text:
Álemdegi eń baı ınternet saýda platformasy Amazon-nyń negizin qalaǵan Djefrı Bezosty bilesizder. Mıllıarder. Tehnokrat. Internet saýdadan bólek 2000 jyly “Blue Origin” atty jeke kompanııa qurǵan. Maqsaty ǵaryshty zertteý.
2021 jyly 21 shildede Djefrı Bezostyń “Blue Origin” kompanııasy 6 týrısti ǵaryshqa shyǵarmaqshy. Qazir kompanııa jasap shyǵarǵan “New Shepard” ǵarysh zymyrany synaqtan ótip jatyr. Kompanııa 15 ret kezekti synaǵyn sátti ótkizdi. Bul raketanyń ereksheligi týrıster otyrǵan kapsýlany 115 km bıiktikke alyp ushady. Dittegen núktege jetkende kapsýladan bólinip, ushqan jerine qaıtadan qonady. “SpaceX”-tyń kóp ret qoldanýǵa bolatyn “Falcon9” raketasy ispettes. Raketadan bólingen týrıster mingen kapsýla ǵaryshta qalyqtap, aınalyp ushyp, qaıtadan jerge qaraı quldılaıdy. Tıisti núktege jetkende parashıýtter ashylyp jerge qonady.
Negizi AQSh armandar oryndalatyn el degen atyna laıyqty memleket. Tili baı, tarıhy tereń el ǵoı. Bulardyń baılary da aqyldy adamdar ózi. Bizdiń baılar jarysa meshit salady. Kezindegi Osman ımperııasynyń meshit salyp jarysqan pashalary sekildi. AQSh-tyń baılary ǵaryshty zertteýge, ǵylymǵa, tehnokrattarǵa ınvestıııa quıady. Adamnyń oıyna kelmeıtin dúnıelerdi iske asyrady. Úkimetten de kómek suramaıdy. Kedergi keltirmeseń boldy bastysy.
Sonymen Djefrı Bezostyń “Blue Origin” kompanııasyn nazarda ustańyzdar. 2021 jyly ǵaryshqa týrıst alyp ushqan jeke kompanııa retinde taǵy bir adamzat balasynyń tarıhyn jazady. Tarıhty jazýyn jazady ǵoı. Bular bizdiń “Baıqońyrdy” Roskosmospen qosa tirideı óltiretin boldy. Bul aksıoma.
“NASA” men “SpaceX”-ti bylaı qoıǵanda jeke kásipkerlerdiń kompanııalary bizdiń tutas memlekettik baǵdarlamalarymyzdy basyp ozdy. Alysqa ketti. Bulaı jalǵasa berse “Vechno dogonıaıýıı” ekonomıkasy bar eldiń deńgeıinde qala beremiz. Bunyń basqa joly joq.
Baýyrjan SERIKBAEV,
"Adyrna" ulttyq portaly


c: text/html

text:
Rıdderde órtten zardap shekkenderge jańa turǵyn úılerdiń kilti tabystaldy
NUR-SULTAN. Qazaqparat - Rıdderdegi orman órtinen zardap shekkenderge arnalǵan úılerdiń qurylysy Úkimet belgilegen merzimnen buryn aıaqtaldy, dep habarlaıdy ShQO ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.
Kóktemde Rıdderde jalpy aýdany 290 gektardy sharpyǵan órt bolyp, sonyń saldarynan 272 gektar orman men 30-dan astam turǵyn úı janyp ketti. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev zardap shekken turǵyndarǵa kómek kórsetý jónindegi jumysty jeke baqylaýyna aldy. Al, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov «Botanıka» aýdanynan zardap shekkenderge arnalǵan bir qabatty 30 úı jáne jergilikti kópbalaly otbasylar úshin taǵy 2 úı salýdy tapsyrdy.
24 mamyr kúni QR Premer-mınıstri Asqar Mamın órtten zardap shekkendermen kezdesken bolatyn. Sol kezde ol úılerdiń qurylysyn 15 tamyzǵa deıin aıaqtaýdy tapsyryp edi. Biraq, júrgizilgen qarqyndy jumystyń nátıjesinde qurylys merzimnen buryn aıaqtaldy. Sonymen qatar, barlyq jańadan qonystanýshylarǵa aldyn ala ornatylǵan as úı jıhazy syılyq retinde berildi.
Danıal Ahmetovtiń tapsyrmasy boıynsha, ShQO ákiminiń orynbasary Azamat Muhamedchınov órtten zardap shekken 11 otbasy men kópbalaly bir otbasyna úıdiń kiltterin tabystady. Qalǵan 20 otbasy jańa úılerine jaqyn ýaqytta kiredi.
Jańa turǵyn úı kiltterin tabystaý rásiminen keıin A.Muhamedchınov jańa qonystanýshylardy Qurban aıt meıramymen quttyqtap, ár shańyraqqa amandyq, birlik pen baq-bereke tiledi.
- Atyraýda Jaıyq jaǵasynan áıeldiń denesi tabyldy
- Qalmaqstanda avtobýs pen «Kamaz» soqtyǵysyp, 6 adam mert boldy
- Reseıdiń Saratov qalasynda úıiniń aýlasynda snarıadty kespek bolǵan er adam mert boldy
- Qaraǵandylyq qutqarýshylar 1 qarashadan bastap joǵary daıyndyq rejımine kóshedi
- ShQO-da bıyl alıment tóleýden jaltarǵan 300-den astam adam anyqtaldy
- Qabanbaıdyń 329 jyldyǵy: ShQO-da respýblıkalyq konferentsııa ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eýran: Tussag edilen Britan ilçihanasynyň işgärleri sud ediler
Eýranyň Gwardiýa geňeşi, soňky günlerdäki bidüzgünçiliklerde rol oýnanlykda aýyplanyp tussag edilen Britan ilçihanasynyň käbir işgärleriniň garşysyna sud işininiň gozgaljakdygyny aýdýar. Geňeşiň wekili Ahmad Jenneti, köçe bidüzgünçiliklerde ilçihananyň käbir işgärleriniň görnendigini hakynda olaryň boýun alandygyny öňe sürdi. Britan hökümeti Eýranyň bu işine protest bildirip, işgärleriniň erkinlige goýberilmegini talap edýär.
Iň soňky teswirler
Iň soňky teswirler


text:
Žurnalist Aşyrguly Baýryýew hem galamdaşynyň pikiri bilen ylalaşýar. Geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň birinji ýarymynda gara sanaw döredijilik intelligensiýasyndan kimleriň eserlerini çap etmeli, kimleri gadagan etmeli – şu maksat üçin Nyýazow tarapyndan döredilipdir: “Sanawlaryň düzülmeginiň gözbaşynda S.Nyýazow durup, onuň görkezmesi bilen degişli guramalar, degişli edaralar şeýle sanawlary düzüpdirler. Gynansak-da, häzire-bu güne çenli şol sanawlardan doly el çekilenok”.
Gara sanawyň çägi giňedi
Sanaw başda dil üsti görkezme arkaly işlän bolsa, gadaganlyga düşenleriň sany artansoň, ol kagyz ýüzüne geçirilipdir. Sanaw täsir ediş zolagyny giňeldip, diňe döredijilik adamlarynyň çäginden çykypdyr.
A.Baýryýewiň sözlerine görä: “Gara sanaw halk dilinde ulanylýan adalga. Şol sanawlaryň esasynda kimleriň-kimleriň eserleri çap edilmeli däl, kimleriň aýdym-sazlary radio-telewideniýede berilmeli däl. Ine, şol adamlaryň atlary girizilen bolmaly. Kimler ýurtdan çykmaly däl ýa-da kimler ýurda gelmeli däl. Ine, şunuňam sanawy düzülen bolmaly.
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, “S.Nyýazowyň tapan, ile görkezilmeýän bu gara sanawy döredijilik adamlarynyň biri-birinden ar alýan mekdebine öwrülipdir. Ýurdy durşuna gadaganlygyň ýurduna öwrüpdirler”.
Gara sanaw näme üçin döredildi, ol näme üçin garaşsyzlygyň başky ýyllaryndan gitdigiçe güýçlenip, giňelip, galňapdyr? Aşyrguly Baýryýew onuň “S.Nyýazowyň häkimiýetiniň pugtalanmagy, berkemegi bilen baglydygyny aýdýar”.
Ýurtda häkimiýet çalşandan soňam gara sanaw öz işini dowam etdirýär. Daşary ýurtlara çykjak adamlar bilen bagly-da gara sanaw hereketde.
Türkmenistanda bir ýyl bäri dünýä standartlaryna bap gelýän türkmen pasporty berlip başlandy. Täze görnüşli pasport almak üçin ýüz tutan, ady gara sanawdaky adamlara şol pasport berilmeýär - diýen gürrüňler il içinde bar. Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle diýdi: “Täze pasporty gara sanawdaky adamlara berenoklar. “Saňa bermek degişli däl, soň bir wagty geler, habar ederis. Geziber”- diýýärler.
Aşgabadyň halkara aeroportundan yzyna gaýtarylan adamlar barasynda ençeme ýyllaryň dowamynda köp sanly maglumatlar gelip gowuşdy. Bu ýagdaý 2002-nji ýylyň 25-nji noýabr wakasy diýilýän bilen bagly has-da güýçlenipdir. Sanaw aşa artypdyr.
Näme üçin artdy?
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle diýýär: “Bir adam gara sanawa giren bolsa, şonuň üç arkasyny girizýärler şoňa. Ogly, agtygy, özi şol adamyň gidip bilenok. Käsine gönüden-göni jogabam berýärler. Şu wagt ýurduň daşyna çykmaga size rugsat edilenok. Şonuň üçin sizi goýberip bilemizok –diýip. Eline jogap hatyny alan oglanlar bar ýörite arza ýazyp. Ýöne sebäbini görkezmändirler”.
Ile görkezilmeýän, metbugatda çap edilmeýän, ýöne ýurtdan çykylýan, ýurda girilýän serhet nokatlaryndaky gara sanawda näçeräk adamynyň ady barka?
Aşyrguly Baýryýew: “Anyk maglumat ýok, il arasyndaky gürrüňlere görä, ýurtdan çykmaly däl adamlaryň sanawyna tas 25 müň adam girizilipdir. Olar 2002-nji ýylyň 25-nji noýabr wakasy diýilýäne gatnaşanlaryň dogan-garyndaşlary, işlerinden boşadylan ýokary wezipeli adamlaryň dogan-garyndaşlary, ogul-gyzlary, ýöne näme ony hiç wagt, hiç ýerde, hiç bir edara boýun alanok” - diýdi.
S.Nyýazow döwründe bu sanaw diňe bir ýazyjy-şahyrlar ýa daşary ýurtlara gitmek isleýänler üçin däl, syýasy taýdan ynamsyz diýip çaklanylýan adamlar bilen bagly ýurduň öz içinde-de hereket edipdir. Amanmyrat Bugaýew bu barada şeýle diýdi: “Öň ýurduň içinde-de şeýleräk ýagdaý boldy. Berdimuhamedow gelip, şol beladan gutardy. Ol etrapdan beýleki etraba gitmeli dälleriň sanawy ýöredilýärdi. Ozüniň ýakyny aradan çykanda, aýada gidip bilmedik adamlar boldy, goňşy etraba, goňşy raýona”.
Studentlerdenem şol sanawa girenler bar
Başda aýdylyşy ýaly, Türkmenistanda häkimiýet çalşandan soňam gara sanaw öz güýjüni ýitirenok, gaýtam onuň göwrümi giňelýär. Şu ýylyň awgust-sentýabr aýlarynda ABŞ-nyň Döwlet departamenti tarapyndan maliýeleşdirilýän programma boýunça Bişkekdäki Amerikan uniwersitetinde okaýan türkmenistanly studentlerem şol sanawa girdiler. Olary ýurtdan goýbermediler.
BMG-niň Baş assambleýasynyň sessiýasyna gatnaşmak üçin Türkmenistanyň prezidenti Nýu-Ýorka baranda, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Hillari Klinton bilen duşuşykda-da ýurtda saklanylýan türkmenistanly studentleriň meselesi gozgalypdyr.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasy türkmen hökümeti bilen bu meseläni yzygiderli maslahatlaşýar. Ýakynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli wekili Krol Aşgabatda G.Berdimuhamedow bilen duşuşanda ýene-de bu meseläni gozgapdyr.
Ilçihananynyň jemgyýetçilik bilen aragatnaşyklar we medeniýet bölüminiň ýolbaşçysy Wilýam Stiwens Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýdi: “Biz bu meseläni ençeme ýerde, ençeme gezek türkmen hökümetiniň öňünde goýduk. Bu baradaky aladalarymyzy dowam etdireris. Men özüm şol studentleriň onlarçasy bilen duşuşdym, olaryň ene-atalary bilen pikir alyşdym. Biz şol studentleriň okuwlaryny tamamlamagy üçin elimizden gelen kömegi bermäge taýýar”.
Ýöne gara sanawa düşen, ýurtdan çykyp bilmän oturan studentler meselesi okuw ýylynyň birinji ýarymynyň geçip barýandygyna garamazdan, çözülmän galýar.
Indi syr däl
Soňky döwürde bu gara sanaw bilen bagly ýagdaýda käbir açyklyk hem peýda bolupdyr. Bu hakda A.Baýryýew şeýle gürrüň berýär: “Ýakynda men belli şahsyýetleriň birini gördüm, wezipesini aýdyp oturmaýyn. Ol özüniň emigrasiýa gullugyndan jogap alandygyny aýtdy. “Siz häzirlikçe ýurtdan çykyp bileňizok” diýipdirler. Oň şeýle jogaplar berilmeýärdi. Berläýende-de, dil üsti bilen gümürtik jogap berlerdi. Şol jogabyň özem şeýle sanawyň bardygyna güwä geçýärmikä diýýärin”.
Häkimiýet çalşandan soň bu sanawyň saklanyp galmagynynyň nähili sebäpleriniň bolmagy mümkin? Türkmenistanly bilermen bu ýagdaý ýurtda nyýazowçylyk sistemanyň dowam edýändigi, syýasy reformalaryň geçirilmeýänligi bilen bagly diýen pikiri öňe sürdi.
Onuň sözlerine görä, resmi propagandanyň tassyklaýşy ýaly, ykdysady ugurdan käbir oňyn özgerişler bar, emma syýasy azatlyklar meselesi iki aýagy bilen agsaýar. “Bu bolsa gara sanaw ýaly diktatorlyk režime mahsus hadysalaryň saklanyp galmagyna şert döredýär” - diýip, türkmenistanly bilermen aýtdy.


text:
Baş prokuror Golam Hoseýin Mohseni Ejeýiniň «kanuna garşy hereket eden her bir adama garşy çäre görler» diýeni habar berildi.
Oppozisiýa liderleri Mir Hosseýin Musawi bilen Mehdi Karrubiniň internet saýtlary olaryň boşadylmagyna basyş etmek üçin ikinji gün, 1-nji martda proteste çykmaga çagyrdy.
Musawi bilen Karrubi tarapdarlaryny 14-nji fewraldaky demonstrasiýa çagyranlary üçin öý tussagy edildi. Olaryň Internet saýtlary duşenbe güni Musawi bilen Karrubiniň öz aýallary bilen bilelikde Tährandaky Heşmatiýe türmesine salnandygyny habar berdi.
Resmi Fars habarlar gullugy bu habaryň ýalandygyny aýdýar.


text:
Palestinanyň daşary işler ministri Riad Mälki öz hökümetiniň bu baradaky kararynyň Gündogar Ierusalimdäki arap kwartalynyň çäklerinden daşarda Ysraýylyň gurluşyk alyp barjakdygyna ýa barmajakdygyna bagly boljakdygyny aýtdy.
Riad Mälki bu barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Ýakyn Gündogar meselesi boýunça geçirýän sessiýasynda eden çykyşynda mälim etdi.
Geçen ýylyň noýabrynda BMG-niň Baş Assambleýasy Palestinanyň statusyny ýokarlandyraly bäri Palestina Halkara sudunyň agzasy bolmaga-da hukuk aldy.


