text:
9-njy oktýabrda Kişinýowda geçirilen GDA-nyň sammitine Gazagystanyň, Özbegistanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň döwlet liderleri gatnaşmadylar. Bu ýagdaý Orsýetiň Merkezi Aziýa regionyndaky täsirine görkezilýän garşylygy alamatlandyryp bilermi?
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň günorta flangyny düzýän Özbegistanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň Orsýet bilen gatnaşyklary soňky wagtlar göze ilerlikli yza gaýdyşlyklary görkezýär.
Özbegistan Kremliň keýpini bozýar
Özbegistan soňky wagtlar Orsýetiň öňbaşçylygyndaky howpsuzlyk guramalarynyň işinden özüni birneme daşlaşdyrmak bilen Kremliň keýpini bozup gelýär.
Mundan daşgary, ýakynda Özbegistanyň häkimiýetleri ýurduň tebigy gaz önümçiligine gatnaşýan Orsýetiň kompaniýalarynyň aljak girdejilerine uly salgyt salmak barada-da kanunyň proýektini kabul etdiler.
Täjigistan we Türkmenistan
Täjigistanyň häkimiýetleri öz gezeginde indi Orsýetiň goşunlarynyň Täjigistandaky harby bazalary ulanmaklary üçin kärende tölegini tölemeklerini talap edýärler. Şol bir wagtda rus harbylarynyň ýakynda Täjigistanyň bir raýatyny atyp öldürmekleri ýurduň ilatynyň arasynda gahar-gazaby öjükdirdi.
Türkmenistan barada aýdylanda bolsa, gaz söwdasy meselesinde Moskwanyň özüni alyp barşyndan Aşgabat asla hoşal däl. Şu ýylyň aprel aýynda iki ýurduň arasyndaky esasy gaz turba geçirijisiniň ugrunda partlama ýüze çykaly bäri Türkmenistanyň Orsýete gaz eksporty henizem gaýtadan dikeldilmän gelinýär. Bu partlamanyň ýüze çykmagynda türkmen tarapy Orsýetiň «Gazprom» kompaniýasyny aýyplapdy.
Özbek, gazak, täjik we türkmen prezidentleri barmady
Bu wakalaryň fonunda geçen anna güni, 9-njy oktýabrda Moldowanyň paýtagty Kişinýowda gurnalan GDA döwletleriniň sammitine Özbegistanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň prezidentleriniň gatnaşmajakdyklary belli bolanda, bu käbir geňirgenmeleri döretdi. Döwlet liderleriniň ýerine bu ýurtlardan Kişinýow sammitine birneme pes derejelerdäki resmiler bardylar.
Özbegistanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň prezidentleriniň GDA-nyň nobatdaky sammitine barmazlyklary bu ýurtlarda täsiri duýulýan Orsýete garşy olaryň gönderen alamatlary bolmagy mümkin diýen çaklamalary döretdi.
Mundan ötri, bu sammite Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň barmazlygy welin, bütinleý garaşylmadyk waka boldy. Mälim bolşy ýaly, Gazagystan GDA bileleşigini goldaýan iň esasy döwletlerden biri hasaplanylýar. Emma, muňa garamazdan, GDA döwletleriniň Sammitine prezident Nazarbaýewiň barmazlygynyň sebäbini welin, Astana düşündirjek hem bolup durmady.
Postsowet giňişligindäki islegsizlik
Şu ýylyň tomsunda postsowet bileleşiklerinden formal ýagdaýda çykan Gürjüstanyň wekilleri bu gezekki GDA sammitine asla gatnaşmadylar. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda Özbegistan Orsýetiň täsirine iň bir tutanýerli garşylyk görkezip gelýän ýurt hasaplanylýar. GDA sammitlerine ozallaram onuň gatnaşmadyk gezekleri az bolmandy.
Soňky ýyllar Özbegistan Orsýet tarapyndan öňbaşçylyk edilýän Kollektiwleýin Howpsuzlyk guramasyndan hem özüni çete çekýär. Ýakynda bu guramanyň geçiren harby türgenleşiklerine bolsa, Daşkent asla öz harbylaryny ugratmady.
Düýbi Londonda ýerleşýän Jane’s maglumatlar merkeziniň Ýewroaziýa meseleleri boýunça analitigi Matýu Klements Kollektiwleýin Howpsuzlyk guramasynyň çalt hereket edýän ýörite güýçlerini döretmek baradaky Moskwanyň planyny Daşkendiň goldamandygyny aýdýar.
Türkmenistan GDA bileleşigine doly derejeli agza bolmasa-da, ýurduň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň sammite barmazlygy hem göze ilen wakalardan biri boldy. Näme üçindir Täjigistanyň prezidenti Imomoli Rahmon bilen Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanda geçiren duşuşyklary hut GDA sammitiniň geçirilen gününe gabat geldi.


c: text/html

text:
Freedom House, Birleşen Ştatlarda ýerleşýän «Azatlyk öýi» ykdysady kynçylyklaryň öňki sowet ýurtlarynda «kök uran diktaturalaryň» durnuklylygyna wehim salýandygyny, migrasiýa krizisiniň Gündogar Ýewropada populizmi güýçlendirýändigini, Balkan ýurtlaryndaky reformalaryň depgininiň peselýändigini duýdurýar.
2015-nji ýylda «Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň «görnetin awtokratiýany bagra basmasy» has çuňlaşdy diýip, Birleşen Ştatlarda ýerleşýän adam hukuklary guramasy aýdýar.
«Freedom House» bu netijelere özüniň ýyllyk Geçiş döwletleri hasabatynda, ozalky Sowet Soýuzynyň we Balkan ýurtlarynyň, Merkezi Ýewropanyň 29 ýurdundaky demokratik ösüşlere beren synynda gelýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň uly derejeli resmisi prezident Barak Obama, eger rus harbylary Ukraina girse, iýunda Soçide geçmeli 8-ler toparynyň sammitini boýkot edip biler diýdi.
Adynyň aýdylmazlygyny soran resmi eger rus güýçleri Ukrainanyň Krym ýarymadasyna harby interwensiýa etse, Obamany, britan, fransuz, italiýan we german liderlerini senagat taýdan ösen 8 ýurduň sammite gatnaşýan beýleki ýolbaşçylarynyň arasynda görmek kyn bolar diýdi.
Şeýle-de ol resmi Obama adminstrasiýasynyň Orsýet bilen söwda we ykdysady gatnaşyklary ýokarlandyrmak baradaky gepleşikleri dowam etmelimi ýa ýok diýen meselä gaýtadan seredýändigini aýtdy.
Bu beýanat prezident Obama Ak tamda ýörite metbugat ýygnagyny geçirip, «eger Orsýet Ukraina harby interwensiýa etse, munuň Moskwa gymmat düşjegini» aýdandan soň edildi.
Emma prezident Obama munuň Orsýete nähili gymmat düşjegini aýtmady. Ol Orsýetiň güýçleriniň Ukrainanyň içindäki hereketi baradaky habarlardan çuň alada galandygyny aýtdy.


text:
Ýokary sud 12-nji iýulda Gyrgyzystan Respublikasynyň Ýokary sudunyň Azymjan Askarowyň işi boýunça ikinji instansiýanyň hökümini ýatyryp, bu işi gaýtadan sud seljerişligini geçirmek üçin Çuý oblast suduna bermek barada karar çykardy.
Şeýlelikde, BMG-niň Komitetiniň A.Askarowyň işi babatda gelen netijesiniň näderejede esaslydygyna Çuý oblast sudunyň täze seljerişliginde serediler diýip, Ýokary suduň saýtynda aýdylýar.
Gyrgyzystanyň Ýokary sudy Jalalabat oblast sudunyň iş kesilen A.Askarow baradaky hökümini öz güýjünde galdyrmak barada çykaran kararyny ýatyrdy. Ýokary sud ozal Bazar-Korgon sudunyň 2010-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda çykaran hökümini öz güýjünde galdyrypdy.
Bu höküm esasynda A.Askarow, emlägini konfiskasiýa etmek bilen, ömürlik tussaglykda saklanmaly edilipdi.
Häzirki wagtda bu höküm ýatyrylmadyk we onuň ýuridiki güýji bar.
Netijede, aklawçy Nurbek Toktakunowyň Azymjan Askarowyň ömürlik tussaglygyny ýatyryp, ony tussaglykdan boşatmak baradaky towakgasy bölekleýin kanagatlandyryldy.
Askarow, işine Çuý oblast sudunda gaýtadan seredilýän wagtynda, türmede oturar. Häzir ol Çuý oblastynyň düzediş koloniýalarynyň birinde saklanylýar.
Askarowyň sud seljerişligi iki gün dowam etdi.
Onuň işine, BMG-niň Adam hukuklary komitetinde Askarowyň garşysyna çykarylan hökümi ýatyrmaly we ony azat etmeli diýlen karara gelnip, täze bir ýagdaý açylanyndan soň, ýokary sud instansiýasy tarapyndan gaýtadan seredildi.
Bu işe Ýokary suduň kollegiýasy gaýtadan seretdi.
Olar birinji gün, BMG-niň komitetiniň talap edişi ýaly, Askarowyň aklawçysynyň delillerini diňlediler.
Bu gün bolsa ejir çeken tarapyň wekilleriniň we döwlet garalawçysynyň pikirleri diňlenildi. Ejir çekenler hem, prokurorlar-da, günäsiniň subut edilendigine salgylanyp, Askarowyň höküminiň güýjünde galmagyny soradylar.
Çekişme wagtynda döwlet prokuraturasy Askarowyň gynalandygy baradaky maglumatyň tassyklanmandygyny aýtdy. Bu fakt boýunça sud-medisina ekspertizasy bar we olary Askarow hem öz görkezmesinde tassyk etdi.
Bazar-Korgon etrabyndaky wakada wepat bolan milisioner Muktybek Sulaýmanowyň aýaly Çynara Beçelowa Askarowyň günäsiniň subut edilendigini, emma häzir sudýalara basyş görkezilýändigini aýdýar.
Beçelowa öz duýguçyl sözünde hukuk goraýjylaryň we halkara guramalarynyňdiňe Askarowyň bähbitlerini goraýandygyny aýtdy. Onuň pikirine görä, şol bir wagtda ejir çekenleriň hukuklary unudylýar we goralmaýar.
Azymjan Askarowyň bähbitlerine aklawçylar Walerýan Wahidow we Nurbek Toktakunow wekilçilik edýär. Jemgyýetçilik goragçysy hökmünde Tolekan Ismailowa çykyş edýär.
Ýatladýarys, Azymjan Askarow Jalalabat oblastynyň Bazar-Korgon etrabynda ýaşap, adam hukuklaryny goramak bilen meşgullanýardy. Ol 2010-njy ýylyň iýun wakalaryndan soň bidüzgünçilige gatnaşmakda we milisiýanyň işgäriniň ölümine dahyllylykda güman edilip tutuldy.
Soňy bilen ol sud seljerişliginiň ähli instansiýalarynda ömürlik azatlykdan mahrum edilmeklige höküm edildi.


text:
Türkmenistanda Tehnologiýalar merkezi, Biologiýa we derman ösümlikleri instituty, Gün energiýasy instituty, Seýsmologiýa we atmosferanyň fizikasy instituty döredildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bular baradaky degişli kararlara anna güni geçiren hökümet maslahatynda gol çekdi.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow türkmen döwletiniň mundan beýläk-de ýurduň ylym we bilim ulgamlaryny ösdürmek, degişli düzümi döwrebaplaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berjekdigini nygtapdyr.
Ykdysadyýet bilen ylmyň baglanyşygy
Şeýle-de ol täzelikleri we öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmaga, dürli ugurlarda ylmy barlaglary höweslendirmäge, ykdysadyýetiň pudaklary bilen ylmyň arabaglanyşygyny pugtalandyrmaga gönükdirilen ylmy-tehniki syýasaty durmuşa geçirjekdigini aýdypdyr.
Mundan başga-da, uly kärhanalarda gysga wagtlyk, mysal üçin, alty aýlyk okuwlary guramaly.
Mundanam başga prezident, Ministrler kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, häzirki döwürde ýurtda başlangyç we orta hünär bilimli işgärleriň örän ýetmezçilik edýändigini boýun aldy.
Ol bu meseläni çözmek üçin, täze ýyldan başlap, ýurtdaky başlangyç we orta hünär mekdeplerine kabul edilýän okuwçylaryň sanyny artdyrmagy tabşyrdy.
Gysga wagtlyk okuwlar
«Mundan başga-da, uly kärhanalarda gysga wagtlyk, mysal üçin, alty aýlyk okuwlary guramaly» diýip, prezident bu çäreleriň ýaşlaryň bilimli, terbiýeli bolup ýetişmeklerine hem-de ýurduň ykdysadyýetine zerur bolan hünärleri ele almaklaryna ýardam berjegini belledi.
Türkmen prezidenti Ministrler kabinetiniň mejlisinde ýurtda alnyp barylýan ylmy-barlag işleriniň derejesi barada hem durup geçdi.
«Häzirki döwürde Ylymlar akademiýasy ylmy gözlegleri alyp barmagy hem-de şol sanda ylmy barlag işlerini geçirmegi guramak bilen örän hem ýaramaz meşgullanýarlar» diýip, prezident Berdimuhamedow bu ugurdaky kanunçylygyň kämilleşdirilmelidigine ünsi çekdi.


