text:
Uzak wagtlap Moskwanyň meri bolup oturan Ýuriý Lužkow geçen ýylyň sentýabrynda prezident Dmitriý Medwedewiň karary bilen wezipesinden boşadylypdy. Ondan öň Orsýetiň mediasynda Lužkowa garşy uly aýyplamalary bildirýän habarlar efire berlipdi. Mundan ylaýyk bir ýyl öň bolsa Kreml Sergeý Sobyanini Moskwanyň meri edip belledi.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti Mumin Şakirowa beren interwýusynda Lužkow geçen tomusda bolup geçen wakalar barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Jenap Lužkow, siziň Moskwanyň meri wezipäňizden boşadylanyňyz bäri dogry bir ýyl geçdi. Şol wakanyň nähili başlandygy barada az-owlak gürrüň beräýseňiz?
Ý.Lužkow: Men prezident administrasiýasy, prezidentiň köpçülikleýin habar serişdeleri boýunça kömekçileri tarapyndan gurnalan birnäçe prowokasiýalardan soň, özümi näme üçin prezident administrasiýasyna çagyrandyklaryna düşündim.
Men prezident administrasiýasynyň başlygy Sergeý Naryşkinden özümi işden boşatmaklarynyň sebäbini soradym. Sebäbi ýok. Ol “Bu prezidentiň karary diýdi”. Men oňa “Sebäbini aýdyň. Men, näme, şäheriň işinde, sosial sistemasynda, şäheri ösdürmek işinde işimi başarmadymmy, ýa moral prinsiplere gabat gelmeýän nähilidir bir jenaýatçylykly iş etdimmi?” diýdim. Ol “Ýok, Ýuriý Mihaýlowiç, siz arzaňyzy tabşyryp, işden gitmeli” diýdi.
Ol “Eger siz wezipäňizden öz islegiňize görä meýletinlik bilen gidýändigiňiz barada arza berseňiz, hemme zat kadaly, ümsüm çözüler” diýdi. Menem oňa “Eger siziň bu teklibiňiz bilen ylalaşmasam näme?” diýdim. Naryşkin ýumşak ses bilen, gözüni başga ýere sowup, “Karar eýýäm kabul edildi. Men size adamkärçilik edip, dyzmaçlyk etmezligi maslahat berýärin” diýdi.
Menem oňa “Beýle hereket meniň etjek hereketim däl. Men hojalykçy adam, men meseläniň sebäbine düşünmeli, soň şol sebäplere görä hereket etmeli bolar…” diýdim. Emma maňa hiç hili sebäbini düşündirmediler. Men soň Naryşkine öz arzamy ýazjakdygymy, ýöne maňa öz doglan günümi bellemäge mümkinçilik bermeklerini haýyş edýändigimi aýtdym. Men bir hepdeden az wagt haýyş etdim, aýyň 17-sinden 21-ne çenli.
Azatlyk Radiosy: Şeýlelikde, siz meýletinlik bilen işden gidýändigiňiz barada arza bermäge razy bolduňyzmy?
Ý.Lužkow: Ýok, men Naryşkine bu ýazyljak zadyň işden gitmek hakyndaky arza bolmajakdygyny, eýsem, munuň maňa garşy günä ýüklemek kampaniýasynyň alnyp barlan döwri barada öz garaýyşlarymy beýan edýän beýannama boljakdygyny aýtdym.
Ol menden bu bolan gürrüňler barada hiç kime hiç zat aýtmazlygy haýyş etdi. Men oňa bu barada hiç hili gürrüň etmezlige söz berdim we sözümde-de durdum. Ol özleri tarapyndan az-owlak puryja beriljekdigini aýtdy.
Men öz doglan günümi özboluşly bir görnüşde bellemeli boldum, sebäbi bu zatlaryň hemmesi özümiň işden boşadylýandygym barada kararyň eýýäm kabul edilendigine göz ýetirmek astynda bolup geçýärdi. Ýagny, men özümiň merlik wezipämde işläp başalym bäri 20 ýyl geçenden soň, wezipämi terk etmelidim.
Meniň üçin bu aýratyn bir tragediýa däldi. Men içki tarapdan muny örän ümsüm kabul etdim. Emma islendik adam üçin munuň dartgynlylyk ýagdaýyndaky ümsümlikdigi düşnükli zatdy.
Men öz beýannamamy ýazmaga oturdym. Elbetde, men bu barada öz aýalyma gürrüň berdim. Ýöne men ondan öz tanyş-bilişlerine bu barada gürrüň bermezligi haýyş etdim. Soň men bu barada öz çagalaryma gürrüň berdim. Biz maşgalamyzda hemişe çagalarymyz bilen maslahatlaşyp, mesele çözýäris. Men muny dogry hasaplaýaryn. Elbetde, öz ähmiýeti boýunça çagalaryň öz ene-atalary bilen bolup geçýän wakalary kabul edişleri ene-atalaryň öz çagalary bilen bolup geçýän wakalary kabul edişlerinden birjik-de pesde durmaýar.
Azatlyk Radiosy: Jenap Lužkow, siz öz beýanatyňyzda, esasan, nähili meseleleri gozgadyňyz?
Ý.Lužkow: Men beýannama ýazdym, özi-de ony öz elim bilen ýazdym we, her nähili geň bolup görünse-de, oňa soň hiç hili düzediş girizilmedi diýen ýaly. Ol häzir internetde dur, soň ol neşir edildi. Men ony aýalym Lena (Ýelena Baturina) görkezdim.
Meniň bu beýannamam gönümel. Ol birnäçe meselä degip geçýär. Birinji mesele biziň Medwedew bilen ilkinji dawamyza degişli. Men Pozneriň programmasynda Orsýetiň gubernatorlaryny we merlerini saýlamak prosesine dolanyp gelmelidigi barada çykyş edenimden soň, şonuň ertesi güni Medwedew kim bu ýagdaýdan närazy bolsa, ol wezipesinden gidip biler diýdi...
Elbetde, bu meni birneme geň galdyrdy. Ýöne özümiň ozalky beýannamamda-da, soňky beýannamamda-da men ýurtda ýagdaýyň ýaramazdygyny, bizde özara sala salyşmak, diskussiýa etmek diýilýän zadyň ýokdugyny ýazdym.
Döwlet ýolbaşçysynyň “kim nägile bolsa, kim öz garaýşyny aýdýan bolsa, wezipesinden gitsin” diýen ýaly sözleri maňa 1937-nji ýylyň başlangyjyny ýatladýar. 1937-nji ýylda halk genetiki derejede gorkuzylypdy, ol gorky bolsa henizem aýrylyp gidenok. Eger-de ýurduň häkimiýeti şeýle beýanatlar arkaly bu gorkyny has-da artdyrýan bolsa, bu kabul ederlikli ýagdaý däl. Bu meniň beýannamamyň birinji bölegine degişlidi.
Beýannamamyň ikinji bolegi Medwedewiň diktatorçylygy ýatladýan käbir beýleki çykyşlaryny öz içine aldy. Beýannamamyň üçünji bölegi köpçülikleýin habar serişdeleriniň çäklendirilmegi bilen bagly meselä degýärdi. Men şu günki gün, gynansak-da, köpçülikleýin habar serişdeleriniň tas dolulygyna diýen ýaly prezident administrasiýasyna boýun egdirilendigini aýtdym.
Dördünjiden bolsa, men “Lužkowy ýok etmeli” diýen ýaly çagyryşlaryň şu günki gün Nemsow ýaly syýasy sferada işleri ýol almadyk, demagog ruhundaky şahsyýetleriň dilinden eşidilýändigini belledim. Men prezidentiň ikiden birini saýlap biljekdigini, ýagny, onuň dürli hili “nemsowlaryň” çagyryşlaryna boýun bolmaly we şony durmuşa geçirmeli boljakdygyny, ýa-da erkeklerçe hereket etmeli boljakdygyny aýtdym.
Hatymyň soňunda-da, men “Top siziň eliňizde, siz karar çykarmaly. Ýöne men meýletinlik bilen wezipämden çekilýändigim barada hiç hili arza bermekligi göz öňünde tutmaýaryn” diýip ýazdym.


c: text/html

text:
Penşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý talybanlaryň lideri Molla Omaryň-da bu ýurtda geçiriljek saýlawlara gatnaşyp biljekdigini aýtdy.
Bu barada habarçylara beren interwýusynda prezident Karzaý: “Molla Omar öz dostlary bilen gelip, syýasy partiýa döredip, syýasat bilen meşgullanyp we saýlawlarda dalaşgär bolup hem biler. Eger halk oňa ses berse, bu onuň üçin gowy zat. Ol ýolbaşçylygy-da öz eline alyp biler” diýdi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Talyban güýçleriniň iň esasy liderlerinden biri bolan Molla Omaryň ele salynmagyna mümkinçilik berjek maglumat üçin 10 million dollar sylag beriljekdigini yglan edipdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýet we Slowakiýa doňuz dümewiniň ýaýramagyndan ätiýaç edip, Ukraina bilen serhetlerini berkitdiler.
Premýer ministr Ýuliýa Timoşenko günbatar Ukrainada dümewden ölenleriň sanynyň 71-e etendigini aýtdy.
Düýn Ukraina öz ýörite toparyny ugradan Bütindünýä Saglyk Guramasy mümkin bolan howpuň garşysyna zerur çäreleriň görülýändigini aýtdy.
Hökümet Lwow şäherinde kafeleri, kino zallaryny, teatrlary belli bir döwre çenli çäklendirmezden ýapmaga çagyrdy.
Şularalykda Bütindünýä Saglyk Guramasy Ukrainada ýoňdan ýogalan adamlaryň diňe biriniň doňuz dümewinden ölendiginiň tassyk bolandygyny aýtdy.


text:
Geçen tomus G.Berdimuhamedowyň doglan gününe gabatlanyp gurnalan uly konsertde
prezidentiň özi-de eline gitara alyp, “Saňa meniň ak güllerim” atly aýdymy aýdypdy. Gurnalan bu konsert diňe ak güllere bagyşlanan aýdymy bilen däl, eýsem aýdym aýdylýan sahnanyň we sahnadaky bar zatlaryň reňkiniň hem aklygy bilen tapawutlanypdy.
“Saňa meniň ak güllerim” atly aýdymy we aýdymçyny yglan eden alyp baryjy bu aýdymyň sözleriniň we sazynyň Gurbanguly Berdimuhamedowa degişlidigini yglan edipdi.
G.Berdimuhamedowyň öz doglan gününde aýdym aýdýan pursaty. Aşgabat, 29-njy iýun, 2011.
Aýdymy ýerine ýetiriji Berdimuhamedowyň geýen köýnegi we jalbary, elindäki gitarasy hemem onuň bagy, ýanyndaky duran sazandalaryň geýen eşikleri, olaryň saz gurallary, saza goşup aýdym aýdýan aýdymçylaryň eşikleri - ählisi ak.
Bu sahna we sahnadaky zatlaryň reňkiniň ak bolmagy ýa-da ak reňkli güller wasp edilip, aýdym aýdylmagy soňky döwürlerde ýurtda ak reňkiň beýleki reňklerden döwlet derejesinde tapawutlandyrylýandygyny görkezýän ilkinji alamat däl.
Özüniň gyzyl reňki bilen dünýä tanalýan türkmen halysynyň ak reňke boýalan nusgasynyň öňünde oturan prezident Berdimuhamedowyň suraty türkmen metbugatynyň her gün diýen ýaly baş sahypasynda çap edilýär.
Türkmenistanyň telekanallarynda görkezilýän Ministerler Kabinetiniň maslahatlary geçirilýän zallarda hem Nyýazow döwründäki gyzyl reňkli gülleriň ak reňkli güller bilen çalyşylandygyny görmek bolýar.
“Aklygyň” hemmä ýetýän täsiri
Şol bir wagtyň özünde-de, soňky döwürlerde ak kepderi, ak at
we ak güller ýaly simwolika Türkmenistanyň döwlet eýýeçiligindäki habar beriş serişdelerinde juda köp duş gelýär.
Aşgabadyň ýaşaýjysy Altymyrat ak reňkiň aşa tapawutlandyrylmagynyň häzir onuň
Altymyrat: “Ak reňke bolan aşa üns diňe egin-eşikde däl, jemgyýetçilik obýektleriniň gurluşygynda hem örän köp duş gelýär".
maşgalasyna-da täsirini ýetirip başlandygyny aýdýar: “3-nji klasa gatnaýan oglum Ýakup ýakynda mekdepden täze tabşyryk bilen öýe dolandy. Mugallymlary oňa ak egin-eşik tikdirmelidigini aýdypdyrlar. Mugallymlarynyň aýtmagyna görä, ak reňkli eşik çagalara köpçülükleýin çärelere gatnaşdyrylanda gerek bolýarmyş”.
Altymyrat sözüni dowam etdirip, “Ak reňke bolan aşa üns diňe egin-eşikde däl, jemgyýetçilik obýektleriniň gurluşygynda hem örän köp duş gelýär, meselem, ýurtda täze salynýan ýaşaýyş jaýlary, sport desgalary - hemmesi diýen ýaly ak reňkde” diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Ak reňk diňe binalarda we döwlet derejesindäki çärelerde ulanylýan reňk bolmak bilenem çäklenmän, döwlet eýýeçiligindäki telekanallarda çykyş edýän adamlaryň geýýän egin-eşiklerinde-de soňky wagtlar aýratyn göze ilýär. Mysal üçin, şu ýylyň birinji ýanwaryndan efire berlip başlanan “Türkmenistan—sport” we “Aşgabat” telekanallarynda çykyş eden ilkinji alypbaryjylaryň geýen eşikleriniň reňki hem aklygy bilen tapawutlandy.
Tigir sürýän wagty hem türkmen prezidenti beýlekilerden öz ak geýimi bilen tapawutlanýar.
Şeýle-de, ýurtda geçirilýän köpçülükleýin çärelerde hem ak reňkiň agdyklyk etmegine aýratyn üns berilýär. Ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, ak reňke bolan üns, esasanam, prezident G.Berdimuhamedowyň geçen ýylky Bedew baýramçylygynda ak ata münüp, egnine ak kepderini gonduranyndan soň, has-da güýç aldy.
Häzirki döwürde köpçülikleýin çärelere gatnaşýan aýdymçylaryň, tansçylaryň köpüsi ak egin-eşikde çykyş edýärler. Laçyn Mamedovanyň “Sen aman bol, Arkadag”
atly aýdymynyň “Youtube” saýtynda peýda bolan wedeo-sýužetinde geýen eşigi-de ak.
Ak reňkiň syryny bilýän ýok
Ak reňke näme üçin aýratyn ähmiýet berilýär diýlen soraga döwlet derejesinde jogap berilmeýär. Ak reňke asla aşa köp üns berilýändigi barada-da resmi maglumat ýok.
Emma, prezident Berdimuhamedowy wasp edip, “Ak kepderi” atly poemany ýazan Gözel Şagulyýewa ýakynda telewedniýede eden çykyşlarynyň birinde özüniň ak kepderi atly goşgusyny ýazmak kararyna näme üçin gelenligini şeýle düşündirdi: “Men, umuman, hormatly prezidentimizi şu aklyga, dünýäň ak ýüzüne şygyrda doladym hasaplaýaryn. Hormatly prezidentimiziň ýoluna ak gülleri düşedim hasaplaýaryn”.
Döwlet derejesinde ykrar edilmese-de, käbir medeniýet işgärleri ak reňkiň ýurtda
Ak telpekli prezident G.Berdimuhamedow ak bedewiň üstünde.
syýasy ideologik propogandanyň bir simwolyna öwrülüp barýandygyny aýdýarlar.
Adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly bir medeniýet işgäri bu barada şeýle diýdi: “Köpçülikleýin çärelere gatnaşýan adamlaryň arasynda ak egin-eşik geýinýänler köpelýär. Döwlet ýolbaşçylary prezidente ak gülleri sowgat berýärler. Prezidenti saparlarda garşy alýan gyzlar hem ony ak reňkli güller bilen garşylaýarlar. Hatda, soňky döwür dokalýan türkmen halylarynyň köpüsinde ak reňk agdyklyk edýär. Garaz, ak reňk syýasy-ideologik propogandanyň simwolyna öwrülip barýar”.
Ak reňke aşa köp üns bermeklikligiň ýa-da, adynyň agzalmagyny islemedik medeniýet işgäriniň sözi bilen aýdylanda, - bu reňki kultlaşdyrmak ideýasynyň kime degişlidigi heniz belli däl. Ýöne, käbir synçylar ak reňki Türkmenistanyň prezidentiniň imiji bilen baglanyşdyrýarlar.
Ak mermerden gurlan fitnes klubynda ak sport geýimli prezident Berdimuhamedow maşk edýär.
Berdimuhamedowyň ak reňke bolan aýratyn garaýyşy barada halk arasynda hem dürli pikirler bar. Käbirleri prezidentiň ak reňki gowy görmeginiň sebäbini onuň lukmançylyk käri bilen düşündürýärler. Bu baradaky beýleki garaýyş bolsa, halk arasyndaky ak reňke bolan yrym bilen bagly.
Ýazyjy hem edebiýätçy Hudaýberdi Hally türkmençilikde ak reňk bilen bagly yrymyň aýratyn ähmiýetiniň bardygyny aýdýar.
“Türkmenleriniň yrymy boýunça alnyňda ak düýäniň çöküp otyrmagy, ak ata münmek, egniňe ak guşuň gonmagy ýaly zatlar adamyň bagtynyň çüwmegini aňladýar” diýip, ýazyjy hem edebiýatçi Hudayberdi Hally belleýär.
Türkmenistanyň ak reňke boýalmagynyň aňyrsynda nähili matlaplaryň bardygy barada takyk bir zat aýtmak kyn. Emma 3-nji klasa gatnaýan aşgabatly Ýakubyň kakasy Altymyrat welin, bu ýagdaýdan razy däl.
“Onsuzam, mekdebi remont etmek üçinem, köpçülikleýin çärelere baýdajyklary, ak şarjagazlary satyn almak üçinem çagalardan pul ýygnalýar. Indi bolsa, ogluma bahasy azyndan 140 manada durjak ak penjek-balak satyn almaly bolar” diýip, Altymyrat öz nägileligini mälim etdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 27-nji noýabrda geçirilen giňişleýin mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Şu günler güýzlük ak ekinlere göwnejaý ideg edilýär — ösüş suwy tutulýar, ekin meýdanlarynda haşal otlara garşy degişli çäreler geçirilýär we mineral dökünler bilen gurplandyrylýar. Şunuň bilen birlikde, meýdanlarda galan pagta hasylyny ýygnamak işleri dowam edýär.
Hasabatyň çäklerinde 28—29-njy noýabrda Türkmenistanyň pagta önümleriniň V halkara sergi-ýarmarkasyna hem-de “Türkmenistanyň pagta önümleri we dünýä bazary” atly halkara maslahata görülýän taýýarlyk işleri barada habar berildi. Foruma dünýäniň 27 ýurdundan 80 kompaniýanyň wekilleri gatnaşar.
Wise-premýer ýurdumyzda her ýyl noýabr aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilýän Hasyl toýuna görülýän taýýarlyk barada aýdyp, paýtagtymyzda guraljak dabaralaryň çäklerinde Aşgabadyň atçylyk sport toplumynda at çapyşyklarynyň geçiriljekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ekin meýdanlarynda sürüm işlerini netijeli geçirmäge, suw we ýer serişdelerini rejeli peýdalanmaga degişli işler barada birnäçe görkezmeler berip, şunda daşky gurşawy goramak meselelerine hem ünsi çekdi.
Döwlet Baştutany Türkmenistanyň pagta önümleriniň V halkara sergi-ýarmarkasynyň hem-de oňa gabatlanyp geçiriljek maslahatyň ähmiýeti barada aýdyp, gyzyklanma bildirýän ähli daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen tejribe alyşmak we özara bähbitli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek babatynda bu ulgamda ýurdumyzyň gazananlaryny görkezmegiň möhümdigine ünsi çekip, forumy ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Milletiň Lideri Hasyl toýuny geçirmek barada aýtmak bilen, däp boýunça paýtagtymyzda we ýurdumyzyň ähli künjeklerinde giňden bellenilýän ählihalk baýramyna göwnejaý taýýarlyk görmegi tabşyrdy.


