text:
4-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatynyň dabaraly mejlisi geçirildi. Ol ýetip gelýän baýramçylyga — Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna bagyşlandy. Umumymilli maslahatyň çäklerinde şanly sene mynasybetli türkmenistanlylaryň birnäçesine döwlet sylaglaryny gowşurmak dabarasy boldy.
Maslahatda Türkmenistanyň Prezidenti maksatnamalaýyn söz sözledi. Döwlet Baştutanynyň çykyşynda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesini göterýän ýyllarynyň içinde ýeten sepgitleri, halkara derejesinde edilen işler we indiki sepgitler öz beýanyny tapdy.
Çykyşynyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti maslahata gatnaşyjylary Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramy bilen tüýs ýürekden gutlap, olaryň ählisine berk jan saglyk, abadançylyk we egsilmez bagt arzuw etdi.
“Ýaşasyn, eziz Watanymyz Türkmenistan! Ýaşasyn, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan! Öňe, öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!” diýip, döwlet Baştutany çykyşyny tamamlady.
Soňra Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa söz sözläp, Türkmenistanyň Mejlisiniň Türkmenistanyň Prezidentini „Türkmenistanyň „Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan” ýubileý medaly bilen sylaglamak hakyndaky karary kabul edendigi habar berildi. Soňra Milli parlamentiň ýolbaşçysy bu Karary okady.
Ýygnananlaryň şowhunly we dowamly el çarpyşmalary astynda milli Liderimize ýubileý medaly gowşurylýar.
Soňra ýurdumyzyň raýatlaryny we daşary ýurt raýatlaryny Türkmenistanyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan” ýubileý medaly bilen sylaglamak hakyndaky Permanlar okaldy we milletiň Lideri sylaglananlaryň käbirine medallary gowşurdy.
Döwlet Baştutany mejlisiň tamamlanýandygyny yglan edip, bu ýere ýygnananlara maslahatyň işine gatnaşandyklary üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Ruhyýet köşgünde ýene-de Türkmenistanyň Döwlet senasynyň belent mukamy ýaňlanýar.


c: text/html

text:
Tomus möwsümüniň gyzgalaňly döwründe “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda “Älemgoşar” dynç alyş seýilgäh toplumynyň açylyş dabarasy boldy.
“Älemgoşar” medeni-dynç alyş seýilgäh merkezi Tebigaty goramak ministrliginiň buýurmasy boýunça “Şahin Inşaat” türk kompaniýasy tarapyndan bina edildi. Bu ýerde köpsanly oýun awtomatlary, boulingleri, gülki otaglary we çagalar hem-de ulular üçin niýetlenen beýleki attraksionlar bar.
Bu ýerde 10 gektar meýdanda dürli oýunlaryň, güýmenjeleriň hakyky merkezi ýerleşýär. Olary döretmek üçin attraksion enjamyny öndürýän dünýäde öňdebaryjy kompaniýalaryň iň gowy gazananlary peýdalanyldy. Seýilgähiň çäklerinde dürli oýun oýnalýan desgalaryň elliden gowragy ýerleşdirildi. Olaryň hatarynda 15-den gowrak attraksion biri-birine sazlaşykly bina edilipdir. Aň-gözýetimi ösdürýän, dynç alyş we başdan geçirmeler oýun attraksionlarynyň hatarynda “Syn ediş diňini”, “Haýwanat dünýäsini”, “Howa, desant atyşygy”, “Buz—telewizor”, “Awtoduralga”, “Elhençlikler jeňňeli” , “Amerikan depejikleri” we beýlekileri görkezmek bolar. Şeýle hem bu ýerde “Bugi-Bugi”, “Uçýan tabaklar”, “Tüweleý”, “Täsin taksiler”, “Uçýan piljagazlar”, “Garakçylar gämisi” we beýleki dürli sallançaklar we hiňňildikler bar.
Seýilgähiň deňze golaý böleginde suw attraksionlaryndan we depejiklerden we üstünde toplary, baýdaklary hem-de başdan geçirmeler filmlerine degişli beýleki zatlar bolan gämili akwopark suw attraksionlarynyň ägirt uly toplumy bina edilipdir.
Bu toplamda eýýäm çagalar höwes bilen suwa düşýärler, belentlikden suwa bökýärler, suw depejiklerinde taýýarlar. Köp sanly çagajyklaryň şadyýan seslerinden, gülkülerinden aýratyn öwüşginli baýramçylyk dabarasy döreýär.
Suw attraksionlarynyň gabadynda häzirkizaman basketbol, kiçi futbol we tennis meýdançalary, şeýle hem deňziň hut kenarynda gadymy grek usulynda gurnalan amfiteatr ýerleşdirilipdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Temmäki ulanylmazlygynyň Bütindünýä güni. Türkmenistanda bu halkara wakasy bilen baglanyşykly maý aýynyň dowamynda onlarça çäreler, maslahatlar we duşuşyklar, sport bäsleşikleri geçirildi, şeýle hem ýörite teleradio gepleşikler, metbugat sahypalarynda makalalar taýýarlanyldy.
Häzirki wagtda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginde jemleýji maslahat geçirilýär. Oňa temmäkä garşy edaralara utgaşdyryjy komiteta girýän dürli ministrlikleriň we edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Maslahatyň çäklerinde şu aýda geçirilen işleri seljermek, şeýle hem “Temmäkiden azat gurama” bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak göz öňünde tutulýar. bu ýerde şu günler Türkmenistanda bolýan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň halkara bilermenleriniň bahalary hem mälim ediler.
Temmäki ulanmazlygyň Bütindünýä gününiň öňüsyrasynda BSGG-nyň ÝSB-nyň temmäkä gözegçilik meýilnamasyna gözegçilik boýunça utgaşdyryjysy Krestina Mauer-Ştender internet-maslahat görnüşinde türkmen hususan-da, şeýle diýdi:
“2000-nji ýyldan başlap Türkmenistan temmäkä garşy göreşde uly öňegidişlikleri gazandy. Siziň ýurduňyz 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat ýurduň derejesine ýetmek wezipesini öňde goýdy, munuň özi bolsa ilatyň 5 göterimden köp bolmadyk bölegi çilimkeşler diýmekdir.
Ýurtda soňky bäş ýylyň içinde temmäki ulanylmagy gadagan edýän we oňa garşy göreş çärelerini öz içine alýan Kararlardyr resminamalar kabul edildi... Munuň özi miwesini hem berdi. 2013-nji ýylda geçirilen milli barlaglar Türkmenistanyň uly ýaşly ilatynyň diňe 8 göteriminiň çilim çekýändigini mälim etdi. Bu san diňe bir BSGG-nyň Ýewropa sebitinde däl, eýsem, bütin dünýäde hem çilimkeşligiň iň pes derejesidir...”
diýip, BSGG-nyň Ýewropa sebiti býurosynyň temmäkä gözegçilik meýilnamasynyň utgaşdyryjysy Krestina Mauer-Ştender belledi.
Geçen ýyl Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň temmäkä garşy göreşe goşýan uly şahsy goşandy üçin Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň ýörite buýrugyna mynasyp bolandygyny hem bellemek gerek. Bu baýragy resmi taýdan gowşurmak dabarasyna gatnaşmak üçin geçen ýylyň iýunynda BSGG-nyň Baş direktory Margeret Çen Türkmenistanda bolupdy.


text:
Anna güni Owganystanyň polisiýasy ýurduň Paktiýa welaýatynda bir polisiýa işgäriniň uklap ýatan öz kärdeşleriniň dokuzysyny atyp öldürendigini habar berdi.
Welaýatyň polisiýa edarasynyň başlygy Dawut Khanyň aýtmagyna görä, bu waka şu gün irden bu welaýatyň Ýahýa Kel etrabynda ýüz beripdir.
Ol kärdeşlerini atyp öldüren Assadullah atly bu polisiýa işgäriniň eli ýaragly gaçyp gidendigini we häzirki wagt onuň gözlegdedigini aýtdy.
Bu hüjüme nämäniň sebäp bolandygy barada häzirlikçe anyk bir garaýyş öňe sürülmeýär.


text:
9-njy noýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň parlamentiniň dördünji çagyrlyşynyň 22-nji mejlisi geçirildi.
«Türkmenistanyň 2014-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakyndaky kanuny», «Türkmenistanyň 2012-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda Türkmenistanyň Mejlisiniň kararynyň taslamasy» kanunçykaryjylaryň maslahatynda esasy seredilen meseleler boldy diýip, resmi metbugatyň maglumatynda aýdylýar.
Şeýle-de Mejlisiň gün tertibine «Kärdeşler arkalaşyklary, olaryň hukuklary we iş kepillikleri hakynda», «Ylmy edaralar hakynda», «Daýhan hojalygy hakynda» Türkmenistanyň kanunlarynyň taslamalary we hereket edýän kanunlara üýtgetmeler hem goşmaçalar girizmek hakyndaky kanunçylyk taslamalary girizildi.
«Türkmenistanyň 2014-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakyndaky kanun taslamasy Türkmen döwletiniň durmuş strategiýasyny durmuşa geçirmekde möhüm resminama bolup durýar we ol ýurduň parlamenti tarapyndan biragyzdan kabul edildi» diýip, Türkmen telewideniýesi habar berdi.
Resmi maglumata görä, 2014-nji ýylda jemgyýetçilik we durmuş hyzmatlarynyň maliýeleşdirilmegine bölünip berilýän umumy serişdäniň 37 göterimi bilim ulgamyna, 4.5 göterimi medeniýete, 10.4 göterimi saglygy goraýyşa, 37.6 göterimi durmuş üpjünçiligi ulgamyna, 10.4 göterimi ýaşaýyş-jemagat hojalygynyň maliýeleşdirilmegine gönükdiriler.
«Sportuň ösdürilmegine, köpçülikleýin sport çäreleriniň geçirilmegine 37.2 million manat gönükdriler. Munuň özi 2013-nji ýyl bilen deňeşdirilende 62 göterim ýokarydyr» diýip, habarda aýdylýar.
Bölünen serişdeleriň saldamly bölegi 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan aýlyklary, pensiýalary, döwlet posobiýalaryny, studentleriň we diňleýjileriň stipendiýalaryny 10 göterim ýokarlandyrmaklyga harçlanylar.
Mejlisiň dowamynda «Tükmenistanyň adminstratiw hukuk bozulmalar hakyndaky kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda Türkmenistanyň kanunynyň» taslamasyna, «Türkmenistanyň Jenaýat kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda Türkmenistanyň kanununyň» taslamasyna, «Ylmy işgärleriň hukuk ýagdaýy hakynda Türkmenistanyň kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda Türkmenistanyň kanunynyň» taslamasyna we beýleki bir topar kanun taslamasyna seredildi.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy ara alnyp maslahatlaşylan kanun taslamalarynyň hemmesiniň biragyzdan kabul edilendigini habar berýär.


text:
17-nji ýanwarda geçirilen hökümet maslahatynda seredilen temalaryň biri tebigy gazdan tygşytly peýdalanmak meselesi boldy. Prezident G.Berdimuhamedow bu ugurdan amala aşyrylýan çäreleriň ähmiýetini habar beriş serişdeleri arkaly ilata ýetirmegiň zerurdygyny aýtdy.
Tebigy gazdan tygşytly peýdalanmak temasyndan telewideniýede görkezmek üçin gepleşikleriň we metbugatda çap etmek üçin makalalaryň taýýarlanmagy barada wise-premýerler B.Hojamuhammedowa we B.Nurmyradowa tabşyrylandygy barada resmi maglumatlarda aýdyldy.
Gazy tygşytly ulanmak
Türkmenistanyň prezidenti gazyň harçlanmagyny hasaba alýan gurallaryň tebigy gazy tygşytly peýdalanmaga mümkinçilik berýändigini, şol bir wagtda-da gazyň kesgitlenen derejeden köp harçlanmagynyň ilat üçin, her bir maşgala üçin kynçylyk döretmejegini adamlara düşündirmegiň zerurdygyny belledi. Şeýle-de G.Berdimuhamedow döwletiň ilaty “sosial taýdan goldamak syýasatyny mydama dowam etdirjegini” aýtdy.
Şeýle-de hökümet maslahatynda Türkmenistanyň uglewodorod resurslaryndan netijeli ulanylmagyna energiýa pudagynda halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmeginiň hem ýardam berip biljekdigi aýdyldy.
“MasterCard” hem “Visa”
Anna günki hökümet maslahatynda Türkmenistanyň bank sistemasynda amala aşyrylýan işler barada habar berildi.
Hökümet baştutanynyň orunbasary A.Goçyýew şu günki gün Türkmenistanda “Visa” halkara töleg sistemasynyň hyzmatyndan Daşary ykdysady işler boýunça döwlet bankynyň 7000-den gowrak müşderisiniň peýdalanýandygy barada habar berdi. Goçyýewiň sözlerine görä, bu sistema ýurtda 1994-nji ýyldan bäri işleýän eken. Agzalan bankyň indi “MasterCard” sistemasyny ornaşdyrmagy üçin onuň “MasterCard” kompaniýasy bilen şertnama baglaşmagyna prezident G.Berdimuhamedow tarapyndan resmi rugsat berildi.
Türkmenistanyň prezidenti “MasterCard” halkara hasaplaşyk sistemasynyň ornaşdyrylmagynyň, hususan-da, 2017-nji ýylda Türkmenistanda geçiriljek Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek we olary geçirmek üçin milli banklaryň tejribe toplamagyna ýardam berjegini aýtdy. Berdimuhamedow Türkmenistanyň ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň okuw planyna halkara töleg sistemasyny çüňňur öwrenmek boýunça sapagy girizmegiň zerurdygyny hem belledi.
Sport we medeniýet
Hökümet maslahatynda köpçülikleýin bedenterbiýe çärelerine hem üns berilip, saglyk hem bagtyýarlyk hepdeliginiň formatyny giňeltmek kararyna gelindi.
Prezidentiň gol çeken permanyna laýyklykda, şu sapar “sporty we ilatyň saglygyny berkitmek” boýunça çäreler 1-30-njy aprel aralygynda bir aýyň dowamynda tutuş ýurt boýunça geçiriler. Resmi maglumatlara görä, bu çäreleriň ýerine ýetirilmegine Sport we syýahatçylyk boýunça döwlet komiteti, Saglygy saklaýyş we medisina senagaty ministrligi, Bilim we Medeniýet ministrlikleri we ýene ençeme döwlet edaralary, şol sanda häkimlikler hem jemgyýetçilik guramalary gatnaşarlar.
Berdimuhamedow bu çäreler “adamyň fiziki we ruhy taýdan ählitaraplaýyn güýçlenmegine, saglygy berkitmek üçin öňyn şertleriň döredilmegine, adamlaryň zähmet aktiwligine we uzak ýaşamagyna gönükdirilýär”, diýip belledi.
Türkmenistanyň hökümetiniň anna güni geçiren maslahatynda ýurtda medeniýet we habar beriş serişdelerine degişli edaralaryň işlerini aktiwleşdirmek we muňa mazmundyr-döredijilik taýdan düýpli many bermek üçin yzygiderli çäreleri amala aşyrmak tabşyrygy hem öňe sürüldi.


text:
Eýranyň ýokary derejeli resmisi ýurduň goňşy Yrakdaky “Yslam döwleti” toparyna garşy howa zarbalaryny amala aşyrandygyny tassyklady. Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Ebrahim Rahimpur munuň Yragyň hökümetiniň haýyşy esasynda amal edilýändigini aýtdy.
Ol: “Muny etmek bilen biz Yrakdaky dostlarymyzyň bähbidini goraýarys” diýdi.
Rahimpur howa hüjümleriniň ABŞ bilen koordinirlenmeýändigini hem belledi. ABŞ hem Siriýada we Yrakda “Yslam döwleti” atly ýaragly toparyna garşy howa zarbalaryny amala aşyrýar.
Tähran mundan öň Yrakda howa hüjümlerini amala aşyrýandygyny inkär edip gelýärdi.


