text:
Siriýanyň döwlet telewideniýesi Jisr al-Şugur şäherinde duşenbe güni “ýaragly garakçylar” tarapyndan howpsuzlyk güýçlerinden 120 adamynyň öldürilendigini habar bereli bäri oppozision aktiwistler özleriniň bu şähere gazaply hüjüm edilmeginden gorkýandyklaryny aýdýarlar. “Ýaragly garakçylar” diýlende, köplenç hökümete garşy protestçiler göz öňünde tutulýar.
Adam hukuklary boýunça aktiwistler we garaşsyz analizçiler bu habaryň dogrudygyny sorag astyna alýarlar.
Hökümet haýbat atýar
Siriýa hökümetiniň sözçüsi Adnan Mahmud esgerler öldürilip, döwletiň jaýlaryna ot berlensoň, Jisr al-Şugur şäheriniň ilatynyň howpsuzlygy ornatmak üçin gerekli çäreleriň görülmegini sorap, hökümete ýüz tutandygyny aýtdy. Içeri işler ministri Ibrahim al-Şaar hem: “Berk we aýgytly çäreler görler” diýip, haýbat atdy.
“Döwletiň wezipesi graždanlaryň we harbylaryň janyny, halkyň mal-mülki bolan döwlet jaýlaryny goramak. Biz kanuna laýyklykda berk we aýgytly hereket ederis. Ýurduň we ilatyň howsuzlygyna garşy gönükdirilýän hiç bir hüjüm barada dymmarys” diýip, al-Şaar aýtdy.
Jisr al-Şugur şäherinde näme wakalaryň bolandygyny anyklamak mümkin däl. Sebäbi, hökümet duşenbe güni bu şäher bilen bolan ähli gatnaşyklary kesdi. Daşary ýurt žurnalistleri hem ýurtdan çykaryldy.
Ýöne türk häkimiýetleri ýüzlerçe siriýalynyň medisina kömegini almak üçin Türkiýä geçendiklerini aýdýarlar. Şeýlelikde basym wakalary öz gözi bilen gören şaýatlar tapyljaga meňzeýär.
Siriýanyň adam hukuklaryny goraýjy toparlarynyň çaklamagyna görä, mart aýynyň ortasynda Assadyň režimine garşy protestler turaly bäri öldürilen adamlaryň sany 1100-den gowrak.
Kime ynanmaly?
Maýkel Waýs Siriýanyň oppozisiýasy barada barlag işlerini alyp baran alym. Ol: “Bu aýdylýanlara ynanmaly däl” diýýär. “Bu bütinleý ýalan. Ilki bilen Siriýanyň döwlet telekanaly režimiň kontrollygynda. Režim hem onda öz propagandasyny alyp barmak üçin elinde baryny edýär”.
Soňra Waýs şeýle diýýär: “Oppozisiýa ýaragly däl. Olar muny prinsip we zerurlyga görä edýärler. Aýtjak bolýanym, olarda döwletiň oňat türgenleşikli howpsuzlyk güýçlerini ‘gyrar’ ýaly ýarag ýok. Meniň pikirimçe, Assad muny, näme etjegini bilmän, edýär”.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toneriň çaklamagyna görä, Assadyň soňky hepdelerde Palestinanyň tarapyny çalýan protestçilere iki gezek Ysraýyl serhedine çozmaga ýol bermegi – içerdäki çynlakaý krizisden halkyň ünsüni sowmak üçin edilen iş.
“Siriýa hökümeti täze wakalar döretmek bilen özüniň içki meselelerinden halkyň ünsüni sowmaga synanyşýana meňzeýär. Biz bu işleri ýazgarýarys. Bular ýaly hereketleriň Siriýa hökümetiniň öz raýatlary barada edýän ýaramaz işlerinden halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni başga ýere sowup bilmejekdigi belli zat. Men sözümiň üstüne ýene bir zady goşmak isleýärin, her bir özbaşdak döwlet ýaly, Ysraýyl hem özüni goramaga hukukly” diýip, Toner aýtdy.
Fransiýa: “Al-Assad kanuny hukugyny ýitirdi”
Jisr al-Şugur Türkiýe serhediniň takmynan 20 kilometrliginde ýerleşýär. Hökümete garşy protestleri ýatyrmak üçin harbylaryň soňky günlerde esasan üns beren ýeri şu ýer boldy. Adam hukuklaryny goraýan toparlar şenbe gününden bäri bu ýerde iň azyndan 42 adamyň öldürilendigini aýdýarlar.
6-njy iýunda Fransiýanyň daşary işler ministri Alain Župpe: “Al-Assad Siriýany dolandyrmaga öz kanuny hukugyny ýitirdi” diýdi.
Župpe Waşingtonda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton bilen duşuşansoň, Fransiýanyň indi Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýany ýazgaryp rezolýusiýa çykarmagy üçin bir taslama ýaýratmagy planlaşdyrýandygyny aýtdy. Ol Orsýetiň bular ýaly rezolýusiýa weto goýmagy mümkin bolsa-da, Parižiň muny etjekdigini bildirdi.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli Aşgabatda we ýurduň welaýatlarynda baýramçylyk söwdasy guralar.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna degişli bazarlarda, ýurdumyzyň döwlet söwda kärhanalarynyň ählisinde degişli taýýarlyk işleri alnyp barylýar. Şol günler olar elýeterli bahalardan alyjylara harytlaryň köp görnüşini hödürlär.
Garaşsyzlyk güni mynasybetli 22-nji oktýabrdan başlap, ýurdumyz boýunça 566 sany, şol sanda Aşgabat şäherinde 66 sany, Ahal welaýatynda 94 sany, Balkan welaýatynda 60 sany, Daşoguz welaýatynda 110 sany, Lebap welaýatynda 116 sany, Mary welaýatynda 120 sany göçme-söwda nokatlarynyň gurnalmagy meýilleşdirilýär. Bazarynda azyk bolçulygyny üpjün etmek, bahalaryň durnuklylygyna, harytlaryň hiline gözegçilik etmek hem-de arassaçylygyň berjaý edilmegi boýunça çäreler görülýär. Bu barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 20-nji oktýabrdaky mejlisinde habar berildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Çak Hageli goranmak sekretarlygyna, prezidentiň terrora garşy geňeşçisi Jon Brennony bolsa, Merkezi aňtaw gullugynyň başlyklygyna hödürledi.Obama bu barada duşenbe güni, Waşingtonda aýtdy.
Hökümet sekretarlary we ýokary derejeli adminstrasiýa resmileri Birleşen Ştatlaryň Senaty tarapyndan tassyklanmaly.
Hagel Wetnam urşunyň weterany, Ysraýylyň tankytçysy we Eýran bilen gepleşikleriň tarapdary hökmünde tanalýar. Brennan Merkezi aňtaw gullugynda 25 ýyl işledi we 2011-nji ýylda “Al-Kaýda” lideri Osama bin Ladeni öldürmek boýunça geçirilen reýdi taýýarlamakda aýgytly rol oýnady.


text:
Rus ykdysadyýetiniň çökgünlige uçrap başlanyna eýýäm esli wagt boldy we onuň ýakyn gelejekde düzeljegini aýtmaga hem hiç hili esas ýok.
“Mejlisiň” ozalky sanlarynyň birinde merkezi aziýaly işçi migrantlaryň aglabasynyň Orsýete barýandygyna, şeýle-de Moskwanyň regionyň esasy söwda hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýandygyna ünsi çekip, rus krizisiniň täsiriniň regionda duýuljakdygy barada gürrüň edipdik.
Aradan esli wagt geçdi, eýsem şol çaklamalar näderejede hakykata gabat geldi? Şeýle-de tutuş regionda milli pullaryň hümmetsizlenmegi baradaky ýagdaýlaryň ykdysady çökgünlik bilen nähili arabaglanyşygy bar? Hemem regionyň ykdysady ümzügi hanjak?
Mejlisiň bu sanynda şeýle temalaryň töwereginde gürrüň edilýär.
Mejlisiň myhmanlary:
Alex Nice: “Economic Itellegence Unit” ylmy-barlaglar merkeziniň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni,
Peter Leonard: “Eurasia.net” internet neşiriniň Merkezi Aziýa habarçysy;
Bruce Pannier: Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa meseleleri barada maglumatlary çap edýän “Kişlog owazy” blogunyň redaktory.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.


text:
Polşanyň gaz monopolisti soňky günlerde Orsýetden gelýän tebigy gazyň möçberiniň 45% pese düşendigini aýtdy. Bu ýagdaý Orsýetiň we Ýewropa Bileleşiginiň arasynda Ukrainadaky krizisiň daşyndaky dartgynlylygyň dowam edýän wagtynda döredi.
Polşanyň PGNiG gaz kompaniýasynyň 11-nji sentýabrda aýtmagyna görä, akdyrylýan gazyň möçberi 9-njy sentýabrda azalyp başlapdyr.
Orsýetiň döwlet gözegçiligindäki “Gazprom” kompaniýasy akdyrýan gazynyň möçberini özüniň azaltmandygyny aýdýar.
Ukrainanyň gaz monopolisti “Gazpromy” aýyplaýar we onuň gazyň möçberini azaltmak arkaly Ukraina Ýewropadan gaz akdyrylmagyna päsgel bermek isleýändigini aýdýar.
“Gazprom” gazyň bahasyna degişli syýasy dawalar bilen baglylykda Ukraina gaz akdyrmagyny bes edensoň, Polşa we ÝB-niň beýleki agzalary Orsýetden satyn alýan gazynyň belli bir bölegini Ukraina satyp başladylar.
Polşanyň “Gaz-System” operatory Orsýetde akdyrylýan gazyň möçberiniň azalmagy sebäpli Ukraina gaz akdyrmagy wagtlaýyn bes etmäge mejbur bolandygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda howpsuzlyk güýçleri tarapyndan janyndan geçen hüjümçi diýip güman edilýän bir adam atylyp öldürildi. Bu barada Owganystanyň resmileri habar berýär.
Owganystanyň Milli howpsuzlyk boýunça direktoratynyň duşenbe güni beren maglumatyna görä, bomba hüjümçisi agzalýan direktoratyň edarasyna ýakynlaşan wagty öldürilipdir.
Maglumatlarda hüjümçiniň harby eşikde bolandygy aýdylýar. Häzire çenli bu hüjümi kimiň amala aşyrmaga synanyşandygy barada takyk maglumat ýok.
Ýöne soňky hepdelerde “Talyban” hereketi Kabuldaky prezident köşgüne, Ýokary suduň edarasyna, aeroporta, ynsanperwer kömegini edýän halkara toparyna bomba hüjümlerini amala aşyrypdy.
Şenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý amala aşyrylýan hüjümlere garamazdan, öz hökümetiniň “Talyban” bilen gepleşikleri geçirmäge meýillidigini aýtdy.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň şu günki ýaýradan hasabatynda Palestinanyň Birleşen Milletler Guramasyna agzalyk meselesi babatda Geňeşiň düzüminde umumy bir ylalaşyga gelinmändigi aýdylýar.
Bu baradaky hasabatda 15 agzalyk Howpsuzlyk Geňeşinde Palestinanyň agzalyk meselesi boýunça dürli garaýyşlaryň ýüze çykandygy bellenilýär.
Bu hasabatyň yzy bilen Palestinanyň daşary işler ministri Riýad Maliki Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny we Ysraýyly BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalaryna basyş görkezmekde aýyplap çykyş etdi.