text:
Ösüp barýan ýurtlarda syýasy azatlygyň bolmaýşy ýaly olaryň käbirinde ykdysady azatlyklaram gysylýar. Dünýäde kommunistik ideologiýanyň synmagy, aýratynam kommunistik ugry saýlap alan ýurtlara enekelik edip, olary uzak ýyllaryň dowamynda ekläp-saklap gelen sosialistik lageriň kerwenbaşysy SSSR-iň dargamagy ençeme totalitar döwletleriň öňünde çözülmesi kyn meseleleri goýdy.
Planly ykdysadyýetde ýaşap, ykdysadyýetiň üstünden doly döwlet eýeçiligini saklap gelen ýurtlar 21-nji asyryň başynda dünýäde dowam edýän maliýe we ykdysady çökgünlikde özleriniň hemmetaraplaýyn gowşaklygyny görkezip, golastynda ýaşaýan ilatyny horluga, zorluga uçradyp, oňa sütem etdi. Käbir döwletler halky şol horlukdan çykarmak üçin öz ýurtlarynda ykdysadyýeti azatlyga, erkinlige goýberdi. Şeýle döwletleriň biri hem Kubadyr. Häzir bu ýurtda ykdysadyýeti döwlet eýeçiliginden hususy eýeçilige geçirmek işleri örän gyzgalaňly alnyp barylýar.
Köp ýyllaryň dowamynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Kubada adam hukuklarynyň gödek bozulýanlygy we syýasy azatlygyň ýoklugy sebäpli birnäçe ýazgaryjy sanksiýalary kabul edipdi. Olaryň esasylarynyň biri hem ykdysady embargodyr. Şeýle sütemlerden soň bu döwletiň resmileri halka ykdysady erkinlik bermek barada kanunlary kabul edip başlady.
Biz haýsy dünýäň adamsy?
Göräýmäge, Kuba şu günki Türkmenistanyň ýolbaşçylarayna mysal bolaýmaly ýaly welin, gynansagam, bu beýle däl! Türkmenistan garaşsyzlygyň ilkinji ýyllary, goňşy döwletleriň göreldesine eýerip, döwlet kärhanalaryny hususylaşdyrmak prosesine başlapdy. Emma bu iş 90-njy ýyllaryň aýagynda şol wagtky prezident Saparmyrat Nyýazowyň erki bilen duruzyldy. Şol ýyllardan başlabam, Türkmenistanyň ykdysadyýeti durgunlyk görnüşine geçdi. Ýurtda ýaňy döräp başlan hususy eýeçilik gundagdaky çaga kimin sallançakdan düşmän, baky uka gitdi diýse boljak.
Totalitar ýurtlarda adat bolşy ýaly, Türkmenistanda prezident S.Nyýazow ölensoň, kommunistik ideologiýanyň esasynda dörän býurakratik nomenklatura öz içinden güýç ulanmakdan başga dolandyryş usulyny bilmeýän, döwrebap syýasy-ykdysady mehanizimlerden başy çykmaýan döwlet çinownigini häkimiýetiň çür başynda oturtdy. Ýurtda reforma ady bilen käbir ugurlarda üýtgeşmeler hem edilýär. Ol üýtgeşmeler bilim, medeniýet ugurlaryna az-owlak täsir etse-de, ykdysadyýete asla ýetmän galýar. Adatça, reforma diýlip dabaralandyrlyp aýdylýan bilim pudagyndaky üýtgeşmeler Türkmenistany geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň aýagyndaky ýagdaýyna ýakynlaşdyrmak üçin edilýär.
Emma ýurduň ilaty, şonuň ýaly-da dünýä jemgyýetçiligi-de, Türkmenistanyň täze prezidentinden hakyky ykdysady reformalara garaşýardy. Gurbanguly Berdimuhamedow dowzah kenaryndan jennete tarap köpri bolmalydy. Ol prezidentliginiň ilkinji ýyllarynda ABŞ-da bolan saparynda amerikanyň Kolumbiýa uniwersitetinde geçiren duşuşygynda günbatar žurnalistiniň “Syýasy tussaglar” barada beren sowalyna: “Men ýaş prezident, meniň işim ýurtda ykdysadyýeti gowulandyrmak ony galkyndyrmak” diýip, jogap beripdi. Ýöne ondan soň üç ýyl gowrak wagt geçdi, emma ýurduň ykdysady pudagynda ýekeje-de göze ilýän özgerişilik geçirilmedi.
Çig malyň hasabyna ýaşalýar
Ýurtda özakymyna görä, Nyýazow döwründen bäri ýerasty baýlyklaryň hasabyna ýaşalyp, onuň girdejisinden gelýän walýuta köşklerdir suw çöwdürimleri, 5 ýyldyzly içi boş myhmanhanalar we başga-da bir topar gymmat bahaly jaý toplumlary gurulýar. Döwlet edaralarynda işleýän adamlar sähelçe aýlyk bilen oňdurylyp, olar ýörite para alar ýaly ýagdaýa salynýar. Oba ilaty gedaýçylyk derejesine ýetirilen, ilatyň ýene bir bölegem ýykma-ýykylma süýrenip, telekeçilik bilen gün görýär. Biziň ýurdumyzda özüňi ekläp-saklamak, hususy biznese baş goşmak gaty töwekgel, hatda hatarly iş.
Häzir döwlete degişli däl kiçi hususy kärhanalar daşary ýurt bilen söwda işlerini alyp barmak üçin hökman Türkmenistanyň Döwlet haryt - çig mal biržasynda öz şertnamalaryny resmileşdirmeli. Onuň üçin azyndan 10 gün gerek bolýar, ýogsa-da ony bir günde resmileşdirmek üçin para bermeli bolýar. Bu ýagdaý baryp 1993-nji ýylda Saparmyrat Nyýazowyň karary bilen berkidilipdi. Biržanyň işgärleri şertnamalary alyp, ony diňe resmileşdirmän, eýsem şertnamanyň içki şertlerine goşulýarlar, harytlaryň baha syýasatyna we beýleki käbir düzgünleriniň şertlerine buýruk hökmünde görkezme berýärler. Biržanyň şeýle gözegçilik funksiýalary, ykdysadyýeti göztussaglyga salan ýaly bolýar.
Beýle ýaramaz praktika dünýäniň ýaňy ösüp barýan ýurtlarynda eýýäm birnäçe ýyl bäri ýatyrylan. Emma Türkmenistanda bu dowam etdirilýär we ol orta we kiçi biznesiň ösmegine päsgel berýär. Bazar gatnaşyklaryna üçünji bir tarapyň, döwletiň goşulmagy, onuň diňe ösüşine päsgel bermän, eýse döwlet strukturalarynda korrupsiýanyň gülläp ösmegine hem getirýär.
Şu ýerde ýene bir mysaly ýatlasak ýerlikli bolar. Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy her hepdede geçirýän bazar satuwynda döwlet edaralary tarapyndan satlyga çykarylan harytlaryň satylşynda korrupsiýanyň iň ýokary düzgünlerini ulanýar. Isleg bildiren kompaniýa haýsydyr bir harydy bellenen resmi bahadan almakçy bolanda, ony satýan döwlet edarasy harydyň bahasynyň 5%-ini özi üçin talap edýär. Eger oňa harydyň bahasynyň 5%-i berilmese, onda haryt satylmaýar we şeýdip, tä şol haryda alyjy talap edilen möçberdäki puly berýänçä, haryt satylman galýar. Arada zyýan çekýänem döwlet bolýar.
Aýagy duşakly daşarky söwda
Halky bolçulykda ýaşatjak bolýan hökümet ilki bilen ýurtda, orta we kiçi biznesi ösdürmek üçin daşarky söwda gatnaşýan, iki tarapyň öz möhürleri bilen baglaşan şertnamalary esasynda söwda işlerine ýol bermeli. Ykdysadyýetiň dürli ugurlary boýunça hususyýetçilige ýol açmaly, hususy banklara, dürli maýa fondlaryna, haryt-pul biržalaryna ýol berilmeli. Halka hyzmat ediş ulgamynda açylýan kiçi kärhanalaryň hemmesine zerur rugsatnamalar süýrenjeňlige salynmazdan berilmeli. Hususy eýeçilik hakynda kanun kabul edilmeli, ýerlere eýeçilik şahadatnamalaryny bermeli. Döwlet tarapyndan gurulýan jaýlary almaga Türkmenistanyň hemme raýatlaryna we daşary ýurt täjirlerine rugsat bermeli.
Ýene bir amala aşyrmaly iş bar. Hukuk goraýjy edaralar tarapyndan ykdysady meseleler boýunça gözegçiligi netijeli gurnamak üçin ilki belli bir döwre degişli maliýe amnistiýasyny, günä geçişligi yglan etmeli. Şondan soň, döwlet ýolbaşçylaryndan başlap, ähli çinownikler her 6 aýdan öz girdejileri barada salgyt gullugyna hasabat bermeli, şol hasabatlaram metbugatda yzygiderli çap edilmeli. Eger-de biz, türkmenler, ykdysadyýetimize erkin adamynyň gözi bilen garasak, onda biziňem dünýä jemgyýetçiliginiň hatarynda başymyz dik bolar. Şuňa ynanmak üçinem döwlet ýolbaşçylary ilki bilen zerur ädimleri ätmeli.
Çyn ýolbaşçy bitirýän işi bilen özüni tanadýandyr. Halky boş sözler bilen güýmejek bolmaly däl-de, öz bahaňy edýän işleriň bilen görkezmeli. Şu günler Aşgabadyň köçelerinde prezident Berdimuhamedowyň halka ýüzlenip aýdan sözleri ýerleşdirildi. Şolaryň biri şeýle manyda: “Meniň baş aladam, ilki bilen halkym bolar!” Il arasynda ony başgaça edip hem aýdýarlar: “Meniň baş aladam, ilki bilen maşgalam bolar!” Elbetde muny halk ýöne ýerden aýdýan däldir. Ony diýmäge esasam bardyr. Halk hemme zady görýär we bilýär. Eýse, biz, türkmenler, Hudaý uran, maňlaýy gara milletmikäk? Onuň jogabyny her birimiz öz ynsabymyzdan soramaly! Geljek nesiller iru-giç biziň häzirki hereketlerimize, nadanlygymyza, biparhlygymyza öz bahalaryny bererler, biz şol bahanyň nähili boljakdygy hakda bu gün oýlansak ýagşy.
Döwlet Hojamedow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafi kanunylygyny ýitirdi we wezipeden gitmeli diýdi.
Obama bu sözleri Ak Tamdaky metbugat ýygnagynda Liwiýadaky ganly gozgalaň barada eden gürrüňinde aýtdy.
Düýbi Gaagada ýerleşýän Halkara jenaýat sudy biraz öň özüniň Kaddafiniň we onuň ýakyn töwereginiň, şol sanda ogullarynyň işini derňejekdigini, olaryň graždan adamlary öldürmek bilen adamzada garşy jenaýatda güman edilýändigini aýtdy.
Halkara jenaýat sudunyň baş prokurory Luiz Moreno-Okampo Kaddafiniň howpsuzlyk güýçleri Liwiýanyň birnäçe şäherinde parahat demonstrantlara hüjüm etdi diýdi. Ol Liwiýada «jezadan gutulanyň bolmajagyny» wada berdi.
Bu beýanat Kaddafä tarapdar güýçleriň günorta Liwiýada pitneçileriň eline geçen şäherlere garşy täze howa zarbalaryny urup başlan wagtyna gabat geldi.
Halkara gyzyl haç guramasy hem, Misratanyň golaýynda «Tiz kömek» maşynlarynyň ikisi oka tutulandan soň, Liwiýada saglyk işgärlerini hormatlamaga çagyryp çykyş etdi.


text:
Gyrgyzystanyň häkimiýetleri Siriýada yslamçy söweşijileriň hatarynda söweşip, ölen 20-den gowrak gyrgyzystanlydan ýene biriniň şahsyýetiniň anyklanandygyny aýdýarlar.
Içeri Işler ministrliginiň resmileriniň 3-nji fewralda AÝ/AR-na aýtmaklaryna görä, Gyrgyzystanyň Kara-Suu etrabyndan 25 ýaşly adamyň şahsyýeti anyklanypdyr. Emma resmiler onuň doly adyny aýtmakdan saklandylar.
Gyrgyzystanyň resmileri ýurduň azyndan 22 raýatynyň Siriýadaky söweşlerde öldürilendigini aýdýarlar.
Içeri Işler ministrliginiň maglumatyna görä, 200-den gowrak gyrgyzystanly Siriýa gidipdir, olardan 30 çemesi zenanlar.


text:
Hemmeleri bir gysyma gysan, totalitar jemgyýet bolan Sowet Soýuzy ähli adamlary ölmez-ödi gazanarlyk iş bilen üpjün edenem bolsa, halka hususy kärhanalary açmaga ýol bermändi. Diňe el hünärlerine degişli bolan düşek önümlerini (keçe, haly, kilim we ş.m.), milli bezeg şaý-seplerini (gülýaka, bilezik, gupba ýaly, gelin-gyzlara degişli şaý-sepleri we atlary bezemek üçin şaý-sepleri), dutar-gyjak ýaly milli saz gurallaryny, don, telpek, tahýa ýaly milli geýimleri az mukdarda öndürmäge we satmaga rugsat berilýärdi. Başga hiç zat öndürmek bolmaýardy. Çörek satýanlary-da milisionerler kowalap, bazarlardan kowup çykarýardy, tutsa, jerime salýardy. Garaz, ol wagtlar her bir ownuk iş hem hökümetiň elindedi.
Garaşsyzlyk alnansoň, Türkmenistan azda-kände-de bolsa, bazar ykdysadyýetiniň ýoluna tarap gadam urdy. Adamlara özleriniň hususy kiçi kärhanajyklaryny döretmäge, dükanlaryny açmaga hökümet tarapyndan rugsat berildi. Şunuň netijesinde türkmen işewürleri ýüze çykyp ugrady. Türkmenler hem özleriniň her hili önüm öndürmäge ukyplydyklaryny görkezdiler. Indi şahsy eýeçilikdäki hususy kärhanalarda goýun, sygyr etlerinden ýasalýan konserwalar, her dürli kolbasa önümleri, agyz suwlary, süýji-köke önümleri, ýagyň dürli görnüşleri, peýnir, gaýmak, makaron önümleri öndürilýär. Hususy kärhanalar açyp, önüm öndürýänlere Türkmenistanda telekeçiler diýilýär.
Häzirki döwürde hökümet telekeçilere işlerini has kämilleşdirer ýaly birneme goldaw berdi. «Hususy telekeçiligi ählitaraplaýyn goldamaklyk ykdysadyýetiň esasy ileri tutulýan ugry bolup durýar» diýip, prezident Berdimuhamedow 2008-nji ýylda köp ugurly milli ykdysadyýeti döretmekligiň ýoluny kesgitlän mejlisde eden çykyşynda aýdypdy.Tebigy şert
Käbir çeşmelere görä, şu günki gün Türkmenistanda umumy öndürilýän önümiň 40 prosente golaýy döwlete degişli däl sektor tarapyndan öndürilýär. Elbetde, entek bu görkezijiler türkmen telekeçilik işinde pesräk. Sebäbi dünýäniň ähli ýerinde telekeçilik ugry ykdysadyýetiň möhüm bölegi bolup durýar.
Telekeçiligiň ösmegi her bir ýurtda amala aşyrylýan uly özgertmeleriň esasy hereketlendirijisi bolup, ol döwleti durnukly we yzygiderli ösdürmegiň tebigy şerti bolup durýar. Telekeçilik işiniň ösmegi ilaty iş bilen üpjün etmekde möhüm faktordyr. Netijede bolsa islendik ýurduň ilatynyň ýaşaýyş derejesiniň görkezijisi hasaplanýan orta gatlak ilatyň ösmegine we giňelmegine giň mümkinçilik açýar.
Geljekde - 2020-nji ýyla çenli Türkmenistanda—ýurtda öndürilýän önümleriň 70 prosentini telekeçileriň öndürjekdigine bil baglanylýar. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2008-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň hususy telekeçiligi ösdürmek bilen bagly meselelere bagyşlanan göçme giňişleýin mejlisinde-de özüniň telekeçileri mydama goldajakdygy barada aýdyp geçdi.
Prezidentiň sözi işden aýry çykmady. Ol telekeçilik işini amala aşyrýanlara döwlet tarapyndan amatly şertleri döretmek we olary goldamak hem-de olaryň täze iş ýerlerini döretmek bilen bagly maýa goýum taslamalaryny uzak möhletli karz serişdeleri arkaly üpjün etmek maksady bilen Karara gol çekdi. Bu karara laýyklykda Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky oba hojalygyna, «Senagat» paýdarlar täjirçilik banky we «Garagum» halkara paýdarlar banky senagat, ulag, aragatnaşyk, hyzmat, informasion tehnologiýalar, innowasiýa ugry boýunça karz bermäge ygtyýarly edildi.Emmasy bar…
Döwlet tarapyndan goldaw tapan telekeçiler oba hojalyk önümlerini, azyk önümleriniň dürli görnüşlerini, et-süýt, çörek, konditer önümlerini, dürli içgileri… öndürip, zähmet çekip başladylar. Bu işleriň netijesinde ençeme adamlara iş orunlary-da döredi. Emma…
Tejribesizlikden bolsa gerek. Ençeme telekeçileriň öndürýän önümleriniň hili pesräk gelýär. Meselem, türkmen telekeçileriniň öndürýän aş önümleriniň (makaron, wermişel önümleriniň) bişirilen çagy hut un ýaly dargap gidýänliginden öý bikeleri nalaýarlar. «Çorba makaron däl-de, hut un atylan ýaly bolýar» diýip, olar aýdýarlar. Käbir kolbasa önümlerini iýeniňde agzyňa turşy kakýar. Zaýarak et goşulýarmy, ýa-da dymykrak ýerde saklanýarmy, belli däl. Süýji önümleriň kagyzyny aýryp bolanok. Baýramalyly telekeçileriň bişirýän «ak kökelerini» çekiçläp iýäýmeseň, diş basanok.
Telekeçileriň öndürýän mesge ýaglaryna bolsa ösümlik ýagy goşulýar welin, onuň tagamy Orsýetden, Finlýandiýadan gelýän mesgeleriň tagamyça bolanok. Garaz, şuňa meňzeş mysallar kän. Biz muny telekeçileri tankytlamak üçin aýtmadyk. Beýle ýagdaýda olaryň önümleriniň hyrydarlary az boljak. Kemçiliklirägem bolsa, türkmenleriň hem hususy kärhanalar açyp, önüm öndürmegi - gutlanylmaly, begenmeli zat. Olara harytlary ýokary hilli bolar ýaly iş öwretmek gerek.Okuw geçmeli
2008-nji ýylyň 17-nji martynda türkmen telekeçileriniň öndüren önümleriniň diýseň uly sergisi geçirildi. 2000 kwadrat metre golaý meýdanda geçirilen bu sergä hut prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň özi baryp görüpdi. Hut şeýle ýagdaýda - türkmen telekeçilerini üýşürip, ýa-ha okuw geçmeli, ýa-da olaryň daşary ýurtlara gidip, öz ugurlary boýunça tejribe alşyp, iş öwrenip geleri ýaly olara ýene kömek, goldaw bermeli. Ýogsa adam zähmet çekensoň, zähmetiniň soňam netijeli bolmasa, gynançly ýagdaý.
Türkmen telekeçileriniň öndürýän önümlerem, elbetde, geçmän duranok. Ýöne Gazagystandan, Orsýetden, Eýrandan, Arap döwletlerinden gelýän makaronlar, süýjüler, kökeler… has gowy geçýär. Sebäbi olarda hil bar. Adam hili pes zady bir sapar aldanyp alsa-da, ikinji sapar almaýar.
Türkmen telekeçileriniň önümleri daşary ýurtlardan gelýän önümleriň ýerini tutup biläýse, olaryň zähmeti ýerine düşjek. Olaryň pul tapmagyna döwlet goldaw berdi, iş öwrenmegine-de goldaw berilse, gowy boljak. Ýogsa hili pes ýagdaýda önüm öndürseň, diňe utulýarsyň.Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn dilçilerden ybarat bir topar Hindistanyň Arunçal Pradeş welaýatynda şu çaka çenli bilinmeýän täze bir diliň tapylanlygyny habar berdi.
«Koro» diýlip atlandyrylýan bu dil Tibet-Birma dil maşgalasyna degişli bolup, ol Hindistanda ulanylýan 150 dilden diňe biridir.
Häzirki wagt tutuş dünýäde hasaba alnan we ulanylýan 6 müň 909 dilden ýarsyndan gowragynyň ýitmek howpy bilen ýüzbe-ýüzdigi aýdylýar.
«Koro» diýilip atlandyrylýan bu dil diňe gepleşikde ulanylyp, ondan hiç haçan ýazmaça görnüşde peýdalanylmandyr. Bu dili ulanýanlaryň sanynyň bolsa, 1müň 200 töweregidigi çak edilýär.


