c: text/html

text:
Apache OpenOffice çeşmesi açyk ofis programmalarynyň toparydyr. Onuň içinde tekst işlenilýän, san işlenilýän we surat işlenilýän programmalar bar.
Biziň taýýarlan orfografik sözlügimizi OpenOffice Extensions sahypasyndan indirip bilersiň.
Indireniňden soňra, OpenOffice Writer programmasyny aç we Tools menýusyndan Extension Manager bölümine gir.
Add düwmesine basyp, indiren faýlyňy saýla.
Türkmen diliniň sözlügi ýokarky suratdaky ýaly görkezilse diýmek ol ulanmaga taýýar.
OpenOffice Writer programmasynda ilki bilen dokumentiň dilini türkmençä geçirmeli. Ony Tools menýusyndan Language bölümini saýlap geçirip bilersiňiz.
Türkmen dili gysga menýuda ýok bolsa, ony birinji gezek More saýlawyna basyp saýlamak mümkin.
Dokumentiň dili türkmen diline geçirleninden soňra, ýazylan tekst orfografik sözlügiň kömegi bilen bilen barlanylýar. Ýalňyş ýazylan sözleriň aşagy gyzyl çyzyk bilen çyzylýar we olaryň üstüne basanyňda sözlüge görä sözüň dogry ýazylyşy hödürlenýär.
Bu sözlügiň birinji goýberilişi we şol sebäpden kemçikleri bar; goşulmalaryň ähli görnüşleri heniz girizilmedik.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Her bir söz özbaşdaklykda many aňladýar, emma goşulmalaryň hiç biri özbaşdaklykda many aňlatmaýarlar. Olar sözlere goşulyp ulanylýarlar. Özbaşdaklykda ulanylman, goşulan sözlerinden täze manyly sözler ýasamaga ýa-da sözlemde sözleri biri-birine baglanyşdyrmaga hyzmat edýän böleklere goşulma diýilýär. Goşulmalar bitirýän hyzmatlaryna görä, esasan, iki topara bölünýärler: söz ýasaýjy goşulmalar we söz üýtgediji goşulmalar.
Söz ýasaýjy goşulmalar asyl we düýp sözlere goşulýarlar.
Birinji hatardaky sözlere goşulan goşulmalar goşulan sözlerinden täze manyly sözleri hasyl edýärler. Emma ikinji hatardaky sözler goşulan goşulmalar goşulan sözleriniň öňki manysyna ýakynrak başga söz ýasamaga hyzmat edýärler. Goşulan sözünden täze manyly söz ýasamaga hyzmat edýän goşulmalara söz ýasaýjy goşulmalar diýilýär. Goşulan sözünden öňki manysyna ýakynrak başga bir many aňlatmaga hyzmat edýän goşulmalara dereje ýasaýjy goşulmalar diýilýär. Söz ýasaýjy goşulmalaryň kömegi bilen ýasalan sözlere ýasama sözler diýilýär.
Sözlemde sözleri baglaşdyrmaga hyzmat edýän goşulmalara söz üýtgediji goşulmalar diýilýär. Sözlere goşulmalar goşulanda, ilki söz ýasaýjy, yzyndan söz üýtgediji goşulmalar goşulýarlar.
okuw+çy+lar+dan, oba+daş+lar.
Söz üýtgediji goşulmalara, esasan, san, zaman, ýöňkeme, düşüm goşulmalary degişlidir.
Inçe-ýogynlyk, singarmonizm düzgünine boýun egmeýän bi-, -nä, -ana, -baz, -waç, -gär, -hor, -paraz ýaly söz ýasaýjy goşulmalar sözlere şol duruşlaryna goşulyp ýazylýarlar.
bitertip, nädogry, görkana, masgarabaz, yzlawaç. küýzegär, süýthor.
Bi- goşulmasy çekimli ses bilen başlanýan sözlere goşulanda, goşulma bilen goşulýan sözüň arasynda ý sesi eşidilýär. Emma ýazuw-da ol sözleriň asyl görnüşi saklanyp ýazylýar.


text:
30-njy ýanwarda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Paýhas çeşmesi” atly kitabynyň tanyşdyryş dabarasy boldy. Bu çäre bilen ugurdaşlykda köşgüň eýwanynda Türkmenistanyň Baş milli muzeýiniň gymmatlyklarynyň, Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň, çeperçilik mekdebiniň we B.Nuraly adyndaky çagalar çeperçilik mekdebiniň okuwçylarynyň işleriniň sergisi ýaýbaňlandyryldy. Şeýle hem bu ýerde amaly-haşam sungatynyň haly, zergärçilik we küýze önümleri görkezildi.
Kitap tekjelerinde türkmen halkynyň nusgawy edebiýatynyň we häzirki döwrüň eserleri, Türkmenistanyň ses ýazgylarynyň “altyn gaznasynda” saklanýan bagşylaryň çykyşlarynyň, halk saz döredijiliginiň, türkmen teatrlarynyň saýlama eserleriniň, artistleriň hem-de awtorlaryň okamagynda edebi eserleriň, şeýle hem häzirki zaman estrada aýdymlarynyň ses ýazgyly enjamlaryň toplumy görkezildi.
Dabara gatnaşyjylar türkmen nakyllaryndan ybarat bolan “Paýhas çeşmesi” kitabynyň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda halkymyza ajaýyp sowgat bolandygyny bellediler. Birnäçe bölümden ybarat bolan täze neşirde nakyllar toparlara bölünip ýerleşdirilipdir. Kitapda halkymyzyň ruhy dünýäsi, ahlak gymmatlyklary, dünýägaraýşy we pelsepesi duýulýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Paýhas çeşmesi” atly täze kitabynyň tanyşdyryş dabarasy mynasybetli ýurduň medeniýet we sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda konsert guraldy.


text:
Türkmenistandan Türkiýä işlemäge gaýdyp ýitirim bolandygy aýdylýan türkmen gyzlary golaýda türk polisiniň Stambulda gurnan ýörite operasiýasynda tapyldy. Ol gyzlar öz jorasynyň gurnan duzagy bilen ten söwdasyny edýän jenaýat toparynyň eline düşüpdir.
Türk metbugatynda ýaýran maglumatda, bir ýyl mundan owal Stambulda işlemäge gaýdan iki sany türkmen gyzyň nädip jenaýat toparynyň eline düşendigi we soň nähili halas edilendigi jikme-jik gürrüň berilýär.
Gyzlaryň sözüne görä, biriniň kakasy agyr kesele duçar bolansoň, çykgynsyz ýagdaýa düşýär. Kakasynyň saglygyny bejertmek üçin, gaty köp pul gerek bolýar. Hut şol sebäpden işlemek üçin, Stambula gaýtmagy ýüregine düwýär.
Stambulda işläp Türkmenistana dolanan N.Z. atly zenan A.A. we S.T. atly klasdaş boýdaşlaryna Stambulda gowy gazanç edip bolýandygyny gürrüň berýär. "Men gowy pul gazandym. Sizem ibereýinmi o taýa?" diýip, soranda boýdaşlary begenjinden guş bolup uçýarlar.
"O taýda näme iş etmeli?"
Boýdaşy A.A. "O taýda näme iş etmeli?" diýip soraýar. Stambulda işläp gaýdan N. Z. bolsa "Sizi gaty baý bir maşgalanyň ýanyna ibererin. Diňe onuň çagasyna we öýüniň arassaçylygyna seredersiňiz. Kyn iş däl. Aýda müň dollar gazanarsyňyz" diýen mahaly, ony diňläp oturan iki boýdaşynyň gözleri begenjinden, hanasyndan çykara gelýär.
Türkmenistanly N.Z. atly zenan Stambuldaky jenaýat topary bilen işleşýär ekeni. Ol derrew K.D. atly bir tanşyna jaň edip, "Saňa diýseň owadan gyzlary iberýärin. Olaryň uçar biletlerini alyp iber" diýýär. Türkmen zenanlar A.A. bilen S.T. öz hossarlary bilen hoşlaşyp, Stambula gelýärler. Aeroportda olaryň ady ýazylan kagyzy tutup duran adamyň ýanyna barýarlar. Soňra olar Stambulyň Şişli diýen ýerinde bir öýe eltilýär.
Stambulda ten söwdasy jenaýatyny gurnaýan K.D. we M.A. atly adamlar ors dilini aňsatlyk bilen gepleýär ekeni. Türkmenistanly gyz A.A. "Siziň çagaňyza seretmelimi?" diýip soraýar. M.A. gahar bilen: "Ol iş goýbolsun edildi. Sizi başga işde işlederis. Şonuň üçinem şu kagyzlara gol çekiň" diýýär. Türkmen zenanlar türk dilinde ýazylan kagyzlara düşünip bilmeýärler. Soň olar "Size bilet aldyk. Siziň üçin kireýine öý tutdyk. Teniňizi satyp bize bergiňizi üzersiňiz" diýip, gahar-gazap bilen gygyryp, haýbat atýarlar.
Stambula işlemäge gelen türkmen gyzlarynyň begenji gynanja öwrülýär. Jenaýat topary her gün olary öz tenini satmaga mejbur edýär. Türkmen gyzlary Türkmenistandaky hossarlaryna hem telefon edip bilmeýärler. Türkmenistandaky hossarlary olardan habar-hatyr bolmansoň, Daşary işler ministrligine ýüz tutyp, olaryň tapylmagy üçin kömek soraýarlar.
Ten söwdasyny edýän jenaýat topary
Türkmenistanly gyzlar A.A. bilen S.T-niň ýitirim bolandygy barasyndaky resminama Stambulyň howpsuzlyk gullugynyň ahlak we humar bölümine iberilýär. Tejribeli polisler türkmen gyzlarynyň ten söwdasyny edýän jenaýat toparynyň eline düşendigini çaklaýarlar.
Türk polisi, Stambulyň Şişli diýen ýerinde şübhelenilýän bir öýüň salgysyny anyklaýar. Salgy bilen bir hatarda ol öýde tenini satýan zenanlaryň kimdigi we telefonlary hem mälim bolýar. Polis işgäri Kenan berlen telefona jaň edip olardan duşuşyk üçin wagt alýar. Şeýlelikde, onuň üsti bilen ten söwdasyny edýän jenaýat toparynyň ele salynmagy planlaşdyrylýar.
Gapyny kakan polisler içerik girip, gyzlaryň adyny soraýar. Gyzlaryň biriniň adynyň Türkmenistanyň raýaty A.A we beýlekisiniň bolsa S.T-digini öwrenen türk polisiniň begenjiniň çägi bolmaýar. Türk ahlak polisleri Stambulyň Şişli diýen ýerindäki başga bir öýde guramaçylykly ten söwdasyny alyp barýan jenaýat toparynyň baştutanlary K.D. M.A. we E.G. dagy daşary ýurtly zenanlar bilen bilelikde ele salýarlar.
Ýeri gelende ýatlap geçsek, anyk sany bilinmeýänem bolsa, Türkiýede gaty köp türkmen zähmet migrantynyň bardygy we olaryň hem aglaba köpçüliginiň wizasyz bikanun ýagdaýda işläp, dürli ýagdaýlary başdan geçirýändigi ýerli metbugatda agzalyp gelinýär.


text:
27-nji noýabrda Lebap welaýatynda “Bagt köşgi” açyldy. Şeýle köşkler eýýäm beýleki welaýatlarda açylyp, ulanylyşa hem berildi. Olaryň ilkinjisi 2011-nji ýylda Aşgabatda açylypdy.
Ýakynda habarçymyz Aşgabatdaky şol “Bagt köşgüne” aýlanyp, ol ýerde gurnalýan toýlaryň çykdajylary bilen gyzyklananda, adaty gurnalýan her toý üçin täze manat bilen ortaça 25 müň manat möçberinde çykdajy edilýändigi barada maglumat aldy.
Öňümizdäki hepde Täze Tolkun gepleşigimizde toýlarda edilýän çykdayjylar, olaryň gün saýyn artmagynyň sebäpleri, oňa ýaşlaryň garaýyşlary hakda söhbet etmekçi. Bu baradaky garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.
Isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biz bilen aragatnaşyk gurmak isleseňiz, hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
NATO-nyň ýolbaşçysy Andres Fogh Rasmussen 19-njy maýda Brusselde geçiren metbugat-konferensiýasynda Orsýetiň Ukraina garşy “agressiýasynyň” “garaşsyz döwletleriň öz ýoluny saýlap almak hukugy” baradaky düşünjäniň binýadyna wehim salýandygyny aýtdy.
Rasmussen Ýewropanyň düýpden başgaça täze howpsuzlyk şerti bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny we onuň “öňünden çak edilmesi has kyndygyny we has howplydygyny” belledi.
Rasmussen NATO-nyň Orsýetiň Ukrainanyň serhedine golaý giňişlikden goşun çykarmagyna degişli hiç hili hereketi “gynansakda” görmändigini aýtdy. Rasmussen “biziň howpsuzlygymyz abadançylygymyzyň binýady”, diýip goranyşa has köp maýa ýatyrmaga çagyrdy.
Rasmusseniň bu çykyşy Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň 19-njy maýda Ukraina bilen serhetdäki harbylaryň öz bazalaryna dolanmagyny tabşyran wagtyna gabat geldi.


text:
Aşgabatda anna güni geçirilen hökümet maslahatynda käbir beýleki meseleler bilen bir hatarda Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna (BSG) agza bolmak meselesi barada-da gürrüň edildi.
Prezident Gurbanguly Berdimhamedow bu mesele barada aýratyn durup geçip, Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna girmek meselesini öwrenmelidigini belledi.
Ol Ministrler Kabinetiniň agzalaryna, aýratyn-da, wise-premýer A.Goçyýewe ýüzlenip “Siz ýurdumyzyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolup girmegi bilen bagly meseläni, şeýle hem bu gurama agza bolup girmegiň tertibini öwreniň” diýip, tabşyryk berdi.
G.Berdimuhamedow bu gürrüňi edilýän mesele boýunça ýörite hökümet toparyny döretmek barada hem teklipleriň taýýarlanmalydygyny belledi.
Mundan daşary, ol: “Bütindünýä Söwda Guramasynyň ýolbaşçylary bilen bu gurama agzalyga kabul edilmegi bilen bagly gepleşikleri hem geçirip başlaň. Bu ugurda geçiren işleriňiz barada Ministrler Kabinetiniň indiki mejlislerinde hasabatlaryňyzy berersiňiz” diýip, A.Goçyýewe tabşyryk berdi.
ÝB muny goldajagyny aýdýar
Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolmak meselesi mundan ozal 2011-nji ýylyň ýanwarynda Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jose Manuel Barrosynyň Türkmenistana sapary wagtynda hem gozgalypdy.
Jose Manuel Barroso şonda Türkmenistanyň bu dünýä guramasyna agza bolmagynyň Türkmenistanyň regional we global söwdasyndaky paýynyň has artmagyna, şeýle hem ýurduň ykdysady ösüşine ýardam etjekdigini belläpdi.
Şol saparynda jenap Barroso Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolmak meselesini Ýewropa Bileleşiginiň goldamaga taýýardygyny-da mälim edipdi.
Ýewropa Bileleşigi soňky wagtlar Türkmenistanyň tebigy gazynyň Ýewropa ýurtlaryna akdyrylmagyna uly gyzyklanma bildirip gelýär. Käbir ekspertler Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolmagynyň onuň energiýa söwdasy bilen bagly meselelerine-de oňaýly täsir etjekdigini aýdýarlar.


