text:
Sagdyn iýmitlenmek — saglygyň girewi
«Ertirligiňi özüň iý, günortanlygyňy ýoldaşyň bilen paýlaş, öýlänligiňi bolsa, duşmanyňa ber» diýen aýtgy ähli halklaryň arasynda-da ýörgünlidir. Lukmanlar hem şu ýörelge boýunça iýmitlenmegiň gün tertibini düzmegiň adam üçin peýdalydygyny tekrarlaýarlar. Çünki säher bilen edinilen ertirlik adamy dok saklaýar we ol günüň dowamyndaky naharlanmagyň indiki döwründe naharyň az mukdarda kabul edilmegine täsirini ýetirýär. Köplenç adamlaryň aglabasy wagtynyň ýokdugyny, işe ýa-da okuwa gijä galýandyklaryny, käbiri bolsa säher bilen işdäsiniň ýokdugyny bahana edip, ertirlik edinmegi hökman däl hasap edýärler.
Edil säher bilen irdenki bedenterbiýe maşklaryny etmegiň zerur bolşy ýaly, ertirlik edinmek hem günüň dowamynda adam bedeniniň kuwwatly bolmagynyň möhüm şertidir. Sebäbi ertirlik adamyň işjeňligini ýokarlandyrýar, pikir aýdyňlygyny üpjün edýär, üşükli bolmagyna täsirini ýetirýär. Ertirligiň ukulylyk ýagdaýyndan açmaga hem täsiri uludyr. Lukmanlaryň geçiren barlaglary netijesinde, ertirligiň gandaky süýjiniň derejesini kadalaşdyrýandygy hem-de beýniniň işini sazlaýandygy subut edildi. Ertirlik adam bedeniniň kesele garşy göreşijilik ukybyny güýçlendirýär. Şonuň üçin ertirlikde iýiljek tagamlaryň gündeki tertibini düzmeli. Ondaky önümleriň dürli-dürlüligini gazanmaly. Ertirligiň düzüminde ösümlik süýümlerine hem-de pro-we prebiotiklere baý bolan önümleriň bolmagy, içegäniň mikroflorasynyň kadaly işlemegini üpjün edýär. Bu bolsa gönüden-göni adamyň bedeniniň kesele garşy göreşijilik ukybynyň güýçli bolmagyna täsirini ýetirýär. Adamyň bedeni infeksiýalara garşy durumly bolýar hem-de dürli keselleriň ýokuşmagyndan goralýar.
Günde ertirlik iýen adamyň ganyndaky glýukozanyň derejesi kadalaşýar. Eger bu kadaly ýagdaý emele gelmese, onda ýeňil ýürek bulanmanyň, ysgynsyzlygyň hem-de kellagyrynyň peýda bolmagy ahmal. Şeýle ýagdaý ýüze çykmaz ýaly, süýde bişirilen ýarma, miwe kişdesi hem-de bir bölek şokolad iýmek ýeterlikdir. Dogry iýmitlenmek sagdynlygyň gözbaşydyr. Şonuň üçin hem irden witaminlere baý iýmit bilen iýmitlenmegiň saglyga edýän peýdasy örän uludyr. 7-8 sagatlyk ukudan soň, bedeni peýdaly iýmit iýmek bilen gurplandyrmak hökmandyr. Gije «dynç» alan beden agzalary irden işjeňlik bilen herekete geçmäge taýýar bolýar. Ertirlik üçin düzümi witaminlere baý önümleri saýlamalydyr. Süýt önümleriniň düzümi kalsiý, fosfor, uglewod we adam bedenine peýdaly bolan beýleki witaminlere baýdyr. Süýt, gatyk, peýnir, süýde bişirilen ýarmalar (süle, bugdaý, greçiha, arpa ýarmasy), ýumurtga hem-de halaýan miwäňiz hem ertirlik saçagyňyzyň bezegi, hem saglygyňyzyň berk bolmagy üçin ýokumly iýmit bolar. Irden arybally, mürepbeli çaý, böwürslenden ýa-da çopantelpekden taýýarlanan demlemäni içmek hem peýdalydyr.
Ertirligi wagtly-wagtynda edinmegi ýola goýmaly. Onuň üçin, ilki bilen, ukynyň kadaly bolmagy hökmandyr. Dowamly ukusyzlyk, kesgitlenen wagty uka sarp etmän, gijelerine dürli güýmenjelere güýmenmek, zyýanly endiklere baş urmak ertirki gün adamda dartgynly ýagdaýy, ýadawlygy, ysgynsyzlygy, hatda kellagyryny emele getirmegi ahmal. Şol sebäpli her bir adam gün tertibini dogry düzüp, onuň yzygiderliligini saklamaly. Biz säher bilen turup, irdenki maşklary ýerine ýetirenimizden soň, şahsy arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmeli. Ertirlik edinilende gyssanmaçlyga ýol bermeli däldir. Şonuň üçin işe ýa okuwa gitmezden 1 — 1,5 sagat ozal turup, irdenki ýerine ýetirmeli hereketlerimizi wagtynda etmäge mümkinçilik döretmeli.
Ertirlik kadaly hem-de saglygyňyz üçin ýokumly bolar ýaly, agşamlyk naharyňyzy ukudan 3-4 sagat öň edinmelidir. Agşamlyk nahar gök önümlerden taýýarlanan işdäaçar bilen äberilse has peýdaly bolar. Mümkin bolsa, hamyrly tagamlary azrak iýmeli. Ýatmazdan ozal iýlen miweler siziň bedeniňizi witaminleriň gerek mukdary bilen üpjün eder hem-de rahat ukynyň bolmagyna oňyn täsirini ýetirer.
Geçirilen barlaglar ertirligiň semremegiň, aşgazan keselleriniň öňüni alýandygyny subut etdi. Çünki adamlar irden ertirlik edinmeseler, onuň öwezini dolmak üçin köke, keks, bulka ýaly tagamlar bilen ýygy-ýygydan garbanýandyklary anyklanyldy. Ýa-da ajöze kofe içilse, aç garna günortanlyk köp mukdarda iýilse, bu ýagdaýlar aşgazana agram salýar. Bularyň bolsa aşgazan keselleriniň ýüze çykmagyna getirmegi mümkindir. Şonuň üçin ertirligi wagtynda we dogry edinmek siziň sagdynlygyňyz üçin peýdalydyr. Ýeri gelende, ertirlik naharynyň kaloriýasynyň günüň dowamynda harç edilýändigini hem bellemelidiris. Diýmek, käbir adamlaryň ertirligiň semizlige eltýändigi baradaky pikiriniň ýalňyşdygyny belläp, gaýtam onuň öňüni alýandygyny ýene-de bir gezek tekrarlamalydyr.
Annamyrat HANOW


c: text/html

text:
“Syn Toprak” HJ-niň önümçiligi bolan “EMEL” söwda nyşany bilen antiseptik, zyýansyzlandyryjy serişdeler satuwa çykaryldy. Bu barada TSTB-niň resmi saýty habar berýär.
Kärhana düzüminiň 80 göterimi spirt bolan zyýansyzlandyryjy serişdeleri 2020-nji ýylyň oktýabr aýynda öndürip başlady.Täze önüm Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugy tarapyndan makullanyldy.
Öndüriji aýda antiseptigiň 20 müň çüýşesini çykarýar.Zyýansyzlandyryjy serişdelerden başga-da uly bolmadyk kärhanada limon we lawanda ysly atyrlaryň önümçiligi hem ýola goýlandyr. Geljekde hoşboý ysly serişdeleriň görnüşlerini artdyrmak, şeýle hem saçyň düşmegine garşy täsirli şampunlaryň, duş üçin gelleriň we ş.m. önümçiligine başlamak meýilleşdirilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oktýabr aýyna çenli dowam etjek bu sergä dünýaniň 200 töweregi ýurdunyň we halkara guramalarynyň gatnaşjakdyklary habar berilýär.
“Gowy şäherde gowy ýaşaýyş” şygary astynda geçirilýan bu halkara sergisine 70 milliona golaý adamyň barjakdygy çaklanylýar.
18 million ýaşaýjysy bolan Şanhaý şäheri dünýaniň iň iri 10 şäheriniň biri bolup durýar.
Bu serginiň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Fransiýanyň, Orsýetiň prezidentleriniň Şanhaýa baranlyklary habar berildi.
Prežident G.Berdimuhamedowyň Hytaýa edýän häzirki saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň hem “Expo-2010” sergisine gatnaçjakdygyny türkmen metbugaty habar berýär.


text:
Sosial ulgamlarda Türkmenistanda «altyn amnistiýa» garaşylýandygy, tussaglaryň garyndaşlarynyň ýurduň prezidentine öz bendilikdäki hossarlarynyň günäleriniň geçilmegi baradaky haýyş bilen ýüz tutýandyklary barada gürrüň edilýär.
Ýurt içindäki çeşmeler bolsa il arasynda şeýle umytlaryň her uly baýramçylygyň öňünden güýçlenýändigini, emma bu barada hiç bir resmi maglumatyň berilmeýändigini aýdýarlar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň türmelerinde saklanýan onlarça tussag barada on ýyldan gowrak wagt bäri hiç hili maglumat berilmeýär. Ol tussaglaryň garyndaşlary hem öz bendi hossarlary barada hiç zat bilmeýändiklerini, diňe olaryň sag-aman gelmegine umyt baglaýandyklaryny aýdýarlar.
Türkmenistanda şeýle uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilen bendileriň biri hem Serdar Rahymow, ol Türkmenistanyň Tele-radio gepleşikler komitetiniň başlygy, uly derejeli partiýa işgäri we ilçi bolup işledi. Emma Serdar Rahymow 2003-nji ýylda 25 ýyl tussaglyga höküm edildi we maşgalasy ondan şondan bäri habar alyp bilmeýändigini aýdýar.
Azatlyk radiosy Serdar Rahymowyň ykbaly bilen gyzyklanyp, onuň Aşgabatda ýaşaýan aýaly Artykgül Çaryýewna bilen telefonda gürrüňdeş boldy.


text:
Bangladeşde “Yslam döwleti” topary şaýy metjidine hüjüm edip, bir adamyň ölümine we birnäçesiniň ýaralanmagyna sebäp bolan wakanyň jogapkärçiligini öz üstüne aldylar.
“Yslam döwleti-Bangladeş” diýip özüni atlandyrýan topar metjide awtomatik ýaraglary bilen hüjüm edendigini aýdýar.
26-njy noýabrda Bangladeşiň Rajşahi regionynyň Bogra etrabynda Haripur obasynyň metjidinde agşamky namaz wagtynda dinçilere azyndan bäş adam hüjüm edipdi.
Metjidiň 70 ýaşly resmisi öldürildi.
27-nji noýabrda polisiýa hüjümiň bolan ýeriniň golaýynda iki adamy tussag etdi.
2015-nji ýylda ýurtda adam pidaly hüjümleriň ençemesi boldy. Hüjümler daşary ýurtlulara, dünýewi ýazyjylara we esasan sünni ilatly ýurduň şaýy dinçilerine garşy amala aşyryldy.


text:
Saud Arabystany özüniň Eýran bilen bolan gantaşyklaryny kesmeginiň Siriýada parahatçylyk ugrundaky barýan gepleşiklere we tagallalara zyýan ýetirer diýip edilýän aladalary ret etdi.
4-nji ýanwarda Siriýanyň güýçli oppozision topary ähli arap ýurtlaryny, Saud Arabystanynyň göreldesine eýerip, Eýran bilen diplomatik gantaşyklary kesmäge çagyrdy. Bu aralykda Saud Arabystanynyň üç ýarany - Bahreýn, Birleşen Arap Emirlikleri we Sudan Tähran bilen bolan gatnaşyklaryny kesmek ýa-da çäklendirmek boýunça çäreleri gördüler.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Moon, şeýle hem Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Britaniýa Saud Arabystany bilen Eýranyň arasyndaky agzalalyk siriýa konfliktiniň astynda ýatan mezhep bölünişigini güýçlendirer diýip, 4-nji ýanwarda öz aladalaryny beýan etdiler.
Şaýy yslamçy ruhanylaryň ýolbaşçylygyndaky Eýran Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetini goldaýar. Saud Arabystanynyň sünni monarhlary bolsa hökümete garşy söweşýän dürli toparlara kömek berýär.
Iki regional güýç bilen olaryň ýaranlary, Birleşen Ştatlar we Orsýet, şeýle hem dünýäniň beýleki güýçli döwletleri bilen birlikde Siriýada parahatçylyk prosesini ýola goýmaga synanyşýarlar.
Saud Arabystanynyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Abdullah al-Muallimi 4-nji ýanwarda şeýle diýdi: "Biz tarapdan munuň hiç bir täsiri ýok. Sebäbi biz Siriýada we Ýemenda parahatçylyk ugrundaky tagallalary goldamakda berk iş alyp barmagy dowam etdireris".
Al-Muallimi Saud Arabystany "Siriýa gepleşikleriniň nobatdaky tapgyryna gatnaşar. Biz Eýran sebäpli ony boýkot etmekçi däl" diýýär. Ol: "Eýranlylar diplomatik gatnaşyklar kesilmezden öň-de parahatçylyk baradaky tagallalara kömekçi däldiler, oňa oňaýly garanokdylar" diýip nygtaýar.
"Olar prowokasion hem oňaýsyz tutumy tutup geldiler. Men gatnaşyklaryň kesilmegi olaryň bu gylyk-häsiýetini üýtgeder öýdemok" diýip, al-Muallimi agzalýan ugurdan öz ýurdunyň pozisiýasyny anyk beýan edýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Staffan de Mistura, konfliktiň 25-nji ýanwara planlaşdyrylan gepleşiklere zyýan ýetirmezligi üçin, häzir Tährana hem Er-Riýada töwella edýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Moonyň metbugat wekili Stefan Dujarrigiň bildirmegine görä, Ban Ki-Moon hem Saud Arabystanynyň hem-de Eýranyň daşary işler ministrleri bilen telefon arkaly gürleşip, olary ýagdaýy ýaramazlaşdyrmagy mümkin her bir işden saklanmaga çagyrdy.
Dujarrik "Er-Riýad bilen Tahranyň arasyndaky gatnaşyklaryň kesilmeginiň sebit üçin örän çynlakaý netijeleri bolup biler" diýip belleýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi 4-nji ýanwarda bir beýannama çykaryp, iki tarapy "gepleşikleriň yzyny üzmän, dartgynlylyklary gowşatmak üçin gerekli çäreleri görmäge" çagyrdy. Beýannamada eýranly protestçileriň 2-nji ýanwarda Tähranda Saud Arabystanynyň ilçihanasyna zabt edip, oňa ot bermegi ýazgarylýar.
Ýöne Ban Ki-Moon ýaňy hepdäniň soňunda Saud Arabystanynda 47 adama, şol sanda bir tanymal şaýy ruhanysyna-da ölüm jezasynyň berilmegi bilen bagly meselede Eýranyň tarapyny çalyp, bu işiň özüni lapykeç edendigini aýtdy. Saud Arabystanynyň BMG-däki wekiliýeti hem ara salym salman, ölüm jezasy berlenler "jenaýatkärler" diýip, muňa jogap berdi.
Şaýy ruhanysy Nimr al-Nimr saudy häkimiýetleriniň gaýduwsyz tankytçysydy. Ol mezhepara agzalalygy döretmekde we hökümdara boýun egmezlikde günälenip, 2014-nji ýylda ölüme höküm edildi.


