text:
Fransiýanyň Nissa şäherinde bolan terrorçylykly hüjüme Merkezi Aziýa sebitiniň, Ukrainanyň din wekilleri hem reaksiýa bildirdiler.
Özbegistanyň dini komitetiniň başlygynyň orunbasary Adulaziz Mansour özleriniň bu hili terror hüjümleriniň dowam etdirilmegininden juda lapykeç bolýandyklaryny aýtdy:
«Olar hiç bir zada we hiç bir adama garap durmaýarlar, islän ýerlerinde hüjüm guraýarlar we amala aşyrýarlar,bu dünýewi kanuna-da, şerigat kanunyna hem garşy gelýär» diýip, ol sözüni dowam etdi.
«Iň gynançly ýeri, bu terror hüjümleriniň ählisi biziň dinimiziň – yslamyň adyndan amala aşyrylýar. Mundanam başga, olar islendik terror hüjüminiň jogapkärçiligini buýsanç bilen öz üstlerine alýarlar we çar tarapa şeýle maglumatýaýradýarlar” diýip, Adulaziz Mansour bu hili jenaýatlary edýän adamlaryň jogapkärçilige çekilmeginiň zerurdygyny nygtady.
Şeýle-de ol, «BMG we halkara möçberinde iş alyp barýanbeýleki halkara guramalary terrorçylara garşy yzygiderli çäre görmeýärler, eger şeýle çäre görülmese, bu terror aksiýalary dowam eder» diýdi.
Onuň sözlerine görä, 120 çemesi din wekili «Yslam döwleti» toparynyň ýolbaşçylaryny ýazgaryp çykyş etdi.
Duşenbäniň «Kazokon» metjidiniň ymamy Kobiljon Boew hem juma namazy wagtynda çykyş edip, Fransiýada bolan terror hüjümini berk ýazgardy. Ol Azatlyk radiosynyň Täjik gullugy bilen söhbetdeşlikde terrorçylaryň guraýan hüjümleriniň yslam hereketi däldigini nygtady:
«Biz muny ýazgarýarys. Biz munyň yslam akty däldigini aýtdyk. Şu gün, anna namazynda, men başgalary öldürmek üçin özüni partladýanlaryň «haram» ölýändigini aýtdym» diýip, Boew aýtdy.
Täjigistanyň Yslam merkeziniň Fatwa bölüminiň başlygy Jamoliddin Kamuşi hem Täjik gullugy bilen bolan söhbetdeşlikde Fransiýadaky terror hüjümini ýazgardy. Ol dünýäniň haýsy ýerinde edilse-de, yslamyň ady bilen edilýän terror hüjümleriniň hiç biriniň yslam bilen baglanyşygynyň ýokdugyny aýtdy.
Ukrain müftileriniň başlygy Saýid Ismagilow hem, Azatlygyň Ukrain gullugy bilen söhbetdeş bolup, yslamyň adyndan bigünä adamlaryň öldürilmegini ýazgardy:
"Biz islendik zorlugy, jenaýatlary we adam öldürilmegini ýazgarýarys, bularyň ählisi günä. Yslam dini bu hili zatlary gadagan edýär. Hakyky musulman hiç wagt beýle zat etmez. Bu terror hüjümi ozaly Fransiýanyň we Ýewropanyň musulmanlary üçin ters netijeler berer» diýip, Ismagilow Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.


c: text/html

text:
Gyrgyzystanyň premýer-ministri Žantoro Satybaldyýew şenbe güni demirgazykdaky Yssykköl regionynyň Jeti-Oguz etrabyna, ýurduň iň uly altyn käninde polisiýa bilen protestçiler çaknyşanyndan soň adatdan daşary ýagdaý girizilen ýere sapar etdi.
Anna güni Kumtor altyn käninde bolan çaknyşyklarda 50-den gowrak adam ýaralandy, 80 adam tussag edildi.
Ilatyň talaplary
Protestçiler düýbi Kanadada ýerleşýän Senterra altyn kompaniýasy tarapyndan işledilýän altyn käniniň millileşdirilmegini isleýärler. Olar bu kompaniýanyň ýeterlik salgyt tölemeýändigini we tebigata zyýan ýetirýändigini öňe sürýärler.
Şeýle-de olar altyn känini işledýän kompaniýanyň tebigata ýaramly infrastraktura we ýerli ilat üçin saglyk desgalaryny gurmagyny talap edýärler.
Satybaldyýew ýerli ilat bilen duşuşykda hökümetiň protestçileriň talaplaryny öwrenjekdigini we aýtdy.
"Men Gyrgyzystan bilen Senterra altyn kompaniýasynyň arasynda bar bolan ylalaşygy derhal üýtgederin diýip aýdyp biljek däl. Men soňky 20 ýylda dowam edip gelýän meseleleri bir günde çözüp bilmerin. Siz maňa ylham berdiňiz, men Kumtor babatda gyrgyz bähbitlerini gorajagyma söz berýärin" diýip, ol aýtdy.
Senterra Altyn kompaniýasyna garşy protestler, Barskun, 29-njy maý, 2013.
Gyrgyz resmileri şenbe güni protestçileriň Kumtora barýan esasy ýoly baglamalaryny bes edendiklerini, altyn käniniň demonstrantlar tarapyndan kesilen elektrik liniýasynyň bejerilendigini aýtdylar.
Jelalabatdaky ýagdaý
Emma muňa garamazdan, günorta şäher Jelalabatdaky dartgynlyklar ýokarylygyna galýar, protestçiler ýerli gubernatoryň edarasyny basyp almalaryny dowam etirýärler. Kumtor protestçilerine goldaw berýän ýüzlerçe adam anna güni gubernatoryň edarasyna kürsäp urdy.
Jelalabatdaky ýerli resmiler özleriniň protestçiler bilen gepleşip, olary hökümet edarasyny boşatmaga yrjak bolýandyklaryny aýtdylar.
Kumtor baradaky hakykat
Gyrgyz metbugat habarlarynda şenbe güni onlarça adamyň Bişkekdäki hökümet binasynyň ýanynda toplanyp, häkimiýetlerden Kumtor altyn känindäki ýagdaýlar barada "hakyky maglumatlary" ýaýratmagy talap edendikleri aýdylýar.
Bu altyn käni Gyrgyzystanyň jemi içerki önüminiň 12 prosent çemesini düzýär.
Kumtordaky demonstrasiýalar 28-nji maýda başlandy, protestçiler şonda demirgazykdaky Týanşan daglaryndaky altyn känine barýan ýoly bagladylar.
Protestçiler anna güni ýerli elektrik stansiýasyna ikinji gezek reýd geçirdiler we bu ýagdaý altyn känine barýan toguň kesilmegine getirdi.
Jeti-Oguzdaky adatdan daşary ýagdaý anna güni ýerli wagt bilen sagat 15 00-da başlandy. Bu ýagdaý azyndan 10-njy iýuna çenli, sagat 2100 bilen 0600 aralygynda komendant sagadyny girizmek bilen dowam eder.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Özbegistanda meşhur rus muzeýiniň direktory birden işden boşadyldy.
Özbegistanyň awtonom Garagalpak regionynyň hökümeti 24-nji awgustda Sawitskiý muzeýiniň direktory Marinika Babanazarowany, anyk sebäbini görkezmezden, işden kowdy.
Babanazarowa bu muzeýe 1984-eji ýylda bäri ýolbaşçylyk edýärdi. Ol BBС bilen söhbetdeşlikde bu kararyň direktoryň original kartinalary ogurlap, olaryň ýerine ýasama suratlary goýandygy baradaky aýyplamalar bilen ilteşiklidigini aýtdy.
Babanazarowa bu aýyplamalary ret etdi.
Garagalpagystanyň Döwlet sungat muzeýiniň işgärleri bu karara garşy protest bildirdiler we özleriniň direktoryň dürslügine şübhe bildirmeýändiklerini aýtdylar.
Garagalpagystanyň paýtagty Nukusda ýerleşýän sungat muzeýinde 90 müň çemesi sungat işi saklanylýar.


text:
Analizçiler Türkiýede "arap bahary" ýaly "kürt bahary" gozgalaňynyň turmagy, onuň goňşy ýurtlara hem ýaýramagy mümkin diýip, duýduryş berýärler.
Kürt “Parahatçylyk we Demokratiýa” partiýasy özüniň 12-nji iýunda umumy saýlawlarda gazanan 36 ornuny boýkot etmek bilen haýbat atdy. Muňa sebäp bolan zat saýlaw kollegiýasynyň täze saýlanan deputat Hatip Dijläni, golaýda terrorizmde aýyplanyp günäli tapylandygy üçin, öz ornundan mahrum etmek kararyna gelendigi.
Kürt “Parahatçylyk we Demokratiýa” partiýasynyň parlament wekilçiligini boýkot etmek niýetini 23-nji iýunda kürt syýasatçysy Serafettin Elji bildirdi. “Hökümet we parlament demokratik syýasata ýol açmasa, biz parlamente barmarys” diýip, Elji aýtdy.
“Adalat we Galkynyş” partiýasy sesleriň 50 prosentini alansoň, premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan täze Baş kanun üçin hemmeleriň razylygyny almak maksady bilen maslahat prosesini ýola goýmagy wada etdi.
Ýöne kürt partiýasynyň gaharyny göz öňüne getireniňde, beýle ylalaşyk başa barjaga meňzänok. Bu partiýanyň boýkot kararyny hem köpleriň goldaýandygyny ýaňy Diýarbekirde geçen demonstrasiýa görkezdi.
Käbir analizçileriň pikiriçe, häzirki gorky Türkiýede uzak wagt bäri dowam edip gelýän kürt konfliktiniň täze howply döwre girmegi. Goşun bilen “Kürt işçiler partiýasynyň” (PKK) arasynda turan çaknyşyklarda 1984-nji ýyldan bäri 40 müň çemesi adam öldi.
Harby konflikt ähtimallygy
Ýöne Londonda ýerleşýän “Chatham House” merkeziniň Türkiýe boýunça eksperti Fadi Hakuranyň pikiriçe, tutuşlygyna harby konflikte dolanylmak ähtimallygy ýokary däl: “Meniň pikirimçe, konfrontasiýanyň häsiýeti 1990-njy we 2000-nji ýyllardakydan üýtgär. Biziň kürtleriň türk häkimiýetleriniň manifestasiýalaryna we wekilçiliklerine garşy köpçülikleýin aýaga galmagyna şaýat bolmagymyz mümkin”.
Hakuranyň garaýşyça, bu hereketiň şu ýyl Müsürde, Tunisde, Ýemende we beýleki arap ýurtlarynda geçen köpçülikleýin gozgalaňlary şöhlelendirmegi, onuň kürt azlyklary ýaşaýan goňşy ýurtlara, ilkinji nobata hem Siriýa syrykmagy mümkin.
“Häzir kürt meselesiniň Türkiýede möwjemegi Siriýadaky içki gozgalaňa gabat gelýär. Siriýanyň ilatynyň 10 prosentiniň asly kürt. Şol sebäpden köpçülikleýin gozgalaň bolsa, ýa türk häkimiýetleri bilen Türkiýedäki kürtleriň arasynda konflikt güýjese, onuň Siriýa syrykmak howpy ýok däl. Yragadyr Eýrana-da ýaýramagy mümkin” diýip, Hakura öz pikirini mälim edýär.
“Parahatçylyk we Demokratiýa” partiýasyny aýratyn gaharlandyrýan zat “PKK” bilen ilteşikli diýip, onuň iki müňe golaý agzasynyň tutulandygy. Bularyň on ikisi saýlanan şäher häkimleridi. Saýlaw döwründe Erdogan berk liniýany saklap, “Türkiýede indi kürt meselesi ýok” diýdi. “Parahatçylyk we Demokratiýa” partiýasyny hem “PKK” bilen bile separatizmi goldaýanlykda aýyplady.
Baglanyşyk
Stambulyň Bahçeşeher uniwersitetiniň Ýewropa Bileleşigi barlaglary boýunça porfessory Jengiz Aktar: “Bular ýaly konfrontasiýaly taktika premýer-ministriň täze, graždanlaryň ýolbaşçylygyndaky Baş kanuny döretmek ambisiýalaryna ters. Sebäbi bular özara berk ilteşikli” diýýär.
“Bu bolýan zatlar gowy zatlar däl. Iki tarap hem konfrontasiýa taýýarlanýar. Liberal Konstitusiýa bolmasa, kürt konfliktini çözüp bolmaz. Kürt konflikti, indiki faza, ýagny konflikti çözmek fazasyna girmese hem Türkiýe täze kartany, täze jemgyýetçilik kontraktyny düzüp bilmez. Bular özara berk baglanyşykly” diýip, Aktar aýdýar.
Aktar: “Kürtleriň ‘arap bahary’ ençeme ýyl mundan ozal başlandy. Çözgüt indi köp wagt mundan ozal beýan edilen talaplara syýasy taýdan jogap bermek. Ony ‘terrorizm’ diýip, süpürip taşalap bolmaz” diýýär.


text:
Aşgabatda ukrain şahyry Taras Şewçenkonyň heýkeline gül desselerini goýmak dabarasy boldy. Bu dabara şahyryň öz ýurdunyň topragynda gaýtadan jaýlanmagynyň 150 ýyllygyna gabatlanyp guraldy.
“Neýtralny Türkmenistan” gazetiniň ýazmagyna görä, bu dabara Ukrainanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň, bu ýurtda işleýän ukrain diasporasynyň we kompaniýalarynyň wekilleri, şäheriň medeniýet we jemgyýetçilik işgärleri gatnaşdylar.
1814-nji ýylda doglan we biraz wagt Hazar boýlarynda hem ýaşap, türkmen temasyndan hem goşgy ýazan Taras Şewçenko 47 ýaşynda Sankt Peterburgda sürgünlükde ýogalýar we şol ýerde topraga berilýär. Emma soň bir goşgusynda eden wesýeti esasynda onuň jesedi ukrain topragynda gaýtadan jaýlanýar.


text:
Siriýada Eýranyň “Rewolýusiýa sakçylary” gwardiýasynyň ýene iki agzasynyň öldürilendigi barada habarlar gowuşýar. Mundan bir gün öň, eýran resmileri Siriýada Gwardiýanyň başga-da iki agzasynyň heläk bolandygyny tassyklapdylar.
“Fars” habarlar gullugy Mostafa Sadrazadehiň we Milad Mostafiniň Siriýanyň Aleppo şäherinde “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän pursady öldürilendigini mälim etdi.
Mundan owal, eýran resmileri Siriýada “Rewolýusiýa sakçylary” gwardiýasynyň başga-da iki agzasynyň, şol sanda Eýranyň ozalky prezidentiniň şahsy jan penasynyň hem öldürilendigi barada habar beripdiler.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň esasy ýaranlarynyň biri – Eýran Damasky maliýe hemaýaty we harby maslahatçylary bilen üpjün edýär.
Soňky döwür Siriýada heläk bolýan eýranlylaryň sany artdy.


