text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň ýygyndysy—umumytoparlaýyn hasapda ýeňiji!
Şu gün Olimpiýa şäherjiginiň Söweş sungatlary sport toplumynda jiu-jitsu boýunça Aziýanyň çempionaty tamamlandy.Ýaryşyň birinji gününde ýurdumyzyň türgenleri medallaryň 16-syny (üç altyn, dört kümüş we dokuz bürünç) eýeläp, umumytoparlaýyn hasapda öňe saýlanypdy. Ýaryşyň dowamynda türkmen türgenleri bu baýraklaryň üstüne ýene-de medallaryň 17-sini (üç altyn, bäş kümüş we dokuz bürünç) goşdular hem-de öňdäki orny özünde sakladylar.
10-njy dekabrda “ne-waza” (parterde göreş tutluşyklary) görnüşinde baýraklar ugrunda göreş gitdi. Bu tutluşyklarda ildeşimiz Angelina Filippowa Türkmenistanyň ýygyndy toparyna çykyş edýän beýleki bir türgenimiz Nilufar Muhiddinowany aýgytly tutluşykda ýeňip, 55 kilograma çenli pälwanlaryň arasynda ýeňiji bolmagy başardy. Bu agramda Madina Aýdogdyýewa bürünç medala mynasyp boldy.
49 kilograma çenli agram derejesinde türkmen türgenleri Gülbahar Madreýmowa we Ulýana Kudimowa degişlilikde kümüş we bürünç medallara mynasyp boldular.
Şeýle hem “açyk” bäsleşikler diýlip atlandyrylýan tutluşyklar hem geçirildi. Bu ýaryşlarda agram derejesi hasaba alynmaýar, ýeňiji bolsa ýaryşyň absolýut çempiony diýlip yglan edilýär. Türkmenistanyň ýygyndysynyň düzüminde zenanlar toparynyň wekilleri ýene-de özleriniň ýaryşa oňat taýýarlanandyklaryny görkezdiler. Sabina Agajanowa bilen Ogulşat Nurmedowa hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdylar.
Ýaponiýaly Ýuasa Rikake “ne-waza” görnüşinde Aziýanyň ilkinji çempionatynyň öňdebaryjy türgeni boldy. Ol 49 kilograma çenli agramda hem-de “açyk” tutluşyklarda iki altyn medala mynasyp boldy. Erkekleriň arasynda Faýsal Fahad Ah Alketibi (Birleşen Arap Emirlikleri) ýaryşyň absolýut çempiony boldy.
Ýaryşyň jemleýji gününde jiu-jitsunyň iki görnüşi--“duo-show” we “duo-classic” (ýaragly we ýaragsyz görkezme çykyşlary) usullarynda baýraklar ugrunda göreş gitdi.Türgenlerimiz bu görnüşler boýunça iki altyn, üç kümüş we bäş bürünç medallary Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň hasabyna ýazmagy başardylar.Ahmet we Ýusup Taňryberdiýewler “duo-show” görnüşiniň aýgytly tutluşygynda tailandly türgenler Potiasong bilen Netpongy ýeňip, altyn medala mynasyp boldular. Garyşyk jübütleriň arasynda Patma Hojyýewa bilen Dmitriý Rus kümüş medal gazanmagy başardylar.
Ildeşlerimiz G.Atdaýewa we D.Jumadurdyýewa hem-de P.Hojyýewa we A.Ýalkapowa hormat münberine iki gezek (ikinji we üçünji basgançaklara) çykdylar. Garyşyk jübütler R.Agaýew bilen D.Jumadurdyýewa bürünç medallaryň ikisini eýelediler. Sport jübütleri M.Gimmiýew bilen Ç.Döwletow ýene bir kümüş medaly eýelediler.
Şeýlelikde, Türkmenistanyň milli ýygyndy topary (33 medal) umumytoparlaýyn hasapda birinji orna mynasyp boldy. Ýer eýelerinden soň Aziýanyň çempionatynda ikinji orny Ýaponiýanyň ýygyndysy (bäş altyn medal) eýeledi. Birleşen Arap Emirlikleriniň (üç altyn medal) türgenleri bolsa hormatly üçünji orny eýelemegi başardylar.
Mälim bolşy ýaly, jiu-jitsu geljek ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçjek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Bu geçen ýaryş Türkmenistanyň ýygyndysynyň taýýarlyk derejesiniň oňatdygyny, şeýle hem toplumlaýyn ýaryşlaryň geçiriljek ýeri bolan sport desgasynyň ýokary hilini tassyklady.
Daşary ýurtly türgenler we tälimçiler Aziýa çempionatynyň ýokary guramaçylygyny, eminler toparynyň adalatly eminlik edendigini hem-de ýüzlerçe türkmen meýletinçileriniň sazlaşykly işländiklerini bellediler. Myhmanlar türkmen türgenleriniň Aziada-2017 ýaryşlarynda medallara baş dalaşgär boljakdygyna şübhelenmeýärler.
Ýene iki aýdan paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjigi iri halkara ýaryşy bolan ýapyk binalarda ýeňil atletika boýunça Merkezi Aziýanyň çempionatyny kabul eder. Olimpiýa şäherjiginiň ýapyk sport toplumynda şeýle ýaryşyň şu ýylyň sentýabr aýynda eýýäm geçirilendigini ýatlaýarys. Şol ýaryşda ildeşlerimiz 44 medal (15 altyn, 13 kümüş we 16 bürünç) gazanyp, umumytoparlaýyn hasapda ynamly ýeňiş gazanypdylar.
Habarlar #Ju-jitsu
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy—umumytoparlaýyn hasapda ýeňiji!11 Dekabr, 2016 (14:44)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň birinji gününde – on alty medal09 Dekabr, 2016 (11:45)
- Soňky habarlar
Aziýa kenarýaka oýunlarynda türkmen türgenleri 15 medal gazandylar02 Oktýabr, 2016 (11:34)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Dünýä we Aziýa çempionatlarynda ju-jitsu boýunça türkmen ussatlarynyň üstünligi04 Awgust, 2016 (12:24)


c: text/html

text:
Orsýetiň parlamentiniň ýokarky öýi Ukrainanyň Krym regionyny Orsýetiň düzümine almak baradaky karary makullady.
Şol bir wagtyň özünde-de Brýusselde Ukrainanyň premýer-ministri örän simwolik görnüşde Ýewropa Bileleşigi bilen kesgitleýji syýasy ylalaşyga gol çekdi.
Orsýetiň Federasiýa geňeşinde anna güni geçirilen ses berişlik anneksiýa baradaky kararyň jar etmek prosesini jemledi. Federasiýa geňeşiniň başlygy Walentina Matwiýenko şeýle diýdi: “Biz şu günler bolan taryhy wakalaryň şaýatlary däl-de, gatnaşyjylary bolduk we biz mertebeli, jogapkärçilikli we patriotizm duýgusy bilen özümiziň taryhy missiýamyzy ýerine ýetirdik”.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin anneksiýa baradaky kanuna gol çekdi. Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýi bolan Döwlet Dumasy anneksiýa baradaky karary sişenbe günki maslahatynda makullady.
Assosiasiýa barada ylalaşyk
Ukraina Krymyň azatlygy ugrundaky göreşini dowam etdirjekdigini aýtdy.
Günbatar döwletleri anneksiýany halkara kanunlarynyň açyk depelenmegi hökmünde ret etdiler. ABŞ we ÝB munuň bilen baglylykda sanksiýalary girizdiler.
ÝB-niň prezidenti Herman Wan Rompui anna güni Ukraina bilen assosiasiatiw ylalaşygyň syýasy bölegine gol çekilmeginiň iki tarapyň özara gatnaşyklarynyň näderejede möhümdigini görkezýändigini belledi. Rompui “Bu günki care diňe başlangyjydyr. Biz tiz wagtda ylalaşygyň galan bölegine, ykdysady şertlerine hem gol çekilmegine garaşýarys. [Ylalaşygyň] syýasy bölegi bilen bilelikde olar umumy bir dokumenti emele getirerler”.
Rompui Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk bilen ylalaşyga Ýewropa Bileleşiginiň Brýusseldäki sammitiniň gidişinde gol çekdi.
Ukrainanyň häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň geçen ýylyň noýabr aýynda ÝB bilen assosiasiýa we erkin söwda baradaky ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmegi ýurtda syýasy krizisy tutaşdyrypdy.
Brýusselde sişenbe güni başlanan sammitiň ilkinji güni ÝB-niň liderleri Orsýetiň Ukrainadaky ýagdaýy durnuksyzlandyrmak boýunça ädim ätmegine garşy duýduryş berdiler.
Sanksiýalar
Sişenbe güni ABŞ we ÝB Orsýete garşy öz sanksiýalarynyň sanawyny giňeltdiler. ABŞ prezident Wladimir Putiniň ýaranlaryna we ýurduň ýolbaşçylygy bilen ýakyn gatnaşykda bolan “Rossiýa bankyna” garşy-da sanksiýalar girizildi.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi jogap hökmünde Orsýet tarapyndan sanksiýalaryň nyşanyna alnan amerikanlaryň sanawyny çap etdi.
Anna güni Putin Orsýetiň ABŞ-nyň sanksiýalaryna jogap bermegi üçin mundan beýläk zerurlygyň ýokdugyny aýtdy. Şeýle-de Putin telewideniýede görkezilen bu çykyşynda kinaýa bilen: “Rossiýa bankynda” hasap açmakçydygyny aýtdy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow anna güni Federasiýa geňeşinde çykyş edip, günbatar döwletleriniň Orsýet resmilerine garşy sanksiýalarynyň netijeli däldigini we gerek bolmadyk böwetleri döredip biljekdigini aýtdy.
Federasiýa geňeşi öz beýannamasynda sanksiýalary “syýasy şantaž” diýip atlandyrdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aşgabat, 22.02.2015. «Türkmenportal».
Türkmen döwlet neşirýat gullugy Didarberdi Allaberdiýewiň «Sözlär senaly dilim» atly şygyrlar ýygyndysyny çapdan çykardy.
«Sözlär senaly dilim» atly kitap «Watannama», «Arkadaga alkyşnama» ýaly bölümlerde ýerleşdirilen Watany, beýik döwri wasp edýän özboluşly şygyrlar bilen açylýar.
Didarberdi Allaberdiýewiň täze kitabuynyň beýleki bölümleri dürli temada döredilen goşgularydyr rubagylary öz içine alýar.
Dünýä, durmuş, adam ykballary, yşk-söýgi... baradaky oýlanmalar şygyr muşdaklarynyň hiç birini-de biparh goýmasa gerek.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aşton Eýranyň ýadro gepleşikler boýunça wekili Saeed Jalili bilen “peýdaly” diskussiýanyň geçirilendigini aýtdy. Emma ol gepleşikleriň täze tapgyry boýunça geljekki planlary mälim etmedi.
Dünýäniň täsirli alty döwletine wekilçilik edýän Ketrin Aşton çarşenbe güni Stambulda geçirilen duşuşykdan soň eden çykyşynda ”biz öňe sürlen teklipleri maslahat etdik we prosesiň indiki tapgyryna çenli edilmeli işler barada gepleşdik” diýdi. Şeýle-de Aşton “biz tiz wagtda ýene-de duşuşarys” diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Aşton bilen Jaliliniň arasynda bolan soňky duşuşykdan öň, aprel aýynda, Gazagystanyň Almaty şäherinde geçirilen gepleşikler dipolmatiýa taýdan şowsuz bolupdy. Habar berlişine görä, taraplar ylalaşyga ýakynlaşyp bilmediler.
Dünýä liderleri ABŞ, Orsýet, Hytaý, Beýik Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa Eýranyň urany baýlaşdyrmak işinden we beýleki gapma-garşylykly hereketlerinden el çekmegini isleýärler. Olar öz taraplaryndan Tährana garşy girizilen sanksiýalary gowşatmagy wada berýärler. Eýran bolsa urany baýlaşdyrmak hukugynyň ykrar edilmegini we sanksiýlaryň ýatyrylmagyny talap edýär.
Wenadaky duşuşygyň netijeleri
Çarşenbe güni irden Eýran we Atom energiýasy boýunça halkara agentligi Wenada duşuşyk geçirdiler, emma taraplar halkara inspektorlarynyň Eýranyň ýadro obýektlerine goýberilmegi, olara dokumentleriň görkezilmegi we ýurduň resmileri bilen duşuşmak barada ylalaşyga gelip bilmediler.
Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň baş müdiriniň orunbasary Herman Nakaerts Eýranyň Atom energiýasy boýunça halkara agentligindäki ilçisi Ali Asgar Soltanieh bilen geçirilen duşyşygyň yz ýany žurnalistleriň öňünde çykyş etdi. Herman Nakaert, gepleşikleriň depginli bolmagyna garamazdan, taraplaryň bir ýyla golaý wagtlap maslahat edilen meseleleri dokumentleşdirip bilmändiklerini aýtdy. Ol şu çaka çenli edilen tagallalaryň netije bermändigini belläp, indiki duşuşygyň möhletiniň indi bellenmelidigini aýtdy.
Stambulda we Wenada geçirilen bu duşuşyklaryň öňüsyrasynda Waşington Tähranyň ýadro programmasy bilen baglylykda Eýrana basyş etmegiň täze ýollaryny gözleýändigini yglan etdi.
ABŞ-nyň sanksiýalary
ABŞ-nyň maliýe ministriniň terrorçylyk bilen bagly maliýe meseleler boýunça orunbasary Dawid Koen çarşenbe güni Waşingtonda Senatyň Daşary işler boýunça komitetinde eden çykyşynda ABŞ-nyň sanksiýalarynyň, hususan-da, Eýranyň girdeji çeşmesi bolan nebit-himiýa senagatyna gönükdiriljekdigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde-de ABŞ Birleşen Arap Emirliklerinde ýerleşýän iki sany maliýe şirketi gara sanawa girizdi we olaryň ABŞ-nyň gara sanawyna girizilen eýranly bank bilen işleşmeginiň muňa sebäp bolandygyny aýtdy.
Maliýe departamentiniň çarşenbe güni aýtmagyna görä, “Al Hilal” we “Al Fida” kompaniýalary “Mellat” banky bilen maliýe taýdan hyzmatdaşlyk edipdir.
ABŞ-nyň bu karary amerikan raýatlary we şirketleri üçin bu iki kompaniýa bilen işleşmegiň gadagan edilýändigini aňladýar.
Bu kompaniýalaryň Birleşen Ştatlardaky hasaplary-da doňdurylýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerry şu hepde Pariže sapar edip, yslamçy söweşijileriň hüjümi bilen baglylykda terrorçylyga garşy göreş boýunça Fransiýanyň resmileri bilen gepleşik geçirjekdigini aýtdy.
12-nji ýanwarda Hindistanda eden çykyşynda Kerry 15-nji we 16-nji ýanwarda Pariže sapar etjekdigini aýan etdi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasy 11-nji ýanwarda Parižde 1 milliondan gowrak adamyň we 40 çemesi döwletiň liderleriniň gatnaşmagynda geçirilen bütewülik ugrundaky ýörişe döwletiň baş ýolbaşçylaryny ibermänligi sebäpli tankyda uçrady.
Kerry ABŞ-nyň Amerikanyň köne ýarany bilen raýdaşlygyny tassyklajakdygyny aýtdy.
Ol Pariždäki ýöriş barada eşidip, öz adminsitrasiýasyndan Fransiýa mümkin boldugyndan ir sapar etmek barada sorandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň goldawy
Kerry Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius bilen duşuşar we 7-nji we 9-njy ýanwar aralygynda Muhammet pygamberiň karikaturasyny çeken satiriki neşire, polisiýanyň zenan işgärine we ýewreýleriň halal azyk dükanyna edilen hüjümlerde pida bolan 17 adamyň hatyrasyna matam tutar.
Parižde geçirilen ýörişe ABŞ-nyň Ýewropa boýunça baş diplomaty, döwlet sekretarynyň kömekçisi Wiktoriýa Nuland we ABŞ-nyň Fransiýadaky ilçisi gatnaşdylar.
“Hiç bir terrorçylyk aksiýasy, AK-47 awtomatly iki adam, azyk dükanyndaky zamun alyşlyk, hiç bir zat azatlyk ugrunda ýörişe çykýanlaryň öňüni alyp bilmez” diýip, Kerri nygtady.
Pariždäki hüjümlerde wepat bolan pidalaryň sekizisi “Charlie Hebdo” žurnalynyň žurnalistleri. Pidalaryň ýene dördüsi 9-njy ýanwarda ýewreýleriň halal azyk dükanynda Amedy Coulibalynyň ýarag ulanyp, adamlary zamun almagy zerarly wepat boldular.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland hüjümi ýazgaryp, ony “aýylganç antisemit hereket” diýip atlandyrdy.
Ýewreýleriň goramak boýunça çäre görülýär
Içeri işler ministri Bernard Cazeneuve 12-nji ýanwrada eden çykyşynda Fransiýanyň 700 çemesi ýewreý mekdebini goramak üçin 5 000 polisiýa we howpsuzlyk güýçleriniň çekiljekdigini aýtdy.
Hüjümler bilen baglylykda Ysraýyla Fransiýadan barýan ýewreýleriň sanynyň şu ýyl köpelmegine garaşylýar.
Ysraýyla emigrasiýa boýunça agentligiň ýolbaşçysy Natan Şaransky şu ýyl Ysraýyla barjak fransiýaly emigrantlaryň sanynyň 10 000 adam çemesi boljakdygyny çak edýär. Emigrantlaryň sany 2014-nji ýylda 7 000 we 2013-nji ýylda 3 300 adam bolupdyr.