text:
Orsýet Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jean-Klaude Junkerden (Jean-Claude Juncker) Ýewropa Bileleşiginiň goşunyny döretmek barada ýakynda eden teklibini düşündirmäge çagyrdy.
“Biz bu ideýanyň nämäni aňladýandygyny bilmek isleýäris, sebäbi Ýewropanyň syýasatçylary bu meseläni 30 ýylyň dowamynda dürli derejelerde gozgap gelýärler. Emma Junkeriň edil häzirki pursatda nämäni göz öňünde tutandygyny çak etmek kyn” diýip Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Alekseý Meşkow 10-njy martda aýtdy.
Junker ÝB-niň öz agzalarynyň we goňşy ýurtlaryň howpsuzlyk taýdan ýüzbe-ýüz bolýan wehimlere garşy durmak üçin öz goşunyna eýe bolmalydygyny aýtdy.
Şeýle-de ol munuň Ýewropa Bileleşiginiň bütewi daşary we howpsuzlyk syýasatyna itergi berip biljekdigini belledi. ÝB-niň goşunyny döretmek baradaky ideýa geçmişde ret edilipdi.


text:
Gazagystan täze türmelerini gurmak boýunça tender bäsdeşligine daşary
ýurtly şirketleri çagyrar. Bu Merkezi Aziýa ýurdy sowet döwründe Gulag türme sistemasynyň ençeme tussaghanalarynyň ýerleşen ýeridir.
Gazagystanda 2015-2016-njy ýyllarda türmeleriň gurluşygy boýunça bäsdeşlige daşary ýurtly kompaniýalaryň we maýa goýujylaryň gatnaşdyryljagy barada žurnalistlere 11-nji dekabrda Astanada ýurduň türme sistemasyna gözegçilik edýän döwlet komitetiniň başlygynyň orunbasary Žanat Keşubaewyň habar berdi.
Keşubaew döwletiň türmeleri dolandyrmagyny dowam etdirjekdigini, hususy içerki we daşary ýurtly biznesiň bolsa türmeleriň diňe gurluşygyna jogapkär boljakdygyny aýtdy.
Gazagystan türmeleriň ýagdaýy boýunça köp ýyl bäri tankyt edilip gelinýär. Resmiler 17.3 million ilatly ýurduň tussaghanalarynda 42 000 adamyň saklanýandygyny aýdýarlar.


text:
Anna güni Orsýetiň prezident administrasiýasynyň web saýtynda ýurduň ýokary derejeli resmileriniň ýyllyk girdejilerini görkezýän maglumatlar ýerleşdirildi.
Bu maglumata görä, prezident Wladimir Putiniň metbugat sekretary Dmitriý Peskow geçen 2012-nji ýylda prezidentiň özünden hem köp girdeji gazanypdyr.
Hususan-da, maglumatda Putiniň geçen ýylky girdejisi 5 million 790 müň rubl, ýagny 187 müň dollar diýlip görkezilen bolsa, Peskowyň girdejisi 6 million 366 müň rubl, ýagny 205 müň dollar diýlip görkezilipdir.
ITAR-TASS habar agentligi prezident Putiniň geçen ýylky girdejisiniň 2011-njy ýyldaky girdejisinden 2 million rubl töweregi artandygyny belleýär. Emma resmileriň bu girdejisiniň anyk çeşmeleri barada welin maglumat berilmeýär.


text:
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Pakistandaky etniki türkmenleriň ýaşaýyş-durmuşy, jemgiýetçilik meseleleri, däp-dessurlary we olaryň dünýä türkmenlerine isleg-arzuwlary esasynda taýýarlamaklygy göz öňünde tutýar.
Asly pakistanly bolan, Pakistanda ýaşap ýören ýa-da ol ýerdäki türkmenler barada maglumat berip, Pakistandaky etniki türkmenleri tanatmak isleýänleri şu forumdan peýdalanmaga ýa-da hat@azatradio.org hat salgysyndan aragatnaşyga geçmäge çagyrýarys!
Hemmeleri Azatlyk Radiosynyň "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň "Pakistan türkmenlerini tanalyň" temaly sanyna gatnaşmaga, şeýle-de öz pikirleri, bellikleri we teklipleri bilen goşant goşmaga çagyrýarys.
Telefon we e-mail ýaly aragatnaşyk maglumatlaryňyzy hat@azatradio.org hat salgysyna iberiň, biz siziň bilen habarlaşarys!


text:
Bagana önümçiligi
BAGANA ÖNÜMÇILIGI — 1—3 günlük garaköli guzularyň derisiniň soýlup alynmagy. Biziň ýurdumyzda bagana berýäň tohum goýunlaryň sany köp. Olaryň arasynda has ajaýyp we owadan bagana berýänleri sokol, reşetilow, maliç we çuşka tohum goýunlarydyr, olar Ukrainada we Moldawiýada köpeldilýär. Şeýle-de bolsa olaryň hiç biri hem baganasynyň şekili, buýrasy, reňkiniň öwüşgini we derisiniň berkligi boýunça garaköli bagana bilen deňeşdnrilip bilinmez. Guzulary soýup, derisini almak işleri dowarçylyk fermalaryiyň ýöriteleşdirilei punktlarynda tehnologik talaplara laýyklykda geçirýalýär. Soýlup alnan deriler punktlarda duzlanýar. Bir derini duzlamak üçin 0,7—0,8 kg nahar duzy sarp edilýär. Ol takynan 6—10 güne çenli duzda ýatyrylýar. Duzlanan baganalar ýöriteleşdirilen stanoklarda arassalanýar. Garaköli baganalar arassalanandan soň, hojalyklaryň özünde sortlanýar we taýýarlaýyş guramalaryna ýa-da bagana zawodlaryna iberilýär. Käbir sebäplere görä sortlanan baganalar öz wagtynda iberilmese, onda olar üstüne agyr we tekiz tagtalar goýlan ştabellerde saklanýar. Baganalar ştabellerde saklanýan döwründe güýe degmez ýaly wagtal-wagtal barlanyp durulýar. Bagana zawodyndaky önümçilik prossesleri aşakdaky operassiýalardan ybaratdyr: 1) ilkinji sortlamak — bagaialary haryt we tehnologik häsiýetleri boýunça saýlap almak hem birdeň derejede işlener ýaly tapgyrlara bölmek; 2) çyglamak — baganadaky ereýän beloklary, tüýündäki hapasyny, çägesini we duzuny aýyrmak; 3) ýuwmak — baganadaky hapany, gan we duz galyndylaryny arassalamak maksady bilen ýörite barkaslarda 4 sagatlap ýuwmak; 4) braklamak — çyglamak netijesinde kemçilikli bolan baganalary saýlap aýyrmak; 5) eýlemek —çylşyrymly biohimiki prosses bolup, onda baganalar barkaslarda iri üwelen arpa ununyň we nahar duzu-yň suwdaky garyndysyndan taýýarlanan eýde ýatyrylýar. Bir baganany eýlemek üçin orta hasap bilen 0,3 kg arpa uny we 0,24 kg nahar duzy sarp edilýär; 6) guratmak— baganalar eýlenenden soň, olara simmetrik şekil bermek üçin serip guratmak; 7) bagananyň gyralaryny dogrulamak — eýlenen baganalaryň gyralaryny ýiti pyçak bilen kesip aýryp, olara dogry şekil bermek. Bagananyň gyralaryndan kesilip aýrylan bölekleriň bir meňzeşlerini tikin sehinde bir-birine çatyp, plastinalar taýýarlaýarlar; 8) gaýtadan ýuwmak — bagananyň tüý örtügindäki eýiň galyndylaryny we hapalaryny aýyrmak üçin elde ýa-da ýuwujy maşynlarda ýuwmak; 9) gaýtadan guratmak — çäge dökülen tekiz meýdanda baganany 2-3 s-lap ýere ýazyp guratmak. Garaköli baganalary eýlemek häzirki zaman tehnologiýasy bilen enjamlaşdyrylan bagana zawodlarynda amala aşyrylýar. Bu zawodlaryň biri hem respublikamyzyň Çärjewdäki garaköli bagana zawodydyr. Bagana zawodlary Buhara we Çimkent şäherlerinde hem bar.


text:
Muhammetgurban ORAZOW, ekožurnalist.
REPETEK — OÜNÝÄ DEREJESINDÄKIGÖZELLIK
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Repetek goraghanasy Gündogar Garagumuň merkezi böleginde, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinden 70 kilometr günortada, Amyderýa bilen Garagum derýalarynyň aralygynda, Repetek demir ýol stansiýasynyň ýanynda ýerleşýär. Goraghananyň meýdany 34 600 gektara deňdir.
Goraghana döredilmezden ozal bu ýerde Repetek çäge-çöl stansiýasy işleýärdi. Onuň düýbi 1912-nji ýylda belli geograf we syýahatçy P. P. Semýonow-Týan-Şanskiniň işjeň gatnaşmagynda tutulypdy. Merkezi Aziýanyň çöllerini öwrenmek ylmynyň düýbüni tutujy W.A.Dubýanskiý ylmy stansiýanyň açylmagyna ýakyndan kömek eden guramaçydyr we onuň ilkinji direktorydyr (1912-nji ýyldan tä 1928-nji ýyla çenli).
Ylmy stansiýa goraghana bilen bilelikde 1998-nji ýyla çenli işledi. Stansiýa ýapylandan soň goraghana Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasyndan Tebigaty goramak ministrligine degişli edildi. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň hasabynda goraghana jemi 1941-nji ýyldan, şol sanda 1962-nji ýyldan dünýä belli Çöller institutynyň (häzirki wagtda Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli instituty) bölümleriniň hasabynda boldy.
1979-njy ýylda Repetek goraghanasy halkara biosfera goraghanalarynyň hataryna goşuldy. Bu goralýan ýeriň serti, dünýä ekologiýa ulgamlarynyň esasy tipi bolup durýar. Şonuň üçin ol nesilleriň bähbidi üçin tebigaty gorap saklamak we ylmy gözlegleri geçirmek üçin gerekdir.
Soňky maglumatlara görä, Repetek goraghanasynda oňurgasyzlaryň 1343 görnüşi we
kiçi görnüşi hasaba alyndy. Repetegiň mör-möjekleriniň 7 görnüşi 1999-njy ýylda çapdan çykan Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olara buýnuzganat empuziýa, hinçi murtlak çekirtge, Pawlowskiniň murtlak çekirtgesi, Uwarowyň çölçüsi, Sumakowyň çekirtgesi, wužžyldawuk antia tomzagy we türkmen burunlak tomzagy degişli.
Oňurgaly haýwanlaryň arasynda ýerde-suwda ýaşaýanlarynyň 1 görnüşi, süýrenjileriň 22 görnüşi bar, olaryň 2 görnüşi-zemzen we kepjebaş Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Kepjebaş Tebigaty Goramagyň Halkara Bileleşiginiň (TGHB) Gyzyl kitabyna | hem girizilendir.
Repetek goraghanasynyň guşlarynyň 202 görnüşinden 13 görnüşi (oturymly, höwürtgeleýän, gyşlaýan, uçup geçýän, göçüp-gidip ýören guşlardan) Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olara bürgüt we çöl serçesi, ýylançy gyrgy, gajar we togdary, gyzgylt gotan, buýraly gotan, adaty syçançy, garaguş, ütelgi,sähra güwenegi, gyzylguş bezilltigi, hüwi degişlidir. Gajar, buýraly gotan, garaguş we sähra güwenegi TGHB-niň Gyzyl kitabyna girizildi. Goraghananyň süýdemdirijiler faunasy 29 görnüşi öz içine alýar we olardan 3 görnüşi—garagulak, keýik we oklykirpi Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
Goraghanada kömelekleriň 197 görnüşi we kiçi görnüşi, toprak suwotularynyň 68 görnüşi, epifit lişaýnikleriň 4 görnüşi, baldagy ýaprakly mohlaryň 4 görnüşi, açyk tohumlylardan gnetopsidleriň 1 görnüşi we gülli ösümlikleriň hem 120 görnüşi bellidir.
Repetek çäge-çöl ylmy stansiýasynda we Repetek goraghanasynda uly ylmy-barlag işleri geçirildi. Ylmy barlaglaryň esasy netijeleri çap edilen 1000-den gowrak ylmy makalalarda, işlerde, ýygyndylarda we monografiýalarda öz beýanyny tapdy.
Düiii döwürde tebigy ösüşinde amatsyz ýagdaýyň döremegine garamazdan, Repetek goraghanasynda Gündogar Garagumuň ajaýyp garaojartokaýlary, sebitiň biologik dürlüliginiň esasy merkezi kanagatlanarly ýagdaýda goralyp saklanylýar.
Uly çäge ulgamlary, tümmek we aklaň çägeleri garaojarly jülge görnüşli peslikler bilen bilelikde ýeke-täk gorag ýygyndysyny-köp bolmadyk (30-a golaý wekil) keýigiň (jereniň) durnukly populýasiýasyny, seýrek guşlar bolan bürgüdiň, ýylançy gyrgynyň we çöl serçesiniň ýaşaýan ýerini emele getirýärler. Seýrek guşlaryň birnäçe görnüşi üçin goraghananyň ýerleri wagtlaýynça düşelge bolup hyzmat edýär. Repetek goraghanasynda seýrek mör-möjekleriň hem uly topary ýaşaýar. Bu ýer türkmen burunlak tomzagynyň ýeke-täk ýaşaýan ýeridir. Şeýlelikde, Repetek türkmen topragynda dünýä gözelliginiň bir ülüşi bolup saklanyp galypdyr.
Ylym we tehnika baradaky geňeşi
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Habarlar


