text:
Ukrainadaky soňky ýagdaýlar barada dogry maglumat almak mümkinçiligi gitdigiçe azalýar. Üstesine, rus mediasy bu mümkinçiligi has hem kynlaşdyrýar.
Rus harbylary Krymy eýelediler. Moskwa Ukrainada harby operasiýalary geçirmäge meýil bildirýär. Ors mediasy aýak aldygyna “bogazlaryny ýyrtyp” “Kiýewi ‘faşistler’ dolandyrýar, gündogar Ukrainada etniki ruslara hüjüm edilýär we ukrainaly bosgunlar Orsýete geçip başlady” diýip, ýalan habarlar bilen aňlary bulaşdyrýarlar.
Berilýän maglumatlaryň ep-esli bölegi ýalan we çeşmesi näbelli bolsa-da, olar öz habarlaryny orsýetli syýasatçylara, käwagt bolsa hatda Günbatar media toparlaryna salgylanyp, “kyýamat goparýarlar”. Soňky bolýan wakalar 1997-nji ýylda Birleşen Ştatlarda surata düşürilen “Ünsi sow!” atly kinofilmi ýada salýar. Şol kinoda lukmanlar “aslynda ýok söweşi” goldamak üçin mediany ulanýarlar.
“Söweşde ilki bilen hakykat ölýär”
Ýazyjy we terjimeçi Ketrin Fitzpatrik "Interpretermag.com" sahypasy arkaly Ukrainada bolup geçýän wakalary habar berýär
.
Ol: “Ine, uruşlar şeýdip başlaýar-da. “Söweşde ilki bilen hakykat ölýär” diýip, ýöne ýere aýdylmandyr. Ynha, orslaryň bolşuna seredip, biz hakykatdanam hakykatyň öldürilýändigine şaýat bolýarys. Olar ýagdaýa gaty jogapkärçiliksiz çemeleşýärler. Olar adamlaryň “ýigrenç” duýgularyna meçew berip, “aljyraňňy ýagdaýy” döredýärler. Harkow ýaly şäherlerde adamlar ors kanallaryna tomaşa edýärler. Munuň gapdalyndan, belki, olar özleriniň ýerli kanallaryna-da syn edýändirler, ýöne, esasan, olar rus kanallaryna ynam edip, şolara bil baglaýarlar. Şeýlelikde köp adam bolýan zatlaryň anygyna-da ýetjek bolanok”.
Fitzpatrik Moskwanyň öz Birleşen Milletler guramasyndaky ilçisi Witaliý Çurkiniň üsti bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşine ýetiren we Orsýetiň Ukraina garşy güýç ulanmak planyny mamla edip görkezýän düşündirişleri diňe ýalan maglumatlara esaslanýar diýýär. “Ýalan habarlara esasalanyp, Orsýetiň Federatiw Geňeşine ýurduň Ukraina garşy güýç ulanmak meýlini tassyklatdylar. Soňundanam ilçi Çurkin ‘etniki orslara eýe çykýas, olar howp astynda’ diýip, Birleşen Milletler guramasynyň gözüni boýajak bolýar. Şularyň ählisi ýalan maglumatlara esaslanýar”.
Çurkin Birleşen Milletler Guramasynda eden çykyşynda Kiýewdäki “Сaves” ybadathanasyna edildi diýilýän hüjüm barada-da belliklerini aýtdy. Şol boldy diýlen hüjümi rus mediasy “sakgyç edinip” çeýnäpdi. Ýöne ybadathananyň işgärleri öz kiliselerine hiç-hili hüjüm edilmändigini aýdyp, çykyş edipdiler. Haçan-da Çurkiniň hasabatynda bolmadyk waka “boldy” diýlip agzalanda, Fitzpatrik özüniň aňk-taňk bolandygyny aýdýar.
Rus habar serişdeleri
Rus mediasy şu ýylyň başyndan bäri 650 müň sany ukrainalynyň Orsýetden haraý isläp, araçäkden geçendigini habar berýär. Ýöne Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlar boýunça ýokary komissary araçäkden adatdan daşary “geçiş we göçüşleriň” bolmandygyny aýdýar.
Ukrainaly bloggerler rus mediasynyň ‘bosgunlar’ baradaky habary birwagtky köne suratlary ulanyp ýaýradandyklarynyň üstüni açdy. Görüp otursalar, “Orsýete geçdi” diýilýän “bosgunlaryň” mediada görkezilen suratlary aslynda birwagtlar Ukrainanyň “Şehini” araçäginden Polşa geçen adamlaryň suratlary ekeni.
Rus mediasynda ýaýradylan beýleki habarlaryň “ugrunda bir zat bar”. Ýöne, olar kiçijik zatlary ulaldyp “kyýamat goparýarlar”. Mysal üçin, fewralyň 27-den 28-ne geçilen gije kimdigi näbelli “wandallar” Simferopoldaky bir sinagogy harladylar.
Ynha, ýöne rus mediasy şol habary “Aşa milletçi ‘Sagçylar topary’ antisemit hüjümleri amala aşyrýar’ diýip, halka ýetirdi. Emma “Sagçy topar” özleriniň beýle waka gatnaşmandyklaryny aýtdy. Ýerli ýewreý toparynyň ýolbaşçysy Oleksandr Hendin Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde: “Olar “Sagçy toparlar” däldir. Meniň pikirimçe, kimdir biri Krymda bulagaýçylyk çykarmak üçin “sagçylaryň” emblemasyny ulandy we şeýle zatlar boldy” diýdi.
Ukrainanyň baş rawwini (ýewreý ruhanysy) Ýakow Dow Bleýç özüniň 4-nji martda eden çykyşynda Ukrainadaky ýewreýleriň üstüne abanýan esasy howpuň “Orsýet tarapyndan sahnalaşdyrylýan prowokasiýalardygyny” aýtdy. Ol: “Faşistler hem Awstriýa girenlerinde, şol bir taktikany ulanyp, halka meçew beripdiler” diýip, öz sözleriniň üstüni ýetirdi.
Maksat
"TheDailyBest.com" saýtynda orslaryň “propaganda maşyny” barada makala ýazan ukrainaly žurnalist Oleh Şynkarenko Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda “propaganda kampaniýasynyň iki maksady bar” diýdi. Olaryň birinjisi: ukrainalylara garşy ýigrenç duýgusyny öjükdirip, halka meçew bermek we Orsýeti Ukraina bilen urşar ýaly etmek; beýlekisi bolsa halkara jemgyýetçiligine özlerini mamla görkezer ýaly “düşündirişleri” çöplemek. Ol öz sözlerinde Çurkiniň Birleşen Milletler guramasyna iberen hasabatynyň şondan ybaratdygyny hem nygtaýar
.
Şynkarenko rus telewideniýesiniň žurnalisti Dmitriý Kiselýow barada “ýalançy” diýip gürrüň edýär. Rus žurnalistikasynyň “parlak ýyldyzy” Kiselýow dekabr aýynda döwlet eýeçilgindäki “Rossiýa segodnýa” habar agentliginiň başlygy wezipesine bellenipdi. “Habarçylygyň etikasy” atly ukrain bileleşigi Kiselýowyň “galp habarlary” barada şikaýat bukjasyny taýýarlady.
Galp habarlardan bez bolan 25 ýaşly harkowly žurnalist Serhiý Balbeko “ýalançylara” garşy göreşmek üçin “Fake Control”
atly web sahypa döretdi.
“Meniň öz dostlarym bilen şu proýektiň üstünde işläsim gelýär. Sebäbi biz bir zada göz ýetirdik, ýagny telewideniýäniň, sosial medianyň we dürli habar agentlikleriniň üsti bilen halka ýetirilýän galp habarlaryň yzy üzülenok”.
“Fake Control” sahypasy ilkinji bolup ukrainaly bosgunlar baradaky habaryň galpdygyny paş etdi. Şeýle-de bu sahypa Kiýewiň rus pasportly adamlary tussag etmekçi bolýandygy barada ors mediasynda peýda bolan ýalan habarlaryň sözüň doly manysynda “galpdygynyň” üstüni açmagy başardy. Galyberse-de, ady agzalýan habar portaly rus mediasynda amerikan uçarlarynyň Kryma hüjüm etmek üçin Gara deňze ugrandygy baradaky ýaýradyln ýalan habarlary hem kül-peýkun etmegi başardy.
Balbeko öz toparynyň galp habarlaryň üstüni açmak üçin ýörite taktikalary ulanmaýandygyny, muňa derek olaryň gözleg motorlaryny ulanyp, çap edilýän suratlara ýakyndan syn edýändiklerini, şeýle-de degişli adamlara telefon jaňlaryny etmek arkaly hakykatyň üstüni açýandyklaryny gürrüň berýär: “Ukrainada hakykat ýüzünde nämeleriň bolup geçýändigini başgaça düşündirmek üçin dürli kampaniýalar alnyp barylýar diýip pikir edýärin”.
Fitzpatrigiň aýtmagyna görä, “Fake Control” we ”StopFake.org” ýaly sahypalar Orsýetiň propaganda läheňleriniň “agzyny ýygdyrýar”: “Myş-myşlardan habar ýasap halka ýetirýän “habarçylaryň” hüjümlerini raýat žurnalsitleri ussatlyk bilen yza serpikdirýärler. Olar ors belgili awtobuslary wideo düşürýärler, olar orsýetiň ýaragly goşunlaryny surata düşürýärler. Munuň netijesinde hakykat göze görnüp başlaýar. Bilemok, belki-de bu ýagdaý Kreml propagandyçalarynyň möwritiniň geçendigininiň alamatydyr. Sebäbi raýat žurnalistleri propagandyçylara garşy amansyz göreşýärler”.
Ýöne Fitzpatrigiň sözlerine görä, rus mediasyna garşy görülýän çäreler doly ýetlerlik bolman biler. Sebäbi haçan-da belli bir habar ýaýranyndan soňra ýagdaýyň aslynda şeýle däldigini görkezmeklik habar ýaýratmakdan has çetin bolýar.
Garaşsyz “Lewada” merkeziniň müdiri, orsýetli sosiolog Lew Gudkow geçirilýän propaganda işleriniň esasy maksadyny şeýle düşündirdi: “Propaganda syýasatynda, esasan, wakalaryň alternatiw wersiýalaryny gysyp çykarmagyň adamlara edýän täsirini hökman göz öňünde tutmaly. Ähli alternatiw maglumatlary göz öňünde tutmaly. Munuň netijesinde, hatda siziň habarlaryňyza ynanmaýan adamlar ýa-da habarlaryňyza şübhe bilen garaýan adamlar hem beýleki alternatiwlar barada kelle döwmeýärler. Ynha, propaganda, ýagny “wagyz etmek” syýasatynyň esasy maňzy, esasy özeni şudur”.


c: text/html

text:
Gyrgyzystanda mollanyň, döwletiň resmi nikasy bolmazdan, musulmançylygyň düzgünlerine görä dini nika gyýmagyna jenaýat işi hökmünde garamagy teklip edýän kanun taslamasy taýýarlanylýar.
Gyrgyzystanyň Mejlisiniň iki sany halk wekili şeýle kanun taslamasyny hödürlediler. Hödürlenen bu kanun taslamasynda mollanyň dini nika gyýjak mahaly eýermeli kadasyny düzgünleşdirmek göz öňünde tutulýar.
Kämillik ýaşyna ýetmediklere nika gyýylmagy Merkezi Aziýanyň iň wawwaly meselesi. Kanunlar diňe kämillik ýaşyna ýetenleriň resmi nikadan geçmegine rugsat berýär. Ýöne ýurtda, ylaýta-da oba ýerlerindäki nikalaryň köpüsi, ene-atalaryň razyçylygy esasynda, ýerli mollanyň dini nika gyýmagy bilen durmuşa geçirilýär. Şeýle dini nikalaryň bolsa hiç ýerde kanuny tutarygy ýa-da resmi belligi bolmaýar.
Täze kanun taslamasyna görä, mundan beýläk durmuş gurmak isleýän ýaş çatynjalar üçin resmi nikada durýandygy baradaky şahadatnama almak hökmany we resmi organlaryň öňünde ony görkezmäge hem borçly bolarlar.
“Şeýle durmuş ýagdaýlary bar, ýagny gyzlar 15-16 ýaşa ýetende, derrew durmuşa çykarylýarlar we hiç hili resmi nikadan geçirilmeýärler. Bu düýbünden nädogry ýagdaý. Kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlar şeýle ýaşda entek maşgala gurmaga taýýar bolmaýarlar. Şeýle ýagdaýda ýaş gyzlar öz ene-atalarynyň islegine garşy gidip bilmän, alaçsyz ýagdaýda durmuşa çykýarlar we soňam öz janyna kast edýärler” diýip, "Gyrgyzystan" partiýasynyň halk wekili we şol täze kanun taslamasynyň awtorlarynyň biri bolan Elmira Jumalyýewa Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna gürrüň berýär.
Elmira Jumaliýewa bilen bilelikde täze kanun taslamasyny taýýarlan "Atamekan" partiýasynyň halk wekili Aida Salýanowa bu ugurdaky jogapkärçiligiň resmi nika bolmazdan dini nikany gyýýan mollalaryň boýnuna goýulmagyny isleýärler. Olar şonuň ýaly-da resmi nikasy bolmazdan dini nika gyýdyrmak isleýänleriň islegini berjaý etse, mollanyň 3 ýyldan 5 ýyla çenli türmä basylmagyny talap edýärler.
ZAGS ýazgysy bolmazdan nika gyýylmagy
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy bilen söhbetdeş bolan Oş welaýatynyň Nookat etrabynyň Adalat atly ýaşaýjysy özüniň üç gezek durmuşa çykarylandygyny we hiç birinde hem resmi nikadan, ýagny ZAGS-dan geçirilmändigini aýdýar.
Adalat: “Men birinji gezek 14 ýaşymda durmuşa çykaryldym. Şonda meniň ene-atam şeýle karara gelipdi. Kakam şonda meniň entek gaty ýaşdygym we meni aljak adamynyň hem özümden gaty uly ýaşdadygy baradaky nägileligime gulagam asmady. Ana, onsoň aradan iki ýyl geçen badyna biz aýrylyşdyk” diýip gürrüň berýär.
Kakasy ölenden soň Adalat ikinji gezek hem resmi bolmadyk ýagdaýda durmuşa çykypdyr. Ýöne bu gezek ol öz islegi bilen üç çagaly adama barypdyr. Adalatdan gyzy bolandan soň onuň adamsy Adalaty taşlap, öňki aýalynyň ýanyna dolanypdyr.
Adalat öz başdangeçirmelerini şeýle jemleýär: “Uçünji gezek hem men ýene resmi nikasyz durmuşa çykdym we iki çagam boldy. Bir gün adamym meniň "owadan däldigimi" aýtdy we çagalary we pensiýadaky garryja ejemi ekläp bilmejegini aýdyp, näçe ýalbarsam hem, meni taşlap gitdi”.
Onuň her gezek guran durmuşy bikanun ýagdaýda bolany üçin, ol ýaşaşan adamlaryndan hiç hili hak-hukuk talap edip bilmändir.
Gyrgyzystanda resmi bolmadyk nika esasynda ýaşaşmak gaty ýörgünli ýagdaý. "Nastoýaşoýe wremýa" (“Häzirki wagt”) gepleşiginiň geçiren söhbetdeşligi
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy häkimligiň hukuk işgäri Nookat Çynara Yrysbaýewa bilen gürrüňdeş boldy. Onuň aýtmagyna görä, şeýle wakalar ýurtda sanardan gaty köp. Adaty ýagdaýda taşlanan aýal maşgalalar häkimlige ýüz tutup, aýrylşan adamsynyň çagalaryna aliment tölemegi we mal-mülküň paýlaşylmagy barasynda kömek soraýarlar. Emma olaryň başda döwlet edarasynda resmi ýagdaýda nikadan geçmändigi üçin, olara kömek edip bolanok. Adalatyň başyndan geçiren tejribeleri göz öňünde tutulanda, resmi bolmadyk nikalarda ýüze çykýan şeýle problemalar diňe kämillik ýaşyna ýetmänkä durmuşa çykarylýan ýaş gyzlar bilen çäklenenok.
"Problemanyň çuňňurlygy"
Gyrgyzystanyň musulmanlarynyň dini edarasynyň pitiwa bölüminiň ýolbaşçysy Bagtyýar Toktagazyýew Jumalyýewa bilen Salýanowanyň hödürlän täze kanun taslamasynyň gaty seresaplylyk bilen öwrenilip, maslahatlaşylmalydygyny nygtaýar: “Bu meselede mollanyň nähili jogapkärçiligi bolup biler? Eger ýaş çatynjalar öz islegleri bilen nika gyýdyrmak üçin ýüz tutsalar, onda munuň jogapkärçiligini ol öz üstüňe almalymy? Molla diňe öz borjuny berjaý edip, nika gyýýar we şeýlelik bilen onuň bu meselä baglanyşygy şol ýerde hem gutarýar”.
Bagtyýar Togtagazyýew şol bir wagtyň özünde hem dini guramanyň şol täze kanun taslamasyna garşy çykyş etmeýändigini aýratyn belläp geçýär. Onuň aýtmagyna görä, nika gyýýan molla diňe özüne ýüz tutanlaryň hakyky ýaşyny we olaryň öz razyçylygy bilen durmuş gurýandygyny soramaga borçly.
Musulman zenanlaryň "Mutakallim" atly guramasynyň baştutany Jamal Frontbek gyzynyň pikirine görä bolsa, aslynda bu örän gowy ideýadyr. Ýöne ol şeýle täze kanun taslamasyny hödürlänleriň problemanyň gaty çuňňurlygyna düşünýändiklerine şübhelenýändigini bildirýär. Şonuň ýaly-da ol munuň bilen baglanyşykly şeýle diýýär: "Nikany namaz okaýan her bir adam gyýyp biler we muny gadagan etmäge hiç kimiň güýji ýetmez".
Dini nika Gyrgyzystanda barha giňden ýaýbaňlanýar we onuň-da belli sebäpleri bar. Munuň birinji sebäbi, ýagny ýaşlar Gyrgyzystanda barha dine köp ýykgyn edip, dini edim-gylymlary has köp durmuşa geçirmäge ürç edýärler. Şäherden uzak ýerlerde ýaşaýanlar resmi düzgünler sebäpli ZAGS bölümlerine ýüz tutmakdan gaça durýarlar. Şäherde ýaşaýanlar üçin hem resmi nikadan geçmek kyn hem gaty uzaga çekýär we gaty köp wagtlap nobatyňa garaşmaly bolýar.
Ikinji aýal, hatda üçünji we dördünji aýal alýanlar bolsa diňe dini nika gyýdyryp oňýarlar.
Zenanlar üçin resmi nikasyz, diňe dini nika bilen durmuş gurmak has gynançly ýagdaýyň döremegine eltip bilýär. Haçan-da adamsy aýalyny taşlap gidende, diňe elinde resmi nikanyň şahadatnamasy bolanlar kanunyň özüne berýän hak-hukuklaryndan we goragyndan peýdalanyp bilýärler.
Materialy taýýarlamaga gatnaşanlar: Gulaýym Aşakeýewa, Kanymgul Elkeýewa we Elenora Beýşenbek gyzy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
22-nji iýulda Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Raşit Meredow Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisiniň birinji orunbasary Riçard Hoglandy kabul etdi. Ol sebitiň ýurtlarynda bolmagynyň çäklerinde wekilçilikli wekiliýete ýolbaşçylyk edip Aşgabada iş sapary bilen geldi.
Duşuşygyň barşynda taraplar syýasy, söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň häzirki ýagdaýyny we gelejekki mümkinçiliklerini, iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky özara gatnaşyklary çuňlaşdyrmagyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.


text:
Şu gün Demirgazyk Koreýanyň ýakynda aradan çykan awtoritar lideri Kim Çen Iri soňky jaýlanyş ýoluna ugradylyş çäresi geçirildi.
Paýtagt Phenýanyň merkezindäki meýdançada gurnalan bu ýas çäresine on müňlerçe harbylar we resmiler birlikde, 100 müň töweregi ýaşaýjy hem gatnaşdy.
Kim Çen Iriň ornuny indi onuň kiçi ogly Kim Çen Un eýelär. Kim Çen Iriň jesediniň ýörite doňdurylan görnüşde, aýna sandygyň içinde saklanjakdygy habar berilýär.
Ol 1994-nji ýylda öz kakasy Kim Ir Seniň aradan çykmagyndan soň, bu ýurda 17 ýyllap liderlik edip geldi we dünýäniň iň bir gazaply hem-de awtoritar liderleriniň biri hökmünde özüni tanatdy.


text:
Çarşenbe güni Owganystandaky NATO güýçleriniň resmileri 8-nji fewralda Kapisa welaýatynda sekiz sany ýaş oglanyň öldürilendigini boýun alyp çykyş etdiler.
NATO-nyň metbugat sekretary Maýk Wikston çarşenbe güni bu barada eden çykyşynda ýerli owgan we fransuz harbylarynyň maglumatlaryna salgylanmak bilen, bu öldürilen sekiz oglanyň elleri ýaragly barýarkalar hüjüme sezewar bolupdyrlar diýlip hasaplanylýandygyny aýtdy.
Maýk Wikston bu oglanlaryň 15-16 ýaşly oglanlar diýlip çaklanylýandygyny aýtsa-da, ýerli owgan resmileri olaryň 6 ýaş bilen 14 ýaşyň aralagyndaky çagalardygyny aýdýarlar.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bu bolan wakany berk ýazgaryp çykyş etdi.


text:
Londonda geçýän tomusky Olimpiýa oýunlarynyň ikinji güni, 28-nji iýulda, türkmenistanly boksçy, 19 ýaşly Nursähet Pazzyýew 75 kilograma çenli agramda türkiýeli Adem Klyjy bilen bäsleşdi. Ol öz bäsdeşi Klyjyçdan 14-7 hasabynda ýeňildi.
Bu Olimpiadanyň üçünji güni, 29-njy iýulda, türkmenistanly Jennet Saryýewa 400 metr aralyga suwda ýüzmek boýunça ýaryşa gatnaşyp, iň soňky bolup pellehana geldi. Türkmen metbugaty Saryýewanyň täze şahsy rekord goýup, bu aralygy 5 minut 40,29 sekuntda geçendigini ýazýar.
19 ýaşly boksçy Nursähet Pazzyýew (sagda) 75 kilograma çenli agramda türkiýeli Adem Klyjy bilen bäsleşdi.
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň žurnalisti Kabul Makeşiň şu gün Londondan beren maglumatyna görä, Londondaky Olimpiada-da gazagystanly we özbegistanly sportsmenler üstünlikli çykyş edýärler: “Merkezi Aziýadan gazagystanly sportsmenler üstünlikli çykyş edýärler. Olar bu Olimpiadada eýýäm iki altyn medal alyp, Merkezi Aziýany dünýä tanadýarlar. Özbegistanlylar hem gowy çykyş edýärler. Emma gyrgyzystanly, täjigistanly we türkmenistanly sportsmenler entek medal almadylar”.
Londondaky tomusky Olimpiýa oýunlarynda Merkezi Aziýadan ilkinji bolup gazagystanly Aleksandr Winokurow tigir sürmekde altyn medal aldy. Şeýle-de gazagystanly ştangaçy zenan Zulfiýa Çinşanlo 29-njy iýulda dünýä rekordyny täzeläp, altyn medal gazandy. Netijede häzir Gazagystanda iki sany altyn medal bar. Emma onuň goňşysy Özbegistanyň bir bürünç medaly bar. Ony dzýudoçy Rişot Sobirow aldy. Ol jemleýji bäsleşikde fransiýaly Sofiýane Milouni ýeňdi.
Britaniýanyň paýtagtynda 27-nji iýuldan 12-nji awgust aralygynda geçýän tomusky Olimpiada Türkmenistandan 23 adamdan ybarat delegasiýa bardy. Şolardan 10-sy bu Olimpiýa oýunlaryna gatnaşýan sportsmenlerdir.
Londonda geçýän tomusky Olimpiýa oýunlaryna Gazagystandan 117, Özbegistandan 54, Täjigistandan 16, Gyrgyzystandan 14 sportsmen gatnaşýar. Olar sportuň dzýudo, boks, suwda ýüzmek, tüpeň atmak, ştanga götermek we beýleki ugurlary boýunça ýaryşlarda çykyş edýärler.
Bu Olimpiýa oýunlarynyň resmi saýtynda berlen maglumatlara görä, häzire çenli alan medallarynyň sany boýunça Hytaý birinji orny, ABŞ ikinji we Italiýa üçünji orny eýeleýär. Bu sanawda Gazagystan 7-nji orunda ýerleşdirildi.
Maglumatlara görä, Londonda geçirilýän tomusky Olimpiýa oýunlarynda altyn medal alan sportsmene Gürjüstan 1 million 200 müň, Azerbaýjan 510 müň, Gazagystan 250 müň, Gyrgyzystan 200 müň, Orsýet 125 müň we Tajigistan 63 müň amerikan dollaryny bermegi wada edipdir.
2008-nji ýylda Pekinde geçirilen tomusky Olimpiýa oýunlaryna Türkmenistandan 10 sportsmen gatnaşypdy. Emma olar hiç hili medal alyp bilmändiler.


text:
Eýranyň uran baýlaşdyrmak işi, Tähran ýadro ýaraglaryny ýasajak bolýan bolaýmasyn diýip howsala döredişi ýaly, Orta Gündogarda ýadro ýaraglarynyň bäsleşigine itergi berermi? Häzirlikçe bu soraga “ýok” diýip, jogap bermeli.
2005-nji ýyldan bäri sebitdäki ýurtlaryň ondan gowragy parahatçylykly maksatlar üçin atom elektrik stansiýalaryny gurmaklyga täze ýa täzelenen gyzyklanma bildirdi. Emma Kairden, Ankaradan, Riýaddan ýa-da beýleki paýtagtlardan ýadro ýaragly ýurt bolmagy ahmal Eýrana garşy durmak üçin ýadro ýaraglaryny edinmäge çagyrýan çynlakaý ses eşidilmedi.
Parahatçylykly ýadro energiýasyny edinmäge isleg bildiren ýurtlaryň arasynda Türkiýe, Müsür we Aýlag Hyzmatdaşlygy Geňeşiniň (AHG) agzalary hem bar. Bu ýurtlardaky bilermenler we syýasatçylar elektrik öndürilişini ýokarlandyrmak ýa-da deňiz suwlaryny duzsuzlandyrýan zawodlary işletmek üçin, özleriniň energiýa çeşmelerini dürlüleşdirmek zerurlygy bilen ýüzbe-ýüz durandyklaryny öňe sürýärler. Emma beýleki ýurtlarda bu hili kärhanalar üçin ne tehnologiýa, ne-de adam infrastrukturasy bar ýa-da olar ýurt içinde bu barada pikir ederden gaty durnuksyz ýagdaýda.
Ýöne bu gözleg bu ýurtlarda ýadro tehnologiýasyny edinmek ugrunda dyzaýanlaryň köpüsi üçin milli buýsanç meselesine, ýurduň we onuň ýolbaşçylarynyň syýasy abraýy hem täsiri babatda öwünmek guralyna öwrüldi.
AHG ýurtlary barada aýdylanda, olaryň nebit baýlygy bu ýurtlaryň hakykatda syýasy kapitala kowalaşýandygy baradaky delile gol ýapýar. Müsürde teklip edilen ýadro proýekti kakasynyň ýerine prezident bolmak isleýän Gamal Mübärek üçin içeri syýasatda gün tertibiniň esasy meselesine öwrüldi.
Türkiýe we beýleki Orta Gündogar ýurtlary Eýrany Halkara Atom Energiýasy gullugy we BMG bilen doly hyzmatdaşlyk etmegä çagyrdylar. Muňa garamazdan, olar Tährana garşy berk sanksiýalaryň girizilmegine garşy we Eýranyň ýadro programmasyna tutuş sebitiň ýagdaýynda garaýarlar.
Regional çemeleşme
Bu sebitde ýadro ýaragy bardyr diýlip ynanylýan ýeke-täk ýurt – Ysraýyl. Bu ýurt Ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk şertnamasyna goşulmakdan ýüz öwürdi we özüniň beýle ýaragynyň barlygyny ne inkär etdi, ne-de tassyklady.
Muňa garamazdan, Orta Gündogar ýolbaşçylaryndan Eýranyň ýadro programmasy barada soralanda, olar köplenç Ysraýyl meselesini galdyrýarlar. Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan köplenç şu meseläni gozgaýar we “Günbataryň bu meseledäki sessizligini” tankyt edýär.
Müsürem, Tährana we Türkiýä garanda, has müňkürem bolsa, Ysraýylyň şeýle ýaraglarynyň bar-ýoklugyna baş galdyrylmýan halatynda Eýrana basyş görkezilmegini ret edýär.
Saud Arabystany ýadro meselelerine regional çemeleşmäni öňe sürýäne we Orta Gündogaryň ýadro ýaraglaryndan azat bolmagyny wagyz edýäne meňzeýär. Ýöne Saud Arabystany Orta Gündogarda Eýranyň ýadro programmasyna Ysraýyldan soň iň köp garşy çykýan ýurt, başga arap ýurtlaryna garanda, ol özüne Tähran tarapyndan has köp wehim duýýar.
Ysraýyl aňtaw gullugynyň tassyklanmadyk maglumatlaryna görä, saudlylar Eýranyň ýarag synaglaryna jogap edip, Pakistanyň ýadro ýaraglaryny öz topraklarynda ýerleşdirmäge rugsat bermegiň pikirini edýär.
Durnuksyzlaşdyryjy Eýran
Eýse, Orta Gündogaryň beýleki ýurtlarynyň bu regional çemeleşmäni kabul etmegi hem Eýranyň ýadro programmasyny Ysraýyl bilen baglanyşdyrmagy Eýran üçin gowy zatmy? Bu edil beýle-de däl. Sebäbi ol ýurtlar hem Eýranyň ýadro programmasy baradaky şübhäniň dowam etmeginiň Ysraýyl bilen (belki-de, Birleşen Ştatlar bilen hem) weýrançylykly urşuň turmagyna eltip biljegine göz ýetirýärler.
Beýle urşuň tutuş regiona kesti ýetjek. Şeýle-de olar hüjüm ediji ýadro prorgammasynyň Tähranyň tutuş sebite täsirini güýçlendirjegine we bu regiondaky ýurtlaryň käbirindäki ýagdaýy has-da durnuksyzlaşdyrjagyna gowy düşünýärler.
Muňa garamazdan, eger Eýran öz ýadro programmasy baradaky şübheleri azaltmagy başarmasa, sebitdäki ýurtlar, hususan-da, Pars aýlagynyň töweregindäki döwletler öz howpsuzlygyny berkitmek ugrunda has köp tagalla edip başlajaga meňzeýär.
Eýranyň öz ýadro programmasy babatdaky sypjyklygy şu güne çenli onuň ne global, ne-de regional abraýyny ýa täsirini güýçlendirdi. Tersine, Tähran režimi açyk hem hyzmatdaşlyk isleýän ýurt bolmagyň deregine oňşuksyz we syrly ýurt sypatyna eýe boldy. Onsoň ol gepleşiklere hem eglişige ýykgyn edýän ýurt däl-de, barha artýan dartgynlygyň we konfliktiň çeşmesi hökmünde görüldi.
Elbetde, Tähranyň halkara düzgün-tertibinde netijeli orun tapyp bilmezligi Eýranyň halkyna gymmat düşýär. Şu sebäpden hem Eýranda soňky on aýda guralan köpçülikleýin demonstrasiýalaryň iň meşhur şygarlarynyň biri “Gaza-da däl, Liwana-da, meniň janym Eýrana gurban” diýen sözler boldy.
Abbas Jawadi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gepleşikler bölüminiň başlygynyň kömekçisi. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Milletler guramasy Pakistandaky sil zerarly 800 müň çemesi adamyň gury ýer ýollaryndan üzülendigini we olara kömek eltmek üçin azyndan 40 sany agyr ýük göterýän dikuçaryň gerekdigini aýdyp, hökümetlere ýüzlendi.
Resmiler ýol-ýodadan üzük galanlaryň köpüsiniň Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky daglyk ýerlerdedigini, sebäbi ol ýerlerdäki ýollary we köprüleri sil suwunyň ýykan-ýumran edendigini aýdýarlar.
Pakistanyň premier-ministri Ýusuf Reza Gilani häkimiýetleriň sil suwunyň dörän ýerlerinde ýokanç kesellerin epidemiýasynyň ýaýramagyndan çynlakaý alada edýändiklerini aýtdy.


text:
I. 2013-nji ýylyň 29-njy awgustynda Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanan Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda kodeksine (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2013 ý., № 3, 52-nji madda, № 4, 76-njy madda; 2014 ý., № 1,45-nji madda, №2, 79-njy madda, № 4,162-nji madda; 2015 ý., № 1, 10-njy madda, № 3, 104-nji madda, № 4, 124-nji we 143-nji maddalar; 2016 ý., № 1,6-njy, 29-njy we 62-nji maddalar) şu üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmeli:
1. 180-nji maddadan soň şu mazmunly maddalary goşmaly:
«1801-nji madda. Binalar we desgalar gurlanda, durky täzelenende, düýpli abatlananda hem-de bu işleriň taslama-çenlik resminamalary düzülende
gurluşyk kadalarynyň bozulmagy
1. Gurluşyk pudagynda döwlet standartlaryna laýyk gelmeýän gurluşyk materialiarynyň, önümleriniň we gurnawlarynyň ulanylmagy, tehniki şertler, inžener gözlegleri, taslama işleri, gurluşyk-gurnama işleri ýerine ýetirilende gurluşykda tassyklanan taslamalaryň we beýleki kadalaşdyryjy resminamalaryň düzgünleriniň bozulmagy bilen, binalaryň we desgalaryň berklik, durnuklylyk, çydamlylyk görkezijileriniň peselmegi, gurluşygyň hiline, daşky keşbine bildirilýän talaplaryň bozulmagy —
fiziki şahslara binýatlyk mukdaryň onusyndan ýigrimisine, wezipeli adamlara — ýigrimisinden otuzysyna, ýuridik şahslara — otuzysyndan ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
2. Binalaryň we desgalaryň hem-de gurluşyk işleriniň kabul edilmeginde bellenilen kadalaryň we tertibiň bozulmagy –
wezipeli adamlara binýatlyk mukdaryň ýigrimisinden otuzysyna çer möçberde jerime salynmagyna eltýär.
3. Binalary we desgalary gurmak, durkuny täzelemek we gurluşyk-gurnama işlerini rugsatsyz alyp barmak, şeýle hem gurluşygy tamamlanan binalary we desgalary kabul etmek baradaky resminamalary resmileşdirmezden olaryň ulanylmagy ýa-da işe girizilmegi —
fiziki şahslara binýatlyk mukdaryň onusyndan ýigrimisine, wezipeli adamlara — ýigrimisinden otuzysyna, ýuridik şahslara — otuzysyndan ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
4. Binagärlik-meýilleşdiriş tabşyryklaryň talaplarynyň bozulmagy —
fiziki şahslara binýatlyk mukdaryň onusyndan ýigrimisine, wezipeli adamlara — ýigrimisinden otuzysyna, ýuridik şahslara — otuzysyndan ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
5. Şu maddanyň birinji, ikinji, üçünji we dördünji böleklerinde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
fiziki şahslara binýatlyk mukdaryň ýigrimisinden otuzysyna, wezipeli adamlara — otuzysyndan ellisine, ýuridik şahslara — ellisinden ýüzüsine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
1802-nji madda. Paýly gurluşygyň rugsatsyz alnyp barylmagy
1. Ýaşaýyş jaýlarynyň we gozgalmaýan emläge degişli başga obýektleriň paýly gurluşygynyň ygtyýarly edaranyň ýazmaça rugsady bolmazdan alnyp barylmagy —
ýuridik şahslara binýatlyk* mukdaryň otuzysyndan ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
2. Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
ýuridik şahslara binýatlyk mukdaryň ellisinden ýüzüsine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.».
2. 214-nji maddany şu görnüşde beýan etmeli:
«214-nji madda. Ulag serişdelerini sürüjiler tarapyndan hereket tizliginiň artdyrylmagy
1. Bellenilen hereket tizliginiň ulag serişdelerini sürüjiler tarapyndan sagatda 10 kilometrden ýokary bolmadyk derejede artdyrylmagy —
duýduryş berilmegine eltýär.
2. Bellenilen hereket tizliginiň ulag serişdelerini sürüjiler tarapyndan sagatda 10-dan ýokary, ýöne 30 kilometrden ýokary bolmadyk derejede artdyrylmagy —
binýatlyk mukdaryň 0,5 bölegine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
3. Bellenilen hereket tizliginiň ulag serişdelerini sürüjiler tarapyndan sagatda 30-dan ýokary, ýöne 50 kilometrden ýokary bolmadyk derejede artdyrylmagy —
binýatlyk mukdaryň birisinden üçüsine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
4. Bellenilen hereket tizliginiň ulag serişdelerini sürüjiler tarapyndan sagatda 50 kilometrden ýokary artdyrylmagy —
binýatlyk mukdaryň üçüsinden bäşisine çenli möçberde jerime salynmagyna ýa-da ulag serişdelerini dolandyrmak hukugynyň üç aýdan alty aýa çenli möhlete çäklendirilmegine eltýär.
5. Şu maddanyň ikinji-dördünji böleklerinde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
binýatlyk mukdaryň bäşisinden sekizisine çenli möçberde jerime salynmagyna ýa-da ulag serişdelerini dolandyrmak hukugynyň alty aýdan bir ýyla çenli möhlete çäklendirilmegine eltýär.
Bellik
Gaýragoýulmasyz gulluk tabşyryklaryny ýerine ýetirýän tiz kömek, ýangyn howpsuzlygy, beýleki dessin we ýörite gulluklaryň gök-gyzyl reňkli ýylpyldaýan yşyjygy ýakylan ulaglarynyň sürüjileri, şeýle hem döwlet we resmi wekilýetleriň ulaglarynyň guramaçylykly kerwenleriniň düzüminde hereket edýän sürüjiler hereket howpsuzlygyny berjaý etmek şerti bilen Ýol hereketiniň kadalarynyň bellenilen talaplarynyň çäginden çykyp bilerler.».
3. 214-nji maddadan soň şu mazmunly maddany goşmaly:
«2141-nji madda. Ýol belgileriniň talaplarynyň berjaý edilmezligi, durmak ýa-da säginmek kadalarynyň bozulmagy
1. Ýol belgileriniň (hereketde artykmaçlygy görkezýän, gadagan ediji, buýruk beriji belgileriň) ýa-da ýollaryň ýörelýän bölegindäki bellikleriň, hereketde artykmaçlyk bermek talaplarynyň berjaý edilmezligi, ozup geçmek, pyýada geçelgelerinden geçmek ýa-da jemgyýetçilik ulagyny duruzmak kadalarynyň bozulmagy, şeýle hem garaňkyda ýa-da ýol oňat görünmeýän wagtynda yşyklandyryiy abzallary peýdalanmak kadalarynyň berjaý edilmezligi —
duýduryş berilmegine ýa-da binýatlyk mukdaryň 0,1 böleginden 0,2 bölegine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
2. Ýol yşygyň gadagan ediji duýdurmasyna ýa-da hereketi düzgünleşdirijiniň eli, ala taýagy bilen edýän gadagan ediji üm-hereketine garaman geçilmegi —
binýatlyk mukdaryň birisinden üçüsine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
3. Ulag serişdeleriniň durmak ýa-da säginmek kadalarynyň bozulmagy —
binýatlyk mukdaryň 0,5 böleginden birisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.
4. Şu maddanyň üçünji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
binýatlyk mukdaryň birisinden ikisine çenli möçberde jerime salynmagyna ýa-da ulag serişdelerini dolandyrmak hukugynyň üç aýa çenli möhlete çäklendirilmegine eltýär.
5. Ulag serişdeleriň pyýada ýodalarynda sürülmegi, säginmegi ýa-da goýlup gidilmegi, şonuň ýaly-da ulag serişdeleri bilen ýaşaýyş jaýlaryna, binalara, desgalara we gurluşlara barylýan geçelgeleriň, ýollaryň, girelgeleriň ugurlarynyň beklenilmegi —
binýatlyk mukdaryň 0,5 böleginden birisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.».
4. 253-nji maddadan soň şu mazmunly maddany goşmaly:
«2531-nji madda. Uçarmansyz uçýan enjamlaryň tehniki ölçegleriniň talaplarynyň bozulmagy
1. Uçarmansyz uçýan enjamlaryň tehniki mümkinçiliklerini artdyrmak arkaly Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen tehniki ölçeglerini üýtgetmek —
duýduryş berilmegine eltýär.
2. Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň, olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
uçarmansyz uçýan enjamlary muzdsuz alyp, fiziki şahslara binýatlyk mukdaryň üçüsinden bäşisine, ýuridik şahslara — onusyndan ýigrimisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýär.».
5. 3551-nji maddadan soň şu mazmunly maddany goşmaly:
«3552-nji madda. Jemgyýetçilik ýerlerinde sergezdançylyk ýa-da gedaýçylyk bilen meşgullanylmagy
1. Jemgyýetçilik ýerlerinde sergezdançylyk ýa-da gedaýçylyk bilen meşgullanylmagy —
duýduryş berilmegine ýa-da ýigrimi dört sagatdan otuz alty sagada çenli möhlete jemgyýetçilik işleriniň berilmegine eltýär.
2. Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi —
on bäş gije-gündize çenli möhlete administratiw taýdan tussag edilmegine eltýär.».
6. 448-nji maddanyň birinji böleginde «251 -nji,», «3551-nji,» diýen sanlardan soň degişlilikde «2531-nji,», «3552-nji,» diýen sanlary goşmaly.
7. 480-nji maddadan soň şu mazmunly maddany goşmaly:
«4801-nji madda. Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik edaralarynyň administratiw hukuk bozulmalary barada işlere seretmek boýunça ygtyýarlyklary
1. Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik edaralary şu Kodeksiň 1801-nji, 1802-nji, 272-nji, 274-nji maddalarynda we 365-nji maddasynyň ikinji (gurluşyk kadalarynyň we paýly gurluşyk hakynda kanunçylygyň bozulmagy) böleginde göz öňünde tutulan administratiw hukuk bozulmalary barada işlere seredýärler.
2. Şu maddanyň birinji böleginde görkezilen edaralaryň adyndan ygtyýarlyklarynyň
çäginde administratiw hukuk bozulmalary barada işlere seretmäge we administratiw temmisini bermäge Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik edaralarynyň şu aşakdaky wezipeli adamlarynyň hukugy bardyr:
1) Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministri we onuň orunbasarlary;
2) Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutynyň direktory, onuň orunbasary we baş inženeri;
3) Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Döwlet ygtyýarlylandyryş we hile gözegçilik merkeziniň başlygy we onuň orunbasary;
4) Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirliginiň başlygy we onuň orunbasarlary.».
II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Aşgabat şäheri. 2016-njy ýylyň 15-nji oktýabry.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
«Türkmenistan» gazeti.
21.10.2016 ýyl.


text:
Ak mermerli Aşgabatda, welaýat we etrap merkezlerinde gurlup ulanylmaga berilýän medeni ojaklaryň, seýilgähleriň, dynç alyş merkezleriniň, ýokary amatlylygy bolan ýaşaýyş jaýlarynyň, döwrebap mekdepleriň, çagalar baglarynyň, iri sport desgalarynyň hem-de ykdysady maksatly binalaryň sany barha artýar. Munuň özi her bir türkmenistanlynyň ruhuny göterip, olaryň Watana bolan buýsanjyny goşalandyrýar.
Şu ýylyň 20-nji iýulynda, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününiň hem-de “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllyk baýramçylygynyň öňüsyrasynda täze iri saglygy goraýyş binalarynyň açylyş hem-de saglygyň köpugurly düzüminde nobatdaky ýöriteleşdirilen toplumyň düýbüni tutmak dabarasy boldy. Şanly seneler mynasybetli guralan dabaraly çärelere Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamynda düýpli özgertmeler syýasatyny durmuşa geçirýän Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Paýtagtymyzda Okuw-ylmy merkezi, Halkara kardiologiýa merkezi, Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi, Ahal welaýatynda Baş dermanhana birleşiginiň ammarlar toplumy, Tejen şäherinde ýöriteleşdirilen dikeldiş merkezi ulanmaga berildi. Mundan başga-da, Aşgabatda Halkara hirurgiýa we endrokrinologiýa merkeziniň düýbi tutuldy. Bu desgalaryň taslamalary toplumlaýyn çözgütler esasynda durmuşa geçirildi. Olaryň taslamalaryndan başlap, gurluşygyna, enjamlaşdyrylyşyna çenli ähli ugurlary buýrujynyň islegine görä amala aşyryldy.
Täze lukmançylyk merkezlerinde işgärleriň netijeli işlemegi we näsaglara ýokary derejeli lukmançylyk hyzmatlaryny ýola goýmak üçin ähli zerur şertler döredildi. Otaglaryň oýlanyşykly enjamlaşdyrylyşy, bezegi, olaryň ähmiýeti babatda ýerleşişi, binagärlik çözgütleri amatly ýagdaýy döredýär. Munuň özi merkeze gelýänler üçin aňrybaş amatlylygy üpjün edýär. Alymlar saglygy goraýyş edaralarynyň oýlanyşykly çözgüdiniň, olaryň daşky we içki bezeginiň, umuman, toplumyň gurluşynyň näsaglaryň ýagdaýyna oňyn täsirini ýetirýändigini hem-de olaryň tiz sagalmagyna ýardam edýändigini belleýärler.
Şeýlelikde, bu giň möçberli binagärlik desgalary milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli aladasy we tagallasy netijesinde ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň edaralarynyň üstüni ýetirdi. Saglygy goraýyş ulgamynyň döwrebap binalary ýurdumyzyň lukmançylygynyň esasyny düzýär. Häzir gürrüň diňe bir iri, ähmiýetli desgalar babatda däl-de, eýsem, tutuş saglygy goraýyş ulgamynyň toplumlaýyn ösdürilmegi barada barýar. Diýarymyzyň ähli şäherlerinde hem-de obalarynda saglygy goraýyş merkezleri açylýar, olarda zerur, döwrebap şertler üpjün edilýär. Munuň özi ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň döwür bilen aýakdaş gadam urýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.


text:
Owganystanyň Jowuzjan welaýatynyň häkimiýetleri ýedi ýaşynda durmuşa çykarylan gyzyň nikasyny ýatyrdylar. Gyzyň kakasy 2000 amerikan dollary möçberde pul almak ücin öz gyzyny berendigini boýun aldy.
Owganystanyň demirgazygynda ýerleşýän Jowuzjan welaýatynyň häkimiýetleri ýedi ýaşly gyzyny özünden 5 esse uly bir adama durmuşa çykmaga mejbur eden gyzyň kakasyna garşy derňew işini gozgadylar. Gyzyň kakasy ýagdaýyň şeýle bolandygyny boýun aldy.
Ramadan özüniň bu işe baş goşmagyna garyplygyň sebäp bolandygyny aýdýar: “Biziň ýaşara ýerimiz ýokdy, açlyk çekýärdik, bir topar bergimiz bardy. Men öz eden işime puşman edýärin. Gyzymy satan günüm hem puşman edipdim, häzirem puşman edýärin.”
Ol özüniň entek kämillik ýaşyna ýetmedik gyzyny 2000 dollar pul we tüwi, un ýaly käbir azyk önümleri üçin satandygyny boýun alýar.
Gyzlaryň çekýän jebri
Jowuzjan welaýatynyň polisiýa işgärleri Ramadanyň aýaly bu waka barada ýerli hukuk goraýjy toparlara şikaýat edensoň iş gozgalandygyny aýdýarlar.
Ramadanyň aýaly özüniň uly gyzynyň hem gaýynlary tarapyndan edilýän jebir sütemlere sezewar bolýandygyny aýdýar: “Meniň gyzymyň durmuşa çykanyna bir ýyl boldy. Bir ýylyň dowamynda ol öýünden iki gezek gaçdy. Ony adamsy yzygiderli urýan ekeni. Men şony eşidenimden soň gyzymy goýbermek islemedim ýöne onuň adamsy gelip zor bilen ony alyp gitdi”, diýip gyzyň ejesi öz adyny bermezden ýagdaýlar barada içini dökýär.
Polisiýa işgärleri Ramadanyň 35 ýaşly giýewisi Asadullany we olaryň dini nikalaryny gyýan mollany tussag etdiler.
Kepillik bilen boşadylan Mawlawi Nur atly molla gyzyň kakasynyň “gyzyň ýaşy” barada özüne ýalňyş maglumat berendigini we özüniň aldanandygyny aýdýar.
Köp sanly owganystanlylarda dogulyş hakynda şahadatnama ýok. Şeýle-de dini nika gyýlan wagtynda öýlenýän oglanyň we durmuşa çykýan gyzyň şahsyýetlerini tassyklaýan resminamalary soralyp durulmaýar.
Muňa derek, nika gyýlanda iki tarapdanam bir şaýat gatnaşdyrylýar we olar jübütleriň hakyky atlaryna, ýaşlaryna we maşgala ýagdaýlaryna güwä geçip şaýatlyk edýärler. Elbetde nikany gyýan molla şeýle maglumatlary sorasa olar aýdýarlar.
Nikanyň şaýatlary
Owganystanda Adam hukuklary boýunça garaşsyz guramanyň çagalaryň hukugyny goramak boýunça işgäri Ewazali Saberi, şeýle hadysa ýüze çykan ýagdaýynda häkimiýetleriň şaýatlara-da jeza bermelidigini aýdýar: “Nikada her tarapdan iki şaýat we maşgala wekili gatnaşýar. Olar hem öz eden etmişleri üçin kanunyň öňünde jogap bermeli. Polisiýa işgärleri derňew işini geçirenlerinde olary hasaba goşmaýarlar. Şolary hem goşmaly".
Häkimiýetler gürrüňi edilýän nikany ýatyrdylar.
Jowzan welaýatynyň polisiýasynyň jenaýaty agtaryş boýunça bölüminiň müdiri Abdulmalek Mamnun: “Bu nika owgan kanunçylygyna-da, dini normalara-da gabat gelmeýär” diýýär.
Adam hukuklaryny goramak boýunça toparlar, şeýle-de aýal-gyzlaryň hem-de çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça guramalar bu ýagdaý barada aladalanma bildirýärler.
Adam hukuklary guramasynyň regional bölüminiň başlygy Magferat Samimi: “Az sanly jenaýatçylary gabamak bilen bu meseläni çözüp bolmaýar, biz entek köp işleri etmeli” diýýär.
“Gyzyň kakasy neşekeş. Ol öz çagalarynyň hukuklary barada hiç zat bilmeýär. Bir tarapdan garyplyk, beýleki tarapdan neşe onuň öz çagalaryny şeýle ýagdaýa salmagyna sebäp boldy.”
Maşgalanyň ykbaly
Welaýatyň paýtagty bolan Şebergan şäherinde ýerli häkimiýetleriň, kazyýet wekilleriniň we adam hukuklaryny goramak boýunça toparlaryň agzalarynyň gatnaşmagynda bilelikde geçirilen ýygnakda Ramadanyň Balh welaýatyndaky reabilitasiýa merkezine goýberilmegi kararlaşdyryldy.
Gyzyň ejesi Şebergandaky “aýallar öýüne” ýerleşdirildi. Çagalar bolsa golaýdaky “çagalar öýüne” berildi.
Ýerli häkimiýetler gyzyň ejesine iş tapmak barada maslahat edýändiklerini aýdýarlar.


text:
Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasy (PACE) adam hukuklary boýunça Waslaw Hawel baýragyny orsýetli baýry aktiwist Lýudmila Alekseýewa gowşurdy.
Sowet döwrüniň dissidenti we Orsýetde adam hukuklaryny goraýjy iň tanymal we abraýly aktiwistleriň biri 88 ýaşly Alekseýewa abraýly baýrak bilen 28-nji sentýabrda Strasburgda sylaglandy.
Alekseýewa sowet dissidentleriniň hereketine 1960-njy ýyllarda Moskwanyň Helsinki Toparyny döretmek boýunça işlere başlamagynyň öňüsyrasynda goşulypdy.
Alekseýewa 1977-nji ýylda ABŞ emigrasiýa gitmäge mejbur bolupdy we 1989-njy ýylda Orsýete dolanyp, işini dowam etdiripdi.
66 000 amerikan dollaryna barabar baýrak “Ýewropada we onuň daşynda raýat jemgyýetçiligi ugrunda we adam hukuklaryny goramak boýunça görnükli işleri alyp baranlara berilýär.


text:
Gyrgyz milletçi partiýasynyň lideri Döwlet howpsuzlyk güýçleriniň özüni ýoklamak üçin eden synanyşygynda ýaradar bolandygyny aýdýar.
“Ata Žurt” partiýasynyň lideri Kamçibek Taşiýew bu beýanaty Bişkekde bolan metbugat ýygnagynda aýtdy. Ol ýaragly adamlaryň öz jaýyna kürsäp girendiklerini, emma ara janpenalarynyň düşendigini gürrüň berdi.
Ol goragçylarynyň hüjümçileriň sapançalaryny we Gyrgyzystanyň Döwlet howpsuzlyk gullugynyň agzasylygy baradaky şahadatnamalaryny alandyklaryny aýtdy.
Interfaks habarlar gullugy Döwlet howpsuzlyk gullugynyň sözçüsiniň bu waka özleriniň dahylsyzlygy barada aýdan sözlerini çap etdi.
Polisiýa Taşýiewiň öýüne hüjüm edilendigini tassyklady, ýöne jikme-jiklikleri aýtmady.


text:
18-nji dekabr migrantlaryň halkara güni. Halkara guramalaryň maglumatyna görä, häzir dünýäde resmi hasaba alnan 150 million töweregi migrant bar. Soňky wagtlar Türkmenistandan zähmet migrasiýasyna gidýänler hem köpeldi.
Bu migrantlardan 80 milliony iş emigrantlarydyr. Öz ýaşaýan ýurduňdan mejbury daşary ýurtlara çykmagyň köp sebäpleri bar. Ol esasan syýasy, etnik durnuksyzlyk, uruşlar, sosial we beýleki problemalar bilen bagly.
Eýsem, Türkmenistanly migrantlaryň, ylaýta-da zenanlaryň köpçülikleýin daşary ýurtlara ýa-da ýurduň içinde bir regiondan beýleki regiona gitmeklerine nämeler sebäp bolýar?
Durmuşa çykanyna 10 ýyl bolan 35 ýaşly Mahym Orsýete iş migranty bolup gitmeginiň sebäbini şeýle düşündirdi: “Adamym keselli, agyr işe ýaramaýar. Üç çagam bar, ikisi okuwçy. Adamym öý işlerine, mal-gara, çagalara seredýär. Gazanç üçin gitmeli boldum”.
Daşoguzdan Aşgabada iş gözläp gitmäge mejbur bolşy barada iki çagaly, adamsy türmede oturan Aýgül öz ýagdaýy barada şeýle diýdi: “Men şu wagt Aşgabat şäherine türk gurluşyk firmasynda işlemäge geldim. Iki çagam bar. Adamymam häzir türmede. Gelenimiňem sebäbi - iki çagamy eklemeli, adamymyň yzyndan gatnamaly. Obada iş bolmansoň geldim” .
Häzir Türkiýede işleýän aşgabatly zenan Olýanyň adamsy ýok, ýeke çagasyny özi eklemeli, onuň ene-atasy-da işsiz. Şonuň üçin olaryň birek-biregi goldamaga, birek-birege ýardam etmäge ýagdaýlary ýok. Daşary ýurda migrasiýa çykmakdan başga çäre-de ýok. Orsýete gitmek Türkiýä gitmekdenem kyn. Türkiýä gelmek biraz arzan diýip, Olýa aýdýar.
Iş şertleri agyr
Eýsem, zähmet migrasiýasyna gidýän zenanlaryň iş şertleri nähili? Moskwada işläp, Türkmenistana dolanyp gelen Mahym bu barada şeýle gürrüň berdi: “Orsýetde gurluşyk firmasynda işledim. Moskwada türk firmasynyň naharhanasynda gap-gaç ýuwýançy boldum. Naharhanada 500 töweregi işçi naharlanýardy, şolaryň gap-gajyny ýuwup ýetişmeli. Uzyn gün aýak üstünde, şeýle bir ýadaýarsyň, lütüň çykýar”.
Aşgabatda türk firmasynda işlän Aýgül hem öz iş şertleriniň mundan öwerlik däldigini aýtdy. Ol bu barada: “Sement, daş, hemme zat daşaýarys. Agyram bolsa, şoňa döz gelip, işleýäris. Iş şertleri agyr, ýoldaşym ýa-da çagalar gürleşmek üçin bäş minut jaň etseler hem, şolar bilen gürleşmäge-de wagt berenoklar: işlemeli, ýene-de işlemeli. Içmäge suwam gaýgy şo taýda” diýip, gürrüň berdi.
Ýurduň içinde hem daşynda zähmet çekýän zähmet migrant zenanlary iş prosesinde başga-da kynçylyklaryň az däldigini aýdýarlar.
Moskwada işläp gelen Mahym şu mesele barada durup geçip: “Firmada işleýän erkek adamlar maňa ýaman göz bilen seredýärler. Olaryň pikiriçe, men aýal bolsam, özümem daşary ýurda çykan bolsam, men hemme işi ediberýän ýeňil aýal diýip garaýan ýaly” diýýär.
Sözüni dowam etdirip, Mahym: “Bir gezek bir türk emeldary meni ýeňiljek bir işe geçirmegi wada etdi. Ony öz oglanlarymyzyň biri maňa habar berdi. Barsam, kabinetinde meni başdan-aýak gözden geçirdi. Gözüni oýnakladyp, synlap, şol türk maňa häzirkimden iki esse köp hak ýazjagyny aýtdy. Ol adamyň bolşy maňa ýakmady, onda-da derrew çykyp gaýtmakdan gorkdum, işsiz galarmykam öýtdüm. Men ondan näme etmelidigimi soradym. Ol güldi, 'hiç zat' diýip, elimden tutjak boldy. Elimi çekip alyp, beýle işleri başarmaýanymy aýdyp, çykyp gaýtdym. Ýatýan jaýyma gelip, aglap, içimi sowatdym” diyip, gürrüň berdi.
Türkmenistanda-da ýagdaý şeýle...
Şeýleräk ýagdaýy Aşgabatdaky türk firmasynda işlän iki çaganyň enesi Aýgülem başdan geçiripdir. Ol bu barada şeýle diýdi: “Öň aýal brigadiriň elinde işläpdik. Şu wagtky erkek adam eken. Agam ýaly oglan diýip, başda ünsem bermedik. Äriň ýok bolsa, ol başgaça garaýar aýal maşgalalara. Onuň ýaly iş üçin gelmänimizi düşündirjek bolsak, gepiň gysgasy, ol üstümizden güljek, aýal maşgalany depelejek bolýar”.
Aýgülüň sözlerine görä, işe ýerleşmekde, ýaşamak üçin kireýine jaý tapmakda uly kynçylyklar bar. Aýgül, hernäçe kynam bolsa, adamsy türmeden çykyp gelýänçä, iki çagany eklemek üçin dürli kynçylyklara döz gelmeli boljakdygyny aýtdy.
Gazanç üçin zenanlaryň başga ýurtlara gitmeginin Türkmenistanda kän bir oňlanylmaýandygyny hem käbir türkmenistanlylar gürrüň berýärler.
Mysal üçin, obada ýaşaýan Mahym: “Her kim bir zat diýýär. Ýöne, esasan, köpçülik oňlanok. Oňlamasa nädeýin, maşgalama bir ýerden girdeji girmel-ä. Çagalarymy iýdirmeli, geýdirmeli, olara okuw esbaplaryny alyp bermeli. Hojalyk üçin zerur bolansoň, adamym hem gidip işlänime garşy bolup duranok. Ýagdaý gowy bolanlygynda ol meni hiç ýere goýbermezdi. Käwagtlar ol toý-poýdan az-owlak içip gelse, ‘Seni iberjek däl, obada başymy dik göterip gezip bilemok’ diýip, iňirdeýär” diýip, öz ýagdaýyny suratlandyrdy.
Gara gyş sowlup, bahar gelse, gazanç etmek üçin ýene Moskwa gidip gitmejekdigi bilen gyzyklanamyzda, Mahym özüniň zähmet migrasiýasyna gitmekden gaty ýadandygyny aýtdy.
Ol bu barada şeýle diydi: “Gaty ýadadym, onsoňam çagalarym bärde hor bolýar, adamym öýde bolany bilen, erkek erkek-dä. Maşgalada aýalyň ornuny hiç bir erkek tutup bilmez. Soňky sapar gidenimde kiçi gyzym erbet keselläpdir. Çaga meni göresi gelip, gije boýnumdan gujaklap uklaýar. ‘Eje, indi gitmesene’ diýýär. Düýşünde-de şu zatlar barada samraýar. Çagamy kyn günde goýanyma ýüregim gyýlyp, aglaýanam käwagt. Başarsam, ýazda fermerden ýer alyp, daýhançylyk etjek, bir göläm, üç goýnum bar. Olary eklärin, indi çagalaryň ýanynda boljak, gitjek däl”.


text:
Merkezi Aziýada ýygnanyşmak azatlygyna bagyşlanyp geçirilýän 2 günlik tegelek stol şu gün Bişkekde öz işine başlady.
Ýewropada höwpsyzlyk hem hyzmatdaşlyk guramasy tarapyndan gurnalan çärä Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň hem Özbegistanyň parlamentleriniň, hökümetleriniň hem graždan jemgyýetleriniň wekilleriniň gatnaşýandygy bu barada ýaýradylan metbugat beýanatda aýdylýar.
“ÝHHG-nyň hemme agzalary ýygnanyşmak azatlygyna, şol sanda syýasy partiýalary hem syýasy guramalary gurnamak, olara goşulşyp, şol partiýalaryň işine aktiw gatnaşmak babatdaky raýatlaryň hak-hukuklarynyna hormat goýmak borjuny öz üstüne aldy. Bu duşuşykda aýry-aýry ýurtlaryň kanunlarynda şol borçlaryň nä derejede berkidilendigine hem durmuşda ýerine ýetirýändigine garalar”, diýlip bu metbugat beýanatda maglumat berilýär.


text:
Hökümetiň ýolbaşçy işgärleri Putiniň täze salgytlaryň girizilmegi baradaky talaby bilen ylalaşdylar.
Interfaks habar gullugy 8-nji fewralda beren maglumatynda Rus hökümetiniň "saglyga zyýanly iýmitlere" we şol sanda çips bilen gazly suwa salgyt salynmagy baradaky kanun taslamasyny oňlamandygyny habar berdi.
Şeýle kanun taslamasyny "Adalatly Russiýa" partiýasynyň halk wekili Oleg Miheýew 2015-nji ýylyň dekabr aýynda Döwlet Dumasyna hödürläpdi. Ýöne hökümet oňa garamakdan ýüz öwürdi. Jogaby alandan soň halk wekili Miheýew şol kanun taslamasyna garalmagyny sorap, gaýtadan degişli dokumentleri hödürledi.
Hökümet, hut Russiýa Federasiýasynyň prezidenti Wladimir Putiniň geljek dört ýyllykda täze salgytlaryň girizilmezligi baradaky tutumy sebäpli, şeýle netijä gelnendigini bildirdi.
Putin bu barada 2014-nji ýylyň dekabr aýyndaky Federal Geňeşiň ýygnagynda eden ýörite çykyşynda 2018-nji ýyla çenli täze salgytlaryň doňdurylmagyny talap etdi.
"Wedmosti" gazeti bolsa 5-nji fewralda çap eden maglumatynda ors hökümetiniň goşmaça salgyt girizilip bilinjek önümleriň sanawyny taýýarlaýandygyny habar berýär. Şol bir wagtyň özünde hem ol sanawa palma ýagy (arzan we orta gymmatlykdaky azyk önümleriniň aglabasynda ulanylýar), gazly suw, çips we elektron çilim ýaly önümleriň hem giriziläýmeginiň ahmaldygyny belleýär.
Gazetiň maglumatyny birnäçe ýokary wezipeli hökümet işgäri hem tassyklaýar. Russiýa Federasiýasynyň saglygy saklaýyş ministri Weronika Skwortsowa öz beýannamasynda, şeýle önümlere salgyt girizilmegi barasynda hökümetiň maslahat geçirýändigini aýan edýär. Ykdysadyýet we galkynyş ministri Alekseý Ulýukaýew hem: "Eýýämden şeýle sanawda palma ýagynyň hem boljakdygy aýdyňdyr" diýýär. Şeýle teklibi Oba hojalyk ministri Aleksandr Tkaçew hem goldaýar.


text:
Siriýada hökümet güýçleri prezident Başar al-Assada garşy protestler dowam edýän şäherleriň merkezlerinden çykaryldy. Bu barada duşenbe güni Arap Ligasynyň Baş sekretary Nabil al-Arabi Kairde geçirilen metbugat konferensiýasynda habar berdi.
Emma ol Siriýanyň şäherlerinde atyşyklaryň dowam edýändigini we ýaşaýyş jaýlarynyň üçeginde hökümet güýçleriniň protestçilere ot açýan mergenleriniň bardygyny hem aýtdy.
Nabil al-Arabi atyşyklary tizden-tiz bes etmäge çagyrdy.
Häzir Siriýada Arap Ligasynyň synçylary işleýärler. Täze ýylyň öň ýanynda Siriýa baran bu synçylar missiýasynyň maksady ýurtdaky çaknyşyklara baha bermek.
Siriýada synçylaryň bardygyna garamazdan, adam ýitgileri barada habarlar gelip gowuşýar.
Duşenbe güni Arap parlamenti Siriýadaky synçylary yzyna çagyrdy. Çünki olaryň işleri ýurtdaky gandöküşikligiň öňüni alyp bilmedi.


text:
Anna güni Gazagystanyň parlamenti prezident Nursoltan Nazarbaýewiň 2020-nji ýyla çenli saýlawsyz prezidentlik wezipesinde galmagy barada Konstitusiýa üýtgetmeler girizmek baradaky kanuny tassyklady.
Täze kanun Nazarbaýewiň prezidentlik wezipesiniň möhletini uzaltmak üçin referendum geçirmäge esas bolýar. “Sebäbi gazagystanlylaryň 5 milliondan köprägi referendum geçirmek baradaky inisiatiwany, şeýle-de Nazarbaýewe «Elbasy», ýagny «Ilbaşy« adyny bermek barada Konstitusiýa goşmaça söz girizmek ideýasyny goldady” diýip, Gazagystanyň parlamentiniň başlygy Ural Muhamedjanow aýdýar.
Mundan bir gün öň Gazagystanyň Merkezi saýlaw komissiýasy ýurduň saýlawçylarynyň deň ýarysyndan köpüsiniň Nursoltan Nazarbaýewiň prezidentlik möhletini uzaltmak barada referendum geçirmek ideýasyny goldaýandygyny yglan etdi.
Şol inisiatiwany goldaýan toparyň lideri Anatoliý Başmakow onuň ilatyň arasynda uly gyzyklanma döredendigini, saýlawçylaryň ýarpysyndan köpüsiniň hökman referendum geçirmeli diýip, bu çagyryşyň aşagynda gol goýandygyny aýdýar.
Gazagystanda Nursoltan Nazarbaýewiň prezidentligini referendum arkaly ýene-de 10 ýyl uzaltmak ideýasy mundan bir aý öň orta atylypdy.
Demokratik döwletler oňlamaýar
ABŞ-nyň Gazagystandaky öňki ilçisi Riçard Hougland bu ideýa «demokratiýadan yza gaýdyşlyk» diýip, baha berdi. Emma Gazagystanyň Mejlisiniň deputaty Rozagul Halmuratow amerikaly ilçiniň pikirine goşulmaýandygyny aýdýar”.
“Biziň işimize hiç kimiň goşulmaga haky ýok. ABŞ-nyň Gazagystandaky ilçisi Riçard Hougland başga bir dowletiň ilçisiniň orunbasarlygyna bellendi. Demokratiýadan hiç hili yza gaýdyşlyk bolmady. Bu biziň içki işimiz. Halkyň islegi” diýip, Rozagul Halmuratow aýdýar.
1989-njy ýyldan bäri Gazagystana baştutanlyk edip gelýän Nursoltan Nazarbaýew geçen hepde bu inisiatiwany kabul etmedi.
Nazarbaýewiň bu ädimini ABŞ-nyň häzirki ilçisi Jon Ordweý hem goldap, şeýle diýdi: “Gazagystanyň halky Nursoltan Nazarbaýewiň taryhy zähmetini puja çykarjak karary kabul etmese, gowy bolardy”.
Gazagystanly syýasaty öwrenijiler we oppozisiýa wekilleri ýurduň Baş kanunyna islendik wagtda islendik görnüşde uýtgetme girizmegiň mümkindigine düşünmeýändiklerini aýdýarlar.


text:
Ýekşenbe güni Müsüriň waglaýyn harby geňeşi häkimiýetden çetleşdirilen prezident Hosni Mübäregiň ozalky Ministrler Kabinetiniň düzümine birnäçe täze ministrleri belledi.
Hususan-da, Müsüriň wagtlaýyn harby geňeşi ýurduň içeri işler, daşary işler we adalat ministrleriniň wezipesine täze adamlary belledi.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepdäniň penşenbe güni bolsa harby geňeşiň karary bilen premýer-ministriň wezipesine Essam Şaraf bellendi.
Müsüriň ençeme şäherlerinde oppozision protestçiler henizem ýurduň ozalky lideri Hosni Mübäregiň režiminde işlän resmileriň hökümetiň düzüminde bolmaklaryna garşy protestlerini dowam etdirýärler.


text:
Pakistanda ABŞ-nyň amala aşyran raketa hüjüminde yslamçy söweşijileriň komandiri öldürildi. Bu barada ýerli howpsuzlyk resmileri habar berýär.
Berilýän maglumata görä, çarşenbe güni Molla Nazir ady bilen tanalýan komandir we onuň azyndan dokuz ýarany, şol sanda esasy orunbasary günorta Weziristanyň demirgazyk-günbataryndaky Angur Adda tire-taýpalar regionynda öldürilipdir.
Habar agentlikleri howpsuzlyk gulluklaryna salgylanyp, jesetleriň tanalmajak ýagdaýdadygyny habar berýär. Molla Naziriň goňşy Owganystanda Halkara güýçlerine garşy hüjümleri gurnandygy çaklanýar.


text:
Hormatly gümrük gullugynyň harby gullukçylary we işgärleri!
Sizi Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň döredilmeginiň 25 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size ata Watanymyzyň gümrük serhedini, berkarar döwletimiziň milli bähbitlerini we ykdysady howpsuzlygyny goramak, ýurdumyzyň daşary söwda gatnaşyklarynyň hem-de milli ykdysadyýetiniň ösmegine ýardam bermek ugrunda alyp barýan jogapkärli işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň gümrükçileri!
Dünýäde parahatçylygyň, agzybirligiň, durnukly ösüşiň ýurdy hökmünde uly abraýa eýe bolan Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň ykdysadyýeti çalt depginler bilen ösýär. Eziz Watanymyz söwda ýollarynyň möhüm çatrygynda amatly ýerleşmek bilen, söwdanyň halkara derejesinde ösmegine mynasyp goşant goşýar. Häzirki zaman köpugurly ulag-aragatnaşyk ulgamyny kemala getirmäge işjeň gatnaşýar. Birleşen Milletler Guramasynyň teklibi bilen Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň şu ýylda biziň ýurdumyzda geçirilmegi hem Türkmenistanyň sebitde üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek baradaky birnäçe anyk başlangyçlaryna dünýä jemgyýetçiliginiň aýratyn uly ähmiýet berýändigini görkezýär.
Häzirki wagtda ýurdumyzda Ýewropa bilen Aziýanyň we Aziýanyň sebitleriniň arasyndaky ulag geçelgeleriniň kontinentleri birleşdirýän çatrygy kemala gelýär. Golaýda Aşgabat şäherinde täze, döwrebap halkara howa menzili ulanmaga berildi.
Şeýle hem, Türkmenbaşy halkara deňiz portunyň, «Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň» ýurdumyzyň çäklerinden geçýän böleginiň, Amyderýanyň üstünden geçýän iri ulag köprüleriniň, Daşoguz we Türkmenabat şäherlerinde howa menzilleriniň gurluşygynyň ýokary depginler bilen alnyp barylmagy ýurdumyzda ulag-logistika strategiýasyny durmuşa geçirmekde gazanylýan üstünlikleriň aýdyň mysalydyr.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň gümrük işgärleri!
Siziň serhetde ygtybarly gümrük gözegçiligini guramakda, harytlaryň serhetden bikanun geçirilmeginiň öňüni almakda, dünýäde ykdysady durnuksyzlygyň dowam edýän döwründe ýurdumyza getirilýän harytlary azaldyp, ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga gönükdirilen daşary ykdysady işini gümrük taýdan düzgünleşdirmekde alyp barýan tutanýerli işiňize döwletimiz mynasyp baha berýär.
Häzirki zaman gümrük syýasatyny durmuşa geçirmek işiniň aýrylmaz böleginiň biri hem gümrük işinde maglumatlar tehnologiýalarynyň giňden ulanylmagydyr. Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda Döwlet gümrük gullugynda resmileşdiriş işlerini awtomatlaşdyrmaga mümkinçilik berýän täze, döwrebap programma üpjünçiligi bolan bitewi maglumat aragatnaşyk ulgamyny hem-de halkara gatnawy boýunça ýük daşaýan awtoulaglaryň ýurdumyzyň çägindäki hereketine göni aragatnaşykda elektron gözegçiligi üpjün edýän ulgamy gurnamaga badalga berildi. Dünýäniň öňdebaryjy tejribesine esaslanýan bu ulgamlaryň gurnalmagy bilen ýurdumyzda gümrük işi has-da kämilleşer, netijede bolsa, ýurdumyzyň daşary söwdasynda haryt dolanyşygynyň möçberi artar.
Berkarar Watanymyzyň merdana gümrükçileri!
Siziň harby kasama wepalylygyňyz, kämil bilim derejäňiz, ýokary hünär ussatlygyňyz we öz wezipe-borçlaryňyzy birkemsiz ýerine ýetirmegiňiz döwletimiziň ykdysady bähbidini hem-de abadan jemgyýetimiziň asudalygyny goramagyň ygtybarly kepili bolup durýar.
Gümrük gullugynda täze, döwrebap programma üpjünçiligi bolan bitewi maglumat aragatnaşyk ulgamyny gurnamaga girişilmegi gümrük işgärleriniň öňünde ol ulgamy ulanmak bilen bagly iş endiklerini ele almak, halkara tejribesini içgin öwrenmek hem-de gümrük kanunçylygyny döwrebap ýagdaýa getirmek ýaly täze wezipeleri goýýar.
Siz Merkezi Aziýada ilkinji gezek gözel paýtagtymyz Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny guramak we geçirmek üçin niýetlenip ýurdumyza getirilýän daşary ýurt harytlary babatda ygtybarly gümrük gözegçiliginiň guralmagyny hem-de ol harytlaryň serhetden çalt we bökdençsiz geçirilmegini üpjün etmelisiňiz.
Siziň her biriňiziň bilimiňizi, ukyp-başarnygyňyzy, gujur-gaýratyňyzy gaýgyrman, bu jogapkärli wezipeleri yhlasly we tutanýerli berjaý edip, abadançylygyň hem-de rowaçlygyň belentliklerine tarap ynamly öňe barýan Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň gümrük serhedini ygtybarly gorajakdygyňyza berk ynanýaryn.
Sizi Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň döredilmeginiň 25 ýyllyk baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti,
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy
Gurbanguly Berdimuhamedow


text:
Türkmenistanda Gadyr gijesine gabat ýene bir köpçülikleýin günä geçişlik yglan edildi. Bu gezek 1300-den gowrak tussagyň maşgalasyna gowşandygy aýdylýar.
Mälim bolşy ýaly, soňky ýyllar Türkmenistanda günä geçişlikler has ýygjamlaşdy we her uly baýramçylykda ýüzlerçe tussag möhletinden öň azatlyga goýberilýär.
Aslynda, köpçülikleýin günä geçişlikler Saparmyrat Nyýazowyň prezidentlik eden ýyllarynda başlandy we şol wagt hem azatlyga çykan tussaglary işe ýerleşdirmek, olaryň gaýdyp jenaýata baş goşmazlygyny gazanmak barada gürrüň edilýärdi. Bu gürrüň häzirem edilýär.
Şol bir wagtda, Türkmenistanda işsizligiň uludygy, onmüňlerçe raýatyň gazanç üçin daşary ýurtlarda işleýändigi aýdylýar. Şeýle ýagdaýda öňki tussaglaryň işe ýerleşip, jemgyýete gaýtadan goşulmagynda nähili kynçylyklar bar? Bu meselede nähili hereket edilse gowy bolar?
Azatlyk Radiosy şu we beýleki meseleler barada pikirlerini aýtmaklaryny sorap, Aşgabatdan ýerli synçylar Amanmyrat Bugaýewi, Nurberdi Nurmämmedowy we Şwesiýadan türkmen parlamentiniň öňki deputaty Halmyrat Söýünowy söhbetdeşlige çagyrdy.
Şu temadan geçirilen “Tegelek Stol” gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Merhum Sergeý Magnitskiniň işi boýunça sud diňlenişigi yza tesdirildi. Orsýetiň döwlet resmilerini korrupsiýada aýyplan aklawçy Sergeý Magnitskiý 2009-njy ýylda türme tussaglygynda aradan çykypdy.
Magnitskiniň maşgalasynyň aklawçysynyň Interfaksa aýtmagyna görä, maşgala 18-nji fewrala bellenen sud diňlenişigine barjak däl. Sud Magnitskini goramak üçin aklawçyny özüniň bellejekdigini yglan edipdi.
Geçen ýylda prokurorlar Sergeý Magnitskiniň salgytdan boýun gaçyrandygy barada täze aýyplamalary öňe sürüpdiler. Magnitskiniň işlän kompaniýasy bolan “Hermitage Kapital Inwestment” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Uilýam Browdere garşy hem aýyplamalar öňe sürüldi. Orsýetiň daşynda ýaşaýan Browderiň gaýybana sud ediljekdigi habar berildi.
Tussaglykda 37 ýaşynda ýogalan Sergeý Magnitskiniň tarapdarlary oňa türmede zerur medisina kömeginiň wagtynda berilmändigini we şol sebäpden heläk bolandygyny aýdýarlar.
Ölen adamyň sudy
Magnistkiniň kärdeşleriniň sözlerine görä, ol Içeri işler ministrliginiň we saglyk edarasynyň işgärleri tarapyndan hökümete 230 million dollar möçberde zyýan ýetirilendiginiň üstüni açandygyny aýdýarlar.
ABŞ-nyň Sirakýus şäherinde ýerleşýän kanunlar boýunça uniwersitetiniň professory Dewid Kreýniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Sergeý Magnitskiniň ölenden soň sud edilmegi taryhda seýrek duşýan waka. Ol Magnitskiniň sudunyň täze döwrüň taryhynda adamyň ölüminden soň sud edilmegi bilen bagly ilkinji waka boljakdygyny aýtdy.
Geçen hepdede Amnesty International guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň müdiri Jon Dalhuisen Magnitskiniň ölenden soň sud edilmegini zulumly tomaşa diýip atlandyrdy. Ynsan hukuklaryny goraýjy ölen adamyň sud edilmeginiň howply bir tejribe bolup biljegini bellemek bilen, bu iş arkaly häkimiýetleriň jenaýatçylyga baş goşan resmilerden jemgyýetçiligiň ünsüni sowmak isleýändigini aýtdy.
Magnitskiniň işi
Geçen ýylyň dekabr aýynda ABŞ-nyň Kongresi Magnitskiniň ölümine gatnaşygy bolan we adam hukuklarynyň depelenmeginde eli bolan beýleki resmilere garşy sanksiýalary girizdi.
Geçen şenbe güni Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew döwlet telewideniýesine beren interwýusynda Dawosdaky ykdysady forumyň dowamynda daşary ýurtlaryň biznes wekilleriniň Magnitskiniň işine hiç hili gyzyklanma bildirmändiklerini aýtdy. Medwedew bu meseläniň diňe syýasat bilen meşgullanýan resmileri gyzyklandyrýandygyny belledi.


text:
Gazagystanyň Taraz şäherinde bolan ok atyşyk we partlama netijesinde 7 adam heläk boldy.
Gazagystanyň Baş prokurorynyň orunbasary Nurmahanbet Isaýew Gazagystanyň Jambyl welaýatynyň Taraz şäherinde bir "jyhadçynyň" günäsi bilen 7 adam, şol sanda 5 polisiýa işgäri heläk boldy diýip, 12-nji noýabrda Astanada geçirilen metbugat konferensiýasynda aýtdy. Bu wakada ýene üç adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň beren maglumatlarynda 1977-nji ýylda doglan Kariýew atly gazak raýatynyň bir topar agyr jenaýata baş goşandygy aýdylýar. Onuň jenaýatçylykly hereketleriniň netijesinde 5 polisiýa işgäriniň, bir asuda ýaşaýjynyň we hüjümçiniň özüniň heläk bolandygy habar berilýär.
Gazagystanyň Baş prokurorynyň orunbasary Nurmahanbet Isaýew başda Kariýewiň öz yzyna duşen milli howpsuzlyk gullugynyň iki işgärini öldürendigini aýtdy.
Soňra, gazak häkimiýetleri tarapyndan "jyhadçy" diýlip atlandyrylan Kariýew ir sagat 11-de “Mazda” kysymly maşynyň eýesine hüjüm edip, onuň ulagyny elinden alypdyr. Isaýewiň beren maglumatyna görä, Kariýew bu wakadan ýarym sagat geçensoň Taraz şäheriniň ýarag satylýan dükanyna hüjüm edip, ol ýerde dükanyň sakçysyny we ol ýere baran bir adamy atyp öldüripdir. Ýarag dükanynda ýaraglanyp, Kariýew özüni yzarlan polisiýanyň seržantlary Aýankulowy hem Baýseitowy öldürip, olaryň ýaraglaryny hem alýar.
Soňra Kariýew öýüne baryp, granat atýan ýarag alyp, Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň welaýat bölüminiň binasyny oka tutýar. Bu wakada hiç kime zeper ýetmedi.
Isaýewiň aýtmagyna görä, Kariýew gündiz sagat birlerde gaçmaga synanyşýar. Gaçyp barýarka ol polisiýanyň iki işgärini ýaralaýar. Soňra ony ýol polisiýasynyň işgärleri ele salýarlar. Kariýewi ýaragsyzlandyrmak üçin ony barlap durkalar, ol özüni partladýar. Şol ýerde Kariýew bilen bile polisiýanyň kapitany Baýtasow hem heläk bolýar.
Gazak häkimiýetleri Jambyl welaýatynda howpsuzlygy üpjün etmek üçin görülýän çäreleriň has hem berkidilendigini aýdýarlar.
“Häzir ýurduň içeri işler ministriniň ýolbaşçylygyndaky operatiw topar Taraz şäherine baryp, bu iş boýunça derňew geçirýär. Bu wakalar bilen bagly terror hüjümlerini amala aşyrmak we adam öldürmek boýunça jenaýat işleri gozgaldy” diýip, Isaýew aýtdy.
Soňky döwür Gazagystanda terrorçylykly hüjümler bilen wakalar köpeldi. 31-nji oktýabrda Gazagystanyň Atyrau şäherinde iki partlama amala aşyryldy. Şonda janyndan geçen hüjümçiniň özi hem heläk boldy.
Gazak häkimiýetleri Atyraudaky wakany gurnanlykda “Jund al Halifat” atly terrorçy topary aýypladylar. Bu topar ýakynda Gazagystanda kabul edilen din baradaky kanuna protest hökmünde bu hüjümi amala aşyrandygyny bildirdi. Şol wakadan soň polisiýanyň işi ýokary hüşgärlik ýagdaýyna geçirilipdi.
Metbugatda peýda bolan käbir maglumatlara görä, Taraz şäherindäki hüjümiň jogapkärçiligini hem “Jund al Halifat” atly terrorçy topar öz üstüne alypdyr.


text:
Italiýanyň merkezinde bolan güýçli ýer yranmasynda azyndan 247 adam öldi we başga-da 369 sanysy ýaralandy.
“Bu ölen adamlaryň soňky sanawy däl. Bu çäksiz bir agyry” diýip, 24-nji awgustda Italiýanyň halas ediş gullugynyň işgärleri wakada aman galanlary gözläp-tapmaga synanyşýan mahaly premýer-ministri Matteo Renzi aýtdy.
Ençeme adamyň heniz hem ýykylan jaýlaryň aşagyndadygyna ynanylýar. Ýitirim bolanlaryň aglabasy daşary ýurtlulardyr.
24-nji awgustda, ir sagatlarda Rimiň demirgazyk-gündogarynda bolan ýer yranmasynyň güýjüniň 6,2 bal derejesinde bolandygy, Akkumoli, Amatris, Posta we Arkuata del Tronto şäherlerinde köp jaýlaryň ýykylandygy habar berilýär.
Ýer yranmasynyň merkeziniň ýedi ýyl ozal bolan we 309 adamy öldüren 5.9 bally ýer yranmasynyň bolan ýerine, l'Akuila golaýdygy aýdylýar.


text:
15-nji maýda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisinde ýurdumyzyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli iş kesilenleriň günäsini geçmek baradaky Permanyň taslamasy hakynda hasabat berdi.
Milletiň Lideri hasabaty diňläp, ata-babalarymyzyň rehimdarlyk we ynsanperwerlik ýörelgelerinden ugur alyp, ýurdumyzda jenaýat edendikleri üçin iş kesilen we eden etmişlerine ökünip, ak ýürekden toba gelen adamlaryň günäsiniň geçilýändigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, asylly däbimize eýerip, ýetip gelýän ählihalk baýramçylygy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidenti iş kesilen 1202 türkmenistanly we 13 daşary ýurtly raýatlaryň günäsini geçmek hakyndaky Permana gol çekdi.
Milletiň Lideri milli howpsuzlyk ministrine ýüzlenip, günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olaryň baýramçylyk güni öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barar ýaly zerur işleri geçirmegi tabşyrdy. Biz şular ýaly sahawatly çäreleri geçirmek bilen, eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlara öz günälerini halal zähmeti bilen ýuwup, ýurdumyzyň ösüşine işjeň gatnaşmagy üçin mümkinçilik döredýäris diýip, döwlet Baştutany nygtady we welaýatlaryň, etraplaryň hem-de şäherleriň häkimlerine, şeýle hem beýleki ýolbaşçylara günäsi geçilen adamlary iş bilen üpjün etmek boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy. Türkmenistanyň Prezidenti günäsi geçilen adamlara bolsa ýurdumyzda amala aşyrylýan giň gerimli işlere öz goşantlaryny goşmagy, Watanymyza ak ýürekden hyzmat edip, zähmetiň hözirini görüp ýaşamagy arzuw etdi.


text:
Azerbaýjanyň günbataryndaky Sumgaýit şäherinde taksi sürüjisi ýerli ýol polisiýasynyň “eden-etdiligine” protest bildirip, özüni otlady.
Bu 2014-nji ýylyň başyndan bäri Azerbaýjanda adamlaryň özlerini oda bermegi bilen bagly azyndan ýedinji hadysadyr.
Sumgaýitiň şäher prokuraturasy we polisiýa departamenti bilelikde ýaýradan beýannamasynda 27 ýaşly Maksat Suleýmanowyň 20-nji sentýabrda Bakunyň keselhanasyna gyssagly eltilendigini, emma onuň birnäçe sagatda soň ýogalandygyny habar berdiler.
Beýannamada adamyň öz janyna kast etmeginiň sebäpleriniň näbellidigi aýdyldy.
Emma şaýatlaryň sosial media arkaly habar bermeklerinde görä, Suleýmanow üstüne ýangyç sepip, ýol gözegçilik polisiýasynyň eden-etdiligine protest bildirýändigini aýdypdyr.
Azerbaýjanda adamlaryň öz özlerini oda bermekleri bilen bagly hereketleri 2013-nji ýylyň dekabrynda Daglyk Garabag urşunyň weterany garyplyga protest bildirip özüni otlansoň köpelipdi.


text:
Orsýetiň Baş harby prokuraturasynyň edarasy Siriýada orsýetli harby gullukçy Wadim Kostenkonyň öldürilmegi bilen baglanyşykly derňewleri başlatdy.
Bu edaranyň 28-nji oktýabrda ýaýradan beýanatynda derňewleriň deslapky netijeleri Orsýetiň Goranmak ministrliginiň öňe sürmelerini tassyklaýar diýilýär. Agzalýan ministrlik Kostenkonyň şahsy durmuşyndaky problemalar sebäpli öz janyna kast edendigini öňe sürüpdi.
Şeýle-de, beýanatda bu iş boýunça derňewleriň dowam edýändigi we “harby gullukçynyň ölümi bilen baglanyşykly ýagdaýlaryň derňeljekdigi” bellenilýär.
Kostenkonyň dogan-garyndaşlary onuň öz janyna kast etmegine şübheli garaýarlar. Şeýle-de, olar Kostenkonyň ölen güni özleriniň onuň bilen telefon arkaly habarlaşandyklaryny aýdyp, şol mahal onuň keýpiniň gowudygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistana dolanyp, soň yzyna çykjak bolanda hiç bir resmi düşündirişi bolmadyk kynçylyga sezewar bolan Bahar Aşgabatdaky Migrasiýa gullugynyň gapysynda «60 günläp ýatandygyny» aýdýar.
Eýsem daşary ýurtlarda işleýän, okaýan ýa-da ýaşaýan türkmenistanlylaryň ýurda gidip-gelmekdäki kynçylyklary, problemalary nämeden, nireden we haýsy real sebäplerden uç alýar?
Bu ýerde ýokardan, dilden berlen buýruk ýa görkezme barmy, ýa-da migrasiýa gullukçylarynyň bikanun pul, girdeji gazanmak islegi rol oýnaýarmy?
«Dünýä türkmenleri» gepleşigimiziň bu gezekki sanynda, başdan geçirenleriň gürrüňleri esasynda, Türkmenistandan dolanmak kynçylyklaryna nazar aýlaýarys.
Söhbetdeşligi diňläp, pikirleriňizi paýlaşyň.


text:
Penşenbe güni Fransiýanyň köp şäherlerinde millionlarça adamlar demonstrasiýa çykyp, prezident Nikolas Sarkoziniň pensiýalar baradaky düzgünleri reformirlemek çäresine garşy protest bildirdiler.
Bu demonstrasiýalardan daşary düýn Fransiýanyň jemgyýetçilik transport edaralarynyň, şeýle hem mekdepler, poçtalar ýaly käbir döwlet edaralarynyň işgärleri-de iş taşlaýyşlyk yglan etdiler.
Düýn bu protest çykyşlarynyň barşynda žurnalistlere beren interwýusynda Fransiýanyň profsoýuz guramalarynyň Baş Konfederasiýasynyň başlygy Bernard Tibault pensiýalar baradaky adalatsyz reformalaryň netijesinde ýurduň hökümetiniň jemgyýetiň ynamyndan gaçandygyny nygtady.
Fransiýanyň pensiýalar baradaky täze düzgüni pensiýa ýaşyny 60 ýaşdan 62 ýaşa ýetirmekligi göz öňünde tutýar.


text:
Türkmen we özbek prezidentleriniň 18-nji oktbýarda bolan telefon gürrüňinde Orsýetiň öňki SSSR-i ykdysady manyda dikeltmek synanyşygyna garşy maslahat edilen bolmagy mümkinmi?
TDH bu telefon gürrüňiniň GDA hökümetleriniň sekizisiniň ýolbaşlarynyň şol gün Sankt-Peterburgda bolan duşuşygyna baglanyşygy barada hiç zat aýtmaýar. Ýöne synçylar Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň postsowet ýurtlarynyň arasynda SSSR döwründäkä çalymdaş ykdysady hyzmatdaşlygy esaslandyrmak ugrundaky hereketleriniň Merkezi Aziýanyň bu iki ýurdunyň liderlerini biynjalyk etmän bilmejegini aýdýarlar.
Orsýetiň ýolbaşçylygynda erkin söwda zolagy
Wladimir Putin Sankt-Peterburgda “Biz öz harytlarymyz üçin bazarlarymyzy bilelikde giňden açýarys, bu biziň bazarlarymyza harytlaryň has arzan geljegini aňladýar” diýdi. Şeýle-de ol delegasiýa baştutanlarynyň Azerbeýjandan, Özbegistandan we Türkmenistandan ýylyň ahyryna çenli Erkin söwda zolagy baradaky şertnama goşulmak mümkinçiliklerini öwrenmegini haýyş edendigini aýtdy.
Türkmen metbugaty prezidentler Berdimuhamedowyň we Kerimowyň türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan meseleleri barada maslahat edendiklerini ýazýar. Bu maslahat netijesinde türkmen lideri özbek kärdeşini Türkmenistana sapar etmäge çagyrypdyr we bu çakylyk hoşallyk bilen kabul edilipdir. Emma TDH iki lideriň GDA ýurtlary tarapyndan döredilýän Erkin söwda zolagy ýa-da iki goňşy ýurduň arasynda şuňa meňzeş gatnaşyklary ýola goýmak hakynda maslahat edendigini ýa etmändigini aýtmaýar.
Türkmen we özbek liderleriniň pozisiýasy
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça eksperti Brýus Panniýer türkmen we özbek prezidentleriniň bu telefon gürrüňinde esasy maslahatyň Moskwa garşy bilelikde nädip durup boljagy barada bolandygyny çaklaýar. Panniýeriň pikiriçe, bu telefon söhbetdeşliginiň iki ýurduň hem GDA ýurtlarynyň köpüsiniň goşulan erkin söwda zolagyna goşulmakdan ýüz öwrenden soň bolmagy tötänlik däl.
“Men olaryň gürrüňi esasan “indi biziň pozisiýamyz nähili bolmaly, biz bir-birimiziň pozisiýamyzy bilelikde we aýry-aýrylykda berkitmek üçin nähili hereket edip bileris?” diýen manyda bolandyr öýdýärin” diýip, Brýus Panniýer aýdýar.
Panniýeriň bellemegine görä, Türkmenistan bilen özbegistanyň bir-birine daýanmagyna doly esasa bar, sebäbi Aşgabat energiýa ýollaryny köpeltmäge gyzyklanýar we bu meselede oňa Günbataryň goldawy gerek. Ozbegistan bolsa, hem Birleşen Ştatlar, hemem Owganystandaky NATO ýaranlygy bilen gatnaşyklary giňeltmäge ýykyn edýär diýip, Panniýer sözüniň üstüne goşdy.
"Meňzeş syýasat"
Bosgunlykda döredilen “Respublika” partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow türkmen we özbek liderleriniň bu söhbetdeşligini öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ölüminden soň gowulaşan goňşuçylyk gatnaşyklarynyň dowamy hasaplaýar. Ýöne ol bu gürrüňde Sankt-Peterburgdaky maslahatyň agzalmandygyna ynanmaýar. Hanamowyň pikiriçe, bu iki lideriň postsowet giňişliginde Putiniň täsiri bilen döreýän täze ýaranlyga taýýar bolmagy gerek.
“Berdimuhamedowyň we Kerimowyň alyp barýan syýasatlary köp babatda meňzeş. Olar geçen ýyldan başlap gazyň bahalary barada ylalaşyp, Hytaý bilen hyzmatdaşlygy giňeldip, biri-biriniň pozisiýasyny belli bir derejede berkitdi” diýip, Hanamow Azatlyk Radiosyna aýtdy. Şeýle-de ol bu iki lideriň birleşip, öz syýasatlaryny goramak barada alada edýändiklerini we Moskwa garanda Günbatar, Birleşen Ştatlar bilen hyzmatdaşlyga köpräk ymtylýandygyny aýdýar.
Oppozision syýasatçynyň pikiriçe, Wladimir Putiniň geljek ýyl Orsýetde boljak prezident saýlawlaryna gatnaşjagy belli bolandan soň, öňki sowet respublikalarynyň arasynda täze bir ýagdaý döreýär. Hanamow Putiniň öňki sowet respubliklary bilen birleşip, Günbatar ýurtlaryna garşy bir ýaranlyk döretmek islegini gizläp hem durmaýandygyny aýdýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan garaşsyzlygyň başky ýyllaryndan bäri ikitaraplaýyn özara bähbitli hyzmatdaşlyk syýasatyny ýöredýär. Hanamow bu syýasatyň Berdimuhamedow tarapyndan hem dowam etdirilýändigini, şol bir wagtda ol ýa beýleki ýaranlyga goşulmagyň türkmen we özbek liderleriniň özbaşdaklyk, hiç kime boýun bolmazlyk ýörelgelerine ters gelýändigini, emma Orsýetiň indi bu ýagdaý bilen ylalaşmazlygynyň mümkindigini öňe sürýär.
Rus metbugaty: Hazardan ganyň ysy gelýär
Synçylaryň pikirine görä, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň “Transhazar” proýekti barada gürrüň edip, bu meselede hazarýaka döwletleriniň hemmesiniň ylalaşygynyň bolmalydygyny ýatlatmagy, ýagny şeýle ylalaşyk bolmasa hiç bir energiýa geçirijisiniň gurlup bilmejegini, muňa Moskwanyň garşy boljagyny duýdurmagy hem postsowet giňişligindäki täze ýagdaý bilen bagly bolup biler.
Medwedewiň şol beýanatyndan soň Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi Orsýetiň bu ugurdaky deliliniň görnetin gowşakdygyny we meseläniň goýluşynyň “netijelilige garşydygyny” aýtdy. Resmi Aşgabadyň bu beýanatyna Moskwa tarapdan resmi reaksiýa bildirilmedi. Muňa garamazdan, rus metbugaty bu pursaty gözden sypdyrmady. Sergeý Prawosudow, Alekseý Griwaç ýaly awtorlar “Nezawisimaýa gazeta” we “Moskowskiýe nowosti” gazetlerinde “Hazardan gaz urşunyň ysynyň gelýändigini” ýaňzydyp, Türkmenistana garşy berk çykyş etdiler. Alekseý Griwaçyň bu meselä bagyşlanyp çap edilen iki makalasynyň birinde Orsýetiň Hazar üstünde Ýewropa bilen söweşe taýýarlanýandygy aýdylýar.


text:
Gyrgyzystanyň adalat ministri Almambet Şykmamatow prezidentiň apparatynyň ýolbaşçysyna garşy çykyp, wezipesinden çekilýändigi barada hat ýaýratdy.
Şykmamatow wezipesinden çekilmegi barada arzany premýer-ministr Joomart Otorbaewe gowşurandygy Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna 3-nji fewralda habar berdi. Şykmamatow munuň öňüsyrasynda prezidentiň administrasiýasynyň ýolbaşçysy Daniýar Narymbaýewiň öňünde ötünç soramakdan özüniň ýüz öwürýändigi üçin wezipesini terk edýändigini mälim etdi.
Gyrgyz metbugaty Şykmamatowyň baş prokuror Aida Salyanowanyň geçen aýda öz wezipesinden çekilmegine Narymbaýewiň syýasy öýünlarynyň sebäp bolandygy barada aýdandygyny habar beripdi.


text:
07.12.2015ý. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň 11 aýynda ýerine ýetirlen işleriň netijelerine, şeýle hem döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere we käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Mejlisde ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2015-nji ýylyň 11 aýyndaky makroykdysady görkezijileri barada hasabat berildi. Ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň pudaklarynyň ösüşiniň netijeleriniň seljermesine laýyklykda, hasabat döwründe jemi içerki önümiň ösüş depgini 107,1 göterim üpjün edildi, şol sanda ösüşler senagat pudagynda 102,6 göterime, gurluşykda 110,1 göterime, ulag we aragatnaşyk pudagynda 110,2 göterime, söwdada 111,1 göterime, oba hojalygynda 110,4 göterime we hyzmatlar ulgamynda 111 göterime deň boldy.
Şu ýylyň ýanwar-noýabr aýlarynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň ösüş depgini 105,4 göterim üpjün edildi.
Bölek satuw-haryt dolanyşygy 2014-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 18,2 göterim artdy. Daşary söwda-haryt dolanyşygynda hem oňyn ösüş gazanyldy.
Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky geçen ýylyň degişli döwrüne görä, 9,5 göterim ýokarlandy.
Şu ýylyň 11 aýynyň jemleri boýunça Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 100,1 göterim, çykdajy bölegi bolsa 85,1 göterim ýerine ýetirildi.
Milli özgertmeler maksatnamalaryna laýyklykda, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygynyň giň gerimde alnyp barylýandygyny bellenildi. Hasabat döwründe maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlarynyň möçberi 48,3 milliard manada deň boldy, 2014-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda, ösüş depgini 108,2 göterim berjaý edildi.
Türkmenistana daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek we ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen görülýän guramaçylyk çäreleri barada hem hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda durmuşa geçirilýän ykdysady strategiýanyň sebitleriň häzirki zaman düzüminiň döredilmegini, ýurdumyzda öndürilýän önümleriniň möçberlerini artdyrylmagyny, döwlet we milli maksatnamalary amala aşyrmak bilen baglanyşykly meseleleri gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny belledi.
Soňra ýurdumyzyň bank edaralarynyň işi, daşary ýurtlara iberilýän harytlar we edilýän hyzmatlar üçin ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň hasaplaryna daşary ýurtlaryň pul serişdeleriniň gelip gowuşmagynyň meýilnamasynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki wagtda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýokary depginler bilen ösýändigini, sebitleri ösdürmäge hem-de welaýatlarda täze önümçilikleri döretmäge gönükdirilen toplumlaýyn maksatnamalaryň durmuşa geçirilýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz dünýädäki ýagdaýy nazara almak bilen, milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen çäreleri öz wagtynda görmegiň wajypdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde pul serişdelerini kadalaşdyrmagyň gurallaryny, şol sanda daşary ýurtlara harytlaryň eksport edilmeginden alynýan pul serişdeleriniň möçberlerini artdyrmak boýunça gurallary kämilleşdirmek boýunça zerur çäreleri görmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Milli Liderimiz Merkezi bankyň ýolbaşçysynyň ünsüni bu ulgamdaky ileri tutulýan wezipeleriň birnäçesine çekip, ýurdumyzyň bank edaralarynyň işine innowasion tehnologiýalaryň hem-de öňdebaryjy usullaryň giňden ornaşdyrylyşyna talabalaýyk gözegçiligi üpjün etmegi tabşyrdy.
TDH


text:
Gresiýanyň permýer-ministri Jorj Papandreonyň hökümeti parlamentde bolan ynam ses berişliginde aman galdy.
Hökümet çarşenbe güni irden 300 orunly parlamentde 155 ses aldy.
Papandreonyň Sosialist partiýasynyň parlamentdäki ähli agzasy hökümeti goldady.
Papandreo geçen hepde hökümetiň düzümini täzeläp, maliýe ministrini çalşyrandan soň halk içinde oňlanmaýan tygşytlaýyş çärelerine goldaw almak üçin parlament ses berişligini talap etdi.
Bu çäreler grekleriň iş taşlaýyşlaryna we köpçülikleýin protestlerine sebäp boldy we hökümeti iki bölüp, premýer-ministriň meşhurlygynyň aşak gaçmagyna getirdi.
Habarlarada aýdylmagyna görä, premýer-ministr ynam sesini alyp bilmese, Gresiýa irki saýlawlary geçirmeli bolardy.
Ýewropa Bileleşigi we Halkara pul gaznasy, agyr bergä batan ýurda 110 milliard ýewro bermek şerti astynda, Gresiýanyň berk tygşytlylyk çärelerini görmegini talap etdi.


text:
Halkara Günä geçiş guramasy Mansur Mingelowyň 8-nji iýunda tas üç hepdä çeken açlygyny bes edendigini habar berýär.
Aýdylmagyna görä, ol öz protestini käbir türkmen resmileri ýanyna baryp gaýdanyndan soň, türme häkimiýetleriniň tussaga çemeleşmesi gowulaşandan soňra bes edipdir.
Emma muňa garamazdan, Mansur Mingelowyň işi boýunça halkara ölçeglerine laýyk ýagdaýda, gaýtadan adalatly sud diňlenişiginiň boljagyny görkezýän resmi alamat ýok diýip, Halkara Günä geçiş guramasynyň 13-nji iýunda gyssagly herekete çagyryp ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
Mansur Mingelow 19-njy maýda özüne neşe we pornografiýa aýyplamalary esasynda ýöňkelýän günä esasynda, adalatsyz sud seljerişliginde, 22 ýyl iş kesilmegine garşy protest bildirip, açlyk yglan edipdi. Mansur Mingelow 8-nji iýunda ýene suwuk azyk iýmäge başlady.
Ol şindem türme hassahanasynda saklanylýar. Ynamdar çeşmäniň maglumatyna görä, ol resmileriň birnäçesi ýanyna gelip gideninden soň, gaýtadan nahar iýmäge başlady. Emma olaryň arasynda nähili gürrüňleriň bolandygy barada maglumat almak başartmaýar.
Aýdylmagyna görä, türme häkimiýetleriniň Mansur Mingelowa çemeleşmesi üýtgäpdir. Olar indi onuň bilen sypaýyçylykly gürleşýärler we yzygiderli hal-ýagdaýyny sorap durýarlar.
Mansur Mingelow 19-njy maýda Lebap welaýatynyň Seýdi şäherindäki LBK/11 türmesiniň adminstrasiýasyna, tussaglykda saklanýan ýeriniň ýolbaşçylaryna özüniň açlyk yglan etmek kararyna gelendigini ýazmaça habar berdi. 10-njy iýunda Mansuryň ejesi oglunyň ýanyna baryp gaýtdy.
Tussag bigünädigini aýdýar
Ynamdar çeşmäniň maglumatyna görä, Mansur Mingelow özüne ýöňkelýän günäleriň ählisini ret edýär we bigünädigini aýdýar. Ol türmede özüne edilen suduň adalatsyzdygy barada gürrüň edeninden we, çykarylan höküme laýyk bolmadyk ýagdaýda berk düzgünli Owdandepe türmesine geçirilmek ähtimallygyna garşy protest bildireninden soň, ýokarlanýan basyşa sezewar boldy.
Türme häkimiýetleri oňa maşgala agzalary bilen duşuşmak mümkinçiliklerinden kesjekdiklerini, yzyndan gelýän azygyň möçberini çäklendirjeklerini aýdyp, haýbat atdylar.
Mansur Mingelow ilkinji gezek 2012-nji ýylyň 6-njy iýunynda, Türkmenistanyň Jemgyýet sagdynlygynyň howpsuzlygyny goramak baradaky döwlet gullugynyň ofiserleri tarapyndan tussag edildi we, aýdylmagyna görä, urlup-enjildi. Bu onuň bir gün ozal tutulan doganynyň jenaýat işi bilen baglanyşykly boldy.
Mansur Mingelow öz doganynyň sorag wagtynda howpsuzlyk gulluklary tarapyndan urlup-enjilmegine şaýat boldy. Mansur Mingelow boşadyldy we tussagdaky adamlaryň gynalýandygy we beýleki ýowuz daraşma faktlaryny aýan edeninden soň gaýtadan tussag edildi. Ol 2012-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda, adalatsyz suddan soň, türme tussaglygyna höküm edildi.
"Ar alyş" howpy
Amnesty International Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmalaryndan ejir çeken adamlaryň we olaryň ýoldaşlarynyň, şol sanda maşgala agzalarynyň, öz işlerini halkara derejesinde aýan edenlerinden soň, ýanalmalara we ar alyşlara duçar bolmak faktlaryny dokumentleşdirdi.
"Bu ýerde diňe Mansur Mingelow babatda däl, eýsem onuň tutuş maşgala agzalarynyň hem öç almalara sezewar edilmek töwekgelligi barada aladalar bar" diýip, Halkara günä geçiş guramasynyň beýanatynda aýdylýar.
Halkara Günä geçiş guramasynyň beýanatynyň soňunda häkimiýetleri Mansur Mingelowyň gaýtadan, halkara standartlarynda, adalatly sud etmäge, şeýle-de oňa öz saýlan aklawçysyny tutmaga rugsat berilmegine çagyrmak ündelýär.
Şeýle-de beýanatda türkmen häkimiýetlerini Mansur Mingelow tarapyndan habar berlen adam gynama we ýowuz daraşma faktlary barada bitarap we netijeli derňew geçirmäge, günäkärleri jogapkärçilige çekmäge çagyrmak ündelýär.
Halkara Günä geçiş guramasynyň 13-nji iýunda ýaýradan beýanatynyň soňunda türkmen häkimiýetlerini Mansur Mingelowyň howpsuzlygyny üpjün etmäge, şeýle-de onuň maşgala agzalarynyň, tussag bilen ýoldaş bolan adamlaryň howpsuzlygyny kepillendirmäge çagyrmak ündelýär.


text:
Yragyň premýer-ministri Haýder Al-Abadi Türkiýäniň demirgazyk Yraga, Mosulyň ýanyndan, YD garşy söweşýän yrak güýçlerine tälim bermek üçin, goşun girizmesini ýazgardy.
Abadi 5-nji dekabrda türk esgerleriniň derhal çykarylmagyny talap etdi. Ol Yragyň Niniweh welaýatyna «bir ýaragly batalýon çemesindäki goşunyň, tanklaryň we toplaryň salynmagyny ýurduň özbaşdaklygyny bozmak hökmünde häsiýetlendirdi.
Yragyň Daşary işler ministrligi 150 töweregi türk esgeriniň, 25 tankyň ýurda salynmagyny «kürsäp girmek» diýip atlandyrdy we Bagdatdaky federal hökümet bilen hiç bir harby operasiýanyň utgaşdyrylmanydygyny aýtdy diýip, «Roýters» habar berdi. .
Türk çeşmeleri türk goşunlarynyň Yraga 4-nji dekabrda, Mosulyň golaýyndaky yrak güýçlerine tälim bermek üçin, «düzgün» boýunça girizilendigini aýdýarlar.


text:
BMG-nyň Halkara atom energiýasy gullugyndaky Eýranyň wekili Tähranyň ýadro programmasy barada bu guramanyň ýalnyş maglumat berýänligini aýtdy.
Eýranly wekil Ali Asgar Soltani Halkara atom energiýasy gullugynyň inspektorlarynyň fewral aýynda Eýrana eden sapary mahalynda olaryň öňden aýan edilmedik bir desga gözüniň ilenligi barada hasabatda orta atylan pikiriň ýalnyşdygyny öňe sürdi.
“Pyroprocessing” diýlip atlandyrylýan şol desga uran we plutony ulanylan ýangyçdan aýyrmak üçin peýdalanylýar. Şol uran we pluton parahatçylykly maksatlar bilen bir hatarda ýarag öndürmek üçin hem ulanylyp bilinýär.
Soltani Eýranyň bu mesele barada Halkara atom energiýasy gullugyna hat ýazjakdygyny aýtdy.


text:
Kanadanyň paýtagty Ottawada parlament binasynyň golaýyndaky uruş ýadygärliginde garawul bolup duran esgeriň ýaragly adam tarapyndan atylyp öldürilmeginiň yzýany, ýurduň premýer-ministri Stefen Harper (Stephen Harper) “Kanada gorkuzylyp bilinmez” we terrorizme garşy göreşer diýdi.
Harper bu barada 22-nji oktýabrda Ottawada howpsuzlyk operasiýalary ýaýabaňlandyrylan mahaly halka ýüzlenip eden çykyşynda belledi. Gürrüňi gidýän howpsuzlyk operasiýalary parlament binasynyň içinde şübheli ýaragly adam bilen polisiýanyň arasynda bolan ok atyşykdan soň, has hem ýaýbaňlandyryldy. Şol ok atyşykda ýaragly şübheli atylyp öldürildi.
Ýurduň howpsuzlyk güýçleri başga-da güýçli şübhelileri gözleýän mahaly, Kanadanyň paýtagtynyň ençeme bölegi böwetlendi. Polisiýa ofiserleri habarçylar bilen geçiren metbugat ýygnagynda derňewleriň dowam edýändigini mälim etdiler.
Metbugat habarlaryna görä, Kanadanyň polisiýasy ok atyşygy amala aşyrmakda güman edip, Mihail Zehaf-Bibiu (Michael Zehaf-Bibeau) atly raýaty derňeýär.
Bu waka yslamy kabul eden adam tarapyndan amala aşyrylan hüjümiň netijesinde beýleki bir esgeriň öldürilmeginiň yz ýany, Kanada terrorçylygyň abandyrýan howp derejesini ýokarlandyrandan gysga wagt soň boldy.


text:
Gazagystanda öňki oba-hojalyk ministriniň orunbasary Muslim Omiraýew korrupsiýa aýyplamalary bilen 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
16-njy oktýabrda Astananyň sudy Omiraýewiň işewürden 100 müň amerikan dollary möçberinde para kabul edendigi hakynda karar çykardy we ony 10 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Geçen ýylyň dekabr aýynda tussag edilen Omiraýew özüniň günäsizdigini aýdýar.
Mundan öň Gazagystanyň oba-hojalyk ministri Asylžan Mamytbekow özüniň öňki orunbasary günäli tapylsa, wezipesinden çekiljekdigini aýdypdy.
Soňky iki ýylyň dowamynda para-peşgeş aýyplamalary bilen şübhelenilip, birnäçe gazak resmisi sud derňewleri bilen ýüzbe-ýüz boldy. Olaryň käbirleri uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Ukrainanyň Içeri işler ministri Anatoliý Mogilýow şu aýyň başlarynda ýitirim bolan žurnalistiň ýitirim bolmagyna howpsuzlyk güýçleriniň dahylly bolmagynyň mümkindigini aýtdy.
Içeri işler ministri Anatoliý Mogilýow bu sözleri ukrain telewideniýesinde eden çykyşynda aýtdy.
Harkowda çykýan «Nowyý stil» hepdeliginiň baş redaktory Wasiliý Klementýew 11-nji awgustda ýitirim bolupdy. Onuň ýolbaşçylyk eden gazeti korrupsiýa meseleleri barada köp ýazýardy.
Metbugat azatlygyny goraýjy toparlar Ukrainada metbugat azatlygynyň derejesiniň ýaramazlaşmagyndan alada bildirýärler.


text:
Amerikan Kongresiniň saglygy goraýyş baradaky reformany oňlamagy bilen prezident Barak Obama özüniň içerki syýasatdaky iň möhüm maksadyna ýetdi.
Saglygy goraýyş boýunça ýurtdaky programmalardan peýdalanyp bilmeýän on müňlerçe amerikanlylara bu mümkinçiligi döretmek saýlaw kampaniýasynda Obamanyň halka beren esasy wadalarynyň biridi.
Kongresde geçen taryhy ses berişlikden soň, Amerikan prezidenti öz şatlygyny şeýle beýan etdi: “Aslynda bu günüň bize hödürleýäni Amerikan arzuwynyň düýbüni tutmak üçin goýlan ýene bir kerpiç bolup durýar. Bu gije biz öňki nesilleriň edişi ýaly, döwrüň talabyna jogap berdik. Krizis bilen ýüzbe-ýüz bolanymyzda, biz kynçylykdan gaçman, ony ýeňdik. Jogapkärçilikden çekinmän, oňa gujak gerdik. Biz gelejegimizden gorkamzok, ony göz öňüne getirip bilýäris. Sag boluň, hudaý sizi penasynda saklasyn. Hudaý Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny penasynda saklasyn”.
Bu kanun taslamasyny Kongresden geçirmek, dogrudan hem, aňsat düşmedi. Prezident bilen demokratlar öz pikirlerini respublikanlara we konserwatiw demokratlara kabul etdirjek bolup, bir ýyllap çekeleşip geldiler. Iň soňunda hem ol 219 ses bilen Kongresde makullanyldy. Onuň garşysyna berlen sesler 212 boldy.
Bu taslama indi Senata gitmeli. Geljek hepde hem Obama tarapyndan gol çekilip, kanuny güýje girer diýlip pikir edilýär.
“Bu artykmaçlyk däl, hukuk”
Geoff Dawis bu kanuna garşy ses beren respublikanlaryň biri. Ol öz partiýasynyň gynanjyny şeýle beýan edýär: “Meniň ýüregim bu gije gaýgy-hasrat içinde. Bu ses berişlik Amerikanyň gelejegini kesgitleýär: agyr salgyt ýüki, az-owlak alada, güýçli býurokratiýa. Demokratlar bu gün amerikan halkynyň gözüni gamaşdyryp, olary göni sosializme tarap alyp barýarlar”.
Saglygy goraýyş baradaky pikir tapawutlarynyň ideoligik esaslary bar. Onuň tarapyny çalýanlar: “Saglygy goraýyş artykmaçlyk däl, ol hukuk” diýýärler.
Kongresiň başlygy Nansy Pelosy hem şu pikirde: “Bir ýyla çeken çekişmeden soň, millionlarça amerikalynyň çagyryşlaryny eşidenimizden soň, bu taryhy pursat gelip ýetdi. Bu gün jemgyýetimiziň tamamlanman ýatan bir işini bitirip, ähli amerikanlar üçin saglyk ätiýaçlyk reformasyny oňlamaga bir pursat. Bu artykmaçlyk däl, hukuk”.
Konserwatiwler we respublikanlaryň garaýşyça, saglyk meselesi şahsy mesele. Kim näme etjek bolsa, şony etmeli. Muňa hökümet garyşmaly däl. Olar: “Geljek 10 ýyllykda hökümet muňa 900 milliard dollar çykdajy edip, agyr bergä batar” diýýärler.


text:
Sişenbe güni Gazagystanyň günortasynda bolan harby gatnaw uçarynyň heläkçiliginde 27 adam öldi. Habar berilmegine görä, şol uçar serhet esgerlerini äkidip barýarka heläkçilige uçrapdyr.
Bu waka Gazagystanyň günortasyndaky Şymkentiň golaýynda bolup geçdi.
Milli Howpsuzlyk Komitetiniň habar bermegine görä, uçaryň içinde ýedi adam we 20 sany hem ýolagçy, şol sanda ýurduň serhet gullugynyň häzirki ýolbaşçysy polkownik Turganbek Stambekow hem bar eken.
Bu iş boýunça derňew başladyldy. Serhet howpsuzlyk gullugynda işleýän bir ofiseriň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol hiç kimiň halas bolmandygyny çaklaýar.


text:
Eýranyň baş prokurorynyň aýtmagyna görä, ýurtdaky oppozisiýa güýçleriniň arap döwletlerindäki protestleri goldap geçirjek bolýan ýörişi eýranlylary bölmek üçin edilýän syýasy ädimdir.
Baş prokuror Golam Hossein Mohseniniň bu çykyşy barada çarşenbe güni ILNA agentligi habar berdi.
Eýranyň oppozisiýa ýolbaşçylary Mir Hossein Musawi we Mehdi Karrubi ýurduň resmilerinden 14-nji fewralda Tunisdäki we Müsürdäki protestçileri goldap ýöriş geçirmek üçin rugsat sorapdyrlar.
Golam Hossein Mohseniniň bellemegine görä, eger-de oppozisiýa liderleri arap döwletlerindäki aýaga galmalary goldajak bolsalar, onda olar döwlet tarapyndan gurnalýan 11-nji fewraldaky ýörişe gatnaşyp bilerler.
Her ýylyň 11-nji fewralynda 1979-njy ýylda Eýranda amala aşyrlan Yslam rewolýusiýasynyň ýyl dönümi bellenilýär.


text:
Penşenbe güni Moskwanyň Migrasiýa gullugy bu şäherde köçe süpüriji zähmet migrantlaryndan ýüzden gowragynyň tussag astyna alnandygyny we olardan käbirleriniň deportasiýa ediljekdiklerini mälim etdi.
Federal Migrasiýa gullugynyň metbugat sekretary Zalina Kornilowa penşenbe güni žurnalistlere beren interwýusynda wagtlaýyn tussag astyna alnan 107 sany migrantdan 33-siniň Orsýetden deportasiýa ediljekdigini aýtdy.
Ol bu bu zähmet migrantlarynyň Orsýetiň migrasiýa kanunyny bozandyklaryny we olardan aglabasynyň Merkezi Aziýa ýurtlaryndandyklaryny mälim etdi.
Geçen aý prezident Wladimir Putin Moskwadaky zähmet migrantlarynyň registrasiýa düzgünini has berkitmek barada Döwlet Dumasyna teklip bilen ýüzlenipdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew düýn Moskwanyň etegindäki tokaýyň içinden uly transport ýoluny çekmek planyny togtatmagy buýurdy.
Ol öz wideo blogunda goýlan beýanatda ýol gurmak karary hökümetiňki hem bolsa, bu ugurda adaty raýatlaryň, dolandyryjy partiýalaryň, oppozisiýa hem-de sosial toparlaryň we ekspertleriň garaýyşlaryny-da göz öňünde tutmalydygyny we bu mesele boýunça goşmaça barlaglaryň gerekdigini belläpdir.
Prezident Dmitriý Medwedew hökümetiň bu gurluşygy amala aşyrmagy togtatmagyna hem-de bu mesele boýunça goşmaça maslahatyň geçirilmegine görkezme berdi.


text:
26-njy fewralda Dagystanda birnäçe partlaýjy enjam tapylyp, olar zyýansyzlandyryldy.
Ýekşenbe güni irden Dagystanyň Gyzylýurt raýonynda kuwwatly partlaýjy enjamyň tapylyp, onuň zyýansyzlandyrylandygy habar berildi.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat bölüminiň beren maglumatlaryna görä, federal köçäniň ugrunda içi partlaýjy maddaly 65 litrlik gap tapylypdyr.
Dagystanyň Howpsuzlyk boýunça federal gullugy Mahaçkala şäheriniň merkezinde ýerleşýän “Olimp” atly myhmanhananyň girelgesinde hem partlaýjy maddaly plastik çüýşeleriň tapylandygyny habar berdi.


text:
Prezident Barak Obama Ysraýyl bilen palestinalylaryň arasyndaky parahatçylyk ylalaşygyna esas hökmünde 1967-nji ýylyň serhetleri baradaky çagyryşyny gaýtalady.
Waşingtonda, esasy ysraýyl lobbisiniň (AIPAC) ýygnagynda çykyş eden Obama «Ysraýyl bilen Palestinanyň serhetleri, özara ylalaşylan çalyşmalar bilen, 1967-nji ýylda iki döwlet üçin hem kesgitlenen howpsuz we ykrar edilen araçäklere esaslanmalydyr» diýdi.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu anna güni Ak Tamda Obama bilen duşuşandan soň, Obamanyň Ysraýyly palestin döwleti baradaky geljekki gepleşiklere 1967-nji ýylyň arap-ysraýyl urşunda Ysraýylyň Günbatar kenary, gündogar Ýerusalimi we Gaza zolagyny basyp almazyndan öňki territorial çäklerini esas edinmäge çagyrmagyny ret etdi.
Netenýahu ol territoriýal çäkleriň häzirki zaman Ysraýyl döwletiniň goragy üçin amatsyzdygyny öňe sürdi we Orta Gündogar parahatçylygy «illiýuziýalara esaslanyp» bilmez diýdi.
Muňa garamazdan, Obama ýekşenbe güni öz pozisiýasynyň «ýoýulandygyny» we ýer çalşyklary baradaky çagyryşynyň gözden salnandygyny aýtdy.
Netenýahu ýekşenbe güni Obama tarapyndan edilen belliklere «minnedarlygyny» bildirdi we palestinalylar bilen parahatçylyk şertnamasyny baglaşamak üçin Obamanyň adminstrasiýasy bilen işleşmäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Fýodor Dostoýewskiý
Fýodor Mihaýlowiç Dostoýewskiý (1821-1881)
Dünýä edebiýatynyň iň belli kyssaçylarynyň biri, beýik rus ýazyjysy we akyldary Fýodor Dostoýewskiý 1821-nji ýylda, Moskwada dünýä indi.
Ol 1837-nji ýylda Imperator Nikolaýyň adyny göterýän inženerçilik orta hünärmenlik mekdebine okuwa girip, ony 1844-nji ýylda tamamlaýar. 1843-nji ýylda Fýodor meşhur fransuz ýazyjysy O.Balzagyň «Ýewgeniýa Grande» romanyny terjime edýär. 1845-nji ýylda bolsa özüniň ilkinji eserini - «Garyp biçäreler» romanyny ýazyp gutarýar. Roman eýýäm çap edilmänkä rus edebiýatynyň iň meşhur tankytçysy W.Belinskiýniň öwgüsine mynasyp bolýar, şahyr N.Nekrasow bolsa 1846-njy ýylda eseri özüniň redaktirleýän «Peterburg ýygyndysy» almanahynda çap etdirýär. 1849-njy ýylda, «Ak gijeler» powestiniň çap edilmeginden biraz wagt geçeninden soň Dostoýewskiý syýasy sebäpler boýunça tussag edilýär we Omska sürgüne ýollanylýar. 1854-nji ýylda ol azat edilýär we harby gulluga çagyrylýar. 1859-njy ýylda ýazyjy gulluk borjyndan boşadylýar, şol ýylyň özünde hem «Stepançikowo obasy we onuň ýaşaýjylary» powestini çap etdirýär. 1861-nji ýylda ýazyjy dogany Mihail bilen birlikde «Wremýa» žurnalyny, ol ýapylanyndan soň «Epoha» žurnalyny çykarýarlar. Bu žurnallarda ýazyjynyň «Kemsidilenler we ýekirilenler» (1861), «Zyndan hakda ýazgylar» (1860-62), «Tomusky täsirler hakda gyşky bellikler» (1863), «Garasöýmeziň ýazgylary» (1864) ýaly meşhur eserleri çap edilýär. Emma 1865-nji ýylda «Epoha» ýapylýar. Ýazyjy agyr ýagdaýa düşýär, howlukmaçlyk bilen iň belli eserleriniň birini - «Jenaýat hem jeza» (1866) romanyny döredýär, «Humarbaz» (1866) romanyny bolsa 21 günde ýazyp ýetişmeli bolýar. Bu eserleri okyjylar örän gyzgyn garşylapdyrlar. Alan gazanjyna ýazyjy aýaly bilen Ýewropa syýahat edýär. Ol ýerden özüniň «Tentek» (1867) atly ajaýyp romanyny tamamlap getirýär.
Ömrüniň soňky sekiz ýylyny ýazyjy Staraýa Russa şäherinde ýaşaýar. Bu ýerde ol birnäçe ajaýyp eserleri döredýär. Olardan «Melgunlar» (1872), «Ýetginjek» (1875), «Doganlar Karamazowlar» (1880) romanlaryny, birnäçe powestdir hekaýalary we «Ýazyjynyň gündeligi» atly essedir hekaýalar ýygyndysyny agzaman geçip bolmaz.
Fýodor Dostoýewskiý 1881-nji ýylda aradan çykýar.