text:
Fransiýa 23-nji aprelde, güýçlendirilen gorag astynda, prezident saýlawlarynyň ilkinji tapgyrynda ses bermäge başlady. Bu saýlawlar bar bolan geosyýasy ýagdaýlara, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň geljegine we Günbatar bilen Orsýetiň arasyndaky gatnaşyklara hem uzagyndan uly täsir ýetirer öýdülýär.
Ýerli wagt bilen ir sagat 8:00-da 60 müňden gowrak saýlaw nokady açyldy.
Içeri işler ministrligi 23-nji aprelde, ýerli wagt bilen günortanlar ses berişlige gatnaşyk derejesiniň saýlawçylaryň 28.54 prosentine barabar bolandygyny, munuň 2012-nji ýyldaky saýlaw bilen deňeşdirilende biraz ýokary görkezijidigini aýtdy.
Bu, soňky onýyllyklarda geçirilen pikir soramalar nukdaý nazaryndan, iň bir netijesini çaklap bolmaýan prezident saýlawy bolup, Parižde polisiýa ofiseriniň öldürilmeginiň yz ýanynda geçýär.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Yslam döwleti” ekstremist topary öz üstüne aldy we 11 kandidatyň bäsleşmeginde geçýän kampaniýanyň aýagynda terrorizm we howpsuzlyk meselelerini öň hatara çykardy.
Fransiýa saýlaw gününde, 2015-nji ýylda guralan tapgyrlaýyn hüjümlerde 230-dan gowrak adam öldürilenden soň girizilen adatdan daşary ýagdaýyň saklanyp galýan şertlerinde, ses berijileriň goragyny üpjün etmek üçin ýurt boýunça 50 müň çemesi polisiýa işgärini, 7 müň töweregi esgeri tertip-düzgüne seretmäge çykardy.
Pikir soramalar merkezçi kandidat Emmanuel Makron bilen aşa sagçy öjükdiriji Marine Le Peniň birinji tapgyryň öňüni çekijiler boljagyny aňladýar, ýogsa konserwatiw kandidatFransua Fillon bilen aşa çepçi Žan-Lýuk Melenchonyň hem 7-nji maýdaky iki kandidat bäsleşigine ýetip bilmek mümkinçiligi bar ýaly görünýär.
23-nji aprelde irden, Le Peniň Pariždäki saýlaw nokadynda ses bermäge ugranda, Femen toparynyň alty çemesi çyplak aktiwisti Marine Le Peniň we ABŞ prezidenti Donald Trampyňmaskalaryny geýip, maşyndan böküp çykdylar. Emma polisdiýa derrew olaryň öňüni aldy. Le Pen şondan gysga wagt soň ses berdi.
Makron demirgazyk Fransiýada, kenar ýakasyndakyLe Touquet şäherinde aýaly Brigitte bilen bile ses berdi.
Pariždäki hüjümden soňky ýagdaý
Belli bir karara gelmedik saýlawçylar ses berijileriň tas dörtden bir bölegini düzýär we syýasy analitikler 20-nji aprelde Ýeliseý meýdanlarynda atylyp öldürilen polisiýa ofiseriniň ölümi howpsuzlyk we terrorizm meselelerinde berk görünýän kandidatlara goldaw bolup biler diýýärler.
Le Pen bu hüjümden soň özüni ýurdy yslamçy terrorçylardan gorap biljek ýeke-täk kandidat hökmünde häsiýetlendirmäge başlady. Milli frontuň 48 ýaşly lideri tankytçylar tarapyndan bu hüjümi syýasy utuk gazanmak üçin ulanmak synanyşygynda aýyplandy.
Le Peniň we onuň immigrasiýa we ÝB garşy gazaply pozisiýasynyň ýeňşi Gündogar ýurtlaryndaky izolýasiýaçylyk meýilleriniň möwjemeginiň dowamyny alamatlandyrar. Bu meýiller ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň ofise girmegine we Breksit referendumynyň Britaniýanyň ÝB-den çykmagyny goldap ses bermegine ýardam edipdi.
Fransiýa NATO-nyň esasy agzalarynyň biri we ÝB-niň bir bitewi jogap blogynyň, şol sanda 2014-nji ýylda Orsýetiň Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa etmegine we gündogar Ukrainadaky ýaragly separatistleri goldamagyna garşy girizilen sanksiýalar babatyndaky agzybirligine esasy daýanç bolup durýar.
Trampyň edişi ýaly, Le Pen hem geçmişde rus prezidenti Wladimir Putiniň tarapyny tutup gürledi we Moskwanyň Ukrainadaky gatyşmalaryna garşy girizilen sanksiýalarynyň ýatyrylmagyny goldady. Ol geçen aý Moskwada rus prezidenti bilen duşuşandan soň, öz sözleri bilen aýdylsa,ÝB-niň “bürgüt görşüni” tankytlady.
Pikir soramalaryň köpüsi Le Peni birinji tapgyrda Makrondan soň ikinji orunda goýdy, şol bir wagtda ol saýlawlaryň ikinji tapgyrynda ÝB-ä tarapdar ozalky ykdysadyýet ministrinden üstünden çykyp biler öýdülmeýär.
Makron öňe saýlanan dört kandidatyň içinde Russiýa garşy iň berk pozisiýa eýelänleriň biri we ÝB-niň Orsýete garşy sanksiýalaryny goldamak bilen, Kremli öz kampaniýasyny nyşana alan kiber hüjümleri bilen ilteşiklilikde aýyplady. Orsýet özüniňfransuz saýlawlaryna täsir ýetirmäge çalyşýandygy barada aýdylýanlary gaýta-gaýta ret etdi.
Orsýet bilen gatnaşyklary ösdürmäge çagyran ozalky konserwatiw premýer-ministr Fillonyň kampaniýasy, korrupsiýa we garyndaşparazlyk aýyplamalary esasynda, biraz sarsgyn gördi. Emma pikir soramalar onuň we söwda şertnamalaryny bozmagy hem-de NATO-ny terk etmegi ündeýän Melenchonyň bäsleşikde aýagynyň ýer tutýandygyny görkezýär.
Saýlaw kampaniýasy 22-nji aprelde, Fransiýanyň deňiz aňyrsyndaky territoriýalarynda we ABŞ-daky we Kanadadaky raýatlarynyň arasynda birinji tapgyr saýlawyň başlanan wagtynda gutardy. Ýurt içindäki ses berişligiň jemleriniň 23-nji aprelde, agşam sagat 8-lerde belli bolmagyna garaşylýar.
AFP, AP, dpa we “Roýters” habar gulluklarynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Aşgabadyň döwlet eýeçiligindäki dükanlarynyň käbirinde, üç aýa golaý arakesmeden soň, çilim gaýtadan satuwa çykdy.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, çilimiň bahasy 19 manatdan, 25 manada çykaryldy we häzirlikçe adamlar onuň diňe bir görnüşini, ýagny Ermenistan respublikasynda öndürilen çilimi satyn alyp bilýärler.
Aýdylmagyna görä, penşenbe güni döwlet dükanlarynyň açylýan wagty satylyp başlanan çilimi almak üçin, 200-e golaý adamdan ybarat uly nobatlar emele geldi. Emma muňa garamazdan, çilim käbir dükanlarda diňe bir sagat, käbirinde ortaça 40 minut satyldy.
“Bir günde her adama bir guty çilim satylýar. Edil öňki ýagdaý. Irden çilim gutarsa-gutarmasa-da, bir sagatdan soňra döwlet eýeçiligindäki dükanyň satyjysy gürrüň berdi. Käbiri bir sagatdan soň, ‘boldy ertir nobata durarsyňyz’ diýip ýapdylar diýýär. Bir-iki adama-da polisiýa gullugynyň işgärleri ‘aklyňa aýlan, aklyňa aýlanmasaň, polisiýa bölümine äkidip, şol ýerde akylyňa aýlarys’ diýenden soň dargady diýýärler” diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyray Bugaýew aýtdy.
Onuň sözlerine görä, çilim nobatlaryna polisiýa, Döwlet Howpsuzlyk gullugynyň işgärleri, şäheriň, etrabyň söwda guramalarynyň işgärleri hem-de Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň işgärleri gözegçilik edýärler.
Mundanam başga, öňküden tapawutlylykda, häzirki wagt çilimler Aşgabadyň merkezindäki döwlet dükanlarynda däl-de, gyra-çetlerde ýerleşýän dükanlarda, olaryň arka tarapyndaky gapylarynda satylýar.
Käbir çilimkeşleriň öňe sürmegine görä, bu çäre Aşgabatda sportuň iki ugry boýunça geçirilýän “Aziýa çempionatyna” we ahal-teke bedewleriniň Bütindünýä assosiasiýasynyň VII maslahatyna gelen myhmanlara dükanlaryň öňündäki uly nobatlary görkezmezlik üçin amala aşyrylýar.
“Resmi derejede çagyrylyp getirilen myhmanlar bar. Bu çäre şol myhmanlar uzyn nobatlary görmesin diýlip edilýän bolmagy mümkin diýip, çilim nobatyna durýan çilimkeşler aýdýarlar” diýip, Bugaýew aýtdy.
Bir ýyla golaý wagt bäri döwlet eýeçiligindäki dükanlarda käte satylyp, käte-de tekjelerden ýitirim edilýän çilimiň bu gezekki satuwynyň haçana çenli dowam etjekdigi barada, türkmen häkimiýetleri tarapyndan ilat köpçüligine anyk maglumat berilmeýär.
Emma döwlet eýeçiligindäki dükanlarda işleýän işgärleriň aýtmagyna görä, çilimi 25 manatdan satmaklyk diňe apreliň ahyryna çenli dowam eder we maý aýyndan başlap, onuň üstüne ýene-de 3 manat goşulyp satylar.
“Maý aýynyň ýurtda ‘Temmäkä garşy göreş aýy’ diýlip yglan ediljekdigi, şol aýyň dowamynda çilimiň 28 manatdan satylmalydygy barada, dilden görkezme berildi. Şol görkezmäniň aprel aýynyň soňky gününde ýazmaça buýruk görnüşinde hem ugradyljakdygy barada, ýokardan habar berildi” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran dükan işgäri aýtdy.
'Türkmenistany 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat etmek'
Ýatladyp geçsek, üç aýa golaý mundan öň, ýagny şu ýylyň 12-nji fewralynda geçirilen prezident saýlawlaryndan bir hepde çemesi ozal Aşgabat şäherindäki döwlete degişli dükanlarda çilimiň satuwy doly ýatyrylypdy.
Şondan bäri çilimi diňe hususy eýeçilikdäki dükanlarda ýarym gizlin, ýarym açyk görnüşde satyn alyp bolýardy. Bu dükanlarda döwlet eýeçiligindäki çilimler tas iki esse gymmada, ýagny ortaça 45 manada, ýewropa ýurtlarynda we Dubaýda öndürilen käbir çilimler 85-120 manada satylýar.
14-nji martda Berdimuhamedow “Türkmenistanda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny durmuşa geçirmegiň 2017-2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasyny taýýarlamak hakyndaky” karara gol çekdi.
Şonda türkmen mediasy “zyýanly endikleri ýok etmek we Türkmenistany 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat ýurda öwürmek maksady bilen... Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny Türkmenistanda durmuşa geçirmegiň ýakyn bäş ýyl üçin, Milli maksatnamasynyň taslamasynyň taýýarlanylandygyny habar berdi.
2016-njy ýylyň martynda prezident G. Berdimuhamedowyň gol goýan karary esasynda, ýurda temmäki önümlerini getirmegiň we satmagyň ähli ygtyýarlygy diňe Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine berildi.