text:
Şu hepde başlanjak bu saparynda Ban Ki Mun Merkezi Aziýanyň ähli bäş ýurduna-da sapar etmekligi planlaşdyrýar.
Onuň bu ýurtlaryň döwlet liderleri bilen geçirjek gepleşikleri esasan regional hyzmatdaşlyklar, ýaragsyzlanmak, ýadro ýaragynyň ýaýramagynyň öňüni almak, daşky gurşawy goramak, regionyň suw we energiýa üpjünçiligi, klimatyň özgermegi ýaly möhüm meseleleri öz içine alar diýlip garaşylýar.
Ban Ki Munyň ilkinji barjak ýurdy Türkmenistan bolar. BMG-nyň Baş sekretary özüniň Aşgabada saparynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşmaklygy, BMG-niň Aşgabatdaky öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Regional merkezine sapar etmekligi we Türkmenistanyň Demokratiýa we adam hukuklary institutyna barmagy planlaşdyrýar.HRW Ban Ki Muna ýüzlendi
Adam hukuklaryny goraýjy halkara Human Rights Watch guramasy BMG-niň delegasiýasynyň Merkezi Azaiýa saparynyň öňüsyrasy Ban Ki Muna açyk hat bilen ýüzlenip
, regiondaky hökümet ýolbaşçylary bilen boljak duşuşyklarynda bu ýurtlardaky adam hukuklarynyň ýagdaýyny gozgamaga çagyrdy.
HRW-niň memorandumynda Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow aradan çykanyndan soň, bu ýurtda käbir öňe gidişlikleriň bolandygy, yagny, öň ýurtdan çykmagy gadagan edilen ençeme adamlara daşary ýurtlara çykmaga rugsat berilendigi, penisýalaryň dikeldilendigi we orta bilimiň 9 ýyldan 10 ýyla getirilendigi bellenilýär.
“Emma graždan we syýasy azatlyklar boýunça dowam edýän ençeme aýylganç gadagançylyklaryň aradan aýrylýandygyny görkezýän hiç hili delil ýok” diýip, Human Right Watch guramasy ýazýar.
Munuň bilen birlikde, Ban Ki Muna iberilen açyk hatda Türkmenistanyň yöredýän syýasatyna tankydy göz bilen garaýanlaryň ýanamalara sezewar edilýändigine, graždan aktiwistleriniň we garaşsyz žurnalistleriň bu ýurtda erkin işläp bilmeýändigine üns çekilýär.
Adam hukuklaryna gözegçilik ediji halkara guramalaryň, Halkara Gyzyl Haç Jemgyýetiniň we hökümete degişli däl guramalaryň Türkmenistana barmagyna ýurduň häkimiýetleriniň rugsat bermeýändigine HRW aýratyn alada bildirýär.
Memorandumda bellenmegine görä, BMG-niň dokuz sany ýörite prosedurasynyň uzak wagtlap bu ýurduň hökümetine ýüzlenip gelýändigine garamazdan, gerekli çakylyklary bermekden türkmen hökümetiniň ýüz öwürýändini sebäpli, olar bu ýurda sapara baryp bilmeýärler.Beýleki ynjyk meseleler
Ban Ki Munyň metbugat sekretary Martin Nesirki BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýanyn liderleri bilen bu regionda ynjyk we dawaly hasaplanylýan meseleleri-de ara alyp maslahatlaşmaklygy göz öňünde tutýandygyny aýtdy: «Bu regionyň ýurtlaryna bilelikde işleşmeklige we geljekde dartgynlylyk döredäýmegi mümkin meseleler boýunça hyzmatdaşlyk etmeklige ýardam bermeklik göz öňünde tutulýar».
Merkezi Aziýadaky bu ynjyk meseleleriň hatarynda serhet, suw üpjünçiligi, daşky sredany goramak we energiýa üpjünçiligi ýaly meseleler bar.
Häzirki wagt Täjigistanda gurulýan Roghun gidro-elektrik stansiýasynyň gurluşygy bilen baglanyşykly Özbegistan bilen Täjigistanyn arasynda käbir dawalar hem dowam edýär. Özbegistan bu gidro-elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň daşky gurşawa ýetirmegi mümkin howpundan alada edip, onuň gurluşygyna garşy çykyş edýär.
Mundan daşary, ýakynda Özbegistan tarapynyň Gyrgyzystanyň raýatlarynyň bu ýurda girmeklerini çäklendiriji täze girizen düzgünleri hem bu iki ýurduň arasynda belli bir oňşuksyzlyklary döretdi.
Ban Ki Munyň metbugat sekretary Martin Nesirki BMG-nyň Baş sekretarynyň bu regiondaky dawaly meselelerde araçylyň roluny oýnap biljekdigi ýa bilmejekdigi baradaky sowala anyk jogap bermekden saklandy.
Ban Ki Mun Aşgabada saparyndan soň, hepdäniň ahyrynda Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkege baryp, prezident Kurmanbek Bakyýew bilen duşuşar, şeýle hem ýurduň parlamentinde çykyş eder diýlip garaşylýar. Ondan soň, ol Özbegistana sapar edip, prezident Yslam Karimow bilen gepleşik geçirmekligi, şeýle hem Daşkendiň Dunýä ykdysadyýeti we diplomatiýasy boýunça döwlet uniwersitetinde leksiýa bilen çykyş etmekligi planlaşdyrýar.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki Mun indiki hepdäniň başynda Täjigistana sapar etmezinden öň, Aral deňzine baryp, ol ýerdäki ekologik ýagdaýlar bilen ýakyndan tanyşmaklygy-da göz öňünde tutýar.
Planlaşdyrylyşyna görä, Ban Ki Mun geljek hepde Gazagystana sapar edip, ol ýerde ýurduň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew bilen gepleşik geçirer, şeýle hem ýurduň parlament deputatlary bilen duşuşar.


text:
10-njy noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň ýol we şäher gurluşyk ministri Abbas Ahmad Ahundini kabul etdi.
Duşuşykda birnäçe bilelikdäki taslamalary, hususan-da, Sarahs köprüsini, Sarahs—Tejen ýoluny gurmagyň taslamalaryny amala aşyrmak, deňiz portlarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýmak meselelerine aýratyn üns berildi. Şeýle hem Eýran—Türkmenistan—Gazagystan demir ýolunyň üstaşyr kuwwatyny artdyrmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de Eýran—Türkmenistan—Ermenistan üçtaraplaýyn gepleşiklerini geçirmek hakynda ylalaşyk gazanyldy. Eýranyň günortasyndan Hindistana üstaşyr geçelgäni gurmak, şeýle hem bu ýoluň ugruna Hytaý—Hindistan we Türkmenistan—Eýran böleklerini goşmak hakynda pikir alşyldy.
Myhman türkmen Lideriniň alyp barýan energetika syýasatyna ýokary baha bermek bilen, öz ýurdunyň strategiki nebitgaz ulgamynda ýola goýlan netijeli gatnaşyklary giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy. Abbas Ahmad Ahundi häzir bu hyzmatdaşlygyň diňe ikitaraplaýyn esasda däl-de, eýsem, köptaraplaýyn esasda guralýandygyny belläp, Türkmenistanyň Prezidentine Eýranyň Prezidentiniň adyndan ýakyn wagtda geçiriljek Tebigy gaz çykarýan ýurtlaryň Baştutanlarynyň duşuşygyna hormatly myhman hökmünde gatnaşmak baradaky çakylygyny gowşurdy.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti hem-de myhman ýol gurluşygynda we şäher düzümlerini ösdürmekde özara bähbitli aragatnaşyklary işjeňleşdirmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Abbas Ahmad Ahundi Aşgabady guramagyň 13-nji nobatdakysynyň açylmagynyň türkmen topragynda bolup geçýän uly özgertmeleriň deňsiz-taýsyz geriminiň nobatdaky subutnamasydygyny belledi.
Duşuşyga Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Seýed Mohammad Musa Haşemi Golpaýegani gatnaşdy.


text:
Ýurdumyzda şu günler howanyň aşa yssy bolmagy zerur çäreleri görmegi talap edýär. Bu mesele Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 1-nji iýulda bolan mejlisinde-de gozgaldy. Türkmenistanyň Prezidentine berlen hasabatda howanyň gyzmagy bilen yssynyň ilatyň saglygyna ýaramaz täsiriniň öňüni almak boýunça işlenip düzülýän çäreler barada aýdyldy.
Şu günler ýurdumyzyň çar künjeginde dürli keselleriň, şol sanda ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça lukmançylyk ylymlarynyň we öňdebaryjy tejribäniň esasynda degişli çäreler, ilatyň arasynda düşündiriş işleri geçirilýär. Tomsuň yssy günlerinde çagalar-sagaldyş meýdançalarynda ähli zerur önümleriň üpjün edilmegi, yssydan goranmagyň ugurlary bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ähmiýet berilýär.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, tomus paslynyň häzirki yssy günleri bilen baglylykda çagalar-sagaldyş merkezlerinde dynç alýan çagalary ýokary hilli azyk önümleri bilen üpjün etmegiň zerurdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz tomsuň aýratyn yssy döwründe ýurdumyzyň dürli künjeklerinde hereket edýän çagalar-sagaldyş merkezlerinde, mekdep meýdançalarynda dynç alýan çagalaryň saglygyny goramak boýunça yzygiderli çäreleri görmegiň möhümdigi barada aýtmak bilen, ugur alynmaly esasy ýörelgeleriň birnäçesine ünsi çekdi. Mysal üçin, yssy günler çagalara köp suw içmek, kadaly iýmitlenmek zerurdyr. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň işini guramak babatda anyk görkezmeleri berdi.


text:
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Jowizjan welaýatynyň Akja etrabynda hökümet güýçleri bilen söweşijileriň arasynda dowam edýän çaknyşyklaryň başlanyna 10 gün boldy. Çaknyşyklar sebäpli etniki türkmenleriň ýaşaýan bu etrabyndan müňlerçe maşgalanyň gaçyp çykmaga mejbur bolandygy habar berilýär.
Akja etrabynyň häkimi Rahmetulla Haşaryň berýän maglumatyna görä, çaknyşyklar heniz hem dowam edýär. Şeýle-de, ol bu etrapda 300 çemesi daşary ýurtly söweşijiniň ýerleşendigini belledi.
Owganystanda etniki türkmenleriň ýaşaýan Akja etrabyndaky ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady maglumat taýýarlady.


text:
Azerbaýjanyň Goranmak ministrliginiň beren maglumatyna görä, 18-nji iýunda Daglyk Garabag regionynda bir azeri esgerine hüjüm edilip, ol keselhana ýerleşdirilipdir.
Daglyk Garabagyň resmileri duşenbe güni irden Azerbaýjan tarapynyň geçen hepde ok atyşlygy bes etmek baradaky ylalaşygy müň gezek bozandyklaryny aýdypdylar. Azerbaýjan tarapy bu aýyplamalara entek jogap bermedi.
Azerbaýjanyň hem Ermenistanyň daşary işler ministrleri şu gün Daglyk Garabag meselesi boýunça Parižde duşuşyp, gepleşik geçirýärler.
Taraplar ok atyşlygy bes etmek baradaky ylalaşyga 1994-nji ýylda gol çekipdi. Iýun aýynyň başynda azeri-ermeni serhedinde hem Daglyk Garabagda ýüze çykan çaknyşyklarda iki tarapdan jemi 9 esgeriň heläk bolandygy habar berilipdi.


text:
Adam hukuklary we demokratiýa boýunça Ženewada geçýän sammite
CIVICUS hem-de Açyk jemgyýet fondy Türkmenistan bilen Özbegistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy, türmeler we gynamalar barasynda ýörite hasabat hödürledi
.
Hasabat Türkmenistanyň we Özbegistanyň graždan jemgyýetleriniň kömegi bilen taýýarlandy. Onda Andijan wakalaryny gurnanlykda günälenen we dini ynamy bilen bagly türmä basylan tussaglaryň garşysyna ulanynlýan gynamalar we Türkmenistanyň türmelerindäki we deslapky tussaghanalardaky gynamalar barasynda jikme-jik maglumat berilýär.
Hasabatda BMG-niň gynamalar boýunça ýörite wekiliniň Türkmenistan bilen Özbegistana saparyndan soň 4-5 ýyl geçen hem bolsa, heniz hem türmelerde gynamalaryň dowam edýändigi, gynamalaryň esasan: tussaglary dürre bilen urmak, aýallary we erkekleri jynsy zorlamak, gomoseksualizm, tussaglara psihologik basyş etmek hem-de elektrik togy bilen öldürmek ýaly görnüşlerinden peýdalanylýandygy aýdylýar.
Hasabatyň maslahatçylarynyň biri, Türkmenistanyň garaşsyz aklawçylar bileleşiginiň başlygy Timur Misrhanow Türkmenistanyň türmelerindäki ýagdaýlar barada anyk maglumatlaryň berilýändigini, emma gynamalar barada ýörite bir bölümde aýdylýandygyny belledi. Onuň aýtmagyna görä, gynamalar barada ýörite doklad taýýarlanýar, ol maý aýynda çykar.
Hasabatda aýdylmagyna görä, türkmen türmeleri beýlekilerden tussaglaryň köpdügi bilen tapawutlanýar. Meselem beýleki döwletlerde türmelerdäki tussaglar her müň adama 18-20 ýa-da 100 çenli tussagdan düşýän bolsa Türkmenistanda 132 tussagdan düşýär.
Timur Misrhanow türkmen türmeleriniň binalarynyň könedigini, olaryň halkara talaplara umuman laýyk gelmeýändigini aýtdy. Türkmen resmileriniň halkara guramalaryň wekillerine türmeleri baryp görmäge rugsat bermeýändigini ol sözüniň üstüne goşdy.
“Gyzyl haç jemgyýeti we beýleki halkara guramalaryň wekilleri türmelere baryp görmek , tussaglaryň ýagdaýyny öwrenmek maksady bilen türkmen resmilerine yzygiderli ýüz tutýarlar. Emma şu mahala çenli olaryň hiç birine rugsat berilmedi” diýip, Misrhanow aýdýar.
Misrhanowyň sözlerine görä, adam üçin Türkmenistanda ýaşamagyň özi hem belli bir derejede psihologik gynama bolup durýar: "Sebäbi durmuş durşy bilen çäklendirmelerden ybarat. Eger-de ynsan bilip ýa bilmän, kanuny bozýan bolsa ol berk jezalandyrylýar".
Şeýle-de hasabatda türmelerde gynamalara sezewar edilen tussaglaryň kabirleri barada anyk maglumat we türmelerdäki ýagdaýlary düzetmek barada birnäçe rekomendasiýalar hem berilýär. Meselem, türkmen türmelerindäki ýagdaýlar barada garaşsyz hasabat taýýarlamak, aýallaryň garşysyna zorluklar barada ýörite barlaglary geçirmek, tussaglara berilýän naharyň hiline, türmeleriň arassaçylygyna we tussaglaryň sanyna üns bermek.
Hasabatda türkmen häkimiýetleriniň gynamalary goldamak buýrugyny berenleri we ony ýerine ýetirýänleri jenaýat jogapkärçiligine çekmelidigi hem nygtalýar.


text:
Gyrgyzystanyň resmisiniň maglumatyna görä, Gazagystanyň Kulan kömür öndürýän toplumy Gyrgyzystana satan ýüzlerçe tonna radioaktiw kömrüni yzyna almak we onuň ähli transport çykdajylaryny tölemek barada ylalaşypdyr.
Astana sapar edýän Gyrgyzystanyň elektrik stansiýalarynyň aksioner kompaniýasynyň başlygy Aman Tentiýew Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda gyrgyz we gazak resmileri bu meselede ylalaşyga geldiler we ony amala aşyrmaklygyň planyny düzýärler diýdi.
Geçen sentýabr aýynda Gyrgyzystanyň häkimiýetleri ýurda zaýalanan kömür getirilenden soň derňew işini açypdylar. Bu kömri Çuý regionynyň mekdeplerine paýlan birnäçe ýerli resmi bolsa şu aý tussag edildi.
Käbir oppozisiýadaky syýasatçylar bu işde prezident Almazbek Atambaýewi we premiýer-ministr Ömürbek Babanowy aýypladylar.


