text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onuň gün tertibine halkymyzyň abadançylygynyň üpjün edilmegine gönükdirilen döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary girizildi, şeýle hem birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleriň kabul eden Durnukly ösüş boýunça maksatlaryny Türkmenistanda amala aşyrmak boýunça taýýarlyk işleriniň netijeleri barada hasabat berdi.
Teklip edilýän resminamanyň taslamasynda Durnukly ösüşiň maksatlaryny durmuşa geçirmek boýunça döwlet edaralarynyň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleriniň hem-de beýleki edaralaryň öňünde durýan esasy wezipeler kesgitlenildi. Şonuň bilen birlikde, degişli iş toparyny döretmek hem-de maksatnamada göz öňünde tutuljak çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegine gözegçilik etmek boýunça jogapkär ministrlikleri we edaralary kesgitlemek meýilleşdirilýär.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, durnukly ösüşiň maksatlarynyň bähbidine hyzmatdaşlygy has-da berkitmegiň halkara giňişliginde Türkmenistanyň ileri tutýan ugry bolup durýandygyny belledi. Bu ugurda BMG bilen bilelikde toplumlaýyn netijeli işleri geçirmek arkaly, 2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş babatda Gün tertibinde kesgitlenen maksatlara ýetmek üçin zerur çäreleri görmek möhümdir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýakyn geljek üçin bu ulgamda öňde durýan esasy wezipeleri kesgitlemek bilen, wise-premýere degişli kararyň taslamasyny taýýarlamak boýunça görkezme berdi.
Soňra Hökümetiň Başlygynyň orunbasary milli Liderimiziň garamagyna hususylaşdyrmaga degişli desgalar we binalar, şeýle hem döwletiň garamagyndan aýrylmaga degişli bolan döwlet eýeçiligindäki kärhanalar boýunça teklipleri hödürledi.
Milli Liderimiz hususylaşdyrmak işleriniň geçirilmeginiň milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny has-da ýokarlandyrmaga, senagat önümçiliginiň netijeliligini we düşewüntliligini artdyrmaga hem-de ýurdumyzyň hususy telekeçiligini ösdürmäge ýardam etmelidigini belledi. Hormatly Prezidentimiz hödürlenen teklipleri has içgin öwrenmegiň möhümdigini belläp, bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Wise-premýer Türkmenistanyň Prezidentiniň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat bermek bilen, korrupsiýa garşy göreşmegiň maksatnamasyny amala aşyrmak babatda görülýän çäreler barada habar berdi. Hususan-da, bu ugurda daşary ýurtlaryň öwrenilen tejribesiniň esasynda kapitalyň we emlägiň amnistiýasyny geçirmek boýunça kanunçylyk namalarynyň taslamalaryny işläp taýýarlamak hem-de hereket edýän kadalaşdyryjy-hukuk namalaryna degişli üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek teklip edilýär. Bu çäre milli ykdysadyýetimize goşmaça maliýe serişdelerini çekmäge ýardam eder hem-de innowasion esasda onuň geljekki ösüşini üpjün etmäge maýa goýumlaryny ýurdumyzyň ykdysady zolaklaryna giňden çekmäge mümkinçilik berer.
Milli Liderimiz şahsy taraplaryň maýasyny we emlägini aýawly saklamagyň, olaryň bähbidini goramagyň hukuk kepilliklerini üpjün etmegiň möhümdigini belläp, hödürlenen teklipleriň ykdysady ulgamda düzgün bozmalara garşy göreşmegiň netijeli guralyny döretmäge gönükdirilendigini belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu meseläni degişli düzümler bilen bilelikde seljermegiň zerurdygyny aýdyp, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz mejlisiň barşynda işde goýberen kemçilikleri üçin, Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň müdiriýetiniň başlygy R.Jepbarowa berk käýinç yglan etdi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi soňky gezek duýduryp, degişli resminama gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow döwlet Baştutanymyzyň garamagyna 2018-nji ýylyň dowamynda ministrlikler we pudak edaralary tarapyndan geçirilmegi meýilleşdirilýän sergileriň, ýarmarkalaryň, maslahatlaryň we festiwallaryň sanawyny hödürledi.
Umuman, täze ýylda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň dürli ugurlaryna, onuň eksport kuwwatlyklaryna we möhüm ugurlardaky halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine bagyşlanan iri çäreleriň birnäçesini guramak meýilleşdirildi.
Ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde halkara maslahat we sergi işleriniň möhüm orun eýeleýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ykdysadyýetiň barha artýan mümkinçiliklerini giňden wagyz etmegiň, onuň ösüşiniň geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmagyň ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň dünýä bazarlaryna ugradylmagyna, milli önümleriň daşarky bazarlarda eýeleýän orunlarynyň pugtalanmagyna, ýurdumyza iri maýa goýumlarynyň çekilmegine, täzeçil tehnologiýalaryň we dünýä ylmynyň gazananlarynyň ornaşdyrylmagyna ýardam berjekdigini belledi.
“Ministrlikleriň we pudak edaralarynyň 2018-nji ýylda sergileri, ýarmarkalary, maslahatlary we festiwallary geçirmegi hakyndaky” Karary makullap, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň halkara işewür merkezi hökmündäki abraýynyň ýokarlanmagyna, hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegine we Türkmenistanyň ählumumy meseleleriň çözgüdi boýunça öňe sürýän başlangyçlarynyň amala aşyrylmagyna gönükdirilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew Aşgabatda geçirilen “Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2017” atly ХХII halkara maslahatynyň we guralan pudaklaýyn serginiň netijeleri, şeýle hem Türkmenistanyň wekiliýetiniň şu ýylyň 7 — 10-njy noýabry aralygynda Saud Arabystany Patyşalygyna bolan iş saparynyň jemleri barada hasabat berdi.
Ýöriteleşdirilen nebitgaz sergisinde öňdebaryjy tehnologiýalar, täze işläp taýýarlamalar, uglewodorod serişdelerini çykarmakda, daşamakda, taýýar önümleriň önümçiliginde giňden ulanylýan kämil enjamlar görkezildi.
Maslahatyň gün tertibine laýyklykda geçirilen duşuşygyň dowamynda ýurdumyzyň tebigy gazyny köpugurly esasda dünýä bazarlaryna çykarmak boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasatynyň esasy ugurlaryna garaldy. Şeýle hem halkara, sebitleýin we ýurdumyzyň nebitgaz düzümini ösdürmegiň ýollary, geljekde energetika syýasatyny işläp taýýarlamagyň ugurlary hakynda pikir alyşmalar boldy.
Wise-premýeriň belleýşi ýaly, senagat we energetika pudaklarynyň, şeýle hem Saud Arabystanynyň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilen Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-saud hökümetara toparynyň Er-Riýadda geçirilen nobatdaky mejlisinde söwda-ykdysady, maýa goýum gatnaşyklarynyň, şol sanda ýangyç-energetika toplumynda alnyp barylýan hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de birnäçe ugurlar boýunça anyk ylalaşyklar gazanyldy.
Mundan başga-da, türkmen wekiliýetiniň agzalary saudly kärdeşleri bilen birnäçe duşuşyklary geçirip, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny, hormatly Prezidentimiziň 2016-njy ýylyň maýynda Saud Arabystanyna bolan resmi saparynda gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmek boýunça bilelikdäki işleri jikme-jik ara alyp maslahatlaşdylar.
Geçirilen duşuşyklar we gepleşikler nebitgaz pudagynda, gazylyp alynýan peýdaly magdanlary gözlemek we çykarmak, aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek boýunça saud maýadarlaryny halkara we milli taslamalaryna çekmek boýunça möhüm çözgütleriň kabul edilmegi üçin oňyn mümkinçilikleri döretdi. Hususan-da, geçirilen gepleşiklerde Türkmenistanda gazhimiýa we senagat pudaklarynda özara peýdaly hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge bolan gyzyklanmalar beýan edildi.
Saud Arabystanynyň hökümetiniň resmi wekilleri Patyşalygyň Türkmenistanyň ýangyç-energetika, ulag-aragatnaşyk, dag magdan we beýleki pudaklarynda işleýän iri kompaniýalary üçin amatly maýa goýum ýagdaýyny döredýändigini bellediler. Hususan-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça gadymy döwürde Beýik Ýüpek ýolunyň esasy ugry geçen ýerinde gurulýan Türkmenistan —Owganystan — Pakistan — Hindistan halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna goldaw bermek barada aýdyldy. Beýik Ýüpek ýoly Uzak, Orta we Ýakyn Gündogar ýurtlaryny Günbatar Ýewropa bilen söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklar bilen baglanyşdyrdy.
Ýurdumyzda durmuşa geçirilýän “Açyk gapylar” syýasatynyň üstünlikli amala aşyrylmagy, Türkmenistanda maýa goýum syýasaty üçin oňyn şertleriň döredilmegi, halkara hukuk kadalaryny nazara almak bilen, milli kanunçylygyň kämilleşdirilmegi, dünýä maliýe-ykdysady çökgünlige garamazdan sazlaşykly ösýän milli ykdysadyýetimiziň durnuklylygy dünýäniň iri kompaniýalarynyň şunuň ýaly taslamalaryň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga bolan gyzyklanmalaryny şertlendirýär.
Türkmenistanyň halk hojalygy toplumynyň dürli pudaklarynda amala aşyrylýan maýa goýum syýasaty we giň möçberli özgertmeler ýurdumyzda daşary ýurtlaryň işewür toparlary üçin amatly maýa goýum ýagdaýyny üpjün edýär.
Türkmen-saud hökümetara toparynyň mejlisinde resminamalaryň birnäçesine gol çekildi. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanyň eksport harytlarynyň sergisi ýaýbaňlandyryldy.
Türkmen wekiliýetiniň Saud Arabystanyna bolan iş sapary mahalynda türkmen halylaryny we haly önümlerini bu ýurduň bazarlaryna we onuň üsti bilen beýleki arap ýurtlarynyň bazarlaryna çykarmak boýunça çäreleri guramak bilen baglanyşykly meselelere garaldy. Şeýle hem Türkmenistanyň halyçylyk pudagyna maýa goýum taslamalarynyň mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşyldy. Saud tarapy Er-Riýad şäherinde türkmen el halylarynyň we haly önümleriniň sergisini guramagy we şu mesele boýunça iş toparyny döretmegi teklip etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-saud hökümetara toparynyň mejlisiniň jemlerine kanagatlanma bildirdi. 2013-nji ýyldan bäri şeýle görnüşdäki duşuşyklaryň 5-si geçirilip, olaryň ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň netijeli guralyna öwrülendigini belledi.
Şol bir wagtyň özünde taraplar özara peýdaly gatnaşyklaryň ýokary derejä eýedigine garamazdan, iki ýurduň herekete girizilmedik ykdysady mümkinçilikleriniň bardygyna düşünýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Türkmen-saud toparynyň bäşinji mejlisiniň we türkmen wekiliýetiniň saudly kärdeşleri bilen guran duşuşyklarynyň, gepleşikleriniň işjeň häsiýete eýe bolandygyny belläp, milli Liderimiz bu ugurdaky işleri yzygiderli durmuşa geçirmek babatda birnäçe görkezmeleri berdi.
Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýan Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek baradaky gürrüňi dowam etmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowyň Kuweýt Döwletine iş saparynyň barşynda geçirilen gepleşikleriň netijeli bolandygyny kanagatlanma bilen belledi.
Ikitaraplaýyn duşuşyklaryň we gepleşikleriň çäklerinde kuweýt tarapynyň netijeli döwletara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge, şol sanda söwda-ykdysady, energetika pudaklary ýaly geljegi uly bolan ugurlarda giňeltmäge, döwrebap düzümi döretmäge, şeýle hem Türkmenistanyň başyny başlan giň gerimli maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmaga gyzyklanýandygy tassyklanyldy.
Makroykdysady görkezijiler milli ykdysadyýetimiziň sazlaşykly ösüşini äşgär edip, häzirki döwürde dünýäniň abraýly maliýe düzümlerine ýurdumyzda durnukly we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde baha bermäge şert döredýär. Milli ykdysadyýetimize gönükdirilýän daşary ýurt maýalarynyň möçberleriniň artmagy ýurdumyzyň jemi içerki ösüşinde bilelikdäki we daşary ýurt kompaniýalarynyň paýynyň artmagyny we Türkmenistanyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna netijeli goşulmagyny üpjün edýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew öz nobatynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy hakynda hasabat berdi.
Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Özbegistan Respublikasynyň Daşkent şäherine bolan gulluk iş saparynyň jemleri barada hasabat berdi. Iş saparynyň barşynda oba hojalyk pudagyna degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna her ýylyň noýabr aýynda bellenilýän Hasyl toýuna gabatlanan çäreleriň maksatnamasy hödürlendi. Olaryň çäklerinde oba hojalyk önümleriniň sergisini, şeýle hem şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň sergisini, sport ýaryşlaryny, milli oýunlary, sungat ussatlarynyň konsertlerini, at çapyşyklary guramak meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, pudagyň düşewüntliligini has-da ýokarlandyrmaga, onuň düzümini döwrebaplaşdyrmaga, dürli önümleriň öndürilýän möçberini artdyrmaga gönükdirilen oba hojalygynyň özgerdilmegi şu günüň möhüm wezipesi bolup durýar diýip belledi.
Täze taryhy döwürde Hasyl toýy türkmen daýhanlarynyň egsilmez zehinini we zähmetsöýerligini, ene topragymyzyň sahylygyny alamatlandyrýar, döwletimiziň oba zähmetkeşleri hem-de tutuş obasenagat toplumyny ösdürmek barada hemmetaraplaýyn alada edýändigine şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýere ýetip gelýän ählihalk baýramçylygyna ýokary derejede taýýarlyk görmek barada tabşyryk berildi.
Milli Liderimiz goňşy döwletimiz bolan Özbegistan Respublikasy bilen strategiki hyzmatdaşlyga uly üns berilýändigini belläp, obasenagat toplumynda hem birek-birekden öwrenere, özara tejribe alyşmaga köp zadyň bardygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz oba hojalyk pudagyny döwrebaplaşdyrmakda, oňyn özgertmeleri üstünlikli durmuşa geçirmekde daşary ýurtlaryň tejribesiniň önümçilige ornaşdyrylmagy babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynda pagta egriji fabrigi gurmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat bilen çykyş etdi.
Bellenilişi ýaly, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny” ýerine ýetirmek maksadynda bäsleşige gatnaşyjylaryň tekliplerine baha bermek boýunça uly işler geçirildi, netijede, dokma senagatynyň täze desgasynyň taslamasyny düzmek, gurmak we enjamlaşdyrmak “Hilli ýüp” hojalyk jemgyýetine ynanyldy. Pagta egriji fabrigiň ulanmaga berilmegi bilen bir ýylda 6 müň tonna nah ýüplügi öndüriler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, dokma senagatynyň ägirt uly serişdeler kuwwatynyň bolmagy Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň gaýtadan işleýän pudagyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar diýip belledi. Bu pudaga daşary ýurtly sarp edijileriň uly islegine eýe bolan pagtadan ýokary hilli önümleri öndürmegiň ösüşini höweslendirýän uly möçberdäki maýa goýumlary gönükdirilýär.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň welaýatlaryny ykdysady taýdan ösdürmek üçin täze iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berjek pudagyň täze senagat desgalaryny gurmagyň ähmiýetine ünsi çekip, bu ugurda alnyp barylýan işlere gözegçiligi güýçlendirmegiň möhümdigini belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän ulgamlarynda geçirilýän işler, hem-de Owganystan Yslam Respublikasyna iberilýän elektrik energiýanyň möçberini artdyrmak boýunça alnyp barylýan çäreler barada hasabat berdi.
Häzirki wagtda şertnama laýyklykda, goňşy döwlete Ymamnazar — Andhoý we Serhetabat — Hyrat — Turgundy elektrik geçirijileri arkaly iki ugur boýunça ýylda 700 million kilowat sagat elektrik energiýasy iberilýär. Mundan başga-da, Badhyz we Jowüzjan welaýatlaryna hem türkmen elektrik energiýasyny ibermek boýunça hyzmatdaşlyk etmek göz öňünde tutulýar. Mälim bolşy ýaly, bu maksat bilen 2017-nji ýylyň 3-nji iýulynda Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň Energetika we suw hojalygy ministrliginiň arasynda Ylalaşyga gol çekildi. Bu resminamalaryň hem-de ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň esasynda Owganystana elektrik energiýasynyň iberilýän möçberini has-da artdyrmak boýunça yzygiderli çäreler görülýär.
Şeýle hem wise-premýer hasabatynyň çäklerinde paýtagtymyzyň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň ýaşaýjylaryny arassa agyz suwy bilen bökdençsiz üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada habar berdi.
Şu maksat bilen, Jemagat hojalygy ministrligi tarapyndan suwy arassalamak üçin koagulýant hökmünde ulanylýan alýuminiý sulfatynyň 15 müň tonnasyny satyn almak barada halkara bäsleşigi yglan edildi. Onuň jemleri jemlenildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň garamagyna degişli resminamanyň taslamasy hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp hem-de türkmen-owgan gatnaşyklary barada durup geçmek bilen, öňden gelýän dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däplerine, özara düşünişmek we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanan döwletara gatnaşyklarynyň yzygiderli ösüp, täze anyk mazmun bilen baýlaşýandygyny belledi. Bitarap Türkmenistan Owganystandaky ýagdaýy diňe parahatçylykly, syýasy-diplomatik serişdeler bilen kadalaşdyrmak ugrunda çykyş edip, degişli ugurda halkara bileleşiginiň tagallalaryna mynasyp goşandyny goşýar, goňşy döwleti durmuş-ykdysady taýdan dikeltmäge goldaw berýär. Biziň ýurdumyzyň başyny başlan iri düzümleýin taslamalary munuň subutnamasy bolup, olar owgan ykdysadyýetini dikeltmäge, durmuş we ynsanperwer häsiýetli möhüm meseleleri çözmäge ýardam etmelidir.
Türkmenistanyň doganlyk owgan halkynyň asuda we abadan durmuşa ymtylmagynda raýdaş bolmak bilen, geljekde hem oňa hemmetaraplaýyn kömek we goldaw berjekdigini aýdyp, milli Liderimiz Owganystana iberilýän türkmen elektrik energiýasynyň möçberlerini yzygiderli artdyrmak boýunça geçirilýän işleriň barşyny berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz türkmenistanlylary arassa agyz suwy bilen bökdençsiz üpjün etmek meselesine geçip, hödürlenen Karary makullady we oňa gol çekdi, bu ugurda degişli çäreleri görmek boýunça wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow gözegçilik edýän ministrliklerinde we pudak edaralarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda ulag we aragatnaşyk düzümini ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnamalaryň yzygiderli durmuşa geçirilmeginiň we häzirki meýilleri nazara almak bilen, pudaklaryň öňünde durýan wezipeleriň çözgüdine örän oýlanyşykly çemeleşmeleriň zerurdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz täze tehnologiýalary önümçilige yzygiderli ornaşdyrmagyň, işjeň tejribe alyşmagyň, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen täzeçil işläp taýýarlamalar barada pikir alyşmagyň zerurdygyna ünsi çekip, ulag ulgamynyň ähli görnüşleriniň sazlaşykly ösüşiniň wajypdygyny belledi we bu babatda wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Aragatnaşyk pudagyny ösdürmekde onuň kärhanalaryny tehniki taýdan enjamlaşdyrmagyň möhüm wezipe bolup durýandygyna ünsi çekip, milli Liderimiz ähli döwrebap tehnikalara ýokary hilli hyzmat etmek we olary netijeli peýdalanmak ugrunda işleriň guramaçylykly we sazlaşykly ýola goýulmagy üçin zerur çäreler görmegi tabşyrdy.
Işde goýberen kemçilikleri üçin “Türkmenhowaýollary” gullugynyň başlygy D.Saburowa berk käýinç yglan edildi we oňa iň soňky gezek duýduryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew Aşgabatda we Daşoguzda geçiriljek Özbegistan Respublikasynyň Medeniýet günleriniň maksatnamasy barada hasabat berdi.
Wise-premýer bu maksatnama ynsanperwer ulgamda iki goňşy döwletiň netijeli gatnaşyklaryny işjeňleşdirmäge gönükdirilen çäreleriň birnäçesiniň girizilendigini habar berdi. Olaryň hatarynda Özbegistandan geljek myhmanlaryň resmi böleginiň ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginde kabul edilmegi, döredijilik işgärleriniň duşuşyklary, kinolaryň görkezilişi, amaly-haşam sungatynyň sergileri hem-de dostlukly ýurduň artistleriniň çykyşlary bar. Döredijilik çäresiniň ýapylyş dabarasyny Daşoguz welaýatynyň Nurmuhammet Andalyp adyndaky döwlet sazly drama teatrynda geçirmek göz öňünde tutulýar.
Myhmanlar üçin türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasy, ýurdumyzyň gözel ýerleri bilen tanyşdyrýan medeni maksatnama taýýarlanyldy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, halkara medeni çäreleri geçirmegiň ähmiýetiniň uludygyny belledi. Olar Türkmenistanyň goňşy we beýleki döwletler bilen gatnaşyklaryny täze mazmun bilen baýlaşdyrýar, dostlukly gatnaşyklary we köpugurly hyzmatdaşlygy berkitmäge, türkmen halkynyň ruhy baýlygyny dünýä ýaýmaga, medeniýetleriň özara baýlaşmagyna ýardam edýär. Hormatly Prezidentimiz Aşgabatda we Daşoguzda Özbegistan Respublikasynyň Medeniýet günlerini geçirmegiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek, dostlukly döwletleriň medeniýet işgärleriniň döredijilikli gatnaşyklary üçin ähli şertleri döretmek barada görkezme berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew bilim, ylym, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiziň başlangyjy boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleri durmuşa geçirmek, degişli düzümleriň işini kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwletimiziň ýokarda agzalan pudaklaryň hemmetaraplaýyn ösüşine we olaryň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegine, döwrebaplaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ylym-bilim ulgamyny toplumlaýyn özgertmek, halkyň saglygyny goramak bilen baglanyşykly ähli meseleleriň çözgüdiniň öz wagtynda üpjün edilmegi, ilatymyza halkara ülňülerine laýyk gelýän ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlarynyň giň görnüşleriniň berilmegi, ýurdumyzyň dynç-alyş şypahana mümkinçilikleriniň işjeň peýdalanylmagy babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Şunuň bilen birlikde köpçülikleýin-bedenterbiýe sagaldyş we sport hereketiniň mundan beýläk-de höweslendirilmeginiň we oňa goldaw berilmeginiň jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmeginiň, ilatyň, ilkinji nobatda bolsa ýaşlaryň sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmagynyň möhümdigini belläp, milli Liderimiz Türkmenistanda munuň üçin ähli mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy we bu babatda
wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa döwlet syýasatynyň, şeýle hem Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň 4-nji noýabrda geçirilen 24-nji mejlisinde kabul edilen Türkmenistanyň Kanunlarynyň möhüm ugurlarynyň esasynda milli kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça milli parlamentiň alyp barýan işi barada habar berdi.
Nobatdaky maslahatyň dowamynda deputatlar birnäçe kanunçylyk taslamalaryny we Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlaryny, şol sanda milli ykdysadyýetimiziň kuwwatlanmagyny, ýurdumyzyň bilim we ylmy-tehniki mümkinçilikleriniň hemmetaraplaýyn durmuşa geçirilmegini, şeýle hem ylmy eýeçiligiň milli ulgamynyň emele gelmegini hem-de onuň halkara derejesine çykarylmagyny şertlendirýän “Oýlap tapyşlaryň hukuk goragy hakynda” we “Senagat nusgalarynyň hukuk goragy hakynda” Türkmenistanyň Kanunlaryny biragyzdan makulladylar we kabul etdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, Türkmenistanyň durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeler ýoly bilen sazlaşykly ösüşinde milli kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça parlamentiň durmuşa geçirýän çärelerini işjeňleşdirmeginiň zerurdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ylma we ýokary tehnologiýalara aýratyn ornuň degişlidigini aýtdy. Täzeçil ylmy gazananlaryň ösdürilmegi, onuň ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna giňden ornaşdyrylmagy, ýokary hünärli ylmy işgärleriň taýýarlygy, öňdebaryjy inženerçilik-tehniki işläp taýýarlamalaryň, ylmy açyşlaryň we täzeçil usullaryň hukuk goragynyň üpjün edilmegi bu pudagyň öňünde durýan esasy maksatlardyr diýip, hormatly Prezidentimiz belledi we Mejlisiň 24-nji maslahatynda kabul edilen täze Kanunlara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde başga-da birnäçe möhüm meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, hökümet agzalaryna işlerinde uly üstünlikleri, ähli türkmenistanlylara abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.