text:
Siz işe kabul ediş gürrüňdeşligine taýýarmy? Gürrüň ylaýta-da daşary ýurtda ýa-da halkara firmalaryna işe girmek isleýänler barada gidýär.
Gürrüňdeşlik geçirýänleriň maksady diňe siziň ukybyňyz hem iş başarjaňlygyňyz däl, eýse iňlis dilini näderejede gowy gepleýändigiňizi gowy synagdan geçirmekdir. Polşanyň ýörgünli internet sahypasy "Business English" işe alyş gürrüňdeşligi mahaly berilýän şol "aldym-berdimli" sowallardan iň ähmiýetli 10 sanysyny çap edipdir:
1. Özüňiz barada gürrüň beriň
Köp adam üçin bu edil suw içmek ýaly aňsat görnüp biler. Emma bu aslynda iň kyn sowallaryň biridir. Çünki işe alyş gürrüňdeşliginde bu soragy berýän aslynda siziň özüňiz barada ähli zady gürrüň bermegiňizi islemeýär. Tersine, şeýle sowal bilen ol siziň girmek isleýän işiňize özüňizi näderejede laýyk görýändigiňizi öwrenmek isleýär.
Bu soraga jogap berlende agzalýan mesele bilen bagly köpräk gürrüň etmek zerur. Meselem, özüňizi bu işe nähili taýýarlandygyňyzdan söz açyň. Şol mahal munuň bilen baglanyşykly bir mysalam getirip bilersiňiz. Adatça, iki-üç minut gürläniňden soň säginip, işe alyş gürrüňdeşligini geçirýänden munuň bilen baglanyşykly başga sowallarynyň bardygyny ýa ýokdugyny soramak maslahat berilýär. Eger olar bu temadaky gürrüňi dowam etmegiňizi isleseler, onda siz ýene mysallar arkaly gürrüň beriň. Siziň durmuş tejribäňiz real biznes durmuş pursatlary üçin zerur bolup biler.
2. Uzak möhletli maksadyňyz näme?
Hemişe açyk we hakykata laýyk gürläň. Ýetip biljek iň beýik maksadyňyz we oňa nähili ýetmek isleýändigiňiz barada gürrüň beriň. Siz öz iş karýeraňyzda bäş ýyl soň nähili derejä ýetip biljekdigiňize göz ýetirip bilmelisiňiz.
Meselem:
"Bäş ýylyň dowamynda men şu wagta çenli siziň firmaňyzda işlän iň gowy toparyň ýolbaşçysy bolmak isleýärin. Men ukyplylygym bilen beýlekilere görelde bolmak isleýärin. Men köp wagtlap abraýynyň täsiri ýitmejek başarjaňly işleriň hötdesinden gelip biljekdigime ynanýaryn. Ynha, serediň men menejerlik wezipesine taýýar bolmak ugrunda şeýle, şeýle we bu işleriň edilmelidigini aýdýaryn..." (Şol pursatda maksatlara we wezipelere ýetmek üçin nähili taýýarlyk görendigiňiz barada gürrüň beriň).
3. Duş gelen iň kyn ýagdaýyňyz nämedi we ondan nähili baş alyp çykdyňyz?
Bu sowala öňünden taýýarlykly boluň. Täzeçe garaýşy öňe sürmek üçin bir ýagdaýy mysal getiriň. (Şonda siz sebäpli däl-de, başga sebäpden ýüze çykan ýagdaýyň hötdesinden nädip gelendigiňiz barasynda gysgaça mysala ýüzleniň). Problemaly ýagdaýy saýlap alan mahalyňyz onuň çözülmeginde özüňiziň nähili möhüm rol oýnandygyňyzy aýdyň. Şonda işlemek isleýän wezipäňiz bilen baglanyşykly ukyplaryňyza has köp üns çekiň. Netijäni gowy düşündirip, firmanyň siziň hereketiňiz arkaly nähili peýda görüp biljekdigini ýaňzydyň.
Ýadyňyzdan çykarmaň, bu soragyň maksady siziň "çykgynsyz ýagdaý düşünjäňizi we ondan nädip baş alyp çykyp biljegiňizi" öwrenmekden ybaratdyr. Problemany nähili seljerýändigiňizi düşündiriň. Problemany çözmek üçin başga nähili çykalgalaryň hem bardygyny ýaňzydyň we näme üçin ylaýta-da siziň şeýle çykalga ýoluny saýlap alandygyňyzy netijesi bilen bilelikde gowy gürrüň beriň. Gürrüňdeşligiň sypaýçylykly hem mylaýym äheňde tamamlanmagyna üns beriň.
4. Siziň artykmaç hem güýçli taraplaryňyz nämeler?
Ukyplaryňyzy owaldan aňyňyzda taýýarlap goýuň. Olaryň arasyndan girjek bolýan işiňize kybapdaş gelýän üç-dört sanysyny saýlap alyň. Bar ünsüňizi has güýçli taraplaryňyza, ýagny ukyplaryňyza gönükdiriň. Süýndürip gürlemekden we adaty şygarlardan gaça duruň. Meselem:
Men köpçülik bilen gowy işleşip bilýärin...
Men gaty gowy tans edip bilýärin...
Men gaty köp işleýän adamlardandyryn...
Ünsi has köp hyjuwly taraplaryňyza, ýagny ukyplaryňyza gönükdiriň.
Meselem:
Men bir zady gaty çalt öwrenýärin.
Mende netije gazanmak tutanýerliligi bar.
Ýagşy hem mylaýym gatnaşykda bolýaryn.
Adamlara ynanmagy başarýaryn we umumy bir netije üçin işleýärin.
Adamlar bilen aňsat dostlaşýaryn.
Ýöne bulary sananyňyzda häzir boluň, sebäbi sizden olar barada anyk mysallar getirmegiňizi isläp bilerler. Mysallary hem owaldan kelläňizde gowy taýynlap goýuň.
5. Iň gowşak taraplaryňyz?
Hiç wagt gowşak tarapyňyzyň ýokdugyny aýdaýmaň. Sebäbi muňa hiç kim ynanmaz. Gaýtam bu siziň bilen işe kabul edişlik gürrüňdeşligini geçirýän adamda ýa-da adamlarda siz barada nädogry pikiriň döremegine sebäp bolup biler. Olar siziň özüňizi has beýgeldip görkezjek bolýandygyňyzy pikir edip bilerler. Aslynda has artykmaç hem güýçli tarapyňyzy hamala gowşak tarapyňyz ýa-da häsiýetiňiz ýaly edip görkezmek gowy netije berip biler.
Meselem:
Dogrusy, ýaman köp işleýän adam men... Kämahal özümden gidýänçäm işleýärin... Aslynda maşgalama köpräk wagt aýyrmaly welin, men biygtyýar köp işlemäge öwrenişipdirin... Bilemok size aýtdymmy, men aslynda gaty köp işlemäni halaýaryn. Meniň bar bilýän zadym işlemek, işlemek we ýene-de işlemek...
Aslynda has gowy başgaça jogaplar hem bar:
Aňsat düzeldip boljak gowşak häsiýetleriňiz barada söz açyň. Tejribäňiziň (ukybyňyzyň däldir!) az bolmagyndan hoşal däldigiňizi aýdyň. Täze başlajak işiňiz üçin tejribesizligiň aslynda birinji derejeli wajyp zat däldigini we aslynda şeýle işde peýdaly tejribe gazanylýandygyny gürrüň beriň.
Özüňizde bar bolan, ýöne düzedýän käbir gowşak taraplaryňyzy hem häsiýetleriňizi gürrüň beriň.
Meselem:
Bile işleýän adamlar meniň çakdanaşa talapkärdigimi aýdýarlar. Men olary soňky wagtlar kän gyssamok. Sebäbi bu ugurda has köp kitap okamaga başladym we menejerlik wezipesiniň talaplaryna doly gabat gelýän dalaşgär bolmaga jan edýärin.
6. Owalky işiňizi näme üçin taşladyňyz?
Owalky işiňizi taşlamaga nämäniň sebäp bolandygyny aýtsaňyz aýdyň, emma hiç wagt oňaýsyz sebäpleri aýtmaň. Hiç haçan işiň aýlygy sebäpli wezipäni taşlandygyňyzy aýdaýmaň. Has gowrak iş şertleri, täze wezipeleriň hötdesinden gelmek arzuw-hyýaly, üstüňe has köp jogapkärçilik almak, tejribe we täze ugurda kämilleşmek isleýändigiňiz barasynda söz açyň.
7. Näme üçin hut bu iş üçin arza berdiňiz?
Işi berýän tarap bu soragy berende, şeýle işiň size kybapdaşdygyna ýa däldigine we ony uly höwes bilen ýerine ýetirip-ýetirmejegiňize doly göz ýetirmegi maksat edinýändir. Beýleki tarapdan işi berýän bu ugurda siziň näderejede maglumata eýedigiňizi hem barlaýandyr. Şonuň üçin işe girmek isleýän firmaňyzda oýnajak roluňyza we aljak ornuňyza doly göz ýetirmäge çalşyň. Siziň häsiýetiňiziň we ukybyňyzyň girjek bolýan işiňize doly bap gelýändigini subut ediň.
8. Bilimiňiz bu iş üçin ýeterlikmi?
Bu aslynda gaty giň göwrümli bir sowal. Bu ýerde siz ünsi alan bilimiňizdäki ähmiýetli mysallara gönükdiriň. Getirýän mysallaryňyz alan bilimiňiziň girjek bolýan işiňize kybapdaşdygyny subut etmelidir. Eger iş tehniki ugra degişli bolsa, onda bu ugurdaky tejribeleriňiz barada oýlanyň. Işe höweslidigiňizi görkeziň.
9. Bu ugurda nähili tejribäňiz bar?
Hiç wagt "hiç haçan" diýmäň. Eger girjek bolýan işiňiz dogrudanam siziň üçin durşy bilen del bir ugra degişli iş bolsa we ol wezipede hem dogrudanam işlemek isleýän bolsaňyz, onda ünsi öwrenmek ukybyňyza çekiň.
Köp pikir eden mahalyňyz owalky işleriňiz bilen täze girjek bolýan işiňiziň arasynda umumylyklar taparsyňyz. Täze iş şertlerine nähili çalt uýgunlaşyp bilýändigiňiz barada maglumat beriň. Meselem:
Men owal kosmetika ugry boýunça hiç işläp görmändim. Ýöne satuw we marketing ugrynda tejribelerim bar we tejribedir-ukyplarym siziň goltgyňyz bilen gysga wagtda täze işi öwrenmegime kömek eder.
10. Näçe aýlyk isleýärsiňiz?
Bu islendik adamy kyn ýagdaýa düşürip biljek sowal. Eger bu ugurda işleýänleriň aýlyklary we öz aýlyk talabyňyz barada takyk maglumatyňyz ýok bolsa, onda haýsam bolsa bir anyk aýlygyň möçberi barasynda gürlemäň. Iň gowusy aljak aýlygyňyzyň öz üstüňize aljak jogapkärçilige bap geljek ýagdaýda boljagyny umyt edýändigiňizi nygtaň. Hiç wagt aňyňyzda aýlygyň möçberi babatda belli bir san tutmaň. Ýöne senagat ugry boýunça ortaça aýlykdan ýokarrak aýlyk almak isleýändigiňizi aýtmakdan gorkmaň. Aýlyk barasynda belli bir san aýtmagyň deregine ygtyýary işe alyş gürrüňdeşligini geçirýäne goýmak has gowudyr... Meselem:
Men hemişe öwrenmek isledim. Berlinde marketing menejeri wezipesinde işleýänleriň aýda takmynan 3700 ýewro aýlyk alýandygyny bilýärin. Meniň hem wezipäm aýda üç sany seminary gurnamakdan ybarat boljak bolsa, onda elbetde, aýlygymyň hem 4000-4500 ýewro bolmagyny islärdim.


text:
Şu gün 1930-njy ýylyň 16-njy ýanwarynda, Türkmenistanyň Ýylanly etrabynyň Gökleňýer obasynda, Garagökleň baýyň toýunda ýandak küdelerinden edilen uly atýataga ýygnanyp, bagşy diňläp oturan 340-a golaý adamyň «duýdansyz» turan ýangynyň pidasy bolanyna 85 ýyl dolýar.
Bu waka hakynda sowet döwründe ýazylan edebi eserlerde hem maglumat berlipdi, emma ol döwürde ýazylýan edebi hem taryhy kitaplara syýasatyň, ideologiýanyň täsiriniň uly bolandygy we hakykatyň dolandyryjy partiýanyň meýline görä ýoýlandygy aýdylýar.
Sowet Soýuzy darganyndan soň şol ýyllaryň tragiki wakalaryna, şol sanda türkmen obalarynda bolan gyrgynçylyklara gaýtadan, töwerekleýin baha berilmän gelýändigini aýdýanlar hem bar.
Eýsem şol ýanwar güni, 85 ýyl mundan ozal turan ýangyn nähili döräpdi we nähili ýagdaýda kimleriň üstüne atylypdy?
Azatlyk Radiosy bu soragy şol döwür barada taryhy roman ýazandygyny aýdýan Amanmyrat Bugaýewe berdi.


text:
25-nji maýda Atatürk köçesiniň ugrunda dikeldilen “Sagdynlyk” binasynyň ýanynda baýramçylyk dabaralaryna giň gerim berildi. Oňa Türkmenistanyň saglygy goraýyş we sport toplumynyň wekilleri gatnaşdylar.
Beýikligi 27 metr bolan bu binanyň ýokarsynda 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşany şekillendirilipdir. Munuň özi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň sport ulgamyny ösdürmek boýunça durmuşa geçirýän syýasatynyň anyk netijeleriniň biridir. Paýtagtymyzyň iri sport düzümleriniň golaýynda ýerleşýän bu bina sagdyn türkmen jemgyýetini, milli sportuň gazanýan üstünliklerini we täze belentliklere tarap gyzyklanmalary alamatlandyrýar.


text:
Gürjüstanda onlarça adam Şotlandiýanyň bitaraplygy üçin öz goldawlaryny beýan etmek maksady bilen ýurduň separatist Abhaziýa regionynda ýygnandylar.
Şotlandiýa garaşsyz ýurt bolmak ýa-da Beýik Britaniýanyň düzüminde galmak barada 18-nji sentýabrda referendum geçirdi.
Şotlandlar referendumda ses berýän mahaly, bu millete öz raýdaşlygyny beýan etmek üçin “Abhaz” ýaşlar guramasynyň 100 çemesi agzasy “Suhuminiň Azatlyk” meýdanynda ýöriş geçirdi.
Bu ýörişe gatnaşanlar Şotlandiýanyň we Abhaziýanyň baýdaklaryny galgatdylar.
Aktiwist Alhas Adžinžalyň (Alkhas Adzhindzhal) habarçylara beren maglumatyna görä, “Abhaz” ýaşlar guramasy Şotlandiýa özüniň synçy delegasiýasyny ugratmagy meýilleşdiripdir, emma olara Beýik Britaniýanyň wizasy berilmändir.


text:
22-nji dekabrda Türkmenistanyň futbol boýunça 23-nji Milli çempionatynyň Ýokary ligasynda jemleýji, ýagny 36-njy tapgyryň duşuşyklary geçirildi. Çempion we kümüş medalçy geçen tapgyrlarda kesgitlenen hem bolsa, çempionatyň iň soňky tapgyry bürünç medalyň we 6-njy ornuň eýesini kesgitlemekde ähmiýetli boldy.
Üçünji orun ugrundaky duşuşyk Türkmenbaşy şäherinde ýerli "Şagadam" bilen paýtagtymyzyň adybir toparynyň arasynda geçirildi. Mälim bolşy ýaly, şu tapgyra çenli "Şagadam" ýaryş tertibiniň üçünji basgançagyndady. Ýöne bu günki duşuşykda "paýtagtlylar" ýer eýelerini Boris Iwanowyň 10-njy minutdaky ýeketäk dürs urgusy bilen ýeňlişe sezewar edip, 23-nji Milli çempionatymyzy üçünji orunda tamamlamagy başardylar.
Çempionatyň 6-njy ornunyň eýesini kesgitlejek duşuşyk Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň futbol meýdanynda geçirildi. Ol ýerde institutyň "Hazyna" topary HTTU-nyň kabul etdi. Golsuz geçen duuşygyň netijesinde, HTTU çempionaty 6-njy basgançakda tamamlady. Ýokary ligada çykyş edýän ilkinji möwsüminde ýaryşy 7-nji basgançakda tamamlap bilmek, "ykdysadyýetçiler" üçin hem özboluşly üstünlikdir.
Tapgyryň beýleki duşuşyklarynda "Ahal" "Daşoguzy" 5:2, "Altyn asyr" "Energetigi" 2:0 hasabynda ýeňdi. "Merw" bilen "Balkanyň" arasyndaky duşuşykda bolsa derwezelere pökgi girizilmedi.
Hormatly okyjylar! Saýtymyzyň habarçylary tarapyndan möwsümiň dowamynda käbir sanlar, hasabatlar ýöredildi. Şol hasabatlaryň netijesinde Ýokary liganyň 23-nji möwsümi baradaky gyzykly maglumatlar bilen hem ýakyn günlerde tanşyp bilersiňiz. Onda ýaryş tertibinde, iň netijeli hüjümçileriň sanawyndan başlap, has içgin we gyzykly hasaplamalara çenli bolar.


