text:
Ozalky Krasnowodsk, häzirki Türkmenbaşy şäherinden demirgazykda, şäherden 80 kilometr uzaklykda 1957-nji ýylda bir suw skwažinasy gazylypdy. Bu skwažina «87-nji skwažina» diýlip atlandyrylýar. Türkmenistanyň medisina akademiýasynyň kliniki we öňüni alyş ylmy-barlag instituty 1992-nji ýylda bu skwažinanyň suwunyň düzümini barlap, onuň dürli keselleri bejermekde ýetirýän täsirini anyklapdyr. Bu baradaky maglumat Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän, Türkmenistanyň ýeňil senagaty ministrligine degişli “Garşy” dynç alyş öýüniň derwezesiniň agzynda ýazylyp goýlupdyr.
Maglumatda aýdylyşyna görä, mineral suwuň möçberi 900 litr/sekuntdan gowrak. Suwuň ýylylygy 36 gradus. Bir gije-gündiziň dowamynda 260 kwadrat/metr suw alyp, harç edip bolýar. Bu bolsa eger-de 30 sany wanna gurulsa, 6 sagadyň dowamynda 180 näsagy bejermek mümkinçiligini berýär.
Çeşmeden diňe ýyly suw çykýar. Dürli barlaglar netijesinde çeşmäniň suwunda azotyň, nahar duzunyň, hlorly natriniň, köp mukdarda bromyň barlygy anyklanan. Şeýle hem onuň mylaýymdan turşumtyk tagamly suwdugy bellenen.
Şu guýudan tapylan mineral suw ýarawsyzlygy bejeriş boýunça Özbegistandaky “Çartak”, Litwadaky “Durkunsikan”, Zaporožýedäki “Berdensk” ýaly dünýä belli sanatoriýa-kurortlarynyň ulanýan suwy bilen deň.
Şu kurortlarda ulanylýan suwuň düzümindäki esasy ingrediýentler, duz goşulmalary birsydyrgynlygy sebäpli, bu suwy adamyň daşky bejergilerini ulanmaga örän ýakymly.
Desimetr kubda mis 0,2, sink 150, gurşun 5,0, marganes 416, myşýak 1,0, kobalt 2,0, hrom 0,8, ikiwalentli demir 0,1, brom 88,4, ýod 3,4 orun tutýar. Bakteriologiki barlagy netijesinde onuň döwlet standartyna gabat gelýandigi anyklanan.
Çeşmäniň mineral suwunyň ýürek-damar sistemasynda döreýän keselleri, kardiosklerozy, gipertoniýa keseliniň 1-nji, 2-nji derejesini, gan-damar, süňk-myşsa siňir kesellerini, oňurga ýiligini, ganöýme newroz, deri kesellerini, aýal jyns organlarynda döreýän keselleri bejeriş häsiýetiniň bardygy anyklanypdyr.
87-nji skwažinaniň burawlananyna indi 54 ýyl wagt geçipdir. Ozal deňiz bilen arasy açygrak bolan bolsa-da, soňky ýyllarda deňziň suwunyň derejesiniň ýokary göterilmegi bilen, çeşme deňziň 10-15 metr ýakynlygynda galypdyr. Çeşmeden çogup çykýan mineral suw deňze guýup dur.
Çeşmäniň çykýan ýerine boýy 2,5, ini 2 metr ýaly çukur gazyp, onuň gyralaryna beton kerpiç aýlapdyrlar. Şol çukuryň içindäki suwa düşünip, adamlar bejergi alýarlar. Çukuryň içine bary-ýogy iki adam ýerleşýär.
Her bir dertli adam gözegçiliksiz ýagdaýda bu suwda 20-30 minut oturýar. Suwa girmek üçin bu ýere gelýän näsag adamlar ýalazy meýdanda uzakly gün nobata durýarlar. Häli-şindi Garşy çölüniň üstünden öwüsýän güýçli ýeliň göterýän tozany adamlaryň agyz-burnuna dolýar.
Dynç alyş şertleri
Ahal welaýatyndan bolan Sona daýza näsaglygy sebäpli, her ýylda öz goňşulary bilen bu ýere 10-12 günlük gelip, saglyklaryny bejertmek üçin suwa düşünip gidýän eken. Ýaşamak üçin hiç bir ýatak jaýlary bolmandan soň, olar çem gelen ýerde ýatyp-turýarlar. 10-12 günlük iýjek-içjek azyk önümlerini her kim özi bilen alyp gelmeli.
“Biz “Garşy” dynç alyş öýüniň jaýlarynyň kölegesinde oňňut etmeli bolýarys, dynç alyş öýüniň territoriýasynda naharhana ýok. Kiçiräk hususy dükanda satylýan azyk önümleriniň bahalary örän gymmat. Döwlet tarapyndan hiç bir amatlyklar döredilmeýär” diýip, Sona daýza gürrüň berýär.
Bu ýerde ýerleşýän “Garşy” dynç alyş öýi Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň işgärleri üçin niýetlenip, dynç alyş öýüne şol ministrlige degişli edara-kärhanalaryň işgärleri Marydan, Lebapdan, Aşgabatdan, Gökdepeden ýeňillikli putýowkalar bilen dynç almaga ugradylýar.
Dynç alyş öýi diňe tomus möwsümi işleýär. Bu ýere gelýänler deňiz suwuna düşünip, dynç alýarlar. Saglyklaryny dikeldýärler. Howanyň salkynlamagy bilen dynç alyş öýi ýapylýar.
Emma mineral suwda saglyklaryny bejertmek üçin gelýänlere hiç bir amatly ýagdaý döredilmeýär.
“Garşy” dynç alyş öýi hem SSSR döwri gurlup, Garaşsyzlyk ýyllary ministrlik tarapyndan ünsden düşürilipdir. SSSR döwri düýbi tutulan naharhana bitmän galypdyr we ol howlynyň ortasynda gelşiksiz ýagdaýda dur. Ýaşaýyş jaýlarynyň ýagdaýy hem bejeriş-abatlaýyş işlerine mätäç.
Sona daýzanyň pikiriçe, döwletiň gurbunyň çatmadyk ýagdaýynda hususy şereketlere rugsat bermeli. Şeýle ýagdaýda ol ýerlerde şypahana gurup, halkyň saglygyna seretmäge şert döretjek işewür adamlaryň tapyljagy ikuçsuz.
“Bizde ne-hä bu zatlara ýol berilýär, ne-de bir döwletiň özi alada ediýär. Dogry, soňky 3-4 ýylyň dowamynda ozaldan hereket edýän şypahanalaryň durky täzelenip, bu ugurdan edilen işler kän. Baharly etrabynda “ Ýyly suw” şypahanasy guruldy. Emma eýeçilik edilmeýän, şular ýaly, ýer ýüzünde seýrek duş gelýän, tebigatyň eçilip beren gymmatlyklary hem gözgyny ýagdaýda ýatyr. Näsagçylygyň artýandygy bolsa göze dürtülip dur” diýip, Sona daýza aýdýar.
Sona daýzanyň aýtmagyna görä, bar bolan şypahanalaryň hem tölegi ýokary bolanlygy sebäpli, müňlerçe hassalar ol şypahanalaryň hyzmatlaryndan peýdalanyp bilmeýärler.
“Halkyň saglygy ugrundaky alada döwletiň ilkinji aladasy bolmaly. Ýurtda bar bolan mineral suwly çeşmeleriň hiç birisi ünsden düşürilmän, eýeçilik edilmeli. Has hem ady agzalan çeşmä eýeçilik edilmeli. Ol ýerde ýylyň bütin dowamynda näsaglar kabul edilse, soňky ýyllar ýurtda ýürek-damar sistemasynda döreýän keseller bilen keselleýän adamlaryň heläkçilige uçraýanlarynyň sany ep-esli azalardy” diýip, Sona daýza nygtaýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


c: text/html

text:
Geçen hepde Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bu ýurduň ýokary derejeli çinownikleri bilen “Daýmler AG” awtomobil konserniniň korrupsion söwdasy barasynda Birleşen Ştatlaryň Adalat ministrliginiň çap eden maglumatlaryny inkär etdi.
Türkmen býurokratlary bilen düýbi Germaniýadaky “Daýmler AG” awtomobil konserniniň bikanun işlerini paş etmek üçin amerikanlara bärsinden bäş ýyl gerek boldy. “Türkmenistan bilen baglanyşykly şunuň ýaly habarlar hakykata düýbünden bap gelmeýär” diýen gysgajyk jogaby taýýarlamak üçin bolsa, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine bir aý töweregi wagt gerek boldy.
Eýsem, öz günäsini boýun alan “Daýmler AG” kompaniýasy nämede aýyplanýar?
ABŞ-nyň resmi subutnamalary
Geçirilen derňewlere laýyklykda, awtomaşynlary öndürýän meşhur nemes-amerikan kompaniýasy öz hyzmatdaşlyk edýän ýurtlaryndan käbir ýokary wezipeli şahsyýetlere biçak gymmat sowgatlary we nagt pullary paýlapdyr. Şol gymmat sowgatlaryň arasynda Türkmenistanyň resmi çinownigine berlen bronlanan “Mersedes” maşyny hem bar. Resmi maglumatlarda şol Mersedesiň bahasam görkezilipdir - 300 müň amerikan dollary.
Derňew wagty ýene bir söwdanyň üsti açylypdyr. Ony taraplar “Türkmen bazaryny ösdürmek üçin inwestisiýa” diýip atlandyrýarlar. Iş ýüzünde welin, “Daýmler AG” “Ruhnamanyň” nemes diline terjimesini we onuň neşir edilmegini maliýeleşdiripdir. Şol kitabyň 10 müň nusgasy üçin “Daýmler AG” konserni 250 müň amerikan dollaryny harç edipdir.
Aşgabadyň daşaryk gönderýän “signaly”
ABŞ-nyň Adalat ministrliginiň beýannamasyna türkmen tarapynyň beren jogabyny diňe Aşgabadyň öz ýalňyşyny boýun almagy başarmaýandygy bilen düşündirmek bärden gaýtma bolardy. Özleriniň häzirki hereketi bilen türkmen ýolbaşçylary özleriniň daşary ýurtly potensial partnýorlaryna “Aşgabat islendik bir konfliktli meseläni açyk ýagdaýda däl-de, yapyk gapylaryň aňyrsynda gümmi-sümmüli ýagdaýda çözjekdir” diýen signaly ýollaýar.
Eger bu dawa-jenjelli ýagdaýa ýokary derejeli döwlet çinownikleri goşulan bolsalar, onda ol ýagdaýy hasam ýaramazlaşdyrýar. Ýöne amerikan ýuristleriniň haýsy türkmen çinowniginiň bu işdaki galplyklarynyň üstüni açandyklary welin, şu wagta çenli belli bolman galýar.
Eger Türkmenistanyň DIM-niň beýannamasyndan çen tutulsa, Aşgabat hemme zatdan ozal “ýurduň ýokary halkara abraýyny” goramagyň aladasynda ýaly bolup görünýär. Beýleki tarapdan, bu beýannama iş ýüzünde islendik ylalaşygyň ýa dörän problemanyň köpçülige açyk ýagdaýda däl-de, ýokary derejeli döwlet kabinetleriniň ýapyk gapylarynyň aňyrsynda maslahat ediljekdigini, şol ýerde çözüljekdigini aňladýar.
Häkimiýetleriň “milli bähbitleri”
Türkmenistanda meseleleriň şeýle usul bilen çözülýän bir wagtynda, resmi propaganda Türkmenistanyň açyk gapylar syýasatyny alyp barýandygyny, onuň milli bähbitleri göz öňünde tutup, daşary söwdanyň ýuridik taýdan arassalygyny berk saklaýandygyny nygtaýar.
Ýöne Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi öz beýannamasynda “milli bähbitler” diýmek bilen nämäni göz öňünde tutýandygyny düşündirjegem bolmandyr. Hakykat ýüzünde bolsa, Türkmenistanyň DIM-i bolup geçen wakadan ters netije çykaryp, ýurduň abraýyna we milli bähbitlerine zyýan ýetiren adamlary goraýar. Elbetde, Türkmenistanyň häzirki häkimiýetleri hut korrupsiýanyň ýurduň abraýyny we milli bähbitlerini püçewe çykarýandygyna düşünmän duranoklar.
Eger korrupsiýada Türkmenistanyň döwlet apparatynyň wekilleriniň oz elleri bar bolsa, onda onuň nähili atlandyryljagy başga meselä öwrülýär. Turkmenistan ýaly ýapyk jemgyýetde häkimiýet daşardan edilýän islendik tankytdan ýa hüjümden özüni aşa ynjyklyk bilen goraýar. Türkmen halk döredijiliginde “el eli ýuwar” diýen pähim bar. Aşgabadyň halkara gatnaşyklarynda şol usul köpden bäri işläp gelýär.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy
Paýtagtymyzyň Ýöriteleşdirilen küşt-şaşka mekdebinde birinji liga girýän zenanlaryň arasynda küşt boýunça Türkmenistanyň çempionaty geçirildi. Ýaryşlar diňe çempionlyk derejesi ugrunda däl-de, eýsem ýokary milli sport ligasyna ýollanmalar ugrunda hem geçirildi. Şol ýollanmalara ussat türgenleriň sekizisi mynasyp boldy.
2016-njy ýyl tutuş dünýäniň küştçüleri üçin Olimpiýa ýylydyr. Şu ýylyň güýzünde Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäherinde 42-nji Bütindunýä küşt olimpiadasy geçiriler. Oňa dünýäniň 175 ýurdundan küştçüleriň 2 müňe golaýy gatnaşar. Türkmenistanyň ýygyndy toparyndaky orunlara dalaş edýänleriň düzümine birinji liganyň ýaryşynyň güýçli türgenleriniň sekizisi hem girýär.
Ýaryşlar aýratyn ýiti we çekeleşikli häsiýete eýe boldy. Oňa gatnaşanlaryň hatarynda öňdebaryjy küştçi göze ilmedi. Döwleriň ählisi diýen ýaly ýeňiş tapgyryna çenli oýnaldy we diňe seýrek halatlarda bäsdeşler deňme-deňlige ylalaşdylar. Şonuň üçin jemleýji tapgyryň öň ýanynda küştçüleriň birbada birnäçesi çempionlyk adyna dalaş etdiler.
Zöhre Astanowa, Leýla Möminowa (ikisi hem Lebap welaýatyndan) we Jeren Öwezowa (Aşgabat) – jemleýji tapgryň öň ýanynda sekiz utukdan toplap öňe saýlandylar. Soňky oýunda birinji ornuň ykbalyny ýurdumyzyň Gündogar welaýatynyň wekilleriniň duşuşygy çözdi. Şonda kyn, emma ajaýyp ýeňşi Z.Astanowa gazanyp, öz bäsdeşi L.Möminowa hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykmaga mümkinçilik berdi.
Ikinji orny Mary welaýatynyň toparyndan FIDE-niň ussaty Maýagözel Babaýewa eýeledi, bu garaşylmadyk ýagdaý body, sebäbi ol jemleýji tapgyryň öň ýanynda 7,5 utuk bilen dördünji orunda barýardy. Marynyň Ýeňil atletika boýunça ýöriteleşdirilen sport mekdebiniň direktory M.Babaýewa jemleýji oýunda Lebap welaýatyndan gelen Aknur Işangulyýewany ýeňmegi başardy. Bu oýun ýaryşyň barşynda iň dowamly oýunlaryň biri bolup, ol 4 sagada golaý dowam etdi.
Ýurdumyzyň şu gezekki ýaryşynda ussat küştçüleriň üçüsinden başga-da, Türkmepnistanyň ýokary milli toparynyň düzümine Jeren Öwezowa (4-nji orun), Aýnur Isaýewa (5-nji orun), Bibihanapiýa Ödäýewa (6-njy orun) hem-de uýalar Merjen (7-nji orun) we Maýa (8-nji orun) Ýalkanowalar girdiler. Olar indi aprel aýynda paýtagtymyzyň Ýöriteleşdirilen küşt-şaşka mekdebinde geçiriljek ýaryşa taýýarlyk görerler. Şol ýaryşyň netijeleri boýunça Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşjak milli ýygyndy toparyň zenanlar düzümi kesgitleniler.
Türkmen küştçüleri üçin esasy sport synagy 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň barşynda bolar. Şonuň üçin her bir milli we halkara ýaryşlary 2017-nji ýylda Aşgabata gepçiriljek Oýunlara taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry bolup durýar. Olara ýaryşlaryň tutuş taryhynyň dowamynda ilkinji gezek diňe Aziýa sebitiniň däl-de, eýsem Okeaniýa sebitiniň hem ýurtlary gatnaşarlar.
Habarlar #küşt
- Soňky habarlar
Ýaş küştçüsiniň üstünligi11 Dekabr, 2016 (14:46)
- Soňky habarlar
Küşt boýunça dünýä çempionatynda altyn we kümüş medallar01 Noýabr, 2016 (11:10)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleri Aziýanyň çempionatynda hem-de Moskwada geçirilen ýaryşda tapawutlandylar19 Iýul, 2016 (10:41)
- Soňky habarlar
Küşt: halkara ýaryşlaryndaky üstünlikler15 Iýul, 2016 (11:05)
- Soňky habarlar
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi21 Maý, 2016 (00:54)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň güýçli küştçüleri Budapeştde geçirilýän “First Saturday” halkara ýaryşyna gatnaşar03 Maý, 2016 (16:46)
- Soňky habarlar
Ýazky ýaryşlar güýzde Bakuda geçiriljek Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşmak üçin milli ýygyndyny kesgitlär02 Mart, 2016 (18:41)
- Soňky habarlar
Küşt bilen meşgullanyp başlaýanlar üçin kitap neşir edildi: taryhdan käbir maglumatlar we 300 küşt meselesi02 Mart, 2016 (18:38)
- Soňky habarlar
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy27 Ýanwar, 2016 (22:09)
- Soňky habarlar
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler21 Ýanwar, 2016 (15:48)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Maksat Atabaýew — 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi30 Aprel, 2015 (22:09)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler18 Mart, 2015 (22:40)
- Soňky habarlar
Bir zalda dört ýaryş05 Mart, 2015 (22:49)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň medallary we rekordlary22 Fewral, 2015 (22:53)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler24 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň halkara ýaryşynda gazanan nobatdaky üstünligi23 Iýul, 2014 (20:06)


text:
Türkmenistanyň medeni hem ruhy durmuşynda käbir özgerişlikler peýda bolýar.
Ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, jemgyýet kem-kemden ruhnamaçylyk syýasatyndan daşlaşýar. Kimleriň ýazany belli bolmadyk kitaby mukaddesleşdirmekden, ondan ant içmekden el çekilýär.
Ýerli synçylaryň pikirine görä, milli medeniýeti hem edebi mirasy dikeltmekde Magtymguly-Pyragynyň eserleri esasy serişde hökmünde hyzmat edýär. Bu ugurda soňky döwürde edilen gowy işler hem az däl.
Magtymgulynyň eserleri täze elipbiýde çap edilip başlandy. Şahyryň doglan gününiň 290 ýyllygyny dabaraly bellemek barada çäreler geçirilýär. Munuň özi bolsa döwlet syýasatynda halkyň medeni mirasyna sarpa goýulýandygynyň alamaty. Netijede, türkmen jemgyýetinde terbiýe hem görelde mekdebi bolan çeper edebiýat kem-kemden öz ornuny eýeleýär.
Eýsem, Magtymguly näderejede halk durmuşyna aralaşýar? Azatlyk Radiosynyň bu gezekki medeni gepleşiginde käbir medeni täzelikler bilen bir hatarda, şu meseleler bilen baglanyşykly edebiýatçy alym Döwlet Mäneli bilen geçirilen söhbetdeşligi-de diňlärsiňiz.
Şu gepleşigi diňlemek üçin aşaky düwmä basyň:


text:
26-27-nji noýabrda Aşgabatda BMG-niň howandarlygynda Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji ählumumy maslahaty geçirildi. Forumyň netijeleri boýunça Aşgabat Beýannamasy kabul edildi. BMG-niň Durnukly Ösüş Maksatlaryna ýetmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan ulag ulgamy onuň düzgünlerinde öz beýanyny tapdy. Duşenbede Türkmenistanyň bakudaky ilçihanasy azerbaýjan HBS-leriniň wekillerini şu zatlar bilen tanyşdyrmak üçin press-brifing gurnady, diýip Trend azerbaýjan habarlar agentligi habar berýär.
Maslahatda çykyş eden Türkmenistanyň Azerbaýjandaky ilçihanasynyň 1-nji sekretary (konsul) Batyr Rejepowyň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň gatnaşmagynda geçirilen ählumumy maslahat döwlet, hökümet we parlament ýolbaşçylaryny, iri halkara guramalarynyň ýolbaşçylaryny, görnükli syýasy we jemgyýetçilik işgärlerini bir ýere jemledi. «Maslahat ulag ulgamynda hyzmatdaşlygy berkitmäge gönükdirilen tagallalaryň umumylygyny şöhlelendirdi» diýip diplomat aýtdy.
Rejepowyň nygtaýşy ýaly, forumyň netijeleri boýunça kabul edilen Aşgabat Beýannamasynda BMG-niň Baş sekretary Durnukly ulag ulgamy boýunça taryhda birinji ählumumy maslahaty BMG-niň durnukly ösüş we howanyň üýtgemegine garşy göreş boýunça syýasatynyň we borçlarynyň aýrylmaz bölegi hökmünde çagyrandygyny belländigi nygtalýar.
Rejepowyň sözlerine görä, maslahatda ulagyň ähli görnüşleri — awtomobil, demir ýol, howa, deňiz we derýa ulaglary ara alnyp maslahatlaşyldy. Maslahatyň çäklerinde geçirilen bölümçelerde bellenilişi ýaly, ulagyň durnukly ösüşi ýerli, sebit we dünýä bazarlaryna çykmagyň möhüm şertidir we ol söwdanyň we syýahatçylygyň ösmegine ýardam edýär. Mundan başga-da, Beýannamada ulag ulgamynyň ýurduň jemi içerki önümine önjeýli goşant goşýandygy, iş bilen üpjünçiligi artdyrýandygy, şeýle hem döwlet we ýerli býujetleriň girdejililigini ýokarlandyrýandygy barada aýdylýar.
«Ulagyň durnukly ösüşi üpjün etmek üçin amatly şertleri döredip bermek boýunça ähli wezipelerini doly derejede ýerine ýetirmegi üçin gyzyklanma bildirýän taraplaryň bilelikde işlemeginiň zerurdygy bellenildi» diýip ilçihananyň wekili aýtdy.
Ol şeýle hem bu resminamada ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk etmegiň halkara-hukuk we ekologiki aspektleriniň hem öz beýanyny tapandygyny habar berdi. Foruma gatnaşyjylar düzgünleri we resminamalary ýönekeýleşdirmegiň we standartlaşdyrmagyň, şol sanda ulag we üstaşyr geçirmeler boýunça halkara konwensiýalarynyň doly durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny bellediler, şeýle hem ulag ulgamynyň bug gazlaryny goýbermegini çäklendirmek we Pariž ylalaşygyny durmuşa geçirmekligi tizleşdirmek boýunça borçnamalary tassykladylar.
«Foruma gatnaşyjylar gyzyklanma bildirýän ähli taraplary täze, durnukly ulag nusgalarynyň hatyrasyna bilelikde hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdylar» diýip ol aýtdy.
«Şeýlelikde, Aşgabat Beýannamasy ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň we ösüşiň hatyrasyna konstruktiw halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk hem berkitmäge we ösdürmäge ediljek hereketler üçin gözükdiriji boldy» diýip Rejepow belledi.
Çäräniň dowamynda žurnalistler şeýle hem ilçihanada Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna bagyşlanyp döredilen otag bilen hem tanyşdylar. Türkmenistanyň Bakudaky Ilçihanasynyň 3-nji sekretary Bahar Berdiýewanyň belleýşi ýaly, Türkmenistan Merkezi Aziýa döwletleriniň içinde ilkinji bolup Aziýa oýunlaryny kabul etmäge mümkinçilik alan döwletdir.
Mundan başga-da, 2017-nji ýylyň 17-27-nji sentýabry aralygynda türkmen paýtagtynda geçiriljek şol oýunlaryň oňa gatnaşjak türgenleriň rekord möçberini toplajakdygy bellenildi. Oýunlaryň 21 görnüşi boýunça 62 döwletden 5 müňden gowrak türgen medallar üçin göreşer. Şolar bilen bilelikde 2500-e golaý tälimçiler we 10 müňden gowrak daşary ýurtly hünärmenler geler. Oýunlara 10 müňden gowrak meýletinçi ýardam berer. Oýunlara dünýäniň dürli ýurtlaryndan 200 müňden gowrak tomaşaçynyň gelmegine garaşylýar.
Aşgabatda Aziýa oýunlaryny geçirmek üçin sebitde deňi-taýy bolmadyk Olimpiýa şäherjigi gurulýar. 157 gektar meýdançany eýeleýän bu şäherjikde 30-san gowrak dürli görnüşli desga, şol sanda ýaşaýyş-durmuş, ulag we beýleki infrastrukturalar bar. desgalaryň umumy bahasy 5 milliard dollara barabardyr, diýip Trend habarlar agentligi belleýär.


text:
Media azatlygy ugrunda işleýän “Serhetsiz Reportýorlar” guramasy “Internetiň duşmanlary” atly ýyllyk hasabatyny ýaýrartdy.
Internet senzurasyna garşy bütindünýä gününe gabatlap, ýaýradylan bu hasabatda “onlaýn senzurasyny we gözegçiligini amala aşyrýan döwlet edaralaryna”aýratyn üns berilýär. Öňden bäri internete basyş edýän we Belarus, Eýran, Orsýet, Türkmenistan hem Özbegistan ýaly ýurtlary öz içine alýan ýurtlaryň sanawyna şu sapar käbir täze ýurtlaryň goşulandygy aýdylýar.
Hasabatda adam hukuklaryna hormat goýýandygyny aýdýan demokratik döwletleriň üçüsinde internet “duşmanlarynyň” tapylandygy aýdylýar. Şeýle ýurtlaryň ABŞ, Britaniýa hem Hindistandygy aýdylýar we bu ýurtlardaky gizlin gözegçilik agentlikler internet azatlygyny depelemekde “hytaýly, orsýetli, eýranly ýa bahreýnli öz kärdeşlerinden gowy däl” diýip bellenýär.


text:
Premýer-ministr Manmohan Singh şenbe güni Hindistanyň özünde ýasalan ilkinji ýadro suwasty gämisiniň açyk suwlarda synag edilmegi üçin deňze goýberilmäge taýýardygyny aýtdy.
Bu gäminiň doly işe girizilmeginden öň soňky synagydyr. 6 müň tonnalyk «INS Arihant» (Duşmanlary ýok ediji) gämisi 2009-njy jemgyýetçilige görkezildi.
Singh munuň ýurduň tehniki mümkinçiliklerini ösdürmekde ägirt uly ädim bolandygyny aýtdy.
Hindistanyň goranmak resmileri «Arihant» gämisiniň 85 megewatlyk ýadro reaktorynyň bardygyny aýdýarlar. Onuň 95 adamdan ybarat ekipažy bolar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 9-10-njy fewralda Bahreýn patyşalygyna sapar etdi.
Berdimuhamedowyň Bahreýne eden resmi saparynyň dowamynda iki ýurt arasynda maýa goýumlaryny ösdürmek hem goramak boýunça hökümetara ylalaşyga we goşa salgydy ýatyrmak barada Konwensiýa gol çekildi.
Şeýle-de Türkmenistan bilen Bahreýniň arasynda ykdysady, söwda, ylmy we tehniki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara Memoranduma we Daşary işler ministrlikleriniň arasynda ikitaraplaýyn konsultasiýalar barada Memoranduma gol goýuldy.
Berdimuhamedow 9-njy fewralda Bahreýniň paýtagty Manamada: “Türkmenistan Bahreýn bilen doly derejeli hyzmatdaşlygy ösdürmekçi” diýdi. Ol Bahreýniň maliýe, biznes toparlaryny Türkmenistanyň ykdysady ösüşine gönükdirilen proýektlere gatnaşmaga çagyrdy.
Perspektiwa
Günbatary öwrenijileriň Orsýetdäki birleşiginiň agzasy, taryhy ylymlaryň doktory Dmitriý Arapow Bahreýniň arap dünýäsiniň iri maliýe merkezi bolup durýanlygyny bellemek bilen, bu ýurtda nebit girdejilerine baý tutuş regionyň maliýe serişdeleriniň saklanýanlygyny we dolandyrylýanlygyny aýtdy.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Arapowyň pikirine görä, Bahreýniň maliýe sistemasynyň aýratynlyklary we mümkinçilikleri nebit-gaz serişdelerine baý Türkmenistanyň ýolbaşçylary üçin bähbitlidir.
Berdimuhamedow iki ýurduň arasyndaky gumanitar gatnaşyklary pugtalandyrmak boýunça käbir teklipleri etdi. Aşgabatda sungat festiwalyny we Bahreýniň medeni günlerini geçirmek inisiatiwalary öňe sürüldi. Berdimuhamedowyň sözlerine görä, şeýle çäreler “ikitaraplaýyn dostlukly gatnaşyklary giňelder we pugtalandyrar”.
Ýurtlaryň medeni günlerini geçirmek we syýahatçylygy ösdürmek meselesi 9-njy fewralda Manamada Bahreýniň medeniýet ministriniň we Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport boýunça Döwlet komitetiniň ýolbaşçysynyň arasynda hem maslahat edildi.
Bahreýniň habar agentlikleriniň maglumatyna görä, gepleşikleriň gidişinde taraplar ýurtlaryň ykdysady we inwestision mümkinçiliklerinden syýahatçylyk ugurdan hem peýdalanmagyň ähmiýetini nygtadylar.
Bahreýn patyşalygy
Bahreýn patyşalygy Pars aýlagynda adalarda ýerleşýän döwlet. 800 müň çemesi ilatly Bahreýn arap dünýäsiniň iň kiçi ýurdy. Konstitusion patyşalyk syýasy düzgünine görä ýaşaýan Bahreýn Al Halifa patyşalar maşgalasy tarapyndan dolandyrylýar. Nebit-gaza, merjen daşlaryna we alýuminiý magdanyna baý bu yurt ösen maliýe-bank sistemasy bilen tanymal.
Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Heritage Foundation” guramasynyň we “Wall Street Journal” gazetiniň dünýäde ykdysady azatlygyň derejesi barada 2010-njy ýylda ýaýradan hasabatynda 800 müň ilatly Bahreýne 13-nji orun berildi.
Bahreýn Ýakyn Gündogarda iň erkin ykdysadyýetli ýurt. Bu ýurtda umumy ykdysady ösüş gowşak bolsa-da, global maliýe krizisiniň ýurduň bank pudagyna ýaramaz täsiri örän pes. Ykdysadyýetde amala aşyrylan reformalar we ýurtda global söwda giň ýol açylmagy Bahreýni maliýe läheňine öwürdi.
Ýakyn Gündogarda nebit pudagyna iň az garaşly ykdysadyýetli Bahreýniň salgyt düzgüni bäsleşige ukyply we maliýe pudagy ösen. Bu bolsa Bahreýnde daşary ýurt sermaýasynyň köp ýatyrylmagyna mümkinçilik berýär diýip, “Heritage Foundation” guramasynyň we “Wall Street Journal” gazetiniň hasabatynda bellendi.
Birleşen Ştatlaryň Merkezi aňtaw gullugynyň maglumatlaryna görä, 2010-njy ýylda 800 müň ilatly Bahreýnde inflýasiýanyň derejesi 3,3 prosente, bir bahreýn dinarynyň hümmeti-de, takmynan, 0,38 sente deň bolupdyr.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedowyň arap dünýäsine eden resmi saparynyň Aşgabadyň Ýakyn Gündogar bilen aradaky döwletara dialoglaryny güýçlendirmegine garaşylýar.


text:
Täjigistandan sekiz adam Mekkä pyýada zyýarat etmek üçin Owganystanyň serhedinden aşdy. Olar musulmanlaryň haj zyýaratyny ýerine ýetirmekligi maksat edinýärler.
Bu zyýaratçylar Saud Arabystanyna çenli 4,600 kilometr ýoly pyýada geçmäge boýun bolup, ýola düşdüler. Olar Saud Arabystanyna barmak üçin azyndan dört ýurduň, ýagny Owganystanyň, Pakistanyň, Eýranyň we Yragyň territoriýalaryndan geçerler.
Ýaşlary 21-den 65 aralygynda bolan bu zyýaratçylar ýanlarynda pullarynyň azdygyny, syýahat ätiýaçlyklarynyň ýokdugyny aýdýarlar. Olar gijelerini metjitlerde geçirmeklige we Mekke şäherinde oktýabr aýynda gurnaljak haj zyýaratyna barmaga umyt baglaýarlar.
Hajy-pyýada
Bu zyýaratçylar toparyna ozalky sportsmen Abdulaziz Rajabow ýolbaşçylyk edýär. Ol öň hem Mekkä pyýada zyýarat edip, Hajy-pyýada adyna eýe bolupdyr.
Bu gezek biz Gurban baýramy başlanýança ol ýere barmaly we soňra yzymyza pyýada gaýtmaly.
Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna beren interwýusynda Abdulaziz Rajabow mundan ozal Saud Arabystanyna pyýada baryp, Käbä zyýarat etmek tejribesiniň şowly geçendigini aýtdy.
“Men özümiň ilkinji pyýada zyýaratymy 2005-nji ýylda başlap, 2006-njy ýylda tamamladym. Ýolda biz jemi bir ýyl ýedi aý bolduk. Iki-üç aýlap tanyşlarymyzda myhmançylykda bolduk. Gaýdyp gelenimizden soň üç-dört ýylyň dowamynda täze zyýarata taýýarlyk gördük. Bu gezek biz Gurban baýramy başlanýança ol ýere barmaly we soňra yzymyza pyýada gaýtmaly” diýip, Rajabow aýtdy.
Täjigistan, Kulob şäherinden pyýada Mekkä barýan toparyň agzalary, 8-nji Maý, 2012
Pyýada zyýarat edýänleriň biri, 65 ýaşly Abdurahim Madiýew ömür boýy Mekkä zyýarat etmekligi arzuw edip gelipdir, ýöne onuň bu arzuwy maliýe ýetmezçiligi sebäpli şu wagta çenli hasyl bolmandyr. Ol indi “mugtuna” haja gitmek mümkinçiliginden peýdalanýandygyny aýdýar.
Täjigistanyň häkimiýetleri uzak möhletli syýahata gitmek üçin zerur bolan dokumentleri taýýarlamak, şol sanda daşary ýurtlara wiza almak üçin zyýaratçylara kömek etdiler.


text:
Şenbe güni giçlik Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleri Stambul şäherindäki “Gezi” parkyndan protestçileri güýç bilen gysyp çykardylar.
Bu wakada howpsuzlyk güýçleri protestçilere garşy suw çüwdürimlerini, demikdiriji we göz ýaşardyjy gazlary ulandylar. Wakada onlarça adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Iki hepde mundan ozal esasy protest çykyşlary Türkiýäniň Stambul şäherindäki “Gezi” parkynda göz öňünde tutulýan gurluşyklara garşy protestler görnüşinde başlanypdy.
Emma soňra bu protest çykyşlary ýurduň dürli şäherlerinde Türkiýäniň häzirki hökümetine garşy köpçülikleýin çykyşlara öwrüldi.
Türkiýäniň milli profsoýuz guramalary ýekşenbe güni ýurduň dürli şäherlerinde giň gerimde protest çykyşlarynyň gurnalmagyna çagyryş etdiler.


text:
2016-njy ýylda Gyrgyzystanda dini mekdepleriň, ýagny medreseleriň mugallymlarynyň hiç birine diýen ýaly iş rugsatnamasy berilmez. Sebäbi olaryň din babatynda ýokary bilim hakyndaky şahadatnamalary ýok.
Gyrgyzystanyň Dini sertifikasiýa komissiýasynyň başlygy Abdulla Asrankulow 23-nji fewralda Azatlyk Radiosyna 2014-nji ýylda kabul edilen düzgünleriň has berk ýerine ýetirilmegi netijesinde ýurduň medreselerindäki mugallymlaryň 92 prosenti özleriniň mugallymlyk rugsatnamasyny ýitirerler diýdi.
Şeýle hem Asrankulowyň bildirmegine görä, ýurduň Dini meseleler boýunça döwlet komissiýasy Gyrgyzystanyň Baş müftüsine medreseleriň dini bilimler boýunça uniwersitet derejesinde şahadatnamasy ýok ýa-da resmi taýdan ykrar edilen uniwersitetlerden diplomy ýok mugallymlaryny işden boşatmagy maslahat berer.
Kontrollygy güýçlendirmek
Gyrgyzystandaky 101 medresäniň arasynda öz mugallymlaryny 24-nji fewralda başlanjak sertifikat almak çäresi üçin hasaba aldyran medreseleriň sany häzir 72 sany.
2014-nji ýylda girizilen çärelerde dini mekdepleri düzgünleşdirmek, ekstremistleriň sapak bermeginiň öňüni almak maksady bilen medreseleriň mugallymlarynyň iş rugsadynyň wagtly-wagtynda tassyklanmagy talap edilýär.
2012-nji ýylda Gyrgyzystanyň howpsuzlyk işgärleri ýurduň ýokary dini häkimiýeti Müftüligi çagalary bikanun suratda Bangladeşdäki medreselere iberýänlikde aýypladylar. Aýdylyşyna görä, bu medreselerde mugallymlar "Tabligi Jamaat" hereketiniň ekstremistik garaýyşlaryny wagyz edipdirler.
Gyrgyz häkimiýetleriniň medreseleriň üstünden edilýän kontrollygy güýçlendirmek boýunça girizýän çäreleri tutuş ýurtda yslamçy radikalizmiň barha artýan wagtyna gabat gelýär.
Antiterroristik operasiýalar
Gyrgyz häkimiýetleri soňky aýlarda terrorizme garşy operasiýalary ýola goýdular. Bu operasiýalarda yslamçy ekstremistleriň öldürilendigi, käbirleriniň hem tutulandygy aýdylýar.
Iýul aýyndan oktýabr aýyna çenli Bişkekde alnyp barlan antiterroristik operasiýalarda türmeden gaçan birnäçe yslamçy bilen azyndan dört sany polisiýa işgäri wepat boldy.
Gyrgyz häkimiýetlerini Orta Gündogardaky "Yslam döwleti" atly jeňçi topara goşulandyklaryna ynanylýan ýüzlerçe gyrgyz ýaşlarynyň ykbaly hem aladalandyrýar.
Ýanwar aýynyň ortalarynda Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrligi 2015-nji ýylda Siriýada we Yrakda yslamçy jeňçileriň hatarynda söweşip, otuzdan gowrak gyrgyz raýatlarynyň ölendigini habar berdi.


text:
GADYRLY MUŞDAGYMYZ!
Sen öz saglygyň, maşgalaň, garyndaşlaryň we öz halkyň saglygy barada alada edýän bolsaň, biz bilen hyzmatdaşlyk etmäge çagyrýarys. Eger bize goşulmaga islegiň bar bolsa:
1. Web saýty ýaýratmaga ýardam ber! Web saýtyň www.saglyk.info salgysyny dostlaryňa, joralaryňa, tanyşlaryňa iber, öz halaýan saýtlaryňda ýerleşdir.
2. Makalalaryň soňunda pikiriňi beýan et, teswir galdyr! Seniň pikirleriňi bilmek biziň uçün öran wajyp. Bu diňe biz üçin däl, eýsem tutuş jemgyýet üçin hem wajyp bolup, onuň ösmegine, kuwwatlanmagyna ýardam berer. Sebäbi hakykat pikir alyşmalarda, paýhasly çekeleşiklerde döreýändir!
3. Lukman bolsaň ýa-da lukmançylygyň islendik çäginde işleýän bolsaň, biz bilen öz pikirleriňi paýlaş, garaýyşlaryňy beýan et! Biz ökde lukmanlaryň, gaýratly hünärmeleriň gözleginde! Eger özüňi gyzyklandyrýan temadan ýazylan makalany bize hödürlesiň, biz ony çap etmäge taýýar. Saýt bilen hyzmatdaşlygyň düzgünleri bilen şu salgyda tanşyp bilersiň. Saýt sahypasy üçin makala ýazýanlar ýa-da ony barlaýanlar üçin maslahatlary bolsa şu salgyda tapyp bilersiň.
4. Tölegli maslahatlary bermek we hyzmatdaşlyk etmek üçin, lukmançylygyň durli ugurlarynda işleýan lukmanlary gözleyaris!
5. Peýdaly guramalaryň, lukmançylygyň we saglygy goramagyň çäklerinde işleýän guramalaryň (rus ýa-da iňlis dillerinde) salgylaryny bilýän bolsaň, olary biziň bilen paýlaş! Biz olary web saýtda "Web salgylary" diýlen ýerde görkezeris.
6. "Maşgala Saglygy" hem-de "Amaly gollanma: Daşky Gurşaw we Adam Saglygy" atly kitaplary öz dost-ýarlaryňa, joralaryňa, dogan-garyndaşlaryňa ýetirmäge kömek et!
"Maşgala saglygy" 2010-njy ýylda terjime edildi. Bu kitaby nirede satyn alyp bolýandygy barada ençeme soraglar saýtyň administrasiýasyna gelip gowuşýar. Ýöne, gynansak-da, biziň okyjylarymyz üçin bu kitabyň diňe elektron görnüşi elýeterdir. Eger seniň joraňyň, dostuňyň ýa-da dogan-garyndaşyňyň interneti ýok bolsa, sen bu kitaby saýtdan diske geçirip, olara sowgat berip bilersiň. Sebäbi köp keseller sowatsyzlykdan, keselleri nädogry kesgitlemekden, keselleriň öňüni alyş çäreleriň geçirilmeýänliginden döreýär. Eger sen öz ýakynlaryňyň saglygy barada alada edýän bolsaň, bize bu kitaby ýaýratmaga kömek et!
"Amaly gollanma: Daşky Gurşaw we Adam Saglygy" kitaby 2013-nji ýylda terjime edildi. Bu kitapda adam saglygynyň we daşky gurşawyň ýagdaýynyň özara näderejede baglydygy beýan edilýär. Saýtyň işgärler topary bu kitap seniň üçin, dost-ýarlaryň, joralaryň üçin örän peýdaly diýip hasap edýär. Eger sen dost-ýarlaryň, joralaryň saglygy barada alada edip, saýtyň işine ýardam bermek isleýän bolsaň, onda bu kitaby hem diske geçirip, olara sowgat berip bilersiň.
7. Siz öz hak-hukuklaryňyzy bilyaňizmi? atly bölümde öz durmuş tejribäň barada ýaz, teswir galdyr.
Bu saýt seniň üçindir! Şoňa görä-de, biz seni haýsy maglumatlaryň gyzyklandyrýandygyny, tolgundyrýandygyny bilmek isleýäris. Biz öz saýtymyzy gowudan-gowy etmäge hemişe ymtylarys. Yöne bu maksada ýetmek üçun, bize seniň pikirleriňi bilmek, biziň bilen hyzmatdaşlyk etmegiň gerek.
Öz soraglaryňy Sorag-Jogap bukjasyna iberseň, tejribeli lukmanlar saňa jogap bererler. Teklipleriňi we pikirleriňi bolsa This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it elektron poçtasyna iberip bilersiň.
Biz bilen hyzmatdaşlyk etmegiňe sabyrsyzlyk bilen garaşýarys!


text:
Şu günler Gyrgyzystandaky syýasy ýagdaýlar halkara jemgyýetçiliginiň üns merkezinde. Emma Türkmenistanda bu tema düýpden gozgalmaýar.
Türkmenistanyň milli radiosynda we telewideniýesinde, gazet-žurnallarynda hem internet neşirlerinde Gyrgyzystandaky syýasy öwrülişikler, oppozisiýanyň çykyşlary, iki gün bäri dowam edýän syýasy dartgynlylyk we protest aksiýalary barada hiç hili maglumat berilmeýär, bu barada aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew habar berdi.
Aşyrguly Baýryýew Türkmenistanyň metbugatynda, umuman, halkara wakalar barada şu güne çenli çäkli maglumat berlip, köpçüligiň dykgatyna ýetirilýän informasiýanyň esasan ylmy-tehniki täzeliklere degişli bolýanlygyny belledi.
Emma Gyrgyzystanda bolup geçýän wakalar barada dymmak syýasaty diňe bir Türkmenistanyň habar beriş serişdelerine mahsus bolman, Gyrgyzystanyň ýakyn goňşysy Özbegistana hem degişli.
Diňe Türkmenistan däl
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň žurnalisti Zamira Işanowanyň sözlerine görä, iki gün bäri Özbegistanyň döwlete garaşly hem özlerini hususy diýip atlandyrýan ýerli habar beriş serişdelerinde Gyrgyzytsan barada hiç hili habar berilmeýär.
Türkmenistandan tapawutlylykda Özbegistanyň habar beriş serişdelerinde halkara maglumatlar we täzelikler, adatça, has giň derejede berilýär. Emma Özbegistanda halkara täzelikleriň berilmeginiň öz aýratynlyklarynyň-da bardygyny Zamira Işanowa belledi.“Şu günler ýerli habar beriş serişdelerde gozgalýan halkara temalary Braziliýadaky suw joşgunyna ýa Taýlanddaky syýasy ýagdaýlara degişli boldy, emma gapdaldaky goňşy Gyrgyzystanyň syýasy özgerişlikleri we rewolýusion öwrülişikleri barada ýeke söz hem aýdylmady”.
Zamira Işanowa munuň sebäplerini ýurtdaky güçli senzuradyr özbek häkimiýetleriniň halk içinde ýurduň abadançylygy we rahatlygy barada pikir döretmek islegi bilen baglanyşdyrýar.
Täjigistanyň we Gazagystanyň habar beriş serişdelerinde Gyrgyzystandaky ýagdaýlar barada yzygiderli maglumat berilýär. Täjigistanyň habar beriş serişdelerinde giň görnüşde berilýän täzelikler bilen birlikde analizleriň hem bilermenleriň pikirleriniň giň görnüşde jemgyýetiň dykgatyna ýetirilýänligini täjigistanly žurnalistler aýdýarlar.
Şol bir wagtda-da Gazagystanyň habar serişdelerinde goňşy Gyrgyzystandaky syýasy ýagdaýlaryň esasy tema hökmünde berilmeýändigini, şeýle-de maglumatlarda bolýan wakalarda we çaknyşyklarda çekilýän adam pidalarynyň sanynda käbir nätakyklyklaryň goýberilýänligini Gazagystanyň käbir internet neşirleri belleýär.
Näme üçin?
Merkezi Aziýa boýunça bilermen, žurnalist Sanobar Şermatowa Gyrgyzystanda 2005-nji ýylyň mart aýynda syýasy öwrülişikler bolan döwründe-de Türkmenistan bilen Özbegistanda onuň habar berilmänligini aýdýar.
Onuň pikiriçe, bu sapar hem dowam edýän informasion dymyşlygyň düýp sebäbi Türkmenistanyň we Özbegistanyň habar serişdeleriniň ýurduň ýolbaşçylaryndan rugsatsyz Gyrgyzystandaky wakalar barada habar berip bilmeýänligindendir.
“Habar berilse, häkimiýetler muňa öz garaýşyny hem mälim etmeli bolarlar. Ýurtlaryň ýolbaşçylary bolsa muňa taýýar däl. Üstesine hem Aşgabatda hem-de Daşkentde häkimiýetler syýasy öwrülişikleri halamaýarlar we Gyrgyzystanyň göreldesiniň öz ýurtlaryna nusga bolmagyndan howatyrlanýarlar” diýip, S.Şermatowa belledi.
Emma onuň pikirine görä, Orsýetiň telewideniýesi doly görkezilýän Özbegistanda ilat köpçüligi üçin Türkmenistana garanda maglumat almak mümkinçilikleri has eleýterli.
Türkmenistan Gyrgyzystan barada maglumat berilmezligi bilen öz raýatlarynyň esasy azatlyklaryny, şol sanda hereket hem ykdysady azatlyklaryny çäklendirýär diýip, regional bilermen aýtdy we Gyrgyzystandaky ýagdaýlaryň, hususan-da bu ýerde okaýan türkmen studentleriniň ykbalyna täsir ýetirýänligini belledi.
Şu günler halkara jemgyýetçiliginiň üns merkezinde bolan Gyrgyzystan we ol ýurtda bolup geçýän ýagdaýlar barada maglumat bermek meselesi bilen baglylykda Türkmenistanyň ýerli habar serişdelerinden maglumat alyp bolmady.


text:
Türkmenistanda ýokary derejeli döwlet resmileriniň birnäçesine berk käýinç yglan edildi.
Türkmen döwlet ykdysydyýet we dolandyryş institutynyň, ozalky Halk hojalygy institutynyň rektory Pürli Agamyradowa «gulluk borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi, ýolbaşçylyk edýän ýokary okuw jaýynda bilim reformasynyň amala aşyrylyşyna kontrollugy gowşadandygy» üçin berk käýinç berildi diýip, resmi metbugat ýazýar.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, prezident G.Berdimuhamedow ýurduň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýewe, döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy Döwrangeldi Baýramowa hem berk käýinç beripdir.
Bu resmilere hem käýinç «gulluk wezipelerini talabalaýyk ýerine ýetirmändigi we işde goýberen kemçilikleri», «ýolbaşçylyk edýän pudaklarynyň işine kontrollugy gowşadandygy» üçin berildi diýip, TDH ýazýar. D.Baýramowyň harby çini podpolkownik derejesine aşak düşürilip, gysga wagtda kemçilikleri düzetmese, onuň işden boşadyljagy duýdurylypdyr.
Emma resmi metbugatda bu resmileriň anyk nähili kemçilik goýberendigi aýdylmaýar.


text:
Şenbe güni siriýaly aktiwistler Damask prowinsiýasynda protestlerde öldürilen adamlaryň jaýlanyş çäresine üýşen adamlara garşy howpsuzlyk güýçleriniň ýene ot açandygyny habar berdiler.
Siriýadaky ynsan hukuklaryna gözegçilik ediji toparyň maglumatyna görä, Damaskyň etegindäki Mazzeh raýonynda bolan bu wakada ýene birnäçe parahat ýaşaýjy ölüpdir.
Ýöne bu ok atmalarda näçe adamyň ölendigi barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady. Bu wakanyň öňýany, anna güni şu raýonda howpsuzlyk güýçleriniň protestçilere garşy atan okundan dört adam ölüpdi.
Bu wakanyň fonunda şenbe güni Siriýa sapar edýän Hytaýyň daşary işler ministriniň orunbasary Jai Ýung Siriýadaky ýagdaýlar barada prezident Başar al-Assad bilen gepleşik geçirdi.


text:
Türkmenistan we Birleşen Arap Emirlikleri (BAE) adatdan daşary we krizis ýagdaýynda hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişme memorandumyna gol goýdular diýip, 9-njy noýabrda arap neşiri habar berdi.
“WAM” neşiriniň maglumatyna görä, çarşenbe güni Abu-Dabide bu dokumente arap tarapyndan goranmak ministri Muhammed Al Bowardi we türkmen tarapyndan ýurduň goranmak ministri Ýaýlym Berdiýew gol goýdy.
Al Bowardi bu dokument Birleşen Arap Emirlikleriniň milli howpsuzlyk strategiýasynyň çäklerinde krizis we betbagtçylyk ýagdaýlaryna garşy göreşde taýýarlygy ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer diýdi.
Berdiýew hem öz gezeginde, häzirki ýagdaýlaryň nukdaý nazaryndan Türkmenistanyň Birleşen Arap Emirlikleri bilen goranmak we howpsuzlyk pudaklary boýunça hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Uly dawa döreden gizlin dokumentleri ýaýradyjy «WikiLeaks» şu gün internetde täze web adres bilen peýda boldy. Bu wakanyň öňýany bu toparyň ozalky internet domeýni öçürilipdi.
«WikiLeaks»-iň Şweýsariýa degişli täze web adresi: www.wikileaks.ch. Ýöne saýtyň içindäki maglumatlardan ol Şweýsariýadan we Fransiýadan iş alyp barýan ýaly bolup görünýär.
«WikiLeaks»-iň ozalky internet saýty üçin domeýn beren «EveryDNS» kompaniýasy düýn, 2-nji dekabrda «WikiLeaks» sebäpli özüne degişli beýleki 500 müň töweregi internet saýtyna-da hakerleriň hüjüm etmek haýbatyny atandyklaryna salgylanmak bilen, «WikiLeaks»-e hödürleýän öz hyzmatlaryny ýatyrdy.
«Frans-Press» habar agentligi «WikiLeaks»-i esaslandyryjy Julian Assanjyň adwokaty Mark Stefense salgylanmak bilen, bu toparyň internet saýtyny öçürmek ugrunda ýola goýlan bu soňky giňişleýin çäreleriň Julian Assanjyň sesini sem etdirtmek üçin ýola goýlan çäre diýlip hasaplanylýandygyny habar berýär.
Hüjümler artýar
«Frans-Press» habar agentligine beren interwýusynda adwokat Mark Stefens «Kimdir-biri, megerem, döwlete degişli oýunçy dünýäniň dürli künjeklerindäki ýüzmüňlerçe kompýuterleriň tagallasyny birikdirip, bir wagtyň özünde olaryň hemmesiniň bilelikde «WikiLeaks» websaýtyna girmeklerini ýola goýupdyrlar» diýip, adwokat Mark Stefens belledi.
«WikiLeaks»-iň ozalky internet saýtyny dolandyran «EveryDNS» kompaniýasynyň öz hyzmatlaryndan el çekmegi «WikiLeaks» saýtynyň Birleşen Ştatlara degişli gizlin dokumentleriň ýüzmüňlerçesini internetiň üsti bilen jemgyýetçilige aýan etmeginiň yzýany ýüze çykdy.
Bu wakadan bir gün öň bolsa, Amerikan Kongresiniň basyşlary astynda amazon.com internet saýty hem «WikiLeaks» saýtyny öz serwerinden aýyrdy.
Birleşen Ştatlaryň Kongresi amazon.com internet saýtynyň «WikiLeaks» bilen nähilidir bir özara hyzmatdaşlygynyň bar bolmagynyň mümkindigini-de öňe sürdi.
Mundan öň Birleşen Ştatlaryň Yrakdaky we Owganystandaky uruşlary bilen baglanyşykly ýarym million töweregi gizlin dokumentleri jemgyýetçilige aýan edip, Waşingtony oňaýsyz ýagdaýa salan «WikiLeaks» şu hepde Birleşen Ştatlaryň gizlin diplomatik hatlarynyň-da örän köpüsini jemgyýetçilige elýeterli edip başlady.
Bu diplomatik hatlaryň äşgär edilip başlanmagy Ak Tamyň we onuň soýuzdaşlarynyň gaharyny has-da öjükdirýäne meňzeýär.
Ynjyk faktlar ýüze çykýar
Bu aýan edilen hatlardan birinde Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky ilçisi Karl Eýkenberri Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýy «was-was», «gowşak» we «çakdanaşa çekinjeň» diýen sözler bilen häsiýetlendiripdir.
Şeýle hem, Karl Eýkenberriniň prezident Karzaýy döwleti gurmagyň iň bir esasy prinsiplerini bilmeýän adam hökmünde häsiýetlendirendigini hem bu dokumentlerde görkezilýär.
Alşylan hatlarda Owganystanyň hökümet agzalaryna-da häsiýetnama berlipdir. Olarda diňe oba-hojalyk ministriniň parahorlukda aýyplanmadyk ýeke-täk çinownikdigi bellenipdir.
«WikiLeaks»-iň bu dokumentleriniň ählisine eýe bolan az sanly habar serişdelerinden biri Britaniýanyň «The Guardian» gazeti şu gün bu dokumetlerden käbirlerini aýan edip, Birleşen Ştatlaryň diplomatik hatlarynda Britaniýanyň Owganystandaky goşunlarynyň alyp barýan işleriniň hem ýiti tankyt edilýändigini mälim etdi.
«The Guardian» gazeti bu dokumentlerde Britaniýanyň Owganystanda howpsuzlygy üpjün etmek we ýerli owganystanlylar bilen gatnaşyklary ýola goýmak meselesindäki başarnyksyzlyklary barada uly aladanyň we ýigrenjiň aýdyň görünýändigini ýazýar.


text:
Rus habar gulluklary 4-nji iýulda Gyzylýurt ýygynçagy diýilýäniň 2 agzasynyň we rus ýörite gulluklarynyň bir esgeriniň atyşykda ölendigini ýazýar.
Bu hadysa Dagystanda terrora garşy geçirilen operasiýa mahalynda bolupdyr.
Orsýetiň terrorçylyga garşy milli komiteti ýörite güýçleriň jeňçileri iki günläp kowalandygyny, muňa olaryň tokaýy barlaýan esgerleri oka tutmagynyň sebäp bolandygyny aýdýar.
Terrora garşy operasiýa jeňçileriň tokaýdaky tomusky lageri barada maglumat gowşanyndan soň başlanypdyr.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton 23-nji ýanwarda geçen ýylyň 11-nji sentbýarynda ABŞ-nyň Liwiýadaky missiýasyna edilen ganly hüjüm barada kongres komitetiniň öňünde görkezme berer.
Wekiller öýüniň daşary işler komitetiniň agzalary Klintona Bengazide amerikan ilçisi Kris Stiwensiň we beýleki üç amerikalynyň öldürilmegine sebäp bolan hüjüm barada sorag bererler.
Klinton bu görkezmäni geçen aý bermelidi, ýöne onuň saglyk ýagdaýy muňa mümkinçilik bermedi.
Klinton işden çekilmegi planlaşdyrýar we prezident Barak Obama onuň ýerine senator Jon Kerrini hödürleýär.


text:
Sişenbe güni BMG-niň adam hukuklary boýunça Baş komissary Nawi Pilleý soňky günler Ysraýyl bilen Siriýanyň serhetlerinde adamlaryň ölümine getiren wakalara düýpli alada bildirýändigini mälim etdi.
Bu barada ýaýradan beýanatynda ol soňky üç hepdäniň dowamynda Ysraýylyň howpsuzlyk güýçleriniň 40 töweregi adamy atyp öldürendikleri barada maglumatyň alnandygyny belläpdir.
Nawi Pilleý Ysraýylyň güýçleriniň ýaragsyz protestçilere garşy ok atmaklaryny ýazgaryp, Ysraýylyň hökümetini şeýle wakalarda çakdanaşa güýç ulanmakdan saklanmaklyga çagyrypdyr.


text:
20-nji iýunda Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeleri ministrliginiň «Türkmennebitönümleri» baş müdirligi köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üsti bilen hususy awtoulag eýelerine 2011-nji ýylyň ikinji ýarym ýyly üçin awtomobil benzininiň hem-de dizel ýangyjynyň talonlarynyň paýlanylyp başlanýandygyny mälim etdi.
Ýangyç talonlary hususy ulag eýelerine 27-nji iýundan ýurduň ygtyýarly edilen bank edaralary tarapyndan paýlanylar.
2008-nji ýyla çenli Türkmenistan ýangyç serişdeleriniň iň arzan ýurdy hasaplanýardy. Bir litr benziniň bahasy şol döwürde 400 manat, ýagny 2 sente golaý baha durýardy. 2008-nji ýylyň 11-nji fewralyndan Türkmenistanda ýangyjyň bahasy 8 essä golaý galdyryldy.
Ýangyjyň bahasynyň birden ýokary galmagynyň ýurduň ykdysadyýetiniň yranmagyna getirmeginden howatyr edilip, hususy awtoulag serişdeleriniň eýesi bolan Türkmenistanyň raýatlaryna ähli görnüşdäki awtomobil benzinini we dizel ýangyjyny bellenen ölçegde muzdsuz goýbermek barada karara gelindi.
2008-nji ýylyň 11-nji fewralyndan güýje giren ýurduň prezidentiniň kararyna laýyklykda, ýeňil awtoulag serişdeleriniň eýeleri aýda 120 litr, ýük awtoulag serişdeleriniň, awtobuslaryň, traktorlaryň eýeleri aýda 200 litr, ähli kysymdaky motosikller we motorollerleriň eýeleri bolsa aýda 40 litr mugt ýangyç alyp başladylar.
Döwlet tarapyndan bellenen ölçegde mugt ýangyç goýberilse-de, ýangyjyň bahasynyň galmagy harytlaryň nyrhynyň göterilmegine ep-esli derejede täsir etdi. Hususan-da, taksileriň hyzmaty iki esse gymmatlady. Welaýatlardan gelýän gök önümleriň, umuman uzak aralykdan getirilýän ähli harytlaryň nyrhy ýokarlandy. Ýöne wagtyň geçmegi bilen ilat ýangyjyň täze nyrhy bilen ylalaşdy.
Hususy awtoulag serişdeleriniň eýelerine bellenen ölçegde muzdsuz ýangyç ýylda iki gezek, ýanwarda hem-de iýulda 6 aýlyk goýberilýär. Goýberilýän talonlar sada görnüşde çap edilýän-de bolsa, olary ýasamak juda howply. Sebäbi ýangyç guýujy stansiýanyň işgärleri ulagyna benzin guýdurmaga gelen sürüjininiň beren talonynyň arkasyna onuň ulagynyň döwlet belgisini belläp ýazýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Aşgabatda saýlawlar boýunça halkara tejribelerine bagyşlanylan ýörite seminar geçirildi.
Bu iki günlük forum Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy we Daşary işler ministrligi, şeýle hem Türkmenistandaky habar serişdeleriniň işini kämilleşdirmek boýunça BBC dünýä gullugy tarapyndan amala aşyrylýan ýörite proýekt tarapyndan gurnaldy.
Aşgabatda gurnalan bu seminaryň esasy maksady Merkezi saýlaw komissiýasynyň we köpçülikleýin habar serişdeleriniň işini sazlaşdyrmak meselesinde halkara tejribelerini öwrenmekden ybarat.
Seminaryň işine Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň ýanynda media bilen işleşmek boýunça döredilen ýörite toparyň wekilleri gatnaşdylar.


text:
Hökümete garşy protestçileriň azyndan müň sanysy taýland goşunynyň baş edarasyna zabt etdi.
Mähelle anna güni Bankokdaky howlynyň derwezesini döwüp, içine kürsäp urdy. Harbylar protestçileriň howlynyň içine girendigini, emma ofis jaýlarynyň içine girip bilmändigini aýtdylar.
Premýer-ministr Ýiňlak Şinawatra penşenbe güni parlamentde ynam bildirmezlik baradaky ses berişlikden aman gutuldy.
Demonstrasiýaçylar ýekşenbe gününden bäri hökümetiň işden çekilmegine çagyrýarlar. Olar ministrlikleriň we hökümet edaralarynyň ýapylmagyny talap edip, ýöriş geçirýärler.
Demonstrasiýaçylar premýer-ministr Ýiňlak Şinawatranyň hökümetiniň onuň dogany, ozal hökümetden gyraklydylan lider Taksin Şinawatranyň kontrollugynda işleýändigini aýdýarlar.
2010-njy ýylda Taksiniň goldawçylarynyň müňlerçesi iki aý Bankogyň esasy ýerlerini eýeläp, protest geçirdiler. Şonda oturma protestinde 90-dan gowrak adam öldi. Netijede Ýiňlak premýer-ministrlige saýlandy.


text:
Şenbe güni Hytaýyň halk deputatlarynyň Gurultaýy ýurduň täze Ministrler Kabinetiniň düzümini tassyklamak işini tamamlady.
Ministrler Kabinetiniň düzümine Hytaýyň weteran syýasatçylarynyň 40-a golaýy girdi. Şenbe güni Gurultaýyň maslahatynda ýurduň maliýe, söwda we daşary işler ministrleriniň wezipelerine-de täze adamlar bellendi.
Hytaýyň daşary işler ministri wezipesine mundan ozal Demirgazyk Koreýanyň ýaragsyzlanmak meselesi boýunça iş alyp baran we Hytaýyň Taýwan bilen gatnaşyklarynyň täzeçe ýola goýulmak prosesine öňbaşçylyk eden Wang Ýi bellendi.
Bu maslahatda Hytaýyň Merkezi bankynyň ozalky başlygy Jou Sioçuan öz wezipesinde galdyryldy.
Ministrler Kabinetiniň düzüminiň tassyklanmagy bilen Hytaýda häkimiýeti kommunist liderleriň täze nesline tabşyrmak ugrundaky çäreler doly amala aşyryldy diýlip hasaplanylýar.
Hytaýda häkimiýetiň durkuny şular ýaly doly derejede täzelemek prosesi her on ýylda bir gezek amala aşyrylýar.


text:
Ýekşenbe güni amerikan generaly Deýwid Petreus Kabulda Owganystandaky 130 müň harbyly halkara güýçleriň serkerdesi wezipesine resmi girişdi.
Halkara güýçleriň ştab-kwartirasynda çykyş edip, Petreus ekstremizme garşy göreşde harby hem graždan gurluşlaryň güýçlerini birleşdirmegiň zerurdygyny nygtady hem “Biz ýeňmek üçin şu ýerde” diýdi.
Ol şeýle-de: “Biz kyn göreşe gatnaşýarys. Birnäçe ýyllyk uruşdan soň iň aýgytly pursat gelip ýetdi. Biz “Al-Kaýydanyň” hem onuň bilen bagly ekstremistleriň öňküleri ýaly Owganystanda ornaşyp bilmejekdigini owgan halkyna, tutuş dünýä görkemeli. Halkara goşun kontingentiniň güýçlenmegi, Owganystanda biziň hyzmatdaşlarymyzyň sanynyň artmagy bilen bizde maksatlarymyzy amala aşyrmaga täze mümkinçilikler döredi” diýip, general Petreus aýtdy.
General Deýwid Petreus general Stanley MakKristalyň ornuna geldi. MakKristal ABŞ-nyň birnäçe ýokary derejeli resmisiniň adresine tankydy pikirleri žurnala beren interwýusynda aýdandygy üçin wezipesinden boşadylypdy.


text:
Geçen hepde Hazar deňziniň türkmen kenaryndaky “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda aragatnaşyk ulgamynda Sebitleýin arkalaşygyň elektroaragatnaşyk komissiýasynyň we operatorlar Geňeşiniň nobatdaky bilelikdäki maslahaty geçirildi.
Maslahatda regiondaky umumy maglumatlar giňişliginde kadalaşdyryjy hukuk binýatlary sazlaşdyrmak, gazanylan tejribeleri giňişleýin alyşmak meselerine garaldy. Duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanda elektroaragatnaşyk pudagynyň ýagdaýy bilen hem tanyşdyryldy.
Poçta hyzmatlary
Resmi metbugatda habar berilmegine görä, Türkmenistan aragatnaşyk we telekommunikasiýalar ulgamynyň ösüşine möhüm ähmiýet berýändigini nygtady. Muňa garamazdan, ýurtda esasy aragatnaşyk hyzmatlarynyň ýerine ýetirilişi döwrüň talaplaryndan yza galýar.
Türkmenistanda poçta hyzmatlary diňe döwlet eýeçiligindäki “Türkmenpoçta” aragatnaşyk kärhanasy tarapyndan hödürlenýär. Bütindünýä poçta aragatnaşygy bileleşiginiň agzasy bolup, “Türkmenpoçta” dünýäniň 190 döwleti bilen işleşýär.
Türkmenistanda DHL, FedEX ýaly iri halkara poçta kompaniýalary işlemeýär. 2005-nji ýylyň aprel aýynda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi bu kompaniaýalaryň iş lisenziýalary ýatyrypdy.
Mobil aragatnaşygy
“Awazada” geçirilen maslahatda türkmen tarapy telekommunikasiýa pudagyna ýatyrylýan maýa goýumlaryň artýanlygyny we ýurtda simli we mobil telefon hyzmatlarynyň, şeýle hem Internet aragatnaşygynyň barha ýaýbaňlanýanlygyny habar berdi.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň “Huawei” we “Nokia-Siemens” kompaniýalary bilen ýylyň başynda baglaşan şertnamasynda “Altyn Asyr” mobil aragatnaşyk operatorynyň tehniki ukybyny ýene goşmaça 50 müň abonentlik artdyrmak göz öňünde tutulýar.
Geçen ýylyň ahyrynda Türkmenistan 2 ýarym milliondan gowrak abonentli MTS bilen şertnamasyny ýatyrandan soň, 600 müň müşderili “Altyn Asyryň” abonentleriniň sany şondan bäri iki esse ýokarlandy. Emma kompaniýa ilatyň mobil talaplaryny häzirlikçe doly derejede ödäp bilmän gelýär.
Käbir synçylaryň bellemegine görä, Türkmenistanda mobil aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan islegleriň talaba laýyk kanagatlandyrylman gelmegi häkimiýetleriň bu ýagdaýa düýpden taýýar bolmanlygyny görkezýär.
Halkara hyzmatdaşlygy
“Awazada” öz maslahatyny geçiren aragatnaşyk ulgamynda Sebitleýin arkalaşygyň elektroaragatnaşyk komissiýasy we operatorlar Geňeşi dünýäniň informasion giňişligine aralaşmak boýunça Türkmenistana ýardam bermek maksadyny hem göz öňünde tutýar.
Moskwadaky GDA Institutynyü Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Andreý Grozin aragatnaşyk boýunça regional guramalaryň milli aragatnaşyk hyzmatlarynyň hiline täsir ýetirjegine şübhe bildirýär. Emma ol Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygyna tarap ädýän ädimleri barha ösýän global informasion giňişliginden üzňelikde galyp bolmajagyna häkimiýetleriň göz ýetirýänligini görkezýär diýen pikirde.
Elektrik we poçta aragatnaşygy boýunça regional arkalaşygynyň “Awazada” geçirilen maslahatyna Azerbaýjanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Moldowanyň, Russiýa Federasiýasynyň, Täjigistanyň, Özbegistanyň, Ukrainanyň we Sloweniýanyň aragantaşyk pudak ministrlikleriniň we kärhanalarynyň ýolbaşçylary hem-de spesialistleri gatnaşdylar.


text:
Salam www.tmhits.com
saýtymyzyň hormatly diňleýjileri we aýdym-saz muşdaklary !!! Bilşimiz ýaly, Tmhits topary Merkezi Aziýa aýdym-saz sungatyny dünýä derejesine çykarmak üçin batly gadamlar bilen öňe barýar we birnäçe täzelikler girizmegi dowam edýär. Iň soňky täzeliklerde Youtube channel
-imiziň döredilmegi we Tmhits blog
-yň keşbiniň üýtgemegidir. Tmhits blog-yň bu üýtgemesi size, ýagny diňleýjilerimize blogdaky ýazgylarymyz hakynda pikir we maslahatlaryny aňsatlyk bilen paýlaşmaklaryna mümkinçilik berýär. Biziň Youtube channel-imizden bolsa täze wideoklipler diňläp lezzet alarsyňyz diýip umyt edýäris.
Üns bereniňiz üçin köp sag boluň !!!!
Iň gowy arzuwlar bilen Tmhits topary ...


text:
Liwiýaly gozgalaňçylaryň Tripoliniň gündogarynda Muammar Kaddafiniň güýçleri bilen söweşýän we nirelerdedir bir ýerlerde gizlenýän diktatory gözläp ýören mahaly ABŞ indi alty aý bäri graždanlyk urşunyň dowam edýän ýurdunda köpçülikleýin gyryş ýaraglarynyň we adaty ýaraglaryň hasap-hesibini anyklamaga çalyşýar.
Obamanyň administrasiýasy Liwiýanyň territoriýasyndaky bar bolan gaýtadan işlenilmedik ýadro materiallarynyň we ölüm howply himiki maddalaryň howpsuz ýerde saklanýandygyna bil baglaýar.
Henize çenli Muammar Kaddafiniň düzgüniniň ýykyljak-ýykyljak şertlerinde köpçülikleýin gyryş ýaraglarynyň terrorçylaryň eline düşer ähtimallygy bardy. Emma Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Wiktoriýa Nulandyň habar bermegine görä, ynjalyksyzlanara onçakly esas ýok. Sebäbi baryp 2003-nji ýylda Kaddafi Günbatar bilen gatnaşyklaryň maýylganlaşmagynyň hasabyna özüniň ýadro programmasyndan resmi taýdan ýüz öwrüpdi.
—Liwiýanyň ýadro programmasynyň iň möhüm düzüji zatlary, şol sanda pakistanly ýadroçy Abdyl Kadyr Hanyň ulgamyndan düşenleri-de 2004-nji ýylda yzyna alnypdy. Ýadro bombasyny taýýarlamak üçin zerur bolan ýokary derejede baýlaşdyrylan uranyň iň soňky tapgyry 2009-njy ýylda Liwiýadan çykaryldy. Ýurtda entegem uran konsentratynyň ätiýaçlary bar. Ol Tajurdaky ýadro barlag obýektinde howp-hatarsyz şertlerde saklanylýar. Häzir Liwiýanyň bu konsentraty has howply esasa öwürmäge ýagdaýy ýok.
Muammar Kaddafide şonuň ýaly-da käbir möçberde söweşjeň toksiki (awuly) madda bolan iprit (zäherleýji madda) hem bardy. Bu madda häzir Waddandaky harby enjamlar ammaryndaky polat konteýnerlerde saklanylýar. Olar gabaraly bunkerlerde ýerleşdirilendir we himiki ýaraglary gadagan etmek boýunça halkara guramasy tarapyndan möhürlenendir. Biziň hasaplamalarymyza görä, ipritiň zapasy howpsuz-hatarsyz ýagdaýda saklanylýar, şonuň bilen birlikde-de olara milli tehniki serişdelerimiz arkaly gözegçilik etmäge-de ýagdaýymyz bar — diýip, Wiktoriýa Nuland ynandyrdy.
Asmana atyjy göçme raketa kompleksleriniň ykbaly doly aýdyň däl. Dürli hasaplamalara görä, olaryň Liwiýada 15-den 25 müňe çenlisi ýygnanan bolmaly. Şeýle kompleksler howadaky nyşanalary, aýratynam wertolýotlary ýok etmek üçin iňňän netijeli serişde hasaplanylýar.
Mundan ozal Amerikanyň razwedka we terrorçylygyň garşysyna göreşiji gulluklary Döwlet departamentiniň Liwiýadaky şu ýaraglary tapmak we satyn almak boýunça ýeterlik işjeňlik görkezmändigi üçin olary tankytlapdy.
Çaklamalara esas
“Associated Press” agentligi ady tutulmadyk iki sany amerikan resmisine salgylanmak bilen soňky döwürde asmana atyjy göçme raketa kompleksleriniň Ýakyn Gündogaryň regionyndaky gara bazarda bahasynyň aşak düşendigini, şeýle bolansoň, olaryň bir böleginiň şu bazara Kaddafiniň gorhanasyndan düşen bolmagyny çaklamaga esas berýär diýip, habar berýär. Şonuň bilen birlikde gürrüňi edilýän ýaraglaryň “Al-Kaidanyň” terrorçylarynyň eline düşme alamatlary häzirlikçe anyklanylanok. Çeşmeleriň tassyklamagyna görä, şu mesele Obamanyň administrasiýasyna ölüm howply, şonuň bilen birlikde-de düşewüntli satylýan ýarag enjamlaryny tapmak we zyýansyzlandyrmak üçin Liwiýa adam sanyny goşmak bilen köpräk resurslaryň iberilip-iberilmezligine çekişmäniň esasy boldy.
Ak Tam amerikan harby gullukçylarynyň Liwiýa iberilmegini aradan aýyrýar. Şol ady nämälim resmileriň maglumatlaryna görä, administrasiýa razwedka bileleşiginiň wekilleriniň MAG-niň (Merkezi aňtaw gullugy) gizlin agentleriniň çäklendirilen missiýasyny Liwiýanyň gozgalaňçylaryna hemaýat etmek boýunça çagyryşlaryna hä berenok. Ýogsa çäklendirilen missiýa Liwiýanyň raýatlaryny goramak boýunça BMG-niň sanksiýa girizen mandatyna düşenok. Öz ýörite gulluklarynyň onçakly az hem bolmadyk wekillerini Liwiýa iberen koalisiýa boýunça käbir Ýewropa soýuzdaşlaryndan tapawutlylykda ABŞ şu ýurtda razwedka işini, esasan, pilotsyz uçarlaryň, hemralaryň we razwedkaçy uçarlaryň kömegi arkaly amala aşyrýar.
Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland amerikan administrasiýasynyň Muamar Kaddafiniň düzgüni tarapyndan toplanan käbir adaty ýaraglaryň regiona ýaýramak mümkinçiligine alada bildirýändigini aýtdy.
—Esasy howsala asmana atyjy göçme raketa kompleksleri bilen baglanyşykly. Biz häzir asmana atyjy göçme raketa kompleksiniň başga tarapa gidip biläýjek ýa-da gidäýen her bir pursady ýüze çykarmaga çalyşmak maksady bilen Liwiýanyň milli geçiş soweti, şonuň ýaly-da, onuň region boýunça goňşulary bilen hyzmatdaşlyk edýäris. Men häzir bu meseläni änigi-şänigi bilen düşündirip bilmerin. Megerem, ony hiç kimem düşündirip bilmez. Muammar Kaddafi öz işiniň şu tarapy barada anyk pyşgyryp ýörmezdi — diýip, Wiktoriýa Nuland aýdýar.
Şonuň bilen birlikde 25-nji awgustda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Liwiýanyň ilatynyň gumanitar we graždan zerurlygyny kanagatlandyrmak üçin doňdurylyp goýlan Liwiýa serişdeleriniň bir bölegini boşatmak kararyna geldi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň Liwiýanyň serişdelerinden bir ýarym milliard dollary goýbermek baradaky karary Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň 8-nji awgustdaky haýyşyna jogap boldy. Munuň özi, ABŞ-nyň maliýe sistemasynda saklanylýan, Liwiýanyň 30 milliard dollar aktiwleriniň diňe bir bölegidir. Şeýle karar Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Günorta Afrika Respublikasy bilen oňşukly ylalaşyga gelenlerinden soň kabul edildi. Sebäbi Günorta Afrika Respublikasy şeýle ädime garşy bolupdy.
ABŞ-nyň BMG-däki wekili Sýuzan Raýsyň beýanatynda aýdylyşyna görä, Liwiýanyň serişdelerinden bir böleginiň goýberilmegi “halkara jemgyýetçiliginiň häzirki taryhy pursatda bu ýurduň edermen halky bilen raýdaşdygyny görkezdi”.
Allan Dawydow Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti.


text:
Orsýet we Hindistan Orsýetiň Hindistanda ýadro elektrostansiýalaryny gurmaga ýardam bermegine we bu ýurda nebit satmagyna degişli ylalaşyklara gol goýdular.
Ylalaşyklar Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modiniň 11-nji dekabrda Nýu-Delide geçiren gepleşikleriniň netijesinde baglaşyldy.
Modiniň aýtmagyna görä, Orsýetiň Rosatom döwlet kompaniýasynyň we Hindistanyň Ýadro energiýa korporasiýasynyň arasynda gol çekilen dokumentler Hindistanda ýadro energiýasyny öndürýän 10-dan gowrak reaktoryň gurulmagyny göz öňünde tutýar.
Orsýetiň Rosneft we Hindistanyň ESSAR kompaniýalary Orsýetiň Hindistana indiki 10 ýylyň dowamynda 10 million tonna nebit satmagy boýunça ilkinji ylalaşyga gol çekdiler.


text:
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň 2016-njy ýyldaky ilkinji sany dünýä türkmenleriniň sungat wekilleriniň, şol sanda on sekiz dilde aýdym aýdýan türkmen bagşysynyň gatnaşmagynda taýýarlandy.
Şol bir wagtda türkmen bagşyçylyk sungatynyň, aýdym-saz bilen meşgullanýan türkmen senetçileriniň ýeterlik goldaw almaýandygy, olaryň eklenç üçin başga işleri etmeli bolýandygy barada hem alada bar.
Azatlyk radiosynyň türkmen aýdym-saz sungaty we dünýä türkmenleri baradaky söhbetini diňläp, öz pikirleriňizi aýtmaga çagyrýarys.


text:
Türkiýe Eýranyň ýadro ýangyjyny alyş-çalyş etmek ylalaşygyna golaýdygyny aýdýar.
Bu ylalaşyk Günbataryň Tähranyň ýadro programmasyndan rahatsyzlygyny azaltmagy maksat edinýär.
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly Tähranda, türk hem brazil araçylyk tagallalary dowam edýän wagtynda çykyp gürledi.
Türkiýäniň daşary işler ministrligi formal jarnamanyň şu gün giçlik yglan ediljegini aýtdy.
Eýran öz az baýlaşdyrylan uranyny daşary ýurda iberip, onuň ýerine has kän baýlaşdyrylan urany daşary ýurtdan getirmek teklibini ret etdi.
Tähran bu alyş-çalyşyň öz topragynda bolmagyny isleýär. Türkiýäniň premýer ministri Rejep Taýyp Erdogan brazil prezidenti Luiz Inasio Lula da Silwa bilen bile Tähranda gepleşik geçirýär.
Ol alyş-çalyşyň Türkiýede amala aşyrylyp biljegini aýtdy.


text:
Türkmenistanly ýaşlar näme maksat bilen haýsy sosial ulgamlaryndan has köp peýdalanýarlar? Sosial ulgamlarynyň olaryň durmuşyna ýetirýän täsiri, peýdasy we zyýany nämelerden ybarat? Bu soraglara Täze Tolkunyň nobatdaky sanyna gatnaşan ýaşlar jogap berdiler.
Gepleşigimiziň bu sanynda, günbatarda "Ladies Night Out" owganystanly türkmenleriň arasynda bolsa "Gyz Çakylygy" diýilýän üýşmeleň hakda, oňa gatnaşan gyz bilen söhbet etdik. Şeýlede Türkmenistanly sport janköýerleriniň arasynda pula jedel etmek endigi barada hem durup geçdik.
Gepleşigimiziň ahyrynda, Günorta Koreýaly aýdymçy Psy-ýyň täze klibiniň gysga wagtyň içinde millionlarça adamyň ünsüni çekmeginiň sebäbi barada spesialistiň garaýyşy bilen hem tanyş boldyk.
Gepleşigi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Mawrikiý
Mawrikiý (iňl. Mauritius, fr. Maurice), resmi ady Mawrikiý Respublikasy (iňl. Republic of Mauritius, fr. République de Maurice) — Hindi okeanynyň günorta-günbatar böleginde, Madagaskardan takmynan 900 km gündogarda ýerleşýän ada döwleti. Respublikanyň düzümine Maskarena adalary arhipelagynyň bölegi bolup durýan Mawrikiý (iň iri, 1865 km²) we Rodriges adalary (104 км²), şeýle hem Kargados-Karahos arhipelagy, Agalega adalary we ençeme ownuk adalar girýär. Ýurduň jemi tutýan meýdany 2040 km² ybaratdyr. Paýtagty — Mawrikiý adasynda ýerleşýän Port-Lui şäheri.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew “prowokatorlaryň” döredip biljek hereketlerine garşy durmaga çagyrdy.
Çarşenbe güni Gazagystanyň Milli howpsuzlyk maslahatynda eden çykyşynda Nazarbaýew internete we sosial ulgamlaryna salgy berip “ýurduň konstitusional düzgüni, garaşsyzlygy we territorial bütewiligi täze destruktiw, ýagny ýykyjy täsirleriň astyndadyr” diýip aýtdy. Nazarbaýew “täsir etmek üçin usullaryň we informasion tehnologiýalaryň şu günler özgerendigini” belledi.
Nazarbaýewiň bu çykyşy Ukrainanyň awtonom Krym respublikasynda Orsýete we Ukraina tarapdar we bir-birine garşy çykyş edýän toparlaryň arasynda dartgynlylygyň dowam edýän wagtynda edildi.
Ukrainadaky krizis Gazagystanda, aýratynam ýurduň demirgazygynda Orsýete tarapdar duýgulary güýçlendirdi. Orsýetiň oppozision wekili Eduard Limonow we “Orsýetiň liberal demokratik partiýasynyň” lideri Wladimir Žirinowskiý Gazagystany we beýleki Merkezi Aziýa ýurtlaryny Orsýet Federasiýasynyň subýektine öwürmek teklibini köpçülikleýin öňe sürdüler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň täze hasabatynda Türkmenistan din azatlygy boýunça “aýratyn aladalanma döredýän ýurtlaryň” sanawynda saklanyp galýar.
11-nji awgustda ýaýradylan hasabatda dünýäde din azatlygynyň üpjün edilişiniň ýagdaýyna baha berilýär.
Birleşen Ştatlaryň ilçihanasynyň wekilleriniň we ABŞ-nyň hökümet resmileriniň, şol sanda döwlet sekretarynyň Türkmenistana eden saparynyň çäginde türkmen hökümetiniň wekilleri bilen gepleşikler geçirilip, “Ýegowanyň şaýatlary” dini toparynyň agzalarynyň tussag edilmegi, dini toparlaryň ýurtda hasaba durmak hukugy, hasaba durmak proseduralary barada taýýar informasiýalaryň ýetmezçiligi we din azatlygy barada aladalanmalar beýan edildi diýilýär.
“Türkmenistanyň konstitusiýasy raýatlaryň dini ynanjyna garamazdan, olaryň deňhukuklydygyna kepil geçýär. Geçen ýylyň dowamynda dini azlyklara, hususanda protestantlara we “Ýegowanyň şaýatlary” dini toparynyň agzalaryna garşy kemsitmeleriň, şeýle-de öý dökmek, dini materiallary konfiskasiýa etmek, urup-ýençmek we eden-etdilikli tussag etmek ýaly wakalaryň bolandygy habar berildi” diýlip, hasabatda aýdylýar.
Şeýle-de, raportda geçen ýylyň dowamynda täze dini toparlaryň hiç biriniň resmi taýdan hasaba alynmandygy bellenilip, ýurduň kanunçylygy hasaba alynmadyk dini toparlaryň ähli işlerini gadagan edýär diýilýär.
2016-njy ýylyň 29-njy fewralynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Türkmenistany “aýratyn aladalanma döredýän ýurtlaryň” sanawynda saklanyp galýandygyny yglan etdi diýlip, indi 17-nji gezek çap edilen hasabatda nygtalýar.


text:
Prezident Barak Obama häkimiýet başyna geçensoň, ABŞ-nyň daşary syýasatynda düýpli özgerişlikleriň boljakdygyny yglan edipdi. Ol esasanam Yslam älemi bilen Amerikanyň gatnaşyklaryna üns beriljekdigini aýdypdy.
Bu ugurda Obamanyň 2009-njy ýylyň iýun aýynda Müsüriň paýtagty Kairde eden çykyşyna Waşingtonyň daşary syýasatynda täze döwrüň başlangyjy hökmünde baha berilýär.
Emma Waşingtonda ýerleşýän Johns Hopkins Uniwersitetiniň professory, ýazyjy we Ýakyn Gündogar boýunça ekspert professor Fouad Ajami
Obamanyň administrasiýasynyň yglan eden şol syýasatynyň käbir ugurlaryndan häzir yza çekilip başlanlygyny aýdýar.
Fouad Ajami ýakynda “Wall Street Journal” gazetinde çap edilen makalasynda esasanam Döwlet sekretary Hillari Klintonyň ýakynda Katarda eden çykyşyny mysal edip, şol ýygnakda öňe sürlen pikir öňki prezident Buşuň alyp barýan syýasatynyň käbir ugurlaryna dolanylanlygyny aňladýar diýýär.
Bu we beýleki meseleler bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir professor Fouad Ajami bilen ýörite söhbetdeş boldy. Azatlyk Radiosy: Siziň ýakynda “Wall Street Journal” gazetinde çap edilen makalaňyzda Hillari Klintonyň Katarda eden çykyşy hakda gürrüň edilýär. Şol çykyşda siziň ünsüňizi çeken zat näme boldy?
Fouad Ajami:
Johns Hopkins uniwersitetiniň professory Fouad Ajami
Bu Döwlet sekretary tarapyndan edilen üns bermäge mynasyp çykyşdy. Sebäbi edil şu Döwlet sekretary 2009-njy ýylyň aprel aýynda eden çykyşynda prezident Buşuň “Ideologiýa boýunça alyp barýan göreşi – geçmişiň gürrüňi” diýipdi.
Mundan ozal Obamanyň administrasiýasy “Regionda prezident Buşuň “erkinlikler” boýunça alyp barýan diplomatiýasy öldi we jaýlandy, biz region bilen bolmalysy ýaly çemeleşeris. Siriýa we Eýrana garşy Buşuň alyp barýan ideologiýa esasyndaky göreşlerini bes ederis. Biz Tährandaky we Damaskdaky režimler bilen duşuşyklar esasynda syýasat alyp bararys” diýen manydaky pikirleri orta atypdy.
Emma Hillary Klintonyň ýakynda eden şol çykyşy, göýä bu syýasatdan el çekilýänligini aňladýar. Hatda prezident Buşuň “Azatlyk boýunça diplomatiýasyna” dolanylýanlygyny görkezýär.
Şol syýasat nämeden ybarat diýseňiz, “Ol regiondaky režimleriň öz ýurdunda alyp barýan syýasaty Amerikany ýakyndan gyzyklandyrýar. Hakykatyna garanda, biz demokratiýa we azatlyklar meselesine ähmiýet berýäris” diýmekden ybaratdyr. Azatlyk Radiosy: Bu çykyşyň Katarda, ýagny Arap dünýäsiniň merkezlerinden birinde edilmegi nämäniň alamaty?
Fouad Ajami:
Meniň pikirimçe, Obamanyň administrasiýasy Arap dünýäsindäki awtokratlar bilen gatnaşygy boýunça alyp barýan özboluşly strategiýasynyň soňuna ýetdi. Bu ädimi Obamanyň administrasiýasy gaty hüşgärlik bilen bolup geçýän wakalaryň öňüni almak maksady bilen ätdi. Meselem, olar Zain-ul-Abidin Bin Aliniň režiminiň agdaryljakdygyna göz ýetirdiler.
Olar Müsürde dowam edýän etniki çaknyşyklar sebäpli Hosni Mubaregiň režiminiň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryna hem şaýat boldular. Olar Liwanda ABŞ tarapyndan goldanylýan Saad Haririniň hökümetiniň dargap barýanlygyna-da şaýat bolýardylar.
Şunlukda Obamanyň administrasiýasy arap awtokratlaryndan uzaklaşyp, az-kem demokratik güýçlere-de ýakynlaşylmagyň zerurdygyna göz ýetirdi. Azatlyk Radiosy: 2009-njy ýylda Eýranda bolan wakalar we ýakynda hem Tunisde bolan köpçülikleýin protestler nobatyň, siziň aýdyşyňyz ýaly, “çägä batyp barýan” režimlerden haýsysyna ýetenligini aňladýar? Fouad Ajami:
Sen barmagyňy düýpli soraga basdyň. Tunisiň hökümeti agdarylanlardan diňe biri bolarmy, ýogsa-da bu ullakan özgerişligiň bir bölegimi? Şeýle-de bu ýurduň ýagdaýy beýlekilerden tapawutlymy?
Eger biz Eýrany häzirlikçe gyra süýşürip, beýleki arap ýurtlaryna seretsek, olaryň ählisi biri-birine meňzeýär. Meselem, Siriýanyň, Müsüriň, Libiýanyň, Aljiriň we Tunisdäki Zain-ul Abidiniň režimleri biri-birine çalymdaş. Olar awtokratik režimler, olar ýurtdaky ähli zadyň hökümet başyndaky adamlaryň maşgala agzalary tarapyndan kontrollyk edilýän režimleri we şol bir wagtyň özünde-de olar bilen nähili çemeleşilmeli diýlen soraga anyk jogap bermek kyn bolan režimler.
Meselem, Müsür barada gürrüň edilende, bu ýurdy dolandyrýan topar agdarylan halatynda bu tutuş regiona öz täsirini ýetirer. Sebäbi Müsür medeni, syýasy taýdan regionda uly güýç we onuň ilat sany 80 milliona barabardyr.
Agzalýan arap ýurtlarynyň hataryna Aljiri, Libiýany, Siriýany, Müsüri, Ýemeni dolandyrýan režimler hem girýärler. Olaryň ählisi biri-birine meňzeş. Elbetde, ähli liberal araplar şol režimleriň agdarylmagyna garaşýarlar. Eger internete girseňiz, ilatyň garaýyşlary bilen tanyş bolup bilersiňiz. Olardan ählisi öz diktaturlarynyň ýykylmagyna garaşýarlar. Meselem, siriýalylar “Elaf” diýilip atlandyrylýan we arap dünýäsinde çap edilýän internet gazetine ýazýan hatlarynda prezident Başar-ul-Asadyň hökümetiniň agdarylmagyna umyt edýändiklerini ýazýarlar. Libiýalylar bolsa Muammar Kaddafiniň, ýemenliler Ali Abdylla Salynyň hökümetiniň agdarylmagyna umyt edýändiklerini belleýärler.
Agzalýan režimler häkimiýet başyndan çetleşermi ýa çetleşdirilermi, bu barada bir zat aýtmak kyn. Yslam dininde şeýle ýagdaýda öňe sürülýän bir pikir bar: “Hudaý bilsin” diýilýär. Sebäbi näme boljagyny diňe Hudaý biläýmese, başga bilýän ýok. Mundan bir iki hepde ýa birki aý ozal Tunisde şeýle wakanyň boljagyny kim aýdyp bilerdi? Ýagny, näme boljagyny öňünden çaklamak gaty kyn.
Adamlaryň haçan kellesini etegine salyp, ýola çykjagyny we haçan baş galdyrjagyny bilmek kyn. Olaryň haçan Zain-ul-Abidin Bin Ali, onuň aýaly Leýla Trabalsy we onuň garyndaşlary, şeýlde-de Tunisiň ykdysadyýetini çökeren trabalsy tiresi tarapyndan dolandyrylmagy ret etjekdigini öňünden çaklamak kyndy.
Adamlar uzak wagtlap boýun egýärler. Haçanda gozgalaň başlananda, durnukly diýilip hasaplanýan režimler hem dargap başlaýar. Meniň pikirimçe, rewolýusiýalar tutuş dünýä boýunça şeýle amala aşyrylýar. Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, regionda sistemany üýtgetmekligiň ýekeje ýoly şeýle rewolýusiýalarmy? Şeýle hereketleriň netijesinde gurlan hökümetler durnukly hökümetler bolup bilermi? Fouad Ajami:
“Washington Post” gazetiniň awtorlaryndan biri Anne Applebaumyň ýazan synynda şeýle gyzykly pikir öňe sürülýär: “Zain-ul-Abidiniň hökümetiniň agdarylyşyny görmek gaty gyzykly. Geliň, hakykatçyl bolalyň, özi demokrat bolup, azatlyklary sähelçe söýýän adamlar üçin Zain-ul Abidiniň häkimiýetiniň agdarlyşyny, onuň Saud Arabystanyna gaçyp gitmegini görmek gyzykly dälmidi?”
Emma esasy sorag: bu waka ýurtda demokratik syýasatyň ornaşmagyna ýol açarmy? Meniň muňa o diýen ynamym ýok. Men tunislileriň azatlygyna hormat goýýaryn. Elbetde, olaryň şeýle erkin ýagdaýda ýaşamaga hukugy bar. Emma olar bu ugruň dürli tapgyrlaryndan geçmeli bolarlar. Ýöne bu özgerişlik ýurda demokratiýa getirermi diýlen soraga anyk jogap bermek kyn.
Her halda Libiýadaky, Siriýadaky, Tunisdäki şeýle liderler yzlarynda düýpli döwleti dolandyryş institutlaryny galdyrmaýarlar. Sebäbi olar hemmäni jenaýata bulaşdyrýarlar, olar özlerine garşy çykanlary öldürýärler ýa ýurtdan gaçyp çykmaga mejbur edýärler. Haçanda şeýle liderler ýurdy terk edende, olaryň yzlarynda dikelip duran berk diwar galmaýar. Olar diňe ýurdy ýalňyş dolandyrmak bilen çäklenmän, yzynda ullakan bulagaýçylyklaryň çykmagyna sebäp bolaýjak kynçylyklary hem galdyrýarlar.
Häzirki döwürde Müsüriň habar serişdelerinde çap edilýän habarlara serediň, olar diňe Tunisde köçelerde dowam edýän talaňçylyklar we bulagaýçylyklar barada habarlary berýärler. Bu çäräniň maksady: müsürlilere şeýle düýduryş bermekden ybaratdyr: “Prezident Hosni Mubarek uzak ýaşasyn. Bulagaýçylyklar bilen siziň araňyzdaky ýekeje böwet – Hosni Mubaregiň režiminiň höküm sürmegidir”.
Onsoň, Arap we Yslam älemi nukdaýnazaryndan aýdylanda, bulagaýçylyklaryň bolmak mümkinçiligi bilen awtokratlaryň arasynda deňagramlylygy tapmak gaty kyn. Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, şeýle özgerip duran ýagdaýda Günbatardaky demokratik ýurtlar, esasanam ABŞ nähili rol oýnamaly? Fouad Ajami:
Biziň demokratik güýçleri goldamakdan başga saýlap biljek ýolumyz ýok. Ol 2009-njy ýylda Eýranda bolan waka bolsun, ýa başga ýerde bolan hereketler, tapawudy ýok. Men Eýranyň ”Ýaşyllar topary” tarapyndan alnyp barylýan hereketleriň dowamynda Obamanyň administrasiýasynyň dymanlygyna garşy çykyp, makalalar ýazypdym.
Eger sen Eýranda ýaşyllary häkimiýet başyna getirip bilmeýän bolsaň, seniň olara salykatly ýagdaýda kömek etmek borjuň bar. Meselem, Obama agzalýan hereketiň agzalaryna ýüzlenip, Eýranyň awtokratlarynyň garşysyna alyp barýan göreşlerinde olaryň ýalňyz däldigini aýdyp bilerdi.
Tunisde bolan waka barada aýtsak, sen “Biz haýsydyr bir toparyň tarapyny tutamzok diýip otyryp bilmersiň, bu Amerikanyň we amerikalylaryň ýaşaýyş prinsipi däl”. Amerikalylar şuňa berk ynanýarlar: “Erkinlik – Hudaý tarapyndan berlen bir nygmatdyr”.
Elbetde, aýtjak bolýan zadymyň jedelli bolmagy mümkin, emma bu Jorj Buşuň öňe süren pikiri, ol şeýle diýipdi: “Erkinlik şemalda uçup barýan tohum ýalydyr, ol her ýere sapar edýär. Dünýäniň ilatynyň ählisiniň erkin ýaşamaga hukugy bar”.
Meniň pikirimçe, sen erkinlik we azatlyklar boýunça iş alyp barýan güýçleri goldamaly, sen özüňi awtokratlardan uzaklaşdyrmaly. Sen Hosni Mubarek ýaly adamlara garşy hakykatçyl bolmaly”. Haçanda Hosni Mubarek bilen duşuşsaň, ol näme hakda gürrüň edýär, bilýäňmi? Ol Müsüriň içerki ýagdaýy barada hiç zat aýtmaýar. Ol Ýakyn Gündogaryň parahatçylygy barada gürrüň edýär. Ýogsa-da, Tunisiň režimi ýaly, ol Müsüriň yslamçy radikallara garşy göreşýänligini aýdýar. Yslamçy toparlar bilen agzalýan režimleriň arasynda saýlap boljak üçünji alternatiwiň bardygyny biz unutmaly däl.
Netijede biz Tunisde Zain-ul-Abidin, Ýemende Abdylla Saly, Müsürde Hosni Mubarek ýaly adamlar tarapyndan ”ýeke-täk çykalga – biz” diýilýän pikirlere boýun bolmaly däl. Biz batyr bolmaly. Sebäbi Amerika erkinlikleriň ýurdy. Erkinlikleri boýunça beýlekilerden tapawutlanýan bu ýurduň demokratik güýçleri goldamakdan başga saýlap biljek ýoly ýok.
Bu biziň her ýere goşun ibermelidigimizi aňlatmaýar, bu biz her bir diktaturany häkimiýet başyndan agdarmaly diýildigi-de däl. Emma biziň syýasy, moral we strategiki taýdan gitmeli ugrumyz hakda hiç hili şübhämiz bolmaly däl. Ýagny, biz diktatorlar bilen bir tagtda ýatyp-turup bilmeris. Şeýle bolan halatynda biziň bu dostlugymyz Amerikanyň gymmatlyklaryny pida etmän, uzaga çekip bilmez. Azatlyk Radiosy: ABŞ regiondaky demokratyk güýçlere haýsy ugurdan we nähili kömek edip biler? Fouad Ajami:
Bu gaty kyn sorag. Meniň pikirimçe, munuň ýeke-täk jogaby ýok we onuň jogaby, her ýurda görä, tapawutly. Mysal hökmünde aýtsak, Müsür Amerikadan uly möçberde goldaw alýan ýurt, şunlukda şol ýurtda seniň tutarygyň uly. Hosni Mubarak 1981-nji ýyldan bäri Müsüre ýolbaşçylyk edýär. Şol ýurt Amerikanyň goldawyna mätäç. Öz pikirimi aýtsam, men-ä mydama Müsüre berilýän şol kömegiň gaýtadan gözden geçirilmeginiň zerurdygyny aýdyp gelýärin.
Biz Hosni Mubarege juda ýakyn durup bilmeris. Ol şol ýurduň demokratik mümkinçiliklerini masgara eden ýolbaşçy. Ol prezidentiň orunbasary wezipesine hiç kimi bellemän gelýär. Ol özünden soňra ogluny häkimiýet başyna getirmek arkaly ýurtda mirasdüşerlik sistemasyny ornaşdyrmaga synanyşýar.
Siz Amerikanyň daşary syýasatyny Hosni Mubaregiň ýarany hökmünde düzüp bilmersiňiz. Diýmek, bu ýagdaýda puldan peýdalanylmagy zerur.
Siriýa barada aýdylanda, biz bu ýurda material we maliýe taýdan o diýen kömek etmeýäris. Emma Buşuň Siriýa garşy Liwanda bäsleşmek üçin bahanasy bardy. Ol Liwanyň içerki ýagdaýynyň Amerikanyň erkinlikler boýunça tapawutlanýan jemgyýeti we syýasaty üçin möhümdigini Siriýa anyk aýtdy. Emma haçanda prezident Obama häkimiýet başyna geçende, ol Siriýa bilen ylalaşyk we barlyşyk syýasatyny öňe sürüp başlady. Şunlukda Obama Siriýa diplomatik usulda aklanmak mümkinçiligini hödürledi. Şol pursat sebäpli Siriýa gaýtadan Liwana dolandy. Ýadyňyzda bolsa, Siriýa ozal Buşuň diplomatiýasy sebäpli 2005-nji ýylda Liwandan çekilmäge mejbur bolupdy.
Diýmek, sen her ýurda aýratyn üns berip, haýsy ugurlarda olara täsir ýetirip biljekdigiňi kesgitlemeli. Siziň Ýemene hem täsir ýetirmäge mümkinçiligiňiz bar, sebäbi bu ýurduň hökümeti Amerikadan uly möçberde kömek alýar. Sen bu ýurtda oppozisiýanyň hereket etmegine ýol bermeýän awtokrat bilen hyzmatdaşlyk etjekmi? Men bolsam, bu mesele barada serasaply hereket ederdim.
Şeýle-de islendik diktator gelip, özüniň yslamçy radikallara garşy göreşýänligini aýtsa, men olara ynanyp oturmazdym. Haçanda şeýle diktatorlar gelip, saňa seniň bilen yslamçylaryň arasynda men durun diýse, men bu pikire ur-tut ynanman, bu ýagdaýya şübheli garardym. Sebäbi köp halatlarda ýurdy dolandyryş usullary, ýurtda talaňçylyk, ogurlyk etmek we erkinlige ýol bermezlik arkaly, hakykatda şol awtokratlaryň özi şeýle ýagdaýlaryň ýüze çykmagyna sebäp bolýarlar.
Tunisiň öňki lideri Zain-ul-Abidine we Müsüriň lideri Hosni Mubarege men bir gezek şeýle baha beripdim: olar ody tutaşdyryp, öz tutaşdyran oduny söndürýänçi roluny oýnaýarlar. Olar gaty akylly oýun oynaýarlar, olaryň oýnaýan oýnuna düşünmek üçin biz hem azyndan olarça akylly bolmaly.


text:
Sişenbe güni Kosowanyň durumy barada Serbiýa bilen gepleşikler boljak diýen habary Priştina ret etdi.
Ýurduň premýer-ministri Haşim Täji “Kosowanyň durumy tamamlandy hem hemişelik çözüldi” diýdi.
Geçen hepdede BMG-niň Baş Assambleýasy Belgradyň we Priştinanyň arasynda gepleşik geçirmek barada Serbiýanyň hem Ýewropa Bileleşiginiň bilelikde teklip eden rezolýusiýasyny goldady. Ol rezolýusiýa Ýewropa Bieleşine golaýlaşmak, ösüşi hem özara hyzmatdaşlygy ösdürmek maksady bilen öňe sürlüpdi.
Özüni döwlet diýip yglan eden Kosowany dünýäniň 70 döwleti, şol sanda ABŞ, Ýewropa Bileleşigine girýän döwletlerden hem 22 sanysy ykrar etdi.


text:
Ukrainanyň käbir oblastlaryndaky ýokary okuw jaýlaryna okamaga gitmekçi türkmenistanly studentler ýurduň serhedinden goýberilmeýär. Bu düzgün, hususan-da, Ukrainanyň Donetsk we Lugansk oblastlaryndaky ýokary okuw jaýlaryna okamaga gitjekleri öz içine alýar.
Bu habary Türkmenistanyň Migrasiýa gullugynyň işgärleri, şeýle-de ýurtdan göýberilmeýän käbir studentleriň ýakyn garyndaşlary we tanyş-bilişleri hem tassykladylar. Şol bir wagtyň özünde-de Migrasiýa gullugy Ukrainanyň beýleki şäherleridir oblastlaryna okamaga barýan talyplaryň ýurtdan çykmagynda hiç hili problemanyň ýokdugyny mälim edýär.
Sebäp näme?
Häkimiýetler bu çäklendirmäniň raýatlaryň howpsuzlygy üçin girizilýändigini aýdýarlar. Emma, bu çäklendirmäniň haçana çenli dowam etjekdigi barada häzirlikçe hiç hili maglumat ýok. Migrasiýa gullugynyň adynyň agzalmagyny islemedik işgäriniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, bu Ukrainanyň howpsuzlyk ýagdaýlaryna bagly bolar.
Bu karara haçan we nahili ýagdaýlarda gelnendigi we onuň haçandan başlap güýje girendigi hakda resmi mediada hiç hili maglumat berilmeýär. Bu ýagdaý hem şu ýyl Ukraina gitmegi planlaşdyrýan käbir ýaşlar üçin garaşylmadyk problemany döretdi.
Ukraina türkmenistanly ýaşlaryň iň köp okamaga gidýän daşary ýurtlaryndan biridir. Ukrainanyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, 2013-2014–nji ýyllar boýunça bu ýurtda okaýan türkmenistanly studentleriň sany 14000 töweregidir.
Bu habary Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçisi Nurberdi Amanmyradow hem tassyklap, geçen ýyl ukrain žurnalistleri bilen geçiren duşuşygynda ol häzirki wagtda 14000-e golaý türkmenistanly studentleriň bu ýurduň 120 töweregi ýokary okuw jaýlarynda bilim alýandygyny aýdypdy.
Öňki tejribeler
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir studentleriň aýtmaklaryna görä, bu 2009-njy ýylda Gyrgyzystanda bolan syýasy tolgunşyklaryň türkmen studentlerine ýetiren täsirini ýada salýar. Şol döwürde, esasanam, Gyrgyzystanyň Oş welaýatynda okaýan türkmenistanly studentler ýurda getirilip, yzlaryna goýberilmändiler.
Edil şol döwürlerde bolşy ýaly Türkmenistanyň ilçihanasynyň işgärleri Ukrainada tolgunşyklaryň dowam edýän şäherlerine aýlanyp, türkmenistanly studentleriň şol şäherleri terk etmegini soradyrlar.
Ukrainada okaýan käbir studentleriň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, şeýle ýagdaý Uklrainanyň Odessa şäherinde hem bolup, Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçihanasynyň işgärleri, eger studentler berlen möhletde ýurdy terk etmeseler, onda olaryň öz howpsuzlygyna özleriniň jogapkär boljakdygyny aýdypdyrlar.
Bu meselede Azatlyk Radiosynyň Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçihanasyndan maglumat aljak bolup eden synanyşyklary başa barmady. Gynansak-da, bu barada ilçihananyň özi hem halk köpçüligini ýagdaýdan habarly etmek üçin beýanat bilen çykyş etmedi. Bu ýagdaý hem raýatlaryň arasynda dürli garaýyşlaryň döremegine getirýär.
“Gyrgyzystan bilen bagly hem şeýle bolupdy. Ilki studentler yzyna getirildi, soň olaryň yzyna gitmegi çäklendirildi. Hatda olaryň diplomalarynyň ykrar edilmezligi ýaly ýagdaý hem ýüze çykdy. Ukraina bilen bagly bu habardan hem şeýle netijä gelmek mümkin“ diýip, Gyrgyzystanda okuwyny tamamlap bilmedik aşgabatly ýigit Rüstem gürrüň berýär.
Ukrainadaky dartgynlylyk
Ukrainanyň agzalýan welaýatlarynda indi ep-esli wagtdan bäri dartgynlylyk höküm sürýär. Separatistler bilen Ukrainanyň howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknaşyklarda eýýäm ençeme adamlar wepat boldy.
Şol sebäpden Türkmenistanyň hökümetiniň agzalýan çäreleriň ýurduň raýatlarynyň howpsuzlygy üçin görülýändigini tekrarlaýan beýanatyna düşünmek bilen baha berýän türkmenistanlylar hem az däl.


text:
Şenbe güni Ýaponiýanyň gündogarynda güýji 5,9 ballyk ýer titredi. Onuň merkezi Fukusimadan 110 kilometr gündogarda. Deňiz harasady barasynda duýduryş berilmedi.
Ýaponiýanyň heläkçilige uçran “Fukusima-Daiçi” atom elektrik stansiýasynda radiasiýaly suwy arassalamak işi başlanandan birnäçe sagat geçenden soň proses togtadyldy.
Stanisiýanyň operatory TERESO kompaniýasynyň maglumatyna görä, suwy arassalaýan maşynda ýokary radioaktiw seziýanyň artmagy sebäpli, radiasiýanyň derejesi garaşylyşyndan çalt ýokarlanypdyr.
Stansiýanyň erzemininde 100 müň tonna töweregi radiasiýaly suw ýygnanypdyr. Şol suw 11-nji martdaky heläkçilikden soň reaktorlary sowatmak üçin ulanylypdy. Bilermenler şol suwuň deňze goşulmak howpuny duýdurýarlar.


text:
Halkara pul gaznasy dünýa ykdysadyýetine krizis howpunyň abanýandygyny duýdurýar. Gaznanyň beren maglumatynda 2011-2012-nji ýyllarda dünýäniň ösen ýurtlarynda ykdysady ösüşiň pese gaçmagyna garaşylýandygy aýdylýar.
Birleşen Ştatlarda 2011-nji ýylda ykdysady ösüş 1,5%, 2012-nji ýylda bolsa 1,8% bolar diýlip, çak edilýär. Ýewrozona girýän 17 ýurduň ykdysady ösüşi öňki çaklanyşyndan 30% pese düşürildi.
20-nji sentýabrda dürli ýurtlaryň ykdysady ýagdaýyna baha berýän “Standard&Poor's” agentligi Italiýanyň derejesini bir punkt pese düşürdi. Italiýanyň premýeri Silwio Berluskoni bu karar “hakykata laýyk gelmeýär” diýdi.


text:
Düýbi Awstriýada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň 14-nji fewralda ýaýradan maglumatynda “Daşoguz welaýatynyň serhetýaka regionyndaky obalaryň ýaşaýjylary özlerini öýsüz galdyran adamyň ýene 5 ýyllap ýurda ýolbaşçylyk etmegini islemeýärler” diýilýär.
Maglumatda bu ýerlerde 250 maşgalanyň öýsüz galandygy bellenilýär. Daşoguzyň Garabaý daýhan birleşiginiň ýaşaýjysy özlerine hatda goşlaryny çykarmaga hem maý berilmändigini “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň wekiline gürrüň beripdir. Fewral aýynda bu regiona aralaşan aşa aýazly howa 2011-nji ýylyň tomsunda öýleri ýykylan adamlaryň ýagdaýyny has hem ýaramazlaşdyrdy diýlip, bu maglumatda bellenilýär.
Azatlyk Radiosyndan Altyn Amandurdy gyzy bu mesele bilen bagly Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, siziň ýaýradan maglumatyňyzda Daşoguz welaýatynda öýleri ýykylan adamlaryň Berdimuhamedowa ses bermänlikleri aýdylýar. Bu maglumaty näçe adam bilen gürrüňdeşlik esasynda çap etdiňiz?
Farid Tuhbatullin
Farid Tuhbatullin:
Bu maglumatlary ýygnamak bilen meşgullanan meniň kärdeşlerim 15-e golaý adam bilen duşuşyp, gürrüňdeş boldular. Olaryň arasynda öýleri ýykylan adamlar bar, şol wakalara gözli şaýat bolanlar hem bar. Biz bilen söhbetdeş bolanlar takyk sany aýdyp bilmeseler hem saýlawlarda Berdimuhamedowa ses bermedik adamlaryň sanynyň köpdügini gürrüň berdiler. Olar öz obadaşlarynyň, tanyşlarynyň arasynda beýleki dalaşgärlere, hususanda öz regionynyň wekiline ses berenleriň köpdügini aýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Öýleri ýykylan adamlar häkimiýetlerden öz çeken zyýanynyň öwezini doldurmagy talap etdilermi?
Farid Tuhbatullin:
Gynansak-da, merkezden daşda ýerleşýän oba ýerlerinde kanunlar hatda teoriýa taýdan hem berjaý edilmeýär. Mysal üçin, şäherlerde ýykylan jaýlaryň ornuna näme-de bolsa bir zat berilýär ýa-da bolmasa raýatlar şikaýat edip bilýärler.
Daşoguzda hem Lebapda bolsa oba ýaşaýjylary bu zatlary bilmeýärler. Olaryň köpüsi biri-biri bilen garyndaş. Aşgabatdan görkezme gelse, olar diňe öz arçynyna şikaýat edäýmese, olaryň başga ýüzlenere-de ýeri ýok. Arçyn belli bir meseläni gozgasa, özüni howp astyna salýar. Şonuň üçin adamlar diňe öz aralarynda ýagdaýdan nagileligini bildirýärler.
Azatlyk Radiosy: Resmi Aşgabat prezidentiň 97%-den gowrak ses alandygyny aýdýar. Muňa nähili garaýarsyňyz?
Farid Tuhbatullin:
Ýedi kandidata sesleriň üçdenem az prosentini almak başardypdyr. Saýlawlary galplaşdyrýanlar beýleki kandidatlara biraz gowrak hormat goýsalar hem bolardy. Prezident bolmak üçin sesleriň 70-80%-i hem ýeterlik.
Bu, elbetde, gaty ulaldylyp görkezilen san. Men öz kärdeşlerim bilen duşuşyp, gürrüňdeş boldum. Biz başgaça bolar diýip pikir hem etmedik. Ýöne, ýadyňyzda bolsa, geçen gezekki saýlawlarda Berdimuhamedow 90%-den az ses alypdy. Şonda Berdimuhamedowdan başga ýene 5 kandidat saýlawlara gatnaşypdy. Ýagny, resmileriň beren maglumatlaryna görä, beýleki kandidatlaryň her haýsysy 2%-e golaý ses alypdy. Bu gezek bolsa, ýene resmileriň maglumatlaryna görä, ýedi kandidata sesleriň üçdenem az prosentini almak başardypdyr. Saýlawlary galplaşdyrýanlar beýleki kandidatlara biraz gowrak hormat goýsalar hem bolardy. Prezident bolmak üçin sesleriň 70-80%-i hem ýeterlik. Ýöne bu san ilatyň belli bir böleginiň prezidentiň alyp barýan syýasaty bilen ylalaşmaýandygyny subut ederdi. Hut şol sebäpli hem Berdimuhamedowyň sesleriň 97%-den gowragyny alandygy aýdyldy diýip çak edýärin.
Azatlyk Radiosy: Saýlawlarda Berdimuhamedowyň sesleriň 97%-den gowragyny alyp ýeňendigi baradaky maglumaty galp diýip atlandyrmagyňyzy düşündirip bilersiňizmi?
Farid Tuhbatulin:
Prezidentiň wezipesine girişmegine bäş ýylyň geçendigine garamazdan, göze ilýän öňegidişlikler bolmady. Öýleri ýykylyp, ýerine ýaşaýyş jaý bilen üpjün edilmedik adamlaryň sany köpeldi.
Meniň kärdeşlerim 2007-nji ýylda geçirilen saýlawlara hem syn edipdiler. Şonda hakykatdan hem köp adam saýlawlara gatnaşdy. Adamlarda Nyýazowdan soň diňe gowulygyň boljakdygyna umyt bardy. Şeýle umydyň peýda bolmagyna Berdimuhamedowyň reformalaryň zerurdygy barada eden çykyşlary hem esas döredipdi. Şonda ilatyň aglabasy Berdimuhamedowa ses beripdi. Bu saýlawlarda bolsa, prezidentiň wezipesine girişmegine bäş ýylyň geçendigine garamazdan, göze ilýän öňegidişlikler bolmady. Öýleri ýykylyp, ýerine ýaşaýyş jaý bilen üpjün edilmedik adamlaryň sany köpeldi.
Şeýle hem geçen bäş ýylyň dowamynda käbir okuw jaýlarynyň ýapylmagy, okuwa barýan ýaşlaryň ýurtdan çykarylmandygy bilen bagly wakalar hem beýleki, hatda Nyýazowyň döwründe hem edilmedik negatiw zatlar ýüze çykdy. Şonuň üçin şu gezekki saýlawlarda prezident 2007-nji ýyldaky saýlawlardan has köp ses aldy diýmek hakykata gabat gelmeýär. Halk arasynda nägilelik artýar. Bu nägilelik entek daşyna çykarylmasa-da, häkimiýetler bu zatlary göz öňünde tutsalar gowy bolardy.


text:
Orsýetiň “Interfax” habar agentligi Aşgabatda Türkmenistanyň resmileri bilen gepleşik geçirdi. Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde, “Türkmen Döwlet Habarlar” gullugynda we Daşary gatnaşyklar institutynda bolan duşuşyklarda informasiýanyň ösüşiniň, garaşsyz habar serişdeleriniň döredilmeginiň we Internet elýeterliliginiň maslahat edilendigi türkmen metbugatynda habar berildi. Azatlyk Radiosy Aşgabatdaky gepleşikler we “Interfax” agentliginiň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy bilen gyzyklanyp, agentligiň baş müdiriniň orunbasary, “Interfax” agentliginiň Halkara informasiýa gulluklarynyň prezidenti Igor Porşnew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistandaky gepleşikler nähili maksat bilen geçirildi?
Igor Porşnew:
Türkmenistandaky mümkinçilikler we ýurduň ykdysady mümkinçilikleri biziň Orsýetdäki, GDA ýurtlaryndaky we Günbatardaky müşderilerimizi örän gyzyklandyrýar. Şonuň üçin biz Tükmenistanyň ykdysadyýeti barada, infrastruktura proýektleri barada, goňşy ýurtlar bilen hyzmatdaşlygy barada has jikme-jik maglumat almaga uly höwes bildirýaris. Ilkinji nobatda-da gazyň önümçiligine, söwdasyna degişli maglumatlar bizi iňňän gyzyklandyrýar. Biz hut şu ugurlara has köp üns bermekçi bolýarys.
“Interfax” agentliginiň müdiriniň orunbasary Igor Porşnew
Azatlyk Radiosy: “Interfax” näçe wagt bäri Türkmenistanda işleýär?
Igor Porşnew:
"Interfax" 1989-njy ýylda döredilipdi. Başda Sowet Soýuzy döwründe işläp başlan “Interfax”, soň postsowet döwletlerinde, şol sanda Türkmenistanda işini dowam etdirdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda siziň akkreditasiýaňyz barmy?
Igor Porşnew:
Su günki güne çenli biziň stringerimiz işleýär. Bu adaty bir praktika. Şeýle stringer habarçylarymyz başga ýurtlarda-da bar, olar aktiw iş alyp barýarlar. Emma başga bir mesele bar, biznesiň, informasiýa biznesiniň ösmegi bilen stringerlik ýeterlik bolmaýar. Has köp işiň edilmegine isleg döreýär. Men Aşgabatda geçiren gepleşiklerimiň netijesinde bu işleriň başa barjagyna umyt baglaýaryn.
Azatlyk Radiosy: “Interfax” agentligi Türkmenistanda regional bölümini açmagy planlaşdyrýarmy? Häzirki wagtda "Interfax-Gazagystan", "Interfax-Ukraina" ýaly agentlikleriň ençemesi dürli ýurtlarda işleýär.
Porşnew:
Agzalan agentlikler olar regional bölümler däl. Gazagystanda, Ukrainada, Belarusda, Azerbeýjanda işleýän we şol ýurtlaryň kanunlary esasynda hasaba alynan agentlikler bize degişli, şol bir wagtda-da, olar 100% milli guramalar bolup durýar. Geljekde şeýle kompaniýanyň Türkmenistanda-da döräp biljeginiň ähtimaldygyny aradan aýyrmaýaryn. Bu başa barsa, gowy bolar.
Azatlyk Radiosy: Stringer habarçyňyzyň Türkmenistanda işleýändigini aýtdyňyz. Ol resmi ýagdaýda işleýärmi?
Igor Porşnew:
Stringer kadaly ýagdaýda işleýär. Onuň biz üçin işleýändigi hemmä mälim. Biziň esasy, regional we sub-regional täzelikler lentalarymyzda Türkmenistan barada maglumatlaryň bardygyny görensiňiz. Emma maglumat müşderilerimiziň isleglerine garanda köp däl. Bellemeli zat, has köp maglumatyň berilmegine bar bolan gyzyklanmalar biziň, ýa-da türkmen häkimiýetleriniň isleglerine esaslanmaýar, bu ilkinji nobatda, “Interfax” agentliginiň müşderileriniň talabyna bagly, olar Türkmenistan barada has jikme-jik, has takyk maglumat almagy isleýärler. Olar ýurtda bolup geçýän zatlar, ykdysadyýetiň ugurlary, ösüşi bilen gyzyklanýarlar. Gaz ugrundan, onuň söwdasyna, kime we näçe mukdarda satylýandygyna, geljekki planlara gyzyklanma köp. Bu kadaly bir ýagdaý. Şonuň üçin Türkmenistan barada maglumatyň köp bolmagy bilen, gyzyklanma-da köp bolar.
Azatlyk Radiosy: Häzirki wagtda Türkmenistanda siz üçin maglumatlar näderejede elýeterli. Ýurtda işleýän habarçylaryňyz maglumat almakda kynçylyk çekýärmi?
Igor Porşnew:
Maňa Türkmenistanda işlemegiň näderejede kyn ýa aňsatdygyna baha bermek kyn. Men öz tejribämden aýtsam, biziň stringerimiz maňa jaň edip, şeýle meseläni bir gezegem gozgamady. Şonuň üçin ýagdaýa doly baha bermek kyn. Ýöne "Interfaxyň" žurnalistleriniň nukdaý nazaryndan biz has köp maglumat almak isleýäris. Maglumatlaryň has jikme-jik we takyk bolmagyny isleýäris.
Azatlyk Radiosy: Türkmen resmileri bilen geçiren gepleşikleriňizde, siz türkmen tarapyndan habar beriş serişdeleri bilen hyzmatdaş bolmaga, maglumatlaryň elýeterli we erkin bolmagyna gyzyklanma duýduňyzmy?
Igor Porşnew:
Meniň duýuşyma görä, ozara gyzyklanmanyň bardygy barada aýdyp biljek, biz ýurduň ykdysadyýeti barada has takyk maglumatlara eýe bolmaga gyzyklanma bildirdik, türkmen häkimiýetleri bolsa ýurt barada daşary ýurtlarda has köp habar berilmegini isleýärler, şeýlelikde bu ýerde ikitaraplaýyn hereket we gyzyklanma bar, diýip pikir edýärin.


text:
Anna güni Owganystanyň howpsuzlyk resmileri paýtagt Kabulda üsti sekiz tonna golaý partlaýyjy maddaly bir ýük maşyny saklap, ony zyýansyzdyrandyklaryny mälim etdiler.
Owganystanyň Howpsuzlyk boýunça milli uprawleniýesi anna güni öňi alnan bu uly hüjümiň “Al-Kaýda” bilen baglanyşygy bolan “Hakkany” topary we Pakistandaky Talyban ýolbaşçylary tarapyndan planlaşdyrylandygyny aýdýar.
Emma Owganystanyň bu edarasy özüniň bu garaýşyny tassyklaýjy anyk bir faktlary öňe sürmedi.
Anna güni Kabulda geçirilen metbugat konferensiýasynda Howpsuzlyk boýunça milli uprawleniýäniň metbugat sekretary Şafikullah Tahiri bu partlaýyjy maddalaryň partlanan halatynda onuň 1.5 kilometr radius töwerekde weýrançylyk döredip biljekdigini aýtdy.


text:
Türkmenistanda her ýyl ýaşulularyň geňeş etmegi, ýagny döwlet derejesinde Ýaşulular maslahatynyň geçirilmegi indi adata öwrüldi.
Bu gezekki Ýaşulular maslahaty Daşoguzda geçirilýär.
Prezident G.Berdimuhamedowyň gol çeken kararynda aýdylmagyna görä, bu maslahat ýurduň durmuşyna degişli möhüm meseleleri bilelikde ara alyp maslahatlaşmak arkaly, il-halkyň jebisligini we agzybirligini berkitmekde ýaşulularyň durmuş tejribelerinden we paýhasly ýörelgelerinden netijeli peýdalanmak maksady bilen geçirilýär.
Ýöne bu maslahatlarda ýönekeý adamlaryň durmuş-ýaşaýşyna dahylly möhüm meseleleriň gozgalmaýandygyny, olaryň diňe gazanylan ýa gazanyldy diýilýän üstünlikleri nygtamak üçin guralýan şowhun-dabara öwrülendigini, ýurdy yza çekýändigini aýdýanlar-da bar.
Eýsem bu maslahat, oňa gatnaşýan ýaşulular, onda edilýän gürrüňler, gozgalýan ýa gozgalmaýan meseleler, aslynda şeýle däbiň jemgyýetde oýnaýan roly barada kim näme pikir edýär?
Eger hakykatdanam ýaşulularyň durmuş tejribesi, paýhasly ýörelgeleri il abadançylygyna hyzmat etdiriljek bolsa, bu maslahat nähili gäçirilmeli, onda nähili gürrüň edilmeli we kimler gürrüň etmeli?
Azatlyk Radiosy nobatdaky “Tegelek stol” söhbetdeşligini şu meselä bagyşlaýar.
Söhbete goşulyp, pikirleriňizi aýtmagyňyza garaşýarys.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen duşuşygynda Birleşen Ştatlaryň Türkiýäniň howpsuzlygyna degişli borçlaryny ýene tassyklady.
Ak Tam taraplaryň 31-nji martda geçiren gepleşiklerde “Yslam döwleti” ekstremist toparyna garşy söweşmek boýunça ýurtlaryň edýän tagallalaryny ara alyp maslahat edendigini habar berdi.
Ak Tamyň maglumatyna görä, Obama Erdogana 31-nji martda Diýarbakirde hüjümde wepat bolanlar sebäpli gynanç bildiripdir.
Türkiýäniň resmileri esasan kürt ilatly şäherde polisiýanyň ulagyna edilen hüjümde polisiýanyň ýedi wekiliniň wepat bolandygyny we 20-den gowragynyň ýaralanandygyny aýtdylar.
Türkiýäniň prezidentiniň edarasynyň 1-nji aprelde çap eden resmi beýannamasynda NATO guramasyna agza bolan iki ýurduň liderleriniň migrant krizisini çözmek ugrundaky hyzmatdaşlygy we “Yslam döwleti” toparyna garşy göreşde öz tagallalaryny artdyrmagyň ýollaryny ara alyp maslahat edendikleri habar berildi.