text:
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Daýhan birleşikleri hakynda
(rejelenen görnüşi)
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2007 ý., № 1, 38-nji madda)
( Türkmenistanyň 03.05.2014 ý. № 85-V, 23.05.2015 ý. № 238-V, 03.06.2017 ý. № 578-V we 02.03.2019 ý. № 131-VI Kanunlary esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen)
Şu Kanun daýhan birleşiklerini döretmegiň we olaryň işiniň ykdysady, hukuk hem-de durmuş esaslaryny kesgitleýär.
I bap. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Daýhan birleşigi
Daýhan birleşigi – munuň özi oba hojalyk önümçiligini guramak we alyp barmak üçin döredilýän, gatyşyk (birleşen) eýeçilige esaslanýan ýuridik şahsdyr.
2-nji madda. Daýhan birleşiginiň wezipeleri
Daýhan birleşiginiň esasy wezipeleri şu aşakdakylardan ybaratdyr:
- oba hojalyk önümlerini öndürmek, gaýtadan işlemek we ýerlemek;
- öz emläginiň we ygtyýarlyklarynyň çäklerinde oba hojalyk önümçiligini netijeli guramak;
- oba hojalyk önümleriniň esasy görnüşleri boýunça şertnamalaýyn borçnamalary ýerine ýetirmek;
- özüne berkidilen ýerleri we beýleki tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak esasynda giňeldilen üznüksiz önümçiligi alyp barmak;
- öz önümçilik we maddy-tehniki binýadyny ösdürmek hem-de pugtalandyrmak, oba hojalyk önümçiligine ylmy-tehniki ilerlemäniň, öňde baryjy tejribäniň we iň täze tehnologiýalaryň gazananlaryny ornaşdyrmak, oba hojalyk çig malyny saklamak we gaýtadan işlemek boýunça işe girizilýän desgalary netijeli peýdalanmak hem-de onuň esasynda taýýar önümi öndürmek;
- oba hojalygynda önümçilik we zähmet bileleşmesini, oba hojalyk-senagat goşulyşmasyny ösdürmäge ýardam edýän guramaçylyk-ykdysady çäreleri durmuşa geçirmek;
- obada ýerli çig maly we önümçiligiň galyndylaryny gaýtadan işleýän kärhanalaryň, sehleriň ulgamyny ösdürmek, ýyladyşhanalary we oba ilatyna hyzmat etmek boýunça beýleki birleşmeleri gurmak arkaly täze iş orunlaryny döretmek;
- oba ilatynyň zähmet we durmuş şertlerini gowulandyrmak.
3-nji madda. Daýhan birleşigine agzalyk
1. Birleşigiň önümçilik işine gös-göni gatnaşýan, 18 ýaşy dolan raýatlar ýaşaýan ýerine garamazdan, daýhan birleşiginiň agzasy bolup bilerler.
2. Daýhan birleşigine agzalyk meýletindir. Daýhan birleşigine agzalyk berlen arzanyň esasynda ýüze çykýar.
3. Daýhan birleşigiň agzalary ýanaşyk ýerleşen ekin meýdanlarynda ýer-suw serişdelerini rejeli peýdalanmak, ekin dolanyşygyny girizmek we ähli agrotehniki çäreleriň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, kärendeçileriň toparlaryna meýletin birleşip bilerler.
4-nji madda. Daýhan birleşigi hakynda kanunçylyk
Daýhan birleşigini döretmek we onuň işi bilen baglanyşykly gatnaşyklar şu Kanun, Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýan, şu meseleler baradaky düzgünleri jemleýän daýhan birleşiginiň mysaly Tertipnamasy, şeýle hem Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen düzgünleşdirilýär.
II bap. DAÝHAN BIRLEŞIGINIŇ HOJALYK IŞINIŇ ESASLARY
5-nji madda. Işiň ykdysady esasy
1. Daýhan birleşiginiň işiniň ykdysady esasy şu aşakdakylardan ybaratdyr:
- döwlet tarapyndan peýdalanylmaga berilýän ýer, esasy gaznalar we beýleki emläk;
- pul serişdeleri we beýleki maliýe aktiwleri;
- hojalyk işiniň netijesinde öndürilen önüm;
- alnan girdejiler;
- kanunda gadagan edilmedik esaslarda edinilen beýleki maddy gymmatlyklar.
2. Döwlet tarapyndan daýhan birleşigine berlen ýer, esasy gaznalar we beýleki emläk degişlilikde peýdalanmak we hojalygy ýöretmek hukugynda oňa degişlidir hem-de olar bölünmäge degişli däldir.
3. Daýhan birleşiginiň öz serişdeleriniň hasabyna edinen maddy gymmatlyklary, alan girdejileri, şeýle hem birleşigiň ygtyýarynda galýan önüm onuň eýeçiligine degişlidir.
6-njy madda. Işiň maliýe esasy we karz gatnaşyklary
1. Daýhan birleşiginiň maliýe serişdeleri kärendeçileriň we beýleki önüm öndürijileriň hem-de ýerden peýdalanyjylaryň girdejilerinden Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýän möçberlerde geçirimleriň, şeýle hem öz işiniň ähli görnüşlerinden, karzlaryndan, ssudalaryndan we Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik beýleki gelip gowuşýan ähli girdejileriň hasabyna döredilýär.
2. Daýhan birleşigi özüne degişli maliýe serişdelerini özbaşdak peýdalanýar we hasaplaşyklar boýunça borçnamalaryň öz wagtynda ýerine ýetirilmegini üpjün edýär.
3. Daýhan birleşigi giňeldilen üznüksiz önümçiligi maliýe taýdan üpjün etmäge niýetläp öz girdejileriniň hasabyna ýörite maksatly önümçiligi ösdüriş, durmuşy ösüş we ätiýaçlyk gaznalaryny döretmäge haklydyr.
4. Salgytlary, şeýle hem beýleki hökmany tölegleri tölemek Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
5. Daýhan birleşigi özüniň durmuşy ösüş, ätiýaçlyk gaznalaryndan Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň kesgitlän tertibinde geňeşligiň çägindäki obalarda durmuş-jemagat maksatly desgalaryň gurluşygyny we abatlanylmagyny maliýeleşdirmäge niýetlenen serişdeleri degişli Geňeşiň hasabyna bölüp berip biler.
7-nji madda. Nyrhlar we nyrhyň emele gelmegi
1. Daýhan birleşiginiň öndüren önümi bazar we döwlet satyn alyş nyrhlary boýunça ýerlenilýär.
2. Döwlet satyn alyş nyrhlary we şol nyrhlar boýunça ýerlenilýän önümleriň görnüşleriniň sanawy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
3. Kärendeçi şertnamalaýyn we beýleki borçnamalaryny ýerine ýetirenden soň öz ygtyýarynda galýan önümleri erkin bazar bahalary bilen özbaşdak ýerläp biler.
8-nji madda. Daýhan birleşiginiň hojalyk işini guramak
1. Daýhan birleşigi öz işiniň ugruny özbaşdak saýlaýar we ony öz ösüşiniň geljegini hasaba almak bilen esasy oba hojalyk önümini öndürmek we satyn almak üçin şertnamalaýyn borçnamalara laýyklykda meýilleşdirýär.
2. Degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary şertnamalaýyn borçnamalary ýerine ýetirmek üçin daýhan birleşikleriniň tehniki hyzmatlar, dökünler, suw serişdeleri, beýleki zerur serişdeler bilen bellenilen tertipde tölegli esasda üpjün edilmegini guraýarlar.
3. Daýhan birleşigini suw, tohum, dökün, himikatlar, ýerleri işläp bejermek we hasyly ýygnamak işlerini tehnika bilen üpjün etmekde hyzmat edýän guramalar şertnamalaýyn borçnamalaryň öz wagtynda we doly möçberde ýerine ýetirmedik halatynda, şonuň ýaly-da daýhan birleşikleri hem hyzmat edýän guramalaryň işine bökdençlik döreden halatynda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde jogapkärçilik çekýärler.
4. Daýhan birleşigi ýeri, maly we beýleki serişdeleri birleşigiň agzalaryna Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan şertlerde we tertipde kärendesine bermäge haklydyr.
5. Daýhan birleşiginiň şahsy we edara görnüşli taraplar bilen hojalyk-önümçilik gatnaşyklary şertnamalaýyn esasda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
6. Daýhan birleşiginiň batyp galmagy diýlip ykrar edilmeginiň ýa-da yglan edilmeginiň esaslary "Bergidarlaryň batyp galmagy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny tarapyndan kesgitlenilýär.
7. Daýhan birleşikleri umumy maksatlara ýetmek üçin öz islegleri boýunça beýleki kärhanalaryň işine paýly esasda gatnaşyp bilerler, şunda daýhan birleşikleri edara görnüşli tarapyň hukuklaryny we borçlaryny saklaýarlar.
81-nji madda. Daýhan birleşiginiň emlägi
1. Daýhan birleşiginiň esasy gaznalary we Türkmenistanyň kanunçylygy bilen gadagan edilmedik girdejilerden we beýleki çeşmelerden emele gelýän başga emläkleri bolup biler.
2. Daýhan birleşiginiň emlägini dolandyrmak onuň Tertipnamasyna laýyklykda amala aşyrylýar.
3. Döwlet eýeçiliginiň hasabyna döredilen daýhan birleşiginiň esasy gaznalary we beýleki emläkleri döwlet tarapyndan peýdalanylmaga berilýär we olary hususylaşdyrmak Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
4. Eýeçiligiň döwlete degişli bolmadyk görnüşleriniň esasynda döredilen daýhan birleşiginiň esasy gaznalaryna we beýleki emläklerine eýelik etmek, peýdalanmak we ygtyýar etmek daýhan birleşigiň Tertipnamasyna laýyklykda amala aşyrylýar.
5. Oba hojalyk maksatly ýerler daýhan birleşigine döwlet tarapyndan hemişelik peýdalanmaga berlip bilner.
9-njy madda. Daýhan birleşiginiň ýerleşýän geňeşliginiň çäginde ýaşaýan raýatlara şahsy kömekçi hojalygyny ýöretmek üçin mellek ýerlerini bermek
1. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň maşgalalaryna, şeýle hem işi şu geňeşligiň çäginde ýaşaýan ilata hyzmat etmek bilen baglanyşykly mugallymlaryň, lukmanlaryň we beýleki hünärmenleriň maşgalalaryna, oba ýerlerinde ýaşaýan pensionerleriň we maýyplaryň maşgalalaryna şahsy kömekçi hojalygyny ýöretmek üçin ömürlik miras geçip biljek mellek ýerleri berilýär.
2. Mellek ýerlerini bermegiň we oňa eýelik etmäge bolan hukukdan mahrum etmegiň tertibi we şertleri, şeýle hem olaryň möçberleri Türkmenistanyň ýer kanunçylygy bilen düzgünleşdirilýär.
III bap. DAÝHAN BIRLEŞIGINIŇ IŞINIŇ
GURAMAÇYLYK-HUKUK ESASLARY
10-njy madda. Daýhan birleşigini döretmek we onuň işini bes etmek
1. Daýhan birleşigi etrap, şäher häkiminiň teklipnamasy esasynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti bilen ylalaşylyp, welaýat häkiminiň karary bilen döredilýär. Daýhan birleşigi döredilende oňa at dakylýar.
2. Daýhan birleşiginiň işini bes etmek, üýtgedip guramak, adyny üýtgetmek şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan tertipde amala aşyrylýar.
11-nji madda. Daýhan birleşigini bellige almak
1. Daýhan birleşigini bellige almak welaýat häkiminiň teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
2. Daýhan birleşigi onuň döwlet tarapyndan bellige alnanlygy hakyndaky şahadatnamany alan pursadyndan başlap döredilen diýlip hasap edilýär we edara görnüşli tarapyň hukuk derejesine eýe bolýar.
12-nji madda. Daýhan birleşigini dolandyrmagyň esaslary
1. Daýhan birleşigi şu Kanuna, Türkmenistanyň beýleki kanunçylyk namalaryna we daýhan birleşiginiň Tertipnamasyna laýyklykda dolandyrylýar.
2. Daýhan birleşigini dolandyryjylar şu aşakdakylardyr:
- daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagy;
- daýhan birleşiginiň Topary;
- daýhan birleşiginiň başlygy.
3. Daýhan birleşigini dolandyryjylaryň hukuklary we borçlary şu Kanun, Türkmenistanyň beýleki kanunçylyk namalary we daýhan birleşiginiň Tertipnamasy bilen kesgitlenilýär.
4. Oba hojalyk önümçiliginiň görnüşleri we ugurlary boýunça ýörüteleşdirilen daýhan birleşiklerini dolandyrmak we olaryň hojalyk işini guramak Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanan düzgünlere laýyklykda amala aşyrylýar.
13-nji madda. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagy
1. Daýhan birleşiginiň ýokary dolandyryjysy daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagydyr. Daýhan birleşigi onuň agzalarynyň ýyllyk we nobatdan daşary umumy ýygnaklaryny geçirýär.
2. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagyna onuň agzalarynyň üçden iki bölegi gatnaşýan bolsa, onda umumy ýygnak doly ygtyýarly hasap edilýär we onuň kararlary açyk ýa-da gizlin ses bermek arkaly, sesleriň ýönekeý köplügi bilen kabul edilýär.
3. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagyny çagyrmagyň we geçirmegiň tertibi daýhan birleşiginiň Tertipnamasyna laýyklykda kesgitlenýär.
4. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň ýyllyk umumy ýygnagy daýhan birleşiginiň Tertipnamasynda göz öňünde tutulan möhletde, ýöne daýhan birleşiginiň maliýe ýyly gutarandan soň üç aýdan gijä goýman geçirilmelidir.
5. Daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnaklarynyň ygtyýarlyklaryna şular degişlidir:
- Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýan daýhan birleşiginiň mysaly Tertipnamasynyň esasynda daýhan birleşiginiň Tertipnamasyny tassyklamak hem-de oňa üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek;
- daýhan birleşigini üýtgedip guramak, ýatyrmak barada etrap we welaýat häkimlerine teklipleri bermek;
- daýhan birleşiginiň Toparynyň düzüminiň sanyny kesgitlemek, onuň agzalaryny saýlamak we olaryň ygtyýarlyklaryny möhletinden öň ýatyrmak;
- daýhan birleşiginiň başlygyny we onuň orunbasarlaryny wesipä saýlamak we wezipesinden boşatmak;
- daýhan birleşiginiň diwanynyň wezipe sanawyny we diwanyny saklamak üçin çykdajylaryny tassyklamak;
- daýhan birleşiginiň ýyllyk maliýe netijelerini ara alyp maslahatlaşmak we girdejini ulanmagyň ugurlaryny kesgitlemek;
- daýhan birleşiginiň Maýalyk gorunyň möçberini artdyrmak ýa-da kemeltmek;
- daýhan birleşiginiň ýörite maksatly önümçiligi ösdüriş, durmuşy ösüş we ätiýaçlyk gaznalaryny döretmek, olara serişde göýbermek we ol serişdeleri peýdalanmak meselelerine garamak hem tassyklamak;
- başga guramalara we birleşiklere paýly esasda gatnaşmak meselesine garamak we tassyklamak;
- şu Kanunda we daýhan birleşiginiň Tertipnamasynda göz öňünde tutulan beýleki meseleleri çözmek.
14-nji madda. Daýhan birleşiginiň Topary
1. Daýhan birleşiginiň Topary önümçilik we beýleki meseleleri çözmek maksady bilen, daýhan birleşiginiň umumy ýygnagy tarapyndan daýhan birleşiginiň agzalaryndan saýlanylýar. Topara daýhan birleşiginiň başlygy ýolbaşçylyk edýär. Daýhan birleşiginiň Toparynyň maslahatyna onuň agzalarynyň üçden iki bölegi gatnaşan ýagdaýynda, ol doly ygtyýarly hasap edilýär. Onuň çözgütleri maslahata gatnaşan agzalarynyň sesleriniň ýönekeý köplügi bilen kabul edilýär.
2. Toparyň ygtyýarlyklary:
- daýhan birleşiginiň işiniň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemek;
- daýhan birleşiginiň alyp barýan işine gözegçiligi amala aşyrmak;
- daýhan birleşigi tarapyndan şu Kanunyň, Türkmenistanyň ýer we suw hakyndaky kanunçylygynyň, "Daýhan hojalygy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň we beýleki kanunçylyk namalarynyň ýerine ýetirilmegine gözegçilik etmek;
- daýhan birleşigine agzalyga kabul etmek barada raýatlaryň ýüztutmalaryna garamak we olary agzalyga kabul etmek barada çözgüt çykarmak;
- ýeriň we malyň kärendä berilmegi boýunça oba hojalyk önümlerini öndürijiler bilen şertnamalaryň baglaşylmagy we ýatyrylmagy barada çözgüt çykarmak;
- daýhan birleşiginiň agzalarynyň ýyllyk we nobatdan daşary umumy ýygnaklaryny çagyrmak;
- daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagynyň gün tertibini işläp düzmek we ony geçirmegiň möhletini kesgitlemek;
- gündelik we geljekki möhüm meseleleri ara alyp masalahatlaşmak we daýhan birleşiginiň başlygy tarapyndan kabul edilýän buýruklaryň giň aýanlygyny üpjün etmek;
- daýhan birleşiginde önümçiligi we zähmeti guramagyň görnüşlerini, zähmete hak tölemegiň tertibini kesgitlemek barada çözgüt çykarmak;
- daýhan birleşiginiň agzalaryna, daýhan birleşiginiň çäginde zähmet çekýän beýleki raýatlara çekýän zähmetleri bilen baglanyşykly sylaglary we kömekleri bermek barada çözgüt çykarmak;
- şu Kanunda we daýhan birleşiginiň Tertipnamasynda göz öňünde tutulan beýleki meselelere seretmek.
15-nji madda. Daýhan birleşiginiň başlygy
1. Daýhan birleşiginiň başlygy daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagynda onuň agzalarynyň arasyndan etrap häkiminiň teklipnanasyny göz öňünde tutmak bilen saýlanylýar. Daýhan birleşiginiň başlygyny wezipesinden boşatmak hem şol tertipde amala aşyrylýar.
2. Daýhan birleşiginiň başlygy:
- daýhan birleşiginde oba hojalyk we beýleki önümçilikleri guramagy üpjün edýär;
- ekin meýdanlaryna, malynyň sanyna laýyklykda her bir kärendeçiniň we beýleki ýerden peýdalanyjylaryň, maldarlaryň öndürmeli önümleriniň möçberini kesgitleýär we olar bilen şertnamalar baglaşýar hem-de olaryň ýerine ýetirilmegini guraýar;
- daýhan birleşigi boýunça oba hojalyk önümlerini öndürmek üçin degişli taýýarlaýjy we hyzmat ediji edara görnüşli we şahsy taraplar bilen şertnamalar baglaşýar hem-de olaryň ýerine ýetirilmegini guraýar;
- daýhan birleşiginiň Toparynyň çözgütleriniň ýerine ýetirilmegini guraýar;
- Toparyň çözgüdi esasynda önüm öndürijilere ýerleri, mallary kärendesine bermek hakynda, kärendeçileriň ýerden, maldan eýeçiliksiz peýdalanan, şertnamalaýyn borçnamalaryny yzygiderli ýerine ýetirmedik we kanuna garşy beýleki hereketlere ýol beren halatlarynda olary ýerden, maldan peýdalanmak hukuklaryndan mahrum etmek hakynda buýruk çykarýar;
- daýhan birleşiginiň agzalarynyň umumy ýygnagynda maliýe-hojalyk ýylynyň jemleri barada ýylda bir gezek hasabat berýär;
- Toparyň çözgüdi esasynda daýhan birleşiginde önümçiligi we zähmeti guramagyň görnüşlerini, zähmete hak tölemegiň tertibini kesgitleýär;
- Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda daýhan birleşiginiň işgärlerini wezipä belleýär we wezipeden boşadýar, olaryň wezipe borçlaryny kesgitleýär;
- Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen hasabatlaryň degişli edaralara berilmegini üpjün edýär;
- daýhan birleşiginiň çäginde kanunçylygy, tertip-düzgüni berjaý etmek, önümçiligi guramak we ösdürmek, daýhanlaryň maddy-hal ýagdaýyny gowulandyrmak, durmuş goraglylygyny üpjün etmek maksady bilen, ýerine ýetirilmegi hökmany bolan buýruklary çykarýar;
- daýhan birleşiginiň öňünde durýan wezipeleriň ýerine ýetirilmegi üçin şahsy jogapkärçilik çekýär;
- şu Kanunda we daýhan birleşiginiň Tertipnamasynda kesgitlenen beýleki ygtyýarlyklary ýerine ýetirýär.
3. Daýhan birleşiginiň başlygy degişli häkimiň, Geňeşiň we Arçynyň ygtyýarlyklaryna degişli meseleler boýunça olara hasabat berijidir.
16-njy madda. Daýhan birleşikleriniň döwlet häkimiýet edaralary we beýleki oba hojalyk önümlerini öndürijiler bilen özara gatnaşyklary
1. Daýhan birleşikleri öz işinde özbaşdakdyr.
2. Eger Türkmenistanyň kanunçylygynda ygtyýar berilmedik bolsa, döwlet edaralary we wezipeli adamlar tarapyndan daýhan birleşiginiň işine gatyşylmagyna ýol berilmeýär.
3. Welaýatlaryň we etraplaryň ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde oba ýerlerinde önümçilik we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegine, meliorasiýanyň, ýol gurluşygynyň, maddy-tehniki üpjünçiliginiň meseleleriniň çözülmegine, ýerleriň peýdalanylyşynyň netijeliligini, mallara ideg edilişini we daýhan birleşiginiň önümçilik mümkinçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen beýleki çäreleri amala aşyrmaga ýardam edýärler.
4. Daýhan birleşikleriniň hojalyk işlerine usuly kömek we maslahat bermek, ýolbaşçy işgärleri we hünärmenleri taýýarlamakda hem-de hünärini ýokarlandyrmakda olara ýardam etmek, birleşikleriň maddy-tehniki üpjünçiligini guramak, ylmyň gazananlarynyň we häzirki zaman tehnologiýalarynyň esasynda önümçiligi ösdürmek boýunça çäreleri işläp taýýarlamak degişli ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary we ylmy edaralar tarapyndan amala aşyrylýar.
5. Degişli geňeşligiň çäginde ýerleşýän daýhan hojalyklary, mülkdarlar we ýeri döwletden uzak möhletli kärendä alyp işleýän ýekebara oba hojalyk önümlerini öndürijiler daýhan birleşigi bilen şertnamalaýyn esasda önümçilik bileleşmesine doly möçberde gatnaşyp bilerler.
IV bap. DAÝHAN BIRLEŞIGINI DURMUŞ TAÝDAN
ÖSDÜRMEGIŇ ESASLARY
17-nji madda. Daýhan birleşiginde zähmeti guramak
1. Daýhan birleşigi zähmeti we önümçiligi guramagyň görnüşlerini özbaşdak belleýär.
2. Daýhan birleşigini dolandyryjylar bilen onuň agzalarynyň zähmet gatnaşyklary Türkmenistanyň zähmet hakyndaky kanunçylygy bilen düzgünleşdirilýär.
3. Daýhan birleşigi öz agzalarynyň zähmetine hak tölemegiň görnüşlerini we tertibini olar bilen baglaşylan zähmet şertnamalaryna laýyklykda kesgitleýär.
18-nji madda. Daýhan birleşiginde durmuş üpjünçiligi
1. Daýhan birleşigi öz agzalaryna zähmet we durmuş şertlerini, durmuş we saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşyny, durmuş üpjünçiligini döretmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda alada edýär.
2. Daýhan birleşigi öz agzalary üçin goşmaça zähmet we durmuş ýeňilliklerini özbaşdak, öz serişdeleriniň hasabyna belläp biler.
3. Daýhan birleşiginiň çäginde hemişelik ýaşaýan, ýöne onuň agzalary bolup durmaýan raýatlar daýhan birleşiginiň agzalary bilen deň hatarda durmuş çygrynyň desgalaryndan peýdalanýarlar.
19-njy madda. Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň daýhan birleşiginiň durmuş işine gatnaşmagy
Welaýatlaryň we etraplaryň ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary daýhan birleşikleri bilen bilelikde oba ýerinde medeni-aň-bilim, bejeriş-sagaldyş, sport we durmuş çygrynyň beýleki desgalarynyň ulgamyny ösdürmek boýunça çäreleri durmuşa geçirýärler.
V bap. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
20-nji madda. Daýhan birleşiginiň jogapkärçiligi
1. Daýhan birleşigi şertnamalaýyn, karz, hasaplaşyk, salgyt we beýleki borçnamalaryň bozulmagy üçin özüne degişli emlägi bilen jogapkärçilik çekýär.
2. Ýerden we beýleki tebigy baýlyklardan rejesiz peýdalanylyp, daşky gurşawyň hapalanylyp ýetirilen zyýan üçin, şonuň ýaly-da beýleki kadalaryň bozulmagy üçin daýhan birleşigi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçiligi çekýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhammedow
Mary şäheri.
2007-nji ýylyň 30-njy marty.
№ 113-III.