c: text/html

text:
Ministler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 4-nji awgustda geçirilen bilelikdäki mejlisinde döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ilatynyň köp sanly haýyşlaryny göz öňünde tutup, V Aziýa oýunlarynyň açylmagyna çenli galan 30 günlük senäni belläp geçmegi we bu waka mynasybetli ýene-de bir ekologiýa çäresini, ýagny 17-nji awgustda awtoulagsyz güni geçirmegi teklip etdi. Şol gün birnäçe durmuş maksatly desgalar, şeýle hem nebitgaz toplumyna degişli desgalar ulanmaga berler.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýer S.Toýlyýewe agşam Jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň binasynyň açylyş dabarasyny, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarowa bolsa Türkmen gawunynyň sergisini, Olimpiýa şäherjiginde V Aziýa oýunlaryna gatnaşýan ýurtlaryň milli tagamlarynyň halkara sergisini guramagy, wise-premýer A.Garajaýewe
gala konserti guramagy tabşyrdy.
Bu örän gowy çäreler bolar, şeýlelikde, biz Türkmen gawunynyň baýramyny belläris hem-de paýtagtymyza has-da gözellik berjek birnäçe täze desgalary açyp, ulanmaga bereris diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
12-nji maýda hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda pudaklaryň geçen dört aýda ýerine ýetiren işleriniň jemleri jemlendi, döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisine Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň we beýleki guramalaryň ýolbaşçylary gatnaşdy.
Mejlisde wise-premýerler, ministrleriň käbirleri, welaýatlaryň häkimleri ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdiler hem-de olaryň işine baha berildi. Mejlisiň barşynda döwlet Baştutanymyz düýpli bellikleri we talaplary beýan edip, ýolbaşçylar düzüminiň öňünde ýakyn döwür üçin anyk wezipeleri goýdy. Şeýle hem ýolbaşçylary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak baradaky meselä garaldy.
Hormatly Prezidentimiz hökümetiň giňişleýin mejlisiniň gün tertibine geçip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryna, Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygyna we beýleki ýolbaşçylara söz berdi. Olar ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi baradaky hasabat bilen çykyş etdiler.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew söwda toplumynyň hem-de ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz ulgamynyň şu ýylyň ýanwar-aprel aýlarynda ýerine ýetiren işleriniň esasy görkezijileri barada hasabat berdi.
Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça söwda dolanyşygy 1 milliard 503,6 million manada barabar boldy, şol sanda bölek haryt dolanyşygy 601, 2 million manada deň bolup, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 16,7 göterim artdy. Hasabat döwründe 33,5 million manatlyk maýa goýumlary özleşdirildi.
Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe birža söwdalarynyň 80-si geçirilip, umumy bahasy 7,4 milliard manada deň bolan şertnamalaryň 3858-si hasaba alyndy. Şol şertnamalaryň umumy möçberde harytlaryň eksporty we importy bilen bagly şertnamalaryň bahasy 6,3 milliard manada barabar boldy.
Söwda-senagat edarasy boýunça 6,28 million manatlyk hyzmat işleri amala aşyryldy. Gazanylan peýda 2,1 million manat bolup, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 8,5 göterim artdy.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça 173 million manatlyga barabar senagat önümleri, 298,3 million manatlyk oba hojalyk we azyk önümleri öndürilip, olaryň möçberi degişlilikde 32,6 göterim we 26,4 göterim artdy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň möçberi 1,1 milliard manatdan gowraga deň boldy. Söwda haryt dolanyşygy 3,7 milliard manada deň bolup, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 12,6 göterim artdy. Hyzmat ulgamynda 321,6 million manatlyk işler ýerine ýetirilip, onuň möçberi 14,9 göterim artdy.
Hormatly Prezidentimiz häzirki wagtda söwda işiniň daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň geriminiň giňelýändigi bilen häsiýetlendirilýändigini, ýöne eksportuň möçberlerini artdyrmak babatda entek garaşylýan netijäniň gazanylmaýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz söwda ulgamyny ösdürmek, ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak, eksport ugurly önümleri öndürmekde telekeçiligi işjeňleşdirmek boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Mejlisiň dowamynda hormatly Prezidentimiz çykyş edip, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşi boýunça edilen hasabatlary jemledi.
Ýurdumyzda şu ýylyň dört aýynda amala aşyrylan işleriň netijeleri, bar bolan içerki meselelere we dünýä ykdysadyýetiniň ýagdaýy bilen bagly birnäçe kynçylyklara garamazdan, ykdysadyýetimiziň pudaklarynda ýokary ösüş depginini saklap gelýändigimizi görkezýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Şu döwürde ýurdumyzda jemi içerki önümiň möçberiniň artyşy 6,2 göterime deň boldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, biz ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberini artdyrmagy başardyk. Zähmet haklarynyň möçberi hem 9,1 göterim köpeldi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurdumyzda umumy bahasy 45 milliard amerikan dollaryndan gowrak bolan 1 müň 900-e golaý iri desganyň gurluşygy alnyp barylýar. Şol desgalaryň 1 müň 800-e golaýyny öz gurluşyk kärhanalarymyz gurýar.
Dört aýyň dowamynda göz öňünde tutulan senagat we durmuş maksatly desgalaryň ählisi gurlup, ulanmaga berildi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, döwletimiz hususy telekeçiligi ösdürmäge goldaw bermek, ýurdumyzyň telekeçilerini ykdysadyýetimizde özgertmeleri amala aşyrmaga giňden çekmek syýasatyny dowam edýär. Bu ugurda geçirilýän işleriň netijesinde ykdysadyýetiň döwlete degişli däl böleginiň jemi içerki önümiň düzümindäki paýy durnukly artýar. Bu görkeziji häzirki döwürde 62,2 göterime barabardyr.
Häzirki döwürde biz ylym, bilim ulgamlarynda, oba hojalygynda, nebitgaz toplumynda, hukuk goraýjy edaralarda we beýleki ugurlarda iri syýasy we ykdysady özgertmeleri amala aşyrýarys. Bu özgertmeleriň esasy maksady ýurdumyzyň ykdysadyýetini hil taýdan täze derejä çykarmakdyr. Şeýle hem durmuş maksatlaryna gönükdirilen bazar ykdysadyýetli demokratik, dünýewi, hukuk döwleti hökmünde Türkmenistany ösdürmek, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny yzygiderli gowulandyrmak bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we mejlisiň gün tertibiniň indiki meselesine geçdi.
Halkymyzyň hal-ýagdaýynyň gowulanmagy bilen birlikde, parahorluk we korrupsiýa ýaly örän ýaramaz täsirli meseleler ýüze çykyp başlady. Jemgyýetçilik durmuşynyň bu hadysalary ykdysadyýetden başlap, ahlaga çenli, biziň durmuşymyzyň dürli ugurlaryna örän ýaramaz täsirini ýetirýär. Parahorluk we korrupsiýa döwlet edaralaryny we jemgyýeti erbet netijelere getirýär. Netijede, ykdysadyýetiň ösüşi bökdelýär. Döwletiň ösüş ýolunda düýpli päsgelçilikler döreýär diýip, milli Liderimiz aýtdy we Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine girişmek dabarasynda eden çykyşynda hem, beýleki çykyşlarynda hem biziň şeýle ýaramaz hereketleriň öňüni aljakdygymyzy belläp geçendigini ýatlatdy. Hormatly Prezidentimiz, eýeleýän wezipesine garamazdan, şeýle ýaramaz hereketleri edýänleriň ählisiniň jogapkärçilige çekiljekdigini, döwlet işgärlerinden, ilkinji nobatda bolsa, hukuk goraýjy edaralaryň işgärlerinden öz wezipe borçlaryny ak ýürekden we halal ýerine ýetirmekleriniň talap ediljekdigini aýratyn nygtandygyny aýdyp, olar üçin Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň bähbitleriniň ähli zatdan ýokary bolmalydygyny ýene-de bir gezek nygtady.
Şu ýaramaz hadysalara garşy göreşmekde hukuk goraýjy edaralaryň orny has-da uly bolmalydyr. Ýurdumyzyň ykdysady esaslarynyň durnukly bolmagy, şeýle hem amala aşyrylýan reformalaryň we özgertmeleriň netijeli bolmagy hukuk goraýjy edaralar ulgamynyň talabalaýyk, netijeli işlemegine köp derejede baglydyr. Hukuk goraýjy edaralaryň bu ugurda alyp barýan işleriniň esasy ileri tutulýan ugry guramaçylykly jenaýatçylyga, korrupsiýa, terrorçylyga we ekstremizme, neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmäge gönükdirilmelidir. Raýatlarymyzyň ömrüni, saglygyny we emlägini jenaýatçylykly kast edilmeginden gorap saklamaga, olaryň konstitusion hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga niýetlenmelidir diýip, milli Liderimiz aýratyn belledi.
Arassa, halal işlemek, eziz Watanymyza päk ýürekden gulluk etmek biziň hemmämiz üçin baş ýörelge bolmalydyr.
Milli Liderimiz parahorluga we korrupsiýa garşy göreşmek maksady bilen, Döwlet howpsuzlyk geňeşine Türkmenistanyň Mejlisi bilen bilelikde gysga wagtda Korrupsiýa we parahorluga garşy göreşmek boýunça maksatnamany işläp taýýarlamagy we tassyklamak üçin bermegi tabşyrdy. Bu Maksatnama biziň döwlet gurluşymyzyň maksatnamasynyň aýrylmaz bölegi bolmalydyr.
Ata-babalarymyz ak ýürekli we halal zähmet çekip, halal ýaşamak barada bize köp sanly öwüt-ündewleri, nakyllary, pähimleri miras goýupdyrlar. Biz hem, öz nobatymyzda, halallygyň, zähmetsöýerligiň nusgasy bolan pederlerimiziň mynasyp nesilleri bolmalydyrys diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragy hem «Älem içre adam galmaz, at gezer» diýipdir. Dünýäde halal zähmeti, akýürekliligi bilen özi barada ýagşy at galdyrmak her bir ynsanyň mukaddes borjudyr. Beýik pederlerimiziň şöhratly ýoluny hemmetaraplaýyn mynasyp bolup dowam edeliň! Halal we yhlasly zähmetimiz bilen eziz Watanymyzyň ösüşine mynasyp goşant goşup, at-abraý gazanalyň! – diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini jemläp, hemmelere berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň “Täze oba” maksatnamasynyň çäginde Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynda durmuşa geçirilýän işler barada.
Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösüşi toplumlaýyn döwlet maksatnamalarynda, şol sanda sebitleriň ösüş maksatnamalarynda berkidilen ulgamlaýyn ýörelgelere esaslanýar. Her bir welaýatyň çäk aýratynlyklaryny we hususy kuwwatyny, olaryň hojalyk binýadyny, ulag-geografiki ýerleşişini nazara almak arkaly amala aşyrylýan döwlet sebit syýasaty sebitleri sazlaşykly ösdürmäge, olaryň ykdysadyýetini bazaryň talaplaryna laýyklykda düzümleýin üýtgedip gurmaga, ahyrky netijede bolsa, ilatyň abadançylygyny ýokarlandyrmaga, raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da gowulandyrmaga gönükdirilendir.
Дöwlet derejesinde birnäçe işler üstünlikli durmuşa geçirilýär. Olara mysal hökmünde azyk, bilim, saglyk, medeniýet, gurluşyk, abatlaýyş işleriniň ýurdumyzyň dürli künjeklerinde üns berilýän pudaklara öwrülendigini görkezmek bolar. Ady agzalan ulgamlarda gazanylan netijeler sanardan kän. Bu özgerişleri görüp, kalplary heýjana gelýän her bir türkmen raýaty buýsanmaga haklydyr. Şeýle hem bu ösüşler raýatlarymyzy ýurdumyzyň syýasy we ykdysady ösüşine saldamly goşant goşmaga borçlandyrýar.
Ýaşaýyş jaýlaryny, toplumlaryny we obalary bina etmek, ýollary çekmek, kärhanalary gurmak, şeýlelikde, täze iş orunlaryny döretmek - bularyň hemmesi maýa goýum taslamalaryna degişlidir, olaryň durmuşa geçirilmegi sebitleri ykdysady taýdan ösdürmegiň täze nokatlaryny kemala getirmegi, olaryň işewürlik hem-de innowasion işjeňligini höweslendirmegi, ýurdumyzyň çäklerinde zähmet serişdelerini, hünärli işgärleri we ilatyň girdejilerini deňeçer paýlamagy maksat edinýär. Ýurdumyzyň dürli sebitlerinde ýaşaýyş jaýlary guruldy, gazgeçirijiler, elektrik ulgamlary, aragatnaşyk ulgamlary çekildi, awtomatiki telefon beketleri abatlandy, oba ýerleriniň durmuş we senagat düzümleriniň beýleki birnäçe desgalary ulanylmaga berildi.
Lebap welaýatynyň Serdarabat etraby boýunça hem bellenilen işleriň ählisi amala aşyryldy. Iň aýdyň mysallaryň hatarynda etrabymyzyň çäginde gurlup, 2014-nji ýylyň 8-nji maýynda ulanylmaga berlen kuwwaty 149,2 megawatt bolan gaz turbinaly elektrik stansiýasyny aýdyp bileris. Bu häzirkizaman gaz turbinaly elektrik stansiýasy etrabyň ilatynyň diňe bereketli ojagyny däl, eýsem kalbyny hem nurlandyrýar.
Halkymyz bu röwşen nurа bolan çäksiz mährinden özlerine ýeten paý hasaplaýar.
2014-nji ýylyň 18-nji oktýabrynda Serdarabat etrabynyň çäginde häzirki döwrüň ösen talaplaryna laýyklykda gurlan köpugurly söwda bazarynyň hem dabaraly açylmagy biziň buýsanjymyza buýsanç goşdy. Umumy bahasy 114 million manada barabar bolan bazar 50 gektar meýdany tutýar. Bu bazarda 680-den gowrak dükan, 1280 sany söwda bölümi işlmek bilen, bagtyýar raýatlarymyza ählitaraplaýyn hem bökdençsiz hyzmat edýär. Bu gündogar bazarynda ýurdumyzda we daşary ýurtlarda öndürilen ýokary hilli harytlaryň dürli görnüşleriniň söwdasy guralýar.
Bazarda azyk önümleri, hojalyk we senagat harytlary, egin-eşik we dokma önümleri, şeýle hem beýleki dürli harytlar ýurdumyzyň ilatyna elýeterli bahalardan hödürlenýär. Уlanmaga berilýän bu köpugurly bazaryň welaýatda ilata edilýän hyzmatlaryň hilini has-da ýokarlandyrmaga we haryt bolçulygyny döretmäge mümkinçilik berjekdigine ynam bildirйäр Ilatymyzyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmak, ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak, Bitarap Watanymyzy dünýäniň ösen döwletleriniň birine öwürmek biziň alyp barýan syýasatymyzyň esasy ugrudyr.
Şonuň ýaly-da Serdarabat etrabynyň bilim ulgamynda hem dünýä ölçeglerine laýyk gelýän mekdepler we çagalar baglary bina edilip, häzirki wagtda ýaşlara bilim-terbiýe bermekde möhüm orunlary eýeleýär. Has takygy, bilim ulgamyny ösdürmek barada 2012-nji ýylda etrabymyzyň “Dostluk” daýhan birleşiginiň “Pagtaçy” obasynda 640 orunlyk 38-nji orta mekdep ulanylyşa berildi. 2013-nji ýylda etrabymyzyň J.Hekimow adyndaky daýhan birleşiginiň “Gatyaryk” obasynda 640 orunlyk 39-njy orta mekdep, 2014-nji ýylda “Hojailli” geňeşliginiň “Ýeňiş” obasynda 640 orunlyk 40-njy orta mekdep ulanylmaga berildi.
Etrabymyzda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işi hem giň gerimde ösdürilýär. 2012-nji ýylda etrabyň “Guşçular” geňeşliginiň “Guşçular” obasynda 5-nji “Berkararlyk”, Gularyk geňeşliginiň “Uçbaş” obasynda 6-njy “Bägül” çagalar baglary körpeleri kabul etdi. 2014-nji ýylda “Boýrabap” geňeşliginiň “Baýdakçy” obasynda 160 orunlyk 7-nji “Kenar” çagalar bagynyň, N.Gutlyýew adyndaky geňeşligiň “Ýaşlyk” obasynda 8-nji “Serpaý” çagalar bagynyň, “Talhanbazar” geňeşliginiň “Gum” obasynda 160 orunlyk 9-njy “Köşek” çagalar bagynyň gurluşyklary üstünlikli tamamlandy we 2015-nji ýylyň ýanwar aýyndan başlap, körpeleri kabul etdi. Etrabyň çäginde bina edilen binalaryň hatarynda täze gurlan sport mekdebini hem bellemek bolar. Has takygy, etrabyň Guşçular geňeşliginde 1-nji sport mekdebi ulanylmaga berildi. Bu täze sport mekdebi häzirki zamanyň talaplaryna laýyk gelýän enjamlar bilen doly üpjün edilip, halkara ýaryşlarynda ýurdumyzyň adyndan üstünlikli çykyş etjek ussat türgenleri taýýarlamakda möhüm ähmiýete eýe bolar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyz uly üstünliklere beslenýär. Ýurdumyzda gazanylýan ägirt uly üstünlikler döwletimize ilatyň durmuş derejesini iň ýokary derejelere götermäge mümkinçilik berýär.


