text:
Aşgabat hökümeti öz ýurdunda halkara Aziýa oýunlarynyň gurnalmagyny ýola goýup, sport boýunça abraý gazanmak üçin, milliardlarça dollar çykdajy etdi. Ýöne tankytçylar bu tagallanyň Türkmenistan üçin ummasyz çykdajyly bir maksatnama bolandygyny aýdýarlar.
Türkmenistan ýapyk binalarda geçirilmeli V Aziýa söweş sungaty oýunlary üçin çykdajy gaýgyrmaýar. Şeýle halkara sport çäresiniň geçirilmegi üçin edilen çykdajy Olimpiýada oýunlarynyň çykdajysyna barabardyr. Ýöne ençeme milliard dollar harç edilendigine garamazdan, Olimpiýada oýunlarynyň Aşgabatda geçirilmegine häzirlikçe garaşylmaýar.
Sentýabr aýynda, Türkmenistanda ýapyk binalarda boljak V Aziýa söweş sungaty oýunlarynyň täze olimpiada toplumynda, diýseň şowhunly dabara bilen açylmagyna garaşylýar. 17-27 sentýabrda ol oýunlara 62 ýurtdan, 5 müňden köp türgeniň gatnaşmagyna garaşylýar. Bu waka göwrümi taýdan, Aziýada gurnalýan ikinji iň uly çäre hasaplanýar. Ýöne Türkmenistanyň milliardlarça dollarlap goýýan maýa goýumlary bu ugurda dürli sowallar döredýär.
Olimpiýada toplumy – awtoritar prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň esasy aladasy. Ýöne bu alada 2010-njy ýylda Türkmenistanyň Aziýa oýunlary 2017-nji ýylda geçirmäge gazanan hakyna gabat gelmeýär. Amnesty International atly adam hukuklaryny goraýan guramanyň 2015-nji ýyldaky maglumatyna görä, bu çäkde gurluşyk geçirilmeli ýerlerde, ähli halkara kadalar bozulýar. 50 müňe golaý Aşgabadyň ýaşaýjysy öz jaýyny taşlamaga mejbur edilýär. Guramanyň berýän maglumatyna görä, şäheriň etegindäki Çoganly daçalarynda 10 müňe golaý jaý ýumrulypdyr.
Jemi bäş milliard dollar çykdajy edilen sport desgalar toplumy 30 sany ymaratdan emele gelýär. Onuň düzüminde dünýäniň iň uly desgasy hasaplanýan 6 müň orunlyk ýapyk welosiped sporty desgasy, ýapyk ýeňil atletika stadiony, ýapyk suw sportlary toplumy, ýapyk tennis meýdançasy, köptaraply hyzmat berjek arena, birnäçe myhmanhana we 45 müň adamlyk Olimpiýada stadiony bar.
Bäş kilometr menzili bolan demir ýol tomaşaçylary prezident Berdimuhamedowyň halaýan reňki bolan ak reňkli wagonlarda bir toplumdan beýleki sport toplumyna gatnadar. Maksatnama we gurluşyk işlerini, prezidentiň beýleki dürli şöhratly işlerini amala aşyran "Polimeks" atly türk gurluşyk firmasy alyp barýar. Bu firma, şol bir wagtyň özünde Awaza dynç alyş şäherçesi bilen bilelikde, Aziýa oýunlaryna taýýarlyk çäginde 2,3 milliard dollara salnan, uçýan laçyna meňzeýän aeroporty hem guran firmadyr.
Bilermenleriň pikrine görä, bu iki maksatnama özüniň ummasyz çykdajysy we edil häzirlikçe hökmanylyk däldigi taýdan - "ak piller" hasaplanýar. Gelip gowuşýan habarlardan çen tutulsa, dynç alyş şäherçesinde adamlar barha seýrekleşýär, aeroport bolsa çökýär.
Ykdysady çöküş
Şotlandiýanyň Glazgo uniwersitetiniň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Luka Ançeskiniň aýtmagyna görä, Aziýa oýunlarynyň geçiriljek döwri ýurda ykdysady çöküş howpunyň abanýan pursadyna gabat gelýär we "bu ýurt üçin diýseň aýylganç urgudyr". Ol hökümetiň ýönekeý halky "alada etmeýändigini" hem belleýär.
Türkmenistan tebigy gaz baýlygy taýdan dünýäde dördünji orny eýeleýänem bolsa, ony eksport etmek üçin, uly kynçylyklary başdan geçirýär we diňe iki sany esasy alyja, ýagny Russiýa bilen Eýrana garaşly galýar.
Aziýa galkynyş bankynyň maglumatyna görä, soňky ýyllarda dünýäde energiýa çeşmeleriniň bahalarynyň pese gaçmagy netijesinde, Türkmenistanyň ykdysady ýagdaýy hasam ýaramazlaşdy. Munyň netijesinde 2012-nji ýylda 11,1 göterim bolan milli girdejisi 2016-njy ýylda 6,2 göterime çenli pese gaçdy.
Gelip gowuşýan maglumatlaryň subut etmegine görä, aýlyklaryň tölenmeýşi, banklarda nagt pul ýetmezçiligi we döwlet dükanlarynda käbir azyk önümleriniň gytlygy türkmen raýatlarynyň adaty durmuş kadasyna öwrüldi.
"Meýletin tölegler"
Ýurduň Aziýa oýunlaryna taýýarlanmagy üçin, diňe bir döwlet ummasyz çykdaýjy etmedi. Bu maksatnama üçin, şol bir wagtyň özünde ýönekeý halk hem gaty köp wagtyny we pulyny sowurmaly boldy. Habar berlişine görä, hökümet göz öňünde tutulýan halkara çäre üçin, ýurduň ýaşaýjylarynyň aýlyklaryndan ýa-da telekeçilerden "meýletin tölegler" kesip alýar.
Paýtagtyň ýaşaýjylarynyň Azatlyk Radiosyna habar bermegine görä, geçiriljek Aziýa oýunlary çäginde, polisiýa Aşgabatda "gowy geýnüwli" bolmaýan adamlary şäheriň abraýyna zelel ýetirmeginden howatyrlanyp daşlaşdyrýarlar.
Bularyň üstesine, Aşgabatda täze okuw ýyly adaty wagtyndan iki aý ir, ýagny 1-nji iýulda başlaýar. Käbir raýatlaryň aýtmagyna görä, okuw ýylynyň başlanýan senesiniň üýtgedilmegi geçiriljek Aziýa oýunlaryna okuwçylar bilen mugallymlaryň gatnaşmagynda görüljek taýýarlyklar we geçirilmeli köpçülikleýin çäreler bilen baglanşykly.
Ýogsam nobatdaky "ak pillermi"
Berdimuhamedowyň hökümeti 2017-nji ýyldaky Aziýa oýunlaryny geçirmäge hak gazanandan soň berlen wadada nygtalyşy ýaly, Aşgabady "dünýäniň sport taýdan iň kämilleşen paýtagtynyň birine" öwürmäge dalaş edýär. Ýöne ýurduň olimpiýada oýunlarynda haýsam bolsa bir sport görnüşinden gazanan bir medaly bolmansoň, munuň üçin gaty köp wagt gerek boljaga meňzeýär.
Aziýada-2017 çäresiniň geçirilmegi – sportyň we beden terbiýesiniň kämilleşdirilmegi bilen sagdyn ýaşaýşyň dikeldilmegi tagallasyny öz içine alýar.
Berdimuhamedow hökümetiň esasy maksadynyň sporty ösdürmek we olimpiýa hereketini döretmek, ýaşlaryň we halkyň sporta bolan ymtylyşyny güýçlendirmek, adamlara ýaşlykdan beden terbiýesi endigini bermek bolup durýandygyny beýan etdi.
Türkmen oppozisiýasynyň daşary ýurtlardaky köpçülikleýin habar beriş serişdeleri bolsa, Aşgabadyň Aziýada oýunlaryna taýýarlanmagy üçin, ýurduň ykdysady kynçylygy başdan geçirýän döwründe edilýän bu çykdajylaryň "bähbitli bolmaýandygyny" bildirýär.
"Hronika Turkmenistana" atly garaşsyz habar gullugynyň bellemegine görä, şeýle ummasyz maýa goýumlary köpçülikleýin sport çärelerine ýa-da türkmen türgenleriniň hem sport ussatlarynyň kämilleşmegi ýaly başga ugurlara gönükdirmek has bähbitli bolardy.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Ançeskiniň aýtmagyna görä, Türkmenistan sportdan daşaryn goňşusy Gazagystandan görelde almak bilen "režimiň halkara kanunalaýykdygyny" tassyklatmak üçin hem dünýä köpçüliginiň ünsüni özüne çekmäge synanyşýar. Gazagystanda köpsanly giňgerimli halkara çäre bilen bilelikde, 2011-nji ýylyň gyşky Aziýada oýunlary hem geçirilipdi.
Türkmenistanyň turizm ministrliginiň beren maglumatyna görä, sport çärelerine tomaşa etmek üçin, ýurda 150 müň adamyň gelmegine garaşylýar. Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistan daşary ýurt raýatlaryna wiza bermek barasynda howlukmaýar. Turizm ministrliginiň hasabatyna görä, 2015-nji ýylda Türkmenistana diňe 105 müň daşary ýurtly turist barypdyr.
"Aziýada-2017" web sahypasynda habar berlişine görä, oýunlara tomaşa etjek 600 müň adama bilet satylmagy göz öňünde tutulýar. Ýöne şol bir wagtyň özünde, daşary ýurt raýatlaryna Türkmenistanyň wizasyny alman, tomaşaçy biletini satyn almak maslahat berilmeýär. Ýerli ýaşaýjylar bilen bir wagtyň özünde ol ýurda baryp gaýdýan ýek-tük daşary ýurtly myhmanyň aýtmagyna görä, ak mermerden salnan gymmatbaha jaýlar we myhmanhanalar barha boşaýar. Şol sanda döwrebap ýagdaýda täze salnan saglygy saklaýyş merkezlerine barýan adamlar we golaýda gurlan awtoýollarda hem ulag hereketleri göze ilmeýär.
Bir tarapdan oppozisiýanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, Aziýada oýunlary üçin salnan ymaratlara "wagtlaýynça, ýagny bir gezeklik ulanmak üçin salnan desgalar" höküminde baha berýän bolsa, beýleki tarapdan, ýurduň Olimpiýada oýunlary ýaly giňgöwrümli halkara sport çärelerine öý hojaýynçylygy etmäge ýagdaýy hem o diýen elýeterli däl. Şonuň üçinem Aşgabadyň nobatdaky "ak pilleriň" ýurduna öwrülmeginden howatyrlanylýar.


c: text/html

text:
Gadyrly ildeşler! ”Gün” neşirýatynda çap edilen kitaplaryñ onlarçasy soñky 2-3 ýylyñ içinde Türkmenistana baryp ýetdi we türkmen okyjylarynyñ eline gowuşdy. Olaryñ arasynda ”Kepjebaş”, ”Böwsülen tümlük”, ”Ak öý”, ”Watanym galdy”, ”Ýolma guşuñ ganatyn!” ýaly kitaplar bar.
Kitaplaryñ ençemesi günorta Türkmenistanyñ üsti bilen ýurda aralaşdy. Bir fakty bellemek gerek… Häzirki döwürde erkin Türkmen edebiýatynyñ merkezi Europa we günorta Türkmenistana süýşdi. Günorta Türkmenistan erkin milli edebiýatymyzyñ ýaşamagy we ösmegi üçin zerur bolan goldaw merkezine öwrülip barýar.
Sebäbi hakyky edebiýatyñ ýaşamagy we ösmegi üçin garaşsyz Türkmenistanda mümkinçilik galmady. Islendik milli edebiýatyñ dowam etmegi üçin howa ýaly zerur bolan şertler soñky ýyllarda ata Watanda rehimsizlik bilen ýok edildi. Gynansagam, biziñ günlerimizde Türkmenistanda diñe ýaranjañ edebiýat ýaşap bilýär. Hakyky ýazyjylaryñ döreden ajaýyp eserleri bolsa, häzirlikçe diñe olaryñ öz iş stollarynyñ çekerinde çañ basyp galýar.
Türkmenistanda çyn edebiýata we öz halkyna, öz hünärine wepaly, durnukly ýazyjylaryñ onlarçasynyñ bardygyny, olaryñ rejime boýun egmän, ýaşamagy we döretmegi dowam edýändiklerini aýtmak gerek. Şol ýazyjylardan biriniñ döreden ”Sünnet oýny” atly gyzykly romany edil häzir ”Gün” neşirýatynda çapa taýýarlanylýar. Bu kitap gysga wagtyñ dowamynda okyjylara gowşar diýip, umyt edýäris.
Garaşsyzlyk döwründe rehimsizlik bilen depgilnen, harlanan we horlanan erkin Türkmen edebiýatyny goramak we ösdürmek, oña goldaw bermek – mukaddes işdir. Bu ugurda alyp barýan işiñiz, goşaýan goşandyñyz üçin men size ”Gün” neşirýatynyñ adyndan ullakan minnetdarlyk bildirýärin!
Elbetde, siziñ her biriñiziñ adyñyzy tutup, her biriñize aýratynlykda sagbolsun aýtmak has hem ýakymly bolardy. Emma milli edebiýatymyzyñ erkinligi ugrundaky göreşiñ entek gutarmanlygy, onuñ dowam edýänligi üçin bu ädimden saklanmaly bolýar. Sebäbi Europada neşir edilýän türkmen kitaplaryny Türkmenistana aşyrmaga degerli kömek edýän adamlaryñ atlary wagtyndan öñ köpçülige ýetirilse, bu geljekde edilmeli örän zerur işlere päsgelçilik döredip biler diýen ünji bar.
Wagt geler, Türkmen edebiýatynyñ ýaşamagy we ösmegi üçin zerur şertler gaýtadan dikeldiler. Şonda kyn günde milli edebiýatymyza zerur mährem goldawy beren adamlaryñ atlaryny minnetdar türkmen okyjylary uly buýsanç bilen ýatlarlar.
2009-03-12

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rihard Awenarius
Rihard Awenarius (nem. Richard Heinrich Ludwig Avenarius 19-njy noýabr, 1843, Pariž — 18-nji awgust 1896, Sýurih) — şweýsar filosof-idealisti, empiriokritisizmi esaslandyryjylaryň biri. Awenariusyň filosifiýasy Berkliniň, Ýumuň subýektiw idealizmini täzeden dikeltmäge synanyşykdyr. Onuň pikiriçe tejribe real dünýäniň aňda şöhlelenmesi bolman, aňyň içki mazmunydyr. Ol ruhy we maddy zatlary aňyň dürli elementleri hasaplaýar. Olaryň arasyndaky gatnaşyk adam bilen daşky dünýä arasyndaky gatnaşyk bolman, duýgynyň dürli elementleriniň gatnaşygydyr. Ol üçin aň bolmasa, materiýa ýok. Bu - dünýäniň materiýalaýyndagyny inkär edýär. Onuň tassyklamagyna görä ylym hadysalaryň arasyndaky sebäpli baglanyşygy öwrenmän, subýektiw tejribäniň gazananyny tertipleşdirmelidir.


