text:
Lebap welaýatynyň Köýtendag şäherçesiniň Berdi Kerbabaýew we Türkmenistan köçeleriniň ugrunda ýerleşýän “etažkalar” ady bilen tanalýan kiçeňräk raýon we şäherçäniň ýarpysy şu günler hapa atylýan zibilhana meňzeýär.
Plastik çüýşeler çaşyp ýatyr, polietilen paketler şemalda uçuşyp ýör, bu indi agzalýan ýerde adaty ýagdaý diýlip hasaplanýar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ýaşaýjylar, munuň sebäbini zir-zibil konteýnerleriniň seýrekligi ýa-da asla ýoklugy bilen düşündirýärler.
Ýagdaý diňe zir-zibil taşlanýan konteýnerleriň ýoklugy bilen çäklenmän, köçäniň ugruna taşlanan hapalar käbir halatlarda ençeme günläp arassalanmaýar, aslynda her gün arassalanmaly ýerlerden degişli edaralar wagtly-wagtynda habar tutmaýarlar.
Kynçylyklar
65 ýaşlaryndaky Nesibe daýza Azatlyk Radiosyna bu ýagdaýyň ýyldan-ýyla gaýtalanyp gelýändigini düşündirip, ýerli häkimlige edilýän arza-şikaýatlaryň bolsa ýerine ýetirilmän, hatda jogapsyz galdyrylýandygyny gürrüň berdi.
Zir-zibiller tiz-tizden aýrylmasa, ýygnanyp, pytraşyp ýatyr, ýerli ýaşaýjylar bolsa bu ýagdaýdan nähili çykalga tapjaklaryny bilmeýärler. Onsoň ilat bu meselede degişli edaranyň ýerli ýolbaşçylaryny günäkärleýär. Ýerli ýolbaşçylaryň bolsa özüne ýeterlik kynçylyklary bar.
Azatlyk Radiosyna berlen maglumata görä, ýerli hojalyk edarasynyň Köýtendag etraby boýunça edil şu wagt hapa daşaýan ýekeje maşyny bar. Edaranyň maşyny köne, onsoň onuň işleýän wagtyndan, döwlüp işlemän ýatan wagty köp bolýar.
Zir-zibiller hepdede bir gezek aýrylýar
Maşynyň döwlen günlerinde ýagdaý has hem ýaramazlaşýar. Beýle ýagdaýda gowy arassalandy diýilende-de, zir-zibiller hepdede bir gezek aýrylýar. Emma hojalyk edarasynyň maşynynyň köneligi bir mesele diýseň, üstesine, agzalýan edaranyň ýeterlik işgäri hem ýok.
Köýtendagyň “etažkalar” diýen ýeriniň häzirki ýagdaýynyň talap edilýän sanitariýa-epidomologik şertlere asla dogry gelmeýändigi hem ýerli ýaşaýjylary alada goýýar. Olar bu raýonda infeksion keselleriň köpçülikleýin ýaýramagyndan howatyr edýärler.
Etrapda çagalaryň oýnamagy üçin ýörite parklaryň bolmazlygy we çagalaryň çem gelen ýerde güýmenmäge mejbur bolmagy ”etažkalaryň” ýaşaýjylaryny hasam alada goýýar.
Ünsi çekýän ýene bir esasy ýagdaýlaryň biri “etažkalar” diýilýän B.Kerbabaýew we Türkmenistan köçeleriniň ugrundaky binalaryň aglabasynyň hökümete degişli jaýlardan ybarat bolmagy.
Emma şol bir wagtyň özünde şäherçäniň hususyýetçilere degişli pes jaýly raýonlary özüniň arassaçylygy bilen tapawutlanýar. Şol köçeleriň arassaçylygy, umuman hökümetiň däl-de, eýse ýaşaýjylarynyň öz tagallasy bilen saklanylýar.
Bu ýerde her kim öz hojalygyna üns berýär, köçäniň öz gabadyndaky bölegini arassa saklaýar. Şeýle kontrastly şäherçede ýygy-ýygydan arassaçylyk ýowarlary hem geçirilýär, oňa býujet edaralarynyň işgärleri gatnaşdyrylýar.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, bütin etrabyň hapa dökülýän ýeri - halka täze mellek paýlanan ýeriň alkymynda ýerleşýär.


c: text/html

text:
“Öde akga sazyny çaldy”
Mundan 20-25 ýyl ozal paýtagtda ýaşaýan türkmen ýazyjylarynyň oňat ýörelgesi bardy. Welaýatlardan gelen atly bagşylary öýüne myhman çagyryp, galamdaşlary bilen üýşüp diňlärdiler.
XX asyryň 80-nji ýyllarynyň başynda Aşgabada gelen meşhur bagşy Ödeniýaz Nobatowy şahyr Kakabaý Gurbanmyradowyň öýünde diňlemäge ýygnandyk. Arak-şeraba biraz kellesi ýeňlän şahyr Italmaz Nyryýew meşhur bagşy aýdyma başlanda, onuň bilen deň gygyrýardy.
Munça zady toý-tomugda köp gören Ödeniýaz Nobatow (biz oňa hormat bilen “Öde akga” diýip ýüzlenýärdik) Italmaz gygyrmasyny bes edýänçä saz çalyp, soňra äydymy dowam edýärdi.
Şol günüň ertesi Kakabaý bilen duşuşan ýazyjy Tirkiş Jumageldiýew:
– Sen näme üçin düýn meni öýüňe çagyrmadyň? Öde akgany diňe özüňiz diňläp, hezil edipsiňiz– diýip, igenýär.
Kakabaý oňa:
–Tirkiş, oňa gahar etme! Öten agşam Italmaz aýdym aýtdy, Öde akga bolsa onuň sazyny çaldy – diýip, bolan wakanyň gylyny gaçyrman, oňa gürrüň beripdir.
***
Aragyň başyna iş düşende…
Dagystanly meşhur şahyr Rasul Gamzatow orta aziýali galamdaşlaryna aýratyn gadyr-hormat goýýardy. Moskwada, SSSR Ýazyjylar Birleşiginde geçirilýän ýygnanyşyklarda sähel mümkinçilik dörese, ol orta aziýaly ýazyjylaryň ýanyna gelerdi.
Ol biziň ýaly ýaşlar bilenem tanyşardy, köne tanyşlary, deň – duşlary bilen degşip– gülüşerdi, biziň bilen bile iýip-içerdi. 1986-njy ýylda SSSR Ýazyjylar Birleşiginiň Plenumy geçirildi. Plenumyň 1-nji iş güni tamamlanandan soň, Rasul aga öňki ýörelgesine eýerip, biziň – orta aziýaly yazyjylaryň ýanyna geldi.
Ol özbegistanly dosty şahyr Şükürulla (Şükürulla akga häzir aýatda bar, 92 ýaşynda, Daşkende sag-salamat ýaşap ýör) ýüzlenyp:
– Şükürulla, ikimiz biraz garradyk, ýaşlaryň aýagyna eýermeris. Gowusy, çolaja restoran tapyp, şol ýerde könäni ýatlap, arak içeil – diýdi.
Şükürulla aka oňa:
– Rasul, men arak-şerap içmegi goýdum – diýdi.
1986-njy ýyl Mihail Gorbaçýowyň SSSR-de arak-şeraby içmegi gadagan eden, “Ser saglyk” syýasatyny yglan eden ýylydy. Arak-şerap ýurtda iň gyt haryda öwrülipdi. Rasul aga Şükürulla akganyň üstüne çyny bilen hüjüme geçdi:
– Şükürulla, sen namart adam ekeniň! Başyňa agyr-agyr külpetler indi. Stalinçilik repressiýa duçar bolup, ömrüň esli bölegini Sibirde sürgünde geçirdiň. Şonda şol howup-hatarlary arak-şerap içip, ýeňdiň. Seniň başyňa iş düşende arak saňa
hossar boldy. Bu gün aragyň başyna iş düşdi. Ony öndürmegi çäklendirdiler. Köp ýerde içmäge gadaganlyk girizildi. Sen namartlap, araga hossar çykaňok – diýdi.
Şükürulla akga hezil edip güldi. Soňra-da:
– Rasul, dogrudanam, men namartlaýan ekenim.Ýör, araga hussar bolaly– diýdi.
Iki ussat biziň bilen hoşlaşyp, egin deňläp, ýanymyzdan gitdi.
***
Birden okasalar, nätjek?
Russiýa Federasiýasynyň Stawropol ülkesiniň Türkmen raýonynda doglan, mekdebi tamamlandan soňra Türkmenistana gelip, Türkmen Döwlet uniwersitetini tamamlan,Türkmenistanda ýaşamaga galan publisist hem-de şahyr Nikolaý Zolatarýow türkmen dilini oňat bilýärdi. Üstesine-de, ol dili şerebeli, degişgen adamdy.
Ol XX asyryň 60- njy ýyllarynda edebiýata gelen edebi nesliň wekilidi. Nikolaýyň deň-duşy, dosty ýazyjy Hojanepes Meläýew mydama uly wezipelerde işlän, kitaplary Moskwada we Aşgabatda iň köp çykýan awtorlaryň biridi.
Ol her gezek kitaby çapdan çykanda, täze kitabyna hoşniýetli ýazgy (awtorgaf) ýazyp, Türkmenistan Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň, respublikanyň Ministrler Sowetiniň ýolbaşçylarynyň kabulhanasynda goýup gaýdýardy. Hojanepes Meläýewiň niýety – eserleri SSSR we Türkmenistan derejesinde söýlüp okalýan meşhur ýazyjy hökmünde şol ýolbaşçylaryň gözüne ilmekdi.
Bir gezek Nikolaý oňa:
– Hojanepes, sende akyl bar-da, pikir ýok. Merkezi Komitetiň hem-de Ministrler Sowetiniň ýolbaşçylary ömründe çeper eser okan adamlar däl. Olaryň baş aladasy wezipesini gorap saklap, wezipede köpräk oturmak. Ýöne sen şonda-da kitabyňa awtograf ýazyp, olara peşgeş berýärsiň. Sen muny bes et! Birden biri ýalňyşyp-ýazyp eseriňi okaýsa, seniň näderejede ýazyjydygyňa göz ýetirer. Onsoň sen bujagaz günüňi-de tapmarsyň – diýip, “peýdaly maslahat” beripdir.
Toplan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Britaniýanyň oppozision “Zähmet” partiýasynyň lideri Jeremi Korbiniň (Jeremy Corbyn) liderligini elinden almak üçin ikinji dalaşgär ýaryşa goşuldy.
“Zähmet” partiýasynyň kanunçykaryjysy Owen Smit bu baradaky kararyny 13-nji iýulda mälim edip, “Men diňe ‘Zähmet’ partiýasynyň nobatdaky lideri däl, eýse ‘Zähmet’ premýer-ministri hem bolmak isleýärin” diýdi.
Smit “Zähmet” partiýasynyň täze lideri bolmak üçin “Zähmet” partiýasyndan Angela Eagle bilen ýaryşar. Ýeňijiniň sentýabr aýynda yglan edilmegine garaşylýar.
Korbini “Zähmet” partiýasynyň liderliginden aýyrmak kampaniýasyna 23-nji iýunda Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň düzüminden çykmak barada geçirilen referendumlaryň yzýany başlandy.


text:
Kiýew resmileri soňky günlerde gündogardaky Donetsk sebitinde orsýetçi separatistler tarapyndan 680 çemesi ukrain esgeriniň ýesir alnandygyny aýdýarlar.
Bu habar ukrain goşunlarynyň pitneçileriň kontrollugyndaky Luhansk şäheriniň aeroportuny elden gideren wagtyna gabat geldi.
Ýesirleri alyş-çalyş etmek merkeziniň başlygy Wolodimir Ruban 1-nji sentýabrda esgerleriň 80 prosent çemesiniň Ilowaýsk töwereginde, gündogar Donetskde ýesir alnandygyny aýtdy.
Bu ýerde geçen hepde ýüzlerçe ukrain esgeri gabawa düşüpdir. Goşun sözçüsi Andriý Lisenko 1-nji sentýabrda Luhansk aeroportundaky esgerleriň guramaçylykly yza çekilendiklerini aýtdy.
Lisenko bu sebitde rus ýaragly güýçleriniň professional topçularynyň separatistlere ýardam berýändigini aýtdy. Lisenko goşunlaryň bu ýerde rus tank batolýonlary bilen söweşýändigini aýdýar.


text:
Dini meseleler boýunça maglumat berýän “Forum-18” täzelikler agentligi 18-nji aprelde Mary şäheriniň baptist buthanasyna 2016-njy ýylda çagalar üçin tomusky lageriň döredilmeli däldigi duýduryldy diýip habar berýär.
Bu duýduryşyň buthananyň dini ruhanysyna gizlin polisiýanyň ofiserleri tarapyndan berlendigi maglumatda aýdylýar we şol ofiserleriň biriniň buthananyň çagalar üçin tomusky lagerine 2013-nji ýylda reýd geçirenlerden biri bolandygy bellenýär.
Baptistlere duýduryş
Maglumata görä, 26-njy fewralda Marynyň baptist buthanasynyň ruhanysyna jaň edilip, şäheriň merkezi metjidiniň ymamynyň ony duşuşyga çagyrýandygy aýdylypdyr. Marynyň baptist buthanasynyň Aşgabatda hasaba alnan baptist buthanasynyň bölümi diýlip resmi taýdan ykrar edilýändigi hem maglumatda bellenýär.
Metjitde baptist ruhanysy bilen Marynyň gizlin gulluklarynyň iki ofiseri duşuşyp, ony 90 minutlap sorag edipdirler hem-de buthananyň 2013-nji, 2014-nji we 2015-nji ýyllarda Maryda, Türkmenabatda we Türkmenbaşyda çagalar üçin tomusky lagerleriň gurnalandygyndan özleriniň habarlydygyny bildiripdirler.
“Forum-18” agentliginiň güwä geçmegine görä, ofiserler buthananyň tomusky çagalar lagerlerini gurnamak üçin maliýe kömegini alanlygyndan özleriniň habarlydygyny aýdypdyrlar. Ofiserleriň bu puluň haýsy ýurtlardan gelendigini sorandygy hem aýdylýar. Galyberse-de, sorag edenleriň bu pul hasaplaşygynyň bank arkaly geçirilmegini talap edendigi we dinçi ruhanydan döwlet maliýe kanunyny bozandygyny boýnuna alyp, degişli hata gol çekmegi talap eddigi, emma agzalýan baptist ruhanysynyň bu talaby berjaý etmekden ýüz öwrendigi habar berilýär.
Maglumata görä, Marynyň baptist buthanasyna, eger 2016-njy ýylda çagalar üçin tomusky lager gurnalsa, “başgaça gepleşiljekdigi” diýdurylypdyr, buthananyň agzalary muny “haýbat” hökmünde kabul edipdirler.
Dine basyş
Halkara guramalary Türkmenistanda dini azlyklara häkimiýetler tarapyndan yzygiderli basyş edilýändigini habar berýärler.
Fewral aýynda protestantlaryň “Beýik abadanlyk” buthanasynyň agzalarynyň Tejen şäherine baryp, beýleki dinçiler bilen gepleşendigi üçin olara jerime salnandygy, elindäki dini kitaplaryň neşä gözegçilik boýunça ofiserler tarapyndan konfiskasiýa edilendigi we buthananyň agzalaryna munuň üçin500 manat, ýagny 140 amerikan dollary möçberinde jerime salnandygy habar berilýär.
Şeýle-de “Forum-18” dini täzelikler agentligi aprel aýynda Aşgabadyň häkimiýetleriniň sünni musulmanlaryň Al-Aksa metjidini öňünden duýdurmazdan ýumrandygyny habar berdi.
Din we kanun
Türkmenistanyň 12-nji aprelde güýje giren Din boýunça täze kanuny ýurtda resmi hasaba alynmadyk dini guramalaryň işini gadagan edýär.
“Forum-18” bu kanunda ýurtda resmi rugsady bolmadyk dini guramalaryň işlemegine gadagançylygyň öňküligine saklanyp galýandygyna we dini jemgyýetiň hasaba durmagy üçin zerur bolan dinçileriň sanynyň bäşden 50 adama ýetirilendigine ünsi çekýär.
Kanun Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 26-njy martda kabul edildi.
“Forum-18” Türkmenistanyň Mejlisiniň kanun çykaryjy komitetiniň başlygy Pirnazar Hudaýnazarowyň kanun barada gepleşmekden ýüz öwrendigini we onuň 5-nji aprelde “Siz maňa jaň etmeli däl, siz [bu barada] Daşary işler ministrliginiň üsti bilen gepleşmeli” diýip, jogap berendigini aýdýar.
“Forum-18” Türkmenistanda kiçi dini guramalara hasaba durmagyň kyndygyny belläp, türkmen hökümetiniň BMG-ä beren hasabatlarynda ýurtda resmi hasaba alnan diýip agzan 128 sany dini guramalaryndan 99 sanysynyň sünni musulman, bäşisiniň şaýy musulman, 13-niň rus prawoslaw dini guramalarydygyny we beýleki dinlere degişli diňe 11 guramanyň hasaba alnandygyny tekrarlaýar.
Adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary Türkmenistanyň din baradaky köne we täze kanunlarynyň resmi registrasiýanyň dini we ynanç azatlyklarynyň berjaý edilmegini üpjün edip bilmeýändigini, bu hereketleriň adam hukuklary boýunça halkara kanunlaryna ters gelýändigini nygtaýarlar.


