gün bu zatlary ýatlamak bilen men hiç kimi günälemek islemeýärin. Atam Monton Janmyrat belli bir adamlaryň däl-de, sistemanyň pidasy bolupdy. Diňe meniň atamy däl, Stalin döwrüniň, şeýle hem kommunistik sistemanyň pidasy bolan her bir adamyny aklamaga, olaryň hatyrasyny saklamaga bireýýäm wagt ýetdi diýip hasap edýärin.Kakam Amandurdy Janmyradowyň “Atamyň wesýetlerinden” atly goşgysy:
Alyp bilseň alkyş al,
Gargyş bolsun gaçgynyň.
Syrgynyňa dil ýetir,
Uzyn dili göçgüniň.
Ataň dakan adyny,
Atam diýip goragyn.
Oglum, oň sebäbini,
Ata bolup soragyn.
Gysganç bolma, aýawly
Sakla ähli zadyňy.
Biderek jomart bolma,
Galdyrmarsyň adyňy.
Karun, Hatam Taý bardyr,
Bu taryhyň töründe.
Kemter gaýtsaň, hiç birem,
Ýatyp bilmez göründe.
Çöle çyksaň, guýy gaz,
Boşamaka çelegiň.
Erkiň barka eliňde,
Gaç öňünden pelegiň.
Ozalbaşda oýlanman,
Söz bermegin hiç kese.
Lebziňden dänen çagyň
Öwürlersiň näkese.
Otur, oýlan, ölçer, biç,
Başlamakaň bir işe.
Ham etseň har bolarsyň,
Hor bolarsyň hemişe.
***
Päliň kiçi bolsun,
Ynsabyň uly.
Çünki sen öz iliň,
Topragyň guly.
Ant içseň toprakdan iç,
Ynanaryn sözüňe.
Gül çaýjak, gara çekjek
Topragyňdyr ýüzüňe.


text:
Şu gün Gresiýanyň parlament deputatlary ýurduň täze premýer-ministrini saýlamak meselesi boýunça ýörite ses berişlik geçirmekligi planlaşdyrýarlar.
Häzirki hökümet başlygy Jorj Papandreou öz wezipesinden çekilmäge razylygyny berensoň, indiki saýlanjak premýer-ministr wagtlaýyn hökümeti düzüp, indiki parlament saýlawlaryna çenli şoňa ýolbaşçylyk eder.
Hökümet strukturasyny täzelemek baradaky bu gyssagly çäreler Gresiýadaky adatdan daşary kyn maliýe krizisi bilen baglanyşykly ýüze çykdy.
Premýer-ministriň wezipesine dalaş etjek kandidatlaryň hatarynda ýurduň häzirki maliýe ministri Ewangelos Wenizelos bilen Ýewropanyň Merkezi Bankynyň başlygynyň ozalky orunbasary Lukas Papademos iň esasy kandidatlar hasaplanylýar.


text:
Pakistanyň ýerli resmileri janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran bombaly partlamasynda azyndan bäş adamyň öldürilendigini, şeýlede ýedi sanysynyň ýaralanandygyny aýdýarlar. Bu hüjümde ýurduň durnuksyz tire-taýpalar regionynda geçirilýän parahatçylyk boýunça komitetiň ýygnagyna gatnaşanlar nyşana alyndy.
Gürrüňi gidýän hüjüm 15-nji oktýabrda Peşawar şäheriniň takmynan 100 kilometr günorta-günbatarynda ýerleşýän Haýber etrabynyň Pir Mela obasynda amala aşyryldy.
Henize çenli bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.
Haýber etraby Pakistanyň Owganystan bilen araçäginiň golaýynda ýerleşýän ýarym-awtonom territoriýadyr. Bu territoriýada “Talyban” hereketi we “Al-Kaýda” topary bilen ilteşikli söweşiji toparlar agdyklyk edýär we olar serhediň Pakistan we Owganystan tarapynda hüjümleri amala aşyrýarlar.


text:
Resmiler Bagdatda we onuň töwereginde bolan partlamalaryň 9-njy iýunda 28 adamy öldürendigini aýdýarlar.
Polisiýa gündogar Bagdatda, Palestina köçesinde, restoranlaryň we dükanlaryň golaýynda partladylan ulag bombasynyň 10 adamy, şol sanda üç aýaly öldürendigini, 24 adamy bolsa ýaralandygyny aýtdy.
Bagdadyň günbatar çetinde bolsa, harby eşik geýen üç jeňçi ýerli hökümet edarasyna baryp, azyndan sekiz adamy öldürdi.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» topary öz üstüne aldy. Hüjümçileriň biri binanyň içinde özüni partlatdy, beýleki ikisi özülerini partlatmazlaryndan öň atylyp öldürildi.
Bu hüjümde ölenlerden başga 17 adam ýaralandy. Ýol ýakasynda gömlen bomba hem dört adamy öldürdi.


text:
Pakistan häkimiýetleri täze doglan bäbekleri ogurlap, çagasyz maşgalalara satmak bilen meşgullanan topar bilen bagly birnäçe hassahana işgärini tussag edendiklerini aýdýarlar.
Polisiýa 12-nji awgustda olaryň Peşewar şäherindäki çaga dogrulýan öýde täze doglan bäbekleri ogurlap, olaryň ýerine hassahanada ölen bäbekleriň jesetlerini goýýandyklaryny aýtdy.
Ogurlanan bäbekler 70 müňden 300 müň pakistan rupiýasy aralygynda, ýagny$650-$2,850 dollar aralygyndaky bahalardan satylypdyr.
Polisiýanyň maglumatyna görä, bu topar dokuz bäbegi ogurlandygyny we satandygyny boýun alypdyr.


text:
Sişenbe güni Latwiýanyň prezidenti Andris Berzinşiň Türkmenistana saparynyň dowamynda Aşgabatda türkmen-latyş biznes forumy-da gurnaldy.
Bu foruma Latwiýa tarapyndan döwlet we hökümet resmileri bilen birlikde, öňdebaryjy hususy kompaniýalaryň-da otuzdan gowragynyň wekilleri gatnaşdylar.
Türkmenistan tarapyndan bolsa oňa degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň ýolbaşçylarynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Söwda-senagat palatasynyň we Senagatçylar we telekeçiler Birleşiginiň wekilleriniň gatnaşandyklary habar berilýär.
Maglumata görä, bu forumda taraplar Türkmenistan bilen Latwiýanyň dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada pikir alşypdyrlar.
Onda, esasan hem, logistika, tranzit, derman senagaty, informasiýa tehnologiýasy, oba hojalygy, gurluşyk we energetika ýaly pudaklar boýunça hyzmatdaşlyklaryň aýratyn üns merkezinde bolandygy habar berilýär.


text:
Hasabatda Sloweniýa iň gowy görkezijä eýe bolup, Türkmenistan
bolsa iň ahyrky orna ýerleşdirilipdir. Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynda myhmançylykda bolan Azatlyk Öýi guramasynyň Ýewropa regiony boýunça ýolbaşçysy Wladimir Şkolnikow bilen Muhammad Tahir söhbetdeş boldy. Azatlyk radiosy:
Jenap Wladimir, siz bu hasabatda iň pes görkeziji alan Orsýet we Belarus bilen bir hatarda, Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlary bir kategoriýa ýerleşdiripsiziň. Olaryň arasynda Türkmenistan iň ahyrky orunda ýerleşdirilipdir. Bu ýurtlaryň arasyndaky tapawudy düşündirip bilersiňizmi? Wladimir Şkolnikow:
Elbetde, Türkmenistan bilen Özbegistan ýaramazlaryň ýaramazy diýlip hasaplanýar. Ýurtlaryň kategoriýasynda Özbegistan bilen Türkmenistana berilen görkeziji iň pes baha. Ýagny, Türkmenistana berlen baha 6.93 we Özbegistana berlen baha bolsa 6.89. Bu kategoriýada ýerleşýän beýleki ýurt bolan Gazagystana berilen görkeziji bolsa 6.30, hem-de Gyrgyzystana berlen baha 6.
Bu hasabat, Merkezi Aziýada ýerleşýän käbir ýurtlarda, şol sanda Gyrgyzystanda we Täjigistanda heniz hem pozitiw umytlaryň bardygyny görkezýär. Şol bir wagtyň özünde Türkmenistan bilen Özbegistan barada optimistik bolmaga kän bir esasyň ýokdugyny aýan edýär. Gyrgyzystan, Orsýet, Täjigistan, Azerbeýjan, Gazagystan, Belarus, Özbegistan we Türkmenistan - bularyň ählisiniň bir kategoriýada bolmagynyň sebäbi, bu ýurtlaryň diňe bir ýolbaşçy tarapyndan dolandyrylmagydyr. Azatlyk radiosy:
Günbatarly ýurtlar Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlara nähili çemeleşmeli diýen mesele boýunça, olaryň pozisiýasyna düşünmekde kynçylyk çekýärin. Meselem olardan käbirleri, bu ýurtlarda diktatorlyk sistemasynyň höküm sürýändigini aýdyp, olar bilen aragatnaşygy ýola goýmaly däldigini öňe sürýärler. Beýleki käbir ýurtlar bolsa, eger olar bilen aragatnaşyk gurulmasa, olaryň hökümdarlary ýurdy üzňeleşdirip, halky öz islegleri boýunça dolandyryp başlaýarlar diýýärler. Siziň pikiriňizçe, günbatar bu ugurda nähili pozisiýany eýelemeli? Wladimir Şkolnikow:
Häzirki berjek jogabym meniň öz şahsy pikirim, guramanyň syýasaty däl. Elbetde biz ýakynda ABŞ-niň Kuba garşy girizen sanksiýasynyň dowam etdirilmegine garşy çykyş etdik. Sebäbi hakykat ýüzünde, sanksiýalar diňe günbatar liderlerini, haýsydyr bir ýurda garşy berk çäre gören hökmünde görkezäýmese, bu hili çärelerden başga peýda ýok. Aýtjak bolýan zadym, elbetde şeýle ýurtlar bilen aragatnaşyk saklamaly, emma bu aragatnaşyk diňe söwda-satykdan ybarat bolmaly däl. Bu käbir gymmatlyklary hem öz içine almaly. Elbetde, bu işi nähili amala aşyrmaly diýen soraga jogap bermek gaty kyn.
Meniň pikirimçe bu hili aladalaryň uly bölegi simwoliki esaslarda amala aşyrlyp bilner. Meselem, Gazagystanyň ÝHHG-niň ýolbaşçysy bolmagy bilen bu ýurda sapar etjek ýolbaşçylar, Staliniň režiminiň pidalarynyň hatyrasyna dikeldilen, ýurtdaky ýadygärlige hem baryp görmeli. Türkmenistan bilen Özbegistan ýaly ýurtlaryň döwlet baştutanlary bilen geçirilýän gepleşiklerde, olaryň öňünde hem käbir talaplary goýmaly. Meselem, ÝHHG-niň öňki ýolbaşçysy 2003-nji ýylda Türkmenistana baranda, hökümete degişli bolmadyk guramalaryň, köpçülikleyin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bilen duşuşdurylmagyny we Aşgabatda metbugat ýygnagyny geçirmäge rugsat berilmegini talap edipdi.
Şol bir wagtyň özünde, bu ýurda baran käbir beýleki döwlet ýolbaşçylary bolsa, bu hili aladanyň özleri üçin möhüm däldigini nazara alyp, bu hili talaby türkmen ýolbaşçylarynyň öňünde goýmaýarlar. Şunlukda bu hili meselelerde biz günbatarly ýurtlaryň hem günäsiniň bardygyny unutmaly däl. Emma gepiň tümmegi, olar bilen käbir şertler esasynda aragatnaşyk saklamak peýdaly bolar. Azatlyk radiosy:
Siz öz çykyşyňyzyň dowamynda, Orsýetde bolup geçýän wakalaryň regionda ýerleşýän beýleki ýurtlara-da öz täsirini ýetiriýändigini aýtdyňyz. Siziň raportyňyzdan belli bolşuna görä, Orsýetde ýagdaý ýaramazlaşýar. Bu ýagdaý Merkezi Aziýa nähili täsirini ýetirýär? Wladimir Şkolnikow:
Bu Orsýetiň özüni alyp baryşyna baglydyr. Meselem, munuň Merkezi Aziýa bilen o diýen baglanşygy bolmasa-da, Moskwa soňky döwürlerde ÝHHG-e we Ýewropa Geňeşine hüjüm edip başlady.
Merkezi Aziýa barada aýdylanda, Türkmenistanda Maýak radio stansiýasy ýapylanda we bu ýurtda ýaşaýan etniki orslaryň yagdaýy bilen bagly dörän meselede, Türkmenistanda adam hukuklary bilen bagly problemalara Moskwanyň üns bermegi mümkin diýlen umyt döräpdi. Emma bu meselelere soňra sýyasy ugurlar aralaşdy. Aýtjak bolýan zadym, bu ýurtlaryň içerki işleri barada olaryň iň esasy goňşularynyň öz pikirlerini beýan etmezlikleri, şol diktatorlara tutuş ýurdy öz gözegçiliginde saklamaga mümkinçilik döredýär.
Nähili hem bolsa, ol ýurtlardaky ýagdaýlar barada günbatar liderleri çykyş edende, bu regionda ýerleşýän ýurtlaryň baştutanlary, Orsýetiň eýelejek pozisiýasyna üns berýärler. Orsýetiň bu ugurda Günbatar bilen bir gürpden gopmazlygy, olary arkaýynlaşdyrýar. Bu Orsýetiň regiona ýetirýän açyk bolmadyk, emma esasy täsirlerinden biridir. Azatlyk radiosy:
Jenap Wladimir, siziň hasabatyňyzyň korrupsiýa bilen bagly bölegine seredenimizde, bu ugurda Türkmenistanda ýagdaýyň barha ýaramazlaşýandygy belli bolýar. Türkmenistanda korrupsiýanyň ösýändigini aýtmaga sizde nähili esas bar? Wladimir Şkolnikow:
Käbir halatlarda biz bir ýurda berlen bahany, haýsydyr bir hökümetiň belli bir reformany uzak wagtlap amala aşyrmanlygy üçin peseldýäris. Türkmenistana bu hili pes görkezijiniň berilmegine sebäp bolan haýsydyr anyk mysal görkezmäge elimde delil ýok. Emma muňa garamazdan Türkmenistanyň bu katagoriýa ýerleşdirilmegi, hökümet ýolbaşçylarynyň ýurtda şeýle problemanyň bardygyny boýun almazlygy we bu meseläni aradan aýyrmak üçin syýasy erk-isleglerini hem beýan etmezlikleridir. Azatlyk radiosy:
Bu hasabat barada geçiren prezentasiýaňyzda, Türkmenistanda täze ýolbaşçylar häkimiýet başyna geçen wagtynda, käbir pozitiw ösüşleriň boljakdygy barada umydyň dörändigi, emma häzirki döwürde bu umytlaryň puja çykýandygy aýdyldy. Bu barada dolyrak maglumat beräýseňiz? Wladimir Şkolnikow:
Bu ýurt bilen bagly käbir umytlar döräpdi. Şeýle hem käbir mümkinçiliklere penjireleriň açylandygy aýdylypdy. Daşary ýurtly hökümet wekilleri bu ýurda sapar edip başlapdylar. Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistanyň hökümet ýolbaşçylary tarapyndan Türkmenbaşynyň şahsyýet kultuny aradan aýyrmaga gönükdirilendigi çak edilýän käbir ädimler hem ädilipdi. Belki-de olar şu hili simwoliki aladalary dowam etdirmek bilen, ýurtda öz häkimiýetlerini berkitmegi başardylar. Şeýlelikde, daşary ýurtlylaryň Aşgabat bilen çemeleşmesi barada özleriçe bir netijä gelip, bu reformalary amala aşyrmagy häzirlikçe bes etmekligiň mümkindigi barada karara geldiler.
Özüni özi ekleýän ýurtlar bilen çemeleşmek, elbetde belli bir derejede kyndyr. Bilşiňiz ýaly, Türkmenistan energiýa baý ýurt.
Bu hili syýasy özgerşlikler içerden amala aşyrylmalymy ýa-da ýurda daşardan import edilmelimi diýen meselede, syýasy synçylar uzak wagtdan bäri diskusiýa edip gelýärler. Elbetde, halkara liderler we guramalar bu ugurda ýurduň içine öz täsirini ýetirmäge synanşyp biler. Emma bu diňe bir daşardan import edilmeli zat däldir. Biz umydymyzy ýitirmeli däl. Azatlyk radiosy:
Şu günüň nukdaý nazaryndan seretsek, geçiş döwrüni başdan geçirýän ýurtlar boýunça bu proýektiň geljegi nämeden ybarat?Wladimir Şkolnikow:
Adamlaryň erkinlikde yaşamagy tebigy bir zerurlykdyr. Biz we biziň yaly guramalar şol prinsip esasynda hereket edýärler.
Eger bu meselä başgaça seretsek, bu ýurtlar Sowet Soýuzy döwüründäkiden häzir tapawutly. Şol döwür bilen deňeşdirilende olaryň käbirlerinde ýagdaý gowulyga we käbirlerinde bolsa erbetlige tarap üýtgedi. Munuň uzaga çekmegi mümkin, emma döwür üýtgär. Munuň aňsat boljakdygyna hem hiç kim garaşmandy. Bu hili ýagdaý anyk sanlar bilen hasaplanyp boljak bir mesele däldir. Bu bir syýasy prosesdir.


text:
Türkmenistanda täze kabul edilen Metbugat kanunynyň senzura ýol bermeýändigi, emma žurnalistleriň, dörediji adamlaryň gorkudan çykyp bilemýändigi, netijede içki senzuranyň saklanyp galýandygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň nobatdaky “Tegelek stol” söhbetdeşliginde Türkmenistanda gadaganlyga düşen ýazyjylar döredijilik erkinligine, pikir azatlygyna böwet bolýan sebäpler barada öz pikirlerini aýdýarlar.
Bu pikirlere goşulyp, garşy çykyp, öz pikirleriňi aýtmak isleseň, ozaly gadagan edilen ýazyjylaryň gatnaşmagynda gurnalan söhbeti diňle.


text:
Ierusalimiň sinagogynda elleri sapançaly, paltaly we pyçakly iki palestinaly polisiýa tarapyndan atylyp öldürilmezden öň, dört adamy öldürdi we başga-da birnäçesini ýaralady.
Premýer-ministr Benýamin Netanýahu (Benjamin Netanyahu) soňky ýyllarda Ierusalimde amala aşyrylan iň ýowuz hüjümden soň, Ysraýylyň bu waka “örän berk gaýtawul” berjekdigini aýtdy. Şol bir wagtyň özünde Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) hüjümi “duýgusyz wagşylyk we arassa terrorçylyk hereketi” diýip atlandyryp, wakany ýazgardy.
Şol bir wagtda Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas hem hüjümi ýazgardy. Abbas ysraýyllylara garşy ýowuz hüjümler başlany bäri ilkinji gezek şeýle çäräni amala aşyrdy. Şeýle-de, Abbas Ierusalimiň mukaddes böleginiň töwereginde “öjükdirmeleri” bes etmäge çagyryş etdi.


text:
Dünýä belli dramaturg we dissident, Çehoslowakiýada kommunizmiň soňlanmagyna kömek eden Waslaw Hawel 75 ýaşynda aradan çykdy.
Onuň edarasy Haweliň şu gün irden, demirgazyk Bohemiýadaky Hradesek obasyndaky jaýynda, uzaga çeken keselçilikden soň ýogalandygyny aýtdy.
Hawel 1989-njy ýylda Çehoslowak kommunizmini agdaran “Mahmal rewolýusiýa” ýolbaşçylyk etdi.
Waslaw Hawel
1989-njy ýylyň 23-nji noýabrynda Praganyň Wenseslas meýdançasyna ýygnanan 300 müňden gowrak adama ýüzlenip, şeýle diýipdi:
—Biz azat, demokratik we abadançylykly Çehoslowakiýada ýaşamak isleýäris. Biz Ýewropa dolanmak isleýäris we biz hiç wagt, gelýän günlerde her näme bolsa-da, öz ideallarymyzdan el çekmeli däldiris.
Wideo: Waslaw Haweliň SSSR-iň dargamagy barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusyndan, 2011-nji ýyl.
Çehoslowakiýanyň “Mahmal rewoýusiýasy” şondan alty gün öň, polisiýa tarapyndan zorluk bilen dargadylan parahat student protestleri bilen başlanypdy. Şondan soňky günlerde ýüzlerçe müň çeh we slowak parahatçylykly demonstarsiýa geçirmek üçin köçelere çykdy.
Şol ýylyň aýagynda Hawel
Çehoslowakiýanyň demokratiki esasda saýlanan ilkinji prezidenti boldy. 40 ýyllyk kommunizm tamam boldy.
—Biraz öň men Federal Assambleýa tarapyndan biragyzdan öz respublikamyzyň prezidentligine saýlandym. Çehler, slowaklar, beýleki milletlerden bolan adamlar, goldawyňyz üçin hämmiňiz sag boluň. Men siziň özüme bildiren ynamyňyzy puç etmejegme söz berýärin we men bu ýurdy azat saýlawlara tarap äkiderin—diýip, Hawel aýdypdy.
Waslaw Hawel 1936-njy ýylyň 5-nji oktbýarynda, baý maşgalada dünýä inýär. 1948-nji ýylda döwlet agdarylyşygy netijesinde häkimiýet başyna gelen kommunistler bu maşgalanyň emläginiň köp bölegini konfiskasiýa edýär we Haweliň ýokary bilim almagyna köp päsgelçilik döredýär. Kommunist režim Haweliň eserlerini gadagan edip, onuň özüni 5 ýyl türmede saklapdy.
Hawel döwlet ýolbaşçysy hökmünde öz ýurdunuň demokratiýa we bazar ykdysadyýetine geçişine we 1993-nji ýylda parahatçylyk bilen Çehiýa we Slowakiýa bölünmegine ýolbaşçylyk etdi.
Hawel garaşsyz Çeh respublikasynyň ilkinji prezidenti bolup, iki möhlet, 2003-nji ýyla çenli prezident boldy.
Çehiýanyň prezidenti Waslaw Klaus
bu gamgyn habardan soň Praga galasynda gurnalan metbugat ýygnagynda şeýle diýdi:
— Waslaw Hawel häzirki zaman çeh döwletiniň simwolyna öwrüldi. Ol, kommunist diýdimzorlugyna garşy gaýduwsyz göreşi we mahmal rewolýusiýamyzyň baştutany bolmak bilen, biziň azat ýurdumyzyň ilkinji prezidenti bolup, çeh döwletiniň döredilmeginde esasy roly oýnady.


