text:
5-nji maýda Moskwanyň şäher dumasy paýtagtyň 2025-nji ýyla çenli ösüş planyny tassyklady. Bu plan Ýuriý Lužkow tarapyndan gol çekilensoň, durmuşa geçirilip başlanar.
89 ýaşly Sofýa Moskwanyň taryhy merkeziniň “Çistyýe prudy” diýen ýerinde ýaşaýar. Bu şäheriň ozalky görküni saklap galýan bölekleriniň biri. Sofýa öz ömrüniň dowamynda Moskwanyň görküniň üýtgedilmegine degişli dürli wakalara şaýat boldy. Ol häkimiýet başyndaky her bir ýolbaşçynyň özünden yz galdyrmak üçin dürli çäreleri görenligini gürrüň berýär.
Moskwanyň arhitektura taryhynyň iň aýylganç sahypalarynyň biri 1931-nji ýylda Isa pygamberiň hramy atly ybadathanasynyň ýumrulmagyndan başlandy. Ýumrulan baş ybadathananyň ýerinde 2000-nji ýylda täzesi guruldy. Emma onuň taryhy ýitginiň öwezeni dolup bilmänligini Sofýa belleýär.
Moskwanyň görküne degişli aladalanmalar soňky döwürde hasam güýçlendi. 5-nji maýda şäheriň häkimiýetleri Moskwanyň uzak möhletleýin ösüş planyny kabul etdiler.
Synçylaryň pikirne görä, täze plan şäherdäki we onuň töweregindäki taryhy binalaryň ýok edilmegine ýol açyp, häzirki infrastrukturanyň ösüşine degişli gapma-garşylyklary hasam güýçlendirer. Moskwanyň 2025-nji ýyla çenli ösüşiniň baş planynyň kabul edilmegi paýtagtdaky gurluşyk prosesiniň ýene bat almagyna getirip biler.
Moskwa şäher häkimliginiň baş planyna garşy çykyş edýänleriň biri Alekseý Klimenko täze planyň şäheriň arhitekturasyny ýok etmäge gönükdirilenligini, şol bir wagtda-da planyň şäheriň barha artýan hajatlaryny üpjün etmeýänligini belleýär.
Klimenkonyň pikirine görä, şäher häkimiýetleirniň täze plany durmuşa geçirmäge ahlak taýdan haky ýok, sebäbi dokument strategik çäreleri göz öňünde tutmaýar we şäheriň başdan geçirýän krizisinden çykmagy üçin ýol görkezmeýär.
“Teklip gowuşdy”
Moskwanyň şäher häkimligi täze planyň jikme-jik düzülenligini we paýtagtyň ýaşaýjylarynyň pikirleriniň hem hasaba alnanlygyny aýdýarlar. Moskanyň baş arhitektory Aleksandr Kazminiň sözlerine görä, geçen ýylda şäher häkimligine moskwalylardan onlarça müň teklip gowuşdy.
Emma köp synçylar baş planyň häkim Ýuriý Lužkowyň gurluşyk syýasatyny üýtgetmek uçin hiç hili çäreleri öz içine almaýanlygyna ünsi çekiýärler. Soňky 20 ýylyň dowamynda şäheriň gurluşyk çäreleri Moskwanyň taryhy mirasynyň öň görülmedik derejede ýok edilmegi bilen tapawutlandy.
Moskwanyň ösüşi boýunça baş plan transport gatnawyny kämilleşdirmek we maşynlar üçin täze duralgalary gurmak ýaly zerur çäreleri hem öz içine alýar. Emma transport meseleleri boýunça bilermen Mihail Blinkin binalary ýykyp, şäheriň görküni üýtgetmek çäreleriniň ýol gatnawyny kämilleşdirmek ýaly strategik taýdan zerur çärelerden has agdykdygyny belleýär.
Moskwanyň geljekki 15 ýylyň dowamyndaky ösüşi boýunça baş plan geçen aýda şäheriň hökümeti bilen ýurduň Jemgyýetçilik palatasynyň arasynda berk çekeleşiklere sebäp boldy.


c: text/html

text: Hak Hudaýyň guly Musanyň+ dogasy.90 Eý Ýehowa, nesilden-nesle penamyz* bolduň!+2 Daglar dünýä inmezinden öň,Ýer, bereketli toprak dogulmazyndan öň+,Sen ýeke-täk Hudaýsyň, ebedilik barsyň+.3 Sen başy ölümli ynsany topraga öwürýärsiň.«Eý ynsan ogullary, topraga siňiň!» diýýärsiň+.4 Seniň üçin müň ýyl bir gün ýaly geçip gidýär+,Gijäniň bir nobaty* kimin ötüp gidýär.5 Sen adamlary süpürip taşlaýarsyň+,Olar düýş ýaly geçip gidýärler.Säher bilen ot kimin ösýärler+.6 Ir bilen al-ýaşyl öwsüp, terje bolýarlar,Agşamyna saralyp-solup gidýärler+.7 Bizi gazabyň bilen gorkuzdyň,Gaharyň bilen ýok etdiň+.8 Sen eden günälerimizi bilýärsiň+,Ýüzüň nury syrlarymyzy paş edýär+.9 Gazabyňdan ýaňa ömrümiz gysgalýar,Ýyllarymyz bug* kimin geçip gidýär.10 Ömrümiz 70 ýyldyr,Jany sag adam, belki, 80 ýaşar+.Günlerimiz jebir-jepa içinde geçer,Ömrümiz tiz öter, uçup gider+.11 Seniň güýçli gaharyňa kim akyl ýetirip biler?Seniň gazabyň haýbatlydyr, gorkunçdyr*+.12 Bize dogry ýaşamagy* öwret+,Şonda paýhasly bolarys.13 Dolan yzyňa, eý Ýehowa!+ Haçana çenli eglenjek?+Bendeleriňe rehimiň insin+.14 Säher çagy wepaly söýgiň* bilen gandyr+,Şonda uzakly gün şatlanarys, joşup aýdym aýdarys+.15 Başymyza inderen agyr günleriň+,Azap çekdiren ýyllaryň öwezini şatlyk bilen dol+.16 Bendeleriň ýagşylygyňy bilsinler,Ogullary şöhratyňy görsünler+.17 Ýehowa Hudaýymyz bereket ýagdyrsyn,Işlerimize ak pata bersin.Goý, işlerimiz rowaçlansyn!+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
Kuweýtde ýekeje-de derýa, guýy we demir ýol ýokdur.
-
Rowaýatlar görä, Gerodat Bodrumda, Gomer bolsa Izmirde doglupdyr. Pifagor Guş adasynyň golaýyndaky Samos adasynda ýaşapdyr.
-
Biblos-dünýäde ilknji finikiýa elipbiýiniň ýüze çykan Liwan şäheridir.
-
Dubaýda ýerleşýän dünýädaki iň uly bina bolan Burj Halifa binasynyň aýnalary her gün ýuwulýar.
-
Hytaýda ýerleşýän “Dünýä açylan penjire” atly tematiki seýilgähde dünýäniň ençeme ýurtlaryndaky binagärlik täsininlikleriniň 130 sanysynyň göçürme nusgalary ýerleşdirilipdir.
-
Ýaponiýa ýer titremeleriň köp bolýan ýurdudyr.
-
Ýapon dilinde aýlaryň ady bolman, olar san bilen belgilenýär.
-
Ýaponiýada dörtburç garpyzlar ýetişdirilýär.
-
Ýaponiýanyň ilaty gol çekmeýär.
-
Ýaponiýa we Wýetnam uzak ýaşly adamlaryň ýaşaýan ýurdy hasaplanýar.
-
Wýetnamyň pullary plastikadan ýasalandyr. Şonuň üçin olary suwa ezseňde, hiç zat bolmaýar.
-
Kore neberesiniň döwründe 1234-nji ýylda oýlanyp tapylan metal şriftler dünýädäki ilkinji çap enjam hasaplanýar.
-
Koreýada her ýylda 100-den gowrak täze filmler ekrana goýberilýär.
-
Khmer elipbiýi iň uly elipbiý hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girendir. Onda 72 sany harp ýerleşdirilendir.
-
Mýanma ýurdunyň ýaşaýjylarynda familiýa we atasynyň ady ýokdur.
-
Tailandda sesiňi gataldyp gürlemek aýyp hasaplanýar. Ýylgyrmak-bu ýurtda adaty kada, ol ýere barýanlar Tailandy “Gülküler ýurdy” diýip atlandyrýarlar.
-
Tailandyň paýtagty bolan Bangkok resmi atlandyrylyşy boýunça dünýäde iň uzyn at hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilendir.
-
Singapurda sakgyjy köçä zyňmaga däl, ony ýanyňda saklamak we çeýnemek hem gadagandyr.
-
Malaýziýada özüňi gyzyklandyrýan zadyňy barmagyňy çommaldyp görkezmek edpsizlik hasaplanýar.
-
Indoneziýanyň çäginde 367 sany halkyýet ýaşap, olar 700 sany dilde gürleşýärler.
-
Filippinler “Dünýäniň tekst paýtagty” hasaplanyp, ýurduň raýatlary her gün gysga tekst habarlarynyň (SMS) 450 millionyny ýollaýarlar.
-
Hindistanda el gysyp salamlaşmak kabul edilen däldir.
-
Ysraýylda hepde ýekşenbe gününden başlanýar.
Toplan: Selbi HOJANYÝAZOWA,
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitiniň filosofiýa hünäriniň 2-nji ýyl talyby.


text:
Daily Archives: 2021-10-02
3-nji oktýabr ýyldyzlar näme diýýär? Gündelik Täleýnama
Hormatly okyjylarymyz! “Atavatan Türkmenistan” halkara žurnalynyň www.atavatan-turkmenistan.com internet saýty her gün täleýnamany dykgatyňyza ýetirýär. Siz hem öz ýyldyzyňyza görä täleýnamaňyz bilen gyzyklanýan bolsaňyz, onda www.atavatan-turkmenistan.com internet saýtyndan daşlaşmaň. Siz saýtymyzyň “Seniň...
Horwatiýalylar ABŞ-a 90 gün wizasyz girip bilerler
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Horwatiýany Amerikanyň topragynda wizasyz syýahat meýilnamasyna goşdy. Indi horwatiýalylar ABŞ-a 90 günlük möhletde wizasyz girmek mümkinçiligine eýe boldular-diýip "Reuter" habar berýär. ABŞ-nyň Içeri...
Norwegiýada dünýä çempionaty başlandy
2-nji oktýabrda Norwegiýanyň Oslo şäherinde erkin, grek-rim we aýallar göreşi boýunça ulularyň arasyndaky nobatdaky dünýä çempionaty başlandy. "Wrestling" sahypasynyň habaryna görä, dünýäniň 50-ä ýakyn...
Kaliforniýada 12 ýaşdan uly çagalar üçin Covid-19 sanjymy hökmany
ABŞ-da ilkinji gezek Kaliforniýa ştatynda azyk we derman senagaty müdirliginiň doly tassyklamasy alnandan soň, Covid-19 sanjymynyň 12 ýaş we ähli çagalar üçin hökmany boljakdygy...
“Walt Disney World” seýilgähiniň 50 ýyllygy
“Walt Disney World” syýahatçylyk mekany 1971-nji ýylyň 1-nji oktýabrynda açyldy. Bu ajaýyp mekan öz 50 ýyllygynda syýahat dünýäsinde henizem esasy hereketlendiriji bolmagyny dowam etdirýär....
Türkmenistanyň Prezidentiniň “TASS” habarlar gullugy bilen söhbetdeşligi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýanyň baýry hem-de abraýly habarlar gullugy hasaplanýan "TASS" habarlar gullugynyň baş müdiriniň birinji orunbasary Mihail Gusman bilen söhbetdeşlik geçirdi. Bu...
Paragwaý gurakçylyga sezewar boldy
Günorta Amerikada 2019-njy ýylda başlanan gurakçylygyň iň köp täsir eden ýurdy bolan Paragwaýda alymlar öz aladalaryny beýan etdiler. Hünärmenler 2 ýyl bäri dowam edýän...
Ýewropanyň iň beýik depesi “Mont Blank” peselýär
Fransiýa bilen Italiýanyň serhedinde ýerleşýän Ýewropa yklymynyň iň beýik dagy Mont Blankyň depesiniň beýikligi ýene aşak inendigi habar berildi. UNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girýän...
Çaý hakynda biler bolsaňyz
Birnäçe ýyl mundan ozal Günbatar lukmançylygy çaýyň üýtgeşik täsiri bilen ýörite gyzyklanypdyr. Alymlar onuň gan basyşyny we holesteriniň derejesini peseldýändigini, kariýesiň öňüni alýandygyny anykladylar....
Sakgyç zyýanlymy?
Sakgyç çeýnemek endigi öz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýar. Gadymy grekler dişlerini arassalamak we dem alşyny tämizlemek maksady bilen mastika agajynyň şepbigini çeýnäpdirler. Bal...


text:
Aşgabadyň zähmet bazaryndaky işgär gözleýän merkezler barada paýtagt bilen adybir neşirde ― «Aşgabat» gazetinde maglumat ýerleşdirildi.
Oňa laýyklykda, häzirki wagtda saglygy goraýyş ulgamynda boş iş orunlarynyň köp sanlysy bar. Olar akuşer-ginekolog, maşgala lukmanlary, hirurglar, kardiologlar, dietologlar, farmasewtler we şepagat uýalarydyr.
Şeýle hem paýtagtyň edaralary IT hünärmenlerini, iş ýöredijileri, rieltorlary, awtobus we ýeňil awtoulag sürüjilerini gözleýär.
Gurluşyk pudagy boýunça iş alyp barýan edaralara bolsa inženerler, elektrikler, kerpiç örüjiler, suw geçiriş ulgamlarynyň ussalary we beýlekiler gerek.
Şäherde kompýuterleriň operatorlaryna, başlangyç synp mugallymlaryna, rus we iňlis dilleri boýunça mugallymlara we terjimeçilere hem iş bar.
Sanawa hyzmat ulgamynyň hünärmenleri hem goşulýar.


text:
Germanııa kontslagerinde qaza tapqan 927 qazaqstandyq jaýyngerdiń jaqyndary izdestirilýde
NUR-SULTAN. QazAqparat – ІІ Dúnıejúzilik soǵys kezinde Germanııadaǵy kontslagerlerde qaza bolǵan 927 otandasymyzdyń tizimi tabyldy. Búginde olardyń týystaryn izdestirý jumysy júrip jatyr. Bul týraly QR Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Tımýr Dandybaev málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Vozvraenıe ımenı» halyqaralyq patrıottyq uıymy bizge soǵys kezinde Germanııadaǵy kontslagerlerde qaza tapqan 927 qazaqstandyq jaýyngerdiń tizimin berdi. Qazirgi ýaqytta qaza tapqandardyń týystaryn anyqtaý boıynsha jumystar júrip jatyr. Sondaı-aq, bizdiń mınıstrlik ókilderi bıyl 8 mamyrda «Platsdarm» qoǵamdyq uıymynyń shaqyrýymen Ýkraınaǵa baryp, Slavıansk úshin shaıqasta qaza tapqan 99 jaýyngerdiń, onyń ishinde jerlesimiz - leıtenant Úkibaı Bazarbaıdyń súıekterin qaıta jerleý rásimine qatysty. Odan bólek, qazirgi ýaqytta reseılik izdeý toby bizdiń 12 jerlesimizdiń dene qaldyqtaryna saraptama júrgizýde, keıin olar bizge beriledi», - dedi Tımýr Dandybaev.
Buǵan deıin QR Qorǵanys mınıstriniń orynbasary ІІ Dúnıejúzilik soǵysta habar-osharsyz ketken 7 otandasymyzdyń máıiti tabylǵanyn aıtty.
Onyń málimdeýinshe, joǵalǵandardyń aty-jónderi anyqtalyp, elge jetkizilgen.
Aıta keteıik, búgin elordada Uly Otan soǵysynyń 80 jyldyǵyna arnalǵan «Álemdi qorǵaǵandardy este saqtaý, aqıqatty jetkizý» atty halyqaralyq konferentsııa ótip jatyr.
Shara «Atamnyn Amanaty» qoǵamdyq birlestigi «Reseıdiń izdeý qozǵalysy» jalpyreseılik qoǵamdyq qozǵalysymen birlesip, Prezıdenttik granttar qorynyń qoldaýymen uıymdastyrylyp otyr.
- Qabanbaıdyń 329 jyldyǵy: ShQO-da respýblıkalyq konferentsııa ótti
- Erqanat Turymtaı qazaqtyń kóne jádigerlerin búginge deıin saqtap keledi
- Aqtóbe arheologtary Edige jalynda qazba jumystaryn júrgizip jatyr
- Temirtaýda Ulttyq ulan sarbazy ózine oq atyp kóz jumdy
- Qasym-Jomart Toqaev el tarıhy jaıly TikTok joba jasaýǵa qoldaý bildirdi
- Pavlodar oblysynda Qımaq qaǵanaty kezeńiniń qorǵandary tabyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aşgabat şäher häkimliginiň hem-de Türkmenistanyň jemgyýetçilik guramalarynyň başlangyjy esasynda Aşgbatda ekologik abadançylyga ýardam berýän awtoulagsyz günler geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, 2021-nji ýylyň 10 — 25-nji maýy günlerinde paýtagt şäherde hereket edýän şäheriçi awtobuslardan we ýeňil taksi awtoulaglaryndan, şeýle hem ilata hyzmat edýän beýleki jemgyýetçilik awtoulaglaryndan başga ulaglaryň hereketi çäklendiriler.
Geçirilmegi däbe öwrülen bu çäre adam üçin zerur bolan iň oňat howa gurşawyny emele getirmäge, ekologik abadançylygyň ýokary derejesini, arassaçylyk kadalaryny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Ekologiýa çäreleri tebigata aýawly garamak boýunça asylly däpleriň mynasyp dowamydyr hem-de Aşgabadyň şanly 140 ýyllygynyň baýram edilmegi mynasybetli guralýan çäreleriň hatarynda mynasyp orun eýelär.