text:
Bakuwyň sudy Azerbaýjanyň “N!DA” atly ýaşlar hereketiniň bir agzasyny neşe saklamakda aýyplaýar.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi özüniň 12-nji maýda beren maglumatynda, polisiýanyň Baýram Mammadowyň öýünde 1,150 kilogram geroini we onuň öz üstünde 3 grama golaý geroini tapandygyny aýdýar.
Mammadow goşmaça derňewler geçirilýänçä, dört aý deslapky tussaglyga höküm edildi. Mammadow bilen bilelikde tussag edilen “N!DA” hereketiniň ýene bir agzasy Giýasaddin Ibrahim hem şuňa meňzeş aýyplamalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Gürrüňi edilýän iki aktiwist hem 10-njy maýda ýitirim bolupdy. Soňra olaryň polisiýa tarapyndan tussag edilendigi habar berildi.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Mary welaýatyna iş sapary başlandy
Türkmenistanda Koreýa Halk Demokratrik Respublikasynyň ilçisi işläp başlady
Türkmenistanyň Prezidenti Harby deňiz güýçleriniň “Gaýratly” gämisiniň topary bilen duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Awazanyň täze sport toplumynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinde iş maslahatyny geçirdi
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz menziliniň gurluşygynyň barşyny gözden geçirdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gyýanlydaky gazhimiýa toplumynyň gurluşyk meýdançasyna bardy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Garabogazdaky karbamid zawodynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Balkan welaýatynyň saýlawçylary bilen duşuşdy
Aşgabatda Türkmenistan bilen Hytaýyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyna bagyşlanylan bilelikdäki kosert
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi geçirildi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2017-nji ýylda ýurdumyzyň öňünde durýan ileri tutulýan wezipeleri kesgitledi
2016-njy ýylda 138 ikitaraplaýyn resminamalara gol çekildi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysyny kabul etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Pakistanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisini kabul etdi
Bütin ýurdumyz maşka çykýar
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde 2016-njy ýylda harby we hukuk goraýjy edaralaryň alyp baran işleriniň netijeleri seljerildi
Türkmenistanyň Prezidenti söweşjeň baýdaklary gowşurdy
- Türkmenistanyň raýatlarynyň Türkmenistana gelmeginiň we ondan gitmeginiň tertibi
- Daşary ýurt raýatlarynyň Türkmenistana gelmeginiň we ondan gitmeginiň tertibi
- Daşary ýurt raýatlaryny hasaba almak
- Daşary ýurt döwletlerine gidýän Türkmenistanyň raýatlarynyň şol döwletlerde berjaý etmeli düzgünleriniň tertibi hem-de adam söwdasynyň pidalaryndan ägä bolmak barada
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy Türkmenistanyň migrasiýa ulgamyny düzgünleşdirmek, migrasiýa babatdaky döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegini, Türkmenistanyň migrasiýa meseleleri boýunça halkara borçnamalarynyň berjaý edilmegini üpjün edýän döwlet dolandyryş gullugy bolup durýar.
Ol Türkmenistanyň Prezidentiniň 2003-nji ýylyň 21-nji fewralynda çykaran 6133 belgili karary esasynda Türkmenistanyň Daşary ýurt raýatlaryny hasaba alyş döwlet gullugy ady bilen döredildi. Gulluga Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlarynyň giriş-çykyşyny hasaba almak, olaryň ýurduň çäginde bolýan salgylary boýunça hasabatyny ýöretmek, olara Türkmenistana gelmek-gitmek üçin wiza, ýaşamak üçin ygtyýarnama, ýurduň çäginde işlemäge rugsatnama resmileşdirmek ýaly wezipeler ýüklenildi.
Gulluk 2004-nji ýyldan başlap türkmen raýatlarynyň ýurduň Döwlet serhedinden giriş-çykyşyny hasaba almak, 2005-nji ýyldan başlap, Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek, Türkmenistanyň raýatlygyna dikeltmek, Türkmenistanyň raýatlygyndan çykmak boýunça resminamalary kabul etmek we olary taýýarlamak, Türkmenistanyň raýatlaryna daşary ýurda hemişelik ýaşamaga göçüp gitmek üçin rugsatnamalary resmileşdirmek bilen bagly işleri hem ýerine ýetirmäge başlady.
2008-nji ýylyň 17-nji aprelinde Türkmenistanyň Daşary ýurt raýatlaryny hasaba alyş döwlet gullugynyň ady Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy diýlip üýtgedildi. 2008-nji ýylyň iýulyndan başlap, Gulluga ýene bir täze wezipe: Türkmenistanyň raýatlaryna biometrik maglumatly pasport resmileşdirmek wezipesi ýüklenildi.


text:
Anna güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton bilen Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Sankt-Peterburg şäherinde gepleşik geçirýärler.
Bu gepleşikde taraplar Siriýadaky konfliktler bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşarlar diýlip garaşylýar.
Şenbe güni Ženewada Siriýa meselesine bagyşlanyp geçiriljek ýörite sammitiň öňýany, penşenbe güni Sergeý Lawrow Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady wezipeden gidermek üçin daşardan görkeziljek islendik bir basyşy Moskwanyň goldamajakdygyny aýdyp çykyş etdi.
Beýleki tarapdan, Siriýanyň oppozision toparlary bolsa, Başar al-Assadyň wezipeden gitmedik ýagdaýynda hiç bir hili syýasy geçiş plany bilen ylalaşyp bilmejekdiklerini mälim etdiler.


text:
19-njy maýda Türkmenistanyň prezidenti bilen Orsýetiň premýer-ministriniň arasynda telefon gepleşigi boldy. Bu söhbetdeşligiň Orsýet tarapynyň inisiatiwasy bilen geçirilenligi habar berilýär.
Telefon gepleşiginde taraplar döwletara gatnaşyklaryň esasy ugurlary boýunça pikir alşyp, ýurtlaryň özara gatnaşyklarynyň ösüşinden kanagatlanýandyklaryny mälim etdiler diýip, TDH gullugy habar berýär.
Gepleşikde, hususan-da, ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklara degişli meseleler maslahat edilip, ýangyç-energetika pudagyndaky gatnaşyklara esasy üns berildi. Bu ugurdan tagallalaryň birkdirilmeginiň has netijeli bolmagyna garaşylýar diýip, resmi maglumatlarda aýdyldy.
Ýangyç-energetika ugry
Bilermenleriň pikirine görä, Türkmenistanyň gaz eksportyna degişli planlary häzirki wagtda Orsýeti gyzyklanydyrýan esasy meseleleriň biridir. Orsýetiň syýasy barlaglar insitutyndan Aždar Gurdow şu günki gün Ukrainanyň türkmen gazyna uly isleg bildirýän ýurtdugyny we 2006-njy ýyla çenli Kiýewiň Aşgabatdan tebigy gazyny göni satyn alanlygyny belledi. Ekspert G.Berdimuhamedow bilen W.Putiniň telefon gepleşiklerinde bu ideýa barada pikir alşylanlygyny çak edýär.
Türkmenistanyň gaz eksportynyň möçberi barada şu günki gün resmi maglumat berilmeýär. Energiýa garaşsyzlygyny yglan edýän Türkmenistan 2009-nji ýylda Hytaýa tarap täze gaz geçirijini açyp, Eýrana tarap hem gaz söwdasynyň möçberini artdyrmaga mümkinçilik berýän täze gaz geçirijisini işe girizdi. Emma şu günki gün türkmen gazynyň esasy hyrydarynyň Orsýet bolup galýanlygy çak edilýär.
Geçirijilik ukyby ýylda 40 milliard kubometrlik “Türkmenistan-Hytaý” gaz geçirijisi arkaly ýakyn ýyllarda akdyryljak türkmen gazynyň möçberiniň ýylda 10 milliard kubometrden aşmajakdygyny bilermenler çak edýärler.
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda 2009-njy ýylyň dekabr aýynda gelnen ylalaşyga görä, türkmen tarapynyň “Gazproma” ýylda 30 milliard kubometr gaz satjakdygy aýdyldy. Türkmen metbugatynda bu iki ýurduň arasynda öňden bar bolan uzak möhletleýin ylalaşyga goşmaçalar girizilip, türkmen gazynyň Ýewropanyň gaz bazarynyň şertlerine laýyk baha formulasy esasynda Orsýete tarap akdyrlyp başlananlygy şu ýylyň 9-njy ýanwarynda habar berlipdi.
Regional güýç
Energiýa meseleleri boýunça bilermen Dan Susio energiýa ugurdan Orsýetiň regional güýç hökmünde öz ornuny elden bermän gelýänligini belledi.
Emma Orsýetiň postsowet giňişliginde alyp barýan syýasatynyň barha güýçlenýän esasy ugrunyň geosyýasata degişlidigine bilermen ünsi çekýär. Dan Susio şu günki gün Orsýetiň bu ugurdan täze bir etaba gadam basanlygyny belleýär. Onuň sözlerine görä, 2008-2009-njy global halkara malýe krizisi döwründe öz ädimlerini biraz gowşadan Moskwanyň Merkezi Aziýa döwletlerinde bir wagtky agalygyny dikeltmek tagallasy soňky döwürde ýene göze ilip başlady.
8-nji maýda Moskwada Garaşsyz döwletleriň arkalaşygy we Kollektiwleýin howpsuzlyk ylalaşygy guramalarynyň resmi bolmadyk duşuşyklary geçirildi. Orsýetiň prezidenti Medwedew GDA-ny ykdysady gatnaşyklar we täze görnüşli hyzmatdaşlyk üçin amatly binýat diýip atlandyrdy.
2005-nji ýyldan bäri GDA guramasyna assosirlenen agza hökmünde gatnaşýan Türkmenistan guramanyň işine gatnaşmaklyga uly ähmiýet berýänligini tassyklady.
“Nabukko” näbelli
Bilermenler energiýa garaşsyzlygynyň regionyň döwletleriniň ösüşi üçin esasy şert bolup durýanlygyny belleýärler. Emma Merkezi Aziýanyň gaz serişdelerini Ýewropanyň bazarlaryna çykarmak boýunça proýektleriň, hususan-da, “Nabukko” proýektiniň geljegi näbelliligine galýar.
2009-njy ýylyň aprel aýynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk boýunça Memoranduma gol çekip, Hazar deňzindäki türkmen gaz ýataklarynda gözleg-anyklaýyş işlerini geçirýän “RWE” kompaniýasy Türkmenistandan “Nabukko” üçin gaz satyn almak baradaky ylalaşygyň yza tesdirilýänligini şu aýyň başynda mälim etdi.
Munuň yz ýany, 5-nji maýda, türkmen tarapynyň ýaýradan resmi beýanatynda Türkmenistanyň “RWE” bilen gepleşiklerinde takyk gaz geçirijileri gaz bilen üpjün etmek üçin turkmen gazynyň satyn alynmagyna degişli meseläniň gozgalmanlygy aýdyldy.
Dan Susio Türkmenistanyň “Nabukko” proýekti boýunça Ýewropa bilen hyzmatdaşlygynyň geljegine degişli nämälimligiň diňe bir gaz bilen üpjün ediji ýurtlara, şol sanda Türkmenistana-da, bagly bolman, ilkinji nobatda Ýewropa döwletleriniň özlerine garaşlydygyny belledi. Rumyniýaly bilermeniň pikirine görä, Ýwropa döwletleri “Nabukkonyň” öňe gitmegi üçin ýeterlik çäre görmeýärler.
Türkmenistan - Ukraina - Orsýet
Aždar Gurdow dünýä ykdysadyýetleriniň global maliýe krizisiň ýaramaz netijelerinden entek saplanmanlygyny we şol sebäpden halkara bazarlarynda gaza bolan islegiň çäkliligine galýanlygyny belleýär.
Ekspert Orsýetiň Türkmenistan bilen energiýa hyzmatdaşlygynyň perspektiwalaryny soňky döwürde Kiýew bilen gatnaşyklaryny sazlap gelýän Moskwanyň Ukrainanyň gaz üpjünçiliginde rol oýnamak islegi bilen baglanyşdyrýar.
Türkmenistan öz gazynyň eksportynyň möçberini artdyrmak, Ukraina bolsa türkmen gazyny göni satyn almak islegini mälim edýärkä, Orsýetiň diňe bir tranzit bähbitleri bilen çäklenmejegini Gurdow çak etdi.
Şu aýyň başynda Orsýetiň we Ukrainanyň hökümet ýolbaşçylarynyň Soçide bolan gepleşiklerinde Ukrainanyň türkmen gazyny göni satyn almagyna degişli meseläniň maslahat edilenligini Gurdow belledi.
G.Berdimuhamedowyň we W.Putiniň 19-njy maýda geçiren telefon gepleşikleri barada türkmen metbugatynda çap bolan gysgaça maglumatlarda Türkmenistan bilen Orsýetiň konstruktiw dialogynyň ynam, açyklyk we birek-birege düşünişmek esasynda alnyp baryljagyna taraplaryň umyt baglanlygy aýdyldy.


text:
Anna güni Gonkongda Hytaýyň paýtagty Pekiniň Týananmen meýdançasynda 1989-njy ýylyň 4-nji iýunynda öldürilen demonstrasiýaçylaryň hormatyna ýörite hatyra çäresi gurnaldy.
Bu hatyra çäresini gurnaýjylar bu çärä 50 müň töweregi adamyň gatnaşandygyny mälim etdiler.
Dogry 21 ýyl mundan ozal, 1989-njy ýylyň 4-nji iýunynda Pekiniň Týananmen meýdançasyna demonstrasiýa ýygnanan student ýaşlara garşy ýurduň şol wagtky hökümeti ýarag ulanypdy.
Harbylaryň ýarag ulanmagy netijesinde şol wakada student ýaşlardan ýüzlerçesi ölüpdi.


text:
Pakistanyň premýer-ministriniň daşary gatnaşyklar boýunça geňeşçisi Sartaj Aziz şenbe güni Kabula baryp Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen duşuşmagy planlaşdyrýar.
Aziziň “Associated Press” agentligine aýtmagyna görä, Yslamabadyň owgan talyplaryna belli bir täsiri bar, emma ol talyplara gözegçilik etmeýär.
Kabul Yslamabada ýüz tutup, onuň Pakistanyň giňişliginde gizlenýän owgan talyplaryna basyş etmegini sorapdy.
Pakistan resmisiniň häzirki saparynyň Pakistanyň we Owganystanyň liderleriniň duşuşyklary üçin hem esas döretmegine garaşylýar.
Bu sapar şu ýylyň maý aýynda Pakistanda bolan parlament saýlawlarynda soň iki ýurduň arasynda ilkinji ýokary derejeli duşuşyk bolar.


text:
Aşgabat, 1-nji fewral. “Türkmenportal”.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk sport desgalaryndaky we başa-baş göreş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna ykjam taýýarlyk görülýär. Şonuň netijesinde Aşgabatdaky Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýän görnüşler boýunça ýurdumyzyň milli çempionatlary yzygiderli geçirilip, ol janköýerlerde uly gyzyklanma döredýär.
Ýanwar aýynyň soňky güni taý boksy boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempionaty geçirildi. Sportuň bu görnüşinden guralýan ýaryşlarda “Aziada-2017”-de türkmen sportunyň abraýyny gorap çykyş etjek mynasyp dalaşgärler gözden geçirilýär.
Şu maksat bilen guralýan Türkmenistanyň ilkinji çempionatynda ýurdumyzyň dürli künjeklerine wekilçilik edýän türgenleriň 60-a golaýy özara güýç synanyşdy. Olar 12 agram derejesinde (10-synda erkekler, 2-sinde zenanlar) bäsleşdiler. Düýn finala çykmak ugrundaky duşuşyklar geçirildi.
Aşgabat şäheriniň “Galkynyş” sagaldyş-sport toplumynda öz agramlarynda ýurdumyzyň çempiony bolmaga dalaş edýän türgenler şu gün ringe çykarlar.
Final duşuşyklarynyň netijeleri barada şu ýerden öwrenip bilersiňiz.


text:
Birleşen Ştatlaryň Astanadaky ilçihanasy “Gazak žurnalistler birleşiginiň” başlygynyň we onuň oglunyň tussag edilip, höküm edilmegi dogrusynda aladalanma bildirdi.
3-nji oktýabrda Seýitkazy Mataew we onuň ogly, “KazTAG” habar agentliginiň direktory Aset aýry-aýrylykda alty we bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Olaryň ikisi hem, maliýe serişdelerini bikanun öz haýryňa geçirmek we salgyt galplygy barada özlerine ýöňkelýän aýyplamalary ret edýärler.
Birleşen Ştatlaryň Gazagystandaky ilçihanasynyň 6-njy oktýabrda ýaýradan beýanatynda: “Biz Gazagystanda garaşsyz media üçin giňişligiň azalýandygy barada halkara aladalanmalaryna goşulýarys... Biz Gazagystanyň hökümetine ähli raýatlar üçin demokratik hukuklaryň esasy bolan söz azatlygyny we sud prosesini goldamaga çagyrýarys” diýilýär.