text:
Belarusyň hasaba alynmadyk “Ýaşlar fronty” atly syýasy hereketiniň başlygynyň orunbasary Mikola Dzemidzenka 12 günlük türme tussaglygyna höküm edildi. Onuň polisiýanyň buýruklaryna boýun bolmanlygynyň tussaglygyna sebäp bolandygy habar berilýär.
Dzemidzenkanyň aýalygynyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň anna güni aýtmagyna görä, onuň adamsy penşenbe güni agşam tussag edilipdir. Dzemidzenka “Ýaşlar frontunyň” ýakynda tussaglykdan boşadylan lideri Zmitser Daşkewiçiň metbugat konferensiýasyna barýarka polisiýa tarapyndan saklanypdyr.
Daşkewiç üç ýyllap Belarusyň Hrodna şäherinde türmede saklanyp, şu hepdäniň çarşenbe güni boşadylypdy.
Daşkewiç “ Ýaşlar Frontunyň” aktiwisti Eduard Lobau bilen bilelikde 2010-njy ýylyň gapma-garşylykly prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasynda iki adama hüjüm etmekde günälenip, 2011-nji ýylyň mart aýynda türme tussaglygyna höküm edilipdi. Lobau dört ýyl iş kesilipdi. Aktiwistleriň ikisi-de şonda özlerine garşy gozgalan işleriň galpdygyny aýdypdy.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisiniň orunbasary Jorj Krol "Türkmenistanyň nebiti we gazy - 2009" atly halkara sergä gatnaşmak üçin Aşgabada gelýän ABŞ-nyň delegasiýasyna ýolbaşçylyk eder. Bu barada ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň metbugat beýanatynda aýdylýar.
Beýanatda aýdylmagyna görä, Ýewraziýa sebitiniň energetika meseleleri boýunça ABŞ-nyň ýörite wekiliniň baş geňeşçisi Daniel Steýn Ilçi Krol bilen bilelikde onuň köp duşuşyklaryna gatnaşar.
Ilçi Krol köp sanly ikitaraplaýyn meseleler, şeýle hem energetika meselesi boýunça gepleşikler geçirmek üçin birnäçe ýokary derejeli türkmen hökümet wekilleri bilen duşuşyk geçirer.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama özüniň prezident hökmündäki soňky saparynyň birinji tapgyryny jemläp, 16-njy noýabrda Afinada demokratiýa we globallaşma barada sözledi.
Prezident Barak Obama Birleşen Ştatlaryň ýurt hökmünde özüňi dolandyrmaga ynanýanlaryň tagallalaryny goldamak traýektoriýasynyň we taryhyň demokratik esasda dolandyrylýan hökümetleriň has adalatly we durnukly bolýandygyny görkezendigini aýtdy.
“Amerikanyň indiki prezidenti we men mundan beter dürli-dürli bolup bilmeris» we «biziň dürli-dürli garaýyşlarymyz bar», emma amerikan demokratiýasy islendik bir adamdan has uly» diýip, ol öz sözünde aýtdy.
Şeýle-de Obama öz adminstrasiýasynyň geçişiň kadaly bolmagyna goldaw bermek üçin ähli zady etjekdigini aýtdy.
Şeýle-de Obama «adamzat progresiniň iň gowy umydy açyk bazarlarda galýar, emma häzirki ugruň düzedilmegi gerek» diýdi.
Ol ýurtlaryň gelýän girdejileriň öz adamlarynyň arasynda has giňden bölüşilmegini üpjün etmelidigini aýtdy.
Obama özüniň Ýewropa integrasiýasyna ynanýandygyny we Ýewropa Bileleşiginiň adamzat taryhynda gazanylan uly üstünlikleriň biri bolup galýandygyny, şu günki gün dünýäniň güýçli, abadançylykly we demokratik Ýewropa hemme wagtdakysyndan beter mätäçdigini hem sözüne goşdy.
Obama 15-nji noýabrda, Gresiýa saparynyň birinji gününde ABŞ-nyň saýlanan prezidenti Donald Trampyň ýeňşiniň ykdysady durnuksyzlyga garşy reaksiýa, elita agzalaryna bolan şübhe, globallaşmanyň kemislerini azaltmak islegi bilen baglydygyny aýtdy.
Şeýle-de ol Trampyň ýanwarda işe başlanda, ýurduň halkara ýaranlyklaryna hormat goýjagyna ynandyrmaga çalyşdy we NATO ABŞ-nyň bähbitleri nukdaý nazardan örän wajypdygyny belledi.
Prezident Obama Gresiýadan soň Germaniýa ugraýar we ol ýerde kansler Angela Merkel bilen gepleşik geçirer.
Soňra ol, 19-njy noýabrda Waşingtona dolanmazyndan öň, Peruwa baryp, Aziýa-Ýuwaş okean ykdysady hyzmatdaşlyk forumyna gatnaşar.


text:
Pakistanyň paýtagty Yslamabatda hökümete garşy çykyş edýän müňlerçe protestçi ýöriş geçirdi. Protestçiler hökümetiň çekilmegini isleýärler.
Kriket boýunça öňki sportsmen häzir syýasatçy Imran Han we wagyzçy Tahir-ul Kadri 14-nji awgustda Pakistanyň garaşsyzlyk güni müňlerçe adamyň gatnaşmagynda aýra-başga ýöriş geçirýändigini yglan etdiler.
Imran Han we Kadri premýer-ministr Nawaz Şarifiň hökümet başyna geçmegine mümkinçilik beren 2013-nji ýylyň saýlawlarynyň galp bolandygyny aýdýarlar we Nawaz Şarifiň wezipesinden çekilmegini hem-de ýurtda täze saýlawlarynyň geçirilmegini isleýärler.
Pakistanyň häkimiýetleri protestçileriň ýörişleri parahatçylykly geçirmek barada wada berensoň çärelere rugsat berdiler.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň Mejlisinde BMG-niň Maýyplaryň hukuklary boýunça komitetiniň agzasy, adam hukuklary boýunça halkara ekspert Mohammed Al Tarawnehiň ýolbaşçylyk edýän delegasiýasy bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşykda myhmanlar Türkmenistanyň içki syýasatynyň ugurlary, şeýle-de ýurtda amala aşyrylýan giň göwrümli sosial-ykdysady reformalar bilen tanyşdyryldy. Delegasiýanyň başlygy Mohammed Al Tarawneh ýurtdaky adam hukuklarynyň ýagdaýy we bu ugurda alnyp barylýan işler bilen tanşyp, olara gowy baha berdi diýip, ýerli metbugat ýazýar.
Türkmenistanda maýyplaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak ugrunda belli bir derejede aladalar edilýär. Türkmenistan BMG-niň maýyplaryň hak-hukuklaryny goramak baradaky Konwensiýasyna goşulaly bäri, maýyplara kömek bermek, olar üçin dürli iş orunlaryny açmak barada halkara guramalar bilen dürli seminarlar geçirýär diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Aşgabatly maýyp zenan hem Azatlyk Radiosyna pensiýa pullarynyň yzygiderli köpelýändiginden hoşaldygyny aýdyp, özlerine berilýän kömek pulunyň 500 manada ýetendigini, ýagdaýlarynyň öňkülerden has gowulanandygyny mälim etdi. Emma ol berilýän 500 manat kömek pulunyň gündelik durmuş üçin doly ýeterlik däldigini belledi:
—Sebäbi bazarda zatlar gymmat. Maýyp bolanymyz üçin bize mydam derman gerek. Dermanlar hem gymmat. Ýagdaýlarymyz öňkülere garanda gowy hem bolsa, bize berilýän kömek pullaryny köpelderler diýip, umyt edýäris.
BMG-niň çagalar fondy ÝUNISEF hem Türkmenistanda maýyp çagalaryň hukuklary boýunça iş alyp barýar. Guramanyň Aşgabatdaky edarasynyň jemgyýetçilik gatnaşyklary boýunça wekili Gülälek Soltanowa Türkmenistandaky maýyp çagalaryň problemalary barada ýakynda Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýdi:
—Maýyp çagalaryň hukuklary boýunça işleşmek biziň programmalarymyzda önden göz önünde tutulan bolsa-da, biz bu meselä 2010-njy ýylda Türkmenistan boýunça işläp başlan täze programmamyz esasynda has içgin girişip başladyk. Häzir biziň Türkmenistanda alyp barýan ähli programmalarymyzda maýyp çagalaryň deň hukukly bolmaklaryny üpjün etmeklik esasy maksatnamalarymyzyň biri. Olaryň bilim proseslerine goşulmagyny, saglygy saklaýyş hyzmatlaryndan peýdalanmagyny we sosial taýdan goralmagyny üpjün etmek göz öňünde tutulýar. Beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, gynansak-da Türkmenistanda-da maýyplyk problemasy ýiti durýar. Çözülmeli meseleler bar.
Özbegistanyň tejribesi
Goňşy ýurtlaryň käbirinde maýyplaryň hukugy, olaryň sosial ýagdaýlary bilen diňe bir döwlet edaralary gyzyklanman, bu işe döwlete degişli bolmadyk jemgyýetçilik guramalary hem goşulýarlar. Mysal üçin, Özbegistanda maýyp gelin-gyzlar bilen işleýän bileleşik bar. Ol ýurduň Adalat ministrliginde 2007-nji ýylda hasaba alyndy.
Bileleşik Özbegistanda maýyp gelin-gyzlaryň syýasy, hukuk bilimini ösdürmek, hünär öwretmek bilen meşgullanýar. Häzirki wagtda bilelişgiň 300-den gowrak agzasy bar. Golaýda bu bileleşik Özbegistanyň Ýokary mejlisiniň gözegçiligindäki fonddan 15 million sum, ýagny 6 müň amerikan dollaryna deň grant aldy.
Bu grandyň ulanylyşy barada şol bileleşigiň başlygy Zuhra Ubaýdullaýewa Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
—Biz bu puly maýyp aýal-gyzlara hünär öwretmäge sarp etdik. Maýyp aýal-gyzlara öý şertlerinde biznesi ösdürmegi öwretmek biziň esasy maksatlarymyzyň biri. Biz bileleşige agza maýyp zenanlarymyzyň öndüren el işleri bilen 1-nji dekabrda Germaniýanyň ilçihanasynda, 2-nji dekabrda ABŞ-nyn ilçihanasynda sergi açmagy planlaşdyrýarys.
Bileleşigiň agzalary maýyp aýal-gyzlar üçin geçirilýän ähli regional we halkara çärelerine gatnaşýarlar. Emma bu çärelere Türkmenistandan wekiller köp gatnaşmaýarlar diýip, Zuhra Ubaýdullaýewa belledi:
—Biz maýyplar üçin gurnalýan regional, halkara çäreleriň hemmesine diýen ýaly gatnaşýarys. Emma men ýekeje gezek Türkmenistandan “Garlawaç” atly inisiatiwa toparyndan bir zenany gördüm. Başga türkmen zenanlaryny görmedim. Täjik, gazak, gyrgyz, özbek aýal-gyzlary mydama gatnaşýarlar.
Özbegistanda maýyplar hiç hili kommunal töleglerini we elektrik energiýasy üçin pul tölemeýärler. Golaýda Özbegistanyn Ministrler Kabineti maýyplaryň sosial goragy baradaky kanuny bozan çinowniklere jerime salmagy karar etdi. Ona görä, maýyplary işe almadyk çinowniklere 3,000 amerikan dollaryna deň jerime salnar.
Türkmenistan BMG-niň maýyp adamlaryň hak-hukuklaryny goramak baradaky Konwensiýasyna 2008-nji ýylda goşuldy. Türkmenistanda hem maýyplar jemgyýeti bar. Jemgyýetde bellige alnan maýyplaryň sany 3,000-e golaý diýlip, habar berilýär.


text:
Orsýetiň türmede oturan nebit tütjary Mihail Hodorkowskiý nädogry sud kararlaryna ünsi çekmek üçin açlyk yglan edendigini aýdýar.
Hodorkowskiý Orsýetiň Ýokary suduna ýazan açyk hatynda rus sudlaryny golaýdaky kanun üýtgetmelerine göz ýummakda aýyplaýar.
Hodorkowskiniň diýýän kanun özgerişlikleri ykdysady jenaýatda günäli bilnen tussaga suddan öň tutulyp saklanmakdan gutulmaga şert döredýär.
Hodorkowskiniň aklawçysy Ýuriý Şmidt Hodorkowskiniň bu ýagdaý prezident Medwedewe, kanun üýtgetmelerini başlan adama mälim bolýança açlyk çekjegini aýdýar.
Ozalky Ýukos kompaniýasynyň başlygy Hodorkowskiniň protesti simwoliki häsiete eýe, ol salgytdan gaçmakda günälenip, 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen we döwlet emlägine el urmakda günäli tapylsa, goşmaça ýyl almak bilen ýüzbe-ýüz dur.
Ol 2003-nji ýyldan bäri türmede we onuň tarapdarlary Hodorkowskiniň syýasy sebäpler esasynda basylandygyny aýdýarlar.