text:
Sefewi döwleti
Mowzugy: Sefewi Azerbaýjan döwleti
Meýilnamasy
1. Sefewi Azerbaýjan -türkmen döwletiniň emele gelmegi we Ysmaýyl şa
2. Mukaddes Ruhnama we sefewi türkmen şalary.
3. Sefewi türkmenleriniň döwletiniň synmagy.
Azerbaýjanda orta asyrlaryň ahyrlarynda gowşap başlaýar. Näme üçin Azerbaýjan gowşadyka? Oňuň aşakdaky sebäpleri bardyr:
1. Ilki bilen Azerbaýjanyň üstünden öňki söwda ýoly geçmeýärdi. Şol sebäpli Azerbaýjan indi çetde galypdy. Dünýä söwdasyndan üzňedi;
2. Azerbaýjany içki dawa-jenjeller tozdurypdy;
3. Azerbaýjanyň üstüne daşardan wagşyýana çozuşlar köp bolupdy. Araplar, mongollar, Teýmir agsak bu ýurdy birnäce asyr yza taşlapdy.
Ine şeýle şertlerde 1502-nji ýylda yştymagy gelip çykyşy boýunça türkmen bolan Ysmaýylyň baştutanlygynda täze bir döwletiň düýbi tutulýar. Döredenleriň taýpasynyň ady bilen baglanyşykly ol döwlet sefewiler döwleti ady bilen taryha dolýar. Bu döwleti esaslandyryjy Ysmaýyl şa barada giňişleýin durup geçeliň.
Ysmaýyl şa– Sefewi Azerbaýjan-türkmenleriniň döwletini esaslandyryjy we döwletiň birinji hökümdarydyr. Ysmaýyl şa 1487-nji ýylda dogulýar. Onuň kakasy Haýdar sefewiýe dini derwüşçilik toparyny döreden 1254 – 1334-nji ýyllarda ýaşap geçen Sefi od-Din Ishak atly Ardabilli şeýh bolupdyr. Ysmaýyl şa hem şonuň neberelerinden bolupdyr. Şol derwüşçilik toparynda Anadolydan gelen Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasynda sanaýan ýedi türkmen taýpasy (şamly, rumly, ustaçly, tekeli, baharly dülkadyr, owşar) sopy bolupdyrlar.
1498-1500-nji ýyllarda Akgoýunlylar döwleti ikä bölünmegi bilen baglanyşykly dörän amatly ýagdaýy ulanyp, 12 ýaşly şa Ysmaýyl öz atalygy Hüseýin beg Şamlynyň maslahaty bilen 300 atlysy bilen Ardebile gelýär. Şol ýerde 7 müňli türkmen goşuny bilen häkimiýet ugrunda urşa başlaýar. Olar 1501-nji ýylda Akgoýunlylary ýeňip, Töwrize girýärler. Töwrizde Ysmaýyl Azerbaýjan şasy diýlip jar edilýär. Ol 1503-nji ýyldan 1510-njy ýyla çenli Kazwin, Kum, Yspyhan, Şiraz, Ýezd, Kerman ýaly şäherleri, Ermenistan, Kürdistan, Yrak ýaly ýurtlary basyp alýar. 1510-njy ýylda Marynyň golaýynda Horosan ugrunda özbek hany Şeýbany bilen bolan söweşde Şeýbany han öldürilip, Seistan we Horosan Sefewi türkmenleriniň döwletiniň düzümine goşulýar. Köşkde we goşundaky dil türkmen dilinde bolupdyr. Şa Ysmaýyl şol dilde goşgy ýazypdyr. 1524-nji ýylda şa Ysmaýyl ýogalýar.
Geliň ýeke-ýeke şol döwletiň soňky hökümdarlarynyň taryhda bitiren işleri barada gürrüň edeliň.
TAHMASP I – (144) Sefewi türkmenleriniň döwletiniň ikinji hökümdary. Tahmasp I entek 10 ýaşynda tagta geçmeli bolýar. Ilkibada ol türkmen hanlarynyň we serdarlarynyň (aýratyn-da rumly we ustaçly) diýeni boýunça ýurdy dolandyrýar. Kämillik ýaşyna ýetenden soňra özbaşdak dolandyryp başlaýar. Ýöne ol kakasy ýaly başarjaň hökümdar däldi. Onuň gowuşgynsyzlygyndan peýdalanyp birnäçe ýerli hökümdarlar özbaşdak syýasat ýöretmäge ymtylýarlar. 1538-nji ýylda Astrabatda Muhammet Salyh özüni özbaşdak hökümdar diýip yglan edýär. Türkmen Aba Serdar 1550-1558-nji ýyllarda şa Tahmaspy birnäçe gezek ýeňlişe sezewar edýär. Gilýanda, Şirwanda ýerli hökümdarlar şa Tahmaspa garşy çykýarlar. Bu ýagdaýlaryň ählisi şa Tahmasp I-niň döwründe Azerbaýjanda merkezi häkimiýetiň gowşandygyny görkezýär. Onuň alyp baran içeri syýasatynyň netijesinde Azerbaýjan döwletiniň harby kuwwaty aýratyn-da ykdysady kuwwaty peselýär.
Türkmeniň serhetlerine ýakyn ýerleşýändiginden gorkup, ol ýurduň paýtagtyny Töwrizden Kazwin şäherine geçirýär.
YSMAÝYL II (144) – Sefewi türkmenleriniň üçünji hökümdary. Ol 1576 – 1578-nji ýyllarda şa bolup, Tahmasp I-niň ogludyr. Her şa ýogalyp, täze şa tagta geçmeli bolanda ýurtda galagoply ýagdaý döreýärdi. Şa Tahmasp I ýogalansoň soň hem onuň ogly 12 oglunyň haýsysynyň tagta geçmelidigi barada dawalar başlapdy. Ustaçly türkmenler onuň Haýdar Mürze atly ogluny goldasa, owşar türkmenleri şa Ysmaýyly goldady. Şa Ysmaýyl kakasy dirikä 19 ýyllap tussaglykda bolupdy. Belki tussaghanada oturany üçindir.
Ysmaýyl II häsiýeti boýunça gazaply, öz 6 doganyny jezalandyryp öldürtmek bilen, halky gorkuzmak üçin köplenç köpçülikleýin jezalandyrmak barada buýruk beren hökümdardyr. Ol iki ýyl çemesi dolandyryp tarpa-taýyn ýogalýar.
MUHAMMET HUDABENDE (144) – Sefewi türkmenleriniň döwletiniň dördünji şasy. Ol 1578-1587-nji ýyllarda hökümdarlyk edýär. Sefewi türkmenleriniň döwletiniň ikinji şasy Tahmasp I-niň ogly.
Muhammet Hudabende keselbent, özerkli däl adam bolupdyr. Ol köplenç aýalynyň (Hamza we Abbas atly ogullarynyň ejesiniň) diýeni boýunça ýurdy dolandyrypdyr. Muhammet şanyň Hamza Mürze atly ogly türklere garşy uruş döwründe Kawkazda görkezen edermenlikleri, ýeňişleri bilen öz duşmanlaryny öjükdiripdir. Ony şa tagtyna geçer öýdüp gorkup Azerbaýjanlylaryň özleri dildüwşik gurap öldürýärler. Muhammet Hudabendäniň döwründe onuň döwleti Kawkazda birnäçe ýerlerini Osman türkmenleriniň döwletine bermäge mejbur bolýar. 1587-nji ýylda Muhammet Hudabende öz goşuny tarapyndan tagtdan agdarylýar we köp wagt geçmänkä aradan çykýar.
APBAS ŞA (144,241) - Azerbaýjanda 1502 – 1736-njy ýyllarda hökümdarlyk eden Sefewi türkmenleriniň döwletiniň bäşinji şasydyr. Ol 1581-1628-nji ýyllarda ýaşap geçip, Hudawende şanyň ogludyr. Abbas şa Azerbaýjany 1587-1628-nji ýyllarda dolandyrýar.
Abbas şa 16 ýaşynda wagty kakasy öldürilýär we tagta geçýär. Onuň tagta geçen döwri Sefewi döwleti gowşap, agzalalyk güýçlenip, ýurtdan bereket göterilen döwürdi. Azerbaýjanyň gowşamagyndan peýdalanyp Türkiýe onuň birnäçe ýerlerini basyp alypdy. Şa Abbasyň paýyna çöken ýurdy galkyndyrmak düşdi. Ol birnäçe özgertmeler geçirdi. Goşunda düzgün - tertibi ýola goýdy. Täze goşun bölümlerini döretdi. Salgytlary rejä saldy. Merkezi häkimiýeti berkitdi. Ýerli hökümdarlaryň hukuklaryny çäklendirdi. Pul özgertmesini geçirip, abbasy diýip atlandyrylan täze pul girizdi. Ýollaryň gurluşygyna üns berdi. Ýurduň paýtagty bolan Yspyhany tas täzeden diýen ýaly gurdy. Suw gurluşyk desgalaryny, bentleri gurdurdy. Azerbaýjanda geçirilen özgertmeleriň netijesinde kuwwatlanyp tiz ösüp başlady.
Şa Abbas özüne, döwlete garşy gidenleri rehimsizlik bilen jezalandyrdy. Hat-da ol öz çagalaryna hem rehim etmändir. Uly ogluny öldürip, iki kiçi ogullarynyň gözlerini oýdurandygy onuň gazaplylygyndan nyşandyr.
Şa Abbasyň hemmä deň göz bilen garamagy, Azerbaýjany ösdürmek üçin alyp barýan syýasatyny halkyň goldamagyna sebäp boldy. Ol XVII asyryň başlaryndan başlap Azerbaýjanyň öňki elinden gidiren ýerlerini täzeden eýelemek üçin goňşulary bilen uruşlar alyp bardy. Türkiýe bilen 1603-1612-nji, 1616-1618-nji ýyllarda iki gezek uruş alyp baryp, olaryň netijesinde Töwrizi, Nahiçewany, Ýerewany, Azerbeýjany, Gündogar Ermenistany, Gündogar Gürjüstany, Lurystany Azerbaýjan eýeledi. Geratyň golaýynda özbekleri ýeňip, olardan Horosany aldy. 1623-nji ýylda Türkiýe garşy täze urşa başlady. Yragy aldy. Dogry bu uruş şa Abbas ýogalan soň 1639-njy ýylda gutardy.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamada Sefewi türkmenleriniň Azerbaýjandaky hökümdarlygy barada söz açyp, Sefewileriň: “Iň güýçli döwlet bolan wagty şa Abbasyň wagtyna gabat gelýär, bu pajarlap ösmek tä onuň 1628-nji ýlda ölmüne çenli dowam edýär” (241) diýip belleýär.
SEFI I (144) – Sefewi türkmenleriniň döwletiniň altynjy şasy. Ol 1629-1642-nji ýyllarda şa bolupdy. Ol Abbas I-niň uly ogly meşhur Sefi Mürzäniň ogludyr. (Sefi Mürzä kakasy Abbas I gepe girip öldürdipdi).
Sefi I häsiýeti boýunça gaharjaň, ynjyk, rehimsiz , gazaply bolupdyr. Diňe müňkürlik edip, aslynda hiç zat ýok ýerden döwletiň iň ökde harby serkerdesi Ymamkuly hany jezalandyryp öldüripdi.
Daşary syýasatda Sefi I özbek hanynyň çozuşlaryny yza serpikdirse-de, Beýik Mogollardan ýeňilipdir. Ol Beýik Mogollara Gandagary bermäge mejbur bolýar. Sefi I türklerden hem ýeňilýär. Türkiýe bilen 1639-njy ýylda Kasra-Şirin şertnamasyny baglaşyp, ol boýunça 1612-nji ýyldaky serhet dikeldilýär.
APBAS II (144) – Sefewi türkmenleriniň döwletiniň 7-nji şasy. Ol bu döwletiň 6-njy şasy Sefi I-niň ogludyr. Ol 1642 – 1666-njy ýyllarda döwleti dolandyrypdyr. Apbas II häsiýeti boýunça ýumşak, parahatçylyk söýüji, rehimdar adam bolupdyr. Onuň döwründe Azerbaýjanyň ykdysadyýeti ösüp başlaýar. Azerbaýjan Günbatar Ýewropa döwletleri bilen ykdysady söwda gatnaşyklary ýola goýýar. Ol aýratyn-da Gollandiýa bilen söwda gatnaşyklaryň ösmegine üns beripdir. Golland söwdagärleri Azerbaýjanyň ýüpegini hiç-hili gümrük paçsyz ýurtdan alyp çykmaga hukuk alypdyrlar. Fransiýa, Angliýa, Russiýa bilen gatnaşyklar ösüpdir. Apbas II Beýik Mogollar imperiýasy bilen Gandagaryň üstünde uruş alyp barypdyr. 1649-njy ýylda şa Apbas II kakasy Sefi I-niň elden gidiren Gandagar şäherini yzyna gaýtaryp alypdyr.
SÜLEÝMAN ŞA (144) – Sefewi türkmenleriniň 8-nji şasy. Ol 7-nji hökümdar Apbas II-niň ogludyr. Ol 1666-1694-nji ýyllarda şa bolupdyr. Şa Süleýman Azerbaýjanyň taryhynda başarnyksyz, gazaply şa hökmünde tanalýar. Onuň döwründe döwlet gowşapdyr. Özbek hanlary Süleýman şanyň döwründe Horasana çapawulçylykly ýörişler gurapdyrlar. Şa Süleýman olaryň ýörişlerine gaýtawul bermegi guramagy başarmandyr.
HÜSEÝIN ŞA (144) – Sefewi türkmenleriniň 9-njy şasy. Ol sekizinji hökümdar Süleýman şanyň ogludyr. Ol 1694-1722-nji ýyllarda hökümdarlyk edipdir.
Kakasy ýaly Hüseýin şa hem ýurda başarjaňlyk bilen ýolbaşçylyk edip bilmändir. Ýurduň gowşamagy, halkyň ýagdaýy erbetleşmegi dowam edipdir. XVII asyryň ahyrynda Azerbaýjanyň ykdysady babatda ýagdaýynyň üzül-kesil erbetleşýändigi hemmä aýan bolupdyr. 1798-1701-nji ýyllarda salgytlar 2-3 esse artdyrylypdyr. Täze salgytlar girizilipdir. Daýhanlar ýerlerini satyp köpçülikleýin şäherlere göçüp başlapdyrlar. Şa Hüseýin perman bilen daýhanlary ýere berkidipdir.
Şa Hüseýiniň ýurdy tozgunçylyga alyp barýan içeri syýasatyna garşy gozgalaňlar başlanypdyr. Şol gozgalaňlaryň iň irisi Gandagar welaýatyndaky gilzaý türkmenleriniň gozgalaňydyr. Gozgalaň 1709-njy ýylda başlanypdyr. 1722-nji ýylda gozgalaňçylar şa Hüseýini tagtdan agdaryp, öz baştutanlary Mir Mahmudy şa diýip jar edipdirler. Tagtyndan jyda düşen Hüseýin şa şol ýyl ýogalypdyr.
TAHMASP II (144) – Sefewi türkmenleriniň onunjy şasydyr. Ol dokuzynjy hökümdar Hüseýin şanyň ogludyr. Ol 1722-1732-nji ýyllarda şa bolupdyr.
Ol şa diýlip jar edilen wagty Azerbaýjan şasynyň tagtynda Mir Mahmud otyrdy (seret. Hüseýin şa). Tagta geçmek we hakykatdan-da ýurduň eýesi bolmak üçin Owganystanly gozgalaňçylary kowmalydy.
1725-nji ýylda Mir Mahmud öldürilip, ýerine onuň doganoglany Aşraf şa boldy. Tahmasp II Owganyztanly türkmen taýpalarynyň gozgalaňyny basyp ýatyrmak üçin asly türkmen bolan Nedirguly hana ýüz tutýar. 1730-njy ýylda Azerbaýjan doly owganystanlylardan arassalanýar. Nedir türklere garşy uruşda hem abraý gazanýar.
Nediri çetleşdirip özi türk goşunlaryna garşy urşa baştutanlyk edip masgara bolup ýeňilýär. Ruslara garşy alyp baran urşy hem şowsuz gutarýar. Nedir Tahmasp II-niň Türkiýe garşy alyp baran urşuny masgaraçylyk hasaplap, ýurda beýle başarnyksyz adamyň şa bolmaly däldigini aýdyp, 1732-nji ýylda Mugan çölünde ýygnak-gurultaý çagyryp, onda Tahmasp II tagtdan agdarmagy gurapdyr. Şa diýlip, onuň sekizaýlyk çagasy Abbas III jar edilýär.
ABBAS III (144) – Sefewi türkmenleriniň 11-nji we iň soňky şasydyr. Ol 1732-1736-njy ýyllarda resmi Azerbaýjanyň şasydyr. Resmi diýip nygtamagymyzyň sebäbi ol tagta geçen wagty sekizaýlyk çagady. Onuň şalyk etmeli döwründe iş ýüzünde Nedir şa ýurdy dolandyrdy. 1736-njy ýylda ony tagtdan aýryp, Nedir şa tagta geçdi.
Sefewi türkmenleriniň döwletiniň soňky döwürlerinde Azerbaýjan ýene-de gowşap başlady. XYIII asyryň birinji çärýegi Azerbaýjanyň taryhynda iň bir agyr döwürleriň biri boldy. Bir tarapdan owganlar, bir tarapdan ruslar, ýene bir tarapdan osman türkmen döwleti Azerbaýjanyň garaşsyzlygyna howp salýar. Şeýle kynçylykly döwürde türkmenleriň owşar taýpasyndan bolan Nedir şa kese ýerlileri ýrandan kowup çykaryp, ýurtda täze bir türkmen döwletini-owşar türkmen döwletini döredýär.