text:
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigine gatnaşjak we onda şu ýyl öz ýurduna wekilçilik etjek aýdymçylaryň sanawy çap edildi. Bu barada “Eurovision 2015” aýdym-saz bäsleşiginiň resmi websahypasynda habar berilýär.
Şu ýyl Awstriýanyň paýtagty Wenada geçiriljek bu bäsleşikde jemi 40 ýurduň aýdymçylary aýdym-saz boýunça öz ukyplaryny görkezerler.
Bäsleşik üç tapgyrdan ybarat bolup, onuň 19-njy maýda geçiriljek birinji tapgyrynda jemi 16 ýurduň aýdymçylary ýaryşarlar. Şol ýurtlaryň arasynda Albaniýa, Ermenistan, Belarus, Belgiýa, Daniýa, Estoniýa, Makedoniýa, Finlandiýa, Gürjüstan, Gresiýa, Wengriýa, Moldowa, Rumyniýa, Russiýa, Serbiýa we Niderlandlar bar.
Bäsleşigiň ikinji tapgyry 21-nji maýda geçirilip, onda jemi 17 ýurduň aýdym-saz ussatlary öz ukyplaryny görkezerler. Bu ýurtlaryň arasynda Azerbaýjan, Kipr, Çehiýa respublikasy, Islandiýa, Irlandiýa, Ysraýyl, Latwiýa, Litwa, Malta, Montenegro, Norwegiýa, Polşa, Portugaliýa, San-Marino, Sloweniýa, Şwesiýa, Şweýsariýa bar.
Bäsleşigiň üçünji tapgyrynda, ýagny 23-nji maýda jemleýji final tapgyry geçirilip, onuň çäginde Awstraliýanyň, Awstriýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň, Ispaniýanyň, Beýik Britaniýanyň aýdymçylary ýaryşarlar.
Awstraliýa
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginiň şu ýylky tapgyryna Awstraliýa ilkinji gezek gatnaşýar, bu barada “Ýewropanyň teleradio gepleşikler” bileleşigi mälim etdi.
10-njy fewralda bäsleşigiň guramaçylary Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginiň websahypasynda “Hawa, siz dogry okadyňyz!” diýip, ýurduň geografiki taýdan ýerleşişini bir gyra goýup, şu ýyl 60-njy gezek geçirilýän meşhur bäsleşige “goşmaça formaty” kabul etdik diýip habar berdiler.
Guramaçylar, eger 23-nji maýda Awstriýanyň paýtagty Wenada geçiriljek bäsleşikde awstraliýaly gatnaşyjy birinji orna mynasyp bolsa, onda bu ýurduň öňümizdäki ýyl hem Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigine gatnaşjakdygyny mälim etdiler. Şol bir wagtyň özünde olar Ýewrowideniýe bäsleşiginde Awstraliýanyň yzygiderli ýaryşjakdygy barada heniz hiç bir planyň ýokdugyny hem bellediler.
Azerbaýjan
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde Azerbaýjana şu ýyl Elnur Hüseýnow wekilçilik edýär. Ol “Hour Of The Wolf” aýdymy bilen çykyş edýär. Bu bäsleşik Elnur üçin ýat däl. Ol 2008-nji ýylda Ýewrowideniýe bäsleşiginde Samir Jawadzade bilen bilelikde aýdan aýdymy bilen Azerbaýjanyň adyndan çykyş edipdi.
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde geçen ýyl awstriýaly aýdymçy Konçita Wörst (Conchita Wurst) ýeňiji bolupdy. Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigi ilkinji gezek 1956-njy ýylyň 24-nji maýynda geçirilipdi.


text:
Wenesuelanyň parlamenti, prezidentiň kasam ediş dabarasyny Ugo Çaweziň saglyk ýagdaýy sebäpli soňa goýdy. Çawez penşenbe güni parlamentde kasam etmelidi. Häzirki wagt Çawez Kuabada bejergi alýar.
Milli Assambleýadaky Çawezi goldaýan köpçülik, onuň ýakyn günleriň dowamynda Ýokary sudda kasam getirmelidigi baradaky teklibi makullady.
Şol haýyş parlamente wise prezident Nikolas Maduro tarapyndan hödürlenipdi. Nikolas Maduro Çaweziň mirasdüşeri hökmünde häsiýetlendirilýär.
Oppozision deputatlary Çaweziň ygtyýarlyklarynyň penşenbe güni gutarýandygyny aýdyp, Ýokary suda bu işe garamagyna çagyryş etdi. Şeýle-de olar parlamentiň başlygy Diosdado Kabella, prezidentlik wezipesini wagtlaýynça öz boýnuna almagy üçin çagyryş etdiler.
Penşenbe güni wise prezident Nikolas Maduronyň hem wezipe ygtyýarlyklary tamamlanýar. Çawez 1999-njy ýyldan bäri häkimiýetiň başynda bolup, ol oktýabr aýynda gaýtadan prezidentlige saýlanypdy.


text:
Aşgabadyň "Posýolka" diýip atlandyrylýan raýonynyň ýaşaýjysy Halmyrat mundan bir aý ozal aradan çykdy. Halmyradyň garyndaşlaryndan käbirleri, ölümiň Hudaý tarapyndygyny aýtsalar-da, olaryň arasynda bu ölüme "Tiz lukmançylyk kömeginiň" öz wagtynda gelmänliginiň sebäp bolandygyny aýdýanlary hem bar.
Azatlyk Radiosyna berlen maglumata görä, haçan-da Halmyrat kesellände, "Tiz kömek" çagyrylandan iki sagatdan soň gelipdir. Netijede ol ýüregagyry keselli Halmyrady halas edip bilmändir. Bu ikarada gymmatly wagt ýitirilip, "Tiz kömegiň" haýallygy kömege mätäjiň biwagt ölümine getiripdir.
“Halmyrat bir sagatdan hem köp wagt ýatdy. Eger ”Tiz kömek” wagtynda gelen bolsady, onda ony halas edip bolardy” diýip, Halmyradyň garyndaşlaryndan özüni Aýmyrat diýip tanadan biri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Ýurtdaky "Tiz lukmançylyk kömegi" gullugynyň şonuň ýaly tiz kömek bermäge öz wagtynda ýetişmeýän halatlary köpelýär. Käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, bu ýagdaý käbir raýonlarda hasam erbet. "Tiz medisina kömegine" bir sagatdan hem köp garaşmaly bolýan halatlary az bolmaýar.
Şol raýonyň özüni Aga diýip tanadan beýleki bir ýaşaýjysy edil şeýle ýagdaýda 8 ýaşly ogluna "Tiz medisina kömeginiň" giç gelendigini gürrüň berdi. "Bu raýonda gije 'Tiz kömek' hasam giç gelýär. Bu ýagdaý eýýäm adata öwrülip barýar" diýip, Aga aýdýar.
Lukmanlaryň ýetmezçiligi
Paýtagtyň bu raýonyna Aşgabat şäheriniň 3-nji saglyk öýünde ýerleşýän "Tiz lukmançylyk kömeginiň" gullugy hyzmat edýär. Bu saglyk öýüniň "Tiz lukmançylyk kömegi" awtoulagynyň sürüjisi Amanyň aýtmagyna görä, "Tiz kömegiň" giç gelmeginiň sebäbi "Tiz kömek" awtoulaglarynyň ýetmezçiligi bilen bagly däl. "Tiz kömekde" işleýän lukmanlar ýetenok.
Lukmanlaryň, esasanam maşgala lukmanlarynyň, ýetmezçiliginiň sebäbiniň bolsa bu wezipä bolan höwesiň azdygy bilen düşündirilýär. Paýtagtyň 3-nji saglyk öýüniň özüni Amangül diýip tanadan lukmany bu barada şeýle diýýär: "Lukmançylyk uniwersitetini gutaran talyplaryň köpüsi hem soňy bilen lukmançylyk bilen meşgul bolmak islemeýärler. Ýa-da olar daşary ýurt firmalarynda lukman bolanlaryny gowy görýärler. Ol ýerde azyndan 1000 dollar gazanyp bolýar".
"Tiz kömek" gelende lukmanda iň bärkisi dimedroly hem ýok eken.
Amangülüň aýdýan ýagdaýy paýtagtyň beýleki medisina edaralaryna-da mahsus.
Aşgabadyň 5-nji saglyk öýüniň lukmanlar bilen üpjünçiliginiň pesdigini bu saglyk öýünde işleýän we özüni Annaguly diýip tanadan lukman aýdýar.
Annaguly Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde bu hakda şeýle gürrüň berdi: "Biziň saglyk öýümiziň lukmanlar bilen üpjünçiligi 30%. Şonuň üçin, näsaglara degerli kömek edip bilmeýäris".
Munuň üstesine-de, "Tiz lukmançylyk kömegini" bermeli lukmanlaryň köplenç öz ýanlary bilen zerur derman serişdelerini getirmeýändigi hakda-da şikaýat kän.
"Tiz kömek" gelende lukmanda iň bärkisi dimedroly hem ýok eken. Özümde bolan dermany berdim. Beýleki ampulany bolsa oňa şeýle berip goýberdim” diýip, paýtagtyň "Posýolka" diýip atlandyrylýan raýonynyň ýaşaýjysy Aga Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir aşgabatlylaryň aýtmaklaryna görä, ýurduň medisina edaralarynyň lukmanlar bilen üpjünçiliginiň hem-de medisina kömeginiň hiliniň pesligi sebäpli syrkawlaryň özlerem indi “Tiz kömegi”, halys çykalgasyz galaýmasalar, çagyrmaýarlar. Adamlar öz-özlerini bejermek bilen meşgullanmaga mejbur bolýarlar.
Resmi habar serişdelerinde “Türkmenistan - sagdynlygyň we bagtyýarlygyň ýurdy” diýen ýaly şygarlar öňe sürülýär. Emma, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir raýatlar bolsa özleriniň iň bärkisi ilkinji medisina kömegini almakda kynçylyk çekýändigini aýdýarlar.
Şol kömek wagtynda ýetişmänsoň, pajygaly wakalaryň gabat gelýän wagty hem seýrek däl.


text:
Müsüriň “Musulman doganlar” atly syýasy toparynyň baş lideri tussag boldy. Döwlet mediýasy Muhammad Badiýeniň sişenbe güni irden Kairde howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag astyna alnandygyny habar berdi.
Iýun aýynda 70 ýaşly Badiýe “Musulman doganlar” toparynyň beýleki agzalary bilen bilelikde zorluklary tutaşdyrmakda aýyplanypdy. Onuň tussag edilmegi häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezident Muhammad Morsiniň “Musulman doganlar” toparyna edilýän basyşlaryň nobatdaky tapgyrydyr.
Morsi protestleriň netijesinde 3-nji iýulda Müsüriň harbylary tarapyndan wezipesinden çetleşdirilipdi. Müsüriň sudy Morsini ýurtda zorlugy tutaşdyrmakda aýyplady, şol bir wagtyň özünde-de ýurduň öňki prezidenti Hosni Mubaragyň korrupsiýada aýyplanmagy bilen bagly sud işini ýatyrdy.
Duşenbe güni BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-moon Muhammad Morsiniň boşadylmagyna çagyrdy.


text:
27-nji awgustda geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň Pakistana ynsanperwerlik kömek hökmünde 40 tonna ýüki iberjekdigini prezident Berdimuhamedow aýtdy.
Şeýle hem, bu mejlisde Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen döwlet lukmançylyk uniwersitetini döretmek baradaky permana-da gol çekdi.
Bu permana laýyklykda, ozalky Türkmen döwlet lukmançylyk instituty mundan beýläk öz işini bes eder. Türkmen döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň täze binasy 1-nji sentýabrda açylar.
Şeýle hem prezidentiň gol çeken kararyna laýyklykda, şu ýylyň 20-nji oktýabrynda Türkmenistanda Bütindünýä statistika güni bellenilip geçiler.
Şol gün Aşgabat şäherinde «Türkmenistanyň Döwlet statistikasy ösüş ýolunda» atly ylmy amaly maslahat hem geçiriler.
Käbir synçylar Türkmenistanda statistikanyň ýurtdaky ýagdaýlar barada köp halatda ygtybarly maglumat bermändigini we aýan edilýan maglumatlaryň hem köplenç hakykata laýyk gelmeýandigini aýdýarlar.


text:
Ýekşenbe güni Demirgazyk Koreýanyň hökümeti 28-nji fewralda Günorta Koreýa bilen Birleşen Ştatlaryň geçirjek nobatdaky harby türgenleşiginde prowokasion hereketleriň bolan halatynda, özüniň bu iki ýurduň ikisine-de hüjüm etjekdigi bilen duýduryş berdi.
Geçen ýyl Günorta Koreýanyň öz harby gämisiniň suwa gark bolmagynda Demirgazyk Koreýany aýyplap çykyş etmeginden soň, bu iki ýurduň arasyndaky ýagdaýlar has-da dartgynlaşypdy.
Demirgazyk Koreýa öz gezeginde şol gäminiň gark bolmagyny Birleşen Ştatlar tarapyndan gurnalan prowokasiýa diýip atlandyrypdy.


text:
Türkmneistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 17-nji iýulda ilatymyzyň saglyk ýagdaýyny has-da gowulandyrmak we abadançylygyny ýokarlandyrmak, adam ömrüniň dowamlylygyny artdyrmak, raýatlar üçin saglygy goramak babatda hemmetaraplaýyn deň mümkinçilikleri we şertleri üpjün etmek, saglygy goraýşy halkara ölçeglerine laýykda ösdürmek hem-de innowasion tehnologiýalara, öňdebaryjy lukmançylyk ylmyna we tejribesine esaslanýan kämil we ýokary netijeli saglygy goraýyş ulgamyny döretmek maksady bilen, şeýle hem 1995-nji ýylda kabul edilen “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň geçen 20 ýylda üstünlikli durmuşa geçirilendigini nazara alyp, degişli Karara gol çekdi.
Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň “Saglyk” Döwlet maksatnamasy we şu maksatnamany ýerine ýetirmegiň 2015-2017-nji ýyllar üçin Milli meýilnamasy tassyklanyldy.
Ministrliklere, pudak edaralaryna, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimliklerine Maksatnamanyň we Milli meýilnamanyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek tabşyryldy.


text:
Türkiýäniň Konstitusion sudy hususy bilim beriş merkezleriň müňlerçesini ýapmagy talap edýän gapma-garşy kanuny ýatyrdy.
Sud bu kanunyň Konstitusiýa ters gelýändigi baradaky öz kararyny 13-nji iýulda yglan etdi.
2014-nji ýylyň mart aýynda parlament tarapyndan kabul edilen kanunda 2015-nji ýylyň 1-nji sentýabryna çenli bilim beriş hususy merkezleriň ýapylmagy talap edildi.
Bu çärä prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ABŞ-da ýerleşýän yslam ruhanysy Fethullah Gulene garşy täze ädimi hökmünde seredilýär. Gulen Türkiýedäki hususy bilim merkezleriniň köpüsine gözegçilik edýär.
Erdogan Güleniň polisiýadaky we sud sistemasyndaky tarapdarlaryny öz hökümetiniň geçen ýylda korrupsiýada aýyplanmagyna gatnaşmakda aýyplady. Gülen muňa gatnaşygyny ret edýär.