c: text/html

text:
Semalt hünärmeni SEO üçin açar sözleriň görnüşleri barada jikme-jik maglumat berýär
Gözleg motorynyň netijelerinde mazmunyňyzyň ýa-da web sahypaňyzyň ýerleşdirilmeginde açar sözleriň möhüm rol oýnaýandygyny aýtmak ýalňyş bolmaz.
Açar sözleriň dürli görnüşleri bar, ýöne iň köp ýaýranlary aşakda “ Semalt” -yň müşderi üstünlikleri dolandyryjysy Ross Barber ara alyp maslahatlaşdy.
Gysga guýrukly açar sözler
Gysga guýrukly açar sözler, gysga sözleri, sözlemleri we wariantlary öz içine alýan açar sözlerdir. Uzyn guýrukly açar sözlerden has umumy we has gowy we ähli makalalarda ulanylyp bilner. Mysal üçin, kimdir biri aýakgap markasy barada ýazýan bolsa, "aýakgap" ýa-da "aýakgap" sözüni tekstiň dowamynda birnäçe gezek ýazyp biler. Google-da birinji orny almak isleseňiz, ähli makalalaryňyzda gysga guýrukly açar sözleri ulanmalysyňyz. Bu açar sözleriň köpüsi ýokary hilli traffigi üpjün etmegi üpjün edýär, sebäbi olaryň öwrüliş tizligi esasy açar sözlerden pesdir.
Uzyn guýrukly açar sözler
Gysga guýruk açar sözlerinden tapawutlylykda, uzyn guýruk açar sözler iki-üç sözden ybarat bolup, has anyk we traffige gönükdirilen. Mysal üçin, "aýallar üçin gülgüne aýakgap" uzyn guýrukly açar söz bolup, onlaýn aýakgap markalary ýa-da aýakgap dükanlary tarapyndan ulanylyp bilner. Kimdir biri gözleg motorlaryna ýazsa, bu açar sözi takyk ýerleşdiren bolsaňyz, sahypalaryňyzy görer. Gysga guýrukly açar sözler bilen deňeşdirilende, uzyn guýrukly açar sözleri ulanmak aňsat we has gowy netijeler üçin dürli sözlemlere bölünip bilner. Uzyn guýrukly açar sözleriň öwrüliş derejesi, bölekler, sözlemler we wariantlar görnüşinde ulansaňyz ep-esli ýokarlanýar. Şol bir açar sözi iki mazmundan köp bölekde ulanmaýandygyňyza göz ýetiriň, sebäbi sahypaňyzyň sanyny azaldyp biler.
Markaly açar sözler
Markaly açar sözler, işiňiziň ýa-da markaňyzyň sözlemlerini öz içine alyp bilýän ýa-da bolup bilmeýän açar sözlerdir. Kimdir biri Apple ýaly marka gözleýän bolsa, ony Google gözleg motoryna ýazar we şuňa meňzeş açar söz bellän bolsaňyz, web sahypaňyzyň oňa görünmek ähtimallygy bar. Gözleg motorynyň netijelerinde gowy dereje almak isleýän bolsaňyz, markaly açar sözleri ulanmalysyňyz, sebäbi olar markaňyzyň gelýänleriň arasynda habardarlygyny ýokarlandyrýar. Marka adyňyz bilen sözlemleri we wariantlary goşýandygyňyza göz ýetiriň we maksadyňyz gözleg motorynyň netijelerinde birinji orny almak bolmaly.
Markasyz açar sözler
Markasyz açar sözler, işiňiziň atlaryny öz içine almaýar. Markaňyza has köp adam çekmegi maksat edinýärler we köp sanly sosial mediýada ulanylmaly. Olar markaly açar sözlerden düýbünden tapawutlanýar we has köp adamyň web sahypaňyza çekilmegi üçin gowy tertipleşdirilmelidir.
Göz öňünde tutulan açar sözler
Bu açar sözler geografiki açar sözler ýa-da geo açar sözler hökmünde hem bellidir. Olarda ýer atlary we degişli sözlemler bar. Mysal üçin, "Londonda gyzyl aýakgap" ýazyp bilersiňiz. Bu ýerde, okyjylaryňyza kompaniýanyňyzyň Londonda ýerleşýändigi we erkekler, aýallar we çagalar üçin gyzyl aýakgap söwdasy barada pikir hödürleýärsiňiz.
Möwsümleýin açar sözler
Möwsümleýin açar sözler, Ro Christmasdestwo, Hallowin, Pasha ýa-da başga bir möwsümde ulanylýan açar sözlerdir. Şol günler aňsatlyk bilen ýerleşdirilýär we onlaýn satuwlaryň has köp bolmagyny üpjün edip biler.
Misalňyş ýazylan açar sözler
Gözleg motory gutularyna söz düzümleri girizilende dürli adamlar orfografiki ýalňyşlyklar ýa-da üýtgeşiklikler ýazýarlar. Mysal üçin, Amerikalylar "halaýan" ýazýarlar, Europeewropalylar we Kanadalylar bolsa "halanýan" diýýärler. Web sahypalaryňyza köp traffigi sürmek üçin bu ýalňyş ýazylan açar sözleri tertipläp bilersiňiz.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bilşimiz ýaly, biziň ýurdumyz sebitde parahatçylygyň, durnuklylygyň hem-de howpsuzlygyň üpjün edilmegine gönükdirilen halkara tagallalara işjeň gatnaşýar. Ata-babalarymyzyň wesýet eden ynsanperwer taglymlaryna, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de özara goldaw bermek ýörelgelerine, umumadamzat gymmatlyklaryna ygrarly bolmak bilen, Türkmenistan döwletimiz beýleki ýurtlara, hususan-da, doganlyk goňşy halklara hemişe kömek bermäge taýýardyr.
Ýeri gelende bellesek, häzirki wagtda Türkmenistan Owganystana yzygiderli ynsanperwer kömegini berýär. Ýurdumyz tarapyndan goňşy ýurdy goldamak diňe munuň bilen çäklenmeýär. Ol, ozaly bilen, giň möçberli sosial ykdysady kömegi hem öz içine alýar. Owgan halky türkmen nebit önümleriniň, elektrik energiýasynyň hem eşretini görýär. Türkmen-owgan hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürilýär we ol iki halkyň hem bähbitlerine laýyk gelýär.
Ynha, 30-njy sentýabrda hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça türkmen wekiliýetiniň ähmiýetli resminamalaryň birnäçesine gol çekmek dabarasyna gatnaşmagy hem munuň aýdyň subutnamasy boldy. Bu resminamalar Türkmenistanyň we Owganystanyň arasynda bilelikdäki düzümleýin taslamalary, hususan-da, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan (TOP) elektroenergetiki we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň, demir ýollaryň gurluşygyny mundan beýläk hem durmuşa geçirmäge gönükdirilendir. Dabara Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, hökümet agzalary, Türkmenistanyň we Owganystanyň degişli ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, wekilleri, şeýle hem taslamalaryň durmuşa geçirilmegine dahylly halkara kompaniýalaryň wekilleri gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri sanly wideoaragatnaşyk arkaly milli Liderimiziň Owganystanyň Baştutanyna iberen salamyny ýetirip, dürli ugurlar boýunça iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini belledi. Ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy tutuş Ýewraziýa yklymy üçin geosyýasy we geoykdysady taýdan möhüm bolan bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine ýardam etmäge gönükdirilen bu resminamalara gol çekilmeginiň ähmiýetini nygtady. Owgan tarapyndan çäräniň guralan ýerinde, Kabul şäheriniň «Salam-Han» Prezident köşgünde çykyş eden Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani iki ýurduň we halklaryň dostlugyna, şeýle hem diňe Owganystanyň hemmetaraplaýyn dikeldilmegine däl-de, eýsem, sebitiň ykdysady integrasiýasyna täsir etmäge gönükdirilen iri göwrümli elektroenergetiki taslamalaryň kämilleşdirilmegine ygrarlydygy, Owganystana yzygiderli goldaw berýändigi üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk sözlerini aýtdy. Bellenilişi ýaly, bu waka Owganystanyň çäklerinde bilelikdäki taslamalaryň mundan beýläk hem işjeň durmuşa geçirilmegi ugrunda möhüm ädim boldy.
Gol çekilen resminamalaryň hatarynda «Türkmengaz» döwlet konserniniň, «TAPI Pipeline Limited» we «Afgan Gaz Enterprise» edarasynyň aralarynda Owganystan Yslam Respublikasynda tebigy gaz bazaryny emele getirmek we ösdürmek babatda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; «Türkmenaragatnaşyk» agentligi bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary ministrliginiň arasynda Aragatnaşyk we maglumatlaşdyryş ulgamy boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; «Türkmenaragatnaşyk» agentliginiň «Türkmentelekom» elektrik aragatnaşyk kompaniýasy bilen «Afgan Wireless» aragatnaşyk kompaniýasynyň arasynda Ymamnazar — Akina hem-de Serhetabat — Turgundy halkara optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny gurmak we üstaşyr akymlary geçirmek hakyndaky Şertnama; Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik geçiriji taslamasy, Owganystanda elektrik energiýasyny satyn almak boýunça ylalaşygyň esasy şertleri baradaky Ylalaşyk bar. Şeýlelikde, bu waka hoşniýetli goňşuçylyk we oňyn Bitaraplyk syýasatyny amala aşyrmak bilen, hormatly Prezidentimiziň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça halkara bileleşigiň tagallalaryna iş ýüzünde mynasyp goşandyny goşýandygyny ähli aýdyňlygy bilen tassyklady.
Goňşy döwletiň wekilleri Owganystany durmuş-ykdysady taýdan dikeltmek hem-de ýurtdaky ýagdaýy parahatçylykly kadalaşdyrmak meselelerine goşýan uly goşandy üçin Türkmenistanyň Baştutanyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, milli Liderimiziň ýangyç-energetika toplumynda, elektroenergetika hem-de ulag-aragatnaşyk ulgamlarynda başyny başlan, sebitde we dünýäde umumy maksatlara hyzmat etjek iri taslamalaryň möhümdigini bellediler.
“Nesil” gazeti,
03.10.2020ý.