text:
Adam hukuklaryny goramak ugrunda bitiren işleri üçin Nobel baýragyna mynasyp bolan eýranly aktiwist Şirin Ebadi Eýranyň jedelli ýadro programmasyny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik döretjek bir kampaniýa badalga berdi.
Bu kampaniýa Eýrandaky jedelli ýagdaýyň diňe bir syýasat bilen dahylly däldigine ünsi çekmegi maksat edinýär.
Nobel baýragynyň eýesi Şirin Ebadi Eýran bilen baglanyşykly täze başlangyçlara ýol açdy. Onuň täze inisiatiwasy ýurduň ýadro programmasy barada eýran halkynyň arasynda cekişme, piker alşyk geçirmegi maksat edinýär.
Onuň aýtmagyna görä, Eýranyň ýadro meselesi diňe bir syýasy mesele bolman, eýsem syýasatdan has aňyrda, has derwaýys meselelere öz täsirini ýetirýär.
Ol 5-nji noýabrda internetde ýaýradan şikaýat arzasynda şeýle belleýär: “Eýranyň ýadro programmasy gönüden-göni halkyň gündelik durmuşyna öz täsirini ýetirýär we agzalýan mesele umumyhalk aladasydyr.”
Umumyhalk barlyşygy we ýadro energiýasy
Eýranyň içinde we ýurduň daşynda ýaşaýan 300-den gowrak inteligensiýa wekili we aktiwistler Ebadiniň arzasynyň aşagyna gol goýdular.
Adam hukuklaryny goramak boýunça aktiwist, ozalky hukukçy Şirin Ebadi täze inisiatiwasynyň maksatlary barada Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde giňişleýin gürrüň berdi we ol özüniň badalga beren täze başlangyçlaryny “Umumyhalk barlyşygy we ýadro energiýasy” diýip atlandyrandygyny aýtdy.
“Meniň bu kampaniýa badalga bermekdäki baş maksadym, ýadro energiýasy dogrusynda adamlaryň öz pikir-garaýyşlaryny ylmy, ykdysady we ekologiki jähtden ele alyp, agzalýan ugurlaryň peýdalary we zyýanlary barada halk arasynda maslahat geçirmegi üpjin etmekden ybarat. Ynha, şondan soň hökümetiň ýadro syýasatynyň zerurdygy ýa-da däldigi barada netijä gelmek adamlaryň özlerine bagly bolar.”
Eýranda adam hukuklaryny goramak boýunça bitiren işleri üçin 2003-nji ýylda Nobel baýragyna mynasyp bolan Ebadi, Eýranyň daşynda pars dilinde maglumat taýýarlaýan we halka ýetirýän habar serişdeleriniň, websaýtlarynyň we sosial mediýanyň ýadro meseleleri baradaky çekişmä ýakyndan ýardam bermeklere garaşýandygyny hem belläp geçdi.
Eýran režiminiň basyşyna sezewar bolan Ebadi 2009-njy ýyldan bäri daşary ýurtda ýaşaýar. Onuň aýtmagyna görä, ýurduň içindäki senzura şeýle pikir alyşmanyň ýurt içinde geçirilmegine mümkinçilik bermeýär.
Eýranyň häkimiýetleri özleriniň alyp barýan ýadro programmalarynyň durmuş maksatlydygyny aýdyp, bu syýasatyň eýran halky tarapyndan giňden goldanylýandygyny öňe sürdiler. Halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ýiti basyşlara sezewar bolan Tähran “Ýadro Enregiýasy Biziň Aýrylmaýan Hukugymyz” diýen şygary halk arasynda ýaýbaňlandyrdy.
Ýadro meselesi zenzura edilýär
Ebadiniň şikaýat arzasyny goldaýan “Serhetsiz reportýorlar” birleşigi Eýran hökümetiniň ýadro meseleleri bilen bagly habar serişdelerinde berilýän maglumatdyr çykyşlaryň senzuradan geçriýändigini aýdýar.
“Žurnalistlere ýadro meseleleri bilen bagly habarlaryň ählisini bolşy ýaly halka ýetirmeklik gadagan edilýär. Mysal üçin, “Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň” ýygnaknamalary we teswirnamalary, 5+1 topary bilen, ýagny Hytaý, Fransiýa, Orsýet, Britaniýa, Birleşen Ştatlar we Germaniýa bilen Eýranyň gelen ahyrky ylalaşyklary baradaky habarlar, hatda ýadro energiýasynyň ekologiýa ýetirýän täsiri we ýadro energiýasyny öndürýän desgalaryň bahalarynyň näçedigi baradaky maglumatlaryň hiç haýsysy ýurduň içindäki habar serişderlerinde agzalmaýar” diýip, Fransiýanyň metbugat serişdeleri boýunça synçy topary 5-nji noýabrda ýaýradan beýanatynda aýdýar.
Howp-hatarlar halkdan ýaşyrylýar
Ebadiniň aýtmagyna görä, 2005-nji ýyldan bäri Eýranyň döwlet eýeçiligindäki media toparlaryna ýadro programmalary barada diňe resmi beýanatlary ýaýratmaga rugsat berilýär.
“Ýagdaý şeýle bolansoň, ýadro programmalarynyň ekologiýa, ykdysadyýete ýetirýän peýdalary we zyýanlary barada halk arasynda açyk maslahatlar geçirilmedi” diýip, Ebadi belleýär.
“Eýranda höküm sürýän aşa ýiti senzura sebäpli, mysal üçin, köp adam Buşehrdäki ýadro desgasynyň ýerleşýän ýeriniň göwnejaý däldigini hem bilmeýär. Köp adam bu desganyň ýer sarsgynlarynyň gönezligi bolan üç sany howply çyzga golaý ýerde ýerleşýändigni bilmeýär. Indi hökümet täze bir ýadro desgasyny gurmagy maksat edinýädigini aýdýar. Bu eýsem halkyň peýdasynamy? Şular ýaly meselelere dürli nukdaýnazardan çemeleşmeli.”
Eýranly resmiler Buşehr ýadro stansiýasyna ýer sarsgyny bilen bagly hiç hili howpuň abanmaýandygyny aýtdylar.
66 ýaşly Ebadi häkimiýetler halkyň talabyna gulak asmasalar-da, olar bolup geçýän zatlar barada eýranlylary habarly etmäge borçly diýdi.
“Gynansagam, eýran häkimýetleri halkyň sesine gulak salmaýarlar. Ýöne bu diýmeklik “halky tümlige gabap bolar” diýmeklik däl ahyryn. Biz “gyzyl çyzyklardan” geçip, söz azatlygynyň örüsini giňeltmek isleýäris.”
Belli reformaçy we ozalky içeri işler ministri Abdullah Nuri geçen ýyl, ýurduň alyp barýan ýadro programmalarynyň ykbaly barada belli bir netijä gelmek üçin, eýran häkimiýetlerini referandum geçirmäge çagyrdy. Nuriniň aýtmagyna görä, Eýrandaky “zyýanly netijeler, çekilen jebirler we basyşlar” indi çenden doly aşdy we kabul ederliksiz derejä baryp ýetdi.
Eýranyň döwlet eýeçilgindäki habar serişdeleri Abdullah Nuriniň eden çagyryşyny alga almadylar.
Soňky ýyllarda käbir eýranlylar ýadro meseleleri barada sosial platformalarda pikir alyşýarlar.
Köp sanly adam ýurduň ýadro programmasyny goldaýandygyny aýtsa-da, ýene şonça adam ýadro energiýasynyň zerurdygyny ýa-da däldigni sorag astyna alýar.
Has zerur hukuklar
Bir eýranly ýurduň daşary işler ministri Jawad Zarifiň Facebook sahypasyndaky resmi beýanatlarynyň aşagynda şeýle teswir galdyrypdyr:
“Ýadro energiýasy biziň aýrylmaz hukugymyz, ýöne eýran halkynyň ondan hem has wajyp hukuklary bar. Stresden azat durmuşda ýaşamak biziň aýrylmaz hukugymyz. Sagdyn iýmit we sagdyn howa biziň aýrylmaz hukugymyz. Halkyň iş üpjünçiligi we degişli aýlyk haklarynyň tölenmegi adamlaryň aýrylmaz hukugy. Psihiki we sosial howpsuzlygy biziň aýrylmaz hukugymyz. Söz azatlygyna eýe bolmak biziň aýrylmaz hukugymyz” diýip, Facebook ulanyjysy öz teswirinde ýazypdyr.
Şeýle-de ol Eýranyň ýadro meseleleri boýunça ýörite toparyna günbatar bilen geçiriljek gepleşiklerde üstünlik arzuw edýändigni aýdypdyr.
Eýranly wekiller ýadro meseleleri boýunça parahatçylykly ylalaşyga barmak üçin şu hepde günbatarly resmiler bile duşuşarlar.


text:
Orsýetiň oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnyý ýokary derejeli rus resmisini, jemgyýetçilik işgäriniň girdeji jarnamasyny dolduranda, Londondaky 18 million dollarlyk jaýyny ýaşyrmakda aýyplady.
Nawalnyý 23-nji iýulda öz websaýtynda premýer-ministriň birinji orunbasary Igor Şuwalowyň Londondaky kwartirasyna degişli britan hasaba alyş dokumentini çap etdi.
Bu jaý geçen ýyl Şuwalow bilen onuň aýalynyň kontrollugyndaky kompaniýanyň eýeçiligine geçirilipdir. Nawalnyý bu jaýyň bahasynyň 18 million dollar bolup, Şuwalowyň girdejisiniň geçen ýyl aýaly bilen gazanandygyny aýdan 900 müň dollaryndan geçýändigini aýtdy.
Soňky ýyllarda rus kanun çykaryjylarynyň iki sanysy, Nawalnynyň olaryň daşary ýurtdaky emläkleri we raýatlyklary baradaky açyşlaryndan soň, işden çekilipdi.


text:
Gündogar Ukrainanyň Donetsk şäherinde Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Ýörite gözegçi missiýasyna degişli dört sany ulag weýran edildi.
Gürrüňi edilýän missiýanyň 9-njy awgustda Twitterde çap eden maglumatyna görä, ulaglar gijäniň ýarynda missiýanyň Donetskdäki rezidensiýasynyň ýanynda “otlanyp, weýran edilipdir”.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Ýörite gözegçi missiýasynyň ýaýradan metbugat beýanatynda ulaglaryň ýerli wagt bilen gije sagat 2:30-da ýanyp başlandygy habar berilýär. Maglumatda üç ulagyň doly weýran bolandygy, birine agyr zeper ýetendigi we beýleki üç sanysynyň bölekleýin zaýalanandygy habar berilýär. Wakada hiç bir adama ýara düşmändir.
Ýörite gözegçi missiýanyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Hag (Alexander Hug) Reuters habar gullugyna beren maglumatynda bu wakany “Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň bu etraplarda bolýan wakalar barada maglumat ýygnamagynyň öňüni almak maksady bilen amala aşyrylan gorkuzmanyň” bir mysaly diýip atlandyrdy.
“Hetdenaşa”
Russiýanyň metbugat serişdesiniň Donetsk separatistleriniň lideri Denis Puşiline salgylanyp berýän maglumatynda Puşilin bu wakanyň “hetdenaşadygyny” we muňa jogapkärleriň tapylmagy üçin elinden gelen bar zady etjekdigini wada berýär.
Puşilin “Biz Donetskde öz operasiýalaryny tamamlaýan missiýa bilen düýbünden gyzyklanmaýarys” diýdi.
7-nji awgustda Ýörite gözegçi missiýasy Donetsk aeroportunda we onuň töwereginde ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň “göz-görtele” bozulýandygyny habar beripdi.
“Lal we kör”
Şeýle-de şol gün 300 çemesi adam Ýörite gözegçi missiýanyň Donetskdäki edarasynyň öňünde protest geçirip, gözgeçileriň çaknyşyklary görmeli we eşitmeli bolanlarynda, “lal we kördügini” tankyt etdi. Şeýle-de protestçiler Ukrainadaky çaknyşyklarda pida bolanlaryň hatyrasyna köçeleri we pyýada ýollary gyzyl reňkdäki boýag bilen reňklediler.
Gürrüňi edilýän Ýörite gözegçi missiýa Ukrainada hökümet güýçleri bilen orsýetparaz separatistleriň arasynda ok atyşygy bes etmek barada şu ýylyň fewral aýynda Minskde gol goýlan ylalaşygyň berjaý edilişine gözegçilik etmek borjuny öz üstlerine alypdylar..
Ukrain hökümet güýçleri we orsýetparaz separatistler birek-biregi yzygiderli ok atyşygy duruzmak hakdaky ylalaşygy bozmakda aýyplaýarlar.
Gündogar Ukrainadaky bu çaknyşyklar zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6500-den gowrak adam heläk boldy.
Bu aralykda 9-njy awgustda iki tarap hem birek-biregi Donetskiniň demirgazyk-gündogar bölegindäki Gorlowka şäherçesine hüjüm etmekde aýyplady.
Separatistler ukrain artilleriýa oklarynyň hüjümi netijesinde parahat ilatdan bir adamyň ölendigini aýdýarlar. Şol bir wagtda ukrain harbysy pitneçileriň hökümet güýçleriniň pozisiýalaryna hüjüm edendigini belleýär.
Ukrain harbysynyň metbugat wekiliniň habar bermegine görä, soňky 24 sagadyň dowamynda bir ukrain esgeri öldürilipdir, 10 sany harby gullukçy we parahat ilatdan hem bir aýal bilen iki sany çaga ýaralanypdyr.


text:
Iýun aýynda Aşgabatda Birleşen Ştatlaryň delegasiýasy bilen Türkmenistanyň syýasy konsultasiýalary we türkmen-amerikan biznes forumy geçiriler.
Hökümet başlygynyň orunbasary we daşary işler ministri Reşit Meredow muny hökümet maslahatynda eden çykyşynda aýtdy.
Maslahatda prezident G.Berdimuhamedowyň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlar Türkmenistanyň strategiki hyzmatdaşy boldy we möhüm strategiki hyzmatdaşlygyna hem galýar.
Prezident Türkmenistanyň Birleşen Ştatlar bilen mundan beýläk hem deňhukukly, uzak möhletli we özara peýdaly hyzmatdaşlygy ösdürmegi niýet edýändigini aýtdy.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obama amerikan goşunlarynyň Yrakda hiç hili uruş roly bolmaz diýdi.
Obama 17-nji sentýabrda Birleşen Ştatlaryň Merkezi komandowaniýesindäki esgerlere ýüzlenip eden çykyşynda “Yrakda ýerleşdirilen amerikan güýçleriniň uruş missiýalary ýok we bolmaz” diýdi.
Şeýle-de, Obama ekstremist “Yslam döwleti” toparyna garşy göreşmek üçin 40-dan gowrak ýurduň ýardam teklip edendigini belledi.
Obamanyň bu baradaky çykyşy 16-njy sentýabrda ýurduň iň ýokary derejeli generaly Martin Dempseý “Yslam döwletine” garşy göreşmek üçin Birleşen Ştatlaryň käbir maslahatçylarynyň Yrak güýçlerine goşulmalydygy barada teklip etmeginiň yzýany boldy.
Dempseýiň bu çykyşyna Yragyň täze premýer-ministri Haýdar al-Abadi reaksiýa bildirip, özüniň 17-nji sentýabrda ýaýradan maglumatynda Yragyň “Yslam döwletine” garşy göreşinde daşary ýurtly meýdan güýçlerine zerurlygyň ýokdugyny mälim etdi.


text:
Hytaý we Orsýet Amerikanyň kämilleşdirilen raketa-gorag sistemasynyň Günorta Koreýada ýerleşdirilmek ähtimallygyna garşydyklaryny bildirdiler.
Demirgazyk Koreýanyň ýadro howplarynyň ýokarlanmagy bilen, Waşington we Seul geçen hepde kämilleşdirilen raketa-gorag sistemasyny (THAAD) ýerleşdirmek baradaky gepleşiklere başladylar.
Hytaýyň daşary işler ministri Wang Ýi 11-nji martda Moskwada rus kärdeşi Sergeý Lawrow bilen duşuşandan soň bu sistemanyň Günorta Koreýada ýerleşdirilmegi «Hytaýyň we Orsýetiň strategiki howpsuzlyk bähbitlerine zyýan ýetirer» diýdi.
Şeýle-de ol bu ýagdaýyň "täzeden ýaraglanyşygyň haýdadylmagyna iterip biljegini" duýdurdy.
Lawrow bu sistemanyň Günorta Koreýada ýerleşdirilmeginiň öte reaksiýa bildirmek boljakdygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi John Kirbi bu sistemanyň ýerleşdirilmek ähtimallygyna Demirgazyk Koreýanyň öjükdiriji häsiýetiniň sebäp bolandygyny aýtdy.
«Men onuň ýerleşdirilip-ýerleşdirilmejegini bilemok, ýöne ýerleşdirilse-de, Hytaýyň we Orsýetiň alada galmagyna esas ýok, sebäbi ol diňe goranyş maksatly bolar» diýip, Kirbi aýtdy.


text:
Duşenbe güni Siriýanyň häkimiýetleri protestçileri ýurduň howpsuzlyk işgärlerinden 120-sini öldürmekde aýypladylar.
Döwlet telewideniýesiniň beren maglumatynda ýurduň Ýisr al-Şughor şäherinde ýaragly gozgalaňçylaryň howpsuzlyk işgärlerinden 120-sini atyp öldürendikleri aýdylýar.
Siriýanyň içeri işler ministri Ibrahim Şaar döwlete hüjüm edýänlere garşy hökümetiň berk çäre görjekdigini aýdyp, çykyş etdi.
Emma siriýaly ýerli aktiwistler Ýisr al-Şughor şäherinde protestçilere garşy ok atmakdan ýüz öwren polisiýa işgärleriniň bir toparyny howpsuzlyk güýçleriniň özleriniň atyp öldürendiklerini öňe sürýärler.


text:
Yrak urşy bilen baglanyşykly meseleleri derňemek boýunça Britaniýada döredilen garaşsyz komissiýa şu gün şol urşuň başlanan döwründe hökümetiň düzüminde işlän ozalky ministrleriň hasabatlaryny diňlemäge başlady.
1999-njy ýyldan 2005-nji ýyla çenli Britaniýanyň goranmak ministri bolup işlän Jeoff Huun şu gün ozalky ministrlerden ilkinji bolup bu Komissiýanyň öňünde hasabat bilen çykyş etdi.
Britaniýadaky bu komissiýa Britaniýanyň yrak urşuna gatnaşmagynyň näderejede kanunydygyna hem-de Saddam Husseýniň şol wagtky režiminiň köpçülikleýin gyryş ýaraglaryna eýe bolup-bolmandygyna we onuň «abandyrýar» diýlen howpunyň näderejede hakykata laýykdygyna baha bermek maksady bilen doredildi.
Şu hepdäniň penşenbe güni ýurduň ozalky daşary işler ministri Žak Stro bu Komissiýanyň öňünde bu mesele boýunça hasabat berer. Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Tonni Bleýer bolsa, geljek hepde hasabat berer diýlip garaşylýar.


text:
Orsýetiň Dagystan regionynda bolan awtobus heläkçiliginde azyndan dokuz adam öldi we başga-da onlarçasy ýaralandy.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň 13-nji iýulda beren maglumatyna görä, Kawkaz respublikasynyň Tarumowka etrabyndaky Talowka Tarumowskiý obasynyň golaýyndaky Mahaçkala-Astrahan asfalt ýolunda bolan ýol heläkçiliginden soň, başga-da 27 adam keselhana ýerleşdirildi.
Resmiler awtobusda 33 ýolagçynyň bolandygyny aýdýarlar.
Dagystanyň saglygy saklaýyş resmileri ýol heläkçiligi netijesinde ýaralananlaryň arasynda dört çaganyň hem bardygyny belleýärler.