text:
Hamid Karzaýyň sözçüsi prezidentiň Talybana goşularyn diýip haýbat atanlygy barada aýdylýanlary ret etdi.
Karzaýyň sözçüsi Wahid Omar Karzaýyň hökümetiniň habar serişdelerinde peýda bolan sözleri görüp, aňk bolandygyny aýtdy.
Karzaý Talybana goşulmak baradaky sözleri şenbe güni, deputatlar bilen duşuşanda aýtdy diýilýär. Bu sözler habar serişdelerinde giňden habar berildi we Ak Tamyň Karzaý öz problemalarynda Birleşen Ştatlary günälemegi bes etmese, onuň Waşingtona planlaşdyrylan saparynyň ýatyrljakdygyny aýtmagyna getirdi.
Dürli-dürli owgan deputatlarynyň üçüsi AP habar gullugyna Karzaýyň Birleşen Ştatlar basyşy dowam etse, Talybana goşularyn diýip iki gezek haýbat atanyny aýtdy.


text:
“Meksika aýlagynda zeper ýeten nebit skwažinasyndan nebitiň deňze guýulmagy Amerika üçin deňi-taýy bolmadyk ekologik betbagçylyk bolup biler” - diýip, öten agşam ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama nygtady.
Ol Britiş Petroleum kompaniýasynyň burawlaýjy platformasynda ýakynda bolan bu betbagtçylygyň netijelerini görmek üçin düýn Luiziana ştatyna bardy.
Obamanyň sözlerine görä, skwažinadan çogup çykýan nebitiň öňüni baglamak işi ýene birnäçe güne çekmegi mümkin.
“Bu bolan hadysanyň jogapkärçiligi Britiş Petroleum kompaniýasyna degişli, arassalaýyş işleriniň ähli çykdajylaryny bu kompaniýa çekmeli bolar” -diýip, Obama belledi.


text:
Düýn Nýu-Ýorkda, Taýms-skwerde bir ýeňil maşynyň içine ýerleşdirilen partlaýyjy enjam partladylmanka, bu wakanyň öňi alyndy.
Maşynyň içinden çykýan tüssäni gören bir ýerli raýat bu barada polisiýa habar berensoň, organ işgärleri bu partlaýyjy enjamy dessine zyýansyzlandyrdylar.
Birleşen Ştatlaryň resmileri bu enjamyň “öwrenjelik bilen ýasalan” enjamdygyny, ýöne muňa garamazdan, onuň hakykatdanam howply enjamdygyny aýdýarlar.
Talyplar öz üstlreine aldylar
Bu wakanyň yzy bilen, bomba goýlan maşyny partlatmaga synaşygyň jogapkärçiligini Pakistandaky talyp hereketi öz üstüne aldy.
Nýu-Ýorkyň polisiýa edarasynyň başlygy Reýmond Kelli bu terakta synanyşyga talyplaryň gatnaşygy baradaky informasiýanyň heniz resmi ýagdaýda tassyklanmandygyny aýtdy.
Internetdäki saýtlaryň birinde ýekşenbe güni ýerleşdirilen beýannamada bu terror hüjümine synanyşygyň ýakynda öldürilen iki sany ekstremist lider üçin ar alyş çäresi hökmünde gurnalandygy aýdylýar.
Amerikan häkimiýetleri güman edilýänler barada häzirlikçe maglumat bermeýärler, ýöne bu wakany terrorçylykly iş diýip atlandyrýarlar.
Nýu-Ýorkuň baş turistik obýektleriniň biri bolan Taýms-skwerde gurnalmaga sanynyşylan bu hüjümi gurnaýjylary tapmak boýunça derňew işleri alnyp barylýar.
Polisiýanyň resmileri içi bombaly maşyny goýan “akýagyz” bir adamyň şol ýere golaýdaky bir wideo kamerada ýazga duşendigini aýdýarlar, ýöne ol adamyň kimdigi ýa kim bolup biljekdigi barada heniz anyk garaýyşlary öňe sürmeýärler.


text:
Türkmenistanda pagta ýygym kampaniýasy dowam edýär. Bu kampaniýa döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri hem çekilýär. Pagta ýygym kampaniýasyna gatnaşmaýan işgärleriň bolsa, öz deregine “günlükçileri” tutýandygy aýdylýar.
Mary welaýatynyň ýaşaýjysy Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde gazanç etmek üçin bir ýylyň dowamynda sekiz aýlap öz öýünden uzakda ýaşap, “günlükçi” bolup zähmet çekýändigini belleýär.
Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabyndan özüni kümüş diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan özüniň we özi ýaly zähmet çekýän zenanlaryň iş şertleri barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Orsýet Siriýanyň iň uly şäheri Alepponyň demirgazyk çetinde hökümet goşunlarynyň Orsýetiň howa güýçleriniň goldawy bilen “terrorçylaryň” hüjümine gaýtawul berendigini aýtdy.
Orsýetiň Goranmak ministrligi 20-nji sentýabrda Al-Şkeif etrabynda bolan söweşlerde 40 hüjümçiniň öldürilendigini habar berdi. Maglumatda guryýer söweş ulaglarynyň we top ýaraglaryny göterýän ýük ulaglarynyň hem ýumrulandygy bellendi.
19-njy sentýabrda Siriýanyň harbylary Birleşen Ştatlaryň we Orsýetiň araçylygynda gelnen ok-atyşygy bes etmek baradaky bir hepdelik ýaraşygy yglan etdiler.
Orsýetiň harbylary Siriýanyň goşunynyň gozgalaňçylar hüjüm edýärkä ýaraşygy bir taraplaýyn saklamagyny “manysyz” diýip atlandyrdy.
Şol bir wagtyň özünde-de ABŞ-nyň hökümeti Alepponyň golaýynda kömek alyp barýan kerwene edilen hüjüm sebäpli “nägilelik” bildirdi. Siriýaly aktiwistler şol hüjümde azyndan 12 adamyň wepat bolandygyny aýtdylar.
BMG kerwene hüjüm edilendigini tassyklady, emma haýsy uçarynyň hüjüm edendigi nämälim galýar.


text:
Şu hepde Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan Orsýete resmi sapar eder.
Premýer-ministriň metbugat gullugynyň bu barada ýaýradan resmi beýanatynda 12-nji we 13-nji ýanwarda gurnaljak bu saparda Rejep Taýýyp Ärdoganyň Orsýetiň ýokary derejeli resmileri bilen iki ýurduň arasyndaky ykdysady hem-de energiýa hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meselelerini ara alyp maslahatlaşjakdygy habar berilýär.
Orsýet Türkiýäniň iň esasy söwda partnýorlaryndan biri bolmagynda galýar. Türkiýäniň daşary döwletlerden satyn alýan tebigy gazynyň hem 60 prosente golaýy Orsýetiň gazy.


text:
Owganystandaky NATO goşunlarynyň hatarynda gulluk edýän holland esgerleriniň ikisi ýol ýakasynda goýlan bombanyň pidasy boldy.
Hollandiýanyň Goranmak ministrligi esgerleriň Uruzgan welaýatyndaky Tabar çykyş postunyň golaýynda öýden ýasalan bombada wepat bolandygyny aýtdy.
Partlama netijesinde ýene bir esger ýaradar bolupdyr.
Owganystanda 1600 çemesi holland esgeri gulluk edýär. Olaryň missiýasy awgustda soňlanmaly.
Owganystandaky goşunlary ol ýerden çykaryp-çykarmazlyk baradaky oňuşmazlyk fewral aýynda hollandan hökümetiniň dargamagyna getiripdi.


text:
Täjigistanda Täze ýyl gijesi Aýazbabanyň lybasyny geýnen adamy pyçaklap öldürmekde aýyplanyp, üç adam tussag edildi.
24 ýaşly ykdysatçy Parwiz Dawlatbekowyň maşgala agzalarynyň sözlerine görä, ol Täze ýyl agşamy Aýazbabanyň lybasyny geýnip, bir oturylyşyga gidipdir. Ol yzyna dolanyp gelýärkä, öňünden ýaş adamlaryň topary çykýar.
Içeri işler ministrligiň metbugat wekili Mahmadullo Asadulloýewiň maglumatyna görä, olar “hiç hili sebäp bolmazdan” Dawlatbekowy pyçaklapdyrlar. Dawletbekow ýaralary sebäpli keselhanada ýogalýar.
Resmi maglumata görä, tussag edilenleriň üçüsi hem 20 ýaşlaryndaky studentler.


text:
Ukrainanyň parlamenti soňky döwürde agza-dile düşen bir kanunyň taslamasy boýunça çekeleşikleri yza tesdirdi. Bu kanunyň kabul edilmegi öňki premýer-ministr häzir tussaglykda saklanýan Ýuliýa Timoşenkonyň saglygynyň ýurduň daşynda bejerilmegine mümkinçilik dörederdi.
Ýewropa Bileleşigi Timoşenkonyň wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp, tussag edilmegine ýurduň adalat sistemasynyň jezalandyryş guraly hökmünde ulanylmagynyň mysaly hökmünde garaýar. Ýewropa Bileleşigi 28-29-njy noýabrda Wilnýusda boljak Gündogar Partnýorlygynyň sammitiniň öňüsyrasynda Ukrainada şeýle tejribeleriň adalat we demokratik reformalar arkaly ýok edilmegini isleýär.
Ýewropa Bileleşigi Wilnýusda boljak sammitde Kiýew bilen bileleşmek barada ylalaşyga gol çekmek üçin Ukrainada demokratik reformalaryň geçirilmegini we Ýuliýa Timoşenkonyň Germaniýada öz saglygyny bejertmegi üçin mümkinçilik döredilmegini talap etdi.
Penşenbe güni garalar
Sişenbe güni Ukrainanyň parlamentiniň spikeri Wolodymyr Rybak kanunçykaryjylar tarapyndan Timoşenkonyň daşary ýurda gitmegine rugsat bermek boýunça kanunyň taslamasyna Ýewropa Bileleşiginiň talap edýän beýleki kanunlary bilen bilelikde penşenbe güni garaljakdygyny mälim etdi.
Parlamentiň bu meselä sişenbe güni garamagyna garaşylypdy. Garaşylýan diskussiýalar agzalan kanun boýunça ylalşyga gelinmänsoň, geçen hepdede hem yza tesdirilipdi.
Duşenbe güni ÝB-niň daşary işler ministrleri Ukraina wagtyň gutaryp barýandygyny duýdurdylar.
Timoşenko 2011-nji ýylda ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Timoşenkonyň tarapdarlary onuň tussaglygyny syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrýarlar we prezident Ýanukowiçiň 2015-nji ýylda boljak prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasynda Timoşenkony syýasatdan çetleşdirmäge çalyşýar diýýärler.
Syýasy bäsdeşlik we barlyşyk
2010-njy ýylyň prezidentlik saýlawlarynda Ýanukowiç kynlyk bilen Timoşenkodan üstün çykypdy.
Ukrainanyň parlamentiniň sişenbe günki maslahatynyň öňüsyrasynda oppozisiýanyň lideri Arseniý Ýatsenýuk parlamentde agzalýan kanun meselesinde emele gelen durgunlygy aradan aýyrmak üçin Ýanukowiçi bu işe goşulyşmaga çagyrdy. Ýatsenýuk Ýanukowiçiň “Regionlar partiýasy” Ukrainanyň Ýewropa bilen “bileleşmek prosesini haýallatmaly däl” diýdi.
Sişenbe güni Ýewropa Bileleşigi öz goňşular bilen aragatnaşyk syýasaty boýunça ýokary derejeli wekili Stefan Fueleni Kiýewe iberdi. Fueleniň prezident Ýanukowiç bilen duşuşmagyna we barlyşyk üçin ýol gözlemegine garaşylýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýjylar Türkmenistanyň howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmegi bilen ýurtda pikir azatlygyna garşy gysyşlaryň artjakdygyna alada bildirýärler.
Özbegistanyň adam hukuklaryny goraýjy “Najot” guramasy Türkmenistanyň döwlet syrlarynyň ýaýramagynyň öňüni almak hem-de “döwlet üçin howp dörediji” diýlip hasaplanýan şahslara we toparlara gözegçiligi güýçlendirmek boýunça 11-nji maýda Döwlet howpsuzlygy geňeşinde maslahat edilen çärelere ünsi çekýär.
Adam hukuklaryny goraýjy “Najot” guramasynyň başlygy Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşinde ýurduň harby kuwwatyny ösdürmek, harby tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak meselelerinden daşgary terrorçylyk howpuna, dini ekstremizme garşy göreş üçin kanuny goraýjy organlarda ýörite bölümleri döredip, oňa halkara spesialistlerini çekmek meselesiniň hem maslahat edilenligini belleýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň bu meselä ünsi artdyrmagyna terrorçylykly hüjümler barada Özbegistanda habar berilýän ýagdaýlaryň Türkmenistanda bolmazlygy üçin edilýän bolmagy mümkin diýip çaklaýar.
Näme maslahat edildi?
AKI press habar agentligine degişli “Central Asian News” internet neşiri, ýapyk görnüşde geçirilen Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň metjitlerde we ybadathanalarda wideokameralary goýmak hem-de raýatlaryň, ilkinji nobatda-da döwlet edaralarynyň işgärleriniň dini garaýyşlaryny öwrenmek, dindarlara gözegçiligi güýçlendirmek bilen baglydygyny tassyklaýar.
“Central Asian News” internet neşiri hökümet maslahatynda ýurduň serhedinden köp geçýän adamlaryň täze sanawyny döretmek kararyna-da gelnenligini habar berýär.
Türkmen metbugatyna görä, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň soňky maslahaty 11-nji maýda geçirildi. Bu maslahatda Ýeňiş baýramynyň 65 ýyllygy bilen bagly dabaralaryň, harby we kanuny goraýjy organlaryň ýylyň başyndan bäri alyp baran işleriniň netijeleriniň we ýurtda neşä garşy göreşiň gidişiniň maslahat edilenligi resmi maglumatlarda aýdyldy.
Türkmenistanda graždan azatlyklaryna, şol sanda din azatlygyna garşy gysyşyň öňden bäri alnyp barylýanlygyny we basyşlaryň häzire çenli-de, güýçlenmese, gowşamanlygyny ynsan hukuklaryny goraýjy türkmenistanlylar belleýärler.
Käbir guramalar ýapylar
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Täjigül Begmedowa Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň maslahatynda garalan meseleler barada resmi taýdan anyk maglumat berilmedik hem bolsa, içerki howpsuzlyk gözegçiligini berkitmek çäreleriniň Türkmenistan üçin täzelik däldigini belledi.
Adam hukuklayrny goraýjynyň sözlerine görä, raýat aktiwistleriniň we olaryň maşgalalarynyň yzarlanýanlygy, olaryň öýleriniň hemişe göz astynda saklanýanlygy barada “Türkmen Helsinki fondunyň” adyna Türkmenistandan maglumatlaryň gowuşmagy dowam edýär.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň ýurtda daşary ýurt raýatlarynyň we guramalarynyň, şol sanda Türkmenistanyň giňişliginde raýat jemgyýetçiligi bilen iş alyp barýan guramalaryň işini jikme-jik öwrenmek, käbiriniň rugsatnamalaryna gaýtadan garamak we käbir halkara guramalarynyň ýurtdaky bölümlerini ýapmak meselelerine hem garalanlygyny, şeýle-de Türkmenistanda işleýän daşary ýurt ilçihanalarynyň işi barada ýörite organlaryň wekilleriniň beren hasabatlarynyň diňlenenligi “Central Asian News” neşiriniň maglumatynda bellendi.
Şeýle meseleleriň Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň arasynda näderejede maslahat edilýänliginiň köpçülik üçin nämälim galýanlygyna garamazdan, ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň ygtyýarlyklarynyň öňküsi ýaly ululygyna galýanlygyny we olaryň graždanlara gözegçilik we basyş etmek üçin şol öňki köne usullaryndan peýdalanyp gelýänligini belläp, Tajigül Begmedowa bu ýagdaýyň ynsan hukuklaryny goraýjylary örän uly alada goýýanlygyny aýtdy.
Başgaça pikirlenmek duşmançylykmy?
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Tajigül Begmedowanyň aýtmagyna görä, türkmen ýolbaşçylarynyň açyk dialoga islegsizligi, başga pikirli her bir adama režimiň duşmany hökmünde garamagy, kemçilikleri görkezmäge çalyşýanlaryň döwleti garalamak däl-de, ýagdaýy gowulandyrmak maksatlaryna düşünmek islemeýänligi örän alada dörediji mesele bolmagyna galýar we türkmen hökümetiniň ýagdaýy üýtgetmek islemeýänligi barada pikir döredýär.
Türkmenistanyň harby mümkinçilikleri, saglygy saklaýyş we bilim pudagy barada çap edilýän maglumatlara gözegçiligi güýçlendirmek meselesiniň hem Döwlet howpsuzlygy geňeşinde maslahat edilenligi internet neşirleriniň birnäçesinde çap edilen maglumatlarda aýdylýar.
Halkara habar serişdelerinde we halkara guramalarynyň hasabatlarynda Türkmenistandaky kemçilikler barada çap edilýän maglumatlara türkmen metbugatynyň sahypalarynda soňky aýlarda ençeme sapar resmi reaksiýa görkezilipdi.