text:
Prezident Berdimuhamedow anna güni Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini açmak bilen, onda şu ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine we käbir resminamalaryň taslamlaryna, şol sanda ýurduň durmuşyna degişli beýleki birnäçe meselä serediljegini aýtdy.
Şondan soň ýurduň milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe söz berildi. Berdiýew türkmen halkynyň gadymdan gelýän ynsanperwerçilik däpleriniň häzirki döwrüň ruhuna laýyklykda ösdürilýändigini, eden jenaýatyna ak ýürekden ökünip, toba gelen raýatlaryň günäsini geçmek çäresiniň asylly bir adata öwrülendigini bellidi diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Soňra milli howrsuzlyk ministri mukaddes Gadyr gijesi mynasybetli iş kesilenleriň günäsini geçmek baradaky permanyň taslamasynyň taýýarlanandygy barada hasabat beripdir.
"Öňki tussaglary işe ýerleşdirmeli"
Prezident Berdimuhamedow bu hasabaty diňläp, ýurtda adat bolan ynsanperwerçilik däplerine eýerip, mukaddes Gadyr gijesi mynysybetli, iş kesilen 1166 raýatyň günäsini geçmek baradaky premana gol çekýändigini aýtdy.
Şeýle-de prezident hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olaryň baýramçylyk günleri öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barmagy üçin ähli zerur işleriň geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Prezident "Biz şeýlelik bilen eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlara öz günälerini halal zähmetleri bilen ýuwup, ýurdumyzyň ösüşine işjeň gatnaşmaklary üçin mümkinçilik döredýäris" diýdi.
Şeýle-de ol, ozalky günä geçişlerde hem bolşy ýaly, hökümetiň azatlyga çykan tussaglaryň jemgyýete gaýtadan goşulmagy, işe ýerleşdirilmegi üçin ähli zerur çäräni görmelidigini aýtdy.
Türkmenistanda Gadyr gijesine gabat ýüzlerçe tussagyň günäsini geçmek indi ençeme ýyl bäri adat boldy.


text:
Oppozisiýa goldawçylary öldürilen Kreml tankytçysy Boris Nemsowyň hormatyna 1-nji martda Moskwada ýöriş geçirýärler.
Günbatar habar gulluklary ýörişe 10 müňden gowrak adamyň gatnaşýandygyny aýdýar, guramaçylar ýörişe 70 müň çemesi adamyň gatnaşýandygyny aýdýarlar, rus polisiýasy bu sany 7 müň diýip görkezýär.
TASS-yň maglumatyna görä, Sankt Peterburgda hem 6 müň çemesi adam Nemsowyň hatyrasyna ýörişe çykdy.
28-nji fewralda müňlerçe adam oppozisiýa lideri we ozalky wise-premýer Boris Nemsowyň Kremliň golaýyndaky köprüde 27-nji fewral gijesi atylyp öldürilen ýerinde gül çemenlerini goýdy we şem ýakdy. Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bu ganhorlugy «prowakasiýa» hökmünde häsiýetlendirdi we Nemsowyň ejesine ganhorlaryň tapyljagyny hem-de jezalandyryljagyny aýtdy.
Emma Kremliň tankytçylary bu işde ahyrynda rus hökümetiniň jogapkärdigini öňe sürýärler.
Gürjüstanyň ozalky prezidenti Mihail Sakaşwili Putiniň ýoluny kesen adamlaryň nähilidir bir geň ýagdaýda şeýle hala düşýändigini aýtdy.
Nemsow Putiniň syýasatyna garşy 1-nji marta bellenen protest ýygnanyşygyndan iki gün öň öldürildi.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Eýran Yslam Respublikasynyň golaýda saýlanan Prezidenti Seýed Ebrahim Raisiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.
Söhbetdeşler mähirli salamlaşyp, mukaddes Gurban baýramynyň gelmegi bilen birek-biregi gutladylar hem-de dostlukly goňşy döwletleriň halklaryna parahatçylyk we bagt arzuw etdiler.
Döwlet Baştutanymyz gadymdan bäri ynsanperwerlik, hoşniýetlilik hem-de haýyr-sahawatlylyk ýaly, müdimi ynsan gymmatlyklaryny ündeýän mukaddes Gurban baýramynyň külli musulman ymmatynda özara düşünişmegiň we raýdaşlygyň pugtalanmagyna mundan beýläk-de ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Pursatdan peýdalanyp, milli Liderimiz Seýed Ebrahim Raisini golaýda geçirilen Prezident saýlawlarynda gazanan ynamly ýeňşi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady hem-de jogapkärli döwlet işinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 5-nji awgustynda geçiriljek Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň wezipesine girişmek dabarasyna gatnaşmak baradaky iberen çakylygy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiz wezipä girişmek dabarasynyň ýurdumyzda ozal ylalaşylan ýokary derejeli halkara çäreleriň geçirilýän senesine gabat gelýändigi sebäpli, bu möhüm çärä hut özüniň gatnaşmagyna mümkinçilik bermeýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Eýrana ýokary derejeli türkmen wekiliýeti iberiler.
Dostlukly döwletiň Baştutany gutlaglar üçin hoşallyk bildirip, türkmen Lideri bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ýagdaýy we geljegi barada pikir alyşmaga, özara gyzyklanma bildirilýän halkara, sebit syýasatynyň käbir meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin kanagatlanma bildirdi, şol hyzmatdaşlyk bolsa gadymdan bäri ruhy, medeni, taryhy umumylygy bilen baglaşan iki halkyň jana-jan bähbitlerine laýyk gelýär.
Biz Eýran Yslam Respublikasy bilen hemmetaraplaýyn gatnaşyklary yzygiderli ösdürmäge we pugtalandyrmaga aýratyn ähmiýet berýäris diýip, milli Liderimiz nygtady hem-de häzirki wagtda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda Türkmenistan bilen Eýranyň arasyndaky gatnaşyklaryň deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak, hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgeleri esasynda işjeň alnyp barylýandygyny kanagatlanma bilen belledi.
Taraplar ýurtlaryň däp bolan köp ugurly gatnaşyklary pugtalandyrmak, hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek üçin amatly şertleri döretmek babatda alan ugrunyň dowam etdiriljekdigine ynam bildirip, ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn esasda, iri halkara we sebit guramalarynyň, hususan-da, BMG-niň, onuň düzümleýin edaralarynyň çäklerinde döwletara gatnaşyklary ösdürmäge özara gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýola goýlan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini belläp, Eýranyň strategik söwda-ykdysady hyzmatdaş bolandygyny we şeýle bolmagynda galýandygyny aýratyn belledi. Bilelikde amala aşyrylan taslamalaryň ençemesi şol hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýete eýedigini tassyklaýar. Eýran bilen ýangyç-energetika, ulag-aragatnaşyk, gurluşyk, oba hojalygy pudaklarynda netijeli hem-de özara bähbitli gatnaşyklar ösdürilýär.
Söhbetdeşler taraplaryň söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de okgunly ösdürmäge çalyşýandyklaryny tassyklap, bar bolan ägirt uly serişdeler we ykdysady kuwwatdan netijeli peýdalanmak maksady bilen gatnaşyklaryň has netijeli, döwrüň talabyna laýyk gelýän usullaryny gözlemegiň zerurdygyny beýan etdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýola goýlan döwletara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge, köp asyrlyk dostluk, özara düşünişmek gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini aýdyp, eýranly kärdeşini özi üçin islendik amatly wagtda resmi sapar bilen Türkmenistana gelmäge, şu ýylyň oktýabr we noýabr aýlarynda geçiriljek Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň VI sammitine, Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasyna agza ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň ýokary derejeli 15-nji duşuşygyna gatnaşmaga çagyrdy. Bu duşuşyk Türkmenistanyň şu ýyl bu düzümde başlyklyk etmeginiň çäklerinde geçiriler.
Telefon arkaly söhbetdeşligiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Eýran Yslam Respublikasynyň saýlanan Prezidenti Seýed Ebrahim Raisi birek-biregi mukaddes Gurban baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, iki ýurduň halklaryna parahatçylyk, bagt, rowaçlyk arzuw etdiler.


text:
Haçanam bolsa bir wagtlar edil ertekilerdäki ýaly nurana keşpli, güler ýüzli, bahar gülleriniň gunçasyny ýadyňa salyp duran bir näzenin ýaşapdyr. Onuň durmuşynda aladalar, dürli päsgelçilikler diýseň kän eken. Haçanda bir kynçylygyň hötdesinden gelip ýeňip geçdim diýse, ýene nirelerden bir ýerden täze çözülmeli meseleler peýda bolupdyr. Başyny aýlan bu pany gyzyň ýaşaýyşdan lejikmegine sebäp bolupdyr. Ruhy çökgünlige sezewar bolup, bu ýagdaýdan ejir çekipdir.
Ol günleriň bir güni atasynyň ýanyna baryp, maslahat sorapdyr. Atasynyň käri aşpez bolany üçin balasynyň haýsydyr bir zatlardan binjalyk bolýandygyny, ejir çekýändigini duýup, köşeşdirmek isläpdir we ondan aşhana barmagyny haýyş edipdir. Ol gyzyna bir suwly gaba ýumurtga, beýleki suwly gaba pomidor atyp oda goýmagyny buýrupdyr. Birnäçe wagtdan soňra gaplardaky suwlar gaýnap içindäki önümler bişipdir. Kakasy bişen zatlary stoluň üstünde goýup:
— Sen nämäni görýärsiň? — diýse gyzy:
— Stoluň üstündäki pomidor bilen ýumurtgany görýän — diýipdir.
— Sen olary elläp gör. Sebäbi ikiside şol bir wagtda şol bir hadysany başdan geçirdiler. Ýagny, pomidor ilki terdi hem-de gaty dykyzdy. Emma ýumurtga welin içi suwly küýze ýaly ýere gaçsa döwüljekdi. Ýöne kynçylykdan soňra olaryň häsiýetleri üýtgedi. Şeýlelik-de pomidorlar gatady, täsirden akyp bişdi. Durky üýtgäp myssardy. Çünki ol kynçylyga döz gelip bilmedi. Görýän ýumurtganyň içi suwuklykdy, ejizdi. Muňa garamazdan kynçylygy kabul edişi taýdan tapawutlandy, gorandy. Özüne belli bir derejede täsir alyp ony ulandy we has berkäp dykyzlaşdy. Indi sen maňa aýt! Sen bularyň haýsysy, pomidormy ýa-da ýumurtga?..”
Adam durmuşdaky islendik meseläni ýa-da kynçylygy ýeňmegiň ýeke-täk guraly bolan pikirlenmegi başarmalydyr. Şeýle täri dogry ulanyp bilen ynsan has berkeýär we ruhdan düşmeýär.
Kyýat ILAMANOW- Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Halkara žurnalistikasy fakultetiniň talyby.


text:
Mehatronika we robot tehnikasy taýýarlygynyň ugry ylmyň öňdebaryjy elektrik inženerçiligi, mehaniki inženerçiligi, maglumat tehnologiýalary, emeli aň we bionika ugurlarynyň çatrygynda emele gelip, bu ugurda fiziki ulgamlary modelirlemegi, akylly dolandyrmagy, robot hereketlendirijileri we integral shemalara esaslanýan dolandyryş ulgamlary taslamagy başarýan hünärmenler taýýarlanylýar.
Bu ugurda bilim alýan talyplara üznüksiz işleýän ulgamlary gurmagy we bu ulgamlar üçin ýörite programma üpjünçiligini işläp taýýarlamagy, şeýle hem zawodlardaky programma bilen dolandyrylýan enjamlary, uçarmansyz ulag serişdeleri, senagatda, gurluşykda, hojalykda, lukmançylykda we beýleki ugurlarda ulanmak üçin mehatron we robotlaşdyrylan ulgamlaryny taslamagy, olaryň işleýişi we önümçiligi öwredilýär.
Bakalawr islendik tehnologik pudaklarda, edara-kärhanalarda, şu ugra degişli bolan öndüriji kärhanalarynyň (zawodlarynyň) dürli bölümlerinde, ylmy-barlag edaralarynda bakalawrlara niýetlenen wezipeleri eýeläp biler.


text:
Etniki toparlaryň arasynda bolan wakada iki adam heläk bolup, 50-ä golaý adam ýaralandy.
Wagtlaýyn hökümet tarapyndan bu barada ýaýradylan beýanatda adatdan daşary yagdaýyň şu günden başlap iýun aýynyň 1-ne çenli öz güýjünde galjakdygy aýdylýar.
Bu höküm wagtlaýyn hökümetiň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa tarapyndan çykaryldy. Şol karara görä, Jelalabatda agşam sagat 8-den başlap irden 6-a çenli köçelere çykmak gadagan.
Mundan ozal etniki gyrgyzlaryň özbekler tarapyndan maliýeleşdirilýän uniwersitete girmäge synanyşanlygy sebäpli ýüze çykan dartgynlykda ok atyş hem bolupdy.
Otunbaýewa şu gün Bişkekde žurnalistlere beren interwýusynda ýagdaýyň gözegçilikde saklanýandygyny aýtdy.
Geçen hepde Jelalabatda öňki prezident Kurmanbek Bakyýew bilen wagtlaýyn hökümetiň tarapdarlarynyň arasynda-da çaknaşyk bolupdy.
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa şu günki bolan waka barada ýaýradan beýanatynda bu bulagaýçylygyň aňyrsynda Bakyýewiň tarapdarlarynyň bardygyny öňe sürdi.


text:
Tegelek stol: Saglyk pudagyndaky 'hassalyk'
Türkmenistanda saglyk desgalaryna, döwrebap medisina enjamlaryny satyn almaga ullakan döwlet serişdeleriniň harç edilýändigi habar berilýär. Emma ýurtda saglyk işgärleriniň bilim, hünär derejesininiň peselmegi, saglyk sistemasynda çuň ornaşandygy aýdylýan korrupsiýa ýurt raýatlaryny daşary ýurtlara «saglyk syýahatyna» çykmaga mejbur edýär diýip, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenistanlylar aýdýarlar. Azatlyk Radiosynyň nobatdaky «Tegelek stol» söhbetdeşliginde şu meseleler barada pikir alşyldy. Söhbeti diňläp, pikirleriňizi paýlaşmagyňyza garaşýarys.