text:
Gürjüstanyň häkimiýetdäki partiýasynyň aktiwistleriniň “Birleşen milli hereket” atly oppozision partiýanyň Zugdidi şäherindäki ýerli edarasynyň öňünde geçiren ýörişi netijesinde dörän çaknyşyklarda birnäçe adam ýaralandy.
15-nji martda “Gürjü arzuwy-Demokratik Gürjüstan” atly partiýanyň onlarça tarapdary “Birleşen milli hereketiň” 21-nji martda Tbiliside ýöriş geçirmek baradaky planlaryna protest bildirip, gürrüňi gidýän hereketiň Zugdidi şäherindäki edarasynyň öňünde demonstrasiýa geçirdi.
Waka bilen baglanyşykly çaknyşyklar hökümete tarapdar aktiwistler, şol sanda elleri taýakly tarapdarlar gapylary mynjyradyp, “Birleşen milli hereketiň” edarasyna kürsäp giren mahaly başlady.
Ýaralananlaryň arasynda azyndan bir polisiýa ofiseri hem bar.
“Birleşen milli hereketiň” kanunçykaryjylary çaknyşyklary ýazgaryp, 21-nji martda gürjü paýtagtynda ýöriş geçirjekdikleri baradaky niýetlerini ýene bir gezek nygtadylar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 28-nji awgustda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimize “Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyny Türkmenistanda geçirmegiň meseleleri hakyndaky” Kararyň taslamasy hödürlenildi. Ozal hem habar berşimiz ýaly, Aşgabatda geçiriljek bu uly maslahata Aziýa sebitiniň we Okeaniýa ýurtlarynyň milli Olimpiýa komitetleriniň wekilleri, Halkara Olimpiýa komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň ýolbaşçylary gatnaşar.
Şeýle hem mejlisde Aziada — 2017-niň Internet saýtyny döretmek boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň tabşyrygyna laýyklykda geçirilýän işler barada habar berildi. Bu işler Oýunlara taýýarlyk görmek baradaky Ýerine ýetiriji komitet tarapyndan ýurdumyzyň we Aragatnaşyk ministrligi bilen bilelikde alnyp barylýar.
Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda V Aziýa oýunlaryny halkara derejesinde giňden wagyz etmek we mahabatlandyrmak boýunça maksada gönükdirilen çäreler görülýär. Aziada — 2017-ni giňden wagyz etmekde we mahabatlandyrmakda Internet-saýtyna möhüm orun degişlidir. Onuň üç tapgyrda: ilkinjisi — 2015-nji ýylyň dekabryna çenli, ikinjisi — 2016-njy ýylyň maýyna çenli we üçünjisi—2016-njy ýylyň dekabryna çenli açylmagy meýilleşdirilýär.
Mejlisde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyny Türkmenistanda geçirmegiň meseleleri hakyndaky” Karara gol çekip, degişli ýolbaşçylara bu wekilçilikli maslahaty ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi üpjün etmek boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi.


text:
Prezident Petro Proşenko Ukrainanyň günorta-gündogar regionlaryna awtonomiýa bermek barada konstitusion üýtgeşiklikleri parlamente hödürledi.
Parlamentiň websaýtynda çap bolan maglumata görä, teklibiň taslamasy konstitusiýada Donetsk we Luhansk regionlaryň ýörite statusy boýunça bölekleri öz içine alýar.
“Ukrainska Prawda” gazetiniň 16-njy iýulda habar bermegine görä, Poroşenko konstitusion reformalar baradaky teklibini öňe sürmek kararyna ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň kömekçisi Wiktoria Nulandyň 15-nji iýulda eden saparynyň yzýany gelipdir.
ABŞ-nyň, Fransiýanyň we Germaniýanyň liderleri Poroşenkony Minsk ylalaşygyndaky şertlere görä, Donbas regionyna özüni dolandyrmaga ygtyýar bermek boýunça konstitusional reforma geçirmäge ündäp gelýärler.
Orsýet Kiýewiň Minsk ylalaşygyny berjaý etmän, uruşdan ejir çekýän Ukrainanyň gündogaryna awtonomiýa bermezligini tankyt edýär.
Poroşenkonyň häkimiýeti merkezleşdirmezlik barada 1-nji iýulda öňe süren konstitusion üýtgeşikligi Donbas üçin ýörite statusy öz içine almaýar.


text:
Şu gün Orsýetde Beslan tragediýasynyň bäş ýyllygy bellenilýär. Bu ganly waka bilen bagly senä bagyşlanan dabara, irden sagat 9:15-de, ilkinji jaň bilen başlandy.
Hut şol wagt, 2004-nji ýylyň 1-nji senýabrynda 32 çeçenden ybarat ýaraglanan topar 1200 adamy zamun alyp, olary üç günüň dowamynda sakladylar.
Orsýetiň goşunlary tarapyndan zamunlary boşatmak maksady bilen geçirilen hereketiň netijesinde 334 adam heläk bolupdy, olardan 180-si çagalar.
Bu gün şol betbagytçylygyň ýüze çykan ýerine ýüzlerçe adam ýygnanyp, heläk bolanlaryň ýadygärligini hormatladylar.
Orsýetiň hukuk goraýjylary bu waka bilen bagly derňewiň geçirilşinden närazydyklaryny aýdýarlar.


text:
Türk sudy ozalky harby serkerdebaşy Ilker Basbugy derrew türmeden boşatmagy buýurdy. Ol geçen ýyl hökümeti agdarmak dildüwşüginde günäli tapylyp, ömürlik tussaglyga höküm edilipdi.
Basbugyň aklawçysy Ilkaý Sezer suduň kararyny žurnalistlere anna güni aýtdy. Bu çözgüde Türkiýäniň ýokary Konstitusiýa sudy Basbugyň kanuny hukuklarynyň bozulandygy barada karar çykarandan soň gelindi.
Basbug 2013-nji ýylda, ýüzlerçe harby ofiser bilen bilelikde, «Ergenekon» dildüwşügi diýlip at berlen iş esasynda, hamala, hökümeti düňderjek bolan diýlip, uzak möhletli türmä basylypdy.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan soňky wagtlar, ozalky ýarany Fethulla Gülen bilen darkaşa girmeli bolansoň, goşuna daýanmagyň çäresini agtardy.


text:
Belarusda dekabrda geçen jedelli saýlawlarda oýnan rollary sebäpli ýene iki sany oppozision şahsyýet 11-nji maýda Minskide suda çekildi.
Mikalaý Statkewiç bilen Dzmitriý Wus 19-njy dekabrda halkara synçylary tarapyndan “galplaşdyrylan” diýlip häsiýetlendirilen saýlawlarda Belarusyň awtoritar prezidenti Aleksandr Lukaşenko bilen bäsleşen kandidatlar. Bularyň ikisi-de köpçülikleýin bidüzgünçilikleri gurnanlykda aýyplanýar. Günäli tapylan ýagdaýlarynda olara 15 ýyla çenli türme tussaglygy garaşýar.
Öňki belarus ýolbaşçysy Stanislaw Şuşkewiç bu sud prosesini şeýle suratlandyrdy: “Bu bir syýasy iş. Bu saýlawyň galplaşdyrylmagynyň dowamy. Jemgyýetçiligi gorka salmak, saýlawda çyn ýeňiş gazananlardan öç almak”.
Müňlerçe adam köçelere dökülipdi
Lukaşenkonyň dördünji gezek 5 ýyllyk möhlet bilen prezidentlik wezipesini eýelemegine getiren saýlawyň netijeleriniň garşysyna protest bildirip, 19-njy dekabrda müňlerçe adam köçelere döküldi. Statkewiç bilen Wus bu protestler sebäpli häzir sud edilýän 27 sany oppozision şahsyýetlerden.
Öňki prezidentlige kandidatlaryň biri, ýurtdan gaçyp çykyp, Çehiýa Respublikasyndan başpena aldy. Şu wagta çenli sud edilip, iki ýyl bilen dört ýylyň aralygynda türme tussaglygyna höküm edilen oppozision aktiwistleriň sany 14.
Žurnalist Irina Halip bilen ýokary derejeli oppozision şahsyýet Pawel Sewýarynetsiň üstünden hem şu gün sud prosesi boldy. Bularyň hem aňyrsy üç ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegi mümkin. Halip prezidentlige öňki kandidatlaryň biri Andreý Sannikawyň aýaly.
Sannikaw saýlawyň resmi netijeleri boýunça sesleriň 2,5 prosentini almak bilen, Lukaşenkodan soň ikinji orny eýelän adam. Lukaşenkonyň alan sesleri bolsa, resmi netijilerde, 80 prosent diýlip görkezildi. Sannikawyň garşysyna 27-nji aprelde başlanan sud prosesi şu gün hem dowam etdi. Günäli tapylan halatynda oňa köpçülikleýin pitneçiligi gurnanlygy üçin 15 ýyl türme tussaglyga garaşýar.
ÝB sanksiýa girizdi
Belarus häkmiýetleri saýlawdan soň turan protestleri rehimsizlik bilen basyp ýatyrdylar. 600-den agdyk adam tutuldy. Bu işler günbatar resmileriniň sanksiýalar girizip, Lukaşenko bilen onuň 100-den gowrak ýaranynyň garşysyna wiza gadagançylygyny girizmegine getirdi.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Ketrin Aşton 11-nji maýda Ýewropa Parlamentinde eden çykyşynda bu sud proseslerine salgylandy. Aşton bu babatda: “Belarus prezidenti Lukaşenko bize režimiň içinde bu zulum-süteme jogapkärleri, şol sanda prezident Lukeşenkonyň özüni-de, nyşana alyp, güýçli sanksiýa girizmekden başga ýol goýmady. Biz şeýle hem graždan jemgyýetini goldamagy, halklaryň arasyndaky gatnaşyklary güýçlendirmeli bolduk” diýdi.
10-njy maýda Belarusda bir sud oppozision “Milli Front” partiýasynyň Minskidäki býurolaryny terk etmegi barada höküm çykardy. Partiýanyň bir ýokary derejeli işgäriniň “Frans Pres” habar gullugyna aýtmagyna görä, bu işiň partiýanyň syýasy sahnadan düşüp gitmegine getirmegi mümkin.
Bu aralykda Orsýetiň üç sany adam hukulary boýunça gözegçisiniň anna güni Belarusdan kowlandygy habar berildi. Belarusda Adam hukuklarynyň ýagdaýyna halkara derejesinde konrollyk boýunça komitetiň habaryna görä, onuň bu sud proseslerine synçylyk üçin Belarusa baran üç wekili Minskide tutulyp, ýurdy terk etmekleri üçin olara 24 sagat möhlet berlipdir.


text:
Aşgabat, 04.03.2015. “Türkmenportal”.
Şu gün türkmen paýtagtynda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit Merkeziniň (MAÖADSM) OBCE-niň Aşgabatdaky Merkezi bilen bilelikde guramagynda “Serhetleriň howpsuzlygy we terrorçylyga garşy hereketleri dolandyrmak” atly sebitara maslahat açylýar.
MAÖADSM-iň metbugat maglumatlarynda aýdylmagyna görä, maslahata degişli edaralaryň Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky wekilleri we halkara hem sebit guramalaryndan wekiller gatnaşar. Olar serhetleriň howpsuzlygynyň we terrorçylyga garşy hereketleri dolandyrmagyň meseleleri we öňdebaryjy tejribesi barada pikir alşarlar.
Maslahat “Ýyldyz” myhmanhanasynda geçiriler we 6-njy marta çenli dowam eder.


text:
Malala Ýusufzaý "Talybanyň" Pakistanda gyzlara bilim aldyrmajak bolup edýän berk basyşlary barada BBC-niň Urdu gullugyna atsyz gündelik ýazgylaryny ýazyp başlanda entäk ýaňy 11 ýaşyndady.
Häzir 14 ýaşyna ýeten bu gyzjagaz ýurduň ähli künjeginde aşa berk yslamçy toparlaryň öz regionyndaky täsirine garşy edýän batyrgaý çykyşlary bilen giňden tanalýar. 9-njy oktýabrda klasdaş gyzlar bilen köpçülik ulagyna münjek bolup duran mahallary olara hüjüm edilip, oka tutulandan soň Malala hassahana ýerleşdirildi.
Demirgazyk-günbatardaky Swat etrabynyň iň uly şäherleriniň biri bolan Mingora şäherinde birnäçe sagatlap dowam eden atyşykdan soň Pakistandaky "Tehriki Talyban" topary atyşygy özleriniň gurnandygyny aýdyp, hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Ýusufzaýynyň "Talybanyň" häkimiýeti astyndaky mekdep okuwçysy hökmünde durmuşa bolan garaýyşlary 2009-njy ýylyň ýanwar aýynda internetde neşir edilip başlandy. Pakistand "Talyban" 2003-nji ýyldan bäri Owganystan bilen araçäge ýakyn bolan Swat etrabynda öz hökümini ýöredýär.
“Gül Makai” tahallusy bilen ýazyp başlan Ýusufzaý "Talybanyň" gyzlaryň bilim almagyna garşy girizen gadagançylyklarynyň bir bölegi hökmünde Swatdaky mekdepleri ýapmak buýruklary barada öz garaýyşlaryny beýan etdi. Onuň kakasy Zaiuddin Ýusufzaý, "Talyban" ýapmaga mejbur edýänçä, gyzlaryň okaýan hususy mekdebiniň eýesidi.
Şol bir wagtyň özünde "Talybanyň" gözegçiligindäki ýerlerde ýaşaýan 50.000-e golaý pakistanly gyzlar mekdebe gitmekden ýüz öwürmäge mejbur edildi.
"Talybanyň" ýaraglarynyň döredýän howpy
Ýusufzaý özüniň hem-de synpdaş gyzlarynyň "Talyban" ýaraglarynyň döredýän howpy zerarly bilimsiz galýandyklaryna gynanç bildirip, 2009-njy ýylyň 8-nji fewralynda şeýle ýazdy: “Men şkafymy açyp, ol ýerde mekdebe geýýän eşiklerimi, göterýän sumkamy we geometriýa gutujygymy görenimde, ýüregim jigläp gidýär. Oglanlaryň mekdebi ertir açylýar. Ýöne "Talyban" hereketi gyzlaryň bilim almagyny gadagan etdi. Mekdep hakyndaky ýatlamalarym, aýratynam gyzlar bilen eden gürrüňdeşliklerim özümdenem öň ýyldyrap söndi.”
Ýusufzaýyň gündeligi Swatdaky "Talyban" meýletinçileriniň şäheriň ýaşaýjylaryny öldürip, mekdep binalaryny (aýratynam gyzlaryň okaýan mekdeplerini) ýykan-ýumran edişleri bilen baglanyşykly ýerli çagalaryň gorky-ünjüleri barada. Şeýle-de ol iň soňunda özüniň synpdaşlary bilen bir hatarda maşgalasy bilen Swat sebitinde bolan uruşdan nädip gaçyşlaryny hem gürrüň berýär. Bu çaknyşykdan soň pakistan hökümeti "Talybana" garşy 12.000 esger ýollady.
Pakistanyň hökümet goşunlary Swatda häkimiýeti gaýtadan öz eline alansoň, Ýusufzaýyň hakykatda kimdigi dünýä äşgär boldy.
Puştun, urdu we iňlis dillerinde suwara gürläp bilýän mert hem gönümel gyz ”Talybanyň” kontrollygynda gorkynyň näderejede durmuşyň her bir ugruna siňendigini hem pakistan mediasyna hem-de daşary ýurt mediasyna aç-açan gürrüň berdi.
Parahatçylyk boýunça Döwlet sylagy
2011-nji ýylyň soňlarynda Pakistanyň hökümeti Ýusufzaýy ýaşlaryň arasynda “Parahatçylyk Döwlet sylagy” bilen sylaglady. Şeýle-de ol çagalaryň arasynda “Halkara Parahatçylyk sylagyna” kandidatlyga hödürlenen ilkinji pakistanly gyz boldy. Bu baýraga onuň kandidaturasyny hödürlän - Günorta Afrikadan Parahtçylyk boýunça Nobel baýragynyň laureaty Desmunt Tutu.
Ýusufzaýy entek sylagy alyp ýetişmedigem bolsa, 2011-nji ýylyň soňlarynda Azatlyk Radiosyna degişli Maşal Radiosyna bu baýraga kandidat görkezilmeginiň özi üçin “beýik mertebedigini” gürrüň berdi: “Ilkinji sapar pakistanly ýaş çaga bu sylaga kandidat görkezilýär. Bu Pakistan üçin buýsançdyr. Men hem şat, sebäbi, bu meniň ýurdum üçin mertebedir” diýip, ol aýtdy.
Halkara medianyň üns merkezindäki Ýusufzaý özüniň Pakistanda haçanam bolsa bir gün gyzlaryň bilim almak hukugyny öňe sürjek syýasy partiýa döretmek arzuwynyň bardygyny hem mälim etdi: “Pakistanyň halkyny şeýle bir galkyndyryp biljek ýolbaçy bolasym gelýär. Munuň bilen bir hatarda, nähili ýol bilen bolsa-da, meniň adamzada hyzmat edesim gelýär”.
Ýusufzaýy mart aýynda “Newsweek” žurnalynyň pakistan neşirinde çap edilen “meşhur 100 zenan” atly sanawyna girizildi.
Elbetde, Ýusufzaýyň meşhurlygy we onuň blog ýazgylary milli we halkara derejede Pakistanyň bilim baradaky meselelerine ünsi çekdi. Emma şol bir wagtyň özünde bu pakistanly "Talybanlaryň" hem degnasyna degdi. Pakistandaky "Tehriki Talybanyň" bir wekili mart aýynda Azatlyk Radiosyna Malala Ýuzufzaýy özleriniň “gara sanawyna” girizendiklerini gürrüň berdi.
Pakistanyň premýer-ministri Raja Perwaiz Aşraf edilen hüjümi näletläp, Ýusufzaýy “Pakistanyň gyzy” diýip atlandyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland hüjümi “terrorçylyk” we “namartlyk” diýip häsiýetlendirdi.
BMG-niň ýaragly çaknyşyklardaky çagalaryň ýagdaýy boýunça aýratyn wekili Leila Zerrougui edilen hüjümi “iň berk sözler” bilen näletledi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Orsýetdäki ilçisi amerikan maşgalasy tarapyndan ogullyga alnan çaganyň ölümini görülmedik derejede ulanmagy bes etmäge çagyrdy.
Geçen hepde ors resmileri we kanun çykaryjylary 3 ýaşly Maks Şattonyň, ors ady Maksim Kuzmin, öz eneligi tarapyndan Tehasda öldürilendigini öňe sürdiler.
Birleşen Ştatlaryň ilçisi Maýkl Makfol öz blogunda amerikanlaryň ors mediýasynda ýaramaz suratlandyrylyşyndan bimaza bolandygyny aýtdy. Ol amerikan häkimiýetleriniň entek o çaganyň ölüminiň sebäbini kesgitlemändigini, bu işiň berk derňelýändigini aýtdy.
Bu meseläniň indiki hepde Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň duşuşygynda hem ara alnyp maslahatlaşylmagyna garaşylýar.


text:
Gazagystanyň parlamenti prezident Nursoltan Nazarbaýewe “Milletiň lideri” diýen ady berýän kanuny kabul etdi we bu at gazak metbugatynda çap edilenden soň, 15-nji iýundan öz güýjüne girdi.
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew 13-nji maýda parlament tarapyndan kabul edilen we özüne “Milletiň lideri” diýen derejäni berýän kanuny kabul etmekden başda boýun gaçyrypdy.
Emma, muňa garamazdan, ol bu kanuna weto goýmady we ony parlamente yzyna gaýtarmady. Käri boýunça ýurist Sergeý Utkiniň aýtmagyna görä, metbugatda çap edilen güni bolan 15-nji iýundan başlap, Nazarbaýew gol çekmese-de, indi ol kanun prezident tarapyndan kabul edildi diýlip hasaplanmaly.
“Parlament baradaky kanunda bir düzgün bar, şol düzgüne görä, prezident bir aýyň dowamynda belli bir kanuna gol çekmese ýa-da ony yzyna gaýtarmasa, şol kanun prezident tarapyndan makullandy diýlip hasaplanýar” diýip, gazagystanly garaşsyz ýurist Sergeý Utkin Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtdy.
Gazak oppozisiýasyna degişli “Azat” partiýasynyň egindeş başlygy Bolat Abilow bu kanunyň kabul edilmegi bilen ylalaşmaýandygyny aýdýar: “Eger Nazarbaýew bu kanuna hakykatdan hem garşy bolan bolsa, näme üçin ol parlamentde bu meseläniň gozgalmagyny togtatmady? Parlamentde “Nur Otan” partiýasyndan saýlanan 100 deputat Nazarbaýewiň aýdanyndan çykyp bilmezdi. Bize milletiň lideri gerek däl. Häzirki wagtda biz bu mesele bilen bagly öz etmeli hereketlerimizi geňeşýäris”.
Gazagyztanly syýasatçy Baltaş Tursunbaýew milletiň lideri baradaky kanunyň kabul edilmeginde Nazarbaýewiň daş-töweregini aýyplaýar: “Gazagystana lider gerek, gutlaýaryn. Emma bu meseläni gozgan Nazarbaýewiň toweregindäki deputatlary tankytlamaly. Olar Nazarbaýewi yryp, bu kanunyň kabul edilmegini gazandylar”.
Kanunyň şertleri
“Milletiň lideri” baradaky kanunyna görä, Gazagystanyň ilkinji prezidentiniň hem onuň maşgala agzalarynyň özleriniň we olaryň eýeçiligindäki emlägiň, bank hasaplarynyň, olara degişli dokumentleriň eldegrilmesizligini bozan adam bäş ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilip bilner. Bu kanun boýunça, Nazarbaýewleriň bank hasaplarynyň gizlinlikde saklanylmagy hem kepillendirilýär.
Nazarbaýewiň janyna kast eden adam 15 ýyl türme tussaglygyna, hatda ölüm jezasyna hem höküm edilip bilner. Metbugatda hem prezident Nazarbaýewiň abraýyna zeper ýetirýän maglumatlary çap edip, onuň mertebesini pese düşürenler, şol sanda Nazarbaýewiň şekilini üýtgedip suratlandyran adamlaryň hem täze kanun boýunça üç ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilip bilinjekdikleri habar berilýär.
Dürli garaýşlar
Gazak intelegensiýasynyň arasynda hem bu kanun dürli garaýşlaryň peýda bolmagyna getirdi. Olaryň käbiri Nazarbaýew eden işleri bilen milletiň lideri bolmaga mynasyp diýseler, beýlekileri bu kanunyň kabul edilmegi bilen Nazarbaýewiň jenaýata baş goşandygy resmi taýdan ykrar edildi diýip hasaplaýarlar.
“Sebäbi prezidentiň günäsi bolmasa, onuň goragyna ýörite kanun kabul etmek zerurlygy hem döremezdi, bu kanun preizdnetiň öz halkyndan gorkýandygyna şaýatlyk edýär” diýen pikirler öňe sürüldi.
Gazak ýazyjysy Gabbas Kabyş ogly hem “Milletiň lideri” baradaky kanunyň kabul edilmegi bilen Nazarbaýewiň abraýyna zeper ýetdi diýen pikirde.
“Bu kanunyň kabul edilmegi bilen prezident masgara edildi. Ýagny, bu kanuny kabul edenlerinde, deputatlaryň prezidente hakyky jenaýatçy bolandygyňyz üçin sizi hem siziň maşgala agzalaryňyzy goramak zerur – diýdikleri bolýar. Olar bu kanun arkaly prezidentiň jenaýtçydygyny boýun aldyryp, ony masgara etdiler diýip hasaplaýaryn” diýip, gazak ýazyjysy Gabbas Kabyş ogly AÝ/AR bilen söhbetdeşlikde öz pikirini mälim etdi.


text:
Duşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Nobel baýragyny resmi taýdan kabul edýarler. Oslo şäherinde geçirilýän dabarada Nobel baýragy boýunça komitetiň başlygy Torbýorn Ýagland 1 million 200 müň amerikan dollary möçberinde baýragy ÝB-niň ýokary derejeli resmilerine gowşurýar.
Bu dabara Ýewropanyň 20 töweregi lideri, şol sanda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel, Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland gatnaşýarlar.
Norwegiýanyň Nobel baýragy boýunça komiteti 2012-nji ýylyň parahatçylyk boýunça Nobel baýragyny şu ýylyň oktýabr aýynda ÝB-ne bermek barada yglan edipdi.
Tankytçylar ÝB-ne bu baýragyň berilmegini ýaňsylamak bilen garşy aldylar. Olar 1990-njy ýyllarda Balkanda gan döküşligiň öňüniň alynmandygyny, şeýle hem häzir ÝB-niň iň agyr maliýe krizisini başyndan geçirýändigini bellediler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton çarşenbe güni pars dilli media beren ilkinji interwýusynda eýran halky bilen ilteşikde bolmak üçin Amerikanyň basym Tähranda "wirtual ilçihana" gurjakdygyny bildirdi.
Klinton muny “Amerikanyň sesi” telekanalynyň pars dilindäki programmasyna, şeýle hem BBC-niň Pars gullugyna beren interwýusynda aýtdy.
—Diplomatik gatnaşyklarymyzyň ýokdugyna garamazdan, biziň etjek bolýanymyz Tähranda bir wirtual ilçihana açmak. Bu internet sahypasy üstümizdäki ýylyň aýagynda işe başlar. Biz halk bilen, aýratyn-da studentler bilen gatnaşygy dowam etdirip, olary Birleşen Ştatlara ýene okuwa gelmäge höweslendirmekçi. Adamlaryň arasynda hem gatnaşygyň bolmagy barada iş alyp bararys. Men bu iş 21-nji asyrda amerikan halky bilen eýran halkynyň arasynda gaty möhüm diýip pikir edýärin— diýip, Klinton aýtdy.
Eýran hökümeti internete berk kontrollyk edip, ony senzuradan geçirýär. Onsoň “wirtual ilçihana” öz işlerini nädip alyp barar - Klinton bu barada köp maglumat bermedi.
Eýranda 1979-njy ýylda yslam rewolýusiýasy bolaly bäri Tähran bilen Waşingtonyň arasynda diplomatik gatnaşyk ýok. Hanym Klinton “Amerikanyň sesiniň” pars dilindäki telewideniýesi bilen söhbetdeşlikde Waşingtonyň eýran halky bilen dowamly dialog alyp barylmagy isleýänligini aýtdy. Ol şeýle hem Eýrany “harby diktatura” tarap golaýlap barýan ýurt diýip häsiýetlendirdi. Ol Eýranyň halkyna ýüzlenip, şeýle diýdi:
—Birleşen Ştatlaryň siziň bilen hiç hili dawasy ýok. Biz siziň isleg-arzuwlaryňyzy goldamak isleýäris. Ertir Eýrandaky režim ‘biz öz ýaşlarymyzyň zehinini näme üçin basyp ýatyrýarys, geliň, Eýranyň geljegi gülläp össün’ diýse, biz aşa tolgunarys. Şol sebäpden mümkin bolan her bir ýoldan kömek bermek isleýäris.
Birleşen Ştatlaryň baş diplomatynyň aýtmagyna görä, Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad bilen ýokary dini ýolbaşçy Aýatolla Ali Hameneýiniň arasynda häkimiýet ugrunda barýan häzirki göreş eýran halkynyň öz ýurtlarynyň geljegine täsir etmäge şansynyň bardygyny görkezýär.
Jedelli prezidentlik saýlawlaryndan soň
BBC-niň pars dilindäki habar kanalyna beren interwýusynda hanym Klinton 2009-njy ýylda Eýranda geçen jedelli prezidentlik saýlawlaryndan soň, Waşingtonyň eden işlerini gürrüň berdi. Ol Waşingtonyň oppozision “Ýaşyl hereketi” işjeň goldamandygyny, sebäbi oppozision ýolbaşçylaryň Waşingtondan kömek soramandygyny aýtdy.
Klintonyň aýtmagyna görä, amerikan hökümeti käbir eýranlylaryň “Waşington oppozisiýanyň agzalaryny abraýdan düşürmegi mümkin işlerden saklansyn” diýenine gulak asypdyr.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Waşingtonyň eýran hökümetiniň internete girizen germewlerinden sypmak üçin halky gerekli gurallar we türgenleşik bilen üpjün etjekdigini bildirdi:
—Söz erkinligi bolup, habarlaşara mümkinçilik bolup, adamlar ýygnanyşyp, adam hukuklarynyň bozulmagy – muny häli-şindi görýäris – barada öz ünji-aladalary hakda pikir alşar ýaly, biz olara internet tutusyndan sypmara kömek bermäge synanyşýarys.
Klinton iki hepde çemesi mundan ozal üsti açylan Saud Arabystanynyň Birleşen Ştatlardaky ilçisini öldürmek baradaky dildüwşük hakda hem durup geçdi. Ol: “Tähran bu barada derňew geçirmeli” diýdi.
Hanym Klintonyň aýtmagyna görä, Waşington häzir Eýranyň oppozision topary ”Mujahedin-e Halk” guramasyny mundan beýläk-de terroristik guramalaryň sanawynda saklap-saklamazlyk barada oýlanýar. Bu topar Eýranda alyp baran hüjümleri bilen ençeme adamyň ganyna galdy. Ýöne ol indi özüniň zorlukdan ýüz öwrendigini aýdýar. “Mujahedin-e Halk” Eýranda-da gara sanawda.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Meýletinçiler
"Parahatçylygy goldaýan nesiller" halkara guramasynyň talaplaryna laýyk gelýän meýletinçiler Meýletinçiler 2014-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Milli olimpiýa komitetiniň gurnamagyndaky bäsleşik esasynda, “Generations for peace” halkara guramasynyň talaplaryna laýyklykda seçilip alyndy. Has anygy, Russiýa Federasiýasynyň Soçi şäherinde geçirilen Bütindünýä Paraolimpiýa oýunlary döwrü...Doly maglumat
Oýunlar Akademiýasy
Oýunlar Akademiýasy 2010-njy ýylda Aşgabat şäheri Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek üçin hukuk gazandy. Oýunlar 2017-nji ýylyň sentýabr aýynyň 17- 27 –si aralygynda geçiriler. Türkmenistanda geçiriljek ilkinji köp ugurly sport oýunlaryna taýýarlyk görmek üçin Ýerine ýetiriji komitetiň işgärleri we işe täze geljek işgärler ü&ccedi...Doly maglumat
Hemaýatkärler
Hemaýatkärler Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary 2017-njii ýylda Aşgabat şäherinde geçirilip, Oýunlara Milli Olimpiýa komitetleriniň 62-sinden we Okeaniýa döwletlerinden türgenleriň alty müňüsi sportuň 21 görnüşi boýunça özara bäsleşerler. Bu uly göwrümli sport çäresi Türkmenistanda geçiriljek möhüm we köptaraplaýyn sport &...Doly maglumat
Ygtyýarlandyrmak
Haryt boýunça ygtyýarlandyrylan şahs Ýapyk binlarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny taýýarlamak boýunça jogapkär Ýerine ýetiriji komitet ýerli we halkara gurmalardan ( ýüz tutanlardan)2017-nji ýylda Türkmenistanyň Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binlarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda haryt boýunça ygtyýarlandyrylan resmi şahs bolmagy üçin te...Doly maglumat


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama BMG tarapyndan Eýrana garşy sanksiýalaryň täze tapgyrynyň aýlaryň däl, “hepdeleriň” dowamynda girizilmegine umyt edýänligini aýtdy.
Obama Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozy bilen Ak tamda sişenbe güni geçiren duşuşygyndan soň eden çykyşynda BMG tarapyndan Eýrana garşy sanksiýalaryň dördünji tapgyrynyň girizilmegi barada Waşingtonuň öz halkara hyzmatdaşlary bilen iş alyp barýanlygyny belledi.
“Men bu işiň şu ýazyň dowamynda başa barjakdygyna umyt edýärin. Şunlukda, men sanksiýalaryň girizilmegi üçin aýlap garaşmaga islegli däl. Men onuň hepdeleriň dowamynda amala aşyrylanlygyny görmek isleýärin” diýip, Barak Obama aýtdy.
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozy bolsa Eýran bilen bagly kararyň kabul edilmegi üçin wagtyň gelenligini aýtdy.
Eýran bolsa öz ýadro programmasynyň parahatçylykly maksatlara eýerýändigini öňe sürýär.


text:
Şenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Siriýanyň režimine garşy sanksiýalary güýçlendirmekligiň zerurlygy barada ylalaşyga geldiler.
Bileleşige agza 27 ýurduň daşary işler ministrleri Kiprde gurnalan bu maslahatda Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar boýunça bölüminiň başlygy Katrin Aştondan täze sanksiýalar bilen baglanyşykly teklipleri taýýarlamaklygy haýyş etdiler.
Mundan daşary, Bileleşigiň wekilleri Siriýadaky konfliktlerden ejir çekýän ilata berilýän gumanitar ýardamlary artdyrmak barada-da ylalaşyga geldiler.


text:
ÝURDUMYZYŇ ILKINJI HEMRA ARAGATNAŞYGYNA BADALGA BERMEK DABARASY BOLDY
28.04.2015
Kanaweral burny-Aşgabat, 27-28-nji aprel (TDH). Şu gün ABŞ-nyň Florida ştatynyň Kanaweral burnunda Türkmenistanyň “TürkmenÄlem 52°E” ilkinji aragatnaşyk hemrasyny äleme çykarmak çäresi boldy. Biziň ýurdumyzyň buýurmasy esasynda Fransiýanyň “Thales Alenia Spaсe” kompaniýasynyň taýýarlan kosmiki enjamy “Falсon 9” göteriji bilen älem giňişligine çykaryldy.
Şu waka mynasybetli Aşgabat bilen ABŞ-nyň “SpaсeX” kompaniýasynyň badalga meýdançasynyň arasynda teleköpri guraldy. Oňa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Ekranlarda Kanaweral burnundaky kosmodromyň badalga meýdançasyndan berilýän telegepleşiklerde “SpaсeX” we “Thales Alenia Spaсe” kompaniýalarynyň işi barada gürrüň berýän wideoşekilleriň görkezilmegi teleköpri boýunça guralan dabaraly çäreleriň başlangyjyna öwrüldi. Soňra dabara gatnaşyjylar we göni ýaýlyma tomaşa edýänler häzirki döwürde kosmos ýurtlarynyň hataryna goşulýan Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň gazanan üstünlikleri baradaky wideofilme seredýärler.
Aşgabat wagty bilen sagat 2.50-de mähriban Watanymyzyň ýüregi Aşgabady ABŞ-nyň Florida ştatynyň Kanaweral burnunda ýerleşýän kosmodromyň dolandyryş merkezi bilen baglanyşdyrýan teleköpri başlanýar. Teleköprini Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Milli kosmos agentligini başlygy A.Ataýew açýar. Ol hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň ilkinji “TürkmenÄlem 52°E” emeli aragatnaşyk hemrasyny ABŞ-nyň badalga meýdançasyndan älem giňişligine çykarmak boýunça görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berýär.
Dabaraly pursat ýakynlaşýar. Ýurdumyzyň Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowdan göterijini goýbermäge rugsat bermegini haýyş edip ýüzlenýär.
... Göz gamaşdyryjy ýagtylyk lowurdaýar...
Badalga! Üstünde türkmen hemrasy bolan “Falcon-9“ bulutlardan geçip, asmana gönügýär. Teleköpriniň göni ýaýlymynda bolsa göterijide oturdylan kameralaryň wideoşekilleri görkezilýär...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen halkyny ýurdumyzyň kosmos giňişligindäki täze üstünliklere atarýan şanly waka bilen gutlady.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Milli kosmos agentliginiň başlygy A.Ataýew “TürkmenÄlem 52°E” emeli aragatnaşyk hemrasynyň üstünlik bilen uçurylandygy barada hasabat berýär.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň “TürkmenÄlem 52°E” emeli hemra aragatnaşygynyň kosmos giňişligine çykarylmagy bilen watandaşlarymyzy gutlap, Bitarap döwlet bolan ýurdumyzyň halkara giňişligine parahatçylyk söýüjilikli we ynsanperwer başlangyçlar hem-de hoşniýetli goňşuçylyk dost-doganlyk gatnaşyklaryna eýermek arkaly çykýandygyny belledi.
Biz hemra aragatnaşyk ulgamyny ösdürmekde hem parahatçylygyň we ynsanperwerligiň asylly maksatlaryndan ugur alýarys. Şoňa görä-de, durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmäge ýardam berjek hemra ulgamy boýunça özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda giň gerimli işleri alyp barýarys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Bu aragatnaşyk hemrasy milli tele we radioýaýlymlarymyzyň alnyp görkezilişiniň hem-de eşitdirilişiniň hilini ýokarlandyrmaga uly itergi berer. Göni ýaýlymda wideogepleşikleri alyp barmaga, ýokary hilli Internet ulgamyny, göni ýaýlymda teleokuwlary we telelukmançylyk aragatnaşygyny ýola goýmaga şert döreder diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Milli Liderimiz bu aragatnaşyk ulgamynyň uzakda ýerleşýän ilatly ýerlerde öýjükli aragatnaşyk ulgamyny gurnamaga ýardam berjekdigini, şeýle hem onuň maglumatlar ulgamyny täze tehnologiýalaryň we innowasiýalaryň esasynda ösdürmäge giň mümkinçilik döretjekdigini belledi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary döwlet Baştutanymyzy Türkmenistanyň “TürkmenÄlem 52°E” ilkinji emeli aragatnaşyk hemrasynyň älem giňişligine üstünlikli çykarylmagy bilen tüýs ýürekden gatladylar.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň buýurmasy esasynda Fransiýanyň “Thales Alenia Spaсe” kompaniýasynyň taýýarlan enjamy “Falсon 9” göteriji-raketa bilen älem giňişligine çykaryldy.
27-nji aprelde bütindünýä wagty boýunça 23 sagat 03 minutda (Aşgabatda 28-nji aprel 4 sagat 03 minutda) üstünde türkmen aragatnaşyk hemrasy bolan iki basgançakly raketa SLС-40 goýberiş toplumyndan badalga bellenilen kada laýyklykda amala aşyryldy. Uçuşyň üçünji minutynda raketanyň birinji basgançagy aýrylyp, ikinji basgançagyň hereketlendirijisi işe girizildi. Älem giňişligine çykyp we uçuş ugrunda zerur orny eýelän “TürkmenÄlem 52°E” aragatnaşyk hemrasy göterijiden şowly aýryldy.
Uçuşy amala aşyrýan “SpaсeХ” amerikan kompaniýasy kosmos enjamynyň aralyk geogeçiriş orbitasyna üstünlikli çykarylandygy we bu uly ähmiýetli taslamanyň bir tapgyrynyň şowly tamamlanandygy barada hasabat berdi.
Biraz wagtdan soň hemradan Ýere signal gelip ýetendigi we onuň bellenilen tertipde hereketini üstünlikli dowam etdirýändigi barada habar gelip gowuşdy. Hemrany älem giňişligine çykarmagyň bellenilen tertibine laýyklykda, şu pursatdan başlap “Thales Alenia Spaсe” kompaniýasy hemrany dolandyrmagy öz üstüne alýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow teleköpriniň ahyrynda halkymyzy Türkmenistanyň ilkinji aragatnaşyk emeli hemrasynyň älem giňişligine çykarylmagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, olara berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuş, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
...Şundan soňky birnäçe günüň dowamynda hemra geostasionar orbitanyň belentligine çykar we gündogar uzaklygynyň 52 gradusda öz orbital ornuny eýelär. Bu hereketi ýerine ýetirmek üçin raketa göteriji kosmos enjamy tarapyndan berlen başky itergi we hemranyň özüniň apogeý hereketlendirijisi peýdalanylar. Şol günleriň dowamynda Koreýa Respublikasynyň, Fransiýanyň, ABŞ-nyň we Italiýanyň çäklerinde ýerleşdirilen ýerüsti dolandyryş stansiýalarynyň birnäçesi arkaly aragatnaşyk hemrasynyň hereketine hemişelik gije-gündizleýin gözegçilik amala aşyrylar. Ugurdaşlykda türkmen hünärmenleri Ahal welaýatyndaky hemrany Dolandyryş merkezinde hemranyň telemetriýasyny alarlar.
“TürkmenÄlem 52°E” orbitada öz ornuna ýeteninden soň Ahal welaýatynda ýerleşýän hemrany dolandyryş merkezi bilen aragatnaşygy ýola goýar. Şondan soňra hünärmenler hemra ulgamynyň işleýşini doly synagdan geçirerler. Tehniki synaglar üstünlikli geçirilenden soňra hemra äleme uçuryldy diýlip hasap ediler, şondan soňra kosmos enjamyny dolandyrmagy türkmen hünärmenleri öz üstüne alarlar.
Hemranyň tutuş enjamyndan alynýan maglumat we barlag ölçegleri hemranyň dolandyryş merkezinde hasaba alnar. Merkeziň hünärmenleri daşary ýurtlaryň degişli merkezlerinde, edaralarynda okuw we tejribe geçdiler. Şeýlelikde, taýýarlyk derejesi bolan işgärler hem-de operatorlar hemranyň hereketine we onuň ulgamynyň ýagdaýyna gije-gündizleýin gözegçiligi amala aşyrarlar hem-de ýurdumyzyň çäginde ýerleşýän ýerüsti beketlerden kosmos orbital enjamlarynyň dolandyrylyşyny üpjün ederler we onuň işleýiş derejelerine doly gözegçilik ederler.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Gözle
Gözle
Soňky habarlar.............
© 2015 "Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýanyndaky Milli Kosmos Agentligi"


text:
Düýn prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň ilatyny musulmanlaryň Gurban baýramy bilen gutlap, gutlag ýüzlenmesini ýaýratdy.
Bu gutlag ýüzlenmesinde G.Berdimuhamedow «Döwlet – adam üçündir» diýlen şygardan ugur alnyp, ýurduň ilatynyň ruhy hem-de moral taýdan ösüşi barada alada edilýändigini nygtapdyr.
Şol aladalaryň hatarynda-da, ol şu ýyl Türkmenistandan 188 adamyň Saud Arabystana haj zyýaratyna ugradylmagyny bir mysal hökmünde getiripdir.
Käbir synçylar Türkmenistandan haj zyýaratyna gitjeklere şeýle çäklendirme girizilip, oňa diňe hökümet organlary tarapyndan saýlanyp alnan aýry-aýry adamlaryň ugradylmagyny tankytlaýarlar we bu ýagdaýyň raýatlaryň hukuklaryny bozmakdygyny aýdýarlar.


text:
Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň başlygy şu ýyl jeňçilikde güman edilýän 170 adamyň tussag edilendigini we 10 terror hüjüminiň öňüniň alnandygyny aýdýar.
Aleksandr Bortnikow 29-njy martda Moskwa metrosynda we iki gün soň Dygystanda bolan terror hüjümlerini amala aşyranlaryň we guranlaryň şahsyýetleriniň anyklanandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol noýabrda Moskwa bilen Sankt Peterburg arasynda gatnaýan otla edilen hüjüm bilen ilteşikli 26 jeňçiniň zyýansyzlandyrylandygyny, mundanam başga 14 jeňçiniň tussag edilendigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, 9-njy dekabrda Aşgabatda energiýä bagyşlanyp geçirilen ýygnakda energiýanyň üýtgäp duran bahasyna ünsi çekip, bu harydyň nyrhy bilen baglanşykly ýagdaýa anyklyk getirilmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Berdimuhamedow öz çykyşynda şeýle diýdi: “Biz häzirki döwürde uglewodorod ýangyjynyň nyrhlarynyň hiç bir sebäpsiz häli-şindi üýtgäp durýandygyny görýäris. Nyrhlar nähili sebäplere görä üýtgeýän bolsa-da, bu agzalan serişdeleri iberijileriň we sarp edijileriň gatnaşyklarynda oňaýsyz ýagdaýy döredýär”.
Onuň bu sözleri halkara bazarynda nebitiň bahasynyň öň ýokary galyp, häzirem pese gaçan mahalyna gabat geldi. Nebitiň bir barreliniň häzirki bahasy 65 dollara barabardyr, ol mundan sähelçe wagt ozal 80 dollardan satylýardy.
Milli girdejisinde nebitiň we tebigy gazyň halkara bahasyna uly möçberde bil baglaýan Orsýet bu ýagdaýyň döremeginde Günbatary aýyplap, oňa Orsýetiň ykdysadyýetine garşy görülýän bir çäre hökmünde baha berýär. Nebit öndüriji ýurtlar we Günbatar bu aýyplamalary ret edýärler.
Gazgeçiriji proýektler
Berdimuhamedow, öz çykyşynda, hiç bir ýurduň adyny agzamazdan, bu ýagdaýyň özlerini hem alada goýýandygyny bildirdi. Prezident aýratynam Türkmenistanyň öz gazyny eksport etmek boýunça alyp barýan işlerine ünsi çekip, Transowgan, şeýle-de türkmen gazyny Eýrana we Hytaýya akdyrjak we akdyrýan turbalar hakda durup geçdi.
Türkmen gazyny Ýewropa akdyrjak proýekt, ýagny Transhazar barada takyk gürrüň etmese-de, şol proýektiň amala aşmagynyň öňündäki käbir päsgelçilikler bilen bagly gürrüň edip, ol aýratynam tranzit, ýagny ýangyç serişdelerini üstaşyr geçiriji ýurtlaryň roluna ünsi çekdi.
Berdimuhamedow öz çykyşynda: “Biz energiýä serişdelerini ibermek meselesine syýasy äheň bermäge ýol berilmesiz diýip hasap edýäris. Şeýle usulyň ulanylmagyna döwletleriň arasyndaky gatnaşyklarda üstaşyr geçirmekde hilegärlige ýol bermek diýip düşünýäris” diýip, bu meselede öz hökümetiniň pozisiýasyny beýan etdi.
Mälim bolşuna görä, Türkmenistan 90-nji ýyllardan bäri Hazar deňziniň asty bilen öz gazyny Ýewropa akdyrmak barada alada edip gelýär. Emma beýleki hazarýaka ýurtlar, ýagny Orsýet we Eýran deňziň statusynyň kesgitsizdigini tutaryk edinip, Hazary bilen bagly hiç bir proýektiň, goňşularyň razylygy bolmazdan, amala aşyrylyp bilinmejegini tekrarlaýarlar.
Berdimuhamedowyň bu çykyşy Orsýetiň esasy energiýä müşderileri bolan Ýewropa bilen arasynda dörän dartgynlyk döwrüne gabat geldi. Ukrainanyň içerki işlerine gatyşmakda aýyplanýan Orsýet ýaňy-ýakynda Ýewropa gaz akdyrmak üçin planlaşdyran “Günorta akym” proýektiniň gurluşygyny ýatyrýandygyny yglan etdi. Bu wakadan soň Ýewropanyň türkmen gazyna bolan talabynyň hasam artjakdygy barada gürrüňler peýda boldy.


text:
Pakistanyň demirgazygyndaky Peşawar şäherinde ýurduň tanymal zenan aýdymçysy atylyp öldürildi.
Peşawar şäheriniň polisiýa resmileriniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, öz muşdaklarynyň arasynda Muskan lakamy bilen tanalýan Gul Naz 18-nji iýunda nämälim ýaragly adamlar tarapyndan atylyp öldürilipdir.
Polisiýanyň Gul Nazyň dogan-garyndaşlaryna salgylanyp berýän maglumatynda dört hüjümçiniň aýdymçynyň Peşawar şäheriniň Gulburg sebitindäki öýüne zor bilen girendigi we aýdymçyny atyp öldürendigi bellenilýär.
Şondan soň, aýdymçy gyssagly keselhana alnyp gidilýär. Emma ol keselhana ýerleşdirilenden gysga wagt soň, aradan çykýar.
38 ýaşyndaky Gul Naz puştun dilinde aýdýan aýdymlary bilen meşhurlyga eýe bolupdy. Onuň asly Pakistanyň durnuksyz Haýber Puhtunhwa regionyndaky Mardan etrabynyň Par Hoti territoriýasyndandyr.
Peşawar şäheri gürrüňi edilýän regionyň paýtagtydyr. Bu region Owganystan bilen araçäkleşýär we bu regionda “Talyban” işjeň hereket edýär.


text: Ýolagçy awtobuslaryna bir aýlyk satylýan ýol petekleriniň oktýabr aýy üçin 8 manatdan 20 manada galdyrylandygyna seretmezden, ilata satylmaly petekleriň satuwynda uly bökdençlikler döredi. Ozalky wagtlarda awtobus duralgalarynda hem satylýan petekler soňky aýlarda Aşgabadyň aragatnaşyk bölümlerinde satuwa çykarylyp ugraldy. Häzirki wagtda aragatnaşyk bölümlerinde petekleriň ýetmezçiligi sebäpli uly nobatlar emele geldi. Şekillerde Aşgabat şäheriniň merkezi poçta bölüminde emele gelen nobatlar. 30-njy sentýabrda ir sagat 11-00 töwereginde hem petekler aragatnaşyk bölüminde satuwda ýokdy.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň hökümet resmileri «Toýota» korporasiýasynyň Birleşen Ştatlaryň hökümetine 16.4 million dollar jerime tölär diýlip garaşylýandygyny mälim etdiler.
Bu jerime «Toýota» korporasiýasynyň öndüren maşynlaryndaky gaz pedallarynda bar bolan näsazlyklar üçin tölenilmeli. Suduň bu baradaky çykaran kararyna garşy şikaýat etmek üçin goýlan möhlet şu gün tamamlanýar. Ýöne «Toýota» korporasiýasy özüniň bu karara garşy şikaýat etjekdigi ýa etmejekdigi barada häzirlikçe hiç hili resmi beýanat ýaýratmady.
Şu ýylyň ýanwarynda bu korporasiýa öz öndüren maşynlarynyň gaz pedallarynda bar bolan kemçilikleri düzeltmek üçin 2 million 300 müň töweregi maşynyň yzyna gaýtaryljakdygyny mälim edipdi.


text:
Hytaýyň Goranmak ministrligi hytaý güýçleri Birleşen Ştatlaryň adamsyz uçarlarynyň Gündogar Hytaý deňizindäki adalaryň üstünden uçanyny gördi diýýär. Bu adalar Hytaý we Birleşen Ştatlaryň ýarany Ýaponiýanyň arasyndaky dawaly territoriýadyr.
Birleşen Ştatlaryň harbylary gürrüňi edilýän territoriýa barada Hytaýyň täze howa giňişligi gorag zonasy deklarasiýasyna garamazdan, sişenbe güni B-52 bombalaýjy uçarlary bilen uçuşy amala aşyrdylar.
Waşington bu uçuşlaryň amala aşyryljakdygy barada Hytaýa öňünden maglumat bermedi. Gürrüňi edilýän bu uçuşlary Birleşen Ştatlary türgenleşik missiýalary diýip häsiýetlendirdi.
Ýaponiýa bu adalarda öz administratiw kontrollygynyň bardygyny öňe sürýär. Ak tam Hytaýyň howa giňişligi deklarasiýasyny “gereksiz serişde” diýip häsiýetlendiripdi.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Demirgazyk Koreýa boýunça wekili Stefen Boswort Pekine bardy.
Bu saparyň dowamynda iki koreý döwletiniň arasynda dörän dartgynly ýagdaýalary aradan aýyrmak meseleleri boýunça maslahat ediler.
Geçen ýylyň noýabrynda Demirgazyk Koreýanyň Günorta Koreýanyň adasyny top okuna tutmagy netijesinde sebitdäki öňdenem dartgynly ýagdaýlar has hem ýitileşipdi.
Hytaýa Demirgazyk Koreýanyň ýeke-täk möhüm ýarany hökmünde garalýar. Phenýany jylawlamagy we ony ýadro ýaragsyzlanma boýunça gepleşiklere öwrülip gelmäge yrmagy üçin Hytaýa basyş edilýär.
Demirgazyk Koreýa ýadro ýaragsyzlanma boýunça alty taraplaýyn gepleşiklerden 2008-nji ýylda çykypdy. Bu gepleşiklere iki koreý döwleti, Hytaý, Birleşen Ştatlar, Orsýet we Ýaponiýa gatnaşypdy.


text:
Hormatly lukman! Men çagalygymdan bäri çig et iýýän. Işdäm çig eti bişen etden kem görmese, pes görenok. Üwelip sogandyr burç, duz garylan et bolsa, başga iýmit küýsämok. Ýöne meni bir zat alada goýýar.
Çig et adam saglygyna zyýanlymy ýa-da ony adaty iýmitler ýaly kabul edip bolarmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Dürli halklaryň naharlarynyň içinde çig etden taýynlanan tagamlar hem azlyk etmeýär. Çig et iýmegi söýüjiler ýaş malyň täze, näzik etiniň, bişirlen ýa-da gowurlan etden has tagamlydygyny belleýärler. Ondan başga hem, adam aminokislotalaryň dürli böleklerini saklaýan belogyň, fosforyň, ýagda ereýän witaminleriň köp bölegini etden kabul edýär. Et ýylylygyň täsiri bilen bişirlende bu peýdaly beloklar, witaminler dargaýar, minerallar bolsa beden tarapdan kynlyk bilen işlenilýän böleklere geçýär.
Çig etiň beden üçin peýdaly taraplarynyň bolşy ýaly, saglyk üçin ýaramaz, howply taraplary hem bardyr. Öküz gurçugynyň ýokuşmagy soňuna çenli bişirilmedik ýa-da çig etiň kabul edilmegi netijesinde bolup geçýär. Çig etiň iýilmegi netijesinde myşsalaryň agyrmagyna getirýän togalak gurçuklaryň (trihinella) ýokuşmagy hem bolup biler.
Sygyr etini çigligine iýip bolar. Guş eti çigligine tagamly däldir. Goýnuň we geçiniň eti bolsa gatydyt. Doňuz etini çig iýmek bolsa saglyk üçin has hem hopludyr. Çünki doňuz etinde gurçuklaryň uly mukdary saklanyp biler.
Şonuň üçin hem eti çigligine ýa-da bişirip iýýändigiňize garamazdan, ony tanaýan söwda nokadyňyzdan satyn almagyňyz wajypdyr.
Ondan başga-da, etiň çigligine iýilmegi iýmit siňdiriş agzalarynyň işine ýaramaz täsir edip biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabat, 06.03.2015. “Türkmenportal”.
5-nji martda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowa giň möçberli harby özgertmäniň çäklerinde amala aşyrylýan düýpli özgertmeler, Milli howpsuzlyk ministrligi tarapyndan milli bähbitleri goramak, ýurdumyzda parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, kabul edilen goranyş häsiýetli Harby doktrina laýyklykda, döwlet tarapyndan milli goşunyň kuwwatyny berkitmäge, Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň özüniň Bitaraplyk derejesine hemişe ygrarly boljakdygyny nygtady. Bitaraplyk derejesi bolsa döwletimiziň amala aşyrýan parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň hemmetaraplaýyn goldawa eýe bolýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Mizemez hoşniýetli goňşuçylyk we ynsanperwerlik ýörelgeleri Bitaraplyk derejesiniň esasyny düzýär.
Döwlet Baştutanymyz Milli howpsuzlyk ministrligi tarapyndan geçirilýän işiň örän wajypdygyny aýdyp, döwletimizde we jemgyýetimizde raýat asudalygyny üpjün etmek bilen baglanyşykly tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Baş raýat goranyşy we halas ediş işleri müdirliginiň binasynda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde 2015-nji ýylyň ilkinji iki aýynda harby we hukuk goraýjy edaralaryň işiniň jemleri beýan edildi we bu düzümleriň işini kämilleşdirmek hem-de maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak boýunça wezipeler kesgitlenildi.
Şeýle hem ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysyna aprel aýynda badalga alýan “Göknar-2015” çäresine taýýarlyk görlüşi barada hasabat berildi. Onuň çäklerinde şahsy düzüm ýörite okuwlary geçdi.
Döwlet Baştutany neşekeşlige garşy göreşmek we onuň öňüni almak boýunça geçirilýän giň möçberli işleriň wajypdygyny nygtap, bilelikdäki möhüm taslamalary hem-de maksatnamalary durmuşa geçirmekde hemişe hyzmatdaş hökmünde çykyş edýän abraýly halkara we sebit guramalary bilen has netijeli gatnaşyklary ýola goýmagyň zerurdygyny nygtady. Häzirki döwürde neşekeşlige garşy göreşmäge we onuň öňüni almak boýunça geçirilýän işlere hukuk goraýjy edaralaryň we saglygy goraýyş edaralarynyň işgärleri, şeýle hem giň jemgyýetçiligiň wekilleri gatnaşýarlar.
Mejlisiň barşynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary milletiň Lideriniň ozal beren anyk tabşyryklary bilen baglylykda, şu ýylyň başyndan bäri ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdiler.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisi tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Baş raýat goranyşy we halas ediş işleri müdirliginiň binasynyň eýwanynda döwlet Baştutanymyza Hormat garawulynyň, şeýle hem harby atlylar toparynyň täze lybaslarynyň nusgalary görkezildi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlarda 11-nji sentýabr terror hüjümleriniň 10 ýyllygy bellendi.
Alnyp gaçylan ýolagçy uçarlary Nýu-Ýorkda Dünýä söwda merkeziniň goşa binasyna, Pentagona, Pensilwaniýa meýdanyna baryp uranda, jemi 3 müňe golaý adam ölüpdi.
Nýu-Ýorkdaky «Ground Zero» diýlip at berlen bu meýdançada prezident Barak Obama we öňki prezident Jorj Buş ybadathana jaňynyň on ýyl mundan ozal ýolagçy uçarynyň Dünýä söwda merkeziniň birinji binasyna uran wagtynda ýaňlanan iki zaňynyň owazy astynda dymyşlyk etdiler.
Wepat bolanlaryň garyndaşlary pidalaryň atlaryny okap başlamazdan öň, prezident Obama Injiliň 46-njy aýatyny okady. Ol aýatda «Hudaý biziň sygynalgamyz we güýjümizdyr» diýilýär.
Obama bilen onuň aýaly Mişel biraz soň on ýyl öň uçar zarbasyna uçran Pentagona, Pensilwaniýadaky Şankswil obasyna baryp, terror pidalarynyň hormatyna gül çemenini goýdular.


text:
Belgiýada ýaşaýan musulmanlarda ýurtda yslama garşy barha möwjeýän ýagdaý sebäpli gorky döreýär.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Parižde bolan terrorçylykly hüjümlerden soň Belgiýada musulmanlar üçin gaty hupbatly döwür başlandy. Polisiýa ol hüjümleriň sebäpkärleriniň Brýusselden gelendigini bildirýär. Brýussel hökümeti bolsa, şübhelenilýänleri gözläp tapmak, howpsuzlyk çäreleriniň has pugtalandyrylmagy we öýlerde geçirilýän barlag işlerini bes edenok.
Çarşenbe agşamy ýurtda iň aýylganç terrorçylykly hüjümiň gurnalmagyndan soň, Belgiýada ýaşaýan musulmanlar indi mundan beýläk özlerine garşy has şübheli we äsgermezçilikli garalmagyndan howatyrlanýarlar.
Antwerpende ýaşaýan asly Marakeşden bolan bilermen Nabil Riffi, Antwerpen we Gent ýaly flamand şäherlerinde yslama garşy gurnalan ýörişleriň häzirlikçe o diýen giň gerimli bolmasa-da, munuň geljekde hasam möwjäp biljekdigine aýratyn ünsi çekýär. Onuň aýtmagyna görä, Flamandiýada "Pegida" toparynyň geçirýän çäreleriniň howply derejä ýetjekdigi ikuçsuzdyr.
Gözleg-agtaryş işleri
Brýusseliň Zawentem atly aeroportunda bombaly partlama gurnamakda aýyplanýan üçünji şübheli adamynyň gözleg-agtaryş işleri Brýusseliň musulmanlarynyň köpçülikleýin ýaşaýan ýeri bolan "Schaerbeek" atly mähellesinde alnyp barylýar.
Howpsuzlyk işgärleri çarşenbe güni agşam gurnalan reýdleriň birinde içine çüý doldurylan partlaýjy enjamyň üstüni açypdyrlar. Ol partlaýjy enjamyň ýasalyşy aeroportda partladylan bombalaryň biriniň ýasalyşyna gaty meňzeş eken. Belgiýanyň metbugaty, özüniň sülçülere salgylanyp çap eden maglumatynda, polisiýanyň ol ýerde "Yslam döwleti" atly toparyň gara baýdagyny hem tapandygyny habar berýär.
13-nji noýabrda Parižde gurnalan hüjümlerde aýyplanýanlaryň käbiri Belgiýada ýaşaýar. 27 ýaşyndaky Belgiýanyň raýaty Abdelhamid Abaaoud anna güni Brýusselde geçirilen reýdler mahalynda tussag edilipdir.
Şygar
Belgiýa Ýewropada musulman ilaty iň köp bolan ýurtlaryň biridir. 11 million ilata eýe bolan Belgiýanyň umumy ilatynyň ýüzden 6 göterimi musulmandyr. Şol bir wagtda-da Belgiýa iň köp ýaşaýjysy "Yslam döwleti" toparynyň hatarynda söweşýän ýurtlaryň arasynda hem birinji orunda durýar. Belgiýanyň howpsuzlyk gullugynyň hasabatyna görä, Belgiýanyň 500-den gowrak ýaşaýjysy agzalan ekstremistik topara goşulmak üçin, Siriýa we Yraga gidipdir.
Belgiýanyň musulman jemgyýetleriniň ýolbaşçylary gurnalan terrorçylykly hüjümleri berk ýazgardylar. Olar terrorçylaryň sosial agzalalygy we musulmanlara garşy duşmançylygy öjükdirmegi maksat edinendiklerini nygtaýarlar. Olar şol bir wagtyň özünde bu ýagdaýyň ekstremistlere has köp radikal söweşiji ýygnamaga mümkinçilik döretjekdigine aýratyn ünsi çekýärler.
Çarşenbe agşamy #stopIslam (Yslamy durzuň) şygary Twitter sosial ulgamynda esasy şygara öwrüldi.
Hünärmen Riffi: "Men adamlar ýagdaýa düşüner diýip umyt edýärin. Munuň [terroryň] yslam dini bilen hiç bir arabaglanyşygy ýok we musulmanlaryň ýüzden 99 göterimi bolan waka bilen özüni baglanyşdyrmaýar. Olar şol bir wagtyň özünde-de musulman belgiýalylardyr. Olar hem bolan waka ynanyp bilenoklar we çuňňur gynanç duýýarlar. Men, adamlar muňa dogry düşüner we olar [terrorçylar] bilen hiç hili baglanyşygy bolmadyk, olary goldamaýan we olaryň hereketine gatnaşmaýan adamlara garşy ýaman pikirde bolmaz diýip umyt edýärin" diýip nygtaýar.


text:
Ýaşaýyş jaýlarynyň bahalarynyň aşa gymmatlamagy, täze ýykha-ýyklyklaryň bolmak ähtimallygynyň artmagy bilen, Türkmenistandaky gurluşyklaryň töweregindäki aladalar barha köpelýäne çalym edýär.
Munuň üstesine, Aşgabatda, welaýat merkezlerinde ofis, myhmanahana jaýlarynyň eýýäm gereginden artyk gurlandygy, bu binalary saklamak üçinem kän çykdajynyň gerek boljagy barada aladalar eşidirýär.
Ikinji tarapdan, oba, etrap ýerlerinde sosial-durmuş maksatly gurluşyklara, ýollara, köprülere ýeterlik serişde goýberilmeýändigi, daşary ýurt firmalary tarapyndan amala aşyrylýan uly gurluşyk işlerinde uly korrupsiýanyň bardygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu gurluşyklaryň arkasyndaky mümkin bolan sebäpler, bu meseledäki aýdyňlygyň nähili gazanylyp bilinjekdigi barada ýerli synçylaryň pikirlerini sorady.
Söhbetdeşligi diňläp, pikirleriňizi aýtsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow demirgazyk Owganystanda sapar edýär. Meredowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen resmiler 26-njy iýunda Farýab we Jowuzjan welaýatlarynyň häkimleri bilen duşuşdylar.
Owgan prezidenti Aşraf Ganiniň Merkezi Aziýa we Orsýet boýunça ýörite wekili Muhammet Şakirkargariň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Raşid Meredow 27-nji iýunda Balh welaýatynyň resmileri bilen duşuşýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myrady jikme-jik maglumat taýýarlady.


text:
Rioda geçen Olimpiada oýunlary karnawala meňzeş şagalaň bilen Marakana stadionynda tamamlandy.
Halkara Olipmiada komitetiniň başlygy Tomas Bah Günorta Amerikada ilkinji gezek geçen Olimpiada oýunlarynyň 16 günlük güýç synanyşkdan soňra resmi taýdan tamamlandygyny yglan etdi.
Olimpiada ody öçürilmeziniň öňýanynda Bah: "Bu ajaýyp şäherde geçen ajaýyp Olimpiada boldy. Birleşen Braziliýa biziň hämmämiz üçin kyn döwürde özüniň durmuşa bolan gaýduwsyz şatlygy bilen dünýäni ruhlandyrdy" diýdi.
Indiki oýunlar 2020-nji ýylda Tokioda geçer. Şol sebäpden Olimpiada baýdagy Halkara Olipmiada komitetiniň başlygy tarapyndan, Tokionyň gubernatory Ýuriko Koike gowşuryldy.
Täjigistan ilkinji altyn medalyny aldy
Rio Olimpiadasynda ýatdan çykmajak pursatlar boldy. Mysal üçin, amerikaly ýüzüji, 31 ýaşly Maýkel Felps oýunlara täzeden goşulyp, bäş altyn medal we bir kümüş medal almak bilen özüniň olimpik oýunlarynda iň köp medal bilen sylaglanan sportçydygyny ýene bir gezek subut etd.
Dünýäniň iň ýüwrük adamy jamaýkaly, 30 ýaşly Usain Bolt hem ýene üç sany altyn medal aldy.
Kosowoly Majlinda Kelmendi aýallaryň jýu-do bäsleşiginde alym medal alyp, Olimpiada medalyny gazanan ilkinji kosowoly bolmak bilen Balkan ýurdy üçin täze Olimpiada tarhyny döretdi.
Täjigistanly Dilşod Nazarow erkekleriň arasynda ýekedaban zyňmak ýaryşynda Merkezi Aziýanyň bu ýurduna Olimpiadadan ilkinji altyn medaly getirdi.
Kimia Alizadeh taekwonda ýaryşynda bürünç medal alyp, Olimpiada medalyny gazanan ilkinji eýranly aýal boldy.
Orsýetli sportçylar 56 medal gazandylar
Ýöne oýunlaryň gidişinde gelşeksiz pursatlar hem bolman durmady. Mysal üçin, erkekleriň jýu-do ýaryşynda öz ysraýylly garşydaşyndan ýeňlen müsürli Islam El-Şehebi onuň bilen elleşmekden ýüz öwürdi.
Howpsuzylyk taýdan aladasyz bolmasa-da, Rioda başga bir uly oňaýsyz hadysa ýok. Ýöne Orsýetiň jedelli doping meselesi oýunlarda häli-şinde nägilelik döretdi.
Medal gazanmakda Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Britaniýadan we Hytaýdan soňra dördünji bolmak bilen orsýetli sportçylar jemi 56 medal gazandylar; 19 altyn, 18 kümüş hem 19 bürünç. 2012-nji ýylda Londonda geçen Olimpiada ýaryşlarynda bolsa 82 medal gazanypdylar.
Orsýet tarapdan Rio oýunlaryna gatnaşan sportçylaryň sany azaldyldy. Bu ýurduň takmynan 120 sportçysyna oýunlara gatnaşmaga rugsat berilmedi. Muňa hem sebäp bolan Bütündünýä anti-doping agentliginiň çykaran hasabaty. Hasabatda Orsýetde sportçylaryň gadagan dermanlary sistemalaýyn ulanýandygy aýdyldy.
Rio olimpiadasynyň ahyrky güni Özbegistan boksda iki altyn medal gazandy.
Azerbaýjanly Hetag Gazýumow 97 kilogram agramda, erkin göreşde kümüş, özbegistanly Magomad Ibragimow hem bürünç medal aldy.
Gazagystanly Iwan Dyçko hem boksda bürünç medal bilen sylaglandy.


text:
Karlowyň ady ilçihananyň ýerleşýän köçesine dakyldy
Rus ilçisi Andreý Karlowyň ady ýaragly hüjümiň guralan ýeri bolan Çankaýa etrap häkimligine degişli Döwrebap sungatlar merkezindäki sergi zalyna hem dakylypdy
19-njy dekabrda guralan ýaragly hüjümde ýogalan Russiýanyň Türkiýedäki Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Andreý Karlowyň ady ilçihananyň ýerleşýän köçesine dakyldy.
Ankaranyň şäher häkimligi tarapyndan mesele hakynda berlen beýanata görä, Aşagy Aýranjy etrapçasyndaky Karýagdy köçesiniň ady şäher häkimligi mejlisinde kabul edilen karara laýyklykda Andreý Karlow hökmünde üýtgedildi.
Rus ilçisi Andreý Karlowyň ady ýaragly hüjümiň guralan ýeri bolan Çankaýa etrap häkimligine degişli Döwrebap sungatlar merkezindäki sergi zalyna hem dakylypdy.


text:
Eýranyň ara durmagynda geçirilen gepleşikleriň netijesinde şenbe güni Siriýanyň häkimiýetleri tussaglykdaky iki sany türkiýeli žurnalisti azatlyga goýberdiler.
Şu ýylyň mart aýynyň başynda Siriýanyň territoriýasyna baran türkiýeli žurnalistler Hamit Çoşkun bilen Adem Ozkose Siriýanyň hökümet güýçleri tarapyndan tussag edilipdiler. Olaryň häzirki wagt Eýranyň üsti bilen Türkiýä barýandyklary habar berilýär.
Bu wakanyň fonunda şenbe güni Siriýanyň Aleppo şäherinde janyndan geçen bir hüjümçiniň mikroawtobusa ýerleşdirilen 1 müň 200 kilogramlyk ýasama bombany partlatmakçy bolanda, onuň howpuzlyk güýçleri tarapyndan atylyp öldürilendigi habar berildi.


text:
Türkmenistanyň Deňiz we derýa transporty boýunça döwlet gullugy 31-nji iýulda Orsýetiň gämi gatnawy boýunça deňiz registri bilen ylalaşyk baglaşdy. Iki ýurduň ykdysady hyzmatdaşlygy boýunça hökümetara komissiýanyň Moskwada geçirilen 6-njy maslahatynda gol çekilen bu ylalaşykda, gämileriň barlanmagy we deňiz-söwda gatnawyna degişli halkara ylalaşyklara laýyklykda dokumentleşdirilmegi üçin, ygtyýarlyk berilýänligi aýdylýar.
Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa Orsýetiň gämi gatnawy boýunça deňiz registriniň informasion syýasat boýunça dolandyryşynyň başlygy Andreý Fýodorow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda gol çekilen täze ylalaşygyň ygtyýarlyk berýänligi aýdylýar. Bu nämäniň ygtyýarlygy we ol kime berilýär?
Andreý Fýodorow: Gol çekilen ylalaşyga görä, Türkmenistan Orsýetiň gämi gatnawy boýunça deňiz registrine deňiz-söwda gatnawy üçin öz gämileriniň klassifikasiýasyny geçirmäge we bu gämilere sertifikat dokumentini bermäge ygtyýarlyk berýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň agzan bu proseduralaryňyz Türkmenistana näme üçin gerek we muňa nähili zerurlyk bar?
Andreý Fýodorow: Bu halkara deňiz guramasynyň hökmany bir talabydyr. Gäminiň klassifikasiýa prosedurasyndan geçmegi onuň ähli halkara düzgünlerine we deňizdäki howpsuzlyk standartlaryna gabat gelýänligini aňladýar. Şeýle gämi islendik halkara portuna barmak hukugyna eýe bolýar.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin Türkmenistanyň gämileriniň sertifikasiýasyny edil siziň guramaňyz amala aşyrmaly?
Andreý Fýodorow: Biz bu ugurdan Türkmenistan bilen öňden bäri gatnaşyp gelýäris. Baglaşylan ylalaşyk hyzmatdaşlygymyzyň ösüşi üçin nobatdaky basgançakdyr. Biz öň türkmen baýdagynyň astynda gatnaýan gämiler boýunça işi türkmen tarapynyň ýörite ýüzlenmesi esasynda amala aşyrýardyk. Häzirki ylalaşyk biziň hyzmatlarymyzyň doly derejede amala aşyrylmagyna mümkinçilik berýär. Indi biziň her bir aýratyn obýekt boýunça türkmen tarapy bilen ylalaşmagymyza zerurlyk ýok.
Umuman, bu çäreler häzirki döwürde deňiz gatnawynyň howpsuzlygy, suwda adamlaryň janynyň goralmagy, ýükleriň abatlygynyň üpjün edilmegi we ekologiýanyň howpsuzlygy nukdaýnazaryndan halkara düzgünlerde talap edilýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň guramaňyzyň alyp barýan işleri dünýäde başga guramalar tarapyndan hem ýerine ýetirilýärmi?
Andreý Fýodorow: Şeýle guramalar dünýäde köp. Klassifikasion jemgyýetleriň halkara assosiasiýasy hem bar. Oňa dünýäniň ona golaý iri klassifikasion guramalary girýär. Bu assosiasiýa Loýdyň registry we Weritas býurosy ýaly iri guramalary öz içine alýar. Biziň guramamyz hem şol onluga girýän guramalaryň biridir.
Azatlyk Radiosy: Gol çekilen ylalaşykda Türkmenistanyň ähli gämileriniň klassifikasiýasy göz öňünde tutulýarmy?
Andreý Fýodorow: Bu ýerde diňe graždan gämiler barada gurrüň gidýär. Olaryň arasynda-da söwda gämileri barada. Harby gämiler bolsa düýpden başga mesele, olara ylalaşygyň degişli ýeri ýok.


text:
7-nji maýda Orsýetiň prezidentiniň inaugurasiýasy boldy. Wladimir Putin dabaraly ýagdaýda prezidentlik wezipesine geçdi. 4-nji martda bolan prezidentlik saýlawlarynda Putin 63,6% ses alypdy.
Wladimir Putin kasam edip, Orsýetiň prezidenti wezipesiniň üçünji möhletine girişdi.
Soňky dört ýylyň dowamynda premýer-ministr wezipesinde bolan Putin 2000-2008-nji ýyllar aralygynda yzly-yzyna iki möhletiň dowamynda Orsýetiň prezidenti bolupdy.
7-nji maýda Putiniň prezidentlik wezipesine girişmegine bagyşlanyp, Kremlde geçirilen inaugurasiýa dabarasyna üç müňe golaý myhman gatnaşyp, olaryň arasynda Federasiýa Geňeşiniň, Döwlet Dumasynyň, Baş suduň, Konstitusion sudýalaryň we ýerine ýetirji häkimiýetiň resmileri bardy.
Putiniň wadasy
Prezidentiň kasamynda Putin “adamlaryň we raýatlaryň hukuklaryna we azatlyklaryna hormat goýup, olary gorajagyny, Konstitusiýany, ýurduň garaşsyzlygyny, howpsuzlygyny we bütewiligini gorajagyny hem halka hyzmat etjegini” dabaraly ýagdaýda wada berdi.
Putiniň kasamynyň öňüsyrasynda ýurduň ozalky prezidenti Dmitriý Medwedew Orsýetiň halkynyň özüne bildiren goldawy üçin minnetdardygyny aýtdy we Putini gutlap, onuň halk köpçüligi tarapyndan goldanýanlygyny belledi.
Prezidentlik wezipesine geçiş dabarasynda eden gysga çykyşynda Putin Orsýetde demokratiýany ösdürjegini hem wada berdi.
Putin “Watana we adamlara gulluk etmekligiň öz ömrüniň esasy manysy we borjudygyny” belledi. Ol Orsýetiň “milli ösüşiniň täze tapgyryna gadam basýanlygyny” we geljekki ýyllaryň ýurt üçin “aýgytly” boljagyny hem aýtdy.
Putin Medwedewi premýer-ministr wezipesine belledi.
Protestler
Putiniň prezidentlige kasam etmeginiň öňýany tutuş ýurt boýunça protest demonstrasiýalary geçirildi, 6-njy maý.
Inaugurasiýa dabarasynyň geçýän wagty polisiýa 80-e golaý adamy, şol sanda oppozisiýanyň liderleriniň biri Boris Nemtsowy saklady. Oppozisiýa Moskwanyň merkezindäki iki ýerde resmi bolmadyk mitingleri geçirmäge synanyşypdy. Protestçiler “Üçünji möhlet – türmede!” diýen şygarlar bilen çykyş etdiler.
Wladimir Putiniň inaugurasiýasyndan bir gün öň onuň prezidentlik wezipesine dolanmagyna garşylyk hökmünde 20 müňe golaý adamyň gatnaşmagynda protest aksiýasy geçirildi. Polisiýa 400-e golaý adamy tussag etdi. Olaryň arasynda oppozisiýanyň liderleri Sergeý Udaltsow, Alekseý Nawalnyý we Boris Nemtsow hem bardy. Olara administratiw jerime salyndy we tiz boşadyldy. Protestçiler bilen çaknyşyklarda polisiýanyň ondan gowrak işgäriniň ýaralananlygy habar berildi.
Hepdäniň duşenbe güni irden žurnalistler bilen söhbetdeşliginde Boris Nemtsow Putini Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko bilen deňeşdirdi. Ol Putiniň ýolbaşçylygyndaky Orsýetiň geljege tarap Lukaşenkonyň golastyndaky Belarusyň barýan ýolundan gadam basjagyna özüniň şübhelenmeýänligini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň S.A.Nyýazow adyndaky institutynda hukuk öwreniş we ýangyna garşy tehnika we howpsuzlyk hünäri boýunca bilim berilýär.
IIM-niň institutynda hukuk, ýörite edaralar, ýangyn-tehniki, içerki goşunlar we başlangyç taýýarlygy we hünäri kämilleşdiriş fakultetleri bar. Olarda şu aşakdaky kafedralar bar:
"Jenaýat hukugy, jenaýat iş ýöredişi we jenaýatnama;
"Operatiw-gözleg işleri";
"Dolandyryş hukugy";
"Kriminalistika we ýörite gurallar";
"Harby okuw taýýarlygy we bedenterbiýe";
"Dünýä tejribesini öwrenmek";
"Döwletiň we hukugyň taryhy taglymaty";
"Raýat hukugy we raýat iş ýöredişi";
"Jeza çärelerini ýerine ýetiriş";
"Düzediş-zähmet hukugy";
"Ýangyn-tehniki";
"Ýangynyň öňüni alyş";
"Ýangyn taktika";
"Icerki goşunlaryň serkerdeleriniň taktiki we terbiýecilik taýýarlygy";
"Harby tehnikalar we awtotaýýarlygy";
"Umumy hukuk";
"Söweşjeň we gulluk taýýarlygy";
"Ýörite taýýarlyk".
Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň S.A.Nyýazow adyndaky instituty Aşgabat şäherinde ýerleşýär.


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý Kabulda eden çykyşynda bu ýurtdaky Talyban toparlarynyň amerikan we beýleki daşary ýurt resmileri bilen yzygiderli gepleşik alyp barýandyklaryny aýtdy.
Ol şeýle gepleşikleriň Pars aýlagy ýurtlarynda we Ýewropa ýurtlarynda geçirilýändigini öňe sürdi.
“Düýn partlama boldy we ol Talybanyň adyndan amala aşyryldy. Şeýle wakalar hakykatda talybanlaryň daşary ýurtlularyň bähbidine garşy däl-de, eýsem olaryň bähbidine hyzmat edýändiklerini görkezýär. Bu partlamalar talybanlaryň daşary ýurt güýçleriniň Owganystandan çykmagyny däl-de, eýsem bärde uzak wagtlap galmagyny isleýändiklerini görkezýär” diýip, prezident Karzaý nygtady.
Hamid Karzaýyň bu eden çykyşyna häzirlikçe Birleşen Ştatlar we beýleki Günbatar ýurtlary hiç hili reaksiýa bildirmediler. Owganystanda saparda ýören ABŞ-nyň goranmak sekretary Çak Heýgel ýekşenbe güni Karzaý bilen duşuşmagy planlaşdyrýar.


text:
Eýranly iki sany aktiwist, özleriniň jemgyýetçilikden nägileligini bildirmek we jemgyýetiň ünsüni bu tema çekmek maksady bilen, Tähranyň köçelerinde zibil ýygnamagy protestiň bir görnüşi hökmünde saýlap aldylar. Olaryň saýlap alan bu protest usuly ýurtda kanuna garşy däl.
Režimiň owalky goldawçysy žurnalist Mohammad Nurizad 26-njy ýanwarda özüniň "Facebook" sosial ulgamyndaky sahypasynda protest maksady bilen "Zibil ýygnamak bikanun iş hasaplanmaýar. Ýogsa-da, hasaplanýarmyka?" diýip ýazýar.
Zibilleriň köçelerden çöplenmeginden ybarat ilkinji protest şu aýyň iki sany adamynyň gatnaşmagynda geçirilipdir. Protest mahalynda haýsam bolsa bir oňaýsyz ýagdaý bolmandyr. Ýöne haçan-da Tähran uniwersitetiniň owalky rektory Mohammad Maleki bilen Mohammad Nurizad 5-nji fewralda edil şeýle usulda ikinji protesti geçirmek üçin ikilenç şäheriň köçelerine çykanlarynda, olara howpsuzlyk işgärleri garaşyp duran ekeni. Howpsuzlyk işgärleri Maleki bilen Nurizady paýtagtyň çetine çykaryp, bir ýoluň gyrasynda taşlap gaýdypdyrlar.
"Geliň, zibilleri çöpläliň!"
Ýöne bu ýagdaý olaryň protest hökmünde gumuň ortasyndan geçýän uly ýoluň ugrundaky zibilleri çöplemegine päsgelçilik döretmändir. Olar soň geçiren bu özboluşly protestlerine degişli alan suratlaryny sosial ulgamda ýaýratdylar.
82 ýaşyndaky Mohammad Malekiniň uly ýoluň gyrasynda eli haltaly zibilleri çöpläp ýörkä düşen bir suratynda onuň öz eşigine ýazan şeýle şygary göze ilýär: "Geliň, zibilleri çöpläliň!". Şonuň ýaly-da bu suratda onuň arkasynda Eýran yslam respublikasyny döreden Aýatolla Homeýniniň sürgünden Tährana dolanyp gelen mahaly düşen suraty göze ilýär.
Azatlyk Radiosynyň Eýran gullugyna interwýu beren Mohammad Maleki, özüniň Mohammad Nurizad bilen başladan şeýle tagallasyny dowam etdirjekdigini aýdýar. Ol telefon arkaly beren beýanatynda bu barada şeýle diýýär: “Biz öz protestimizi goýbolsun etmeris. Biz jemgyýetiň bu meselä ünsüni çekmek üçin şeýle protestleri dowam ederis”.
Köpçüligiň ünsüni çekmek
Galyberse-de, olar soňky aýlarda Eýran yslam respublikasynda adam hukuklarynyň bozulmagy we adam hukuklaryny goraýanlaryň tussag edilmegi bilen baglanyşykly ýagdaýlara köpçüligiň ünsüni çekmek üçin dürli çäreleri durmuşa geçiripdirler. Olaryň ikisi hem Eýrany dolandyrýan ýokary gatlagy aç-açan tankyt edendikleri sebäpli owal azatlykdan mahrum edilipdirler we bu sebäpli oturyp çykypdyrlar.
Olaryň bellemegine görä, Eýranyň kanunyna garşy däldigi üçin, indi olar protest maksady bilen köçelerden zir-zibilleri çöplemeli edipdirler. Ýurdy dolandyrýan ýokary gatlaga garşy edilen tankyt, nägilelik üçin köpçülikleýin çäre geçirmäge synanyşmak ýa-da oppozision pikir alşygy üçin üýşmek ýurtda dürli aýyplamalara sebäp bolup bilýär. Şeýle ýagdaýlaryň Eýranyň milli howpsuzlygyna garşy diýlip kabul edilýän halatlaram bolýar.
Mohammad Nurizadyň aýtmagyna görä, olar ýanwar aýynyň ahyrynda şeýle protest gurnajakdyklaryny owaldan mälim edipdirler. Olar şonda özleri barada kazyýetiň karary bolmazdan we sebäpsiz ýere çykarylan "hiç ýere gitmezlik gadagançylygy" bilen bir hatarda “Yslam rewolýusiýasyny goraýjy gullugyň” olaryň käbir şahsy zatlaryny konfiskasiýa etmek barasynda çykaran kararynyň garşysyna protest bildiripdirler.
Mohammad Nurizad - režimiň owalky tarapdarlaryndan. Ýöne "Facebook" sosial ulgamyndaky sahypasynda käbir jemgyýetçilik ýagdaýlaryna garşy protest bildirmek maksady bilen öz käbir suratlaryny çap edensoň, aktiwiste öwrülipdir.
Maleki we ýene birnäçe erkek adam, şeýle-de bir aýal adam şu ýylyň 2-nji fewralynda geçirilen ilkinji protestiň çäklerinde paýtagtyň köçelerinde eli haltaly zir-zibil çöplediler.


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Amnesty international” guramasy Ysraýyly şu ýylyň tomus paslynda Gaza zolagynda bolan çaknyşyklarda uruş jenaýatlaryny amala aşyrmakda aýyplaýar.
Düýbi Londanda ýerleşýän “Amnesty International” guramasynyň 5-nji noýabrda ýaýradan raportynda Ysraýyl gür ilatly kenarýaka territoriýalara amala aşyran hüjümlerinde “rehimsiz perwaýsyzlyk” görkezdi diýilýär.
Şeýle-de, raportda “Ysraýyl güýçleriniň içi maşgalalardan doly ýaşaýyş jaýlaryny nyşana almagy bilen parahat ilatdan ençeme palestinalynyň öldürilendigi” bellenilýär.
Ysraýyl “Hamasyň” dolandyryjylygyndaky Gaza tarapyndan Ysraýylyň şäherlerine atylýan raketa hüjümlerine jogap hökmünde iýul aýynyň başynda Gaza hüjümlerini amala aşyryp başlapdy.
Palestinanyň we Birleşen Milletler Guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, bu konfliktlerde 2 müň 100-den gowrak palestinaly, şol sanda parahat ilatdan ençeme adam öldürildi. Bu çaknyşyklarda Ysraýylyň 66 esgeri we parahatdan ilatdan alty raýaty öldi.
Ysraýylyň Daşary işler ministrligi “Amnesty International” guramasy “Hamas tarapyndan amala aşyrylyp, dokumentleşdirilen uruş jenaýatlaryny ýok hasap edýär” diýip, raportyň netijelerini ret etdi.


text:
Moskwanyň häkimiýetleri şenbe güni şäherde geçirilmegi planlaşdyrylýan oppozision ýörişine rugsat bermediler. Resmiler, ýörişiň ulag gatnawyny kynlaşdyrjakdygyny öňe sürýärler.
Häkimlik tarapyndan teklip edilen goşmaça gatnawlar kabul edilmändir. Bu barada guramaçylar habar berýär.
15-nji dekabrda geçirilmegi göz öňünde tutulýan “Azatlyk ýörişi” geçen ýylky köpçülikleýin protestleriň bir ýyllygyna bagyşlanmalydy. Şol protestler geçen ýylyň dekabryndaky parlament saýlawlarynda boldy diýilýän galplyklara garşy geçirilipdi.
Guramaçylar bu ýörişe 5o müň adamyň gatnaşmagyna garaşýardy.
Käbir oppozisiýa liderleri, onuň ýerine Moskwanyň Lýubýanka meýdanyndan öňki Sowet Soýuzynyň howpsuzlyk gullugynyň merkezi KGB çenli gidip, şol ýerde Sowet repressiýasynda pida bolanlaryň mazaryna gül goýjakdyklaryny aýtdy.
Şeýle-de oppozision toparlar, şenbe güni Orsýetiň beýleki şäherlerinde-de ýörişleri geçirmegi planlaşdyrýarlar.


text:
Anna güni G.Berdimuhamedow raýatlygy bolmadyk 609 adama türkmen raýatlygyny berdi. Türkmenistanda uzak wagtlap ýaşan we raýatlygy alyp bilmän ýakynda ýurtdan çykarylan adamlaryň biri owganystanly Abdulkadyr Türkmenistanda raýatlygy bolmadyk adamlaryň başdan geçirýän kynçylyklary barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Abdulkadyr aga, siz Türkmenistanda bolduňyzmy?
Abdulkadyr: Hawa, 18 ýyl boldum.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda ýaşan döwrüňizde, nähili kynçylyklara duçar bolduňyz? Türkmenistanyň graždanlygy – raýatlygy bolmasa size kyn bolmadymy?
Abdulkadyr: Ygtyýarnamam bardy.
Azatlyk Radiosy: Size ygtyýarnama nädip berildi?
Abdulkadyr: Şo ýerde garyndaşlarym bardy, şondan özüme, çagalaryma ygtyýarnama berildi.
Azatlyk Radiosy: Onda näme üçin gaýtdyňyz? Sizi gaýtmaga mejbur etdilermi ýa özüňiz gaýtdyňyzmy?
Abdulkadyr: Mejbur etdiler, ýogsa kim çykar o ýerden?! Wizamyzy uzaltmadylar, soň biz gaýtdyk-da.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda ýaşamak üçin, kimlik kart berilýärmi?
Abdulkadyr: Hawa, kimlik kart berdiler.
Azatlyk Radiosy: Ony näme üçin siziň eliňizden aldylar?
Abdulkadyr: Aldylar-da, bizi gepledip durmadylar, aldylar. Ol ýerde dogry kanuna gulluk etmeýärler. O ýerde kanun ýöräp bilenok. Kanun bar, kanuna hiç kim kanagat edenok. Bolmasa biz o ýerde jenaýat etmedik, hyýanat etmedik, ogurlyk etmedik, adam urmadyk. Çagalarymyz şol ýerde okady. Türkmen dilinde okadylar. Şol ýerde doglan, şol ýerde ösen. Owgana gelip, bular mekdepdenem galdylar. Bular köp alada galdylar.
Azatlyk Radiosy: Geleniňize näçe wagt boldy?
Abdulkadyr: Indi bir ýarym ýyl bolýar.
Azatlyk Radiosy: Çagalaryňyz ol ýerde näçe ýyla çenli mekdepde okadylar?
Abdulkadyr: Meniň çagalarym şo ýerde doglansoň, näme diýeýin men, 17-18 bäri aňyrdadym men.
Azatlyk Radiosy: Adam bir ýurtda dogulsa, onuň şol ýurduň raýatlygyny kabul etmäge hukugy bolýar. Ol bolmadymy?
Abdulkadyr: Men aýtdym ahyry, o ýerde kanun bolmasa näme edeli? Bir adam prezidentiň özüne arz etmese, prezidente-de arza ýetirip bolanok. Bolmasa, Türkmenistanyň prezidentine arz etdik. Belki, ol sogar-ideg ederdi, kömek ederdi. Bilmedik. Bizi kiçi resmiler çykaryp goýberdi. Öý-jaýymyzam galdy, öý goşlarymyzam galdy, sygrymyzam galdy, hemme zat galdy aňyrda.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, o taýda Türkmenistanyň raýatlygy bolmasa, ýaşamak kyn-da?
Abdulkadyr: Hawa, Türkmenistanyň öz raýaty bolmasaň, siz aňyrda ýaşap bilmeýäňiz.
Azatlyk Radiosy: “Türkmenistanda ýaşaýan ýa-da ygtyýarnama berlen adamlara Türkmenistanyň raýatlygy berilsin” diýip, prezident perman çykarypdy. Indi ol amala aşmazmy?
Abdulkadyr: Mümkin, prezident yzyny yzarlasa, amala aşar. Bolmasa iş kiçileriň eline düşse, ony aýdyp bilmeýän. Ýöne ýokardan prezidentiň özi yzarlap dursa, “şu iş boldumy ýa bolmadymy?” diýse bolýar. Ine, biziň, şükür älhamdu-Alla, ata-babalarymyz aňyrdan gelen.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, ol ýer siziň ata Watanyňyz-da?
Abdulkadyr: Ata Watanym. Atamyň gubury bar Kerki şäherinde. Ata-babalarymyzyň guburlary bar. Men Abdulkadyr Abdulhamit ogly. Abdulhamidiň gubury bar Kerki şäherinde, 103 ýaşda, şol ýerde ýogaldy.
Azatlyk Radiosy: Siz soňky 18 ýyly Kerki şäherinde ýaşadyňyzmy?
Abdulkadyr: Hawa, Kerki şäherinde 18 ýyl ýaşadym. Oglumy-da aňyrdan öýlendirdim. Oglumyň gelini, üç çagasy bar. Olaryň ikisi gyz, biri ogul. Bir gyzy şo ýerde mekdepde okuwda okaýar. Oglum Owganystanda. Oglum prezidente arz edip, üç aýlyk wiza bilen bardy-da, gaýtdy. Oglum bärde, aýaly aňyrda, şeýle görgülilik, biz häzir sergezdançylykda.
Azatlyk Radiosy: Siziň ogluňyz Türkmenistandan öýlenipdir, olaryň çagasam bar. Siziň ogluňyza o ýerde ýaşamaga rugsat berilenokmy?
Abdulkadyr: Häzir oglumyza-da rugsat berlenok, özümize-de rugsat ýok.
Azatlyk Radiosy: Eger Türkmenistanyň prezidentine ýüz tutsaňyz, ondan etjek haýyşyňyz näme?
Abdulkadyr: Biziň etjek haýyşymyz şu: görüň biziň çagalarymyzy, türkmen dilinde okan, türkmen terbiýesini alan. Bular Owganystana gelip, başga hata düşünmese, bu çagalaryň geljegi bisowatlykdan hem beter bolar. Owganystanda gün görüp bilenoklar, işläp bilenoklar.
Bular türkmen dilinde okan, türkmen dilinde gürläp öwrenen. Indi bular Owganystana gelip, mekdep okap bilenoklar. Türkmenistanyň merhemetli prezidentimizden, Arkadagymyzdan haýyşymyz şu, bizi gaýtadan çagyryp, yzymyza ýerleşdirse. Bizem Türkmenistanyň raýatlary ýaly, kada-kanunlara boýun bolup işlesek, biz hoş bolarys.
Azatlyk Radiosy: Ogluňyzyň aýaly türkmenistanly bolsa, ol ogluňyza raýatlyk alyp bermek üçin hereket etmedimi?
Abdulkadyr: Gelnimiz arza ede-arza ede, onuň bir arzasy hem prezidente ýetmedi. Prezident bular ýalylara wiza beriň diýse, üç aýlyk wiza beripdirler. Ol üç aýdan soň gaýdyp geldi. Häzir Mazary-Şerifde, ýanymda. Gelini hem yzyndan gelipdir. Bir gyz agtygym mekdepde, okuwda okaýar. Şeýle sergezdanlyk.
Azatlyk Radiosy: “Türkmenistanda 18 ýyl ýaşadym” diýdiňiz. Türkmenistandaky ýaşaýyşdan razydyňyzmy?
Abdulkadyr: Razydym. Ýagşydyk, biz il hatarynda ýaşaýardyk. Parahatçylykdy. Uruş-dawa ýokdy. Türkmenistanyň raýatlary bilen bir dogan ýaly ýaşadyk. Ine, gyz aldyk, gyz berdik, şular ýaly toý-märekeler, sadakalar boldy. Hoşluk bilen gatnaşygymyz bardy. Biziňki oňatdy. Ýöne şol ýerde bir sebäp boldy, onuň sebäbine-de düşünmedik. Ygtyýarnamanyň wagtyny uzaldyp bermediler-de, çykaryp goýberdiler. Soň gaýtmaly bolduk. Öz adyma öýüm bardy, garažym bar, motorlarym bar, şo ýerde hemme zadym bar.


text:
Türkmen edebiýatynyň görnükli şahyrlaryndan Gurbannazar Ezizow 1975-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Turkmenbaşyda ýaş ýazyjy-şahyrlaryň bütinsoýuz duşuşyklary wagtynda Gazanjyk obasynyň ýanyndaky şossede tragiki ýagdaýda (sowet esgeri tarapyndan atylyp öldürilýär) aradan çykýar.
Gurbannazar Ezizowyň ömri we döredijiligi barada Azatlyk Radiosyndan Hudaýberdi Hally we Ýowşan Annagurban söhbetdeş boldy.
Hudaýberdi Hally: 20-nji asyr türkmen edebiýatynda, Gurbannazar Ezizowyň ölmi ýaly agyr ýitgi bolmady diýsek, belki, ýalňyşmarys. Ýowşan, biz söhbetimize şol ýitgili güni ýatlamakdan başlaýaly.
Ýowşan Annagurban: Şol wagt biz mekdep okuwçysydyk. Ýöne Gurbannazar Ezizowy tanaýardyk. Ol Bahar radiostansiýasynda we beýlekilerde çykyş ederdi, Gyzlaryma diýen goşgusyny okaýşy, ony maşgalamyz bolup diňleýşimiz şu günki ýaly ýadymda. Il içinde söýülýän, tanalýan, guwanylýan şahyrdy. Belki-de, bu meniň kakamyň mugallym bolandygy üçin şeýle bolandyr, ýöne şo waka, şo ölüm şeýle bir türkmen jemgyýetini sarsdyrdy, sebäbi türkmeniň söýýän şahyry, türkmeniň soňy bilen has söýjek şahyry şonda dünýäden öten ekeni.
Bu ölümiň detallary, elbetde, şol wagt ýazylmady. Soň Annaberdi Agabaý Gurbannazar hakda ýörite kitap ýazdy. Ýöne Gurbannazar hakda soňky ýazylan zatlaryň hemmesi, belki, şol ölümiň netijesi ýa-da ýaňy boldy diýsem ýalňyş bolmazmyka diýýän. Sebäbi Gurbannazaryň ölümi, bir tarapdan, şonuň poeziýasyna düşünmäge çagyryş ýaly bir hadysa boldy. Şol Gurbannazara atylan tüpeň türkmeniň öz poeziýasyna siňe seretmek üçin atylan tüpeň ýaly bir zat boldy diňsem, ulaltma bolmasa gerek.
Hudaýberdi Hally: Umuman, adamzat tebigatyny alyp görsek, Magtymguly aýtmyşlaýyn, kim bar ölmez, ýagny ölmejek ýok. Gürrüň şu agyr meselelerden gidensoň, senden soramak isleýän zadym, eýsem Gurbannazar Ezizowyň ölümi nämedi? Arapça aýdylanda, mektup, ýazgytmydy, ýa bir betbagtçylykmy, ýa-da türkmen edebiýatynyň bagtynyň çökdügimidi?
Ýowşan Annagurban: Bu sorag gaty agyr sorag. Men muňa dogry jogap berip bilerin öýdemok, ýöne öz düşünimçe aýtjak bolaýyn. Men mektup ýa-da ýazgyt-takdyr diýilýän zada doly ynanamok. Sebäbi ýazgyt bar. Ikinji tarapdan, Hudaý adama ömür berende, oňa erk hem berýär, şol öz takdyryny özi üýtgedip bilmeli belli derejede. Belli bir derejede takdyryňam bolmagy mümkin, elbetde. Ýöne Gurbannazaryň ölümi biz üçin, türkmen halky üçin, türkmen edebiýaty üçin betbagtlygyndanam beter gaty uly ýitgi boldy. Sebäbi Gurbannazar meniň pikirmçe, meniň görşümçe türkmen edebiýatynyň köp garaşan intellektualydy.
Türkmen edebiýatynda, türkmen poeziýasynda esasanam sowet propagandasy bilen baglylykda, 30-njy ýyllar bilen baglylykda, bir boşluk döräpdi. Magtymguludan soň filosofik, çuň poeziýadan soň bir boşluk döräpdi.
Elbetde, Gurbannazar 30-njy ýyllaryň poeziýasynam gorap çykyş edipdi. Ýöne şonuň bilen bir wagtda Gurbannazar türkmen edebiýatyna başga poeziýany getirýärdi. Ol poeziýa çuň poeziýady, pikir poeziýasydy, duýgy poeziýasydy, filosofiýa poeziýasydy. Ol adamy adamyň özi hakda, adamyň ömri hakda oýlandyrýardy hem oýlanmaga mejbur edýärdi. Şonuň üçinem Gurbannazaryň ölümi, belki, bizi sarsdyrandyr. Şonuň üçinem Gurbannazaryň ölümi bizi şu güne çenli oýlandyrýandyr.
Hudaýberdi Hally: Gurbannazar az ýaşady. Jennet ýaşynda biziň aramyzdan girdi. Ol şol gysga ömründe ynsanlyk borjuny, şahyrlyk wezipesini ýerine ýetirip bildimi?
Ýowşan Annagurban: Elbetde. Gurbannazar şahyrlyk borjuny, meniň pikirimçe, aňry ýany bilen ýerine ýetirdi. Sebäbi şahyrda bir goşgy bolanda-da, oňa hakyky şahyr diýilýär. Gurbannazarda bolsa onlarça, ýüzlerçe hakyky goşgular bar. Gaýtalap-gaýtalap okap bolýan goşgular bar. Ol hiç wagt seni irizmeýär, özünden iteklemeýär. Her gezegem onda bir täze zatlar açýaň. Pikiriň çuňlugy seni şeýle bir özüne bendi edýär. Şonuň üçinem Gurbannazar şahyr hökmünde öz borjuny ödedi.
Elbetde, ol uzak ýaşan bolsa, ondanam kän baýlyk goýardy türkmen halkyna, poeziýada-edebiýatda akyl baýlygyny goýardy. Ony diňe hakyky şahyrlar berip bilýär. Ony wezipe bilen, güýç bilen, başga zat bilen berip bolýan baýlyk däl. Şonuň üçinem Gurbannazaryň goşgularyna bir göz aýlan adam onuň hakyky şahyrdygyny duýup bilermikä diýýän. Şonuň üçinem Gurbannazar barada bu gürrüňi edip oturmagam artykmaç.
Hudaýberdi Hally: Ýowşan, sen Gurbannazaryň ölüminiň türkmen edebiýatyny sarsdyrandygyny aýdýaň. Şol sarsgyndan soňky ýagdaý nähili boldy? Ol döwre-de gysgaça nazar aýlasak.
Ýowşan Annagurban: Umuman, öňki sowet giňişliginde nähilem bolsa bir medeniýet döredi-dä. Şahyryň ölümi diýip, Lermontowyň bir goşgusy bardy. Şo goşgy bilenem Lermontow rus edebiýatyna girdi diýýärler.
Lermontowyň Şahyryň ölümi goşgusynyň Orsyýeti sarsdyryşy ýaly, Orsyýeti bir hili poeziýanyň öňünde dyza çökerişi ýaly, Gurbannazaryň ölümem bir tarapdan gaty uly ýitgi bolsa, ikinji tarapdan, türkmen jemgyýetçiligini, pikirlenýän adamlary şu poeziýanyň güýjüniň öňünde dyza çökerdi.
Beýleki bir tarapdan, şu ýerde birhili şowhunam döredi-dä. Şol şowhun bir janyňa batmaýan şowhun. Her kim Gurbannazaryň dosty boljak boldy.
Hudaýberdi Hally: Soňra…
Ýowşan Annagurban: Soňra, hawa. Her kim dosty boljak bolup göründi. Şonuň bilen öz adyny beýgeltjek boldy. Şu duýgular käwagt ýadyňa düşýär-de, özüň kiçelýäň, özüňi Gurbannazaryň noeziýasynyň öňünde bir müýnli ýaly duýýaň.
Men Gurbannazar hakda makala-da ýazdym. Ýöne Gurbannazaryň poeziýasynyň çuňluklaryny açyp bilmedim hasap edýän. Sebäbi Gurbannazaryň şol çuňluklaryny açmaga ýeterlik taýýarlyk ýok ekeni. Oňa soňy bilen düşündim.
Gurbannazar gaty kän okapdyr, gaty kän zada, belki, akyl bilen, duýgy bilen ýetipdir. Ine, soňundan aýdylýar, ykarar edilýär, dogrudanam beýik şahyrdygy ykrar edilýär. Ýöne ykrar edilende-de biz Gurbannazara ýeterlik bolmaly hormaty şu günem goýup bilemizok. Sebäbi Gurbannazaryň kitaplarynyň çap edilişi, Gurbannazaryň öwrenilişi meniň pikirimçe, entek gaty bärde.
Hudaýberdi Hally: Şu gürrüňi, poeziýa baradaky sähbeti poeziýa bilen jemlesek gowy bolardy.
Ýowşan Annagurban: Arada, belki, şu zatlar ýadyma düşendir. Şu goşgy aňyma geldi. Şonam men kagyza geçirdim.
Ýowşan Annagurban
Sahyr ölse...
Sahyr öldi, ölmezden ön hiç kimse
onun setirlerne bakmandy siňe.
Goşgy ýazýan gytmy, biridi bolsa,
öldi-de hemmeden saýlandy öne.
Dostlar, dosty däller gürledi josup,
görsek, görenini görýän bar eken.
Ölmezden ön hemme gyradeň, meňzeş,
son bilinýär alma eken, nar eken!..
Emma siňe baksaň, bilinmez soňam,
mazar bilen bile çöküşer şowhun.
Başga döwür, başga durmuş dogular,
başga ugur-ýola atylar owsun.
Son diýerler “öz döwrüniň ogludy”,
ýogsa öz döwründe sygmandy ýurda.
Ýöne şahyr ölse, köşeşer biraz
onuň beýikligin ýigrenen orda...


text:
Russiýanyň oppozision lideri Alekseý Nawalnyý (Aleksei Navalny) onlarça polisiýa işgäri tarapyndan özüniň zor bilen soraga çekilendigini habar berýär. Bu waka 16-njy ýanwarda Nawalnyýnyň Moskwanyň çetindäki jaýynyň daşynda boldy.
Bu resmiler tarapyndan Nawalna garşy amala aşyrylan iň soňky hereketdir. Bu hereketi Nawalnyýnyň tarapdarlary Wladimir Putiniň tanymal tankytçysynyň alyp barýan oppozision işlerine basyş etmek üçin Kreml tarapyndan alnyp barylýan kampaniýa diýip atlandyrýarlar.
30-njy dekabrda Nawalnyý giň göwrümli galplykda aýyplanyp, oňa 3 ýarym ýyl şertli tussaglyk boýunça iş kesildi. Nawalnyýnyň hökümi bilen baglanyşykly arzasy gözden geçirilýänçä, oňa öý tussaglygynda bolmaklyk höküm edilipdi.
Şu aýyň başynda Nawalnyý özüne gözegçilik edýän elektronik bilezigi, ýagny enjamy kesip aýyrdy. Emma muňa garamazdan, ol öz jaýynyň daşyndaky hukuk goraýjy organyň ofiserleri tarapyndan yzarlanýar.


text:
Hepdäniň sişenbe güni Gaitide ýüz beren güýçli ýer yranmasyndan soň bu tebigy heläkçiligiň bolan ýerinde gümanitar ýardamlaryň gijikdirilýändigi bilen baglanyşykly uly aladalar duýulýar.
Käbir habar agentlikleri ýardamlaryň bökdelmeginiň sebäbini Gaitiniň paýtagtyndaky aeroportda uçup barýan uçarlary kabul etmek mümkinçilikleriniň çäklidigi bilen düşündirýärler.
Gaitiniň esasy deňiz portuna hem ýer yranmanyň netijesinde uly zeper etipdir.
Halkara Gyzyl Haç guramasy hepdäniň sişenbe güni 7 ball güýjünde ýüz beren bu ýer yranmada azyndan 50 müň töweregi adam ölendir diýlip çaklanylýandygyny mälim etdi.


text:
Hytaýyň günorta sebitinde ýurduň polisiýasynyň protestçileri dargatmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulanandygy habar berilýär.
Guaňdoň welaýatynyň Ksintaň şäherinde ýekşenbe güni dörän bidüzgünçiliklerden öň üç günläp dartgynlylyk dowam edipdir.
Hytaý mediasynyň berýän maglumatyna görä, howpsuzlyk güýçleriniň köçede söwda edýän göwreli aýala garşy eden ýowuz hereketleri baradaky gep-gürrüňler protestleriň döremegine sebäp bolupdyr.
Adam hukuklaryny goraýjy guramalar Hytaýda soňky hepdelerde polisiýa bilen protestçileriň arasynda gazaply çaknyşyklaryň bolandygyny hem habar berýärler.


text:
Müsüriň sudy tanymal aktiwist Alaa Abdel Fattahy demonstrasiýanyň geçirilişini çäklendirmegi göz öňünde tutýan kanuny bozmakda aýyplap, bäş ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Bu baradaky karar 23-nji fewralda Abdel Fattahyň sud işine gaýtadan seredilen mahaly kabul edildi. Ol mundan öň resmi taýdan ykrar edilmedik proteste gatnaşmakda we polisiýa ofiserine hüjüm etmekde aýyplanyp, 15 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Tanymal blogger we hökümetiň tankytçysy Abdel Fattahyň aklawçylary hökümiň “agyrdygyny we hopukdyryjydygyny” aýdyp, ony Müsüriň Kassasion suduna şikaýat etjekdiklerini bellediler.