text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Areti” halkara kompaniýalar toparynyň prezidenti Igor Makarowy kabul etdi.
Igor Makarowyň Russiýa Federasiýasynyň “Katýuşa” welosipedçiler toparyna ýolbaşçylyk edýändigini, bu toparyň dürli ýaryşlarda üstünlikli çykyş edýändigini bellemeli.
Duşuşmaga döredilen mümkinçilik hem-de özara söhbetdeşlikde köpýyllyk netijeli gatnaşyklaryň wajyp meselelerini ara alyp maslahatlaşmak mümkinçiligi üçin hoşallyk bildirip, işewür özüniň ýolbaşçylyk edýän holdinginiň daşary ýurt işewürliginiň üstünlikli işlemegi üçin hemme şertler döredilen geljegi uly türkmen bazarynda öz orunlaryny pugtalandyrmakdaky gyzyklanmalaryny nygtady.
Döwlet Baştutany meşhur rus kompaniýasynyň ýolbaşçysy bilen gürrüňdeşlikde açyk gapylar syýasatyny hem-de özara bähbitlerde netijeli gatnaşyklary yzygiderli durmuşa geçirip, Türkmenistanyň uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy ýola goýmak, aýratyn hem özlerini ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň wajyp taslamalaryny durmuşa geçirmekde ygtybarly hyzmatdaş hökmünde görkezen öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda çykyş edýändigini nygtady.
Söhbetdeşligiň barşynda Igor Makarow döwlet Baştutanyna ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi we ynanylan taslamalaryň durmuşa geçirilişiniň barşy barada habar berdi, şeýle hem birnäçe ugurlarda mundan beýläk-de bilelikde işlemek boýunça täze tekliplerini aýtdy.
Myhman türkmen Lideriniň belliklerini üns bilen diňläp, ýolbaşçylyk edýän kompaniýalar toparynyň berlen ähli tabşyryklary mynasyp ýerine ýetirjekdigine hem-de olaryň öz wagtynda we ýokary hilli berjaý edilmegi üçin hemme tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdy.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda öz ähmiýeti we möçberi boýunça bolup geçýän deňsiz-taýsyz özgertmelere, şol sanda Hazar deňziniň kenarynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy bolan halkara dynç alyş merkezini döretmek babatda ägirt uly taslamany durmuşa geçirmek boýunça özgertmelere özüniň tüýs ýürekden begenýändigini beýan edip, I.Makarow Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa mähriban halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde täze üstünlikleri, özbaşdak Türkmenistanyň has-da gülläp ösmegini arzuw etdi.
Duşuşygyň ahyrynda myhman welosiped sportyny ösdürmegiň ýolunda biziň ýurdumyzyň gazanan üstünlikleriniň nyşany hökmünde döwlet Baştutanymyza täze nusgadaky sport welosipedini sowgat etdi.


c: text/html

text:
Düýn Kandagaryň welaýat geňeşiniň başlygy Ahmad Wali Karzaý halkara kömek guramasyny Kandagar şäherinden çekilmezlige çagyrdy.
Kandagarda uly harby hüjümiň öňisyrasynda howpsuzlyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy BMG-ni bu şäherdäki daşary ýurtly işgärlerini wagtlaýynça başga ýere geçirmäge mejbur etdi.
Emma prezident Hamid Karzaýyň doganoglany Ahmad Wali Karzaý BMG-niň öz işgärlerini Kandagardan çykarmagyna zerurlyk ýok diýýär.
BMG duşenbe güni bu şäherde birnäçe bomba partlandan soň, ol ýerdäki daşary ýurtly işgärleriniň käbirini Kabula göçürendigini, ýerli işgärlerine bolsa öýlerinden çykmazlygy tabşyrandygyny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Körler we kerler jemgyýetiniň esasy maksatlarynyň görmek, eşitmek we gürlemek mümkinçilikleri çäkli adamlary reabilitasiýa etmek, olary sosial taýdan goramak we öz ukybyna, başarnygyna laýyk iş ýerleri bilen üpjün etmek bolup durýandygy barada, bu jemgyýetiň döredilenine 80 ýyl dolanda, 2012-nji ýylda resmi metbugatda habar berlipdi.
Bu jemgyýetiň düzüminde şu maksada gönükdirilen 10 sany okuw-önümçilik kärhanalarynyň bardygy aýdylýar. Bu hili kärhanalar ýurduň Balkanabat, Türkmenbaşy, Serdar, Türkmenbat, Daşoguz, Atamyrat, Mary, Baýramaly şäherlerinde bar. Paýtagt Aşgabatda bolsa olaryň ikisi bar.
Emma Türkmenistanyň Körler we kerler jemgyýetiniň paýtagtda ýerleşen bu №1 okuw-önümçilik kärhanasynyň häzirki ýagdaýyndan çen tutup aýdylsa, bu kärhana maýyplary doly iş bilen üpjün edip bilmeýär.
Paýtagtyň “Gaža” diýlip atlandyrylýan raýonyndaky Aman Kekilow köçesinde ýerleşýän bu kärhanada işleýän işgärleriň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň başynda, sowet döwründe bu kärhanananyň düzüminde 7 sany seh bolup olaryň ählisinde diýen ýaly maýyplar iş orunlary bilen üpjün edilipdir. Bu sehlerde 300-e golaý maýyp işläpdir. Diňe kartonaž sehinde şol wagtlar 90 adamyň işländigini bu kärhananyň işgäri, birinji derejeli maýyp Ýagmyr aga ýatlaýar.
Onuň aýtmagyna görä, şol wagt bu kärhananyň kartonaž sehi paýtagtdaky konditer fabriginiň süýji-köke karton gaplaryny, “Krasnyý molot” zawodynyň gaz plitalarynyň daşynyň karton gabyny ýasap berýän eken. Kärhananayň elektrik önümlerini öndürýän sehinde elektrik enjamlary öndürilen bolsa, tikinçilik sehinde gullukçylaryň egin-eşikleri tikilýän eken.
Emma Sowet Soýuzy dargansoň bu kärhananyň 7 sehinden 3-si galyp galany ýapylypdyr. Bu kärhananyň ýapylan sehleriniň jaýlary telekeçilere arenda berlipdir. Olarda dükan, wulkanizasiýa we haly ýuwulýan seh açylypdyr.
Sehleriň ýapylmagy sebäpli iş orunlary azalypdyr. Häzir bu kärhanada işleýän adamlaryň umumy sanynyň 100-e golaýdygy aýdylýar. Munuň üstesine-de, kärhananyň şol galan üç sehiniň biri hem telekeçilere arenda berlipdir. Ýagmyr aganyň aýtmagyna görä, öňki demir sehi diýip atlandyrylýan bu seh arenda berlende telekeçiler onda maýyplaryň hem iş bilen üpjün ediljekdigini wada beripdirler.
Emma Ýagmyr aganyň aýtmagyna görä, bu sehde işleýän maýyplara degişli iş orunlarynyň sany çäkli, ýöne hatda köplenç şol çäklije iş orunlary-da hereketsiz durýar. Ol bu sehde işleýän maýyplaryň 2-3 aýlap işsiz oturýan halatlarynyň hem bolýandygyny aýdar.
“Bu sehiň açylanyna üç ýyl boldy. Köplenç halatda maýyplar bu sehde işledilmeýär. Şol sebäpden pulam berlenok. Bu sehde işläp, iň köp aýlygy bir gezek, 200 manat alypdyk” diýip, Ýagmyr aga gürrüň berýär.
Kärhananayň beýleki iki kartonaž we tikinçilik sehlerinde işleýän maýyplaryň-da sany az. Kähalatda bu sehlerde işiň durup galýandygyny aýdýarlar. Munuň sebäbi hem köplenç material ýetmezçiligi ýa-da sargytlaryň bolmazlygy bilen düşündirilýär.
Şol bir wagtda bu sehlerde işleýän maýyplaryň iş şertleriniň hem ýaramazdygyny Ýagmyr aga gürrüň berýär. “Iş günleri “pitaniýe”, ýagny iýmit üçin diýip 1 manat berýärler. Oňa bir somsany alyp bilseň, razy bolaýmaly. Sehlerde ne kondisioner bar, ne-de wentilýatorlar bar”.
Ýagmyr aganyň aýtmagyna görä, maýyplaryň bu hili ýagdaýlary barada Körler we kerler jemgyýetiniň ýolbaşçylaryna edilýän arz-şikaýatlaram diňlenmeýär.
Ýagmyr aga bu hakda gysgajyk şeýle diýýär: “Arz-şikaýat diňlenmeýär. Hatda, beýleki hukuk goraýjy organlara-da arz-şikaýat edildi. Netije bolmady”.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň paýtagtdaky Körler we kerler jemgyýetine jaň edip, ýokarda aýdylan ýagdaýlar dogrusynda soranynda, jemgyýetiň jogapkärlerinden biri “bu jemgyýetiň kärhanasynyň sehleriniň ählisiniň gül ýaly işleýändigni, maýyplaryňam hemmesiniň işe çekilendigini” aýdyp, bir sözlemde jogap berdi. Has anyk we takyk maglumatyň berilmegi haýyş edilende, resmi “onuň ýaly kommentarileri berip bilmejekdigini” aýtdy.
Türkmenistanyň Körler we kerler jemgyýeti 1932-nji ýylda döredilip, bu jemgyýete Türkmenistanyň 18 ýaşy dolan raýatlary agza bolup bilýärler. Resmi çeşmelere görä, 2012-nji ýylda bu jemgyýetiň 2859 sany agzasy bar eken.


text:
"Türkmen oppozisiýasy nirede, nähili ýagdaýda we näme iş edýär?" diýip, Azatlyk radiosynyň käbir diňleýjileri soraýar.
Golaýda Türkiýede ýaşaýan türkmen biznesmeni Akmuhammet Baýhanow täze bir oppozision topary, "Hereket" hereketini döredýändigini yglan etdi.
Ol bu işi ýedi ýyl mundan ozal dünýäsini başgalan oppozisioner Abdy Kulyýewiň togtan işini dowam etdirmek üçin başlandygyny, galyberse, ozalky prezident Saparmyrat Nyýazowdan miras galan awtoritar dolandyryşa garşy durmaga, jaýlary ýykylan, nähak türmä basylan türkmen raýatlaryna arka çykmaga çayşmakçydygyny, muny özünden köp türkmenistanlynyň haýyş edendigini gürrüň berdi.
Eýsem bu hereket, öňkülerden tapawulylykda, ýol alarmy?
Aslynda, türkmen oppozisiýasy nähili reallyklar bilen ýüzbe-ýüz dur?
Azatlyk Radiosynyň bu baradaky söhbetdeşligini diňläp, söhbete goşulyň, pikir aýdyň.


text:
Türkmenistanly ses berijiler ilkinji gezek iki partiýanyň gatnaşmagynda geçirilýän ses berişlikde täze parlamenti saýlaýarlar. 1991-nji ýyldan bäri Türkmenistanda ilkinji gezek parlament saýlawlaryna iki partiýanyň wekilleri gatnaşýarlar. Şol bir wagtda-da, Senagatçylar we Telekeçiler partiýasy oppozision hereketi bolman, geçen ýylda prezident G.Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça döredilipdi.
Mejlisiň bäşinji çagyryşynyň düzümine girmäge dalaş edýänleriň arasynda hökümetiň gözegçiligindäki bileleşikleriň we guramalaryň onlarça wekilleri hem bar.
125 orunlyk parlamentiň düzümine girmäge dalaş edýän 283 sany kandidatyň ählisi häkimiýet başyndaky Demokratik partiýasynyň syýasy liniýasyny goldaýar.
Saýlawlaryň öňüsyrasynda Amnesty International guramasy türkmen häkimiýetlerini raýatlaryň esasy azatlyklaryny ret etmekde we ilaty “ähli taraplaýyn repressiýada” saklamakda aýyplady. Ýurtda üç milliona golaý raýatyň ses bermäge hukugynyň bardygy habar berilýär.


text:
Galkynyş, Agzybirlik we Magtymgulynyň şygyrýet güni mynasybetli 17-nji maýda Aşgabatda döredijilik işgärleriniň edebi çykyşlary gurnaldy. Magtymgulynyň Aşgabatdaky ýadygärliginiň öňünde geçirilen bu edebi çärä ýurduň ýazyjy-şahyrlarynyň we adaty raýatlaryň ençemesi gatnaşdylar.
Çärä tomaşa etmäge baranlaryň aglabasy aýal-gyzlardan ybarat bolup, olaryň arasynda mugallymlardan başlap lukmanlara, şepagat uýalaryna, terbiýeçilere çenli dürli kärler bilen meşgullanýan adamlary görmek bolýardy.
Adat bolşy ýaly, çäre şahyra Gözel Şagulyýewanyň çykyşy bilen başlandy. Ol Magtymgulynyň “Çoh garaşdym ajap eýýam gelmedi” diýen setirlerini ýatladyp, Pyragynyň şol setirlerine özüniň jogabyny ýazanlygyny aýtdy.
– Owadan diýarymyzyň, şu ýeten derejämiziň hemmesini görüp, Magtymguly Pyragyň özüne şeýle jogap berdim:
Ýylgyr diýar, bagty çüwen diýar,
Biziň ilde döwran bu gün,
Ýagtylan açyk göwünler,
Alyslara rowan bu gün.
Magtymgulynyň şygyrýet gününe bagyşlanyp geçirilýän bu dabarada, açylanyndan kän wagt geçmänkä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady ýaňlanyp başlandy. Sözüň eýesi şahyra Şagulyýewa bolup, ol çykyşyny şeýle sözler bilen tamamlady:
– Hemişe söýginiň gujagynda ýaşaň. Söýgi adamy garradýan däldir. Hemişe juwan edýändir. Hormatly prezidentimiziň öz dünýäsi owadandyr, reýhandyr, juwandyr.
Ene bolup guwanaram daşyňdan,
Bir owadan syrdam boýly dereksiň.
Aýlanaýyn akyl doly başyňdan,
Sen ilime perman ýaly gereksiň,
Sen ilime howa ýaly gereksiň.
Suratlar: Aşgabat, 2012-nji ýylyň 18-nji maýy.
Şagulyýewadan soňra çärede çykyş edenlerden biri hem Türkmenistanyň halk ýazyjysy Atamyrat Atabaýew bolup, ol öz çykyşyna häzirki zaman türkmenistanlylaryň bagtyýarlykda ýaşaýandygyny nygtamak bilen başlady:
Beýik yhlasyndan prezidentimiziň
Göterilip beýgelýär gülleýär diýar.
Ýollar ak, ruhumyz belentdir biziň
Berkarar döwletde iller bagtyýar.
Çärede çykyş eden şahyrlaryň ählisi iki sany goşgy okadylar. Goşgularynyň ilkinjisinde häzir döwlet derejesinde ykrar edilen “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” wasp edilen bolsa, olaryň ikinji goşgularynda esasan Magtymgulynyň şahsyýeti häzirki döwür bilen utgaşdyrylypdyr.
Her ýyl geçirilýän bu çärä paýtagtyň intelligensiýa wekillerinden gatnaşmaýanlaram bar. Adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly medeniýet işgäriniň aýtmagyna görä, “medeniýet işgärleriniň we ýazyjylaryň belli bir gatlagy ýurtda geçirilýän Magtymgulynyň şygyrýet günleriniň syýasy propoganda öwrülmegine garşy”. Şol sebäpdenem, bu çärelere öz islegi bilen barýan intelligensiýa wekilleriniň azdygyny aýdyp, ol sözüni şeýle dowam etdirdi:
– Bu senä bagyşlanyp geçirilýän çärelerde okalýan goşgularyň, aýdylýan aýdymlaryň mazmuny hem bu çäreleriň aşa syýasatlaşdyrylandygyny subut edýär. Geçirilýän çäreleriň edebiligi ýok.
Bu çäräniň geçirilýän ýerinde Magtymgulynyň şygyrýet günlerine bagyşlanyp gurnalan kitap sergisindäki kitaplaryň aglabasy Türkmenistanyň prezidentiniň ýazandygy aýdylýan kitaplardan hem-de prezident barada ýazylan kitaplardan ybarat bolup, medeniýet işgäri bu ýagdaýyň hem özüniň lapyny keç edendigini aýtdy.
– Eger beýik şahyra bagyşlanan çäreler diňe onuň şahsyýeti bilen bagly temalara gönükdürülse, onda bu çärelere öz islegleri bilen geljek adamlar az bolmaz. Häzirki mejbury getirilýän tomaşaçylar bolsa sahnada näme bolup geçýändigi bilen gyzyklanananoklaram.
Aşgabatda geçirilen bu çärede aýdym-saz toparlary hem çykyş etdiler. Emma olaryň çykyşlary tomaşaçylarda o diýen gyzyklanma döretmedi.
Magtymhulynyň şygyrýet baýramçylygyna bagyşlanyp geçirilen bu çäre şeýle dabaralardan diňe biri bolup, hepdäniň dowamynda tutuş ýurt boýunça dürli çäreler, dabaralar gurnaldy.