text:
Türkmenistanyň Aşgabatdaky harby ýokary okuw jaýlarynyň kursantlaryna, ýagny studentlerine tomusky dynç alyşlary döwründe öýlerine gitmegiň deregine, olimpiýa şäherçesiniň golaýynda howpsuzlyga gözegçilik etmek tabşyryldy.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleriniň aýtmagyna görä, şenbe gününden bäri raýat egin-eşigindäki harby studentler gije sagat 12:00-den, daňdan sagat 6:00-a çenli “Aziada-2017” sport bäsleşiginiň geçiriljek olimpiýa şäherçesiniň golaýyndaky protokol köçelere we olaryň ugrundaky jaýlara gözegçilik edýärler.
“Parahat 2/2 etrapçasynyň 13-nji, 13-nji A we 17-nji jaýlarynyň her biriniň öňünde azyndan bäş kursant dur. Olar jaýlara girip-çykýanlara dykgat bilen seredýärler. Olaryň arasynda sähel şübhe döredýäni bar bolsa, kursantlar olary saklap, ‘şu ýerde ýaşaýaňmy? Gijäň ýary bu ýerde näme edýäň?’ diýen soraglary berýärler. Soňra kanagatlanarly jogap berilse, ony goýberýärler” diýip, gürrüňi edilýän jaýlaryň biriniň ýaşaýjysy aýtdy.
Efirde adynyň agzalmazlygyny soran bu ýaşaýjy harby studentleriň gözegçiliginiň olimpiýa şäherçesiniň golaýyndaky “10 ýyl abadançylyk”, Oguzhan we Atatürk köçeleriniň belli bir böleginde dowam edýändigini-de sözüniň üstüne goşdy.
Azatlyk Radiosyna ýokarda gürrüň edilýän meseleler dogrusynda, Aşgabatdaky harby institutyň resmilerinden haýsydyr bir kommentariý almak başartmady. Bu barada Türkmenistanyň resmi media serişdelerinde hem ilat köpçüligine maglumat berilmeýär.
Emma olimpiýa şäherçesiniň golaýyndaky köçeleriň birinde howpsuzlyga gözegçilik edýän harby studentleriň biriniň Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmelerine gürrüň bermegine görä, Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda, şäheriň, hususan-da, olimpiýa şäherçesiniň golaýynda howpsuzlyga gözegçilik etmek üçin, 200 çemesi harby student öýlerine goýberilmändir.
“Harby ýokary okuw jaýymyzda kursdan kursa geçiş ekzamenleri tamamlananda, öýlerimize gitmesiz edildik. Biz tä ‘Aziada-2017’ açylyp, sport bäsleşigi tamamlanýança, şu işlere gözegçilik etmeli edildik. Bu biz üçin özboluşly türgenleşik bolýar. Her gije bizi awtobuslarda gözegçilik etmeli ýerlerimize alyp gidýärler. Daňdanam yzymyza, umumy ýaşaýyş jaýlarymyza alyp gaýdýarlar” diýip, harby ýokary okuw jaýynyň studenti aýtdy.
Howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň agzalmazlygyny soran talyp özleriniň bu zähmeti üçin aýlyk tölenmeýändigini, diňe okuw stipendiýalarynyň adatdakysy ýaly her aý öz wagtynda berilýändigini belledi.
Türkmenistanda şu ýylyň sentýabr aýynyň 17-27-si aralygynda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň öňýanynda, howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilendigi habar berilýär.
Mundan iki aý çemesi ozal, ýörite gulluklaryň ýa-da polisiýanyň işgärleri tarapyndan Aşgabatda ýaşaýan öňki tussaglara Aziýa oýunlarynyň geçirilýän sebitine barmazlyk, bu sport çäresi geçýänçä ol ýerde “görünmezlik” tabşyryldy. Şeýle-de, soňky aýlarda pasportda Aşgabatda ýazga durmadyk welaýatlylary yzarlamak, olary öz ýaşaýan sebitlerine ugratmaklyk hem güýçlendirildi.
Türkmen häkimiýetleri ýa-da media serişdeleri bu çäreler barada kelam söz aýtmaýarlar. Emma Azatlygyň Türkmenistanyň güýç edaralaryndaky çeşmeleri ýurtda howpsuzlyk çäreleriniň güýçlenmeginiň ýurduň çäginde terrorçylykly hüjümiň bolmagynyň ähtimaldygy baradaky aňtaw maglumatlary bilen baglydygyny belleýärler.
Şu aýyň ortalaryna Azatlyk Radiosy bilen gizlinlik şertlerinde gepleşen ynamdar çeşmeleriň aýtmagyna görä, “YD-niň terraktlaryna mahsus” hüjümleriň ähtimaldygy baradaky maglumatlary maý aýynyň başynda, daşary ýurduň hökümeti beripdir.
Olaryň sözlerine görä, şol wagtda Türkiýeden “Yslam döwleti” topary bilen baglanyşykda güman edilen Türkmenistanyň dört raýaty ekstradisiýa edilipdir. Şondan soň ol bu ýagdaý bilen baglylykda, aýratyn-da Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda, şübheli görnüp biljek islän adamy saklamak barada görkezmeleriň berlendigini aýdypdy.
Sözümiziň ahyrynda ýatlatsak, Azatlyk Radiosy şu aýyň başynda Aşgabat-Dubaý we Aşgabat-Stambul reýslerinden ýolagçylar toparynyň alnyp galynandygyny habar beripdi. Bu barada Azatlyk Radiosyna reýsden düşürilen ýolagçylaryň käbirleri gürrüň beripdiler.


text:
Daşary ýurt walýutasyna Estoniýadan gelen telekeçiler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen benzini satyn aldylar. Mundan başga-da, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şweýsariýadan, Singapurdan, Maltadan, Owganystandan, Gyrgyzystandan gelen telekeçilere daşary ýurt puluna azyklyk bugdaý, nah ýüplük, pagta süýümi ýerlenildi. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 14 million 719 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Russiýadan, Türkiýeden, Pakistandan gelen işewürler bahasy 9 million 431 müň manatlykdan gowrak arassalanan pagta ýagyny, nah ýüplügi, hojalyk sabynyny satyn aldylar.


text:
19 Şubat 2017 Pazar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow: Türkmenistanyň Daşary Syýasaty Içerki Ösüşler we Dünýä Giňişliginde Milli Bähbitleri Üpjün Etmek Üçin Oňaýly Şertleri Döretmäge Gönükdirilendir
18-nji fewralda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde döwlet Baştutanymyz oňa gatnaşyjylara çykyş edip ýüzlenmek bilen ýakyn geljekdäki ýedi ýyl üçin Türkmenistanyň daşary saýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi.
Hormatly Mejlise gatnaşyjylar!
Häzirki döwürde dünýä çalt depginler bilen özgerýär. Dürli-dürli syýasy we ykdysady guramalar peýda bolýar. Täze howplar hem-de wehimler ýüze çykýar. Şeýle şertlerde jogapkärli we oýlanyşykly daşary syýasaty alyp barmagyň aýratyn möhüm ähmiýeti bardyr. Bu syýasat bitaraplygyň anyk esaslaryna hem-de aýdyň ugurlaryna laýyk gelmelidir, hemişe halkymyzyň taryhy tejribesine daýanmalydyr. Uzak asyrlaryň dowamynda toplan gymmatlyklaryna, däp-dessurlaryna we ahlak sütünlerine esaslanmalydyr.
Bitaraplyk, onuň esaslary öňe sürýän garaýyşlarymyzyň binýatlyk ölçeglerine eýermäge bize mümkinçilik berdi. Bu bolsa, parahatçylyk söýüjilik, beýleki halklara, olaryň medeniýetine hem-de däp-dessurlaryna, garaýyşlaryna we dini ynançlaryna hormat goýmak bolup durýar. Bularyň ählisi hyzmatdaşlarymyz bilen netijeli we deňhukukly gatnaşyklary alyp barmaga mümkinçilik berýär. Dürli meselelerde anyk hem-de giň gepleşikleri geçirmäge şert döredýär. Özara kabul edip boljak çözgütleri tapmaga, hyzmatdaşlygyň täze halkara görnüşlerini işjeň ösdürmäge ýardam edýär.
Şoňa görä-de, Türkmenistan ählumumy ösüşiň örän möhüm meseleleri boýunça giň we köptaraply pikir alyşmalaryň ykrar edilen merkezleriniň biriniň ornuny barha berk we esasly eýeleýär. Bu meseleleriň üstünlikli çözülmegi biziň diplomatlarymyzdan hünärini we bilimini yzygiderli ýokarlandyrmagy, Türkmenistanyň dünýä giňişligindäki möhüm maksatlaryna hem-de ileri tutulýan ugurlaryna aýdyň düşünmegi talap edýär.
«Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 20172023-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny» tassyklamak bilen, men bu resminamanyň bitarap döwletimiziň orta möhlet üçin halkara işiniň mazmunyny we ileri tutulýan ugurlaryny kesgitleýändigini bellemek isleýärin. Dünýä we sebit ösüşiniň täze meýillerini hem-de ýagdaýlaryny beýan edýär. Jogapkär döwlet hökmünde biz bu meýiller we ýagdaýlar bilen bagly zerur çäreleri görmelidiris. Öz alyp barýan ugrumyzy hem-de çemeleşmelerimizi aýdyň beýan etmelidiris.
«Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 20172023-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyna» laýyklykda, häzir men daşary syýasatymyzyň ýakyn ýyllar üçin esasy wezipelerini kesgitlejek.
1. Birleşen Milletler Guramasy bilen giňden we köptaraply hyzmatdaşlyk etmek Bitarap döwletimiziň halkara işiniň strategik ugry boldy we şeýle bolmagynda hem galýar. Biz dünýäde ýüze çykýan möhüm halkara meseleleri çözülende Birleşen Milletler Guramasynyň hemmetaraplaýyn esasy gural bolup durýandygyny hemişe belläp gelýäris. Öz bitaraplygy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan goldanan we ykrar edilen Türkmenistan minnetdar bolmakdan başga-da, bu Guramanyň öňünde aýratyn jogapkärçilik çekýändigini hem duýýar. Oňa halkara parahatçylygyny we howpsuzlygyny pugtalandyrmak işinde doly ýardam bermäge çalyşýar hem-de hemişe ýardam berer.
2. Bitarap döwletimiz möhüm meseleleri çözmäge işjeň gatnaşmagyny geljekde hem dowam eder. Bu meseleler daşky gurşawy goramak, suw serişdelerini dolandyrmak, tebigy we tehnogen häsiýetli betbagtçylyklardan goranmak bolup durýar. Biziň ýurdumyz şu halkara meselelerine Birleşen Milletler Guramasynyň has giňden we täsirli çekilmegine ýardam berer.
3. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň ekologiýa we suw diplomatiýasynyň aýratyn ähmiýete eýedigini bellemek isleýärin. Ýurdumyzyň 20162019-njy ýyllarda Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmegi göz öňünde tutulanda, bu ugurda degişli Konsepsiýanyň düzgünlerini durmuşa geçirmek zerur bolup durýar. Şoňa görä-de, bu işe anyk häsiýet bermek we ony ahyrky netijeleri gazanmaga gönükdirmek möhümdir.
4. Şundan ugur alyp, energiýa serişdelerini ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirmek boýunça Baş Assambleýanyň kabul eden rezolýusiýalarynyň düzgünlerini anyk hem-de gyşarnyksyz ýerine ýetirmek üçin zerur işleri geçirmelidiris. Bu ugurda Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletler, bu Guramanyň Sekretariaty bilen hyzmatdaşlygy işjeň dowam etmelidiris. Energetika howpsuzlygy babatda we durnukly energetika ulgamynda Guramanyň köptaraply halkara-hukuk resminamasyny işläp taýýarlamak boýunça halkara bilermenler toparynyň işlemegi üçin amatly şertleri döretmelidiris. Mälim bolşy ýaly, şu ýyl Türkmenistan Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynda başlyklyk etmegi kabul edip alýar. Şoňa görä-de, bu ugurda öňde duran işleri ýokary derejede guramaçylykly hem-de many-mazmunly geçirmek zerur bolup durýar.
5. Ulag ulgamy hem Birleşen Milletler Guramasy, onuň ýöriteleşdirilen agentlikleri bilen hyzmatdaşlyk etmegiň esasy ugurlarynyň biri bolmalydyr. Şoňa görä-de, ulag geçelgelerini döretmek boýunça ýurdumyzyň başlangyçlaryny işjeň durmuşa geçirmeli. Merkezi Aziýany kontinent ähmiýetli iri üstaşyr geçiriş çatrygyna öwürmek üçin ähli işleri amala aşyrmaly. Geçen ýylyň noýabrynda Aşgabatda geçirilen Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahat bu ugurda örän möhüm ähmiýetli halkara derejeli waka boldy. Ulag meselesi boýunça giň halkara gatnaşyklaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmekde badalga öwrüldi. Biz bu ugurda alyp barýan işlerimizi geljekde hem dowam etmelidiris. Aşgabatda kabul edilen jemleýji resminamanyň düzgünleriniň ýerine ýetirilmegini gazanmalydyrys.
6. Garaşsyz ýurdumyz beýleki halkara we sebit guramalary – Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy, Goşulyşmazlyk hereketi bilen gatnaşygy yzygiderli giňelder. Şoňa görä-de, parahatçylygy we howpsuzlygy, ykdysady hem-de ynsanperwer hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak maksady bilen, anyk halkara işlerini alyp barmak üçin bu guramalaryň mümkinçiliklerini işjeň peýdalanmaly diýip pikir edýärin.
Şol bir wagtda, Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna assosirlenen agza bolmak bilen, Arkalaşygyň çäklerindäki işini öz bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň esasy kadalaryna laýyklykda mundan beýläk-de ösdürer. Soňky ýyllarda ýurdumyzyň Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy bilen alyp barýan arkalaşykly işinde hem belli bir derejede ilerleme boldy. Şunuň bilen baglylykda, bu iri sebit halkara guramasy bilen hyzmatdaşlyk etmegiň mümkin bolan görnüşleri öwrenilse, maksadalaýyk bolar diýip hasap edýärin.
7. Ýakyn goňşularymyz bilen ysnyşykly we köptaraply gatnaşyklary ösdürmek hem Bitarap döwletimiziň daşary syýasatynyň örän möhüm ugrudyr. Sebitiň döwletleri bilen hyzmatdaşlyk etmek, özara düşünişmek we ynanyşmak Merkezi Aziýada parahatçylygy hem-de howpsuzlygy gorap saklamagyň we pugtalandyrmagyň esasy şerti bolup durýar. Sebitiň ykdysady we durmuş taýdan depginli ösüşini kesgitleýär. Dünýä hojalyk gatnaşyklaryna işjeň goşulmaga, maýa goýumlaryny giňden çekmäge mümkinçilik berýär.
Şoňa görä-de, Türkmenistanyň sebit strategiýasynyň mazmuny giň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek we möhüm ösüş meselelerini çözmek üçin, Merkezi Aziýada amatly geosyýasy hem-de ykdysady şertleri döretmäge doly ýardam bermekden ybaratdyr. Şundan ugur alyp, Garaşsyz ýurdumyz sebitiň döwletleri bilen ikitaraplaýyn görnüşde hem, halkara guramalarynyň ugry boýunça hem anyk maksada gönükdirilen işleri mundan beýläk hem dowam eder.
Türkmenistanyň alyp barýan bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we özara hormatlamak syýasaty netijesinde, bize Azerbaýjan, Owganystan, Eýran, Gazagystan we Özbegistan bilen, Merkezi Aziýanyň beýleki döwletleri Gyrgyzystan hem-de Täjigistan bilen dostluk, hyzmatdaşlyk we özara düşünişmek gatnaşyklaryny ýola goýmak başartdy. Türkmenistan bu ýurtlary, olarda ýaşaýan halklary doganlyk ýurtlar we halklar hasaplaýar. Olar bilen biziň ýurdumyzy geografiýa taýdan ýerleşmegimiz, taryhymyz, medeniýetimiz we däp-dessurlarymyz birleşdirýär. Şoňa görä-de, biz sebitde alnyp barylýan hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn berkideris. Söwda, ykdysady we ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge ýardam bereris.
Şunuň bilen baglylykda, biz Owganystana aýratyn ähmiýet berýäris. Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda bu ýurtda ýagdaýyň parahatçylykly, syýasy taýdan düzgünleşdirilmegi ugrunda çykyş edýäris. Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan dikeldilmegine iş ýüzünde kömek bermekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmäge çalyşýarys.
8. Biz Hazar deňzi boýunça bäştaraplaýyn hyzmatdaşlyga hem işjeň gatnaşmagy dowam ederis. Soňky ýyllarda Hazar deňzi bilen bagly birnäçe esasy meseleler, şol sanda onuň hukuk ýagdaýyna çemeleşmeleri ylalaşmak boýunça düýpli öňegidişlik gazanyldy. Türkmenistanyň öňe süren we ähli gatnaşyjy döwletleriň makullan, Hazar deňziniň suw biologik serişdelerini gorap saklamak we rejeli peýdalanmak hakyndaky hem-de Hazar deňzinde adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we ýok etmek babatda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyklara gol çekildi. Biz Hazar deňzinde söwda-ykdysady we ulag ulgamlarynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky resminamalaryň üstünde işlemek baradaky başlangyç bilen hem çykyş etdik. Şoňa görä-de, hazarýaka ýurtlary bilen şu başlangyçlary goldamak boýunça yzygiderli iş alyp barmaly. Hyzmatdaşlygyň geljegi uly bolan bu ugurlarynda yzygiderli we anyk maksada gönükdirilen gatnaşyklary ýola goýmaly.
9. Russiýa Federasiýasy Türkmenistanyň strategik hyzmatdaşy bolup durýar. Russiýa bilen ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem halkara guramalarynyň çäklerinde alnyp barylýan hyzmatdaşlyk özüniň netijelidigini, iki ýurduň hem düýpli bähbitlerine laýyk gelýändigini subut etdi. Biz Russiýanyň sebitleri bilen göni hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdüreris. Bu sebitler türkmen bazaryna barha uly gyzyklanma bildirýärler.
10. Biz Zakawkazýe döwletleri, Ukraina, Belarus Respublikasy, Moldowa Respublikasy bilen gatnaşyklary giňeltmegi dowam ederis. Bu ýurtlar däp bolan hyzmatdaşlarymyz bolup durýar. Olar bilen ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn gatnaşyklar möhüm ähmiýete eýedir. Söwda-ykdysady, maýa goýum, medeni-ynsanperwer ugurlarda hem bu döwletler bilen hyzmatdaşlyk etmekde uly mümkinçilikler bar diýip hasap edýärin.
11. Hytaý Halk Respublikasy bilen ýurdumyzy ysnyşykly dostluk we strategik hyzmatdaşlyk gatnaşyklary baglanyşdyrýar. Häzirki döwürde Hytaý Türkmenistanyň iri daşary söwda hyzmatdaşy bolup durýar. Bu ýurt bilen hyzmatdaşlyk etmek özara bähbitli we uzak möhletli esasda ýola goýulýar. Daşary syýasatymyzyň gündogar ugry bilen baglylykda, biz Aziýa-Ýuwaş ummany sebitiniň beýleki döwletleri bilen gatnaşyklarymyzy hem pugtalandyrarys. Soňky ýyllarda Ýaponiýanyň, Malaýziýayň we Koreýa Respublikasynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyklar geçirildi. Bu duşuşyklar hyzmatdaşlyk etmäge taraplaryň özara gyzyklanýandygyny, munuň üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny doly tassyklady.
12. Biz Ýewropa ýurtlary, Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen, ilkinji nobatda, Merkezi Aziýada parahatçylygy hem-de durnuklylygy saklamak ýaly möhüm meselelerde işjeň hyzmatdaşlygy dowam ederis. Täze wehimlere we howplara garşy göreşde, energiýa howpsuzlygyny üpjün etmekde netijeli gatnaşyklary alyp bararys.
13. Latyn Amerikasy ýurtlary bilen hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini hem düýpli öwrenmeli diýip hasap edýärin. Bu sebitiň birnäçe uly döwletleri Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge uly gyzyklanma bildirýärler. Şoňa görä-de, dürli halkara çärelerinde bu ýurtlar bilen syýasy taýdan hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçiliklerini işjeň ulanmaly. Olaryň ösýän ýurtlaryň bähbitlerini goramak babatda däp bolan garaýyşlaryndan peýdalanmaly.
14. Biz daşary syýasatymyzyň Afrika ugruny hem işjeň alyp barmalydyrys. Afrika Birleşigi bilen başlan gatnaşyklarymyzy berkitmelidiris hem-de giňeltmelidiris.
15. Halkara maliýe-ykdysady edaralary bilen hyzmatdaşlyk etmek häzirki döwürde dünýä hojalyk gatnaşyklaryna Türkmenistanyň üstünlikli goşulmagynda örän möhüm wezipedir. Şunuň bilen baglylykda, biz geljekde hem Bütindünýä banky, Halkara Pul gaznasy, Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş banky, Aziýanyň Ösüş banky, Yslam Ösüş banky we beýleki iri maliýe guramalary bilen işjeň hyzmatdaşlygy alyp bararys. Bütindünýä Söwda guramasyna girmegi düzgünleşdirýän amallary öwrenmegi dowam ederis.
16. Däp bolşy ýaly, biz halkara medeni hyzmatdaşlygyny ösdürmäge uly ähmiýet berýäris. Bu hyzmatdaşlygy parahatçylygyň, adamlaryň özara düşünişmeginiň we ýakynlaşmagynyň örän möhüm usuly hasaplaýarys. Türkmenistan medeni taýdan giňden alyşmak, döredijilik wekilleri bilen gatnaşyk etmek üçin açykdyr. Ýurdumyzda her ýyl halkara bäsleşikleri we festiwallary geçirilýär. Şeýle çärelere bütin dünýäden medeniýet we sungat işgärleri, özi-de diňe bir ykrar edilen ussatlar däl-de, eýsem ýaşlar we çagalar hem gatnaşýarlar. Bu çäreler dürli halklaryň we dinleriň wekilleriniň arasynda birek-birege hoşniýetli garamak, dostlaşmak, özara hormatlamak hem-de ynanyşmak gatnaşyklaryny ýola goýmaga ýardam berýär.
17. Nesip bolsa, şu ýyl Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçireris. Bu bolsa, Aziýanyň Olimpiýa komitetiniň ýurdumyza bildiren uly ynamydyr. Türkmenistanyň sport ulgamynda gazanan üstünlikleriniň, dünýä olimpiýa hereketine, sporty we sagdyn durmuş kadalaryny wagyz etmäge goşan goşandynyň ykrar edilmegidir. Şunuň bilen baglylykda, bu Oýunlaryň başlanmagyna çenli galan döwürde ýurdumyzyň taryhynda örän möhüm bolan bu halkara çäresine görülýän taýýarlyk barada dünýä jemgyýetçiligini habardar etmekde alnyp barylýan işleri güýçlendirmeli. Şu meselede halkymyzyň açyklygyna, özboluşlylygyna, beýleki medeniýetlere hormat goýýandygyna aýratyn ähmiýet bermeli. Dürli ýurtlardan bu çärä gatnaşyjylary hem-de myhmanlary örän ýokary derejede guramaçylykly kabul etmäge taýýardygymyzy habar bermeli. Olaryň ählisini türkmen halkynyň ajaýyp däp-dessurlaryna laýyklykda myhmansöýerlik we göwnaçyklyk bilen garşylamaly.
Men Daşary işler ministrligine Konsepsiýany durmuşa geçirmek, bu resminamada bellenen wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça işleri üpjün etmegi tabşyrýaryn. Türkmenistanyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň we beýleki döwlet edaralarynyň ýolbaşçylaryna öz halkara işleriniň gündelik hem-de geljek üçin meýilnamalary düzülende, şu resminama esaslanmak tabşyrylýar.
Biziň daşary syýasatymyz, haýsy ugurda amala aşyrylsa-da, hemişe sazlaşykly we oýlanyşykly alnyp barylmalydyr. Bir maksada – Türkmenistanyň içerki ösüşi üçin amatly halkara şertlerini döretmäge gönükdirilmelidir. Dünýä giňişliginde Bitarap döwletimiziň kanuny bähbitlerini üpjün etmäge ýardam bermelidir. Ygrarly we durnukly hyzmatdaş hökmünde onuň abraýyny ýokarlandyrmaga hyzmat etmelidir.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň DIM-niň binasynda türkmen paýtagtyna iş sapary bilen gelen, Daniýa Patyşalygynyň Parlamentiniň deputaty, ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň ýanyndaky Daniýanyň wekiliýetiniň ýolbaşçysy Peter Ýýuela Ýenseniň ýolbaşçylygyndaky ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň ÝHHG we ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy bilen hyzmnatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we bar bolan mümkinçilikleri seljerildi. Ýurduň ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy bilen hyzmatdaşlygynyň soňky ýyllardaky işjeňligini belläp, taraplar bu gatnaşyklary geljekde giňeltmekde gyzyklanmalaryny beýan etdiler. Taraplar Türkmenistanyň Hökümetiniň ÝHHG-niň Aşgabatdaky Merkezi bilen bilelikde durmuşa geçirmegi meýilleşdirýän taslamalary ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmenistanyň halkara meýdanyndaky işjeň hereketleri barada aýdyp, taraplar Durnukly ösüşiň maksatlarynda berkidilen wezipeleri durmuşa geçirmekde ýurduň oňyn bitaraplygynyň mümkinçiliklerini bellediler. Şunlukda taraplar halkara giňişligindäki özaragatnaşyklaryň ähmiýetine üns berdiler we parahatçylygy, howpsuzlygy we geljekde ösüşi berkitmekde tagallalary birleşdirmek boýunça meselelere garadylar.
Gepleşikleriň çäginde Daniýanyň parlament agzalary Türkmenistanyň daşary syýasy ugry bilen tanyşdyryldy. Türkmenistanyň we Daniýanyň arasynda hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçiliklerini belläp, taraplar geljekde olary ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirýän dürli ugurlar boýunça giňeltmek meýillerini bildirdiler.


text:
Ekologlaryň tassyklamagyna görä, zibilhanalaryň golaýynda ýaşamak adam saglygy üçin howpludyr. Howply ýagdaýy zibilhanadaky garyşdyrlyp taşlanan zibiller özara tasirleşende emele gelýän awuly maddalar we dargama önümleri döredýärler.
Obalarda ilat sanynyň yzygiderli köpelmegi, şeýle hem durmuşda we hojalykda ulanylýan harytlaryň görnüşleriniň, mukdarynyň artmagy zir-zibilleri ýygnamak, zyýansyzlandyrmak meselelerini barha çylşyrymlaşdyrýar. Ýerli öz-özüni dolandyryş edaralary tarapyndan ýörite bellenen zibilhanalaryň we olary zyýansyzlandyrmagyň tehnologiýalarynyň, zibilleri daşaýan ulaglaryň ýok ýerinde adamlar özleriçe guramaçylyksyz hereket edýärler. Zibiller gündelik ýygnalmansoň obada her hojalygyň gabadynda köçäniň gyrasynda kiçijik zibilhana döreýär. Oňa dürli ýuwundylary, egin-eşik ýuwlandaky kir suwlary, elektrik lamoçkalary, batareýkalary, derman galyndylaryny, pastik gaplary, konserwa gapyrjaklaryny we beýleki durmuş galyndylaryny taşlaýarlar. Zeýkeşe golaý ýaşaýan hojalyklar bolsa zeýkeşleri zibilhanalara öwürýärler. Kä halatlarda bolsa oňa mallaryň galyndysyny, haram ölen mallaryň we guşlaryň maslyklaryny hem taşlaýarlar.


text:
Amerikan mediasynyň bildirmegine görä, Birleşen Ştatlaryň ýörite geňeşçisi Robert Mueller Prezident Donald Trampyň kampaniýasy bilen Orsýetiň arasynda bolan mümkin koordinasiýa boýunça özüniň alyp barýan derňewiniň çäginde, Trampy soraga çekmeginiň ähtimaldygy hakda Ak Tamy habarly edipdir.
Medianyň “bu meselä ýetik” adamlara salgylanyp, 8-nji ýanwarda beren maglumatynda Muelleriň derňew toparynyň soňky gepleşiklerde, Trampyň adwokatlaryna interwiýunyň basym bolmagynyň ähtimaldygyny bildirendigi aýdylýar. Ýöne bu barada berlen takyk sene ýok.
Bu gürrüňlere Ak Tamyň resmileri Orsýet 2016-njy ýylda geçen prezident saýlawlaryna garyşdy diýilýän çaklamalar hakda Muelleriň geçirýän derňewiniň indi soňlanyp gelýändiginiň alamaty diýip garaýarlar.
Ýörite geňeşiň öňki prezident Bill Klinton bilen baglanyşykda geçiren derňewinde-de prezident soraga çekilen iň soňky adamlaryň biri bolupdy.
Tramp bilen onuň adwokatlary Orsýet bilen gizlin ylalaşygy, haýsy formada hem bolsa, yzygiderli ret edip gelýärler. Olar Muelleriň geçirýän derňewleri bilen doly hyzmatdaşlyk etmegi wada etdiler.
6-njy ýanwarda metbugat ýygnagynda bu barada sorag berlende Tramp özüniň Mueller tarapyndan soraga çekilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Ol: “Dildüwşük ýok. Edilen jenaýat iş ýok. Ýöne biz açyk” diýdi.
“Bu barada bize edere iki ýol bar. Biz açyk bolman bilýäris, onsoň bu iş ençeme ýyla çeker. Ýöne, bilşiňiz ýaly, biziň edýänimiz, bir ýalňyş işi etmedik bolsaň, edilmeli zat. Goý, açyk bolup, muny arka atalyň” diýip, Tramp aýtdy.
Ak Tamyň adwokaty Ty Kobb tarapyndan 8-nji ýanwarda çykarylan beýannamada, Ak Tam Mueller bilen bolan gepleşikler hakda çekişmekçi däl, ýöne ol Orsýet derňewini “aňsatlaşdyrmak we ony irräk çözmek üçin” hyzmatdaşlygy dowam etdirýär diýilýär.
Tramp özüniň hiç bir jenaýat iş etmändigini aýtsa-da, resmiler Mueller bilen bolan islendik interwiýu prezident üçin töwekgelçilikli diýýärler.
Mueller Trampyň öňki geňeşçileriniň dördüsi babatynda eýýäm iş gozgady. Olaryň ählisi häkimiýetler tarapyndan soraga çekilenlerinde, ýalan sözlänlikde aýyplandylar.
Habar gulluklarynyň bildirmegine görä, Trampyň özüniň soraga çekilmeginiň howply bolmagyny nazarda tutup, onuň aklawçylary Trampyň soraglara ýazmaça jogap bermegine rugsat edilmegini isleýärler.
Maý aýynda bu wezipä bellenen Muelleriň esasy işi, aslynda, kampaniýa döwründe Trampyň kömekçileriniň Orsýet bilen arabaglanyşykda bolup-bolmandygynyň anygyna ýetmekdi. Ýöne medianyň habarlarynda bellenmegine görä, Mueller Trampyň derňewleriň öňüni almak üçin dürli ýollara ýüz urup-urmandygy barada hem barlag geçirýär. Bu barada Muellerden oň derňew geçiren FBI-yň öňki direktory James Komeýiň işden boşadylmagy bir mysal bolup durýar.
Birleşen Ştatlarda ýustisiýanyň işlerine böwet bolmak jenaýat hasaplanýar. Komeý özüniň alyp baran derňew işlerine Trampyň garyşmaga synanyşandygyny aýtdy. Onuň bellemegine görä, Tramp oňa özüniň öňki milli howpsuzlyk geňeşçisi Maýkel Flinn hakdaky derňewiň tamamlanmagyny umyt edýändigini aýdypdyr.
Tramp Komeýden Flinn baradaky derňewiň ýatyrylmagyny sorandygyny ret edýär. Aýdylyşyna görä, Flinn indi geçirýän derňewlerinde Mueller bilen hyzmatdaşlyk edýär.
Muelleriň işgärleri Ak Tamyň häzirki we öňki kömekçileri, şol sanda Reins Priebus we prezidentiň giýewi Ýared Kuşner bilen geçiren interwýularynyň ençemesini tamamladylar.


text:
Men 14 ýaşymda. Burnum öz-özunden ganaýar. Lukmana görnemde, ol maňa burnuň içi ýarylýar diýip aýtdy. Munuň sebabi nämekä? Jogabyňyza garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siz öz hatyňyzda lukmanyň takyk goýan kesel kesgidini we bejergisini aýtmaýarsyňyz. Burnuň öz-özünden ganamagy bagryň näsazlyklarynda, gan ulgamynyň kesellerinde, burnuň sowuklama kesellerinde, burnuň täze döremelerinde, gan basyşynyň ýokarlanmagynda, käbir germanlaryň uzak kabul edilmegi (aspirin, warfirin, geparin) netijesinde ýüze çykyp biler.
Burnuň ganamagy K we C witamininiň ýetmezçiligi netijesinde hem döräp biler. Şeýle-de ýetginjeklik döwründe endokrin ulgamynyň üýtgemeleri hem bu ýagdaýa getirip bilýändir.
Doly barlagdan geçip, takyk sebäbi kesgitlemek üçin Size gaýtadan otorinolaringolog we maşgala lukmanyna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Indi meni Unut!
Ýazylan wagty: 16 января 2015 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 853 Jogaplar: 0
Навстречу доброму урожаю
Навстречу доброму урожаю...
Ýazylan wagty: 16 января 2015 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 265 Jogaplar: 0
С логотипом «Ак хунджи»
С логотипом «Ак хунджи»...
Ýazylan wagty: 15 января 2015 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 251 Jogaplar: 0
Degişme
Magtymguly köçesiniň ugrunda it ölüp ýatan eken. Munam bir sakawrak adam görüpdirde...
Ýazylan wagty: 14 января 2015 Ýazan Krassavchik
1
Okalan sany: 1690 Jogaplar: 1
Türkmenistanyň ynsanperwer syýasatynyň oňyn netijeleri
Türkmenistanyň ynsanperwer syýasatynyň oňyn netijeleriHormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistan halkara gatnaşyklarynyň ulgamyna doly hukukly goşulmak arkaly, ynsanperwerligiň, döwrebap hukuk jemgyýetiniň demokratik ösüşiniň ýörelgelerine ygrarly ýurt hökmünde tanalýar. Türkmenistan iri halkara guramalary bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmek, adamyň hukuklary boýunça esasy konwensiýalaryň we teswirnamalaryň birnäçesine goşulmak hem-de BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary komissarynyň Maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji Komitetiniň hemişelik agzasy, Migrasiýa boýunça halkara guramasynyň agzasy bolmak arkaly ählumumy halkara ýagdaýlaryna strategiki derejede gatnaşýandygyny iş ýüzünde esaslandyrýar....
Ýazylan wagty: 12 января 2015 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 455 Jogaplar: 0


text:
Yykylmaly etmesin...
Yykyldym...Yany 18 yaşap tüys gülüp-oynap gezjek wagtlarym beyik gayadan dik başaşak gaytdym.Aşak güwlap barşyma gaty daşlara urlup awunjagym yadym düşüp,elhenç gorkudan yana gözlerimi berk yumdum.Şeyle bir gorkyardym.Sebabi gaty yaşdym.Beyle yykylmagy ön heniz başdan geçirip görmandim.Bu yykylyşdan son diri galaryn diyen umydym yokdy.Yöne,hayran galaymaly,ölmandirin.Gözlerimi açan wagtym meni iki sany kiçijek çaganyn halas edendigini aytdylar.Ynanmadym.Son biraz bolup-geçenler yadyma düşjek boldy.Meni hakykatdanam şol çagajyklar bu hadysadan halas edipdiler.Sebabi men aşak gaçyp baryarkam alaçsyzlykdan delmuryp,töweregime nayynjarlyk bilen seredyarkam,ojagazlara gözüm düşüpdi.Olaram men yaly gayadan gaçjak bolup durdylar.Yöne,olar şol boluşlaryna-da menin halymy görüp dursalaram meni kömege çagyryardylar.Bu apet yns-jynssyz gayada bolsa olara menden başga howandar çykjak yokdy.Onson men bar güyjümi jemlap,ol çagalary halas etmeli diyen netija gelip,öne tarap omzadym...Ol çagalar menin kiçijek doganjyklarymdy.Ol gayadan yykylan günüm ejemdir-kakamy ömürlik yitiripdik... Şeytdim-de yaşaberdim.Yöne gayadan gaçmanym bilenem yerdaki yaşayyşam gaty kyndy.Yöne,kynam bolsa asuda günümiz bardy.Bir gün gapy döwülyardi,bir gün öyde et gutaryardy garaz kyndy...Pul yeterlikdi,yöne et,un yaly zatlary biri alyp bermese özüm alyp bilemokdym.Şeydip yaşap yörşümize ep-eslije wagtam geçdi.İne-de asmanda lowurdap gün dogdy.Bir yakymly şöhle meni gurşap aldy.Men ol şöhleden yapyşdym-da asmana galdym.Kükregimi arassa howadan dolduryp,ömrümde megerem ilkinji gezek arkayyn dem aldym.Ol şöhle mydama menin arkamdady.İndi men yykylmajagymy duyyardym.Yykylayanymda-da ol şöhlanin meni yere degirman tutjakdygyny bilyardim.Ol şöhle bizin tutuş öyümizi mylayym yagtylyk bilen gurşap aldy.Men megerem ömrümde ilkinji gezek juda bagtlydym.Kawagt öz bagtymdan gorkyardymam.Bir gün men yene-de yykyldym.Erbet syrkawlapdym.Elimde bolsa eyyam 4 aylyk perzendim bardy.Men ony terk edip giderin öydüp dünyam üstüme yykyldy.Yene şol berk gaya,yene aşak tarap güwlap baryan...Yöne gara bulutlary bir tarapa kowup,anyrdan şol şöhle göründi.Ol yüzugra meni halas etdi.Men yene durmuşa gaydyp geldim.Son günlerde bir gün...Ay ynsanyn başyna bir yykylmak yazylsa gaçyp gutulmak kyn eken...Bu gezek yene yykyldym.Bu gezek şöhlanin özem gaty aljyrady.Maşyn,jay hemme zadymyzy satmak isledik.Kiçijek oguljygymyz ölüm yassygynda yatyrdy.Yöne şöhle yanymda bolanson biz yene-de biri-birimize göwünlik berip,yene durmuşa dolandyk.Perzendimiz özüne gelipdi.
Aradan birnaçe yyl geçdi.Önümde nahili ayylganç günlerin bardygyndan bihabardym.Beyle yowuz günlerin başyma düşjegini önünden bilsem belki aklymdan azaşardym...Bu gezekki yykylyşym önkülerin çeni-çaky bolmady.Ömrümde gaty köp yykylyp görsem-de bular yaly eymenç yykylmagy göz önüme-de getirmandim.Daş-töwerek gum-gukluk...Bar kişi ukuda,dünyani elhenç tümlük gurşapdy.Meni hemişe halas edyan şöhlanin bu gezek özi meni beyik gayadan rehimsizlik bilen iteklap goyberipdi.Men kimden bolsa-da şöhleden beyle yowuz herekete garaşmandygym sebapli,ilki ank-tank boldum...Son oturyp agladym.Şöhla yalbardym,hayyş etdim.Ol menin sesimi eşidip bir yzyna öwrülip,elini mana uzadyardy.Şonda onun gözlerinde ökünç,ahmyr duyulyardy.Birdenka-de olar yitirim bolyar-da,onun gözlerinde sowuklyk,natanyş bir garayyş peyda bolyardy.Son ol tazeden yene-de meni gayadan aşak iteklap goyberyardi.Men juda gorkyardym,alaçsyzdym.Daş-töwerekdakiler mana şunça hemayat gollaryny uzatsalaram olar meni halas etmekden ejizdiler.Men yeke-yalnyzdym.Hool daşrakda doganjyklarym,çagajyklarym gezip yördüler.Olar menin yykylyp baryanymdan bihabardylar.Menem olaryn asuda durmuşyny bozmajak,bolup zordan gygyrman saklanyardym.Dişimi gysyp,yykylmazlyga çalyşyardym.Birwagt yyly şöhlesi bilen meni çoyan hemayatkarim bolsa gayanyn üstünde aylanyp yördi.Onunam yagdayy öwerlik daldi.Olam yekedi.Onunam çekyan jebri meninkiden agyr bolmasa yenil daldi.Onun gezip yören gayasynyn hem aşagy jayryk atandy.Olam haçan yykylsa yykylaymalydy.Ol yokarda gezip yörşüne kawagt birden özüne gelyardi.Şonda menin aşak gaçyp baryanymy görüp,yüregi yarylan yaly bolup,mana tarap ylgayardy.Tanap oklap,meni derrew yokary çykaryp,halas edyardi.Onson iki bolup oturyp aglayardyk.Onun bu hereketlerine düşünmek islap gije-gündiz kelle döwyardim.Yöne sebabini bilip bilemokdym.Ona şöhlanin özem düşünenokdy...Ol şöhle menin yeke-tak arkadayanjym yanyoldaşymdy.Ol şonda içginin-şeytanyn yoluna düşüpdi..
Yany bir asuda yaşap başlayardyk welin,yene şol önki yagday yene beyik gaya,men bu durmuşda yykylyp-yykylyp halys yadapdym...Güyç-kuwwat,sabyr-takat gutarypdy...Onson hemme zady unudyp,namaza yapyşdym.Aglap Hudaya yalbaryp doga-dileg etdim.Bir gözümi açyp seretsem,yanymda şool önki şöhle yalkym saçyar.Gaya-da yok yykylyş-da...Herna Hudayjan ol yowuz günlerin geçdigi bolsun...Hatda duşmanymynam başyna beyle yowuz günler düşmesin...
Sohle


text:
--------------------------------------------------------
Saturday, February 28, 2015
Gaýgysyz Atabaýewiň durmuşyndan parçalar
GAÝGYSYZ ATABAYEW
--------------------------------------------------------
Şeýle kynçylyklara garamaEmma Gaýgysyza bu mekdepde uzak işlemek miýesser etmedi. Ýerli milletden bolan kadrlary mugallymçylyk işinde işletmeli däl diýeýa gizlin görkezmä laýyklykda, Gaýgysyz işden boşadyldy.
--------------------------------------------------------
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 1:05 AM 0 comments
Saturday, February 21, 2015
ÝENE ENE DIL HAKDA
ILBÄHBIDI MASLAHAT!
«Bimanynyñ sözi janyñdan öter,
Gybat edip özi günäge batar,
Ýamanyñ zyýany iline ýeter,
Nadanyñ peýdasy özüne degmez.»
Magtymguly
Daşary ýurtlarda esaslandyrlan Türkmenleriñ internet sitlaryñ hersi açyp göräý, onda «pars şowenizmi», «şowenistler, Türkmen halkyny ýok etmekçi boýlar», «parslar, Türkmeniñ diliniñ, däp-dessurynyñ köküne patla urmakçy boýlar» diýen äheñde onlarça makala duş gelersiñ. Maklalarda köplenç şowenistleriñ primleri barasynda söhbet edilýär, ýa-da bu mesele bilen baglanşykly bir parsyñ sarmamasyna bir Türkmeniñ parsça jogap berşine gabat gelýärsiñ. Şeýdibem turýar bir ala-galmagal, hakly kim, nähak kim bilmän galýarsyñ. Halky bolsañ-da nähak bolup görünýärsiñ, sebäbi, biziñkiler edil parsyñ islänini edýärler, olaryñ guran duzagyna düşýärler. Eger «olar biziñ dilimiz ýok etmek isleýär» diýýän bolsañyz, onda näme üçin ýene olaryñ diline ýazýarsyñ, munuñ özi ilkinji nobatda seniñ öz ene diliñe hormat goýmaýandygyñy añladýar. Käbirleri bolsa şeýleräk äheñde oýlanýarlar, ýangy «زبان مادرینی باید حفظ اتملی ». Görşümiz ýaly bu parsça sözlemde diñe «etmeli»si Türkmençe. Onsoñ şeýle oýlanýanlarymyzden nämä garaşyp bolar?! Olar şowenizmiñ abandyrýan howpunyñ örän çynlakaýdygyna göz ýetirip bilýärlermikä?
Her bir milletiñ diliniñ, däp-dessurynyñ, umuman milli kimliginiñ ösmegi döwlet derjesindäki tagallar esasynda ýetmek mümkin. Biz Türkmenler üçin, Türkmenistan etalon, orientatsiýa, başçagaça aýdanymyzda kyblagähimiz. Ol ýerde döwlet derejesinde görülýän medeni çäreler daşary ýurtlarda ýaşaýanlar üçin uly galwuz/ýol görkeziji bolmaly. Ýöne Türkmenistana baş bolup oturanyñ özi Türkmen dilini syýlamasa nädersin. Şirazly hoja Hafiz aýytmyşlaýyn:
خانه از پای بست ویران است خواجه در بند نقش ایوان است
Terjimesi: «Bina düýbünden çüýrük, Hoja onuñ eýwanyny bezemek bilen»
Dünýä liderleri özlerine myhman gelen ýa-da myhmançylyga baran döwlet baştutanlary bilen duşuşyklarynda resmi protokol boýunça öz ene dillerinde gepleýärler, emma Türkmenleriñ başyna bela bolup inen Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (Atamyratdowyç däl!) resmi myhman gelende-de, ýa-da seýrek Moskwadyr Eýrana baranda-da derrew rusça gürläp başlaýar. Beýle ýagdaý ýyllardan bäri garaşsyz bir döwletiñ hasratynda hem umyýdynda daşary ýurtlarda ýaşap gelenlerde göwün çökgünlige, pessemize alyp gelýär. «Mundanam bir döwlet baştutany bolarmy» diýip, Ata watandan sowaýar. Türkmenistanyñ döwlet baştutanynyñ şu derejede öz medeniýetinden, Türkmen dilinden (ene dili diýemok!) bizar bolmagy, şowenistik zäheriniñ onnuñ ganyna mahul ornaşandyygny görkezýär.
Türkmenistan bilen goñşy Eýrandyr Owganystanda ýaşaýan Türkmenler onsoñ nädip bu döwletlerde hereket edýän şoweniziñ gysyşyndan halas bolsunlar?! Ýöne olar tapdan düşmäñ, başardyklaryndan bu kesele garşy göreşip gelýärler. Bu babatda olar henize çenli dogry ýoly tapmakda kyýnçylyk çekip gelýärler.
Owganystanda ýaşaýan Türkmenleri alyp göreýliñ. Uzakdan görseñ başyna 5-6 meter matany selle edip oran, geýen eşikleri täjigiñkimi, peştunyñkymy saýgaryp bilmersiñ, sakgal bolsa bir garyş. Şeýle keşip bilen onuñ Türkmenligine nädip kepik geçip bolar, näme, ol ýerde goýun dirisi azmy, Türkmen telpek dikýän ýokmy, has bolmanda telpek bir Türkmençe bolsady-diýip arzu edýärsiñ. Eýranda ýaşaýan Türkmenler-de bir-birlerine duşuşanlar: «Salam agaý-e …» diýip, erkeklige gelişmeýän «pakda-pak» ýüzlerinden öpüşýärler. Türkmenlerde salamlaşmanyñ öz kadasy bar. Hatta oturup, turmanyñ özüne mahsus däbi bar. Bulardan habarsyz adamlaryñ Türkmen medeniýetinden daşda galandygyny görkezýär. Bu diýseñ gyýnandyryjy fakt.
İndi başda agan temamyza dolanyp gelsek. Ýangy pars şowenizmi bizi ýok etmek meselesi. Elbetde bu inkär edilmejek hakykat. Ýöne bu awuly zäheriñ biziñ aramyzda ýaýramgynda kim/kimler günäkär. Parslar-a ellerinden geldiginden öz maksatlarynyñ ugrunda «jan çekýärler» ýöne biz nädip onuñ öñünde durmaly, nädip bu bela-beteriñ köküne patla urmaly? Bu diýseñ derwaýys mesele.
Eger bu göreşde ok-ýaragdyr maddy güýjümiz çatmasa, azlyk edýän bolsa onda has bolmanda parslaryñ öz usullaryndan peýdalanmaly, ýangy biziñ dilimiz ýok etmekçi boýlan bolsalar, onda oña garşy, dilimiz berk goramaly, öz ene dilimizde ýazmaly. Bu ýeterlikli bolarmy? Elbetde ýok. Dogrusy «it üýrer kerwen geçer» diýlenini edip, olaryñ sarmamalaryna jogap berjek bolup jedelleşip-parsça ýazyp oturmaly däl. Sen öz halkyñ taryhyny, däp-dessuruny, dilini öwredmäge syýnanşsañ, şonuñ özi uly söweş, göreş. Elinde häkimiýet, güýç bolan bolan Eýran hökümeti, Türkmenlere garşy her gün diýen ýaly mekirli plan düzüp ony amala aşyryp gelýär. Biz bolsa oña garşy durmagyñ ýerine, olary paş etmegiñ hem göreş ýollaryny oýlanmagyñ ýerine, ýene-de aldygyndan parsça jogap berjek bolup başagaý bolup ýöris, olaram makasada ýedýäris diýip, «kah-kah» biziñ üstümizden gülýärler.
Hakykatdanam pars şownizminiñ howpunyñ depämiziñ üstünde «Domokles»iñ gyljy ýaly duýýan bolsak, onda olaryñ özi ýaly, öz uslulary bilen göreşmeli, ýene bir gezek gaýtalaýaryn, TÜRKMENÇE ÝAZMALY, olara TÜRKMENÇE JOGAP BERMELİ. Şeýtsek utarys ýogsa utduran bizden başga hiş kim bolmaz. Olar kör bolup terjime etdirerler. Näme häzir Tehranda içalylyk gullugynda Türkmençe makalalar terjime edilmeýärmi? Elbetde edilýär. İki-de bir «aý parslar eýdýärler, beýdýärler, şowenistik pikri öñe sürýärler» diýmek bilen aljak galamyz bolmaz. Türklerde «dinsiziñ hütdäsinden yýmansyz» geler diýen ata sözi bar. Şoña görä olara öz ýöntemi/usuly bilen jogap bermeli, ondan-da beter, milli kimiligimiz hakyndaky dawamyzy/göreşimizi has ýokary tapgyrlara ýetirip, milli taryhymyzyñ gadymlygy, baýlygy, dilimiziñ olaryñkydan üstünligi, dap-dessurlarymyzyñ ynsanperwerdigi barada berk aýak diremeli. Dilimiziñ baýdygy hakynda birnäçe mysal: Pars dilinde köýnege «پیراهـن » diýýäler, pir = garry, ahen = demir, munuñ niresi köýnek boýlar, «towşana» (خرگوش )= eşek gulak diýýärler, garpyza(خربزه )=eşek-geçi diýýärler, olam ýene-de garpyz däl-de, gawun diýdikleri, «azal,a» demir sygyyr (گاو آهـن), demir sandyga sygyr sandyk (گاو صندوق) diýýärler. Parslar bir topar sözi iýmek «خورد » işlegi bilen añladýarlar, su içdim= آب خوردم , çörek idim= نان خوردم , sowukladym= سرما خوردم , ýykyldym= زمین خوردم , aldandym= گول خوردم … Şir «شیر » sözüni, hem içilýän süýt, hem ýolbars hem çürnük üçin ulanýarlar. Garaz sanasañ sanap oturmaly. Bulardan maksat dilimiziñ baýlygyndan biriki mysal getirmek, aýtsañ aýdyp oturmaly.
Şeýle baýlyga eýe halkyñ perzentleriniñ öz milli kimliklerini beýan etmäge mümkinçiligi köp, zeýrenmäge hajat ýok.
Kä wagt oturyp-oturyp geñ galýarsyñ, biziñkiler baryp «itiñ ölen ýeri» Afrikadaky Nelson Mandellanynyñ durmşyna belet-de öz Aba serdarlaryny, Gowşut hanlaryny, Kyýat hanlaryny, Jüneýt hanlaryny, Gaýgysyz Atabaýlaryny, Aýtaklaryny... tananoklar, atlaryny-da eşitmändirler. «Saýat han» aýalmy erkekemi? diýeñde elbetde erkek diýýp jogap berenlerimiz-de bolmadyk däl. Onsoñ öz kimliklerinde şeýle daşlaşana, eline bolanlara, halkymyzyñ ykbaly barasynda parslar bilen jedelleşip, özlerini kiçildişine nädip başyñy ýaýkamajak.
«Köp söz kurana» ýaraşar diýilişi ýaly, sözi uzadyp uturmalyñ. «Özüni tanan weli» diýipdirler. Başda özüñi tana, onsoñ, halkyñ ar-namysy ugrunda göreş. Seniñ başyñ dik, göwsüñ gabarar ýaly ata-babalarymyz är işini bitirendirler. Sözümizi beýik Magtymgulynyñ sözleri bilen başlapdyk, onuñ sözleri bilenem jemleýäris:
«Magtymguly gördüñ ýagşy ýamany,
Ýalançynyñ bolmaz anty, yýmany,
Yrak eýle, barsañ almaz myýhmany,Her kimiñ öz ili, watany ýagşydyr.»
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 1:40 AM 0 comments
HALKARA ENE DIL GÜNI
Diller howp astynda
Birleşen Milletller Guramasynyñ Medeni Guramasy UNESCO, dünýäde häziriñ özünde bar bolan 6 müñ diliñ üçden biriniñ ýer yüzünden ýok bolmak howpyna duçar bolýandygy bilen duýduryş berdi.
"Bir dil ölen ýagdaýynda, dünýäniñ medeni mirasynyñ möhüm bir bölegi-de ýitip gidýär. Nesiller boýy, dilden dile geçen, ertekiler, mifler, şygyrlar, ata sözleri, şol milletiñ söz hazynasy birbada ýitip gider." Diýip, UNSCO-nyñ beýannamasynda nygtalýar.
Alaskanyñ ýerli dili “Eyak”-ça gepleýän soñky adam, Marie Smith Jones 2007-nji ýylda 88 yaşynda aradan çykandan soñ özi bilen ýerli dilini-de alyp gitdi. Ol öz ene diliniñ diri galmagy üçin doga edýärdi. Jones ömrüniñ soñuna çenli halkynyñ milli dilini we medeni mirasyny goramak üçin kampanýa-da alyp barypdy.
"Döwletler eger dünýäniñ medeni we dil dürliligini goramak isleyän bolsalar, giç bolmazdan bu ugurda alada etmeli" diýip, UNESCO ýene-de duýdurýar.
Bir diliñ diri galmagy üçin şol dilde gürleýän adamlar öz dilleriniñ bardygyna buýsanmaklary gerek.
Soñky bäş ýylda, Mekzika, Täze Zelandiýa we Amerika öz döwletlerinde dürli dilleriñ ýok bolmagy prossesini yzyna öwürmegi başardylar.
Ýöne UNESCO, ''dilleriñ ölümi''niñ her ýerde we dürli ykdysady şertlerde durmuşa geçip biler diýip, duýdurýar.
Gepiñ gerdişine görä aýdylnada, Eýranyñ çäginde ýaşaýan millionlarça türkmeniñ ene dili, alnyp barylýan pars şaunizmi syýasaty netıjesınde çynlakaý dereje zyýana uçrap gelýär, ýaş ösmerlerimiz ene dilinde geplemänsoñlar, dura-bara ony unudyp barýarlar. Bu syýsatyñ soñy türkmen halkyny pars medenıýetıñ arasynda assemirlemkeden başga zat däldigi köre hasa bolsa gerek.
Daşary ýurtlarda ýaşaýan ildeşlerimiz-de makalalaryny öz ene dillerinde ýamansoñlar, olaram bu syýasatyñ pydalary bolup gelýärler. Ýöne hiçden giç ýagşy dileni, gaýrat edip öz ene dilimizde ýazmaga synanşaýlayn.
*******************
Makalany gysgaça terjime eden:
A.Goli
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 1:38 AM 0 comments
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Restoranyň derwezesinden gireniňden seni ýakymly duýgular gaplap alýar. Gür baglyk, aýdym-sazyň ýakymly owazy, salkyn howa kalbyňy rahatlandyrýar. Belent dagyň etegindäki arassa ýodajyklar gür baglygyň içinde dynç almak üçin niýetlenen açyk bassyrmalara, akar suwuň üstünde gurnalan agaç sekilere alyp barýar. Bu ýerde dynç almaga gelenlere dürli tagamlar, şol sanda milli tagamlarymyz hem hödürlenýär. Teşneligiňi gandyrýan dürli içgiler we tebigy otda tüňçede gaýnadylan çaýa uly isleg bildirilýär. Gözel tebigatyň goýnunda arassa howada dürli tagamlardyr çaý başynda söhbet edip, dynç almak aýratyn lezzet. Şeýle lezzetli dynç almak isleýänlere bu ýerde isleglerine görä, şol wagtyň özünde, dürli tagamlar taýýarlanýar, özleriniň durmuşyndaky şanly seneleri dost-ýarlary bilen geçirmek isleýänler üçin öňünden buýrmalar hem alynýar. Bu ýere dynç almaga gelýänleriň köpüsi «Maral» restoranynyň tebigatyň gözelligine garyşyp oturanlygy üçin, tomus paslynda dynç almaga amatly ýerdigini aýdýarlar. Restoranyň muşdaklary dag başyndan gaýdýan şaglawugy, akar suwda agaýana ýüzüşip ýören ýaşylbaş sonalary synlap doýup bilmeýär. Töweregiň şeýle gözelliklerini synlap, tebigatyň ajaýyp sazyny diňleýärler. Bu ýere dynç almaga gelýänler «Maral» restoranynyň ençeme ýyllardan bäri il içinde meşhurlygyny aýratyn belleýärler. Çünki ol dag jülgesinde ýerleşýän restoranlaryň ilkinjileriniň biridir. Şonuň üçin hem dynç almaga gelýänler «Öz çagalyk, ýaşlyk ýyllarymyz dynç almaga gelýän «Maral» restoranymyza Watanymyzyň gülläp ösýän häzirki döwründe täze, ýokary derejedäki öwüşgin çaýylypdyr» diýip, buýsanç bilen aýdýarlar.
Biz hem ildeşlerimize Gahryman Arkadagymyzyň döredip beren mümkinçiliklerinden peýdalanyp, tomus dynç alyşlaryny sapaly geçirmeklerini arzuw edýäris!


text:
Bosgunlaryň ýygyndy toparynyň “Aşgabat 2017” oýunlaryň ýeňil atletika ýapyk sport meýdançasynda çykyş etjek düzümi kesgitlenildi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek boýunça Ýerine ýetiriji komitetde habar bermeklerine görä bu toparyň ýolbaşçysy marafon aralyga ylgamak boýunça Keniýadan meşhur türgen Tegla Lorupedir.
Toparyň düzümi Tegla Lorupe tarapyndan Naýrobide esaslandyrylan “Parahatçylyk gaznasynyň” howandarlygynda guralan saýlama ýaşlaryň jemleri boýunça “Aşgabat 2017” oýunlaryna gatnaşmak üçin kesgitlenildi. Toparyň ähli agzalary Merkezi Aziýanyň taryhynda örän iri halkara ýaryşlaryna gatnaşýan 65 wekiliýetiň biri bolmaga bagtlydyklaryny nygtaýarlar. Toparyň iki türgeni — Lokoro we Biel Rio-de-Žaneýro şäherinde 2016-njy ýylda geçirilen Olimpiada gatnaşyjylardyr, beýleki üç türgen üçin bolsa öňdäki Oýunlar ilkinji halkara synagydyr.
Lorupe BMG-niň “Sport we parahatçylyk” taslamasynyň ilçisi bolmak bilen, bosgunlaryň halkara sport ýaryşlaryna gatnaşmagy üçin mümkinçilikleriň döredilmegine uly goşant goşýar. Adatdan daşary ýagdaýlar sebäpli öz watanyny taşlamaga mejbur bolan bosgunlaryň topary Olimpiýa oýunlarynyň taryhynda ilkinji gezek Rio-2016-da geçirilen bäsleşiklere gatnaşdy we şondan bäri Keniýanyň bosgunlar topary Kiprde, Bagam adalarynda, Ugandada we Ruandede öz güýçlerini synap gördüler.
1998-2001-nji ýyllarda marafon boýunça dünýä rekordsmenkasy Lorupe “Aşgabat 2017” oýunlarynda öz watanyndan mahrum bolan türgenleriň ýygyndy toparyna baştutanlyk edýändigine buýsanýar we bu barada örän tolgundyryjy sözleri aýtdy: “Biziň käbir türgenlerimiziň şunuň ýaly derejedäki ýaryşlara gatnaşmakda tejribesi ýeterlik däldir, häzirki wagtda olara tejribe toplamak üçin olaryň bütin ömründe arzuw edişi ýaly mümkinçilik döredildi. Bu türgenler dünýä derejesinde öz ukyplaryny görkezmek isleýärler. Bosgunlaryň topary bütin adamzadyň toparydyr, dünýäniň ýygyndy toparydyr, oňa bütin dünýä janköýerlik edip biler” diýip belledi.
Keniýanyň paýtagtyndan uzak bolmadyk ýerde birnäçe aý türgenleşikden soňra häzirki wagtda bosgunlaryň toparynyň ähli türgenleri ýokary beden taýýarlyk derejesindedir we bäsleşiklere taýýardyrlar.
17-nji sentýabrda bu toparyň agzalary Aşgabadyň Olimpiýa stadionyna çykan mahaly Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Senasy bosgunlar toparynyň senasy hökmünde ýaňlanar, olar Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň baýdagy astynda bäsleşerler.
- Sowda
- •
-
Bosgunlaryň ýygyndy toparynyň “Aşgabat 2017” oýunlaryň ýeňil atletika ýapyk sport meýdançasynda çykyş etjek düzümi kesgitlenildi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek boýunça Ýerine ýetiriji komitetde habar bermeklerine görä bu toparyň ýolbaşçysy marafon aralyga ylgamak boýunça Keniýadan meşhur türgen Tegla Lorupedir.


text:
Türkmenistanlylar Milli bahar baýramyny hem-de Halkara Nowruz gününi köpöwüşginli dabaralar, şatlyk-şagalaň we ruhubelentlik, iň ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşyladylar.
Şu günüň esasy wakalary Mary şäherinde, köpçülikleýin medeni çäreleriň guralýan ýeri bolan “Türkmeniň ak öýi” binasynyň golaýyndaky meýdançada geçirildi.
Nowruz baýramy mynasybetli guralan dabara gatnaşmak üçin bu ýere Mejlisiň Başlygy, hökümetiň agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň hem-de halkara guramalaryň ýolbaşçylary, welaýatlaryň häkimleri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýurdumyzyň döredijilik işgärleri, köpsanly ýerli ýaşaýjylar we ähli welaýatlaryň wekilleri, daşary ýurtly myhmanlar ýygnandylar. Myhmanlaryň hatarynda žurnalistler, syýahatçylar we beýlekiler bar. Mary şäheriniň howa menzilinde baýramçylyga gelenleri toý pişmeleri, däp bolan milli süýji nygmatlar bilen garşyladylar.
“Türkmeniň ak öýi” binasynyň golaýynda, açyk asmanyň astynda giň gerimli sergi ýaýbaňlandyryldy. Sergini amaly-haşam sungatynyň eserleri, suratkeşleriň, halk senetleriniň ussatlarynyň eserleri, halylar, şaý-sepler, at esbaplary, türkmenleriň durmuşda ulanýan zatlary hem-de gadymy zähmet gurallary düzdüler. Çünki, gije-gündiziň deňleşýän bahar baýramy ekerançylyk senenamasynda aýratyn orun eýeläp, meýdan işleriniň hem-de täze oba hojalyk ýylynyň başlanýandygyny alamatlandyrýar.
Bu ýerde köpsanly ak öýli, tagta sekili, öý haýwanlary ýerleşdirilen agylly uly türkmen obasy ýaýbaňlandyryldy. Ol köpöwüşginli söwda nokatlarynyň ençemesini özünde jemleýän gündogar bazary bilen aýratyn sazlaşyk döretdi.
Döredijilik toparlary, aýdymçylar, sazandalar we folklor toparlary dabara gatnaşyjylary joşgunly aýdym-sazlar we tanslar bilen mübärekleýärler. Çagalar hormatly myhmanlary labyzly goşgular hem-de şadyýan aýdymlar bilen garşylaýarlar. Çagalar halk oýunlaryny ýerine ýetirmekde öz ussatlyklaryny görkezýärler, oglanlar aşyk oýnaýarlar, gyzjagazlar bolsa öz gurjaklary bilen gümra bolýarlar. Dört aýakly “gahrymanlar” – enaýyja alabaýyň güjügi hem-de guzujyk we beýlekiler toý sahnasynyň özboluşly bezegine öwrüldi.
Ýurdumyzyň her bir sebiti aýdym-sazly we etnografiki çykyşlary, sergileri hem-de dürli dessurlary, Nowruz baýramyna taýýarlyk görülýän hem-de bu baýramçylygyň garşylanýan pursatlaryny, gadymy döwürlerde ýaşan ata-babalarymyzyň ekerançylyk bilen meşgullanyşyny beýan edýän sahnalary öz içine alýan çykyşlary taýýarlady.
Kimdir biri azal ýasaýar, beýleki biri bolsa saz gurallaryny taýýarlaýar, söwdagärler telpek we tahýa satýarlar, dürli öwüşginli ýüpek matalar, owadan bezelen küýzeler we gap-gaçlar gözüňi dokundyrýar. Olaryň golaýynda täsin halylar hem-de şaý-sepler, milli nagyşlar bar. Bagşylaryň ýerine ýetirýän halk aýdym-sazlary bu dabara ýakymly öwüşgin çaýýar. Myhmanlaryň köpüsi olaryň ýerine ýetirýän sazlaryny lezzet alyp diňleýärler.
Bu ýerde gadymdan gelýän usullar we tehnologiýalar esasynda milli tagamlaryň, şol sanda Nowruzyň esasy tagamy bolan semeniniň taýýarlanylyşyny, dürli toý we maşgala dessurlarynyň, mysal üçin, çaganyň galpak toýy we onuň ilkinji dişiniň peýda bolmagy bilen baglanyşykly dessurlaryň berjaý edilişini görmek bolýar. Bu sahnalaşdyrylan çäreleriň ählisi aýdym-sazlar, nakyllar hem-de atalar sözleri bilen utgaşdyryldy.
Türkmenistanyň meşhur taryhy ýadygärlikleriniň – Köneürgenjiň, Gadymy Merwiň, Dehistanyň, Änewiň we beýlekileriň baýramçylyk meýdançasynda ýerleşdirilen uly şekilleri gadymy döwürlere gyzykly gezelenji amala aşyrmaga mümkinçilik berýär.
Obasenagat toplumynyň, dokma önümçiliginiň we beýleki ulgamlarynyň önümlerini görkezýän sergide häzirki Türkmenistanyň gazanýan üstünlikleri beýan edilýär.
Çeperçilik sergisi bahar gözelligine, türkmen tebigatynyň ajaýyplygyna, onuň nazy-nygmatlaryna we tebigat bilen sazlaşykda ýaşaýan adamlara bagyşlýanýar. Sergide ussat suratkeşleriň eserleri, şeýle hem türkmen halkynyňs döredijilik däplerini ussatlyk dowam etdirýän ýaş suratkeşleriň işleri ýerleşdirilipdir. Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýiniň gaznasyndan getirilen suratlaryň üsti Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň hem-de ýöriteleşdirilen çeperçilik mekdebiniň okuwçylarynyň döredijilik işleri bilen ýetirildi.
Adamlaryň baýramçylyk gezelençleri şol ýerde gazanlarda taýýarlanylan tagamlary hödürlemek bilen utgaşdyryldy. Gazanlaryň golaýynda üsti dürli tagamlardan we naz-nygmatlardan doldurylan stollar goýuldy. Şol tagamlaryň ählisinden dadyp görmek bolýardy we myhmanlar milli tagamlardan uly höwes bilen datdylar. Nahardan soň, düýe çalyny ýa-da açyk otda tüňçede gaýnadylan gök çaý içip bolýar.
“Türkmeniň ak öýüniň” sahnasynda ýurdumyzyň sungat ussatlarynyň uly konserti boldy. Konsertiň maksatnamasyna laýyklykda, edebi- aýdym-sazly we folklor-etnografiki kompozisiýalar, tans çykyşlary ýaýbaňlandyryldy, halk we häzirki zaman aýdymlary ýaňlandy. Olarda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri, Gahryman Arkadagymyzyň ajaýyp eýýamy wasp edildi.
Tomaşaçylara özboluşly horeografiki kompozisiýalar hem-de aýdym-sazly çykyşlar hödürlenildi, olarda milli medeniýetimiziň özboluşly aýratynlyklary öz beýanyny tapdy. Bu döredijilik çäresi gadymy Nowruzyň ajaýyp däpleriniň häzirki döwürde hem üstünlikli dowam etdirilýändigine, biziň mirasymyzyň bolsa häzirki nesiller bilen berk baglanyşyklydygyna ýene-de bir gezek göz ýetirmäge mümkinçilik berdi.
Nowruz mynasybetli dabaralar “Bagt köşgüniň” ýanyndaky “Toý mekanynda” dowam etdirildi, bu ýerde toý sadakasy berildi.
Şu gün ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň merkezlerinde we Aşgabat şäherinde hem baýramçylyk konsertleri we köpçülikleýin medeni çäreler geçirildi.


text:
18 Eylül 2016 Pazar
Türkmenistan Durnukly Ulag Ulgamy Boýunça Birinji Ählumumy Maslahatyny Geçirmäge Taýýarlyk Görýär
Ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasynyň maslahatlar zalynda Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyna taýýarlygyň çäklerinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň guramagynda geçirilýän media-forumy öz işine başlady.
Oňa gatnaşmak üçin paýtagtymyza BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň, Aziýa we Ýuwaş umman sebiti boýunça ykdysady we durmuş toparynyň, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň, Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň, Awtomobil ulaglarynyň halkara birleşiginiň, Halkara deňiz guramasynyň hem-de beýleki abraýly düzümleriň, halkara habarlar agentlikleriniň hem-de teleradioýaýlymlaryň wekilleri geldiler. Türkmen tarapyndan foruma birnäçe ministrlikleriň we pudak edaralarynyň hem-de degişli düzümleriň ýolbaşçylary, wekilleri gatnaşýarlar.
Ýük gatnawlarynyň halkara ulgamynyň doly hukukly agzasy bolan Türkmenistan öz çäginde ygtybarly ulag-üstaşyr geçelgelerini üpjün edýär. Awtomobil, demir ýol, howa we deňiz ulaglarynyň ösdürilmegine uly üns berilýär. Täze howa menzilleri, polat ýollary gurulýar. Türkmenbaşy şäheriniň halkara deňiz menziliniň gurluşygynda ägirt uly işler alnyp barylýar. Deňiz we howa, demir ýol ulaglarynyň üsti täze döwrebap ulaglar bilen ýetirilýär. Şunda ýurdumyz ulag ulgamyndaky halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek bilen, yklymüsti geçelgeleriň möhüm merkezi hökmünde döwletara ulag geçelgeleriniň döredilmegini öňe sürýär.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiziň Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça köp şahaly ulag düzümini döretmek we strategiki ugurdaky halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek babatda öňe sürýän netijeli başlangyçlary dünýä bileleşigi tarapyndan giň goldawa eýe bolýar.
Türkmenistanyň geografiki taýdan amatly ýerleşmegi onuň sebitara we yklymara ähmiýetli ulag-üstaşyr geçelgesi hökmündäki derejesini has-da pugtalandyrýar. Bu ugurda bar bolan ägirt uly mümkinçilikleri doly durmuşa geçirmek maksady bilen, ýurdumyz ulag ulgamynyň ähli ugurlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny düýpli döwrebaplaşdyrmaga, ozal bar bolanlaryny giňeltmäge we täze ulag-aragatnaşyk ulgamlaryny döretmäge gönükdirilen ähmiýetli milli maksatnamalary üstünlikli amala aşyrýar. Bu çäreler ýurdumyzyň ulag ulgamynyň halkara aragatnaşyk düzümine işjeň goşulyşmagyny, Türkmenistanda sebit ähmiýetli ýük gatnawlarynyň utgaşdyrylmagyny üpjün edýän iri logistik merkeziň döredilmegini şertlendirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe sürýän başlangyçlaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmek bilen, ýurdumyz Ýewraziýa yklymynyň tutuş gurşawunda döwletara gatnaşyklarynyň ösdürilmegini üpjün edýän halkara ulag-üstaşyr geçelgesine öwrüler.
Şunuň bilen baglylykda, ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmäge degişli birnäçe teklipleri öňe süren hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň belent münberinden beýan eden başlangyçlarynyň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilýändigini bellemeli.
2015-nji ýylyň 22-nji dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasy Türkmenistanyň ulag -üstaşyr geçelgesini döretmek hakyndaky başlangyjyny ykrar edýän kararnamany kabul etdi. Dünýäniň 85 döwleti onuň awtordaşy bolup çykyş etdi. Munuň özi halkara ulag ulgamy babatda Türkmenistanyň öňe süren we Milletler Bileleşiginiň derejesinde goldaw tapan ikinji resminamasydyr. 2014-nji ýylda kabul edilen çözgüdiň yzysüre, ýagny 2015-nji ýylda ulag ulgamy boýunça kararnamanyň kabul edilmegi döwletimiziň şu döwürde dürli derejede we köp ugurlar boýunça amala aşyran işjeň çäreleriniň aýdyň netijesidir.
Milli Liderimiziň ulag ulgamy babatda öňe süren başlangyçlaryny öz içine alýan halkara ylalaşyklaryny durmuşa geçirmek maksady bilen, ýurdumyzda toplumlaýyn işler alnyp barylýar we bu ugurdaky köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça anyk çäreler durmuşa geçirilýär. Şunda abraýly halkara guramalary, şol sanda BMG bilen ýola goýulýan gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berilýär. BMG-niň Baş Assambleýasynyň kararnamalaryny durmuşa geçirmegiň hem-de hormatly Prezidentimiziň bu ugurdaky tabşyryklaryny ýerine ýetirmegiň barşynda 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda ýurdumyzda sebitara we halkara ähmiýetli iri çäreleriň geçirilmegini göz öňünde tutýan meýilnama işlenip taýýarlanyldy. Şu ýylyň dowamynda geçirilmegi meýilleşdirilen çäreleriň sanawynda Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ahlumumy maslahatyň geçirilmegine aýratyn orun degişlidir.
Forumyň açylyşynda BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretarynyň orunbasary Andreý Wasilýew çykyşynda sebitiň we dünýäniň halklarynyň bähbidini öz içine alýan meseleleriň oňyn çözgüdini işläp taýýarlamakda bu maslahatyň örän uly ähmiýetiniň bardygyny belledi.
Ol dürli ýurtlaryň ulag ugurlaryny birleşdirýän çylşyrymly ulgam bolan ulag-üstaşyr geçelgeleriniň ähmiýeti barada aýtmak bilen, olaryň sebit hem-de halkara ulgamyna goşulyşmakda, durnuklylygy we özara peýdaly hyzmatdaşlygy berkitmekde möhüm orun eýeleýändigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ykdysady we durnukly ösüşiň möhüm ugurlarynyň biri bolan ulag-üstaşyr ulgamyndaky netijeli gatnaşyklary artdyrmakda tagallalaryň utgaşdyrylmagynyň zerurdygy bellenildi.
Bu çözgütler BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň maksatlaryna we geljek nesilleriň bähbidine laýyk gelýär hem-de adamlaryň abadançylygyna gulluk etmelidir. Şunuň bilen baglylykda, bu ugurdaky degişli meseleler boýunça bilelikde we yzygiderli iş alyp barmagyň wajypdygy nygtaldy.
“Ýewraziýa ulag gatnaşyklary” taslamasyna bu ugurda möhüm orun degişlidir. Onuň amala aşyrylmagy tutuş sebit we ýurtlaryň ählumumy ykdysady ulgama goşulyşmagy üçin has-da ähmiýetlidir. Bu bolsa deňze çykalgasynyň bardygyna garamazdan, sazlaşykly ösýän döwletler üçin has-da möhümdir. Şunuň bilen baglylykda, serhet işlerini dolandyrmagy kämilleşdirmek, howpsuzlygy üpjün etmek, hukuk taýdan netijeli işlemek ýaly möhüm ugurlaryň ähmiýeti bellenildi.
BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň Ýerine ýetiriji sekretarynyň orunbasary Aşgabatda geçiriljek Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň meseleleri babatda işjeň we netijeli pikir alyşmak üçin oňat mümkinçilik boljakdygyna ynam bildirdi.
Halkara awtomobil ulaglary birleşigi, Halkara deňiz guramasynyň, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy ýaly iri halkara ugurdaş guramalarynyň wekilleri forumda çykyşlarynda halkara ulag ulgamynyň ykdysady taýdan durnukly ösüşe, netijeli söwdanyň ýola goýulmagyna oňyn täsiriniň bardygyny bellediler. Munuň özi ýurtlaryň arasynda oňyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň möhüm guraly bolmak bilen, sebitara howpsuzlygyň berkidilmegine ýardam berer. Myhmanlar bu ulgamdaky özara gatnaşyklaryň möhümdigi barada aýdyp, netijeli ulag gatnawlarynyň üpjün edilmegini, serhetden geçmek çäreleriniň kämilleşdirilmegini, serhetüsti ulag gatnawlaryny guramagy we dolandyrmagy, degişli gulluklaryň işiniň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyny möhüm ugurlaryň hatarynda görkezdiler.
Şeýle hem ulag ulgamynda kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň kämilleşdirilmeginiň, bu ugurda halkara guramalarynyň çäklerindäki gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň zerurdygy bellenildi. Munuň özi ykdysady taýdan durnukly ösüşe oňyn ýardam eder.
Şeýle hem maslahatda çykyş edenler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Beýik Ýüpek ýoluny dikeltmek arkaly netijeli söwda aragatnaşyklaryny we Ýewraziýa gatnaw ugurlaryny ösdürmegiň çäklerinde awtomobil ýol- ulag mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek boýunça öňe sürýän işjeň başlangyçlarynyň möhümdigini aýratyn bellediler. Şunda, milli Liderimiziň milli ulag kanunçylygyny halkara şertnamalarynyň we BMG-niň konwensiýalarynyň şertlerine laýyk getirmek bilen baglanyşykly meselelere aýratyn üns berýändigi nygtaldy.
Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň hut Aşgabatda geçirilmegi tötänden däldir. Ýewraziýa sebitiniň esasy haryt-ulag ugurlarynyň çatrygynda ýerleşýän ýurdumyz möhüm ulag-üstaşyr we aragatnaşyk merkezi bolup durýar. Türkmenistan döwletara we sebitara özara bähbitli gatnaşyklaryň ösdürilmegine, üstaşyr ýük we ýolagçy gatnawlarynyň yzygiderli häsiýete eýe bolmagyna ägirt uly goşant goşýar. Ýurdumyzyň ulag düzüminiň düýpli, toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylmagyna we ösdürilmegine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça gönükdirilýän giň gerimli taslamalar Türkmenistany sebit derejesinde öňdäki orunlara çykardy.
Media-forumyň açylyş dabarasyndan soň, mowzuklaýyn maslahatlar dowam etdi. Olaryň çäklerinde birnäçe möhüm meseleler, hususan-da, ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň döwrebap hukuk binýadyny döretmek, Ýewraziýa giňişliginde bu ugurdaky özara bähbitli gatnaşyklary giňeltmek boýunça pikir alyşmalar boldy.
Üstaşyr geçelgeleri ösdürmegiň geljekki ugurlary, sebitde ýük gatnawlarynyň möçberlerini artdyrmak boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar maslahatyň özenini düzdi. Çykyş edenler sebitde üstaşyr geçelgeleriniň ähmiýetini artdyrmakda Türkmenistana möhüm ornuň degişlidigini belläp, ýurdumyzyň ulag ulgamynyň düýpli döwrebaplaşdyrylmagy we ösdürilmegi, netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň çuňlaşdyrylmagy bilen ägirt uly mümkinçilikleriň açylýandygyny biragyzdan nygtadylar.
Media-foruma gatnaşyjylar maslahatyň birnäçe ugurlary boýunça pikir alyşdylar hem-de onuň gün tertibini, birnäçe guramaçylyk we teswirnama meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Ählumumy maslahatyň gün tertibine möhüm meseleleriň giň toplumyny girizmek meýilleşdirilýär. Olaryň hatarynda durnukly ulag ulgamy we daşky gurşawyň üýtgemegi, energetika hem-de ulag, şäher ulag ulgamy, şäherleriň we obalaryň arasynda ýol – ulag gatnaşyklary, ulag ulgamyna maýa goýum serişdelerini gönükdirmek hem-de ony maliýeleşdirmek, ulag ulgamyndaky halkara hyzmatdaşlygy we onuň hukuk esaslary, köptaraply ulag geçelgelerini hem-de olaryň düzümlerini ösdürmek, ýol hereketiniň howpsuzlygyny pugtalandyrmak ýaly ugurlar bar. Forumyň jemleri boýunça jemleýji resminamany işläp taýýarlamak we kabul etmek göz öňünde tutulýar.
Mowzuklaýyn maslahatlara gatnaşan bilermenler Ählumumy maslahaty häzirki zaman sanly maglumat tehnologiýalarynda beýan etmekde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ornuna aýratyn üns berdiler. Maglumatlary gyssagly alyp eşitdirmegiň mümkinçiliklerine, şeýle hem döwrebap mediaulgamynyň barha ýokarlanýan ähmiýetini nazara almak bilen, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ornunyň ugurlaryna garaldy.
Şeýlelikde, Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň geçirilmegi döwrüň talaby bolup durýar we ýurdumyzyň dünýädäki abraýynyň barha ýokarlanýandygyna, Türkmenistanyň öňe sürýän döredijilikli başlangyçlarynyň giň goldawa eýe bolýandygyna güwä geçýär. Media-forum öz işini 17-nji sentýabrda dowam eder.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Orsýetiň websaýtynda ýerleşdirilen wideoda harby dikuçardan ýalňyş atylan raketanyň maşklara syn edýän azyndan iki adamyň golaýynda partlandygy gökezildi we munuň Orsýetiň hem Belarusyň bilelikde geçirýän “Zapad 2017” atly harby türgenleşikleriniň dowamynda bolandygy aýdyldy. Emma munuň yzýany beýanat bilen çykyş eden harbylar wakanyň bolan wagtyny we adamlaryň ýaralanyp-ýaralanmandygyny mälim etmediler.
Özüniň Ýekaterinburg şäherinde ýerleşýändigini aýdýan 66.ru atly websaýtda 19-njy sentýabrda ýerleşdirilen wideoda ençeme ulaglaryň golaýynda ýöräp barýan adamlar we dikuçardan atylandygy aýdylýan raketanyň birnäçe ädimde harby ulaglaryň arasyna düşendigi görkezilýär.
66.ru websaýty ady agzalmadyk çeşmäni sitirleýär we iki adamyň agyr ýaralanandygyny we wakanyň “düýn, ýa-da bir gün ondan öň” bolandygy habar berýär, emma takyk güni agzamaýar.
Wideonyň peýda bolmagyndan soň birnäçe sagadyň dowamynda Goranmak ministrliginiň resmi websaýtynda hiç hili beýanat çap edilmedi. Emma Orsýetiň döwlet media serişdeleri Orsýetiň Günbatar harby okrugynyň metbugat-gullugyna salgylanyp, wideoda hakyky bolan wakanyň görkezilendigini we dikuçardan urlan zarbanyň hereketdäki raketany nyşana alandygyny habar berdiler.


text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Eýran
Monday, 15 January 2018 21:01
Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
Monday, 15 January 2018 20:53
musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
Monday, 15 January 2018 20:41
Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
Sunday, 14 January 2018 21:28
Eýranda umumy matam yglan boldy
Sunday, 14 January 2018 17:55
Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
Saturday, 13 January 2018 17:06
musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
Saturday, 13 January 2018 16:38
Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Thursday, 11 January 2018 21:00
Jafari:Amerikalylar Sionistleriň islegi esasynda Eýrana garşy hereket edýändirler
Thursday, 11 January 2018 20:45
Amir Hatami: goranyş taýdan Eýran iň oňat ýagdaýdadyr
Thursday, 11 January 2018 20:02
Eýran bilen Ýewropa ýadro ylalaşygyň amala aşyrylmagyny nygtady
Wednesday, 10 January 2018 20:01
Sebiti durnuksyzlaşdyrmak Amerika,Ysraýyl we Ale-Saud režimleriniň gün tertibindedir
Tuesday, 09 January 2018 21:21
Jahangiri:Amerika ýadro ylalaşygyndan çyksa zyýan görjekdir
Tuesday, 09 January 2018 18:45
prezident Ruhani hadysa uçran Eýranyň nebit daşaýan gämisiniň işgärlerini tapmak ugurdaky işlere badalga berilmegini isledi
Sunday, 07 January 2018 20:15
prezident Ruhani nebitden başga harytlaryň eksportynyň artdyrylmagyny nygtady
Sunday, 07 January 2018 19:59
Eýrandaky gozgalaňlyklaryň gidişinde tutulanlaryň birnäçesi azatlyga goýberildi
Sunday, 07 January 2018 16:10
gozgalaňçylary ýazgarmak üçin Eýranda geçirilýän ýörişler dowam edýär
Sunday, 07 January 2018 15:43
Şamhani:Eýran bilen Pakistanyň gatnaşyklary başga ýurtlardan täsir almaz
Friday, 05 January 2018 19:53
soňky günlerdäki gozgalaňlyklary ýazgarmak üçin Eýran milleti ýöriş geçirdi
Friday, 05 January 2018 18:33
Aýatolla hatami: Eýranda ýüze çykan gozgalaňlyklar Amerika we onuň ýaranlarynyň duşmançylyklarynyň bir görnişidir
Thursday, 04 January 2018 18:07


text:
Türk oppozisiýa lideri Kemal Kiliçdaroglu 9-njy iýulda, bir aýlyk “adalat” ýörişiniň soňunda Ankaradan Stambula ýöriş eden müňlerçe adamyň öňünde söz sözlemegi planlaşdyrýar.
Dünýewi Jemhuriýet halk partiýasynyň lideri (CHP) Kemal Kiliçdaroglu 8-nji iýulda bu ýörişi gurnamaga ýurduň sud sistemasyndaky “düýli adalatsyzlyklara we bikanunçylyklara” ünsi çekmek üçin kömekleşendigini aýtdy.
"Men näme üçin ýörişe çykdym? 450-kilometrlik ýörişiň ýekeje maksady bar, olam adalat” diýip, 69 ýaşyndaky Kiliçdaroglu aýtdy.
Goldawçylar 15-nji iýunda, paýtagt Anakaradan başlanan ýörişiň Jemhuriýet halk partiýasynyň deputatynyň tussag edilemgine we prezident Rejep Taýyp Erdoganyň alyp barýan syýasatlaryna garşy protest hökmünde gurnalandygyny aýtdylar.
Stambulyň Besiktas etrabynyň häkimi, Kiliçdaroglunyň tarapdary Murat Hazinedar “Bu ýerde raýat garşylygyndan başga mümkinçilik ýok” diýdi.
2016-njy ýylyň başa barmadyk döwlet agdarlyşygyndan bäri Türkiýede 50,000 çemesi adam tussag edildi, 100,000 töweregi adam işini ýitirdi.


text:
27 Ağustos 2015 Perşembe
Ýapyk Binalarda we Söweş Sungaty Boýunça V Aziýa Oýunlarynyň Guramaçylyk Komitetiniň Mejlisi
Aşgabat şäherinde Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň çözgüdi boýunça 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň nobatdaky mejlisi geçirildi.
Mejlisiň çäklerinde V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň meseleleriniň giň toplumy, şol sanda olary maliýe, maddy-enjamlaýyn, lukmançylyk we hyzmat ediş taýdan üpjün etmek, ýaryşlaryň türgenleriniň we myhmanlarynyň howpsuzlyk çäreleri, Olimpiýa şäherçesini dolandyrmak boýunça meseleler we beýlekiler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Guramaçylyk komitetiniň mejlisiniň barşynda şeýle hem, paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Baş Assambleýasynyň 34-nji mejlisini geçirmek bilen baglanyşykly meseleler barada pikir alşyldy. Şunda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň deslapky tapgyrynyň ilkinji netijeleri jemlener.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Baş Assambleýasynyň forumynyň çäklerinde guramanyň Utgaşdyryjy, Maliýe we Ýerine ýetiriji komitetleriniň mejlisleri geçiriler. Garaşylyşy ýaly, ol türkmen paýtagtynda 600 töweregi daşary ýurtly myhmanlary jemlär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
«Aşnalyk aňsat, aýralyk çetin»Günüň nakyly
Biziň testimizde özüňi synap gör we haýsy kadalary ýadyňdan çykarandygyňa göz ýetir.
Harp ýalňyşlaryňy saýgarmak üçin türkmen diliniň orfografik sözlügini goldaýan programmalardan peýdalan: Mozilla Firefox, Apache OpenOffice.
doňmak
Buza öwrülmek, buz bolmak, buz halyna geçmek.
Suw doňupdyr.
Gaty üşemek.
Ol doňupdyr haw, geplemäge agzy ysanok. («Sowet edebiýaty» žurnaly)
Sowap gatamak, yzgary gidip gatamak, berkemek.
Eýýäm doňmaga başlan ýeri palta bilen çapyp, ýerküme gazýardylar. (H. Ysmaýylow, Powestler)
Hereket edip bilmän galmak, gymyldap bilmän durmak, gatap galmak.
Nätanyş gür agaçlyga seretdi-de, doňup galdy. («Mydam Taýýar» Gazýeti)


text:
Ýuwşanow Atabally Gurbangulyýewiç Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutynyň “Beton we demirbeton” barlaghanasynyň müdiriniň wezipesini ýerine ýetiriji.
Ol 1999-njy ýylda Türkmen Politehniki institutynyň inžener-gurluşykçy hünäri boýunça tamamlady. Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutyna 2000-nji ýyldan işe başlaýar.
2000-2014-nji ýyllar aralykda barlaghanalarda inžener, esasy inžener, baş hünärmen wezipesinde işleýär.
2014-nji ýylda “Jaýlaryň we desgalaryň seýsmika çydamlyk” barlaghanasynyň müdiriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji.
2017-nji ýylyň oktýabr aýyndan “Beton we demirbeton” barlaghanasynyň müdiriniň wezipesini ýerine ýetiriji.
A.G.Ýuwşanow barlaghanada göz öňüne tutulan ylmy-barlag işlerini geçirmek, gurluşyk materiallaryñ häsiýetleriniñ barlagyny we olaryñ hiliniñ gözegçiligini geçirmek, önümleriñ: betonyñ (agyr, ýeñil, öýjükli, keramzit betonyñ), gurluşyk erginleriniñ, gurluşyk işleri üçin çägäniñ, çagylyñ, jyglym daşyñ, gurluşyk işleri üçin çäge-çagyl garyndylaryñ, çägäniñ we keramzit çagylyñ, diwarlyk betondaşlaryñ, diwarlyk materiallaryñ (kerpiçiñ we keramiki we silikatdaşlaryñ), örtgi materiallaryñ (granitiñ, mermeriñ, keramiki plitkanyñ we beýl.), ýanýoda beton plitalaryñ, armatura poladynyñ barlaglaryny geçirmek, şeyle hem sertifikasiýa maksatlary üçin gurluşyk materiallaryñ barlaglaryny geçirmek ýaly işleri amala aşyrýar.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Garaşsyz ekspertler Belarusda oppozisiýadaky syýasatçylaryň we graždan aktiwistleriniň garşysyna jenaýat işleriniň togtadylmagyna soňky aýlarda Aleksandr Lukaşenkonyň režiminiň düşen ýeňil bolmadyk ykdysady we daşary syýasaty bilen baglanyşykly baha berýärler.
Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň synçysy Ýuriý Drakohrust emele gelen ýagdaýy şeýle düşündirýär:
—Örän belli adamlaryň garşysyna gozgalan işleriň togtadylandygy hakykat. Syýasy partiýanyň lideri Anatoliý Lebedko babatda-da şeýle. Iri oppozision habarlar serişdesiniň ýolbaşçysy Natalýa Radinanyň garşysyna gozgalan işem ýatyryldy. Prezidentlige dalaşgär Rygor Kostusewi-de şularyň hataryna goşup bolar. Men şularyň barysynyň nähilidir bir umumy zynjyra düzülýändigini aýdyp biljek. Belarusyň häkimiýetleri şu jenaýat işleriniň tapgyryndan aljak zatlaryny alandyklaryna düşünýärler. Olaryň şu zatlardan häzirki görýäni diňe zyýan. Sebäbi şeýle ýagdaý Günbatar bilen täze sowuk urşy emele getirdi. Günbatar indi sypaýyçylykly sözler aýtmak bilen çäklenmän, eýsem, berk çäklendirmeleri ulanmagyň ýoluna düşdi. Soňky döwürde Birleşen Ştatlar ykdysady çäklendirmeleri güýçlendirdi, Ýewropa Bileleşigi-de şeýle çäklendirmeleri ilkinji sapar girizdi. Ýiti ykdysady gaýtgyn mahaly, munuň özi, ýakymly hadysa däl.
Aleksandr Lukaşenko “biziň türmelerimizi hapalamazlary ýaly” oppozisiýa wekillerini diňe ýurtdan kowup çykarmak gerek” diýip, birnäçe gezek beýanat bilen çykyş edipdi. Hatda bolşewikleriň döwründe Orsýetdäki edilişi ýaly etmek teklibem bolupdy (filosofiki gämi ýadyňyza düşýärmi?): “Men olaryň barysyny samolýota mündürip, siziň özüňize - Günbatara ibererin”. Ýylmanak sözlerden başga käbir anyk zatlaram edilýär. Mysal üçin, türmede oturanlardan 19 adamy günä geçiş bilen baglanyşykly azatlyga çykardylar. Olaryň hemmesiniň prezidentiň adyna toba hatyny ýazandyklary aýdylypdy. Kimiň nähili hat ýazanlygy welin nämälimligine galýar. Sebäbi olary gören ýok. Herhal, 19 adam azatlyga goýberildi.
—19-njy dekabrdaky wakalar bilen baglanyşykly jeza çäreleriniň möwsümi häzir Belarusda ahyryna geldi diýmäge esas barmy?
—Hawa, bir tarapdan, megerem, şeýle diýip aýtsa bolar. Sebäbi ýazgarasy gelenlerini ýazgardylaram, türmä-de basdylar. Şu iş boýunça geçenleriň hemmesinden günäleriň aýrylmagy mümkin. Ýöne şu derňew mahaly döredilen nähilidir bir duman henizem sowlanok, oppozisiýa basyşlar dowam edýär. Ýagny, “pişik kowdy - syçan gaçdy” ýaly oýun gidýär. Şol oýunda pişik özüni hyýrsyz alyp barýar. Ýaňy aýdyp geçişim ýaly, pişik syçany tutuşlygyna ýuwutmaga çalşanok: režim häzir türmede oturan adamlar bilen oňňut etmäge kaýyl.
—Munuň özi graždan aktiwistleriniň, Aleksandr Lukaşenkonyň syýasy garşydaşlarynyň yzarlanmaklarynyň bes edilendigini aňladanok ahyry. Iň soňky galmagally waka prezidentlige ozalky dalaşgärleriň ýazgarylmagy bilen baglanyşykly däl-de, eýsem adam hukuklaryny goraýan “Wesna” (“Bahar”) hereketiniň lideri Ales Belýaskiniň garşysyna gozgalan jenaýat işiniň başlanmagy bilen baglanyşykly boldy. Beýlekilere edilýän rehimdarlyklar Ales Belýaskä ýetdirmez ahyry.
—Elbetde, bärde 19-njy dekabrda - prezident saýlawlary bilen baglanyşykly tussag etmeler başga zat. Ýöne köp sanly başgaça ýollaram bar. Ales Belýaskiý bilen bolan waka-da iň gopgunlylaryň biridir. Emma Belarusda anarhiýaçylaryň birnäçesi-de türme tussaglygyna höküm edildi. Olar, hususan-da, Orsýetiň ilçihanasynyň ýanyndaky partlaýyş üçin jogapkärçilige çekildiler. Nähili bolanlygynda-da olara şeýle günä ýöňkediler. Bu bilnikli, göz-görtele partlaýyşdy - ýöne adam pidalaryna getirmedik partlaýyşdy. Şonda-da sekiz ýyldan, alty ýyldan iş kesdiler.
—Şuňa meňzeş pyrryldaklaryň - Günbatary özüňe imrindirmäge çalyşjak bolmagyň, heý, haýry-peýdasy bolup bilermi? Bu zatlar öte ýöntem görünse-de, syýasatda kämahal peýda getirýär. Siz nähili pikir edýäňiz, Lukaşenko üçin demini dürsemäge maý bolarmy?
—Günbatar 2008-nji ýylda-da, 2009-njy ýylda-da, 2010-njy ýylda-da Belarus bilen gatnaşyklarda kadalaşdyryjy hem-de ony özüniň eýleki-beýleki proýektlerine çekmek syýasatyny alyp bardy. Maksat şundan ybaratdy: Günbataryň Gazagystan bilen, Azerbaýjan bilen gatnaşyklaryna meňzeş gatnaşyklary Belarus bilenem ýola goýmak. Şunda ýurtda syýasy tussaglaryň bolmazlygy esasy şert edilip goýulýardy. Üç ýylyň dowamynda şeýle tussaglar ýok diýerlikdi. Ýöne, ynha, syýasy tussaglar görnüp başladam welin, Günbataryň Belarus bilen gatnaşyklarynyň arasy üzüldi, gepleşikler kesildi. Eger-de Lukaşenko şu adamlary azatlyga goýberse we ýurtda ýene-de syýasy tussaglar galmasa, ana, şondan soň ýene-de ozalky heň başlanar: Biz Belarus aşa gysyş görkezsek, ýurt birden Orsýete tarap ýüzüni öwürmezmi… Şonuň üçinem eger-de ýurtda nähilidir bir kiçijik şertler saklanylsa, eger-de Aleksandr Grigorewiç ýönekeýje edepliligiň kadalaryny saklasa… Häzir şu zatlar bütinleý anyk meseläniň töwereginde aýlanýar: ine, Halkara pul gaznasynyň direktorlar geňeşi Belarus boýunça doklada garaýar. Şu maslahatda aslynda Minsk bilen täze kredit barada gürrüň etmek gerekmi diýen mesele boýunça belli-külli kararyň kabul edilmegi-de mümkin. Şol krediti Minskiniň näler alasy gelýär. Bärde köp bökdençlikler bar. Belarus reformalary geçirmäge onçakly alňasanok. Ýöne bu meseläniň bir tarapy. Ikinji tarapy - syýasy tussaglar meselesi. Minsk häzir: “Hawa, umuman, biz olary başadyp bilýäris” diýip, yşarat hem edýär. Şonuň üçinem men bu hereketiň haýsydyr bir görnüşde kabul ediläýmeginiň ähtimallygyny aradan aýryp bilmerin.
Andreý Şaryý Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti.


text:
Habarlar 8 july 2017
Hyzmatdaşlyk
Türkmenistan bilen ÝeHHG-niň hyzmatdaşlygy sebitde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmäge gönükdirilendir
-1999-njy ýylda Aşgabatda ÝeHHg-nyň Merkezi açylandan soň işjeň iki taraplaýyn hyzmatdaşlyk başlandy, onuň işi üç ugruň sazlaşygyna: Türkmenistanyň bitaraplyk derejesine we esasy maksatlaryna, ÝeHHG-nyň ileri tutýan ugurlaryna we döwrüň ähmiumumy we sebit parahatçylygyna transmilli wehimlerine garşy çönükdirilendir.
Ykdysadyýet
Türkmenistanyň DHÇMB-da geleşikleriň bahasy ABŞ-nyň 89 million 728 müň dollaryndan gowrak boldy
Daşary ýurt walýutasyna Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen yşyklandyryjy we uçar kerosinini, awtobenzini, dizel ýangyjyny, ýangyç mazutyny satyn aldylar. “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň önümi bolan tehniki uglerod we hlorly kaliý ABŞ-nyň hem-de Türkiýäniň işewürleriniň geleşikleriniň esasyny düzdi. Mundan başga-da, Russiýadan we Türkiýeden gelen telekeçilere daşary ýurt walýutasyna nah ýüplük, hojalyk pamygy, dokma galyndylary ýerlenildi.Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 89 million 728 müň dollaryndan gowrak boldy.


text:
Aşgabatdaky ÝHHG merkezi
Serhetleri dolandyrmak
Bu meýdanda deňiz we howa menzilleriniň howpsuzlygy Merkeziň öňdebaryjy işjeňligi bolup durýar. Merkez yzygiderli tertipde deňiz we serhet howpsuzlygy boýunça ofiserler, gümrük gullugynyň, awiasiýa we howa menzilleriniň howpsuzlyk işgärleri üçin ýöriteleşdirilen amaly okuwlary gurnaýar. Bu amaly okuwlar patrul hereketleri, gözegçilik tehnikasy, deňiz howpsuzlyk teswirnamalary we howa menzilleriniň howpsuzlygyny dolandyrmak ýaly meseleleri öz içine alýar. Şeýle-de Merkez Türkmenistanyň hukuk goraýyş organlarynyň işgärlerini neşe serişdereleriniň bikanun söwdasyna garşy göreşmek we syýahatçylyk resminamalarynyň howpsuzlygyny artdyrmak usulyýeti boýunça hem taýýarlaýar.