text:
Tesla “Roadster” awtoulagynyň önümçilige girjek senesi 2020-nji ýyl hökmünde kesgitlenildi, ýöne model geçen ýyl önümçilik liniýasyndan hem geçmedi. Soňra Elon Musk koronawirus pandemiýasy sebäpli 2022-nji…
View More Tesla “Roadster” awtoulagynyň çykyş taryhyny yza süýşürdi
Armyt iň köp peýdalanylýan miwe bolup durýar. Armyt agajy beýik bolup 13 metre ýetýär. Armyt miwesiniň 100 gramynda 58 kaloriýa bar. Miwe witaminlere, minerallara örän…
View More Armydyň adam bedenine peýdasy
“Tesla” elýeterli elektrikli awtoulagynyň üstünde işleýändigini tassyklady. Ulagyň haýsy dizaýna eýe boljakdygy, takyk haçan çykaryljakdygy belli däl. Elektrik ulaglaryny öndürýän ägirt uly kompaniýa “Tesla”, kärdeşlerine…
View More “Tesla” iň arzan elektrikli awtoulag üçin işe başlady
65 ýaşdan uly ilatyň Ýaponiýanyň umumy ilatyna bolan gatnaşygynyň 29,1 göterime çenli ýokarlanandygy we bu gatnaşygyň ýurduň işçi güýjüniň 13,6 göterimini emele getirýändigi habar berildi.…
View More Ýaponiýanyň garry ilatynyň umumy ilat bilen gatnaşygy 29 göterimden geçdi
“Microsoft”, Hytaýdaky iş şertleri we berk düzgünler sebäpli “LinkedIn”-i ýapjakdygyny mälim etdi. Beýleki tarapdan, kompaniýa “LinkedIn”-iň ornuny tutjak “InJobs” atly täze programmasyny döretdi. “LinkedIn”-iň beýlekiler…
View More “Microsoft” Hytaýda “LinkedIn”-i ýapýar
Bilgirje portalynyň “Menzil” elektron gazeti: Menzil e-gazeti – 3 (MB).
View More Menzil e-gazeti
Hytaýda kömüriň bahasy şu aý täze rekord derejä ýetdi. Esasy kömür öndüriji Şanhi welaýatynda bolan suw joşmalary üpjünçiligiň berkligini güýçlendirdi we Pekiniň elektrik bahalaryny liberallaşdyrmak…
View More Hytaýda suw joşmalary kömüriň rekord derejä ýetmegine sebäp boldy
Bütin dünýäde smartfonlara we planşetlere, 5G tor enjamlaryna we oýun konsollaryna çiplere bolan islegiň artmagyndan soň awtoulag öndürijileriniň çip ýetmezçiligi dowam edýär. Ýapon öndürijisi “Toyota…
View More “Toyota” önümçiligi 15 göterim azaldar
Angliýanyň ykdysadyýeti geçen aý bilen deňeşdirilende awgust aýynda 0,5% ýokarlandy, ösüş garaşylandan 0,5% pesdi. Angliýanyň ykdysadyýeti, çig we tebigy gazyň çykarylyşynyň köpelmegi netijesinde önümçilik 0,8…
View More Angliýanyň ykdysadyýeti awgust aýynda 0,4% ösdi
Adamzadyň şu güne nädip gelendigi we gelýänçä nähili üýtgeşmeler başdan geçirendigi entek belli däl. Ýöne gözlegçiler garaňky döwri ýagtylandyrmak üçin yzygiderli işleýärler. Bu ugurdaky gözleglerde…
View More Iň gadymy adam aýak yzlary tapyldy


text:
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 21:03
Qazaqstan delegatsııasy BUU Bas Assambleıasynyń 76-shy sessııasyna qatysýda
NЬıÝ-IORK. QazAqparat - QR Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi bastaǵan qazaqstandyq delegatsııa Nıý-Iorkte (AQSh) ótetin Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń 76-sessııasynyń joǵary deńgeıdegi aptalyǵynyń jumysyna qatysýda.
BUU BA aǵymdaǵy sessııasynyń taqyryby «Jaqsylyqqa senimmen ómirge tózimdilikti nyǵaıtý». Kún tártibindegi negizgi máseleler COVID-19 pandemııasymen kúres, jahandyq qaýipsizdik pen turaqtylyq, ornyqty damý, sondaı-aq klımattyń ózgerýi máseleleri boldy. Aýǵanstandaǵy jaǵdaıǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady.
Sessııa sheńberinde joǵary deńgeıdegi birqatar is-sharalar, onyń ishinde Azyq-túlik júıeleri jónindegi sammıt, Energetıka jónindegi joǵary deńgeıdegi dıalog, COVID-19 jónindegi Jahandyq sammıt, Teńizge shyǵa almaıtyn damýshy elder tobyna múshe memleketterdiń mınıstrlik kezdesýi, ıAdrolyq synaqtarǵa jan-jaqty tyıym salý týraly sharttyń kúshine enýine járdemdesý jónindegi mınıstrlik konferentsııa ótedi.
Qazirgi sessııa gıbrıdti rejımde ótýde. Nıý-Iorkke 120-ǵa jýyq shet memleketterdiń ókilderi kelip, pikirtalastarǵa qatysady. Bas halyqaralyq minberden álemge 196 BUU-ǵa múshe elder jáne baıqaýshylardyń memleket, úkimet, syrtqy saıası vedomstvolarynyń basshylary men joǵary ókilderi sóz sóıleıdi. Qazaqstan Respýblıkasynyń atynan beıne úndeý formatynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sóz sóıleıdi.
Qazaqstannyń syrtqy saıası vedomstvosy basshysynyń baǵdarlamasynda birqatar ekijaqty kezdesýler men kópjaqty is-sharalarǵa qatysý josparlanǵan. Birinshi kúni Mınıstr M.Tileýberdi Lıtva syrtqy ister mınıstri Gabrıelıýs Landsbergıs, Sıngapýr Syrtqy ister mınıstri Vıvıan Balakrıshnan, Aýstrııa Syrtqy ister mınıstri Aleksandr Shallenberg, Sırııa Syrtqy ister mınıstri Feısal Mıkdad jáne Chernogorııa Syrtqy ister mınıstri Djordje Radýlovıchpen ekijaqty bólek kelissózder júrgizdi. Sonymen qatar, Mınıstr Aýstrııa Kantsleri Sebastıan Kýrts uıymdastyrǵan «Aýǵanstan halqyn, ásirese Aýǵanstan men óńirdegi áıelder men balalardy qorǵaý» Aýǵanstan boıynsha joǵary deńgeıdegi dóńgelek ústelge qatysty.
- BAÁ-men kelisim jańa jumys oryndaryn qurýǵa yqpal etedi - Jambyl Ahmetbekov
- Qazaq-arab birlesken energetıkalyq holdıngi qurylady
- Lazzat Ramazanova Qazaqstannyń Aýǵanstan áıelderine tranzıttik dálizdi usynýyna pikir bildirdi
- Túrikmenstan Prezıdenti Ashhabadta Abaıǵa eskertkish ornatýdy usyndy
- Qasym-Jomart Toqaev Majarstan Premer-mınıstriniń orynbasary Mıhaı Vargany qabyldady
- Qyzylorda oblysynda Japonııa úkimetiniń baǵdarlamasy júzege asyrylýda
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aqtóbe polıtsııasy mektep-gımnazııadan jarylǵysh zat izdedi
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbe oblystyq PD qujatpen qamtamasyz etý bólimine mektep-gımnazııa ǵımaratynda «bomba bar» degen habarlama tústi. Polıtsııa aqparattyń ras-ótirigin tekserdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbe oblystyq polıtsııa departamentiniń qujatpen qamtamasyz etý bólimine «qaladaǵy Týrgenev kóshesinde ornalasqan mektep-gımnazııaǵa jarylǵysh zat qoıyldy» degen habarlama tústi.
«Barlyq shuǵyl qyzmet pen saperler toby dereý oqıǵa ornyna shyǵyp, ǵımaratta jarylǵysh qurylǵylardyń bar-joǵyn tekserdi. Jarylǵysh qurylǵylar tabylǵan joq. Polıtsııa departamenti anonımdi habarlamanyń avtoryn anyqtaýǵa jáne ustaýǵa baǵyttalǵan jedel is-sharalar júrgizip jatyr. Atalǵan derek boıynsha Qylmystyq kodekstiń «Terrorızm aktisi týraly kórineý jalǵan habarlaý» babymen sotqa deıingi tergeý bastaldy. Osy baptyń sanktsııasy bes jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jazany kózdeıdi», - dedi oblystyq PD baspasóz qyzmetiniń jetekshisi Erbolat Sarqulov.
Aıta keteıik, buǵan deıin 1 jáne 2 qyrkúıek kúnderi 6 mektepke «bomba qoıyldy» degen aqparat tekserildi. Ol kezde de jarylǵysh zat tabylmady. Kúdiktiler áli ustalmady.
Foto: polisia.kz


text:
Taldyqorǵan-Úshtóbe tas jolynda eki kólik soqtyǵysyp, júrgizýshiler mert boldy
TALDYQORǴAN. QazAqparat - Taldyqorǵan-Úshtóbe tas jolynda eki kólik soqtyǵysyp, júrgizýshiler mert boldy, - dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almaty oblystyq Polıtsııa Departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, oqıǵa búgin keshki saǵat 19:15 shamasynda bolǵan.
Taldyqorǵan-Úshtóbe tas jolynyń 41 shaqyrymynda «Toıota Karına» jáne «Aýdı 80» kólikteri betpe-bet kelip soqtyǵysqan. Apat saldarynan eki kóliktiń de júrgizýshisi mert boldy. Sondaı-aq «Toıota Karına» kóliginiń 4 jolaýshysy túrli dene jaraqatymen Úshtóbeniń aýrýhanasyna túsken. Atalǵan fakti boıynsha QR QK 345 baby 4 bóligine sáıkes qylmystyq is qozǵaldy, tergeý júrip jatyr.


text:
"Eni Türkmenistan Limited" kompaniýasy tenderi yglan edýar: 05.02.2021 - 03.03.2021
17:31 05.02.2021 1672
"Eni Türkmenistan Limited" kompaniýasy
№ 10093624 suwy gysyp ýygnaýan yokary basyşly sorujylara ätiýaçlyk şaýlary
satyn aimak barada tender! yglan edýar.
Bäsleşigiň möhleti 2021-nji ýylyň Mart 03-njy, sagat 17:00 (ýerli wagty).
Ähli gyzyklanma bildirýän kompaniýalar bäsleşige gatnaşmaga resmi çakylygy almak üçin arzalaryny şertnama we üpjünçilik bölüminiň satyn alyjy hünärmeniň adyna (elektron salgysy: viktoriya.nurberdiyeva@eni.tm we moez.sdouga@eni.tm) ibermelidir.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
-
-
-
-
-
Alapat órtpen arpalysqan qutqarýshy: Kıimimiz janyp, kaskamyz balqysa da damyl tappadyq
ÓSKEMEN. QazAqparat – Kesheli beri áleýmettik jelilerde qyzyl jalynmen 2 kún boıy damylsyz kúresken órt sóndirýshilerdiń ábden qaljyryp, uıqyǵa bas qoıǵan vıdeosy tarap jatyr. Jurttyń júregin eljiretken osy vıdeodaǵylardyń biri – №14 órt sóndirý bólimshesi bastyǵynyń orynbasary Ulan Nurmuhambet. QazAqparat tilshisi azamattyq qorǵanys aǵa leıtenantymen suhbattasyp, talaıdy tyǵyryqqa tiregen tilsiz jaýmen qalaı kúreskenderin surap kórdi.
- Qutqarýshylardyń qataryn tolyqtyrǵanyńyzǵa qansha jyldyń júzi boldy?
- 1990 jyly 10 aqpan kúni Shyǵys Qazaqstan oblysy Katonqaraǵaı aýdany Topqaıyń aýylynda jaryq dúnıe esigin ashtym. 2012 jyly Otan aldyndaǵy boryshymdy elordadaǵy 36-shy desanttyq-shabýyl brıgadasynda ótedim. Áskerden kelgennen keıin Rıdder qalasyndaǵy №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bólimine jumysqa ornalastym. Bul 2013 jyldyń qańtar aıy bolatyn. 4 jarym jyldaı órt sóndirýshi bolyp ter tókkennen keıin Aqtóbe qalasynda 3 aılyq ofıtserlik kýrsqa baryp bilim aldyq. Osydan keıin qaraýyl bastyǵy bolyp, keıinnen bólim bastyǵynyń orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldym. Qazirgi ýaqytta №14 órt sóndirý bólimi bastyǵynyń orynbasary bolyp eńbek etip kelemiz.
- Ormanda shyǵyp, jer úılerge taraǵan alapat órtpen qalaı kúreskenderińizdi aıtyp berseńiz.
- Órt 10 mamyr kúni tús kezinde Rıdder orman sharýashylyǵynda shyqty. Negizinen bul №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bólimine qarasty aýmaq. Sol bólimniń qutqarýshylary tilsiz jaýdyń betin qaıtara almaǵandyqtan bizden kómek surady. Saǵat 14.30 shamasy. Bólimdegi jigitter kólikke minip, shuǵyl attandy. 15.00-ge qaraı ózim de oqıǵa ornyna jettim. Ol kezde jalyn jer úılerge tarap ketken. Sosnovyı bor kóshesindegi otqa oranǵan 4 úıdi kórdim. Jel soǵyp tur. Aınalany túgel tútin tumshalap alǵan. Esikterdi qaǵyp halyqqa «Syrtqa shyǵyńdar! Órt kele jatyr!» dep aıqaıladyq. Jigitterge «jalyndy kósheniń sol jaǵyna shyǵarmańdar» dep tapsyrma berdim. Órtti ustap turý qıynǵa soqsa da bul mindet sátti oryndaldy.
Kenet turǵyndardyń biri «Úıden shyqpaımyn! Garajda júk kóligim tur. Onsyz eshqaıda da barmaımyn» dedi. Al túsindirip kór! Qansha aıtsaq ta tyńdar emes. Sodan soń kólikti qaýipsiz jerge alyp shyqtyq. Órtpen kúres bir sátke de toqtamady. Úılerden 10-ǵa jýyq gaz ballonyn syrtqa shyǵaryp úlgerdik. Qutqarýshylardyń kıimderi janyp, kaskalary balqyp, bir birine sý shashty. Birazdan soń Óskemen qalasynan qosymsha kúsh kelip jetti. «Kaztsınk», «Vodokanal» mekemeleriniń sý tasýshy kólikteri de jumyldyryldy.
- Osyndaı syn saǵatta eń áýeli ne oıladyńyz?
- Shynymdy aıtsam, oılanýǵa ýaqyt bolmady. Tek áreket. Tilsiz jaýmen teketireste ár sekýndtyń mańyzy zor. Órttiń órshýi – qas-qaǵymda. Ákem orman sharýashylyǵynda ormanshy bolyp jumys isteıdi. Keıinnen jalynnyń beti qaıta bastaǵan kezde eń áýeli «ákem aman-esen be eken, birdeńe bolyp qalmasa ıgi edi» degen oı sanamda sarnap qoıa berdi.
- Kúndiz-túni órtpen kúreskende múlde nár tatpadyńyzdar ma?
- Úıler otqa oranyp jatqanda as iship otyrmaısyń ǵoı. Arasynda tamaǵymyzdy jibitý úshin sý urttap qoıamyz. Tún jarymynda da esh toqtaýsyz órtti óshirýmen boldyq. Tek kelesi kúni túske qaraı jalyndy jeńip bolǵan soń jergilikti atqarýshy organ qyzmetkerleri men volonterler ákelgen tamaqtan dám tattyq. Ábden qaljyrap, qol-aıaǵymyz syzdap tur. Bir jaǵynan uıqy da qysyp barady. Sóıtip, 20 mınýttaı myzǵyp aldyq. Mine, osy kezde bizdi vıdeoǵa túsirip alyp, jelige júktep jiberipti. Ony artynan estidik. Kim túsirgenin bilmeımin. El-jurttyń rızashylyqtaryn bildirip, alǵystaryn jaýdyryp jatqanyn kórgende keýdemizdi qýanysh kernep, bul salaǵa beker kelmegenimizdi túsingendeımiz.
- Otbasyńyz jaıly aıtyp ótseńiz?
- Áıelim, eki balam bar. Qudaı qosqan qosaǵym Aıdana Rıdderdegi №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminde feldsher bolyp jumys isteıdi. Ulym Islam 4 jasta, al qyzym Asylym 2-ge toldy.
- Ulyńyz óskende órt sóndirýshi bolǵysy keletindigin aıtsa qoldar ma edińiz?
- Árıne, qoldaımyn. Adam ómirin alǵash qutqarǵan kezde erekshe sezimde bolady ekensiń. Buny sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Osy ómirge bosqa kelmegenińdi sezip, óz ornyńdy tapqanyńdy túısinesiń. Balamnyń mańdaıyna da sol bir ekiniń birine buıyrtpaıtyn erekshe áserge bólenýdi jazsa qalaı qarsy bolaıyn? Oǵan árkez aqylymdy aıtyp, qoldaý kórsetýge ázirmin.
- Áńgimeńizge kóp rahmet!
- Almatyda joǵary jyldamdyqpen kólik júrgizgender jaýapqa tartyldy
- ShQO polıtseıleri bir kúnde 30 lıtrden astam qan tapsyrdy
- Jelide aýyl mańynda júrgen sileýsinniń vıdeosy tarady
- ShQO-da jastardyń 40 paıyzy jumyssyz júr
- Oryndyqta uıyqtaýǵa májbúr: Elordanyń balalar aýrýhanasyndaǵy jaǵdaıǵa túsinik berildi
- Psıhıkalyq aýytqýy bar: Tarazda er adam oınap júrgen balany soqqyǵa jyqty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Plastmassa öndürýän “Carbios” fransuz kompaniýasynyň alymlary düzüminde görnüşini üýtgeden bakteriýa bolan fermenti döretdiler. Bu madda birnäçe sagadyň dowamynda plastik çüýşeleri dargatmaga hem-de alnan materialy gaýtadan ulanmak üçin ýaramly etmäge ukyplydyr.
Kompaniýanyň barlag geçirijileri şol plastigiň 90%-ni deslapky görnüşe getirip bilýän fermenti işläp taýýarlandyklaryny habar berdiler. Gaýtadan işlemegiň bar bolan tehnologiýalary adatça geýim we haly öndürmäge ýaramly bolan plastigi çykarýar.
Täze ferment “Nature” atly meşhur ylmy žurnalyň aprel aýyndaky sanynda çap edilen barlaglarda mälim edildi. Barlag 100 müň sany mikro bedenjikleri gözden geçirmekden başlandy. “Işe ýaramly dalaşgärleriň” arasynda organiki döküniň düzüminde saklanýan bakteriýa hem bardyr. Bu bakteriýa 2012-nji ýylda ýüze çykaryldy.
Topar 1 tonna plastik çüýşeleri dargatmak üçin iň amatly fermenti ulandy. Netijede, çüýşeleriň 90%-i 10 sagadyň dowamynda bölündi. Ozal birnäçe hepdeläp dowam eden bu prosesiň netijesinde bary-ýogy 1%-ni gaýtadan işlemäge taýýar hala getirip bolýardy. Soňra alymlar bu materialy iýmit senagaty üçin ýaramly täze gaplary döretmek üçin ulandy.
Açyş eden “Carbios” kompaniýasy geljekki 5 ýylyň dowamynda senagat möçberinde plastigi gaýtadan işlemekçi. Oýlap tapyşy rowaçlandyrmak üçin kompaniýa “Pepsi” we “L’Oréal” ýaly iri korporasiýalar bilen hyzmatdaşlyga başlady.
Kompaniýanyň bellemegine görä, hödürlenýän usul “zyýansyz ykdysadyýete hakyky geçişiň başyny başlaýar hem-de ummanlarymyzyň we Ýeriň plastik bilen hapalanmagynyň öňüni almaga mümkinçilik berer”.
Birleşen Milletler Guramasynyň maglumatlaryna görä, 2018-nji ýyldan bäri her ýyl 300 million tonna çenli plastik galyndylar zyňylýar. Milletler bileleşigi 1950-nji ýyllardan başlap bütin dünýäde 8 milliard tonnadan gowrak plastmassa öndürilýändigini, onuň 60%-e golaýy ýa zir-zibile, ýa tebigy gurşawa taşlanýandygyny aýdýar.