text:
Türkmenistan Energetika Hartiýasyna Ylalaşygy döwrebaplaşdyrmak boýunça gepleşiklere gatnaşýar26.08.20 - 02:13
Türkmenistanyň wekilleri Belgiýanyň Brýussel şäherinde ýerleşýän Energetika Hartiýasynyň sekretariaty tarapyndan Energetika Hartiýasyna Ylalaşygy (EHY) döwrebaplaşdyrmak boýunça wideomaslahatlar görnüşinde geçirilýän gepleşikleriň birinji tapgyryna gatnaşýarlar.
На заседании правительства обсуждены итоги развития ТЭК за первое полугодие, приняты кадровые решения09.07.20 - 17:31
На расширенном заседании правительства, которое провел Президент Туркменистана в минувшую пятницу, были подведены итоги развития за шесть месяцев 2020 года всех отраслей национальной экономики, в том числе – нефтегазового комплекса нашей страны.
Türkmenistan — Hytaýa turba geçiriji gazyny iberýän iň iri ýurt26.08.20 - 08:55
Türkmenistan Hytaýa turba geçiriji gazyny iberýän iň iri ýurt bolmagynda galýar. Bu barada Interfaks HHR-iň Gümrük boýunça baş administrasiýasyna salgylanyp habar berýär.
«Şatlyk» şypahanasy dynç alýanlar üçin gapysyny açýar26.08.20 - 04:00
«Türkmengaz» DK-nyň «Marygazçykaryş» müdirliginiň «Şatlyk» şypahanasy Garagum derýasynyň gözel kenarynda ýerleşýär. Abatlaýyş işlerinden soň düýpli täzelenen şypahana 6,3 gektar meýdançada ýerleşip, ol ýerde saýaly gür baglyk ýaýrap ýatyr.
Sanly tehnologiýalar nebit çykarylyşa ornaşdyrylýar26.08.20 - 03:41
«Türkmennebit» döwlet konserniniň kärhanalarynda ornaşdyrylan sanly tehnologiýalar nebiti gözlemek, känleri işläp taýýarlamak we nebiti çykarmak prosesiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Kükürtli käninde gazyň çykarylyşy artýar26.08.20 - 08:02
Garagumyň çylşyrymly howa şertlerine garamazdan, «Lebapgazçykaryş» müdirliginiň Kükürtli känindäki önümçilik görkezijileri 2020-nji ýylyň başyndan bäri ýokary görkezijilere ýetdi.
Türkmenistan benziniň iň arzan döwletleriniň onlugynda — HEA10.07.20 - 15:21
Türkmenistan dünýä boýunça benziniň bahasynyň iň arzan ýurtlarynyň ilkinji onlugyna girýär, diýip Halkara energetika agentligi habar berýär (HEA).
Abu-Dabi Ösüş Gaznasynyň ýolbaşçylary bilen ýangyç-energetika toplumynda we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlyk meseleleri maslahatlaşyldy10.07.20 - 15:19
17-nji iýunda Abu-Dabi Ösüş Gaznasynyň Baş direktory Mohamed Saif Al Suwaýdi bilen wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly geçirilen duşuşykda ýurdumyzyň iri möçberli nebitgaz taslamalaryna maýa goýumlaryny çekmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, diýip ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.
HNGU-da 2020-nji ýylyň uçurymlaryny gutladylar10.07.20 - 15:17
Türkmenistanyň Halkara nebit we gaz uniwersitetinde geçirilen dabaraly çäräniň dowamynda uçurymlary okuwyň üstünlikli tamamlanmagy bilen gutladylar. Bu gün professor-mugallymlar düzümi, şeýle hem talyplaryň ýakynlary we hossarlary HNGU-nyň myhmansöýer binasyna ýygnandylar.
Türkmenistan we Fransiýa söwda-ykdysady ulgamda hyzmatdaşlygyny berkidýär10.07.20 - 15:15
Sişenbe güni Türkmenistanyň we Fransiýanyň arasynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek we giňeltmek boýunça Türkmenistanyň DIM-niň hem-de Fransiýa-Türkmenistan Söwda edarasynyň wekilleriniň gatnaşmagynda wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly maslahat geçirildi. Bu barada ýurduň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.
«Türkmengaz» DK-nyň pudaklaýyn ylmy-barlag institutynda Ylymlar gününe bagyşlanan maslahat geçirildi25.08.20 - 22:51
«Türkmengaz» döwlet konserniniň Tebigy gazyň ylmy — barlag institutynda Türkmenistanda Ylymlar gününe bagyşlanan «Ylym we bilim ulgamlarynda innowasion tehnologiýalar» atly maslahat geçirildi.
«Günorta gaz geçelgesiniň» giňeldilmegi gazy ibermekligiň diwersifikasiýalaşdyrylmagyna ýardam eder - Ýewrokomissar10.07.20 - 15:11
«Günorta gaz geçelgesiniň» giňeldilmegi gazy ibermekligiň diwersifikasiýalaşdyrylmagyna ýardam eder. Ýöne bu bazardaky islege bagly bolar. Bu barada Ýewropa Bileleşiginiň energetika boýunça komissary Kadri Simson belledi, diýip Trend habar berýär.
Innowasiýalar we täze tehnologiýalar «Türkmennebit» bilen «Tatneftiň» netijeli hyzmatdaşlygynyň girewi25.08.20 - 22:32
«Türkmennebit» döwlet konserni öz işini, esasan, Türkmenistanyň günbatar sebitinde alyp barýar. BU ýerde nebit känleri jemlenendir. Olaryň aglabasy baryp XIX asyryň ahyrlaryndan senagat taýdan ulanylyp başlanypdyr.
HEA-nyň ýolbaşçylygy bilen onlaýn-duşuşykda hyzmatdaşlygyň ugurlary maslahatlaşyldy10.07.20 - 15:06
Halkara energetika agentliginiň Ýerine ýetiriji direktory Fatih Birol bilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Nebitgaz meseleleri boýunça orunbasary M.Meredowyň arasynda onlaýn görnüşinde geçirilen duşuşykda Halkara energetika agentligi bilen Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň gaz, nebit we energetika sektorlarynda bilelikdäki syny taýýarlamagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Geçen hepdäniň birža täzelikleri10.07.20 - 15:04
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 37-si hasaba alyndy.


text:
Soltan Alparslanyň Syrly Gubury...
TRT Soltan Alparslanyň ýiten guburynyň ýerleşýän ýeridigi çak edilýän ýere baryp gördi
Seljukly döwletiniň belki hem iň möhüm hökümdarlarynyň biri hem Soltan Alparslandyr. Emma Anadolynyň basyp alyjysy Alparslanyň gubury eýýäm 800 ýyl bäri tapylanok.
Türk we türkmen alymlarynyň hyzmatdaşlyk etmeginde 2013-nji ýylda başladylan gazuw-agtaryş işleri oňaýsyz hadysa sebäpli bes edildi.
TRT-nyň işgärleri Soltan Alparslanyň ýiten guburynyň ýerleşýän ýeridigi çak edilýän ýerine baryp gördi.
Rimiň imperatory Roman Diogeniň goşunlaryny Malazgirt söweşinde derbi-dagyn edip, 1071-nji ýylda Anadoly topraklarynyň gapylaryny türklere açan beýik Soltan Alparslan, 1072-nji ýylda Buharada 2-nji gezek ýeňiş gazandy. Alparslan günäsi geçilmek üçin ýanyna getirilen galanyň serkerdesiniň janyna kas etmegi netijesinde ýogaldy. Soltan Alparslan, wesýetine laýyklykda Seljukly döwletiniň paýtagty Merw şäherinde kakasynyň ýanynda jaýlandy. 1221-nji ýylda Mongollaryň basyp alyşlygynda zyýan ýetmezligi üçin başga ýere göçürilen gubury soň bolsa ýitdi.
Soltan Alparslanyň guburynyň Soltan Sanjaryň aramgähiniň gündogar tarapynda we häzirki wagtda topragyň aşagynda bolan Juma metjidiniň içindedigi çak edilýär. Üç futbol meýdançasy ululygyndaky bu meýdanyň içindedigi pikir edilýän metjit, Mongollaryň basyp alyşlygynda ýumrulypdyr we häzirki wagtda 10-12 metr galyňlygyndaky topragyň aşagyndadygy çak edilýär.
Manas uniwersitediniň rektory Prof.Dr. Alparslan Jeýlan TRT beýanat berdi.
Alparslan Jeýlan: “Soltan Alparslan bilen baglanşykly maglumatlara ser salanymyzda Merw şäherinde jaýlanandygy ikuçsyzdyr. Emma Merw şäherinde Juma metjidinde jaýlanandygy baradaky maglumatlar bolsa täzedir. Wagtyň geçmegi bilen Soltan Alparslanyň jaýlanan ýeri bolan Juma metjidiniň ýeri hem ýitip gidipdir. Taryha altyn harplar bilen ýazylan Soltan Alparslanyň guburynyň ýeriniň tapylmagy maksady bilen 2013-nji ýylda Türkiýe bilen Türkmenistanyň arasynda şertnama baglaşyldy. Emma oňaýsyz bir hadysa sebäpli şol gazuw-agtaryş işleri başlanyndan gysga wagt soň, gazuw-agtaryş işlerini geçirýän toparyň düzüminde bolan nemes arheologlar gynansagam howa menzilinde Türkmenistana degişli taryhy tapyndylar bilen saklandy. Bu bolsa Türkmenistan tarapyndan erbet hereket hökmünde kabul edildi we gazuw-agtaryş işleri bes edildi. Biziň iň uly arzuwymyz Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasynda gazanylan we TIKA edarasy tarapyndan goldanýan şol gazuw-agtaryş işleriniň iň gysga wagtda başlamagy iň uly tamamyzdyr” diýip belledi.
Türk we türkmen alymlary işleri ýaňadandan başladyp, Soltan Alparslanyň guburynyň tapylmagynyň Soltana wepalylyk parzlarydygyny beýan edýärler.
Degişli Habarlar
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Dubaýda Saparda Boldy
Döwlet Baştutany «Ekspo-2020» Bütindünýä Sergisinde Türkmenistanyň Milli Gününiň Açylyş Dabarasyna Gatnaşdy
Türkmenistan Şehitlerini Hatyralady
1948-nji ýylda bolan Aşgabat ýer titremesinde pidalar bolanlar bilen 2-nji Jahan urşunda şehit bolan gahryman türkmenler hatyralandy
Türkmenistan we Özbegistan owgan halkyna kömek bermäge dowam ederler
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistanyň Prezidenti Şewket Mirziýoýew owgan halkyna kömek bermäge dowam etjekdiklerini beýan etdiler


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň parasatly döwlet ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň awtomobil ulaglary pudagy dünýäde öňdebaryjy kompaniýalaryň öndürýän häzirki zaman awtoulaglary bilen üpjün edilýär.
Hormatly Prezidentimiziň satyn alyp berýän döwrebap awtobuslary we ýeňil taksi awtoulaglary bilen ýolagçylara, ýurdumyzyň myhmanlaryna hem-de döwlet derejesinde geçirilýän çärelere gatnaşyjylara ýokary hilli we medeniýetli awtoulag hyzmatlary edilýär.
Türkmenistanyň ilatynyň awtomobil gatnamalaryna bolan isleglerini talaba laýyk kanagatlandyrmak, awtomobil ulaglarynda ýolagçylaryň ýokary hilli gatnadylmagyny, olara medeniýetli hyzmat edilmegini gazanmak maksady bilen, «Türkmenawtoulaglary» agentliginiň garamagyndaky degişli edara-kärhanalar, Agentligiň we onuň garamagyndaky edara-kärhanalaryň paýly gatnaşygyndaky «Awtomobil ulag hyzmaty» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan, häzirki wagtda jemi 607 sany, şolardan 168 sany şäheriçi, 336 sany şäherýaka we 103 sany şäherara awtobus ugurlary bolup, mundan başgada buýurmalar esasynda ýolagçylara ýokary hilli we medeniýetli awtoulag hyzmatlary ýerine ýetirilýär.
Ilatyň awtobus gatnamalaryna bolan isleglerini kanagatlandyrmak hem-de hyzmatlaryň ýokary hilli we medeniýetli bolmagyny gazanmak maksady bilen 2021-nji ýylyň başyndan häzirki wagta çenli 26 sany awtobus ugurlary açyldy hem-de 22 sany awtobus ugurlara üýtgetmeler girizildi.
Hormatly Prezidentimiziň satyn alyp berýän döwrebap ýeňil taksi awtoulaglary bilen paýtagtymyzda we ýurdumyzyň welaýatlarynda ýolagçylara gije-gündiziň dowamynda ýokary hilli we medeniýetli taksi hyzmatlary ýerine ýetirilýär.
Ýerine ýetirilýän awtoulag hyzmatlarynyň ýokary hilli medeniýetli bolmagyny gazanmak we ýolagçylar üçin amatly şertleri döretmek maksady bilen, paýtagtymyzdaky şäheriçi awtobuslarda nagt däl görnüşli elektron töleg ulgamy ornaşdyryldy, ýeňil taksi awtoulaglarda elektron enjamy goýlup, internet ulgamynyň üsti bilen hyzmatlar ýola goýuldy we awtobuslarda, ýeňil taksi awtoulaglarda hem-de welaýatlardaky kärhanalarymyzyň hasabyndaky ýük awtoulaglarda hem GPS/Glonass ulgamy ornaşdyryldy. Ýörite enjam ornaşdyrylyp, paýtagtymyzdan ýurdumyzyň welaýatlaryna şäherara we şäherýaka ugurlar boýunça gatnaýan awtobuslara ýol peteklerini internet ulgamy arkaly satyn almak hyzmaty ýola goýuldy.
Şeýle hem, ýük awtoulaglary halk hojalygynyň dürli pudaklarynda, şol sanda ýurdumyzda alnyp barylýan iri gurluşyklarda hem-de ýurdumyzda ýetişdirilýän galla hasylyny we beýleki oba hojalyk ekinlerini daşamakda giňden ulanylýar. Mundan başga-da, düzüminde «KAMAZ 5490 (4x2)» kysymly eýerli çekiji we «NEFAZ-93341» kysymly tentli ýarym tirkeg bolan ýük awtoulaglary, ýurdumyzyň Döwlet serhediniň üstünden geçilýän gözegçilik-geçiriş ýerlerinde we ýurdumyzyň çägi boýunça, ýurdumyza gelýän we onuň çäginden üstaşyr geçýän ýükleri daşamakda giňden ulanylýar.


