text:
«Mersedes-Benz Sprinter» furgon segmentinde bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmak üçin birnäçe täzelemelere eýe boldy. Bu täzelenmeler, esasan, döwrebap geçirişden (transmissiýada) we täzeden işlenen dizaýndaky süýşýän gapydan ybarat diýip, procrossover.ru habar berdi.
Täzelenen furgonyň binýadynda bize “Mersedes-Benz”-iň ýeňil awtoulaglary arkaly tanyş bolan 2.0 litrlik OM 654 dizel hereketlendirijisi ýerleşýär. 4 silindrli hereketlendiriji ýakyn wagtda dört dürli kuwwatlykda elýeterli bolar.
Başlangyç derejedäki modeliň 114 at güýji bar, ondan soňkularda bolsa 150 at güýji, 170 at güýji we 190 at güýji bolar. Şeýle hem “Sprinter” alty tizlikli mehaniki geçirişden başga-da, 9G-Tronic awtomatiki geçirişi ulanar.
Mundan başga-da, furgon ozalky 4x4 görnüşini saklap galýar. Bu-da diňe onuň iň güýçli warianty üçin elýeterlidir diýip, çeşme habar berýär.


c: text/html

text:
“Türkiýe Bilen Hyzmatdaşlyk Etmek Üçin Tagalla Ederin”
Miçotakis, Türkiýe bilen Gresiýanyň arasynda bir ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän dartgynlyk hakynda durup geçdi.
Gresiýanyň Premýer ministri Kirýakos Miçotakis, Türkiýe bilen hyzmatdaşlyk etmek üçin uly tagalla etjekdigini nygtady.
BMG-nyň Baş Assamleýasynyň 76-njy sessiýasynda çykyş eden Miçotakis, Türkiýe bilen Gresiýanyň arasynda bir ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän dartgynlyk hakynda durup geçdi.
Miçotakis, Gresiýanyň Türkiýe bilen gatnaşyklaryny dowam etdirmek isleýändigini, 2020-njy ýylda iki ýurduň arasynda başdan geçirlen dartgynlygyň indi gaýtalanmagyny islemeýändiklerini nygtady.
Gresiýanyň Premýer ministri Kirýakos Miçotakis “Türkiýe bilen hyzmatdaşlygyň dowam etmegi üçin elimden geleni ederin” diýdi.
Degişli Habarlar
Lloýd Ostin Amerikan harby bazalarynda saklanýan owgan bosgunlar barada beýanat berdo
ABŞ-nyň 124 müňden gowrak adamy Owganystandan çykarandyklaryny aýdan Ostin, şolaryň 104 müňüsiniň owganlardan ybaratdygyny aýan etdi
Kaliforniýadaky gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynda gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
Pfizer-BioNTceh Sanjymynyň 12-18 Ýaş Toparynda Netijeliligi 93 Göterime Barabar
Ylmy barlag üçin 19 keselhanada koronawirusa ýolugan 179 keselli barlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Günorta Koreýanyň BTS pop toparynyň wekilleri BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlisinde ýaşlar, garyplyk we deňzislik meseleleri boýunça çykyş etdiler diýip TASS Insider-e salgylanyp habar berýär.
COVID-19 pandemiýasy zerarly BMG-niň Baş Assambleýasynyň 76-njy mejlisi Nýu-Ýork şäherinde garyşyk görnüşde geçirilýär. Emma bu ýagdaý BTS toparyna mejlisiň resmi bölümini öz çykyşlary bilen açmagyna päsgelçilik bermedi. Olar BMG-niň ştab-kwartirasynda «Permission to Dance» aýdymyna klip düşürdiler, ol bir günde 10 mln-dan gowrak gezek görüldi.
Bulardan başga-da, aýdymçylar mejlise Koreýa Respublikasyndan diplomatlar hökmünde gatnaşdylar. Ýurduň Prezdienti Mun Çže In BTS-iň agzalaryny geljek nesilleri we medeniýet meseleleri boýunça ilçiler diýip atlandyrdy.
«Men bu günki gün ýetginjekleri COVID-19-yň ýiten nesli diýip atlandyrýandyklaryny eşitdi, aýtmaklaryna görä, häzirki wagtda çäklendirmeler zerarly olar ýolundan azaşyp, öz-özlerini açyp görkezmäge mümkinçilik almaýarlar. Emma uly ýaşlarylaryň olaryň barýan ýollaryny görüp bilmeýändikleri üçin ýetginjekler ýolundan azaşan diýmek ýalňyşmyka diýýärin» - diýip, BTS-iň lideri Kim Nam-jun aýtdy.


text:
Türkmenistanda, 4-nji aprelden başlap, “Mahabat hakyndaky”, ýagny reklama hakyndaky täze kanun güýje girdi. “Türkmenistanyň Mahabat hakyndaky” kanunynda käbir beýleki harytlar we hyzmatlar bilen bir hatarda, tebipleriň, palçylaryň, astrologlaryň we kazinonyň mahabatyny etmek gadagan edilýär.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan şu ýylyň 26-njy martynda gol goýlan kanun 7 bapdan we 40 maddadan ybarat bolup, onuň “harytlaryň, işleriň we hyzmatlaryň bazarlaryny ösdürmek, ynsaply we ygtybarly mahabaty almak üçin sarp edijileriň hukugyny durmuşa geçirmek maksady bilen” kabul edilendigi bellenilýär.
Duşenbe güni “Neýtralnyý Türkmenistan” gazetinde çap edilen maglumata laýyklykda, agzalýan kanunyň 2-nji baby “Mahabata we mahabat işine bolan talaplar” diýlip atlandyrylyp, onuň 6-njy maddasynda “mahabatyna ýol berilmeýän harytlaryň we hyzmatlaryň” sanawy berilýär.
Mahabaty, ýagny reklamasy gadagan edilen harytlar we hyzmatlar
Gürrüňi edilýän maddanyň 19-njy bendinde “gipnotizorlaryň (gözbagçylaryň), tebipleriň (şypa berijileriň), ekstrasensleriň, palçylaryň, astrologlaryň, jadygöýleriň we özlerini wakany öňünden aýtmaga ukyply diýip mälim edýän ýa-da ukyply hasap edýän we tebigatdan daşary ukyplary we güýçleri peýdalanmak arkaly adamlara, olaryň ruhy dünýäsine we emlägine we daşky gurşawa täsir edýän beýleki adamlaryň hyzmatlaryny (işlerini) mahabatlandyrmak”, ýagny reklama etmek gadagan edilýär.
Şeýle-de, mahabatyna ýol berilmeýän harytlaryň we hyzmatlaryň arasynda “jynsy häsiýetli, şol sanda psihologiki kömek, gatnaşyk etmek, relaks, owkalamak, ýakymly wagt geçirmek ýaly hyzmatlaryň, beýleki kanuny işiň görnüşleri” hem bar. Şol bir wagtda kanunda owkalamak, ýagny massaž hyzmatlarynyň haýsy görnüşlerini mahabatlandyrmagyň gadagan edilendigi barada anyk maglumat berilmeýär.
Kanunda kazino hyzmatlaryny we partladyjy maddalary mahabatlandyrmagyň hem gadagan edilýändigine üns çekilýär. Gürrüňi edilýän kanunyň 2-nji babynyň 6-njy maddasynda “adaty kazinony, elektron kazinony we internet kazinony, şeýle-de pirotehniki önümleri, partlaýjy maddalary we materiallary, harby maksatly ýagdaýlary we önümleri” mahabatlandyrmaga gadagançylyk girizilendigi bellenilýär.
Ene süýdüni çalşyrýan önümler
Agzalýan kanunda bu düzgün köpçülikleýin habar serişdelerinde “ene süýdüniň deregini tutýan (çagalar üçin süýt garyndylary), saglygy goraýyş ýa-da farmasewtika işgärleri üçin niýetlenen ýöriteleşdirilen ylmy çap neşirlerinde şeýle mahabatyň ýerleşdirilmegine degişli däldir” diýilýär.
“Türkmenistanyň Mahabat hakyndaky” ýörite Kanunynda “etiki däl”, “ynsapsyz” mahabatlary, şeýle-de, “kämillik ýaşyna ýetmedikleriň tebigy ynanjaňlygy we tejribesizligi ulanylan” mahabatlaryň hem gadagan edilýändigi aýdylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp 22-nji maýda iki günlük sapar bilen Ysraýyla bardy. Ol bu saparyň dowamynda, öz aýtmagyna görä, ysraýyllylar bilen palestinalylaryň arasynda “gutarnykly ylalaşyk” boýunça öňegidişlik gazanmaga synanyşar.
Tramp 2014-nji ýyldan bäri agzalmaýan parahatçylyk gepleşiklerine täzeden itergi bermek umydy bilen, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu we Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas bilen aýry-aýrylykda duşuşmagy göz öňünde tutýar.
Muňa garamazdan, Trampyň kömekçileri bu sapara simwolik hereket hökmünde garalmalydygyny belläp, ondan uly böwsülişe garaşmaly däldigini duýdurdylar.
Birleşen Ştatlaryň ilçisi Deýwid Fridman (David Friedman) Ysraýylyň “Haýom” gazetine beren interwýusynda Trampyň häzirki maksady “parahatçylyga getirjek gepleşikleriň başlanmagyna” ýol açmak diýdi.
Tramp Ierusalime barmazdan öň, 21-nji maýda ysraýyllylar amerikan prezidentiniň haýyşy boýunça, palestinalylara käbir ykdysady eglişikleri etmegi kabul etdiler.
Bu barada Ysraýylyň howpsuzlyk boýunça ministrler komissiýasy tarapyndan çykarylan beýannamada “Ysraýylyň howpsuzlyk kabineti Palestinada gündelik raýat durmuşyny ýeňilleşdirjek ykdysady çäreleri kabul etdi. Bu ertir geljek [Tramp] özara ynam döretjek ädimleriň ädilmegini soranyndan soňra edildi” diýilýär.
Resmileriň aýtmagyna görä, bu eglişiklerde palestinalylara Iordan derýasynyň günbatar kenarynda jaý gurluşygyna rugsat edilýär. Bu iş ozal gadagandy.
Ysraýyl mediasynda aýdylmagyna görä, eglişikde Günbatar kenar bilen Iordanyň aralygyndaky serhet geçelgesiniň günde 24 sagat açyk durmagyna hem ýol berilýär.
Ysraýyl uzak wagt bäri Birleşen Ştatlaryň tutanýerli ýarany hasaplansa-da, Tramp bu ýerde berk çekişmeler bilen ýüzbe-ýüz bolar diýlip çaklanýar.
Mysal üçin ondan “Yslam döwleti” atly ýarym harby topar hakda Ysraýyl tarapyndan toplanan gizlin maglumatlary Ierusalimden rugsatsyz Orsýetiň ýokary derejeli resmilerine beripdir diýip, mediada ýaýran habarlar hakda düşündiriş soralmagy mümkin.
Trampyň Saud Arabystanyna 110 milliard dollar möçberinde ýarag satjakdygyny 20-nji maýda yglan etmegi-de Ysraýyly aladalandyrdy. Ysraýylyň bir resmisi: “Bu bizi birahat etjek zat” diýdi.
Tramp saýlaw kampaniýasynda Birleşen Ştatlaryň ilçihanasyny Tel Awiwden Ierusalime geçirmek barada beren wadasynda-da durmady.
Palestina -Ysraýyl konfliktinde Ierusalimiň statusy iň ynjyk meseleleriň biri bolup durýar.
Palestinalylar Ierusalime özleriniň geljekki döwletiniň paýtagty diýip garaýarlar.
Ysraýyl 1967-nji ýylda bolan Alty günlük uruşda, gündogar Ierusalimi basyp alyp, tutuş şäheri özüniň paýtagty diýip yglan etdi. Ýöne bu hereket halkara arkalaşygy tarapyndan ykrar edilmedi.
Tramp 22-nji maýda Netanýahu bilen duşuşmazdan öň, Ysraýlyň prezidenti Reuwen Riwlin bilen gepleşik geçirmekçi. Ondan bir gün soň hem ol Betlehemde Mahmut Abbas bilen duşuşar.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 6-njy awgustda, ikitaraplaýyn dartgynlyklara we ABŞ-nyň Moskwa garşy girizen täze sanksiýalaryna garamazdan, özüniň amerikan kärdeşiniň Orsýet bilen çylşyrymly meseleler baradaky dialogy dowam etdirmäge taýýardygyna ynanandygyny aýtdy.
"Biz öz ABŞ-ly kärdeşlerimiziň dialogy dowam etdirmäge taýýardygyny duýduk. Men muňa alternatiwa ýok diýip oýlanýaryn” diýip, Lawrow, öz sözleri bilen aýdylanda, ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson bilen iň uzak duşuşygyndan soň aýtdy.
Bu duşuşyk Manilada,Günorta-Gündogar Azia döwletleriniň bileleşiginiň regional forumynyň gapdalyndan geçirilýär.
Lawrow metbugata ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň Ukraina gepleşikleri boýunça ýörite wekili Kurt Wolkeriň basym Moskwa ilkinji saparyny amala aşyrjagyny habar berdi.
Lawrow öz wezipesine geçen aý bellenen Wolkeriň Orsýetiň Ukraine boýunça ilçisi Wladislaw Surkow bilen duşuşjakdygyny aýtdy. Wolker özüniň gündogar Ukraina bolan ilkinji saparyny geçen aý amala aşyrdy.


text:
Türkmenistanda edilen gurluşyklara, adalatsyzlyklara, deňsizlige ünsi çekmek isleýärin.
Milli hazynamyzy isleýşiňiz ýaly dolandyryp, harçlap Aşgabadyñ 15-nji etrapyna geldiňiz. Ýene näçe etrapdan, ýyldan Welayatlarada üns bermekçi?
Aşgabat otaglary gowulandyrylan jaýlarda ýaşamaga haky bar-da Welaýatdakylar adam dälmi? Haýsi welaýata elitga guruldy? Gurulýanlar diňe ors kysmy darajyk jaýlar. Gazanç hemmämiziňki ýöne welin esasy maýa Paýtagta gidýär. Welaýatlylary paýtagta salaňyzok, işledeňizok, welaýatlylara zerur amatly jaý gurluşyk edeňizok, köçeler abatlananok, gaz barmadyk obalar bar, sähel şemal tursa toklar kesilýärkä, kanalizasiýa, atapleniýa ....Düypli reforma gerek!
Garaz ýerasty we üsti işler känķa Milli Hazynamyzy isrip edip milliardlap dollarda başga işleri edip ýörmeklik, Halkyñ hakyna, hukugyna hormatsyzlyk dälmi?
Zerur işler barka Aşgabatda 300 müň dollarlyk howly elitgalary gurmaklyk we gurulyp durka hemmesiniň satylyp dynmagy başga mesele, ( kim nireden nädip gazanýamiş onça puly) welaýatlylar welin öweý enäň çagasy ýaly itilmegi näme sebäpden edilýärkä?
Näme ekseñ şonam biçersiñ!!!
Redaksiýadan: Okyjynyň haty bolşy ýaly çap edilýär. Onda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
QR Bas memlekettik sanıtar dárigeriniń jańa qaýlysy shyqty
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Bas memlekettik sanıtar dárigeri Erlan Qııasovtyń «Ashyq» jobasyn engizýge qatysty jańa qaýlysy jarııalandy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Atalǵan qaýlynyń 4-qosymshasyna sáıkes, «Ashyq» jobasyna qatysatyn áleýmettik-ekonomıkalyq obektilerdiń qyzmetin shekteý ólshemsharttaryna sáıkes barlyq obektileriniń jumysyna: jumys kúnderi – «Ashyq» jobasyna qatysýshy barlyq obektiler úshin saǵat 00.00-ge deıin, «Ashyq» jobasynyń kóshbasshylary úshin – saǵat 02.00-ge deıin; demalys kúnderi – saǵat 02.00-ge deıin, qyzmetkerler men kelýshilerde «jasyl mártebe» bolǵan jaǵdaıda (vaktsınatsııa, synama alǵan kezden bastap 7 táýlikten aspaıtyn teris nátıjesi bar PTR test, turaqty medıtsınalyq qarsy kórsetilimderi bar, aýyryp jazylǵan adamdar sońǵy 3 aı ishinde) «Ashyq» jobasynyń kóshbasshylary úshin – saǵat 02.00-ge deıin ruqsat etiledi.
«Osy tarmaqta kózdelgen «jasyl mártebe» bolýyna jáne jumys rejımin shekteýge qoıylatyn talap oblysaralyq jáne oblysishilik turaqty tasymalǵa, otelderge, qonaq úılerge, áýejaılarǵa, temirjol, avtomobıl jáne sý vokzaldaryna, ózne jáne teńiz porttaryna, avtostantsııalarǵa/avtomobıl ótý joldaryna, jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý pýnktterine, bilim berý obektilerine, JOO-ǵa, kolledjderge, ınternattarǵa, bilim berý uıymdarynyń jataqhanalaryna qoldanylmaıdy», - delingen qujatta.


text:
«Kanelo» baspasóz máslıhatynda Plantpen tóbelesip qaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin Las-Vegasta 6 qarashada ótetin meksıkandyq Saýl «Kanelo» Alvares pen AQSh ókili Kaleb Plant arasynda jekpe-jekke arnalǵan baspaóz máslıhaty ótti, dep habarlaıdy QazAqparat Sports.kz saıtyna silteme jasap.
Bir-birin kózben atysqan kezde qarsylastar sózge kelip qaldy. «Kanelo» óziniń opponentin ıterip jiberdi, al ol óz kezeginde soqqyǵa júgindi. Boksshylar arasynda kishigirim tóbeles boldy, olardy komanda músheleri aıyryp aldy. Sýretterden Planttyń betine tyrtyq túskenin baıqaýǵa bolady.
«Bul tyrtyq meniń kúnnen qorǵaıtyn kózildirigimnen boldy. Men kózildirik kıgen edim. Bolǵan nárse boldy. Bul bar bolǵany bettegi kishkene syzat», - dedi óziniń jaraqaty týraly Kaleb.
Eske sala keteıik, «Kanelo» men Planttyń jekpe-jegi 6 qarasha kúni Las-Vegasta 09:15-te bastalady.
F oto: Amanda Westcott / Showtime


text:
Futbol boýunça Türkmenistanyň çempionatynda çykyş edýän “Aşgabat” topary futbol çempionatymyzyň hem-de futzal boýunça Naýbaşy ligasynyň oýunçylaryny düzümine geçirdi.
Futbol çempionatymyzyň nobatdaky möwsüminiň öňüsyrasy paýtagtymyzyň adybir topary geçen möwsümde “Ahalda” çykyş eden Batyr Gaýlyýewi, Ezizmämmet Orazmämmedowi, Azady Annadurdyýewi düzümine goşdy. Mundan başga-da, “Ahalyň oýunçylary Şazada Bäşimow, Gurbangeldi Sähedow hem-de Daýanç Meredow “Aşgabat toparynda kärendesinde çykyş ederler.
“Energetigiň” oýunçylary Alikper Musaibow bilen Ilýa Salow, şeýle-de, “Şagadamyň” futbolçysy Musa Nurnazarow hem hünär ýollaryny paýtagtymyzyň toparynda dowam ederler.
Şeýle-de, “Aşgabat topary Naýbaşy futzal ligasynyň oýunçylary Maksat Myradow (“Köpetdag”) bilen Hydyrgeldi Atdjanowy (“Gümrükçi”) hem düzümine goşdy.
Mundan başga-da, paýtagtymyzyň topary geljegine umyt bildirilýän ýaş oýunçylaryň hem birnäçesini düzümine geçirdi.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanyň futbol çempionatynyň geçen möwsüminiň jemi boýunça “Aşgabat” topary toplan 36 utugy bilen bäşinji orny eýeledi.


text:
Baku halkara deňiz söwda porty, şu ýyl ýük daşamagyň möçberiniň öňki ýyllaryň görkezijilerinden has ýokary bolmagyna garaşýar. Bu barada portuň metbugat gullugynyň başlygy Elmar Habibliniň sişenbe güni Azerbaýjanyň “Trend” agentligine beren beýanatynda aýdylýar.
Portyň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, COVID-19-yň ýaramaz täsirlerine garamazdan, 2020-nji ýylda ýük daşamagyň görkezijileri 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende 20% ýokarlandyrdy.
Elmar portuň geçen ýyl iri görnüşli ulaglary (TIR) we konteýnerleri daşamakda görkezijileriniň soňky 30 ýyl bilen deňeşdirilende rekord derejä ýetendigini mälim etdi.
“2015-nji ýylda portumyzyň ýük dolanyşygy 3 million 59 müň tonnadan gowrak, 2019-njy ýylda 4 million 57 müň tonna, 2020-nji ýylda bolsa 4 million 850 müň tonna barabar boldy. 2020-nji ýylyň görkezijileri 2015-nji ýylyňky bilen deňeşdirilende ýük dolanyşygynyň 59% ýokarlanandygyny görkezýär” diýip, Habibli sözüni dowam etdi.
Metbugat wekili geçen ýyl portyň iki Ro-Ro köprüsiniň üsti arkaly 43 müň 208 TIR-iň daşalandygyny belledi. Bu bolsa 2019-njy ýylyň görkezijileri bilen deňeşdirilende 28% ýokarydyr. Bu TIR-leriň 65%-i Baku-Türkmenistan-Baku ugry boýunça, 35% -i bolsa Baku-Astana-Baku ugry boýunça daşaldy.
Şeýle-de ol portda ýylda 100 müň sany 20 futluk (TEU) konteýnerlerini ýüklemek ukyby bolan terminalyň bardygyny belläp geçdi.
Habibliniň beren beýanatyna göra, 2020-nji ýylda terminalda 40 müň 345 TEU konteýnerleri daşalyp, bu görkeziji 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende 15% ýokarydyr. 2019-nji ýylda 35 müň 152 TEU konteýnerleri daşaldy.
Baku portynyň üsti arkaly geçen ýyl 711 müň 706 tonna gury ýük hem daşaldy. Bu görkeziji 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende 2,8 esse we 2015-nji ýylyňkydan 3,5 esse köpdür.


text:
Şatlygy paýlaşsaň köpeler
Özgeleriň üstünligine guwanmagy başarýan adamlar üçin şatlanmaga sebäpler kän. Mary etrabynyň Aşgabat daýhan birleşiginiň Egrigüzer obasynyň adamlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öz obadaşlaryna beren Şa serpaýyny ýüzlerine syldylar. Türkmenistanyň halk artisti, Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň professory Atageldi Garýagdyýew sungatyň hak howandary bolan Gahryman Arkadagymyzyň baýrak hökmünde sowgat beren täze gymmatbaha ýeňil awtoulagy bilen öz dogduk obasyna geldi. Obadaşlary, köp sanly garyndaşlary we kärdeş dost-ýarlary meşhur aýdymçyny ajaýyp baýragy bilen gutladylar, milli däplerimize eýerip, täze maşyny un sepip, ýüzlerine syldylar.
Meşhur türkmen kompozitory Nury Halmämmedow tarapyndan şahyr Geldi Bäşiýewiň sözlerine döredilen «Aşgabat hakynda aýdym» Atageldi Garýagdyýewiň ýerine ýetirmeginde ganatly aýdyma öwrüldi. Ýaş aýdymça tanymallyk getiren bu eser şu güne çenli ussadyň repertuaryndan düşmän, diňleýjileriň ýüreginden çykman gelýär. Halkyň söýgüli aýdymçysy şol söýgüli aýdym bilen Türkmenistanyň paýtagty gözel Aşgabadyň 140 ýyllygy mynasybetli yglan edilen bäsleşikde ýeňiji boldy. Ýurdumyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk dabaralarynyň çäklerinde «Aşgabat» söwda-dynç alyş merkeziniň açylyşynda bu ýerde goýlan iň gymmatly haryt-häzirkizaman awtoulag ýeňijiniň baýragy hökmünde Atageldi Garýagdyýewe berildi.
Bu gün eziz Diýarymyzyň çäklerinden daşarda-da meşhurlyga ýeten, uzak 1968-nji ýylda eli köneje çemodanly, paý-pýada öz mähriban obasyndan çykyp, sungatyň serhetsiz älemine siňip giden Atageldi Garýagdyýew Şa serpaýy hökmünde berlen täze maşynyny sürüp Egrigüzere dolandy. Türkmen halkyna ak ýürekden hyzmat edip, tanymallyga ýeten ençeme zehinleri, şol sanda gaýtalanmajak ussat aýdymçy Gurban Gummanowy, ýüreklerde orun alan artistler Taňryguly Seýitgulyýewi, Allaberdi Meläýewi we ýene-de ençeme zehinleri ýetişdiren Egrigüzer obasynyň adamlary meşhur ildeşleriniň şatlygyny guwanç bilen paýlaşdylar, sungata goýýan sarpasy we Şa serpaýy üçin mähriban we Gahryman Arkadagymyza alkyşlar aýtdylar.
Halypa aýdymçy öz ýeňşi barada şeýle diýýär: «Aşgabat hakynda aýdym» heniz maňa ýetmänkä eýýäm kämilleriň elinden çykan kämil eser. Şahyr Geldi Bäşiýewiň çuň manyly sözleri, meşhur kompozitor Nury Halmämmedowyň ajaýyp sazy bu aýdymyň uzak ömürliliginiň esasy sebäpleri. Ony ilki bolup ýerine ýetirmek maňa nesip etdi. Bu nesibe meniň Nury Halmämmedow bilen ýakyn tanyşmagyma, bütin döredijilik ömrüme täsirini ýetiren waka bolup galdy. Şonça ýyllardan soň şu aýdym üçin baýrak alan pursadym Magtymguly Pyragynyň «Kämil tapsaň kyl gullugyn serişde» diýen setiri aňymda ýaňlandy. Kämillere golaý bolman, gol bermän kämillige ýetip bolanok. Her eden işiň, döreden eseriň, ile-halka hödürlän zadyň kämil bolmaly. Bu ýeňil zat däl, ýöne sungatyň hak howandary Gahryman Arkadagymyzyň zamanasynda ykrar edilmegiň, ýeňiji bolmagyň, Şa serpaýyny almagyň başga şerti ýok».
Muhammetberdi Annageldiýew


text:
Türkmenistanda 22-nji noýabrda BMG-nyň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty işlemedi diýip, Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky çeşmeleri aýdýarlar.
Habar berlişine görä, adatça Türkmenistanda açyk görnüşde elýeterli bolan resmi sahypalaryň biri BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty irden başlap tutuş günüň dowamynda açylman, diňe internet serişdelerini petiklemek boýunça ulanylýan emeli böwetlerden geçmäge ýardam berýän proksi saýtlaryň üsti bilen elýeterli bolupdyr.
Agzalan sahypanyň petiklenendigi baradaky habar BMG-nyň Gynamalar boýunça komitetiniň Türkmenistanyň bäş ýylda bir gezek berýän resmi hasabaty boýunça diňlenişigiň geçirilen gününe gabat geldi.
BMG-nyň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty 21-nji we 22-nji noýabrda türkmen resmileriniň gatnaşmagyndaky diňlenişik barada habary, şeýle-de, Türkmenistanyň resmi hasabatynyň we hökümete degişli bolmadyk guramalaryň maglumatlarynyň doly mazmuny öz içine alýar.
BMG-nyň Gynamalara we rehimsizlige, adamkärçilige ters gelýän ýa-da adam mertebesini kemsidýän beýleki gatnaşyklara hem jezalara garşy halkara konwensiýasynyň talaplarynyň berjaý edilişi boýunça Ženewada geçirilýän bir aýylyk maslahatda Türkmenistanyň 2011-nji we 2015-nji ýyllar aralygyndaky döwür boýunça hasabatyny ýurduň Adalat ministriniň orunbasary Meret Taganowy, ýurduň baş sudunyň, prokuraturasynyň, daşary işler ministrliginiň we parlamentiniň agzalaryny öz içine alýan resmi topary hödürledi.
Emma türkmen resmileriniň çykyşy milli kanunlary okamakdan ybarat bolup, BMG-nyň resmilerinde örän köp sorag döretdi diýip, maslata gatnaşanlar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler.
Şeýle-de, maslahatda Türkmenistanyň gynamalar meselesi boýunça görlen resmi çäreler barada gapma-garşy maglumatlary berendigine üns berlip, hususan-da, hasabatyň bir ýerinde gynamalar düşünjesiniň we jogapkärçiligiň kanunlaşdyrylandygy, emma arza-şikaýatyň bolmandygy aýdylan bolsa, ýene bir ýerinde 14 wakanyň derňelendigi, emma olaryň tassyklanmandygy bellenipdir.
Gynamalara garşy konwensiýa 1999-njy ýylda goşulan we BMG-nyň gynamalara garşy komitetine ikinji gezek resmi hasabat berýän Türkmenistan öz türmelerinde ýitirim bolan, şol sanda 2002-nji ýylda öňki prezidentiň janyna kast etmäge synanyşykda aýyplanyp tussag edilen öz raýatlarynyň ykbalyny, şeýle-de, Azatlyk radiosynyň 2015-nji ýylyň tomsunda tussag edilen habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň ykbalyny aýdyňlaşdyrmady.
Türkmen resmileri Gynamalara garşy komitetiniň agzalarynyň bu mesele barada beren takyk soraglaryna-da jogap bermedi.
Türkmenistanda garaşsyz habar çeşmeleriniň, şol sanda Azatlyk Radiosynyň websaýtlary häkimiýetler tarapyndan ýyllarboýy petiklenýär. Döredilýän emeli böwetlerden proksi saýtlar arkaly girip bolýar.
Azatlyk Radiosynyň türkmen we rus dillerindäki websaýtlaryna Türkmenistandan Psiphon 3 proksi ulgamy arkaly girmek mümkin.


text:
2021-09-27
Şu gün Türkmenistanda esasy döwlet baýramy – Garaşsyzlyk güni bellenilýär. Eziz Diýarymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli dabaraly çäreler tutuş ýurtda geçirilýär.
Ähli ýerlerde giň gerimli gurluşyk işleri ýaýbaňlandyrylyp, köp sanly häzirki zaman desgalary, nebitgaz we himiýa senagatynyň, energetika toplumynyň, oba hojalyk, ulag we kommunikasiýa, söwda we hyzmatlar ulgamynyň desgalary gurlup, ulanylmaga berilýär. Türkmen halkynyň durmuş derejesi yzygiderli ýokarlanýar, obalarda we şäherlerde halkara ölçeglere laýyk gelýän zerur düzümler kemala gelýär.
Ir bilen Garaşsyzlyk binasyna gül goýmak çäresi bilen başlandy. Baýramçylygyň öňüsyrasynda açylan Döwlet münberiniň toplumy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän esasy dabaralaryň ilkinji gezek merkezi boldy.
Dabaraly harby ýörişe ilki bilen harby gullukçylaryň nyzamly gadam urýan pyýada hatarlary, soňra bolsa harby enjamlaryň iň soňky nusgalary we türkmen goşunynyň tehniklary geçdi. Halkymyzyň parahat durmuşynyň we döredijilikli işiniň ygtybarly galkany bolan Ýaragly Güýçleriniň goranyş ukybyny artdyrmak üçin, ähli tagallalary edilýär.
Döwlet münberiň öňünden geçýän esgerleriň we serkerdeleriň hereketleriniň nyzamlylygy we gözelligi, esger hatarlarynyň jebisligi buýsanç duýgusyny döredýär.
Dabaraly ýörişine ministrlikleriň we müdirlikleriň işgärleri hem gatnaşdy.
Gadymy döwürlerden bäri halkymyzyň uly dabaralaryna doly hukuk bilen gatnaşyp gelýän ahalteke atlaryna atlanan harby gullukçylaryň bir toparynyň meýdançadan geçmegi ýubileý paradynyň bezegi boldy. Ezber at oýnatma, atlaryň tegelenip tans etmesi Türkmenistanyň buýsanjydyr. Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar topary ýene-de bir gezek özleriniň ussatlygyny görkezdiler.
Watançylyk, edermenlik, gaýduwsyzlyk – bular türkmen halkyna gadymy döwürlerden bäri mahsus häsiýetlerdir.
Bu uly şatlygy Türkmenistanyň halky bilen paýlaşmak üçin, Aşgabada daşary ýurtlardan abraýly myhmanlar hem geldi.
Çeşme: Turkmenistan.gov.tm
Salgymyz: 744036, Aşgabat şäheri, Arçabil şaýoly, 92-nji jaýy
Telefon belgimiz: (99312) 44-83-73
Fax belgimiz: (99312) 44-83-88
E-mail: scwm@online.tm
Ähli hukuklar goralan.


text:
«Kaspıı» FK maýsymnyń sońyna deıin óz alańynda kórermensiz oınaıdy
AQTAÝ. QazAqparat – «Kaspıı» fýtbol klýbyn «Astanamen» ótken matchta jankúıerleriniń tártipsizigi úshin jazalady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstannyń kásipqoı fýtbol lıgasy Qazaqstan fýtbol federatsııasynyń baqylaý-tártiptik komıtetiniń sheshimimen oıynnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etpeı, jankúıerlerdiń qarsylas komandanyń oıynshylaryna bótelke laqtyrǵany jáne kórermenderdiń alańǵa shyqqany úshin jazalandy. Saldarynan «Kaspıı» FK aǵymdaǵy fýtbol maýsymynyń sońyna deıin óz alańyndaǵy oıyndaryn kórermensiz ótkizedi.
Aıta keteıik, Aqtaýdaǵy «Kaspıı» komandasy men «Astana» FK arasyndaǵy Qazaqstan Kýbogynyń 1/4 fınaly kezeńindegi kezdesý sońy keleńsiz oqıǵamen aıaqtaldy. Elordalyq klýb jartylaı fınalǵa shyǵyp, qosymsha ýaqytta 1:0 esebimen jeńiske jetken bolatyn.
Oıynnyń nátıjesi jergilikti jankúıerlerdiń narazylyǵyn týdyrdy. Nátıjesinde olar jeńimpazdarǵa bótelke, basqa da zattar laqtyra bastady. Match aıaqtalǵannan keıin «Kaspıı» FK jankúıerleri stadıon aýmaǵyna jınalyp, «Astana» FK avtobýsynyń ótýine kedergi jasaýǵa tyrysty.
- Aýyr atlet Rahat Bekbolat endi eresekter arasynda synǵa túsedi
- Qurlyqtyq hokkeı lıgasy: «Barys» «Kýnlýn Red Stardan» basym tústi
- Dene shynyqtyrý muǵalimderine sektsııa jumystary úshin qosymsha aqy tólenetin boldy
- Nur-Sultanda ulttyq mektep sport lıgasy ótip jatyr
- Mınıstr Denıs Ten atyndaǵy akademııany ashý týraly: Anasymen aqyldasyp jatyrmyz
- Elordada Denıs Tenniń qurmetine mánerlep syrǵanaýdan halyqaralyq týrnır ótedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Hytaý ýanwar – awgust aýlarynda 346,36 mln tonna nebit import etdi, bu geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ýyllyk hasabynda 5,7% azdyr. HHR-iň Döwlet statistika edarasynyň hasabatynda aýdylyşyna görä, daşary ýurtlardan tebigy gazy satyn almagyň möçberi 22,2% ýokarlanyp, 79,31 mln tonna ýetdi. Bu barada eadaily.com habar berýär.
Resminamada bellenilişi ýaly, diňe awgust aýynda Hytaý beýleki ýurtlardan 44,53 mln tonna nebit (ýyllyk hasabynda 6,2% pese gaçyş) we 10,44 mln tonna gaz (11,5% ýokarlanma) satyn aldy.
Hytaý kompaniýalarynyň nebit öndürijiliginiň möçberi sekiz aýyň dowamynda 2,4% ýokarlanyp, 133,22 mln tonna boldy. Milli nebiti gaýtadan işleýän zawodlarda nebitiň gaýtadan işlenilişi 7,4% ýokarlanyp, 470,79 mln tonna ýetdi.
Ýanwar – awgust aýlarynda HHR-iň energetika kompaniýalary 136,1 mlrd kub metr gaz öndürdiler (ösüş 10,8%). Diňe geçen aýda ösüşiň barşy ýyllyk hasabynda 11,3% (15,9 mlrd kub metr) boldy. Görkeziji 2019-njy ýylyň awgust aýyna garanda, 15,5% ýokary boldy.


text:
Aşgabat, 3-nji oktýabr (TDH). Dynç güni säher bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Saglyk ýoluny geçip, sport maşklary bilen meşgullandy. Milli Liderimiziň nusgalyk göreldesi jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmeginde, ilat köpçüliginiň, aýratyn-da, ýaşlaryň köpçülikleýin bedenterbiýe we sport bilen işjeň meşgullanmaklarynda möhüm orun eýeleýär.
Halkyň abadançylygy, onuň durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak, beden we ruhy taýdan sagdyn, giň gözýetimli ýaş nesli kemala getirmek baradaky alada milli Liderimiziň baştutanlygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň aýratyn möhüm ugry bolup durýar. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen köpçülikleýin bedenterbiýe hereketini hem-de ýokary netijeli sporty ösdürmek, sagdyn durmuş ýörelgesini kemala getirmek boýunça çäreler ýurdumyzda asylly kada öwrüldi. Munuň özi jemgyýetimizde jebisligi pugtalandyryp, zyýanly endiklere, şol sanda ýokanç kesellere garşy durmaga ýardam berýär.
Köpetdagyň eteginde gurlan Saglyk ýoly sagdyn durmuş ýörelgesi ulgamynda alnyp barylýan döwlet syýasatynyň özboluşly nyşanydyr. Bu pyýada ýoly aşgabatlylaryň hem-de paýtagtymyzyň myhmanlarynyň köpçülikleýin dynç alýan künjegine, iri bedenterbiýe-sport we medeni çäreleriň geçirilýän ýerine öwrüldi.
Tebigatyň bu täsin künjeginde güýz paslynyň sergin howaly säherinde ýakymly howa gurşawy emele geldi. Dag howasynyň tenekarlygy güýz paslynyň ynsan ruhuny göterýän säheriniň hoştaplygy bilen utgaşyp, adamlary beýik maksatlara ruhlandyrýar. Bu gün Diýarymyzyň ähli künjeklerinde bolşy ýaly, paýtagtymyzda we onuň töwereklerinde tebigaty goramak meselesine uly üns berilýär. Bu şeýle hem bolmaly, çünki ekologiýa meseleleri Türkmenistanyň durnukly ösüş strategiýasynda möhüm orun eýeleýär.
Dag gerişlerinden açylýan Aşgabadyň görnüşi haýran galdyrýar — säher bilen paýtagtymyz has-da ajaýyp görünýär. Onuň belent binalary, ýadygärlikleri ak mermere beslenen paýtagtymyzyň binagärlik keşbini has-da gözel görkezýär. Hormatly Prezidentimiziň yzygiderli tagallasy netijesinde, ýurdumyzyň baş şäheri tanalmaz derejede özgerdi. Paýtagtymyz dünýäniň owadan hem-de ýaşaýyş üçin ähli zerur şertleri özünde jemleýän şäherleriniň hatarynda öz ornuny pugtalandyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Saglyk ýolundan geçýän mahalynda, künjegiň gözelliklerini, dag etekleriniň tebigy aýratynlyklaryny synlady. Bu gün Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemek, olaryň beden taýýarlygy, sport bilen yzygiderli meşgullanmagy üçin şertleri döretmek meselelerine örän jogapkärçilikli we hemmetaraplaýyn esasda çemeleşilýär. Munuň özi halkymyzyň saglygynyň berkidilmeginde, ýokanç keselleriň öňüniň alynmagynda aýratyn ähmiýetlidir.
Soňky ýyllarda ýaz hem-de güýz pasyllarynda ýurdumyzyň dürli künjeklerinde, şol sanda paýtagtymyzyň töweregindäki baýyrlyklarda, ýaýlalarda köpçülikleýin bag nahallaryny oturtmak ýörelgesi asylly däbe öwrüldi. Halk köpçüliginiň işjeň gatnaşmagynda geçirilýän köpçülikleýin bag ekmek dabarasynyň dowamynda her ýylda millionlarça düýp bag nahallary ekilýär.
Şeýlelikde, tokaý zolaklarynyň çägi giňelip, ýurdumyzyň ekologiýa ýagdaýy ýokary halkara görkezijilere laýyk gelýär. Saýaly, pürli hem-de miweli bag nahallarynyň arasynda maňyzly agaçlaryň, aýratyn-da, pisse agaçlarynyň bardygyny bellemek gerek.
Lukmançylyk ylmynyň tassyklamagyna görä, pissäniň maňzy ynsan üçin örän ýokumlydyr. Onuň düzüminde adam bedeni üçin zerur bolan witaminler bar. Bu künjekde köpýyllyk hasaplanylýan pisse agaçlarynyň köpçülikleýin ösdürilip ýetişdirilmegi ynsan saglygyna tenekar önümleriň bolçulygyny üpjün edýär.
Döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy we yzygiderli aladasy netijesinde, öz çägini giňeldýän tokaý zolaklary türkmen tebigatynyň bezegine we ekologiýa abadançylygynyň esasy şertine öwrüldi.
“Türkmenistanda 2011 — 2020-nji ýyllarda bedenterbiýäni we sporty goldamagyň we ösdürmegiň Milli maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde, ýurdumyzda häzirki zaman sport-sagaldyş düzümlerini kemala getirmek boýunça ägirt uly işler amala aşyryldy. Paýtagtymyzda we welaýatlarda döwrebap sport toplumlary, stadionlar, atçylyk-sport toplumlary, awtodromlar, ýöriteleşdirilen sport mekdepleri bina edildi. Şolarda adamlaryň, aýratyn-da, ýaşlaryň sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaklary, bedenterbiýe maşklaryny yzygiderli ýerine ýetirmekleri halkymyzyň saglygyny üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýedir.
“Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” diýen şygar bilen geçýän şu ýylda hem ýurdumyzyň türgenleri halkara bäsleşiklere, Olimpiýa ýaryşlaryna gatnaşyp, öňdäki orunlary eýelemegi başardylar. Munuň özi eziz Diýarymyzda sportuň ähli görnüşleriniň ösdürilmegi we dünýä ýaryşlaryna gatnaşyp, baýrakly orunlary eýelemäge ukyply türgenleriň taýýarlanmagy ugrunda edilýän tagallalaryň aýdyň netijesidir.
Milli Liderimiz Saglyk ýoluny geçmegini dowam edip, hemişe bolşy ýaly, köp kilometrlik aralygy pyýada geçdi.
Hormatly Prezidentimiz ýoluň tutuş dowamynda ýanaşyk çäkleriň abadanlaşdyrylyşyny, şol sanda belent dag gerişlerinden beýik türkmen nusgawy şahyry, akyldary Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň bina edilýän meýdançasyny we onuň ýanaşyk ýerlerini synlady. Häzirki döwürde akyldar şahyryň heýkeliniň oturdylan ýerinde degişli gurluşyk we abadanlaşdyryş işleri batly depginlerde alnyp barylýar. Türkmen halkynyň beýik şahyra bolan söýgüsiniň, hormatynyň aýdyň nyşanyna öwrülen belent başly ajaýyp heýkel alyslardan seleňläp görünýär.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ajaýyp künjekde seýilgäh zolaklarynyň hem-de dynç alyş meýdançalarynyň döredilmegine, Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň we myhmanlarynyň dynç almagy üçin amatly şertleriň üpjün edilmegine aýratyn üns berýär. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, tenekar, tämiz dag howasy, tebigatyň täsin görnüşleri adamlary keýpiçag edýär, olaryň şähdini açýar we ruhuny göterýär.
Saglyk ýolunyň ugrunda hem-de töwereginde ekilen agaç nahallary we güller bu ýeriň gözelligini sazlaşykly baýlaşdyrýar, Köpetdagyň eteginiň ekologik ýagdaýyna amatly täsirini ýetirýär. Munuň özi salkyn howaly güýz günlerinde has-da äşgär duýulýar.
Hormatly Prezidentimiziň gönüden-göni tagallasy bilen, dag eteklerinde alnyp barylýan işler, bu ýerleri bagy-bossanlyga öwürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler ýerli tebigy-howa şertleri nazara alnyp amala aşyrylýar. Bu bolsa şu künjekde ýerine ýetirilýän işleriň dag etekleriniň tebigy aýratynlyklary bilen bir bitewi sazlaşygy emele getirmeginde aýratyn möhümdir.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, sport sagdynlygyň we güýç-kuwwatyň çeşmesidir. Bu bolsa ýurdumyzda sport hereketine goşulýanlaryň sanynyň yzygiderli artmagyna ýardam edýär. Sagdyn durmuş ýörelgelerine eýerýänleriň ählisiniň gatnaşmagynda köpçülikleýin çäreleri guramak ýurdumyzda asylly ýörelgä öwrüldi. Sport bilen yzygiderli meşgullanmak diňe bir adamyň beden saglygyna däl, eýsem, ruhubelent bolmagyna, şeýle hem döredijilik işine oňyn täsir edýär.
Döwlet Baştutanymyz Saglyk ýoluny geçip, ýokary netijeli sporty hem-de köpçülikleýin bedenterbiýe hereketini wagyz etmek hem-de ösdürmek, oňa ilat köpçüligini, aýratyn hem ýaşlary giňden çekmek bilen baglanyşykly meseleleri hemişe üns merkezinde saklamagyň wajypdygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýdyşy ýaly, halkyň saglygy, beden taýdan sagdyn, ýokary ynsanperwerlik we ahlak ýörelgelerine ygrarly ýaş nesli terbiýeläp ýetişdirmek döwletimiziň hemişe ileri tutýan wezipeleri bolupdy we şeýle bolmagynda-da galar.
Milli Liderimiz Saglyk ýoly boýunça guralan ýörişi tamamlandan soň, welosipedli gezelenji amala aşyrdy. Bu künjegiň gözelligi, onuň tebigy aýratynlyklary sport bilen meşgullanmak üçin oňyn şerti üpjün edýär. Köpetdagyň etegindäki ajaýyp giňişlikden ak mermerli Aşgabadyň gözel keşbi görünýär.
Milli Liderimiz paýtagtymyzyň günorta künjeginde meýilleşdirilýän gurluşyklaryň binagärlik taslamalary taýýarlananda, olaryň ýerli tebigy aýratynlyklar bilen sazlaşmalydygyny tabşyrýar. Munuň özi şäheriň ekologik derejesiniň ýokary bolmagyny üpjün edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli tagallasy bilen, tutuş ýurdumyzda bolşy ýaly, Aşgabatda amatly ekologik ýagdaýyň üpjün edilmegi ugrunda netijeli çäreler durmuşa geçirilýär. Munuň özi häzirki döwrüň möhüm talaby bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz welosipedli gezelenç mahalynda bu künjegiň gözelliklerini synlady. Bu ýeriň howasy salkyn we ýakymly. Aýratyn-da, güýz günlerinde bu künjekde ynsan saglygy üçin ýaramly howa gurşawy emele geldi.
Hormatly Prezidentimiz ýolugra dürli meýdan ösümlikleri bilen örtülen töweregi synlady. Jülgeleriň ajaýyplyklary paýtagtymyzyň günorta çäklerini göwher halkasy ýaly gurşap alan häzirki zaman belent binalar bilen sazlaşýar.
Golaýda bolsa Gün şöhlesi astynda lowurdaýan ak mermerli paýtagtymyzyň binagärlik toplumlary seleňleýär, ýurdumyzyň baş şäheri milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda geçirilýän düýpli özgertmeler ýyllarynda dünýäniň iň gözel we ýaşamak üçin amatly şäherleriniň birine öwrüldi.
Hormatly Prezidentimiz Aşgabady ösdürmegiň täzeçil maksatnamasynyň başyny başlaýjy bolmak bilen, tebigaty goramak strategiýasynyň wezipelerini ulgamlaýyn esasda çözmegiň zerurdygyny belleýär. Şunuň bilen baglylykda, ekologiýa meselelerine örän uly üns berilýär.
Ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli bag nahalyny ekmek maksatnamasy şunuň ýaly köpugurly işleriň mysalydyr. Bu işleriň netijesinde giň “gök guşaklar” hem-de tokaý zolaklary emele gelýär, olar howa ýagdaýyna amatly täsir edýän ýerli ösümlik we haýwanat dünýäsini baýlaşdyrýar.
Ösüp, barha boý alýan tokaý zolaklary we baglar türkmen topragyny bezeýär, howany arassalaýar, gurşawyň ekologiýa abadançylygyny, netijede, halkymyzyň saglygyny üpjün edýär.
Eziz Diýarymyzyň daşky gurşawyny, onuň tebigy baýlyklaryny gorap saklamak, olara aýawly garamak we rejeli peýdalanmak, önümçilige ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary ornaşdyrmak Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Bu ugurda durmuşa geçirilýän işler hem-de welosiped ýaly ekologiýa taýdan arassa ulagy peýdalanmagyň artykmaçlygy adamlaryň işjeň dynç almagy, saglygyny berkitmegi hem-de many-mazmunly ýaşamagy üçin mümkinçilikleriň döredilmegine gönükdirilendir.
Ata Watanymyzy bagy-bossanlyga öwürmek, ösümlik we haýwanat dünýäsini gorap saklamak boýunça işleri amala aşyryp, biziň ýurdumyz häzirki döwrüň möhüm ekologiýa we suw meselelerini çözmekde abraýly halkara guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmek ugrunda çykyş edýär. Şunuň bilen baglylykda, ekologiýa abadançylygy üpjün edilen ýurtda köpçülikleýin bedenterbiýe we sportuň dürli görnüşleri, şol sanda welosiped sporty bilen meşgullanmak, adamlaryň saglygyny berkitmek, olaryň kesele durnuklylygyny pugtalandyrmak meselesinde aýratyn ähmiýetlidir.
Welosiped sürmek diňe bir peýdaly endik bolman, eýsem, ol ynsan saglygyny berkitmegiň baş şertini emele getirýär. Gyzykly dynç almagyň bu görnüşi şahsy we toparlaýyn, jemgyýetçilik saglygyny berkitmegiň usuly hökmünde ýurdumyzda barha uly meşhurlyga eýe bolýar, has takygy, ol adamlaryň jebisleşmegine ýardam berýär.
Gurulýan kaşaň binalar döwrebap ýol-ulag düzümleri, seýilgäh zolaklary bilen utgaşyp, şäheriň sazlaşykly ösüşiniň aýdyň beýanyna öwrülýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow, paýtagtymyzda bolşy ýaly, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde hem amala aşyrylýan gurluşyk taslamalarynyň ekologiýa talaplaryna hem-de kadalaryna doly laýyk gelmegine aýratyn üns berýär.
Göwnejaý ideg edilýän tokaý zolaklary, seýilgähler, seýil baglary hem-de bu künjegiň tebigy aýratynlyklary uly şäherde diňe bir howanyň arassalygyny we ekologiýa deňagramlylygyny ýokary derejede saklamaga ýardam bermek bilen çäklenmän, ruhuňy hem göterýär.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň baş şäherini uzak möhletleýin esasda ösdürmek meýilleşdirilýär. Häzirki zamanyň ösen tehnologiýalaryndan, sanly ulgamdan netijeli peýdalanmak, şäherde abadanlaşdyrmak boýunça innowasion maksatnamalary yzygiderli durmuşa geçirmek, ýokary derejeli amatlyklary we estetiki gurşawy döretmek şähergurluşyk syýasatynyň esasy ugurlarydyr diýip, milli Liderimiz belleýär.
3-nji iýunyň «Bütindünýä welosiped güni» diýlip yglan edilmegi hem Bitarap döwletimiziň başlangyçlarynyň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatynyň giň goldawa eýe bolýandygynyň subutnamasy bolup durýar. Şol başlangyçlar parahatçylyga, dostlukly we netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga, şol sanda sport ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendir.
Sport bilen yzygiderli meşgullanmak adamlara boş wagtyny peýdaly geçirmäge ýardam berýär. Beden maşklary adamyň ünsüne we ýatkeşligine oňyn täsir edýär, pikirlenmek ukybyny güýçlendirýär, kämil şahsyýetiň kemala gelmegine ýardam berýär. Bedenterbiýe maksada ýetmek ugrunda tutanýerliligi, erki, zähmetsöýerligi terbiýeleýär.


text:
ShQO-da aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty 4 esege artpaq
ÓSKEMEN. QazAqparat - Shyǵys Qazaqstan oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty 4 esege artady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Óńirde úsh iri maı ekstraktsııalaý zaýyty boı kótermek. Sonyń nátıjesinde, 1 mıllıon tonnaǵa deıin maıly daqyldar óńdeletin bolady. Bul jaıly ShQO ákimi Danıal Ahmetov málimdedi.
- Oblysta aýyl sharýashylyǵy salasyna erekshe nazar aýdarylǵan. Negizgi mindetterdiń biri – jemshóp daqyldarynyń egis alqaptaryn ulǵaıtý. Investıtsııalyq jobalardyń arqasynda 2025 jylǵa qaraı osy maqsattaǵy egis alqaby 28 myń gektarǵa ulǵaıtylady, - dedi ol.
Aımaq basshysynyń aıtýynsha, eń aldymen eksportqa arnalǵan ónim kólemin arttyrý kózdelip otyr. Jospar boıynsha aldaǵy jyldary aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty 4 esege ósedi.
- Sondyqtan ónimdilikti, jaıylym alqaptaryn kóbeıtýdi, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy parkin jańartý jáne óndiristerdi jańǵyrtý boıynsha jumysty jalǵastyramyz. Sondaı-aq veterınarııa salasyn damytýdyń da keshendi josparyn ázirleý qajet, - dedi Danıal Ahmetov.


text:
Öz telefon belgiňize degişli PIN kody almak üçin, öý telefonyňyzdan 084 belgisine jaň ediň we Size berlen PIN belgisini giriziň.
Öz telefonyňyza degişli PIN belgisini unudan ýagdaýyňyzda, täzeden öý telefonyňyzdan 084 belgisine aýlaň we Size täze PIN belgisi berler.
Internet, ýagny bütindünýä kompýuter torynyň örän uly gerime eýe bolmagy bilen bu ulgam arkaly adamyň gündeki we adaty hyzmatlardan peýdalanmagy has amatlaşdyrylan häsiýete eýe boldy. Öňler belli bir hyzmatlardan peýdalanmaga ýa-da ol hyzmatlara üýtgetmeler girizmegi isleg bildirýän potensial müşderi gerekli bolan kagyz görnüşindäki resminamalaryny jemläp, şäher içindäki hyzmat ediş nokatlaryna baryp, nobata durup we ol ýerde hem gerekli kagyz görnüşleri dolduryp, şertnama baglaşmak arkaly aňsat bolmadyk hem-de köp wagty talap edýän ýol bilen hereket etmeli bolýardy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Döwlet adam üçindir» diýen belent şygaryndan ugur alyp hem-de ýurdumyzyň sanly ykdysadyýetini ösdürmek bilen bagly bolan çäreleriň çäklerinde, «Aşgabat şäher telefon ulgamy» ÝGPJ-ti tarapyndan hödür edilýän hyzmatlardan peýdalanmakda müşderi üçin mümkin bolan ähli oňaýlyklary we amatlyklary döretmek, bu jemgyýet tarapyndan ileri tutulýan wezipeleriň biri bolup durýar.
Kärhananyň internet ulgamynda www.agts.tv resmi web sahypasy ýöredilýär we onda müşderi üçin gyzyklanma bildirjek ähli maglumatlar, şol sanda AŞTU jemgyýeti barada, hyzmatlaryň görnüşleri, nyrh meýilnamalar, ulanyjy üçin gollanmalar, köp soralýan soraglar we olaryň jogaplary, täzelikler ýerleşdirilen.
Şeýle hem, www.agts.tv web sahypasynyň my.agts.tv bölüminde her bir müşderi üçin «Şahsy otag» hyzmaty işledilýär.
«Şahsy otag» hyzmaty bu näme, ondan nähili peýdalanmaly we onuň aýratynlyklary nämeden ybarat? Şu soraglar babatynda şeýle maglumatlary bilmek zerur.
«Şahsy otag» bu müşderi üçin kärhananyň resmi web sahypasy bilen gönüden göni interaktiw görnüşinde aragatnaşygy saklamaklyga mümkinçilik berýän Internet bölümi bolup durýar.
Müşderi hyzmat ediş nokatlaryna barmazdan, Internet ulgamy bar bolan islendik ýerden kompýuter ýa-da smartfon arkaly hyzmatlardan peýdalanmagy özbaşdak dolandyryp bilýär.
Häzirki wagtda «Şahsy otag» hyzmaty diňe öý telefonlary üçin elýeterlidir.
«Şahsy otag» hyzmatyndan peýdalanmaklygy ýola goýmak örän aňsatdyr. Bu maksat üçin esasy gural, bu müşderiniň adyna resmi duran öý telefon belgisi – xx xx xx. Müşderi özüne degişli bolan öý telefon belgisinden «084» belgini aýlap 4 sandan ybarat bolan şahsy PIN kodyny almaly we ýatda saklamaly. Bu PIN kod siziň «Şahsy otaga» girmek üçin ulanjak wirtual açaryňyz bolup durýar. Soňra kompýuterden ýa-da smartfondan my.agts.tv internet platformasyna girmeli we sahypadaky «Hoş geldiňiz» - öý telefon belgiňiz +993 12 _ _ _ _ _ _ meýdanyň boş penjirelerine 6 sandan ybarat bolan öý telefon belgiňizi girizmeli. Onuň aşagyndaky PIN diýip ýazylan meýdança 4 sandan ybarat bolan PIN kodyňyzy girizmeli.
Häzirki wagtda bütin dünýä boýunça kiberhowupsyzlyk meselesine aýratyn üns berilmegi bilen, siziň telefon belgiňizdäki «Şahsy otagda» bar bolan maglumatlaryň gizlinligi belli bir derejede üpjün edilýär. Meselem «Şahsy otaga» başga bir kompýuterden ýa-da robot tarapyndan girmekligiň öňüni almak maksady bilen, «Captcha» diýip ýazylan meýdança ýokarsynda görkezilen matematik amalyň netijesini girizmeli.
«Aşgabat şäher telefon ulgamy» ÝGPJ-niň hünärmenleri müşderilere Internet arkaly online hyzmatlaryny hödür etmek üçin ganaylan netijeler bilen çäklenmän, ýakyn gelejekde «Şahsy otag» platformasy arkaly şu mümkinçilikleri hem girizmekligi meýilleşdirýärler:
«Aşgabat şäher telefon ulgamy» ÝGPJ-niň www.agts.tv resmi Internet web sahypasynyň my.agts.tv platformasyndaky «Şahsy otag» hyzmatlaryndan online peýdalanyň.


text:
Al-Kaida, Bokko-Haram, Şabab ýaly radikal toparlar?
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Sorag: Esselämu aleýkum we rahmetullahi we berekatuh. Edýän işleriňizden Allah razy bolsun. Meniň soragym bar: Taliban, El-Kaida, Bokko-Haram, Al-Şabab ýaly toparlar hakynda ýazaýsaňyz. Siziň bir makalaňyzda Saud Arabystanyň müftüsiniň gowy işler edenligi hakynda okadym. Eýsem Saud Arabystan hem şular ýaly käbir toparlara kömek bermeýärmi? We Müftüler hem Saud Arabystan hökümetinde işleýän bolsa, onda ol hem günäkär bolmaýarmy?
Jogap: Waleýkum esseläm we rahmetullahi we berekatuh.
Soragda ady tutylan toparlar Tekfirji, Hariji, Bidgatçy, azan radikal toparlardyr.
Her bir musulmana özüni we ýakynlaryny azan toparlardan we olaryň pikir-düşünjesinden goramagy wajypdyr.
Sahypamyzda 21-nji asryň Harijileri atly makalada, bu toparlaryň gelip çykyşy, olaryň esasy wasplaryny sahyh hadyslaryň saýasynda belläp geçildi.
Taryha hususanam ýakyn taryha ser salsak, Hariji radikal toparlarynyň aýratyn hem Al-Kaidaň dürli wagtlarda Saud Arabystanda gaty agyr partlamalar amala aşyranlaryny göreris. Bu teror hüjümler zerarly ýüzlerçe Saud Arabystanly polisiýa işgärleri, esgerler we parahat ýaşaýjylar wepat boldy. Ýaňy-ýakynda Hariji fyrka bolan gysgaça Yşyd diýip, atlandyrylýan topar widýa ýazgy arkaly, özleri ýaly azanlary Saud Arabystanda dürli hüjümler amala, aşyrmaga, döwlete hüjüm etmäge we hususanam Saud Arabystanly alymlary öldürmäge çagyrdylar.
Bu radikal toparlaryň Saud Arabystanda, teror hüjümleri amala aşyrmagynyň asyl sebäbi, olar ýerli döwlet ýolbaşçylaryny we döwlet edaralarynda işleýän işgärleri kapyr hasap edýärler. Saud Arabystan häkimýetine degişli din guramalarynda işleýän kişileri bolsa, dini satan mynafyk, kapyr hasaplaýarlar. Mekke we Medinäni bu kapyrlardan halas etmeli diýýärler.
Emma habar beriş serişdelerinden ugur alsak, Saud Arabystany terora goldaw berýän ýurt höküminde suratlandyrýarlar. Bunyň esasy iki sebäbi bar;
1-nji Saud Arabystan ýer ýüzündäki musulman döwletleriniň içinde baş kanuny Şerigat ýagny Kuran we Sünnet bolan ýeke-täk Sünni döwletdir we dünýäde Yslamyň ýaýramagyna uly goldaw berýär.
2-nji Dünýädäki täsirli habar beriş serişdeleriň ählisi diýen ýaly Yslama we musulmanlara duşman bolan kapyrlaryň elindedir.
Kapyrlar Yslamy ýaýradýan ýurdy garalamak üçin we dünýäde musulman bolmaýan halklary Yslamdan uzaklaşdyrmak we ähli musulmanlary terorçy edip görkezmek üçin gije-gündiz musulmanlary garalamak işlerini alyp barýarlar.
Görüşümiz ýaly bu ýalan habarlardan diňe bir Yslamy we musulmanlary tanamaýan kapyrlar däl, eýsem özüne musulman diýýänler hem täsirlenýär we ýalan maglumatlaryň pidasy bolýarlar.
Allah Tagala Kuran-Kerimde şeýle diýýär:
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِنْ جَٓاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ۬ فَتَبَيَّنُٓوا اَنْ تُص۪يبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلٰى مَا فَعَلْتُمْ نَادِم۪ينَ
“Eý, iman getirenler! Eger size bir bozgak (fasyk) adam bir habar getirse, (birdenkä) käbirine zyýan ýetirip, soň bu etmişiňize ökünmez ýaly, ol (habaryň aňyrsyny) soraşdyryp görüň!”
(Hujurat 49/6)
Allah Tagala musulman gullaryna fasygyň ýagny günäkär musulmanyň ýetiren habaryna göni ynanman, soraşdyrmagy, barlamagy buýurýar.
Musulman kişi kapyryň beren habarynda örän serasaply bolmalydyr.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti 3-nji awgustda geçiren Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisiniň dowamynda degişli Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň “Türkmenaragatnaşyk” agentligine maglumat geçiriş multiserwis toruny kämilleşdirmek bilen baglanyşykly enjamlary, programma üpjünçiliklerini we ygtyýarnamalary satyn almak, getirmek, gurnamak, işe girizmek we tehniki goldawy bermek barada Birleşen Arap Emirlikleriniň “Beat Trade FZE” kompaniýasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Soňky habarlar
Arhiw
Türkmenistan BAE-niň kompaniýasyndan aragatnaşyk enjamlary satyn alar
22:4103.09.2021
0
7980
Teswirler
Teswir ýazmak üçin içeri giriň ýa-da registrasiýa boluň


text:
Habarlar
Aşgabatda temmäkä garşy göreşmek boýunça Ýewropa sebit maslahaty geçirilýär
2016-njy ýylyň 28-nji aprelinde “Ýyldyz” myhmanhanasynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreşmek boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny ýerine ýetirmegiň meseleleri boýunça Ýewropa sebit maslahaty açyldy. Bu iri maslahat BSGG-niň we onuň edaralarynyň, Konwensiýanyň sekretariatynyň köp sanly bilermenlerini, BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň hem-de temmäkä garşy göreşmek boýunça Pudagara utgaşdyryjy toparyň wekillerini ýygnady. Daşary ýurtlardan ýüzden gowrak maslahata gatnaşyjylaryň hatarynda BSGG-niň Ýewropa sebiti...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ahal welaýaty we paýtagtymyz boýunça iş sapary
2016-njy ýylyň 28-nji aprelinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýaty we paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy, onuň barşynda Ak bugdaý etrabynyň Änew şäherinde täze ýaşaýyş jaýlarynyň düýbüni tutmak dabarasyna hem-de ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň şu etrapda ýerleşýän Mebel toplumynyň açylyşyna gatnaşdy, şeýle hem Aşgabatdaky Olimpiýa şäherjigindäki desgalarda alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Häzirki döwürde ýokary hilli, bäsdeşlige ukyply önümleri çykarmak, ýurdumyzda haryt hem-de azyk bolçulygyny döretmek boýunça wezipeleri çözme...
Ýurdumyzda Bedew baýramçylygy mynasybetli geçirilen çäreler
Ýurdumyzda Türkmen bedewiniň baýramçylygy uly dabaralara beslendi. Behişdi bedewlere bagyşlanan çäreler bu ugur boýunça guralan sergileri, maslahatlary, çapyksuwarlaryň bäsleşiklerini, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Aşgabadyň atçylyk sport toplumynda täze açyk manežiniň açylyşyny, Halkara ahalteke sport toplumynda guralan çäreleri we Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň “Kärizek” geňeşliginde gurlan döwrebap Aba Annaýew obasynyň açylyş dabaralaryny özünde jemledi. Paýtagtymyzda geçirilen Halkara ahalteke assosiasiýasynyň VI mejlisine, Halkara sergi-ýarmarkasyna he...
Hormatly Prezidentimiz daşary ýurtly toparlaryň wekilleri hem-de türkmen bedewiniň baýramçylygyna gatnaşýan hormatly myhmanlar bilen duşuşyklary geçirdi.
2016-njy ýylyň 24-nji aprelinde Halkara atçylyk toplumynda bolmagynyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Russiýanyň “ARETI” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Igor Makarow, türkmen bedewiniň baýramçylygy mynasybetli guralan dabaralara gatnaşmak üçin Türkmenistana gelen Saud Arabystany Patyşalygynyň içeri işler ministriniň geňeşçisi Emir Muhammed ben Saad ben Halid Al Saud hem-de Belarusuň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy Mihail Mýasnikowiç bilen duşuşyklary geçirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Katar Döwletiniň Olimpiýa komitetiniň ýolbaşçysyny kabul etdi
2016-njy ýylyň 22-nji aprelinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Katar Döwletiniň Olimpiýa komitetiniň ýolbaşçysy şeýh Jauan bin Hamad Al-Tanini kabul etdi. Ol Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçirilýän dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada geldi. Duşuşygyň barşynda köp ugurlar boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de çuňlaşdyrmagyň we ösdürmegiň geljegi barada gyzyklanma bildirip, pikir alşyldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň hem-de Katar Döwletiniň energiýa serişdeleriniň baý gorlaryna eýedigini belläp, bu ýurduň işe...
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisi geçirildi
2016-njy ýylyň 21-nji aprelinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini geçirdi, oňa welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri hem çagyryldy. Milli Liderimiz mejlisiň gün tertibini yglan edip, ýurdumyzda giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli şu günlerde köpsanly köpçülikleýin çäreleriň guralýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisinde döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meseleleriň we käbir resminamalaryň taslam...


text: 17 Pawlus bilen Silas Amfipolyň we Apollonyň üstünden geçip, Selanik şäherine geldiler+. Şäherde ýehudylaryň sinagogasy bardy.2 Pawlus hemişekisi ýaly+ sinagoga bardy. Ol üç hepdeläp Sabat güni* mukaddes kitaplar barada söhbetdeş boldy*+.3 Ol adamlara Mesihiň görgi görüp ölüp+, soňra direlmelidigini+ düşündirip, subut edýärdi. Pawlus: «Men Isa hakda wagyz edýärin. Ol Mesihdir» diýýärdi.4 Şeýlelikde, käbirleri iman edip, Pawlus bilen Silasa goşuldylar+. Olara hak Hudaýa sežde edýän köp grekler we birnäçe abraýly aýallar hem goşuldy.5 Ýehudylar bolsa olara göriplik edip+, bazarda işsiz oturan birgiden erbet adamlary ýygnap, bütin şäheri galagoplyga düşürdiler. Olar Pawlus bilen Silasy märekäniň öňüne çykarmak üçin, Ýasonyň öýüne kürsäp girdiler.6 Olary tapmansoňlar, Ýasony we başga-da käbir doganlary şäher ýolbaşçylarynyň ýanyna süýräp getirip: «Hemme ýerde agzalalyk döredýän adamlar indi bärik gelipdirler+.7 Ýason hem olary myhman alypdyr. Olar Sezaryň kanunlaryna garşy çykyp, Isa diýen adamy patyşa hasaplaýarlar»+ diýdiler.8 Muny eşidip, şäheriň ýolbaşçylary we ilaty howsala düşdi.9 Soňra Ýasondan we ýanyndaky adamlardan girew alyp, olary goýberdiler.10 Gün ýaşan badyna, doganlar Pawlus bilen Silasy Weriýa ugratdylar. Olar şähere girip, ýehudylaryň sinagogasyna bardylar.11 Selaniklilere garanda, Weriýada ýaşaýan adamlaryň dünýägaraýşy giňdi, sebäbi olar Hudaýyň sözüni höwes bilen kabul edip, eşiden zatlarynyň dogrudygyny anyklamak üçin, mukaddes kitaplardan her gün gözleg geçirýärdiler.12 Şeýlelikde, olaryň köpüsi iman etdiler. Olaryň arasynda atly-abraýly grek aýallar bilen başga-da käbir adamlar bardy.13 Ýöne Selanikdäki ýehudylar Pawlusyň Hudaýyň sözüni Weriýada hem wagyz edýändigini eşidip, olara garşy märekäni öjükdirmek üçin geldiler+.14 Şonda doganlar Pawlusy derrew gämi duralgasyna ugratdylar+. Ýöne Silas bilen Timoteos şäherde galdy.15 Doganlar Pawlusy Afina eltip, yzlaryna dolandylar. Pawlus olardan Silas bilen Timoteosy+ hem çaltrak ibermegi haýyş etdi.16 Pawlus olara Afinada garaşýarka, şäheriň butlardan doludygyny görüp gahary geldi.17 Şonuň üçin ol sinagogadaky ýehudylar we Hudaýa sežde edýän beýleki adamlar bilen söhbetdeş bolýardy*. Şeýle-de ol her gün bazarda duşýan adamlar bilen gürrüňdeş bolýardy.18 Emma käbir epikurçy* we stoik* filosoflary Pawlus bilen jedelleşip başladylar. Olaryň käbiri: «Ol näme ýaňrap dur-aý?» diýýärdi, beýlekiler bolsa: «Başga taňrylar hakda wagyz edýän bolaýmasa» diýýärdiler, sebäbi Pawlus Isa baradaky hoş habary we direliş hakda wagyz edýärdi+.19 Olar Pawlusy Ares depesine getirip: «Öwredýän zatlaryň hakda bize-de gürrüň bersene.20 Sen geň-taň zatlary gürrüň berýäň, biziňem bilesimiz gelýär» diýdiler.21 Afinalylar we başga ýerden gelen adamlar bar boş wagtlaryny şol ýerde oturyp, biri-birine eşiden zatlaryny gürrüň berýärdiler we biri-birini diňleýärdiler.22 Pawlus Ares depesiniň+ ortarasynda durup, şeýle diýdi:«Eý afinalylar! Siz başgalara garanyňda, örän hudaýhon* adamlar ekeniňiz+.23 Men şäherde aýlanyp ýörkäm, seždegähleriňizi gördüm. Gurbanlyk ojaklaryň birinde „Nätanyş Hudaýa“ diýen ýazgyny okadym. Men siziň şol tanamaýan Hudaýyňyz hakda wagyz edýärin.24 Ol bütin dünýäni we ondaky zatlary ýaradan Hudaý. Ýeriň hem gögüň Eýesi+ ynsan elleri bilen ýasalan ybadathanalarda ýaşamaýar+.25 Ol adamlaryň kömegine mätäç däl+, sebäbi adamlara ýaşaýşy, demi we ähli zady özi berýär+.26 Ol bir adam arkaly+ ähli milletleri döredip, olary ýer ýüzünde ýaşadýar+. Ol her bir zadyň wagtyny belledi we adamlaryň ýaşajak ýerlerine çäk goýdy+.27 Ol adamlaryň Hudaýy gözlemegini, sermeläp tapmagyny isleýär+. Aslynda, ol hiç kimden uzakda däldir.28 Sebäbi biz ol arkaly ýaşaýarys, hereket edýäris we bardyrys. Siziň şahyrlaryňyzyň käbiri: „Biz hem onuň perzentleri“ diýýärler.29 Biz Hudaýyň perzentleri+ bolýan bolsak, onda ussanyň altyndan, kümüşden ýa-da daşdan ýasan heýkellerine Hudaý diýip bilmeris+.30 Dogrudan-da, Hudaý geçmişde adamlaryň düşünjesizligine* göz ýumdy+, indi ol hemmeleri toba etmäge çagyrýar.31 Sebäbi Hudaý öz saýlan adamy arkaly ähli ynsanlary adalatly höküm etmek üçin+ bir gün belledi. Hudaý ony direldip, niýetini amala aşyrjakdygyny görkezdi»+.32 Pawlusyň direliş hakda aýdýanlaryny eşidenlerinde, adamlaryň käbiri üstünden güldüler+, käbirleri bolsa: «Seni başga gün diňläýeris» diýdiler.33 Şonda Pawlus olaryň ýanyndan gaýtdy.34 Käbir adamlar bolsa iman etdiler. Olaryň arasynda Ares depesindäki kazyýetiň kazysy Diýonis, Damaris atly aýal we başga-da adamlar bardy.


text:
«LAZURIT» HALKARA ULAG GEÇELGESINI DÖRETMEK BARADAKY YLALAŞYGY ÝERINE ÝETIRMEK BOÝUNÇA HÜNÄRMENLERIŇ DUŞUŞYGY
2018-nji ýylyň 13-nji aprelinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde 2017-nji ýylyň 15-nji noýabrynda Aşgabatda geçirilen Owganystan boýunça 7-nji sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyk Maslahatynyň (RECCA VII) dowamynda gol çekilen «Lazurit» halkara ulag geçelgesini döretmek baradaky Ylalaşygynyň durmuşa geçirilmegi boýunça hünärmenleriň birinji mejlisi geçirildi.
Mejlisiň işine Türkmenistanyň, Owganystan Yslam Respublikasynyň, Azerbaýjan Respublikasynyň, Gruziýanyň, Türkiýe Respublikasynyň, ýagny bu Ylalaşyga gol çeken agza-ýurtlarynyň dürli ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň hünärmenleri gatnaşdylar.
Ylalaşyga agza-ýurtlarynyň territoriýalaryndaky esasy hereket edýän ulag ugurlary baradaky maglumaty seljerip, taraplar Ylalaşygyň çarçuwasynda tarifleri kabul ederlik derejä getirmek meselelerine garadylar.
Mejlisiň dowamynda bilermenler gümrük meselelerine degişli bolan Ylalaşygyň düzgünlerini durmuşa geçirmegiň mümkin bolan gurallaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle-hem agza ýurtlaryň salgyt kanunçylygy bilen tanyşdyryş amala aşyryldy we bu Ylalaşykdan gelip çykýan borçlary ýerine ýetirmek boýunça mümkin bolan çäreleri kabul etmegiň meseleleri gozgaldy.


text:
Özbegistan Respublikasynda
Türkmenistanyň Özbegistan Respublikasyndaky ilçihanasynyň binasynda Özbegistanyň Daşary işler ministrliginiň işgärleriniň, ýurtda hereket edýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarynyň hem-de wekilleriniň, Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Strategik we sebitara barlaglar institutynyň işgärleriniň, ýurduň Ylymlar akademiýasynyň, Taryh institutynyň alymlarynyň, syýasatşynaslaryň, Daşkentde okaýan türkmen talyplarynyň hem-de žurnalistleriň gatnaşmagynda geçirilen maslahat Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmeginiň 25 ýyllyk şanly senesine bagyşlandy.
Maslahaty açyp, Türkmenistanyň Özbegistan Respublikasyndaky doly ygtyýarly wekili Bitaraplygyň taryhy, onuň Merkezi Aziýa sebitinde we tutuş dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi berkitmekdäki ähmiýeti barada gürrüň berdi. Çärä gatnaşyjylar Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllygy mynasybetli ýurdumyzda we dünýä döwletlerinde geçirilýän çäreler bilen tanyşdyryldy. Şeýle hem maslahatyň çäklerinde türkmen Lideriniň kitaplarynyň sergisi guraldy we Türkmenistanyň gazanan üstünlikleri barada taýýarlanan wideofilm görkezildi.


text:
-
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Túrkistan oblysynda «Bul – bizdiń taýlar» festıvali ótti
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy aıasynda Túrkistan Oqýshylar saraıy men «Turkistan Tourism Center» ortalyǵy birlese «Bul – bizdiń taýlar» festıvalin uıymdastyrdy, dep habarlaıdy QazAqparat Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Sharanyń maqsaty – oqýshylarǵa aımaqtaǵy taýly ólkelerdi tanystyrý, tabıǵat qundylyqtaryn nasıhattaý, taý týrızmin damytý jáne Túrkistan oblysynyń jańa týrıstik baǵyttaryn tanystyrý.
Festıvalǵa Túrkistan qalasyndaǵy 30 mektepten úzdik, belsendi ári talantty 30 oqýshy jáne «Oqýshylar saraıyndaǵy» úıirmelerge qatysýshy, kóptegen respýblıkalyq jáne halyqaralyq dodalarda top jaryp júrgen daryndy 20 oqýshy qatysty. Olar Saıram-Ógem memlekettik ulttyq tabıǵı parki jáne Hantaǵy demalys aýmaǵyna saıahat jasap, túrli qyzyqty saıystar men oıyndar oınap ýaqyt ótkizdi.
Aldymen Túrkistan qalasynan jolǵa shyqqan festıval qatysýshylary Saıram-Ógem memlekettik ulttyq tabıǵı parkine bardy. Onda oqýshylar «Bul – bizdiń taýlar» taqyrybynda sýret salýdan synǵa tússe, odan keıin «Dron ushyrý» boıynsha balalar ózderiniń qabiletterin kórsetti. Sonymen qatar ónerden alys emes balalar óleń, esse jazyp jáne án aıtyp ta talanttaryn kórsetip, uıymdastyrýshylardyń júldelerine ıe boldy. Al, ekinshi kúni Hantaǵy demalys aýmaǵyna barǵan balalar kedergiler arqyly taý shyńdaryn baǵyndyrdy. Sondaı-aq pikirsaıys uıymdastyryp, ózderiniń jan-jaqtylyqtaryn kórsete bildi.
«Balalardy tabıǵatqa jıi alyp barý, olarǵa qyzyqty sátter syılaý óte paıdaly. Men ózim de taýǵa jıi shyǵamyn. Adam tabıǵatpen tildesý arqyly jańa belesterge kúsh-qýat alady. Sonymen qatar, búgingi shara eń birinshi kezekte balalardy tabıǵatty aıalaýǵa úıreteri sózsiz», – deıdi Oqýshylar saraıy dırektory Indıra Sarqytqyzy.
Aıta keteıik, atalmysh festıvali 20 jyldan beri ótkizilip keledi. Jyl saıyn festıval qatysýshylary arasynda ishki týrızmdi damytýǵa qyzyǵýshylyq pen tabıǵatty qorǵaýǵa degen qulshynys artyp keledi.
- Qyzylordada 100 kitap buryshy ashyldy
- Alyn Ordanyń 750 jyldyǵy: Atyraýda halyqaralyq konferentsııa ashyldy
- Almatyda Muqaǵalı Maqataev beınelengen mýral paıda boldy
- Túrki keńesi Túrki álemi ýnıversıtetter odaǵynyń V Bas Assambleıasy ótti
- Búginginiń jastary básekege qabiletti – qyzyljarlyq mýzykant Jan Ómirzaq
- Almatyda Jeltoqsan oqıǵasyna arnalǵan kezdesý ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
(jalǵasy)
Taqyrypty keńeıte túsetin mysaldar jetkilikti. Maqsat – olardy monshaqqa tizip túgendeý emes, álemdik órkenıetke túrikter ákelgen ónerdiń bir salasy ekenine mán berý ári ǵajaby sol – munda realızm men abstraksııa birdeı qabysqandyǵy. Salystyra zerttep, oı kózimen tereń zerdelesek – Eýropa jıvopısi men grafıkasyndaǵy abstraksıonızm úrdisine túrtki bolǵan osy jartas sýretteri dep qısyndaýdyń ábestigi joq. Túrik jartas sýretteriniń Eýropada keń taralýy men abstraksııa óneriniń bastalýy bir kezeńge jatady. Al eń bastysy, túrik jartas óneriniń basty qaǵıdalary men ólshemderiniń Eýropa abstraksııalyq beıneleý óneri men grafıkasynda túgel qaıtalanýy. Qısyq syzyqtar gıperbolasy arqyly adam múshelerin qalypty jaǵdaıdan ózgerte sýretteý, aıaq-qoldardyń denege saı kelmeýi, adam-haıýan, haıýan-adamdar, jynystyq vahhanalııa – kóshpeliler ómiriniń aınasy emes, kóshpelilerdiń ómir garmonııasynyń buzylǵanyna qarsylyq aıǵaǵy. Kóshpelilerdiń «basy aıaǵyna, aıaǵy basyna kelgen ómir» fılosofııasy – tirshilik dısgormonııasy keıingi abstraksııalyq ónerdiń boıyna qan júgirtken nár boldy. Sóıtip, jańalyq qumar Eýropa jańa óner bastady. Tyńnan túren salǵandaı bop kóriný úshin ol jańalyqtyń qaınar bastaýyn jarııalaýǵa qulyq tanytpady. Alaıda, uly shyndyqtardy bilgizbeı sińirip ketý eshkimniń qolynan kelmegen. Abstraksıonızm men ımprısıonızmniń atasy P.Pıkassonyń «Gernıkasynda» jartas stılıstıkasy men ádis-tásilderi kórer kózge menmundalap tur. Demek, túriktiń jartas grafıkasy ólgen joq, ol jańa ónerge muryndyq bolyp, jańa sapada damý ústinde.
Túrikterdiń monýmentaldy óneriniń bastylarynyń biri – músindeý. Ol Qıyr Shyǵystan Eýropaǵa deıin tarap, osy endiktegi elderdiń mýzeı-muraǵattarynyń kórki bop tur. Arnaıy kúrdeli zertteýlerdi qajet etetin taqyryp kóldeneń kók attyǵa ıgerte qoımaıdy. Kezinde «kamennaıa baba» dep qyzyq úshin oba, qorǵandardan jıyp-terilip alynǵan músinder baı, ǵajap ári qundy kolleksııaǵa aınaldy. Kezinde ol qabir ıesiniń jazym etken adamynyń músini dep teris paıymdalý saldarynan tarıhqa qajetsiz nárse qataryna jatqyzylyp, búlinshilikke ushyrady. Keıin ǵana olardyń kezinde aty aımaqqa dabyra bolǵan ataqty erlerimiz ben keıýana analarymyzdyń portrettik kóshirmesi ekenine kóz jetkizip otyrmyz. Osy músintastarǵa qarap babalarymyzdyń keskin kelbeti qandaı bolǵanyn qatelespeı tanyp-bilemiz. Sońyna munshama baı monýmentaldi mura qaldyrǵan halyq sırek.
Eýrazııa keńistiginde músintastardyń alýan túrleri kezdesedi. Olardyń aımaqtyq erekshelikteri de joq emes. Alaıda, bárine ortaq, ózgermeıtin bir qaǵıdasy bar: músinderdiń qolyna tostaǵan ustap otyrǵandary. Osynda ashylmaǵan bir uly syr jatyr. Bul oraıda talaı boljamdar aıtyldy, biraq kóńilden shyqqanynan, shyqpaǵany kóp.
Túrik qaǵandyqtarynyń jetilgen, órkenıetti el bolǵandyǵynyń jarqyn aıǵaǵy – bitiktas jazýlary. XIII ǵasyrǵa deıin qaǵandardyń halqyna arnaý sózderi jazylǵan ustyndar baryq (hram) ishinde saqtalyp, shyraqshylardyń qamqorlyǵynda bolǵany anyq. Odan keıin kútimsiz qalyp, buzyla bastaǵan. Mońǵol lamalarynyń qolymen qıratylǵandary da az emes. Sonymen bul jazýlar 1000 jyldaı óziniń izdeýshisin kútip jatty. Osydan 300 jyl buryn tasqashaý jazýlary týraly alǵashqy málimet álem ǵalymdarynyń qulaǵyna iligip, shamamen 100 jyl buryn jazý syry ashyldy. Bilge qaǵan jazýynda ólgen ulyna keshen ornatqanyn ataǵanyna qaraǵanda, ustyndar, keshender Ashına áýletiniń o dúnıelik bolǵan kópshiligine turǵyzylǵan syńaıly. Kózden tasalanyp, qum astynda kómilip jatqandary áli de az bolmasa kerek.
Atalmysh jazýlardyń eń mańyzdylary Kúltegin, Bilge qaǵan, Tonuquq ustyndary ekeni talassyz. Olar kórkemdik turǵysynan jetilgen, oı-órisi bıik, derektilik jóninen óte baı. Osy úsh ustynda Túrik qaǵandyǵynyń tarıhy hattalǵan. Ony alǵashqy oqýlyǵymyz desek te bolady. Onyń syrtynda túrki qaýymynyń tanymy, bastan keshken taǵdyry, kósemdik oıy, taqpaqtap sóıleıtin sheshen de shuraıly tili barlyq boıaý-naqyshymen jarqyrap kórinedi. Osynaý «tas kitaptardy» jazǵan Tonuquq pen Iolyǵ-tegindi alǵashqy qalamgerlerimiz, alǵashqy tarıhshylarymyz desek te bolady.
Osy úsh jazýdy salystyra zertteýshiler – olardyń saıası kúres, taq talasy, ishki qaıshylyqtardan týǵanyn tilge tıek etip, kúmándi qısyndarǵa, tarıhı shyndyqty burmalaýǵa jol bergenderi baıqalady. Tonuquq Kúltegin men Bilge qaǵanǵa qarsy bolǵan, óziniń halyqqa arnaý sózin sol turǵyda, Kúltegin men Bilge qaǵan eskertkishine talasty pikir turǵysynda jazǵan desedi. Bizdińshe, Tonuquqqa taǵylǵan bul aıyp negizsiz. Kúltegin 731 jyly ólip, 732 jyly eskertkish qoıyldy, al Bilge qaǵan 734 jyly qaıtty. Eskertkish 735 jyly kóterildi. Al Tonuquqtyń ólgen jyly týraly málimet joq. Onyń jazýyndaǵy derek 720 jylmen úziledi. N.Bazylhan ony 731-732 jyldary 85-86 jasynda qaıtys boldy dep shamalaıdy (Qazaqstan tarıhy týraly túrki derektemeleri. Almaty, 2005. tom II). Tarıhı ýaqıǵalar aıasynda bajaılaǵanda onyń ómiri 726-727 jyldarmen shektelgen sııaqty. Demek, ol Kúltegin men Bilge qaǵannan buryn óldi, ol óz jazýynda áli qashalmaq tursyn hatqa túspegen Kúltegin, Bilge qaǵan jazýlarymen pikir talastyrdy degenge senýge bolmaıdy.
Tonuquqty qaǵandyqtyń bıleýshilerine qarsy top qatarynda baıandaý, ataqty abyzdy Túrik qaǵandyǵynyń túbine jetken toǵyz-oǵyz qaýymymen tektik jaǵynan baılanystyryp, qatege qate jamaıdy. Iá, Tonuquq ashade taıpasynyń – analyq qanattyń ókili ekeni ras, biraq toǵyz-oǵyzdyń analyq qanatqa qatysy eshteńemen dáleldenbegen boljam ǵana. Túrik qaǵandyǵynyń uıytqy toby Ashına men Ashadenyń bir-birine qarsy kelgeni týraly joǵarydaǵydaı qorytyndy jasaǵandaı basy ashyq derek kezdespeıdi. Olar búlik salǵan toǵyz-oǵyzdarmen aqtyq aıaqqa deıin birigip kúresti.
Munyń bári Ekinshi Shyǵys Túrik qaǵandyǵynyń ishki qurylymyn durys túsinbeýshilikten bolyp júrgen qatelik. Olar «úsh týly», ıakı úsh qanatty el boldy: qaǵandyq top Ordalyq, shyǵys – Tóles, batys qanat – Tardýsh dep jikteldi.
Aldymen eskertkishterdegi nasıhat sózderdiń kimderge arnalǵanyn anyq túsinýimiz kerek. «Kúltegin» jazýy: «Sózimdi túgel estińder. Ulaıy ini-týystarym, urpaǵym, áýletim, ebtegi, ıeligimdegi halqym! Ońymdaǵy shad, apyt bekter, solymdaǵy tarhat bekter, otyz-tatar, toǵyz-oǵyz bekter, halqy, bul sózimdi jaqsy esit, muqııat tyńda!». Mine, sózdiń baǵyshtalǵan aýdıtorııasy ap-anyq. Ol – qaǵannyń ózine tikeleı baǵynatyn ortalyq jurty – orda halqy, sonsoń oń qanat pen sol qanat taıpalary. Bilge qaǵan bolsa sózin «alty sir men toǵyz-oǵyzǵa» óziniń qaǵan taǵyna otyrǵanyn jarııalaýdan bastapty. Ara-tura árpi óshken osy sóılemdi qalpyna keltirý shıeli másele bop tur. S.E.Malov aýdarmaı attap ótipti, N.Bazylhan mátindi kómeski kúıinde qaldyryp, túsinik bermegen. Qaıta Q.Sartqojaulynda ilgeri basýshylyq bar: «onda ıgi....alty esir (taq), toǵyz-oǵyz ıesi, ediz jeriniń dańqty bekteri, halqy...» dep túzetken. Ol «Baıyrǵy túrik jazýy» kitabynda T.Tekınniń aýdarmasy yqpalynda ketip «ediz» ataýyn engizgeni asyǵystyq bolǵanyn túsingendeı, bul joldardy: «Onda ıgi alty (alash) alty esirdiń (taq), toǵyz-oǵyz kıiz turlyqty bekter, halqy» dep qaıta qalyptapty. Túrik ǵalymy T.Tekın «kıiz» degendi – «ediz» dep jiberipti (Q.Sartqojauly. Baıyrǵy túrik jazýynyń genezısi. Astana, 2007). Al endi Q.Sartqojaulynyń Bilge qaǵan, Tonuquq mátinindegi túpnusqada, ıakı ustyn qashaýynda bultaqsyz anyq-qanyq «sir» dep jazylǵan ataýdy «esir» dep oqyp, «taq halqy» dep túsinik berýi áli aıaǵy jerge tımegen paıymdaý. О́ıtkeni, Bilgeni de, Tonuquqty da alańdatqan ortalyqqa baǵynǵan orda taıpalary, ıaǵnı qaǵandyq taıpalar, bılik taıpalary, uıytqy taıpalar emes, olardyń qatarynan aýa jaıylǵan selkeýlik baıqalmaıdy, oqtyn-oqtyn búlik shyǵaryp, kóńildi alań ǵyp turǵan oń qanat, sol qanat taıpalary edi. Mine, úndeý sóz negizinen solarǵa arnalǵan. Tonuquq mátininde «sir» ataýy tórt ret kezdesedi. «Túrik sir halqy jerinde Bod (taq kıesi) qalmady», «Túrik sir halqynyń jerinde (...) ıesi bılik júrgizbesin», «Elteris qaǵan ıelik etpese, joq bolsa, men ózim Bilge Tonuquq ıelik etpesem, men eger joq bolsam, Qapaǵan qaǵan, túrik sir jerinde Bod (taq kıesi) ta, halyq ta, adam da, el ıesi de bolmas edi. Elteris qaǵan, Bilge Tonuquq ıelik etkendikten, Qapaǵan qaǵan, túrik sir halqy, jurty keldi. Bul Túrik Bilge qaǵan túrik sir halqyn, oǵyz halqyn jarylqap otyrar».
Ekinshi Shyǵys Túrik qaǵandyǵy ózderinen burynǵy sir (seıanto) patshalyǵynyń jerinde dúnıege keldi. Birinshi, ekinshi sóılem sony meńzep tur. Úshinshi sóılemde uıǵyrlar talqandaǵan sir patshalyǵynyń jurty Qapaǵan tusynda kelip qosylǵany aıtylǵan. Mátin sońynda Bilge qaǵannyń sirler men oǵyzdardy syrtqa teppeı, qamqorlyqpen el qyp ustaıtynyna senim bildiredi.
Mine, mátinderdi osylaı oqyǵanda, bári de talassyz oryn-ornyna keledi. Endigi bir kúrdeli másele túrki jazýynyń tegi, onyń shyǵýy men qalyptasýyna baılanysty daýly oı-pikirler. Orhonnan Birinshi Túrik qaǵandyǵy kezeńine (545-630 jj.) qatysty úsh keshen tabyldy: Buǵyty, Qaraǵol, Ider keshenderi. Bulardyń bir soǵdy tilinde (Buǵyty), ekinshisi qytaı tilinde (Qaraǵol), úshinshisi brahmı (Ider) tilinde qashalǵan. Birinshi Túrik qaǵandyǵy tusynda túrik álipbıiniń qoldanylmaýy – túrik jazýy VIII ǵasyrda paıda boldy degenge mańdaı tireýge májbúr etip otyr. Túrik jazýynyń tórkinin árige aparýǵa septese me degen, shyǵý kezeńi b.d.d VI-IV ǵasyrlarǵa meńzeıtin Esik jazýy ázirshe syr ashpaı keledi. O.Súleımenov, A.Amanjolov aýdarmalarynan V.Lıvshıs tigerge tuıaq qaldyrmady («Sovetskaıa tıýrkologııa», 1978. №4). Alaıda, týǵan topyraǵymyzdan tabylǵan kóneniń kózi tóńiregindegi izdenis toqtalmaq emes. A.Amanjolov: «aǵa sańa ochýq; bez chok boqýn ichr (?) e azýq» dep áliptep, «Aǵa saǵan (bul) oshaq! Bóten (jat el adamy) tizeńdi búk! Halyqta azyq-túlik (mol bolǵaı)!» dep aýdarsa, T.Dosanov: «Kez al (tiriletin keziń kelsin)... Tirilmish (tirilmekshi) Alash. Tegi jaqynnyń etilsin (bolsyn) degen az ǵana ótinishimen Ashına» syndy nusqa usyndy (T.Dosanov. Taına rýnıkı. Almaty, 2009). Eski aýdarmada da zarlap ııý amaly baıqalady. Esik jazýynyń árip tańbalary túrik bitigine uqsaǵanmen, kibirtiktep, tutyǵyp, erkin sóılep kete almaı tur. Munyń syryn A.Ákishev, M. Ábýseıitovalar dál basqan sııaqty. Esik qorǵanynyń jazýyn olar kóneúndilik kharoshthı álipbı negizinde jasalǵan saq jazýymen jazylǵan dep taýyp otyr (Kalendar 2000 g. Sostavıtelı A.Akıshev, M.Abýseıtova. Instıtýt vostokovedenııa). Orhon bitik jazýyna árgi tarıhtan dálel izdeý talpynysymyzdyń tuıyqqa tirelgenine qapa bolýdyń qajeti shamaly. «Bir jamandyqtyń – bir jaqsylyǵy bar» demekshi, esesine, b.d.d. VI-IV ǵasyrlarda Ile boıynda kharoshthı esimdi halyq jasaǵanyn, olar ońtústik ólkelerge uzaǵanmen, juqanalary Jetisý saqtary arasynda qalyp, túrik zamanyna ilikkenin ańdaımyz. Talas jazyǵyndaǵy Aıyrtam – Oıdan tabylǵan jazýdy S.Malov ta, Ch.Jumaǵulov, A.Amanjolov, T.Dosanov ta aýdardy. Jeke-dara sóz tulǵalaryn aýdarýda aıyrmashylyq bolǵanmen, mátinniń jalpy mazmunynda úlken aıyrmashylyq joq.
Tarıhı qubylystardy baǵalaýda asyǵystyqqa salynbaı, barynsha keńirek qaraǵanymyz jón. Túrikterdiń baıyrǵy otany dep sanalatyn Altaı, Saıan, Ońtústik Sibirdiń ejelgi jurtynyń ońtústik ólkelerden aýyp kelgenine dáleldi pikirler aıtylǵanyna kóp boldy. Kóshi-qon mezgilin 10-50 myńynshy jyldyqtyń aralyǵy dep boljaıdy. Sońǵy mejege den qoıýshylar kóp. Amerıka úndisteriniń b.d.d 35 myń jyldyqtarda Altaıdan ketkeniniń álemdik ǵylymda moıyndalýy, túrik tildi halyqtyń bul ólkege aıaq basýyn odan árgi kezge – 50 myńjyldyqtarǵa aparyp tastaıdy. XIII-XII myńjyldyqtarda altaı-oral tilin tutynýshylar aılapat mol óńirlerdi – qazirgi Reseıdiń batysynan shyǵysyna deıingi ulan-ǵaıyr ólkeni, Qazaqstan, Orta Azııa, Aýǵan, Batys Úndistan, Elam, Aldyńǵy Azııany túgel qamtyp jatty. Orta Azııa, Aýǵan óńirinde b.d.d. XII ǵasyrǵa deıin ıran elementi bolǵan emes. Osynaý tarıhı keńistik aıasynan qaraǵanda, túrik jazýyn ejelgi arameı jazýymen baılanystyra sóılegen pikirlerge de at-tondy ala qashpaı, aqyl kózimen qaraǵan jón. Tarıh bizden góri aqyldyraq.
Túrik bitik jazýy áripteriniń arameı jazýyna uqsastyǵy V.Tomsennen bastalyp, S.Donnermen jalǵasyp, P.Melıoranskıı, A.Amanjolov, O.Prısak, A.Sherbak pikirlerimen tııanaqtalyp, bir bel asqandaı edi. Q.Sartqojauly salystyra taldap, anyqtyq engizdi: syndy alty árip tańbalanýy jaǵynan da, dybystalý jaǵynan da uqsas eken. Al syndy 5 árip bitik jazýǵa keskindes bolǵanymen, dybystalýy bólek. «Bul 11 keskindi arameı álipbıinen aldy dep kúshpen uqsattyq delik. О́ıtse, baıyrǵy túrkiniń 39 árpiniń qalǵan 28 keskinin qaıda qoıamyz?» – dep túrik álipbıi arameı bastaýynan sýsyndady degenge qarsy shyǵady (Q.Sartqojauly. Baıyrǵy túrik jazýynyń genezısi. Astana, 2007).Osy tusta arameıler týraly túsinik bere ketkenniń artyqtyǵy joq. Olar b.d.d XIV ǵasyrda Sırııaǵa kep turaqtap, semıtterge sińisken jurt. Bul qaýym týraly birinshi ǵasyr avtory Gaı Plınıı Sekýnd tómengideı derek qaldyrdy: «Ol ózenniń (Aqsart-Syrdarııanyń – Á.S.) arǵy jaǵynda skıf halyqtary turady. Parsylar olarǵa ortaq esim «saq» degen ataý berdi, ertedegiler olardy arameılikter dep atady. Olardyń taıpalaryna san jetpeıdi, parsylar sııaqty ómir súredi. Ol taıpalardyń arasyndaǵy eń belgilileri – saqtar, massagetter, daqtar, essedondar, astaqtar, gemodottar, arımaspııler, antakattar jáne basqalar» (Plınıı. Estestvennaıa ıstorııa. VII (19) //K.Esmaǵambetov. Kóne Qazaqstandy kózimen kórgender. Almaty, 1979). Demek, arameıler kóldeneń kók atty qaımana bireý emes, b.d.d. XIV ǵasyrlarda Syrdarııada jasaǵan baıyrǵy saqtar bop shyqty. Jazýlary b.d.d. XII ǵasyrda paıda boldy. Arameı jazýy men túrik jazýyndaǵy uqsas 11 tańba birinen birine aýysqan emes, ortaq bastaýdan alǵandary bolýy da múmkin. Ol kezde qoldanysta qandaıda bir jazý bolǵan sııaqty.
Birinshi Túrik qaǵandyǵyn 571-582 jyldar aralyǵynda bılegen Taspar qaǵan ordasynda soǵdy saýdagerleriniń yqpaly kúshti bolǵany anyq. Taspar solardyń yqpalymen býdda dinin qabyldap, býdda dininiń kitaptaryn túrikshege aýdartty. Ol dúnıeden ushqanda basyna kóterilgen eskertkish te soǵdy árpimen qashaldy. Osy jaǵdaılar Birinshi Túrik qaǵandyǵynda soǵdy jazýy qoldanysta bolǵanyna ılandyrady. Osy derekter negizinde V.A.Lıvshıs, S.G.Klıashtornyılar túrki álipbıi soǵdy kýrsıv jazýy negizinde qalyptasty degen pikir ustanyp, túrik jazýynyń jolyna bóget qoıyp, óresin taryltyp otyr. Alaıda, V.A.Lıvshıs dáleldemeleri sendirmeıdi. Soǵdy jáne túrik álipbıi tabıǵaty basqa jazýlar. V.A.Lıvshıstiń túrik jazýyn soǵdy jazýynyń «aınalyq kóleńkesi» deýi kúlki týǵyzady. Qysqasy, Lıvshıs uqsastyq tapqan 22 árip te kóńilge qonbaıdy. Soǵdy jazýy bar-joǵy V ǵasyrda paıda boldy, al túrik jazýynyń tamyry áride jatqany anyq.
759 jyly El Etmish Bilge qaǵanǵa (Moıyn-chor) qoıylǵan «Selenga tasy» eskertkishiniń 21-shi jolynda tómengideı asa qundy silteme bar: «myń jyldyq, túmen kúndik bitigimdi, biligimdi sonda jazyq tasqa jarattyrdym». Qaǵan túrik jazýynyń «myń jyldyq» tarıhy baryn atap kórsetedi. «Myń jyldyq» tirkesin birneshe myńjyldyq dep emes, týra maǵynasynda «bir myń jyl» dep túsinsek, ǵun dáýirine ıek artady. Qytaılar ǵundarda «jazý joq» deı otyryp, súıekke kertip jazatyn «kegý», aǵashqa kertip jazatyn «kemý» degen jazýlary bolǵanyn aýyzǵa alady. Ǵun shanıýıleriniń qytaı saraıyna hat joldap turǵany da Ǵun tarıhynan belgili. Maýdýnnyń qytaı patshalary Ǵaý Hyýǵa, Vyn-dıge joldaǵan hattarynyń mátini ǵylymı aınalymda bar (Sıýńný. Almaty, 1998). Hýlýǵý táńirquttyń da hatynyń mazmuny saqtalǵan (Sonda). Olar qytaı ıeroglıfimen jazylsa, ǵun tarıhyn hattaýshylar ony atap ótpeýleri múmkin emes-ti. Irgedegi qytaılar ǵun jazýy týraly ashyp aıtpaı, bar men joqtyń arasyndaǵy bultalaqqa salsa, úndiniń ataqty «Ganjýr» ensıklopedııasy ǵundardyń álipbıin «hono árpi» dep atapty (Q.Sartqojauly. Baıyrǵy túrik jazýynyń genezısi. Astana, 2007).Osy oraıda L.Gýmılev oı toqtatarlyqtaı mándi derek usynady. 245 jáne 250 jyldary Kambodjoǵa elshi bop baryp qaıtqan Kan Tan, sol óńirde Fýnan degen bektik baryn aýyzǵa ala kelip: «Olarda kitap bar, muraǵatta saqtaıdy. Olardyń jazýy hýn jazýyna uqsas» degen (L.Gýmılev. Hýnný. Hýnny v Kıtae. M, 2003).Qytaı elshisi ǵun jazýyn jaqsy bilgeni baıqalady. Ol jazý, shamasy ońtústik ǵundardyń arasynda saqtalǵan bolsa kerek.
Kharoshthı jazýyn da, ǵun jazýyn da kóne úndi jazýymen jalǵastyra sóıleý – mán bermeı attap ótetin másele emes. Al kóne úndi jazýy – arııler aýyp kelgenge deıin qoldanysta bolǵan dravıd túrikteriniń jazýy ekeni daýsyz. Paıymdaýymyzsha, túrik jazýynyń túbiri ǵun jazýynda, túǵun jazýynyń biri dravıd jazýynda bolýy ábden múmkin. Osy rette kharoshthı jazýy dep paıymdalǵan Esik jazýyn bótensinýge bolmaıdy. Onyń tańbalanýy túrki áripterimen birdeı, tek oqylýy, dybystalýy basqa. Talaı etnıkalyq toǵysý – ajyraýdy bastan keshken qaýymdarda tildik ózgeristerdiń bolýy zańdy. B.d.d. III myńynshy jyldyqta soltústik-batys Úndistanda, Indy jazyǵynyń batysynda Harappo, Mahandjo-Daro qalalyq mádenıeti dúnıege keldi. Keskindi músinshelerden, alqalardan, mórlerden protodravıd jazýlarynyń tańbalary kezikti. Olar eki qabatty úıler salýmen, kanalızasııa júıelerin ıgerýmen erekshelenedi. Arheologııalyq qazba jumystarynan kezigetin zattyq aıǵaqtar olardyń Altaı, Saıan, Baıqal, Ońtústik Sibir jádigerlikterimen tyǵyz baılanysty ekenine kóz jetkizedi. Aldymen, saz balshyqtan ılengen qol basyndaı Ana beınesin mysalǵa alalyq. Angara saǵasy Malta-Býretten kezikken beınelerdiń kópshiligi – amýlet-Ana beınesi. Ereksheligi, Sibir óńirinde ol múıizden, súıekten qyrnalǵan. Taǵy bir ǵajaby, Hakasııadan tabylǵan «úsh júzdi» qudaı beınesi de osynda, aıaqtaryn búgip otyrǵan qalpynda áliptelgen. Kisi basty, pil tumsyqty, jolbarys quıryqty buqa, basynyń joǵarǵy jaǵy aqbóken, tómengi jaǵy buqa qodas, ártúrli ańdardyń basy qabattasqan múıiztumsyq – «Oǵyz name» eposyndaǵy basy buqa, denesi ań Oǵyz qaǵannyń beınesin eske túsiredi. Baıyrǵy dravıdterdiń keıingi jalǵasy tamıl, kannada, kodagý, týlý, telegý, kolamı, kon, kýı, kývı, bragýı, kýrýkh, malto taıpalary dep eseptelinedi. Olardyń mıfterinde topan sý tasqyny, ózderiniń týǵan topyraqty tastap bir jaqtan aýyp kelgendikteri, ekinshi bir ańyzdarda sýǵa jutylǵan Lımýrııa álde Gondvana qurlyǵyn tastap shyqqandary aıtylady. Bular da shýmerler, samarlar sııaqty Altaıdan, Ońtústik Sibirden ketken sııaqty. Parsy shyǵanaǵy men Altaı arasy oral-altaı tildi bir tekti halyqtyń ilgeri-keıin sapyryla kóshken uly dańǵyly boldy. Bireýleri ketip, ekinshileri keri oralyp jatty.
Joǵaryda túrik-arameı, túrik-dravıd jazý-syzý tańbalaryn keltirip, uqsastyqtaryna nazar aýdara ótkenbiz. Sondaı jazý uqsastyǵy shýmer-túrik jazýlarynda da bar.
Shýmer belgileri Túrik belgileri
Sýret Asan Bahtıdiń «Shýmery, skıfy, kazahı» kitabynan alyndy. Uqsastyq kópe-kórneý. Mundaı uqsastyq arameı, dravıd belgileri men tańbalaryna tán. Uqsastyqtar birinen-biri aldy degendi emes, tarıhtyń bir kezeńderinde bulardyń bir ortada aralas-quralasty bolǵanyn aıǵaqtaıdy.
Shýmer syzý tańbalary b.d.d. 2900 jyldary kórinis taýyp, 2400 jyldary júıeli jazýǵa aınaldy, dravıd túrikteriniń alǵashqy jazýlary b.d.d 2300 jyldarǵa jatsa, arameı álippesi b.d.d HII ǵasyrda qalyptasty. Bul jazý-syzýly halyqtardyń qaı-qaısysy da baıyrǵy otandary Altaıdan qaısybir tańbalardy ózderimen birge ala ketken. Sol tańbalardy álipbılerine engize otyryp, jańa jazý qalyptastyrǵan. Ońtústikke aýyp barǵan kóshpeli qaýymdar arasynda jazýdyń erte qalyptasýy Egıpet áseri bolsa kerek. Al Altaıda tańba belgileri óte erte damyǵanmen, onyń júıeli jazýǵa aınalýy keıingi kezeńderge silteıdi.
О́rkenıettiń damý joldaryn oı eleginen ótkizip kórsek, kórshi memleketter men qaýymdar yqpaly, bıleýshilerdiń ıgi básekelestigi bolmaı qoımaıtyn sııaqty. Máselen, Assırııa patshasy Ashshýrbanıpal óziniń kitaphanasyna shýmer jazýy taqtaıshalaryn jınatyp, oqyp otyrǵan. Shýmer áserimen osy óńirdiń úlken-kishi memleketterinde, tipti taıpalyq qaýymdastyqtarynda tól jazýlar paıda boldy. Olardyń da bir-birinen alǵany az emes, biraq anadan aldyń, mynadan aldyń degen áńgime joq. Al túrikterdiń óz álipbıin oılap tapqanyna kúdiktený, túriktiń oılaý qabiletine kúdiktený – evrosentrızmniń sarqynshaǵy demeske laj joq.
Prototúrik jazýy qytaı jazýlarymen bir shamada paıda bolǵan syńaıly. Henan ólkesiniń Sıaotýn aýyly irgesinen tabylǵan Shan memleketiniń pıktografııalyq jádigerlikteri – qurbanǵa shalynǵan maldyń súıegine, tasbaqa súıegine jazylǵan jazýlar – qytaı ıeroglıfiniń bastaýy dep baǵalanady. Bul jazýlar b.d.d HIII ǵasyr dep tańbalanǵan (Istorııa Vostoka. M, 1997). Q.Sartqojauly jınastyryp, bir júıege keltirgen túrik álemine qatysty qyrýar tańbalar áli talaı zertteýlerge muryndyq bolary sózsiz. Solardyń arasynda Saryózenniń soltústik japsarynan tabylǵan qalaıy qańyltyrdaǵy tańbalar. Qytaı ǵalymdary ony In, Chjoý dáýirine jatatyn kóshpeli taıpalardyń murasy dep taýyp otyr. Al In memleketiniń tarıhy b.d.d XIV ǵasyrdan bastalatyny belgili. Bul óńirde ejelgi zamandarda Ǵun memleketiniń quramyna engen laýlen, baıan taıpalary jasaǵany anyq. Qalaıy qańyltyrǵa 22 tańba shenelgen. Olardyń bári de túrik bitiktas jazýlarynyń tańbalaryna saı kep tur. Al ǵundar men túrikterdiń mekeni Chende, Jehedan kezdesken úshkil bákidegi 45 tańbanyń 20-sy Eýropadaǵy etrýsk, 20-sy Orta Azııa, taǵy bir 20-sy Orhon tańbalarymen birdeı bop shyqty. Bákidegi tańbalar b.d.d VII-IV ǵasyr jádigerligi dep tabylyp otyr. Kitapqa engen VIII, H kesteler negizinde biraz mándi qorytyndylar shyǵarýǵa bolady. Saryózen tańbalarynyń Eýropaǵa b.d.d VIII ǵasyrda uzaǵan skıfterden, tipti odan da ertede b.d.d. HIII ǵasyrda áýeli Kishi Azııaǵa kelip, keıin Troıanyń tiri qalǵan batyry Eneımen Rım topyraǵyna aýǵan etrýsklerden kezdesýi oı qozǵamaı qoımaıdy. Qıyr ketip, arqany syrt salǵan qaýymdardyń bireýlerdiń tańbalaryn «arqalap kóship» ne azaptary bar, olar tańba áketpegen, Saryózen, Mońǵol, Altaı ejelgi kóshpeli taıpalarynyń ortaq murasy jazý áketken. Sóıtip, prototúrik jazýynyń alǵashqy nusqaýlary b.d.d. HIII ǵasyrda kórinis tapty deýge sebep jetkilikti. Olar Ǵun, Úısin memleketterinde qoldanysta bop, ońtústik ǵundar arasynda jáne Jetisýda saqtalǵan. «Hannama» jylnamasynda kezdesetin Laýshan, Hýhane táńirqut hattarynyń úzindileri, Úısin kúnbıleriniń Han saraıyna joldaýlary ǵun jazýynyń keń kólemde qoldanylǵanyn aıǵaqtaıdy. Onyń kóz úırengen qalypty jaǵdaı bolǵany sonshalyq – jylnamashylar ǵun, úısinderdiń qaı tilde, qandaı álipbımen jazǵanyn táptishtep jatpaǵan. Talas jartastarynda saqtalǵan úısin jazýlarynyń nusqalaryn Batys túrik qaǵandary elshilik qarym-qatysta erkin qoldandy. 568 jyly túrik elshileri Vızantııa ımperatory Iýstın II-ge tapsyrǵan hatyn Menandr Protektor «skıf jazýymen» jazylǵan dep kórsetken. S.G. Klıashtornyıdyń aq qaǵazǵa qara sııamen jazylǵanǵa kúmán keltirip, asyly «soǵdy» jazýymen jazylǵan shyǵar deýin túsiný qıyn. Túrikterdi skıf dep jazý Vızantııa daǵdysy ekenine Anna Komına kitaby kýá. Hat, shamalaýymyzsha, Talas túrik jazýymen jazylǵan.
Ánes SARAI.
(Sońy. Basy ótken nómirlerde).


text:
Tomsuň jöwzaly günlerinde beýleki wagtlardan artykmaçlykda doňdurmanyň gürrüňi has köp edilýär. Diňe bir çagalar däl, uly ýaşlylar hem beýle datly sowuk süýjülikden el götermese gerek?! Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň zähmeti netijesinde doňdurmalar bilen içerki bazar üpjün edilýär, hatda, daşary ýurda hem üstünlikli ugradylýar.
“Bakjam söwda” doňdurma bazarynyň iň öňde gelýän hususy öndürijileriniň biridir. Üstümizdäki ýyl, söwda nokatlarynda “Bakjam” haryt nyşanly doňdurmalaryň peýda bolanyna 10 ýyl boldy.
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň senagat zolagynda ýerleşýän kärhanada bir günde bäş tonna doňdurma öndürilýär. Uly isleg bildirilýän bu doňdurmanyň 50 görnüşi alyjylara ýetirilýär. Olaryň arasynda plombir, süýtli, miweli, kremli, eskimo, şokoladly, wanilli görnüşleri bar. Doňdurmalar plastik gaplamalarda, bedrejiklerde, epmeli gaplamalarda we çöpjagazlarda, maşgala üçin 350 gramlyk, ýarym kilolyk we bir kilolyk gaplarda ilata hödürlenýär. Dürli tagamlar we şekiller özlerine çekiji bolýar.
Bulardan başga-da, kärhana tort-doňdurma we 20 görnüşli guýulýan doňdurma öndürýär.
Önümçiligiň yzygiderli täzelenip durmagy Ýewropanyň ýokary tehnologiýaly enjamlary arkaly amala aşyrylýar.
“Bakjam söwda” kärhanasynyň “Süýjülik zynjyrynda” esasan-da, ýerli we ekologiýa taýdan arassa çigmallary ulanýar. Şeýlelikde, kärhana täze süýdi daýhan hojalyklaryndan we dykyzlandyrylan süýdi hem ýerli önümçilikden üpjün edýär. Beýleki goşundylar hemişeki hyzmatdaşlardan, Russiýadan ýaglar, Ýewropadan sazlaýjylar alynýar.
Ýurdumyzyň söwda nokatlarynda “Bakjam”-yň süýt önümleri bolan süýt, dorag, gatyk giňden ýaýradyldy. Şeýle hem kärhana dürli görnüşli – dorogly, ýeralmaly we ysmanakly börekleri alty dürli agyrlykdaky gaplarda öndürýär. Iki önümçilik ülňüsi bu önümleriň günde 2 tonnasyny öndürmäge mümkinçilik berýär.


text:
TÜRKMENISTAN ÖZÜNIŇ HALKARA YNSANPERWER HUKUGY ULGAMYNDAKY HALKARA BORÇNAMALARYNA YGRARLYDYR
2021-nji ýylyň 29-njy awgustynda, Ýewropa Bileleşiginiň Başlygy Şarl Mişel bilen geçirilen telefon arkaly söhbetdeşliginiň barşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow, Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegi ugur edinýändigini tassyklamak bilen, bu gün biziň öňümizde Merkezi Aziýa sebitinde hem-de onuň bilen çäkleşýän zolaklarda parahatçylygy we howpsuzlygy saklamak meselelerini öz içine alýan hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny giňeltmek ýaly derwaýys wezipäniň durýandygyny belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti jenap Şarl Mişeliň Owganystandaky ýagdaýa berýän bahasy, şeýle hem Ýewropa tarapynyň bu ýurt bilen köptaraplaýyn gatnaşyklary babatda garaýşy bilen tanşandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen döwletiniň Baştutany esasy ýörelgeleriň üçüsi barada durup geçdi. Häzirki döwürde goňşy ýurtda wakalaryň ösüşi bilen baglylykda, Türkmenistanyň garaýşy şol ýörelgelere esaslanýar.
Birinjiden, biz syýasy nukdaýnazardan Owganystandaky ýagdaýy diňe parahatçylyk, syýasy-diplomatik serişdeler we usullar arkaly kadalaşdyrmak ugrunda çykyş edýäris. Goňşy hem-de Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistan Owganystanda parahatçylygyň tiz ýola goýulmagy üçin degişli gatnaşyklara we şertleriň döredilmegine ýardam etmäge taýýardyr.
Ikinjiden, ykdysady nukdaýnazardan iri düzümleýin taslamalary, hususan-da, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik geçiriji we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlarynyň, şeýle hem Owganystany Türkmenistan bilen birleşdirýän demir ýollaryň taslamalaryny amala aşyrmak bilen bagly meseleleri has-da ilerletmegiň möhümdigini belleýäris.
Üçünjiden, parahatçylygy ýola goýmak boýunça häzirki işlere ýardam etmek üçin Owganystana yzygiderli ynsanperwerlik kömegini bermek meselesi.
Şunuň bilen baglylykda, biziň ýurdumyzyň doganlyk owgan halkyna gös-göni ynsanperwerlik kömegini yzygiderli berýändigi bellenildi.
Türkmen tarapy ýokarda görkezilen çemeleşmelere esaslanmak bilen, häzirki owgan ýagdaýynyň başlanan wagtyndan öz garaýşyny resmi taýdan beýan etdi. Şunuň bilen baglylykda, Owganystana hemmetaraplaýyn ýardam etmek işinde Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň hem-de Ýewropa Bileleşiginiň tagallalarynyň işjeňleşdirilmeginiň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi.


text:
Yhlasly zähmet — ösüşe medet
Geçýän her gün, her hepde, her aý bizi üstümizdäki ýylyň taryhy wakasyna — Türkmenistanyň beýik Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk senesine barha ýakynlaşdyrýar. Mukaddes baýramy uly üstünlikler, ajaýyp zähmet ýeňişleri bilen şöhratlandyrmak her bir zähmetkeşler köpçüliginiň baş maksadydyr. «Türkmen Eýsem, üstümizdäki ýylyň geçen iki aýynda müdirlikde nähili netijeler gazanyldyka? Biz şeýle sowal bilen müdirligiň merkezi önümçilik dispetçer gullugynyň başlygy Berdi Berdimetowa ýüzlenenimizde ol:


text:
Aımaqtar • 11 Qyrkúıek, 2019
О́skemende «Altaı – túrki áleminiń altyn besigi» halyqaralyq konferensııa ótti. Osymen besinshi márte uıymdastyrylǵan mádenı sharaǵa elimizdiń arheolog-tarıhshylarynan bólek Fransııa, Túrkııa, Ázerbaıjan, Japonııa, Reseı memleketteriniń ǵalymdary, birneshe elshiliktiń resmı ókilderi qatysty.
Ekonomıka • 21 Tamyz, 2019
Mal dárigerleriniń jalaqysy ala-qula
Qazaqstan – jahandyq básekede aýyl sharýashylyǵy arqyly da kósh basynda júrýdi kózdep otyrǵan el. Biraq biz úmit kútken saladaǵy keı mamandardyń tabysyn estigende kóńil qulazıdy. Sondaı mamandardyń qataryna mal dárigerleri de kiredi. Olardyń tabysy tym tómen.
Sport • 19 Tamyz, 2019
Elýinshi dodaǵa eýropalyqtar da qatysty
«Men bul jarysqa 1987 jyly qatysqan edim. Sol kezde osyndaı bıik belesterdi baǵyndyramyn degen oı úsh uıyqtasam túsime kirmegen-di. Biraq kóp eńbektendim. Búginge deıin jetken jetistigimniń bári tynymsyz tógilgen terdiń arqasy. Sondyqtan sizderge aıtarym, alynbaıtyn qamal, baǵynbaıtyn beles joq, eńbektenińder, armandańdar, aldaryńa maqsat qoıyńdar», dedi Olımpıada chempıony, ataqty veloshabandoz Aleksandr Vınokýrov О́skemende ótken «Qazaqstan oqýshysy-2019» kópkúndik velojarysynyń jabylý saltanatynda sóılegen sózinde.
Qoǵam • 24 Shilde, 2019
«Osy elderdiń aǵashy qymbat pa, aýasy qymbat pa, adamy qymbat pa, ańy qymbat pa? Amerıkanyń qasqyry men qarsaǵyn bylaı qoıǵanda qańǵyrǵan ıtine deıin qamqorlyqta. Afrıka arystanynan atjalmanyna deıin kıe tutady. Osy úshin qanshama ulttyq park ustap otyr. Butasyn syndyryp, tyshqanyna tıisýge qaqyń joq. Tilbezerden osynyń bárin kórip otyryp tańǵalasyń. Osynyń bárin kórgen soń oıǵa qaldym. Meniń Altaıymnyń qasıeti qaı eldiń tabıǵatynan kem? ...Eger Altaıǵa tynyshtyq, múmkindik berse óz jarasyn ózi jazyp, búkil zaýaldan ózi qutqarmaq. Ol úshin burynǵy Katonqaraǵaı aýdanyna Tabıǵı memlekettik ulttyq parktiń statýsy kerek. Qysylǵanda meniń tapqan ıdeıam osy boldy». Qara sózdiń has sheberi, Altaıdyń aıboz jyrshysy Qalıhan Ysqaq «Kelmes kúnder elesi» atty roman-essesinde osylaı dep tolǵanǵan edi. Jazýshynyń Amerıka men Afrıkanyń tabıǵaty, ańy men qusy, Altaıda ulttyq park qurý jaıyndaǵy oılaryn bekerge usynyp otyrǵanymyz joq. Biz búgin sóz etpek keıipkerimizdiń de tabıǵatqa, Altaıǵa, Katonqaraǵaıdaǵy ulttyq parkke tikeleı qatysy bar.
Aımaqtar • 16 Shilde, 2019
Qunanbaı qorymy memleket qamqorlyǵyna qashan alynady?
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıyl kóktemde, naqtyraq aıtsaq, 26 sáýirde Shyǵys Qazaqstanǵa jasaǵan jumys saparynda Semeıde zııaly qaýym ókilderimen kezdeskende: «Uly Abaıdy ulyqtaǵanda onyń ákesi Qunanbaıdyń el tarıhyndaǵy eńbegin umytpaýymyz qajet. Ol – Semeıde ǵana emes, tutas qazaq tarıhynda óz orny bar tulǵa. Ony halqymyz jaqsy biledi, qadir tutady. Jas urpaqqa jaqsy úlgi-ónege bolatyn isti men árqashan qoldaımyn. Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin biz, shyn máninde, osyndaı sabaqtastyq dástúrine jol ashatyn biregeı bastamalardy qolǵa alýymyz kerek» deı kele, oblys ákimdigi aldaǵy ýaqytta Qunanbaıdyń esimin ulyqtaýǵa baılanysty tıisti sharalardy júzege asyrýy kerektigin aıtqan edi.
Qoǵam • 01 Shilde, 2019
Alakól tarıhyndaǵy alǵashqy mýzeı
Aıdyny shalqar, sýy shıpaly Alakóldiń Shyǵys Qazaqstanǵa tıesili jaǵalaýy jyldan-jylǵa abattanyp, ajarlanyp keledi. 2014 jylǵa deıin bul jaǵalaýda qarabaıyr demalatyn jurt búginde zamanaýı demalys oryndarynda tynyǵyp, sońǵy úlgidegi servıs túrlerin tutynady.
Aımaqtar • 26 Maýsym, 2019
Jazýshy turǵan úı mýzeıge aınala ma?
«E, Almatyda saǵan ne bar? Bar jaqsy, qasıetti dúnıe elde emes pe?! Sen Abaı týǵan jerde otyrsyń, danyshpan izdeseń, janyńda Abaı jatqan joq pa?
Aımaqtar • 25 Maýsym, 2019
Iá, 14-16 maýsym kúnderi Tarbaǵataı aýdanynda «Tuǵyry bıik Tarbaǵataı» atty halyqaralyq sport jáne óner festıvali ótti dúrkirep.
Aımaqtar • 21 Maýsym, 2019
Eki aıda 270 shaqyrymdy artqa tastady
Jaqynda Tarbaǵataı aýdanynda «Tuǵyry bıik Tarbaǵataı» atty halyqaralyq sport jáne óner festıvali aıasynda el tarıhynda tuńǵysh ret «Uly dala qazanaty» atty 140 shaqyrymdyq at báıgesi uıymdastyrylǵan bolatyn. Qazaqtyń uzaq júriske shydamdy qazanattaryn hám alashtyń atqa myǵym otyratyn, shymyr jigitterin anyqtaý maqsatynda ótkizilgen jarysqa elimizdiń túkpir-túkpirinen jáne Reseıden 100-ge jýyq tulpar qatysqan-dy.
Qoǵam • 20 Maýsym, 2019
Jarty jyl jınalyspen ótip ketken joq pa?
Jaqynda el Prezıdentin ulyqtaý saltanatynda sóılegen sózinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 10 mańyzdy baǵytqa toqtalyp, 10-baǵytty «Jastarǵa kóbirek kóńil bólý» dep atap:


text:
Kóksý aýdanynda 150 myń teńge para alǵan bólim basshysy 4,5 mln teńge aıyppul tóledi
TALDYQORǴAN. QazAqparat - Almaty oblysynyń Kóksý aýdanynda 150 myń teńge para alǵan bólim basshysy 4,5 mln teńge aıyppul tóledi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Kóksý aýdanynyń bilim bóliminiń basshysy bilim mekemelerine 9 dezınfektsııalaý tonnelin jetkizý jáne ornatý boıynsha memlekettik satyp alý týraly shart boıynsha oryndalǵan jumys aktilerine qol qoıǵan. Qol qoıǵany úshin JShS dırektorynan 150 000 teńge para alǵan. Para alǵany úshin oǵan 4,5 mln teńge kóleminde aıyppul salyndy»,- dedi sybaılas jemqorlyqqa qarsy agenttiktiń Almaty oblysy boıynsha departamenti basshysynyń birinshi orynbasary Jandos Jumabaev.
Sonymen qatar, Qapshaǵaı qalalyq bilim bólimi basshysynyń da zańsyz qarajat aýdarǵany úshin 2 jyl merzimge bas bostandyǵy shekteldi.
«Qapshaǵaı qalasy bilim bóliminiń basshysy qyzmettik jaǵdaıyn asyra paıdalanǵan. Ol aldyn ala sóz baılasý arqyly júıeli negizde jeke kásipkerlerdiń esep shottaryna aqsha aýdarǵan. ıAǵnı, olarmen qyzmet kórsetýge jáne orta mektepterde jumys kólemin naqty oryndaýǵa shart jasaspaı, jalpy somasy 1 mln teńgeden astam bıýdjet qarajatyn zańsyz aýdarǵan jáne júıeli túrde para alǵany úshin 2 jyl merzimge bas bostandyǵy shekteldi»,- dedi Jandos Jumabaev.
Onyń aıtýynsha, oblysta bıylǵy 8 aıda 69 adam jemqorlyq faktisi boıynsha sottaldy.
Onyń ishinde 64 adam 116,9 mln teńgeden astam somaǵa aıyppul salyndy, 2 adamnyń bas bostandyǵy shekteldi, 3 adam sottalyp, múlki tárkilendi jáne memlekettik qyzmette qyzmet atqarý quqyǵynan ómir boıyna aıyryldy.
«Statıstıkaǵa sáıkes, esepti kezeńde sybaılas jemqorlyq faktisimen anyqtalǵandardyń úshten biri jergilikti atqarýshy organdarǵa jáne olarǵa baǵynysty mekemelerge tıesili, onyń 11-i - bilim salasynda», - dedi J.Jumabaev.
- Pavlodar oblysynyń turǵyny qyzǵanyshtan adam óltirip, 12 jylǵa sottaldy
- Almaty oblysynda jigitin qyzǵanǵan áıel aýyl turǵynyn segiz jerden pyshaqtady
- Almatyda júk kóliginiń júrgizýshileri jol erejesin 4 myń márte buzǵan - polıtsııa
- Almaty oblysynyń Balqash aýdanynda halyq sanaǵy elden buryn aıaqtaldy
- Qaraǵandy oblysynda pedofıl 24 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy
- Jumys berýshi eńbek daýyn týyndatqan jumysshylardy qaı jaǵdaıda sotqa bere alady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkiýäniň Ilkinji Uçar Zawody
Giňdir Dünýe-Geňdir Dünýe
Türkiýede ilkinji uçar zawodunyň 1926-njy ýylda açylandygyny bilýäňizmi?
Respublikanyň yglan edilmegi bilen birlikde Türkiýe tas ähli ugurda uly ösüş tapgyryna başlaýar. Awiasiýa hem şolardan biridi. M.Kemal Atatürk Türkiýede awiasiýanyň ösmegine aýratyn uly ähmiýet berýärdi. 1925-nji ýylyň 7-nji sentýabrynda Ministrler kabinetiniň kararyna laýyklykda 3,5 million Türk lirasy maýaly firma açylýar. Paýlaryň 51 göterimi Türk milli goranmak ministrligine, 49 göterimi nemes “Ýunkers” uçar zawoduna degişlidi. Kaýseri uçar zawody üçin degişli enjamlar Germaniýadan getirilýär. 1926-njy ýylyň 6-njy oktýabrynda döwlet dabarasy bilen açylan zawod, 6 hangarda 50 türk, 120 nemes ilçisi bilen önümçilige başlaýar. Zawod açylan mahaly dünýäniň iň uly uçar zawodlaryndan biri.
Nemes firmasy açylmagndan iki ýyl soň paýlaryny Türk awiasiýa guramasyna tabşyrýar we zawod birnaçe aý soň önümçiligi bes edýar. 1930-njy ýylda gaýtadan açylan Kaýseri Uçar zawodynda 1942-nji ýyla çenli 7 modelde jemi 212 uçar öndürilýär. 1940-njy ýyllarda ABŞ-ynň Türkiýä beren Marşall kömeginiň täsiri bilen uçar zawody ilki önümçilgi bes edýar, soň bolsa zawod Awiasiýa abatlaýyş merkezine öwrülýär.