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Özbegistanyň öňki prezidenti Yslam Kerimowyň hatyrasyna matam tutmak üçin Samarkant şäherine sapar etdi.
Orsýetiň prezidenti 6-njy sentýabrda eden bu saparynyň dowamynda Kerimowyň mazaryna gül goýdy. Şeýle-de Putin Kerimowyň aýaly Tatýana we kiçi gyzy Lola Kerimowa-Tillýaýewa duýgudaşlyk bildirdi.
Putin özbek premýer-ministri Şawkat Mirzýaýew bilen duşuşygynda Özbegistanyň doly Orsýete bil baglap biljekdigini aýtdy.
Putin 6-njy sentýabrda sözlän sözünde “Öz tarapymyzdan biz bilelikdäki ösüş ýoluny dowam etdirmek we Özbegistan hem özbek administrasiýasy üçin ähli zady ederis. Bize doly bil baglap bilersiňiz” diýdi.
Putin 3-nji sentýabrda Kerimowyň jaýlanyş çäresine gatnaşmady.
Öňki kommunist ýolbaşçy Kerimow berk içerki toparyň merkezinde bolup, başga pikirliligi çäklendirmek boýunça güýçli howpsuzlyk şertleriň berjaý edilmeginde Özbegistana 27 ýylyň dowamynda baştutanlyk etdi.


text:
Türkmen döwlet habarlar gullugy, 28-nji fewralda geçirilen hökümet maslahatyna salgylanyp, 2014-nji ýylda Türkmenistanda 56,7 müň raýatyň iş bilen üpjün ediljegini habar berýär.
Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen maslahatynda ilatyň işe ýerleşdirilişiniň analizi boýunça prezidentiň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada Zähmet we ilatyň sosial goragy ministri, Türkmenistanyň pensiýa fondunyň prawleniýesiniň başlygy Bekmyrat Şamyradow hasabat bilen çykyş edipdir.
Hususan-da ministr ýurduň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda işçi güýjüne bolan zerurlyklaryň, ilaty iş bilen üpjün etmekde ulanyp boljak mümkinçilikleriň kesgitlenendigini aýtdy diýip, habarda bellenilýär.
Şeýlelikde, aýdylmagyna görä, 2014-nji ýylyň 1-nji fewralyndaky ýagdaýa laýyklykda, Türkmenistanyň döwlet edaralarynda, kärhanalarynda we guramalarynda boş duran iş orunlarynyň sany 22,5 müň; ykdysadyýetiň döwlet pudagyna degişli bolmadyk kärhanalarda, şol sanda şu ýyl döredilýän täze iş orunlary hasaba alnanda, boş iş orunlarynyň sany 10,6 müňden hem kän bolar.
Mundanam başga, ministriň tassyklamagyna görä, täze gurulýan we şu ýyl ulanylmaga berilmeli uly senagat we sosial ähmiýetli obýektler tamamlanyp, işe girizilende, ýene 23,5 müňden gowrak täze iş ýeri dörediler.
Şeýlelikde, ministr B.Şamyradowyň ynandyrmagyna görä, 2014-nji ýylda Türkmenistanda 56,7 müňden gowrak adamy iş bilen üpjün etmäge mümkinçilik bar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ministriň hasabatyny diňläp, onuň işinden nägiledigini aýtdy.
Prezidentiň sözlerine görä, häzirki wagtda Türkmenistanda köp iş ýeri boş dur we ýurduň işe ukyply ilatynyň bir bölegi ol ýerlere işe ýerleşip bilmeýär.


text:
Şu gün Russiýanyň prezidenti Dmitriý Medwedew Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen duşuşýar. Duşuşygyň esasy gün tertibinde söwda we ykdysady gatnaşyklar bolar diýlip habar berilýär.
Gara deňziň kenarynda ýerleşän Russiýanyň Soçi şäherinde geçiriljek bu duşuşyk olaryň şu ýylyň dowamyndaky üçünji gepleşikleri bolar.
Germaniýa Russiýanyň Ýewropadaky iň uly söwda hyzmatdaşy, emma global ykdysady krizis sebäpli şu ýylyň birinji ýarymynda iki ýurduň arasyndaky söwda dolanşygy ýiti peseldi.
Olaryň duşuşygynyň öňüsyrasynda çykyş eden Kremliň resmisiniň aýtmagyna görä, Medwedew we Merkel Kanadanyň awto-ulag öndüriji kärhanasy Magnanyň we Russiýanyň Zberbankynyň Opel kärhanasyndan, General Motors kompaniýasynyň Ýewropadaky bölüminden paý satyn almaklary baradaky meseläni maslahatlaşarlar. Şeýle hem beýleki nemes kompaniýalaryna rus maýa goýumlary barada gürrüň ediler.
Şeýle hem Merkel Russiýadaky adam hukuklary baradaky aladalaryny dile getirer diýlip garaşylýar.
Merkel penşenbe güni german radiostansiýasyna beren beýanatynda, özüniň esasan hem ýakynda Çeçenistda öldürilen adam hukuklary aktiwistleri baradaky meseläni gozgajakdygyny aýtdy.


text:
Dünýäde millionlarça adam stresden ejir çekýär. Ýürek keselinden ölýänleriň hem sany artýar diýip, Halkara saglygy saklaýyş guramalary maglumat berýärler.Stresiň Türkmenistanda nä derejede ýaýrandygy barada anyk maglumat berilmeýär.
Strese garşy göreşde psihologlar we psihoterapewtler dürli kömekleri edýärler. Ýöne soňky 10-15 ýylyň dowamynda olaryň köpüsi Türkmenistandan göçüp gitdiler. Şonuň üçin şol hünärmenler häzir ýetmezçilik edýär.
Poliklinikalarda psihologlar az, mekdeplerde hem professional psihologlar ýok diýen ýaly. Netijede ýaşlaryň köpüsi stresiň nämedigi barada az bilýärler.
Biziň ýaşlarymyz psihiki taýdan näsazlyklar ýüze çykan wagty köplenç öwülýälere aýlanýarlar, mollalardan doga alýarlar ýa-da palçylaryň ýanyna barýarlar diýip, ýerli habarçylarymyz maglumat berýärler.
Emma soňky döwürde bu ugurda käbir işler hem amala aşyrlýar. Meselem indi 2 ýyldan bäri Aşgabadyň Saglygy goraýyş edarasynda ýaşlar merkezi açyldy. 2009-njy ýylyň sentýabrynda bolsa ynanç telefonyny açyp, ýaşlara psihologiki kömek berip başladylar.
Şular ýaly merkezleri welaýatlarda hem açmaklyk göz öňünde tutulýar diýip, ýerli habarçylarmyz aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda türkmen ýaşlarynyň strese garşy näme etmelidigi barad hem maslahat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Ýaş fransuz ýazyjysy, žurnalist Tristan Banonyň Halkara pul gaznasynyň ozalky başlygy Dominik Straus-Kan bilen baglanyşykly güman edilýän jynsy zorluk boýunça şu günüň dowamynda resmi şikaýat bilen prokuratura ýüz tutmagyna garaşylýar.
Banonyň sözlerine görä, 2003-nji ýylyň fewral aýynda interwýu alýan wagty Straus-Kan ony zorlajak bolupdyr.
Straus-Kanyň aklawçylary Banonyň aýyplamalaryny ret edip, bulary “hyýaly” diýip atlandyrdylar. Olaryň sözlerine görä, Halkara pul gaznasynyň ozalky başlygy özüne töhmet ýöňkelýändigi üçin garşylykly arzany bermegi tabşyrypdyr.
Näme boldy?
Fransuz žurnalisti Tristan Banon Parižde, 2003-nji ýyl.
Banonyň aklawçysy Deýwid Koubbiniň duşenbe güni aýtmagyna görä, Banon 2003-nji ýylda, Fransiýanyň şol wagtky maliýe ministri Straus-Kanyň Pariždäki öýüne baranda, onuň özüni zorlamaga synanyşyk edenligi üçin aýyplama bildirmekçi.
“Men öz müşderim Tristan Banonyň maňa beren görkezmelerini tassyklaýaryn. Bu görkezmeler juda aýdyň. Bu Dominik Straus-Kana garşy zorlamak synanyşygynda bildirilýän resmi jenaýat aýyplamasydyr. Gürrüňi edilýän deliller 2003-nji ýylda bolupdy. Olar örän möhüm” diýip, Koubbi belledi.
Banonyň aýtmagyna görä, Straus-Kan onuň eşiklerini çykarmaga synanyşypdyr. “Haçan-da onuň meni zorlamak islegine göz ýetirenimde, ony köwşüm bilen urup başladym” diýip, Banon Fransiýanyň “L’express” neşirine gürrüň berdi.
Banon şol wagt dessine polisiýa ýüz tutmandy. Ýöne ol güman edilýän bu wakalaryň bolandygyny 2007-nji ýylda telewideniýede bir gepleşigiň dowamynda tassyklapdy. Banonyň ejesi Anne Mansouret şol wagt öz gyzyny polisiýa şikaýat etmezlige yrypdyr. Mansouretiň indi aýtmagyna görä, ol şol wagtky eden hereketi üçin ökünýär.
Fransiýanyň kanunçylygyna laýyklykda, jynsy zorluk boýunça aýyplamalar barada zorlama bolandan soň, 10 ýylyň dowamynda şikaýat edip bolýar.
Nýu-Ýorkdaky waka
Geçen hepde Straus-Kan Nýu-Ýorkda öý tussaglygyndan azat edilipdi. Ol ýerde Straus-Kana başga bir zorlamak synanyşygy bilen bagly günä bildirilýär. 1-nji iýunda amerikan prokurorlary myhmanhananyň işgärini zorlamak synanyşygynda bildirilen aýyplamalaryň dogrulygy barada şübheleriniň bardygyny aýdypdylar.
Straus-Kana Fransiýanyň sosialist partiýasynyň agzasy hökmünde çepçiler tarapyndan 2012-nji ýyldaky prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanyp biljek dalaşgär hökmünde garalýardy.
Partiýanyň metbugat wekili Benoit Hamonyň duşenbe güni aýtmagyna görä, Straus-Kanyň prezidentlige dalaş etmek senarileri häzir “iň gowşak” ýagdaýda.
Eger-de Banon özüniň şikaýatyny prokuratura berse, onda Straus-Kana bildirilýän aýyplamalar boýunça delilleri toplamak üçin deslapky derňew işi başlanar.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow BMG-niň Braziliýada geçýän halkara konferensiýasynyň çäklerinde birnäçe daşary döwletleriň liderleri bilen gepleşik geçirdi.
Hususan-da, ol Bolgariýanyň prezidenti Rosen Plewneliýew, Wengriýanyň prezidenti Ýanoş Ader we Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon dagylar bilen duşuşdy.
Bu duşuşyklarda G.Berdimuhamedow bu ýurtlar bilen Türkmenistanyň alyp barýan hyzmatdaşlyklarynyň käbir perspektiwalary barada pikir alyşdy.
Braziliýanyň Rio de Janeýro şäherinde geçirilýän häzirki konferensiýa dünýäniň durnukly ösüş meselesine bagyşlanylýar. Onda dünýäniň dürli ýurtlarynyň liderleri käbir möhüm syýasy we ykdysady meseleler bilen birlikde, daşky sredany goramak meseleleri barada-da maslahat edýärler.


text:
Awstriýaly prokurorlar Rahat Alyýewiň jesedinde geçirilen barlaglaryň onuň ganynda derman yzlarynyň bardygyny görkezendigini aýtdylar.
Gazagystanyň prezidentiniň öňki giýewsi, 52 ýaşyndaky Alyýew 24-nji fewralda Wenadaky türmede özüni asan halda tapyldy.
Ol iýundan, özüni dekabrda 2007-nji ýylda iki gazak bankirini öldürmekde aýyplan awstriýa häkimiýetlerine tabşyraly bäri türmede saklanýardy.
Gazak häkimiýetleri onuň ekstradisiýa edilmegini soraýardy.
Alyýew Gazagystanyň Awstriýadaky ilçisi bolup işläpdi we soňra Nazarbaýewiň berk tankytçysyna öwrüldi.


text:
Awazada Halkara gaz kongresiniň geçýän wagtynda “Olary diri görkeziň!” atly hereket ÝB Trans-Hazar gaz proýekti bilen bilelikde “Adam hukuklaryny hem töwerek-daşy goramaly” diýen çagyryşly beýannama
ýaýratdy.
2014-nji ýylyň 20-21-nji maý aralygynda Hazar deňziniň kenarynda we nebit ýataklaryndan hem nebiti işleýji kärhanalardan daşda bolmadyk ýerde ýerleşýän durnuksyz tebigy şertli Awaza dynç alyş zolagynda geçirilen Türkmen Gaz kongresi ençeme halkara wekillerini, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň we ABŞ-nyň ýokary derejeli hökümet wekillerini özüne çekdi” diýip beýannamada bellenýär.
“Olary diri görkeziň!” kampaniýanyň resmi websaýtynda 22-nji maýda çap edilen beýannamada şeýle diýilýär: “Kongresiň öňüsyrasynda ÝB-niň Azerbaýjandaky wekili Malena Mard Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandan gazy import etmek isleýändigini žurnalistlere aýtdy we “ÝB-niň Trans-Hazar gazgeçirijisini goldaýandygyny” belledi. Türkmenistanyň türmelerinde tussaglaryň zor bilen ýitirim edilmeginiň aýylganç tejribeleriniň dowam etdirilýändigi nazara alnanda, “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýa Türkmenistandan Azerbaýjana we soň Günbatara tarap Trans-Hazar gaz geçirijisini gurmak boýunça islendik resmi ylalaşykda iki ýurduň adam hukuklaryna degişli halkara kadalarynyň berjaý etmegi göz öňünde tutulmagyny talap edýär”.
Ýewropa Bileleşiginiň proýektiň ähli tapgyrlaryna maliýe ýa tehniki taýdan gatnaşmagy tebigata we adam hukuklaryna degişli halkara talaplarynyň ýokary derejede berjaý edilmegine laýyk gelmeli. Bu talaplaryň berjaý edilmezligi ÝB-niň adam hukuklarynyň gödek depelenmegine, şol sanda adamlaryň zor bilen ýitirilmegi we gynalmagy ýaly ýagdaýlara dahyllydygyny aňladar”, diýip “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasynyň beýannamasynda aýdylýar.
2013-nji ýylyň sentýabr aýynda döredilen Türkmenistanyň türmelerinde saklanýan syýasy tussaglary goramak boýunça “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasy 2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk diýilen wakada tussag edilen adamlaryň ykbaly barada türkmen häkimiýetlerinden maglumat bermegi talap edýär.
2002-nji ýylda Türkmenistanda tussag edilen öňki daşary işler ministri Boris Şyhmyradowyň, Türkmenistanyň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndaky öňki ilçisi Batyr Berdiýewyň we ýene-de onlarça adamyň ykbaly şu günki güne çenli näbelli bolmagyna galýar.


text:
Türkiýe demirgazyk Siriýadaky kürt milisiýasynyň söweşijilerine garşy, serhetaşyr harby hüjümiň çäginde, howa zarbalaryny urmaga başlady.
Ankaranyň 28-nji awgustdaky karary demirgazyk Siriýada türk goşunlary bilen ABŞ-nyň goldawyndaky Halk goranyş birleşikleri diýilýän kürt söweşijileriniň arasyndaky söweşiň ýitileşen wagtyna gabat geldi.
Ankara ilki demirgazyk Siriýada türk esgeriniň ölendigini we onuň Halk goranyş birleşigi tarapyndan öldürilendigini aýtdy.
Siriýanyň düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy 28-nji awgustda türk howa zarbalarynyň demirgazyk Siriýada asuda ilatdan 20 adamy öldürendigini aýtdy.
Türkiýe, 23-nji awgustda serhetaşyr hüjüme başlaly bäri, hem«Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine, hem Halk goranyş birleşiginiň söweşijilerine garşy söweşýär.
Halk goranyş birleşigi YD-a garşy söweşýän hem bolsa, Türkiýe olaryň türk serhediniň boýunça territoriýa eýelemegini we bikanun diýlip yglan edilen Kürdistan Işçiler partiýasynyň türk pitneçileri bilen arabaglanyşyk gurmagyny islemeýändigini aýdýar.
Hem Ankara, hem ABŞ, halk goranyş birleşiginiň türk goşunlary bilen çaknyşmazlygy üçin, Ýefrat derýasyndan gündogarda galmalydygyny duýdurdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler
Ahal welýatynyň giň gerimli sport durmuşynda küşt aýratyn orun tutýar. Muňa ahallylaryň diňe milli ýaryşlarda däl, eýsem halkara ýaryşlarynda gazanýan köpsanly uly ýeňişleri şaýatlyk edýär. Ýakyn günlerde Gökdepe etrabynyň T.Baýramdurdyýew adyndaky daýhan birleşiginde açylan täze sport mekdebindäki ilkinji ýaryşlaryň sportuň hut şu görnüşi boýunça geçirilmegi sebitde küştüň uly meşhurlygynyň ýene bir mysalyna öwrüldi.
T.Baýramdurdyýew adyndaky daýhan birleşiginde sport-türgenleşik edarasynyň açylmagy ýerili ýaşlara sportuň täze görnüşlerinde öz mümkinçiliklerini amala aşyrmak üçin täze şertleri we geljegi döretdi. Çünki, bu obada ozal esasan küşt we göreş meşhur bolupdy. Mundan beýläk bu ýerde guşakly göreş we küşt öýnamak bilen bir hatarda tejribeli tälimçileriň ýolbaşçylygynda dzýudo, woleýbol, basketbol, futbol, ýeňil atletika, stoluň üstünde oýnalýan tennis we sportuň beýleki görnüşleri bilen meşgullanmaga mümkinçilik peýda boldy.
Geçen dynç günlerinde şeýle hem küşt boýunça Baharly etrabynyň açyk birinjiligi ugrunda ýaryş geçirildi. Ol döwrebap sport mekdebinde geçdi. Gyzlaryň arasynda birinji we ikinji orunlary Tagandurdyýewleriň küştçi maşgalasynyň wekilleri – doganlar Bägül we Ogulmeňli eýelediler. Üçünji orna A.Annasähedowa mynasyp boldy.
Ýetginjekleriň toparynda D.Çaryýarow ynamly ýeňiş gazandy. Kümüş baýraga A.Annaberdiýew we bürünç baýraga A.Temirow mynasyp boldy.
Baharly etrabynyň sport mekdebiniň türgenleri küşt boýunça milli ýaryşlarda öňdebaryjylaryň hatarynda durýarlar. Bu mekdebe wekilçilik edýän belli we abraýly küştçi Hurma Weliýewadyr. Ol dürli ýaşlarda Türkmenistanyň birinjiliginiň ençeme gezek ýeňijisi, zenanlaryň arasynda birinji liga girýän ýurdumyzyň ýeňijisi bolup durýar.
Şeýle hem onuň halkara sport ýaryşlarynda-da gazananlary az däldir. Mysal üçin, şu ýylyň maý aýynda Wengriýada geçirilen ýaryşda H.Weliýewa bürünç baýragy eýeledi. Geçen ýyl ol zenanlaryň milli ýygyndysynyň düzüminde Kazandaky (Russiýa Federasiýasy) Bütindünýä uniwersiadada biziň ýurdumyza wekilçilik etdi. Häzir bolsa ol 20 ýaşa çenli küştçüleriň arasynda dünýä çempionatyna çynlakaý taýýarlyk görýär. Bu ýaryş güýzde Hindistanyň Puna şäherinde geçiriler. Ýer ýüzüniň birinjiligi ugrunda geçiriljek ýaryşa gatnaşyjylaryň ýene biri Maksat Atabaýew hem Ahal welaýatyndandyr. Häzir ol Aşgabat şäher sport komitetiniň küşt sport mekdebinde türgenleşýär.
Baharly etrabynyň sport mekdebiniň türgenleri sportuň beýleki görnüşlerinde hem ýokary netijelere ýetýärler. Mysal üçin, woleýbol babatda 1997-1998-nji ýyllarda doglan ýetginjekler topary şu ýaş toparynda Türkmenistanyň birinjiliginiň ençeme gezek ýeňijileri bolup durýar.
Ahal welaýatynyň woleýbol býounça ýetginjekler ýygyndysynyň esasy düzümi Baharly etrabynyň sport mekdebiniň okuwçylarydyr. Olaryň ikisi – K.Muhammetkulyýew we B.Baýramow milli ýygyndynyň düzümine girýär. Olar häzirki wagtda Eýran Yslam Respublikasynda halkara ýaryşyna gatnaşýarlar. Bu ýaryşlar 30-njy awgusta çenli dowam eder. Indiki aýda bolsa Türkmenistanyň topary sentýabrda Malaýziýada geçiriljek halkara ýaryşyna taýýarlanar.
Şu günler Belarus Respublikasynda Türkmenistanyň woleýbol ýygyndy topary halkara okuw-türgenleşik ýgnanyşygyny geçýär. Biziň toparymyzyň wekilleriniň biri Ahalyň sport mekdebinde türgenleşýän H.Rejebow bolup durýar.
Baharly etrabynyň türgenleriniň sportuň milli göreş, futbol we ýeňil atletika ýaly görnüşlerinde hem gazanan üstünlikleri az bolmady. Etrapda döwrebap ýöriteleşdirilen enjamlar bilen enjamlaşdyrylan täze sport mekdebiniň açylmagy bilen bolsa bu ýerde boks, kiçi futbol, gerk-rim, sambo we guşakly göreş görnüşleri boýunça bölümler işläp başlady.
Baharlynyň sport – okuw edarasynyň Magtymguly, Ş.Batyrow adyndaky, Deşt, Mürçe, Durun, Garagan we Arçman daýhan birleşiklerinde öz bölümleri bar. Ol ýerlerde hem mekdebiň tälimçiler düzümi tarapyndan ýaşlary sport bilen meşgullanmaga çekmek boýunça uly wagyz ediş eşleri alnyp barylýar. Mundan başga-da, zähmet toparlarynyň arasynda ýaryşlar guralýar. Şu günler şeýle ýaryşlar Arçman şypahanasynyň binýadynda geçirilýär.
Ahal welaýatynyň sport durmuşyna bagyşlanan indiki söhbetimizde biz okyjylary Kaka we Ak bugdaý etraplarynyň sport mekdepleriniň işi bilen tanyşdyrarys.


text:
Trans-Hazar gaz geçirijisi boýunça işçi topar 14-nji iýulda ýokary derejedäki ilkinji maslahatyna başlady, diýip Ýewropa Komissiýasynyň wise-prezidenti Maroş Şefçowiçiň Twitterde ýazandygyny Azerbaýjanyň “Trend” agentligi habar berdi.
Maý aýynda Türkmenistana sapar eden Şefçowiçiň Azerbaýjanyň, Gürjüstanyň, Türkmenistanyň we Türkiýäniň Ýewropa Komissiýasy bilen bilelikde geljekki hyzmatdaşlygyň ýörelgelerini we praktiki ädimlerini maslahat edýändigini aýdandygy maglumatda bellenýär.
Ýewropa Bileleşigi Hazar deňziniň düýbünden gazgeçirijiniň çekilmegini göz öňünde tutýan Trans-Hazar proýekti boýunça Türkmenistan we Azerbaýjan bilen 2011-nji ýyldan bäri gepleşik geçirýär.


text:
Palestinanyň lideri Ýaser Arafatyň aýaly Sweýsariýanyň sud barlaglary 2004-nji ýylda aradan çykan Arafatyň radioaktiw poloniý serişdesi bilen zäherlenendigini görkezdi diýdi.
Suha Arafat çarşenbe güni eden çykyşynda adamsynyň ölüminiň “syýasy kast edişlik” bolandygyny belledi.
“Munuň jogaby Palestinanyň hökümetiniň edara jaýlary bolan Mukatada ýatyr. Meniň adamym ömrüniň soňky üç ýylyny şol ýerde gabawda geçiripdi. Men Derňew komitetiniň başlygy Tawfik Tirawiniň bu masgaraçylykly jenaýata kimiň gatnaşandygyny derňemäge taýýardygyna ynanýaryn. Bu kast edişlik saýlanan lidere garşy syýasy kast edişlikdir” diýip, Ýaser Arafatyň aýaly aýtdy.
Derňewiň netijeleri
Ekspertler topary geçen ýyl Arafatyň Günbatar kenardaky Ramalla şäherinde ýerleşýän guburyny açyp, zäherlenme baradaky çaklamalary barlamak üçin, onuň jesedinden synag böleklerini alypdy.
Sweýsariýanyň sud ekspertleriniň toparynyň hasabaty sişenbe güni Suha Arafata gowuşdy.
Ol “bizde Arafatyň öldürilendigi barada ylmy tassyknama bar” diýip belledi.
“Men Dawid Barkly bilen gepleşdim. Halkara sud barlaglary boýunça örän abraýly hasaplanýan bilermen şeýle diýdi: “Hawa, şübhesiz, bu onuň çaýyna ýa kofesine, ýa-da onuň suwuna garylan bolmagy mümkin, muny onuň ýanynda bolanlardan kimdir biri edip bilerdi. Şeýlelikde, gynansak-da, muňa şübhe ýok, bu onuň töweregindäkilerden biri bolmaly”, diýip Suha Arafat aýtdy.
Ýaser Arafatyň aýaly öz adamsynyň zäherlenmeginde hiç kimi aýyplamady. Ol Palestinany Azat ediş Guramasynyň uzak wagtlap lideri bolan Arafatyň duşmanlarynyň köp bolandygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde-de, Suha Ysraýylyň Arafaty “parahatçylygyň öňündäki böwet” diýip atlandyrandygyny belledi.
Palestinanyň resmileri Arafaty zäherlemekde köp wagtlap Ysraýyly aýyplap gelýärler. Ysraýyl bu aýyplamalary ret edýär.
Fransiýanyň resmileri Arafatyň ölümi boýunça derňewleri 2012-nji ýylda başladylar. 75 ýaşynda aradan çykan Arafatyň janyna 40-dan gowrak kast ediş synanyşygynyň bolandygy habar berilýär.
Suha Arafatyň “Reuters” agentligine aýtmagyna görä, ol öz gyzy Zahwa bilen bilelikde Fransiýada we beýleki ýurtlarda sud işlerini gozgap, günäkärler jogapkärçilige çekilýänçä hereket etmekçi.


text:
21-nji aprelde Aşgabatda ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň we ÝHHG-niň demokratik institutlary we adam hukuklary boýunça býurosynyň guramagynda saýlaw işiniň hukuk esaslaryna bagyşlanan maslahat öz işine başlady.
Duşuşygy guraýjylar Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň giň demokratik özgertmeler ýolunda durmuşa geçirýän çärelerine ýokary baha berip, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň saýlaw ulgamynyň hem-de milli kanunçylygyň mundan beýläk-de kämilleşdirilmegine gönükdirilen hukuk özgertmeleriniň üstünlikli durmuşa geçirilmeginde türkmen tarapyna hemmetaraplaýyn goldaw bermäge taýýardygyny bellediler.
Maslahata gatnaşyjylar türkmen döwletiniň hukuk ulgamynda ýola goýulýan halkara hyzmatdaşlygyna açykdygyny belläp, saýlaw işiniň ähli tapgyrlaryna gözegçilik etmek üçin köpsanly daşary ýurtlardan, iri halkara guramalaryndan garaşsyz synçylary çagyrýan Türkmenistanyň öz üstüne alan borçnamalaryna eýerýändigini we adamlaryň hukugynyň, azatlygynyň üpjün edilmegi bilen baglanyşykly möhüm resminamalaryň düzgünnamalarynyň yzygiderli durmuşa geçirilmegi üçin zerur tagallalary edýändigini kanagatlanma bilen nygtadylar.
Bellenilişi ýaly, özara tejribe alşylmagy hem-de hereket edýän halkara kadalarynyň we daşary ýurtlarda saýlawlaryň guralmagynyň iş tejribeleriniň öwrenilmegi, yzygiderli esasda bilelikdäki mejlisleriň, geňeşmeleriň, okuw maslahatlarynyň we bu ulgamda ýöriteleşdirilen halkara bilermenleriniň gatnaşmagynda “tegelek stoluň” başyndaky duşuşyklaryň geçirilmegi milli saýlaw ulgamynyň mümkinçiliklerini pugtalandyrmakda netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin has-da ähmiýetlidir.
Şu gezekki iki günlük maslahatyň çäklerinde düzüminde Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri bolan maslahata gatnaşyjylar hereket edýän halkara ölçegleri, saýlaw guramalarynyň işi, saýlawçylary we dalaşgärleri hasaba almagyň kadasy, saýlaw möwsüminiň öňüsyrasyndaky esasy tapgyrlary we saýlawlary geçirmegiň düzgünleri, şeýle hem bu babatda giň jemgyýetçiligiň habardar edilmegi bilen baglanyşykly işler bilen tanyşdyrylar.


text:
18-nji ýanwarda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa ýurdumyzyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk pudagyna gözegçilik edýän orunbasary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşdylar.
Iş maslahatynyň barşynda Ministrler Kabinetiniň geçen ýylda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde öňe sürlen wezipeleri ýerine ýetirmegiň ugurlary kesgitlendi we welaýatlary durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlary, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, şeýle hem dürli maksatly desgalaryň gurluşygy bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradow welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, oba hojalyk işleriniň barşy, ýerleri we oba hojalyk tehnikalaryny gowaça ekişine taýýarlamak boýunça ýaýbaňlandyrylan maksatnamalaýyn çäreler barada hasabat berdi.
Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň netijeleri, olaryň öz wagtynda gurlup ulanmaga berilmegini üpjün etmek barada habar berildi.
Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow gowaça ekişine taýýarlygyň çäklerinde oba hojalyk tehnikalaryny abatlamak işlerine giň gerim berlendigini aýtdy.
Soňra Lebap welaýatynyň häkimi Ç.Çarlyýew welaýatyň ilatynyň durmuş derejesiniň yzygiderli ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen Oba milli maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň çäklerinde welaýatda alnyp barylýan işler barada hem hasabat berdi.
Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow häzirki döwürde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginleri, ak ekinlere ideg etmek işlerini guramaçylykly alyp barmak boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler barada hasabat berdi.
Göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ýurdumyzyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasary E.Orazgeldiýewiň hasabaty diňlenildi. Wise-premýer häzirki döwürde ýurdumyzyň ähli ýerlerinde möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, ekerançylyk meýdanlarynda we maldarçylyk hojalyklarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy hakynda hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginlerini güýçlendirmek, bu ugurda degişli düzümleriň sazlaşykly işini üpjün etmek we toplumy ylmy esasda ösdürmek babatda ähli zerur tagallalaryň görülmelidigini belledi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ekerançylyk meýdanlarynyň suwaryş derejesine ünsi çekip, bu ugurda alnyp barylýan işleriň hemişe gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.
Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abylow paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şäheri abadanlaşdyrmak we arassaçylyk işlerini talabalaýyk alyp barmak boýunça işleri güýçlendirmek babatda döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda Türkmenistanyň Adalat ministri B.Muhamedowy göni aragatnaşyga çagyrdy, ol öz ýolbaşçylyk edýän ministrligi tarapyndan umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalaryny ornaşdyrmak boýunça geçirilýän işler hakynda hasabat berdi.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň 2015-nji ýylda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça işleriň netijelerine we ähli düzümleriň sazlaşykly işini üpjün etmek meselelerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde kesgitlenen wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek boýunça ähli zerur tagallalaryň edilmelidigini belledi.


text:
Prezident Muhammad Morsiniň tarapdarlary bilen onuň garşydaşlarynyň arasynda turan ölümli çaknyşyklardan soň Müsüriň harbylary prezidentiň köşgüniň daşynda tanklary we beýleki harby ulaglary ýerleşdirdi.
Morsiniň garşydaşlary onuň öten aý çykaran permanyna, şeýle hem konstitusiýanyň täze jedelli taslamasyna protest bildirýärler. Morsi çykaran permanynda özüne giň gerimli ygtyýarlyklary berýär.
Prezident Morsi täze hartiýa barada 15-nji dekabrda referendum geçirilmegine çagyrdy.
Tanymal oppozision şahsyýet, parahatçylyk boýunça Nobel baýragy bilen sylaglanan Muhammad El-Baradeý Morsiniň hökümdarlygy Mubaregiňkiden "tapawutly" däl diýdi:
"Bu günki Müsürde bolýan gazaply hereketlerde biz prezident Morsi bilen onuň hökümetini doly jogapkär hasaplaýarys. Häzir ýurduň goralmazlygy, prezidentiň köşgünde bolýan zatlar, zorluk prezidentiň we hökümetiň ýurdy goramak boýunça öz üstlerine düşýän jogapkärçiligi ýerine ýetirmeýändikleriniň alamaty”.
Morsiniň penşenbe güni etjek çykyşynda ýurtdaky krizis barada hem durup geçmegine garaşylýar.
Döwlet habar gullugy tanklaryň prezidentiň köşgüniň öňünde bu binany goramak üçin ýerleşdirilendigini aýtdy. Sebäbi Morsiniň tarapdarlary bilen demonstrantlaryň arasyda turan çaknyşyk penşenbe güni ir etire çenli dowam etdi.
Oppozisiýa prezidentiň 22-nji noýabrda çykaran permanyny ýatyrmagyny, şeýle hem konstitusiýanyň täze taslamasynyň yzyna alynmagyny isleýär.
Prezident M.Morsi (O) köşgünde öz goşun başlygy we ministrleri bilen maslahat edýär. Kair, 6-njy dekabr, 2012.
Çarşenbe güni oppozision ýolbaşçylaryň biri bolan Arap Ligasynyň öňki başlygy Amr Musa Müsür halkyny ýygnanyp, bilelikde demokratiýany goldamaga çagyrdy:
"Bu ýerde, siziň bar ýeriňizde Müsüri gorap, Müsüriň rewolýusiýasyny dowam etdirmek barada hemmämiz biragyzdan gürleýäris. Bu gün, ertir we hemişe Müsüriň sesi belent ýaňlanar. Biz täze, demokratik ýurduň tarapyny çalýarys. Status kwo ýa-da Müsür halkynyň bölünmegini, ýogsa-da kabul ederliksiz konstitusiýanyň boýnumyza dakylmagyny islämzok".
Müsüriň wise-prezidenti Muhmud Mekki: "Konstitusiýanyň jedelli maddasyna düzediş girizmek barada oppozisiýa bilen bir ylalaşyga gelip bolar, ýöne 15-nji dekabrdaky referendum planlaşdyrylyşy ýaly bolmaly" diýdi.
Müsüre harby kömek diýip, ýylda 1.3 milliard dollar berýän Amerikanyň Birleşen Ştatlary taraplary özara dialoga çagyrdy.


text:
"Amazon" atly internet dükany "Seksi yslamy eginbaş saudi burka" diýen at bilen satuwa çykaran eginbaşyny derrew aýyrmaly bolupdyr.
Etegi keltejik, özem diýseň dar bolan, ýüz we kelle bilen bir hatarda bedeniň diňe bilden ýokarsyny ýapýan ol eginbaş internet dükanynyň müşderileriniň gahar-gazabyna duçar bolupdyr. Olar internet dükanynyň hyzmata baha berlip teswir ýazylýan bölüminde ol eginbaşy "milletparazlygy öjükdiriji" we "elhenç gelşiksiz" diýip atlandyrypdyrlar.
"Amazon" atly internet dükanynyň Britaniýadaky sahypasynda, Hellouin (mukaddeslikler güni) baýramy üçin özüne internetde geň eginbaş gözleýän alyjylar anna güni 18,99 funt sterline (23 dollar) satuwa çykarylan ol eginbaşyň bildirişini görüpdirler. Ýöne ol eginbaş, bedeniň ýüzden başga ýerini kän ýapmaýan ekeni.
"Karnawal eginbaşy däl"
"Bu dine äsgermezçilik etmek dälmi? Bu gelşikli däl" diýip, müşderilerden biri ol eginbaşyň aşagyndaky baha berilýän bölüme teswir ýazypdyr.
"Kimem bolsaň Alladan gork" diýip, başga bir müşderi teswir galdyrypdyr.
"Hemmäňiz baryp ýatan bolgusyz milletparaz ekeniňiz. Meniň medeniýetim siziň eginbaşyňyz däl" diýip, ýene bir gazaply teswirçi öz pikirini beýan edipdir.
"Adamzadyň medeniýeti karnawal eginbaşyndan ybarat däl" diýip, başga bir raýat öz garaýşyny beýan edipdir.
"Amazon" atly internet dükanynyň Britaniýa bölümi "dawa" turuzan burka eginbaşyny derrew sahypadan aýrypdyr we onuň ornuna "bu haryt indi satylmaýar" diýen bildiriş ýazypdyr. Firma internet dükanyny ulanýan satyn alyjylaryň "satuw kadalaryna eýermegi" barasynda çagyryş beripdir. Internet dükany kadany bozanlara garşy çäre höküminde, olaryň ulgamdaky agzalygy pozupdyr we olary petikläpdir. Ýöne internet dükany eginbaşyň zenan görnüşini satuwdan aýranam bolsa, erkek adamlar üçin bolan görnüşine degmändir. Ol geýimi görkezmek üçin, geýip duranyň suratdaky ýüzi hem mele reňk bilen görünmez ýaly edilipdir.
"Beýtmek ýerlikli däl"
Ýüzi ýapýan nikaply, ýeňi uzyn ak erkek eginbaşy bolsa henizem internet sahypasynda durandyr. Oňa galdyrylan az sanly teswirlerden galan teswirleriň köpüsi bolsa oňaýly äheňe eýedir.
"Bu adam gaty gülkünç. Oýun edip, "keýp üçin" başga medeniýetiň wekili ýaly geýinmek ýerlikli däl. Onda-da adamlar muňa meňzeş eginbaşlary şol medeniýetiň üstünden gülmek üçin alyp geýendir" diýip, Hadija atly bir müşderi teswir galdyrypdyr.
Bu aslynda Hellouin eginbaşlarynyň jedellere sebäp bolan ilkinji wakasy däl.
Geçen ýyl ABŞ-da "Wal-Mart" atly satuw ulgamy çagalar üçin Ysraýyl esgeriniň eginbaşyny we sünni "arap şyhynyň" burnuny satuwa çykarandygy sebäpli alyjylaryň gaty uly gahar-gazabyna duçar bolupdyr.


text:
TÄZE ÝYLYŇYZ gutly bolsun!
Mähriban watandaşlar siziň hemmäňizi ýetip gelýän TÄZE ÝYL baýramçylygy bilen gutlaýaryn!
Gutlamak bilen siziň her biriňiziň abadan ojaklaryňyzda egsilmez bagt,yrsgal,döwlelilik,jan saglyk hem-de siziň maşgala agzybirligiňize uzak ömür diliýärin,öňki ýyllar ýaly Täze 2013 ýylyň bosagasyndan hemmämiz bilelikde agzybir şadyýanlykda garşylamak miýestler etsin. Goý beýik alla Garaşsyz Baky Bitarap Türkmenistan Watanymyzy we mähriban halkymyzy öz penasynda sag-aman saklasyn!
Täze ýylyň täze güni täzeden bolsun tutumlaryňyz Teňňaňiz köpelip Manat bolsun, Manadyňyz Dollar bolsun,dollaryňyz Ýewro bolsun, iň bolmanda saçaklarymyz doly bolsun täze ýylda.
19 декабря 2012
Kop sag bol aydanlaryn gelsin sizem gutlayas. tuweleme onertiledin gutlap.
20 декабря 2012
sagbol .....saglyk bolsun :)


text:
Russiýada gomoseksual maşgalalardan çagalaryň alynmagy bilen bagly kanun taslama Döwlet Dumasynyň gün tertibinden aýryldy.
Deputat Alekseý Žurawlýow häkimiýet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň kanun taslamasyna üýtgeşmeler girizenden soň, onuň täzeden ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy. Ol goşmaça maglumat bermedi.
Gürrüňi edilýän kanun taslamasy geçen aý Döwlet Dumasyna iberilipdi. Mundan ozal Russiýanyň Döwlet Dumasynyň maşgala, aýal we çagalar komitetiniň başlygy Ýelena Mizulina teklip edilen kanun taslamasynyň kabul ediljege meňzemeýändigini aýdypdy. Ol muny maşgala agzalarynyň gomoseksualdygyny anyklamagyň mümkin bolmajakdygy bilen düşündiripdi.
Russiýa şu ýylyň başynda “ýetginjek ýaşyna ýetmedikleriň arasynda däp bolmadyk jynsy gatnaşyklaryň propagandasyny gadagan edýän” jedelli kanuny kabul etmegi bilen tankyt edilýär.


text:
Türkmenistanda giňden bellenilip geçilýän Medeniýet we sungat işgärleriniň güni mynasybetli, 27-nji iýunda Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Ýerli media bu mejlisde Türkmenistanda medeniýeti ösdürmäge degişli möhüm meselelere garalandygy barada habar berse-de, ol, esasan, ýurduň prezidentiniň ýetip gelýän doglan gününi dabaralandyrmakdan ybarat boldy.
Mejlisiň barşynda Berdimuhamedow Ýol ulaglarynyň halkara birleşiginiň (International Road Transport Union) Grand Prix d'Honneur sylagy bilen, Türkiýe Respublikasynyň «Syýasat» žurnalynyň «Ýylyň demokratiýasy» hormat sylagy bilen sylaglandy. Şeýle hem ýurduň prezidenti Türk dilinde halkara medeniýet we zehin olimpiadalarynyň guramaçylyk geňeşiniň hem-de halkara türk dilini öwrediş jemgyýetiniň Atatürk adyndaky «Türk dili» sylagy bilen sylaglandy.
Medeniýet ministrligi reforma ediler
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýurduň medeniýet ulgamyny ösdürmek barada eden çykyşynda Berdimuhamedow Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrliginiň häzirki döwürde ulalandygyny mälim etdi. Bu ministrligiň edaralarynda 16 müňden gowrak adamyň işleýändigini aýtmak bilen prezident Telewideniýe we radio gepleşikleri, kinematografiýa baradaky döwlet komitetini döretmek bilen bagly meseläniň üstünde işlemegi Türkmen telewideniýesiniň baş müdirliginiň başlygy Şadurdy Alowowa tabşyrdy.
Prezidentiň bu tabşyrygyndan görnüşine görä, ýakyn geljekde Türkmen telewideniýesiniň baş müdirliginiň Medeniýet ministrliginiň düzüminden çykarylmagyna garaşylýar. Şeýle karara gelinmeginiň sebäbi Medeniýet ministrliginiň teleradiokanallary dolandyrmakda gurbunyň çatmaýanlygy bilen düşündirilýär.
Ençeme gezek üýtgedildi
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi ençeme gezek üýtgedilip gurlupdy. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda ol Medeniýet we turizm ministrligi bolupdy. 1995-nji ýylda turizm onuň düzüminden çykarylyp, medeniýet ýene aýratyn ministrlik hökmünde galdyryldy.
2003-nji ýylda ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow bu iki edarany birleşdirip, täze Medeniýet we habar beriş serişdeleri ministrligini döredýär. 2004-nji ýylda hem wise-premýer, hem-de Medeniýet we habar beriş serişdeleri ministri wezipesinde oturan Gözel Nuralyýewanyň «göze düşmegi» netijesinde, bu ministrlik ýene reformirlenýär. Ministrligiň düzüminden metbugat çykarylyp, ol Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrligine öwrülýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ýewropa Bileleşigi 15-nji dekabrda rus prezidenti Dmitriý Medwedew bilen geçirilen sammitde Orsýetde golaýda bolan saýlawlarda ýol berlendigi aýdylýan bidüzgünçiliklerden we adalatsyzlykdan alada bildirdi.
ÝB döwletleriniň geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompöý sammitden soň guralan metbugat ýygnagynda “Biz synçylar we rus jemgyýetçiliginiň bir bölegi tarapyndan aýdylan bidüzgünçilikler we adalatsyzlyk baradaky habarlardan alada edýäris” diýdi.
Şeýle-de ol Ýewropa Bileleşiginiň protestçileriň tussag edilmeginden alada galandygyny aýtdy.
Medwedew penşenbe güni özüniň Ýewropa liderleri bilen Orsýetiň prezidenti hökmündäki soňky sammitini geçirdi. Ol metbugat ýygnagynda Orsýetiň ýewrozonany halas etmäge maýa ýatyrmaga taýýardygyny aýtdy, ýöne anyk goşandyň gürrüňini etmedi.


text:
Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasynyň ýokary derejeli ýolbaşçylaryndan Karen Karapetian Ermenistanyň täze premýer-ministri wezipesine bellendi.
Ermenistanyň prezidentiniň metbugat-gullugynyň 13-nji sentýabrda aýtmagyna görä, prezident Serž Sarkisian Karapetiany bellemek barada karara gol çekipdir.
53 ýaşly Karapetian 2010-2011-nji ýyllarda Ýerewanyň häkimi bolupdy. Ol bu wezipäni terk edensoň Moskwa gidip, Gazprombankyň birinji wise-prezidenti wezipesine bellenipdi. Karapetian yzýany Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasynyň “Mežregiongaz” bölüminiň başlygynyň orunbasary wezipesinde işläp, 2015-nji ýylda “Gazpromyň” düzümindäki “Energoholding” şirketiniň baş müdiriniň orunbasary bolupdy.
Ermenistanyň öňki premýer-ministri Howik Abrahamian öz hökümetiniň ýurduň başdan geçirýän kynçylyklaryna garşy durmakda şowsuz bolandygyny aýdyp, 8-nji sentýabrda wezipesinden çekildi.
“Gazprom” kompaniýasy “Gazprom Ermenistan” bölümi arkaly Ermenistanyň gaz we elektrik üpjünçiligine doly eýeçilik edýär.


text:
Tagtabazar etrabynyň Marçak obasynyň ýaşaýjysy, 22 ýaşly Seýranyň öýli-işikli bolup, özbaşdak durmuş ýoluna gadam basanyna şu gün iki aý bolmalydy. “Bolmalydy” diýýärin... Sebäbi ol geçen ýylyň 4-nji noýabrynda, öz maksadyna ýetmezinden bir hepde öň, ýol heläkçiliginde aradan çykdy.
Şol wakada diňe Seýran däl, onuň bilen gezelenje giden beýleki dört dostundan hem ikisi aradan çykýar, beýleki ikisi bolsa agyr ýaralanandygy sebäpli henizem keselhanada bejergi alýar. Pajyga sebäp bolan zat - Seýranyň aşa içgili ýagdaýda maşyn sürenligi.
Bir sebäp içgi, beýlekisi - tehniki näsazlyk
Alkogolly içgi içip, maşyn sürülýär. Onsoň soňky döwürlerde adamlaryň dürli ýol heläkçiliklerine düşmegine sebäp bolýan wakalar Tagtabazar we onuň töwereginde barha köpelýär. Seýran bilen bolan wakadan bir hepde öň bolsa, agzalan obada uly tizlikde gelýän maşyn köçede oýnap ýören 10 ýaşly çagany kakýar.
“Awariýa bolýanlaryň köpüsi başlyklaryň çagalary. Sebäbi... awtoinspeksiýanyň işgärleri olara garşy hiç zat diýip bilmeýärler." Gurban aga
Mundan üç aý töweregi ozal hem Tagtabazardan Mary şäherine gidýän ýolda, Sandykgaçy daýhan birleşiginiň günortasynda ýerleşýän Saryýazy obasynyň töwereklerinde bir maşyn agdarylyp, ýoldan çykyp gidýär we iki adamyň ölümine sebäp bolýar.
Tagtabazar etrap PÝGG, ýagny Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň käbir işgärleriniň aýtmagyna görä, soňky wagtlarda bolýan ýol pajygalarynyň sany artýar. Onuň sebäplerinden biri maşyny içgili sürmek bolsa, beýlekisi – maşynlaryň tehniki taýdan näsazlygy.
Maşyn köp-de, tehniki gözegçi az
Tagtabazar etrabynyň PÝGG-niň adynyň agzalmagyny islemedik işgäriniň aýtmagyna görä, agzalýan etrapda 5600 töweregi maşyn bar, olar kadr ýetmezçiligi sebäpli maşynlaryň hemmesine wagtly-wagtynda gözegcilik edip ýetişmeýärler.
Ençeme ýylyň sürüjisi, Tagtabazar etrabynyň Dostluk daýhan birleşiginde ýaşaýan 60 ýaşlaryndaky Gurban aga ýagdaýyň erbetleşmeginde PÝGG-niň strukturasynda ornaşan korrupsiýanyň hem az rol oýnamaýandygyny aýdýar.
“Olaryň köpüsiniň pul çöplemek plany bar ýaly, gurat maşyndan kemçilik gözleýärler. Maksady problema çözgüt tapmak däl, bahana tapyp, maşynyň eýesinden pul almak” diýip, ol sözüni şeýle dowam etdirdi: “Awariýa bolýanlaryň köpüsi başlyklaryň çagalary. Sebäbi GAI, ýagny rusça aýdylyşy ýaly, Gosudarstwennaýa awtoinspeksiýanyň işgärleri olara garşy hiç zat diýip bilmeýärler. Daýhan adamyň çagalary der döküp gazanan puly bilen alan ulaglaryny aýap sürýärler. Emma GAI-lar köplenç şolary saklaýar”.
Içgili resmiler
Maşyny içgili sürýänler diňe baýlaryň çagalary däl. Tagtabazar etrabynyň Suhty daýhan birleşiginiň özüni Maksat diýip tanadan 30 ýaşlaryndaky ýaşaýjysy hatda PÝGG-niň käbir işgärleriniň hem içgili ýagdaýda ýola çykýandygyna şaýat bolandygyny aýdýar:
“Men ýolda barýarkam GAI-lar sag tarapymdan ozup geçip, meni sakladylar. Özlerini tanyşdyrman, dokumentlerimi sorap başladylar. Şonda olaryň içgilidigini duýdum. Prokuratura arz etjek diýsem, meni goýberdiler”.
Ýol pajygalaryna getirýän sebäpleriň ýene biri-de ýollaryň ýagdaýynyň erbetligi...
Günsaýyn artyp barýandygy aýdylýan ýol heläkçilikleriniň esasy sebäpleri barada resmi taýdan haýsydyr bir statistiki maglumat berilmeýär. Emma mundan iki aý öň, Mary şäheriniň PÝGG-niň uly wezipeli işgärlerinden gurnalan kommisiýa Tagtabazar etrabyna gelende, bir gijede serhoş sürüjilerden 40 sanysy saklanypdyr.
“Ýatda sakla: saňa öýde garaşýarlar!”
Şeýle administratiw çärelerden başga-da, ýerli resmiler agyrlaşyp barýan ýol heläkçilikleriniň öňüni almak uçin dürli kampaniýalar hem alyp barýarlar. Şeýle kampaniýalardan birem ýakynda ýoluň gyralarynda peýda bolan bildirişler.
Mary welaýatynyň polisiýa müdirliginiň ýol gözegçiligi bölümi tarapyndan taýýarlanan bir bildiriş iki çaganyň hemem ýol heläkçiligine uçran maşynyň suratyndan ybarat. Bildirişde şeýle diýilýär: “Ýatda sakla: saňa öýde garaşýarlar!”.
Tagtabazar etrap awtoulag sürüjilik mekdebiniň mugallymlarynyň aýtmagyna görä, bu çäreler sürüjilik rugsatnamasyny berýän edarany hem öz içine almasa, bärden gaýdar. Sebäbi maşyny doly sürüp bilmeýän adamlara-da rugsatnama berilýän halatlary gaty köp duş gelýär.
Ýol pajygalaryna getirýän sebäpleriň ýene biri-de ýollaryň ýagdaýynyň erbetligi, bu esasanam ýollara belet bolmadyk sürüjileriň esasy kellagyrylaryndan biri bolup durýar.


text:
Garaşsyzlyk güni baýramyna entek ep-esli wagt bardygyna garamazdan, şu wagtdan bu baýramçylygyň bellenilip başlanandygyny aýtsa bolar.
Soňky günler, bu baýramçylyga gabatlanyp, birnäçe täze binalaryň açylyş dabaralary bolup geçdi. Şowhun bilen geçirilýän bu dabaralara okuwlaryndan galdyrylan okuwçylardyr studentler, işlerini taşlamaly bolýan býujet edaralarynyň işgärleri mejbury gatnaşdyrylýar.
Şol bir wagtda olara gönümel gatnaşmaýan beýleki adamlara hem bu dabaralaryň täsiri ýetirýär. Hususan-da, soňky günler paýtagtyň köçeleriniň ýapylmagy adata öwrülip barýar. Mysal üçin, düýn Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Ahal welaýatynyň Derweze etrabyndaky “Täze zaman” täze obasynyň açylyş dabarasy bolup geçdi.
Ýollar
Göräýmäge, bu dabaranyň paýtagtyň gündelik durmuşy bilen hiç hili baglanyşygy ýok ýaly. Emma prezidentiň bu dabara baran we gaýdan Görogly, Alyşir Nowaýy, A.Nyýazow we S.Türkmenbaşy köçeleri prezident geçýänçä ýarym sagatdan hem köp wagtlap ýapyldy.
Bu ýagdaý 1-nji oktýabrda paýtagtyň A.Nyýazow köçesiniň Oguzkent myhmanasyndan tä Görogly köçesi bilen kesişýän bölegine çenli aralykdaky täze gurlan birnäçe binalaryň hem-de paýtagtyň merkezindäki täze gurlan Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň binasynyň açylyş dabaralarynda hem gaýtalandy.
Dykynlar
Prezidentiň gatnaşmagynda geçýän her bir köpçülikleýin çärede bolşy ýaly, şol çäräniň geçýän ýeriniň töwereklerindäki köçeler azyndan 1-1,5 sagat öňünden petiklendi. A.Nyýazow köçesiniň şol böleginiň ýapylmagy ol ýerde çäräniň geçirilýändigi bilen bagly. Emma paýtagtyň beýleki ýanaşyk köçeleri hem ýapyldy. Görogly, Bitaraplyk, Garaşsyzlyk prospektleriniň ýapylmagy paýtagtyň merkezi raýonlarynda transport kollapsyny, ýagny hereketsiz dykynyny döretdi.
Sürüjiler bu köçelerden geçip bilmänsoňlar, başga köçelere sowlup, şol keçelerde dykynlar emele geldi. Magtymguly, Andalyp prospektlerinde, Şewçenko köçesinde has-da uly dykynlar emele geldi. Awtoulgalar ýarym sagada golaý dykynlarda durmaly boldular. Awtobuslar marşurtlaryny üýtgetmeli boldular.
Käbir köçeler az wagtlap ýapylan bolsa, käbirleri ençeme wagt ýapyldy. Mysal üçin, S.Türkmenbaşy prospektiniň bir ýarym sagatlap ýapylandygyny bu köçeden gatnaýan 16-njy marşrut awtobusynyň sürüjisi aýdýar. Şol bir wagtda hem haýsy köçeleriň anyk haýsy wagtda ýapyljakdygy barada öňünden hiç hili duýduryşyň berilmeýändigi sebäpli haýsy köçeleriň ýapylandygyny, haýsylarynyň hem açylandygyny bilmek juda kyn.
Sürüjiler bilen birlikde gürrüňi gidýän awtoulag dykynlaryndan awtobuslaryň içindäki ýolagçylar hem kösenýärler. Içi doly dymyk awtobuslardaky ýolagçylar, şol sanda garrylar we ýaş çagalar gyzgyn howada derleşip, ulag dykynynda sagatlap hereketsiz duran awtobusyň öz duralgalaryna ýeterine bialaç garaşyp oturmaga mejbur boldular.
Pyýadalar
Şol bir wagtda-da ol gün bu awtobuslara öz erki bilen münmedik ýolagçylar hem az däldi. Olar ýapylan köçeleriň awtobus duralgalaryndan kowlan ýolagçylar. Köçe ýapyljak bolanda 20-30 minut öňünden eli rasiýaly ýörite gulluklaryň işgärleri olaryň, islendik awtobusa münüp, awtobus duralgalaryny terk etmeklerini talap edipdirler.
Köçeler diňe bir awtoulaglar üçin ýapylman, eýsem bu ýapylan köçelerden pyýadalar hem geçip bilmeýärler. Olar hatda bu köçeleriň gyralarynda hem görünmeli däl.
Eli rasiýaly adamlar ýapylan köçelerden geçmekligi ýa-da şol köçelerdäki awtobus duralgasyna barýan pyýadalardan olaryň köçeden görünmez ýaly ýerde bukulmaklaryny talap edýärdiler. Pyýadalaryň käbirlerine baglaryň arkasynda bukulmagy masalahat berilse, käbirlerine ýerasty geçelgä ýa-da golaýdaky binalara girmek tabşyrylypdyr.
Pyýadalaryň bu ýagdaýdan nägileliklerini bildirýänleri hem bar. Nägileligini bildirýänlere gödek jogap berilýän halatlary seýrek däl. Elbetde, ýagdaýy düşündirjek bolýan howpsuzlyk işgärleri hem bar.
Mundan başga-da ýapylýan köçeleriň golaýynda awtoulaglary hem goýmak gadagan. Hatda bu awtoulaglar ýörite duralgada duran hem bolsalar, olary aýyrmak talap edilýär. Kähalatda bolsa köçe ýapylmagyna birnäçe sagat öňünden awtoulaglar ýapyljak köçeleriň golaýlaryndan aýrylyp başlanýar.
Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň ýörite awtoulaglary gije ýa-da daňdan aýlanyp, ýörite ses beýgeldiji enjamlardan awtoulagyň nomerini gygyryp aýdyp, şol awtoulagy aýyrmagy talap edýärler. Eýesi tapylmadyk awtoulag bolsa ewakuatorlar bilen başga bir ýere geçirilýär.
Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli geçiriljek köpçülikleýin çäreleriň sany barada maglumat ýok. Emma paýtagtda geçen ýyllardaky ýaly bu baýram mynasybetli ençeme çärelerdir, açylyş dabaralarynyň geçirilmegine garaşylýar.


text:
Orsýetiň Prezidenti Dmitriý Medwedew şu gün Soçi şäherinde Ysraýylyň prezidenti Şimon Peres bilen duşuşyp gepleşik geçirýär.
Gepleşiklerde esasan Ýakyn Gündogar hem-de Eýran bilen bagly meselelere garalmagyna garaşylýar.
Ysraýylyň prezidenti bu duşuşygyň netije berjekdigine bil baglaýandygyny aýtdy.
Orsýetiň hem Ysraýylyň liderleri Ýakyn Gündogarda parahatçylyk prossesine bagyşlanan halkara konferensiýasy dogrusynda hem pikir alyşarlar diýlip garaşylýar. Moskwa tarapyndan teklip edilýän bu halkara konferensiýasynyň geçiriljek wagty entek kesgitlenmedi diýlip maglumatda bellenýär.


text:
Awstriýanyň kansleri Werner Faýmann öz ýurdunyň müňlerçe migrantyň Wengriýadan Awstriýa barmaga we Germaniýa aşmaga mümkinçilik döreden adatdan daşary çäreleri çäklendirmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Faýmann 6-njy sentýabrda eden çykyşynda Awstriýanyň hökümetiniň ädimme-ädim “adatdan daşary çärelerden kanuny we kadaly durmuşa” dolanmagynyň zerurdygyny aýtdy.
Onuň bu çykyşy Siriýadan, Owganystandan we Yrakdan müňlerçe migrantyň Germaniýa we Awstriýa aşýan döwrüne gabat geldi. Olaryň aglaba bölegi Wengriýanyň üstünden geçýär.
Şol bir wagtda-da Wengriýa Serbiýa bilen serhedinde bosgunlar üçin täze lageri döredendigini aýdýar we Türkiýäniň, Gresiýanyň, Makedoniýanyň we Serbiýanyň üstünden Wengriýa barýan bosgunlaryň öňüni almak üçin serhedine gözegçiligi berkidýär.
Wengriýanyň premýer-ministri Wiktor Orban öz ýurdunyň musulman migrantlary islemeýändigini aýtdy. Muňa garamazdan wengriýaly we awstriýaly ynsanperwer meýletinçiler migrantlara kömek edýärler we olara Germaniýa aşmak üçin ýardam berýärler.


text:
Gazak hökümetiniň agzalary Gazagystanyň “Döwlet baýraklary” baradaky kanunyna üýtgetme girizip, ýurduň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewe “Halk gahrymany” diýen ady bermek baradaky teklibi biragyzdan goldadylar.
Bu baradaky karara gol çekmek bilen, ýurduň premýer-ministri Karim Masimow öz ömründäki iň möhüm dokumente gol çekýändigini aýtdy. Bu dokument indi ýurduň senatynda tassyklanmaly.
Meselaniň düşnüksiz taraplary
Gazak parlamentiniň öňki deputaty, häzir ýurduň oppozisiýa liderlerinden biri Žasaral Kuanyşalin Gazagystanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna gabatlanyp, prezident Nazarbaýewe “Halk gahrymany” diýen ady bermek baradaky bu karara özüniň düşünmeýändigini aýdýar.
Prezident Nazarbaýewiň Almaty şaherinde gurlan ýadygärligi.
Onuň sözlerine görä, Sowet Soýuzynyň dargamagyna ilkinji bolup garşy çykanlardan biri hut Nazarbaýew: “Bu hiç bir akyla sygmaýan zat. Sebäbi Nazarbaýew Gazagystanyň garaşsyz bolmagyna garşy çykan adam. Sowet Soýuzynyň düzümindäki respublikalar 1991-nji ýylyň ýazyndan başlap özbaşdaklyklaryny yglan eden döwründe, Nazarbaýew, tä hemme döwletler garaşsyz bolýançalar, garaşdy. Sebäbi ol Sowet Soýuzy saklanyp galsa, özüniň premýer-ministrlik wezipesini aljagyna umyt edýärdi”.
Gazak senatynyň öňki deputaty, häzir hökümete degişli däl “Gazagystanda parlamentarizmi ösdürmek” baradaky fonduň ýolbaşçysy Žaureş Batalowa Nursoltan Nazarbaýewe “Halk gahrymany” adynyň berilmegi onuň ýakyn geljekde häkimiýet başyndan gitjekdigini aňladyp biler diýen pikiri öňe sürdi.
Zaureş Batalowa bu baradaky pikirini şeýle delillendirýär: “Nazarbaýewi öň-ä Nobel baýragyna hödürlediler, indem ony ‘Halk gahrymany’ etjek bolýarlar. Ýagny, onuň öň alyp bilmedik baýraklarynyň hemmesini oňa bermäge synanyşýarlar. Bu zatlar onuň häkimiýet başyndaky möhletiniň soňlanýandygyna şaýatlyk edýär. Men özüm-ä Nazarbaýewe ‘Halk gahrymany’ adyny bermezdim”.
“Halkyň özi çözmeli”
Zaureş Batalowa haýsydyr bir şahsyýete “Halk gahrymany” diýen ady bermelimi ýa bermeli däldigi baradaky meseläni hökümet däl-de, halkyň özi çözmeli diýip hasap edýär.
Şu ýylyň noýabr aýynda Gazagystanyň aýallar guramalarynyň ýolbaşçylary prezident Nursoltan Nazarbaýewe “Halk gahrymany” adyny dakmak teklibini öňe sürdüler. Telekeçi zenanlar hem gazak intelligensiýasynyň aýal wekilleri Nazarbaýewiň Gazagystanyň ösmegine goşan aýratyn goşandy üçin, bitiren işleri üçin özleriniň şeýle teklibi öňe sürýändiklerini düşündirdiler.
Mundan öň Gazagystanyň ilkinji kosmonawty Tohtar Aubakirow, ýurduň at gazanan artisti Roza Baglanowa ýaly meşhur şahsyýetler Gazagystanyň “Halk gahrymany” adyna mynasyp bolupdylar.


text:
Täze ýaşaýyş toplumlarynyň, medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurulmagy bilen baglanyşykly şäher ýolagçy awtoulagynyň täze ugurlar boýunça gatnawlary ýola goýuldy — diýip, «Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti habar berýär.
Indiden beýläk 39-njy belgili gatnaw ulagy paýtagtyň demir ýol menzilini Halkara awtomenzil bilen birikdirer. Mundan başga-da, awtomenzile Abadan GES-nden Akdepäniň üsti bilen 48-nji belgili gatnaw ulagynda baryp bolýar. Şäherde 72-nji belgili gatnaw ulagy hem diýseň amatlylygy bilen tapawutlanýar. Ol halkalaýyn ýol boýunça Parahat-4 ýaşaýyş toplumyndan başlap, Garaşsyzlyk köçesini, Magtymguly şaýoluny, soňra Andalyp, Görogly we Ankara köçelerini öz içine alýar. Indi Abadan GES-inden Akdepä 70-nji belgili gatnaw ulagynda baryp bolýar. Şeýle hem Berzeňňi şypahanasy bilen Urganly ýol aralygynda 69-njy gatnaw ulagy hereket eder.
Bu zatlaryň ählisi adamlaryň şäheriň gerekli nokadyna tiz we rahat barmagy üçin edilýär. Täze gatnaw ýollary indi Aşgabat şäheriniň Halkara aeroportynyň 2-nji ýolagçy terminaly bilen demir ýol menzilini birikdirer. Halkara awtomenziline Awtokambinatdan 17-nji, Berzeňňiden 36-njy, demir ýol menzilinden 39-njy, Abadandan 48-nji, Teke bazaryndan 53-nji, Köşiden 52-nji gatnaw ulaglary boýunça baryp bolar.


text:
23.12.2016. Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine, şeýle hem käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berildi, ol öz gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ähli pudaklaryň ösüşine yzygiderli gözegçilik etmegiň zerurdygyny belläp, maliýe-ykdysady düzümleriň alyp barýan işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça anyk çäreleriň işlenip taýýarlanylmalydygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan özgertmeler maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleriň öz wagtynda ýerine ýetirilişine gözegçiligiň zerurdygyny belläp, wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” ýerine ýetirmegiň barşy, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň önümçilik kuwwatlyklarynyň berkidilmegine gönükdirilen birnäçe iri maýa goýum taslamalaryny ilerletmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.


text:
Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň esgerlerine itlere niýetlenen iýmit berlipdir. Bu waka şu ýylyň başynda pullary tygşytlamak üçin edildi diýip, Orýsetiň ozalky maýory Igor Matweýew aýdýar.
Matweýew Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň Wladiwostokdaky bazasynda gulluk edýärdi. Matweýewiň sözlerine salgylanyp, “Reuters” habar agentliginiň berýän maglumatyna laýyklykda, bazadaky ofiserler bu dawanyň üstüni ýapmaga synanyşypdyrlar.
Matweýewiň aýtmagyna görä, haçan-da ol Içeri işler ministrligine degişli bölümlerdäki korrupsiýa barada internetde wideo ýazgyzy ýerleşdirenden soň, buýruk bilen işinden boşadylypdyr.


text:
5-nji maýda Gazagystanyň parlamentinde ýurduň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewi “Milletiň lideri” diýip yglan edip, onuň eldegrilmesizlik statusyny has hem berkitmek barada teklipler öňe sürüldi.
Bu teklip bilen deputatlar Rozakul Halmyradow, Swetlana Sirko, Amžibek Žolşibekow parlamentiň mejlisinde çykyş etdiler. Deputatlar öz çykyşlarynda prezidente degişli emlägiň eldegrilmesizligi, Nazarbaýewiň maşgala agzalarynyň emlägine-de degişli etmek teklibini öňe sürdüler.
Nazarbaýewe berilmeli “Milletiň lideri” statusy baradaky täze kabul edilmeli kanuna Gazagystanyň geljekdäki prezidentleriniň ýurduň içerki we daşarky syýasatyna degişli esasy meseleler boýunça Nazarbaýew bilen geňeşmegi hökmany diýlen maddanyň girizilmegi-de göz öňünde tutulýar.
Detutatlar tarapyndan 5-nji maýda edilen bu teklipler kanuna girizilse, Konstitusiýanyň “Gazagystanyň prezidenti”, “Gazagystanyň Ilkinji prezidenti”, şeýle-de “Saýlawlar” baradaky kanunlara, “Gazagystanyň prezidentiniň Gorag gullugy”, “Döwlet sylaglary” we käbir beýleki kanunlara üýtgetmeleri girizmeli boljakdygy habar berilýär.
Şol bir wagtda-da bu inisiatiwa bilen çykyş eden deputatlar Nazarbaýewiň “Milli lider” diýlip yglan edilmeginiň ony ömürlik prezidentlige teklip etmek däldigini žurnalistlere beren interwýularynda birnäçe gezek gaýtaladylar.
Hut şu ýagdaý hem Nazarbaýewiň wezipesinden çekiljek bolýandygy, emma prezidentligi terk etmek üçin özüniň we maşgala agzalarynyň howpsuzlygyny has berk kepillendirmek isleýändigi baradaky gürrüňleriň güýjemegine getirdi.
Deputat Rozakul Halmyradow öz çykyşynda Nazarbaýewi häli-şindi “ilbaşy” diýip atlandyrýandyklaryny, emma “Milletiň lideri” baradaky kanunyň entek kabul edilmändigini aýtdy.
Agzalan teklip parlamentiň mejlisinde gazak deputatlary tarapyndan biragyzdan kabul edildi.
Maksat we niýet
Köp ýyllaryň dowamynda Nazarbaýewiň syýasatyna garşy çykan ýaşuly syýasatçy Serikbolsun Abdildin Nazarbaýewiň özüniň deputatlardan şeýle telkibi öňe sürmeklerini haýyş edendigini çaklap, bu teklibiň Nazarbaýewiň ýolbaşçy hökmünde arassa, adalatlyly iş alyp barandygyny görkezmän, gaýta eden jenaýatlarynyň köpdügine we olar üçin-de jogapkärçilik çekmek islemeýändigine şaýatlyk edýändigini aýtdy.
Oppozisiýanyň wekilleriniň biri Ämirjan Kosanow detutatlaryň bu teklibiniň Nazarbaýewe ýaranjaňlyk etmek maksady bilen öňe sürlendigini belledi.
Gazagystanyň “Ak ýol” atly oppozision partiýasynyň ýolbaşçysy Alihan Baýmenow bu kanunyň geljekki häkimiýet çalşygynda emele gelip biljek dartgynlygy biraz köşeşdirip biljekdigini Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugyna beren interwýusynda aýtdy.
Gazak deputatlarynyň öňe süren hem-de parlament tarapyndan makullanan bu teklibe görä, Nazarbaýew geljekde mümkin bolan jenaýat hem administratiw jogapkärçiliklerden öňünden boşadylýar. Eger häzirki teklip edilen kanun gutarnykly kabul edilse, soňra Nazarbaýewi eldegrilmesizlik statusyndan mahrum edip bolmaýar.
Käbir synçylaryň aýtmaklaryna görä, Gazagystan ýaly Konstitusiýa ýygy-ýygydan üýtmetmeler girizilýän ýurtlarda häzirki prezident öz wezipesinden çetleşensoň, Baş kanuna ýene bir üýtgetme girizägedin, prezidentiň howpsuzlygyny kepillendiryän öňki kanunlaryň hemmesini güýçden gaçyryp bolar.
Mysaly daşdan gözlemeli däl. Gazagystanyň iň ýakyn goňşusy Gyrgyzystanda öňki prezident Kurmanbek Bakyýewiň garşysyna, eýse hut şeýle usul ulanylmadymy näme?!
Özi prezident bolup otyrka Bakyýewiň geljekdäki şahsy howsuzlygyny kepillendirýän kanunlar kabul edilen-de bolsa, korrupsiýa ýüz uranlygy zerarly wezipeden kowlansoň, wagtlaýyn hökümet ony eldegrilmesizlik statusyndan mahrum etdi.


text:
Türkmenistanda ilatyň durmuş-ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak üçin täze, ýokary amatlykly jaýlar gurulýar, täze şäherçeleriň düýbi tutulýar. Şol bir wagtda ýurduň jaý bazarynda bahalaryň barha gymmatlaýandygy habar berilýär.
Soňky ýyllarda Aşgabatda we häzir täze düýbi tutulýan oba-şäherçelerde gurulýan jaýlaryň ýönekeý raýatlar üçin örän gymmatdygy, ýogsa jaý gurmak üçin ýeriňem gurluşyk materiallarynyň hem ýeterlikdigi aýdylýar.
Synçylaryň käbiri bu meseläniň çözgüdini adamlara jaý gurmak üçin ýer, mellek bermegi ýeňilleşdirmekde, çäklendirmeleri azaltmakda, erkinligi artdyrmakda görýär.
Azatlyk Radiosynyň bu temadan geçiren “Tegelek stol” söhbetdeşligine ýerli synçylar, hukukçy žurnalist A.Baýryýew, publisist ýazyjy A.Bugaýew, raýat aktiwisti N.Nurmämmedow gatnaşdy.


text:
4-nji martda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow Ministrler Kabinetiniň mejlisinde «Türkmenistanyň «Ene mähri» diýen hormatly adyny dakmak hakyndaky» permana gol çekdi.
Bu permana laýyklykda sekiz we şondan köp çagany dünýä inderen hem-de terbiýeläp ýetişdiren Türkmenistanyň eneleri hormatly ada mynasyp boldular. Sylaga mynasyp bolan jemi 115 enäniň atlary ýurduň metbugatynda çap edildi.
Metbugatda çap edilen sanawda Daşoguz welaýatyndan 48, Ahal welaýatyndan 24, Mary welaýatyndan 21, Lebap welaýatyndan 15, Balkan welaýatyndan 5, Aşgabat şäherinden 2 enäniň ady getirilýär.
Bir milliona ýakyn ilaty bolan Aşgabat şäherinden bary-ýogy iki sany enäniň «Ene mähri» diýen ada mynasyp bolmagy, şäher ilatynyň köp çaga etmekden saklanýandyklaryny tassyklaýar.
Ykdysady taýdan iň bir çöken, işsizligiň iň bir köp ýaýran ýeri bolan Daşoguz welaýatyndan 48 enäniň bu ada mynasyp bolmagy bolsa oba ilatynyň şäher ilatynyň göreldesine asla eýermeýändigini subut edýär.
«Ene mähri» diýen hormatly at SSSR döwründäki «Gahryman ene» diýen adyň analogydyr. Sowet Soýuzy döwründe «Gahryman ene» diýen at on çagany dünýä inderen enä berlen bolsa, «Ene mähri» diýen at sekiz we şondan köp çagany dünýä inderen enelere berilýär.
Köp çagaly enelere hormatly atlaryň dakylmagy Türkmenistanyň hökümetiniň ýurtda çaga dogrulyşynyň artdyrylmagyna ünsi güýçlendirip başlandygyny aýan edýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
NATO şu gün Owganystanda Talyban äheňli bomba hüjümleri netijesinde ýene bäş amerikan esgeriniň öldürilendigini, netijede anna gününden bäri öldürilen amerikan esgerleriniň sanynyň 22-ä ýetendigini aýdýar.
Fransiýanyň AFP habar gullugynyň ýöredýän hasabyna görä, bu günki ölüm habarlary Owganystanda şu ýylyň dowamynda öldürilen daşary ýurt esgerleriniň sanyny 485-e ýetirdi. Geçen ýyl Owganystanda jemi 521 daşary ýurt esgeri öldürilipdi.
NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen şu gün özüniň ýaranlyga agza döwletleriň ýetip gelýän sammitde Owganystandaky howpsuzlyk jogapkärçiliklerini geljek ýyldan owgan häkimiýetleriniň özüne tabşyrmak barada ylalaşjagyna umyt edýändigini aýtdy.
Daniýa telewideniesinde çykyş eden Rasmussen Owganystandaky howpsuzlyk ýagdaýynyň kanagatlanarly däldigini, ýöne ol ýerde käbir öňegidişligiň bolandygyny aýtdy.


text:
Kiýewde ýüzleçe protestçiler hökümetiň edara jaýyna barýan ýollary we binanyň girelgesini doly beklediler.
Protestçiler prezident Wiktor Ýanukowiçiň hökümetiniň dargadylmagyny talap edýärler. Ýanukowiçiň Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen ýakynlaşmagy boýunça ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmegi güýçli protestlere sebäp boldy.
Protesçiler hökümetiň esasy binasyny we onuň golaýyndaky köçeleri böwetläp, işgärleriň edara jaýyna girmeginiň öňüni aldylar.
Ukrainanyň öňki içeri işler ministri, häzir oppozisioner Ýuriý Lutsenko protestleri dowam etdirmäge çagyrdy. Ol hökümetiň dolulygyna wezipeden çekilip, ýurduň täze durmuşy üçin ýol açmalydygyny nygtady.
Ukrainanyň hökümetiniň jaýynyň gabawa alynmagynydan bir gün öň Kiýewde ýüzlerçe müň adamyň gatnaşmagynda ýöriş geçirildi.
Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda ýekşenbe güni jemlenen protestçileriň sanynyň 100 müň bilen 500 müňüň aralygynda bolandygy habar berilýär.
Iň uly demonstrasiýa
Bu Ukrainanyň paýtagtynda 2004-2005-nji ýyllarda bolan ”Mämişi rewolýusiýadan” bäri iň uly demonstrasiýadyr.
Ýekşenbe güni Kiýewde prezidentiň administrasiýasynyň jaýynyň öňünde protesçileriň we polisiýanyň arasynda çaknyşyklaryň bolandygy, polisiýanyň protestçilere garşy gözýaşardyjy gazy ulanandygy barada habar berilýär. Şol çaknyşyklarda iki tarapdan 200-den gowrak adam ýaralanypdyr.
Ýüzlerçe protestçi öten gijesini Garaşsyzlyk meýdançasynda çadyrlarda geçirdiler.
Protestçileriň biri Nikolaý Kowalenko özüniň ýetişen çagalarynyň we agtygynyň bardygyny we özüniň hut olaryň geljegi üçin protest geçirmäge we soňuna çenli gidişmäge taýýardygyny gürrüň berdi.
Ukrainanyň beýleki şäherlerinde-de müňlerçe adamyň gatnaşmagynda protest aksiýalarynyň geçirilendigi barada habar berilýär. Ýurduň günbatarynda ýerleşýän Lwow şäherinde ýekşenbe günki proteste 40 müňden gowrak adam gatnaşypdyr.
Syýasy hereket
Premýer-ministr Mykola Azarowyň metbugat wekili Witaliý Lukýanenko hökümetiň adatdan daşary ýagdaýy yglan etmek meselesine garaýandygy barada peýda bolan maglumatlary ret etdi.
Oppozisiýa ählumumy protestlere çagyrýar we sişenbe güni parlamentde ses berişlik geçirmek arkaly hökümetiň dargadylmagyny isleýär.
Ýewropa Komissiýasy Ukrainanyň hökümetini we oppozisiýasyny sabyrlylyga çagyrdy. Ýewropa Komissiýasynyň metbugat wekili Pia Ahrenkildeniň duşenbe güni aýtmagyna görä, Ýewropa Komissiýasy ukrain hökümetini zorlukdan saklanmaga we raýatlaryň söz azatlygyna hormat goýmaga çagyrdy.
Ukrainanyň käbir oppozisiýa liderleri ÝB-ni Ýanukowiçe garşy sanksiýalary kabul etmäge çagyrdylar. Emma ÝB-niň metbugat wekili häzirki wagtda hiç hili sanksiýalara garalmaýandygyny aýtdy.
Ýanukowiçiň Ýewropa Bileleşigi bilen assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmegi sebäpli hökümete garşy geçirilýän protest aksiýalary geçen şenbe güni polisiýanyň protestçilere garşy güýç ulanmagy netijesinde hasam bat aldy.
Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen bileleşmek boýunça ylalaşyga geçen hepdede Wilnýusda gol çekmegine garaşylypdy.
Orsýet hem öz gezeginde, eger Ukraina ÝB bilen ylalaşyga gol çekse, oňa söwda ugrundan basyş etjegini duýdurypdy.