text:
Biz öňde
Adam aýtdy:
"Orus agamyz bizden ozdurjak. Bilim ministrligi daşary ýurt dilleriniň synaglaryny ýatyrýar, sebäbi olar okuwçylary ýurtdan gitmäge itekleýär diýýär. Beden terbiýesini hem ýatyrmak plany bar, sebäbi ol ýurtdan gaçmagy öwredýär, soň gezek geografiýa gelýär, bu sapak ýurtdan nirä gaçmalydygyny görkezýär; soň taryh sapagy ýatyrylar, bu sapak ýurtdan näme üçin gaçmalydygyny düşündirýär. Elbetde, iň soňunda ähliumumy sowatlylyk ýatyrylar, sebäbi şeýdilse, ýurtdan gaçanlar baran ýerlerinde hiç bir dokument dolduryp bilmez. Ýöne biz barybir olardan öňde: okap-ýazyp bilmeýänlerimiz hem ýurtdan arkaýyn gidip bilýär, sebäbi Türkiýede ne dil bilmek, ne-de sowat gerek, gije-gündiz işleseň bolýar."


text:
Sanly tehnologiýalar, sanly programmalar, sanly maglumatlar häzirki wagtda tutuş adamzat jemgyýetiniň aýrylmaz bir bölegi boldy we olaryň köp işlerimizi has ýeňilleşdirýändigi hemmä mälimdir. Gaty uzaga gitmän aýtsak, heniz internet ulgamy peýda bolmadyk döwründe adamlar gerek bolan maglumatlaryny tapmak üçin kitaphanalary ýa-da gazet-žurnallary agtarmak bilen bolardy. Tehnologiýanyň ösmegi we internetiň ýüze çykmagy bilen gerekli bolan maglumatlary, islendik ugurdan ýüze çykýan sowallary internetiň kömegi bilen öýümizden çykmazdan çözüp bilýäris. Smartfonlar, kompýuterler, planşetler ösüp gelýän ýaş nesilleriň aýrylmaz “dostuna” öwrüldi. Ulanylýan sanly serişdeler, elektron maglumat göterijiler, wideoşekiller we audio ýazgylar ýaşlaryň has köp ulanýan zatlarynyň hatarynda durýar.
Ýeri gelende bellesek ýurdumyzda her ýyl ak mekdeplere ilkinji gezek gadam basýan mekdep okuwçylaryna hormatly Prezidentimiziň adyndan kompýuterler sowgat berilýär. Munuň özi ýaş nesliň çagalyk döwründen başlap sanly tehnologiýalardan kämil baş alyp çykarmaklaryny üpjün edýär. Hut şu sebäpden hem hormatly Prezidentimiz “XXI asyr bizden dünýäniň ösen döwletleriniň ylym-bilimde ýeten sepgitleri bilen aýakdaş gitmegi, döwrüň talaplaryndan ugur almagy talap edýär” diýip belleýär. Bu günki bilimli çagalar biziň ak ertirlerimizdir.
Esasan hem, sanly tehnologiýalar kiçi ýaşly çagalaryň aňyna has çalt täsir edýär. Ene-atalar çagalaryň ösen tehmologiýalardan üstünlikli baş çykarmagyny isleýärler. Şol sebäpli dünýä alymlary ene-atalaryň çagalara sanly tehnologiýalardan baş çykarmagyň peýdaly taraplaryny öwretmegi maslahat berýärler. Özbaşdak kiçi ýaşly çagalardygyna garamazdan smartfonlaryň, kompýuterleriň kömegi bilen dürli peýdaly programmalary düzüp bilýän çagalar az däl. Mysal üçin, çagalaryň pikirlenişini, matematika sowatlylygyny artdyrýan dürli oýunlary getirmek bolar. Olar çagalaryň boş wagtlaryny peýdaly we ene-atalaryndan uzaklaşmazdan geçirmäge mümkinçilik berýär. Çagalar ululara garanda sanly tehnologiýalara has çalt uýgunlaşýar. Şonuň üçin hem çaga aňyna sanly tehnologiýalaryň peýdaly taraplary köp bolşy ýaly zyýanly taraplary hem bardyr.
Mundan 30 – 40 ýyl öň çagalara “Bir bar eken bir ýok eken…” diýlip erteki aýdylyp berilýän bolsa-da häzirki wagtda tehnologiýanyň ösmegi bilen bu ýagdaý azda-kände özgerip barýar. Çagalar her näçe ertekili kitaplary okasalar-da, multifilme tomaşa etmek olar üçin has gyzykly bolup görünýär. Çünki ses, şekil, hereket, duýgy, duýgy birleşip çaganyň ünsüni özüne çekýär. Wakalar olar üçin has gyzykly görünýär. Emma çagalar multifilme tomaşa edenlerinde diňe multifilmi döredenleriň kesgitlän çäklerinde pikirlenýärler. Ýene-de bir bellemeli zatlaryň biri hem çagalara görkeziljek multifilmleriň dogry seçilip alynmagydyr. Çünki çaga kinolarda, multifilmlerde gören her bir hereketini gaýtalamaga çalyşýar. Bu bolsa olaryň heniz seljeriş, akyl ýetiriş ukyplarynyň doly kemala gelip ýetişmänligi sebäplidir.
Sanly tehnologiýalary dogry ýerde we dogry wagtda peýdalanmak hökmandyr. Çagalar wagtynyň köp bölegini gözegçiliksiz sanly tehnologiýalar, smartfonlar, kompýuterler bilen geçirýän bolsa, olar çagalara akyl we fiziki taýdan täsirini ýetirip biler. Dünýä alymlarynyň bellemegine görä, wagtyndan aşa smortfonlarda ýa-da kompýuterlerde oýna güýmenýän çagada pikirleniş ukybynyň peselmegi, göz agyrylary, kelle agyrylary, ukusyzlyk, işdäsiniň kesilmegi ýaly rahatsyzlyklar ýüze çykyp bilýär. Şonuň üçin hem ene-atalar çagalarynyň tehnologiýalara aşa özlerini aldyrmasyna ýol bermeli däldir. Çagalaryň peýdasyz oýunlara güýmenýän wagtlaryny has peýdaly bir zatlar bilen çalyşmaga synanyşmaly. Sport çagalaryň zehinli we sagdyn bedenli bolup ýetişmeklerinde uly orny eýeleýär. Sport çagalaryň ýaramaz endiklerden gaça durmaklaryna, wagtlaryny tygşytly sarp etmeklerine-de ýardam edýär. Emma ähli çagalaryň sporta höwesi bolup durmaýar. Şonuň üçin şeýle çagalary sporta gönükdirmek ene-ata kyn düşüp biler. Şonuň üçin hem ene-atalar çagalaryň özbaşdak edýän hereketlerine, dogry terbiýelenmegine yzygiderli gözegçilik etmelidir.
Gyzlargül ANNAGURDOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara žurnalistikasy fakultetiniň talyby.
https://www.atavatan-turkmenistan.com/turkmen-nakyllary-inlis-dilinde-makul-sozluk/


text:
TÝRKIYa JARAP JATYR
Týrkiya biyligi taghy bir sauapty dýniyeni qolgha aldy. Mazasy ketken Ukrainadaghy meshet týrikterin Týrkiyagha kóshirudi bastady. Týrli zobalandy bastan keshken meshettikterding alghashqy kóshi Týrkiyagha bet búrdy. Jalpy, týrki əleminde qiyndyq kórgen bauyrlaryn Týrkiya óz qamqorlyghyna aludan eshqashan tartynghan emes.
Kenes odaghynan qudalau kórip, Pamir asyp barghan 2 myngha juyq qazaqty bauyryna basty. Arnayy jer berip, Stambuldyng tórine ornalastyrdy. Aughanstandaghy azamattyq soghys kezinde zəbir kórgen qyrghyzdardy da qataryna qosty. Noghay, gagauyz, qarashay siyaqty últ-úlystardyng da ókilin ózekke tepken emes. Qytaydaghy úighyrlardyng jaghdayyna alandap, halyqaralyq dengeyde məlimdeme jasady. Aghalyq qamqorlyghyn tanytyp-aq jýr... Týrkiyanyng osy ústanymy únaydy. Osydan 25 jyl búryn əlemdegi təuelsiz jalghyz týrki memleketi Týrkiya ghana edi. Shýkir, qazir 6 týrki memleketi təuelsiz el retinde ómir sýrip jatyr. Búl qatardy tolyqtyratyn elderding bolatyny anyq.
Týrkiyanyng týrki elderine qamqorlyghy jayly mysaldardy kóptep keltiruge bolady. Bir ghana mysal: Týrik Respublikasy qúryluynyng 10 jyldyghyna oray 1933 jyly 29 qazan kýni Týrkiya Últtyq Mәjilisinde Atatýrik: «…Býgin Kenes Odaghy – dosymyz. Osy dostyqqa múqtajymyz bar. Alayda, erteng ne bolaryn býgin eshkim de kesip aita almaydy. Qúddy Osman nemese Avstriya – Vengriya imperiyalary siyaqty bólshektenip, úsaqtalyp ketui de ghajap emes. Býgin qolynda myqtap ústaghan halyqtar erteng uysynan shyghyp ketui mýmkin. Mine, sol kezde Týrkiya qanday әreket jasau kerektigin bilui tiyis… Bizding osy dosymyzdyng qol astynda tili, dini, taghdyry bir bauyrlarymyz bar. Olargha qol úshyn beruge әzir boluymyz kerek. Ázir bolu – sol kýndi ýnsiz kýtu degen sóz emes. Dayyndalu kerek. Halyqtar búghan qalay әzirlenedi? Ruhany kópirlerdi berik saqtay otyryp. Til – bir kópir. Senim – bir kópir. Tarih – bir kópir…», - depti. Ne degen kóregendik! Býgingi Týrkiya Atatýrikting osy amanatyna adal boldy. Barsha týrkilerdi bauyrgha basamyn degen úly múrattaryna tek səttilik!
Núrserik Jolbarys
Facebook-tegi paraqshasynan