text:
“Gran-pri” boýunça Bahreinde geçirilmeli “Formula-1” maşyn sürmek ýaryşyndan öň ýurtda protestler ikinji gün dowam edýär.
“Roýter” habar gullugynyň maglumatyna görä, demokratik reformalara we tussag edilen aktiwistleriň azatlyga goýberilmegine çagyryş edýän müňlerçe protestçi çarşenbe güni ýurduň paýtagty Manamanyň köçelerine çykypdyr.
Aktiwistler ýurtda geçirilýän bu demonstrasiýa aksiýasyny “Gahar-gazap günleri” diýip atlandyrypdyrlar.
Ýörişe gatnaşyjylar şu hepdäniň ahyrynda geçýän “Formula-1” ýaryşynyň öňýanynda öz talaplaryna ünsi çekmek maksady bilen, protestlerini güýçlendirjekdiklerini aýdýarlar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen toparlary ýaryşyň baş baýragy ugrunda çykyş ederler
Aşgabat, 16-njy fewral (TDH). Şu gün hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşlarynyň final bäsleşiklerinde duşuşmaly toparlar kesgitlendi. Ýaryşyň baş baýragy ugrundaky bäsleşikde «Şir» topary bilen «Oguzhan» topary öz aralarynda bäsleşerler.
Sportuň gyşky görnüşleri boýunça toplumyň buzly meýdançasynda şu gün «Şir» topary «Galkan» topary bilen duşuşdy. Ilkinji hokkeý topuny «Galkan» topary geçiren hem bolsa, birbada jedelli görnen bu topy eminler özara maslahatlaşyp hem-de oýunlaryň wideo ýazgysyna seredip, geçdi hasap eden hem bolsalar, munuň özi «Şir» toparynyň oýunçylarynyň ruhdan düşürmedi. Olaryň ýeňşe bolan ynamy we sazlaşykly oýny «Şirleriň» 3:1 hasabynda ýeňiş gazanmagyny şertlendirdi.
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň birinji çempionatynyň 2013-2014-nji ýyllardaky möwsüminde «Galkan» topary altyn medal eýeläp, bäsdeşi «Şir» toparyny ikinji orna geçmäge mejbur etdi. Ol bäsleşikler Halkara ýaryşynyň öňüsyrasynda tamamlandy. Ine, indi bolsa, «Şir» topary öz garşydaşlaryna Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky bäsleşikleriň final oýnuna çykmaga mümkinçilik bermedi.
Ýaryşyň ikinji ýarym finalynda «Oguzhan» Russiýanyň Almetýewsk şäherinden bolan we iň güýçlüleriň biri hasaplanýan «Neftýanik» topary bilen duşuşdy. Bu topar Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky geçen ýylky bäsleşikde ýaryşyň bürünç medalyny eýeläpdi. Bu gezek russiýaly hokkeýçiler üçünji ýer ugrunda göreşmeli boldular. Çünki «Oguzhan» bu topary 2:1 hasabynda ýeňmegi başardy.
Şeýlelikde, 17-nji fewralda ýaryşyň üçünji ýeri ugrundaky göreş «Galkan» bilen «Neftýanik» toparynyň arasynda bolar. Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogyny eýelemek ugrundaky bäsleşikde «Şir» topary bilen «Oguzhan» topary oýnar.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Hazaryň türkmen böleginiň bilermenler tarapyndan baha berlen umumy gorlary şertli ýangyjyň 18,2 milliard tonnasyna barabardyr. Häzir bu ýerde dünýä belli kompaniýalaryň birnäçesi işleýär. Olaryň hatarynda «Dragon Oil» kompaniýasy (Birleşen Arap Emirlikleri) bolup, ol «Çeleken» şertnamalaýyn çäge girýän ýataklary işläp taýýarlaýar. Energetika ulgamynda toplanan tejribe we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň geljegi hakynda «Nebit-gaz» gazetine «Dragon Oil (Türkmenistan) LTD-niň» baş menejeri Feýsal Rabi al Awadi şeýle gürrüň berdi:
– Sentýabryň ahyrynda Beýik Britaniýanyň paýtagty Londonda «Türkmenistanyň nebitgaz pudagy – maýa goýumlary üçin mümkinçilikler» atly iki günlük maslahat geçirildi. Ol Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentligi tarapyndan guraldy. Dünýäniň iri nebitgaz kompaniýalarynyň wekilleriniň gatnaşan bu duşuşygynyň gün tertibi Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumyna daşary ýurt maýalaryny çekmegiň hem-de Hazar deňziniň türkmen böleginiň lisenziýalaşdyrylan bloklaryny özleşdirmegiň şertleri, transmilli gaz geçirijilerini gurmagyň taslamalaryny amala aşyrmak bilen bagly bolan meseleleri öz içine aldy. Dünýäniň energetika bazarynda biziň ýurdumyzyň mümkinçiliklerine nähili baha berýärsiňiz?
– Gudraty güýçli Alla Türkmenistana köp babatda eşretleri eçilipdir. Olaryň biri hem nebitgaz serişdeleri bolup durýar. Türkmenistan tebigy gazynyň subut edilen gorlary boýunça dünýäde 4-nji orny eýeleýär. Ol gündogaryň we günbataryň arasynda strategik ýerleşip, Hytaý, Hindistan we Indoneziýa ýaly ýurtlar bilen oňyn hyzmatdaşlyga eýedir. Şol ýurtlarda dünýäniň ýaş we ösýän ilatynyň 50 göterimden gowragy ýaşaýar.
Bu sebitiň ýurtlarynyň geljekde hem ykdysady ösüşiň ýokary depginlerini saklap bilmegi üçin olara ekologiýa taýdan arassa energiýa, ýagny tebigy gaz zerur bolup durýar. Bu ýurtlaryň energiýa serişdelerine bolan islegini bolsa, ýokary derejede Türkmenistan kanagatlandyryp biler.
– Siziň kompaniýaňyz eýýäm köp wagt bäri türkmen bazarynda işleýär, bu hyzmatdaşlygyň netijeleri barada aýdaýsaňyz!
– «Dragon Oil» kompaniýasynyň iş tejribesi Türkmenistanyň geljekki hyzmatdaşlarynyň köpüsi – daşary ýurt maýadarlary, şeýle hem ýokary tehnologiýalara eýe bolan hem-de Hazar deňziniň türkmen böleginiň nebitgaz serişdelerini özleşdirmek babatda hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýän nebitgaz kompaniýalary üçin oňyn mysal bolup hyzmat edip biler. Eger ýatlap geçsek, «Dragon Oil (Türkmenistan) Ltd.» kompaniýasy önümleri paýlaşmak hakyndaky Ylalaşygyň şertlerine laýyklykda, operator hökmünde «Çeleken» şertnamalaýyn çäkde nebiti we gazy işläp taýýarlamak we çykarmak üçin 2000-nji ýylyň 1-nji maýyndan başlap, 25 ýyl möhlet bilen ygtyýarnama, şeýle hem ýene 10 ýyl möhleti bolan ygtyýarnamany uzaltmaga bolan eksklýuziw hukuga eýe boldy.
«Dragon Oil (Türkmenistan) Ltd.» kompaniýasy «Dragon Oil plc» kompaniýasynyň aýrybaşga kärhanasy bolup durýar. Bu kompaniýanyň ştab-kwartirasy Birleşen Arap Emirlikleriniň we tutuş Ýakyn Gündogaryň iri söwda-maliýe merkezi bolan Dubaý şäherinde ýerleşýär. Şeýle hem biziň kompaniýamyz Tunisde, Yrakda, Owganystanda, Müsürde, Alžirde we Filippinlerde bloklary işläp taýýarlamak üçin lisenziýa eýe bolup durýar.
Günorta-Hazar basseýniniň gündogarynda ýerleşýän «Çeleken» şertnamalaýyn çäk Jeýtun we Jygalybeg ýataklaryny öz içine alýar, olar Hazar şäheriniň golaýynda ýerleşýär. Geçen 15 ýylyň içinde kompaniýa şertnamalaýyn çägiň nebitgaz düzümini döwrebaplaşdyrmaga ABŞ-nyň 4,8 milliard dollaryndan gowrak maýa goýdy. Hususan-da, köne guýulary abatlamak we täze guýulary burawlamak, deňiz stasionar platformalaryny, suwasty turbageçirijilerini gurmak işleri amala aşyryldy. «Alaja» nebit guýulýan terminalyň durky täzelendi, aslynda, täzeden guruldy. Netijede, tankerleriň ikisini birwagtda doldurmak mümkin boldy. Bu bolsa, kompaniýanyň eksport mümkinçiliklerini artdyrdy. Harytlyk nebiti taýýarlamak, saklamak we ýüklemek üçin niýetlenen nebit toplaýjy nokat, awtomobil, traktor, ýük galdyryjy tehnikalary we nebit enjamlaryny abatlaýan ussahanalar, deňiz suwuny süýjediji beket, şeýle hem beýleki desgalar guruldy. Netijede, «Çeleken» şertnamalaýyn çäkde bir gije-gündizde çykarylýan nebitiň möçberi 2000-nji ýylda takmynan 7 000 barrel bolan bolsa 2014-nji ýylda 100 000-den gowrak barrele çenli artdy. Häzir nebit saklamak üçin umumy göwrümi 160 000 barrele deň bolan täze ammarlaryň 8-sini gurmak işleri dowam edýär. Biz Hazaryň zolagynda abadan ekologiýa ýagdaýynyň saklanmagyna aýratyn üns berýäris. Kompaniýa bu ugurda Türkmenistanyň kanunçylygyny berk berjaý etmek bilen, nebit işlerini ýerine ýetirýär.
Kompaniýanyň birlik işgär sanawynda 2 000-den gowrak işgär bolup, olar dünýäniň 50-den gowrak ýurdunyň raýatlarydyr. Şunda işgärleriň 90 göterimden gowragy Türkmenistanyň raýatlaryndan ybaratdyr. Hazar şäherinde okuw merkezi açyldy, ol kompaniýanyň tehniki işgärleriniň hünär taýýarlygyny we gaýtadan taýýarlanmagyny üpjün edýär. Merkeziň synp otaglary we türgenleşik zallary krançylaryň, burawlaýjylaryň, operatorlaryň we guýy abatlaýjylaryň hünär tälimini almagy üçin ýörite enjamlar, okuw diwarlyklary we görkezme okuw gollanmalary bilen üpjün edildi. Soňky 2 ýylda BAE-de, Russiýada, Malaýziýada we Ýewropa ýurtlarynda işgärlerimizi okatmak we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin biz 3,5 million dollardan gowrak serişde goýberdik.
«Dragon Oil» kompaniýasynyň işjeň ýardam etmeginde Hazar şäherinde Saglyk öýüni gurmagyň taslamasy amala aşyryldy. Şäher hassahanasy döwrebap lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edildi. Kompaniýa medeni-köpçülikleýin we sport çärelerini guramakda yzygiderli hemaýat goldawyny berýär. Mysal üçin, Hazar şäher sport komiteti bilen bilelikde biz her ýyl woleýbol, basketbol, boks we futbol boýunça «Dragon Oil» kompaniýasynyň kubogy ugrunda açyk ýaryşlary geçirýäris. «Dragon Oil» kompaniýasynyň şu ýyllaryň içinde Türkmenistanyň Hökümetiniň hemmetaraplaýyn goldaw bermeginde Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentligi bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda işläp gelýändigini aýratyn bellemek isleýärin. Munuň üçin biz Türkmenistanyň hormatly Prezidentine çuňňur hoşallygymyzy bildirýäris.
– Beren gürrüňleriňiz üçin köp sag boluň, size işiňizde täze üstünlikleri arzuw edýäris.


text:
Gürgen
Gürgen şäheri (Parsça: گرگان, Iňlisçe: Gorgan) Eýranyň Gülistan welaýatynyň baş şäheridir.
Gürgen etrabynyň raýatlarynyň sany 2006-njy ýylda 269.226 adamdýr.
Gülistan welaýatynyň guralmagyndan we Gürgen etrabynyň welaýat merkezi bolmagyndan soň sanlary belli bolmasa da köp sanly Türkmen halky da bu şäher we etraba ýerleşýär. Şäherde Parslar, Türkmenler, Azerler we Zawullar bilen bilelikde 1000-1500 adama golaý Gazak da ýaşaýar.
Ozalky ady Astarabat bolan Gürgen Gülistan welaýatynyň iň uly şäheridir.
Şäherde Myhamnahan, Howa menzili bardyr.
Alburz dagynyň eteginde yerleşen Gürgen şäherine Tahran, Zahydan we Meşhet şäherlerinden yolagçy uçar gonyandyr.
Eleňderre we Naharhoran tokaýy, Zyýarat obasy ýaly yerler Gürgeniň turistik yerleridir.


text:
Eýranyň ýokary dini lideri aýatolla Hameneýi prezident saýlawlarynyň netijeleriniň garşysyna oppozisiýanyň iýun aýynda gurnan demonstrasiýalarynyň liderleri bilen daşary ýurtlaryň arasynda baglanyşyk üçin delil görmeýändigini aýdypdyr.
Mundan öň Eýranyň resmi wekilleri protest aksiýalaryny guranmakda Günbatar ýurtlaryny, esasan-da ABŞ bilen Beýik Britaniýany ençeme gezek aýyplapdy.
Saýlawlarda Ahmedinejady goldan Hameneýi şeýle-de protest aksiýalarynyň guramaçylykly häsiýetini hem olaryň öňünden planlaşdyrylandygyny belläpdir.
Tanymal syýasatçylary we jemgyýetçilik işgärlerini goşmak bilen oppoziiýanyň 100-den gowrak aktiwisti Eýranda suda edilýär, olara köpçülikleýin bidüzgünçiliklere gatnaşykda aýyplama bildirilýär.
Günbatar döwletleri hem adam hukuklaryny goraýjylar prosesi tankytlap, “göz üçin edilýän iş” hökmünde oňa baha berýärler.