text:
UEFA Çempionlar ligasynda düýnki oýunlardan soň, bu gün hem galan 4 toparçada – “A”, “B”, “C”, “D” toparçalarynda jemi 8 oýun oýnalar. Şolaryň diňe biri 21:00-da, galan 7-si adatça bolşy ýaly, 23:45-de başlar.
Zlatana iki rekord garaşýar (“Şahtýor Donesk” – “Pari Sen Žermen”; 23:45)
11-nji gezek gatnaşýan “Şahtýor Donesk” topary “Real Madridden” soň, bu gezek liganyň başga bir faworiti “Pari Sen Žermen” bilen duşuşar. Iki klub ilkinji gezek duşuşar. Bu oýna germaniýaly (asly türk) Deniz Aýtekin eminlik eder. Duşuşygyň faworiti hasaplanylýan PSŽ-niň super ýyldyzy Zlatan Ibrahimowiç bu oýunda 1 gezek tapawutlansa, onda ol 2 rekorda şärik bolar. PSŽ-niň Çempionlar ligasyndaky iň köp gol geçiren oýunçysy hem-de klubuň iň netijeli oýunçysy diýen ugurlarda rekordy degişlilikde, Jorj Wea (16 gol) we Pauleta (109 gol) bilen paýlaşar. PSŽ aprel aýyndan bu ýaňa, ýagny 17 oýundan bäri utulman gelýär. “Şahtýor” toparçalarda oýnan soňky 16 oýnunda diňe 3 sapar utuldy (8 ýeňiş).
500-nji goluny geçirermikä?! (“Malmö”–“Real Madrid”; 23:45)
Çempionlar ligasynyň täze möwsümine “het-trik” bilen başlan Kristiano Ronaldo ýene-de bir gol geçirse, onda onuň karýerasyndaky umumy gollarynyň sany 500-e ýeter. Çempionlar ligasyndaky gollarynyň sanyny hasam artdyryp, Messiden arany ep-esli açmak isleýän Ronaldonyň nähili netije görkezjekdigi köpleriň üns merkezinde bolar. Şol sanda Ronaldo ýene-de 2 gol geçirse, “Realyň” iň köp pökgi salan oýunçysy Raulyň rekordyna şärik bolar (323 gol). Türkiýeli Jüneýt Çakyryň jürlewük çaljak duşuşygynda “Malmö” hem ýeňilmejek bolup elde baryny eder. Iki klub öň hiç hili duşuşyk geçirmedi. 2-nji gezek gatnaşýan “Malmö” geçen ýyl 2 duşuşykda-da “Real Madridiň” ezeli bäsdeşi, şu hepdäniň ahyrynda duşuşjak garşydaşy “Atletikodan” utulypdy. Iki toparam milli çempionatlaryndaky duşuşyklaryny öz garşydaşlary bilen 0-0 deňme-deň oýnady. “Real Madrid” ilkinji gezek şwed toparlary bilen duşuşar.
Ýaş ýyldyzyna bil baglaýar (“Mançester Ýunaýted”–“Wolfsburg”; 23:45)
Eýndohwenden ýeňlip gaýdan “Mançester Ýunaýted” ilkinji utuklaryny gazanmagyň ugrunda. Öz meýdançasynda “Wolfsburgy” kabul etjek “Ýunaýted” 2008/2009 möwsüminde-de bir toparça düşüpdi (Şol möwsümde-de “B” toparçada “Ýunaýted”, “Wolfsburg”, SSKA M., “Beşiktaş” toparlary duşuşypdylar). Şol möwsümde iki oýunda-da – iňlis kluby myhmançylykda 3–1 (Maýkl Owen “het-trik” edipdi) , Angliýada 2–1 hasabynda ýeňiş gazanypdy. Bu oýun “Ýunýatediň” nemes toparlaryna garşy geçirjek 30-njy duşuşygy bolar. “Mançester” 1996/97 möwsüminden soň, toparçadaky 2-nji oýnuna utuksyz başlaýar. Wengriýaly Wiktor Kaşşai oýnuň emini bolar. 110 hepde soň, “Premier ligada” sanawyň lideri bolmagy başaran “Mançester Ýunaýtedde” soňky wagtlarda gol baryny geçirýän Martialyň esasy düzümde oýnamagyna garaşylýar.
8 ýyl soň täzeden (SSKA – PSW; 23:45)
Iki topar 2007-nji ýylda-da bir toparçada duşuşypdy. Moskwada 1–0 ýeňen PSW öz meýdançasynda-da 2–1 hasabynda utupdy. SSKA Moskwa topary 3-nji gezek golland toparyny kabul eder. Olar mundan öňki 2 oýunda garşydaşlaryndan ýeňlipdi. PSW topary häzire çenli toparçada ilkinji 2 oýunda yzly-yzyna ýeňiş gazanyp görmändir. PSW kluby Russiýada oýnan soňky 3 duşuşygynda 2-si geçen möwsümde degişlilikde, “Dinamodan”, “Zenitden” hem-de 2010-njy ýylda “Sibirden” utulypdy. Duşuşykdan öz SSKA-nyň tälimiçisi Sluskiý: “Kyn we özboluşly oýun, biziň ýeňmegimiz gerek, eger-de toparçadan çykmak isleýän bolsak” diýip, beýanat berdi. PSW-niň esasy ýyldyzlary Luuk de Ýong şikesi sebäpli oýnamaz.
Ýer eýeleri üçin taryhy duşuşyk (“Astana”–“Galatasaraý”; 21:00)
Tapgyryň ýeke-täk ir başlaýan oýnunda Gazagystanyň wekili, debýutant “Astana” öz meýdançasynda ilkinji gezek Çempionlar ligasynyň duşuşygyny geçirer. Aşgabat wagty bilen 21:00-da başlanjak oýna Şwesiýa döwletinden Martin Strömbergsson eminlik eder. Bu ýaryşda 9 oýundan bäri ýeňiş gazanyp bilmeýän “Galatasaraýda” hüjümçi Burak Ýylmaz şikesi sebäpli oýnamaz. Bu ýere ýeňmek üçin gelendiklerini, ýöne munuň aňsatlyk bilen bolmajakdygy aýdan myhman toparyň tälimçisi Hamzaoglunyň Wesli Sneiderden tamasy uly. “Galatasaraý” Çempionlar ligasynda 2013-nji ýylyň martyndan bäri myhmançylykda ýeňiş gazanyp bilenok. Iki topar 2014-nji ýylyň aprelinde “dostluk we tejribe paýlaşmak” maksatly ýörite şertnama baglaşypdy. “Galatasaraý” mundan ozal, gazaklaryň “Toboly” bilen duşuşypdy we myhmançylykda 1–1 deňme-deň oýnapdy.
Ilkinji gezek duşuşýarlar (“Atletiko Madrid”–“Benfika”; 23:45)
Taryhynda ilkinji gezek resmi oýunda duşuşýan iki klub “Atletiko” bilen “Benfikanyň” arasyndaky duşuşyga italiýaly Jianluka Rokki eminlik eder. Iki klub hem 1-nji tapgyrda öz garşydaşlaryny 2–0 hasabynda ýeňipdi. Ispan klubunyň ýyldyzy Fernando Torres 1 gol geçiren ýagdaýynda onuň bu topardaky gollarynyň sanyny umumylykda 100-e ýeter. Iň soňky sapar öz meýdançasynda “Rubinden” utulan “Atletiko” topary Ýewrokuboklardaky soňky 24 duşuşygynda 21 gezek ýeňiş gazandy. “Benfika” ispan klublary bilen 23-nji gezek duşuşar. Soňky 15 oýunda ispan klublaryny ýeňip görmedik “Benfika” iň soňky sapar 1982-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda “Betisi” utupdy.
“Mançester Siti” çykalga gözleýär (“Borussia M.”–“Mançester Siti”; 23:45)
“Bundesligadaky” şowsuz netijelerden soň, tälimçisini çalyşmaga mejbur bolan “Borussia M.” toparynyň janköýerleri üçin bu günki gün ýatdan çykmajak pursatlaryň biri bolar. Sebäbi klub Çempionlar ligasynyň çäklerinde ilkinji gezek öz meýdançasynda duşuşyk geçirer. Soňky 3 oýundan bäri ýeňiş gazanyp bilmeýän Angliýanyň “Mançester Siti” toparyň şübhesiz duşuşygyň faworiti. Ýöne düýnki netijelerden soň, faworit diýmegem o diýen aňsat däl. Iki mundan öň UEFA Kubogynyň çäginde 1979-njy ýylda iki duşuşyk geçiripdi. Nemes kluby öz meýdançasynda 3-1 ýeňen bolsa, Angliýadaky oýunda ýeňiş gazanan bolmandy (1-1). Soňky ýyllarda ýygy-ýygydan “Bawariýa” bilen duşuşýan “Mançester Siti” şowsuz netijeler gazanmagyny bes etmegiň aladasynda. Duşuşykda fransiýaly Klemen Turpin jürlewük çalar.
Ikisi-de özüni dürsemekçi bolýar (“Ýuwentus”–“Sewilýa”; 23:45)
Şwesiýaly meşhur emin Ýonas Erikssonyň eminlik etjek oýnunda soňky finalçy “Ýuwentus” öz meýdançasynda UEFA Ýewropa ligasynyň häzirki eýesi “Sewilýany” kabul eder. Öz milli çempionatlarynda ýowuz günleri başdan geçirýän 2 klubuň bu günki duşuşykda nähili oýun görkezjekdigi köpleri içgin gyzyklandyrýar. Italýan kluby soňky 13 oýunda (UEFA-nyň ýaryşlarynda) ýeňilmedi. Iki topar ilkinji sapar duşuşar. “Ýuwentus” ispan klublary bilen öz meýdançasynda ispan klublaryny 21 oýunda 12 gezek ýeňdi, diňe 2 sapar utuldy. “Sewilýa” üçin bu stadion gaty bir nätanyş hem däl. Olar 2013-14 möwsüminde UEFA Ýewropa ligasynyň finalynda “Ýuwentus” stadionynda “Benfikadan” üstün çykypdy.


text:
Şenbe güni Orsýetiň paýtagty Moskwada oppozisiýanyň Koordinasiýa Geňeşine geçirilýän içerki saýlawlaryny goldaýjylaryň ýüzlerçesi şäheriň merkezine ýygnandylar.
Oppozisiýa liderlerinden biri Sergeý Udalsow şenbe güni Moskwanyň “Swetnoý bulwar” meýdançasyndaky parkda gurnalan bu çärä müňden gowrak adamyň gatnaşandygyny aýtdy.
Bu wakanyň öňýany, şenbe güni irden oppozisiýanyň Koordinasiýa Geňeşine internet arkaly geçirilýän ses berişlik hakerleriň hüjümi sebäpli wagtlaýynça bökdeldi.
45 orunlyk bu Geňeşe Orsýetiň dagynyk ýagdaýdaky dürli oppozisiýa toparlaryndan we partiýalaryndan jemi 200-den gowrak wekil dalaş edýär.
Bu Geňeş üçin ses berişlikler şenbe we ýekşenbe günleri regionlarda oppozisiýanyň agzalary tarapyndan býulletenler arkaly göni ses berişlik hem-de internet arkaly elektron ses berişlik görnüşinde geçirilýär.
Saýlawlar gözegçilik astynda
Şenbe güni Moskwanyň merkezinde oppozisiýany goldaýjylaryň ses bermekleri üçin gurnalan nokadyň töwereklerine polisiýanyň maşynlary-da ýygnandy. Bu ýagdaýy oppozisiýanyň aktiwistleri özlerine garşy görkezilýän basyşyň bir görnüşi diýip atlandyrýarlar.
Oppozision çepçi frontuň lideri Sergeý Udalsow özleriniň häzirki gurnan çäresini hakyky demokratiýany goldamak üçin gurnalan unikal bir waka hökmünde häsiýetlendirdi.
“Bu çäre hakyky demokratiýany goldamak üçin gurnalan bir aksiýa. Şeýle hem, bu raýatlaryň özleriniň azat we adalatly saýlaw gurnamak ugrundaky tagallasyny görkezýär. Bu bir unikal çäre. Meniň üçin bu çäräniň gymmaty onda raýatlaryň özleriniň, döwletiň we häkimiýetiň goşulyşmaýan ýagdaýynda, häzirkizaman tehnologiýasyny ulanyp, saýlawlary gurnaýanlygydyr” diýip, Udalsow ýagdaýa baha berdi.
Moskwadaky bu ses berişlige gatnaşyjylaryň käbirleri şu ýylyň maý aýynda polisiýa bilen çaknyşyklarda tussag edilen oppozision aktiwistleri goldaýyjy şygarlary göterip, ol ýere bardylar.
Şu geçen hepdäniň başynda Sergeý Udalsowyň kömekçisi Konstantin Lebedew köpçülikleýin bulagaýçylyklary gurnamak synanyşyklarynda aýyplanyp, tussag astyna alyndy. Bu işde günäli tapylan halatynda, onuň 10 ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilmegi mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Paýtagt Aşgabat täze ýyl baýramyna taýýarlanyp başlady. Şenbe güni häkimiýetler paýtagtyň käbir ýerlerinde eýýäm täze ýyl arçalaryny gurup ugradylar. Häzirlikçe, esasan, paýtagtyň Magtymguly we Türkmenbaşy şaýollarynyň we Arçabil prospektiniň ugrundaky käbir döwlet edara-kärhanalarynyň golaýlarynda täze ýyl arçalary dikilýär.
Emma, bu hili arçalaryň beýleki esasy köçeleriň-de ugurlarynda dikiljekdigi şübhesiz. Ýurduň baş arçasy bolsa, öňki ýaly, Älem medeni-dynç alyş merkeziniň öňünde dikiler. Häzir bu ýerde äpet uly emeli arçany dikmek boýunça zerur işler alnyp barylýar.
Şol bir wagtda hem paýtagtyň häkimligi tarapyndan döwlet edara-kärhanalaryna we guramalara öz töwereklerindäki giňişligi bezemek barada tabşyryklar berlipdir. Entek Täze ýyl bilen bagly bezelen ýerler ýogam bolsa, käbir edaralarda munuň üçin işgärlerden pul ýygnaljakdygy aýdylypdyr. Käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, işgärlerden ýygnaljak puluň möçberi 30-50 manat aralygynda.
“Her ýylam şeýdip, pul ýygnaýarlar. Her ýylam bezegler satyn alynýar” diýip, paýtagtyň medisina edarasynyň işgäri Mekan öz närazylygyny beýän edýär.
Mekdepler
Ene-atalaryň käbirleri paýtgatyň käbir mekdeplerinde we çagalar baglarynda hem Täze ýyl baýramçylygyna degişli çykdajylar bilen bagly özlerinden pul soralýandygyny gürrüň berýärler.
Aşgabadyň Parahat mikroraýonynda ýerleşýän orta mekdepde iki sany ogly okaýan Amangülüň aýtmagyna görä, ol her ogly üçin 5 manat pul beripdir. Amangül onsuzam her aý mekdep harajatlarynyň hasabyna her ogly üçin 5 manat berýändigini, Täze ýyl baýramy üçin pul ýygnamaklygyň artykmaç bolýandygy aýdýar.
Mundan başga-da häzir mekdeplerde Täze ýyl baýramçylyklaryna gatnaşjak okuwçylaryň hem saýlanyp başlanandygyny paýtagtyň orta mekdepleriniň biriniň mugallymy Arzygül gürrüň berýär. Olar, esasan, başlangyç klaslaryň okuwçylary bolup 2-4-nji klaslarda okaýan çagalar. Mälim bolşy ýaly, paýtagtda gyşky mekdep kanikullary döwründe her gün diýen ýaly geçirilýän Täze ýyl arçasynyň daşyndan aýlanmak çäresine ýüzlerçe çagalar gatnaşdyrylýar.
Çagalar saýlanyp alynýar
Emma Arzygülüň aýtmagyna görä, bu çärä her bir çaga gatnaşdyrylyp hem durulmaýar. Esasanam, paýtagtdaky baş arçanyň daşynda geçirilýän çärelere gatnaşýan çagalar ýörite saýlanýar. Baş arçanyň yşyklarynyň ýakylyş dabarasyna gatnaşjak çagalaryň üç arkasynyň hem soralýandygyny Arzygül gürrüň berýär.
“Bu çärä prezident hem gatnaşansoň, oňa gatnaşjak çagalar gowy edip saýlanýar. Çaganyň kimdigi, onuň, eger prezident bir zat soraýsa, nähili jogap bermelidigi hem öwredilýär” diýip, Arzygül aýdýar.
Onuň sözlerine görä, beýleki Täze ýyl baýramçylyk çärelerine gatnaşýan çagalar hem saýlanyp-seçilýär, bu çärä gatnaşýan çagalar owadan, ýüzi ak bolmaly. Garaýagyz çagalaryň alynmaýandygyny Arzygül aýdýar. Çärä gatnaşýan çagalaryň egin-eşikleri hem ak reňkde bolmaly. Munuň üçin, mekdeplerde ýörite ene-aratalardan puluň ýygnalýandygy aýdylýar.
“Mekdeplerde köpçülikleýin çäräniň garderoby diýip, ene-atalardan pul ýygnalýar. Şol pula dürli-dürli görnüşli bezegli egin-eşikler satyn alynýar. Esasanam, ak reňkli egin-eşikler satyn alnyp, köpçülikleýin çärä gatnaşýan çagalara geýdirilýär” diýip, Amangül gürrüň berýär.
Emma ene-atalaryň aýtmaklaryna görä, ene-atalar öz çagalaryny bu hili çärelere goýbermejek bolýarlar.
Ogly dördünji klasda okaýan Arslan bu hakda şeýle diýýär: “Geçen ýyl meniň ikinji klasda okaýan oglumy şol çärä saýlap aldylar. Ilki bilen olary sowukda birnäçe gün repetisiýa geçirtdiler. Soňam birnäçe sagat sowukda şol çärä gatnaşdyrdylar”..
Ýurtda Täze ýyl baýramçylygy döwlet derejesinde bellenilýär. Ýanwar aýynyň birinji güni hem Türkmenistanda dynç güni diýlip yglan edilýär.


