text:
Şenbe güni Orsýetiň häkimiýetleri ABŞ-nyň “Magnitskiý sanawy” diýlip atlandyrylýan sanksiýa dokumentine jogap edip, 18 sany amerikan resmisine garşy sanksiýa girizdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň çap eden bu sanawyndaky amerikan resmilerini Orsýet “ynsan hukuklaryny bozmakda aýyplanýanlar” diýip atlandyrýar.
Bu baradaky beýanatda bu sanawyň esasan “adam gynamalaryny kanunlaşdyrmaga dahylly, şeýle hem Guantanamo türmesindäki uzak möhletleýin tussaglyklara dahyllylary we Orsýetiň raýatlarynyň tussag edilmelerine we alnyp gaçylmalaryna dahyllylary ” öz içine alýandygy aýdylýar.
Ors resmileriniň garaýşy
Orsýetiň Daşary işler ministrligi şondan bir gün öň Orsýetiň käbir raýatlaryna garşy ABŞ-nyň çap eden “Magnitskiý sanawyny” Orsýete garşy “nämährem ädim” diýip atlandyrdy we “ikitaraplaýyn gatnaşyklara hem-de özara ynama urlan uly zarba” diýip häsiýetlendirdi.
Sanawlary girizmek urşy biziň saýlap alan zadymyz däl
Ministrligiň metbugat sekretary Aleksandr Lukaşewiç döwlet telewideniýesinde eden çykyşynda: “Sanawlary girizmek urşy biziň saýlap alan zadymyz däl. Ýöne biz bular ýaly açyk şantaža hem jogap bermän durup bilmeris. Indi Waşingtona Orsýet ýaly ýurt bilen akyl öwretmeklik we görkezme berijilik ruhunda hyzmatdaşlyk gurmaklykda perspektiwanyň ýoklugyna düşünere wagt boldy” diýip nygtady.
Döwlet Dumasynyň Daşary gatnaşyklar Komitetiniň başlygy Alekseý Puşkow Orsýetiň bu “jogap hereketini” ýerlikli hereket diýip atlandyrdy. “Interfaks” habar agentligine beren interwýusynda ol: “Biziň muny syýasy urşa öwresimiz gelenok, emma biz simmetrik görnüşde hereket etmekçi” diýip belledi.
Sanawda kimler bar?
Orsýetiň kabul eden bu sanksiýa sanawyna Guantanamo türmesindäki tussaglaryň hukuklaryny bozmaklyga dahylly hasaplanylýan amerikan resmilerinden dördüsiniň ady girizilipdir.
Ol resmiler, hususan-da, ABŞ-nyň ozalky wise-prezidenti Dik Çeýniniň ofisinde iş dolandyryjy bolup işlän Dewid Addington, tussaglaryň gynalmagyny delillendirip kanuny memolary ýazan Adalat ministrliginiň ozalky resmisi Jon Ýu, şeýle hem Guantanamo tussag merkeziniň ozalky harby komandirleri otstawkadaky general-maýor Jeffri Miller bilen admiral Jeffri Harbeson.
Orsýetiň “gara sanawyna” atlary salnan beýleki 14 adam bolsa Orsýetiň daşary ýurtlardaky raýatlarynyň hukuklaryny bozmaklyga dahylly diýlip hasaplanýan amerikan resmileri. Olaryň arasynda ýarag söwdasynda aýyplanyp tussag edilen Orsýetiň raýaty Wiktor Butyň tussag edilmegine we sud edilmegine dahylly amerikan resmileri-de bar.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow “ITAR-TASS” habar agentligine beren interwýusynda “gara sanawda” Waşingtonyň öz sanawyna meňzeşlikde, has köp amerikan resmileriniň adyny öz içine alýan goşmaça sanawyň-da bardygyny, ýöne häzirlikçe onuň çap edilmän saklanýandygyny aýtdy.
Bu wakadan bir gün öň Birleşen Ştatlar aglabasy Orsýetiň raýatlaryndan ybarat ýörite sanksiýa sanawyny çap etdi. Ol sanawa girizilen 18 adamdan 16-syny Waşington orsýetli ýurist Sergeý Magnitskiniň tussag edilmegine we ölümine dahylly adamlar diýip hasaplaýar.
Magnitskiý 2009-njy ýylda Orsýetiň tussaghanasynda saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy netijesinde aradan çykypdy.


c: text/html

text:
Eýranly Kimia Alizadeh 18-nji awgustda taekwondo boýunça şwesiýaly bäsdeşinden üstün çykyp, bürünç medal gazandy we Olimpiada baýragyna eýe bolan ilkinji zenan boldy.
18 ýaşly Alizadeh kelle goragynyň üstünden baş örtgi geýip çykyş etdi we 57 kilogram agramly sportsmenleriň toparynda Nikita Glasnowiçden üstün çykyp, 5-1 hasap bilen bäsdeşlikde ýeňdi.
“Men eýranly gyzlar üçin örän bagtly, sebäbi bu ilkinji medal we men indiki olimpik oýunlarynda altyn medal gazanjagymyza umyt edýärin” diýip Alizadeh aýtdy.
Alizadeh iki ýyl mundan ozal Ýaşlaryň Olimpiadasynda ýeňiş gazanypdy we geçen ýylda dünýä çempionatynda bürünç medal gazanypdy.
Aşa konserwatiw Eýranda 1979-njy ýylyň yslam rewolýusiýasyndan soň diňe az sanly zenan Olimpiadalara gatnaşdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hindistan 2008-nji ýylda Mumbaida amala aşyrylan terroristiki hüjüminden aman galan ýeke-täk söweşijini jezalandyryp öldürdi.
Hindistanyň hökümetiniň berýän maglumatyna görä, Ajmal Kasab çarşenbe güni irden Pune şäherinde dardan asylypdyr. 24 ýaşly Kasap Pakistanyň raýaty bolup, ol özüniň “Laşkar-e Taiba” söweşiji toparyna degişlidigini aýdypdy.
2008-nji ýylda 10 söweşiji Mumbai şäherine hüjüm edip, 166-a golaý adamy öldüripdi. Hindistanyň howpsuzlyk güýçleriniň geçiren operasiýasynda, söweşijileriň dokuzsy öldürilipdi.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky etrap sudunyň girelgesine edilen janyndan geçeniň hüjüminde ölenleriň sany 17-ä ýetdi.
7-nji martda Çarsadda etrabynyň Şabkadar şäherçesindäki hüjümde ölenleriň arasynda iki erkek we bir zenan polisiýa ofiseri, şeýle-de bir çaga bar.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, wakada ýaralanan 20-den gowrak adamyň alty sanysy keselhanada aradan çykansoň, ölenleriň sany artdypdyr.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini Pakistanyň “Talyban” hereketi bilen ilteşikli topar öz üstüne aldy.


text:
Demirgazyk Koreýanyň ýakynda ýadro hüjümini etmeginiň mümkindigi barada atan haýbatyna jogap edip, anna güni Waşington raketalara garşy radar sistemalarynyň sanyny artdyrmakçydygyny mälim etdi.
ABŞ-nyň goranmak sekretary Çak Heýgel bahasy 1 milliard dollara durjak bu raketa gorag sistemasynyň Demirgazyk Koreýanyň we Eýranyň raketa tehnologiýasynyň ösüşinden birneme öňde bolmaklygy maksat edinýändigini aýtdy.
Bu täze plan boýunça Birleşen Ştatlaryň günbatar kenar ýakalarynda 14 sany täze howa gorag sistemasyny ýerleşdirmeklik göz öňünde tutulýar.
Mundan daşary, Birleşen Ştatlar şular ýaly howa gorag sistemasyny Ýaponiýada-da ýerleşdirmek isleýär. Häzirki wagt Alýaskada we Kaliforniýada Birleşen Ştatlaryň jemi 30 sany howa gorag sistemasy bar.


text:
Hytaýyň Huanjou şäherinde geçirilýän Aziýa oýunlarynda ikinji özbek türgeni dopping barlagyndan geçip bilmän, oýunlardan çetleşdirildi.
Aziýanyň Olimpiýa maslahatynyň berýän maglumatlaryna görä, geçirilen barlaglaryň netijesinde 23 ýaşly göreşiji Jahongir Muminowyň bedeninde gadagan edilen serişde tapylypdyr. Jahongir bu oýunlarda entek medal gazanmandy.
Geçen hepdäniň anna güni başga bir özbek sportsmeni Şokir Muminow hem bedeninde gadagan edilen serişde tapylandan soň oýunlardan çetleşdirilipdi.
Özbek dzýudoçysy Şokir Muminowyň gazanan kümüş medaly hem yzyna alyndy.


text:
Çarşenbe güni Belarus özüniň Şwesiýadaky ilçihanasynyň ähli işgärlerini yzyna çagyrdy. Bu barada Belarusyň Daşary işler ministrligi maglumat berdi.
Ministrlik Stokgolme hem özüniň Minskidäki diplomatlaryny ýurtdan çykarmagy maslahat berdi.
Iki ýurduň özara gatnaşyklary Belarusa uçardan oýunjak aýylarynyň zyňylmagy bilen ýitileşipdi. 4-nji iýulda Şwesiýanyň jemgyýetçilik gatnaşyklary kärhanasyna degişli uçardan Minske demokratik çagyryşly ýüzlerçe oýunjak aýy zyňylypdy.
Munuň netijesinde, geçen hepde Minsk Şwesiýanyň ilçisini ýurtdan çykardy. Munuň yzy bilen, Belarusyň Stokgolmdaky ilçisi hem ýurtdan çykaryldy.
Bu iş boýunça iki belarusla – blogger Anton Surapine we telekeçi Sergeý Başarymaua hem aýyplama bildirildi.


text:
Taýfun Hagupit Fillipin adalarynyň gündogar we merkezi böleklerine zarba urdy. Gündogar Samar welaýatynda onuň güýji her sagatda 175 kilometre ýetdi.
Takloban şäherinde tebigy betbagtçylyk zerarly käbir binalaryň weýran bolandygy habar berildi.
Häkimiýetleriň sözlerine görä, 30 welaýatda 700000-den gowrak adam öz jaýlaryny terk edip, ybadathanalarda, mekdeplerde we jemgyýetçilik binalarda pena gözleýär.
Tupanyň bolan ýerlerinde aragatnaşyk kesildi.
2013-nji ýylda Fillipin adalarynyň merkezi bölegine bolan Haiyan tupany 7300-den gowrak adamyň heläk ýa-da ýitirim bolmagyna we dört milliondan gowrak adamyň öýlerini terk etmegine sebäp bolupdy.


text:
Soňky 24 sagatda Siriýa urlan howa zarbalarynda asuda ilatdan 100 çemesi adam öldürildi diýip, gözegçilik topary aýdýar.
Siriýanyň Londonda ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy10-njy sentýabrda Idlib şäherinde bazary nyşana alan howa zarbasynyň 58 çemesi asuda adamy öldürendigini aýdýar.
Habarda ölenleriň 13-siniň çagalardygy aýdylýar. Şeýle-de bu topar, Alepponyň töwereginde, pitneçileriň kontrollygyndaky ýerlere urlan zarbalaryň hem 30 çemesi asuda adamy öldürendigini aýdýar.
Bu howa zarbalary ýa Siriýa hökümeti, ýa-da Orsýet tarapyndan urlandyr öýdülýär.
Asuda adamlaryň öldürilendigi baradaky habar Orsýet bilen ABŞ-nyň atyşygy bes etmek ylalaşygyna gelen wagtyna gabat geldi. Bu ylalaşyk 12-nji sentýabrda, gün ýaşanynda güýje girýär.


text:
Şu gün dünýäniň 100-den gowrak döwletiniň lideri BMG-nyň yörite sammitinde duşuşar.
Ol klimatyň üýtgemegine garşy göreş barada Global pakt boýunça ylalaşyga tarap möhüm hasaplanýar.
BMG-nyň Baş sekretary Ban Ki Munyň sözlerine görä, sammitiň maksady bu ugurda täze ylalaşygy goramak üçin global liderleriň syýasy erkini mobilizlemekden ybarat.
Dekabrda Kopengagende geçjek duşuşyk 1997-nji ýyldaky Kýoto ylalaşygynyň mirasdüşerini tassyklamaga kömek eder.
Resmileriň pikiriçe, şu günki sammit baý hem ösýän döwletleriň arasyndaky oňşuksyzlygy çözmäge kömek eder.
Şunlukda, Hytaý we Hindistan ýaly iri döwletler bu pakta goşular.


text:
Eýran resmileri indi özleriniň bireýýäm edip biljek zatlaryny etmek üçin şeýle uzak garaşanlaryna, öz ýadro programmalaryny açyk-aýdyň etmek baradaky halkara şertleri bilen ylalaşmagyň şeýle uzak wagt alanyna haýran galýan bolmaly. Ykdysady sanksiýalar ýurda milliardlap dollar zyýan ýetirdi, özem bu ýerde, eger hiç zat bolmasa, näme gazanylandygy aýdyň däl.
Eýran resmileri öz ýurtlarynyň uran baýlaşdyrmak hukugy babatda uzak ýyllar berk erjellik görkezdiler. Bu pozisiýa dünýä ýüzünde Eýran ýaşyrynlykda ýadro ýaraglaryny edinjek bolýan bolmasyn diýen şübhäniň çuňlaşmagyna getirdi we netijede ýurdy gyrakladylan bir döwlete öwürdi.
Halkara jemgyýetçiligi 2011-nji we 2013-nji ýyllarda, Eýrany öz dawaly ýadro programmasyny açmaga mejbur etmek üçin, TähraNa garşy berk sanksiýalar tapgyryny girizdi. Bu sanksiýalar ýurduň iň bir gymmatly eksport harydyny, nebiti nyşana aldy. Bu çäklendirmeler ýurdy diňe bir ykdysady taýdan agsatmady, eýsem oňa tutuşlygyna gara tegmil basdy.
Ýüzlerçe milliardlyk girdeji ýitirildi
Sanksiýalaryň we halkara izolýasiýasynyň jemi ýetiren zyýanyny ýa-da düşen bahasyny hasaplamak mümkin däl, bu belki-de, eger ýüzlerçe bolmasa, köp gezek onlarça milliard dollara barabardyr.
Diňe nebit girdejileriniň ýitirilmegi babatda aýdylanda, Eýranyň Nebit ministrligi 2013-nji ýylda Ýewropa Bileleşiginiň embargosy bilen ABŞ sanksiýalarynyň ýurda bilelikde düşen bahasy aýda 4 milliard dollardan 8 milliard dollar aralagynda diýip hasaplady. 2012-nji ýylda nebit eksportyndan gelýän girdeji ondan öňki ýyldakydan 26 milliard dollar aşak gaçdy.
Özem bu diňe nebit barada aýdylanda şeýle. Eýranyň beýleki pudaklardaky eksportlaryna girizilen çäklendirmeler, şol sanda oba hojalygy, awtoulag senagaty, maliýe transaksiýalary ýaly ugurlardaky çäklendirmeler hem şundan kän bolmasa, az zyýan ýetirmedik bolmaly.
Eýran ykdysadyýeti indi birnäçe ýyl bäri çökgünlikde, ýa-da bolmasa, bagryny ýere berip ýykylmagyň öň ýanlarynda yraň atýardy. Halkara pul fondy (IMF) 2014-nji ýylda Eýranyň ykdysadyýeti öňki iki ýyldaky tesişden soň, diňe 1.5 prosent ösdi diýdi. Eýran ykdysadyýeti 2015-nji ýylda hem beýle daýanar ýa gurplanar öýdülenok, sebäbi dünýäde nebitiň bahasynyň kesgin aşak gaçmagy başga bir daşarky zarba boldy we hakyky sanksiýa ýatyrylmalary entek birnäçe aý uzakda dur.
Bu çekilen zyýana degdimi?
Halkara sanksiýalary bilen baglylykda, olaryň ykdysadyýete girizen berk gadaganlyklary we çekilen zyýan nukdaý nazaryndan, bu erjellik öz bahasyny ödedimi diýen sorag ýerlikli bolsa gerek. Eger Eýran turuwbaşdan öz ýadro programmasy babatda halkara jemgyýetçiligi bilen açyk işleşen bolsa gowy bolmazmydy?
2-nji aprelde yglan edilen deslapky ylalaşygyň şertleri esasynda seredilse, Eýranyň eýelän pozisiýasy babatda görnetin bir oňyn netije çykarmak kyn.
Bu şertnama Eýrana bir ýadro serişdesi üçin ýeterlik uran baýlaşdyrmaga gerek boljak wagt möhletini azyndan bir ýyla çenli uzaldýar. Häzirki hasaplanyp çykarylan wagt bolsa iki aýdan üç aýa çenli.
Şeýle-de Eýran uran baýlaşdyrmak üçin oturdylan sentrifugalaryň sanyny kemeltmäge, öz baýlaşdyrylan we ýadro ýaraglaryny ýasamakda ulanylyp biljek uranlarynyň möçberini azaltmaga razy boldy.
Halkara Atom energiýasy gullugy, goşmaça, Eýranyň ähli ýadro desgalaryna, şol sanda ýurduň ýadro programmasynyň üpjünçilik kärhanalaryna hem «yzygiderli baryp görmek» kepilligini alýar.
Muňa derek eýranlylar öz ýadro programmalary bilen bagly girizilen aşa zyýanly sanksiýalaryň degişlilikde, eger hemme zat plan esasynda gitse, has çalt ýatyrylmagyna garaşyp bilerler.
Başga sözler bilen aýdylanda, bu ylalaşyk 2000-2002-nji ýyllardaky ýagdaýy ýa-da ýene 2009-njy ýyldaky şertleri gaýtadan döredýär, şonda Eýranyň üç ýyllyk ýowuz sanksiýalara uçramazdan stol başyna gelmek mümkinçiligi bardy.
Gymmat düşen progres
Düýbi Brýusselde ýerleşýän Halkara Krizis toparynyň analitigi Ali Waez Eýranyň ýadro ylalaşygyna gelmegi şeýle uzaga çekmeginden käbir derejede nep-peýda gören bolmagynyň hem mümkindigini öňe sürýär.
"Açygy, eýranlylar ägirt uly progres gazandylar we olar indi ýadro işlerinde ussatlyga ýetişdiler. Meniň pikirimçe, bu babatda şübhe bolup bilmez" diýip, Waez aýdýar. "Emma bu olara juda gymmat baha düşdi."
Has möhümi bolsa, Waeziň aýtmagyna görä, Eýranyň indi öňe gidip, özüni ýekirilen durumdan çykarmaga we sanksiýalaryň ýatyrylmagyndan peýda görmäge mümkinçiligi bar.
"Indi biz Eýranyň uran baýlaşdyrmak hukugynyň gürrüňsiz ykrar edilen we Eýranyň doly manyly baýlaşdyryş programmasyna eýe bolan ýerinde durus” diýip, ol aýdýar. "Ol 5+1 döwletler topary bilen ýadro hyzmatdaşlygyny etmekden, muňa derek BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň rezolýusiýalarynyň ýatyrylmagyndan peýda tapar."
Wagt ýalňyşy we syýasy çiglikler
Britaniýanyň Birmingham uniwersitetiniň eýran bilermeni we «EA World View» websaýtynyň redaktory Scott Lucas wagt meselesinde goýberilen ýalňyşlar bölekleýin ylalaşyga gelmekdäki başarnyksyzlyk bilen bagly diýýär. Emma ol Eýran bu ugurdaky hasaplamalarynda hem käbir esasy nätakyklyklara ýol berdi diýip pikir edýär.
«Eýran biraz öňräkki ýyllarda, 2005-nji ýa-da 2006-nji ýyllara çenli ÝB3 (Fransiýa, Germaniýa we Britaniýa) arkaly bir ylalaşyk gazanyp bilýärdi, emma Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky gatnaşyklaryň ýaryamazlygy bu şertnamanyň baglaşylmagyna ýol bermedi» diýip, Lucas aýdýar.
Lucas eýranlylar 2009-njy ýylda has gowy mümkinçilige eýe boldular, emma olar bu ugurda hereket etmegi başarmadylar diýýär.
"Eýranyň ýokary ruhany lideri (Aýatolla Ali Hamenei) şol pursatda amerikanlara ynanmady we ylalaşyk guralyny yza çekdi" diýip, Lucas aýdýar. "Eýranlylar öz ýalňyşlaryna düşünýänçäler bolsa, amerikanlar BMG-niň sanksiýalary arkaly hereket etmek kararyna geldiler." Ol bu strategiýanyň garaşylmadyk ýagdaýda üstünlikli bolandygyny aýdýar.
Eýranlylar dünýäniň çar künjeginde deslapky ylalaşygy baýram etdiler, sebäbi bu olara diňe öz ýurtlarynda käbir abadançylyk çärelerini dikeltmek wadasyny däl, eýsem ony dünýäniň galan bölegine gaýtadan açmak umydyny hem berýär. Emma bu ýurt beýle işi etmäge näme üçin şeýle uzak garaşdy diýen sorag welin saklanyp galýar.
(AÝ/AR-yň habarçysy Frud Bezhanyň hyzmatdaşlygynda taýýarlandy.)
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Soňky hepdeler pagtanyň dünýä bazaryndaky bahasy iň ýokary derejelere ýetdi. Emma dünýäde iň bir köp pagta eksportirleýji ýurtlaryň biri bolan Özbegistanda welin, pagta öndürýän daýhanlar bu ýagdaýdan hiç hili peýda görmeýärler.
Özbegistanyň raýaty Mamurjon Azimow we onuň maşgalasy bu ýurduň Jyzzak oblastynda ýyllarboýy pagtaçylyk bilen meşgullanyp gelýän maşgalalardan biri. Ýöne geçen ýyl Mamurjon Azimowyň döwletiň öňündäki uly bergisini üzüp bilmändigi üçin, onuň kärende ýeri elinden alnyp, ol işsiz galdyryldy.
Işsiz galan bäş çaganyň atasy Mamurjon Azimow özüniň bu düşen ýagdaýy üçin Özbegistanyň tas feodal sistemasyna meňzeş oba-hojalyk sistemasyny günäkärleýär.
Ol ýurduň oba-hojalyk sistemasynyň diňe prezident Yslam Karimow bilen baglanyşygy bolan az sanlyja syýasy elitany baýadýandygyny aýdýar. Mamurjon Azimowyň aýtmagyna görä, az-owlak pul üçin gulçulyk zähmetine mejbur edilýän daýhanlar ahyrky netijede döwletiň öňünde-de uly bergidar bolup çykýarlar.
Ol daýhanlaryň häzirki ýagdaýyny şeýle suratlandyrdy: “Pagtanyň bahasy her ýylyň başynda döwlet tarapyndan kegitlenilýär. Ýygylýan pagtanyň tölegini hem ýygym kampaniýasynyň edil öňüsyrasynda döwlet kesgitleýär. Ine bolany! Halkara bazarynda bolup geçýän zatlar bolsa, daýhanlara täsir edenok. Halkara bazarynda pagtanyň nyrhy ýokarlanaýanda-da, hiç kim daýhana artykmaç pul bermez. Dünýä bazarynda nyrhlar galsa, mundan diňe resmiler peýda görýärler”.
Gümürtik “Uzhlopkoprom”
Özbegistanyň kanunyna görä, ýurduň daýhanlary öz öndürýän pagtalaryny Özbegistanyň ähli raýonlarynda hereket edýän “Uzhlopkoprom” edarasynyň ýerli bazalaryna hökümetiň kesgitlän bahasy boýunça satmaly.
Ýurduň içinde resmi taýdan pagta üçin kesgitlenilýän baha onuň dünýä bazaryndaky bahasyndan üç esse töweregi pes. Ýöne iş ýüzünde köp daýhanlara bu bahadan hem has az tölenýär, ýagny, köplenç olar pagtanyň dünýä bazaryndaky bahasynyň ondan bir bölegi töweregini alýarlar.
Daýhanlar munuň sebäbini köplenç öz gowy hilli pagtalaryny “Uzhlopkoprom” edarasynyň pes hilli pagta görnüşinde satyn alýandygy bilen düşündirýärler.
“Uzhlopkoprom” döwlet kompaniýasynyň aksiýasynyň 51 prosentine Özbegistanyň hökümeti eýelik edýär. Emma onuň galan 49 prosent aksiýasyna kimiň eýelik edýändigi baradaky maglumat welin, jemgyýetçilikden gizlin saklanýar.
Ýöne bu waka bilen içgin gyzyklanýan žurnalistler we adam hukuklaryny goraýjy toparlar bu gürrüňi edilýän aksiýalara esasan prezident Karimowa ýakyn syýasy elitanyň hem-de onuň dogan-garyndaşlarynyň eýelik edýändigini öňe sürýärler.
Merkeze bagly...
Düýbi Britaniýada ýerleşýän we Özbegistandaky tebigatyň goralyşy, zähmet hukuklary hem-de çaga zähmeti bilen bagly meseleleri öwrenýän “Environmental Justice Foundation” atly hökümete degişli bolmadyk guramanyň direktory Julliet Wilýams Özbegistanda hemme ýagdaýa ýokardan gözegçilik edilýändigini belleýär.
Ol bu ýagdaýy, hususan-da, şeýle düşündirdi: “Esasy mesele Özbegistanyň henizem Sowet stilindäki buýruk beriji ykdysadyýete esaslanýanlygydyr. Pagta hem hökümet üçin strategik taýdan möhüm serişde bolup durýar. Hökümet her ýyl pagta söwdasyndan 1 milliard dollar töweregi girdeji alýar. Hökümet daýhanlary-da öz isleýän möçberinde pagta öndürmäge mejbur edýär. Sebäbi onum ondurmekde daýhanlaryň onunde başga çykalga hem goýlanok. Daýhanlar prezident Karimowyň we çäklije elitanyň bähbidi üçin işleýän ykdysadyýetiň aýrylmaz bir bölegi bolup durýarlar. Sebäbi pagta söwdasy şeýle bir gümürtik söwda welin, ondan ýokarky elita girýän islendik adam peýda görüp bilýär”.
Hökümet tarapyndan berilýän pagta planlarynyň ýerine ýetirilişine ýurtda prezident Karimow tarapyndan bellenilýän 13 sany oblast ýolbaşçysy jogap berýär.
Adam hukuklaryny goraýjy guramalar regionlarda pagta planlarynyň ýerine ýetirilýän halatynda regionyň ýolbaşçylarynyň kanun bozmalaryna we eden-etdiklerine merkezi hökümetde göz ýumulýandygyny aýdýarlar. Bu ýagdaý bolsa, olaryň aýtmaklaryna görä, onsuz hem ýagdaýlary ýeňil bolmadyk özbegistanly daýhanlaryň hukuklarynyň has-da ýaramazlaşmagyna getirýär.


text:
"A. Gulli hem, dogrusy, diýseň gyzykly rola eýe. Soňky bäş ýylda ol şeýle bir hekaýalary "tapýar", heý sen ýöne goýaý! John Steinbeck, Tennissee Williams, Joseph Heller we Dashiell Hammett ýaly ägirtleriň owal bilinmeýän hekaýalaryny tapýar".
Tapylan hekaýa romanyň fragmenti ekeni
Owal habar berşimiz ýaly, "Uly Gatsbyny" ýazan ýazyjynyň täze hekaýasy tapyldy. Indi bu mesele hasam ula ýazýar. ABŞ-nyň metbugatynyň habar bermegine görä, hekaýany tapan we ony "Strand" žurnalynda çap eden redaktor A.Gulli indi onuň hekaýa däl-de, eýse romanyň bir bölegidigini aýdýar.
"Dogrudanam, [tapyndy başda] hekaýa ýaly özbaşdak mazmunly bolup göründi" diýip, redaktor soňra sözüniň üstüni şeýle ýetirýär: "Emma, hekaýa gutarandan soň 2500 sözden ybarat bolan ýene bir bölek hem bar ekeni. Bu onuň romanyň fragmentidigini görkezýär".
Romanyň fragmenti, Çikago şäherinde özüne täze bir durmuş döretmäge synanyşýan bir balerina hakynda.
"Fitžerald (Fitzgerald), belki-de, bu tema ýüzlenende, balerinanyň obrazyny çagalykdan balerina bolmagy arzuw eden Zeldanyň durmuşyndan ylham alyp döredendir" diýip, "Washington Post" gazetiniň bir žurnalisti ýazýar.
Fragmenti tapan A. Gulliniň aýtmagyna görä, bu tekst Fitžeraldyň öýünde geçiriljek maslahatlardan soň tamamlanmagy üçin döwrebap bir ýazyja tabşyrylyp bilner.
Harper Lee ýaly ýazyjynyň "Go Set a Watchman" romanyndan ummasyz gazanç eden neşirýatlar üçin owaldan tanalýan meşhur redaktorlar bilen şeýle syrly eserleri tapmak we okyjylara hödürlemek indi ýörgünli boldy.
A. Gulli hem öz nobatynda diýseň gyzykly rola eýe. Soňky bäş ýylda ol şeýle bir hekaýalar "tapýar", asyl sen ýöne goýaý! Ol John Steinbeck, Tennissee Williams, Joseph Heller we Dashiell Hammett ýaly ägirtleriň owal bilinmeýän hekaýalaryny tapdy.
Öz aýtmagyna görä, "Dünýäniň bigäneligi onuň üçin ullakam mümkinçilikdir".
Indi şeýle syrly hem täsin sözbaşylar hem bölekler ile aýan bolmaga başlady.
F. Skot (F. Scott) Fitžerald täze roman ýazmak isleýärdi. Emma žurnallarda hekaýa çap edip ullakan gonorar almak islegine garşy durmak aňsat däldi. Onsoňam Golliwud (Hollywood) öz tekliplerini orta atdy ahbetin.
Fitžerald, 1940-njy ýylda aradan çykýança, klassyky diýlip baha berilýän "The Great Gatsby" romanyndan daşgary ýene-de dört sany roman çap etdirmäge ýetişýär. Onuň bäşinji romany bolan "The Last Tycoon" bolsa gutarylman galýar. Ony hem soňra dosty Edmund Wilson redaktirläp çap etdirýär (1941).
Şu wagta çenli adamlar Fitžeraldyň döredijiligi barada ähli zady bilýändir öýdülýärdi. Indi bolsa ýene täze bir ýarpy roman ýüze çykdy. Ol onlarça ýyllap, hiç kimiň ünsüni çekmän, Princeton uniwersitetiniň kitaphanasynda tozan basyp ýatypdyr.


text:
Rok aýdym-saz taryhynda iň täsirli aýdymçy Lu Rid 71 ýaşynda öldi.
Ridiň Endru Uaýli adyndaky edebiýat gullugy rok aýdymçynyň oňa ýakynda dakylan bagry bilen ilteşikli ýarawsyzlygy zerarly ýekşenbe güni Nýu-Ýorkyň Southepton şäherinde aradan çykandygyny mälim etdi.
Rid “Velvet Underground” atly rok aýdym-saz toparynyň döredijisi hökmünde meşhurdyr.
Köp ýyllardan bäri neşe maddalaryny ulanyp, alkogol içgilerini içýän Ride şu ýyl bagyr transplantasiýasy edilipdi, ýagny oňa operasiýa arkaly täze bagyr dakylypdy.
Rid “Mahmal rewolýusiýasynyň” lideri we Çehiýanyň öňki prezidenti Waslaw Gaweliň dostydy.


text:
Şu gün Owganystanyň Host welaýatynda NATO-nyň harby bazalaryna pitneçiler tarapyndan amala aşyrylan hüjümler yzyna serpikdirilende 21 pitneçiniň öldürilip, ýene 5-siniň ýesir alynandygy habar berildi.
NATO-nyň bu barada beren maglumatynda ýaranlyk güýçleriniň we owgan goşunlarynyň bu wakalarda ýitgi çekmändigi aýdylýar.
Bu wakanyň yzy bilen talyplar NATO-nyň 2 harby bazasyna edilen bu hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstlerine aldylar.
Ýerli polisiýa edarasynyň ýolbaşçysy bu iki hüjüme 48 jeňçiniň gatnaşandygyny habar berdi.
Talyplaryň metbugat sekretary Zabiullah Mujahid bu hüjümlerde 18 sany daşary ýurt esgeriniň öldürilendigini aýtdy. Emma häzirlikçe by maglumat resmi taýdan tassyklanylmady.


text:
Täjigistanyň Içeri işler ministrligi täjik-özbek serhet ýakasynda geçirilen ýörite operasiýada Özbegistanyň Yslam Hereketiniň agzasydyr diýlip güman edilýän üç adamyň tussag edilendigini mälim etdi.
Bu operasiýa Täjigistanyň demirgazygyndaky Masçoh regionynda 9-njy ýanwardan 10-njy ýanwara geçilen gije geçirilipdir. Polisiýanyň we howpsuzlyk güýçleriniň gatnaşmagynda geçirilen bu operasiýada ok-ýaraglaryň hem ele salnandygy habar berilýär.
Kanun taýdan gadagan edilen Özbegistanyň Yslam Hereketiniň agzalary soňky ýyllar Owganystanyň we Pakistanyň territoriýalarynda aktiw hereket edýärler.


text:
Barak Obamanyň administrasiýasy Eýranyň ballistik raketa programmasyna gatnaşygy bolan guramalar we şahsyýetler babatynda ABŞ-nyň täze sanksiýalaryny taýýarlaýar, diýlip media maglumatlarynda 30-njy dekabrda habar berildi.
“The Wall Street Journal” neşri we Reuters agentligi planlaşdyrylan sanksiýalaryň Eýranda, Gong-Kongda we Birleşen Arap Emirliklerinde on çemesi kompaniýany we şahsyýeti nyşana alyp, olaryň Eýrana ballistik raketalary öndürmäge ýardam bermekde rol oýnamagynyň güman edilýändigini habar berdiler.
ABŞ-nyň resmileri Maliýe departamentiniň Eýranyň raketa döretmek işine gatnaşygy bolmakda güman edilýänleri gadagançylyk sanawyna goşmak hukugyna iýul aýynda Eýranyň we dünýäniň iň täsirli alty döwletiniň arasynda gelnen ylalaşyga laýyklykda eýe bolandygyny aýdýarlar.
Eýranyň resmileri ballistik raketa programmasynyň BMG-niň sanksiýalaryna ters gelmeýändigini we ýurduň baş lideriniň islendik täze sanksiýalary ýurduň ýadro programmasy boýunça halkara ylalaşygyna garşy diýip seretjekdigini mälim etdiler.
Raketa synagy
BMG-niň sanksiýalary boýunça gözegçiler Eýranyň 10-njy oktýabrda synan orta aralyga ýetýän “Emad” raketasynyň ýadro ýaragyny götermäge ukyply bolup, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýalaryny bozýandygy baradaky netijelerini 15-nji dekabrda öňe sürdüler.
ABŞ we onuň ýaranlary täze raketa synaglary sebäpli BMG-niň täze sanksiýalarynyň girizilmegini talap edýärler.
Emma BMG-niň sanksiýalar boýunça komitetiniň Eýranyň raketa synagy bilen baglylykda goşmaça eýranly guramalar we şahsyýetler babatynda gadagançylyk girizmegine mümkinçiligiň bolmagyna garamazdan, ABG-nyň diplomatlarynyň aýtmagyna görä, Orsýet we Hytaý Eýranyň raketa programmasy boýunça sanksiýalara garşy çykyş edýärler we täze çäreleriň öňüni böwetläp bilýärler.
Respublikanlaryň ýolbaşçylygyndaky Kongress Obamanyň administrasiýasyna berk basyş edip, Eýranyň BMG tarapyndan hasaba alnan düzgün bozmalar boýunça çäre görmek talap edilýär.
ABŞ-nyň planlaşdyrýan çäreleri
Respublikan liderler BMG-niň häzirki sanskiýalary berjaý edilmeýän bolsa, Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek boýunça halkara ylalaşygynyň hem berjaý ediljegine hiç kimiň ynam baglap bilmeýändigini nygtaýarlar.
Ak Tam eger BMG çäre görmese, ABŞ-nyň özbaşdak herekete geçip biljekdigini duýdurdy.
“The Wall Street Journal” neşriniň maglumatyna görä, ABŞ-nyň Maliýe departamentiniň planlaşdyran sanksiýalary Eýran bilen bagly iki meselä, ýagny ýurduň ýadro programmasyny ösdürmek boýunça işlere we bu işe gatnaşýanlara gönükdirilýär.
Sanksiýalar ABŞ-nyň ýa-da başga ýurduň raýatlarynyň agzalan kompaniýalar bilen işleşmegini gadagan edýär.
ABŞ-nyň banklaryndan amerikan maliýe sistemasynyň çäginde işleýän kompaniýalaryň ýa-da şahsyýetleriň bank hasaplaryny doňdurmak talap edilip bilinýär.
Nyşan astyna alnyp biljek kompaniýalaryň arasynda Eýranyň raketa programmasy üçin döwlet kompaniýalaryna ulgewodorod süýmliklerini satyn almaga ýardam bermekde güman edilýän Birleşen Arap Emirliklerinde ýerleşýän “Mabrooka Trading Co LLC” kompaniýasy we onuň esaslandyryjy Hossein Pournaghshband agzalýar, diýip “The Wall Street Journal” neşri ýazýar.
Şeýle-de Maliýe departamenti Eýranyň raketa programmasy ugrunda işleýän goranmak resmileriniň bäşisine garşy sanksiýalary taýýarlaýandygy maglumatda bellenýär.
Maglumata görä, ABŞ-nyň Maliýe departamenti täze sanksiýalary delillendirip, Eýranyň we Demirgazyk Koreýanyň arasynda raketa programmasy boýunça gatnaşyga salgylanýar.


text:
Kümmet Gowuz
Kümmet Gowuz (Parsça: گنبد کاووس, Iňlisçe: Gonbad-e Qabus) Eýranyň Türkmensähra sebitinde, Gülistan Welaýatynda Türkmen oturumly bir şäher.
Eýran Türkmenleriniň iň köp ýaşaýan şäheri bolan Kümmet Gowuzuň Inçeburun-Pol atly gümrük geçelgesi bilen Türkmenistana serhedi bardyr.
Kümmet Gowuz şäheriniň gadymy ady Jürjan, Gürgan, Gürgen ýa da Gorgandyr.
Taryhyň iň içinden gelen bu şäher meşhur Hyrkania Welaýatynyň merekzi bolandyr.
Gadymy Gürgen şäheriniň harabalary şu wagtky Kümmet Gowuz şäheriniň 3 kilometr alysyndadyr.
Dünýa medeniýet mirasy sanawyna giren Kümmet diňi bu şäherdedir.
Şäher merkeziniň ilatý 131 müňe golaýdyr.
Kümmet Gowuz etrabynyň ilatynyň sany bolsa obalary bilen 300 müňe golaýdyr.
Şäherde umuman alnanda Ýomut Türkmenleri (Atabaý we Japarbaý) ýaşaýar.
Kümmet Gowuz Eýranda at çapylşık, Woleýbol we Boks yaly sport pudaklarynda meşhurdyr.


text:
Ýetmegi kyn ýerleri arassalamagyň peýdaly maslahatlary
Ýetmegi kyn ýerleri arassalamak, olary tozandan uzak tutmak bize uly we soňsuz söweş ýaly gelýär.
Elbet-de biz, bu meseläniň öňünde boýnumyzy egmedik. Kynçylyk bilen arassalaýan ýerleri arassalamagyň gönükdirmelerini siz üçin ýygnadyk.
Žalýuzileri arassalamak
Žalýuzileri arassalamak üçin gysgyjyň daşyna çyglanan esgini rezinler bilen berkidip ulanyp bilersiňiz. Bu ýoly professional tämizlikçiler ulanýar.
Maşynyň inçe we barmasy kyn ýerlerini arasallamak
Ulagyň içiniň tämiz görünmegi üçin kiçi göwrümli ýerleri gulak pagtajygy bilen arassalap bilersiňiz.
Klawiatura tämizligi
Klawiaturany arassalamak üçin kagyzjygy iki epip, daş ýüzüne biraz ýelim sürüň. Soňra ýelimli tarapy düwmejikleriň arasynda gezdiriň. Ähli tozan we owuntyklar kagyza ýelmeşer.
Matras arassaçylygy
Matras arassaçylygy üçin onuň üstüne iýmit sodasyny sepeläň. 10 minut garaşyň we tozan sorujy bilen geçiň.
Krandaky yzlary arassalamak
Krandaky yzlary aýyrmak üçin iýmit sodasyny sepip, diş şýotkasy bilen geçiň.
Wannanyň arassaçylygy
Wannadaky ýakymsyz yzlardan dynmak üçin limon şiresi bilen iýmit sodasyny garyp, hapa ýere sepiň. 5 minut garaşanyňyzdan soň, şýotka bilen sürüp aýryň.
Wannadaky perdäni arassalamak
Wannadaky perdäni arassalamak üçin ony kir ýuwujy maşyna beýleki polotenseler bilen atyň. Şeýle etmek bilen perde maşynyň aýlaw tizliginden zyýan görmez we zaýalanmaz.
Linoliumdaky çyrşaklary arassalamak
Linoliumdaky çyrşaklardan dynmak üçin adaty bozgujy ulanyp bilersiňiz.


text:
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri (KHBS) halkara hyzmatdaşlygy ösdürýär. “Türkmenistan: altyn asyr” saýtynyň habar berşi ýaly, Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti Aziýa-Ýuwaş ummany telegepleşikler birleşiginiň habarlar toparynyň (AÝUTB) agzalygyna kabul edildi. Bu baradaky Ylalaşyga Sendaý şäherinde, Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýaponiýa bolan iş sapary mahalynda gol çekildi.
KHBS-i ugry boýunça hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy tejribe we tehnologiýa alyşmakda, şeýle hem türkmen teleýaýlymlarynyň internet-giňişligi we bu ugurdaky kommunikasiýa serişdelerini özleşdirmeginde täze mümkinçilikleri açýar.
Häzirki wagtda habar alyşmak we KHBS-i ugrunda birnäçe şol sanda goňşy döwletler bilen hem ylalaşyklary gazanmak boýunça işleriň taýýarlyk tapgyry alnyp barylýar. Munuň özi Türkmenistan baradaky dogruçyl habarlaryň bütin dünýä ýaýramagyna ýardam eder.


text:
Troposfera
ýer üstüne ýakyn ýerleşen howa gatlagydyr. Onuň ýer üstünden beýikligi ekwatorda 16-18 km-e, aram giňlikde 14-16 km-e we polýar guşaklygynda 9-10 km-e ýetýär. Troposferanyň ýokarky araçägi pasyllar boýunça üýtgeýär. Gyşyna peselýär, tomsuna bolsa konweksiýanyň işjeňleşmegi bilen araçäk gatlak ýokary galýar. Kä ýagdaýlarda troposferanyň araçägi gije-gündiziň dowamynda birnäçe kilometre çenli üýtgäp biler. Troposfera atmosferanyň iň ýuka gatlagy bolup, munda onuň massasynyň 80 %-i ýerleşýär. 50 %-i 5 km-de, 75 %-i 10 km-de we 95 %-i 20 km aralykda ýerleşýär. Troposferada çyg we ýylylyk aýlanyşygy, bulutlaryň we ygallaryň döremegi ýaly hadysalar ýüze çykýar. Troposferada şeýle hem adatdan daşary optiki we akustiki hadysalar hem emele gelýär. Bu howa gatlagynyň esasy aýratynlyklarynyň biri hem onda howanyň temperaturasynyň her 100 m beýiklik aralygyndan 0,6-1,00 C peselmekligidir. Ekwatorda ortaça ýyllyk temperatura + 260, polýusda – 230 C. Troposferanyň ýokarky araçäginde temperatura degişlilikde – 700 we – 500 C. Tropopauza – troposfera bilen stratosferanyň aralygynda ýerleşip, galyňlygy 1- 2 km. Bu gatlaga köplenç bir deň temperatura, ýagny izotermiýa häsiýetlidir. Kä ýagdaýlarda ýokary galdygyňça temperatura peselmän artýar, ýagny temperaturanyň inwersiýasy döreýär.


text:
14-nji maýda Afinyda “taryhy” diýlip atlandyrylýan türk hem grek hökümetleriniň bilelikdäki maslahaty geçirildi. Onda ykdysady hyzmatdaşlyk we beýleki meselelere garalandygy habar berilýär.
10 ministrden ybarat bolan hökümet delegasiýasyna baştutanlyk edip Afina baran Rejep Taýyp Ärdoganyň bu saparyň netijesinde Gresiýa bilen uzak wagt dowam eden dartgynlygyň aradan aýrylyp, iki ýurduň arasyndaky özara gatnaşyklarda täze döwrüň başlanmagyna umyt edilýär.
Bu iki ýurduň hem NATO-nyň agzasy bolandyklaryna garamazdan, olaryň arasynda Kipr adasynyň ikä bölünmegi we beýleki meseleler babatda sowuklyk emele gelipdi. Emma soňky birnäçe ýyllykda Türkiýä bilen Gresiýanyň arasyndaky gatnaşyklar kadalaşdy.
Bu duşuşyklaryň dowamynda iki tarap özara hyzmatdaşlyga degişli 20-ä golaý yalalaşyga gol çeker diýlip garaşylýar.


text:
Günorta Koreýa özüniň howadan goranyş zonasyny ýaýbaňlandyrýandygyny ýekşenbe güni yglan etdi.
Günorta Koreýanyň goranmak ministriniň sözlerine görä, ýurduň öz goranmak giňişligini ýaýbaňlandyrmagy we onuň düzümine ýurduň günortasyndaki iki aýlagy hem Pekin tarapyndan talap edilýän dagy almagy bilen bagly pozisiýasy degişli ýurtlara doly düşündirilipdir. Günorta Koreýa bu hereketiniň goňşy döwletleriň garaşsyzlygyna zeper ýetirmeýändigini belledi.
Seul howadan goranyş zonasynyň täze çäkleriniň 15-nji dekabrda güýje girýändigini aýtdy.
Geçen aýda Pekin Hytaý deňziniň gündogar böleginde howadan goranyş zonasyny döredýändigini yglan etdi we bu ýerde uçýan uçarlaryň özleri barada öňünden habar bermegini talap etdi.
Bu mesele ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Bideniň ýakynda Ýaponiýa, Hytaýa we Günorta Koreýa eden saparynyň esasy temasy boldy. Emma onuň Hytaýyň prezidenti Hi Jinping bilen geçiren gepleşiklerinde öňegidişlik bolmady.


text:
Ak tam 23-nji iýulda Eýran bilen baglaşylan ýadro ylalaşygyna garşy guralýan demonstrasiýany «uruşparaz ýygnanyşyk» diýip atlandyrdy.
Bu demonstrasiýanyň esasy spikeri respublikan partiýadan prezidentlige kandidat Ted Kruz bolup durýar. Ol prezident saýlansa, derhal Eýrana garşy harby zarba urup başlamaga taýýardygyny aýdan birnäçe respublikanyň biridir.
Ak tamyň metbugat sekretary Joş Ernest bu demonstrasiýalar barada berlen soraga «Demonstrasiýaçylaryň ählisiniň uruş tarapdarydygyny ret etse-de, Kruz «uruşparaz ýygnanyşyk» geçirýär diýdi.
Kruz ýygnanyşykda çykyş edip, Birleşen Ştatlaryň bu ylalaşyk astynda «radikal yslam terrorçylarynyň öňdebaryjy döwlet sponsoryna we maliýeleşdirijisine öwrüljegini» öňe sürdi.
Tähran bilen ylalaşygyň opponentleri sanksiýalaryň ýatyrylmagynyň Eýrana akýan puluň aşa köpelmegine we bu ýurduň Ýakyn Gündogardaky harby hereketleriniň möwjemegine getirjegini aýdýarlar.


text:
Anna güni Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew bilen Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýanyň Daglyk-Garabag meselesi boýunça geçiren gepleşikleri netijesiz tamamlandy.
Kazan şäherinde geçirilen bu gepleşige Orsýet tarapy araçyllyk etdi. Emma Orsýetiň we Günbatar ýurtlaryň hökümetleriniň çagyryşlaryna garamazdan, Daglyk-Garabag meselesi boýunça bu gezekki gepleşikler hem anyk ylalaşyklara getirmedi.
Düýn bu gepleşikleriň yzy bilen Ermenistanyň daşary işler ministri Edward Nalbandýan düýnki gepleşikleriň başa barmazlygynda Azerbaýjan tarapyny aýyplady.


text:
Kreml Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň II Jahan Urşunyň tamamlanmagynyň 70-nji ýyl dönümi mynasybetli 9-njy maýda Moskwada geçiriljek dabaralara gatnaşjakdygyny aýdýar.
Bu baradaky maglumat 7-nji maýda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow tarapyndan mälim edildi. Ol Karimowyň Putiniň çakylygyny kabul edendigini aýtdy.
Bu maglumaty henize çenli Karimowyň edarasy tassyklap çykyş etmedi.
Soňky hepdelerde Karimowyň kömekçileri özbek prezidentiniň Moskwada geçiriljek dabaralara gatnaşmajakdygyny nygtap yzygiderli çykyş edipdiler.


text:
Türkmenistanyň döwlet dükanlarynda mundan öň 20 teňňeden satylan “buhanka” çöregi 3 esse gymmatladyldy.
1-nji sort türkmen ununyň 1 kilogramynyň bahasy bölek-satuwda öň 40 teňňe bolan bolsa, indi 90 teňňeden satylýar.
Döwlet tarapyndan çörek önümleriniň bahasy gymmatladylandan soň, bazarlarda hem çöregiň bahasy ýokary galdy.
Aşgabadyň döwlet dükanlarynda, 12-nji iýul.
1. Bugdaý ununyň ýokarda görkezilen nyrhlary Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli Orunbasarlary bilen ylalaşyldy. (2012-nji ýylyň 5-nji iýulyndaky 13/24785 belgili çözgüt.)
2. Şu nyrhnamanyň güýje girmegi bilen, Galla önümleri baradaky “Türkmengallaönümleri” assosiýasiýasynyň kärhanalary tarapyndan öndürilýän we içerki bazarda ýerlenilýän unuň ozal hereket edýän ähli nyrhlary öz güýjüni ýitirýär.
Aşgabadyň döwlet dükanlarynda, 12-nji iýul.
No11/1-2012 NYRHNAMA


text:
Ýewropa Komissiýasy jemgyýetçilik kampaniýasynda ýene öz başyna bela satyn aldy. Bu gezek gürrüň ýaş zenanlary “ylmy işlere gatnaşmaga” cagyrmak maksady bilen düşürilen wideo barada barýar.
“Ylym: bu zenanlara degişlidir!” ady bilen 21-nji iýunda ýaýradylan bir minutlyk wideo sosial jemgyýetçilik saýtlarynda uly seslenme döretdi.
Ilki başda aýdym-saz klibine, soňra bolsa kosmetika reklamasyna çalym edýän bu wideoda bezemen geýnen üç sany ýaş zenan laboratoriýa enjamlary we matematiki formulalar bilen güýmenýär. Bir erkek alym bolsa olara haýran galmak bilen tomaşa edýär. Dodak pomadasy bolsa iňlis dilindäki “Science” sözüniň “i” harpyny emele getirýär.
Bu wideonyň “YouTube” saýtyndaky asyl nusgasyny “halamadyklaryň” sany 22-nji iýunda giçlik ulanyjylaryň 97 prosentine barabardy. (Emma şol günüň özünde bu wideonyň asyl nusgasy
Ýewrokomissiýanyň "Youtube" sahypasyndan aýyryldy.)
“Ylym: bu zenanlara degişlidir!” kampaniýasynyň Facebook sahypasy
, edil web sahypasy
ýaly, wideodan has kän zat hödürleýär. Ony “halanlaryň” sany 22-nji iýunda giçlik 200 adamdan geçýärdi.
Internetde bu wideo barada tankytlar ýagdyrylyp durka, Ýewropa Komissiýasynyň ylym we innowasiýa boýunça metbugat wekili Maýkl Jennings bu wideonyň jynsparaz äheňli däldigini aýdýar. Ol munuň has köp zenan alymlaryň döremegine itergi bermek üçin ýola goýlan 2,7 million ýewrolyk ($3,35 million) kampaniýanyň diňe bir kiçijek bölegidigini belleýär.
Ýewropada zenanlar studentleriň 50 prosentden gowragyny emele getirýär. Emma olaryň diňe üçden bir bölegi (32 prosent) ylmy-barlagçylar. Jennings özleriniň bu wideo we beýleki işler arkaly entek ylyma bolan gyzyklanmalaryna göz ýetirmedik gyzlara täsir etmäge çalyşýandyklaryny aýdýar.
Şu ýylyň mart aýynda Ýewropa Komissiýasynyň başga bir wideosy hem ýiti jedelleriň döremegine getiripdi. ÝB-niň mundan beýläk hem giňemegini mahabatlandyrýan wideo milletparaz äheňli düşürilenlikde tankytlanyp, giň gerimli protestleriň ýüze çykmagyna getirenden soň, ol mawy ekranlardan ýitirim edildi.
Şol wideoda saryýagyz bir zenanyň ýanyna başga milletlerden bolan üç sany erkek adam gelip, özleriniň göreş sungatlaryny görkezýär. Soňra ol zenanyň sudury köpelip, olaryň daş-töweregini gurşap alýar, olary köşeşdirýär. Gyzyň sudurlary bolsa ÝB-niň baýdagyndaky 12 sany ýyldyza öwrülýär.
Ýewropa Komissiýasynyň “Ylym: bu zenanlara degişlidir!” kampaniýasynyň resmi wideosy boýunça nägilelikleriň artmagy mümkin. Belki-de bu başgaça bolar, Jeninngsiň özi hem, Twitter teswirinde
ýazyşy ýaly, şony umyt edýär.


text:
Türkmenistanda soňky birnäçe ýylyň dowamynda ençeme sport desgalarynyň gurlandygyna, olarda türgenleşmek üçin amatly şertleriň bardygyna garamazdan, Aşgabadyň sport mekdepleriniň käbirleri heniz hem ýaşaýyş jaýlarynyň ýerzeminlerinde ýerleşýär. Olarda sport bilen türgenleşmek üçin şertler pes ýa-da asla ýok diýen ýaly.
"Türkmen sporty heniz podwallardan ýa-da ýarym podwallardan doly çykyp bilenok. Sport seksiýalarydyr mekdepleriniň käbiri entek hem podwallarda ýa-da ýarym podwallarda ýerleşýär" diýip, özüni Aman diýip tanadan aşgabatly sport treneri aýdýar.
Türkmen sporty heniz podwallardan ýa-da ýarym podwallardan doly çykyp bilenok.
Aşgabat şäheriniň sport baradaky komitetiniň Parahat mikroraýonyndaky toplumlaýyn sport mekdebi şolar ýaly ýerzeminlerde ýerleşýän sport mekdepleriniň diňe biridir. Agyr atletika bilen üçin niýetlenen bu sport zalynda duş ýok. Körek ýanýan lampalaryň yşygynda diwarlaryň käbir ýerlerinden suw akandygy görünýär. Otaglaryň içi-de çygly.
"Käwagt ýokardan suw akanda hasam erbet bolýar. Güýçli ýagyş ýaganda zalyň içini suw basýan halaty hem bolýar" diýip, bu sport mekdebiniň adynyň efirde tutulmagyny islemedik bir işgäri gürrüň berýär.
Kiçiräk zalyň içindäki sport enjamlary-da köne. Howanyň ýeterlik wentilýasiýanyň ýoklugy zerarly bu zalda ýakymsyz ys hem bar.
Ýöne, bulara garamazdan, bu sport mekdebine gatnaýan ýaşlar az däl. Döwlet eýeçiligindäki beýleki sport mekdeplerinde bolşy ýaly, bu sport mekdebinde hem türgenleşmek mugt. Emma ýaş sportsmenler sport egin-eşiklerini özleri satyn almaly.
"Öň sowet döwründe sportsmenlere egin-eşikleri sport komiteti berýärdi. Ökde sportsmenleriň yzygiderli “sborlary” geçirilýärdi. Olaryň mugt iýmitlenmegi üçin ýörite kartoçkalar berilýärdi. Indi munuň üçin pul goýberilmeýär" diýip, mekdebiň işgäri aýdýar.
Aşgabadyň Olimpiýa stadionynda bu sport mekdebine degişli bolan sambo we dzýudo seksiýalary hem bar. 2001-nji ýylda gurluşygy tamamlanyp ulanylmaga berilen Olimpiýa stadionynyň birinji gatynda ýerleşýän şol seksiýalaryň ýaş sportsmenleri agyr atletikaçylar bilen bilelikde bir uly zalda türgenleşýärler. Aýratyn zallary ýok.
Remont üçin pul ýygnalýar
Ýöne bu ýerde duş bar. Türgenleşik zalynyň yşyklandyrylyşy hem göwnejaý. Emma, ýaş sportsmenleriň ene-atalarynyň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, bu zalyň remonty üçin ene-atalardan pul ýygnalypdyr. Olar bu seksiýalara ýaş sportsmenler kabul edilende hem pul soralýandygyny aýdýarlar.
"Men iki hepde mundan ozal sambo seksiýasyna öz oglumy ýazdyrdym. 60 manat töledim. Ýogsam mugt bolmaly. Bu pul zalyň remonty üçin diýip aýtdylar. Şeýle-de sport inwentarlarynyň käbirlerini satyn almak üçin pul kömegini soradylar" diýip, özüni Ýagşygeldi diýip tanadan paýtagtly aýtdy.
Türkmenistanyň kik-boksing milli merkeziniň sportsmenleriniň hem halkara ýaryşlarynda gazanan baýraklary, 5-nji noýabr, 2012.
Sport trenerleriniň käbirleri Aşgabadyň Parahat mikroraýonyndaky sport mekdebindäki häzirki ýagdaýyň paýtagtyň beýleki käbir sport desgalaryna hem mahsusdygyny aýdýarlar. Aşgabadyň demir ýol wokzalynyň golaýyndaky seýilgähde ýerleşýän Bedenterbiýe sagaldyş kompleksinde halkara ýaryşlarynda ençeme ýokary derejeli baýraklara eýe bolan türkmen kik-boksçylary türgenleşýärler.
5-nji noýabrda Aşgabatda açylan “Bilim, sport we syýahatçylyk berkarar ýurduň bagtyýarlyk döwründe” atly halkara segisindäki türkmen sportsmenleriniň halkara ýaryşlarynda gazanan dürli derejedäki baýraklarynyň arasynda ýokarda ady agzalan sport desgasynda türgenleşýän Türkmenistanyň kik-boksing milli merkeziniň sportsmenleriniň hem halkara ýaryşlarynda gazanan baýraklary bardy. Emma baýraklary halkara derejesinde geçirilýän sergide görkezilmäge mynasyp bolan türkmen kik-boksçylarynyň türgenleşýän sport desgasyndaky şertleriň pesdigini şol ýerde türgenleşýän sportsmenleriň käbirleri aýdýarlar.
"Desganyň gurlanyna eýýäm on ýyldan hem köp wagt geçdi. Sport kompleksini remont etmeli. Suw ýok. Suwy seýilgähiň bir çetinden bedreli daşamaly bolýar. Türgenleşmek üçin sport enjamlarynyň hem ählisi köne" diýip, bu ýerde türgenleşýän 27 ýaşly Sapar Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde aýtdy.
Aşgabatly sport treneri Aman sport komitetiniň çinownikleriniň biparhlygy zerarly sportsmenleriň şeýle şertlerde türgenleşmeli bolýandyklaryny aýdýar.
"Iň bärkisi, ýönekeý futbol topyny almak üçin özüň pul çykarmaly bolýar. Daşary ýurda ýaryşa gitjek bolanlarynda hem çykdajylary öz jübiňden çykarmaly bolýan ýagdaýlar henizem bar. Bu ýagdaý ençeme professional sportsmenlerimizi sporty taşlamaga ýa-da daşary ýurtlara gitmäge mejbur etdi" diýip, Aman aýdýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ABŞ-nyň Baltiýanyň regional howpsuzlygyna ýardam berjegine Estoniýa wada berdi we ABŞ-nyň NATO-nyň islendik agzasyny hüjümden goramak borjuny “gyşarnyksyz” ýerine ýetirjegini aýtdy.
Obama Estoniýanyň prezidenti Toomas Hendrik Ilwes bilen bilelikde 3-nji sentýabrda Tallinnde geçirilen metbugat-konferensiýasynda Orsýetiň “Ukraina garşy agressiýasy” barada gepledi we “Estoniýa hiç wagtda ýeke galmaz” diýdi.
Şeýle-de Obama Orsýetiň Ukrainanyň gündogaryndaky roly “bize NATO-nyň goranmak ukybyny täzelemäge we güýçlendirmäge mümkinçilik berýär” diýdi.
Estoniýanyň prezidenti Ukrainanyň gündogaryndaky konflikti “Orsýetiň agressiýasy” diýip atlandyrdy we öz ýurdunda NATO-nyň berk we açyk ornaşmagynyň zerurlygyny nygtady.


text:
Şu günler I Jahan urşunyň başlanmagynyň 100 ýyllygy bellenilýär we bu urşuň türkmenlere ýetiren täsiri ýa-da getiren betbagtçylyklary barada türkmen metbugatynda maglumat berilmeýär.
Ýöne şol bir wagtda Türkmenistanda taryhy maglumatlary öwrenýän, olar barada taryhy kitap ýazan ýazyjylar hem bar.
Mysal üçin, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Azatlyk radiosyna özüniň «1916», «1924», «1931» diýen at bilen üç kitapdan ybarat taryhy trilogiýa ýazandygyny, emma bu eseriniň çap edilmändigini gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosynyň ýazyjy bilen geçiren söhbetdeşligini diňläp, taryhyň ak sahypalary meselesinde öz pikirleriňizi ýazsaňyz, sizden örän hoşal bolarys.


text:
Döwlet metbugaty Demirgazyk Koreýanyň lideriniň ogly Kim Joň-anyň ýurduň dolandyryjy Işçiler partiýasynyň Merkezi komitetiniň agzalygyna seçilendigini aýdýar.
Resmi KSNA habarlar gullugy Kim Joň-anyň partiýanyň merkezi harby komissiýasynyň başlygynyň orunbasarlygyna bellenendigini habar berdi. Bu Kim Joň-iliň körpe oglunyň ilkinji syýasy wezipesi diýlip bilinýär.
Joň-an 1983-nji ýa 84-nji ýylda doglandyr öýdülýär. Ol üç onýyllykda birinji gezek geçýän partiýa konferensiýasynda wezipä bellendi.
Ol kakasynyň ornuna geçirilmäge taýýarlanýandyr öýdülýär. Emma synçylar onuň ýurda ýolbaşçylyk ederden gaty ýaşdygyny we tejribesizdigini aýdýarlar.


text:
Häzir Orsýetde ýangynly meýdanlar 53 müň gektar, ol şenbe günündäkiden 3 müň gektar az diýip, Orsyetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministriligi ýekşenbe güni habar berdi.
Ministrligiň maglumatyna görä, Rýazan, Wladimir, Swerdlowskiý oblastlarynda ýagdaý çylşyrymly bolmagynda galýar. Demirgazyk-günbatar regionda ownuk ýangyn ojaklarynyň sany artypdyr.
Moskwanyň depesinde peýda bolan goýy tüssäni şemal Moskwanyň eteginden däl-de, Wladimir we Rýazan oblastlaryndan getirdi diýip, Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň metbugat gullugy habar berdi.


text:
Ýekşenbe güni Halkara Olimpiada Komiteti Londonda geçiriljek tomusky olimpiýa oýunlary üçin niýetlenilen biletleriň gara bazarlarda satylmagy bilen baglanyşykly waka boýunça derňew işleriniň ýola goýlandygyny mälim etdi.
Londonda çap edilýän “The Sunday Times” gazetinde bu mesele barada çap bolan makalanyň yzy bilen, Halkara Olimpiada Komiteti ýekşenbe güni gyssagly maslahata ýygnandy.
Gazetiň bu baradaky maglumatynda dünýäniň birnäçe ýurdunda ýerli olimpiada komitetleriniň Londondaky olimpiada üçin niýetlenilen köpsanly biletleri gara bazarlar arkaly gymmat bahadan satuwa çykarandyklary öňe sürülýär.
Bu baradaky maglumatda käbir ýurtlarda bir biledin bahasynyň 10 müň dollara çenli ýetýändigi aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň tebigat dünýäsinde özüniň iň bir ajaýyplygy bilen ýatdan çykmajak täsirler galdyrýan ýerleriň biri hem ozalky Garrygala — häzirki Magtymguly etrabydyr. Şahyr ýa suratkeş bolaýmasaň, bu ajaýyplygy ýazga geçiräýmek her kime ýeňil düşüp duranok.
Ajaýyp dag jülgeleri, çeşme-çaýlary bilen ýylyň islendik paslynda özüne çekýän bu gözel etrabyň çäginde il-halkyň iň bir gelim-gidimli ýerleri Parhaý mineral suwly çeşmesi hem-de keramatly hasaplanýan Şibli baba gonamçylygydyr.
Etrap merkezinden 20 kilometr uzaklykda, dagyň iň bir gözel ýerinde ýerleşýän Şibli baba gonamçylygynyň zyýaratçylary hemişe ýeterlik. Ýaz, tomus, güýz pasly bu ýere ýurduň ähli künjeklerinden gelýän zyýaratçylaryň, has dogrusy, syýahatçylaryň yzy üzülmeýär.
Garaşsyzlyk ýyllary ýurtda keramatly hasaplanýan ähli gonamçylyklar, taryhy ýerler döwlet gözegçiligine alnyp, ol ýerlere gelip-gidýän adamlar üçin mümkin bolan amatly şertler döredildi. Şibli baba gonamçylygy hem döwletiň gözegçiliginde saklanýan, keramatly ýerleriň biri bolansoň, ol ýere gelýän zyýaratçylar üçin üsti şifer bilen örtülen nahar bişirilýän ýer, ýatak jaýlar, namaz okar ýaly metjit gurlan. Ýorgan-düşek, gap-çanak bilen üpjün edilen.
Şibli babanyň mawzoleýi hem göwne jaý gurlupdyr. Ýörite bellenen adamlar mawzoleýi hem onuň daş töweregini gözegçilikde saklaýarlar. Magtymgulynyň etrap merkezinden Şibli baba gonamçylygynyň ýerleşýän ýeri bolan belent dag göwsüne barýança ýol çekilip, ol ýere elektrik liniýalary, tebigy gaz hem eltilipdir.
Beýleki gonamçylyklardan tapawutlylykda Şibli babanyň mawzoleýi bilen gonamçylyklaryň arasyny kiçeňräk jülge bölýär.Rowaýat
Şibli baba barada köp rowaýatlar aýdylýar. Bir rowaýata görä, ol bir ruhuň yşgynda gezip Hasar dagyna gelende dagyň üstündäki ruhy görüpdir. Ol ruha ýetmek arzuwunda haýdap barýarka ruh gözden ýitipdir. Şibli ah çekip, şol ýerde jan beripdir. Agzyndan çykan ot Sünt dagyny ýakypmyş. Sünt dagynyň daşlarynyň garalygy şol sebäpdenmiş diýýärler. Bu ýerleri köp gezen türkmeniň nusgawy şahyry Magtymguly Pyragy öz goşgularynda Abubekir Şibli barada şeýle ýazýar: “Şibli kimin bir dagy ýandyrdygym bilmezmiň?“
Taryhy maglumatlara görä, atasy Mawerannahryň Şibliýe diýen ýerinden bolan Şibli Bagdatda doglup, şol ýerde ylym alýar we zamanasynyň meşhur sopularynyň biri bolýar. Ol arap dilinde şygyrlar hem döredipdir. Şibli baradaky rowaýat adamlaryň gelim-gidimli ýerinde ýerleşdirlipdir.
Zyýaratçylaryň Aşgabatdan baran toparyndan bolan, köp ýyllardan bäri her ýylda bu ýere zyýarata gelýän aşgabatly zenan Sona tebigatyň akylyňy haýran edýän bu gözel künjüni her ýylda bir gelip görmese, özüniň kararynyň ýetmeýändigini aýdýar.
Bu ýere gelýänleri özüne çekýän dag gözelligi, üstünden bir asyra golaý wagt geçen çynarlar, dagyň çür depesinde gögerip oturan arça agajy diýseň täsinlik döredýär. Zyýaratçylar dagyň depesine çykyp, daş-töweregiň gözelligine syn edip, keramatly ýerden öz ýürek arzuwlarynyň hasyl bolmagyny dileg edýärler. Türkmenleriň yrymyna görä, agaja alaja ýüpler, ýaglyk daňýarlar.Syýahatçylar köp
“Magtymguly etrabyna Türkmenistanyň döwlet syýahatçylyk býurosynyň, hususy syýahatçylyk býurolarynyň üsti bilen daşary döwletlerdenem, ýurduň içindenem gelýän syýahatçylar az däl” diýip, etrabyň ýaşaýjysy Nurmyrat aýdýar.
Onuň pikiriçe, iň bir garyplyk derejesinde ýaşaýan etrabyň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesini etrapda syýahatçylygyň ösdürilmegi bilen hem gowulandyryp bolardy: “Bu ýere gelýän syýahatçylaryň özleri ýörite awtobuslary tutup gelip, gezelenç edip gidýärler. Eger-de etrap merkezinde syýahatçylar üçin myhmanhanalary, dynç alyş öýlerini gurup, 10-15 günlük dynç alyş putýowkalary bilen syýahatçylary bu ýere çekseler, syýahatçylaram hoşal bolardylar, ilata hem iş orunlary bolardy”.
Etrabyň çäginde bejeriş häsiýetli Parhaý çeşmesi, Şibli baba ýaly taryhda yz galdyran şahsyýetiň mawzoleýi, Magtymguly Pyragynyň muzeýi, Aýdere ýaly täsin jülgeler näçe diýseň bar. Bu işe baş galdyrylsa, Magtymguly Pyragynyň muzeýi üçin täze, döwrebap jaý gurulsa, muzeý giňeldilip, kitaphana döredilse, Abubekir Şibli barada hem maglumatlar toplanyp, kitaphana döredilse il-gün üçin uly işler edildigi, taryhymyza uly sarpa goýuldygy bolardy diýip, Nurmyrat aýdýar.
Zyýaratçylardan gelýän haýyr-sahawatlar döwletiň gözegçiliginde bolup, ol serişdeler keramatly ýerleriň zeruryýetleri üçin geregiçe ulanylýar. Şibli baba gonamçylygynda geçen ýyl zyýaratçylar üçin 3 otagdan ybarat täze jaý hem guruldy. Etrap merkezinden bu ýere gelýän ýol diňe tekizlenen dag ýoly. Ýola asfalt düşelse, gelip-gidýänler üçin has hem gowy boljakdygyny Nurmyrat aýdýar.Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Gyrgyzystanly iki sany suratkeş Birleşen Ştatlaryň Nýu-Ýork şäherindäki sergä çykaran öz işlerinde zähmet migrantlarynyň şu Nýu-Ýork şäherine tarap ugramak bilen, öz hyýallarynda başdan geçirýän illýuziýasyny görkezmäge çalşypdyr.
Bişkekde iş alyp barýan suratkeşler Gülnara Kasmaliýewa bilen Muratbek Jumaliýewiň “Brýuklin köprüsi” diýlip atlandyrylan bu wizual sungat işi sungatdaky özboluşly bir täzelik bolup görünýär. Onda bu suratkeşler, hususan-da, Merkezi Aziýa ýurtlaryndan Nýu-Ýork şäherine barýan immigrantlaryň başdan geçirýän ýagdaýlaryna üns beripdir.
Nýu-Ýorkuň Winkleman galereýasynda asylan dört sany ekranda üç sany gyrgyz we bir özbek immigranty Amerika bilen bagly özlerinde bar bolan arzuw-hyýallary barada gürrüň berýärler.
Bu ekranlaryň garşysyndaky diwarlarda wideo filmi arkaly Brýuklin köprüsiniň üstünden geçip barýan bir otlunyň aýnasyndan görünýän daşky görnüşler ýuwaş hereketli kadrlar arkaly görkezilýär. Diwardan asylan goşmaça dört sany fotosurat bolsa, bu wideo kadrlaryň üstüni has-da ýetirýär. Ol fotosuratlarda Nýu-Ýorkdaky rus dilli ilatyň esasy jemlenen ýeri bolan Braýton-Biç merkezindäki gündelik durmuşy ýagdaýlar suratlandyrylypdyr.
Gyrgyzystanly iki sany suratkeşiň Birleşen Ştatlaryň Nýu-Ýork şäherindäki sergä çykaran öz işleriniň biri
Bişkekli suratkeş Muratbek Jumaliýew özleriniň gurnan bu wizual sungat işleriniň maksadynyň Nýu-Ýork barada öz watandaşlarynyň hyýalynda bar bolan owadan ideýalary we bu hyýaly ideýalaryň soňra nähili görnüşde reallygy öwrülişini görkezmekden ybaratdygyny aýdýar:
Bu iş adamyň ham-hyýallygyny, onuň isleglerini, arzuwlaryny, lapykeçliklerini, umuman, adamlaryň illýuziýasyny görkezýän iş.
—Bu immigrantlar Birleşen Ştatlara tarap ýola düşmek bilen, bu ýurt barada belli bir illýuziýany başdan geçirýärler. Ýöne Birleşen Ştatlara baransoňlar, belli bir wagtdan soň, olarda öz watanlary hakda başga bir illýuziýa döreýär. Şeýlelikde, olar oz aňlarynda yzygiderli ýagdaýda şular ýaly illýuziýalary döredýärler. Şu nukdaýnazardan, men özümiziň bu işimizi örän ýerlikli iş diýip hasaplaýaryn, sebäbi bu iş adamyň ham-hyýallygyny, onuň isleglerini, arzuwlaryny, lapykeçliklerini, umuman, adamlaryň illýuziýasyny görkezýän iş.
Jumaliýew 2008-nji ýylyň global maliýe krizisi döwründe merkezi aziýaly immigrantlaryň aglaba köpçüliginiň Orsýete gidip, örän az sanly adamyň Nýu-Ýorka gelendigini aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, kanuny ýol bilen Birleşen Ştatlara gelmekligiň kyndygy sebäpli, Nýu-Ýorka gelýän merkezi aziýalylaryň aglabasy bikanun ýollar bilen gelýärler. Bu bolsa, öz gezeginde, olaryň bu ýerdäki mümkinçiliklerini örän çäklendirýär we olaryň öz watanlarynda alan bilimlerine laýyk gelmeýän işlerde, ýagny ýükçi, öý süpüriji ýa çagalara enekelik etmek ýaly işlerde işlemeklerine sebäp bolýar.
Ýöne, beýleki tarapdan, bişkekli suratkeşleriň pikiriçe, olaryň gurnan bu sungat işi immigrantlaryň Amerikadaky durmuşynyň diňe kynçylyklar we ýaramazlyklar bilen doludygyny-da aňlatmaýar.
Sergidäki wideo ýazgyda interwýu beren gyrgyzystanly bir zenan “Amerika unikal ýurt, sebäbi bu ýerde her bir adam üçin orun bar. Sen kim bolsaň-da, sen bu şäherde baş alyp çykyp, öz ornuňy tapyp bilýärsiň” diýip, belleýär.


text:
Şu ýylyň 1-nji noýabryndan 7-nji dekabr aralygynda Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň hem-de Türkmenistanyň Umumymilli «Galkynyş» hereketiniň ilkinji, etrap, şäher, welaýat guramalarynda hasabat-saýlaw ýygnaklary geçirildi.
Logo of Turkmenistan's Democratic Party
Hasabat-saýlaw ýygnaklary üç tapgyrda geçirildi. Olaryň birinjisi Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň hem-de Türkmenistanyň Umumymilli «Galkynyş» hereketiniň ilkinji guramalarynda, ikinjisi etrap, şäher guramalarynda, üçünjisi welaýat hem-de Aşgabat şäher guramalarynda geçirildi.
Bilelikdäki maslahatlaryň özeninde Türkmenistanyň prezidentiniň alyp barýan syýasatyny mundan beýläk-de goldamakda partiýa komitetleriniň hem-de Türkmenistanyň Umumymilli «Galkynyş» hereketiniň öňde goýýan wezipelerini aýdyň etmekden ybarat boldy.
Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň hem-de Türkmenistanyň Umumymilli «Galkynyş» hereketiniň bilelikdäki hasabat-saýlaw ýygnaklarynda hasabat döwründäki edilen işlere seljermeler berildi, partiýanyň hatarlaryna täze agzalar saýlanyldy, şeýle hem partiýanyň aktiwistlerine gymmat bahaly ýadygärlik sowgatlary gowşuryldy.


text:
Owgan resmileri ýurduň demirgazygynda bolan bomba partlamasynda azyndan ýedi adamyň wepat bolandygyny aýtdylar.
Parwan welaýatynyň häkiminiň orunbasary Şah Wali Şahedyň aýtmagyna görä, 5-nji aprelde janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda 26 adam ýaralanypdyr.
Partlama Parwan welaýatynyň Seýa Gerd etrabynda bolupdyr.
Welaýatyň polisiýasynyň ýolbaşçysy Mohammad Zaman Mamozai janyndan geçen hüjümçiniň motorly barýarka bombasyny partladandygyny aýtdy. Polisiýanyň resmisi hüjümiň owgan howpsuzlyk güýçlerine garşy gönükdirilendigini, emma raýatlaryň we çagalaryň pida bolandygyny aýtdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.
Adatça durnukly welaýat hasaplanýan Parwanda ABŞ-nyň Owganystandaky iň uly Bagram harby bazasy ýerleşýär.


text:
Şenbe güni halkara derejesinde pakistanly 15 ýaşly Malala Ýusufzaýyň hormatyna “global hereket güni” bellenilip geçilýär.
Şeýle ýörite günüň bellenilip geçilmegi baradaky karar ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň sowatlylyk baradaky ýörite wekili, Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Gordon Braun tarapyndan yglan edildi.
Malala Ýusufzaý geçen aý aýal-gyzlaryň sowatlylygyny wagyz etmek boýunça alyp barýan aktiw işi üçin talybanlar tarapyndan atylyp, agyr ýaralanypdy.
Britaniýalylar ony baýraga hödürleýär
Häzirki wagt Malala Ýusufzaý Britaniýanyň Birmingham şäheriniň keselhanasynda bejergi alýar. Britaniýada müňlerçe adam ony parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna hödürläp, gol toplaýyş çäresini geçirdi. Olar Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kamerony-da Malala Ýusufzaýy bu baýraga hödürlemeklige çagyrdylar.
Malalanyň kakasy Ziauddin Ýusufzaý (sagda) Britaniýadaky keselhanada gyzynyň halyndan habar alýar.
Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň Maşaal gullugy Pkistanyň Swat jülgesinde talybanlar tarapyndan atylyp ýaralanan beýleki bir ýaş gyz Şaziýa Manzur bilen söhbetdeş bolup, onuň şenbe günki bellenilýän halkara güni baradaky garaýşy bilen gyzyklandy.
Ol: “Bu gün Malalanyň güni. Biz şol bir wagtyň özünde hem şatlanýarys, hem gynanýarys. Şatlanmagymyzyň sebäbi, Malalanyň gününde ene-atalar Malalanyň arzuwyny hasyl etmek üçin öz çagalaryny mekdebe ýollarlar. Gynanmagymyzyň sebäbi bolsa, eger Malala biziň bilen bile bolan bolsa, biz bile şatlanardyk. Meniň malala arzuwym: ‘Men saňa tiz sagalmagyňy we biziň bilen bile okuwa gitmegiňi arzuw edýärin’” diýip, nygtady.
Pakistanyň sowatlylyk problemasy
BMG-niň sowatlylyk meselesi boýunça wekili Gordon Braun bu waka gabatlap Pakistanyň paýtagty Yslamabada sapara bardy. Ol bu saparynyň barşynda Pakistanyň häkimiýetleri bilen bu ýurtdaky mekdebe gatnamaýan gyzlary nädip bilim ulgamyna çekip boljakdygy baradaky meseleleri ara alyp maslahatlaşmaklygy planlaşdyrýar.
Malala Ýusufzaýyň kakasy bolsa, öz gezeginde, Britaniýadaky keselhananyň üsti bilen beýanat ýaýradyp, bu keselhanadaky öz gyzynyň dünýäniň dürli künjeklerinden adamlaryň öz saglygy barada alada bildirmeklerine çuňňur minnetdardygyny we haýran galandygyny mälim edipdir.
Pakistanly talybanlar 15 ýaşly Malala Ýusufzaýa hüjüm etmekleriniň sebäbini onuň pakistanly gyzlary sowatlylyga çagyryp, alyp barýan aktiw işi bilen baglanyşdyrýarlar. Yslamçy ekstremistler bu ýurtda dünýewi bilim beriş sistemasynyň bolmagyna garşy çykyş edip gelýärler.
BMG-niň maglumatlaryna görä, tutuş dünýä boýunça 32 million töweregi gyza mekdebe gitmeklige ýol berilmeýär. Diňe Pakistanyň özünde 5 million çaga mekdebe gatnamaýar.


text:
«Şu gün biz sizi “Nexus Bir” bilen tanyşdyrýarys» diýip, Googlyň önümçilik bölüminiň wise-prezidenti Mario Kueýroz düýn Kaliforniýada bu kompaniýanyň öz smart telefonyny satuwa çykarandygyny mälim etdi.
“Nexus Bir” internet gözleg motory Googlyň bazara çykaran ilkinji elektron enjamydyr. Agramy 130 gram, galyňlygy 11,5 millimetre barabar bu jübi telefony Googlyň “Android” operatiw iş sistemasyny ulanýar.
Bu telefonyň ses seljeriş tehnologiýasy-da bar. Ony ulanýanlar e-mail üçin diňe bir ýazuwdan däl, sesden hem peýdalanyp bilerler. Mario Kueýroz ony “üýtgeşik telefon” diýip atlandyrdy:
Sözlükde görkezilişine görä, “nexus” sözi ”sepgit” ýa ”birikme” diýen manyny berýär. “Nexus Bir” - internetiň telefon bilen tapyşýan ýeri. “Nexus Bir” – Androidl operatiw iş sistemaly jübi telefonynyň nämelere ukyplydygyny görkezýär. Ol munuň bir mysaly bolup durýar.
Täze telefon hyrydar taparmy?
Googlyň smart telefony «Apple» kompaniýasynyň iPhonyna uly bäsdeş bolar diýlip garaşylýar. Ýöne soňky ýyllarda köp satylyp, häzir 30 million adamynyň ulanyp ýören iPhonynyň san derejesine ýetýänça “Nexus Bir-e” köp wagt gerek bolar diýip çaklanylýar.
Mundan hem daşgary Googlyň telefonynyň bahasy beýlekilerden gaty ýokary. Ol Birleşen Ştatlarda 179 dollarlyk kontraktdan başlap, 529 dollara çenli barýar.
Karolina MkKarty “CNET.com” tehnologiýa internet sahypasynyň işgäri. Onuň pikiriçe, Google müşderilerden köpräk baha sorap, şol bir wagtda-da olaryň özlerine prowaýderleri saýlamaga ýol beren bolsady, onda bu onuň öz peýdasyna bolardy. Munuň sebäbi hem häzir Birleşen Ştatlarda dürli telefon kompaniýalarynyň arasynda ”kim iň öňde” diýen özara ýiti bäsdeşligiň barýanlygynda.
“Nexus Bir-iň” mümkinçilikleri
Google bazara bu gykylykdan ýokarda durýan bir täzelik getirip, adamlara öz halanyny saýlap tutmaga mümkinçilik beren bolsady, onda bu oňa haýsydyr bir syýasatçynyň öz bäsdeşlerinden ümsümlik we paýhaslylyk bilen öňe saýlanyşy ýaly, uly üstünlik getirerdi” diýip, MkKarty belleýär.
“Nexus Bir-iň” ýene bir wezipesi – Googlyň internet reklamasynyň söwdasyny goramak. Googlyň bu ugurdan alýan ýyllyk girdejisi 20 milliard dollardan hem aşýar.
Indi internete girmek üçin kompýuterden däl-de, jübi telefonyndan peýdalanýanlaryň sany gitdigiçe artyp barýar.


text:
“Talybanyň” täze lideri ähli halkara goşunlarynyň Owganystany terk etmeginden soň ýurtda parahatçylygyň ornaşjakdygyny aýtdy.
Şeýle-de Molla Ahtar Mansur Kabulyň hökümetiniň we beýleki ýurtlaryň arasyndaky ähli harby we howpsuzlyk ylalaşyklarynyň ýatyrylmalydygyny aýtdy.
Molla Mansur bu barada Gurban baýramynyň öňüsyrasynda 22-nji sentýabrda ýaýradan beýannamasynda aýtdy.
NATO 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystanda ähli söweş çärelerini jemledi we öz goşunlarynyň aglaba bölegini ýurtdan çykardy. Emma birnäçe müň harby Owganystanda galýar we owgan goşunyny türgenleşdirýär.
Şeýle-de Molla Mansur “Talybany” bütewülige we guramanyň düzümindäki agzalalyk baradaky maglumatlara üns bermezlige çagyrdy.
Molla Mansur iýul aýynda Owganystanyň aňtaw gulluklarynyň Molla Mohammad Omaryň ölümi barada maglumat bermeginiň yzýany “Talybanyň” ýolbaşçysy edilip gyssagly bellenipdi.


text:
Aşgabat, 01.03.2015. “Türkmenportal”.
“Ufanyň” derwezeçisi Dawid Ýurçenko Ermenistanyň ýygyndysynda çykyş etmäge isleg bildirdi. Ol eýýäm bu ýurduň futbolunyň ýolbaşçylary bilen bolan gepleşikleriň barşynda muňa razylyk berdi.
“Men Ermenistanyň ýygyndysyna goşulmaga razydygymy mälim etdim. Russiýanyň çempionaty tamamlanansoň, tomusda ähli meseläni jikme-jik maslahatlaşarys. Häzir daşary ýurtly oýunçylar bilen baglanyşykly çäklendirmeleriň düzgüni gutarnykly kesgitlenenok, şonuň üçinem häzir belli bir zat diýmek kyn. Ähli meseläni tomusda çözeris” — diýip, Ýurçenko aýtdy.
28 ýaşly derwezeçiniň Türkmenistandandygyny, Aşgabatda rus-ermeni maşgalasynda doglandygyny ýatladýarys diýip, “gündogar-news.com” habar berýär.


text:
16-njy fewralda Ýewropa Parlamenti Belarusda ölüm jezasynyň berilmegini ýazgarýan rezolýusiýany biragyzdan makullady. Ol Minskini ölüm jezasyny ýatyrmaga çagyrýar.
Ýewropa Bileleşiginiň kanun çykaryjylary Strasburgdaky duşuşykda belarus režimini Dmitriý Kanawalowyň we Wladislaw Kowalýowyň günäsini geçmäge çagyrdylar. Olar 2011-nji ýylyň aprelinde Minskiniň metrosynda bolan partlamany gurnanlykda aýyplanyp, geçen ýylyň noýabrynda iň ýokary jeza höküm edildiler. Bu partlamada 15 adam öldi.
Ýewropa Parlamentiniň rezolýusiýasynda metrodaky partlama barada “doly we adalatly derňew geçirmäge” çagyrylýar.
Ýewropa Bileleşiginiň kanun çykaryjylary belarus režimini 2010-njy ýyldaky jedelli prezidentlik saýlawlary bilen bagly türmä basylan ähli syýasy tussaglary, şol sanda prezidentlige öňki dalaşgärler Mihaýil Ştatkewiçi, Andreý Sannikowy we meşhur adam hukuklaryny goraýjy Ales Belýaskini türmeden boşatmaga hem çagyrýarlar.


text:
Ençeme gün bäri Türkmenistanyň habar beriş serişdeleri prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan güni bilen gutlanýanlygyny giňden habar berip gelýärler. Gutlag hatlary ýerli gazetleriň uly bölegini eýeleýär.
Aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň sözlerine görä, prezidentiň adyna gutlaglary çap etmek üçin käbir gazetleriň göwrümi-de artdyrylypdyr.
“Düýnki “Zaman” gazeti öňküsinden 8 sahypa artdyryldy. Öň ol 12 sahypada çykýardy. Bu türkmen-türk gazetinde Türkmenistanyň prezidentiniň doglan güni mynasybetli 99 sany gutlag haty berildi” diýip, Baýryýew aýdýar.
Prezidentiň adyna gutlaglar milli telewideniýede hem görkezildi. Telewideniýede ençeme ýurduň, şol sanda Orsýetiň, Türkiýäniň, Fransiýanyň we Ukrainanyň resmi toparlarynyň we biznes gatlaklarynyň wekilleriniň türkmen prezidentini gutlap eden çykyşlary gökezildi.
Baýramçylyk çäreleri
Türkmenistanda prezidentiň doglan güni resmi derejede bellenmeýär. Muňa garamazdan ýurtda bu senä gabatlap syýasy we medeni çäreler giňden geçirilip gelinýär. Ýurduň ähli künjeklerinde “Berdimuhamedowyň milli maksatnamalary bagtyýarlyk döwrüniň ruhlandyrjy çeşmesidir” atly dabaraly maslahatlaryň geçirilýändigi gazetlerde habar berildi.
Ýurduň teatrlarynda “Bagtyýarlyk döwrüniň bagtly çagalary”, “Bizi dunýä tanadan Arkadag şan bolsun!”, “Sungaty sarpalan Gahryman ogul” atly spektakllar görkezilýär. Açyk asmanyň astynda ýörite konsert çäreleri hem geçirildi.
Wideo: Aşgabat, 29-njy iýun, 2012
.
Prezident Berdimuhammedowyň şahsyýetini, onuň döwlet baştutany hökmünde amala aşyrýan işlerini mahabatlandyryjy mazmunly maglumatlar ýyllarboýy döwlet habar beriş serişdeleriniň esasy temasy bolup gelýär. Emma prezidentiň doglan güni bilen baglylykda munuň has-da göze ilýänligini ýerli synçylar belleýärler.
“Prezidentiň doglan güni ýurtda resmi taýdan bellenenok. Ýöne prezidentiň doglan gününiň öňüsyrasynda, 27-nji iýunda Medeniýet işgärleriniň güni bellenip geçilende prezidenti, onuň alyp barýan işlerini dabaralandyrmak, ony öwmek, prezidentiň şahsyýetini has ýokary götergilemek ýaly zatlar göze ilýär” diýip, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýtdy.
Ýurduň daşynda
Türkmenistanyň prezidentiniň doglan güni bilen baglylykda ýurduň daşynda hem käbir çäreler geçirildi. Hususan-da 8-10-njy iýunda Orsýetiň Sankt-Peterburg şäherinde Dünýä Türkmenleriniň Gumanitar Assosiasiýasynyň Berdimuhamedowyň doglan gününe bagyşlanan 2-nji konferensiýasy geçirildi. Sankt-Peterburgyň Milletler öýüniň maglumatynda “Türkmenistanyň kuwwat we bagtyýarlyk döwri” ady bilen geçirilen bu çärä 600-den gowrak adamyň gatnaşanlygy habar berildi.
Emma bu çärä gatnaşmak islän Orsýetdäki türkmen diasporasynyň käbir wekilleri bu çäräniň ýörite çagyrylanlaryň gatnaşmagynda geçirilenligini Azatlyk Radiosyna aýtdylar.
Türkmenistanyň prezidentiniň ýolbaşçylygyndaky bu guramanyň ýurduň daşynda geçirilen duşuşygy barada ýurduň resmi habar beriş serişdelerinde maglumat berilmedi.


text:
Çehiýaly sungat işgäri Dawid Çerny 27-nji iýulda Londonda Olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasy üçin iki gatly awtobusy ellerini ýere diräp göwresini götermek bilen, maşk edýän pälwana öwürdi. Ol öň hem tomaşaçylarda dürli gapma-garşylykly pikirleri döredýän işleri bilen tanalýardy.
Öz döredijilik maksady üçin Dawid Çerny Gollandiýadan 1957-nji ýylda öndürilen "Routemaster" kysymly awtobusy satyn alyp, oňa ägirt uly gyzyl reňkli elleri ýasady.
Awtobus şol ellerini ýere diräp, göwresini göterip biler ýaly, elektronik abzallar bilen enjamlaşdyryldy. Şeýdip, çehiýaly sungatçy maşk edýän pälwana öwrülen iki gatly awtobusy “London Booster” diýip atlandyrdy.
Elektronik mehanizmiň kömegi bilen maşk edýän awtobusdan maşk etmekde kynçylyk çekýän ýaly sesler hem çykýar, onuň aýnalarynda bolsa dürli wideoýazgylar görkezilýär.
Gyrmyzy geňk bilen boýalan bu awtobus Çehiýanyň sportçy Olimpiýa toparynyň ýaşajak binasynyň ýanynda durar.
Çehiýaly sungat işgäri Dawid Çerny
Çehiýaly sungat işgäri özüniň ýasan awtobusy Olimpiýa oýunlarynyň dowamynda maşk edip durar diýip umyt edýär: “Dünýä sportsmenleriniň ählisi üçin umumy maşk - ellerini ýere diräp, göwräni götermek maşkydyr. Şonuň üçin, meniň pikirimçe, bu şowhun döreder. Bir tarapdan bu maşk sportsmenlere zerur, başga tarapdan bolsa, ony harby gullukda ýa-da türmede jezalandyrylan adamlara etdirilýär. Şeýlelikde bu maşk adamyň fiziki mümkinçiliklerini subut edip biljek uniwersal hereket bolup duryar. Şonuň üçin hem men ony gowy görýärin”.
Çehiýaly sungat işgäri Dawid Çernynyň döredijiligi öň hem Londonyň polisiýasynda, Ýewropanyň syýasatçylarynda hem rus diplomatlarynda nägilelik döredipdi.
2009-njy ýylda ol Ýewropa Bileleşiginiň Brýusseldäki edarasynyň binasynda “Entropa” atly dürli bölejiklerden düzülen ägirt uly desgany gurnady. Çehiýanyň Ýewropa Bileleşigine ýolbaşçylyk etmegi bilen bagly döredilen bu desgada Ýewropa ýurtlary ýakymsyz şekiller bilen görkezilipdi.
Bolgarlar özleriniň hajathanalar hökmünde görkezilmeginden nägile bolup protest bildirensoňlar, Dawid Çerny desganyň bolgarlara degişli bolegini ýas tutmaklygy aňladýan gara mata bilen ýapdy.
Bu desgada Germaniýa swastika, ýagny nasistleriň alamaty görnüşinde biri-biri bilen baglanýan gara ýollar ulgamy bilen görkezilse, Fransiýanyň ýerinde “Iş taşlaýyş” diýlen ýazgy ýerleşdirilipdi.
1990-njy ýyllaryň başynda Londonda geçirilen sungat sergisinde Dawid Çerny uly-uly plakatlaryň üstüne ýaragyň şekillerini ýerleşdirip, sergä baran tomaşaçylary ilatyň ösüş derejesine gözegçilik etmek üçin “Öldürmekligiň gününe” syn etmäge çagyrdy.
Dawid Çernynyň öňki jedelli işleri bilen deňeşdireniňde, Londondaky maşk edýän awtobusy köp gapma-garşylygy döretmejege meňzeýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri amerikan goşunynyň ýörite güýçlerine degişli esgerlerden ybarat bir toparyň Yrakda ýerleşdirilendigini aýtdy. Onuň bellemegine görä, indi "Yslam döwleti" atly toparyň Yrakdaky we Siriýadaky häkimiýet merkezlerini eýelemek göz öňünde tutulýar.
Öten aý Yrak Birleşen Ştatlatlaryň godawy bilen Anbar welaýatynyň merkezi bolan Ramadi şäheriniň kontrollygyny ele aldy.
Indi hem amerikan harbylary, Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Aş Karteriň 13-nji ýanwarda bildirmegine görä, gazanylan bu ýeňşe daýanyp, Yragyň güýçlerini we kürt ”Peşmerga” söweşijilerini goldamak bilen Yragyň ikinji uly şäheri Mosuly yzyna almagy planlaşdyrýar.
Birleşen Ştatlar bilen ýaran güýçler Siriýada-da "Yslam döwleti" toparynyň jeňçilerini Rakkadan kowup çykarmakda siriýaly gozgalaňçylary-da goldarlar. "Yslam döwleti" topary Rakka şäherini öz halyfatynyň paýtagty diýip yglan etdi.
“Ideologik grawitasion merkezleri"
Karter Fort Kampelde amerikan ýaragly güýçlerine gönükdirilen ýüzlenmesinde Rakka bilen Mosul "Yslam döwleti" toparynyň "harby, syýasy, ykdysady we ideologik grawitasion merkezleri" diýdi.
"Biziň kampaniýamyzyň planynda Mosul bilen Rakka ýokary üns berilmeginiň sebäbi şu. Biz "Yslam döwleti" toparynyň bu iki şäheriň üstünden edýän kontrollygyny syndyrmakdan başlarys. Ondan soň bu toparyň Yrakda we Siriýada öz elinde saklaýan territoriýalarynda ýok ediş operasiýalaryna geçeris" diýip, Karter aýtdy.
Ol planlaşdyrylan söweş üçin esgerleriň üstüni ýetirmek maksady bilen özüniň geljek hepde "Yslam döwleti" toparyna garşy ýaranlyga girýän ýurtlar - Fransiýanyň, Awstraliýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň, Gollandiýanyň we Beýik Britaniýanyň goranmak liderleri bilen duşuşjakdygyny bildirdi.
200 amerikan esgeri
"Bu elhenç guramanyň bütinleý dargadylmagy bu ýurtlaryň hemmesi üçin örän möhüm. Biz bularyň orta goýup biljek ähli başarnygyny almaly" diýip, Kartar aýtdy.
Mosuly gaýtaryp almak boýunça alnyp baryljak kampaniýada Karter "Yslam döwleti" toparynyň jeňçilerini Yragyň güýçleriniň günortadan, “Peşmeganyň” hem demirgazykdan gabamagy ýaly operasiýalary suratlandyrdy.
Ýöne ol bu şäheri çalt we aňsat gaýdyp alyp bolmaz diýip duýdurdy. Territoriýany yzyna almakda takmynan 200 amerikan esgerinden düzülen ýörite güýçler goldaw berer diýip, Karter sözüniň üstüni ýetirdi.
Onuň bildirmegine görä, bu güýçler "yraklylar bilen hyzmadaşlykda "Yslam döwleti" toparynyň jeňçilerini, olaryň harby ýolbaşçylaryny agtaryp tapmaga, tapylan ýerlerinde olary öldürmäge ýa tutmaga, şeýle hem beýleki esasy nyşanalar barada taýýarlyk görýär".
Karter bu beýanaty prezident Barak Obamanyň iň soňky ýüzlenmesinde Birleşen Ştatlar "Yslam döwleti" toparyna garşy söweşde dowamly ýeňiş gazanmak üçin Yrakda we Siriýada ýerli güýçler bilen işleşmeli diýen ynanjyny gaýtalanyndan bir gün soňra etdi.
Obama özüni tankytlaýan "Respublikan" partiýasynyň agzalaryna gönükdirip, konfliktleriň "amerikanlaşdyrylmagyna" garşy duýduryş berdi. Ol bu iş ekstremistleriň Günbatary Orta Gündogarda musulmanlaryň mukaddes ýerlerini eýelemekde aýyplamagyna ýol açar diýdi.
Karter beýanatynda 101-nji “Airborne diwiziýasynyň” esgerlerine ýüzlendi. Bu diwiziýanyň 1800 esgeri geljek aý Yraga iberiler. Olaryň etjek esasy işi Yragyň güýçlerini we kürt ”Peşmergä” söweşijilerini türgenleşdirmek bolar.


text:
Gowy oýnalyp, oňat sahnalaşdyrylan syýasy spektallary biziň hemmämiz gowy görýäris. Muny boýun almak gerek. Dabaraly, rituallaşdyrylan hereketleriň telewideniýede millionlarça tomaşaçynyň öňünde ýerine ýetirilmeginiň halamzça nämesi bar?
Ol köçeden barýan bir owadan aýal ýaly seniň ruhuňy göterýär. Ertir şol öňki yzgarly jaýyňda ukudan oýananyňda, maşgala agzalaryň “Biziň özümize gerek zatlary satyn alara name üçin gurbumyz çatanok?” diýen sorag bilen ýüzüňe garap duran hem bolsa, sen öz ýurduňa we syýasatçylaryňa guwanýarsyň.
Bu oýunlara indi on ýyldan gowrak Orsýetiň syýasy sahnasyna agalyk edip gelýän premýer-ministr Wladimir Putin ökde. Pikir soralyşklaryň görkezmegine görä, ýurduň ynamdar syýasatçylarynyň sanawynda birinji orunda duran şol. Oňa tutuş Orsýetde ilatyň 55 prosenti ýurduň iň ynamdar syýasatçysy hökmünde garaýar. Öten hepde telewideniýede geçirilen sorag-jogapda hem ol Medwedewiň adyny ýekeje gezek-de agzaman, ýurtda kimiň höküm sürýänligi barada şek-şübhä ýer goýmady.
Ykdysady krizisiň ýönekeý orslaryň ýagdaýyna eden täsiri barada soralanda, ol: “Bu ýyl ugur oňaýlyga tarap boldy” diýdi. Mikail Hodorkowskiý hem bir ogry, ogrynyň ýeri türmede diýdi.
Ýöne bu gezek Putiniň dabaraly sorag-jogap meýlisine öten hepde Moskwada ilkinji nobatda Orsýetiň demirgazyk kawkazly raýatlarynyň garşysyna gönükdirilen bidüzgünçilikler az-kem päsgel berdi. Biri jaň edip, ors milletçileri milleti ors däl ilata hüjüm edeninde, polisiýanyň olaryň öňüni almak barada hiç bir iş etmänligi hakda nägilelik bildirende, Putin: “Ekstremistleriň hereketleri haýsy tarapdan hem bolsa kesilmeli” diýdi.
Ol mundan hem aňry geçip, döwletiň wezipesiniň köplügiň bähbidini üpjün etmekdigini aýtdy. Bu dogry, ýöne azlyklar barada näme bolmaly? Olary köplügiň zulumyndan kim goramaly? Putin Orsýetde kawkazlylara we musulmanlara garşy duşmançylykly duýgularyň döremeginde özüniň hem paýynyň bardygyny hiý bilýärmikä?
Bu duşmançylykly duýgular esasan Çeçenistanda giden iki konfliktiň netijesi. Putiniň gözegçiliginde Demirgazyk Kawkaz diri galmak kyn, ölmek aňsat ýurda öwrüldi. Ol ýerde gazanylan ajy tejribe halka diňe özüne bil baglamalydygyny öwretdi. Özüni diňe esasy köpçüligiň goragçysy diýip yglan edýän döwletde diri galmak üçin ýeke-täk strategiýa şu.
Onsoň ýene bir sorag bar. Ors milletine degişli däl azlyklar bir gün köplük bolsa näme? Ors döwleti ýene-de köplügiň bähbidini gorarmy? Bu diňe çen-çak bilen berilýän gury sorag däl. Häzirki demografik ýagdaý şu gidişine gitse, ýene otuz ýyldan ors dälleriň sany etnik orslaryňkydan köpelýär.
Sen: “Şaman ýa şoňa meňzeş bir zatmy” diýip soralanda, Putin: “Ýok” diýip arkanýynlaşdyrdy. Muny eşiden käbir adamlar-ha rahatlyk bilen dem alyp, begençli uka giden bolsalar gerek.
Aslan Dukaýew Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Demirgazyk Kawkaz gullugynyň müdiri. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu aýyň başynda hazarýaka döwletleriň wekilleri Moskwada duşuşyk geçiripdiler we taraplaryň ählisi parahatçylyga we hyzmatdaşlyga ymtylýandyklaryny tassyklapdylar.
Emma hakyky ýagdaý onçakly bir umytlandyryjy däl. Şu ýylyň maý aýynda Orsýetiň flotunyň baştutany admiral Wladimir Wysotskiý 2020-nji ýyla çenli Hazar deňzindäki flotiliýanyň azyndan ýene 16 gämi bilen üpjün ediljegini aýtdy.
Häzir Orsýetiň 148 sany gämili flotiliýasy regionda iň güýçli gözegçi-fregat gämisine eýe. Wysotskiniň sözlerine görä, şu ýylyň aýagyna çenli Orsýetiň Hazar deňzindäki gämilerine iki sany raketaly gämi we üç sany desant gämileri hem goşular. Ol Orsýetiň Hazar deňzindäki harby güýçleriniň gämilere zarba urmak üçin niýetlenen, kenarda ýerleşdirilýän sesden çalt raketalar bilen hem üpjün ediljegini duýdurdy.
Orsýetiň bu planlary Hazardaky, ýagny dünýäniň iň uly kölündäki ýa-da dünýäniň iň uly ýapyk deňzindäki (soraýan tarapyňa bagly) harbylaşmanyň soňky mysaly. Sowet Soýuzynyň dargamagyndan bäri hazarýaka döwletler bolan Orsýet, Eýran, Azerbaýjan, Türkmenistan we Gazagystan Hazaryň bölünişi babatda ylalaşyp bilmän gelýärler.
Halkara kanunlarynda suwlardaky tebigy baýlyklara eýeçilik köller we deňizler üçin aýry-aýry kesgitlenen. Käbir bilermenler tarapyndan 3 trillion kub metrlik ýangyç gorlaryna eýedigi aýdylýan Hazaryň tebigy baýlyklaryndaky her bir ýurduň paýy onuň statusynyň kesgitlenişine bagly.
Ýaraglanyş
Hazar deňziniň statusyny kesgitlemek boýunça işçi toparyň ýakynda Moskwada geçirilen 29-njy maslahaty deňizýaka döwletleriň Sowet Soýuzy dargaly bäri henizem meseläniň çözgüdine golaýlaşyp bilmänligini görkezdi. Hut şu ýagdaýyň regionyň döwletleriniň käbiriniň öz bähbitlerini öňe sürmekde harby güýje daýanmak synanyşyklaryna itergi berýän bolmagy mümkin.
Hazar deňzinde harby-deňiz güýçleriniň ululygy boýunça Orsýetden soň Eýran barýar. Şu ýylyň başynda Tähran 90 sany gämili flotunyň düzümine ýene 75 sany raketaly gämi goşmak baradaky planlaryny yglan etdi. Şol gämiler ýa ýurduň Hazardaky gämi gurluşygy kärhanalarynda täze ýasalar, ýa-da Pars aýlagyndan getiriler. Iýun aýynda Eýranyň harby flotunyň ýolbaşçysy kontr-admiral Abibolla Saýari Eýranyň Hazar deňziniň 20%-ine doly gözegçilik edýänligini belläp, ýurduň Hazardaky öz bähbitlerini goramakda yza tesmejekdigini bildirdi. Eýran Hazar deňzi baş ýurduň arasynda deň bölüşilmeli diýen pozisiýany eýeleýär.
Bu aralykda, nebite baý Gazagystan hem Hazardaky harby-deňiz goranyş ukyplaryny ýokarlandyrmagyň ugruna çykdy. Ol deňizýaka Aktau şäherinde täze howa bazasyny gurdy. Bu baza ýurduň güýçlenýän flotunyň ştabydyr. Bar bolan maglumatlar Gazagystanyň Günorta Koreýadan patrul gämilerini satyn almagy göz öňünde tutýandygyny we harby studentlerini Türkiýe ýaly ýurtlara okuwa iberip, kadr güýjüni ýokarlandyrýandygyny görkezýär.
Azerbaýjan özüniň harby-deňiz güýçlerini artdyrmak üçin Türkiýe we Birleşen Ştatlar bilen ýakyn gatnaşyklaryndan peýdalandy. Bu ýurda öňki SSSR-den 8 sany harby gämi miras galdy. Olaryň arasynda bir gözegçi-fregat gämisi we ýedi sany mina gözleýji gämi hem bar. Emma soňky onýyllykda bu ýurt Türkiýeden 30 sany patrul katerlerini we ABŞ-dan üç sany motorly gaýyk satyn aldy. Munuň bilen birlikde, ABŞ Azerbaýjana öz kenarlarynda deňiz radarlaryny ornaşdyrmakda we Bakuwda komando-kontrol merkezini gurmakda ýardam berdi.
Şu günki güne çenli regionda iň az sanly harby-deňiz güýçleri bolan Türkmenistan hem Türkiýe bilen gowy gatnaşyklaryndan aktiw peýdalanýar. Türkiýäniň gämi gurujylary Türkmenistan üçin iki sany çalt hereket edýän patrul gämisini gurýarlar. 2010-njy ýylda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň ilkinji harby-deňiz okuw jaýynyň döredilýänligini-de yglan etdi.
Energiýa köprüsi
Bulara garamazdan, Orsýet Hazaryň harby-deňiz güýçleriniň arasynda lider bolmagynda galýar, yzyndan ýetdirjege-de meňzänok.
“Westnik Kawkaza” neşiriniň baş redaktory we Hazar boýunça ekspert Alekseý Wlasowyň pikirine görä, Orsýet harby-deňiz güýjüni ýokarlandyrmak bilen Hazaryň kanuny statusy boýunça bahymrak ylalaşyga gelmekde beýleki ýurtlary gyssamaga çalyşýar. Orsýet, Gazagystan we Azerbaýjan öz sektorlary boýunça özara ylalaşyga gelen hem bolsalar, deňziň eýeçiligi we tebigy baýlyklary boýunça çözülmän ýatan ençeme meseleler bar.
Wlasowyň garaýşyça, “Orsýet öz pozisiýasyny güýçlendirýär, sebäbi ol indiki 10-15 ýylyň dowamynda bu regionyň ýakyn gündogar döwletleriniň, öňki sowet giňişliginiň we ýewropa döwletleriniň arasyndaky köprä öwrüljegine göz ýetirýär. Şeýlelikde deňziň statusy boýunça diskussiýanyň haýallygy regiondaky güýç deňagramlylygynyň üýtgemegine mümkinçilik döredýär. Regionda günbatarly ýurlaryň täsiriniň gitdigiçe ýokarlanmagy bolsa Orsýetiň iň uly aladasy”.
ABŞ-nyň Azerbaýjana we Gazagystana harby ugurdan goldaw bermegi Orsýeti alada goýýan ýagdaýlaryň diňe biri. “Chevron” we “British Petroleum” ýaly günbatarly nebit-gaz kompaniýalary Hazar deňzinde ornaşyp başladylar. Orsýet köp wagtlap regionyň ýurtlarynyň öz energiýa baýlyklaryny daşarky bazarlara çykarmak üçin ulanýan gazgeçirileriniň üstündäki monopoliýasyny saklapdy. Emma, bilermenleriň aýtmagyna görä, ABŞ we Ýewropa şol baglylygy gowşadýan täze eksport marşrutlarynyň ýola goýulmagynda belli bir derejede üstünlik gazandy.
Hazardaky bähbitler ýokary. Analitikler dünýäniň nebit zapaslarynyň 2-den 6 prosente çenli möçberiniň Hazaryň astynda ýatandygyny aýdýarlar. Şeýle hem dünýäniň gaz rezerwleriniň 6-dan 10 prosentine çenli möçberiniň şu deňziň astyndadygy aýdylýar.
Orsýet-Eýran basdaşlygy
Bilermenler Eýranyň harbylaşmagynyň-da Orsýetiň aladalanmalaryny güýçlendirýänligini belleýärler.
Moskwadaky jemgyýetçilik we syýasy barlaglar merkeziniň başlygy Wladimir Ýewseýewiň sözlerine görä, döwletler arasyndaky bäsdeşlik regionyň harbylaşmagyna getirýär. Ýewseýew şeýle ýagdaýda käbir harby konfliktleriň döremeginiň hem ähtimallygyny aradan aýyrmaýar.
ABŞ-nyň Harby goşun kollejiniň milli howpsuzlyk boýunça professory Stiwen Blenk hem Orsýetiň regiondaky täsirini güýçlendirmek isleginiň belli bir derejede Eýrana basyş etmek maksadyna gönükdirilýänligini belleýär.
Blenkiň pikirine görä, Orsýet deňziň statusyny kesgitlemekde Eýranyň pozisiýasyna päsgel hökmünde garaýar we regionda öz gaýduwsyzlygyny görkezmäge çalyşýar.
21-nji iýulda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Hazaryň howpsuzlygy boýunça ylalaşygy ors parlamentiniň tassyklamagyna geçirdi. Howpsuzlyk Hyzmatdaşlygy Şertnamasy diýlip atlandyrylýan bu dokument Orsýeti we beýleki hazarýaka döwletleri deňiz howpsuzlygy, şeýle hem terrorizme, guramaçylykly jenaýata, ýarag gaçakçylygyna, bikanun immigrasiýa we neşe söwdasyna garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk etmäge borçly edýär. Geçen noýabrda hazarýaka döwletleriň başisiniň hem prezidentleri bu dokumente gol goýdy.
Ylalaşyga gol goýan liderler şu ýylyň ahyryna çenli Moskwada ýene bir sammit geçirerler. Geçenki sammitlerden çen tutulsa, bu gezek hem regional parahatçylyk we durnuklylyk barada köp gürrüň ediler. Emma esasy sorag: regionyň döwletleri owadan sözleri hakykat bilen baglanyşdyrmagy başararlarmyka? Muny diňe wagt görkezer.


text:
Türkmenistan aragatnaşyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrýandygyny resmi derejede yglan edýär, halkara sergilerini geçirip, jemgyýeti ösen aragatnaşyk tehnologiýalar barada habarly edýär. Ýaňy-ýakynda merkezden uzakda ýerleşýän ýaşaýyş nokatlary aragatnaşyk hyzmatlary bilen üpjün etmek üçin ýurduň ilkinji kosmiki emeli hemrasy “Türkmenälemi 52” sputniginiň ulanylyp başlanandygy habar berildi. Resmi maglumatlarda Ahal we Balkan welaýatlarynyň uzak künjeklerinde ýerleşýän obalarda ýokary hilli telefon aragatnaşygynyň boljakdygy aýdyldy.
Edil häzir Türkmenistanda merkezden uzakdaky ýaşaýyş nokatlarda telefon aragatnaşygynyň hili nähili?
Azatlyk Radiosynyň bu sowalyna türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew jogap berdi.


text:
“Talyban” hereketiniň 19-njy aprelde Owganystanyň paýtagty Kabula eden hüjüminde ölenleriň sany 64-e ýetdi. Bu san resmileriň çaklamalaryndan iki esse ýokarydyr.
Owgan Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Sedik Sedikiniň 20-nji aprelde beren maglumatyna görä, ýurduň esasy howpsuzlyk agentliginiň edarasyna edilen hüjümde ýaralananlaryň sany 347 adama ýetipdir.
Ölenleriň we ýaralananlaryň aglabasy parahat ilatdan ýaşaýjylardyr.
Gürrüňi edilýän hüjüm, janyndan geçeniň bombaly ulagy partlatmagy bilen başlap, soňra ýaragly söweşijileriň hüjüm etmegi bilen dowam etdi.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy. Hüjüm agzalýan topar özüniň “ýazky hüjümlerine” başlaýandygyny mälim edenden bir hepde soň amala aşyryldy.


text:
Türkmenistanda ýylyň başyndan manadyň hümmetiniň pese düşmegi we benziniň bahasynyň 60% ýokarlanmagy netijesinde, ýurduň dürli künjegindäki bazarlarda, söwda nokatlarynda azyk, senagat önümleriniň bahasynyň belli bir derejede gymmatlaýandygy habar berilýär.
Şol bir wagtyň özünde Lebap welaýatynda unuň nyrhynyň hem gymmatlajakdygy baradaky gürrüňleriň ilatyň arasynda dowul döredendigi, welaýatyň käbir künjeklerinde uzyn un nobatlarynyň emele gelendigi aýdylýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
“Yslam döwletiniň” “kynçylykdaky ynsanlary” zorluga ündemek boýunça tagallalary “Al-Kaýdanyň” hüjümlerinden has uly terrorçylyk howpuny döredýär, diýip ABŞ-nyň Federal Derňew Býurosynyň (FBI) müdiri 22-nji iýulda aýtdy.
James Komeý “Al Kaýdanyň”, hususan-da onuň Siriýadaky “Horasan” bölüminiň ABŞ-nyň howa zarbalarynyň netijesinde “düýpli derejede gowşadylandygyny” belledi. “YD”-nyň bolsa, tersine “täsir astyna tiz düşýän” we “kynçylykdaky ynsanlary” sosial media arkaly öz tarapynna çekmekde we Ýakyn Gündogara baryp bilmeýänleri öz bolýan ýerlerinde adamlary öldürmäge ündemekde barha netijeli hereket edýändigini Komeý aýtdy.
Ol “YD”-nyň Twitter eýerijileriniň sanynyň 21 müň adamdygyny belledi.
Komeý “Yslam döwletiniň” “Al Kaýdanyň” hiç wagtda ulanmadyk adamlaryndan, durnuksyz we neşe ulanyjy adamlardan peýdalanýandygyny belledi.
Bir ýyl mundan ozal Federal Derňew Býurosy “YD” howpuny ret edip, “Al-Kaýda” bilen bagly toparlaryň hüjümlerine has köp aladalanma bildirýärdi.