text:
21-22-nji iýulda Aşgabatda, täze Kongressler köşgünde halkara lukmançylyk maslahaty geçiriler.
Şeýle hem Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň we BMG-niň beýleki edaralarynyň gatnaşmagynda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp, okuw maslahatlary we duşuşyklar guralar.
Şanly sene mynasybetli guraljak dabaralaryň çäklerinde 19—23-nji iýulda birnäçe çäreleri, şol sanda 21-nji iýulda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň günüň dabaralaryny geçirmek bellenilýär.


text:
Türkmenistanda häkimiýet, has takygy prezidentiň özi, özgerişler üçin şu wagta çenli aktiwlik görkezmäge aýgyt edip bilmedik ýönekeý adamlaryň goldawyna mätäç.
Başlyklaryň özi, dolandyryjy topar türkmen jemgyýetinde esasy öwrülişikleri amala aşyrar diýilse, ol reformalary durmuşa ornaşdyrmagy töwekgellige salar. Aşakdan inisiatiwa bolmazdan, reformalar başa bararmy?
Şu günki gün dymmak, özgerişleriň, öwrülişikleriň özi geler diýip garaşmak - bu planlary, ideýalary öz akymyna goýbermekdir, gorky ysmazlygyndan jemgyýeti halas etmegiň ähtimallygyny peseltmekdir.
Häzir S.Nyýazow döwründäki adamlaryň depesinde pelesaň urýan howp ýok. Şol döwürde welin, islendik aktiwlik şirin janyňdan el üzdüribem bilýärdi.
Bu gün prezidentiň özi adamlara oppozision hereketde özüňi synap görmegi teklip edýär. Ýurda häzir dünýä jemgyýetçiligi üns bilen syn edýär.
Türkmenistanyň içki durmuşyny Adam hukuklaryny goramak boýunça halkara standartlaryna golaý getirmek üçin edilen islendik hereket goldaw tapar. Şol inisiatiwalary Aşgabatda öz işini giňeldýän ÝHHG ýaly täsirli halkara guramalar alyp göterýärler.
ÝHHG-niň delegasiýasy Aşgabatda bolanda, onuň çözen baş meselesi - türkmen jemgyýetini demokratiýalaşdyrmak boýunça reformalary amala aşyrmak boldy. Mesele Mejlisde, DIM-de hem Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky demokratiýa we adam hukuklary institutynda maslahatlaşyldy. Başgaça aýdylanda, bu tema türkmen durmuşynda gündelik meselä öwrüldi.
Milli howpsuzlyk
Bu ýagdaýa şu wagta çenli köp nesillerde gorky döredip gelen Milli howpsuzlyk ministrliginde-de öwrenişip ugradylar gerek. Indi bu edarada gorkman, ýumruk çenemän, adam hukuklary baradaky sözleri kabul edýärler. Postsowet giňişliginde bu edara-da özgermeli.
Mysal üçin, Ukrainada soňky ýyllar Howpsuzlyk gullugyndan ähli repressiw funksiýalar aýryldy. Ol indi diňe döwleti goramagyň strategik meseleleri bilen meşgullanýar. Syýasy äheňler bilen adamlary yzarlamak bu ýurtda ýatyryldy.
G.Berdimuhamedowyň Howpsuzlyk sowetiniň soňky maslahatynda eden çykyşyndan çen tutulsa, Türkmenistan öz sistemasyny özgertmeli, onuň repressiw häsiýetinden ara açmaly. Şoňa görä liberallaşmanyň aşakdan çykýan inisiatiwa esaslanmagy häkimiýetler üçin örän möhüm.
Ýaşlara bil baglamak möhüm
Hemmeler bilen hyzmatdaşlygy nazarlaýan çynlakaý konstruktiw inisiatiwa jemgyýetde has uly, köpçülikleýin gyzyklanma döreder. Ol köküni çuňdan uran gorkyny gysyp çykarar. Ol halk parasatyny, pähim-paýhasyny ulanmaga mümkinçilik berer, “Döwlet adam üçindir” diýen şygary has janlandyrmagyň hakykatdan-da mümkindigini duýmaga häkimiýetleriň özüne itergi berer.
Bu işlerde ýaşlara - studentlere, ýaňy işe başlan telekeçilere, lukmanlara, mugallymlara, inženerlere, agronomlara, gepiň gysgasy, jemgyýetiň iş başyndaky, hereketdäki ýaşlar bölegine, olaryň etjek tekliplerine bil baglamak möhüm.
Häzir wezipede oturan dolandyryjylar däl-de, hut ýaňky sanalanlar türkmen perestroýkasyna, türkmen üýtgedip gurmasyna itergi berer. Gadymy akyldarlaryň “Hökümdaryň aýagyna ýykylma, depäňden basarlar” diýen dana sözüniň manysyny ýaşlar ýiti duýýarlar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
German resmisi hökümetiň 2016-njy ýylda 250 müňden 300 müňe çenli bosgunyň gelmegine garaşýandygyny aýtdy.
Migrasiýa we bosgunlar baradaky federal edaranyň başlygy Frank-Juergen Weise bu sözleri 28-nji awgustda «Bild am Sonntag» gazetinde çap edilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Germaniýa «bosgun» terminini adatça kabul edilen bosgunlar we bosgun durumyny almakçy bolan migrantlar babatda deň ulanýar.
Weise Germaniýa geçen ýyl milliondan sähel az bosgunyň gelendigini aýtdy. Ol gelen migrantlaryň 70 prosent çemesiniň işe ýaramlydygyny, emma köpüsiniň işlär ýaly bolýança döwletiň sosial kömegine daýanmaly boljakdygyny aýtdy.
Ol köplük bolup gelen adamlaryň doly integrirlenmeginiň wagt aljakdygyny hem sözüne goşdy.


text:
Ekuador hökümeti "WikiLeaks" websaýtynyň gurujysy Julian Assanjyň internete elýeterligini wagtlaýyn çäklendirendigini aýdýar. Sebäp bu toparyň amerikan saýlawlaryna garyşmagy bilen ylalaşmandygy.
"WikiLeaks" golaýda Birleşen Ştatlaryň Demokratik partiýasynyň ýokary derejeli resmileriniň köp sanly e-maillerini çap etdi. Amerikanyň aňtaw gulluklary we hususy ekspertler bulary yzarlap, orsýetli hakkerler bilen baglanyşyklydygyny ýüze çykardylar.
Demokratik partiýanyň prezidentlige dalaşgäri Hillary Klinton hem bu barada ors hökümetini günäledi.
Assanj Günbataryň kanunlaryndan gaçyp, 2012-nji ýylyň ortalarynda Ekuadoryň Londondaky ilçihanasyny penalandy. Ol şondan bäri şol ýerde ýaşaýar.
Hepdäniň aýagynda Klintonyň maýa goýuş banky Goldman Saksde eden hususy çykyşy neşir edileninden az salym soň Assanjyň internet baglanyşygynyň kesilendigini "WikiLeaks" habar berdi.
Saýlaw prosesi
Ekuadoryň hökümeti Assanjyň internet baglanyşygynyň 18-nji oktýabrda giçlik kesilmeginiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Ol bu işi "WikiLeaksiň" amerikan saýlawlaryna täsir etmegi mümkin dokumentleri neşir etmek kararyna özüniň goşulmaýandygyny, munuň tutuşlygyna "WikiLeaksiň" jogapkärdigini görkezmek üçin edendigini bildirdi.
"Ekuador özygtyýarlylyk hukugyndan peýdalanyp, özüniň Beýik Britaniýadaky ilçihanasynyň kommunikasiýa ulgamynyň käbir böleklerine bolan baglanyşygy wagtlaýyn çäklendirdi" diýip, Ekuadoryň Daşary işler ministrligi bir beýannamada aýtdy.
Beýannamada ýene-de: "Ekuador hökümeti beýleki döwletleriň içki işlerine garyşmazlyk prinsipini hormatlaýar. Ol daşarky saýlaw proseslerine ne garyşýar, ne-de belli bir kandidaty ileri tutýar" diýilýär.
Ýöne Ekuadoryň prezidenti Rafael Korrea respublikanlaryň kandidaty Donald Trampy däl-de, demokratlaryň dalaşgäri Klintony goldaýandygyny gizläp duranok.
"Men Birleşen Ştatlaryň we bütin dünýäniň bähbidi üçin, Hillary Klintonyň ýeňiji bolmagyny gowy görýärin" diýip, Korrea "Russia Today" neşirine aýtdy.
Ol soňra hem Klintona "meniň öz tanaýan we ýokary baha berýän adamym" diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Göz öňünde tutulan planlar
Britaniýada bir kazyýet Şwesiýada iki aýala jynsy taýdan azar berenlikde aýyplanýan Assanjy bu barada soraga çekilmegi üçin, Şwesiýa ekstradisiýa edilmeli diýip karar çykaranda, Ekuadoryň solçy hökümeti oňa gaçybatalga berdi.
Assanjyň internet baglanyşygy kesileninden soň "WikiLeaks" garaşylmadyk ýagdaýlar üçin göz öňünde tutulan planlary işe girizjekdigini habar berdi. Ekuador bolsa bu toparyň "žurnalistik işjeňligini" togtatmandygyny aýtdy.
18-nji oktýabrda "WikiLeaks" Klintonyň saýlaw kampaniýasynyň başlygy Jon Podestanyň e-mailleriniň ýene bir bölegini Twitterden neşir etmek bilen bu toparyň neşir etmek başarnygynyň böwetlenmändigini görkezdi.
Podesta öz e-mailleriniň ile ýaýradylmagyna Orsýeti jogapkär etdi. "WikiLeaks" bolsa bulary nireden alandygyny aýdanok.
Assanjyň internet baglanyşygy kesileninden az salym soňra "WikiLeaks" Birleşen Ştatlary Julian Assanjy jylawlamagy üçin, Ekuadora basyş edenlikde aýyplady.
Birleşen Ştatlar muny ret etdi. Ekuador hem muňa salgylanyp, özüniň "beýleki döwletleriň basyşyna boýun egmeýändigini" aýtdy.
Amerikanyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Jon Kirbi "WikiLeaksiň" bu aýyplamasyny ret edip: "Biziň WikiLeaksden birahatlygymyz köp wagt bäri bar bolsa-da, onuň ýapylmagynda Jon Kerriniň ýa Döwlet departamentiniň eli bar diýilýän gürrüňler nädogry" diýdi.


text:
Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda hususy eýeçiligiň döremegi, ylaýtada medeniýetde we sungatda döwlete degişli däl sport we biznes ugurlaryndan gazetleriň, göwrümi kiçeňkräk neşirýatlaryň, onlarça kinostudiýalaryň açylmagy awtorlyk hukugyna bolan ünsi öňkidenem güýçlendiripdi.
Ýazyjylaryň kitaplarynyň birugsat çap edilmegi, kompozitorlaryň sazynyň heňiniň ogurlanmagy we şuňa meňzeş jedelli meseleleri Türkmenistanyň awtorlyk hukugy, onuň ýeke-täk başlygy Mergen Hümmedow tarapyndan yzygider seljeriş işleri geçirilerdi.
Wagtyň geçmegi bilen hususy eýeçilikde işlän döredijilik pudaklarynyň döwlet tarapyndan goldanmanlygy sebäpli, ilkinji prezident Saparmyrat Nyýazowyň türkmen durmuşyny halkara jemgyýetçiliginden daşlaşdyrmagy, awtorlyk hukugyna bolan islegi öz-özünden aradan aýyrdy.
Döwlet syýasatyny ýöredýänler, awtorlyk hukugy diňe hususy eýeçilik bilen baglydyr öýdýärdiler. Olar alyp barýan ideologiýalaryndaky ulanylýan gurallarynda, awtorlyk hukugynyň bozulýandygyna hem üns bermeýärdiler. Muňa mysal edip Saparmyrat Nyýazowyň «Ruhnama» kitabyny görkezip bolar. Onuň aglaba sahypalary dünýä belli alymlaryň eserlerinden göçürilendigi, ýa-da onuň hamala awtorlyk eden goşgularynyň hem türkmeniň belli-belli ýaşap geçen şahyrlarynyň setirlerinden ogurlanyp alynandygy, indi, hemmäde aýan boldy. Muňa utanmaly, namys etmeli. Bu hem biriniň gapysyndan malyny ogurlap gideniňe deňdir.
Awtorlyk hukugyna häzirki zamanda diýseň uly üns berilýär. Türkmenistan köp ýyllaryň dowamynda daşky dünýä bilen ýapyk ýagdaýda ýaşady. Intellektual eýeçiligine hormat goýmak, ony gorap saklamak prinsipleri unudyldy. Ýogsam dünýäde bu ugur boýunça birnäçe resmi kanunlar, konwensiýalar hereket edip gelýärdi. Olardan «Intellektual eýeçiligiň Bütindünýä guramasy», 1967-nji ýylda Parižde kabul edilen «Senagat eýeçiligini goramak hakyndaky» konwensiýa, 1971-nji ýylda Bernde kabul edilen «Edebi we çeper eserleri goramak hakyndaky» konwensiýa, 1961-nji ýylda Rimde kabul edilen «Ýerine ýetiriji artistleriň, ses fonogramma ýazgylaryny döredýänleriň, hem-de radio gepleşikler guramasynyň hukugyny goramak hakyndaky» konwensiýa we 1989-njy ýylda «Integral mikroshemasyna intellektual eýeçiligiň bolan gatnaşyklary hakyndaky» Waşington şertnamasyny görkezmek bolar.
«Ir turan işinden dynar»
Türkmenistan hökümeti hazir açyk gapylar syýasatyny yglan etdi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşlarynda halkara Awaza turistik merkeziniň döredilmegine girişýänligini jar etdi. Beýle çagyryşlar, elbetde, Türkmenistanyň daşarky dünýä bilen ýakyn gatnaşykda bolup işlejekdigini görkezýär. Bu hem Türkmenistanyň ýokarda agzap geçilen halkara konwensiýalarynyň kabul edilmegine we olaryň ýurduň içinde doly ýöredilmegine getirer. Sebäbi açyk gapylar syýasaty diňe yglan edeniň bilen açyk bolmaýar. Onuň üçin halkara derejesine gabat gelýän kanunlaryň bolmaly. Ine, diňe şu ýagdaýy döredeniňden soň, ýurduň içine daşary ýurt maýalary hem gelip başlaýar.
Hazir şol halkara konwesiýalaryň resmileşdirilmegine garaşyp oturman, şu günden başlap, onuň düzgünlerini durmuşa girizmeli. Ýogsam ýetmezçilikler günsaýyn artýar. Biziň durmuşymyzda şol düzgünlere gabat gelmeýän hereketler, esasan hem türkmen telewideniýesinde, radiosynda, gazet-žurnallarynda kän düş gelýär. Bu ýetmezçiligi aradan aýyrmak üçin ýörite döredijilik komissiýalaryny döretmeli. Türkmen estrada aýdymçylarynyň aýdymlaryny, radio-telewideniýäniň ýaýlymyna berilmezden öň, ýörite kompozitorlardan düzülen komissiýadan barlagdan geçirmeli. Ýagny, aýdymçy öz ýerine ýetirýän aýdymlarynyň awtorynyň barlygyny subut etmeli. Eger onuň aýdýan aýdymynyň sözi we sazy belli bolmasa, ýa-da ol goňşy döwletleriň sazlaryndan ogurlanan bolsa, onda beýle aýdym ýaýlyma berilmeli däldir.
Telewideniýede hem görkezilýän daşary ýurt filmleriniň ýörite halkara rugsatnamasy bolmaly. Gynandyrýan zat hem, şol filmler rugsady bolmazdan ýaýlymda görkezilýär. Bu hem Türkmenistan hökümetiniň halkara arenasynda abraýny gaçyrýar we konwensiýalar kabul edilen wagtyndan soň beýle ýagdaýlar uly jerimeler tölemek bilen tamamlanar.
Öňki SSSR-e girýän döwletleriň birnäçesi ykdysady ýagdaýlaryny öňkiden hem ösdürmek maksady bilen «Bütindünýä Söwda Guramasyna» agza boldular. Türkmenistan hem geljekde bu guramanyň agzasy bolmaly. Guramanyň talap edýän düzgünleriniň biri hem «intelektual eýeçiligi goramakdyr». Şol eýeçiligi gorap saklamak üçin, ýurduň halkara abraýny galdyrmak üçin, bu işi soňa goýmaly däl. «Ir turan işinden dynar» diýilşi ýaly, ir başlasak, işimizden dynarys.
Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
“Islandiýada oýanan wulkan sebäpli howa aragatnaşygynyň çäklendirilmegi Ýewrobileleşige agza ýurtlara näçeräk zaýan ýetirdi? Ewrokomissiýa muny anyklamakçy” diýip, Ýewrokomissýanyň başlygy Joze Manuel Barroso aýtdy.
Deslapky maglumatlara görä, awiakompaniýalar her gün 200 million dollar ýitirýär. Wulkanyň atylmagy sebäpli geçen hedäniň dördünji gününden bäri çak bilen 63 müň reýs ýatylypdyr.
Bu 2001-nji ýylyň sentýabrynda ABŞ-da bolanteraktlardan soň ýolagçy gatnatmakda dörän uly möçberli ilkinji hadysadyr


