text:
Ýubileý mynasybetli sylaglar. Lebap welaýatynyň häkimliginde döwlet sylaglarynyň gowşurylyş dabarasy boldy
Mukaddes baýramçylyk ― Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň ýubileý senesi mynasybetli Lebap welaýatynyň häkimliginde öňdebaryjy raýatlary «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna» medaly we beýleki döwlet sylaglary bilen sylaglamak dabarasy boldy.
Asylly ýörelgä eýerip, ýurduň baş baýramçylygynyň şanyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Watan öňünde bitiren uly hyzmatlary, uzak ýyllaryň dowamynda çeken halal zähmeti üçin öňdebaryjy raýatlary sylaglamak barada Karara gol çekdi.
Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen raýatlara Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň ýadygärlik ýubileý medaly gowşuryldy.
Dabaraly çärede Türkmenistanyň Prezidentiniň medeniýet, sungat we edebiýat wekilleriniň, ýaş aýdymçylaryň hem-de zehinli çagalaryň arasynda yglan eden «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşiginiň jemi jemlendi. Degişli diplom bilen birlikde, bäsleşigiň ýeňijilerine Türkmenistanyň Prezidentiniň altyn zynjyry gowşuryldy.


c: text/html

text:
29.01.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwletimiziň durmuşyna degişli birnäçe möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy we käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy. Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G. Müşşikowa söz berdi. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň gymmat bahaly metallar we gymmat bahaly daşlar baradaky komitetini şu düzümiň Gaznasy diýip atlandyrmak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyrygyna laýyklykda geçirilen işler barada hasabat berdi we degişli Kararyň taslamasynyň taýýarlanandygyny aýtdy. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa harytlaryň gelip çykan ýerleri bilen baglanyşykly meseleleri tertipleşdirmek boýunça geçirilen işler barada hasabat berildi. 2019-njy ýylda kabul edilen harytlaryň gelip çykan ýerleriniň atlary hakynda Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda harydyň gelip çykan ýeriniň adyny ulanmaga bolan hukuk goralýar we şahadatnama bilen tassyklanylýar. Ýurdumyzyň çäginde aýratyn häsiýetleri şu geografik ýer üçin mahsus bolan tebigy şertler we etnografik ugurlar bilen kesgitlenen harydy öndürýändigini tassyklaýan resminamany bermäge ygtyýarly döwlet edaralary Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilýär. Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň intellektual eýeçilik boýunça döwlet gullugy tarapyndan degişli düzümler bilen bilelikde harytlaryň gelip çykan ýerleriniň atlaryna degişli meseleleri düzgünleşdirmek boýunça zerur işler alnyp barylýar. Munuň özi milli önüm öndürijileriň we sarp edijileriň bähbitleriniň hukuk goraglylygynyň ýokarlanmagyny üpjün eder. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň bank-maliýe ulgamynyň işini döwrebaplaşdyrmak boýunça häzirki zaman ýagdaýlaryny we halkara ülňülerini nazara alyp, amala aşyrylýan işleriň, bazar ykdysadyýetiniň täzeçil usullaryny ornaşdyrmagyň wajypdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz Merkezi bankyň gymmat bahaly metallar we gymmat bahaly daşlar baradaky komitetini degişli Gazna öwürmek barada aýdyp, bu düzümiň täze derejesiniň onuň işine bildirilýän talaplara laýyk derejede mundan beýläk-de kämilleşdirmäge ýardam berjekdigini belledi. Milli Liderimiz hödürlenen Karara gol çekip, resminamany elektron resminama dolanyşygy arkaly wise-premýere iberdi we onuň ýerine ýetirilişini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz harytlaryň gelip çykan ýerleri bilen baglanyşykly meseleleri tertipleşdirmek barada aýdyp, Türkmenistanda senagat toplumyny ösdürmek, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi işjeňleşdirmek, şol sanda gaýtadan işleýän düzümi ösdürmek boýunça toplumlaýyn çäreleriň içerki bazarlary dürli görnüşli we bäsdeşlige ukyply önümler bilen doly üpjün etmäge gönükdirilýändigini aýtdy. Munuň özii ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň we sarp edijileriň hukuk goraglylygyny üpjün etmek, harytlaryň ýokary hil derejesini kepillendirmek hem-de eksport möçberlerini artdyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreleriň ähmiýetlidigini görkezýär diýip, milli Liderimiz belledi we bu ugurda alnyp barylýan işleri yzygiderli dowam etmek boýunça wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem “2030-njy ýyla çenli döwür üçin nebitgaz senagatyny ösdürmegiň maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmek ugrunda ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi. Ahal welaýatyndaky tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň EСO-93 kysymly benzini orta möhletleýin esasda daşarky bazarlara ýerlemek we daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen degişli şertnamalary baglaşmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýangyç-energetika toplumynyň ýurdumyzyň ykdysadyýetinde möhüm orun eýeleýändigini belläp, pudagyň kärhanalarynyň eksport mümkinçiliklerini yzygiderli berkitmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz nebitgaz toplumynyň işini mundan beýläk-de köpugurly esasda ösdürmek, onuň düzümlerini täzeçil usulda döwrebaplaşdyrmak, ýurdumyzda we daşary döwletlerde uly islegden peýdalanýan nebithimiýa önümleriniň önümçilik möçberlerini artdyrmak babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Şeýle hem milli Liderimiz iri maýa goýum taslamalarynyň, şol sanda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisiniň gurluşygynyň bellenilen möhletlerde ýerine ýetirilişine yzygiderli gözegçiligi ýola goýmagy tabşyrdy. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew gözegçilik edýän pudaklarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, hususan-da, gurluşyk we senagat toplumyna degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň düzüminde “Maglumat howpsuzlygy we sanly tehnologiýalar” bölümini açmak boýunça ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiziň 2020-nji ýylyň 27-nji awgustynda ministrliklerde we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynda, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimliklerinde awtomatlaşdyrylan elektron maglumat binýatlar ulgamyny döretmek hakynda gol çeken Kararyny ýerine ýetirmek maksady bilen, Gurluşyk we binagärlik, Energetika ministrlikleriniň hem-de “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň merkezi edaralarynyň düzüminde degişli düzümi döretmek teklip edilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna laýyklykda, awtomatlaşdyrylan elektron maglumat binýatlar ulgamyny döretmek boýunça alnyp barylýan işleriň wajypdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetimizi sanly ulgama geçirmek boýunça öňde durýan wajyp wezipelere ünsi çekip, sanly ulgamy ähli düzümlere giňden ornaşdyrmak boýunça wise-premýerler Ş.Durdylyýewe hem-de B.Öwezowa tabşyryklary berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, “Türkmenhowaýollary” agentliginiň işini mundan beýläk-de kämilleşdürmek maksady bilen durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, howa ulaglary düzüminiň dolandyrylyşyna häzirki zamanyň täzeçil usullaryny giňden ornaşdyrmak meselelerine ünsi çekdi. Munuň özi şu günki ýagdaýa laýyk gelmelidir. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere bu pudakda alnyp barylýan işleriň ýokary derejesini üpjün etmek we iş meýilnamalaryny ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly meselelere gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow raýat awiasiýasynyň ýurdumyzyň sebitlerini baglanyşdyrmak we halkara logistik giňişligine goşulyşmagyny üpjün etmek arkaly ýurdumyzyň ulag ulgamynyň möhüm bölegidigine ünsi çekdi. Welaýatlarda ýolagçylara ýokary derejeli hyzmatlar ulgamyny hödürleýän hem-de dürli görnüşdäki uçarlary kabul etmäge ukyply uçuş-gonuş zolakly häzirki zaman howa menzilleriniň gurulmagynyň wajypdygy bellenildi. Munuň özi howa ulaglarynyň ösen düzümini kemala getirmek, täze enjamlaryň we tehnikalaryň ygtybarlylygyny ýola goýmak boýunça amala aşyrylýan strategiýanyň möhüm bölegidir diýip, hormatly Prezidentimiz belledi we bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow azyk we oba hojalyk önümleriniň önümçiligini artdyrmagyň 2021-2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasynyň taslamasyny taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Wise-premýer milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Türkmenistanda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine gönükdirilen döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilýändigini habar berdi. Şeýlelikde, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilikler döredilýär, degişli önümleriň möçberleri yzygiderli artdyrylýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň azyk howpsuzlygyny pugtalandyrmak boýunça öňde goýan wezipelerini üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen, ýurdumyzda häzirki zaman maldarçylyk we guşçulyk toplumlary, ýyladyşhanalar, gaýtadan işleýän kärhanalar gurulýar. Şeýle hem täze önümçilik kuwwatlyklary işe girizilýär. Mundan başga-da, miweli bag nahallary ekilýär. Munuň özi ýokary hilli ir-iýmişleriň önümçiliginiň artmagyna we içerki bazarda bolçulygynyň üpjün edilmegine mümkinçilik berdi. Şunuň bilen baglylykda, miweçiligi ösdürmek üçin berilýän ýer bölekleriniň möçberlerini artdyrmak meýilleşdirilýär. Şeýle hem ýurdumyzda ekologiýa taýdan arassa gök we miwe önümlerini ýetişdirmek üçin suw tygşytlaýjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen döwrebap ýyladyşhanalar gurulýar hem-de olary saklamaga niýetlenen sowadyjy ammarlar işe girizilýär. Azyk we oba hojalyk önümleriniň öndürilişini artdyrmagyň 2021-2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasynyň çäklerinde Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň önümçilik taslamalarynyň 88-sini amala aşyrmak meýilleşdirilýär. Munuň özi diňe bir içerki bazarlary ýokary hilli önümler bilen üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, onuň eksport möçberini artdyrmaga-da mümkinçilik berer. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer milli Liderimiziň garamagyna degişli Maksatnamanyň taslamasyny hödürledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmekde, onuň senagat we eksport mümkinçiliklerini yzygiderli artdyrmakda milli ykdysadyýetimiziň döwlete dahylsyz pudagyna möhüm ornuň degişlidigini belledi. Hormatly Prezidentimiz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi ösdürmek, oba hojalygy pudagynyň işini kämilleşdirmek, gaýtadan işleýän önümçiligi we ýurdumyzda öndürilýän bäsdeşlige ukyply önümleriň görnüşlerini artdyrmak boýunça başy başlanan işiň netijeli dowam etmegi zerurdyr diýip belledi we bu babatda wise-premýerler Ç.Gylyjowa hem-de E.Orazgeldiýewe anyk tabşyryklary berdi. Milli Liderimiz söwda toplumyny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak, ilatyň azyk önümlerine bolan isleglerini öwrenmek we ony doly kanagatlandyrmak, alyjylara edilýän hyzmatlaryň medeniýetini ýokarlandyrmak boýunça wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M. Geldinyýazow ýurdumyzyň ylym ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmek, hususan-da 2021-nji ýylda aspirantura we alymlyk derejelerine dalaşgärlige hem-de kliniki ordinatura kabul etmegiň meseleleri boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň Türkmenistanda ýokary hünärli işgärleri we ylmy işgärleri taýýarlamak, ylmy taslamalara döwlet tarapyndan maliýe goldawyny bermek hakyndaky Kararyna laýyklykda, ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş düzümleriniň, ylmy edaralaryň we ýokary okuw mekdepleriň zerur ugurlar boýunça teklipleri seljerildi. Netijede 2021-nji ýylda aspirantura we kliniki ordinatura kabul ediljek adamlaryň sanawy kesgitlenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň täzeçil ösüşinde möhüm orun eýeleýän ylmyň hemişe döwür bilen aýakdaş gitmelidigine ünsi çekdi. Ony mundan beýläk-de ösdürmek üçin zerur tagallalar edilmelidir. Döwletimizde kabul edilen möhüm maksatnamalaryň yzygiderli durmuşa geçirilmegi pudagyň işiniň kämilleşdirilmegine kuwwatly itergi berer we netijeli, durnukly hem-de bähbitli sanly, häzirki zaman IT-tehnologiýalaryna esaslanýan ulgamy döretmäge, dünýäniň ösen tejribesine laýyklykda ylym bilen önümçiligiň arasynda ýakyn gatnaşygyň ýola goýulmagyna mümkinçilik berer. Döwlet Baştutanymyz täze zehinli we has zerur ulgamlar boýunça ýöriteleşen alymlaryň täze nesliniň taýýarlanmagynyň wajypdygyny belläp, wise-premýere ylma bolan gatnaşyklary höweslendirmek, zehinli ýaşlary ösdürmek, olaryň hünär ukyplaryny işjeňleşdirmek üçin zerur şertleri döretmegi tabşyrdy. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasaryM.Mämmedowa döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy, Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni, şeýle hem paýtagtymyzda akyldar şahyryň täze ýadygärliginiň açylmagy mynasybetli wideoaragatnaşyk arkaly medeni çäreleri geçirmäge taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Aşgabadyň günortasyndaky ajaýyp künjekleriniň birinde ebedileşdirilen Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň açylyşy mynasybetli, Daşary işler ministrligi bilen bilelikde daşary ýurtlaryň medeniýet we sungat ussatlary bilen onlaýn-tertibinde birnäçe duşuşyklar meýilleşdirildi. Dünýäniň dürli ýurtlarynda oturdylan Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň ýanynda şahyrlaryň, terjimeçileriň, ylmy işgärleriň gatnaşmagynda edebi okaýyşlary, ylmy maslahatlary, türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyrynyň ömri we döredijiligi bilen baglanyşykly çäreleri guramak göz öňünde tutulýar. Bu dabaralardan taýýarlanylan wideogörnüşler Medeniýet we sungat işgärleriniň güni, şeýle hem Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli guraljak dabaralarda görkeziler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, türkmeniň beýik akyldar şahyrynyň hormatyna guralýan çäreleriň, “”Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany”” şygary astynda geçýän ýylda belleniljek Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň hormatyna guralýan dabaralaryň aýratyn ähmiýetli bolmalydygyny belledi. Milli Liderimiz Magtymguly Pyragynyň eserleriniň dürli dillere terjime edilmegi, şeýle hem dürli ýurtlarda onuň ýadygärlikleriniň dikeldilmeginiň dünýäniň dürli halklarynyň türkmen nusgawy edebiýatynyň görnükli wekiline goýýan hormatynyň we onuň baý edebi myrasynyň çuňňur öwrenilýändiginiň aýdyň nyşanydygyny nygtady. Beýik şahyryň umumadamzat gymmatlyklaryny, ynsanperwer ýörelgeleri wasp edýän pelsepewi eserleri häzirki döwürde hem öz ähmiýetini ýitirmeýär. Döwlet Baştutanymyz daşary ýurtlaryň wekilleriniň gatnaşmagynda çäreleriň geçirilmeginiň Magtymgulynyň bahasyz edebi we pelsepewi mirasynyň giňden wagyz edilmegine we umuman, dünýäniň halklarynyň arasynda özara düşünişmek gatnaşyklarynyň ösdürilmegine möhüm goşanda öwrüljekdigini belläp, wise-premýere bu çäreleri hem-de şanly seneleriň hormatyna guraljak beýleki dabaralary ýokary derejede geçirmek babatda anyk görkezmeleri berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýyl paýtagtymyzyň 140 ýyllygynyň belleniljekdigini aýdyp, bu şanly sene mynasybetli, dürli filmleriň döredilmegini, mowzuklaýyn sergileri we döredijilik bäsleşikleri guramagy tabşyrdy. Ak mermerli Aşgabat biziň buýsanjymyz, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ösüşiniň aýdyň nyşany, biz bu şäheri uly söýgi bilen abadanlaşdyrýarys, onuň adamlaryň ýaşaýşy üçin amatly bolmagyny üpjün edýäris, şanly sene mynasybetli guraljak çärelerde hut şu ýörelgeler öz beýanyny tapmalydyr diýip, milli Liderimiz belledi we bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew ýurdumyzyň sebitlerinde ýazky ekiş möwsümine görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna “Welaýatlar boýunça 2021-nji ýylda oba hojalyk ekinlerini ýerleşdirmek hem-de önümleri öndürmek hakyndaky” Kararyň taslamasy hödürlenildi. Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi önüm öndürijiler bilen şertnamalary baglaşyp, önümleri ylalaşylan baha esasynda satyn alar, şeýle hem agrotehniki kadalara laýyklykda önüm öndürijileri ýokary hilli gowaça tohumy we tehniki hyzmatlar, suwaryş suwy hem-de mineral dökünler bilen üpjün eder. Umuman, ýurdumyz boýunça dürli görnüşli oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek üçin bölünip berlen ýer bölekleriniň mukdary 1 million 390 müň 120 gektara barabardyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda gök, bakja we miwe önümleriniň önümçilik mukdarlaryny mundan beýläk-de artdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Munuň özi ilatymyzyň ýokary hilli, ekologiýa taýdan arassa oba hojalyk önümlerine bolan islegleriniň kanagatlandyrylmagyny üpjün eder. Gowaça ekişi bellenilen möhletde geçirilmelidir, ak ekinlere degişli ideg işleri ýola goýulmalydyr. Munuň özi bu ekinlerden bol hasyl almaga mümkinçilik berer diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de zerur agrotehniki çäreleriň öz wagtynda geçirilmegi, pudaga öňdebaryjy tejribeleriň we ylmy taýdan esaslandyrylan ekin dolanyşygynyň girizilmegi babatda birnäçe tabşyryklary berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlaryň toprak-howa şertlerine laýyklykda oba hojalyk ekinlerini ýerleşdirmek hem-de önümleri öndürmek hakyndaky Karara gol çekip, ony elektron resminama dolanyşygy arkaly wise-premýere iberdi we bu babatda degişli görkezmeleri berdi. Mejlisiň Başlygy G.Mämmedowa milli Parlamentiň kanun çykaryjylyk işi, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän durmuş-ykdysady özgertmeleriň hukuk binýadyny kämilleşdirmek, jemgyýetimizi demokratiýalaşdyrmak we täzeçil ösüşi üpjün etmek boýunça amala aşyrylýan çäreler barada maglumat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde Türkmenistanda Saýldawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky merkezi topar, welaýatlaryň häkimlikleri welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň saýlaw toparlary bilen bilelikde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleri dowam edýär. Saýlawlaryň demokratik esasda geçirilişine syn etmek maksady bilen, syýasy partiýalar, jemgyýetçilik birleşikleri, raýatlar toparlary tarapyndan hödürlenen synçylar merkezi saýlaw topary tarapyndan bellige alyndy. Şeýle hem möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräniň ähmiýetini wagyz etmek bilen baglanyşykly işler geçirilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň ýurdumyzda medeniýet syýasatynyň ýokarlanmagyna, raýatlyk edaralarynyň we demokratik gymmatlyklaryň berkidilmegine gönükdirilen işleriniň esasy ugurlaryna ünsi çekdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň 2021-2025-nji ýyllar üçin Aral milli maksatnamasyny işläp taýýarlamak we onuň durmuşa geçirilmegine gözegçilik etmek boýunça Pudagara toparyny döretmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, ählumumy gün tertibiniň möhüm ugurlary boýunça köptaraplaýyn halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridigi bellenildi. Şunda, howanyň üýtgemegi, daşky gurşawy goramak, tebigy serişdelerden rejeli peýdalanmak we ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek meselelerine möhüm orun degişlidir. Milli Liderimiziň bu ugurda öňe sürýän işjeň başlangyçlary dünýä bileleşiginiň hemmetaraplaýyn goldawyna mynasyp bolýar. Şolary iş ýüzünde durmuşa geçirmek maksady bilen, Daşary işler ministrligi tarapyndan degişli işler alnyp barylýar. Bu gün Türkmenistan halkara Konwensiýalarynyň 20-sine we ekologiýa, daşky gurşawy goramak boýunça köptaraplaýyn resminamalara goşuldy. Şolaryň bäşisine geçen ýylyň dowamynda goşuldy. Munuň özi bu ugurlarda milli, sebit we halkara derejesindäki netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek üçin pugta hukuk binýadyny emele getirýär. Hormatly Prezidentimiziň ýokarda agzalan ugurlar boýunça öňe süren başlangyçlarynyň hatarynda Aral deňzi we bu zolakdaky ekologiýa ýagdaýy bilen baglanyşykly meseleleri çözmek boýunça teklipleriniň aýratyn ähmiýete eýedigini bellemek gerek. Şolary durmuşa geçirmek maksady bilen, 2019-njy ýylda BMG-niň Aral sebiti üçin Ýörite maksatnamasynyň Konsepsiýasynyň taslamasy taýýarlanyldy. Bu resminama şol ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasyna laýyklykda geçirilen köptaraplaýyn geňeşmeleriň dowamynda beýan edildi. Häzir Türkmenistanyň başlangyjy boýunça şol Ýörite maksatnamany döretmek boýunça Kararnamanyň taslamasy Aziýa we Ýuwaş umman sebiti üçin Ykdysady we durmuş toparyna (ESKATO) agza ýurtlaryň garamagyna hödürlenildi. Oňa 2021-nji ýylyň aprel aýynda geçiriljek ESKATO-nyň nobatdaky mejlisinde garamak meýilleşdirilýär. Aralyň guramagy netijesinde emele gelýän ýaramaz ýagdaýlary aradan aýyrmak boýunça işleri yzygiderli dowam etmek üçin, milli Liderimiziň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň degişli ministrlikleri we pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde Aral milli maksatnamasynyň Konsepsiýasy işlenip taýýarlanyldy. Onda Aral sebitiniň durmuş-ykdysady we ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça milli derejedäki çäreleriň esasy ugurlary kesgitlenildi. Bu Konsepsiýa ilatyň ýaşaýşy üçin amaty şertleri döretmek, suw serişdelerini dolandyrmagyň we peýdalanmagyň ulgamyny kämilleşdirmek, tokaý zolaklaryny döretmek we biodürlüligi goramak ýaly wajyp wezipeleri öz içine alýar. Aral sebitinde ykdysady abadançylygy ýokarlandyrmak, oba hojalygy ösdürmek we ýerden peýdalanmagyň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak ýaly ugurlary öz içine alýan ýörite senagat zolagyny döretmek boýunça çäreler göz öňünde tutulýar. Tassyklanan ugurlaryň hatarynda ýaşaýyş jaýlaryny we durmuş maksatly desgalary gurmak, daşky gurşawy goramakda täzeçil we döwrebap tehnologiýalary peýdalanmak, ylmy-barlag işlerini geçirmek we ilatyň ekologiýa ugry boýunça sowatlylygyny ýokarlandyrmagyň usullaryny kämilleşdirmek ýaly wezipeler bar. Bu konsepsiýa esaslanyp, Türkmenistanyň 2021-2025-nji ýyllarda Aral boýunça Milli maksatnamasyny taýýarlamak we onuň durmuşa geçirilişine gözegçilik etmek üçin Pudagara toparyny döretmek teklip edilýär. Ol hemişelik esasda hereket etmelidir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli Kararyň taslamasy hödürlenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň Aral meselesiniň ýaramaz täsirlerini ýeňip geçmek boýunça döwletara gatnaşyklary üçin möhüm binýat bolan we ähmiýeti sebitiň çäklerinden daşyna çykýan Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň çäklerinde hyzmatdaşlyk meselelerinde möhüm orun eýeleýändigini we Aral meselesiniň çözgüdine uly üns berýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bu ugurda öňde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin dünýä bileleşiginiň goldawy, toplumlaýyn halkara çemeleşme, Birleşen Milletler Guramasynyň bu işlere netijeli gatnaşyklary wajypdyr. Türkmenistanyň BMG-niň Aral üçin Ýörite maksatnamasyny taýýarlamak baradaky başlangyjy hut şu ugra gönükdirilendir. Aral meselesiniň möhüm çözgüdi boýunça netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine, ykdysady, durmuş, ynsanperwer we ekologiýa ugurlarynda giň möçberli milli maksatnamalaryň we taslamalaryň durmuşa geçirilmegine hemmetaraplaýyn goldaw bermek arkaly, ýurdumyz bar bolan oňyn tejribeleri we döredijilikli mümkinçilikleri umumy abadançylygyň bähbidine amala aşyrmaga çalyşýar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu barada aýtmak bilen, hödürlenen Karara gol çekdi we ony elektron resminama dolanyşygy arkaly wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna iberdi we 2021-2025-nji ýyllarda Aral boýunça Milli Maksatnamany taýýarlamak babatda Pudagara toparynyň netijeli işini üpjün etmek boýunça anyk tabşyryklary berdi. Ministler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri hasabatyň dowamynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň hormatly Prezidentimiziň başlangyjy boýunça kabul edilen Kararnamasynda yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň açylyş dabarasyny geçirmäge görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz bu wakanyň wajypdygyny belläp, Bitarap Türkmenistanyň BMG bilen strategik hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna üýtgewsiz ygrarlydygyny aýtdy. Ählumumy ugurda netijeli we deňeçer gatnaşyklary ýola goýmagyň binýady hökmünde parahatçylyk we ynanyşmak medeniýetini dikeltmegiň we ony tassyklamagyň wajypdygyna düşünip, ýurdumyz 2021-nji ýyly Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly diýip yglan etmek hakyndaky teklibi öňe sürdi. Bu başlangyç dünýä bileleşiginiň goldawyna mynasyp boldy hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamasy bilen berkidildi. Türkmenistan mundan beýläk-de Birleşen Milletler Guramasyniň parahatçylyk döredijilikli tagallalaryna mynasyp goşant goşar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi we öňde boljak dabaranyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy. Soňra wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy şu ýylyň 30-njy ýanwarynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Türkmenistanyň ÝUNEСKO-nyň işi boýunça Milli toparynyň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Onuň gün tertibine BMG-niň bu iri ýöriteleşdirilen edarasy bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde ýerine ýetirilen çäreler we şu ýyl üçin meýilleşdirilen işler bilen baglanyşykly meseleleriň toplumy girizildi. “Beýik Ýüpek ýoluny” : Zarawşan-Garagum geçelgesi” ulgamlaýyn nominasiýasy boýunça ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmäge hödürlenen tekliplere garalar. Olar Türkmenistanyň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we rejelemek baradaky milli müdirliginiň we “Gadymy Merw” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň hünärmenleriniň Beýik Britaniýanyň London uniwersitetiniň arheologiýa institutynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlykda Beýik Ýüpek ýolunyň Amul-Merw şahasynyň ugry boýunça arheologik gözleg-barlag saparyny amala aşyrdylar. Şunuň bilen baglylykda, orta asyrlarda bu kerwen ýolunyň ugruna garaldy. Onuň ugrunda Amul galasy, Mansaf rabady, Könegala, Akgala, Gyzyljagala kerwensaraýlary Tahmalaj –at düşelgesi, Kuşmeýhan orta asyr şäheri ýaly ýadygärlikler bar. Olary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň ýokarda agzalan nominasiýa boýunça sanawyna girizmegiň mynasypdygy tassyklanyldy. Bu gün Türkmenistanyň çäginden geçýän gadymy kerwen ugry bolan Beýik Ýüpek ýolunyň halkara söwda gatnaşyklarynyň, Aziýa bilen birnäçe Ýewropa ýurtlarynyň ykdysady we medeni hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine oňyn täsirini ýetiren ugur hökmünde ajaýyp taryhy-medeni miras hökmünde garalýar. Birnäçe daşary ýurtlaryň ylym-bilim merkezleriniň hormatly doktory, professor, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistan-Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly ýurdumyzda we daşary döwletlerde uly meşhurlyk gazanan kitabynda anyk maglumatlara, ähmiýetli dokumental çeşmelere, arheologik we binagärlik ýadygärliklerine, etnografik maglumatlara ylmy taýdan syn bermek usuly bilen ýurdumyzyň Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm bölegi hökmündäki ähmiýetine ýokary baha berilýär. Bu ýol tutuş adamzadyň ösüşine oňyn täsirini ýetiripdir. Orta asyrlaryň bu möhüm ýolunyň taryhda onlarça döwletleri söwda, maglumat we medeni gatnaşyklar arkaly baglanyşdyrandygyny tassyklaýan