text:
Owganystanyň Helmand welaýatynyň Sangin etrabynda owgan goşunynyň we “Talyban” söweşijileriniň arasynda güýçli söweşleriň dowam edýändigi barada habar berilýär.
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň ýolbaşçysy Sangine kömek güýjüniň iberilendigini 23-nji dekabrda aýtdy we halkara harby kömegini, esasan howadan goldaw berilmegini sorady.
Britaniýa NATO-nyň ygtyýarnamasynyň esasynda owgan harbylaryna ýardam bermek üçin Helmanda az sanly harbylarynyň kiçi toparyny iberdi.
Helmandyň göknar öndürilýän esasy etraby bolan Sangin Pakistan bilen serhetleşýär we neşe, ýarag we beýleki gaçakçylyk harytlarynyň esasy ýolunyň ugrunda ýerleşýär.
Helmand welaýatyndaky krizis prezident Aşraf Ghaniniň hökümetine basyşy güýçlendirdi.


text:
Aşgabatda karting boýunça, ýagny üsti açyk ýeňil maşynlaryň ýaryşynyň final tapgyry geçirildi.
Kiçi hereketlendirijili ulaglaryň arasyndaky ýaryşda “Ýaraw” komandasynyň wekili ýeňiş gazandy.
125 kub kuwwatly hereketlendirijili ulaglaryň arasyndaky ýaryşda “Azatlyk” toparynyň wekili iň gowy netijäni görkezdi.
Şeýle-de, “Azatlyk” topary iň tiz, ýagny hereketlendirijileriniň kuwwaty 250 kuba çenli ulaglaryň bäsleşiginde birinjiligi aldy.
Toparlaýyn netijelere görä, “Azatlyk” topary ilkinji ýeri eýeledi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Federika Mogerini Birleşen Şatlar ýurduň nobatdaky prezidenti Donald Trampyň administrasiýasynyň baştutanlygynda özüniň Russiýa babatdaky pozisiýasyny üýtgetse-de, ÝB öz syýasatyny üýtgetmez diýdi.
Şeýle-de, ol Ýewropa Bileleşiginiň “Krymyň anneksiýa edilmegi we Ukraindaky ýagdaýlar babatda örän berk pozisiýasynyň” bardygyny aýdyp, munuň “beýlekileriň syýasatynda bolaýmagy mümkin üýtgeşiklige görä” üýtgemejekdigini nygtady.
Mogerini bu baradaky çykyşyny, 13-nji noýabrda Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleriniň Birleşen Ştatlardaky prezidentlik saýlawlarynyň netijelerini maslahat etmek üçin geçiren ýörite ýygnagyndan soň mälim etdi.
Trampyň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putini öwüp eden çykyşlary, onuň Birleşen Ştatlaryň Moskwa babatdaky syýasatyny we oňa garşy girizilen ykdysady sanksiýalary gowşatmagy mümkindigi baradaky aladalaryň artmagyna sebäp boldy.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 29-nji iýunda Parižde fransuz kärdeşi Žan-Mark Aýrault (Jean-Marc Ayrault) bilen gepleşikleri geçirýär. Bu duşuşygyň gün tertibinde Ukraina, Siriýa we Russiýa-Ýewropa gatnaşyklary bar.
“Duşuşygyň dowamynda terrorçylyga garşy göreşde hyzmatdaşlyk etmek barada maslahat ediler. Şeýle-de, olar Ukraina, Libýa, Siriýa we Ýakyn Gündogar ýaly iň aktual halkara meseleleri çözmek ugrunda edilýän işleriň progresine serederler” diýip, Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Maria Zaharowa aýdýar.
Şeýle-de, ol Lawrow we Aýrault Russiýa bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklary, şol sanda “Beýik Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň düzüminden çykmak baradaky referendumynyň bolaýmagy mümkin netijeleri” barada pikiri alyşarlar diýdi.
Ýakynda Aýrault we beýleki fransuz liderleri fransuz-rus gatnaşyklarynyň gowulanmagyny umyt edýändiklerini aýtdylar.


text:
Birleşen milletler guramasy Owganystanda kömek işgärleriniň garşysyna edilýän zorlugyň möwjäp barmagyndan alada bildirdi.
BMG-niň Owganystandaky ynsanperwerçilik kordinatory Mark Bowdeniň şenbe güni ýaýradan beýanatynda bir hepde içinde 9 kömek işgäriniň öldürilmegi bu ýurtdaky töwekgellikleriň ýokarlanýandygyny görkezýär diýilýär.
Bowden bu tendensiýanyň alada döredýändigini, sebäbi Owganystanyň geljek ýyl halkara goşunlarynyň ýurtdan çykarylmagynyň öňüsyrasynda kyn geçiş döwrüni başdan geçirýändigini aýtdy.
Geçen hepde Farýap welatynda jeňçiler owgan kömek işgärleriniň altysyny jezalandyryp öldürdiler. Ýene üç kömek işgäri bolsa, Uruzgan welaýatynda ýarylan bombanyň pidasy boldy.
BMG şu ýyl Owganystanda kömek işgärleriniň 36-synyň öldürilendigini, 24-siniň saklanandygyny, 46-synyň ýaralanandygyny, 72-siniň bolsa alnyp gaçylandygyny aýdýar.


text:
Günorta Pakistanda onlarça müň adam ýene-de sil howpundan gaçyp başlady.
Agyr ýagan ýagyşlardan soň, üç hepde mundan öň gelen sil bu ýurtda eýýäm azyndan 1600 adamy öldürdi we 20 million adamyň gün-güzeranyny ýaramazlaşdyrdy.
Dünýä Saglyk guramasy bu ýerde 200 müňden gowrak adamyň ýiti içgeçmeden, ýene şonça adamyň bolsa dem alyş problemalaryndan ejir çekýändigi barada maglumat alnandygyny habar berýär.
BMG-niň Azyk we oba hojalygy guramasy bu betbagtçylyk netijesinde eýýäm azyndan 200 müň haýwanyň ölendigini aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda Halkara pul fondy özüniň Pakistana ýurduň býujetine hem maliýe prospektlerine gaýtadan seretmäge kömek etjegini aýtdy.


text:
Gazagystanyň günbataryndaky Oral şäheriniň sudy belli žurnalisti öldürmäge synanyşygy gurnamakda bir adamy türme tussaglygyna höküm etdi.
Oral şäherindäki çapyksuwar mekdebiniň müdiri Nurlan Tahambetow Lukpan Ahmedýarowy öldürmäge synanyşygy planlaşdyrmakdaky roly üçin 24-nji aprelde 14 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Lukpan Ahmedýarow “Uralskaýa nedelýa” atly hepdelik neşiriň habarçysydy.
Tahambetow özüniň günäsiniň ýokdugyny aýtdy.
Ahmedýarow 2012-nji ýylyň aprel aýynda pyçaklanyp, pnewmatik sapança bilen atylypdy. Ol bu hüjümden aman galypdy.
Garaşylmadyk ýagdaýda, Ahmedýarow Tahambetowyň günäsiniň sud zalynda subut edilenine ynanmaýandygyny aýtdy.
Geçen ýyl dört ýerli adam gürrüňi edilýän hüjümi amala aşyrmakda uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Liwiýadaky harby operasiýanyň diňe bir bölegine - uçuşsyz zolak režimini saklamaga kontrollyk Demirgazyk Atlantik ýaranlygyna geçer diýip, NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen aýtdy.
Rasmusseniň sözlerine görä, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýasyna laýyklykda geçirilýän tutuş harby operasiýalaryň ýolbaşçylygy öňküleri ýaly giň halkara koalisiýasy tarapyndan amala aşyrylar. Ýöne ol NATO-nyň rolunyň güýçlenmek mümkinçiligini aradan aýyrmady.
Birleşen Arap Emirlikleri kömek üçin 12 ýok ediji uçar – istrebitel iberýär. Emirlikler halkara harby operasiýasyna ýardam edýän ikinji arap döwletidir. Mundan öň Katar koalisiýa iki ýok ediji we iki ýük göteriji harby uçar beripdi.
Öten agşam halkara güýçler Liwiýadaky harby we hökümet obýektleriniň, Kaddafiniň goşunlarynyň pozisiýalaryny ýene-de bombalady.
Afrikadaky amerikan harby komandowaniýesiniň maglumatyna görä, soňky gije-gündizde Kaddafä wepaly goşunlara 14 ganatly raketa atylypdyr.
Nýu-Ýorkda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun: “Ok atyşygy bes etmek baradaky halkara jemgyýetçiliginiň talaplaryny ýerine ýetirmäge häzirlikçe Liwiýanyň häkimiýetleri meýil bildirmeýär” diýdi.


text:
Häzirki günde Türkiýede jemgyýeti kähalatlarda bütinleý gapma-garşylykly frontlara bölýän ulgamlar bir ýa iki däl, azyndan üç: syýasat, din, has möhümi hem, terror diýip teswirlenilýän etniki degişlilik. Bularyň hemmesi-de biri-birine baglanyşykly.
Birinji çuň bölünişik syýasat barada.
Izmiriň ýüzlerçe döwlet işgärleriniň hem ýaşaýan ýeri bolan orta gatlaga degişli mähellesinde biziň öýümizden sanlyja ädim aralykda iki sany bakgal dükany bar. Bu iki dükanyň arasyndaky bölünişik syýasy araçäge daýanýar.
Dükançylaryň biri berk dünýewi pikirli atatürkçi pensioner. Ol pursat tapsa, prezident Rejep Taýyp Erdoganyň hökümetini tankytlamakdan ýadanok. Dükanynda prezidentiň portretini asyp goýan beýleki dükançynyň bolsa gep urşundan we özüni alyp barşyndan onuň takwa musulmandygyny çaklap bolýar.
Birinji dükançy baranyňda saňa türk däbinde "günaýdyn" diýip salam berse, ikinji yslam däbine eýerip, " Selamun-Aleýkum" diýýär.
Ikinji dükançy alkogolly içgileri, hatda piwe-de satanok, özi-de däp boýunça tutuşlygyna dünýewi pikirli şäherde. Birinji dükançy ozal alkogolly içgileriň ähli görnüşini, aýratyn-da türkleriň gowy görýän rakisini satardy. Ýöne Erdoganyň yslama daýanýan hökümetiniň göni ýa gytaklaýyn edýän basyşynyň artmagy netijesinde biziň dünýewi pikirli bakgalymyz "islenmeýän" içgileriň tekjesiniň üstüni büredi. Alkogolly içgileri satmagy gadagan edýän kanun (entek) ýok, dünýewi pikirli bakgal hem ony satmagy goýanok. Ýöne dükançy ygrarly hökümet işgärleriniň protestlerine uçramagy-da islänok.
Syýasy garaýşyňa we haýsy partiýa ýa haýsy şahsyýete ýykgyn edýänligiňe baglylykda parlamentçileriň, telewideniýe moderatorlarynyň, asylnda telekanallaryň, gazetleriň we beýleki tarapyň goldawçysy hasaplanýan goňşularyň we kärdeşleriň-de bir sözüne-de ynam edeňok.
Iň güýçli syýasy bölinişik özlerini laisizmiň we 1923-nji ýylda Atatürk tarapyndan girizilen demokratik respublikanyň hakyky tarapdarlary hasaplaýan dünýewi pikirliler bilen beýleki tarapyň, ýagny özleriniň yslama we däp-dessura ygrarly hem baglydyklaryny aýdýanlaryň arasynda göze ilýär.
Ikinji topar durmuşyň ähli aspektlerinde, isle aýallaryň yslam egin-eşigini geýmegi bolsun ýa erkekleriň iş sagatlarynda namaz okamaga metjitlere gitmegi bolsun, gaty konserwatiw, ilkinji nobatda hem dindar.
Dünýewiler Günbatar ölçegleriniň belli bir çäginde has "demokratik pikirli". Ejeleri ýa iň azyndan eneleri däp boýunça başyna bürenjek (Erdoganyň döwründe moda öwrülen "syýasy" hijap däl) atyp gezen hem bolsa, olar başy bürenjekli gezmekleri üçin aýallara basyş edenoklar, tersine, olara bu işi etmezligi ündeýärler.
Dünýewi garaýyşlylar köplenç namaz okamasalar-da, oraza aýlarynda agyz bekleýärler. Piwe ýa raki, soňky wagtlarda şerap içmek hem olara bir adaty zat. Maşgala gatnaşyklary has liberal, ýöne ýene-de däp-dessura esaslanýar. Olar Atatürk, türk goşuny we taryhy tankytlansa, gaty ynjyk reaksiýa görkezýärler. Adat boýunça, Osmanly soltanlaryny, aýratyn-da, respublika gurulmazynyň öňýanyndaky soňky soltanlary gowy görenoklar, olaryň köpüsiniň 20-nji asyryň başlarynda Günbataryň kolonial güýçleriniň elinde oýnatgy bolandyklaryna ynanýarlar.
Ýöne geň tarapy, olaryň demokratik düşünjesiniň köplenç günbatara garşy, umuman hem dürli, kähalatlarda bolsa düşnüksiz dildüwşük teoriýalaryna ýugrulandygy. Bu teoriýalary subut edip bolmaýşy ýaly, kämahallarda inkär hem edip bolanok. Türk jemgyýetiniň başyna näme ýamanlyk gelen bolsa, Günbatardan we Ysraýyl bilen ermenilerden gelipdir. Tutuş dünýä türklere garşy gizlin dildüwşük gurnaýar. Günbatar indi hem Yragy, Siriýany edişi ýaly, Türkiýäni-de böljek bolup, Yrakdaky, Siriýadaky we Türkiýäniň öz çindäki kürt toparlaryna kömek edýär. Bularyň syýasy wekilleri köplenç esasy oppozision "Jumhuriýet halk partiýasy" (CHP), şeýle hem esasy milletçi partiýa "Milliýetçi hereket partiýasy" (MHP).
Köp babatlarda bu syýasy konseptleriň köpüsine kürtleriň tarapyny çalýan Halklaryň demokratik partiýasy-da (HDP) goşulýar. Dünýewi pikirli diýilse-de, olaryň has dindar bolmagy ähtimal, aýallar babatda aýratyn-da şäherlerdäkiler we solçy töwerekler libaral. Ýöne her zatdan öň olaryň üns merkezinde durýan etnik degişlilik.
Dildüwşük teoriýalarynyň aglabasyna dünýewi pikirliler, kürt toparlary we syýasy taýdan häkimiýet başyndaky "Adalat we galkynyş" partiýasyna eýerýän konserwatiw dindar topar-da goşulýar. Olar aslynda yslam pikirli we MHP-niňki ýaly jynsparazlyk bilen serhetleşmese-de milletçilik olarda-da ýok däl.
Bu bizi türk milletini bölýän ikinji faktor bolan dine getirýär. Ondan soň bolsa jemgyýeti bölüp geçýän esasy araçäge, ýagny kürt meselesi bilen etnik problema geleris.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti täze ýylyň öňýanyndaky baýramçylyk dabaralaryna gatnaşdy
2016-njy ýylyň 29-njy dekabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2016-njy ýylyň tamamlanýandygyny we 2017-nji ýylyň ýetip gelýändigini alamatlandyrýan Täze ýyl baýramçylyk çärelerine gatnaşdy.
Bu ýerde hormatly Prezidentimizi milli parlamentiň başlygy, hökümet agzalary, harby we hukuk edaralarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri garşyladylar.
Ýurdumyzyň ýolbaşçy düzüminiň wekilleri döwlet Baştutanymyzy bu röwşen baýram bilen gutlap, hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden berk jan saglyk, uzak we bagtly ömür, öňde goýlan ähli ägirt uly meýilnamalaryň hem-de Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi üçin çäksiz gujur-gaýrat arzuw etdiler.
Hoşniýetli arzuwlar we şu ýylda bitirilen asylly işler üçin minnetdarlyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýere ýygnananlary Täze, 2017-nji ýyl bilen tüýs ýürekden gutlady we Täze ýylyň umyt-arzuwlaryň amala aşýan, rowaçlyklara, uly üstünliklere beslenýän ýyla öwrüljekdigine ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz 2017-nji ýylda bu döwür üçin ähli göz öňünde tutulan maksatnamalaryň amala aşyryljakdygyna, bellenilen sepgitlere we maksatlara ýetiljekdigine berk ynam bildirip, ýygnananlary we bütin halkymyzy ýene bir gezek Täze ýyl bilen gutlady.
Soňra baýramçylyk şüweleňi ýaýbaňlandyryldy, onuň maksatnamasyna sungatyň dürli görnüşleri boýunça aýdym-saz, tans çykyşlary girizildi, olarda döredijiligiň dürli taraplary açylyp görkezildi hem-de folklor çeşmeleri häzirkizaman estrada äheňleri bilen sazlaşygy emele getirdi.


text:
Wenezuelanyň prezidenti Hogo Çawez Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna mynasyp däldigini aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu baýraga mynsyp bolmak üçin Obamanyň bitiren işi ýok, ol parahatçylygy goldamagyň deregine Birleşen Ştatlaryň öňki prezidenti Buş ýaly söweşjeň syýasat alyp barmagy dowam etdirýär.
Çawez bu barada ýazan makalasynda Norwegiýanyň Nobel boýunça komitetiniň Obamanyň Yrak hem Owganystanda söweşi dowam etdirmek barada aýdýan pikirlerine-de üns bemänligini aýtdy.