text:
Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylarynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň welaýatlarynda we Aşgabat şäherinde hususy eýeçilikdäki et dükanlary ýapylýar.
Lebap welaýatynda et söwdasyny edýän hususy dükanlaryň 10-njy iýuldan başlap ýapylýandygy habar berilýär. Welaýat merkeziniň bazarlaryndaky işläp duran et dükanlarynyň sanynyň azalandygy aýdylýar.
Et satylýan hususy dükanlaryň Mary welaýatynda hem azalýandygyny welaýatyň ýaşaýjylary aýdýarlar.
Aşgabadyň "Gülüstan" bazarynda hem hususy et dükanlarynyň ýapylýandygy habar berilýär. Ýerli habarçylaryň aýtmaklaryna görä, hususy dükanlarda et satmak gadagan edilipdir. Bu barada resmi maglumat berilmeýär.


text:
Bir ýaşyna ýetmedik ýa-da ýörjen-ýörjen bolup başlan körpeleriň arasynda köp duş gelýän şikeslenmeleriň biri kelle-beýni şikeslenmesidir. Ol esassan hem körpeleriň ýykylmagy zerarly bolýar. Körpeler ýykylanlarynda, urgy adatça olaryň kellesine düşýär. Uly ýaşly adamyň kellesi onuň boýunyň 1/8 bölegi bolsa, körpeleriň kellesi boýunyň 1/4 bölegine barabardyr. Bu ýagdaý körpäniň kellesiniň has agramly bolup, ilki bilen şonuň urulmagyna sebäp bolýar. Mundan başga-da, uly ýaşly adam ýykylanda elini kellesiniň aşagyna goýup ýetirşýär. Körpeler bolsa şeýle edilmelidigine heniz düşünmeýärler.
Körpeleriň kelle-beýni şikeslenmeleriniň özboluşly aýratynlyklary bolýar. Körpe ýykylan badyna birnäçe sekuntlap gymyldamaýar, ol gözlerini agdaryp, dem alşy saklanýar. Şeýle ýagdaýda körpäniň derisi agarýar, gana kömürturşy gazynyň köp mukdary düşýär. Şondan soň körpe uludan dem alyp, gaty ses bilen aglap başlaýar. Käwagt gaýtarmalaryň bolmagy hem ahmal. Bu alamatlar çaganyň beýnisiniň sarsandygyny aňladýar.
Çaga ýykylyp, kellesine urgy düşen ýagdaýlarynda kelle-beýni şikeslenmesiniň ýüze çykmagy hem mümkindir. Muny nädip saýgarmalyka? Çaga ýykylandan birnäçe sagat soň, käwagt bir gije-gündizden soň, kelläniň urlan ýerinde ýumşak çiş emele gelýär. Bu ganöýmäniň bardygyndan habar berýär. Şeýle ýagdaýlarda çaga keselhanada bejergi almalydyr. Şeýle çişler bejerilmese, çaganyň gelejekde güýçli kellagyrylardan ejir çekmegi ahmal. Lukmanlarynyň eden gözegçiliklerine görä, kelle-beýni şikeslenmelerine degişli çäreleri geçirilmedik çagalaryň 33-%-mi (3-5 ýyl geçenden soň) kelle çanagynyň içindäki gan basyşynyň ýokarlanmagyna uçrady. Bu ýagdaý soňabaka çaganyň başynyň aýlanmagyna, eşidiş ukybynyň peselmegine, gulaklarynyň şaňlamagyna, gözüň görüş ukybynyň bozulmalaryna eltip bilýär.
Körpäniň kellesiniň urlan ýagdaýlarynda edilýän ilkinji kömek:
- Körpäni tizden-tiz ýatyryň;
- Körpe gaýtarýan bolsa, kellesini gapdalyna öwrüň;
- Ganakmanyň bolan ýagdaýynda ýara sowuk ýapgy goýuň;
- Körpäni tizden-tiz hassahana äkidiň.
Körpe ýygy-ýygydan ýykylýan bolsa näme etmeli? Şeýle körpe elmydama kelle-beýni şikeslerinden gorkup gezmelimi? Ýok, körpeleriň deriasty ýag gatlagy ulularyňka garanda has galyň bolýar, süňkleri gan bilen oňat üpjün edilýär. Olaryň süňkleri berk süňk gabygy bilen goralýar, has çeýe bolýar. Körpäniň süňkleri urgulary ulularyňka garanda has ýeňil geçirýär. Süňklerdäki ýilik suwuklyklyklary urgyny ýumşadyp, ýilikleri şikeslenmeden goraýar. Şonuň üçin-de, körpeleriň günüň dowamynda birnäçe gezek ýykylýandygyna garamazdan, süňkleriň döwülmesi ulularyňka garanda seýrek bolýar.
Emma 2-3 ýaşyndaky çagalaryň käwagt süňk gabygynyň astynda döwükleriň bolýandygy ýadyňyzda bolsun. Şeýle döwükleriň göze görnüp duran mese-mälim alamatlary bolmaýar. Şikeslenen ýer gögermeýär, çişmeýär, güýçli agyrmaýar. Süňk gabygynyň astyndaky döwüklerinde süňk döwlen ýaly bolsa-da, ýerinden süýşmeýär. Adaty döwüklerde süňki döwlen agzany gymaldadyp-da bolmaýar. Emma süňk gabygynyň astyndaky döwügi bolan çaga beden agzalaryny gymaldadýar, hatda döwügi bolan aýagynda ýöräp-de bilýär. Ýöne şeýle bolsa-da, ol şol ýerini goraýar, oňa el degrilende çirkin gygyrýar. Şeýle döwükleri aňsat saýgaryp bolmaýandygy sebäpli, rentgen barlagyny geçirmeli bolýar.
Urgularda we döwüklerde edilýän ilkinji kömek:
- Urgudan soň döwügiň ýokdugyna göz ýetiriň. Eger çaganyň döwlen ýeri bolmasa, şikes ýeten ýere sowuk ýapgy ýapyň;
- Urgy ýeten barmaklary (eger döwügi ýok bolsa) buzuň bölejikleri bilen 30 min. sürtüň ýa-da sowuk suwda saklaň. Bu gök düşmeleriň we çişmeginiň öňüni alar;
- Urgudan soň şikeslenen ýere gök düşmeleriň aýrylmagy üçin, üçülenji gün gyzgyn ýapgylary-da ýapmak bolýar;
- Urgudan soň güýçli şikeslenen ýeri sargy bilen saraň. Sargyny şikeslenen ýeriň gyralaryndan merkezine tarap saraň.
Urgular zerarly döreýän şikeslenmeler barada şulary hem bilmek peýdaly:
Urgudan soňra dörän gök düşme we çiş aýrylyp, olaryň ýerinde gataňsy ýer emele gelen bolsa, ony owkalap-owkalap hökman aýyrmaly. Eger şeýdilmese, gelejekde bu ýerde howply täze döremäniň (ragyň) ýüze çykmagy ahmal. Bu aýratyn-da mäzleriň ýerleşýän we onuň töweregindäki ýerlere düşen urgulara degişlidir.
Eger urgy çaganyň içine düşen bolsa, içki gan akmanyň ýüze çykmagy ahmal. Şeýle ýagdaýlarda çaganyň özüni duýşuna we bolşuna üns beriň. Eger içki gan akma dörän bolsa, çaganyň agzyndan gan geler. Ýöne zeperlenen damarlardan gan agyz boşlugyna däl-de, içegä aksa, onda çaganyň täretinde gan görner. Şeýle ýagdaýlarda derrew Tiz kömegi çagyrmaly. Tiz kömek ýetip gelýänçä, çaga owunjak buz bölejiklerini ýuwutdyrmaly. Içki gan akmalarda çit-çiti otunyň demlemeleri gan akmany duruzmaga ýardam edýär.
Ulanylan WEB Salgy
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gyrgyzystanda 2-nji Bütindünýä çarwa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşar, diýip gyrgyz mediasy habar berýär.
AKIpress agentligine görä, Gurbanguly Berdimuhamedow 3-nji sentýabrda Yssyk kölüň kenarynda geçiriljek oýunlarynyň açylyş dabarasyna Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýewiň çakylygy boýunça barar.
Gyrgyzystanyň inisiatiwasy bilen döredilip, Merkezi Aziýa halklarynyň çarwa milli sport görnüşlerini öz içine alýan bu halkara ýaryşynyň birinji gezek 2014-nji ýylyň sentýabrynda Yssyk kölde geçirilendigi we oňa jemi 17 ýurduň, şol sanda Türkmenistanyň gatnaşandygy habar berilýär.
Şu ýyl Bütindünýä çarwa oýunlaryna jemi 40 ýurduň gatnaşjakdygy bellenýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň daşary işler ministri bilen ikiçäk duşuşyk geçirdi. Kerri Eýranyň dawaly ýadro programmasy barada Tähranyň täze pozitiw çemeleşmesine oňyn garaýandygyny aýtdy.
Ýöne Kerri Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif bilen geçirlen bir duşuşyk Tähranyň ýadro programmasy baradaky halkara aladalary çözmez diýýär.
Penşenbe güni Kerri Eýran ýadro programmasy baradaky aladalary iş ýüzünde ýeňilleşdirmelidir diýdi.
Kerri bu barada Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasynyň daşary işler ministrleri we Germaniýanyň resmileri Zarif bilen duşuşandan soň belläp geçdi. Bu duşuşyklar BMG-niň Baş Assambleýasynyň dowamynda bolup geçdi.
Eýran we dünýäniň iri alty döwletleri goşmaça gepleşikleri geçirmek üçin öňümizdäki aýda Ženewada duşuşarlar.


text:
Hamasyň söweşjeň lideriniň geçen aýda Dubaýda öldürilmegi bilen baglanyşykly bolan waka birnäçe Ýewropa döwletleri bilen Ysraýylyň gatnaşyklarynda belli bir dartgynlylygy döretdi.
Dubaýyň polisiýasynyň Hamasyň söweşjeň lideri Mahmud al-Mabhuhyň geçen aý Dubaýdaky myhmanhanada öldürilmeginde aýyplanýan 11 adamyň sanawyny ýaýratmagynyň yzy bilen, bu wakada Ysraýylyň “Mossad” razwedka gullugyna bildirilýän şübheler artyp başlady.
Dubaýyň polisiýasy bu aýyplanýanlaryň Ýewropa döwletleriniň pasportlary bilen şol gürrüňi edilýän myhmanhanada bolandyklaryny aýdýar.
Güman bildirilýän bu 11 adamdan altysy Britaniýanyn, üçüsi Irlandiýanyn, biri Germaniýanyň we ýene biri bolsa Fransiýanyň pasportyny ulanypdyr. Britaniýa bilen Irlandiýanyň häkimiýetleri bu ulanylan pasportlaryň galp pasportlardyklaryny aýdýarlar.
Şu gün bu iki döwletiň hem hökümeti bu ýüze çykan wakany ara alyp maslahatlaşmak üçin Ysraýylyň ilçilerini ýörite gürrüňe çagyrdylar.


text:
1979-njy ýylyň rewolýusiýasynyň haý-haýly günleri Eýranyň ilaty döwlet gurluşy hökmünde Yslam respublikasy gurluşynyň bolmagyny oňlapdy. Adamlar şeýle döwlet gurluşynyň rewolýusiýanyň ideýalaryny durmuşa geçirmäge hyzmat etjegine ynanypdylar.
Şonda rewolýusiýanyň lideri we Yslam respublikasynyň düýbüni tutujy aýatolla Ruhollah Homeýni Eýranda repressiýalara we süteme ýer bolmajak azat jemgyýetiň guruljakdygyny söz beripdi: «Yslam döwlet gurluşynda hiç hili diktatura bolup bilmez. Munuň özi geçmişde Aly Ibn Abi Talebiň döwleti dolandyryşy ýaly bir dolandyryşdyr. Ol diňe adalatlylyga esaslanýandyr».
Ýöne Yslam rewolýusiýasynyň 31 ýyllygy ýetip gelen häzirki günlerde Eýranyň köp raýatlary, şol sanda ozalky rewolýusionerleriň hem köpüsi bu amala aşyrylan rewolýusiýanyň ideýalarynyň başa barmandygyny aýdýarlar.
Eýranyň oppozision ”Ýaşyllar hereketi” bu baýramçylyga gabatlap, hökümete garşy protest çykyşlaryny dowam etdirjekdigini mälim etdi. Bu bolsa raýatlara garşy döwlet režiminiň ýene-de nobatdaky gezek güýç ulanmagyna garaşybermelidigini aňladýar. Bu hem öz gezeginde Yslam respublikasynyň hakykat ýüzünde diktatura öwrülendigi barada öňe sürülýän ideýalara has hem meçew berýär.
Geçen hepdede oppozision ”Ýaşyllar hereketiniň” lideri Mir Husseýin Musawi öz eden çykyşynda 1979-njy ýylyň rewolýusiýasynyň maksatlaryndan köpüsiniň, şol sanda sütemden we diktaturadan dynmak maksatlarynyň hem amala aşmandygyny aýtdy. Yslam rewolýusiýasyna gatnaşan oppozisiýa lideriniň bu garaýşy bilen ylalaşýan adamlar ýurtda sanardan köp.
“Deňeşdirer ýaly däl”
31 ýyl mundan ozal Eýranyň monarhiýa gurluşyna garşy protest bildirip çykyş eden we häzirki wagt daşary ýurtda bosgunlykda ýaşaýan eýranly žurnalist Nuuşabe Amiri ýurtdaky häzirki syýasy repressiýalaryň şa režimindäki repressiýalardan hem has ýaramazdygyny nygtady: «Eger-de şu günki ýagdaýlara syn etseňiz we deňeşdirseňiz, siz Eýran rewolýusiýasynda adamlaryň reforma ugrundaky hereketlerine görkezilen basyşlaryň şeýle bir erbet bolmandygyna göz ýetirersiňiz. Şol wagtlar biz şanyň goşunlary eýtdi-beýtdi diýip, nägilelik bildirerdik. Ýöne şu günki tussag etmelere, gynamalara, gazaply repressiýalara seredýän welin, gynansak-da, men bu ýagdaýyň şol döwürdäki ýagdaýlar bilen hem deňeşdirer ýaly däldigini aýtmaly bolýaryn».
Stanford uniwersitetiniň Eýrany öwreniş programmasynyň direktory Abbas Milani hem bu garaýyş bilen ylalaşyp, soňky ýedi aýyň dowamynda Eýranyň häzirki Yslam režiminiň öz dolandyryşyny elde saklamak üçin henize çenli görlüp-eşidilmedik derejede harby güýje daýanyp başlandygyny aýtdy.
Abbas Milani Eýranyň häzirki režimini ýarym harby Yslam režimi hökmünde häsiýetlendirýär.
1979-njy ýylyň rewolýusiýasynyň 31 ýyllygynyň bellenilýän bu günlerinde Eýranyň häzirki syýasy režiminiň gelejeginiň nähili boljakdygy uly sorag astynda galýar. Bir tarapdan, ýurduň oppozision ”Ýaşyllar hereketi” öz talaplaryndan hiç hili yza çekilerli görünmeýär. Beýleki tarapdan bolsa, harby hem-de howpsuzlyk güýçlerine daýanýan Eýranyň syýasy režimi hem oppozisiýa bilen umumy dil tapjak bolup durmaýar.
Eýranyň oppozisiýa liderlerinden biri Mehdi Karrubi ýakynda BBC habar agentligine beren interwýusynda öz oppozision hereketiniň maksadynyň ozal-başky ýolundan sowlan Yslam respublikasyny şol öňki ýoluna gaýtaryp getirmekden ybaratdygyny aýtdy.