text:
First Turkmen football blog. News, stats, pictures, videos and etc.. all about turkmen football.
November 4, 2008
Yokary Ligada 20nji tapgyr
1 comment:
-
-
turkmenistan osmedik dowletlerin arasynda bolmaly dal,biz arkayyn dunya cempionatyna cykmak ucin lyuboy soperniga boy berip bilyas, yone fifanyn reitingde 150nji yerde muna bir care tapmaly.
Onsnam dasary yurtda oynap yoren turkmen futbolunyn legendalary hakda maglumat berip durun.bu blogy doredeniniz ucin sag bolun.
respekt yasasyn turkmen futboly
- 14 February, 2009 06:54


text:
Yelharaz:
Derýaýew Hydyr – sowet
döwründen türkmen dil biliminiň meseleleri bilen irki wagtlardan bäri
gyzyklanan lingwistleriň biri. Türkmenistanyň halk ýazyjysy,
Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň korrespondent çleni (1969),
dosent. Ol 1905-nji ýylda Mary raýonynyň Egrigüzer obasynda daýhan
maşgalasynda dogulýar.
1920-nji ýylda Marydaky internata okuwa
girýär, ýöne ony gutarmanka, Hydyr Derýaýewi Aşgabatdaky inprosa
(institut prosweşeniýa) alýarlar....
Ol ýerde bir ýyl okandan soň, onuň okap
başlan inprosy Daşkent şäherine göçürilýär. H.Derýaýew 1926-njy ýylda
inprosy gutaryp, orta bilimli mugallymlyk diplomyny alýar. Ony inprosuň
özünde mugallym edip alyp galýarlar.
H.Derýaýew mugallymçylyk işine 1925-nji
ýylda başlaýar. Şol ýyl ol Orta Aziýanyň profkursunda okadyp başlaýar.
1927-1931-nji ýyllarda ol Orta Aziýa döwlet uniwersitetiniň pedfakynda
okaýar, ony 1931-nji ýylda tamamlap Aşgabada gelýär.
Ol Aşgabat döwlet pedagogi k
institutynda ilki assistent, soň dosent bolup işleýär. 1933-nji ýyldan
başlap kafedra ýolbaşçylyk edýär.
1933-1937-nji ýyllarda H.Derýaýew
türkmen dili boýunça birnäçe ahmiýetli işleri neşir edýär. Ilkinji
gezek, ýagny 1933-nji ýylda onuň 6-7-nji klaslar üçin «Türkmen diliniň
sintaksisi» diýen işi çykýar. Bu okuw kitaby 1937-nji ýyla çenli neşir
edilýär.
1934-nji ýylda onuň ýediýyllyk mekdepler
üçin «Türkmen diliniň grammatikasy», «Ýewropalylar üçin türkmen dili»
diýen işleri çykýar. 1936-njy ýylda bolsa, Türkmenistanyň Birinji
lingwistik gurultaýyna tezisler hökmünde «Türkmen diliniň sintaksisiniň
we punktuasiýasynyň esasy meseleleri» atly uly makalasy peýda bolýar.
Hydyr Derýaýew Türkmenistan SSR Ylymlar
akademiýasynyň Dil bilimi institutynda ilki kiçi ylmy işgär, soňra
starşiý ylmy işgär wezipelerinde işleýär. Ol türkmen diliniň taryhyna
degişli birnäçe makalalar ýazýar. Olaryň arasynda «Geljek zaman
işliginiň käbir meseleleri», «Türkmen diliniň taryhynyň meseleleri»,
«Magtymgulynyň eserleriniň gözleginde» diýen ýaly gyzykly meseleleri
orta atýan makalalar bar.
Soňky ýyllarda H.Derýaýew çeper
döredijilik işi bilen çynlakaý meşgul bolup başlady. Ol türkmen sowet
edebiýatyny täze proza, drama, poeziýa eserleri bilen baýlaşdyrdy.
Ýazyjynyň meşhur «Ykbal» romany «Ganly penjeden» ady bilen 1937-nji ýylyň oktýabrynda çap bolup çykýar.
Awtor soň «Ganly penjeden» atly romanyny täzeden işläp, 1960-njy ýylda «Ykbal» ady bilen neşir etdirdi.
«Ykbal» romany awtora uly meşhurlyk getirdi. TSSR-iň Halk ýazyjysy has öndümli işlemäge başlady.
1962-iji ýylda romanyň ikinji kitaby,
1966-njy ýylda üçünji kitaby, 1971-nji ýylda bolsa romanyň ahyrky
—dördünji kitaby çap bolup çykýar. Onuň eserleri okyjylar tarapypdan
oňat garşylanýar.
Ýazyjynyň «Mähri», «Hojanepes» atly
belli drama eserleri Mollanepes adyndaky akademiki drama teatryň
sahnasyndan düşmän gelipdir.
1971-nji ýylda Hydyr Derýaýewiň «Harasat» atly romany çapdan çykdy.
Edebiýat meýdanynda bitiren hyzmatlary
üçin ol Lenin ordeni (1967) bilen sylaglandy. 1969-njy ýylda Hydyr
Derýaýewiň türkmen sowet dil bilimine, türkmen sowet edebiýatyna goşan
goşantlaryny nazarda tutup, TSSR Ylymlar akademiýasy ony
korrespondent-çlenlige saýlady. Ýazyjy, dosent Hydyr Derýaýew döwletiň
Ýazyjylar Soýuzynyň işine aktiw gatnaşdy.
Hydyr Derýaýew 1988-nji ýylda aradan çykdy.


text:
Ministler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 4-nji awgustda geçirilen bilelikdäki mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew awgust aýynda geçiriljek çäreleriň we medeni-durmuş maksatly binalary açyp ulanmaga bermegiň tertibi barada habar berildi.
Medeniýet ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek, halklaryň arasyndaky dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak maksady bilen, ýylyň başyndan bäri birnäçe döwletlerde Türkmenistanyň Medeniýet günleri hem-de dostlukly ýurtlaryň şeýle çäreleri Aşgabatda geçirildi.
Hasabat döwründe döwrüň talaplaryna laýyklykda, teatrlaryň, muzeýleriň, kitaphanalaryň we medeniýet ulgamynyň we beýleki edaralarynyň işini kämilleşdirmek boýunça işleriň yzygiderli alnyp barlandygy bellenildi.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow telefon gürrüňdeşliginde Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowy şu ýylyň ahyrynda planlaşdyrylýan türkmen-hytaý gaz truboprowodynyň açylyş dabarasyna gatnaşmaklyga çagyrypdyr.
Türkmen Döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, şeýle hem bu telefon gürrüňdeşliginde prezident Berdimuhamedow özbek prezidentini ýakyn günlerde bellenilip geçilzhek Özbegistanyň garaşsyzlygynyň 18 ýyllygy bilen-de gutlapdyr.
Maglumatda prezident Yslam Karimowyň Özbegistanyň üstünden geçýän bu türkmen-hytaý gaz truboprowodyna iki goňşy ýurduň dostlugynyň hem-de hyzmatdaşlygynyň aýdyň simwoly hökmünde baha berendigi aýdylýar. Ýöne Türkmenistanyň resmi maglumatynda prezident Berdimuhamedowyň türkmen-hytaý gaz truboprowodynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak barada özbek prezidentine eden çakylygyny prezident Yslam Karimowyň kabul edip etmändigi barada welin hiç zat aýdylmaýar.


text:
24.12.2017
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýakynlaşyp gelýän Täze ýyl mynasybetli “Mizan” işewürlik merkezinde guralan dabara gatnaşdy.
Bu ýere Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň we pudak edaralaryň, jemgyýetçilik guramalaryň ýolbaşçylary, daşary döwletleriň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň baştutanlary, ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky ilçileri, görnükli medeniýet işgärleri, sungat ussatlary we beýlekiler ýygnandylar.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň hemmesini ýetip gelýän Täze ýyl bilen mähirli we tüýs ýürekden gutlady hem-de tamamlanyp barýan 2017-nji ýylyň beýik üstünlikleriň döwri bolandygyny, Türkmenistanyň milli özgertmeler strategiýasynyň we ählumumy parahatçylyk, abadançylyk we ösüş ugrunda netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň giňeldilmegine gönükdirilen daşary syýasy ugrunyň üstünlige getirýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz ýygnananlaryň ählisine bagtyýarlyk, maşgala abadançylygyny, ata Watanymyzyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Türkmen halky häzirki döwürdäki ägirt uly gazanylanlary hormatly Prezidentimiziň ady bilen baglanyşdyrýar, milli Liderimiziň adyna baýramçylyk dabarasyna gatnaşýanlaryň adyndan Täze ýyl mynasybetli tüýs ýürekden çykýan gutlaglary beýan edilip, berk jan saglyk, uzak ömür hem-de ähli asylly başlangyçlarynda üstünlikler arzuw edildi.
Häzirki döwürde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda özgertmeler geçirilýär. Toplumlaýyn çäreleriň maksadalaýyk ýerine ýetirilmegi netijesinde, milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşini üpjün edýän önümçilik, durmuş we inženerçilik-tehnologiki düzümleriň yzygiderli ösdürilmegi dowam edýär.
Türkmenistan parahatçylyk söýüji döwlet hökmünde halkara derejesinde oňyn bitaraplyk syýasatyny yzygiderli amala aşyryp, dünýäniň döwletleri bilen gatnaşyklaryny özara hormat goýmak esasynda ýola goýmaga çalyşýar. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistana Milletler Bilelşigi tarapyndan berlen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesi, ilkinji nobatda, BMG-nyň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalary bilen tassyklanyldy.
Häzirki günde biziň Bitarap Watanymyz dünýä bileleşiginiň bu Kararnamasyny öz esasy Kanunynda beýan eden ýeke-täk döwletdir. Türkmenistan bu taryhy resminama aýratyn ähmiýet berip, ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesiniň esasy düzgünlerini öz Konstitusiýasynda anyk kesgitledi. Hemişelik Bitaraplyk Garaşsyz döwletimiziň içeri we daşary syýasatynyň esas goýujy doktrinasy bolup durýar.
Türkmenistan oňyn bitaraplygyň esasy ýörelgelerini goldanmak bilen, diňe bir mähriban halkymyzyň bähbitlerine däl-de, eýsem, Ýer ýüzüniň halklarynyň bähbitleri üçin hem daşary syýasat strategiýasyny amala aşyrýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmegi hem ähmiýetli waka boldy.
Bu ýere ýygnananlaryň nygtaýşy ýaly, ýurdumyzyň syýasy, ykdysady we medeni durmuşynda beýik üstünliklere, tamamlanyp barýan ýyl milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda ösüşiň, parahatçylygyň we döredijiligiň ýoly bilen ynamly öňe barýan türkmen döwleti üçin aýratyn ähmiýetli boldy.
“Mizan” işewürlik merkezindäki geçirilen dabaranyň barşynda sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda ajaýyp Täze ýyl çykyşlary ýaýbaňlandy.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Täze barlaglar jemgyýetçilik ýerlerinde çilim çekmegiň gadagan edilmeginiň, ýürek bilen baglanşykly keselleriň azalmagyna getirendigini babatda täze netijeleri ýüze çykardy. Şotlandiýada geçirilen barlaglar gadagançylyk güýje girip başlanyndan soňky ýylda ýürek keselleri zerarly hassahanalarda bejergi alýanlaryň sanynyň 17 göterim azalandygyny mälim etdi. Barlag işleri gadagançylygyň güýje girmezinden öňki we güýje gireninden soňky ýyllarynda Şotlandiýadaky meşhur hassahanalarynyň dokuzsynyň hassa kabul ediş kartoçkalary esasynda geçirildi. Gadagançylykdan öňki on ýyllyk wagtyň dowamynda bolsa ýürek bilen baglanşykly keselleriň ýyllyk azalşynyň bary-ýogy 3 göterimdigi mälim edildi. “Daily Mailin” habaryna görä, Şotlandiýada geçirilen barlaglarda, gadagançylygyň geçen ýylyň Nowruz aýynda güýje girizilip başlanyndan soňra, çilim seýrek çekýänleriň 40 göteriminiň azalandygy hem bar.
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Habarlar, Saglyk |


text:
31 Ekim 2016 Pazartesi
Türkmenistanyň Mejlisinde Duşuşyk
Mejlisde Zenanlaryň bütinhytaý federasiýasynyň başlygynyň orunbasary hanym Suý Ýuýyň baştutanlygynda Aşgabada gelen Hytaý Halk Respublikasynyň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi.
Myhmanlar göwnaçyk kabul edilendigi üçin hoşallyk bildirip, türkmen parlamentarilerini giňden bellenilen Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 25 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutladylar hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa we ähli türkmen halkyna parahatçylyk, gülläp ösüş, özbaşdak ösüş ýolunda täze ägirt uly üstünlikleri arzuw etdiler.
Duşuşygyň barşynda taryhy kökleri müňýyllyklaryň çuňluklaryna, Beýik Ýüpek ýoly döwrüne uzalyp gidýän türkmen-hytaý gatnaşyklarynyň ýyl-ýyldan täze mazmun bilen baýlaşýandygy bellenildi. Muňa bolsa ýokary derejede yzygiderli geçirilýän duşuşyklar hem-de olaryň netijeleri boýunça iş ýüzünde anyk üstünliklere gönükdirilen möhüm ylalaşyklar gönüden-göni ýardam edýär.
HHR-iň wekiliýetiniň agzalary milli Liderimiziň alyp barýan içeri hem-de daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän iri möçberli durmuş-ykdysady we düýpli özgertmeleriň, şol sanda hukuk ulgamyndaky özgertmeleriň maksatlary hem-de wezipeleri bilen tanyşdyryldy. Şunuň bilen baglylykda, gender deňligini üpjün etmek, eneligi we çagalygy goramak, maşgala döwlet tarapyndan hemmetaraplaýyn goldaw bermek, raýatlaryň durmuş taýdan goraglylygyny ýokarlandyrmak hem-de halkara hukugynyň kadalarynyň milli kanunçylyga laýyk getirilmegi babatda dünýä tejribeleriniň öwrenilmegi Mejlisiň alyp barýan işiniň möhüm ugurlary bolup durýandygy bellenildi.
Şu babatda ählihalk tarapyndan ara alnyp maslahatlaşylandan soň, şu ýylyň güýzünde Ýaşulular maslahatynda kabul edilen Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenilen görnüşiniň ähmiýeti nygtaldy. Uzakmöhletleýin geljek üçin döwletimiziň we jemgyýetimiziň üstünlikli, demokratik ösüşiniň möhüm ugurlaryny kesgitlän ýurdumyzyň Esasy Kanuny adamy onuň ýokary gymmatlygy diýip yglan edýär, halkymyzyň abadan durmuşy üçin şertleri döredýär hem-de ygtybarly kepillikleri berýär.
Duşuşyga gatnaşyjylar hyzmatdaşlygyň geljegini ara alyp maslahatlaşyp, netijeli gatnaşyklaryň has-da ösdürilmegine özara gyzyklanmalaryny tassykladylar.
***
Şu gün Hytaý Halk Respublikasynyň wekiliýeti Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň ýolbaşçylary bilen hem duşuşyk geçirdi. Zenanlaryň iki ýurduň jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady hem-de medeni durmuşyna işjeň gatnaşmagyna, bilim we saglygy goraýyş ulgamynyň ösdürilmegine, ynsanperwer ulgamynda halkara aragatnaşyklarynyň berkidilmegine degişli meseleler söhbetdeşligiň esasy meseleleri boldy.
Myhmanlar häzirki saparynyň çäklerinde Aşgabadyň umumybilim berýän mekdepleriniň birine, “Ene mähri” halkara merkezine baryp görerler, muzeýler hem-de türkmen paýtagtynyň beýleki gözellikleri bilen tanşarlar.
http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=4412 https://www.facebook.com/TurkmenHabarGullugy/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Hytaýda 900 müň adamy aldan adam ömür boýy azatlykdan mahrum edildi
Hytaýyň iň uly piramidasyny emele getirip 900 müň adamy aldap puluny alan Ding Ning atly adam ömür boýy azatlykdan mahrum edildi
Hytaýyň paýtagty Pekinde bolan kazyýet diňlenşiginde 34 ýaşly Ding Ning we kärhanasynyň işgärleri adamlaryň 7,7 milliard dollaryny bikanun ýollar bilen almak bilen aýyplandy.
Kärhananyň esaslandyryjysy Ding Ning ömür boýy azatlykdan mahrum edildi we 15 million dollar pul jezasy berildi.
Ding Ning bilen birlikde kazyýetiň öňüne çykan 24 adam bolsa 3 bilen 15 ýyl aralykda azatlykdan mahrum edildi.
Mundan başgada Yunchen Group kärhanasyna 270 million dollar pul jezasy berildi.
Geçen ýyl ýüze çykan bu piramidadan soň Hytaýyň polisiýa gullugy häzirki wagtda hem adamlaryň pullaryny halas etmäge synanyşýar.