text:
Şenbe güni Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Buner etrabynda janyndan geçen bir hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda parahatçylyk meselesi boýunça ýerli komissiýanyň başlygy Fateh Khan hüjümiň pidasy boldy.
Buner etrabynyň merkezi şäheri bolan Daggar şäherinde bolan bu wakada janyndan geçen hüjümçi Fateh Khanyň maşynynyň edil öňünde partlama amala aşyrdy.
Ýerli habar agentlikleri partlamada Fateh Khanyň janpenalaryndan hem azyndan 3-4-siniň ölendigini habar berýärler. Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.
Pakistanda talybanlar hökümet güýçleri bilen hyzmatdaşlyk edýän ýerli taýpa ýolbaşçylaryna we parahatçylyk komissiýalarynyň işgärlerine garşy ýygy-ýygydan hüjüm edýärler.


text:
Fransiýanyň demirgazygyndaky Amiýen şäherinde polisiýa ýaşlaryň topary bilen çaknyşdy. Bu wakada ençeme ulag we bir çagalar bagy hem otlandy.
Amiýen şäheriniň häkimi Gilles Demailli sişenbe güni çykyş edip, şäheriň demirgazygynyň “weýrançylygyň sebitine” öwrülendigini belledi. 150-ä golaý polisiýa işgäri daş we feýwerkleri zyňýan ýaşlara garşy göz ýaşardyjy gazlary we rezin oklary atdylar.
Çaknyşykda 16 polisiýa işgärine şikes ýetdi.
Çaknyşyklar ýekşenbe güni giçlik, haçan-da polisiýa bir adamy ulagy howply ulanandygy üçin tussag edenden soň başlanypdy.
Sişenbe güni Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland ýörişlere berk jogabyň beriljekdigini nygtady.


text:
Metbugatda Apple korporasiýasynyň öz elektromobilini eýýäm 2020-nji ýylda çykaryp başlamagy meýilleşdirýändigi baradaky habar peýda boldy. Bilermenleriň pikirine görä, Apple Tesla Motors we General Motors kompaniýalary bilen çynlakaý bäsdeşlik etmegi göz öňünde tutýar. Bu kompaniýalaryň ikisi hem 2017-nji ýylda kuwwatlyk berijisiz 200 milden gowrak aralygy geçip bilýän elektrokarlary çykarmakçy bolýar.
Apple tarapyndan işlenip taýýarlanýan elektromobil daşky görnüşi boýunça miniweni ýatladýar, onuň işçi ady — Titan. Taslama önümiň bezeg işleri boýunça wise-prezidenti Stiw Zadeski ýolbaşçylyk edýär, ol öň Ford awtoönümçiliginde işläpdi. Gelejekde Appleniň “awtomobil” bölüminiň müň adama çenli artmagyna garaşylýar.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabuldaky Amerikan uniwersitetine edilen hüjümde azyndan 12 adam, şol sanda ýedi student öldi. 24-nji awgustda agşam başlap, 10 sagat dowam eden hüjümde ýaragly adamlar uniwersitetiň okuw jaýyna hüjüm etdiler.
Resmiler hüjümiň başynda bombaly ulagyň partladylandygyny, onuň yzýany ok atyşygyň bolandygyny we şübheli söweşijileriň okuw jaýynyň diwaryny ýumurandygyny aýtdylar.
Wakanyň bolan mahaly ýüzlerçe student we ýokary okuw jaýynyň işgärleri uniwersitetiň içinde çykgynsyz ýagdaýda gabawda galdylar.
Birleşen Ştatlaryň we NATO-nyň harby maslahatçylarynyň goldawyndaky owgan güýçleri okuw jaýynyň daşyny gabawa alyp, içine girdiler.
Tutuş gije dowam eden ok atyşygyň yzýany, 25-nji awgustda owgan resmileri iki hüjümçiniň öldürilendigini we çaknyşyklaryň tamamlanandygyny aýtdylar.
Kabul polisiýasynyň başlygy Abdul Rahman Rahiminiň aýtmagyna görä, ölenleriň arasynda üç polisiýa ofiseri we iki howpsuzlyk işgäri bar.
Şeýle-de, ol wakada ýaralanan başga-da 35 studentiň we dokuz polisiýa işgäriniň keselhana ýerleşdirilendigini aýtdy. “Uniwersitetdäki 750 çemesi student we ýokary okuw jaýynyň işgäri halas edildi” diýip, Rahimi belledi.
Owganystanyň saglygy saklaýyş ministri ýaralanan arasynda daşary ýurtlylaryň ýokdugyny aýtdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady. Bu hüjüm "Talyban" hereketiniň söweşijileri özleriniň merkezi hökümete garşy hüjümlerini güýçlendiren wagtyna gabat geldi.


text:
Çarşenbe güni Aljirde bir zenan özüni otlady. Bu eýýäm Aljirde bir hepdäniň dowamynda özüni oda beren altynjy adamdyr.
Bu aksiýalar ýurtdaky bahalaryň galmagyna we işsizlige köpçüligiň ünsüni çekmek üçin amala aşyrylýar.
Adamlaryň özlerini otlamagy geçen ýylyň dekabrynda Tunisde 26 ýaşly oglanyň özüni oda bermeginden soň ýüz berip başlady. Şol wakadan soň Tunisde giň-gerimli protestler başlapdy.
Şol protestler netijesinde Tunise 23 ýyllap prezidentik eden Zine el-Abidine Ben Ali ýurdy terk etmäge mejbur bolupdy.


text:
Kompensasiýa tölegi şerti bilen Libiýanyň razwedkasynyň ozalky ofiseriniň türmeden boşadylmagy hakyndaky Şotlandiýanyň kararyna Amerikanlar gazaplandylar.
Libiýaly Adel Baset al Megrahi, 1988-nji ýylda Amerikanyň howa ýollaryna degişli uçary Şotlandiýanyň howa giňişliginde partladanlykda günä bildirilip tussag edilipdi.
Şol pajygada aglabasy amerikaly 270 adam heläk bolupdy. Amerikalylar, köpçülikleýin gyrgynçylyk eden adamynyň türmeden boşadylmaly däldigini aýdýarlar.
Prezident Obama, Şotlandiýa hökümeti bilen bu meseläniň maslahat edilendigini hem bu kararyň ýalňyşdygyny aýtdy:
Al Megrahi düýn Libiýa dolanyp bardy.


text: Düýn ynsan hukuklary boýunça Strasburgdaky halkara sudy Orsýetiň bir raýatynyň çakdanaşa agyr türme tussaglyk şertlerinde saklanandygy üçin oňa Orsýetiň hökümetiniň 40 müň ýewro kompensaşiýa tölemelidigi barada höküm çykardy. Orsýetli tussag özüne sud edilmezinden öň 10 adam üçin niýetlenen darajyk izolýartorda alty ýyllap 50 adamyň arasynda saklanandygyndan şikaýat edipdir. Orsýetiň hökümetiniň bu şikaýata garşy protest bildirendigine garamazdan, Strasburg sudy öz höküminiň gyşarnyksyz ýerine ýetirilmelidigini bildirdi.


text:
Domodedowa aeroporty, Moskwa. Bermet geldi. Ol geldi! 17 kilogramlyk arassa bagt ýene maňa gowuşdy.
“Eje, biz indi ors bolýarys, şeýlemi?”
“Sen näme üçin beý diýýärsiň?”
“Sebäbi biz Moskwada.”
“Ýok, biz ors däl.”
“Onda näme üçin biz bu ýere ýaşamaga gelýäris? Bu ýer orsdan dos-doly, töwerek-daşyňa bir seret!”
“Hawa, Bişkekdäkiden has kän.”
“Olar Sweta daýza meňzeş. Bu ýerde örän kän Sweta daýza bar.”
“Munuň ähmiýeti ýok. Biz bu ýerde wagtlaýyn, sebäbi men şu ýerde işleýärin. Biz gyrgyz.”
“Aha, men indi düşündim. Orslar Bişkege gidýär, biz bärik gelýäris. Biz ýerimizi çalyşýarys. Bu bir oýun!”
Ol bu pikirini metroda gyrgyz duşsa gaýtalady ýördi. Ol özi üçin bir proýekt işläp düzdi we metro syýahatlary mahalynda gabat gelen watandaşlaryny sanamaga başlady. Biz bir gezek ýedi stansiýa aralygynda duşan gyrgyz emigrantlarynyň sanyny 300-e ýetirdik.
Öýe hoş gelmediň
Men Bermet gelmezinden öň Moskwanyň daş ýüzündäki Balaşihe şäherinden ýaşar ýaly ýer tapdym. Bu ýere gatnamak esli wagt alýardy: awtobusda 55 minutlyk ýol aşyp, soň şäher merkezine çenli 40 minutlap metroda gitmelidi. Bu gatnaw ýolda dyknyşyk bolanda has-da köp wagt alýardy.
Meniň Balaşihada ýaşaýan ýerimde köp täze jaý bolup, olaryň hemmesi diýen ýaly ýaş maşgalalara niýetlenip gurlana meňzeýär. Özem ol jaýlaryň hemmesi birmeňzeş gurlan, birmeňzeş mämişi reňk bilenem reňklenen. Käte ol jaýlaryň içinde ýaşaýan maşgalalar hem biri- birine gaty çalymdaş, şol bir keşpdäki eje, şol bir keşpdäki çagalar. Özem olaryň hemmesi bizden üýtgeşik.
Aida Kasymaliýewa
Men Bermeti ilkinji gezek öýe getiren günüm, sumkalarymyzy egnimizden düşürip-düşürmän daşaryk gezelenje gitdik. Bişkekde ötegçileriň ýüzünde mylaýym ýylgyryş döredýän mähirlije Bermetim howly meýdançasyna ýygnanan aýallaryň hemmesine gadyrly salam berdi. Emma salamyny almadan geçen, ol aýallar ony asla görmedik, eşitmedik boldular. Diňe biri däl, hemmesi şeýtdi, asyl ýekejesi dagy ýylgyrsyn-la.
Şol agşam, Bermetiň Moskwanyň etegine ilkinji aýak basan gezegi, biz öýe garjaşyk bir duýguly, gamgyn halda dolandyk. Ol soňky bir hepdäniň dowamynda ýeke oýnamaga endik etdi, köçede duşan adamlar bilen salamlaşjak bolmasyny bes etdi.
“Aý, eje, ol adam banan iýýär, meňem iýesim gelýär!”
“Hawa, men iýýän, ýöne bu seniň işiň däl” diýip, ol adam Bermete azgyryldy.
Men içdäki duýgularymy daşyma çykarmazlyga çalyşýardym. Ýöne şol gün men “Twitterde” içimi dökdüm. “Men bu barada ýazmak islemedim. Emma Bermet geleli bäri men daşaryk gezelenje çykýaryn. Ýöne biz keseki, başga, üýtgeşik adam. Hiç kim bize ýylgyrmaýar. Bu ýerdäki çagalar hem öz ejeleriniň ýigrenjine eýerýärler.”
Ertesi Bermet daş işikde dost edinmek synanyşygyny ýene bir gezek gaýtalady. Ol ilki bir gyzjagazyň ýanyna bardy, soňra beýlekisiniň ýanyna ylgady, olar bilen tanyşjak boldy. Emma bu synanyşyklaryň bary biderek bolup çykdy. Onuň bar alan jogaby sessizlik boldy. Mundanam başga, howludaky aýallaryň biri gyzynyň adyny tutup, gaharly gygyrdy: “Daşa, gel bärik!”
“Olar meniň bilen oýnamak islemeýär” diýip, Bermet lapykeç gürledi. “Men yzyma, Bişkege gitmek isleýän. Men öz dostlarymyň, Akerkeniň, Merimiň, Aýdaýyň, Arturyň, Maşanyň ýanyna gitmek isleýän.”
Meniň depämden gök inen ýaly boldy. Ýer öz okundan sypyp, soňsuz bir boşluga güwläp gidip barýan ýalydy. Men öz hal-ahwalymy diňe şu sözler bilen beýan edip biljekdim.
Wagt geçdigiçe meniň Bermet bilen edýän gürrüňlerim şol bir zatlaryň gaýtalanmasyna aýlandy.
“Meniň bilen hiç kim oýnamaýar.”
“Olar seni tananoklar-da, Bermet.”
“Ýok, olar yzgytsyz.”
“Çagalar bagynda hemme zat gowy bolar. Sen bir topar dost edinersiň!”
“Olar näme üçin meniň bilen oýnamak islemeýär? Men olaryň ýanyna barýaryn, emma olar meniň bilen gürleşmeýär.”
Men şu ýerde bir zady açyklamak isleýärin, Bermet rusça meniň özümden hem gowy gürleýär. Onsoňam onuň Bişkekde dürli milletlerden bolan bir topar dosty bar.
Howludaky gettolar
Balaşiha ýakymly atlardan dos-doly. Bu ýerde “Solnyşko” - “Güneşli” awtobus duralgasy, “Pole çudes” - “Gudratlar meýdany” mikroraýony bar. Hatda şäheriň öz ady hem fin-ugor dilindäki “gülki we şatlyk ýeri” diýen sözlerden alnana meňzeýär. Bu atlaryň hemmesi biziň her öwrümde diýen ýaly duşýan sowuklygymyza büs-bütin gapma-garşy gelýär.
Bir gün biz öz mikroraýonymyzdaky çagalar meýdançalarynyň ählisine aýlanyp görüp, ahyrynda hem öz öýümize golaý bir ýerde saklandyk. Bermet ikimiz bilen, hamala ýolda başga hiç kim ýok ýaly, ne salamlaşan boldy, ne-de baş atyşan. Nätanyş adamlaryň sowuk nazarlary bizi çar tarapdan dürtýän, iteleýän, hürsekleýän we “siz keseki, keseki” diýip, sessiz dalaýan ýalydy.
Bermet bir skameýkada oturyp, daş-töweregine göz gezdirdi.
Bu ýerdäkileriň hemmesi ors däldi. Ol ýerde kawkazlylar hem bardy, olaryň çagalary rusça geplemeýärdi. Olar bir skameýkanyň ýanynda üýşüp durdylar. Ikinji skameýkanyň ýanynda ors aýallar ýygnanypdylar. Bermet ikimiz bolsa üçünji skameýkada otyrdyk.
“Täjikler”
Ertesi gün ol ýerde garry aýallar tarapyndan eýelenen skameýkada diňe bir orun boşdy. Ol aýallaryň biri maňa alarylyp seretdi-de, “porsy” täjikler, olaryň nähili “medeniýetsizdigi” barada gaty-gaty gürlemäge başlady. “Olar uzak gije gygyrýarlar, irden bolsa porsy ýorganlaryny balkonda serýärler” diýip, ol aýtdy. Ol meni täjik hasaplan bolarly.
Hakykatda ol ýerde özbekler köplük bolup ýaşaýardy. Olar migrant işçilerdi we hünärsiz günlükçilerdi. Olaryň çagalary rusça geplemeýärdiler we çaga meýdançalaryndan gaça durýardylar. Emma o taýda täjik ýokdy.
Bir gezek men öýe santehnigi çagyrdym. Telefonda ýaşaýan ýerimiň salgysyny beremde, ol maňa bu ýerde “çurkalaryň” köpdüginden zeýrendi. Ýöne ol on minut soň, kwartiranyň gapysyny açanyň hem şol diýýän “çurkalaryndandygyny” görüp, birjigem rahatsyz bolmady.
Gara Emma
Çagalar bagynda bolan birinji gününden soň Bermet meniň ýanyma gelip, “Eje, meniň endam-janym gara. Meniň saçlarymam, gözlerimem, hatda derimem gara” diýdi.
Men bir pursat doňup galdym, emma özümi şadyýan görünmäge mejbur etdim: “Seniň aýdýanyň dogry, balam, biziň ikimizem gara gözellerden” diýip, aşhanada duran ýerimden gygyrdym. Men onuň bu sözleri nireden eşidenini yzarlajak bolmadym.
Ol çagalar bagyna iki aýlap gatnandan soň hem hiç dost tapynyp bilmedi.
“Sen biziň toparymyzdan däl. Biz seniň bilen oýnamak islämzok” diýip, Bermet bir gün maňa Wika hem Daşa atly ýaşytdaşlarynyň aýdan sözlerini aglap gürrüň berdi.
Men öz çagama diňe hoşniýetli garalmagyny isleýärdim. Haçanda onuň bu ýerden gitmeli wagty gelende, men özümi adat bolan hoşlaşyk tortuna getirmäge mejbur edip bilmedim. Oňa derek men çagalar bagynyň müdirine öz nägileligimi bildirmek kararyna geldim. Biziň düşünişmämiz, garaşyşym ýaly, bir sagatlyk dawa-gykylyga öwrüldi. Ol men Bilim ministrligine arz ederin diýip haýbat atýançam ýan bermedi.
“Eger bir ýalňyşlyk bolan bolsa, bagyşlaň” diýip, ol ahyrynda kynlyk bilen ötünç sorady. Ýöne barybir Bermet bilen hoşlaşmady.
Şol gün öýe gelip, men Nýu-Ýorkda satyn alan Emma atly gurjagymy bagryma basdym. Emma Bermet bilen boýdaş, buýra saçly afrikan-amerikanyň şekilinde ýasalan gurjakdy. Onsoň biz üç bolup, “Gudrat meýdanyna” gezelenje çykdyk. Bu biziň bir-birege çydamlylyga goldaw üçin we başga milletleri halamazlyga garşy geçiren sessiz protestimizdi.
Gaýdyşyn liftde bize başga-da bir maşgala goşuldy. Ýigrenç howany agraldan ýaly duýuldy. Olaryň çagasy bir zada yrsarap, şumjardy. Onuň ejesi biziň Emmamyza seredip, “maýmyn bolma” diýip, çagasyna azgyryldy.
Moskwada Bitewilik günündäki rus ýörişi
4-nji noýabrda, aşa milletçileriň bu ýurtdaky kawkazlylara we we başga emigrantlara garşy protest geçirýän güni bolan Milli Bitewilik gününde men rus ýörişi barada habar taýýarladym. Müňlerçe protestçiniň arasynda men Bermetden uly bolmadyk bir gyzjagazy gördüm, ol uly adamlaryň biriniň eginde otyrdy we olar bilelikde gygyrýardylar: “Moskwa moskwalylar üçin! Orsýet orslar üçin!” Ol gyzjagaz, protestçileriň köpüsi ýaly, ýüzi maskalydy. Demonstrasiýa gelenleriň köpüsi ýaş ene-atalardy, olaryň ýanlarynda kolýaskalarda ýatan çagalary hem bardy. Onsoň men Bermet bilen bu ýerden çaltrak gitmelidigime düşündim.
Bişkege uçmazymyzdan öň men ýaşaýan kwartiramyň äpişgesinden mikroraýonyň beýleki jaýlaryna seredip durdum. Hatda daňdan sagat üçde-de garşydaky jaýlaryň üçüsinde çyra ýanýardy. Onsoň meniň kalbymda çekip-çydap bolmajak bir duýgy döredi-de, bir zat demligimden ýapyşan ýaly boldy. Men öz Bermedimiň başgalar tarapyndan boýnuna dakylan kemislik, kemsidilmek duýgusy bilen ösmegini islmeýärin. Meniň dürdäne gyzymyň kem zady ýok, ol bir allanäme çaga.
Men hiç zada düşünip bilmeýärin. Biz Dubaýda-da ýaşadyk we Bermet ol ýerde-de çagalar bagyna gatnady. Ol ýerde çagalara her kim, derisiniň ýa gözüniň reňkine garaman, mähirli bakýar. Araplar çaglaryň başyny emaý bilen sypap, mylaýym ýylgyrýalar. O taýda adam ýeňil dem alýar, egini gysyp, darykmaýar. Bu Bişkekde hem şeýle, bizde hiç kim hiç kimi ala tutmaýar, ýekirmeýär we başga-başga toparlara bölmeýär.
Adamlar maňa bu gören zatlarymyň diňe Moskwanyň eteklerinde şeýledigini, emma Moskwanyň özünde adamlara çemeleşmäniň başgaçadygyny ynandyrjak boldular. Olar maňa sen gaty ynjyk, peşeden pil ýasaýarsyň diýdiler. Ýöne men bäş kilometr aratapawudyň, hususanda Moskwada adamlary birden has rehimdar edip biljegine ynanyp bilmedim.
Adamlar munuň näme üçin beýledigini dürli-dürli düşündirýärler. Olar munuň yzgytsyzlyk däldigini, ýadawlykdygyny aýdýarlar. Emma meniň üçin bularyň parhy ýok. Biz indi gidýäris we men ertir barada ertir pikir ederin. Moskwada ýaşan iki ýarym aýynyň dowamynda Bermet iki kilo semräp, 17 kilolygyndan 19 kilo boldy. Onuň Moskwada artan şol iki kilo agramynyň bir kilosy gam-hasrat bolsa gerek.
“Men Moskwany halamok. Bu ýerde adamlar gaty yzgytsyz!” Bu Bermetiň Orsýete aýdan hoşlaşyk sözleridi.
Bu makala ilki rus dilinde Gyrgyzystanyň chalkan.kg habar gullugy tarapyndan çap edildi.