text:
Orsýetiň günortasynda ýerleşýän şäherçede bir adam pyçaklanyp öldürilensoň, birnäçe günläp dowam eden protestler başlandy we ýerli halk öz şäherçelerinden etniki çeçenleriň başga ýere göçürilmegini talap edýär.
Orsýetiň Pugaçýow şäherçesinde bir etniki çeçen golaýda harby gullukdan boşap gelen bir oglany pyçaklap öldürdi. Munuň netijesinde şäherçede dörän dartgynlylyk entegem dowam edýär.
Agzalýan şäherçede resmi taýdan hasaba alynmadyk etniki çeçenler bar. Olaryň durnukly işleri hem ýok. Pajygaly wakanyň bolan gijesinden bäri, ýagny 7-nji iýuldan bäri ýerli ýaşaýjylar köçede. Olaryň hemmesi şäherçedäki etniki çeçenleriň başga ýerlere göçürilmegini talap edýärler.
“Göçüriň olary, göçüriň olary, göçüriň olary...”
Polisiýa demonstrasiýalary gözegçilik astynda saklamagy başardy. Mysal üçin, wakanyň bolan ýeriniň golaýynda çeçenleriň üýşýän kafesi bar. Şol kafe ot berilmeginiň öňi alyndy. Ýa-da bolmasa, halkyň üýşüp baryp, häkimlik edarasynda topalaň turuzmagynyň hem öňi alyndy. Ýöne protestçiler Saratow bilen Wolgograd şäheriniň arasyndaky uly ýoly yzygiderli ýapýarlar. Olar öz talaplarynyň yzynda soňuna çenli durjakdyklaryny aýdýarlar.
Ýakynda Desant goşunynda harby gullugyny dynyp gelen 20 ýaşly, ýarym tatar ýarym ors Ruslan Maržanow özara düşünişmezlikden soň pyçaklanyp öldürildi.
Polisiýa bu waka bilen baglanyşygy bolan 16 ýaşly etniki çeçeni saklady. Aýdyşlaryna görä, ol jenaýaty boýun alypdyr. Habar berilmegine görä, oglanlaryň ikisi hem içgili ekeni we özara dawa gyz üstünde turupdyr.
8-nji iýulda, Maržanowy soňky ýoluna ugradanlaryndan soň, ýüzlerçe ýerli ýaşaýjy çeçenleriň ýaşaýan ýerlerine baryp, köçede goh-galmagal turuzdylar. Häkimiýetler halky asudalyga çagyryp, wakanyň etniki çaknyşyk bilen bagly däldigini tekrarlaýarlar. Maržanowyň kakasy pajygaly wakanyň sebäbini “arakdan” görýär. Ozalam Maržanowyň Pugaçýowdaky ähli etniki toparlardan dostlary bolan ekeni.
Muňa garamazdan, soňky bolan pajygaly waka adamlara şol bir kafede 2010-njy ýylda pyçaklanyp öldürilen etniki ors Nikolaý Beşnýakowy ýatlatdy. Ony Beslan Mudaýew atly şäherçä soňky döwürde göçüp gelen çeçen pyçaklapdy we şondan soň ol 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edilip, azatlykdan mahrum edilipdi.
Ýerli ilat
Pugaçýow şäherçesiniň ilat sany 40.000 adam, ol durnuksyz Demirgayk Kawkaz regiony, musulmanlaryň agdyklyk edýän ýeri Tatarystan respublikasy bilen günbatar Gazagystanyň arasynda gysylyp otyr. Bu ýerde ilatyň esasy bölegi etniki orslar, emma şol bir wagtyň özünde şäherçede 3500 sany tatar bilen 100-e golaý çeçen hem ýaşaýar.
Ýerlileriň köpüsiniň we käbir bilermenleriň aýtmagyna görä, Maržanowyň ölümi Kawakazdan we Orta Aziýadan göçüp gelen adamlara etniki orslara abanýan howp hökmünde garaýanlar tarapyndan ulanylypdyr.
Pugaçýowyň ymamy, etniki tatar Rustam Gilmutdinow Azatlyk Radiosyna gürrüň bereninde, bu ýerdäki wakalara prowokatorlaryň gatnaşandygyny aýtdy. Şäheriň onsuzam dartgynly ýagdaýynda olaryň islendik kiçijik uçguny uly göwrümli konfliktlere öwürmek üçin jan edýändiklerini hem ymam öz sözüniň üstüne goşýar.
Milletçiler
Ýerli häkimiýetlerem, Moskwadaky resmilerem wakanyň iç ýüzüni derňejekdiklerini, protestleriň sebäplerini hem anyklajakdyklaryny aýtdylar.
Orsýetde etniki gatnaşyklara syn edýän Sowa merkeziniň synçysy Wera Alperowiç şuňa meňzeş wakalaryň milletçiler tarapyndan ekspluatasiýa edilýändigini we şeýle wakalaryň ýuduň içinde yzygiderli bolup durýandygyny aýtdy: “Aslynda şeýle wakalar ýurtda her aýyň dowamynda 2-3 gezek bolýar. Men ors milletçileriniň habarlaryna syn edýärin welin, olar elmydam şeýle konfliktleri sypdyrman berýärler. Olar wakalara giň gerim berip, üns merkezinde saklajak bolýarlar we yzly-yzyna habarlar berýärler. Olar üçin şeýle konfliktler Orsýetde özleriniň hökman bolaýmaly diýip hasaplaýan we sabyrsyzlyk bilen garaşýan etnik toparlaryň arasynda başlanjak söweşleriň başlangyjy”.
Onuň aýtmagyna görä, bu ýagdaýlar hökümetiň adamlarda "Russiýa Federasiýasynyň raýaty" diýen bütewi düşünjäni döretmekde alyp barýan ýalňyş syýasatynyň netijesi. Şeýle ýalňyşlyk gaty çuň hem içinden çüýrän [ýurtda] bölünişiklere ýol açdy.
“Hemmeleri öz içine alýan bütewi raýat şahsyýetiniň ýok ýerinde tebigy taýdan etniki şahsyýet döreýär we şondan soň ksenofobiýa diýip atlandyrylýan 'keseki duşmançylygy' we konfliktler ýüze çykyp başlaýar. Şeýlelikde ozalam köräp duran jemgyýetlerde dar gözýetimiň mahsus ýerlerinde, ýagny aýratynam kiçi şäherçelerde şeýle düşünişmezlikler bolagan bolýar.”
Pugaçýow şäherçesinde bolan soňky waka 2006-njy ýylda Kondopogada bolan meňzeş wakany ýada saldy. Şonda ýerli restoranlaryň birinde iki sany etniki orsuň etniki çeçenler bilen gepleri azaşyp, çeçenler iki orsy öldüripdi.
bolanlary soňky ýola ugratmak çäresinden soň ýerliler köçä çykypdy. Moskwadan ors milletçileri sürlenişip, şäherçä dökülip gelip, ýerli häkimiýetlerden çeçenleri başga ýere göçürmegi talap edipdiler. Netijede bu ýerde birnäçe hepdeläp dartgynly ýagdaý dowam edipdi.
Çeçenler
Şeýle konfliktlere Kawaz ýurtlaryndan we Orta Aziýadan gelen etniki toparlar gatnaşan hem bolsalar, soňky 20 ýylda Çeçenistan bilen bolan iki söweş we häzirki wagtda Demirgazyk Kawkazda dowam edýän gozgalaň Orsýetdäki etniki söweşlerde diňe çeçenleri sebäpkär edip görkezýär.
Hukukçy Ebusufýan Gaýtaýew şeýle diýýär: Elbetde, Orsýetde soňky döwürlerde çeçenler ors jemgyýetiniň ynjyk bölegine öwrüldi. Bu ýagdaý hem çeçen söweşleriniň netijesidir. Şol söweşler orslarda çeçenlerden gorky döretdi we hut şonuň üçin hem häzirki wagtda iki sany çeçen bilen orsuň arasynda turan dawa-jenjele iki adamyň arasyndaky konflikt hökmünde garamaýarlar. Muňa iki duşmanyň arasynda dörän konflikt hökmünde garalýar we bu duşmançylyk has çuňňur duşmançylykdyr“.
Sankt-Peterburgdaky Etnografiýa institutynyň ylmy işgäri Walentina Uzynowa Pugaçýowda we beýleki ýerlerde dörän dartgynlyklaryň aňyrsynda düýpli problemalaryň ýatandygyny aýdýar. Ol tutuş ors jemgyýetindäki sosial gatnaşyklarda dörän ownuk çöküşiň nesilleriň arasynda, gatlaklaryň we sosial toparlaryň arasyndaky gatnaşyklara täsir etmeginden gorkýar.
Adamyň tebigatyna dogry gelmeýän käbir aýylganç wakalaryň gündelik habarlarda peýda bolmagy bilen, olar ors jemgyýetindäki çöküşiň eýýäm başlandygyny aýdýar. Gyz üstündäki goh-galmagalyň soňunyň pyçaklaşma baryp bilýändigini aýdyp, ol şeýle diýýär: “Bizde empatiýa, ýagny duýgudaşlyk ýok. Ýürekdeşlik, ynam, merhemet we rehimlilik duýgularynyň ýok ýerinde adamçylykly gatnaşyklardan söz açmak mümkin däl”.


text:
Düýn Tähranyň prokurory Abbas Jafari Döwletabad Eýranyň metbugatyna beren interwýusynda Ysraýylyň içalysy bolanlykda aýplanyp tussag edilen eýranly raýatyň düýn Eýranyň sakçylar sudy tarapyndan ölüm jezasyna höküm edilenligini mälim etdi.
Abbas Jafari Döwletabady bu kararyň Eýranyň Ýokary sudy tarapyndan hem tassyklanan halatynda, bu gürrüňi edilýän raýatyň şahsyýeti barada jikme-jik maglumatyň ýaýradyljakdygyny aýtdy.
Eýranyň habar beriş serişdeleri oktýabr aýynda Tähranyň prokurory Aabbas Jafari Döwletabadynyň sözlerine salgylanyp çap eden ozalky maglumatlarynda eýranly iki raýatyň Ysraýylyň bähbidine içalyçylyk edenlikde aýyplanyp tussag edilenligini habar beripdiler.


text:
Müsüriň harbylarynyň prezident Mohamed Morsini çetleşdirmek kararyna reaksiýalar köpelýär.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama harbylaryň hereketine “çuňňur aladalanma” bildirýändigini mälim etdi we Waşingtonyň Müsürde tizden-tiz demokratik ýoldan saýlanan hökümetiň bolmagyny isleýändigini aýtdy. Obama Müsüre daşary ýurt ýardamyny bermek meselesine gaýtadan garalandygyny belledi.
Saud Arabystanynyň patşasy Abdullah Müsüriň prezidentiniň wezipesini ýerine ýetiriji edip bellenen Adli Mansury gutlady. Pars aýlagynyň arap döwletleri Katar we Birleşen Arap Emirlikleri hem Morsiniň häkimiýet başyndan çetleşdirilmegini makulladylar.
Siriýanyň prezidenti Başar Al-Assad Müsürdäki agdarylyşygyň syýasy yslam üçin ýeňiliş bolandygyny aýtdy.


text:
Gökderedäki “Çynar” we “Nesil” çagalar sagaldyş merkezleriniň sport meýdançalarynda geçirilen toplumlaýyn ýaryşlar ýaşajyk türgenleriň ýüzlerçesini özüne jemledi. Spartakiada Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Sport baradaky döwlet komiteti, “Türkmenistan” ýaşlar bedenterbiýe- sport guramasy hem-de Aşgabat şäheriniň Arçabil etrabynyň häkimligi tarapyndan guraldy. Spartakiada gatnaşýan türgenler öz aralarynda düzzüm milli oýny, küşt, ýeňil atletika estafeta ýaryşy, welosport, tanap çekişmek, şeýle hem şaýbaly hokkeý boýunça ýaryşdylar.
Hokkeý duşuşyklary “Çynar” çagalar sagaldyş merkeziniň emeli-buzly meýdançasynda geçirildi. Ýaryşyň netijesi boýunça “Nesil” çagalar sagaldyş merkeziniň türgenleri birinji orna mynasyp boldular. “Kümüş” baýragy “Şöhle” çagalar sagaldyş merkezinde dynç alýan ýaşajyk türgenler eýelediler. Umumytoparlaýyn hasapda baýrakly üçünji orna “Beýik Serdar nesilleri” çagalar sagaldyş merkeziniň ýygyndy topary mynasyp boldy.
Gökderedäki gyşky spartakiada dowam edýär. 9-njy ýanwarda çagalar ýene-de sportuň düzzüm, küşt, woleýbol, basketbol we stol üstünde oýnalýan tennis boýunça ýaryşlarda iň güýçlileri kesgitlärler.


text:
Ak Tam Donald Trumpyň Respublikan partiýasynyň noýabr aýynda boljak prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär bellemegi üçin ýeterlik ses toplandygyna umyt baglady.
Milliarder biznesmen Trump Respublikan partiýasynyň iýul aýynda boljak milli duşşygynda partiýanyň wekili bolmak hukugyny gazanmak üçin zerur 1237 delegatyň sesini toplady.
Trumpyň kandidaturasynyň tassyklanan ýagdaýynda ol öňki döwlet sekretary Hillari Klinton ýa-da wermontly senator Bernie Sanders bilen bäsleşmeli bolar.
Mundan öň prezident Barak Obama halkara liderleriniň Trumpyň eden çykyşlaryndan nägile bolmagyna düýpli esaslarynyň bardygyny belledi.
Trump “Obamanyň işden başy çykmaýar” diýip Trump jogap berdi.
“Biziň ajaýyp dünýämizde ençeme ýurt dolulygyna bizden hyýanatçylykly peýdalanýar we ulanýar” diýip Trump belledi.


text:
Täjigistanyň gündogaryndaky Dagly Badahşan sebitinde öten agşam, protestçiler howpsuzlyk güýçleriniň binasyna hüjüm edende, azyndan bir adam öldürildi, ikisi bolsa ýaralandy.
Azatlyk we Azat Ýewropa radiosynyň Täjik gullugy 24-nji maýda protestçiler toparynyň sebitiň paýtagty Horugdaky Milli howpsuzlyk gullugynyň binasyna tarap ýöriş edendiklerini we atyşygyň başlanandygyny habar berdi.
Protestçiler 21-nji maýdan bäri Horugyň merkezindäki meýdançada toplanypdylar. Güman edilýän neşe gaçakçylary bilen polisiýanyň arasynda bolan atyşykda iki adam ölüp, biri ýaralanypdy.
Şol ýaralanan adam öten agşam hassahanada ölensoň, howpsuzlyk gullugynyň binasyna ýöriş geçirildi. Şaýatlaryň biri protestçileriň biriniň howpsuzlyk gullugynyň binasyna tarap granat zyňandygyny, käbir protestçileriň bolsa binany oka tutandygyny aýtdy.
Täjigistanyň hökümetiniň, 1991-nji ýylda ýurt garaşsyz bolaly bäri, Dagly Badahşan sebitine edýän kontrollugy gowuşgunsyz. Bu sebit ýarag we neşe gaçakçylarynyň mesgeni hasaplanýar.


text:
Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Aliýew Daglyk Garabag regionynyň garaşsyz ýurt hökmünde geljekde ykrar edilmegi barada hiç hili umydyň ýokdygyny aýtdy.
Ol düýbi Londonda ýerleşýän Çatam Hous atly institutda eden çykyşynda, Daglyk Garabagyň garaşsyz ýurt hökmünde ykrar ediljekdigini umyt etmekligiň gülkünç ýagdaý boljakdygyny aýtdy.
Azerbeýjan bilen Ermenistanyň ýolbaşçylarynyň anna güni Moskwada duşuşmagyna garaşylýar. Şonda olar 15 ýyldan bäri dowam edýän bu konflikt barada hem pikir alyşarlar.
Mälim bolşuna görä, Ermenistan tarapyndan goldanylýan separatist etniki ermeniler, 1990-njy ýylda Daglyk Garabagy Azerbeýjanyň kontrollugyndan alypdylar.


text:
Penşenbe güni Strasburgda kabul eden rezolýusiýasynda Ýewropa Parlamenti belarus oppozisionerleriniň garşysyna alnyp barylýan repressiýany ýazgardy we bu ýurtda täze “erkin we demokratik” saýlawlary geçirmäge çagyrdy.
Parlamentçiler ýokary derejeli belarus çinownikleriniň ÝB ýurtlaryna gelmegine gadaganlygy dikeltmegi we Halkara walýuta fondunyň üsti bilen Minskä berilýän maliýe kömegini duruzmagy teklip etdiler.
Belarusyň prezidentiniň wezäpä geçiş dabarasyna ÝB-niň wekilleri gatnaşmadylar.
Aleksandr Lukaşenkonyň inaugurasiýasy şu gün Minskide boldy.


text:
Türkmen döredijik wekilleri Orsýetiň regionlaryna medeni sapara başladylar. Orsýetde ýaşaýan tanymal türkmen režissýory Ýazgeldi Seýidowyň we türkmenistanly bariton Atageldi Garýagdyýewiň çykyşlary 31-nji martda Stawropol regionynda başlanar we Orsýetiň ýene birnäçe regionlarynda dowam etdiriler.
Azatlyk Radiosynda Gözel Hudaýberdiýewa bu çäräniň guramaçylarynyň biri “Ors-Türkmen öýüniň” ýolbaşçysy Wladislaw Nemçinow bilen türkmen döredijilik wekilleriniň çykyşlary barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen döredijilik wekilleriniň Orsýetiň regionlaryna edýän saparynyň dowamynda nähili çäreler göz öňünde tutulýar?
Wladislaw Nemçinow: Moskwadaky “Ors-Türkmen öýüniň”, “Orsýet türkmenleriniň Kongresiniň” inisiatiwasy bilen Stawropol ülkesine sapara başlan türkmen döredijik işgärleri ýerli türkmenler bilen duşuşyklary geçirerler.
SSSR-iň we Türkmenistanyň Döwlet baýraklarynyň eýesi, meşhur türkmen režissýory Ýazgeldi Seýidow medeni duşuşyklarda öz filmlerini görkezer. Türkmenistanyň halk artisti, aýdymçy, bariton Atageldi Garýagdyýew çykyş eder. Olar bilen bilelikde türkmen alymy Nazar Söýünow hem sapar edýär.
Türkmen wekilleriniň Stawropolyň mekdepdelerinde we beýleki okuw jaýlarynda çykyşlary bolar. Şäherlerde we oba ýerlerinde ýaşaýan türkmenler bilen duşuşyklar geçiriler.
Azatlyk Radiosy: Bu medeni saparyň maksady näme?
Wladislaw Nemçinow: Bir maksadymyz bar. Biz, bir tarapdan, “Ors-Türkmen öýüniň” Orsýet Federasiýasynyň giňişliginde türkmen medeniýetini propagandirlemek ugrunda alyp barýan işlerini dowam etdimek isleýäris. Başga bir tarapdan bolsa, regionlarda ýaşaýan türkmenlerde döredijilige bolan gyzyklanamany we höwesi güýçlendirmäge çalyşýarys. Biz Orsýetde ýaşaýan beýleki türkmenleriň-de çykyş etmegini, özlerini tanatmagyny isleýäris. Biz şeýle çykyşlaryň Moswada geçirilmegine-de garaşýarys.
Azatlyk Radiosy: Medeni duşuşyklar haýsy regionlarda geçiriler?
Wladislaw Nemçinow: Duşuşyklar Stawropol ülkesinde başlanyp, Orsýetiň Astrahan regionynda dowam etdiriler. Soňra Galmygystanda we Saratowda hem geçiriler. Medeni saparyň işi Moskwada tamamlanar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen döredijilik wekilleriniň Orsýetiň regionlaryna başlanan bu medeni saparynyň guramaçylary, şol sanda “Ors-Türkmen öýi” ýene-de nähili çäreleri geçirmegi planlaşdyrýar?
Wladislaw Nemçinow: 3-nji aprelde Moskwada türkmen hudožnigi Wladimir Artykowyň kitabynyň prezentasiýasy, ýagny tanyşdyrylyş dabarasy geçiriler. Türkmenistanyň at gazanan sungat işgäri, Halkara döredijilik akademiýasynyň wise-prezidenti Artykowyň ýakyn günlerde çapdan çykan “Ýalaňaç model” atly täze kitaby köpçülige hödürlener.


text:
Türkmenistanda raýatlaryň häkimiýetlere arz edip, kanuny talaplaryny eşitdirmeginiň, möhümini bitirmeginiň juda kyndygy aýdylýar.
Ýogsa kanun boýunça häkimiýetler ilatyň arzyny diňlemeli, olaryň kanuny talaplarynyň ýerine ýetmegine kömek etmeli.
Azatlyk Radiosy bu meseledäki düşünişmezligiň ýa-da emele gelen ýaramaz endigiň syrlaryny öwrenmek üçin Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowanyň häkimiýetler we arz edýän adam babatda şaýat bolan tejribelerini paýlaşmagyny haýyş etdi.
Belki, söhbetdeşligi diňläp, siz hem öz tejribeleriňizi paýlaşarsyňyz.


text:
Türkmenistan Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň (AFC) kubogy ugrunda 2016-njy ýylda Katarda geçiriljek çempionatyň saýlap-seçip almak boýunça geçirilýän oýunlaryndan çekildi. Bu barada gürrüňi edilýän konfederasiýanyň websaýtynda habar berilýär.
Türkmenistanyň bu oýunlardan çekilmegi netijesinde B toparynda duşuşjak ýygyndy toparlaryň sany pese gaçyp, 4-e ýetdi. Bu topar Iordaniýany, Kuweýti, Gyrgyzystany we Pakistany öz içine alýar.
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň bu oýunlardan näme sebäpden çekilendigi barada henize çenli takyk maglumat berilmeýär.
Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň (AFC) kubogy ugrunda kwalifikasiýany kesgitleýän futbol duşuşyklary 16-20-nji maý aralygynda Birleşen Arap Emirlikleriniň Al Ain şäheriniň “Al Kattara” stadionynda geçiriler.


text:
Garrygalaly graždan aktiwisti Amangelen Şapudakow
Kakyş aganyň obadaşy bolan ýaşuly: “Men 7-nji martda irden Kakyş aga bilen deňimizden haýdap geçip barýarka salamlaşdym, ol özüniň gyssagly polisiýa bölümine barýandygyny aýtdy“ diýýär.
Amangelen aga Aşgabada barýan uly ýoluň postundan paýtagta goýberilmese hem, ol her hili ýol bilen Aşgabada gidip bilensoň, onuň dost-ýarlary bu ýaşulynyň ýokdugyna kän ähmiýetem bermändirler. Ýöne bu gaýduwsyz ýaşulynyň ýakyn tanşy Sazak mugallym onuň baraýjak ýerleri bilen habarlaşyp, halkara zenanlar gününiň öň ýanyndan bäri Kakyş aganyň ýitirim bolandygyny anyklapdyr. Sazak mugallym doly anyklap bilmese hem, Kakyş aganyň ilkibaşda Balkanabadyň psihiki kesellileriň hassahanasyna ýerleşdirilip, indem onuň Lebapdaky dälihana salnan bolmagynyň mümkindigi hakynda gytaklaýyn tassyklama alypdyr.
27-nji martda, agşam, Garrygala etrap polisiýasyndan adyny aýtmak islemese hem, özüni «nobatçy» diýip tanadan polisiýa işgäri Amangelen aganyň Balkanabadyň psihiki dispanserine eltilendigini gytaklaýyn tassyklap, ony wraçlaryň şol ýere ýerleşdirendigini telefon gürrüňdeşliginde aýtdy.
Balkanabadyň psihiki dispanserinden Amangelen aganyň şol ýerdeligi ýa-da däldigi hakynda maglumat almak başartmady. Sebäbi şol dispanseriň wraçlarynyň, ýolbaşçylarynyň tassyklamagyna görä, olar diňe nasagyň hossarlaryna ýa-da resmi derejede idelende näsag hakynda maglumat bermäge borçlumyş.
Kakyş aganyň bir ogly, bir gyzy onuň iň ýakyn hossarlary, emma soňky iki ýylyň dowamynda Kakyş aga çagalary bilen miras galdyrmak meselesinde oňuşmandy.
Şeýlelikde, Amangelen aga çagalary bilen miras meselesinde maşgala dawasyna girdi. Bu ýaşulyny tanaýan, meniň bilen gürrüňdeş bolan adamlar Kakyş aganyň psihiki kesellileriň keselhanasynyň haýsysyna ýerleşdirilenem bolsa, onuň ogul-gyzynyň uly hyzmatynyň bolan bolmagynyň mümkindigini ortadan aýyrmadylar. Şonuň üçin resmi derejede gyzyklanyp, Kakyş aganyň niredeligi anyklanmasa, onuň çagalary üçin pederlerine näme bolany gyzyklandyrmaýana meňzeýär.Nämeden başlady?
Aslynda, bu gaýduwsyz ýaşulynyň başyna şeýle günler nähili ýagdaýda düşdi? Kakyş aga bütin ömrüne ýolbaşçylar bilen darkaş gurup, halka hyzmat etdi. Onuň obadaşlary hut Kakyş aganyň tagallasy bilen obanyň ýakynyna turbalar bilen suw getirilendigini, gaz çekilendigini, hatda suw skwažinalarynyň gurlandygyny biragyzdan diýen ýaly tassyklaýarlar. Etrabyň häzirki häkimi Sakgar obasynyň arçynyka Kakyş aga bilen mäşi bişişmändir.
Amangelen aga çagalary bilen maşgala dawasynyň Garrygalanyň etrap häkimi tarapyndan meçew berlip, onuň has çişirilendigini tassyklaýar. Men Kakyş aganyň Garrygalanyň etrap häkimi Hudaýnazar Toýlyýewe bildirýän aýyplamalaryny sud kesgitlemezden tassyklap biljek däl, ýöne bu gaýduwsyz graždan aktiwistiniň arza-şikaýatynyň öňüni aljak bolup, ony Aşgabada goýbermezlik üçin etrap ýolbaşçylarynyň şu çaka çenli eden tagallalary, indem Kakyş aganyň ýitirim bolup, sag halyna deslapky maglumata görä, dälihana ýerleşdirilmegi köp sowallary döredýär.
Garrygalaly graždan aktiwisti Amangelen aganyň etrap häkimi Hudaýnazar Toýlyýew bilenem, soňra ýaşulynyň aýtmagyna görä, etrap ýolbaşçylarynyň meçew bermeginde gurnalan maşgala dawasynda-da näderejede mamladygyny hem aýdyp biljek däl. Ýöne onuň däli däldigine welin kepil geçip biljek. Onsoň kim tarapyndan bu graždan aktiwisti dälihana ýerleşdirilenem bolsa ýa-da nirededir bir ýerde gabawda saklanýanam bolsa ýurduň abraýyna abraý goşmaz. Şol sebäpli ol tizden-tiz boşadylmalydyr. Düşnüksiz sebäbe görä, 20 günden gowrak wagt bäri ýitirim bolan, deslapky maglumata görä Balkanabadyň psihiki dispanserine ýerleşdirilen Kakyş agany döwlet ýolbaşçylarynyň boşatmaga ýardam etjekdigine umut bildirýärin, çünki sag adamyň ruhy taýdan näsaglaryň keselhanasyna ýerleşdirilmegi hiç haçanam döwlet ýolbaşçylarynyň abraýyna bolmandy.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Britan parlamentiniň agzasy Denis MakŞeýn britan hökümetini Orsýetiň türmesinde ölen tanymal ýurist Sergeý Magnitskiniň ölüminde güman edilýän orsýetli resmileriň bir toparyna garşy wiza gadagançylygyny girizmäge çagyrdy.
“Birleşen Ştatlar Magnitskiniň ölümine dahylly bolmakda gümän edilýän 60 sany rus resmisini ýörite sanawa goşdy. Men Britaniýanyň premýer-ministrini, şeýle-de britan parlamentiniň agzalaryny hem şeýle herekete çagyrýaryn” diýip, MakŞeýn Azatlyk Radiosynyň Rus gullugyna aýtdy.
Sergeý Magnitskiý 2009-njy ýylda saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy netijesinde Orsýetiň türmesinde aradan çykypdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda ýurduň Ministrler kabinetiniň dolandyryş gurluşyny kämilleşdirmelidigini, ykdysadyýetiň pudaklaryny ösdürmek boýunça «syýasaty kesgitlemelidigini» aýtdy.
Türkmen metbugatynyň habar bermegine görä, prezident berdimuhamedow hökümetiň gurluşynyň çeýe bolmagy we netijeli işläp bilmegi üçin zerur çäreleriň görülmelidigini nygtapdyr.
Çişirilen dolandyryş we kärendeçiler
«Gynansak-da, häzirki döwürde dolandyryş edaralarynyň hem düzümi zerur möçberden artypdyr» diýip, prezident bu ýagdaýyň dolandyryş ulgamynyň işine ýaramaz täsir edýändigini belledi.
Döwlet baştutany bu ýagdaýyň hususan-da oba hojalyk toplumynyň mysalynda görnetin göze ilýändigini belläp, anyk sanlara ýüzlendi.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, häzirki döwürde Türkmenistanyň oba hojalyk toplumyna degişli hojalyklaryň 90 prosentden gowragy «bazar ykdysadyýeti şertlerinde» işleýär.
Emma, prezident Berdimuhamedowyň tassyklamagyna görä, şol «bazar ykdysadyýeti şertlerinde işleýän» hojalyklar «birnäçe ministrlikleriň kömegi bilen hem» dolandyrylýar. Şol bir wagtda döwlet baştutany bu ministrlikleriň «kärendeçileriň alyp barýan işlerine täsir edip bilmeýändigini» aýtdy.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Azatlyk radiosynyň ýurt içindäki habarçylary bilen söhbetdeş bolýan kärendeçileriň käbiri ýokardan, häkimiýetlerden berilýän görkezmeleriň öz işlerine ýaramaz täsir ýetirýändigini aýdýar.
Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşliklerde aýdylýan we efire berlen sözlerden çen tutulsa, ýeriň, suwuň, öndürilen önümiň ygtyýarynyň doly döwlet kontrollugynda saklanmagy netijesinde, kärendeçiler özleriniň hakyky bazar ykdysadyýeti şertlerinde işläp bilmeýändiklerini aýdyp, bu ýagdaýyň düýpli özgerdilmegine umyt baglaýarlar.
Prezident Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň mejlisinde kärendeçileriň ýer, suw eýeçiligi meselesine gaýtadan seretmek barada hiç bir zat aýtman, «ykdysadyýet pudaklaryny, dolandyryş ulgamyny seljermeli» diýmek bilen çäklendi.
Kesgitlenmedik "ykdysady syýasat"
Şeýle-de ol 1-nji oktýabra çenli artykmaç dolandyryş düzümlerini gysgaltmak boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyryp, ministrlikleriň ykdysadyýetiň pudaklaryny ösdürmek boýunça «syýasaty kesgitlemelidigini» nygtady.
Ýöne bu «syýasat kesgitlemesinde» nähili täzelikleriň boljakdygy, esasy haýsy ugurlara ýykgyn ediljekdigi, geçmişde ykdysady ösüşe aýakbagy bolandyr öýdülýän haýsy meselelere nähili çemeleşiljekdigi barada anyk bir zat aýdylmady.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde umuman şu ýylyň sekiz aýynda edilen işlere gowy baha berlen hem bolsa, prezident Berdimuhamedow ýene bir gezek dünýä ykdysadyýetinde dowam edýän durnuksyz ýagdaýa ünsi çekdi.
Türkmen lideriniň öz sözleri bilen aýdylsa, Ministrler kabinetiniň öňünde geljek ýylyň döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça «ýeňil bolmadyk wezipeler» dur.


text:
Şenbe güni Orsýetiň Astrahan oblastynda geçirilýän Türkmenistanyň medeni günleriniň çäklerinde ýörite serginiň açylyş dabarasy boldy.
Astrahan şäheriniň ülkäni öwreniş muzeýinde açylan bu sergide Türkmenistanyň Milli muzeýinden eksponatlar we foto-sergi ýerleşdirildi.
Şenbe güni Türkmenistanyň medeni günleriniň çäklerinde Astrahan şäherinde Türkmen döwlet gurjak teatrynyň ýöriti spektakly, “Şükür bagşy” kinofilmi we “Türkmen halysy” atly dokumental film hem görkezildi.
Ýekşenbe güni Türkmenistanyň döredijilik kollektiwi Astrahan oblastynda türkmen diasporasynyň iň köp jemlenen ýeri bolan Priwolžýe raýonynda-da medeni programmalar bilen çykyş eder.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Adalat boýunça halkara sudy Horwatiýa bilen Serbiýanyň arasynda uzak wagtdan bäri dowam edip gelýän genosid dawasy bilen baglylykda duşenbe güni sud diňlenişigine başlady.
1999-njy ýylda Horwatiýa 1991-1995-nji ýyllarda Zagrebde bolan garaşsyzlyk urşy bilen ilteşikli Serbiýany genosidde aýyplap, Halkara suduna beripdi. Gürrüňi edilýän uruş öňki Ýugoslawiýanyň dargamagynyň yz ýany bolupdy.
Horwatiýa genosidiň bir görnüşi diýip, Serbiýany “etniki arassalaýyşda” aýyplapdy. Şonda Serbiýa hem Zagrebiň öz territoriýasyny gaýtadan almak ugrunda 1995-nji ýylda başladan harby operasiýasynda 200 müň çemesi serbiň gaçmaga mejbur edilendigini aýdyp, garşylykly sud işini gozgapdy.
2007-nji ýylda Halkara sudy 1995-nji ýylyň ortalarynda Bosniýanyň golaýyndaky Srebrenisada genosidiň bolandygy barada karar çykarypdy. Srebrenisadaky şol wakada 8 müň töweregi musulman erkek we oglan bosniýaly serb güýçleri tarapyndan öldürilipdi.


text:
Pakistan üç sany gadagan edilen toparyň jemi 97 agzasyny Karaçi portunda tussag edendigini aýtdy.
Goşunyň metbugat-wekili general-leýtenant Asim Bajwanyň 12-nji fewralda aýtmagyna görä, söweşijiler geçen aýyň dowamynda tussag edilipdir.
Bajwa söweşijileriň “Lashkar-e-Jhangwi”, “Tehreek-e-Taliban Pakistani” we “Al-Kaýda” toparlaryna degişli bolandygyny aýtdy we guramaçylyk we planlaşdyryş işlerine ýolbaşçylyk eden adamyň Pakistanyň howa bazalarynda, esasy aeroportunda bolan ençeme hüjüme gatnaşandygyny habar berdi.


text:
Boks äleminde ady rowaýata öwrülen Muhammad Alynyň ölüm habaryna gynanç bildiren köp boldy.
Ol 4-nji iýunda, parkinson keseli bilen uzak tutluşykdan soň, 74 ýaşynda aradan çykdy.Ol 10-njy iýunda dogduk mekany Luiswilde, Kentukki ştatynda jaýlanar.
Rekord derejedäki boks karýerasy, tomaşaçylaryň göwnüni awlamakda görlüp-eşidilmedik ussatlygy we gapma-garşylykly pozisiýalary Muhammad Alyny 20-nji asyryň iň bir tanymal şahslarynyň birine öwürdi.
Onuň ölüm habaryna dünýäniň çar künjeginden gynanç bildirildi.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Alyny «dogry iş ugrunda göreşen» beýik çempion hökmünde häsiýetlendirdi.
Obama Alynyň fiziki güýji kemelen hem bolsa, bokslaşmak beýikligi «dünýä ýüzünde parahatçylyk we ylalaşyk üçin has güýçli güýje öwrüldi» diýdi.
Ozalky boks çempiony, Alynyň ringdäki iň gazaply garşydaşlarynyň biri Jorj Forman bu ajy habary eşidip, twitterde «Meniň bir bölegim aýryldy, uly bir bölegim meni terk etdi» diýdi.


text:
Rеsmi Türkmеnistan intеrnеt giňişligindе, haýalrakdan hеm bolsa, öňе süýşmägе çalyşýar.
Ozal Türkmеnistanyň “ Türkmеnistan: Altyn asyr”, “Turkmеnistan sеgodnýa” wеbsaýtlary bolan bolsa, soňky döwürdе Türkmеnistanyň Migrasiýa gullugynyň, Daşary işlеr ministrliginiň wе bеýlеki bir topar pudaklaryň wеbsaýtlary dörеdildi.
Şeýle ädimler Türkmenistanda internet giňişliginiň ösmegine nähili goşant goşýar? “Internet hakykatdanam ösýär” diýdirmek üçin nämeler edilmeli? diýen soraglar bilen Azatlyk Radiosy Narwegiýada internet ugrundan iş alyp barýan firmalaryň biriniň işgäri Nazar Annagurban bilen söhbetdeş boldy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Pälwanlar we agyr atletikaçylar üçin kiçi türgenleşik zallary
Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň ýene bir binasy türk gurluşykçylarynyň guran dürli ýaryşlar, şeýle hem 2017-nji ýylda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna türgenleri taýýarlamak üçin döwrebap köpugurly sport desgalarynyň onlarçasyndan biridir.
Köpugurly toplum-kiçi türgenleşik zallary diňe bir türgenleşikler üçin däl, eýsem başa-baş söweşleriň ençeme görnüşi boýunça ýaryşlary-da geçirmäge niýetlenendir. 19 müň inedördül metre golaý meýdanda üç zal we beýleki ýörüteleşdirilen otaglar ýerleşdirilen. Olaryň ählisi dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň öndürýän döwrebap sport enjamlary bilen üpjün edilipdir. Mysal üçin, dzýudo we taekwondo boýunça türgenleşiklerdir ýaryşlar üçin zalda tutluşyklaryň her görnüşi üçin düşekçeleriň dördüsi bar. Awtomatiki usulda düşýän tuty zaly ikä bölýär, bu bolsa birbada iki ýerde türgenleşik geçirmäge mümkinçilik berýär.
Beýleki zalda boks we agyr atletika boýunça türgenleşiklerdir ýaryşlar geçirmek üçin zerur enjamlar goýlan. Bu ýerde boks meýdançalarynyň birnäçesi we ýörite trenažorlar bar. Agyr atletikaçylar üçin ştangaly meýdançalaryň 16-sy göz öňünde tutulan. Olarda erkekler bilen bir hatarda zenanlar-da meşgullanyp bilerler.
Üçünji zal göreş boýunça ýaryşlary geçirmäge niýetlenendir. Zallaryň üçüsem janköýerler üçin münberleriň iki görnüşi: 184 orunluk stasionar we 668 orunluk ulaldylýan münberler bilen üpjün edilendir. Zallar jemi 2,5 müň tomaşaça niýetlenendir.
Bu ýerde halkara, dünýä we ýurt birinjiliklerini, şol sanda dzýudo we milli göreş boýunça ýaryşary geçirse bolar. Sport zallaryndan başga-da, toplumda boksçylar üçin trenažorly türgenleşik otaglary, fitnes zallary, naharhana, eşik çalşyrylýan ýerler, ýuwnulýan otagçalar, edara otaglary bar. Howa gözegçlik ulgamy klasteriň ähli otaglarynda amatly howa şertlerini döretmäge mümkinçilik berýär.
Kiçi türgenleşik zallary Fotogalereýa / Olimpiýa şäherjigi / 52 sany surat
...


text:
16-njy aprelde Gypjak obasynda ýerleşýän Saparmyrat Nyýazowyň adyny göterýän metjitde ýurduň ilkinji prezidentiniň ýagty ýadygärliginiň hatyrasyna sadakanyň berilmegi diňe bir gypjaklylary däl, eýsem ähli türkmenistanlylary hem geň galdyrdy.
Ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde berlen resmi maglumatlara görä, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 16-njy aprelde Saparmyrat Nyýazowyň ýagty ýadygärligini hatyralap, onuň maşgala kümmetine gül goýandygy, ol ýerde bolsa ýurduň din wekilleriniň aýat-doga okandyklary habar berilýär.
Şeýle hem resmi maglumata görä, ýurduň häzirki prezidentiniň adyndan Saparmyrat Nyýazowyň hormatyna sadakanyň berlendigi aýdylýar. Ol sadaka Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasarlary, ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň, şeýle hem dürli edara-kärhanalaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşyndygy barada aýdylýar.
Şeýle hem Türkiýe Respublikasynyň daşary söwda, potratçylyk we inženerçilik meseleleri boýunça döwlet ministri Mehmet Zafer Çaglaýan we TUSIAV türk senagatçylar we telekeçiler gaznasynyň başlygy Weli Sarytoprak gaznanyň Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa «Ýylyň döwlet adamy» adyny bermek barada çözgüt kabul edilendigini habar berip, ýurduň baştutanyna bu sylagy gowşurdy. Bu barada Türkmenistanyň döwlet mediasy habar berýär.
Türkmen baştutanyna bu sylagyň gowşurylmagy mynasybetli, şu günler ýurduň jemgyýetçilik guramalary tarapyndan ýokary okuw mekdeplerinde, edara-kärhanalarda dabaralar geçirilýär. Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Resmi nikalaşan türkmenistanly ýaş çatynjalar zerur öý goşlaryny, hojalyk harytlaryny satyn almak üçin 6 müň manat (2,100 dollar töweregi) 1%-li ýeňillikli krediti 3 ýyl möhlet bilen girew goýmazdan alyp bilerler.
Mundan başga-da ýaş çatynjalar ýaşaýyş jaýyny ýa-da kwartira satyn almak üçin 30 ýyllyk möhlet bilen 1%-li kredit alyp bilerler. Olara mellek ýerini satyn almaga hem mümkinçilik dörediler.
Bu baradaky karary Türkmenistanyň prezidenti kabul etdi. Şunuň bilen bagly Türkmenistanyň kanunçylygyna degişli üýtgetmeler we goşmaçalar giriziler diýip, türkmen metbugaty habar berýär.


text:
Inwestision dawalary durnuklaşdyrmak boýunça Halkara merkeziniň resmi maglumatyna görä, Orsýetiň MTS kompaniýasynyň türkmen hökümetini suda bermek boýunça beren arzasy 2011-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda hasaba alyndy. Geçen ýylyň ahyrynda MTS Türkmenistanyň hökümetini we döwlet eýeçiligindäki aragatnaşyk kompaniýalaryny MTS bilen özara ylalaşyklaryny esassyz ýatyrandyklary üçin suda berjekdigini aýdypdy.
Orsýetiň MTS kompaniýasy türkmen hökümetini suda berdi. Bu kompaniýanyň türkmen hökümetini suda bermek boýunça arzasy Inwestision dawalary durnuklaşdyrmak boýunça halkara merkezinde 5-nji oktýabrda hasaba alyndy.
MTS-iň Jemgyýetçilik bilen aragatnaşyklar boýunça departamentiniň ýolbaşçysy Ýelena Kohanowskaýa Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
—Biz, dogrudanam, inwestision talap arzamyz bilen ýüzlendik. Häzirki wagtda biziň arzamyz eýýäm hasaba alyndy. Emma şunuň bilen birlikde biz türkmen tarapy bilen gepleşikleri hem alyp barýarys. Biz mundan ozal alyp baran we yzygiderli häsiýete eýe bolan gepleşiklerimizi dowam etdirýäris. Suda ýüzlenmegimize garamazdan, bu gepleşikleriň belli bir netije berjegine umyt baglaýarys.
Orsýetiň MTS kompaniýasy 2010-njy ýylyň dekabr aýynda Türkmenistanyň aragatnaşyk bazarynda mobil hyzmatlary bilen üpjün etmek boýunça 2005-nji ýyldan bäri amala aşyran işini duruzdy. MTS bilen hyzmatdaşlygyny bes eden Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi öz kararyny MTS bilen şertnamasynyň möhletiniň dolmagy bilen düşündiripdi.
Çekilen zyýan
MTS-iň resmisi Ýelena Kohanowskaýa halkara sudunyň çykarjak kararynyň kompaniýanyň peýdasyna bolmagynyň mümkinçilikleri barada aýtmakdan saklandy. Ol kompaniýanyň Türkmenistandaky işini duruzmakdan çeken zyýanynyň möçberini hem mälim etmedi:
—Bu sanyň türkmen hökümetine garşy gozgan inwestision talap arzamyzda görkezilenligini aýdyp biljek. Bellemeli zat, kompaniýamyz Türkmenistanda öz işini togtatmagyndan çeken zyýanynyň belli bir bölegini ýylyň dowamyndaky çykdajylarymyzyň hasabyna ýazyp, aradan aýyrdy. Biziň arzamyzda görkezilen zyýanymyzyň möçberi ýörite agentligiň geçiren barlaglary netijesinde kesgitlendi.
Şu ýylyň başynda MTS Türkmenistandan çekilmek bilen 600 million dollar zyýan çekýänligini yglan edipdi. MTS Türkmenistandan çykyp gaýdany bäri ýurtda mobil aragatnaşygynyň hiliniň ýaramazlaşandygy hem habar berilýär. Ýurduň ýaşaýjylary ýeke-täk mobil operatory “Altyn Asyryň” hyzmatlaryndan nägilelik bildirýärler.
Orsýetiň MTS kompaniýasynyň suda ýüzlenmegine türkmen tarapynyň reaksiýasyny Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginden anyklap bolmady. Türkmenistanyň habar serişdelerinde-de bu tema agzalmaýar.
2010-njy ýylyň dekabr aýynda MTS bilen tükmen hökümetiniň arasynda dawa tutaşaly bäri türkmen metbugaty diňe Daşary işler ministrliginiň bu temadan ýaýradan resmi beýannamasyny çap etmek bilen oňdy.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky güýçleriň Owganystanda bolmaly möhletini 2014-nji ýylyň ahyryna çenli uzaltmaklyga biragyzdan ses berdi.
Bu Howpsuzlyk geňeşiniň Owganystandaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleri baradaky soňky karary bolar öýdülýär.
Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary bu ýurtdan 2014-nji ýylyň aýagyna çenli çykyp, howpsuzlyk jogapkärçiligini owgan güýçlerine tabşyrmagy planlaşdyrýarlar.
Howpsuzlyk geňeşiniň penşenbe güni kabul eden rezolýusiýasynda Owganystandaky ýagdaýyň henizem halkara howpsuzlygyna we parahatçylygyna wehim salmagyny dowam etdirýändigi bellenilýär.
Şeýle-de bu kararda owgan hökümetiniň korrupsiýa garşy göreşi ýokarlandyrmagyna, aç-açanlygy we hasap berijiligi berkitmegine çagyrylýar.


text:
Şenbe güni Mary şäherinde Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň M.Berdimuhamedow adyndaky 1001 harby bölüminiň desgalar toplumynyň açylyş dabarasy boldy.
Türkmen telewideniýesi bu dabara watançylyk aýdymlarynyň "baýramçylyk öwüşgünini çaýandygyny" habar berýär.
Resmi maglumata görä, dabara gatnaşyjylar «içeri işler edaralarynyň hormatly weterany, podpolkownik Mälikguly Berdimuhamedowyň adyny buýsanç bilen göterýän 1001 harby bölüminiň binalar toplumy bilen içgin tanşyp», watan goragçylary barada edilýän aladalar üçin milli lidere minnetdarlyk bildiripdirler.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow 23-nji iýulda agşamlyk "Bagtyýarlyk" seýilgähinuiň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
TDH prezidentiň bu ýerde şäheriň ýaşaýjylary, ýaşlar we çagalar tarapyndan "Arkadaga şöhrat" diýen şygar astynda, aýdym-saz we alkyş sözleri bilen garşy alnandygyny habar berýär.
Bu dabaralar prezident G.Berdimuhamedowyň Mary welaýatyna edýän iş saparynyň çäginde geçirildi.


text:
Howanyň global derejede maýlamagy adamzady ençeme töwekgellikleriň täze tapgyryna tarap alyp barýar. Bu duýduryş Birleşen Milletler Guramasynyň täze raportynda mälim edilýär. Raportda klimatyň düýpli üýtgemeginiň ýaňy başlanandygy bellenilýär.
Şeýle-de BMG-niň raportynda klimatyň üýtgemegi garyplyk, keselçilik, azyk howpsuzlygy, ýowuzlyk we bosgunlar ýaly jemgyýetiň ýüzbe-ýüz bolýan problemalaryny has-da ýaramazlaşdyrar diýilýär.
Raportda ýokary derejedäki töwekgellikleriň ilki bilen ýerdäki hem-de okislendirilen okeandaky ösümliklere we haýwanlara zarba urjakdygy çaklanylýar.
BMG-niň bu raporty Ýaponiýanyň Ýokohama şäherinde bir hepde dowam eden gyzgalaňly diskussiýadan soň çap edildi.


text:
Ukrainanyň parlamenti prezident Wiktor Ýanukowiçi işden boşatmagy sese goýdy, ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko bolsa türmeden azat edildi.
Kanunçykaryjylar şenbe güni irki prezident saýlawlaryny 25-nji maýda geçirmeli etdiler. Olar Ýanukowiçiň öz prezidentlik wezipe-borçlaryny dogry-düzüw ýerine ýetirmegi başarmandygyny aýtdylar.
Prezident Wiktor Ýanukowiç Ukrainada bolup geçýän zatlary «wandalizm, garakçylyk we döwlet agdarylyşygy» diýip häsiýetlendirdi. Şeýle-de ol özüniň işden çekilmegi planlaşdyrmaýandygyny aýtdy.
Ýanukowiç bu sözleri şenbe güni UBR-de, Ukrainanyň günorta şäheri Harkowda ýerleşýän stansiýada ýazgy edilen interwýusynda aýtdy.
Ýanukowiç özüniň «kanun esasynda saýlanan prezidentdigini» we Ukrainany terk etmejekdigini aýtdy.
"Olar olary (resmileri, onuň tarapdarlaryny) öýlerinde, işleýän ýerlerinde, ýollarda hem yzarlaýarlar. Men öz golaýymdaky adamlaryň ganlarynyň dökülmeginiň öňüni almak üçin elde barymy edýärin."
Ýanukowiç parlament tarapyndan kabul edilen ähli kararlaryň bikanundygyny aýtdy.
Ol Wolodimir Rybakowyň parlament spikerliginden işden çekileninden soň urlup-ýenjilendigini we bejergi almagy üçin Doneskä iberilendigini aýtdy.
Bu sözler hökümete garşy protestçiler Kiýewde prezident adminstrasiýasynyň edarasyny eýelänlerinden soň aýdyldy.
Kanunçykarajylar türmä basylan ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkony azat etmek üçin ses berdiler, onuň ýaranlary Arsen Awakowy içeri işler ministri, Oleksandr Turçynowy bolsa parlament spikeri wezipesine saýladylar. Turçynow parlamente şeýle diýdi:
"Ukrainadaky [täze] häkimiýetler işe başlaýar, olar Ukrainany ýene durnukly ýurda öwürmek üçin öz işlerine başlaýarlar. Ukrainadaky häkimiýetiň merkezi şu ýerde, Ukrainanyň parlamentinde."
Şeýle-de parlament baş prokuror Wikto Pşonka ynam bildirmezlik baradaky kanun taslamasyny tassyk etdi.
Fotosergi
: Ukrainada ýas, argynlyk, ýeňiş pursatlary
Ýurduň harbylarynyň baş ştabynyň ýaýradan beýanatynda bolsa şeýle diýilýär: "Ukrainanyň Ýaragly güýçleri özleriniň konstitusion borçlaryna wepaly we içerki syýasy konflikte çekilip bilinmez."
Bu beýanat Içeri işler ministrligi özüniň Ukrain halky bilen bir-bitewidigini yglan edip, «jemgyýetçilik tertip-düzgünini berjaý etmek üçin bilelikde tagalla etmäge «çagyranyndan birnäçe sagat soň ýaýradyldy.
Şu arada, Ýanukowiçiň Regionlar partiýasynyň resmileri Ukrainanyň günorta şäherinde, Harkowda duşuşdylar.
Olaryň kararynda bütin ýurduň ýerli hökümetleri, konstitusiýa düzgüni we kanunçylyk dikeldilýänçä, konstitusiýa düzgünini, kanunçylygy, raýatlaryň hukuklaryny we öz territoriýalaryndaky howpsuzlyklaryny gorap saklamak boýunça jogapkärçiligi öz üstlerine almaga çagyrylýar.
Ýanukowiç we oppozisiýa liderleri anna güni ýurduň 2004-nji ýyldaky konstitusiýasyny dikeltmek barada ylalaşyga gol çekdiler, bitewi milli hökümetiň gurulmagyna, ýyl ahyryndan öň irki prezident saýlawlarynyň geçirilmegine çagyrdylar.


text:
«Energetigiň» 1-nji ýarymy: Şu duşuşykda ilkinji bolup hasaby açan «Energetik» topary Türkmenistanyň Kubogy ugrunda geçiren duşuşyklarynyň üçüsinde-de derwezelere diňe duşuşygyň birinji ýarymynda gol geçirip bildi. Bu gezek hem Kerim Hojaberdiýew 12-nji minutda myhmanlary öňe çykardy.
Hojalygurban Türkmenistanyň Kubogynyň iň gowusy: Şu duşuşykda iki gezek tapawutlanyp, iki duşuşykda 3 gol geçiren Hojalygurban Öwezow («Köpetdag») Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň iň netijeli futbolçylarynyň sanawynda birinji orna çykdy.
Hojaberdiýew «Energetigiň» umydy: Iň netijeli hüjümçileriň sanawynda ikinji orna çykan Kerim Hojaberdiýew Kubok ýaryşlarynda-da «Energetigiň» umydyna öwrülýär.
«Köpetdagyň» ýeňişli ýoly: «Köpetdag» häzirlikçe Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda bir gezek hem utulmadyk topardyr.
Deň ýary: Yzda galan üç duşuşykda garşydaş derwezelere 4 gol geçiren «Energetik» öz derwezesine 2 pökgi geçirtdi.
5-e 1: Üç duşuşykda garşydaş derwezelere 5 gol geçiren «Köpetdag» öz derwezesine bary-ýogy ýekeje pökgi goýberdi.
«Taryha girdiler»: Belki, bir mahal öňümizden şeýle bir sowal çykyp biler?! «Türkmenistanyň Kubogyny gazanmak ugrundaky ýaryşlaryň taryhynda «Energetik» toparynyň derwezesinde ilkinji pökgini kim geçirdi?» Edil şeýle sowal «Köpetdag» topary hakynda hem berlip biler. Şol mahal şu duşuşygy ýatlalyň! Kerim Hojaberdiýew «Köpetdag» futbol toparynyň Türkmenistanyň futbol Kubogy bilen baglanyşykly taryhynda derwezesinden ilkinji gol geçiren futbolçydyr. Şonuň ýaly hem Hojalygurban Öwezow Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşlarda «Energetigiň» derwezesine ilkinji goly geçiren futbolçy boldy.


text:
Owganystanda ýer titremeden soň weýrançylygyň aşagynda galan 80 töweregi adamy halas ediş çereleri dowam edýär. Mundan öň, ýurduň demirgazyk sebitlerinde iki sany ýer titreme peýda bolupdy.
Baglan welaýatynyň häkimi Abdul Majid tebigy hadysa sebäpli 22 öýüň weýran bolandygyny aýdýar. Sişenbe güni öýlän iki adamyň jesedi tapyldy, şeýle-de 20 çemesi adam ýaralary sebäpli keselhana ýerleşdirildi.
Duşenbe güni, güýji 5.4 we 5.7 ballyk iki sany ýer titreme boldy.
2002-nji ýylda gürrüňi gidýän sebitdäki bolan ýer titremede 2 müň adam ölüpdi.


text:
Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilýän abraýly student alyş-çalyş programmalaryna gatnaşýan orsýetliler Orsýetiň bu programma gatnaşmagy togtatmak baradaky kararyndan nägileliklerini bildirdiler.
Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilen meşhur student alyş-çalyş programmalaryna ozal gatnaşan, häzir gatnaşýan we geljekde gatnaşmakçy orsýetliler, Moskwa bilen Waşingtonyň Ukraina üstündäki garpma-garşylygy arasynda, öz hökümetleriniň iki onýyllyk bäri dowam edýän programma gatnaşmagy togtatmak baradaky kararyndan nägile boldular.
«Meniň pikirimçe, olaryň indiden eýläk ýa belli bir döwre çenli bu bäsleşige gatnaşyp bilmezlikleri örän uly ýitgi. Syýasat syýasatdyr, emma bu ajaýyp tejribe boldy» diýip, 25 ýaşyndaky moskwaly Anna Şalaşina özüniň Birleşen Ştatlarda, ABŞ-nyň geljekki liderleriň alyş-çalşygy (FLEX) programmasy astynda geçiren bir ýylyny süýjülikde ýatlaýar.
“Başgalaryň şeýle mümkinçilikden peýdalanyp bilmejegi örän lapykeç edýär” diýip, ol aýdýar.
Orsýet 30-njy sentýabrda Birleşen Ştatlaryň Moskwadaky ilçihanasyna özüniň 2015-16-nji ýyllaryň FLEX programmasyna gatnaşmagy togtadýandygyny aýtdy. Bu programma esasynda ozalky Sowet Soýuzynyň ýokary okuw jaýlarynyň studentleri Birleşen Ştatlara okuwa iberilýärdi diýip, ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Jon Tefftiň beýanatynda aýdylýar.
Soňky 21 ýylyň dowamynda 8 müňden gowrak orsýetli student amerikan maşgalalarynda ýaşap, Birleşen Ştatlaryň ýokary mekdeplerinde okadylar diýip, Tefftiň beýanatynda bellenilýär.
“Bu ýaş orsýetliler Orsýetiň iň gowy wekilleriniň adyndan, 50 ştatyň ählisinde millionlap amerikala medeni ilçiler hökmünde gulluk etdiler” diýip, ol aýtdy.
Bu beýanat FLEX programmasynyň ozalky uçurymlarynyň, oňa häzirki gatnaşyjylaryň, indi gatnaşmakçy bolýan studentleriň arasynda ynanmazlyk, lapykeçlik tolkunyny döretdi.
Olaryň bir topary sosial ulgamlarda, şol sanda twitterde rus hökümetiniň bu kararyna protestlerini bildirdiler.
"Men bu ýurtdan gitmeli"
“Olar edil ýaňy meniň arzuwymy elimden aldylar, sag boluň» diýip, ýekaterinburgly twitter ulanyjy ýazdy. “Men bu ýerden pursat dörän badyna gitmeli.”
Döwlet departamenti tarapyndan howandarlyk edilýän student alyş-çalyş programmasy 1992-nji ýylda, ozalky Sowet Soýuzynyň respublikalarynyň ýetginjeklerini bir ýyllyk Birleşen Ştatlaryň ýokary mekdeplerine ibermek bilen, medeni dününişmegiň derejesini ýokarlandyrmagy maksat edinipdi.
Bu programma işe başlaly bäri Ermenistandan, Azerbaýjandan, Gürjüstandan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan, Täjigistandan, Türkmenistandan we Ukrainadan 20 müňden gowrak studentiň Birleşen Ştatlarda bir ýyllap okamagyna mümkinçilik döretdi.
FLEX programmasynyň orsýetli uçurymlarynyň ençemesi özleriniň Birleşen Ştatlarda bütin durmuşlaryny özgerden bir ýyla gowy baha berdi.
“Iňlis dili ikinji ene dilim ýaly boldy, men başga adam öwrüldim» diýip, Sankt Peterburgyň Döwlet uniwersitetiniň 18 ýaşly studenti Ýekaterina Borodina Vkontakte saýtynda aýtdy. “Men ol ýeriň medeniýeti, adamlary, mentaliteti we milli häsiýetleri barada gaty kän zat öwrendim.”
Moskwadaky MAGRAM marketing barlaglary merkeziniň direktory Marina Malykhina 1994-95-nji okuw ýylyny Oregonda geçirip, diňe iňlisçesini ösdürmändigini, eýsem medeni düşünjesiniň ýokarlanandygyny we munuň şahsy garaşsyzlygyny gazanmaga uly kömek edendigini aýdýar.
Ol rus hökümetiniň bu kararyna gaýtadan seretmegine we pozisiýasyny üýtgetmegine umyt baglaýar.
“Medeni we mekdep alyş-çalyşlary bütin dünýäde edilýän we öňden gelýän däp. Elbetde, indiden beýläk bizde şeýle mümkinçiligiň bolmazlygy gynançly. Ýöne men bu mümkinçilik geljekde bir öwrümde ýene bolar diýip umyt edýärin” diýip, ol aýtdy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Liwiýanyň howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygyny girizmek rezolýusiýasyny amala aşyrýan halkara koalision güýçler penşenbe güni Muammar Kaddafiniň režiminiň güýçlerine garşy hüjümleri ýaýbaňlatdy.
Birleşen Ştatlaryň Afrikadaky komandowaniýesiniň berýän maglumatyna görä, soňky 24 sagadyň dowamynda Kaddafiniň güýçleriniň obýektlerine 14 tamogawk kysymly raketa atylypdyr.
NATO-nyň düzümine girýän 28 döwletiň wekilleri ýaranlygyň Liwiýa meselesi baradaky roly boýunça Brýusselde maslahat geçirýärler.


text:
Ýangyç-energetika serişdeleriniň bahalarynyň artmagy gyşyň düşmegi bilen Merkezi Aziýa döwletleriniň aglabasynda ýagdaýy agyrlaşdyrdy. Ýaşaýjylar öýlerini ýylatmagyň başga ugur-ýollaryny gözläp başladylar. Ýöne “başga ugur” diýilmegi – arassa ýylylyk çeşmesini aňlatmaýar.
Ýangyç-energetika serişdeleriniň bahalarynyň birden ýokarlanmagy, elektrik energiýasyna goýulýan normalaryň çäkliligi we bu ýyl garyň ir düşmegi adamlaryň ýylylyk çeşmeleriniň başga ugur-ýollarynyň gözlegine çykmagyna ýeterlik sebäp boldy.
Ýylylygyň “alternatiw” çeşmesi
Ýöne Merkezi Aziýanyň käbir sebitlerinde “başga ugur-ýol” diýilmeginiň özi, elmydama arassa ýangyjy ýa-da daş-töwerege zyýansyz ýylylyk çeşmesi diýmegi aňlatmaýar.
Özbegistanyň Kaşkaderýa welaýatynyň ýaşaýjysy Eşmurod aga şeýle gürrüň berýär: “Kömri satyn almaga diňe baý adamlaryň gurby çatýar. Biz häzir ýangyç hökmünde diňe tezegi ulanýarys”.
Özbegistanyň gündogaryndaky Andijan şäheriniň ýaşaýjysy Sadrokhun Sopyýew gyş günleri ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary sebäpli, öýüniň içinde ýylylygy saklamak we nahar taýýarlamak üçin adaty bolmadyk ýollara baş goşmaly bolýandygyny aýdýar.
Öý ýyladyş ýa nahar bişiriş şertleri üçin, tezek ýakmak asyrlardan bäri ulanylyp gelinýän usul bolsa-da, bu soňky döwürlerde ulanyşdan galypdy. Ýöne häzirki şertlerde indi ýene-de mal-garanyň tezeginiň peýdalanylýandygyna ýygy-ýygydan duşmak bolýar.
Sopyýew tezegi ýakmagyň iň bir ýakymsyz taraplarynyň birini, ýagny onuň tüsse yssyny aýyrmagyň ýoluny tapandygyny öwünjeňlik bilen gürrüň berýär. Ol, hususan-da, şeýle diýýär: “Men tezegi kömrüň küli bilen garjaşdyrýaryn. Kömrüň küli juda arzan. Ony tezek bilen garanyňda, juda gowy ýanýar, şeýle-de hiç bir ysy bolmadyk ýangyç serişdesi emele gelýär”.
Gyşyň ýowuzlygy
Bu gyşyň juda uzak boljagy häzirden belli. Merkezi Aziýanyň köp sebitlerinde gar adatdakysyndan has ir düşdi. Noýabryň başlarynda, gar ýagmazyndan öňinçä, Özbegistanyň we Täjigistanyň köp sebitlerinde elektrik energiýasyny normalaşdyrmak düzgüni-de ýola goýuldy.
Täjigistanyň günortasyndaky Kulob şäheriniň ýaşaýjysy Ahmad Ibrohimowyň sözlerine görä, bu gyş özi bilen birlikde bir topar kynçylyklar toplumyny hem getiripdir: “Bu ýyl ýagdaý has ýaramaz. Üç sany odunyň bahasy 1,5 dollar töweregi. Bu hem diňe çäýnegiňi gaýnatmaga ýetýär. Solýarkanyň bir litriniň bahasy 1,6 dollara deň. Muny öýde ýylylyk we nahar bişirmek üçin ulanjak bolsaň, gaty gymmada düşýär. Şol sebäpli biz solýarka peçlerden el çekmeli bolduk”.
Özbegistanda döwletiň başda durmagynda ýörite programma ýola goýuldy. Şoňa laýyjklykda, 40 dollara bir tonna kömri satyn alyp bolýar. Bir tonna kömür bäş adamlyk maşgalanyň gyşy geçirmegine ýeterlik bolýar. Ýöne kömrüň üpjünçiligi kesildi. Netijede kömrüň her tonnasynyň bahasy 300 dollara çenli galdy. Bu-da bir adamyň bir aýlyk hakyna golaý pul.
Andijan şäheriniň ýaşaýjysy Sadrokhun Sopyýewiň bellemegine görä, kyn şertler ugurtapyjylyk bilen hereket etmäge mejbur edýär. Ol indi öýdäki aýal maşgalalaryň hem elektrik hünärmenleri derjesine ýetendigini aýdýar. Sopyýew aýallaryň ýoluň ugrundaky elektrik kabellerinden öz öýlerine gönümel sim çekip, elektrik togundan mugt peýdalanmagy öwrenendiklerini gürrüň berýär.


text:
Bolgariýanyň häkimiýetleri sowet döwründe ýörite gulluklaryň agentleri bolup işlän häzirki 17 diplomatyň wezipesinden boşadylýandygyny mälim etdiler.
Öz dowründe gizlin gulluklaryň agentleri bolup işlän adamlaryň işini öwrenmek boýunça Bolgariýada ýörite komissiýa döredilipdi. Şol komissiýanyň 2010-njy ýylyň dekabyrynda beren maglumatlarynda bolgar diplomatlarynyň 40%-e golaýynyň sowet döwründe gizlin gulluklaryň agentleri bolup işländikleri aýdylýar.
Bolgariýanyň täze prezidenti Rosen Pnewneliýewiň ýurda ýolbaşçylyk edip başlaly bäri, ýurtda geçmişinde agent bolan diplomatlary wezipesinden çetleşdirmek meselesine çynlakaý girişildi. Ýurduň öňki prezidenti, sosialistik garaýyşly Georgiý Pyrwanow şeýle diplomatlary yzyna çagyrmakdan ýüz öwrüp gelipdi.
Bolgariýanyň daşary işler ministri Nikolaý Mladenow sowet döwründe ýörite gulluklaryň agentleri bolup işlän 17 diplomatyň geljek 3 hepdäniň dowamynda çalşyryljakdygyny mälim etdi.


text:
Orsýet, Siriýa hökümetine harby ýardam bermek çärelerine başlamak bilen, Birleşen Ştatlary «niýetlenilmedik hadysalardan» gaça durmak üçin iki harby kuwwatyň arasyndaky gepleşik kanallaryny gaýtadan açmaga çagyrdy.
Daşary işler ministri Sergeý Lawrow 11-nji sentýabrda Moskwada guralan metbugat ýygnagynda Orsýetiň Siriýa has kän esger we harby tehnika eltýändigi baradaky gürrüňleriň ähmiýetini peseltmäge synandy.
Ol bu çäreleriň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň «Yslam döwleti» toparyna garşy söweşmegine kömek bermek üçin görülýändigini aýtdy.
Ol rus harbylarynyň bu ýurda esasan siriýaly esgerlere rus ýaraglaryny nähili ulanmalydygyny öwretmek üçin iberilýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Orsýetiň Ortaýer deňziniň gündogaryndaky harby-deňiz maşklarynyň ozaldan planlaşdyrylandygyny we halkara kanunlarynyň çäginde geçirilýändigini aýtdy.
Emma Lawrow Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary bu ýurtdaky «Yslam döwleti» toparyny bombalaýan mahaly Orsýetiň,Siriýa bilen hyzmatdaşlygyny, bu ýurda gatnaşygyny ýokarlandyrandygyny boýun aldy.
Ol bu ýagdaýyň harby güýçleriň arasynda tötänden çaknyşyk döremek ähtimallygyny döredýändigini belledi.


text:
Bidüzgünçiliklerde dahylly bolmakda aýyplanyp tussag edilen Britaniýanyň Tährandaky ilçihanasynyň işgärleriniň aklawçysy Horramşahynyň aýtmagyna görä, öz müşderilerine, ýurduň milli howpsuzlygyna wehim salanlykda häkimiýetler tarapyndan günä bildirilýär.
Ilçihananyň syýasy analitik bölüminiň başlygy Huseýin Rasam Ewin türmesinde saklanýar we ol tizlikde suda çagyryljak.
Britaniýanyň Daşary işler ministri Dawid Miliband, ilçihananyň işgärlerine ýöňkelýän aýyplamanyň aýdyňlaşdyrylmagyny Tährandan soraýar hem-de olaryň bikanun işe baş goşmandygyna ynanýandygyny mälim etdi.


text:
Aşgabat, 22-nji ýanwar. “Türkmenportal”
Türk dünýäsiniň medeni paýtagty Mary şäheri türk dünýäsiniň ähli ýurtlaryndan myhmanlary garşylamaga taýýarlanýar. 27-nji ýanwarda Ruhyýet köşgünde “Mary — türk dünýäsiniň medeni paýtagty” atly ýylyň açylyş dabarasy bolup geçer. “Tatar-informyň” berýän habaryna görä, bu çärä Tatarystan Respublikasynyň halk artisti Rezede Galimowanyň we at gazanan artisti Rustýam Asaýew gatnaşar.
2015-nji ýylyň dowamynda “Mary — türk dünýäsiniň medeni paýtagty” diýen meýilnamanyň çäklerinde türk dünýäsiniň döredijilik toparlarynyň gatnaşmagynda 20-den gowrak çäre geçiriler. Olaryň hatarynda ylmy maslahatlary, meşhur estrada we halk ýerine ýetirijileriniň konsertlerini şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň işleriniň sergilerini, fotogörkezilişlerini teatr we kino eserlerini, ýazyjylaryň simpoziumyny, medeniýet ulgamynyň edaralarynyň işgärleri üçin amaly maslahatlary görkezmek bolar.


text:
BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetinde 16-njy martda eden çykyşynda Türkmenistanyň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Wepa Hajyýew Mejlisiň öňki başlygy Öwezgeldi Ataýewiň we onuň aýalynyň türmeden boşadylandygyny habar berdi. Bu barada düýbi Wenada ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” guramasy maglumat ýaýratdy.
Şol diňlenişige gatnaşan Tuhbatullin Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Wepa Hajyýewiň soňky iki ýylyň dowamynda birnäçe adamyň türmeden azatlyga çykarylandygyny aýdandygyny mälim etdi. Ol türkmen resmisiniň adam hukuklary boýunça halkara guramalaryň hasabatlarynda atlary agzalýanlary göz öňünde tutan bolmagynyň mümkindigini çaklaýar.
Hajyýew Mejlisiň öňki başlygy Öwezgeldi Ataýewiň 7 ýyl möhlet bilen türmä basylandygyny hem ýatladypdyr. Emma ol Ataýewiň we onuň aýalynyň haçan azatlyga çykarylandygyny anyk aýtmandyr. Ataýewiň türmeden boşadylandygy barada başga çeşmelerden tassyklama ýok.
2006-njy ýylyň 21-nji dekabrynda öňki prezident Saparmyrat Nyýazow aradan çykandan soňra, Türkmenistanyň Baş kanunyna görä, saýlawlara çenli Öwezgeldi Ataýew wagtlaýyn prezident bolmalydy. Emma ol tussag edildi. Oňa garşy sud 2007-nji ýylyň fewralynda bolupdy. Ataýew we onuň aýaly Gözel Ataýewa gelnini öz janyna kast etmek derejesine ýetirmek synanyşyklarynda aýyplanypdylar.
Düýbi Londonda ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça koordinatory Zulfiýa Abdyllaýewanyň Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, gurama Ataýewiň we onuň aýalynyň türmeden azatlyga çykarylandygy baradaky habary barlamakçy.
“Biz Ataýewiň we onuň aýalynyň hakykatdanam azatlyga çykarylandygynyň, olaryň öýlerine barandygynyň tassyklanmagyna garaşýarys. Eger bu habar tassyklansa, biz olaryň türmeden boşadylmagyna gowy baha bereris” diýip, Abdyllaýewa aýdýar.
Onuň sözlerine görä, gurama türkmen häkimiýetlerinden beýleki syýasy tussaglar barada hem maglumat bermeklerini haýyş etmekçi. “Olaryň sany köp. Olar Nyýazowyň we täze prezidentiň döwründe türmä basyldylar” diýip, Abdyllaýewa aýdýar.
Emma adam hukuklaryny goraýjylaryň käbiri Ataýewiň türmeden azatlyga çykarylandygy barada häzir habar berilmegine geň galýarlar. Şolaryň biri Tuhbatulliniň pikiriçe, türkmen hökümetiniň şeýle habary BMG-de Türkmenistan barada geçirilen diňlenişik bilen bagly ýaýradan bolmagy mümkin.
“Olaryň şeýle ädime oňyn baha beriljekdigine we guramanyň Adam hukuklary boýunça komitetiniň agzalarynyň türkmen häkimiýetleri baradaky umumy pikirleri gowulanar diýip, umyt eden bolmaklary mümkin” diýip, Tuhbatullin aýdýar.
Geçen ýylyň 17-18-nji maýynda Ženewada BMG-niň Gynamalara garşy komitetinde hem Türkmenistanyň hökümetiniň dokladynyň diňlenişigi boldy. Oňa gatnaşan türkmen delegasiýasynyň dokladynda 2010-njy ýylda köpçagaly ene hökmunde Gözel Ataýewanyň ýörite görkezme bilen azatlyga çykarylandygy barada hem maglumat bar.


text:
Salam hormatly tmolympiad.org agzalary we myhmanlary.
Herkim öz ýurdy hakynda azajyk ýazsa men köpüräk ýazmakçy
Köp maglumatlary Wikipediýanyň türkmençe-sinden aldym. Aslyn ol ýerede özüm goýupdym
Öz goýmadyk zatlarymy hökmany suratda aýdaryn.
Onda Türkmenistan hakynda okaň.
Azajyk
Türkmenistan merkezi Aziýada bir döwlet. Bolup 1991-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sine Garaşsyzlyk alýar. Soňra 1995-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 12-sine-de baky Bitarap döwlet bolýar.
Nebit Senagaty
Ýangyç-energetik kompleksin duzuminde Türkmenistanyň senagaty nebir kanlerini açmakda geologik-gözleg işlerinden, nebit çykarmakdan, ony daşamakdan we nebiti gaýtadan işleýan karhanalardan ybaratdyr. Türkmenistanyň territoriýasynda nebit çykarmak işlerinin ençeme asyr taryhy bar. Hazirki wagtda Türkmenistanyň nebit kanlerinin 14-sinde nebit çykarylýar (olaryn 11-si gury ýerde we 3-si Hazar denzinin Hazar şäheriniň ýanyndaky boleginde). 1999-njy ýylda Türkmenistanda nebit çykarylyşy ýedi million tonna boldy. Ýurdumyzyn nebiti Türkmenbaşy we Seýdi şäherlerindaki zawodlarda gaýtadan işlenilýar.
Suw resurslary.
Ekerançylygyn geografiki ýerleşişi ilkinji nobada-suwaryş suwlarynyň ýaýraýşy, olaryn moçberi we peýdalanylş derejesi bilen basglanşyklydyr. Türkmenistanda suwaryş maksatlary uçin, esasan, derýa we ýerasty suwlary peýdalanylyar. Garagum çolunde maldarçylygyn esasy suw upçunçiligi guýular arkalydyr. Derýänyn suwlaryny suwaryş uçin peýdalanmak maksady bilen suwaryş ýaplary gazylyar. Türkmenistanyň in uly derýäsy Amyderýa bolup, ol ýurdumyzyn gundogar-demirgazyk bolegini kesip geçýar. Ekişe ýaramly ýerlerin we ilatyn kop bolegi bolsa ýurdun gunorta-gunbatar boleginde ýerleşýar. Emma ol ýerde suw upjunçiligi oran ýetmezçilik edýär. Ýone suwaryş suwunyn gaty çakli ýerlerinde suw bilen upjun etmek maksady bilen, Amyderýanyň suwunyn bir bolegini gunorta-gunbatara Garagum derýäsy bilen gonukdirildi.
Himiýa senagaty.
Ýurdumyzda himiýa senagatynyn ilkinji karhanasy Merkezi Garagumda ýerleşen Derweze kukurt zawodydyr. Ol 1928-nji ýylda guruldy we jowzaly klimat şertlerinde, transport taýdan amatsyz bolany uçin, bu zawod dine 1961-nji ýyla çenli işledildi. Gowurdakdaky kukurdin kani açylandan son, ol ýerde 1932-nji ýylda kukurt zawody işe girizildi. Himiýa senagaty has kop pudakly senagat. Ol dag magdan himiýa, esasy himiýa, nebit himiýa, durmuş himiýasy we farmasewtika ýaly himiýa senagaty kop pudaklary oz içine alýar.
Türkmenistanyň ykdysady-geografik ýerleşişi
Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan döwleti Gundogaryn we Gunbataryn kop yuertlaryna tarao gidyan gadymy “Beýik Ýupek” sowda ýollarynyň çatrygynda, geografik taýdan innan amatly ýerde ýerleşýar. Şona gora-de, Türkmenistanyň territoriýasynyn usti bilen Gadymy we Orta asyr dowurlerinde hem dunya bazarlaryna tarap kerwen yollary, yodalary gecipdir.
Uzaklarda baslanan kerwen yolunyn bir sahsy oz dowrunde gadymy siwilizasiya merkezlerinin biri bolan Merwin usti bilen gecipdir. Gundogardan Yewropa tarap uzalyp gidyan kerwen yolunyn sowda merkezlerinin biri bolan gadymy Koneurgenc hem “Turkustanyn derwezesi” diylip atlandyrylypdyr.
Beyik yupek yolunyn yene bir shahasy ilki Murgap deryasynyn boyu bilen, sonra Owganystanyn ustunden Hindistana cenli baryp yetipdir.
Gundogaryn we Gunbataryn gadymy sowda aragatnashyklaryny Turkmenistanyn territoriyasynyn hem usti bilen amala ashyrmak uly rol oynan Beyik yupek yoly indi bizin taze dowrumizde-Garashsyzlyk dowrunde yene-de dikeldilip bashlandy. Yone bu gezek yontem kerwen yollary boyunca dal-de, polat reysleri arkaly dikeldilyar. Tejen-Sarags-Mashat demir yolunyn gurulmagy bilen Turkmenistanyn ustunden Transaziya kontinentara demir yol magistraly acyldy we ol Beyik yupek yolunyn ugry bilen gidyar. Ol Pekinden (Hytay) Yewropanyn bosagasynda yerleshen Ystambula(Turkiya) cenli yetyar, Pars aylagyna hem yeter.
Garashsyz Turkmenistan dowletinin Yewropa bilen Aziyanyn catrygynda yerleshmegi, onun geosyyasy yagdayynda oran uly amatlyklyklar doredyar.
Garashsyz we baky Bitarap Turkmenistan Hazar denzinin gundogar kenarynda Amyderya cenli yarym million kwadrat kilometer golay (491,2 mun kw.km) demirgazykdan gunorta bolsa 650 km, ulazyl gidyar. Merkezi Aziyanyn ahli meydanynyn 12,2%-I Turkmenistanyn payyna dushyar. Sheyle-de bolsa, Merkezi Aziya garshsyz dowletlerin arasynda Turkmenistan Gazagystandan sonar umumy meydany boyunca in iri dowlet hasaplanyar. Ilaty 24 million adama golaylashan gonshy Ozbegistanyn hem tutyan meydany Turkmenistanynkydan az Ozbegistan gundogarda Owganystan dowleti bilen Turkmenistanyn aracak serhetlerinin uzynlygy 864 km, Eyran Yslam Respublikasy bilen bolsa 1,5 mun kilometer golaylashyar. Turkmenistan demirgazyk gunbatarda Gazagystan dowleti bilen hem aracakleshyar.
Merkezi Aziyanyn dowletlerine garanda Turkmenistan Russuia Federasiyasynyn Yewropa bolegine yerleshen ykdysady-geografik rayonlaryna, Kawkazyn garashsyz dowletlerine ha yakyn we amatly yerleshmegi bilen tapawutlanyar. Ol dowletler Merkezi Aziya dowletlerine ozlerinin transit yuklerini Turkmenistanyn usti bilen dashayarlar. Hazar denzinin kenaryna Turkmenbashy porty Merkezi Aziyanyn “Gunbatar derwezesi” hasaplansa, “Turkmenabat-Gonrat-Beynew” demir yoly derwezesi.
Merkezi Aziýanyň beýleki döwletlerine garanda Türkmenistanyň duzluk territoriýalary has agdyklyk edyar. Bu bolsa yurdumyzyn dunya bazarlaryna tarao cykalgalaryn has kop bolmagyna amatly shertler doredyar. Mysal ucin, Türkmenabat-Haýraton aralygynda Amyderya-Hyrat we Atamyrat-Ymamnazar awtomobil yollary arkaly Lyutfabat, Etrek-Gurgen, Aşgabat-Gowdan-Bajygyran awtomobil yollaryndan bashga-da, Eýran Yslam Respublikasyna tarap Tejen-Sarahs-Mashat demir yolunyn gurulmagy dunya bazaryna täze cykalgadyr.
Türkmenistan landşaftynyn esasy bolegini meýdany boýunça Sahara we Gobi çolluklerinden son dünýäde uçunji orny eýeleýan Garagum çoli tutýar. Ol hojalyk taýdan heiz az ozleşdirilen. Ol ýaşayşyn seýrekligi, juda az orumlaşanlygy, yssylygy bilen tapawutlanyar. Emma ýerasty tebigy baýlyklaryn kopdurliligi bilen Türkmenistan indi dünýä bellidir.
Turkmenistanyn gin meydanynyn 7%-gur ilatly obalaryn, suwarymly ekerancylyk massiwlerinin, iri shaherlerinin, gur gatnaw yollaryn, oazislerin payyna dushyar. Derya julgelerinin, suwarysh kanallarynyn, da eteklerinin ozleshdirilen yerleri-oazisler Turkmenistanyn koplenc cetki kunjeklerinde yerleshyarler. Garagum deryasynyn zonasy Turkmenistanyn gunorta boleginin ululy-kicili kop oazislerini yeke-tak suwarysh sistemasyna birikdiryar.
Uzynlygy 1300 kilometr Garagum deryasy Turkmenistanda ykdysady we durmush ozgerishiklerinin bash zonasydyr,
Geografik taydan has gunortada yerleshishi boyunca Garagum deryasynyn zonasy gonshy Ozbegistanyn Murzecol, Garshy kanallaryn zonalaryndan ozunin agroklimatik resurslary boyunca has amatlylygy bilen tapawutlanyar. Garagum deryasynyn zonasynda yagtylygy we yylylygy has kop talap edyan ince suyumli gowaca we beyleki oba hojalyk ekinleri osdurilip yetishdirilyar. Garagum deryasynyn zonasynda yurdumyzyn ilatynn den yarsyndan kopusi yashayar.
Halkara Ykdysady Hyzmatdashlyk Guramasynyn (EKO-nyn) agzasy bolmak bilen, Turkmenistanyn goesyyasy ahmiyati barha rowaclanyar.
EKO giryan 10 dowletin ahlisinin 300 million adamdanam gowyrak ilaty bolup, olaryn umumy meydany 7960 mun kwadrat kilometrdir. Turkmenistan EKO-nyn geograik ginishliginin merkezinde yerleshyar. Onun usti bilen esasy halkara demir yol magistrallaryn (“Transaziya”, “Demirgazyk-gunorta”) we turbaprowodlaryn gecirilmegi barada birnace iri mocberli taslamalar ishlenip duzulyar.
Turkmenistanyn klimat resurslary, gun radiyasynyn yokary derejeli oba hojalygyna yaramly gunlerin kop bolmagy, klimatyn gurak we kontinentallygy bilen hasiyetlendirilyar. Tutushlygyna alanynda Turkmenistanyn agroklimat resurslary oba hojalygyny, onun esasy ugry suwarymly ekerancylygy alyp barmak ucin amatlydyr. Yurdumyzyn mineral-cig mal resurslary boyunca dunyade bay yurtlaryn hatarynda duryar. Mundan bashga-da, Turkmenistanyn territoriyasy himiki cig mallaryn, gurlushyk materyallaryn zapasyna hem bay yuert hasaplanylyar.
Prezidenti - galtaman dostumyzyňky :-)
Berdimuhammedow G.M. Ahal welayatynyn Gökdepe etrabynyn Babarap obasynda 1957nji yylda doguldy. Ol Türkmen Döwlet Lukmançylyk Institutynynyn uçurymy. Ol stomatolog karini ele aldi. 1992de ol Lukmaçylyk Istitutynyn Stomatologiya fakultedinde işe başlady. 1995 yylda Saparmyrat Türkmenbaşynyn karary bilen Saglyk Ministirliginin dişçilik bölüminin başlygy boldy. 1997-de Saglyk Ministri we Premyer Ministri nin orunbasary wezipesine 2001nji yylda bellenildi.
Paýtagty - awtory belli däl
Aşgabat (Parsça:عشق آبادفار Ashq-abad; Orsça: Ашхабад Ashkhabad), bir şäher Türkmenistan'da. Türkmenistanyn paytagty we ayratyn administratiw bölek. Welayatlar bilen den stautusy bar. 1925-nji yylda doredilip, 1930-njy yylda yatyrylyp, 1936-njy yylda yene doredildi. Meydany 20,4 mun kw km, ilaty 113,2 mun adam. Etrapda 3 shaherce, 8 geneshlik we 7 oba bar. Etrap fiziki-geografiki nukday nazardan 3 bolekden ybarat: gunorta Kopetdag, demirgazykda Gragum coli we olaryn arasynda Ahal oazisinin etraba degishli zolagy. Etrabyn in osen bolegi Ahal oazisidir. Bu oazisde yurdumyzda belli Bagyr, Koshi, Herrikgala, Gokje, Gypjak, Yasmansalak, Buzmeyin obalary yerleshyarler. Gypjak Turkmenistanyn ilkinji Prezidenti Saparmyrat Turkmenbashynyn doglan obasydyr. Hojalygyn yoriteleshdirilen ugurlary-uzumcilik, miwecilik, kartoshka, gok we bakja ekerancylygy danecilik, maldarcylyk, yenil, azyk senagatlary. Etrapda cagalar iymiti zawody, jinsi matalaryny onduryan fabrik ishleyar.
Suratlar
Türkmenistanyň prezidenti-Gurbanguly Berdimuhammedow
Kim nace ordy?
Shu wagtlykca shular. Nesip bolsa update ederin.
Telpekler (2 kisiden 2 sany)
Bu yazgi ucin
- Amanmuhammet 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- ata 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella! Maglumatlar, yhlasyn we bu blogy acanyn ucin! Minnetdar, jigim!"


text:
Şu gün Owganystanda ýurduň möhüm häkimleriniň biriniň awtokerwenine hüjüm edildi. Bu wakada iki owgan esgeri ýaralandy.
Helmand welaýatynyň häkimi Gulab Mangal ýurduň prezidenti Hamid Karzaýyň inisiniň jaýlanyş merasymyna barýan wagty, oňa Kandagar welaýatynda hüjüm edildi.
Bu wakada häkim Mangal we welaýatyň aňtaw gullugynyň başlygy aman galdylar. Soňra olar Ahmed Wali Karzaýyň jaýlanyş çäresine bardylar.
Jaýlanyş çäresinde howpsuzlyk şertleri güýçlendirildi.
Ahmed Wali Karzaý sişenbe güni Kandagardaky öz öýünde maşgala janpenasy tarapyndan atylyp öldürlipdi. Hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” üstüne aldy.


text:
Mukaddes Walentin güni Özbegistanda hüjüm astynda. Ýurduň birnäçe uniwersitetlerinde studentlerden olaryň anna güni Walentin gününi bellemejegi barada dil hatyny ýazmak soraldy.
Daşkentli yslam dinçileriniň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, anna namazynyň dowamynda hem Walentin gününe garşy wagyz ediler. Resmiler tutuş dünýäde bellenýän bu baýramçylygyň özbekleriň milli däp-dessurlaryna we aň-düşünjesine ters gelýändigini aýdýarlar.
AÝ/AR-nyň Daşkentdäki habarçylary dünýäniň beýleki ýerlerinde bolşy ýaly Özbegistanda-da ýaşlar öz söýgülilerine sowgat satyn alýarka gülüň, şokolad süýjileriň, atyrlaryň bahasynyň gymmatlandygy barada habar berdiler.
Özbegistanyň häkimiýetleriniň çäklendirmelerine garamazdan Mukaddes Walentin gününiň meşhurlygy ýaşlarynyň araynda barha artýar.
Gyrgyzystanyň günortasynda ýerleşýän Oş regionynda bilim resmileri mekdeplerde Walentin gününe gadagançylyk girizdiler. Olar şeýle “baýramçylyk ýaşlaryň psihiki saglygyna zyýanly” diýip hasap edýärler.