text:
24-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynda döwlet dolandyryş ulgamyny strategik meýilleşdirmek boýunça iki günlük maslahat öz işine başlady. Bu maslahat Akademiýasynyň BMG-niň Ösüş Maksatnamasy bilen hyzmatdaşlygynyň çäklerinde geçirilýär. Duşuşyga milli parlamentiň deputatlary, käbir ministrlikleriň we edaralaryň esasy hünärmenleri, Aşgabat şäher häkimliginiň wekilleri çagyryldy.
Maslahatyň esasy maksady döwlet durmuş-ykdysady maksatnamalaryny işläp taýýarlamakda we amala aşyrmakda, merkezi we ýerlerdäki dolandyryş düzümleriniň işini utgaşdyrmakda döwlet gullukçylarynyň hünärini ýokarlandyrmak, dünýäniň ykdysady taýdan ösen ýurtlarynda ulanylýan has netijeli dünýä tejribesi bilen tanyşmak bolup durýar. Bu ýere ýygnananlaryň öňünde häkimiýet we dolandyryş döwlet ulgamynyň kanunçykaryjylyk we hukuk esaslary babatda gullukçylaryň mümkinçiliklerini artdyrmak boýunça halkara maslahatçy Želko Sewik syn hasabaty bilen çykyş etdi.
Halkara maslahatçy Želko Sewik daşary ýurtlaryň häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň hojalyk işleri, bank menejmenti, sebitara kooperasiýasy, durmuş we döwlet-hususy hyzmatdaşlyk babatda halkara tejribesi hakynda döwlet gullukçylarynyň bilim derejesini ýokarlandyrmak boýunça leksiýalaryň we okuw sapaklarynyň tapgyryny geçirer.


text:
Orsýetiň goranmak ministri Malaziýanyň ýolagçy uçarynyň Ukrainanyň gündogarynda iýul aýynda heläkçilige uçramagyna Ukrainanyň jogapkärdigini aýtdy.
Sergeý Şoýgu heläkçilik “Ukrainanyň howa giňişliginde boldy we bolan waka üçin onuň özi doly derejede jogapkär” diýdi.
Kiýew we günbatar döwletleri hökümet güýçlerine garşy söweşýän orsýetçi separatistleri Orsýetden alnan raketalar bilen uçary ýalňyşlyk bilen urup ýere gaçyrmakda aýypladylar. 17-nji iýulda bolan heläkçilikde uçaryň 298 ýolagçysy wepat boldy.
Şoýgu Ukrainanyň öz içerki problemalaryny ýarag ulanmazdan çözen ýagdaýynda şeýle tragediýanyň bolmajagyny belledi.
Şoýgu bu çykyşyny 10-njy sentýabrda Moskwada Malaziýanyň goranmak ministri bilen uçar heläkçiligi boýunça halkara derňewleri barada geçiren geleşikleriniň dowamynda etdi.
Gollandiýaly derňewçiler 9-njy sentýabrda ýaýradan ilkinji hasabatynda uçaryň “ýokary energiýaly obýektlerden” zeper ýetip ýere gaçandygyny aýtdylar.


text:
Türkmenistanda ýurt möçberinde giňden ýaýbaňlandyrylan gurluşyklaryň zerurlyklary üçin sement önümleriniň öndürilişi barha artdyrylýar. Ilaty elýeterli bahadan sement bilen üpjün etmek we onuň bahasyny düzgünleşdirmek maksady bilen, ýurtda bu harydyň öňden hereket edýän bahasyna derek täze nyrhlar bellenildi. Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň kärhanalarynda öndürilýän sementiň bir tonnasynyň ortaça lomaý bahasy 330 manat bolanlygyndan 175 manada getirildi.
Türkmenistanda gurulýan desgalary oňat hilli gurluşyk harytlary bilen üpjün etmek üçin Baharly, Lebap we Balkan sement zawodlarynyň binýadynda, şeýle hem welaýat hem etrap merkezlerinde sement we beýleki gurluşyk harytlary satylýan ýöriteleşdirilen dükanlar açyldy.


text:
Demirgazyk Koreýanyň täze lideri Kim Ýong Yna "marşal" çini berildi.
Ozal bu derejäni onuň kakasy Çim Çen Ir göterýärdi. Kim Çen Ir geçen ýylyň dekabr aýynda ýogaldy.
Analitikleriň pikirine görä, Kim Ýong Yna "marşal" derejesiniň berilmegi onuň goşuna gözegçiligini güýçlendirmek niýetini görkezýär. Şeýle-de, bilermenleriň sözlerine görä, bu Kim Ýong Ynyň ýurdy, öz atasynyň edişi ýaly, million adamlyk goşunyň serkerdesi hökmünde dolandyrmak niýetiniň hem alamaty bolup durýar.
Hepdäniň duşenbe güni Demirgazyk Koreýanyň baş harby generaly Ri Ýong Ho wezipesinden boşadyldy. Döwlet telewideniýesi Ri Ýong Honuň bu wezipeden “hassalygy” sebäpli çetleşdirilenligini habar berdi. Emma köpler bu resmi wersiýa ynamsyzlyk bildirýärler.
Köp synçylar Riniň wezipesinden çekilmeginiň sebäbini Kim Ýong Ynyň bu wezipäni öz eline almak islänligi bilen baglanyşdyrdylar.
20 ýaşlaryndaky Kim Ýong Yna 2010-njy ýylyň sentýabr aýynda general çini berlipdi. Şonda analitikler, kakasynyň ölüminden soň baş serkerde bolmagy üçin, Kim Ýong Yna täze derejäniň zerur bolandygyny belläpdiler.
Kim Ýong Yn Demirgazyk Koreýanyň goşun ýolbaşçysy bolansoň, onuň häzir ýadro ýaragly döwletiň baştutany hökmünde hem öz täsirini güýçlendirýänligi bellenilýär.
Onuň eýeleýän syýasy we harby pozisiýalaryna indi marşallyk hem goşuldy.
Geçen ýylyň dekabr aýynda döwlet baştutany wezipesine geçensoň, Kim Ýong Yn soňky onýyllyklarda kakasynyň bellän uly ýaşly harby liderleriň ençemesini, şol sanda ýaragly güýçler ministrini we gizlin polisiýa ýolbaşçysyny hem wezipesinden boşatdy.
Kim Ýong Yna "marşal" derejesini bermek baradaky karar onuň öz gol astyndaky döwlet we partiýa edaralarynyň ençemesi tarapyndan ykrar edildi.


text:
Geçen ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan kitap önümleriniň 369 görnüşi, şol sanda nusgawy hem-de döwürdeş ýazyjy şahyrlaryň eserlerini, çagalar üçin çeper edebiýaty, okuw kitaplaryny hem hasaba almak bilen, umumy sany 5,8 million nusgalykdaky kitap önümleri çap edildi. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugatynda habar berilýär.
Elbetde, soňky ýyllarda ýurtda çap edilýän kitaplaryň aglabasynyň mazmuny häzirki alnyp barylýan syýasata çapraz gelmeýän eserlerdir.
Eýse, şol kitaplar hususy kitap dükanlarynda satylýarmy?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Tebigaty goraýjylar topary bolan «Grinpis» onlarça aktiwistiniň sişenbe güni Fransiýanyň gündogaryndaky ýadro elektrik stansiýasyna urup girendigini aýdýar.
Olar bu işi ol ýerde howpsuzlygyň gowşakdygyna ünsi çekmek üçin edipdirler. Toparyň beýanatynda 14 ýurtdan 60 aktiwistiň Fessenheýmde EDF tarapyndan işledilýän ýadro elektrik stansiýasyna girip, onuň reaktorlarynyň biriniň gapdalyndan «Ýewropany töwekgellige salmagy bes et» diýen ýazgyly şygary asandygyny aýtdy.
Bu Fransiýanyň iň köne ýadro elektrik stansiýasydyr. «Grinpis» perzident Fransua Ollandy we german kansleri Angela Merkeli energiýanyň altertnatiw çeşmelerini gözlemegi güýçlendirmäge çagyrdy.
Bu çagyryş Ýewropa Bileleşiginiň penşenbe gününe bellenen sammitiniň öňünden edildi.
Olland Fessenheýmdäki ýadro elektrik stansiýasyny 2016-njy ýylda ýapmagy wada berdi.


text:
Orta Gündogar Kwartetiniň ilçileri geljek hepde ysraýyllylar we palestinalylar bilen aýry-aýrylykda duşuşyp, olary ýer hem howpsuzlyk meselesi barada tekliplerini taýýarlamaga çagyrmakçy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet dempartamentiniň sözçüsi Wiktoriýa Nulandyň aýtmagyna görä, Kwartet iki tarapyň üç aý içinde territoriýa we howpsuzlyk babatda hemme taraplaýyn tekliplerini orta atmaklaryny gazanmakçy.
23-nji sentýabrda Nýu-Ýorkda çap edilen Kwartet inisiatiwasyna laýyklykda, ysraýyllylar we palestinalylar bir aý içinde göni gepleşiklere gaýtadan başlamalydy, emma bu aýdylan bolmady.
Kwartete Birleşen Ştatlar, Orsýet, BMG we ÝB girýär.


text:
Russiýanyň hökümeti geçen aýyň dowamynda ýurduň ykdysadyýetiniň pese gaçandygyny mälim etdi. Bu 2009-njy ýylyň oktýabr aýyndan bäri, ilkinji gezek şeýle ykdysady pese gaçmanyň bolandygyny aňladýar.
Russiýanyň Ykdysadyýet ministrliginiň 29-njy dekabrda beren maglumatyna görä, noýabr aýynda ýurduň ykdysadyýeti 0,5% pese gaçypdyr. Mundan öň, rus hökümeti 2015-nji ýylda Umumy içerki önümiň 4% pese gaçjakdygyny çaklapdy.
Russiýadaky bu ykdysady çökgünlik halkara energiýa bahalarynyň pese gaçýan mahalyna gabat geldi. Iýun aýyndan bäri nebitiň bahasy öňküsinden 50%-e çenli pese gaçdy. Rus ykdysadyýeti nebitiň we tebigy gazyň eksport edilmegine güýçli bil baglaýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň uçar öndüriji “Boing” kompaniýasy “Dreamliner 787” kysymly uçarlarynyň öndürilişiniň wagtlaýynça togtadylandygyny mälim etdi.
Kompaniýa munuň sebäbini bu uçarlaryň tehniki howpsuzlygy boýunça häzirki wagt barlaglaryň alnyp barylýandygy bilen düşündirdi.
Halkara ekspertleri ýakynda “Dreamliner 787” kysymly uçarlardan ikisinde ýüze çykan heläkçilikleriň sebäbini anyklamak boýunça häzirki wagt barlag alyp barýarlar.
Mundan daşary, ýakynda Ýaponiýada şu kysymly uçarlardan biriniň içinde ýüze çykan ýangyn sebäpli, uçar gyssagly ýagdaýda ýere gonmaly bolupdy.


text:
Nýu Jerside musulmanlaryň täze metjit salmak barada beren arzasy ret edildi.
ABŞ-nyň Nýu Jersi ştatynyň Basking Ridge şäheriniň Mohammad Ali Chaudry atly owalky şäher häkiminiň baştutanlyk edýän Yslam jemgyýeti 1,62 gektar mülk satyn alyp, ol ýerde metjit gurmak barada karara gelipdir.
Jemgyýetiň hünärmenleriniň we işgärleriniň öňe sürmegine görä, guruljak ymaradyň hemme aýratynlyklary kanuny talaplara gabat gelýär.
Jemgyýet şol bir wagtyň özünde başga bir dini toparyň goňşy şäherde gurmak isleýän metjidi barasynda halk arasynda ýaýran gep-gürrüňlerden hem özüne görä oňaýly netije çykarypyr we gurluşyk planyny täze ýagdaýa uýgunlaşdyrypdyr. Şeýlelikde täze salynjak metjidiň gümmezi bolmaz. Metjidiň minaralary bolsa golaýdaky öýleriň üçegine meňzediler. Şol bir wagtyň özünde hem metjidiň belentligi şäherdäki ybadathanalardan pes bolar.
Metjidiň jaýynyň umumy meýdançasy 395 inedördül metr bolar. Muňa 150 adamyň bilelikde ybadat edip biljek 148 inedördül metrlik ybadat zaly hem degişlidir.
Kyrk ýyla golaý wagtdan bäri Basking Ridge şäherinde ýaşaýan we şol bir wagtyň özünde hem owalky şäher häkimi bolan Mohammad Ali Chaudry AT&T atly mobil aragatnaşyk ulgamy firmasynyň hem ol ýerdäki wekili. Ol şäheriň Bilim geňeşiniň hem agzasy. Jenap Chaudry, abraýly Tafts uniwersitetiniň hem ykdysadyýet ugru boýunça doktorlyk derejesine eýe bolan adam.
Häzire çenli jemgyýetiň juma namazlaryna aňrybaşy 65 adam gatnaşypdyr. Juma namazlary kireýine tutulan zallarda, kämahal hem seýilgählerde berjaý edilýär eken.
Jenap Chaudry başda metjidiň proýektini degişli geňeşe tabşyrandan soň, onuň bir ýylyň içinde dikeldiljekdigini çaklapdyr.
Ýöne ol şondan soň dört ýyllap, şäher häkimiýetleriniň we planlaşdyryş geňeşiniň görkezmelerine görä, geljekki metjidiň gurluşyk planyna dürli talaplary hem üýtgeşiklikleri girizmeli bolupdyr. Şol bir wagtyň özünde hem munuň bilen baglanyşykly jemi 39 ýüzleşme maslahatynda dürli sowallara düşündiriş bermeli bolupdyr. Barlagçylardyr-resmiler köplenç metjit salynjak bolýan ýeriň metjit üçin amatly däldigini öňe süren bolsa, kämahal hem guruljak jaýyň ýoluň beýleki tarapyndaky meýletin ýangyn söndürýänleriň merkeziniň işine päsgelçilik döretjekdigini nygtapdyrlar.
Metjidiň gurluşygyna bolan iň uly garşylyk – onuň "Amerikanyň gymmatlyklaryna we azatlyklaryna salynýan howpdugy hakdaky pikir bilen bagly bolup, bu iň uly howplaryň biri" hökmünde öňe sürlüpdir. Şeýlelikde bu garaýyş hem metjit gurmak tagallasyna garşy aldym-berdimli kampanýanyň başlanmagyna sebäp bolupdyr.
Ahyrynda dekabr aýynda metjit gurmak üçin berlen arza hem ret edilipdir. Metjidiň salynjak bolýan ýeri bolsa 2011-nji ýylda satyn alnan wagtyndaky ýaly mülk aýratynlygyny goramagy dowam edýär.
Yslam jemgyýeti geçen anna güni federal kazyýete beren arzasynda şäheriň planlaşdyryş geňeşiniň kabul eden karary bilen aslynda Kongresiň 2000-nji ýylda kabul eden kanunyny bozandygyna ünsi çekýär. Ol kanun bolsa ybadat edilýän ýerleriň mülklerden peýdalanmak kadalarynyň döredýän esassyz päsgelçiliklerden goralmagyny göz öňünde tutýar.
Yslam jemgyýeti özüniň 111 sahypalyk arzasynda şäheriň planlaşdyryş geňeşiniň kabul eden kararynyň raýatlaryň dini ygtykatlaryny erkin ýagdaýda durmuşa geçirmek hukugyny bozandyny bildirýär. Şeýle-de arzada dini jemgyýetiň şäheriň planlaşdyryyş edarasynyň metjidiň maksatnamasyny tassyklamagyna garaşýarka "Kafka öwrümi prosesine" duçar bolupdyr.
Basking Ridge şäheriniň ýaşaýjysy Lori Caratzola metjidiniň salynmagyna garşydygyny bildiripdir. Ol munuň bilen baglanyşykly geçirilen ähli maslahatlara gatnaşypdyr we gaty köp sorag beripdir. Onuň pikriçe, kabul edilen karar dogrudyr.
Zenan Lori Caratzola soňky 20 ýylda gurnalan "her bir terrorçylykly hüjümiň" musulmanlar tarapyndan gurnalandygyny öňe sürüpdir. Ýöne ol muny aýdan mahaly näme üçindir ABŞ-da yslam bilen arabaglanyşygy bolmadyk adamlar tarapyndan köpçülige garşy oka atan gezeklerini ýatlamak islemändir.


text:
Şenbe güni Yragyň demirgazygynda amala aşyrylan aýry-aýry hüjümlerde azyndan 7 adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Ýerli polisiýanyň maglumatyna görä, wakalardan birinde ýurduň Kirkuk şäherinde ýol gyrasynda goýlan bombanyň partlamagy netijesinde iki esger ölüpdir.
Ýene bir wakada şol Kirkuk şäherinde näbelli hüjümçiler bir ýerli polisiýa işgäriniň öýüne hüjüm edip, onuň özüni we agasyny öldüripdirler.
Iki gün mundan ozal Kirkuk şäherinde amala aşyrylan üç sany bomba partlamasynda 29 adam ölüp, 90 töweregi adam hem ýaralanypdy. Şol ölenlerden 26-sy ýerli polisiýa işgäri.


text:
Gresiýanyň maliýe ministri öz pensiýalaryny awtomat bankomatlardan almak üçin bank kartalaryny ulanmaýan pensionerler üçin 1-nji iýuldan başlap banklaryň 1 müň sany bölümçesiniň gaýtadan açyljakdygyny aýdýar.
Gresiýada bank ulgamynyň çökmeginiň öňüni almak maksady bilen hökümet tarapyndan güýje girizilen taslamalaryň bir bölegi hökmünde, banklar 6-njy iýula çenli ýapyklygyna saklanyp galar.
Gresiýanyň premýer-ministri Aleksis Tsipras ses berijileri 6-njy iýunda geçiriljek referendumda halkara kreditorlarynyň talabyny ret etmäge çagyryş etdi.
Öz gezeginde, Ýewropa Bileleşiginiň liderleri halkara kreditorlarynyň talabyny ret etmeklik Gresiýanyň ýewrozonadan çykmagyny aňladýar diýip, duýduryş berdiler.
29-njy iýunda müňlerçe adam hökümete öz goldawyny beýan etmek üçin Afinyda ýygnandy.


text:
Häzirki wagtda ýurdumyzda ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar. Eksportyň ösdürilmegi we importyň ornuny çalyşýan önümçiligiň giňemegi ugrunda ýeňillikli şertler bilen karzlar berilýär. Şol karzlaryň esasynda 1000-den gowrak taslama maliýeleşdirildi. Gurluşyk harytlaryň, azyk önümleriniň, sarp ediş harytlarynyň önümçiligi şu taslamalara mysal bolup biler.
Ýurdumyzda alnyp barylýan ykdysady syýasaty netijesinde halkara ykdysady gatnaşyklaryň gerimi barha ösdürilýär. Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygynyň işjeň häsiýete eýe bolmagynyň netijesinde, edara görnüşli taraplaryň we edara görnüşli tarapy döretmezden telekeçileriň daşary ýurt puluna bolan zerurçylyklary bökdençsiz we kanunçylykda bellene kadalara laýyklykda kanagatlandyrylýar.
Häzirki wagtda hereket edýän kanunçylyga laýyklykda Türkmenistanda daşary ýurt puly ygtyýarly karz edaralarynyň we olaryň alyş-çalyş nokatlarynyň üsti bilen satyn alynýar we satylýar. Ygtyýarly karz edaralary edara görnüşli taraplar, şeýle hem edara görnüşli tarapy döretmezden telekeçiler üçin daşary ýurt puluny Türkmenistanyň puluna we daşary ýurt puluna nagt däl görnüşde satyn alýarlar we satýarlar.
Şeýle amallary ýerine ýetirende ygtyýarly karz edaralary, maliýeleşdirilmeginiň çeşmelerine garamazdan, şol sanda eksport üçin, önümleriň we harytlaryň, oba hojalyk, azyk önümleriniň we sarp edilýän harytlaryň, senagat önümçiligi, önümçilik we durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy çygyrlarynda, taslamalaryň durmuşa geçirilmegini amala aşyrýan dahyllylara - edara görnüşli taraplara, şeýle hem dahyllylara - edara görnüşli tarapy döretmezden telekeçilere daşary ýurt puluny satyn almak-satmak hukugyny ileri tutmaga borçlandyrylan.
Ykdysady subýektler üçin wajyp bolan şu amallaryň ýerine ýetirilmeginde zerur çäreler geçirilýär. Şu ulgamda hereket edýän kanunçylyk, şol sanda kadalaşdyryjy hukuknamalar döwrüň talaplaryna laýyklykda yzygiderli kämilleşdirilýär. Şeýle-de Türkmenistanyň Merkezi bankynyň binýadynda Türkmenistanyň Bankara walýuta biržasy hereket edýär. Biržanyň amala aşyrýan söwdalarynda daşary ýurt puluna bolan zerurçylyklar kanagatlandyrylýar.


text:
Türkmenistanyň merkezi bankynyň metbugat arkaly ýaýradan habaryna görä, 2010-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan 1 we 2 manatlyk hümmeti bolan teňňeler dolanyşyga giriziler.
Iň ýokary tehnologiýalar esasynda ýerine ýetirilen bu teňňeler latunyň, nikeliň we misiň ergininden ybaratdyr. Olar Beýik Britaniýanyň Korollyk zikgehanasynda taýýarlanylypdyr.
1 we 2 manatlyk hümmeti bolan täze teňňeleriň dolanyşyga giriziljekdigi baradaky habar ilat arasynda gowy garşylandy.
2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan manadyň denominirlenmegi bilen, dolanyşykda täze manat bilen deň hümmetde aýlanýan köne pullar dört-bäş aýyň dowamynda ýiteňkirledi. Bu bolsa 16 ýylyň dowamynda köne manadyň hümmeti boýunça pikirlenýän ilatyň psihologiýasynda garyşyklyk döredip başlady.
Häzirki wagtda köne manat dolanyşykda asla ýok diýen ýaly. Ýöne şonda-da halk täze manatlary köne manadyň hümmeti boýunça bahalandyrýar. Ýagny 1 manady 5 müň manat, 5 manady 25 müň manat, 10 manady 50 müň manat, 20 manady 100 müň manat... diýip atlandyrýar. Harydyň bahasy täze manatda goýlan bolsa, ony derrew aňynda 5000 essä göterip, köne pul boýunça gymmatyny kesgitleýär.
Taksi nyrhlary
Köne manatlaryň dolanyşykdan ýitip ugramagy taksi münmegi gowy görýän raýatlar üçin has-da oňaýsyz boldy. Beýleki döwletlere garanyňda Türkmenistanda taksiniň nyrhy juda arzan bolmagynda galýar. Şonuň üçinem şäherlileriň köpüsi taksiniň hyzmatyndan peýdalanýarlar.
Şäherde taksi hyzmatynyň ortaça bahasy köne pulda 10 müň manat, täze pulda bolsa 2 manat. Täze manadyň 1 manatdan soň diňe 5 manady bolmagy bolsa häli-häzire çenli köne puluň nyrhy bilen pikirlenýän ilatyň psihologiýasy üçin gaty çylşyrymly boldy. Sebäbi 5 manady bölmek üçin bäş sany 1 manatlyk zerur. 5 manady bölmek meselesi bolsa taksilerde-de, dükanlarda-da juda kynçylyklary döredýärdi. 5 manada 5 sany 1 manatlyk aňsat-aňsat tapdyranokdy. Bu bolsa müşderi bilen hyzmaty ýerine ýetirijiniň arasynda elmydama kynçylygyň ýüze çykmagyna getirýärdi.
Täze dolanyşyga giriziljek 2 manatlyk halkyň 16 ýyl bäri psiholigiýasynda saklanan köne 10 müň manatlygyň ýerini tutar. Ýöne, sada raýatlaryň bellemegine görä, bu manadyň ýeke-täk kemçiligi, onuň kagyz görnüşinde däl-de, teňňe görnüşinde boljaklygydyr. Teňňe görnüşindäki pullaryň ilat arasyndaky halanylmazlygy, olaryň köplenç jübüden gaçyp galmagynyň ýa-da ýitmeginiň netijesidir.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Eýrana resmi sapar bilen bardy. Onuň Tähranda geçirjek gepleşiklerinde esasan Eýranyň dawaly ýadro programmasy hem-de Siriýadaky krizisler bilen bagly meseleler üns merkezinde bolar diýlip garaşylýar.
Sergeý Lawrowyň bu sapary Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly Moskwada geçiriljek maslahatyň öňýanyndaky günlere gabat geldi.
Geljek hepde, 18-19-njy iýunda Moskwada dünýäniň ösen alty döwletiniň wekilleri Eýranyň resmileri bilen Tähranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly problemalary ara alyp maslahatlaşarlar.


text:
Türkmenistanyň ýygyndy topary pauerlifting boýunça (agyrlygy arkan ýatan ýeriňden götermek) mümkinçiligi çäkli adamlaryň arasynda Ýewropanyň açyk çempionatynda bürünç medala mynasyp boldy. Bu ýaryş Wengriýanyň Eger şäherinde geçirildi. Biziň ýygyndy toparymyzyň düzüminde Daşoguzly türgen Roza Mätýakubowa tapawutlandy.
Ýaryşa dünýäniň 44 ýurdundan 230-a golaý türgen gatnaşdy. Ýewropanyň açyk çempionaty geljek ýyl Braziliýanyň Rio-de-Žaneýro şäherinde geçiriljek bütindünýä paralimpiýa oýunlaryndan öňinçä geçirilmeli iň soňky iri halkara ýaryşydyr. Ýaryşa gatnaşan ýygyndy toparlar üçin bu bäsleşikler diňe sport babatda däl-de, eýsem, ýaryşa gatnaşyjylaryň ruhy we beden taplygy, berdaşlylygy we gujurlylygy babatda hem jogapkärli synag boldy. Türkmenistanyň ýygyndysy bu toparlaýyn bäsleşikde oňat netije görkezdi.
Roza Mätýakubowa 41 kilograma çenli agram derejesinde bürünç medala eýe boldy. Ol özüniň ilkinji synagynda 70 kilogram agyrlygyň hötdesinden gelmegi başardy. Bu bolsa onuň Russiýadan, Polşadan, Ukrainadan we beýleki ýurtlardan gelen sportuň bu görnüşi boýunça örän güýçli türgenleriň ençemesini yza galdyryp, baýrakly orny eýelemegini üpjün etdi.
Toparymyzyň düzüminde Maýagözel Ekäýewa hem oňat netije görkezdi. Ol 73 kilograma çenli agram derejesinde 100 kilogram agramy göterip, dördünji orna mynasyp boldy.
Balkan welaýatyndan bolan pauerliftingçi ussat Baýram Saparow çempionatyň iň güýçli on türgeniniň hataryna goşulmagy başardy. Ol 97 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edip, 175 kilogram netije görkezdi hem-de dokuzynjy orny eýelemegi başardy.
Indi pauerlifting boýunça milli ýygyndymyzyň erkekler we zenanlar düzümi bütindünýä paralimpiýa oýunlaryna güýçli taýýarlyk görýärler. Bu jogapkärli ýaryşyň başlamagyna bir ýyla golaý wagt galdy.
Biziň ýygyndy toparymyzyň pauerlifting boýunça Ýewropa çempionatynda gazanan oňat netijeleri Türkmenistanda sport bilen diňe sagdyn adamlaryň däl-de, eýsem, jemgyýetiň doly derejeli agzalary bolup durýan beden taýdan mümkinçilikleri çäkli adamlaryň hem meşgullanýandygyny aýdyň görkezdi.


text:
ABŞ-da döredilen “Musulmanlaryň bigünäligi” atly täze filmde Muhammet pygamber kezzap we medeniýetsiz şahsyýet hökmünde suratlandyrylýar. Eýsem, beýle filmiň döredilmegine ABŞ-da nädip ýol berlip bilindikä?
“Musulmanlaryň bigünäligi” atly filme garşy möwç alýan protestleriň fonunda Birleşen Ştatlarda söz azatlygy nähili goralýar diýen sorag hem peýda bolýar.
Söz azatlygynyň çägi barmy?
ABŞ-nyň Konstitusiýasynyň “Hukuklar kanuny” diýen bölüminiň iň başky setirleri “Kongres söz azatlygyny çäklendirýän hiç bir hili kanun kabul etmeli däldir...» diýen sözler bilen başlanýar. Şu-da Birleşen Ştatlaryň iň bir kesgitli prinsipleriniň we garantiýalarynyň biridir.
Hökümet tarapyndan senzura sezewar edilmezden, öz garaýşyňy erkin beýan edip bilmeklik baradaky bu kanuny garantiýa köp ýyllaryň dowamynda Birleşen Ştatlardaky dürli sud proseslerinde-de goldaw tapdy we oňa aýdyňlaşdyrma girizýän dürli düşündirişler berildi.
Şol legal prosesleriň esasynda-da bu ýurtda abortyň tarapyny tutýanlara we oňa garşy çykyş edýänlere, milletçilere we milletleriň hukugyny goraýjylara, musulmanlara we ýewreýlere –hemmelere öz garaýyşlaryny erkin beýan etmeklige ýol açyldy.
Eýsem, söz azatlygy baradaky bu hukugy goramakdan esasy maksat näme? Birleşen Ştatlaryň “Hukuklar kanunyň” ozalbaşky awtory hasaplanylýan Jeýms Madison Birleşen Ştatlaryň “azatlyga iýmit berýän ruhy goldaýandygyny, ol azatlygyň hem öz gezeginde ruhy iýmitlendirýändigini” aýdyp, bu ýagdaýy bu döwletiň “genial” aýratynlygy hökmünde häsiýetlendiripdir.
“Ideýalaryň bazary”
Britaniýanyň Birmingam şäheriniň uniwersitetinde Amerikan kanunçylygyny öwrenmek boýunça merkeziniň direktory Julian Killingleý Jeýms Madisonyň göz öňünde tutan ýagdaýynyň özboluşly terzde “ideýalar bazary” diýlip atlandyrylýandygyny aýtdy.
“Döwletiň başky günlerinden başlap Amerikanyň ulanyp gelýän bu usulyny amerikaly ýuristler ‘ideýalaryň bazary’ diýip atlandyrýarlar. ‘Ideýalaryň bazary’ diýen düşünje eger kimdir-biri sen barada ýalan zat aýdýan bolsa, şol adama gürlemegi gadagan etmekligi däl-de, eýsem seniň ozüňiň hakykaty aýtmalydygyňy aňladýar” diýip, Julian Killingleý belleýär.
Eýsem, söz azatlygy meselesinde Birleşen Ştatlarda nähilidir bir çäklendirmeler barmy? Birmingam uniwersitetiniň analitigi Julian Killingleý indiwidualizmi ösdürmek meselesinde Birleşen Ştatlaryň her bir adamyň her bir zat barada islendik garaýşy beýan etmäge hakly bolmalydygy baradaky prinsipi öňe sürýändigini belleýär.
Ol bu prinsipiň-de adamlaryň öz garaýyşlaryny, hat-da ol beýleki adamlar üçin zyýanly bolsa-da, beýan edip bilmegini göz öňünde tutýandygyny aýdýar.
Şu meselede, mysal üçin, “Musulmanlaryň bigünäligi” diýen ýaly filme gezek gelende-de, hatda ol film köp adamlaryň duýgusyny kemsidýän bolanlygynda-da, ABŞ-nyň hökümetiniň ol filme gadagançylyk girizip bilmejekdigi aýdylýar.
Ýöne, beýleki tarapdan, bu filmleri döredýän prodýuserleriň peýdalanýan söz azatlygyndan peýdalanyp, ýurduň hökümeti filme garşy açyk çykyş etmäge ýa-da filmde beýan edilýän garaýyşlaryň bu ýurduň öz gymmatlyklaryny beýan etmeýändigini aýtmaga-da haklydyr.