text:
Türkmenistanda awtoulag eýeleriniň öz ulaglaryny sürmek üçin ynam hatyny diňe ýakyn garyndaşlaryna bermegini göz öňünde tutýan täze düzgün girizildi.
Türkmenistanyň “Notariat we notarial işler” boýunça kanunyna goşmaça girizmek hakynda 24-nji oktýabrda gol çekilen kanunda “ýeňil, ýük ulaglaryny, awtobuslary, mikroawtobuslary sürmäge we ulanmaga hukuk berýän ynam hatlary olaryň eýeleri tarapyndan diňe öz ýakyn garyndaşlaryna başgalara ynanmaga hukuk bermezden” düzülip bilner diýilýär.
Azatlyk Radiosy bu täze düzgün we onuň ilata ýetiräýmegi mümkin täsirleri barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Pakistanda şenbe güni geçirilen parlament saýlawlarynyň yzy bilen, heniz ses sanawlary tamamlanmanka, ýurduň ozalky premýer-ministri Nawaz Şarif öz aram sagçy partiýasynyň ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Ses sanawlarynyň deslapky netijeleri Nawaz Şarifiň “Pakistan Musulman Ligasy-Nawaz” partiýasynyň hem-de kriket boýunça ozalky sport ýyldyzy Imran Khanyň “Tehreki Insaf” partiýasynyň saýlawçylaryň uly goldawyny gazanandygyny görkezýär.
Pakistanyň saýlawlar boýunça resmileri şenbe günki parlament saýlawlaryna ses bermäge hukukly 86 milliona golaý ses berijilerden 60 prosente golaýynyň ses bermäge gatnaşandyklaryny aýdýar. 2008-nji ýyldaky saýlawlara ses berijileriň bary-ýogy 44 prosenti gatnaşypdy.
Pakistanyň ozalky premýer-ministri Nawaz Şarifiň öz “Musulman Ligasy” partiýasynyň saýlawlarda ýeňiş gazanandygyny öňe sürýändigine garamazdan, deslapky netijeler onuň partiýasynyň gazanan sesleriniň parlamentde dolandyryjy partiýa bolmaga mümkinçilik bermeýändigini görkezýär.
Bu bolsa, Nawaz Şarifiň partiýasynyň parlamentde haýsydyr bir beýleki partiýa ýa-da partiýalar bilen bilelikde dolandyryjy koalisiýa döretmeli boljakdygyny aňladýar.
Nawaz Şarifiň täze hökümeti düzmekligi başaran halatynda, bu onuň üçülenji gezek Pakistanyň premýer-ministri wezipesine eýe bolandygyny aňladar.


text:
Duşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň ýadro programmasy baradaky dawanyň soňuna ýetjek ylalaşyga ençeme aýyň dowamynda gelmegi umyt edýändigini aýtdy.
Geçen hepde Ženewada Eýranyň we dünýäniň iri alty döwletiniň arasynda üç gün geçirlen gepleşikler netijesiz tamamlanypdy.
Kerri Abu-Dabi şäherinde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda ýadro ylalaşygy babatda iri döwletleriň bir pikire jemlenendigini, ýöne “şol pursat” eýranlylaryň ony kabul etmäge mümkinçiligi ýokdy diýdi.
Eýran bilen dünýäniň iri döwletleriniň arasynda boljak nobatdaky gepleşikleriň 20-nji noýabrda geçirilmegine garaşylýar.


text:
Azerbaýjanyň separatistik Daglyk-Garabag regionynda penşenbe güni geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň deslapky netijesi bu regionyň häzirki lideri Bako Sahakýanyň sesleriň köplügine eýe bolandygyny görkezýär.
Regionyň saýlaw komissiýasynyň deslapky maglumatlaryna görä, Bako Sahakýan sesleriň 66 prosentinden gowragyna, onuň garşydaşy, ozalky goşun generaly Witaliý Balasanýan bolsa sesleriň 32 prosentinden gowragyna eýe bolupdyr.
Maglumatda bu prezidentlik saýlawlaryna gözegçilik etmek üçin 15 ýurtdan 80 sany synçynyň barandygy aýdylýar.
Saýlawlaryň öňýany Azerbaýjanyň hökümeti Daglyk-Garabagdaky bu saýlawlary “bikanun” diýip atlandyrdy we oňa syn etmäge barjak islendik bir daşary ýurt raýatynyň “Azerbaýjanda islenilmeýän adam” diýlip yglan ediljekdigi barada duýduryş berdi.


text:
Türkmenistan penşenbe güni, «Sagdynlyk we bagtyýarlyk» aýynyň soňlanmagy we Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli, ýurduň her welaýatynda 100 gün dowam etjek atly ýörişe badalga berdi.
Türkmen telewideniýesi prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň özüne gönükdirilen aýdym-sazlaryň we alkyş sözleriniň astynda dabara gatnaşyp, ilki Saglyk ýodasynda, soň welosiped ýörişinde çärelere goşulandygyny, ýöriş üçin seçilen 17 aty gözden geçirip, olara ak pata berendigini habar berýär.
Prezident Berdimuhamedow Aşgabadyň etegindäki taryhy Nusaý galasynyň ýanynda guralan dabarada eden çykyşynda bu ýörişi habar serişdelerinde beýan etjek döredijilik işgärlerine, alymlardan, jemgyýetçilik wekillerinden düzülen topara hem üstünlik arzuw etdi. Ol bu çäräniň ýurt abraýyna abraý goşmagyny arzuwlap, şeýle diýdi:
«Goý, dünýäniň sport äleminde, gülläp ösýän ýurt hökmünde, eziz watanymyz hem-de türkmen sportyň abraýy has hem belende götersin» diýip, prezident aýtdy.
Döwlet eýeçiligindäki metbugatyň maglumatyna görä, ýerli wagt bilen sagat 17.00-da başlanan atly ýöriş 2017-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda, Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň açyljak gününde tamamlanar.
Frans-pres habar gullugy türkmen režiminiň häzir öz bäş milliondan gowrak ilatyna sporty we sagdyn durmuş ýörelgelerini ündemek üçin ägirt uly propaganda tagallasyny edýändigini ýazýar.
Penşenbe güni bir aýa çeken «sagdynlyk we bagtyýarlyk» aýy tamamlandy. Döwlet telewideniýesi bu aýyň dowamynda yzygiderli sport maşklaryny edýän býujet işgärlerini, studentleri we okuwçylary görkezdi.
Şeýle-de, Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň mejlislerinde 2017-nji ýylyň Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň çäginde, Aşgabady abadanlaşdyrmak hakynda yzygiderli gürrüň edilýär.
Mundanam başga, Aşgabadyň töweregindäki Çoganly, Şor posýoloklarynda müňlerçe ýaşaýyş jaýy ýykyldy.
Frans-pres habar gullugy hukuk toparlarynyň «berk awtoritar ýurt» bolan Türkmenistanyň bu oýunlara görýän taýýarlygy bilen bagly eýýäm alada bildirendigine ünsi çekýär.
Mysal üçin, adam hukuklaryny goraýan «Amnesty International» guramasy hemra arkaly alnan suratlara salgylanyp, geçen ýyl 50 müň ýa-da ondan hem köp adamyň, Aşgabatda geçiriljek oýunlara degişli gurluşyklar zerarly, zor bilen öýünden göçürilendigini aýtdy.
Halkara Adam hukuklary federasiýasy bilen adam hukuklaryny goraýan Türkmen inisiatiwasy topary adamlaryň jaýlaryny öňünden habar bermän we alternatiw jaý hödürlemän ýykmagyň BMG-niň halkara ykdysady, sosial we medeni hukuklar baradaky paktyna garşy gelýändigini, Türkmenistanyň bu pakta goşulan ýurtdygyny ýatladyp, Aşgabat şäheriniň häkimine açyk hat çap etdi. Emma türkmen häkimiýetleri bu hata açyk reaksiýa bildirmediler.
Badalga berlen atly ýöriş barada çykan habarlarda Türkmenistanyň 2014-nji ýylda Orsýetde, Soçide geçen Gyşky olimpia oýunlaryna hiç bir atlet ibermändigi ýatlanylýar.
Şol bir wagtda Türkmenistanyň öz liderleriniň, prezident Berdimuhamedowyň we ozalky ömürlik prezident Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultlaryny döretmekde meşhurdygy, ýagny olaryň ikisine-de merkezi Aşgabatda altyn çaýylan heýkel dikilendigi aýdylýar.


