text:
Tehniki hyzmat
Howpsuzlyk ulgamlaryna tehniki hyzmat etmek we reglament işleri – bu gorag bölüminiň tehniki serişdeleriniň işe ýaramlylygyny goldamaga gönükdirilen profilaktiki çäreleriniň ulgamydyr. «DOGRULYK HJ» şereketiniň hünärmenleri tarapyndan, hem şereketimiz, hem beýleki taslama we gurnama edaralary tarapyndan gurnalan howpsuzlyk ulgamlarynyň idegi (reglament işleri) amala aşyrylýar.
Biziň inženerlerimiz enjamlaryň idegini, enjamlaryň öndürijileriniň we meýilnama üpjünçiliginiň maslahatlaryna esaslanan, şeýle-de tehniki serişdeleri işletmek boýunça gollanmalara görä kesgitlenilen usulyýetler boýunça geçirýärler. Barlag, sazlama we profilaktika işleri ýörite tehnologiki kartalara görä amala aşyrylýar. Käbir ýagdaýlarda, mysal üçin, ýangyn söndürme serişdeleri üçin, reglament işleriniň ýerine ýetirilişi Türkmenistanyň kanunçylyk resminamalarynda we kadalaşdyryjy aktlarynda bellenilendir.
Reglament işleri tamamlanandan soňra, «DOGRULYK HJ» şereketiniň işgäri howpsuzlyk ulgamy üçin ýerine ýetirilen tehniki hyzmatlar boýunça geçirilen işlere, ýüze çykarylan kemçiliklere we amala aşyrylan enjam çalyşmalaryna degişli maglumatlary ýörite reglament işleriniň we tehniki enjamyň pasportynyň hasabaty ýöredilýän dergä girizýär. Howpsuzlyk ulgamynyň reglament idegini geçirmek bilen, biz enjamyň dogry işleýşi boýunça ähli jogapkärçiligi öz üstümize alýarys.
«DOGRULYK HJ» şereketiniň tarapyndan hyzmat idegi we reglament işlerini geçirmek hakyndaky şertnama gol çekilen ýagdaýynda, biz müşderiniň desgasyndaky howpsuzlyk ulgamynyň profilaktika işlerini, tehniki serişdeleriň her biri üçin kesgitlenilen möhletde geçirmeklik boýunça jogapkärçiligi öz üstümize alýarys. Biziň müşderilerimize reglament işleriniň öz wagtynda geçirilmelidigi hakynda alada etmäge zerurlygy ýokdur – biziň hünärmenlerimiz ähli howpsuzlyk ulgamlarynyň hasabatyny ýöredýärler we bellenilen wagtda, goşmaça ýatlamasyz, olaryň tehniki hyzmatlaryny amala aşyrýarlar.
Mundan başga-da, biz öz hyzmat merkezimizde howpsuzlyk ulgamlarynyň abatlaýyş işlerini hem ýerine ýetirýäris. Hyzmat merkezimiz ş.Aşgabat, Andalyp köç. 78/1, AB Merkezi (tel: (+993 12) 47-30-18, (+993 60) 20-98-28) salgysy boýunça ýerleşýändir.


c: text/html

text:
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty
Umumy Meýdany: 249 000 m2
Kuwwaty: 400 000 TEU/ýyl
Göwrümi: 9080 konteýner
Duralganyň Uzynlygy: 480 metr
Duralganyň Göwrümi: 3 gämi (5000 DWT)
STS kranlar: 2 sany (40 tonna)
Tekerli köpri kran: 6 sany
Demir seplemede köpri kran: 2 sany
Ýük ulag: 22 sany (25 we 50 tonna)
Konteýner düzüji: 2 sany (boş konteýner); 6 sany (doly konteýner)
Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň iň esasy terminallarynyň biri hem konteýner terminalydyr. Häzirki zaman ulag we logistika ulgamynda amatlylygy we mümkinçilikleri taýdan giňden ulanylýan konteýnerler Türkmenbaşy Halkara deňiz portunda awtomobil we demir ýollary arkaly hem daşalar.
Konteýner terminaly 400 000 TEU/ýyl üçin niýetlenendir (TEU — şertli standart konteýneri aňladýar). Terminalyň duralgasynyň uzynlygy 480 metrdir. Bu duralgada şol bir wagtyň özünde 3 sany 5000 DWT agramly gämi ýükleme we düşürme işlerini ýerine ýetirip bolar.
Konteýnerleri gämiden gury ýere düşürmek maksady bilen gurnalan 2 sany STS kranlar 40 tonna çenli agramdaky konteýnerler üçin niýetlenendir. Gämiden düşürilen konteýnerler 6 sany tekerli köpri kranlar we 2 sany demir seplemde hereket edýän köpri kranlar arkaly umumy konteýner meýdanyna, demir ýol wagonlaryna ýa-da konteýner awtomobillerine çenli daşalar.
Konteýnerleri daşamak maksady bilen terminalyň düzüminde 50 we 25 tonna ýük göterijilikli 22 sany ýük awtoulagy hem ýerleşdirilendir.
Terminalyň düzümine gelip gowşan konteýnerleri saklamak üçin 9080 konteýnerlik meýdança göz öňünde tutalandyr. Bu meýdançada 2 sany boş konteýnerleri we 6 sany doly konteýnerleri düzüji hyzmat eder. Bu terminalyň meýdany 249 000 inedördül metre deňdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatynyň merkezi Daşoguz şäheri prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň saparynyň öň ýanynda; mejbury arassalaýyş işleri, bazarlardaky harytlaryň nyrhlaryna girizilen gözegçilik çäreleri bilen başagaý bolýarlar.
Ýatladyp geçsek, 12-nji fewralda geçiriljek nobatdaky prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasynda G.Berdimuhamedow ýurduň welaýatlaryna sapar edip, ýerli ilatyň wekilleri bilen duşuşyklary geçirýär.
Prezidentiň saparynyň öňüsyrasynda häzir Daşogzuň esasy köçeleri ýapylyp, býujet işgärleriniň çekilmegi bilen, ýollaryň boýundaky haşal otlary, zir-zibilleri aýyrmak ýaly tämizlik we jähekleri reňklemek işleri alnyp barylýar.
Häzir şäherde polisiýa we eli rasiýaly, raýat eşigindäki howpsuzlyk gulluklarynyň işgärleriniň sanynyň göz-görtele artandygyny-da synlasa bolýar. Azatlyk Radiosynyň çeşmeleri howpsuzlyk wekilleriniň adaty raýatlara gödek çemeleşip, kä halatlarda paýyş sözleri hem ulanyp adamlary barýan ýolundan başga ugra sowulmagyny talap edýändiklerini gürrüň berdi.
Şol bir wagtda, ýerli çeşmeleriň maglumatlaryna görä, şäheriň bazarlarynda howpsuzlyk gulluklary ýörite aýlanyp, harytlaryň belli bir nyrhdan satylmagyna hem gözegçilik edip başlapdyrlar.
Mysal üçin, mundan bir hepde ozal 60 manada duran 50 litrlik günebakar ýagy häzir 45 manatdan satdyrylýar. Mundan ozal, azyk harytlarynyň gymmatlamagynyň fonunda ýurtda öndürilen 1 litrlik süýt 4-5 manada çenli galan bolsa, häzir ol 1 manada durýar.
Nyrhlaryň mejbury bir çäkde saklanmagy netijesinde daşoguzly telekeçiler indi söwdadan el çekip biljekdiklerini aýdaýarlar. “Biz uly zyýana galýarys. ‘Palan nyrhdan sat’ diýleni bilen, haryt özüni ödemeýär. Biz mundan artyk bu şertlerde işläp bilmeris” diýip, adynyň efirde tutulmazlygyny soran hususyýetçileriň biri gürrüň berdi.
Ýokarda-da belleýşimiz ýaly, soňky hepdäniň dowamynda prezident G. Berdimuhamedow Balkan, Mary we Lebap welaýatlarynda saparda boldy. Bu 12-nji fewrala bellenen prezident saýlawlarynyň öň ýanyna, beýleki kandidatlaryň saýlawçylar bilen göni duşuşyk geçirýändigi aýdylýan wagtyna gabat geldi.
Üçünji gezek prezidentlik kürsüsine dalaş edýän Berdimuhamedowyň baran welaýatlarynyň ählisinde, dürli pudagyň wekilleri saýlawlarda hut oňa ses berjekdiklerine söz berdiler. Duşenbe güni Berdimuahmedow Lebaba baranda, ýerli gurluşykçylaryň wekilleri özleriniň “bagtytýar geljegini diňe Berdimuhamedow bilen görýändiklerini” nygtap, ähli gurluşykçylaryň hut oňa ses berjekdiklerini öňe sürdi.
Berdimuhamedow gurluşykçylar bilen geçiren duşuşygynyň bir pursadynda, ýygnanlaryň arasynda häzire çenli “Awazada” dynç alyp görmedikleriň barlygy ýa ýoklugy bilen gyzyklandy. Haçan-da märekeden biri elini galdyranda, prezident ony Hazaryň boýundaky dynç alyş zolagyna ugratmagy tabşyrdy.
Ýeri gelende ýatlatsak, bu gezekki saýlawlara Demokratik partiýadan kandidat G.Berdimuhamedowdan başga ýene sekiz dalaşgär gatnaşýar. Döwlet mediasynyň berýän maglumatlaryndan çen tutulsa, şol dalaşgärler özleriniň çykyşlarynyň dowamynda ýurduň häzirki syýasatyny tankytlaman, eýsem ýurduň “dowamly gülläp-ösýändiklerini” öňe sürýärler. Resmi metbugatda Berdimuhamedowdan tapawutlykda olara ses berjekdigini aýdyp, çykyş edýän türkmenistanlylar hem görünmeýär.


text:
Ahmedinežad Prezident Hasan Ruhaniniň wezipesinden çekilmegini isledi
“Halkyň hoşal bolmagy üçin hökümet wezipesinden çekilmeli”
Eýranyň ozalky Prezidenti Mahmud Ahmedinežad halkyň häzirki hökümete ynamynyň galmandygyny öňe sürdi we Prezident Hasan Ruhaniniň wezipesinden çekilmegini isledi.
Ahmedinežad ýüzlenmesinde ýurduň başdan geçirýän ýagdaýynyň halky biynjalyk edýändigini aýtdy.
Ýurduň ykdysady taýdan bölünşige tarap barýandygyny aýdan Ahmedinežad, “Halk indi döwlete ynanmaýar” diýdi.
Ahmedinežad Ruhanynyň ýolbaşçylygyndaky häzirki hökümet döwründe eýranyň halkynyň ýitgi çekýändigini belledi.
Ahmedinežad “Halkyň hoşal bolmagy üçin hökümet wezipesinden çekilmeli” diýdi.


text:
Läle gülüň ýapragy (hekaýa) +2
“Eje näme üçin meniň adym Läle?“ diýip soradym. Ejemem: „Läle adyň owadan dälmi näme?“ diýdi. Menem: „Owadan“ diýdim. Soňam ejemi gujakladym. Maňa şeýle owadan ady dakany üçin gujakladym. Ýöne läle gülüň ýapragy bolmak aňsadam däl. Maňa aglamak bolanok. Bir ýerim agyryp gaty aglasym gelse-de, hiç kime bildirmän aglamaly. Tiz-tizden suwa düşüp durmaly. Kiçijikkäm suwa düşmegi halamaýan ekenim. Indi suwa düşmeli diýseler hezil edýän. Ýogsa entek ulalamogam. Ýaňy bäş ýaşadym. Bäş ýaşanymam ejem aýydýar. Her doglan günümde bir ýaşaýarmyşym.
„Onda çalt-çaltdan doglan gün edeliň, menem derrew ulalaýyn“ diýsem, oňa-da ejem göwnänok. Doglan gün ýylda bir gezek edilýär diýýär. Emma, hakykatda ol meniň ulalmanymy gowy görýär. Özi diýdi maňa bir gezek „Gyzlar ulalansoň durmuşa çykýarlar“ diýip. „Durmuş“ diýýäniniň niredigini bilemok, ýöne ulalan gyz öýden-ä gidýärmiş. Gitjek däl diýse-de gidýärmiş. Bu çyn bolmaly. Ony ejem uludan dem alyp, gynanyp aýtdy.
Wiý, men size öz adymy aýdyp doganymyň adyny aýdamogam. Doganymyň ady hasam owadan. Bürgüt. Ejem maňa läle gülüň ýapragy diýende kakamam: „Meňem oglum bürgüt guşuň ganatydyr“ diýýär. Doganym şonda ýylgyryp oňaýýar. Ol indi begenende bökjeklänok. Uly adam boldy, mekdebiň dördünji synpynda okaýar. Synpam ýylda bir gezek bolýan bolsa, doglan gün ýaly gowy zat bolmaly.
Bürgüt guşuň ganaty bolmak nähili gowy! Bürgüdi men haýwanat bagyna gidemizde gördüm. Ganaty özündenem ullakan. Men kakamdan „Oň ganaty näme beýle ullakan?“ diýip sorasam „Belentdenem belentde uçjak bolsaň ganatyň uly bolmaly-da“ diýdi. Kakamy güldürjek bolup „Doganymam uçarmy?“ diýip sorasam „Hawa“ diýdi. Kakamyň gülmän gaýta çyny bilen „Hawa“ diýmesine ilki geň galdym. Soňam doganym uçar sürýän boljakdyr diýip pikir etdim. Uçaryň sürüjisi bolmak nähili hezildir! Guş bolup uçmakdanam hezil bolsa gerek. Çünki sen ýeke özüňem däl, uçaryňa bir topar adamam mündürýäň.
Uçar görjek bolup penjireden seretsem, Asmanda bir guş bar. Ullakan ganatlaryny geripdir-de gaýyp ýör. Men oňa bürgütdir öýtdüm. Ylgadym doganymyň ýanyna. Doganym çaltyrak görüp ýetişsin diýip „Penjireden seret, bürgüt uçýar, bürgüt uçýar“ diýip gygyrdym. Doganymam derrew penjireden seretdi-de „Ol-a bürgüdem däl“ diydi.
— O näme ücin bürgüt däl? Sen oň uçuşyna seret. Kiçijik guşlar ýaly pysyrdap aşakdan uçanok. Gökde gaýyp ýör! Seret, seret!
— O guş näçe gaýyp uçsa-da bürgüt bolup bilmez. Sebäbi ol gyrgy. Serçeleri gorkuzyp ýören gyrgy. Onda bürgüdiňki ýaly ýürek yok. Kakam maňa bürgüdiň ýüregi ganatyndanam uludyr diýdi.
— Nädip? Göwresi ganatyndan kiçä?
— Ganatlaram ýygyrlanda kiçelip, göwresine ýelmeşip dur-a. Bürgüdiň ýüreginem gerek bolýança şeýdip gysylýandyr. Ýogsa gorkman beýik gaýalaryň ýüzünde höwürtge ýasanyp bilmezdiler. Namysjaň guş bolansoňlar çöp-çalamlaryň üstünde höwürtge edinmeýärmişler.
— Namysjaň bolanda nähili bolyar?
— Namysjaňmy? Ejem saňa läle gülüň ýapragy diýýär-ä. Senem köp-köp suwa düşýäň. Sen kirli bolmaga utanýaň, namys edýäň. Düşündiňmi?
— Onda sen nädip namys edýäň?
— Menmi? Men mugallymymdan ikilik almaga namys edýän. Şonuň üçinem köp-köp okaýan. Bilýärmiň, kakam her kimiň öz namysy bar diýýär. Kimiň namysy uly bolsa, şonça-da güýçli bolýar.
— Doganjygym sen ulalaňda uçar sürüjüsi boljakmy?
— Bilemok.
— Kakam saňa bürgüt guşuň ganaty diýýär. O günem „Doganjygym uçarmy?“ diýsem „Hawa“ diýdi.
— Uçar sürmek kyndyr-a.
— Seňem bürgüdiňki ýaly namysjaň bolsaň uçmaly bolarsyň-da.
— Namysjaň bolsaň hökman uçmalydyr öýtme, jigim. Sen garynjalary gördüňmi?
— Hawa gördüm. Ýanlaryna barsam üstüme çykyp barýalar.
— Olaň özlerindenem ullakan zady süýräp baryşlarynam gördüňmi?
— Ýok, görmedim. Olar meniň aýagymyň üstüne çykjak boldular menem gaçdym.
— Men gördüm. Saňa-da görkezerin. Garynjaň özi kiçijigem bolsa namysy ullakan. Şonuň üçinem ol özündenem ullakan zady göterip bilýär.
— Doganjygym, doganjygym, aýtsana, namysy bolmadyk bolsa ho-ol gaýyp ýören guş uçup bilmezdi gerek?
— Uçup bilmezdi. Namysly bolandyklary üçin guşlary Asmanam gowy görýär.
— Nädip?
— Kakam seni has begenip gowy görende nädýär, goltugyňdan tutup ýokaryk göterýär gerek?
— Hawa, hawa, bökdürýärem.
— Asmanam guşlary gowy görensoň olary ýokaryk göterýär. Haýsy guşy näçe gowy görse şonça-da ýokary göterýär.
— Asmanyň eli ýog-a?
— Şemal näme? Seň saçlaryňy şemal sypanokmy näme?
— Şemal penjirämiziň tutusynam gymyldadýar. O şonda biziň öýmüze seredip görýärmi?
— Hawa. Şu ýagtylyk Asmanyň gözü-dä. Gije ol gözüni ýumup uklaýar welin garaňky düşýär. Irden turup gözüni açanda hemme ýer ýagtylýar.
— Ýagyş ýaganda ol aglaýarmy?
— Kä wagt aglaýar, käwagt derleýär. Köplenjem seň ýaly läleleriň ýapyraynyň üstüne hezil edip suw sepeleýär.
— Şonda älemgoşaram çykýar gerek?
— Hawa.
— Älemgoşar ýaly owadan bolaýsam!
— Sen älemgoşardanam owadan-a.
— Älemgoşarda her hili reňkler bar-a.
— Seňem saçlaryň garaja, ýüzüň akja, dodajyklaryň gyzyl...
— Köýnejigim gülli. Jorabymam akja.
— Sen gülübem bilýäň. Güldüribem bilýäň.
— Hemme kişem maňa hem akyllyja hem owadanja diýýär. Älemgoşaram diýýärmikä?
— Diýýändir. Kakam maňa dünýädäki hemme zatdan ynsan owadandyr diýdi. Şonuň üçin hemme gowy zatlar ynsany gowy görýär. Adamdan güýçlem bolsalar oň diýenini edýärler.
— Hawa-da, obada mamamyň ullakan sygyry nirä äkitse yzyna düşüp ýör.
— Bir oglanyň at münüşinem gördükmi şonda?
— Hawa, hawa. Ol meni gujagyma alaýynam diýdi. Ejem bermedi-dä. Läle gülüň ýapragy at münüp kirläýmesin diýdi.
— Läle sen indi özüň oýna, men sapaklaryma taýýarlanaýyn.
— Häzir ejemem geler. Sen ulalaňda uçar sürersiň gerek? Süräýdä. Şonda menem ýanyňa müdüräý-dä.
— Bor.
— Hezillik, hezillik! Doganjygym meni uçara mündürjek diýdi. Birden bürgüt göräýsem seni çagyraýynmy?
— Çagyraý.
Doganym kitaplaryny okamaga gitdi. Menem penjireden Asmana seretdim. Asman gyrgyny henizem eliniň üstünde gaýdyryp ýördi. Ol ony uçurmakdan ýadamyýarmyka? Ýa ol guşuny şeýle gowy görensoň ýadasa-da uçuryp ýörmükä?
Gapy jyňňyrdaýar welin ejem gelendir! „Ejem geldi, ejem geldi“.
— Ertekilerdäki owlajyklar ýaly bolup balajyklarym maňa garaşýarmyka? Kim maňa garaşýar?
— Men garaşýan, men garaşýan.
Ejeme gapyny açyp beren doganymam, ejeme garaşsa-da, bökjeklemedi, meniň bolşuma ýylgyryp oňaýdy. Çünki ol indi uly adam, mekdebiň dördünji synpynda okaýar diýdim-ä...
* * *
Bu günden soň ýyllar geçdi. Läle gülüň ýapragy tämizligiňi saklamak üçin diňe bir sabynly suwa ýuwunmagyň ýeterlik däldigine düşündi. Älemgoşar ýaly owadan, hatda älemgoşaryňam saňa owadan diýmegi üçin garaja saçyň, akja ýüzüň, gyzylja dodagyň, güllüje köýnek bilen akja jorabyň ýeterlik däldigine akyly kesdi. Doglan günüňi alyp gelselerem ýyllaryň diňe şatlyga beslenmeýäninem bildi. Ejeler hernäçe gynansa-da gyzlaryň durmuşa çykýandygyny, öz başyndan geçirdi. Bir mahallar bürgüdiň ýüreginiň ganatyndanam uly bolup bilýändigine ynanmazçylyk etse-de, soň onuň çyn ekendigine göz ýetirdi. Ony doganynda gördi.
Dogany bürgüt ýaly namysjaňlygy sebäpli köp kösendi. Başgalaryň pysyrdap uçan dünýesinde ol ganatlaryny gerdi. Ol Asmany, Asmanam ony her näçe gowy görse-de, guş bolup uçmak üçin howanyň basyş, ýeriň dartyş güýjüni, garşydan ösýän ýelleri, garaşmaýarkaň gelýän tüweleýleri ýeňmegiň gerekdigini gördi. Her niçik bolsa-da, kakasy ogluna ýönelige „Bürgüt guşuň ganaty“ diýmeýän eken. Ol uçdy. Läle jigisiniň isleýişi ýaly uçar sürüjisi boldy. Uçaryna münende köplenç onuň bir desse läle gülüni näme üçin ýanyna alýandygyny welin hiç kim bilmeýär. Bilse Läle gülüň ýapragy bilmeli. Arman olam çykyp giden durmuşynda, mundan habarsyz ýaşap ýör. Ejesi ýaly, ähli ömrüni, yhlasyny bagyş edip bürgüt guşuň ganatyny ulaldýar.