text:
Konstıtýsııa kúni qarsańynda el táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı «Egemen Qazaqstan» jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń qyzmetkerlerinen jasaqtalǵan «Atameken» ekspedısııasynyń músheleri Qaraǵandy oblysyn aralap shyqty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Sýretterdi túsirgen Janbolat Kenjeǵul jáne Jandos Otyzbaev
Qazaq halqynyń mádenıeti men tarıhyn, aımaqtardyń týrıstik áleýetin nasıhattaý - ekspedısııa barysyndaǵy basty maqsat. Oqyrmandarǵa ekspedısııa barysynan fotoreportaj usynamyz.
«Egemen Qazaqstan» RG Aksıonerlik qoǵamy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Erbolat Qamen, «Egemen Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Talǵat Batyrhan, bas gazettiń bólim meńgerýshisi Mıras Asan, «Egemenniń» Qaraǵandy oblysyndaǵy menshikti tilshisi Qaırat Ábilda jáne «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń jýrnalısi Zarına Moskaý bastaǵan qos basylymnyń basqa da qyzmetkerlerin Qaraǵandy qalasynyń kire berisinen oblys ákimdiginiń ókilderi qarsy aldy.
«Qaraǵandy oblysy tarıhı-mádenı muraǵa baı. Biz elimizdiń bas basylymdarynyń ókilderin, otandyq BAQ kóshbasshylaryn qasıetti jerde qarsy alǵanymyzǵa qýanyshtymyz», dedi ekspedısııa qatysýshylaryn kútip alǵan oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń basshysy Erlan Qusaıyn. Uzaq aıaldamastan «atamekendikter» Jańaarqa aýdanyna jolǵa shyqty.
Ekspedısııa músheleri S. Seıfýllın atyndaǵy Jańaarqa aýdanynyń kitaphanasyna bas suqty. Ol jerde etnograf-jazýshy, ardager jýrnalıst Tórehan Maıbastyń «Qurmaldyq» atty jańa kitabynyń tusaýkeseri ótti.
Qaraǵandydan qosylǵan ardager jýrnalıst Tórehan Maıbas, Saryarqa apqarat JShS dırektory Qambar Ahmet, oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń bólim basshysy Nurjan Ilıashev ekspedısııa múshelerine «Aqseleý bıigine» jol bastap bardy. Jınalǵan top jazýshy Aqseleý Seıdimbektiń arýaǵyna quran baǵyshtap, rýhyna taǵzym etti.
Aqseleý Seıdimbek Jańaarqa aýdanynyń ortalyǵy Atasý kentiniń irgesinde jerlengen.
Budan keıingi baǵyt Jezqazǵan qalasy bolatyn.
Bundaǵy sapar Jezqazǵan qalasynyń ákimimen kezdesýden bastaldy.
Qala ákimi Qaırat Ábsattarov osy mekenniń tarıhyn, ekonomıkalyq áleýeti jaıly baıandap berdi. Ekspedısııanyń maqsatyn mańyzdy sanaıtynyn jetkizdi.
Kezdesýden keıin Jezqazǵan tarıhı-arheologııalyq mýzeıin tamashalaýdyń sáti tústi.
Jezqazǵan oblystyq tarıhı-arheologııalyq mýzeıi 1978 jyly 10 mamyrda Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń sheshimimen Jezqazǵan ken-metallýrgııa kombınatynyń tarıhı-óndiristik murajaıynyń negizinde qurylǵan.
Osydan keıin Jezqazǵan qalasynan soltústik-shyǵysqa qaraı 50 shaqyrym jerde ornalasqan Joshy han kesenesine bardy.
Han kesenesine kelýshilerdiń qarasy kóp.
Kesene mańynda Joshy ordasynyń orny bar.
Kesenege jaqyn jerde «Joshy-han» tarıhı-mádenı kesheni salynǵan. Jýrnalıster keshen ǵımaratyn aralap, kórdi.
Zamanaýı keshen alys-jaqynnan keletin týrıster úshin qolaıly bolmaq.
Ekspedısııa ári qaraı Alasha han kesenesine bardy.
Munda da kelýshiler qatary kóp.
Tús aýa «Atameken» ekspedısııasy Ulytaý aýdanyna atbasyn tiredi. Aýdan ákimi bastaǵan top sapar shekken topty arnaıy kútip aldy. Saıahatshylar Ulytaý» mýzeı-qoryǵyn aralap, ólkeniń tynys-tirshiligimen tanysty. Tarıhı jádigerlerdi tamashalap, túrli derekterdi estidi.
Álem chempıonatynyń jańalyǵy Sabyrhan bolýy múmkin
Boks • Keshe
Nazarbaev otstavkaǵa keter aldynda kimge telefon soqqanyn aıtty
Qazaqstan • Keshe
Qyzylorda oblysynda kúzgi egin jınaý jumysy aıaqtaldy
Aımaqtar • Keshe
BQO qarjy basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Aqmola oblysynda ormanda joǵalǵan erli-zaıyptylar aman tabyldy
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstan men Qytaı taýar tasymalyn talqylady
Ekonomıka • Keshe
Aýǵandyq áıelder taǵy da sherýge shyqty
Álem • Keshe
Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń alǵashqy respýblıkalyq sleti ótti
Qazaqstan • Keshe
Zaǵıp jandarǵa arnalǵan kitaphanalar qory artady
Qoǵam • Keshe
Ulttyq joba aıasynda 2025 jylǵa deıin 1241 mádenı nysan jóndeledi
Qazaqstan • Keshe
Golovkın DAZN-men kelisimshartyna túzetýler engizdi
Boks • Keshe
Tiji jáne Nickelodeon mýltfılmderi qazaq tiline aýdarylady
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstan Halqy Assambleıasy keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótti
Qazaqstan • Keshe
Túrkistan oblysy mektepterinen buzýshylyqtar anyqtaldy
Aımaqtar • Keshe
Aýa raıyna baılanysty birneshe óńirge eskertý jarııalandy
Aýa raıy • Keshe
«Ulttyq Rýhanı jańǵyrý» Ulttyq jobasy tanystyryldy
Qoǵam • Keshe
Senatta «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy tanystyryldy
Ekonomıka • Keshe
Sanaqqa baılanysty jalǵan aqparat tarady
Qoǵam • Keshe
Qazaqstan quramasy FIFA reıtınginde taǵy 5 satyǵa tómendedi
Fýtbol • Keshe
Oqıǵa • Keshe
Almatyda jańa ýnıversıtet ashyldy
Bilim • Keshe
Aqtaýda karateden Qazaqstan chempıonaty aıaqtaldy
Sport • Keshe
Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵy qalaı toılanady
О́ner • Keshe
Otandyq fılmderdiń úlesi artady
Qazaqstan • Keshe
Kókshetaýlyq pedagog oqýshylardyń mańdaıyna jazý jazǵan
Aımaqtar • Keshe
«Ulttyq rýhanı jańǵyrý» jobasyna 119 mlrd teńge bólinedi
Qazaqstan • Keshe
BQO-da jaıaý júrginshini júk kóligi qaǵyp ketti
Oqıǵa • Keshe
Memlekettik tilge qoǵamnyń suranysy artyp keledi
Qoǵam • Keshe
Aqtaýda eki azamattan 10 keliden asa esirtki tárkilendi
Oqıǵa • Keshe
Prezıdenttiń QHA Keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda sóılegen sózi
Prezıdent • Keshe
Almaty turǵyny kishkentaı balasyn jolǵa qaldyryp ketti
Aımaqtar • Keshe
Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 133 naýqas jansaqtaý bóliminde jatyr
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent Dostoevskııdiń 200 jyldyǵyn uıymdastyrýdy usyndy
Prezıdent • Keshe
Elordada polıseılerdi qarýmen qorqytqan er adam ustaldy
Oqıǵa • Keshe
«Podmoskovnye vecheradan» «Jaılaýkól keshterine» deıin
Ádebıet • Keshe
Úıi órtenip ketken rıdderlikter jańa baspanaǵa kóshti
Aımaqtar • Keshe
Atyraýda kúzet qyzmeti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary sottaldy
Aımaqtar • Keshe
Reseıde «delta shtamynyń» jańa túri anyqtaldy
Koronavırýs • Keshe
Petropavl mektepterine alashtyqtardyń esimin berýdi usyndy
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent: Kúrdeli ári problemaly jaǵdaılar týraly ashyq aıtylýy kerek
Prezıdent • Keshe
Koronavırýs • Keshe
Tramp óz áleýmettik jelisin quratynyn jarııalady
Álem • Keshe
Erteń el aýmaǵynda jaýyn-shashyn, kóktaıǵaq, boran bolady
Aýa raıy • Keshe
Prezıdent etnosaralyq máselelerge nazar aýdarýdy tapsyrdy
Prezıdent • Keshe
«Naýqastar esinen tanyp qalady» - Bekshın taǵy boljam jasady
Koronavırýs • Keshe
«Jańǵyrý joly» qozǵalysyn qaıta qurǵan jón - Prezıdent
Prezıdent • Keshe
Boks • Keshe
Elimizdiń bas sanıtarııa dárigeri jańa qaýlyǵa qol qoıdy
Koronavırýs • Keshe
Kúrshim ózeni de lastana bastady
Ekologııa • Keshe
Toqaev el tarıhy jaıly Tik-Tok joba jasaýǵa qoldaý bildirdi
Prezıdent • Keshe
Nur Otan saılaýaldy ýádelerin oryndady ma?
Úkimet • Keshe
Pfizer vaksınasy týraly túsindirý jumysyn kúsheıtý qajet
Koronavırýs • Keshe
Medısına • Keshe
Shymkentte jyl basynan beri 3 myńǵa jýyq otbasy baspanamen qamtyldy
Aımaqtar • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
COVID-19: Álem elderi ekpege qamdanyp jatyr
NUR-SULTAN. QazAqparat - Álem elderi koronovırýspen kúrestiń túrli tásilin qoldanyp keledi. Shekteý sharalarymen shektelip qana qoımaı, qaýipti dertti túbirimen joıý úshin halyqty osy indetke qarsy egý naýqanyna kirisken. Vaktsınalar satyp alyp, aldaǵy aptada alǵashqy ekpeni salatyn elder de anyqtaldy. Koronovırýs ınfektsııasyna qatysty osy jáne álemdegi ózge de ahýaldy bir sholyp kórelik.
Qytaıda koronavırýsty juqtyrý derekteri qaıta tirkelgen. Sońǵy kezde aýrýdyń jańa oshaqtary Іshki Mońǵolııa óńirinde anyqtaldy. Osyǵan baılanysty Manchjoýlı qalasynda turǵyndardy jappaı test arqyly tekserý bastaldy. Tekserýden 200 myńdaı adam ótýi tıis. Qysqy maýsymda indettiń ekinshi tolqynyna jol bermes úshin densaýlyq saqtaý mınıstrligi jergilikti bılikke nusqaý berdi. Vırýsty juqtyrý qaýpi bar adamdardy únemi tekserip, oqý oryndary men bazarlarda sanıtarlyq sharalar ótkizýdi tapsyrdy.
Qyrǵyzstanda koronavırýske shaldyqqan naýqastardyń sany kún saıyn kóbeıip barady. Sońǵy bir táýlikte 440 adamnyń qaýipti indetpen aýyrǵany anyqtalǵan. 4 adam osy aýrýdyń qaıtys boldy. Qyrǵyz bıligi koronavırýstyń ekinshi tolqynyna daıyndalyp jatyr. Sońǵy ret elde karantınniń qatań shekteý sharalary men komendanttyq saǵat naýryz aıynda jarııalanǵan bolatyn. Qazir qosymsha medıtsına ortalyqtary qaıta ashý jumystary júrip jatyr. Jalpy pandemııa bastalǵaly bul elde 74 myńnan astam adam ınfektsııa juqtyrǵan. Onyń 1200-den astamy osy dertten kóz jumǵan eken. Búginde aýrýhanalarda 2 myń 600 naýqas em qabyldap jatyr.
Germanııada lokdaýn merzimi qańtardyń onyna deıin uzartylatyn bolypty. Kantsler Angela Merkel men federaldyq óńirlerdiń basshylary osyndaı sheshim qabyldaǵan. Teatr, murajaı, fıtnes zaldary, dámhana men meıramhanalar ashylmaıdy degen sóz. El turǵyndarynyń kóbi qashyqtan jumys isteıtin bolady. Іndet órship turǵan óńirlerde bılik jańa sharalar engizýdi kózdep otyr. Máselen Hemnıtts, Drezden, Leıptsıg, Passaý jáne Nıýrnberg qalasynyń turǵyndaryna beısaýat úılerinen shyǵýǵa tyıym salyndy. Tek jumys pen dárihanaǵa baryp, azyq-túlik satyp alýǵa ruqsat bar.
Italııada Rojdestvo men Jańa jyl merekesinen keıin indettiń úshinshi tolqynyn boldyrmaý úshin jańa sheketýler engiziledi. Bul týraly osy eldiń Premer-mınıstri Djýzeppe Konte málimdedi. Jańa tártipke saı jeltoqsannyń 21-inen qańtardyń 6-syna deıin bir aımaqtan ekinshi aımaqqa sapar shegýge tyıym salynady. Taýdaǵy shıpajaılar jabylady. Osy ýaqytqa deıin qoldanylyp kelgen komendanttyq saǵat kúshinde qalyp, Jańa jyl aldynda onyń ýaqyty uzartylady. Al resmı derekke qaraǵanda Apennın túbeginde sońǵy bir kúnde vırýstan 993 naýqas kóz jumyp, indet bastalǵaly eń joǵarǵy táýliktik ólim-jitim tirkelgen. Dertti juqtyrǵandar sany 1 mıllıon 600 myńnan asypty.
Portýgalııa úkimeti halyqty koronavırýsqa qarsy vaktsınatsııalaý týraly ulttyq josparyn jarııalady. Oǵan sáıkes juqpaly dertke qarsy egý birneshe kezeńmen júzege asyrylmaq. Aldymen keler jyldyń qańtar aıynan sáýirge deıin 1 mıllıon turǵynǵa ekpe salmaq. Birinshi bolyp jasy 50-den asqan sozylmaly aýrýy bar azamattar, dárigerler, polıtseıler jáne qarttar úıinde turyp jatqandar egiledi. Ekinshi kezeńde jasy 65-ten asqan 2 mıllıonǵa jýyq turǵyn qamtylady. Al sońǵy úshinshi kezeńde halyqtyń qalǵan bóligin egý josparlanyp otyr. Portýgalııada vırýsty juqtyrǵandar 300 myńnan asqan.
Frantsııada halyqty jappaı vaktsınatsııalaý sharasy kelesi jyly bastalmaq. Jergilikti bılik zertteýden ótken ekpeni qoldaný úshin aldymen Eýroodaq kelisimin berý kerek dep otyr. Boljam boıynsha odaq «Pfaızer» men «Moderna» preparatyn jeltoqsannyń 29-y maquldaýy tıis. Sodan keıin ǵana Frantsııanyń densaýlyq saqtaý mınıstrligi vaktsınany turǵyndarǵa egý máselesin qolǵa almaq. Aıta keteıik, Frantsııa 6 zerthanamen kelisimshartqa otyryp, aldyn ala 200 mln doza vaktsınaǵa tapsyrys berdi. Bul dári 100 mln turǵynǵa ǵana jetedi. Al kelesi jyldyń kókteminde Sanofı men Paster Instıtýtynyń frantsýz zertteýshileri daıyndaǵan preparaty ázir bolmaq. Aqparat kózderiniń habarlaýynsha ekpe aldymen qarttar úıiniń turǵyndary men qyzmetkerlerine egiledi. Al 18 jasqa tolmaǵan balalarǵa koronavırýske qarsy vaktsınany egý josparda joq.
Túrkııada koronavırýsqa qarsy egý naýqany 11 jeltoqsanda bastalady. Bul jóninde eldiń densaýlyq saqtaý mınıstri Fahrettın Qoja málimdedi. Onyń aıtýynsha, vaktsına salý 4 kezeń boıynsha júrgiziledi. Alǵashqyda ekpeni medıtsına qyzmetkerleri, 65 jastan asqan azamattar, múgedekter, qarttar jáne jetimderge salynady. Ekinshi kezekte halyqpen tyǵyz baılanysta jumys isteıtin qyzmetkerler men 50 jastan úlken kem degende bir sozylmaly aýrýy bar azamattar, odan keıin 50 jasqa deıingi azamattar sozylmaly aýrýmen aýyratyndar jáne alǵashqy eki toptaǵy turǵyndar qamtylǵan. Sońǵy kezekte qalǵan turǵyndar bar. Túrkııa ekpe úshin Qytaıdan 50 mıllıon doza CoronaVac jáne 25 mıllıon BioNTech pen Pfizer ekpesin satyp almaq.
Avstrııa Rojdestvo merekesi aldynda indettiń taralýyn toqtatý úshin jappaı testileýdi qolǵa aldy. Shara aldymen Vena men taǵy birneshe qalada júrgiziledi. Qalǵan aımaqtarda testileý birneshe kúnnen keıin bastalady. Barlyq ortalyqtarda qorytyndysy birneshe mınýtta shyǵatyn ekspress-test jasalady. 6 jastan bastap barlyq adam tegin óte alady. Eger tekseris nátıjesi oń bolsa naýqas qaıtadan PTR testten ótip, keseldi juqtyrǵany naqtylansa 14 kúndik karantınge jabylady. Bul elde koronovırýs ınfektsııasyn juqtyrǵandar 300 myńǵa jýyqtaǵan.
Ózbekstanǵa koronavırýsqa qarsy reseılik vaktsına jetkizildi. «Cpýtnık V» preparatynyń úlgisi kórshi memleketke synaqtan ótý úshin ákelinip otyr. Ózbekter osy aıda bul vaktsınanyń sapasyn tekseredi. Al klınıkalyq synaqtar keler jyldyń basynda bastalýy múmkin, deıdi respýblıkalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet ókilderi. Osy eldiń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Reseıden «Spýtnık V» preparatynyń 5 myń dozasyn suraǵan edi. Al oǵan deıin ózbekstandyqtarǵa Qytaı vaktsınasyn salmaq. Egý jumystary aldaǵy aptanyń sońyna josparlapty.
- Qyzylordada ekpe alýǵa tıis turǵyndardyń 75 paıyzy vaktsına saldyrdy
- 19 qazan kúni elordada ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Aqtóbe oblysynda qansha bala men júkti áıelge vaktsına salynýǵa tıis
- Vaktsınatsııanyń arqasynda ómir súrý uzaqtyǵy 60-tan 74 jasqa deıin uzardy - rektor
- Ulybrıtanııada koronavırýs juqtyrý kórsetkishi boıynsha jańa antırekord ornady
- «Eń meıirimdi» konkýrsyna qatysý úshin ótinim qabyldaý jalǵasyp jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Boýy: 1,5 metre barabar.
Tizligi: sagatda 80 kilometre çenli ýetirip bilýär.
Ýaşy: ortaça 25 ýyl, kähalatda 35-40 ýyla çenli uzap bilýär.
Agramy: 350-430 kg.
Zebra – bu ala çyzykly täsin haýwandyr. Ol yssy Afrikada ýaşaýar. Bilermenleriň anyklamagyna görä, zebralaryň özi ak bolup, gara reňk onuň çyzyklary diýse, käbir alymlar tersine, onuň reňkiniň gara bolup, ak ondaky çyzyklardyr diýip hasap edýärler. Näme üçin onuň şeýle täsin we geň ala “lybasy” barka? Beýle lybas olaryň ara daşlykdan bir-birini tanamagy üçin gerekdir. Şeýle-de, gara-ak çyzyklar duşmanyň gözüni gamaşdyryp, zebralary howpdan halas edýär. Öz sürüsiniň ýanyna tarap ylgap, olara goşulan zebrany saýgarmak mümkin däldir. Zebralar dürli otlar, agaçlaryň ýapraklary, käbir ösümlikleriň kökleri bilen iýmitlenýärler. Täze iýmitiň, suwuň ugrunda olar çölde syýahat etmeli bolýarlar. Zebralaryň sürüsine, köplenç, jerenler, düýeguşlar hatda žiraflar hem goşulýarlar. Olaryň agzybirligi ýabany ýyrtyjylardan goranmaga kömek edýär. Gyzma jandar bolan zebra özüni duşmanlardan gorap bilýär. Oňa zebranyň toýnagy, dişleri kömek edýär. Zebralar öz maşgalasynyň goragyna örän ünslüdirler. Zebrajyk enesini ala çyzyklary boýunça beýleki zebralardan tapawutlandyrmagy başarýar. Şonuň üçin ene zebralar täze doglan çagasynyň ýanyna ilkibaşda hiç bir jandary goýbermeýärler. Kiçijik zebrajygyň reňki hem edil ulularyňky ýalydyr öýdýän bolsaňyz weli, nädogry pikir edýärsiňiz. Olar kiçi wagty hamy sarymtyl-goňur reňkde bolýar. Doglandan ýarym sagat geçenden soň, bu jandarlar ýöräp we gülgüne reňkde bolan ene süýdi bilen iýmitlenip başlaýarlar. Zebralar käbir jandarlar ýaly dik durman, ýagyrnysyny ýere berip uklaýarlar.


text: Moskwada ýaşaýan Alisa Teplýakowa atly sekiz ýaşly gyz bitewi döwlet synaglaryny tabşyrdy we 11-nji synpy tamamlandygy barada attestat aldy. Bu barada «Лента.ру» agentligine salgylanmak bilen «mail.ru» ýazýar. Gyzjagaz 25-nji iýunda 626-njy mekdepde attestat aldy («Лента.ру»-da bu barada resminama bar). Ol ýedi ýaşynda 9-njy synpy tamamlandygy barada attestat aldy, şondan soň 11-nji synpyň dersleri boýunça synag tabşyrdy. Ýöne tehniki sebäplere görä, degişli resminamalary şondan bir ýyl soň aldy. Alisa Moskwanyň Döwlet uniwersitetiniň psihologiýa fakultetine okuwa girmegi meýilleşdirýär, ýöne ekologiýa we bioinformatika bilen baglanyşykly başga wariantlary hem göz öňünde tutýar. Ýokary okuw jaýynda giriş synaglaryny üstünlikli tabşyran ýagdaýynda onuň okuwa kabul ediljekdigini habar berdiler. Ozal Alisa iň ýaş üçünji synp okuwçysy, iň ýaş 9-njy synpy tamamlan we 11 synpyň maksatnamasyny özleşdiren iň ýaş okuwçy hökmünde hasaba alnypdy. Onuň maşgalasynda ýedi çaga bar. Alisanyň ýene bir gyz dogany Russiýada iň ýaş mekdep okuwçysy hasap edilýär, ýedi ýaşly erkek dogany Heýmdall bolsa 9-njy synpy tamamlandygy barada attestat aldy