text:
"Yslam döwleti" toparynyň demirgazyk kawkazly söweşijileri internetiň üsti bilen pul kömegini almak üçin orslaryň "QIWI" atly ýörgünli elektronik pul aýlanşygy ulgamyny ulanýar.
"QIWI gapjyk" atly finans ulgamyny YD-niň hataryndaky ýörite bir topar ýöredýär. Ol ýörite topar onuň ýany bilen propaganda we pul ýygnamak tagallasyny hem alyp barýar. Olar, YD-ň aç-açanlykda Orsýetdäki umumy ulgamyň üsti bilen pul kömegini alyp bilýändigine aýratyn üns çekýärler. Muňa garamazdan, Orsýetde YD-ne pul serişdesi ibermek gadagan hem kanuny bozmak hasaplanýar.
SHAMTODAY
Pul ýygnamak tagallasy YD-ň ors dilli "ShamToday" atly näresmi metbugat topary tarapyndan amala aşyrylýar. Toparyň agzalarynyň aglabasyny YD-ň Siriýa we Yrakda söweşýän demirgazyk kawkazly söweşijileri emele getirýär.
YD-ň Siriýadaky meýdan serkerdesi Umar al-Şişanä ýakyn bolan bir çeşmäniň bildirmegine görä, serkerdeleri çeçenlerden emele gelen "Katibat al-Aksa" harby bölümi bilen "ShamToday" toparynyň gaty içgin arabaglanşygy bar.
"ShamToday" toparynyň esasy diregi bolan çeçen söweşiji Ilýas Deniýew geçen aý Yrakda Baýji diýen ýerde bolan çaknyşykda öldürilipdir.
Toparyň ýene bir işjeň agzasy bolsa "Facebook" we "Wkontakte" sosýal ulgamlarynda aktiw iş alyp barýan Murat Ataýew atly biri. Onuň işlerini Türkiýede alyp barýandygy çak edilýär.
"ShamToday" topary 2013 ýylda Orsýediň "Wkontakte" sosýal ulgamynda döredilipdir. Topar ilki başda öz hususy sahypasyna eýe bolanam bolsa, sosýal ulgamyň dolandyrylşygy golaýda YD-niň propagandasyny alyp barýandygy sebäpli ony petikläpdir. Ondan soň "ShamToday" topary "Wkontakte" sosýal ulgamdaky dürli sahypalarda we ýörüte heşteg bilen işlerine dowam edipdir. YD-niň beýleki toparlary hem dürli sosýal ulgamlarda edil şeýle tilsim bilen iş alyp barýarlar.
"ShamToday" toparynyň wezipesi, YD-niň Siriýa we Yrakda alyp barýan işleri baradaky habarlary ýaýratmak, Orsýetdäki tarapdarlary bilen aragatnaşygy ýygjamlaşdyrmak we dini propaganda alyp barmakdyr. Topar, YD-niň ors dilinde audio ýazga geçirilen wagyz-nesihatlaryny ýaýradyp, "Zello" atly programmanyň üsti bilen hem özbaşdak aýratyn kanal gurnap, ol ýerde internet-seminarlar geçirýär.
Dini agitasiýa köpülenç demirgazyk Kawkazly çeçen Mussa Abu Ýusuf Şişani ýaly tanymal ideologlaryň gatnaşmagynda alnyp barylýar. Ol owal bir wagyz-nesihatynda Ýewropada ýaşaýan çeçenlere ýüzlenip, ýönekeý halka we Umar al-Şişaniniň ýakyn adamy asly garaçaý bolan Abi Jihada hüjüm edilmegi barasynda çagyryş edipdir.
Haýyr-sahawata çagyryş
"ShamToday" toparynyň golaýda ýaýradan bildirişinde adamlar "QIWI gapjyk" atly finans ulgamynyň üsti bilen haýyr-sahawata çagyrylypdyr. Çagyryşda ýygnalýan serişdäniň nähili ulanyljakdygy barada düşündiriş berilmändir. Ýöne "özlerine agzybirlikde hüjüm edýän dinsizlere garşy adamlaryňam agzybirlikde hem jebislikde göreşmelidigi" ündelipdir.
"ShamToday" topary "Zello" programmasyndaky iki kanalyň we "Halyfat täzelikleri" atly metbugat organynyň üsti bilen YD-niň Siriýa bilen Yrakdaky habarlary ýaýradylýar. YD-niň beýleki ors dilli söweşijileri hem pul serişdesini ýygnamak üçin "QIWI" atly ýörgünli elektronik pul aýlanşygy ulgamyny ulanýar. "Wkontakte" atly sosýal ulgamdaky YD-ň Siriýa bilen Yrakdaky täzeliklerini ýaýradýan "Hilafa" atly resmi sahypada çap edilen bildirişde hem, "QIWI gapjyk" arkaly haýyr-sahawata ýagny pul kömegini bermäge çagyryş edilipdir.
"ShamToday" toparynyň söweşijileri, millionlarça ors raýatynyň öz howupsyzlygyny gaýgy edýändigi üçin şahsy maglumatlary we bank hasaby islemeýän "QIWI gapjyk" elektronik pul aýlanşygy ulmayndan peýdalanmagy maslahat berýärler.
YD-niň tarapdarlary çagyryş esasynda "ShamToday" toparyna "QIWI Kiosk" ulgamynyň üsti bilen (2013-nji ýylda Orsýetde 169 müň gezek) ýa-da smartfon arkaly sadaka hem haýyr-sahawatyny geçiripdirler.
"QIWI" ulgamy şeýle-de Gazagystan, Täjigistan we Gyrgyzstan ýaly ýurtlarda hem elýeterli ýagdaýda. Ol ýurtlaryň ulanyjylary daşary ýurtlardaky hasaplara şol bir wagtyň özünde-de "ShamToday" toparynyň hasabynyň ýerleşýän ýurdy diýip çaklanýan Türkiýä hem pul iberip bilýärler.
Bu hasap Orsýediň mobil telefon nomeri bilen sepleşikli. Ol nomeriň atsyz we sim-kartyň yzarlanmagyna ýapyk bolandygy çak edilýär. Haçan-da şol nomere jaň etmek islenen mahaly awtomatiki ýagdaýda bu nomeriň elýeterli ýerde däldigi ýa-da ýapykdygy barada habar berilýär.
Çäreler
"QIWI" atly elektronik töleg ulgamynyň bikanun toparlar tarapyndan ulanylmagy indi täzelik däl. Orsýetiň halk wekilleri ençeme gezek muňa garşy çäre görjek bolup synanşyk edipdirler. 2014-nji ýylyň ýanwar aýynda "Bütewi Rossiýa" atly partiýadan bir topar (şol sanda Çeçen respublikasynyň owalky içerki aragatnaşyk ministri Şamsail Saraliýew) we LDPR partiýasy terrorçylyga garşy göreş çäginde elektronik töleg kanun esasynyň üýtgedilmegi babatda kanun teklibini hödürläpdirler.
Owal başda mukdary bäş müň rubl möçberinden köp bolan atsyz pul tölegleriň gadagan edilmegi islenipdir. Şonda 2014-nji ýylyň 15-nji ýanwarynda "QIWI" elektronik töleg ulgamynyň gymmatly kagyzlarynyň bahalary ýüzden 19 göterim pese gaçypdyr. Teklibiň 2014-nji ýylyň 5-nji maýdaky ahyrky görnüşinde, adamlaryň öz arasynda diňe mukdary 15 müň rubldan ýokary bolan atsyz tölegler gadagan edilmeli diýlipdir.
Görnüşe görä, Orsýetde ekstremist toparlaryň elektronik töleg arkaly pul serişdesini ýygnamagyna çäre görülmegi barasynda şeýle kanuny üýtgeşiklik ýeterlik bolman ýaly.
Azatlyk Radiosynyň sowalyna "QIWI" ulgamynyň wekillerinden berlen jogapda "ýazgarmak bilen bir hatarda terrorçylyk, ekstremizm we beýleki bikanun işleri goldanylmaýandygy" we "galp puluň aklanmagy, bikanun işleriň hemaýatkärligi we terrorçylyga finans kömeginiň berilmegi babatdaky kanunyň kadalaryna doly eýerilýändigi" aýdylypdyr.
"QIWI" tarapyndan berlen jogapda "Firma kanuna laýyklykda öz hyzmatyna bikanun täsirler bolmaz ýaly elinden gelen çäräni gaýgyrmaýar. Firmanyň işlerinde bar bolan maglumatlara görä, galp puluň aklanmagy we terrorçylygyň hemaýatkärligi riskiniň iň pes derejededigini bildirýäris" diýlipdir.


text:
Eýranyň mediasynyň şu günki beren maglumatlaryna laýyklykda, ýurduň günortasynda ýerleşýän Buşehr şäherindäki atom stansiýasyna ýangyç iberilip başlanypdyr.
Orsýet tarapyndan gurlan bu atom stansiýasy şu ýylyň awgust aýynda işe girizilipdi, emma käbir näsazlyklar sebäpli ol doly derejede işläp bilmedi.
Eýranyň resmileriniň aýtmagyna görä, 2011-nji ýylda bu stansiýa 1000 m/w energiýany öndürip başlar.
Orsýet Eýrany baýlaşdyrlan uran bilen üpjün edýär. Ol ulanylan ýangyjyň galyndylaryny yzyna almaly.
Eýran ýadro programmasyny togtatmakdan ýüz öwürendigi üçin Birleşen Milletler Guramasy onuň garşysyna sanksiýa girizipdi.


text:
Şol esasynda bu ýurda goşmaça esger iberilip-iberilmezligi mälim bolar diýip, Obama ýörite durup geçdi: «Şu geçen sekiz ýylyň käbir döwründe edilmeli işlerde ýa resurs kemçilik etdi ýa-da strategiýa ýetmezçilik etdi, indi men şol edilmedik işleri bitirmekçi» diýip, amerikan prezidenti aýtdy.
1-nji dekabrda telewideniýe arkaly etjek çykyşynda Obamanyň täze strategiýasyny yglan etmegine garaşylýar.
Geljek ýylyň başynda Owganystana goşmaça esger ibermek işini amerikan harby resmileri eýýäm tamamladylar. Geljek ýylyň fewral aýynda Owganystana 32 bilen 35 müň aralygynda goşmaça esger iberiljegini olar mälim edýärler. Owganystana goşmaça 10 müň esgeriň iberilmegine ýaranlyga agza döwletleriň çagyryljagyny NATO resmileri habar berdiler.
Owgan halkynyň iň soňunda öz howpsuzlygyny üpjün etmäge bar bolan ukybynyň ykrar edilmegi diýseň ähmiýetli.
Käbir maglumatlara görä, täze strategiýa – Owganystana goşmaça esegerleriň iberilmegi, bu ýurtda korrupsiýa garşy göreş, syýasy reformalar, Owganynstanyň howpsuzlyk güýçleriniň kämilleşdirilmegi hem-de ýardam programmalarynyň çuňlaşdyrylmagy bilen bagly bolar diýlip garaşylýar.
Obama we onuň kömekçileri heniz täze strategiýanyň jikme-jigini aýan etmediler, ýöne 25-nji noýabrda Ak tamda Hindistanyň premýer-ministri Manmohan Sing bilen bilelikde geçiren metbugat konferensiýasynda prezident Obama täze strategiýanyň Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň ýurtda howpsuzlygy näderejede üpjün edip biljekdigine bagly bolup biler diýdi: «Owgan halkynyň iň soňunda öz howpsuzlygyny üpjün etmäge bar bolan ukybynyň ykrar edilmegi diýseň ähmiýetli, şoňa görä Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň gowy türgenleşmegi we onuň üçin gerek boljak enjamlary üpjün etmek üçin biz maslahat edýäris, tabşyryklaryň bitirilmegi biziň üçin gaty ähmiýetli, ol hemme taraplaýyn şol sanda graždan hem diplomatik tagallalary öz içine alýan strategiýa bolar».
Owganystan babatyndaky geljekki ädimleri tizleşdirmek hakynda tizara karar kabul etmeli diýlip, soňky aýlarda Obama respublikanlar hem käbir demokratlar tarapyndan tankyt edilýär. Käbir pikir soralyşyga görä bolsa, amerikan raýatlarynyň ýarysyndan köprägi Owganystana köpräk esger iberilmegine garşy.Has oýlanyşykly strategiýa
Obma tiz, emma manysyz strategiýanyň ýerine has oýlanyşykly strategiýanyň kabul edilmelidigini aýdýar. Eger amerikan halky Owganystanda we Pakistanda ýaragly ekstremistleri dyza çökermegiň ähmiýetine düşünseler, onda bu ýurda goşmaça esger ibermek palanyny goldarlar diýip, Obama sözüne goşdy.
«Biziň stratgiýamyzyň hem-de milli howpsuzlygymyzyň nukdaýnazaryndan, Al-Kaýda we onuň ekstremist ýaranlarynyň sebitde täsirli iş alyp barmagynyň öňüni almak üçin strategiýany gowy taýýarlamaly. Biz terrorçylaryň ukybyny peseltmek, soňra-da olaryň ähli kerebini doly dargatmak ugrunda iş alyp barýarys, bu prosesde Owganystanyň durnuklylygy gaty ähmiýetli» diýp, Obama aýtdy.
Owganystandaky amerikan harby güýçleriniň ýokary derejeli komandiri general Stanley Mak Kristal täze hem-de uly möçberde esger iberilmedik ýagdaýynda Owganystandaky missiýanyň üstünlikli bolup bilmejekdigini duýdurdy we bu ýurda 40 müň çemesi goşmaça esgeriň ýollanmagyny sorady.


text:
Siriýanyň esasy oppozision topary Birleşen Milletler Guramasyndan Russiýanyň Siriýada klaster we ýakyjy bombalary yzygiderli ulanandygy baradaky aýyplamalary derňemegi sorady.
“Russiýanyň howa güýçleri dokumentleşdirilen azyndan 10 wakada Siriýanyň parahat ilatyny öldürmek we weýran etmek üçin ýakyjy ýaraglary we klaster ok-däri serişdelerini yzygiderli ýerleşdirýär” diýip, gepleşikleri geçirýän Ýokary komitetiň koordinatory Riad Hijab 23-nji iýunda BMG-niň baş sekretary Ban Ki-muna ugradan hatynda aýdýar.
“Olar adaty ýaraglaryň anyk görnüşleri baradaky Konwensiýany we halkara ynsanperwer kanunlaryny bozdular” diýip, Riad Hijab belleýär.
Russiýanyň armiýasy özüniň klaster ýa-da ýakyjy bombalary ulanmaýandygyny aýdýar.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmadinejadyň, Pakistanyň prezidenti Asif Aly Zardariniň, Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň, Türkiýäniň premiýer ministri Rejep Taýyp Erdoganyň Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň sişenbe güni Bakuwda geçjek sammitine gatnaşmagyna garaşylýar.
Azerbaýjanyň daşary işler ministri Elmar Mamadýarow guramanyň on agzasynyň sebitiň ykdysady mümkinçiliklerini has giň ulanmagyň ýollary barada maslahat etjegini aýtdy.
Şeýle-de bu sammite guramanyň beýleki alty agzasynyň, Azerbaýjynyň, Gazagystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň prezidentleriniň ýa uly derejli resmileriniň gatnaşmagyna garaşylýar.


text:
Türkmenistanda, şu ýyldan başlap, daşary ýurtlarda gaýybana okap alnan diplomlar ykrar edilmez. Bu barada halk köpçüligine ýaýradylan takyk maglumat henize çenli göze ilenok, emma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan mugallymlar bu tabşyrygyň özlerine eýýäm gowşandygyny aýdýarlar.
Bu baradaky habarlar geçen hepde prezidentiň “Daşary ýurt diplomlarynyň ykrar edilmegine degişli” permany diýilýän dokument elden-ele geçip başlansoň, il arasynda ýaýrady. 9-njy ýanwarda gol goýlandygy aýdylýan şol dokumentde daşary ýurt diplomlarynyň ykrar edilmeginiň şertleri barada gürüň edilýär.
Agzalýan dokumentiň 4-nji maddasyna laýyklykda, “Türkmenistanda ykrar edilmäge degişli diplomlar daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynda okuwlaryň möhleti dört okuw ýylyndan, orta hünär okuw jaýlarynda bolsa iki okuw ýylyndan az bolmaly däldir we okuwlar gündizki (önümçilikden aýrylmak şerti bilen) görnüşde bolmalydyr” diýilýär.
Türkmenistanyň raýatlaryna daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary ykrar etmegiň tertibi
Edil şol maddanyň ikinji bölüminde ýene şeýle diýilýär: “Hünär boýunça okuw meýilnamasynda göz öňünde tutulan okuw (hünär) dersleriniň mazmuny hem-de okuw sagatlarynyň möçberi Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerinde degişli (ugurdaş) hünär boýunça berilýän bilimlere laýyk gelmelidir” diýilýär.
Ýörite orta bilim berýän okuw jaýynda işleýän we özüni Aýjahan diýip tanadan mugallymyň aýtmagyna görä, gaýybana bilimi baradaky diplomy bolan adamlary şol diplomlary boýunça işe almazlyk barada olara “ýokardan” eýýäm ýörite buýruk berlipdir.
Türkmen ýaşlarynyň daşary ýurtlarda gaýybana okan ýa-da okap ýörenleriniň sany baradaky statistik maglumatlar elýeterli bolmasa-da, ýokary bilimiň bu usuly boýunça bilim alan ýa-da alýan ýaşlar az däl. Şeýle-de şu ýylam gaýybana okuwa gitmäge isleg bildirýan ýaşlara az duş gelnenok.
Özüni Ýagşymyrat diýip tanadan 25 ýaşly aşgabatly ýigit hem şu ýyl Moskwadaky ýokary okuw jaýlarynyň birine gaýybana okuwa girmegi göz öňünde tutan türkmen ýaşlaryndan. Emma gaýybana okuw baradaky diplomlaryň ykrar edilmejekdigi baradaky gürrüňlerden soň ol indi ikirjiňlenýär.
Türkmenistanyň raýatlaryna daşary ýurt döwletlerinde berlen ýokary we orta hünär bilimi hakyndaky resminamalary ykrar etmegiň tertibi
“Gaýybana okuw meniň ýaly işläp ýören ýaşlar üçin amatly bolýar. Işden çykmazdan, bilim alyp bolýar. Diplomyň bolmasa seniň daşy ýaryp duran zehiniň bolsa-da, işde wezipe bermeýärler” diýip, Ýagşymyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Sowet döwri
Sowet döwründe, hatda ýurt garaşsyzlygyny alanyndan soňam, 90-njy ýyllaryň birinji ýarymynda hem ýurduň ýokary okuw jaýlarynda gaýybana we gijeki okuwlar bardy. Mysal üçin, 1995-nji ýylda ýurtda 15 sany ýokary okuw jaýy bolup, olaryň gaýybana bölümlerinde 8600 student okapdyr. Gijeki bölümlerinde bolsa 400 student bilim alypdyr.
Emma soňra ýurtda ýokary okuw jaýlarynyň okuw orunlarynyň sanynyň azaldylmagy bilen gaýybana we gijeki okuw bölümleri hem ýapyldy. Şol sebäpden gaýybana ýokary bilim almak isleýän ýaşlaryň ählisi daşary ýurtlara gidip okamaly bolýardylar.
“Gaýybana okap, şu ýyl okuwyny tamamlamaly studentlere bu ýagdaý has-da erbet täsir eder. Birnäçe ýyl okap hem-de pul sarp edip, iň soňunda-da diplomlaryny ulanyp bilmejek bolsalar, olaryň bar edenleri biderek bolar” diýip, Ýagşymyrat aýdýar.
Şol bir wagtda-da şu ýyl ýurduň ýokary okuw jaýlarynda hem gaýybana okuw bölümleriniň açyljakdygy baradaky gürrüňler bar. Hatda şol okuw üçin tölenmeli puluň möçberiniň kesgitlenendigi hakda hem resmi taýdan tassyklanmadyk maglumatlar bar.
Mundan ozalky habarlar
Şol bir wagtyň özünde-de gaýybana okuwlaryň dikeldiljekdigi baradaky habarlar mundan ozalam çykypdy, meselem 2009-njy ýylda kabul edilen ”Türkmenistanyň bilim hakyndaky kanunynda” hem gaýybana okuwa rugsat ediljekdigi aýdylýar.
Emma, kanunyň kabul edilenine eýýäm 5 ýyl geçendigine garamazdan, ýurduň ýokary okuw jaýlarynda häzire çenlem gaýybana okuw bölümleri açylanok. Ýagşymyradyň pikiriçe, ýurtda gaýybana okuw açylsa, türkmen ýaşlaryna gaýybana ýokary we ýörite orta bilim almak has amatly bolar.
“Daşary ýurda her alty aýdan gidip, ýola pul harçlamasa bolar. Onsoňam, öz öýüňde okanyň gowy. Işdenem köp rugsat almaly däl” diýip, Ýagşymyrat ýurtda gaýybana okuwlar açyljakmyş diýlen habarlar bilen baglanyşykly öz umydyny aýan etdi.


text:
Tanyşlyk
Ýigit bilen gyz ýolagçy otlusynda bir küpede barýar. Esli salym ikisi-de dymýar. Ýigit gyz bilen tanyşmak üçin ondan “Bagyşlaň, aslyňyz Gazanjykdan-a däldir?” diýip soraýar. Gyz “Ýok” diýýär. Ýigit:
-Beý, munuň beýle bolup çykyşyny! Biler bolsaňyz, meňem aslym Gazanjykdan däl. Ýogsa-da, seň adyň kim? -diýipdir.
Deňsizlik
Bir gezek biri “Ähli ýerde milletçilik, tanyşparazlyk, para-peşgeş höküm sürýär. Men Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmäge tüýs mynasyp adam. Oňa girmek üçin edýän teklip, haýyşyma gulak salýan ýok” diýip, goh edipdir. Gohy diňlänleriň biri “Oňa geň-taň rekord goýanlar girizilýär. Eýsem, sen nähili rekord goýduň?” diýip, oňa sowal beripdir. Goh edýän:
-Elli ýyl bäri rekordlar kitabyna girmegi her gün arzuw edýärin. Eýsem, bu rekord dälmi? -diýip, sowal bereniň üstüne sürnüpdir.
Jedel
Bir gezek iki dost lukman hem-de artist üsti şerap-meýli saçak başynda oturan wagty “Sen hiç wagt men, ýagny lukman bolup bilmersiň” diýip, artist dostunyň üstüne sürnüpdir. Artist “Hak söz, ýöne senem hiç wagt men, ýagny artist bolup bilmersiň” diýipdir. Lukman:
-Sen bolmak aňsat iş. Ine, häzir içýän normamdan ýüz gram artyk içip, köpçülige çyksam, sen, ýagny artist bolaryn -diýipdir. Häliden bäri saçakdaky şeraby öz ýanyndan az görüp oturan artist:
-Dost jan, seni “Eli ýeňil lukman” diýip, ulus-il sylaýar. Il-güni lukmansyz goýmaly. Artistligi maňa goý-diýip, çüýşäniň düýbünde galan aragy başyna çekipdir.
Işine jür žurnalist
Bir gezek bir žurnalist kärhananyň direktorynyň ýanyna baryp, amal edýän işleri barada interwýu bermegi haýyş edipdir. Direktor “Inim, işim köp, wagtym ýok, ilki özüň ýaz, men soňra okap, gol çekerin” diýipdir. Žurnalist 10 tagta (list) kagyzlyk ýazgyny onuň öňünde goýup:
-Ol taýýar. Üç ýyl ozal Siz bilen interwýu edipdim. Ol wagt “Beýik galkynyş zamanasydy”. Häzir “Bagtyýarlyk döwri”. Öňki ýazgyny Bagtyýarlyk döwrüne bap getirip, iki esse giňeltdim -diýipdir.
Il içinden çöplän, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
31-nji maýda bolan wakada Palestina tarapdar aktiwistlerden azyndan dokuz adam wepat boldy. Emma BMG-niň 12 sagatlap dowam eden çekeleşikleriň netijesinde kabul edilen bu beýannamasy Türkiýäniň we arap döwletleriniň talap edişinden has ýumşak boldy.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi öz maslahatyndan soň eden beýannamasynda azyndan dokuz adamynyň ölümine sebäp bolan wakalary ýazgaryp, “bitarap” we açyk derňewleriň” geçirilmegine çagyrdy. Emma bu beýannama Türkiýäniň, Palestinanyň we arap döwletleriniň talaplaryndan has aram häsiýete eýe boldy.
Gaza sektoryna ýardam ýüklerini eltmek üçin Ysraýylyň harby deňiz gabawyny böwsüp geçmäge synanyşan gämileri saklamak boýunça Ysraýyl tarapyndan görlen harby çäreler halkara derejesinde berk tankytlara uçrady. Ysraýyl bilen uzak wagtlap dostlukly gatnaşyklary saklan Türkiýe Ysraýylyň hereketlerini ilkinji bolup ýazgaryp çykyş eden ýurt boldy.
Türkiýäniň Daşary işler ministrliginiň wekili Selim Ýenel Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde wakanyň bitarap suw giňişliginde bolanlygyny aýdyp, Ysraýylyň hereketleriniň halkara kanunlary gödek bozanlygyny belledi.
Adam pidalaryna sebäp bolan waka Palestinanyň tarapyny tutýan aktiwistleriň başky gämisine Ysraýylyň harby desantlarynyň hüjümi netijesinde döredi. Taraplaryň ikisi-de söweşiň başlanmagynda birek-biregi günäleýärler.
Azat Gaza hereketiniň wekillerinden Greta Berlin Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Ysraýl harbylarynyň dikuçardan gämä düşüp-düşmänkäler derrew ot açyp başlandyklaryny we uklap ýatan adamlara hüjüm edendiklerini aýtdy.Kim jogapkär?
Türkiýe Ysraýylyň doly jogapkärdigini öňe süren bolsa, ABŞ Palestina tarapdar aktiwistleriň hem jogapkärçiliginiň bardygyny belledi.
Wepat bolanlaryň köpüsi türkler bolup, türk aktiwistleriniň ýüzlerçesi we türk gämisi Ysraýyl tarapyndan saklanylýar.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň Adatdan daşary sessiýasy Ankaranyň çagyryşy bilen geçirildi. Türkiýäniň Daşary işler ministri A.Dawutogly Ysraýylyň hereketleri bilen öz halkara abraýyna kölege salnanlygyny aýtdy.
Ysraýyl tarapy kanunyň çäginde hereket edenligini öňe sürýär. Ysraýylyň ilçisiniň orunbasary Daniel Karmon aktiwistleriň maksatlaryna şübhe bildirip, parahatçylyk ugrunda hereket edýän adamlaryň öz gämisine baran adamlara garşy ýarag ulanmaýanlygyny belledi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi öz beýannamasynda Ysraýyl tarapyndan saklanýan gämileriň we graždan adamlaryň goýberilmegini talap etdi.
Howpsuzlyk geňeşi şeýle-de Ysraýyly saklanan adamlaryň öz konsulhanalaryna ýüzlenmegine rugsat bermäge, ölenleriň we ýaralananlaryň öz ýurtlaryna äkidilmegine mümkinçilik döretmäge we Palestina barýan kömek ýükleriniň Gaza sektoryna eltilmegine kepil geçmäge çagyrýar.


text:
Her ýylyň iýul aýynyň üçünji ýekşenbesinde Türkmenistanda galla baýramy bellenilýär. Emma galla meýdanlaryndan ýygnalýan bu ýylky hasyldan çen tutsaň, onda türkmenistanlylar hasyl toýuna borçnamany amal etmän barjaga meňzeýär.
Ýurduň Oba hojalyk ministrliginiň hünärmenleriniň mälim etmegine görä, bu ýylky galla hasyly bitginsiz gelipdir. Ýurt boýunça şu ýylky ýygnaljak gallanyň bir million tonna ýetjekdigi hem gümana. Galla hasylynyň agramly bölegini berýän Lebap, Ahal, Mary welaýatlary planlaryny dolmakdan juda ejiz gelýärler.
Ýylyň gurak gelmegi, şeýle hem ýaz paslynyň aňzakly bolmagy gallanyň çykymyna zelel ýetirendigini oba hojalykçy hünärmenler mälim edýärler. Käbir ekin meýdanlarynda gallanyň boýy 30 santimetrdenem pes gelýär. Bir gektardan alynýan hasyl bolsa ortaça 12 sentnerden geçmeýär.
Türkmenistanda galladan bol hasyl kyn alynýar. Suw ýetmezçiligi, gurak howa galla üçin edilen çykdajyny ödemeýär. Emma muňa garamazdan, galla ýurduň ykdysadyýetinde strategiki rol oýnaýar. 1996-njy ýylda Türkmenistanda ýüz beren çörek ýetmezçiligi ýurtda galla garaşsyzlygynyň gerekdigini görkezipdi.
Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe galla hasylynyň ýygnalyşy barada çişirilen hasabatlar ýaýradylardy. 2006-njy ýylda Türkmenistanda ýygnalan gallanyň mukdarynyň 3 million 500 müň tonna bolandygy barada resmi maglumat ýaýradylypdy. Emma muňa garamazdan, şol ýyl üç ýarym million bugdaý ýygnaldy diýlip resmi maglumatlar ýaýradylan-da bolsa, eýýäm 2006-njy ýylyň ahyrynda Türkmenistanda un ýetmezçiligi mese-mälim bildiripdi.
Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň prezidentligine saýlanandan soň, galla barada ýalan hasabaty bermegiň nädogrudygyny aýtdy we köpçülige hakyky maglumatyň berilmegini talap etdi. Netijede 2007-nji ýylda Türkmenistanda bir million tonnadan gowrak gallanyň ýygnalandygy barada resmi maglumat berildi.
Geçen ýyl Türkmenistanda 1 million 500 müň tonna gallanyň ýygnalandygy barada habar berildi. Şu mynasybetli, 25-nji fewralda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurt üçin gerek bolan möçberden artyk galýan 200 müň tonnadan gowrak dänäniň biržanyň üsti bilen satylmagyny guramagy degişli ýolbaşçylara tabşyrypdy.
ABŞ-nyň Oba hojalyk ministrliginiň garaşsyz ekspertleriniň 2005-nji ýylda beren bahasyna görä, Türkmenistanyň galla bolan ýyllyk zerurlygy 2 million 500 müň tonnadyr. Emma Türkmenistanyň resmileri ýurt üçin 1 million 500 müň tonna gallanyň ýeterlikdigini aýdýarlar.
Türkmenistan özünden önýän galladan daşary her ýylda Gazagystandan hem-de Orsýetden azyklyk gallany import edýär diýlip, garaşsyz maglumatlarda aýdylýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Azerbaýjanyň Ýokary sudy türmä basylan iki internet blogçusynyň apeliýasiýasyny ret etdi.
Olaryň türmä basylmagy Azerbaýjanda metbugat azatlygynyň ýagdaýyna halkara derejede uly aladalar döredipdi. Metbugat azatlygyny goraýan guramalar we daşary ýurt resmileri, şol sanda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton olaryň türmä basylmagyna alada bildiripdiler.
Olar internetde hökümeti ýazgarýan wideo ýazgyny ýerleşdiripdi. Şol iki žurnalistiň aklawçysy Isahan Aşurowyň aýtmagyna görä, Ýokary sud olaryň apeliýasiýasyny penşenbe güni ret edipdir.
2009-njy ýylyň noýabrynda Adnan Hajyzada hem-de Emin Milli huligançylykda aýyplanyp, 2 we 2,5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Soňky wagtlar Türkmenistanda internet giňden ýaýrap başlady, internet kafeleri köpeldi. Olar esasanam welaýat merkezlerinde, paýtagtda ýerleşýär. Ýöne köpçüligiň bilmeýän özboluşly bir “internet kafelerinden” biri-de ýakynda Tagtabazar etrabynda açyldy.
Bu “internet kafeniň” goşa dyrnaga alnyp ýazylmagynyň öz sebäbi bar. Ol “kafeniň” döwlete hiç bir degişli ýeri ýok diýse-de bolýar. Bu “internet kafesi” diýilýän zat, aslynda, Tagtabazar etrap häkimliginiň öňünde ýerleşýän, 1941-45 ýýl urşuna bagyşlanan ýadygärlikler parky bolan açyk meýdan.
Parkyň daşyny Magtymguly şaýoly gurşaýanlygy we şäherçäniň merkezinde ýerleşýändigi sebäpli ol ýere il arasynda “pýataçok” (“aýtymjyk”) diýýärler. Esasanam ol ýere gelýänler ýaşlar.
Ýaşlaryň ol ýere gelmeginiň sebäbi hem Tagtabazar etrabynyň häkimliginiň öňünde ýerleşýän ýekeje “Altyn asyr” antennasy aňyrsy bärsi 100-200 metr aralagyna internet tolkunlaryny paýlaýar.
Antennanyň internet tolkunlaryny diňe 100-200 metr radiusya paýlamagy internet ulanyan ýaşlaryň aglabasyna internetden mahrum bolmak ýaly kyn ýagdaýy döredýär, şonuň üçin olar şäherçäniň we ýakyn obalaryň her ýerinden “pýataçoga” toplanýarlar.
Ýerli ýaşlaryň garaýşy
Ol ýerdäki internet ýönekeý bir mobil internedi we onuň tizligi 50kb/s geçmeýär. Tagtabazar şäherçesinden 5 km uzaklykda ýerleşýän Baýraç daýhan birleşiginden gelen 19 ýaşlaryndaky Daýanç internet muşdaklarynyň biri.
Ol internedi ýaňy öwrenip başlanam bolsa, eýýäm sosial ulgamlarda öz dogany bilen gürleşip bilýändigini aýdýar. Onuň dogany daşary ýurtda okaýan talyp. Zerur habary ol internetden ýazýar diýip, Daýanç gürrüň berýär. Daýanjyň aýtmagyna görä, bu ýere ol hepdede üç gün gelýär. Eger obasynda internet bolan bolsa, özlerine has aňsat boljakdygyny aýtdy.
Tagtabazar etrabynda internet öň ýokdy. Ýöne internet açylandan soň, ol ýaşlaryň durmuşyna ep-esli täsirini ýetirdi. Ýaşlaryň arasynda esasanam “mail agent”,“moý mir”, “odnoklassniki”, “mobimeet” ýaly sosial ulgamlar meşhur.
Sosial ulgamlarynda ýaşlar öňden bile ýaşap, soňra göçüp giden goňşulary bilen, ýa-da bolmasa, daşary ýurtlarda okaýan dogan-garyndaşlary bilen arzanjak habarlaşýarlar. Internet ulanyjylaryň aýtmagyna görä, internediň üsti bilen täze tanyşlyk açyp, durmuş gurýanlar-da bar.
“Internediň tolkuny tomusda-da Tagtabazar şäherçesiniň hemme ýerine ýetýärdi. Ýöne soň birden kesildi” diýip, internet ulanyjy Daýanç aýdýar.
Umuman aydylanda, ilat Türkmenistandaky internediň umumy ýagdaýyndan razy däl. Ýöne Tagtabazar etrabyndaky ildeşlerimiz üçin bu ýagdaý iki esse kyn. Bu kynçylygyň gerimi soňky döwürlerde Tagtabazar etrabynda ýygy-ýygydan kesilýän elektrik togy sebäpli hasam ulalyar.
Tog kesilse, raýatlaryň internedi bilen bir hatarda telefonlary-da işlemeýär.
Türkmenistanda internediň henize çenli o diýen ornaşmandygyny aýtsa bolar, hatda döwlet edaralarynda işleýänleriň käbirleriniň aýdanlaryndan çen tutulsa, olar internedi diňe hasabatlaryny ugratmak üçin ulanýarlar. Galan wagt olar ulananoklar, çünki olara ulanmaga rugsat berilmeýär.


text:
Pakistanyň syýasy we dini toparlarynyň wekilleri terrorçylyga garşy bütewi strategiýany maslahat etmek üçin Yslamabatda ýygnandylar.
Pakistanly talyplar bilen parahatçylykly gepleşikleri geçirmek meselesi bu maslahatyň baş temasy bolar diýlip garaşylýar.
Hepdäniň penşenbe güni Yslamabatda açylan ahli partiýalaryň konferensiýasyna sýyasy hem dini toparlaryň azyndan 26-sy gatnaşdy.
Konferensiýada çykyş eden “Awami milli partiýa” atly dünýewi partiýanyň lideri Asfandyýar Wali Han forumyň maksadynyň terroçylyga garşy göreşde ýurdy birleşdirmekden ybaratdygyny belledi.
Hyber Pahtunkhwa regionynyň informasiýa boýunça ministri Mian Ifihar Hussainiň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, konferensiýanyň gatnaşyjylarynyň Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari we Goşun generaly Aşfag Perwez Kaýani üçin rekomendasiýalaryň taslamasyny işläp düzmeklerine garaşylýar.
Hussainiň sözlerine görä, “Talyban” bilen parahatçylykly gepleşikler meselesine ähli partiýalaryň teklipleriniň esasynda garalar.
Konferensiýa Pakistanyň “Awami milli partiýa” bilen bilelikde Pakistanyň “Nawaz” atly musulman ligasy, “Muttahida Qaumi” hereketi we “Jamiat Ulema-e Islam” ýaly toparlar gatnaşýarlar.
Şol bir wagtyň özünde-de amerika garşy çykyş edýän iki partiýa, ýagny talyplaryň tarapdary bolan “Jamaat-e Islami” we “Tehrik-e Insaaf” maslahata garnaşmakdan ýüz öwürdiler.
“Jamaat-e Islami” toparynyň ýolbaşçysynyň orunbasary Sirajul Haq öz partiýasynyň konferensiýa gatnaşmaýandygynyň sebäbini düşündirip, Pakistanyň harby ýolbaşçylarynyň esasy roly öz üstüne almadyk ýagdaýynda şeýle duşuşyklaryň peýdasyz boljagyny aýtdy.
Sirajul Haq, “eger gatnaşyjylar konferensiýanyň gün tertibini biragyzdan makullasalar, gelnen karary kim durmuşa geçirer?” diýen sowaly orta atdy.
Şu aýyň başynda Pakistanda gadagan edilen “Terik-e Talyban” atly pakistanly topar hökümet bilen parahatçylyk ugrunda gepleşik geçirmegi teklip etdi.
Bu teklipden soň yslamçy gozgalaňçylara garşy çykyş edip gelýän “Awami milli partiýa” konferensiýany geçirmegi we onuň gün tertibinde gepleşikler meselesine garamagy teklip etdi.


text:
Şu hepde Türkmenistan uzak wagtdan bäri garaşylýan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşyk proýekti boýunça şertnama gol çeker diýip, “Roýter” türkmen hökümetinden bir çeşmäniň sözlerine salgylanyp, habar berýär. Bu proýekt türkmen gazyny Owganystanyň we Pakistanyň üsti bilen Hindistana çenli akdyrar.
Dünýäde gaz zapaslary boýunça dördünji orunda durýan Türkmenistan TOPH proýekti boýunça ylalaşyga çarşenbe güni Awazada gol çeker diýip, “Roýter” habar berýär.
Türkmenistanyň hökümetinden ady agzalmadyk bir resminiň “Roýter” habar gullugyna aýtmagyna görä, Türkmenistanyň TOPH boýunça Yslamabat we Deli bilen özara gaz söwdasynyň şertnamasyna 23-nji maýda Hazar ýakasyndaky Awazada geçirilýän halkara gaz konferensiýasynda gol çekiler. Bu barada goşmaça maglumat berilmeýär.
Türkmen resmileriniň aýtmaklaryna görä, 1,735 kilometr uzynlykdaky bu gaz geçirijisiniň 30 ýylyň dowamynda 1 trillion kubmetr ýa-da ýylda 33 milliard kubmetr gazy geçirmäge ukyby bar.


text:
Täjigistanda tebigy gaz ýatagynyň özleşdirilmegine başlanmagy netijesinde ýurduň energiýa baglylyk taryhynda düýpgöter özgerişleriň bolmagyna garaşylýar. Bu bolsa öz gezeginde Täjigistana has aýdyň we has ynamly geljege umyt döredýär.
Orsýetiň nebit-gaz läheňi “Gazprom” kompaniýasynyň şahamçasy “Zarubežneftegaz” şirketi 7-nji dekabrda Sarygamyş gaz ýatagynda burawlaýyş işlerine başlady. Munuň bilen baglylykda “Gazprom” şirketiniň başlygy Alekseý Miller bu dabaraly gün mynasybetli, Täjigistana bardy.
"Biz Täjigistan Respublikasy üçin öz gaz çeşmesiniň bolmagynyň näderejede möhümdigini juda gowy bilýäris. Şeýle-de Sarygamyş ýatagynyň potensialy barada gürrüň edilende, geçirilen seýsmiki barlaglaryň netijelerine laýyklykda, bu ýerde 60 milliard töweregi kubometr gazyň bardygyny aýdyp bileris” diýip, Alekseý Miller çykyş etdi.Özbegistana garaşly
Täjigistan köpden bäri Özbegistanyň tebigy gazynyň importyna garaşly bolup gelýärdi. Indi Sarygamyş ýatagynyň açylmagy bilen Duşanbäniň Daşkent bilen özara gatnaşyklarynyň hemişelik üýtgemegi mümkin. Bu çaka Täjigistanyň energiýa pudagynyň Özbegistana bagly bolmagy Duşenbäniň daşarky syýasy arenada-da pozisiýasynyň gowşak bolmagyna getiripdi.
Täjik hökümetiniň syýasy kararlaryna özüniň nägileligini bildirmek üçin Özbegistan özüniň gaz resurslaryny dowamly ulanyp gelipdi. Täjigistandan akdyrylan gazyň bergilerini tölemegi talap edip, Özbegistan gazyň akdyrylşyny azaldyp, kä halatlarda-da doly togtadyp gelýär.
Täjigistanyň prezidenti Imomoli Rahmon (çepde) we Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow
Şeýle hereketler oňaýsyz ýagdaýlarda hem döräp bilýärdi. Mysal üçin, 2008-09-njy ýyllarda Merkezi Aziýa sebtinde soňky 40 ýylda görülmedik sowuk bolanda, Özbegistan gazyň akdyrylyşyny peseldipdi. Onsoň Duşenbedäki keselhanalarda birnäçe sagatlap elektrik kesildi, şeýle-de sowuk sebäpli ençeme ýaňy doglan bäbekler öldi.
Dünýä bazarynda “mawy ýangyjyň” bahalarynyň galmagy bilen Özbegistan hem soňky alty ýylyň dowamynda özüniň akdyrýan gazynyň bahasyny dört esse çemesi galdyrdy. Bu sebäpli, Täjigistan Özbegistandan satyn alýan gazynynyň möçberini azaltmaly boldy. 2009-njy ýylda Täjigistan Özbegistandan 216 million kubometr gaz aldy, bu 2008-nji ýyl bilen deňeşdireniňde 57 prosent azdyr.
Täjigistan Özbegistana bolan energiýa baglylygyny aradan aýyrmak üçin gidroelektro stanisiýalary gurmak kampaniýasyna hem başlady. Orsýetiň kömegi bilen gurlan Sangtuda-1 stansiýasynyň işe girizilmegi Täjigistanyň energiýa kynçylyklaryny ýeňilleşdirdi.Ýakynda geljekde...
“Gazprom” kärhanasynyň başlygy Alekseý Milleriň aýtmagyna görä, eýýäm 2011-nji ýylyň ahyryndan başlap, Täjigistan özbek gazyna bolan baglylygyndan halas bolup biler. Ol Täjigistan 2011-2013-nji ýyllaryň aralygyndan beýläk her ýylda iki milliard kubometr gazy çykaryp başlar diýýär. Deňeşdirme hökmünde 2010-njy ýylda Täjigistanyň ýyllyk gaz ulanyşynyň 2,6 milliard bolandygyny ýatlasa bolar.
Eger-de Täjigistan özüniň gidroelektro stansiýalarynynyň gurluşygyny tamamlasa, bu Täjigistany energiýa satyn alyjydan energiýa satyja öwürmek ähtimallygy hem bar. Täjigistanyň resmileri Sarygamyş gaz ýatagyna uly ynam bilen garaýarlar. Bu barada Täjigistanyň energiýa we senagat ministri Emomali Aslow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
"Häzirki tapgyrda bu diňe çaklamalardan ybarat. Biz burawlaýyş işlerini geçirmeli, haçan-da nebitiň we gazyň alamalatlaryny tapanymyzda, biz tebigy gazyň senagat önümçiligi we çykarylmagy barada gürrüň edip bileris” diýip, Emomali Aslow aýtdy.
“Gazpormyň” başlygy Alekseý Miller Sarygamyş ýatagy meselesinde juda ynamly görünýär. Ol Sarygamyş ýatagynyň Täjigistanda özleşdiriljek birnäçe energiýa ýataklarynyň diňe biridigini malim etdi.


text:
Ban Ki-mun Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary wezipesiniň nobatdaky bäş ýyllyk möhletine dalaş etjekdigini mälim etdi. Ban bu barada BMG-niň Nýu Ýorkdaky baş edarasynda çykyş etdi.
Günorta Koreýanyň ozalky daşary işler ministri Ban Ki-mun BMG-ä 2007-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan bäri ýolbaşçylyk edip gelýär. Onuň häzirki möhleti 31-nji dekabrda tamamlanýar.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik bäş agzasynyň ikisi Hytaý bilen Fransiýa Banyň täzeden saýlanmagyny doly goldaýandyklaryny aýtdylar.