text:
Sabyrsyzlyk bilen uzak garaşylan tomus pasly dowam edýär. Şonuň bilen birlikde, biziň onçakly bir ähmiýet bermeýän, içgeçmäniň ýygylaşan möwsümi hem dowam edýär. Tomus paslynda duş gelýän içgeçmäniň howplulygyna kembaha garamak ýalňyşlykdyr. Uly adamlary haldan düşürýän bu kynçylyk çagalar üçin, aýratyn hem çaganyň ömrüniň birinji 3 ýylynda örän howply bolup durýandyr. Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň berýän maglumatlarynda, ýylda 5 million çagalaryň iç geçme alamaty bilen geçýän kesellerden ýogalýandygy bellenilýär.
Içgeçme (lukmançylykda - diareýa) – içegäniň hereketiniň çaltlaşmagy sebäpli onuň içiniň çalt boşamagy ýa-da suwuň ýogyn içegede sorulma hadysasynyň bozulmagy we içegeleriň diwarlarynda köp mukdarda gaýnaglama suwuklygyň emele gelmegi netijesinde suwuk täretiň ýygy-ýygy (gije-gündüziň dowamynda 12 we ondan hem köp gezek) çykmagy bilen häsiýetlendirilýän ýagdaýydyr.
ÝAŞ ÇAGALARDA BIR GIJE-GÜNDÜZDE TÄRET ETMELERIŇ KADALY ÝYGYLYGY
Ene süýdi bilen iýmitlenýän çagalaryň ýaşaýşynyň birinji ýylynda täretiniň ýygylygy gije-gündüziň dowamynda 5-6 gezek, reňki adaty sary, hili bir, bulamak görnüşli, hiç hili (nem, gan) garyndysyz bolmaly.
Emeli süýt garyndysy bilen iýmitlenýän körpejeleriň täreti gije-gündüziň dowamynda 3-4 gezek, reňki goňur öwüşgünli bolup biler.
Bir ýaşdan iki ýaşa çenli çagalaryň täreti gije-gündüziň dowamynda 1-2 gezek, täret görnüşli, goňur reňkde bolmaly.
Uly çagalarda – täret adaty, gije-gündüziň dowamynda bir gezek bolmalydyr.
Çagalaryň iýmit siňdiriş ulgamynyň anatomiki we fiziologiki aýratynlygy iýmit siňdirişiň ýiti bozulmalarynyň ýygy duş gelmegine şert döredip, içgeçmäniň howply gaýraüzülmeleri bolan bedeniň suwuklygy ýitirip suwsuzlanmagyna, bedende elektrolit (mineral) deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Şonuň üçin hem, içgeçmäniň görnüşine garamazdan, bölünip çykýan täretiň mukdary gije-gündüziň dowamynda çaganyň 1 kg. agramyna 10 gramdan köp bolan ýagdaýynda içegede suwuň sorulmasynyň we elektrolit deňagramlylygynyň bozulmasynyň alamatlary ýüze çykýar.
IÇGEÇMÄNIŇ UMUMY SEBÄPLERI WE GÖRNÜŞLERI
Iç geçmäniň ýokançlykly we ýokançlykly däl (alimentar, dispepsiýa, toksiki, medikamentoz we newrogen) görnüşleri tapawutlandyrylýar.
Ýokançlykly içgeçme ganly içgeçmede (dizenteriýa), salmonellezda, kesel dörediji häsiýetli içege taýajygy, altyn öwüşgünli stafilokokk ýokuşanda, ýokançly iýmit zäherlenmesinde, wirusly kesellerde (wirusly içgeçme), amebiazda we ş.m. bellenilýär.
Ýokançly içgeçme esasan hapa eller, gowy ýuwulmadyk ir-iýmişler, ýaramlylyk möhleti geçen azyk önümleri, ýiti ýokançly içege keseli bolan näsag bilen galtaşykda bolnanda, hapa agyz suwy arkaly ýaýrap biler.
Çagalarda häzirki döwürde wirusly içgeçme örän ýygy (80% ýagdaýlarda) duş gelýär. Bu ýiti ýokançlykly içgeçmäniň döremeginiň esasy sebäpkäri "rotawirus" diýip atlandyrylýan wirusdyr. Rorawirusly içgeçmäniň gizlin (inkubasion) döwri bir günden birnäçe güne çenli dowam edýär. Ol ýiti wirusly gastroenterit (aşgazanyň we inçe içegäniň gaýnaglamasy) görnüşinde başlanyp, has aýdyň alamat bolan gaýtarma, kellagyry, myşsalaryň agyrmasy, gyzgynyň ýokarlamnagy ýüze çykyp biler. Wirusly gastroenterit üçin garnyň agyrmagy häsiýetli däldir. Içgeçme suwly görnüşde bolup, täret bilen çykýan suwuklygyň düzüminde belok az, duz köp mukdarda ýitirilýär. Wirusly içgeçme uly adamlarda 1-3 gün dowam etse, çagalarda iki esse uzak dowam edip, öň bellenilşi ýaly, 2 ýaşa çenli çagalarda bedeniň suwsuzlanmagyna getirip, agyr gaýraüzülmeleriniň (bedeniň agyr derejede suwsuzlanmagy, çaganyň huşundan gitmegi) sebäbi bolup biler.
KIÇI ÝAŞLY ÇAGALARDA ÝÜZE ÇYKÝAN IÇGEÇMÄNIŇ ESASY SEBÄPLERI
Emýän çagalarda iç geçme – iýmit özleşdiriş ulgamynyň keselleriniň ýygy alamaty bolmak bilen birlikde bedeniň beýleki agzalarynyň ýokanç kesellerinde (pnewmoniýa, meningit, dümew we ş.m.) hem duş gelýär. Iç geçme ýylyň hemme paslynda hem duş gelip, ünsi talap edýän bolsa-da, tomsuň jöwzaly yssysynda körpejä ünsli, ýeterlik seredilmese ýa-da onyň iýmitlenmesinde zerur bolan hususy gigiýena şertleri berjaý edilmese, ýönekeý içgeçme aňsatlyk bilen bedeni zäherleýji görnüşe geçip, her hili pajygaly ýagdaýlara getirip bilýär.
Çaga irki ýaşynda öz ýaşyna we aşgazan-içege ulgamynyň mümkinçiligi göz öňünde tutulyp iýmitlendirilmedik ýagdaýynda, sygyr süýdüniň süýt süýjüsiniň ýaramaz täsiri, çaganyň iýmitinde köp mukdarda süýji ulanylanda, inçe içegede iýmit özleşdiriş-soruş hadysasynyň bozulmagy (içegäniň diwary arkaly köp mukdarda belogyň ýitirilmegi) netijesinde ýokançly däl içgeçme döräp biler.
ULY ÝAŞLY ÇAGALARDA ÝÜZE ÇYKÝAN IÇGEÇMÄNIŇ ESASY SEBÄPLERI
Uly ýaşly çagalar içgeçmäniň aşakdaky görnüşleri bilen keselläp bilerler.
Iýmitleriň uzak saklanyp bozulmagynyň netijesinde ýa-da allergiýa täsirli iýmitlerden (ýer tudanasy, ýumurtga, greýpfrut iýmişi), witaminleri az bolan iýmitleriň we birnäçe derman serişdeleriniň (iod, brom, birnäçe sulfanilamidler we antibiotikler) täsiri bilen döreýän içgeçmäniň ýüze çykmagy mümkindir.
Aşgazanyň we aşgazanasty mäziň şiresiniň, ödüň ýeterlik bölünip çykmazlygy we inçe içegede birnäçe fermentleriň az bölünip çykmagy sebäpli iýmitiň ýeterliksiz özleşmegi içgeçmä getirip biler.
Zäherli içgeçmeleriň böwregiň işiniň ýetmezçiliginiň netijesinde (uremiýa), simap ýa-da myşýak bilen zäherlenme bolan ýagdaýlarynda ýüze çykmagy mümkündir.
Derman serişdeleriň (aýratyn hem antibiotikler, ýokançlyklara garşy serişdeler) täsiri bilen hem içegäniň hereket edýän mikroflorasynyň fiziologik düzümi üýtgäp (disbakterioz), içgeçmäniň döremeginiň sebäbi bolup bilýändir.
Newrogen içgeçmeleri içegeleriň kadaly hereketini üpjün edýän degna ulgamynyň sazlaşygynyň bozulmalaryna getirýan ýagdaýlarda (meselem, tolgunma we gorky) ýüze çykyp bilerler.
IÇGEÇME WE ONUŇ BILEN UTGAŞYKLY ESASY ALAMATLAR
Içgeçmäniň esasy alamaty bolan täret etmäniň ýygylygy dürli hili, görnüşi suw, suwuk ýa-da bulamak ýaly, onuň häsiýeti, üýtgemesi kesele baglydyr.
Meselem, ganly içgeçmede (dizenteriýa) başda täret gaty görnüşde bolup, soň suwuk görnüşe geçýär, onda nem we gan peýda bolýar. Amebiazda täretiň içinde çüýşe görnüşli nem we gan bolup, kähalatlarda gan neme siňip, täret malinanyň mürepbesini ýadyňa salyp biler. Garnyň agyrmagy, içiň jugurdamasy we ýellenmesi, içegelerde birinden başgasyna guýulma duýgusy ýaly alamatlar ýüze çykyp biler. Ahyrynda göni içegäniň tutgaýly sanjap agyrmasy ýa-da agyryly täret etmek meýli döreýär. Göni içegäni büzüji myşsasynyň tutgaýly dartylmagy sebäpli çaltdan täret etmek meýli döreýär, ýöne nejasat çykanok, kähalatda tokga nemiň çykmasy bolýar.
Ýeňil we uzak bolmadyk içgeçme näsagyň umumy ýagdaýyna kän bir täsir edenok. Ýöne agyr we dowamly içgeçme näsagyň gaty horlanyp güýçden gaçmagyna, bedende witamin ýetmezçiligine, beden agzalarynyň aýdyň üýtgeme ýagdaýlaryna getirip biler.
ANYKLAÝYŞ ÇÄRELERI
Içgeçmäniň sebäbini anyklamak üçin täretiň keseli dörediji ýokançlyga (mugthoruň ýumurtgasyny ýüze çykarmak üçin, düzgün boýunça her 2-3 günden 3 gezek) barlagyny, şonuň ýaly-da täretiň umumy derňewini geçirmelidir.
Ýokançlyga baglylykda ganyň umumy düzümi üýtgäp biler. Şonuň üçin ganyň umumy barlagy hem geçirilýändir.
IÇGEÇMÄNIŇ BEJERILIŞ AÝRATYNLYKLARY
Içgeçmäniň bejergisi onuň döremeginiň sebäbini aradan aýyrmaga gönükdürilen bolmalydyr. Mysal üçin, witamin ýetmezçiliginde degişli witaminleri, aşgazan şiresiniň az mukdarda ýa-da bolmazlygynda aşgazan şiresi ýa-da onuň ornuny tutýan serişdeler, aşgazanasty mäziň şiresiniň ýetmezçiliginde pankreatin, panzinorm, festal we ş.m. bellenilýär.
Içegäniň hereket edýän mikroflorasynyň düzümi bozulan ýagdaýynda ony kadalaşdyryjy serişdeler:kolibakterin, laktobakterin, bifikol, bifidumbakterin bellenilýär.
Içgeçmede gaýraüzülmeler ýüze çykmadyk ýagdaýynda antibiotikler ulanylanok. Gerek bolan ýagdaýynda giň täsirli, içegede sorulman saklanýan serişdeler (erzefuril topary) ulanylýar. Zerurlyk ýüze çykan ýagdaýynda, bejergi keseli döredijiniň antibiotiklere duýgurlygyny anyklap bellenilýär.
Ýokançlyk bilen bagly bolmadyk içgeçmelerde aýawly berhiz häsiýetli iýmitlenme (az-azdan iýmitlenme, uglewodlary, mallardan alnan ýaglary çäklendirme, iýmiti gowy çeýnäp iýmek) maslahat berilýär.
Ýöne ýokarda bellenilip geçilişi ýaly, içgeçmäniň suwsuzlanma getirýändigi sebäpli, wagt ýitirmän (lukmançylyk kömegi ýetip gelýänçä) bedeniň ýitiren suwunyň öwezini doldurmaga başlama zerurdyr. Bu maksat bilen düzüminde glýukoza we duz saklaýan erginleri (regidron, oralit, glýukosan, peditral we ş.m.) az-azdan, gaýtarmaz ýaly her 5 minutdan owurtladyp çaga içirmeklik maslahat berilýär.
Ergini bir bukjajygyň külkesini bir litr täze gaýnadylyp, sowadylan suwda eredip taýýarlamalydyr. Ony sowadyjyda saklap, onuň ýaramlylyk möhletiniň bir gije-gündüzdigini ýatda saklamalydyr. Bu duzly-süýjüli ergini öý şertlerinde hem taýynlap bolýandyr: onuň üçin 1 litr gaýnadylyp, sowadylan suwa 8 çaý çemçesi şeker, 1 çaý çemçe nahar duzuny, (bir bişen banany gyrgyçdan geçirip) goşup taýýarlap bolýar.
Agyzdan içirilmeli suwuklygyň mukdary çaganyň ýitiren suwuklygynyň mukdary, ýagny bedeniň suwsuzlamasynyň derejesi, ýaşy, agramy göz öňünde tutulyp bellenilýär.
AGYZDAN BERILMELI ERGINIŇ MUKDARY:
► 4 aýa çenli 6 kg-dan az agramly çaga – 200-400 ml.
► 4 aýdan 12 aýa çenli 6 kg-dan 10-kg. agramly çaga – 400-700 ml.
► 1 ýaşdan 2 ýaşa çenli 10 kg-dan 12 kg. agramly çaga – 700-900 ml.
► 2 ýaşdan 5 ýaşa çenli 12 kg-dan 19 kg. agramly çaga – 900-1400 ml. mukdarda berilýär.
Çaganyň suwsuzlanmasynyň, elektrolit, mikroelement ýitirmesiniň öňüni almak bilen birlikde, iýmitlenmesine hem aýratyn üns berilmelidir. Eger çaga ene süýdi bilen iýmitlenýän bolsa hökman emdirmegi dowam etmek zerurdyr. Ene süýdüniň peýdalylygy hemmämize mälim bolup, onda saklanýan dürli maddalar çagany ýokançlyklardan goramaga ýardam berýär.
Eger-de körpeje emeli süýt garyndysy bilen iýmitlenýän bolsa, ýörite bifidobakteriýaly ýa-da içgeçmäniň öňüni alýan maddalary saklaýan garyndylar bilen iýmitlendirmelidir.
Içgeçmäniň alamatlary ýüze çykandan özbaşdak bejerme synanşyklaryny geçirmeden gaça durup, sebäbini we bejergini anyklamak üçin maşgala lukmanyna ýüz tutmalydyr.
Körpejeleriň içgeçmesiniň bejergisiniň belli bir takyk düzgüniniň ýoklugyny bellemelidir. Bejergi çaganyň umumy ýagdaýyna, keseline, keseliň alamatlarynyň ýüze çykyşyna görä kesgitläp bellenilýär. Ganly içgeçmä (dizenteriýa), salmonelleza, ýokançlykly iýmit zäherlenmesine güman edilende, haýal etmän ýokanç keseller hassahanasyna ýüz tutulmalydyr.
Köp halatlarda ýiti içgeçme –bu hapa elleriň we ýaramsyz, möhleti geçen iýmitleriň kabul edilmegi netijesinde döreýän keseldir. Şonuň üçin çaganyň iýmitlendirmesine we önümleriň hiline üns bermek, çaganyň kiçilikden hususy gigiýena düzgünlerini berjaý etmäge uýgunlaşmagyny gazanmak wajypdyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
13-15-nji noýabrda Türkmenistanda Özbegistanyň medeniýet günleri geçiriler. Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Annageldi Garajaýew bu barada anna güni geçirilenhökümet mejlisinde habar berdi.
TDH-nyň ýazmagyna görä, Özbegistanyň medeni-döredijilik toparynyň hatarynda estrada artistleri, tans toparlary bolar, medeniýet günleriniň dowamynda özbek kinofilmleriniň görkezilişi, fotosuratlaryň sergisi we özbek wekiliýetiniň Türkmenistanyň Medeniýet ministrligindäki duşuşygy planlaşdyrylýar.
Mundanam başga,Aşgabatda we Daşoguzda bilelikdäki medeni çäreleriň geçiriljegi aýdylýar.
Şeýle-de, Garajaýew şu ýylyň 1-2-nji noýabrynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda “Syýahatçylyk we gezelenç” atly halkara syýahatçylyk sergi-maslahatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.