text:
Germaniýanyň Maks Plank adyndaky adamzat jemgyýetiniň ösüşi institutynyň barlag geçirijileri Keniýadaky Panga-ýa-Saidi gowagynda gadymy adamlaryň duralgasyny ýüze çykaryp, ony öwrenmäge girişdiler. Panga-ýa-Saidi gowaklar ulgamy bolup, onuň umumy uzynlygy müňlerçe kilometre uzaýar. Häzirki wagtda olar kenardan 15 kilometr uzakda ýerleşip, bu aralyk suwuň derejesi bilen baglylykda üýtgäpdir.
Tapyndy arkaly edilen açyşlar, birden ösüşe geçme nazaryýetini inkär edýär. Adamlar zähmetiň has ösen gurallaryna we daşy gaýtadan işlemäge ýuwaş-ýuwaşdan geçipdirler. Şeýlelikde, iň ýönekeý daşdan edilen gurallar 78 müň ýyl mundan ozalky diýlip senelenilýär, 67 müň ýyl mundan ozal bolsa, eýýäm tyg we naýzanyň peýkamy ýaly has kämil gurallar oýlanyp tapylypdyr. Ondan iki müň ýyl soňra bolsa, adamlar düýeguşuň ýumurtgasynyň gabygyndan we mollýusk balykgulaklaryndan monjuklaryň dürli görnüşlerini ýasamagy öwrenipdirler.
Keniýadaky täsin gowak
Germaniýanyň Maks Plank adyndaky adamzat jemgyýetiniň ösüşi institutynyň barlag geçirijileri Keniýadaky Panga-ýa-Saidi gowagynda gadymy adamlaryň duralgasyny ýüze çykaryp, ony öwrenmäge girişdiler. Panga-ýa-Saidi gowaklar ulgamy bolup, onuň umumy uzynlygy müňlerçe kilometre uzaýar. Häzirki wagtda olar kenardan 15 kilometr uzakda ýerleşip, bu aralyk suwuň derejesi bilen baglylykda üýtgäpdir.


text:
HORMATLY HALKARA SERGÄ WE YLMY MASLAHATA GAT-NAŞYJYLAR!
GADYRLY DOSTLAR, EZIZ MYHMANLAR!
Sizi Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe bagyşlanan «Saglyk — 2018» atly halkara serginiň we ylmy maslahatyň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden mähirli gutlaýaryn. «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolu-nyň ýüregi» diýlip yglan edilen 2018-nji ýylda ajaýyp hünär baýramy bolan Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününi daşary ýurtly myh-manlarymyz bilen dabaraly garşylamak möhüm wakadyr. Halkara sergä we yl-my maslahata gatnaşýan daşary ýurtly myhmanlar, eziz dostlar, sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurdy Türkmenistanyň gözel paýtagty Aşgabada hoş geldi-ňiz! Şanly baýrama bagyşlanyp geçiriljek dabaralaryň, medeni-jemgyýetçilik çäreleriň sizde şatlykly duýgulary, tolgundyryjy täsirleri, unudylmajak pursat-lary galdyrmagyny arzuw edýärin!
Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda adam jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygydyr. Häzirki döwürde ata Watanymyz goraglylyk babat-da ýokary durmuş ölçeglerini üpjün edýän döwlet hökmünde dünýäde giňden tanalýar. Biziň bu ugurdaky tagallalarymyz her bir şahsyýetiň erkin hem-de sagdyn ösmegine, syýasy, ykdysady, medeni mümkinçilikleriniň amala aşyryl-magyna gönükdirilendir.


text:
9-10-njy oktýabrda 2017-de geçirilen Ýaşulylar Maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhammedow elektrikden, gazdan, suwdan we duzdan peýdalanmagy ýuwaş-ýuwaşdan tölegli etmegiň maksada laýyk boljakdygyny aýtdy. Prezident Türkmenistanda ýyldan-ýyla ilatyň girdejisi ýokarlanýandygyny, uly möçberde iş orunlary döredilendigini we bu ýagdaý Türkmenist...
Awtor:
DrWaltBishop
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Habarlar |
12.10.2017 16:04
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#75)


text:
Azerspace 46˚-da Azerbeýjanyň ýene-de bir Sport kanaly bolan CBCsportHD kanaly açyldy. Edil häzir kanal test görnüşinde, ýene bir-iki günden açylar. Bu kanaldan Braziliýa, Italiýa, Russiýa, Ukraina, Gollandiýa, Azerbaýjanyň futbol boýunça ýokary ligasyny we Türkiýe kubogynyň oýunlaryny berer. Şeýlede futzal, tennisde abraýly oýunlar we NBA basketbol oýunlaryny berer.
CBCsportHD Azerspase 46˚-da.
-
messibet
3 years ago
- Azerspace 46˚-da
11175 H 27500
Kanal göni efir oýunlarda biss koda geçip biler. Kodyny nesip bolsa hökman paýlaşarys.
-
messibet
3 years ago
- Idman, Az tw kanallaram bahym HD formata geçmeli, nesip bolsa geçse Size ýetirip duraryn.
-
messibet
3 years ago
- Idman, Aztw kanallary futbol boýunça çempionlar ligasynyň oýunlaryny berýär.
-
messibet
3 years ago
- Henizem açylanogaý bu kanal.
-
messibet
2 years ago
- 46-njy gradusda bar bu kanal welin, Aşgabat tarapda o tolkun tutanok.
Idman Azerbeýjan kanalyny täzeden gözletseňiz şol tolkunda Idman HD açyldy.
-
messibet
2 years ago
- 42-nji gradusdaky NTW Spor kanalynam täzeden gözletseňiz NtwSpor HD we Star HD kanallary geldi, açyk kodlanmadyk şekilde.


text:
Şeýle hem okaň
20.09.2018 | “Amul - Hazar” – Türkmenistanyň täze sport nyşany
18.09.2018 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň ýeňijilerine we gatnaşyjylara baýraklary gowşurmak dabarasyna gatnaşdy
15.09.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti halkara ralliniň hormatyna geçirilen dabaralara gatnaşdy
14.09.2018 | “Amul — Hazar 2018” rallisiniň dördünji tapgyry geçildi
13.09.2018 | Ralli-reýde gatnaşyjylar “Altyn asyr” Türkmen kölüne geldiler
12.09.2018 | “Amul — Hazar 2018”: “Garagum ýalkymy” myhmanlary garşylaýar
12-nji sentýabrda ir bilen «Amul — Hazar 2018» awtorallisine gatnaşyjylar öz ulaglarynda Lebap we Mary welaýatlarynyň dolandyryş çäginiň golaýynda ýerleşýän «Mary» düşelgesinden çykyp, ýaryşyň ikinji tapgyrynyň badalga aljak ýerine tarap ugradylar.
Mälim bolşy ýaly, Beýik Ýüpek ýoly boýunça bu ulag marafonyny geçirmek başlangyjy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa degişlidir. Türkmen Lideriniň pikirine görä, ady rowaýata öwrülen bu ýoluň täze görnüşde dikeldilmegi tutuş Ýewraziýa yklymynda ulag-üstaşyr geçelgeleriniň ösdürilmegine hyzmat edýär. Ýurdumyzy gündogardan günbatara çenli bu taryhy ýol boýunça ägirt uly Garagum sährasynyň içinden kesip geçýän häzirki zaman ýaryş ulaglarynyň kerweni bolsa sebitiň logistikasynda öz ornuny pugtalandyrýan Türkmenistanyň çäginde multimodal ulgamyň kemala gelmeginiň özboluşly nyşanydyr.
Şol gün agşamara “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine gatnaşyjylar Ahal welaýatynda ýerleşýän ikinji “Garagum ýalkymy” düşelgesine ýetdiler. Şu gün irden ýaryş ýolunyň uzynlygy 228 kilometrden ybarat nobatdaky bölegini geçmek üçin ulaglaryň 75-sinden 55-si badalga aldylar.
Sürüjileriň belleýişleri ýaly, ýoluň birinji tapgyry ýeňil bolmady. Ikinji ýoluň çylşyrymlylygy hem ondan birneme ýeňilräk boldy — ýaryşa gatnaşyjylar Garagumuň çägeliklerine öwrenişdiler we “Garagum ýalkymy” düşelgesine ynamly ýetdiler.
Bäsleşigiň umumy hasabynda ispan sürüjileri Nani Roma we Aleks Haro öňdeligi saklamagy dowam etdirýärler. Ýöne, Beýik Britaniýadan gelen sürüji Garri Hant we onuň kömekçisi Wouter Rosgaar pellehanada ispanlary ozup geçip, şu günki ýaryşyň ýeňijileri boldular. Pellehana üçünji bolup türkmen sürüjileri Hojaguly Annamämmedow we Gaýgysyz Akmyradow ýetdiler. Ýaryşyň öňdebaryjylarynyň aralary bary-ýogy birnäçe minut bilen tapawutlanýar.
Ýük awtoulaglarynyň arasynda russiýaly Aýrat Mardeýewiň we Dmitriý Sotnikowyň dolandyrýan KAMAZ ulaglarynyň ikisi pellehana ilkinji bolup ýetdiler. Bu ugurda üçünji orny Sergeý Wýazowiçiň dolandyrýan belarus MAZ-y eýeledi.
Iň çalt awtoulaglarynyň onlugyna MAZ awtoulagynyň türkmen-belarus sürüjileri — Aleksandr Wasilewskiý, Dmitriý Wihrenko we Begnazar Nurýagdyýew girdiler. Olar “Amul — Hazar” ýolunyň ikinji tapgyrynyň geçilýän döwründe bäş ölçege çykdylar.
Ýeke-täk sürüji zenan bolan Ýuliýa Migunowa hem öz kömekçisi Igor Petenko bilen tapawutlandy. Olaryň Toýotasy T2 derejesinde ilkinji boldy.
Düşelgä gelen batlaryna ýadaw myhmanlar bereketli saçak, medeni maksatnama hem-de ýurdumyzyň iň bir meşhur gymmatlyklary bilen tanyşmaga mümkinçilik aldylar.
Düşelgede ralliniň guramaçysy Žan Lui Şlesseri doglan güni bilen gutladylar. Ady rowaýata öwrülen ulag sürüjisi türkmen topragynda öz 70 ýaşynyň toýuny belledi.
“Garagum ýalkymy” diýlip atlandyrylýan bütin dünýä belli alaw Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşýär. Çölüň merkezinde ýerleşen ägirt uly alaw täsinlik hökmünde ykrar edildi. Gum alaňlarynyň arasynda emele gelen alaw, jahankeşdeleri bolşy ýaly, türgenleri haýrana goýdy.
“Garagum ýalkymy” alawynyň özüne çekijiliginiň sebäbine düşünjek bolýan jahankeşdeler bu künjek bilen gyzyklanýarlar. Bu ýerleriň tebigy aýratynlyklary, gök asman we sähranyň özboluşlylygy ynsan ruhuna oňyn täsirini ýetirýär. Agşam düşmegi bilen täsinligiň ýokarsynda al öwüsýän öwüşgin emele gelýär. Alaw bu töwereklere öz ýylylygyny eçilýär. Agşamara bu täsinligi synlan syýahatçylaryň bu görnüşlere haýran galmagy tötänden däldir. Alawyň özboluşly öwüşgini günbatarda emele gelen altynsow şapagyň şekili bilen utgaşyp gözellik döredýär.
Ýaryş dowam edýär. 13-nji sentýabrda onuň üçünji tapgyry badalga alýar. Awtorallä gatnaşyjylar 236 kilometr aralygy geçerler. Şondan soňra olara “Altyn asyr” Türkmen kölüniň öňündäki düşelgede dynç alyş garaşýar.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Sotqa silteı salý sán be?
Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negizdelgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.


text:
Türkmen aktiwistleri Warşawada, ÝHHG-niň adamkärçilik ölçegleri boýunça geçirýän ýyllyk maslahatynyň çäginde ABŞ-nyň bu guramadaky wekili bilen duşuşdylar diýip, “Türkmenistanyň Hronikasy” saýty habar berýär.
Neşiriň maglumatyna görä, türkmen aktiwistleri 14-nji sentýabr güni irden ABŞ-nyň ÝHHG-däki missisýasynyň başlygynyň orunbasary Harri Kamian (Harry Kamian) bilen duşuşyp, bir sagada golaý Türkmenistandaky adam hukuklary ýagdaýy, syýasy we ynsanperwerçilik problemalary barada maslahat etdiler.
Şeýle-de olar amerikan wekiline türkmen aktiwistleri tarapyndan gol çekilen ýüzlenme hatyny gowşurdylar.
“Ýurtda raýatyň pikir, ýygnanyşyklar, mitingler, söz we hereket azatlygy ýaly esasy hukuklary her gün bozulýar, diňe häkimiýet gurluşlaryna we hökümete tarapdar partiýalara mitingleri, ýygnanyşyklary gurnamak rugsady berilýär we olar derrew prezidenti öwmek boýunça ýaryşa öwrülýär” diýip, türkmen aktiwistleriniň ýüzlenmesinde aýdylýar.
Aktiwistler “Azatlyk” radiosynyň žurnalistleriniň hem “gazaply basyş astynda” işlemeli bolýandyklaryna ünsi çekýärler.
Şeýle-de hatda sud, hukuk goraýyş organlarynyň repressiw mehenizm hökmünde ulanylýandygy, Berdimuhamedowyň dolandyryşy astynda hiç bir oňyn özgerişligiň bolmandygy, ýurtda korrupsiýanyň, tanyş-bilişligiň we garyndaşparazlygyň görülmedik derejelerde gülläp ösýändigi bellenilýär.
“Türkmen häkimiýetleriniň bu hili syýasaty ýurdy ynsanperwerçilik heläkçiligine alyp barýar” diýmek bilen, ýüzlenmäniň awtorlary amerikan wekiline Türkmenistana baryp, hakyky ýagdaýlary öwrenip biljek we bu barada BMG-niň ýa-da ÝHHG-niň çäklerinde hasabat berjek halkara komissiýasyny döretmäge başlamak haýyşy bilen ýüzlendiler.
Warşawada 10-21-nji sentýabr aralygynda geçirilýän maslahatda, adatça bolşy ýaly, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna gatnaşyjy döwletleriň we raýat jemgyýetiniň agzalary döwletleriň adam hukuklary babatda öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirişine seredýärler.


text:
Tebigat we ülkäni öwreniş bölümi 2018-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň döredilmeginiň 50 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň Döwlet goraghanalarynyň ylmy işgärleri bilen duşuşyk geçirdi
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň Tebigat we ülkäni öwreniş bölümi 2018-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň döredilmeginiň 50 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň Döwlet goraghanalarynyň ylmy işgärleri bilen duşuşyk geçirdi
Bu çäre dabaraly ýagdaýda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow tarapyndan açyldy. Duşuşyga Türkmenistanyň Döwlet Köpetdag goraghanasynyň bölüm müdiri Aknabat Potaýewa, Türkmenistanyň Döwlet «Bereketli Garagum» goraghanasynyň uly ylmy işgäri Myrat Agabaýew, Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň Ahal welaýat bölüminiň hünärmeni Gülnar Çaryýarowa gatnaşdylar we çykyş etdiler. Olar Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedowyň yzygiderli üns bermegi netijesinde ýurdumyzda tebigaty goramak, bag ekmek babatda durmuşa geçirilýän ägirt uly işler, eziz Watanymyzyň tebigatynyň ajaýyp gözellikleri barada gürrüň berdiler.
Duşuşyga Aşgabat şäherindäki Syýahatçylyk orta hünär okuw mekdebiniň we S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Aşgabat şäherindäki Agrosenagat orta hünär okuw mekdebiniň talyplary gatnaşdylar.
Şeýle hem duşuşykda Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň döredilmeginiň 50 ýyllygy mynasybetli talyplaryň arasynda bäsleşik geçirildi. Ýeňiji bolan talyplara ýadygärlik sowgatlar gowşuryldy.


text:
Awstraliýa
Awstraliýa (iňl. Australia, HFE: [əˈstreɪljə], lat. austrālis — "günorta"), resmi ady Awstraliýa Soýuzy (iňl. Commonwealth of Australia, HFE: [ˈkɒm.ənˌwɛlθ əv əˈstreɪljə]) — Günorta ýarymşarda ýerleşýän döwlet, ol Awstraliýa materiginde, Tasmaniýa adasynda we Hindi okeany bilen Ýuwaş okeanyň birnäçe beýleki adalarynda ýerleşýär. Meýdany boýunça dünýäde altynjy orunda durýar, ol tutuş materigi eýeleýän ýeke-täk döwletdir. Awstraliýa Soýuzynyň demirgazygynda Gündogar Timor, Indoneziýa we Papua — Täze Gwineýa, demirgazyk-gündogarynda — Wanuatu, Täze Kaledoniýa we Solomon Adalary, günorta-gündogarynda — Täze Zelandiýa ýerleşýär.


text:
Aýyñ soragy
Iýul aýyndaky bäsleşigimiziň soragy şeýle: Dünýäniň iň gymmat şäheri haýsy?
Iýul aýyndaky bäsleşigimiziň soragy şeýle: Dünýäniň iň gymmat şäheri haýsy?
A) Tokio
B) Gon-Kong
W) London
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler. Jogaplaryńyzy iýul aýynyñ 31-ne çenli internet, faks ýada poçta arkaly biziñ salgylarymyza ugradyp bilersiñiz.
Biziñ internet salgymyz turkmen@trt.net.tr
Faks nomerimiz: 90- 312 4633454
Hat salgymyz PK 333, 06443 Ýenişehir Ankara,Türkiýe
Size üstünlik arzuw edýäris.


text:
Dünýä çempionatyna gatnaşýan eziz myhmanlar!
Agyr atletikanyň hormatly türgenleri!
Sizi dünýäniň sport taryhyndaky möhüm waka — Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherinde geçirilýän Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynyň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Bu çempionatyň örän ýokary derejede we üstünlikli geçiriljekdigine, parahatçylyk we dostluk, olimpiýa taglymatlaryny we ýörelgelerini rowaçlandyrmaga uly goşant goşjakdygyna berk ynanýaryn!
Bedenterbiýe we sport adamyň beden hem akyl-paýhas ukyplaryny ösdürmäge ýardam edýär. Şoňa görä-de, biz ýurdumyzda bu ulgamlary ösdürmäge aýratyn uly ähmiýet berýäris. Ynsan durmuşynda sagdynlygyň ähmiýetiniň örän uludygyny ykrar edýän umumadamzat hem-de milli ýörelgelerden ugur alyp, bedenterbiýäni we sporty ösdürmegi döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde öňe sürýäris. Sporty we sagdyn durmuşy wagyz etmäge, halkara derejeli ussat türgenleri hem-de hünärmenleri taýýarlamaga gönükdirilen döwlet syýasatyny üstünlikli durmuşa geçirýäris.
Häzirki döwürde bedenterbiýäni we sporty ösdürmegiň milli maksatnamasynyň çäklerinde ýurdumyzda halkara derejeli iri sport toplumlary bina edildi, ýöriteleşdirilen bedenterbiýe we sport edaralarynyň hem-de guramalarynyň ulgamy döredildi. Gözel paýtagtymyz Aşgabat şäherinde halkara derejedäki ýaryşlary geçirmäge niýetlenen, türgenlerimizi dünýä, Aziýa çempionatlaryna hem-de Olimpiýa oýunlaryna taýýarlamak üçin berk binýada öwrülen Olimpiýa şäherçesinde, şeýle hem «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky sport toplumynda sportuň dürli görnüşlerine niýetlenen binalar guruldy.
Geçirilen bu özgertmeleriň netijesinde häzirki döwürde türkmen sporty dünýäde meşhurlyk gazandy. Biziň türgenlerimiziň onlarçasy dünýä we Aziýa oýunlarynda çempion bolmagy hem-de baýrakly orunlary eýelemegi başardy. Bu üstünlikler Bitarap döwletimiziň ýöredýän «Açyk gapylar» syýasatynyň, alnyp barylýan ýadawsyz işleriň, döwletimiz tarapyndan milli sporty ösdürmäge ägirt uly üns berilýändiginiň nyşanydyr.
Her bir ynsanyň beden we ruhy taýdan sagdynlygyny gazanmakda, erki, ukyby, zehini taplamakda hereketiň — sportuň peýdasy çäksizdir. Sport ruhubelent ýaşaýşyň gözbaşydyr. Garaşsyz ýurdumyzda sportuň agyr atletika görnüşi boýunça hem ussatlyk mekdebiniň baý tejribesi toplandy. Sportuň bu görnüşi boýunça adyny şöhrata beslän Altymyrat Orazdurdyýew dünýäniň üç gezek çempiony boldy. Häzirki döwürde ýurdumyzyň tälimçileri hem-de türgenleri bu asylly däbi mynasyp dowam edýärler. Munuň özi Türkmenistanda köpugurly sportuň ösdürilýändigine, her bir adamyň sagdyn durmuşda ýaşamagyna gönükdirilen işleriň netijeli alnyp barylýandygyna şaýatlyk edýär.
Türgenler parahatçylygyň ilçileridir. Siz Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynda öz ussatlygyňyz hem-de erkiňiz bilen adalatly bäsleşikde olimpiýanyň belent maksatlaryny ösdürmelisiňiz! Elbetde, bu dünýä çempionaty türgenler üçin hem, dünýäniň onlarça döwletlerinden ýaryşlara tomaşa etjek adamlar üçin hem uly baýramdyr.
Eziz myhmanlar!
Parahatçylyk söýüji syýasaty alyp barýan Bitarap döwletimiz Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy bolmak bilen, halkara Olimpiýa hereketini ösdürmek, sport hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak boýunça hem anyk başlangyçlary öňe sürýär. Parahatçylygy, dostlugy, oňyn hyzmatdaşlygy berkitmäge ýardam berjek bu başlangyçlar dünýä bileleşigi tarapyndan giňden goldanylýar.
Berkarar döwletimiziň Garaşsyzlyk baýramynyň öň ýanynda Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça köpçülikleýin welosipedli ýöriş we ylgaw ýaryşlary, şeýle hem «Amul — Hazar 2018» halkara awtorallisi üstünlikli geçirildi. Bu gün bolsa Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistany giň möçberli halkara derejedäki sport ýaryşlaryny guramaga ukyply ýurt hökmünde dünýä tanadýar.
Dünýä çempionatyna gatnaşýan eziz myhmanlar!
Agyr atletikanyň hormatly türgenleri!
Sizi Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynyň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, maşgala abadançylygyny, sportda uly üstünlikler gazanmagyňyzy arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Beniniň Prezidenti Türkiýä sapar gurar
Beniniň Prezidenti Patris Talon, Prezident Rejep Taýýip Erdoganyň çakylygyna laýyklykda 6-njy sentýabrda şu gün Türkiýä sapar gurar
Prezident Diwanynyň Metbugat merkezinden berilen beýanata görä iki lider saparyň çäginde ikiçäk we toparara gepleşikler geçirer.
Erdogan we Talon, ikitaraplaýyn gatnaşyklary ähli ugurlaryny ele alar, gün tertibindäki meseleler bilen birlikde sebitleýin we halkara meseleler barada pikir alyşarlar.
Saparyň Benin bilen bar bolan gatnaşyklaryň has hem ösmegine we diwersifikasiýalaşdyrylmagyna goşant goşjakdygy çak edilýär.


text:
Eýranda kenar ýaka türkmenleriniň çäkleri Hazar deňziniň gündogar- günorta gyralaryny öz içine alyp, ol deňiz ykdysadyýetinde iň ähmiýetli ülkeleriň biri bolup durýar. Bu ýerlerde deňizde balyk awlamak esasan türkmenleriň awçylary tarapyndan alynyp barylýar. Onuň çäkleri demirgazykda Garaşsyz Türkmenistanyň Esenguly etrabynyň serhetlerinden başlanyp, günorta jähede tarap tahmynan 70 kilometr Elburs daglyklarynyň ýakyn Eteklerine çenli Gürgen aýlagynyň daşy hem Aşyrada aýdagynyň üsti bilen günbatara tarap uzaklaşýar. »»»
Gürgen aýlagy örän ähmiýetli aýlaglarynyň biridir. Onuň iň giň ýeri, uly Aşyrada bilen Bendergez etrabynyň aralygynda, 17 km-den agdykrak giňligi bolup, günbatar uzaklygynda has insiz tarapy ýerleşýär. Gündogar tarapynda Bendertürkmen bilen Aşyradanyň aralygyndan 3-4 km\lik suwly bogaz-“Teňňe” Hazar bilen bu aýlagy birleşdirýär. Asyrlaryň dowamynda käbir halatlarda Aşyradanyň dört gyrasy suw bolupdyr. Ýöne Hazar deňziniň suwunyň kemelmegi zerarly onuň günbatar tarapy suwdan çykyp guraklyga öwrülipdir. Bu ada 80 km\lik uzaklykda we 10-15 km\lik ini bilen “Yarym ada” bolup galypdyr. Onuň üçin öňki döwürlerde atlandyrylşy ýaly, uly Aşyrada, Kiçi Aşyrada we orta Aşyrada diýlen atlar ýok, ýöne tutuşlygyna bir at bilen atlandyrylýar. Ýaňy ýatlap geçişimiz ýaly, öňki döwürlerde Aşyradanyň öňki döwürlerinde Sefewileriň zamanasyndan galan galanyň bardygy sebäpli, oňa parsça “mian gäl,e” diýlipdir. Emma soňky döwürlerde Rus patyşalygynyň goşuny şu ýerde harby bazasyny gurnapdyrlar. Oňa ruslar “Miiankale” diýip atlandyrypdyrlar, Henize çenli “Miýankale” diýilýär.
Balykçylyk nokatlary Esenguly etrabynyň serhediniň günorta gyrasynda ýerleşen Magtymguly adyndaky balykçylyk bazasyndan başlanypdyr. Garasuw we Aşyrada-da “Şilat” edarasynyň birinji gezek düýbi tutulýar.
Eýranda şaýi dini şerigaty tarapyndan käbir balyklary halal we käbirlerini haram diýip şerigatlandyrylypdyr. Mysal üçin, öňlerde gyzyl balyklary deňiz önümleriniň “haram” görnüşi hökmünde saýlapdyrlar. 1983-nji ýylda et önümleriň ýetmezçiligi sebäpli Eýranyň dini ýolbaşçysy aýatolla Homeýni tarapyndan gyzyl balyklary iýmek halal diýlip yglan edilýär.
Halal etli balyklar diýlip, ähli teňňeli we gemirçekli, işbilli balyklar, ýagny çapak, garabalyk, külme, kefal, akbalyk, sile, kepir, şabalyk, çontaly, çüýçapak, takgaz, ürgenç, ýaýyn (lakga balyk, maňňalça), täç ýaly balyklara aýdylypdyr.
Geçen ýyllarda “külme” balyk Gürgen aýlagynda örän köp mukdarda bolupdyr. Bu balyklaryň tohum taşlaýan möwsümünde olaryň deňizden aýlagyň içine tarap edýän hüjüminden ýana ýelkenli nawlaryň we gaýyklaryň gelim-gidimi kynlaşýar.Şaýlaryň şerigatynda doky, bekre, tasmahy, tirana, uzynburun, göwürç ýa-da şip ýaly gyzyl balyklary haram etli diýlip hasaba alynypdyr. Bu balyklaryň işbili 4 hili bolýar. Doky we bekräniň işbili birinji orunda dursa, tirananyň işbili ikinji, göwürjiň işbili üçünji orunda durýar.
Haçan-da balyklar Mart, Aprel aýlarynda tohum döküp başlanda, olary awlamaga döwlet tarapyndan balykçylara gadagan edilip, şol möwsümde balyk awlany tutup, suda çekip, agyr jerimeler hem salynýar. Balyk awçylyk möwsümi bolsa, bu ýerler-de Iýul aýynda başlanyp, soňky Mart aýynyň başyna çenli dowam edýär.
Bu ýerlerde balyk awçylygy köpçilikleýin amala aşyrylýar. Käbir wagtda olaryň sany azyndan dört adamdan ybarat bolýar. Köpi 20-30 adama çenli bolup, aw tor, ak tor (çapak, akbalyk), gara tor, sälik, süzgüç, gendele, ýeli, gadalga ýaly dürli esbaplary bilen ýerine ýetirilipdir.
Ownuk görnüşli balyklary, ýagny takgaz, çapak, çontaly awlamak üçin inçe sapakdan dokalan ak torlary ulanylýar. Ol torlar ýüpek we kapron ýaly gaty we inçe sapaklardan dokalýar. Olar ownuk gözenekli bolýarlar. Häzirki döwürde Gürgen türkmenleri Ýaponiýanyň we Türkiýäniň fabriklerinde dokalýan ak torlar bilen awa gidýärler. Şol ak torlar ownuk görnüşli balyklary awlamak üçin deňiziň 1-2 metr çuňlugynda guulýar.
Torlary birnäçe hepdäniň dowamynda deňizde goýup, öz belli bir wagtynda ýygnap, arassalaýarlar. Gyrlan ýerlerini bolsa, täzeden dokaýarlar. Emma iri balyklary awlamak üçin giň gözenekli tor taýýarlanýar. Olar 15-25 metr çuňlukda gurulýar.
Deňziň içinde torlara düşen balyklar örän güýç-kuwwatly bolýarlar. Ony tordan çykaryp almak üçin, balygyň kellesine ýörite taýýarlanan tokmak bilen urup, huşdan gitdirýärler. Irki döwürlerde örän çuň edilip ýasalan gaýyklarda kenardan uzaklanmaga mümkinçilik bolmandyr. Käwagtlar bolsa, deňizde gaý turup, suw joşup, ömürlik ýitip giden balykçylaryň sany az bolmandyr. Ýöne welin soňky wagtlarda tehnikanyň ösmegi bilen motorly ýörite gaýyklarda uzaklara gitmäge hem mümkinçilik döredi.
Balykçylar uly balyklary awlamak üçin deňziň çuň we uzak ýerlerine gitmäge mejburlygy üçin kaýygyň uly we orta görnüşlerini ýelken bilen ýöretmäge taýynlap, ýeliň ösjek jähedini hem wagtyna çenli hasap edipdirler. Şonuň üçin olaryň arasynda tejribeli başlygy, aksakgallylary bolupdyr. Ol howa hem ýol ýagdaýlaryna belet bolupdyr. Gazanan tejribesinden peýdalanypdyrlar. Ömürzaýa, Ülker, Ýedigen, Akmaýanyň ýoly, Daň ýyldyz, Üç ýyldyz, Zöhre ýyldyz, Demirgazyk ýaly astronomiki maglumatlar boýunça hereket edipdirler. Jylawaz, Deşdüne, Şemal ýeli, Aşak ýeli, Sörtük, Dag ýeli, Garahazan, Çagba, Tüweleý, Turna ýaly dürli pasyllarda gije hem gündizki ösýän ýelleri tapawutlandyryp, şolaryň ösýän jähetlerine garap gaýyklary bilen ýola düşýärler.Eýran türkmenleri bilen Garaşsyz Türkmenistan türkmenleriniň arasynda balykçylyk babatda ýakyn meňzeşlikler kän. Olaryň balyk awlaýyşlary we işbil taýýarlaýyşlary, dürli esbap-enjamlary ýasap, ýerine ýetirişleri bir çeşmeden gözbaş alýar.
Gürgeniň kenar ýakasyndaky ýaşaýan türkmenleriň balyk awçylygyny dolandyryşlary gaýraky Türkmenistanda bolşy ýaly, gadymy döwürlerden bäri dowam edip gelipdir. Irki döwürlerde balykçylyk edaralary köplenç, bir taýpanyň ýa-da bir tiräniň adamlaryndan ybarat boln bolsa, häzirki döwürde, ýagny soňky 40 ýylyň dowamynda bu düzgün kem-kemdan aýrylyp, ähli zähmetkeş türkmen adamlar hem bu edaralarda işläp bilipdirler.
Eýranda 1930-1970-nji ýyla çenli dowam eden Pählewileriň hökümeti ýykylyp Türkmensährada türkmenler bir ýyldan gowurak resmileşdirilmedik awtonom hukugyny peýdalandylar. Şonuň esasynda ähli synplarda hökümetiň ekspluatatsiýa ulgamynyň gol baglaýjy hereketlerinden boşamak üçin azat edijilik ýörüşler ýüze çykdy. Şol wagtyň özünde türkmenleriň öz saýlan hakyky ýolbaşçylarynyň baştutanlygnda, ähli synplarda bolşy ýaly, balykçylaryň hem ýörite geňeşi “şura guramasy” döredilip, deňze eýe bolup oturan birnäçe monopolist baýlaryň elinden garamaaýak balykçylar azat edildi. Olaryň kümeleri, (ýagny kepbe ýaly salynýan balykçylyk jaýlar.) bolsa, şura guranasyna tabşyryldy. Soňra bolsa, olaryň ýörite synp guramasy boldy.”. “Şereket-e ta,avuni-ýe mahigiran-e torkmän”, ýagny türkmen balykçylaryň keopratiw jemgyýeti möwsümi boýunça zähmet çekip gelýärler.
Hazar deňziniň boýundaky balykçylyk hojalyklaryna gözegçilik edýän edara “Şilat edarasy” diýlipdir. Aşyradadaky şilatyň guramasynda buz ammar, ýagny balyk önümleri buzda saklanylýan jaý, işbil taýýarlaýjy jaý, balyk önümlerini saklanýan uly sklat (ammar) we onuň iki topar işçileri bolupdyr. Bir topary wagtlaýynça ýagny, “gaýry sabyt’ we ikinji toparlary başbitin işçilerden ybaratdyr. Häzirki döwürde Şilat guramasynyň edarasy diňe Eýranly işöwürler tarapyndan dolandyrylyp, bir ýylyň dowamynda Eýranda taýýarlanylýan işbil önümleriniň ýarysyndan gowuragyny taýýarlap bilýändigini degişli işgärler we ol ugurda çykýan gazýet-žurnallarda bellenilýär. Eýranda balyk awlamagyň iki hili kadasy bar:
a). Halal balyklar
b). Haram balyklar.
Soňky 15-20 ýyllykda Eýranda ykdysady dolanşyklaryň pese düşmegi sebäpli ýaşlaryň arasynda işsizlik jemgyýetiniň sany köpelip ugrady. Kenar ýakadaky türkmenler bolsa, köplenç balykçylyk käri bilen meşgullanmaly boldylar. Şonuň üçin bu türkmenleriň arasynda balykçy synpynyň sany köpelip ugrady. Olary döwlet gözzegçilik kontrollygyna geçirmekden köpdi.
1982-nji ýylda üç topar balykçylar ýüze çykdylar. Olaryň bir topary balykçylyk toplumy bolan kümelerde işläp, şereket-e ta,awuny (arkalaşyk firmasy) ady bilen işleýän balykçylar. Olar balyk awçylygy möwsüminde şilat edarasy tarapyndan hasaba alynyp berilýän ýörite rugsatnamasy bilen işleýärler. Bu toparyň dürli balyklary awlamaga mümkinçilikleri bar. Ikinji topara bolsa, diňe teňňeli balyklary awlamaga rugsat edilýär. Olar awlan awlaryny döwlet
tarapyndan kesgitlenen baha bilen şilat edarasyna tabşyrmak şerti esasynda işleýärler. Üçünji topar bolsa, beýleki iki toparlardan ýygnalýar. Olar döwlete tabşyrýan awlarynyň ujypsyz girdejisi bilen gün-güzeranlaryny dolandyryp bilmeýärler. Şonuň üçin alyp barýan açyk işi bilen bilelikde ýapyk görnüşde goşmaça aw etmäge mejbur boýarlar. Bu balyk awçylary özlerine ýörite taýýarlan ýüwrük kaýyk motorlary bilen awlan awlarynyň bir bölegini gaçgak catmaga mejbur bolýarlar.
Kiçi teňňeli balyklar, Garasuw we Gürgen derýalarynyň boýunda bolup, esasan, Hojanepes etrabynda wagtlaýynça käbir baýlara kärendesine berilýär. Olara balyk önümlerini bazara goýberip satmaga rugsat edilýär.
Balykçylaryň öndürýän önümlerini arzan bahadan alyp, ony daşary ýurtlara satyp, gyzyl puly gazanmak üçin döwlet tarapyndan Şilat edarasy 1961-nji ýylda 300 tonnalyk buz ammar enjamlaryny Aşyrada etrabynda gurnadylar. Şol ýerde balyk önümleri 24 gradus sowuklykda saklanýar. Bu ýerde türkmenleriň ähli çykarýan önümlerini sowuk saklaýjy enjamly ulaglar bilen Bender Enzeli portyna daşaýarlar.
Umuman Türkmensährada kenarýakadaky ilatyň söwda ykdysadyýeti barada aýdylanda, olaryň ykdysady ýerligine bagly bolup durýar. Bu hakda dürli alymlar gyzyklanypdyrlar. “Hazar deňziniň kenar ýakalarynda ýaşaýan türkmenler gadymdan bäri balyk awçylygy bilen meşgullanypdyrlar. Esenguly aýlagynyň ýerli şertleri, Etrek, Gürgen we Garasuw derýalary hem Gürgen aýlagy bu ýerlerde deňiz baýlygyny peýdalanmaga amatly şertler döredipdir.”. [1] 103
“Güz aýlary bilen ýaz aýlary balyk awçylygynyň iň mynasyp pasyllary hasaplanýar. Ýaz aýlarynda dürli işbilli balyklary awlansa, güz aýary bolsa, olardan başgada sile balyk, külme balyk we ş.m. beýleki balyklar hem awlanýar.” [2] 104
. “Şol döwürlerde hem balykçylar bilelikdäki awçylyk toparlarda ýygnanşyp awa gidipdirler. Awdan gelen mahallary awlanan balyklary öz aralarynda bölüşipdirler.” [3] 105
“Olar ýylda köp mukdarda tonnalap balyk awlamagy başarypdyrlar. Çünki müňlerçe put balyk Eýrana we Rusýa satypdyrlar. Türkmen balykçylary 1843-njy ýyla çenli aşakdaky hasabatda görkezilşi ýaly Astrahandaky ruslara balyk önümlerini satypdyrlar.[4] 106
Türkmensährada häzirki zaman balykçylyk meselesi has ýokary ähmiýete eýe bolansoň öz içinde çykýan welaýat gazýetleri hem merkezi gazýet žurnallaryň ünsüni özüne çekipdir. Olar bu ugurda gyzyklanypdyrlar. Eýranyň balykçylyk “Şilat” guramasynyň baş orunbasary Mähendes Säidi “Gülistan-e Iran” atly gazýeti bilen geçiren gepleşiginde täze gürrüňleri agzap geçipdir:
Sorag: -Şilat guramasy işgärleriniň pensiýasy (iş guýjini ýitiren ýaşy), strohowaniýa (saglyk zamanatnamasy) hem ýarawsyzltkdan işden galmagy ugurda näme çäreleri görýär?
Jowap: -Balykçylaryň işiniň agyr hem zyýanly we tiz garradyjy bolany sebäpli olaryň pensiýa ýaşy 50 ýaş diýilýär. Bu meseläniň zyýanly taraplary açyklajak organ “Iş Ministrligi” bolup durýar. Pensiýa meselesi barada aýdylanda kanun boýunça 30 ýyl iş döwür ýa-da beýleki jemgyýetçilik üpjünçiligi tertibini göz öňünde tutup awçylar işleriniň agyrdygy sebäpli pensiýa ýaşyna çalt çykmagy talap edýärler. Elbetde birinji nobatda bu işiň agyr hem zyýanlydygy subut bolup soň pensiýa çykmaly. Bu ugurda başlangyç işler Iş Ministrligi we Welaýat Komissiýalary tarapyndan alnyp barylýar.
S.: – Eýsem-de Şilat edarasy balykçylaryň işsizlik möwsümi hakda olaryň işsizlik strahowaniýasy ugrunda näme ýerine ýetirdiler?
J.: – Şilat edarasy bu ugurda käbir işleri ýerine ýetirdiler. Balykçylaryň köpüsiniň ikinji işi daýhançylyk we Gülüstan welaýatynda-da biz şeýle bir ýagdaýyň şaýady bolup durys. Şonuň üçin gaýtadan işleýiş senagaty hem öndüriji senagatlary köpeltmeli. Ýöne işsizlik strohawaniýasy barada aýdanymyzda, Şilat guramasynyň gözöňünde tutan kanuny we iş şertlerini derňämizde bu strohowaniýadan peýdalanmak mümkin däl, “Perre” (Belli bir möwsümde göçüp-gezýän balyklary ýörite awlaýan balykçylaryň guramasy) görnüşdäki kooperatiw guramalaryň balykçylary işsizlik möwsüminde, beýleki suw howdanlaryndaky we gölçelerdäki migo öndüriş we ş.m işler bilen meşgullanyp bilerler.
Bu gepleşikde Aşyrada meselesi barada hem gürrüň açylypdyr. Ýagny Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmensährasynda Mazenderan welaýaty bölünenden soň Türkmensähra düşýän paýy Gülistan welaýaty bolupdyr. Şol karar boýunça Hazar deňziniň içki uzak gyralaryna çenli Gülüstan welaýatyna degişli bolup durýar. Ýöne Hazar deňziniň gündogar-günorta çüňkündäki Gürgen aýlagy aýratynlaşdyrýan Miýankale (Aşyrada) adasyny haýsy welaýata degişli bolmalydygy hakda iki welaýatyň arasynda käbir ýagdaýlar ýüze çykdy. Bu ada mundan öň hemişe Bendertürkmen şäheristanyna degişli bolup duran adanyň öz belli taryhy wakalary hem bar. Onuň taryhy hem jemgyýetçilik wakalaryndan öteri ykdysadyet we deňiz baýlyklary has ähmiýetli bolup durýar. “Bu ada 1870-1917-nji ýyllara çenli patyşa Russiýanyň ekspansiýa bazasy bolup durýardy”. Oktýabr rewolýusiýasyndan soň ony gaýtaryp Eýrana berdiler. Şondan beýläk ol Mazenderan welaýatynyň Bendertürkmen şäheristanynyň edara tabynlygynda durupdy. Onuň deňiz hem strategik ähmiýeti has ýokary hem ykdysady babatdan baýlyklarynyň bardygy sebäpli iki welaýatyň häkimleri Aşyradany özlerine tabyn etmek üçin alada galdylar.
Şol ugurda Eýran Yslam Respublikasynyň Şilat guramasynyň baş orunbasary Mähändes Säidi öz pikirini ýatlanan gazýet gepleşiginde şeýle beýan edýär:
“ - Miýankale adasynyň meselesini dartgynly mesele diýip hasaba almak belkide nädogrydyr. Emma käbir şertleriň talabyna görä, bu mesele barada gyzyklanmalar döredi. Ýakyn geljekde meseläniň çözgüdini tapmak üçin Ýurt Ministrligi kärşinaslyk işlerini alyp barýar. Elbetde häzirki şertleriň talabyna görä, Miýankale adasyny geçmişdäki ýagdaýda ýagny Gülüstan welaýatyna degişli edip goýmak kadasy Ýurt Ministrliginiň täze çykarjak kanunlaryna çenli dowam edýär. Bu ugurda Şilat guramasy öz kärşinaslyk pikirlerini Ýurt Ministrligine yglan etdi. [5] 107
Türkmenler irki döwürlerde çeňgek, gaňyrak ýaly gurallary ulanypdyrlar. Ony hem özleri ýasapdyrlar, hem-de daşar ýurtdan getiripdirler.
Gülüstan welaýatynyň dürli baýlyklaryndan biri deňiz baýlygy hem deňizçilik kärlerini gözöňünde tutsak onuň kenar ýakasyndaky ýaşaýan türkmenler esasan Japarbaýlar irki döwürlerden bäri balykçylyk, awçylyk hem beýleki deňiz söwda gatnaşyklary bilen meşgullanyp gaýdypdyrlar.
Häzirki üstümizdäki 1998- nji ýylyň 9 aýynyň dowamynda 40 million Amerikan dollary möçberinde daşary ýurtlara gyzyl balygyň işbil önümlerini eksport edilipdir. Eýran Yslam Respublikasynyň nebit eksportyndan başga, Hazar deňzinden önýän işbil girdeýjisi esasy orun tutýar. Bütin Eýran boýunça 50-göteriminden agdyk işbil önümleri Hazar deňziniň Gündogar-günorta kenar ýakalaryndan ýagny Bendertürkmen hem Kümüşdepe şäherleriniň balykçylyk korparasiýalaryndan önýär. Häzirki zamanda balyk awlary hem olary täzeden öndüriş möçberi bir ýylyň dowamynda 400 müň tonna bolup durýar. Döwlet tarapyndan gözöňünde tutulýan plan boýunça ony bir million tonna ýokarlandyrmagy maksat edinýärler.
Balyklary täzeden öndüriş deňizçe howdanyny gurulmak proýektiniň dowamynda Kümüşdepe şäheriniň düzlüginde näçe müň gekdar ekiş meýdanlary meýgo hem beýleki deňiz önümleri öndürilmäge gözöňünde tutulýar. Ekiş hojalyk işöwürleri munuň sebäbini, “Bu ýeriň ekiş meýdanlary maksada laýyk möçberde önümleri öndürip bilmeýändigini nygtaýar. Ikinji bir tarapdan deňziň suw şorlygy, gyzyl balyk hem meýgo önümleri öndürmäge ukyplydygy üçin ýerligi iň mynasyp orun tapýar.” [6] 108
*********************************************************
•Awandalar iş üstunde
Bu maksatnamany amala aşyrylandan soň bir ýylda 8 müň tonna meýgo we 10 müň tonna gyzyl balyk önümleri öndürip boljakdygy gözöňünde tutulýar. Ikinji bir tarapdan hem Türkmensährada ýaşlaryň arasynda işsizlik meselesini hem azaltmaga ýardam eder. Bu san geljekde näçe esse köpeljekdigi aýdylýar.
Umuman aýdylanda Türkmensährada Hazar deňziniň kenar ýakalaryndan öndürilýän işbil önüminiň göwrümi boýunça dünýäde dördünji hatarda orun tutýar. Dünýädäki işbilli balyklary öndüriş göwrümi boýunça 87-98 göterimi Hazar deňzinde ýerine ýetirilýär. “Şilat” atly balykçylyk döwlet edarasynyň uly ylmy işgäri inžener Ägylynejadyň aýtmagyna görä, “Bu balyk önümleriň 46 göterimi Gülüstan welaýatynyň Hazar deňziniň kenar ýakalarynda öndürilýär. Hazar deňziniň Türkmensähradaky kenar ýakasynyň uzaklygy 100 kilometrden agdyk bolup durýar. Häzirki döwürde “perre” (ýagny deňizde belli möwsümlerde göçüp gezýän balyklary awlanylýan usul.) görnüşde 20 sany balykçylyk kooperatiw bileleşik hem bir sany balykçylaryň “perre” görnüşde korparasiýasy ol ýerde ýerleşýär. Olarda ýerleşen balykçylaryň sany bolsa 2000 adamdan köp iş alyp barýarlar.
Türkmensährada merkezleşen “Türkmen awçylygy”, “Hojanepes awçylygy”, “Aşyrada awçylygy”, “Miýankale awçylygy”, we “Täze abat awçylygy” ýaly balykçylyk nokatlary hem işbilli balyklary köpeldiş we täzeden öndüriş merkezleri bütin Eýran boýunça birinji we bütin dünýä boýunça dördünji işbil öndüriş merkezi hasaplanýar.”[ ] 109.
Bu balykçylyk nokatlary Gürgen derýasynyň süjý suwynyň deňiz gyralarynda galdyrýan täsirli meýdanlarynda ýerleşendir. Ol ýerlerde gürgen derýasynyň özi bilen getirýän balyk iýmitleriniň köpligi, ikinji bir tarapdan-da deňiziň gündogar- günorta gyralarynyň suwynyň syklygy hem gök çolom deňiz otlarynyň bollygy sebäpli dürli möwsümlerde balyklaryň çozmagy bilen häsiýetlenýär. Şeýle hem Kümüşdepe kölçelerinde (talab) we Gürgen aýlawlarynda-da şunuň ýaly şertler bar.
Türkmensähranyň kenar ýakalaryndaky söwda goýberilýän işbilli gyzyl balyklary pil balyk, garaburun, çarwaş, göwrüç uzynburun, şip, doky, bekre, ýaly balyklar awlanýar. Şolaryň arasynda Hazar deňzinde ýaşaýan iň ulysy pil balygyň 85 göterimi şol awçylaryň tarapyndan awlanýar.
“Hämşähri gazýetiniň habar bermegine görä, olary ýaňy ýakynda balykçylaryň girdeýjisini artdyrmak üçin, transport ýagdaýlaryny ýokarlandyrmak olary hil we göwrüm boýunça köpeltmek we täze bazar ykdysadyetinden giňişleýin bähbit-bähre tapmak üçin birinji gezek balyk
awlamagyň täze görnüş metodlarynyň öwreniş merkezi ýola goýuljakdygyny nygtaýar. Bu merkezdöwletiň balyk edarasy Şilat senagatynyň tarapyndan Bendertürkmen şäheriniň Aşyrada adasynda ýöriteleşdirilýär. Bu öwreniş merkez 120 kwadrat gurluşyk fundamenti bilen 700 metr meýdany bolup durýar. Birinji aw möwsümi başlananda 120 tapgyr öwreniş sapaklry bilen uniwersitetleriň alymlarynyň tarapyndan üpjün bolup ýöredilip başlanar.” [7] 109
Ýokarda ýatlanan suw howdanynyň proýekti Kümüşdepe düzlüginde ýerine ýetirmek üçin Mazenderanyň Ramsär şäherinde geçirilen bilelikdäki konwansionda oňa degişli halkara organlary tarapyndan 20 müň frang Fransuz puly Eýranyň erkinde goýuldy. Bu proýekti ýerine ýetirilmeginiň maksatlarynyň biri dünýäde halkara suw howdanlarynyň arasynda Kümüşdepe Suw Howdany 19-njy suw howdany hökmünde dünýä tanatmakdadyr. [8] 111
Gürgen derýasynyň dünýä boýunça iň uly deňizçe diýilip hasaplanýan “Hazar” deňze guýýan agyzyň bir kilometrlik Gündogar kenar ýakasynda 2580-sany ilaty bilen 386 sany içeri maşgalaly Kümüşdepe şäherine tabynlykda Çarkly obasy ýerleşýär. Bu obanyň durmuş güzerany köplenç dokma senagaty (haly-halyça), daýhançylyk, maldarçylyk we esasan balykçylyk bilen üpjün bolýar. Bu şäheriň ekeran meýdanlarynyň suw şorlygy köp bolany üçin daýhançylyk bilen hemmeler meşgullanyp bilmeýärler. Şeýle hem daýhançylyk pes derejede bolsa-da maldarçylyk hem ösüp duranok. Şu sebäpler boýunça ilatyň esli bölegi öz durmuş güzeranyny aýlamak üçin köplenç balykçylyga meýillenýärler. Ýöne welin deňze gidip balyk awlamak hem gaty bir aňsat iş däl. Obanyň gujyrly ýaşlary öz gün-güzeranlaryny aýlamak üçin bu aram ýatan deňiz bilen ölüm ýitgisine çenli göreş alyp barýarlar. Deňizde gaý turup, suw joşyp esli ýaş balykçylaryň ýitip gidip, içeri maşgalasyny eýesiz goýýanlar az bolmandyr.
Türkmensährada çykýan “Mahname-ýe Sähra” gazýetiniň şol ýaş balykçylarynyň biri bilen geçiren gepleşiginde şeýle maglumatlar bar:
“ Sorag: - Her zatdan öňürti özüňüzi bir tanadyň?
Jowap: – Meniň adym Ýusup Kör, gözel hem sapaly Çarkly obasynda ýaşaýaryn. Meniň 23 ýaşym bar. Zähmetsöýer hem awadan ilatyň içinde ýaşaýandygyma guwanýaryn.
S.: – Näme kär edýärasiňiz?
J.: – Bu obanyň köpüsi ýaly balykçylyk bilen meşgullanýaryn.
S.: – Işiňizden yrzamysyňyz?
J.: - edil şu wagt ýok.
S.: – Näme üçin
J.: – Birinjiden haýsy balykçy bu deňizde aw üçin işe girişjek bolanda, öz ähli baryny-ýogyny hem ýaşaýşyny bu işde girew goýmaly. Şonuň üçin esli pul çykdaýjysyny etmeli. Ikinji bir tarapdan gyş aýlarynda oba bilen deňziň arasyny batgaly ýeriň üstünden piýadalap aşmak aňsat eýgerdenok. Üçünjiden hem teniňi kesip duran sowuk bir tarapdan deňziň gyrawly suwy ikinji bir tarapdan janyňy çykara getirýär. Şu ugurda bir nakyl aýdypdyrlar: “Her kişiň işi däl harmany döwmek, köp gören är gerek ner maýa öküz!” şonuň üçin deňizçilik hem her kimiň işi däl. Adamy tiz garratýar, ýarawsyz edýär.
S.: – Ýusup aga! Bir ýaş balykçy hökmünde welaýatyň degişli başlyklaryndan näme talap edýärsiňiz?
J.: – Ýaşlar hakda pikir etmekligini welaýatyň degişli başlyklaryndan isleýärin. Ýagny ýaşlar esasan näme isleýärler? Meniň özüm köp ýaşlarymyzyň köp sanly işsizlikden azap çekýändiklerini ýakyndan görýärin. Bileleşik Awçylyk Airmasyny (kooperatiw) açyp hem ýaşlary işe meşgul etmeli, hem-de şonuň bilen birlikde ýurdyň ykdysadyýetine ýardam bermeli”. [9] 117
Olara “Çontaly” ýa-da “Garabalyk” hem diýilýär
Häzirki wagtda Türkmensährada Hazar deňziniň kenarýakasyndaky ýaşaýan türkmenleriň balykçylyk brigadalary şu aşakdakylardan ybarat :
1. Mollaneoes adyndaky awçy toparlar,
2. Bendertürkmen = = =,
3. Çarkly = = =,
4. Hojanepes (Çarküme) = = =,
5. Süjiwal adyndaky awçy toparlar,
6. Kemine adyndaky Bendertürkmene degişli topae,
7. Türkmen adyndaky Çapakly obasyna degişli topare,
8. Seýidgah-e Täzeabat toparlary,
9. Aşyradada ýerleşýän Hojanepes toparlary,
10. Emir Hanza adyndaky bendertürkmen şäherine degişli topar,
11. Sallah adyndaky awçy toparlar,
12. Garasuw = = =,
13. Tumaçlar = = =,
14. Nyýazabat = = =,
15. Abuhanypa = = = .” [10] 118
... DOWAMY ...
************************************************************
• Şu tema degişli käbir suratlary şu addressde group bilersiňiz
:
* Türkmen balykçylary awlan awlaryny Şilat edarasyna tabşyrýarlar.
=========================================
• Iş üstünliginden serhoş awandalar
*******
==============