text:
Düýbi Parižde ýerleşýän Serhetsiz Reportýorlar Guramasy 2012-nji ýylda öldürilen žurnalistleriň sanawyny çap etdi. Guramanyň bu barada ýaýradan hasabatynda
geçip barýan ýylda öldürilen žurnalistleriň sanynyň has artandygy aýdylýar.
Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň synyna laýyklykda, öz professional borçlaryny ýerine ýetirýän döwründe ölen habarçylaryň sany 2011-nji ýyl bilen deňeşdirilende 33% artypdyr. Hususanda, 2012-nj ýylda Ýakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada ölen žurnalistleriň sanynyň 26-a, Aziýada-24-e, Sub-Sahara Afrika ýurtlarynda 21-e çenli baryp ýetendigi aýdylýar. Hasabata laýyklykda, diňe günbatar ýarym şarynda borçlaryny ýerine ýetirýän döwründe ölen žurnalistleriň sany pese gaçypdyr.
Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň 2012-nji ýyl boýunça beren sanlary 1995-nji ýyldan bäri geçirilýän ýyllyk hasabatdaky görkezijileriň has ýaramazdygyny aňladýar, ýagny şol seneden bäri 2012-nji ýyl žurnalistleriň iň köp öldürilen ýyly bolupdyr.
Öz borçlaryny ýerine ýetirýän döwründe ölen ýa-da öldürilen žurnalistleriň sany 2011-nji ýylda 67 bolan bolsa, 2010-njy ýylda bu san 58, 2009-njy ýylda bolsa 75 bolupdyr.
Hasabata görä, mundan ozal iň ýokary görkeziji 2007-nji ýylda bolupdyr, ýagny 87 žurnalist öldürilipdir.
Bidüzgünçilikleriň pidasy
2012-nji ýylda 88 žurnalist söweşlerde we bomba partlamalarynda, ýa-da guramaçylykly jenaýat, şol sanda neşe gaçakçylygy bilen bagly toparlar, yslamçy söweşijiler tarapyndan ýa-da korrumpirlenen resmileriň buýrugy boýunça öldürilipdir.
“2012-nji ýylda gurban bolan žurnalistleriň sanynyň has köpelmeginiň sebäbi Siriýadaky uruş, Somaliadaky bulam-bujarlyk we Pakistandaky ‘Talybanlaryň’ bidüzgünçilikleri bilen düşündirilýär” diýip, Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň baş sekretary Kristof Deloire aýdýar.
Baş sekretaryň sözlerine görä, “Adam hukuklaryny, şol sanda maglumat azatlygyny bozýanlaryň temmisiz galdyrylmagy şeýle bidüzgünçilikleriň dowam etmegine ýardam berýär”.
Öz professional borçlaryny ýerine ýetirýän döwründe ölen habarçylaryň sany 33% artypdyr.
Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň synynda şu ýylda pida bolanlaryň ähli ugurdaky habarçylardygy aýdylýar. Hususan-da, raýat-žurnalistleriniň we internet ulanyjylarynyň arasynda gurban bolanlaryň sany 47-ä ýetipdir, esasan hem Siriýada şeýle habarçylar köp nyşana alnypdyr . 2011-nji ýylda olaryň sany 5 bolupdy. Bu adamlar habarçy, suratçy ýa-da wideo-žurnalisti hökmünde öz gündeki durmuşlary we hökümetleriniň oppozisiýany basyp ýatyryşlary barada dokumental işlerini döretdiler.
Şeýle adamlaryň žurnalistik tagallalary bolmadyk bolsa, Siriýa režimi ýurduň aýratyn sebitlerinde maglumat boşlugyny dörederdi we gyrgynçylygy gizlin saklardy.
Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň 2012-nji ýyl boýunça ýaýradan synynda media azatlygy boýunça dürli kategoriýa degişli sanlar hem berilýär, ýagny jemi žurnalistleriň arasynda öldürilenleriň sany 88, tussag edilenleriň sany 879, türmede saklanýanlaryň sany 193, haýbat atylanlaryň sany 1993, ogurlanyp gaçylanlaryň sany bolsa 38 diýlip bellenilipdir. Hasabatda media kömek edenleriň arasynda öldürilenleriň sany 6, ýurdundan gaçyp çykan žurnalistleriň sany 73, öldürilen Internet ulanyjylarynyň we raýat-žurnalistleriniň sany 47, tussag edilen blogerleriň, Internet ulanyjylarynyň sany bolsa 144 diýlip berlipdir.
Bu sanlar Serhetsiz Reportýorlar guramasynyň dünýä boýunça maglumat azatlygynyň bozulmalaryna ýylyň dowamynda alyp baran gözegçiligi esasynda düzüldi.


text:
Şu gün futbol boýunça Klublaryň arasyndaky dünýä çempionatynyň jemleýji duşuşyklary geçirildi. Mälim bolşy ýaly, bu çempionat her ýylyň ahyrynda yklymlaryň çempionlarynyň arasynda geçirilýär. Şu ýylky çempionata Günorta Amerika yklymynda Argentinanyň «Riwer Pleýt», Ýewropadan Ispaniýanyň «Barselona», Aziýadan Hytaýyň «Guançžou Ewergrand», Afrikadan Kongo Demokratik Respublikasynyň «Mazembe», Demirgazyk Amerikadan Meksikanyň «Amerika», Okeaniýa döwletlerinden Täze Zelandiýanyň «Oklend Siti» klublary we ýer eýeleri Ýaponiýanyň soňky çempiony «Sanfreççe Hirosima» toparlary gatnaşdy. Duşuşyklar Ýaponiýanyň Osaka şäherindäki «Nagai» we Ýokogama şäherindäki «Nissan» stadionlarynda geçirildi.
Klublaryň arasyndaky nobatdaky dünýä çempionatyna 10-njy dekabrda badalga berildi. Şol gün ýer eýeleriniň topary Okeaniýa ýurtlarynyň soňky çempiony «Oklend Sitini» 2:0 hasabynda ýeňdi. Ýer eýeleri bu başarnygyny çärýek finalda hem görkezip, bu gezek Afrikanyň çempionyny 3:0 hasabynda ýeňdi. Çärýek finalyň beýleki bir duşuşygy «Amerika» bilen «Guançžou Ewergrandyň» arasynda geçirilip, onda hytaýly 2:1 hasabynda ýeňiş gazandy.
16-njy we 17-nji dekabrda geçirilen ýarym final duşuşyklarynda «Sanfreççe Hirosima» bilen «Riwer Pleýt», «Barselona» bilen «Guançžou Ewergrand» duşuşdy. Bu gezek Aziýanyň wekilleri güýçli garşydaşlaryndan asgyn geldi. Şeýlelikde, Argetinanyň we Ispaniýanyň klublary 2015-nji ýylyň çempion bolmak ugrunda jemleýji duşuşyga çykdylar.
Jemleýji duşuşygyň teswirine geçmezden ozal, 16-njy dekabrda bäşinji orun ugrunda geçirilen duşuşygyň netijesi bilen hem tanyşdyrýarys. Bu duşuşyk «Amerika» bilen «Mazambeniň» arasynda geçirilip, onda meksikaly futbolçylar 2:1 hasabynda ýeňiş gazandylar.
Şu gün çempionatyň üçünji orny ugrunda hem duşuşyk geçirildi. «Sanfreççe Hirosima» bilen «Guançžou Ewergrandyň» arasynda geçirilen duşuşygyň eýýäm üçünji minudynda Hytaýyň topary braziliýaly Paulinýonyň dürs urgusy bilen öňe çykdy. 70-nji minudyna çenli şu hasap saklanan duşuşykda Ýaponiýanyň toparyndaky brazil futbolçysy — Duglas Matos hasaby deňledi. Şondan 13 minut soňra, Duglas ýer eýeleriniň peýdasyna hasaby 2:1-e çykardy. Şu hasap hem duşuşygyň ahyryna çenli üýtgemedi. Şeýlelikde, kluplaryň arasyndaky dünýä çempionatyna ýer eýesi hökmünde goşulan topar yklymlaryň birnäçesiniň çempionlaryndan üstün çykyp, üçünji orna mynasyp boldy.
Çempionlyk ugrundaky duşuşykda bolsa «Barselona» Günorta Amerikanyň soňky çempionyny 3:0 hasabynda ýeňlişe sezewar etdi. Duşuşygyň 36-njy minudynda Lionel Messi, 49-njy we 68-nji minutlarynda Luis Suares tapawutlandy. Şeýlelikde, «Barselona» möwsümdäki 4-nji Kubogyna mynasyp boldy. Şeýle hem katalonlar Kluplaryň arasyndaky dünýä çempionatynyň Kubogyna hem üçünji gezek mynasyp boldular. 2000-nji ýyldan bäri geçirilýän bu ýaryşda «Barselonadan» başga üç gezek çempion bolup bilen klup ýok. Toparyň merkezi hüjümçisi Luis Suares bolsa çempionatda 5 pökgi geçirip, Kluplaryň arasyndaky bir dünýä çempionatda iň kän tapawutlanyp bilen futbolçy hökmünde taryha girdi. Başga-ça aýtsak, şu ýaryşyň taryhynda bir çempionatda 5 gezek tapawutlanan başga futbolçy bolmandy. Ähli çempionatlaryň netijesinde hem Luis Suares iň kän pökgi geçiren futbolçylaryň sanawynda. Ol argentinaly futbolçylar Sesar Delgado we Lionel Messi bilen bilelikde ähli çempionatlaryň netijesi boýunça 5 gezek tapawutlanan 3 futbolçynyň biridir.


text:
Orsýetiň Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda Siriýanyň ýaragly güýçlerine howa zarbalarynyň urulmagyna gaharly jogap berip, olary jenaýatçylykly geleňsizlik we «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileri bilen bir hörpden gopmagyň çägindäki hereket diýip atlandyrdy.
Orsýet bu hadysada Siriýanyň 62 esgeriniň öldürilendigini aýtdy we bu ýagdaý BMG-niň diplomatlarynyň arasynda gaharly sözleriň dile alynmagyna getirdi.
Şeýle-de bu ýagdaý 12-nji sentýabrda güýje giren we daşy gabalan ýerlere ynsanperwer kömekleriniň eltilmegini maksat edinen gowuşgynsyz ýaraşygyň bozulmak ähtimallygyny güýçlendirdi.
Pentagon uçarlaryň Siriýanyň goşunlaryny atdanlykda, «Yslam döwletiniň» jeňçilerini bombalaýan mahalynda ýalňyşlyk bilenuran bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy. Emma şondan başga detallary açmady.
Orsýetiň Goranmak ministrligi 17-nji sentýatbrda Siriýanyň 62 esgeriniň öldürilendigini aýtdy.