text:
Wideo: Müsürdäki protestleriň bäşinji gününde protestçiler ýene-de Kairiň köçelerine çykyp, prezident Hosni Mubaregiň wezipesinden çekilmegini talap etdiler.
Müňlerçe müsürliler döwlet komendant sagadynyň ikinji gijesini hem inkär edip, köçelerden ýygnanmadylar. Olar prezident Hosni Mubaregiň wezipesinden çekilmegini talap edýärler. 30 ýyl bäri häkimiýetde oturan Mubarek bolsa hökmürowanlygyny goramaga çalyşýar.
Şenbe güni Müsüriň hökümeti resmi taýdan iş başyndan çekildi. Şondan öň Mubarek hökümete garşy protestler başlanany bäri ilkinji gezek telewideniýede çykyş edip, Ministrler Kabinetini dargadýandygyny, emma özüniň wezipede galýandygyny mälim etdi.
Emma protestçiler Mubaregiň wezipesinden çekilmegini talap edýärler. Ýurtdaky garyplygyň we işsizligiň soňuna çykmak maksady bilen, müňlerçe protestçiler onuň 30 ýyllyk häkimiýetiniň soňlanmagyny talap edip, ýurduň dürli ýerlerinde köçelere döküldiler.
Ýurtdaky bulaşyklykdan baş alyp çykmak üçin, Mubarek iki sany harby resmini iň ýokary wezipelere - aňtaw ýolbaşçysy Omar Suleýmany wise-prezidentlige, awiasiýa ministri Ahmed Şafigi bolsa premýer- ministrlige belledi. Olar haýal etmän işe başyna geçdiler. Köçedäki halka bildirenok
Mubaregiň bu karary Kairiň we beýleki şäherleriň köçelerindaki halkyň kän bir gözüne ilmedi. Bäş gün bäri on müňlerçe raýatlar 82 ýaşyndaky prezidentiň wezipesinden çekilmegini talap edýärler we olar Kabinetiň täzelenmegi bilen kanagatlanmaýarlar.
Anna güni protestçileriň sanynyň artmagy netijesinde polisiýa güýçleri bilen çaknyşyklar hem köpeldi. Şondan soň 18 million ilaty bolan Kairiň köçelerine harbylar döküldi. Tanklaryň peýda bolmagy bilen polisiýa we Merkezi Howpsuzlyk Gullugynyň (CSS) işgärleri ýitirim boldy.
Polisiýa we howpsuzlyk güýçleri postlaryny taşlap gidenden soň talaňçylyk hem ýokarlandy. Şaýatlaryň aýtmagyna görä, Kairdäki we beýleri ýerlerdäki söwda nokatlary, kommersiýa merkezleri, banklar, hususy emläkler, we hökümet edaralary talanýar.
Talaňçylar Kairiň muzeýine hem göz dikdiler. Ol ýerde faraon hazynalarynyň dünýädäki iň uly kolleksiýasy saklanýar. Birnäçe heýkel döwüldi, iki sany mumiýa zeper ýetdi. Graždan adamlar muzeýi talaňçylardan goramak üçin onuň daşynda halka döretdiler.
Elleri taýakly adamlar polisiýanyň ornuny doldurmak üçin Kairiň dürli ýerlerinde nobata durýarlar. Olaryň käbiriniň aýtmagyna görä, käbir talaňçylaryň üstünden hökümet ýaraglary we Mubaregiň häkimiýetdäki NDP partiýasynyň dokumentleri tapylypdyr.Goh ýatyşanok
Saglyk resmileriniň aýtmagyna görä, ýurduň dürli ýerlerindäki protestler başlanany bäri azyndan 74 adam ölüpdir. Emma “Al Jazeera” telekanaly ölenleriň sanynyň 100-e golaýlandygyny aýdýar. Iki müň adamyň tussag edilendigi barada maglumatlar bar.
Howpsuzlyk resmileriniň aýtmagyna görä, ýurduň 28 welaýatynyň 11-de hökümete garşy protestler ýüz beripdir. Protestçiler Mubaregiň häkimiýetdäki partiýasynyň Kairdäki edara jaýyna, şeýle hem Mansuradaky we Suezdäki merkezlerine ot berdiler.
Müsür oppozisiýasynyň öňbaşçy şahsyýeti, Nobel baýragynyň eýesi Mohammed El-Baradeý hem penşenbe güni prezident Hosni Mubaregiň 30 ýyllyk dolandyrşyna garşy guralýan protestlere goşulmak üçin Kaire gelipdi, emma ol anna güni öý tussaglygyna alyndy.
Öň Halkara atom energiýasy gullugyna ýolbaşçylyk eden El-Baradeý Wenadan Kaire gelip, şondan öň žurnalistlere protestleriňi öňüni çekmäge gelmeýändigini, müsürliler haýyş etse, syýasy özgerişligi ugrukdyrmaga kömekleşmek üçin dolanandygyny aýdypdy.
Waşingtonda prezident Barak Obama Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň duşuşygyny geçirdi. Ak Tamyň beýanatyna görä, prezident Müsürdäki soňky ýagdaýlardan habardar edildi. Ol zorluga garşy durmaga ünsi çekdi we ählimumy adam hukuklaryna goldaw bildirdi.
Anna güni Ak Tamyň wekili Robert Gibbs amerikan hökümetiniň Müsüre niýetlenen 1,5 milliard dollarlyk ýardam programmasynyň täzeden gözden geçiriljekdigini aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, bu ýardam Mubaregiň krizis boýunça özüni alyp barşyna bagly bolar.


text:
Şu gün Ysraýylyň hökümeti ýakynda bu ýurduň bank müşderileriniň müňlerçesiniň kredit kartlary baradaky maglumatlary internete ýerleşdiren kompýuter garakçylaryna garşy berk çäreleri görjekdigi bilen duýduryş berdi.
Ysraýylyň daşary işler ministriniň orunbasary Danni Aýalon bu barada eden çykyşynda bu kompýuter hüjümini ýurduň özygtyýarlylygyna kast edýän terror operasiýasy bilen deňeşdirdi. Ol şeýle hüjümi amala aşyran adamlara garşy Ysraýylyň talabalaýyk jogap berjekdigini nygtady.
«Roýter» habar agentligi şu gürrüňi edilýän kompýuter garakçylygy netijesinde Ysraýylyň raýatlaryna degişli 25 müň töweregi kredit karty bilen baglanyşykly maglumatlaryň internetde peýda bolandygyny aýdýar.


text:
Iýun aýynyň başynda günbatar mediasynda meşhur gündogar şahyry Jelaletdin Rumy hakynda täze filmiň dörediljekdigi, Möwlanynyň kino rolunda meşhur amerikan aktýory Leonarda DiKaprionyň oýnajakdygy barada habarlar çykdy.
"The Guardian" gazetiniň maglumatyna görä, "Gladiator" filminiň kinossenarisini ýazan, Oskar baýragyny utan kinodramaturg Deýwid Franzoni Rumynyň terjimahalynyň üstünde işlemäge razy bolupdyr.
Rumy baradaky filmiň prodýuseri Stephen Joel Brown bolsa, beýik sopy alymynyň ömür ýoluny yzlamak bilen, özleriniň günbatar kinosynda döredilen musulman häsiýetlerinden başgaça gylyklary açmak isleýändiklerini aýdýar.
“Ol edil Şekspir ýaly" diýip, Franzoni aýdypdyr.
Prodýuserler bu kinony indiki ýyl düşürip başlamagy niýet edinýärler. Franzoni we Brown biraz öň Stambula gidip, Rumy ekspertleri bilen duşuşypdyrlar, beýik sopynyň Konýadaky mawzoleýine zyýarat edipdirler.
Başga bir tarapdan, şu aralykda beýik şahyryň edebi mirasy üstünde Türkiýe, Eýran we Owganystan arasynda kiçiräk dawa hem turdy. Has anygy, Ankara bilen Tähranyň beýik şahyryň mesnewilerini UNESKO-nyň sanawyna goşdurmak baradaky tagallalaryndan soň, Kabul Rumynyň Balhda doglandygyny ýatlatmagy zerur tapdy.
Şu dawadan hem görnüşi ýaly, meşhur gündogar şahyry Jelaletdin Rumynyň (1207-1273) gysgadan manyly setirleri iňlis diline terjime edilip, barha giň meşhurlyga eýe bolýar. Azatlyk radiosy şu pursatda öz okyjylaryna beýik gündogar şahyrynyň mesnewileriniň käbiriniň iňlisçeden terjimesini hödürleemgi makul bildi.
Mesnewiler
Öz öýüňi başga birniň mellegine öwürme;
Öz işiň et, kesekiniň ýumşy üçin ýüwürme.
Kim keseki, bilýärmisiň?
Bedeniň ol gözbaş bolan ähli bela-betere,
azap berip ömürňe.
**
Bu dünýe bir bendihana, a biz bendi bir topar:
Deş diwaryn bandihanaň, göwnüň zyndandan gopar!
**
Ýaradanyň adam üçin islegi - oňa ilkibaşda iki zat gerek:
Birisi görýän göz hakyky açyk, beýlekisi bolsa düşünýän ýürek.
**
Görýän göz üç ýüz körüň hasasyndan eýidir,
Sebäbi ol saýgarar göwher nedir, kül nedir.
**
Teşne suwy gözlär, agtarar, tapar,
A suw teşnä tarap at bolup çapar.
**
Suw diýdi kirli bendä: "Gel, goýnuma gir, durma!"
Kirli diýdi: "Utanýan, ýüzüm ýokdur barmaga."
Suw diýdi: "Seň utanjyň nädip ýuwular mensiz?"
**
Biri diýdi: "Yşk näme, bilip bilmedim munda?"
Hudaý diýdi: "Bilersiň, özüň ýitirseň mende."
**
Hudaý menden näme etse, şol bolaryn gürrüňsiz.
Ol menden käse ýasasa, käse bolar duraryn;
Ol menden hanjar ýasasa, öwrülerin hanjara;
Ol menden çeşme ýasasa, suw bermeli teşnä men;
Ol menden ot, ataş etse, eçilmeli ýylylyk;
Ol menden ýagmyr ýasasa, ekinleri ýakmaly;
Ol menden peýkam ýasasa, böwüsmeli bedeni.
Eger ol dost etse meni, hyzmatynda durmaly.
Men bir galam Ýaradanyň elinde,
Näme ýazsa, däl diýilmez edeni.
**
Yşka düşse, zäher öwrüler bala;
Yşka düşse, mis öwrüler altyna;
Yşka düşse, bulanyk bolar dury;
Yşka düşse, dertler bolarlar derman;
Yşka düşse, öli diriler, galar;
Yşka düşse, gula öwrüler şalar.
**
Adalat nämedir - goýmak öz ýerinde herki zady.
Ornuny ýalňyşsaň zadyň, adalatsyz bolar adyň.


text:
Türkmenistanyň ähli welaýatdyr etraplarynyň haýsy künjüne nazar aýlasaň, öz gözelligi, täsinligi bilen ýatdan çykmajak duýgulary galdyrýan, adamzadyň saglygy üçin peýdaly ýerler sanardan köp.
Köpetdagyň jülgeleri, Garagum çöli, Köýtendagyň täsinlikleri, Pendi çöli, Badhyz goraghanasy, Sünt-Hasar dagynyň çeşme-çaýlary, Hazaryň tämiz deňiz kenary... Bu sanawy näçe dowam etseň-edip oturmaly. Bir söz bilen aýdanyňda Türkmenistanyň her daban ýeri adamzat üçin bahasyna ýetip bolmajak gymmatly baýlyk.
Aşgabatly pensioner Berdimyrat aganyň aýtmagyna görä, soňky ýyllarda adamlaryň zähmeti bilen tebigatyň gözellikleriniň üstüne has-da gözellik goşulýar. Aşgabadyň etekleri, Köpetdagyň dag gerişleri, dag jülgeleri arça tokaýlygyna bürendi. «Saglyk ýolunyň» gurulmagy bilen, Giňdiwar jülgesi döwlet tarapyndan aýratyn gözegçilikde saklanyp, ekilen arça agaçlary wagtly-wagtynda suwarylyp durulýar. Arassaçylyga aýratyn üns berilýär.
Ýanbaş, Bagyr, Bekrewe obalary tanalmaz ýaly özgerip, bagy-bossanlyga öwrüldi. Aşgabat-Bekrewe magistral ýolunyň ugrunda belent baýyrlaryň ýüzüne ekilen arçalardan täsin bir tokaý emele geldi.
Ýurdy bagy-bossanlyga öwürmekde ähli welaýatlarda, etraplarda hem köp işler edilýär. Awazanyň deňiz kenarlarynda ýetişdirilen arçalar hem gözellige gözellik goşýar.
Her ýylyň ýaz, tomus günlerinde maşgala bolup, dost-ýarlary, deň-duşlary bilen toparlaýyn dynç almaga dag jülgelerine, çöllere çykýan ýaşaýjylar näçe diýseň ýeterlik. Soňky ýyllar ýurduň içinde hem syýahatçylygyň artmagy bilen ýurduň ähli gözel künjeklerine adam aýagynyň basmaýan ýeri az bolsa gerek.
Aşgabatlylaryň maşgala bolup dynç alýan ýerleri ozal diňe Arçabil, Gökdere jülgeleri bolan bolsa, indi Giňdiwara — «Saglyk ýoluna» gelýänler onuň daş-töwereginde emeli döredilen arça tokaýlygynyň içinde hem dynç almaga çalyşýarlar. Asma ýolda gezelenje çykýarlar. Bu ýerlerde dynç alýanlar üçin doňdurma, süýji suwlar, çaý, kofe satuwy hem gurnalan.
Ýowuz çemeleşmeler
Dynç alýanlaryň sanynyň ýyl-ýyldan artmagy bilen, tebigata ýowuz çemeleşmeler hem artýar. Dag jülgelerinde, tokaýlaryň içinde ot ýakmaklyga gadagançylyk girizilendigine seretmezden, dynç alýanlaryň arasynda kebap bişirmäge isleg bildirip, ot ýakýanlar ýa bolmasa açyk meýdanda çilim otlamaga isleg bildirýänler hem tapylman duranok.
Kä halatlarda bolsa gözegçiliksiz dynç almaga çykýan ýetginjekler topary tarapyndan ot ýakylyp, dürli agaçlara zyýan ýetirilýän wagtlary hem bolýar. Iň bir ylalaşyp bolmajak ýagdaý bolsa dynç alýanlar tarapyndan dürli görnüşli otlaryň, gülälekleriň basgylanyp, ýolnup taşlanmagydyr. Şu gunler Arçabil jülgesine barsaň hem, Gökdere jülgesine barsaň hem, Giňdiwar jülgesine barsaň hem ýolnup, basgylanyp, zaýa edilen gül-güläleklere gözüň düşýär.
Dürli içgilerden boşan plastik gaplardan, polietilen paketlerden, çüýşe döwüklerinden üýşýän zir-zibilden bolsa oturmaga arassa ýer tapmak hem aňsat düşmeýär. Şu ýagdaýlaryň ýylba-ýyl gaýtalanmagynyň netijesinde bahar aýlary gülälege bürenip oturýan meýdanlar ýalaňaçlanyp barýar. Meýdanlara bezeg berýän çigildem güllerini Arçabil jülgesinde-de, Gökdere jülgesinde-de görmek seýrek duş gelýär.
Kä ýyllar Pendi çölüne hem gezelenç edýändigini aýtmak bilen, Berdimyrat aga ilatyň köp barýan ýeri bolan Pendi çölünde hem şeýle ýagdaýlaryň ýüz berýändigini sözüniň üstüne goşdy.
Soňky ýyllar ilatyň köp barýan dynç alyş ýerlerinde tebigata aýawly çemeleşmegiň unudylyp barýandygynyň sebäplerini edep-terbiýe meselesine az üns berilýändigi bilen baglanyşdyryp bolar. Orta we ýokary okuw mekdeplerinde, hatda edara-kärhanalaryň işgärleriniň arasynda hem düşündiriş işleriniň köpräk geçirilmeginiň zerurdygyny, dynç alyş zonalarynda tokaý hojalygy işgärleri tarapyndan gözegçiligiň güýçlendirilmelidigini Berdimyrat aga öňe sürýär.
Ýakynda geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň döwlet baştutany hem bu barada gürrüň gozgap, tomusky dynç alyş möwsümi bilen bagly adamlaryň köp dynç alýan ýerlerinde jemgyýetçilik iýmiti kärhanalaryny köpräk açmak, düzgün-tertibe gözegçiligi artdyrmak üçin dynç alyş ýerlerinde polisiýa işgärleriniň iş geçirmekleri barada görkezme berdi.
Bu görkezmeler ýerine ýetirilse tebigatyň gözelligini goramaga uly ýardam boljakdygyna Berdimyrat aganyň ynamy uly.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Çarşenbe güni Gazagystanyň häkimiýetleri Almaty şäherinde planlaşdyrylan birnäçe terror hüjüminiň öňüniň alnandygyny we bu işlere bosgunlykdaky bankir Muhtar Ablýazowyň dahyllydygyny öňe sürdüler.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň maglumatyna görä, bu hüjümi planlaşdyryjylar şu ýylyň 24-nji martynda Almaty şäheriniň parklarynda we administratiw binalarynda birnäçe partlama amala aşyrmaklygy planlaşdyrypdyrlar.
Maglumatda öňi alnan bu terror synanyşygy bilen baglanyşykly birnäçe adamyň tussag edilendigi aýdylýar. Şeýle hem, bu terror planlaryna Muhtar Ablýazowyň şahsy gorag toparynyň başlygy Aleksandr Pawlowyň ýolbaşçylyk edendigi habar berilýär.
Gazagystanyň ozalky bankiri Muhtar Ablýazow 2009-njy ýyldan bäri Günbatarda bosgunlykda ýaşaýar.


text:
Pakistanyň Demirgazyk Weziristan tire-taýpaly regionynda şu hepde Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçarlarynyň amala aşyran raketa hüjüminde ençeme söweşijiniň, şol sanda dört sany türkmenistanlynyň hem öldürilendigi habar berildi. Bu barada “BBC”, “Amerikanyň sesi” we “Al-Jazeera” ýaly ençeme habar serişdelerinde maglumatlar peýda boldy. Ýöne bu habardaky maglumatlar häzire çenli türkmen hökümeti tarapyndan ne tassyklanyldy, ne-de inkär edildi.
“Geň bir zat däl…”
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda Türkmenistan iň bir dünýewi döwletleriň biri hökmünde tanalýar. Türkmenistanly söweşijiler diýilýän şol adamalaryň öldürilmegi bilen bagly waka barada düýbi Nýu-Delide ýerleşýän Goranmak meseleleri
Talybanlara garşy durýan ýerli owgan topary Tora Bora daglarynda koalision güýçleriň geçirýän hüjümlerine syn edýär.
baradaky barlaglar merkeziniň eksperti Smiti Espednait şeýle diýdi: “Dogrymy aýtsam, bu baradaky habar meni kän bir geň galdyrmady. Bärde hiç hili täze zat ýok. Merkezi Aziýanyň ençeme döwletlerinden, şol sanda Türkmenistandan hem söweşijiler gelip, Pakistanyň tire-taýpa regionlarynda aktiw iş alyp barýarlar. Olardan köpüsi bolsa eýýäm 20 ýyldan hem gowrak wagt bäri Pakistanda hereket edýär. Şonuň üçin, bu meniň üçin onçakly bir täzelik däl”.
Smiti Espednaityň aýtmagyna görä, Pakistanyň tire-taýpa regionlarynda, esasan, “Gündogar Türkistan”, “Hizb-ut-Tahrir” we “Özbegistanyň Yslam hereketi” ýaly toparlara degişli söweşijiler hereket edýär. “Merkezi Aziýanyň nomer birinji terroristi” diýlip atlandyrylýan “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” öňki lideri Tahir Ýuldaşow hem Pakistanda amala aşyrylan harby operasiýanyň netijesinde öldürilipdi.
Tahir Ýuldaşow Merkezi Aziýa ýurtlaryndandyr diýlip çak edilýän we Pakistanda öldürilen onlarça söweşijilerden diňe biri. Şol söweşijileriň arasynda Türkmenistandan hem adamlaryň bardygy aýdylýar. Emma bu maglumatlary resmi taýdan anyklamak başartmady.
Näme sebäp bolýar?
Eýsem, bu raýatlaryň Merkezi Aziýa döwletlerinden Pakistana baryp, terror toparlarynyň hatarynda söweş alyp barmaklaryna näme sebäp bolýarka?
Nýu-Delidäki Goranmak meseleleri boýunça barlaglar merkeziniň eksperti Smiti Espednait muny şeýle düşündirýär: “Merkezi Aziýa döwletlerinden bolan söweşijiler
“Özbegistanyň Yslam hereketiniň” öňki lideri Tahir Ýuldaşow hem Pakistanda amala aşyrylan harby operasiýada öldürilipdi. Awgust, 2010.
‘Jihad’ urşuny alyp barmak düşünjesinden ugur alyp, bu ýere gelýärler. Olar soňundan terroristik yslamçy toparlar, hususan-da “Al-Kaýda” bilen ilteşip gidýärler. Ýöne Merkezi Aziýadan geldi diýilýänleriň köpüsi öň Owganystanda talybanlaryň döwründe şol ýerde uzak wagtlap hereket edip, soňra halkara koalisiýasynyň başlan urşundan soň, Pakistana gaçyp baranlardyr”.
Habar serişdelerinde berilýän maglumatlarda-da Pakistandaky söweşijileriň arasynda Merkezi Aziýadaky ýurtlardan, şol sanda Türkmenistandan baran adamlaryň bardygy aýdylýar. Emma Türkmenistandandygy aýdylýan adamlar we olardan dördüsiniň ýakynda öldürilendigi barada peýda bolan habarlar babatda henize çenli Türkmenistanyň hökümeti tarapyndan hiç hili resmi reaksiýa bolmady.
Amerikanyň pilotsyz dolandyrylýan harby uçarlary aglaba Pakistanyň Demirgazyk Weziristandaky we Gündogar Weziristandaky operasiýalarynda ulanylýar. Çaklamlara görä, ol ýerlerde “Al-Kaýda” we Talyban toparlarynyň köpsanly söweşijileri mesgen tutupdyrlar.


text:
Ýaponiýanyň “Fukusimo-Daiçi” atom stansiýasynyň 20 kilometrlik zolagynyň ençeme ýerinde radiasiýanyň derejesi kadadan ep-esli ýokary diýip, Halkara atom energiýasy guramasynyň wekili aýtdy.
Hususan-da, stansiýadan 40 kilometr daşlykda ýerleşýän Itata obasynda radiasiýanyň derejesi HAEG-iň adamlary göçürmegi teklip edýän derejesinden iki esse köp.
Ýaponiýanyň premýer-ministri Naoto Kan adamlaryň göçüriljek zolaklarynyň giňelmeginiň mümkindigini aýtdy.
Ýer titremede hem deňiz harasadynda heläkçilige uçran stansiýada reaktorlary sowatmak hem radioaktiw suwlary aýyrmak boýunça işler dowam edýär.


text: “HYUNDAI MOTOR COMPANY” RESMI DISTRIBÝUTOR RESMINAMALARYŇ SANAWY Arza (Bankda doldurylýar) Karz alýanyň pasporty Karz alýan barada maglymatlar+surat 3х4-1 sany Iş ýerinden kepilnama (eýeleýän wezipesi we zähmet haky barada maglumatlar) Eger-de nikada bolsa: nika hakyndaky şahadatnamanyň nusgasy we ýanýoldaşynyň pasportynyň nusgasy Eger-de nikada durmaýan bolsa, RÝaNÝa-dan kepilnama SERWIS MERKEZI HYUNDAI MERKEZI TÜRKMENISTAN görnüşi Biz islendik töleg s. boýunça işleýäri Eger-de karz alýan telekeçi bolsa, onda ol DSG tarapyndan tassyklanan soňky hasabat döwri üçin jarnama, kepillendiriş edarasy tarapyndan kepillendirilen patent nusgasyny, hasaba alyş şahadatnamasyny bermeli. Görnüş №3 (ýaşaýan ýerinden kepilnama) Karzy tölemek üçin şertnamalar, hasap-faktura, asyl nusgasy we nusgasy. Girewine goýulan emläkleriň suratlary, bankyň garamagyna görä. “TÜRKMEN BANK” 1-3 ýyl möhlet bilen berlen karz-başlangyç tölegi awtomobiliň bahasyndan 40%, ýyllyk göterim möçberi 10%. RESMINAMALARYŇ SANAWY Eger-de nika bozulan bolsa, RÝaNÝA-dan kepilnama Tehniki pasportynyň nusgasy (bank üçin) KARZ ŞERTLERI Biz özümiziň, ýöriteleşdirilen enjamlar bilen üpjünleşdirilen we awtomobilleriň diagnostikasy, abatlanmagy we reňklenmegi boýunça hünärmenler toplumy bilen üpjün edilen Serwis merkezimizde tehniki hyzmatlaryň ýerine ýetirilmegini we ulag serişdeleriniň abatlanylmagyny kepillendirýäris. Aşgabat, Işçiler Synpy köç., 43 tel. 99312 329644(45), 320434 Aşgabat, A.Nyýazowa köçesi, 64 426444, 429666 993 66 787778 993 65 503929 Arza (bankyň nusgasy) Sowalnama (bankyň nusgasy) Zähmet haky barada we eýeleýän wezipesi hakynda iş ýerinden kepilnama (bankyň nusgasy) Karz alýanyň we onuň ýan ýoldaşynyň pasportlarynyň nusgasy, nika hakyndaky şahadatnamanyň nusgasy (RÝaNÝa) Karz tölemek üçin hasap-faktura we şertnamalar Görnüş №3 (ýaşaýan ýerinden kepilnama) Girewine goýulýan emläkleriň suratlary “TÜRKMEN-TÜRK BANK” 1-3 ýyl möhlet bilen berlen karz-başlangyç tölegi awtomobiliň bahasyndan 40%, ýyllyk göterim möçberi 11%. “TÜRKMENBAŞY BANK” (Köpetdag şahamçasy) 1-3 ýyl möhlet bilen berlen karzbaşlangyç tölegi awtomobiliň bahasyndan 30%, ýyllyk göterim möçberi 12%. “GARAGUM BANK” 1-3 ýyl möhlet bilen berlen karz-başlangyç tölegi awtomobiliň bahasyndan 30%, ýyllyk göterim möçberi 12%. 142 150 manat ARZANLADYŞ 68 235 манат 398 020 manat 65 390 манат HD65 DRY VAN ARZANLADYŞ 93 820 манат 275 770 manat ARZANLADYŞ 82 450 манат 79 605 манат HD270 (15 m3) 88 135 манат HD45 HD370s COUNTY H100 HD65 REFRIGERATOR ARZANLADYŞ 108 040 манат HD72 102 350 манат ZIC MOTOR ÝAGY. SIZIŇ AWTOULAGYŇYZYŇ KEPILLENDIRILEN GORAGYDYR. 46 910 manat * HJ “Hyundai Merkezi Türkmenistan”, kepillendirilen hyzmat etmekde, Hyundai Motor tarapyndan hödürlenen ýag bolan ZIC ýagyny ulanýar.


text:
Ukrainanyň habar serişdeleri Harkowyň Milli ykdysady uniwersitetinde okaýan türkmenistanly bir studentiň öz janyna kast edendigini habar berdiler.
Türkmenistanyň Kiýewdäki ilçihanasyndan Türkmenistanyň bu raýatynyň Ukrainada heläk bolmagy bilen bagly bu waka barada anyk maglumat alyp bolmady. Bu pajygaly wakanyň sebäpleri we onuň nähili ýagdaýda ýüze çykandygy barada häzirlikçe anyk maglumat ýok.
Harkowyň Milli ykdysady uniwersitetinde türkmenistanly studentiň özüni asyp öldürenligini habar berdiler. Ukrainanyň “Segodýa.ua”
atly internet gazetinde peýda bolan maglumatda-da özüni asyp öldüren bu studentiň uniwrsitetiň dördünji kursunyň studentidigi aýdylýar we käbir goşmaça maglumatlar hem berilýär.
Uniwersitetden berlen maglumat
Uniwersitetiň metbugat merkeziniň ýolbaşçysy Alekseý Kononowyň sözlerine görä, geçen hepdäniň sişenbe güni uniwersitetiň umumy ýaşaýyş jaýynda ýaşan studentiň jesedi onuň ýaşan otagyndan tapylypdyr.
Alekseý Kononow studentiň jesediniň ýanyndan hatyň hem tapylanlygyny, emma bu hatda onuň öz janyna kast etmeginiň sebäbini düşündirip biljek maglumatlaryň bolmanlygyny belledi.
Şol bir wagtda-da, Kononow studentiň okuw sapaklaryna ýetişmezligi zerarly resmi taýdan okuwdan çykarylanyna 2-3 hepde bolanlygyny aýtdy. Emma Alekseý Kononow türkmenistanly bu studentiň okuwdan çykarylmagynyň onuň öz janyna kast etmegine sebäp bolup-bolmanlygynyň heniz belli däldigini-de belledi.
Alekseý Kononowyň sözlerine görä, Ýewropanyň okuw programmasy esasynda bilim berýän Harkowyň Milli ykdysady uniwersitetinde okuwyna ýetişmeýän studentleriň pes bahalaryny düzetmegine giň mümkinçilikler berilýär.
Ol: “Bizde stundentleriň okuwdan çykarylmagy seýrek bolýar. Sebäbi bizde ornaşdyrylan Bolon bilim sistemasy studentlere pes bahalaryny düzetmek üçin ekzamenlerini 2-3 gezek gaýtadan tabşyrmaga mümkinçilik döredýär we hatda tabşyrylmadyk ekzamenler bilen hem kursdan kursa geçmäge rugsat berýär. Şeýle ýagdaýda student ekzameni indiki ýyl gaýtadan tabşyryp bilýär. Emma bellemeli zat, okamadyk studente ýöne ýerden baha goýulmaýar” diýip, belledi.
Uniwersitetiň metbugat merkeziniň ýolbaşçysy Alekseý Kononow türkmenistanly studentiň jesediniň Türkmenistana äkidilendigini habar berdi. Harkowyň Milli ykdysady uniwersitetinde bilim alýan türkmen ýaşlarynyň takyk sanyny aýtmadyk hem bolsa, ol bu uniwersitetde türkmenistanly ýaşlaryň köpdügini we tutuş türkmenlerden düzülen toparlaryň hem bardygyny aýtdy. Emma ol şeýle pajygaly wakanyň öň bolmanlygyny belledi.
Beýleki hadysalar
Şol bir wagtda, Ukrainanyň Harkow şäherinde okaýan türkmen studentleriniň gatnaşmagynda ukrain metbugatynyň üns merkezine düşen ýene bir waka 2010-njy ýylda bolupdyr. Şonda Harkowyň Medisina uniwersitetiniň 20-ä golaý türkmenistanly studenti ukrain milletinden bolan üç studenti urup-ýenjipdirler. Muňa milletçilik duýgularynyň sebäp bolanlygy aýdylýar.
Türkmenistanly studentiň gatnaşmagynda bolan ýene bir waka ýakyn günlerde Ukrainanyň Lugansk şäherinde bolupdyr. Şäheriň ýokary okuw jaýlarynyň birinde okaýan Türkmenistanyň 24 ýaşly raýaty orta mekdepleriň birinde serhoş halda bidüzgünçilik edip, tutulypdyr. Ukrainanyň metbugatyna görä, Türkmenistanyň raýaty serhoşlukdan açylansoň, öz hereketlerini düşündirip bilmändir.
Ukrainanyň Ylym, bilim, ýaşlar we sport boýunça ministrliginiň resmi maglumatyna görä, Ukrainada 8 müň 300 töweregi türkmenistanly student bilim alýar. Türkmen studentleriniň sanynyň ýene-de köpelmegine garaşylýar. Bu barada şu ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň prezidentiniň Ukraina eden sapary wagtynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç hem aýdypdy.
Resmi maglumatlara görä, daşary ýurtly studentler Ukrainanyň döwlet gaznasyna ýylda 115 million dollar çemesi girdejji getirýärler.


text:
Aýal-gyzlar baýramçylygynyň öňýany Türkmеnistanyň prеzidеnti halk hojalygynyň dürli pudaklarynda zähmеt çеkýän aýal-gyzlara wе studеnt gyzlaryň-da bеlli bir toparyna 40 manatdan pul sylagyny gowşurmak barada pеrman çykardy.
Eýsеm, häkimiýetlеriň aýal-gyzlary sylaglamak baradaky çärеlеrinе ýerli zеnanlar nähili baha bеrýärlеr? Umuman, aýal-gyzlar baýramy Turkmеnistandaky bеýlеki etniki toparlarda nähili bеllеnilýär?
Azatlyk Radiosy Baýramaly etrabynyň ýaşaýjysy, buluç millеtindеn bolan 45 ýaşly Gülpеri Abdylkеrimowa bilеn sohbеtdеş boldy.


text:
Germaniýanyň parlamentiniň aşaky öýi hökümetiň “Yslam döwleti” toparyna garşy Siriýada alynyp barylýan bilelikdäki harby kampaniýasyna gatnaşmak planyny makullady.
4-nji dekabrda geçirilen ses berişlige gatnaşan 598 kanun çykaryjydan 445 adam goldady, 146-sy garşy çykdy we ýedisi saklandy.
Missiýa “Tornado” aňtaw uçarlarynyň ýedisini we harby gämisini, ýangyç daşaýan uçaryny we 1200 harbysyny öz içine alýar.
Germaniýa Britaniýa, Fransiýa, ABŞ we Orsýet ýaly howa zarbalaryny amala aşyrmaklyga goşulmaýar.


text:
Hindistanyň premýer-ministri Manmohan Singh şu ýylda boljak saýlawlardan soň wezipesinden çekiljegini anna güni aýtdy. 81 ýaşly Singh özüniň "Hindistanyň milli kongressi” atly partiýasy üçünji sapar öňe saýlansa-da öz wezipesini täze premýer-ministre tabşyrjakdygyny aýtdy.
Hindistanyň esasy "Hindu" milletçi partiýasy ýakynky saýlawlarda "Kongressden” öňe saýlanypdy. Singh Rahul Gandiniň “Kongresse” ýolbaşçylyk etmek we premýer-ministr wezipesine dalaş etmek üçin iň gowy kandidatdygyny aýtdy.
1990-njy ýyllarda maliýe ministri bolan döwründe Singhyň abraýy hasam güýçlenipdi. Emma korrupsiýa bilen bagly dawalar hem ykdysady ösüşiň haýallamagy Singhyň abraýyna kölege salypdy.


text:
Türkmenistan we Özbegistan Owganystan bilen serhetlerini goramak boýunça öz degişli edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy güýçlendirerler, diýlip ýurtlaryň prezidentleriniň bilelikdäki beýannamasynda aýdylýar.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow we Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow 8-nji oktýabrda Daşkentde gepleşik geçirdiler.
Owganystandaky ýagdaý “goňşy ýurtlarda alada döretmän bilmez” diýlip, media maglumatlarda Özbegistanyň prezidentine salgylanylyp habar berildi.
Türkmenistanyň prezidentiniň 7-8-nji oktýabrda Özbegistana eden resmi saparynyň netijesinde transport, gümrük, ylmy-tehniki, saglygy saklaýyş we syýahatçylyk ugurlardan ylalaşyklar baglaşyldy.


text:
Çilimkeşiň tüssesinden esasan-da maşgaladaky çagalar ejir çekýändirler.
Bütindünýä saglygy goraýyş (BSG) guramasynyň geçiren ilkinji giň gerimli barlaglarynyň netijeleri her ýylda çilimkeşiň tüssesinden dem alýan adamlaryň 600 000 töwereginiň ölýändigini mälim etdi. Bu adamlaryň üçden bir bölegi bolsa çagalardyr.
BSG-yň geçiren barlaglarynyň çäklerinde 192 ýurtdan alnan maglumatlaryň üstünde işlenildi.
BSG-yň hünärmenleri çilimkeşiň tüssesinden dem alýan adamlaryň ýürek we dem alyş ýollarynyň kesellerine uçrap bilýändigi, şeýle-de öýken ragynyň döremegine sebäp bolýandygy barada duýdurýarlar. Lukmanlar esasan-da ene-atasynyň zyýanly endiginden ejir çekmeli bolýan çagalaryň saglyk ýagdaýy babatda howatyrlanýanlar.
Täze doglan çagalaryň duýdansyz ölümine, çagalarda öýken sowuklamasynyň we demgysmanyň döremegine hem çilimkeşiň tüssesinden dem almaklyk sebäp bolýandyr.
BSG saýasynda geçirilen bu barlaga ýolbaşçylyk eden Armando Peruja: «Biz indi çilimkeşlik zerarly bolýan ölümleriň hakyky möçberini kesgitläp bilýäris» diýip aýtdy.
«Ölüm howply utgaşma»
Lukmanlary Afrikada we Günorta — gündogar Aziýada ýaşaýan çagalaryň çilimkeşiň tüssesinden dem alýandyklary zerarly dem alyş ýollarynyň kesellerine uçrap ölýändigi diýseň howatyrlandyrýar. Bu ýurtlaryň paýyna 165 000 çaga ölümi düşýändir.
Armando Peruja: «Ýokanç kesellerini we çilimkeşiň tüssesinden dem almaklygy utgaşdyrmak — ajal atyna münmekdir» diýip habar berýär.
Şeýle-de hünärmenler ene-atasy çilim çekýän çagalaryň öýkenleri çilim çekilmeýän ýerde ýaşaýan çagalaryň öýkenlerine garanyňda has haýal ösýändigini belläp geçýärler.
Geçirilen barlagyň netijesinde 2004-nji ýylda çilimkeşiň tüssesine çagalaryň 40%, çilim çekmeýän erkekleriň 33% we aýallaryň 35% duçar bolandyklary kesgitlenildi.
Bu ýagdaý 379 000 adamyň ýürek keselinden ölmeklerine sebäp boldy. 165 000 adam çilimkeşiň tüssesinden dem almaklary zerarly dem alyş ýollarynyň kesellerine ýolugyp öldüler. Şu sebäpden 37 000 adam demgysma, 21 000 adam öýken ragyna uçrap öldüler.
Şeýle-de lukmanlar çilimkeşiň tüssesinden dem almaga mejbur bolýan pidalaryň 280 000-den gowragynyň aýallardygyny belläp geçdiler.
Çilimkeşiň tüssesinden esasan-da Ýewropanyň we Aziýanyň ilatlary dem almaga mejbur bolýarlar. Amerikada we Gündogar Ýewropada ýaşaýan adamlar bolsa çilimiň tüssesinden azat diýen ýalydyr.
Ulanylan Web Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
HALKARA YNSANPERWER YLYMLARY WE ÖSÜŞ UNIWERSITETI
2015/2016-njy okuw ýyly üçin bakalawrlary taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär
Taýýarlygyň ugurlary: filosofiýa; sosiologiýa; halkara jemagat hukugy; halkara hususy hukugy; halkara gatnaşyklar we dünýä syýasaty; žurnalistika; halkara ykdysadyýeti; halkara menejment; halkara maliýe; ätiýaçlandyryş işi; halkara täjirçiligi; kompýuter tehnologiýasy; kompýuter ulgamynyň programma üpjünçiligi; maglumat we kommunikasiýa tehnologiýasy.
Uniwersitetde okuwlar tölegli esasda bakalawrlary taýýarlamagyň maksatnamasy boýunça bir ýyl dil öwreniş bölüminde taýýarlygyny geçeninden soňra, iňlis dilinde alnyp barlar. Iňlis dilinde erkin gepleýän dalaşgärler dil öwreniş bölüminde okuw taýýarlygyny geçmezden bakalawrlygyň 1-nji okuw ýylyna başlamaklyga mümkinçiligi bardyr.
Uniwersitete Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde (Aşgabat şäheri) aşakdaky möhletlerde geçirilýär:
Balkan welaýaty — iýul aýynyň 30-31-i, awgust aýynyň 3-i we 5-i günleri
Ahal welaýaty — awgust aýynyň 1-2-si, 4-i we 6-sy günleri
Aşgabat şäheri — awgust aýynyň 7-8-i, 11-i we 13-i günleri
Daşoguz welaýaty — awgust aýynyň 9-10-y, 12-si we 14-i günleri
Lebap welaýaty — awgust aýynyň 15-16-sy, 19-y we 21-i günleri
Mary welaýaty — awgust aýynyň 17-18-i, 20-si we 22-si günleri
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
filosofiýa, sosiologiýa ugurlary — iňlis dili, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş;
halkara jemagat hukugy, halkara hususy hukugy, halkara gatnaşyklar we dünýä syýasaty ugurlary — iňlis dili, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş;
žurnalistika ugry — iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
halkara ykdysadyýeti, halkara menejment ugurlary — iňlis dili, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
halkara maliýe, ätiýaçlandyryş işi ugurlary — iňlis dili, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
halkara täjirçiligi ugry — iňlis dili, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
kompýuter tehnologiýasy, kompýuter ulgamynyň programma üpjünçiligi; maglumat we kommunikasiýa tehnologiýasy ugurlary — iňlis dili, matematika, Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Degişli dil öwredýän derslerden başga, ähli dersler boýunça giriş synaglary döwlet we/ýa-da iňlis dilinde dilden geçirilýär. Iňlis dilinde erkin gepleýän dalaşgärler giriş synaglaryny üstünlikli tabşyranlaryndan soňra dil öwreniş bölüminde okuw taýýarlygyny geçmezden bakalawrlygyň 1-nji okuw ýylyna başlamak üçin iňlis dil bilimini barlag testini tabşyrýarlar.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň salgysy: Aşgabat ş., 1958 (Andalyp) köçesiniň 169-njy jaýy; tel.: 39-85-53.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun Siriýada ot açyşlygy bes etmek prosesiniň gowşaklygy sebäpli, BMG-niň synçylarynyň missiýasyny giňeltmeli diýýär.
Ban Ki Mun Siriýada ýagdaýyň agyr bolmagyny göz öňünde tutmak bilen, häzirki bellenen 250 synçynyň ýeterlikli däldigini sişenbe güni eden bu çykyşynda belledi.
Siriýanyň hökümet güýçleri bilen oppozisiýanyň arasynda gelnen ýaraşyga garamazdan, ýurtda wagtal-wagtal atyşyklar dowam edýar.
Şol bir wagtyň özünde, Siriýanyň daşary işler ministri Walid Muallem Hytaýa sapar edýär. Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan beýanatynda BMG bilen Arap Ligasynyň Siriýa boýunça alty punktdan ybarat parahatçylyk planyna Siriýa “hormat goýar we ony ýerine ýetirer” diýilip, Mualleme salgylanylýar.


text:
Pakistan resmileri gündogardaky Penjap welaýatynda otly üsti adamdan doly rikşa bilen çakyşanda azyndan 12 adamyň heläk bolandygyny aýtdylar.
Aýdylmagyna görä, Karaçiden Lahore gelýän ýokary tizlikdäki otly ýörite geçilýän ýeri ulanman, demir ýoly kesip geçmäge synanan rikşa gelip urupdyr.
Bu waka Lahor şäheriniň 40 km çemesi demirgazyk-günbatarynda, Şeýkupura etrabynda bolupdyr.
Wakany gözi bilen gören Halil Şeýkupurada žurnalistlere rikşanyň demir ýoly kesip geçjek bolandygyny gürrüň berdi.
"Bu rikşa alty adama niýetlenip ýasalan, emma şol wagt onuň üstünde 16 ýolagçy bardy."
Hadysada ölenleriň arasynda iki sany çaga-da bar. Ýaralylar golaýdaky hassahana alnyp gidildi.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň ýörite delegasiýasy bilen duşuşyk geçirildi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň Konsullyk gullugy boýunça departamentiniň direktory Andreý Karlowyň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa bilen geçirilen bu gepleşikde iki ýurduň gatnaşyklarynyň dürli ugurlary, şol sanda, konsullyk hyzmatlary we wiza düzgünleri baradaky meseleler hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Orsýet bilen Türkmenistanyň arasynda goşa raýatlylyk we Orsýetiň raýatlarynyň hukuklary bilen baglanyşykly meseleler dawaly meselelerden biri bolmagynda galýar.


text:
Germaniýanyň Ykdysadyýet we energiýa boýunça federal ministrliginiň Azatlyk Radiosyna beren resmi maglumatyna görä, Berdimuhamedowyň sapary bilen bagly gepleşikleriň esasy ugry ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşygy ýaýbaňlandyrmak bilen bagly bolupdyr.
“Gepleşikleriň dowamynda Ykdysady meseleler we energiýa boýunça federal ministrliginiň parlament sekretary Uwe Bekmeýer Germaniýanyň biznes jemgyýetiniň Türkmenistanyň öz ykdysadyýetiniň ugurlaryny üýtgetmek we döwre laýyk ösdürmek tagallalaryna tehnologiýa we innowasiýa taýdan ýardam üçin, degerli goşant goşmaga isleglidigini hem taýýardygyny nygtady. Diskussiýa edilen mümkinçilikler, hususan-da, energiýa pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek, şeýle-de oba hojalygy, dokma senagaty we nebit-gaz pudagy üçin tehnologiýalaryň üpjünçiligi ýaly ugurlary öz içine aldy” diýlip, ministrligiň resmi maglumatynda bellendi.
Şeýle-de, Germaniýanyň Ykdysadyýet we energiýa boýunça federal ministrligiň ýolbaşçysy Uwe Bekmeýer prezident G.Berdimuhamedow bilen gepleşiklerde durnukly we amatly biznes şertleriň iki ýurduň göz öňünde tutýan bähbitleriniň ykdysady gatnaşyklary güýçlendirmek üçin zerur şert bolup durýandygyny belläpdir. “Kanun taýdan açyk-aýdyňlygy üpjün etmek, býurokratiýany çäklendirmek, döwletiň gözegçiligini çäklendirmek we biznes üçin şertleri gowulandyrmak bu ugurdan möhüm talaplar bolup durýar”, diýlip ministrligiň beýannamasynda aýdyldy.
Germaniýa adam hukuklaryny gozgady
Germaniýanyň resmileri 29-njy awgustda Berlinde geçirilen türkmen-german gepleşikleriniň ählisinde adam hukuklarynyň gozgalandygyny habar berdiler.
“Adam hukuklary Türkmenistanda biznes etmek isleýän ähli german kompaniýalary üçin ýene bir möhüm mesele bolup durýar. Bu mesele dogrusynda parlament sekretary Bekmeýer täze konstitusiýanyň taslamagynyň ýurduň bu ugurdan öňegidişlik gazanmagyna gowy mümkinçilik berýändigini aýtdy ” diýip, Germaniýanyň Ykdysadyýet we energiýa boýunça federal ministrligi Azatlyk Radiosyna beren resmi jogabynda aýtdy.
“Diňe bir german hökümeti däl, eýse köp sanly maýa goýujylar we kompaniýalar hem uzak möhletleýin durnuklylyga we howpsuzlyga diňe demokratiýa, kanunyň hökmürowanlygy we adam hukuklaryna hormat goýmak ugurlaryndan öňe gidişlik gazanylan ýagdaýynda, aýratynam agyr şertlerde, ýetip boljakdygyny ykrar etdiler” diýip, ministrlik öz ýolbaşçysy Uwe Bekmeýeriň aýdandygyny habar berýär.
Adam hukuklary meselesiniň Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň Türkmenistanyň prezidenti bilen resmi duşuşygynda gozgandygy hem habar berildi. Merkel Berdimuhamedow bilen gepleşiginiň yz ýany geçirilen metbugat konferensiýasynda Türkmenistanda adam hukuklary boýunça öňegidişlik gazanmak ugrunda, türkmen türmelerine daşary ýurtly diplomatlaryň baryp görmegine degişli meseläniň maslahat edilendigini habar berdi: “Biz daşary ýurt diplomatlarynyň Türkmenistandaky türmelere baryp görmegine rugsat berilse gowy boljakdygy barada geňeşdik. Prezident [Berdimuhamedow] bu [mesele] barada häzir Daşary işler ministrleriniň maslahat etjekdigini wada berdi. Soňra halkara diplomatlary türmelere aýlanyp, ol ýerdäki ýagdaýlara syn edip bilerler”.
Berdimuhamedow Merkeli çagyrdy
Türkmenistanyň resmi mediasy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Germaniýanyň kansleri Angela Merkeli Türkmenistana sapar etmäge çagyrandygyny, Merkeliň bu çakylygy kabul edendigini habar berdi.
Germaniýanyň kansleriniň metbugat-gullugy Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Merkeliň Türkmenistana sapar etmek baradaky çakygyly kabul edendigini tassyklamady we bu çakylygyň diňe metbugat-konferensiýanyň gidişinde edilendigini belledi.
Germaniýanyň we Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň Berlinde žurnalistler bilen duşuşygyna gatnaşan Azatlyk Radiosynyň habarçysy Merkeliň prezident Berdimuhamedowyň çakylygyna jogap bermändigini aýtdy.
Biznes gatnaşygy
Berlinde geçirilen türkmen-german gepleşikleriniň netijesinde iki ýurduň arasynda girdejilere we emläge goşa salgyt salynmagynyň öňüni almak boýunça ylalaşyga gol çekildi.
Şeýle-de Germaniýanyň kompaniýalary türkmen tarapy bilen 13 dokumente, şol sanda Türkmenistanyň Oba hojalygy we suw ministrligi bilen oba hojalyk we suw tehnologiýalaryny üpjün etmek, Nyýazow adyndaky Oba hojalyk uniwersiteti bilen trening geçirmek, Türkmen-gaz kompaniýasy bilen özara düşünişmek barada memorandumlara gol çekdiler.
Türkmen metbugatyna görä, şu günki gün Türkmenistanyň Germaniýanyň maýa goýumlarynyň gatnaşmagynda 167 proýekt hasaba alnypyr. Olaryň umumy bahasy 540 million dollar we 555 million ýewro möçberinde görkezilýär.
Türkmenistanyň we Germaniýanyň arasyndaky haryt dolanyşygy 2015-nji ýlda 306 million dollara barabar bolupdyr.


text:
BMG-niň Baş sekretary Bak Ki-Moon Siriýada harby hereketleriň güýçlenmeginiň ok atyşygy bes etmek we parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri geçirmek boýunça taglara zeper ýetirýändigini aýtdy.
“Taraplaryň ençemesiniň harby hereketlerini güýçlendirmegi we güýç ulanmagyň dowam etdirilmeginiň howpy durnukly syýasy çözgüt boýunça tagallalary puja çykarmak töwekgelçiligini döredýär” diýip, Ban Ki-Moon Siriýada parahatçylyk prosesini ýola goýmak boýunça dekabr aýynda gelnen rezolýusiýanyň durmuşa geçirilişi barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine beren ilkinji hasabatynda aýtdy.
Siriýadaky konfliktde garşy taraplara degişli 17 ýurt rezolýusiýany goldapdy. 12-nji fewralda bu ýurtlar Siriýada bir hepdäniň dowamynda “harby hereketleri”ýatyrmak barada ylalaşdylar.
Emma Ban Ki Moon Siriýada ok atyşygyň bes edilmeginiň göze ilmeýändigini aýtdy.
Siriýanyň hökümet güýçleri Orsýetiň howa zarbalaryna daýanyp, gozgalaňçylary Aleppo şäherinden gysyp çykarmak boýunça söweşlerini dowam etdirdiler. Şol bir wagtda-da Türkiýe Siriýada kürtleriň pozisiýalaryny bombalady.


text:
"Economist" žurnalynyň beren maglumatyna görä, Russiýada we Ukrainada McDonalds restoranlarynyň "Big Mak" gamburgeri dollaryň hümmetine laýyklykda ABŞ-dakydan üç esse arzandyr.
2015-nji ýylyň görkezijilerine görä, ors puly rubl dünýäde hümmeti juda pese gaçan walýutalaryň biridir. "Economist" žurnalynyň adaty "Big Mak görkezijisine" görä bolsa iň ahyrky ornuň öň ýanynda durýär. Ukrain puly griwna bolsa hümmeti iň pes walýutalaryň arasynda iň ahyrky orundan üç öý öňde ýerleşýär. Sanawyň iň ahyrynda bolsa Wenesuelanyň milli walýutasy bolan boliwar durýar. Görkezijini taýýarlaýanlar Wenesuelanyň milli pulunyň hümmetiniň pese gaçyş derejesini hatda soňuna çenli hasaplabam bilmändirler.
"Economist" žurnalynyň "Big Mak görkezijisi" 1986-njy ýyldan bäri çap edilip gelinýär. Görkezijide dünýäniň dürli ýurtlarynda ýerleşýän McDonalds restoranlarynda hödürlenýän "Big Mak" gamburgeriniň bahasy ABŞ-daky bahasy bilen deňeşdirilýär. Görkezijä görä, eger bir ýurtda "Big Mak" gamburgeriniň bahasy ABŞ-dakydan arzan bolsa, diýmek ol ýurduň milli walýutasy kyn ýagdaýy başdan geçirýändir we onuň hümmetiniň hasam pese gaçmagy ahmaldyr. Eger "Big Mak" şol ýurtda Amerikadakydan gymmat bolsa, onda ol ýurduň milli walýutasynyň hümmeti ýokarydyr we ol iýmitiň bahasynyň arzanlamagy ahmaldyr. Sebäbi. dünýäniň ykdysadyýeti ýyl geldikçe has globallaşýar.
"Big Mak" gamburgeriniň bahasy
Owalky döwürde bu görkeziji o diýen çynlakaý hasaplanmaýar ekeni. Ýöne wagtyň geçmegi bilen bu tilsim, walýutalaryň hümmetiniň ýagdaýyny we infilýasiýa görkezijilerini anyklaýan resmi statistika görkezijilerden has anyk maglumat almaga mümkinçilik döredipdir. Şeýle-de bu görkeziji şol bir wagtyň özünde daşary ýurtly turistler üçin gezelenç etjek ýurdy barasynda diýseň amatly maglumat bolup hyzmat edýär.
Russiýa, "Big Mak görkezijisine" 1990-njy ýylda ol ýurtda ilkinji McDonalds restoranynyň açylmagy bilen goşuldy. Şol ýyl Russiýada bir "Big Mak" gamburgeriniň bahasy 6,18 dollar, ABŞ-da bolsa 2.1 dollar ekeni.
Häzir ABŞ-da bir "Big Mak" gamburgeriniň bahasy 4,93 dollar, Orsýetde bolsa bu görkeziji 2000-nji we 2005-nji ýyllar arasynda 1,5 dollary ekeni. 2005-nji ýylyň ahyryndan başlap nebitiň bahasynyň gymmatlamagy ors puly rubluň hümmetini ýokarlandyrdy we "Big Mak" gamburgeriniň bahasy 2 dollara barabar boldy. Soň ýene onuň bahasy biraz gymmatlap, ol 2014-nji ýylyň ortalaryna çenli 2,5 dollar derejesinde saklandy.
2014-nji ýylyň ortasyndan başlap nebitiň bahasy çalt depginde pese gaçyp başlady we munuň netijesinde Orsýetiň "Big Mak görkezijisi" hem gaty pese gaçdy. Soňky ýarym ýylda Big Mak gamburgeriniň bahasy 1.4 dollar, ýagny 114 rubla deň. Şeýlelikde hünärmenleriň hasaplamagyna görä, ors rubly 2016-njy ýylyň öňüsyrasynda dollara garada öz hümmetini takmynan ýüzden 70 göterim ýitirdi. Bu bolsa soňky 15 ýylyň iň pes derejesidir.
"Big Mak" gamburgeriniň gymmat satylýan ýurtlary
"Economist" žurnalynyň hasaplamagyna görä, 2000-nji ýyllarda beýleki döwürlere garanyňda rubluň dollara görä hümmetiniň ýüzden 30 we 50 göterim derejä çenli peselen wagtlary hem bolupdyr.
Ukrainada bolsa 2016-njy ýylyň öňüsyrasynda Big Mak 1,54 dollar (36 griwna) boldy. Bu hem griwnanyň soňky ýarym ýylyň dowamynda hümmetini ýitirýändigi bilen baglanyşykly.
Orsýet bilen Ukrainadaky iň soňky "Big Mak görkezijisi" Hindistan, Taýwan, Müsür, Günorta Afrika, Malaýziýa, Wetnam we Hytaý ýaly ýurtlardan has aşakdadyr. Has "gymmat" ýurtlara garalanda bolsa Çehiýada we Wengriýada "Big Mak" gamburgeriniň bahasy 3 dollara golaýdyr. Braziliýada we Türkiýede 3,4 dollar, Ýewropa Bileleşiginde 4 dollar, Beýik Britaniýada 4,2 dollara barabardyr.
2016-nji ýyl barada gürrüň edilende, "Big Mak" gamburgeriniň ABŞ-dan has gymmat satylýan üç ýurdy bar, olar Norwegiýa, Şwesiýa we Şweýsariýa. Norwegiýa bilen Şwesiýanyň milli walýutalarynyň hümmeti ABŞ-nyň dollaryna garanda ýüzden 6 göterim ýokary. Şweýsariýanyň milli walýutasy frank bolsa, dollar bilen deňeşdirilende, ýüzden 30 göterim hümmetli.
"Big Mak görkezijisine" görä, 2016-njy ýyla çenli ýewro dollara garanda öz ýüzden 19 göterim hümmetini ýitiripdir.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Eýranyň täze hökümetiniň alyp barýan “has aram ugry” ýurduň ýadro programmasy boýunça ylalaşyga esas döretmeli, diýip belledi.
Sişenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda Obama ABŞ-nyň Eýranyň ýadro meselesiniň parahatçylykly çözülmegini isleýändigini, emma Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň öňüni almakçydygyny aýtdy.
Obamanyň sözlerine görä, ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerrä Eýranyň ýadro programmasynyň daşyndaky dawalary diplomatik ýollar arkaly çözmek üçin tagallalary güýçlendirmek tabşyrylypdyr.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohaniniň günüň ikinji ýarymynda çykyş etmegine garaşylýar.
Şeýle-de, Obama öz çykyşynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmegine güwä geçmek üçin berk rezolýusiýany kabul etmäge ündedi.


text:
Şu gün irden Amsterdamdan Birleşen Ştatlaryň Detroýt şäherine uçup barýan ýolagçy uçarynyň içinde nigeriýaly bir raýatyň bomba partlatmak synanyşygynyň yzy bilen, Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleri halkara howa agentliklerini howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmeklige çagyrdylar.
Birleşen Ştatlaryň kongressmeni Piter King bu partlamany amala aşyrmakçy bolan nigeriýaly 23 ýaşly Abdul Faruk Abdul-mutallabyň Al-Kaýda bilen baglanyşykly şahsyýet diýlip hasaplanylýandygyny aýtdy.
Gözli şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, jenap Abdul-mutallab uçaryň içinde bir partlaýyjy enjamy partlatmaga synanyşanda, onuň bu synanyşygy başa barmandyr.
Wakada uçaryň içindäki ýolagçylar ony güýç ulanyp saklamaga mejbur bolupdyrlar.
Birleşen Ştatlaryň polisiýasy Abdul Faruk Abdul-mutallabyň häzirki wagt tussag astyna alnandygyny we bu waka boýunça derňew işleriniň alnyp barylýandygyny habar berdi.


text:
Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynda aýry-aýrylykda her ýylyň maý aýlarynda “Açyk gapylar güni” geçirilýär. Türkmen metbugatynda berilýän maglumata görä, bu günüň çäginde ýokary okuw jaýlary özleriniň işi, ondaky okuw şertleri, fakultetdir kafedralary barada ýurduň orta mekdepleriniň uçurymlaryna maglumat berip, olary öz ýokary okuw jaýyna okuwa girmäge höweslendiryärler.
Turkmenistanda “Açyk gapylar güni” ýokary okuw jaýyna girmek isleýän ýaşlar üçin näderejede peýdaly bolyar? Mundan öň “Açyk gapylar gününe” gatnaşan ýaşlar bu çärelerde nähili tejribeleri başdan geçirdiler? Mundan beýläk şeýle çärelere gatnaşjak ýaşlar nämelere üns bermeli?
Şeýle-de şunuň ýaly çäreler dünýäniň beýleki ýokary okuw jaýlarynda hem geçirilýär. Eýsem Turkmenistanda geçirilýän açyk gapylar güni bilen daşary ýurtda geçirilýän şeýle çäreleriň arasynda nähili tapawutlar bar? Bu barada daşary ýurtlaryň tejribelerinden öwrenmeli zatlar näme?
Öňümizdäki Täze Tolkun gepleşigimizde şu tema barada gürrüň ederis. Öz garaýyşlaryňyzy, tejribeleriňizi aşakdaky teswir bölüminde galdyryp bilersiňiz. Isleseňiz bu meseledäki garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Salgymyz: hat@azatradio.org
.


text:
Orsýetiň ozalky tütjary we Kremliň tankytçysy Mihail Hodorkowskiý özüniň Angliýadan syýasy gaçybatalga soramagynyň ahmaldygyny aýdýar.
Moskwa 23-nji dekabrda onuň jenaýat aýyplamasy esasynda tussag ediljegini aýtdy.
«Men Angliýadan gaçybatalga soramagyň pikirini edýärin» diýip, ol Moskwanyň sudunyň tussag etmek baradaky kararyndan soň BBС bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Rus sudy ony 1998-nji ýylda Sibirde bir şäheriň häkimini öldürmekde aýyplaýar. Hodorkowskiý BBС bilen söhbetdeşlikde rus häkimiýetleri meni galp aýyplama bilen tussag etjek bolup «dälirediler» diýdi.
Ol bu ýagdaý rus prezidenti Wladimir Putiniň meni «çynlakaý howp» hasaplaýandygyny görkezýär diýdi.


text:
Türkmenistanyň parlamentiniň öňki deputaty Halmyrat Söýünow:
Halmyrat Söýünow
“Ikinji partiýanyň döredilmegi syýasy waka. Telekeçileriň partiýasynyň döredilmegi bu gowy zat, sebäbi dünýäde hemme zat telekeçilik bilen baglanyşykly, ösüş, adamlaryň maddy- materail ýagdaýy, durmuş şertleri telekeçilik bilen baglanyşykly. Bu bir tarapdan gowy, formal taýdan döredilen bolsa-da, ony gutlamak gerek.
Ýöne telekeçileriň partiýasy döwletiň ösüşine ýa milletiň durmuşyna pozitiw täsir ýetirermi, men bu barada oňaýly bir zat aýdyp biljek däl, sebäbi Türkmenistandaky kada-kanunlar telekeçiligiň hem peýdasyna işlänok, ynsan hukuklarynyň hem peýdasyna işlänok, diýmek, bu ýerde-de hökman hökümetden ýa döwletden tabynlykda çözülmeli bolar telekeçileriň hem kabul etjek kararlary.
Olar özbaşdak kararlar däl-de, biriniň ýokardan goýberen kararlary esasynda hereket etmeli bolarlar. Ine, şu mesele-de negatiw tarapy partiýanyň. Halkyň öz erk-islegi bilen döretjek partiýalary hem bardyr, taýýar oturan partiýalar bar: Sazak mugallymyň partiýasy bar, Durdyguly aga bar Nebitdagdan, “Agzybirlik” bar, näme üçin şular registrasiýa edilenok. Eger şular registrasiýa edilen bolsa bilelkde telekeçiler bilen, onda men aýdyp bilerdim ýurtda pozitiw tarapa tendensiýa bar diýip”.
Türkmenistanda resmi hasaba alynmadyk “Agzybirlik” syýasy hereketiň agzasy, Aşgabatda ýaşaýan aktiwist Nurberdi Nurmämmedow:
Nurberdi Nurmämmedow
“Türkmenistanda ikinji syýasy partiýanyň döredilmegi goldanmaly zat. Ýöne döwlet ýolbaşçysynyň gözkezmesi bilen döredilýän partiýanyň özbaşdak hereket etjegine ynam etmek kynrak düşýär. Onsoň täze partiýanyň jemgyýetiň diňe bir gatlagynyň, ýagny senagatçylaryň we telekeçileriň partiýasy bolmagy geň galdyrýar.
Türkmenistanyň syýasy partiýalar hakyndaky kanunynyň 8-nji maddasynyň 2-nji punktunda syýasy partiýalaryň sebitler we hünär ýörelgeleri boýunça döredilmegine ýol berilmeýänligi aýdylýar. Mümkin, bu düzedilmesi kyn bolmadyk goýberilen bir säwlikdir, ony düzetmek hem bolar. Men täze dörän partiýa jemyýetimiziň hem döwletimiziň demokratik ösüşlere eýe bolmagyna etjek ýardamynda uly üstünlikleri gazanmagy arzuw edýärin”.
Türkmenistanyň daşynda hereket edýän “Watan” atly jemgyýetçilik-syýasy hereketiň ýolbaşçysy, türkmen hökümetiniň öňki ýokary derejeli agzasy Hudaýberdi Orazow:
Hudayberdi Orazow (çepde) we Nurmuhammet Hanamow (sagda)
“Hiç hili gowulyga garaşamok. Hiç hili rol oýnap bilmez. Ýene-de häzirki bolşy ýaly “Demokratik partiýa” aýdanlaryny edýän bolsa, bir partiýa döretsinler, iki partiýa döretsinler, olaram häzirkisi ýaly ýokardakylaryň aýdanlary bilen bolarlar. Başga hiç zada garaşyp bolmaýar.
Häzirki döwürde gözboýagçylyk eden bolýarlar, hemmetaraplaýyn, partiýa gurluşygynda däl-de, bärki işlerde-de şeýle gözboýagçylyk bar. Halkara guramalaryna, demokratik ýurtlara aýtmak üçin “ine, bizem şeýle işler geçirýäris” diýip.Ýöne ol ýerde ösüşe, halka hiç hili peýda ýok. Bu hakyky partiýa gurluşygy-da däl, hakyky partiýa döredilşi-de däl”.
Türkmenistanyň daşynda hereket edýän “Respublikan Partiýasynyň” ýolbaşçysy, Türkmenistanyň Türkiýedäki öňki ilçisi Nurmuhammet Hanamow:
“Türkmenistanda ikinji partiýanyň döredilmegi oýun ýaly. Bu ýene ikinji partiýa diýer ýaly däl. Sebäbi birinjiden, ol syýasatçylaryň öz islegi bilen döredilenok. Ony ýene Berdimuhamedow döretmeli diýdi, nähili partiýanyň döredilmegini özümiz görkezme bereris diýdi. Göni açyk aýdýar bu zatlary. Diýmek, bu partiýanyň bolany bilen, iki partiýa boldumy, bir partiýa boldumy – Türkmenistanda hiç bir zada täsir etjek däl.
Ýöne, başga bir zat, Türkiýäniň taryhyny alyp görsek, Atatürk döwründe ilkibaşda ol ýerde-de bir partiýady, soň ikinji partiýany döretdiler, näme-de bolsa, soňuna serediň, görüň, şu gün Türkiýede köppartiýalylyk. Demokratiýa saýlawlaryny alyp görsegem, başga hemme taraplaýyn hem, köppartiýalylygyň täsiri görnüp duran zat”.


text:
Şu gün Belarusyň paýtagtynda geçen sud diňlenişiginde prokuraturanyň sülçüleri dekabrda prezidentlige dalaş eden oppozisiýa lideri Andreý Sannikowa 7 ýyl türme tussaglygynyň berilmegini sorap çykyş etdiler.
Belarusyň prokuraturasy Andreý Sannikowa geçen ýylyň dekabr aýynda bikanun halk çykyşlaryny gurnanlykda we jemgyýetçilik düzgün-tertibini bozanlykda aýyplama bildirýär.
Belarusyň paýtagty Minskde dekabrda prezidentlik saýlawlarynyň netijelerine protest bildirilip gurnalan protest çykyşlary üçin häzirki güne çenli 10-dan gowrak adama türme tussaglygy berildi.


text:
Osama bin Laden öldürildi. Saddam Huseýn, onuň režimi taryha gitdi. “Arap bahary” jyhatçy güýçleri aç-açan ret etdi we halkyň Günbataryň garşysyna mukaddes urşa çagyrylmagy netijesiz ýitip gitdi.
2001-nji ýylyň 11-nji sentýabry, Nýu-Ýork.
Ýöne 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabryndan bäri aradan 10 ýyl geçendigine garamazdan, “terrora garşy uruş” diýilýände gutarnykly ýeňiş ozalkysy ýaly häzirem aýyl-saýyl däl. Dogry, Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary köp babatlarda möhüm ýeňişler gazandylar. Ýöne şol betbagtçylykly günden soň, oňa tirkelip, yzly-yzyna ýüz beren wakalar kanagatlanarly ýagdaýda entek soňlananok.
Owganystanda 2001-nji ýylyň noýabrynda häkimiýet başyndan kowlan “Talyban” hereketi ýene janlanýar. 2002-nji ýylyň başlarynda Amerikanyň kömegi bilen kürsüde oturdylan prezident Hamid Karzaýyn hökümeti indi häkimiýeti bölüşmek boýunça molla Omaryň partizanlary bilen gepleşik geçirip ýör.
2003-njy ýylda Birleşen Ştatlaryň çozmagy bilen Saddam Huseýniň häkimiýet başyndan agdarylan ýeri bolan Yrakda ýurdy bölüner-bölünere getiren graždanlyk urşy ýatyşsa-da, durnukly hökümet, ýurduň tutuş ilatynyň howpsuzlygy henizem uzakdaky arzuw bolup galýar.
Birleşen Ştatlaryň özünde hem terrordan ýeten köpçülikleýin ýitgisiz arka atylan 10 ýyl baradaky ynjalyk duýgusy garaňkydaky duşmana garşy global söweşe edilýän ykdysady, syýasy we şahsy çykdajylar baradaky gynanja garylýar.
Maýkl Mandelbaum Johns Hopkins Uniwersitetinde halkara gatnaşyklar boýunça professor, Amerikada tanymal syýasy synçy. Onuň pikiriçe 11-nji sentýabrdaky hüjümleriň çynlakaý netijeleriniň biri - onuň amerikan ýolbaşçylarynyň ünsüni has gyssagly içki meselelerden başga ýere sowanlygy.
“Esasy kynçylyklaryň biri federal hökümetiň ýüzbe-ýüz bolýan defisitleri. Owganystanda, Yrakda alnyp barlan uruşlar muny ýaramazlaşdyrdy. Bulara giden pullary ýurt tölänok. Bu uruşlary maliýeleşdirmek üçin zerur bolan pullary karz aldyk. Urşuň harajatlaryny ödemek üçin salgytlaryň ýokarlandyrylmazlygy Amerikanyň taryhynda hakykatdanam ilkinji gezek boldy. Bu bir gaty gynançly ýagdaý” diýip, Mandelbaum aýdýar.
Käbir ekspertler 11-nji sentýabrdan soň geçen döwürde Birleşen Ştatlaryň global täsiri we abraýy aşaklady diýen pikirde. Beýlekiler bolsa 2008-nji ýylyň maliýe krizisinden soň hem ABŞ-nyň dünýäniň iň uly milli ykdysadyýeti bolmagynda galýandygyna, onuň harby üstünligine bäs geljegiň ýokdugyna ünsi çekýärler.
2001-nji ýyldan soň milli howpsuzlyk apparatlarynyň artdyrylandygyny göz öňüne getireniňde, harby taýdan ýokarylyk geň zat däl. Bir çaklama görä, amerikan hökümeti geçen 10 ýyllykda milli goranyş, watan howpsuzlygy we aňtaw gulluklary üçin 7 trillion dollar çykdajy edipdir. Bu gün tutuş dünýädäki harby harajatlaryň 46 prosent çemesi ABŞ-nyň paýyna düşýär. Aňtaw gullugynyň býujeti geçen 10 ýyllykda iki esse artdyryldy.
Urşuň, aýratyn-da Owganystandaky urşuň haçan doly tamamlanjakdygyny bilýän ýok.
Bu çärelere gol ýapýanlar, mysal üçin, Adalat ministrliginiň öňki işgäri Jon Ýoo olaryň indiki hüjümleriň öňüni almak-da möhüm rol oýnandygyny aýdýar.
Jorjtaun Uniwersitetiniň hukuk professory Deýwid Kole bolsa bu pikire goşulanok. Ol: “Buş döwrüniň terrora garşy uruş baradaky kanunlary kanunyň hökümdarlygynyň düýp prinsiplerini hem ýurduň içinde hem-de halkara derejesinde agdar-düňder” etdi diýýär.
Kole Buş döwründe ýola goýlan kanuny işleriň köpüsiniň soňra ýa reformirlenendigini ýa-da ýatyrylandygyny belleýär: “Meniň pikirimçe, biziň öwrenen zadymyz kanunyň Buşuň administrasiýasynyň pikir edişinden haş çeýe bolup çykanlygy. Olar yza çekilmäge mejbur boldular. Olar bu inisiatiwalaryň hemmesinden-de iş ýüzünde yza çekildiler”.
Jorjtaun Uniwersitetiniň hukuk professorynyň aýtmagyna görä, mysal üçin, 11-nji sentýabr hüjümlerini planlaşdyranlygyny boýun alan Halid Şeýh Mohammady şu wagta çenli-de suda çekip bolmandygynyň sebäbi Buşuň administrasiýasynyň şübhe edilýänler soraga çekilende ozal bikanun diýlip ygalan edilen metodlary ulanandygy. Kole bu babatda: “Birini gynap alnan maglumatlary Birleşen Ştatlaryň sud sistemasy boýnça jenaýat prosesinde hiç bir halatda ulanyp bolanok” diýýär.
Obamanyň adminstrasiýasy köp zatlary üýtgetse-de, Merkezi aňtaw gullugy (CIA) we Pentagonyň terrora garşy elit topary tarapyndan geçirilýän gizlin harby operasiýalaryny güýçlendirdi.
Tankytçylar: “Pakistany durnuksyzlaşdyryp, Amerika garşy jemgyýetçilik pikirini güýçlendiren zat terroristleriň bu ýerde pilotsyz uçarlar bilen öldürilmegi” diýýäler. Ýerli resmileriň aýtmagyna görä, 11-nji sentýabrdan bärde öldürilen pakistanlylaryň sany 33 müňden agdyk. Iki uruşda ölen amerikan harbylarynyň sany hem 6 müňden ýokary.
Muňa garamazdan, urşuň, aýratyn-da Owganystandaky urşuň haçan doly tamamlanjakdygyny bilýän ýok. Analitikler “Al-Kaýdanyň” – ondan näme galan hem bolsa – indi Ýemene, Somalä çekilýändigini aýdýarlar.
Onsoň bu işler çekilen munça ýitgilere degýärmi? Bu soraga jogap bererden entek ir. Käbir analitikler Birleşen Ştatlar “Al-Kaýdany” yzarlamaga munça çykdajy etmek bilen öz bähbitlerine gulluk edenok diýen pikirde. Professor Mandelbaumyň aýtmagyna görä, Hytaýyň we beýleki Aziýa ykdysadyýetleriniň geçen on ýyllykda yzygiderli ösmeginiň Amerikanyň dünýädäki ornuna salýan howpy Orta Gündogarda bolýan her bir wakanyň howpundan ýokary.
“11-nji sentýabrdan soň hakyky kynçylyk geljekde globallaşmakdan utup çykanlardan garaşylýarka, biz globallaşykdan utulanlary yzarlamaga ýatdyk. Orta Gündogar köp sebäplere görä gaty ähmiýetli, ýöne bu onuň ykdysady ösüşiň, mümkin harby güýjün merkezi bolandygy üçin däl. Bu Gündogar Aziýa barada hakykat” diýip, Mandelbaum belleýär.
Geçen 10 ýyllykda köp zatlar boldy, ýöne 11-nji sentýabrdan soňky döwrüň hekaýaty entek soňlanardan ir.


text:
Türkmenistanda ýuwenal ýustisiýany, ýagny ýaşlara degişli adalat sistemasyny ösdürmek we reformirlemek boýunça baş programma kabul edildi.
Resmi maglumatlarda Türkmenistanyň bu milli programmanyň taslamasyny BMG-niň ÝUNISEF Çagalar fondy bilen bilelikde işläp düzenligi aýdylýar. Bu işe Türkmenistanyň Demokratiýa we Adam hukuklary boýunça milli institutynyň, kanuny goraýjy edaralarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň gatnaşanlygy habar berilýär.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistan “Ýaşlara degişli adalat sistemasyny ösdürmek boýunça programma” uly ähmiýet berýär. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu programmanyň “ýurtda sud işleriniň alnyp barlyşyny kämilleşdirmek üçin wajypdygyny” belledi.
BMG-niň ÝUNISEF Çagalar fondy programmanyň Türkmenistanda 18 ýaşyna ýetmedik çagalaryň bikanun hereketlere baş goşmagynyň öňüni almaga ýardam berjegine garaşýar we onuň Türkmenistan tarapyndan kabul edilmegini gowy garşylaýar.
BMG-niň resmi radiostansiýasynyň maglumatynda Türkmenistanyň kabul eden programmasy “Milli kanunlaryň we syýasatyň, ýaşlara degişli adalat sistemasynyň halkara kadalaryna laýyk getirilmegini, çagalaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň berjaý edilmegini” göz öňünde tutýar diýlip bellenýär.
ÝUNISEF kanuny bozan ýaşlaryň ejizligi sebäpli olara aýratyn garaşygyň talap edilýänligini hem belleýär. Gurama “Kämillik ýaşyna ýetmedik ýaşlara olaryň hukugynyň dikeldilmegi we jemgyýete dolanyp gelmegi esasynda çemeleşmeli, olaryň suddan öň we suddan soň tussag edilmegi diňe berk çäre hökmünde ulanylmaly” diýip nygtaýar.
Näme üýtgedi?
1-nji iýunda Halkara çagalar güni “Ýaşlara degişli adalat sistemasyny ösdürmek boýunça baş programmany” kabul eden Türkmenistanda bikanun hereket eden kämillik ýaşyna ýetmedikleriň şu çaka çenli haýsy kanunlar esasynda jogapkärçilige çekilenligi we täze programmanyň çäginde milli kanunlara nähili üýtgetmeleriň girizilenligi ýa indi giriziljegi resmi maglumatlarda aýdylmady.
Dünýä tejribelerinde jenaýatçylyga baş goşan ýaşlar babatynda aýratyn kanunlary işläp düzmek meselesine ilkinji gezek 19-njy asyryň aýagynda köpçülikleýin üns berlip başlanypdy. 20-nji asyryň başynda ýaşlara degişli ýustisiýa dünýäniň birnäçe günbatar ýurtlarynda kanunlaşdyryldy.
Şu günki gün BMG-niň birnäçe dokumentlerinde kämillik ýaşyna ýetmedikleriň kanunyň öňünde jogapkärçilige çekilmegine degişli düzgünler kesgitlenýär.
Türkmenistan ýurtda çagalaryň abadançylygyna we ýaş nesliň terbiýelenmegine uly ähmiýet berýänligini aýdýar. BMG-niň esasy kanunlarynyň ençemesine, şol sanda “Çaganyň hukuklary” baradaky konwensiýasyna gol çeken Türkmenistan halkara borçlaryny “gyşarnyksyz ýerine ýetirýänligini” resmi taýdan yglan edýär.
Şol bir wagtda-da ýurtda jenaýat işine çekilýänleriň, türme tussaglygyna höküm edilýänleriň, şol sanda olaryň arasynda kämillik ýaşyna ýetmedikleriň sany resmi maglumatlarda agzalmaýar.


text:
“Yslam döwleti” atly toparyň agzalarynyň Owganystanda, esasanam bu ýurduň demirgazygynda barha köp göze ilip başlandygy aýdylýar.
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Jowuzjan welaýatynyň polisiýa edarasynyň başlygynyň aýtmagyna görä, welaýatda olaryň sany barha köpelýär.
Käbir owganystanly bilermenler agzalýan toparyň hatarynda merkezi aziýaly jeňçileriň hem köpdügini, olaryň esasanam soňky döwür Pakistanyň tire-taýpalar regionynde jeňçilere garşy geçirilýän harby operasiýadan soň, Owganystanyň Merkezi Aziýa bilen serhetleşýän demirgazyk sebitine ýerleşip başlandygyny aýdýarlar.
Şol jeňçileriň serhetýaka etraplarynda güýçlenip başlamagy bolsa, uzak möhletde Merkezi Aziýa ýurtlaryna hem howp abandyryp biler diýen howatyrlanmany döredýär.
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýmerdanguly Myradynyň maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.