text:
Hazaryň türkmen kenarynyň mümkinçilikleriniň toplumlaýyn artdyrylmagy döwlet ähmiýetli wezipedir08.08.2021
Ozal habar berlişi ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň alty aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde ýurdumyzyň ýolbaşçy düzüminiň 1-nji awgustdan dynç alşa çykýandygyny yglan etdi.
7-nji awgustda, şenbe güni «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda dynç almaga başlan milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ir bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary — Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi S.Berdimuhamedow bilen “Awaza” köpugurly sport toplumynda bolup, bedenterbiýe maşklaryny ýerine ýetirdi.
Sport toplumynda sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaga giň mümkinçilikler bar. Ol ýöriteleşdirilen döwrebap enjamlar we sport gurallary bilen üpjün edilendir. Bu ýerdäki köpugurly türgenleşik enjamlary tejribeli hem-de höwesjeň türgenleriň, dürli ýaşly adamlaryň netijeli türgenleşmegine niýetlenendir.
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň tarapdary döwlet Baştutanymyz asylly başlangyçlary bilen ähli watandaşlarymyza, ozaly bilen, ýaşlara şahsy görelde görkezýär. Ine, bu gün hem milli Liderimiz sport toplumynda oturdylan enjamlaryň birnäçesinde bedenterbiýe maşklaryny ýerine ýetirip, sportuň dürli görnüşleri bilen yzygiderli meşgullanmagyň netijesinde beden taýdan ajaýyp taýýarlygyny görkezdi.
Soňky ýyllarda ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýe we ýokary netijeli sportuň görnüşleri bilen meşgullanmak üçin zerur şertler döredilýär. Stadionlar, sport-sagaldyş merkezleri, köpugurly sport toplumlary sagdyn durmuş ýörelgelerini kada öwren ýaşlaryň söýgüli künjekleriniň birine öwrüldi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, sport enjamlarynyň her biriniň özboluşly aýratynlygy bolup, olar bedeniň taplanmagynda bolşy ýaly, adam saglygynyň berkidilmeginde aýratyn ähmiýetlidir. Sport enjamlarynda berjaý edilýän maşklaryň kada boýunça dürs ýerine ýetirilmeginiň ynsan saglygy üçin peýdasy ýokary bolýar. Aýratyn-da, bu enjamlaryň ýaşlaryň sazlaşykly ösüşinde, olaryň beden taýdan taplanmagynda möhüm orun eýeleýändigini bellemeli.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi S.Berdimuhamedow hem birnäçe beden maşklaryny ýerine ýetirdi.
Bedenterbiýe maşklaryny ýerine ýetirmegiň, sport bilen meşgullanmagyň adamda ruhubelentlik, maksadaokgunlylyk döredýändigini, onuň saglygyny berkidýändigini durmuş tejribesi subut etdi.
Şu nukdaýnazardan, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň raýatlarynyň, aýratyn-da, ösüp gelýän ýaş nesilleriň bedenterbiýe-sagaldyş hereketini, sagdyn durmuş ýörelgelerini durmuş kadasyna öwürmeklerini ündeýär. Şeýlelikde, ýurdumyzda ýokary netijeli sporty ösdürmek, halkara derejeli türgenleri taýýarlamak meseleleri döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.
Awazada döwrebap bedenterbiýe-sport toplumynyň hem-de beýleki ugurdaş desgalaryň, şypahanalaryň we dynç alyş merkezleriniň her birinde bolsa sport meýdançalarynyň, suwda ýüzülýän howuzlaryň we dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň dürli görnüşli sport enjamlary bilen üpjün edilen fitnes otaglarynyň bardygy göz öňünde tutulanda, döwlet Baştutanymyzyň Hazaryň kenaryndaky dynç alyş zolagynyň sport binýadyny berkitmäge nähili uly ähmiýet berýändigi aýdyň görünýär.
Hormatly Prezidentimiz sport maşklaryny tamamlap, bu ýerden Hazaryň ekologik taýdan arassa kenaryndaky dynç alyş zolagynyň çäginden geçýän “Awaza” derýasynyň kenaryna geldi.
Bu ýerde döwlet Baştutanymyz egindeşleri bilen çaý başynda Hazaryň türkmen kenarynda amala aşyrylýan özgertmeleri durmuşa geçirmegiň meseleleri barada söhbetdeşlik gurady. Onuň dowamynda Hazar deňziniň gözel kenarynda uly üstünlik bilen geçen giň möçberli halkara çäreleriň ähmiýeti, onda gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmegiň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Daşary ýurtly myhmanlaryň, Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygy bilen bir günde geçirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogyna hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň halklarynyň milli tagamlarynyň halkara festiwalyna gatnaşyjylaryň mähirli kabul edilendigi, forumlaryň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyklaryny beýan edendikleri bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda, şol sanda Awazada geçirilýän halkara çärelerde baýramçylyk konsertlerini geçirmäge üns berilmeginiň ähmiýetini belledi. Şunuň bilen baglylykda, her bir çäräniň medeni maksatnamasy taýýarlanylanda, oňa hemmetaraplaýyn esasda jogapkärli çemeleşilmelidir.
Şeýle hem çaý başynda deňizýaka sebitiň ekologik hem-de daşky gurşawy goramak meseleleri, onuň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň özboluşlylygy barada gürrüň edildi. Milli Liderimiz Hazaryň çäklerinde biologik dürlüligiň saklanmagynyň, suw serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagynyň ähmiýetini belläp, bu ugurda ylmyň täze gazananlarynyň ähmiýetine ünsi çekdi.
Hazaryň kenarynda öňde boljak halkara çärelere taýýarlyk, olaryň guramaçylykly geçirilmegini üpjün edýän maksatnamanyň ugurlary boýunça pikir alşyldy. Şunda tomus paslynyň dynç alyş möwsüminiň guramaçylykly geçirilmeginiň meselelerine garaldy.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň çäklerinde, aýratyn-da, Awazada elektrik geçirijileriň bökdençsiz işiniň üpjün edilmegi bilen baglanyşykly meseleler üns merkezinde saklanýar. Döwlet Baştutanymyz elektrik geçirijileriň ýylyň ähli döwründe, aýratyn-da, tomus paslynda sazlaşykly işiniň ýola goýulmagynyň wajypdygyny belläp, bu ugurda durmuşa geçirilýän çäreleriň ähmiýetini belledi.
Söhbetdeşligiň dowamynda ykdysadyýetiň ýangyç-energetika toplumynda alnyp barylýan işler barada durlup geçildi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz topluma degişli edaralaryň işiniň talabalaýyk guralmagynyň ekologik talaplaryň berjaý edilmeginde wajypdygyna ünsi çekdi.
Soňra Hazaryň kenarynda geçirilen halkara çäreleriň çäklerinde ýurdumyzyň ulag-üstaşyr mümkinçiliklerine möhüm üns berlendigi, bu ugur boýunça degişli ylalaşyklaryň gazanylandygy barada aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz menziliniň ýurdumyzyň halkara üstaşyr ulag geçelgesi hökmündäki derejesini berkidýändigini aýdyp, ulag ulgamy boýunça guralan halkara çäreleriň ähmiýetine ünsi çekdi.
Mälim bolşy ýaly, ýakyn wagtda ýurdumyzda bilim işgärleriniň döwlet maslahaty geçiriler hem-de Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli dabaralar guralar.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz bilim işgärleriniň, mekdep okuwçylarynyň we talyp ýaşlaryň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly seneler mynasybetli geçiriljek dabaralaryň guramaçylyk derejesine uly üns berilmelidigini belledi.
Şonuň ýaly-da, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysady forumy, onuň dowamynda gazanylan ylalaşyklar, şolary ýerine ýetirmegiň ugurlary boýunça pikir alşyldy. Döwlet Baştutanymyz halkara ylalaşyklaryň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda degişli düzümler bilen zerur tagallalaryň edilmelidigine ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylanlary jemläp, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň şypaly howa şertleri, bejeriş mümkinçilikleri, innowasiýalara uly orun berilmegi, ýokary derejedäki hyzmatlar türkmen topragynyň bu ajaýyp künjeginiň ykrar edilen saglygy berkitmegiň, şypahana-dynç alyş sport merkezine öwrülmegi üçin ähli şertleri döredilýändigini nygtady.
Soňra döwlet Baştutanymyz ajaýyp deňiz görnüşini hem-de Awaza derýasynyň kenarynyň gözelliklerini synlady. Bu ajaýyp derýa dynç alyş zolagynyň esasy bezegine öwrülmek bilen şypahana dynç alşynyň gaýtalanmajak keşbini döretdi. Derýanyň üstünden gurlan köprüler iki kenary baglanyşdyryp, derýanyň ýakasynda gezelenç etmegi halaýanlar üçin amatlyklary üpjün edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna gezelenji tamamlap, egindeşleri bilen hoşlaşdy hem-de bu ýerden ugrady.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halypa-şägirt ýoluny ösdürmegiň ähmiýeti bimöçberdir. Sebäbi, halypaçylyk mekdebi müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelen türkmen dünýäsinden gözbaş alýar. Halypaçylyk islendik kärde-de zerurdyr. «Şägirt halypadan ozdurmasa kär ýiter» diýlişi ýaly, halypanyň öwüt-ündewlerinden, iş usullaryny öwretmek babatdaky nesihatlaryndan göwni ganatlanan ýaşlaryň geljekde öz kärine ezber, zähmetsöýer adamlar bolup ýetişjekdigi düşnüklidir. Käbir ýaşlaryň hünärine ussatlyk bilen erk edişlerini görenlerinde: «Aý, ol halypa gören, halypaçylyk mekdebini geçen şägirtdir» diýip, ýerlikli baha berýärler. Men hem şu ýerde öz halypam bolan Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri Gözel Hummaýewa barada söz açasym gelýär.
Gözel Hummaýewa 1946-njy ýylyň awgust aýynyň 16-syna Aşgabat şäherinde sungat ussatlarynyň maşgalasynda dünýä inýär. Onuň kakasy Ýolaman Hummaýew ýurdumyzyň ilkinji opera aýdymçylarynyň biridir. Ejesi Bibi Çiratonowa halypa tansçy hem-de «Aýgytly ädim», «Aýna», «Aýratyn tabşyryk», «Aşyr aganyň hötjetligi» ýaly ençeme çeper filmlerde ýatda galyjy keşpleri döreden zehinli artist hökmünde giňden tanalýar. Doganoglany Ata Ilamanow hem ýaz ýaly ýakymly sesi bilen milli aýdym-saz sungatymyzda özboluşly yz galdyrdy. Sungata ömrüni baglan iki ussadyň maşgalasynda kemala gelen gyz olaryň ýol-ýörelgelerini dowam etmegiň arzuwynda bolýar. 1956-njy ýylda ozalky Lelingradyň, häzirki Sankt- Peterburgyň A. Ý. Waganowa adyndaky döwlet horeografiýa mekdebine okuwa girýär. Dogduk mekanyndan uzakda dokuz ýyl tans sungatynyň inçe syrlaryny öwrenmek ýaş gyz üçin ýeňil bolmasa-da, ol ýüreginde beslän arzuwyna ýetmek üçin yhlasyny gaýgyrmaýar. Zehinini zähmet bilen taplaýar. Gözel Hummaýewa okuwyny tamamlap, 1965-nji ýylda ozalky Magtymguly adyndaky Opera we balet teatrynda işe başlaýar. Kakasynyň we ejesiniň zähmet çeken teatrynyň döredijilik topary ony mähirli garşylaýar. Işe başlan ilkinji günlerinden başlap ol birnäçe baletlerde dürli häsiýetdäki gahrymanlaryň keşplerini ýatda galyjy janlandyrýar. Ýaşlygyna garamazdan, türkmen we daşary ýurtly kompozitorlaryň döreden baletlerinde, ukyp-başarnygyny ýüze çykarmagy başarýar. 1966-njy ýylda Moldowanyň paýtagty Kişinýew şäherinde «Halklaryň dostlugy» atly sungat festiwaly geçirilýär. Gözel Hummaýewa bu festiwala ýurdumyzyň tanymal sungat ussatlary bilen bilelikde gatnaşyp, dürli ýurtlardan gelen medeniýet we sungat işgärleri bilen duşuşýar, söhbetdeş bolýar.
Gözel Hummaýewa Magtymguly adyndaky opera we balet teatrynyň sahnasynda «Žizel» – Žizel (A. Adan, Perro, Sen-Jorj, M. Petipa), «Esmeralda» – Esmeralda (S. Puni, Sirganidi), «Françeska da rimini» – Françeska (P, Çaýkowskiý, L. Woskresenskaýa), «Per Gýunt» – Ingrid, Solweýg (E. Grig, B. Griwiskas) «Baýaderka» – Baýaderka (L. Minkus, M. Petipa), «Spartak» – Prigiýa (A. Haçaturýan, K. Niýazow), «Gaýane» – Gaýane (A. Haçaturýan, K. Niýazow), «Gibel Suhoweýa» – Akgül (Ç. Nurymow, B. Gribitskas), «Aldar-Köse» – Ene (K. Korçmarew, G. Japarow), «Nissa» – Nissa (D. Nuryýew, K. Niýazow), «Şelkunçik» – Maşa (P. Çaýkowskiý, W. Waýnonen), «Don-Kihot» – Kitri (L. Minkus, K. Niýazow) baş keşpleri ýerine ýetirýär.
1982-nji ýylda Kerim Niýazow Daňatar Öwezow adyndaky ýörite sazçylyk mekdebinde tansyň taryhy, aktýoryň ussatlygy we teatryň taryhy sapaklaryndan okatmak üçin Gözel Hummaýewany işe çagyrýar. Ol mundan başga-da türkmen tansy, fransuz sözlügi, şekillendiriş sungaty, häzirki zaman tansy derslerinden sapak berýär. Ol mugallym bolup işlän döwri jaňjagazly tans, rus, balero, wenger, polonez, ispan, hindi, jigitler, çopan, käse, gurjak ýaly birnäçe tanslary goýýar. 1989-njy ýylda
G. Hummaýewa ýaşlyk ýyllarynyň geçen şäheri Sankt-Peterburga dolanýar. Ol ýerde N.A.Rimskiý Korsakow adyndaky döwlet konserwatoriýasynyň balet režissýory bölümine okuwa girýär, amaly dersleri tejribe bilen özleşdirip, balet we tans sungatyny ylmy taýdan düýpli öwrenýär. Newa derýasynyň boýunda ýerleşýän şäheriň kitaphanalaryna ýygy-ýygydan gatnap, sungata degişli kitaplardan balet we tans sungaty barada ýazylan gymmatly maglumatlary toplaýar. Teatrlarda görkezilýän operalara, baletlere tomaşa edip, tanymal sahna ussatlary bilen duşuşýar. Ol «Türkmen horeografiýasynyň çeşmesi» atly temadan diplom işini ýazýar. G. Hummaýewa 1994-nji ýylda okuwyny üstünlikli tamamlap, ata Watany Türkmenistana dolanyp, Türkmen döwlet medeniýet institutynda işe başlaýar. Ol işlän döwründe hem tans sungatyny ylmy taýdan öwrenmegi dowam edýär, ýaşlara bu sungatyň taryhy, tanslaryň many-mazmuny, olaryň sungatdaky orny barada giňişleýin gürrüň berýär. Gözel Hummaýewa 1998-nji ýyldan şu wagta çenli Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň Halk tansy bölüminiň halypa mugallymy bolup işleýär. Gözel Hummaýewa ýaşlara ussat halypalaryň ömri we döredijiligi, olaryň bu ugurda bitiren hyzmatlary barada giňişleýin gürrüň berýär.
Halypaçylyk mekdebi milli ýol-ýörelgelerimize, däp-dessurlarymyza, ruhy gymmatlyklarymyza sarpa goýmaga, giň dünýägaraýyşly bolmaga çagyrýar. Bu gün ajaýyp döwrümizde kämil garaýşa, täze many-mazmuna eýe bolan halypaçylyk mekdebi Watany ak ýürekden söýmegiň, halka halal hyzmat etmegiň, milletiň ruhy dünýäsine ornan belent gylyk-häsiýetleriň özboluşly mekdebidir. Halkymyzyň baý milli mirasyny, medeni gymmatlyklaryny dünýä ýaýmaga, halypaçylyk mekdebini kämil derejede dowam etmäge giň ýol açan Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden alkyşlar aýdýarys. Hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, döwletli işleri hemişe rowaç bolsun!
Laçyn Orazowa,
Türkmen döwlet medeniýet institutynyň mugallymy.


text:
Alma
ALMA
Alymlar dünýäde iň peýdaly miwäniň almadygyny ylmy barlaglaryň netijesinde subut etdiler. Elbetde,almada bar ýokumlar beyleki miwelerde-de bar. Ýöne almanyň düzümindäki ýokumlaryň birleşmesi has ygtybarly hasaplanýar. Halk içinde , esasanam gelin – gyzlaryň arasynda alma adamlary ýaşardýan miwe hökmünde has hem gowy görlüpdir. Arheologlaryň tassyklamagyna görä, adamzat döräli bäri alma iň elýeterli miwe bolupdyr. Ilkidurmuş adamlarynyň gowaklaryň diwarlarynda çeken suratlarynda ähli miweleriň içinden diňe almanyň suraty köp bolup,ony hatda Müsür faraonlarynyň gurup giden piramidasynyň diwarynda hem görmek bolýar. Gadymy Rim alymy Pliniý bolsa şol döwür almanyň 23 görnüşini öz işinde sanap geçipdir. Öňler harby gullugyna gidýän esgerleriň azyk paýlaryna alma hökman goşulypdyr. Şunuň bilen birlikde ,alymlaryň arasynda alma rim esgerleriniň üsti bilen Ýewropa ýurtlaryna ýaýrapdyr diýen çaklama hem bar. Almanyň düzümindäki C ýokumy bedeniň keselden goraýjylyk ukyby pes bolanda ,kämahal ýokanç hem-de sowuklama keselleriniň üstünden eltýär. A ýokumy - bedendäki alyş-çalyş ýagdaýyny kadalaşdyrýar. Deriniň,süňküň,görüş ulgamynyň sagdynlygyny üpjün edýar. G ýokumy iýmit siňdirişiň kadaly bolmagyna hem-de boýuň ösmegine gowy ýardam edýär. Onuň düzümindäki demir bolsa ganazlykdan ejir çekýänler üçin peýdaly ýokumdyr. Alma flawanoidlere hem baý miwe bolup,olar antioksidantlyk häsiýetine hem eýedir. Bu bolsa almanyň ýürek-damar keselleriniň öňüni almak ukybynyň bardygyny aňladýar. Bir almadaky antioksidant üç pyrtykalyňka hem-de sekiz bananyňka garanyňda 1,5 esse köpdür. Almadaky fenollar gandaky holesteriniň işini kadalaşdyrýar. Alma- kaloriýasy pes miwe bolansoň,ony kempuda derek iýmegem bedeniň süýj bolan islegini kanagatlandyrmaga ukyply. Çünki bir almanyň düzüminde 70-100 kaloriý bar. Almanyň şiresi agyz boşlugyndaky dişiň syrçasyny zaýalaýan bakteriýalary ýok edýär. Şonuň üçin hem lukmanlar her nahardan soň bir almany iýmegi maslahat berýäler.