text:
2017-nji ýylyň 7-10-njy noýabrynda Türkmenistanyň wekiliýeti iş sapary bilen Saud Arabystan Patyşalygynda boldy.
Senagat we energetika pudaklarynyň, şeýle hem Saud Arabystanynyň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilen Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-saud hökümetara toparynyň Er-Riýadda geçirilen nobatdaky bäşinji mejlisinde söwda-ykdysady, maýa goýum gatnaşyklarynyň, şol sanda ýangyç-energetika toplumynda alnyp barylýan hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de birnäçe ugurlar boýunça anyk ylalaşyklar gazanyldy.
Türkmen-saud Hökümetara toparynyň mejlisinde birnäçe resminamalara gol çekildi. Şeýle-hem Türkmenistanyň eksport harytlarynyň sergisi gurnaldy.
Mundan başga-da, türkmen wekiliýetiniň agzalary saudly kärdeşleri bilen birnäçe duşuşyklary geçirip, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň maýynda Saud Arabystanyna bolan resmi saparynda gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmek boýunça bilelikdäki işleri jikme-jik ara alyp maslahatlaşdylar.
Geçirilen duşuşyklar we gepleşikler nebitgaz pudagynda, gazylyp alynýan peýdaly magdanlary gözlemek we çykarmak, aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek boýunça saud maýadarlaryny halkara we milli taslamalaryna çekmek boýunça möhüm çözgütleriň kabul edilmegi üçin oňyn mümkinçilikleri döretdi. Hususan-da, geçirilen gepleşiklerde Türkmenistanda gazhimiýa we senagat pudaklarynda, ulag-aragatnaşyk, gazylyp alynýan dag magdan we beýleki ugurlarda özara peýdaly hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge bolan gyzyklanmalar beýan edildi.
Şeýle-hem Türkmenistanyň başlangyjy bilen gurulýan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna goldaw bermek barada aýdyldy.
Türkmen halylaryny we haly önümlerini bu ýurduň bazarlaryna we onuň üsti bilen beýleki arap ýurtlarynyň bazarlaryna çykarmak, şeýle hem Türkmenistanyň halyçylyk pudagyna maýa goýum taslamalarynyň mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşyldy. Saud tarapy Er-Riýad şäherinde türkmen el halylarynyň we haly önümleriniň sergisini guramagy we şu mesele boýunça iş toparyny döretmegi teklip etdi.


text:
ABŞ-nyň prezident Donald Tramp Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine Russiýadaky amerikan diplomatlarynyň sanynyň düýpli azaldylmagy barada beren buýrugy üçin, ABŞ-nyň puluny tygşytlaýandygy sebäpli, sag bol aýdanda, özüniň oýun edendigini aýtdy.
Tramp 11-nji awgustda žurnalistler onuň bir gün ozal Putine ABŞ-nyň döwlet departamentiniň aýlyk çykdajylaryny kemeldendigi üçin “uly” gadyr goýýandygy barada aýdan sözleriniň kinaýa bilen aýdylyp-aýdylmandygyny soranlarynda, “kesgin kinaýa bilen” diýip jogap berdi.
Ak tamyň metbugat sekretary Sarah Sanders hem 11-nji awgustda twitterde Trampyň bu sözleri ýaňsylap aýdandygyny belledi.
Putin geçen aý, amerikan Kongresi Moskwa garşy sanksiýalary berkidýän täze kanuny tassyklandan soň, ABŞ-nyň Russiýadaky 1200 çemesi diplomatynyň 755-siniň kemeldilmegini buýurdy.


text:
“Altyn Asyr” ÝGPJ-niň 2017-nji ýylyň ýanwar aýynyň 16-dan başlap, aprel aýynyň 09-na çenli geçirilýän SMS bäsleşik barada
DÜZGÜNNAMA
BÄSLEŞIGIŇ DÜZGÜNLERI
“Altyn Asyr” ÝGPJ-niň (mundan beýläk - Operator) tutýan ähli ygtyýarnama zolagynda 1717 gysga belgä we *1717# USSD-belgä arkaly 2017-nji ýylyň ýanwar aýynyň 16-dan , aprel aýynyň 09-na çenli SMS Bäsleşigi geçirilýär.
Bäsleşigi geçirýän guramalar - “Ykjam aragatnaşyk” Hojalyk jemgiýetiniňýardam bermeginde “Altyn Asyr” ÝGPJ(mundan beýläk -Prowaýder).
BÄSLEŞIGE GATNAŞYJYLAR
“Altyn Asyr” ÝGPJ-ti bilen baglaşylan aragatnaşyk hyzmatlaryny ýerine ýetirmek baradaky şertnama esasynda Müşderi bolup durýan hem-de Operator öňünde hiç-bir bergisi bolmadyk müşderi Bäsleşigiň gatnaşyjysy bolup biler.
Bäsleşige “Altyn Asyr” ÝGPJ-ti bilen baglaşylan aragatnaşyk hyzmatlaryny ýerine ýetirmek baradaky şertnama esasynda Müşderi bolup durýan ýuridik şahslar Bäsleşigiň gatnaşyjysy bolup bilmeýärler.
BÄSLEŞIGE GATNAŞMAGYŇ DÜZGÜNLERI WE BAÝRAKLAR
Bäsleşige gatnaşmak üçin Müşderi «S» ýa-da «START» ýazgyly SMS-habary 1717 gysga belgä 2017-nji ýylyň ýanwar aýynyň 16-dan (00:00 - ýerli wagtda) ibermeli.
Bäsleşigiň geçirilen bütin wagtynyň jemleri boýunça gatnaşyjylar şu aşakdaky baýraklary alýar:
- 1-nji ýer alan Müşderi: Apple iMac kompýuteri.
- 2-nji ýer alan Müşderi: MacBook noutbugy.
- 3-nji ýer alan Müşderi: Apple iPad planşet kompýuteri.
Her tapgyryň jemleri boýunça ballaryň iň köp sanyny gazanan Bäsleşige gatnaşyjy her tapgyr boýunça degişli baýragy alýar.
BÄSLEŞIGIŇ BEÝANY WE SMS HABARLARYŇ BAHASY
Bäsleşige gatnaşmak üçin, Müşderi «S» ýa-da «START» ýazgyly SMS-habary 1717 gysga belgä ugratmalydyr. Müşderi jogap hökmünde SMS-habaryny alýar. Bu habarda bäsleşige degişli buýruklar ugradylýar.
Bäsleşigiň dili - türkmen dilidir. 1717 gysga belgä degişli buýruk iberip, Bäsleşigiň alnyp barylýan dilini üýtgedip bolýar:
• Türkmen dili üçin - «TM»
• Rus dili üçin - «RU»
Müşderä 5 sany soragdan ybarat bolan sorag bukjasy birikdirilýär, soňra soraglara dogry jogaby saýlamaly we saýlanyp alnan jogaba gabat gelýän belgini 1717 gysga belgä ibermeli («1» ýa-da «2»). (Matematiki sorag bolsa dogry çykan jogaby san bilen ýazmaly). Her bir dogry jogap üçin Müşderi 10 bal alýar. Müşderi 1 sorag bukjasynyň 5 sany soraga jogap berip 50 bal gazanyp bilýar. Nädogry jogap üçin bal hasaplamaýar.
1 sorag bukjasynyň bahasy 1,50 manat.
Gelýän SMS-habarlar tölegsiz.
Soraglara berlen dogry jogaplar üçin alnan ballardan her-bir Gatnaşyjynyň umumy reýtingi düzülýär. Degişli tapgyryň dowamynda soraglara berlen dogry jogaplar üçin alnan ballardan her-bir Gatnaşyjynyň tapgyrlyk reýtingi düzülýär.
Goşmaça höweslendiriji sowgatlar hem tapgyryň dowamynda beriler. Şol tapgyryň höweslendiriji sowgatlary hakynda has giňişleýin 1717 belgä BAYRAK sözüni ýazyp SMS arkaly anyklap bilersiňiz.
Tapgyryň dowamynda baýraklara (1-nji ýer baýragy, höweslendiriji baýraklary we blits baýraga) eýe bolan müşderiler jemleýji baýraklardan başga, beýleki tapgyrlarda ýeňiji bolsada (1-nji ýer, höweslendiriji we blits), baýraklar ikilenç berilmeýär.
Blits ýaryşlary tapgyryň dowamynda bir näçe gezek geçirilip biler. Bu ýaryşda gysga wagtyň içinde iň köp soraglara dogry jogap beren müşderä höweslendiriji sowgat beriler. Ýaryş başlamazdan öň SMS arkaly habar beriler. Bu habarda blits ýaryşyň başlaýan we gutarýan wagty hem-de sowgat hakynda maglumat iberiler.
BÄSLEŞIGIŇ NETIJELERI
Bütin Bäsleşigiň jemleri boýunça başgalara garanyňda has köp soraglara dogry jogap beren gatnaşyjylar bäsleşigiň netijeleri boýunça ýeňijileri diýip hasaplanýar. Jogaplaryň sany deň bolan ýagdaýynda, jogap bermek üçin iň az wagtyny sarp eden müşderi ýeňiji bolup hasaplanýar. Bäsleşigiň şol bir gatnaşyjysy bir tapgyrdan uzak wagtlap ýeňiji bolup bilmeýär. Bir tapgyryň dowamynda ýeňiji bolan, indiki tapgyr boýunça ýeňiji bolup bilmez, ol müşderi bäsleşigiň jemleýji baýraklary üçin bäsleşip biler. Bir tapgyryň dowamynda Bäsleşigiň ýeňijileri bolan adam, gaýtadan tapgyryň netijesi boýunça ballaryň iň köp sanyny gazanan bolsada, onda onuň ballary bäsleşigiň umumy netijelerine goşulýar, tapgyryň ýeňijisi bolsa liderleriň sanawynda indiki bolup duran Müşderi bolýar.
Bäsleşigiň tamamlanan pursatyndan soň, 7 senenama günüň dowamynda bütin Bäsleşigiň netijeleri boýunça ýeňijileri kesgitleýär.
Ýeniji kesgitlenenden soň 3 günüň dowamynda, töleg geçirmändigi, hyzmat ediş zolagyndan daşdadygy we ş.m. sebäpler üçin Gatnaşyjynyň telefonynyň öçürilendigi zerarly Müşderibilen habarlaşmaga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda, Bäsleşigiň netijelerine gaýtadan seredip, sanawda ballaryň jemi boýunça indiki duran lideri kesgitläp biler.
Gatnaşyjylar şu Düzgünnamanyň düzgünlerini bozan ýagdaýynda, Bäsleşigi geçirýän Guramalar netijelere gaýtadan seretmek hukugyny özünde galdyrýarlar we netijelere baglylykda, ýeňijini baýrak almakdan mahrum edip, sanawda ballaryň jemi boýunça indiki duran lidere baýragy bermek hakynda karar kabul edýärler.
BAÝRAGY GOWŞURMAGYŇ ŞERTLERI
Ýeňiji bolandygy barada habarnamany alan pursatyndan başlap 3 günüň dowamynda Gatnaşyjynyň ýaşaýan ýeriniň ýazgysy barada maglumatlar görkezilen pasportyny bermekligi baýragy almagyň esasy şerti bolup durýar. Gatnaşyjy bu maglumatlary getirip bermedik ýagdaýynda, baýrak Gatnaşyja berilmeýär. Bäsleşigiň netijelerine gaýtadan garalýar. Sanaw boýunça indiki ýeňijiniň ýazgy baradaky maglumatlar görkezilen pasportyny getirip berilmedik ýagdaýynda, bäsleşigiň netijelerine gaýtadan garalmaýar we baýrak gowşurylmaýar. Ýeňiji baýragy almak üçin, baýragyň gowşurylýan ýerine gelmek we yzyna gaýtmak bilen bagly ähli çykdajylary öz hasabyna amala aşyrýar.
Baýraklar Bäsleşik tamamlanan pursatyndan başlap 30 (otuz) senenama gününiň dowamynda Operatoryň wekilleri tarapyndan Aşgabat şäherinde gowşurylýar.
Prowaýder şu aşakdaky ýagdaýlarda Gatnaşyja baýragy bermekden ýüz öwrüp biler:
- Gatnaşyjylar tarapyndan şu Düzgünnamanyň kadalary bozulan ýagdaýynda;
- Degişli şahsyýetiň tassyklanan resminamalar berilmedik ýagdaýynda;
- Bäsleşik tamamlanandan soň 30 senenama gününiň dowamynda baýragy almak üçin gerek bolan resminamalary bermekden ýüz öwrülendigini subut edýän, Gatnaşyjynyň hereketleri/hereket etmezligi;
- Bäsleşik tamamlanan pursatyndan başlap, 30 senenama gününiň dowamynda Gatnaşyjynyň baýragy almakdan ýüz öwürýändigi baradaky ýazmaça görnüşde iberen habarnamasy;
- Müşderibaýragy alandygy baradaky resminama gol çekmekden ýüz öwren ýagdaýynda;
- Operatoryna bergisi bar bolan ýagdaýynda, bergisini doly töleýänçä.
BEÝLEKI MAGLUMATLAR
Bäsleşige gatnaşmak bilen, oňa Gatnaşyjylar, özlerinden goşmaça alnan razylygy bolmazdan we goşmaça haýsydyr-bir goşmaça pul haky tölenmezden olaryň atlarynyň we suratlarynyň mahabat maksatlary üçin ulanylyp biljekdigi bilen ylalaşýarlar.
Bäsleşige gatnaşmaklyk, Gatnaşyjylaryň şu Düzgünnama bilen ylalaşýandyklaryny aňladýar.
Bäsleşigi geçirmeklige degişli böleginde, gatnaşmak we baýraklary gowşurmak baradaky Düzgünlere üýtgetmelergirizip biler, bu üýtgetmeleri barada Operator öz wagtynda Gatnaşyjylara habar berer.
Bäsleşige şu aşakdaky görkezilen adamlar gatnaşyp bilmeýär:
- gulluk telefonlary bolan we/ýa-da bäsleşigi guramaga gatnaşýan “Altyn Asyr” ÝGPJ-niň işgärleri.