text:
Piri Reis
Piri Reis (doly ady Hajy Muhiddin Piri Ibn Hajy Mehmet) (1465 töweregi –1554 ýa-da 1555) Türkiýäniň Egeý kenarýakasyndaky Gallipoli (türkçe Gelibolu) şäherinde 1465-1470-nji ýyllar aralygynda doglan osmanly admiraly, geografy hem-de kartografydyr.
Ol häzirki döwürde esasan hem özüniň Kitab-ı Bahriye (Deňizçilik kitaby ýa-da Nawigasiýa kitaby) atly eserinde jemlän kartalary hem-de çyzgylary bilen tanalýar. Ol kitap nawigasiýa baradaky jikme-jik maglumatlary, şeýle hem Ortaýer deňziniň ähmiýetli portlarynyň we şäherleriniň iňňän takyk çyzgylaryny özünde jemleýär. Piri Reis özüniň (1513-nji ýylda taýýarlan) ilkinji Dünýä kartasynyň kiçijik bölegi 1929-njy ýylda Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde üstüniň açylmagy bilen kartograf hökmünde hem uly meşhurlyga eýe boldy. Bu ýerde iň haýran galdyran zat bir osmanly kartasynda Amerika materiginiň bar bolmagydy. Bu karta şol wagta çenli Amerikanyň türkler tarapyndan çyzylan ilkinji kartasy bolup durýar. Amerikanyň ilkinji kartasy bolsa, losman we kartograf Juan de la Cosa tarapyndan 1500-nji ýylda çyzylypdy we ol häzirki wagtda Madriddäki deňiz muzeýinde (Museo Naval) saklanylýar.
Emma welin, Piri Reisiň ilkinji dünýä kartasynyň (1513) iň täsin galdyrýan tarapy – kontinentleriň ýerleşişlerini (aýratyn hem Afrika bilen Günorta Amerikanyň arasyndaky gatnaşygy) onuň ýaşan döwri üçin deňsiz-taýsyz derejede takyk kesgitlemegi bolup durýar. Hatda ondan onlarça ýyl soňra çyzylan kartalarda hem şeýle takyk oriýentasiýalar we proporsiýalar bolmandyr; şeýle ýokary hili Piri Reisiň Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby) atly eserindäki beýleki kartalarynda hem görmek mümkindir. Piri Reisiň kartasy Demirgazyk tropik giňişliginde Sahara çölüne konsentrirlenýär.[1]Kontinentiň resmi taýdan açylmagyndan üç asyr çemesi ozal çyzylandygyna garamazdan, käbir alymlar, şol sanda professor Charles H. Hapgood, Piri Reisiň kartasynyň Antarktikanyň saklanyp galan iň gadymy kartasydygy baradaky pikiri öňe sürýärler[2][3].
1528-nji ýylda Piri Reis ikinji dünýä kartasyny çyzýar. Ol kartanyň Grenlandiýany we Demirgazyk Amerikany, demirgazyk tarapda Labrador bilen Newfoundlanddan başlap, günorta tarapda Floridany, Kubany hem-de Merkezi Amerikanyň böleklerine çenli görkezýän kiçijek bölegi heniz hem saklanýar.
Mazmuny
Ömür beýany[üýtget | edit source]
Piri şol döwrüň tanymal deňizçisi bolan daýysy Kemal Reisiň yzyna eýerip, ýaş ýigdekçekä 1481-nji ýylda osmanly flotunyň hyzmatyna girýär. Ol ençeme ýyllaryň dowamynda ispan, genuýa hem-de wenesiýa flotlaryna garşy söweşlere, şol sanda 1499-njy ýylda Zonchio söweşine we 1500-nji ýylda Modon söweşine gatnaşýar. Daýysy Kemal Reis 1511-nji ýylda aradan çykansoň, Piri Gallipolä gaýdyp gelýär we Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby) atly eserini ýazmaga başlaýar. Ol öz ýygnan 20 çemesi irki döwre degişli kartadyr çyzgysyna, şol sanda daýysy Kemal Reisiň 1501-nji ýylda içinde Kolumbyň ekipažynyň birnäçe agzasynyň hem bar bolan ýedi sany ispan gämisini Valencia şäheriniň kenarýakasynda ele salan mahaly tapan Hristofor Kolumbyň öz eli bilen çyzan kartalaryna esaslanyp, 1513-nji ýylda özüniň ilkinji dünýä kartasyny işläp düzýär.
1516-njy ýylda Piri Reis osmanly flotunda gämi kapitany bolup, gaýtadan açyk deňze çykýar. Ol Müsür döwletine garşy guralan 1516-17-nji ýyllardaky kampaniýa gatnaşýar we 1517-nji ýylda özüniň dünýä kartasyny soltan Selim I-ä görkezmegi başarýar. 1521-nji ýylda bolsa ol Kitab-ı Bahriye eserini ýazyp gutarýar. 1522-nji ýylda Piri Reis Keramatly Jonuň rysarlaryna garşy alnyp barlan Rodosyň gabawyna gatnaşýar. Gabaw 1522-nji ýylyň 25-nji dekabrynda osmanlylara boýun egmegi we rysarlaryň 1523-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Rodos adasyndan hemişelik gitmegi bilen gutarýar. 1524-nji ýylda ol osmanly baş weziri (sadrazamy) Makbul Ibrahim Paşany Müsüre alyp giden gämä kapitanlyk edýär. Ol baş weziriň maslahatyna gulak asyp, kitabyny gaýtadan redaktirleýär we ony 1525-nji ýylda soltan Ajaýyp Süleýmana hödürleýär. Şondan üç ýyl geçensoň Piri Reis özüniň ikinji dünýä kartasyny Süleýman I-ä hödürleýär.
1547-nji ýylda Piri reis (admiral) çinini alýar. Ol Hindi okeanyndaky osmanly flotuna komanda edýärdi, şeýle hem Suesde ýerleşýän Müsür flotunyň admiraly bolup durýardy. 1548-nji ýylyň 26-njy fewralynda ol Aden şäherini portugallardan gaýtaryp alýar, 1552-nji ýylda bolsa Portugaliýanyň 1507-nji ýyldan bäri elinde saklaýan Maskat şäherini Kiş adasy bilen bilelikde eýeleýär. Piri Reis has gündogar tarapa ýüzüp, Pars aýlagynyň girelgesindäki Hormuz bogazynda ýerleşýän Hormuz adasyny basyp alýar. Portugallar ähli ünsüni Pars aýlagyna jemlän mahally bolsa, Piri Reis Katar ýarymadasyny hem-de Bahreýn adasyny eýeläp, olary Arabystan ýarymadasynyň amatly bazalaryndan mahrum edýär.
Ahyrsoňy Piri Reis 90 ýaşy arka atyp, Müsüre dolanyp geldi. Demirgazyk Pars aýlagynda portugallara garşy ýene bir kampaniýa gatnaşmaklykda Basranyň häkimi Kubat Paşany goldamakdan ýüz öwrenligi sebäpli, 1554-nji ýa-da 1555-nji ýylda köpçüligiň öňünde Piri Reisiň kellesi alyndy.
Türk flotunyň birnäçe harby hem-de suwasty gämisi Piri Reisiň adyny göterýär.
Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby): 1521 we 1525[üýtget | edit source]
Kitab-ı Bahriye modern döwürden öňki nawigasiýa baradaky iň meşhur kitaplaryň biridir. Bu kitap Ortaýer deňziniň esasy portlary, buhtalary, aýlaglary, burunlary, ýarymadalary, adalary, bogazlary we amatly düşelgeleri, şeýle-de nawigasiýanyň metodikasy barada jikme-jik maglumatlary hem-de astronomiýa barada nawigasiýa degişli meseleleri özünde jemleýär. Munuň hem daşyndan kitapda her bir ýurduň, şäheriň ýerli ilaty we olaryň medeniýetleriniň geň-enaýy aýratynlyklary hakda gürrüň berilýär. Kitab-ı Bahriye ilki bilen 1511-1521-nji ýyllar aralygynda ýazyylýar, ýöne soňra Ajaýyp Süleýmana sowgat etmeklik maksady bilen ol 1524-1525-nji ýyllarda ýaňadan gözden geçirilip, goşmaça maglumatlar we has kämil kartalar girizilýär. Piri Reis bu kartalary öz daýysy Kemal Reis bilen Ortaýer deňzinde syýahat eden wagtlarynda çyzypdyr. 1525-nji ýylda gözden geçirilen täze neşir jemi 434 sahypadan ybarat bolup, 290 sany kartany özünde jemleýär.
Kitab-ı Bahriye iki sany esasy bölümden durýar. Birinji bölüm harasatlaryň görnüşleri baradaky maglumatlara, kompas ulanmaklygyň usullaryna, portlar hem-de kenarýakalar barada jikme-jik maglumatlary, ýyldyzlardan peýdalanyp ugur tapmaklygyň ýollary, esasy okeanlaryň we olaryň daşyny gurşap alýan gury ýer bölekleriniň bolan häsiýetleri bolan düşündirişli kartalara bagyşlanypdyr. Hristofor Kolumbyň Täze Dünýädäki açyşlaryna, Vasco da Gamanyň we beýleki Portugal deňizçileriniň Hindistana we Aziýanyň galan bölegine tarap ümzük atyp barýarkalar eden açyşlaryna kitapda ýörite orun berlipdir.
Ikinji bölüm tutuşlygyna düşündirişli kartalardan we deňizçilik gollanmalaryndan düzülýär. Her bir tema bir adanyň ýa-da kenarýakanyň kartasy özünde jemleýär. Birinji kitapda (1521), bu bölümde jemi 132 sany düşündirişli karta bolan bolsa, onda ikinji kitapda (1525) bu san jemi 210-a baryp ýetýär. Ikinji bölüm Dardanel bogazynyň düşündirilmegi bilen başlaýar we Egeý deňziniň , Iýoniýa deňziniň, Adriatik deňziniň, Tirren deňziniň, Liguriýa deňziniň adalary hem-de kanarýakalary, fransuz Riwýerasy, Balear adalary, Ispaniýanyň kenarlary, Gibraltar bogazy, Kanar adalary, Demirgazyk Afrikanyň kenarlary, Müsür hem-de Nil derýasy, Lewant we Anatoliýanyň kenarýakalary bilen dowam edýär. Şeýle hem, bu bölümde her bir şäheriň meşhur ýadygärlikleridir ymaratlarynyň suratlandyrmalary we çyzgylary bilen bir hatarda Piri Reisiň öz terjimehaly hem ýerleşdirilipdir. Ol ýerde Piri Reis bu kartalary neme üçin ýekeje uly kartada däl-de aýratyn kitap hökmünde jemländiginiň sebäplerini tükelleýär. Onça maglumaty we detallary ýeke karta sygdyryp bolmajakdygyny belleýär.
Häzirki döwürde Kitab-ı Bahriyäniň nusgalary dünýäniň ençeme kitaphanalarydyr muzeýlerinde saklanýar.
Birinji neşiriň (1521) nusgalary Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde, Nuruosmaniýe we Süleýmaniýe kitaphanalarynda, Bologna uniwersitetiniň kitaphanasynda, Wena şäherindäki Milli kitaphanada, Drezden Döwlet Kitaphanasynda, Pariž Milli Kitaphanasynda, London şäherindäki Britan Muzeýinde, Oxford şäherindäki Bodleian kitaphanasynda we Baltimor şäherindäki Walters Sungat Muzeýinde saklanylýar.
Ikinji neşiriň (1525) nusgalary Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde, Köprülüzade Fazyl Ahmed Paşa we Süleýmaniýe kitaphanalarynda hem-de Pariž Milli Kitaphanasynda saklanylýar.
Çeşmeler[üýtget | edit source]
- ↑ Soucek, S. “Islamic Charting in the Mediterranean,” In J.B. Harley and D. Woodward, eds.[I] Cartography in the Traditional Islamic and South Asian Societies[/I]. Vol. 2, book 1, 263-272. 1992. Chicago: University of Chicago Press
- ↑ Hapgood, Charles H.: "Maps of the Ancient Sea Kings: Evidence of Advanced Civilization in the Ice Age"
- ↑ Hoye, Paul F.; and Lunde, Paul: "Piri Reis and the Hapgood Hypotheses"
Kitab-ı Bahriye surat galereýasy[üýtget | edit source]
Kitab-ı Bahriyäniň iki neşiriniň (1521 we 1525) hem käbir kartalary aşakda görkezilýär:
-
-
Dardanel bogazy we the Saros aýlagy
-
-
-
-
-
-
-
Katapola Bay in Amorgos
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Marseilles and Toulon
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Kaş and Kastelorizo
-
-


text:
Gresiýanyň hususy we döwlet sektorynyň bilelikdäki iki sany iri kärdeşler arkalaşygy guramasy sişenbe güni 24 sagatlyk iş taşlaýşa çagyryş edýärler. Bu çäre döwlet býujetini tygşytlamagyň berk talaplaryna garşy geçirilýär.
Bu iş taşlaýyş ykdysady krizise garşy täze meýilnamany maslahat etmek üçin Gresiýanyň dolandyryjy kaolisiýasynyň liderleriniň arasynda geçirilýän maslahatyň fonunda yglan edildi.
Bu täze planyň kabul edilmegi nobatdaky halkara kömegini almak üçin zerur hasaplanýar.
Geçen hepdäniň ahyrynda geçirilen gepleşiklerde bu meseledäki gapma-garşylyklary çözmek Gresiýanyň syýasatçylaryna başartmady.
Bergi krizisini başdan geçirýän Gresiýa mart aýynyň ortalaryna çenli täze halkara kömegini almasa, ýurt defolt bilen ýüzbe-ýüz bolar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň orunbasary Antoni Blinkin (Antony Blinken) dokuz aý öň halkara koalisiýasy Yrakdaky we Siriýadaky “Yslam döwleti” atly topara garşy howa kampaniýasyna başlany bäri, bu toparyň 10 müňden gowrak söweşijisiniň öldürilendigini aýtdy.
Fransiýanyň paýtagty Parižde koalisiýanyň hyzmatdaşlarynyň gatnaşmagynda geçirilen duşuşykdan soň, 3-nji iýunda “France Inter” radiosyna beren interwýusynda Blinkin: “Biz bu kampaniýanyň başynda munuň uzak wagta çekjekdigini aýdypdyk. Biz üç ýyllyk plany göz öňünde tutdyk we häzir biz bu planyň dokuzynjy aýynda barýarys” diýdi.
2-nji iýunda Birleşen Ştatlar we 20 döwletden ybarat koalisiýanyň beýleki agzalary Yragyň, ýurduň territoriýalaryny söweşijileriň kontrollygyndan gaýtadan yzyna almak barada göz öňünde tutan planlaryny goldadylar. Bu waka Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadiniň koalisiýany “Yslam döwleti” atly ekstremist topary ýeňmäge kömek etmek üçin ýeterlik derejede tagalla etmezlikde aýyplamagynyň yzýanyna gabat geldi.