text:
Moldowanyň parlament spikeri 2014-nji ýylda Moldowanyň üç bankyndan 1 milliarda golaý dollaryň ýitirim bolşy baradaky içki hasabaty aýan etdi.
Moldowan parlamentiniň spikeri Andrian Kandu üç bankdan 1 milliard çemesi dollaryň ýitirim bolşy baradaky gapma-garşylykly audit hasabatynyň doly tekstini çap etdi.
Birleşen Ştatlaryň garaşsyz Kroll konsultatiw guramasy 2012-14-nji ýyllarda Moldowanyň üç bankyny öz gözegçiligine alan 28 ýaşly biznesmen Ilan Şor bilen ilteşikli kompaniýalar we şahslar, olaryň noýabr aýynda üç gün içinde Şor bilen baglanyşykly kompaniýalara uly möçberde karz pul berşi baradaky jikme-jiklikleri dokumentleşdirýär.
Moldowa özüniň ýyllyk içerki önüminiň tas bäşden birine golaýynyň görnetin ogurlanmagyndan çaýkanyp giden ýaly boldy. Merkezi bank, ykdysadyýetiň çökmeginiň öňüni almak üçin, üç banka 16 milliard leý ($870 million) möçberinde adatdan daşary karz bermäge mejbur edildi.
Kişinýowdaky «Expert-Grup» barlaglar merkeziniň ýerine ýetiriji direktory Adrian Lupusor bu hasabatda bikanun maliýe operasiýalarynyň ýeser shemasynyň açylyp görkezilýändigini aýdýar.
"Bu transaksiýalar sypatyndaky, serhetaşa häsiýetindäki pul ýuwuş shemasy bolup görünýär, sebäbi olar birnäçe ýurtdan dürli banklary we kompaniýalary, şonuň bilen birlikde-de köp adamy öz içine alýar" diýip, ol AÝ/AR-na aýtdy.
Halk gazaby
3-nji maýda onlarça müň adam paýtagt Kişinýowyň köçelerine çykyp, audit hasabatynyň çap edilmegine we baş prokuroryň, birnäçe sudýanyň, bu puluň ýitirim bolmagyna jogapkär hasaplanýan syýasy ýolbaşçylaryň birnäçesiniň işden çekilmegine çagyrdylar.
Kroll guramasy içki hasabatyň çap edilmegine garşy boldy, emma Kandu 5-nji maýda feýsbukda «83 sahypalyk hasabaty ile ýetirmek kararyna gelendigini aýdyp, hökümet raýatlarynyň öňünde açyk-aýdyň bolmaga borçly" diýdi.
Baş prokuraturanyň korrupsiýa garşy bölüminiň başlygy Eduard Harunjen Azatlyk radiosynyň Moldowan gullugynyň websaýtyna ýazan teswirinde bu hasabatyň kanuny durumynyň ýokdugyny aýtdy.
"Biz bu hasabatyň dogruçyllygyna şübhelenmeýäris, biz ony tankytlamaýarys" diýip, Harunjen aýtdy. "Emma Kroll ekspertleri derňewçiler guramasy däl" diýip, ol bu hasabat esasynda özleriniň Şory tussag etmek ygtyýarlygynyň ýokdugyny belledi.
Kroll hasabaty Moldowanyň Merkezi bankynyň tabşyrygy esasynda, hakykatda ýitirim edilen pullara näme bolandygyny anyklamak üçin taýýarlanyldy.
Auditlerde üç bankda - «Unibank», «Banca de Economii» we «Banca Sociala» banklarynda 2014-nji ýylyň noýabrynda edilen transaksiýalara, pul geçiriş operasiýalaryna syn edildi.
Onda üç bankyň Şor topary bilen ilteşikli, Ilan Şor tarapyndan kontrollyk edilýän moldowan kompaniýalarynyň bäşisine 24-nji we 26-njy noýabrda azyndan 13.5 milliard leý geçirilendigi barada netije çykarylýar.
Şor toparynyň sözçüsi 6-njy maýda özleriniň bu mesele boýunça beýanat çap etjekdiklerini aýtdy. Orsýetiň «Komsomolskaýa prawda» gazetiniň moldowan görnüşiniň websaýty Şoruň gysgaça beýanatyny çap etdi, onda Şor moldowan metbugatynyň özüniň ýurdy terk edendigi baradaky habarlaryny ýalana çykarýar.
"Hasabat bizi tassyklaýar"
"Biz ol hasabaty öwrenýäris, onda biziň hususy inwestor gelmezinden öň nämeleriň bolandygy we biziň olary düzetmäge mejbur bolşumyz barada aýdan zatlarymyz tassyklanýar" diýip, Şor özüniň banklary öňki ýalňyş dolandyryşdan halas etmek üçin işländigi barada aýdanlaryny gaýtalaýar.
Mundanam başga, ol özüniň Kişinýewdedigini we derňew bilen hyzmatdaşlyk edýändigini nygtaýar.
Hasabatda aýdylmagyna görä, karz berilýän pullaryň şeýle uly möçberde ýokarlanmagyna daşarky maliýe guramalaryndan, şol sanda Orsýetiň üç bankyndan –«Gazprombank», «Interprombank» we «Alef Bank» banklaryndan berlen depozitler kömek edipdir.
Moldowan kompaniýalary soňra, aýdylmagyna görä, ol pullary derrew Latwiýada ýerleşýän, Angliýada we Noň-Koňda hasaba alnan, daşary ýurt kompaniýalary tarapyndan kontrollyk edilýän bank hasaplaryna geçiripdirler.
Kroll hasabaty pul ogurlamak planynyň 2012-nji ýyldan, «Unibankyň» eýeçiligi 21 sany täze paýdara, şol sanda Ilan Şor bilen ýakyn gatnaşykda bolup görünýän syýasy ýolbaşçylara we şahslara geçeninden soň başlanandygyny görkezýär.
Ol diýilýän şahslaryň her biriniň «Unibankda», hamala, 4.58 prosentden 4.97 prosente çenli paýy bar. Bu iş bilen ilteşikli şahslaryň birnäçesi, aýdylmagyna görä, Latwiýanyň «Latvijas Pasta Banka» banky bilen işleşýän ukrain we rus raýatlarydyr.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Pakistana edýän iki günlük saparynyň dowamynda Türkmenistandan Owganystana, Pakistana we Hindistana gaz geçirijisiniň çekilmegi bilen bagly meseläni maslahat etmegine garaşylýar.
TOPH proýektiniň regionyň energiýa bolan talabyny ödemek maksadyny öz öňünde goýýar.
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif 16-njy martda Yslamabatda Berdimuhamedowy kabul etdi.
Türkmen prezidentiniň bu saparyna, esasan-da, Orsýetiň türkmen gazyny satyn almakdan ýüz öwüren wagtynda uly ähmiýet berilýär.
Milliardlarça dollarlyk proýekt geçen ýylyň dekabr aýynda Mary şäherinde dört ýurduň liderleriniň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda durmuşa geçirilip başlandy.
Pakistanyň premýer-ministri Şarif 2013-nji ýylda hökümet başyna geçeli bäri TOPH proýektiniň Pakistany energiýa bilen üpjün etmegine ynam bildirýär.


text:
Prezidentiň gol çeken resminamalaryna laýyklykda, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin Türkmen politehniki institutynyň rektory Ý.Möwlamow, şol institutyň okuw işleri boýunça prorektory Ç.Jelilow, Türkmenistanyň Bilim ministriniň ýokary we orta hünärment mekdepler boýunça orunbasary G.Durdyýew wezipelerinden boşadyldylar.
.
Bu ýolbaşçylaryň wezipeden boşadylmagyny Berdimuhamedow Türkmen politehniki institutynda ýaramaz wakanyň bolup geçenligi bilen düşündirdi.Politehniki institutda näme boldy?
Prezidentiň ýaramaz diýip atlandyrýan wakasynyň takyk näme wakadygy resmi aýdylmasa-da, Türkmen politehniki institutynda ýakynda ýüz beren pajyga tutuş şähere bireýýäm dolupdy.
Politehniki institutyň üç sany talybynyň serhoş ýagdaýda üç gyzy zorlap, soňundanam olaryň janlaryna kast edendiklerini, olaryň biriniň bolsa ganhorlaryň elinden aman galmagy başarandygy barada habar berilýär.
Häzirki wagtda ganhor talyplaryň tussag astyna alnyp, olaryň garşysyna jenaýat işiniň gozgalandygy barada aýdylýar.
Politehniki institutda ýüz beren waka 2007-nji ýyldan bäri Ministrler Kabinetiniň bilim, saglygy goraýyş, sport, syýahatçylyk we jemgyýetçilik meseleleri boýunça orunbasary Hydyr Muhammetberdiýewiç Saparlyýewi wezipesinden boşatmaga sebäp boldy.Wise-premýer rektor boldy
Politehniki institutyň geljekde täze bina göçüp barjakdygyny mälim etmek bilen Berdimuhamedow täze binalarda okuwlary kadaly we talaba laýyk ýola goýmak üçin köp sanly guramaçylyk işlerini geçirmegiň zerurlygynyň ýüze çykýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda prezident Saparlyýewiň bilim ulgamynda uzak wagtdan bäri işläp gelýändigini we bu ugurda uly tejribesiniň bardygyny göz öňünde tutup, ony Türkmen politehniki institutynyň rektory wezipesine belleýändigini aýan etdi we başga işe geçýändigi sebäpli, ony Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşatdy.
Wise-premýer Gurbanmyrat Amangulyýewiç Mezilow, 11-nji fewral.
Ministrler Kabinetiniň bilim, saglygy goraýyş, sport, syýasatçylyk we jemgyýetçilik meseleleri boýunça orunbasaryň wezipe borçlaryny ýerine ýetirmeklik prezidentiň gol çeken buýrugyna laýyklykda wise-premýer Gurbanmyrat Amangulyýewiç Mezilowyň üstüne ýüklenildi.
Geçen ýylyň 8-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň prezidenti G.Mezilowy Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belläninde Berdimuhamedow onuň borjy ýurtda düýpli ylmy-barlag işlerini alyp barmakdan, olaryň täze ugurlaryny ösdürmekden, alnyp barylýan ähli ylmy işlere ýolbaşçylyk etmek we olary utgaşdyrmakdan ybarat bolmalydyr diýip kesgitläpdi.
Şol mejlisde Berdimuhamedow H.Saparlyýewe özüniň alyp barýan ulgamynyň işlerini öňküsi ýaly alyp barmagyna ygtyýar berse-de, köpler ýakyn wagtda Mezilowyň Saparlyýewiň ýerine geçäýmek ähtimallygynyň bardygyny öňe sürüpdiler.
Ýurtda tölegli ýokary okuw mekdeplerini açmak baradaky pikirler 2008-nji ýyldan bäri öňe sürlüp gelýän-de bolsa, bu iş ýüzünde häli-häzire çenli amala aşyrylman gelinýär. Ministrler Kabinetiniň bilim ulgamyna jogap berýän orunbasarynyň üýtgemeginiň ýokary okuw mekdeplerinde geçirilmek islenilýän bu reformalara öz täsirini näderejede ýetirjekdigi heniz anyk däl.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlanyldy.


text:
Özbegistanyň gahrymany, halk şahyry we Özbegistanyň döwlet gimniniň sözleriniň awtory Abdylla Arypow penşenbe güni Daşkendiň «Çigataý» gonamçylygynda topraga berildi.
Abdylla Arypow 5-nji noýabrda, 75 ýaşynda Birleşen Ştatlaryň Tehsas ştatynda, Hýuston şäherindäki hassahanada medisina berjergisini alýan ýerinde jan berdi.
Azatlyk radiosynyň Özbek gullugynyň maglumatyna görä, şahyryň jaýlanan güni onuň öýüne Özbegistanyň iş başyndaky döwlet baştutany Şawkat Mirziýaýew, hökümetiň beýleki agzalary hem gelip, derwezäniň agzynda durup, ýasa gelenleri garşy aldylar.
«Men ozal beýle zady görmändim. Sebäbi şahyry jaýlamaga ýokary derejeli emeldarlaryň tas hemmesi geldi» diýip, Azatlyk radiosynyň Özbek gullugy garaşsyz žurnalist Abdyrahman Taşanowa salgylanyp ýazýar.
Abdylla Arypowy soňky ýoluna ugratmaga ýüzlerçe adam gatnaşdy.
Azatlyk radiosy şahyryň Birleşen Ştatlarda, ömrüniň soňky günlerinde ýazan goşgularynyň birini türkmençä geçirip, öz okyjylaryna hödürlemegi makul bildi.
***
Men uzak döwürler garakçy boldum,
Şu ýolda taplandy akyl we ýürek.
Özümden dänenim bir özüm bildim,
Seň neden garakçy bolmagyň gerek?
Men ýapyk binada ýaşadym gorka,
Delalat dagyna dyrmaşdym uzak.
Sen neden bu dünýä bakýarsyň ürke,
Sen neden dowuldan gurunýaň duzak?
Ýalançy dünýäde gün görmek üçin,
Çümmedik ýalanym galmady myrtar.
Sen nämüçin hilegärlik edýärsiň,
Ýalançylyk seniň nämäňe derkar?
Çem gelene boljak boldum hoşamaý,
Aýak ýalap gezdim aç pişik ýaly.
Egildi bir zaman dik bolan başym,
Men saňa hiç rowa görmen bu haly.
Seret ata-babaň şöhrat-şanyna,
Ýalan şöhrat gözläp, gorpa ýykylma.
Men durmuş ýolunda boldum oýunjak,
Hemem betbagt boldum, sen beýle bolma.
Özbekçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Yragyň daşary işler ministri Hoşýar Zebari ýakynda Bagdatda amala aşyrylan uly ýitgili hüjümlerde daşary döwletleriň eliniň bardygy barada bildirilýän aýyplamalar boýunça Birleşen Milletler Guramasyny ýörite derňew geçirmeklige çagyrdy.
Oktýabr aýynda Bagdatdaky hökümet edalarynyň golaýynda amala aşyrylan bomba partlamalarynda 150-den gowrak adam ölüp, 700-den gowrak adam ýaralanypdy. Yragyň daşary işler ministri Hoşýar Zebari öz beýanatynda bu soňky hüjümleriň Yrak döwletiniň hökümet institutlaryny hem-de ýurtdaky demokratik prosesleri ysmaz etmek maksady bilen gurnalandygyny nygtapdyr.
Yragyň häkimiýetleri bu hüjümlerde Al-Kaýda topary bilen ýurduň ozalky lideri Saddam Husseýniň häkimiýetden çetleşdirilen Baas partiýasynyň özara dildüwişikli hereket edendiklerini aýdýarlar.
Şeýle hem, Yragyň resmileri bu hüjümleri amala aşyrýan güýçleriň Siriýadan hereket edýändiklerini hem öňe sürýärler.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Pakistanda 500 million dollara barabar bolan proýektleriň amala aşyryljakdygyny yglan etdi.
Klinton bu ýardamyň maksadynyň ABŞ-nyň Pakistan bilen diňe terrora garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk etmek isleýänligi barada ilat arasyndaky ýalňyş düşünjäni aradan aýyrmaga ýardam etjekdigini belledi.
“Men ABŞ-nyň Yslamabat boýunça öňde goýýan maksadynyň diňe howpsuzlyga gönükdirilendigi barada Pakistanda ilat arasynda ýalňyş düşünjäniň bardygyny bilýärin” diýip, Klinton aýtdy.
“Emma, hakykata garanda, biziň Pakistan bilen hyzmatdaşlygymyz howpsuzlygyň has ötesine geçýär. Bu hyzmatdaşlyk ykdysady, bilim, medeni, syýasy, taryhy gatnaşyklary, hatda maşgala gatnaşyklaryny hem öz içine alýar” diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Klinton nygtady.
“Şeýle ýalnyş pikirleriň döremegi biziň bu gatnaşyklary halkyň gündelik durmuşyna täsir etjek derejede ornaşdyryp bilmändigimiz bilen baglydyr. Şu günki başlanan gepleşikler arkaly bu ýalňyş düşünjäni aradan aýyrmak üçin tagalla etjekdigimizi aýdasym gelýär” diýip, Klinton belledi.
Klinton tarapyndan yglan edilen proýektler energiýa we saglyk pudaklaryny öz içine alýar. Bu ýardam geljek 5 ýylyň dowamynda Waşingtonyň Pakistana bermegi göz öňünde tutýan 5 milliard dollarynyň bir bölegidir.
Bu waka Pakistan bilen Owganystanyň arasynda söwda boýunça gelnen ylalaşygyň yzýanyna gabat geldi. Bu ylalaşyk Owganystanyň Pakistanyň portlaryndan peýdalanmagyny ýeňilleşdirýär.
Şol ylalaşyga gol goýmak dabarasyna Klinton hem gatnaşdy. Oňa ýekşenbe güni paýtagt Yslamabatda gol çekildi.