text:
Anna güni Liwiýanyň wagtlaýyn hökümeti ýurduň gündogar regionynda saýlaw komissiýalarynyň ofislerine edilen soňky hüjümlere garamazdan, şu şenbe güni ýurduň Milli Kongresine saýlawlaryň geçiriljekdigini mälim etdi.
Bu wakanyň fonunda anna güni ýurduň Ajdabiýa şäherindäki saýlaw komissiýasynyň jaýy protestçiler tarapyndan otlanyldy.
Bu wakadan bir gün öň bolsa, Bengazi şäherinde ýüzlerçe protestçi bu şäherdäki saýlaw komissiýasynyň binasyna hüjüm edip, ýykan-ýumrançylyklary döretdi.
Şenbe günki saýlawlaryň netijesinde Liwiýanyň Milli Kongresiniň düzümi saýlanylmaly. Ol hem öz gezeginde ýurduň täze hökümetini döreder we täze konstitusiýanyň taslamasyny taýýarlar.


text:
Kitaphana
Gollanma© Kitaphana hoş geldiňiz!
Hormatly okyjylar! Biz bu ýerde siziň bilen türkmen çeper eserleriniň elektron görnüşleri (.pdf, .epub we .jar görnüşli faýllar) bilen paýlaşmagy göz öňünde tutýarys. Şu ýerde goýuljak faýl görnüşleri barada:
1. PDF – Kompýuterlerde okamak üçin niýetlenen. Käbir ykjam telefonlarda ýa-da planşetlerde hem ulanylyp bilner (maslahat berilmeýär).
2. EPUB – iOS we Android (şeýle hem Symbian OS-ly käbir enjamlar) dolandyryş ulgamy bolan ykjam telefonlar we planşetlar üçin niýetlenen. Kompýuterde hem “Adobe Digital Editions” ýaly programmalaryň kömegi bilen ulanylyp bilner.
3. JAR – JAVA ýa-da Symbian OS dolandyryş ulgamy bolan ykjam telefonlar üçin niýetlenen.
(Bellik: Biziň saýtymyzdaky maglumatlary başga saýtlarda ýerleşdirmezligiňizi haýyş edýäris)
KITAPLAR:
Soltanşa Atanyýazow – Şejere (türkmeniň nesil daragty)
Siz bu eserde türkmenleriň nesil daragty, şol sanda tire-taýpalary barada maglumat alyp bilersiňiz.
PDF – Ýükläp almak üçin şu ýere basyň.
Hydyr Derýaýew – “Ykbal” romany
(Birinji tom) Halk ýazyjysy Hydyr Derýaýewiň okyjylar köpçüligine özüni aldyran “Ykbal” romanynyň birinji tomunda Beýik Oktýabr sosialistik rewolýusiýasyndan öň türkmen halkynyň garyp daýhan, çarwa gatlagyny ýerli baý, işan-mollalaryň, patyşa çinownikleriniň rehimsiz ezişleri suratlandyrylypdyr. Romanyň ikinji tomunda rus patyşasy tagtyndan taýdyrylýar, emma zähmetkeş halkyň gün-güzerany öňküsinden ýeňilleşmedi. Üçünji tomda Beýik Oktýabr rewolýusiýasynyň üstünlikli ýeňşi, Sowet häkimiýetini berkarar etmek ugrundaky göreş beýan edilýär. Dördünji tomda Türkmenistanda Sowet häkimiýetiniň doly berkarar edilişi çeper suratlandyrylypdyr.
PDF (1.29 mb) – Ykbal - Hydyr Derýaýew (27290)
EPUB (354 kb) - Ykbal - Hydyr Derýaýew (7550)
JAR (442 kb) - Ykbal - Hydyr Derýaýew (8523)
Mämmet Seýidow – “Kesearkaç” romany
Görnükli şahyrymyz, zehinli ýazyjy Mämmet Seýidow bu romanynda Köpetdagyň eteginde ýaşan türkmenleriň Russiýa meýletin (mejbury) birikmezinden öňki ýagdaýlaryny, gelmişeklere garşy alyp baran söweşlerini suratlandyrýar.
PDF (2.16 mb) – Kesearkaç - Mämmet Seýidow (18458)
EPUB (597 kb) - Kesearkaç - Mämmet Seýidow (5402)
JAR (536 kb) - Kesearkaç - Mämmet Seýidow (2488)
Bu kitabyň elektron görnüşine geçirilmesinde uly iş eden Ýusup Berdiýewe minnetdarlyk bildirýäris!
Ata Gowşudow – “Perman” romany
Ýazyjy Ata Gowşudowyň “Perman” romanynyň ykbaly çylşyrymly boldy. Ol uzak ýyllaryň dowamynda birnäçe sebäplere görä, okyjylara mälim bolman galypdy. Ine-de ol roman siziň eliňizde. Bu kitapda edebi gahrymanlar, şonuň ýaly-da Öwezmyrat batyr, Dykma serdar, Seýitmyrat beg ýaly taryhy şahslar bilen ýüzbe-ýüz bolup bilersiňiz. Roman Gökdepe urşunyň gandöküşikli wakalaryndan başlap, sowet häkimiýetiniň üstün çykýan günlerine çenli döwri öz içine alýar.
PDF (3.02 mb) - Perman - Ata Gowşudow (20516)
EPUB (723 kb) - Perman - Ata Gowşudow (4618)
JAR (807 kb) - Perman - Ata Gowşudow (3328)
G. Hanmyradow, O. Çaryýewa - Diplom işlerini taýýarlamak
Ýokary okuw mekdepleri üçin usuly gollanma – Aşgabat: Ylym, 2008. – 52 sah.
Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleri üçin niýetlenen bu usuly gollanmada diplom işiniň temasyny saýlamagyň we tassyklamagyň, meýilnamasyny düzmegiň, iş ýazylanda çeşmelere we edebiýata salgylanmagyň, şeýle-de edebiýatyň sanawyny taýýarlamagyň hem-de diplom işini goramagyň usullary beýan edilýär. Türkmen dilinde ilkinji gezek neşir edilýän bu usuly gollanma taryh hünäriniň talyplarynyň ýerine ýetirýän diplom işleriniň mysalynda taýýarlanyldy.
PDF (3.72 mb) – Diplom işlerini taýýarlamak - G. Hanmyradow, O. Çaryýewa (9979)
Tom Soýeriň we Geklberri Finniň başdan geçirenleri
EPUB (585 kb) - Tom Soýer - Mark Twen (11003)


text:
Häkimiýetleriň Gyrgyzystanda prezidentlik saýlawyny gazandy diýýän kandidatynyň baş bäsdeşi ses berişlikde galplyklaryň bolandygyny, ýöne özüniň resmi netijelere garşy çykmajakdygyny aýdýar.
Omurbek Babanow muny 16-njy oktýabrda merkezi saýlaw komissiýasy deslapky netijeler häkimiýet başyndaky partiýanyň kandidaty Sooronbaý Jeenbekowyň sesleriň 54 prosentden gowragyny alandygyny görkezýär diýeninden birnäçe sagat soňra eden çykyşynda aýtdy.
Saýlawa gözegçilik eden halkara toparlar bolsa bäsleşikli we açyk geçdi diýip, ses berişligi taryplasalar-da, sesler sanalanda “jemgyýetçilik çeşmelerinden galp peýdalanmak, ses berijilere basyş etmek, sesleri satyn almak ýaly ençeme we düýpli problemalaryň alada bolup galýandygyny” bellediler.
Deslapky netijeleriň esasynda komissiýa tarapyndan 34 prosent bilen ikinji orunda ýerleşdirilen Babanow kampaniýanyň dowamynda özüne we tarapdarlaryna basyş edilendigini aýtdy.
“Döwlet telewideniýesi biziň üstümize hapa dökdi. Garşymyza gara propaganda alnyp baryldy. Biziň kampaniýamyzyň aktiwistlerine ýaramaz çemeleşildi. Olar kime ýüz tutjagyny bilmediler, sebäbi kanun goraýjy güýçler-de bir taraply hereket etdiler” diýip, Babanow belledi.
Ol soňra hem: “Ses berişlik bolup geçdi, adamlar öz islänini saýlady” diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Netijeleriň tassyklanmagy we häkimiýetiň kynçylyksyz çalşylmagy 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargaly bäri bir Merkezi Aziýa ýurdunda häkimiýetiň saýlanan prezidentden beýlekä geçmegi bolar.
Gyrgyzystanda köçelerde geçen protestler bilen 2005-nji we 2010—njy ýyllarda prezidentler häkimiýet başyndan kowuldylar. Merkezi Aziýanyň beýleki dört ýurdunda ýigrimi ýyldan gowrak bäri täze lideriň gelmegi bir prezidentiň ölmegi bilen ýol alýar.
“Gyrgyzystan bäsdeşikli saýlaw geçirmekde we häkimiýetiň parahatçylykly çalyşmagyny görkezmekde, umuman, oňaýly görelde boldy, ýöne käbir aladalar bar” diýip, Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Demokratik institutlary we adam hukuklary baradaky edarasynyň gysga möhletli gözegçilik missiýasynyň başlygy Azaý Guliýew aýtdy.
Bu guramanyň Gyrgyzystanda saýlaw bilen baglanyşykly gözegçilik missiýasyna ýolbaşçylyk eden fransiýaly diplomat Aleksandre Keltçewski hem şeýle diýdi:
“Jemgyýetçilik çeşmelerinden galp peýdalanylandygy, ses berijilere basyş edilendigi, sesler satyn alyndy diýilýän gürrüňler hakda biziň missiýamyza ynamdar habarlar gelip gowuşdy. Golaýda biz ençeme halatda Döwlet komiteti we milli howpsuzlyk, şeýle hem beýleki edaralar we beýleki resmiler tarapyndan saýlaw kampaniýasyna açyk we resmi taýdan garyşylandygyna şaýat bolduk” diýip, Keltçewski aýtdy.
Babanow habar konferensiýasynda: “Administratiw basyşlara garamazdan, köp saýlawçy meni goldadylar, men olara gaty minnetdar” diýdi.
Tarapdarlarynyň köpçülikleýin protest geçirmegi mümkin diýilýän habarlar barada soralanda, Babanow bular ýaly planlar bilen özüniň hiç hili işiniň ýokdugyny aýtdy.
Ol: “Men ähli goldawçylarymy haýsy hem bolsa bir bikanun işe goşulmazlyga çagyrýaryn” diýdi.
Häkimiýetiň 58 ýaşly Jeenbekowa geçmeginiň häkimiýet başyndan aýrylyp barýan prezident Almazbek Atambaýewiň alyp baran syýasatynyň dowam etdiriljekdigini görkezýän bolmagy mümkin. Moskwa bilen ýakyn gatnaşygy bolan Atambaýew 2015-nji ýylda Gyrgyzystany Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky ykdysady ýaranlygy girizdi.
Jeenbekow 15-nji oktýabrda deslapky netijeler yglan edileninden az salym soňra: “Meniň wezipäm gazanylany saklamak, başlanany güýçlendirmek” diýdi.
Ol Atambaýewiň prezidentlik döwrüne salgylanyp, 6 million ilatynyň aglaba köplügi musulman bolan ýurtda “geçen 6 ýyllykda ähli sektorlarda uly üstünlikleriň gazanylandygyny we uly ösüşleriň bolandygyny” aýtdy.
Hem Jeenbekow, hem-de Babanow Atambaýewiň döwründe premýer-ministr boldular, ýöne häkimiýet başyndan aýrylyp barýan prezident Jeenbekowy goldaýandygyny gizläp durmady. Bu hem tankytçylaryň ony öz ileri tutýan kandidatynyň ýeňiş gazanmagyny kepillendirmek üçin, güýç-gudratyndan galp peýdalanmakda aýyplamagyna getirdi.


text:
Ýerli çig maldan gury gips garyndylaryny we gipsokarton öndürmäge niýetlenen sehler Magdanly şäherinde gurluşyk materiallaryny öndürýän kärhananyň senagat zolagynda ýerleşer. Häzirki wagtda sekiz gektar ýerde ýylda binalaryň bezegi üçin 100 müň tonna gury garyndylar we 12 million inedördül metr gipsokarton öndürmäge niýetlenen önümçilik binýady gurulýar. Gurluşygyň iş tabşyryjysy „Hilli gurluşyk önümleri“ hojalyk jemgyýeti gurluşyk pudagynda islegli önümleri öndürmek üçin döwrebap tehnologik enjamlary satyn aldy.
Giň möçberli şäher gurluşyk maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegi gurluşyk materiallary senagatyny ösdürmäge güýçli itergi berdi. Ýurdumyzyň künjekleriniň ählisinde diýen ýaly pudagyň täze kärhanalary gurulýar we ozal işläp ýörenleri döwrebaplaşdyrylýar. Bu pudagyň durnukly ösdürilmegi üçin daşary ýurtlardan getirilýän harytlary ýurdumyzda öndürmek boýunça strategiýa esasy faktor boldy, ol täze önümçilikleriň döredilmegini ýa-da ozalkylaryň önümçilik ugrunyň üýtgedilmegini göz öňünde tutýar.
Häzirki wagtda gurluşyk mateillary bazarynda „alçipan“ diýilýän gipsokarton gurluşykda giňden ulanylýar, ol berkligi, suwa we oda durnuklylygy bilen tapawutlanýar. Onuň ýerli çig maldan öndürilmegi çalt depginlerde ösýän gurluşyk pudagynyň islegini ep-esli derejede kanagatlandyrmaga ýardam eder.
Bu ugurda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary, ýurdumyzyň pudaklaýyn ministrlikleri we edaralary uly möçberli işler alnyp barýarlar. Hususan-da, „Hilli gurluşyk önümleri“ hojalyk jemgyýeti Senagat ministrliginiň we TSTB-niň telekeçilik düzümleriniň ýardam bermeginde ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak we daşary ýurtlardan getirilýän önümleri ýurdumyzda öndürmek boýunça maksatnamalaryň çäklerinde döredildi. Gurluşygyň potraçysy „Milli önüm“ hususy kärhanasy taslama-smeta resminamalaryny taýýarlady we binanyň gurluşygya başlady.
Wladimir KOMAROW