text:
Esasy güýçler Siriýada harby hereketleriň soňuna çykmak we konfliktden ejir çekýän adamlara ynsanperwer kömegini bermek barada ylalaşdylar, diýip 12-nji fewralda Munhende baş diplomatlar mälim etdiler.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Orsýetiň we Siriýa ýardam beriji toparyň düzümindäki ondan gowrak beýleki ýurduň wekilleri bilen duşuşygyndan soň žurnalistlere aýtmagyna görä, söweşleriň milli derejede soňuna çykmagyny bir hepdäniň dowamynda amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Kerri ähli tarapyň uzak möhletli ýaraşygy ýola goýmak boýunça gepleşikleri mümkin boldugyndan tiz wagtda Ženewada geçirmek barada ylalaşandygyny aýtdy.
“Maksat berk we uzak möhletli ýaraşygy gazanmakdan ybarat”, diýip Kerri emma muňa diňe “hakyky gepleşikleriň” netijesinde gelip boljakdygyny belledi. Şeýle-de Kerri ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň “Yslam döwleti”, “Al Kaýdanyň” Siriýadaky ýarany “Al-Nusra Fronty” we beýleki ekstremist toparlar babatynda ulanylmajagyny mälim etdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Wladimir Putini prezidentlik saýlawlaryndaky ýeňişi bilen gutlady.
Orsýetiň Merkezi saýlaw komissiýasy 18-nji martda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda sesleriň 99.8%-niň sanalmagynyň netijesinde Putiniň 76.7% ses toplandygyny yglan etdi. Orsýetiň oppozision kandidatlarynyň biri Kseniýa Sobçak orsýet saýlawlaryny Türkmenistanyň saýlawlary bilen deňeşdirdi. "Bize örän agyr alty ýyl garaşýar. Özüni ses berijileriň ýokary derejesi we tas "türkmen netijeleri" bilen üpjün eden häkimýet azatlykdan mahrum etmek boýunça has köp ygtyýara eýe boldy" diýip Sobçak belledi.
Türkmenistanyň prezidenti wezipesine 90% çemesi ses bilen üç gezek saýlanan Gurbanguly Berdimuhamedow Putiniň goly astynda Orsýetiň has uly üstünliklere eýe boljagyna we halkara sahnasynda öz abraýyny has berkitjegine ynam baglady.
Berdimuhamedowyň öz adyndan we hökümetiň adyndan Putine ýollan gutlagynda, “orsýet halkynyň eden saýlawy, Wladimir Putiniň alyp barýan we ýurduň syýasy, sosial durnuklylygyna we ykdysady ösüşe gönükdirilen ugruna bolan uly ynamynyň we goldawynyň alamaty bolup durýar” diýlip bellenýär.
“Biz Türkmenistanda türkmen-orsýet gatnaşyklarynyň ösüşine siziň şahsy goşandyňyza uly gadyr goýýarys we dostlukly halklarymyzyň bähbidi üçin iki taraplaýyn ähli gatnaşyklary ösdürmek boýunça mazmunly dialogyň hem bilelikdäki konstruktiw gatnaşyklaryň dowam etdiriljegine ynam baglaýarys” diýlip, türkmen prezidentiniň Orsýetiň prezidentine ýollan hatynda aýdylýar.
Orsýetiň prezidentiniň Türkmenistanda geçirilen saýlawlarynda ses berijileriň rekordly gatnaşyk derejesiniň hasaba alnandygy habar berildi.
18-nji martda Aşgabat wagty bilen öýlän 12-de 1.2 müň adamyň ses berendigini Orsýetiň RIA-Nowosti agentligi habar berdi. Saýlaw uçastoklar Türkmenistanyň paýtagtynda we dört welaýat merkezinde işledi.


text:
Foto: qamshy.kz
Memlekettik grant ıegerleriniń tizimi qashan shyǵatyny belgili boldy. Bul týraly bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov Tengrinews.kz portalyna bergen suhbatynda aıtty.
– Biz daıyndalyp jatyrmyz. Bilim berý granttaryn taǵaıyndaý jónindegi respýblıkalyq komıssııanyń otyrysy ótip jatyr. Tamyzdyń 15-ne deıin bul jumys aıaqtalady. Sodan keıin ádettegideı taǵaıyndaý qorytyndysyn jarııa etetin bolamyz,– dedi mınıstr.
Aıta keteıik bıyl memlekettik granttardyń jalpy sany 5 myńǵa artty. Byltyr granttardyń sany 51 myń bolsa, bıyl 56 myńǵa deıin kóbeıdi.
Osy jyly bilim berý granttaryn taǵaıyndaý konkýrsyna qatysýǵa 75 myńnan astam ótinim berilgen. Bul 2020 jylmen salystyrǵanda 13 myńǵa artyq ekenin kórsetedi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
“Altyn gala gurluşyk” hususy kärhanasynyň düzüminde iki ýyladyşhana bolup, onuň hersiniň tutýan meýdany bäş gektara barabardyr. Olarda ýylda bir müň tonnadan gowrak tagamly pomidor ýetişdirilýär. Bu barada “Türkmenistan: Altyn Asyr” elektron gazeti anna güni habar berdi.
Daşoguz welaýatynda ýerleşýän ýyladyşhanalar Ýewropanyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň awtomatik usulda witaminlik önüm ýetişdirmek üçin zerur şertleri döredýän ýöriteleşdirilen tehnikalary bilen enjamlaşdyrylandyr.
Enjam ýylylyk we ýagtylyk, çyglylyk düzgünleriniň ýerine ýetirilmegini hem-de topragy iýmitlendirmek işini üpjün edýär. Kompýuter programmasy ähli tehnologik işe gözegçilik edýär.
Habarda bellenilişi ýaly, kärhananyň ýyladyşhanalarynda ýetişdirilýän golland sortly pomidorlar hasyllylygyndan we kesellere durnuklylygyndan başga-da, gabygynyň gatylygy sebäpli köp wagt durýanlygy bilen tapawutlanýar, bu bolsa önümi uzak aralyklara äkitmäge mümkinçilik berýär.
“Altyn gala gurluşyk” kärhanasy Daşoguz welaýatynda hususy düzümleriň arasynda ilkinjileriň biri bolup öz öndürýän önümlerini daşary bazarlara ugradyp başlady. Kärhana uzak möhletleýin onlarça gektar meýdan bölünip berildi, şol ýerlerde täze ýyladyşhanalary tapgyrlaýyn gurmak göz öňünde tutulýar.


text:
Mańǵystaý oblysyn damytýdyń keshendi jospary bekitilmek
AQTAÝ. QazAqparat - Mańǵystaý oblysynda aktıv jıyny ótip, onda Prezıdent bergen tapsyrmalardy oryndaý úshin jaýapty azamattarǵa birqatar naqty mindetter júkteldi, dep habarlaıdy oblys ákiminiń baspasóz qyzmeti.
Jıynǵa tóraǵalyq etken oblys ákimi Nurlan Noǵaev Mańǵystaý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń keshendi josparyn bekitý týraly aıtty.
«Eki apta ishinde Úkimetpen birlese Mańǵystaý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń keshendi josparyn bekitý mindeti tur. Bul keshendi jospar aldaǵy 5 jylda jasalatyn jumystarymyzdyń basty qujaty bolady. Óńirdegi qordalanǵan máselelerdi sheshý úshin bizdegi bar múmkindikti paıdalanýymyz kerek»,-dedi Nurlan Noǵaev.
- Ulttyq joba: 2025 jylǵa deıin negizgi taýarlardy bırjada ótkizý úlesi 20% jetedi
- Prezıdenttiń QHA Keńesinde bergen tapsyrmalary boıynsha Úkimet keńesi ótti
- Jyl basynan beri tirkelgen 30 eńbek daýynyń 28-i Mańǵystaý oblysynda bolǵan
- Eńbek daýy tirkelgen 363 kásiporynnyń 333-inde másele tolyq sheshildi – Erbol Nurǵalıev
- Mańǵystaý atom energetıkalyq kombınatynda vaktsına almaǵan 7 adam ǵana jumystan shettetildi
- Mal sharýashylyǵynda qıyndyqtar neden týyndady – Mańǵystaý ákimi orynbasarynyń pikiri
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Täze okuw ýylynda Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň 12-sinden täze hünär ugurlarynyň 32-si açylar. Bu barada «Нейтральный Туркменистан» gazeti habar berdi.
Täze ugurlaryň iň kän açylan ýokary okuw mekdebi Türkmen oba hojalyk institutydyr. Bu ýerde bakalawrlary taýýarlamagyň 6 ugry açyldy. Şeýle hem Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky HNGU-da we Oguz han adyndaky TITU-da bakalawrlary taýýarlamagyň täze ugurlarynyň 5-si açyldy.
Bulardan başga-da, Döwlet maliýe institutynda, Türkmenistanyň DIM-niň HGI-de we Döwlet medeniýet institutynda üç sany bakalawr ugurlarynyň açylandygyny dykgatyňyza ýetirmek isleýäris.
Täze ugurlar Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk, Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk, Türkmenistanyň Telekommunikasiýa we informatika, Döwlet energetika institutlarynda, Döwlet çeperçilik akamediýasynda we beýleki ýokary okuw mekdeplerinde-de açyldy.
Umuman, 32 täze ugruň 28-si bakalawrlary taýýarlamak, galan dördüsi bolsa hünärmenleri taýýarlamak boýunça ugurlardyr.


text: 4 Goý, adamlar bize Mesihiň hyzmatkärleri we Hudaýyň mukaddes syryny+ bilmäge kömek edýän gullukçylar hökmünde garasynlar.2 Ýöne gullukçylar iş dolandyryjy kimin wepaly bolmaly.3 Maňa siz höküm çykaryň ýa-da kazylar höküm çykarsyn, hiç hili tapawudy ýok. Aslynda, men özüme-de höküm çykarmaýaryn.4 Ynsabym ezýet bermese-de, özümi dogruçyl hasaplamaga hakym ýokdur. Sebäbi maňa Ýehowa* höküm çykarýar+.5 Şonuň üçin Halypamyz gelmänkä, hiç kime höküm çykarmaň+. Halypamyz gelip, garaňkylykdaky gizlin zatlary ýagtylyga çykarar we adamlaryň ýüregindäki niýetini mälim eder. Her bir adam eden işine görä Hudaýdan alkyş alar+.6 Doganlar, men özüm we Apollos+ hakda aýdyp, siziň wajyp zady öwrenmegiňizi isleýärin. Siz: «Ýazylan zatlaryň çäginden çykmaň» diýen tabşyryga gulak assaňyz, tekepbir bolmarsyňyz+ we bir adamy başga birinden ýokary tutmarsyňyz.7 Seniň başgalardan näme artykmaç ýeriň bar? Saňa ähli zady Hudaý bermedimi näme?+ Eger ähli zady Hudaý beren bolsa, onda näme üçin özüň gazanan ýaly öwünýärsiň?8 Siz gerk-gäbe doýduňyzmy? Eýýäm baýadyňyzmy? Patyşalar kimin bizsiz höküm sürüp başladyňyzmy?+ Siziň patyşa bolup höküm sürmegiňizi isleýärin, şonda bizem höküm sürüp bileris+.9 Meniň pikirimçe, Hudaý resullary ölüme höküm edilenler+ kimin iň soňunda sahna çykardy+, sebäbi biz dünýä, perişdelere we adamlara tomaşa bolduk.10 Biz Mesihe hyzmat edýändigimiz üçin akmak hasaplandyk+, siz bolsa özüňizi akylly saýýarsyňyz. Biz ejiz, siz bolsa güýçli, bizi kemsidýärler, sizi bolsa hormatlaýarlar.11 Biz şu wagta çenli aç-ýalaňaç+, urlup-ýenjilip+ we öý-öwzarsyz gezip ýörüs.12 Öz ellerimiz bilen zähmet çekýäris+. Sögýän adamlara mähirli bolýarys+, yzarlanlarynda sabyrly çydaýarys+,13 töhmet atanlarynda ýumşak jogap berýäris+. Bizi häzire çenli dünýäniň zir-zibili we hapa zatlary hasaplaýarlar.14 Men bulary sizi utandyrmak üçin ýazmaýaryn, gowy görýän çagalarym ýaly öwüt-nesihat berýärin.15 Mesihiň şägirtleriniň arasynda müňlerçe terbiýeçiňiz* bolsa-da, ataňyz köp däldir. Men Isa Mesih hakda hoş habary wagyz edendigim üçin ataňyz boldum+.16 Siz hem menden görelde alyň+.17 Munuň üçin ýanyňyza Halypamyza wepaly gulluk edýän eziz oglum Timoteosy iberýärin. Ähli ýygnaklarda öwredişim ýaly, ol size Isa Mesihiň gullukçysy hökmünde ulanýan usullarymy ýatladar+.18 Siziň käbiriňiz: «Ol gelmez» diýip, özüňizi ýokary tutupsyňyz.19 Ýehowa* islese, tizden ýanyňyza bararyn, özüni ýokary tutýan tekepbirleriň sözlerine däl-de, Hudaýyň güýji bilen edýän işlerine üns bererin.20 Adamyň Hudaýyň Patyşalygyna tabyn bolýandygyny aýdýan sözlerinden däl-de, Hudaýyň güýji bilen edýän işlerinden bilse bolýar.21 Siz näme etmegimi isleýärsiňiz? Siziň ýanyňyza taýakly baraýynmy+ ýa-da söýgi we mähir bilen?


text:
Neptun
Neptun —Gün ulgamynyň Günden uzaklygy boýunça sekizinji uly we iň daş planetasy. Ol 1846-njy ýylda açylýar. Günden ortaça uzaklygy (orbitasynyň uly ýarym oky) 30,06m Astronomiki birligi ýa-da 4500 mln km. Orbitasynyň ekssentrisiteti 0,0086, Ekliptikanyň tekizligine ýapgytlygy 1o46,4′. Neptun orbita boýunça 5,4 km/sek ortaça tizlik bilen Günüň töwereginde 164,79 ýylda bir gezek aýlanýar. Neptun ýönekeý göze görünmeýär. Ol has ulaldylyp seredilende, ýaşylymtyl disk görnüşinde bolýar. Onuň diametri Ýeriň ekwatorial diametrinden 3,88 esse uly bolup, 49500 km-e deňdir. Onuň göwrümi Ýeriň göwrüminden 57 esse uly. Massasy Ýeriň 17,28 massasyna deň bolup, ortaça dykyzlygy 1,84 g/sm3-dyr.
Neptun Gün ulgamynyň Günden uzaklygy boýunça sekizinji uly we iň daş planetasydyr. Ol 1846-njy ýylda açylýar. Günden ortaça uzaklygy (orbitasynyň uly ýarym oky) 30,06 astronomik birligi ýa-da 4500 mln km. Orbitasynyň ekssentrisiteti 0,0086, ekliptikanyň tekizligine ýapgytlygy 1o46,4′.
Neptun orbita boýunça 5,4 km/sek ortaça tizlik bilen Gunüň töwereginde 164,79 ýylda bir gezek aýlanýar. Neptun ýönekeý göze görünmeýär. Ol has ulaldylyp seredilende, ýaşylymtyl disk görnüşinde bolýar. Onuň diametri Ýeriň ekwatorial diametrinden 3,88 esse uly bolup, 49500 km-e deňdir.
Onuň göwrümi Ýeriň göwrüminden 57 esse uly. Massasy Ýeriň 17,28 massasyna deň bolup, ortaça dykyzlygy 1,84 g/sm3-dyr.
Daşarky çykgytlarEdit
- «Вояджер-2» исследует Нептун
- Сердце морского гиганта Archived 2007-10-21 at the Wayback Machine
- Южный полюс Нептуна оказался тёплым оригинал статьи
- Охота на планету: Нептун.
- Нептун на galaxy.gcmsite.ru Archived 2007-06-27 at the Wayback Machine
- Нептун на astrolab.ru
- Нептун на edu.nstu.ru Archived 2013-10-18 at the Wayback Machine
- Нептун на galspace.spb.ru


text:
Klinton Tbiliside Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili bilen gepleşiklerden soň çykyp gürläp, Birleşen Ştatlaryň adminstrasiýasy Orsýete «täsir meýdanlaryny» kabul etmeýändigini aýtdy diýdi.
Klinton Orsýetiň Gürjüstanyň bölüniji regionlary bolan Abhaziýada we Günorta Osetiýada hemişelik harby bazalaryny gurmagyndan alada bildirdi.
Moskwa bilen Tbilisi 2008-nji ýylyň awgustynda bu sebitiň üstünde gysga wagtlyk urşa giripdi.
Gürjüstan Klintonyň gündogar Ýewropa we Kawkaza eden bäş günlük saparynyň soňky duralgasy boldy. Ol ozal Ukraina, Polşa, Azerbeýjana we Ermenistana barypdy.


text:
Britaniýanyň şazadasy Çarlesiň we onuň aýaly Kamillanyň 14-nji martda Balkan ýurtlaryna alty günlük saparyna başlamagyna garaşylýar. Olaryň barjak ýurtlarynyň arasynda Horwatiýa, Serbiýa, Montenegro we Kosowa ýaly ýurtlar bar.
14-nji martda Horwatiýanyň paýtagty Zagrebde şazadany we onuň aýalyny prezident Kolinda Grabar-Kitarowiçiň garşy almagyna garaşylýar.
Soňra jübüdiň Zagrebiň taryhy sebitine, şol sanda Horwatiýanyň uruş döwründe zeper ýeten binalarynyň gaýtadan dikeldiş işleriniň geçirilýän ýerine baryp görmegine garaşylýar. Bu binalara Horwatiýanyň öňki Ýugoslawiýadan öz garaşsyzlygyny almak ugrunda 1991-1995-nji ýyllardaky uruş döwründe zeper ýetipdi.
Britan şazadasy Çarlesiň we onuň aýaly Kamillanyň 16-17-nji martda Belgarada we 18-nji martda Montenegronyň paýtagty Podgorisa barmagyna garaşylýar.


text:
Gazagystanyň sudy bosgunlykda ýaşaýan tütjar tarapyndan döredilen syýasy hereket bilen ilteşikli bolmakda aýyplap, üç adama uzak m]hletli türme tussaglygy hökümlerini çykardy.
Almatydaky suduň 21-nji dekabrda çykaran hökümlerine laýyklykda, Kenžebek Abişew, Oralbek Omirow we Almat Žumaghulow terrorçylygy ýaýratmakda günäli tapyldy.
Žumaghulow etniki ýigrenje meçew bermekde hem günäli tapyldy.
Prokurorlar 2017-nji ýylyň noýabrynda tussag edilen üç adamyň, Gazagystanyň Demokratik saýlawlary hereketiniň ideýalaryny wagyz etmek bilen, mukaddes urşy planlaşdyrandygyny öňe sürdi.
Bu gurama gazak häkimiýetleri tarapyndan terrorçy gurama hasaplanýar we mart aýynda gadagan edildi.
Aýyplanýanlaryň ählisi 1-nji oktýabrda başlanan sudda bildirilen aýyplamalar boýunça özleriniň günäkär däldigini öňe sürdüler we özleriniň syýasy sebäpler esasynda ýanalýandygyny aýtdylar.
Gazagystanyň Demokratik saýlawlar hereketi Muhtar Abliýazow tarapyndan döredildi. Ol prezident Nursoltan Nazarbaýewiň we onuň hökümetiniň berk tankytçysy bolmak bilen, daşary ýurtda bosgunlykda ýaşaýar.
Gazak hukuk toparlary bu üç adamyň syýasy tussag hasaplanylmalydygyny aýdýar.


text:
-
-
-
-
-
keshe 23:06
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
ShQO-da jeńgetaılyqpen aınalysqan saýna ákimshileri anyqtaldy
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynda jeńgetaılyqpen aınalysqan saýna ákimshileri anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ShQO Polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, tártip saqshylary 19 qyrkúıekten bastap óńir aýmaǵynda «Stop-trafık» jedel aldyn alý sharasyn júrgizýde. Sonyń nátıjesinde, ıntımdi qyzmet kórsetiletin 3 prıton anyqtaldy.
«Shara barysynda qonaq úıler, oıyn-saýyq mekemeleri, monsha keshenderi jáne basqa da túrli obektiler tekserildi. Osylaısha, Semeı men Óskemen qalalarynyń saýnalarynda kelýshilerge jeńil júristi qyzdardy usynatyn ákimshiler ustaldy. Jeńgetaılyqpen aınalysqan olar zańsyz tabys taýyp kelgen. Naqty aıtqanda, osyndaı qyzmet kórsetkeni úshin jezókshe tapqan tabystyń 30%-yn saýna ákimshisi alyp otyrdy», - dep habarlady vedomstvo ókilderi.
Qazirgi ýaqytta barlyq faktiler boıynsha QR QK-niń 309-babyna sáıkes sotqa deıingi tergeý amaldary. Intımdi qyzmet kórsetetin áıelder arnaıy esepke alyndy.
- Almatyda qarjy pıramıdasyn uıymdastyrýshy ustaldy
- Kókshetaýda qalalyq aýrýhananyń laýazymdy tulǵalary alaıaqtyq jasady degen kúdikke ilindi
- ShQO-da qyrkúıek aıynan 600-den astam oqýshy koronavırýs juqtyrdy
- Atyraýda sheteldikterge kúsh kórsetken polıtseıler tergelip jatyr
- Aqtóbe dámhanasyna «jarylǵysh zat qoıǵan» jigit ustaldy
- Qylmys jasaǵan 3 sheteldik Jambyl oblysynda jasyrynyp júrgen
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
“Türkmenistan.ru” internet gazetiniň ýazmagyna görä, bu başlangyjy Merkezi Aziýanyň ylmy barlaglar maglumat merkezi goldapdyr.
“Türkmenistan.ru” saýtynyň bellemegine laýyklykda, Prezident muzeýiniň döredilmegini “Google” kompaniýasy hem goldapdyr.
Bu maglumata görä, kompaniýanyň wise-prezidenti Winton Serf: “Günbatara köp wagtyň dowamynda yslam medeniýetiniň ajaýyplygyna ýol ýokdy. Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň sungatynyň wirtual galareýasyny döretmek baradaky inisiatiwasy bu mesele boýunça kynçylyklary aradan aýyrmaga mümkinçilik berer” diýip belläpdir.


text: Maslahat beriji wezipeli “Ýaşulular maslahatynyň” halkyň jebisligini üpjün etmekde, ýurduň durmuşynyň möhüm meselelerini maslahat etmekde we çözmekde ýaşuly nesliň tejribelerinden peýdalanmak üçin zerurdygy resmi maglumatlarda bellenýär. “Ýaşulular maslahatynyň” 600 agzasynyň we ýene bir müňden gowrak beýleki gatnaşyjylaryň gatnaşmagynda ýylda geçirilýän bu çäre maliýe taýdan kimiň hasabyna amala aşyrylýar we onuň çykdajylarynyň möçberi nähili? Azatlyk Radiosy bu sowal bilen Türkmenistanyň öňki wise-premýeri, Merkezi Bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazowa ýüzlendi.


text:
Qaraǵandy oblysynda KVI-men syrqattanýshylyq birshama tómendedi
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysynda KVI-men syrqattanýshylyqtyń kún saıynǵy ósýi tejelip, tómendeı bastady. Búgingi kúni óńirdiń ınfektsııalyq statsıonarlarynda 1 705 adam emdelýde. Jansaqtaý bólimshelerinde 78 patsıent bar, olardyń 10-y ÓJJ apparattaryna qosylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaraǵandy oblysyndaǵy epıdemıologııalyq ahýal jaıly Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti alańynda ótken onlaın-brıfıngte Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Gamal Toqsambaev aýrýshańdyqtyń ósýi azaıyp jatqandyǵyn málim etti.
«Kún saıyn 300-den astam jaǵdaıdy tirkeımiz. Osynyń negizinde tósek qýattylyǵyna júkteme tómendedi jáne qazir 25 paıyzdy quraıdy. Ótken eki aptamen salystyrǵanda biz tósek-oryn qoryn 1 433 orynǵa qysqarttyq. Búgingi tańda oblystyń barlyq juqpaly aýrýlar gospıtaldarynyń tósek syıymdylyǵy 4 246 quraıdy», – dep atap ótti Gamal Toqsambaev.
Onyń aıtýynsha, barlyq ınfektsııalyq statsıonarlar qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen, ÓJJ-apparattary men ottegi kontsentrattary jetkilikti. Ortalyqtandyrylǵan ottegimen 26 medıtsınalyq uıym jabdyqtalǵan.
«Oblysta qosymsha 25 kompıýterlik tomografııa kabıneti ashyldy. 10 PTR-zerthana táýligine 15 myńnan astam PTR-zertteýler júrgize alady», – dep atap ótti spıker.
Óńirde ekpe naýqany jalǵasýda. Búgingi kúni oblysta turǵyndardyń 57%-y (435 538 adam) tolyq egildi. Birinshi komponentti 506 454 adam aldy.
«Vaktsınatsııa ázirge pandemııamen kúresýdiń jalǵyz ádisi bolyp tabylady. Sondyqtan halyqtyń qajetti ımmýndyq qabatyn neǵurlym tez uıymdastyrsaq, pandemııany soǵurlym tezirek jeńemiz. Taǵy da barlyq turǵyndardy vaktsınatsııadan ótýge jáne sanıtarlyq normalardy saqtaýǵa shaqyramyn», – dedi Gamal Toqsambaev qaraǵandylyqtarǵa.


text:
18 qyrkúıek. QazAqparat kúntizbesi
NUR-SULTAN. QazAqparat - QazAqparat oqyrmandaryna 2021 jylǵy 18 qyrkúıekke arnalǵan kúntizbesin usynady.
ATAÝLY KÚNDER
Búkilálemdik sýdy monıtorıngileý kúni
Amerıkanyń Taza sý qorynyń bastamasymen 2003 jyly, adamdardyń sý resýrstaryn lastanýdan qorǵaý týraly habardar bolýy úshin bekitildi.
Halyqaralyq elektrondy kitap kúni
Elektrondy kitaptardyń, aýdıokitaptardyń, mýzyka jáne vıdeolardyń tsıfrlyq dıstrıbýtsııasymen aınalysatyn OverDrive amerıkalyq kompanııasynyń bastamasymen jyl saıyn atap ótiledi. Kompanııa 1986 jyly qurylǵan bolatyn.
Baǵdarlamalyq jasaqtama bostandyǵy kúni
Digital Freedom Foundation (DFF) kommertsııalyq emes uıymy negizin qalaǵan mańyzdy mereke búkil álemde qyrkúıektiń úshinshi senbisinde atap ótiledi. Bastapqyda 28 tamyzda atap ótilip, keıinnen 2006 jyly qyrkúıektiń úshinshi senbisine aýystyryldy. Merekeniń basty maqsaty erkin Baǵdarlamalyq jasaqtaýdy nasıhattaý jáne paıdalanýshylarǵa ony paıdalanýdyń paıdasy týraly bilim berý.
ESTE QALAR OQIǴALAR
1975 jyly Almaty oblysynda Qazaqstan naryǵynda farfor ónimderin shyǵaratyn jalǵyz kásiporyn - Qapshaǵaı farfor zaýyty iske qosyldy.
1992 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á. Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń janynan «Qazaqstan» memlekettik teleradıokompanııasyn qurý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Prezıdenttiń ókimimen «Qazaqstan» memlekettik teleradıokompanııasynyń tóraǵasy bolyp Sherhan Murtaza taǵaıyndaldy.
1998 jyly Memlekettik qyzmet isteri agenttigi jáne Memlekettik qyzmet akademııasy quryldy.
2006 jyly Almatyda 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Táýelsizdik tańy» eskertkishiniń saltanatty ashylý rásimi ótti. Oǵan Memleket basshysy, sondaı-aq belgili qoǵam qaıratkerleri, 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasyna qatysýshylar, «Jeltoqsan» qozǵalysynyń músheleri, saıası partııalardyń, qoǵamdyq uıymdar men ulttyq-mádenı ortalyqtardyń ókilderi qatysty.
2014 jyly Almaty oblysynda Halyqaralyq boks qaýymdastyǵynyń Dúnıejúzilik boks akademııasy ashyldy. Dúnıejúzilik boks akademııasy Іle Alataýy baýraıynda boı kótergen. Ekologııalyq taza aımaqta salynǵan ǵımarat 29 myń sharshy metr jerdi alyp jatyr.
2015 jyly Atbasar qalasynda kórnekti jazýshy Іlııas Esenberlınge eskertkish qoıyldy. Oǵan ketken qarajatty aýdan turǵyndary (12 mln teńge) jáne І. Esenberlınniń týystary (16 mln teńge) jınady.
2016 jyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev óziniń jeke dombyrasy men esimi ańyzǵa aınalǵan qazaq kúıshisi Dına Nurpeıisovaǵa arnalǵan «Dala áýenderi» músinin Almaty qalasynda ornalasqan mýltımedıalyq dástúrli mýzyka ortalyǵyna tartý etti.
2016 jyly Almaty qalasynda jańa «Almaty Arena» muz saraıy ashyldy. 12 myń adamǵa arnalǵan muz arenasy jańa zaman talaptaryna saı turǵyzylǵan teńdessiz nysandardyń biri.
2017 jyly Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymynyń reformalar jónindegi saıası deklaratsııasyna qoldaý bildirdi. AQSh bastamashyl bolǵan deklaratsııa Bas hatshynyń rólin kúsheıtedi, BUU-nyń búkil júıesiniń eseptiligi men transparenttiligin arttyrý, menedjmentti jaqsartý, Uıymnyń qurylymdary arasynda bir-birin qaıtalaýlardy qysqartý, personaldy basqarý jáne bıýdjettik josparlaýdy jetildirý sııaqty reformalardy qamtıdy. Qujatta, sondaı-aq seriktestik qatynastaryn nyǵaıtý jáne Uıymǵa múshe memleketter men BUU Hatshylyǵy arasyndaǵy senimdi nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵy atap kórsetiledi.
2017 jyly qazaqstandyq jeńil atlet Olga Rypakova Ashhabadta ótken jabyq keshendegi V Azııa oıyndarynda uzyndyqqa sekirýden altyn medaldy jeńip aldy.
2018 jyly álemniń 6 rejısseri Hollywood Foreign Press Association uıymynyń birinshi rezıdenttik grantyna ıe boldy. Olardyń qataryna Venetsııa kınofestıvaliniń «Kókjıekter» (Gorızonty) baǵdarlamasynda «Úzdik rejısser» atalymy boıynsha júldeger bolǵan Emır Baıǵazın kirdi.
Resmı press steıtmentte qazaqstandyq týyndy týraly «Biz tartymdy vızýaldyq sheshimder men batyl ári baıqampaz tózimdi stıl, naqty jáne qyzyq qolóner arqyly órnektelgen álemge endik» delingen.
2019 jyly Túrkistan qalasy Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesindegi Taıqazannyń quıylǵanyna 620 jyl jáne tarıhı ornyna oralǵanyna 30 jyl tolýyna oraı «Qaıta oralǵan jádiger» atty kórme ashyldy.
Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesinde saqtalǵan ortaǵasyrlyq Taıqazan 620 jyl buryn, ıaǵnı 1399 jyly Túrkistannan 25 shaqyrym jerde ornalasqan Qarnaq eldi mekenindegi Turannyń bıleýshisi Ámir Temirdiń buıryǵymen Ábdil Ázız Sharafýddın Tebrızı sheberdiń ustahanasynda quıylǵan.
Atalǵan kórmeniniń ekspozıtsııasyna 50-ge jýyq jádiger qoıyldy. Olardyń qatarynda orys saıahatshysy A.Kýnnyń albomyndaǵy 1864 jylǵy fotosýretter men 1935 jyly Taıqazandy Sankt-Peterbýrgke alyp bara jatqandaǵy muraǵattyq sýreti bar.
Ermıtaj mýzeıiniń ekspozıtsııasyna qoıylǵan biregeı fotosy jáne 1989 jyly Ermıtaj mýzeıinen Taıqazandy shyǵaryp jatqan sátiniń muraǵattyq sýretin kezdestirýge bolady.


text:
Salam lukman! Men elimde çiş döränligi sebäpli, kesdirmek üçin onkolog lukmanynyň barlagyndan geçmeli boldum. Onuň üçin USB-dan geçdim we şol çiş yerden suwuklyk aldyrdym. Ahyrynda bolsa gan tabşyrdym. Barlag ganyñ düzüminde sarygetirmäniň bardygyny kesgitledi. Meni ýokanç keseller lukmanynyň maslahaty we operasiýanyň geçirilmegine rugsady almak üçin ýokanç keseller keselhanasyna iberdiler. Barlaglar ganymda 4 müň töweregi mukdarda wirusyň bardygyny görkezdi. "Yapyk sary bar" diýdiler. Men erbet howsala düşdüm. Ol kesel aslynda ölüm howplumyş. Meñ 24 ýaşymda. Keseliñ alamatlary heniz mende yüze çykmady. Sizden maslahat soraýan. Yapyk sary keseli howplumy we ondan gutulmagyñ alajy bolarmyka?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Iñ ýokanç kesel haýsy keselkä?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam Lukman! Jynsym oglan, özüm hem öýlenmedik. Men çaga wagtymda (4-8 yaş aralygynda) 1-2 gezek hapgyrtma keselini geçirdim. Adamlaryñ aýdyşlaryna görä, hapgyrtma çykaran adam önelgesiz galýar, ýagny çagasy bolmaýar. Indi men näçe ýyl bäri şu barada pikirlenip gelýärin. Dogrudan hem hapgyrtma geçiren adam önelgesiz galýarmy hem-de bu kesel adamda nämeden döreýär?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam hormatly lukman! Menin dostumda AIW wirusy bar. Bejergi alanyna 5-6 ay töweregi boldy. Käte-käte spirtli içgi içse wirus güýjäp bilermi? Eger bolyan bolsa, her bejergiden soňra naçe wagtdan içse bolyar? Ýenede bellemeli zat, ýüzünden düwürtik cykyp yzy galyar, saçy düşyar. Bular hem AIW wirusyndan bolup bilermi? Şular barada giňişleyin düşündirmeginizi sizden haýyş edýäris.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman! Men 21 ýaşymda. Ýygy-ýygydan dodagymdan uçuk çykýar. Uçuk öň dodagymdan çykýan bolsa, indi ol onuň töweregine hem ýaýraýar. Uçuk çykanda boýnumyň aşagyndaky mäzler hem ulalýar. Indi birnäçe ýyldan bäri olaryň döremesi ýygylaşyp, olar gurandan soň, dodagymyň derisi soýlup dur. Men uçuklaryň yzyny aýyrmak üçin nämeler etsem gowy bolarka? Mende uçuklaryň çykmagy içimiň gyzmasyndanmyka?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam hormatly lukman! Men häzir 17 ýaşymda. Meniň içimde soguljanyň (gurçugyň) bardygy sebäpli, näçe iýsem hem semräp bilemok. Bu keselden gutulyp bolarmyka?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam hormatly lukman! Meniň söýgüli gyzymda AIW wirusy bar. Nesip bolsa, basym bagt toýuny tutmaly. Eger ol toýdan öň keseliň bejergisini alsa, bu kesel maňa hem geçip bilermi? Geljekde dogjak çaga keseliň zyýany barmy? Kesel maňa ýokuşan ýagdaýynda hem bejergi alyp dursam, saglyk üçin zyýany uly bolarmyka? Şu soraglara giňişleýin jogap bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam, hormatly lukman! Aýakdaky gribok nädip döreýär? Ony nädip bejermeli?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam, hormatly lukman!
Oba ýerinde dostlarymyñ biri çopançylyk bilen mesgullanyp goýun bakýar. Ol brusellýozym bar diýýär. Arasynda bejergi hem alýar öýdýän. Eýsem bu nähili kesel? Ýokançlymyka? Bejergisi, öñüni alys, goranyş çäreleri nähili? Şular barada giñişleýin düşündiriş berseñiz, esasan hem oba adamlary üçin peýdaly bolardy.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly Lukman! Näme üçin içege amýobasynyň (entamaeba Coli) zyýanly täsiri bolmasa-da, ol parazitologiýada mugthor hökmünde tanalýar? Gaýrat edip, şu soraga jogap berseňiz, minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka


text:
ÝHHG-nyň adamkärçilik ölçegleri boýunça ýyllyk konferensiýasyna gatnaşýan Türkmenistanyň resmisi türkmen oppozisiýa wekiliniň Türkmenistanyň ýapyk ýurtdygy, türmelerde ýitirim bolan syýasy tussaglaryň ykbalynyň nämälim galýandygy barada aýdanlaryny ret etdi.
20-nji sentýabrda geçirilen maslahata gatnaşan türkmen delegasiýasynyň başlygy Wepa Hajyýew özünden öň çykyş eden türkmen oppozisiýasynyň wekili Nurmuhammet Hanamowyň gozgan meselelerinde durup geçdi.
“Hanamowyň ýurduň ýapykdygy we hukuklaryň bozulýandygy barada aýdanlary boýunça, häzirki wagtda Türkmenistan 130-den gowrak halkara konwensiýasynyň we ylalaşygynyň gatnaşyjysydyr. Halkara kanun normalaryny netijeli durmuşa geçirmek we BMG-niň komitetlerine milli hasabatlarynyň wagtynda berilmegi maksatly Türkmenistanyň halkara borçlaryny ýerine ýetirmek boýunça pudakara komissiýasy döredildi” diýip, Hajyýew çykyşynyň bir böleginde aýtdy.
Tussaglaryň ykbaly
Türkmenistanyň daşynda döredilen “Respublikan partiýasynyň” egindeş başlygy Nurmuhammet Hanamow öz çykyşynda türkmen türmelerinde ýitirim bolan onlarça syýasy tussaglaryň ykbalyny anyklaşdyrmak üçin halkara jemgyýetçiligini türkmen hökümetine basyş etmäge we tussaglaryň ýanyna lukmanlaryň, aklawçylaryň, halkara guramalarynyň barmagyna ýol berilmegini gazanmaga çagyrdy.
Azatlyk Radiosy bilen Warşawadan telefon arkaly söhbetdeş bolan Hanamow şeýle diýdi: “Esasy gozgaýan meseläm, şol adamlar bilen näme üçin ne dogan garyndaşlary habarlaşyp bilýär, ne adwokatlar, ne-de Gyzyl hajyň wekilleri, halkara guramalaryň? Näme üçin şolaryň hiç biri türmede oturanlar bilen habarlaşyp bilenok? Şolar barada hiç hili habar ýok? Şolar bilen habarlaşmagyny, olaryň dogan-garyndaşlary bilen görüşmegini biz talap edýäris”.
Wepa Hajyýew öz hasabatyny jogap bermek hukugy bilen birleşdirýändigini belläp, “Respublikan partiýasynyň” başlygy Nurmuhammet Hanamowyň aýdanlaryny “hakykata gabat gelmeýän” we hatda “ýalan” hem “barlanmadyk” maglumatlar diýip atlandyrdy.
Türkmen resmisi hasabat berdik diýýär
Hajyýew “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýasynyň türkmen türmelerinde ýitirim bolanlaryň sanawy barada sözlän sözünde, hususan-da “104 adamdan ýarysyndan gowragy barada Türkmenistan tarapy maglumat berdi, soňky sapar şu ýylyň maý aýynda Ýewropa Bileleşigine berildi” diýip habar berdi.
Emma “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýanyň guramaçysy Ýuriý Jibladze bu maglumatyň hakykata gelmeýändigini Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýuriý Jibladze: "2015-nji ýylyň iýun aýynda adam hukuklary boýunça Brusselde geçirilen maslahatda türkmen resmileri uzak möhletli türme tussaglygyny başdan geçirýän 47 adamdan ybarat öz sanawyny berdiler. Şol sanawda biziň 87 adamy öz içine alýan sanawymyzdan diňe iki adamyň ady görkezilýär. Şu ýylyň maý aýynda Ýewropa Bileleşiginiň adam hukuklary boýunça Aşgabatda geçirilen dialogda olar biziň hasabatymyz boýunça ýene bäş adam barada informasiýa berdiler. Biz şol maglumaty barlaýarys. Emma türkmen resmileriniň informasiýasy garaşsyz çeşmelerden entek tassyklanmady. Türkmenistan bu mesele barada Ýewropa Komissiýasyndan başga hiç kime maglumat bermedi".
"Olary diri görkeziň!" atly kampaniýasy Türkmenistanda tussag edilip, ykbaly doly nämälim galýan adamlaryň sanawyny şu günki gün 88 adamy öz içine alýar.
Şeýle-de Wepa Hajyýew ýurtda adam hukuklary ugrunda edilen işler barada aýdyp, prezidentiň ýanyndaky demokratiýa we adam hukuklary boýunça institutynda resurs merkeziniň döredilendigini, 2011-nji ýyldan başlap häkimiýetleriň adyna Türkmenistanyň raýatlaryndan 21 şikaýatyň gowuşandygyny we häkimiýetleriň olar bilen hat alyşyp “pozisiýalar boýunça pikir alyşandygyny habar berdi.
'Takyk jogap berilmedi'
Hanamow türkmen resmileriniň ýygnaga gatnaşyp çykyş etmegini oňyn ädim diýip atlandyrdy, emma öz gozgan meselelerine takyk jogap berilmändigini belledi: “Dirimi, diri däldigini aýdanok. Diňe şol 104-den 50-den gowragy barada informasiýa berdik diýýär. Nähili informasiýa berilipdir, näme barada berilipdir. Dirimi ýa-da ýogaldymy, takyk jogap berilmedi”.
ÝHHG-niň adamkärçilik ölçegleri boýunça bu halkara duşuşygynyň çäginde döwletleriň resmi hasabatlary bilen bilelikde hökümete degişli bolmadyk guramalaryň alternatiw maglumatlary hem diňlenýär.
21-nji sentýabrda “Demokratik ösüş we adam hukuklary boýunça merkeziň”, “Human Rights Watch”, “Memorial” we “Norwegiýanyň Helsinki komiteti” guramalarynyň gatnaşmagynda geçiriljek duşuşykda Türkmenistanda adamlaryň türmelerde ýitirim edilmegine degişli mesele gozgalar.
ÝHHG-niň adamkärçilik ölçegleriniň berjaý edilişi boýunça ýyllyk konferensiýasy Ýewropanyň adam hukuklary we demokratiýa boýunça iň uly halkara çäresi bolup durýar, onuň dowamynda guramanyň agza ýurtlarynyň adam hukuklaryny berjaý edişine syn edilýär.
Türkmenistan ÝHHG 1992-nji ýylyň iýul aýynda agza boldy.