text:
Ata Watanymyz Türkmenistan ýene-de sanlyja günden baş baýramymyz bolan şanly Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk toýuny uly dabara, şowhun bilen toýlamaga barýar.
Hormatly Prezidentimiziň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan” atly kitabynda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň many-mazmunyny çuňňur beýan edýän şeýle setirler bar: “Garaşsyzlyk ata-babalarymyzyň beýik taryhy mirasynyň, medeniýetiniň, däpleriniň, dünýägaraýşynyň hem-de durmuş ýörelgeleriniň, millilige, ynsanperwerlige we ýagşylyga ýugrulan milli baýramlarymyzyň gözbaşynyň tereňligidir, müdimiligidir”.
Garaşsyzlyk – bu sözüň jümmüşinde ata-babalarymyzyň geçen taryhy ýörelgeleri we şöhratly ýollary, millilige, ynsanperwerlige ýugrulan däp-dessurlarymyzdyr adatlarymyz, pelsepewi dünýägaraýşymyz ýatyr.
Garaşsyzlyk, ilkinji nobatda, milletimize öz-özüniň kimligini tanadyp, geçen şöhratly taryhy ýoluny we bu ýolda döreden döwletlerini, maddy we ruhy gymmatlyklaryny, beýik şahsyýetlerini gaýtaryp berýär. Garaşsyzlyk halkymyzyň geçmişde öçmejek yz goýan beýik taryhy şahsyýetlerini tirsegine galdyryp, milli we ruhy gymmatlyklarymyzy dikeltmäge, öwrenmäge, söýmäge, aýap saklamaga, tutuş dünýä ýüzüne äşgär etmäge, we olary nesillerden-nesillere geçirip, müňýyllyklara eltmäge mümkinçilik berýär. Garaşsyzlyk milletimize erkin we azat ýaşamaga, gözel tebigatyna we tebigy baýlyklaryna, ata-babalarynyň ruhy we gany siňen mukaddes ene topragyna, onuň ruhy dünýäsine, milli mirasyna eýe bolmaga mümkinçilik berýär. Garaşsyzlyk- halkymyzyň mertebesine mertebe, şanyna-şan, şöhratyna-şöhrat goşjak müdimi mukaddesligimizdir.
Bu gün toýlary toýa ulaşýan Diýarymyzda, 2021-nji “Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” ýylymyzda tutuş halkymyz bir supranyň başyna jem bolup, özüniň Baş baýramy bolan mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk toýuny uly dabara bilen toýlaýar. Şu geçen 30 ýylyň dowamynda gazanylan ähli ýeňişlerimiziň, üstünliklerimiziň aňrysynda we esasynda, ilkinji nobatda, agzybirlik, parahatçylyk we birek-birege ynanyşmak ýatandyr. Aslyýetinde parahatçylyk we agzybirlik bagtyýarlygymyzyň özeni we esasy şertidir. Ata Watanymyzyň ösüş-özgerişiniň baş maksady we netijesi onuň many-mazmuny we dowamat-dowamy Garaşsyzlygy berkitmekdir, döwletimizi berkararlyga, milletimizi bagtyýarlyga ýetirmekdir.
Biziň hemmämize mälim bolşy ýaly şu ýylyň 1-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Maslahat köşgünde Bilimler we talyp ýaşlar güni hem-de täze okuw ýylynyň başlanmagy mynasybetli geçiren ilkinji umumy okuw sapagynda Berkarar döwletimiziň bagtyýar ýaşlaryna ýüzlenip şeýle diýdi – Ýüregi “Mähriban halkym, eziz Watanym, jan Türkmenistanym!”diýip urýan ilimiziň baky bagtyýarlygy, ýurdumyzyň beýik geljegi üçin okaýan, zähmet çekýän ýaşlar biziň buýsanjymyzdyr. Halk hem Watan baradaky mukaddes düşünjeler ýigitlerimiziň we gyzlarymyzyň köňülleriniň owazy, dilleriniň senasy bolmalydyr. Ýaşlarymyz ähli güýçlerini, bilimlerini hem-de başarnyklaryny Watanymyzyň ösüşlerine, dünýädäki abraý-mertebesiniň has-da belende galmagyna bagyş etmelidir.
Ösüp gelýän ýaş nesillerimiziň her biriniň mukaddes borjy hormatly Prezidentimiziň özlerine bildirilýän uly ynamyndan ruhlanyp, döwrebap ylym-bilim, hünär öwrenip, ata-babalarymyzyň ruhy siňen mukaddes ene topragymyzy, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan Watanymyzy janlaryndan söýüp, ony gözleriniň göreji deýin gorap saklamakdan ybarat bolmalydyr.
Sözümiň ahyryny şahyr Atamyrat Atabaýewiň biziň her birimiziň ýüregimizde orun tutan şeýle setirleri bilen soňlamak isleýärin:
Halkym, seň şu bagtly döwranyň üçin
Näçe ärler başyn gowga saldylar.
Seň daşyňa gala gurman, gala dek
Ogullaň başyňy göge galdyrar.
Başyň dik tut, Türkmenistan – diýarym!
Arş deňine çyksyn boýlaryň seniň.
Bize-de asyrlap miýesser etsin
Gutlap ýörmek tutýan toýlaryň seniň!
Hormatly Prezidentimizi, tutuş il-ulsumyzy ýetip gelen şanly Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk toýy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Goý, hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, il-ýurt, döwlet ähmiýetli tutýan tutumly işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!
Merjen Seýidowa
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň
Jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň mugallymy.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:39
-
-
keshe 22:08
-
-
-
-
-
-
keshe 20:51
-
keshe 20:37
-
-
keshe 20:19
-
Baǵalanbaı qalǵan batyrlar: Sembaı QALIEV
ASTANA. QazAqparat - Jeńis kúni qarsańynda «QazAqparat» HAA esimi umyt qalǵan Keńes Odaǵynyń Batyrlary týraly materıaldar jarııalaıdy. Materıaldardy jarııalaýǵa «Baǵalanbaı qalǵan batyrlar» jınaǵynyń avtory Berik Ábdiǵalıuly kómek kórsetti.
Berik Ábdiǵalıulynyń atap ótýinshe, bul jınaqta sóz qozǵalatyn batyrlardyń esimi jalpaq jurtqa málim emes. Olardyń atymen atalǵan kóshe nemese mektepter joq. Qan maıdanda erlik kórsetkenin janyndaǵy joldastary kórse de, shtab jáne partııa basshylyǵy olardy moıyndamaǵan. Bizdiń mindetimiz - baǵalanbaı qalǵan batyrlar jaıynda keleshek urpaqqa áńgimelep berý.
Sembaı QALIEV - 1916 jyly Pavlodar oblysy Lebıaji aýdanynyń Qazy aýylynda dúnıege kelgen. 1937-40 jyldary Qıyr Shyǵysta ásker qatarynda bolyp, kishi komandırler kýrsyn bitirgen. Soǵys kezinde zeńbirek komandıri bolǵan. Soǵysta kórsetken erlikteri úshin 10-shy gvardııalyq artpolkiniń komandovanıesi 1945 jyldyń qańtar aıynda S. Qalıevti Keńes odaǵynyń batyry ataǵyna usynǵan. Belgisiz sebeptermen batyr ataǵy berilmeı qalǵan. Qyzyl Juldyz, Qyzyl Tý, І dárejeli Otan soǵysy ordenderimen marapattalǵan.
1946 jyly áskerden bosap kelgen soń týǵan jerinde kolhoz tóraǵasy, sharýashylyq basshysy bolyp eńbek etedi. 1972 jyly 25 qyrkúıekte dúnıeden ótedi.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanda 2021-nji ýylyň 1-nji awgustyndan başlap gaýtadan ulanylýan kagyz galyndylarynyň eksportyna täze gümrük pajyny girizmek meýilleşdirilýär.
Wise-premýer Çary Gylyjow gaýtadan işlenilýän kagyz galyndylarynyň ýurduň daşyna çykarylmagyny düzgünleşdirmek boýunça ýerine ýetirilýän işler barada anna güni wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berdi.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň habar berşi ýaly, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary täze önümçilik kuwwatlyklaryny yzygiderli gurup, ulanmaga berýärler we şolaryň hatarynda kagyz önümleriniň önümçiligi boýunça kärhanalar hem bar. Şol kärhanalarda azyk we senagat önümlerini, halkyň sarp edýän harytlaryny gaplamaga niýetlenen kagyz gaplar, elsüpürgiçler, okuwçy depderleri, öý hojalygynda ulanylýan kagyz önümleri öndürilýär.
Ministriň bellemegine görä, şeýle kärhanalaryň köpüsi çig maly gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilip, olaryň önümçilik kuwwatlyklary her ýylda 22 müň tonnadan gowrak kagyz galyndylaryny gaýtadan işlemäge niýetlenendir.
Wise-premýer Çary Gylyjow ýurdumyzyň içinde kagyz we karton gaplara bolan islegleriň artýandygyny, kagyz galyndylaryny daşary ýurtlara çykarmagy hem-de ýerlemegi tertipleşdirmek meselelerini nazara alyp, kagyz önümleriň önümçiligi boýunça kärhanalaryň kuwwatlyklaryny doly güýjünde peýdalanmak maksady bilen, 2021-nji ýylyň 1-nji awgustyndan başlap, täze gümrük pajyny girizmek teklip etdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, bu meseleleri içgin öwrenmegiň we ony degişli derejede taýýarlamagyň zerurdygyny belledi hem-de onuň ekologiýa ugruna möhüm üns bermegi tabşyrdy.
Kagyzyň gaýtadan işlenilmegi netijesinde galyndy kagyzlardan täze kagyz önümleri öndürilýär. Ofis kagyzlary, gazetler, karton gaplary we žurnallar ýaly köp dürli kagyzlar gaýtadan işlenilip ulanylyp bilner.


text:
Reseıde kúıshi Dına Nurpeıisovanyń 160 jyldyǵy atalyp ótiledi
ATYRAÝ. QazAqparat – Reseıdiń Astrahan oblysynda qazaq kúıshisi Dına Nurpeıisovanyń 160 jyldyǵy atalyp ótiledi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Astrahan oblysy gýbernatorynyń baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, Reseı jerin 15 jylǵa jýyq mekendegen kúı anasynyń 160 jyldyq mereıtoıyn atap ótýdiń arnaıy is-sharalar jospary jasaqtalǵan. Sonyń biri – Dına Nurpeıisovanyń ómiri men óneri jaıly jańa kitaptyń tanystyrylymy.
«Qazaqtyń kúı atasy – Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń murasyn nasıhattaǵan biregeı shákirti Dına Nurpeıisova 1922-1937 jyldary Astrahan oblysynyń birneshe eldi mekeninde turǵan. Onyń ishinde qazirgi Volodar aýdanynyń Kozlov aýyly da bar. Kúıshi Dına 1934 jyly Marfın aýylynda ótken kórkemónerpazdar baıqaýynda birinshi júldeni ıelengen. Ony aıǵaqtaıtyn qurmet gramotasy saqtalǵan», - deıdi ólketanýshy Asylbek Seıitálıev.
Onyń aıtýynsha, Astrahan oblystyq memlekettik arhıvinen Dına Nurpeıisovanyń otbasy músheleriniń, tipti sıyr men qoıdyń tizimi kórsetilgen qujat tabylǵan. Bul – Marfın aýdanyndaǵy Kozlov aýyldyq keńesiniń arhıv anyqtamasy. Sondaı-aq astrahandyqtar shyǵarǵan «Estelik kitabynda» uly Hajen men nemeresi Qojahmettiń 1941 jyly Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta habarsyz ketkeni, al jaýyngerlik ordender men medaldarǵa ıe bolǵan úlken uly Jurynbaıdyń 1946 jyly ómirden ótkeni týraly jazylǵan.


text:
Gadymy döwürlerden bäri agzybirlik ýörelgesine eýeren halkymyz birek-birek bilen ysnyşykly, oňşukly, onda-da goňşy-golam bilen dost-dogan ýaly ýaşamagyň, ulyny sylamagyň, kiçini söýmegiň gadyr-gymmatyna oňat düşünipdirler.
Goňşusyny, il-gününi sylan, hormatlan halkymyzyň arasynda «Ilim-günüm bolmasa, Aýym-Günüm dogmasyn» diýen ajaýyp nakyl döräpdir. Şeýle bolansoň, baryp has irki döwürlerden goňşokara gatnaşyklaryna uly ähmiýet berlipdir.
Goňşy öýden getirilen hödür-kerem öýüňe mähir-şatlyk getirýär, duz-çörek öý bilen öýi ýakynlaşdyrýar, ysnyşdyrýar, goňşy bilen goňşyny doganlaşdyrýar. Başymyza ýagşy-ýaman iş düşende uzakdaky ile-çalanlarymyz, dogan-garyndaşlarymyzdan öň, möhümimizi duldegşir goňşymyz bitirýär. Şonuň üçin Türkmen aga: «Öý alma, goňşy al!» diýýändir.
Türkmen diňe bir tamdyrdan ýaňy çykan gyzgyn çöreginden, bişiren naharyndan däl, täze gölelän sygrynyň owuz süýdüni, miwe-bakja önümleriniň ilkinji hasylyndan dadyrmagy goňşuçylyk dessurynyň ýörelgesine öwrüpdir. Ilimiz däneli ekinleriň hasylyny alanda bugdaýdan gowurga gowrup, ýarma bişirip, mekgejöwenden patrak, jöwenden köje we zagara bişirip, mäşdir noýbadan hem belli bir möçberde unaşlyk goňşulara dadyrar eken. Şol däp häzir hem ýöredilýär.
Goňşuçylyk gatnaşyklarynyň gadymyýetden gelýän däp-dessurdygyna şaýatlyk edýän mysallar türkmen halkynda barmak büküp sanardan kän. Bu mysallar rowaýatlarda, taryhçylaryň ýazgylarynda, halk döredijiliginde öz beýanyny tapýar.
Halkymyzyň asyrlarboýy dowam edýän bu dessury adamzat gatnaşyklaryny we birek-birege bolan ynamy berkitmegiň, dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň, özara hyzmatdaşlygyň gerimini giňeltmegiň ýaşaýyş-durmuş taýdan ykrar edilen ýoluna öwrüldi.
Öý alma, goňşy al!
Gadymy döwürlerden bäri agzybirlik ýörelgesine eýeren halkymyz birek-birek bilen ysnyşykly, oňşukly, onda-da goňşy-golam bilen dost-dogan ýaly ýaşamagyň, ulyny sylamagyň, kiçini söýmegiň gadyr-gymmatyna oňat düşünipdirler.


text:
Kişinýewde Türkmenistanyň we Moldowa respublikasynyň daşary syýasy edaralarynyň arasynda syýasy maslahatlar bolup geçdi. Bu barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat gullugy habar berýär.
Taraplar esasan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň iýulynyň aýagyna bellenen resmi saparynyň taýýarlyk meselelerine üns berdiler.
Şeýle-de, syýasy, söwda-ykdysady we medeni –guminitar ugurlardaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň, şeýle-de, halkara gatnaşyklaryň çäklerinde iki ýurduň hyzmatdaşlygynyň meselelerine seredildi.
Şol gün Türkmenistanyň Moldowa Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Nurberdi Amanmyradow Moldowa Respublikasynyň Prezidenti Nikolaý Timoftä ynanç hatlaryny gowşurdy diýlip, moldowan prezidentiniň metbugat gullugynyň habarynda habar berilýär.
Döwletiň ýolbaşçysy Nurberdi Amanmyradowa onuň diplomatiki işinde üstünlikleri arzyuw etdi we moldowan-türkmen gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de çuňlaşmagyna ynam bildirdi.
Bu duşuşykda birnäçe, şol sanda energetika pudagynda bilelikdäki taslamalaryň ara alyp maslahatlaşylmagyny geçirmegyň ylalaşygy gazanyldy. Nikolaý Timofti bu ara alyp maslahatlaşmalaryň Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde duran Kişinýewe saparynyň barşynda dowam etdiriljekdigini belledi.
Esasy