text:
Kubanyň öňki lideri Fidel Kastro Kuba Kommunistik partiýasynyň Baş sekretary wezipesinden çekilenine 5 ýyl bolandygyny aýtdy. Kastronyň şol wezipeden gidendigi mundan öň resmi habar berilmändi.
Partiýanyň Web saýtynda ol öňküleri ýaly Baş sekretar diýlip atlandyrylýardy. Kastro beýleki döwlet wezipelerini syrkawlygy sebäpli 2008-nji ýylyň başynda terk edipdi. Onuň dogany Raul Kastro ýurduň prezidenti bolupdy.
Fidel Kastronyň soňky beýannamasy Kommunistik partiýanyň gurultaýynyň öňýany ýaňlandy. Gurultaýda onuň dogany Raulyň resmi taýdan partiýa Baş sekretar saýlanmagyna garaşylýar.


text:
Öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň görkezmesi bilen ýurduň orta mekdeplerinde bedenterbiýe sapaklarynyň ýatyrylmagy, ýokary okuw mekdeplerinde bedenterbiýe mugallymlaryny taýýarlaýan fakultetleriň ýapylmagy ýaş nesliň beden saglygynyň bekemegine-de, ýurtda sportuň ösmegine-de, dünýäniň sport ýaryşlaryna türkmen ýaşlarynyň gatnaşmagyna-da öz negatiw täsirlerini ýetiripdi.
Şäherlerde, etrap merkezlerinde sport zallary, meýdançalary boşap galandan soň, sport enjamlary doly dargadylyp, oba ýerlerinde sport meýdançalary çöp-çalama basdyryldy. Kä ýerlerde sport meýdançalary mellek üçin paýlanyp berildi.
Soýuz döwründe bilim alan bedenterbiýe mugallymlary işsiz galyp, olaryň aglabasy söwda-satyga baş goşdular. Aglabasy daşary döwletlere iş gözlegine çykyp gitdiler. Bedenterbiýe mugallymlarynyň ýeňil eklenç gözläp, neşe söwdasyna baş goşup, jenaýatçylyga çekilenleri hem az bolmandy.
Garaşsyzlyk ýyllary paýtagtda at çapylýan aýlawyň hem-de ozalky "Kolhozçy" stadionynyň rekonstruksiýasy, S.Nyýazowyň olimpiýa stadiony bilen, suw-sport toplumynyň gurluşygyndan başga göze görnüp duran iş edilmedi. Amal edilýän gurluşyklaryň sanawyna bolsa, "Buzly köşk" ýaly döwlet gaznasyna uly çykdajy, az bähbit getirýän gymmatbaha gurluşyklar goşuldy.
2007-nji ýylda Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet başyna gelmegi bilen, dargadylan ulgamyň ezeneginden galdyrylyp başlandy. Paýtagtda sport desgalarynyň gurluşygynyň sany artdyryldy. Welaýat merkezlerinde, etraplarda hem sport desgalarynyň gurluşygyna girişildi. Mekdeplerde bedenterbiýe sapaklary täzeden dikeldildi.
Sport desgalarynyň sanawynda iň bir üns berilýäni at çapyşyklaryny geçirmeklige niýetlenýän aýlawlar bolup, şeýle desgalar häzirki wagtda welaýat merkezlerinde guruldy we gurulýar.
Edilýän aladalaryň çäginde sport söýüjileriň sany artyp, türkmen sportsmenleri dünýä arenasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça çykyş edip başladylar. Ýokary orunlary eýeläp, dürli sylaglary alýan sportsmenler baradaky habarlar häli-şindi metbugat sahypalaryny bezeýär.
Korrupsiýa
Aşgabatly ýaşaýjy, 35 ýaşly türgen Arslanyň aýtmagyna görä, sport ulgamynda oňyn özgertmeleriň kändigine seretmezden, edilýän karam işleriň, bu ulgamda kök uran korrupsiýanyň hem bardygy hakynda maglumatlar ýeterlik.
Türkmenistanyň adaty karate milli merkeziniň (TAKMM-niň) türgenleri hem her ýylda dünýäniň köp döwletlerinde geçirilýän karate ýaryşlaryna gatnaşýarlar.
"Karate olimpiýa oýunlarynyň hataryna heniz goşulmaýan sport hasaplanýanlygy üçin, TAKMM Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetiniň goldamagynda karateni sport görnüşinde däl-de, biznes hökmünde ulanyp gelýär. Daşary döwletlerde geçirilýän karate ýaryşlaryna türkmen sportsmenleriniň gatnaşmagyny ýolbaşçylaryň özi gurnaýar" diýip, Arslan aýdýar.
Berilýän maglumatlara görä, TAKMM-niň ýolbaşçylary internet arkaly daşary döwletlerde geçirilýän karate ýaryşlary barada maglumat alyp, ýaryşlara gatnaşmak üçin rugsat sorap, olaryň elektron poçtalaryna hat ýazýar. Ýaryşa gatnaşmak üçin rugsat alnanyndan soň, şeýle görnüşli smeta düzülýär:
1.TAKMM-ň wznosy üçin;
2.Sport zallarynyň (meýdançalaryň) kärendesi üçin;
3.Eminleriň tölegi üçin;
4.Mahabatlandyrmak üçin tölegler;
5.Ätiýaçnama üçin;
6.Iýmit üçin;
7.Myhmanhana üçin tölegler;
Goşmaça: Ýaryş Halkara derejesinde bolup, azyndan 10 döwlet gatnaşýar.
"Bu smeta ýokary bahalar bilen, nyrhlar amerikan dollary boýunça doldurylyp, galp dokument elektron poçta arkaly ýaryş geçýän tarapa ugradylýar" diýip, türgen Arslan sözüniň üstüne goşdy.
Onuň aýtmagyna görä, ýaryş geçirýän tarap, ähli döwletlerde-de bolşy ýaly, ýaryşyň çykdajylaryny öz hasabyna ýa döwletiň hasabyna geçirýän bolsa-da, TAKMM-niň ýolbaşçysynyň haýyşy boýunça dokumente gol goýup, möhür basyp, Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetine, TAKMM-niň elektron poçtasyna we merkeziň ýuridik adresine ugradýar.
"Ýaryşlardan dolanylyp gelnenden soň, Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetine we banklara galp hasabat berilýär" diýip, Arslan aýdýar. "Hasabatyň tassyklanýan güni, aýy, ýyly ýazylan dört burç möhüri komitetiň ýolbaşçylary indi birnäçe ýyl bäri ulanyp gelýärler".
Onuň aýtmagyna görä, ýolbaşçy ýaryşa gatnaşýan türgenlere komandirowka üçin hiç bir tölegleri tölemeýär. Döwlet tarapyndan iş saparyna gije-gündizde göýberilýän 60 amerikan dollary barada türgenler bilseler-de, ýolbaşçydan öz haklaryny alyp bilmeýärler. Sebäbi ýaryşa gitmezden ozal türgenlere "Pul aldym" diýip, boş wedomosta gol çekdirilýär.
Eger-de türgenlerden biri öz hakyny talap etse, onda ol daşary döwletde goýup gaýtmak howpy bilen gorkuzylýar. Şular ýaly mysalyň 2007-nji ýylda Türkiýäniň Stambul şäherinde türgen Wepa Sähedow bilen bolandygyny, şol wakada Wepa Sähedowyň TAKMM-niň ýolbaşçysy bilen ýaka tutuşyp urşandyklaryny, bu gelşiksiz ýagdaýyň ähli türgenleriň göz önünde bolandygyny, şol sapardan soň Wepa Sähedowyň TAKMM-den daşlaşdyrylandygyny hem türgen Arslan ýatlap geçdi.
Ulaldylyp görkezilýär
Türgen Arslanyň sözlerine görä, daşary döwletlerde geçirilýän karate ýaryşlary köplenç 3-4 döwletiň arasynda geçirilýär. 2010-njy ýylda Serbiýada 4 döwletiň, Hindistanda 3 döwletiň, Türkiýede 3 döwletiň arasynda geçirilen ýaryşlar barada döwlete berlen hasabatda ýaryşlaryň 8-10 döwletiň türgenleriniň gatnaşmagynda halkara derejede geçirilendigi hakda ýalan maglumat berlipdir.
"Şeýdilmese, halkara derejesinde geçirilmedik ýaryşlara TAKMM-niň gatnaşmagyna döwlet tarapyndan rugsat berilmezlik howpy bar. Şol howpdan sowa geçmek üçin bolsa galplaşdyrylan ýaryşlar gurnalýar. Şunuň netijesinde-de korrupsiýanyň düzümindäki adamlar gazanç edýärler" diýip, Arslan aýdýar.
Şular ýaly ýaryşlaryň ýene biri şu ýylyň iýul aýynyň 14-17-si aralygynda Türkiýe Respublikasynyň Denizli şäheriniň Pamukkale şäherçesinde geçirilýär
. Oňa türkmen türgenleri hem gatnaşar diýlip, habar berilýär.
Döwlet baştutany ýurtda sporty ösdürmek, türkmen sportsmenlerini dünýä derejesine çykarmak barada uly aladalar edýär. Türkmenistan özbaşdak döwlet bolaly bäri, döwlet tarapyndan sporta şu günki ýaly uly üns berlen wagty bolmandy.
"Emma gözegçiligiň pesligi, galyberse-de, ýokary instansiýalardan gözbaş alyp gaýdýan korrupsiýa döwlet gaznasyna artykmaç çykdajylary hem uly biabraýçylyk getirýär. Şeýle nogsanlyklar aradan aýrylsa, biziň türgenlerimizi iň bir abraýly orunlarda görse bolardy. Munuň üçin ýokary gözegçilik zerur" diýip, Arslan türgen nygtaýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Gyrgyzystanda parlament respublikasyna geçmek meselesini hem öz içine alýan täze konstitusiýanyň taslamasyna ses bermek boýunça şu ýylyň 27-nji iýunynda ýörite referendum geçiriler. Bu möhüm wakanyň bosagasyndaky ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosyndan Altyn Amandurdy gyzy radionyň Gyrgyz gullugynyň žurnalisti Törekul Doorow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Törekul, referendumyň öňýanynda wagtlaýyn hökümet syýasy özgerişliklere nähili taýýarlyk işlerini görýär?
Törekul Doorow: Gyrgyzystanyň hökümet gurluşyny parlament respublikasyna öwürmek boýunça eýýäm konstitusiýanyň proýekti köpçülige ýetirildi. Bu mesele boyunça häzir gyzgalaňly geňeş barýar. Geçiş hökümeti halkyň pikir-garaýyşlaryny ýygnap, zerur bolan halatynda, şol proýekti kämilleşdirmäge taýýardygyny mälim etdi.
Bu çekeleşikler maý aýynyň ortasyna çenli dowam eder. Soňra, 27-nji iýunda, bu mesele boýunça ählihalk referendumy geçiriler. Parlament respublikasyna geçmekligiň esasy ideýasy - ýokary häkimiýeti ýeke-täk bir adamynyň eline bermezlikdir.
Ähli häkimiýetiň bir adamyň elinde jemlenen halatynda nähili ýaramaz ýagdaýlaryň ýüze çykyp biljekdigine gyrgyz halky öz tejribesinde göz ýetirdi. Şonuň üçin, gyrgyzlar parlament respublikasynyň tarapdary.
Elbetde, bu ideýa garşy çykýanlar hem bar. Olardan käbirleri “häkimiýetiň parlament gurluşy biziň halkymyzyň däp-dessurlaryna laýyk gelmeýär” diýýärler. Ýöne, her nähili bolanda-da, halk köpçüligi indiden beýläk ähli häkimiýetiň bir adamynyň elinde jemlenmegine garşy.
Azatlyk Radiosy: Törekul, Gyrgyzystanda günorta bilen demirgazygyň bölünmek howpy barmy? 28-nji iýunda günorta Gyrgyzystanda özbaşdak demokratik respublikany döretmäge çagyrýan listowkalaryň ýaýradylandygy habar berildi.
Törekul Doorow: Hawa, ýurduň günorta regionlarynda ýaşaýanlaryň arasynda şeýle listowkalar hem CD-ler ýaýradylypdyr. Bu iş häzir Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrligi tarapyndan derňelýär. Bu jenaýatçylygy gurnanlara garşy gaty berk çäreleriň görüljekdigi habar berildi.
Azatlyk Radiosy: Muňa halkyň arasynda nähili reaksiýa boldy?
Torekul Doorow: Halk köpçüligi bu hereketi prowokasiýa, ýagny, öjükdirme hökmünde garşy aldy. Bary-ýogy 6 million adamdan ybarat halk bolup, özara bölünişsek, bizden näme galar? - diýip, günorta regionlaryň ýaşaýjylarynyň köpüsi aýdýarlar.
Bizde region boýunça bölünmek meselesi öň hem bardy. Ýöne soňky wagtlar merkezi hökümet edaralaryna günortadan ýolbaşçy bellenilse, “olar öz obadaşlaryny işe alýarlar” diýen gürrüň bolmaz ýaly, demirgazyk gyrgyzystanlylary hem köpräk işe almaga çalyşýardylar. Ýöne köp ýerli synçylar hut Bakyýewiň alyp baran syýasatynyň bu problemany ýitileşdirendigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy: Törekul, şeýle-de Bakyýewiň özüniň we maşgala agzalarynyň hereketleri zerarly Gyrgyz döwletine 44 million dollara barabar zyýan ýetirilendigi habar berildi. Prokuratura maliýe gözboýagçylyklary bilen bagly 23 sany jenaýat işiniň gozgalandygyny hem habar berdi.
Törekul Doorow: Hawa, häzir Bakyýewiň maşgala agzalaryna degişli bolan hemme emläk derňelýär. Olara ýurduň iň iri kompaniýalarynyň degişli bolandygy anyklanyldy. Mysal üçin, energetika pudagyna degişli birnäçe kompaniýa Bakyýewleriň eýeçiliginde eken. Arak öndürýän zawodlary, kommunikasiýa we aragatnaşyga degişli kompaniýalary hem Bakyýewiň maşgala agzalary hususulaşdyrypdyrlar.
Häzir Bakyýewlere degişli aksiýalar hökümetiň eýeçiligine geçirilýär. Mysal üçin, “Megakom” kompaniýasynyň aksiýalarynyň 51 %-ti hökümete geçirildi. Arak zawody doly hökümete geçirildi.
Arak zawodynyň uzak ýyllaryň dowamynda girdejisiz işläp gelendigi aýdylýardy. Häzir bolsa şol zawodyň başda Akaýewiň ogly tarapyndan dolandyrylandygy, soňra-da Bakyýewiň oglunyň eline geçendigi anyklanyldy. Häzir şeýle kompaniýalar hem döwlet eýeçiligine geçirilip başlandy. Bu hem möhüm meseleleriň biri bolup durýar.


text:
Şu gün Soçide Orsyetiň prezidenti bilen Belarusyň prezidenti duşuşar. Aleksandr Lukaşenkonyň metbugat gullugy onuň Dmitriý Medwedew bilen gepleşiklerinde söwda-ykdysady gatnaşyklar, howpsuzlygy üpjün etmegiň meseleleri, daşary syýasatda hereketleri ylalaşmak ýaly meseleleriň gozgaljakdygyny habar berýär.
Mundan öň Belarusyň prezident Medwedew bilen çylşyrymly meseleleriň tutuş toplumyny maslahatlaşjakdygyny aýdypdy.
Ikitaraplaýyn gatnaşyklarda problemalaryň sanynynyň artýandygyny synçylar belleýärler. Şu ýyl Orsýet Belarusdan süýt önümlerini almaga gadaganlyk girizipdi. Aleksandr Lukaşenko Kollektiwleýin howpsuzlyk barada ylalaşyk guramasynyň sammitine Moskwa gelmekden ýüz öwrüpdi.


text:
Bir wagt, tutulanda eline gandal urlup, uçar meýdanyndan alnyp gidilen Jeýms Giffen öten anna güni salgyt tölemekden boýun gaçyranlygyny, öz kompaniýasynyň birje gezek para berenligini boýun alyp, suddan şadyýanlyk bilen çykyp gitdi. Oňa girew üçin ozal bellenen 10 million dollar hem aşakladylyp, 250 müňe getirildi. Oňa alty aýdan ýokary hem türme tussaglygy garaşanok.
Giffen 1995-nji ýylda gazak prezidenti N.Nazarbaýewiň geňeşçisi boldy.
Giffen tutulanda ol beýle ýeňil gutular öýdüp, hiç kim güman hem etmändi. Oňa Birleşen Ştatlaryň dört nebit kompaniýasy tarapyndan 80 million dollardan agdyk para berenlikde günä bildirilipdi. Bu pullar gazak resmileriniň Şweýsariýadaky gizlin bank hasaplaryna geçirilipdir.
Para alanlaryň biri öňki premýer-ministr Nurlan Balgymbaýew. Aýdylyşyna görä, ol bu pullara altyn-kümüş we şolar ýaly gymmatbaha zatlary satyn alypdyr. Prezident Nursoltan Nazarbaýew hem öz paýyny Şweýsariýada okaýan gyzynyň okuw tölegleri üçin ulandy diýlip aýyplandy.
“Foreign Policy” žurnalynyň bir redaktory Stiw LeWaýn bu meseläni ýakyndan yzarlan adam. LeWaýn: “Bu iş ýedi ýyl mundan ozal gozgalanda, Birleşen Ştatlaryň taryhynda duş bolan ýurduň daşyndaky iň uly korrupsiýa hasaplanýardy. Giffen bu aýyplamalardan dynsa-da, ençeme ýyllap türmede oturar diýlip çaklanylýardy” diýýär.Gizlinlik we milli howpsuzlyk
Giffen 1995-nji ýylda gazak prezidentiniň geňeşçisi boldy. Birleşen Ştatlaryň nebit kompaniýalary bilen gepleşikde şol ýyl onuň uly bolmadyk söwdä banky “Merkator Korporasiýasyna” Gazagystanyň adyndan wekilçilik etmek hukugy berildi.
Aýdylyşyna görä, Giffeniň alyp baran işleriniň barlanmagyny çäklendirmek üçin Astana elde baryny edipdir. LeWaýn: “Gazak hökümeti Jim Giffeni bu aýyplamalardan saplamak, hiç bolmanda dildüwşüji hökmünde Nazarbaýewe günä bildirilmezligini gazanmak üçin Waşington we Nýu Ýorkda adwokatlara ummasyz pul töledi” diýýär.
Ýöne synçylaryň aýtmagyna görä, ýagdaýy Giffeniň bähbidine tamamlan Gazagystan tarapdan bolan tagallalar däl. Giffeniň adwokatlary oňa bildirilän aýyplamalar dogry bolaýanda-da, ol günäli däl diýen pikirde.
Giffen özüniň Merkezi aňtaw gullugy bilen dilleşip işländigini, bu gullugyň özüni Gazagystana täsir etmek üçin ulanandygyny aýdýar. Giffeniň kompaniýasy 1999-njy ýylda ady agzalmadyk bir ýokary derejeli gazak resmisine iki sany aerosan ulagyny berip, çet ýurt resmilerine söwda üçin para bermekligi gadagan edýän akty bozanlykda günäli tapyldy.
Maýkl Perlis 1970-nji ýyllarda şol aktyň taslamasyna kömek eden adam. Onuň agzalan iş hakyndaky pikiri şeýle: “Meniň pikirimçe, amerikan hökümeti bu işi kanun taýdan yzarlamakda kynçylyk çekdi. Bu ýerde gizlinlik we milli howpsuzlyk bilen baglanyşykly meseleler barmyka diýýärin. Şol sebäpden hökümet bu işi ulaltmady”.


text:
Toyota Hiace 2011 ýyl, 1 ýda satyldy. Alana satana nesip etsin. Satlyk Hiace gözleýän bolsaň şu ýere bas.
Samsung S7 telefon 5 günde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk samsung telefonlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Maryda 1 komnat jaý satyldy. Alana satana nesip etsin. Marydan 1 komnat jaý almak isleseňiz satlyk jaýlary şu ýerden görüp bilersiňiz. Egerde satlyk jaýyňyz bar bolsa naydizdes.com saýtyna girip mugt gýup bilersiňiz.
Toyota Camry (palta) 2013 satyldy. Alana satana nesip etisin. Başga satlyk 2013 we soňky Toyotalary görmek üçin şuňa bas.
Toyota Camry 6 günde satyldy, gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Satlyk beýleki Toyota maşynlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Snejka renk BMW 3 model, 2000-nji ýyl 3 günde satyldy. Gutlaýarys! Alana satana nesip etsin. Eger BMW maşyn almakçy bolsaň bas we arzuw edýän awtoulagyňy satyn al. Ýüzlerçe BMW saňa garaşýar!
Ak Nissan Versa 2013-nji ýyl, 3 günde satyldy. Alana satana nesip etsin. Başga satlyk Nissanlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
BMW 525, 2001 ýyl, 12 günde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk BMW maşynlary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Toyota Camry 2009 model, 2.5 lik motorly, ak renkde satyldy. Alana satana nesip etsin. Satlyk Camryleri naydizdes saýtynda tapyp bilersiňiz. Görmek üçin şu ýere basyň.
Toyota Sienna 2012 model naydizdes saýtynda satyldy. Alana satana nesip etsin.
Beýleki satlyk Siennalary görkez.
Kia Soul 2011 model satyldy. Alana satana nesip etsin. Gutlaýarys. Satlyk Kia alasyň gelse şu ýere bas.
Toyota Corolla Daşoguzda satyldy. Alana satana nesip etsin. Gutlaýarys. Başga satlyk Corollalary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Diska 2 günde satyldy. Gutlaýarys, alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk diskalary şu ýerden gözläň.
Toyota Hiace 2011ýyl Türkmenbaşy şäherinde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Başga satlyk Toyota Hiace awtoulaglaryny görmek üçin şu ýere basyň.
BMW 320, 2000ýyl, 9 günde satyldy. Naydizdes saýtynda we line akkaundynda goýdyrypdy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Beýleki satlyk BMWleri görmek üçin basyň.
Samsyng Galaxy Ace2 9 günde satyldy, gutlaýarys. Alana satana nesip etsin. Satlyk samsung telefonlaryny şu ýerden görüp bilersiňiz.
Toyota Prado 2007, 10 günde satyldy. Gutlaýarys, Alana satana nesip etsin. Satlyk Pradolary şu ýerden görüp bilersiňiz.
Kia Optima 2012 ýyl, 6 ünde satyldy. Gutlaýarys. Alana satana nesip etsin.
Satlyk KIA maşynlary görkez.
17lik diska 10 günde satyldy. Alana satana nesip etsin!
Beýleki satlyk diskalary şu ýerden görüp bilersiñiz.
Lexus Rx330, 2004 y. , 9 günde satyldy. Alana satana nesip etsin!!!
Başga satlyk Lexus RX330 lary şu ýerden görüp bilersiňiz.