text:
Onuň ýol urdurmasy talyp ýyllarynda başlanypdy. Talyplyk ýyllary ýaly hezil günler ýok. Baýramçylyklar, kursdaşlaryň doglan günleri yzly-yzyna gelip dur. Oturylyşyklar, içişlikler…
Birinji saparda Döwlede arak içmek kyn bolupdy. Bokurdagyny ýakyp giden ýürek bulaýjy suw oňa erbet täsir edipdi. Şonda ol «arak» diýen zady gaýdyp hiç wagt agzyna almajakdygyna öz-özüne söz beripdi. Ýöne ony öz gününe goýmandylar. Çar ýandan akja bulgurlar oňa tarap uzapdy. «Ýa-ha şuny iç, ýa-da menden geç!» diýen sözler häli-şindi gaýtalanýardy.
Bulgurlary oňa dostlary uzadýardy. Bileje okaýan dostlary, bileje bir otagda ýaşap, bir jamdan nahar iýýän dostlary, ýürek syrlaryny bileje paýlaşýan dostlary…Döwlet bir bulgur arak üçin ol dostlaryndan geçip biljek däldi. Aňyrsy hiç zat alman, ýüregi öňki iýen-içenlerini-de daşyna itip duran bolsa-da, Döwlet özüne uzaýan bulgurlary yzly-yzyna bokurdagyna guýýardy. Ýüreginiň kabul etmedik aragyny içmek Döwlet üçin kyn däldi. Ýöne dostdan geçmegi welin ol hiç wagt başarjak däldi.
Dostlaryndan geçse, onuň üçin dünýe düňderiljekdi. Dostsuz galsa, onuň dünýesi boşap galjakdy. Şonuň üçin Döwlet hiç wagt dostlarynyň göwnüne degmedi. Olardan geçmedi. Akja bulgurlary welin bokurdagyna eňterip goýbermegi ýuwaş-ýuwaş öwrendi. Hatda, soňabaka oňa ökdeledem. Ýokary okuw jaýyny tamamlaýança oňa dostlarynyň uzadýan bulgurlary azrak bolup başlady. Ol diläp alyp içip başlady. «Boldy, sen köp içdiň» diýseler-de, «Ýa-ha menden geç, ýa-da şuňa guý» diýip, bulguryny doldurdyp, içip başlady.
Talyplyk ýyllary tamamlanyp, Döwlet işe ýollandy. Ýagdaý üýtgese-de, öwrenilen endik üýtgemedi. Tanyş-bilişleriniň toýuna barsa-da, baýramçylyklar bellenende-de, Döwlediň gözüne ilýän zat ilkinji nobatda bulgurlardy. Soňy bilen ol aýak üstünde durup bilmez derejede içip başlady. Aýdylmadyk toýlaryna-da gidýärdi. Toý tapmadyk güni öýünde içip başlady. Soňabaka bar aýlygyny içgä sowurdy. Gijelerine içip, irden işine ýaramaýany üçin işinden käýinç alýardy.
Ejesi bilen aýaly gözlerini ýaşlap, oňa beýle köp içmezligi sargaýardylar. Kakasy bilen atasy haýbat atyp, käýinýärdi.
Dostlar bolsa birsyhly oturylyşyklara, toýlara çagyrýardy. «Ýa-ha şuny iç, ýa-da menden geç!» diýen jümleleriň soňy üzülenokdy. Indi ol jümleler Döwlede lezzet berýärdi. Ejesidir aýalynyň gözi ýaşly ýalbarmalary-da, kakasydyr atasynyň haýbat atmalary-da Döwledi akja bulgurlardan ara açdyryp bilmedi. Ýöne ol ahyr bir gün öňki içen günlerine-de puşman etdi, dostlarynyň sözüni ýere çalmanyna-da puşman etdi, gaýdyp hiç wagt içmejekdigine-de öz-özüne söz berdi. Emma şol gün eýýäm ähli zat giçdi. Bagtly günler yzda galypdy. Ol yzmaz keseline sataşypdy. Aşa arak içilmeden onuň gan basyşy has güýçlenip, ýarty göwresini gymyldap bilmez derejä ýetiripdi.
Dilem gymyldanokdy. Ol eşidýärdi. Ýöne gepläbem bilenokdy, bir tarapynyň el-aýagyny gymyldadybam bilenokdy.
Doktorlaryň däri-dermanynyň güýji bilen Döwlet hassanyň düşeginde gözüni depesine dikip, üç ýyl ýatdy. Ol ejesidir aýalyna, kakasydyr atasyna indi hiç wagt arak içmejekdigini, öňki içenleri üçinem puşman edýändigini aýtmak isleýärdi. Ýöne üç ýylda-da bu sözleri aýtmak üçin onuň dili aýlanmady. Şeýdip, üç ýyl ýatansoň, Döwlet aradan çykdy.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy.


text:
Oppozisiýa hökümetiň aýdýanlaryny sorag astyna aldy we ol adamlaryň prezident Aly Abydylla Salehe ygrarly goşunlaryň ýaşaýyş jaýlaryny topa tutmagy netijesinde ölendigini aýtdy.
Söweşiň köp bölegi Sanaanyň demirgazygynda barýar. Ol ýerde kuwwatly tire lideri Sadik al-Ahmara wepaly söweşijiler hökümet binalaryny, şol sanda Içeri işler ministrliginiň jaýyny ele geçirmek üçin hüjüm edýärler.
Duşenbe gününden bäri hökümeti güýçleri bilen Salehiň garşydaşlarynyň arasynda barýan darkaşda 100-den gowrak adam öldi.


text: 9 Isa şägirtlerine: «Size hakykaty aýdýaryn, şu ýerdäkileriň käbiri Hudaýyň Patyşalygynyň höküm sürýändigini görmän ölmez»+ diýdi.2 Alty günden Isa Petrusy, Ýakuby we Ýahýany alyp, bir beýik daga çykdy. Şonda olaryň gözleriniň alnynda Isanyň daş keşbi üýtgedi+.3 Onuň egin-eşigi ap-ak bolup şöhle saçýardy. Ýer ýüzünde hiç kim eşigi şeýle agardyp bilmese gerek.4 Şägirtler Ylýas bilen Musany hem gördüler, olar Isa bilen gepleşip durdylar.5 Şonda Petrus Isa ýüzlenip: «Mugallym*, bäri gowy ekeni. Rugsat berseň, üç çadyr guraly: birini saňa, birini Musa, birini Ylýasa» diýdi.6 Petrus näme diýjegini bilmeýärdi, sebäbi şägirtler juda gorkupdylar.7 Şonda olaryň daşyny bulut gurşady. Bulutdan: «Ine meniň söýgüli Oglum+. Ogluma gulak asyň!»+ diýen ses eşidildi+.8 Olar töweregine seredende, Isadan başga hiç kimi görmediler.9 Isa şägirtleri bilen dagdan düşüp gelýärkä, Ynsan ogly direlýänçä, gören zatlaryny hiç kime aýtmazlygy berk tabşyrdy+.10 Olar Isanyň tabşyrygyny ýürekden kabul etdiler*. Ýöne Isanyň direlmeginiň näme aňladýandygy hakda özara gürrüň edýärdiler.11 Şägirtler Isadan: «Näme üçin kanunçylar ilki Ylýas+ gelmeli diýýärler?» diýip soradylar+.12 Isa: «Hawa, ilki Ylýas gelmeli we ähli zatlary düzetmelidi+. Onda näme üçin Ynsan ogly köp görgi görer+ we inkär ediler+ diýip ýazylgy?13 Men size diýýärin, Ylýas eýýäm geldi+. Ýöne ýazylyşy ýaly, olar Ylýasa islänini etdiler»+ diýip jogap berdi.14 Şeýlelikde, olar beýleki şägirtleriň ýanyna bardylar. Görseler, şägirtleriň daşyna uly märeke üýşüpdir. Kanunçylar olar bilen jedelleşip durdylar+.15 Adamlar Isanyň gelýändigini görüp haýran galdylar we salamlaşmak üçin ylgap bardylar.16 Isa: «Näme hakda jedelleşýäňiz?» diýip sorady.17 Adamlaryň biri: «Mugallym, oglumy getirdim, içinde jyn bar. Jyn oglumy lal etdi+.18 Oglumyň tutgaýy tutanda agzy köpürjikläp, dişini gyjaýar, halys ysgyndan gaçýar. Onuň içinden jyny çykarmagy şägirtleriňden haýyş etdim, ýöne başarmadylar» diýdi.19 Isa: «Eý imansyz nesil!+ Men haçana çenli siziň bilen bolmaly? Haçana çenli size çydamaly? Oglany ýanyma getiriň»+ diýdi.20 Olar oglany Isanyň ýanyna getirdiler. Jyn Isany gören badyna, oglanyň tutgaýyny tutdurdy. Oglan ýykylyp, iki ýana urundy we agzy köpürjikläp başlady.21 Isa onuň kakasyndan: «Ogluň haçandan bäri ejir çekýär?» diýip sorady. Ol: «Çagalygyndan bäri.22 Jyn ony käte oda, käte suwa urup öldürjek bolýar. Bize rehim et, ony sagaldyp bilýän bolsaň, kömek et» diýdi.23 Isa oňa: «Näme üçin „sagaldyp bilýän bolsaň“ diýýärsiň? Iman edýän üçin ähli zat mümkindir»+ diýdi.24 Oglanyň kakasy şol bada gygyryp: «Iman edýärin! Eger imanym gowşak bolsa, ony berkit»+ diýdi.25 Isa adamlaryň ylgaşyp gelýänini görüp, jyna käýedi. Ol: «Eý lal we ker edýän jyn! Saňa buýurýaryn, oglandan çyk-da, gaýdyp girme»+ diýdi.26 Jyn oglanyň tutgaýyny tutduryp, gygyryp içinden çykdy. Oglan ýerde öli ýaly ýatyrdy. Adamlaryň köpüsi: «Oglan öldi!» diýişdiler.27 Isa oglanyň elinden tutup ýerinden galdyrdy. Oglan ýerinden turdy.28 Soňra Isa şägirtleri bilen öýe girdi. Olar ýeke galanlarynda şägirtleri: «Biz näme üçin jyny çykaryp bilmedik?» diýip soradylar+.29 Isa: «Şeýle jyny diňe doga-dilegiň kömegi bilen çykaryp bolýar» diýdi.30 Soňra Isa şägirtleri bilen ol ýerden gaýtdy. Olar Jeliläniň üstünden geçdiler. Ýöne Isa özüniň nirededigini hiç kimiň bilmegini islemeýärdi.31 Sebäbi ol şägirtlerine tälim bermek isleýärdi. Isa: «Ynsan ogly duşmanlaryň eline berler. Olar ony öldürerler+, ýöne üç günden direler»+ diýdi.32 Şägirtleri onuň aýdanlaryna düşünmediler, sorag bermäge-de çekindiler.33 Isa şägirtleri bilen Kapernawuma geldi. Olar öýe girenlerinde, Isa: «Ýolda näme hakda jedelleşdiňiz?»+ diýip sorady.34 Olar hiç zat jogap bermediler, sebäbi kimiň uludygy hakda jedelleşipdiler.35 Şonda Isa oturyp, 12 resulyny çagyrdy-da: «Kim uly bolmak islese, hemmelerden kiçi bolmaly we adamlara hyzmat etmeli»+ diýdi.36 Isa bir çagany çagyryp, şägirtleriniň öňünde duruzdy-da, çagany gujaklap:37 «Meniň hatyrama kim şeýle çagany kabul etse+, meni kabul edýändir. Kim meni kabul etse, diňe meni däl, meni Ibereni-de kabul edýändir»+ diýdi.38 Ýahýa oňa: «Mugallym, bir adam seniň adyň bilen jynlary çykarýan ekeni. Biz oňa gadagan etjek bolduk, sebäbi ol yzymyza düşenok»+ diýdi.39 Isa olara şeýle diýdi: «Oňa degmäň, sebäbi meniň adym bilen gudrat görkezýän adam men hakda hiç hili erbet zat aýtmaz.40 Bize garşy çykmadyk adam biziň tarapymyzdadyr+.41 Size hakykaty aýdýaryn, Mesihiň şägirdi bolanyňyz üçin bir käse suw beren adam sylagsyz galmaz+.42 Emma kim maňa iman edýän pesgöwünli adamlardan biriniň imanyny gowşatsa*, onda boýnuna degirmen daşyny asyp, deňizde gark bolany has gowy bolardy+.43 Eliň günä etdirýän* bolsa, kesip taşla. Iki eliň bolubam Jähenneme*, sönmeýän oda taşlananyňdan, bir elsiz ýaşaýşa gowşanyň gowudyr+.44 *——45 Eger aýagyň günä etdirýän* bolsa, kesip taşla. Iki aýagyň bolubam Jähenneme*+ taşlananyňdan, bir aýaksyz ýaşaýşa gowşanyň gowudyr.46 *——47 Eger gözüň günä etdirýän* bolsa, oýup taşla+. Iki gözli bolup Jähenneme* taşlananyňdan, bir gözli bolup Hudaýyň Patyşalygyna gireniň gowudyr+.48 Jähennemde ne gurçuk ölýändir, ne-de ot sönýändir+.49 Nahara duz sepilişi ýaly, her bir adamyň üstüne hem ot sepiler+.50 Duz gowy zat, ýöne ol tagamyny ýitirse, ony ýene-de nädip tagamly edip bolar?+ Duz ýaly tagamly boluň+, biri-biriňiz bilen agzybir ýaşaň»+.


text:
21.04.2021
Şu gün paýtagtymyzda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň merkeziniň açylyş dabarasy boldy. Bu merkez milletiň baý mirasyny aýawly saklamak, öwrenmek hem-de dünýä ýaýmak maksady bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli işlere mynasyp goşant bolar. Şeýle hem şu gün bu ýerde Türkmen alabaýynyň baýramyna bagyşlanan Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Bu baýramçylyk döwlet Baştutanymyzyň degişli Permanyna laýyklykda, her ýyl aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen bedewiniň milli baýramy bilen bilelikde belleniler.
Ajaýyp, gözelligi boýunça kämil behişdi bedewlerimiz hem-de edermen alabaýlarymyz ähli döwürlerde türkmen halkynyň wepaly dostlary we hemralary, buýsanjy we baýlygy hasaplanyp geldi. Bu gün gadamy batly ahalteke bedewi hem-de gaýduwsyz alabaý düýpli özgertmeler we ösüş ýolunda uly üstünlikleri gazanýan Watanymyzyň döredijilik kuwwatynyň aýdyň beýanyna öwrüldiler. Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde, gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan atşynaslyk we itşynaslyk sungaty mynasyp dowam etdirilip, täze ösüşlere eýe boldy.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň merkeziniň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy, Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi gatnaşdylar.
Şanly waka mynasybetli ýurdumyzyň sungat ussatlary joşgunly aýdymdyr sazlary bilen çykyş etdiler.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Serdar Berdimuhamedow dabaraly ýagdaýda täze binanyň toý bagyny kesdi. Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň merkeziniň binalar toplumy açyldy. Soňra dabara gatnaşyjylar merkeziň gurluşy we üpjünçiligi, hünärmenleriň netijeli işlemegi hem-de dürli çäreleri geçirmek üçin bu ýerde döredilen şertler bilen tanyşdylar.
Binanyň birinji gatynda muzeý ýerleşdirilip, onda tutuş dünýäde meşhurlyga eýe bolan ahalteke bedewleriniň we özüniň ajaýyp häsiýeti bilen ýurdumyzyň çäkleriniň daşynda hem meşhurlyk gazanan alabaýlaryň özboluşly heýkelleri we olaryň aýratynlyklaryna bagyşlanan nakgaş eserleri, ahalteke bedewleriniň we alabaýlaryň şekilleri çitilen halylar görkezilýär. Bu ýerde hünärmen muzeý gymmatlyklary barada giňişleýin maglumat berdi. Hormatly Prezidentimiziň “Türkmen alabaýy” goşgusynyň hala çitilen nusgasy muzeýiň görnükli ýerinde goýlupdyr. Şeýle hem bu ýerde halkymyzyň öz bedewlerine aýratyn garaýşynyň subutnamalary bolan atlaryň bezeg şaý-sepleriniň ajaýyp nusgalary bar. Gadymy döwürlerde kemala gelen at bezemek däpleri şu güne çenli türkmeniň milli medeniýetinde saklanyp, häzirki zaman zergärçilik ussalarynyň işlerinde öz beýanyny tapýar. Bedewleriň altyndan, kümüşden taýýarlanan bezeg şaýlary taryhyň dürli döwürlerinde, çylşyrymly ýagdaýlarda gorag esbaplary hökmünde hyzmat edipdir. Kümüşden ýasalyp, gymmat bahaly daşlar, hususan-da, hakyk we pöwrize daşlary bilen bezelen at esbaplary ahalteke bedewleriniň asylly keşbi bilen özboluşly sazlaşygy emele getirip, bedewleriň gözelligine gözellik goşupdyr.
Şol bir wagtyň özünde bu ýerde bedewleriň çapuw mahalynda ulanylýan eýerleri bilen bir hatarda, bedewler toý-baýramlara çykarylanda, atylýan eýerleriniň görnüşleri görkezilýär. Munuň özi ussat seýisleriň at esbaplaryny ulanmaga örän jogapkärçilikli çemeleşilýändigini we ähmiýetine görä ulanylýandygyny aňladýar. Şeýle hem muzeýde oturdylan ýörite monitorda Arkadag Prezidentimiziň 2017-nji ýylda Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti W.Putine wepadarlygyň we dost-doganlyk gatnaşyklarynyň aýdyň nyşany hökmünde alabaý köpegini sowgat berýän görnüşlerine bagyşlanan wideoşekiller görkezildi. Şol gün milli Liderimiz Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine berk jan saglyk, döwlet işlerinde uly üstünlikleri we abadançylyk arzuw edip, rus kärdeşine Wepaly atly alabaýy sowgat beripdi. Şol pursatlarda, milli Liderimiziň belleýşi ýaly, alabaý itleri gadym döwürlerden bäri türkmen halkynyň wepaly hemrasy we dostudyr. Wepaly atly alabaýyň 2017-nji ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň şekili hökmünde saýlanyp alynmagy tötänden däldir.
Prezident Wladimir Putine gowşurylan bu sowgat köpasyrlyk türkmen-russiýa dostluk ýörelgelerine ygrarlylygyny hem-de iki döwletiň Baştutanlarynyň özara ynama esaslanýan şahsy gatnaşyklaryny alamatlandyrýar.
Hormatly Prezidentimiz şonda sowgat berilýän köpejigiň ýeňsesinden tutup, ony ýokaryk galdyrdy hem-de şeýdip, itiň häsiýetine baha berilýändigini düşündirdi. Şunda Wepaly özüni iň gowy tarapdan görkezdi, diýmek, ol batyrgaý we çydamly it bolup ýetişer.
Bu ýerde milli Liderimiziň Russiýa Federasiýasynyň ozalky Hökümet baştutany D.Medwedewe sowgat beren alabaýy, bu türkmen itiniň Russiýanyň tebigatyna, onuň howa aýratynlyklaryna tiz uýgunlaşandygy barada gürrüň berýän wideoşekiller hem görkezildi.
Şeýle hem ady rowaýata öwrülen Akhanyň täze dünýä inen taýy bolan Aşgabat atly taýçanak, onuň ösüşi, özboluşly beden gurluşy barada gürrüň berýän wideoşekilleriň görkezilmegi, bu ýerde guralan dabarany täze mazmun bilen baýlaşdyrdy. Bu görnüşler türkmen halkynyň şöhratly seýisleriniň yhlasy bilen arassa ganly ahalteke bedewleriniň baş sanynyň artdyrylýandygyny-da alamatlandyrdy.
Ganatly bedewler türkmen halkynyň durmuşynda möhüm orun eýeleýär. Olar baýramçylyk dabaralarynyň, şanly toýlaryň esasy ýaraşygy bolup durýar.
Bu gün pederlerimizden miras galan asylly atşynaslyk ýörelgeleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen döwrebap derejede ösdürilýär. Munuň özi dünýä gymmatlyklaryna uly goşant goşan halkymyzyň atşynaslyk däpleriniň mundan beýläk-de belende göterilmegi ugrunda zerur tagallalaryň edilýändiginiň aýdyň nyşanydyr.
Asyrlaryň dowamynda türkmen seýisleri ahalteke bedewlerini kämillik derejesine ýetiripdirler we olaryň ajaýyp häsiýetlerini saklapdyrlar. Türkmen bedewleriniň ýüpek ýallary, gelşikli beden gurluşy, ýeňil hereketleri we güýç-kuwwaty yhlasly seýisleriň, halk seçgiçileriniň öz hünärlerini belent derejä ýetirendikleriniň aýdyň netijesidir.
Döwlet Baştutanymyz türkmen atlarynyň taryhynyň we özboluşly gylyk-häsiýetleriniň düýpli öwrenilmelidigini hem-de gadymy seýisçilik ýörelgeleriniň döwrebap ösdürilip, geljek nesillere ýetirilmelidigini aýratyn belleýär.
Bu gün tutuş dünýäde meşhur bolan ýelden ýüwrük ahalteke bedewleriniň şöhraty belende galdy. Ata-babalarymyz köp asyrlaryň dowamynda tutanýerli zähmeti, zehini arkaly dünýäniň dürli künjeklerinde meşhur bedewleri kemala getiripdirler hem-de arassa ganlylygyny saklap gelipdirler.
Behişdi bedewler okgunly ösýän Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň özboluşly nyşanydyr. Ahalteke bedewleriniň dünýä atçylyk sportunda geçen şöhratly ýoluny mynasyp dowam etmek hem-de başarnyklaryny doly açmak üçin täze mümkinçilikler döredilýär. Bedewleriň tebigy gözelligi, çalasynlygy, wepadarlygy, ösen aň-paýhasy hem-de aýratyn başarnyklary köp asyrlaryň dowamynda şahyrlar we suratkeşler üçin ylham çeşmesi boldy.
Soňra dabara gatnaşyjylar merkeziň kitaphanasy bilen tanyşdylar. Bu ýerde şöhratly pederlerimiziň dünýä beren milli gymmatlyklary bolan ahalteke bedewlerine we türkmen alabaýlaryna bagyşlanan eserleriň giň toplumy bar. Hususan-da, kitaphanada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň behişdi bedewlerimize we edermen alabaýlarymyza bagyşlanan kitaplary aýratyn orun eýeleýär. Ýeri gelende aýtsak, bu eserler dünýäniň dürli dillerinde terjime edilip, halkara ähmiýetli kitaplara öwrüldi. Bu ýerde goýlan kitaplaryň hatarynda “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew”, “Atda wepa-da bar, sapa-da”, “Türkmen alabaýy” atly eserler bar. Milli Liderimiziň bu ajaýyp işleri döwürleriň we nesilleriň üznüksiz arabaglanyşygyny alamatlandyryp, türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasy, gadymy däpleri hem-de döredijilik zehini barada söhbet açýar.
Kitaphananyň baý kitap gaznasynyň bardygyny bellemek gerek. Kitaphana doly derejede kompýuterleşdirildi. Munuň özi okyjylara elektron kitaphana serişdelerine, ylmy we usulyýet edebiýatlaryna bolan elýeterliligi üpjün edýär. Şeýle hem bu ýerde ahalteke bedewlerine we alabaýlara bagyşlanan döwürleýin metbugat neşirleri bar.
Mundan başga-da, kitaphanadaky ýörite internet-saýtlarynyň, olaryň üsti bilen metbugat neşirleri, “Behişdi ahalteke atlary” we “Türkmeniň nusgalyk alabaýy” atly žurnallarda ýerleşdirilen makalalar, gyzykly maglumatlar bilen tanyşmak mümkinçiligi döredilipdir.
Kitaphananyň üç dilde hereket edýän elektron saýty ahalteke bedewleri we türkmen alabaýlary baradaky gündelik maglumatlar, halk döredijiliginiň eserleri bilen baýlaşdyrylyp durulýar. Döwlet Baştutanymyzyň eserlerinden dürli rowaýatlar yzygiderli ýerleşdirilýär.
Kitaphananyň işine täzeçil tehnologiýalar, sanly ulgam ornaşdyryldy. Bu bolsa kitaphananyň okyjylarynyň sanynyň artmagyny şertlendirýär. Şeýlelikde, bu ýerde hünärmenleriň atşynaslyk we itşynaslyk babatda netijeli işlemekleri, alymlaryň ahalteke bedewleridir türkmen alabaýlary baradaky bilimlerini artdyrmaklary üçin ähli zerur şertler döredilipdir. Bu bolsa degişli ugurda netijeli halkara hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegini üpjün edýär.
Soňra dabara gatnaşyjylar binanyň ikinji gatyna galyp, bu ýerde döredilen mümkinçilikler bilen tanyşdylar. Merkeziň iş otaglary işgärleriň netijeli işlemegi üçin zerur bolan esbaplar bilen üpjün edilip, olaryň ygtyýarynda kompýuterler we beýleki degişli enjamlar bar.
Merkeziň maslahatlar zaly we ýöriteleşdirilen otaglary häzirki zaman talaplary nazara alnyp, maksadalaýyk enjamlaşdyrylyp, bu ýerde mejlisleri, beýleki çäreleri hem-de halkara häsiýetli forumlary geçirmek, şol sanda onlaýn tertipdäki halkara duşuşyklary, ähmiýetli maslahatlary guramak, olary sanly ulgam arkaly dünýä ýaýmak üçin ýokary derejeli mümkinçilikler bar. Şol bir wagtyň özünde bu ýerde netijeli iş alyp barmak, häzirki zamanyň täzeçil tehnologiýalaryndan peýdalanmak üçin zerur şertler göz öňünde tutulypdyr.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Serdar Berdimuhamedow bu ýerde Hormatly myhmanlar üçin niýetlenen kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Soňra merkeziň maslahatlar zalynda Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň mejlisi geçirildi. Oňa birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, assosiasiýanyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, şeýle hem assosiasiýanyň Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap, Mary welaýatlaryndaky we daşary ýurtlardaky agzalary sanly wideoaragatnaşyk arkaly gatnaşdylar.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň Prezidenti, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň başlygy S.Berdimuhamedow mejlisi açyp, hemmeleri Türkmen bedewiniň milli baýramy we Türkmen alabaýynyň baýramy bilen gyzgyn gutlady.
Assosiasiýanyň başlygy mejlisiň gün tertibini yglan edip, şu gün bu halkara guramanyň işi bilen baglanyşykly birnäçe guramaçylyk meselelerine garaljakdygyny belledi. Onuň düzümine täze agzalar kabul ediler, ýurdumyzyň tapawutlanan atşynaslaryna we itşynaslaryna döwlet sylaglary gowşurylar. Şeýle hem Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň indiki mejlisiniň geçiriljek ýeri we wagty kesgitlener hem-de öňde durýan wezipeler ara alnyp maslahatlaşylar, degişli çözgütler kabul ediler.
Hormatly Prezidentimiziň parasatly başlangyçlary esasynda şu ýyl ýurdumyzda milli gymmatlyklarymyz bolan behişdi bedewlerimiziň we türkmen alabaýlarynyň şan-şöhratyny has-da dabaralandyrmak maksady bilen, Türkmen bedewiniň milli baýramy hem-de Türkmen alabaýynyň baýramy ilkinji gezek bilelikde bellenilip geçilýär diýip, S.Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Asyrlaryň dowamynda türkmen topragynda ösdürilip, kemala getirilen we umumadamzat gymmatlyklarynyň hazynasyna öwrülen türkmen alabaý itleri özüniň aýratynlyklary boýunça dünýäde giňden tanalýar hem-de tohum itleriň arasynda iň gadymylarynyň we naýbaşylarynyň biri hasaplanýar.
Türkmen alabaý itleri biziň milli buýsanjymyz we şöhratymyz bolan ahalteke bedewlerimiz hem-de arşyň nepisligi, Zeminiň janly rowaýaty bolan türkmen halylary ýaly milli gymmatlyklarymyzyň biridir. Türkmen alabaýlaryň eýesine wepalylygy, batyrlygy hem-de edermenligi bilen dünýäde giňden tanalýar. Soňra assosiasiýanyň başlygy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýiti pähim-paýhasyndan dörän “Türkmen alabaýy” eserinde: “Alabaý — biziň milli buýsanjymyz. Alabaý — biziň Watanymyzyň baýlygy. Ol biziň ata-babalarymyzyň döreden milli gymmatlygy. Ony gorap saklamak, ähli ajaýyplygy bilen geljek nesillerimize ýetirmek biziň borjumyz” diýip belläp geçişi ýaly, türkmen alabaýlarynyň halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşy bilen aýrylmaz baglydygyny belledi.
Milli Liderimiziň başlangyjy esasynda ýurdumyzda türkmen halkynyň milli gymmatlyklarynyň biri bolan türkmen alabaý itleriniň dünýä ýüzündäki şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak, olary gorap saklamak we köpeltmek, tohumçylygyny alyp barmak hem-de bu ugurda geçirilýän işleri halkara derejede ösdürmek boýunça häzirki döwürde ýurdumyzda giň möçberli işler amala aşyrylýar. Bu işleriň taryhy gelip çykyşyny, şu günki günlere gelip ýetişini we milli aýratynlyklaryny ylmy esasda düýpli öwrenmek boýunça ähli şertler döredilýär. Türkmen alabaýy dostlugyň we wepalylygyň halkara nyşanyna öwrülýär.
Türkmen alabaýlary boýunça alnyp barylýan işleri has-da ýaýbaňlandyrmak hem-de bu itleri saklamak we köpeltmek bilen meşgullanýan hünärmenleriň tagallalaryny bir ýere jemlemek maksady bilen, ýurdumyzda Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasy döredildi. Şonuň bilen birlikde, gysga wagtyň içinde bu abraýly guramanyň türkmen agzalary bilen bilelikde, daşary ýurtly agzalarynyň sany artyp, halkara derejä eýe boldy. Häzirki wagtda assosiasiýanyň 11 sany döwletden jemi 191 fiziki we ýuridik agzalary bolup, olaryň sany yzygiderli köpelýär.
Hormatly Prezidentimiziň ýakyndan berýän hemaýat-goldawlarynyň netijesinde, dünýä medeniýetiniň aýrylmaz bölegine öwrülen türkmen itşynaslyk sungatyny gorap saklamak, ösdürmek, türkmen alabaýlaryny köpeltmek, olaryň seçgi-tohumçylyk işlerini alyp barmak we geljekki nesillere ýetirmek, şeýle hem ýaşlara türkmen alabaýlaryny ösdürip ýetişdirmegiň inçe tälimleriniň nusgalyk usullaryny öwretmek hem-de halypalyk etmek işlerine aýratyn saldamly goşant goşýan itşynaslarymyzy höweslendirmek maksady bilen, “Türkmenistanyň at gazanan itşynasy”, “Türkmenistanyň halk itşynasy” diýen hormatly atlar döredildi. Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda, türkmen alabaýynyň dünýädäki şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak we milli itşynaslygy ösdürmek hem-de kämilleşdirmek maksady bilen, ýurdumyzda her ýylyň aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen bedewiniň milli baýramy bilen Türkmen alabaýynyň baýramyny bilelikde geçirmek bellenildi. Şonuň bilen birlikde, ýurdumyzda Türkmen alabaýynyň baýramy mynasybetli her ýylyň aprel aýynda türkmen alabaý itleriniň arasynda “Ýylyň türkmen edermen alabaýy” atly halkara bäsleşigi hem-de türkmen alabaý itleriniň daşky keşbini şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserlerinde, neşir önümlerinde, fotosuratlarda, teleýaýlymlarda çeper beýan etmek ugrunda halyçylaryň, suratkeşleriň, heýkeltaraşlaryň, fotosuratçylaryň, neşirýat işgärleriniň we teleoperatorlaryň arasynda bäsleşikleri geçirmek karar edildi diýip, S.Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, döwletimiz tarapyndan itşynaslarymyz üçin şeýle mümkinçilikleriň döredilmeginiň ýurdumyzda we dünýä ýüzünde iň gadymy itleriň biri hasaplanylýan türkmen alabaýlaryny ösdürip ýetişdirmäge uly itergi berjekdigine ynam bildirildi.
Ýurdumyzda Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň döredilmegi bilen, geljekde bu itleri köpeltmek, olaryň tohum arassalygyny gorap saklamak, dünýä ýüzünde giňden wasp etmek boýunça biziň öňümizde birnäçe jogapkärli wezipeler durýar. Ýurdumyzyň welaýatlarynda, Aşgabat şäherinde gurlan merkezlerde türkmen alabaýlaryny ösdürip ýetişdirmek hem-de köpeltmek; türkmen alabaýlarynyň tohumçylyk-seçgi işlerini alyp barmak, kämilleşdirmek hem-de ylmy taýdan düýpli öwrenmek; ýurdumyzda we daşary ýurtlarda türkmen alabaýlarynyň sergilerini, bäsleşiklerini ýokary derejede geçirmek boýunça zerur işler alnyp barylýar diýip, Serdar Berdimuhamedow belledi.
Nygtalyşy ýaly, alabaýlaryň özboluşly aýratynlyklaryny, gylyk-häsiýetini hem-de wepadarlygyny giňden dünýä ýaýmak; daşary ýurt döwletlerinde türkmen alabaýlaryny ösdürip ýetişdirýän we saklaýan taraplar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyklary ýola goýmak assosiasiýanyň esasy wezipeleri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň başlygy türkmen alabaý itlerini ösdürip ýetişdirmek we köpeltmek, olaryň dünýädäki şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak boýunça döredip berýän şeýle ajaýyp mümkinçilikleri üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden sagbolsun aýtdy.
Mejlisiň gün tertibinde kesgitlenen beýleki meselelere geçmek bilen, Serdar Berdimuhamedowyň guramanyň Tertipnamasynda “Assosiasiýasynyň başlygy” we “Assosiasiýanyň başlygynyň orunbasary” diýen sözleri “Assosiasiýanyň Prezidenti” we “Assosiasiýanyň wise-prezidenti” diýen sözler bilen çalyşmak boýunça Tertipnama üýtgetmeleri girizmek, şeýle hem Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň guraýan halkara bäsleşiginiň ýeňijisine gowşuryljak “Ýylyň türkmen edermen alabaýy” atly medaly döretmek boýunça teklipleri öňe sürdi. Foruma gatnaşyjylaryň ses bermekleriniň netijesinde, bu teklipler biragyzdan goldanyldy. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýewe söz berildi. Ol Türkmen bedewiniň milli baýramy, Türkmen alabaýynyň baýramy mynasybetli has tapawutlanan atşynaslara we itşynaslara “Türkmenistanyň halk atşynasy”, “Türkmenistanyň ussat halypa seýsi”, “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy” hem-de “Türkmenistanyň at gazanan itşynasy” diýen hormatly atlary dakmak hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanlaryny okady. Mynasyp bolan sylaglaryny uly buýsanç, egsilmez tolgunma bilen kabul edip, olar zähmetlerine berlen ýokary baha üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözlerini aýtdylar we mundan beýläk-de bu asylly işe mynasyp goşant goşmak ugrunda zerur tagallalaryny etjekdiklerine ynandyrdylar.
Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa söz berilýär. Ol Türkmen alabaýynyň baýramy mynasybetli Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Serdar Berdimuhamedowa “Türkmenistanyň at gazanan itşynasy” diýen hormatly ady dakmak hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyny okady.
Mejlise gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmalary bilen dabaraly ýagdaýda Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň ýolbaşçysyna döşe dakylýan nyşan we şahadatnama gowşuryldy.
Serdar Berdimuhamedow özüniň alyp barýan işine berlen ýokary baha üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Milli Liderimiziň parasatly baştutanlygynda halkymyzyň milli gymmatlygy we baýlygy bolan türkmen alabaýlarynyň şan-şöhratyny dünýä ýaýmak maksady bilen, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasy döredildi. Şeýlelikde, ýurdumyzda türkmen alabaýlaryny ýetişdirmek we itşynaslygy ösdürmek boýunça pudagyň berk binýady emele getirildi. Häzirki wagtda asyrlaryň dowamynda kemala getirilen arassa ganly türkmen alabaýlarynyň baş sanyny köpeltmek hem-de milli itşynaslyk sungatyny has-da kämilleşdirmek boýunça döwlet derejesinde giň gerimli işler alnyp barylýar.
Geljekde hem hormatly Prezidentimiziň döredip berýän mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanyp, dünýä ýüzünde türkmen alabaýlarynyň şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak boýunça assosiasiýanyň öňünde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmekde gijämizi gündiz edip, bu halkara guramanyň agzalary bilen bilelikde ähli gujur-gaýratymyzy gaýgyrman zähmet çekeris diýip, Serdar Berdimuhamedow belledi we hormatly Prezidentimize berk jan saglyk, uzak ömür, halkymyzyň abadançylygynyň we ýurdumyzyň rowaçlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw etdi.
Soňra Medeniýet ministrliginiň esasy hünärmeni, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň agzasy Agamyrat Baltaýewe söz berildi. Ol özüniň çykyşynyň başynda çärä gatnaşyjylary “Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän şu ýylda bellenilýän şanly seneler we wakalar — ýurdumyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy hem-de Aşgabat şäheriniň 140 ýyllygy, şonuň ýaly-da öňde durýan beýleki milli baýramlar we olar mynasybetli paýtagtymyzda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň we Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň döwrebap merkeziniň açylmagy bilen gutlady.
Gahryman Arkadagymyzyň parasatly baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe assosiasiýanyň agzalarynyň netijeli işlemegi üçin giň mümkinçilikler döredilýär. Olaryň tagallalary ýurdumyzda itşynaslygy ösdürmäge, milli mirasymyz bolan türkmen alabaýlaryny giňden öwrenmäge hem-de wagyz etmäge gönükdirilendir.
Milli itşynaslygy ösdürmek babatyndaky giň möçberli maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bu täsin tohumyň arassalygyny saklamaga, onuň müňýyllyklara uzap gidýän şöhratly taryhyny düýpli öwrenmäge ýardam edýär. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary hem-de hemmetaraplaýyn goldawy netijesinde, bu gün pederlerimizden miras galan, şonuň bilen baglanyşykly däpleri öwrenmek üçin örän uly mümkinçilikler bar.
Milli Liderimiziň “Türkmen alabaýy” atly kitaby taryhy mirasymyz bolan türkmen alabaýyny öwrenmekde, döwrebap esasda dikeltmekde hem-de wagyz etmekde çelgi bolup hyzmat edýär. Gazuw-agtaryş işleri wagtynda tapylan köp sanly arheologiýa tapyndylary, şonuň ýaly-da gadymy golýazmalar bu tohumyň gadymylygyna hem-de gelip çykyşyna şaýatlyk edýär. Bu ajaýyp eserde bellenilişi ýaly, türkmen alabaýlaryny köpeltmegiň milli tejribesi, itşynaslygyň gadymy usullary olaryň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmäge mynasypdyr. Bu kitap türkmen halkynyň dünýä medeniýetine, adamzat siwilizasiýasynyň ösüşine goşandyny açyp görkezýär.
Soňky ýyllarda Aşgabadyň golaýynda ýerleşýän gadymy Paryzdepe ýadygärliginiň çäklerinde türkmen alabaýynyň antik döwre degişli heýkeljikleri tapyldy. Ahal welaýatynyň Bäherden etrabyndaky Şähryslam ýadygärliginde türkmen alabaýynyň Beýik Seljuklar zamanasyna degişli kerpijiň ýüzüne basylan yzlary, Gökdepe etrabyndaky Şährihaýbar ýadygärliginden “Tazyguýruk” nagşy çekilen küýze bölegi, Lebap welaýatynyň Çärjew etrabyndaky Ýasydepe ýadygärliginden türkmen alabaýynyň X asyra degişli heýkeli ýüze çykaryldy. Mundan başga-da, nepis sungat bolan türkmen halysyna çitilýän “Güjük yzy” nagşy ylmy taýdan öwrenilip, ol baradaky maglumatlar Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň “Türkmeniň nusgalyk alabaýy” atly täze döredilen žurnalynyň ilkinji sanynda ylmy dolanyşyga girizildi.
Golaýda türkmen alabaýlaryna degişli ýene bir etnografiýa barlagy geçirildi hem-de täze ylmy açyşlar edildi. Has takygy, türkmen haly we dokma sungatynda duş gelýän gadymy nagyşlaryň biri bolan «It ýatak» nagşynyň taryhy yzlary ýüze çykaryldy. Bu täsin nagşyň iň gadymy nusgasynyň Gökdepe etrabynyň çägindäki Pessejikdepe ýadygärliginde ýüze çykarylan ybadat otagynyň diwaryna çekilen suratda duş gelýändigi anyklanyldy.
Mälim bolşy ýaly, Pessejikdepe arheologiýa ýadygärligi Jeýtun medeniýetine, has takygy, biziň eýýamymyzdan öňki VII — V müňýyllyklara degişlidir. Pessejikdepe dünýäniň sungaty öwreniş ylmynda diwaryň ýüzüne çekilen iň gadymy awçylyk pursadyny beýan edýän nakgaş eseri bilen meşhurdyr. Hut şeýle mazmunly diwara çekilen surat eseri Türkiýäniň Çatalhöýük ýadygärliginde hem duş gelýär. Ýöne Pessejikdepedäki surat eseri has gadymydyr hem-de köp reňk öwüşginliligi bilen mesaňa tapawutlanýar.
Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow manyly çykyşy üçin A.Baltaýewe sagbolsun aýdyp, foruma sanly ulgam arkaly gatnaşýan Türkiýe Respublikasynyň Artwin Çoruh uniwersitetiniň prorektory, weterinariýa ylymlarynyň doktory, professor Murat Kibara söz berdi.
Murat Kibar hemmeleri ýetip gelýän Türkmen alabaýynyň baýramy, şeýle hem Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň hem-de Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň häzirki zaman merkeziniň açylmagy bilen gutlady.
Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasy döredilenden soňra, geçen gysga wagtyň içinde giň gerimli işler ýerine ýetirildi. Baýramçylyk dabaralarynyň çäklerinde Türkmenistanda ilkinji gezek “Ýylyň türkmen edermen alabaýy” halkara bäsleşigi geçirildi. Murat Kibar assosiasiýanyň ähli agzalaryna asylly işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň agzasy, hususy itşynas Mekan Gurbandurdyýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan amala aşyrylýan oňyn döwlet syýasatynyň netijesinde, ýurdumyzda türkmen halkynyň şöhratly taryhyny, gadymy däp-dessurlaryny hem-de medeniýetini gaýtadan dikeltmäge, dünýäde giňden wagyz etmäge, häzirki we geljekki nesillere ýetirmäge gönükdirilen giň gerimli işleriň alnyp barylýandygyny nygtady.
Türkmenler alabaý itlerine hemişe uly sarpa bilen garapdyrlar. Arkadag Prezidentimiz “Türkmen alabaýy” diýen kitabynda olar barada buýsanç bilen ýazýar. Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň döredilmegi, Ahal welaýatynda “Türkmen alabaý itleri” hojalyk jemgyýetiniň binalar toplumynyň, şeýle hem weterinar gullugyň we öý haýwanlaryny saklamak üçin ýöriteleşdirilen toplumyň ulanylmaga berilmegi, Aşgabat şäherinde, Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda türkmen alabaý itleriniň merkezleriniň binalarynyň gurulmagy halkymyzyň milli baýlygy bolan alabaýlar baradaky yzygiderli aladanyň aýdyň subutnamasydyr, bu işler özüniň oňyn netijelerini berýär.
M.Gurbandurdyýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa milletimiziň bahasyna ýetip bolmajak baýlygy bolan türkmen bedewleri hem-de alabaýlary barada yzygiderli alada edýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan edip, milli Liderimize berk jan saglyk, uzak ömür we döwlet Baştutanynyň wezipesinde alyp barýan ägirt uly işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra Özbegistan Respublikasynyň “Узбекский волкодав” tohumlaryny gorap saklamak boýunça jemgyýetiniň başlygy, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň agzasy Akobir Şukurow sanly ulgam arkaly çykyşynda bu assosiasiýanyň işiniň daşary ýurtly itşynaslarda uly gyzyklanma döredýändigini aýtdy. Munuň özi kanunalaýyk ýagdaýdyr: edermen türkmen alabaýy özüne mahsus aýratynlyklary bilen iň nusgalyk, dünýäde has köp ýaýran tohumlaryň biridir, onuň meşhurlygy barha artýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň itşynaslygyň ösdürilmegine gönükdirilen başlangyçlary, bu ugurda zähmet çekýän hünärmenleriň işine mynasyp baha berilmegi itşynaslyk hünäriniň abraýynyň ýokarlanmagyna ýardam berýär. Akobir Şukurow bu assosiasiýanyň agzalary bilen ýakyn hyzmatdaşlyga taýýardygyny beýan edip, türkmen alabaýlarynyň sanyny artdyrmak hem-de dünýädäki şöhratyny belende götermek boýunça alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra Azerbaýjan Respublikasynyň “Kawkaz itleriniň janköýerleri” jemgyýetiniň ýolbaşçysy Ilham Gazimzade sanly ulgam arkaly çykyş etdi. Ol maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanda alnyp barylýan döwlet derejesindäki milli mirasy gorap saklamaga gönükdirilen işleriň ähmiýetini nygtady. Merkezi edarasy Aşgabatda ýerleşýän Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň döredilmegi bu babatda möhüm waka boldy. Ilham Gazimzade türkmen alabaýlarynyň janköýerleriniň ählisiniň adyndan milli Liderimize bu guramanyň işine berýän hemmetaraplaýyn goldawy üçin çäksiz hoşallyk bildirdi hem-de şu günki maslahata gatnaşyjylary Türkmen alabaýynyň baýramy bilen gutlady we olara öz işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň Prezidenti “Ýylyň türkmen edermen alabaýy” atly medaly döretmek hakyndaky”, Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasyna täze agzalary kabul etmek hakyndaky, şeýle hem assosiasiýanyň nobatdaky mejlisini 2022-nji ýylyň birinji ýarymynda Aşgabat şäherinde geçirmek hakyndaky Kararlara gol çekýär.
Halkara “Türkmen alabaý itleri” assosiasiýasynyň ýolbaşçysy mejlisi jemläp, hormatly Prezidentimize guramanyň netijeli işlemegine döredilen mümkinçilikler üçin ýene bir gezek hoşallyk bildirdi. Serdar Berdimuhamedow assosiasiýanyň agzalarynyň öňde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin ähli tagallalary etjekdiklerine ynam bildirip, hemmelere berk jan saglyk, uzak ömür, milli itşynaslyk sungatyny ösdürmek hem-de türkmen alabaýlarynyň dünýädäki şöhratyny artdyrmak babatdaky işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH)


text:
RBC Wealth Management kompanııasynyń jýyrdaǵy esebinde AQSh federaldy qaryzyna qyzmet kórsetý quny tómendeı bastaǵany aıtyldy, dep jazady Egemen.kz.
Kongresstiń bıýdjettik basqarmasy qaryz shyǵyndary 2023 jyly odan da az bolady jáne onjyldyqtyń kóp bóligi úshin tómen bolyp qalady dep esepteıdi.
«Pandemııa kezinde barlyǵy derlik qaryz alǵan bolsa, qazir kópshiligi qaryzdy tóleı bastady. Birinshi toqsanda elder úkimetteriniń, úı sharýashylyqtarynyń, bıznestiń dúnıejúzilik qaryzdarynyń mólsheri sońǵy 2,5 jylda alǵash ret tómendedi - bul kórsetkish 1,7 trln-ǵa, 289 trln dollarǵa deıin azaıdy», dep habarlady Halyqaralyq qarjy ınstıtýty.
Qarjy ınstıtýty málimdegendeı, álemdegi eń iri qaryz kólemi AQSh-nyń úlesinde
Pandemııanyń bastalýymen salystyrǵanda, qaryz memlekettik jáne jeke qaryzdardy qosqanda 30 trıllıon dollarǵa kóp. Damýshy elderdiń qaryzdary birinshi toqsanda 86 trıllıonǵa ósti.
2021 jyldyń ekinshi jartysyna qaraı álemniń kóptegen elderi COVID-19-ǵa baılanysty karantındik shekteýlerdi jeńildetip, turaqty damýǵa orala bastady. COVID-19 pandemııasymen úkimetter óz ekonomıkalaryn qoldaý úshin shyǵyndardy kóbeıtýge májbúr boldy. Biraq sonymen birge, salyq túsimderiniń tómendeýine baılanysty egemendi kirister qysqaryp, búkil álem boıynsha memlekettik qaryz aıtarlyqtaı ósti.
Memlekettik qaryzdy kóbinese qaryzdyń IJО́-ge qatynasy arqyly dál taldaıdy. Bul kórsetkish ulttyq qaryzdy el ekonomıkasynyń aýqymynda ornalastyrýǵa kómektesedi. Mysaly, memlekettik qaryzy 27 trıllıon dollardan asqan AQSh-ty alaıyq. Bul kórsetkish qorqynyshty kórinedi, biraq IJО́-niń paıyzdyq úlesinde - 133% - bul qorqynyshty emes. Bul format sonymen qatar elder arasyndaǵy salystyrýlardy jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Memlekettik qaryzdyń JIО́-ge qatynasynyń eń tómengi deńgeıi - 1% - Gonkongta. Qazaqstanda bul kórsetkish 27%-ǵa jetedi. Ulttyq banktiń málimetteri boıynsha, memlekettiń qaryzdary 2021 jyldyń 1 qańtaryna 15,2 mıllıard dollardy qurady. Salystyrý úshin: 2016 jyldyń 1 qańtarynda - 12,2 mıllıard dollar.Bes jyl ishinde jalpy ósim 24,6 paıyzdy qurady. Tutastaı alǵanda eldiń syrtqy qaryzyna keletin bolsaq, ol 163,3 mıllıard dollardan asyp, bes jyl ishinde 6,4 paıyzǵa nemese 9,8 mıllıard dollarǵa ósti. Biraq Qazaqstan Qytaı aldyndaǵy qaryzyn - 23,8%, Gonkong - 19,2% jáne Ulybrıtanııa - 6% tómendete aldy.
Japonııa memlekettik qaryzdyń JIО́-ge qatynasy 257%-ben álemdik tizimde kóshbasshy bolyp qala beredi. El úshin bul kórsetkish 1990 jyldary 100%-dan asty, al 2010 jyly bul el 200%-ǵa jetken alǵashqy damyǵan ekonomıka boldy.
Bul mańyzdy qaryz aýyrtpalyǵy aldymen Japonııa, sodan keıin basqa elder júzege asyrǵan dástúrli emes aqsha-nesıe saıasatynyń nátıjesi bolyp tabylady. Mysaly, 1990 jyldardyń aıaǵynda Japonııa Banki deflıasııaǵa qarsy turý jáne ekonomıkalyq ósýge yqpal etý úshin paıyzdyq mólsherlemeni nólge teńestirdi
Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy
Aımaqtar • Búgin, 10:53
Qazaqstanda 1,4 mln adam tumaýǵa qarsy ekpe saldyrdy
Medısına • Búgin, 10:43
Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardy kásibı merekesimen quttyqtady
Prezıdent • Búgin, 10:35
Toǵjanov vaksınasııa qarqynyn keshiktirgen basshylarǵa shara qoldanýdy usyndy
Úkimet • Búgin, 10:33
Atyraýlyq sheneýnikke qatysty tergeý júrip jatyr
Aımaqtar • Búgin, 10:25
Shymkenttik nysana kózdeýshiler halyqaralyq týrnırde júldeger atandy
Sport • Búgin, 10:17
Asqar Mamın ákimderge jumystaryn jandandyrýdy tapsyrdy
Úkimet • Búgin, 10:08
Koronavıýrs báseńdep kele jatqan elderdiń qataryndamyz – Alekseı Soı
Koronavırýs • Búgin, 10:03
«Aýyl – El besigi» jobasy qalaı júzege asyrylyp jatyr?
Qazaqstan • Búgin, 09:57
Latvııada koronavırýs órship tur
Álem • Búgin, 09:48
Qylmyskerdiń ultyn kórsetken BAQ jazalanýy múmkin
Álem • Búgin, 09:41
Qazaqstanda karantındik shekteýler jeńildeıdi
Koronavırýs • Búgin, 09:33
Qoqys jáshiginen tabylǵan sábıdiń anasy ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 09:28
Sıngapýr týrıster úshin shekarasyn ashty
Álem • Búgin, 09:23
Sport • Búgin, 09:11
Bárimiz bir aspannyń astyndamyz
О́ner • Búgin, 09:10
Aımaqtar • Búgin, 09:08
Shotlandııada jarylystan eki turǵyn úı qırady
Álem • Búgin, 09:08
Aımaqtar • Búgin, 09:07
Medısına • Búgin, 09:05
Uqsas jańalyqtar


text:
Türkmenistanda maska režimine gözegçiligiň güýçlendirilmegi bilen, polisiýa maskasyz raýatlary ýüze çykarmak boýunça – Azatlygyň söhbetdeşleriniň tassyklaýyşy ýaly – entek görlüp-eşidilmedik derejedäki hilelere baş goşup başlady. Häkimiýetleriň bu hereketleri raýatlaryň arasynda nägilelikleri döretmek bilen bir hatarda, birek-birege raýdaşlyk bildirmek ýaly başlangyçlary hem güýçlendirdi.
Lebapda maskasyz raýatlary ýüze çykarmak we olara jerime ýazmak boýunça gündelik plany dolmaly polisiýa işgärleri, indi buky ýerlerde gizlenip, maskasyz adamlary ýüze çykarmaga synanyşýarlar.
“Mundan ozal Türkmenabadyň bazarlarynda, döwlet edaralarynda polisiýa özleriniň gulluk awtobuslarynda reýd geçiren bolsalar, indi olar öz hususy ulaglarynda ýa-da kireýine tutulan ‘Gazel’ kysymly mikroawtobuslarda gizlenip, gözegçilik edýärler. Polisiýa diňe bir maskasyz adamlary däl, eýse maskasyny burnundan sähel aşak düşüren raýatlary görseler hem, dessine ulaglaryndan kürsäp çykýarlar we şol ýeriň özünde 20-50 möçberinde jerime ýazýarlar” diýip, bu wakalara şaýat bolan türkmenabatlylaryň biri Azatlygyň ýerli habarçysyna gürrüň berdi.
Mundan başga-da, polisiýa hususy ulaglarynda jaýlaryň aralarynda aýlanyp, hat-da öz howlusynyň daşyna hem maskasyz çykan raýatlary saklap başlady.
“Çagalarymy öýe saljak bolup daşaryk çykdym welin, bir ýerlerden polisiýa işgärleri peýda bolup, köçede duran mikroawtobusa saldylar. Ulagyň içinde başga-da ençeme maskasyz adam öý eşiklerinde oturan eken. Bizi polisiýa edarasyna äkidip, şol ýerde jerime ýazdylar. Öz howlymyzda bizi şeýdip tussag etmäge näme zerurlygy bar, diňe duýduryş berseler hem bolýar ahyryn” diýip, türkmenabatlylaryň biri başdan geçirenlerini Azatlygyň habarçysyna gürrüň berdi.
Bellemeli ýeri, howpsuzlyk aladalary sebäpli Azatlyk anyk adam we ýer atlaryny agzamakdan saklanýar.
Şol bir wagtda, häkimiýetleriň bu hereketine jogap edip, türkmenabatlylar polisiýanyň reýdi gutarýança nätanyş maskasyz adamlary öz howlularynda gizlemek, hat-da polisiýany ýalňyş bir ugra gönükdirmek ýaly hereketleri bilen hem birek-birege raýdaşlyk bildirip başladylar.
Bu aralykda, Lebabyň käbir etraplarynda polisiýa şahsy ulaglarynda aýlanyp söwda edýän kişiler bolup, maskasyzlary ele salmaga synanyşyp başladylar.
“Saýat etrabynda polisiýa işgärleri şahsy ulaglarynda oba-oba aýlanyp, signal berip, hamana bir zatlary satmaga gelen kişiler bolan bolýarlar. Howlusyndan maskasyz çykan adamlary dessine saklap, şol ýerde-de jerime ýazýarlar. Entek beýle hadysalara duş gelmändik” diýip, saýatly ýaşaýjylaryň biri habarçymyza gürrüň berdi.
Polisiýanyň maskasyz raýatlary ýüze çykarmak boýunça çärelerini güýçlendirendigi baradaky maglumaty Azatlygyň beýleki sebitlerdäki we Aşgabatdaky habarçylary hem tassyk edýärler.
Galyberse-de, Azatlygyň dürli regionlardaky habarçylary söhbetdeş bolýan polisiýa işgärleri maskasyzlary ýüze çykarmak işlerine özleriniň hem nägiledigini, munuň netijesinde dost-ýarlary bilen hem özara gatnaşyklaryna ýaramaz täsir ýetýändigini aýdýarlar.
“Indi biziň bar aladamyz maskasyzlary tapyp, olara jerime ýazmak boldy. Biz diňe ýokarky ýolbaşçylaryň beren buýruklaryny berjaý edýäris. Ýogsa-da, gündelik plany öz hasabymyza dolmaly bolýarys” diýip, türkmenabatly polisiýa işgärleriniň biri habarçymyza gürrüň berdi.
Ýokarda beýan edilen ýagdaýlar dogrusynda Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginden we onuň degişli ýerli edaralaryndan kommentariýa almak başartmady.
Ýurduň resmi mediasynda polisiýanyň geçirýän reýdleri barada maglumat, şeýle-de maskasyz saklanan adamlara jerimäniň ýazyljakdygy barada öňünden duýduryş berilmeýär.
Türkmenistanda koronawirusa täze ýolugýanlar, ondan heläk bolýanlar barada barha köpelýän maglumatlara garamazdan, türkmen häkimiýetleri ýurtda wirusyň bardygyny resmi derejede ykrar etmeýärler.
Muňa garamazdan, türkmen hökümeti ozal girizilen çäklendirmeleriň möhletini 2021-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli uzaltdy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Owganystanda metjitde guralan hüjümde ýogalanlaryň sany 100 adamdan geçdi
Owganystanda geçmişde Şaýylara garşy guralan hüjümleriň ählisini terror guramasy DAIŞ öz üstüne alypdy
Owganystanyň Kunduz welaýatynyň Saýed Abad sebitinde Şaýylara degişli metjitde guralan bombaly hüjümde ýogalanlaryň sanynyň 100 adamdan geçendigi mälim edildi.
Talibanyň Metbugat geňeşçisi Zabihullah Müjahid, hüjümiň juma namazy okalýan wagty guralandygyny habar berdi.
Hüjümde ýogalan we ýaralanan adamlaryň bardygyny aýdan Müjahid, Talibanyň harby güýçleriniň sebite barandygyn...
-
15.10.2021
-
-
-
-


text:
Aqmola oblysynda túrli aýrýmen kúresýge tyń ádister qoldanylmaq
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Kókshetaýda áleýmettik mańyzy bar aýrýlarmen kúres máselesi talqylandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jıynda Aqmola oblysy Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Narıman Syzdyqov óńirdegi týberkýlez derti taralýy jáne onymen kúresý joldary týraly aıtyp berdi.
«Atalmysh dertpen kúresýde emdeýdiń ambýlatorııalyq kezeńinde týberkýlezben aýyratyn naýqastarǵa áleýmettik kómek kórsetýde jergilikti bıýdjetten bólinetin qarjylandyrý jetkiliksiz bolyp otyr. Muny sheshý úshin týberkýlezben aýyratyn naýqastarǵa áleýmettik kómek kórsetý boıynsha tetikterdi ázirleý mańyzdy. Sonymen birge, halyqty esepke alý jáne tirkeý, kóshi-qon deńgeıi, belgili bir turǵylyqty jeri joq adamdar sanynyń kóbeıýi kedergi keltirip otyr. Bul týberkýlezben aýyratyn naýqastardy ýaqtyly jáne tolyq emdeýde úlken ról atqarady», - dedi N. Syzdyqov.
Taǵy bir másele - dárigerlerdiń ftızıatrlarmen jabdyqtalýynyń tómendigi.
«Bul búkil densaýlyq saqtaý júıesine qatysty. Máselen, Arshaly aýdanynda mundaı dárigerler qazir bala týýǵa baılanysty demalysta, keıbir aýdandarda qosymsha jumys isteıtinder bar, al keıbireýlerinde olar múldem joq. Ftızıatrlardyń kópshiligi zeınetkerlik jasqa jaqyn nemese zeınetke shyqqan adamdar. Tıisinshe, erteń bizde kadr tapshylyǵy, týberkýlez máselesi boıynsha mamandar jetkiliksiz bolýy múmkin», - dep naqtylady N. Syzdyqov.
Ulttyq týberkýlez baǵdarlamasy janyndaǵy «týberkýlez» komponenti boıynsha Jahandyq qordy iske asyrý tobynyń ókili Shahımurat Ysmaıylov úkimettik emes uıymdardy týberkýlezben, AITV jáne COVID – 19-men kúreske tartý týraly bastama kóterdi.
«Men jurtshylyq, halyqtyń qalyń jigi jáne Aqmola oblysynyń basshylyǵy úkimettik emes uıymdardy áleýmettik mańyzy bar aýrýlarmen, atap aıtqanda týberkýlezben, AITV-men, COVID-19-men kúreske qosýdyń osy jobasyn qoldaýǵa daıyn ekenin kórip otyrmyn. Sebebi resmı medıtsınalyq qyzmetter buǵan qol jetkize almaıtyn tustary bar. Mysaly, halyqtyń osal toptarynda – alkogolızmge shaldyqqandar, mıgranttar, úısiz adamdar», - dep atap ótti Shahımurat Ysmaıylov.
Onyń aıtýynsha, kelesi jyly lot pen tehnıkalyq tapsyrmany qalyptastyrý úshin qajetti qujattardy daıyndaý josparlanǵan. Al keleshekte osyndaı jobalardy elimizdiń basqa da óńirlerinde qurý qajet.
«Biz úkimettik emes uıymdarǵa halyqtyń osal toptarymen jumys isteý úshin týberkýlezben kúrestiń tolyqqandy lotyn jarııalaǵymyz keledi. Bul turaqty, jyldyq protsess bolýy úshin. Jalpy, bizdiń mindetimiz – týberkýlezdi epıdemııa retinde, sodan soń aýrý retinde joıý», - dep túıindedi Shahımurat Ysmaıylov.


text:
28-nji oktýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde şu ýylyň 25-26-njy oktýabrynda Baku şäherinde geçirilen Goşulyşmazlyk Hereketiniň 18-nji Maslahatynyň jemlerine bagyşlanan brifing geçirildi.
Brifinge daşary ýurtlaryň we halkara guramalarynyň Türkmenistanda işleýan wekilhanalarynyň ýolbaçylary we işgärleri, ýurdumyzda akkreditirlenen daşary ýurtlaryň hem-de ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Brifingiň barşynda Türkmenistanyň Daşary işleri ministri, BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy Ý.Panowa we BMG-niň Baş Sekretarynyň Ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýada Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebitleýin merkeziniň Başlygy N.German dagylar çykyş etdiler.
Brifingde Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy oňa gatnaşyjylara Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň GH-niň Sammitiniň münberinden eden maksatnamalaýyn çykyşynyň esasy ugurlary bilen tanyşdyrdy.
Ministr adamyň binýatlyk hukuklarynyň, BMG-niň Tertipnamasynyň maksatlarynyň we ýörelgeleriniň hormatlanylmagyny, ähli halklaryň özbaşdaklygynyň we çäk bitewiliginiň hormatlanylmagyny, özara gyzyklanmalaryň we hyzmatdaşlygyň höweslendirilmegini, adalatlylygyň we halkara borçnamalarynyň hormatlanylmagyny, ähli halkara dawalarynyň BMG-niň Tertipnamasyna laýyklykda parahatçylyk serişdeleri bilen kadalaşdyrylmagy ýaly esaslyk ýörelgeleriň we beýleki birnäçe ugurlaryň garaşsyzlygynyň ilkinji günlerinden başlap bitarap Türkmenistanyň daşary syýasy ugrunyň esasyny düzendigini aýratyn nygtady.
Geçirilen Sammitiň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan öňe sürlen möhüm başlangyçlaryň biri hem halklaryň we döwletleriň ykdysady berkararlygynyň ykrar edilmegi ugrundaky tagallalar bolup durýandyr. Bu ugurda türkmen tarapynyň Goşulyşmazlyk Hereketiniň we beýleki halkara düzümleriniň çäklerinde degişli köpugurly resminamalarynyň işlenilip düzülmegi we kabul edilmegi bilen bu ugurdaky giň gerimli halkara gepleşikleriniň açylmagyny maksadalaýyk hasaplaýandygy bellenildi.
Baku Forumynda Türkmenistanyň Prezidentiniň çykyşynda energetika howpsuzlygy temasynyň täze öwüşgine eýe bolandygy aýdyldy.
Döwlet Baştutanymyzyň çykyşynda gozgalyp geçilen Goşulyşmazlyk hereketine agza döwletleriň Durnukly ösüş maksatlaryny, şol sanda, olaryň azyk howpsuzlygy ýaly bölegini durmuşa geçirmek boýunça işleri raýdaşlykda alyp barmaklarynyň zerurlygyna hem aýratyn üns berildi. Hut şonuň üçin hem Türkmen döwletiniň baştutany, döwletler we sebitler üçin azyk serişdeleriniň elýeterli bolmagyny üpjün etmek meselelerine garalanda, şeýle hem islendik adamyň aýrylmaz hukugy hökmünde ýeterlikli iýmitlenmegi üpjün edilende goşulyşmaýan ýurtlaryň garaýyşlarynyň agzybir, aýgytly we berk bolmagynyň zerurlygy ugrunda çykyş etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti şeýle hem Goşulyşmazlyk hereketine agza döwletleriň howanyň üýtgemegi bilen bagly meseleler boýunça has-da tutanýerli hyzmatdaşlyk etmekleriniň tarapdary bolup çykyş edýär diýip nygtady. Şunuň bilen baglylykda, 2030-njy ýyla çenli Ählumumy ösüş gün tertibini we Pariž Ylalaşygyny ýerine ýetirmäge gönükdirilen tagallalarymyzyň birleşdirilmegi has-da möhüm ähmiýete eýe bolýandygy aýratyn bellenilip geçildi.
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy şeýle-de brifinge gatnaşyjylara şu ýylyň 21-23-nji oktýabr aralygynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýa bolan iş sapary barada habar berdi. Saparyň çäklerinde türkmen-ýapon işewürlik maslahaty we ýokary derejedäki birnäçe ikitaraplaýyn duşuşyklaryň geçirilendigi hem-de duşuşyklaryň jemleri boýunça Türkmenistanyň we Ýaponiýanyň arasynda ikitaraplaýyn resminamalaryň saldamly bukjasyna gol çekilendigi barada aýdyldy.
Mundan başga-da brifinge gatnaşyjylara Malaýziýanyň Premýer-ministri doktor Mahathir Mohammedyň 2019-njy ýylyň 26-28-nji oktýabry aralygynda Türkmenistana bolan resmi saparynyň jemleri barada hem gysgaça habar berildi.
28-nji oktýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde şu ýylyň 25-26-njy oktýabrynda Baku şäherinde geçirilen Goşulyşmazlyk Hereketiniň 18-nji Maslahatynyň jemlerine bagyşlanan brifing geçirildi.


text:
Kórneki sýret
– Balam, úıge qaıtasyń ba?
– Demalysta baratyn shyǵarmyn. Qazir belgisiz...
– Myna jaǵdaıda adam alańdaıdy eken. Úıge kelgeniń durys edi...
– Alańdamańyzshy! Eldiń bári kóshede júr. Maskalaryn taǵyp alǵan. Men de saýmyn ǵoı!
– Jaraıdy, balam. Abaılashy.
Ana men balanyń arasyndaǵy qysqa dıalog osylaı aıaqtaldy.
Eki kún buryn
Kóshede sabylysqan adamdarmen birge smartfonyna úńilip kele jatqan Qanatty eshteńe alańdatqan joq. Kúndelikti tirshilik. Jumysqa baryp-kelip jatqan qala turǵyndary. Tek báriniń qolyndaǵy smartfonda ár mınýt saıyn úzdiksiz álem jańalyqtary aınalyp jatyr. Kún sanap derttiń aldyn alý múmkin bolmaı bara jatqany týraly jańalyq qaıta-qaıta kelgen saıyn jurt úreılenýdiń ornyna, báriniń astarynan saıası oıyn izdep, keıbiri tipti ázilge aınaldyryp jatyr. Aıaldamanyń qasyna kelgen kezde ǵana basyn kótergen Qanat 56-avtobýstyń toqtaǵanyn kórdi. Lezde ishke enip, qaltasynan 150 teńgesin shyǵaryp júrgizýshige berdi. Bıletin alyp shet jaqqa qaraı yǵysyp tura qaldy. Dál qasynda turǵan jas jigittiń telefonmen sóılesip jatqan áńgimesin qulaǵy shaldy: «Oı, bul degen saıasat deıdi ǵoı. Vırýs degen ótirik eken. Iá, bárin ádeıi úreılendirip jatyr-mys. Qazir avtobýstamyn. Keıin habarlasamyn» dep, tutqany qoıyp, alarǵan kózimen Qanatqa bir qarap, smartfonyna bir qarap yńǵaısyzdanǵan adamnyń keıpin tanytyp tura qaldy.
Qanat ózine tanys aıaldamaǵa kelip esikten shyqqaly turǵanda artynda turǵan ózimen qatarlas qyz:
– Keshirińiz, kómektesip jiberesiz be?– dep, qıylyp qarady. Ustap turǵan smartfondy qaltasyna súńgitip jiberip, qyzdyń shamasy kelmeı turǵan sómkesin kóterip birge tústi.
– Siz qaı jaqqa barasyz?
– Men anaý bes qabatty úıde turamyn.
– Qyzyq, men de sol úıdiń qasyndaǵy on qabatty úıde turamyn. Úıge deıin aparyp bere alasyz ba sómkeni?
– Árıne, ákelińiz!
Qanat beıtanys qyzdyń zildeı sómkesin aýyrsynsa da, namysqa tyrysyp kóterip keledi. Kóz tartatyn sulýlyǵyna tamsanyp, tanysqysy keldi.
– Aýyldan kele jatsyz ba?
– Joq. Nege suradyńyz?
– Myna sómkeni jalǵyz kóterip kelgenińizge senbeımin,– dep Qanat yrjıdy.
– Aýyldan qalaǵa kóship kelgeli on jyldan asyp ketti. Qazir osynda qalada turamyn. Ata-anam jáne baýyrlarym bar. Ata-ájemiz ǵana aýylda qaldy. Men qazir ǵana ushaqtan tústim. Birneshe aı boldy úıdegilerdi saǵyndym. Jumys saparynan oraldym. О́zińiz she?
– Túsinikti. Men osynda páter jaldap turamyn. Ata-anam basqa jaqta turady. Qazir jaǵdaı qıyndap ketti ǵoı. Úıdegiler alańdap jatyr.
– Iá, meniń de úıge asyǵys kelýime osy sebep boldy. Eýropada adamdar kóshege shyǵýǵa qorqady. Alǵashynda mán bermegen edik. Qazir ol jaqtaǵy jaǵdaı múlde basqa. Tek Almatyǵa kelgen kezde qujynap júrgen adamdardy kórip tań qaldym.
– Bizdiń halyq teginen myqty ǵoı. Qudaıdan tilek tilep, duǵamen-aq báriniń emin tabady.
– Bálkim...
Ekeýi úıdiń aldyna jetip, qyzdy lıftke deıin shyǵaryp saldy. Qol alysyp, bir-birine alǵysyn bildirdi de eki jaqqa ketti. Qaltasyna súńgitip jibergen smartfonyn alyp úıine qaraı bettedi.
Esikten kirgen bette úıde eshkim joq ekenin túsindi. Teledıdardy qosyp, as úıge kirip shaı qoıdy. Kıimderin sheship jatyp, teledıdardan «shuǵyl jańalyqtar» degen daýysty estip, janyna júgirip keldi. Teledıdar aldynda el prezıdenti sóılep, halyqqa arnaıy úndeý jasady. Elde álem kúresip jatqan indetke qarsy shara qoldaný úshin el astanasy men Almaty qalasynda karantın jarııalaıtynyn aıtty. Karantın eki kúnnen keıin kúshine enip, barlyq kólik qozǵalysy men adamdardyń qoǵamdyq jerge barýyna shekteý qoıylatynyn, bul indettiń adamnan adamǵa tez juǵýyna baılanysty barlyq saqtyq sharalary men tártip engizetinin málimdedi. Bárin estip turǵan Qanat bir ózgeris bolatyndaı terezeniń aldyna keldi. Dalada beıqam jurttyń tirshiligi. Kólikterinen túsip jatqandar, aıaldamada avtobýs kútip turǵandar, úıine bazardan qaıtqandar, eshqandaı bir ózgeris joq. Tek Qanattyń júregi tynysh emes, kóńili alaı-dúleı kúı keshe bastady. Ár oıdyń jetegine erip ketkenin baıqamaı qalsa kerek, telefony shyryldap jatyr. Júgirip bardy da tutqany kóterdi.
– Balam, estidiń be?
– Iá, estidim. Erteń keshke úıge shyǵamyn. Áli eki kún ýaqyt bar ǵoı. Karantın kúshine tek eki kúnnen keıin enedi ǵoı, anashym?!
– Balam, eń durysy búgin shyǵyp ketseń jaqsy bolar edi. Ákeń de alańdaı bastady.
– Búgin shyǵa almaımyn, erteń keshke shyǵamyn. Sóz beremin.
Anasyn kóndirip, kóńilin toq qylýǵa tyrysqan bala aqyry erteń keshke jolǵa shyǵatyn bolyp kelisti.
Ekinti ýaqyty kirdi. Qanat dalada júrip qaıtýǵa syrtqa shyqty. Kóz aldynda turǵan dárihanaǵa kirip, maska surap edi, satýshy taýsylyp qalǵanyn aıtty. Sońǵy dárihanaǵa kirgen adamdaı saly sýǵa ketti. Aıaldamaǵa kelip toqtaǵan avtobýsqa júgirip baryp mindi de bos turǵan oryndyqqa jaıǵasty. Bet alǵan jaǵy – dosynyń úıi. Sońǵy aıaldamadan túsip, dosynyń úı jaǵyna jetkende, kóligin qyzdyryp jatqan dosyn kórdi.
– Baýyrym, amansyń ba? Qaıda jınaldyń?
– Qanat, qal qalaı? Estimediń be, qaladan bári ketip jatyr. Vırýs juǵady dep qashyp jatyr. Men de úıge keteıin dep sheshtim. Sen ne isteısiń?
– Qashqany nesi? Qalada bári jaıbaraqat júr ǵoı. Ondaı eshteńe baıqamadym.
– Qyzyqtyń kókesi Saıran jaqta bop jatyr. Qazir sol jaqqa ketip baram, úsh klıentpen kelisip qoıdym. Birge ketemiz. Aıtpaqshy, men úıge baryp qana qoımaıyn, biraz aqsha tabaıyn dep turmyn.
– Qalaı?
– Qazir biz jaqqa qaraı taksıler adam basyna 20 000 teńgeden áketip jatyr. Úsh adamǵa baǵasyn aıtyp em, eshteńe demesten kelisti. Oılashy, 60 000 teńgeni bul jerde júrip bir aıda tabamyz ǵoı.
– Senbeımin. Adam basyna 20 000 teńge degen uıat qoı!
– Uıatyńdy qoıa tur. Sen de júre bermeı, úıge qaıt. Myna keseldiń túri jaman. Qaıta karantındi eki kún buryn eskertip, jarııalaǵany durys boldy. Áıtpese osy jerde óletin be edik, kim bilsin... Sen qaıda jol tarttyń?
– Saǵan kelgenmin. Shynymen sondaı baǵa bolsa, júr birge baraıyq. Biz jaqqa da baǵany kóterip alǵan shyǵar.
– Kettik, min onda.
Qanat pen Arman kólikke otyryp Saırandy betke aldy. Avtovokzalǵa jaqyndaǵan saıyn kólik keptilisi baıqala bastady. Tipti jarty saǵatta jetetin jerge, bir jarym saǵat degende áreń jetti. Saıranǵa jetip Arman Qanattyń qolyn alyp qoshtasty da, klıentterin salyp Altyn orda jaqqa bet aldy. Qanat bolsa óziniń aýylyna qansha surap jatqanyn bilgisi kelip, taksıler turǵan turaqqa aıańdady.
– Baýyrym, Taldyqorǵan ba?
– Qanshadan júrip jatsyzdar?
– Bes myńnan.
– Bes myń?
– Iá. Ne boldy?
– Qaıdan túsken baǵa bul?
– Qazir qaladan bári ketip jatyr. Men ózim osy jerdiń adamymyn. Keshke qaıta qalaǵa kelemin. Tek ketip jatqandar qansha deseń de baǵa surap jatqan joq degen soń, az da bolsa aqsha taýyp alaıyn degenim ǵoı. Onyń ústine eki kúnnen keıin kredıt jabý kerek. Karantın bolyp ketse ol da qalady. Ne isteısiń, barasyń ba?
– Joq. Raqmet!
Qanat kóz aldynda adamgershilikti tabanyna taptap turyp, ar aldynda úlken qylmys jasap turǵan adamdy kórdi. Ákesimen jasty adamnyń aqsha úshin osynsha áreketke barǵanyna tań. Ishteı ony da sókkisi kelmeıdi. Qazir eshkim jetisip júrgen joq. Bári aılyqtan aılyqqa kún kórip jatqan qoǵamda bul da bolsa bir kónkóris joly shyǵar dep túıdi.
Saırannyń aınalasy tolǵan kólik. Kezek kútip turǵan bireýi joq. Aǵylyp jatqan adamdardy salyp, jan-jaqqa qozǵalyp jatyr. Almatyǵa aqyrzaman tónip kele jatqandaı. Báriniń kózinde úreı men úmit aralasyp júr. Keıbiri tipti kishkentaı sábılerdi kóterip asyǵyp barady. Eshkimde ýaqyt joq. Tek osynyń bári Qanattyń túsinde bolyp jatqandaı. Anyǵy fılmderden ǵana kóretin osy bir kórinisti qabyldaı almady. Bu jurttyń alańyn túsinbegen qalpy avtobýsqa otyryp úıge qaıtty. О́ziniń aıaldamasyna jetip, úıine qaraı bettedi. Kele jatyp tamaǵyna áldene turyp qalǵan adamdaı jótelip keledi. Jótelgen saıyn keýdesi qysyp, basy aýyrady. Qaltasynan kiltin alyp, úıge kirdi de mazasy qashqan kúıi jatyp qaldy.
Bir kún buryn
Kúnniń kózi uıqyda jatqan Qanattyń mańdaıynan súmek bolyp aǵyp jatqan tamshy terge tústi. Áli mazasy bolmaı jatqan Qanat ornynan áreń turdy. Jýynatyn bólmege baryp beti-qolyn shaıdy da aldynda turǵan aınaǵa qarady. О́zin tanymaı qaldy. Bir-aq túnde óńi qashyp ketken. Telefon shyr ete túsi. Oramalǵa betin súrtip jatyp, taǵy bir-eki ret qatty jótelip, aýyzyn súrtken kúıi jatyn bólmede turǵan telefonyn aldy.
– Qanat, balam?!
– Aıta berińiz.
– Ne boldy balam? Bir jeriń aýyryp tur ma?
– Joq, bári durys, anashym. Alańdamańyz. Sharshaǵannan bolar.
– Balam-aý, úıge kelshi. Búgin keshke shyǵamyn dep ediń. Eń durysy keshke qalmasań jaqsy edi. Qalany jaýyp tastasa qalyp qoıasyń ǵoı.
– Qalmaımyn. Qazir bir-eki saǵatta shyǵamyn. Onyń ústine úı jaqqa taksıster bes myń teńgemen áketip jatyr. Qymbat qoı.
– Aqshań bolmasa jibereıin. Tez úıge kelshi.
– Jaraıdy. Onda kartama aqsha aýdaryp jiberińiz, men qazir kıinip shyǵamyn.
– Durys boldy, balam. Sóıte ǵoı.
Tutqa qoıylyp, Qanat qaıta jýynatyn bólmege keldi. Oramalyn jerden alyp ilmek bolǵanda kózi qyp-qyzyl qanǵa tústi. Aq oramalyna sińip qalǵan qan áli keppegen. Anasymen sóıleser aldynda jótelgeni esine tústi. Mańdaıynan shyǵyp jatqan ter toqtaıtyn emes. Temperatýrasyn ólshep edi 39-ǵa jetken. Tipti qansha salqyn basyp, úıde turǵan dárilerdi iship edi, áser etpedi. Júregi aınyp, ishi buraı berdi. Arada 1 saǵat ótkende syrttan jedel járdemniń daýysy anyq estildi. Terezege baryp solardan kómek suraǵysy kelgendeı aıanyshty kózimen qarap tur. Jedel járdem qarama-qarsy turǵan on qabatty úıge kelip toqtady. Ishinen bet-aýyzyn tumshalaǵan úsh dáriger tústi de, ishke kirip ketti. Birneshe mınýt ótkenshe bolǵan joq, arbaǵa salǵan bir adamdy kólikke salyp jatyr. Kim ekenin ańǵara almady. Kenet... Kenet jedel járdemge otyryp jatqan dárigerdiń qolynan keshe ózi kómektesip, úıine deıin jetkizip tastaǵan qyzdyń kishkentaı sómkesin tanydy. Qanattyń boıyn úreı bılep, mańdaıynan shyǵyp jatqan ter muzdaı bolyp, endi tońdyra bastady. Qanat endi túsindi...
Zattaryn jınap, júkterin salyp jatyr. Álsirep qalǵan aıaq-qoly ózine baǵynar emes. Ábden áli ketti. Sanasynda sandalyp jatqan oılar mazasy ketip turǵan adamnyń odan saıyn degbirin qashyrdy. Alqymnan alǵan jótel qysqan saıyn esi shyǵyp, neni qaıda salyp jatqanyn ańǵarǵan joq. Shalbaryn sómkesine eńkeıip salyp jatyp, shalqasynan tústi. Odan ári áli keler emes. Qaltasyndaǵy telefonyn alyp nomer tere bastady...
– Allo?
– Allo...
– Qanat?
– Áke...
– Qanat, bári durys pa?
– Áke, jaǵdaıym nasharlap barady. Bálkim... bilmeımin... Áke, mende ystyq túspeı jatyr, jótelgen saıyn keýdem qysyp jatyr. Ne isteımin?
Telefon ar jaǵynda aýyr tynys alǵan ákesi bir mınýt únsiz turdy. Áli únsizdik...
– Balam! Áli kesh emes. Áli eshteńe belgisiz. Eshteńe jasyrma. Dál qazir jedel járdem shaqyryp, jaǵdaıyńdy aıtyp túsindir.
– Áke úıge barǵym keledi... Áke meni alyp ketshi...
– Qanat, balam. Úıden eshqaıda shyqpa! Eshkimmen baılanysyp, jaqyn aralaspa. Maǵan da bul sózderdi aıtý ońaı emes, biraq balam, meniń aıtarym osy. Sen ózińdi emes, meni emes, joldaǵy aǵylyp jatqan halyqty oıla! Bálkim, men jer betindegi eń qatygez áke shyǵarmyn..! – degen sóz emis estilip baryp, telefon tutqasy qoıyldy. Ákesiniń kózinen yrshyp shyqqan jas, anasynyń keýdesindegi judyryqtaı ǵana jarǵa baryp soǵylǵandaı áser qaldyrdy.
– Qaıyrly kesh. Bul Almaty qalasy boıynsha jedel-járdem. Qandaı kómek kerek?
– Jarokov kóshesi, otyz ekinshi úı, on besinshi páter. Tezdetińizder. Meniń jaǵdaıym máz emes...
Tutqanyń ar jaǵyndaǵy daýys bir estilip, bir estilmeı joǵalyp ketti. Arada ótken on bes mınýt ishinde atalǵan páterdiń esiginen betterin tumshalap alǵan eki dáriger kelip, jerde jatqan Qanatty kóterip, kólikke qaraı júgirdi. Qanattyń kóz aldynda yrǵalyp bara jatqan eki adamnyń tumshalanǵan beınesi ǵana qaldy.
56-avtobýs aıaldamaǵa kelip toqtady. Esikke kire beristegi temirdi ustap turǵan qarııa dalaǵa shyǵa salyp, qaıta-qaıta jótele bastady...
Dárihanadan shyqqan qyz maskasyn sheship, jótele bastady. Mańdaıynan shyqqan terdi súrtip, aıaldamaǵa qaraı jaqyndady.
Uzyn-sonar keptelisten shyǵa almaı, qalada bir kún túnep qalǵan Arman úsh klıentin alyp aýylyna basyp barady. Kúrk ete túsken Arman úreımen qaraǵan úsheýine:
– Temekiden ǵoı, qoryqpańdar!– dep jymıdy.
Úıine oralǵan júrgizýshi bes myń teńgelikterdi alyp, áıeline ustatty. Erin qushaqtap, razylyǵyn bildirip jatqan jary kúıeýiniń mańdaıynan shyǵyp turǵan terdi baıqaǵan joq...
Juqpaly aýrýlarmen kúresetin, arnaıy indet kezinde oqshaýlanǵan emhananyń ishi. Iisi muryndy ashytyp jiberetin dáliz. Aq halat syrtynan qymtanyp alǵan, betin jappaı orap maskasyn taqqan dáriger ári-beri júr. Qulyptaýly esik. Tek qaraýǵa ǵana arnalǵan tórtburysh shaǵyn áınektiń ar jaǵynda apparatpen tynystap jatqan jigit jatyr. Ol ishteı ókinip jatyr. Tek ókinish...
Saǵat 00:00
KARANTIN
Áńgime avtory: Marǵulan Aqan
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Hormatly ýolagçylar!
“Türkmenawtoulaglary” agentliginiň Aşgabatdaky ýolagçy awtoulag kärhanasy ilatymyzyň awtomobil gatnamalaryna bolan isleglerini talabalaýyk kanagatlandyrmak hem-de ýerine ýetirilýän awtoulag hyzmatlarynyň ýokary hilli we medeniýetli bolmagyny gazanmak maksady bilen, 2021-nji ýylyň 08-nji awgustyndan 90-njy “Bagyr –Teke bazary” täze açylan ugur boýunça gatnaýan awtobusy Siziň dykgatyňyza ýetirýär.
- 90-njy “Bagyr –Teke bazary” ugur boýunça awtobus “Bagyr” belleniş nokadyndan ugraýar -N.Ataýew köçe –Görogly köçe –A.Nowaýy köçe –D.Azady köçe-H.Annadurdyýew köçe - Görogly köçe – N.Ataýew köçesi bilen hereket edip, “Bagyr” belleniş nokadyna gelýär.
Habarlaşmak üçin telefon belgiler : 44-33-90, 44-33-91


text:
Daş asyry
Daş asyry — adamzadyň ösüşinde iň gadymy medeni-taryhy döwür, şonda esasy zähmet gurallary we ýaraglar esasan daşdan ýasalypdyr, emma agaç bilen süňk hem ulanylypdyr. Daş asyrynyň ahyrynda toýun gap-gaçlaryň ulanylyşy giňden ýaýrapdyr.
Daş gurallar daşyň dürli görnüşlerinden ýasalypdyr. Çakmak daşy we hek daşynyň slanesleri kesiji gural hem-de ýarag hökmünde ulanylypdyr, bazalt bilen gum daşyndan bolsa iş gurallary, meselem, el degirmenleri üçin daşlar ýasalypdyr. Şeýle hem agaç, süňk, gabyk, sugun şahy ulanylypdyr.


text:
Özüňize şu soragy bermek arkaly gözlegleriňize başlaň: ýokary okuw jaýyny saýlanymda haýsy faktorlar meniň üçin ähmiýetli?
Başgaça aýdanymyzda, okajak bölümiňizi iş mümkinçiliklerine görä ýa-da şol ugra bolan hyjuwyňyz, ýa-da sapagy okamana gaty islegiňiz barmy, hünäriň traýektoriýasyna baglymydyr,ýa-da siziň girdejiňizemi?
Haýsy bölümi saýlamaly?
Okamak isleýän bölümiňizi saýlan wagtyňyzda esasy iki ýagdaýy göze almaly: siz haýsy bölümi halaýaňyz we gelejekgi maksadyňyz näme? Saýlan bölümiňiz sizi maksadyňyza ýetirip bilermi?
Häzirki döwürde bu soraga şol bada jogap bermek aňsat däl. Siziň halaýan sapagyňyz taryh bolup biler we siz gowy girdejili hünär saýlamak isläp bilersiňiz. Emma iş babatynda seredeniňde taryh bölümini okan uçurymlar üçin ýokary tölegli iş pursatlary az bolup biler. Şu ýagdaýy göz öňünde tutup bilersiňiz.
Siziň okuw üçin aýyran býudjetiňiz nähili?
Býudjet ýagdaýy bölümiňiziň görnüşini saýlamakda wajyp hasaplanýar. Eger-de siz okaýan wagtyňyzda işleýän bolsaňyz, bu ýagdaýy saýlaw faktorlaryňyza goşmaly bolarsyňyz. Şol bir wagtda uniwersitetleriň ýa-da hususy taraplaryň hödürleýän stipendiýalaryndan hem peýdalanyp bilersiňiz. Okuw döwründäki çykdajylar ýokary okuw jaýynyň ýerleşýän ýurduna hem bagly.
Siziň geljekdäki maksadyňyz näme?
Siz öz telekeçilik işiňizi başladasyňyz gelýärmi? Onda siz işewürlik bölüminde okamaly. Siz rak keseline derman tapmak ýa-da daş töweregiň hapalygy bilen söweşmek ýa-da bütindünýä azyk krizisy bilen söweşmek isleýärsiňizmi? Onda siz inženerçilik ýa-da ylmy ugurlar bilen bagly okasaňyz ýerlikli bolar. Adamyň psihologiýasyny öwrenmek isleýärsiňizmi? Siziň üçin ylym we çeperçilik pudagynda goşa derejeler peýdaly bolup biler.
Hünäriň hazirki wagtda iş ýagdaýlary nähili?
Saýlajak hünäriňiziň häzirki wagtdaky iş ýagdaýlaryny öwreniň. Ýokary okuw jaýyny tamamlanyňyzdan soňra, saýlan ugruňyzda iş tapyp biljegiňize doly göz ýetiriň. Saýlaýan bölümiňiz bilen bagly talap edilýän iş orunlaryna sanawyna serediň we siziň maksadyňyza gabat gelýändigini ýa-da gelmeýändigine karar beriň.
Siziň saýlan hünäriňiziň gelejegi nähili?
Iş mümkinçiliklerine görä käbir bölümler geljekde ýokary orun alyp bilýärler.Medisina bölüminiň ösmeginiň uly mümkinçilikleri bar. Praktika geçýän şepagat uýalary, anasteziologlar, lukmanlaryň kömekçileri hazirki wagtda az islenilýän wezipeler bolsa-da medisina pudagynda ýokary talap görýär.
Dünýäniň has tehnologik bolmagy öňümizdäki 10 ýylda IT-serjeliş işgärlerine, arhitektorlara we inženerlere has hem talap ýokarlanar. Şeýle hem hasapçylar, maliýe maslahatçylar öňümizdäki 30 ýylyň dowamynda yzygiderli talap ediler.
Bilim pudagy, medisina we wetirinariýa, edara hyzmatlary hem geljekde ösmäge dowam eder. Satuw, konsalting, töwekgelçiligiň dolandyrylyşy boýunça işler we inženerçilik ýaly iş ugurlary hemişe talapda bolýarlar. Saýlamak nobaty sizde saýlamaly.
Okajak bölümiňizi saýlamazdan ozal dogry seljermeleri we gözlegleri geçirmegiňizi maslahat berýäris. Seslenmeleri we bahalary okamak siziň üçin peýdaly bolar.
Esasy, özüňiz üçin gyzykly we dogry pudagy saýlanyňyza doly göz ýetiriň. Size üstünlik arzuw edýäris!
Çeşme: https://scholarship-positions.com/what-university-course-should-i-do/2019/08/03/


text:
Aziýa Ösüş Banky – Täze Zelandiýanyň Oklend uniwersitetinde okamak üçin ýapon stipendiýa programmasy
Umumy maglumat:
Aziýa Ösüş Banky – Ýaponiýa stipendiýa programmasy (ADB – JSP) 1988-nji ýylyň aprel aýynda Ýaponiýa hökümetiniň maliýeleşdirmegi bilen döredildi. Maksat, AÖB-nyň ösýän ýurtlarynyň ýokary hünärli raýatlaryna Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň akademiki okuw jaýlarynda ykdysadyýet, dolandyryş, ylym we tehnologiýa we ösüş bilen baglanyşykly beýleki ugurlar boýunça dowamly bilim almak mümkinçiligini bermekden ybarat.
Okuw maksatnamalarynyň ahyrynda dalaşgärleriň öz ýurtlarynyň ykdysady we sosial ösüşine goşant goşmagyna garaşylýar.
Oklend uniwersitetiniň bu stipendiýa meýilnamasy bilen baglanyşykly programmalary aşakdakylar bilen çäklenýär:
- Saglygy goraýyş magistri;
- Ylym magistri (Ekologiýa);
- Sungat magistri (gözleg ösüşi);
- Halkara işewürlik magistri;
- Mehaniki inženerçilik boýunça esasy programmalar.
Näme tölenilýär?
- Oklend uniwersitetinde okuw;
- Täze Zelandiýanyň Oklend şäherine uçuş peteginiň tölegi;
- Oklendde ýaşamak üçin töleg;
- Täze Zelandiýada saglyk ätiýaçlandyryşy;
- Täze Zelandiýanyň Oklend şäherinden okuwyň ahyrynda ýaşaýan ýurduna uçuş peteginiň tölegi;
- Ylmy-barlag üçin dalaşgärlere dissertasiýa taýýarlamak üçin ýörite grant bölünip bilner.
Bellik: ADB-JSP garaşlylara degişli däl.
Kwalifikasiýa talaplary:
- ADB agza ýurduň raýaty bolmaly (Türkmenistan bu agzalaryň bir bölegi).
- Bilim edarasynda magistr programmasyna kabul edilmeli. Bu dalaşgäriň Oklend uniwersitetine aýratyn arza tabşyrmalydygyna we uniwersitetde okuwa girmelidigini aňladýar.
- Bakalawr derejesini we ajaýyp akademiki görkezijä eýe bolmaly.
- Uniwersitet diplomyny alanyňyzdan soň azyndan iki ýyl hünär tejribäňiz bolmaly.
- Iňlis dilini gowy bilmeli.
- Arza beren wagtyňyz 35 ýaşdan kiçi bolmaly. Aýratyn ýagdaýlarda, ýokary wezipeli adamlar we ýolbaşçylar üçin amatly programmalar üçin ýaş çäkleri 45 ýaş.
- Saglyk ýagdaýyňyz gowy bolmaly.
- Programmany tamamlandan soň ýurduňyza gaýdyp gelmäge razy bolmaly.
Has giňişleýin maglumatlar üçin Ýygy-ýygydan soralýan soraglary okaň!
Gerekli resminamalar.
Stipendiýany gazanmak üçin ýapylýan seneden öň aşakdaky resminamalary tabşyrylmaly:
- Doldurylan anketa ADB-JSP;
- Doldurylan arza ADB-JSP ;
- Oklend uniwersitetine teklip hatynyň göçürmesi;
- Akademiki resminamalar – akademiki ýazgylar we diplom;
- Iş kepilnamasy;
- Kompaniýa tarapyndan berlen girdeji barada hasabat;
- Maşgala girdejisi barada hasabat, ene-ataňyz ýa-da ýanýoldaşyňyzyň ýyllyk / aýlyk girdejisi bolmaly;
- Pasportyňyzyň göçürmesi;
- IELTS şahadatnamasy.
Giriş möhleti: 2020-nji ýylyň iýul aýynyň 19-y.
Arzalar we giriş
Oklend uniwersiteti
Poçta kody: 92019
Oklend 1142
Täze Zelandiýa
2021-nji ýyl üçin arza
• 2021-nji ýyldan başlaýan okuw üçin arzalar 2020-nji ýylyň iýul aýynyň 19-na ýapylar.
Talyp hakynyň saýlawy 2020-nji ýylyň iýul aýynyň 22-den sentýabr aýynyň 27-ne çenli dowam eder.
• Şowly dalaşgärlere 2020-nji ýylyň noýabr aýyna çenli habar beriler.
Çeşme: https://www.auckland.ac.nz/en/study/international-students/scholarships-loans-and-funding/development-scholarships/asian-development-bank-japan-scholarship-program.html