maglumatlar bar. Kitapda türkmen halkynyň diňe bir taryhy we ruhy mirasy barada däl, eýsem, Ýewropa bilen Aziýanyň çatrygynda ýerleşen ýurdumyzyň geljekki ösüşi barada gürrüň berilýär. Bu möhüm ugruň täzeden dikeldilmegi häzirki zaman ählumumy we utgaşykly ýagdaýlaryň ösdürilmeginde ägirt uly ähmiýeti bardyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen yklymüsti ulag-logistika düzümini döretmäge gönükdirilen giň möçberli taslamalaryň amala aşyrylmagy ýurtlary we halklary ýakynlaşdyrmagyň esasy şertidir. Zarawşan-Garagum geçelgesini ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasyanyň sanawyna hödürlemek maksady bilen, teklip edilýän desgalar boýunça resminamalar toplumynyň gutarnykly görnüşini öz içine alýan degişli işler alnyp barylýar. Resminamalar halkara talaplaryna laýyklykda, bellenilen möhletde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä komitetine hödürlenmeli. Beýik Ýüpek ýolunyň Zarawşan-Garagum geçelgesini bu abraýly sanawa girizmek meselelerine komitetiň 2021-nji ýylyň sentýabrynda geçiriljek nobatdaky mejlisinde garalar. Şunuň bilen birlikde, Milli toparyň mejlisiniň gün tertibine Aşgabat şäherini ÝUNESKO-nyň Şäherleriň döredijilik toruna girizmek boýunça teklipler girizildi. Şeýle hem ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde ÝUNESKO kafedrasyny döretmek we birnäçe umumybilim berýän mekdeplerini ÝUNESKO-nyň mekdepler assosiasiýasyna girizmek bilen baglanyşykly amala aşyrylýan işler ara alnyp maslahatlaşylar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ÝUNESKO-nyň doly hukukly agzasy bolmak bilen, Türkmenistan BMG-niň bilim, ylym we medeniýet ugurlary boýunça ýöriteleşen abraýly düzümi bilen hyzmatdaşlygynyň işjeň ösdürilýändigini we bu ugurda netijeli halkara gatnaşyklarynyň berkidilmegine önjeýli goşant goşýandygyny belledi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ÝUNESKO-nyň bütindünýä medeni we taryhy mirasyny goramak boýunça Konwensiýasyna goşulmak bilen, ýurdumyz geljek nesiller üçin halkymyzyň bahasyz baýlygy, dünýä medeniýetiniň möhüm bölegi bolup durýan taryhy-medeni gymmatlyklary goramak boýunça ägirt uly işleri alyp barýar. Türkmenistanda ajaýyp ýadygärlikleriň ýerleşen ýerlerine möhüm üns berilýär we şolary goramak, rejelemek, dünýäde giňden wagyz etmek boýunça toplumlaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzyň ajaýyp taryhy-medeni desgalary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň abraýly sanawyna girizildi. Şeýle hem Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen taryhy ýadygärlikleri toplumlaýyn nominasiýa boýunça bu sanawa girizmek meýilleşdirilýär. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu barada aýtmak bilen, ÝUNESKO-nyň işi boýunça Milli toparynyň durmuşa geçirýän çäresiniň köpýyllyk ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmekde ähmiýetlidigini belledi hem-de onuň nobatdaky mejlisiniň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi we däp bolan hem-de täze ugurlardaky netijeli gatnaşyklary giňeltmek işlerini dowam etmegi tabşyrdy. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanow harby we hukuk goraýjy edaralarynda ýurdumyzda parahatçylygy, asudalygy we durnuklylygy saklamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şeýle hem ýakynda Watan goragçylarynyň gününiň giňden bellenendigi, şu mynasybetli giň möçberli baýramçylyk maksatnamasynyň taýýarlanandygy hem-de harby özgertmeleriň durmuşa geçirilişi, onuň çäklerinde bu düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, harby gullukçylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak we harby gullukçylaryň hem-de olaryň durmuş goraglylygyny üpjün etmek boýunça maksatnamalaýyn işleriň alnyp barylýandygy hakynda hasabat berildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Garaşsyz Türkmenistanyň öz Bitaraplyk derejesine we halkymyzyň ynsanperwerlik, hoşniýetli goňşuçylyk ýaly ýokary ahlak ýörelgelerine hemişe ygrarlydygyny belledi. Ýurdumyzyň tutuşlygyna goranyş we parahatçylyk söýüjilik häsiýetine esaslanýan Harby doktrinasy hut şu ýörelgelere esaslanýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, döwletimiziň harby we hukuk goraýjy düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegine, harby gullukçylar baradaky aladanyň hemmetaraplaýyn häsiýete eýe bolmagyna mundan beýläk-de üns berler hem-deWatan goragçylarynyň ýokary derejeli gulluk etmegi we amatly ýaşaýşy üçin ähli zerur şertler dörediler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyna hemmetaraplaýyn taýýarlyk görmegiň wajypdygyny belläp, bu mukaddes baýramy mynasyp garşylamak üçin zerur taýýarlyk işlerini alyp barmak babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi. Soňra milli Liderimiz hökümetimiziň öňünde durýan wajyp wezipeleri kesgitledi– şanly ýylda jemi içerki önümiň durnukly ösüş depginini ýokary derejede üpjün etmekden ybaratdyr. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, şu maksat bilen, ähli ýolbaşçylar bu derejä ýetmäge we dünýä ykdysadyýetindäki ýaramaz täsirleri azaltmaga gönükdirilen çäreleri işläp düzmelidirler. Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, bolup biljek ykdysady ýitgileriň öwezini dolmak hem-de milli ykdysadyýetiň durnukly ösüşini üpjün etmek boýunça zerur çäreleriň görülmelidigini belledi. Durnukly pul dolanyşygyny gazanmak we durnukly makroykdysady ýagdaýy saklamak üçin ähli zerur şertler döredilmelidir. Hormatly Prezidentimiz beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri ýurdumyzda öndürmek boýunça önümçilikleri döretmek işlerini çaltlandyrmagy, şeýle hem içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän ýerli önümleriň eksport edilýän möçberlerini artdyrmagy talap etdi. Bellenilişi ýaly, zähmet bazary bilen bagly işler hemişe üns merkezinde saklanylmalydyr. Emele gelýän ýagdaýlar bilen baglylykda, zähmet gorlary döredilmelidir hem-de maksadalaýyk dolandyrylmagy üpjün edilmelidir. Milli statistiki ulgamy döwrebap ýagdaýa getirmeli hem-de statistiki hasabatyň görnüşlerini tükellemeli. Olary umumylaşdyryp, möhleti geçen we möhüm bolmadyk görnüşlerini gysgaltmaly. Sanly ulgam arkaly iş alyp barmaga geçmek boýunça çäreleri dowam etmeli hem-de dünýä tejribesinde bu ugurda gazanylan oňyn netijeleri peýdalanmaly. Şeýle hem mejlise gatnaşyjylaryň öňünde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk ýubileýi mynasybetli gurlup, ulanmaga berilmegi göz öňünde tutulan senagat we durmuş maksatly desgalaryň hem-de binalaryň öz wagtynda maliýeleşdirilmegini berk gözegçilikde saklamak wezipesi goýuldy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki zaman bank hyzmatlaryny, elektron tölegleri ornaşdyrmagy çaltlandyrmaga ünsi çekdi. Bellenilişi ýaly, nagt däl hasaplaşyk ulgamyny giňeltmeli. Durnukly pul dolanyşygy üçin zerur şertleri döretmeli. Bank ulgamyna ynamy we onuň özüne çekijiligini ýokarlandyryp, berilýän karzlaryň netijeli bolmagyny hem-de wagtynda gaýtarylmagyny üpjün etmeli. Hususy pudagyň fiziki we ýuridiki şahslaryň pul goýumlaryny çekmegiň we olary bermegiň tertibini ýönekeýleşdirmeli. Şeýle hem banklaryň arasynda bäsleşigi döretmek arkaly hyzmatlar üçin töleglere gaýtadan seretmeli diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Şeýle hem hökümet agzalaryna pudaklara walýuta serişdeleriniň gelip gowuşmagyny hem-de olaryň ýurdumyzyň daşary söwda dolanyşygyna edýän täsirini her aýda seljermek tabşyryldy. Halkara maliýe edaralaryndan (Halkara täzeleniş we ösüş banky, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş banky, Aziýanyň ösüş banky) hem-de halkara gaznalaryndan kiçi we orta telekeçiligi goldamak üçin pul serişdelerini, karzlary çekmek boýunça çäreler toplumyny amala aşyrmak bellenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet – hususy pudak hyzmatdaşlygy arkaly, garyşyk maliýe ýörelgeleri esasynda maýa goýumlarynyň beýleki çeşmelerini ösdürmek boýunça işleri has-da güýçlendirmegi tabşyrdy Milli Liderimiz «Dördünji senagat rewolýusiýasynyň» ykdysadyýetimiziň syýasy, ykdysady we durmuş ulgamyna täsir edip başlamagyna üns bermegi, şuny nazara alyp, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda durmuş-ykdysady wezipeleri çözmäge bütinleý täzeçe çemeleşmegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz döwletiň düzgünleşdiriji ornuny göz öňünde tutup, bazar edaralaryny we usullaryny doly derejede ösdürmegiň üpjün edilmelidigini, döwlet eýeçiligine degişli desgalary hususylaşdyrmak boýunça netijeli çäreleriň işlenip taýýarlanylmalydygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki döwürde jemi içerki önümiň ösüş depgininde döwlete dahylly bolmadyk pudagyň paýy 70 göterime barabardyr. Şunuň bilen baglylykda, ykdysadyýetiň döwlete dahylly bolmadyk pudagyny ösdürmek üçin ähli zerur şertleri döretmek, 2021-nji ýylda jemi içerki önümiň düzüminde bu pudagyň paýyny 70,6 göterime ýetirmek üçin zerur tagallalar edilmelidir. Şeýle hem mejlisde döwlet durmuşyna degişli beýleki meselelere garaldy we olar boýunça çözgütler kabul edildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisini tamamlap, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, abadançylyk we berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1-nji fewraldan başlap girizilen täze düzgüne görä, Türkmenistanda Hazar deňzinden gämä ýüklenjek awtoulaglaryň tölegleri amerikan dollarynda amala aşyrylýar. Bu täze düzgüniň ýük çekýän türkmen sürüjilerine agyr täsir ýetirýändigi aýdylýar.
Bu ýagdaý bilen baglanşykly gämi gatnawy tarapyndan resmi ýagdaýda asylan bir bildirişde şeýle duýduryş berilýär: "Bagtyýar" we "Berkarar" gämisine ýüklenjek awtoulaglaryň dykgatyna! Awtoulaglaryň tölegleri parom menzilinde ABŞ dollarynda amala aşyrylýar!!! (01.02.17 ý) seneden”.
Türkmenistandan Hazar deňziniň üsti bilen ýük çekýän türkmen sürüjileri bu düzgüniň Türkmenistandaky dollar gadagançylygy sebäpli özlerine gaty uly kynçylyk döredýändigini aýdýarlar. Ýatlap geçsek, Türkmenistanda dollaryň resmi satuwy geçen ýyl doly ýatyryldy we “gara bazarda” dollaryň bahasy hem döwlet nyrhyndan iki esse gymmatlady.
Täze ýola goýlan düzgün barasynda Azatlyk Radiosyna maglumat beren, adynyň agzalmagyny islemeýän bir türkmen sürüji şeýle diýýär:
"Biz şu wagt Azerbaýjandan Gürjüstana we şeýle-de ondan soň Türkiýä ýük çekýäris. Biz türkmen gämisine tölegi manat görnüşinde berýärdik. Indi bolsa tölegi bizden amerikan dollary görnüşinde talap edýärler. Olaryň eden-etdiliklerinden bizar boldyk. Indi biz dollar tölemeli bolarys” diýdi.
Ol sözüni dowam etdirip şeýle diýdi: “Ýurtda dollar erkin satylmaýar ahyryn. Biz nämäniň hasabyna şeýle düzgün girizýärler, muňa düşünmeýäris. Mundan owal ýüke gatnaýan sürüjiler üçin Eýran ýoluny ýapdylar. Indi hem bu ýolda kynçylyk döredýärler".
Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan başga bir türkmen sürüji täze düzgüniň wagtlaýynçamy ýa-da hemişelik boljakdygy we şeýle-de tölegiň näme üçin dollar bilen edilmelidigi barasynda telefon üsti bilen parom edarasyndan maglumat almaga synanyşandygyny aýtdy. Ýöne oňa munyň bilen baglanyşykly hiç hili düşündiriş berilmändir. Oňa telefonda bir işgäriň; "Bize berlen buýruk şeýle. Dollar tölemeli diýilse dollar tölemeli bolarsyňyz-da. Manat bolanok. Näçe wagtlyk boljagynam bilemizok" diýip, jogap berendigini aýdýar.
Gämi hyzmatyny edýän edara bilen ilteşigi bolan bir ýerli türkmen raýat Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde, täze düzgüniň ýük gatnawyny çäklendirmegi netijesinde paromyň girdejisiniň azalmagyna hem sebäp bolup biljekdigini nygtaýar.
Galyberse-de, bu girizilen täze düzgün, onuň maksatlary barada resmi metbugatda ilat köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Demir ýol ýük daşamalary
Demir ýol ýük daşamalary üçin iki halatda: ýa ýükleri uzak aralyga daşamak üçin ýa-da harytlaryň köp mukdaryny daşamak üçin ulanylýar.
Demir ýol ýük daşamalary aýratyn ygtybarlylygy we ýerleşijiligi bilen tapawutlanýar, şeýle daşamagyň ýolda ýüze çykýan dürli ýagdaýlara baglylygy aşakladyldy. Demir ýol boýunça daşamak ýük daşamalaryň beýleki usullaryndan tapawutlylykda has howupsuzdyr, şol sanda ol howply, suwuk, külke, guýulýan ýa-da zäherli ýükleri daşamak üçin hem örän ýaramlydyr. Ýüküň her bir görnüşi üçin wagonyň öz ölçegi bardyr, ol örän amatlydyr we ygtybarlydyr.Mundan başga-da demir ýol ýükleri uly aralyklara arzan eltmäge mümkinçilik berýär, olara köplenç awtoulagly gidip bolmaýar.
Biziň ykdysady sebitimizde demir ýol örtüginiň kömegi bilen daşamagyň esasy artykmaçlygy – munuň özi elbetde Russiýa bilen Türkmenistanyň arasynda ösen demir ýol ulgamydyr. Şu ýagdaýda ýük otlusy, eger bu ýurtlaryň arasynda daşamak talap edilse has gowy çözgüt bolar. Demir ýollar ýüki Russiýanyň islendik uly şäherine elter ýaly ýagdaýda çekildi, Türkmenistanda bolsa demir ýol Türkmenbaşy şäherinde deňiz portuna çenli geçýär, munuň özi demir ýollaryna multimodal ýük daşamalaryna gatnaşmaga mümkinçilik berýär.
«Tekiz Yol» kompaniýasy demir ýol ýük daşamalary boýunça hyzmatlaryň giň sanawyny teklip edýär. Biz demir ýol boýunça ýa-da garyşyk gatnaw boýunça ýük daşalanda GDA ýurtlarynyň, Russiýanyň we Ýewropanyň çäginde ýükleriň ekspedirlenilmegini geçirýäris. Türkmenistanyň içersinde ýük daşamak üçin bizde Demir ýol ministrligi bilen ýük daşamagyň ýörite şertleri bilen ylalaşylyp, şeýle hem üstaşyr ýük daşamalary we otlularyň hereketini döretmek meýilnamasy boýunça işläp taýýarlamak ýola goýuldy. Biziň müşderilerimiz gidýän ýolunyň bütin dowamynda wagonlara gözegçilik edip bilerler, otlular we Türkmenistanyň çägi boýunça olaryň hereketi hakyndaky ähli maglumat berilýär.
Siz biziň serwisimizden peýdalanyp öz ýüküňizi ibermek statusyny yzarlap bilersiňiz.
- Bize ýazyň
-
Bize jaň ediň
(+993) 12 76-57-48 - merkezi ofis
(+993) 66 31-77-31 | (+993) 65 88-10-57 Jaň sargyt etmeli


text:
7-nji sentýabrda, Ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 10 gün galanda, Mary welaýatyndaky “galkynyş” gaz ýatagynda aziadanyň alawynyň otlanmagyna bagyşlanan dabara boldy. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu dabarany sportsmenler bilen Olimpiýa şäherçesindäki myhmanhanada, teleköpri ark...
Awtor:
nazaroff
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
10.09.2017 12:25
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#61)


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 8-nji fewralda wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisinde wise-premýer G.Myradow döwlet Baştutanyna şu ýylyň ýanwar aýynyň makroykdysady görkezijileri barada hasabat berdi. Habar berlişi ýaly, geçen döwürde milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny we sebitleri yzygiderli ösdürmek hem-de ilatyň hal-ýagdaýyny g...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Ykdysadyýet |
08.02.2019 05:06
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#320)


text:
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň fransuz dilinde neşir edilen “Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly kitabynyň tanyşdyryş dabarasy boldy.
Çärä gazetleriň hem-de žurnallaryň redaktorlary, ýokary okuw mekdepleriň rektorlary, professor-mugallymlar düzüminiň wekilleri, ylmy işgärler gatnaşdylar.
Şeýle hem sanly aragatnaşyk arkaly geçirilen çärä Fransiýanyň milli ylmy-barlag merkeziniň ylmy işgäri, türkmen-fransuz arheologiýa toparynyň ýolbaşçysy, arheolog H.Bendezu-Sarmiýento hem-de “Fransiýa-Türkmenistan” dostluk assosiasiýasynyň ýolbaşçysy K.Burdeý gatnaşdylar.
Çykyşlarda türkmen Lideriniň täze pelsepewi-edebi eseriniň umumydünýä siwilizasiýasynyň ösmegine uly goşant goşan türkmen halkynyň medeni mirasynyň öwrenilmegine we giňden wagyz edilmegine uly üns berýän döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň köpýyllyk ylmy-barlag işiniň netijesidigi nygtaldy.
Hususan-da, halkymyzyň taryhy-medeni gymmatlyklaryny öwrenmäge ömrüni bagyşlan arheolog H.Bendezu-Sarmiýento taryhy maglumatlara esaslanan bu işiň baý mazmunyny belledi. Alymyň nygtaýşy ýaly, “Türkmenistan rowaçlygyň ýurdy bolup, bu ýerde myhmansöýerlik, sahylyk we dostluk – onuň uly baýlyklarynyň biridir”.
Öz nobatynda, Kristian Burdeý “Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly kitabyň fransuz dilinde neşir edilmeginiň türkmen-fransuz gatnaşyklaryny ösdürmekde möhümdigini nygtady. Munuň özi onuň ýolbaşçylyk edýän “Fransiýa-Türkmenistan” dostluk jemgyýetiniň baş maksady bolup durýar.
“Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi” atly kitabyň fransuz dilinde neşir edilmegi dürli ýurtlaryň halklarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary hemmetarapalýyn pugtalandyrmak işine hyzmat eder. Bu waka netijeli halkara hyzmatdaşlygyny has-da giňeltmäge, şol sanda ynsanperwer we ylym-bilim ulgamlarynda çuňlaşdyrmaga ýardam eder.


text:
Lebap welaýat çaphanasynyň ýerleşýän ýeri we öndürýän neşir önümleri, hyzmatlary barada maglumat.
Çaphananyň ýerine ýetirýän işleri:
— Çap etmek işi we bu ugurdaky hyzmatlar, iş kagyzlaryny, gazet we kitap hem-de beýleki çap önümlerini öndürmek boýunça çaphana hyzmatlary;
— Gazetleri, kitaplary, žurnallary, plakatlary, bukletleri we şuňa meňzeş çap neşirlerini taýýarlamak we çykarmak boýunça neşir işleri;
— Döwlet edaralarynyň eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki kärhanalaryň we guramalaryň, şahsy adamlaryň möhürleriniň we basmalarynyň ähli görnüşlerini ýasamak;
— Döwlet edaralarynyň eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki kärhanalaryň we guramalaryň resmi blankalaryny ýasamak işleri;
— Jiltlemek we bezeg işleri;
— Ilata hyzmat etmek boýunça nusgalaýjy işler.
Salgysy: ş.Türkmenabat, Bitarap Türkmenistan köçe, 105 jaýy
Telefonlary: kabulhana +993 422 6-09-20, faks +993 422 6-08-40.


text:
Internetde web saýt döretmek üçin gaty köp ýol bar. Kim başdan kod ýazyp web saýtyny gurýar kimi bolsa ýörite taýýar sistemlerden peýdalanyp web saýtyň eýesi bolýar. Bu temada size taýýar sistemlerden web saýt gurup biljegiňiz hyzmatlaryň sanawyny hödürledik.
SnapPages 3.0 bilen ulanyjylaryna hyzmat beren platform, şu wagt iň gowy web saýt döretmek platformu bolup iň öňe çykan SnapPagesde tablet kompýuteriňiz bilen web saýtlaryňyzy ýöredip bilýärsiňiz. Professional görnüşde ýasalan şablonlary isläniňiz ýaly özüňüzçe üýtgedip bilýärsiňiz. Blog ýazyjylary üçin peýdaly bir platform bolan SnapPages bilen bloguňyzy döredip bilersiňiz.
Webflow
Dizaýnerler üçin özüne çekiji webflow, kod ýazman has köp dizaýn döretmäge kömek edýär. Döretmek isleýän her dürli web saýty üçin özüňüzçe içini bezäp we database hem döredip biljegiňiz platformda owadan sahypalar, bloglar, düşündürşler, we başgada birnäçe görnüşde web saýt döretmek üçin oňaýly sazlamalary hödürleýär.
Pixpa
Market, blog hödürlemek satmak ýaly birnäçe üýtgeşiklikleri hödürleýän web saýt döretmek üçin platform bolup öňe çykýar.
Dowamy bar.
Jemi 15,725 gezek okaldy, Şu gün 7 gezek okaldy


text:
21.04.2021ý. güni Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasiýasynyň birinji mejlisi bolup geçdi. Onda Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasynyň ýolbaşçysy S.G.Berdimuhammedow gatnaşdy we çykyş etdi. Oňa Assosasiýanyň welaýatdaky wekilleri we dünýäde itçilik bilen meşgullanýan dürli döwletleriň wekilleri onlaýn görnüşde gatnaşdylar. Itçilik bilen meşgullanýan we tapawutlanýan adamlaryň birnäçesine Hormatly Prezidentimiziň karary esasynda “Türkmenistanyň at gazanan itşinasy” diýen we “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy” diýen hormatly atlar dakyldy. Onlaýn görnüşinde geçen mejlisde Angliýanyň, Russiýanyň, Azerbeýjanyň, Özbegistanyň we başgada birnäçe döwletleriň belli itşynaslary çykyş etdiler. Munda birnäçe döwletlerden Assosiasiýanyň agzasy bolmak barada teklipler gelip gowuşdy.
Ýurdumyzda ilkinji gezek belleniljek türkmen bedewiniň we türkmen Alabaýynyň baýramyny ýokary derejede bellemek barada Hormatly Prezidentimiz degişli ýolbaşçylara görkezme berdi. Türkmen bedewiniň we türkmen alabaýynyň suratyny, heýkelini we çeper keşbini döretmek boýunça bäsleşik hem yglan edildi. Bu bäsleşigkde mekdep okuwçylaryndan başlap uly ýaşly adamlaryň arasynda uly gyzyklanma döretdi.
Ýurdumyzda ilkinji sapar geçirilen alabaý itleriniň mejlisi barada
21.04.2021ý. güni Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasiýasynyň birinji mejlisi bolup geçdi. Onda Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasynyň ýolbaşçysy S.G.Berdimuhammedow gatnaşdy we çykyş etdi. Oňa Assosasiýanyň welaýatdaky wekilleri we dünýäde itçilik bilen meşgullanýan dürli döwletleriň wekilleri onlaýn görnüşde gatnaşdylar. Itçilik bilen meşgullanýan we tapawutlanýan adamlaryň birnäçesine Hormatly Prezidentimiziň karary esasynda “Türkmenistanyň at gazanan itşinasy” diýen we “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy” diýen hormatly atlar dakyldy. Onlaýn görnüşinde geçen mejlisde Angliýanyň, Russiýanyň, Azerbeýjanyň, Özbegistanyň we başgada birnäçe döwletleriň belli itşynaslary çykyş etdiler. Munda birnäçe döwletlerden Assosiasiýanyň agzasy bolmak barada teklipler gelip gowuşdy.


text:
WireGuard-yň birikme dowamlylyk hakyky jadyly ýaly görinýär.
OpenVPN ýa-da IPSec ýaly standart protokollaryň ýuwaş we müşgil sinhronlaşdyrma prosesleri bar. Bunyň sebäbi - müşderi we serweriň arasynda ylalaşmaly konfigurasiýa parametrlaryň uly mukdary. WireGuard wersiýalaryň kriptografiki dolandyryşy ulanýar. Eger-de WireGuard-iň esasy primitiwleriň birine zyýanly kriptografiki hüjümiň üsti açylsa, onda WireGuard-iň täze protokoly doly toplum şekilinde taýýarlanar.
Şeýle täzelenmeden soň, WireGuard müşderi we WireGuard serwer "hany, v1.0 ýerine v2.0 ulanaly!" diýip işlerini dowam edäymeli. (Bu kripto çeýe sazlaşdyrmadan tapawutlanýar çünki ol ýagdaýda müsderi we serwer primitiwiň her birini we açaryň uzynlygyny aýratyn sazlaşdyrmaly we koordinirlemeli.) BIr gezek dorandyryjyň tarapyndan täze protokoly goldamak üçin ähli müşderileriň täzelendigini tassyklanandan soň, olar ýöne serwerde 1.0 protokoly işlemeýän edip, meseläni ýatyryp bilýärler.


text:
Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Iýrıı Ilın jylý berý maýsymyndaǵy órt qaýipsizdigi boıynsha tekserý nátıjesin jarııalady, dep habarlaıdy Egemen.kz
"Eldegi oryn alatyn tótenshe jaǵdaılardyń 92 paıyzyn órtter quraıdy. Jylý berý kezeńinde jaǵdaı ýshyǵyp ketedi. Pandemııany eskere otyryp, bıyl jylý berý maýsymy ádettegiden erte bastaldy. Qyrkúıekten bastap turǵyn úı sektorynda 1 300-den astam órt oqıǵasy oryn aldy", dedi mınıstr Úkimet otyrysynda.
Onyń sózine qaraǵanda, órt jaǵdaıy faktileriniń ósýi Shymkent qalasynda 8 ese, Almaty – 60%, al qyryqtan jıyrma paıyzǵa deıin tómendeý Aqmola, Jambyl, Soltústik Qazaqstan jáne Qostanaı oblystarynda baıqaldy.
"О́rttiń ósý sebepteri órt qaýipsizdigi talaptaryn oryndamaý saldarynan, atap aıtqanda turmystyq qurylǵylar men peshterdi paıdalaný kezinde oryn alyp otyr", dedi Iý. Ilın.
"Byltyrǵy jylǵy tájirıbeniń negizinde turǵyn úı sektorynda josparly túrde jumystar júrgizilýde. Jylý berý maýsymy bastalǵanǵa deıin 15 tamyzdan bastap tıisti sharalar atqaryldy. Osy oraıda halyq arasyndaǵy áleýmettik osal toptardaǵy 118 myńnan astam turǵyn úıi esepke alyndy. О́ńirlik ákimdiktermen, ishki ister organdarynyń, áleýmettik qamtý, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý ókilderimen birlesip 87 myńnan astam úıge nemese 74 paıyzyna aralap tekserýler júrgizildi. Onyń ishinde 9 paıyzǵa jýyǵy (10 myńnan astam úı) órt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn buza otyryp paıdalanylýda, olar jergilikti atqarýshy organdar baqylaýyna alyndy", dedi mınıstr.
Qazaqstannyń vaksına pasportyn qansha el moıyndady?
Koronavırýs • Keshe
Bıtkoınniń quny 60 myń dollardan asty
Qarjy • Keshe
Medısına mamandyǵyna granttar sany ulǵaıady
Medısına • Keshe
Álem • Keshe
Erteń tórt oblysta daýyldy eskertý jarııalandy
Qazaqstan • Keshe
Almaty-О́skemen tas jolynda jedel járdem kóligi jol apatyna ushyrady
Aımaqtar • Keshe
Aqmola oblysynda 30-dan astam eldi mekenniń ataýy ózgerdi
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstanda zeınetaqynyń ortasha mólsheri qandaı?
Qoǵam • Keshe
BQO-da jasóspirim jetinshi qabattan sekirip ketti
Aımaqtar • Keshe
Sheteldik vaksınalar aqyly bolady
Koronavırýs • Keshe
Revaksınasııadan bas tartqandarǵa shekteýler qoıyla ma?
Koronavırýs • Keshe
Qorǵanys mınıstri áskerı qaýipsizdik máselelerin pysyqtady
Qazaqstan • Keshe
Pfizer ekpesi revaksınasııa kezinde qoljetimdi bola ma?
Koronavırýs • Keshe
Almatyda qoǵamdyq oryndarda dabyl batyrmalary ornatylady
Aımaqtar • Keshe
Soltústik Qazaqstan oblysyna bas ımam taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Almatyda úsh esirtki zerthanasy joıyldy
Aımaqtar • Keshe
Elordada Jastarǵa qyzmet kórsetetin 3 ortalyq ashylady
Elorda • Keshe
2025 jylǵa deıin barlyq aýylda alǵashqy medısınalyq mekeme bolady
Medısına • Keshe
Halyq sanaǵy: Elordada úılerdi jappaı aralaý júrip jatyr
Elorda • Keshe
Qazaqstanda revaksınasııa qalaı ótedi?
Koronavırýs • Keshe
Elordadaǵy Jetigen kóshesi ýaqytsha jabylady
Elorda • Keshe
Túrkistanda Qazaqstan onkologtary men radıologtarynyń VIII sezi ótýde
Qazaqstan • Keshe
Elordada jańa ınfeksııalyq aýrýhana salynady
Medısına • Keshe
О́rtengen úıden ana men bala qutqaryldy
Aımaqtar • Keshe
2022 jyl TMD halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı mura jyly dep jarııalandy
Prezıdent • Keshe
Elordada Denıs Tenniń qurmetine halyqaralyq týrnır ótedi
Sport • Keshe
Toqaev TMD elderine ekonomıkalyq baılanysty jandandyrý qajettigin aıtty
Prezıdent • Keshe
TMD aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy – Toqaev
Prezıdent • Keshe
Balabaqshada balany jertólege qamap qoıǵan tárbıeshi keshirim surady
Aımaqtar • Keshe
Aýǵanstanda joıqyn jarylys boldy
Álem • Keshe
SQO-da lokdaýn jarııalanýy múmkin
Aımaqtar • Keshe
Elordadaǵy eski úı turǵyndarynyń máselesi qashan sheshiledi?
Elorda • Keshe
Aldaǵy kúnderi aýa temperatýrasy 23 gradýsqa deıin kóteriledi
Aýa raıy • Keshe
Mektepterdegi epıdjaǵdaı turaqty ma?
Bilim • Keshe
Tarazda jol apatynan júrgizýshi qaıtys boldy
Aımaqtar • Keshe
Dene shynyqtyrý muǵalimderine ústemeaqy tólenedi
Bilim • Keshe
Polısııanyń servıstik modelin keńeıtý máseleleri talqylandy
Úkimet • Keshe
Qazaqstanda ortasha jalaqy mólsheri kóbeıdi
Qoǵam • Keshe
LRT qurylysynyń qashan aıaqtalatyny belgili boldy
Elorda • Keshe
2025 jylǵa qaraı 5 munaı-gaz hımııa zaýyty iske qosylady
Qazaqstan • Keshe
Atyraýda kólikten 2 mıllıon teńgeni urlaǵandar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
QHL matchynda «Barys» «Kýnlýnmen» oınaıdy
Sport • Keshe
BQO-da sanıtarlyq qadaǵalaý sharalary kúsheıtildi
Koronavırýs • Keshe
Shekarany zańsyz kesip ótken kúdikti ustaldy
Qazaqstan • Keshe
Qyrǵyzstan AHQO múmkindikterin paıdalanýǵa nıetti
Bıznes • Keshe
Almaty oblysynda esirtki saýdalaǵan adam ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Aımaqtar • Keshe
BQO-da balyqshy sýǵa batyp ketti
Oqıǵa • Keshe
Ekibastuzdyń úsh elektr stansııasynda apat boldy
Aımaqtar • Keshe
SQO-da aýyldan granata tabyldy
Aımaqtar • Keshe
Dárigerlerdiń ortasha jalaqysy jańasha esepteledi
Qazaqstan • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
31 Mamyr, 2020 El
Beıbit sherý ótkizý týraly zań kúshine enedi
Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly
kórneki sýret
Qazaqstan Respýblıkasy Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi 2020 jylǵy 25 mamyrda Memleket basshysynyń «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zańǵa qol qoıǵanyn habarlaıdy. Bul týraly aqparatty mınıstrlik Telegram arnasyna júktegen bolatyn, dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi
Zań alǵash resmı jarııalanǵan kúnnen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Zań 2020 jylǵy 26 mamyrda jarııalandy, sáıkesinshe 2020 jylǵy 6 maýsymda kúshine enedi.
2020 jylǵy 6 maýsymǵa deıin «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystar, mıtıngiler, sherýler, pıketter jáne demonstrasııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi týraly» 1995 jylǵy 17 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy óz kúshinde qalady.
Osyǵan baılanysty beıbit jınalystar týraly habarlamalar men kelisýdi alý týraly ótinishterdi joldaý «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zańy kúshine engennen keıin múmkin bolady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
«Maqsatymyz – halyqqa jaqyn polisiya qalyptastyru»
Kez kelgen damyghan hәm damushy baghyttaghy memleketting sayasy qúrylymynda Ishki ister organdary manyzdy oryngha iye. Sebebi – Ishki ister qúrylymdarynyng qyzmeti qogham ómirimen etene baylanysta. Ózgeshe aitqanda, polisiya – qoghamnyng túrmys-tirshiligining barlyq salasynda halyqpen tyghyz qarym-qatynasta. Mysaly, әlemning alp-alp basqan alpauyt elderinde (AQSh, Úlybritaniya, Japoniya, Kanada men Europa elderi t.b.) qoghamnyng damu tendensiyalaryna baylanysty polisiya reformasy da uaqyt talabyna say ýzdiksiz jýrgizilip keledi.
Bizde she? Qazaqstan polisiyasynyng reformasy turaly әleumettik jelilerde, BAQ-tar men biylik minberlerinde jii aitylyp jýr. Al nәtiyjede búl is qalay órbude? Biz QR IIM M.Esbolatov atyndaghy Almaty akademiyasynyng bastyghy, zang ghylymdarynyng kandidaty, qauymdastyrylghan professor polisiya polkovniygi Aydar Mútalikúly Saytbekov myrzamen az-kem әngimelesken edik.
- Aydar Mútalikúly, býgingi Qazaqstan polisiyasynyng qyzmeti qalay reformalanady? «Júrtqa jaqyn polisiya» qaghidasy qanshalyqty ómirsheng bolmaq? Sózdi sodan bastasaq...
- Polisiya – elishilik túraqtylyq pen qoghamnyng qauipsizdigin qamtamasyz etuge tóteley jauapta organ. Endeshe onyng júmysyn jetildirip, býgingi kýnning talabyna say reformalap otyru manyzdy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ózining «Egemen Qazaqstan» gәzetinde jariyalaghan «Tәuelsizdik bәrinen qymbat» atty maqalasynda el Tәuelsizdigining aldaghy tórtinshi onjyldyghynda atqaryluy tiyis sayasy reformalardyng manyzdylyghy turaly erekshelep aitty.
«Aldaghy tórtinshi onjyldyqtyng bizge jýkteytin mindeti – quatty elding iyesi jәne kemel halyq bolu. Búl jolda sayasi-ekonomikalyq reformalardy jәne sanany janghyrtu ýderisin jalghastyryp, zaman talabyna beyimdelgen últtyng jana bolmysyn qalyptastyruymyz qajet», - dedi Memleket basshysy.
Sanany janghyrtu – degen mindetke qoghamnyng barlyq salasyn jatqyzugha bolady. Sonyng ishinde Ishki ister organdary qúrylymyn da. Jasyrary joq, býgingi tanda Qazaqstan polisiyasynyng imidjine, el ishindegi bet-beynesi men bedeline qatysty әrtýrli pikirlerge kezdesemiz. Aytylar syn da az emes. Qazaqstan polisiyasyna qatysty qogham pikirin aitpaghanda, sol polisiya ókilderining ózderi de – «basty mindetimiz – qylmyspen kýresu ghana», -degen týsinikpen jýrgeni ótirik emes.
Qazaqta «Ákim bol, halqyna jaqyn bol», degen sóz bar. Sony býgingi tanda «Polisiya bolsang halqyna jaqyn bol», - dep aitsa bolghanday. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng «Halyq ýnine qúlaq asatyn memleket» tújyrymdamasynda aitylghan basty mindet te osy edi. Ádiletti qogham. Tiyimdi memleket. Halyqqa jaqyn polisiya. Mine, osy ýshtaghan kriyteriydi – polisiya reformasynyng ózegi dep týsinsek te qatelespeymiz.
- Polisiya reformasy byltyrdan beri bastalyp ketti. Siz basshylyq etetin IIM Almaty akademiyasynda respublika kólemindegi Ishki ister ministrligi, basshylyq qúram qyzmetkerlerining arnayy dayarlyq kursynan ótkizilgeni belgili. Osy arnayy dayarlyq kursy turaly egjey-tegjeyli aityp berseniz...
- Jogharyda aitqanymyzday, Ishki ister organdaryn reformalau bastalyp ta ketti. Memleket basshysy Ishki ister ministrligining alqa mәjilisinde polisiya reformasyna qatysty birqatar manyzdy tapsyrmalar men mindetter jýktegeni belgili. Sonyng biri – kadr sayasaty. Polisiya qyzmetin janghyrtudyng jol kartasy ayasynda vedomstvolyq oqu mekemeleri qayta úiymdastyryluy kerektigin, qyzmetkerlerdi qayta dayarlyqtan ótkizu arqyly irikteu jýrgizilui kerektigin aitty.
Osy baghyttaghy atqarylyp jatqan sharalar turaly azdy-kem aita ketsek, Qazaqstan Respublikasy IIM Makan Esbolatov atyndaghy Almaty akademiyasynda qazir vedomstvolyq bilim beru júmysyn jetildiru boyynsha Ishki ister organdarynyng qyzmetkerleri qayta dayarlyq kurstarynan ótip jatyr.
2021 jylghy aqpanda ótken Qauipsizdik Kenesining otyrysynda Elbasy Núrsúltan Ábishúly Nazarbaev: «Últtyng әleueti tómendese, memlekettin, últtyng qauipsizdigine de qater tónedi», - degen bolatyn.
Qazirgi uaqytta, bizding akademiyanyng kafedra basshylarymen birlesip, servistik polisiya modeli men qylmystyq sot óndirisining ýsh buyndy modeli, osy boyynsha sotqa deyingi is jýrgizudegi qadamdar men olardy sheshu t.b. ózekti mindetter, vedomstvolyq bilim beru jýiesin jetildiru boyynsha úsynystar talqylandy.
- Qazirgi polisiya qanday boluy kerek? Ol qogham senimine ie boldy ma? Osy baghytta Siz basshylyq etetin akademiya qanday júmystar atqaruda?
- Bizding akademiyanyng basty maqsaty – búl polisiya qyzmetkerlerin jan-jaqty bilim, ghylym men praktikalyq qyzmette qazirgi zaman talabyna say ozyq tәjirbiyelerge dayarlau. IIM Makan Esbolatov atyndaghy Almaty akademiyasynyng bilim beru praktikasynda IIM ardagerlerining taghylymdamalaryn tyndatu arqyly jas poliyseyler men ardagerler arasynda úrpaq sabaqtastyghy dәstýrin qalyptastyrdyq.
Búl degeniniz – eng aldymen, úrpaqtar sabaqtastyghyn saqtap, sonymen qatar bilim beruding innovasiyalyq әdisterin de engizip, kәsiby maman dayyndap shygharu degen sóz. Mysaly, atalghan baghytta bizding Akademiyada «Qylmystyq sot tórelegining ýsh buyndy modeli – azamattardyng qúqytary men bostandyqtarynyng kepili» atty Halyqaralyq ghylymiy-praktikalyq konferensiya úiymdastyryldy. Oghan QR Ishki ister ministri Erlan Zamanbekúly Túrghymbaev bastaghan IIM ókilderi men deputattar, sarapshylar qatysty. Búl Halyqaralyq konferensiya – Ishki ister organdarynyng júmysyn jetildirude erekshe manyzgha iye. Óitkeni, bizge el azamattarynyng qúqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etu kepildigi retinde sot tóreligining ýsh buyndy modeline arnalghan birinshi halyqaralyq ghylymiy-praktikalyq konferensiyany ótkizuge jýkteldi. Búl sonymen qatar, ertengi Qazaqstan polisiyasyn transformasiyalauda akademiyalyq kurstardyng yqpaly orasan zor ekenin bildiredi.
Sonymen qatar, mәdeniyet jәne óner qyzmetkerleri kýni qarsanynda bizding Akademiyada dayarlyqtan ótip jatqan IIM qyzmetkerlerin Almatydaghy Abay atyndaghy opera jәne balet teatryna, sonan song M.Áuezov atyndaghy Memlekettik akdemiyalyq teatrgha apardyq. Qazaqstannyng Halyq әrtisi Asanәli Áshimovpen aranyy kezdesu ótkizdik.
Biyl nauryz aiynda QR IIM Erlan Túrghymbaev myrza ózi arnayy kelip, Almaty Akademiyasynda ashghashqy fakultetti ashty. Qazirgi tanda Respublikamyzdyng әr oblysynan, Almaty, Núr-Súltan, Shymkent qalalarynan departament basshylarynyng orynbasarlary kelip, oqyp jatyr. Búl fakultette býkil Qazaqstan boyynsha basshylyq qúram dayyndalady. Qazir 19 adam keldi. Olar ýsh ay osynda oqidy.
Maqsat – polisiya basshylaryn dayandap shygharu. Áriyne, olar óz júmystaryn jaqsy biledi. Jiyrma jyl boyy qyzmet etken, oqyghan, bilim alghan azamattar. Biraq, kәsiby toqyrau degen bar. Múghalim qartayghanda aqyl aitqysy keledi degen siyaqty, bir júmysty úzaq uaqyt istey bergen son, sol júmys adamdy keybir kezde «búzady». Ol da adam ghoy. Onyng da janúyasy bar. Jan-jaghynda qogham bar, dos-joldasy bar. Mine, sonday bolyp ketpesi ýshin, bizdegәi oqu isinde osynday mәdeny is-sharalar qarastyrylghan. Teatrlargha baru, kinolargha baru t.b.
- Jasyratyny joq, býgingi qazaq polisiyasyna, Qazaqstan polisiyasyna aitylar syn az emes. Preziydent Qasym-Jomart Toqaev myrza «estiytin memleket» konsepsiyasyn úsyndy. Búl birinshi kezekte – qoghamgha ashyq qarym-qatynas ornatu degen sóz. Yaghni, aitylar syngha da, úsynylar úsynysqa da ashyq bolu. Sizder qanshalyqty ashyqsyzdar?
- Ras aitasyz, aitylar syn az emes. Qazir onyng ýstine, tendensiya bar. Bir negativti aqparatty kórip alsaq, ony jeldey estirip, jer-jahangha japatarmaghay taratyp jiberemiz. Sóitin, bir adamnyng arqasynda barlyghy jamanbolyp shygha keledi. Sonyng aldyn alu ýshin әriyne – polisiya halyqqa jaqyn bouy kerek. Ol ýshin osynday is-sharalardyng manyzy erekshe.
Onan son, Qazaqstan Respublikasy IIM Makan Esbolatov atyndaghy Almaty akademiyasy men M.Áuezov atyndaghy Memlekettik akademiyalyq teatr arasynda yntymaqtastyq turaly kelisimge qol qoyyldy.
Sonday-aq, bizding Akademiyada polisiya qyzmetkerlerine kópshilikpen dialog ornatu, kópshilik aldynda sóileu ónerine qatysty dayarlyq kurstaryn úiymdastyruda. Búl da óz kezeginde QR Preziydenti Qasym-Jomart Toqaev aitqan IIM qyzmetkerlerin janghyrtu boyynsha atqarylyp jatqan júmystar desek bolady.
Sóz sonynda, qazirgi Qazaqstan polisiyasynyng sayasy mәdeniyetin kóteru ýshin – әueli olardyng sanasyn janghyrtu manyzdy. Býgingi polisiya qanday boluy kerek? Qazaqstan polisiyasy – qogham senimine ie me? Qogham aldyndaghy «jaqsy polisiya» obrazy qanday? Jauap bireu – ol qoghammen tyghyz integrasiyalanghan polisiya! Endeshe, aldymyzgha qoyghan maqsatymyz bar. Álemdik praktika jәne bar. Biz ashyqpyz. Qol jetimdimiz. Yntymaqtasyp júmys jýrgizuge de dayynbyz. Biz ýshin Akademiya júmysyn jetildirude týitkildi mәselelerdi sheshude qogham pikiri manyzdy.
- Pikir bildirgeniniz ýshin rahmet...
Abai.kz


text:
Duşenbe güni Wladimir Kozlowyň aýaly Aliýa Turusbekowanyň Almatada žurnalistlere habar bermegine görä, oňa Milli howpsuzlyk komitetiniň ofiserleri öz adamsy bilen duşuşmaga rugsat bermeýärler.
Turusbekowa adamsy tussag edileli bäri oňa azyk önümlerini we egin eşikleri geçirmek üçin eden synanyşyklarynyň hem netijesiz bolandygyny belleýär.
Ol Kozlowyň aklawjysynyň hem öz müşderisi bilen ikiçäk duşuşmagyna ýol berilmeýändigini sözüne goşýar.
Bu aýyplamalar barada gazak häkimiýetlerinden kommentariý alyp bolmady.
26-njy ýanwarda Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komiteti Kozlowy tussag etdi we ony Žanaözende “sosial ýigrenji öjükdirmekde” aýyplaýar.
Geçen ýylyň dekabrynyň ortalarynda polisiýa Žanaözende iş taşlaýan nebitçileriň on altysyny atyp öldüripdi.


text:
14 ýaşly mekdep okuwçysy Malala Ýusufzaý duşenbe güni ýörite bejeriş almak üçin Angliýanyň Birmiňham şäherindäki hassahana getirildi.
Şa Elizabet hassahanasynyň medisina dirketory Deýw Rosser bu bejerişiň aýlap wagt aljagyny aýtdy. Ol bu hassahananyň ýaralanan britan esgerlerini bejermekde we aýak üstüne galdyrmakda uly tejribesiniň we kämil saglyk enjamlarynyň bardygyny aýtdy.
Talyban jeňçileri Malalany bir hepde ozal, Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda, gyzlaryň okadylmagyny goldaýanlygy üçin tüpeňläpdiler.
Bu hüjümde Malaladan başga ýene iki gyz ýaralandy we olar Pakistanda bejerilýär.


text:
Owganystanyň resmileriniň aýtmagyna görä, amala aşyrylan şol hüjümde ýoldan geçip barýan ABŞ-nyň harby konwoýy nyşana alynypdyr. Emma häzire çenli harbylar tarapyndan ýitgileriň bolup-bolmandygy bardada takyk maglumat ýok.
Amala aşyrylan bu bomba hüjümi duşenbe güni gündiz, oglan mekdebiniň golaýyndaky bazaryň daşynda, çagalar öýlän naharyny iýmek üçin daşary çykan wagty partaladylypdyr. Bu barada Owganystanyň resmileri habar berýär.
Maglumata görä, partlamada ondan gowrak çaga hem ýaralanypdyr. Häzirlikçe ýaralanan çagalaryň ýaşy barada takyk maglumat ýok.
Owganystanda NATO-nyň liderligindäki Halakara howpsuzlyk güýçleri häzirlikçe bu wakany tassyklamadylar.


text:
Prezidentlik ugrunda bäsleşige çykan 23 kandidatyň arasyndaky öňdebaryjy syýasatçylar ýekşenbe güni öz seslerini berdiler.
Saakaşwiliniň Birleşen Milli hereketi tarapyndan öňe sürlen kandidat Dawit Bakradze paýtagt Tbiliside ses berenleriň ilkinjileriniň biri boldy.
Bakradze Ýewropa Gürjüstany üçin ses berendigini aýtdy:
"Men bu ýurduň gowy geljegi üçin ses berdim, men Gürjüstanyň Ýewropa seçgisi üçin ses berdim. Men adamlar üçin işleýän hökümet üçin, birleşen, güýçli, ýewropa ýoluna düşen we demokratik Gürjüstan üçin ses berdim."
Onuň bäsdeşi, ýurtdaky dolandyryjy bileleşigiň, «Gürjistanyň arzuwy» koalisiýasynyň kandidaty Giorgi Margwelaşwili öz sesini biraz giç berdi.
Margwelaşwili özüniň geljekki bolçulyk üçin ses berendigini aýtdy:
"Men bu ýurduň geljekki abadançylygy, gülläp ösmegi, öz halkymyzyň gelejegi we gowy ertirleri üçin ses berdim. Bu meniň gyzymyň birinji gezek ses berşi, onsoň biz bile ses berdik."
Pikir soraşlyklar Giorgi Margwelaşwiliniň sesleriň aglaba köplügini alyp, öňe çykmagynyň ahmaldygyny görkezýär. Onuň ýakyn ýarany we ynanylan adamy premýer-ministr Bidzina Iwanişwili.
Ozalky parlament spikeri, Bägül rewolýusiýasynyň tanymal şahslarynyň biri Nino Burjanadze hem prezidentlik ugrundaky bäsleşikde esasy kandidatlaryň biri hasaplanýar.
Bidüzgünçilikler köpelýär
«Transparency International», dünýä ýüzünde korrupsiýa garşy göreş alyp barýan gurama, geçen ýyldaky parlament saýlawlary bilen deňeşdirilende, prezident saýlawlarynda ýol berilýän prosedura bidüzgünçilikleriniň sanynyň köpelýändigini aýdýar. Bu guramanyň 370 gözegçisi Gürjüstanyň wagty bilen ir sagat 9 çenli 20 sany kiçi, 22 sany çynlakaý bidüzgünçiligi hasaba aldy.
Bu topar, umuman alnanda, ses berişligiň asuda, parahatçylykly geçýändigini aýtdy.
Tbilisili saýlawçy Helen Tsintsadze saýlawa gatnaşyp, ses bermegiň möhümdigini belledi:
"Men her kimiň öz pikiriniň bolmagyny örän möhüm hasaplaýaryn we Gürjüstanyň geljegi üçin ses berýärin."
"Galkynyşa garaşýaryn"
Başga bir saýlawçy, Aleksandr Tsintsadze bolsa, bu saýlawdan soň öz ýurdunda täze bir döwrüň başlanmagyna garaşýandygyny aýtdy:
"Men täze bir galkynyşa garaşýaryn. Men indi häkimiýetler we prezident Gürjüstan hakynda pikirlenip başlar öýdýärin.»
Ses berişligiň birinji tapgyrynda prezident saýlanmak üçin sesleriň 50 prosentden gowragyny almak zerur. Ýurtda 3.5 million çemesi adam saýlawa gatnaşyp, ses bermek hukugyna eýe.
Premýer-ministr Bidzina Iwanişwili täze prezident saýlanandan soň, birnäçe hepde içinde iş başyndan çekilmeklige wepaly bolup galýandygyny aýdýar.
Onuň ýolbaşçylygyndaky hereket bir ýyl çemesi öň Saakaşwiliniň partiýasyny hökümetden çetleşdiripdi.
4.5 million ilatly Gürjüstan 2008-nji ýylda Orsýet bilen bolan 5 günlük uruşda ýeňlişe sezewar bolupdy.Gürjüstan täze prezident saýlaýar


text:
- Tokiodaky Olimpiýa oýunlarynyň soňky gününde keniýaly ylgawçy Eliud Kipçoge marafonda altyn medal gazandy we bu dissiplina boýunça taryhda iki gezek Olimpiýa çempiony bolan üçünji türgen boldy. Ýeňiji 42,195 m aralygy 2 sagat 8 minut 38 sekuntda geçdi. Ikinji orny Niderlandlaryň wekili Abdi Nagiaý, üçünji orny belgiýaly Başir Abdi eýeledi.
- Britaniýaly Jeýson Kenni “keýrin” dissiplinasy boýunça welotrek ýaryşynda altyn medal gazandy. Kümüş baýrakçy Malaýziýadan Azizulhasni Awang boldy, bürünç medaly niderlandiýaly Harri Lawreýsen eýeledi.
- Fransiýanyň gandbol boýunça zenan topary Olimpiýa ýaryşynyň final oýnunda Russiýanyň milli ýygyndysyny 30:25 hasabynda utdy. Fransiýaly türgenler üçin bu taryhda ilkinji Olimpiýa altyn medaly boldy.
- ABŞ-nyň basketbol boýunça milli ýygyndysy turniriň finalynda Ýaponiýanyň toparyny 90:75 hasabynda utdy. Amerikaly basketbolçylar yzygider ýedinji gezek Olimpiadanyň altyn medalyny gazandylar.
- Tokiodaky Olimpiýa oýunlarynyň iň soňky altyn medalyny Serbiýanyň milli ýygyndysynyň suw polosy boýunça türgenleri aldy. Olar Gresiýanyň toparyny 13:10 hasabynda utdular. Bürünç medala wengriýaly türgenler mynasyp boldy.
Oýunlarda jemi 339 medal toplumy ugrunda bäsleşildi. ABŞ-nyň milli ýygyndysy Tokiodaky Olimpiýa oýunlarynyň medal sanawynda ýeňiji boldy.


text:
Täze dogulan çaga edilmeli sünnetler.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salawat we salam bolsun.
Dinimiz yslam maşgala gurmaga we bu maşgalanyñ Allah razylygynyñ üstüne bina edilmegine uly ähmiýet berendir. Musulman maşgaladan umyt edilýän iñ uly miwe bolsa ymmata, dinimiz yslama, watana wepaly bolup hyzmat etjek päk nesiliñ ýetişmegidir. Bu bolsa çaga terbiýesinde Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) terbiýe metodyna eýermek bilen mümkin bolar. Diñe şonda gowy ahlakly we haramdan uzak, özünde iñ gowy wasyplary jemlän päk nesil ýetişer. Çaga ene-atasyna Allah tarapyndan berlen amanatdyr we kyýamat güni Allah Tagala bizi çagalarymyz hakynda hasaba çekjekdir. Allah Tagala aýatda: “Eý iman edenler! Özüñizi we maşgalañyzy ýangyjy ynsanlardan we daşlardan ybarat bolan jähennem odyndan gorañ” diýýär. (Tahrim 66/6)
Başymyzyñ täçi Pygamberimiz Muhammed (sallallahu aleýhi we sellem) bize maşgalamyz hakynda: “Her biriñiz çopansyñyz we eliñizdäkilerden jogapkärsiñiz. Erkek kişi öýüñ çopanydyr we elindäkilerden jogapkärdir. Zenan hem ýoldaşynyñ öýünde çopandyr we elindäkilerden jogapkärdir.” (Buhari / 2554, Muslim /1829)
Başga hadysda şeýle diýendir: “Çagañ seniñ boýnuñda haky bardyr.” (Muslim)
Bu barada Kuran we Sahyh hadyslarda köp nesihatlar gelendir. Makalamyzyñ bu sanynda çaga dünýä inende ilkinji edilmeli sünnetleri okyjylarymyza ýetirmegi makul gördük. Aşakda aýdyljak sünnetleriñ käbiri Türkmenleriñ içinde unudylan we halk köpçüligi tarapyndan bilinmeýän sünnetlerdendir. Bu sünnetlere günümizde amal etjek kişiler, inşAllah iki sogap gazanjakdyr. Biri sünnete amal edeni üçin, ikinjisi Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) unudylan sünnetini direldeni üçindir. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem): “Kim meniñ sünnetimi direltse, meni söýdügidir. Meni söýen, meniñ bilen jennetde bile bolar” diýýär. (Tirmizi, Ylym/16)
Allah Tagaladan ähli musulmanlara salyh perzent nesip etmegini dileýäris.
1- Täze bolan çagañ gulagyna azan aýtmak:
Ebi Rafiden (radiallahu anh) rowaýat edilýär, ol şeýle diýýär: “Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) agtygy Hasan (radiallahu anh) dogulanda, onuñ gulagyna azan aýdanyny gördim.” (Ebu Dawud / Kitabul-Edeb/ 5105)
Ibn-i Kaýýim (rahimehullah) çagañ gulagyna azan aýtmak barada şeýle diýýär: “Şübhesiz azan Allah Tagalnyñ beýikligini añladýan sözleri, Yslam girilende aýdylýan Kelimeýi Töwhidi içine alýandyr. Çagañ gulagyna azan aýtmak bilen, bu beýik sözleri eşidip dünýä gözlerini açmagyny maksat edilýändir. Çaga bu sözlere düşünmesede, azanyñ çagañ kalbyna edýän täsiri inkär edilmeýän hakykatdyr.” (Tuhfetu-l Mewdud, 39)
2- Täze bolan çaga doga-dileg we tahnik etmek:
Esma binti Ebu Bekr (radiallahu anhuma) aýdýar: “Mekkede Abdullah Ibnu Zubeýre göwrelidim. Dogrum wagty ýakynlanda Mekkeden Medinä geldim. Kuba gelemde Abdullah dünýä indi. Bäbek dogulandan soñra ony Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) ýanyna äkitdim. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) hurma getirmegimizi buýurdy, hurmany agzynda çeýnäp ezenden soñra ony bäbegiñ agzyna saldy. Abdullahyñ içine giden ilkinji zat Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) agyz suwy boldy. Soñra agyzynda ezen hurmasy bilen bäbegiñ agzyny owalady, bereketli bolmagy üçin doga-dileg etdi we Abdullah diýip at dakdy. Medinä hijret edilenden soñra ilkinji dünýä gelen çaga Abdullahdy. Medinedäki hemme musulmanlar Onuñ dogulanyna gaty begendiler.....” (Buhari/3909, Muslim /2146)
Ebu Musa (radiallahu anh) aýdýar: “Oglum dogulanda derrew Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) ýanyna äkitdim. Bäbege Ybraýym diýip at dakdy we tahnik etdi. Soñra: Mübärek bolsun diýip doga-dileg etdi we çagany maña yzyna berdi.” (Buhari / 6198, Muslim /2145)
Tahnik: Hurmany çeýnäp soñra onuñ bilen bäbegiñ agyzynyñ içini owalamak.
3-Çagañ saçynyñ syýrylmagy:
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) çaga dogulandan soñra ýedinji gününde saçynyñ syýrylmagyny we syýrylan saçyñ agyrlygynda kümüş sadaka berilmegini sünnet edendir.
Ali (radiallahu anhdan) rowaýat edilýär: “Haçanda Hasan (radiallahu anh) dogulanda Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) akyka höküminde bir goýun gurban edýär we gyzy Fatma (radiallahu anha) Hasanyñ saçyny syýryp, saçyñ agyrlygyçya kümüş sadaka etmegini buýurýar.” (Ebu Dawud)
Semura bin Jundup (radiallahu anhdan) rowaýat edilen hadysda, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär: “.......akyka gurbany ýedinji gün kesiler we çagañ saçy syýrylyp, at dakylar.” (Ebu Dawud / 2838, Tirmizi / 1522, Nesai /7/166, Ibn Mäje / 3165)
Jemgyýetimiziñ içinde bu barada ýalñyş yrymlaryñ biri çaga bir ýaşaýança saçynyñ syýrylman goýulmagy we syýrylaýanda-da daýysy tarapyndan syýrylmagy, çaga 40 gün bolýança suwa düşürilmezligi. Bular halkyñ içinde ýaýran Yslama ters we saglyga zyýan bolan zatlardyr. Ýedilenji güni çagañ saçynyñ syýrylyp kellesindäki hapa kesmeklerden we kirlerden tämizlenmegi sünnetdir.
Münawi (rahimahullah) “Feýdul-Kadir” atly kitabyñ düşündirişinde şeýle diýýär: “Ibn Kaýýim (rahimehullah) ......saçyñ syýrylmagy bolsa kelläñ ýeñlemegi we saçyñ gür bolmagy üçündir” diýýär.
4-Çaga owadan at dakmak:
Çaga owadan we manyly at dakmak ene-atañ çagañ öñündäki borjudyr. At dakylanda gowy saýlanmalydyr. Çünki ol çaga ömrüni ol at bilen geçirjekdir. Çaga at dakylanda erbet many añladýan ýa-da kapyrlaryñ atlaryny dakmak we çaga ulalanda şol at sebäpli utançagy at dakmaly däldir. Her bir musulman çagasyna at dakanda, adyñ näme many añladýanyna üns bermelidir. Yslama ters bolmaýan atlar saýlanmalydyr. Mysal üçin öwliýä guly, toýguly, pygamber guly ýaly Allahdan başga gulluk ýöñkelýän atlary, Bessir, Doýduk ýaly nä şükürlik añladýan atlary ýa-da sazak, çerkez, towşan ýaly ot-çöp, haýwan atlaryny dakmaly däldir. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) mundan ymmatyny gaýtarandyr. Hatda Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) erbet many añladýan atlary üýtgedip owadan we dürs atlar dakanlygy sahyh-hadyslarda geçýändir. Çaga at dakylanda Kuranda ady geçen Pygamberleriñ, Sahabalaryñ atlary ýaly salyh kişileriñ atlaryny we başgada Türkmen dilinde owadan, manyly we Yslama ters bolmaýan atlar saýlanmalydyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bu barada şeýle diýýär: “Allahyñ gatynda siziñ atlaryñyzyñ iñ gowusy Abdullah we Abdurahmandyr.” (Muslim / 2132) Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ogly bolanda Ybraýym diýip at dakandyr. (Buhari, 6194-6195)
Buhari we Muslimde sahabadan Ebu Musañ (radiallahu anh) şeýle diýeni rowaýat edilýär: “Oglum bolanda Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) ýanyna getirdim. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) oña Ybraýym diýip, at dakdy.” (Buhari / 6198, Muslim / 2145)
Çaga ýedilenji güni at dakmak sünnetdir. Hadysda: “.......akyka gurbany ýedinji gün kesiler we çagañ saçy syýrylyp, at dakylar” diýilýär.
5-Täze dogulan çaga Akyka gurbanlygy etmek:
Pygamberimiz sallallahu aleýhi we sellem täze bolan çagalara Akyka edilmegini ündändir.
Semure bin Jundup (radiallahu anh) şeýle rowaýat edýär, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) aýtdy: “Her bolan çaga Akykasyna baglydyr, ýedinji güni onuñ adyna gurban kesiler, saçy sýrylar we at dakylar.” (Ebu Dawud / 2838, Tirmizi / 1522, Nesai /7/166, Ibn Mäje / 3165)
Münawi (rahimehullah) “Feýdul-Kadir” atly kitabyñ şerhinde şeýle diýýär: “Ibn Kaýýim (rahimehullah) akyka gurbanylygynyñ çagany şeýtanyñ dürtmeginden we şerinden goramak üçindigini, saçynyñ syýrylmagy bolsa kelläñ ýeñlemegi we saçyñ gür bolmagy üçindir” diýýär.
Ümmi Kürz (radiallahu anh) Pygamberimizden (sallallahu aleýhi we sellem) Akyka barada sorady. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) oña: “Erkek çaga üçin iki, gyz çaga üçin bir goýun kesiler. Goýunyñ goç ýa-da urkaçy bolmagynyñ tapawudy ýokdur” diýýär. (Tirmizi)
Gyz çaga üçin bir, erkek çaga üçin iki goýun gurbanlyk edilmegi hadyslara iñ laýyk bolanydyr. (Ibn Kaýýim, Zädul-Mead)
Allah Tagala bizi we neslimizi dogry ýoldan aýyrmasyn. Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salawat we salam bolsun.


text:
Azatlyk Radiosynyň belarus gullugynyň beren habaryna görä, “Femen” hereketiniň liderleriniň biri Anna Gusaly we saklanan ýene üç gyzy tokaýa eltip, üstlerine ýag guýupdyrlar, otlajakdyklary bilen haýbat atyp, saçlaryny pyçak bilen kesipdirler. Onuň yzyndan olary ýalaňaçlygyna Gomeliň tokaýyna eltip taşlapdyrlar.
Bu wakany häzirlikçe belarus häkimiýetleri kommentirlemedi.
Ukrainanyň DIM-niň wekili Aleksandr Dikusarow Azatlyk Radiosynyň Ukrain gullugyna şeýle diýdi:
— Ýagdaýyň näderejede çynlakaýdygyny ýerinde biziň konsulymyz anyklar. Eger gerek bolsa, ol ukrain graždanlaryna hökman kömek berer. Ondanam başga, ol ýerdäki adamlaryň raýatlyk ýagdaýyny anyklar, şondan soň olary watanyna ugratmak meselesi çözüler.


text:
Kabul hassahanasynda bejergi alýan Sahar Gül dekabryň aýagynda polisiýa tarapyndan halas edildi.
Sahar “Assoşeýted Press” habar gullugyna beren gürrüňinde öz adamsynyň we onuň maşgalasynyň özüne ýuwutduran hunabasy üçin tussag edilmegine umyt baglaýandygyny aýtdy.
Ol bu sözleri ozal Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna, “Azat Owganystan” radiosyna beren interwýusynda hem dile getiripdi.
Baglan welaýatynyň polisiýasy gaýynlarynyň ony ten satmakdan boýun gaçyrany üçin ýerzemine salyp, aýlap gynandyklaryny aýtdy.
Saharyň adamsynyň ene-tasy we uýasy tussag edildi, özi gözlenýär.


text:
“Human Rights Watch” guramasynyň penşenbe güni ýaýradan beýanatynda, Bişkek üç özbegiň 2010-njy ýylyň iýun aýynda Gyrgyzystanyň günortasyndaky gyrgyzlar bilen etniki özbekleriň arasynda bolan çaknyşyklar döwründe öldürmelere gatnaşandygyny aýdyp, olaryň ýurda iberilmegini isleýär diýilýär.
Şol çaknyşyklar döwründe ýüzlerçe adam öldürilipdi we müňlerçesi hem başga ýere göçürilipdi.
“Human Rights Watch” guramasy, öz ekspertleriniň Gyrgyzystandaky çaknyşyklar barada derňewleri geçirendigini aýdýar. Şeýle-de, çaknyşyklar döwründe polisiýanyň ençeme gynamalary edendigini belleýär.
“Human Rights Watch” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktory Hag Williamson “Orsýet bu adamlaryň Gyrgyzystana iberilmeginiň öňüni almak üçin özüniň halkara borçlaryny ýerine ýetirmelidir” diýýär.


text:
“Al-Kaýda” ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň sürüjisiz uçarynyň Siriýada amala aşyran zarbasynyň özüniň nomer ikinji lideri Abu al-Kayr al-Masrini öldürendigini tassyklady.
Söweşiji toparyň Magrebdäki we Arap ýarym adasyndaky bölümleriniň ýaýradan beýannamasynda onuň “zulumly” zarbadan “gahrymanlarça” ölendigi aýdyldy.
Müsürde doglan 59 ýaşly Masri “Al Kaýdanyň” baştutany Aýman al-Zawahiriniň goly astyndaky ikinji ýolbaşçydy.
ABŞ-nyň resmileri Masriniň Siriýanyň demirgazyk-günbatar şäheri Idlibiň golaýynda ulag sürüp barýan wagtynda Merkezi aňtaw gullugynyň (CIA) sürüjisiz uçary tarapyndan 26-njy fewralda amala aşyrylan zarbasynyň netijesinde öldürilendigini aýtdylar.
Idlib “Al Kaýdanyň” Siriýadaky ýarany “Nusra Frontunyň” (Fateh al-Şam Fronty) galasy hasaplanýar.
Şeýle-de Abdullah Muhammad Rajab Abdulrahman ady bilen tanalýan Masri “Al Kaýdanyň” esaslandyryjysy Osama bin Ladeniň giýewi we “Al-Kaýdanyň” geňeşiniň agzasy.
Masriniň 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda ABŞ-da amala aşyrylan terrorçylykly hüjümlerden soň Eýranda başpena tapandygy hasap edilýär. ABŞ-nyň güýçleri Masrini 19 ýylyň dowamynda gözledi.


text:
Ýolbaşçy (1/3)
– Doganlar, ähli çykyşlaryňyzy diňledim, şonuň üçin indi meni diňlemegiňizi haýyş edýärin. Bu boş sebitde galýançak, ähli ara alyp maslahatlaşmalarymyz we gepleşiklerimiz hiç zat bolmaz. Bu çägeli toprakda we bu gaýalarda ýagyşly ýyllar bolanda-da hiç zat ösüp bilmedi, bu gurakçylykda hiç birimiziň görmedik zatlarymyzy goýalyň. Haçana çenli şunuň ýaly ýygnanyp, biderek gürleşeris? Mallar azyksyz ölýärler, basym biz we çagalarymyz hem açlyk çekeris. Has gowy we has manyly başga bir çözgüt tapmalydyrys. Bu gurak topragy terk edip, has gowy we hasylly toprak tapmak üçin dünýäniň ähli ýerine gitmek iň gowusy diýip pikir edýärin, sebäbi indi beýle ýaşap bilmeris.
Onuň diýenlerinden, dogrusyny aýtsam, bir wagtlar bu hekaýany nädip oýlap tapdym öýdüpdim, ýöne kem-kemden bu nejis aldawdan halas boldum. Indi hakykatdanam bolup geçen we bir ýerde we bir wagt bolup geçen zatlary gürrüň berjekdigime we hiç haçan asla düzedip bilmejekdigime berk ynanýaryn.
Elleri guşaklarynyň aşagy bilen reňkli, aljyraňly we boş, garaňky, düşnüksiz diýen ýaly diňleýjiler bu paýhasly sözlerde janly ýalydy. Olaryň hersi eýýäm haýsydyr bir jadyly, jennetli toprakdadygyny, yza gaýdyp gelen işleriň sogabynyň baý hasyl boljakdygyny göz öňüne getirýärdi.
– Dogry aýdýar! Dogry aýdýar! – tükeniksiz sesler hemme tarapdan pyşyrdadyp gelýärdi.
– Bu ýereýakynrak tarapyndan? – bir burçdan çekilen hüňňürdilik eşidildi.
– Doganlar! – beýlekisi birneme güýçli ses bilen başlady. – Bu maslahaty derrew ýerine ýetirmeli, sebäbi mundan beýläk gidip bilmeris. Özümize zähmet çekdirdik we dartdyrdyk, ýöne hemmesi biderek boldy. Iýmit üçin ulanyp boljak tohum ekdik, ýöne suw joşmalary gelip, tohumy we topragy eňňitlerden ýuwdy, diňe ýalaňaç gaýalar galdy. Bu ýerde baky galmaly we ertirden agşama çenli diňe aç we suwsuz, ýalaňaç we ýalaňaç galmalymy? Zähmetiň bol hasyl berjek has gowy we hasylly topragy gözlemeli.
– Ýör gideliň! Derrew gideliň, sebäbi bu ýer indi ýaşamaga laýyk däl! – Pyşyrdaşmalar peýda boldy we hersi nirä barýanyny pikir etmän gidip başlady.
– Maňa serediň, doganlar! Nirä barýaňyz?– birinji gürrüň berýän täzeden başlady. – Elbetde gitmeli, ýöne beýle däl. Nirä barýandygymyzy bilmeli. Ýogsam özümizi halas etmegiň ýerine has erbet ýagdaýa düşürip bileris. Hemmämiz boýun bolmaly we bize iň gowy we iň göni ýoly görkezjek ýolbaşçy saýlamagy maslahat berýärin.
– Geliň, saýlalyň! Geliň, derrew birini saýlalyň! – hemme ýerde eşidildi.
Ýöne indi jedel ýüze çykdy, hakyky bulam-bujarlyk başlandy. Hemmeler gürleşýärdi, hiç kim birek biregi diňlemeýärdi ýa eşitmeýärdi. Toparlara bölünip başladylar, her kim öz aralarynda hüňürdedi, hatda toparlaram dargady. Iki bolup, biri-biri bilen gürleşip başladylar, subut etjek boldular. Birazdan, elleri bilen biri-birini çekip, agzlary bilen dymdylar. Soň hemmesi ýuwaşlyk bilen gürleşip, täzedengürleşmegiň dowam etdiler.
– Doganlar! Diýip – birden beýleki gykylykly, samsyk sesleri gark eden has güýçli ses ýaňlandy. – Munuň ýaly haýsydyr bir ylalaşyk gazanyp bilmeris. Hemmeler gürleşýär we hiç kim birek biregi diňlänok. Geliň, lider saýlalyň! Aramyzda kimi saýlap bileris? Aramyzda kim ýollary bilmek üçin ýeterlik syýahat etdi? Biziň hemmämiz biri-birimizi gowy tanaýarys, şonuň üçinem özümi we çagalarymy bu ýerde ýekeje adamyň ýolbaşçylygynda goýmaýaryn. Has dogrusy, şu gün irden ýoluň gyrasynda kölegede oturan syýahatçyny gördüm, onuň kimdigini aýdyň?
Ümsümlik azaldy. Hemmesi nätanyş tarapa öwrülip, ony başyndan aýagyna çenli synladylar.
Sakgaly we uzyn saçlary sebäpli gaty bir ýüzi açyk görünmeýän, orta ýaşly syýahatçy oturdy we öňküsi ýaly dymdy, pikirlere siňdi we wagtal-wagtal ullakan hasasyny ýere degirdi.
– Düýn şol adamy ýaş oglan bilen gördüm. Biri-birini tutup, köçä çykýardylar. Düýn gije oglan obadan çykdy, ýöne nätanyş adam şu ýerde galdy.
– Doganlar, geliň, bu manysyz zatlary ýatdan çykaralyň, şonuň üçin wagtymyzy ýitirmeris. Kim bolsa-da, uzakdan gelýär, sebäbi hiç birimiz ony tanamaýarys we elbetde bizi alyp barmagyň iň gysga we iň gowy ýoluny bilýär. Meniň pikirimçe, ol gaty akylly adam, sebäbi ol ýerde ümsüm oturýar we pikirlenýär. Başga biri şu wagta çenli on gezek ýa-da ondanam köp işimizi öwrenerdi ýa-da birimiz bilen söhbetdeşlige başlardy, ýöne ol hemişe ýeke özi otyrdy we hiç zat diýmedi.
– Elbetde, adam bir zat hakda pikir edýändigi üçin arkaýyn oturýar. Beýlekiler bilen ylalaşdy we nätanyş adamy täzeden gözden geçirip başlady. Olaryň her birinde ajaýyp bir häsiýet tapyldy, adatdan daşary akyllylygynyň subutnamasydy.
Gepleşmek üçin has köp wagt sarp edilmedi, şonuň üçin hemmeler bu syýahatçydan has gowy ýerler we has oňat topraklar gözlemek üçin olary dünýäniň çäklerine ugratmak üçin bu syýahatçydan soramagyň iň gowusydygyna ylalaşdylar. Ol olaryň ýolbaşçysy bolmalydy, olar ony diňlärdiler we soragsyz oňa gulak asardylar.
Olar özlerinden kararlaryny düşündirmek üçin nätanyş adamyň ýanyna gitmeli on adamy saýladylar. Bu barlag topar weiliyet oňa ýaramaz ýagdaýy görkezmek we onuň ýolbaşçy bolmagyny haýyş etmekdi.
Şeýdip, on adam geçip, kiçigöwünlilik bilen baş egdiler. Olaryň biri sebitiň öndürijiliksiz topragy, gurak ýyllar we hemmesiniň başdan geçiren görgüleri hakda gürleşip başlady. Ol aşakdaky görnüşde tamamlady:
– Bu şertler öýlerimizi we topragymyzy terk etmäge we has gowy watan tapmak üçin dünýäniň iň gowy ýerine göçmäge mejbur edýär. Iň soňunda ylalaşyga gelen pursatymyzda, Hudaýyň bize rehimdarlyk edendigi, sizi bize – akylly we mynasyp nätanyş adam iberendigi we bizi gowy toprakly ýerle alyp barjakdygyňyz we görgülerimizden halas etjekdigiňiz görünýär. Bu ýerdäki ýaşaýjylaryň hemmesiniň adyndan, baştutanymyz bolmagyňyzy haýyş edýäris. Nirä gitseňizem yzyňyzda galmarys siziň bilen gideris. Ýollary bilýärsiňiz, elbetde siz has bagtly biri bolupdogulypsyňyzwe has gowy watana baş bolarsyňyz. Biz sizi diňläris we buýruklaryňyzyň hersine boýun bolarys. Akylly nätanyş, köp adamy heläkçilikden halas etmäge razy bolarmy? Siz biziň ýolbaşçymyz bolarsyňyzmy?
Bu ýalbarýan sözleriň dowamynda akylly nätanyş hiç wagt başyny galdyrmady. Bütin wagt onuňtapyp oturan ýerinde galdy. Kellesi aşak egildi, gözlerini gamaşdyrdy, hiç zat diýmedi. Wagtal-wagtal hasasyny ýere degirýärdi we pikirlenýärdi. Çykyş gutaransoň, ýerini üýtgetmän ýuwaş-ýuwaşdan seslendi:
– Ederin!
– Onda seniň bilen gidip, has gowy ýer gözläp bilerismi?
– Başararsyňyz! – başyny galdyrman dowam etdi.
Höwes we minnetdarlyk bildirmek indi ýüze çykdy, ýöne nätanyş hiç birine söz aýtmady.
On adam we üstünlikleriniň ýygnanandygyny habar berdiler we diňe şu adamyň bu beýik paýhasa eýe bolandygyny indi görendiklerini aýtdylar.
– Ol hatda kim bilen gürleşýändigini görmek üçin ýerden ýa-da kellesini galdyrmady. Ol diňe arkaýyn oturdy we oýlandy. Gepleşigimize we minnetdarlygymyza diňe iki söz aýtdy.
– Hakyky akyldar! Seýrek akyl! – Hudaýyň hut özüni halas etmek üçin gökden perişde hökmünde iberendigini aýdyp, ähli tarapdan begenip gygyrdylar. Dünýäde hiç zady biynjalyk edip bilmeýän şeýle ýolbaşçynyň ýolbaşçylygynda üstünlik gazanjakdyklaryna hemmeler berk ynanýardylar.
Şeýdip, ertesi gün daň bilen ýola çykmak kararyna gelindi.


text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2021-nji ýyl - Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany
Täzelikler
Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça...
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ...
Sebitdäki iň uly söwda we dynç alyş merkezi Aşgabatdadyr
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşma...
Türkmenistanda halkara lukmançylyk forumy geçirildi
Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe b...
Türkmenistan — Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen
Şu gün türkmen paýtagtynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçi...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy
Şu gün — Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepa...
Türkmen talyplary Halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyryna çykdylar
Türkmenistanyň ýedi ýokary okuw jaýlarynyň talyplary Russiýa Federasiýasynyň Ylym we Ýokary bilim ministrliginiň howa...
Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary başlandy
Şu gün günüň ikinji ýarymynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Özbegista...
Makalalar we çykyşlar
BILIM HYZMATLARY BAZARY: SANLY ÖSÜŞLERE TARAP
Ýakyn döwürde öz raýatlarynyň hünär ukyplarynyň we zehinleriniň has doly ýüze çykmagyny üpjün etjek döwletleriň gülläp ösjekdigini hem-de täze bilimleri, amaly üstünlikleri iň häzirki zaman tehnologiýalardyr önümlere öwürmegi başaran döwletleriň ykdysady ösüşde başgalardan öňde boljakdygyny dünýä ýurtlarynyň häzirki ösüş meýilleri subut edýär. 2020-2021-nji okuw ýylynda ýurdumyzyň...
HALKYŇ BÄHBITLERINDEN UGUR ALYP, TÄZE MENZILLERE TARAP
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2020-nji ýylyň 14-nji awgustynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisinde şu ýylyň 7 aýynyň dowamynda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde gazanylan netijeler, şeýle-de dünýä ykdysadyýetindäki amatsyz ýagdaýlaryň milli ykdysadyýetimize täsirini ýetirýän şertlerinde ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak babatda öňde duran wezipeler ara...
SÖWDA DIPLOMATIÝASY ROWAÇLANÝAR
Dünýä ykdysadyýetiniň häzirki döwri halkara söwdasynyň depginli ösüşi bilen häsiýetlendirilýär. Halkara ykdysady gatnaşyklaryň gadymy görnüşi bolmak bilen, halkara söwdasy häzirki wagtda-da döwletleri we halklary birleşdirýän esasy ulgam bolup durýar. Ählumumylaşma hadysasynyň has-da çuňlaşýan şertlerinde söwda diplomatiýasyny ýurdumyzyň milli bähbitlerinden, şeýle-de tutuş dünýä gi...
MILLI BÄHBITLER WE UMUMADAMZAT ABADANÇYLY
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri ýurdumyzda durnukly ösüşiň üpjün edilýän döwrüdir. Bu gazanylýan netijeleriň ýurdumyzyň Bitaraplyk derejesiniň döredýän amatly şertleriniň esasynda mümkin bolandygy guwanarlykly ýagdaýdyr. 2020-nji ýylyň “Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany” ýyly diýlip atlandyrylmagy ýurdumyzyň dünýä bileleşigi tarapyndan iki gezek ykrar edilen bu halkara huk...
ZÄHMET GATNAŞYKLARY KÄMILLEŞDIRILÝÄR
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli adyl syýasaty netijesinde milli ykdysadyýetimiziň her bir pudagynda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. Şol özgertmeleriň hemmesi raýatlarymyzyň mundan-da eşretli, bagtyýar durmuşda ýaşamaklaryna gönükdirilendir. Geçirilýän özgertmeler özüniň oňyn netijelerini berip, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynd...
SEBITLEÝIN ZÄHMET BAZARY: DURNUKLY ÖSÜŞI ÜPJÜN ETMEGIŇ MÖHÜM ŞERTI
Türkmenistanyň Prezidentiniň durnukly ösüş syýasatynda sebitleriň ykdysady taýdan ýokary depginli ösüşini gazanmak we innowasiýa häsiýetli önümçilikleri döretmek, bäsdeşlige ukyply taýýar önümleri öndürmek we olary dünýä bazarlaryna çykarmak, arassa önümleri öndürmek we daşky gurşawy gorap saklamak, ýaşaýyş-durmuş we inžener üpjünçilik ulgamlaryny hil taýdan ýokary derejede ösdü...


text:
5-nji oktýabrda Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň nobatdaky ýedinjiň maslahaty boldy. Gün tertibine laýyklykda, «Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi hakynda» (rejelenen görnüşi) Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy deputatlaryň garamagyna hödürlenildi.
Deputatlar «Türkmenistanyň Raýat kodeksine üýtgetmeler girizmek hakynda», «Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda», «Türkmenistanda adwokatura we adwokatlyk işi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar we üýtgetmeler girizmek hakynda», «Erkin ykdysady zolaklar hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda», «Eýeçilik hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna goşmaça girizmek hakynda», «Söwda işi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda», «Alkogolyň zyýanly täsiriniň öňüni almak hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda», «Bedenterbiýe we sport hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda», «Syýahatçylyk hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda», «Medeniýet hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar girizmek hakynda», «Ýer hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar we üýtgetmeler girizmek hakynda», «Migrasiýa hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda», «Migrasiýa gullugy hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda» kanunlaryň taslamalaryny hem ara alyp maslahatlaşdylar.
Maslahatyň barşynda deputatlar Türkmenistanyň birnäçe kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda Kanunlaryň taslamalaryny-da ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň nobatdaky ýedinji maslahatynda garalmaga hödürlenen kanunlaryň taslamalary biragyzdan makullanyldy we goldanyldy. Deputatlar öz çykyşlarynda milli Liderimiziň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisinde öňe süren iki palataly kanun çykaryjy edarany döretmek hakyndaky başlangyjynyň hem möhümdigini we uly ähmiýete eýedigini bellediler, bu başlangyç umumymilli foruma gatnaşyjylaryň biragyzdan goldawyna eýe boldy.


text:
Türkmenistanda Western Union geçirmelerine girizilen çäklendirmeler saklanyp galýan mahaly, ene-atalar daşary ýurtlarda ýokary bilim alýan ogul-gyzlaryna serişde ugratmakda kösenýär. Bir hepde töweregi mundan ozal geçirim çägini aýlyk 50 dollara düşüren “Senagat” bankda ene-atalaryň pul ugratmaly wagty yza süýşürilýär. Bu aralykda käbir Ýewropa ýurtlarynda bilim alýan türkmenistanly ýaşlaryň arasynda özleriniň Türkmenistandan Western Union arkaly aýda 200 dollar kabul edendigini aýdýan studentler bar. Bular barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy 1-nji fewralda habar berdi.
Aşgabatly birnäçe ene-ata bilen gürrüňdeş bolan habarçy Western Unionyň “Türkmen-Türk” bankynda ýerleşýän şahamçasynda daşary ýurtlarda okaýan türkmenistanlylar üçin aýda 50 dollar ugratmaga rugsat berilýändigini aýdýar.
Ýatlasak, bir hepde töweregi mundan ozal, Aşgabadyň “Senagat” täjirçilik banky aýlyk Western Union geçirmelerini 200 dollardan 50 dollara düşürdi.
Pul geçirimlerine girizilýän çäklendirmeler saklanyp galýan mahaly, ýaňy-ýakynda birnäçe ene-ata Merkezi bankyň binasyna baryp, ýagdaýa düşündiriş gözledi. Ýöne olar içeri kabul edilmedi we özüniň bank işgäridigini aýdan bir resmi ene-atalary gapyda garşylap, olara Türkmenistanyň walýuta kynçylyklaryny başdan geçirýändigini gürrüň berdi.
Habarçynyň maglumatlaryna görä, “Senagat” banka 20-nji ýanwarda pul geçirmäge baran käbir ene atalara 28-nji ýanwarda täzeden gelip görmek tabşyryldy. Bank işgärleri “ondan ozal nobata ýazylanlaryň pullaryny heniz geçirip bilmeýändiklerini” aýdypdyrlar.
“Ýöne olary 28-nji ýanwarda-da kabul etmediler” diýip, bir ene-eta aýdýar.
Beýleki bir paýtagtlynyň sözlerine görä, “Senagat” bankda ýanwar üçin heniz 50 dollar ugradyp bilmedik ene-atalara fewral aýynda täzeden gelip görmek soralýar. Bu aralykda, “ýanwar üçin 50 dollar ugratmagy başaran ene-atalara bolsa, indiki gezek mart aýynda pul ugratmaga rugsat beriljekdigi aýdylýar” diýip, Aşgabadyň ýaşaýjysy Azatlygyň habarçysyna gürrüň berdi.
Geçirim çäklendirmeleri dowam edýän wagty, Ýewropa ýurtlarynda bilim alýan käbir türkmenistanlylaryň arasynda özleriniň Türkmenistandan Western Union arkaly aýda 200 dollar kabul edendigini aýdýan studentler bar.
Azatlygyň habarçysy bilen gürrüňdeş bolan käbir aşgabatly ene-atalaryň sözlerine görä, ýurtdan Western Union arkaly aýda 50 dollar kabul etmekde kösenýän Ýewropadaky studentler öz türkmenistanly kursdaşlarynyň arasynda aýda 200 dollar kabul edip alýan raýatlaryň bardygyny aýdýarlar.
Beýleki tarapdan, habarçy bilen gürrüňdeş bolan ene-atalar türkmen banklaryny daşary ýurtlarda bilim alýan studentler üçin bölünip berlen walýutanyň daşary ýurtlara iberilmeginde “raýatlary ala tutmakda” aýyplaýarlar.
Azatlyk Radiosy bu maglumat boýunça Türkmenistanyň Merkezi bankyndan kommentariýa alyp bilmedi.
Soňky ýyllarda ýurtda dowam edýän ykdysady kynçylyklaryň arasynda, Türkmenistan ýurduň daşyna iberilýän serişdelere yzygiderli çäklendirme girizdi. Dört ýyldan gowrak wagt bäri ýurtda walýutanyň gara bazary hereket edýär we onuň bahasy walýutanyň resmi alyş-çalyş nyrhyndan dokuz esse töweregi ýokarydyr. Türkmenistanyň Merkezi banky dollaryň resmi alyş-çalyş bahasyny 2015-nji ýyldan bäri 3,5 manatlygynda saklaýar.
Täze çäklendirmeler daşary ýurtlarda bilim alýan türkmenistanlylaryň durmuşyna ýaramaz täsir etdi. Bu aralykda, Türkmenistan 2019-njy ýylyň martynda ýurtda diplomy ykrar edilýän daşary ýurt uniwersitetleriniň sanyny çäklendirdi.
Türkmen banklary arkaly diňe diplomy ykrar edilýän daşary ýurt ýokary okuw jaýlarynda bilim alýan türkmenistanly studentlere dollaryň resmi alyş-çalyş bahasy boýunça serişde ugratmaga rugsat berýär.
Bu aralykda, soňky günlerde Türkmenistanyň milli pul birligi dollaryň garşysynda ep-esli ejizledi. Geçen hepde Azatlygyň habarçylary gara bazarda bir dollaryň 32 manat töwereklerinde bahalanýandygyny habar berdiler.
Walýuta kynçylyklarynyň arasynda türkmen hökümeti 29-njy ýanwarda Merkezi bankyň Gymmat bahaly metallar we gymmat bahaly daşlar baradaky komitetiniň adyny degişli düzümiň Gaznasy hökmünde üýtgetdi we bu düzümiň işini täzeden kesgitlemek kararyna geldi.
Bu kararyň jikme-jikligi we onuň ýurtda dowam edýän walýuta kynçylyklary bilen ilteşiklidigi ýa-da däldigi aýdylmaýar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.