text:
Ukrain parlamentiniň öňünde bolan çaknyşyklaryň yzýany, Ukrainanyň Milli gwardiýasynyň ikinji agzasy aradan çykdy.
“Düýnki granat partlamasynda ýaralanan Dmtriý Slastikow öldi” diýip, 1-nji sentýabrda Ukrainanyň içeri işler ministri Arsen Awakow “Twitter” sosial ulgamyndaky sahypasynda ýazdy.
Ukrain premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk bu ýowuzlyklary amala aşyrmakda aşa-milletçileri aýyplady. 31-nji awgustda ukrain parlamentiniň öňünde bolan partlamanyň netijesinde başga-da 140-dan gowrak adam keselhana ýerleşdirildi.
Ýatsenýuk telewideniýede eden çykyşynda sag-ganat protestçileriň geçen ýyldan bäri gündogar Ukrainada hökümet güýçleri bilen raýat urşuny alyp barýan Russiýa tarapdar separatistlerden “has ýaramazdygyny” aýtdy.


text:
Türkmenistanyň we Ukrainanyň prezidentleriniň arasynda 16-njy sentýabrda Aşgabatda geçirilen gepleşikleriň netijesinde ýurtlaryň ençeme döwlet edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşyklara gol çekildi.
Hususan-da, Türkmenistanyň Transport hem aragatnaşyk döwlet instituty we Ukrainanyň Milli transport uniwersiteti, şeýle-de ýurtlaryň Oba hojalyk we Daşary işler ministrlikleri arasynda hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşyga, iki ýurduň söwda senagat palatalary arasynda bolsa, işçi geňeşini döretmek barada ylalaşyga gol goýuldy.
Aşgabatdaky türkmen-ukrain gepleşiklerine prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “örän gowy” diýen baha berdi. “Biz ýaňy siz bilen örän gowy gepleşikleri geçirip, giň derejeli meselelere garadyk. Olaryň iň möhümleri – biziň döwlet meselelerimiz we regional häsiýetli meselelerdir” diýip, Türkmenistanyň prezidenti aýtdy.
Gaz söwdasy
Şol bir wagtda-da Aşgabatdaky gepleşiklerde öz döwründe gaz söwdasy boýunça iri regional partnýorlar bolan döwletleriň baştutanlarynyň energiýa hyzmatdaşlygyny dikeltmek temasyny maslahat etjegi öňünden çak edilipdi.
Käbir maglumatlara görä, 1990-njy ýyllarda Ukraina Türkmenistandan ýylda 35 milliard kubometre çenli gaz satyn alypdy. Metbugatda çap bolan maglumatlara görä, W.Ýuşenkonyň Türkmenistana saparynyň öň ýanynda bu wizit käbir ukrain resmileri tarapyndan gaz gepleşikleri hökmünde häsiýetlendirilipdi.
Ukrainanyň prezidentiniň halkara energiýa howpsuzlygy boýunça wekili Bogdan Sokolowskiý gepleşikleriň öňüsyrasynda Aşgabatda žurnalistlere şeýle diýdi: “Gelinjek ylalaşyklar barada öňünden bir zat aýtmak islemeýärin, ýöne men optimist bolmagyna galýanlygymy ýene bir gezek gaýtalaýaryn. Mende Türkmenistanyň Ukraina gaz akdyrylmagyna goşulmaga taýýardygy barada pikir döredi” diýip, ukrain resmisine salgylanmak bilen “Wremýa Nowosteý” gazeti ýazdy.
Emma 16-njy sentýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň we Ukrainanyň döwlet baştutanlarynyň hem delegasiýalarynyň ýapyk gapylaryň aňrysynda geçiren gepleşiklerinde gaz meselesiniň maslahat edilenligi resmi maglumatlarda habar berilmedi.
Postsowet döwletleri boýunça garaşsyz analitik Aleksandr Narodetskiniň pikirine görä, Türkmenistan bilen Ukrainananyň göni gaz sowdasy boýunça hyzmatdaşlygy çynlakaý geňeşmeýänligi gaz akdyrmak meselesinde olaryň Orsýete garaşlydyklary bilen bagly.
“Türkmenleriň we ukrainleriň problemasy olaryň gaz boýunça islendik gepleşikleriniň Orsýetiň turbasyna direlýänligine bagly. Türkmen-ukrain gepleşiklerinde özara gaz söwdasy barada pikir alyşylaýan ýagdaýynda, olaryň Orsýetiň turbalaryndan akdyryljak gazynyň söwdasy barada islendik ylalaşyklarynyň manysy gaçýar. Şonuň üçin hut şu meseläniň taraplaryň gaz söwdasyny özara çynlakaý maslahat etmeýänligine sebäp bolmagy mümkin. Ýurtlaryň ikisi-de şu günki gün Orsýete tehniki taýdan garaşly” diýip, Aleksandr Narodetskiý aýtdy.
Şol bir wagtda-da Aşgbatdaky gepleşikler netijesinde taraplar energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek problemasy boýunça özleriniň pikirdeşdiklerini mälim etdiler.
“Cetral Asia News” internet neşriniň maglumatyna görä, ýurtlaryň özara haryt dolanyşygynyň mukdary 5-6 milliard dollar töwereginde. Şol bir wagtda-da haryt dolanyşygynyň häzirki derejesiniň ýurtlaryň bar bolan ägirt mümkinçiliklerine gabat gelmeýänligini türkmen prezidenti belledi. G.Berdimuhamedow Türkmenistan bilen Ukrainanyň söwda-ykdysady ýaranlygynyň uly geljeginiň bardygyna ynam bildirdi.
Işleşmek üçin perspektiw ugurlar
TDH gullugynyň maglumatyna görä, G.Berdimuhamedow Türkmenistan bilen Ukrainanyň bilelikde işleşmek üçin perspektiw ugurlarynyň arasynda ýangyç-energetika, maşyn gurluşygy, transport we kommunikasiýa, gurluşyk hem syýahatçylyk ýaly pudaklary agzady.
Öz nobatynda Wiktor Ýuşenko tarapyndan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlykda Ukrainany gyzyklandyrýan ugurlar arasynda harby-tehniki hyzmatdaşlyk hem agzaldy. Ukrainanyň prezidenti bu ugruň “aýratyn mesele” bolup durýanlygyny aýtdy.
Wiktor Ýuşenko oba hojalygy we gumanitar ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ähmiýetini hem nygtady. Onuň, hususan-da, bilim ugrundaky gatnaşyklar barada aýtmagyna görä, häzirki wagtda Ukrainada 3 müňe golaý türkmen studentleri okaýar.
Aleksandr Narodetskiý bu günki gün Türkmenistanda hem-de Ukrainada täze partnýorlara eýe bolmaga uly islegiň bardygyny we munuň hem gaz söwdasyna hem-de beýleki ugurlar boýunça hyzmatdaşlyga degişlidigini belledi. Emma geçmişde şeýle ýaranlygyň ösüşine bilelikdäki proýektleriň hil we maliýe hasaplaşyk taýdan kemçilikleriniň uly päsgelçilik bolanlygyny we hut şu meseleleriň taraplar arasynda entek çözülmeli problemalar bolmagynda galýanlygyny Aleksandr Narodetskiý belledi.


text:
Müsür häkimiýetleriniň ýurtda iki hepde bäri dowam edýän protestleri togtatmak ugrunda edýän tagallalaryna garamazdan, müsürliler paýtgat Kairiň Tahrir, ýagny Azatlyk meýdançasyndan gitmeýärler.
Protestçiler prezident Hosni Mubaregiň tizden-tiz häkimiýetden çekilmegini talap edýärler.
Hökümet egilişiklere gitjekdigine, şol sanda konstitustion reformalary hem geçirjekdigine söz berdi. Emma bu çäreleriň gidişine gözegçilik etmegi üçin prezident Mubaregiň häkimiýet başynda galmalydygy nygtalýar.
Ýekşenbe güni hökümet käbir oppozisiýa toparlary, şol sanda kanunylaşdyrylmadyk “Musulman doganlary” bilen hem gepleşik geçirdi.
Gepleşiklerden soň oppozisiýa hökümetiň wadalarynyň ýeterlik däldigini aýtdy.


text:
Hytaýyň Şinjiang sebitinde geçen hepde ýüze çykan ganly çaknyşyklardan soňra, ýurduň polisiýasy 19 adamy tussag etdi, şeýle-de öý şertlerinde ýasalan partlaýjy serişdeleri ele saldy.
Aglaba uýgurlar ýaşaýan Kaşgar şäheriniň golaýynda bolan bu çaknyşykda 21 adam, şol sanda 15 polisiýa işgäri hem öldi.
Bu 2009-njy ýylyň iýulyndan soň sebitde ýüze çykan iň ganly wakalaryň biri boldy. 2009-njy ýylda Şinjiangyň paýtagty Urumçide bolan çaknyşyklarda 200-e golaý adam heläk bolupdy.
Şinjiang Merkezi Aziýa, Owganystan we Pakistan bilen serhetde ýerleşýän regiondyr.


text:
Owganystanda awgust aýynda alnyp gaçylan Germaniýanyň raýaty azat edildi. Şahsyýeti aýan edilmedik bu aýal maşgalanyň ýagdaýynyň “gowudygy” habar berilýär.
Gürrüňi gidýän aýal GIZ atly gumanitar guramanyň işgäri bolup, ol awgustyň 17-ne Kabulyň merkezinde alnyp gaçylypdy.
Germaniýanyň daşary işler ministri bu baradaky habary eşidip “ynjalandygyny” mälim edip, alnyp gaçylan işgäriň azat edilendigi üçin owgan hökümetine we howpsuzlyk güýçlerine minnetdarlygyny bildirdi.
GIZ atly guramanyň ýene bir işgäri aprel aýynda Gunduzda alnyp gaçylyp, ol 40 günden soň azat edilipdi.


text:
Eýranyň milli ýygyndy futbol toparynyň oýunçysy, 29 ýaşyndaky derwezeçi Sosha Makani 4-nji ýanwarda tussag edildi.
Onuň birnäçe hyjapsyz zenan bilen düşen suratlaryny sosial ulgamda çap edendigi we munuň Eýranyň kanunlaryna ters gelýändigi aýdylýar. Şondan soň futbolçy, käbir adamlaryň şikaýaty esasynda günälenip, türmä basyldy.
Eýranyň adalat ulgamy bilen baglanyşykly "Mizan" habar gullugynyň beren maglumatyna görä, onuň üstünden şikaýat edenleriň biri soňra öz arzasyny yzyna alypdyr. Ýöne Makani, "jemgyýetde bidüzgünçüligiň we ahlaksyzlygyň ýaýramagyna sebäp bolan suratlary" ýaýradandygy üçin, häzirlikçe tussagda galýar.
Tähranyň tanymal "Persepolis" futbol klubunda oýnaýan Makani tussag edilmezinden owal beren beýannamasynda suratlardaky üç ýaş zenanyň biriniň öz adaglysydygyny aýan edipdir.
Käbir maglumatlara görä, Makani şu hepdede azatlyga çykyp biler.
6-njy ýanwarda Tähranyň baş sülçüsi Abbas Jafari Dolatabadi sport hem sungat bilen meşgullanýanlara yslam kadalaryna gabat gelmeýän suratlary sosial mediada ýaýratmazlyk barasynda duýduryş beripdir.
Geçen ýylyň noýabrynda bolsa Wahid atly 30 ýaşyndaky bir eýranly, hyjapsyz, bedeniniň käbir ýerleri açyk geýimli bir aýal adam bilen bile düşen suratyny sosial mediada ýaýradandygy üçin, derhal tussag edilipdi.
Raýatlaryň jemgyýetçilik hem şahsy durmuşyny doly gözegçilik astynda saklamaga dyrjaşýan Eýranyň hökümeti soňky wagtlarda olaryň her bir hereketini yzarlamaga çalyşýar.


text:
Gazagystanyň esasy oppozision partiýalary gazak hökümetini parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda öz garşylaryna töhmetli maglumatlary ýaýratmakda aýypladylar.
“Umumymilli Sosial-Demokratik” we “Azat” partiýalarynyň egindeş başlyklary Žarmakhan Tuýakbaý we Amiržan Kosanow bu barada Almaatyda geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşlarynda aýtdylar.
Olar ýakynda gazak metbugatynda bu partiýalaryň wekilleriniň ýurduň beýleki syýasy partiýalarynyň, şol sanda hökümetiň tarapyndaky “Ak-Žol” partiýasynyň hataryna geçendikleri baradaky peýda bolan habarlar dogrusynda gürrüň etdiler.
Tuýakbaý bular ýaly wakalaryň 2008-nji ýylda bolandygyny, häzir beýle ýagdaýlaryň ýokdugyny aýtdy. Ol öz sözüniň dowamynda: ”Ýeri gelende bellemeli bolsa, bir partiýa girmek ýa-da ondan çykmak – adaty zat” diýdi.
Tuýakbaý öz partiýasynyň parlamentde ýerleri almak üçin aktiw işleýändigini, partiýanyň dargamagy ýaly howpuň ýokdugyny nygtady.
Amiržan Kosanow bolsa resmi hökümetiň töhmet atmalaryny öz alyp barýan işlerindäki kemçilikleri, şol sanda bar bolan ykdysady meseleleri ýaşyrmak üçin edýändigini aýtdy.
“Umumymilli Sosial-Demokratik” we “Azat” partiýalary 2009-njy ýylda birleşip, umumy bir partiýany döredipdi. Ýöne bu syýasy birleşme häzire çenli resmi taýdan hasaba alynmady. 15-nji ýanwarda geçiriljek parlament saýlawlarynda iki partiýadan hem hödürlenen kandidatlar “Umumymilli Sosial-Demokratik partiýanyň” adyndan dalaş ederler.
Geljek ýekşenbe güni ýurduň Mejlisine geçiriljek saýlawlara gatnaşmak üçin, jemi sekiz partiýa hasaba alyndy.
2007-nji ýylda geçirilen parlament saýlawlarynda prezident Nursoltan Nazarbaýewiň “Nur-Otan” partiýasy 107 orunlyk Mejlisde ýerleriň ählisini eýeläp, parlamente kontrollygy eýeläpdi.
Geçen ýylyň noýabrynda Nazarbaýew parlamenti dargadyp, saýlawlary möhletdinden öň geçirmek barada karar kabul etdi.


text:
Täjigistanyň günorta-günbatar Şahrtuz etrabynyň ýedi ýaşaýjysy “Yslam döwleti” ekstremist toparynyň baýdagyny jemgyýetçilik ýerde asmakda günälenip türmä höküm edildi.
Hatlon regionynyň sudunyň sudýasy Zubaidullo Mahmudzodanyň AÝ/AR-na 4-nji dekabrda aýtmagyna görä, ýedi adam, olardan üçüsi 18 ýaşy dolmadyklar köpçülikli ýerde hökümeti agdarmaga çagyryş etmekde we adamlary ýurduň daşynda bikanun söweşe goşulmaga çagyrmakda 1-nji dekabrda günäli tapylypdyr.
Awgust aýynda “YD” toparynyňka meňzeş baýdagy asmagynyň yzýany tussag edilen bu adamlar 7 we 27 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edildi.
Täjik resmileri “Yslam döwleti” toparynyň düzüminde Siriýada we Yrakda 500 çemesi täjigistanlynyň söweşýändigini aýdýarlar.


text:
Kiýewde polisiýanyň bölüminiň golaýynda bolan çaknyşyklarda ýaralanan 11 protestçi keselhana düşdi.
Ukrainanyň Içeri işler ministrligi geçen gije bolan çaknyşyklarda polisiýanyň ýörite bölümleriniň 20 çemesi wekiliniň hem ejir çekendigini, olaryň biriniň aýagy döwülip keselhana düşendigini habar berdiler.
11-nji ýanwarda gije polisiýa Ukrainanyň öňki içeri işler ministri Ýuriý Lutsenkony we ýene azyndan üç adamy urup-ýençdi. Lutsenko “Üçünji ukrain respublikasy” atly oppozision herekete ýolbaşçylyk edýär.
Häzirki wagtda reanimasiýa bölüminde saklanýan Lutsenkonyň kellesine zeper ýetipdir. Lutsenkonyň urulyp-ýenjilmegi boýunça jenaýat işi gozgaldy.


text:
Ukrain oppozisiýasynyň tarapdarlaryna çarşenbe güni Kiýewiň köçelerinde ýöriş geçirmek başartmady. Milisiýa diwar bolup, olaryň ýoluny böwetledi.
Ýöne birnäçe adama diwary böwsüp, garaşsyzlygyň 20 ýyllygyna bagyşlanan konsertiň gidip duran ýerine - şäheriň merkezindäki Maýdana barmak başartdy.
Oppozisiýa wekilleri möhletinden öň parlament we prezident saýlawlaryny geçirmegi talap edýän ýazgyny göterip, öňki premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň we öňki daşary işler ministri Ýuriý Lusenkonyň garşysyna alnyp barylýan jenaýat derňewlerini ýatyrmaga çagyryş etdiler.
Oppozisiýanyň protest aksiýasy Timoşenkonyň işi seljerilýän Peçersk sudunyň jaýynyň öňünde tamamlandy.


text:
Waşingtonda 7-nji noýabrda Ukrainanyň Holodomor, 1930-njy ýyllaryň açlygynda gyrlan millionlap adamyň hatyrasyna dikilen ýadygärlik açyldy.
Sowetleriň adamlaryň ýyllyk galla önümlerini elinden zor bilen alşyny simwollaşdyrýan ýadygärlikde sümmüle duran bugdaýlyk şekillendirilipdir.
Taryhçylar Ukrainada sowetleriň 1932-nji ýylyň hasylyny adamlardan ýygnap almagynyň açlygyň esasy sebäbi bolandygyny aýdýarlar.
Waşingtonyň merkezidäki ýadygärligiň açylyşynda Ukrainanyň birinji hanymy Marýana Poroşenko hem boldy we ol ýerde ukrain prezidenti Petro Poroşenkonyň wideoýazgy edilen ýüzlenmesi görkezildi.
«Ol açlyk ukrain halkyny duza çökermek, bizi öz mertebämizden aýyrmak, biziň milli kimligimizi ýok etmek, biziň öz topragymyzda öz ykbalymyzy kesgitlemek hukugymyz baradaky umydymyzy öldürmek synanyşygy boldy» diýip, prezidentiň ýüzlenmesinde aýdylýar.


text:
Ýaponiýa bilen Hytaýyň premýer-ministrleri geçen aý iki ýurduň arasyndaky bitarap deňiz suwlarynda bolan dartgynlylykdan soň, ilkinji gezek düýn Brýusselde duşuşdylar.
Ýaponiýanyň premýer-ministri Naoto Kan bilen Hytaýyň premýer-ministri Wen Jiabaowyň arasyndaky bu duşuşyk Bruýsselde geçirilýän Aziýa-Ýewropa Sammitiniň çäginde gurnaldy.
Duşuşykdan soňra Ýaponiýanyň bir hökümet resmisi ýakyn wagtlarda iki ýurduň arasynda ýokary derejeli gepleşiklere başlamak barada ýolbaşçylaryň ylalaşyga gelenligini belledi.
Geçen aý Ýaponiýanyň patrollyk edýän gämisi bilen çaknyşandan soň, Hytaýya degişli bir gäminiň kapitany Ýaponiýa tarapyndan tussag edilipdi. Bu wakadan soň iki ýurduň gatnaşygy juda ýaramazlaşypdy.


text:
Gazagystanyň prokurorlary hristian dinine geçen gazagystanlyny dini ýigrenji tutaşdyrmak aýyplamasy esasynda ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm etmegi suddan sorady.
Adwentistler kilisesiniň aktiw agzasy 54 ýaşly Ykylas Kabduakasow 9-njy oktýabrda Astanada suda çekildi.
Kabduakasow özüniň günäli däldigini aýdýar.
Onuň aklawçysy Gulnar Şaldykowa Kabduakasowa garşy gozgalan işi ýatyrmagy sorady.
Suduň kararynyň şu hepdede yglan edilmegine garaşylypdy.
Kabduakasow awgust aýynyň ortalarynda tussag astyna alyndy.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň Türkmenistanda tussag edilenine tegelek bir ýyl doldy. Azatlyk Radiosynyň we “Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri” neşiriniň habarçysy Nepesgulyýew geçen ýylyň 7-nji iýulynda Awazada žurnalistika işi bilen baglylykda maglumat toplaýarka ýitirim edilip, soňra 31-nji awgustda ýapyk sud arkaly üç ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi. Oňa neşeli dermanlary saklamakda günä bildirildi.
Azatlyk Radiosyna mälim bolşuna görä, Nepesgulyýew myhmanhanadaky otagynda howpsuzlyk gulluklarynyň wekilleri tarapyndan tussag edilipdir.
Azatlyk Radiosy we adam hukuklaryny hem žurnalistleriň haklaryny goraýan guramalar Nepesgulyýewiň dessine boşadylmagyny talap edip, Türkmenistanyň prezidentine ýüzlendiler.
Bu kampaniýa gatnaşýan 13 guramanyň biri adam hukuklaryny goraýjy "Human Rights Watch" guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň müdiri Hýu Williams türkmen häkimiýetleriniň halkara jemgyýetiçliginiň talaplaryny berjaý etmegine umyt baglanýandygyny aýtdy.
Hýu Williams: Bu Türkmenistanda häkimiýetleriň adam hukuklaryny depelemeginiň gözçykgynç bir mysalydyr. Bu ýagdaý Türkmenistanda adam hukuklarynyň aýylganç bir ýagdaýda galýandygyny ýene bir gezek görkezýär. Nepesgulyýewiň tussag edilmeginiň sebäpleri subut edilmedi, oňa ýöňkelen neşeli serişdeler bilen bagly aýyplamalar esassyz.
Biz Türkmenistanyň häkimiýetleriniň ony dessine boşatmagyna garaşýarys. Ol aslyýetinde tussag edilmeli däldi, emma onuň tussag edilmeginiň ýyl dönüminde biz öz aladalarymyzy mälim edýäris we boşadylmagyny talap edýäris. Biz Nepesgulyýewe garşy gozgalan işiň ýatyrylmagyny hem talap edýäris. BMG-niň Eden-etdilikli tutha-tutluklara garşy işçi topary Nepesgulyýewiň boşadylmalydygy we tussaglykda geçiren döwri üçin oňa kompensasiýa tölenmeli diýen netijä geldi.
Azatlyk Radiosy: Nepesgulyýewiň tussag edilmegi, Merkezi Aziýada žurnalistlere edilýän basyşlaryň bir mysalydyr. Žurnalistleri, aktiwistleri netijeli goramak üçin halkara jemgyýetçiligi nähili takyk çäre görüp biler?
Hýu Williams: Biz öz açyk hatymyzda Nepesgulyýewiň tussaglygyna köpçüligiň ünsüni çekýäris. Biz Türkmenistandaky ýagdaýyň halkara derejesinde üns merkezine düşjegine umyt baglaýarys. Şeýle-de bu çäre arkaly Nepesgulyýewiň işine Türkmenistan bilen diplomatik gatnaşyklary saklaýan hökümetleriň ünsüni çekýäris. Ýewropa Bileleşigini we Germaniýany mysal hökmünde getirmek mümkin. Ýewropa Bileleşigi Türkmenistan bilen dürli derejelerde gatnaşyk alyp barýar. Diýmek, olar Türkmenistandaky adam hukuklaryna degişli örän erbet ýagdaýa täsir etmeli we Nepesgulyýewiň tussaglygy meselesini Türkmenistan bilen öz diplomatik gatnaşyklarynyň gün tertibinde ýokary derejede gozgamaly.
Türkmenistanyň prezidenti awgustyň aýagynda Germaniýa sapara geler. Germaniýa Türkmenistanyň prezidentiniň öz saparyndan öň Nepesgulyýewi boşatmagyny talap etmeli. Germaniýa Nepesgulyýewi boşatmak we beýleki tussaglar barada maglumat bermek meselesinde Türkmenistana täsir ýetirip bilerdi. Bu amala aşyrylmagy mümkin bolan takyk ädimleriň biridir.


text:
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Gümrük gullugy hakynda
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2010 ý., № 1, 15-nji madda)
(Türkmenistanyň 01.10.2011 ý. № 236-IV Kanuny esasynda girizilen üýtgetme bilen)
Şu Kanun gümrük gullugynyň işiniň hukuk esaslaryny hem-de ýörelgelerini, wezipelerini, hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýär.
I bölüm. Umumy düzgünler
1-nji madda. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy
Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy Türkmenistanyň gümrük ulgamynyň işini düzgünleşdirmek babatdaky döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegini, gümrük meseleleri boýunça halkara borçnamalarynyň berjaý edilmegini üpjün edýän, şeýle hem işleri bilen baglanyşykly kontrabanda we beýleki jenaýatlara, dolandyryş hukuk tertibiniň bozulmalaryna garşy göreşi amala aşyrýan döwlet dolandyryş edarasy bolup durýar.
2-nji madda. Türkmenistanyň gümrük gullugy hakyndaky kanunçylygy
1. Türkmenistanyň gümrük gullugy hakyndaky kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we Türkmenistanyň Gümrük Kodeksinden, şu Kanundan hem-de gümrük gullugynyň işini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybaratdyr.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň düzümi we ýolbaşçylygy
1. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň düzümine merkezi edarasy, onuň ýanyndaky Okuw merkezi, welaýat we welaýat hukukly şäher gümrükhanalary, olaryň Türkmenistanyň çäklerindäki we döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäki gümrük postlary, gümrük gullugynyň beýleki edaralary (mundan beýläk – gümrük edaralary) girýär.
2. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugyna Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan wezipä bellenilýän we wezipeden boşadylýan başlygy ýolbaşçylyk edýär.
3. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň orunbasarlary, gümrükhanalaryň başlyklary Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan wezipä bellenilýärler we wezipeden boşadylýarlar.
4. Türkmenistanyň gümrük gullugynyň Türkmenistanyň Ministrler Kabineti bilen ylalaşylyp wezipä bellenilýän we wezipeden boşadylýan ýolbaşçylarynyň we wezipeli işgärleriniň wezipeleriniň sanawy Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan kesgitlenilýär.
5. Gümrük gullugynyň işgärlerine şahsyýetini we eýeleýän wezipesini tassyklaýan şahsyýetnama we bellenilen nusgadaky tapawutlandyryş nyşanlary berilýär.
4-nji madda. Gümrük gullugynyň hukuk derejesi
1. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy hakynda Düzgünnama Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan, gümrük gullugynyň edaralary hakynda Düzgünnamalar bolsa Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy tarapyndan tassyklanylýar.
2. Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy tarapyndan Türkmenistanyň Prezidenti bilen ylalaşylmagy esasynda, döretmegiň maksatlary delillendirilip we olaryň maddy-tehniki binýadyny üpjün etmegiň, işini guramagyň deslapdan taslamasy düzülip, zerurlygyna görä, gümrükhanalar döredilip bilner.
3. Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşýän we Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäki gümrük postlary welaýat we welaýat hukukly şäher gümrükhanalarynyň aýrybaşga bölümi bolup, Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy tarapyndan tassyklanýan Düzgünnama esasynda hereket edýärler.
4. Gümrük postlary ýolagçy we haryt akymlarynyň möçberlerinden, aýry-aýry sebitleriň ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmegiň wajyplygyndan, ulag kärhanalarynyň, harytlary daşary ýurtlara iberijileriň we daşary ýurtlardan getirijileriň, daşary söwda işi bilen meşgullanýan beýleki taraplaryň isleglerinden ugur alnyp, Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde döredilýär.
5-nji madda. Gümrük gullugynyň işiniň esasy ýörelgeleri
1. Gümrük gullugy öz işinde kanunylyk, raýatlaryň kanunyň öňündäki deňligi, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda olaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň berjaý edilmegi, mertebesine hormat goýulmagy ýörelgelerinden ugur alýar.
2. Gümrük gullugy raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramak hakyndaky kanunçylygyň talaplaryna ters gelmeýän, şeýle hem döwlet syrynyň we kanun arkaly goralýan beýleki syrlaryň açylmagyna getirmeýän halatynda, aýanlyk ýagdaýynda hereket edýär.
6-njy madda. Gümrük gullugynyň esasy wezipeleri
Gümrük gullugynyň esasy wezipeleri şulardan ybaratdyr:
1) öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde Türkmenistanyň ykdysady howpsuzlygyny goramak;
2) Türkmenistanyň daşary söwdasyny we milli ykdysadyýetini ösdürmäge ýardam bermek;
3) Türkmenistanyň gümrük serhediniň üstünden haryt dolanyşygynyň çaltlandyrylmagyna ýardam berýän şertleri döretmek;
4) öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde Türkmenistanyň gümrük serhedini goramak we gümrük gözegçiliginiň çägindäki düzgüniň berjaý edilişine gözegçilik etmek;
5) harytlar we ulag serişdeleri Türkmenistanyň gümrük serhedinden geçirilende ygtyýarlylandyryş we rugsat beriş düzgüniniň berjaý edilişine gözegçilik etmek;
6) gümrük tölegleriniň möçberlerini belleýän hem-de gümrük töleglerini tölemegiň tertibini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda gümrük paçlaryny we gümrük ýygymlaryny, salgytlary töletdirmek;
7) gümrük işiniň çygrynda hukuk kadalarynyň bozulmalarynyň amala aşyrylmagy hakyndaky maglumatlary toplamak we seljermek;
8) kontrabandany hem-de gümrük kadalarynyň beýleki bozulmalaryny amala aşyran şahslara Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çäre görmek;
9) Türkmenistanyň daşary söwdasynyň gümrük statistikasyny we gümrük işi bilen baglanyşykly maglumatlar binýadyny ýöretmek, gümrük işi hakyndaky hasabatlary taýýarlamak we gyzyklanma bildiren taraplara Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertibe laýyklykda maglumat bermek;
10) gümrük işi hakyndaky kanunçylyk namalarynyň birmeňzeş berjaý edilmegini üpjün etmek;
11) gümrük işi boýunça hünärmenleri taýýarlamak, gaýtadan taýýarlamak we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak;
12) gümrük işine degişli Türkmenistanyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek;
13) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen beýleki wezipeleri ýerine ýetirmek.
7-nji madda. Raýatlaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň berjaý edilmegi
Gümrük kadalarynyň bozulmalaryna ýol berendigi güman edilip saklanan raýatlar öz hukuklarynyň we azatlyklarynyň çäklendirilmegi babatda gümrük gullugynyň işgärlerinden maglumat almaga haklydyrlar.
8-nji madda. Gümrük edaralarynyň ýerleşýän ýeri
1. Gümrük edaralary gönüden-göni gümrük gullugynyň edaralary bolan jaýlarda, şeýle hem gyzyklanma bildirýän taraplara, şol sanda gümrük dellalçylygyny amala aşyrýan ýa-da harytlaryň wagtlaýyn saklanylýan ýörite ammarlaryna eýeçilik edýän şahslara degişli bolan çäklerde we jaýlarda, şonuň ýaly-da aeroportlaryň, deňiz we derýa portlarynyň, demir ýol we awtomobil menzilleriniň çäklerinde we jaýlarynda ýerleşip bilerler.
2. Gümrük edaralary üçin ýer bölekleri "Ýer hakynda" Türkmenistanyň bitewi Kanunyna laýyklykda ulanmaga berilýär.
9-njy madda. Gümrük edaralarynyň gümrük amallaryny amala aşyrýan ýeri
Harytlar, ulag serişdeleri babatda gümrük gözegçiliginiň we gümrük taýdan resmileşdirmegiň amallary gönüden-göni gümrük edarasynyň ýerleşýän ýerlerinde ýa-da şahslaryň ýüztutmasy boýunça gümrük gullugynyň dolandyryş edaralarynyň rugsady bilen beýleki ýerlerde amala aşyrylýar. Gümrük edaralary, eger munuň özi gümrük gözegçiliginiň netijeliligini pese düşürmeýän bolsa, harytlaryň we ulag serişdeleriniň ýerleşýän ýerlerinde gümrük amallaryny amala aşyrýarlar.
10-njy madda. Gümrük edaralarynyň iş tertibi
1. Gümrük edaralarynyň iş tertibi we iş wagty Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük gullugunyň ýolbaşçysy tarapyndan bellenilýär.
2. Deňiz we derýa portlaryndaky, aeroportlardaky we döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäki gümrük edaralarynyň iş wagty öz işini şol ýerlerde amala aşyrýan edaralaryň we gulluklaryň iş wagtyna laýyk gelmelidir. Gümrük gullugynyň beýleki ýerlerdäki edaralarynyň iş wagty işine garaşly şahslaryň isleglerini kanagatlandyrmakdan ugur alnyp we gümrük gullugynyň hem-de dahylly döwlet gulluklarynyň mümkinçilikleri göz öňünde tutulyp bellenilýär.
II bölüm. Gümrük gullugynyň ygtyýarlyklary
11-nji madda. Gümrük gullugynyň Türkmenistanyň hukuk goraýjy we harby edaralary bilen özara gatnaşyklary
Gümrük gullugy döwlet gümrük syýasatyny iş ýüzünde durmuşa geçirmekde, gümrük kadalarynyň bozulmalarynyň öňüni almakda, olara ýol bermezlikde, seljeriş işleri geçirmekde, operatiw-agtaryş, anyklaýyş we öňüni alyş işlerini we gaýry çäreleri amala aşyrmakda Türkmenistanyň hukuk goraýjy we harby edaralary bilen özara hyzmatdaşlykda bolýar.
12-nji madda. Gümrük gullugynyň daşary ýurt döwletleriniň gümrük we hukuk goraýjy edaralary hem-de halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygy
Gümrük gullugynyň öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde gümrük işi babatda özara gatnaşyk etmek, maglumat we resminamalary alyşmak maksady bilen, Türkmenistanyň halkara şertnamalarynyň esasynda daşary ýurt döwletleriniň gümrük gulluklary, hukuk goraýjy edaralary we halkara guramalary bilen gatnaşyklary ýola goýmaga we hyzmatdaşlyk etmäge hukugy bardyr.
13-nji madda. Gümrük gullugynyň ýuridik we fiziki şahslar bilen gatnaşyklary
1. Ýuridik şahslar eýeçiligiň görnüşine garamazdan we fiziki şahslar gümrük gullugynyň işgärlerine gulluk wezipelerini ýerine ýetirmekde ýardam bermelidirler.
2. Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük gullugy beýleki döwlet edaralarynyň, kärhanalarynyň we guramalarynyň gümrük gözegçiligine degişli bolan we olaryň ygtyýarlyklaryna girýän aýry-aýry hereketleri özleriniň gözegçiligi astynda amala aşyrmaklaryna ýol bermäge haklydyr.
14-nji madda. Gümrük gullugyna maglumat bermek we onuň derejesi
1. Gümrük işi bilen baglanyşykly hereketlere gatnaşygy bolan islendik şahs ygtyýarly gümrük işgäriniň talap etmegi boýunça Türkmenistanyň gümrük kanunçylygynyň düzgünlerini berjaý etmek üçin zerur bolan resminamalary we maglumatlary bellenilen möhletlerde gümrük gullugyna bermäge borçludyr.
2. Öz mazmuny boýunça ýa-da gümrük gullugyna berliş usuly boýunça gizlin bolan ähli maglumatlaryň gulluk syry derejesi bardyr. Maglumaty beren şahsyň razylygy bolmazdan, gulluk syry bolan maglumaty aýan etmäge gümrük gullugynyň haky ýokdur. Türkmenistanyň kanunçylygynda gümrük gullugynyň maglumatlary bermäge borçly edilen ýagdaýlary muňa girmeýär.
15-nji madda. Gümrük gullugynyň amala aşyrýan işleri
Gümrük gullugy öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda şu aşakdaky işleri amala aşyrýar:
1) Türkmenistanyň döwlet gümrük syýasatyny işläp taýýarlamaga gatnaşýar we ony durmuşa geçirýär;
2) öz ygtýarlyklarynyň çäklerinde Türkmenistanyň ykdysady howpsuzlygyny we ykdysady garaşsyzlygyny, bu ugurda döwletiň bähbitlerini goramaga gatnaşýar;
3) Türkmenistanyň gümrük işi hakyndaky kanunçylygynyň berjaý edilişine gözegçiligi üpjün edýär;
4) harytlary we ulag serişdelerini Türkmenistanyň gümrük serhedinden üstaşyr geçirmegiň Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertibiniň berjaý edilişine gözegçilik edýär;
5) söwda-ykdysady işini gümrük taýdan düzgünleşdirmegiň serişdelerini ulanýar, gümrük serhedinden üstaşyr geçirilýän harytlar babatda ykdysady syýasatyň çärelerini işläp taýýarlamaga gatnaşýar;
6) Türkmenistanyň gümrük serhediniň üstünden harytlar, ulag serişdeleri, fiziki şahslar geçirilen halatynda kontrabanda, gümrük kanunçylygynyň hukuk taýdan bozulmalaryna, neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we prekursorlaryň, şeýle hem Türkmenistanyň halkynyň we daşary ýurt döwletleriniň çeperçilik, taryhy-arheologik gymmatlyklarynyň, intellektual eýeçilige degişli zatlaryň, ýitip gitmek howpy bolan haýwanlaryň we ösümlikleriň görnüşleriniň, beýleki harytlaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreşýär;
7) ýaraglary, ok-därileri, zäherleýji we radioaktiw jisimleri hem-de maddalary, hereket edýän konstitusion gurluşy agdarmaga, jemgyýetçilik howpsuzlygyny we ahlagyny bozmaga çagyrýan neşirleri we beýleki maglumatlary Türkmenistanyň gümrük serhedinden bikanun geçirmäge edilýän synanyşyklaryň öňüni almak işlerini, terrorçylyga garşy göreşi öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde we beýleki hukuk goraýjy edaralary bilen bilelikde alyp barýar;
8) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük tölegleriniň dogry hasaplanylyşyna, doly we öz wagtynda tölenilişine gözegçilik edýär;
9) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük gullugy tarapyndan ygtyýarlandyrmagy bellenilen işleriň görnüşlerini ygtyýarlandyrýar;
10) gümrük işi babatda Türkmenistanyň halkara borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär;
11) gümrük edaralarynyň maddy-tehniki binýadyny ösdürýär we kämilleşdirýär;
12) gümrük işini dolandyrmagyň awtomatlaşdyrylan ulgamlaryny işläp taýýarlaýar we olary ornaşdyrýar;
13) gümrük gullugynyň işini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen beýleki işleri amala aşyrýar.
16-njy madda. Gümrük gullugynyň hukuklary
Gümrük gullugy şu aşakdakylara hukuklydyr:
1) Türkmenistanyň Prezidenti bilen ylalaşyp, gümrükhanalary we olaryň düzüm birliginde gümrük barlaghanalaryny, kinologiýa merkezini döretmäge;
2) gümrük düzgünlerine we gümrük amallaryna laýyklykda gümrük gözegçiligi we gümrük taýdan resmileşdirmek işi üçin zerur resminamalary, maglumatlary şahslardan soramaga we almaga;
3) gümrük işi bilen bagly hereketi ýerine ýetirmäge ygtyýarlylygyny tassyk etmegini şahslardan talap etmäge, raýatlaryň we wezipeli adamlaryň şahsyýetini tassyklaýan resminamalary barlamaga;
4) gümrük barlaglaryny amala aşyrmaga, eýeçiligiň görnüşine garamazdan, gümrük gözegçiligine degişli harytlar saklanýan jaýlara, ammarlara we olara degişli çäklere girmäge, zerur resminamalary almaga, şeýle jaýlary we ammarlary möhürlemäge;
5) gümrük ammarlaryny we harytlaryň wagtlaýyn saklanylýan ammarlarynyň işini amala aşyrmaga;
6) eýeçiligiň görnüşine garamazdan, ýuridik şahslaryň ýolbaşçylaryndan, wezipeli adamlaryndan, hususy telekeçilerden we fiziki şahslardan gümrük kanunçylygynyň bozulmalaryny düzetmegi öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde talap etmäge;
7) gümrük kadalaryny bozýan hem-de jenaýatçylykly hereketi amala aşyran ýa-da şeýle hereketleri etmekde şübhelenilýän adamlary saklamaga we Türkmenistanyň gümrük we hukuk goraýjy edaralarynyň, şeýle hem saglygy goraýyş edaralarynyň gulluk jaýlaryna eltmäge;
8) şahsyýetini we wezipesini tassyklaýan şahsyýetnamasy bilen gümrük gullugynyň işgärlerine gümrük edaralarynyň ýerleşýän çäklerine, şol sanda Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäki gümrük postlaryna gulluk wezipelerini ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde päsgelçiliksiz barmaga;
9) wakalary we hadysalary resmileşdirmäge, olary surata düşürmäge, audio-wideo we kino ýazgylaryny amala aşyrmaga;
10) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde maglumatlary we resminamalary ulanmaga hem-de olary saklamaga;
11) habar beriş, aragatnaşyk we maglumatlary bermek ulgamlaryny, gümrük gözegçiliginiň tehniki serişdelerini, şeýle hem maglumatlary goramagyň serişdelerini, şol sanda kanunda bellenilen tertipde kriptografik goragyň serişdelerini işläp taýýarlamaga, döretmäge we ulanmaga;
12) gümrük gullugynyň üstüne ýüklenen wezipeleri ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanyň döwlet býujetinde göz öňünde tutulan we gümrük gullugynyň býujetden daşary serişdeleriniň, Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik beýleki çeşmelerden maliýeleşdirilýän serişdeleriň hasabyna harytlary, şol sanda maddy-tehniki serişdeleri we tehnikalary almaga;
13) maliýe we emläk serişdelerini Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda dolandyrmaga;
14) gümrük gullugynyň işgärlerini Türkmenistanyň çäklerine we daşary ýurt döwletlerine gulluk saparlaryna ibermäge;
15) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük işi bilen bagly hukuk kadalarynyň bozulmalary hakynda teswirnamalary düzmäge, gümrük gullugyna degişli edilen dolandyryş iş önümçiligini ýöretmäge hem-de dolandyryş tertibinde çäre görmek hakyndaky çözgütleri kabul etmäge;
16) gümrük işi babatda raýat-hukuk gatnaşyklarynda çykyş etmäge hem-de hak islegleri bilen kazyýete ýüz tutmaga;
17) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki ygtyýarlyklary amala aşyrmaga.
17-nji madda. Gümrük gullugynyň borçlary
Gümrük gullugy şu aşakdakylara borçlydyr:
1) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gümrük işi babatda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny işläp düzmäge we bellenilen tertipde kabul etmäge, olary ýerine ýetirmäge;
2) gümrük gözegçiligini we gümrük taýdan resmileşdirmegi amala aşyrmaga;
3) gümrük gözegçiligi we gümrük taýdan resmileşdirmek işlerini amala aşyrmak üçin zerur resmi iş kagyzlarynyň nusgalaryny tassyklamaga we dolanyşyga girizmäge;
4) gümrük gözegçiligine degişli harytlaryň we ulag serişdeleriniň wagtlaýyn saklanyljak ýerini kesgitlemäge we zerurlygyna görä, olaryň ýany bilen gitmäge;
5) Türkmenistanyň gümrük serhedinden geçirilýän ýa-da geçirilmegi göz öňünde tutulýan harytlaryň daşary ykdysady işiniň haryt sanawy (DYIHS) boýunça kodlaryny kesgitlemäge we bu barada hem-de harytlaryň gelip çykan ýurdy barada deslapky çözgütleri kabul etmäge;
6) gümrük gullugynyň işgärleriniň maddy üpjünçiligini we durmuş taýdan goraglylygyny gowulandyrmak boýunça çäreler görmäge;
7) kontrabanda we gümrük töleglerini tölemekden boýun gaçyrmak hakyndaky işler boýunça anyklaýyş işlerini geçirmäge;
8) Türkmenistanyň kanunçylygy esasynda üstüne ýüklenen beýleki borçlary ýerine ýetirmäge.
III bölüm. Gümrük gullugynda gullugy geçmegiň tertibi
18-nji madda. Gümrük gullugynyň işgärler düzümi
1. Harby gullukçylar we harby gullukda durmaýan beýleki işgärler (mundan beýläk – işgärler) gümrük gullugynyň işgärler düzümini emele getirýärler.
2. Gümrük gullugynyň harby gullukçylaryny wezipä bellemek, başga wezipä geçirmek we wezipeden boşatmak, olara harby atlary dakmak, şeýle hem harby atlardan mahrum etmek "Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda hem-de Türkmenistanyň beýleki kanunçylyk namalarynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
3. Gümrük gullugynyň harby gullukçylaryna "Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda hem-de Türkmenistanyň beýleki kanunçylyk namalarynda göz öňünde tutulan ýeňillikler we artykmaçlyklar degişlidir.
4. Gümrük gullugynyň harby gullukda durmaýan işgärleriniň zähmet gatnaşyklary Türkmenistanyň zähmet kanunçylygy bilen düzgünleşdirilýär.
19-njy madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň gulluga kabul edilmegi we gullukdan boşadylmagy
1. Türkmenistanyň döwlet dilini bilýän, çagyryş boýunça harby gullugyň bellenilen möhletini gulluk eden, öz şahsy, ahlak we işjeňlik häsiýetleri, fiziki taýýarlygy, bilimi we saglyk ýagdaýy boýunça gümrük gullugyna ýüklenen borçlary ýerine ýetirmäge ukyply, Türkmenistanda ýaşaýan Türkmenistanyň raýatlary gümrük edaralarynyň düzüminde harby gullugy geçmek üçin meýletin esasda kabul edilýär.
2. Gümrük gullugynda gulluk etmäge kabul edilýän raýata şu aşakdaky talaplar bildirilýär:
1) Türkmenistana, halka we Türkmenistanyň Prezidentine wepaly bolmak;
2) Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we kanunlarynyň hem-de Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň talaplaryny birkemsiz berjaý etmek;
3) raýatlaryň hukuklaryny, azatlyklaryny we kanuny bähbitlerini hormatlamak we goramak, ýokary medeniýetliligi berjaý etmek;
4) döwletiň özbaşdaklygyny, syýasy we ykdysady bähbitlerini goramak;
5) Türkmenistanyň halkynyň milli adatlaryna we däp-dessurlaryna hormat goýmak;
6) düzgün-nyzamy we jogapkärçiligi ýokary derejede berjaý etmek;
7) işe döredijilikli çemeleşmek, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyk iş alyp barmagy başarmak;
8) salyhatlylyk, halallyk, öz işiniň netijelerine hakyky we tankydy baha bermegi başarmak ukyby.
3. Gümrük gullugyna işe kabul edilýän raýatlar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda resminamalary we maglumatlary berýärler.
4. Işgärleriň eýeleýän wezipelerine laýyk gelýändigini kesgitlemek, olaryň hünärini ýokarlandyrmak maksady bilen gümrük gullugynda hünär synaglary geçirilýär. Hünär synagyny geçirmegiň tertibi Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň ýolbaşçysy tarapyndan kesgitlenilýär.
5. Işgärleriň gysga möhletli harby türgenleşigi geçmekleriniň tertibi we harby türgenleşigiň möhletleri Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň ýolbaşçysy tarapyndan bellenilýär.
20-nji madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň gulluk wagty we dynç almaga bolan hukugy
1. Gümrük gullugynda işgärleriň hepdelik iş wagtynyň dowamlylygynyň we dynç alyş üçin wagtynyň hasaba alnyş tertibi Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda bellenilýär.
2. Gümrük gullugynyň işgärlerine "Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna we Türkmenistanyň Zähmet kodeksine laýyklykda her ýylky esasy rugsady we rugsatlaryň beýleki görnüşleri berilýär.
21-nji madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň pul we gaýry üpjünçiligi
1. Gümrük gullugynyň işgärleriniň pul üpjünçiligi olaryň eýeleýän wezipesi üçin bellenilen wezipe aýlyk iş hakyndan, harby ady üçin tölenýän goşmaça töleglerden hem-de Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan gaýry goşmaça pul töleglerinden ybaratdyr.
2. Gümrük gullugynyň harby gullukçylary Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň we Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň harby gullukçylary üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde hukuklardan we ýeňilliklerden peýdalanýarlar hem-de pul, azyk we goş-golam bilen üpjün edilýärler.
IV bölüm. Gümrük gullugynyň işgärleri tarapyndan fiziki güýjüň, ýörite
güýçleriň we serişdeleriň, ok atýan (tabel) ýaragyň ulanylyşy
22-nji madda. Fiziki güýji, ýörite güýçleri we serişdeleri, ok atýan (tabel) ýaragy ulanmagyň maksady we çäkleri
1. Gümrük gullugynyň işgärlerine diňe şu Kanunda we Türkmenistanyň beýleki kanunçylyk namalarynda göz öňünde tutulan halatlarda we tertipde fiziki güýji, ýörite güýçleri we serişdeleri ulanmaga, ok atýan (tabel) ýaragy götermäge, saklamaga, ulanmaga hukuk berilýär.
2. Fiziki güýjüň, ýörite güýçleriň we serişde1eriň, ok atýan (tabel) ýaragyň ygtyýarlyklaryň we zerur goranyş çäkleriniň artdyrylmagy bilen ulanylmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
23-nji madda. Fiziki güýjüň ulanylmagy
Gümrük gullugynyň işgärleriniň kontrabandanyň we gümrük kadalarynyň beýleki howply bozulmalarynyň öňüni almak we soňuna çykmak, olary amala aşyran adamlary saklamak, öz kanuny talaplaryna garşy hereketleri aradan aýyrmak üçin, öz üstüne ýüklenen borçlaryň ýerine ýetirilmegini beýleki usullar bilen üpjün etmek mümkin bolmasa, fiziki güýji, şol sanda söweşjeň göreş usullaryny ulanmaga hukuklary bardyr.
24-nji madda. Ýörite güýçleriň we serişdeleriň ulanylmagy
1. Gümrük gullugynyň işgärleriniň şu aşakdaky halatlarda gol gandallaryny, rezin taýaklary, ulagy mejbury saklamak üçin gurluşlary, gulluk itlerini, şeýle hem beýleki ýörite ulag serişdelerini we güýçlerini ulanmaga hukuklary bardyr:
1) kontrabanda garşy göreşmek boýunça özleriniň gulluk ýa-da jemgyýetçilik borjuny ýerine ýetirýän gümrük gullugynyň işgärleriniň we beýleki adamlaryň üstüne çozuşy serpikdirmekde;
2) gümrük edaralarynyň binalaryna, jaýlaryna, desgalaryna, ulag serişdelerine çozuşy serpikdirmekde;
3) eger gümrük gullugynyň işgärlerine boýun bolmaýan ýa-da garşylyk görkezýän bolsalar, gümrük kadalaryny bozujylary saklamakda;
4) gaçjakdygyny, daş-töweregindäkilere ýa-da özüne zeper ýetirjekdigini güman etmäge ýeterlik esas bar bolan saklanylanlary goragly äkitmekde we goramakda;
2. Adamyň janyna howp salýan çozuş, topar bolup çozuş ýa-da ýaragly garşylyk görkezilen halatlardan beýleki ýagdaýlarda göwreliligiň alamatlary bolan aýallar, kämillik ýaşyna ýetmedikler we aç-açan maýyplyk alamatlary bolan adamlar babatda ýörite güýçleri we serişdeleri ulanmak gadagan edilýär.
3. Gümrük gullugynyň işgärleri tarapyndan ulanylýan ýörite güýçleriň we serişdeleriň sanawy we olaryň ulanylyş tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilýär.
25-nji madda. Ok atýan (tabel) ýaragyň saklanylyşy, göterilişi we ulanylyşy
1. Gümrük gullugynyň işgärleriniň gulluk borçlaryny ýerine ýetiryän wagtlary ok atýan (tabel) ýaragy saklamaga, götermäge we ulanmaga hukuklary bardyr.
2. Gümrük gullugynyň işgärleriniň ok atýan (tabel) ýaragy ahyrky çäre hökmünde şu aşakdaky ýagdaýlarda ulanmaga hukuklary bardyr:
1) eger başga usul we serişdeler bilen adamlary goramak mümkin bolmasa, olaryň janyna we saglygyna howp salýan çozuşdan goramak üçin;
2) gümrük gullugynyň işgärleriniň kontrabanda we beýleki jenaýatlara garşy göreşmek boýunça gulluk borçlaryny berjaý edýän wagty ýaragly ýa-da başga çozuş edilende, olaryň janyna we saglygyna howp abanan halatynda ony serpikdirmek üçin;
3) gümrük gullugy tarapyndan goralýan obýektlere, binalara we jaýlara topar bolup ýa-da ýaragly edilen çozuşy serpikdirmek üçin;
4) ýaragly garşylyk görkezýän, şeýle hem ýaragy tabşyrmak hakyndaky kanuny talaplary ýerine ýetirmekden boýun gaçyrýan adamy, eger ulanylan başga usullar we serişdeler bilen ýaragly adamyň garşylygyny ýeňmek, saklamak ýa-da ýaragyny elinden almak mümkin bolmadyk ýagdaýynda ýaragly adamy saklamak üçin;
5) eger ulag serişdesini dolandyrýan adam gümrük gullugynyň işgäriniň saklanmak baradaky kanuny talaplaryna tabyn bolman, adamlaryň janyna we saglygyna howp salýan bolsa, saklamaga başga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda.
3. Ok atýan (tabel) ýarag ulanylmazdan ozal, ony ulanmak meýliniň barlygy barada duýdurylmalydyr.
4. Ok atýan (tabel) ýarag şu ýagdaýlarda duýdurmazdan ulanylyp bilner:
1) ýaragly, söweş tehnikasyny, ulag serişdelerini, uçujy enjamlary, deňiz we derýa gämilerini ulanmak bilen, duýdansyz çozuş edilende;
2) kontrabandany we beýleki jenaýatlary amala aşyran ýaragly adamlaryň ulag serişdelerini ulanyp gaçan wagtynda.
5. Ok atýan (tabel) ýaragyň ulanylan ähli halatlarynda gümrük gullugynyň işgäri daş-töweregindäki adamlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin mümkin bolan ähli çäreleri görmäge, zerurlyk bolan halatynda bolsa, jebir çekenlere gaýragoýulmasyz kömek bermäge borçludyr.
6. Göwreliligiň alamatlary bolan aýallar, kämillik ýaşyna ýetmedikler we maýyplygyň aç-açan alamatlary bolan adamlar babatda ok atýan (tabel) ýaragy ulanmak gadagan edilýär, muňa olaryň işgäriň janyna howp salýan ýaragly çozuş eden, ýaragly garşylyk görkezen, ýarag ulanmak ýa-da topar bolup çozmak bilen ulag serişdelerini eýelän halatlaryndan beýleki ýagdaýlarda, eger ulanylan başga usullar, güýçler we serişdeler bilen şeýle çozuşy serpikdirip bolmadyk ýagdaýy girmeýär.
7. Ok atýan (tabel) ýaragyň her bir ulanylan halaty barada gümrük gullugynyň işgäri öz ýolbaşçysyna haýal etmän habar bermelidir we gözegçilik edýän prokurory habarly etmelidir.
26-njy madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň ýörite güýçleri we serişdeleri, ok atýan (tabel) ýaragy ulanmagynyň şertleri
Ýörite güýçleri we serişdeleri, ok atýan (tabel) ýaragy gümrük gullugynyň diňe ýörite taýýarlygy geçen işgärlerine ulanmaga rugsat berilýär.
V bölüm. Gümrük gullugynyň işgärleriniň hukuk
ýagdaýy we sosial taýdan goragy
27-nji madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň hukuk ýagdaýy
1. Gümrük gullugynyň işgärleri öz gulluk borçlaryny ýerine ýetiryän wagtlary döwlet häkimiýetiniň wekilleri bolup durýarlar we döwletiň goragynda bolýarlar. Gümrük gullugynyň işgärleriniň kanuny talaplary fiziki we ýuridik şahslar, şeýle hem wezipeli adamlar tarapyndan hökmany ýerine ýetirilmäge degişlidir.
2. Gümrük gullugynyň işgärleriniň kanuny talaplaryny ýerine ýetirmezlik, olara dil ýetirmek, garşylyk görkezmek, olary ynamdan gaçyrmak, zorluk ulanyp haýbat atmak ýa-da olaryň janyna, saglygyna, namysyna we mertebesine kast etmek ýa-da şek ýetirmek, olaryň üstüne ýüklenen wezipeleriň ýerine ýetirilmegine päsgelçilik berýän beýleki hereketler, şeýle hem öz borçlaryny ýerine ýetirmekleri bilen baglanyşykly, olaryň maşgala agzalaryna we ýakyn garyndaşlaryna islendik kast etmek Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
3. Gümrük gullugynyň işgärleri öz üstlerine ýüklenen wezipeleri ýerine ýetirenlerinde şu Kanundan we gümrük işini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ugur alýarlar. Türkmenistanyň kanunçylygy tarapyndan ygtyýarly edilen adamlardan başga hiç kimiň gümrük gullugynyň işine gatyşmaga, gümrük gullugynyň işgärlerini olaryň wezipe borçlaryna girmeýän işleri ýerine ýetirmek üçin çekmäge hukugy ýokdur.
4. Gümrük gullugynyň kabul edýän çözgüdine täsirini ýetirmek ýa-da onuň işine päsgel bermek maksady bilen döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik birleşikleriniň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, olaryň wekilleriniň, şeýle hem wezipeli adamlaryň islendik görnüşde täsir etmegi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçilige eltýär.
5. Gümrük gullugynyň işgärlerine mugallymçylyk, ylmy we döredijilik işinden başga hak tölenýän islendik iş bilen meşgullanmak gadagan edilýär.
28-nji madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň sosial taýdan goragy
1. Gümrük gullugynyň işgärleriniň sosial taýdan goragy döwlet tarapyndan kepillendirilýär.
2. Gümrük gullugynyň işgärleriniň gulluk borçlaryny berjaý etmegi bilen baglanyşykly döwlet ätiýaçlandyrmasy "Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda we Türkmenistanyň Zähmet kodeksinde bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
3. Gümrük gullugynyň işgärleriniň wezipe borçlaryny ýerine ýetirýän wagtynda ýetirilen zyýanyň öwezi we gulluk bilen baglanyşyklylykda, onuň maşgala agzalarynyň emlägine ýetirilen zyýanyň öwezi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde dolunýar.
4. Gümrük gullugynyň işgärleri Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde gulluk ýaşaýyş jaýy bilen üpjün edilýär.
5. Gümrük gullugynda azyndan on ýyl işlän işgärler, aradan çykan işgärleriniň maşgala agzalary, şeýle hem ýaşaýyş jaý kanunçylygynda görkezilen beýleki ýagdaýlarda, başga ýaşaýyş jaýy berilmezden, gulluk ýasaýyş jaýyndan çykarylmaga degişli däldir.
6. Ýaşaýyş jaý şertlerini gowulandyrmak boýunça hasapda duran, aradan çykan işgäriň maşgalasynyň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ýaşaýyş jaý şertlerini gowulandyrmak baradaky hukugy saklanyp galýar.
7. Gümrük gullugynyň işgärleri we olaryň maşgala agzalary "Harby gullukçylaryň we olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda we Türkmenistanyň Zähmet kodeksinde bellenilen beýleki hukuklardan we ýeňilliklerden peýdalanýarlar.
29-njy madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň beýleki sosial hukuklarynyň kepillikleri
Gümrük gullugynyň işgärleri we olaryň maşgala agzalary ýaşaýyş jaý, jemagat hyzmatlary, ýangyç üçin tölegleri tölemek boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde we şertlerde ýeňilliklerden peýdalanýarlar.
30-njy madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň gulluk iş saparynda bolan wagtyndaky hukuklary
Gümrük gullugynyň gulluk iş saparynda bolýan işgäriniň gulluk iş saparynyň şahadatnamasy boýunça ilkinji nobatda ulaglaryň ähli görnüşleri üçin ýolagçy resminamalaryny almaga, şeýle hem myhmanhanada ýerleşmäge hukugy bardyr.
VI bölüm. Gümrük gullugynyň maliýe we
maddy-tehniki üpjünçiligi
31-nji madda. Gümrük gullugynyň işini maliýeleşdirmek
1. Gümrük gullugynyň işi bellenilen tertipde Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýär.
2. Gümrük gullugynyň işini kämilleşdirmek we maddy-tehniki binýadyny pugtalandyrmak Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň, gümrük gullugynyň býujetden daşary serişdeleriniň hem-de Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde gadagan edilmedik beýleki çeşmelerden alynýan serişdeleriň hasabyna maliýeleşdirilip bilner.
3. Gümrük gullugy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde öz maliýe-hojalyk işiniň hasabatyny ýöredýär, buhgalteriýa hasabatyny alyp barýar we statistiki hasabaty ýöredýär.
32-nji madda. Gümrük gullugynyň maddy-tehniki üpjünçiligi
1. Gümrük gullugyny maddy-tehniki serişdeler bilen üpjün etmek we ony dolandyrmak Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
2. Ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet edaralary, ministrlikler we beýleki dolandyryş edaralary gümrük edaralaryna gulluk maksatlary üçin gulluk jaýlaryny, ulag, aragatnaşyk serişdelerini we başga emlägi we Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde muzdsuz esasda ulanmaga berýärler.
VII bölüm. Jemleýji düzgünler
33-nji madda. Gümrük gullugynyň we onuň işgärleriniň çözgütlerine şikaýat etmek
Gümrük gullugynyň we onuň işgärleriniň çözgütlerine Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde şikaýat edilip bilner.
34-nji madda. Gümrük gullugynyň işine gözegçilik
Gümrük gullugynyň işine Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan kesgitlenilen tertipde Türkmenistanyň Ministrler Kabineti gözegçilik edýär.
35-nji madda. Gümrük gullugy tarapyndan kanunylygyň berjaý edilişine gözegçilik
Türkmenistanyň gümrük gullugy tarapyndan kanunlaryň takyk we birmeňzeş berjaý edilişine Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň Baş prokurory we oňa tabyn prokurorlar gözegçilik edýärler.
36-njy madda. Gümrük gullugynyň işgärleriniň jogapkärçiligi
Gümrük gullugynyň işgärleri öz ygtyýarlyklarynyň çäginde raýatlaryň hukuklarynyň we döwletiň kanuny bähbitleriniň goralmagy, hukuk düzgünleriniň üpjün edilmegi üçin jogapkärdirler. Gümrük gullugynyň işgärleri özleri tarapyndan ýol berlen hukuk bozulmasynyň häsiýetine we agyrlygyna görä, düzgün-nyzam, maddy, dolandyryş ýa-da jenaýat jogapkärçiligini çekýärler.
37-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2010-njy ýylyň 12-nji marty.
№ 91-IV.


text:
Arap ýurtlaryndaky wakalardan, hereketlerden, halk tolgunyşyklaryndan Türkmenistana-da netije çykarmaga, almaga birnäçe sapak bar. Ýöne onuň üçin türkmen ýolbaşçylarynyň erk-islegi, başarnygy gerek. Syýasy boýnuýogynlygy, hötjetligi, diýdimzorlugy birýana taşlap, şol sapaklary özleşdirmäge haýal etmän girişmek zerurdyr. Şonda halkyň bähbidine-de, ýolbaşçylaryň öz bähbitlerine-de laýyk geler.
Şeýlelikde, arap wakalarynyň birinji sapagy: döwlet baştutanynyň bu iň ýokary wezipede uzak oturmagynyň halkyň ýüregine düşýändiginden, ýolbaşçynyň çalşygynyň parahatçylykly ýol bilen däl-de, gandöküşikli ýagdaýlarda amala aşyrylýandygyndan ybaratdyr.
Bu sapagy dogry-dürs özleşdirenler bir adamyň döwlet häkimiýetiniň iň ýokary wezipesinde ýurduň Esasy kanunynda kesgitlenen möhletden artyk oturjak bolup her hili pirimlere, Konstitusiýa düzedişler girizmäge ilgezik bolmagyna ýol bermezler.
Dünýäniň köp ýurtlarynda bu wezipäni bir adamyň yzly-yzyna iki gezekden köp eýeläp bilmejekdigi olaryň Esay kanunlarynda berkidilendir. Türkmenistanyň 1992-nji ýylyň maýynda kabul edilen Konstitusiýasynda hem halkara derejede ykrar edilen bu hukuk düzgüni berkidilipdi.
Ýöne Prezident saýlawlarynyň ýatyrylmagy, Saparmyrat Nyýazowyň ömürlik prezident diýlip yglan edilmegi netijesinde bu konstitusion düzgün Esasy kanundan gümürtik ýagdaýlarda assyryn taşlanypdyr. Bu tilsimi ildeşlerimiziň aglabasy duýman galdylar diýsem, hakykatdan daş düşmerin.
Gynançly ýeri, bir adamyň döwlet başynda bolmagyny iki möhlet bilen çäklendirýän bu demokratik-hukuk düzgüni Esasy kanunymyzyň soňky redaksiýasynda-da dikeldilmändir, Prezidentiň saýlawlary hakyndaky kanunda-da göz öňünde tutulmandyr.
Eger-de arap wakalaryndan dogry netije çykarylsa, bu düzgüniň işe girizilmegi bilen şol bir adamyň belent döwlet wezipesine bikanun ýapyşyp ýatmagynyň öňi alnardy. Ömürlik prezident diýlen bikanunçylyk bolsa döwletde häkimiýeti bir adamyň eýelemegini aňladýar.
Dana ata-babalarymyzyň "Höwes et, bes et" diýen paýhasyna eýerilmegini arap wakalarynyň birinji sapagynyň özleşdirilmeginiň alamaty hasaplap bolar.
Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Orsýetiň täze wezipä saýlanan premýer-ministri Dmitriý Medwedew bilen telefon arkaly gürrüňdeş boldy.
Bu telefon gürrüňdeşligi G.Berdimuhamedowyň Tatarystan Respublikasynyň paýtagty Kazanda saparda ýören wagty geçirildi.
Gürrüňdeşlikde Berdimuhamedow bilen Medwedew Türkmenistan bilen Orsýetiň hyzmatdaşlyklarynyň esasy ugurlaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alyşdylar.
Olar şu maý aýynyň ahyrynda GDA döwletleriniň hökümet ýolbaşçylarynyň Geňeşiniň Aşgabatda geçjek maslahatyna görülýän taýýarlyklar barada-da gürrüň etdiler.