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
RUSSIÝADA PLASTIGE ULANYŞDAN SOŇRA DIŇE BIR ÝER GARAŞÝAR: ZIR-ZIBIL MEÝDANÇALARY
Russiýanyň sebitleriniň köpüsinde kofe kapsulalary, diş pastasynyň gaplary, doňdurylan önümleriň paketleri, kofe stakanlarynyň gapaklary we beýleki bir gezek ulanylýan plastikler gaýtadan işlenmeýär.
"Greenpeace" guramasynyň Russiýa degişli bölümi "Açyk sikl ykdysadyýeti: plastigi gaýtadan işleme mümkinçiligini öwrenmek" atly täze hasabaty bilen tanyşdyrdy. Hünärmenler tarapyndan "Galyndysyz" atly geçirilen gözleg-anyklaýyş işlerine görä, taslamanyň hünärmenleri gündelik durmuşda köp duş gelýän we gaýtadan işlenmesi kyn bolan bir gezek ulanylýan harytlaryň we daşlyklaryň sanawyny düzdüler. Olar: ýag we süýt gaplary, gatyk ýa-da gaýmak stakanlary, plastik gap-gaçlar we gurallar, diş pasta we krem üçin gaplar, etiň aşagyndaky penoplast tabaklar we başgalar.
Alty aýyň dowamynda bilermenler şol harytlaryň haýsy böleginiň tutuş Russiýadaky "taýýarlaýjylar" tarapyndan kabul ediljekdigini öwrendiler. Taýýarlaýjylar gaýtadan ulanyp bolýan harytlary ýygnap, olary gaýtadan işleýän zawodlara satmaga taýýarlap berýärler. "Greenpeace" Russiýa boýunça 394 taýýarlaýjyny saýlap, "Recyclemap" portalynyň interaktiw kartasynda görkezilen, gaýtadan ulanyp bolýan materiallaryň kabul edilýän nokatlaryny barlady.
Barlag-anyklaýyş işleriniň netijesi Russiýadaky taýýarlaýjylaryň hiç biriniň çaý haltajyklarynyň gutularyny kabul etmejekdigini we kofeden boşan plastik kapsulalary diňe biriniň kabul etjekdigini mälim etdi. Mundan başga-da, taýýarlaýjylar diş pastasynyň gabyny, doňdurylan önümleriň haltalaryny, plastik stakanlary, kofe stakanlarynyň gapaklaryny, plastik turbajyklary, garyjylary, plastik naharhana gurallaryny we tabaklary seýrek alýarlar.
Taýýarlaýjylaryň arasynda poliwinilhloridden (belligi PWH,3) we garylan plastikden (belligi "Beýlekiler",7) ýasalan önümlere isleg az. Polipropilen (belligi PP,5) we polistirol (belligi PS,6) ýaly materiallar hem taýýarlaýjylaryň arasynda meşhur däl.
"Öndürijiler harytlary we daşlyklary gaýtadan işleme mümkinçiligini görkezýän ýörite belgi (içi sanly üçburçluk) bilen belgilemeli. Ýöne, bu bellikli islendik haryt we daşlyk taýýarlaýjylar tarapyndan kabul edilmeýär. Barlag-anyklaýyş işleriniň görkezişi ýaly, taýýarlaýjylar bu bellik bilen belgilenen harytlaryň we daşlyklaryň köpüsini almakdan ýüz öwürýärler. Netijede, müşderi üçburç belgili haryt satyn alanda, önümiň gaýtadan işlenjekdigine ynanýan hem bolsa, bu ýalan umyt bolup biler" – diýip, Russiýadaky "Greenpeace"-iň "Galyndysyz" atly taslamasynyň bilermeni Anna Krýukowa aýdyp geçýär.
"Greenpeace"-iň düzen sanawyndaky harytlaryň hiç-biri Çeçenistanda, Karaçaý-Çerkessiýada, Dagystanda, Inguşetiýada, Tuwada, Altaý respublikasynda, Magadan welaýatynda we Ýewreý awtonom sebitinde taýýarlaýjylar tarapyndan kabul edilmeýär. Sanawdaky harytlaryň ýarysyndan gowragyny diňe Moskwada we Sankt-Peterburgda, Moskwa, Leningrad, Nowosibirsk, Saratow, Çelýabinsk, Ýaroslaw, Penza, Nowgorod, Kostrom, Irkutsk, Wolgograd, Brýansk we Tomsk sebitlerinde kabul edilýär.
Plastigi diňe gaýtadan işlemek ýaly çäreleriň Russiýany zibil krizisinden halas edip biljekdigini köplenç eşitseň bolýar. Emma, bu beýle däl. Bir gezek ulanylýan plastik daşlyklaryň we harytlaryň köpüsi zir-zibil meýdançalaryna, zibil ýakylýan peçlere ýa-da daşky gurşawa baryp düşýär. Munuň öňüni almak we zibil meselesini çözmek üçin, lukmançylyga degişli bolmadyk ähli bir gezeklik plastik önümlerinden we harytlaryndan ýüz öwürmeli.
"Greenpeace" plastik galyndylary meselesini şeýle çözmekligi maslahat berýär:
↪ Gaýtadan işläp bolmaýan, galyndy bolup galjak önümleri azrak öndürmeli;
↪ Gaýtadan ulanyp bolýan alternatiwalara geçmeli;
↪ Konteýnerleri we daşlyklary standartlaşdyrmaly;
↪ Zibilleri gaýtadan işleýän pudagy ösdürmeli we höweslendirmeli;
↪ Galyndylaryň görnüşleri boýunça aýratyn ýygnalmagyny üpjün etmeli (sortlamaly);
↪ Zibilleri ýakmakdan saklanmaly.
Siz plastik zyňyndylaryny azaltmak üçin nähili çäreleri görýärsiňiz?
Batyr Bäşimow
Çeşme: Greenpeace.ru
- 127 gezek okalan


text:
Moskwa sudunyň rus oppozisiýa syýasatçysy Alekseý Nawalnyny türme tussaglygyna höküm etmek baradaky kararyna Günbatar döwletleri berk reaksiýa görkezdiler. Suduň höküminiň yzýany Russiýanyň özünde şol bada protestler döredi.
2-nji fewralda sudýa Natalýa Repnikowa Nawalna 2014-nji ýylda çykarylan 3,5 ýyl şertli tussaglyk möhletini ýatyryp, onuň eýýäm öý tussaglygynda geçiren ýyllaryny aýyryp, Kremliň tankytçysyny 2 ýyl 8 aý hakyky türme tussaglygyna höküm etdi.
Nawalnynyň tarapdarlary suduň kararyna nägilelik bildirdiler, olaryň ýüzlerçesi muňa protest bildirip köçelere çykdylar.
Waşington Nawalnynyň we soňky protestlerde saklananlaryň azatlyga goýberilmegini talap etdi.
Nawalnynyň aklawçysy, Olga Mihaýlowa, suduň kararyna şikaýat etjekdiklerini aýtdy.
Nawalny 17-nji ýanwarda Germaniýada Nowiçok zäherlenmesinden bejergi alyp gelende tussag edildi. Nawalny we onuň goldawçylary ony prezident Wladimir Putiniň buýrugy bilen FSB-niň zäherländigini aýdýar.
Russiýanyň türmelere gözegçilik edýän gullugy (FSIN) Nawalnynyň tussag edilmeginiň sebäbini onuň 2014-nji ýylda hyýanatçylykda aýyplanyp, jenaýat gözegçilerinden gaçmak bilen baglanyşykly şertli höküminiň düzgünlerini "köp bozandygy" bilen düşündirdi.
Nawalna çykarylan hökümiň yzýany onuň toparynyň agzalary adamlary ýene köçelere çykmaga çagyrdylar.
Emma häkimiýetler Moskwada köp sanly polisiýa işgärini ýerleşdirdi we ençeme köçäni petikledi.
“OWD-Info” gözegçi toparynyň maglumatyna görä, Russiýanyň 10-dan gowrak şäherinde 1 müň 400 adam, şol sanda Moskwada 1 müň 100 adam saklanypdyr.
Suduň 2-nji fewralda çykaran hökümine Günbatar ýurtlary berk reaksiýa görkezdiler. ABŞ, Britaniýa, Kanada we Ýewropa Bileleşigi bu karary ýazgaryp beýanat ýaýratdylar.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Antoni Blinken Waşingtonyň Nawalnynyň tussag edilmegi bilen “juda aladalanýandygyny” aýtdy, şeýle-de Russiýany aktiwisti we “soňky hepdeleriň dowamynda öz kanuny borjuny berjäý edeni üçin ýalňyşlyk bilen saklanan Russiýanyň ýüzlerçe raýatyny azat etmäge” çagyrdy.
Ol, eger-de Russiýa adamlaryň azat ýagdaýda toplanmak we özüni beýan etmek hukuklaryny kepillendirmek boýunça öz üstüne alan halkara borçnamalaryna laýyklykda hereket etmese, onda Waşingtonyň we Günbatar hyzmatdaşlarynyň çäre görjekdiklerini aýtdy.


text:
Täze kitabyňyz üçin sag boluň, eziz Arkadagymyz!
Hormatly Prezidentimiz mukaddes Garaşsyzlyk baýramynyň şanly toýuna uly ruhubelentlik bilen barýan günlerimizde «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabyny halkymyza peşgeş berdi. Hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 25 ýyllygynyň taryhy wakalaryna beslenen «Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany» ýylynda Gahryman Arkadagymyzyň halkymyza peşgeş beren «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabynyň çap edilmegi watandaşlarymyzyň ýürek buýsançlaryny pürepürledi.
5-nji sentýabrda milli Liderimiziň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabynyň Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşgünde tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi. Onda çykyş eden halypa ýazyjy-şahyrlarymyz, medeniýet we sungat ussatlarymyz halkymyzyň asyrlaryň jümmüşinde kämilleşip gelen milli ýörelgelerine goýýan hormat-sarpasyny dabaralandyrmakda, baý medeni mirasymyzy, ruhy gymmatlyklarymyzy dünýä ýaýmakda bu eseriň ähmiýetiniň taýsyzdygyny buýsanç bilen bellediler. Gahryman Arkadagymyzyň göwher paýhasyndan kemal tapan «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabyň «Asmandan arkaly, Zeminden zynatly», «Zeminiň abatlygy–ýaşaýşyň ebediligi», «Ylym-bilim durmuşa ýagty saçýar», «Saglyk–abatlyk», «Zähmetsöýerlik–gaýratlylygyň gözbaşy», «Myhmansöýerlik», «Dostluk–asylly ýörelge», «Ynsaplylyk», «Agzybirlik», «Durmuşyň kadasy–paýhas pendi», «Ýoluňyza rowaçlyk nur saçsyn!», «Manysyny tirmegi okyja goýan rowaýatlarym...» atly bölümlerden ybaratdyr. Kitabyň milli nagyşlar bilen çeper bezelmegi, onuň many-mazmunyny has-da baýlaşdyrýar.
Bu ajaýyp kitabyň milli ruhy däplerimize bagyşlanmagy biziň ýaşlarymyzy ata-baba geçip gelýän ýörelgelere laýyklykda terbiýelemekde aýratyn ähmiýetli boljagy ikuçsyzdyr. 12 bölümden ybarat kitapda halkymyzyň nesilme-nesil geçirilip, asyrlaryň jümmüşinde kämilleşip gelen milli ýörelgelerimiziň ynsan terbiýesindäki we ykbalyndaky orny barada örän çuňňur filosofiki pikirler beýan edilýär.
Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly eseri biziň döwletlilige, bagtyýarlyga, dowamata deňeýän milli ýörelgelerimize many-mazmun, pelsepe-paýhas, mahlasy, ruhy täzelenişini bagyş edýär. Täze kitap biziň milli ýörelgelerimiz, mirasy gymmatlyklarymyz baradaky ylym-düşünjelerimiziň ýaýrawyny has-da çuňlaşdyrýar, oňa täzelik hem terlik çaýýar.
Bu ajaýyp kitap bagtyýar watandaşlarymyzyň edep-ekramly, terbiýeli, öz saýlan hünär ugruna ussat bolmagynda, ýaramaz endiklerden daşda durmagynda, dost-dogan bolup, bir-birege daýanyp, goldap ýaşamagy öwrenmekde ýol görkeziji şamçyrag bolar. Şoňa görä-de, bu eser biziň her birimiziň ýan kitabymyza öwrüler. Ýaşlarymyzy döwletli ýörelgelerimize ygrarly edip terbiýelemekde ygtybarly çeşme bolar. Bu ajaýyp kitap günde ýüzlenip, täze-täze eserleri döretmäge, ýaşaýşyň eşretini duýup, has-da bagtyýar ýaşamaga, öňküden-de döredijilikli zähmet çekmäge ruhlandyrar.
Milli Liderimiziň täze eseri teatr, folklor, aýdym-saz we beýleki toparlaryň döredijilik hazynasanyň barha baýlaşdyrylmagynyň, täze-täze eserleriň döredilmeginiň ylham akabasyna öwrüler.
Tanyşdyrylyş dabarasynda täze kitabyň esasynda teatr artistleriniň gatnaşmagynda sahnalaşdyrylan edebi-çeper kompozissiýa çykyşlary guraldy hem-de sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren aýdym-saz eserleri ýerine ýetirildi. Ýazyjy-şahyrlaryň Watanymyzyň ösüşlerini we bagtyýarlyk döwrümizi wasp edýän şygyrlary dabara gatnaşyjylar tarapyndan gyzgyn garşylandy. Dabarada ýaňlanan ajaýyp küştdepdiniň gazallary tomaşaçylaryň kalplaryna aýratyn ruhubelentlik çaýdy.
Bu şanly waka mynasybetli «Mekan» köşgüniň foýesinde amaly-haşam hem-de nakgaşçylyk sungatynyň sergisi guraldy. Onda halk senetkärleriniň sünnäli ellerinden dörän haly, kilim, keçe, küýze, agaç, zergärçilik önümleri hem-de gadymy medeni ýörelgelerimiz bilen ýakyndan tanyşdyrýan beýleki etnografiýa baýlyklarymyz, şeýle hem ýurdumyzyň suratkeşleriniň täze döreden nakgaş eserleri sergilendi.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň çäklerinde ýurdumyzyň medeniýet we sungat ulgamynda zähmet çekýän tejribeli hünärmenleriň, döredijilik ussatlarynyň hem-de talyp ýaşlaryň gatnaşmagynda Tegelek stol teleýazgysy guraldy. Oňa gatnaşanlar Arkadag Prezidentimiziň täze neşir edilen eseriniň ähmiýeti we täsiri barada söhbet edip, bagtyýar halkymyzy eşretli durmuşy bagyş eden milli Liderimize hoşallyklaryny bildirdiler.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň dowamynda bu şanly waka gatnaşyjylaryň adyndan Gahryman Arkadagymyza Ýüzlenme kabul edildi hem-de bu ajaýyp kitaby peşgeş berendigi üçin alkyşlar aýdyldy.
Agamyrat BALTAÝEW


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
-
-
-
-
-
Qazaqstanda memlekettik satyp alýlarda básekelestik damytylady
NUR-SULTAN. QazAqparat- Qazaqstanda memlekettik satyp alýlarda básekelestik damytylady. Mundaı jańashyldyq Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine básekelestikti damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasynda qarastyrylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Zań jobasynyń tórtinshi baǵyty – bul memlekettik satyp alýlardaǵy básekelestikti damytý. Aralas ekonomıka jaǵdaıynda satyp alýlardy júzege asyrý barysynda memleket ekonomıkanyń tutas bir salasynyń iri tutynýshysy retinde bolady ári satyp alýdy kásipkerlik qoldaýdyń qýatty quralyna aınaldyrady», - dedi zań jobasyn Májiliste tanystyrǵan QR Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń birinshi orynbasary Rústem Ahmetov.
Onyń dereginshe, 2020 jyldyń ózinde ǵana tikeleı kelisimshart jasasý arqyly bir kózden memlekettik satyp alý kólemi 2 trln 300 mlrd teńgege jetken. Bul memlekettik satyp alýlardyń jalpy kóleminiń 40 paıyzyna jýyǵyn nemese jalpy ishki ónimniń 3,6 paıyzyn quraıdy.
«Osyǵan oraı bir kózden 9 negizgi satyp alýdy shekteý usynylady. Onyń úsheýin múldem alyp tastaý qajet. Ekonomıkalyq tıimdilik jyl saıyn 49 mlrd teńgeden astam qarjyny quraıdy», - dedi ol.
- Depýtat kómirdi jaǵý qysqartylǵanda qandaı máselelerge mán berý kerek ekenin aıtty
- Májiliste kúrish salasyndaǵy dıqandardyń máseleleri kóterildi
- Úı janýarlaryn serýendetý men tasymaldaý erejesin buzǵandarǵa aıyppul kúsheıtilmek
- Janýardyń ólimine ákelgen qatygezdik úshin qandaı jaza eskerilgen
- It talastyrý men janýarlarǵa qatygezdik jasaýǵa tosqaýyl qoıatyn talaptar kúsheıtiledi
- Májilis Adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
27-nji ýanwarda "CBS" telekanalynda bilelikde geçirilen bir adatdan daşary interwýuda prezident Barak Obama Klinton "öz iş möhletini biziň iň gowy Döwlet sekretarlarymyzyň biri hökmünde tamamlar" diýip, ony öwdi.
Dört ýyllyk möhletiniň dowamynda Klinton ýurduň ýadawsyz baş diplomaty bolup, bir million mile (mil – amerikan uzaklyk ölçegi) golaý ýol söküp, 112 döwlete sapar etdi.
Töweregindäkiler onuň berk gepleşikler geçirmek, mylaýymlyk we beýlekileriň sözlerini sabyrlylyk bilen diňlemek ýaly diplomatik usullary birikdirmegi ökdelik bilen başarandygyny aýdýarlar.
Ol Eýranyň garşysyna şu wagta çenli girizilen iň berk sanksiýalar barada halkara derejesinde ylalaşyk, Liwiýa interwensiýasy babatda-da goldaw gazandy. Ol Birma bilen diplomatik gatnaşyklary gurdy. Hanym Klinton Ýewropa bilen bolan gatnaşyklary täzeden güýçlendirdi. Aýal-gyzlaryň hukuklarynyň gaýduwsyz goldawçysy boldy.
Ýöne analizçiler Henri Kissinjeriňki ýa Jorg Marşalyňky ýaly onuň adyny göterýän gözilginç böwsüşleriň ýokdugyny-da aýdýarlar.
Waşingtonda daşary syýasat boýunça bilermenler Klintonyň goýup gidýän mirasyna gowy, ýöne adatdan daşary däl diýip baha berýärler.
Käbir garaýyşlar
"Sen bir taryhy şahsyýet bolmasaň, bu seniň öz işiňi gowy ýerine ýetirmändigiňi aňladanok. Munuň ýagdaýlara bagly bolmagy mümkin. Şahsyýetler kämahallar gowy deliller, kämahallar hem ýaramz deliller bilen taryhy bolýarlar. Klinton düýpli tapawutlanýan iş görkezdi, ýöne onuň başda Döwlet sekretary bolan döwründäkiden indi has tapawutly derejä ýetdik diýer ýaly bizde uly bir tutaryk hem ýok" diýip, Brookings institutynyň daşary syýasaty bölüminiň direktory Maýkel O'Honlon aýdýar.
O'Honlon Klintonyň ýatdan çykmajak goşantlarynyň Aziýada bolmagynyň mümkindigini belläp, onuň regional forumlarda Hytaýa garşy durandygyny, Birma bilen aragatnaşyk gurandygyny nygtaýar.
Analizçileriň pikiriçe, Klintonyň işlerine gutarnykly baha bererden entek ir. Mysal üçin, Eýran barada girizilen sanksiýalaryň ýadro meselesinde öňegidişlige getirjekdigi belli däl. Klintonyň gözegçiliginde Orsýet bilen gatnaşyklaryň täzelenmegi hem ilki dürli özara hyzmatdaşlyklara getirse-de, soňra ýatyşdy.
NATO bilen arap döwletleriniň arasyndaky Liwiýa ýaranlygy-da Klintonyň kömegi bilen guruldy. Ýöne munuň-da geljekde şular ýaly ýagdaýlarda görelde edinerlik nusga boljakdygy näbelli.
Hanym Klinton öz işine berilýän bahalaryň garyşykdygyny bilýär. 29-nji ýanwarda CNN telekanalyna beren ineterwýusynda özünden bu barada soralanda, Klinton şeýle diýdi: "Meniň pikirimçe, Birleşen Ştatlaryň bardygynyň gowy duýulmandygyny, abraýymyza nähili zyýan ýetendigini, biziň ýolbaşçylygymyzyň näderejede sorag astynda bolandygyny, ykdysady krizisiň halkyň hökümetimize, ykdysady sistemamyza we ýurdumyza bolan ynamyny näderejede gowşadandygyny ýatlamak üçin meniň wezipä başlan döwrüm bolan 2009-njy ýylyň ýanwaryny ýada salmak ýeterlik".
Ýöne Hanym Klinton özüniň bu söhbetdeşliginde birneme soňra: "Men bitiren işlerimize gaty buýsanýaryn" diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Özbegistanyň resmileri prezident Yslam Kerimowyň 2-nji sentýabrda ýogalandygyny habar berdiler.
Günüň başynda özbek hökümeti 27-nji awgustda beýnisine gan inip keselhana düşen Kerimowyň ýagdaýynyň soňky 24 sagadyň dowamynda “görnetin ýaramazlaşandygyny hem-de doktorlar tarapyndan agyr diýlip hasaplanylýandygyny” habar beripdi.
78 ýaşly Yslam Kerimow 30 million çemesi ilatly Özbegistana 27 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ýolbaşçylyk etdi.
Kerimowyň 3-nji sentýabrda dogduk şäheri Samarkandda jaýlanmagyna garaşylýar. Bu ýerde 1-nji sentýabrdan bäri resmi taýýarlyk işleri amala aşyrylýar.
Metbugatda peýda bolan maglumatlara görä, Kerimowyň jaýlanyş çäresine gatnaşmak üçin Özbegistana Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň, Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň, Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmonyň, ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we käbir beýleki ýurtlaryň resmileriniň barmagyna garaşylýar.


text:
Foto: Ashyq derekkóz
"Talıban" radıkaldy uıymynyń Aýǵanstan bıligine qaıta oralýy eldegi qyz balalar men áıelderdiń úreıin týǵyzyp otyr. Olar sharıǵat zańdary boıynsha áıelderdi kósheniń ortasynda ólim jazasyna kesý, qamshymen sabaý sııaqty qatań jazalar qaıtadan bastalatynyn aıtyp dabyl qaǵýda.
Talıbanǵa deıin jáne odan keıin Aýǵanstandaǵy áıelderdiń qoǵamdaǵy mártebesi qalaı ózgerdi? Talıbannyń qaıta oralýy áıelderge qandaı qaýip tóndirip tur?
Táripter áıelder sharıǵat erejelerine baǵynyp, paranjamen (áıelderdiń júzin jasyryp turatyn jamylǵy – red) tumshalanyp júretin bolsa, olarǵa tıispeı, "qurmetteıtinin" habarlaǵan. Alaıda aýǵan áıelderi men qyzdary bul málimdege kúmánmen qaraıdy.
О́ıtkeni Talıban uıymy 1996 jyly Aýǵanstan astanasy Kabýldy basyp alǵannan keıin áıelderdiń kúndelikti ómirine shekteý qoıǵan. Máselen, áıelderge er adamsyz úıden shyǵýǵa, saıasatpen aınalysýǵa, kópshilik aldynda sóıleýge, shashy men denesin ashyp júrýge tyıym salynǵan. Medısına qyzmetkerleriniń barlyǵy er adam bolǵandyqtan, áıelder er adamsyz aýrýhanaǵa baryp emdelýi de múmkin emes jaǵdaıǵa jetken.
Tálipter sharıǵaty zańy boıynsha kúndelikti ómirde áıelderge qatań jazalar qoldanady. Denesiniń eń kishkentaı bóligi paranjadan kórinip tursa, áıelderdi kósheniń ortasynda sabaıdy. Mektepke barǵysy keletin qyz bala da soqqynyń astynda alynady.
Neke adaldyǵyn buzǵan áıelderdi kósheniń ortasynda taspen urdy. Talıban jaýyngerleri 1996 jyly tyrnaqtaryn boıaǵan áıeldiń bas barmaǵynyń ushyn kesip tastaǵan.
Sol kezderi Aýǵanstanda áıelder men qyzdarǵa qatysty zorlyq-zombylyq óte jıi bolatyn.
2001 jyly AQSh Aýǵanstanǵa basyp kirgennen keıin, Talıban eldegi bıligin joǵaltyp, áıelderdiń kúndelikti ómirde birqatar erkindikke qoly jetti.
Qyz balalar mektepke baryp bilim ala bastady
2003 jyly áıelderdiń quqyqtary Konstıtýsııamen kepildendirilip, 2009 jyly áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqpen kúres týraly zań engizildi.
Áıelder jumys pen saıasatqa aralasýǵa múmkindik aldy.
Keıingi kezeńde áıelder polısııa men áskerge tartyla bastady.
Mınıstrlikterde, elshilikterde jáne gýbernatorlyqtarda joǵary laýazymǵa kóterilgen aýǵan áıelderi eldiń bolashaǵy boıynsha pikir aıtý quqyǵyn ıelendi.
Talıban bılikten ketkennen keıin Aýǵanstandaǵy eń úlken progress bilim berý salasynda boldy.
Talıban bıligi kezinde, 2001 jyly mektepke baratyn qyzdardyń sany nólge teń bolsa, mektepke baratyn uldar sany 1 mıllıon edi. 2012 jylǵy málimet boıynsha mektepke baratyn qyzdar sany 3 mıllıonny, mektepke baratyn qyzdar men uldardyń jalpy sany 7,8 mıllıondy qurady.
Alaıda bastaýysh synyptan keıin mektepke baratyn qyzdardyń sany áli kúnge deıin shekteýli.
Sońǵy jyldary qyzdardy erte turmysqa berý báseńdeı bastaǵan edi.
Osyndaı jetistikterge qaramastan, Aýǵanstan 2011 jyly áıelder úshin "álemdegi eń qaýipti el" atandy.
Aýǵanstan úkimetiniń 2014 jyly jarııalanǵan málimetteri sýısıdtiń 80 paıyzyn áıelder jasaǵanyn kórsetedi. Áıelderdiń óz-ózine qol jumsaýy erlerge qaraǵanda joǵary bolatyn sanaýly elderdiń biri – Aýǵanstan.
15 tamyzda tálipter Kabýldy basyp alǵannan keıin, eldegi áıelder men áıelder quqyǵy jónindegi mamandar burynǵy qatań shekteýler qaıta orala ma dep qatty alańdaıdy.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
-
-
-
-
-
00:12
-
-
keshe 23:07
-
-
keshe 22:55
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 19:10
-
-
Qazaqstanda stýdenttik jataqhana jetispeýshiligi qansha oryndy quraıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Stýdentter jataqhanasynyń jetispeýshiligi Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda baıqalyp tur. Bul týraly Májilistiń jalpy otyrysynda depýtat Elnur Beısenbaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Elimizdegi jastardyń basym bóligin stýdentter quraıdy. Memleket basshysynyń bastamasymen bólinip jatqan granttardyń sany, sondaı-aq tegin tehnıkalyq bilim berýdiń edáýir kóbeıýi jyldan-jylǵa stýdentterdiń ósýine alyp kelýde. Degenmen, sol jas stýdent úshin jataqhana máselesi sheshimin tabar emes. Ctýdenttiń sapaly bilim alýy úshin, onyń jataqhanamen qamtamasyz etilýiniń mańyzy zor. Elimizde 1,1 mıllıonnan astam stýdent bilim alady. Onyń tek 16 paıyzy ǵana (174 myń) jataqhanamen qamtamasyz etilgen. Qazirdiń ózinde jataqhana jetispeýshiligi 80 myń oryndy qurap otyr. Bul máseleni ýaqytynda sheshý úshin Elbasy 2022 jyldyń sońyna deıin stýdentterge arnap 75 myń oryndyq jańa jataqhana salýdy tapsyrǵan. Biraq, aımaqtarǵa keletin bolsaq, bastama árkelki júzege asýda. Ásirese, ctýdentter jataqhanasynyń eń úlken jetispeýshiligi Nur-Sultan jáne Almaty qalalaryna tıesili», - dedi E. Beısenbaev QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Eraly Toǵjanovtyń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.
Onyń aıtýynsha, Almaty qalasynda 170 myńǵa jýyq (38 ýnıversıtet, JOO) stýdent bilim alsa, onyń tek 31 myńy ǵana jataqhanamen qamtylǵan. Dál qazirdiń ózinde Almaty qalasy boıynsha jataqhana jetispeýshiligi 35 myń oryndy qurap otyr. Joǵaryda berilgen tapsyrmaǵa sáıkes, Almatyda 2022 jyldyń sońyna deıin ýnıversıtetterde 16 myń oryndyq 38 jataqhana qurylysy aıaqtalýy qajet. Biraq, sońǵy úsh jyldyń ózinde 1600 orynǵa jýyq tek 6 stýdenttik jataqhana boı kóterdi.
«Joǵaryda kóterilgen máselelerge baılanysty, Úkimet tarapynan jataqhana salý boıynsha suraqtardy júıeli túrde sheshýdi usynamyz. Birinshiden, stýdenttik jataqhanalardy asa mańyzdy áleýmettik nysan retinde qarastyryp, ákimdikter tarapynan jerdi bólý, sondaı-aq qurylysty bastaý úshin qajetti qujattardy retteý boıynsha jumystardy bıýrokratızmge aınaldyrmaı sheshý joldaryn qarastyrýdy suraımyz. Ekinshiden, elimiz boıynsha eń kóp ýnıversıtetter ornalasqan Almaty qalasynda seısmıkalyq talaptarǵa saı 9-10 qabatty jataqhanalar salý máselesin qarastyrý kerek. Úshinshiden, elimizdiń eń iri pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń jataqhana salýǵa arnalǵan tıisti jer máselesin sheshý kerek. Tórtinshiden, stýdenttik jataqhanalardyń zamanǵa saı jabdyqtalýy men olardyń kezekti jóndeý jumystaryn ýaqytynda iske asyrýdy qolǵa alýdy suraımyz», - dedi Elnur Beısenbaev.
- Jas maman: Almaty kolledjderin jańǵyrtý jumystary qarqyndy júrýde
- ShQO oqýshylary jylyjaıda banan men mandarın ósirýde
- Dene shynyqtyrý muǵalimderine sektsııa jumystary úshin qosymsha aqy tólenetin boldy
- Almaty polıtsııasy qaladaǵy barlyq mekteptiń qaýipsizdigin tekserdi
- Koronavırýs: Semeıde oqýshylardy mektepke avtobýspen jetkizý toqtatyldy
- Senat komıteti aýylda turý jaǵdaıyn jaqsartý, jastardyń qalaǵa ketýin tómendetý máselelerin talqylady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Bäşinji iýulda toparlaryň sekizisiniň gatnaşmagynda geçiriljek Türkmenistanyň futzal çempionatynyň (Naýbaşy ligasy) nobatdakysyna badalga berler.
Paýtagtymyza hem-de Balkan welaýatyna wekilçilik edýän toparlaryň gatnaşmagyndaky futzal çempionaty dört aýlawdan ybarat bolup, jemleýji, 28-nji tapgyrynyň duşuşyklary şu ýylyň 6-njy noýabrynda geçiriler.
Futzal çempionatynyň duşuşyklary Aşgabat, Mary, Türkmenbaşy hem-de Daşoguz şäherlerinde geçiriler.
Ýeri gelende bellesek, geçen ýyl geçirilen ýurdumyzyň futzal çempionaty bassyr ikinji gezek “Köpetdag” toparynyň ýeňşi bilen tamamlanypdy.
Çempionata gatnaşýan toparlar:
“Köpetdag” (Aşgabat ş.)
“Senagatbank” (Aşgabat ş.)
“Deňizçi” (Türkmenbaşy ş., Balkanabat wel.)
“Migrasiýa” (Aşgabat ş.)
“Gümrükçi” (Aşgabat ş.)
“Serhetçi” (Aşgabat ş.)
“Milli goşun” (Aşgabat ş.)
TNGIZT (Türkmenbaşy ş., Balkanabat wel)


text:
Çoganlyda Ýokanç keseller keselhanalar toplumy, Bekrewe ýolunyň ugrunda Şikesleri bejeriş halkara merkezi guruldy. Onuň gapdalynda bolsa häzirki wagtda Gaýragoýulmasyz tiz kömek merkeziniň binasy gurulýar. Öňki ”Gyzyl haç” keselhanasynyň ýerinde hem täze keselhana bina edilýär.
Döwrebap medisina tehnika bilen üpjün edilen, näsaglar üçin örän amatly şertler döredilen bu keselehanalaryň ýerli mediada “ilatyň medisina üpjünçiligini gowulandyrmak maksady bilen gurulýandygy” yzygiderli tekrarlansa-da, görnüşine görä, olara bejergi almak üçin barýan adaty raýatlaryň sany onçakly köp däl, hatda barmak basyp sanaýmaly diýse-de boljak.
Sebäpler
Munuň esasy sebäpleriniň biri hem bu keselhanalaryň hödürleýän hyzmatlarynyň, ýerli ilatyň girdejileri göz öňünde tutulanda, has gymmatlygy bilen baglanyşdyrlýar.
Mysal üçin, Kelle we boýun keselleri keselhanasynda diňe analizleriň bahasy 200 manatdan geçýär. 1 gün keselhanada ýatanyň üçin hem 200 manat tölemelidigi aýdylýar. Deňeşdirmek üçin paýtagtyň sowet döwründe gurlan "Demir ýol keselhanasynda" 10 gün ýatmak üçin 400 manat tölemeli. Dogry, bu nyrhlar medisina ätiýaçlandyryşsyz bolmadyk ýagdaýynda tölemeli pullar. Emma medisina ätiýaçlandyryşly 50% arzan bolanda-da, täze gurlan keselhanalarda bejergi alyp, birnäçe gün keselhanada ýatmak her kime elýeterli däl.
Ýöne her niçik hem bolsa, keselhanada häzirki zaman medisina enjamlary oturdylansoň, raýatlar analizlerini tabşyrmak üçin bu ýere gelip, maşgala býujeti üçin adatdan daşary ýokary çykdajylary etmeli bolýandyklaryny aýdýarlar.
"Alajym barmy?!"
“Adamlarda başga alaç ýok. Gymmadam bolsa adamlar şu keselhana gelmeli bolýarlar. Ýöne keselhananyň öz içinde ýatyp, bejergi alýanlar gaty gurply adamlar. Ýönekeý işçi ýa daýhan üçin bular hiç elýeterli däl” diýip, oňurgasy sebäpli MRT analizini etdirmek üçin gelen Ýagşymyrat gürrüň berýär.
Bahalaryň gymmatlygy diňe bir bu keselhana däl, eýsem beýleki täze gurlan keselhanalara-da mahsus ýagdaý.
Sowet döwründe gurlan keselhanalardan tapawutlylykda bu keselhanalaryň köpüsinde näsaglar üçin has ýokary amatlyklar döredilipdir. Näsaglaryň ýatýan palatalarynda telewizor, duş ýaly amatlyklar bar. Ýyladyyjy we sowadyjy sistemalar işleýär. Olaryň ýatýan koýkalaryny-da näsagyň islegi boýunça üýtgedip bolýar.
Emma, başda belleýşimiz ýaly, adamlar nyrhlaryň özleri üçin juda gymmatdygyny we şonuň üçin-de bu amatlyklardan peýdalanyp, özlerine onça puly rowa görüp bilmeýändiklerini aýdýarlar. Şol sebäpden bu keselhanalarda operasiýa etdirip, soňra öýünde bejergi almagy dowam etdirýänler hem az däl.
Kelle we boýun keselleri keselhanasyna bejergi almaga gelen Ýusup hem operasiýa etdirip, soň öýünde medisina bejergisini dowam etdirjekdigini aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, keselhanada ýatyp bejergi almaga onuň mümkinçilgi ýok.
Ýusup bu barada öz pikirini şeýle beýan edýär: “Men diňe analizler üçin eýýäm 600 manat sarp etdim. Entäk operasiýa etdirip, keselhanada ýatmak üçinem ep-eslije pul tölemeli bolar. Onuň ýaly pulum bolsa ýok. Şonuň üçin öýde bejergi almaly bolaryn. Başga alajym barmy näme?!”.
Täze gurlan keselhanalar häzirki zaman medisina enjamlary bilen üpjün edilip, olarda ýokary derejeli lukmanlaryň işleýändigi baradaky resmi metbugatda yzygiderli çap edilýän waspnamalara garamazdan, bu keselhanalarda hem eýýämden “tanyş lukmany tapmak” diýen ýaly ýagdaýlar bar.
“Bu keselhananyň daş we iç keşbi beýleki keselhanalardan tapawutlanýar diýäýmeseň, ondaky bejergi usullary beýlekilerden o diýen tapawut edenok. Bu keselhanada meniň ýeňňem oňurgasyndaky gryžany operasiýa etdirdi. Şondan soň ol ýöräp bilenok. Şonuň üçin, ilki bilen gowy lukmany tapmaly. Şondan soň operasiýa etdirmeli” diýip, Ýagşymyrat öz durmuş tejribesinde gören zadyny gürrüň berýär.
Netijede ýurduň medisina ulgamynyň binalarynyň daşky we içki keşbiniň döwrebaplaşdyrylýandygyna garamazdan, medisina hyzmatynyň hilinden we elýeterliliginden nägilelik bildirýänler az däl.


text:
Eýranyň ruhy lideri aýatolla Ali Hameneýiniň aýtmagyna görä, Eýranyň geljegi üçin has möhüm zat gepleşikler däl-de, raketalar.
30-njy martda Hameneýiniň resmi websaýtynda ýerleşdirilen bu beýanat günbatar döwletleriniň Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşini Eýranyň golaýda geçiren ballistik raketa synaglaryna jogap hökmünde mümkin bolan hereketlere geçmäge çagyrýan wagtyna gabat gelýär.
Websaýtda ýurduň ýolbaşçysyna salgylanylyp: "Geljek raketadarda däl-de, gepleşiklerde diýýänler ýa nadan, ýa-da dönük" diýilýär.
Hameneýi bu aýdaýanlaryny Eýranyň belli bir derejede aram hasaplanylýan syýasy ýaranlygynyň başlygy, öňki prezident Akbar Haşemi Rafsanjana gönükdirýän bolmagy mümkin. Sebäbi Rafsanjany öten hepde bir tweetde "geljek raketalarda däl, dialogda" diýip ýazdy.
Hemeneýi şeýle hem özüniň Eýranyň konserwatiw ugurly "Yslam rewoluýsiýasynyň sakçylary" tarapyndan ballistik raketalary ösdürmek boýunça edilýän tagallalary goldamaga taýyndygny duýdurdy.
Ol: "Yslam respublikasy goranara güýji bolman, gepleşiklere ymtylsa, onda ol her bir gowşak ýurtdan abanýan howpuň öňünde dyza çöker" diýdi.
2015-nji ýylyň iýul aýynda dünýäniň güýçli döwletleri bilen gelnen ýadro ylalaşygyny Hameneýi oňlady. Ýöne ol bu geleşik Günbatar bilen giň gerimli dostlukly gatnaşyklary dikeltmäge getirmez, Eýran özüniň adaty harby potensialyny ösdürmeli diýen pikirinden dänenok.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Moon 30-nji martda Eýranyň raketa synaglaryny geçirmeginiň aladalara sebäp bolandygyny belläp, nähili sanksiýalaryň ýa nähli çäreleriň görülmelidigi barada karara gelmek bu guramanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň işi diýdi.
Alty güýçli döwlet - Birleşen Ştatlar, Hytaý, Britaniýa, Orsýet, Fransiýa we Germaniýa - bilen baglaşylan geleşikde Tähran ýadro ýaraglaryny götermäge ukyply ballistik raketalary edinmekden saklanmga çagyrylýar.
Üstümizdäki hepde Birleşen Ştatlar, Fransiýa, Britaniýa we Germaniýa Eýranyň orta aralykly "Şahab-3" we gysga aralykly "Kyýam-1" raketasynyň synaglary Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýasyna ters diýip, nägilelik bildirdiler.
Bu dört dowlet tarapyndan Howpsuzlyk Geňeşine iberilen raportda Eýranyň ballistik raketa synaglary "durnuksyzlandyryjy hem prowokatiw", sebäbi bu raketalar "umuman, ýadro ýaraglaryny daşamaga ukyply" diýilýär.
Eýran bolsa öz raketalarynyň ýadro ýaraglaryny götermäge niýetlenendigini inkär edýär. Rewolýusiýa sakçylary synaglary ýurduň ýadro ýaragyna daýanmaýan goranyş güýjüni görkezmek üçin edilýän zat diýip suratlandyrýar.
Eýranyň raketa synaglaryna garşy Birleşen Milletler Guramasynyň Howpuzlyk Geňeşi herekete geçer diýen umydy Orsýet gowşatdy.
14-nji martda Howpsuzlyk Geňeşinde Eýranyň raketa synaglaryna degişli mesele gozgalanda, Orsýet synaglar 2015-nji ýylyň rezolýusiýasyna ters däl, sebäbi "çagyryş" hökmany talap däl diýdi.
30-nji martda hem Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk we ýaraglara kontrollyk bölüminiň direktory Mihail Ulýanow Eýranyň tutumyny gorady.
Ulýanow Moskwa Eýranyň ballistik raketalarynyň ýadro ýaraglaryny götermäge ukyplydygyny görkezýän subutnama görenok diýdi.
Kreml 31-nji martda Waşingtonda geçjek Ýadro howpsuzlygy boýunça sammite delagasiýa ibermekden boýun gaçyrmak bilen-de Günbataryň Eýranyň ballistik raketalaryň synaglaryna degişli işlere gatyşmak niýetini gowşatdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň arasynda telefon söhbetdeşligi boldy diýip, TDH habar berýär.
Söhbetdeşligiň başynda liderler bir-biregi we iki ýurduň halkyny Gurban baýramy bilen gutlap, abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.
Söhbetdeşligiň dowamynda “netijeli we köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin amatly mümkinçilikleriň bardygy” tassyklanyldy.
Telefon söhbetdeşligi türk tarapynyň başlangyjy boýunça geçirildi.
Türk işewürleri soňky 25 ýylda Türkmenistanda millardlarça dollarlyk gurluşyk proýektlerine gatnaşdylar we gatnaşýarlar. Türkmenistanda iş tapmadyk on müňlerçe türkmen bolsa, maşgalasyny eklemek üçin, Türkiýede zähmet çekýär.


text:
17-njy dekabrda Aşgabatdaky “Yimpaş” söwda merkezi doly ýapyldy. Ýumrulmaly edilen bu söwda merkeziniň öňüne adamlaryň girmeginiň gadaganlygyny görkezýän gyzyl-ak reňkdäki lentalar çekildi.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylarynyň 19-njy dekabrda beren maglumatyna görä, häzirki gün söwda merkeziniň ähli gapylary ýapyk bolup, onuň içinde adamlar ýa-da harytlar göze ilmeýär.
Ýatladyp geçsek, şu aýyň başynda “Yimpaş” söwda merkeziniň ýapyljakdygy barada maglumatlar peýda bolansoň, onuň içindäki dükanlaryň ençemesinde, hususan-da, tekstil bölümindäki geýim-gejim harytlarynda arzanladyş yglan edildi.
Munuň netijesinde, söwda merkeziniň hem içinde, hem-de daşynda müňlerçe adamdan ybarat nobatlar emele gelip, şol nobatlarda dawa-jenjelleriň we ýakalaşmalaryň bolandygy habar berlipdi.
Aşgabatda ýaşaýan synçy Amanmyrat Bugaýewiň anna güni agşam “Yimpaşa” baryp, söwda eden adamlara salgylanyp aýtmagyna görä, bu söwda merkezi özüniň iň soňky iş gününde harytlary ýene arzanladypdyr. 16-njy dekabra çenli “Yimpaş” söwda merkezinde galan esasy harytlaryň arasynda hojalykda ulanylýan himiki serişdeler galypdyr.
“Söwda merkezinde esasy galan harytlar hojalykda ulanylýan himiki serişdeler – kir ýuwujy sodalar, howany tämizleýän, dürli yslar berýän serişdeler galan eken. Bulary-da, esasan, welaýatlardan maşynly gelen adamlar hem-de Aşgabat şäheriniň özünde-de satmaga mümkinçiligi bolan, söwda merkezi bolan adamlar lomaý alypdyrlar. Bäşinji güni agşam sagat 23:00-a çenli söwda merkezindäki ähli harytlar doly alnyp gutarylypdyr. Altynjy günden başlap “Yimpaş” söwda merkezi doly ýapyldy” diýip, synçy Bugaýew aýtdy.
Gepiň gerdişine ýatlatsak, Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky ynamdar çeşmeleri 1998-nji ýylda işläp başlan we türk işewürleriniň eýeçiligindäki “Ýimpaş” söwda merkeziniň we oňa ýanaşyk duran “Ýimpaş täjirçilik merkeziniň” ýumrulyp, onuň ornunda, 2017-nji ýyldaky Aziýa oýunlaryna gabatlap, awto-duralganyň guruljakdygyny mälim etdiler.
Türkmen resmileri şäheriň iň gelim-gidimli söwda merkezleriniň biri – “Ýimpaşyň” anyk näme sebäpden ýapylýandygy, has dogrusy bu mesele bilen ilteşikli hiç hili maglumat bermeýärler. Azatlyk Radiosy Türkiýedäki “Yimpaş holding” merkezi bilen habarlaşanda, jogapkär resmiler “media serişdelerine hiç hili maglumat bermezlik barada kompaniýa derejesinde karara gelendiklerini” aýtmak bilen çäklendiler.


text:
Pakistanyň paýtagty Yslamabatda oppozisiýa wekilleri premýer-ministr Imran Hana garşy giň gerimli ýörişi geçirýärler. Imran Han özüniň kampaniýasy üçin ýurduň daşyndan bikanun ýagdaýda maliýe serişdelerini kabul etmekde aýyplanýar.
Dokuz oppozisiýa partiýasyndan düzülen koalisiýa Pakistanyň Saýlaw Komissiýasynyň Hanyň Birleşen Ştatlardan maliýe serişdelerini alandygy baradaky alty ýyl mundan ozal tabşyrylan şikaýat boýunça netije çykarmagy üçin basyş edýär.
Resmiler ýörişiň öňüsyrasynda howpsuzlyk çärelerini güýçlendirip, Pakistanyň Saýlaw Komissiýasynyň öňünde müňlerçe polisiýa işgärini we esgeri ýerleşdirdiler. Saýlaw Komissiýasynyň, şeýle-de beýleki hökümet binalarynyň, şol sanda Ýokary suduň we Parlamentiň öňüne tikenli sim aýlandy.
Kanun ekspertleri Hanyň häkimiýet başyndaky Pakistan Tehrik-e-Insaaf partiýasyna daşardan maliýe serişdelerini kabul edip, ýurduň howpsuzlygyny howp astyna salandygy üçin, gadagançylygyň girizilip bilinjekdigini aýdýarlar.
Soňy bilen Hanyň tankytçysyna öwrülen onuň ozalky ýarany 2014-nji ýylda Saýlaw Komissiýasyna “daşary ýurtdan maliýeleşdirilmek” boýunça şikaýat bilen ýüz tutupdy. Ol pullaryň Pakistana bikanun ýollanan bolmagynyň mümkindigini belledi.
Pakistanyň saýlaw kanunlaryna laýyklykda, syýasy partiýalar daşary ýurtlardan maliýe serişdelerini kabul edip bilmeýärler.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň barşynda wise-premýer Gadyrgeldi Müşşikow hormatly prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna banklar tarapyndan ýurdumyzyň raýatlaryna karzlary resmileşdirmegi sanly ulgam arkaly ýerine ýetirmek baradaky teklibi hödürledi.
TDH-nyň penşenbe güni habar berşi ýaly, wise-premýer G.Müşşikow tarapyndan karz edaralaryň resmi internet web-saýtlarynda karz almak boýunça bölümçe döredilip, raýatlara karz almak üçin arza bilen ýüz tutmak mümkinçiligini döretmek hem-de arza berlende karzyň görnüşine laýyklykda, talap edýän maglumatlary girizmek teklip edildi.
Bellenilişi ýaly, girizilen maglumatlar we ýerleşdirilen resminamalar awtomatiki usulda barlanandan soňra, ýüz tutan raýata karz edarasyna barmaly wagty we gerek bolan resminamalaryň sanawy barada maglumat berilýär.
Bu hyzmatyň ornaşdyrylmagy bilen, karz edaralarynda nobatlaryň azalmagyna, karz bermek işleriniň dessinliginiň üpjün edilmegine, karz edaralarynyň hünärmenleriniň hem-de müşderileriň wagtynyň tygşytlanylmagyna ýardam berer.
Milli Liderimiz hödürlenen teklibi makullap, wise-premýere “Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynda” bellenen işleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegini hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz häzirki wagtda uly özgertmeleri başdan geçirýän bank ulgamyna sanly tehnologiýalary giňden ornaşdyrmagyň wajypdygyny belledi.


text:
Köplükler we san köplükleri
Köplükler we san köplükleri —Matematikada kesgitlemesi getirilmeýän ilkinji düşünjeleriň biri hem köplük düşünjesidir. Köplükleri dürli nyşanlaryň esasynda, birmeňzeş bolmadyk tebigatly obýektleriň – elementleriň üsti bilen emele getirmek mümkindir. Meselem, köplügi ony düzýän elementleriň häsiýetini ýa-da emele geliş düzgünlerini görkezip gurmak bolar. köplükleriň elementleri material obýektler ýa-da geometrik figuralar, simwollar, sanlar ýaly abstrakt-howaýy düşünjeler bolup bilerler.Umumy köplükler nazaryýetiniň elementlerine hem-de elementleri sanlardan ybarat köplüklere, hususan-da, natural, bitin, rasional, irrasional, hakyky hem-de kompleks san köplüklerine, olarda arifmetiki we beýleki amallaryň kesgitleniş aýratynlyklary ýaly görnüşlere aýyrmak bolar.