text:
46 ýaşly Mustafa Sary, indi uzak wagtdan bäri ýük maşyn sürýär. Ol bu wezipesiniň çäginde şu güne çenli onlarça ýurda sapar etdi we dürli tejribeleri başdan geçirdi. Emma onuň Türkmenistana eden soňky saparynyň dowamynda ýüzbe-ýüz bolan problemasy, öňki tejribeleriň hiç birine meňzemedi.
Jenap Sary häzir türmede, oňa 7 ýyl iş kesilendigi aýdylýar. Türkmen hökümedi onuň ýagdaýy barada kelam agyz söz aýtmaýar, emma Sarynyň ogly kakasyny diş agyrysy üçin alan 2-3 gram tramadol bilen saklanandygyny we berlen bu jezanyň asla adalatly däldigini aýdýar.
Mustafa Sary, Türkmenistanda şeýle problemalar bilen yzygiderli ýüzbe-ýüz bolýan türk ulag sürüjilerinden diňe biri.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkiýeli sürüjiler, soňky döwür olara garşy Türkmenistanda dürli çäklendirmeleriň girizilýändigini, hatda ýük eltenlerinden soň olaryň duralgalardan daşary çykmagynada rugsat edilmeýändigini aýdýarlar.
Olar bu ýagdaýyň sebäbine düşünmeýärler we ýerli resmileriň hem bu çäreleriň sebäbi barada olara hiç hili düşündiriş bermeýändigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkiýeden Türkmenistana yzgiderli ýük daşaýan türk sürüjileriň duş gelýän problemalaryna gönükdirýär.
Bu temada tejribeleri we maglumatlary bolanlary gepleşige gatnaşmaga ýa-da aşakdaky foruma teswir galdyrmaga çagyrýarys. Biziň bilen hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylary arkaly habarlaşyp bilersiňiz


c: text/html

text:
Orsýetiň RBK media toparynyň üç sany baş redaktory işden çekildi. Bu topara milliarder biznesmen Mihail Prohorow eýeçilik edýär.
RBK-niň baş direktory Nikolaý Molibog 13-nji maýda media toparynyň umumy baş redaktory Ýelizaweta Osetinskaýanyň, RBK gazetiniň baş redaktory Maksim Soliusyň, RBK habar gullugynyň redaktory Roman Badaniniň işden çekilendigini aýtdy.
Olar kompaniýanyň gelejegi babatda umumy bir pikir-garaýyş ýoklugy üçin işden çekilipdir.
Bu täzelik Moskwa polisiýasynyň RBK toparynda, hamala galplyga ýol berlendigi üçin, derňewe başlandygy barada çykan habaryň yz ýanyna gabat geldi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
25-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen bedewiniň baýramçylygy mynasybetli guralan dabaraly çärelere gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Saud Arabystany Patyşalygynyň içeri işler ministriniň geňeşçisini emir Muhammed Ben Saad Ben Halid Ben Muhammed Al Saudy kabul etdi.
Myhman ýüzbe-ýüz duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanyny şanly baýramçylyk bilen gutlady we Türkmenistan bilen ýola goýulýan dostluk hem-de netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna Saud Arabystanynda aýratyn gadyr goýulýandygyny nygtady. Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli durmuşa geçirýän parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasat strategiýasy we ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeler Türkmenistanyň ýokary halkara abraýa eýe bolmagyny şertlendirdi. Bu babatda alnyp barylýan işlere dünýä jemgyýetçiligi uly gyzyklanma bilen syn edýär.
Döwlet Baştutany hoşniýetli sözleri üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Saud Arabystany bilen däp bolan netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine ygrarlydygyny nygtady we ikitaraplaýyn tagallalaryň netijesinde soňky ýyllarda hyzmatdaşlygyň okgunly ösüşe eýe bolandygyny aýtdy. Möhüm ylalaşyklaryň gazanylmagy, dürli pudaklarda bilelikdäki taslamalaryň üstünlikli ýerine ýetirilmegi işjeň hyzmatdaşlygyň hil taýdan täze derejä çykandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Şeýle hem atçylyk we atçylyk sporty ulgamyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mümkinçilikleri boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy. Türkmenistanda we Saud Arabystanynda bu ugruň ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Milletiň Lideriniň yzygiderli alada etmegi netijesinde Türkmenistanda häzirki zaman atçylyk toplumlarynyň gurlandygy, gadymy milli atşynaslyk däpleriniň dikeldilmegi, dünýä ýüzünde şöhrat gazanan ahalteke bedewleriniň baş sanynyň artdyrylmagy ugrunda maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.


text:
Orsýetiň Moskwa regionynyň polisiýasy öz çagalaryny satmakçy bolan özbegistanlylary tussag etdi.
Derňew komitetiniň metbugat-wekiliniň 8-nji aprelde žurnalistlere aýtmagyna görä, özbegistanly är-aýal özleriniň 18 aýlyk ogluny we ýaňy doglan gyzyny 1 million rubla, ýagny 28100 amerikan dollaryna satmaga synanyşypdyr.
Olar 7-nji aprelde Wodnoýe şäherinde tussag bolupdyr. Olara 10 ýyl türme tussaglygy garaşýar.
Fewral aýynda iki özbek zenany Orsýetiň Sankt Petersburg şeherinde ýaňy bolan çagany 80 müň rubla, ýagny 2250 amerikan dollaryna satmak synanyşygy bilen baglylykda tussag edilipdi.


text:
Türkmenistanda temmäki we spirtli içgilere täze çäklendirmeler girizildi. Indi, 16-njy aprelden başlap, ýurda getirilýän temmäki önüminiň hem-de alkogolly içgileriň we piwonyň goşmaça töleg tölemekden boşadylýan möçberi azaldyldy.
Türkmenistanyň prezidentiniň 16-njy aprelde Türkmenistanyň Salgyt kodeksine üýtgetmeleri girizmek baradaky gol çeken kanunyna laýyklykda, ady agzalan kodeksiň 122-nji maddasynyň “ç” bölegi üýtgedilip, şahsy tarapyň özüniň sarp etmegi üçin 1,5 litr alkogolly içgileri we piwony, 2 guty çilimi goşmaça töleg tölemezden, gümrük çäklerine getirmegine rugsat berilýär.
Mundan ozal şahsy tarapyň özüniň sarp etmegi üçin 5 litr alkogolly içgileri we piwony, 10 guty çilimi goşmaça töleg tölemezden, ýurda getirip bolýardy. Bu kanunyň kabul edilmeginiň sebäpleri barada hiç hili resmi düşündüriş berilmeýär. Gürrüňi edilýän kanunda hem bu barada hiç hili düşündiriş ýok.
Töleg
Emma görkezilen möçberden artyk temmäki önümlerini getirenler harydyň gümrük bahasynyň 30%-ni, şol bir wagtda-da harydyň 1 gutusy üçin azyndan ABŞ-nyň 0,5 dollaryny tölemeli bolarlar. Düzüminde 20 %-e çenli we 20 %-den ýokary möçberdäki alkogol bolan üzüm çakyrlary we alkogolly içgileri artyk getirener bolsa harydyň gümrük bahasynyň 100%-ni, emma onuň 1 litri üçin azyndan 20-30 manat tölemeli bolarlar.
Spirtli içgiler taýýarlanylanda ulanylýan spirtiň 1 litri üçin bolsa 4 ABŞ dollaryny tölemeli. Ýurda getirilen 1,5 litrden artyk piwo üçin gümrükde gümrük bahasynyň 50%-i, emma 1 litri üçin azyndan 4 manat tölemeli bolar.
Temmäki we akogol içgilerine girizilen soňky çäklendirmeler bilen birlikde, 2011-nji ýyldan başlap çilimleriň bahasynyň tas 5-6 esse dagy ýokary galandygyny hem ýatlatsa bolar. Mysal üçin, şol wagt 3 manada duran “Donskoý tabak” çiliminiň bahasy häzir 18 manat.
Çilimiň gymmatlamagy
Iň soňky gezek çilimleriň bahasy şu ýylyň aprel aýynyň öňüsyrasynda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport aýlygynyň öňüsyrasynda gymmatlady. Bu iň soňky gymmatlaşykdan soň çilimleriň bahasy 20% dagy ýokary galdy. Häzir çilimleriň köpüsiniň bahalary 20 manatdan ýokary galdy.
Mundan başga-da, 2011-nji ýyldan soň ýurda getirilýän temmäki önümleriniň assortimenti hem azaldy. Häzir ýurtda çilimiň 10 töweregi görnüşi satylýar.
Mälim bolşy ýaly, 2011-nji ýylyň maý aýynda Türkmenistanyň Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň (BSG) «Temmäkä garşy göreşmegiň» gyraňly Konwensiýasyna goşuldy. Bu konwensiýanyň 6-njy maddasynda beýan edilişine görä, temmäki önümlerine garşy salgyt we nyrh çäreleriniň ulanylmagy ilat arasynda çilime bolan islegiň kemelmegine ep-esli derejede täsir edýär diýlip bellenilýär.
Şol bir wagtda-da häzirki temmäki önümlerine we spirtli içgilere girizilýän çäklendirmeleriň Türkmenistanyň ýokarda agzalan gyraňly Konwensiýa goşulmagy bilen nä derejede baglydygy barada köpçülige hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Owganystanyň gündogarynda mekdebe minomýot zarbasynyň düşmegi zerarly azyndan üç çaga wepat boldy.
Owganystanyň Bilim ministrliginiň 11-nji ýanwarda çap eden beýannamasynda Host regionynda bolan hüjümiň sekiz okuwçyny ýaralandygy aýdyldy.
Hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.
Pakistan bilen serhediň golaýynda ýerleşýän Host regionynda soňky aýlarda asudalyk saklanypdy, emma geçen ýylyň aprel we iýul aýlarynda janyndan geçen hüjümçileriň amala aşyran bolan bomba partlamalarynda onlarda adam wepat bolupdy.
Soňky hüjüm Owganystanyň, Pakistanyň, Hytaýyň we ABŞ-nyň resmileriniň Yslamabatda duşuşyk geçirip, 15 ýyl bäri dowam edýän urşuň soňuna çykmak boýunça parahatçylykly gepleşikleri başlamak meselesini maslahat edýän wagtyna gabat geldi.


text:
12-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Bitaraplyk syýasaty: Parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň ugrunda halkara hyzmatdaşlygy” atly ýokary derejeli Halkara maslahatyna gatnaşmak üçin Aşgabada gelen BMG-nyň Baş sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasary orunbasary Jeffri Feltman bilen duşuşyk geçirdi.
BMG-niň ýokary wezipeli wekili döwlet Baştutanyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy, bu şanly senä gabatlanyp, ýokary derejedäki möhüm halkara maslahatynyň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlady hem-de BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munyň ähli türkmen halkyna iberen mähirli salamyny hem-de iň oňat arzuwlaryny aýtdy. Döwlet ösüşiniň konseptual taýdan täze nusgasyny işläp düzmegi başaran häzirki zaman Türkmenistanyň tejribesine dünýä jemgyýetçiliginiň barha artýan gyzyklanmasyny belläp, myhman BMG-niň birnäçe esasy ugurlarda ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge we hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli arzuwlary hem-de Türkmenistanyň saýlap alan özygtyýarly ösüş we netijeli parahatçylyk döredijilik ýörelgesine hemmetaraplaýyn goldawy üçin minnetdarlyk bildirip, häzirki zaman dünýäsiniň ählumumy işlerinde kesgitleýji orun tutýan dünýäniň esasy guramasynyň ýolbaşçysyna mähirli sözlerini hem-de parahatçylyk we abadançylyk baradaky tüýs ýürekden çykýan arzuwlaryny aýtdy.
Duşuşygyň barşynda türkmen döwletiniň Baştutany hem-de BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary geçen ýyllaryň dowamynda ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljegine degişli meseleleriň giň toplumy boýunça pikir alyşdylar. Şol hyzmatdaşlyk ilkibaşdan ynanyşmak we özara hormat goýmak ýörelgelerinde ýola goýulýar.
Belent mertebeli myhman guramanyň BMG-niň Baş Assambleýalarynda türkmen tarapynyň täze oňyn başlangyçlaryny ara alyp maslahatlaşmaga taýýardygyny tassyklady, ýurdumyz bilen hyzmatdaşlygyň uzakmöhletleýin, strategiki häsiýete eýedigini belledi. Merkezi Aziýa sebitiniň barha ösýän ornunyň aýdyň subutnamasy hökmünde we bu ýerde uly ähmiýetli orny eýeleýän, soňky ýyllaryň içinde parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasat ugruny durmuşa üstünlikli geçirýän Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana aýratyn gyzyklanmanyň uludygyna şu ýylyň iýun aýynda BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň Türkmenistana hasap boýunça ikinji resmi sapary hem şaýatlyk edýär, bu sapar ählumumy bähbitleriň köpýyllyk hyzmatdaşlygyna kuwwatly itergi berdi.
Milletiň Lideri dünýäniň iň täsirli we abraýly düzümleriniň biri hökmünde BMG bilen hyzmatdaşlygyň strategik häsiýetini nygtap, öz gezeginde ýurdumyzyň halkara durmuşynyň ählumumy gün tertibi boýunça açyk gepleşiklere mundan beýläk-de örän işjeň gatnaşmaga taýýardygyny nygtady.
— Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan BMG-niň ähli düzüm bölümleri we komitetleri bilen uzakmöhletli köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanýar—diýip, türkmen Lideri nygtady hem-de ynsanperwer maksatlara yzygiderli eýerýän ýurdumyzyň öz ägirt uly parahatçylyk hem-de döredijilik kuwwatyny Müňýyllygyň ählumumy maksatlaryna ýetmäge gönükdirmäge hem-de dünýäde rowaçlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine halkara tagallalaryny mundan beýläk-de örän işjeň goldamaga meýillidigini aýtdy.
Jenap Jeffri Feltman soňky ýyllarda birnäçe möhüm halkara başlangyçlary bilen çykyş edýän Türkmenistanyň işjeň ýörelgesine ýokary baha berip, häzirki wekilçilikli forumyň uly ähmiýetini nygtady. Onuň netijeleriniň ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň bähbidine köptaraply hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga hem-de hemmetaraplaýyn ösdürmäge hyzmat etjekdigi gürrüňsizdir.
Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Türkmenistanyň Prezidentiniň häzirki maslahatda Milletler Bileleşiginde halkara hukugynda hem-de halkara gatnaşyklarynda Bitaraplyk meselelerini öwrenmek boýunça Halkara merkezini döretmek baradaky, şeýle hem BMG-niň çäklerinde Bitaraplyk gününi yglan etmek baradaky meselä garamak babatda öňe süren başlangyçlarynyň wajypdygy barada pikirini aýtdy. Jenap Jeffri Feltman türkmen Lideriniň oňyn Bitaraplygyň aýratynlygynyň mundan beýläk-de ösdürilmelidigi baradaky pikirini paýlaşyp, dünýädäki häzirki ýagdaýlar hem-de döwrüň ýüze çykýan ählumumy meselelerini çözmegiň ýollaryny tapmagyň zerurlygy babatda halkara işlerinde Bitaraplyk ýörelgeleriniň ylmy-amaly esaslaryny has-da kämilleşdirmek hem-de iş ýüzünde peýdalanmak boýunça hödürlenilýän bilelikdäki işe örän uly isleg bildirilip bilinjekdigini belledi.
Duşuşygyň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de belent mertebeli myhman köpýyllyk üstünlikli özara gatnaşyklaryň mundan beýläk-de dowam etjekdigine ynam bildirip, BMG-niň derejesinde netijeli gepleşikleriň dünýä jemgyýetçiligine agza ýurtlaryň bilelikde işlemeginiň dogry ugruny salgy bermäge hem-de häzirki zaman eýýamynyň ileri tutulýan wezipelerini çözmekde anyk çäreleri işläp düzmäge gönüden-göni ýardam etmäge ukyplydygyny nygtadylar.


text:
Owganystanda bolan hüjümde ABŞ-nyň raýaty we iki ýerli ýaşaýjy öldürildi. Berilýän maglumata görä, ABŞ-nyň raýaty Owganystanyň demirgazygynda ösüş programmalary boýunça iş alyp barypdyr.
Owgan resmileriniň we ABŞ-nyň Kabuldaky ilçihanasynyň beren informasiýasyna laýyklykda, ABŞ-nyň raýaty we iki ýerli ýaşaýjy Parwan welaýatynyň Ghorband jülgesinde ulagly barýan mahaly, olara hüjüm edilipdir.
Parwan welaýatynyň ýokary derejeli resmisi ABŞ-nyň raýatynyň elektrik inženeri bolup işländigini belledi.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili saýylýan Zabiullah Mujahid bu hüjümi talyp söweşijileriniň amala aşyrandygyny aýtdy.
Soňky aýlaryň dowamynda, Ghorband jülgesinde söweşijileriň hereketiniň ýaýbaňlanandygy aýdylýar.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin özüniň azerbaýjanly kärdeşi Ylham Alyýew bilen gepleşmek üçin, sişenbe güni Bakuwa sapar edýär. Gepleşikleriň dowamynda giň gerimli meseleleriň maslahat edilmegine garaşylýar.
Putiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow “baglaşylmaly bäş ýa-da alty ylalaşygyň taýýar edilendigini” mälim etdi. Uşakow gürrüňi gidýän bu resminamalaryň takyk mazmuny barada maglumat bermedi. Emma olaryň, esasan, energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlyk bilen baglydygy bellenilýär.
Gepleşikleriň dowamynda Hazaryň ýuridiki statusy we Daglyk Garabag meseleleriniň dagy hem maslahat ediljekdigi aýdylýar.


text:
Eýranyň ýadro programmasyna garşy sanksiýalaryny berkidýän döwründe Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama sişenbe güni Eýranda erkin maglumat akymyny güýçlendirmeklige gönükdirilen çäreleri yglan etdi.
Obama bu beýanatyny Nowruz baýramy bilen baglylykda pars we iňlis dillerinde etdi.
“Bu gün meniň administrasiýam amerikan telekeçileri üçin Eýrany kompýuter programmalary we önümleri bilen äňsat üpjün eder ýaly täze düzgünleri işläp düzýär. Bu bolsa, öz gezeginde eýran halkyna internedi aňsat ulanmaga mümkinçilik döreder” diýip, Obama aýtdy.
Obama ABŞ-nyň eýran halky bilen dialogyň ýollaryny gözleýändigini aýtdy we Tährany öz halkyny maglumatlardan kesmegi bes etmäge çagyrdy.
Ol, öz raýatlaryna garşy “elektron perdäni” girizendigi üçin, eýran hökümetini aýyplady.
Şeýle hem hepdäniň sişenbe güni ABŞ-nyň gazna ministrligi Eýrana haýsy önümleriň we kompýuter programmalarynyň eksport edilip bilinjekdigi barada täze düzgünleri yglan etdi.
Gazna ministrliginiň maglumatyna görä, bu çäre amerikan kompaniýalarynyň Eýrany aragatnaşyk enjamlary bilen üpjün etmekde Eýrana garşy sanksiýalaryň päsgelçilik döretmezligi üçin amala aşyrylypdyr.
“Adamlaryň dürli aragatnaşyk serişdeleri, şol sanda internetiň üsti bilen maglumat gözlemäge, almaga we ibermäge hukuklary bar” diýlip, Ministrligiň maglumatynda aýdylýar.
Gazna ministrligi kompýuter programmalary bilen bagly aragatnaşyk önümlerini Eýrana eksport etmegi ilkinji gezek 2010-njy ýylyň martynda makullady.
Bu düzgünlere laýyklykda, açyk rugsat edilen önümleriň sanawyna “Yahoo”, “Messenger”, “Google Talk” we “Skype” ýaly şahsy aragatnaşyk programmalary; şahsy maglumatlary saklaýan “Dropbox”; “Google Chrome” ýaly brauzerler; “Flash Player” plag-in programmasy; dokument okaýan programmalar; RSS ýaýradyjysy; şahsy aragatnaşyga degişli tölegsiz mobil programmalary girýär.
Eýranyň Milli Amerikan geňeşiniň barlaglar boýunça direktory Jamal Abdiniň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, täze düzgünler öz önümleriniň Eýran raýatlaryna elýeterli bolmagyna ýol açýan kompaniýalaryň köpelmegine täsir edip biler.
ABŞ-nyň täze düzgünleri Eýranyň internete gözegçiligini berkitmek üçin täze tagallalary edýändigi barada maglumatlar çykanyndan soň yglan edildi. Ol tagallalaryň arasynda Eýranyň öz milli internetiniň döredilmegi agzalýar. Bu bolsa eýranlylaryň www-e, ýagny dünýä boýunça internet kerebine girmegini çäklendirip biler.


text:
Pakistan Birleşen Ştatlarda ýaşaýan ruhany Fethulla Gülen bilen ilteşikli diýilýän türk mekdeplerinde işleýän türkiýelileriň ýurtdan çykmagyny sorady. Ankara Güleni iýulda bolan agdarylyşyk synanyşygyny guramakda aýyplaýar.
Aýdylmagyna görä, PakTürk halkara mekdeplerinde we kolležlerinde işleýän mugallymlar, maşgalalary bilen, jemi 450 çemesi adam 20-nji noýabra çenli ýurtdan çykmaly, sebäbi olaryň wiza möhletini uzaltmak talaplary berjaý edilmedi.
Bu çäre türk prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň Pakistana 16-njy noýabrda başlanýan saparynyň öň ýanyndan görüldi.
Ankara Yslamabatdan ýurtda Gülen bilen bagly toparlaryň ählisiniň mekdeplerini ýapmagy sorady.
Pakistanda 10 müňden gowrak okuwça bilim berýän PakTürk Gülen we onuň hereketi bilen hiç bir ilteşiginiň ýokdugyny aýdýar. Bu gurama Pakistandaky mekdepleriniň işini dowam etdirjekdigini aýtdy.


text:
Orsýet 28-nji aprelde, prezident Wladimir Putini tolgundyran tehniki näsazlyk düzedileninden bir gün soň, täze guran «Wostoçnyý» kosmodromyndan ilkinji raketasyny uçurdy.
Adamsyz «Soýuz» raketasy, üç hemra bilen, Gündogar Amur regionynda, Hytaý bilen serhediň golaýyndaky kosmos portunda irden uçuryldy.
Orsýetiň Roskosmos agentliginiň sözçüsi hemralaryň orbita üstünlikli çykandygyny we olar bilen aragatnaşygyň ýola goýlandygyny aýtdy.
Putin, müňlerçe km ýol geçip, Moskwadan raketa uçurylyşyny görmäge geldi we birinji synanyşykdan soň, ikinji güne galdy.
27-nji apreldäki birinji synanyşyk raketa uçurylmazyndan üç minutdan hem az wagt içinde goýbolsun edildi we Kremliň taryhy waka atlandyran çäresine gatnaşmaga gelen Putini lapykeç etdi.
Täze kosmos desgasy Orsýetiň Gazagystandaky Baýkonur kosmodromyna baglylygyny azaltmak maksadyndan ugur alýar.


text:
Bolgariýadaky we Gyrgyzystandaky amerikan uniwersitetlerinde okaýan türkmen studentleriniň toparyny kimiň ýurtdan çykarmazlyk kararyna gelendigi tapmaça bolup galýar.
Býurokratik säwlik sebäpli şu ýagdaý döräpdir diýen bir wersiýa-da bar. Türkmenistanyň bilim ministrligi studentleri registrasiýa etmek düzgüniniň takyk berjaý edilmegini talap edýär. Amerikan ilçihanasy registrasiýanyň käbir detallaryny hasaba almandyr. Netijede dokumentler resmileşdirilende ýalňyşlyklar goýberilip, onlarça studente “ýok” diýlen jogap berlipdir. Bu ýagdaýy gaty ýeňil kadalaşdyryp bolardy, ýöne býurokratlaryň geleňsizligi zerarly ýagdaýy kiçeňräk halkara galmagalynyň derejesine ýetirdiler.
Bu iş kime peýdaly, türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň dartgynlaşmagyndan kim utuş gazanar? Bu meselede halkara synçylaryň pikirleri biri-birine ýakyn. Regionda amerikanlaryň bolmagyna ozaly bilen Moskwa garşy. Merkezi Aziýada Waşingtonyň duş geljek islendik çylşyrymly ýagdaýyny Kreml öz garşydaşyndan üstün çykmak hasap edýär. Dünýäde täsir ýetirmek meselesinde Amerikadan başga onuň uly garşydaşy ýok.
Möhüm sorag
Şu ýerde bir sorag döreýär: Berdimuhamedow näçe wagtlap Orsýet ýolbaşçylarynyň oýnuny oýnar? Bu oýun öz bahasyny ödärmi? Şol oýnuň ýerine türkmen prezidenti näme alyp biler? Türkmen gazyny satyn almak meselesinde Orsýet eglişige gidermi? Daşary ýurtlarda okamak isleýän 50 student bilen bagly ýagdaý köp problemalary döretmezmi?
Adam hukuklaryny goraýan halkara guramalaryň çözülmegine aýak direýän ençeme meselesi bilen bagly gumanitar ýagdaý ýitileşer. Olam öz nobatynda türkmen proýektleriniň inwestisiýasyna ýaramaz täsir ýetirip biler. Şol proýektlere maýa ýatyrmaga günbatar hökümetleriniň we hususy kompaniýalaryň ençemesi taýýar bolup dur. Inwestisiýa şertleri üçin diňe hökümetiň erk-islegi ýeterlik däl. Ol inwestorlar bilen bagly hoşniýetlilik ýagdaýynyň döremegini-de talap edýär.
Waşington näme etmeli?
Türkmen studentleriniň amerikan uniwersitetlerine gitmegine Aşgabadyň girizen gadaganlygyna Waşington nähili reaksiýa bildirmeli? Bu ýagdaý türkmen hökümetinde Amerika ynamsyzlyk barmyka, ol öz gezeginde amerikan tarapynda şübhe oýarmazmy? -diýen ýaly ýönekeý gümanlar döredýär. Ol bolsa iň gowy arzuw-islegleriň, iň esasy-da biznesiň soňuna nokat goýup biler.
Bu ýerde ýene bir garaşlylyk bar. Amerikanlar bilen bagly işler togtadylsa, bu ýagdaý beýleki ýurtlardaky hyzmatdaşlar tarapyndan oňaýsyz bir zat hökmünde kabul edilmezmi? Moskwanyň ýykgyn edýän ugry her edip-hesip edip, Türkmenistany öňki üzňelik, halkara gabawy ýagdaýynda saklamak, netijede ony öz hemişelik monopoliýa täsir zolagyna öwürmek niýeti Aşgabadyň bähbidinemikä? Energiýa howpsuzlygy sistemasyny döretmek boýunça türkmen prezidentiniň edýän ähli aladalary ýoga çykmazmy? Şeýle bolanda gaz turbalarynyň köpugurlylygy baradaky gürrüňler diňe gürrün bolup galar.
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Aşgabat, 19-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň kabul edileni mynasybetli geçiriljek dabaralara taýýarlyk görülýär. Degişli ministrlikleriň we edaralaryň, Bütindünýä Saglyk guramasynyň we beýleki halkara guramalarynyň gatnaşmagyndaky çäreleriň meýilnamasy işlenip düzüldi.
Iýun aýynda däbe öwrülen “Saglyk — 2015” atly Halkara sergisini we maslahatyny geçirmek bellenildi. Şeýle hem ýylyň dowamynda Türkmenistanyň saglygy goraýşynda we derman senagatynda gazanylan üstünliklerden söhbet açýan sergileri daşary ýurtlarda hem guramak meýilleşdirilýär.


text:
Aşgabat, 07.03.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň guramagynda Halkara zenanlar gününe bagyşlanyp, Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidenti Şeýh Zaid bin Sultan Al-Nahaýýan adyndaky Döwletliler köşgünde ýurdumyzyň estrada ýyldyzlarynyň gatnaşmagynda “Biz Watanyň läleleri” ady bilen baýramçylyk konserti geçirildi.
Baýramçylyk konserti Döwletliler köşgüniň çagalarynyň köpçülikde ýerine ýetirmeginde “Biz Watanyň läleleri” atly aýdym bilen açyldy. Ýurdumyzyň tanymal aýdymçylary Jumamyrat Gapançaýew “Watanym bar”, Suhanberdi Orazberdiýew “Aýperi”, Akmuhammet Hanow “Türkmen gözeli”, Rasim Geldiýew “Sen gülüm”, Zylyha Kakaýewa “Hymmyl”, Ahmet Orazgulyýew “Leýla”, Selbinýaz Annadurdyýewa “Sen sen”, Annanyýaz Jepbarow “Jadyly söýgi”, Nurgözel Nyýazberdiýewa “Saňa garaşdym”, Şöhrat Saparow “Geregim”, Gurbangeldi Ataýew “Söýýän seni”, Durdy Durdyýew “Bar sende göwnüm”, Ahmet Atajanow “Owadan aý”, Amandurdy Amandurdyýew “Geregim sensiň”, Rahman Hudaýberdiýew “Ýadyňdamy”, Begmyrat Annamyradow “Söýgülim”, Nurýagdy Rejebow “Näzli ýar”, Sahydursun Hojakowa “Söýgüli ýarym”, Gülşat Gurdowa “Hany ýar” hem-de Annaguly Myratdurdyýew “Diňe sen üçin” diýen aýdymlary ýerine ýetirdi.
Baýramçylyk çäresinde Döwletliler köşgündäki çagalaryň Halkara zenanlar gününe bagyşlanan el işleriniň sergisi guraldy.
Hormatly okyjylar! Sizi türkmenistanly estrada ýyldyzlarynyň Döwletliler köşgündäki baýramçylyk konsertinden taýýarlanan fotoreportažy synlamaga çagyrýarys!


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi Kiýewiň Ukrainynyň iki harby uçarynyň Orsýetden atylan raketalar bilen ýykylan bolmagynyň ahmaldygy baradaky beýanatyny ret etdi.
Ukrainanyň Milli howpsuzlyk geňeşi 23-nji iýulda Donetsk regionynda Ukrainanyň iki sany «SU-25» uçarynyň urlup ýykylandygyny aýtdy.
Kiýewiň beýanatynda bu uçarlaryň Orsýetiň territoriýasyndan atylan raketalar bilen ýykylandygy aýdyldy.
"Interfaks" habar gullugy Orsýetiň Goranmak ministrliginiň ady aýdylmaýan resmisine salgylanyp, onuň Kiýew häkimiýetlerini jemgyýetçiligiň pikirini bulaşdyrmak we Malaýziýanyň ýykylan uçaryndan ünsi sowmak synanyşygynda aýyplandygyny ýazdy.


text:
Eýranyň Hazar boýunça milli nebit kompaniýasynyň başlygy Ali Osuli ýurduň Türkmenistan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýän Golestan welaýatynda tebigy gaz resurslaryny gözlemek boýunça täze gözleg işleriniň geçirilýändigini mälim etdi.
“Eger bu gözleg işleri degerli netije berse, onda goňşy ýurtlardan tebigy gaz import etmek zerurlygy aradan aýrylar” diýip, Osuli aýtdy.
Osuli gözleg işleriniň netijesinde tebigy gaz resurslarynyň 90% gözlenip-tapylmagyna garaşylýandygyny, 10-njy aprelde Eýranyň “Fars” habar gullugyna beren maglumatynda belledi.
2015-nji ýylyň 21-nji marty bilen 2016-njy ýylyň 20-nji marty aralygynda geçiriljek gözleg işleri çylşyrymly bolmasa, bu baradaky netijeler ýakynda mälim ediler diýip, Osuli aýdýar.
Eýran Türkmenistandan import edýän tebigy gazyň möçberini geçen ýylyň güýz paslynda artdyrypdy.


text:
Geçen hepdäniň aýagynda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisiniň proýekti boýunça maslahat geçirildi.
Göz öňünde tutulýan gazgeçirijiniň tehniki işçi toparynyň Aşgabatda geçirilen maslahatyna proýekte gatnaşýan ýurtlaryň ählisiniň, ýagny Türkmenistanyň, Owganystanyň, Pakistanyň we Hindistanyň wekilleri gatnaşdylar.
Resmi maglumatlara görä, maslahatyň maksady Türkmenistandan günorta-gündogar Aziýa döwletlerine uzak möhletleýin gaz akdyrmak boýunça proýketiň gurluşygyny tizleşdirmek ýolundaky tehniki meseleleri çözmekden ybarat.
Maslahata proýekte dahylly ýurtlaryň ekspertleriniň we Aziýanyň ösüş bankynyň wekilleriniň gatnaşanlygy habar berilýär. Proýekte laýyklykda, Türkmenistanyň Döwletabat gaz ýatagyndan Owganystanyň we Pakistanyň üstünden Hindistana tarap gazgeçirijini çekmek göz öňünde tutulýar.
Tehniki we ykdysady ugurlary
Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, maslahatda proýektiň tehniki we ykdysady ugurlaryna, ýagny proýekte gatnaşýan döwletleriň garamagyna tabşyrmak üçin gazgeçirijiniň gurluşygy we türkmen gazynyň söwdasy boýunça ylalaşyklary taýýarlamak meselelerine garaldy.
Resmi maglumatlarda Türkmenistanyň Owganystan we Hindistan bilen ýangyç-energiýa ugrundan hyzmatdaşlyk boýunça 2008-nji ýylda gol çekilen memorandumlaryň proýektiň öňe ilerlemegine itergi berenligi nygtaldy.
Germaniýada ýerleşýän “Eurasia Transition Group” analiz merkeziniň müdiri Maýkl Laubş Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde agzalýan proýektiň durmuşa geçirilmeginiň oňa gatnaşýan ýurtlar we gatnaşjak kompaniýalar üçin ykdysady taýdan örän bähbitlidigini belledi.
Emma ekspertiň pikiriçe, proýektiň durmuşa geçirilmegine päsgel berip gelýän meseleler çözülmän galýar, ilkinji nobatda bu Owganystandaky durnuksyzlyga degişli. “Häzirki ýagdaýda proýektiň tehniki we ykdysady taraplarynyň maslahat edilmegi ir” diýip, günbatarly bilermen belledi.
Päsgelçilikler nämelerden ybarat?
Energiýa boýunça halkara bilermenler Türkmenistandan Hindistana tarap çekiljek gazgeçirijiniň gurluşygy boýunça proýektiň öňündäki tehniki we maliýe kynçylyklarynyň hem ünsden düşürilmeli däldigini belleýärler.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Aždar Gurdowyň pikirine görä, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisi boýunça dowam edýän gepleşikleriň gidişi taraplaryň tehniki we maliýe taýdan ylalaşmaga taýýarlygyny görkezýär.
“Aziýa kontinentinde, hususan-da Hindistanda, tebigy gaza bolan içerki talaplaryň gitdigiçe güýçlenmegi göz öňünde tutulýan gazgeçiriji proýektiniň ykdysady bähbidini has hem güýçlendirýär” diýip, A.Gurdow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Emma günbatarly analitik M.Laubş Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýekti boýunça gepleşik prosesindäki aktiwlige garamazdan, proýekti durmuşa geçirmekde ýakyn geljekde takyk ädimler ädiler diýip garaşmaýar.
M.Laubş Türkmenistanyň, Owganystanyň, Pakistanyň we Hindistanyň arasynda geçirilýän we ýakyn gejekde geçiriljek maslahtlaryň esasan syýasy häsiýete eýe bolup, ädilmeli indiki ädimleriň maslahat edilmegine gönükdiriljegini öňe sürýär.
Proýektiň üstünligi nämä bagly?
A.Gurdowyň pikirine görä, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan proýektiniň durmuşa geçirilmegi ilkinji nobatda halkara jemgyýetçiliginiň Owganystandaky syýasy ýagdaýy durnuklaşdyrmak ukybyna bagly bolar.
A.Gurdow “Aşgabatdaky gepleşikler Türkmenistandan Hindistana tarap gaz geçirmek boýunça proýekte gönükdirilen hem bolsa, beýleki halkara proýektleri öňe sürýän taraplara Aşgabadyň öz planlaryny we alternatiw ugurlaryny ösdürmek mümkinçiliklerini duýdurmagyna pursat boldy” diýýär.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen A.Gurdowyň pikirine görä alternatiw ugurlaryň köp bolmagy Türkmenistana tebigy gazyny has gymmat satmaga, halkara gazgeçirijileriniň gurluşygyny bolsa özi üçin has arzan bahadan amala aşyrmaga mümkinçilik berýär.


text:
Ýekşenbe güni Türkiýäniň resmileri ýurduň günortasynda ýol gyrasynda goýlan minanyň partlamagy netijesinde 8 sany polisiýa işgäriniň ölüp, 9 polisiýa işgäriniň ýaralanandygyny habar berdiler.
Resmileriň maglumatyna görä, bu waka Bingol prowinsiýasynyň Karliowa etrabynda üsti polisiýa işgärlerinden doly bir awtobusyň barýan ýolunda ýüz beripdir. Türkiýäniň resmileri bu hüjümde separatistik Kürdüstan işçiler partiýasynyň söweşijilerine güman bildirýärler.
Bu wakadan bir gün öň Türkiýäniň Eýran we Yrak bilen serhetleşýän raýonynda ýaragly hüjümçileriň amala aşyran hüjüminde dört esger ölüpdi.


text:
Malaýziýanyň “AirAsia» howa ýollary özüniň üsti 162 adamly uçarynyň ýitendigini we gözlegiň başlanandygyny aýdýar.
Bu uçar 28-nji dekabr güni irden, Indoneziýadan Singapura tarap uçanyndan bir sagat soň Jakartanyň howa ýol gözegçiligi bilen aragatnaşygyny ýitiripdir.
«AirAsianyň» beýanatynda bu uçaryň «Airbus A320-200» bolup, onuň QZ8501 reýsiniň gözleg işleriniň başlanandygy aýdylýar.
Şu ýyl Malaýziýanyň baýdagyny göterýän uçarlaryň ikisi heläkçilige uçardy.
Olaryň birinjisi 239 ýolagçysy we ekipažy bilen martda, Kuala Lampurdan Pekine barýarka ýitirim boldy, ikinjisi iýulda Ukrainanyň asmanynda urlup ýykyldy.
Onuň bortundaky 298 adamyň ählisi heläk boldy.


text:
Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda täze häzirki zaman obasy gurulýar. Onuň Baş meýilnamasyna laýyklykda, hojalyklar üçin kottejleriň 1536-syny, Saglyk öýleriniň ikisini, hersi 160 orunlyk çagalar baglarynyň 4-sini, multimediýa tehnologiýalary bilen üpjün edilen hersi 600 orunlyk umumybilim berýän mekdepleriň ikisini, söwda we hyzmatlar ulgamy kärhanalaryny we beýlekileri gurmak göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2014-nji ýylyň aprelinde gol çeken Kararyna laýyklykda Derweze etrabynda täze obanyň gurluşygy üçin umumy meýdany 257,2 getktar ýer bölegi bölünip berildi. Gurluşyk işleri iki tapgyrda alnyp barlar. Häzirki wagtda täze häzirki zaman obanyň gurluşygynyň ilkinji nobatdakysy depginli dowam etdirilýär. Ony 2016-njy ýylyň birinji ýarymynda tamamlamak bellenilýär. Gurluşygyň ikinji nobatdakysy bolsa meýilnama boýunça 2017-nji ýylyň iýunynda tamamlanmaly.
Täze obalary gurmak Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň, türkmen topragynyň ähli künjeklerini gurşap alan düýpli özgertmeleriň we giň möçberli reformalaryň rowaç alýan zamanasynyň häsiýetli we aýdyň alamatydyr.


text:
Türkmen öz ilinde örňän, saý-sebäp bilen oňa dahylly bolan milleti gaýryny saýry saýmaýar. Olar hakda söhbet açsa “Özümiziňki” diýýär. SSSR döwri Türkmenistanda 106 milletiň wekili ýaşaýardy. Uruş ýyllary (1941-1945) Türkmenistandan gulluga çagyrlyp, batyrlyk görkezenleriň 64-sine Sowet Soýuzynyň Gahrymany diýen at dakyldy.
Olaryň 49-sy beýleki milletleriň (rus, tatar, özbek, gazak, azerbaýjan, belarus, çeçen…) wekilleridi. Garaşsyzlyk ýyllary Gahrymanlaryň ady setanda-seýranda agzalýar. Ýeňişiň 70 ýyllygy bellenýän günlerde çagalygy kyn şertlerde geçen iki ildeşimiz, iki GAHRYMAN, iki ÖZÜMIZIŇKI hakynda söhbet etmegi makul bildik.
Pýotr Pawlowiç WOLKOW 1924-nji ýylda Krasnowodskide (häzirki Türkmenbaşy) dogulýar, milleti rus. Ol şäheriň 1-nji çağalar (ýetimler) öýünde terbiýelenýär. 1940-njy ýylda, 16 ýaşynda harby komissarlyga arza ýazyp, goşun gullugyna meýletin gidýär. Uruş turýar, tank-artillerýa garşy söweşýän 84-nji aýratyn diwizionyň düzüminde söweşlere gatnaşýar. 1953-nji ýylyň Orlow-Kursk ugrundaky gazaply söweşde P.Wolkowyň gulluk edýän top raçýoty aýratyn batyrlyk görkezýär.
Rasçýot bir günüň dowamynda duşmanyň 4 tankyny, 200 esgerini ýok edýär. Şol söweşde 19 ýaşynda wepat bolan ildeşimize Sowet Soýuzynyň Gahrymany (07.08.1943) diýen at dakylýar. Krasnowodskiniň 10-njy orta mekdebine onuň ady dakylyp, SSSR Ýokary Sowetiniň Prezidiumynyň Sowet Soýuzynyň Gahrymany diyen ady dakmak hakyndaky Permanynyň asyl nusgasy-GRAMOTA ömürlik saklamak üçin mekdebe gowşurylýar.
Mekdep 2009-njy ýylda ýapylyp, 2011-njı ýylda täzeden açylanda Wolkowyň ady aýryldy. “Fizikadan ýöriteleşdirlen 10-njy orta mekdep” diýip at goýuldy. Ýokary Sowetiň Prezidiumynyň GRAMOTASYNYŇ ykbaly bilen gyzyklandym. Ol nirede? Bilýän-de, biljek bolýan-da ýok.
Aleksandr Aleksandrowiç ÝEWSEÝEW 1928-njı ýylda Saratow oblastynda dogulýar, milleti rus. 1933-njı ýyldan başlap Mary welaýatynyň Guşgy şäherinde çagalar (ýetimler) öýünde terbiýelenýär. 1941-njı ýylda uruş başlananda iň ýokary harby edaralara arza ýazyp, 14 ýaşynda urşa meýletin gidýär. Stalingrad, Merkez, 3-nji Belopus frontlarynyň… düzüminde söweşlere gatnaşýar. “Batyrlygy üçin” diyen medal bilen sylaglanýar. 1945-njı ýylyň 13-njı aprelınde Nautswinkeldäki söweşde starşiý seržant A.Ýewseýewe komandirlik edýän 17 esgeri bilen Gözegçilik nokadyny goramak barada söweşjeň tabşyryk berilýär.
3 topunyň goldamagynda hüjüme geçen 200 duşman esgeri bilen gazaply söweş bolýar. Ýoldaşlary wepat bolup, agyr ýaraly Ýewseýewiň ýeke özi söweş meýdanynda galýar. Ol öz üstüne hüjüme geçen faşistleriň 37-sini ýok edip, düşen ýaralar sebäpli huşundan gidýär. Duşmanlar huşsuz ýatan esgeri awtomatyň, tüpeňiň gundagy bilen urup, 11 ýerinden pyçaklap, gynap öldürýärler. Ildeşimize 17 ýaşynda Sowet Soýuzynyň Gahrymany (29.06.1945) diýen at dakylýar.
Şahyrana halk döredijiliginiň dür hazynasy “Görogly” eposynda Agaýunus peri Görogla ýüzlenip:
Seriňe döneýin, Çandybil hany,
Seniň balaň menin balam dälmidi?—
diýýär. Iki gerçek, iki ýetim oglan külli türkmeniň balasy. Türkmen topragynyň üstünde şu gün ýaşaýanlar: sen, men olary ýatlamasa, kim ýatlasyn?
Amanmyrat BUGAÝEW, ýazyjy.


text:
Orsýet ABŞ-nyň Merkezi aňtaw uprawleniýesiniň agenti diýlip güman edilýän adamyň ýurdy terk etmegini talap etdi.
Hepdäniň sişenbe güni Orsýetiň Daşary işler ministrligi Raýan Kristofer Fogl diýlip tanalýan adamyň Birleşen Ştatlara “mümkin boldugyndan tiz” gitmelidigini aýtdy.
Ministrligiň beýannamasynda “sowuk urşa mahsus şeýle prowokasiýalar Moskwa bilen Waşingtonyň arasynda bir-birine ynamyň pugtalanmagyna” peýda bermez diýlip bellenýär.
Orsýetiň maglumaty
Munuň öňüsyrasynda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy Foglyň Demirgazyk Kawkaz regiony boýunça terrorçylyga garşy iş alyp barýan orsýetli ofiseri öz tarapyna çekmäge synanyşanda, tiz ele salnandygyny mälim edipdi.
Osýetiň durnuksyz regiony bolan Demirgazyk Kawkaza girýän Çeçenistan ýakynda ABŞ-nyň Boston şäherinde bolan bomba partlamasynda günäli hasaplanýan Sarnaýewleriň gelip çykan ýurdydyr.
Orsýetiň döwlet telewideniýesi Fogl diýlip tanadylan adamyň suratlaryny, şeýle-de oňa degişli, diýlen birnäçe zatlary görkezdi. Şol zatlaryň arasynda iki sany parik, ýagny emeli saç, kompas, Moskwanyň kartasy, gara äýnekler we içi 500 ýewrolyk banknotlardan doly bukjalar görkezildi.
Maglumatda Foglyň amerikan ilçihanasynyň syýasy bölüminiň 3-nji sekretary wezipesinde işländigi habar berildi.
ABŞ-nyň reaksiýasy
Hepdäniň sişenbe güni Döwlet departamenti Foglyň ilçihananyň işgäri bolup işländigini tassyklady, emma onuň wezipesi we alyp baran işi barada maglumat bermejekdigini aýtdy.
Bu barada ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekiliniň orunbasary Patrik Wentrell Waşingtonda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Çarşenbe güni Orsýetiň Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Maýk Makfoly çagyrdy. Makfol içalyçylyk bilen bagly aýyplamalary kommentirlemejekdigini aýtdy.
Sowuk urşuň tamamlanmagyna garamazdan, Orsýet we ABŞ bir-birine degişli aňtaw operasiýalaryny aktiw dowam etdirýärler.
Fogl soňky on ýyla golaý döwrüň dowamynda Orsýetde köpçüligiň öňünde içalyçylykda aýyplanan ilkinji amerikan diplomatydyr. Geçen ýylda birnäçe orsýetli Birleşen Ştatlaryň peýdasyna içalyçylyk etmekde aýyplanyp, uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 27-nji noýabrda geçirilen giňişleýin mejlisinde döwlet Baştutanyna dekabr aýynda geçiriljek medeni çäreleriň we medeni-durmuş maksatly desgalaryň ulanmaga berilmegi mynasybetli dabaralaryň maksatnamasy barada hasabat berildi, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy we Täze ýyl mynasybetli geçiriljek dabaralar dekabr aýyndaky wakalaryň esasylary bolar.
12-nji dekabrda — Bitaraplyk gününde Aşgabatda ýokary derejeli maslahat geçiriler, sungat ussatlarynyň döwlet konserti bolar, ýurdumyzyň ähli ýerlerinde baýramçylyk çäreleri guralar, paýtagtymyzda bolsa dabaralar feýerwerkler bilen tamamlanar.
Dekabr aýy Türkmenistanyň durmuşynda uly ähmiýetli wakalara baý bolar. 23-nji dekabrda ýurdumyzyň Baş arçasynyň alawlaryny ýakmak dabarasy bilen Täze ýyl çärelerine badalga berler.


text:
Geçen hepdäniň ahyrynda Russiýanyň “Gazprom” kärhanasynyň türkmen gazyny satyn almagyny diňe bir bes etmän, eýse “Türkmengaz” bilen aradaky şertnamany hem ýatyrandygy hakdaky maglumatlar peýda boldy.
Türkmenistanyň Nebit-gaz kompleksiniň resmi websaýtynda 15-nji ýanwarda çap bolan maglumatda: “Türkmengaz” döwlet konserni “Gazprom eksport” kärhanasynyň 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan söwda-satyk şertnamasyny möhletinden ir birtaraplaýyn duruzýanlygy barada “Türkmengazy” resmi suratda habarly etdi” diýilýär.
Eýse, energiýa resurslarynyň dünýä bazaryndaky bahalarynyň peselmeginiň fonundaky bu ýagdaýlar Türkmenistanyň ykdysadyýetine nähili täsir ýetirip biler? Bu soraga Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Brýus Panniýer jogap bermäge synanyşýar.
Azatlyk Radiosy: Brýus, geçen hepde “Gazprom” türkmen gazyndan ýüz öwürýändigini resmi suratda mälim etdi. Bu ädime nähili düşünmeli? Munuň nähili sebäpleri bolup biler?
B.Panniýer: “Gazprom”, elbetde, munuň diňe bir ykdysady bähbitler nukdaýnazaryndan kabul edilen bir karardygyny aýdar. Ol “meniň özümiň ýeterlik gazym bar”, “gazyň başga çeşmeleri hem ýeterlik” diýen düşündirişleri berer.
Emma, iş ýüzündäki ýagdaýlara nazar aýlasak, onda Kremliň ençeme aýdan bäri Türkmenistanyň GDA-nyň düzüminde has aktiw işleşmegini gazanjak bolup alyp baran tagallalaryny göreris.
Rus resmileri telim gezek Türkmenistanyň Owganystan bilen serhedindäki dartgynly ýagdaýlary gozgap, özüniň, – diňe bir özüniň hem däl – tutuş GDA guramasynyň [bu serhedi goramakda goldaw] bermäge taýýardygyny nygtady.
Türkmenistan bolsa öz gezeginde, diňe bir rus resmileriniň däl, eýse öz serhedindäki dartgynlylyk barada gürrüň eden islendik tarapyň maglumatlaryny çürt-kesik inkär edip gelýär.
Kreml, Türkmenistanyň rus kömeginden ýüz öwürýändigi sebäpli, türkmen gazynyň importyny hem ýatyrdy.
Azatlyk Radiosy: Anyk sanlar barada gürrüň edäýsek. Russiýa her ýylda Türkmenistandan alýan gazy üçin näçe pul töleýärdi?
B.Panniýer: Bu 1 milliard dollaryň bäri ýanyndaky puldur. Bilşimiz ýaly, soňky ýyllarda Russiýa Türkmenistandan 4 milliard m3 gaz satyn almagy ylalaşypdy. Emma bar bolan maglumatlardan çen tutulsa, import edilen türkmen gazynyň möçberi şol derejä hem ýetmändi. Dünýädäki energiýa serişdeleriniň bahalarynyň peselmegini hem göz öňünde tutsak, bu görkezijiniň 700 million töweregi dollara deň bolandygyny aýdyp bileris.
Eger-de Türkmenistan dürli ugurlar boýunça gazyny akdyrýan bolsa, onda bu onçakly uly mesele hem bolmazdy. Emma bilşimiz ýaly, häzirki wagtda türkmen gazynyň iň uly müşderisi Hytaý bolup galýar.
Her niçik-de bolsa, biz Pekiniň türkmen gazy üçin Aşgabada näçe pul berýändigini bilmeýäris. Sebäbi Türkmenistanyň Hytaýa uly, milliardlarça dollar möçberinde bergisi bar. Häzirki Hytaýa akdyrylýan gaz hem Pekiniň gazgeçirijiniň çekilmegine, gaz ýataklarynyň özleşdirilmegine sarp edilen pulunyň hasabyna gidýär. Netijede Hytaýyň türkmen gazy üçin näçe töleýändigi, asla töläp-tölemeýändigi barada hiç zat aýdyp bolmaýar.
Türkmenistan Eýrana hem belli bir möçberde gaz eksport edýär. Emma onuň möçberi we bahasy barada maglumat berilmese-de, bu söwdadan Türkmenistana gürrüňini ederlik ullakan bir girdeji gelýändir diýip bolmaýar.
Bu ýagdaýda Türkmenistan üçin Russiýadan gelen agzalýan 600 million dollar hem uly pul diýse bolar.. Şol bir wagtda Türkmenistanyň häzir ençeme, şol sanda TOPH gazgeçirijisiniň gurluşygy, ”Aziýada” oýunlaryna taýýarlyk, Aşgabady abadanlaşdyrmak ýaly uly maliýe çykdajyly proýektleri hem alyp barýandygyny unutmaly däldiris.
Garaz, Russiýanyň türkmen gazynyň importyny duruzmak üçin saýlap alan wagty juda opportunistik boldy.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, bu ykdysady netijeleri bolan bir syýasy ädim bolup çykýar-da?
B.Panniýer: Meniň pikirimçe, bu ädimiň aňyrsynda diňe syýasy sebäpler ýatyr.
Azatlyk Radiosy: Brýus, eger-de seniň aýdyşyň ýaly bu bir syýasy ädim bolsa, mundan beýläk nämelere garaşyp bolar?
B.Panniýer: Bizde – Amerikada – şuňa meňzeş bir oýun hem bar. Iki adam biri-biriniň gözüne seredip, kimiň birinji gözüni gyrpmagyna garaşyp, bäsleşýärler.
Russiýa türkmen ykdysadyýetiniň şeýle bir uly çökgünlige uçrap, munuň netijesinde hem Aşgabat Kremliň öňe sürýän islegine boýun bolar öýdüp umyt edýär.
Aşgabat bolsa öz gezeginde türkmen gazyna başga ugurlardan ýol açylmagyna, netijede [öz gaz eksportynyň] Russiýa bolan garaşlylygynyň peselmegine bil baglaýar.
Garaz, häzir iki tarap hem ýagdaýlaryň mundan beýläk diňe öz haýryna işlemegine bil baglaýar.


text:
Türkmenistanda göz öňünde tutulan 545 gektar ýerde gowaça ekişi tamamlandy. Meýdanlaryň agramly böleginde eýýäm oňat gögeriş gazanyldy.
Şunuň bilen birlikde güýzlük bugdaýa ideg etmek we kabul ediş nokatlaryny we tehnikalary galla oragyna taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Umuman, orak möwsüminde galla orujy kombaýnlaryň 1700-si işlediler. Ýük ulaglarynyň 6800-si orlan bugdaýyň kabul ediş nokatlaryna we elewatorlara daşalmagyny üpjün eder. Tehnikalara bejermek işlerini we ýangyç-çalgy ýag serişdelerini hem hasaba alanyňda, hyzmat etmek üçin mehanizmleşdirilen göçme brigadalaryň 350-si döredildi.
Mehanizatorlar we orak işlerine gatnaşýan beýleki işgärler üçin zerur bolan ähli şertler dörediler.
Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny we eksport mümkinçilikleriniň artmagynda bu oba hojalyk kompaniýasy uly ähmiýete eýedir. Ekerançylar ýetişdirilen bugdaý hasylyny diňe bir ýygnamak däl, eýsem, onuň ýitgisiz daşalmagy we aýawly saklanylmagy barada hem uly alada ediler.


text:
Siriýanyň iň uly esasy akym oppozisiýa topary Ženewa geldi we Siriýadaky konfliktiň soňlanyny göresiniň gelýändigini aýtdy, ýöne onuň BMG-niň araçylyk etmeginde häzir şweýsar şäherinde geçýän gepleşiklere hakykat ýüzünde gatnaşyp-gatnaşmajakdygy aýdyň däl.
Ýokary gepleşikler komitetiniň sözçüsi Salim al-Muslat 30-njy ýanwarda Riýaddan gelip, oppozisiýa toparynyň «bu gepleşikleri üstünlikli etmäge çalyşýandygyny» aýtdy.
Emma bu topar öz janyny barlaýan, ýagny öz goýan meselelerine seredilip-seredilmejegini anyklaýan ýaly bolup göründi we, eger-de diýen şertleri bolmasa, gepleşiklerden çekiljekdigini aýan etdi.
Muslat Damask hökümet türmelerinde saklanylýan aýallary we çagalary boşatmaly we daşy gabalan ýerlere kömek eltilmegine ýol açmaly diýdi, ýogsam bolmanda ol gepleşikler üçin öňünden hiç bir şert goýulmaly däldigini hem nygtap geçdi.
Ýokary gepleşikler komitetiniň BMG-niň araçysy Staffan de Mistura bilen 31-nji ýanwarda ilkinji duşuşygynyň bolmagyna garaşylýar.
"Biz Ženewa halkara jemgyýetçiliginiň Siriýanyň halkyna beren wadalarynyň näderejede çynlakaýdygyny barlamaga hem-de režimiň öz ynsanperwerçilik borçnamalaryny ýerine ýetirmek meselesinde nädereje ygrarlydygyny anyklamaga gidýäris» diýip, Ýokary gepleşikler komitetiniň beýleki bir sözçüsi Naasan Agha Riýadda aýtdy.
Saud Arabystany tarapyndan goldanylýan ÝGK-nyň gatnaşygy Siriýanyň bäş ýyllyk raýat urşuny soňlamak baradaky gepleşikleriň rowaçlygynyň esasy diýlip pikir edilýär, bu toparyň delegasiýasy Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hem syýasy, hem jeňçi garşydaşlaryny öz içine alýar.
BMG-niň geçen aý kabul edilen rezolýusiýasy ähli taraplary derrew daşy gabalan ýerlere ynsanperwerçilik kömekleriniň geçirilmegine ýol açmaga, bikanun tussag edilen adamlary boşatmaga we asuda adamlaryň ýaşaýan ýerlerine edilýän hüjümleri togtatmaga çagyrdy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow we ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri biraz öň telefonda 11-nji fewralda Mýunhende geçiriljek halkara duşuşygynda Ženewa gepleşiklerine baha bermek barada ylalaşdy.
BMG 29-njy ýanwarda başlanan gepleşiklere kimleriň çagyrylandygyny aýtmady, emma oňa ekstremist «Yslam döwleti» topary we «Al-Kaýda» iltewli «Nusra front» gatnaşmaýar.
Kürt wekilleriniň gatnaşmagy bolsa bölüji mesele boldy. 30-njy ýanwarda Siriýanyň iň uly kürt topary, Demokratik birleşik partiýasy (PYD) Ženewany terk etdi. Kürt resmisiniň aýtmagyna görä, olar gepleşiklerden çykarylypdyr.
Türkiýe PYD-ny terrorçy gurama hasapalaýar, Ýokara gepleşikler komiteti bolsa, olaryň Siriýanyň hökümetine aşa golaýdygyny aýdýar.
BMG Siriýa parahatçylyk gepleşikleriniň alty aýlyk gepleşikleri, ilki atyşygyň bes edilmegini, biraz soň bolsa 250 müňden gowrak adamy öldüren, 10 milliondan gowrak adamy öýünden bosduran we dünýä döwletleriniň ünsüni özüne çeken urşa syýasy çözgüt tapmagy maksat edinýändigini aýdýar.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
18-nji iýulda yslamçy ekstremistleriň Mosulyň hristian jemgyýetini bu ýerden kowup çykarmagy bilen, hristain ilatynyň Yragyň iň uly ikinji şäherindäki 2 müň ýyllyk ýaşaýşynyň soňy geldi.
Bu şäher ilkinji gezek biziň eramyzyň I we II asyrlarynda ol entek Nineweh ady bilen tanalýan mahaly hristianlaşdyrylypdy. Şol döwürler bu şäher gadymy Assiriýa imperiýasy - Messopotamiýanyň paýtagty bolupdy. Bu VII asyrda musulman goşunlary bu şäheri basyp almazyndan has öňki döwürlere degişli taryh.
Musulman basybalyşlarynyň ýörişlerinden soňra şäheriň ýaşaýjylarynyň köpçüligi musulmanlardan ybarat boldy. Emma her halda ençeme asyrlap bu şäher onlarça ybadathanalaryň we buthanalaryň, şeýle-de gadymy Töwrat pygamberi Ýunusyň mazarynyň ýerleşýän ýeri bolup galdy.
“Yrak yslam döwleti we Lewant” ady bilen tanalýan “Yslam döwleti” atly ýaragly ekstremistik topar şu aýda Mosulyň hristian jemgyýetiniň birnäçe müň maşgalasyna yslam dinine geçmegi teklip edip, ýogsa hristian dinine uýýandyklary üçin salgyt tölemeli boljakdyklaryny we bu talap ýerine ýetirilmese, onda olaryň asylyp öldüriljekdigini aýdyp, degişli buýruk çykaransoň, tutuş hristian jemgyýetiniň bu sebiti köpçülikleýin terk edendigi habar berilýär.
Häzirki wagtda olar Mosulyň töweregindäki Nineweh şäheriniň eteklerindäki kiçi şäherçeleri we obalary özlerine gonalga edindiler ýa-da goňşy awtonom Kürt regionyndan gaçybatalga soradylar.
“Yragyň taryhynda ilkinji gezek Mosul şäheri hristianlardan boşap galdy” diýip, Bagdatda ýerleşýän Wawilonyň haldeý katolik patriarhy Luiz Rafael Sako (Louis Raphael Sako) 19-njy iýulda habarçylara beren maglumatynda belledi.
Gürrüňi gidýän sebitden gaçanlaryň arasynda ençeme dürli buthanalara degişli assiriýaly we arap hristianlary bar.
Assiriýaly hristianlaryň azlygy Gündogar Assiriýa buthanasyna degişli bolup, olaryň köpçüligi bolsa haldeý katolik buthanasyna, Siriýanyň katolik buthanasyna we Siriýanyň prawoslaw buthanasyna degişlidirler.
Arap hristianlary bolsa grek prawoslaw buthanasyna, Rimiň katolik buthanasyna, haldeý katolik buthanasyna we Siriýanyň prawoslaw buthanasyna, şol sanda birnäçe protestant buthanalaryna degişlidirler.
Häzirki wagtda bu hristianlaryň öýleri we olaryň ybadat edýän ýerleri “Yslam döwleti” atly topar tarapyndan eýelendi.
“Ol ýerde buthanalar “Yslam döwleti” tarapyndan eýelenip, basylyp alyndy we “Yslam döwletiniň” gara reňkli nyşanlary buthananyň jaýynyň depesinde ýerleşdirildi hem-de keramatly Merýemiň heýkeli aşak düşürildi” diýip, Human Rights Watch guramasynyň derňewçisi Letta Teýlor (Letta Tayler) aýtdy.
Gürrüňi gidýän sebitden hristianlaryň gysylyp çykarylmagy baradaky buýruk bir wagtlar gülläp ösen şäherli jemgyýet üçin iň soňky urgy boldy. Sebäbi 2003-nji ýylda Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygynda Yrakda Saddam Huseýin häkimiýetden agdarylaly bäri, bu jemgyýet dürli ýowuzlyklara we adam öldürilmelerine şaýat boldy.
Yrakda “Yslam döwleti” yglan edilmezinden ençeme wagt öň hem Mosuldaky hristianlar ekstremistler tarapyndan yzygiderli nyşana alnyp gelýärdi. Olar bomba hüjümlerine, asylyp öldürmelere we zamun hökmünde alnyp gaçylmalara sezewar bolýardylar. Ekstremist musulmanlar hristianlary dini taýdan Günbatar döwletleriniň we olaryň gymmatlyklarynyň ýarany hasaplaýarlar. Bu ekstremistler tarapyndan hut şu sebäplere görä, hristianlara garşy amala aşyrylan hüjümler hem müňlerçe adamyň ýurtdan gaçmagyna sebäp boldy.
Buthananyň lideri Sakonyň sözlerine görä, 2003-nji ýyldan öň Mosulda 25 müň hristian ýaşaýardy. Emma ol bu sanyň yzygiderli pese gaçýandygyny belleýär. Takyk sanlar barada anyk maglumat ýok bolsa-da, Sako 21-nji iýulda “Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda “Yslam döwleti” hristianlary sebitden kowup çykarmak barada buýruk beren mahaly Mosulda birnäçe müň maşgalanyň galandygyny aýtdy.
Edil şular ýaly wakalara tutuş Yragyň çägindäki hristian jemgyýetleri duçar bolýarlar. Maglumatlarda Birleşen Ştatlar Yragy basyp almazdan öň, ýurtda takmynan 1,5 million hristianyň ýaşaýandygy aýdylyp, häzirki wagtda olaryň sanynyň 400 müňe çenli azalandygy bellenilýär.
Yragyň hristian liderleri yrakly musulmanlaryň ählisiniň dine çydamlylygyna ynanýandyklaryny aýdýarlar we hristianlary nyşana alýan ekstremist toparlaryň bolsa, diňe bir yrak hristianlaryna däl-de, eýse yraklylaryň ählisine howp salýandygyny nygtaýarlar.
Bu barada Bagdadyň Keramatly Jorj buthanasynyň ruhanysy Sabah Boutros 18-nji iýulda žurnalistlere beren maglumatynda şeýle diýdi: “Biz musulman doganlarymyz bilen ençeme asyr parahatçylykly we dostlukly ýaşadyk we aramyzda hiç wagt ýowuzlyklar bolmandy”.
Ol özüne “Yslam döwleti” diýip at berýän toparyň edýän işleri musulmanlaryň hereketlerini şöhlelendirmeýär, bu edilýän gabahatlyklar “hiç hili seljermesizden ähli adamlaryň garşysyna terrorçylykly hüjümleri amala aşyrýan” ekstremist toparyň hereketlerini alamatlandyrýar diýdi.
Yrakdaky hristianlar “Yslam döwleti” diýilýän topar tarapyndan yzygiderli kowulýan ýa-da öldürilýän birnäçe azlyk toparlaryň diňe biridir.
Human Rights Watch guramasy Yrakda ylaýta-da şaýy türkmenleriniň we şaýy şabaklaryň agyr hüjümlere duçar bolýandygyny belleýär. Bu gurama özüne “Yslam döwleti” diýip at berýän ýaragly toparyň hüjümleri zerarly agzalan azlyklara degişli müňlerçe maşgalalaryň Mosulyň golaýyndaky öz jemgyýetlerini terk etmäge mejbur bolýandyklaryny habar berýär.


text:
“Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatyna görä, postsowet döwletleriniň baltika regionyndaky döwletlerden başgasy syýasy we sosial nukdaýnazardan dünýäde iň repressiw diýlip hasaplanýan Ýakyn Gündogar regionyndaky döwletler bilen bäsleşýärler. Dünýäniň 195 ýurdunyň azatlyk derejesine syn edýän “Freedom House” guramasy çap eden täze hasabatynda 2012-nji ýyl boýunça ýagdaýa baha berýär.
“Freedom House” guramasynyň barlaglar boýunça wise-prezidenti Arç Paddingtonyň sözlerine görä, täze hasabatda Ýewraziýa regiony syýasy hukuklar meselesinde dünýä boýunça iň ýaramaz diýlip kesgitlenýär. Munuň ozalky ýyllar bilen deňeşdirilende täzelikdigini Paddigton belledi.
Hasabatda Orsýetde Putiniň döwlet başyna gelmeginiň tutuş regiona täsir ýetirendigi aýdylýar. “Putin geçen ýylda köpçülikleýin çykyşlary we graždan jemgyýetçiligini çäklendirmek, metbugatda we internetde pikir azatlygyna basyş etmek arkaly açyk jemgyýetleri äsgermeýändigini görkezdi” diýlip, bu hasabatda bellenilýär, Moskwanyň ABŞ-nyň USAID agentligini ýurtdan çykarmak kararyna hem aýratyn üns berilýär.
Merkezi Aziýanyň ýagdaýy
“Freedom House” guramasynyň hasabatynda Täjigistana berlen baha ozalky ýyllardan ýaramazlaşdy. Munuň geçen ýylyň tomsunda Daglyk Badahşan regionynda geçirilen harby çäreler, sudsuz jezalandyrmalar we metbugata edilen basyşlar bilen baglydygy hasabatda görkezilýär.
“Dünýädäki azatlyk” boýunça ýyllyk hasabatda bellenişine görä, Gazagystan geçen ýylda habar serişdelerinde we internetde 2011-nji ýylda Žanaözende bolan gandöküşikli wakalar bilen bagly oppozision maglumatlaryň çap edilmegine garşy çäreleri güýçlendirdi.
Şol bir wagtda-da 2012-nji ýylda Täjigistandaky we Gazagystandaky ýagdaýyň Belarusdaky, Özbegistandaky we Türkmenstandaky ýagdaýlardan ganymat bolandygy hasabatda aýdylýar. “Freedom House” guramasy azatlyga basyş edýän bu ýurtlary, şol sanda Türkmenistany, Siriýa, Somali we Demirgazyk Koreýa bilen bir hatarda goýýar.
Arç Paddingtonyň sözlerine görä, Merkezi Aziýa ýurtlaryna dünýä ýüzünde iň erbet baha berildi, Özbegistandyr Türkmenistan bolsa “erbedinden erbedi” kategoriýasyna girýärler.
Hasabata görä, regionda syýasy hukuklaryň çäklendirilmegi 2012-nji ýylda azatlygyň derejesine berlen baha täsir ýetiren meseleleriň diňe biridir. Hasabatda ýedi ýyl bäri ýurtlaryň köpüsinde azatlygyň derejesiniň pese düşýändigi aýdylýar.
Aladalandyryjy tendensiýalar
Maglumata görä, Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika regionlarynyň “azat bolmadyk” Liwiýa we Tunis ýaly ýurtlary ozalky ýylda demokratik öwrülişikler sebäpli “çäkli derejede azat” diýen kategoriýa geçirilen bolsa, 2012-nji ýylda bu ýurtlaryň azatlyk derejesi hökümetleriň oppozisiýa eden basyşlary sebäpli ýaramazlaşypdyr.
Hasabatda Müsürde “Musulman doganlary” partiýasynyň demokratiýadan daşlaşmagynyň we tutuş Pars aýlagynda azatlygyň howp astyna düşmeginiň aladalanma üçin esas döredýändigi aýdylýar.
Alada döredýän beýleki tendensiýalaryň arasynda musulmanlaryň musulmanlara garşy zulum etmegine aýratyn üns berilýär. Bu ýagdaýyň Pakistanda we Yrakda “aýylganç” derejä ýetendigi aýdylýar.
“Freedom House” guramasynyň hasabatynda Türkiýede graždan azatlyklarynyň howp astyndadygy, Hytaýda başga pikirlilige berk basyşyň edilýändigi, Eýranda blogerleriň we azlyklaryň uzak wagtlap repressiýalara sezewar edilýändigi aýdylýar.
Hasabata görä, dünýä ilatynyň 43%-ti azat we 23%-ti çäkli derejede azat jemgyýetlerde ýaşaýar, 34%-ti bolsa azat bolmadyk ýurtlarda ýaşaýar.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Orsýetiň we Siriýanyň howa zarbalarynyň sebäp bolýan ýowuzlyklarynyň “elhençdigini” aýdýar.
8-nji ýanwarda Ankarada türk resmileri bilen gepleşikler geçiren Merkel “hususan-da, Orsýet tarapyndan” amala aşyrylýan bombalamak kampaniýasynyň “on müňlerçe” adamynyň durmuşyna agyr täsir ýetirýändigini nygtady.
Şeýle-de, ol Germaniýa we Türkiýe BMG-niň geçen ýylyň dekabr aýynda kabul eden rezolýusiýasynyň berjaý edilmegi üçin tagalla eder diýdi. Bu rezolýusiýa parahat ilaty bombalamazlyga çagyrýar.
Günbatar ýurtlar Orsýeti “Al-Kaýda” we “Yslam döwleti” toparlarynyň söweşijilerini nyşana almagyň deregine aram oppozisiýa toparlaryny nyşana almakda hem-de Siriýanyň günbatar we demirgazyk böleginde parahat ilatdan ýüzlerçe adamy öldürmekde yzygiderli aýyplaýarlar. Kreml bu aýyplamalary ret edýär we özüniň diňe terrorçy toparlary bombalaýandygyny aýdýar. Orsýet Siriýadaky bombalamak kampaniýasyna geçen ýylyň sentýabr aýynda başlady.
Klaster ok-däri serişdeleri
Orsýetiň howa zarbalarynyň kömegi bilen Siriýanyň hökümet güýçleri ýurduň günbatarynda we merkezinde aram oppozision toparlar we käbir ekstremistik toparlar tarapyndan basylyp alnan käbir territoriýalary yzyna aldy.
Ýakynda Siriýanyň hökümet güýçleri Alepponyň töweregindäki käbir territoriýalary hem eýeledi. Siriýanyň bu iň uly şäheri hökümet güýçleri bilen oppozision söweşijileriň arasynda ikä bölünen ýagdaýda galýar.
Bu şäheriň gabawda saklanyp galmagy parahat ilatdan on müňlerçe adamy ýurduň demirgazygyna - Türkiýe bilen serhede tarap gaçmaga mejbur etdi. Siriýada uruş başlamazdan ozal Aleppo şäherinde 2 milliondan gowrak adam ýaşaýardy.
Merkeliň duşenbe günki çykyşy adam hukuklaryny gorap çykyş edýän Human Rights Watch guramasynyň 26-njy ýanwardan bäri Orsýet bilen Başar al-Assadyň režiminiň bilelikdäki harby operasiýalarynda azyndan 14 hüjümde halkara derejede gadagan edilen klaster ok-däri serişdeleriniň ulanylandygyny takyklan gününe gabat geldi.
118 ýurt tarapyndan gadagan edilen harby serişdeler
Maglumatda şol hüjümlerde parahat ilatdan jemi 37 adamyň, şol sanda alty zenanyň we dokuz çaganyň öldürilendigi we başga-da onlarçasynyň ýaralanandygy habar berilýär.
Klaster bombalarynyň ulanylmagy dünýäniň 118 ýurdy tarapyndan gadagan edilendir, emma Orsýet we Siriýa bu gadagançylyga goşulmaýarlar.
Orsýetiň harbylarynyň metbugat wekili Igor Konaşenkow geçen ýylyň dekabr aýynda çykyş edip, “Orsýetiň Siriýadaky howa bazasynda” klaster ok-däri serişdeleriniň ýokdugyny aýdypdy.
Human Rights Watch guramasy Orsýetiň Siriýadaky “Hmeýmim howa bazasynda” düşürilen suratlar we wideo klaster ok-däri serişdeleriniň bardygyny görkezýär diýýär.
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu 8-nji ýanwarda Merkel bilen geçiren duşuşygyndan soň çykyş edip, Türkiýe bilen Siriýa serhediniň golaýynda 30 müň çemesi siriýaly bosgunlaryň garaşýandygyny we “zerur bolanda” olaryň ýurda goýberiljekdigini aýtdy.
Konfliktde 250 müň adam öldi
Şeýle-de, Dawutoglu Orsýeti Türkiýä bosgunlaryň täze akymynyň gelmegine sebäp bolmakda aýyplady. 2011-nji ýylda Siriýada raýat urşy başlanaly bäri Türkiýä 2,5 million çemesi siriýaly bosgunlar gaçyp geldi.
Siriýada dowam edýän bu konfliktde azyndan 250 müň adam öldi we birnäçe million adam öz öýlerini terk etmäge mejbur boldy.
Dawutoglu Orsýetiň we Siriýanyň Aleppo garşy hüjümlerini togtatmak üçin Türkiýe bilen Germaniýanyň bilelikdäki diplomatik inisiatiwany amala aşyrmak barada ylalaşandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Şeýle-de, ol 11-nji fewralda NATO agza ýurtlaryň goranmak ministrleriniň gatnaşmagynda geçiriljek ýygnakda Türkiýe bilen Germaniýanyň Nato bileleşiginden “Siriýadan gelýän bosgunlar akymy” meselesini çözmäge gatnaşmagy sorajakdygyny belledi.


text:
Remezan aýynyň soňundaky Eýd al-Fitra baýramçylygynda Groznyda öz janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran hüjümi netijesinde 9 adamyň heläk bolandygyny häkimiýetler habar berdiler.
Bu hüjüm soňky ýyllaryň dowamynda Çeçenistanyň paýtagtynda bolan iň gandöküşikli waka boldy. Heläk bolanlaryň arasynda 7 sany polisiýa işgäriniň we adatdan daşary gullugyň bir işgäriniň bardygy habar berilýär. Ýene 20-den gowrak adam ýaralandy, olaryň käbiri agyr ýagdaýda keselhanada saklanýar.
Orsýetiň “Interfaks” habar agentliginiň polisiýa salgylanyp ýaýradan maglumatyna görä, janyndan geçen hüjümçileriň birinjisi ony Çeçenistanyň parlament binasyndan 50 metr golaýlykda polisiýa saklamaga synanyşanda, bombasyny partladypdyr. Hüjümçileriň ýene ikisi öz bombalaryny ilkinji hüjüm bolan ýerinde jemlenen polisiýa işgärleriniň we şaýatlaryň ýanynda partladypdyrlar.
Kim jogapkär?
Çeçenistanyň Moskwa tarapyndan goldanylýan ýolbaşçysy Ramzan Kadyrow terrorçylary musulmanlar üçin mukaddes güni garalan “ýörite taýýarlykly we aňkasy aşan banditler” diýip atlandyrdy.
Groznydaky partlamalaryň jogapkarçiligini hiç bir topar öz üstüne almady. Emma Kadyrow bu partlamalary Orsýetdäki soňky hüjümlere jogapkär çeçen gozgalaňçysy Doku Umarowyň söweşijileri bilen baglanyşdyrdy.
“Bu teraktyň yzynda Doku Umarow durýar. Munuň yzyny gözläp tapmak biziň işimiz. Olar özleriniň ynsan däldigini, musulman däldigini we adamyň janynyň olar üçin hiç bir gymmatynyň ýoklugyny bize ýene bir gezek görkezdiler” diýip, Kadyrow aýtdy.
Özüni “Kawkaz emirliginiň emiri” diýip atlandyrýan we Orsýetde yzarlanýan Doku Umarow regionda Garaşsyz Yslam döwletini döretmek ugrunda göreş alyp barýar.
Umarow geçen ýanwar aýynda Moskwanyň aeroportunda bolan partlamalaryň jogapkärçiligini öz üstüne alypdy. Şol partlamalarda 36 adam öldi, ýene 180 adam ýaralandy. Ol şeýle-de 2010-njy ýylyň mart aýynda Moskwanyň metrosynda bolan we 39 adamyň ölümine getiren terroçylykly hüjümlere hem özüniň jogapkärdigini aýdypdy.
Orsýetiň häkimiýetleri Umarowy 2009-njy ýylyň noýabr aýynda Moskwadan Sankt Peterburga barýan otluda bolan partlamalarda hem aýyplaýarlar. Şol wakada 26 adam heläk bolupdy.
Gozgalaňçylyk hereketi
Hepdäniň sişenbe güni Çeçenistanda bolan partlamalaryň yz ýany Kadyrow hökümetiň adatdan daşary maslahatyny geçirdi.
1991-nji ýyldan bäri Kreml Demirgazyk Kawkazdaky gozgalaňçylara garşy göreş alyp barýar. 1994-1996-njy ýyllar aralygynda Moskwa Çeçenistanda separatistik gozgalaňçylara garşy uruş alyp bardy. 1999-njy ýylda bolan ikinji Çeçen urşundan soň, gozgalaňçylar regionda yslam döwletini döretmek maksadyny öňe sürüp gelýärler.
Çeçenistandaki ikinji uruş 2000-nji ýylda tamamalanan hem bolsa, gozgalaňçylaryň göreşiniň bady gowşamaýar. Soňky on ýylyň dowamynda dartgynlylyk Demirgazyk Kawkazyň beýleki regionlaryna hem ýaýrady.
Geçen ýylyň sentýabr aýynda Çeçenistanyň parlamenti uly bolmadyk söweşijiler toparynyň hüjümine sezewar edildi. Söweşijiler öz janyna kast etmezden ýa atylyp öldürilmezlerinden öň, 3 adamy öldürdiler.
Awgust aýynda Ramzan Kadyrowyň dogduk obasyna hem hüjüm edildi


text:
Golaýda yrakly türkmenleriň ýaş, öňdebaryjy wekilleriniň onlarçasy Ankara, Türkiýäniň paýtagtyna kämilleşdiriş we liderlik okuwyna geldi.
Olar Azatlyk radiosynyň ýerli habarçysy Döwlet Baýhan bilen söhbetdeşlikde Yrakda ýaşaýan türkmenleriň bir umumy maksada gönükdirilmegi üçin dünýäniň liderlik tejribelerini öwrenmek isländiklerini, ýagny şeýle tejribelere zerurlyk duýýandyklaryny gürrüň berdiler.
Şeýlelikde, Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» programmasynyň nobatdaky sany, Şahin Türkmenogly, Aly Huseýin, Myrat Türkmen ýaly ýaş türkmen liderleri bilen söhbetdeşlik esasynda, yrakly türkmenleriň häzirki zaman şertlerinde özlerini kämilleşdirmek ugrunda edýän tagallalaryna bagyşlandy.
Programmany diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň we öz pikirleriňiz, teklipleriňiz bilen söhbetdeşlige goşulyň.


text:
Saparmyrat Nyýazowyň döwründen galan mediadaky çäklendirmeler Türkmenistanda henizem dowam edýär. Ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň hökümet tarapyndan berk gözegçilik astyna alynmagy sebäpli, türkmen mediasynda häli-häzire deňiç erkin temalarda hiç hili materiallar, gepleşikler halka ýetirilmeýär.
Ýurduň ideologiýasynyň başynda oturanlar köpçülikleýin habar beriş serişdelerini berk gözegçilikde saklamak bilen, halkyň aňyna öz islegleriçe täsirlerini ýetirmek isleýärler.
Elbetde, medianyň täsiri atom bombasyndan hem effektli. Ýöne ýurduň ideologiýasynyň başynda oturanlar media babatda ýöredýän syýasatlary netijesinde özleriniň öňde goýýan maksatlaryna hiç bir babatda ýetip bilmeýärler.
Çanak antennalarynyň her bir öýde bolmagy hem-de internetiň soňky birki ýylyň dowamynda Türkmenistanyň çäginde giňden ýaýramagy netijesinde, ýurduň mediasyndaky berk gözegçiligiň halka hiç bir babatda öz täsirini ýetirmeýändigini anyk aýdyp bolar. Ilat köpçüligi bu gün özüne gerek informasion ýetmezçiligini çanak antennalarynyň üsti bilen dolýar.
Boş sözlerden ybarat bolan ýurduň gazetleri, radio-telewideniýeleri özleriniň habarlary bilen Türkmenistanyň raýatlaryny hiç bir babatda gyzyklandyryp bilmeýär. Şonuň üçin raýatlaryň türkmen mediasyna bolan islegi düýbünden ýok. Ýurduň ýaşaýjylary gazetlerde çap edilýän makalalaryň ýüzüne-de seretmeýärler, radio-telewideniýedäki gepleşikleri bolsa görjek hem bolmaýarlar.
Häzirki wagtda tutuş türkmen mediasynda ýeke-täk gyzyklanylyp seredilýän gepleşik «Watan» programmasydyr. Döwletiň alyp barýan syýasatyny teswirleýän bu programmany hem, esasan, ýurduň syýasaty bilen içgin gyzyklanýan raýatlar yzygiderli görýärler.
Ýaşlar progressiw
Ideologiýanyň başynda oturanlar üçin has-da gynandyryjy ýagdaý ýetişip gelýän türkmen ýaşlarynyň aňyna media arkaly özleriniň isleýän terbiýesini berip bilmezlikdir.
Türkmen ýaşlary bu gün gaty progressiw ösüşe eýe bolýar. Daşary ýurtlara akyp çykýan müňlerçe studentler ýurduň täze neslini kemala getirýär. Olar yzlaryna dolanyp gelensoňlar, progressiw pikirdäki adamlar bolup ýetişýärler.
Ýokardaky çinownikleri has-da gynandyrýan zat, ýaşlaryň türkmen mediasyna bolan hiç bir babatda gyzyklanmasynyň bolmazlygydyr. Türkmen ýaşlary çanak antennalary arkaly diňe ýewropa telekanallaryna seredýärler. Internetiň üsti arkaly dünýä habarlary bilen tanyşýarlar.
Türkmen ýaşlary elmydama progresde. Ýurtdaky internet prowaýderleri tarapyndan käbir syýasy internet saýtlarynyň bloklanýandygyna garamazdan, olar “Proxi server” saýtlarynyň üsti bilen bloklanan saýtlara arkaýyn girmekleri başarýarlar.
Türkmen mediasy ýurduň alyp barýan ideologiýasyny wasp edip, näçe bogaz ýyrtyp gygyrsa-da, bu meselede ençe çykdajy edýändigine garamazdan, öňünde goýýan maksadyna hiç bir meselede ýetip bilmeýär. Çünki düýrmegi bilen ýalana ýugrulan maglumat çeşmesi raýatlary gün geldigiçe özünden daşlaşdyrýar.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanyň hökümeti düýbi Ýewropada ýerleşýän Halkara Krizis toparyna garşy hereket edýär. Bu toparyň Owganystan baradaky berýän hasabatynyň esassyzdygy aýdylýar.
Guramanyň geçen aýda çykaran hasabatynda prezident Hamid Karzaý ýurduň asudalygynyň aladasyndan gaýry häkimiýet başynda galmaklygyň aladasyny has köp edýändigi üçin tankyt edilýär.
Şeýle hem, Brýusseldäki bu garaşsyz guramanyň hasabatynda 2014-nji ýylda ýurtdan NATO-nyň goşunlary çykarylanyndan soň Owgan döwleti dargap, ýurtda graždan urşunyň dörejekdigi çaklanylýar.


text:
Premýer-ministr Nawaz Şarif Pakistanyň Hytaý bilen gatnaşyklary baldan hem süýji diýýär.
Şarif bu sözleri anna güni, Pekinde Hytaýyň premýer-ministri Li Kekiaň bilen duşuşanda aýdypdyr.
Şarif parlament zalynda çykyş edip, “Biziň dostlugymyz Gimalaýdan beýikdir, dünýädäki iň çuň deňizden hem çuňdur we baldan datlydyr" diýipdir.
Bu Şarifiň partiýasy Pakistanda maýda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanaly bäri onuň daşary ýurda edýän ilkinji saparydyr.
Pakistan bilen Hytaý ýakyn diplomatiki we harby ýaranlar bolup durýar.
Hytaý Karakoram ýoluny bejermek we gowulandyrmak bilen meşgul, bu ýol iki ýurduň arasynda gurulýan ykdysady koridoryň bir bölegi hasaplanýar.
Şeýle-de Hytaý, şu ýylyň başyndan bäri, Pakistanyň Arap deňzindäki Gwadar portunyň operasiýalaryna jogap berýär.


text:
Türkmenistanda dollaryň “gara bazardaky” nyrhy geçen hepdeden ýene-de azyndan 10% çemesi ýokarlandy. Bir hepde mundan ozal paýtagt Aşgabatda bir dollar 5,70 manatdan satyn alnyp, 6 manada hem satylan bolsa, häzir ‘gara bazarda’ bir dollara 6,10 manat berilýär, degişlilikde bir dollar-da 6,60 manada satylýar.
Ýeri gelende bellesek, ýurduň welaýatlarynda dollaryň ‘gara bazardaky’, ýagny näresmi nyrhy paýtagtdakydan tapawutlanýar.
Mysal üçin, Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäheriniň ‘gara bazarynda’ bir dollar 5,8 manada satyn alynsa-da, dollar asla satylmaýar diýen ýaly. Ýagny, dollary hökümetiň resmi 3,50 manat kursundan has ýokary nyrha satyp bolsa-da, elden dollar satyn alyp bolmaýar.
Ýurduň günbatar welaýaty bolan Balkanyň Türkmenbaşy şäherinde “gara bazarda” dollary 6,40 manada satyn alsa bolýar.
Maryda bolsa ‘gara bazardaky’ dollaryň nyrhy beýleki welaýatlara garanyňda birneme arzan. Ýagny, bir dollary 6 manada satyn alyp bolýar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ildeşlerimiziň aýtmagyna görä, hut şol sebäbe görä-de, ýurduň beýleki künjeklerinde ýaşaýan ildeşlerimiz Mara “ýörite dollar almak üçin” gidýärler.
Gelip gowuşýan habarlara görä, şu gün, ýagny 19-njy iýulda, Daşoguzyň “gara bazarynda” bir dollaryň bahasy 8 manada çykdy. Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan daşoguzly ildeşimiziň sözlerinden çen tutsaň, mundan bir hepde ozal bir dollar 7 manatdan satylan bolsa, häzir onuň bahasy 14% prosent çemesi gymmatlapdyr.
Çäklendirmeler we 'gara bazar'
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenistanda 2009-njy ýylda geçirilen pul reformasyndan soň, bäş ýylyň dowamynda dollaryň hökümet kursy bilen ‘gara bazardaky’ nyrhynyň arasynda hiç hili tapawut bolmandy. Munuň netijesinde – 2009-njy ýyla çenli ozal giňden ýaýran – “dollaryň gara bazary” diýen söwda öz-özünden ýatyp galypdy.
Emma, 2014-nji ýylda hökümetiň öz alyş-çalyş nokatlarynda dollar söwdasyna her dürli gadagançylyklaryň girizilip başlanmagy bilen, dollar gytçylygynyň fonunda daşary ýurt walýutasyna bolan talap “gara bazaryň” täzeden janlanmagyna getirdi.
Satyn alyp bolýan dollaryň möçberiniň çäklendirilmegi, dollar almakçy bolýanlardan iş ýerlerinden sprawkalaryň talap edilmegi, soňra-da, şu ýylyň başyndan başlap, dollaryň resmi satuwynyň doly ýatyrylmagy netijesinde daşary ýurt walýutasynyň näresmi kursy ýokarlanmak bilen boldy.
Şol bir wagtda türkmen resmileri “gara bazaryň” öňüni almak maksady bilen, geçen ýylyň aýagynda daşary ýurt pullary bikanun satylanda we satyn alnanda, kanunyň öňündäki jogapkärçiligi has berkidip, Türkmenistanyň ”Administratiw hukuk bozulmalary hakyndaky” Kodeksine degişli düzedişleri girizdiler. Munuň netijesinde daşary ýurt puluny bikanun satýana we satyn alýana girizilýän jerime ençeme esse artdyrylyp, şeýle-de obýektiň (puluň – red.) konfiskasiýa edilmegi ýaly täze temmiler girizildi.
Ýurduň içindäki käbir synçylaryň aýtmagyna görä, dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň artmagyna hökümetiň daşary ýurt walýutasynyň söwdasyna girizen soňky çäklendirmeleri sebäp bolana meňzeýär.
Ýeri gelende aýtsak, indi Türkmenistanyň “Senagatçylar we Telekeçiler birleşigine” agza firmalar-da ýurduň banklaryndan türkmen manadyny daşary ýurt walýutasyna çalşyp bilmeýärler.
Galyberse-de, mundan öň Türkmenistanyň hökümeti tarapyndan ýurduň daşyna we daşary ýurtlardan Türkmenistana pul ugradylmagyna-da her dürli çäklendirmeler girizildi.
Bu täze çäklendirmeler ýa-da “dollaryň gara bazary” barada Türkmenistanyň habar serişdelerinde ýerli ilata hiç hili maglumat ýa-da düşüdiriş berlenok. Emma muňa garamazdan, türkmen mediasynda, ýurduň ykdysadyýetiniň gazanýan gowy netijelerini “tassyklaýan” uly-uly sanlar getirilýär.


text:
Ukrainanyň hökümeti howpsuzlyk güýçleri ýurduň gündogaryndaky Russiýa tarapdary separatistler tarapyndan ulanylýan iki bazany ýok etdi diýýär.
Ukrainanyň häzir iş başyndaky prezidenti Oleksandr Turçinowyň 15-nji maýda beren maglumatyna görä, gijäň ýary ýurduň howpsuzlyk güýçleri Slowýansk şäheriniň golaýyndaky söweşijileriň bazasyny ýok edipdir.
Şeýle-de, ol esgerler Slowýanks şäheriniň günortasyndaky telewideniýe binasynyň töweregindäki bäş kilometrlik zonany öz kontrollygyna geçirdiler diýdi. Mundan öň gürrüňi edilýän bina separatistleriň gözegçiligindedi.
Ukrainanyň Goranmak ministrliginiň beren maglumatyna görä, ýurduň howpsuzlyk güýçleri söweşijileriň Kramatorsk şäheriniň çetindäki buky jaýyny weýran edip, üç “terroristi” tutupdyrlar.


text:
Düýn Ukrainanyň dürli şäherlerinde müňlerçe telekeçiler we şirket eýeleri parlamentiň salgytlar barada kabul etmegi göz öňünde tutýan täze kanuny proýektine protest bildirip, ýöriş geçirdiler.
Şu ýylyň fewralynda Wiktor Ýanukowiçiň prezident saýlanaly bäri Ukrainada gurnalan iň uly jemgyýetçilik protest çykyşy diýlip hasaplanylýan bu ýörişlerde protestçiler «Slagyt terroryny togtat!», «Täze hökümet, utan!» diýen ýaly şygarlary gygyryşdylar.
Salgytlar baradaky täze kanuny proýekte garşy çykyş edýänler bu göz öňünde tutulýan kanunyň kiçi bizneslere salynýan salgytlary artdyrýandygyny we salgytlar arkaly edilýän korrupsiýa giň ýol açýandygyny aýdýarlar.
Düýn bu kanuny proýektiň parlamentde ara alnyp maslahatlaşylýan wagty 10 müňe golaý protestçi Kiýewde parlamentiň binasynyň öňüne ýygnandy.


text:
Ukrainanyň parlamenti NATO döwletleri bilen harby türgenleşikleriň ençemesini geçirmegi makullady. Şol bir wagtda-da Orsýetiň parlamentiniň ýokarky öýi Ukraina bilen Gara deňiz floty baradaky ylalaşygy ýatyrmak boýunça ses berişlik geçirdi.
Ukrainanyň NATO bilen harby türgenleşikleri ýurduň günortasynda we günbatarynda maý we noýabr aýlarynyň aralygynda geçiriler.
Orsýetiň Federasiýa geňeşi sişenbe günki ses berişliginde Ukraina bilen Gara deňiz floty baradaky ylalaşygy ýatyrmagy biragyzdan goldady. Bu karar duşenbe güni Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýi Döwlet Dumasy tarapyndan hem biragyzdan goldanypdy.
2010-njy ýylda Orsýet we Ukraina Orsýetiň Ukrainadan kireýne alan Sewastopoldaky harby bazasy boýunça şertnamasyny 2042-nji ýyla çenli uzaltmak barada ylalaşypdy. Ylalaşykda Orsýet Ukraina kireýn üçin ýylda 98 million dollar töleýärdi we Ukraina akdyrýan gaz üçin nyrhlaryň arzanladylmagyny göz öňünde tutýardy.


text:
Orsýetiň sudy ukrain piloty we parlament agzasy Nadia Sawçenkonyň deslapky tussaghanada saklanmak möhletini 10-njy sentýabra çenli uzaltmaly etdi.
Rus habar gulluklary Moskwanyň bu karary 10-njy iýunda çykarandygyny ýazýar. 34 ýaşyndaky Sawçenko 2014-nji ýylyň iýulyndan bäri rus tussaghanasynda saklanýar.
Ol özüniň gündogar Ukrainadaky separatistler tarapyndan alnyp gaçylyp, Orsýete bikanun getirilendigini aýdýar. Ol ukrain konfliktinde ölen iki rus žurnalistiniň ölümi bilen ilteşiklilikde, şeýle-de serhetden bikanun geçmekde aýyplanýar.
Sawçenko bu aýyplamalary ret edýär we Orsýetiň özüni tussaglykda saklamaga hakynyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Kreml “G8” sammitiniň Orsýetde geçirilmegine garşy çykyşyň “öňyn netije bermejegini” aýdýar.
“G7” liderleri eger Orsýet Ukrainany durnuksyzlandyrmagyny dowam etdirse onuň ykdysady sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz boljagyny aýtdy. Orsýetden başga “G7” ýurduň liderleri Orsýetiň Krymy anneksiýa edip, Ukrainadan bölüp almagyna protest bildirip, iýun aýynda Soçide geçirilmegi planlaşdyrylan “G8” sammitiniň ýerine öz sammitini geçirmek planlaryny duşenbe güni yglan etdiler.
Prezident Wladimir Putiniň metbugat-wekili Dmitriý Peskow bu kararyň taraplaryň ikisine-de, hem Orsýete, hem-de “G7” ýurda zyýan ýetirjegini aýtdy. Peskow Orsýetiň “G8”-iň beýleki ýurtlary bilen gatnaşyklara henizem gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Orsýet 1998-nji ýylda dünýäniň senagat taýdan ösen demokratik döwletleriniň toparyna gireli bäri onuň ýokary derejeli ýyllyk duşuşyklaryndan ilkinji gezek çetleşdirilýär.


text:
Bagdadyň resmileri “Yslam döwleti” (YD) toparynyň söweşijileriniň Mosul şäheriniň golaýynda Yragyň ýokary wezipeli harby resmisini öldürendigini habar berdiler.
Yragyň Goranmak ministrligi brigadir Ahmad Badr al-Luhaibiniň Mosuldan günorta tarapda ýerleşýän obany gaýdyp almak boýunça harby çäräniň dowamynda snaýper tarapyndan oka tutulandygyny mälim etdi.
Yragyň ululygy boýunça ikinji şäheri Mosul 2014-nji ýylyň iýun aýynda YD topary Yragyň günbatarynda we Siriýanyň gündogarynda uly giňişlikleri basyp alansoň söweşijileriniň eline geçipdi.
Yragyň goşuny kürtleriň “Peşmerga” toparynyň we ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýasynyň goldawyna daýanyp, Mosulyň golaýynda YD toparynyň söweşijilerine garşy göreş alyp barýar.
Yragyň premýer-ministri Haidar al-Abadi Mosuly şu ýylyň aýagyna çenli gaýdyp almagy wada berdi. Yrakda söweşler zerarly 3.3 million adam öz öýlerini terk etmäge mejbur boldy.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron Owganystana has köp gumanitar kömegiň beriljekdigini aýtdy. Şeýle-de ol britan esgerleriniň Owganystandan çykarylyp başlanjakdygyny belledi.
Duşenbe güni Kameron öňünden yglan etmezden, Owganystana sapara barypdy.
"Biz şu ýylyň we geljek ýylyň dowamynda öz goşunlarymyzyň käbir bölegini çykararys. 2014-nji ýylyň ahyryndan biz harby operasiýalarymyzy bes ederis. Biziň häzirki mukdardaky ýaly harbylarymyz bolmaz. Ýöne biziň uzak möhletleýin özara gatnaşyklarymyz bolar" diýip, britan premýeri aýtdy.
Kameron Owganystana edýän saparynyň dowamynda prezident Hamid Karzaý bilen gepleşik geçirdi.


text:
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän Human Rights Watch guramasy türkmen häkimiýetleriniň daşary ýurtlaryň hususy okuw jaýlarynda okaýan studentlere girizen syýahat gadaganlygyny derhal ýatyrmalydygyny aýtdy.
Adam hukuklarynyň berjaý edilmegine gözegçilik edýän gurama Türkmenistan daşary ýurtlarda okamak üçin girizilen täze we hupbatly talaplary ýatyrmalydyr, sebäbi olar hereket we bilim almak azatlygyna ters gelýär diýdi.
“Bular ýaly eden-etdilikli syýahat çäklendirmeleri Türkmenistanyň hökümetiniň neneňsi repressiwdigine täze delildir we bu biynjalyk edýär” diýip, Human Rights Watch guramasynyň Türkmenistan boýunça synçysy Mariýa Lisisyna guramanyň 31-nji awgustda ýaýradan beýanatynda aýdýar.


text:
Müsüriň häkimiýetden agdarylan yslamçy prezidenti Muhammet Morsiniň tarapdarlary protestleri bes etmek baradaky çagyryşlary ret edýärler.
Yslamçy demonstrantlar penşenbe güni gijäň ýaryna çenli köçelerde oturyp protestleri geçirdiler we hökümetiň protestleri bes etmäge çagyryş edýändigine garamazdan, olar anna güni hem öz demonstrasiýalaryna dowam etjekdiklerini mälim etdiler.
Protestçiler anna güni daňdana çenli “Tä ölýänçäk durarys” diýen şygarlary gegyrdylar.
3-nji iýulda Müsüriň harbylary Morsini häkimiýetden agdaraly bäri köçelerde dörän ýowuzlyklarda 260-dan gowrak adam öldi.
Mundan ozal adam hukuklaryny goraýan toparlar, aktiwistler we bäsdeş syýasatçylar Müsüriň harbylarynyň protestçilere garşy ulanýan zorluklarynyň öňüni almaga synanyşdylar.


text:
Orsýetiň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow türkmen ýolbaşçylary bilen gepleşiklerinde iki ýurduň arasynda ykdysady gatnaşyklary we haryt dolanyşygyny ösdürmegiň perspektiwlaryny maslahat etmekçi. Bu barada Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Andreý Nesterenko S.Lawrowyň Türkmenistana saparynyň öň ýanynda habar berdi.
Andreý Nesterenkonyň Orsýet metbugatynda we Daşary işler ministriliginiň resmi internet sahypasynda çap edilen beýanatyna görä, Türkmenistan bilen gatnaşyklara Orsýetde ýokary baha berilýär. Syýasy, söwda-ykdysady, medeni-bilim we beýleki ugurlar boýunça iki taraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de güýçlendirmek göz öňünde tutulýar. Ikitaraplaýyn we regional syýasat
Şu günki gün syýasy we regional meseleleriň Türkmenistan bilen Orsýetiň üns merkezinde duranlygyny bilermenler belleýärler.
Ankaranyň Gazy Uniwersitetiniň daşarky gatnaşyklar boýunça professory Mehmet Seýfetdin Orsýetiň häzirki wagtda Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça alyp barýan syýasatyny ýurduň täze daşary ýurt syýasaty diýip atlandyrdy.
Mehmet Seýfetdiniň pikirine görä, Orsýetiň bu syýasatynda Türkmenistan esasy orunlaryň birini eýeleýär. "Aşgabadyň soňky döwürde Günbatar döwletleri bilen gepleşiklerini aktiwleşdirmegi-de muňa esasy sebäp bolýar".
Merkezi Aziýa boýunça syýasy analitik Artýom Ulunýanyň pikirine görä, regionda Günbatar döwletleriniň aktiwliginiň güýçlenmegi we Merkezi Aziýa döwletleri, şol sanda Türkmenistan bilen howpsuzlyk, ykdysady we syýasy meseleler boýunça hyzmatdaşlygyň barha giňelýänligi Orsýeti örän aladalandyrýar.
“Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň NATO-nyň täsiriniň güýçlenmejegine güwä geçmek isleýänligini çäk etmäge esas bar. Emma bu sowala Aşgabat tarapyndan nähili jogap beriljegini aýtmak kyn” diýip, A.Ulunýan belleýär.Aşgabadyň “Nabukko” planlary
Orsýet metbugatynda Orsýetiň Türkmenistanyň esasy daşary ykdysady ýarany bolup durýanlygy bellenilýär. Ýurtlaryň arasynda gaz sowdasyny hasaba almazdan, haryt dolanyşygynyň 2009-njy ýylyň dokuz aýynyň dowamynda 832 million dollardan ybarat bolup, ozalky ýyldan 30% ýokarlananlygy aýdylýar. Türkmen-orsýet gaz söwdasy Sowet Soýuzyndan galan “Orta Aziýa-Merkez” gaz geçirijisi arkaly amala aşyrylýar.
Taraplaryň 2008-nji ýylda ylalaşyk baglaşan “Hazarýaka” gaz geçirijisiniň geljegini we, umuman, özara gaz söwdasynyň perspektiwalaryny 16-njy martda Aşgabatda boljak gepleşiklerde maslahat edip-etmejegi mälim däl. Bu barada Orsýet ýa türkmen tarapy resmi maglumat bermedi.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň halkara energiýa proýektleri, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň “Nabukko” proýekti babatyndaky planlarynyň Orsýet tarapyny gyzyklandyrýan meseleleriň ýene biridigini synçylar belleýärler.
Orsýet bir tarapdan türkmen gazynyň hyrydary, başga bir tarapdan, “Nabukko” proýekti Orsýetiň öz halkara proýektlerine, ýagny Ýewropa tarap “Günorta akym” we “Demirgazyk akym” proýektlerine bäsdeşlik döredýär.
Türkiýeli bilermen Mehmet Seyfetdiniň bellemegine görä, Hytaýa we Eýrana tarap täze gaz geçirijilerini gurmak arkaly gaz eksporty taýdan Orsýete garaşlylygyny çäklendiren Türkmenistanyň öz mümkinçiliklerini ýene giňeltmek üçin häzirki wagtda Günbatar döwletleri bilen gepleşikleri güýçlendirmegi-de Orsýetiň göwnünden turmaýar.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili A.Nesterenkonyň sözlerine görä, Sergeý Lawrowyň Aşgabada saparynda Orsýet Federasiýasynyň subýektleriniň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyny giňeltmek we medeniýet hem bilim ugurlardan gatnaşyklary ösdürmek meseleleri, şeýle-de bar bolan ylalaşyklaryň berjaý edilişini maslahatlaşamk göz öňünde tutulýar.
Bu saparyň türkmen-orsýet gatnaşyklarynyň berkidilmegine we netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine itergi bermegine garaşylýar diýip, orsýet metbugatynda bellenildi.


text:
Kürtleriň PKK toparynyň wekilleri ýekşenbe güni Stambulda bolan partlama özleriniň dahylynyň ýokdugyny aýtdylar.
Ýekşenbe güni Stambulyň Taksim bulwarynda bolan partlamada 32 adama şikes ýetipdi. Şikes ýetenleriň ýarysy polisýanyň işgärleri.
Häzire çenli bu partlamanyň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady. Muňa garamazdan, türk resmileri partlamany PKK-nyň gurnandygyny çak edýärler.
Kürt gozgalaňçylary, yslam söweşijileri we çepçi ekstremistler Stambulda şeýle hüjümleri öň hem amala aşyrypdylar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ýurdumyzyň Aragatnaşyk ministrliginiň buýurmasy boýunça “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda gurlan bäş ýyldyzly “Bagtyýar” myhmanhanasy açyldy.
Täze 12 gatly myhmanhana 300 orunlyk döwrebap toplumdan ybaratdyr. Bu ýerde bir orunlyk otaglaryň 60-sy, iki orunlyk otaglaryň 57-si, lýuks otaglarynyň 20-si, şeýle hem VIP myhmanlar üçin niýetlenen otaglar bar.
Bu ýerde, birinji gatda maslahatlar zaly, ýygnaklary gepleşikleri geçirmek üçin otag, howuz, sauna, trenažýor zaly, 2 dükan we alyş- çalyş nokady ýerleşýär. Myhmanhana toplumynda durmuş üpjünçiligi ulgamlarynyň ählisi göz öňünde tutulypdyr. “Bagtyýar” myhmanhanasyna öz awtoulaglarynda gelýänler üçin 50 orunlyk awtoduralga guruldy.
Ikinji gatda oýun oýnamak üçin enjamlar bilen üpjün edilen çagalaryň oýun meýdançasy ýerleşýär. Şol oýunlaryň hatarynda bouling hem bar.


text:
Türkmenistanyň resmi metbugatynda berlen maglumata görä, şu gün Türkmenistanyň prezidenti resmi sapar bilen Ýaponiýa ugrady.
Ertir 16-njy dekabrda Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýa resmi sapary başlanmaly diýlip, maglumatda aýdylýar.
Bu saparyň barşynda turkmen-ýapon gatnaşyklaryna baglylykda bir topar dokumente gol çekiljekdigi habar berilýär.
Häzirlikçe Ýaponiýa bilen iki aralykda 20-a golaý dokumente gol çekilendigini Türkmenistan Altyn Asyr internet saýty habar berýar.
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we osüş ministrliginiň berýän maglumatlaryna görä, jemi Türkmenistanda Ýaponiýanyň maýasy goýlan üç kärhana hasaba alnypdyr.
Şeýle hem 23 inwestision proýektiň tassyklanandygy, olaryň käbiriniň eýýäm amala aşyrylandygy maglumatda aýdylýar.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýa edýan üç günlük saparynyň dowamynda, Tokiýoda türkmen-ýapon ykdysady komitetiniň 8-nji maslahatynyň geçiriljekdigi hem aýdylýar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň täze raportynda Owganystanda göknar ösdürip ýetişdirmegiň şu ýyl täze iň ýokary derejesine ýetjekdigi habar berilýär.
BMG-niň Neşe we jenaýatçylyk boýunça gullugynyň (UNODC) derňewlerine görä, 2014-nji ýylda Owganystanda göknar ösdürilip ýetişdirilýän territoriýanyň giňişligi 224 müň gektara çenli ýaýrapdyr. Bu geçen ýylky sanlar bilen deňeşdirilende territoriýanyň öňküsinden 7% göterim artandygyny görkezýär.
Bu sanlar henize çenli Owganystanda neşe serişdelerine garşy göreşmek boýunça edilen tagallalaryň başa barmandygyny görkezýär, diýip BMG-niň Neşe we jenaýatçylyk boýunça gullugynyň syýasy analiz we jemgyýetçilik işleri boýunça direktory Jean-Luk Lemahýu (Jean-Luc Lemahieu) belledi.
Owganystan dünýäde bikanun ösdürip ýetişdirilýän göknaryň 80%-ni öndürýär we onuň bikanun söwdasyndan gelýän girdejiler “Talyban” söweşijilerini maliýeleşdirmäge ýardam berýär.


text:
Anna güni Gazagystanyň Daşary işler ministrligi Kuweýtde geçýän halkara sport ýaryşynda Gazagystanyň milli gimniniň ýerine oňa döredilen parodiýanyň eşitdirilmegini “skandal waka” diýip atlandyrdy.
Maglumata görä, “Borat” atly kinokomediýa üçin ýazylan parodiýa gimni şu hepde Kuweýtde gazagystanly bir sportsmeniň gazanan ýeňşiniň hormatyna eşitdirilipdir.
Gazagystanyň sport toparynyň agzalary munuň sebäbini soranlarynda, Kuweýtiň sport çärelerini gurnaýjy resmileriniň muňa hiç hili düşündiriş bermändiklerini aýdýarlar.
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi bu bolan waka boýunça Kuweýtiň häkimiýetlerinden düýpli derňew geçirmekligi talap etdi.


text:
Türkmenistan 1-30-njy aprel aralygynda «Saglyk we Bagt» şygary astynda köpçülikleýin sport, bedenterbiýe-sagaldyş, jemgyýetçilik-medeni çärelerini geçirýär.
Bu çäräniň Bütindünýä Saglyk gününiň hormatyna bagyşlanyp geçirilýändigi habar berilýär.
Türkmen döwlet habarlar gullugy, hökümet başlygynyň orunbasary Sapardurdy Toýlyýewe salgylanyp, aprelde ýurtdaky iş ýerleriniň we okuw jaýlarynyň ählisinde irden önümçilik maşklarynyň geçiriljegini habar berýär.
Mundanam başga, 1-nji aprelde obalarda we şäherlerde, etraplarda we welaýat merkezlerinde, Aşgabatda köpçülikleýin ylgaw ýörişi guralar. 7-nji apreдde bolsa, köpçülikleýin tigir sürüşlik geçiriler.
Sport aýynyň programmasyna ýaşlaryň, studentleriň we mekdep okuwçylarynyň arasynda dürli sport ýaryşlaryny geçirmek, pudak, welaýat, şäher komandalarynyň özara bäsleşigi hem girýär.
Şeýle-de 3-5-nji aprel aralygynda «Aşgabat – Aziada- 2017-niň paýtagty» atly serginiň gurnaljagy habar berilýär.


text:
Türkiýeli aklawçylar Gyrgyzystanda tussag edilen türk žurnalistini goramak üçin Bişkege bardylar. Ol žurnalist terror topary bilen gatnaşykda bolanlykda aýyplanýar.
43 ýaşly Ali Omar Zor 2-nji maýda tussag edildi. Ony türk resmileri “Al-Kaýda” terror topary bilen gatnaşykda bolan bir topar bilen hyzmatdaşlykda aýyplap, ele salmak isleýärdiler. Şol topar Ýakyn Gündogarda Yslam halifatlygyny döretmek isleýär.
Düýbi Bişkekdäki “Täze din” guramasynyň metbugat wekili Sabyr Mambetowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, aklawçylar Gülen Ýylmaz we Ahmet Arslan gyrgyz paýtagtyna gelipdirler. Olar žurnalisti girew bilen boşatmagy resmi suratda haýyş edipdirler.
Düýbi Bişkekdäki ynsan hukuklary boýunça “Adalat” merkeziniň başlygynyň orunbasary Hurnisa Mahadinowanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Ali Zor 9 aý mundan öň Gyrgyzystana gelipdir we häkimiýetlerden syýasy başpena sorapdyr.


text:
Türkmende aýal at üstüne çykanda diýen bir nakyl bar. Elbetde, ata-babalarymyzdan galan bu sözüň haýsy döwre degişlidigi hakda dürli soraglar bar. Emma ol döwür nähili döwür hem bolsa, bu ýagdaýyň häzir türkmenleriň köpçülikde ýaşaýan ýerlerinde kem-kemden üýtgäp barýandygyny aýtmaga esas bar.
Türkmenistanda indi, ep-esli wagtdan bäri parlamentiň ýolbaşçysy zenan maşgala, zenan ministrler hem bar. Şol bir wagtyň özünde-de owgan we eýran türkmenleriniň arasynda hem öňe saýlanan zenanlara has köp duş gelinýär.
Elbetde, ýagdaýa beýleki ýurtlar bilen deňeşdirilip baha berlende, türkmenleriň henize çenli bu ugurdan ýetmeli sepgitleri az däl.
Eýsem, türkmenleriň arasynda zenanlaryň jemgyýetçilik pudaklarynda öňe saýlanmagynyň öňünde nähili böwetler bar? Sosial durmuşynda belli bir basgançaklary aşan zenanlaryň iş şertlerinde nähili bökdençlikler bar? Şeýle zenanlara il içinde nähili garalýar?
Dünýä türkmenleri gepleşigimiziň bu hepdeki sanynda ynha şu temalar hakda gürrüň ederis. Gepleşigimize sizi hem gatnaşmaga çagyrýarys. Oňa gatnaşmagyň iki ýoly bar, biri aşakdaky forumda pikiriňizi galdyrmak, ikinjisi bolsa gepleşigimize telefon arkaly gatnaşyp öz pikiriňizi aýtmak. Eger gepleşigimize gatnaşmakçy bolsaňyz, bize hat ýazyň, siz bilen özümiz habarlaşarys, adresimiz: hat@azatradio.org


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň grantlar baradaky programmasy Gadymy Merwdäki taryhy ýadygärlikleri goramak maksady üçin 595 müň dollar serişde goýbermegi karar etdi. Bu barada Türkmenistanyň resmi “Altyn asyr” saýty habar berýär.
Resmi maglumata görä, bu serişdeler Gadymy Merwdäki “Uly gyz gala” we “Kiçi gyz gala” diýlip atlandyrylýan taryhy binalaryň täzeden dikeldilmegi hem-de goralmagy üçin gönükdiriler.
Hut şu maksat bilen ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň bu grantynyň Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň ýanyndaky taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek hem-de dikeltmek baradaky Milli uprawleniýesine beriljekdigi aýdylýar.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwada gepleşik geçirmek üçin gelen öz müsürli kärdeşi Muhammad Amr bilen duşuşdy. Bu duşuşykda Siriýadaky krizis barada hem pikir alşyldy.
Anna güni geçen gepleşiklerden soň Lawrow žurnalistlere: "Halkara arkalaşygy häkimiýet başyndan çekilmek üçin Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada gysyş görkezmegi bes etmli. Gepleşikler üçin öňünden şert bellemekden saklanmaly" diýdi.
"Halkara arkalaşygy haýsy hem bolsa bir tarapy gandöküşiklige itermeli däl ýa öňünden şert bellemeli däl. Ol, gaýtam, uruşýan taraplary Ženewa kommýunikesi tarapyndan bellenen ýoly tutmaga höweslendirmeli" diýip, Lawrow nygtady.
Öten iýun aýynda Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasy bilen Orta Gündogaryň ençeme ýurtlarynyň resmilerinden durýan wekiller Siriýada geçiş hökümetini gurmagyň dürli tapgyrlary hakda ylalaşdylar.
Anna güni geçen metbugat konferensiýasynda Lawrow Moskwanyň Siriýanyň oppozisiýasynyň agzalary bilen duşuşmaga taýyndygyny bildirdi: "Biz Kairdäki ilçihanamyzyň üsti bilen Siriýanyň oppozision koalisiýasynyň ýolbaşçylary bilen eýýäm arabaglanyşyk gurduk. Özümiziň koalisiýanyň başlygy Mouaz al-Hatip bilen duşuşmaga taýyndygymyzy bildirdik. Biz bu işi etmäge häzirem taýýar. Olaryň bular ýaly duşuşyga garşy däldiklerine düşünýäris".
Lawrow Assadyň 30-njy iýun kommýunikesiniň esasynda oppozisiýanyň wekilleri bilen gepleşige meýillidigini bildirdi.
Ýöne "DPA" habar gullugynyň anna güni Siriýanyň oppozisiýasynyň sözçüsi Walid al-Bunniniň "Biz diňe Assadyň maşgalasynyň hiç bir agzasyny öz içine almaýan syýasy çözgüdi kabul ederis" diýenini habar berdi.
Birleşen Millatler Guramasynyň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Lahdar Brahiminiň şenbe güni Moskwada Lawrow bilen gepleşik geçirmegine garaşylýar.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Mihail Bogdanowyň aýtmagyna görä, Brahimi, plan boýunça, ýanwar aýynda Birleşen Ştatlarda hem gepleşik geçirmeli.
Mundan ozal Lawrow penşenbe güni Moskwada Siriýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Faýsal Makdat bilen duşuşdy.


text:
Duşenbe güni Siriýada demonstrasiýalary basyp ýatyrmak boýunça hökümetiň alyp barýan çäreleriniň barşynda Kuweýt bilen Bahreýn özleriniň Siriýadaky ilçilerini yzyna çagyrdylar.
Kuweýtiň daşary işler ministri Şeýh Mohammed al-Sabah Siriýadaky gandöküşikli wakalar bilen hiç kimiň ylalaşyp bilmejekdigini aýdyp, öz ilçileriniň bu ýagdaýlar bilen baglanyşykly konsultasiýa çagyrylandygyny mälim etdi.
Hepdäniň ýekşenbe güni Saud Arabystany hem Siriýadaky gandöküşikli wakalary ýazgaryp, ol ýerdäki ilçisini yzyna çagyrypdy.
Soňky bäş aýa golaý wagt bäri Siriýada hökümete garşy dowam edýän protestleri basyp ýatyrmakda prezident Başar al-Assadyň režimi protestçilere garşy ýarag ulanmak ýaly gazaply çäreleri ulanyp gelýär.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimowyň uly gyzy Gülnara Kerimowa Şwesiýanyň telekommunikasiýa kompaniýasy bilen baglanşykly para barada barýan derňew işinde şübhelenilýän şahs hasaplanýar.
Şwesiýanyň prokurorlary bir beýanatda özleriniň "TeliaSonera" kompaniýasynyň özbek bazaryna girmegi üçin bu kompaniýadan para alamakda güman edilýänligi sebäpli Gülnara Kerimowa barada derňew işini alyp barýandyklaryny aýtdylar.
Prokurorlaryň bildirmegine görä, "TeliaSonera" 2007-nji ýylda Özbegistanda 3G lisenziýasyny almak üçin Gibraltarda hasaba alnan "Takilant" kompaniýasyna 358 million dollara barabar pul töläpdir. Bu kompaniýanyň bolsa Gülnara Kerimowa galkan bolup hyzmat edýändigi bilinmeýan zat däl.
Ilkinji gezek 2012-nji ýylda şwet telekanalynyň bir programmasynda bildirilen bu aýplamalar "TeliaSonera" kompaniýasynyň ýolbaşçy toparynyň, şeýle hem onuň ençeme ýokary derejeli işgärleriniň öz işlerinden çetleşdirilmegine sebäp boldy.
"TeliaSonera" alnyp barylýan derňewlerde özüniň şwed prokurorlary bilen hyzmatdaşlyk edýändigini aýdýar.
Şweýsariýa
Iki hepde mundan ozap Şweýsariýanyň prokurorlary hem özleriniň bu kanun pul ýuwmak boýunça alyp barýan derňew işleriniň Gülnara Kerimowany hem öz içine alýandygyny aýtdylar.
Prokurorlaryň aýtmagyna görä, şweýsar häkimiýetleri 660 million ýewrolyk şübheli özbek baýlyklaryny hem konfiskasiýa edipdir.
Mediada habar berilmegine görä, Gülnara Kerimowanyň birnäçe ýakyn ýarany, şol sanda tanymal özbek biznesmeni Rustam Madumarow Kerimowanyň Daşkentdäki öýünde tutulypdyr. Bulara aldawda, bikanun söwda işlerini alyp barmakda, pul ýuwmakda, şeýle hem ýurtdan köp mukdarda bikanun pul serişdelerini çykarmakda günä bildirilýär.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bilen BBC özlerine el bilen ýazylan bir hatyň kopiýasynyň gowşandygyny aýdýarlar. Bu hatyň Gülnara Kerimowadandygyna ynanylýar.
Hatda Kerimowa özüniň Daşkentde öý tussaglygynda "agyr psihologik basyş astynda" saklanýandygyny, şeýle hem urlup-ýenjilendigini aýdýar.
Hatyň aşagynda goýlan gol ýok. Ýöne onda berilýän jikme-jik maglumatlar şeýle hem hatyň ýazylyş formasy ony ýazanyň Kerimowadygyny salgy berýär.
Awtor öý tussaglygyndaky gündelik durmuşy şeýle suratlandyrýär: "Kameralar bilen synlanýarkaň, hemme ýerde ýaragly adamlar barka, gören zatlaryň sebäpli gam laýyna batýarkaň beýle ýaşamak mümkin däl".
Hat dowam edýär: "Men özüni siwilizirlenen, ösüp gelýän ýurt diýip suratlandyrýan Özbegistanda bu zat bolar diýip asla pikir etmändim. Emma ýakyndan bir seretmek bu ýerde bolup geçýän çirkin zatlary maňa görkezdi. Ozal jedelleşýän adamlarymyň aýdýanlaryny diňlemek bilen bu zatlaryň köp wagt bäri bolup gelýänine göz ýetirdim" diýip ýazýar.


text:
Prezident Berdimuhamedow anna güni Atamyrat-Ymamnazar-Akina demirýol liniýasynyň açylyş dabarasyny taýýarlamak baradaky komissiýany tassyklady.
Türkmen mediasy bu komissiýanyň Aziýa halkara demirýol transporty koridorynyň ilkinji nobatdakysynyň açylyş dabaralarynyň ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirilmegini üpjün etmek üçin düzülendigini habar berýär.
Bu dabarada Atamyrat-Ymamnazar-Akina demirýol uçastogy bilen bilelikde, Lebap welaýatynyň Ymamnazar etrabyndaky gümrük punktynda nebit önümlerinikabul etmek, saklamak we ugratmak baradaky terminal hem açylar.
Dokumente laýyklykda, komissiýa ýokarda agzalan açylyş dabarasyny geçirmek boýunça plan düzmek tabşyryldy.
Türkmen prezidentiniň anna güni bu meselä bagyşlap geçiren ýörite maslahatynda aýdylmagyna görä, gürrüňi edilýän demirýol liniýasynyň gurluşygy indiki aýyň onlaryna çenli tamam bolar.


text:
Birleşen Ştatlar özüniň Kabuldaky ilçihanasyny giňeltmek üçin 511 million dollar harçlajagyny aýtdy.
Ilçi Karl Eýkenberri gurluşyk meýdançasynyň gyrasynda çykyş edip, bu işiň Birleşen Ştatlaryň örän möhüm howpsuzlyk, hökümet, ykdysady we graždan jemgyýeti programmalaryny durmuşa geçirmeklige ýardam etjegini aýtdy.
Ol şu ýylyň başynda başlanan we 2014-nji ýylda tamamlanjak proýekt boýunça häzir 500 çemesi owgan işçisiniň işleýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Ilçiniň aýtmagyna görä, gurluşyk ýaýbaňlansa, 1500-den gowrak owgan işçisi işe alnar.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew, eger-de Waşington özüniň göz öňünde tutýan goranyş sistemasy babatynda Moskwanyň aladasyna üns bermese, Orsýetiň raketalarynyň Birleşen Ştatlaryň raketa hüjüminden goranyş sistemalaryna garşy gönükdiriljekdigini duýdurdy. Şeýle-de Medwedew bu meselede özlerine bähbitli ylalaşyga gelinmese, Orsýetiň ABŞ bilen baglaşan Strategik hüjüm ediji ýaraglary çäklendirmek baradaky ozal baglaşylan şertnamadan (New START) çykyp biljekdigini duýdurdy.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew çarşenbe güni Günbatara ýiti duýduryş berdi. Medwedew, eger-de Birleşen Ştatlar özüniň Ýewropada ýerleşdirmegi planlaşdyrýan raketa hüjüminden goranyş sistemalary boýunça Moskwanyň bildirýän aladalaryna gulak asmasa, onda göz öňünde tutulýan şol sistemalary nyşana almak bilen duýduryş berdi.
Şeýle-de Medwedew, eger Waşington planlaşdyrylýan raketa hüjüminden goranyş sistemasynyň Orsýetiň ýadro arsenalyna zeper ýetirip biljegi baradaky şübheleri aradan aýyrmasa, onda Orsýetiň Strategik hüjüm ediji ýaraglary çäklendirmek baradaky şertnamadan (New START) çykyp biljekdigini aýtdy.
Medwedewiň görkezmesi
Orsýetiň lideri çarşenbe güni telewideniýe arkaly eden beýanatynda şeýle diýdi:
—Men ýurduň harby güýçlerine, eger-de zerurlyk ýüze çyksa, raketa hüjüminden goranyş sistemalarynyň maglumat we dolandyryş serişdelerini ýok etmek barada degişli görkezme berdim.
Eger Amerikanyň galkan planynyň Orsýete howp salmajakdygy barada kanuny deliller getirilmese, beýle ýagdaýda Ýewropa Bileleşigi bilen araçäkde ýerleşýän Kaliningrad şäherinde, şeýle-de ýurduň günortasyndaky we günbataryndaky sebitlerde “Iskander” kysymly raketalaryň hem ýerleşdirilip bilinjekdigini Medwedew öz beýanatynda mälim etdi.
—Olar özleriniň planlarynyň Orsýete garşy gönükdirilmeýändigini aýdýarlar. Olar “Bu size garşy däl, hiç howatyrlanmaň!” diýýärler. Olar bizi köşeşdirjek bolýarlar. Ýöne bu diňe ýerine ýetiriji organ derejesinde edilýän gürrüňler. Käbir ýurtlardaky kanunçykaryjylar bolsa, bize göni “bu size garşy” diýýärler. Haçan-da biz bu meseläni anyk, ikuçsyz, ýurdiki borçnamalaryň üsti bilen kagyz ýüzüne geçirmek baradaky meseläni gozganymyzda, muňa berk garşylyk görkezilýär—diýip, Medwedew belledi.
Göz öňünde tutulýan gorag sistemasy
Birleşen Ştatlar gorag sistemasynyň Eýrandan ýa-da Demirgazyk Koreýadan bolup biläýjek hüjümlere garşy döredilýändigini, munuň Orsýetiň arsenalynyň öňüni almaga tehniki mümkinçiliginiň bolmajakdygyny öňe sürýär.
2020-nji ýyla çenli gurlup gutarylmagy planlaşdyrylýan bu goranyş galkan sistemasy Ýewropanyň dürli künjeklerinde ýerde we suwda ýerleşýän radarlaryň we tutup-alyjy raketalaryň ýerleşdirilmegini we olaryň wagtyň geçmegi bilen kämilleşdirilmegini göz öňünde tutýar.
Waşington eýýäm Rumyniýada 24 raketalary tutup-alyjy sistemany we Türkiýede radiolokasion sistemany ýerleşdirmek boýunça ylalaşdy.
Medwedew öz çykyşynda, eger-de bu mesele boýunça ylalaşykly öňegidişlik bolmasa, onda Moskwanyň ABŞ bilen baglaşan Strategik hüjüm ediji ýaraglary çäklendirmek baradaky şertnamadan hem çykyp biljekdigini aýtdy.
Geçen ýyl ylalaşylan bu şertnamanyň çäginde taraplar özleriniň ýadro arsenallarynyň üçden birine golaýyny kemeltmeli.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Mark Toner planlaşdyrylan raketa hüjüminden goranyş sistemasynyň Orsýetiň arsenalyna zeperiň ýetmejekdigini aýtdy. Şeýle-de, Toneriň bellemegine görä, Birleşen Ştatlar “Strategik hüjüm ediji ýaraglary çäklendirmek baradaky şertnamadan çykar ýaly howpa esas görmeýändigini” aýtdy.
Ak Tamyň Howpsuzlyk geňeşiniň metbugat wekili Tommi Wietoryň ýaýradan beýanatynda aýdylmagyna görä, “Birleşen Ştatlar öz raketa hüjüminden goranyş planyny kemeltmez we oňa hiç hili üýtgetmeleri girizmez”.