text:
Daşoguzda käbir ýangyç satylýan ýerlerde halkyň alýan benzininiň galplyk bilen kem berilýändigi we şol bir wagtyň özünde onuň hiliniň hem ýaramazdygy habar berilýär.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatyndan anonim ýagdaýda Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan onlarça raýatyň aýtmagyna görä, Daşoguzyň merkezinde we etraplarynda ýangyç guýulýan ýerlerde galplyk höküm sürýär. Ýangyç guýmaga barýan adamlaryň satyn alýan benzinini ortaça 5-6 litr kem edip berýärler.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky çeşmeleri hem bu habary tassyklamak bilen sözleriniň üstüni şeýle ýetirýärler:
“Ýangyç guýulýan ýerden benzin satyn alyp ony ölçäp görenleriň aýtmagyna görä, olar ýörite aýna bankalar bilen ölçänlerinde 10 litr diýip satylan benziniň mukdary 7,3 litr çykypdyr. Bir ýeňil ulagyň bakyny doldurmaly bolanyňda ortaça 60-70 litr benzin guýdurmaly bolýarsyň. Halkyň näçe litr benzininiň ogurlanýandygyny biliberiň. Şeýle-de benziniň Daşoguzda hili ýaramaz. Hat-da benzin diýip satylýan ýangyçda benziniň ysy hem ýok. Aşgabatda ýangyç guýulýan ýere baranyňda benzin ysyndan belli. Daşoguzda bolsa satylýan ýangyjyň nämedigi belli däl“.
Daşoguz welaýatynyň merkezinde we etraplarynda şeýle ýagdaýyň höküm sürýändigini ol ýere baryp gaýtýan Türkiýede işleýän zähmet migrantlary hem tassyklap, öz başyndan geçirenlerini yzygiderli ýagdaýda Azatlyk Radiosyna gürrüň berýärler.
"Golaýda Türkiýeden Daşoguzdaky obama baryp gaýtdym. Türkde işleýän ildeşlerimiň iberen zatlaryny hossarlaryna paýlamak üçin birnäçe etraba aýlanmaly boldum. Şonda ulagymaetraplarda we Daşoguzyň merkezinde ýangyç satyn aldym. Her gezeginde ýangyç guýulýan ýeriň ölçeýjisi bilen ulagymyň ölçeýjisiniň arasynda tapawut bardygyny gördüm" diýip, birnäçe günlükde Daşoguza baryp gaýdan, Stambulda işleýän türkmen zähmet migranty Azatlyk Radiosyna maglumat berýär.
Ol sözüni dowam etdirip: "Ahyrynda welaýat merkezindäki bir ýere baranymda çydap bilmän: "Näme üçin beýle edýärsiňiz, halkyň benzininden ogurlaýarsyňyz? Seret meniň ulagymyň ölçeýjisine we öz ýangyç guýýan enjamyň ölçeýjisine“ diýsem, ýangyç satylýan ýerde işleýän adam "Aý, daşary ýurt awtoulagyna münip, utananokmy 5-6 litr benziniň gürrüňini etmäge. Şu wagta çenli seniň ýaly hiç kim nägile bolmady. Halk diýýärsiň welin, hemmesi gününe kaýyl, sen ýaly däl. Nägile boljak bolsaň indi gelme bu ýere benzin almaga. Bizde aýlyk-günlük ýok, doganjan. Senden almasak, ondan almasak, biz çagalarymyza näme iýdireli? Çärelere diýip kesilýän pullardan ne aýlyk galdy, ne-de gazanç. Başga çärämiz galmansoň şeýle edýäris“ diýip, gaýtam maňa gatyrganyp goýberdi" diýdi.
Sözi jemlesek, Daşoguzdaky käbir ýangyç satylýan ýerlerde halka benziniň kem berilýändigi barasynda degişli resmileriň hem garaýşyny almak Azatlyk Radiosyna başartmady.


text:
ERTIR:
Didar: Magtymgulynyn bir golýazmasy Kümüşdepeli Ownuk atly bir söwdegär
tarapyndan bir rus ofiserine satylýar. WE şol golýazma häzir Beýik
Biritan muzeýinde saklanýar we şol golýazmada jemi 23 sany goşgusy bar.
XVIII – asyrda Etrek-Gürgen sebitlerinde ýaşap geçen akyldar,
aryf, şahyr Magtymguly Pyragy hakynda dünýäniň belli şahsyýetleri,
alymdyr, ýazyjylary öz şahyrana ýüreklerindäki şahyra hormat
sözlerini, şeýle dile getiripdirler. Ine ol sözler....
**********
Magtymgulynyň aýdymlaryny iki tarly tamdyrasyna goşup aýtmak,
türkmen üçin aňrybaş hezillikdir.Magtymguly türkmenleriň gökleň
urugyndan bolup... ol dünýäniň ähli kitaplaryny, ylmyny gowy bilip,
ajaýyp zatlar döredipdir, örän manyly goşgulary ýazypdyr.Onuň kitaby
Kurandan soň türkmenleriň arasynda uzak wagtlap ikinji orny
eýelejekdir...
GERMAN ARMENIÝ WAMBERI- (Gündogary öwreniji professor )
Magtymgulynyň eserleriniň biziň üçin gymmatlygy,onda türkmen diliniň
örän sap nusgalarynyň barlygyndadyr. Bu hili nusgalary onuň at, ýarag
hakynda we ş.m. temalara bagyşlap ýazan şygyrlarynda görmek bolýar.
Munuň ýaly ýagdaý gündogar halklarynyň edebiýatynda juda seýrek duş
gelýär.
Toý-tomguda ýa-da ýönekeý bir üýşmeleňde Magtymgulynyň
aýdymlaryndan aýdýan bagşyny diňlemek miýesser gelen pursatlary meniň
aňymda asla ýitmejek täsir galdyrdy. Biz Etrekdekäk şonuň ýaly
bagşylaryň biri biziň öz çadyryny gurdy. Günlerde bir gün ol özüniň
dutary bilen agşamara biziňkä geldi. Az wagtyň içinde ýaş ýetginjekleriň
bir topary onuň daşyny gurşap alany üçin haýsy-da bolsa gahrymançylyk
hakyndaky aýdymlaryň birini aýtmaly boldy. Ol ilki bada dutaryň taryna
ýuwaş we sallamly kakyp, bogazyna salyp hiňlenmäge başlady, bu aýdym
däl-de hor çekmäge meňzeýärdi. Emma gyzyşandan soňra, dutaryna örän
batly kakyp, sesi örän çasly çykmaga başlady. Tarypy edilýän söweş
gazaplaşdygy saýyn, bagşynyň we töweregindäki diňleýjileriň gitdigiçe
ruhlary barha göterilip başlady. Soňra ýaş çarwalar agraslyk bilen dem
alyp, telpeklerini ýere urup, öz-özleri bilen söweşe giren ýaly
boldular.
Professor A. Wamberi
Magtymguly türkmeniň poeziýasynda gymmatbaha daşlaryň biri bolup, ol
biziň zamanamyzda täze ýüzügiň gaşynda gözüňi gamaşdyryjy şöhlesi bilen
lowurdaýar.
Professor E.E. Bertels - Magtymguly --- Jemşidiň jamydyr.
Professor E.E. Bertels -
Magtymguly söz meýdanynyň oragyny orup gidipdir. Bize diňe onuň hoşasyny çöpläýmek galypdyr..
XVIII – asyr türkmen şahyry Mämmetweli Kemine
Magtymguly umumy milli şahyrdyr...
Agafangel Krymskiý -
Magtymgulyny ähli türkmenler aýratyn sylaýarlar... Magtymgulynyň öwlüýä
mukaddesligine türkmenleriň arasynda şek şübhe eden birje adam
tapylmaz. Türkmenler onuň ähli ýazan we geljek hakdaky aýdan pikirleri
iru-giç berjäý bolmalydyr diýýärler.
Fedor Abramowiç Bakulin - Magtymguly türkmenleriň -- şol sanda türki halklaryň hem milli şahyrydyr.
W.W . BARTOLD - Magtymgulynyň goşgularyny öz dilimizde terjime etmek bilen poeziýa
äleminde şeýle ägirt, beýik ynsanyň türkmenleriň arasynda bardygyna göz
ýetirdim.
Resul Gamzatow (Dagystan ýazyjysy)- Türküstanda XVIII –nji asyr, Magtymgulynyň poeziýasynyň asyrydyr.
Magtymguly ähli dünýäniň poeziýasynyň genji hazynasyna giren
şahsyýetdir- şygyr bilen gürlän akyldardyr.
Çingiz Aýtmatow (Gyrgyz ýazyjysy) - Magtymguly meniň hem şahyrym , onuň dili meniň hem dilim ....
Nazym Hikmet (Türk şahyry) - Men Magtymgulydan köp zat öwrenýärin, ol meniň ussadym. Ýöne onuň
öwreden bir zadyny –öz halkyň azatlygy üçin göreşmegi öwredýändigini has
hem nygtasym gelýär...
Nazym Hikmet (Türk şahyry) - Men Magtymgulynyň şygyrlaryny okanymda duýgulanyp ``Şahyr Magtymguly
atly saz eserini döretdim.Magtymguly meniň ýürek törümde ýaşaýar. Ol
meniň ylham çeşmäm.
Gilbert Biberýan ( Angliýa.kompozitor) - Magtymgulyny okamda,
Aýdar idim her zamanda,
Nogsan barmy begler anda,
Sözün togap kylar idim.
Berdimyrat Berdak (19 asyr garagalpak şahyry) - Biziň halklarymyzyň däbi boýunça iň belent zatlar Elburs dagy bilen
deňeşdirilýär.Men Magtymgulyny we onuň poeziýasyny şol belent dag bilen
deňeşdirýärin. Magtymgulyny men diňe türkmen poeziýasynyň däl-de, eýsem
dünýä poeziýasynyň-da Elbursy hasap edýärin.
Kaýsyn Kulyýew( Kabardin-Balkar şahyry) - Bu ajaýyp edebiýatda diňe Magtymguly Pyragynyň adyny tutmakda ýeterlikdir.
Ýuriý Olýoşa -
Türkmenlerden bolan beýik Magtymguly azerbaýjan halky üçin iň bir eziz senetkäriň biridir.
Süleýman Rüstem - Magtymguly meniň döredijilik dünýäme berk ornaşdy.Men hemişe Magtymguly
bilen ýaşaýaryn.Ol meniň döredijiligimiň baş temasyna öwrüldi.
Aýhan Hajyýew ( türkmen hudojnigi) - Beýik Pyragynyň şöhraty indi bütin ýer ýüzüne doldy.
Nikolaý Tihonow (rus ýazyjysy) - Magtymguly .... dünýä örän seýrek gelýän akyl we zehin pälwanlarynyň biridir.
Zylyha Muhammedowa(Magtymgulyşynas. Türkmen alymy) - Türkmen Magtymguly , gazak Abaý, garagalpak Berdak – bular Orta Aziýanyň üç sany parlak ýyldyzydyr....
Gafur Gulam - Iňlislerde meşhur Wilýam Şekspire deňelen ýekeje şahyr bar.
Ol hem Magtymgulydyr.
Braýan Aldiss(Magtymgulyny iňlis diline Terjime eden iňlis ýazyjysy) -
Biz her sapar Magtymgulyny okanymyzda –ol biziň üçin ähtibarly
maslahatçy we beýik halypadygyna göz
ýetirýäris.
Aleksandr Aborskiý - Magtymgulyny rus diline terjime edip başlanymda, men şahyry öz döwrüniň
ýagdaýlarynda göz öňüme getirmäge synanyşdym.Rus şahyrlary Lermontowyň
şygyrlarynyň hyjuwlylygyny, Deržawiniň eserlerindäki dabara-tantanany,
Týutçewiň goşgularyndaky çuňňurlygy, Puşkiniň poeziýasynyň heňdarlygyny
başga dillerde nähili berip bolar? Bu elementleriň hemmesi-de belli
derejede Magtymgulyda bar ahyry.
Tarkowskiý ( rus terjimeçi) - Magtymgulynyň sözleri –özbeklerde aýdym bolup ýaňlanýar.
Askat Muhtar - ... Onuň täsirli sözleri asyrlar boýy saklanyp galdy.Häzirki wagtda men
Magtymgulynynyň sözlerini Şekspiriň hem-de beýik ukraýin kobzary Taras
Şewçenkonyň ölmez ýitmez döredijiligi bilen hakly deňeşdirip bilerin.
Iwan Draç (Ukraýina) - Magtymgulynyň döredijiligi türkmeniň häsiýetnama kitabydyr.
Aşyr Oraz.( Türkmen alymy) -
Adyň mukaddesdir Türkmenistanda,
Eýrandyr, Türkiýe, Owganystanda,
Türkmen öwladyna jümle jahanda,
Fezilet nuruny saçan Pyragy.»
Şirmuhammet Ýeňiş (Owganystan)


text:
Indi ýarym ýyla golaý wagt bäri Türkmenistanda azyk we senagat harytlarynyň bahalary yzygiderli ýokarlanýar. Ýaşaýjylar munuň sebäplerini dollaryň satuwdan aýrylmagy, “gara bazarda” dollaryň bahasynyň yzygiderli ýokarlanmagy bilen baglanyşdyrýardylar.
Emma bahalar soňky ýarym ýylda aşa ýokarlandy diýip, aşgabatly pensioner 60-ýaşly Sona daýza aýdýar. Daşary döwletlerden gelýän alma, apelsin, mandarin, banan, armyt, kiwi ýaly miweleriň bahalarynyň 50 göterimden hem artyk ýokarlanandygyny, käbir dükanlarda olaryň 150 göterime çenli ýokarlanandygyny, Sona daýza sözüne goşýar.
Magtymguly köçesiniň ugrundaky “Garagum” azyk dükanynda apelsiniň bir kilogramynyň 16 manatdan satylýandygyny, Mir-1 kiçi etrapçasynyň hususy dükanlarynda bananyň bir kilogramynyň 18 manatdan satylýandygyny, ozal bahalary 4 manat bolan almadyr, mandarinlaryň soňky günler 6-8 manat aralygynda satylýandygyny, ozal apelsinleriň bir kilosynyň bahasynyň 5 manat, bananlaryň mundan ýarym ýyl ozal bir kilosynyň bahasynyň 7 manat bolandygyny, iň arzan önüm hasaplanýan soganyň hiç wagt 5 manat 50 teňňe bolandygynyň asla görülip eşidilen zat däldigini hem Sona daýza aýdýar.
Aýdylmagyna görä, pensionerleriň, ýarawsyz garrylaryň ençemesi özleriniň ujypsyz pensiýa alýandygyny belläp, şular ýaly bahadan gök önümleri satyn alyp iýip bilmeýändiklerini, diňe bir daşary döwletlerden gelýän gök önümleriň däl, ýurduň içinde öndürilýän gök önümleriň bahalarynyň hem pensionerler üçin elýetersiz bolup barýandygyny nygtaýar.
“Özümizde öndürilýän pomidoryň ozal bir kilogramy 4-5 manat bolan bolsa, şu gün onuň bahasy 8-9 manat aralygynda, hyýaryň bahasy ozal 4-5 manat bolan bolsa onuň bir kilogramynyň bahasy häzir 7-8 manada bardy, kartoşkanyň ozal bir kilosy 2 manatdy, ol häzir 4 manada bardy, şeýle bahadan bolsa 300-400-manat pensiýa alýan pensionerler gök önüm satyn alyp iýip bilmeýärler” diýip, Sona daýza sözüni dowam edýär.
Şeýle-de, süýt-gatyk önümleriniň bahalarynyň hem ýokarlanyp, garrylar üçin zerur bolan tworogyň bahasynyň 14-15 manada barandygyny, şol bahadan hem käbir günler bazarlardan tworogy tapyp bolmaýandygyny, 1,5 litrlik gaplanan süýtler ozal 3-4-manat aralygynda bolandygyny, emma onuň hem şu günki gün 5 manada çenli ýokarlanandygyny ol aýdýar.
Unaş we çörek önümleri hem gymmatlaýar. Çörek önümleriniň bahalaryny galdyryldy diýdirmejek bolup, onuň möçberini kiçeldýärler. Ozal üç manada alýan tamdyr çöregi bilen bir adam 4 gün oňňut etse bolýardy. Indi onuň göwrümi ýarpy kiçeldildi welin, 3 manatlyk çörek bilen iki gün hem oňňut edip bolmaýandygyny, ozalky bir kilosy 1 manat 40 teňňe bolan çekimli makaronlaryň häzir 2-20-teňňe bolandygyny hem ol sözüne goşýar.
Pensionerler diňe bir azyk önümleriniň aladasy bilen ýaşamaýarlar. Azyk önümleriniň ýokarlanmagy bilen geregiçe iýmitlenip bilmeýän pensionerleriň däri-derman zerurlygy hem artyp barýar. Gan azlyk, witamin ýetmezçiligi, nerw keselleri we süýjüligiň artmagy ýaly dürli keseller indi islendik pensionerde tapylyp dur.
Dermanlaryň bahalary hem aşa ýokarlandy. 2017-nji ýylyň noýabr aýyndan saglyk ätiýaçlyk pasporty bilen berilýän ýeňillikli dermanlaryň sanawynyň azaldylmagy bilen indi saglyk öýlerine barsaň, gan basyşyny peseldýän dermana resept beräýmeseler, näsaga zerur bolan köp görnüşli dermanlaryň ýeňillikli dermanlaryň hataryna girmeýändigini lukmanlar aýdýarlar.
Türkmenistanda azyk we senagat harytlarynyň ýokarlanmagynyň netijesi işsiz, aýlyk-günlüksiz maşgalalaryň ählisine-de öz ýaramaz täsirni ýetirýändigi aýdylýar. Emma bahalaryň aşa ýokarlanmagy sebäpli iň köp pensionerleriň kynçylyk çekýändigine, ýaşaýjylar ünsi çekýärler.


text:
Türkmenistan
Türkmen ilinde gadymyýetden bäri iň gowy arzuw-hyýallary, belent ýörelgeleri özünde jemleýän mukaddeslik bedew at hasaplanylýar
Türkmenistanyň sährasynda geçirilen awtomobil ýaryşy uly gyzyklanma döretdi. Şu günler iri metbugat we halkara mediýa neşirlerinde «Amul — Hazar 2018» awtorallisiniň jemleri hem-de netijeleri hakynda giňişleýin maglumatlar berilýär
Forumyň jemleýji gününde “Azimut” myhmanhanasynda ýaş žurnalistler üçin okuw maslahatlary hem-de Hazar redaksiýasynyň iş mejlisi geçirildi
TÜRKMENISTANYŇ PAÝTAGTYNDA DÜNÝÄ TÜRKMENLERINIŇ YNSANPERWER BIRLEŞIGINIŇ XXI MASLAHATY BOLDY
Paýtagtymyzda ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 27 ýyllygyna bagyşlanan Türkmenistanyň ykdysady gazananlarynyň sergisi açyldy
Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň hormatly agzalary!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň ýeňijilerine we gatnaşyjylara baýraklary gowşurmak dabarasyna gatnaşdy
Türkmenistanyň Prezidenti «Mitsubishi Сorporation» we «Çalyk Holding» kompaniýalarynyň ýolbaşçylaryny kabul etdi
Türkmenistanyň Prezidentine hem-de dabara gatnaşyjylaryň ählisine Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň Akhan diýen bedewiniň Ginnesiň rekordlar Kitabyna girizilendigi hakyndaky şahadatnama görkezildi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan ajaýyp taslamasy - “Amul - Hazar 2018” halkara awtorallisi üstünlikli tamamlandy
Medeniýet we sungat, döredijilik işgärlerine, «Türkmeniň Altyn asyry» baýragyny almak ugrundaky bäsleşigiň ýeňijilerine
Ýaryşa gatnaşyjy toparlar “Altyn asyr” Türkmen köli” düşelgesine tarap ugrap, alaňlar we takyrlar köp bolan ýaryş ýoly boýunça 236 kilometr geçdiler
Türkmenistanyň Prezidenti Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň Diwanynyň başlygyny kabul etdi
Düýn Lebap welaýatynda “Amul — Hazar 2018” awtorallisi badalga aldy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Amul — Hazar 2018” halkara awtoralli ýaryşlarynyň açylyş dabarasynda eden ÇYKYŞY


text:
Lžažij; “Serbiýa Izmir sergisinde ykdysady we söwda potensialyny görkezmäge pursat tapar”
Lžažij Serbiýanyň “hyzmatdaş ýurt” hökmünde gatnaşýan Halkara Izmir sergisi bilen iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar barada garaýyşlaryny beýan etdi
Serbiýanyň Söwda, syýahatçylyk we telekommunikasiýa ministri Rasim Lžažij Türkiýäniň durnuklylygynyň sebit üçin iňňän möhümdigini beýan etdi
Lžažij Serbiýanyň “hyzmatdaş ýurt” hökmünde gatnaşýan Halkara Izmir sergisi bilen iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar barada garaýyşlaryny beýan etdi.
Soňky döwürde Türkiýä edilýän spekulýatiw hüjümler barada durup geçen Lžažij; “Şol hüjümler özara gatnaşyklarymyza zeper ýetirmez. Türkiýe bilen hyzmatdaşlymyzy ösdüreris” diýdi.
Türkiýäniň durnuklylygynyň sebit üçin möhümdigine ünsi çeken serp ministr, sergä Serbiýadan 30 firmanyň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Lžažij; “Serbiýa Izmir sergisinde ykdysady we söwda potensialyny görkezmäge pursat tapar” diýdi.
Şu gün başlan we meşhur sungat ussatlarynyň, artistlerin hem-de şou dünýäsiniň meşhurlarynyň gatnaşmagyndaky 87-nji Halkara Izmir sergisi 17-nji sentýabra çenli açyk bolar.


text:
Türkiýäniň Milli ýygyndy Ampute futbol komandasy dünýä kubogynda ikinji boldy
Ampute futbol komandasy bäsleşikde dünýä kubogyny almak üçin Angola bilen bäsleşdi
Türkiýäniň Milli ýygyndy Ampute futbol komandasy Meksikada geçirlen dünýä kubogynda ikinji boldy.
Türkiýäniň Futbol federassiýasynyň “Türkiýe futbol oýnaýar” taslamasynyň we Maýyplar sport federassiýasyna degişli bolan we Turkjell tarapyndan goldanýan Türkiýäniň Milli ýygyndy Ampute futbol komandasy Meksikanyň Huan-de-los-Lagoz şäherinde geçirlen bäsleşige gatnaşdy.
Türkiýäniň Milli ýygyndy Ampute futbol komandasy bäsleşikde dünýä kubogyny almak üçin Angola bilen bäsleşdi.
BäsdeşiAngoladan 5-4 hasabynda ýeňilen Türkiýäniň Milli ýygyndy Ampute futbol komandasy dünýä ikinjisi boldy.


text:
Çaý we kofe “ýürek agrysyna garşy goraýar”
Gollandiýada geçirilen 13 ýyllyk barlagyň netijesine görä günde birnäçe käse çaý ýa-da kofe içmek ýürek agrysyna garşy goraýamyka diýlip çak edilýär.
40 müň adamda geçirilen barlaglara görä günde 6 käseden köp çaý içýänlerde ýürek agrysy bolma ähtimallygyny üçde-bir azaldýar. Günde 2-4 käse kofe içmek hem ýürek agrysyny azaldýar. Başga bir barlaga görä bu azalma 20% töweregidir.
Ellen Mason (Britaniýanyň Ýürek Guramasynda ýokary derejeli kardiolog) şeýle diýýär: “Bu ylmy-barlag kadaly derejede çaý we kofe içmegiň saglyga zyýanly däldigi baradaky maglumatlara goşant goşýar. Elbetde ýüregiňi oňat ýagdaýda saklamaga gezek gelende umumy ýaşaýyşymyzy saglykly görnüşde alyp barmak iň esasysydyr. Kofeniň ýanynda çilim hem çekseňiz onda kofeniň ähli saglykly tarapy ýok bolar, ýa-da telewizoryň öňünde birnäçe sagatlap çaý içip hiç maşk etmezlik siziň ýüregiňizi goramaga hiç goltgy bermese gerel”
Çeşme: Bayjan
Filed under: Bütin Temalar, Durmyş, Saglyk |


text:
Özbegistan Türkmenistan bilen strategik hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem pugtalandyrmagy maksat edinýär. Bu barada Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa iberen hatynda bellenilýär.
Özbek-türkmen strategik hyzmatdaşlygynyň geljekde hem pugtalandyrylmagynyň, syýasy, söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk hem-de medeni-ynsanperwer ulgamlarynda köpugurly we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň giňeldilmeginiň biziň halklarymyzyň bähbitlerine, parahatçylygy, durnuklylygy hem-de Merkezi Aziýada durnukly ösüşi üpjün etmegiň umumy...
Halkara pul gaznasy (HPG) 2018-nji hem-de 2019-njy ýyllar üçin nebitiň dünýä boýunça bahalarynyň çaklamasyny az kem peseltdi — degişlilikde, 69,38 dollar we 68,76 dollar. Bu barada Gaznanyň dünýä oktýabrdaky ykdysadyýeti boýunça World Economic Outlook hasabatynda bellenilýär. Bu barada Praým habar berýär.
2018-nji ýylda nebitiň ortaça bahasy boýunça çaklama 0,85 dollar, 2019-njy ýyl üçin 0,23 dollara pese...
Duşenbe güni Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy. Bu barada TDH agentligi habar berýär.
Söhbetdeşler özara hormat, netijeli we strategik hyzmatdaşlyk esasynda guralýan türkmen-russiýa gatnaşyklarynyň üýtgewsiz dostlukly häsiýetini kanagatlanma bilen bellediler.
Türkmenistanyň döwlet Baştutany pursatdan peýdalanyp, russiýaly kärdeşini düýn bellän doglan güni bilen gutlady hem-de berk jan saglyk...


text:
Türkmenistanda başlanan "Amul-Hazar 2018" awtorallisiniň gatnaşyjylarynyň arasynda, ozalky berlen habarlara garamazdan, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady ýok.
Mundan öň, 11-15-ni sentýabr aralygynda Garagum çölüniň içinden Amyderýanyň we Hazar deňziniň aralygyndaky uzynlygy 1 müň 571 kilometrlik giňişlikden geçýän rallä türkmen lideriniň gatnaşjakdygy, bu barada oňa ýörite şahadatnamanyň hem gowşurylandygy habar berlipdi.
Şeýle-de, türkmen telewideniýesi prezidentiň fransuz sportsmeni Žan-Lui Şlesseriň sowgat beren sport awtoulagyny öz çyzgysy esasynda täzeden gurnap, ogly Serdar bilen Garagumda synagdan geçirişini, bäsleşige taýýarlygyň çäginde öz gurnan maşynynda we başga bir maşynda türgenleşik geçişini görkezipdi.
Galyberse-de, duşenbe güni Lebapda ralliniň başlanmagy mynasybetli geçirilen ýaryşa gatnaşyjylaryň dabaraly ýörişinde prezident Berdimuhamedow ulagy bilen görünmedi. Ol diňe gatnaşyjylara ýüzlenip, “ak pata” bermek bilen çäklendi.
"Amul-Hazar" awtorallisini geçirmek pikiri prezident Berdimuhamedowa degişlidir. Resmi maglumatlara görä, döwlet baştutany taýýarlyklara hut özi gözegçilik edýär.
Azatlyk Radiosynyň Lebap, Ahal, Daşoguz we Balkan welaýatlaryndaky habarçylary we söhbetdeşleri ýurduň ýolbaşçylary tarapyndan uly ähmiýet berilýän bu halkara çäresine görlen taýýarlyklara agzalan welaýatlaryň ýaşaýjylarynyň giňden çekilýändigini habar berdiler.
Häzirki wagt Daşoguz we Ahal welaýatlarynyň döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri awtoralliniň geçjek ýollarynda we olaryň töwerek-daşynda arassaçylyk we abadanlaşdyrmak işlerini geçirýärler. Şeýle-de, ýurduň welaýatlarynda medeni, aýdym-saz toparlary ralliniň geçýän ýolunyň ugry boýunça uly şowhun döretmek üçin mejbury çärelere çekilýärler.
Bu aralykda, ýerli ýaşaýjylaryň sözlerine görä, awtorallä görülýän resmi taýýarlyklar ýerli ilat üçin uly kynçylyk döredýär, şol sanda ýollar petiklenýär hem ilatyň hereket etmek mümkinçiligi çäklendirilýär.
Ralliniň jemleýji tapgyry geçmeli Balkan welaýatynyň häkimiýetleri aýyň 13-15-i aralygynda, ýagny üç günüň dowamynda Türkmenbaşy şäherine barýan ýollaryň ýapyk boljakdygyny duýdurdylar.
Şeýle-de, Azatlyk Radiosy bu halkara çäresine görülýän resmi taýýarlyklaryň dowamynda häkimiýetleriň ýük we gurluşyk awtoulaglaryň eýelerinden olaryň hususy ulaglarynyň bu çäre üçin talap edýändigi habar berlipdi.
Türkmen mediasy ralliniň ilatyň durumuşyna ýetirýän täsiri, oňa harçlanan döwlet pullary barada dymyp, munuň deregine “ralliniň Türkmenistanyň häzirki döwürde dünýäde parahatçylygy pugtalyndyrmaga we hoşniýetli hyzmatdaşlygy ösdürmäge işjek gatnaşýandygyny bütin halkara jemgyýetine aýdyň görkezýändigini” öňe sürýär.
"Amul-Hazar" awtorallisinde jemi 83 ekipažyň – 21 döwletden 150 töweregi sürüjiniň gatnaýşandygy habar berilýär. Onda Türkmenistandan Içeri işler ministrliginiň awtosport merkeziniň we awtosport boýunça milli federasiýasynyň 15 sany milli topary çykyş edýär.


text:
Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki “RIA Nowosti” habar agentligi GDA-nyň Serhet goşunlarynyň serkerdeler geňeşine salgylanyp, Türkmenistan bilen Owganystanyň serhedinde howpsuzlyk ýagdaýlarynyň barha ýaramazlaşýandygyny habar berýär.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna (GDA) agza ýurtlaryň Serhet goşunlarynyň serkerdeler geňeşi 14-nji noýabrda Gyrgyzystanyň Tokmak şäherinde ýygnak geçirdi. Ýygnaga Azerbaýjanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Ermenistanyň Orsýetiň, Özbegistanyň, Täjigistanyň we Türkmenistanyň serhet düzümleriniň ýolbaşçylary, şeýle-de Orsýetiň agalyk edýän Kollektiw Howpsuzlyk Şertnamasy Guramasynyň (KHŞG) sekretariaty, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) terrorçylyga garşy göreş boýunça regional düzümleriniň ýerine ýetiriji komiteti gatnaşypdyr.
“Ýygnaga gatnaşyjylar türkmen-owgan döwlet serhedinde howpsuzlyk ýagdaýlarynyň ep-esli ýaramazlaşýandygyny bellediler. Ol ýerde Türkmenistanyň çägine edilýän ýaragly prowokasiýa wehimleri we ok atyşyklar peýda bolýar” diýip, “RIA Nowosti” Gyrgyzystanyň Serhet gullugynyň metbugat wekili Gulmira Borubaýewanyň sözlerini getirdi.
Neşiriň maglumatlaryna görä, ýygnaga gatnaşyjylar GDA-nyň owgan tarapynda ýerleşýän ýurtlaryň serhet howpsuzlygyna wehim salýan elementleri öz wagtynda aradan aýyrmak üçin bilelikde göreşmegiň zerurdygyny belläpdir.
Rus häkimiýetleri GDA-nyň owgan serhedine häli-şindi alada bildirip gelýär.
Bir hepde mundan ozal 7-nji noýabrda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň direktory (FSB) Aleksandr Bortnikow terrorçylaryň Merkezi Aziýa howp abandyrýandygyny aýtdy. Onuň sözleri ýurduň döwlet eýeçiligindäki TASS agentliginde getirildi.
Türkmen-owgan serhediniň uzynlygy 804 kilometre deňdir. Owganystanda “Talyban” jeňçi topary “Yslam döwleti” (YD) ekstremist topary ýaly birnäçe ululy-kiçili toparlar hereket edýär.
Iýun aýynda Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy türkmen-owgan serhedinde türkmen serhetçileri bilen Owganystan tarapdan hüjüm eden neşe gaçakçylarynyň arasynda dörän ok atyşygynda 25 türkmenistanly esgeriň wepat bolandygyny habar berdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi soňky 5 ýyllykda ýeke gezek, ol hem 2015-nji ýylyň oktýabr aýynda türkmen-owgan serhedindäki howpsuzlyk ýagdaýlary barada resmi beýanat ýaýradypdy. Beýanatda iki ýurduň arasyndaky araçägiň asudadygy aýdyldy.
Şondan bir aý ozal Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen geçiren duşuşygynda Türkmenistan bilen Täjigistanyň owgan serhedinde howpsuzlyk şertleriň ýaramazlaşýandygyna aladalanma bildiripdi.
RIA Nowostiniň habarynda Gyrgyzystanyň Serhet gullugynyň metbugat wekili soňky ýyllarda Owganystanyň Täjigistan we Türkmenistan bilen serhetleşýän çäklerinde söweşijileriň 70-e golaý terror aktlaryna, ýagny ýykgynçylykly hereketlere baş goşandygyny aýtdy.
Türkmenistan Owganystanyň çäginden geçirilýän iri halkara taslamalara bil baglap gelýär. Olaryň hatarynda Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gazgeçirijisi, Türkmenistan – Owganystan – Täjigistan demirýoly proýektleri bar.
GDA-nyň Serhet geňeşiniň bellikleri TOPH babatda Türkmenistanyň oňyn häsiýetlendirýän habarlary ýaýratmagynyň yzýanyna gabat gelýär.
12-nji noýabrda Türkmenistanyň prezidenti TOPH boýunça alnyp barylýan işleriň “okgunly depgininden” kanagatlanýandygyny aýtdy.
Türkmen hökümeti ýaramazlaşýandygy aýdylýan serhet howpsuzlyk şertleri barada heniz resmi beýanat ýaýratmady.


text:
ÝITI RESPIRATOR KESELLERI
Howanyň sowamagy bilen, güýz-gyş aýlary ýiti respirator wirusly keselleri (ÝRK) köpelýär. Bu keseli wiruslaryň birnäçe görnüşi (paragripp, adenowirus, rinowirus, reowirus) döredýärler. Olar esasan dem alyş ýollaryna zeper ýetirýärler.
Halk arasynda bolsa köplenç bu kesel dodakda adaty uçugyň döremegi bilen tanalyp, “sowuklama“ diylip atlandyrylýar. ÝRK-iň üstüne bakterial infeksiýa hem goşulyp bilýär.
Keseliň esasy alamatlary: burnuň akmagy, bokurdagyň agyryp, sesiň gyrylmagy, üsgürme, bedeniň gyzgynynyň galmagy, endamyň agyrmagy. Wiruslaryň dürli görnüşleri burnuň nemli örtüginiň, bokurdagyň, öykeniň, badam şekilli mäziň sowuklamagyna getirip biler.
Kesel öý şertlerinde bejerilýär. Kesel wagtyňyz köpçülik ýerlere barmakdan, jemgyetçilik transportdan peýdalanmakdan saklanyň. Agzyňyza hasa daňyny dakyň. Köp ýyly suwuklyk (çaý, miwelerden edilen kompot we ş. m.) we witamin C kabul ediň.
Antibiotikler wiruslara täsir edenok, şonuň üçün lukmanyň görkezmesi bolmasa, olary ulanmaň. Gyzgyny düşüriji dermanlardan parasetamol we ibuprofen kabul etmek bolar.
Wirusly kesellere garşy durmaga interferon gowy kömek edýär. Ol burnyň her tarapyna günde 2 gezek 5 damjadan (0,25 ml) damdyrylýar. Keseli bejermek üçün bolsa 2-3 gün, günde 4-5 gezek, her 1-2 sagatdan burnyň her tarapyna 5 damjadan damdyrmaly. Soňky ýyllar düzüminde interferon, witamin E, C we kakao bolan Wiferon dermany (şem görnüşde) giňden we üstünlikli ulanylýar.
ÝRK öňüni almak üçün öz bedeniňizi berkidiň, arassa howada sport bilen meşgullanyň, witaminlere we fitonsitlere (sogan, sarymsak, gara turp) baý bolan iýmit bilen iýmitleniň.
//
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Ol 1993-nji ýylyň 7-nji aprelinde döredildi. Dolandyryş merkezi Aşgabat şäherinde. Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda we etraplarynda şahamçalary bolmak bilen, kärhana info-aragatnaşyk hyzmatlary sarp edijileriň ähli esasy maksatlaýyn bazarlary tutýar.
Häzirki zaman aragatnaşyk we telekommunikasiýalar pudagy milli ykdysadyýetiň iň perspektiw we uly depginde ösýän pudaklaryň sanyna ornaşýar. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň karary bilen Watançylyk ylmyň ösüşiniň ýedi sany ileri tutulýan ugurlar tassyklanyldy, olaryň içine aragatnaşyk, aýratyn hem häzirkizaman telekommunikasion tehnologiýalary we önümçiligiň awtomatlaşmak pudagynda degişlidir. Telekommunikasion pudagy kämilleşdirmek – Türkmenistanda geçirilýän durmuş syýasatyň iň wajyp tarapydyr.
Telekommunikasion infrastrukturada rewolýusion üýtgeşmeler garaşsyzlygyň ilkinji günlerinden başlady. Ýaş döwletiň dünýä jemgyýetine girmek boýunça maksatlaýyn syýasaty iň öňdebaryjy tehnologiýalaryň esasynda global modernizasiýa we telekommunikasiýa ösüşi üçin esas bolupdyr.
Dünýä maglumat giňişligine çykyp, Türkmenistanyň aragatnaşyk Ministrligi we onuň edaralary köpsanly daşary ýurt döwletleri bilen işjeň hyzmatdaşlygy ýola goýdular, halkara guramalaryň – Halkara elektrikaragatnaşyk bileleşigiň, Bütindünýä poçta bileleşigiň, aragatnaşyk pudagynda Sebitleýin arkalaşygyň agzasy boldy. Türkmen döwletiniň geljekde hem telekommunikasiýa ulgamyny ösdürmek niýetine esaslanýan iş hyzmatdaşlygy diňe hakyky netijelere getirmän, eýsem dünýäniň başga döwletleriň aragatnaşyk boýunça kärdeşleriň gazanan abraýa hem getirdi.
2002-nji ýylda abraýly halkara guramasy Business Initiative Directions (BID) öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak we aragatnaşygyň ýokary hili üçin “Türkmentelekom” Döwlet elektrikaragatnaşyk kompaniýasyna “Altyn” derejesini berdi. 2006-njy ýylda Madridde, BID tarapyndan harytlary öndürmek we hyzmatlary bermek pudagyndaky dünýä karhanalaryň we edaralaryň arasynda geçirilýän bäsdeşikde “Türkmentelekoma” eýýam “Platina” derejesi berildi. Şu ýokary sylaglanmalara türkmen aragataşyk işgärleri hyzmatlaryň halkara hili we durnukly tehniki-ykdysady ösüş üçin gazandylar we ýaňy ýakynda ýurduň aragatnaşyk pudagynyň işi ýene bir gezek sylaglanma eýe boldy. Parižde, öz içine resmi we işewürlik pudagynyň wekillerini, dünýäniň öňdebaryjy uniwersitetleriň alymlaryny, hil pudagynda ýokary derejeli hünärmenlerini alýan “Hil Zamany” Halkara konwensiýanyň agzalary, garaşsyz ekspertleriň arasynda geçirilen soragnamanyň esasynda “Türkmentelekom” Döwlet elektrikaragatnaşyk kompaniýasyna iň ýokary baýragy – Brilliant ýyldyzy berdiler.
Telekommunikasiýa ulgamy milli ykdysadyýetiň iň tiz ösýän we uly geljekli pudagy bolup dur. Öýjükli aragatnaşygyň milli infrastrukturany döretmek, aragatnaşygyň magistral we içki zolakly optiki we radio-rele liniýalary gurmak, bu pudagy obada ösdürmek, şeýle hem pudagyň maliýe we ykdysady görkezijileriň yzygider ösüşi ýaly iri maýa goýum taslamalaryň üstünlikli amala aşyrylyşy – “Türkmenistanyň 2020-nji ýyla çenli ykdysady, syýasy we medeni ösüşiň Strategiýasy” Milli maksatnamasy bilen watandaş aragatnaşyk işgärleriň öňünde goýulan wezipeleri öz wagtynda we ýokary hilli çözülmegiň netijesidir. Döwlet maksatnamasy geljekde hem aragatnaşyk infrastrukturany kämilleşdirmegi göz öňünde tutýar.


text:
Bas múftı – balalar úıinde: jyly sóz, syılyq, qýanysh... (foto)
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy Serikbaı qajy Oraz «2018 – Islam jáne otbasy jyly» aıasynda «№3 Shymkent balalar úıi» kommýnaldyq memlekettik mekemesinde boldy. Bas múftı balalar úıindegi jetkinshekterge jaqsy bilim alý, ádepti bolý, úlkendi syılaý syndy adamgershilik qundylyqtar týraly taǵylymdy dáris júrgizdi. Olarmen emen-jarqyn áńgimelesti. Jasóspirimder óz kezeginde múftıge óz ónerlerin pash etti. Jyly júzdi kezdesý sharasynda Bas múftı balalarǵa syılyq úlestirip, búldirshinderdiń bolashaǵy úshin duǵa jasady. QMDB Tóraǵasy Serikbaı Satybaldyuly «№3 Shymkent balalar úıi» kommýnaldyq memlekettik mekemesi ujymyna saýapty qyzmeti úshin alǵysyn jetkizip, izgi nıetin bildirdi. Múftııat tarapynan balalar úıine qashan da qoldaý kórsetile beretinin aıtty.


text:
Türkmen gimnastikaçysy «Aziýanyň ýaňy» festiwalynyň baýragyna mynasyp boldy
Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde 4 — 8-nji iýulda geçirilen “Aziýanyň ýaňy” atly sirk sungatynyň XI halkara festiwalynda Türkmenistanyň wekili kümüş baýraga mynasyp boldy
Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň medeniýet ulgamyny ösdürmäge ägirt uly üns berýändigi netijesinde täze ösüşe eýe bolan türkmen sirkiniň nobatdaky üstünligidir.
Festiwala Merkezi Aziýanyň ýurtlaryndan hem-de Russiýadan, Fransiýadan, Kanadadan, Wengriýadan, Belarusdan, Ukrainadan, Wýetnamdan, Nikaraguadan we Efiopiýadan artistler gatnaşdylar. Festiwalyň abraýly eminler topary tarapyndan howa gimnastikasy görnüşinde ildeşimiz Liliana Ýusubowanyň ussatlyk bilen ýerine ýetiren täsin çykyşy aýratyn bellenildi. Bu çykyşy üçin oňa «Ýokary ýerine ýetirijilik ussatlygy we hünär ussatlygy» diýen baýrak gowşuryldy.
Mundan başga-da, Liliana Ukrainanyň Milli sirkiniň ýörite Kubogyna mynasyp boldy. Bu sirkiň ýolbaşçylary hem eminler toparynyň düzümine girdi.
L.Ýusubowa Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparynyň agzasydyr. Bu topar Garaşsyz, Bitarap döwletimize dünýäniň dürli ýurtlarynda geçirilýän esasy bäsleşiklerde mynasyp wekilçilik edýär.
Biziň sirk ussatlarymyz Italiýada, Russiýada, Hytaýda, Türkiýede, Ukrainada, Belarusda we beýleki ýurtlarda çykyş edip, uly üstünlik gazandylar. Olar ençeme gezek iri gözden geçirilişleriň, abraýly sirk bäsleşikleriniň ýeňijileri boldular. Golaýda, şu ýylyň maý aýynda Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilen “Fontankada” halkara sirk sungaty festiwalynda gazanylan baş baýrak — “Altyn Gaetano” atly baýrak hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Türkmen çapyksuwarlary özleriniň ajaýyp çykyşlary, at üstünde dürli gyzykly we çylşyrymly tilsimleri bilen tomaşaçylary haýran galdyrýarlar.
«Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparynyň agzalarynyň köpüsi sirk sungatynyň beýleki görnüşlerinde hem üstünlikli çykyş edip, özleriniň ussatlygyny has-da ýokarlandyrýarlar.
Ýeri gelende aýtsak, bu toparda Lilianadan başga-da, howa gimnastikasynda üstünlik gazanan gyzlar bar. 2016-njy ýylda Selbi Şyhyýewa hem “Aziýanyň ýaňy” festiwalynda “Ýokary ýerine ýetirijilik ussatlygy we hünär ussatlygy” üçin kümüş medala mynasyp boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary bilen ýurdumyzda sirk sungaty gaýtadan dikeldildi. Häzirki wagtda Türkmenistanda sirk okgunly ösýän şüweleňler ulgamynda mynasyp orny eýeledi. Ol diňe bir çagalaryň däl, eýsem, uly ýaşly adamlaryň hem göwnünden turýar. Sirk oýunlaryna tutuş maşgala bolup tomaşa edýärler. Ol özüniň täsinligi bilen ähli nesilleriň wekillerini birleşdirýär.
Sirkiň meýdançasyndaky çykyşlar jadyly dünýäniň gapysyny açýar. Şol ýerde batyrgaýlyk hem-de çalasynlylyk, owadanlyk we täsinlik, gözellik hem-de ýiti zehinlilik dabaralanýar. Şoňa görä-de, sungatyň görnüşi hökmünde sirkiň terbiýeçilik ähmiýeti uludyr. Döwlet Baştutanymyz sirk sungaty arkaly milli mirasymyzy wagyz etmegiň wajypdygyny aýratyn nygtaýar.
Watanymyzyň çäginden daşda hem meşhurlyga eýe bolan «Galkynyş» we «Türkmen jigitleri» milli at üstündäki oýunlar toparlary şeýle işjeň wagyzçylar bolup durýarlar. Soňky ýyllarda türkmen çapyksuwarlary dünýäniň sirk zehinleriniň hatarynda mynasyp orun eýelediler.
Jigitlerimiziň hem-de ähli sirk artistleriniň belleýşi ýaly, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň uly üns bermegi we goldawy has ýokary sepgitleri eýelemäge, işe täzeçe çemeleşmelere hem-de döredijilik gözleglerine ruhlandyrýar. (TDH)


text:
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Halkara bölümi Birleşmäniň daşary ykdysady işini alyp barýar. Birleşmäniň bu bölümi ýokary derejede geçirilýän halkara maslahatlara we çärelere işjeň gatnaşýar, halkara guramalaryň we iri daşary ýurtly kompaniýalaryň wekilleriniň gatnaşmaklarynda tegelek stollary, işewür maslahatlary guraýar. Mundan başga-da, hökümetara toparlaryň Birleşmäniň adyndan gatnaşyp, olaryň birnäçesine başlyklyk edýär. Bölüm daşary ýurtly işewür toparlary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmakda telekeçilerimize ýardam berýär.
Habarlaşmak üçin
Telefon belgileri: 21-24-06, 21-23-80, 21-23-82


text:
Gyýanlydaky gazhimiýa toplumynyň açylyş dabarasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow düwmäni basmak arkaly polimer zawodyny işe girizdi we zawodda ornaşdyrylan tehnologiýalar bilen tanyşdy.
Bahasy 3 milliard 400 million amerikan dollaryna deň bolan bu taslama “Türkmengaz” döwlet konserni tarapyndan daşary ýurtly hyzmatdaşlar — “LG International Corp”, “Hýundai Engineering” (Koreýa Respublikasy), şeýle hem “TOYO Engineering Corporation” (Ýaponiýa) kompaniýalary bilen bilelikde...
Türkmenistan senagatda, şol sanda nebitgaz, elektrik energetikasy we himiýa pudaklarynda döwrebap, ekologiýa taýdan howpsuz we serişde tygşytlaýan döwrebap tehnologiýalary ulanmaga uly üns berýär. Bu barada Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Hazaryň kenarýaka zolagynda Gyýanlyda gazhimiýa toplumynyň açylyş dabarasynda belledi.
Dabaranyň dowamynda täze önümçilik toplumynyň netijeliligini, innowasionlygyny we ekologiýa howpsuzlygynyň tassyklaýan şahadatnamalary gowşurmak çäresi geçirildi.
Täze toplumyň önümçilik kuwwaty ýylda...
Şu gün irden Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynda tebigy gazdan polietilen we polipropilen öndürýän Gyýanly gazhimiýa toplumynyň açylyş dabarasy başlandy.
Bu toplum sebitde önümçilik kuwwaty ýylda 5 milliard kub metr tebigy gazy gaýtadan işlemäge, 381 müň tonna ýokary dykyzlykly polietilen, 81 müň tonna polipropilen we içerki hem-de daşarky bazarlarda uly islegden peýdalanýan...


text:
Kenarda nebit önümlerini guýmagyň awtomatlaşdyrylan ulgamy işe giriziler
Kenar nebit önümlerini saklamak we ýüklemek boýunça kärhanasynda awtomatlaşdyrylan estakady ulanyşa girizmek boýunça işler tamamlanyp barýar. «Türkmenistan: Altyn asyr» elektron neşiriniň habar berşi ýaly, oktýabr aýynyň ikinji ýarymynda onuň işe girizilmegi bilen kärhana bir günde bir wagtda 28 demir ýol sisternalaryny doldurmaga mümkinçilik alar. Bu ulgam ýeňil nebit önümlerini demir ýol sisternalaryna guýmak prosesini kompýuter...


text:
Çereşnýanyň eksporty 184 göterim artdy
Şu ýyl ir başlan çereşnýanyň eksportynyň ähli wagtlaryň iň ýokary derejesine ýetmegine garaşylýar
Türkiýäniň çereşnýa eksporty maý aýynda geçen ýylyň maý aýyna garanyňda 184 göterim artyp, 18 million 935 müň dollardan 53 million 869 müň dollara, mukdary bolsa 165 göterim artyp 7 müň 713 tonnadan 20 müň 404 tonna ýetdi.
Şu ýyl ir başlan çereşnýanyň eksportynyň ähli wagtlaryň iň ýokary derejesine ýetmegine garaşylýar.
Çereşnýanyň eksporty iň köp 78,7 müň tonna bilen 2016-njy ýylda edilipdi we 182,7 million dollar girdeji alynypdy.
Şu ýyl çereşnýanyň eksportynyň has hem ýokary bolmagyna garaşylýar.
Maksat 85 müň tonna töweregi eksport, girdejisiniň bolsa 200 million dollara ýetmek.
Şu ýyl esasan hem Russiýa edilen çereşnýa eksportynda artyş boldy.


text:
Günortagündogar Aziýa ýurtlaryna suýahata çykmak isleseňiz iň gowy wagtlar Dekabr-Ýanwar aýlary. Sebäplerden birnäçesi:
- Howa beýleki aýlara deňeşdireniňde salkyn, ýöne şonda-da 25 gradusyň aşagyna düşenok. Türkmenistanyň aýazyndan gaçmak isleseňiz.
- Musson (Ýagmyr) sezony gutardy (Iýun – Oktýabr), we ýagyş ýaganok, diňe güneşli howa. Gyşyň ortasynda natural solariý.
- Musson sezony gelmän bir-iki aýlap yssy, dymyk we çygly howa bolýar, bularyň diýişi ýaly tomus pasly (Mart – Maý). Ynanyň ol aýlarda hiç zat etmän onuranyňyzda bir litrden köpräk der dökersiňiz. Birtopar pul harj edip geleniň bilen otelden çykman oturasyňyz gelmeýän bolsa şol “tomus” aýlarynda gelmäň.
Ýokarda agzalan sebäpleriň gapdalyna bir ullakan ÝÖNE goýmaly boljak. Dekabryň 20-lerinden başlap Ýanwaryň 10-laryna çenli gelip otyrmaň. Esasanam Täze Ýyl günlerinde hiç gelmäň. Ömrümde görmedik orslary görersiňiz. Nirä gitseňiz şol orslar. Hut Milli Plan bar ýaly Rossiýada, eline birnäçe manat pul geçen orsýetli gönüje Taýlanda geläýýäler how.
P.S.
Orslar diýenimde ýene bir zat bellemeli. Biziň Türkmenhowaýollarynda bilet hem tapmak kyn bolar. Uçaryň 80%-da golaý ors gelýändir tranzit Moskwadan.


text:
Daşary işler ministri Çawuşogly Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan kabul edildi
Çawuşogly türk firmalaryna berýän goldawy üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa sag bolsun aýtdy
Resmi sapar bilen Türkmenistana baran Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly, türk firmalaryna berýän goldawy üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa sag bolsun aýtdy.
Mewlüt Çawuşogly paýtagt Aşgabatda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan kabul edildi.
Daşary işler ministri Çawuşogly kabul edilşikden soň beren beýanatynda türk firmalaryna berýän goldawy üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa sag bolsun aýdandygyny belledi.
Prezident Berdimuhamedowyň türk firmalaryna goldaw bermäge dowam etjekdigi hakyndaky sözlerine ünsi çeken Çawuşogly, daşary işler ministrleri hökmünde gepleşiklere dowam etjekdiklerini ýatlatdy.
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly 3 ýyl soň Aşgabatda saparda bolmakdan hoşaldygyny aýratyn belledi.