text:
Ýene-de diýdiler: "Ulalyp ýaşyň
Garaja gyl bilen basyrlar döşüň"
"Döşüňe bitýänçä şol gyl – diýdiler,
Günäňi geçerler, ogul!" diýdiler.
"Döşüňe bitensoň şol gyl – diýdiler,
Döşüňe mynasyp bolgun diýdiler".
Hawa, gyzlaryň gurjak, oglanlaryň bolsa aşyk oýnamasyny goýbolsun edýän ýetginjeklik döwri bilen tanyş dälimiz ýok bolsa gerek. Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň bellemegine göra, 10-19 ýaş aralygyndaky gyzlary we oglanlary ýetginjek diýip hasap etmek bolar. Adamyň durmuş basgançaklarynyň (çagalyk, ýetginjeklik, ýigitlik, garrylyk) her biriniň hem özüne ýetesi ruhy, fiziki we sosial hupbatlary bolýar. Ylaýtada, ýetginjeklik döwri iň agyr geçýäni diýlip hasaplanylýar. Çünki bu döwürde ynsan çagalykdan ymykly çykyp, jogapkärçiliklerden doly, şahyryň aýdyşy ýaly, ýalňyşlyklarynyň bagyşlanmasy bes edilip, her adiminiň derňeljek ululyk dünýäsine gadam basýar.
Dünýä ýüzünde ýetginjekler ýaşaýan ýurtlarynyň ýerleşýän ýerine, medeniýetine, dinine we jemgyýetçilik gurluşyna laýyklykda, dürli kynçylyklar, şol sanda hem mümkinçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Men hem häzirki döwürde öz türkmen ýetginjeklerimiziň durmuşynda gabat gelýän esasy nogsanlyklarynyň hem-de olaryň bagtyýar geljegi üçin döredilýän şertleriň üstünde durup geçerin.
KYNÇYLYKLAR
► Daşky görk – türkmen ýetginjekleriniň ilkinji hötdesinden gelmeli bolýan kynçylygy – boý-syratlary diýsek ýalňyşmarys. Gyzlar kosmetika we şaý-sepler bilen özlerini bezeseler, oglanlar hem saçlaryna we egin-başlaryna dykgatly timar bermäge çalyşýarlar. Ýetginjekleriň dürli meşhur markaly egin-eşiklere, atyrlara, goşar sagatlaryna, elektroniki enjamlara gyzmaklary olaryň okuwdan ünsleriniň bölünmegine, özaralarynda owadan (bet) görünmekde bäsleşigiň döremegine, galyberse-de, maşgalalarynda maddy taýdan ynjalyksyzlyklaryň ýüze çykmagyna getirýär.
► Halamak & Halanmak – bu häsiýet diňe bir türkmen ýetginjeklerine däl, eýsem ähli milletlerdäki ýetginjeklere hem degişlidir. Ýetginjek ýaşlaryň daşky görklerine timar bermegine hem köplenç garşydaş jynsly boýdaşlaryna ýaranmak islegi sebäp bolýar. Ilkinji söýgi, ilkinji "salam hatlar" hem şu möwsümde başlanýar. Bu gylyklaryň ýetginjekleriň ruhy sagdynlygyna we jemgyýetimizdäki kadalara näsaz gelýän taraplary bolsa, ýetginjekleriň gije duşuşmaklary, maşgalalaryna ýalan sözlemekleri, kähalatlarda bolsa olaryň özara oýlanşyksyz, jogapkärçiliksiz gatnaşyklarynyň islenilmedik göwrelilige getirmesi bolup durýandyr.
► Zyýanly endikler – bu endikler 10-20 ýyl mundan öň diňe oglanlara mahsus bolan bolsa, indi gynansakda, gyzlara hem degişli edip bolýandyr. Ýurdumyzda neşe serişdelerine garşy berk göreşilýändigine garamazdan, täze we geň zatlary barlap görmäge hyjuwly ýigdekçeler çilim, nas, çakyr ýaly bedene we adamyň jemgyýetdäki abraýyna zyýan berýän endikleri ele almaga has ýakyn bolýarlar.
► Deň-duşlaryň täsiri – hemme ýerde bolşy ýaly, türkmen ýetginjek gyz-oglanlar iň uly täsiri boýdaşlaryndan alýarlar. Maşgaladan daşlaşyp, deň-duşlary bilen has köp wagt geçirmäge, has köp syr alşyp-berişmäge başlaýarlar. Bu bolsa ýetginjek bilen hossarlarynyň arasynda ýygy-ýygydan gapma-garşylyklaryň döremegine alyp barýar. Emma türkmençilikde häli-häzire çenli çagalaryň geljegi maşgalanyň şertlerine we kadalaryna bagly bolýar. Şuňa mysal edip aşakdakylary belläp bileris:
→ ýetginjekleriň orta mekdepden soňra okuwlaryny dowam etmegi;
→ ir ýa-da giç durmuş gurmasy;
→ nirede we nähili wezipelerde işlemegini çözmek.
► Erksizlik – türkmen ýetginjekleriniň iň uly meseleleriniň biri hem erksizlik häsiýeti bolsa gerek. Bu aýgytly döwürde ýetginjekleriň öz geljekleri barada (jemgyýetde öz ornuňy tapmak, hünär edinmek, pugta maksatlar gurmak) oýlanşykly we dogry karara gelmekleri zerur bolup durýar. Ýöne köp zatlaryň maşgala ýagdaýlarynyň çäklerinde ýerine ýetirilýändigi sebäpli, ýetginjekler köplenç umytsyzlyk, perwaýsyzlyk, erksizlik astynda galýarlar we maşgalanyň gelen kararlaryna tabyn bolmaly bolýarlar.
► Maşgalada düşünişmezlikler – biziň türkmen halkymyzyň çaga terbiýelemekde aňyrdan gelýän ajaýyp ýollary we düzgünleri bar. Bu düzgünleriň köpüsi (edep-ekram, zähmet çekmegi öwretmek, ogul-gyzy durmuş gurýançalar göz astynda saklamak we şm) gadymy türkmen medeniýeti we däp-dessurlary bilen baglanşykly. Emma zamananyň üýtgemegi bilen çaga terbiýesi hem täzeçe çemeleşmeleri talap edýär. Onuň üçin bolsa ene-atalaryň bu ugurda peýdalanyp biljek teleýaýlymlaryny, kitaplaryny, çärelerini gurnamak zerur bolup durýar. Ýurdumyzda şeýle mümkinçilikleriň kemçilik etmesi ýetginjekleriň we ene-atalaryň arasynda uly gapma-garşylyklary döredip, ýetginjekleriň ruhy taýdan ene-atadan, maşgaladan daşlaşmagyna getirip bilýär.
MÜMKINÇILIKLER
► Internet – bilşimiz ýaly, döwletimizde akylly el telefonlaryny ulanmak diňe bir ulularyň däl, eýsem ýetginjekleriň arasynda hem günsaýyn ýaýbaňlanýar. Bu bolsa ýetginjeklerimize internet arkaly bütin dünýädäki hadysalar bilen birlikde, öz gyzyklanýan mowzuklary hakynda hem maglumatlar almaga mümkinçilik berýär. Netijede ýetginjekleriň dünýägaraýşy giňäp, olara dürli ugurlardan gapylar açylýar. Mundan başga-da, sosial media ulgamlaryny ýerlikli ulanmak ýetginjekleriň erkin pikirlenmek, pikir alyşmak, çekeleşmek, dostlaşmak, okamak, ýazmak, dil öwrenmek ýaly birnäçe ukyplarynyň kämilleşmegine itergi berýär.
► Sport – Türkmenistanda barha artýan sport desgalary we sporta döwlet tarapyndan berilýän uly orny ýetginjekleriň hem durmuşyna ýaramly täsirini ýetirýär. Häzirki wagta ýetginjekler sportuň birnäçe ugurlary bilen kynçylyksyz meşgul bolup bilýärler. Bu bolsa diňe beden saglygyny berkitmän, ruhy saglyga hem juda peýdalydyr.
► Nusgalar – ýetginjekleriň dünýäsinde nusga alarlyk adamlaryň derejesi örän belentdir. Ýetginjeklerde şöhratly we mertebeli adamlardan görelde almaga ymtylmaklyk has hem güýçli bolýar. Döwrümizde ýurtda sany artýan ýokary bilimli, kärine ussat, işi şowly kişileri göz öňüne tutsak, olar ýetginjeklerimize hem nusga bolup hyzmat edýärler. Olar köp ýetginjeklere höwes we umyt berip, olaryň arzuwlaryny amala aşyrmaklaryna uly goşant goşýarlar.
Ýetginjeklere degişli meseleleriň aglabasynyň olaryň bilogiki ösüşi bilen baglanyşykly bolany üçin, dünýäniň hiç bir ýurdunda hem ýetginjekleriň köpüsi, ýetginjeklik döwrüni durnukly ýa-da parahat geçirmeýärler. Emma ýokarda belläp geçişimiz ýaly, her ýurduň öz gurluş ulgamyna we kanunlaryna laýyklykda ýetginjeklere bu döwürde maşgala, okuw we hökümet tarapyndan gollaw bermek üçin birnäçe işler alnyp barylýar. Şol sanda Türkmenistanda hem ene-atalar özleri üçin geçirilýän ýygnaklardan peýdalanyp bilerler. Çagalarynyň mugallymlary bilen aragatnaşykda bolmagy hem, ene-atalara ýetginjeklere has oňat düşünmäge kömek eder. Galyberse-de, ene-atalar Internet ulanmagy öwrenip, onuň üsti bilen özlerine gerek bolan islendik maglumaty ýa-da kömegi tapyp bilerler. Ýetginjekler hem öz gezeginde www.saglyk.info, www.yashlyk.info ýaly türkmen dilindäki web saýtlaryndan peýdalanmak arkaly dünýägaraýyş gerimlerini giňeldip, öz ýetginjeklik döwürleriniň hubpatlaryny hem has aňsatlaşdyryp bilerler.
Makalada beýan edilýän pikirler, garaýyşlar hem-de teklipler awtoryň özüne degişli bolup, olar Saglyk.info saýtynyň garaýyşlary höküminde kabul edilmeli däldir.
Makalanyň awtory: Maya Amanowa
Ulanylan çeşmeler: 1 / 2 / 3 /
Kerim Gurbannepesow “Wesýetler boýunça”
Teswirlemeler
Eger men dogry düşünen bolsam, awtoryň aýtmagyna görä, ýurduň içinde özünde hyjuw bolan adam üçin okamaga, öwrenmäge we ösmäge mümkinçilikler bar. Bolup biler, emma hemme ýaşlar beýle pikir edenoklar. Olaryň köpüsinde ösmek we öwrenmek üçin motiw ýok. Daşary ýurtdaky ýaşlara seredeniňde olaryň öňe gitmek, bir zatlara ýetmek, durmuşda we jemgyýetde öz ornuny tapmak we pugtalandyrmak üçin okaýandyklaryny görüp bilersiňiz (elbetde, hemmesi däl).
Makala-da bellenilip geçişi ýaly, Türkmenistanda çaganyň geljegi köplenç maşgalanyň içinde çözülýär. Belli bir ýagdaýlarda bu çaga üçin gowy ýa-da erbet bolup biler. Eger çaganyň öz geljegi barada oýlanmalary ene-atasynyňky bilen deň gelse aýratyn problema ýüze çykman biler. Eger tersine bolsa, onda bärde mesele ýüze çykýar.
Şonuň üçin çaga köplenç öz garaşsyzlygyny we öz durmuşy üçin jogapkärdigini duýanok, ene-atasynyň puly bilen alyp bilmejek galasy ýokdur öýdüp pikir edýär. Men türkmen däp-dessurlaryny gowy görýärin, çünki men türkmen jemgyýetinde öňüp ösdim, emma däp-dessurlarymyzyň käbirleri ýaşlarymyza özbaşdaklygy duýmaga böwet bolup bilýär.
Şeýle hem, eger Wkontakte sosial ulgamyndaky käbir toparlardaky (gruppalardaky) teswirlerden many çykarsak, biziň ýaşlarymyz nirede wagtlaryny geçirjeklerini bilenoklar. Olaryň pikiriçe ýurduň içinde gidere ýer ýok.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Daily blog of Tmhits.com, Central Asian Music Portal. Aýdym we wideo klip arhiwi. Listen to the finest Central Asian Music Online. First radio & music portal of Ashgabat, Turkmenistan.
Monday, January 10, 2011
Tmhits 2011
Täze 2011 ýylda hem toparymyz täze taslamalaryň üstünde işleýär. Bularyň ilkinjisi şu wagt işläp başlan aýdymçylar üçin täze hasap berilmegidir. Bu hasap aýdymçylarymyzyň dünýä tanalmagy üçin uly mümkinçilik bolar diýip umyt edýäris. Mundan başga-da birnäçe özgeriş girizmegi maksat edinýäris. Tmhits topary geljekde-de siziň tamaňyzy ödemek üçin işlemegi özüne bagt bilýär we ulakan minnetdarlyk bildirýär.
Sag boluň !!!!