text:
Ukrainanyň täze içeri işler ministri Arsen Awakow Orsýetiň harbylarynyň Krymyň Sewastopol aeroportyny böwetleýändigini, şol bir wagtda-da näbelli ýaragly adamlaryň regionyň paýtagty Simferopolyň aeroportyna gözegçilik edýändigini aýtdy.
Awakow özüniň Facebook sahypasynda “men muny diňe ähli halkara ylalaşyklaryny we kadalaryny bozmak hem-de harby taýdan goşulyşmak we basyp almak, diýip häsiýetlendirip biljek” diýip ýazýar.
Orsýetiň Sewastopolda ýerleşýän Gara deňiz floty aeroportyň basyp alynmagyna ýa gabalmagyna öz harbylarynyň gatnaşygyny ret edýär.
Şol bir wagtyň özünde-de ukrain parlamenti Moskwany Ukrainanyň garaşsyzlygyna zeper ýetirýän islendik hereketlerden saklanmaga ündedi. Şeýle-de parlament ABŞ-ny, Britaniýany we Orsýeti 1994-nji ýylda gol çekilen memoranduma laýyklykda Ukrainanyň territorial bütewiligini saklamaga çagyrdy we BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde krizise garamagy teklip etdi.
Penşenbe güni ýüzi nikaply ýaragly adamlar Simferopolda regional parlamenti we hökümet edarasyny basyp aldylar we Orsýetiň baýdaklaryny dikdiler. Ukraina we Orsýet arasyndaky gatnaşyklar Moskwa tarapdar prezident Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginden soň dartgynlaşdy.
Özüni henizem Ukrainanyň prezidenti hasap edýän Ýanukowiçiň anna güni Orsýetiň Ukraina golaý ýerleşýän günorta regionynda metbugat konferensiýasyny geçirmegine garaşylýar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýýyp Erdogan Birleşen Ştatlar, geçen hepdäniň ahyryndaky başa baramadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygy bilen ilteşiginiň bardygy aýdylýan musulman ruhanysy Fethullah Güleni yzyna gaýtaryp bermeli diýdi.
“Biziň jenaýatçylary yzyna gaýtaryp bermek bilen baglanyşykly özara ylalaşygymyz bar. Hatda ol Birleşen Ştatlaryň raýaty bolsa-da, şuňa meňzeş zatlar ikitaraplaýyn amala aşyrylmalydyr” diýip, Erdogan 18-nji iýulda “CNN” telekanalyna beren maglumatynda aýtdy.
Şeýle-de Erdogan: “Birleşen Ştatlar şuňa meňzeş terroristleri saklamaly däl. Birleşen Ştatlar şol adamy Türkiýä ekstradisiýa etmelidir” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Waşingtonyň Güleniň ekstradisiýa edilmegi baradaky talaba seretjekdigini, emma Waşingtonyň bu talaby diňe ruhanynyň agdarylyşyk synanyşygyna dahyllydygyna açyk subutnama bolan ýagdaýynda ýerine ýetirjekdigini aýtdy.


text:
ABŞ Liwiýada amala aşyran howa zarbalarynda ýokary derejeli yslamçy söweşiji Mokhtar Belmokhtaryň nyşana alnandygyny aýtdy.
Pentagonyň aýtmagyna görä, zarba ABŞ-nyň uçary tarapyndan 13-nji iýunda amala aşyrylypdyr. Pentagon Belmokhtaryň öldürilip-öldürilmändigini tassyklamady.
Muňa garamazdan Liwiýanyň halkara derejesinde ykrar edilen hökümeti Belmokhtaryň we beýliki söweşijileriň gündogar Ajdabiýa şäherinde öldürilendigini aýtdy.
Belmokhtaryň mundan öň öldürilendigi habar berilipdi.
Pentagon “Al-Kaýdanyň” öňki baş wekilleriniň biri bolan Belmokhtaryň “Demirgazyk Afrikada ‘Al-Kaýda’ bilen bagly ‘Al-Murabitoun’ guramasynyň operatiw lideri’ bolandygyny aýtdy. Ol Alžiriň gazy gaýtadan işleýji zawoduna 2013-nji ýylda edilen we esasan daşary ýurtlylardan bolan 38 adamyň ölümine getiren heläkçilikli hüjümiň aňrysynda durmakda aýyplanýar.
Liwiýa uzak waglap ýolbaşçylyk eden Muammar Kaddafi 2011-nji ýylda häkimiýet başyndan çetleşdirilenden soň ýurtda bulam-bujarlyk höküm sürýär


text:
Eýýäm iki hepdeden gowrak wagt bäri paýtagtyň demirgazyk tarapyndaky Gurtly kölüne we gündogaryndaky öňki Sport kölüniň golaýyndaky suw howdanyna barýan ýollar ýapyk. Gurtly kölüne barýan ýolda polisiýanyň posty goýlup ondan diňe şol töwereklerde işleýän işgärler geçirillýär. Şeýle-de bu kölüň “dikiý”, ýagny ýabany plýaž diýlip atlandyrylýan ýerine barýan ýol hem gazylyp, ulaglar geçmez ýaly edildi.
Aşgabadyň gündogarynda ýerleşen Sport kölüniň golaýyndaky suw howdanyna barýan ýoluň demirgazyk tarapy-da, günorta tarapy-da gazylyp, ýapylypdyr. Emma bu ýerde polisiýa gözegçiligi ýok. Şol sebäpden, bu suw howdana barýan ýol ýapylsa-da, adamlaryň howdanyň demirgazygyndan baryp, awtoulaglaryny ýoluň gazylan ýerinde goýup, pyýada howdana baryp suwa düşýändigini görse bolýar. Käbirleri bolsa günorta tarapyndan, ýol gazylan ýeriň gapdalyndan geçip, howdana barýarlar.
Paýtagtyň golaýyndaky kölüň we suw howdanynyň ýapylmagy barada nähilidir bir resmi düşündiriş berilmeýär.
Ýeri gelende aýtsak, Gurtly kölünde we ady agzalan suw howdanynda suwa düşmek öň hem gadagan edilip, bu barada öňler kölüň kenarynda ýörite ýazgy-bildirişler hem asylýardy. Häzir şolar ýaly bildirişler ýok.
Gurtly kölünde bu gadagançylygyň eýýäm ençeme ýyl bäri bardygyna garamazdan tomus aýlarynda bu ýerdäki “dikiý” ýa-da ýabany diýlip atlandyrylýan plýaža suwa düşmäge gelýän paýtgatlylar az däldi.
Gurtly kölüniň şol plýažynda suwa düşmek üçin hiç hili şertler ýok. Emma, muňa garamazdan, adamlar bu ýere suwa düşmäge barýardylar. Häkimiýetler hem bu ýagdaýa göz ýumýardylar.
Paýtagtyň öňki Sport kölüniň golaýyndaky suw howdany hem suwa düşmek üçin gurlan däl. Bu suw howdanynda paýtagtyň içinden geçýän emeli derýa boýunça goýberilýän suw ýygnalýar. Emma bu howdanda-da suwa düşülýärdi.
“Adamlarda başga alaç ýok. Suwa düşüp, dynç alar ýaly başga ýer ýok. Her hepde dynç günleri Awaza gitmäge bolsa her kimiň gurby çatmaýar. Şonuň üçinem adamlar şu ýerlere gelýärler” diýip, Sport kölüniň golaýyndaky suw howdanyna suwa düşmäge gelen paýtagtly Ýalkap gürrüň berýär.
Ýalkabyň aýdyşy ýaly, pýtagtyň golaýynda, diňe Gökdepe suw howdany diýäýmeseň, başga suwa düşer ýaly arassa köl ýa-da suw howdany ýok. Bu Gökdepe suw howdany hem paýtagtdan 40 kilometrden gowrak uzaklykda ýerleşýär.
Özi-de, Ýalkabyň sözlerinden çen tutsaň, şol suw howdanynda suwa düşmek üçin şertler çäkli. Ol bu barada şeýle diýýär: “Ol suw howdanynda plýaž, halas ediji ýa-da dynç almak üçin başga bir zat ýok. Özem daş bolýar”.
Şol bir wagtda 1962 ýylda döredilen Gurtly kölüniň suwy çekilip, plýažlaryny gamyş basypdyr. Bu kölüň kenarlarynda hem zir-zibilleriň depelerini görmek bolýar.
Sport kölüniň bolsa suwy çekilip, kölden diňe ulurak ýata suw aýtymy galypdyr. Diňe onuň öňki kenarlaryndaky plýažlar bu ýata suwuň öň köl bolandgyny ýatladýar. Bu kölüň köp bölegini gamyş basypdyr.
Geçen asyryň 90-njy ýyllarynda hem Gurtly we Sport kölleri köp adamly bolýardy. Tomus aýlarynda bu iki köl paýtagtlylaryň iň köp barýan ýerleridi. Ol wagtlar kölde suwa düşüp, gaýykda gezelenç edip bolýardy.


text:
Türkmenistanda prezidentlik saýlawlarynyň geçirilmegine sanlyja gün galdy. Saýlawlar nähili geçiriler? 12-nji fewralda boljak prezidentlik saýlawlaryndan Türkmenistanyň daşynda Orsýetde ýaşaýan raýatlar nämä garaşýarlar? Bu sowallar ýurduň içinde we daşynda köpleri gyzyklandyrýar.
Türkmenistanyň raýatlarynyň öz pikiri bilen açyk çykyş etmekden saklanýanlygy sebäpli Azatlyk Radiosy bu sowala jogap tapmak üçin Orsýet Federasiýasynda ýaşaýan türkmenleri, şol sanda Türkmenistanyň raýatlaryny öz içine alýan “Rus-Türkmen öýüniň ” başlygy Wladislaw Nemçinowa ýüzlendi. Söhbetdeşligi Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň Orsýet Federasiýasynda ýaşaýan raýatlary 12-nji fewral saýlawlaryna nähili garaýarlar we saýlawlardan nämä garaşýarlar?
Wladislaw Nemçinow: Umuman, adamlar saýlawlara kadaly garaýarlar. Köpler özgerişliklere umyt bildirýärler. Soňky döwürde Moskwadaky we Orsýet Federasiýasyndaky türkmen diasporasy adam sany taýdan ulalýar. Adamlar birleşýärler, Türkmenistana degişli meseleleri ara alyp maslahat edýärler. Köpçülik Türkmenstandaky saýlawlara ýagşy umyt bilen garaýar.
Azatlyk Radiosy: Ýagdaýlaryň gowulyga tarap özgermegine umyt bildirilýär diýdiňiz? Nähili özgerişliklere umyt baglanýar?
Wladislaw Nemçinow: Häzirki wagtda Orsýetde ýaşaýan türkmen raýatlaryny we, umuman türkmenistanlylary, has köp alada goýýan esasy mesele Türkmenistana baryp-gelmek bilen bagly. 2013-nji ýyl golaýlaýar. Türkmenistanyň kanunlaryna görä, raýatlar diňe bir pasporta eýe bolmaly bolarlar, bu türkmen raýatlarynyň häzirkisi ýaly iki pasportdan peýdalanyp bilmejegini aňladýar. Şeýle ýagdaýda pasportlaryň haýsy birini galdyrmaly, diýen mesele agyryly bir sorag bolup galýar we köpleri alada goýýar.
Azatlyk Radiosy: Häzirki wagtda Orsýetde näçe türkmen ýaşaýar we olardan näçe adam Türkmenistanyň raýaty?
Wladislaw Nemçinow: Ilat sanynyň monitoring barlaglary resmi taýdan geçirilmedi. Emma, biziň çaklamalarymyza görä, ortaça hasapdan 50 müň töwereginde diýsek ýalňyş bolmaz. Olaryň arasynda Orsýetiň raýaty bolmak bilen bir wagtda Türkmenistanyň raýaty bolan adamlar hem köp. Olaryň köpüsi türkmen pasportlaryny saklap galýarlar. Emma Orsýetde ýaşaýan türkmenistanlylaryň arasynda türkmen pasportyndan başga dokumenti bolmadyk adamlar hem az däl. Olar köplenç bu ýerde ýerleşmekde-de, Türkmenistana dolanmakda-da kynçylyk çekip, kösenýärler. Men ýakyn günlerde bir maşgala bilen duşuşdym. Olar kanunlary berjaý edýän we zähmet çekýän adamlar bolsalar-da, Orsýetdäki kanunlara laýyklykda, dokumentlerini sazlap bilmän kösenýärler. Olaryň Türkmenistana gaýtmaklary bilen bagly ýagdaýy hem çylşyrymly.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan öz raýatlaryny prezidentlik saýlawlaryna gatnaşdyrmak üçin ýurduň daşynda hem saýlaw uçastoklaryny döretdi. Orsýetdäki türkmen raýatlarynyň ses bermegi üçin döredilen şertlere nähili baha berýärsiňiz?
Wladislaw Nemçinow: Ses berişlik üçin Orsýetde diňe bir saýlaw uçastogynyň döredilmegi, guramaçylyk taýdan uly kemçilik diýip hasap edýärin. Ses berişlik nokady Türkmenistanyň ilçihanasynda bolansoň, Moskwada we Moskwa regionynda ýaşaýan türkmenlerde ses bermek üçin kynçylyk bolmaz. Emma Orsýetiň beýleki regionlarynda ýaşaýan türkmen raýatlarynyň nädip ses berişlige gatnaşyp biljegini göz öňüne getirmek kyn. Türkmenler hatda Kamçatkada, Wladiwostokda, Çita we Irkutsk ýaly paýtagtdan uzakdaky şäherlerde-de ýaşaýarlar. Türkmen häkimiýetleriniň bu adamlary ses berişlige gatnaşdyrmak düzgünlerini hatda göz öňünde tutanlygy hem şübheli görünýär.


text:
TÜRKMEN DÖWLET YKDYSADYÝET WE DOLANDYRYŞ INSTITUTY
2015/2016-njy okuw ýyly üçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär
1. Ykdysadyýet we hojalyk hukugy (hünärler: ykdysadyýet we hojalyk hukugy; maliýe hukugy; buhgalter hasaby we audit; statistika; ykdysady howpsuzlyk).
2. Menejment (hünärler: menejment; ykdysadyýetde we dolandyryşda maglumat ulgamlary; dünýä ykdysadyýeti; kärhananyň ykdysadyýeti we dolandyryşy; döwlet we ýerli dolandyryş; halkara maglumat işewürligi; makroykdysadyýet; ykdysady kibernetika).
3. Kompýuter tehnologiýasy (hünär: awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň we kompýuter tehnikasynyň programma üpjünçiligi).
4. Marketing (hünärler: marketing; zähmetiň ykdysadyýeti we bazary; hili dolandyrmak; ilatyň durmuş üpjünçiligini guramak; harytşynaslyk we harytlaryň ekspertizasy; jemgyýetçilik iýmitini guramak; täjirçilik).
5. Halkara işewürligi we menejment (hünärler: dünýä maliýe bazary; maliýe menejmenti).
6. Maliýe işi we karzlar (hünärler: pul dolanyşygy we karz; gymmatly kagyzlaryň bazary; baha kesmek işi).
Instituta umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik Türkmenistanyň raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek institutda (Aşgabat şäheri) aşakdaky möhletlerde geçirilýär:
- Lebap welaýaty — iýul aýynyň 30-31-i, awgust aýynyň 3-i we 5-i günleri
- Balkan welaýaty — awgust aýynyň 1-2-si, 4-i we 6-sy günleri
- Mary welaýaty — awgust aýynyň 7-8-i, 11-i we 13-i günleri
- Ahal welaýaty — awgust aýynyň 9-10-y, 12-si we 14-i günleri
- Aşgabat şäheri — awgust aýynyň 15-16-sy, 19-y we 21-i günleri
- Daşoguz welaýaty — awgust aýynyň 17-18-i, 20-si we 22-si günleri
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
ykdysadyýet we hojalyk hukugy; menejment; marketing; halkara işewürligi we menejment; maliýe işi we karzlar ugurlary - matematika, Türkmenistanyň taryhy, geografiýa;
awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň we kompýuter tehnikasynyň programma üpjünçiligi hünäri - matematika, fizika, Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- ykdysady hünärler boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň salgysy: Aşgabat ş., 1972 (Atatürk) köçesi, 73;
tel.: 48-62-71, 48-62-76.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Biden şu hepdede Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki bilen iki gezek gepleşik geçirdi we Yragyň Falluja şäherini “Al-Kaýda” bilen bagly söweşijilerden saplamak üçin hökümetiň alyp barýan söweşlerine goldaw bildirdi.
Ak tamyň metbugat-wekili Jaý Karneý žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Yragyň ýolbaşçylarynyň Anbar welaýatynyň ýerli tire-taýpa liderlerine ýüzlenendigini we söweşijilere garşy göreşde ýardam sorandygyny aýtdy we bu hereketi makullady. Şeýle-de Karneý Yrakda saýlawlaryň bellenen wagtynda geçiriljegini, ýurda berilýän ynsanperwer kömegiň mätäçlik çekýän adamlara paýlanýandygyny hem makullady. Karneý ABŞ-nyň Yraga halkara terrorçylyga garşy göreşde goldaw we ýardam berjegini aýtdy.
Şu hedäniň başynda Maliki ýene bir gezek “Al-Kayda” bilen bagly söweşijilere ýüzlendi we olardan Falluja şäherini terk etmegi talap etdi, bolmasa olaryň hüjüme sezewar boljagyny duýdurdy.
Anbaryň häzirki ýagdaýy
Geçen hepdede sünnüleriň köpçülik bolup ýaşaýan ýeri Fallujanyň birnäçe bölegini eýelän söweşijilere garşy durmak üçin şäheriň golaýynda tanklar ýerleşdirildi.
AÝ/AR-nyň Azat Yrak gullugy Anbar welaýatynyň paýtagty Ramadi şeherinde çarşenbe güni mekdepleriň we biznes nokatlarynyň açylandygyny habar berdi. Bu şäher geçen hepdede söweşijileriň elinden gaýdyp alnypdy.
Çarşenbe güni Falluja şäherinde-de durmuşyň kadalaşyp başlamagynyň käbir alamatlarynyň peýda bolandygy barada habar berildi. Ýol gözegçiligi boýunça polisiýa köçelerde öz işine başlapdyr.
Emma ýagdaýyň henizem dartgynly bolup galýandygy, şäheriň daşynda ýüzi nikaply ýaragly adamlaryň ýerleşýändigi barada habar berilýär.
Ýitgiler
Anbar welaýatynda dekabr aýynyň aýagynda başlanan söweşler zerarly wepat bolanlaryň sany barada entek takyk maglumat ýok. Hasabatlarda heläk bolanlaryň sany onlarça adam, diýlip kesgitlenýär.
Çarşenbe güni “Gyzyl haç” guramasy 13 müň maşgalanyň söweşlerden gutulmak üçin Fallujadan gaçandygy barada habar berdi.
Premýer-ministr Al-Maliki öz hökümetiniň “Al-Kaýda” bilen bagly toparlara garşy söweşinde goldaw bildirilendigi üçin halkara jemgyýetçiligine minnetdardygyny aýtdy.
Amerikan kömegi
Şu hepdede ABŞ Yraga raketalar we sürüjisiz uçarlar ýaly ýarag kömegini tizleşdirendigini mälim etdi. Şol bir wagtda-da Waşington amerikan harbylaryny ibermek mümkinçiligini ret etdi.
Analitikler Malikiniň şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümetiniň Anbar welaýatynda söweşijilere garşy harby çäreleriniň Yragyň sünni arap azlygy bilen hökümetiň arasyndaky dartgynlylygy güýçlendirip biljekdigini aýdýarlar.
Sünnüleriň we şaýylaryň arasyndaky dartgynlylyk Yraga ABŞ-nyň goşunlary girizilip, 2003-nji ýylda Saddam Huseýniň režimi agdarylyp, hökümete şaýylar ýolbaşçylyk edip başlandan soň güýçlendi.
Ýurtda ozal uzak wagtyň dowamynda häkimiýet başynda bolan sünni azlygy şaýylary özlerini hökümeti dolandyrmakdan üzňeleşdirmäge synanyşmakda aýyplaýarlar.


text:
Parahatçylygy goraýjy halkara güýçleri şu ýylyň aýagyna çenli Owganystany terk ederler. Bu hem Owganystanda howpsuzlyk aladalaryny güýçlendirýär. Bu aladalar söweşijileriň barha güýçlenip barýan we türkmenleriň köpçülikde ýerleşýän demirgazyk Owganystanda hasam ýiti duyulýar.
Eýýäm türkmenleriň köpçülikde ýaşaýan ençeme etrabyna we şäherçesine “Talybanlar” tarapyndan kontrollyk edilýär. Bu hem şol etraplarda ýaşaýan türkmenlere, esasanam türkmen studentlerine we olaryň bilim almak mümkinçiligine täsirini ýetirýär.
Eýsem, “Talybanyň” kölegesinde bilim alýan owganystanly türkmen studentleri öz gündelik durmuşlarynda, bilim almak ugrundaky tagallalarynda nähili ýagdaýlary başdan geçirýärler? Dünýä Türkmenleri gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu temadan gürrüň ederis.
Sizi hem öz pikiriňizi aýtmaga çagyrýarys. Öz pikirdir garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz. Eger gepleşigimize gatnaşmak isleseňiz, biziň bilen habarlaşyň, salgymyz hat@azatradio.org.


text:
2014-nji ýylda "Google"-de iň köp gözlenen söz "Robin Williams" bolupdyr. Gollywudyň iň meşhur komediýa ussatlarynyň biri bolan Robin Williams awgustda dünýeden ötdi. Ol, internetde gözlenýänleriň arasynda futbol boýunça dünýä bäsleşiginden, Ukrainada urlup ýykylan Malaýziýanyň uçaryndan, eboladan, "Yslam döwletinden" hem has öňe saýlanypdyr.
Has köp gözlenen on sözüň sanawynyň tertibi, ynha, şeýle:
"Google"-de aýratynlykda dürli ugurlar boýunça has köp gözlenen sözleriň hasabaty hem açyklanypdyr. Aktrisa Jennifer Lawrens "Şahsyýetler" bölüminde asly ermeni bolan pornoaktrisa Kim Kardashiandan öňe geçip, 1-nji orny eýeläpdir.
Iň köp gözlenen nahar "pitsa" bolupdyr. Iň köp gözlenen piwo "Budweiser", iň köp gözlenen kokteýl içgisi "Margarita", iň köp gözlenen diýeta "Paleo" bolupdyr.
Durnuksyzlygyň höküm sürýän ýurdy bolan Ukraýinada bolsa iň köp gözlenen "Molotow kokteýli" bolupdyr.
Ady iň köp gözlenen sportçular:


text:
Halkara Gyzyl Haç komiteti ýaragly konfliktler dowam edýän ýerlerde medisina işgärlerine garşy hüjümleriň artmagy bilen bagly alada bildirdi.
Bu mesele bilen bagly ýaýradylan hasabatda medisina işgärlerine garşy hüjüm amala aşyrylan 16 ýurduň sanawy getirilýär. Olaryň arasynda Liwiýa, Somali we Owganystan ýaly ýurtlar bar.
Halkara Gyzyl Haç guramasynyň baş direktory Iwa Dakkorda medisina işgärlerine garşy amala aşyrylýan hüjümleriň halkara kanunçylygyny bozýandygyny aýdyp, şeýle hereketleriň netijesinde kömege mätäç millionlarça adamyň medisina hyzmatyndan mahrum bolup galýandygyny belledi.


text:
Penşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagty Bakuda media azatlygyna çagyryş edip, demonstrasiýa gurnan protestçiler polisiýa güýçleri bilen çaknyşdylar.
Azerbaýjanyň oppozisiýasy Bakuda geçirilýän halkara “Ýewrowideniýe” aýdym-saz festiwalyna gabatlap, halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni ýurtdaky ynsan hukuklarynyň ýaramaz ýagdaýyna çekmek maksady bilen, şu hepde protest demonstrasiýalaryny gurnamaklyga çalyşýar.
Penşenbe güni Bakudaky Telewideniýe merkeziniň öňünde 30 töweregi adam piket geçirmäge synanyşanda, polisiýa olaryň aglabasyny öňünden taýýarlanyp goýlan maşynlara dykyp, alyp gitdi.
Aradan az salym geçensoň, tussag edilenler boşadyldy. Emma ýurduň Içeri işler ministrligi tussaglykda ýene kimlerdir-birleriniň galandygy ýa galmandygy barada maglumat bermekden saklandy.
Anyk talaplar edildi
Bakuwyň merkezinde demonstrasiýa ýygnananlar Milli telewideniýeden syýasy oppozisiýa üçin ýörite efir wagtynyň berilmegini talap ediji plakatlary göterip, çagyryşlar bilen çykyş etdiler.
Mundan daşary, käbir aktiwistler Azerbaýjanda demokratik prinsipler esasynda azat saýlawlaryň geçirilmegi baradaky çagyryşlary-da öňe sürdüler.
Bu demonstrasiýanyň öňýany, ir bilen “Jemgyýet Palatasy” atly oppozision hereketiň liderleri Gulaga Aslanly bilen Tofik Ýakublyny, şeý hem oppozision Halk Fronty partiýasynyň lideriniň orunbasary Gözel Baýramlyny-da polisiýa tussag etdi.
Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugy bu oppozision liderleriň berneme soňra ýenil pul jerimesi bilen azatlyga goýberilendiklerini habar berdi. Aktiwistler oppozisiýa liderleriniň ir bilen tussag edilmeklerine Bakudaky demonstrasiýalaryň öňüne böwet bolmak üçin görlen çäre hökmünde baha berýärler.
“Human Rights Watch” guramasynyň soňky hasabatyna görä, häzirki wagt Azerbaýjanyň türmelerinde öz professional işleri bilen baglanyşykly azyndan bäş žurnalist we iki blogger türme tussaglygynda saklanýar.


text:
Meni jogapkärli döwlet wezipesine dalaşgär hökmünde hödürlän raýatlaryň teklipçi toparyna çuňňur hoşallygymy bildirýärin we olara işlerinde uly üstünliklerarzuw edýärin.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Watanymyzyň her bir güni şanly we taryhy wakalara beslenýär, ruhy gymmatlyklarymyz täze many-mazmuna eýe bolýar. Bu ajaýyp zamanada ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynda ösüşler gazanylýar, türkmen halkynyň gadymy däp-dessurlary, baý milli tejribeleri gaýtadan dikeldilýär.
Döwletimiziň rowaçlanmagy üçin jemgyýetimiziň has-da jebisleşmegi, milletiň agzybirligini, halkyň döredijilikli zähmetini höweslendirmek zerurdyr. Agzybirlik, asudalyk we jebislik biziň üstünliklerimiziň gözbaşydyr.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistan durmuş-ykdysady taýdan batlydepginler bilen ösdi. Soňky ýyllarda ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň ösüş depgininiň ýokary bolmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Döwletimiziň hukuk binýadyny pugtalandyrmak, onuň demokratik esaslaryny has-da giňeltmek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmek bilen birlikde, ýurdumyzy ösdürmek babatda uzak möhletleýin, toplumlaýyn maksatlary we özgertmeleri durmuşa geçirmek boýunça öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilýändigi aýratyn bellenilmäge mynasypdyr.
Türkmenistan öz daşary syýasatyny ynsanperwerlik, hoşniýetlilik ýörelgeleri esasynda alyp barýar.Döwletimiz parahatçylygy öňe sürýän ýurt hökmünde özüni halkara derejesinde tanatdy. Munuň özi saýlanylyp alnan ýoluň dogrudygyny görkezýär.
Ýurdumyzyň ykdysadyýetini mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, innowasiýa tehnologiýalarynyň, ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlarynyň iş tejribesine ornaşdyrmagyna aýratyn üns berler.
Gara we demir ýollaryň, gaz we elektrik geçirijileriň gurluşygy dowam etdiriler.Olar döwletimiziň ykdysady ösüşine oňyn täsirini ýetirer. Mundan başga-da, gyzyklanma bildirýän taraplar bilen türkmen gazyny, elektrik energiýasyny daşarky bazarlara eksport etmegi diwersifikasiýalaşdyrmagyň mümkinçilikleri öwreniler.
Türkmenistan amatly geosyýasy ýagdaýda ýerleşýän,baý uglewodorod gorlaryna eýe bolan ýurtdyr. Şuny nazarda tutup, biz geljekde hemägirt uly ykdysady we tebigy mümkinçilikleri türkmen halkynyň häzirki we geljekki nesilleriniň bähbitlerineüstünlikli durmuşa geçirmekde iri möçberli işleri amala aşyrarys.
Energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmagyň geljegi uly amatly ýollaryny we usullaryny kesgitläris.
Ýurdumyzyňörän baý tebigy ýataklarynyň onlarçasyny özleşdirmegi dowam etdireris.
Hereket edýän we täze gaz geçirijileriniň ulanylyşyny has-da kämilleşdirmegi maksat edinýäris.
“Türkmenistanyň Nebitgaz senagatyny 2030-njy ýyla çenli döwürde ösdürmegiň milli Maksatnamasynda” nebitiň we gazyň çykarylyşyny we gaýtadan işlenilişini birnäçe esse artdyrmak göz öňünde tutulýar. Geljekde biz bu ulgamyň işini has-da kämilleşdirmegi göz öňünde tutýarys.
Gury ýerde, uglewodorod çig malynyň ýataklaryny gözlemek hem-de olary çykarmak, şeýle hem Hazar deňziniň türkmen böleginiň ýangyç serişdeleriniň ýataklaryny özleşdirmegi dowam etdireris.
Turba geçirijiler, desgalar we kommunikasiýalar ulgamynda nebitgaz toplumynyň kämil düzümini dörederis. Nebiti gaýtadan işlemek we nebitgaz hem-de himiýa pudaklaryny ösdürmek bu ulgamyň ileri tutulýan ugrudyr. Bu maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi ýurdumyzyň içerki syýasatynyň esasy ugry bolar.
Ýurdumyzda dürli maksatly binalary gurmak boýunça uly möçberli işler ata Watanymyzyň rowaçlygynyň, ilatyň bagtly we eşretli ýaşaýşynyň üpjün edilmeginiň hatyrasyna berjaý edilýär. Şu nukdaýnazardan ugur alyp, ýurdumyzyň dürli ýerlerinde gurulýan ähli amatlyklary bolan täze ýaşaýyş jaýlarynyň, obadyr-şäherleriň gurluşygyny batly depginler bilen dowam etmek esasy wezipe bolar.
Bilim hem-de saglygy goraýyş we medeniýet ulgamlarynyň ösdürilmegine aýratyn üns bereris. Täze mekdepleri we çagalar baglaryny, ýokary we ýörite okuw mekdepleriniň binalaryny, täze hassahanalary we bejeriş-dynç alyş öýlerini we merkezlerini, medeni-durmuş maksatly desgalary gurmak we olary häzirkizaman enjamlary bilen üpjün etmek çaltlandyrylan depginlerde dowam etdiriler.
Oba ilatyny arassa agyz suwy bilen üpjün etmek üçin suw arassalaýjy desgalary, suw geçirijileri gurmak işleri alnyp barlar.
Ýaşaýyş jaýyny satyn almak we hususy jaý gurmak isleýänlere ipoteka karzlaryny bermegiň tertibi saklanyp galar, gurluşyk guramalaryna ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy üçin karzlaryň möçberlerini her ýyl artdyrarys. Şäherlerde, şäherçelerde we obalarda durmuş-ýaşaýyş maksatly desgalaryň gurluşygy barada kabul edilen maksatnamalaryň gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegi dowam etdiriler.
Ýurdumyzyň oba hojalygyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň netijesinde daýhanlara oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmek üçin öndürijilikli işlemäge, yhlasly zähmeti bilen öz maddy ýagdaýyny ýokarlandyrmaga ähli şertler dörediler, obasenagat toplumynyň maddy-tehniki binýady has-da pugtalandyrylar.
Oba hojalyk pudagynda pagta we bugdaý hasylyny ýetişdirmekden başga-da, ýyladyşhanalaryň, guşçulyk we maldarçylyk toplumlarynyň gurluşygyny dowam etdireris. Gök we bakja ekinleriniň hasyllylygynyň ýokarlandyrylmagyna uly üns bereris.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilmegine aýratyn üns bermek bilen birlikde daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberleriniň artdyrylmagyna uly ähmiýet bereris.
Obasenagat toplumyna maýa goýumlaryň möçberi artdyrylar, olar täze ýerleri özleşdirmäge, suw howdanlarynyň kuwwatlylygyny artdyrmaga, zerur oba hojalyk tehnikasyny, ösümlikleri goraýan himiki serişdeleri satyn almaga gönükdiriler. Tohumçylyk, seleksiýa işi we ösen tehnologiýany önümçilige ornaşdyrmak hem pudagy ösdürmegiň möhüm wezipeleri bolup durýar.
Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşi hususy telekeçiligiň ösdürilmegine uly itergi berdi. Biziň işewürlerimiz daşary ýurtlaryň iri kompaniýalarynyň iş ýörediş usulyny öwrenmek bilen, özleriniň iş tejribelerini barha kämilleşdirýärler. Halkymyzyň "Ökdeden öwrenmek aýyp däl" diýen pähimi bar. Häzir olar köp sanly senagat, ýaşaýyş-durmuş maksatly desgalaryň we ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny alyp barýarlar. Kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak, olara ýeňillikli karzlaryň berilmegi dowam etdiriler.
Köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň we sportuň ösdürilmegi Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Bu syýasat milletiň saglygynyň berkidilmegine, düýpli özgertmeler ýoly bilen ynamly öňe barýan Watanymyzyň geljegi bolan, beden taýdan berk we ruhy taýdan baý ýaş nesliň terbiýelenilmegine gönükdirilendir.
Şu işleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine häzirki wagtda ähli welaýatlarda stadionlaryň, sport toplumlarynyň gurulmagy, olaryň häzirki zaman enjamlary bilen enjamlaşdyrylmagy hem aýdyň subutnamadyr. Paýtagtymyzda Merkezi Aziýada iň iri sport toplumy - Olimpiýa şäherjiginiň gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. 2017-nji ýylda AşgabatdaÝapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Bu iri sport çäresiniň ýokaryderejede geçirilmeginiň ýurdumyzyň dünýädäki abraýyny belende göterjekdigine ynanýarys.
Sport we olimpiýa hereketini höweslendirmek we ösdürmek, oňa ýaşlary işjeň çekmek, türkmenistanlylarda çagalyk ýyllaryndan başlap bedenterbiýe bilen meşgullanmaga höweslendirmek, sagdyn durmuş ýörelgesiniň, zähmetsöýerligiň we döredijiligiň esasynda duran gymmatlyklary berkarar etmek biziň esasy wezipämize öwrüler.
Ýurdumyzyň syýahatçylyk mümkinçiliklerini giňden özleşdirmek, syýahatçylyk pudagyny ösdürmek, syýahatçylara döwrebap we amatly dynç alyş şertlerini döretmek, ulgamy ykdysady taýdan berkitmek döwletimizde alnyp barylýan işleriň möhüm ugry bolar.
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda dynç alyş merkezleriniň we ýokary derejeli myhmanhanalaryň gurluşygyny dowam etdireres. Ýurdumyza dünýäniň çar künjeginden gelýän syýahatçylaryň sanynyň has-da artdyrylmagy üçin Watanymyzyň dikeldiş-sagaldyş mümkinçiliklerini wagyz etmek biziň baş wezipämiz bolar.
Türkmenistanda her bir raýatyň ýaşamaga, zähmet çekmäge, dynç almaga, saglygyny goramaga, bilim almaga, maşgala gurmaga, abadanlaşdyrylan ýaşaýyş jaýyny edinmäge, ylmy-döredijilik bilen meşgullanmaga Türkmenistanyň Konstitusiýasy tarapyndan kepillendirilen hukuklaryny goramagy dowam etdireris. Bu wezipeler ilatymyzyň girdejilerini yzygiderli artdyrmakdan, zähmet haklaryny, pensiýalary, talyp haklaryny, döwlet kömek pullarynyň möçberini artdyrmakdan, durmuş ýeňilliklerini saklap galmakdan, maşgalany maddy taýdan goldamakdan ybaratdyr.
Döwlet ýaşaýyş jaý gaznasynyň ýaşaýyş jaýlarynyň göni görnüşinde hususylaşdyrylmagyny-muzdsuz berilmegini, raýatlaryň ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagyna ýardam bermegi dowam etdireris.
Halkymyzyň abadan durmuşy, döwletimiziň kuwwatynyň berkemegi, mähriban Watanymyzyň abraýynyň dünýäde mundan beýläk hem artmagy ugrunda yhlasly we tutanýerli zähmet çekeris.
Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna gatnaşýan saýlawçylaryň Watanymyzyň mundan beýläk hem rowaçlanmagy ugrunda alnyp barylýan işleri mynasyp dowam etdirip biljek dalaşgäre öz seslerini berjekdiklerine berk ynanýaryn.
Hormatly Prezidentimizi, beýleki dalaşgärleri we türkmen halkyny ýetip gelýän Täze ýyl bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Durdyýew Ramazan Mustapakulyýewiçiň terjimehaly
1963-nji ýylyň 18-nji fewralynda Lebap welaýatynyň Galkynyş etrabynda doguldy.
1985-nji ýylda Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutyny inžener himik-tehnolog hünäri boýunça tamamlady.
1985-nji ýylda Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň enjamlar bilen abzallaşdyrmak bölüminiň inženeri wezipesinde zähmet ýoluna başlady.
1989-1998-nji ýyllar aralygynda bu zawodyň haryt çig-mal sehiniň haryt çig-mal uçastogynyň başlygy, haryt çig-mal sehiniň başlygy, maddy-tehniki üpjünçilik bölüminiň başlygy, direktoryň täjirçilik işleri boýunça orunbasary, şeýle hem ulaglar bölüminiň başlygy wezipelerinde işledi.
1998-2000-nji ýyllarda “Türkmendökünhimiýa” döwlet konserniniň Lebap welaýatyndaky Galkynyş etrap bazasynyň direktory wezipesinde işledi.
2001-2014-nji ýyllarda Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň maddy-tehniki üpjünçilik bölüminiň başlygynyň orunbasary, maddy-tehniki üpjünçilik we enjamlary taýýarlamak bölüminiň başlygy, ulaglar we umumy meseleler boýunça direktoryň orunbasary boldy.
2014-nji ýylyň dekabr aýyndan bäri Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory.
Maşgalaly, üç çagasy bar.
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşginde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annanepesow Maksat Kowusowiçiň saýlawçylar bilen duşuşygynyň geçirilýändi...
Mary, M.Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine dalaşgär, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesowyň saýlawçylar bilen duşuşygy...
Türkmenabatda Lebap welaýatynyň saýlawçylarynyňýokary döwlet wezipesine raýatlaryň teklipçiler topary tarapyndan görkezilen dalaşgär, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew bilen duşu...
Daşoguzda Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – “Rysgal” Paýdarlar-täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy, Mejlisiň deputaty Bekmyrat Atalyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. N...
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Mejlisiň deputaty, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory Ramazan Durdyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. Türkmenbaşydaky nebiti...
Änew şäheriniň Medeniýet öýünde saýlawçylaryň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Gurbanow bilen duşuşygy geçirildi, oňa welaýatyň jemgy...
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşyklarynyň geçirilýändigini hab...
Köp partiýalylyk şertlerinde geçiriljek, 2017-nji ýylyň taryhy wakasyna öwrüljek Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna görülýän taýýarlyk işleriniň çäklerinde birnäçe guramaçylyk işleri alnyp bary...


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda polisiýanyň bir aýal işgäri daşary ýurtly raýaty atyp öldürdi.
NATO-nyň metbugat wekiliniň beren maglumatyna görä, Owganystanyň Milli polisiýasyna tälim beren daşary ýurtly erkek, polisiýanyň binasynda atylypdyr.
Bu aralykda ýurduň Jowzjan welaýatynda bir polisiýa işgäri özüniň bäş kärdeşini atyp öldürdi. Ýerli polisiýa başlygy Abdullah Aziz Ghairatyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, hüjümçi gaçyp “Talyban” söweşijileriniň hataryna goşulypdyr. “Talyban” hereketiniň metbugat wekili muny tassyklady.


text:
Salam Hormatly Lukman. Meniñ esasy gündeki problemalarymyñ biri saçymyñ seyreklemegi. Saç näme sebäpden düshýär? Saç düşmegiñ öñüni nädip alyp bolyar? Tohum yzarlasa, öñüni alyp bolmazmy? Eger tohum yzarlaýan bolsa, saç ekdirip bolyarmy? Aşgabatda saç ekip berýän merkezler barmyka? Bahasy nähilikä? Başga-da haysy dermanlaryñ kömegi degip biler? Biocxin diyip Türkiýede öndürilen şampun bar, ýöne kän täsiri yok. Saç dökülmä garşy nämeler ulanyp bolar?
Minnetdarlyk bilen, Durdy.
Hormatly Durdy!
Saçyň seýreklemegi we düşmegi deri ýokançlyklarynyň, endokrin ulgamynyň näsazlyklarynyň, genetiki töwekgelçiliginiň netijesinde ýüze çykyp biler.
Häzirki wagtda saçyň düşmeginiň öňüni almakda derman serişdeleri (ewkanil, minoksidil, prokapil, trikoksen, emodil losýony), ozenoterapiýa, lazer bilen bejergi, mezoterapiýa (dermany derä goýbermek) usullary ulanylýar.
Saçy oturtmagyň hem her adam üçin görkezmeleri bolup, ol dürli usullarda geçirilýändir. Saç follikulalaryny oturtmak bilen meşgullanýan merkezleriň Aşgabatdaky salgylary barada bizde maglumat ýok. Ol merkezleriň Sankt-Peterburgda, Moskwada, Tbilisiýada işleýänligi bize bellidir.
Saçyňyzyň düşmeginiň sebäbini we öňüni alyş usullaryny anyklamak üçin triholog lukmana ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.
Bu babatda has doly maglumat almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Saçyň düşmeginiň sebäpleri we bejergisi" atly makalany okamagyňyzy maslahat berýäris.
Saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Salam hormatly Lukman Soraglara jogap bersenz hosal bolardyk
Begenç, saýtyň maksady Türkmen jemgyýetiniň saglyga degişli meselelerini gozgaýan, öwrenýän we olaryň çözgüdi babatda pikir alyşmaga mümkinçilik döredýän saýt. Saýty köpsanly lukmanlar, studentler, adaty adamlar okaýarlar. Maglumatlaryny, tejribelerini paýlaşarlar diýp umyt edýäris. Soragyňyzy Saglygyň V-Kontakte sahypasyna hem goýduk. Sag-aman geziň.
Salam hormatly Lukman Soraglara jogap bersenz hosal bolardyk
Salam! Lukmanlarymyzyň ählisi işden boş wagtlary saýtymyz bilen hyzmatdaşlyk edýärler. Soragyňyza çalt jogap almak üçin öz maşgala lukmanyňyza ýuzlenmegiňizi maslahat berýäris. Saýtda 'gözleg" diiýp ýazylan ýere ýazyp isleýan temalaryňyzy gözlap, tapyp bilersiňiz.
Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şenbe güni Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland Malide harby operasiýalary alyp barýan fransuz goşunlarynyň ýerleşýän ýerine gysga sapara bardy.
Ol bu saparynyň barşynda Malidäki yslamçy söweşijilere garşy harby operasiýalary indi afrikan goşunlaryna tabşyrmak meselesi barada-da gepleşik geçirmekligi planlaşdyrýar.
Fransua Ollandyň ýany bilen Fransiýanyň daşary işler ministri, goranmak ministri we ösüş ministri-de bu ýurda bardylar.
Soňky günler fransuz goşunlarynyň harby operasiýalary netijesinde Malidäki ekstremistik söweşijiler ýurduň demirgazygyndaky öz kontrollyklarynda saklan ilatly punktlarynyň aglabasyny terk edip, demirgazyk serhet ýakalaryna çekildiler.


text:
Awstraliýada bir kanun firmasy Malaýziýa Howaýollarynyň 2014-nji ýylda urlup ýykylan ýolagçy uçarynyň (MH17) pidalarynyň adyndan Orsýetiň we prezident Wladimir Putiniň kompensasiýa tölemegini talap edip, şikaýat arzasyny ýazdy.
21-nji maýdaky habarlarda LHD aklawçylar firmasynyň 9-njy maýda Ýewropanyň Adam hukuklary suduna beren arzasynda pidalaryň ýakyn garyndaşlarynyň 33-siniň adynyň getirilýändigi aýdylýar.
Bu arzada her ýolagçy üçin 10 million dollar kompensasiýa soralýar. Malaýziýanyň ýolagçy uçary 2014-nji ýylyň 17-nji iýulynda, Ukrainanyň asmanynda, orsýetçi separatistleriň kontrollyk edýän ýerinde heläkçilige uçardy. Onuň bortunda 298 adam bardy, olaryň 28-si awstraliýalydy.
Bu uçar Amsterdamdan Kuala-Lumpura barýardy. Gollandiýanyň Howpsuzlyk geňeşiniň geçen ýyl gelen netijelerine görä, ol uçar Orsýetde ýasalan ýer-asman raketasy bilen urlup ýykyldy.


text:
Türkmenistanda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna toplumlaýyn taýýarlyk görmegiň çäklerinde uly işler alnyp barylýar. Bu oýunlar 2017-nji ýylda türkmen paýtagtynda, Olimpiýa şäherjiginiň binýadynda geçiriler.
Şu maksat bilen Olimpiýa oýunlaryny we iri sport çärelerini geçirmegiň iň gowy tejribesi öwrenilýär, sport ulgamynda olimpiýa desgalaryny dolandyrmakda, şeýle hem habarlar goldawy we şeýle çäreleri wagyz etmek babatda ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň hünärmenleriniň arasynda tejribe alyşmak ýola goýuldy. Öňde boljak Aziada — 2017 diňe bir milli sport senenamasynda däl, eýsem, dünýä möçberinde iň aýdyň we üýtgeşik tomaşaly wakasyna öwrüler.


text:
Russiýa hil taýdan barlaglaryň ýetmezçilik edýändigini aýdyp, Ukrainadan Moskwa getirilýän ähli süýt önümleriniň importyny gadagan etdi.
Bu hereket, Ukraina Ýewropa Bileleşigi bilen erkin söwda paktyna gol goýandan soň, iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň ýaramazlaşýandygyny görkezýän iň soňky alamatdyr.
Russiýanyň “Rosselhoznadzor” iýmit we oba-hojalyk derňew gullugynyň metbugat wekili, Ukrainanyň süýt önümlerinde ýokary derejeli antibiotikleriň we bakteriýalaryň üsti açylandan soň, gürrüňi gidýän gadagançylygyň girizilendigini aýtdy.
Ukrainanyň süýt önümlerini Russiýa import etmek baradaky gadagançylyk 28-nji iýuldan başlap güýje girer.
Şu aýyň başynda Moskwa Moldawanyň et we bag-bakja önümlerini Russiýa import etmegi hem gadagan edipdi. Moldawa hem iýun aýynda Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýupdy.


text:
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti Jelalabatda bolan çaknyşyklardan soň, şu gün şol ýerde adatdan daşary ýagdaý yglan etdi.
Etniki toparlaryň arasynda bolan wakada iki adam heläk bolup, 50-ä golaý adam ýaralandy.
Wagtlaýyn hökümet tarapyndan bu barada ýaýradylan beýanatda adatdan daşary yagdaýyň şu günden başlap iýun aýynyň 1-ne çenli öz güýjünde galjakdygy aýdylýar.
Bu höküm wagtlaýyn hökümetiň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa tarapyndan çykaryldy. Şol karara görä, Jelalabatda agşam sagat 8-den başlap irden 6-a çenli köçelere çykmak gadagan.
Mundan ozal etniki gyrgyzlaryň özbekler tarapyndan maliýeleşdirilýän uniwersitete girmäge synanyşanlygy sebäpli ýüze çykan dartgynlykda ok atyş hem bolupdy.
Otunbaýewa şu gün Bişkekde žurnalistlere beren interwýusynda ýagdaýyň gözegçilikde saklanýandygyny aýtdy.
Geçen hepde Jelalabatda öňki prezident Kurmanbek Bakyýew bilen wagtlaýyn hökümetiň tarapdarlarynyň arasynda-da çaknaşyk bolupdy.
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa şu günki bolan waka barada ýaýradan beýanatynda bu bulagaýçylygyň aňyrsynda Bakyýewiň tarapdarlarynyň bardygyny öňe sürdi.


text:
Siriýadaky ýagdaý we Eýranyň dawaly ýadro programmasy Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň duşenbe güni Ysraýyla 24 sagatlyk saparynyň gün tertibiniň esasy meselesi boldy.
Putin Ysraýyla soňky gezek 2005-nji ýylda sapar edipdi. Şol sapar Orsýetiň prezidentiniň ýewreý döwletine eden ilkinji sapary bolupdy.
Ýurda gelip düşeninden soňra, Putin Ysraýylyň prezidenti Şimon Peres bilen kenarýaka Netanýa şäherinde Ikinji Jahan urşunda Sowet goşunynyň nasistik Germaniýa garşy göreşde gazanan ýeňşine bagyşlanan ýadygärligiň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
“Faşizmi basyp ýatyran Orsýetiň şu günki gün çalymdaş howpuň abanmagyna ýol bermejekdigine berk ynanýaryn. Ne Eýranyň howpuna, ne-de Siriýadaky gandöküşlige [Orsýet] ýol bermez” diýip, Peres dabarada eden çykyşynda nygtady.
Günüň dowamynda Putin Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen hem duşuşdy.
Gepleşiklerden soň eden çykyşynda Orsýetiň prezidenti Eýranyň ýadro programmasy we Siriýadaky ýagdaýlar boýunça “jikme-jik” maslahat edendiklerini aýtdy. Ol bu meseleleriň diňe gepleşikler arkaly çözülmelidigini nygtady.
“Arap Bahary diýlip atlandyrylan hereketleriň başlanan döwründe demokratik özgerişikleriň daşky güýçleriň goşulmazdan siwilizlenen görnüşde geçmelidigini Orsýet öz ýaranlaryny yzygiderli ynandyrmaklyga çalyşdy” diýip, Putin belledi.
Netanýahunyň aýtmagyna görä, Eýranyň ýadro öndürmeginiň Ysraýyla we dünýäniň beýleki ýurtlaryna howp abandyrýandygy barada Ysraýyl we Orsýet ylalaşypdyrlar.
Şeýle hem, ol Eýran meselesi boýunça Ysraýylyň esasy talaplaryny mälim etdi.
“Halkara jemgyýetçiligi Eýranyň öňünde üç sany açyk talaby goýmaly: Eýran urany baýlaşdyrmagy bes etmeli, şu wagta çenli baýlaşdyrylan ähli urany Eýrandan çykarmaly we Komuň golaýyndaky ýerasty ýadro desgasyny ýapmaly. Şeýlelikde, meniň pikirimçe, häzir iki iş edilmeli: sanksiýalary berkitmeli we talaplary güýçlendirmeli” diýip, Netanýahu aýtdy.
Sişenbe güni Putin Iordaniýa barmazyndan ozal Palestina sapar eder.
Saparyň öň ýanynda daşary syýasat boýunça Orsýetiň prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow Putiniň bu saparynyň “regionyň Orsýet üçin möhümdigine ünsi çekmek üçin gurnalandygyny we regionda Orsýetiň pozisiýasyny berkitmeklige gönükdirilendigini” aýtdy.
Eýran sanksiýalary
Ysraýyl we onuň günbatarly ýaranlary, urany baýlaşdyrmagy togtatmak baradaky görkezmeleri ret edýänligi sebäpli, Eýrana garşy berk sanksiýalary girizmekligi talap edip gelýärler.
Ýsraýyl Eýranyň ýadro ýaragyny öndürmek mümkinçiliginiň özüne howp abandyrýandygyny we Eýranyň ýadro desgalaryna garşy harby hüjümleri amala aşyrmaklygy aradan aýyrmaýandygyny aýdýar.
Eýran bolsa atom ýaragyny öndürmek meýliniň ýokdugyny aýdýar.
Orsýet Eýranyň ýadro programmasy boýunça BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň ozalky dört sanksiýasyna goşuldy, ýöne Hytaý bilen bilelikde bu ugurdaky soňky çärelere garşy çykdy.
Mundan ozal Orsýetiň gatnaşmagynda Eýran bilen dünýäniň ösen alty ýurdunyň Moskwada geçiren gepleşikleri uly netije bermedi.
Siriýadaky dawa boýunça Orsýet bilen Günbataryň arasyndaky gepleşikler hem haýal barýar. Siriýanyň režimi Sowet döwründe Orsýetiň ýarany bolupdy we häzir Siriýa Orsýetiň ýaragyny satyn alýan Ýakyn Gündogaryň esasy ýurdy bolmagynda galýar.
Siriýa garşy BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň girizen sanksiýalaryna Hytaý bilen bilelikde Orsýet iki gezek garşy durdy.
Assadyň wezipesinden gitmegi üçin edilýän çagyryşlara, şeýle hem daşky güýçleriň goşulmagyna Orsýet berk garşy çykdy.
Orsýet Siriýa meselesi boýunça BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş agzasynyň we Siriýanyň goňşy döwletleriniň gatnaşmagynda halkara konferensiýany geçirmeklige çagyryş edýär.


text:
Duşenbe güni Moskwanyň şäher sudy “Pussy Riot” pank aýdymçylar toparynyň üç agzasynyň şikaýaty boýunça diňlenşige ýygnandy we ony 10-njy oktýabra çenli yza çekmek barada karara gelinendigini yglan etdi.
Awgust aýynda bu topardan üç gyz dini ýigrenje esaslanýan huligançylykda aýyplanyp, iki ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Olar Wladimir Putine garşy Moskwanyň prawoslaw ybadathanasynyň öňünde aýdym aýdypdylar.
Başlyklyk eden sudýa Larisa Polýakowa höküm edilen üç gyzyň biri Ýekaterine Samutsewiç öz aklawjylaryndan ýüz öwrendigini aýdanyndan soň, diňlenişigi yza çekdirdi.
Polýakowa diňlenişigiň 10-njy oktýabrda geçiriljekdigini yglan etdi.
Polýakowa: “Sudýalar diňlenişigiň 10-njy oktýabrda ir sagat 11-de suduň häzirki jaýynda geçiriljekdigi barada karara geldiler. Kanunda görkezilişi ýaly (Ýekaterina) Samutsewiç täze aklawjy tutunmaly. Täze aklawjy öz wezipelerini kabul etmek üçin indiki diňlenşige çenli bu iş bilen tanyşmaly bolar”.
Sudýalar bu ýagdaýyň diňlenşigiň yza çekilmegi üçin ulanylýan usuldygyny aýtdylar.
22 ýaşly Nadežda Tolokonnikowa, 24 ýaşly Maria Alýohina we 30 ýaşly Samutsewiç mart aýynda Moskwanyň baş kelisesinde aýdym aýdyp, tans edendikleri we Orsýeti Putinden halas etmegi sorap pank dogasyny okandyklary üçin tussag edildiler.
Mundan soň Wladimir Putin üçünji möhlete prezident saýlanypdy.
Ybadathananyň öňünde aýdym-saz eden bu gyzlar awgust aýynda geçirilen sudda rus prawoslaw kelisesiniň Putini goldaýandygyna protest bildirendiklerini we dindarlaryň göwnüne degmek meýilleriniň bolmandygyny aýtdylar.
Toba etmeklige çagyrylýar
Ýekşenbe güni rus prawoslaw kelisesi bu üç gyzy suduň rehimini gazanmak üçin toba etmeklerine çagyrdy.
Kelisäniň bu barada ýaýradan beýanatynda eger-de gyzlar “eden etmişlerine puşman edip, toba etseler”, olaryň sözleri “ünsden geçmez” diýilýär.
Bu gyzlaryň garşysyna höküm çykarylmagy halkara jemgyetçiliginiň arasynda aladalary döretdi.
Duşenbe güni berk howpsuzlyk güýçleriniň ýerleşdirilmegine garamazdan suduň jaýynyň daşynda bu aýdym-saz toparynyň tarapdarlarynyň onlarçasy gyzlara raýdaşlyk bildirip, ýörüşe çykdylar.
Kremliň tarapdary “Naşi “ atly ýaşlar toparynyň “komissary” Konstantin Goloskokow “Pussy Riot” toparynyň beýleki agzalarynyň ýerleşýän ýerleri barada maglumat üçin golaýda 50 müň rubl ($18 müň) baýrak yglan etdi we “Naşi” guramasynyň agzalarynyň bu baýragy köpeltmek üçin internetiň üsti bilen pul ýygnaýandyklaryny aýtdy.
Ýewropa parlamenti “Pussy Riot” toparynyň tussaglykdaky agzalaryny Sowet dissidenti Andreý Saharowyň adyny göterýän adam hukuklary boýunça meşhur baýraga hödürledi. Ýewropa Parlamentiniň bu hereketi Moskwada tankydyň döremegine getirdi.


text:
Owganystanda “Talyban” hereketiniň söweşijileri tarapyndan alnyp gaçylan ABŞ-ly lukman halas edildi.
NATO-nyň ýolbaşylygyndaky Halkara güýçleriniň ýaýradan beýanatynda bellenilmegine görä, Dilip Josef çarşenbe güni Kabulyň etegindäki Sarobi etrabynda ogurlanypdyr.
Josefiň “ölüm howpunyň öňünde durandygy” baradaky maglumatdan soň, ýekşenbe güni ony halas etmek boýunça operasiýa geçirildi.
ABŞ-nyň Owganystandaky goşunlarynyň komandiri, general Jon Alleniň aýtmagyna görä, halas ediş operasiýasy Birleşen Ştatlaryň we Owganystanyň güýçleri tarapyndan amala aşyrylypdyr. Operasiýa bilen baglanşykly başga goşmaça maglumat berilmedi.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda “Türkmenistanyň Prezidentiniň durnukly ösüş babatda strategiýasy: halkara hyzmatdaşlygynyň tejribesi we geljegi” atly maslahat geçirildi. Ol ýurdumyzyň daşary syýasat edarasy tarapyndan guraldy.
Maslahatyň işine ýurdumyzda resmi taýdan bellenen diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, halkara guramalaryň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Maslahatyň barşynda oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň ählumumy gün tertibiniň möhüm wezipelerini çözmekde barha artýan abraýyny bellediler. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüş meseleleri boýunça hem-de türkmen döwletiniň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy ýaly ähmiýetli senä aýratyn üns berildi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýyl ýurdumyzda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Bu mowzuk Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisine gatnaşmak üçin ABŞ-a bolan iş saparynyň çäklerinde 26-njy sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen duşuşygynda hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şol duşuşygyň çäklerinde milletiň Lideri Türkmenistanyň geçen ýyllaryň içinde BMG bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklady hem-de şu ýylyň iýun aýynda Guramanyň ýolbaşçysy Pan Gi Munuň Aşgabada bolan saparynyň Milletler Bileleşiginiň biziň ýurdumyz bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmäge täze itergi berendigini nygtady.
Halkara gatnaşyklary institutynda beýan edilen çykyşlarda mundan beýläkki hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy, 20 ýylyň içinde Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň durmuşa geçirilişiniň esasy tapgyrlary we netijeleri häsiýetlendirildi. Maslahatdaky çykyşlarda ýurdumyzyň diplomatik üstünlikleriniň onuň garaşsyz ösüşiniň hemme ugurlarynda, döwlet we jemgyýetçilik gurluşyny kämilleşdirmek boýunça öňdengörüji we ylmy taýdan esaslandyrylan özgertmeleriniň amala aşyrylmagynda beýanyny tapandygy bellenildi. Geçen ýyllaryň bütin sebitde we Ýer ýüzünde durnuklylygy we gülläp ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen Bitarap Türkmen döwletiniň netijeli, parahatçylyk döredijilik syýasatyny durmuşa geçirmekde uly üstünlikler bilen alamatlanandygy nygtaldy.


text:
Duşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyny geçirdi. Maslahatda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň düzümine girýän kanun goraýjy ministrlikleriň we organlaryň ýolbaşçylary öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Türkmenistanyň baş prokurory Ç.Hojamyradowyň hasabatyny diňläp, prezident Berdimuhamedow prokuraturanyň ýurduň welaýatlarynda we paýtagtynda alnyp barylýan gurluşyk işleriniň hiline hem-de olaryň öz wagtynda tabşyrylyş ýagdaýyna yzygiderli gözegçilik etmelidiklerini aýdyp, bu boýunça baş prokurora tabşyryk tabşyrdy.
Mundan daşary, Berdimuhamedow ýurduň kanun goraýjy organlarynyň şu ýylyň güýzünde belleniljek Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllyk dabarasyna-da çynlakaý taýýarlyk görmeklerine görkezme berdi.