text:
“Freedom House” guramasynyň täze hasabaty
dünýäniň köp böleginde işçileriň haklarynyň we profsoýuz guramalarynyň azatlygynyň ýaramaz ýagdaýdadygyny, awtoritar režimleriň kontrol etmegiň gitdigiçe ýeserleşýän usullaryny ulanýandygyny aýdýar.
Täze hasabatda ýurtlar işçileriň hukuklary we profsoýuzlaryň azatlygy boýunça «azat», «umuman azat», «bölekleýin azat», «repressiw» we «örän repressiw» diýen böleklere bölünýär.
Hasabatda 14 ýurda «örän repressiw» diýen baha berlip, olara öňki sowet respublikalaryndan Belarus, Türkmenistan we Özbegistan girizilipdir.


text:
Türkmenistanda dürli ýyllarda jaýy ýumrulyp, hem jaýsyz, hem-de maddy taýdan çeken zyýanyna hiç hili kompensasiýa alyp bilmedik raýatlaryň takyk sany elýeterli däl, emma garaşsyzlyk ýyllarynda tutuş Türkmenistan boýunça ýykylan jaýlaryň sany azyndan on müňlerçe diýlip hasap edilýär. Ýuristleriň tassyklamaklaryna görä, Türkmenistanda şu günki güne çenli hem köp jaýyň, mellek ýerleriniň kanuna laýyk resmileşdirilmän galmagy raýatlaryň ýagdaýyny has-da kynlaşdyrýar.
Eýsem şu günki gün Türkmenistanda öýi ýykylan we öz hukugyny talap etmek kararyna gelen raýat näme etmeli?
Azatlyk Radiosy asly türkmenistanly, häzir Gollandiýada hereket edýän “Garaşsyz aklawçylaryň bileleşigi” atly guramanyň ýolbaşçysy Timur Misrihanow bilen söhbetdeş bolup, onuň raýatlaryň bu meselede tapgyrlaýyn geçmeli bolýan ýoluny ädimme-ädim kesgitläp bermegini haýyş etdi.
Azatlyk Radiosy: Timur, jaýlary ýykylan adamlar öz emläk hukugynyň berjaý edilmegini talap etmek üçin nämeden başlamaly?
Timur Misrihanow: Birinji nobatda jaýlaryň ýykylmak kararyny mälim eden instansiýa ýüzlenmeli. Adatça bu şäherleriň we etraplaryň häkimlikleridir. Bu birinji edara. Ikinji edara degerli ministrlikler bolup biler. Soňra sudlara ýüz tutmaly. Arzany başda şäher suduna ibermeli, alnan jogap kanagatlandyrylmadyk ýagdaýynda welaýat suduna ýüz tutmaly. Iň ýokarky sud organy Türkmenistanyň Baş sudy bolup durýar. Bu organda hem meselesi çözülmedik adamlar Türkmenistanyň prezidentiniň adyna we şunuň bilen bir wagtda Baş prokuratura hat ýazmaly; Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutyna hem hat ýollap bolýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda raýatlaryň jaýynyň, emläginiň ýumrulmagyna degişli ýagdaýlar haýsy kanunlar esasynda kesgitlenýär?
Timur Misrihanow: Türkmenistanyň kanunlaryna laýyklykda, ýurduň Konstitusiýasynyň 5-nji we 9-njy maddalary, Türkmenistanyň Emläk baradaky kanunynyň 26-njy maddasynyň 1-nji bölegi we Türkmenistanyň Jaý kodeksiniň 136-njy maddasy raýatlaryň jaýlarynyň ýumrulmagy bilen bagly ýagdaýlary we adamlaryň hak-hukuklaryny kesgitleýär.
Hususan-da, jaýlary ýykylmaly edilen raýatlar häkimlige baryp, kararyň görkezilmegini talap etmeli we özlerine ýykyljak jaýyň ýerine nämäniň hödürlenýändigini soramaly. Düzgüne görä, bu zatlary häkimligiň özi raýatlara ýetirmeli. Emma Türkmenistanda häkimiýetler düzgüni köplenç berjaý etmeýärler. Şonuň üçin raýatlaryň özleri herekete geçmeli bolýarlar. Bu raýatlaryň häkimiýet bilen gatnaşyklarynyň düzgünleşdirilmegine degişli ädimdir.
Ikinji ädim dokumentleriň kämilleşdirilmegine degişli. Bu ýerde aýratyn bellenmeli ýene bir mesele bar: raýatlar islendik edara arza bilen ýüz tutanlarynda emlägine degişli ähli dokumentleri toplap ibermeli. Ýagny mellegiň berilmegi baradaky kagyzdan başlap, jaý gurluşygyna çenli resminamalar, tölegler baradaky kwitansiýalar, çykdajylar baradaky kagyzlar, şeýle-de suratlar we şaýat görkezmeleri, ýagny golaýda ýaşaýan goňşylaryň görkezmeleri toplanmaly.
Azatlyk Radiosy: Siz raýatlar jaýyň ýykyljak diýilende häkimlige barmaly diýdiňiz, olar baryp nämäni talap etmeli?
Timur Misrihanow: Adatça häkimlik belli bir wagta çenli, belli bir karara laýyklykda jaýyňyzy ýykmak barada karara gelindi diýen duýduryş hatyny berýär we raýatlaryň öz jaýlaryny özleriniň ýykmagyny teklip edýär. Şeýle ýagdaýda raýat häkimlikden öz jaýynyň ýykylmagy barada gelnen resmi kararyň çap görnüşli nusgasyny talap etmäge hakly. Düzgüne görä, şeýle kararlary raýatlara häkimlikleriň özleri bermeli. Emma olar muny bermekden ýüz öwren halatynda, raýatlar ol karary talap edip, ýazmaça arza bilen ýüzlenmeli. Kararyň çap görnüşli nusgasy raýata şonda-da berilmese, ol suda ýüz tutmaly.
Azatlyk Radiosy: Adamlar häkimlige, suda ýüz tutanda näçe wagtlap garaşmaly?
Timur Misrihanow: Türkmenistanda arzalara seretmegiň kesgitlenen wagt möhletleri bar. 10 günlük möhlet bar, bir aýlyk möhlet bar. Edara degişli wagt möhletini anyklap, agzalan wagt möhletinde resmi jogap gelmese, raýat has ýokardaky edara ýüz tutmaly we ozalky edarada özüne jogabyň berilmändigini aýtmaly. Muny hat üsti bilen iberilen ozalky arzanyň nusgasy we onuň iberilendigini subut edýän poçta kwitansiýalarynyň nusgasy bilen delillendirmeli.
Azatlyk Radiosy: Timur, takyk bir mysala seredip, adamlaryň şu ýagdaýda näme etmelidigini aýdyp berseňiz. Hususan-da Aşgabadyň Atatürk köçesinde 1993-2003-nji ýyllaryň aralygynda iki sany hususy jaý guran bir maşgala, jaýy ýykylansoň, hökümetden hiç zat alyp bilmändir. Olar guran jaýyny öz wagtynda hasaba hem goýduryp bilmändir. Siziňçe, olar üçin çykalga barmy?
Timur Misrihanow: Bu Türkmenistana mahsus we giň ýaýran bir ýagdaýdyr. Bize ýüzlenýänleriň arasynda şeýle ýagdaýa düşen adam gaty köp. Türkmenistanda jaý meselesindäki kanunçylygyň berjaý edilişi kämil bolmansoň, köp adam öz emlägini onlarça ýyllap düzgüne laýyk resmileşdirip bilmän ýaşaýar.
Üstesine, adamlaryň kanun taýdan sowatsyzlygy-da olaryň ýagdaýyny agyrlaşdyrýar. Türkmenistanda raýatlar jaý meselesi bilen häkimlige baranda şeýle ýagdaýa köp duş gelýärler, ýagny olara “aladalanmaň, bar zat kadaly, siz ýaşap ýörsüňiz-ä şu çaka çenli, diýmek bar zat kadaly”, diýip, dilden jogap berýärler, adamlar hem ynanyp gaýdýarlar. Soň bolsa jaýlar ýykylanda häkimiýetler raýatlara “dokumentiňiz ýok, size hiç zat berilmeýär” diýýärler.
Emma raýatlar emläk hukugyny goramaga kanun taýdan haklydygyny bilmeli. Mellegiň resminamasyny, jaý gurluşygyna degişli islendik şertnamalary, kwitansiýalary, suratlary, şaýatlaryň görkezmelerini, ýagny adamlaryň şol ýerde ýaşandygyny görkezip biljek ähli maglumaty toplamaly. Sebäbi kanuna görä, adamlaryň emläginiň, ýaşan döwründe sarp eden pullarynyň öwezi dolunmaly.


text:
Senagat paýdarlary, bu iki ýurtda pagta ýygymynyň başlanmagyna gabatlap, gowaça meýdanlarynda mejbury zähmetiň soňlanmagy üçin, Özbegistana we, ilkinji gezek, Türkmenistana basyş görkezýärler.
«Pagta kampaniýasy» diýen şygar astynda işleýän toparlar özbek hökümetiniň geçen ýyl ýurduň bir milliondan gowrak raýatyny, türkmen hökümetiniň bolsa müňlerçe türkmen raýatyny gowaça meýdanlarynda pagta ýygymyna gatnaşmaga mejbur edendigini aýdýarlar.
Özbegistan dünýäniň bäşinji orundaky uly pagta eksport edýän ýurdy bolsa, Türkmenistan dünýäniň ýedinji derejedäki uly pagta eksportçysy diýlip hasaplanýar.
Üýtgemeýän sistema
«Bu hökümetleriň hiç biri özüniň pagta önümçilik sistemasyny üýtgetmedi we, milli hem halkara kanunlaryny bozmak bilen, hökümet guramaçylygyndaky mejbury zähmetiň bu ýylky pagta ýygym möwsüminde hem dowam etdiriljegi gutulgusyz» diýip, «Pagta kampaniýaçylary» «just-style.com» websaýtynyň habarçysyna aýdypdyr.
«Pagta kampaniýaçylary» Özbegistanyň gowaça meýdanlarynda mejbury zähmetiň ulanylyşynyň gowy dokumentleşdirilendigini, emma eşik tikýän kompaniýalara Türkmenistandaky ýagdaý barada aýdanlarynda, olaryň geň galandyklaryny gürrüň beripdirler.
Ýöne olar H&M we Inditex kopmaniýalarynyň ikisiniň hem Türkmenbaşydan, türkmen hökümetiniň aglaba ýagdaýda mejbury zähmet ulanmak arkaly öndürýän pagtasyndan öndürilen önümleri satyn alandyklaryny aýdypdyrlar.
«Global geýim-eşik kompaniýalary, Türkmenistanda mejbury zähmet netijesinde öndürilen pagtadan gaça durmak üçin, bir ýere jemlenip, türkmen hökümetini pagtaçylyk pudagynda mejbury zähmeti soňlamaga çagyrmaly» diýip, aktiwistler aýdýarlar.
«Pagta kampaniýaçylarynyň» ynançlaryna görä, pagta önümçiliginde mejbury zähmetiň soňuna çykmak üçin ýene birnäçe çäre görülmeli.
Anyk çäreler görülmeli
Olar özbek we türkmen hökümetleri mejbury zähmeti gadagan etmek baradaky kanunlaryna eýerermi, ýagny öz kanunlaryna hormat goýarmy diýen soragy berýärler.
Geçen ýylyň aprelinde Halkara zähmet guramasy bilen mejbury zähmetiň soňuna çykmak barada ylalaşyga geleninden soň, Özbegistan geçen ýylyň güýzünde pagta meýdanyna sürülýän çagalary azaltmak üçin esasan uly adamlary gowaça meýdanlaryna çykmaga hem pagta hasylyny ýygnamaga mejbur etdi diýip, «Pagta kampaniýaçylary» aýdýarlar.
Özbegistanda 2015-nji ýylyň birinji ýarymynda hem gowaça otamakda mejbury zähmetiň ulanylandygy aýdylýar. Şol bir wagtda geçen aý özbek hökümetiniň mugallymlaryň, saglyk işgärleriniň pagta sürülmeginiň öňüni almak üçin meýletinçileri toplamagy höweslendirýändigi habar berildi.
Bu ýyl Özbegistanda ýerli toparlar we adam hukuklaryny goraýan Özbek-German forumy kimdir birleriniň gowaça ekişinde we pagta ýygymynda mejbury ýagdaýda ulanylyp-ulanylmazlygyna gözegçilik edýär.
Türkmenistan "hiç jogap bermeýär"
Emma türkmen hökümeti gowaça meýdanlarynda, pagta ýygymy möwsüminde mejbury zähmetiň ulanylýandygy baradaky aladalara hiç wagt jogap bermedi diýip, «Pagta kampaniýaçylary» aýdýarlar.
2014-nji ýylda türkmen hökümeti öz onlarça müň raýatyny mejbury ýagdaýda pagta meýdanlaryna işlemäge sürdi we 2015-nji ýylda hem özüniň pagta önümçiligi sistemasynda hiç bir özgerişligiň boljagyna yşarat etmedi diýip, aktiwistler aýdýarlar.
Şeýle-de olar özbek we türkmen hökümetleri garaşsyz hukuk guramalaryna, aktiwistlere we žurnalistlere, öç alynmagyndan gorkman, pagtaçylyk pudagyndaky şertleri derňemäge hem-de habar taýýarlamaga rugsat bermeli diýýärler.


text:
Russiýanyň Tatarystan respublikasynda geçirilen ýörite harby operasiýada söweşiji diýlip güman edilýän iki adam öldürildi.
1-nji maýda 38 ýaşyndaky Rais Mingaleýew we 35 ýaşyndaky Beslan Nazipow Tatarystanyň Çistaý şäherindäki garažy terk etmekden ýüz öwürip, ýurduň polisiýa işgärlerine we howpsuzlyk güýçlerine ot açypdyrlar. Gürrüňi edilýän harby operasiýada söweşijiler öldürildi we üç polisiýa ofiseri ýaralandy.
Tatarystanyň Içeri işler ministrliginiň 1-nji maýda beren maglumatyna görä, Mingaleýew we Nazipow 2012-nji ýylda Tatarystanyň paýtagty Kazanda amala aşyrylan hüjümlere gatnaşmakda güman edilýärdi. Gürrüňi edilýän bu hüjümde ýurduň müftisi Ildus Faizow agyr ýaralanyp, onuň öňki orunbasary Waliulla Ýakupow öldürilipdi.