text:
Ýaponiýa Orsýetiň iki sany söweş uçarynyň penşenbe güni ýapon howa serhetlerini bozandygyny aýdýar.
Bu waka premýer-ministr Şinzo Abe Orsýet bilen aradaky territorial dawalary “özara kabul ederlikli çözgüt” esasynda çözmegiň tarapynda durýandygyny aýdanyndan birnäçe sagat soň bolupdyr.
Ýaponiýanyň Goranmak ministrligi rus uçarlary Hokkaýda adasynyň demirgazyk kenarynda bir minut çemesi görenenden soň, ýapon uçarlarynyň gaýtawul bermäge taýýar edilendigini aýtdy.
Ýaponiýanyň Daşary işler ministrligi Moskwa formal protest notasyny hem ýollady.
Orsýet serhet bozanyny ret edýär
Orsýet harbylarynyň sözçüsi Aleksandr Gordeýew “Interfaks” habar gullugyna eden beýanatynda Ýaponiýanyň bu aýdýan zadyny inkär etdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň sözçüzsi Aleksandr Lukaşewiç bu barada Moskwada bolan brifiňde şeýle diýdi:
“Ýuwaş okean flotunyň deňiz awiasiýasynyň bu sebitdäki, ýagny Ýaponiýa bilen araçäkleşýän regiondaky uçuşlary yzygider ýagdaýda, howa giňişligini ulanmak boýunça halkara düzgünlerine berk laýyklykda, başga döwletiň serhedini bozmadan amala aşyrylýar.”
Premýer-ministr Şinzo Abe penşenbe güni irden özüniň "Demirgazyk territoriýalar baradaky dawany çözüp, Orsýet bilen parahatçylyk şertnamasyna gol çekme üçin" ähli zady etmäge taýýardygyny aýtdy.
Günorta Kurile, ýagny Sowet Soýuzynyň Ikinji Jahan Urşunyň soňky günlerinde Ýaponiýadan basyp alan adalar toparyna Ýaponiýada “Demirgazyk territoriýalar” diýilýär. Moskwa bu adalary basyp alanyndan soň, ol ýerleriň ýapon ilatyny kowup, olaryň ýerine ors raýatlaryny göçürip getirdi.
Orsýet bilen Ýaponiýa Ikinji Jahan Urşunyň duşmançylyklaryny formal taýdan soňlaýan parahatçylyk şertnamasyna gol çekmedi.
Abe şertnama baglaşylar diýýär
Abe Tokioda, 200 çemesi adamyň, ozal şol adalarda ýaşan ilatyň we olaryň nesilleriniň öňünde çykyş edip, şeýle şertnamanyň ahyr netijede baglaşylyp bilinjegine umyt baglaýandygyny aýtdy.
"Biz dört sany demirgazyk adasynyň eýeçilik meselesini çözmek we Orsýet bilen parahatçylyk şertnamasyny baglaşmak maksadyny tutýan gepleşikleri dowam etdirýäris. Şu esasda, men Orsýet bilen gatnaşyklarymyzy ilerlederis we ahyr netijede Demirgazyk territoriýalar baradaky dawany çözeris diýip umyt edýärin."
Abe öz pozisiýasyny dekabr aýynda, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen eden telefon gürrüňinde hem aýdandygyny belledi.


text:
“Dünýä bagtlylyk hasabaty 2015” atly raportda Şweýsariýa dünýäde iň bagtly adamlaryň ýaşaýan ýurdy saýlandy. Şol bir wagtyň özünde bu hasabatda Owganystanyň ilaty iň bagtsyz halklaryň biri diýlip bellenýär.
Bu hasabatda jemi 158 ýurda baha berlip, onda Azatlyk Radiosynyň gepleşikleri taýýarlaýan regionyndaky ýurtlaryň arasynda Özbegistan iň gowy orny eýeläp, 44-nji ýerde ýerleşdirilýär. Şol bir wagtyň özünde hasabatda Eýran 110, Ukraina 111, Yrak 112, Ermenistan 127 we Owganystan 153 orunlarda ýerleşdirilipdir.
Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ösüş çözgütleri gurmasy tarapyndan 23-nji aprelde çap edilen hasabatda ortaça 2012-2014-nji ýyllar aralygynda tutuş dünýäniň çäginde ýaşaýyş durmuş şertleriniň näderejede tapawutly bolandygy görkezilýär.
Bu hasabat Gallup barlaglar merkeziniň bütindünýäde geçiren pikir soralyşyklaryna esaslanýar. Şeýle-de, bu hasabat her bir ýurduň ykdysady ösüşi, ömür dowamlylygy, jomartlylygy, sosial godawlary, azatlygy we korrupsiýa ýaly görkezijilere esaslanyp taýýarlandy.


text:
Geçen 10 ýylyň dowamynda ençeme adamlar Yrakdaky urşuň dürli taraplaryny alamatlandyrýan simwollara öwrüldiler. ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda Yraga goşun girizilmeginiň 10-njy ýyl dönüminde AÝ/AR-nyň habarçylary şeýle adamlara we Yrakda bolan käbir wakalara syn etdiler.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda Yraga goşun girizilmegine bildirlen protestleriň iň köp ýatda galan pursatlarynyň biri urşuň başlanmagyndan bäş ýyldan gowrak wagt geçensoň ýüze çykypdy. Şonda yrakly žurnalist Muntadhar al-Zaidi köwşüni çykaryp, ony ABŞ-nyň prezidenti George Buşdan aýlap salypdy. Yslam dünýäsinde bu kimdir biriniň äsgerilmeýändigini görkezýän hereket hasaplanýar.
“Köwüşli” waka
Muntadhar al-Zaidi we onuň köwşi Yrakda amerikan goşunlarynyň ýerleşmegine garşy protestleriň simwolyna öwrülipdi. Bagdatda geçirilen metbugat konferensiýasynda ýüze çykan şol wakada Muntadhar al-Zaidi amerikan prezindeti Buşy “it” diýip atlandyrypdy we öz hereketini dul aýallaryň, ýetimleriň hem Yrakda öldürilenleriň adyndan edendigini aýdypdy.
Buş şonda dörän oňaýsyz ýagdaýdan degişme bilen baş alyp çykmaga çalşypdy.
Emma şol “köwüşli” waka bütin dünýäniň ünsüni çekipdi we ol Yrakdaky uruş bilen baglylykda Yragyň özünde, tutuş yslam dünýäsinde, Ýewropada we hatda ABŞ-yň özünde hem dörän jemgyýetçilik gahar-gazabyň aýdyň bir mysaly bolupdy.
Al-Zaidiniň gahar-gazaby dünýäde urşa garşy çykyşlaryň köpelen döwrüne we ABŞ-nyň prezidenti George Buşyň hem Britaniýanyň premýer-ministri Toni Bleriň harby jenaýatçylyklarda aýyplanan wagtyna gabat gelipdi.
Bagdadyň sudy Al-Zaidini daşary ýurduň döwlet baştutanyna hüjüm etmeklde aýyplap, sud etdi. Oňa kesilen üç ýyllyk türme möhleti soňra bir ýyla çenli azaldyldy. 2009-njy ýylyň sentýabr aýynda dokuz aýyny türmede geçiren Zaidi özüni gowy alyp barandygy sebäpli tussaglykdan möhletinden öň goýberldi.
Arap dünýäsiniň “gahrymany”
Ol arap dünýäsinde gahryman hökmünde kabul edildi.
Tikritde bu waka bilen baglanyşykly bürünçden ýasalan köwüş görnüşli uly ýadygärlik dikildi. Bu ýadygärlik birnäçe günden soň häkimiýetleriň tabşyrygy boýunça aýryldy.
Al-Zaidiniň Kairde ýerleşýän ”Al-Baghdadiýa” telewideniýesindäki öňki müdiri oňa sowgat hökmünde uly jaý gurup berdi. Al-Zaidä uly arap telewideniýelerinde iş hödürlenipdi we oňa baý arap biznesmenleri tarapyndan gymmatbaha sowgatlar berlipdi. Saud Arabystanly bir biznesmen Al-Zaidiniň köwşüni 10 million dollara satyn almakçy bolupdy.
Häzir Al-Zaidi Londonda ýaşaýar. Ol žurnalistikany taşlap, yrak urşundan ejir çekenlere ýardam berýän ynsanperwer guramany dolandyrýar.
AÝ/AR bilen söhbetdeş bolan Al-Zaidi uruş zerarly ejir çekýän adamlara kömek bermek işini has möhüm diýip atlandyrdy.
Al-Zaidi “Prezident Buşa soňky sowgat” atly kitabyny çap etdi.
Bu kitap 2011-nji ýylda Nýu-Delide hindi režissýory Maheş Bhat tarapyndan sahnalaşdyryldy.


text:
Eýranyň resmi IRNA habar agentligi ýurduň parlament komitetiniň ýakynda tussag izolýatorynda aradan çykan blogçy Sattar Beheştiniň ölümi bilen baglanyşykly derňew geçirmekçidigini mälim etdi.
Ýekşenbe güni bu habar agentligine beren interwýusynda parlamentiň spikeriniň orunbasary bu derňewiň parlamentiň milli howpsuzlyk we daşary syýasat komiteti tarapyndan geçiriljekdigini belläpdir.
Oktýabr aýynyň ahyrynda tussag edilen blogçy Sattar Beheştiniň jesedini ýakynda häkimiýetler onuň dogan-garyndaşlaryna tabşyrdylar.
Ynsan hukuklaryny goraýjy käbir halkara guramalary Eýranyň häkimiýetlerinden onuň tussag izolýatorynda ölmeginiň sebäplerini anyklamak boýunça düýpli derňew geçirmekligi talap etdiler.


text:
Donald Tramp (Donald Trump) Respublikan partiýa tarapyndan Birleşen Ştatlaryň prezidentligine dalaşgär bolmagy resmi taýdan kabul etdi.
Eger ol Ak tama saýlansa, onda “globalizm däl-de, amerikanizm” diýip atlandyran ýörelgesine ymtyljakdygyny wada berdi we Demokratik partiýa tarapyndan özüniň garşydaşy boljaga meňzeýän Hillari Klintony “ölüm, ýykgynçylyk, terrorizm we gowşaklyk” mirasynda aýyplady.
Milliarder binesmen we öňki teleýyldyz Tramp Birleşen Ştatlaryň Ohio ştatyndaky Kliwelend sebitinde köpçülige ýüzlenip çykyş edip, Birleşen Ştatlaryň “krizis pursadyny” başdan geçirýändigini aýtdy we öz planlarynyň “Amerikany ilkinji orunda goýjakdygyny” wada berdi.
“‘Golbalizm däl-de, amerikanimz’ bizň baş ýörelgämiz bolar. Biz – Amerikany ilkinji orunda goýýan syýasatçylar tarapyndan dolandyrylmasak, beýleki ýurtlaryň Amerika – hormat bilen çemeleşmejekdigine ynanyp bileris” diýip, Tramp aýtdy.
Daşary ýurtlylara garşy duşmançylykly bolmak we jynsparazlyk
Ol “delillendirilen derňew mehanizmleri geçirilýänçä, terrorizm bilen özüni tanadan islendik ýurtdan immigrasiýany “derhal duruzmaga” çagyryş etdi.
“Biz öz ýurdumyzda olary islemeýäris” diýip, mundan ozal döwlet edarasynda işlemedik Tramp aýtdy.
Tramp Birleşen Ştatlaryň döwrebap tarayhynda iň bir ajaýyp prezidentlik kampaniýasyny alyp bardy. Ol Birleşen Ştatlaryň iň uly iki partiýasyndan biriniň prezidentlik dalaşgäri bolmagy başardy.
Tramp prezidentlik kampaniýasynyň dowamynda hem respublikanlar, hem-de syýasy garşydaşlary tarapyndan aýyplamalara sezewar boldy. Olar Trampy immigrantlar we musulmanlar barada eden çykyşlary üçin daşary ýurtlylara garşy duşmançylykly bolmakda we jynsparazlykda aýypladylar. Bu ýagdaý Respublikan partiýasynyň arasynda pikir bölünişiklerine-de sebäp boldy.
Jynsparazlyk durnuksyzlygyny möwjetmek
Partiýanyň içindäki bölünen fraksiýalary bir ýere jemleýän ýeke-täk element Demokratik partiýa tarapyndan prezidentlige dalaşgär hödürlenmegi göz öňünde tutulýan Hillari Klintony ýeňmek bolup durýar.
Onuň aýtmagyna görä, prezident Barak Obamanyň prezidentlik eden birinji möhletinde Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary wezipesini ýerine ýetiren Klinton daşary syýasata ýolbaşçylyk etdi. Ol bu syýasat bolsa “Yslam döwleti” atly ekstremist toparyň güýçlenmegine sebäp bolup, Libiýany, Müsüri we Siriýany bulam-bujarlyga itekledi diýdi.
Şeýle-de, Tramp Birleşen Ştatlaryň ilkinji garaýagyz prezidenti Obamany jynsparazlyk durnuksyzlygyny möwjetmekde aýyplady.
21-nji iýulda eden çykyşynda Tramp bikanun immigrasiýany we neşe gaçakçylygyny togtatmak üçin, Birleşen Ştatlar bilen Meksikanyň arasynda diwar gurjakdygy baradaky wadasyna hem ünsi çekdi.
“Biz bikanun immigrasiýany, bikanun toparlary, ýowuzlygy we biziň jemgyýetimize aralaşýan neşe serişdelerini duruzmak üçin, beýik serhet diwaryny gurarys” diýip, Tramp belledi.


text:
Siriýanyň hökümet güýçleri Damaskyň gyralaryny bombalamagyny dowam etdirýärler. Oppozision toparlar şol ýerleriň ozal himiki ýaraglaryň hüjümlerine sezewar edilendigini habar beripdi.
Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän topar penşenbe güni paýtagtyň günbatar böleklerine minomýot we raketa zarbalarynyň urulandygyny habar beripdi. Siriýanyň oppozisiýasynyň aktiwistleri himiki ýaraglaryň hüjüminden heläk bolanlaryň sanynyň 136 adamdan 1 300 adama çenli köpelendigini aýtdylar.
Gozgalaňçylaryň elindäki giňişliklere himiki ýaraglar bilen hüjüm edilmegi baradaky habarlar çarşenbe güni diplomatik aktiwligini güýçlendirdi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi ýapyk gapylaryň aňrysyndan adatdan daşary maslahatyny geçirdi.
Howpsuzlyk geňeşi bitarap we gyssagly derňew geçirmegi makullady. Emma bu derňewleriň BMG-niň häzir Siriýadaky himiki ýaraglar boýunça inspektorlary tarapyndan haçan geçiriljekdigini aýtmady.


text:
Şu günler Bolgariýanyň Plowdiw şäherinde taekwondo boýunça (ITF görnüşi) geçirilýän dünýä çempionatynda ýygyndymyz ilkinji medaly gazandy. Mähri Agaýewa “aýratynlykdaky tullar” (toplumlaýyn maşklar) görnüşinde hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdy — diýlip, «Türkmenistan» gazetinde habar berilýär.
Dünýä çempionatyna 80-den gowrak ýurtdan koreý söweş sungatynyň 1 müň töweregi ussatlary gatnaşýar. Sport ussady, gara guşagyň I danyň eýesi Mähri Agaýewa ýene-de 51 kilograma çenli agram derejesinde aýratynlykdaky sparringde we sahnada özüňi goramak görnüşinde bäsleşer.
Türkmen türgeni gara guşagyň II danynyň eýesi Annamyrat Goşanyýazow hem dünýä çempionatynda tutluşyklarda çykyşyny ýeňişden başlady. 57 kilograma çenli agram derejesinde ilkinji göreşinde ol Argentinanyň toparynyň taekwondoçysyny ynamly ýeňdi. Annamyrat tullar we sahnada özüňi goramak boýunça ýaryşlara gatnaşar.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň düzüminde türgenlerden başga-da, halkara derejeli sport ussady, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby, gara guşagyň I danynyň eýesi Gaýgysyz Atabaýew hem bar. Ol taekwondo ITF-nyň üç görnüşinde bäsleşer, gara guşagyň I danynyň eýesi Orazberdi Annamyradow aýratynlykdaky sparringde güýç synanyşar.
Ýaryşlar 30-njy awgusta çenli dowam eder.


text:
Türkmenistanda türkmen diline döwlet dili durumynyň berlenine 20 ýyldan gowrak wagt boldy.
Ýöne ýurt içinden gelýän habarlarda türkmen diliniň henizem ýeterlik derejede ulanylmaýandygy, hatda söwda-satyg bildirişleriniň hem diňe rus dilinde çap edilýän halatlarynyň bolýandygy aýdylýar.
Galyberse, döwlet derejesinde bolýan wakalar barada internetde çap edilýän habarlaryň hem ilki rus dilinde çykyp, soňra türkmençä terjime edilýändigi, ilatyň esli böleginiň rus telekanallarynyň gepleşiklerini diňlemäge ýykgyn edýändigi, türkmen dilinde çap edilýän gazet-žurnallaryň bolsa okyjysynyň köpelibermeýändigi hakynda maglumatlar bar.
Mundan başga, türkmen kanunlarynyň hem ilki rus dilinde taýýarlanyp, soň türkmençä terjime edilýändigi barada resmi bolmadyk maglumatlar bar.
Döwlet edara-kärhanalaryna, hatda daşary ýurtlardaky türkmen ilçihanalaryna jaň eden halatlarynda, özlerine orsça jogap berilýändigini aýdýan raýatlar hem bar.
Eýsem Türkmenistanda türkmen diliniň jemgyýetdäki orny nirede? Onuň ulanylyşynda, hakykatdan hem döwlet diline öwrülmeginde nähili bökdençlikler bar?
Azatlyk Radiosy nobatdaky “Tegelek stol” söhbetdeşligini şu meselä bagyşlamagy planlaşdyrýar. Bu barada pikirleriňiz, bellikleriňiz bolsa, bize iberip, ýazyp we telefon edip bilersiňiz.
Eger telefon arkaly söhbetdeşlige gatnaşmak isleseňiz, ýa bölek, aýratyn ýagdaýda pikiriňizi aýtmakçy bolsaňyz, telefon nomeriňizi hem iberip bilersiňiz. Hatlaryňyza, pikirleriňize garaşýarys.
Biziň bilen Skype arkaly hem habarlaşyp bilersiňiz. Biziň Skype salgymyz: azatlykradiosy


text:
Penşenbe güni Ermenistanyň paýtgaty Ýerewanda oppozisiýa tarapdar 4 müň töweregi adam möhletinden öň parlament we prezidentlik saýlawlarynyň geçirilmegine çagyryş edip demonstrasiýa geçirdi.
Munuň özi Ýerewanyň merkezinde soňky üç ýylyň dowamynda gurnalan iň uly protest demonstrasiýasydyr.
Ýurduň hökümeti 2008-nji ýylyň martynda polisiýanyň protestçiler bilen çaknyşmagynda 10 adamyň ölümine we 250-den gowrak adamyň ýaralanmagyna getiren wakadan soň, paýtagtyň merkezi meýdançasynda demonstrasiýalaryň gurnalmagyny gadagan edipdi.


text:
Şu gün Ukrainanyň içeri işler ministri Anatoliý Mohilýow žurnalist Wasil Klementewiň ýitirim bolmagynyň onuň žurnalistik işi bilen baglanyşykly bolmagynyň örän ähtimaldygyny aýdyp çykyş etdi.
Mundan öň hem içeri işler ministri Anatoliý Mohilýow žurnalist Wasil Klementewiň ýitirim bolmagynda ýurduň howpsuzlyk gulluklarynyň eliniň bar bolmagynyň mümkindigini öňe sürüpdi.
Ukrainanyň Harkow şäherinde çap edilýän hepdelik gazetiň redaktory 67 ýaşly žurnalist Wasil Klementew şu ýylyň awgust aýynyň başynda ýitirim bolupdy. Onuň egindeşleri we dogan-garyndaşlary ol öldürilendir diýip çaklaýarlar.
Adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary žurnalist Klementewiň ýitirim bolmagyna ýiti reaksiýa bildirdiler. Ukrainanyň žurnalistleri şu ýylyň fewralynda Wiktor Ýanukowiçiň prezident saýlanaly bäri ýurtda söz we metbugat azatlygyna görkezilýän gysyşlaryň ur-tut artandygyny aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
1-nji ýanwardan başlap Türkmenistanda “Aşgabat” we “Türkmenistan - sport” ady bilen iki sany täze telekanal efire çykyp başlady.
“Aşgabat” telekanalynda Türkmenistanyň paýtagtyndaky jemgyýetçilik, medeni, ykdysady we sosial täzelikler bilen baglanyşykly taýýarlanan materiallary bermeklik planlaşdyrylýar.
Ýigrimi dört sagat efire çykjak “Türkmenistan - sport” telekanalynda bolsa, sagdyn durmuş obrazyny wagyz edýän bedenterbiýe we sport bilen baglanyşykly gepleşikler görkeziler.
Käbir synçylar Türkmenistanda mundan ozal hem efire çykýan bäş sany döwlet telekanalynda diňe häkimiýetleriň syýasatyny mahabatlandyrýan gepleşikleriň berlip gelinýändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
Ýungingen
Ulrih won Ýungingen (1360 - 15 iýul 1410) — Tewton rysarlarynyň biri bolup 1407-10 ýyllar aralygy hyzmat edipdir. Onuň Beýik Litwa Knýazlygy we Polýak korollygy (1385–1569) bilen bolan Grünwald söweşindäki alyp baran syýasaty Ordeniň heläkçilige uçramagyna eltipdir.
Demirgazyk-günbatar Germaniýanyň Ýungin diýlen ýerinde dogulan Ulrih Prussiýanyň Ordenstaat diýen ýerine göçüp Žluçowda (Człuchów)da ornaşypdyr.
Ulrih german güýçlerini Polýak-Litwa-Tewton söweşinde Polşanyň we Litwanyň garşysyna sürdi. Emma, ol 1410-da Grünwald söweşinde (Tannenberg) öldürildi.


text:
Aşgabat, 06.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň olimpiýa ýygyndysy Aziýa çempionatynyň saýlama oýunlaryna (U-23) ýer eýelerine — pakistanlylara garşy duşuşykdan başlar. Bu barada Türkmenistanyň Futbol federasiýasynda habar berdiler.
Aziýanyň Futbol konfederasiýasynyň ştab-kwartirasynda geçirilen bije çekişlige laýyklykda, Türkmenistanyň olimpiýa ýygyndysy Iordaniýanyň, Kuweýtiň, Gyrgyz Respublikasynyň we Pakistanyň toparlary bilen “B” toparçany emele getirdi. Duşuşyklar 2015-nji ýylyň 23 — 31-nji marty aralygynda Pakistanda geçiriler.
“B” toparçasyndaky oýunlaryň geçiş tertibi:
1-nji tapgyr, 23-nji mart
Gyrgyz Respubliksy — Kuweýt
Türkmenistan — Pakistan
2-nji tapgyr, 25-nji mart
Pakistan — Iordaniýa
Türkmenistan — Gyrgyz Respublikasy
3-nji tapgyr, 27-nji mart
Kuwaýt — Pakistan
Iordaniýa — Türkmenistan
4-nji tapgyr, 29-njy mart
Kuweýt — Türkmenistan
Gyrgyz Respublikasy — Iordaniýa
5-nji tapgyr, 31-nji mart
Pakistan — Gyrgyz Respublikasy
Iordaniýa — Kuweýt
Aziýa çempionatynyň saýlama oýunlaryna (U-23) 10 toparça bölünen 43 ýurduň toparlary (final bölegiň ýer eýelerinden başga) gatnaşar.
Beýleki toparçalar bilen tanyşdyrýarys: “A” Yrak, Oman, Bahreýn, Liwan, Maldiwlar; “C” Saud Arabystany, Eýran, Nepal, Palestina, Owganystan; “D” BAE, Ýemen, Täjigistan, Şri-Lanka; “E” Siriýa, Özbegistan, Hindistan, Bangladeş; “F” Awstraliýa, Mýanma, Gonkong, Taýwan; “G” KHDR, Tailand, Kamboja, Filippinler; “H” Koreýa Respublikasy, Indoneziýa, Gündogar Timor, Bruneý; “I” Ýaponiýa, Malaýziýa, Wýetnam, Makao; “J” Hytaý, Laos, Singapur, Mongoliýa.
Ýaşlaryň arasyndaky Aziýa çempionatynyň (U-23) final böleginde çykyş etmäge toparçalaryň 10-synyň ýeňijileri, şeýle hem ikinji orunlary eýelänleriň iň gowy netije görkezenleri we ýaryşlary geçirýän ýurduň topary ýollanma gazanarlar.
Final bölegiň netijeleri boýunça iň gowy üç topar 2016-njy ýylda Braziliýada geçiriljek Olimpiýa oýunlarynda Aziýa wekilçilik eder.


text:
Bagdatdan gowşan habarlarda ýurduň paýtagtynda bolan partlamalarda azyndan 60 adamyň ölendigi aýdylýar.
Resmiler bu hüjümlerde 200 adamyň ýaraly bolandygyny hem aýdýarlar.
Hüjümler esasan şaýylaryň ýaşaýan ýerlerinde bolupdyr.
Aýdylmagyna görä, şäher boýunça azyndan 10 ýere, restoranlara, kafelere, bazarlara zarba urlupdyr.
Bu hüjüm ulaglaryň we ýol ýakasynda goýlan bombalaryň ýarylmagyny, janyndan geçenleriň özüni ýarmagyny we raketa zarbalaryny hem öz içine alýar.
Ýekşenbe güni Bagdat ybadathanasynda bolan zamun alyşlyk hadysasynda 50-den gowrak adam ölüpdi.


text:
Şu gün neşe baradaky syýasat boýunça Global Komissiýanyň agzalary öz ýaýradan hasabatlarynda neşelere garşy halkara göreşiniň şowsuzlyga uçrandygyny aýdyp, indi hökümetleriň marihuana ýaly neşe serişdelerini kanunylaşdyrmagyň ýoluny agtarmalydyklaryny öňe sürüpdirler.
Bu baradaky hasabatda neşä garşy alnyp barylýan global göreşiň tutuş jemgyýetler üçinem, raýatlar üçinem alada döredeji şowsuz netijelere alyp gelendigi aýdylýar.
Bu hasabaty taýýarlan 19 agzaly halkara komissiýasynyň düzüminde BMG-niň ozalky Baş Sekretary Kofi Annan, ABŞ-nyň Federal ätiýaçlyk bankynyň ozalky başlygy Pol Wolker, Meksikanyň, Braziliýanyň we Kolumbiýanyň ozalky prezidentleri-de bar.


text:
Amerikan hökümeti tarapyndan internete edilýän kontrollyk gowşadyldy. Indi "Berilýän Atlar we Sanlar Baradaky Internet Korporasiýasyna" köpräk garaşsyzlyk berilýär.
Iňlis dilinde gysgaldylyp ICANN diýilýän “Berilýän Atlar we Sanlar Baradaky Internet Koporasiýasy” ozal ýeke Birleşen Ştatlaryň hökümetine hasabat berýärdi. Indi bu guramanyň komissiýalaryna daşary ýurt hökümetleriniň-de wekilleri goşulyp bilýärler. Şeýdip, internet korporasiýasyna beýleki ýurtlaryň-da gözegçiligine ýol açylýar.
Birleşen Ştatlaryň söwda departamentiniň 30-njy sentýabrda gol çekişen ylalaşygynda merkezi Amerikada ýerleşýän ”Berilýän Atlar we Sanlar Baradaky Internet Korporasiýasy” - ICANN-e köpräk garaşsyzlyk berilýär hem-de bu korporasiýanyň üstünden halkara gözegçiligine ýol açylýar.
Öňki ylalaşyk şu ýylyň 30-njy sentýabrynda soňlandy. Täze ylalaşykda daşary ýurt hökümetleriniň wekilleri ICANN-i döwürleýin gözden geçirýän komissiýalara goşulmaklyga çagyrylýar. Bu hem internet guramasynyň mundan beýläk ýeke Amerikan hökümetine raport bermeli däldigini aňladýar.
Kewin Anderson Britaniýanyň gündelik Guardian gazetiniň redaktorlarynyň biri. Ol internetden peýdalanýan ýönekeý adamlar üçin üýtgän bir uly zat ýok diýýär: “Internetden ortaça peýdalanýanlar üçin bu hiç bir zat däl. Olaryň gündelik durmuşyna edýän täsiri ýok. Bu ilkinji nobatda bir syýasy mesele. Birleşen Ştatlar internetiň belli aspektlerini gereginden artyk öz ellerinde saklamaga synanşypdy. Indi bolsa internet bir halkara zat” diýip, Anderson aýdýar.
Öten ýyllarda Ýewropa Birligi başlyklaýyn “web bir global zat” diýip, Birleşen Ştatlaryň internete kontrollygynyň gowşadylmagy oňa köpräk garaşsyzlyk berilmegi ugrunda halkara derejesinde çagyryşlar boldy. Ýewropanyň internet jemgyýeti we mediasy baradaky komissary Wiwian Reding: “Bu internet korporasiýasyny öz kararlarynda köpräk garaşsyz hem köpräk jogapkärçilikli eder” diýip, täze ylalaşygy gutlady.
“Google” goldaýar
Ylalaşygy Google’yň ýerine ýetiriji direktory Erik Şmidt hem öwdi.
Internetdäki ýokary derejeli domaýnlara näme atlaryň goşulmalydygy barada karar berýän ICANN. Ol häzir domaýnlara goşulýan com ýa org ýaly goşulmalaryň sanyny artdyrmaga, bu prosesi aňsatlaşdyrmaga taýýarlyk görüp ýör. Täze ylalaşyk hem edil şu wagta gabat gelýär.
Bilnişi ýaly, häzir internet adreslerini diňe latyn harplary bilen berip bolýar. Andersonyň garaýşyça internet korporasiýasy indi beýleki dilleriň ulanylmagyna-da ýol berip biler: “Näme üçin daşary ýurt dilleriniň ýazuwy bilen domaýn atlaryny berere hiç bir ýol ýok? – diýip, ençeme ýurtlardan sorag berilýär. - Meniň pikirimçe, bu barada indi käbir liberallaşma bolar” diýip, Anderson belleýär.
Täze ylalaşyk boýunça komissiýalaryň berýän ündewlerini internet korporasiýasynyň ýerine ýetirmegi hökmany däl. Birleşen Ştatlaryň söwda departamentiniň hem komissiýalaryň birinde bir kepillendirilen orny bar. Beýleki ýurtlaryň wekillerini bolsa, korporasiýanyň ýolbaşçylary saýlaýarlar.


text:
Muhammed Ýunus
Muhammed Yunus(28/06/1940 njy yylda ςittagonganyn golayyndaky Batua obasynda dogulyar, Bengaliya, Britan Indiya( shuwagt Bangladesh)- bangladeshin bankiri, ekonomikadan professor, 2006-njy yylda ekonomik we social osushini doretmek mumkinciligi uchin dunya Nobel bayramynyn laureaty.
Dumrushy.
Ol ABŞ-da, Wanderbilt uniwersitetynda ekonomiki ugurdan doktor dereje bilen gutaryar. 1970-nji yyldan 1972-nji yyla chenli Tennesi ştatyn uniwesitetynda ekonomikadan professor bolup ishleyar. Şondan son Çittagonga uniwesitetynda ekonomiki ugurdan mugallym bolup ishleyar. 1976-njy yyldan uniwersitetdaky osush proektinin menedzhery, we shondan son Gramin Banky doreyar. 1983-njy yylda Gramin Bankyn muduri bolyar. 1996-njy yyldan Bangladesh yurdunyn maslahatchysy bolup gelyar.
Ýunus mikrokreditowaniya konsepsiyany doredyar, onun esasy mazmuny pes procentler boyuncha uly dal zalogsyz kredit kichi biznesin,mashgala biznesi, osushi uchin berilmegidir.
Mashgala.
1967-nji yylda rus emigrantynyn gyzyna Wera Forostenko oylenyar, ol hem Ýunus yaly Wanderbilt Uniwersitetynda Neshwilde, Tennesi shtatda talyp bolyar. 1979-njy yylda Monika diyen gyzy dunya inyar, shuwagt amerikan opera aydymchysy. Bahym mashgala ayrylshyar, Wera bilen gyzy Bangladeshdan ABŞ-a dolanyarlar. Sonra Muhammed Yunus yene oylenyar.


text:
Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi Orta Aziýa sapary mahalynda Türkmenistandan Owganystana, Pakistana we Hindistana (TOPH) uzajak gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmegi tizleşdirmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşar — diýip, anna güni bolan metbugat maslahatynda Hindistanyň daşary işler ministriniň orunbasary Nawtej Sarna habar berdi.
Hindistanyň lideri 6—13-nji iýul aralygynda Orta Aziýanyň bäş ýurdunda — Özbegistanda, Gazagystanda, Türkmenistanda, Gyrgyzystanda we Täjigistanda bolar.
“TOPH, gürrüňsiz, ara alnyp maslahatlaşyljak mesele bolar (premýeriň sapary mahalynda). Bize bu taslamanyň mümkin boldugyça çalt amala aşyrmagyň mümkinçiliklerini öwrenmek gerek. Hindistana Orta Aziýa gazyna ýol açjak bu taslama çäksiz kuwwata eýedir” — diýip, Sarna aýtdy.
TOPH gaz geçirijisiniň gurluşygyna gatnaşjak “Türkmengaz” Döwlet konserni, Owganystanyň GAIL-i 2014-nji ýylyň noýabrynda deňhukuklylyk başlangyjynda taslamany durmuşa geçirmek boýunça TOPH Limited operasion kompaniýany esaslandyrdylar. Gaz geçirijiniň gurluşygyna 2015-nji ýylda girişmek meýilleşdirilýär. Gurluşygyň göz öňünde tutulýan möhleti 4 ýyldyr.
TOPH gaz geçirijisiniň umumy uzynlygy 1735 kilometre barabar bolar. Onuň 200 kilometri Türkmenistanyň, 735 kilometri Owganystanyň we 800 kilometri Pakistanyň çäginden geçer. Şunlukda, gaz geçiriji pakistan-hindi serhedindäki Fazilka ilatly nokadyna baryp ýetmeli. Ýyllyk kuwwaty 30 milliard kubometr tebigy gaza barabar bolar. TOPH gaz geçirijisiniň taslamasy birnäçe döwlet, şol sanda Russiýa Federasiýasy bilen ABŞ, şeýle hem Aziýanyň ösüş banky ýaly abraýly halkara maliýe guramalary tarapyndan goldaw tapdy.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 8-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde Türkmen döwletiniň Baştutanyna hasabat berlişi ýaly, saglygy goraýyş we derman senagaty pudagy 2015-nji ýylda uly üstünliklere eýe boldy. 2015-nji ýylda täze döwür üçin “Saglyk” döwlet maksatnamasy işlenip taýýarlanyldy. Aşgabatda Halkara hirurgiýa we endokrinologiýa merkeziniň düýbi tutuldy, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Halkara okuw-ylmy merkezi, Halkara saglyk merkezleri müdiriýetiniň Halkara kardiologiýa merkezi, 670 orunlyk Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi, Ahal welaýatynda Baş dermanhana birleşiginiň döwrebap ammary we 120 orunlyk Ýöriteleşdirilen dikeldiş merkezi dabaraly açyldy.
2015-nji ýylda umumy bahasy 544,1 million amerikan dollary we 53,3 million manat bolan 6 saglyk binasynyň hem-de 1 ýaşaýyş jaýynyň gurluşygy boýunça işler alnyp baryldy.
Pudak boýunça döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan gelip gowşan serişdeleriň möçberi 108 göterim, ýerine ýetirilen hyzmatlardan we ýerlenen önümlerden gelen girdejiler 110 göterim, derman önümçiligi 138 göterim, gyzyl pulda alnan girdejiniň möçberi 103,5 göterim köpeldi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministrligi 26-njy iýunda Birleşen Ştatlaryň çap eden ýyllyk adam hukuklary hasabatynyň «syýasy äheňlidigini», onda Ukrainadaky hukuk bozulmalaryna göz ýumlandygyny aýtdy.
«Interfaks» habar gullugy Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Aleksandr Lukaşewiçiň «bu hasabat reallykdan üzňe we döwletleriň demokratiýa derejesini «meýle görä» kesgitleýär» diýendigini habar berýär.
Şeýle-de Lukaşewiç hasabatda Birleşen Ştatlardaky «gelşiksiz» hukuk bozulmalaryna, ukrain hökümet güýçleriniň halkara ynsanperwerçilik kanunlaryny bozmagyna, neo-nasistleriň ýaragly toparlarynyň Donbasdaky hereketlerine göz ýumlandygyny aýdypdyr.
ABŞ-nyň 25-nji iýunda çap eden ýyllyk adam hukuklary hasabatynda Orsýetdäki syýasy sistemanyň, başga pikirlileri basyp ýatyrýan täze çäreler bilen, barha beter awtoritarlaşýandygy aýdylypdy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň ýokary derejeli resmisiniň duşenbe güni aýtmagyna görä, Mýanmanyň günbatar böleginde dowam edýän dini we etniki zorluklar zerarly 26 ýarym müňden gowrak adam öýlerini terk edipdir.
BMG-niň Mýanmada ynsanperwerlik boýunça koordinatory Aşok Nigam iýundaky zorluklar netijesinde 22 müň adamyň ýörite lagerlere gaçyp barandygyny, ýene 4 müň adamyň paýtagt Situe gämi arkaly aşandygyny aýtdy.
Gaçyp gutulanlaryň aglaba köpüsi musulmanlar. Şenbe güni “Human Right Watch” guramasy Kyaukphyu şäheriniň boşap galandygyny görkezýän sputnik suratlaryny ýaýratdy. Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän bu guramanyň aýtmagyna görä, iň agyr zarbalary Rakhine regionynyň musulmanlary başdan geçiripdir.
Mýanmanyň hökümeti geçen hepdede Rakhinede 67 adamyň ölendigini we 95 adamyň ýaralanandygyny aýtdy. “HRW” pidalaryň has köpdügini aýdýar.


text:
Anna güni Türkmenistanda ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň hatyra güni bellenilip geçildi. Türkmenistanyň awtoritar lideri Saparmyrat Nyýazow 2006-njy ýylyň 21-nji dekabrynda aradan çykypdy.
Türkmenistanyň resmi mediasy anna güni bu wakanyň ýyl dönümine gabatlanyp ýurduň metjitlerinde Saparmyrat Türkmenbaşynyň ruhuna bagyşlanylyp, ýörite aýat-töwirleriň okalandygyny habar berýär.
Anna güni Aşgabadyň etegindäki Gypjak obasyndaky Saparmyrat Türkmenbaşynyň maşgala mawzoleýinde-de uly sadaka çäresi geçirildi. Oňa Türkmenistanyň dini we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, ýaşulular gatnaşdylar.
Türkmenistanyň resmi “Altyň asyr” internet saýty Saparmyrat Nyýazowyň türkmen halkynyň öňünde uly hyzmatlary bitirendigini belläp, onuň bitiren bu hyzmatlarynyň halkyň hakydasynda hemişelik ýaşajakdygyny nygtapdyr.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sport we sagdynlyk barada aýdan parasatly sözleri
Adam ömriniň ähli döwirleriniň hereketde bolmagy saglyga oňaýly täsir edyär
Döwlet öz rayatlarynyň saglygy we abadançylygy hakynda alada etmäge borçlydyr.Sebäbi sagdyn jemgyýet sagdyn döwletiň özeni bolup durýar.
Sagdyn durmuş yörelgesini berjaý edyän adamlary maşgala gatnaşygyndan, adamlara bolan garaýşyndan, dünýä bolan höwesinden tanap bolýar.Şeýle adamlar elmydama ruhubelent bolýarlar.
Adam öz saglygy hakyndaky aladany hiç wagt unutmaly däldir. Sagdyn adam bu sagdyn maşgaladyr, sagdyn maşgala bolsa sagdyn jemgyýetiň ülüşidir
.
Biz ,,Sagdyn nesil-sagdyn jemgyýet,, diýýäris. Diňe sagdyn jemgyýet kämil ösişlere ýetip biler.
Saglyk –bu gözel tebigatymyzyň ynsana eçilen nygmatydyr. Şol saglygy gözüň göreji ýaly goramak üçin sag wagtyňda alada etmeli. Saglygyny berkitmek her bir ynsanyň öz elinde. Muny üpjün etmek üçin her birimiziň hemişe hereketde bolmaga, dogry iýmitlenmäge, sport bilen meşgullanmaga endik bolmagymyz zerurdyr.
Ynsan saglygy bahasyna ýeti bolmajak gymmatlykdyr. Sagdyn durmuşyň bar ýerinde adamlaryň dünýägaraýşy ösýär, ýaşaýşa bolan höwesi artýar.
,,Saglyk,, Maksatnamamyz biziň,, Döwlet adam üçindir,, diýen belent şygarlyk adyl syýasatymyzyň giňden ýol almagyna badalga berdi.
Ynsan saglygyny berkitmekde göwnejaý dynç almak hem möhüm ähmiýete eýedir. Biz halkymyzyň medenýetli dynç almagyny guramaga aýratyn üns berýäris. Ýurdymyzda gözel künjekleriniň sagaldyş merkezleriniň, gurlyşyklarynyň alnyp barylmagy hem biziň ,,Döwlet adam üçindir!,, diýen baş ýörelgämiziň durmuşa doly ornaşdyrylýandygynyň aýdyň subutnamasydyr,,
Saglyk ýolunyň adam saglygyna täsiri köptaraplydyr. Giň meýdan, arassa howa, fiziki agram we tebigy gözellikler beden hem-de ruhy sagdynlygyň girewi bolup durýar. Saglyk ýoly saglygyny berkitmek isleýänler üçin bahasyna ýetip bolmajak mümkinçilikdir.
Biz sagdyn durmuşyň tarapdary bolmak bilen, milletimiziň genofondynyň has-da berkemegine, ilatymyzyň saglygynyň pugtalandyrylmagyna, sagdyn bedenli we sagdyn ruhly nesliň kemala getirilmegine, köpçilikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini we sporty ösdürmek meselelerine aýratyn üns berýärin.
Döwletiň baş baýlygy bolan halkymyzyň saglygy, nesillerimiziň bagtyýar, asuda ýaşaýşy hakyndaky aladalar juda möhüm wezipeleriň biridir.
Biz öz ýaş nesillerimize diňe bir durmuşy, bilimleri söýmegi öwretmek bilen çäklenmän, olary berk bedenli weruhy taýdan sagdyn edip ýetişdirmegihem göz öňünde tutýarys. Bu wezipe döwletimiziň iň möhüm we esasy wezipeleriniň biridir.


text:
Günbatar Garagumda uly möçberde süýji suwyň ätiýaçlygy tapyldy diýip, “Türkmengeologiýa” edarasyna salgylanyp Türkmenistan.ru internet gazeti maglumat berýär.
Bu maglumata görä, Çilmämetgum ýatagynda tapylan bu suw zapaslary günde ondan 20 müň kub mert süýji suwy almaga mümkinçilik döredýär. Bu bolsa Türkmenbaşy şäherini hem-de “Awaza” turistik zolagyny süýji suw bilen doly üpjün etmäge ýol açýar diýlip, maglumatda aýdylýar.
“Türkmenistan. Altyn Asyr” internet saýty deňiz suwyny süjedýan zawodyň gurluşygyna başlanandygyny habar berýär.
Günde 35 müň kub mert deňiz suwuny süjedip biljek bu zawodyň gurluşygyny Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň zakazy boýunça Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasynyň alyp barýandygy habar berilýär.