text:
Gazak žurnalisti yzarlamalardan howatyr edip, adamysy we iki çagasy bilen Gazagystany terk edendigini aýdýar.
Nataliýa Sadykowa penşenbe güni Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda özüniň we maşgalasynyň häzirki wagt Ukrainadadygyny habar berdi.
Şeýle-de, Sadykowa oppozision “Respublika” atly onlaýn habar portalynda çap bolan makala bilen ilteşikli geçen aý Aktobe şäherindäki sülçileriň özüni soraga çekendigini aýtdy. Gürrüňi edilýän bu makala ýerli resmileriň arasyndaky korrupsiýa barada ýazylandyr.
Derňewçiler Sadykowa onuň makalanyň awtory bolmakda güman edilýändigini aýdyp, makalanyň awtoryna garşy öňki kanunçykaryjy Marat Itegulowyň özüne töhmet atmak bilen bagly şikaýat edip suda ýüzlenendigini habar beripdirler. Makalada awtoryň Bahyt Ilýasowdygy bellenilýär.
Sadykowa makala bilen ilteşiginiň ýokdugyny aýdýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri 15-nji aprelde Birleşen Ştatlaryň we onuň Eýranyň ýadro programmasy babatdaky gepleşikler boýunça partnýorlarynyň dünýäni has howpsuz etjek ylalaşyk gazanyp biljegine ynamlydygyny aýtdy.
Şu aralykda Eýranyň prezidenti Hassan Rohani, eger ylalaşyga gol çekilse, Tähranyň derrew sanksiýalardan dynmak isleýändigini nygtady.
Dünýäniň alty iri döwleti we Eýran 2-nji aprelde Eýranyň ýadro aktiwliklerini çäklendirjek deslapky ylalaşyga gelmegi başardylar. Bu şertnama Eýranyň, eger synanyşyk etse-de, ýadro ýaraglaryny edinmek mümkinçiliklerini azaldýar we oňa derek BMG-niň, ÝB-niň we ABŞ-nyň sanksiýalaryny ýatyrmagy wada berýär.
Olar gutarnykly ylalaşyga gelmegiň möhletini 30-njy iýuna bellediler.
"Gelýän iki ýarym aýda Eýran bilen gepleşikleri tamamlamagyň ägirt uly wezipesi öňümizde dur" diýip, Kerry Germaniýanyň Luebek şäherine, G7 toparynyň daşary işler ministrleriniň duşuşygyna gelende aýtdy.
Ol prezident Barak Obamanyň adminstrasiýasy biziň prezident üçin bir «ylalaşyk gazanmak we şonuň bilen birlikde dünýäni has howpsuz etmek ukybymyza ynamly» diýdi.
Kerri 14-nji aprelde Waşingtonda «kongres diňlenişigi boýunça eglişik gazanylandygyny» aýtdy.
Senatyň daşary gatnaşyklar komiteti Eýranyň Ýadro şertnamasyna syn aktynyň düzedilen görnüşine 19 adamyň goldamagynda, hiç kimiň garşy bolmazlygynda ses berdi.
Obama bu hili kanun taslamasyna weto goýjagyny aýdyp haýbat atdy, emma demokratlar we respublikanlar bu çäre boýunça ylalaşyga gelenden soň, garşylygyny bes etdi.
Indi Senatda doly maslahatlaşmaga we sese goýulmaga iberilýän kanun taslamasy, eger Obama Eýranyň ýadro programmasy boýunça baglaşyljak gutarnykly ylalaşygyň doly tekstini 9-njy iýula çenli tabşyrsa, kongresiň baha bermegi üçin 30 gün möhlet kesgitleýär.
Ak tama eglişik edip, bu möhlet başda teklip edilen 60 günlüginden gysgaldydy.
Ýöne ylalaşyk teksti 9-njy iýuldan soň tabşyrylsa, syn bermek möhleti 60 güne çenli uzaldylar.
Başga bir eglişik bolsa, gaýtadan seredilen kanun taslamasy Eýrana, terrorizm aladalary bilen bagly, gaýtadan sanksiýa girizmek mümkinçiligini azaldýar.
Sanksiýalaryň aýrylmak möhleti babatdaky oňuşmazlyklar Tähran bilen ylalaşygyň öňünde duran esasy päsgeliçilikleriň biridir.
Eýran sanksiýalaryň derhal ýatyrylmagyny isleýär, emma Birleşen Ştatlar sanksiýalaryň ýuwaş-ýuwaşdan, Tähranyň ylalaşyk şertlerini berjaý edişine görä aýrylmalydygyny aýdýar.
"Gepleşikleriň şu tapgyrynda sanksiýalaryň soňuna çykylmasa, ol ýerde ylalaşygyň bolmajagyny her bir adam bilsin" diýip, Rohani 15-nji aprelde döwlet telewideniýesinde berlen sözünde aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň gaýtadan seredilen kanun taslamasyna görä, prezident Eýranyň ballistik raketalar we terrorizm bilen ilteşigi barada döwürleýin hasabat berip durmaly, emma ol hasabatlar sanksiýalaryň ýene bir tapgyryna itergi bermez.
Hasabat döwründe Obama prezident tarapyndan girizilen sanksiýalary ýatyryp biler, emma onuň Kongres tarapyndan girizilen sanksiýalary gowşatmagynyň öňi beklener.
Senatyň bu kanun taslamasyna şu aýda ses bermegine garaşylýar we Wekiller öýündäki respublikan liderleri ony şondan kän wagt geçmän tassyklamagy wada berdiler.
Rohany bu kanun taslamasyny ABŞ-nyň öz içki meselesi hökmünde ret etdi.
"ABŞ-nyň Senatynyň, Kongresiniň we başgalaryň aýdýan zatlary biziň problemamyz däl, biz iri döwletler bilen gürleşýäris, Kongres bilen däl" diýip, Rohany aýtdy.
Bu şertnamanyň Eýranyň ýadro ýaraglaryny edinmek mümkinçiligini azaltmaga ýetirjek täsiriniň az boljagyny aýdýan Ysraýyl ylalaşylan kanun taslamasyndan kanagatlanma bildirdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Argamak bedewler Awazada
Paýtagtymyzda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna bäş ýüz gün galanda, ýurdumyzyň welaýatlaryna ýörişe çykan atlylar «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna gadam basdylar.
Behişdi bedewlere ýokary ussatlyk bilen erk edip gelen ýigitleriň on ýedisinden ybarat topary, ilki bilen, «Deňiz söwda floty» Ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň deňiz menzilinde ýaşuly nesliň wekilleri, jemgyýetçilik guramalarynyň işjeň agzalary, Balkan atçylyk sport toplumynyň hünärmenleri, medeniýet we sungat işgärleri, köp sanly ýerli ýaşaýjylar duz-çörek, güler ýüz bilen mähirli garşyladylar. Şol pursatda deňiz menziline labyr taşlan «Çarlak» ýolagçy gämisiniň öňündäki baýramçylyk keşbine beslenen duralgada belentden ýaňlanan aýdym-sazlarda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň rowaç ýoly belentden wasp edidi. Soňra atly ýörişe gatnaşyjylar milli Liderimiziň öňdengörüjiligi, taýsyz pähim-paýhasy bilen, dünýäde meşhurlygy barha artýan «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna tarap ýola düşdüler.
Olar Awazadaky Berkarar we Oguz han şaýollarynyň çatrygynda gurlan, beýikligi ýüz metre ýetýän Baş baýdak meýdançasyny, onuň töwereklerindäki ynsan eli bilen döredilip, tebigat bilen ajaýyp sazlaşygy kemala getirýän gözellikleri uly buýsanç bilen synladylar. Hut şu ýerden başlanýan Türkmenbaşy şäheriniň täze döredilen Awaza etrabynyň merkezini hem-de milli syýahatçylyk zolagyny synlamak atly ýörişe gatnaşyjylaryň ruhuny has-da belende göterdi. Bu ýerde olar soňky iki-üç ýylyň dowamynda tarp ýerde gurlup, dabaraly ýagdaýda ulanyşa tabşyrylan edara binalaryny, dürli maksatly ymaratlardyr desgalary, ýaşaýyş jaýlaryny, biri beýlekisinden zynatly myhmanhanalardyr sagaldyş-dynç alyş merkezlerini, olaryň aralarynda döredilen müň bir öwüşginli suw çüwdürimlerini, al-ýaşyl bagy-bossanlyklara bürenen seýilgähleri höwes bilen synladylar. Atlylar Hazar deňziniň arassa kenarynda ýerleşýän «Deňiz», «Bagtyýar», «Hazar» myhmanhanalaryna baryp, olarda adamlaryň sapaly we medeniýetli dynç alyp, saglyklaryny berkitmekleri üçin döredilen ýokary derejedäki mümkinçilikler bilen hem içgin tanyşdylar. Binagärlik gurluşy babatda biri-birinden tapawutlanýan bu köp gatly myhmanhanalaryň daşky görnüşi-de, olaryň içindäki sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaga, dynç almaga döredilen ajaýyp şertler hem myhmanlarda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrdy.
Ýakynda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda açylyp, ulanyşa tabşyrylan bäş ýyldyzly «Gämi» myhmanhanasynyň öňünden «Tolkun» ýaht-klubyna tarap gurnalan dabaraly ýörişe welosipedçiler, dürli ýaryşlarda gazanan medallaryny buýsanç bilen dakynan türgenler, olaryň tälimçileri, ýaşuly nesliň wekilleri bilen birlikde atlylar hem ýokary ruhubelentlikde gatnaşdylar. «Tolkun» ýaht-klubynyň howlusynda ýörite gurnalan sahnada we onuň töwereklerinde ýaýbaňlandyrylan medeni-sport çäreleri has-da ýatda galyjy pursatlara baý boldy. Mawy deňizde erkana ýüzüp ýören dürli göwrümli gämilerdir gaýyklar bilen ajaýyp sazlaşygy emele getiren bu künjekde türgenleriň görkezme çykyşlary, sportuň milli görnüşleri boýunça bäsleşikleri, medeniýet we sungat ussatlarynyň, tans we folklor toparlarynyň joşgunly çykyşlary atly ýörişiň şanyna bu ýere ýygnanan köp sanly adamlara çäksiz ruhy lezzet paýlady. Joşgunly küştdepdiden, belent owazlarda aýdylan gazallardan ruhlanan atly ýörişe gatnaşyjylar soňra bu nurana zolakda milli Liderimiziň taryhy çözgütleri esasynda nesil daragtymyzyň dowamaty boljak çagalar üçin gurlup, dabaraly ýagdaýda ulanyşa tabşyrylan «Jadyly kenar», «Deňiz merjeni» we «Älemgoşar» attraksionly seýilgähler toplumlaryna gelip, bedewlerinden düşüp, höwes bilen aýlanyp gördüler. Körpeleriň hem-de mekdep okuwçylarynyň wagtlaryny gaýgy-gamsyz, şadyýan geçirip, başarnyklaryny ýokarlandyrmak üçin aňrybaş şertler döredilen seýilgähler bilen içgin tanşan atly ýörişe gatnaşyjylar ata Watanymyz Türkmenistanyň hakykatdan hem bagtyýar çagalaryň mekanydygyna ýene bir öwra açykdan aýdyň göz ýetirdiler hem-de ýaş nesil baradaky bu taýsyz aladasy üçin Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden çykýan alkyş sözlerini aýtdylar.
Atlylaryň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna ýokary ruhubelentlikde geçiren ýörişiniň tutuş dowamynda barlyp görlen ýerlerde medeniýet we sungat ussatlarynyň ýerine ýetirmeginde belentden ýaňlanan aýdym-sazlarda «Döwlet adam üçindir!» diýen şygaryny ýurdy dolandyrmagyň baş ýörelgesine öwren Gahryman Arkadagymyzyň halkymyzyň bagtyýarlygynyň hatyrasyna amala aşyrýan ägirt uly işleri, ynsanperwer içeri we daşary syýasaty, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň rowaçlyklary, türkmen sportunyň ýeten belentlikleri, behişdi bedewlerimiziň waspy öz mynasyp beýanyny tapdy.
"Türkmenistan".
Habarlar #Atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
Duşenbe güni Aşgabatda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gazgeçiriji proýekti boýunça Tehniki işçi toparynyň nobatdaky duşuşygy başlandy.
10-njy duşuşga Türkmenistanyň, Owganystanyň, Pakistanyň we Hindistanyň ýokary derejeli hünärmenleri, Aziýanyň ösüş bankynyň wekilleri gatnaşýarlar.
Duşuşykda maslahat ediljek esasy meseleleriň biri - türkmen gazynyň satyş we alyş şertnamasynyň taýýarlanmagy bolar.
TOPH gazgeçiriji proýekti Türkmensitanyň günorta sebitlerinden başlap, Owganystanyň we Pakistanyň üstünden geçip, Hindistanyň Fazilka sebtinde tamamlanmaly.
TOPH turbalarynyň uzynlygy 1,735 kilometre deň bolup, ondan ýylda 30 milliard kubometre golaý türkmen gazyny akdyrmak planlaşdyrylýar.


text:
12-nji ýanwarda Türkmenistan Hatyra gününi belledi. Watan ugrunda wepat bolanlaryň hatyrasyna sadakalar berildi, aýat-töwir okaldy. Esasy çäre, adatda bolşy ýaly, döwlet baştutanynyň hem hökümet agzalarynyň, mejlisiň deputatlarynyň gatnaşmagynda Gökdepde geçirildi. Şeýle sylag-hormat diri gezip ýörenlere gerek dälmi?
Gökdepe söweşiniň şehitleriniň Hatyra gününe siňdirilen mümkinçilikler heniz türkmen jemgyýeti tarapyndanam, häkimiýetleriň özi tarapyndanam doly açylmady. Elbetde, Hatyra gününiň baş mukaddesligi Gökdepe galasynda wepat bolanlaryň ruhunyň öňünde baş egmek, olary ýatlamak hem hormat goýmak.
Şol şehitler kolonial gulçulygy ret edip, azatlygy saýlapdylar. Şol döwürde azatlyk ölüm bilen, başyňy gurban etmek bilen deňdi, gökdepeliler şony-da saýlap aldylar. Olar halkyň hakydasynda ölmediler, şol wakadan 130 ýyl geçensoňam, halk patyşa goşunlarynyň aýylganç rehimsizlik bilen gyran aýallarynyň, çagalarynyň, garrylarynyň, batyr ýigitleriniň hatyrasyny tutup, ilat köpçüligi olaryň ruhunyň önünde baş egýär.
Öz gahrymanlaryna açyk hormat goýmak mümkinçiligine türkmenler ýurt garaşsyz bolansoň, eýe boldular. Şol şehitler bilen uzak wagt aralykdaky mukaddes baglanyşykda köpçülikleýin watançylygy ösdürmek üçin doly hasaba alynmadyk hem doly ulanylmadyk ýene bir mümkinçilik bar.
Häkimiýetiň özi halk bilen birleşdi
Hatyra güni hakyky döwlet hadysasy boldy. Ýurduň azatlygy ugrunda wepat bolanlary hatyralamak meselesinde häkimiýetiň özi halk bilen birleşdi. Bu hakykatdan-da möhüm birleşik. Ýöne şol hatyralama, hormat diňe bir merhumlar bilen bagly bolmasa ýagşy. Şol mukaddes watançylyk duýgusy hem aýawlylyk ýurtda diri gezip ýören watandaşlar bilen bagly dowam etdirilip bilnerdi.
Gökdepeli şehitlere bildirilýän inçe hem ýürekdeş duýgyny watandaşlar bilen bagly-da bildirmekde häkimiýetlere näme päsgelçilik döredýär ýa-da arada nähili böwet bar? Ykbalyň türkmenleri eljireden ýeri barmy? Heý, olaryň durmuşynyň ýeňil bolan wagty, erkin dem alan wagty bolupmydy? Näme üçin olar häkimiýetler tarapyndan duýgudaşlyga hem goldawa mynasyp däl?
Iş ýüzünde bu nähili - diriler özlerine mertebeli gatnaşyk üçin mynasyp işler edýänem bolsa, olara hormat-sylag edenden merhumlary hatyralamak ýeňil bolup çykýar. Eger her bir türkmenistanla haýsydyr bir gural, uly mehanizmiň bir bölek şaýy hökmünde däl-de, deňhukukly watandaş, graždan hökmünde garalsa, olardan geljekde köp gowy işlere garaşmak bolar. Şonda olar häkimiýetleriň çagyryşlaryna uly joşgun hem höwes bilen jogap bererler. Türkmenleriň gahrymançylyga taýýardygyny gökdepeliler görkezdi, subut etdi ahyryn! 130 ýyl mundan öň Orsýet goşunlary türkmenleriň nähili pida berip bilýändigine haýran galypdylar.
Halkyň şunuň ýaly agzybirliginiň hem gaýduwsyzlygynyň hiç ýere ýok bolup gitmeýändigini adamzat taryhynyn tejribesi görkezýär. Ol genetik kodlar arkaly nesilden-nesle geçýär. Taryhy mümkinçiliklerine görä, öz graždanlarynyň olary aýap, mundan beýlägem gorap saklamagy üçin halkyň mertebesini ýokary götermek ýolbaşçy wezipede oturanlara başardarmy? Eger bu başartmasa, gaty bir geň zat - häkimiýetiň öz halkyny özünden ogurlamak ýagdaýy döremezmi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň Dagystan respublikasynda bolan bomba partlamalarynda azyndan ýedi adamyň ýaralanandygy barada habar berildi. Iki partlama anna güni Mahaçkala şäherinde boldy.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, bäş adam “Golden Empire” atly restoranyň ikinji gatynda bolan bomba partlamasynda ýaralanypdyr. Bu ýere polisiýanyň gelmeginden soň, köçede awtoulagda goýlan bomba partlamasy bolup, iki polisiýa işgärini ýaralapdyr.
Demirgazyk Kawkaz Orsýetiň zorlukly wakalaryň köp ýüze çykýan regiony bolmagyna galýar. Guramaçylykly jenaýat toparlary we yslamçy söweşijiler bilen bagly partlamalar we ok atyşyklar köplenç polisiýa, sudýalara we ýerli resmilere gönükdirilýär. Yslamçy söweşijiler Orsýetiň günortasynda yslam döwletini döretmek maksady ugrunda göreşýändigini aýdýarlar.
Orsýetiň häkimiýetleri Mahaçkalada ýörite operasiýa geçirilip, yslam söweşijileri bolmakda güman edilýän ýedi adamyň öldürilendigini şenbe güni habar berdiler.


text:
Şu gün BMG-niň Jynsparazlyga garşy Komiteti Fransiýany syganlary köpçülikleýin göçürmekden saklanmaga çagyrdy.
Komitetiň şu günki yglan eden bu beýanatynda golaýda bolup geçen käbir syýasy çykyşlaryň jynsparaz häsiýete eýediginden howatyr edilýändigi aýdylýar.
Fransiýa bu halkara çagyryşyna jogap edip, özüniň Ýewropa Bileleşiginiň kanuny aktlaryny doly berjaý edýändigini aýtdy.
Halkara guramalarynyň bu çäreden ýüz öwürmäge çagyryş etmegine garamazdan, 26-njy awgustda Fransiýadan nobatdaky gezek birnäçe ýüz sygan göçürildi.
Şu ýylda Fransuz hökümeti 8 müň 300 sygany Rumyniýa hem Bolragiýa deportasiýa etdi. Geçen 2009-njy ýylda Fransiýa 7 müň 875 sygany göçüripdi.


text:
Türkmen parlamentine ilkinji gezek ikinji partiýanyň agzasy goşuldy.
Has anygy, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň merkezi geňeşiniň başlygy Orazmämmet Mämmedow Ahal welaýatynyň 25-nji saýlaw okrugyndan parlamentiň deputatlygyna saýlandy.
Bu ýagdaý türkmen parlamentiniň wekilleriniň arasynda indi ikinji bir partiýanyň hem bardygyny görkezýär.
Azatlyk Radiosy bu özgerişik barada reaksiýasyny bilmek üçin Türkmenistanyň Mejlisiniň öňki deputaty, häzirki wagtda Şwesiýada ýaşaýan Halmyrat Söýünow we Türkmenistanda döredilen ilkinji, emma sanawa alynmadyk oppozision partiýasy “Agzybirlik halk hereketiniň” ýolbaşçysy Nurberdi Nurmämmed bilen söhbetdeş boldy.