text:
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň maslahat zalynda «Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginiň» we «Türkmen diliniň orfografik sözlüginiň» tanyşdyryş dabarasy boldy diýip, türkmen telewideniýesi 30-njy ýanwarda habar berdi.
Türkmen TW-si anna güni geçirilen hökümet maslahaty baradaky habarynda bu sözlükleriň işlenip taýýarlanandygyny aýdylypdy, prezident Berdimuhamedow bolsa olaryň garaşsyzlyk ýyllarynda çapa taýýarlanan ilkinji sözlkleridini belläpdi.
Şol bir wagtda, sözlükleriň tanyşdyrylyşyny geçirmek tabşyrylanam bolsa, olaryň eýýäm neşir edilendigi agzalmandy.
Täze sözlükleriň birinjisine 50 müňe golaý sözüň we aňlatmanyň, ikinjisine 110 müň töweregi sözüň girizilendigi habar berilýär.
Täze sözlükler dilçi alymlaryň ýörite düzülen işçi topary tarapyndan çapa taýýarlanylypdyr, ýöne türkmen metbugatynda täze sözlükleriň awtorlarynyň atlary, näçe nusgada çap edilendigi aýdylmaýar.


text:
Maşal radiosy, Azatlyk radiosynyň Päkistan gullugy Päkistan uniwersitetinde talybançy studentler tarapyndan urlan studentiň öz ýaralaryndan heläk bolandygyny aýdýar.
Anan Han, Peşawaryň inženerçilik uniwersitetiniň studenti hepdäniň başynda beýleki birnäçe student bilen urlup-enjilipdi.
Olary Islami Jamiat Talbanyň (IJT) agzalary, berk liniýaly Jamat-e-Islam partiýasynyň ýaragly student ganaty 13-nji martda urup-ýenjipdi.
Şaýatlar Ananyň saz çalany üçin urlandygyny aýdýarlar.
IJT Talybanyň tarapdary hasaplanýar.


text:
Türkmenistanda 6-njy oktýabrdan başlap, «Harby borç we harby gulluk» baradaky täze kanun öz güýjüne girdi. Täze kanuna görä, Türkmenistanda 18 ýaşdan 27 ýaşa çenli bolan oglanlar hökmany harby gulluk etmeli.
Täze kanuna görä, Türkmenistanda harby gullugyň möhleti iki ýyl. Saglygy harby gullugyň talaplaryny kanagatlandyrmaýan ýigitler ýa-da beýleki bir döwletlerde harby gulluk borjuny ýerine ýetirenler, ylmy derejesi bolanlar harby borçlulykdan boşadylýarlar.
Türkmenistanda her bir ene-ata ogly 18 ýaşap, ol harby gulluga çagyrylanda, uly gaýgy-aladalary başdan geçirýärler. Bu ýagdaý öňki SSSR-e girýän döwletleriň köpüsinde uly problemalaryň biri bolup durýar.
Türkmenistanda harby gulluga çagyryş döwründe degişli harby edaralarda korrupsiýanyň möwjeýändigi barada hem habar berilýär.
Şu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Lebap welaýatynyň ýaşaýjysy bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Azerbaýjanyň parlamenti köpçülikleýin amnistiýany kabul etdi.
Amnistiýany geçirmek baradaky teklip, ýurduň prezidentiniň aýaly, şol bir wagtda-da parlamentiň deputaty Mähriban Alyýewa tarapyndan hödürlendi.
Alyýewa muny ozalky prezident Geýdar Alyýewiň 90 ýyllygyna gabatlap geçirilmelidigini öňe sürdi. Häzirki prezident Ylham Alyýewiň kakasy – Geýdar 10-njy maýda doglupdy.
Alyýewanyň berýän maglumatyna görä, amnistiýanyň çäginde 2 müň töweregi tussag azat ediler, başga-da 7 müňe golaý adamyň tussaglyk möhleti kemildiler.


text:
Täjigistanyň Konstitusiýa sudy 4-nji fewralda ýurduň baş kanunyna girizilen düzedişleri, ýagny prezident Emomali Rahmonyň prezident dinastiýasyny döretmek hukugyny kanuny tapdy.
22-nji ýanwarda kabul edilen düzedişlere görä, 63 ýaşyndaky Rahmon, sanyna garamazdan, gaýtadan saýlawlarda bäsleşip, çäk goýulmazdan prezident saýlanyp biler.
Şeýle-de düzedişlerde prezident bolmak üçin talap edilýän 35 ýaş azaldylyp, 30 ýaşa getirildi.
Bu Rahmonyň uly ogly Rustama 2020-nji ýyla planlaşdyrylan saýlawlarda prezident saýlawlaryna gatnaşmaga ýol açýar.
Ýene bir düzedişe görä bolsa, Rahmon «Milletiň lideri» boldy. Bu kanun oňa hem garyndaşlaryna ömürlik jogapkärçilige çekilmezlik hukugyny berýär.


text:
Ýazyjy Anton Çehow "Ýaby familiýaly" eseriniň türkmençe terjimesi.
Işinden meýletin çykan general-maýor Buldeýewiň dişi agyrýardy. Ol agzyny arak we konýak bilen çaýkap, agyrýan dişine müşdegiň gurumyny, ajy, arçanyň sakgyjy, nebit ýaly maddalary basyp, ýüzüne hem ýod çalyp, soňam gulaklaryny spirtli pagta bilen dykýar ekeni.
Ýöne, şonda-da, bularyň hiç biriniň nepi degmändir. Diş agyry indi onuň halys ýüregine düşensoň, hekime ýüz tutupdyr. Diş hekimi onuň dişini arassalap, derman ýazyp goýberipdir.
Emma welin olam kömek etmändir. Agyrýan dişiniň sogrulmagy baradaky teklibe-de, general razy bolmandyr. Öýündäkileriň ählisi – generalyň aýaly, çagalary, hyzmatkäri, hatda aşpez Petka hem diş agyrga garşy özleriniň göreş tilsimlerini aýdyp beripdirler. Bazaryň gijeki garawullarynyň ýolbaşçysy, ýagny garawulbaşy Iwan Ýewseiç bolsa Buldwýewiň ýanyna gelip, diş agyryny jady bilen bejermegi maslahat beripdir.
Ol şeýle diýipdir:
– Alyhezretleri, mundan on ýyl owal biziň şäherimizde Ýakow Wasiliç atly bir salgytçy gulluk edýärdi. Dişi jady bilen bejermäge ol diýseň ökdedi. Bir gezek ýanyna baranymda, penjirä seredip pyşyrdady, tüýkürdi welin şol bada dişimiň agyrmany goýaýdy. Oňa şeýle ajap hünär berlen bolmaly.
– Ol häzir nirde?
– Ol salgyt edarasyndaky işinden çykarylansoň, Saratowda gaýyn enesiniň ýanynda ýaşaýar. Ol indi diňe diş bejermek bilen meşgullanýar. Kimiň dişi agyrýan bolsa, göni şonuň ýanyna barýar we ondan peýda görýär. Ol saratowlylary öz öýünde kabul edýär. Başga şäherlerde ýaşaýanlar bolsa ondan telegrafyň üsti bilen bejergi alýar. Alyhezretleri, oňa telegramma iberäýseňiz... Şeýe diýip ýazsaňyz, ýagny “Hudaýyň bir bendesiniň dişi agyrýar we oňy bejerip bermegiňizi haýyş edýärin”. Bejergi puluny hem poçta bilen iberersiňiz.
– Bu boş gürrüň! Aldawçylykdyr!
- Alyhezretleri, siz bir synanyşyp görüň. Aragy ýaman gowy görýändir. Özem aýaly bilen bile ýaşamaýar. Başga bir nemes aýal bilen ýaşaýar. Sögünmegem diýseň halaýar, ýöne onuň ýaly hünärli başga adam bolup bilmez!
Generalyň aýaly gobsunyp:
– Alýoşa, telegramma iberäý. Sen muňa ynanaňok. Ýöne hut meniň özüm synag edip gördüm. Sen ynanmasaňam habar iberip goýber, näme bolar öýdýäň! Eliň-aýagyň ysmaz bolmaz ahbetin!
Buldeýew onuň bilen ylalaşdy:
– Ýagşy. Goý, siziň aýdyşyňyz ýaly bolsun. Şeýle ýagdaýdaky adam janhowluna hut şeýtanyň özüne hem telegramma iberer... Wah, çekip-çydap bilemok-da! Ýagşy, hany aýt onda, seniň ol salgytçyň nirede ýaşaýar? Oňa näme diýip ýazaly?
General stoluň aňyrsyna geçip, eline galam aldy.
Garawulbaşy:
– Saratowda ony item tanaýar. Alyhezretleri şeýle diýip ýazsyn, ýagny Saratow şäherinde... Hormatly Ýakow Wasiliç aga... Wasiliçe...
– Onsoň?
– Wasiliçe... Ýakow Wasiliçe... Familýasy bolsa... Wah, familýasyny ýadymdan çykarypdyryn!.. Wasiliçe... Zäher bolsun saňa... Wah, onuň famiýasy nämedi? Siziň ýanyňyza gelýänçäm ýadymdady... Biraz rugsat beriň...
Iwan Ýewseiç asmana seredip oýlanýardy: onuň dodaklary müňküldäp, sandyraýardy. Buldeýew bilen aýaly sabyrsyzlyk bilen oňa seredýärdi.
– Hä, näme boldy? Hany basymrak bol, tijen bakaly!
– Häzir, häzir... Wasiliçe... Ýakow Wasiliçe... Wah, ýadymdan çykypdyr, zaňňar diýsäni... Ýönekeýje, ýaby bilen baglanyşykly bolan bir familýasy bardyla. Baýtalçy? Ýok, Baýtalow hem däl. Garaşyň, howlukmaň...
– Ýogsa-da ýaby atlaryndan başga bir zatmy?
– Ýok, taýçanak zadam däl. Ony bilýän-le, wah, at atlaryndan bir zatdy, ýöne nämedi – ýadymdan çykypdyr.
– Daýy bir zatdymy?
– Ýok, ýok! Garaşyň, howlukmaň hany... Baýtal, Baýtally, Ganjykow...
– Bu adamyň familýasy däl, itiň familýasy boldy, Daýçaýew!
– Ýok, Taýçanak hem däl... Atow... Atly zat... Taýçanak... Ýok, bularam däl.
– Ýeri bolýa-da, bes et indi. Men oňa näme diýip ýazaýyn? Sen hany bir oýlan!
– Hany bir synanşyp göreýin ýene bir gezek... Gulanly... Gulanow... Gulançy...
Generalyň aýaly sowal bilen ýüzlendi:
– Belki, Ýabyly bolmasyn?
– Ýok, olar ýaly däl. Alaşaýew... Ýok, olam däl. Ýadymdan çykypdyr!
General darykdy:
– Haý, seni öküz süssün. Ýadyňdan çykan bolsa, onda näme üçin kellämiziň etini iýýärsiň? Güm bol şu ýerden!
Wideo: Anton Çehowyň “Ýaby familýaly” atly hekaýasy esasynda taýýarlanan Moskwa teatrlarynyň birinde görkezilen oýundan bir pursat.
Iwan Ýewseiç emaý bilen otagdan çykdy. General bolsa, elleri bilen ýüzüni tutup, otagyň içinde iki ýana aýlanmaga başlady.
Arasynda hüňňürdäp şeýle diýýärdi:
- Eý, Hudaý, men nähili güne düşdüm! Dünýä maňa zyndan boldy!
Garawulbaşy daşardaky bagyň içine gidip, al-asmana seredip, salgytçynyň familýasyny ýadyna salmaga synanyşyp ugrady:
– Atçyýew... Atçylar... Atçapar... Ýabyly...
Bir haýukdan soň ony generalyň ýanyna çagyrdylar.
– Ýadyňa düşdümi?
– Alyhezretleri, wah, näme etsemem, ýadyma salyp bilemok-da.
– Belki Atdanowdyr? Atdan? Hä? Şeýle dälmi?
Öýdäkileriň hemmesi dürli familýalary oýlap tapmaga başladylar. Atlaryň ýaşy we jynsy barasynda bir at bar bolsa, şondan familýa ýasap çykdylar: atyň ýalyny, toýnagyny, şygyrlaryň böleklerini ýatladylar... Öýüň içinde, bagda, hyzmatkäriň otagynda we aşhanada bar bolan adamlar pyrlanyp-aýlanyp, ýeňselerini gaşap familýa gözlediler...
Olar garawulbaşyny ýygy-ýygydan ýanyna çagyrdylar:
– Ýylkyýew? Ýylkyly? Ýylkyçy?
Iwan Ýewsewiç:
– Ýok, olar ýaly zat däl – diýip jogap berip, al-asmana seredip oýlanmagyny dowam edýärdi.
– Alaşa... Alaşaly... Alaşalyýew...
– Ata? – diýip, çagany otagyndan çagyrdylar: – Arabaýew! Jylowly...
Uly ili alada goýupdy. Diş agra döz gelip bilmeýän general salgytçynyň familýasyny tapan adama bäş manat pul baýrak berjegini aýtdy. Adamlar topar-topar bolup Iwan Ýewseiçiň ýanyna geldiler...
Olar şeýle diýýärdi:
– Dor! Dorly! Dordan!
Aşgam boldy, ýöne familýadan henizem habar-hatyr ýokdy. Hiç kim ony oýlap tapyp bilmedi.
Ahyrynda bialaç telegramma ibermän ýatmaly boldular.
General uzak gije ýatyp bilmedi. Otagyň içinde iňňildäp, eýläk-beýläk aýlandy durdy... Säher wagty sagat üçde öýünden çykyp, garawulbaşynyň penjiresini tykgyldatdy we aglamjyraýan ses bilen sorady:
– Ýüwrüg-ä däldir-dä herne?
– Ýok, alyhezretleri, Ýüwrük hem däl – diýip, Iwan Ýewseiç jogap berdi we günäkär adam şekilli ulydan demini alyp, ah çekdi.
– Belki, at maşgalasyndan däl-de, başga maşgaladandyr!
– Alyhezretleri, çakym dogry, at maşgalasyndan bolmaly. Hut şol ýeri gaty gowy ýadymda.
– Eý, zaňňar, seniň beýle ýatkeş bolaýşyňy diýsene! Bu familýa indi meniň üçin dünýäde hemme zatdan ähmiýetli boldy. Alajyny tapyp bilemok!
General ir bilen ýene hekimiň ýanyna adam iberdi.
– Aýt, goý, gelip sowursyn! Mundan beýläk çydap bilemok...
Hekim geldi we agyrýan dişini sowrup berdi. Hut şol bada dessine dişiň agyrysy ýom-ýok boldy. Generalyň dünýäsi giňäp gitdi. Hekim işini tamamlap, muzduny alandan soň öz ulagyna münüp, ýola düşdi. Derwezeden çykanda Iwan Ýewseiçe duş geldi...
Garawulbaşy ýoluň gyrasynda durup, ýüzüni sallap, çuňňur oýa batypdy. Maňlaýyndaky ýygyrtlar we ýüzüniň agraslygy, onuň pikir dünýäsine gark bolandygyny aňladýardy.
Hüňür-hüňür edip öz ýanyndan:
– Eýerow... Eýerli... Çekiýew... Çekili... Gaňňaýew... Gaýyşow...
Hekim oňa ýüzlendi:
– Iwan Ýewseiç, gadyrgan, sizden bäş çärýek arpa alyp bilerinmi? Biziň şäherlilerde arpa bar welin, olaryňky gaty hapa-da...
Iwan Ýewseiç birden çiňňerlip hekimiň ýüzüne seretdi we birden täsin görnüşde gülümjiredi.
Oňa hiç zat diýmän el çarpyp, generalyň öýüne tarap alaňsady. Ol edil guduz it kowalaýan ýaly ylgaýardy.
Özüni generalyň otagyna bat bilen oklap, begençli hem batly ses bilen gygyryp goýberdi:
– Alyhezretleri, tapdym! Tapdym! Hudaý jan hekime berk jan-saglygy bersin. Salgytçynyň familýasy Arpaýew ahyryn! Hawa, Arpaýew, alyhezretleri, Arpaýewe telegramma iberiň!
General bolsa gazaba münüp:
– Al – diýip, iki eliniň ýumrugyny düwüp, oňa başam barmaklaryny süýem barmak bilen orta barmagyň arasyndan çykaryp görkezdi. – Indi seniň at maşgalasyndan bolan familýaň maňa geregi ýok. Al, ynha!
Rus dilinden terjime edildi.