text:
Indiwiduallyk
INDIWIDUALLYK (lat. Indiwiduum-bölünmeýän)-haýsy hem bolsa bir hadysanyň , jandaryň ýa-da adamyň gaýtalaňmaýan ozbolushlygy. I. ideýasy antiki filosofiýada ýüze çykýar. Orta asyr sholastikasynda I. diňe adamyň shahsýýet bilen çäklendirilýärdi. Häzirki wagtda aýry-aýry ylymlarda we filasofiýada I. dushunjesi dürli maňa eýe boldy. Biýalogiýa ylmynda (fiziologiýa, zoologiýa, etologiýa, geňetika) I. her jynsyn, organizmiň spesifik aýratyňlyklaryny häsiýetlendirilýär. Pişihölögiýada I. problemasy özaly bilen aýratyn bir adamyň öý-pikirini duýgusynyň, erkinliginiň, ymtylmasynyň, arzuw-hýýalynyn, talabynyň, motywynyň, hereketiniň, endiginiň, meýilliliginiň, basharnygynyn we b. aýratyňlyklarynyň ozbolushlylygy, köp dürlililigi bilen dushundirilýar. Sosiýal psihologiýada I. kollektiwlilige garshy goýulýar. I-a adamyň ozbolushlylygynyn we bitewiligini kesgitleýji esasy struktura hökmünde garalýar. I adamyň gatnaşhyk situasiýalarynda özüni alyp barshynda sheýle hem ish hereketlerinde onuň endik eden ukyplarynda ýüze çykýar.


text:
Hepdäniň çarşenbe güni habar agentlikleri Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň öz harby we polisiýa güýçlerine ýurduň şäherlerinde alnyp barylýan köpçülikleýin tussag edişlikleri bes etmeklige görkezme berendigini habar berdiler.
Bu maglumata görä, BMG-niň Baş Sekretary Pan Gi Mun bilen duşuşygynda şeýle wada beren Başar al-Assad ýakyn birnäçe aýyň dowamynda Siriýada reformalaryň, şol sanda, konstitusion reformalaryň amala aşyryljakdygyny we saýlawlaryň geçiriljekdigini-de nygtapdyr.
Çarşenbe güni bu maglumaty Pan Gi Munyň metbugat sekretary-da öz beýanatynda tassyklady.
Türkiýäniň üns merkezinde
Siriýanyň lideri Başar al-Assadyň bu wadasy bu ýurtdaky dartgynly wakalar bilen baglanyşykly halkara jemgyýetçiliginiň aladasynyň has-da güýçlenen günlerine gabat geldi.
Çarşenbe güni Türkiýäniň Stambul şäherinde Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bilen Iordaniýanyň daşary işler ministri Nasser Judehiň geçiren gepleşiklerinde-de Siriýadaky wakalar aýratyn üns merkezinde boldy.
Ahmet Dawutoglu bu gepleşiklerden soň habarçylara beren interwýusynda şeýle diýdi: “Biz Siriýa bilen-de, regiondaky beýleki ýurtlar bilen-de, halkara jemgyýetçiligi bilen-de öz konsultasiýalarymyzy dowam etdireris. Men düýn BMG-niň Baş Sekretary Pan Gi Mun bilen-de bu mesele barada düýpli gürrüň etdim. Elbetde, bu diňe Türkiýe üçin problema däl. Siriýadaky operasiýalar dowam etse we ol regional problema öwrülse, Türkiýe ýagdaýa ýöne bir biperweý garap oturyp bilmez”.
Wideo: BMG müňlerçe palestinaly bosgunlaryň Siriýanyň Latakiýa şäherindäki lagerden gaçmaga mejbur bolandyklaryny aýdýar.
Şu ýylyň mart aýyndan bäri Siriýada dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda ýurduň harby we howpsuzlyk güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde 2 müň töweregi adam öldi diýlip hasaplanylýar.
BMG-de maslahat ediler
Şu gün BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Siriýadaky krizisler bilen baglanyşykly ýörite maslahat geçirmekligi planlaşdyrýar. Maslahatda adam hukuklary boýunça iş alyp barýan tanymal diplomatlar we resmiler Siriýadaky adam hukuklarynyň bozulmalaryna degişli anyk maglumatlar bilen çykyş ederler.
Bu maslahatda BMG-niň Adam hukuklary boýunça komissary Nawi Pilleý Siriýanyň režiminiň protestçilere garşy amala aşyran gyrgynçylyklaryny derňemek üçin BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini bu iş boýunça Halkara suduna ýüz tutmaklyga çagyrar diýlip garaşylýar.
Bu wakalaryň fonunda Birleşen Ştatlaryň käbir hökümet resmileri prezident Barak Obamanyň hem Siriýanyň lideri Başar al-Assady wezipesinden gitmeklige çagyryp çykyş eder diýlip garaşylýandygyny mälim etdiler. ABŞ-nyň şeýle çagyryş eden halatynda, ony Ýewropa Bileleşiginiň hem goldamagy mumkin.
Hepdäniň çarşenbe güni käbir beýleki arap ýurtlarynyň göreldesine eýerip, Tunis hem özüniň Siriýadaky ilçisini yzyna çagyrdy.
Emma daşarky dünýä tarapyndan güýçlenýän bu basyşlara garamazdan, Siriýanyň lideri Başar al-Assad özüniň häkimiýetden gitmejekdigini nygtap gelýär.


text:
Aşgabatda neşe serişdeleriniň ulanylyşynyň öňüni almagyň milli maksatnamalarynyň netijeliligine bagyşlanan iki günlük sebit maslahaty geçirildi. BMG-niň neşeler we jenaýatlar boýunça müdiriýeti tarapyndan guralan duşuşyga gatnaşmak üçin Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Özbegistandan, Täjigistandan, Eýrandan, Pakistandan, Owganystandan wekiller, şeýle hem BMG-niň neşeler we jenaýatlar boýunça müdiriýetiniň bilermeni Hanna Heýkila (Awstriýa) we sebit utgaşdyryjysy Nadim Rehman (Eýran) türkmen paýtagtyna geldiler.
Çykyş edenler Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Türkmenistanda neşe serişdeleriniň bikanun ulanylmagynyň öňüni almak, sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak, ýaşlary sport bilen meşgullanmaga çekmek boýunça alnyp barylýan iri möçberli çärelere ýokary baha berip, sebit we ählumumy meseleleri çözmekde ýurdumyzyň eýeleýän işjeň ornunyň şu gezekki maslahatyň geçirilýän ýerini kesgitlemekde esasy görkeziji bolandygyny bellediler.
Maslahatda neşe serişdeleriniň ulanylyşynyň öňüni alyş çäreleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak, maşgalalaryň we mekdepleriň, saglygy goraýyş ulgamynyň ýerli edaralarynyň hem-de hukuk goraýjy edaralaryň — jemgyýetiň gyzyklanma bildirýän ähli toparlarynyň gatnaşmagynda işlenip taýýarlanylan çäreleriň kabul edilmegi ýaly meselelere garaldy.
Çykyş edenleriň belleýşi ýaly, bu maslahatyň geçirilmegi sebitiň ähli ýurtlarynyň ilatynyň arasynda sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek boýunça geçirilýän çäreleri işjeňleşdirmäge, jemgyýetçiligiň zyýanly endikleriň ýaramaz täsiri barada habarlylygyny ýokarlandyrmaga, häzirki döwrüň howplaryna we wehimlerine garşy bilelikdäki tagallalary jebisleşdirmäge ýardam berer.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fogh Rasmussen çykyş edip, Ankaranyň Siriýa bilen gapma-garşylygynda Ýaranlygyň “Türkiýäniň gapdalynda” durjakdygyny aýtdy. Geçen hepdäniň anna güni Siriýada Türkiýäniň uçary urlup düşürilenden soň, dartgynlylyk ýüze çykypdy.
Rasmussen NATO-nyň Demirgazyk Atlantik Geňeşinde çykyş edip, Ýaranlygyň howpsuzlygynyň “bölünmejek” bir zatdygyny hem belläp geçdi.
Emma mejlisde Ýaranlygyň düzgünnamasynyň 5-nji maddasy barada gürrüň edilmedi. Şol madda görä, ýaraglandyrylmadyk uçaryň urulmagy gönüden-göni Ýaranlyga garşy hüjüm hökmünde häsiýetlendirilýär.
Bu aralykda sişenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan çykyş edip, mundan beýläk türk harbylarynyň ýurduň serhet araçäklerini bozan Siriýanyň esgerlerine garşy degişli çäreleri görjekdigini aýtdy.
"Soňky bolan wakalardan soň, ýagdaýlar başga bir tapgyra geçdi. Biz Siriýa režiminiň Türkiýäniň serhet araçäklerinde döredýän howatyrlyklaryny jogapsyz goýmarys” diýip, Erdogan parlamente eden ýüzlenmesinde belledi.


text:
Eýranyň parlamentiniň spikeri Ali Larijani eýranly alymyň ölüminiň aňyrsynda Birleşen Ştatlary bilen Ysraýylyň aňtaw gulluklarynyň rolunyň bardygy baradaky aýyplamasyny ýene bir gezek gaýtalady.
Eýranyň ýadro meseleleri boýunça öňki wekili bolan Larijani şol alymyň ölümi bilen bagly sebäpleri goldamak arkaly Amerikanyň prezidenti Barak Obamanyň hem terrorçylygy goldaýanlygyny aýtdy.
Sişenbe güni Tähranda bolan bomba partlamasynyň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz boýnuna almady.
Şol partlamada alym Massod Mohammadi heläk bolupdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti bu aýyplamalary ret etdi.
Tähran Amerika bilen Ysraýyly ýurtda bulagaýçylygy öjükdirmäge synanyşýanlykda yzygiderli aýyplap gelýär.


text:
20-nji maýda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarifiň arasynda gepleşikler geçirildi.
“Oguzhan” köşkler toplumynyň “Mawy zalynda” Türkmenistanyň Prezidenti bilen Pakistanyň Premýer-ministriniň arasynda ikiçäk gepleşikler boldy.
Döwlet Baştutany belent mertebeli myhmany myhmansöýer türkmen topragynda mähirli mübärekläp, Pakistanyň Premýer-ministrine resmi sapar bilen Türkmenistana gelmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirdi. Milletiň Lideriniň belleýşi ýaly, Türkmenistan we Pakistan sebitde goňşy bolmak bilen, gözbaşy gadymyýete uzap gidýän dostlukly aragatnaşyklaryny saklaýar. Türkmen we pakistan halklarynyň özara gatnaşyklary köpasyrlyk taryhy-medeni umumylyga we hoşniýetli hyzmatdaşlyga esaslanýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Pakistan Yslam Respublikasy bilen hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýändigini nygtap, türkmen-pakistan dostluk we doganlyk gatnaşyklarynyň özara hormat goýmak we iki halkyň bähbitlerine laýyk gelýän ýörelgeler esasynda ösdürilýändigini kanagatlanma bilen belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany syýasy-diplomatik ulgamda, söwda-ykdysady, medeni-gumanitar we beýleki ähmiýetli ugurlarda hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti syýasy ulgamdaky döwletara gatnaşyklary barada aýdyp, iki ýurduň döwrüň esasy wajyp meseleleri, hususan-da, Ýer ýüzünde we sebitde parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygy üpjün etmek, durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça garaýyşlarynyň gabat gelýändigini nygtady. Türkmenistanyň Baştutanynyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda türkmen-pakistan hyzmatdaşlygy ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde hem guralýar we özara düşünişmegiň hem-de ýygjam özara hereket etmegiň ýokary derejesi bilen tapawutlanýar.
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli şu ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabatda “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň bähbidine halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara maslahatynyň geçiriljekdigini nygtap, döwlet Baştutany Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministrini ýokary derejedäki bu maslahatyň işine hem-de şu mynasybetli baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow iki ýurduň arasynda söwda-ykdysady gatnaşyklaryň durnukly ösýändigini nygtap, haryt dolanyşygyny artdyrmak üçin bilelikdäki tagallalary has işjeň alyp barmaga ähli şertleriň ýeterlikdigini belledi hem-de dürli ugurlarda gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmek we berkitmek üçin hem oňat mümkinçilikleriň bardygyna ynam bildirdi.
Ikitaraplaýyn özara gatnaşyklaryň düzümini emele getirýän gumanitar ugra hem ähmiýet berilýändigini nygtap, milletiň Lideri medeniýet, bilim we ylym, syýahatçylyk we sport babatdaky gatnaşyklaryň ýokary derejesini kanagatlanma bilen belledi.
Türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow pursatdan peýdalanyp, ikitaraplaýyn özara gatnaşyklar meselelerine netijeli çemeleşmesi, Türkmenistan bilen Pakistan Yslam Respublikasynyň arasyndaky dostlugy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak işine goşýan uly şahsy goşandy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Pakistanyň hökümetine halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga we türkmen hem-de pakistan halklarynyň arasyndaky däp bolan dostluk we doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirip, myhnama berk jan saglyk we bagt, doganlyk pakistan halkyna bolsa parahatçylyk, abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Pakistanyň Premýer-ministri myhmansöýerlik bilen kabul edilendigi, Türkmenistana resmi sapar bilen gelmek baradaky çakylygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip,onuň soňky gezek bu ýerde bolan wagtyndan bäri biziň ýurdumyzda düýpli özgertmeleriň bolup geçendigini belledi. Muhammad Nawaz Şarif türkmen paýtagtyndaky uly özgertmelerden örän täsir galandygyny nygtady hem-de Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan işleriň örän uly möçberlidigine öz gözleri bilen görüp göz ýetirendigini belledi.
Belent mertebeli myhman pursatdan peýdalanyp, milletiň Liderini Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy bilen gutlady hem-de munuň türkmen döwleti üçin uly üstünlik we beýik ýeňişleriň biri bolup durýandygyny aýtdy. Şu babatda iki ýurduň gatnaşyklarynda biziň ýurdumyzyň bu halkara hukuk derejesiniň ähmiýeti we uly orny bellenildi.
Pakistanyň Premýer-ministri Garaşsyzlyga eýe bolan gününden bäri türkmen döwletiniň ähli ugurlarda uly üstünliklere ýetendigini belledi. Bu meniň Türkmenistana eýýäm dördünji saparym diýip, belent mertebeli myhman sözüni dowam etdi hem-de biziň ýurdumyza her gezek gelenimde bolup geçýän uly özgertmeleri görýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, Muhammad Nawaz Şarif türkmen döwletini gülledip ösdürmäge we türkmenistanlylaryň abadançylygyna gönükdirilen syýasaty durmuşa geçirýän Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ähmiýetli ornuny belledi.
Pakistanyň Hökümetiniň Baştutany häzirki saparynyň esasy maksatlary barada aýdyp, öz ýurdunyň ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary has-da ösdürmäge hem-de beýleki anyk ugurlarda türkmen-pakistan hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge gyzyklanýandygyny tassyklady. Pakistan Yslam Respublikasynyň söwda ulgamynda we işewür düzümler ugry boýunça özara gatnaşyklary giňeltmäge uly üns berýändigine ymtylmalary barada aýdyp, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif munuň iki ýurduň ykdysadyýetleriniň ösüşinde wajyp orun tutjakdygyny nygtady.
Pakistanyň Premýer-ministri sözüniň ahyrynda ýokary derejedäki häzirki duşuşygyň barha ösdürilýän özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygynyň hemmetaraplaýyn giňeldilmegine ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Özara düşünişmek, işjeň we netijeli ýagdaýda geçen gepleşikleriň dowamynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we belent mertebeli myhman türkmen-pakistan hyzmatdaşlygynyň giň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar, häzirki döwrüň ýagdaýlary babatda we geljegi nazarda tutup, onuň ileri tutulýan ugurlaryny anyklaşdyrdylar. Türkmenistanyň we Pakistan Yslam Respublikasynyň doly möçberli hyzmatdaşlygy ösdürmäge özara meýillerini tassyklap, söhbetdeşler özara hereket etmegiň esasy ugurlarynyň hatarynda söwda-ykdysady ulgamyny, ýangyç-energetika toplumyny, ulag we birnäçe beýleki pudaklary görkezdiler. Türkmenistanyň Prezidenti we Pakistanyň Hökümetiniň baştutany däp bolan gumanitar aragatnaşyklarynyň ähmiýetini belläp, bilim, ylym we medeniýet ugurlary boýunça ýola goýlan netijeli gatnaşyklary has-da pugtalandyrmak barada pikirlerini aýtdylar.
Özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň möhüm meseleleri duşuşygyň esasy meseleleriniň birine öwrüldi.
Soňra gepleşikler “Ak pagta” zalynda giňişleýin düzümde—iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarifi myhmansöýer türkmen topragynda mähirli mübärekläp, Türkmenistanda bu sapary iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary berkitmekde we ösdürmekde möhüm tapgyr hasap edýäris diýip belledi.
Şu günki gepleşikleriň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmäge we hil taýdan täze derejä çykarmaga itergi berjekdigine ynam bildirmek bilen, milletiň Lideri döwletara gatnaşyklary hemişe özara hormat goýmaga we birek-birege goldaw bermek tejribesine esaslanýar diýip belledi. Iki döwletiň arasyndaky özara düşünişmek we ynanyşmak, halkara syýasatynyň möhüm meseleleri boýunça garaýyşlaryň gabat gelmegi hem ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň berkemegine ýardam berýär. Biziň halklarymyzyň gadymy döwürlerden gözbaş alýan ýakyn gatnaşyklary we taryhy-medeni umumylyklary häzirki döwürde hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge esas bolup hyzmat edýär diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Şu nukdaý nazardan, milletiň Lideri Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministriniň ýurdumyza şu resmi saparynyň aýratyn many-mazmuna eýe bolup durýandygyny bellemek bilen, bu ikitaraplaýyn duşuşygyň türkmen-pakistan dost-doganlyk gatnaşyklarynyň mizemez binýadyny has-da berkitjekdigine we geljege tarap uly mümkinçiligi açjakdygyna berk ynam bildirdi.
Türkmenistan we Pakistan dünýäde we sebitde parahatçylygy, howpsuzlygy berkitmäge, özara ynamy artdyrmaga hem-de durnukly ösüşi üpjün etmäge uly ähmiýet berýär diýip, türkmen döwletiniň Baştutany sözüni dowam etdi. Şundan ugur alyp, biziň ýurtlarymyz halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň, Yslam Hyzmatdaşlygy guramasynyň, Ykdysady Hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde özara hyzmatdaşlygy ylalaşykly amala aşyrýarlar.
Türkmenistan Pakistan Yslam Respublikasynyň halkara we sebit syýasatyndaky täsirli ornuna we ähmiýetine ýokary baha berýär diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow pursatdan peýdalanmak bilen, Pakistanyň ýolbaşçylaryna, ilkinji nobatda, hormatly Premýer - ministr Muhammad Nawaz Şarife Türkmenistanyň daşary syýasy ugruna hormat goýýandygy we halkara başlangyçlaryny goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistanda 2015-nji ýyl «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edildi. Ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli halkara derejesindäki çäreler geçirilýär diýip bellemek bilen, milletiň Lideri Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarifi we Pakistanyň ýolbaşçylaryny bu şanly senä bagyşlanan baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam edip, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ýokary derejeli edaralaryna we düzümlerine saýlanmagynda Pakistan uly goldaw we hemaýat berip gelýär diýip belledi. Hususan-da, Pakistan tarapy ýurdumyzyň 2013–2015-nji ýyllarda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş meseleleri boýunça Geňeşi bolan EKOSOS-yň agzalygyna saýlanmagynda ýakyndan goldaw berdi, şeýle hem 2013–2017-nji ýyllarda ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlananda biziň döwletimizi goldady.
Şunuň bilen baglylykda, milletiň Lideri energiýa howpsuzlygy we halkara energetika hyzmatdaşlygyny ösdürmek, dünýäde durnukly ösüş üçin ulag we üstaşyr geçelgeleriniň ähmiýeti boýunça Türkmenistanyň başlangyçlaryna goldaw berýändigi üçin, Pakistana tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi. Türkmenistan hem öz gezeginde Pakistanyň halkara guramalaryndaky, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasyndaky abraýly we täsirli ornunyň berkemegi bilen bagly tagallalaryny ähli babatda goldaýar. Biz geljekde hem halkara ulgamynda özara hyzmatdaşlygymyzyň netijeli ugurlaryny ösdüreris. Bar bolan mümkinçilikleri doly ulanmak bilen, özara gatnaşyklarymyzy dowam ederis diýip, Türkmenistanyň Prezidenti belledi.
Milletiň Lideri sözüni dowam edip, Türkmenistan we Pakistan sebit meseleleri, ilkinji nobatda, parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmek boýunça özara hyzmatdaşlyk edip, sebitde halkara hyzmatdaşlygyny berkitmek ugrunda bilelikdäki tagallalary edýärler diýip nygtady.
Bu barada aýtmak bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystanda parahatçylygy dikeltmäge ýardam bermek boýunça taraplaryň tagallalarynyň netijeli bolmagy üçin gyzyklanma bildirýändigini bellemek bilen, doganlyk Owganystandaky ýagdaýlary syýasy - diplomatik ýollar arkaly kadalaşdyrmaga ähli esaslaryň we ygtybarly binýadyň bardygyna berk ynam bildirdi.
Özara bähbitli söwda - ykdysady gatnaşyklary ösdürmek ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny aýtmak bilen, döwlet Baştutany Türkmenistan üçin energetika pudagyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň möhümdigini belledi. Şu nukdaý nazardan, Türkmenistan Pakistana türkmen energiýa serişdelerini dünýä bazaryna çykarmak boýunça iri halkara taslamalaryny amala aşyrmakda strategik we möhüm hyzmatdaş hökmünde garaýar.
Şunuň bilen baglylykda, biziň uzak möhletli hyzmatdaşlygymyz «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan» gaz geçirijisiniň gurluşygyna esaslanýar diýip, milletiň Lideri bu möhüm taslamany durmuşa geçirmek boýunça işleriň üstünlikli alnyp barylýandygyny kanagatlanmak bilen belledi. Bilelikdäki tagallalar netijesinde, häzirki güne çenli uly işler amala aşyryldy. Bu energiýa taslamasynyň jemleýji tapgyryna girişilmegi bilen, sebitdäki ykdysady gatnaşyklar täze derejä çykar.
Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-pakistan hyzmatdaşlygy baradaky gürrüňi dowam edip, halkara söwda geçelgelerini döretmekde Türkmenbaşy we Gwadar portlarynyň ähmiýetini aýratyn belledi. Şunda milletiň Lideri häzirki zaman tehnologiýalary esasynda döwrebap taslamalaryň amala aşyrylmagynyň Aziýa–Ýewropa ugry boýunça täze ulag-gatnaw mümkinçiliklerini döretjekdigine ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, energetika we ulag pudagy boýunça iki ýurduň arasyndaky netijeli hyzmatdaşlyk tutuş sebitde we onuň çäklerinden daşarda parahatçylygyň we ösüşiň bähbitlerine hyzmat eder. Şu nukdaý nazardan, türkmen-pakistan hyzmatdaşlygynyň uly geljeginiň bardygyny ynam bilen aýdyp bileris.
Türkmenistan üçin Pakistan bilen hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek ähmiýetli we ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda durýar diýip, milletiň Lideri belledi. Hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary hökmünde energetika, ulag-aragatnaşyk pudaklarynda, oba hojalygynda, dokma we ýeňil senagatda, gaýtadan işleýän senagatda bilelikdäki taslamalary amala aşyrmak iki ýurt üçin hem bähbitli bolup durýar.
Ikitaraplaýyn daşary söwda dolanyşygy barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň Prezidenti ony hil taýdan täze derejä çykarmak üçin uly mümkinçilikden peýdalanmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Bilelikdäki hyzmatdaşlygy ulgamlaýyn hem-de maksatlaýyn esasda alyp barmak boýunça oňyn tagallalaryň anyk netijeleri berýändigini belläp, döwlet Baştutanymyz Türkmenistan bilen Pakistanyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmekde Bilelikdäki türkmen-pakistan hökümetara toparynyň ähmiýetli gural bolup durýanlygyny aýratyn belledi. Häzirki wagta çenli bu Toparyň geçirilen mejlisleriniň dowamynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň uzak möhlete gönükdirilen strategik ugurlar bilen bagly köpsanly derwaýys meselelere seredildi.
Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, umuman, türkmen-pakistan söwda - ykdysady gatnaşyklarynyň ösüşi ikitaraplaýyn eksporty we importy düzüm we hil taýdan mundan beýläk-de giňeltmegiň zerurdygyny görkezýär. Bu ugurda biz açyklyk we täzeçillik esasynda uzak möhletleýin maksatnamalary göz öňünde tutýarys.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidenti hyzmatdaşlygyň innowasiýalara we ýokary tehnologiýalara esaslanýan täze ugurlaryny açmagyň we durmuşa geçirmegiň zerurdygyny aýratyn belledi. Munuň üçin bar bolan mümkinçilikleri netijeli ulanmak we öňe gitmäge ähli şertleri döretmek zerurdyr.
Bu ugurdaky uzak möhletleýin maksatnamalary durmuşa geçirmäge Türkmenistanyň we Pakistanyň degişli döwlet düzümleri we işewür toparlary, jemgyýetçilik birleşmeleri mynasyp goşant goşup bilerler. Biz olardan bilelikdäki maýa goýum maslahatlaryny geçirmekde we halkara sergilerini guramakda anyk tekliplere garaşýarys diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Bu işleri dowam etmek bilen, işewürleriň arasynda göni hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek we höweslendirmek zerur diýip, milletiň Lideri belledi. Döwlet Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, işewürler maslahatlarynyň we pudaklaýyn sergileriň yzygiderli geçirilmegi netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge ýardam berýär, hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlaryny gözlemek, Türkmenistanyň we Pakistanyň telekeçilik düzümleriniň arasynda gatnaşyklary ösdürmek üçin oňat mümkinçilikleri açýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gumanitar ulgamda özara gatnaşyklar meselesine geçmek bilen, Türkmenistanyň we Pakistanyň medeni gatnaşyklarynyň baý taryhy we uzakdan gelýän däpleri bar diýip belledi. Bu däplere esaslanmak bilen, taraplar ylym, bilim we saglygy goraýyş boýunça hyzmatdaşlygy hem günsaýyn ösdürýärler. Bilelikdäki ylmy maslahatlary geçirmekde, medeni çäreleri, sergileri guramakda biz oňyn tejribe topladyk. Geçirilýän bu çäreler biziň medeniýetlerimiziň baýlaşmagyna we halklarymyzyň özara ýakynlaşmagyna ýardam berýär.
Şunuň bilen baglylykda, milletiň Lideri şeýle giň mazmunly esaslara daýanmak bilen, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny gözlemek boýunça işleri hem dowam etmegiň zerurdygyny aýtdy. Şunda aýratyn hem, ylym we bilim edaralarynyň, döredijilik merkezleriniň derejesinde göni hyzmatdaşlyk etmek we tejribe alyşmak derwaýys bolup durýar.
Döwletiň we halkyň kämillik ýoly bilen ösmegi, aýratyn-da, şu günki we geljekki nesillerimizi ýetişdirmek, olara döwrebap bilim we terbiýe bermek möhüm wezipeleriň hatarynda durýar diýip bellemek bilen, Türkmenistanyň Baştutany ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginde möhüm çäre hökmünde Türkmen-pakistan medeni geňeşini döretmek baradaky teklibini beýan etdi, olary amala aşyrmak üçin bolsa, ähli şertleriň bardygyna ünsi çekdi.
Türkmen - pakistan dost - doganlyk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de parahatçylygyň we gülläp ösüşiň hatyrasyna hemmetaraplaýyn ösjekdigine berk ynam bildirmek bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Premýer - ministr Muhammad Nawaz Şarife alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Giňişleýin düzümde geçirilen gepleşikleriň barşynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow häzirki döwürde Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly alnyp barylýan işler barada habar berdi. Şunuň bilen baglylykda, işlenip taýýarlanan degişli taslamalar görkezildi. Şeýle hem wise-premýer sebitiň ýurtlary üçin möhüm ählmiýeti bolan bu halkara gaz geçirijisiniň geçjek ugurlary, onuň taslamasy boýunça birnäçe maglumatlar barada habar berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Artykow häzirki döwürde Türkmenstanyň Owganystana ugradýan energiýa serişdeleri, olaryň möçberleri barada aýtmak bilen, ýurdumyzyň energiýa kuwwatlyklarynyň yzygiderli artýandygyny nazara alyp, goňşy ýurda iberlýän energiýanyň möçberlerini artdyrmak mümkinçiliginiň bardygyny habar berdi.
Pakistan Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň Baştutanyna söz berilýär.
Belent mertebeli myhman mähirli kabul edilendigi üçin köp sag bolsun aýdyp, şu günki gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklara degişli dürli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif Pakistanyň Türkmenistan bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegi maksat edinýändigini tassyklady.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna gatnaşmaga çagyrandygy üçin Pakistanyň Hökümetiniň Baştutany milletiň Liderine köp sag bolsun aýtdy. Bu ýaryşlaryň geçiriljek Olimpiýa şäherjiginiň binalarynyň gurluşygynyň tamamlaýjy tapgyra gadam basmagy bilen döwlet Baştutanyny gutlap, belent mertebeli myhman sport ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek we tejribe alyşmak babatda Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibini goldaýandygyny aýtdy.
Pakistanyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarifiň nygtaýşy ýaly, Pakistan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly üns berýär. Iki ýurduň medeni hem-de geografiki taýdan ýakynlygy barada aýtmak bilen, belent mertebeli myhman netijeli ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin tagallalary mundan beýläk-de birleşdirmegiň möhümdigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, bilelikdäki Hökümetara türkmen-pakistan toparynyň bu işleri amala aşyrmakda uly orun eýeleýändigi bellenildi.
Pakistanyň energetika ulgamynda özara gatnaşyklara, şol sanda elektrik energiýasynyň we gazyň iberilmegine uly gyzyklanma bildirýändigini nygtamak bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif munuň öz ýurdunyň energiýa serişdelerine isleg bildirmegi bilen şertlendirilendigini aýtdy we Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijiniň gurluşygynyň taslamasynyň ähmiýetini aýratyn belledi. Pakistanyň hökümetiniň Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, TOPH taslamasynyň iş ýüzünde amala aşyrylmagy ähli ugurlarda – diňe sebitde däl-de, eýsem, dünýäde ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge ýardam eder.
Ulag-aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlyk meselesine degip geçmek bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif biziň ýurdumyzyň başyny başlan, tutuş sebite rowaçlyk getirjek Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan we Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýol geçelgelerini gurmagyň ähmiýetini belledi. Bu işler Türkmenistan bilen göni ulag geçelgesi bolmadyk Pakistan üçin hem amatly şertleri üpjün eder diýip, Pakistan hökümetiniň ýolbaşçysy aýtdy.
Şu günki gepleşikler söwda hyzmatdaşlygyny we haryt dolanyşygyny işjeňleşdirmek üçin oňaýly hukuk şertlerini döretmäge hyzmat eder diýip, belent mertebeli myhman sözüni dowam etdi. Täze ulag geçelgesiniň döredilmegi ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň giňelmegine ýardam eder.
Iki döwletiň öz gatnaşyklaryny birek-birege goldaw bermegiň esasynda gurýandygyny bellemek bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif Pakistanyň Türkmenistany ähli başlangyçlarynda goldamaga taýýardygyny aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, belent mertebeli myhman, Pakistanyň gepleşikler we diplomatik usullar arkaly, Owganystandaky ýagdaýy parahatçylykly kadalaşdyrmak boýunça türkmen Lideriniň başlangyçlaryny doly goldaýandygyny aýtdy. Öz ýurdunyň halkara giňişliginde Türkmenistan bilen netijeli hyzmatdaşlygy berkitmäge taýýardygyny tassyklamak bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif munuň diňe döwletara gatnaşyklaryny däl-de, eýsem, netijeli sebitara gatnaşyklaryny hem ösdürmäge ýardam etjekdigini belledi. Pakistan şeýle hem Türkmenistanyň terrorçylyga we ekstremize garşy göreşmek ýaly häzirki zamanyň möhüm meseleleri bilen bagly bolan başlangyçlaryny doly goldaýar diýip, Pakistanyň hökümetiniň ýolbaşçysy aýtdy.
Pakistan tutuş dünýäde ygtybarly we öz hyzmatdaşlyk borçnamalaryna örän jogapkärçilikli çemeşeleşýän ýurt hökmünde ykrar edilen Türkmenistan bilen dürli ugurlar boýunça ýygjam gatnaşyklaryň onuň ösdürilmegine uly gyzyklanma bildirýändigini bellemek bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif iki halkyň arasynda ykdysady gatnaşyklar bilen bir hatarda, medeni-gumanitar gatnaşyklary berkitmegiň hem möhümdigini aýtdy.
Belent mertebeli myhman sözüniň ahyrynda ikitaraplaýyn duşuşygyň netijeli häsiýete eýe bolandygyny belläp, düýpli we netijeli gepleşikleri geçirmek üçin döredilen şertler üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Giňişleýin düzümde gepleşikler tamamlanandan soň, “Mermer” zalynda Türkmenistanyň Prezidentiniň we Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministriniň gatnaşmagynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Türkmenstanyň Söwda-senagat edarasy bilen Pakistan Yslam Respublikasynyň Söwdany ösdürmek boýunça agentliginiň arasynda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-pakistan hökümetara topary hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Pakistan Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Muhammad Nawaz Şarif bu ýere ýygnananlaryň el çarpyşmagynda Bilelikdäki Maglumata gol çekýärler.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soň, türkmen Lideri we belent mertebeli myhman köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine Ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Hormatly Prezidentimiz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş edip, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer - ministri Mohammad Nawaz Şarife we Pakistanyň resmi wekiliýetiniň ähli agzalaryna Türkmenistana gelmek baradaky çakylygy kabul edendikleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow özara düşünişmek, birek-birege hormat goýmak we deňhukukly hyzmatdaşlyk etmek ýagdaýynda netijeli gepleşikleriň geçirilendigini kanagatlanma bilen belläp, gazanylan ylalaşyklaryň türkmen-pakistan gatnaşyklarynyň hil taýdan täze derejä çykandygyny aňladýandygyny we uzak geljege gönükdirilen bilelikdäki maksatlara tarap giň ýol açýandygyny nygtady. Döwlet Baştutany geçirilen gepleşikleriň netijelerine ýokary baha berip, bu gepleşikleriň Türkmenistanyň we Pakistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge uly itergi berjekdigine berk ynam bildirdi.
Milletiň Lideriniň belleýşi ýaly, ikitaraplaýyn syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer we beýleki möhüm ulgamlar boýunça giňden pikir alyşyldy hem-de geljegi uly bolan anyk ugurlar kesgitlendi. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanyň Prezidenti türkmen-pakistan gatnaşyklaryny giňeltmegiň möhümdigi barada aýtmak bilen, biziň ýurtlarymyzyň bu ugurda bar bolan kuwwatlyklary doly peýdalanmak üçin ähli mümkinçiliklere eýedigini belledi. Şu babatda iki ýurduň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylyk hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmekde gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň ähmiýenti bellenildi.
Türkmenistan üçin Pakistan Yslam Respublikasy ygtybarly we ynamdar hyzmatdaş bolup durýar. Muny Garaşsyzlygymyzyň ilkinji günlerinden bäri, Päkistanyň berýän doganlyk goldawynda we ýakyn gatnaşyklaryň hemmetaraplaýyn ösüşinde görýäris. Biziň döwletlerimiz halkara gatnaşyklary ulgamynda hem bilelikdäki hyzmatdaşlygy birek-birege ýakyndan goldaw bermek esasynda alyp barýarlar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryna Pakistanyň uly goldaw berýändigini we olary durmuşa geçirmekde anyk ýardam edýändigini belledi. Türkmenistan hem öz gezeginde Pakistanyň halkara abraýyna we dünýädäki täsirli ornuna uly hormat goýýar. Häzirki zamanyň derwaýys meseleleri boýunça, hususan-da, dünýäde we sebitde parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygy üpjün etmekde, durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmekde biziň garaýyşlarymyz gabat gelýär. Bu bolsa, netijeli özara hyzmatdaşlygymyz üçin esas bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Türkmenistan we Pakistan iri halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde birek-biregi mydama goldaýarlar diýip, türkmen Lideri aýtdy hem-de bu abraýly Guramanyň ýokary derejeli düzümlerine saýlanmak bilen, iki döwletiň halkara tagallalaryna goşýan goşandynyň has-da artýandygyny belledi.
Iki döwletiň daşary syýasy ulgamda alyp barýan işjeň hyzmatdaşlygy milli bähbitlerimize, Milletler Bileleşiginiň we beýleki abraýly guramalaryň öňde goýýan maksatlaryna laýyk gelýär. Birleşen Milletler Guramasynyň ýokary derejeli edaralaryna we düzümlerine Türkmenistanyň saýlanmagyna Päkistan goldaw berip gelýär. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Päkistan tarapy ýurdumyzyň 2013–2015-nji ýyllarda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş meseleleri boýunça Geňeşiniň agzalygyna saýlanmagyna ýakyndan ýardam berdi, şeýle hem biziň döwletimiziň 2013–2017-nji ýyllarda ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanmagyny hem goldady diýip belledi. Türkmenistan hem öz gezeginde Päkistanyň halkara guramalaryndaky, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasyndaky abraýly we täsirli ornunyň berkemegine hemmetaraplaýyn goldaw berýär diýip, milletiň Lideri nygtady.
Türkmenistanda 2015-nji ýyl «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edildi. Ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli halkara derejesindäki çäreler geçirilýär diýip, milli Liderimiz aýtdy hem-de Pakistanyň ýolbaşçylaryny, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarifi bu baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň belleýşi ýaly, gepleşikleriň barşynda ýakyndan dowam edýän sebit hyzmatdaşlygyny täze mazmun bilen baýlaşdyrmak hakynda ylalaşyldy. Owganystanda parahat durmuşy ýola goýmak we goňşy owgan halkyna durmuş-ykdysady taýdan kömek bermek boýunça tagallalar hem biziň hyzmatdaşlygymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Şu nukdaýnazardan, iri halkara taslamalaryny bilelikde amala aşyrmak möhüm bolup durýar. Men ilkinji nobatda «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan» gaz geçirijisiniň gurluşygyny göz öňünde tutýaryn diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady hem –de gazanylan oňyn netijeleri belläp geçmek bilen, bu möhüm halkara taslamasyny ýakyn wagtda doly durmuşa geçirmek boýunça öňde durýan wezipeleriň ara alnyp maslahatlaşylandygyny belledi.
Türkmenistan Pakistana ygtybarly söwda - ykdysady hyzmatdaş hökmünde garaýar diýip, döwlet Baştutany sözüni dowam etdi. Şu ugurda ýurtlaryň ikisinde hem uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, bu babatda gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmegi bilen, geljekde ikitaraplaýyn haryt dolanyşygynyň möçberi has-da artdyrylar diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Şu günki geçirilen gepleşiklerde ykdysadyýetiň dürli pudaklaryndaky hyzmatdaşlygy oňyn tejribä we täze usullara daýanyp dowam etmek barada ylalaşdyk diýip, milletiň Lideri nygtady.
Özara gatnaşyklaryň geljegi barada pikir alyşmalaryň çäklerinde ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, aýratyn hem, ulag-aragatnaşyk üpjünçilik ulgamyny, energetika, oba hojalygy pudaklaryny, ýeňil we gaýtadan işleýän senagaty ösdürmekde hyzmatdaşlyga anyk häsiýet bermegiň zerurdygy barada pikir alyşdyk diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Döwlet Baştutany Halkara söwda geçelgelerini döretmekde Türkmenbaşy we Gwadar portlarynyň ähmiýetini aýratyn belläp geçdi hem-de häzirki zaman tehnologiýalary esasynda döwrebap taslamalaryň amala aşyrylmagy bilen, Aziýa – Ýewropa ugry boýunça täze ulag - gatnaw mümkinçilikleriniň dörejekdigine ynam bildirdi.
Şeýle hem, biz özara maýa goýum, kompaniýalaryň we işewürleriň hyzmatdaşlygyny netijeli ýola goýmak boýunça uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp geçdik diýmek bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda daşary ýurt maýa goýumlary we işewürlik üçin oňaýly kanunçylyk-hukuk şertleri göz öňünde tutulandygyny nygtady. Şol bir wagtda, biz daşary ýurt bazarlarynda ýurdumyzda öndürilen harytlaryň barha köpelmegini isleýäris. Bu ugurda pakistanly dostlarymyz bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürjekdigimize ynanýarys diýip, milletiň Lideri aýtdy.
Bellenilişi ýaly, duşuşykda ykdysady gurallary has netijeli ulanmaga, aýratyn hem, hökümetara derejesinde bilelikde amala aşyrylýan çärelere uly üns berildi. Şu babatda bilelikdäki türkmen-pakistan hökümetara toparynyň işini güýçlendirmek we täze usullary durmuşa geçirmek barada ylalaşylandygy nygtaldy. Bu düzüme şu ugurda işleri amala aşyrmakda uly orun berilýär diýip, döwlet Baştutany aýtdy.
Ylym, bilim we medeniýet ulgamlarynda ýakyn gatnaşyklary ösdürmek we bu hyzmatdaşlygyň täze görnüşlerini durmuşa geçirmek barada hem biz giňden pikir alyşdyk diýip, Türkmenistanyň Prezidenti kanagatlanma bilen nygtady. Bellenilişi ýaly, şu nukdaý nazardan, bilelikdäki dürli ylmy we döredijilik çärelerini, tejribe alyşmagy ýola goýmak barada ylalaşyldy. Medeni gatnaşyklarymyzda öňden gelýän däplerimize daýanmak bilen, biz hyzmatdaşlygyň döwrebap görnüşlerini gözläris diýip, türkmen Lideri aýtdy hem-de bu, aýratyn hem, baý taryhy-medeni mirasymyzy aýawly saklamakda we geljek nesillerimize ýetirmekde möhüm ähmiýete eýedir diýip, milletiň Lideri nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň ahyrynda umuman, ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklarymyz öňde goýlan maksatlara ýetilendigini görkezýär diýip nygtady. Netijeli gepleşikler üçin, Premýer - ministr Muhammad Nawaz Şarife tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Baştutany doganlyk Pakistanyň halkyna bagtyýarlyk, abadançylyk, parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarife söz berilýär.
Belent mertebeli myhman žurnalistlere ýüzlenip, öz adyndan hem-de Pakistanyň resmi wekiliýetiniň adyndan myhmansöýerlik we netijeli gepleşikleri geçirmäge döredilen şertler üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdi. Pakistanyň Premýer-ministriniň belleýşi ýaly, biziň ýurdumyza sapar bilen gelmek hem-de ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmak onuň üçin uly hormatdyr. Duşuşygyň barşynda dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmek bilen baglanyşykly gyzyklanma bildirilýän meseleler babatda pikir alyşmalar boldy diýip, Muhammad Nawaz Şarif aýtdy.
Pakistanyň halkynyň Türkmenistanyň halkyna mähirli sözlerini aýdyp, belent mertebeli myhman ençeme ýyllaryň dowamynda biziň ýurtlarymyzyň arasynda özara hormat goýmaga we ynama esaslanan gatnaşyklaryň saklanylýandygyny kanagatlanma bilen nygtady.
Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif iki ýurduň halkara we sebit häsiýetli wajyp meseleler boýunça garaýyşlarynyň doly gabat gelýändigini ýa-da ýakyndygyny nygtap, ähli ugurlar boýunça, şol sanda sebitde we dünýäde howpsuzlygy üpjün etmäge degişli özara gatnaşyklary ösdürmek meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny belledi. Şu babatda daşary syýasat we beýlekiler boýunça biziň ýurtlarymyzyň arasynda tejribe alyşmak barada gepleşikleriň netijeliligi nygtaldy.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryna degişlilikde dostlukly ýurduň Hökümetiniň Baştutany iki döwletiň işewür düzümleriniň arasynda gatnaşyklary ýola goýmagyň mümkinçiliklerine garalandygyny belledi. Bu barada aýtmak bilen, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif şu ugurda alnyp barylýan işleriň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Pakistan tarapynyň halkara energetika taslamalarynyň işjeňleşdirilmegine, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň tiz wagtda durmuşa geçirilmegine uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, belent mertebeli myhman taslamanyň oňa gatnaşyjy ähli ýurtlar üçin uly ähmiýetini nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy bilen gutlap, Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif Pakistanyň türkmen döwletiniň bütin adamzat üçin ähmiýetli bolan hemme halkara başlangyçlaryny goldaýandygyny nygtady. Çykyşyny dowam edip, dostlukly ýurduň Hökümetiniň Baştutany taraplaryň biziň döwletlerimiziň we halklarymyzyň arasynda netijeli gatnaşyklary ösdürmäge, şeýle hem goňşy ýurtlar bilen netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Häzirki gepleşikleriň gün tertibine çykarylan möhüm meseleleriň hatarynda Pakistanyň Premýer-ministri ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda, şeýle hem BMG-niň we beýleki abraýly halkara guramalarynyň çäklerinde mundan beýläk-de üstünlikli özara gatnaşyklary görkezdi.
Şeýle hem belent mertebeli myhman duşuşygyň netijeleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň ähmiýetini belledi. Olar Pakistan bilen Türkmenistanyň arasynda esasan-da medeni-gumanitar ulgamyndaky netijeli gatnaşyklara ýardam etmäge gönükdirilendir.
Çykyşynyň ahyrynda Premýer-ministr Muhammad Nawaz Şarif döwletara hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de özara bähbitlilik esasynda ösdüriljekdigine ynam bildirdi hem-de Türkmenistanyň Prezidenti döwlet Baştutany wezipesinde alyp barýan işlerinde uly üstünliekleri, şeýle hem türkmen halkyna abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Metbugat maslahaty tamamlanandan soň, milletiň Lideri we belent mertebeli myhman “Mermer zalyndan” çykdylar.
Soňra Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Gypjaga bardy, bu ýerde Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň ýadygärligini hatyralap, Kümmete gül çemenini goýdy we Türkmenbaşynyň Ruhy metjidine baryp gördi.
Agşam Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmanyň hormatyna resmi agşamlyk naharyny berdi. Onda türkmen döwletiniň Baştutany we Pakistanyň Hökümetiniň ýolbaşçysy söz sözlediler.


text:
Moskwada 5-nji dekabr gijesi geçirilen protestiň Orsýetiň oppozisiýasynyň soňky ýyllardaky iň uly protesti bolan bolmagy mümkin. Geçen agşam 10 müňe golaý adam 4-nji dekabrda Döwlet Dumasyna bolan saýlawlaryň netijelerinden närazylyk bildirdi.
Synçylaryň pikiriçe, bu protest çäresi saýlawlarda premýer-ministr Wladimir Putiniň ýolbaşçylyk edýän “Ýedinaýa Rossiýa”, ýagny ”Bütewi Orsýet” partiýasynyň peýdasyna edilen köp sanly galplyklar sebäpli boldy.
Geçen agşam Moskwada howanyň sowukdygyna we ýagyş ýagýandygyna garamazdan, resmi taýdan rugsat edilen proteste gatnaşan 10 müňe golaý adam “Putin ýok bol!”, “Putinsiz Orsýet!” diýip gygyryşdylar.
4-nji dekabrda Döwlet Dumasyna geçen saýlawlar bilen bagly Putiniň we onuň ýolbaşçylyk edýän partiýasynyň garşysyna köp närazylyk bildirildi.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy bu saýlawlary “çäkli syýasy bäsleşikli we ýeterlik adalatly bolmadyk” diýip atlandyrdy. Saýlawlara gözegçilik edýän garaşsyz “Golos” guramasy hem saýlawlardaky bikanunçylyklar we häkimiýetleriň eden-etdilikleri barada 1,500-den gowrak şikaýatyň gowşandygyny habar berdi.
Geçen agşamky protest wagtynda çykyş eden oppozisiýa lideri Wladimir Ryžkow
“Roýtere” saýlawlaryň resmi netijelerine kanuny diýip garamagyň mümkin däldigini aýtdy:
—Sesleriň takmynan 10-15 prosenti galplyklaryň we protokollaryň täzeden ýazylmagynyň netijesi. “Bütewi Orsýet” partýasynyň gazanan sesleri 35 prosentden köp däl. Belki-de, ondanam azdyr. Onuň üçin iň ýaramaz ýagdaýlar bir milliondan gowrak ilatly şäherlerde boldy. Ol bu şäherlerde üstünlikli bolanda, 20-25 prosent ses aldy. Şunlukda, bu utulyş. “Kommunistik”, “Adalatly Orsýet” we LDPR partiýalarynyň ýeňşi olaryň ýeňşi däl-de, protest hökmünde berlen sesleriň netijesidir.
Döwlet Dumasyna saýlawlarda galplyklaryň bolandygy aýdylsa-da, “Bütewi Orsýet” partiýasynyň gazanan 49 prosentden gowrak sesi 2007-nji ýyldaky parlament saýlawlarynda gazanan seslerinden ep-esli az hasaplanýar. Şonda ol sesleriň 64 prosentini alypdy.
Tanymal şahsyýetler hem bar
Boris Nemsow protestler mahalynda, Moskwa, 5-nji dekabr.
Azatlyk Radiosynyň žurnalistiniň habaryna görä, birnäçe müň protestçi Moskwadaky “Çistyýe prudy” atly metronyň ýanyndaky bulwara ýygnanypdyr. Olaryň arasynda korrupsiýa garşy blogçy Alekseý Nawalnyý, ýazyjy we liberal Dmitriý Bykow, Moskwanyň golaýyndaky Himki şäheriniň tokaýlaryny goramak boýunça hereketden Ýewgeniýa Çirikowa, oppozisiýa lideri Boris Nemsow we ýaşlar guramasynyň başlygy Ilýa Ýaşin hem bardy.
Boris Nemsow
Döwlet Dumasyna saýlawlary “Putiniň we onuň ogry-jümrülerden düzülen partiýasynyň derbi-dagynçylykly ýeňlişi” diýip atlandyrdy we galplaşdyrma faktlary hem başga-da kanun bozmalar barada müňlerçe habarlaryň gowşandygyny aýtdy:
—Biz häzir şol haramzadalara garşy jenaýat işini açmak barada kampaniýa başlaýarys. Olar biziň 13 million sesimizi ogurladylar. Olar Moskwada 25 prosent sesem alyp bilmediler. Emma 46 prosent ses alandyklaryny aýdýarlar. Biziň synçylarymyz bütin ýurtda uçdantutma kanun bozmalary hasaba aldylar. Şunlukda “Bütewi Orsýetiň” liderleri özlerini nähili alyp barsalar-da, umuman, olara hiç kim ynanmaýar.
Bazarda işleýän 28 ýaşly Gennadiý
hem saýlawlaryň netijelerinden närza adamlary goldamak üçin proteste gelendiklerini aýtdy:
—Biz bu ýere gelmegi karar etdik. Çünki biz bazar güni we şol gün agşam bolan zatlary gördük. Biz “YouTube” saýtynda goýlan saýlawlardaky galplyklary we býulletenleriň sandyklara neneňsi atylyşyny görkezýän wideoýazgylary gördük. Biz öz dostlarymyza, garyndaşlarymyza we olaryň dostlaryna “Bütewi Orsýet” partiýasyna ses bermezligi haýyş etdik. Emma saýlawlaryň netijeleri ynanar ýaly däl. Şonuň üçin-de biz bu ýere özümiz ýaly saýlawlaryň netijeleri bilen ylalaşmaýanlary goldamak üçin geldik.
Habarlara görä, Moskwadaky protestlerde 300 çemesi adam tussag edilipdir. Şeýle-de Merkezi saýlaw komissiýasynyň ýerleşýän jaýyna tarap ýörişe başlan ýüzlerçe adam saklandy we awtobuslara salyndy.
Duşenbe güni Sankt-Petergburgda bolan protestde hem 100 çemesi adamyň tussag edilendigi aýdylýar.
Londonda ýerleşýän “Amnesty International” guramasynyň duşenbe güni ýaýradan beýannamasynda Moskwada geçen dynç günleri azyndan 300 çemesi adamyň tussag edilendigi habar berilýär. Gurama häkimiýetleri tussag edilenleriň ählisini boşatmaga çagyrýar.


text:
Graždan azatlyklaryny goraýjylar, şeýle hem öň Özbegistanda syýasy tussaglykda bolan aktiwist Sanjar Umarow Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny Merkezi Aziýa döwletlerinde tussag edilen oppozisiýa liderleriniň, dini wekilleriň we žurnalistleriň "atlaryny agzamagy" dowam etdirmäge çagyrdylar.
15-nji maýda Birleşen Ştatlaryň Helsinki Komissiýasynda eden çykyşynda Özbegistanyň oppozision “Güneş” koalisiýasynyň düýbini tutan aktiwist, häzir bosgunlykda ýaşaýan Sanjar Umarow Özbegistanda tussaglykda saklanýan müňlerçe adamyň dürli gynamalara sezewar edilýändiklerini aýtdy.
“Ol ýerde meniňki ýaly her bir işde başga-da müňlerçe tussag sülçüleriň, türme gözegçileriniň we administratorlarynyň eden-etdiliginiň we gynamalarynyň netijesinde heläk bolýar” diýip, Umarow aýtdy. “ABŞ we dünýa jemgyýetçiligi biziň şu gürrüňleri edýän wagtymyz Özbegistanda gynalýan müňlerçe tussagy goramaly”.
Şeýle hem Umarow Birleşen Ştatlaryň we dünýa jemgyýetçiliginiň özbek häkimiýetlerinden syýasy yzarlamalaryň we tussaglykda saklanýanlaryň gynalmaklarynyň öňüni almak üçin anyk herekete geçmegi talap etmelidigini nygtady.
Umarowyň ýolbaşçylyk eden hereketi 2006-njy ýylda özbek häkimiýetlerine ýurtda reformalary geçirmäge çagyryş edipdi. Şondan soň Umarow salgyt tölemekden gaçmakda we ogurlyk etmekde aýyplanyp, tussag edildi. Soňra ol ABŞ-nyň tagallalary bilen azatlyga goýberilip, ABŞ-dan syýasy baş pena aldy. Ol ABŞ-nyň öz ömrüni halas edendigini aýdýar.
Umarowyň bu çagyryşy käbir hukuk goraýjy toparlaryň ABŞ-Merkezi Aziýa gatnaşyklarynyň ugurlary boýunça alada bildirýän döwrüne gabat geldi. Olar gatnaşyklaryň derejesiniň syýasy bähbitlere çenden aşa ýykgyn edýändigini we adam hukuklarynyň bozulmagyny dile getirmekden daşlaşýandygyny aýdýarlar. ABŞ-nyň Owganystandaky missiýasyna zerur bolan ýüki daşamak meselesinde örän möhüm rol oýnaýan Merkezi Aziýa döwletleri köpden bäri öz ýapyk syýasy sistemalary we azatlyklary çäklendirmekleri bilen tanalýarlar.
Birleşen Ştatlaryň liderleri bolsa, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň liderleri bilen özara gürrüňdeşlikde adam hukuklarynyň bozulmalaryny we aýry-aýry adamlaryň işi bilen bagly meseleleri yzygiderli gozgaýandyklaryny aýdýarlar.
Päsgelçilik we mümkinçilik
ABŞ-nyň Halkara din azatlygy Kommissiýasynyň wekili Ketrin Kosman ABŞ-nyň Helsinki komitetinde eden çykyşynda, Merkezi Aziýanyň türmelerinde oturan syýasy tussaglara hem wyždan ýesirlerine Waşingtonyň has köp üns bermelidigini aýdyp, tussaglar barada köpräk maglumatyň berilmeginiň bendileriň janynyň halas edilmegini aňlatjakdygyny nygtady.
Kosman ABŞ-nyň Demirgazyk üpjünçilik ýoly boýunça Merkezi Aziýa döwletleri bilen has ýakyn hyzmatdaşlyk etmeginiň bu regionda adam hukuklarynyň bozulmalaryna has köp üns bermäge mümkinçilik döredýändigini aýtdy.
“Köp adam Demirgazyk üpjünçilik ýoly sebäpli, ABŞ-nyň pozisiýasy bu regiondaky döwletleriň häkimiýetleri bilen adam hukuklary meselesini gozgardan ejiz diýip, pikir edýär. Meniň özüm-ä, hakykatda, bu tersine diýip pikir edýärin” diýip, ABŞ-nyň Halkara din azatlygy Kommissiýasynyň wekili Ketrin Kosman aýtdy.
“Bu regiondaky häkimiýetleriň gaty korrumpirlenendigi göz öňünde tutulsa, ABŞ-nyň hem şol ýollary (NDN) ulanmak üçin köp serişde töleýändigi nazara alynsa, onda bu ýurtlaryň resmileriniň öz şahsy bähbitlerini ileri tutjakdygy belli bolýar” diýip, Kosman şeýle ýagdaýda adam hukuklary hem gozgalsa, onda üstünligi gazanyp boljakdygyny nygtady.
Kosman Merkezi Aziýa döwletleriniň arasynda Täjigistanda dini azatlyklar üçin iň ýaramaz kanuny şertleriň döredilendigini nygtady. Şeýle hem ol Türkmenistanda dini tussaglaryň urlup-ýenjilmegi bilen bagly habarlaryň ýygy-ýygydan gowuşýandygyna, Gazagystanda bolsa dini toparlar üçin aşa köp administratiw päsgelçilikleriň döredilendigine ünsi çekdi.
Birleşen Ştatlaryň kongressmeni, Helsinki Komissiýasynyň agzasy Stefan Kohen Waşingtonyň Owganystan boýunça hyzmatdaşlyga jogap edip, Merkezi Aziýa döwletleriniň awtoritar prezidentleriniň özlerini alyp baryşlaryny “kabul edýändigini ýa-da olara biperwaýlyk bilen öwrenişýändigini” aýtdy. Emma ol bu hyzmatdaşlyk sebäpli “ahlak gymmatlyklarynyň” ünsden düşürilmeli däldigini nygtady.


text:
Penşenbe güni Liwanyň telewideniýsi Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň sözlerine salgylanmak bilen, Siriýanyň režiminiň Orsýetden ösen howa gorag sistemasyny alandygyny habar berdi.
Liwanyň “Al-Manar” telewideniýesiniň bu maglumatynda Siriýanyň häzirlikçe Orsýetden “S-300” kysymly gorag raketelarynyň bir tapgyryny alandygy we olaryň galan tapgyrynyň hem ýakyn wagtlarda Siriýa barjakdygy aýdylýar.
Orsýet özüniň Siriýa “S-300” kysymly gorag raketelaryny bermegini bu ýurdy islendik bir daşary ýurt harby interwensiýasyndan goramak maksatlary bilen düşündirýär.
Hepdäniň çarşenbe güni Amerikanyň Birleşen Ştatlary Liwanyň “Hizbulla” toparyny öz söweşijilerini Siriýadan haýdan-haý çykarmaklyga çagyrdy.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň Merkezi Saýlaw Komissiýasynyň başlygy Akylbek Saryýew ses sanalyşygynda goýberilen birgiden ýalňyşlyklar sebäpli, parlament saýlawlarynyň resmi netijesini yglan etmek çäresiniň gijikdirilýändigini aýtdy.
Gyrgyzystanyň «24 kg» atly ýerli täzelikler saýtyna beren interwýusynda ol ýerli saýlaw komissiýalarynyň agzalarynyň goýberen bu ýalňyşlyklaryny indi Merkezi Saýlaw Komissiýasynyň düzetmek bilen meşgullanjakdygyny mälim etdi. Ýöne ol bu ýalňyşlyklaryň nämelerden ybaratdygy barada welin anyk gürrüň etmedi.
Bu wakanyň öňýanyndaky günlerde parlament saýlawlarynda iň köp ses alan partiýa diýlip hasaplanylýan milletçi «Ata-Žurt» partiýasynyň tarapdarlary ses sanawlarynyň netijeleriniň resmi ýagdaýda yglan edilmegini talap edip, protest demonstrasiýalaryny geçiripdiler.


text:
Şu gün Hytaýyň döwlet habar serişdeleri Hytaý bilen Orsýetiň harby güýçleriniň ertirden başlap bilelikde harby türgenleşiklere başlaýandyklaryny habar berdiler.
Hepdäniň üçünji gününden başlap bäş gün dowam etjek bu harby türgenleşigiň terrorçylyga garşy göreş hem-de etniki separatizm ýaly konfliktler boýunça geçirilýändigi habar berilýär.
Maglumata görä, köpsanly söweş uçarlarynyň we tanklaryň gatnaşmagynda geçirilýän bu harby türgenleşige iki ýurtdan jemi 1300 töweregi esger gatnaşar. Edil bu wakanyň öňýany, ýakynda Hytaýyň häkimiýetleri ýurduň Singjan prowinsiyasynda ýüz beren bulagaýçylyklarda «separatistik güýçleri» aýyplap çykyş edipdiler.


text:
Ak tamyň sözçüsi Joş Irnest 12-nji sentýabrda, döwlet sekretary Jon Kerri bu jümläni ulanmakdan ýüz öwrenden soň, Birleşen Ştatlar Yrakdaky we Siriýadaky «Yslam döwleti» topary bilen uruşda diýdi.
"Birleşen Ştatlar Yrakdaky we Siriýadaky “Yslam döwleti» bilen, biziň «Al-Kaýda» we «Al-Kaýdanyň» dünýä ýüzündäki ähli ýardamçylary bilen uruşda bolşumyz ýaly uruşda” diýip, ol aýtdy.
Pentagonyň metbugat sekretary, kontr-admiral Jon Kirbi (John Kirby) hem 12-nji sentýabrda şeýle jümläni ulandy.
Birleşen Ştatlar «Yslam döwletiniň» jeňçilerine garşy 158 howa zarbasyny urdy we bu howpa garşy durmak üçin Yraga 1600 esger ýerleşdirdi.


text:
Mary welaýatynyň günortasynda ýerleşýän Tagtabazar, Serhetabat ýaly etraplarda adamlar mobil operatorlarynyň hyzmatlarynyň hiliniň pesliginden kösenýärler. Ýerli ýaşaýjylar haýsydyr bir ýere jaň etmekde juda gaty kynçylyk çekýändiklerini aýdyarlar.
Bu ýagdaý eýýam iki ýyldan bäri dowam edip gelýär. Mobil telefon ulanyjylar munuň sebäbini özleriniň çet ýerde ýaşaýandyklaryndan görýärler. Şeýle pikirdäkileriň biri hem 35 ýaşlaryndaky Allamyrat.
“Serhetabat etrabynda birine “Altyn Asyrdan” jaň edeniňden öýüne gidip geleniň aňsat, birine jaň etjek bolsaň ýarym sagat gerek. Köplenç hem jaň edýän ýeriň öçürilmesede abonent öçük diýýär” diýip, ol aýdýar. “Biz merkezden uzakda ýaşaýarys, bize üns berlenok. Adamlaryň nägileligi gün-günden artýar, sebäbi 30 gezek aýlap bir gezek kynlyk bilen düşeniňden soň, gepiň aýdyp bolmankaň ara kesilip gidýär”.
Bu etraplardaky ilatly ýerlerde “Altyn Asyr” mobil aragatnyşyk ulgamynyň antennalarynyň sany az. Serhetabat etrabynyň Galaýmor şäherçesiniň ortasynda bir ýere jaň etmek üçin ilki antennanyň gözlegine çykmaly, antennanyň düýbüne gelip durmaly. Ilatly ýerlerden çykanyňdan soň bolsa mobil tolkuny doly ýitýär.
Adamlar Mary welaýatynyň günorta etraplarynyň çäklerinde ýolda galsalar, geçip barýan maşynlary saklap, olardan antennanyň bar ýerinde jaň etmegi haýyş etmeli bolýarlar. Emma aragatnaşyk ulgamynyň hiliniň pes bolmagy öwezini dolup bolmaýan ýitgilere hem getirýär. Mysal üçin, ýol heläkçiligine uçralan halatynda bu ýerlerde “Tiz kömege” jaň etmek aňsat däl.
“Altyn-Asyryň” hyzmat ediş ofisinde bu ýagdaýyň sebäbini düşündirip bilmediler. Ol ýerde oturan operator gyzlaryň biri: “Biz bilemzok, biz hasaba pul geçirip berýäris” diýip, jogap berdi.
Günorta etraplaryň ýaş abonentleri bolsa häzirki wagtda gaýtadan işe başlan MTS mobil operatorynyň hyzmatlaryndan peýdalanyp başladylar. Olaryň aýtmagyna görä, häzir MTS-iň berýän hyzmatlarynyň hili “Altyn Asyryňkydan” has ýokary. Ýöne, şonda-da, ol oba ýerleriniň käbirinde entek hem işlänok.
MTS operatorynyň hyzmatlaryndan peýdalanýanlaryň biri hem Serhetabadyň eteginde ýaşaýan 22 ýaşly Azat. Ol beren gürrüňinde MTS-iň hili barada şeýle diýdi: “MTS käbir oba ýerlerinde-de tutanok, “Altyn-Asyr” bilen deňeşdireniňde bolsa arkaýyn jaň edip bolýar, antennasy köp ýerde tutýar, gürleşip durkaň sesiň kesilenok, ýöne biraz “Altyn-Asyrdan” gymmadrak düşýär”.
MTS gymmadrak düşýän hem bolsa, bahasy amatly hasaplanýan “Altyn-Asyr” Mary welaýatynyň günorta etraplarynda entek MTS-iň ýerini tutup bilmedige meňzeýär.


text:
Türkmenistanda müňlerçe janköýere niýetlenip, millionlarça dollar maýa goýulyp futbol stadionlary guruldy. Emma, muňa garamazdan häzirki döwürde ýurtda dowam edýän milli futbol çempionatynyň ýokary ligasynyň oýunlaryna tomaşa etmäge barýanlaryň sanynyň örän azdygy aýdylýar.
Eýsem türkmenistanlylaryň agzalýan oýunlara tomaşa etmäge höwesli bolmazlygyna nähili düşünmeli? Bu mesele barada türkmenistanly futbol jankoýerleriň käbirleri bilen söhbet etdik.
Gepleşigimize gatnaşan ýaşlaryň milli futbol baradaky pikirlerini diňlemek isleseňiz aşakdaky düwmä basyň.


text:
Çarşenbe güni gije Türkiýäniň günortasynda demonstrantlar bilen polisiýa işgärleri çaknyşdy. Bu çaknyşyklar eýýäm yzly-yzyna üç gije bäri dowam edýär.
Şeýle-de, Türkiýäniň Ankara we Stambul şäherleriniň käbir ýerlerinde hem demonstrantlar bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyklar boldy.
Türkiýäniň günortasyndaky Hataýda 200 töweregi adam polisiýa garşy çykyş etdi. Polisiýa hem olara göz ýaşardyjy gazy we suw toplaryny atyp garşylyk görkezdi.
Türkiýede täze dörän bu dartgynlyk 22 ýaşly protestçi Ahmet Atakanyň jynazasyndan bir gün soň bolup geçdi. Onuň protestlerde ýogalmagy demonstrantlaryň hökümete garşy gahar-gazabynyň täzeden döremegine sebäp boldy.
Soňky döwür iýun aýynda Türkiýede premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň hökümetine garşy müňlerçe adamyň köçä çykmagy netijesinde dörän protestler sowap başlapdy.


text:
Orsýetdäki migrant işçiler üçin häzire çenli ýeňil geçen ýyl bolmandy. Ýöne 2013-nji ýyl olar üçin öňkülerdenem has agyr we kynçylykly boldy.
Orsýetiň durnuksyz ykdysadyýeti, jenaýatlaryň köpelmegi bilen bagly aladalar we milletçiligiň bu ýyl has hem ýaýbaňlanmagy “migrant işçiler” meselesini Orsýetde garalmaly iň esasy syýasy meseleleriň hataryna goşdy. Orta Aziýadan we Kawkazdan Orsýete gelen işçi migrantlary ýurtdan köpçülikleýin deportasiýa etmek çagyryşlary ýylyň dowamynda yzygiderli ýaňlandy durdy. Agzalýan regionlardan Orsýete gelen migrantlardan “wiza talap etmeli” diýlip, bu ugurdan dürli kampaniýalar geçirildi.
"Günäkärlemäge adam"
Ýeri gelende aýtsak, migrantlara garşy ýüreginde duşmançylyk besleýän orsýetlileriň döreden galagoply ýagdaýlary dartgynly wakalaryň gopmagyna getirdi. Orsýetli bir adamyň pyçaklanyp öldürilmeginden soň, ýagny oktýabr aýynda Orsýetiň günortasynda ýerleşýän regionda köpçülikleýin gozgalaňlar turdy. Jenaýaty Orsýete iş gözläp gelen Azarbeýjan raýatyndan gördüler.
Nýu-Ýork uniwersitetiniň professory Mark Galeotti bu mesele boýunça şeýle gürrüň berýär: “Gürrüňsiz, hemme ýerde wagtal-wagtal ykdysady kynçylyklar bolýar we şol kynçylykly döwürlerde adamlar günäkärlemäge adam gözleýärler. Şeýlelikde täsin bir ýagdaý emele gelýär: bir tarapdan-a, arzan migrantlar örän peýdaly, ýöne, beýleki bir tarapdan, iň köp göwünlerine degilýänem ýene şolar bolup çykýar”.
“Lewada” merkeziniň noýabr aýynda geçiren pikir soralyşygynda Orsýetiň halkynyň 65 göterimi öz ýurdunda migrantlaryň sanynyň az bolmagyny isleýär. Halkyň 73 göterimi bikanun ýaşaýan migrantlaryň deportasiýa edilmeginiň tarapdary.
Resmi we oppozision syýasatçylar şeýle duýgulara meçew berýän adamlar bilen bir perdeden gopýarlar. Korruspiýa garşy göreşiji blogger we oppozisioner Aleksandr Nawalnyý “liberal milletparazlyk” düşünjesini goldamaga synanyşýar.
Orsýetde “migrant işçiler” meselesi iň bir gaýragoýulmasyz mesele bolsa-da, bu ugurda aňrybaş çaprazlyklar bar we agzalýan meseleler bu ýakynda çözüljege meňzänok.
Bir tarapdan, häkimiýetler daşary ýurtly migrant işçileriň agyr zähmeti talap edýän işleri ýerine ýetirmekde Orsýetde esasy boşlugy doldurýandyklaryny aýdýarlar. Ýöne, beýleki bir tarapdan bolsa, “migarantlara garşy duşmançylyk” duýgulary, migrantlaryň ýaşaýyş we iş şertleriniň oňaýsyzlygy we arzan işçi güýjüne bil baglaýan durnuksyz ykdysadyýet bu meseläni has çylşyrymlaşdyrýar.
Syýasat
Takmynan iki ýyl mundan ozal, has takygy 2012-nji ýylyň ýanwar aýynda eden çykyşynda prezident Wladimir Putin, daşary ýurtly migrant işçiler barada has “döwrebap syýasat alyp barmaly” diýdi we olaryň kanuny esasda hasaba alynmagy barada tabşyryklary berdi. Şeýle etmek bilen olaryň ekspluatasiýa edilmeginiň we migrantlar bilen bagly bolup geçýän kanun bozmalaryň öňi alnar diýildi.
Ýöne Putiniň tabşyrygyna garamazdan, bu ugurda zerur çäreler berjaý edilmedi. Orsýetiň “Migrantlar federasiýasynyň” başlygy Muhammet Majumder Orsýetde ýaşaýan 10 milliondan gowrak migrantyň 90 göteriminiň ýurtda bikanun ýaşaýandygyny aýdýar.
Orsýetde kanuny ýaşaýan migrantlar hem özleriniň ekspluatasiýa edilýändiklerini aýdýarlar. 39 ýaşly özbek migranty Bek Tahirow 2004-nji ýylda Orsýete gelip, bir ammarda bikanun ýagdaýda işe başlapdyr. Ýöne ol soňlugy bilen kanun taýdan hasaba durupdyr we hatda ol Orsýetiň raýatlygyny almak üçin hem degişli edaralara ýüz tutupdyr: “Ýagdaý her ýyl öňküsinden kynlaşyp gidip otyr. Öňler iş tapmak aňsatdy. Işe durmak üçin hiç hili dokument talap etmeýärdiler. Ýöne bu günki gün işe durjak bolsaň, bir topar dokument doldurmaly bolýarsyň we käwagt şonda-da seni aldaýarlar. Hemme ýerde hilegärlik edýärler.”
Bu mesele ýurduň ýarasy bolup galýar we dartgynly etniki duşmançylyklar wagtyň geçmegi bilen has hem möwjeýär. Bu duşmançylyk diňe bir Orsýete daşary ýurtlardan işlemäge gelen adamlara garşy bolman, eýse köplenç ondan Orsýetiň öz raýatlary bolan demirgazyk kawkazlylar hem öz ýetdik paýlaryny alýarlar.
Iýul aýynda ýurduň günortasynda ýerleşýän Pugaçýow şäherinde bir adam pyçaklanyp öldürilensoň, bu jenaýaty Çeçenistanly bir ýaş oglanyň üstüne atdylar. Şonda ýerliler çeçenleriň ýaşaýan ýerlerine çozdular, bir kafeni otlap, ýoly ýapdylar we çeçenistanlylaryň ýurdy terk etmeklerini talap etdiler.
Awgust aýynda Moskwanyň bazarlarynyň birinde iki sany dagystanly söwdagär polisiýa işgärine hüjüm edensoň, häkimiýetler 1400 sany migrant işçini gabadylar we olaryň ýüzlerçesini yssy howada çadyrlarda tussag hökmünde sakladylar.
Birýulýowa
Iň soňky waka bolsa oktýabr aýynda Moskwanyň Birýulýowa raýonynda bolup geçdi. Şol wakada azerbaýjanly migrant işçiniň bir orsýetli adamy pyçaklap öldürendigi aýdyldy. Ýylyň dowamynda bolan iň aýlyganç gozgalaň hasaplanýan “Birýulýowa wakasynda” milletparaz orslar awtoulaglary agdaryp, aýnalary döwdüler we migrantlary gözläp, bakja önümleriniň bazasyny agdar-düňder etdiler.
Orsýetiň polisiýa işgärleri agzalýan wakada bir gün soň herekete geçdiler we ammarda işleýän 1200 sany migrant işçini gabadylar.
Orsýetde çekilýän şeýle jebir-jepalara garamazdan, köp sanly migrant işçiler ýurdy terk etmek islemeýär. 22 ýaşly täjigistanly migrant Mirzo Kurbanow bu barada şeýle diýýär: “Men, dogrymy aýtsam, bu meseläni nähilidir bir ýol bilen çözmek isleýärin. Täjigistanda-da ýagdaý şundan üýtgeşik däl, hatda ol ýerde mundanam beter. Hemme ýerde adalatsyzlyk we korrupsiýa höküm sürýär. Täjigistanda meniň näme işim bar? Ol ýerde iş ýok, halkyň hal-ýagdaýy has erbet”.


text:
Human Rights Watch guramasynyň maglumatyna görä, Azerbaýjanyň resmileri narkotiki serişdeleri saklamakda toslanan aýyplamalar bildirip, hökümeti tankytlaýanlary tussag edýärler.
Agzalýan guramanyň duşenbe güni beren maglumatlaryna laýyklykda, Raşad Ramazanow, Taleh Bagirow, Daşgin Malikow we Mahammad Azizow 2013-nji ýylyň maý aýyndan bäri aýry-aýry wakalarda aýyplanyp, tussag edilipdirler.
Human Rights Watch guramasynyň maglumatyna görä, bu adamlarda az mukdarda narkotiki serişdeleri tapylandygy aýdylyp, olar howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edilipdirler.
Tussaglaryň aklawçylary olaryň hiç biriniň hem narkotiki serişdelerden peýdalanmaýandyklaryny aýdýarlar.
Human Rights Watch guramasynyň aýtmagyna görä, soňky iki ýylyň dowamynda Azerbaýjanyň hökümeti narkotiki serişdeleri we ýarag saklamakda, bidüzgünçilikde, şeýle-de halk arasynda tertipsizlik döretmekde aýyplama bildirip, aktiwistleriň, žurnalistleriň we hukuk goraýjylaryň onlarçasyny tussag etdi.
Agzalýan gurama beýle ýagdaýlaryň ýygylaşmagyny oktýabr aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň ýakynlaşmagy bilen baglanyşdyrýar