text:
Men aşygyň owaldan ...
(Hekaýa)
Goşun gullugyndan gelen gününiň ertesidi, ene ýabyň gaýrasyndan geçýän pyýada ýoluny külterläp barýan Kerem igdeli deräniň deňine ýetende, sag golunda ýaýrap ýatan ekinzarlyga nazar saldy. Gör-ä, muny, onuň öz elleri bilen oturdan nahallary bu gün eýýäm gol ýaýyp, adam boýundan geçipdir. «Adam eli gyzyl gül» diýleni, iki ýyl mundan owalky ot-çöp bitmedik ýer giden bagy-bossanlyga, bakjalyga öwrülipdir. Ýaňy-ýaňylar dälmidi, Aýsülügiň kärendeçi daýhanlar bilen ýowara gatnaşyp, bu ýerlere serenjam berenleri. Kerem bu ýeri synlap durşuna adam wagtyň ýaz buludynyň kölegesi dek eglenerliginiň ýoklugyna ýene bir gezek akyl ýetirdi. Kerem wagtyň çalt geçişini başga bir zatdan hem çen tutupdy. Aýal dogany Merjeniň goşun gullugyna ugran güni dünýä inen bäbejigi eýýämden gepläp ugrapdy.
Ol şol bir oýlanyp gelşine Gulnazar aganyň mellek ýerine ýakynlaşdy. Gulnazar aga hormatly dynç alşa çykýança daýhan birleşiginde işläpdi. Hut zähmetde gaýnan, işe werziş bolan daýhan diýilýänlerdendi. Häzirem gol gowşuryp oturanokdy. Hususy mellegine gök-bakja ekinlerinden ekerdi, hasylyny ýygnansoňam ýerini boş goýmazdy, mal üçin ýorunjadyr mekgejöwen ekerdi. Ol Aýsülügiň atasydy. Ata-enesi ýol heläkçiliginde wepat bolan Aýsülük bilen Tagyjyk Gulnazar aganyň eklenjinde galypdy.
Kerem bu ýere gelende, Gulnazar aga mellegiň aýagujunda köwüşlerini çykaraga-da, ýere ýazylan bir bölek keçede otyrdy. Gapdalynda-da iki gulakly, egri saply könelen pili bardy. Onuň bu ýere saba bilen mellegiň ýorunjasyna suw tutmaga gelşidi. Öýem uzak ýerde däl, sesýetim ýerdedi. Keremiň göwnüne bolmasa, Gulnazar aga häzir kimdir biri bilen jübi telefonynda gepleşip duran ýalydy. Ol siňe seretdi, telefona welin, gözi düşmedi. Onuň ýeke özüdi, golaý-goltumynda gepleşere adam ýokdy. Onuň ýeke özüdigine anyk göz ýetirensoň, Kerem birsellem aýak çekdi. Gulnazar aga gyryljak sesi bilen dünýäni unudyp, aýdym aýdýan bolsa nätjek?! Soňy bilen onuň aýdýan aýdymy açyk-aýdyň eşidilip ugrady. Men aşygyň owaldan, sen söýgüli dildarym,
Salsaň gulak aýdarmen sazyňny beýan ýarym.
Gulnazar aga aýdym aýtmasyny bes edensoň, ýerinden galdy, köwşüni geýdi, gerindi. Ine, şol pursatdan hem Kerem peýdalandy:
— Gulnazar aga, salawmaleýkim!
— Waleýkimessalam, Kerem, oglum, bu senmidiň? Aýdyma hiňlenip, seniň geleniňem duýmandyryn. Haçan geldiň?
— Ýaňyrak geldim-de, siziň aýdymyňyzyň arasyny bölmäýin diýdim. Öz-ä gowy aýdym eken.
— Pah, pah-eý, aýdym diýibem şuňa diýseň, süňňüňi gyzdyryp, endamyňy tikeneklediberýän jady bar munda. Aýdym haçanda kalbyňy eýelände, onuň täsirinden çykyp bolmaz eken. Meniňem ýaşlykda şu aýdymy aram-aram aýdaýmam bardy. Haýp, ýaş birçene bardy, arman sözleri oňly ýadymda galmandyr. Ýadymda galan sözlerini aýdýaryn. Aslynda aýdymyň sözlerini bilmeseň, aýdym aýtjagam bolmaly däl, bu ony harladygyň bolar. Wagtynda bu aýdymy Sahy bagşy aýtdy, Gurbanmämmet Garaja-da aýtdy. Näçe diňleseň, diňläsiň gelýär-ä ony.
— Atam size bir mahallar obada bagşyçylygam ederdi diýýär.
— Hawa-la, bagşysyz toýlarda elime dutar alyp, märekäni güýmän ýerlerim kän bolupdy. Meni gyzamyk çykarýan çagalara saz çalyp bermek üçin uzak obalara-da äkiderdiler.
— Atam ýene-de bir zat aýdardy. Berk ýadymda galypdyr. Ol Nurgül gelnejeň Gulnazar aganyň aýdymlaryna maýyl bolup durmuşa çykypdyr diýerdi.
— Juda bir beýle-de däldir, how, ýöne, umuman, bu gürrüňiň jany ýogam däl. Bir gezek Garawul obasyna baryp aýdym aýtmaly boldum. Toý ýerine märeke bary ýygnanypdyr. Gyz-gelinem ýetikdi. Men aýdymy başymy galdyrman aýdardym. Şol obaly Çerkez gyjakçy maňa goltgy berdi. «Çoh derde goýan, ýarymam» ilkinji gezek şonda aýdypdym. Halkyň göwnünden turan bolarly, gaýtalabam aýtdyrdylar şonda.
— Gelnejem bilen neneň tanyşdyňyz?
— Näçe ýygra bolsam-da, dogrusy, aýdym aýdyp durkam göz astyndan gelin-gyzlary ogrynça synlardym. Ana, şol gözümi çarhlamalarymyň birinde-de gelnejeň gözüme kaklyşdy. Ol özi ýaly boýdaş gyzlaryň arasynda, töweregine ýyldyzlary üýşüren Aý ýaly bolup otyrdy. Walla, ulaldyp aýtdygym däl, ählisinden saýlanyp durdy. Ony men bir bakyşda haladym. Soňra muny gyjakçyma-da duýdurdym. Ondan bu gyzyň düýe çopany Taganmyradyň gyzydygyny anykladym. Ikinji gezek şol oba toýa baranymyzda gyzyň özi bilen birki agyz gepleşmäge-de maý boldy. Ilk-ä adyny soradym. Adym Nurgül diýdi. Soň hem ýüregimdäkini aýtdym.
— Nädip? Bir görendemi?
— Hawa-la, bir göremde. Dogrusy, gyssandym.
— Näme diýdiňiz, Gulnazar aga! Aýdan sözüňiz jikme-jik ýadyňyza düşýärmi? Bu meniň üçin örän möhüm.
— Şol pursatda aýdan sözüm ömür ýadymdan çykmaz. «Ýetim oglan öz göbegini özi keser» diýleni boldy. Ur-tut göwne gelen sözleri aýtdym: «Sen biziň oba gelin bolup gitmäge razymy?» diýdim.
— O näme diýdi?
— Ol? Ol birbada hiç zat diýmedi, ýüzüni aşak saldy, dymdy, soňam ýuwaşja başyny atdy-da: «Ony ata-enem biler» diýdi. Şeýdibem biziň toýly meselämiz ugrukdy gidiberdi. Ata-enesem gowy adamlar eken. Ine, bar bolany.
Keremiň Gulnazar aganyň gözsüz batyrlygyna gözi gitdi. «Gulnazar aganyňky çüwüpdir, öz bagtyny özi tapypdyr. Onuň bagtly maşgalasy bar. Ol durmuşda ýalňyşmandyr» diýip içini gepletdi.
— Kerem, oglum, näme meni köp gepletdiň, ýa men barada kitap ýazmak niýetiň barmy?
— Ýok,ýok, Gulnazar aga!
— Eýsem, seniňem-ä öýe gelin getirer wagtyň bolupdyr. Ýa heniz saýlap-seçeniň ýokmydy?!
Bu jümle Keremi tok uran ýaly etdi. Tasdan ol: «Bar, bar. Ol siziň gyzyňyz Aýsülük!» diýipdi. Ol bir gyzardy-da iki egnini gysdy.
— Bu meselede birneme batyrrak hereket ederler, oglum.
Gulnazar aga mundan artyk Keremi utandyrmaýyn diýendir-dä, gürrüňini başga ýana sowdy:
— Neneň, oglum, mähelle aman-esen sowuldymy? Tüweleme, adam bary gelipdir. Datly ýarma-da bişiren ekeniňiz, hezil edip iýipdirin. Şol hem köplere başardybermeýär. Asyl öýe gelensoňam joş berdi, ynan, uly bir çaýly çäýnegi bir özüm boşadaýypdyryn. Dogramaňdanam, jüýjeli palawyňdanam iýip doýup bolanok diýdiler.
— Iýen bolsaňyz, noş bolsun. Gulnazar aga. Baryň, häzirem atamyň öýde bir özüdir. Ýaňam bir tokly soýdular. Suwuňyza özüm gözegçilik ederin.
— Taňryýalkasyn, oglum.
— Gulnazar aga, Nurgül gelnejem öýdemidi? Men ony düýnem görmedim-le.
— Gelnejeň öýdedir-le. Gidýän ýeri ýok. Bolsa-da, size-hä baryp gaýtdy. Olam seni görüp bilmedim diýýärdi öz-ä. Baryber, asyl Aýsülük, Tagy dagylaram öýde. Bar, oglum, çekinme. Menem soňky peli suwardygym, bararyn. Üýşüp, çaý içeris.
Kereme şondan soň Aýsülük bilen görüşmäge maý tapyldy. Ol daş işikden salam berip girende, onuň öňünden ylgaşlap çykanam Aýsülügiň körpeje dogany boldy. — Ene, bize Kerem daýym geldi!
— Kerem! — Tagyjygyň sesine eneli-gyzyň sesi goşulyşyp gitdi, ýerlerindenem deň gopdy. Soň Kerem bilen baş atyp salamlaşdylar.
— Kerem, oglum. Geleweri, geçeweri. Aman-sag geldiňmi, balam! Düýnem görüp bilmän gaýtdym seni. Soraşdyrdym. Her-nä özüň geläýdiň! Neneň janyň sagmy? Gözüň aýdyň, goşun gullugyny aman-sag tamamlapsyň. Tagy janam seni harby eşikde görüpdir-de, düýnden bäri: «Ene, menem esger boljak!» diýip, tutduryp dur.
— Salam, Aýsülük!
— Salam, Kerem!
— Atam mellekde bolmaly.
— Men ony gördüm.
— Şeýlemi? — Nurgül eje ara goşuldy. — Hany, gyzym, bar bir çäýneklik çaý oturt.
— Ýok, ýok, gelneje, azar edinmäň! Ejeme-de aýak üstünde Nurgül gelnejemi görüp gaýdaýyn diýdim.
— Oňarypsyň. Ýöne öýden agzy gury çykmak gowy däl, hödür-keremden ýüz öwürmek bolmaz. Basym Gulnazar agaňam geler.
— Bolýar, gelneje. Goý, siziň diýeniňiz bolsun!
Aýsülük çaý oturtmak üçin aşhana ýöneldi. Şol dem göz astyndan Keremiň syratly keşbini synlabam ýetişdi. Gözüne onuň boýam hemişekisinden ösüp, eti-ganam birneme çekilişen ýaly göründi. Kerem bolsa Aýsüligi Tagyjyk bilen gepleşip durka synlapdy. Aýsülük öňküdenem owadanlaşypdyr.
— Tagy, hany sen mekdebe gideňokmy?
— Täze ýyldan menem okuwa gidýärin. Eýýämden men özüme egniňden asylýan torba-da alyp goýdum. Kerem daýy, bilýärsiňizmi, biziň obamyza täze bir mugallyma gelipdir. Özem ýörite birinjileri okatmak üçin gelipdir eken.
— Aý, berekella! Ýene näme täzelik bar?
— Öten agşam Meretleriň sygyrlarynyň ekiz gölesi bolupdyr.
Muňa diňe bir Kerem däl, Aýsülügem ýylgyrdy. Ol ýene:
— Çypbakaý çynym, aldamok. Men olary görübem gaýtdym — diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
— Ynanýaryn.
— Kerem daýy, sen näme üçin esger eşigiňi çykardyň? Indi hijem geýjek dälmi?
— Men ony iki ýyllap geýdim. Ol esger lybasy. Ony diňe esgerlikde geýmeli.
Şondan soň Tagy geplemedi. Kerem Aýsülüge :
— Aýsülük, sen neneň, taplaň gowumy?
— Şükür, sag boluň! — Ol adaja gepledi. — Goşun gullugynam dynypsyň, indi näme etsem diýýärsiň?
— Indimi? Indi işe dursam-da bolar. Ýokary okuw mekdebine-de girmekçi.
— Ajap bolar.
Şol günden soň Kerem Aýsülük bilen bir däl, birnäçe gezek duşuşdy. Ýöne oňa öz ýüregindäkisini aýdyp bilmändi. Bir gezegem ol Aýsülüge Tagy bilen barýarka ýol üstünde pete-pet gabat geldi.
— Aýsülük, neme, men... saňa möhüm bir zat aýtmaly — diýip, hakyt bir ýerden güýç gelen ýaly merdemsiredi. Şonda Aýsülük:
— O nämäniň möhüm zady? Hany, aýt, eşideli, «Dile geldi, bile geldi». Tagy jan, jigim, birsellem aýak çek, Kerem daýyň bize aýtjak möhüm bir zady barmyşyn.
Ol suslandy.
— Aý, bolýar. Soň aýdaryn — Kerem hyrra yzyna öwrüldi. Aýsülügem Tagyjygyň elinden tutup ýapdan geçirdi. Keremiňki bu gezegem paşmandy. Öýe gelibem ugry bolmady. «Aýtjak zadymy hata ýazyp beräýsemmikän» diýip böwrüni diňledi. Soň öz sowalyna özi jogap berdi: «Ýok, bolmaz. Ol hat başga biriniň eline düşse ýa-da gowşuranymy biri görse, şonda näme? Il-gün näme diýer? Bu iki tarap üçinem gowy bolmaz. Ýogsam, «Sen meniň bilen durmuş gurmaga razymy?» diýip ýazaýmaly. Ine, bar bolany. Bar işler ýekeje jümlede bitip dur welin, wah, şony gyzyň garşysynda durup aýtmaga gaýrat gerek. Özüňem goşun gullugyny tamamlan, ýaşy ýigrimiden geçen epeý adam-how! Hakyna seretseň-ä men olara ejemi sawçylyga iberäýmeli. Ýok, ol bolmaz. Men Aýsülügiň pikirini bilmel-ä. Onuň öz agzyndan eşideniň bir başga, daşgulakdan eşideniň ýene bir zat. Wah, diňe bir meniň ony söýenim ýeterlik däl-ä. Garry enem: «Söýeniňi alma, seni söýeni al!» diýerdi. Dogru-da walla, gyz ýüregini başga biri eýelän bolsa, bildiňmi?! Obada gelşikli, syratly, özüne göwni ýetýän akylly-başly ýigitler kän-ä. Hemmelerem özüni sençe görýändir. Şeýle näzenin bilen bütin ömrüni bile ötürmäge taýýar kişilerem kändir. Her niçigem bolsa, göwün berene göwün bermeli...
— Bu wakadan soň ara esli wagt düşdi. Kerem oba Medeniýet öýüne işe girdi. Sähel wagtda dürli saz gurallarynda saz çalmagam öwrendi. Aýsülüge bolan yşky welin, möwjemese, köremedi. Ol tijenmelidi. Aýsülükli meseläni bir ýüzli etmelidi. Munuň üçin ýüregini bire baglap, ilki gyzyň pikirini bilmelidi.
Her gezek Aýsülükleriň howlusynyň deňinden geçende, ylla bu ýerden ilkinji gezek geçýän ýaly, täsin duýgulary başyndan geçirerdi, tolgunardy. Käsinde Aýsülük bilenem gabatlaşardy, salamlaşardy, hal-ahwal soraşardy. Haýp, Keremiň gyz bilen ikiçäk gepleşmekçi bolanda, näme üçindir sussy basylardy. Başga bir zat welin, ony has iňkise goýardy. Ol häzirem şeýle boldy. Aýsülük onuň ýanynda özüni ylla hiç bir zat bolmadyk ýaly alyp barýardy. Keremiň welin içini it ýyrtýardy, oda-köze düşýärdi. Gyzyň welin, şol bir bolşy, iş-alada bilen gümrady. Bu, elbetde, Keremiň göwnüne şeýledi. Aýsülük ikelläp razydy. Ýöne gyz utanjaňlygy welin, oňa bu meselede ilki bolup baş galdyrmaga maý bermeýärdi. Aslynda ol Keremiň bu teklibine garaşyp ýördi. Şonda-da, bardy-geldi häziriň özünde Kerem onuň ýanynda ýüregini dökse-de, onuň özüni rahat alyp barjagy görnüp durdy. Bu gyz maşgalanyň edähedidi. Bu onuň ýigidi ýene bir gezek synag astyna almagydy.
Şol gün maşgalada Tagyjygyň doglan güni bellenilýärdi. Ol bäş ýaşapdy. Soň-soňlaram şol waka ýadyna düşende, Keremiň göwnüne Tagyjygyň doglan gününi bellemegem ýörite guralan ýaly bolup görnüpdi. Sebäp şol gezek Tagyjygyň doglan gününe Keremden başga öýlerine hiç bir myhman çagyrylmandy. Bu bir. Ikinjidenem, bäş sany adam üçin giňden saçak ýazylypdy. Kerem doglan gününi gutlap, Tagyjyk üçin içi reňkli, suratlyja ertekiler kitabyny sowgat getiripdi. Ol munuň üçin Kereme sagbolsun aýtdy. Haýp, basym Tagyjygy uky basmarlap başlapdy, yzly-yzyna pallaýardy. Saçaga nahar yzyna nahar çekilýärdi. Dabara uzaga çekdi.
Nurgül eje gaplary ýygnaşdyryp aşhana alyp gitdi. Gulnazar aga bolsa goňşy otaga geçip, eline dutaryny aldy. Saçak başynda Kerem bilen Aýsülük ikiçäk galdy. Ara böwşeňlik düşdi. Olar birek-biregiň ýüzüne garap, birsellem seslerini çykarman oturdylar. Aýsülük:
— Häzir men saňa gyzgynja çaý demläp getireýin — diýdi-de, tutuş nagyşlar bilen jäheklenen çäýneklerden birini alyp ýerinden turdy.
— Ýok, dur, gitme.
Aýsülük Keremiň sesine geňirgendi.
— Näme?! — diýip aýak çekdi. Kerem bu pursaty ýitirmek islemedi:
— Neme... — Kerem yzyndan kowgy gelýän adamyň bolşy ýaly, töweregine garanjaklady. Soň: — Aýsülük, sen biziň öýe gelin bolup barmaga razymy ýa ýok? — diýdi.
Kerem öňküsindenem beter alňasady...Birdenem olaryň ikisem birek-birege mähirli ýylgyrdylar. Bu razylygyň alamatydy.
Goçy ANNASÄHEDOW


text:
Watanyňa, halkyňa, dogan-garyndaşlaryňa bolan söýgi Allatagalanyň adamzada beren peşgeşleriniň iň naýbaşysydyr. Adamyň kalbyndaky gudratly söýgi duýgusy ony beýik gahrymançylyklara, haýran galdyryjy mertlige, töwekgelçilige ruhlandyrýar. Döwürler dolanyp, zamanalar üýtgese-de, söýgi öz ylahy güýjüni ýitirmeýär. Watana bolan söýgi – türkmeniň kalbyna siňen ajaýyp duýgy bolup, ol türkmen ýigitleriniň aň-düşünjeliliginde, batyrlygynda, gaýduwsyzlygynda jemlenendir. Erkekler bilen deň hatarda zenanlaryň hem öz mekanyny, mertebesini goramak duýgusynyň ýokary bolandygy bize taryhy wakalardan, edebi çeşmelerden mälim. Şu makalada “Näme üçin naryň täji bar?” diýen rowaýaty mysal getirmegi makul bildim. Rowaýatda aýdylyşyna görä: “Öran ir wagtlarda beýik baýryn üstünde daşy daşdan örülen diwarly bir gala ýerleşýän eken. Galanyň töwereginde gür baglyga bürenip oturan, jaýlary gyzyl reňk bilen reňklenen gadymy şäher bolupdyr. Şol galada hem bir han ýaşapdyr. Han özüniň adyllygy bilen dünýä meşhur bolupdyr. Şol hanyň hem 40 sany gyzy bar eken. Gyzlar biri-birine şeýle meňzeş bolup, edil sapaga düzülen merjenleri ýatladypdyr. Gyzlar öran owadan bolansoňlar, olaryň gözelligini dilde wasp etmäge söz ýetmändir.
Patyşanyň gyzlary diňe bir owadanlygy bilen däl, eýsem akyllylygy, edepliligi, adamkärçilikleri bilen şäherde meşhur ekenler. Olar öz ata-enesine, dogan-garyndaşlaryna, özünden ululara, kiçilere hormat goýmagy başarýan, asylly, edepli gyzlar bolup ýetişipdirler. Olaryn zähmetsöýerligi, mähirliligi baradaky gürrüňler diňe bir galanyň töweregindäkilere däl, eýsem daglardan, deňizlerden, çöllerden aşyp, uzak menzillere ýaýrapdyr. Adyl hem-de akylly hany bolan bu şäherde halk eşretli durmuşda ýaşapdyr. Şäheriň üstüne duşman çozdugy ähli halk beýik galanyň içinde gizlenip, duşmanyň güllesinden halas bolupdyrlar we olara garşy gaýduwsyz göreşmegi başarypdyrlar.
Bir goňşy ýurduň hany bularyň agzybir, parahat ýaşaýandyklaryny, patyşanyň akylly hem-de owadan 40 gyzynyň bardygyny eşidip, şol şäheri basyp almagy we gyzlary öz galasynda saklap, ogullaryna gelin edinmegi ýüregine düwüpdir. Hanyň goşunlary edil tüweleý ýaly bolup, adyl patyşanyň şäherine çozupdyrlar. Şäheriň halky derrew galanyň içinde gizlenip, duşmanyň üstüne daş oklap, gülle ýagdyryp başlapdyrlar. Hanyň muňa gahary gelip: ”Bu nalajedeýinler nädip meniň garşyma gidip bildilerkä?” diýip, öz esgerlerine şäheri derbi-dagyn etmegi buýrupdyr. Emma esgerlere şäheriň halkyny boýun egdirmek başartmandyr. Soňra olar galanyň içinde ýaşaýan adamlaryň iýmitiniň hem-de suwlarynyň gutarmagyna garaşyp, galanyň daşyny gabap ýatypdyrlar. Günler, hepdeler, aýlar geçýär, ýöne galadaky halk olara boýun bolmaýar. Bu uruşda şäheriň esgerleri, soňra adyl patyşanyň özi we ýakynlary wepat bolup, galada diňe aýallar we çagalar galypdyr. Şonda patyşanyň 40 gyzy erkek eşigini geýip, duşmana garşy söweşe girişipdirler. Bu barada duşmanlar bilip, galany öňküden hem has beter, ýygy-ýygydan nyşana alyp, ok atyp başlapdyrlar. Birnäçe gün geçeninden soň basybalyjy hanyň jarçylary galanyň ýanyna baryp, gyzlaryň boýun egmeklerini talap edipdirler. Gyzlar hem duşmanyň eline düşenlerinden, ölenlerini gowy görýändiklerini aýdypdyrlar. Olar gündiz hanyň esgerleri bilen söweşip, gijesine bolsa ýatman, toýundan palçyk edip, galany kem-kemden ýokaryk galdyrypdyrlar we onuň okdan deşilen ýerlerini ýapypdyrlar. Gyzlar galany uzak wagt galdyryp, haçan-da halys güýçden gaçan wagtlary, galanyň iň soňky deşigini ýapmaga ýetişipdirler. Şeýdip gala 40 gyzyň mazary bolup galypdyr.
Hanyň muňa öňküden hem beter gahary gelip, esgerlere galadan hiç bir ýadygärlik nyşan galmaz ýaly, ony ýumurmagy, tekizlemegi we ýer bilen deňleşdirmegi buýrupdyr. Esgerler talaňçy we gyňyr hanyň buýrugyny ýerine ýetiripdirler. Ertesi ir bilen turup görseler, galanyň deregine, onuň içinde öň görlüp-eşidilmedik, owadan gülleri edil gan ýaly gyzyl reňkli, bir ösümlik gögerip çykypdyr. Han öz nökerlerine bu ösümligi kesip, ýok etmegi buýrupdyr. Nökerlere ösümligiň şahalarynyň ýiti tiken bilen örtülenligi sebäpli, ony ýok etmek başartmandyr. Birnäçe wagt geçeninden soň ösümligiň ullakan, açyk-gyzyl reňkli, gabygy galyň miwesi bişip ýetişýär. Miwesini kesip görseň onuň içinden edil gymmat bahaly daş ýaly biri-birine meňzeş gyzyl reňkli şireli däneler dökülýär. Belki olaryň sany kyrk, ondan hem köpdür. Rowaýatda bellenilişine görä, bu ösümligiň miwesi şol ýurduny goran mert we öz ata-enesine, halkyna wepaly bolan patyşanyň 40 gyzyndan ýadygär galan bolmaly.
Naryň täji – patyşanyň gyzlarydygynyň nyşany. Naryň galyň gabygy – şäheriň galasy, içindäki däneleri – bir-birine meňzeş bolan patyşanyň gyzlary, gülüniň gyzyl reňki – günäsiz dünýäden ötenleriň ganynyň reňki bolmaly. Naryň miwesiniň içindäki däneleriň gatylygy – şol mert hem-de gaýduwsyz gyzlaryň erki bolmaly. Ösümligiň şahalaryndaky ýiti tikenler – ýurduň goraglylygynyň nyşany”.
Rowaýatda aýdylýan gala biziň ýurdumyzda häli-häzir hem saklanyp galypdyr. Ony: “Gyzgala” ýa-da “Kyrk gyz galasy” diýip atlandyrýarlar. Bu şol adyl patyşanyň 40 gyzynyň ýaşan galasy bolmaly. Türkmen halky häli-häzire çenli öz ýurdunyň serhedini goran, duşmanlaryna mert gaýtawul beren, abraýyny goramagy başaran batyr türkmen gyzlaryň ýagty ýadygärligine hormat goýup, ýatlap, tagzym edýär. Watany söýmek, zenan mertebesini saklamak duýgusy türkmeniň aňyna, ganyna siňip, durmuş ýörelgesine öwrülipdir. Çünki gadymy döwürlerden häzirki güne çenli dowam edilýän ähli däp-dessurlarymyzyň, urp-adatlarymyzyň özenini päklik, ahlaklylyk, bir söz bilen jemläp beýan edenimizde, – halallyk düzýär.
Gülbahar Atadurdyýewa,
Türkmenistanyň Serhet institutynyň alym kätibi.
Hormatly okyjylarymyz!
Ýeňijini saýlamaga goşant goş!
Bu eser şeýle hem biziň resmi Instagram hasabymyza ýerleşdirildi. Gök ýazylan ýerden bäsleşige hödürlenen we saýtymyza ýerleşdirilen ähli eserleri okap bilersiňiz. Şol ýerden bu we beýleki eserleriň biziň Instagram hasabymyzdaky linkine girip, şol ýerden halan eseriňize “like(halanan)” goýup we “teswir” ýazyp, şol eseriň has köp okalmagyna goşant goşup bilersiňiz!
Siz eger bu eseri halan bolsaňyz, onda, bu eseri (we linkini) özüňiziň IMO, Facebook, Twitter we beýleki hasaplaryňyzdan halk köpçüligine ýetirip bilersiňiz!
Bu tagallaňyz Siziň halan eseriňiziň ýeňiji bolmagyna öz täsirini ýetirer.
Bäsleşige hödürlenen ähli eserleri okamak üçin gök ýazylan ýere ýa-da aşakdaky suratyň üstüne basyň!
Siziň Söýgüli Setirleriňiz: Ähli Söýgi Eserleri
Ähli eserleri aňsat okamak üçin Täze Applikasiýa: Ata Watan Türkmenistan applikasiýany özüňiziň Android ulgamly mobil telefonyňyza ýükläň! Ýakyn wagtda IOS ulgamynda hem applikasyýamyz hereket edip başlar. Applikasiýany ýüklemek üçin aşakdaky suratyň üstüne basyň!
Ýurdumyzyň gözel künjegine degişli fotosuratlary bu sahypadan tapyp bilersiňiz!


text:
16-njy sentýabrda Aşgabatda köpçülikleýin habar beriş ulgamyndaky abraýly halkara we sebit guramalarynyň, diplomatik toparlaryň ýolbaşçylarynyň hem-de wekilleriniň, syýasatşynas bilermenleriň gatnaşmagynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllygyna bagyşlanan halkara mediaforum geçirildi.
Wideomaslahat aragatnaşygy arkaly 68 ýurtdan wekilleriň 300-den gowragy oňa goşulyşdylar. Ol Söwda-senagat edarasynda onlaýn görnüşinde geçirildi.
Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň (ABU) prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji, Türkiýe Respublikasynyň “TRT” teleradiokorporasiýasynyň baş direktory we başlygy Ibragim Eren sebitleriň hem-de yklymlaryň ýurtlarynda türkmen Bitaraplygynyň oňyn tejribesine uly üns berilýändigini nygtady.
ABU-nyň baş sekretary Jawad Mottagi Türkmenistanyň bitaraplyk syýasaty netijesinde, oňyn gepleşikleriň hem-de halkara hyzmatdaşlygynyň açyk meýdançasyna öwrülendigini, sebitde hem-de tutuş dünýäde parahatçylygy üpjün etmäge uly goşant goşýandygyny belledi.
Hindistanyň “Prasar Bharati” ýaýlymlar kompaniýasynyň baş direktory, Şri-Lankanyň “MTV Channel” toparynyň, Ýewropanyň ösüş we howpsuzlyk institutynyň ýolbaşçylary we beýleki çykyş edenler dünýä bileleşiginiň Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinde dawaly meseleleri çözmäge gönükdirilen sazlaşykly hereketleriň örän wajypdygy barada birmeňzeş pikiri aýtdylar.


text:
Ejem çaga wagtym meni gujagyna alardy-da, ullakan hakykatlary arassa beýnimiň içine men düşüner ýaly edip ýerleşdirmäge çalşardy. Muny, umuman, başarandygyna indi has oňat düşünýärin. Çünki, ejemiň meniň gulagyma pyşyrdap aýdan hakykatlaryny hiç haçan unutmadym.
Özi örän dindar aýal bolan ejem ýygy-ýygydan maňa şeýle diýerdi:
– Alla hemişe ýagşylaryň hem dogrularyň ýanyndadyr. Ine, bir gün ulalarsyň. Belkem, senden ýalňyş hereketler etmegiňi islärler. Olaryň isleýän zady seniň üçin özüne çekiji görünmegem mümkin. Belki, haýsy hereketiň dogry, haýsy hereketiň ýalňyşdygyny birbada anyklap bilmezligiňem mümkin.
Şolar ýaly pursatda kelläňde şübhe dörese, ýüregiň sesine gulak as. Alla, etmeli zadyňy seniň kalbyňa guýar; nämäň dogry, nämäň egridigini özüň duýarsyň.
Ýalňyş iş eden wagtyň töweregiňde başga adamlaram bolup biler. Olar etjek bolýan ýalňyş işiňde seni iki elläp goldabam biler.
Dogry bir iş etmegi ýüregiňe düweňde-de, özüňi ýalňyz duýmagyň ahmal. Belkem, töweregiňdäki adamlar seni ýekän-ýekän terk ederler.
Ýöne şuny hiç haçan unutma: sen dogruny saýlasaň, asla ýalňyz galmarsyň. Alla seniň hemişe ýanyňda bolar. Dogrudygyna ynanýan bolsaň, ynanýan zadyň ugrunda göreşmekden asla çekinme. Sebäbi, Alla bilen bilelikdäki adamlar hemişe güýçlüdir.
Bir karar aljak wagtyň kalbyň sesini diňle hem-de Allanyň ýüregiňe guýanyna görä hereket et.
Sol Blum


text:
"Y&B" ELEKTRONIKA dükany
- Категория Оптовая торговля
"Y&B" lomaý ELEKTRONIKA harytlar, size ÝOKARY HILLI we AMATLY bahadan harytlary hödürleýär. Bizdäki harytlaryň hiç biri entek TÜRKMENISTANDA ýok. Biz size amatly baha we DURMUŞDA SIZE KÖP PEÝDA getirip biljek harytlary hödürleýäris. Bu harytlarymyz bilen siz özüňiziň täze BUSINESS (Söwdaňyza) hem başlap bilersiňiz! Biziň bilen LOMAÝ/OPTOM görnüşinde hyzmatdaşlykda bolup bilersiňiz. Ýurdumyzyň 5 welaýatyndada dükanlarymyz bar. TÄZEÇE GARAÝYŞ - TÄZE DÜNÝÄ. Size jogap berip ýetişmesem gysgaça sms galdyraýyň! Bize täze teklipleriňiz bilen ýüz tutuň! Habarlaşmak üçin: +993 64 384474
Похожие объявления
пасуда из ирана оптовая цена
Brasletler
Замки
Duhi &deozdrant
Пятновыводитель Фаберлик
R 2 zaryadnik dlya masyn
Ykbal.Частное лицо
- Опубликовано: 27.09.2020 г.
- 670 просмотров
Реклама пуста


text:
TÜRKMENISTANYŇ WE ÖZBEGISTAN RESPUBLIKASYNYŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLIKLERINIŇ ARASYNDA SYÝASY GEŇEŞMELER GEÇIRILDI
Şu gün, 21-nji sentýabrda Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň daşary işler ministrleriniň derejesinde wideomaslahat görnüşinde ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeler geçirildi.
Duşuşyga gatnaşyjylar türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň giň ugurlary boýunça pikir alşyp, iki döwletiň arasyndaky gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny ara alyp maslahatlaşdylar, ony mundan beýläk-de ösdürmek boýunça birnäçe teklipleri öňe sürdüler.
Şunuň bilen baglylykda, ýokary döwlet derejesinde emele gelen dostlukly, açyk we oňyn syýasy gatnaşyklar Türkmenistan bilen Özbegistan Respublikasynyň strategik hyzmatdaşlygyny berkitmegiň ygtybarly binýady bolup hyzmat edýär.
Türkmenistanyň we Özbegistanyň Prezidentleriniň yzygiderli özara saparlary, duşuşyklary syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer we beýleki ulgamlardaky ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek üçin ygtybarly binýat bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, iki ýurduň halkara giňişlikde ynanyşmagyň we özara goldawyň ýokary derejesine eýedigi bellenildi.
Şunda ilkinji nobatda Türkmenistanyň we Özbegistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde öňe sürýän başlangyçlaryna we tekliplerine hormat goýmak bilen garalýandygyny bellemek gerek. Mälim bolşy ýaly, özbek tarapy ençeme gezek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň energetika howpsuzlygy, durnukly ulag, ekologiýa we ählumumy gün tertibiniň beýleki möhüm meseleleri boýunça ara alyp maslahatlaşylmagyna hödürlän başlangyçlary boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň Rezolýusiýalarynyň awtordaşy bolup çykyş etdi. Öz gezeginde Türkmenistan Özbegistanyň halkara ähmiýetli tekliplerini ilerletmäge işjeň gatnaşýar, goňşy döwletiň BMG-niň dürli düzümlerine agzalyga saýlanmagyny hemişe goldaýar.
Duşuşyga gatnaşyjylar köptaraplaýyn görnüşlerde netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň zerurdygyny aýdyp, Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 75 ýyllygy, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllygy bellenilýän ýylynda iki döwletiň hem BMG-niň çäklerinde, şol sanda birnäçe gün mundan öň açylan Baş Assambleýanyň maslahatynda ileri tutulýan garaýyşlar hökmünde beýan edilen täze taglymlary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmak arkaly hyzmatdaşlygy giňeltjekdiklerine ynam bildirdiler.
Geňeşmeleriň barşynda sebit meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylmagyna aýratyn üns berildi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen tarapy Aral deňziniň hem-de Merkezi Aziýanyň suw-energetika meseleleriniň çözülmegine öz garaýyşlaryny ýene-de bir gezek tassyklady. Şunda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň birek-biregiň garaýyşlaryna özara hormat goýmagynyň hem-de olaryň kanuny bähbitleriniň hasaba alynmagy zerurdyr. Türkmenistan bilen Özbegistanyň suw hojalygy ulgamynda, ekologiýa we daşky gurşawy goramak meselelerinde köpýyllyk oňyn hyzmatdaşlygy munuň mysalydyr. Duşuşyga gatnaşyjylar iki ýurduň (türkmen tarapynyň Aral deňziniň ýakasyndaky ýurtlar üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasyny taýýarlamak hakyndaky we özbek tarapynyň BMG-niň Aralýaka sebiti üçin adam howpsuzlygy boýunça köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk trast gaznasyny döretmek baradaky) başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtap, olary iş ýüzünde ornaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdiler.
Goňşy Owganystana ýardam bermek meselelerinde hyzmatdaşlyk ara alyp maslahatlaşylan aýratyn mesele boldy. Türkmenistan bilen Özbegistanyň Owganystan Yslam Respublikasynda parahatçylygyň we raýat ylalaşygynyň emele gelmegi boýunça halkara tagallalara işjeň gatnaşýandyklary hemmelere mälimdir. Iki ýurt hem owgan tarapynyň gatnaşmagynda iri energetika we düzümleýin taslamalaryň birnäçesini durmuşa geçirýärler. Mysal üçin, TOPH gaz geçirijisiniň taslamalaryny durmuşa geçirmekde, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik geçiriji ulgamlary we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny çekmekde, OYR ugry boýunça demir ýollaryň gurluşygynda ep-esli ösüş gazandy.
Syýasy-diplomatik meseleler bilen bir hatarda, ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçiliklerine hem garaldy, gaz, elektroenergetika, ulag-kommunikasiýa pudaklarynda, söwda, obasenagat we beýleki ulgamlarda alnyp barylýan bilelikdäki işler şeýle hyzmatdaşlygyň baş ugry bolup durýar. Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Türkmenistan bilen Özbegistanyň arasyndaky haryt dolanyşygy durnukly ösüş meýillerine eýedir. Diňe 2019-njy ýylyň görkezijileri boýunça onuň möçberleri, takmynan, 80 göterim ýokarlandy. Taraplar söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmek hem-de şunuň bilen baglylykda, özara bähbitli meseleleriň birnäçesini oňyn çözmek maksady bilen, şu ýylyň güýzünde Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara toparyň nobatdaky mejlisini taýýarlamak we ony geçirmek baradaky pikiri aýtdylar.
Ynsanperwer gatnaşyklar döwletara hyzmatdaşlygyň möhüm ugry bolup durýar. Umumy medeniýete, däp-dessurlara eýe bolan Türkmenistanyň we Özbegistanyň doganlyk halklary gatnaşyklaryň köpasyrlyk taryhyna daýanyp, häzirki wagtda döredijilik we ylmy işgärleriň yzygiderli duşuşyklaryny, Medeniýet günlerini, sergileri, konsertleri, festiwallary geçirmek arkaly bu ugry ösdürýärler. Şunuň bilen baglylykda, bu ulgamda gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň ähmiýeti nygtaldy.
Duşuşygyň ahyrynda ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeleri yzygiderli esasda guramagyň zerurdygyna berk ynam bildirilip, hyzmatdaşlygyň netijeli guraly hökmünde olaryň möhümdigi bellenildi.


text:
DURMUŞYŇYZDAN NÄGILE BOLÝAN BOLSAŇYZ OKAMAGYŇYZY MASLAHAT BERÝÄRIN.Eger holodilnigiňizde iymitiňiz, şkafyňyzda eşiginiz, ýaşara öýüňiz, ýatara ýeriňiz bar bolsa siz dünýädäki 75% adamdan baýsyňyz!Eger jübiňizde sowarlyk puluňyz bar bolsa siz dünýädäki 8% baý adamyň hataryna girýäňiz!Eger şu gün irden sag- aman turan bolsaňyz, şu hepde kesele duçar bolup ölen millionlarça adamlardan bagtlysyňyz.Eger şu güne çenli açlyga sezewar bolmadyk bolsaňyz,dünýäde açlykdan ejir çekýän 500 million adamdan .bagtlysyňyz.Eger şu zatlary okap bilýän bolsaňyz, dünýädäki 3 milliard sowatsyz adamlaryň arasynda dälsiňiz.Ýene-de durmuşyňyzdan nägilemi?
Durmushdan nagile bolman !
Köneler, Koneurgenchli tarapyndan 6 years ago
-
Koneurgenchli
6 years ago
- pazzek dostum ine tema nesip bolsa gyzykly temalar acharys ))
-
splendid
6 years ago
- onem bir yerde okapdym gaty gowy tema
-
bond
6 years ago
- Gadymky sayty gaytadan dikeldilipdir maladis


text:
16 Qazan, 2020 NEWS
Myńjylqy Berdiqojaev: Karantın rejımin engizgen durys
Foto: Myńjylqy Berdiqojaevtyń jeke muraǵatynan alyndy
Neırohırýrg dáriger Myńjylqy Berdiqojaev jazda koronavırýs ınfeksııasynyń jeńil túrimen aýyrǵan naýqastar jeltoqsanda qaıtadan syrqattanýy múmkin ekenin aıtty.
– Sheneýnikter esep berýi barysynda koronavırýstyń ekinshi tolqynyna daıyn ekenin aıtýda. Biraq ekinshi tolqynǵa júz paıyz daıyn bolý múmkin emes. Jaz, kóktem aılaryndaǵy jaǵdaıǵa qaraǵanda qazir áldeqaıda daıynyraqpyz. Eger elde adamdar taǵy da jappaı vırýs juqtyryp, aýyratyn bolsa, qaıtadan halyq ottegi izdep ketetindeı jaǵdaı týyndaýy múmkin. Sondyqtan úkimettiń daıynbyz deýi – adamdarǵa "jalǵan" senim, úmit berý. Osydan abaı bolǵanymyz durys, – deıdi dáriger.
Ol qazirgi ýaqytta qajetti sharalar qabyldanyp, karantın talaptarynyń kúsheıtilip jatqanyn atap ótti.
– Qazir elde tótenshe jaǵdaı rejımin engizý erterek. Biraq lokdaýyndaǵydaı sál jeńilirek, karantın rejımin engizgen durys. Onyń barlyǵy qazir engizilip jatyr. Biraq lokdaýnnyń keri áseri adamdar qarajat jaǵynan qamtylmaı, qınalyp qalýynda. Fransııanyń tájirıbesin alyp qaraıtyn bolsaq, qıyn jaǵdaıdan karantınsiz shyǵa almaıtyn sııaqtymyz. Sondyqtan osy eldiń tájirıbesin eskere otyryp, karantın sharalaryn engizgen durys, – dedi ol.
Onyń sózinshe, vırýs juqtyryp, aýyryp shyqqan adamdardyń qaıtadan aýyrý qaýpi bar.
– Kóktemde, jazda aýyryp shyqqan adamdardyń ishinde jeńil túrimen aýyrǵandar kúzdegi tolqynda qaıtadan aýyrýy múmkin. Biraq munyń qanshylyqty yqtımal ekenin naqty eshkim aıta almaıdy. Ony ýaqyty kelgende bilemiz. Qazirgi mınıstrliktiń málimdep otyrǵan statıstıkasyn aıtý qıyn. Úkimet karantındi kúsheıtkenine qaraǵanda ekinshi tolqyn bastalyp kele jatyr. Sonymen qatar, olar KVI- derekterin keshiktirip berýi de múmkin. Synamalardyń keshiktirilip berilýi resmı statıstıkaǵa áser etedi. Biraq naýqastar sanynyń kóbeıip kele jatqany qazirden-aq kórinip tur, – dep sózin túıindedi Myńjylqy Berdiqojaev.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Satybaldy Dáýletalın: Eńbek adamynyń rólin túsiný – ózekti másele
NUR-SULTAN. QazAqparat - Praımerız – biz úshin úkimettiń quramyna jumysshylardyń múddelerin qorǵaıtyn adamdardy usynýdyń senimdi ádisi. QR Kásipodaqtar federatsııasynyń tóraǵasy Satybaldy Dáýletalın «Nur Otan» partııasynyń praımerızine qatysýshylarmen onlaın-kezdesýde osylaı aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Ashyǵyn aıtý kerek, búginde qarapaıym adamnyń, atap aıtqanda naqty óndirispen baılanysty jumysshynyń beınesi qorshaǵan álemdi taný júıesine qundylyq retinde kirmeıdi. Ókinishke qaraı, ol nazar aýdarýǵa laıyqty taqyryp bolyp sanalmaıdy. Eńbek adamynyń rólin túsinýge arnalǵan kún tártibi – fılosofııalyq qana emes, tájirıbelik, ekonomıkalyq ózekti másele. Bizdiń qoǵamda tek eńbek adamy ǵana modernızatsııalanǵan jáne zamanaýı ádisti engize alady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna óz Joldaýynda kúndelikti ómirdegi jumystyń qanshalyqty mańyzdy ekeni týraly aıtty», - deıdi Satybaldy Dáýletalın.
QR Kásipodaqtar federatsııasy tóraǵasynyń aıtýynsha, kásipodaq belsendileriniń praımerızine qatysý arqyly bir partııanyń saılaýshylarynyń nazaryn eń mańyzdy qozǵaýshy kúsh – eńbek adamyna, oǵan qatysty ózekti máselelerge jáne ony sheshý joldaryna aýdarý óte mańyzdy. Buǵan deıin aıtylǵandaı, praımerızge kásipodaqtyń 2700-den astam múshesi qatysýda.
«Bul Kásipodaqtardyń saılaýǵa tikeleı qatysýǵa nıetti ekenin kórsetedi. Praımerızge qatysý arqyly biz qoǵammen, onyń ishinde úkimetpen tikeleı jáne teń dıalog úshin erekshe múmkindik alamyz. Praımerız – biz úshin úkimettiń quramyna jumysshylardyń múddelerin qorǵaıtyn adamdardy usynýdyń senimdi ádisi. Kásipodaqtar federatsııasy saıası uıym emes, biraq biz saıası salaǵa belsendi qatysqysy keletin kásipodaq múshelerine qoldaý kórsetemiz. Biz ózimizdi saıası kúrestiń quraly retinde emes, bılik pen jumys berýshilerdiń syndarly seriktesteri retinde qarastyramyz», - deıdi ol.
Ol partııaishilik praımerızge qatysý – jaýapty adamdardyń jaýapkershiligi mol qadamy ekenin aıtty.
«Búgingi tańdaǵy ózekti máseleler týraly aıtqan kezde onyń sheshý joldaryn da usyný kerektigimizdi umytpaýymyz kerek. Osy jaǵdaıda biz usynǵan baǵdarlama qyzyqty jáne qajetti bolady. Kásipodaqtyq qozǵalystyń ereksheligi – másele kóterip qana qoımaı, onyń sheshý jolyn da usynatyndyǵymyzd», - deıdi Satybaldy Dáýletalın.
- LRT isi boıynsha alǵashqy sot otyrysy qashan ótetini belgili boldy
- Baýyrjan Baıbek Shymkentte órtenip ketken úıdiń turǵyndarymen kezdesti
- Rasýl Jumaly: «Nur Otan»-nyń jańarýǵa bet alǵany — oń úrdis
- QR Premer-Mınıstri Sýma Chakrabartımen kezdesti
- Baýyrjan Baıbek Maqtaaral aýdanynda boldy
- Qazaqstanda 376 jedel járdem avtomobıli shyǵaryldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Koronavırýs qaýpi: Júrek aýrýlary bar adamdar neni eskerýi kerek
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstannyń koronavırýs indetimen kúresip kele jatqanyna alty aı bolypty. Osy ýaqyt ishinde indetke shaldyqqandardyń sany 100 myńnan asyp, onyń ishinde 1715 adam kóz jumǵan. Áıtse de aýrý juqtyrǵandardyń 95 paıyzynyń jazylýy – úreıden góri úmitti kúsheıtip otyr. Osy rette qazirgi epıdemıologııalyq ahýal qandaı? Aýrýdyń qaıta órshý qaýpi bar ma? Dárigerler nelikten júrek aýrýlary bar adamdarǵa eskertý jasap jatyr? Osy suraqtarǵa búgin Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetine kelgen mamandar jaýap bergen bolatyn.
Eki oblystyń oqýshylary koronavırýs juqtyrǵan
Baspasóz máslıhatyna kelgen Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń resmı ókili Baǵdat Qojahmetovtyń aıtýynsha, 25 qyrkúıektegi málimet boıynsha, elimizde koronavırýs juqtyrǵan azamattardyń sany 107 590-ǵa jetken. Onyń ishinde 95,1 paıyzy nemese 102 360 naýqas jazylyp shyqty. 3515 adam em qabyldaýda. Ókinishtisi, 1715 azamat qaıtys boldy. Sońǵy táýlikte koronavırýs ınfektsııasy 61 adamnan anyqtalǵan.
Bir ókinishtisi, beti qaıtty-aý degen indet eki oblystaǵy – Shyǵys Qazaqstan men Soltústik Qazaqstandaǵy mektep oqýshylarynan anyqtalyp otyr.
«Soltústik Qazaqstannyń mektepterinde koronavırýs aýrýyn juqtyrýdyń 12 jaǵdaıy tirkeldi. Іndet segiz bilim ordasynan jáne bir balabaqshadan anyqtaldy», - dedi ol.
Eki oblysta koronavırýs tabylǵan (jalpy 16 jaǵdaı) mektepter men balabaqshalar karantınge jabylǵan. Koronavırýs juqtyrǵan balalarmen qarym-qatynasta bolǵan ata-analar men muǵalimder úı karantınine jatqyzylǵan. 14 kún ótkennen keıin atalmysh bilim ordalary men balabaqshalarda óńdeý jumystary júrgiziledi. Sonymen birge balalar qaıta tekseriledi.
«Balalar aýrýdy jeńil túrde ótkerip jatyr. Kóbinde dene qyzýy da baıqalǵan joq. Keıbirinde jótel, keıbirinde aýrýdyń basqa da jeńil túrleri anyqtaldy. Jalpy jaǵdaılary jaqsy. Bári de úıinde. Olar qajetti dári-dármekpen qamtamasyz etilgen. Dárigerlerdiń baqylaýynda», - deıdi Baǵdat Qojahmetov.
Buǵan deıin birqatar BAQ astanalyq «Barys» hokkeı komandasynyń oıynshylary koronavırýs juqtyrǵanyn habarlaǵan edi. Eńbek ujymdaryndaǵy indettiń kórinis berýi Densaýlyq saqtaý mınıstrligin alańdatyp otyr eken. Naqtyraq aıtqanda, osy jyldyń 17 qyrkúıeginde «Barys» hokkeı komandasyndaǵy 40 adamǵa profılaktıkalyq jumystar júrgizilgen. Onyń ishinde 11 adamnyń koronavırýs juqtyryp alǵany belgili boldy. Dál sol kúni qalanyń bas sanıtarlyq dárigeriniń qaýlysy shyǵyp, sol ujymda epıdemıologııalyq sharalardy ótkizý týraly sheshim qabyldanǵan. KVI juqtyrǵandarmen baılanysta bolǵan 29 adam anyqtalyp, bárine de «Barys-Arenaǵa» kelýge tyıym salynǵan eken.
Onyń aıtýynsha, 22 qyrkúıekte komandanyń taǵy 8 múshesinen koronavırýs (olar buryn juqtyrǵandarmen baılanysta bolǵan) anyqtalǵan.
«Qazir komandadaǵy koronavırýs juqtyrǵan 19 adamnyń bári aýrýdy sımptomsyz ótkerip jatyr. Ózderińiz kórip otyrǵandaı, bul indetti balalar men qarapaıym adamdar ǵana emes, densaýlyǵy myǵym sportshylar da juqtyrýda», - dep atap ótti ol.
Qazaqstandyq vaktsına – synaq satysynda
Baǵdat Qojahmetovtyń sózine sensek koronavırýs juqtyrǵan medıtsına qyzmetkerleriniń 70 paıyzy ótemaqy alyp úlgergen.
«Kelesi aptada Densaýlyq saqtaý mınıstri osy másele boıynsha Májilis depýtattarymen kezdesedi. Osy ýaqytqa deıin 12 800 medıtsına qyzmetkeri koronavırýs juqtyrǵan. Onyń tek bir bóligin komıssııa alǵy shepte kásibı mindetin atqaryp júrip, koronavırýs juqtyryp aldy dep tanyǵan bolatyn. Bul rette arnaıy talaptar baryn eskerý kerek. Búginge deıin koronavırýs juqtyrǵan medıtsına qyzmetkerleriniń 70, tipti 71 paıyzy ótemaqy alyp úlgerdi», - dedi Baǵdat Qojahmetov.
Óz kezeginde Ulttyq ǵylymı kardıhırýrgııa ortalyǵynyń basshysy mindetin atqarýshy Mahabbat Bekbosynova ortalyqtaǵy 813 qyzmetkerdiń 348-i koronavırýs juqtyryp alǵanyn aıtyp ótti.
«348 adam - klınıkadan tys koronavırýs juqtyryp alǵan medıtsınalyq qyzmetkerler. 337 adam bizdiń ortalyqtyń kovıd bólimsheleri men PTR zerthanalarynda jumys istegen. Ol kezde biz koronavırýs juqtyrǵan azamattardy qabyldap, ortalyq qyzmetkerleri úshin de, patsıentter úshin de PTR-dıagnostıka ótkizip jatqan bolatynbyz», - deıdi ol
Spıkerlerdiń aıtýynsha, qazirgi tańda álemdik vaktsınalardyń ishinde jyldamdyǵy boıynsha ozyq shyqqany – Reseı jáne Oksford ekpesi. Ókinishke qaraı, Oksford vaktsınasyn synaý barysynda adam aǵzasyna keri áser etetin bir belgi anyqtalǵan. Osynyń saldarynan ony zertteý jumystary toqtap qalǵan. Reseılik vaktsına klınıkalyq synaqtyń úshinshi satysynan ótýde. Oǵan 10 myńdaǵan adam qatysyp jatyr. Bul – ekpe protsesi emes, klınıkalyq zertteý satysy. Medıtsına mamandary osyny shatastyryp almaý kerektigin eskertedi.
Baǵdat Qojahmetovtyń sózinshe qazaqstandyq vaktsına da óte jaqsy nátıje kórsetip otyr.
«Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń sarapshylarynan quralǵan top Jambyl oblysyndaǵy zerthanany kórip qaıtty. Ázirge qazaqstandyq vaktsına klınıkalyq synaqtyń alǵashqy fazasynan ótip jatyr. Aldaǵy aılarda atqaratyn qaýyrt jumys kóp. Bul baǵyttaǵy isti jalǵastyramyz», - dedi ol.
Іndet eń birinshi kimge qaýipti?
Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııalyq ortalyǵy basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Mahabbat Bekbosynova «koronavırýsqa qarsy myǵym ımmýnıtet bar ma, álde bul ýaqytsha ǵana ımmýnıtet pe?» degen suraqqa jaýap berdi. Aıtýynsha osy suraq tóńireginde qazir álemdik qaýymdastyq túrli pikirtalas ótkizip jatyr.
«Bul másele qazir zerttelý ústinde. Biraq keıingi sholý materıaldarynyń birinde COVID-ınfektsııasynan keıin jaqsy ımmýnıtet qalyptasatyny jaıly aqparat boldy. Tipti odan buryn COVID-ınfektsııa qanshalyqty aǵzaǵa aýyr bolsa, sonshalyqty myǵym ımmýnıtet qalyptasady degen de tujyrym bolǵan. Biraq bul suraqtyń jaýaby keleshektiń enshisinde dep aıtar edim», - dedi Mahabbat Bekbosynova.
Onyń málimetinshe, buǵan deıin koronavırýsty qaıtadan juqtyrýdyń bir ǵana jaǵdaıy tirkelgen. Alaıda qaıta juqqany – vırýstyń basqa shtamy bolǵan.
«Bul – Sıngapýrdan kelgen habarlama. Bul patsıent ekinshi ınfektsııany – COVID vırýsynyń basqa shtamyn jeńil ótkergen», - dedi dáriger.
Mamannyń pikirinshe koronavırýs arterıaldy gıpertonııasy bar adamdarǵa asa qaýipti. Túsindirýinshe koronavırýs pnevmonııasynyń aýyr túriniń órshý táýekeliniń eń kúrdeli faktory – arterıaldy gıpertonııa.
«Arterıaldy gıpertonııasy bar patsıentter – qaýip toby boıynsha eń aldyńǵy qatarda tur. Olarda pnevmonııa jyldam ári aýyr bolyp kezdesedi. Júrek qan-tamyrly júıesinde patologııasy, arterıaldy gıpertonııa nemese júrek aýrýy bar barlyq qazaqstandyqtardy turǵylyq jeri boıynsha emhanaǵa esepke tirkelýdi suraımyn. Sonda olardyń jaǵdaıyn qazirdiń ózinde baqylaýǵa alyp, densaýlyq jaıyn qadaǵalap otyrýǵa múmkindik bolady», - dedi Mahabbat Bekbosynova.
Ortalyq basshysynyń aıtýynsha, júrektiń sozylmaly aýrýlarymen aýyratyn patsıentter basqa aýrýy bar adamdarǵa qaraǵanda koronavırýsty aýyr kóteredi.
«Júrek qan-tamyr júıesinde patologııasy bar patsıentterde koronavırýstyń alǵashqy belgileri paıda bolsa birden dárigerge júginý kerek. Eshqashan ózimdi ózim emdep alam dep oılamańyzdar. Mundaı adamdarda pnevmonııa jedel órshıdi. Aýyr kóteredi. Máselen qaıtys bolǵandardyń jartysynda artenıaldy gıpertonııa bolǵan», - dedi ol.
Sonymen qatar Mahabbat Bekbosynova mundaı adamdar jedel járdem kelgenshe ne isteýi kerektigin túsindirdi.
«Arterıaldy qysymdy ólsheý kerek. Qazir adamdardyń kóbi úıinde-aq tonometrmen qysymyn ólsheı alady. Eger qysym joǵary bolsa jantaıyp demalǵan abzal. Al patsıentte mundaı jaǵdaıda mindetti túrde «Kaptoprıl» bolýy tıis», - dep túıdi Mahabbat Bekbosynova.


text:
Aýdym-sazyň saglyga täsiri
Ata-babalarymyz ir döwürlerden bäri aýdym-saza aýratyn hormat-sarpa goýup gelipdir. Mälim bolşy ýaly, onuň keramatly güýjüne ynanan pederlerimiz aýdym-saz bilen diňe toýuny toýlaman, eýsem, birnäçe uruşlaryňdyr jeňleriň hem öňüni alypdyrlar. Çagakam okan şeýleräk rowaýatym ýadyma düşýär. Gadym zamanlarda Günüň öňi ýygy-ýygydan tutulyp, howa üýtgäp ugrapdyr. Şonda uly hanlyklaryň birinde han müneçjimleri ýygnap, maslahat edýär. Han bolup geçýän ýagdaýyň sebäbini soranda, olar soňky wagtlarda ýurtda şahyr-bagşylaryň juda köpelýändigini, tebigatdaky üýtgeşmeleriňem şondan bolup biljekdigini aýdýar. Maslahatdan soňra hanyň buýrugy bilen ýurduň ähli bagşy-sazandalarydyr şahyrlaryny bir ýere jemläp, jeza bermekçi bolýarlar. Ana, şonda Mahmyt Gaýyby diýen şahyr hanyň öňünde meşhur «Gelende bardyr» atly goşgusyny okaýar:
Saz bilen söhbede ýaman diýmäňler,
Adam, Howa dünýä gelende bardyr.
Abyl bile Kabyl ene garnynda,
Olar hem dünýäge gelende bardyr.
Muny diňlän han öz ýalňyşyna düşünip, olary jezalandyrmaga derek ählisini halat-serpaý bilen öýlerine ýollapdyr.
Hawa, aýdym-saz has ir döwürlerden bar bolup, dini ynançlara görä, hatda Allatagala bedene jany hem saz bilen salypdyr.
Nähilidir bir iş bilen meşgullanan pursatlarymyzda, ýolda wagtlarymyz bize ýaraýan, göwnümizi göterýän aýdymlary ýa-da sazlary diňlemek ruhy saglygymyza, onuň netijesinde hem fiziki saglygymyza oňaýly täsir edýär. Köpleriň bilşi ýaly, aýdym diňlemek adamyň gündeki ýadawlygyny unutmagyna, işe başlamazdan öň aýdym diňlemek endigi bolsa, onuň işine has höwesli başlamagyna peýdalydyr. Mundan başga-da, aýdym-sazy köp diňleýän adamlaryň ýatkeşligi beýleki ynsanlaryňkydan görnetin parhlanýar.
Käte nämedir bir zat ýat tutmakçy bolnanda, ýuwaşjadan aýdymyň sesini goýberip synanyşylsa has netijeli bolýar. Belki-de, diňleýän aýdymlarymyzy juda çalt ýat tutmagymyz hem şonuň üçindir. Käbir ynsanlar bolsa ýatda saklamasy zerur bolan zatlary aýdym ýaly hiňlenip ýatda saklaýarlar. Aýdym-sazyň özboluşly ses tolkuny ynsan kalbynyň urgulary bilen birleşip, köplenç dartgynlylyk ýagdaýyndan hem halas edýär. Şonuň üçin-de ony käbir psihologlar öz bejergilerinde ulanýandyr. Aýdym diňlemek, edil şonuň ýaly-da, dürli görnüşli, köplenç ýagdaýda akgynly sazlary diňlemek adamyň pikirlenişini ýokarlandyryp, döredijilik ukybyny ýüze çykarmakda örän peýdalydyr. Aýdylan şunça peýdaly taraplaryndan başga-da, käte gijelerine uklap bilmedik wagtlaryňyzda hem aýdym-saz diňlemek size kömek edip biler. Güýçli depginli däl-de, pessaý akymly aýdymlar çalt rahatlandyryp, gündizki iş-aladalary unutdyrýar. Hatda onuň bedeniň dürli kesellere garşylyk güýjüni, ýagny immunitetini hem ýokarlandyrýandygy alymlar tarapyndan subut edilendir. Elbetde, edil aýdym diňlemegiň saglygymyzda, ylaýta-da, ruhy saglygymyzda peýdaly bolşy ýaly, aýdym aýtmagyň, hiňlenmegiň hem örän köp peýdaly taraplary bardyr. Aýdyma hiňlenmek ýaşaýşa bolan höwesiňi artdyryp, has hyjuwly ýaşamagyňy sazlaýar. Bu hem öz gezeginde birnäçe hassalyklaryň öňüni almakda peýdaly. Bulardan başgada, aýdyma hiňlenmek gan basyşymyzy sazlap, ýüregimizi berkidýär. Onuň ganymyzdaky kislorodyň mukdaryny artdyrýandygy, stres garmonyny azaldýandygy, ünslüligimizi güýçlendirip, sesimiziň hem üýtgemegine, ýagny sazlaşykly owaza eýe bolmagyna täsir edýändigi alymlar tarapyndan subut edilendir.
Halkymyz häzirki döwürde özboluşly aýdym-saz sungaty bilen dünýä halklarynyň uly gyzyklanmasyna eýe bolýar. Ähli işiň sakasynda saglygy goýan ata-babalarymyzyň her bir edim-gylymy, däp-dessury uly manydan doludyr. Muňa aýdyňlygy bilen düşünýän hormatly Prezidentimiz hem milliligimizi ösdürip, dünýä ýaýmakda taýsyz tagallalary edýär. Gahryman Arkadagymyzyň aýdym-saza bagyşlap ýiti zehininden, paýhasyndan döreden kitaplarynyň dünýä dillerine terjime edilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Öňdengörüjilikli syýasaty bilen Watanymyzy sagdynlygyň mesgenine öwren milli Liderimiziň saýasynda bagtyýar döwrümizi, berkarar döwletimizi wasp edýän aýdym-sazlaryň sesi belentden ýaňlanýar. Elbetde, şeýle hyjuwdan, söýgüden, bagtdan doly aýdymdyr sazlar bolsa, ynsan saglygyna özboluşly täsirini ýetirýär. Goý, ýurdumyzy bagtyýarlygyň, sagdynlygyň mesgenine öwren, aýdym-saza, medeniýete, sungata uly sarpa goýýan hormatly Prezidentimiziň jany sag, başy dik, tutýan tutumly işleri hemişe rowaç bolsun!
Tagangül SEÝITMÄMMEDOWA


text:
Geçen aý täjik resmileri tarapyndan alnyp gaçylyp, gynamalara sezewar edilendigini öňe sürýän tanymal oppozision aktiwist 2020-nji ýylda Täjigistanda geçiriljek prezident saýlawlarynda prezident Emomali Rahmonyň uly ogluny goldamagy üçin özüne basyş edilendigini aýdýar.
Täjigistanda gadagan edilen “Group 24” atly oppozision hereketiň agzasy Şarofiddin Gadoýew bu barada Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna interwýu berdi we Niderlandlaryň Amsterdam şäherinde žurnalistler bilen geçiren duşuşygynda aýtdy. Ol bu ýurtda bosgunlyk statusyna eýedir.
Aktiwist žurnalistlere beren maglumatyna görä, täjik Milli Howpsuzlyk döwlet komitetiniň başlygy Saimumin Ýatimow oňa “Täjigistana Group 24 hereketiniň 17 sany öňki agzasynyň dolanandygyny aýdypdyr. Şeýle-de, ol sen bu topara ýolbaşçylyk edip, 2020-nji ýylda geçiriljek prezident saýlawlarynda Rustam Emomalini goldarsyň” diýipdir.
Täjikleriň ençemesi 1992-nji ýyldan bäri Täjigistany dolandyrýan Rahmonyň 31 ýaşyndaky ogluny özüniň halaýan mirasdüşeri hökmünde köpçülige tanyşdyrmagynyň mümkindigine ynanýar. Rahmonyň ogly 29 ýaşynda Duşenbäniň häkimi wezipesine bellenilipdi.


text:
2020-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Hatyra güni mynasybetli «Mukaddes hakyda» atly sergi gurnaldy. Serginiň açylyşyna ýurdumyzyň tanymal alymlary, medeniýet işgärleri, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarydyr talyplary gatnaşdylar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen şehit bolanlaryň hatyrasy belent tutulýar. Her ýylyň 6-njy oktýabry – Hatyra güni şu asylly ýörelgeler döwlet derejesinde dowam edýär. 1948-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 6-njy oktýabryna geçilen gijede bolan ýer titremesi Aşgabat şäherini we onuň töweregini weýrançylyga öwrüpdi. Şol gün müňlerçe adam harabalyklaryň aşagynda galdy. Adam ýitgilerinden başga döwlet täsin arhitektura ýadygärliklerini, köpsanly ýazuw çeşmelerini, arheologik tapyndylaryny we etnografik gymmatlyklary ýitirdi. Bu tebigy heläkçilik häzirki güne çenli nesilleriň hakydasynda ýaşaýar.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Hatyra gününe bagyşlanan «Mukaddes hakyda» atly sergi gurnaldy. Sergi birnäçe bölümden ybarat bolup, muzeýiň gaznalarynda saklanylýan gymmatlyklar görkezildi. Sergi hormatly Prezidentimiziň parasatly sözleri, türkmen zergärleriniň ajaýyp sowgatlyk eserleri bilen başlanýar. Sergide Aşgabat şäheriniň ýer titremesinden öňki durkuny görkezýän fotosuratlar öz beýanyny tapýar. Şeýle-de Aşgabat şäheriniň şol wakadan soňky pajygaly keşbi fotosuratlaryň üsti bilen beýan edilýär. Tebigy apatdan aman galanlaryň bu heläkçilikden ejir çeken adamlary halas etmekde görkezen gaýduwsyzlyklary, agyr günlerde kömege gelen lukmanlaryň bitiren hyzmatlary baradaky fotosuratlar görkezilýär. Halk bu pajygaly ýagdaýy ýeňip geçip, paýtagtymyzyň ajaýyp keşbini dikeltdi. Hormatly Prezidentimiziň ýadawsyz aladasy netijesinde Merkezi Aziýanyň merjenine öwrülen häzirkizaman ak mermerli Aşgabadyň keşbini görkezýän fotosuratlar serginiň bezegine öwrüldi. Bular ajaýyp binalar, medeni we dynç alyş seýilgähleri, şeýle hem arhitektura ýadygärlikleri görnüşindäki sowgatlyk kompozisiýalary bolup durýar.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Hatyra gününe bagyşlanyp gurnalan «Mukaddes hakyda» atly sergini muzeýiň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açdy. Soňra Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutynyň uly ylmy işgäri Kakajan Baýramow, Türkmenistanyň Çeperçilik akademiýasynyň amaly-haşam sungaty fakultetiniň sungaty öwreniş kafedrasynyň uly mugallymy, Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri Azat Annaýew, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň jemgyýeti öwreniş kafedrasynyň uly mugallymy Täçnabat Paýtykowa, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynyň 1-nji derejeli kitaphanaçysy, Türkmenistanyň medeniýetde at gazanan işgäri Oguljemal Orazdurdyýewa çykyş etdiler.


text:
MÖHÜM WEZIPELER ÜSTÜNLIKLI ÇÖZÜLMELIDIR
5-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň, käbir ministrlikleriň ýolbaşçylarynyň, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzyň sebitlerini we paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, özgertmeler maksatnamalaryny amala aşyrmak, milli saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmek bilen baglanyşykly meselelere, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşyna, milli...


text:
25-nji iýunda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda ýuwujy serişdeleri öndürýän täze kärhana açylyp ulanylmaga berildi. “Bagtly zamana” hojalyk jemgyýetiniň bu häzirki zaman kärhanasynda önümçilik desgalaryndan başga-da, rezerwuarlar parky, çig mal saklanýan ammar, taýýar önümler ammary, önümler gaplanylýan binalar we beýleki kömekçi desgalar ýerleşýär.
Desganyň taslamasy Italiýanyň “Mersina” kompaniýasy tarapyndan ýerine ýetirildi. Taýýar önümi gaplamak işi hem “Essegi” italýan kompaniýasynyň enjamlary arkaly berjaý ediler.
Taýýar önümi gaplaýan bölümde oturdylan enjam elde we awtomatik usulda ýuwmaga niýetlenen serişdeleriň sagatda 5 tonnasyny gaplamak kuwwatyna eýedir. Şol enjam arkaly taýýar önümler 1; 3; 6; 9 kilogramlyk polietilen gaplara gaplanylýar.
Kärhanada öndürilýän önümler “Ak nur” haryt nyşany bilen içerki we daşarky bazarlara ýetirilip başlandy.


text:
Ali Larijani parlament derňewiniň Mehdi Karrobiniň bazar güni aýdan aýyplamasyna esas tapmandygyny aýtdy.
Halkara günä geçiş guramasy Orsýeti aktiwistleri “awlamagy” bes etmäge çagyrýar
Halkara günä geçiş guramasy halkara jemgyetçiligini Orsýete “adam hukuklary aktiwistlerini awlamagy bes etmegi üçin” basyş görkezmäge çagyrdy.
Bu çagyryş Çeçenistanda iki sany belli hukuk goraýjy öldürilenden soň ýaňlandy.
Zarema Sadullaewa hem onuň adamsy Alik Žabrialiowyň ölüminden bir aý öň çeçen hukuk goraýjysy Natalýa Estimirwa öldürilipdi.


text:
13-nji iýunda Ukrainanyň içeri işler ministri Arsen Awakow hökümet güýçleriniň Mariupol şäheriniň baş administratiw edarasynyň depesinde Ukrainanyň milli baýdagyny dikendigini habar berdi. Bu beýannamanyň separatistler tarapyndan inkär edilendigi barada häzirlikçe hiç hili maglumat ýok.
Mariupol ugrundaky söweşlerde bäş pitneçiniň we Ukrainanyň hökümet güýçlerinden-de azyndan iki adamyň wepat bolandygy aýdylýar.
Awakow ukrain goşunlarynyň şähere basyş edip başlandygyny yglan edenden soň pitneçiler hökümet güýçleriniň esgerlerini alyp barýan harby ulagy partladandyklaryny we bu hüjümde köpsanly ukrain esgerleriniň ýaralanandygyny habar berdiler.
Donetsk regionynyň ululygy boýunça ikinji ýerde durýan şäheri bolan Mariupol Ukrainanyň günorta-gündogarynda, ýagny Orsýet bilen aradaky serhetden ýurduň beýleki böleklerine barýan iň uly ýoluň ugrunda ýerleşýär.
Serhetden geçen tanklar
Awakow hökümet güýçleriniň ýurduň Orsýet bilen aradaky serhediniň 120 kilometrlik liniýasyny-da gozgalaňçylaryň elinden alandygyny köpçülige ýetirdi.
Interfaks agentligi, Ukrainanyň Goranmak ministrligine salgylanyp, uly mukdarda ok- ýaraglary alyp barýan 40-dan gowrak gozgalaňçynyň Donetsk regionynyň Stepanowka obasynyň golaýyndaky söweşde öldürilendigini habar berdi. Ministrlik 12 sany ulagyň sandan çykarylandygy, şol sanda iki sany bronly harby tehnikanyň, iki tankyň we iki ýük maşynynyň ýok edilendigini mälim etdi.
Bu maglumat häzirlikçe garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklananok.
12-nji iýunda Ukrainanyň içeri işler ministri Arsen Awakow Orsýetden birnäçe söweş tanklarynyň Ukrainanyň serhedini kesip, Ukrainanyň giňişligine aralaşandygyny aýtdy.
“Aňtaw we degerli gulluklaryň maglumatlary Orsýet Federasiýasynyň parahatçylyk prosesi goldaýandygy barada we döwlet serhedini pugtalandyrmagy buýrandygyny aýtmagyna garamazdan, soňky üç günüň dowamynda Orsýet Federasiýasy tarapyndan, hususan-da, Dýakowo obasynyň golaýyndaky terrorçylaryň elindäki geçiş nokatlaryndan harby kolonnalaryň Ukraina girýändigini görkezdi”.
Resmi gepleşik
Kiýew Orsýetiň üç tankynyň we birnäçe harby ulagynyň Ukrainanyň gündogar serhedini kesip geçmegi barada aýtmagynyň yz ýany, 12-nji iýunda, Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen telefon arkaly söhbetdeş bolup, Orsýetiň pitneçileri goldap, öz territoriýasyndan Ukraina ýaragly adamlary we söweş tehnikasyny ibermegi bilen baglanyşykly protest bildirdi.
Telefon söhbetdeşliginde Poroşenko şeýle aksiýalary “ýolberilmesiz” diýip atlandyrdy.
Orsýet Ukrainanyň kanuny hökümetine garşy urş alyp barýan pitneçilere assyrynlyk bilen Orsýetiň söweş tanklarynyň we beýleki söweş enjamlarynyň berilýändigini ret edýär.


text:
Eýranyň bir harby resmisi Natanz ýadro desgasynyň golaýynda urlup ýykylan adamsyz uçaryň Eýranyň demirgazygyndaky öňki sowet respublikasyndan uçurylandygyny aýtdy.
Brigada generaly, Eýranyň ýaragly güýçleriniň baş ştabynyň komandiriniň orunbasary Massud Jazaýeri Tähranyň ýarym resmi «Fars» habar gullugyna beren gürrüňinde anyk haýsy ýurdy nazarda tutýandygyny aýtmady.
Emma ol Tähranyň, eger kompensasiýa çäresini görmese, ol ýurduň adyny aýtjagyny aýtdy.
Eýranyň rewolýusiýa gwardiýasy 25-nji awgustda Natanzyň golaýynda Ysraýylyň adamsyz uçaryny urup ýykandygyny aýdypdy.
Bakuwdaky resmiler ol dronuň Aberbaýjanyň territoriýasyndan uçurylandygyny ret etdiler we munuň heňe gelmeýän prowakasiýadygyny aýtdylar.


text:
Türkmenistan aragatnaşyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrýandygyny resmi derejede yglan edýär, halkara sergilerini geçirip, jemgyýeti ösen aragatnaşyk tehnologiýalar barada habarly edýär. Ýaňy-ýakynda merkezden uzakda ýerleşýän ýaşaýyş nokatlary aragatnaşyk hyzmatlary bilen üpjün etmek üçin ýurduň ilkinji kosmiki emeli hemrasy “Türkmenälemi 52” sputniginiň ulanylyp başlanandygy habar berildi. Resmi maglumatlarda Ahal we Balkan welaýatlarynyň uzak künjeklerinde ýerleşýän obalarda ýokary hilli telefon aragatnaşygynyň boljakdygy aýdyldy.
Edil häzir Türkmenistanda merkezden uzakdaky ýaşaýyş nokatlarda telefon aragatnaşygynyň hili nähili?
Azatlyk Radiosynyň bu sowalyna türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew jogap berdi.


text:
Türkmenistanyň resmi topary Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýada serhetleri dolandyrmak boýunça programmasynyň çäginde Daşkentde geçirilen seminara gatnaşdy. Bu barada Türkmenistanyň döwlet migrasiýa gullugyna salgylanyp, Trend neşri habar berýär.
Ýewropa Bileleşiginiň resmi websaýtynda çap bolan maglumata görä, seminar Migrasiýa boýunça halkara guramasynyň (МОМ) gatnaşmagynda geçirilipdir.
Seminaryň maksadynyň statusy kesgitlenmedik migrantlaryň şahsyýetini anyklamak, olary ýerleşdirmek we yzyna gaýtarmak boýunça halkara we ýewropa tejribeleri bilen tanyşdyrmakdan ybaratdygy habarda aýdylýar.
Daşkentdäki duşuşykda döwlet serhetlerinde bikanun migrasiýa garşy göreş boýunça edaralaryň arasyndaky hyzmatdaşlyga esasy üns berlipdir. Çäräniň netijesinde Ýewropa Bileleşiginiň bilermenleriniň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň milli kanunlaryny halkara standartlaryna görä kämilleşdirmek boýunça öz rekomendasiýalaryny işläp düzmegine garaşylýar.


text:
Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, aktiwistler 5 günden 15 gün aralygynda türmä basylypdyrlar.
Prezidentlik saýlawlaryna gatnaşan oppozisiýanyň 9 kandidatynyň 7-si ýekşenbede tutulanlary bäri wagtlaýyn tussaghanada galýarlar. Belarusyň adalat ministri Wiktor Golowanowyň sözlerine görä, Minskdäki protestlere kömek eden syýasy partiýalaryň dargadylmagy hem mümkin.
Düýn oppozisiýa toparlary “raýdaşlyk kompaniýasyny” geçirenden soňra, elleri şemli onlarça adam Minskdäki wagtlaýyn tussaghananyň daşyna ýygnandy.
Düýn ABŞ-nyň prezident administrasiýasynyň metbugat wekili Robert Gibbs “Amerikanyň Birleşen Ştatlary Belarusyň hökümetiniň demokratik prosese zyýanly hereketlerini berk ýazgarýar” diýdi.


text:
NATO-nyň wekilleri 20-nji aprelde Brýusselde orsýetli kärdeşleri bilen täzeden gepleşiklere başladylar. Bu gepleşikler, Orsýet Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp alansoň, takmynan iki ýyllap kesilipdi.
Orsýetiň Ukrainadaky konfliktde oýnaýan roly sebäpli 2014-nji ýylyň aprel aýynda iş ýüzünde NATO bilen Moskwanyň arasyndaky ähli graždan we harby hyzmatdaşlyklar kesildi. Bu kararda häzir-de üýtgän zat bolmasa-da, NATO-nyň üstümizdäki aýyň başlarynda bildirmegine görä, kommunikasiýa liniýalary hemişe açyk bolupdyr.
Iki tarapyň arasynda hyzmatdaşlyk üçin forum bolup hyzmat edýän NATO-Orsýet geňeşiniň duşuşygy gatnaşyklary gowulandyrmak üçin ädilen bir ädim hasaplansa-da, ol Orsýetiň Siriýadaky howa kampaniýasy şeýle hem Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň harby uçarlarynyň arasynda Baltika deňzinde dörän soňky hadysalar sebäpli dartgynlylygyň artan mahalyna gabat gelýär.
Gepleşikleriň öň ýanynda NATO-nyň baş sekretary Ýens Stoltenberg duşuşykdan esasy maksat: "pikir alyşmak, aç-açanlyk, öňdengörüjilige goşant goşmak, şeýle-de ukrain meselesini ara alyp maslahatlaşmak" diýdi.
"Biz dialogdan gaçamzok. Aslynda kyn günlerde, dartgynlylygyň ýokary mahallarynda biz dialog möhüm diýip pikir edýäris" diýip, duşuşykdan bir gün ozal Stoltenberg aýtdy.
Gün tertibinde harby hyzmatdaşlgy gowulandyrmak bilen birlikde Owganystanda barýan uruş-da bar.
Birleşen Ştatlaryň harbylary 12-nji aprelde Orsýetiň iki harby uçarynyň halkara suw giňişliklerinde Amerikanyň bir harby gämisiniň üstünden gyrdyryp uçup, "agressiw" uçuş geçirendigini aýtdylar.
18-nji aprelde hem Pentagon Orsýetiň bir söweş uçarynyň Amerikanyň aňtaw uçaryna "howply derejede" ýakynlaşandygyny bildirdi.
Pentagonyň sözçüsi Jeff Dawis 14-nji aprelde Orsýetiň "Su-27" kysymly uçarynyň Baltika deňziniň depesinde halkara suw giňişliklerinde amerikan uçarynyň 15 metrlik golaýyna gelendigini aýtdy.
Gepleşikleriň öň ýanynda Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow NATO bilen Orsýetiň arasyndaky "ynamsyzlygyň" ýeňip geçmesi kyn derejä ýetmegi mümkin diýip duýduryş berdi.
"NATO-Orsýet geňeşi" soňky gezek 2014-nji ýylyň iýunynda duşuşypdy. Ýöne Stoltenberg soňraky ýyllarda hem Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen birnäçe gezek duşuşyk geçirdi.
2002-nji ýylda maslahat organy hökmünde döredilen Geňeşiň işi iki gezek togtadyldy. Onuň işiniň birinji gezek togtadylmagyna sebäp bolan 2008-nji ýylda Orsýet bilen Gürjüstanyň arasyndaky gysga wagtlyk harby konflikt bolupdy.


text:
Ermeni parlamentiniň spikeri Ýerewandaky kanun çykaryjy organyň 1-nji maýda işden çekilen Serž Sarkisýanyň ornuna ýurduň nobatdaky premýer-ministrini saýlamak üçin ses berjekdigini aýtdy.
Spiker Ara Babloýan 26-njy aprelde Ermenistanyň Respublika partiýasynyň häkimiýeti oppozisiýa lideri Nikol Paşinýana tabşyrmak barada barha ýokarlanýan basyşa uçramagy sebäpli ýörite parlament sessiýasynyň geçiriljekdigini yglan etdi.
Emma Sarkisýanyň işden çekilmegine we 25-nji aprelde dolandyryjy Respublika partiýasynyň kiçi hyzmatdaşynyň dolandyryjy koalisiýadan çykmagyna garamazdan, Respublika partiýasy şindi hem 105 orunly parlamentde 58 deputat bilen köplük bolup galýar.
Indiki premýer-ministriň ornuna geçmek üçin öz kandidatlygyna goldaw almaga çalyşýan Nikol Paşinýan 26-njy aprelde beýleki parlament fraksiýalary bilen hem duşuşdy.
Oppozisiýadaky bir blok 25-nji aprelde özleriniň bu wezipä kandidat hökmünde resmi ýagdaýda Paşinýany hödürlejekdigini yglan etdi.
Emma Paşinýanyň ýolbaşçylygyndaky oppozisiýa ýaranlygynyň Paşinýany Ermenistanyň indiki premýerligine saýlamak üçin parlament sesleri ýeterlik däl.
Munuň üçin ähli oppozision deputatlaryň we we Respublika partiýasyndan saýlanan kanun çykaryjylaryň azyndan alty sanysynyň Paşinýanyň kandidaturasyna ses bermegi gerek.
Paşinýan 26-njy aprelde parlamentdäki ikinji uly köplük bolan fraksiýanyň – oppozisiýadaky Tsarukýan ýaranlygynyň lideri Gagik Tsarukýan bilen duşuşandygyny aýtdy.
Tsarukýanyň ýolbaşçylygyndaky Abadançylykly Ermenistan partiýasy 25-nji aprelde öz agzalaryny köçelere çykyp, Paşinýanyň protest hereketini goldamaga çagyrdy. Emmam bu partiýa entek öz parlamentdäki deputatlarynyň mejlis ses berişliginde Paşinýany goldap ses berjegini resmi taýdan yglan etmedi.
Tsarukýan 26-njy aprelde öz parlament fraksiýasynyň eýeleýän resmi pozisiýaysyny gepleşikler tamam bolandan soňra mälim etjekdigini aýtdy. Ol “bir zat açyk aýdyň, biz öz gelen kararymyzda öz halkymyzyň sesinden, halkymyzyň isleginden ugur alarys” diýdi.
Ermenistanyň Rewolýusiýa federasiýasy, daşnaksutýunçylar bolsa, dolandyryjy koalsiýadan çykanyndan soň, parlament“halkyň ynanýan,bil baglaýan” premýer-minsitrini saýlamaly diýdi.
Daşnaksutýunçy kanun çykaryjylaryň birnäçesi 25-nji aprelde il ortalaýyn Paşinýana hem-de onuň soňky iki hepde bäri öňüni çekýän köçe protestlerine goldaw bildirdi.
Şu aralykda Ermenistanyň dolandyryjy respublika partiýasynyň iki sany esasy resmisi, daşary işler ministriniň wezipesini ýerine ýetirýän Edward Nalbandýan we premýer-ministriň orunbasary Armen Geworgýan Moskwada resmiler bilen duşuşyp, ýerewandaky syýasy krizisiň täsirlerini ara alyp maslahatlaşýar.
Emma Nalbandiýan 26-njy aprelde Azatlyk radiosynyň Ermeni gullugynyň Moskwadaky duşuşygyň gün tertibi hem-de haýsy resmiler bilen duşuşýandygy barada beren soragyna jogap bermekden ýüz öwürdi.
Nalbandýan bilen Geworýanyň Moskwa sapary Respublika partiýasynyň agzalarynyň 25-nji aprel güni giçlik Sarkisýan we iş başyndaky premýer-ministr Karen Karapetýan bilen duşuşygynyň yz ýanyna gabat geldi.
Respublika partiýasy bu duşuşykdan soň Sarkisýany partiýa başlygy wezipesinden aýryp, onuň ýerine başga ýolbaşçy bellejekdigini yglan etdi, emma täze lideriň aýdy aýdylmady.Şeýle-de bu partiýa özüniň Paşinýan bilen “islendik meseläni” ara alyp maslahatlaşamaga taýýardygyny, şeýle-de hiç bir şert goýmajakdygyny aýtdy.
Oppozisiýadaky Raýat şertnamasy partiýasyna ýolbaşçylyk edýän Paşinýanyň goldawçylary 26-njy aprelde hem öz köçe protestlerini dowam etdirdiler.


text:
14 Qazan, 2019 Aımaqtar
Jýalyda sý elektr stansasynyń qurylysy júrgizilýde
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev óziniń «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda damýdyń dara baǵyttaryn aıqyndap bergeni belgili. Ásirese, ekonomıkany ártaraptandyryp, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa erekshe kóńil bólingenin aıta ketý kerek. Osy oraıda Jambyl oblysyndaǵy Jýaly aýdanynda da jemisti jumystar jandanýda.
-Memleket basshysy shıkizatqa baılanǵan mentalıtetten bas tartyp, ekonomıkany ártaraptandyrýdy tapsyryp otyr. Osy rette ústimizdegi jyldyń segiz aıynyń qorytyndysy boıynsha aýdanymyzdyń jalpy óńirlik óniminiń kólemi byltyrǵy jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 33,3 paıyzǵa artyp otyr.
Búgingi kúnge tirkelgen 4487 shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń ishindegi jumys jasaıtyndarynyń úlesi 92,4 paıyzǵa jetti.
«Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda aǵymdaǵy jyldyń segiz aıynda 91 mıllıon 422 myń teńgege alty jańa joba, 29 jasqa deıingi jastar arasynda 32 500 mıllıon teńgege 15 joba iske asyrylýda. «Bıznestiń jol kartasy -2020» baǵdarlamasy aıasynda paıyzdyq mólsherlemesi sýbsıdııalanatyn nesıe alý jáne ınfraqurylymdy damytý maqsatynda aýdannyń aýyldyq okrýgterinen kelip túsken usynystar (jobalar) qaralyp, naqty 6 jobamen jumystar júrgizildi. Sonyń nátıjesinde «Damý» kásipkerlikti damytý qorynyń qoldaýyna ıe bolyp, barlyǵy 80,4 mıllıon teńge nesıege qol jetkizildi. (Indıkator boıynsha jospar 9-aıǵa 34,2 mıllıon teńgege mejelengen bolatyn,-deıdi Jýaly aýdanynyń ákimi Narbaı Ergebekov.
Jalpy, Jýaly aýdanynda «Bıznestiń jol kartasy -2020» baǵdarlamasy aıasynda kepildik berý baǵyty boıynsha 5 joba ótip, «Damý» qorynan 112,0 mıllıon teńge nesıege qol jetkizilipti. Al kepildik berý 17 mıllıon teńgeni qurap otyr. Bul árıne, bıznes qurylymdary úshin tıimdi tetik.
Taǵy bir aıta keterligi, Jýaly óńirinde shaǵyn kásipkerlikten bólek aýqymdy jobalarǵa da basymdyq berilýde. Mysaly, «QazGıdroOpereıtıng» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi tarapynan «Kóksaı» kanalynyń boıynan quny 5,2 mıılıard teńgeni, qýattylyǵy 18 mVt quraıtyn kishi sý elektr stansııasynyń qurylysy júrgizilýde. Jobany tolyqtaı iske qosý kelesi jylǵa josparlanýda.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Talǵar ózeninde balyq nege qyryldy – Qazgıdromet synama nátıjesin aıtty
Qazgıdromet RMK Almaty oblysy Talǵar ózeninde balyq qyrylǵan ózen sýynyń qorytyndy taldaýyn jarııalady, – dep jazdy QazAqparat.
BAQ-ta jáne «Facebook» jelisinde Almaty oblysy Bazarkeldi aýyly janyndaǵy Talǵar ózeninde balyqtardyń qyrylýy men sýdyń qaraıýy týraly taralǵan beıneaqparat boıynsha 27 mamyrda «Qazgıdromet» RMK qalalyq fılıaly zerthanasynyń mamandary 3 núktede jospardan tys sý synamalaryn aldy.
«Sýdaǵy ottegi tutynýynyń bıohımııalyq taldaýy 5 táýlik boıy qalypty mólsherde bolǵan (0,8-1,0 mg/dm3). Birinshi taldaý nátıjeleri boıynsha sý temperatýrasy 25,1-26,4 ºC bolǵan. Sýtegi kórsetkishi 8,1-8,2, sýda eritilgen otteginiń shoǵyrlanýy qalypty mólsherde jáne 7,4-7,7 mg/dm3 dıapazonynda, túsi – 6-7 gradýs, móldirligi – 20 sm, ıisi – 1 ball, tabıǵı sýǵa tán emes ıis (qı ıisi) seziledi», – dep málim etti «Qazgıdromet» RMK.
Iaǵnı sý quramynda ýly hımııalyq zattar joq. Eske sala ketsek, osyǵan deıin jergilikti turǵyndar Talǵar ózeninde balyqtar qyrylyp jtatqanyn aıtyp dabyl qaqqan. Ekologııalyq belsendi Olga Gýmırova vıdeony Facebook paraqshasynda jarııalady.
QR Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Orman jáne mal sharýashylyǵy komıtetiniń baspasóz hatshysy Sáken Dildahmettiń aıtýynsha, 27 mamyrda Almaty oblysy Qapshaǵaı qalasy terrıtorıaldyq ınspekııasynyń memlekettik ınspektorlary oqıǵa ornyna baryp, tekserý júrgizgen.
Odan bólek sýdyń sapasyn anyqtaý úshin «Kazgıdromet» RMK qyzmetkerleri zerthanalyq synama aldy. Osyǵan uqsas oqıǵa Almatyda 26 naýryzda bolǵan edi. 28 panfılovshylar parkinde 20-30 kepter qyrylyp qalǵan. Qala turǵyndary qustar dezınfekııalyq zattardan ýlandy degen boljam aıtty. Alaıda, Ulttyq referenttik ortalyq mamandary olardyń ólimine qatysty shyǵarǵan qorytyndyda hımııalyq ýlanýdy joqqa shyǵardy.
«Qus tumaýy, Nıýkasl indeti, orbıtoz, hlamıdıoz, pasterıoz sııaqty ınfekııalyq aýrýlar joq ekendigi anyqtaldy. Qustardyń aǵzasynan aýyr metall tuzdary, hlor tabylmady», – dedi ortalyq mamandary.


text:
Halkara «Booker» baýragynyň guramaçylary şu ýylky baýraga hödürlenjek dalaşgärleriň uzyn sanawyny mälim etdiler. Baýragyň web sahypasynda habar berlişi ýaly, uzyn sanawda 13 eser bar. Sanaw 2019-njy ýylyň 1-nji oktýabryndan 2020-nji ýylyň 30-njy sentýabryna çenli Beýik Britaniýada ýa-da Irlandiýada neşir edilen we neşir edilmegine garaşylýan 162 romandan saýlandy.
Bu ýylky «Booker» baýragynyň uzyn sanawyna Daýan Kuk (ABŞ), Sisi Dangarembga (Zimbabwe), Awni Doşi (ABŞ), Gabriel Krause (Beýik Britaniýa), Hillary Mentel (Beýik Britaniýa), Kolum Makkenn (Irlandiýa/ABŞ), Maaza Mengiste (Efiopiýa/ABŞ), Duglas Stýuart (Şotlandiýa/ABŞ), Kaýli Rid (ABŞ), Brendon Taýler (ABŞ), Enn Taýler (ABŞ), Sofi Word (Angliýa) we Si Pem Çžan (ABŞ) dagy girizildi. Bu ýylky baýragyň dalaşgärleriniň gysga sanawy 15-nji sentýabrda çap ediler, ýeňijisi bolsa, noýabr aýynda yglan ediler.
«Booker» baýragy iňlis edebiýatynda iň abraýly baýraklaryň biri bolup, 1969-njy ýyldan bäri berilýär. Ilki-ilkiler ony almak üçin awtor Milletler Arkalaşygy ýurtlarynyň birinden, Irlandiýadan ýa-da Zimbabweden bolmalydy. 2013-nji ýylda «Booker»-iň baýrak gaznasy ýazyjynyň raýatlygyna garamazdan, baýrak bermek kararyna geldi. Ýöne kitabyň iňlis dilinde ýazylmagy we Angliýada neşir edilmegi onuň ýeke-täk şerti boldy. Gysga sanawdakylaryň her birine 2500 funt sterling berlip, kitaplaryny ýörite neşir etdirmäge ygtyýar alarlar. Baýragyň eýesi bolsa 50,000 funt sterlinge eýe bolup, halkara derejesinde ykrar ediler.
«Booker»-iň uzyn sanawy mälim edildi
Halkara «Booker» baýragynyň guramaçylary şu ýylky baýraga hödürlenjek dalaşgärleriň uzyn sanawyny mälim etdiler. Baýragyň web sahypasynda habar berlişi ýaly, uzyn sanawda 13 eser bar. Sanaw 2019-njy ýylyň 1-nji oktýabryndan 2020-nji ýylyň 30-njy sentýabryna çenli Beýik Britaniýada ýa-da Irlandiýada neşir edilen we neşir edilmegine garaşylýan 162 romandan saýlandy.