text:
Pakistan sudy oppozisiýa aktiwistleriniň 100 sanysyny, bikanun protest geçirendikleri üçin, iki hepdelik tussaglyga höküm etdi.
Demonstrasiýaçylar 13-nji sentýabrda, Yslamabatdaky suduň daş işigine ýygnanyp, bu höküme garşy protest bildirdiler.
Mähelle polisiýa bilen iki sagada çeken gapma-garşylykdan soň, parahatçylyk bilen dargady.
Ozalky kriket ýyldyzy Imran Han we dini ruhany Tahir ul-Kadry tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän protestçiler premýer-ministr Nawaz Şarifiň işden çekilmegini talap edýärler.


text:
Ýekşenbe güni siriýaly aktiwistler Siriýanyň harby uçarlarynyň palestinalylaryň Damaskdaky bosgunlar lagerine azyndan iki sany raketa okuny atandygyny habar berdiler.
Munuň özi Siriýanyň hökümet güýçleriniň palestinalylaryň bosgunlar lagerine ilkinji gezek hüjüm etmesidir.
Düýbi Londonda ýerleşýän we Siriýadaky ynsan hukuklary boýunça iş alyp barýan guramanyň ýerli aktiwistleriň sözlerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, bu howa hüjümlerinde azyndan 8 sany parahat ýaşaýjy ölüpdir.
Bu gürrüňi edilýän bosgunlar lageri Damaskyň günorta eteginde ýerleşýär. Soňky günler Siriýanyň hökümet güýçleri paýtagt Damaskda hereket edýän oppozision ýaragly söweşijileri paýtagtdan çykarmak ugrunda güýçli söweş operasiýalaryny alyp barýar.


text:
Golaýda Russiýa Federasiýasynyň Anapa şäherinde kikboks boýunça göwher kubok ugrundaky ýaryş geçirildi. Şol ýaryşa dünýäniň 20 töweregi ýurdundan 600 çemesi sportsmen gatnaşdy.
Ýaryşa Türkmenistandan 4 sportsmen gatnaşdy. Ussat kikboksçylar bu ýaryşda göwher çaýylan 1 bürünç we 2 kümüş medaly almagy başardylar diýip, türkmen mediasy habar berýär.
Kümüş medalyň eýesi 51 kilogram agramda çykyş eden Hudaýguly Kömekow boldy. Bürünç medallaryň eýeleri 81 kilograma çenli agramda çykyş eden Allamyrat Annamyradow we 57 kilograma çenli agramda çykyş eden Babanyýaz Şiriýew boldy.


text:
Türkmen resmilerini nygtamagyna görä, Abadan şäheriniň golaýyndaky harby ammarda ýüze çykan partlama howanyň aşa gyzmagy sebäp bolupdyr. Bu näderejede hakykata laýyk gelýär?
Bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Maýsa Baba gyzy Gyrgyzystanyň Goranmak ministrliginiň synçylar toparynyň agzasy podpolkownik Togtagul Kakçekeýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen resmileri Türkmenistanda bolan partlamanyň sebäbini howanyň gyzmagy bilen düşündirdiler. Eýse, bu näderejede hakykata laýyk gelýär?
T. Kakçekeýew: Dünýäniň ähli harby ammarlarynda temperatura mydama ýokary derejeli howpsuzlyk standartlarynda saklanýar. Harby ammarlaryň temperaturasyny we sowadyş sistemasyny kadaly ýöretmegiň aýratyn režimi bar. Oňa daşardaky howanyň täsiri ýetmeli däl. Yssy howanyň täsiri diýmekleri, ýönekeý söz bilen aýdaňda, jogapkärçilikden gaçmak diýmekdir.
Azatlyk Radiosy: Eýse, partlamanyň sebäpleri nämeden bolup biler?
T. Kakçekeýew: Türkmenistanda kadrlary saýlamak syýasatynyň agsaýandygy muňa sebäp bolup biler. Ýurtdaky korrupsiýanyň netijesinde harby ammardaky wezipelere tanyş-bilişlik, garyndaşparazlyk arkaly, umuman, harby bilimi bolmadyk, harby ammarlardaky serişdeleriň saklanyş kadalaryndan habarsyz kadrlar işe çekilýär. Şonuň üçin hem şeýle betbagtçylykly ýagdaý ýüze çykýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda hakykatdan hem tomus gaty yssy bolýar. Belki, bu ýyl öňkülerden hem yssy bolandyr. Yssy howanyň hem täsiriniň bolmagy mümkinmi?
T. Kakçekeýew: Türkmenistanda asyrlar boýy, mydam yssy. Men 1995-nji ýylda Bawariýada Garnişde harby okuwda boldum. Şonda meniň bilen bile Türkmenistandan ofiserler okadylar. Şonda biz olaryň bilim derejesiniň örän pesdigini bildik. Olar nädip türkmen harby güýçlerinde işleýärkäler diýip, geň galypdyk. Partlama bolan harby ammarda hem edil şonuň ýaly bilimsiz, zähmeti, öz Watanyny söýmeýän, jogapkärçiligi duýmaýan harbylar işleýän bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Şeýle partlamanyň öňüni alyp bolarmydy?
T. Kakçekeýew: Elbetde, bolardy, eger-de sistema gowy ýola goýlan bolsa. Meselem, awtomatika, gözegçilik, howpsuzlygy üpjün edýän degişli sistemalar, sowadyjy sistema. Bular kadaly işläp duranlygynda, beýle betbagtçylyk bolmazdy.
Azatlyk Radiosy: Bu partalamanyň ýurduň ekologiýasyna we regionyň ilatyna nähili täsir etmegi mümkin?
T. Kakçekeýew: Uly täsiri bolmaz. Sebäbi Türkmenistan Hazar sebitinde ýerleşýär. Şeýle-de ýurduň uly bölegi sähra we çöllükden ybarat. Deňziň çygly howasy, partlamanyň netijesinde dörän zäherli maddalary ýel bilen alyp gidýär. Şonuň üçin partlamanyň täsiri köp bir duýulmaz. Elbetde, ýurduň ekologiýasyna täsiri bolar, emma gaty uly täsir eder diýip aýdyp biljek däl.
Azatlyk Radiosy: Beýle betbagtçylygyň öňüni almak üçin, hökümetiň öňünde nähili wezipeler durýar?
T. Kakçekeýew: Beýle betbagtçylygyň öňüni almak üçin hökümet şeýle jogapkärli wezipelere iş tejribesi ýetik bolan ofiserleri goýmaly. Olar ýöne general we polkownik ýyldyzlaryny asyp ýörmän, ok-därileri we harby tehnikany saklamagyň kadalaryny gowy bilmeli. Beýle ofiserler Türkmenistanda köp.
Onsoňam Türkmenistanda güýçli harby tehnika köp. Olar harby tehnikany we ok-därileri Ukrainadan gazyň we nebitiň öwezine alýarlar. Şonuň üçin bu harby tehnika we ok-därilere gowy seretmeli. Harby ammarlarda dikeldiş we remont işleri gowy ýola goýulmaly. Harby ok-däriler we tehnika örän gymmat pula durýar. Olar halkyň puluna gelen serişdeler. Şoňa ýeterlik düşünmän partlamalara ýol beren harby kadrlar türkmen kanunçylygynyň iň ýowuz maddalaryna görä, jeza çekmelidirler. Bu ýagdaý ilki Türkmenistanyň harby güýçleriniň baş serkerdesi Berdimuhamedowyň abraýyna zyýan ýetirýär. Onuň Ýaragly güýçlere we özüniň golastyndakylara ýeterlik buýruk berip bilmeýändigini görkezýär.


text:
Somaliniň günbatarynda yslamçy pitneçiler bilen hökümet güýçleriniň arasynda bolan söweşde azyndan 17 adam öldi.
Aýdylmagyna görä, öldürilenleriň köpüsi jeňçiler. Bu söweş ekşenbe güni, Al-Şabab toparynyň söweşijileri Et şäherinde hökümet güýçlerine hüjüm edende turdy.
Al-Şabab al-Kaýdadan ylham alýan topar bolup, ol Somaliniň günortasynyň köp bölegine kontrolluk edýär. Penşenbe güni Afrika bileleşiginiň Mogodişi aeroprotundaky ştabynyň ýanynda goşa maşyn partlamasy bolanda 21 adam ölüpdi. Şonda ölenleriň 17-si Afrika bileleşiginiň parahatçylyk esgerleridi. Bu hüjümiň jogapkärçiligini al-Şabab öz üstüne aldy.


text:
Anna güni Kabulda Owganystanyň öňki prezidenti Burhaneddin Rabbani jaýlandy. Ony jaýlamaga köp adam gatnaşdy we bu çärä berk howpsuzlyk gözegçiligi edildi.
Owganystanyň parahatçylyk boýunça geňeşiniň başlygy Burhaneddin Rabbani 20-nji sentýabrda öz öýünde öldürildi.
Rabbani jaýlananda, onuň öldürilmegine gahar-gazap bildirýän tarapdarlary resmileriň ulaglaryny daşladylar. Polisiýa olary dargatmak üçin howa ot açdy.
Rabbanini jaýlaýyş çäreleri wagtynda çykyş eden prezident Hamid Karzaý talyplar bilen barlyşyk aladalarynyň dowam etdiriljekdigini belledi.
“Owganystanda parahatçylyk üçin tagalla edenleriň gany biziň ýurtda barlyşyk we howpsuzlyk ugrundaky tagallalarymyzy dowam etdirmegimizi talap edýär. Halk özüniň azat bolmagyny we çagalary üçin ajaýyp geljegi gurmagy karar edende, onuň ähli namartçylykly jenaýatlara we duşmançylyklara garşy göreşmekden el çekmejekdigini subut etmegimiz zerur” diýip, prezident Karzaý aýtdy.
Owgan polisiýasy Burhaneddin Rabbaniniň öldürilmeginde talyplara şübhe bildirse-de, olar bu wakanyň jogapkärçiligini boýun almaýarlar.


text:
Ukraina, pitneçiler doly ýaragsyzlanýança, orsýetçi separatistler bilen islendik ýaraşygy inkär etdi. Günbatar liderleri bolsa, dartgynlyklary gowşatmak üçin, Orsýetiň ara goşulmagyna çagyrýarlar.
Ukrainanyň goranmak ministri Waleriý Heleteý 8-nji iýulda ýaýradan beýanatynda «gepleşikler diňe pitneçileriň ýaraglaryny doly taşlan ýagdaýynda mümkin» diýdi.
Ukrain harbylarynyň soňky günlerdäki üstünlikleri pitneçileriň köpüsini Donetskä we Luhanskä yza çekilmäge mejbur etdi.
Pitneçiler gaýtadan toplanmakçy
Hökümet güýçleri pitneçileriň esasy berkitmesini, Slowýanskini yzyna alanlaryndan soň, pitneçiler Donetsk we Luhansk şäherlerinde gaýtadan toplanmagy wada berdiler.
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko goşunlaryň şäherleriň daşyny gabamagyny we pitneçileriň mundan aňryk ýarag bilen üpjün edilmeginiň öňüni almagy buýurdy. Şol bir wagtda graždan adamlaryň ol ýerleri terk etmegine rugsat beriljegi aýdylýar.
Separatistler harby gabaw synanyşygynyň syýasy çözgüt babatdaky islendik umydy weýran etjegini aýdýarlar.
7-nji iýuldaky habarlarda separatistleriň Donetskdäki berkitmesine eltýän ýollardaky üç köpriniň partladylandygy aýdylýar. Aýdylmagyna görä, bu köpriler separatistler tarapyndan weýran edilipdir.
Emma pitneçiler Nowobahmutiwka we Seleznewke obalarynda ýerleşen köprüleriň Kiýewe tarapdar «zyýankeşler» tarapyndan partladylandygyny aýtdylar.
Özüni özi jar eden Donetsk halk respublikasynyň gubernatorydygyny aýdýan Pawel Gubarew Donetskiniň çar-töwereginde hakyky partizan urşunyň turjagy bilen haýbat atdy.
Ukrain goşunlary bilen separatistleriň arasynda barýan söweşde aprelde başlanan gozgalaňdan bäri 400-den gowrak adam ölüp, müňlerçe adam öýsüz galdy.
Ukrainanyň hökümeti geçen hepde 10 günlük ýaraşygy bes edip, şondan bäri pitneçilere garşy söweşi güýçlendirdi.
Günbatar Putine ýüzlenýär
Şu aralykda, 7-nji iýulda Fransiýanyň we Birleşen Ştatlaryň prezidentleri rus kärdeşlerine telefon edip, Wladimir Putini gündogar Ukraianadaky Moskwa tarapdar pitneçilere Kiýew bilen gepleşik üçin basyş ýetmäge çagyrdylar.
Fransiýanyň prezident edarasy Fransua Olland bilen Barak Obamanyň Putin bilen telefonda 45 minut gepleşendiklerini aýtdy.
Bu gepleşikde olaryň prezident Putinden separatistlere basyş edip, olaryň ukrain häkimiýetleri bilen daialoga razylyk bermeklerini gazanmagy, şeýle-de rus-ukrain serhedine kontrollugy güýçlendirmegi sorandyklary aýdylýar.
Obama bilen Olland Ukrainadaky krizisiň uzak möhletli çözgüdiniň diňe syýasy çözgüt boljagyny hem nygtapdyr.
Ak tamyň aýratynlykda ýaýradan beýanatynda Obama bilen Ollandyň, Moskwa gündogar Ukrainadaky dartgynlyklary gowşatmak üçin gyssagly çäre görmese, Ýewropa Orsýete goşmaça basyş görkezmeli diýen karara gelendigi aýdylýar.
Ak tam olaryň Orsýet serhetdäki ýarag tranzitine rugsat bermek we ýardam etmek, ukrain serhediniň golaýynda goşun üýşürmek we separatistlere goldaw bermek ýaly «durnuksyzlaşdyryjy işlerini» bes etmeli diýen ylalaşyga gelendiklerini aýtdy.


text:
2011-nji ýylyň ezber türgenleri kesgitlendi
15.01.2012
Olar geçen ýylda öz üstünlikleri bilen halkara derejelerindäki sport ýaryşlarynda Türkmenistanyň abraýyny belende göterdiler. Bu abraýly sanawda ilki bilen agyr atletikaçylar Ümürbek Bazarbaýewiň, Daniýar Ismaýilowyň we Tolkunbek Hudaýbergenowyň atlary görkezilýär. Mälim bolşy ýaly, Parižde geçirilen dünýä çempionatynda türkmen agyr atletikaçylarynyň topary ýurdumyzyň sport taryhynda ilkinji gezek 2012-nji ýylda Londonda geçiriljek Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga üç ýollanma gazandy. Ö. Bazarbaýew bolsa şol ýaryşda 62 kilograma çenli agramda çykyş edýänleriň arasynda iň güýçli türgenleriň bäsligine girdi. Dünýä çempionatyna ilkinji gezek gatnaşan 19 ýaşly Türkmenabatdan D. Ismaýilow üçün hem 2011-nji ýyl örän şowly boldy, ol ýetginjekleriň arasynda Pinangede (Malaýziýa) geçirilen dünýä çempionatynda bürünç medala mynasyp boldy.
Bu türgenlerden başga-da, iň ökdeleriň hataryna Arslan Oraşýew (grek-rim göreşi), Hojamuhammet Toýçyýew (agyr atletika), Kyýas Esenow, Amanaly Ataýew (ikisi-de grek-rim göreşi), Nursähet Pazzyýew (boks), Gülnar Haýytbaýewa (dzýudo), Guwanç Atabaýew, Döwletmyrat Sapargeldiýew, Ihtiýer Mätkerimow, Seýitjan Mirzoýew (dördüsi-de agyr atletika), Şameret Hallyýew, Çary Çaryýew (ikisi-de kikboksing), Tirkeş Aýazow we Ýagşymyrat Annamyradow (ikisi-de guşakly göreş) hem girdi.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy