text:
yashalym
Bagtyýar ýaşlara ak ýollar arzuw edildi
Hususy habarçymyz Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Türkmenbaşy şäher komitetiniň guramaçysy Şyhymerdan Sary oglan bilen söhbetdeş boldy.
Eziz Watanymyzyň ähli künjeklerinde döwlet derejesinde giňden bellenýän ajaýyp bilim baýramçylygy ýagny, “Soňky jaň” dabarasy gojaman Hazary ýakalap oturan Türkmenbaşy şäherinde şirin owazlaryň, joşgu...
Ýaşyl tugumyzyň ýalkymy dünýä nur saçýar
Ine, öňümizde biziň döwlet Tugumyzyň baýramy. Baýdak–döwletiň buýsanjy, özbaşdaklygyň alamaty. Biziň ýaşyl Baýdagymyz Garaşsyz, baky Bitarap döwletimiziň mukaddes nyşany. Döwlet Tugumyz halkymyzyň geçmişini, şu gününi, geljegini görkezýär. Ynsanlar beýik–beýik edermenlikleri, üstünlikli ýeňişleri öz ýurdunyň baýdagynyň astynda amala aşyrypdyrlar....
Berkarar döwletimiziň bagtyýar ýaşlary
“Türkmenistan beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” ýylynda Garaşsyz hemişelik Bitarap ýurdumyzyň ykdysadyýeti çalt depginler bilen ösýär. Ilatyň hal-ýagdaýy ýyl saýyn gowlanýar. Ýaşlaryň döwrebap bilim we terbiýe almagy üçin zerur bolan şertler döredilýär. Sagdyn durmuş ýörelgesi döwlet syýasatynda öňe sürilýän esasy ugurlaryň birine öwrüldi. Berkarar Watan...
TÜRKMEN SUPRASY - AZIADANYŇ BEZEGI
«Aşgabat-2017» oýunlarynda türkmen saçagy giňden ýazylýar. «Aşgabat-2017» oýunlarynyň ýaryşlary bilen birlikde, ondaky aşhana hyzmatlary-da örän ýokary taýýarlyklydyr. Ondaky tagamlar bäş ugur boýunça taýýarlanylýar. Çünki türkmen topragyna gelen myhmanlar yklymyň, dünýäniň çar künjeginden. Şeýle bolansoň, oýunlarda hödürlenýän tagamlaryň sanawynd...
Aziadanyň ýapylşy
Bugün Aziadanyň ýapylşyna barýanlar barmy agzalar? BIlet tapyp bolýarmy agşama çenli?
AZIADA GATNAŞYJYLARYŇ SAGLYGYNYŇ GORAGYNDA
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary gije-gündiziň dowamynda myhmanlara we ýaryşlara gatnaşyjylara dürli meseleler boýunça kömek berýän ýüzlerçe hünärmenlerden işiň ýokary netijeliligini talap edýär. Şeýle giň möçberli çärelerde lukmançylyk hyzmatlarynyň ýola goýulmagy möhüm zerurlyk bolup durýar. Ýurdumyzyň saglygy gor...
Atly sport (konkur)
Atly sportunda erkekler we zenanlar biri-biri bilen oýun meýdançasynda ýaryşýarlar. Üstünligiň esasy görkezijisi fiziki güýç bolman, tehniki usullar bolup durýar. Çapyksuwaryň we atyň ikisiniň hem ukyplylygy ýeňiji bolmak üçin möhüm bolup durýar we bäsleşikde atyň ýeterlik derejäni gazanyp bilmegi üçin ony taýýarlamak örän köp wagty...
Kömek gerek agzalar
Salam talyplaryň agzalary. Şuwagt geçirilýän Aziada-2017-niň elektron sporty oýunlaryna nähili gatnaşmaly? Seçip-alyş döwri gutardymy ýa-da häzir hem gatnaşmaga mümkinçiligim barmyka? Bular barada kim näme bilýän bolsa paýlaşaýyň. “StarCraft II” oýny bar eken ýaryşda.


c: text/html

text:
Türkmen halysy
Türkmen halysy[üýtget | edit source]
Eger-de siz türkmen halylaryna üns berip seretseňiz, onda gülleri, kölleri, daglary we guşlaryň aýak yzlaryny görse bolýar: haly önümi dünýäni göz öňünde janlandyrýar.Haly Türkmenislanda iň meşhur geçginli haryt hasap edilýär, ol adamlary birleşdirýär, ysnyşmak, umumylyk wc hyzmatdaşlyk duýgusyny ösdürýär. Türkmen halysy öz gözbaşyny mähriban topragymyzdan alyp gaýdýar - onuň üstünde bitýän ösümliklerden iýmitlenýän goýunlaryň ýüňündcn dokalýar, goýun ýüňleri şu toprakda bitýän ösümliklerden, güllerden we miwelerden alynýan tebigy boýag bilen boýalýar we hala çitilýär. Türkmen halysyndaky keşdeler hem ekin meýdanlary, gülleri, haýwanlary, çaýlary, derýalary, şeýle hem Güni, Aýy we ýyldyzlaryň şekilleri bilen tebigaty şöhlelendirýär. Çak edilişine görä, ilkibaşda haly yssy howada we gurak çöllük we daglyk ýerlerde çarwa öýlerini örtmek we düşeklik üçin döredilen bolmaly. Haly ýokarky görkezilen şertlerden goranmak üçin örän gowy oýlanylyp tapylan serişdedir, şeýle hem olary bir ýerden başga ýere alyp gitmek üçin epläp ýygnamakda örän amatly bolupdyr. Bu bolsa derisini almak üçin gymmatly mallary soýmagyň zerurlygyny aradan aýrandygyny, şol bir waglda olardan ýylyň-ýylyna ýüň alnandygyny aňladýar. Çaganyň dünýä inmeginiň hatyrasyna haly dokalypdyr, soňra ol şol halyda ilkinji ädimlerini ädipdir. Täze gelen gelni haly düşelen hormatly ýerde oturdypdyrlar, haly ýapylan düýä mündüripdirler. Öýlenýän ýigit bolsa haly bilen bezelen öý taýynlapdyr. Çarwa öýleriniň gapysyndan «gapylyk» atlandyrylýan ýörite haly asypdyrlar. Onuň ortarasynda ýylyň dört paslyny we ýaşaýşyň möwrillerini aňladyp, ony dört bölege bölýan çäk bolupdyr. Bu hili halylarda Mekge tarapy görkezýän «mihrab» - metjitlerdäki arka görnüşli tagça şekillendirilipdir, ol bu ýerde gapynyň bardygynyda aňladypdyr. Türkmenler her gün halydan dokalan namazlykda namaz okaýar, aradan çykan adamyň üsti hem haly bilen örtülýär. Adamlar halynyň üstünde oturyp naharlanýarlar, ýatýarlar, atlaryny, düýelerini daşarky täsirlerden goramak maksady bilen, haly bilen örlýärler. Türkmen hojalykdaky esasy haly «maşgala daragty» bolup hyzmat edip, ol tiräniň we maşgalanyň taryhy barada gürrüň berýär. Haly torbalar dürli hili öý goşlaryny, şahsy zallary saklamaga niýetlenilýär.
Turkmenleriň durmuşy haly bilen berk baglanyşyklydyr. Ilki başda daş-töweregindäki dünýä bilen adamlary berk baglanyşdyrýan, ýaşaýyş hajaty bolup hyzmat eden haly ahyr netijede sungata öwrüldi. Onuň kämillige barýan ösüşiniň her bir döwründe öz ussatlary bolupdyr. Turkmen halky haly bilen baglanyşykly däpleri keramat derejesine ýetirip, ony aýawly saklaýar, Halyny diňe aýal-gyzlar dokapdyr, gadymdan gelýän sungat eneden gyza geçipdir. Haly dokalanda wagt, güýç-gaýrat gaýgyrylmaýar, haly dokamak sungaty iň ýokary ruhy gymmatlyga deňelýär. Haly halkyň zähmetiň adyllygyna bolan ynanjynyň şöhlelenmesidir, şol ynanç türkmen medeniýetine dolulygyna siňdirilipdir. Şu günki gün bu medeniýet, bu miras türkmen halkynyň buýsanjydyr. Her ýyl may aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen halysynyň güni bellenilip geçilýär, onda baýram edilýär we bu sungatyň waspy ýetirilýär.
Bezeg[üýtget | edit source]
Türkmenistanda haly dokalýan her bir sebitde sungatyň sazlaşykly utgaşmasy we çitiminiň beýikligi, görnüşleri, reňklemek üçin ulanýan önümleri bilen tapawutlanyp, öz aýratynlyklaryna baglylykda ösüpdir. Dürli hili halylaryň esasy aýratynlygy - olaryň gölleridir ýa-da nagyşlarydyr. Türkmenistanyň Döwlet baýdagynda hem ýurduň esasy bäş sany, Teke (Ahal), Ýomut (Balkan), Saryk (Mary), Çowdur (Daşoguz) we Ärsary (Lebap) welaýatlaryny aňladýan 5 sany göli gorse bolýar. Şeýle hem beýleki uly bolmadyk gölleri görmek bolýar. Göller töwerekdäki gurşawyň aýratynlyklaryny we tiräniň taryhyny şöhlelendirmek bilen, özboluşly tugra öwrülipdirler. Mysal üçin, ýomut halylaryna tolkun şekilli gök we ýaşyl nagyşlar f mahsusdyr. Bu bolsa ýomut türkmenleriniň Hazar deňziniň boýunda mesgen tutandygyny aňladýar. Ahalteke halylarynda gyzyl we narynç reňkleriň ulanylyşy agdyklyk edýär. Saryk halylary bolsa düýe ýüňüniň reňki - çalymtyl we goňur reňkler bilen doldurylýar. Dürli welaýatlarda ýaşaýan türkmenlere mahsus bolan göllerden başga-da türkmen halylarynda gaty köp sanly keşdeler ulanylýar. Köp gölleriň nämäni aňladýandygy taryhyň sahypalarynda ýitip gidenem bolsa, olaryň köp böleginiň tebigaty şöhlelendirýändigini görmek bolýar. Güller, guşuň aýak yzlary, deňiz pyşbagasy, goýun we geçi şahlary we beýlekiler göllerde anyk görünýär. Gün hem atanak görnüşinde şekillendirilendir. Romb görnüşli şekiljikler şüdügärlenen ekin meýdanyny, şeýle hem esasy dört tarapy - demirgazygy, günortany, gündogary, günbatary aňladýar. Şeýle-de, olar göz degmezlik, ýagny erbet gözlerden goranmak üçin hem çitilipdir. Halynyň ýüzüne çitilýän gölleriň we nagyşlaryň gizlin diline hünärmeniň gözi bilen seretseň, düşünmek mümkin, ýöne islendik adam hem hala ünsli seretse, onuň ýüzündäki nagyşlaryň näme-de bolsa bir zady aňladyp, janlanýandygyny görüp biler. Şeýle hem Türkmenistanyň çeper elli halyçy zenanlary haly dokamak senetçiliginde iki ýüzli halylary hem dokaýarlar. Onuň her ýüzüniň öz reňki we gülleri bardyr. Mundan hem başga halylara milli ýadygärlikleriň şekilleri hem dokalýar. Goýun ýüňünden düşege çenli haly dokamakda ýüpegiň, pagtanyň we düýe ýüňüniň, seýrek-de bolsa, ulanylýandygyna garamazdan, goýun ýüňi häzirki wagta çenli iň amatlysy bolmagynda galýar. Goýun ýüňüniň hem ýazkysy, iň uzyny saýlanyp alynýar, onuň gysgalaryndan bolsa ýüplük edilýär. Ýüňüň ýumşaklygy, ýaldyrawuklygy we çeýeligi hem üns merkezine alynýar. Goýun gyrkmagy hem türkmenler sungat derejesine çykarypdyrlar. Ýüňi täzeden işlemek bolsa köp asyrlyk tejribeler we usullar esasynda amala aşyrylýar. Häzirki wagtda reňkleriň birnäçe ýasama görnüşleri ulanylsa-da ýüňi boýamakda ony özbaşdak dokaýar. Türkmen halysy dokalan döwründe aýat-töwirler okalýar, bu adat haly dokalyp bolandan soň, has hem möhümdir. Halynyň üstünlikli dokalyp bolandygy üçin toy etmek, onuň üstünde aýat-töwir okamak üçin, aýdym-saz etmek üçin maşgala agzalary we myhmanlar ýygnanýarlar. Türkmen halky halynyň ruhy bar diýip düşünýär, şonuň üçin ony tyg bilen kesmekden saklanýarlar, duş gelen ýere taşlamaýarlar. Halylar uzak wagt saklanýar, ony 300 ýyla çenli ulanmak bolýar.
Halynyň gysgaça taryhy[üýtget | edit source]
Ýazuw çeşmeleriniň we saklanyp galan taryhy maglumatlaryň bolmazlygy haly dokamaklygyň nirede we haçan ýüze çykandygy barada anyk bir kesgitli zat aýtmaga esas döretmeýär. Halyçylyk bilen meşgullanan birnäçe halkyýetler bar, olaryň arasynda häzirki wagtda Gündogar haly guşaklygy diýilýän ýurtlar mälimdir. Olar Gündogar Ýewropadan başlanyp, Hindistandan Hytaýa bürünçden ýasalan haly keseri tapyldy. Türkmen halysynyň nagyşlarynyň nusgalaryna biziň eýýamymyzdan öňki VII asyrda degişli edilen käbir zatlarda gabat gelinýär. Neolit döwrüne degişli keramika böleklerinde şu günlerki halylarda düş gelýän geometriki şekillere meňzeş çyzgylar tapyldy. Şeýle hem ýurduň çäklerinde ýerleşýän köp sanly gadymy arheologik şäherlerde jaýlaryň diwarlarynda we polunda şoňa meňzeş nagyşlar tapyldy. Biziň eýýamymyzdan öňki VII asyra degişli ýylgynlydepe arheologik ýadygärliginde türkmen halylarynyň iň esasy nagyşlarynyň biri «dagdana» meňzeş şekiller tapyldy. Haýsysy - bezelen nagyşlarmy ýa-da haly öň peýda bolupdyr? - bu barada taryh dymýar. Ýöne şekillere taryhyň siňip gidendigi we şu günlere çenli üýtgemän gelip ýetendigi welin, aýdyň hakykat. Türkmen halylary hakynda iň ilkinji ýazuw çeşmesi XIII asyrda Gündogar Ýewropa, Aziýa syýahat eden italýan syýahatçysy Marko Pola degişlidir. Marko Polo türkmen halylary hakynda ýakymly sözler aýdýar, olaryň «dünýäde iň inçe we owadan» halydygyny nygtaýar. Italýan Täzeden döreýiş döwrüniň beýik ussatlarynyň çeken suratlary, mysal üçin, Andrea del Werrokkonyň «Madonna keramatly loan Krestit we Donatus bilen» atly suraty türkmen halylarynyň dünýäde meşhur bolandygyna güwä geçýär. Türkmen halylary nemes flamandlarynyň we Wenesiansyň suratkeşleriniň işlerinde peýda bolýar. Aýratynam, Golbeýniň çeken Gerg Gisziň meşhur portretinde teke gölli haly aýdyň görünýär. Ýöne, muňa seretmezden, halyny kim we haçan döredendigine garamazdan, türkmen halkynyň haly dokamagy sungat derejesine çykarandygyna, şeýdip dünýäde ykrar edilmegini gazanandygyna hiç-hili şübhe ýok.
Çeşme[üýtget | edit source]
- JANLY ROWAÝAT - Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türk Dünýäsinden Habarlar
Bu hepde hem biz siziň dykgatyňyza Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden gelip gowuşan möhüm wakalar bilen baglanşykly habarlary ýetirmekçi
Ilkinji habarymyz Gazagystandan gelip gowuşdy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 18-19-njy aprel aralygynda Gazagystanda resmi saparda boldy.
Gazagystanyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýew paýtagt Astana şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşdy.
Resmi sapar bilen Astana baran Türkmenistanyň Prezidenti Berdimuhamedow gazak kärdeşi Nazarbaýew tarapyndan Akorda köşgünde resmi dabara bilen garşylandy.
Iki lideriň ikiçäk duşuşyklaryndan soň toparara gepleşikler geçirildi.
Geçirilen metbugat ýygnagynda çykyş eden Nazarbaýew soňky 25 ýylda iki ýurdyň arasynda ikitaraplaýyn düşünişmegiň höküm sürendigini belläp: “Ýurtlarymyzyň arasynda hiç wagt çözülmedik mesele bolmandy. Gatnaşyklarymyzy ýola goýanymyzdan bäri şular ýaly dowam edýär. Halkara derejede Türkmenistanyň syýasatyny goldaýarys we daşarky syýasatda hyzmatdaşlyk edýäris” diýdi.
Nazarbaýew Türkmenistanyň Gazagystanyň sebitdäki wajyp hyzmatdaşydygyna ünsleri çekip: “Gadymdan bäri bizi umumy taryh, dil we din birleşdirýär. Tranzit we transport, energetika we başga ugurlardaky hyzmatdaşlygymyz özgerýär” diýdi.
Gepleşikleriň çäginde Gazagystan bilen Türkmenistanyň arasynda strategik hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol çekilmek bilen gatnaşyklaryň täze derejä çykjakdygyny aýdan Nazarbaýew: “Biz ýurtlarymyzyň arasyndaky ähli serhet meselelrini çözýäris we bu iki ýurt serhet meselesi bolmaýan ýurtlar bolar” diýdi.
Nazarbaýew iki ýurdyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň saýasynda Gazagystanyň üsti bilen Türkmenistan-Eýran demir ýol taslamasy ýaly umumy taslamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini ýatladyp: “Häzirki wagtda Ýüpek ýoluny ara alyp maslahatlaşýarys. Taslama bilen baglanşykly 15-nji maýda Pekinde geçiriljek Bir nesil, bir ýol forumynda duşuşyklar geçiriler. Bu wajyp marşrut hökmünde kabul edilýär” diýip belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti Berdimyhamedow hem Gazagystan bilen halkara arendaky perspektiwalaryň meňzeşdigini aýdyp: “Bular diňe bir sebitdäki däl, eýsem bütin dünýädäki parahatçylyk, asudalyk we howpsyzlyk meselelerdir. Mysal üçin biz BMG, Ýewropa howpsyzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy we beýleki halkara guramalar bilen açyk gapylar syýasatyny alyp barýarys” diýdi.
Duşuşyklardan soň iki ýurdyň arasynda strategik hyzmatdaşlyk, döwlet serhetleriniň belli edilmegi, iki ýurdyň hökümet komissiýalarynyň arasynda hyzmatdaşlyk, gizlin resminamalaryň ikitaraplaýyn ýagdaýda goralmagy bilen bagly şertnama bilen birlikde ençeme şertnama gol çekildi.
Nobatda bütin Türkistany gyzyklandyrýan habarymyz bar.
Türkistanyň iň möhüm meselelerinden biri bolan suw meselesiniň sebitiň ýurtlarynyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryna ýaramaz täsirleri bardy. Şawkat Mirziýoýewiň Prezidentlige saýlanmagyndan soň Özbegistan mesele bilen ýakyndan gyzyklanmaga we meseläniň çözgüdi üçin tagalla etmäge başlady.
Özbegistanyň goňşy ýurtlary bilen gatnaşyklaryny düzeltmek üçin işe girişmegi Orta Aziýada ençeme ýyl bäri dowam edýän suw meselesiniň hem çözülmegine eltjekdigine ynanylýar.
Owganystan, Türkmenistan we Özbegistan ýaly ýurtlaryň serhetleriniň çäginden geçýän Amyderýa ady agzalan ýurtlaryň ekerançylygy üçin ulanylýar. Syrderýa hem Özbegistan bilen Gazagystanyň günortasyndaky oba-hojalyk meýdanlary üçin ulanylýar.
SSSR zamanynda Amyderýa we Syrderýa Gyrgyzystanda we Täjigistanda elektrik tok öndürmek üçin ulanylan bolsa, Owganystan, Türkmenistan we Özbegistan derýanyň suwuny oba-hojalyk üçin ulanýardy.
Emma SSSR-iň dargamagyndan soň umumy energetika ulgamynyň goý bolsun edilmegi we sebitdäki gurakçylyk sebäpli ýüze çykan suw meselesi ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklarda wagtal-wagtal dartgynlygyň ýüze çykmagyna sebäp bolýar.
Bar bolan gidroelektrik energiýa mümkiçiliginiň bir bölegini ösdürmegi we esasan hem gyş aýlarynda elektrik tok gytlygyny başyndan geçirýän Gyrgyzystan bilen Täjigistanyň Amyderýa we Syrderýa derýalarynyň kenarlarynda Rogun we Kambar ata ýaly energetik desgalaryny durmuşa geçirmäge başlamaklary derýanyň ujundaky döwletler tarapyndan nägilelge sebäp bolýar.
Özbegistan uly elektrik desgalaryň sebitiň ekologiýasyna, ykdysadyýetine we syýasy gurluşyna zeper ýetirjekdigini öňe sürip, desgalaryň halkara toparlar tarapyndan derňelmegini isleýär.
Hünärmenler Kerimowyň ýogalmagyndan soň hökümetiň başyna geçen ýurdyň ozalky Premýer ministri Şewket Mirziýoýewiň goňşy ýurtlary bilen gatnaşyklaryny düzletmek bilen suw meselesine hem çözgüt tapjakdygyny belleýärler.
Mirziýoýew Prezidentlige saýlanmagyndan soň ilkinji daşary ýurt saparyny Türkmenistana gurady.
Özbegistanyň Prezidenti Mirziýoýew Gazagystan saparynda beren beýanatynda elektrik desgalarynyň konstruktiw we ylalaşygyň esasaynda gurulmalydygyny we şol çäkde BMG-nyň Amyderýanyň we Syrderýanyň rasional we deň ulanylmagy bilen baglanşykly halkara şertnamanyň gol çekilmegi baradaky pikire goldaw berýändigini belledi.
Prezident Nazarbaýew hem suw çeşmeleriniň ähli sebitiň eýeligindedigini, şol sebäpli derýanyň suwlarynyň beýleki ýurtlara zeper ýetirmejek ýagdaýda ulanylmalydygyny nygtapdy.
Hünärmenler 1998-nji ýylda Gazagystan, Gyrgyzystan, Tajigistan we Özbegistan tarapyndan Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekde gol çekilen Syrderýa derýasynyň suw we energetika çeşmeleriniň ulanylmagy ylalaşygynyň öz güýjini ýitirendigini öňe sürýärler.
Geçiş………..
HD. Türk dünýäsiniň Medeni paýtagty çäreleriniň çäginde Halkara Türk medeniýeti guramasy TÜRKSOÝ Fotograflar duşuşygynyň 14-njisi Gazagystanyň Türkistan şäherinde başlady.
TÜRKSOÝ tarapyndan berilen ýazmaça beýanatda Halk sungatlary merkezindäki çäräniň açylyşyna Günorta Gazagystan welaýatynyň häkiminiň orunbasary Ulasbek Sadibekow bilen Türkiýe, Gyrgyzystan, Gazagystan, Türkmenistan, Özbegistan, Azerbaýjan we Tatarystan ýaly ýurtlardan baran 16 fotograf bilen birlikde köp sanda myhmanyň gatnaşandygy habar berildi.
Beýanatda çäräniň açylyşynda söz sözlän Sadibekowyň sebitiň tanyşdyrylmagy taýdan çäräniň möhümdiginiň üstünde duryp geçendigi mälim edildi.
Çäräniň çäginde fotograflar 4 aýry topara bölünip sebitdäki taryhy we medeni mirasly ýerlere baryp surata düşürendigi bellenen beýanatda bu eserleriň Türk dünýäsiniň fotograflarynyň gözi bilen Türkistan temaly sergide sergilenjekdigi habar berildi.
Beýanatda TÜRKSOÝ-yň Türki dilli ýurtlaryň baý medeni mirasyny, gadymy we döwrebap sungatyny dünýä tanatmak üçin işler alyp barýandygy, bu guramanyň maksadynyň döwrebap jemgyýetlerde demokratik bir sungat ugury bolan suratkeşligi goldamak we türki dilli halklaryň bu sungatda güýçlidigini dünýä görkezmek isleýändigi bellendi.
TÜRKSOÝ fotograflar duşyşygy 2004-nji ýyldan bäri her ýyl geçirilýär.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ikinji Jahan Urşunda ýaranlaryň nasistik Germaniýa garşy gazanan ýeňişiň ýyl dönüminde eden çykyşyny Günbatar ýurtlaryny Mowskwanyň terrorizme garşy göreşiniň ýoluna eýermäge basyş etmek üçin ulandy.
Putin bölünişigiň Adolf Gitleriň goşunlarynyň tutuş Ýewropany basyp almagyna we planeta howp salmagyna mümkiçnilik döredendigini belledi.
Putin 9-njy maýda Gyzyl meýdançada harby ýörişde eden çykyşynda 1945-nji ýylyň ýeňişinde esasy goşandyň Sowet Soýuzynyň paýyna düşýändigini belledi we dünýädäki şu günki durnuksyzlygyň Orsýetden öz goşunyny pugtalandyrmagy talap edýändigini aýtdy.
Ikinji Jahan Urşunyň “wagşyçylykly betbagtçylygynyň” öňüniň alynmandygynyň sebäbi “ilkinji nobatda jenaýatçylykly ideologiýa we jynsy aýratynlygyna ýol berlendigi, dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň bölünişigibilen bagly boldy” diýip Putin döwlet telewideniýesinde görkezilen çykyşynda aýtdy.


text:
Dünýäde zähmet hukuklarynyň bozulmagyna gözegçilik edýän halkara guramalaryň ençemesi Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna ýörite hat ýollap, tussaglykdaky aktiwist Gaspar Matalaýewiň azatlyga goýberilmegine çagyryş etdi.
“Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiriniň maglumatyna görä, Matalaýew geçen ýylyň 4-nji oktýabryndan 5-ne geçen gije Lebap welaýatynda tussag edildi. Bu waka agzalýan neşirde Matalaýewiň Farap welaýatynda ençeme adamyň pagta ýygymyna gatnaşmaga mejbur edilýändigi baradaky maglumatynyň çap bolmagyndan iki gün soňa gabat gelipdi.
Azatlyk Radiosy halkara guramalarynyň aktiwist Matalaýewiň boşadylmagy barada türkmen prezidentine eden çagyryşy hakda gürrüňi edilýän hata gol goýanlaryň biri, ýagny “Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiriniň baş redaktory Ruslan Mätiýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
«Senagat»PTB-y üçin ilatyň goýumlaryny çekmek bank amallarynyň wajyp görnüşleriniň biri bolup durýar.
Häzirki wagtda «Senagat» PaýdarlarTäjirçilikbanky ilatyň serişdelerini dürli görnüşli depozit goýumlaryna çekmek boýunça amallary amala aşyrýar we olary çykarmagyň tertibiniň nukdaý nazaryndan seredeniňde, iki sany esasy toparlara bölüp bolýar :
а) berilmegi talap edilýänçä goýumlar
б) möhletleýin depozit goýumlary.
«Senagat» PTB-y oňa tabşyrylan pul serişdeleriniň doly abatlygyny we goýumçynyň ilkinji talaby boýunça berilmegini kepillendirýär.


text:
Ölçeg möçberi üýtgeýän predmetler
Ölçegi we agramy boýunça tapawutlanýan harytlary anyklamak
Ölçeg möçberi dürli-dürli bolan predmetleri, mysal üçin, kulinariýa bölümindäki peýnirleri ýa-da dürli uzynlykdaky halylary anyklamak üçin munuň ýaly ölçegi we agramy boýunça üýtgäp durýan harytlaryň ýörite prefiksleri gerek bolar.
Size 100 sany belgini emele getirmäge mümkinçilik berjek bu prefiksleri siz bizden alyp bilersiňiz.
Ölçeg möçberi üýtgeýän predmetler üçin prefiksleri almak üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
Guramanyň düzümi we ýolbaşçy edaralary
Guramanyň ýolbaşçy edaralary:
- Agzalaryň Umumy ýygnagy
- Müdiriýet
- Başlyk
Guramanyň ýokary ýolbaşçy edarasy Umumy ýygnak bolup durýar, ol Müdiriýet tarapyndan ýylda azyndan bir gezek çagyrylýar.
Guramanyň Umumy ýygnagynyň aýratyn hukuklaryna şu aşakdakylar degişli:
- Guramanyň işiniň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemek
- Guramanyň tertipnamasyny tassyklamak we oňa üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek
- Guramanyň uzak möhletleýin meýilnamalaryna we maksatnamalaryna garamak we olary tassyklamak
- Guramanyň Başlygyny, Guramanyň Müdiriýetiniň we derňew toparynyň agzalaryny dört ýyllyk möhlet bilen saýlamak, şeýle hem olaryň ygtyýarlyklaryny möhletinden öň bes etmek
- derňew topary hakyndaky Düzgünnamany tassyklamak
- Guramanyň býujetine, Müdiriýetiň we derňew toparynyň hasabatlaryna garamak we olary tassyklamak
- agzalyk gatançlarynyň möçberini we olary geçirmegiň tertibini tassyklamak
- Guramany ýatyrmak hakynda karar kabul etmek.
Müdiriýet Guramanyň hemişelik hereket edýän ýolbaşçy edarasy bolup durýar, ol Umumy ýygnaga hasabat berýär we umumy ýygnaklaryň arasyndaky döwürde Guramanyň işine umumy ýolbaşçylygy amala aşyrýar.
Guramanyň Müdiriýeti:
- nobatdaky we nobatdan daşary Umumy ýygnagy çagyrýar, oňa gün tertibiniň taslamasyny, Guramanyň ileri tutulýan ugurlaryny ösdürmek boýunça teklipleri girizýär
- Guramanyň Başlygyny we Başlygynyň orunbasaryny, Müdiriýetiň agzalaryny galan möhlete gaýtadan, möhletinden öň saýlamak hakyndaky teklipleri işläp taýýarlaýar, olar soňra Umumy ýygnakda tassyklanýar
- ykdysadyýeti ösdürmegiň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşýar, ara alyp maslahatlaşmagyň netijeleri boýunça çözgütleri we kararlary kabul edýär
- Guramanyň emlägini we maliýe serişdelerini Umumy Ýygnagyň çözgütlerine laýyklykda dolandyrýar, Guramanyň ýolbaşçysyna onuň emlägini we maliýe serişdelerini dolandyrmak, geleşikleri amala aşyrmak baradaky ygtyýarlyklaryň geçirilmegi hakynda karar kabul edýär
- Guramanyň býujetiniň ýerine ýetirilişi hakyndaky maglumatlary diňleýär we olara garaýar
- döwlet edaralarynda, jemgyýetçilik birleşiklerinde we halkara guramalarynda Gurama wekilçilik edýär, şertnamalary we ylalaşyklary baglaşmak hakynda karar kabul edýär
- Gurama agzalyga kabul edýär we olaryň hasaba alşyny ýöredýär
- Umumy ýygnaga agzalyk gatançlarynyň möçberini we olary tölemegiň tertibini tassyklamaga hödürleýär
- Guramanyň başlygynyň hödürnamasy boýunça Guramanyň apparaty hakyndaky düzgünnamany tassyklaýar, şunda onuň gurluşy, wezipe sanawy, ygtyýarlyklary we iş tertibi kesgitlenýär
- Guramanyň Umumy ýygnagynyň ygtyýarlyklaryna girmeýän beýleki işleri amala aşyrýar.
Müdiriýet Guramanyň islendik agzasyna Guramanyň işi bilen bagly tabşyryklary ýa-da belli bir wezipeleri ýerine ýetirmegi, şeýle hem üçünji taraplarda Guramanyň bähbitlerine wekilçilik etmegi tabşyryp bilýär.
Guramanyň Başlygy şol bir wagtyň özünde Müdiriýetiň Başlygy wezipesini ýerine ýetirýär. Ol Umumy Ýygnak tarapyndan saýlanylýar. Onuň bu ygtyýarlyklarynyň 4 (dört) ýyl möhletiň dowamynda güýji bar. Ýgtyýarlyk möhleti tamamlanýan Başlygyň täzeden saýlanmaga hukugy bar.
Guramanyň Başlygy:
- Guramanyň we Müdiriýetiň işini guraýar
- Guramanyň düzüm birlikleriniň işini utgaşdyrýar
- Müdiriýetiň mejlislerine ses bermek hukugy bolmazdan başlyklyk edýär; ol Müdiriýetiň kararlarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär
- döwlet edaralarynda, jemgyýetçilik guramalarynda, halkara guramalarda Gurama wekilçilik edýär
- ynanç haty bolmazdan, Guramanyň adyndan çykyş edýär, Guramanyň adyndan ynanç hatlaryny berýär
- Guramanyň apparatynyň işgärleriniň wezipe sanawyny we aýlyk wezipe haklaryny tassyklaýar, Guramanyň apparatynyň işgärlerini işe kabul edýär we wezipeden boşadýar, olaryň wezipe borçlaryny tassyklaýar
- Guramanyň adyndan ylalaşyklary baglaşýar we geleşikleri amala aşyrýar, maliýe resminamalaryna, ylalaşyklara, şertnamalara gol çekýär
- banklarda hasaplaşyk we beýleki hasaplary açýar
- öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde buýruklary we görkezmeleri çykarýar
- beýleki ýerine ýetiriş işini amala aşyrýar.
Derňew topary
Derňew topary Guramanyň maliýe-hojalyk işine gözegçiligi amala aşyrýar. Derňew topary Umumy ýygnagyň öňünde hasabat berýär we Guramanyň Umumy ýygnagy tarapyndan tassyklanan düzgünnama laýyklykda hereket edýär.
- Guramanyň derňew topary Guramanyň Müdiriýetiniň, apparatynyň, şeýle hem düzüm birlikleriniň maliýe-hojalyk işiniň barlagyny ýylda azyndan bir gezek geçirýär we olaryň netijelerine garamak we tassyklamak üçin Umumy ýygnaga berýär. Derňew topary Guramanyň tertipnamasynyň talaplarynyň ýerine ýetirilişini barlaýar. Derňew topary tarapyndan meýilnamadan daşary barlaglar Umumy ýygnagyň tabşyrygy boýunça, Müdiriýetiň ýa-da Guramanyň agzalarynyň umumy sanynyň azyndan üçden iki böleginiň talaby boýunça ýa-da öz başlangyjy boýunça amala aşyrylýar.
- Derňew toparynyň agzalary Guramanyň Müdiriýetiniň we apparatynyň düzümine girip bilmeýär.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
Gündelik durmuşymyzda ýygy ulanylýan pagta ýagy, irki döwürlerden bäri Merkezi Aziýa sebitlerinde giňden peýdalanylyp gelinýär. Merkezi Aziýanyň esasy naharlarynyň biri bolan palowyň pagta ýagyna bişirilmegi nahara özboluşly tagam berýär. Bu ýaga bolan talap ABŞ we Ýewropa ýurtlarynda hem barha artýar. Bu ýurtlarda iýmitde günebakar, zeýtun, mekge ýaglary has köp peýdalanylýar.
Biziň günlerimizde pagta ýagynyň iki görnüşi satlyga çykarylýar: arassalanan we arassalanmadyk. Birinji görnüşi yzygiderli arassalanmak netijesinde açyk sary reňke eýe bolýar, yssyz diýen ýalydyr we biraz hozuň tagamyny berýär. Şu görkezijileriň esasynda bu görnüşli ýag aşhanada we kosmetologiýada ulanylýar.
Horlanmak isleýaňizmi? Belki, Siz öz agramyňyzy artykmaç diýip pikir edýänsiňiz? "Näçe az iýip, sport maşklaryny ýerine ýetirsem-de, horlanyp bilemok" diýýän bolsaňyz, şu makalany okamagy dowam ediň.
Düzümi az uglewodly (karbogitratly) önümleri iýiň!
Ilki bilen bir giňden ýaýran toslamany ret etmäge synanşalyň. "Az kaloriýa iýsem we maşklary ýerine ýetirsem, men horlanmaly". Hakykatdan hem, biziň köpümiz şeýle pikir edýäris. Ýalnyş, sebäbi bu formulada ýatdan çykarylan zat- açlyk duýgusy. Ondan bir näçe wagtlap gaçyp bilersiňiz. Onsoň edil bombanyň partlaýşy ýaly, agzyňyzy suwjardan agyr-agyr, tagamly naharlary köp mukdarda iýmäge çalşarsyňyz.
Täze ýyl baýramçylygy (dogrusyny aýtsak, diňe bir bu baýramçylykda hem däl) biziň bedenimiz üçin çynlakaý synag bolup durýar. Onuň hem sebäbi – biz alkogol içgilersiz şatlanyp bilmeýäris. Alkogol içgiler bilen birlikde nädip saglygyňa zyýan ýetirmän we başgalaryň keýpini bozman bolarka?
Biziň hemmämiz alkogolly içgileriň saglyk üçin zyýanlydygyny bilýäris. Ýöne onuň seýrek we akylly-başly, çeni bilen kabul edilmegi onuň zäherleme täsirini peseldip biler.
Taýynlyk görýäris
Alkogol içgisinden soňky nähoşlugyň döremegi (rus. – pohmelnyý sindrom) – siziň öňýanyndaky gün alkogoly çendenaşa kabul edendigiňiziň alamaty bolup durýar. Ýöne bedeni taýynlap, geljekki "alkogol agramlylyga" döz gelip bolar.
► Kadaly we dogry iýmitlenme ýaramaz iýmitlenme bilen baglanşykly kemçilikleriň we onuň beýleki ähli görnüşleriniň öňüni almaga ýardam berýär. Şeýle hem aşa semizlik, diabet (süýji keseli), ýürek keselleri, beýni gan aýlanşygynyň bozulmasy we rak ýaly ýokanç däl keselleriň döremeginiň öňüni alýar.
► Ýaramaz iýmitlenme we ýeterliksiz fiziki işjeňlik – şular tutuş dünýäde saglyk üçin esasy zyýanly faktorlar bolup durýar.
► Kadaly we dogry iýmitlenme tertibi ýaşaýşyň iň başyndan başlaýar – ene süýdi bilen iýmitlendirmek has uzakmöhletleýin oňaýly netijeleri gazanyp bilýär, meselem, çagada çagalyk we ýetginjeklik ýyllarynda artykmaç agramlylyk we aşa semizlik howpuny azaldyp bilýär.
► Bedenimize (kaloriýalar görnüşinde) girýän energiýa sarp edilýän energiýa bilen deňleşdirilmeli. Maglumatlara görä, zyýanly agramy almazlyk üçin ýag bedenimize girýän ähli energiýanyň 30%-den geçmeli däl, bu bolsa doýgun (goýy) ýaglardan doýgun däl (suwuk) ýaglara geçmeklik bilen hem-de senagat transýaglaryny iýmitde ulanmazlyk arkaly amala aşyrylmalydyr.
► Kadaly we dogry iýmitlenmäni ýola goýmaklygyň bir usuly hem, sarp edilýän erkin gantlaryň möçberiniň umumy energiýanyň 10%-den az bolmagyny gazanmakdyr. Goşmaça sagaldyş täsirini gazanmak üçin bu görkezijini has hem peseltmek maslahat berilýär, meselem jemi kuwwatlylyk berme paýyny 5 %-den geçirmezlik.
► Günüň dowamynda sarp edilýän duzlaryň möçberini 5 grama çenli çäklendirmek gan basyşyň ýokarlanmagynyň öňüni almaga ýardam edýär we uly ýaşlylarda ýürek keselleri we beýnä gan inme howpuny azaldýar.
► Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň agza döwletleri 2025-nji ýyla çenli adamzat tarapyndan nahar duzunyň ulanylşyny 30%-e çenli azaltmaklyk arkaly diabetiň we aşa semizligiň ösüşini togtatmak barada ylalaşyga geldiler.
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG) gündelik kabul edilýän gandymyzyň mukdarynyň iki esse azaldylmagyna çagyrýär. BSGG-nyň täze tekliplerine görä, adamyň her gün umumy kabul edýan kaloriýalarynyň diňe 5%-i goşulan gantdan ybarat bolmalydyr. Bu san aýallar üçin şekeriň 5-6 çaý çemçesiniň (25 g), erkekler üçin 7-8 çaý çemçesiniň (35 g) kadaly mukdar bolup durýandygyny aňladýar. Adamlaryň aglaba bölegi kesgitlenen gandyň kada hasaplanýan mukdaryndan azyndan iki esse kän kabul edýärler. Gazlandyrylan şekerli içgileriň bir gabynda dokuz çaý çemçesine (!) golaý gant saklanýar.
Köpümize mälim bolşy ýaly, maly gysga wagtda ulaltmak we semretmek maksady bilen daşary ýurtlarda onuň iýmitine ösüş gormonlaryny we başga-da şonuň ýaly derman serişdelerini goşýarlar. Daşary ýurtlardan getirilen (importirlenen) etiň bahasynyň, elin, ýerli et bilen deňeşdirlende arzan bolýandygy hemmämize hem bellidir. Eýsem, daşary ýurtdan getirilen et adamyň saglygyna nähili howp salyp bilýär?
Iýmitiň dogry kabul edilmeginiň, sagdyn durmuş ýörelgesiniň esasy şertleriniň biri bolup durýandygy köpümize mälimdir. Iýmit kabul edilende önümiň diňe bir hiline, terligine, ýokumlylygyna üns berilmän, eýsem onuň kabul ediliş tertibine hem üns bermelidir. Iýmitiň tagamly bolma şertini berjaý etmekden başga-da, ony kabul etmegiň aşakda beýan edilen esasy düzgünlerine eýerme, iýmit siňdiriş agzalaryň işiniň kadaly ýagdaýda saklanmagyna hem-de iýmitiň doly özleşmegine kömek edip biler.
Biz gen inženerçiligi barada nämeler bilýäris? Günde-günaşa bu ylmyň kömegi bilen döredilen iýmit önümlerini biz golaýymyzdaky dükanlardan, bazarlardan satyn alýarys. Genetik taýdan özgerdilen (modifisirlenen) iýmit önümleriniň täsiri şu günki güne çenli doly öwrenilmedikdir.
Bu önümler barada düşünjäni giňeltmek üçin, ilki bilen olaryň atlandyrylyşyna üns bereliň.
Pökgerip, tegelenip duran garyn diňe eýjejik körpejeleri we hamyla aýaly bezäp biler. Galan adamlary bedende peýda bolýan bu artykmaçlyk görksüz edýär. Käbir adamlar köp iýýär, az hereket edýär, kemsiz bedenli bolmak üçin hiç bir güýç sarp etmeýär. Ynha-da, günlerde bir gün görkden gaçan sudury gözüne ilýär we uzak wagtyň dowamynda aladasy edilmedik syratyny, az möhletiň dowamynda tertibe salmaň ugryna çykýar. Şular ýaly ýagdaýda, gözel-görkana bolmagyň ugruna çykanlar, bu dünýäde az möhlediň içinde şeýle gudraty berjaý edip bolmajakdygyny berk ýadynda saklamagy zerurdyr. Hiç haçan – "Üç günüň içinde ýeňillik bilen garyn salmakdan halas ederis", – diýen mahabatlanmalara ynanmaň. Bu maglumat köplenç hakykat bolmagyň deregine, beden üçin örän zyýanly bolýar. Garyn salmaklyk bilen köne barlanan usullar bilen göreşip başlaň, ilkinji netijeleri gazananyňyzdan soň bolsa, bu ugurdaky göreşiňizi taşlamaň.
Sagdyn iýmitlenmegiň biziň saglygymyz üçin näderejede wajypdygy her birimize bellidir. Käte iýmit bilen biziň bedenimize zyýanly maddalar hem aralaşýar. Şol zyýanly maddalara önümçilikde işlenilen azyk harytlaryň düzümindäki dürli garyndylar degişlidir. Umuman, biziň bedenimiz birgiden gerekmejek zatlardan özbaşdak saplanmaga ukyplydyr. Emma şol gerekmejek zyýanly maddalaryň sany aşa köp bolsa, adam bedenine agram düşýp, näsazlyklar ýüze çykyp başlaýar.
Öz saglygy barada alada edýän her bir adam ilkinji nobatda düzüminde zyýanly garyndylar bar bolan iýmit önümlerinden ýüz öwürmelidir ýa-da, iň bolmanda, şeýle önümleri ujypsyzja mukdarda ulanmalydyr.
Использование и распространение материалов рекомендуется, однако, воспроизводство и публикации копий материалов не могут быть использованы в коммерческих целях. Дальнейшее использование разрешается в соответствии с условиями лицензии Creative Commons.
Use and dissemination of the materials is encouraged; however, reproduction and cross-posting of copies may not be used for commercial purposes. Further usage is permitted under the terms of the Creative Commons License.
Materiallary ulanmak we ýaýratmak maslahat berilýär. Emma materiallaryň göçürme nusgalaryny gazanç maksady bilen gaýtadan işläp çap etmek gadagandyr. Bu materaillary mundan beýläk Creative Commons lisenziýasynyň şertlerine laýyklykda ulanmak rugsat edilýär.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
TISGINMÄNIŇ SEBÄPLERI
Hormatly okyjy!
Hereket wagty ýa-da asudalykda myşsalaryň erksiz, tertipsiz ýygrylmagy netijesinde tisginme döreýändir. Oňa lukmançylykda "miokloniýa" diýilýär. Gorkma netijesinde, ukuda döreýän tisginme başga çynlakaý sebäpler bolmasa kada hasaplanýar. Köplenç myşsalaryň ýygrylmagy daşdan täsir edýän bir gyjyndyrma berilýän jogap höküminde ýüze çykýar, meselem, ýagtylyk, gaty ses, duýdansyz elleme. Myşsalaryň dowamsyz ýygrylmagy howsalaly ýagdaýlarda, hynçgyrmada, aşa fiziki agramlylykda hem döräp bilýändir.
Eger tisginme hiç hili sebäpsiz, ýygy ýüze çykýan bolsa, onda onuň sebäbini gözleme wajyp bolup durýandyr. Dürli-dürli myşsa toparlaryň dürli ýygylykda ýygrylmagy beýniniň zeperlenmelerinde (täze döremeler, ensefalit, amiloidoz, leýkodistrofiýa, gematohromatoz), beýni gan aýlanşygynyň bozulmalarynda, beýniniň şikeslenmelerinde, ganda glýukozanyň, natriý mineralynyň peselmeginde, derman serişdeleri bilen zäherlenme bolanda, ýokary temperaturanyň täsiri bilen ýüze çykyp bilýändir.
Sizde döreýän tisginmäniň sebäbini anyklamak üçin lukmana ýüz tutup, degişli barlaglary geçmek peýdaly bolar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
- 933 gezek okalan


text:
Bu görkeziji senagat pudagynda 5,5 göterim, gurluşykda 1,3 göterim, ulag we aragatnaşyk pudagynda 11,1 göterim, söwdada 9,4 göterim, oba hojalygynda 5 göterim we hyzmatlar ulgamynda 9 göterim ýokarlandy.
2016-njy ýylyň görkezijileri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önüm 6,4 göterim artdy.
2017-nji ýylyň netijeleri boýunça bölek-satuw haryt dolanyşygy 2016-njy ýyla garanyňda, 19 göterim artdy. Sarp ediş harytlarynyň we ilata edilýän hyzmatlaryň nyrhlarynyň jemleýji görkezijisi durnukly saklanyldy.
Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky 2016-njy ýylyň degişli döwrüne görä, 8,8 göterim ýokarlandy.
Degişli maksatnamalara laýyklykda, ýurdumyzyň ähli sebitlerinde önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar. Hasabat döwründe maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlarynyň möçberi 49,8 milliard manada deň boldy.


text:
Biz sähelçe salym hem özümiziň bedewlerimize berýän ünsümizi gowşatmaýarys, sebäbi olar biziň guwanjymyz we şöhratymyzdyr, biziň ruhy galkynyşymyzyň çeşmesidir. Türkmen topragynda doglan ahalteke bedewi tebigatyň we adamyň ösen zähmetiniň we akyl-paýhasynyň peşgeş beren ajaýyp sazlaşygynyň, owadanlygyň, gözelligiň we gaýtalanmajak okgunlylygyň simwoly bolup durýar.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň Aşgabatda geçirilýän nobatdaky mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilelikdäki işiň ösmegine ägirt uly goşant goşandyklary üçin assosiasiýanyň daşary ýurtly agzalary Blank de Toledo Loma Osorio, Eloiza Anemon Flawiýa Žirärgä, Batturdy Ibadullaýewe Türkmenistanyň döwlet sylaglaryny gowşurdy. Döwlet Baştutanymyz sylaglananlary gutlap, ahalteke bedewleriniň dünýä ýüzündäki şöhratynyň belende galmagy, olaryň arassa ganlylygynyň ösdürilmegi ugrunda alyp barýan yhlasly zähmetleri üçin minnetdarlyk bildirdi we hemmelere jan saglyk, işlerinde üstünlik arzuw etdi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow myhmanlary Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli guralan dabaralara, şol sanda Halkara sergi-ýarmarkasyna hem-de türkmen paýtagtynda geçirilýän “Türkmen bedewi we dünýäniň seýsçilik sungaty” atly ylmy maslahata gatnaşmaga çagyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň VII mejlisinde çykyş etdi. Döwlet Baştutwanymyz mejlise gatnaşyjylary Türkmen bedewiniň baýramy bilen gutlady we häzirki döwürde Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň düzümine 32 döwletden 137 agzanyň girýändigini aýtdy. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ahalteke atçylygynyň ösdürilmegi Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň i leri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Atçylyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek, onuň düzümini döwrebaplaşdyrmak, arassa ganly ahalteke bedewleriniň baş sanyny artdyrmak, bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek, atçylyk sportunyň dürli görnüşlerini we milli çapyksuwarlyk däplerini wagyz etmek boýunça maksatnamalaýyn işler alnyp barylýar. Türkmenistanda ajaýyp atçylyk sport toplumlarynyň gurulmagy şeýle işleriň aýdyň netijesidir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çapyşyk, marafon, konkur we beýlekiler ýaly atçylyk sportunyň görnüşleri boýunça türgenleri taýýarlamak üçin ýapyk maneji bolan okuw merkezi hereket edýän Aşgabadyň atçylyk sport toplumyny mysal hökmünde görkezdi. Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Aba Annaýew obasynda 600 baş ahalteke bedewine niýetlenen atçylyk toplumy, atşynaslar üçin şäherçe, şeýle hem halkara talaplaryna laýyk gelýän okuw-usulyýet we karantin-weterinar merkezleri guruldy. Bu ulgamdaky bilim maksatnamalary barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň üçüsinde degişli amaly taýýarlyk işleriniň alnyp barylýandygyny habar berdi. Atçylyk bilen baglanyşykly täze hünärler Türkmen oba hojalyk unisersitetinde, Milli sport we syýahatçylyk institutynda açyldy. Türkmen döwlet medeniýet institutynda bolsa estrada we sirk artistlerini taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda arassa ganly ahalteke bedewleriniň tohumyny saklamaga, ahalteke bedewleriniň sport bäsleşiklerinde beýleki tohumdaky atlar bilen bäsleşmek ukybynyň ýokarlanmagyna we bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine gönükdirilen ýörite ylmy-baprlaglaryň geçirilýändigini belledi. Türkmen wekiliýetleriniň iri halkara atçylyk sport ýaryşlaryna işjeň gatnaşmagy, şeýle hem “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň dünýäniň dürli ýurtlarynda üstünlikli çykyş etmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. “Behişdi ahalteke bedewleri” ady bilen Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň neşir edýän ýörite žurnaly, şeýle hem Döwlet habarlar agentliginiň adybbir wep-saýtynyň açylmagy we onuň dünýäniň onlarça ýurtlarynyň okyjylaryny çekmegi milli atşynaslyk sungatynyň dünýä ýüzünde giňden wagyz edilmegini şertlendirýär. Döwlet Baştutanymyz atçylyk ýaryşlaryna gatnaşdyrmak arkaly bedewleri synagdan geçirmegiň täzeçil usullarynyň ornaşdyrylmagynyň möhümdigini belledi. Şu maksat bilen, Türkmenistan ýurdumyzda uzak aralyk boýunça marafon halkara ýaryşlaryny geçirmek, şeýle hem konkur bäsleşiklerini guramak başlangyçlaryny öňe sürdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň başlangyjy boýunça şu ýylyň sentýabrynda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna ilkinji gezek konkur ýaryşynyň goşulandygyny habar berdi. Döwlet Baştutanymyz şeýle halkara ýaryşlarynyň geçirilmeginiň milli atçylyk sportunyň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirdi. Hormatly Prezidentimiz pursatdan peýdalanyp, bu ýere ýygnananlary öňde boljak sport baýramçylygyna gatnaşyp, türkmen halkynyň şatlygyny paýlaşmak üçin Türkmenistana gelmäge çagyrdy. “Biziň baş maksadymyz atçylyk sportuny ösdürmek bilen, ýaş nesilleri sagdyn bedenli we ruhubelent ösdürip ýetişdirmekden ybaratdyr” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň mejlisinde eden çykyşynda aýtdy.
Paýtagtymyzdaky “Oguzkent” myhmanhanasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Oňa ýurdumyzyň hökümet agzalary, daşary ýurtlaryň hem-de ýurdumyzyň Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň agzalary, atçylyk pudagynyň işgärleri we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Aşgabatda ştab-kwartirasy bolan we 2010-njy ýylda döredilen Halkara atçylyk assosiasiýasyn dürli ýurtlaryň arassa ganly ahhalteke bedewlerini ösdürip ýetişdirmekde, bu tohumdaky atlar bilen baglanyşykly işleri kämilleşdirmekde, onuň tohumlyk we sport ugurlaryny ösdürmekde ýöriteleşdirilen atçylyk kärhanalarynyň arasynda özara hyzmatdaşlyk üçin netijeli binýat bolup durýar. Assosiasiýanyň agzalarynyň özara ylalaşykly işi türkmen halkynyň milli gymmatlygy, dünýä medeniýetiniň özboluşly mirasy bolup durýan ahalteke bedewlerini wagyz etmek boýunça alnyp barylýan işleriň has-da giňeldilmegine mümkinçilik berdi. Türkmen bedewiniň baýramçylygynyň öňüsyrasynda geçirilýän maslahatlarda assosiasiýanyň işiniň ýyllyk netijeleri we onuň geljekki meýilnamalary ara alnyp maslahatlaşylýar. Hünärmenleriň we “behişdi bedewlere” gadyr goýýanlaryň yzygiderli guraýan duşuşyklary hyzmatdaşlygyň täze ugurlarynyň işlenip taýýarlanmagyny şertlendirýär we onuň üstüni täze mazmun bilen ýetirip, bilelikdäki taslamalar, möhüm başlangyçlar we işewür gatnaşyklar bilen üstüni ýetirýär.
Sizi ýurdumyzda Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçirilýän halkara sergi-ýarmarkasynyň açylmagy hem-de «Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty» atly IX halkara ylmy maslahatynyň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Müňlerçe ýyllyk şöhratly taryhy bolan türkmen halkynyň ajaýyp halysy, şaý-sepleri ýaly ýelden ýüwrük bedew aty hem milli baýlyklarynyň biridir. Ahalteke bedewleri halkymyzyň milli buýsanjydyr we asyrlaryň dowamynda kemala getiren gymmatlyklarynyň naýbaşysydyr. Şoňa görä-de, Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzda atçylygy we atly sporty ösdürmäge uly üns berilýär. Ata-babalarymyzyň asylly däp-dessurlary täzeden dikeldilip, türkmen atşynaslyk sungaty täze belentliklere göterilýär. Yhlasly we döredijilikli zähmet çekýän türkmen atşynaslary ady dünýä dolan behişdi bedewlerimiziň tohum arassalygyny gorap saklamak hem-de baş sanyny köpeltmek boýunça uly işleri alyp barýarlar. Azianyň merjen şäherine öwrülen paýtagtymyzdaky Aşgabat atçylyk sport toplumynyň durkunyň täzelenmegi, Ahal welaýatynda Köpetdagyň etegindäki Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň hem-de Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda häzirki döwrüň talaplaryna doly laýyk gelýän atçylyk sport toplumlarynyň gurlup, ulanmaga berilmegi eziz Watanymyzda atçylyk sungatyny ösdürmäge ýardam berýän buýsançly wakalardyr. Şeýle hem, ýurdumyzda şu ýyl Yapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna atlaryň päsgelçiliklerden böküp geçmek boýunça bäsleşiginiň girizilmegi atly sporty ösdürmäge uly üns berilýändine aýdyň şaýatlyk edýär. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen halkynyň milli buýsanjyna, gözelligiň we owadanlygyň ajaýyp nusgasyna öwrülen behişdi bedewlerimiziň dünýädäki şan-şöhratyny has-da belende götermek, seýle hem Türkmen bedewiniň baýramyny we onuň çäginde baýramçylyk dabaralaryny, bäsleşikleri ýokary derejede geçirmek ýurdumyzda indi asylly däbe öwrüldi. Şu ýyl hem baýramçylyk mynasybetli atçylyk pudagy boýunça halkara sergi-ýarmarkasynyň geçirilýändigini we oňa dünýäniň ençeme döwletlerinden köp sanly myhmanlaryň gatnaşýandygyny bellemek örän ýakymlydyr. Baýramçylyk mynasybetli geçirilýän «Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty» atly IX halkara ylmy maslahatyna daşary ýurtlardan belli alymlaryň, atşynaslaryň we bilermenleriň gatnaşmagy ençeme müňýyllyklaryň dowamynda türkmen topragynda ösdürilip ýetişdirilýän, umumyadamzat gymmatlygyna öwrülen ahalteke bedewlerimiziň dünýäniň tohum atlarynyň arasynda in naýbaşylarynyň bin hökmünde halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edilmeginiň ýene-de bir aýdyň subutnamasydyr. Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda geçirilýän bu halkara sergi-ýarmarkasy we ylmy maslahaty döwletimiziň atçylyk pudagynda gazanan üstünlikleri, ýeten belent sepgitleri bilen halkara jemgyýetçiligini giňden tanyşdyrmakda, dünýäniň tejribeli atşynaslary bilen özara tejribe alyşmakda, hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanma bildirýän dürli kompaniýalar we hususy atşynaslar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmekde uly ähmiýete eye bolar. Ýurdumyzda atçylyk pudagyny ösdürmek, atşynaslyk sungatyny has-da kämilleşdirmek maksady bilen, türkmen atşynaslary, seýisleri, çapyksuwarlary we atçylyk bilen meşgullanýan beýleki hünärmenleri dünýäniň atçylyk pudagy boýunça ösen döwletlerinde yzygiderli is saparlarynda bolýarlar. Halkara sergilerine, bäsleşiklerine we maslahatlaryna işjeň gatnaşýarlar, Bu bolsa, ahalteke bedewleriniň Watanynda hem halkara derejesindäki çäreleriň giň gerimde geçirilmegine özüniň oňaýly täsirini ýetirýär. Biz türkmen halkynyň uçar ganaty bolan ýelden ýüwrük behişdi bedewlerimiziň şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak, atly sport bäsleşiklerini, at üstündäki dürli milli oýunlary, ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşiklerini geçirmek we seçgi-tohumçylyk işini gowulandyrmak hem-de atçylyk pudagynda gazanylan üstünlikleri dünýäniň öňdebaryjy tejribeleri bilen utgaşdyryp has-da kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işlere hemişe üns bereris. Sizi Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçirilýän halkara sergi-ýarmarkasynyň öz işine başlamagy hem-de «Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty» atly IX halkara ylmy maslahatynyň geçirilmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, abadançylyk, egsilmez bagt we atşynaslyk sungatyny ösdürmek ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Halkara ahalteke atçylyk assosiasyýasynyň Aşgabatda geçirilýän nobatdaky mejlisinde Halkara epizotik býurosynyň Merkezi Aziýa boýunça Sebitleýin direktory Kazimiras Lukauskas hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanda at keselinden azat zolagy döretmek hakyndaky sertifikaty gowşurdy. Döwlet Baştutanymyz jenap Lukauskasa we onuň üsti bilen mallaryň saglygyny goramak baradaky Bütindünýä guramasynyň Ýolbaşçy Geňeşine Türkmenistanyň at keselinden azat zolak derejesine eýe bolandygyny tassyklaýan sertifikatyň gowşurulandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Bu sertifikat Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň çäklerinde atçylyk sporty boýunça bäsleşigi geçirmek üçin giň mümkinçilikleri açýar. Onuň maksatnamasyna milli Liderimiziň başlangyjy boýunça konkur ýaryşy girizildi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň atşynaslaryny bu dereje bilen guilady. Bu çözgüt Türkmenistanyň ýokary halkara abraýynyň subutnamasy, Türkmenistanyň atşynaslyk we weterinariýa ulgamynda gazanýan üstünliukleriniň ykrarnamasy bolup durýar. Ýurdumyzda atçylyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek, onuň düzümini döwrebaplaşdyrmak, arassa ganly ahalteke bedewleriniň baş sanyny artdyrmak, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygyny işjeňlşdirmek, atçylyk sportunyň dürli görnüşlerini we milli çapyksuwarlyk däplerini wagyz etmek boýunça maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär diýip, milli Liderimiz belledi. Biz Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň ýurdumyza 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugyny berendigine buýsanýar we yklym ýaryşlarynyň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegi, oňa gatnaşyjylaryň ählisiniň türkmen topragynda myhmansöýerlik we halkymyzyň asylly däpleri esasynda kabul edilmegi ugrunda zerur tagallalary ederis diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
06.01.2017
Aşgabat, 6-nji ýanwar (TDH). Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň 2017-nji ýyldaky ilkinji mejlisini geçirdi, onda käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy hem-de döwlet durmuşynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerindäki işleriň ýagdaýy hem-de milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny we döwlet emlägini dolandyrmagyň netijeliligini ýokarlandyrmak, hususy ulgamyň ornuny pugtalandyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, “Eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagy we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde geçirilen işleriň netijeleri barada aýdyldy. Gelip gowşan teklipleriň seljerilmegi netijesinde, desgalaryň birnäçesini hususylaşdyrmaga degişli bolan desgalaryň sanawyna goşmak teklip edilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda geçirilýän işleriň ýakyn geljekde bäsdeşlige ukyply bazary kemala getirmek üçin zerur şertleriň döredilmegine mümkinçilik berjekdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz hödürlenen teklipleri makullap, wise-premýere degişli maksatnamalaýyn resminamalarda kesgitlenen wezipeleriň çözülmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz garamagyndaky edaralaryň netijeli işlemegini üpjün etmek üçin toplumlaýyn çäreleriň görülmelidigini belläp, bu babatda anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasaryÝ.Kakaýew döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklaryny ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işleriň barşy, ýurdumyzda nebitiň çykarylýan möçberlerini artdyrmak, pudaga daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
“Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin milli Maksatnamasynda” ýurdumyzyň iri senagat toplumlaryny hem-de gazgeçiriji ulgamlaryny döretmek, geljegi uly nebit ýataklaryny özleşdirmek barada öňde goýlan sepgitlere ýetmek üçin soňky döwürde köp işler alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzda nebitgaz serişdeleriniň çig mal goruny artdyrmak barada alnyp barylýan geologiýa-gözleg işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak we täze ýataklary senagat taýdan özleşdirmegi çaltlandyrmak barada beren tabşyryklaryny öz wagtynda ýerine ýetirmek maksady bilen,“Türkmennebit” döwlet konserni tarapyndan geljegi uly Demirgazyk Goturdepe ýatagynyň Hazar deňziniň suw ýalpaklygynda ýerleşýän meýdanyny özleşdirmek boýunça geçirilenseljerme işleriniň netijeleri barada habar berildi. Geçirilen seljermeler bu meýdanda örän baý uglewodorod ýataklarynyň bardygyny tassyklaýar.Bu meýdany daşary ýurt maýa goýumlarynyň hasabyna özleşdirmegiň deslapky seljermesi işlenip taýýarlanyldy. Taslamanyň esasy maksady Hazar deňziniň türkmen bölegini özleşdirmegi çaltlandyrmakdan, daşarky bazara ýerlenilýän nebit önümleriniň möçberini artdyrmakdan ybaratdyr.
Täze ýatagy özleşdirmegiň birinji tapgyrynyň çäklerinde jemi 60 sany gözleg-barlag we ulanyş guýularyny, şeýle hem beýleki zerur desgalary gurmak meýilleşdirilýär. Deslapky hasaplamalara görä, bu meýdany özleşdirmegiň birinji tapgyrynda nebitiň ätiýaçlyk geologiýa gorlarynyň takmynan 38,5 million tonna, bu işleriň dowam etmegi bilen, ýatagyň umumy ätiýaçlyk gorlarynyň 87,3 million tonna ýetmegi mümkin. Ilkinji ýedi ýylyň dowamynda bu ýerden 7 million tonna golaý möçberinde nebit çykarmak göz öňünde tutulýar.
Bu meýdany özleşdirmegiň birinji tapgyrynda ABŞ-nyň 600 million dollaryna golaý serişde zerur bolup durýar.Ýurdumyzyň maýa goýum babatda özüne çekijiligi, Türkmenistanda amala aşyrylýan taslamalar dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynda we maýadarlarynda uly gyzyklanma döredýär. Bu taslamany durmuşa geçirmek üçin daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek hem-de sarp edilen çykdajylary bu ýerden çykaryljak nebitiň belli bir bölegi bilen gaýtarmak maksadalaýyk hasaplanylýar. Şunuň bilen baglylykda, daşary ýurt kompaniýasy bilen bilelikdäki kärhanany döretmek göz öňünde tutulýar, şunda işleriň esasy möçberlerini “Türkmennebit” döwlet konserni ýerine ýetirer, geljekki maýa goýujy bolsa hyzmatlary ýerine ýetirer. Maýa goýum maksatnamasynyň birinji tapgyrynda Demirgazyk Goturdepe ýatagynyň 15 müň inedördül metr çägini özleşdirmek göz öňünde tutulýar. Bu taslamanyň çäginde amala aşyryljak işleriň 90 göterimi türkmen tarapynyň ýerine ýetirmeginde durmuşa geçiriler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň örän baý tebigy serişdelerini netijeli peýdalanmagyň ýurdumyzda milli ykdysadyýetimiziň okgunly ösdürilmegine, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen iri möçberli maksatnamalaryň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň möhüm şerti bolup durýandygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň öňünde durýan anyk wezipeler barada durup geçmek bilen, täze nebitgaz ýataklaryny, şol sanda Hazar deňziniň türkmen böleginde ýerleşýän ýataklary senagat taýdan çalt özleşdirmek işleriniň depginlerini güýçlendirmegiň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen birlikde, nebit çykaryjy hem-de nebithimiýa senagatynyň kärhanalaryny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak we gaýtadan enjamlaşdyrmak, dünýä bazarlarynda uly islege eýe bolan önümleri öndürýän gazy gaýtadan işleýän döwrebap toplumlaryň gurluşygynyň taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine ilkinji derejeli üns berilmelidir.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz wise-premýere ýangyç-energetika toplumyna daşary ýurt maýalaryny çekmek, energetika ulgamynda uly tejribä hem-de öňdebaryjy tehnologiýalara eýe bolan iri halkara nebitgaz kompaniýalary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek babatynda birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Häzir welaýatlaryň ekin meýdanlarynda güýzlük bugdaýa ideg etmek -- birinji ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, haşal otlaryň garşysyna himiki serişdeleri ulanmak işleri geçirilýär.
Gowaça ekiljek meýdanlarda ýerleri tekizlmek işleri dowam edýär. Şeýle hem ýazky ekişe tehnikany we enjamlary taýýarlamak, pagta arassalaýjy kärhanalarda bolsa ýokary hilli tohum taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Täze oba hojalyk möwsümine biokärhanalaryň 379-sy taýýar ediler, olar etraplaryň we daýhan birleşikleriniň çäklerinde işledilýär hem-de pagtaçylary ekologiýa taýdan arassa we ykdysady bähbitli gowaçanyň zyýankeşlerine garşy ulanylýan bioönümler bilen üpjün eder.
Wise-premýer ýurdumyzda gök-miwe we bakja önümleriniň möçberlerini artdyrmak maksady bilen geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Welaýatlarda ýeralma we beýleki gök-bakja önümlerini ýetişdirmek üçin ekin meýdanlary bölünip berilýär, ekişde zerur bolan tohum serişdelerini, oba hojalyk tehnikasyny we enjamlary taýýarlamak işleri dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bugdaýyň we gowaçanyň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, sürüm meýdanlarynyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak, olary suw bilen üpjün etmek meselelerine Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan obasenagat özgertmeleriniň möhüm ugry hökmünde aýratyn üns bermegi talap etdi. Döwlet Baştutanymyz gowaça ekişi möwsümi başlanmazyndan ozal tehnikany öz wagtynda taýýarlamak we ýokary hilli tohum bilen üpjün etmek meselelerini aýratyn gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Wise-premýere obasenagat toplumynda we ekerançylyk pudagynda öňdebaryjy usullary ornaşdyrmak babatynda anyk görkezmeler berildi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän pudaklarynyň işleriniň ýagdaýy, olaryň önümçilik düzümini, şol sanda himiýa senagatyny ösdürmek boýunça amala aşyrylýan çäreler, şol sanda şekilleri görkezmek arkaly Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde ýyllyk kuwwaty 1 million 155 müň tonna karbamid öndürmäge niýetlenen zawodyň gurluşygynyň barşy barada hasabat berdi.
Täze gazhimiýa toplumy Daniýanyň “Haldor Topsoe”, Italiýanyň “Saipem”, Niderlandlaryň “Uhde Fertilazer”, ABŞ-nyň “UOP” kompaniýalarynyň döwrebap tehnologiýalary we häzirkizaman enjamlary bilen üpjün edilýär.
Häzirki wagtda tassyklanan taslama laýyklykda gurluşyk-gurnama işleri güýçli depginde alnyp barylýar.
Zawodda işlemek üçin ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Häzirki wagtda “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň Türkmenabat şäherindäki tehniki orta hünär okuw mekdebiniň Garabogaz şäherindäki bölüminde 287 hünärmen taýýarlanylýar. Talyplar önümçilik tejribeligini konserniň “Tejenkarbamid” we “Marykarbamid” zawodlarynda geçýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, gazhimiýa pudagyny we tutuş Türkmenistanyň ykdysadyýetini okgunly ösdürmek üçin karbamid öndürýän täze zawody gurmak baradaky ägirt uly taslamanyň ähmiýetini belledi. Bu taslama ýurdumyzyň ägirt uly serişdeler kuwwatyndan has doly peýdalanmaga, daşary ýurtlara iberilýän senagat önümleriniň, şol sanda bütin dünýäde uly isleg bildirilýän mineral dökünleriň öndürilýän möçberlerini artdyrmaga gönükdirilen toplumlaýyn senagatlaşdyrmak maksatnamasyna laýyklykda amala aşyrylýar.
Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, ýurdumyzda hem-de bütin dünýäde azyk howpsuzlygyny üpjün etmek bilen baglylykda, dökünleriň dürli görnüşleriniň öndürilişini artdyrmagyň wajypdygyny belledi. Munuň özi himiýa senagatyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Täze desgalary ulanmaga bermegiň hem-de häzir işleýän desgalaryň durkuny täzelemegiň netijesinde, geljekde bu senagat pudagy ägirt uly ykdysady peýda getirer. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz iri senagat desgalaryny gurmaga hem-de enjamlaşdyrmaga işjeň gatnaşýan daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygyň uly tejribesiniň toplanandygyny aýratyn belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow himiýa pudagynyň kärhanalarynda işlemek üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekip, bu ulgamda gurluşyk işleriniň ýokary hilli hem-de öz wagtynda ýerine ýetirilmegine berk gözegçiligi amala aşyrmak babatda anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew Aşgabat şäherini abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat derdi.
Türkmen paýtagtyny ösdürmegiň meýilnamasyna hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryna laýyklykda, abadanlaşdyrmak, jaýlaryň daşky görnüşlerini, inžener-tehniki ulgamlary abatlamak, ýurdumyzyň baş şäherini bagy-bossanlyga öwürmek boýunça iri möçberli işler dowam etdirilýär. Paýtagtymyzyň ýol-ulag düzümini kämilleşdirmek baradaky meýilnama laýyklykda, umumy uzynlygy 46 kilometr bolan köçeleriň 18-sinde abatlaýyş işleri geçirildi, ýerüsti geçelgeleriň 15-si we ýerasty geçelgeleriň 30-sy guruldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere nägilelik bildirdi we meýilnamada bellenilen ähli işleriň ýokary hil derejesinde hem-de öz wagtynda tamamlanmalydygyna onuň ünsüni çekdi. Döwlet Baştutanymyz Aşgabady mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilleşdirilen işleriň berjaý edilmegine berk gözegçiligiň zerurdygyny nygtap, bu babatda wise-premýerebirnäçe anyk tabşyryklary berdi.Hususan-da, şu ýylyň güýzünde geçiriljek Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek bilen baglylykda, türkmen paýtagtynyň gaýtalanmajak binagärlik keşbini döretmek boýunça işleri güýçlendirmek, şäheriň köçeleriniň arassalygyna we abadançylygyna hem-de yşyklandyrylyşyna berk gözegçiligi amala aşyrmak babatda görkezmeler berildi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň daşary ýurtlarda ýerlenmegi boýunça alnyp barylýan işleri kämilleşdirmegiň ugurlary hakynda hasabat berdi. Türkmenistanda öndürilýän önümlere daşary ýurtlarda bildirilýän islegler ýyl-ýyldan ýokarlanýar. Şunda ýurdumyzyň ýokary hilli harytlary halkara bazarlardaky ornuny barha pugtalandyrýar.
Ýurdumyzda öndürilen harytlar daşary ýurt bazarynda ýerlenende söwdanyň dünýä ykdysady ulgamyna üstünlikli goşulyşmagyna hemmetaraplaýyn ýardam bermek maksady bilen, harytlaryň Türkmenistanda öndürilendigini alamatlandyrýan güwänamalar berilýär. Halkara düzgünnamalaryna we Türkmenistanda hereket edýän kadalaşdyryjy namalara laýyklykda, bellenilen nusgalar boýunça şahadatnamalar berilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna hyzmatdaş ýurtlar bilen söwda gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyny, ýurdumyzyň harytlarynyň eksport ugurlarynyň giňeldilmegini nazara almak bilen, halkara söwda ulgamynda ulanylýan umumy nusga boýunça güwänamalary bermek barada teklipler hödürlenildi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň söwda-senagat toplumynyň hemmetaraplaýyn ösüşine, Türkmenistanyň önüm öndürijileri üçin has amatly şertleriň döredilmegine aýratyn ähmiýet berilýändigini belläp, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň görnüşlerini yzygiderli artdyrmagyň, dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyplylygyny hem-de hilini ýokarlandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz halkara söwda-ykdysady gatnaşyklary we gyzyklanma bildirýän ýurtlar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmegiň wajypdygyny belläp, wise-premýere bu ugurda alnyp barylýan işleriň gerimini giňeltmek hem-de işjeňleşdirmek boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň “Türkmenistan” howa ulaglary kärhanasyny paýdarlar jemgyýetine öwürmek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Wise-premýer Demir ýol ulaglary ministrliginiň guramaçylyk düzümini halkara ölçeglerine laýyk getirmek maksady bilen, onuň işini kämilleşdirmek boýunça görülýän çäreler barada-da habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziň köpugurly hem-de bäsdeşlige ukyply ulag-aragatnaşyk toplumyny ösdürmäge hemmetaraplaýyn üns berýändigini aýdyp, wise-premýere bu pudagyň kärhanalarynyň işiniň ýokary hilli bolmagyny üpjün etmek meselesine gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň okgunly ösýän ykdysadyýetiniň ýurdumyzyň ulag ulgamynyň öňünde düzümiň geçirijilik ukybyny ýokarlandyrmak hem-de täze tehnologiýalary we innowasion çözgütleri ornaşdyrmak babatda goşmaça talaplary bildirýändigini belläp, ýerine ýetirilýän işleriň netijeliligini üpjün etmek üçin ähli çäreleri görmegiň zerurdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz demir ýol toplumynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen guramaçylyk çäreleriniň geçirilmelidigi barada aýdyp, hojalygy ýöretmegiň hem-de dolandyrmagyň öňdebaryjy usullaryny işjeň ornaşdyrmagyň wajypdygyny belläp, bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G. Mämmedowa gözegçilik edýän ulgamlarynda işleriň ýagdaýy hem-de ýanwar aýynda boljak şanly wakalara we senelere bagyşlanan çärelere, durmuş- medeni ähmiýetli desgalaryň açylyşyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
1-nji ýanwardan 10-njy ýanwar aralygynda Söwda-senagat edarasynda, “Älem” medeni-dynç alyş merkezinde, Gökderedäki çagalar sagaldyş –dynç alyş merkezlerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda çagalaryň gatnaşmagynda Täze ýyl baýramçylyk dabaralary geçirilýär. Döwlet sirkinde Russiýa Federasiýasyndan gelen sirk artistleriniň çykyşlary dowam edýär. Şu aýyň dowamynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary mynasybetli meýletinçi talyplaryň gatnaşmagynda birnäçe çäreler hem-de Türkmenistanyň açyk çempionatlaryny geçirmek meýilleşdirildi.
Şu aýyň medeni çäreleriniň hatarynda zehinli çagalara hem-de çagalar döredijilik toparlaryna Gulbaba adyndaky çagalar baýragynyň gowşurylyş dabarasy bar. Şeýle hem Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda Türkmenistan bilen HHR-iň arasynda diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp, 16-njy ýanwarda Hytaýyň tans we aýdymçy toparynyň çykyşlary bolar. 27-nji ýanwarda “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynyň “Watan mukaddesligi” muzeýinde hem-de Goranmak ministrliginiň harby birikmelerinde Watan goragçylarynyň güni mynasybetli baýramçylyk dabaralary göz öňünde tutuldy.
Ýurdumyzyň paýtagtynda hem-de welaýatlarda bina edilen täze desgalaryň açylyş dabaralarynyň geçirilýän ýerlerinde sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda çäreler bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, medeniýet we köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ulgamyny innowasion taýdan has-da ösdürmegiň, işlemegiň täze, döwrüň ruhuna hem-de tehniki ösüşe laýyk gelýän görnüşlerini we usullaryny tapmagyň, berkarar Watanymyzda bolup geçýän ähli beýik özgertmelere döredijilik taýdan akyl ýetirmegiň we Türkmenistanyň häzirki zaman gazananlarynyň giňden wagyz edilmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda geçirilýän ähli köpçülikleýin medeni çäreleriň ýokary hil derejesinde taýýarlanmalydygyny, raýat-watançylyk hem-de aň-düşünje ugurly bolmalydygyny belläp, şunuň bilen baglylykda, wise-premýere degişli görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew mekdep okuwçylarynyň gyşky dynç alyş möwsüminde ýurdumyzdaky çagalar sagaldyş—dynç alyş merkezlerinde wagtyny şadyýan geçirmegini guramak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Gökderedäki çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň 14-sinde we welaýatlardaky bäş sany çagalar sagaldyş toplumlarynda mekdep okuwçylarynyň göwnejaý dynç almagy üçin ähli zerur şertler döredildi. Häzirki döwürde Gökderede çagalaryň 3 müňden gowragy, welaýatlaryň merkezlerinde bolsa 1 müňden gowragy çaga dynç alýar. Mekdep okuwçylarynyň doly derejeli we netijeli dynç almagy üçin, ýurdumyzyň Bilim we Medeniýet ministrlikleri hem-de Sport baradaky döwlet komiteti we jemgyýetçilik guramalary bilelikde Aýazbabanyň we Garpamygyň täze ýyl baýramçylygyny, teatr we sirk artistleriniň, sungat ussatlarynyň, çagalar döredijilik toparlarynyň, ýaşajyk aýdymçylaryň çykyşlaryny, dürli oýunlary we bäsleşikleri özünde jemlenýän çäreleriň meýilnamasy durmuşa geçirilýär.
Şu günlerde çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde çagalaryň arasynda täze ýyla bagyşlanan birnäçe döredijilik bäsleşikleri, amaly sport ýaryşlary, belli medeniýet işgärleri we türgenler bilen duşuşyklar, Saglynlygyň we ruhubelentligiň ýyly mynasybetli sportuň dürli görnüşleri, şol sanda milli göreş, küşt, şaşka, düzzüm we stoluň üstünde oýnalýan tennis boýunça merkezara ýaryşlar guralýar.
Şeýle hem çagalar paýtagtymyzyň gözel ýerleri we onuň muzeýleriniň gymmatlyklary bilen tanyşýarlar.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýaş nesilleriň ahlak, aň-bilim we beden taýýarlygy bilen baglanyşykly meselelere yzygiderli üns bermegiň zerurdygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz ýokary hilli bilim, aň-bilim taýdan ösüş, ýaşlaryň sagdyn durmuş ýörelgeleri ruhunde terbiýelenilmeginiň, bedenterbiýäň, sport hereketine işjeň çekilmeginiň milletimiziň nurana geljeginiň binýady bolmagyny belläp, wise-premýere bu ugurda alnyp barylýan işleriň netijeli häsiýete eýe bolmagy babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow 2017-nji ýylyň möhüm wakalarynyň birine öwrüljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny giňden wagyz etmek boýunça çäreleriň işlenip taýýarlanylan meýilnamasy barada hasabat berdi. Bu ägirt uly halkara ähmiýetli sport ýaryşlaryny ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek üçin ýurdumyzda giň möçberli işler ýaýbaňlandyryldy.
Türkmenistanyň sport ulgamy boýunça halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirildi we ýurdumyz soňky ýyllarda dünýäniň sport bileleşiginiň abraýly agzasyna öwrüldi. Şeýle hem ýurdumyz sebitleýin, yklymara we dünýä derejesindäki geçirilýän sport ýaryşlarynyň merkezine öwrüldi. Türkmen türgenleri abraýly halkara bäsleşiklerinde ýokary sylaglara mynasyp bolýar. Olaryň gazanýan medallarynyň sany ýyl-ýyldan artýar.
Aziada-2017-niň maglumat işiniň kämilleşdirilmiegi we onuň wagyz edilmegi boýunça alnyp baylýan çäreler taýýarlyk işleriniň möhüm ugurlarynyň birine öwrüldi. Döwlet Baştutanymyzyň bu ugurda beren tabşyryklaryndan we netijeli tekliplerinden ugur alnyp, ýurdumyzyň Daşary işler ministrligi beýleki döwlet edaralary bilen bilelikde degişli çäreleriň Meýilnamasyny taýýarlady.
Meýilnamanyň mazmuny barada aýtmak bilen, wise-premýer Türkmenistanda we daşary ýurtlarda halkara köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işjeň gatnaşmagynda dünýä jemgyýetçiligini ýurdumyzyň häzirki döwri, onuň gazanýan üstünlikleri we ýeten derejesi, şeýle hem Aziada-2017-ä taýýarlyk işleri bilen tanyşdyrmaga gönükdirilen çäreler toplumyny guramagyň meýilleşdirilendigini habar berdi. Şunuň bilen baglylykda, şu ýylyň sentýabrynda geçiriljek oýunlaryň maglumat-diplomatik işleri boýunça bellenilen çäreleriň möhüm tapgyrlary kesgitlendi.
Munuň özi, birinjiden, dünýäde meşhur teleýaýlymlar bilen ýygjam aragatnaşyk saklamakdan ybaratdyr. Şu maksat bilen Aziada-2017-ä bagyşlanan mahabat filmlerini, ýörite reportažlary we telegepleşikleri taýýarlamak göz öňünde tutulýar.
Ikinjiden, milli elektron habar beriş serişdeleriniň mümkinçiliklerini işjeň ulanmaly. Munuň üçin DIM-niň, Sport baradaky döwlet komitetiniň, Medeniýet we Bilim ministrlikleriniň, beýleki döwlet edaralarynyň resmi Internet-saýtlarynda aýratyn sahypalary ýa-da bölümleri açmaly.
Halkara durmuş ulgamlarynyň mümkinçilitkleriniň peýdalanylmagy maksada laýyk bolar. Şeýle hem beýleki ýurtlaryň Milli Olimpiýa komitetleriniň we Halkara sport federasiýalarynyň web-saýtlarynda Aziada-2017-i hakynda maglumatlary ýerleşdirmek göz öňünde tutulýar.
Üçünjiden, Aziýa oýunlarynyň tanyşdyrylyş çäreleriniň giňden wagyz edilmegine ähmiýet berilýär. Olary şu ýylyň fewral aýynda Ýaponiýada geçiriljek Gyşky Aziýa oýunlarynda we beýleki ýurtlarda geçiriljek ýryşlaryň barşynda guramak meýilleşdirildi.
Şeýle hem şol döwürde Aziada bagyşlanan sergileri we tanyşdyrylyş çärelerini daşary döwletlerde guramak meýilleşdirilýär.
Maksatnamalaýyn meýilgnamalaryň beýleki bölümlerinde Türkmenistanda we daşary ýurtlarda halkara köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda maslahatlary, mediaforumlaryny we beýleki çäreleri geçirmek meýilleşdirildi. Şeýle hem Aziada -2017-ä bagyşlanan dürli neşirler, birnäçe žurnallaryň we beýleki metbugat serişdeleriniň ýörite goýberişleri taýýarlanylar.
Bu meýilnamalar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna hödürlendi.
Wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzy Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi keşbini we käbir tumarlaryny döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürledi. Bellenilişi ýaly, olar milli amaly-haşam sungatynyň däp bolan bezeg serişdeleri esasynda, ýöne häzirkizaman döredijilik ýörelgelerine laýyklykda taýýarlanyldy. Aýratyn-da, Oýunlaryň resmi keşbinde türkmen halylarynyň belli nagyşlary, gölleri, lybaslaryň keşdeleri öz beýanyny tapdy.
Aziadanyň bezegli keşbinde häzirki döwürde ösüşleriň belentliklerine tarap ynamly gada urýan Türkmenistanyň taryhy, medeniýeti, halkymyzyň däp-dessurlary jemlendi. Bu ýerde Beýik Ýüpek ýoly boýunça türkmen sährasyndan geçip barýan söwda kerwenini, ak öýleriň, gadymy milli binagärlik ýadygärliklerini, häzirkizaman binalaryň şekillerini, pälwanlaryň, eli dutarly bagşylaryň, alabaýyň we ahalteke bedewiniň şekillerini görmek bolýar. Birnäçe bezeg bölümlerinde türkmen gawunlary, halylar we zergärçilik eserleri görünýär.
Oýunlaryň resmi keşbiniň reňkleri öz görnüşi boýunça tumary ýatladýar. Onuň reňkleri, gurluşynyň sazlaşygy şekilde geçmişden geljege bolan ösüşi alamatlandyrýar. Laçynyň açylan ganatlarynda güýç-kuwwat janlanýar. Ol keşbiň tutuş şekilinde duýulýar.
Tumarda esasan türkmen alabaýynyň şekili janlandyrylýar. Munuň özi alabaý itleriniň halkymyz üçin asyrlaryň dowamynda wepaly ýoldaş bolandygyny we häzirki döwürde hem olaryň tutuş dünýäde meşhurlygynyň artýandygyny alamatlandyrýar. Alabaýlar öz batyrlygy, wepalylygy, beden gurluşynda sagdyndygy bilen tapawutlanýarlar.
Ol Aziýa oýunlarynyň resmi keşbi üçin mahabat we maliýe gymmatlyklarynyň pugta alamatlaryny özünde jemleýär. Tumar desgalaryň monitorlarynda we oýna tomaşa edýänleriň kitapçalarynda sportuň görnüşlerini beýan edýän usul hökmünde ulanylar. Şunlukda, Aziada-2017-niň ýaryşlarynyň dowamynda tumar diňe bir sowgatlyk önümler görnüşinde bolman, olar dürli harytlaryň görnüşinde satuwa çykarylar, şeýle hem tumar arkaly sportuň görnüşleri janlandyrylar.
Aziada-2017 boýunça alnyp barylýan taýýarlyk işleriň we bu ugurda toplanan tejribeleriň ählisi barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biziň maksadymyz öňdebaryjy işläp taýýarlamalary we ägirt uly sport çärelerini geçirmekde hem-de ony maglumat-mahabat bilen üpjün etmekde täzeçil çözgütleri ornaşdyrmakdan ybaratdygyny belledi. “Aziada-2017-niň” taslamasy milli telewideniýämizi, türkmen Internet-žurnalistikasyny ösdürmek, onuň mümkinçiliklerini artdyrmak, ähli ýaýlymlar boýunça ýurdumyz baradaky maglumatlary ýaýratmak, Türkmenistanyň halkara giňişligindäki abraýyny ýokarlandyrmak üçin zerur şertleri döredýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Oýunlary wagyz etmekde ýurdumyzyň ajaýyp keşbini, köpöwüşginli medeniýetini, halkymyzyň myhmansöýerligini we tutuş dünýä üçin açyklygyny, ähli ugamlarlda netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga taýýarlygyny görkezmek has-da zerurdyr. Döwlet Baştutanymyz Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, ony Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatynyň möhüm ugry hökmünde görkezilmelidigini, olaryň täsrliligini ýokarlandyrmagyň, diňe bir ýurdumyzyň sport ulamy üçin däl, eýsem döwletimiziň we jemgyýetimiziň ähli ulgamlaryndaky başlangyçlarynyň ösdürilmeginde möhüm orun eýelemelidigini tabşyrdy. Munuň öhi durmuş we ykdysady pudaklardan başlap, sebitleýin we ählumumy möçberde parahatçylyk döredijilikli syýasatymyza çenli bolan ugurlary öz içine almalydyr.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryna ýüzlenip, türkmen halkynyň Täze ýyl baýramyny ýokary ruhubelentlik ýagdaýynda agzybir, şatlykly geçirendigini belledi. Hormatly Prezidentimiz baýramçylyk günleri nobatçylyk edip, halkymyzyň bu baýramy ýokary derejede we asuda ýagdaýda belläp geçmegini üpjün eden adamlaryň ählisine minnetdarlyk bildirdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň käbir beýleki meselelerine hem garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, oňa gatnaşyjylaryň ählisine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, işlerinde uly üstünlikler, Berkarar Watanymyzyňhalkyna bolsa Sagdynlyk we ruhubelentlik ýylynda abadançylyk we bagtyýar durmuş arzuw etdi.


text:
Aşgabatda “Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Merkezi Aziýa sebitinde hyzmatdaşlygy ösdürmekde ähmiýeti” ady bilen Halkara maslahat geçirilýär.
Ýurdumyzyň AHHG başlyklyk etmeginiň çäklerinde guralan bu maslahatyň açylyş dabarasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňa gatnaşyjylara iberen Gutlagy okaldy.
“Ýurdumyzda alnyp barylýan döwlet ekologiýa syýasaty jemgyýetiň ösüşini tebigy gurşawyň ösüşi bilen sazlaşdyrmaga we ekologiýa taýdan arassa daşky gurşawy döretmäge gönükdirilendir. Türkmenistan daşky gurşawy goramak, ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek we suw serişderlerini netijeli peýdalanmak boýunça oýlanşykly daşawy we içeri syýasaty alyp barýar”.
Gutlagda bellenişi ýaly, ýurdumyz BMG-niň Ösüş maksatnamasy, Daşky gurşaw boýunça Maksatnamasy, Ýewropa boýunça ykdysady komissiýasy, Bütindünýä ekologiýa gaznasy, Araly halas etmegi halkara gaznasy, Merkezi Aziýanyň Sebitleýin ekologiýa merkezi hem-de Germaniýanyň halkara hyzmatdaşlyk jemgyýeti ýaly abraýly halkara we jemgyýetçilik guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlyk edip gelýär.
Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlary bilen bilelikde ekologiýa meseleleriniň ähli ugurlary, esasan hem howanyň üýtgemegi bilen bagly meseleler boýunça netijeli işleri alyp barýar. Şoňa laýyklykda, Aral deňzi bilen baglanyşykly ýüze çykan ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak üçin Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň çözgüdi esasynda 1993-nji ýylda Araly halas etmegiň halkara gaznasy döredildi. AHHG-niň düzgünnamasyna laýyklykda, Türkmenistan 2017-2019-njy ýyllar aralygynda bu Gaznada başlyklyk edýär.
Biziň döwletimiziň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmegiň esasy maksatlary Aral deňzi sebitindäki ýurtlaryň durmuş-ykdysady we ekologiýa ýagdaýlaryny gowulandyrmakdan, sebitde suw serişdeleriniň rejeli peýdalanylmagyny hem-de daşky gurşawyň ýokary derejede goralmagyny üpjün etmekden ybaratdyr diýip, Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Gutlagda şeýle diýilýär: “Türkmenistan AHHG başlyklyk edýän döwlet hökmünde Gaznanyň halkara abraýynyň hemmetaraplaýyn we durnukly ýokarlanmagyna hem-de häzirki zamanyň ählumumy hadysalary babatda onuň ähmiýetiniň artmagyna ählitaraplaýyn ýardam bermek üçin tagallalary eder.
Garaşsyz döwletimiz Merkezi Aziýa ýurtlary bilen bilelikde Aral deňziniň sebitindäki ýurtlara kömek bermek boýunça hereketleriň täze maksatnamasyny syýasy, guramaçylyk we hukuk wezipelerine aýratyn möhüm ähmiýet bermek bilen taýýarlamagy göz öňünde tutulýar. Bu bolsa, öz gezeginde, suw diplomatiýasy boýunça başlangyç tapgyrda göz öňünde tutulan işleriň durmuşa geçirilmegine ýardam eder. Agzalýan maksatnamany amala aşyrmak bilen bagly Merkezi Aziýa döwletlerinde köptaraplaýyn maslahatlaryň wemaksatnamlaýyn okuwlaryň geçirilmegi hem göz öňünde tutulýar.
Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna boýunça utgaşdyryjy wezipeleriň Türkmenistan tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilmegi sebitdäki ýurtlaryň Durnukly Ösüş Maksatlaryny gazanmak babatda sebitleýin we halkara syýasatyň meýilleşdirilmegine işjeň gatnaşmagyna ýardam eder.
Biz ýurdumyzda daşky gurşawy gorap saklamak, Aral deňziniň sebitiniň ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça alnyp barylýan işlere mundan beýläk hem aýratyn üns bereris”.


text:
Çawuşogly Espen Bart Eide we Özdil Nami bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Telefon söhbetdeşliginde Kipr gepleşiklerinde ýetilen soňky sepgit ara alnyp maslahatlaşyldy
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly BMG-nyň Baş sekretarynyň Kipr boýunça ýörite wekili Espen Bart Eide we Demirgazyk Kipr Türk Respublikasynyň adyndan gepleşikleri alyp baryjy Özdil Nami bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi.
Telefon söhbetdeşliginde Kipr gepleşiklerinde ýetilen soňky sepgit ara alnyp maslahatlaşyldy.
Daşary işler ministri Çawuşogly hususy telewideniýe kanalynda Kipr gepleşiklerde ýetilen soňky sepgit hakynda maglumat berdi.
DKTR-nyň Prezidenti Mustafa Akynjy bilen Kipriň grek böleginiň lideri Nikos Anastasiadis düýn Kipr gepleşikleriniň çäginde ara zolakda duşuşdy.
5 sagat dowam eden gepleşiklerde hiç hili öňe gidişlik edilmedi.


text:
Humaý onyň gurruň beren wakasyn diňlap ank bolyp otyrdy.Ol indi oňa gowy öwrenşipdi.Bir seretse ol gaty ,bir gorkynç arwah hem däldi.
Ýöne ol perdesin hiç aýyrmazdy.
Her gun gundiz gijäň basym duşerine howlykýan Humaý bu gun öňkulerinden has irräk otagyna girip ,oňa garaşdy.
Perdeli arwah geler ýerde gelmedi .
Ol ýerinden turyp äpişgani açdy, daşary ýary gije hem bolsa daşdan eşdilýän maşynlaryň sesi gelip durdy. Adamlaryň gün güzeran, diýip gije diýman gundiz diýman, ylgap ýoruşlerin geň gorenokdy. Bu dowurde her kim bir birinden galmajak bolyp, baş manatyň ugrynda ,harys uryp iki ýana ylgaýardy.Daşdan görünýän bankyň işiginde, bir daýzaň bir zat bellap otyrannyna gözi duşdi.Humaý ony öňem gorupdi.Ol daýza her aýda gije gelip bankyň işiginde otyryp, bir aýlyk oçurt belleýärdi.Şol oçura ýazylmasaň bankdan talon almak kyndy.Tälon bolmasada bankdan pul geçirmek kyndy
Bazarda dollaryň galmagy adamlara tasir galdyrdy öýtýan her kim wyza kart açyp, başarsa başarmasa daşary ýurda gidip gelip ,getiren dollaryn bazar nyrhdan çalşyp, ýene iki ýana gatnap ,gun gorýan hasda kopelipdi.
Olar zerarly daşary ýurtda çagalary okaýan maşgalalara welin kyn bolypdy ,
Humaý adamlaryň şu wagt hem ýatman öz atlaryn ýazdyryp gidişlerine daşdan synlap pikir etdi Dogrydanda adamlar şeýle açgöz boldymyka,iýjegiň bar ,geýjegiň bar,iň esasy zat ýurdyň içinde uryş ýok, şu gune şukur edip, gije bir oz tuneginde ýatsa bolanokmyka
Elbetde bolanokdyrda. Her kim gowydan gowy ýaşasy gelýar.Oňada duşunýan ýone azajyk öz saglygyňada seretmela: - diýip pikir etdi-de äpişgani ýapyp ýerine geçdi
Perdeli arwahyň başyna bir iş duşendir, bu gün na gelenokga diýip pikire batyp uklap galdy
Humaý şeýle bir gowy ýatyrdy, gije ýarymdan geçdi, otagyň içi umsumlikdi. Iňlär siňek ýokdy. Ýuwaşjadan äpişge jygyldady,äpişgeden gelýan güýzüň sowykrak howasy otagyň içine ýaýrady. Üstuni ýeňiljek ýapynyp ýatan Humaý üşap beýlesine agdaryldy.
Ol agdarlanyna mähetdel ustune, sömelip duran garantgyny gorup tizginip gitdi. Onyň ýüzünde perde ýokdy .Onyň öz kellesinden uly görünýän agzyny gornup Humaý titrap başlady .Ol elhenç zadyň uzyn barmaklaryn gözine sömeldip gelýardi.Humaý gorkyjysyna gozin gaty yumyp titrap başlady. Birden äpişganiň açyk ýerinden, bira otaga bokup girdide ýanky elhenç mahlyhy tutyp süredi.Olar bir zatlar diýşip otagyň içinde, tapyrdy tupurdy kopeldi.Humaý bolsa sesin çykarman olar urşup bolýanja ýorganyň aşagynda titrap ýatdy.
Birden goh galmagal ýatdy.Ýuwaşjadan ýorganyň gyrasyny galdyrýan ele gözi duşdi, tisginip gitdi, siňe diňe seretse, ol perdeli arwahdy, tasdan ýerinden turyp ony gujaklapdy.Onyň gelenine öran begendi we
- size name boldy, nameüçin gelmediň
- men indi gelmen, men öz mekanyma gidýan ,meniň wagtym doldy,
- men sen adammy, jyn arwahmy ýada eýe hiç duşunip bilmedim,düýşüm diýsem ,seniň gelip akan dokan eden kitaplaryň men irden turamda ýygnaýan, arwah jyn diýemdede sen gepleýaň seniň sudyryň gorýan,sen kim belki iň soňky gelşiň boljak bolsa, maňa aýdarsyň belki kömegim deger
- komege indi giç, ýöne saňa bir mumkinçilik goýaýyn,sen meni erte gundiz ine şu ýerden taparsyň:- diýip Humaýyň eline bir kagyzjagaz goýyp ,,men saňa garaşaryn,diýip gözden gaýyp boldy
Humaý, perdeli arwah gidenden soň ýerinden turyp äpişgani mäkäm ýapdy
Ýerine geçip perdeli arwahyň goýyp giden hatyny açdy
—Renimasiýa
Haty okap tisginip gitdi.Wah ol dirimikä ýa ruhmyka ,men ony erte goreýin diýip rahat ýerine geçdi
Sagat jyrlady. Baý şuny kim oýlap tapdyga, wagty bolýar welin ala goh edip adam barnyň zahrasin ýarýar:- diýip sagadyň knopkasyn basyp Humaý ýerinden turdy
Ýatan duşegin tertipläp,perdeli arwahyň hatyny gozledi, ony ýatan ýerinden tapman ,hatda name ýazlanny ýadyna saljak boldy, uky bilen duýşuň, garyşmagy ,onyň name hakda ýazylandygyny hiç ýada salyp bilman epesli dişeginiň ustunde pikire çümüp otyrdy.
Birden,
- renimasiýa
:- diýip böküp turdy...
Dowamy bar
101- gije. Perdeli arwah 9- nji bölümi (mistiki waka)
Humaý onyň gurruň beren wakasyn diňlap ank bolyp otyrdy.Ol indi oňa gowy öwrenşipdi.Bir seretse ol gaty ,bir gorkynç arwah hem däldi.


text:
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 22.06.2017 /
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onda döwlet pul-karz syýasatynyň möhüm meselelerine hem-de bu ulgamda ýakyn geljek üçin gaýragoýulmasyz wezipelere garaldy.
Döwlet Baştutanymyz maslahaty açyp, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowy, maliýe ministri M.Muhammedowy, döwlet we paýdarlar-täjirçilik banklarynyň ýolbaşçylaryny göni aragatnaşyga çagyrdy.
Milli Liderimiz şu gün maliýe-bank ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabatlaryň diňleniljekdigini aýtdy. Häzirki döwürde biziň banklarymyz ykdysadyýetimiziň depginli ösmegini ýeterlik pul serişdeleri bilen üpjün edýär we bu serişdeleriň dürli pudaklarda rejeli dolanyşygyna ýardam berýär.
Bu ulgamyň edaralary iri maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmegiň örän möhüm çeşmesi bolup durýar, şeýle hem häzirki döwürde paýtagtymyzy hem-de obalarymyzy we şäherlerimizi abadanlaşdyrmak boýunça amala aşyrylýan köpsanly taslamalary maliýeleşdirýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz şu maslahatyň barşynda oňa çagyrylan ýolbaşçylaryň geçirilýän işler baradaky hasabatlarynyň diňleniljekdigini hem-de bank işini kämilleşdirmek bilen baglanyşykly möhüim wezipeleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny belledi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän wideoşekilli iş maslahatynda ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowyň hasabatyny diňledi. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerindäki işleriň ýagdaýy hem-de hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Soňra milli Liderimiz göni aragatnaşykda maliýe ministri M.Muhammedowyň býujet ulgamyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler hem-de döwlet maksatnamalaryny ýerine ýetirmek maksady bilen görülýän çäreler baradaky hasabatyny diňledi.
Soňra Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýew bank edaralaryndaky işleriň ýagdaýy, ýolbaşçylyk edýän düzümleri tarapyndan edilýän hyzmatlaryň görnüşlerini giňeltmek maksady bilen amala aşyrylýan toplumlaýyn çäreler hem-de banklaryň maýa goýum gaznalarynyň ösdürilişi barada hasabat berdi.
Wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda döwlet we paýdarlar-täjirçilik banklarynyň ýolbaşçylary fiziki we ýuridiki taraplara karzlaryň berlişi hem-de her gün geçirilýän tölegler we maliýe meselelerinde maslahat beriş hyzmatlary barada hasabat berdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow monitorlarda görkezilen türkmen banklarynyň işiniň maglumatlary, häzirki güne çenli amala aşyrylan bank amallarynyň diagrammalary bilen içgin tanyşdy. Ýurdumyzda bazar gatnaşyklarynyň ösdürilmegi banklary dolandyrmak ulgamynda täze talaplary öňe sürýär diýip, milli Liderimiz aýtdy we banklaryň ýolbaşçylaryna bank önümleriniň satylyşynyň möçberlerini artdyrmagy, marketingiň täze usullaryny ulanmagyň hasabyna bar bolan hyzmatlary kämilleşdirmegi hem-de bank amallary baradaky her günki maglumatlary bermegiň öňdebaryjy tehnologiýalaryny ornaşdyrmagy maslahat berdi.
Milli Liderimiz häzirki wagtda durmuşa geçirilýän, ilkinji nobatda, bazar gatnaşyklaryna tapgyrlaýyn geçmegiň şertlerinde bazar ýörelgeleriniň hem-de döwlet kadalaşdyrylyşynyň sazlaşykly utgaşdyrylmagyny göz öňünde tutýan bäsdeşlige ukyply ykdysadyýetiň milli nusgasynyň halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň sazlaşykly ösmegini üpjün edýändigini belledi. Şunda pul-karz, maliýe we salgyt-býujet ulgamlaryny kämilleşdirmek maksady bilen görülýän toplumlaýyn çäreler hem möhüm ähmiýete eýe bolýar.
Türkmenistanyň pul-karz syýasatynyň strategiki maksady ykdysady ösüşi hem-de halkymyzyň abadançylygynyň has-da ýokarlanmagyny üpjün edýän durnukly pul dolanyşygyny üpjün etmekden ybaratdyr. Munuň özi puluň hümmetsizlenmegini pes derejede saklamak we netijeli pul syýasatyny geçirmek bilen birlikde, pul binýadynyň düzüminiň kämilleşdirilmegini, gymmatly kagyzlaryň we ätiýaçlandyryş bazarynyň ösdürilmegi hem-de nagt däl tölegler ulgamlarynyň işjeň ornaşdyrylmagyny göz öňünde tutýar.
Soňky ýyllarda ýurdumyzda manadyň satyn alyş ukybynyň durnuklylygy üpjün edildi, karz serişdeleriniň möçberleri yzygiderli artdyrylýar, bank aktiwleriniň elýeterliligi saklanýar, ykdysadyýetiň anyk ulgamlaryny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryny maliýe taýdan goldamak ugry dowam etdirilýär. Düýpli çäreleriň görülmegi netijesinde ençeme ýyllaryň dowamynda esasy makroykdysady görkezijiler ýokarlanýar. Pul ulgamynda özgertmeleriň çäklerinde amala aşyrylan çäreler milli pula ynamy artdyrdy.
Munuň şeýledigini abraýly maliýe düzümleri ençeme gezek bellediler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we Halkara pul gaznasynyň hünärmenleriniň beren bahasyny aýdyň mysal hökmünde görkezdi.
Geljekde pul-karz syýasatynyň maksatnamalaýyn ugurlary, onuň möhüm gurallary netijeli ykdysady strategiýany durmuşa geçirmek üçin has amatly şertleri döredýän ugurlarda hem-de derejelerde kemala getirilmelidir. Häzirki döwürde Türkmenistanyň öňünde bu strategiki möhüm ulgamda düýpli we yzygiderli özgertmeleri amala aşyrmak wezipesi durýar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Makroykdysady deňagramlylyk köp babatda manadyň hümmetiniň we bahalaryň emele getirilmeginiň durnuklylygyny kadalaşdyrýan ýurdumyzyň bank ulgamynyň netijeliligi bilen kesgitlenilýär. Bu ulgamy ösdürmegiň maksatlary hem-de wezipeleri pul-karz konsepsiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar we degişlilikde, ykdysady ösüşiň okgunly depginini üpjün etmegiň we şunuň esasynda halkymyzyň hal-ýagdaýyny has-da ýokarlandyrmagyň zerurdygy bilen kesgitlenilýär diýip, milli Liderimiz belledi.
Türkmenistan özüniň ykdysadyýetiniň netijeli nusgasyny döretmek bilen, milli bähbitleriň goralmagyny esasy wezipe hökmünde kesgitledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň mundan beýläk-de okgunly ösmeginde bank ulgamynyň tutýan ornunyň wajypdygy barada aýdyp, öňde durýan işleriň ileri tutulýan ugurlaryna maslahata gatnaşyjylaryň ünsüni çekdi. Halk hojalyk toplumynyň artýan isleglerine laýyklykda, bank ulgamynyň kuwwatyny artdyrmak we kämilleşdirmek strategiki wezipeleriň hatarynda görkezildi.
Milli Liderimiz wise-premýer B.Hojamämmedowa ýüzlenip, döwlet hem-de döwlete dahylsyz derejelerde innowasion ösüşi üpjün edýän maliýe ulgamynyň durnuklylygyny berkitmek boýunça işleri işjeňleşdirmegi tabşyrdy. Degişli döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmek hem-de onuň hilini seljermek ýurdumyzyň býujet ulgamynyň maliýe serişdelerini dolandyrmak ulgamynda möhüm ähmiýete eýedir diýip, hormatly Prezidentimiz maliýe ministrine bu meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Ilatyň, edara-kärhanalaryň pul serişdeleriniň goýumlaryny artdyrmagyň, olary karz serişdelerine we maýa goýumlaryna öwürmegiň gurallarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly wezipeleriň çözülmegi oňyn netijeleri gazanmaga gönükdirilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hususan-da, milli Liderimiz, ilkinji nobatda, kabul edilen döwlet maksatnamalaryna laýyklykda, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça innowasion taslamalary karzlaşdyrmagyň möçberlerini artdyrmagy işleriň ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitledi. Halkara ülňülerine laýyklykda, hödürlenilýän hyzmatlaryň düzümini giňeltmek we hilini has-da ýokarlandyrmak, ykdysadyýetiň edaralarynyň işini mundan beýläk-de ösdürmek üçin daşary ýurt maýasyny amatly şertlerde çekmek zerur bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow banklaryň serişdeler binýadynda ilatyň bank goýumlaryny artdyrmak, bank işewürliginiň geljegi uly görnüşlerini giňeltmek boýunça anyk çäreleri görmegiň wajypdygyny belledi.
Ýurdumyzyň bank ulgamyny 2011-2030-njy ýyllarda ösdürmegiň Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, banklara berilýän maýa goýum serişdelerini köpeltmek boýunça toplumlaýyn işleri geçirmek, nagt däl tölegleriň möçberlerini artdyrmak, orta we kiçi telekeçiligi hem-de ipoteka boýunça karzlaşdyrmagy giňeltmek zerurdyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyz geljekde görüljek möhüm çäreleriň hatarynda täze bank önümlerini ornaşdyrmak boýunça işleriň geçirilmegini, hyzmatlaryň hiliniň gowulandyrylmagyny görkezdi. Ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamaga hem-de dünýäniň iri maliýe guramalary bilen hyzmatdaşlygy berkitmäge aýratyn üns berildi.
Bazar gatnaşyklary şertlerinde pul ulgamyny berkitmek esasy wezipeleriň biridir diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň özygtyýarlylygynyň nyşanlarynyň biri bolan milli manadymyz indi uzak ýyllaryň dowamynda ýurdumyzda durnukly ösüşi gazanmagyň berk maliýe guraly bolup durýar. Milli manadymyz mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny gyşarnyksyz ýokarlandyrmagyň örän möhüm çeşmesidir.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem puluň hümmetsizlenmegini pes derejede saklamak, maliýe hyzmatlaryny ösdürmek, pul dolanyşygynyň düzümini kämilleşdirmek boýunça toplumlaýyn çäreleri görmegiň ähmiýetini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz elektron töleg ulgamyny ornaşdyrmagyň we ösdürmegiň hasabyna nagt puluň paýyny tapgyrlaýyn azaltmagyň üstünde yzygiderli işlemegiň zerurdygyny aýtdy.
Bu ugurda ýurdumyzyň banklarynyň öz işini kämilleşdirmek boýunça tejribe toplamagy V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek babatda hem örän möhüm wezipeleriň biridir diýip, milli Liderimiz nygtady.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda gymmatly kagyzlaryň bazaryny işjeň ösdürmegiň wajypdygyna ünsi çekip, şäherlerimizi we obalarymyzy abadanlaşdyrmak, mähriban halkymyzyň ýaşaýyş derejesini has-da gowulandyrmak boýunça taslamalary durmuşa geçirmegiň gerimini giňeltmek maksady bilen, maliýe serişdelerini gönükdirmegiň bu ugurda esasy wezipe bolup durýandygyny aýtdy.
Şoňa görä-de, siziň öňüňizde uly işler durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we ýurdumyzyň Hökümetiniň bank ulgamynyň işini kämilleşdirmek meselesine hemişe üns berýändigini, bu meselä geljekde hem uly üns berjekdigini aýtdy. Bu ulgamyň durnukly işlemegi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bäsleşige ukyply bolmagy üçin kesgitleýji ähmiýete eýedir. Bu bolsa, ykdysadyýetimizi güýçli depginler bilen ösdürmäge, dünýäniň hojalyk gatnaşyklary ulgamyna ýurdumyzyň işjeň goşulmagyna şert döreder.
Milli Liderimiz aýdylanlary jemläp, şu gün garalan meseleleriň wajypdygyny belledi. Türkmenistanda amala aşyrylýan özgertmeleriň esasy maksady ösüşiň öňdebaryjy sepgilerine ýetmekden hem-de dünýäniň ösen ýurtlarynyň hatarynda mynasyp orun eýelemekden ybaratdyr. Ykdysady mümkinçilikler bolsa olary netijeli durmuşa geçirmegiň gurallary bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny tamamlap, oňa gatnaşyjylara işlerinde hem-de eziz Watanymyzyň abadançylygyny we rowaçlygyny üpjün etmäge gönükdirilen wezipeleri çözmekde üstünlikler arzuw etdi.


text:
Arhimed
Miladydan öň 287- 212 Arhimed – gadymy grek matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy bolupdyr. Ol ryçagyň teoriýasyny işläp düzüpdir, suwy we agyr ýükleri galdyrmak üçin ony tejribede ulanypdyr.
Üstünden 2000 ýyl geçendigine garamazdan, henize çenli adamlar onuň “Maňa daýanç nokadyny beriň, men Ýeri götereýin” diýen sözlerini hakydasynda saklaýarlar. Bu sözleri ryçagyň nazaryýetini işläp düzen we onuň mümkinçiliklerine akyl ýetiren görnükli grek alymy - matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy Arhimed aýdyp geçipdir.
Ol Sirakuzyň hökümdarynyň gözüniň alnynda polipastan we leňňerden ybarat çylşyrymly enjamy ulanyp, gämini suwa goýberipdir. Indi kimdir biri täze açyş eden bolsa, “Ewriko!” (Tapdym!) diýen sözi şygar bolup ýaňlanýar. Köpe mälim Arhimediň kanunyny açanda, alym şeýle diýip gygyran eken.
Şeýle hem Arhimed ekin meýdanlaryny suwarmak üçin oba hojalyk maşynlaryny we zyňmak üçin niýetlenen harby enjamlary oýlap tapypdyr. Ol gidrostatikanyň esasyny goýupdyr, onuň baş kanunlaryny anyklapdyr we jisimleriň ýüzmeginiň şertlerini öwrenipdir.
Arhimediň uçursyz tehniki zehini rim goşunlary onuň Sirakuzy şäherine ýörüş edende has aýdyň ýüze çykypdyr. Arhimediň maşynlary rimlileri hüjüm etmekden boýun gaçyrmaga we şäheri gabamaga geçmäge mejbur edipdir. Diňe haýynlyk Sirakuzyň derwezelerini duşmana açyp beripdir.
Biziň günlerimizde Gresiýada, hakykatdan-da Arhimed Gün şöhleleriniň kömegi bilen rimlileriň gämilerini otlap başarandygyny barlap görmegi ýüregine düwdiler. Ýetmişe golaý adam deňziň kenarynda Sirakuzyň goraýjylary nähili ulanan bolsalar, ellerinde mis galkanlary saklap hatara durupdyrlar. Haçanda olar Gün “şöhlelerini” agaç gäminiň maketine tutanlarynda, ol birnäçe sekuntdan soň, tutaşyp ýanmaga başlapdyr.


text:
Awstraliýaly 99 ýaşly ýüzüjiniň rekordy
Awstraliýaly 99 ýaşly Jorj Korones öz ýaş derejesinde 50 metr aralyga erkin ýüzmek boýunça bäsleşikde dünýä rekordyny goýdy. Jorj Korones bu aralygy 56,12 sekuntda geçmegi başardy. Kwinslend ştatynda geçirilen bäsleşikde ol 100-104 ýaşly ýüzüjileriň hatarynda ýaryşa gatnaşdy. Korones şu ýylyň aprel aýynda 100 ýaşaýar. Bu ugurdaky rekord 2014-nji ýylda goýlupdy. Şonda britaniýaly Jon Harrison bu aralygy 1 minut 31 sekuntda geçmegi başarypdy. Bu gezekki bäsleşikde Jorj Koronesiň diňe ýeke özi ýüzdi. 50 metr aralyga ýüzüş diňe onuň üçin ýörite guraldy we oňa dünýä rekordyny täzelemäge mümkinçilik berildi.
Haladym
()


text:
Biologiýa
Biologiýa (grek. BιoλoYίa; gad.-grek. Bίoς — ýaşaýyş + λόYoς — öwrenmek, ylym) — janly jandarlaryň içerki guramaçylygyny we olaryň daşky gurşaw bilen özara gatnaşygyny öwrenýän ylym ulgamy. Biologiýa ýaşaýşyň ähli aspektlerini, ylaýta-da, Ýerde ýaşaýan janly organizmleriň gurluşyny, funksionirlenmegini, ösüşini, gelip çykyşyny, ewolýusiýasyny we ýaýraýşyny öwrenýär. Ol janly jandarlary, olaryň görnüşleriniň gelip çykyşyny, özara we daşky gurşaw bilen gatnaşyklaryny klassifisirleýär we beýan edýär.
XIX asyrda alymlar janly organizmleriň ählisi üçin umumy käbir aýratynlyklaryň bardygyny ýüze çykaran wagty biologiýa aýratyn ylym hökmünde tebigy ylymlardan tapawutlandyrylypdyr. "Biologiýa" adalgasyny özbaşdaklykda birnäçe awtor, ýagny Fridrih Burdah 1800-nji ýylda, Gotfrid Reýnhold Trewiranus 1802-nji ýylda[1] we Žan Batist Lamark girizipdir.
Mazmuny
Bellikler[üýtget | edit source]
Edebiýat[üýtget | edit source]
- Большой энциклопедический словарь. Биология. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999.
- Биология // Биологический энциклопедический словарь — М.: Сов. Энциклопедия, 1986 г.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Biologiýa okuw kitaby
- "Вся Биология" taslamasy
- Биология: Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ).