text:
Indi Owganystan başyny çararmy?0
Asyryň başynda Owganystan ykdysady taýdan ysmaz ýatyrdy. 2001-nji ýylda bu ýurda halkara harby güýçleriň girmegi oňa mundan öň görlüp-eşidilmedik halkara goldawyň peýda bolmagyna getirdi. Emma 12 ýyla çeken söweşden soň, Owganystan halkara jemgyýetçiliginiň gerdenindäki agyr ýük bolmagynda galýar.
Owganystanyň öz başyny çaramaly günleri ýetip gelýär. Ony başarmak üçin, Owganystan globalizasiýanyň dinamikasyna we düzgünlerine eýermeli bolar. Halkara jemgyýetçiligi we iş başyndaky hökümet bu prosese girişdi. Emma täze hökümet bu işi has güýçli ygrarlylyk we has çalt depginde dowam etmeli bolar. Bolmasa, ony durmuşa geçirip bolmaz.
Geçen 12 ýylyň dowamynda habar beriş serişdeleriniň, ylmy-barlag guramalarynyň we ekspertleriň köpüsi ünsi Owganystanyň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryna gönükdirdiler. Onlarça ýyllyk çaknyşyklardan soň, bu ýerde geň görüp oturara zat hem ýokdy. Emma bu ýagdaý hyýaly “analiz ysmazynyň” döremegine hem getirdi. Bar bolan çynlakaý howpsuzlyk hupbatlaryna garamazdan, Owganystanyň ýurdy ösdürip biljek ýokary aýratynlyklarynyň bardygyny synçylaryň diňe käbiri nygtady.
Birinjiden, Owganystana dürli tarapdan – harby, diplomatiki we maliýe taýdan goldaw berýän ýurtlaryň sany köp. Birleşen Ştatlar Owganystana 2002-nji ýyldan bäri harby maksatlara niýetlenmedik 100 milliard dollar goýberdi. Haýsydyr bir ýurdy gaýtadan dikeltmek üçin şeýle möçberdäki puly ABŞ şu çaka çenli sarp etmändi. Şu ýyl bu ýurtdan harby goşunlar çykarylandan soň hem, ençeme ýurtlar oňa ygrarly bolup galarlar. Mysal üçin, Germaniýa 2016-njy ýyla çenli azyndan 587 million dollar bermegi wada etdi. Aziýanyň Ösüş Banky we Birleşen Milletler Guramasy ýaly edaralar hem öňümizdäki ýyllarda bu ýurdy ünsden düşürmezler. Halkara jemgyýetçiliginiň şu goldawy we ünsi bu ýurda ekzogen peýdalary getirýär.
Bulara endogen bähbitleri hem goşalyň. Bularyň käbiri mundan öňki ýyllarda hem bardy, käbirleri bolsa diňe ýakyn ýyllarda peýda boldy. Bularyň soňkularynyň arasynda Owganystanyň bäsleşige we gatnaşyga şert döredýän demokratik syýasy institusiýalaryny görkezmek bolar. Maksat edinilişi ýaly, bu guramalar ýurduň ýeke-täk häkimiýetiň höwesiniň pidasy bolmagynyň öňüni almaly. Saýlaw prosesi, iň bolmanda kagyz ýüzünde, oturan elitalar we süňke öwrülen idealar üçin ýörite mehanizm bolup hyzmat edýär. Muny goldaýan we raýat jemgyýetçiliginiň sesiniň eşidilmegine ýardam berýän zat bolsa erkin mediadyr: bu ýurtda 35 TW kanal, 100-den gowrak radio we 150-den gowrak gazet bar. Beýleki ösmedik döwletleriň ençemesi bu zatlary diňe arzuw edip bilerler.
Şeýle hem Owganystan gymmaty 1 trillion dollara durýan tebigy çeşmeleriň mekanydyr. Olaryň arasyna kömür, mis, litiý, altyn, gymmat bahaly daşlar, altyn, uly möçberdäki tebigy gaz we nebit ýataklary hem girýär. Munuň bilen birlikde, ol seýrek duş gelýän toprak elemenlerine hem eýeçilik edýär. Häzir Hytaý seýrek toprak elementleriniň global üpjünçiliginiň 90 göterimini öz elinde saklaýar.
Owganystanda oba-hojalyk önümçiligi üçin zerur bolan baý topraklar hem bar: owgan prezidentiniň baş ykdysady maslahatçysynyň aýtmagyna görä, ýurduň ekine ýaramly meýdanlarynyň 12 göterimi 160 million adam üçin azyk önümlerini ösdürip ýetişdirmäge ukyplydyr. Bu pudaga maýa goýmak azyk önümçiligine we düýpli eksporta ýol arçap biler. Munuň bilen birlikde, käbir adamlar bu ýurduň geografiki petikde ýerleşýändigini aýtsa-da, aslynda ol gury ýere gabalan Merkezi Aziýa bilen Günorta Aziýany birleşdirip biljek ýerdedir. Bu ýagdaý Owganystana söwda we energiýa geçelgesi hökmünde çykyş etmäge, şeýle hem beýleki senagatlara hem girişmäge şert döredýär.
Eger-de şu mümkinçilikleriň ählisinden peýdalanylsa, gazanyljak girdejini ýurduň fiziki binýadyna, şeýle hem mekdepler ýaly sosial binýadyna maýa goýup bolardy.
Ýurdy ösdürjek beýinler – owgan halky – hem öz ýerinde: ýaş işçi güýji (0-25 ýaş aralygy) 23 milliona golaý bolan ilatyň 68 göterimini emele getirýär. Elbetde, bu beýinler ýurdy ösdürmek üçin gerek bolan ylym-bilim bilen doldurylmaly bolar. Bu ýurtda başlangyç mekdebe ýazylýanlaryň sany 2001-nji ýyldaky 21 göterimden 10 ýylyň içinde 97 göterime bardy.
Bagyň çür depesindäki almamy? Owganystanyň iki goňşusy dünýäniň iň uly senagatçylarynyň arasyndadyr: Hytaý we Hindistan. Olaryň ikisi hem ýurduň tebigy baýlyklaryna gyzyklanma bildirýär. Owganystan bu ýagdaýdan peýdalanyp, olaryň ykdysady orbitasyna goşulyp biler. Magdançylyk we işläp çykaryş juda uly salgyt girdejilerini, iş orunlaryny we edara-kärhanalary döredip, zerur bolan ykdysady ösüşe itergi berer.
Bu ekzogen we endogen aýratynlyklaryň sanawy we olaryň gabat gelen döwri beýleki ösüp barýan döwletleriň ençemesiniň diňe düýşüne girip biler. Bar bolan pursatlary göz öňünde tutsaň, Owganystan özüni ösdürmek we sosial bulaşyklygy aradan aýyrmak isleýän bolsa, onda ol bu ýagdaýdan iki elläp peýdalanmaly bolar. Ýaş nesliň köp bolmagy ýurduň bähbidine bolup biler, emma ol örän uly jogapkärçilik hem getirýär: işe höweslendirilmeýän we gurluşyga gatnaşdyrylmaýan ýaş nesil, esasan hem işsiz gezip ýören gaharly ýaş oglanlar gurmaga derek ýykmaga tarap meýil edip bilerler. Sosioykdysady ysmazlyk başbozarlyga hem itergi berip bilýär.
Owganystan özünde bar bolan ägirt uly ösüş potensialyna göz ýetirmelidir. Eger-de täze hökümetde syýasy kararlylyk bolmasa we pursatdan peýdalanyp bilmese, Owganystan ýene-de köpleriň lapyny keç etmäge dowam eder, owganlaryň özi bolsa onlarça ýyllap diňe yza seredip, zar-zar aglap gezerler.
Riçard Gaýsi Kabulda ýerleşýän Strategiki barlaglar boýunça owgan institutynyň (AISS) ylmy işgäridir. Makalanyň asyl nusgasy Ýaponiýada neşir edilýän “The Diplomat” žurnalynda 30-njy ýanwarda çap edildi. Ondaky garaýyşlar awtoryň özüniňkidir.


c: text/html

text:
6-njy iýunda Türkmenistanda galla oragyna badalga berildi. Mälim bolşy ýaly, Ministrler Kabinetiniň 25-nji maýda geçirilen mejlisiniň barşynda hormatly Prezidentimiz daýhanlara täze zähmet üstünliklerini arzuw edip, möhüm oba hojalyk çäresine ak pata berdi. Şoňa laýyklykda, Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynyň gallaçylary bu möhüm çärä girişdiler, 13-nji iýunda bolsa, olara Balkan we Daşoguz welaýatlarynyň ekerançylary hem goşular. Asylly däbe görä, hormatly ýaşulular Beýik Biribardan Watanymyza hem-de tutuş türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk dileg edip, galla oragyna ak pata berdiler.
Aksakgal gojalar “Çäjiňe bereket!” diýen sözler bilen ilkinji bugdaý sünbüllerini orup, özboluşly nyşany aňladýan bugdaý desselerini kombaýnçylara berdiler.
Şu ýyl türkmen gallaçylarynyň öňünde güýzlük bugdaý ekilen 760 müň gektardan 1 million 600 müň tonna bugdaý, şol sanda Ahal welaýatynda 450 müň tonna, Mary welaýatynda 380 müň tonna, Lebap welaýatynda 350 müň tonna, Daşoguz welaýatynda 300 müň tonna we Balkan welaýatynda 120 müň tonna bugdaý ýygnamak wezipesi durýar. Ekerançylyk ýerleriniň esasy bölegine “Sähraýy”, “Juwan”, “Bitarap”, “Ýolöten-1”, “Ýolöten-3”, “Türkmenbaşy-1”, “Gyzyl şaglawuk-25”, “Miras”, “Akbaş”, “Irişka”, “Ýubileýnaýa-100”, “Batko”, “Krupinka” ýaly bugdaýyň bol hasylly görnüşleri ekildi.
Ýurdumyzda, tutuşlygyna alanyňda, 2018-nji ýylyň galla oragy möwsüminde “Сase”, “New Holland”, “John Deere”, “СLAAS” kysymly däne orujy kombaýnlaryň 1 müň 700-si işlediler. Oba hojalyk tehnikalary ekerançylarymyza bol hasyly çalt we ýitgisiz ýygnamaga mümkinçilik berýär.
Galla oragy möwsüminde göçme abatlaýjy-tehniki toparlaryň 519-sy gallaçylara hyzmat edip, olary ähli zerurlyklar – ýangyç, ýangyç-çalgy serişdeleri, tehnikalar üçin ätiýaçlyk şaýlary bilen üpjün edýärler. Möwsüme gatnaşýan mehanizatorlar, sürüjiler we beýleki işgärler üçin meýdan düşelgelerinde zerur durmuş şertleri döredildi, şol ýerlerde medeniýet işgärleriniň çykyşlary guralýar, göçme söwda dükanlary hereket edýär.
Awtomobil ulaglary ministrligine, beýleki ministrliklere we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna degişli ýük awtoulag-larynyň 10 müňüsi kabul ediş bölümleriniň 162-sine, şeýle hem ammarlara we elewatorlara bugdaýyň daşalmagyny üpjün edýär. Bugdaý oragynyň başlanmagyna çenli taýýar edilen barlaghanalarda “Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugynyň hünärmenleri tabşyrylýan bugdaýyň hilini kesgitleýärler. Tabşyrylan hasyl üçin gallaçylar bilen hasaplaşyk işini geçirmek “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynyň ýerli bölümleriniň üsti bilen öz wagtynda amala aşyrylýar.
Annamyrat GARÝAGDYÝEW,
S. A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň talyby.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maý aýynyň 3-ne Beýik ýeňşiň 68 ýyllygy mynasybetli Aşgabat şäheriniň orta mekdepleriniň okuwçylarynyň arasynda “Watançylyk” ady bilen Türkmenistanyň Goranmak ministirliginiň 1-nji ýöriteleşdirilen harby mekdebinde sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi. Ýaryşda hormatly birinji orna Türkmenistanyň Goranmak ministirliginiň 1-nji ýöriteleşdirilen harby mekdebiniň okuwçylary mynasyp boldular. Ikinji orna 41-nji orta mekdebiniň okuwçylary, üçünji ýere bolsa, 13-nji orta mekdebiň topary mynasyp boldular.
07 мая 2013
Beýik ýeňşiň 68 ýyllygy mynasybetli geçirilýän çärelerden habaryňyz bar bolsa biziň bilen paýlaşyň
07 мая 2013
sag bol awtor ýetirip duryň


text:
Tòññe-tõññe milli oÿun
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
TÖŇŇE – TÖŇŇE Oýnuň oýnaljak ýeri: Oýun sport meýdançalarynda ýa-da sport öýünde oýnalýar. Oýna taýýarlyk: Oýna 20-den 30-a çenli oýunçy gatnaşyp biler. Oýny oýnamak üçin giňligi 5-6 metr bolan tegelek çyzyk çyzylýar. Şol tegelek çyzyk pellehana hasaplanýar. Pellehananyň ölçegi oýunçylaryň sanyna görä, üýtgäp biler. Oýunçylar bije atmak bilen bir oýunçyny töňňe saýlaýarlar. Galan oýunçylar döwçi bolýarlar. Olar hem özlerine öňbaşçy saýlaýarlar. Oýnuň oýnalyşy: Töňňe bolan pellehanadan birneme daşlaşyp, çommalyp, kellesini egip, eli bilen içinde durýarlar. Öňbaşçy öz döwçülerine: „Ýörüň, çöpleme çöplemäge gideliň!“ diýip, olara ýüzlenýär. Döwçüler töwerege ýaýrap, eglip-galyp, çöpleme çöplän bolýarlar. Çöpleme çöpläp ýören döwçiniň biri töňňäniň üstünden baryp: „Men töňňe tapdym, geliň göterşiň“ diýip, beýleki döwçüleri çagyrýar. Döwçüleriň hemmesi gelip, töňňäniň elinden, aýagyndan tutup, göterip, pellehana getirýärler. Döwçüler töňňäni pellehanada goýup, ýene-de töwerege ýaýrap töňňeden gözlerini aýyrman, çöpleme çöplän bolýarlar. Döwçüler mazaly töwerege ýaýranlaryndan soň, töňňe döwçüleri pellehana girizmän, kowalap tutmaga synanyşýar. Eger töňňe döwçüleriň birini tutsa, tutulan töňňe bolýar we oýun täzeden dowam edýär. Döwçüleriň hiç biri hem töňňä tutdurman, pellehana girseler, onda öňki töňňe ýene-de töňňeligine galýar. Oýnuň düzgünleri: Töňňäni göterip, pellehana eltmäge hemme döwçüler gatnaşmaly. Eger ýer bolmasa, onda töňňäni ýere gaçyrman, beýleki döwçüler bilen çalyşmaly. Töňňe getirilen mahaly hiç hili garşylyk görkezmeli däl. Töňňäniň tutan döwçüsi oňa boýun egmeli, bidüzgünçilik etmeli däl.
Okalan sany: 14 Jogaplar: ( 0 )


text:
kitaphanachy
MÄHIR SIŇEN KEŞDELER
Türkmen zenanlarynyň on barmagynyň hünäri bilen döreýän ajaýyp keşde- nagyşlarymyz asyrlardan miras galan inçe sungatymyzdyr. Bu sungat öz gözbaşyny taryhyň alyslyklaryndan alyp gaýdýar. Gadym döwürde eli çeper zenanlarymyz diňe geýim-gejimleri däl, eýsem, ak öýleriniň içini-daşyny hem keşde bilen bezäpdirler. Keşde çekmek, gaýma gaýamak ene-mamala...
Beýik ýüpek ýolunyň taryhy
Uzak Gündogardan gözbaş alyp, Günbatarda ortaýer deňzine çenli uzap gidýän Beýik ýüpek ýoly, Türkmenistanyň çäginde hem birnäçe şäherleriň, galalaryň, kerwensaraýlaryň üstünden geçipdir. Bu bolsa türkmen topragynda ýerleşen şäherleriň ähli taraplaýyn gülläp ösmegine amatly şert döredipdir. Berkarar döwletiň Bagtyýarlyk döwründe, hormatly Prezidenti...
Çagalar-baldan süýji balalar
Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzyň bagtyýar nesilleri. Bular biziň ýaşaýşa dowamat berýän perzentlerimizdir. Ýaş nesiller gözlerimiziň guwanjy, başymyzyň täji-ata Watanymyzyň geljegidir. Türkmen halkynyň çaga bolan söýgüsi örän çuňdandyr, mähir-muhabbete ýugrulan, duýgy bilen eýlenendir. Ata-babalarymyz özleriniň geljeginiň häzirki ýaşlara, ind...
Abu Sagyt Abylhaýyr Mäne Baba
Mukaddes türkmen topragynda ýaşan görnükli alym, beýik akyldar, keremli pir Abu Sagyt Abylhaýyr Mäne baba gadymyýetde Haweran sährasy diýlip atlandyrylan häzirki Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän Mäne obasynda 967-nji ýylyň 7-nji dekabrynda dünýä inipdir hem-de şol ýerde 1049-njy ýylyň 12-nji ýanwarynda anna agşamy müň aý ýaşap 83 ýaşynda aradan çyk...
JADYLY SUNGAT
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe beýleki milli gymmatlyklarymyz ýaly, şaý-seplerimiz hem halkymyzyň buýsanjyna öwrüldi. Olaryň gadymy nusgalaryny saklap galmak, täzeden dikeltmek bilen birlikde, döwrebap görnüşlerini ýasamaklyga-da uly ähmiýet berilýär. Zergärlerimiz tarapyndan döredilýän täze nusgaly şaý-seplerimizde berkarar Watanymyzyň...
DÜNÝÄ YKRARLY MILLI MERTEBE
Türkmençilikde at-abraýly ynsana mahsus bolan esasy sypatlaryň içinde hökmany suratda köpçülikde sözi geçginlilik hem bar. Munuň özi şol abraýly kişiniň öz şahsy aladalarynyň çäginden çykyp, il bähbidini aramaga ýaraýandygyny görkezýär. Gep-sözüniň ýerlikliligi, niýet-päliniň arassalygy bilen il içinde ykrar edilmegi başaran kişi islendik meseläniň...
BAGŞYLAR JEM BOLUP AÝDYM AÝDANDA...
Golaýda Türkmenistanyň medeniýet ministrliginiň guramagynda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Yzgant obasynda bagşyçylyk sungatyna bagyşlanyp «Halypalaryň mekdebi halkyň ruhy mirasydyr» atly festiwal geçirildi. Iki günläp dowam eden şüweleňde adygan bagşylar bilen birlikde, aýdym-saz sungatyna ýaňy baş goşan ýaşlar özleri üçin ýörite taýýarlanan ý...
AKYLDARLARDAN MIRAS GALAN ESERLER
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda türkmen edebiýatynyň taryhynda mynasyp yz galdyran akyldarlarymyzyň eserlerine ýüzlenmek, olary çuňňur öwrenmek möhüm wezipe bolup durýar. Çünki olardaky watansöýüjilik, ynsanperwerlik, halallyk ýörelgeleri bagtyýarlyk döwrümiziň gymmatly ruhy-edebi çeşmeleridir.
Gökdepe etrabynyň Isbirden obasy...
TOÝ DESSURLARY
Halkymyzyň şahandazlygyny, däp-dessurlaryny, edim-gylymlaryny, milli ýörelgelerini giňden suratlandyrýan toý dessurlary gadymylygyny saklaýanlygy bilen hem ünsümizi özüne çekýär. Joşup gelýän gülli ýazlary ýada salyp, bezemen ýigitleri, näzikden edaly gyzlary, agrasdan parasatly ýaşululary, ýaňy dünýäniň şatlygyny duýup başlan bigam çagalary bilen...
“Umytlar adasy” merkezi - haýwanat dünýäsini goraýjylaryň hereketine goldaw berýän resmi merkezdir
Öýsüz, idegsiz haýwanlara ýardam berýän merkezi döretmek hakynda jemgyýetçilik başlangyjy şeýle mysallaryň biri bolup, ol dessine döwlet goldawyna eýe boldy. Söhbet şeýle meýletinçileriň ozal bolup-bolmandygy hakynda baranok, dogrusy olar ozallar hem bolşy ýaly, häzirki wagtda hem bar. Häzirki gürrüň olaryň birinji gezek resmi taýdan döwlet...
Türkmenistanyň “ak altyny” daşary ýurt bazarlarynda uly orny eýleýär
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan watanymyzda oba senagat toplumyny, pagtaçylygy ösdürmekde birnäçe işler durmuşa geçirilýär. Oba hojalyk pudagynda amala aşyrylýan özgertmeler pagtaçylygyň yzygiderli ösdürilmegine, pudagyň döwrebap kämilleşmegine oňaýly täsir edýär.
Bu ugurda her ýylda Türkmenista...
Aziada batly gadamlar bilen
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňdengörüjilikli syýasatlary netijesinde, ýurdumyzda giň möçberli, halkara ähmiýetli taryhy özgertmeler amala aşyrylýar. Eziz diýarymyz bu gün dünýäniň uly gyzyklanma we buýsanç bilen synlaýan mekanyna öwrüldi. Gahryman Arkadagymyzyň hoşniýetli hem-de ynsanperwer daşary hem-de içerki syýasatlary da...
Şan-şöhrata beslenýär türkmen sporty
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde ýurdumyzda sport hereketi ýokary derejä ýetdi. Häzirki zaman sport toplumlarynyň onlarçasy guruldy. Aşgabat iri halkara ýaryşlaryny, şol sanda sportuň dürli görnüşleri boýunça Aziýa çempionatlarynyň ýygy-ýygydan geçirilýän mekanyna öwrüldi. Ýene-de sanlyja w...
AZIADA-2017: BEDEN WE RUHY KÄMILLIGIŇ GÖZBAŞY
Hormatly Prezidentimiz belent hem jogapkärli wezipä saýlanan ilkinji günlerinden başlap, ýurdumyzda ähli ugurlar boýunça düýpli özgertmeleri geçirilip milli maksatnamalaryny işläp ... Bilim ulgamynyň işini kämilleşdirmek, oba senagat toplumyny döwrebaplaşdyrmak, türkmen ýangyç serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarylmagyny diwersifikasiýalaşdyrmak w...
AZIADA — 2017 — sagdynlygyň, ruhubelentligiň, dostlugyň dabaralanmasy
2010-njy ýylyň 19-njy dekabrynda Kuweýtde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň arasynda gol çekilen resminama laýyklykda, Türkmenistan iri halkara sport ýaryşyny — Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny öz paýtagtynda geçirmek hukugyna eýe boldy. 2013-nji ýylyň 6-njy iýulynda Aziýanyň Olimpiý...
Гушаклы гөреш
Җахыл вагтымыз деӊ-душлармыз билен бир хатарда карате гатнардык. Онсоӊ бир гүн дайымларыӊ обасына тоя гитдим. Барсам, ынха түркмениӊ гушаклы гөреши боюнча пәлванларыӊ арасында ярыш гидип дур. Яӊы башлан экен. Ортада бир пәлван айланып йөр. Дайым мениӊ карате гатнаянымы биленсоӊ, мени сынамак үчин я меӊем еӊиҗи боланыма гуванмак үчинми билемок, орт...
Конкур
«Ир билен тур-атаӊы гөр, атаӊдан соӊ-атыӊы» дийилип, ата-бабаларымыз йөне ерден айтмандырлар. Ат-җанавер хем болса, түркмен оны өз машгала агзасы хөкмүнде гөрйәр. Дүнйәниӊ көп юртларында, хатда орта Азия халкларында атыӊ этини иййән миллетлер бар. Эмма түркмен атыныӊ этини иен халк дәл, иймезем. Уне бир зат, бейлеки халклаӊ атыны нәдип сейислейәнин...
Aziada 2017-niň alawlaýan ody
“Biziň borjumyz we ilkinji nobatdaky wezipämiz sport we olimpiýa hereketini höweslendirmekden, ony ösdürmekden, oňa ýaşlary işjeň çekmekden, türkmenistanlylaryň bedenterbiýe bilen has irki döwürlerden başlap meşgullanmaklaryny üpjün etmekden ybaratdyr” diýip nygtaýan Gahryman Arkadagymyzyň sport ulgamyny kämilleşdirmek, ýokary derejelere ýetirmek m...
Senagat pudagynyň täze ugry özleşdirilýär
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda eziz Diýarymyzyň ähli ugurlarynda sazlaşykly ösüş depgini gazanylyp, döwletimiz dünýäniň çalt depginler bilen ösýän ýurtlarynyň hataryna ynamly goşuldy.
Ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmek, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmak, daşary ýurtlardan g...
ADAMYŇ HOWPSUZLYGYNDAN WE ABADANÇYLYGYNDAN ULY ZAT ÝOK
Islendik ýurtda ilкi bilen ileri tutulýan zat- jemgyýetiň asudalygy, halkyň agzybirligi. Sebäbi bu möhüm we gymmatлy närseleriň ýok ýerinde, has takygy, binýady gowşak ýurtda ösüş hakynda, halkyň bagtyýar durmuşy hakynda gürrüň etmek gurruk guýa daş oklan ýalydyr.
Abadançylygyň höküm sürýän ýurdunda adam erkin, rahat ýaşaýar, ertirki gününe...
Цены на билеты V Азиатских игр 2017
Цены на билеты V Азиатских игр 2017
==========================
Церемонии открытия и закрытия:
-----------------------------------
VIP - 500 TMT
A (желтые сиденья) - 100 TMT
B (синие сиденья)- 70 TMT
C (зеленые сиденья) - 50 TMT
На все остальные игры билеты по 7/10 ТМТ
Детям до...
BÖRÜK
Ýaş gelinleriň geýýän gadymy başgabyna «börük», kä ýerlerde «hasaba» diýlipdir. Ol XX asyryň başlaryna çenli Türkmenistanyň günbatar, demirgazyk we gündogar sebitlerinde ýörgünli bolupdyr. Börük döwletimiziň käbir ýerlerinde, şol sanda günbatarly çarwa türkmenlerde hem geçen asyryň 30-njy ýyllaryna çenli saklanyp galypdyr. Ony ýaş gelinler ilkinji...
GYZ EDEBI - GYZYL GÜL
Daş-töweregi gelin-gyzlarymyzyň nepis keşdeleri ýaly owadan gül-güläleklere bezejek bahar pasly ýetip gelýär. Bu pasyl özüniň gözelligi bilenem, päkligidir kalba ylham berýän joşguny bilenem owadan zenanlarymyza juda meňzeş. Gelin-gyzlaryň baýramynyň edil baharyň başynda bellenilmegi-de ýönelige däl bolsa gerek. Mümkin, ol zenan ýaly owadan...
«Аваза» түркмен түргенлерини тәзе үстүнликлере рухландыряр
Түркменистан 19.10.2010-нҗы йылда Кувейтде Азианыӊ Олимпия геӊеши билен Түркменистаныӊ Милли Олимпиа комитетиниӊ арасында гол чекилен ресминама эсасында 2017-нҗи йылда Ашгабат шәхеринде Япык биналарда ве сөвеш сунгаты боюнча V Азиа оюнларыны гечирмәге хукук газанды. 06.07.2013-нҗи йылда болса Азианыӊ Олимпия геӊешиниӊ байдагы ресми ягдайда Гүнорта...
Aziýada-2017-niň şanyna
Gözel paýtagtymyzda geçiriljek V Aziýada oýunlarynyň başlanmagyna 1 aýyň galmagy we türkmen gawunynyň baýramy Aşgabatda guwandyrjy we buýsandyrjy şanly şanly wakalar bolup geçdi.
17-nji awgust, bu gün gözel tebigaty, ajaýyp binalary, ak ýollara atarýan oklaw ýaly ýollary bilen ir säherden wasplary dillende dessan Aşgabat şäherimiz asudalyga...


text:
23-nji maýda Germaniýanyň daşary işler ministri Heiko Maasyň Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli resmileri bilen duşuşyp, Waşingtonyň 2015-nji ýylda Eýran bilen dünýäniň iň kuwwatly alty ýurdunyň arasynda gelnen ýadro ylalaşygyndan çykmagynyň netijeleri barada gepleşikleri geçirmegine garaşylýar.
Maas Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Maýk Pompeo (Mike Pompeo) we Ak tamyň milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy John Bolton bilen duşuşar. Bu duşuşyk, Birleşen Ştatlaryň Eýrana garşy “taryhdaky iň güýçli sanksiýalary” girizjekdigini wada bermeginden iki gün soňa gabat geldi.
Tramp “Eýran Ýakyn Gündogarda söweşiji ýowuzlyklaryny maliýeleşdirmek we ballistik raketalary synagdan geçirmegi dowam etdirmek arkaly” ylalaşygyň ruhuny, özenini bozdy” diýip, 8-nji maýda ylalaşykdan çykdy.
Germaniýa, Britaniýa we Fransiýa hem-de ýadro ylalaşygyna gol goýan beýleki iki döwlet – Hytaý we Orsýet – bilen bilelikde ylalaşygy halas etmäge synanyşýarlar. 2015-nji ýylda baglaşylan ylalaşyga görä, Tähran özüne garşy girizilen sanksiýalaryň gowşadylmagynyň öwezine, özüniň ýadro programmasyndan el çekmelidi.
“Biz Germaniýada, şeýle-de Ýewropada ylalaşygy saklamak we Eýrany bu ylalaşykda saklap galmak üçin zerur bolan ähli zady etmäge taýýar” diýip, 22-nji maýda Maas kongresiň wekilleri bilen geçiren duşuşygyndan soň aýtdy.
23-nji maýda fransuz daşary işler ministri Fransiýa Eýranyň ballistik-raketa programmasynyň we regiona agalyk etmek maksatlarynyň çäklendirilmelidigi babatynda Birleşen Ştatlar bilen ylalaşýan bolsa-da, Pariž ylalaşygy berjaý etmegi dowam etdirer diýdi.
“Biz bu usul bilen ylalaşmaýarys, sebäbi Eýranyň garşysyna giriziljek sanksiýalar topary özara dialoga rugsat bermez. Tersine, bu konserwatiwleri gaýtadan güýçlendirip, gepleşikleriň geçirilmegini isleýän prezident [Hassan] Rohanini gowşadar” diýip, fransuz daşary işler ministri Le Drian “France Inter” radiosyna beren maglumatynda aýtdy.
“Netijede, bu pozisiýa regiony şu häzirkiden-de has howply ýagdaýda goýup biler” diýip, ol belledi.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Maýk Pompeo özüniň 21-nji maýda eden çykyşynda Tähran bilen gelinjek islendik, şol sanda onuň Siriýadaky, Liwandaky we Ýemendäki ýaragly toparlara goldawyny çäklendirýän täze ylalaşygyň şertlerini kesgitledi.
13-nji maýda Ak tamyň milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy John Bolton Eýranda “režimi çalyşmak” ABŞ-nyň administrasiýasynyň häzirki syýasatynyň bir bölegi bolup durmaýandygyny aýtdy.


text:
Salam jenap Gurbanguly Berdimuhamedow
Siz Tùrkmenistan watanymzy nahili derejede pese dùsirdiniz
name sebàden daşary ýurtlarda okaýan talyplara beýle azap berýeniz
tùkmen halky size arkadag diýip at berenine hic dùşinip bilemok
haly yaşaýyşyny gowlandyrmak eýsem sizin borjynyz dalmi
haýyş edýas sizden vissa kartlarymzy islar ýaly edip berin
pulsyz daşary döwletde okamak bize agyr dùsyer
ynha okuwymzam tamamlanyar ýone bizin oýe gaýtmagada pulmyz yok
ķartdan bolsa hiçhili pul çekip bilemzok munyna bolsa siz sebapçi
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Şul aýyň iň esasy utuşyny sypdyrmaň – maý aýynyň 31-ne aksiýa gatnaşyjylar telewizor utup bilerler.
«SMS Nesibe» wiktorina TMCELL abonentlaryny şatlandyrmagynyň ikinji aýy. Biz her gün 1 sany Blu firmasynyň smartfonyny her aý bolsa 1 sany LG firmasynyň 49-dýumlyk HD telewizoryny utmaga mümkinçilik berýäs. Wiktorina gatnaşmak üçin 5 SMS lyk ýörite SMS bukjasyny satyn almaly. Her-bir SMS bukjasy 5 sowala jogap bermäge mümkinçilik berýär-näçe köp we tiz dogry jogap berseňiz şonça her gün oýnalýan baýragy gazanmak mümkinçiligiňiz köpeler.
Aýyň esasy baýragy ugrundaky oýuna gatnaşmak üçin aýyň dowamynda azyndan 30 SMS bukja almaly. Nyrhnama 1 SMS-bukjanyň bahasy =1,5 manat.
«SMS Nesibe» aksiýasy sentýabr aýynyň 30-na çenli dowam eder. Her aý wiktorina gatnaşyň we her gün smartfon we her aý beýleki gymmat bahaly sowgatlary utmak mümkinçiligiňizi gidirmäň. Aksiýada sowadyjy, kir ýuwujy, noutbuk we Samsung firmasnyň Galaxy S9 model smartfon we beýleki gymmat bahaly sowgatlar hem utmaga mümkinçilik gazanýarsyňyz.
Aprel we maý aýynda «Altyn Asyr» wiktorina gatnaşyjylara 48 sany smartfon we 1 sany telewizor sowgat berdi- geçen aýyň esasy baýragy. Ýeňijileriň doly sanawyny http://win.tmcell.tm saýtynda görüp bilersiňiz.
Baýraklaryň eýelerini gutlaýarys we täze gatnaşmaga isleg bildirýänleri çagyrýarys: *123# jaň ediň, sowallara jogap beriň we TMCELL-yň gymmat bahaly sowgatlaryny alyň.


text:
Rim papasy Fransis aborty, ýagny çagany aýyrtmaklygy bir adamy ýok etmek üçin “ganhory” hakyna tutmak bilen deňedi.
Rim papasynyň Watikanyň Keramatly Pýotr meýdançasynda eden bu çykyşynyň konserwatiw katolikler we aborta garşy çykýanlar tarapyndan oňaýly garşylanjakdygyna garaşylýar.
Şol bir wagtda, kanuny abortyň tarapynda çykyş edýänler aýalyň öz bedeni bilen islän zadyny etmäge hakynyň bardygyny aýdýarlar.
“Men sizden soraýaryn: ‘Bir meseläni aradan aýyrmak üçin adamyň janyny ‘almak’ dogrumy? Siz näme pikir edýärsiňiz? Bu dogrumy? Dogrumy ýa ýok?” diýip, Fransis meýdançada ýygnanan märekä ýüzlendi.
Adamlar “Ýok” diýip, jogap bereninden soň, Fransis: “Bir meseläni çözmek üçin ganhory hakyna tutmak dogry bolarmy?” “Sen muny etmersiň, bir meseläni çözjek diýip, nähili kiçi hem bolsa, ýöne adamy öldürmek dogry bolmaz” diýip, sözüne goşdy.
Rim papasy Roman Katolik Kilisesiniň lideridir. Kilise durmuş enäniň göwresinde çaganyň galmagy bilen başlanýandygy nukdaýnazaryny öňe sürýär.
Fransis 2013-nji ýylyň martynda Rim papasy boldy.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň anna gününde geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken kararlary bilen:
zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministriniň, Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň müdiriýetiniň başlygynyň wezipelerini wagtlaýyn ýerine ýetirmek zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministriniň orunbasary Muhammetseýit Babaýewiç Sylapowyň;
“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmek baş döwlet gullugynyň başlygynyň orunbasary Bäşim Hemraýewiç Klyçewiň;
demir ýol ulaglary ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmek demir ýol ulaglary ministriniň orunbasary Azat Silapowiç Atamyradowyň;
oba we suw hojalyk ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmek oba we suw hojalyk ministriniň ykdysadyýet we maliýe işleri boýunça orunbasary Amanmuhammet Atageldiýewiç Myradowyň üstüne ýüklenildi.


text:
Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleriniň habar bermegine görä, mejbury pagta ýygymy Lebap welaýatynda bir okuwçynyň öz janyna kast etmegine sebäp bolupdyr.
Saýat etrabynyň Lebap daýhan birleşiginiň 6-njy orta mekdebiniň 6-njy klasynda okaýan Täzesuwly obasynyň ýaşaýjysy 12 ýaşyndaky Ylhamow Bähram 16-njy sentýabrda bazar güni özüni asdy.
Obadaşlarynyň anonim ýagdaýda gürrüň bermegine görä, owal onuň ejesi Türkiýä eklenç gözlegine gidipdir. Bu oglanyň ruhy ýagdaýyna ýaramaz täsir ýetiripdir. Munuň üstesine, kakasy hem 13-nji sentýabrda oglanjygy mamasy bilen babasynyň ýanynda goýup, Stambula işlemäge gitdi diýip, ýagdaýdan habarly çeşme gürrüň berdi.
Soňky wagtlarda atasy we enesi oglany pagta ýygmaga ibermek üçin yzygiderli ýagdaýda basyş edipdir. Biziň söhbetdeşimiziň aýtmagyna görä, garrylara 12 ýaşly oglanyň okaýan mekdebiniň ýolbaşçylary çagany pagta ýygmaga ibermek talaby bilen basyş görkezipdir. Ene-atasyndan aýralygyň üstesine pagta ýygymy üçin edilýän güýçli basyşlar ol okuwçyny janyndan irizipdir.
Wakanyň bolan güni okuwçy oglanjyk günortan babasy bilen mamasynyň ýanyndan atasynyň bolýan ýerine gidipdir. Ol ýerde oturyp, garpyz bilen el ýaly çörek iýipdirler. Ondan soň ol aýakýoluna diýip aýaguja gidip, şol ýerde hem öz janyna kast edipdir.
Aradan 20-25 minut geçenden soň atasy ony çagyrsa, ses üýn-çykmandyr. "Bar hany, agaňy gör, hajathana ýykyldymy, näme jogap berenok“ diýip, atasyny inisini onuň yzyndan ugradypdyr. Inisi baryp görse, agasy bireýýäm mal tamda özüni asan ekeni.
Azatlyk Radiosy merhumyň obadaşy, Stambulda ýaşaýan aktiwist Rozybaý bilen söhbetdeşlik geçirdi. Onuň aýtmagyna görä, soňky ýyllarda Türkmenistanyň oba ýerlerinde daşary ýurtlara gazanç gözläp giden ene-atalaryň çagalarynyň bu hili aýralykdan agyr ruhy ejir çekmegi az duş gelmeýär. Mekdep tarapdan dürli bahanalar bilen edilýän basyşlar, pul ýetmezçiligi bolsa bu ýagdaýy has-da çylşyrymlaşdyrýar. Täze okuw ýylynyň başlanmagy bilen bir wagtda pagta ýygym kampaniýasy hem başlanýar we mekdepler ene-atalardan çagalaryny pagta ýygmaga ugratmagy talap edip başlaýarlar diýip, Rozybaý gürrüň berdi.
"Mekdep ene-atalary daşary ýurtlarda zähmet migrantlygynda bolan okuwçylaryň ruhy ýagdaýy bilen gyzyklanmaýar, olary mejbury ýagdaýda her dürli köpçülikleýin çärä sürýär. Pagta ýygymy möwsüminde çagalar irden okasa, öýleden soň pagta meýdanlaryna sürülýär" diýip Rozybaý gürrüň berýär.
Şu günler Türkmenistanda pagta ýygym möwsümi dowam edýär. Halkara hukuk toparlary Türkmenistanyň pagta meýdanlarynda mejbury zähmetiň, çaga zähmetiniň ulanylmaýyny ýyllarboýy tankyt edýärler.
Türkmenistanyň kanunçylygynda çaga zähmetini ulanmak gadagan edilýär. Emma hukuk goraýjy guramalar bu kanunçylygyň iş ýüzünde hereket etmeýändigini aýdýarlar.
Azatlyk radiosy pagta ýygymy wagtynda mejbury zähmetiň ulanylyşy barada yzygiderli habar berýär.
12-nji sentýabrda Azatlyk Daşoguzdaky etraplaryň birnäçesinde çagalary gyssagly ýagdaýda pagta ýygmaga sürendiklerini habar berdi.
Şol bir wagtda, Halkara hukuk toparlary prezident Gurbanguly Berdimuhammedowyň Nýu-Ýorka edýän saparyna gabatlap, Türkmenistanyň pagta meýdanlarynda mejbury zähmetiň ulanylmagyna garşy 1-nji oktýabrda protest çäresini geçirmegi meýilleşdirýär.
Sözi jemlesek, ähli synanşyga garamazdan, özüni asan okuwçy barada degişli resmileriň garaýşyny öwrenmek Azatlyk Radiosyna başartmady.


text:
Türkmenistanda uçar biletleriniň gytçylygy emele geldi. Häzirki wagt Türkiýe, Belarus, Russiýa ýaly ýurtlara gitmek isleýän raýatlar para berip, biletleri satyn almaga synanyşýarlar.
Türkmenistanda bolup geçýän wakalar we täzelikler bilen ýakyndan gyzyklanýan aşgabatly synçy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, şu günler paýtagtyň Oguzhan köçesiniň ugrundaky awiabiletleriň satylýan agenstwasynda, ýagny edarasynda her gün azyndan 200-250 adam nobata durýar.
“[Edaranyň] sorag-jogap býurosyna baryp soranyňda, ýanwaryň birinji ongünlüginden, birinji ýarymyndan bärde bilet ýok diýip, ýüz ugruna jogap berýärler. Onsoň adamlar olaryň sözüne ynanman nobata durýarlar” diýip, Bugaýew raýatlara bilet satylýan kassalarda hem şol bir jogabyň gaýtalanýandygyny belledi.
Ýöne synçy bilet nobatyna duran adamlaryň ençemesine salgylanyp, nobat esasynda müşderileri kabul etmeýän käbir kassalaryň biletleri diňe para beren adamlara satýandygyny aýdýar.
“Belli-belli kassalara radio üsti bilen bildiriş berlip, müşderi çagyrylanok. Munuň sebäbini soranyňda, “Bron boýunça satýarys” diýip, ýalan sözleýärler, diňe öz tanyşlaryna satýarlar diýip, alty-ýedi günläp bilede gatnaýan adamlar aýdýarlar. Hatda adamlaryň bilediň öz bahasyny manatda töläp, onuň arasyna 150-200 dollary goşup ugradýandygyna hem şaýat bolýarys diýip, adamlar aýdýarlar” diýip, Bugaýew bu kassalarda hem, biletleriň para beren islendik müşderä däl-de, diňe “araçysy” ýa-da ýokary edara-kärhanalarda tanyş-bilişi bolan adamlara satylýandygyny, ýaşaýjylara salgylanyp aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky beýleki bir habarçysy hem bu maglumatlary tassyklap, döwlet maslahatlarynda biletleri “online” satmak barada yzygiderli gürrüň edilse-de, hatda ony plastik bank kartlary arkaly hem satyn alyp bolmaýandygyna ünsi çekýär.
“Biledi diňe onuň bahasyny nagt görnüşinde töläniňde satyn alyp bolýar. Ony hem diňe tanyş-bilişiň bolanda satyn alyp bolýar. Üstesine-de, bilediň bahasyndan başga-da 1000 manat para bermeli” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde atlandyrylmasyzlygyny soran aşgabatly habarçymyz belledi.
Häzirki wagt “araçysy” bolmadyk ýa-da bilediň bahasyndan başga goşmaça çykdajy edip, para bermäge maliýe taýdan gurby çatmaýan türkmenistanlylaryň, hususan-da, daşary ýurtlara okamaga gitmek isleýän ýaşlaryň türkmen häkimiýetlerine goşmaça uçar reýslerini girizmegi hem haýyş edendigi, emma resmileriň muňa oňaýly jogap bermändigi aýdylýar.
“Biz şunça adam goşmaça reýs ediň diýseler, “Siz bir tarapyna uçýarsyňyz. Gaýdyşyn, samolýody yzyna boş alyp gaýtmak howaýollary edaramyzyň bähbidine däl, biz zyýan çekýäris” diýip, ony etmeýän ekenler” diýip, Bugaýew belledi.
Daşary ýurtlara biletleriň ýoklugynyň sebäpleri barada ýaşaýjylara resmi bildiriş ýa-da düşündiriş berilmeýär. Şeýle-de, ýurtdaky bilet gytçylygy barada ne resmi mediada, ne-de “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň resmi websaýtynda maglumat berilýär.
14-nji sentýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow täze dört sany “Boeing” uçaryny satyn almak baradaky karara gol çekdi. Ýöne üç sanysy “Boeing 737 MAX 7” kysymly, beýleki bir sanysy “wajyp uçuşlar üçin niýetlenen” bu uçarlaryň haçandan başlap we haýsy uçuşlarda ulanyljakdygy barada hiç zat aýdylmady.
Türkmenistanyň hökümeti “Türkmenhowaýollarynyň” uçar biletlerini internet arkaly satmak we bronlamak usulyny girizmek meselesine 2011-nji fewral aýyndan bäri garaýar.
Geçen ýylyň iýun aýynda türkmen prezidentiniň awiabiletleriň internet arkaly satylmagy baradaky teklibi goldandygyny türkmen mediasy habar beripdi. Emma aradan bir ýyldan gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, türkmen häkimiýetleri bu mesele boýunça alnyp barylýan işler barada häzirlikçe maglumat bermän gelýärler.
Şol bir wagtyň özünde, ýurtda “Türkmenhowaýollary” gullugynyň awiabilet satyljak internet saýtynyň kadaly işlemeýändigini hem ýerli synçylar we ýaşaýjylar aýdýarlar.


text:
Türkmenistan “suw diplomatiýasynyň” esasy ugurlaryny döredýär
Merkezi Aziýanyň suw serişdelerini durnukly dolandyrmak babatda hyzmatdaşlyk etmek — Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Ýerine ýetiriji komitetinde 2017—2019-njy ýyllarda Türkmenistanyň başlyklyk etmeginiň çäginde paýtagtymyzda geçirilýän duşuşygyň mowzugy şeýle atlandyrylýar.
Iki günlük forum ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň ýardam etmeginde Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Ýerine ýetiriji komiteti hem-de Merkezi Aziýanyň sebit ekologiýa merkezi tarapyndan guraldy. Duşuşyga AHHG-niň Ýerine ýetiriji komitetiniň şahamçalarynyň hem-de Gazagystandaky, Gyrgyzystandaky, Täjigistandaky, Türkmenistandaky we Özbegistandaky bölümleriniň wekilleri, şol sanda Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň (DÖDT) hem-de Döwletara suw hojalyk utgaşdyryjy toparynyň (DSHUT), şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň düzümine girýän edaralaryň, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça german jemgyýetiniň (GIZ), beýleki sebit hem-de halkara guramalaryň wekilleri gatnaşýarlar.
Duşuşykdan öň AHHG-niň Ýerine ýetiriji komiteti bilen Germaniýanyň halkara hyzmatdaşlyk boýunça jemgyýetiniň arasynda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekmek dabarasy boldy. Bu resminama, hususan-da, “Merkezi Aziýada suw serişdelerini serhetara dolandyrmak” atly maksatnamanyň amala aşyrylmagy bilen baglydyr. Ol suw ulgamynda hyzmatdaşlyk etmegiň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we dünýä tejribesine esaslanýan netijeli gurallary döretmekde sebitiň ýurtlaryna ýardam etmäge gönükdirilendir.
Mundan başga-da, AHHG-niň Ýerine ýetiriji komiteti bilen Merkezi Aziýanyň sebit ekologiýa merkeziniň arasynda Hyzmatdaşlyk hakynda ähtnama gol çekildi. Ol Türkmenistanda “Suw, bilim we hyzmatdaşlyk” (Smart Waters Project) hem-de “Suw—energiýa—azyk” özara baglanyşygyny güýçlendirmek arkaly köpugurly maliýeleşdirmegiň mümkinçiliklerini peýdalanmak boýunça Merkezi Aziýa gepleşikleri” (Nexus) diýen taslamalaryň ýerine ýetirilmegini göz öňünde tutýar.
ABŞ-nyň Halkara ösüş agentliginiň (USAID) goldaw bermeginde amala aşyrylýan birinji taslama Aral deňziniň sebit ýurtlarynda suw hojalygy pudagynyň ýolbaşçylaryny we hünärmenlerini, ylmy işgärleri okatmak, taýýarlamak hem-de hünär derejesini ýokarlandyrmak bilen baglydyr.
Öz nobatynda, Ýewropa Bileleşigi tarapyndan maliýeleşdirilýän hem-de Tebigaty goramak baradaky Halkara bileleşigi bilen hyzmatdaşlykda RESSA tarapyndan amala aşyrylýan “Nexus” taslamasy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň suw, energetika we azyk howpsuzlygyny üpjün etmegiň meselelerini çözmekde hyzmatdaşlygyny berkitmegi ugur edinýär, bu bolsa ekologiýa bilen gös-göni baglydyr. Şu gün geçirilen umumy mejlisiň barşynda duşuşyga gatnaşyjylar iri halkara guramalary bilen ýakyn gatnaşyklaryň, toplanan tejribäniň esasynda sebitiň suw serişdelerini durnukly artdyrmak we rejeli peýdalanmak babatda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek bilen bagly meseleleriň giň toparyny ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda başlyklyk etmeginiň meýilnamasynyň amala aşyrylyşyna aýratyn mejlis bagyşlanyldy. Bu meýilnama hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça işlenip taýýarlanyldy. AHHG-niň Ýerine ýetiriji komitetiniň we onuň şahamçalarynyň ýolbaşçylary ýerine ýetirilen işler hem-de geljek üçin kesgitlenen meýilnamalar barada hasabatlar bilen çykyş etdiler. Olar Aral meselesiniň netijelerini aradan aýyrmak, ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak, serhetýaka suw serişdelerini bilelikde dolandyrmagyň usullaryny kämilleşdirmek, Aral ýakasynyň ykdysady we durmuş taýdan ösmegine ýardam etmek ýaly ugurlara aýratyn üns berdiler. AHHG-niň müdiriýetiniň nobatdaky mejlisine hem-de AHHG-ni dörediji döwletleriň Baştutanlarynyň sammitini geçirmäge taýýarlyk görmek hakynda habar berildi. Duşuşygy 2018-nji ýylda Aşgabatda geçirmek göz öňünde tutulýar.
Aral boýunça BMG-niň Merkezi Aziýa suw strategiýasynyň taslamalary we Ýörite maksatnamasy ýygnananlar tarapyndan gyzyklanma bilen ara alnyp maslahatlaşyldy. Olar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, BMG-niň Durnukly ösüş boýunça “Rio+20” maslahatynda, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde geçirilen BMG-niň Durnukly ösüş boýunça 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin sammitinde, Ýaponiýada geçirilen Tebigy heläkçilikleriň töwekgelçiligini azaltmak boýunça Bütindünýä maslahatda hem-de Koreýa Respublikasynda geçirilen VII Bütindünýä suw forumynda beýan eden başlangyçlaryna laýyklykda işlenip taýýarlanyldy.
Duşuşyga gatnaşyjylaryň Türkmenistanyň Baştutanynyň çykyşlaryna salgylanyp belleýşi ýaly, Merkezi Aziýada suw meseleleri möhüm, käbir ýagdaýlarda bolsa sebit özgertmelerini ösdürmegiň kesgitleýji şerti bolup durýar. Şeýle şertlerde diňe sebit ylalaşygy ekologiýa we azyk howpsuzlygyny üpjün etmek, durnukly energetikanyň toplumlaýyn ulgamyny döretmek, howanyň üýtgemegine uýgunlaşdyrmak maksady bilen sebitiň döwletleriniň netijeli gatnaşyklary üçin kabul ederlikli binýat bolup durýar.
Bularyň hemmesi Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly Tehnologiýalar boýunça sebit merkezini Aşgabatda açmak hakynda milli Liderimiziň teklipleriniň möhümdigine şaýatlyk edýär, “suw diplomatiýasy” onuň işiniň esasy ugry bolar.
Merkezi Aziýanyň sebit ekologiýa merkeziniň, AHHG-niň durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň, Merkezi Aziýanyň sebit daglyk merkeziniň, Döwletara suw hojalyk utgaşdyryjy toparyň ýanynda hereket edýän “Amyderýa” we “Syrderýa” howdan suw hojalyk birleşmeleriniň ýolbaşçylary hem-de bilermenleri degişli mesele boýunça maksatnamalary we taslamalary amala aşyrmagyň tejribesine seljerme berdiler.
Häzirki döwrüň ýagdaýlaryny we ählumumy ekologiýa wezipelerini nazara almak bilen, “Merkezi Aziýada daşky gurşawy goramak boýunça hereketleriň sebit meýilnamasyny” işläp taýýarlamagyň barşy hakynda habarlar diňlenildi.
Sebitiň durnukly ösmegine ýardam etjek çäreleri ara alyp maslahatlaşmak bilen, ýygnananlar üçünji müňýyllygyň ählumumy ösüş maksatlary kesgitlenilen BMG-niň tassyklan “Gün tertibi-2030-a”, dünýäniň 175 döwleti, şol sanda Merkezi Aziýa ýurtlary tarapyndan gol çekilen Howanyň üýtgemegi boýunça Pariž ylalaşygyna aýratyn üns berdiler.
Şunda bellenilişi ýaly, önümçiligiň innowasion, serişde tygşytlaýjy we ekologiýa taýdan zyýansyz tehnologiýalaryna esaslanýan “Ýaşyl ykdysadyýete” geçilmegi adamlaryň durmuş derejesini ýokarlandyrýar hem-de daşky gurşaw üçin töwekgelçilikleri azaldýar diýlip bellenildi. Munuň özi umumydünýä meýli bolup, ol tutuş adamzadyň ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitleýär.
Döwletara hyzmatdaşlygyny has-da berkitmegiň, hökümet, halkara we jemgyýetçilik guramalarynyň, daşky gurşawy goramak babatda işewür toparlaryň arasynda hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmagyň, suw serişdelerini, durnukly energetikany dolandyrmagyň, döwrebap tehnologiýalary hem-de ady agzalan ugurlarda iň gowy dünýä tejribelerini ornaşdyrmagyň möhümdigi bellenildi.
“Merkezi Aziýada daşky gurşawy goramak we durnukly ösüş babatda hyzmatdaşlyk üçin başlangyç” atly birinji halkara ekologiýa forumy bu ugurda ähmiýetli ädim boldy. Ol şu ýylyň iýun aýynda Aşgabatda Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti hem-de Merkezi Aziýanyň sebitleýin ekologiýa merkezi tarapyndan geçirildi.
Ertir, duşuşygyň jemleýji güni Aral deňzi sebitiniň ýurtlaryna ýardam etmek boýunça hereketleriň üçünji maksatnamasyny amala aşyrmak bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar. Onuň çäklerinde AHHG-ä agza ýurtlarda ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmaga, ilaty durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge hem-de durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen çäreleriň toplumy amala aşyrylar.
Beýleki meseleleriň hatarynda — Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň ylmy-maglumat merkeziniň işi bolup, ol Aralyň meselelerini çözmekde durmuş-ykdysady, ylmy we ekologik sebit hyzmatdaşlygy boýunça maslahatlary işläp taýýarlaýar.
Şeýle hem halkara guramalary we maliýe düzümleri, şol sanda BMG ÖM, ÝHHG, ÝB, Bütindünýä banky, GIZ we beýlekiler bilen bilelikde milli we sebit derejesinde ýerine ýetirilýän maksatnamalaryň we taslamalaryň netijelerine garamak göz öňünde tutulýar.
Umuman, bularyň hemmesi sebitiň ýurtlarynyň abadançylyk we rowaçlyk ýaly ählumumy maksatlara laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygyny has-da işjeňleşdirmäge ýardam etmelidir.


text:
"Eýranda guralan terrorçylykly hüjümden ABŞ, Ysraýyl we Saud Arabystany jogapkär"
Ahwaz şäherinde harby çäre geçirilýärkä guralan ýaragly hüjümde 24 adam ýogalypdy, 53 adam ýaralanypdy
Eýranyň Baş ştabynyň başlygynyň orunbasary Abulfazl Şikarçi Eýranda guralan terrorçylykly hüjümden ABŞ-nyň, Ysraýylyň we Saud Arabystanynyň jogapkärdigini öňe sürdi.
Şikarçi 4 hüjümçiniň ýaraglaryny birnäçe gün ozal Pars aýlag ýurtlaryndan alandygyny we harby çäreleriň geçiriljek meýdanyna gelendiklerini nygtady.
Hüjümi guran toparyň ABŞ we Ysraýyl bilen arabaglanşygynyň bardygyny aýdan Şikarçi “Topar Pars aýlag ýurtlaryndan alan harby we maddy goldawy bilen hüjümi gurady” diýdi.
Eýranyň Daşary işler ministri Muhammed Jawad Zarif hem ýurduň günorta günbatarynda ýerleşýän Ahwaz şäherinde harby çäre geçirilýärkä guralan hüjümden ABŞ-nyň we terrora goldaw berýän hyzmatdaşlarynyň jogapkärdigini aýdypdy.
Şu gün irden Huzistan welaýatynyň Ahwaz şäherinde harby çäre geçirilýärkä guralan ýaragly hüjümde 24 adam ýogalypdy, 53 adam ýaralanypdy.


text:
Otzyvy o deiatelnosti obshestva «Qazaqstan Ustazy», y'nikalnye foto, opyt pedagogov! CHitaite otzyvy realnyh liy'dei!
OTZYVY
23 zapisi.
Qurmetti Qazaqstan ustazy qay'ymdastyg'ynyn' ujymy! Sizderdin' uiymdastyryp otyrg'an en'bekterin'izge shyg'armashylyq tabys pen o'sip-o'rkendey'di tileimin.
Qazaqstan ustazy эntsiklopediiasyn uiymdastyryp otyrg'an ta'limger, a'diskerlerge u'lken rahmetimdi aitqym keledi.
Salamatsyzdarma qurmettti Qazaqstan ustazy qay'ymdastyg'y! Sizderdin' osy uiymdastyryp jatqan is-shara kony'rstaryn'yzg'a o'te qy'anyshtymyn. Jaqynda sizderdi pa'ndik olimpiada boiynsha a'dil-qazylar alqasyn tag'aiynday'g'a u'mitkerler qabyldap jatyr dep estidim. Bundai mu'mkindikterdi burynnan ku'tip ju'r edim. Men o'z qalamda osy sizderdin' uiymdastyrg'an olimpiadalaryn'yzg'a, konky'rstaryn'yzg'a koordinator ja'ne a'dil-qazylar alqasy quramyna ensem degen u'lken nietim bar. Eki tilde birdei test tapsyrmalary men ku'rdeli den'geidegi tapsyrmalar qurastyra alam. Avtorlyq kitaptarym da bar, test nusqay'lyqtarym da jasalg'an. Mamandyg'ym - geografiia magistri. En'bek o'tilim - 5 jyl, birinshi sanatym bar, magistr da'rejem de bar. Ko'ptegen konky'rstar men olimpiada ju'ldegerimin. Jarystarg'a suraq qurastyry', say'atty tapsyrmalar daiynday'da ta'jiribem ko'p, internet jelilerinde, kez kelgen programmalarda jumys istei alam. Internet jelisine qosylg'an jumysta da u'iimde de jeke kompiy'terim bar. Meni a'dil-qazylar alqasyna qabyldasan'yzdar eken dep o'tinish bildirem. Sizderge aldyn ala ko'p rahmet.


text:
Microsoft Word 2013, ýokary derejede dokument döretmegiňize kömek etmek üçin niýetlenen Ofis programmasydyr. Word, dokumentleriňizi has giňişleýin şekilde düzetmegiňize kömek eder.
Word 2013 dokumentini döretýän wagtyňda ilkinji ädim, boş bir ak kagyz ýüzi bilen başlamak ýada ýokary derejede peýdaly bolan şablonlardan birini ulanmagyň arasynda karar bermekdir.
Şablon saýlamak.
Boş bir kagyz bilen başlamak ýerine bir taýýar şablon bilen başlamak aňsatdyr. Word şablonlary, temalary we görnüşleri bilen ulanmaga taýýarsyňyz. Şablon bilen başlanyňyzda ýeke etmeli işiňiz diňe mazmunyňyzy goşmakdyr.
Word 2013i her açanyňyzda galareýadan bir şablon saýlap bilersiňiz. Şablon islemesňiz boş kagyzyň ýüzüe basyp şablonsyz işiňize başlap bilersiňiz.
Her bir şablony ýakyndan görmek isleseňiz şablonyň üstüne basyp uly görnüşine seredip bilersiňiz.
Taýýar dokument açmak.
Wordy her açanyňyzda, çep tarapda iň soňku açan dokumentleriňiz durýandyr. Gözleýän dokumentiňiz ol ýerde ýok bolsa Otkryt drugie dokumenty diýen ýere basyň.
Eýýäm wordda bolsaňyz , Faýl > Otkryt basyň
Dokument ýatda saklamak.
Bir dokumenti ilkinji gezek ýatda saklamak üçin etjek işleriňiz:
- Faýl basyň
- Sohranit basyň
- Dokumenti ýatda saklamak islän ýeriňize baryp
- Sohranit basyň.
Dokumentleri okamak.
Düwmeleriň we elementleriň ählisini gizlemek üçin dokumendiňiziň Okamak Moduny açyň. Okaýan wagtyňyzda hiç bir zat ünsüňizi bozmaz.
- Okamak isleýän dokumendiňizi açyň
- Wid basyň Rejim Çteniýa giriň
Üýtegşmelere seretmek.
Bir dokument üstünde başgalary bilen işläniňizde dokumentdäki üýtgedilen ýerleri görmek üçin Isprawleniýa basyň.
- Gözden geçiriljek dokumenti açyň.
- Resenzirowanie basyp Isprwaleniýa giriň.
Dokumenti Printerden çykarmak.
Dokumendiňizi çykarmak üçin:
- Faýl menýusynda Peçat basyň
- Aşakdakylary ýerine ýetiriň:
-
Peçat aşagynda Kopiý ýerine çykarmak isleýän kopiýa sanyny ýazyň.
-
Printer aşagynda kompýuteriňize birikdirilen printeriňizi saýlaň.
- Soňra Peçat düwmesine basyň
Bu tema peýdalymy?
3,190 gezek okaldy


text:
Aşgabatda Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň (PÝGG) işgärleri awtoulaglaryň yzky oturgyçlarynyň gapdalyndaky ildirgiçlerden egin-eşikleri asan sürüjileri saklap, olara 50 manat möçberinde jerime salyp başladylar.
Azatlygyň ýerli çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, mundan öň goňşy etrapdyr welaýatlara iş saparyna ýa-da toýa barýan awtoulag sürüjileri ýa-da ondaky beýleki ýolagçylar egin-eşikleri ýygyrt bolmaz ýaly olary oturgyçlaryň gapdalyndaky ildirgiçlerden asyp bilýärdiler. Emma bu tejribe geçen hepdäniň ilkinji günlerinden başlap güýje girizilen täze talap esasynda gadagan edildi.
“Şäher içindemi sen? Şäheriň daşyndaky etrapara ýa-da welaýatara barýaňmy? Munuň tapawudy ýok, saklaýarlar hem-de ‘näme üçin egin-eşikleri asyp barýarsyňyz? Dessine aýryň’ diýýärler. Sürüjiler ýa-da şol awtoulagda barýan ýolagçylar närazylyk bildirip, ‘O nähili? Awtoulag zawoddan çykarylanda, egin agajy asmak üçin ýörite asgyçlar göz öňünde tutulypdyr. Biz şondan çykamyzok’ diýsek, ‘Ýok üst-başyňa seretjek bolsaň, başga ýerde seret. Ýöne maşynyň ýörite niýetlenen asgyçlaryndan egin agaçlara ildirilen penjekleri, köýnekleri asmak gadagan’ diýip, olary aýyrmagy talap edýärler” diýip, Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew awtoulag sürüjileriniň ençemesine salgylanyp gürrüň berdi.
Onuň sözüne görä, adatça PÝGG-niň işgärleri sürüjilere awtoulagyň salonyndaky ýörite niýetlenen ildirgiçlerden egin-eşikleri asmagyň gadagan edilýändigi baradaky resmi karary görkezmegi ret edip, dessine pul jerimesini ýazýarlar.
“Ýolagçylar awto-inspeksiýanyň işgärlerinden ‘şuny asmaklygyň gadagandygy hakynda bize kabul edilen karary görkez’ diýseler, olar ‘şol karar – men. Meniň aýdanym-da, siziň üçin kanun’ diýip, dessine özleriniň ýan sumkalaryna ýapyşýarlar. Şonuň içindenem jerime ýazylýan protokollary çykaryp, dessine wakany resmileşdirip, awto-inspektoryň beren görkezmesine boýun egmedik adam hökmünde, 50 manat möçberinde jerime salýarlar. Onsoň adamlar bialaç jerimäni tölemeli bolýarlar” diýip, Bugaýew belleýär.
Şeýle-de, ol PÝGG-niň awtoulagynyň salonundaky ýörite ildirgiçden egin-eşikleri asan sürüjilere ýazýan jerime kagyzynda hem “köçe-ýol hereketiniň düzgünini berjaý etmändigi” üçin diýlip, kesgitleme berilýändigini sözüniň üstüne goşdy.
Ýerli synçylaryň we ýaşaýjylaryň ençemesiniň aýtmagyna görä, bu girizilen täze düzgün ýa-da onuň sebäpleri barada öňünden metbugatda we radio-telewideniýede ilat köpçüligine hiç hili maglumat berilmedi. Bu barada Azatlyk Radiosyna degişli türkmen häkimiýetlerinden hem kommentariý almak başartmady.
Belläp geçsek, bu soňky bir aýyň dowamynda türkmen häkimiýetleri tarapyndan hususy awtoulag eýelerine garşy girizilen çäklendirmeleriň ikinjisidir.
Şu ýylyň oktýabr aýynyň ahyrynda güýje girizilen talaba laýyklykda, ýurtda awtoulaglarda doga-bagjyklary, alajalary ýa-da käbir ýazgylar ýazylan tumarlary asmak gadagan edilip, bu düzgüni bozan sürüjilere 50 manat möçberinde pul jerimesi salnyp başlandy.
2014-nji ýylyň sentýabr aýynda türkmen häkimiýetleri hususy awtoulag eýelerinden öz ulaglarynyň aýnalaryndaky, hatda öndüriji zawod tarapyndan ýerleşdirilen garaňkyradýan ýörite plýonkalary, gara diskleri, spoýlerleri aýyrmagy talap etdiler.
2015-nji ýylda bolsa, gara reňkli maşynlary ýurda getirmäge düýbünden gadagançylyk girizildi. Şeýle-de, şol ýylda airbagsyz, ýagny howpsuzlyk ýassygy (janýassygy – red.) bolmadyk awtoulaglary hem ýurda goýbermek gadagan edildi.
Sözümizi jemläp aýtsak, türkmen häkimiýetleri ýokarky ulag gadagançylyklary barada ilata düşündiriş bermän gelýärler. Bu gadagançylyklar hakynda ýurduň metbugatynda hem häzirlikçe mesele gozgalmaýar.


text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Standartlaşdyrma hakynda
Şu Kanun Türkmenistanda standartlaşdyrmagyň hukuk we guramaçylyk esaslaryny belleýär.
1-nji BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Şu Kanunda ulanylýan esasy düşünjeler
Şu Kanunyň maksatlary üçin aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) standartlaşdyrmak – önüm (işler, hyzmatlar), onuň işlenip taýýarlanylmagynyň, öndürilmeginiň, ýerlenilmeginiň, ulanylmagynyň (peýdalanylmagynyň), saklanylmagynyň, daşalmagynyň prosesleri babatda ölçegleriň, düzgünleriň we häsiýetnamalaryň bellenilmegi boýunça iş;
2) standartlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalar (mundan beýläk – kadalaşdyryjy resminamalar) – işiň anyk görnüşlerine ýa-da olaryň netijelerine degişli düzgünleri, talaplary, umumy ýörelgeleri, häsiýetnamalary özünde saklaýan resminamalar;
3) standartlaşdyrmagyň obýektleri – önüm (işler, hyzmatlar), ony işläp taýýarlamagyň, öndurmegiň, ýerlemegiň, ulanmagyň (peýdalanmagyň), saklamagyň, daşamagyň prosesleri, ölçemegiň usullaryna we netijelerine bildirilýän talaplar, olaryň ýerine ýetirilmeginiň takyklygy, şeýle hem standartlaşdyrmak babatda ulanylýan kesgitlemeler.
2-nji madda. Standartlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygy
1. Standartlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan hem-de Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundakydan başga düzgünler bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň düzgünleri ulanylýar.
3-nji madda. Şu Kanunyň hereket ediş çygry
1. Şu Kanun standartlaşdyrmak babatdaky iş bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirýär.
2. Şu Kanunyň hereketi hereket ediş çygry Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilýän bilim, aragatnaşyk, döwletiň goralmagy we howpsuzlygy, saglygy goraýyş, statistik we buhgalterçilik hasaba alnyşy, auditorçylyk işi, bank işi, gymmatly kagyzlaryň emissiýasy babatdaky standartlara, gurluşyk kadalaryna we düzgünlerine degişli däldir.
4-nji madda. Standartlaşdyrmagyň maksatlary
Şu aşakdakylar standartlaşdyrmagyň maksatlary bolup durýar:
1) fiziki we ýuridik şahslaryň bähbitlerini kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelmeýän önümden (işlerden, hyzmatlardan) goramak;
2) tehniki, tehnologik we maglumat taýdan gabat gelmegini, şeýle hem önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) biri-biriniň ornuny tutup bilmegini üpjün etmek;
3) önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) howpsuzlygyny üpjün etmek;
4) kadalaşdyryjy resminamalarda bellenilen talaplary berjaý etmek;
5) maddy serişdeleriň rejeli peýdalanylmagyny üpjün etmek;
6) ylmyň, tehnikanyň we tehnologiýanyň gazananlaryny hasaba almak bilen önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) hilini we bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrmak.
5-nji madda. Standartlaşdyrmak boýunça işleriň guralmagy
1. Standartlaşdyrmak boýunça işleriň guralmagy kadalaşdyryjy resminamalaryň işlenip düzülmegini we ulanylmagyny, ýuridik şahslaryň we hususy telekeçileriň standartlaşdyrmak babatda doly we dogry maglumatlar bilen üpjün edilmegini, Türkmenistanda halkara we döwletara (sebit) standartlarynyň ulanylyş kadalarynyň kesgitlenilmegini öz içine alýar.
2. Standartlaşdyrmak boýunça işleriň guralmagyny standartlaşdyrmak babatda ygtyýarly edara (mundan beýläk – ygtyýarly edara), ýuridik şahslaryň standartlaşdyrmak boýunça gulluklary we standartlaşdyrmak boýunça tehniki komitetler şu Kanuna laýyklykda amala aşyrýarlar.
3. Ýuridik şahslaryň standartlaşdyrmak boýunça gulluklaryny we standartlaşdyrmak boýunça tehniki komitetlerini döretmegiň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
6-njy madda. Standartlaşdyrmagyň maliýeleşdirilmegi
Şu aşakdakylar standartlaşdyrmagyň maliýeleşdirilmeginiň çeşmeleri bolup durýar:
1) ýuridik şahslaryň we hususy telekeçileriň, olara ygtyýarly edara tarapyndan berilýän tölegli hyzmatlardan gelip gowuşýan serişdeleri;
2) Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik beýleki serişdeler.
2-nji BAP. STANDARTLAŞDYRMAK BABATDA DÖWLET GÖZEGÇILIGI WE GÖZEGÇILIK BARLAGY
7-nji madda. Standartlaşdyrmak babatda döwlet gözegçiligini we gözegçilik barlagyny amala aşyrýan edaralar
Standartlaşdyrmak babatda döwlet gözegçiligi we gözegçilik barlagy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, ygtyýarly edara, beýleki döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
8-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) standartlaşdyrmak babatda ýeke-täk döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) standartlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny çykarýar;
3) ygtyýarly edarany kesgitleýär;
4) standartlaşdyrmak babatda halkara hyzmatdaşlygynyň maksatnamalaryny tassyklaýar;
5) standartlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygy bilen onuň ygtyýarlylygyna degişli edilen beýleki wezipeleri amala aşyrýar.
9-njy madda. Ygtyýarly edaranyň ygtyýarlylygy
Ygtyýarly edara:
1) standartlaşdyrmak babatda ýeke-täk döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) döwlet standartlaryny tassyklaýar we olara üýtgetmeler girizýär, olaryň döwlet tarapyndan bellige alynmagyny amala aşyrýar, olary herekete girizýär we ýatyrýar;
3) tehniki şertleriň we olara üýtgetmeler girizmegiň döwlet tarapyndan bellige alynmagyny amala aşyrýar;
4) döwlet standartlaryny, tehniki şertleri, şeýle hem olara girizilýän üýtgetmeleri bellenilen tertipde çap edýär;
5) halkara, döwletara (sebit) standartlarynyň, daşary ýurt döwletleri tarapyndan kabul edilen beýleki kadalaşdyryjy resminamalaryň Türkmenistanyň çäginde ulanylmagynyň tertibini belleýär;
6) Standartlaryň döwlet sanawyny, Tehniki şertleriň döwlet sanawyny ýöredýär;
7) kadalaşdyryjy resminamalaryň gaznasyny döredýär;
8) kadalaşdyryjy resminamalaryň düşündirilmesini amala aşyrýar;
9) ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň berjaý edilişine gözegçilik barlagyny geçirmek maksady bilen muzdsuz esasda barlaglar geçirýär we olaryň bozulmalary ýüze çykarylan mahalynda olar babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan degişli çäreleri ulanýar;
10) kadalaşdyryjy resminamalaryň katalogyny döretmegiň we ýöretmegiň düzgünlerini belleýär;
11) standartlaşdyrmak babatda gözegçiligi we gözegçilik barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlaryň hukuklaryny we borçlaryny Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitleýär;
12) standartlaşdyrmak babatda gözegçilik we gözegçilik barlagy amala aşyrylanda gümrük, sanitariýa, weterinariýa, hukuk goraýjy we döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyň beýleki edaralary bilen arkalaşykly hereket edýär;
13) standartlaşdyrmak babatda işi amala aşyrýan halkara guramalarynda Türkmenistana wekilçilik edýär;
14) Türkmenistanyň kanunçylygynda onuň ygtyýarlylygyna degişli edilen beýleki wezipeleri amala aşyrýar.
10-njy madda. Döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyň beýleki edaralarynyň ygtyýarlylygy
Döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyň beýleki edaralary öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde:
1) standartlaşdyrmak babatda ýeke-täk döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşýarlar;
2) standartlaşdyrmak babatda gözegçiligi we gözegçilik barlagyny amala aşyranlarynda ygtyýarly edara, gümrük, sanitariýa, weterinariýa, hukuk goraýjy edaralar bilen özara hereket edýärler;
3) kadalaşdyryjy resminamalary işläp düzýärler, tassyklaýarlar (kabul edýärler), bellige alýarlar, ýatyrýarlar, olara üýtgetmeler girizýärler;
4) standartlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki wezipeleri amala aşyrýarlar.
3-nji BAP. KADALAŞDYRYJY RESMINAMALAR
11-nji madda. Kadalaşdyryjy resminamalaryň derejeleri
1. Türkmenistanyň çäginde kadalaşdyryjy resminamalaryň şu aşakdaky derejeleri hereket edýär:
1) döwlet standartlary;
2) halkara standartlary;
3) döwletara (sebit) standartlary;
4) tehniki şertler;
5) pudaklaýyn standartlar;
6) kärhanalaryň standartlary;
7) düzgünler, düzgünnamalar, gollanmalar, usulyýet görkezmeleri, kadalar we maslahatlar.
2. Şeýle-de ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde, Türkmenistanyň çäginde daşary ýurt döwletleriniň standartlarynyň ulanylmagyna rugsat berlip bilner.
12-nji madda. Kadalaşdyryjy resminamalara
bildirilýän talaplar
1. Kadalaşdyryjy resminamalar standartlaşdyrmak boýunça halkara, döwletara (sebit) standartlaryna, kadalara, düzgünlere we maslahatlara, daşary ýurt döwletleriniň progressiw standartlaryna, häzirki zaman ylmy-tehniki we tehnologik gazanylanlara esaslanmalydyr, önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) peýdalanylmagynyň şertlerini nazara almalydyr.
2. Önüm (işler, hyzmatlar) babatda kadalaşdyryjy resminamalar ony işläp taýýarlamagyň, öndürmegiň, ýerlemegiň, ulanmagyň (peýdalanmagyň), saklamagyň, daşamagyň proseslerine bildirilýän talaby, önümi (işleri, hyzmatlary) belgilemegiň we gaplamagyň kadalarynyň bu talaplara laýyk gelşine gözegçilik edilmeginiň usullaryny özünde jemlemelidir.
3. Degişli kadalaşdyryjy resminamalary bolmazdan ýa-da kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň bozulmagy bilen, önümiň (önümleriň) işlenip taýýarlanylmagyna, öndürilmegine, ýerlenilmegine, ulanylmagyna (peýdalanylmagyna), saklanylmagyna, daşalmagyna we abatlanylmagyna, işleriň (hyzmatlaryň) ýerine ýetirilmegine ýol berilmeýär.
13-nji madda. Döwlet standartlary we tehniki şertler
1. Döwlet standartlary we tehniki şertler ygtyýarly edara, ýuridik şahslar we hususy telekeçiler, ýuridik şahslaryň standartlaşdyrmak boýunça gulluklary, standartlaşdyrmak boýunça tehniki komitetler tarapyndan işlenilip taýýarlanylýar.
2. Döwlet standartlary ygtyýarly edara tarapyndan tassyklanylýar.
3. Tehniki şertler olary işläp taýýarlan ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan tassyklanylýar.
Gyzyklanýan şahslar ýuridik şahslaryň ýa-da hususy telekeçileriň tehniki şertlerini olaryň notarial tertipde tassyklanylan razylygy bilen ulanmaga haklydyrlar.
4. Döwlet standartlary birkysmy önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) toparlaryna bolan talaplary, zerur halatlarda - önüm (işler, hyzmatlar) işlenilip taýýarlanylanda, öndürilende, ýerlenende, ulanylanda (peýdalanylanda), saklanylanda, daşalanda tehniki kadalara we ölçeglere laýyk gelýän tehniki bütewiligi üpjün edýän anyk önüme (işlere, hyzmatlara) bolan talaplary belleýärler.
5. Tehniki şertler anyk önüme (işlere, hyzmatlara) ýa-da önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) birnäçe görnüşlerine bildirilýän talaplary belleýärler we olar döwlet standartlarynyň talaplarynyň derejesinden pes bolmaly däldir.
6. Döwlet standartlarynda we tehniki şertlerde şu aşakdakylar bolmalydyr:
1) adamyň janyna we saglygyna, daşky gurşawa zelel (zyýan) ýetirilmeginiň töwekgelçiliginiň ýol berilmezligini nazarda tutýan, önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) howpsuzlygy boýunça talaplar, ony işläp taýýarlamagyň, öndürmegiň, ýerlemegiň, ulanmagyň (peýdalanmagyň), saklamagyň, daşamagyň proseslerine bildirilýän talaplar;
2) önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) esasy sarp ediliş häsiýetleri, olara gözegçilik etmegiň usullary, önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) gaplanylmagyna, belgilenilmegine, ýerlenilmegine, ulanylmagyna (peýdalanylmagyna), saklanylmagyna, daşalmagyna bildirilýän talaplar;
3) önüm (işler, hyzmatlar) işlenilip taýýarlanylanda, öndürilende, ulanylanda (peýdalanylanda) tehniki we maglumat bitewiligini üpjün edýän kadalar we ölçegler, şol sanda tehniki resminamalary resmileşdirmegiň, önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) hilini üpjün etmegiň, serişdeleriň ähli görnüşlerini rejeli peýdalanmagyň kadalary, adalgalary we olaryň kesgitlemeleri, şertli belgileri, metrologik we beýleki umumy tehniki we guramaçylyk tehniki kadalary we ölçegleri;
4) tehniki we maglumat taýdan gabat gelmegi we önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) biri-biriniň ornuny tutup bilmegi boýunça talaplar.
Döwlet standartlarynda we tehniki şertlerde ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan önüme (işlere, hyzmatlara) bildirilýän başga talaplar hem göz öňünde tutulyp bilner.
7. Döwlet standartlarynyň we tehniki şertleriň talaplary önümi (işleri, hyzmatlary) işläp taýýarlaýan, öndürýän, ýerleýän, ulanýan (peýdalanýan), saklaýan, daşaýan ähli ýuridik şahslar we hususy telekeçiler üçin hökmanydyr.
8. Döwlet standartlaryny we tehniki şertleri işläp düzmegiň, tassyklamagyň, bellige almagyň, üýtgetmegiň we ýatyrmagyň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
14-nji madda. Pudaklaýyn standartlar we
kärhanalaryň standartlary
1. Pudaklaýyn standartlar we kärhanalaryň standartlary belli bir görnüşli we şol bir sarp edilýän we funksional niýetlenilen önümi (işleri, hyzmatlary) öndürýän ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan işlenilip düzülýär we tassyklanylýar.
2. Pudaklaýyn standartlar önümiň (işleriň, hyzmatlaryň) degişli döwlet standartlary bellenilmedik görnüşleri üçin işlenilip düzülýär.
Pudaklaýyn standartlar, eger döwlet standartlary tarapyndan bellenilen hil taýdan ulanylyş görkezijileriniň ýaramazlaşmagyny aradan aýyrýan bolsalar, döwlet standartlarynyň çäklendirilmeginiň bellenilmegine zerurlyk ýüze çykanda hem işlenilip düzlüp bilner.
3. Kärhanalaryň standartlary özleri babatda degişli döwlet ýa-da pudaklaýyn standartlar bellenilmedik önüm (işler, hyzmatlar) üçin işlenip düzülýär.
4. Pudaklaýyn standartlar we kärhanalaryň standartlary hakynda maglumatlar tassyklanylandan soň otuz senenama gününden gijä galman ygtyýarly edara iberilýär.
5. Pudaklaýyn standartlary we kärhanalaryň standartlaryny işläp düzmegiň, kabul etmegiň, bellige almagyň, şeýle hem üýtgetmegiň we ýatyrmagyň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan tassyklanylan döwlet standarty bilen bellenilýär.
15-nji madda. Halkara, döwletara (sebit) standartlary, daşary ýurt döwletleriniň standartlary
1. Halkara standartlary standartlaşdyrmak boýunça halkara guramasy tarapyndan tassyklanylýar.
2. Döwletara (sebit) standartlary standartlaşdyrmak boýunça döwletara (sebit) guramasy tarapyndan tassyklanylýar.
3. Halkara, döwletara (sebit) standartlary, daşary ýurt döwletleriniň standartlary hyzmatdaşlyk hakynda halkara ylalaşyklarynyň (şertnamalaryň), şeýle hem ygtyýarlyk berlen edaranyň standartlaşdyrmak boýunça degişli halkara, sebit guramalary bilen ylalaşyklary esasynda ulanylýar.
4. Halkara, döwletara (sebit) standartlarynyň, daşary ýurt döwletleriniň standartlarynyň bellige alynmagy we ulanylmagy ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
16-njy madda. Düzgünler, düzgünnamalar, gollanmalar, usulyýet görkezmeleri, ölçegler we maslahatlar
1. Düzgünler, düzgünnamalar, gollanmalar, usulyýet görkezmeleri, ölçegler we maslahatlar önümi (işleri, hyzmatlary) öndürýän ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan işlenilip düzülýär we tassyklanylýar.
2. Düzgünleriň, düzgünnamalaryň, gollanmalaryň, usulyýet görkezmeleriniň, ölçegleriň we maslahatlaryň işlenilip düzülmeginiň, kabul edilmeginiň, bellige alynmagynyň, şeýle hem üýtgedilmeginiň we ýatyrylmagynyň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
17-nji madda. Kadalaşdyryjy resminamalaryň gaznasy
1. Peýdalanyjylary maglumat taýdan üpjün etmek maksady bilen ygtyýarly edara kadalaşdyryjy resminamalaryň gaznasyny döredýär we ol şu aşakdakylary amala aşyrýar:
1) döwlet tarapyndan bellige alynmakdan geçen döwlet standartlaryny, tehniki şertleri, şeýle hem pudaklaýyn standartlary we kärhanalaryň standartlaryny saklamagy;
2) halkara we döwletara (sebit) standartlaryny, düzgünleri, düzgünnamalary, gollanmalary, usulyýet görkezmelerini, ölçegleri we maslahatlary, daşary ýurt döwletleriniň standartlaryny edinmegi we saklamagy.
2. Öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde kadalaşdyryjy resminamalary tassyklan (kabul eden) ýuridik şahslar we hususy telekeçiler bu resminamalaryň maglumatlar gaznalaryny döredýärler we alyp barýarlar, şeýle hem peýdalanyjylary olar hakyndaky maglumat bilen üpjün edýärler.
18-nji madda. Kadalaşdyryjy resminamalaryň çap edilmegi we ýaýradylmagy
1. Türkmenistanda ulanylmagy üçin kabul edilen halkara we döwletara (sebit) standartlaryny, daşary ýurt döwletleriniň standartlaryny, şeýle hem döwlet tarapyndan bellige alynmakdan geçen döwlet standartlaryny we tehniki şertleri resmi taýdan çap etmegiň aýratyn hukugy ygtyýarly edara degişlidir.
2. Fiziki we ýuridik şahslara, eger döwlet we täjirçilik syryny düzmeýän bolsalar, kabul edilen kadalaşdyryjy resminamalar hakynda resmi maglumatdan, şeýle hem kadalaşdyryjy resminamalaryň özünden erkin peýdalanyp bilmegi üpjün edilýär.
4-nji BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
19-njy madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
Şu Kanunyň bozulmagynda günäkär şahslar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçiligi çekýärler.
20-nji madda. Jedelleriň çözülişi
Standartlaşdyrmak babatda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çözülýär.
21-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. 1993-nji ýylyň 1-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan kabul edilen "Türkmenistanyň Standartizasiýa we metrologiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1993 ý., № 9-10, 61-nji madda), oňa üýtgetmeler we goşmaçalar girizilen ähli soňky kanunlary ýa-da olaryň degişli böleklerini güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli.
3. Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary, şu Kanunyň güýje giren gününden başlap, üç aý möhletde oňa laýyk getirilmäge degişlidir.


text:
Türk parlamenti 21-nji ýanwar güni irden prezident Rejep Taýyp Erdoganyň häkimiýetini üzül-kesil giňeltjek kanun taslamasyny tassyk etdi we şu ýylyň aýagynda konstitusiýany üýtgetmek barada referendum geçirmäge ýol arçady.
Hökümet bu teklipleriň häzirki zaman Türkiýesiniň taryhynda ilkinji gezek ýerine ýetiriji prezidentligi döretjekdigini, ýönekeý we has netijeli dolandyryşy üpjün etjekdigini aýdýar, emma tankytçylar onuň Erdogana has kän gözegçiliksiz ygtyýarlyk berjekdigini aýdýarlar.
Bu reforma Erdogana perman çykarmaga, adatdan daşary ýagdaýlar düzgünini girizmäge, ministrleri we ýokary döwlet resmilerini işe bellemäge, parlamenti dargytmaga ygtyýar berer.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad özüniň Eýranyň we Hizballanyň güýçleriniň kömegine mätäçdigini we olaryň näçe uzak zerur bolsa, şonça wagt hem ýurtda saklanyp galjakdygyny aýdýar.
Assad 13-nji iýun güni giçlik Eýranyň Al-Alam TW-sine beren interwýusynda Eýranyň, Orsýetden tapawutlylykda, Siriýada hiç bir harby bazasynyň ýokdugyny aýtdy. “Emma eýran harby bazasy zerur bolsa, biz şeýle baza bilen üpjün etmekden ýaýdanyp durmarys” diýip, Assa sözüniň üstüni ýetirdi.
"Orsýet bilen bolşumyz ýaly, Eýran hem biziň ýaranlykdaky ýurdumyz” diýip, Assad aýtdy. Şeýle-de ol Eýranyň harby geňeşjilerinden we söweşijilerinden, Yragyň şaýy milisiýasyndan we liwanly hizballa söweşijilerinden ýedi ýyla çeken we ýarym milliondan gowrak adamy öldüren raýat urşunda sünni pitneçileriniň garşysyna alnyp barlan söweşde uly goldaw alandygyny gürrüň berdi.
Ol bu söweşijileriň hökümete şindi hem gerekdigini, sebäbi ýurduň 40 prosent çemesi territoriýasynyň häzirlikçe pitneçi güýçleriň kontrollygynda galýandygyny aýtdy.


text:
Mezosfera
50–90 km beýiklik aralygynda ýerleşip, howanyň temperaturasy onuň aşaky böleginde – 100C, ýokarky araçäginde bolsa – 1000C çenli peselýär. Mezosferada gijesine kümüş reňkli bulutlaryň görünmegi täsindir. Bu görnüşdäki bulutlaryň emele gelişini ilkinji gezek gezek rus alymy Seraskiý 1885 ý düşündirdi. Ol bu ýagdaýy 1883 ý. hereket edýän Krakatau wulkany we suw buglarynyň kondensasiýasy bilen baglanyşdyrýar. Rus alymy L.A Kuligiň pikiri boýunça kümüş reňkli bulutlar meteor tozanjyklary we az mukdardaky suw buglary netijesinde döreýärler. Bu gatlakda tizligi 200 km/sagat bolan günbatar ýelleri agdyklyk edýär.


text:
Türkmenistanyň “Daýhanbank” döwlet täjirçilik banky
- gurnalan ulgamlara uzakdan giriş gurnamak;
- bankyň pretenzion işini oňaýlaşdyrmak;
- merkezleşdirilen ýeke-täk gözegçilik pultyny gurnamak.
Bellenilen meseleleri çözmek üçin TDTB “Daýhanbank” HIKVISION şereketiniň enjamlaryny saýlady.
Ýeke-täk merkezleşdirilen pultyň üsti bilen bankyň binasynyň içinde we oňa ýanaşýan territoriýalarda, şeýle hem öz özüňe hyzmat bermek üçin enjamlarda (bankomatlar) wideo gözegçilik ýerine ýetirilip, tehnologiki amallaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edilýär.
Bu günki gün TDTB “Daýhanbank” howpsuzlyk ulgamy dolulygyna gurnaldy, bankyň binasynyň içinde we ýanaşýan territoriýalarda gözegçilik ýerine ýetirilýär, tehnologiki amallaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edilýär.
Öz özüňe hyzmat bermek üçin enjamlarda (bankomatlar) ýerli wideo gözegçilik ulgamlarynyň gurnalmagy hem birinji nobatdaky meseleleriň biri bolup durýardy.
Ýeke-täk merkezleşdirilen gözegçilik pultuny döretmek meselesi, diňe bir öz-özüňe hyzmat bermek üçin enjamlary däl-de, eýsem, bankyň ofislerini hem umumy ulgama baglamak zerurlygy bilen ýüze çykdy. Häzirki wagtda, bankyň öz bölümleri (100-den gowrak osifleri) we bankomatlar (1000 golaý) hem wideo gözegçilik ulgamlary bilen üpjün edildi.


text:
Türkmenistan tebigy baýlyklaryň ägirt uly gorlaryna eýe bolmak bilen, dünýäde iri energiýa serişdelerini öndüriji döwlet hökmünde ykrar edildi. Biz tebigy baýlyklarymyzy halkymyzyň abadan durmuşyny has-da ýokarlandyrmak bilen birlikde, bütin adamzadyň ýagty geljegine gönükdirýäris. Nebitgaz toplumynda amala aşyrylýan işler, durmuşa geçirilýän iri taslamalar, göz öňünde tutulýan maksatnamalar oňa aýdyfi şaýatlyk edýär.
Türkmenistanyň başlangyçlary bilen amala aşyrylan we bu günki günde durmuşa geçirilýän iri taslamalar halkara derejesinde möhüm ähmiýete eýe bolýar. Häzirki wagtda gurluşygy batly depginlerde alnyp barylýan «Türkmenistan-Owganystan-Päkistan- Hindistan» gaz geçirijisi hem şeýle uly taslamalaryň hatarynda durýar. Geljekde hem gaz geçirijileriň täze taslamalaryny durmuşa geçirmek biziň döwlet syýasatymyzyň esasy wezipeleriniň biri bolar. Hut şonuň üçin hem, biz ykdysadyýetimiziň esasy pudagy bolan nebitgaz toplumyny ösdürmäge aýratyn üns berýäris.
Ýurdumyzda tebigy gazy gaýtadan işläp, dünýä bazarynda uly isleg bildirilýän önümleri öndürmek meselesine hem aýratyn ähmiýet berilýär.
Ýurdumyzda geçen ýyllarda düýbi tutulan gazhimiýa toplumlarynyň gurluşygy üstünlikli dowam etdirilýär. Häzirki döwürde tebigy gazdan alynjak iň zerur önümleri öndürýän toplumlaryň gurulmagy, geljekde ýurdumyzyň senagatlaşdyrylmagy we ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýalaşdyrylmagy bilen berk baglanyşyklydyr.
Türkmenistan halkara energetika syýasatynda hem özara bähbitli hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär. Dünýä jemgyýetçiliginde giňden goldanylýan oňyn başlangyçlar bilen çykyş edýär we özüniň omuny has-da berkidýär. Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna başlyklyk etmegi bilen bagly halkara çäreleriniň üstünlikli geçirilmegi hem munuň şeýledigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Turkmen nebitçileriniň, gazçylarynyň, geologlarynyň gujur- gaýraty, ýadawsyz zähmeti netijesinde, uglewodorod serişdeleriniň çig mal ýataklaryny gözlemekde, agtarmakda, tapmakda, täze tehnologiýalardan netijeli peýdalanyp, guýulary çuň burawlamakda we ýataklary özleşdirmekde, ylmyft soňky gazananlaryny önümçilige omaşdyrmakda, nebitgaz toplumynda amala aşyrylýan işleriň depginini we hilini ýokarlandyrmak maksady bilen, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen hyzmatdaşlyk etmekde we bu hyzmatdaşlygyň gerimini giňeltmekde, dünýä ölçeglerine laýyk gelýän önümçiligi ýola goýmak bilen, täze önümleri öndürmekde uly işler amala aşyryldy.
Milli ykdysadyýetimiziň esasy pudagy bolan nebitgaz senagatynda geljekde öňde goýlan wezipeler, durmuşa geçirilmeli iri taslamalar köp. Nebitgaz we geologiýa pudaklarynyň işgärleriniň «Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyna» laýyklykda meýilleşdirilen ähli wezipelere abraý bilen hötde geljekdiklerine berk ynanýaryn.


text:
Siz hyzmat etmek boýunça şertnamaňyzy islendik wagtda başga birine gaýtadan resmileşdirip bilersiňiz. Şunda aşakdakylar üýtgewsizligine galýar: SIM-karta, nyrh meýilnamasy, birikdirilen hyzmatlar we şahsy hasap. TMCELL öýjükli aragatnaşygyny ulanmaklygyň ähli mümkinçilikleri täze eýesine geçýär. Siz şondan soň onuň TMCELL şahsy hasabyndan peýdalanyp bilmersiňiz.
Şertnamany gaýtadan resmileşdirmek üçin golaýdaky TMCELL müşderilerine hyzmat ediş ofisine, hökman şertnamanyň täze eýesi bilen baryň. Özüňiziň pasportyňyzy we şertnamanyň täze eýesiniň pasportyny almaklygy ýatdan çykarmaň!


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistanda täze işe başlan Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Žandos Asanowy kabul etdi. Işçi türkmen Baştutanyna ynanç hatyny gowşurdy.
Diplomat we Milli Lider Gazagystanyň we Türkmenistanyň öňden gelýän dostluk hem-de netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny kämilleşdirmek babatda bellediler. Türkmen Baştutany Prezident Nursoltan Nazarbaýewe hoşniýetli sözlerini aýdyp, diplomaty jogapkärli wezipä bellenilmegi bilen gutlady we Gazagystan bilen özara gatnaşyklary ösdürmek Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň möhüm ugry bolup durýandygyny belledi.
Duşuşygyň dowamynda söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk, energetika ýaly beýleki pudaklarda netijeli ganaşyklary ösdürmekde uly mümkinçilikleriň bardygy bellenildi. Şol sanda häzirki wagtda ýokary derejede ösdürilýän döwletara gatnaşyklarynda Türkmenistanyň we Gazagystanyň birek-birek üçin möhüm hyzmatdaşdygy nygtaldy.
Häzirki döwürde ekologiýa ähli döwletler üçin aýratyn üns berilýän ugurlaryň biridir. Iki ýurt hem bu ugurda, aýratyn-da, ýurdumyzyň häzirki döwürde başlyklyk edýän Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň çäklerindäki hyzmatdaşlygy işleşdirýär. Duşuşygyň ahyrynda diplomat Žandos Asanow birek-birege hormat goýmak we işjeň esasda ýola goýulýan döwletara gatnaşyklaryň sazlaşykly ösdürilmegine hemmetaraplaýyn ýardam berjekdigini ynandyrdy.


text:
17-nji asyr
Wakalar we ykdysadyýet[üýtget | edit source]
1602-nji ýyl: Horezmiň hany Hajymuhammet hanyň ölümi.
1602-1621-nji ýyllarda Arapmuhammet hanyň Hywada hanlyk sürmegi. Onuň kakasy Hajymuhammet han. Arapmuhammet hanyň höküm süren döwründe Horezmde gazaply gandöküşikli feodalçylyk uruşlary bolupdyr. Şol uruşlara türkmen han-begleri we taýpalary köpçülikleýin gatnaşypdyrlar. Ol uruşlar Horezmi we bütin Orta Aziýany Rus döwleti bilen baglanyşdyrýan söwda ýollaryny, ýer-suwy, syýasy häkimiýeti eýelemek maksady bilen alnyp barlypdyr.
1606-njy ýyl-Garajaoglanyň (şahyr) dünýä inmegi.
1606 - njy ýylda Žitwatorok şertnamasy.
1623-1642-nji ýyllar: Ispendiýar hanyň dolandyrmagynda Hywa hanlygy. Ispendiýar han Türkmen atly goşunynyň güýjüne daýanyp häkimiýeti berkitmegi.
1626-njy ýyl: Hindistanyň türkmen hökümdary bolan Abdyrahym Baýram han oglynyň ölümi.
1645-nji ýyl: Çingiz hanyň neslinden bolan Abylgazynyň Hywada häkimiýet başyna geçmegi. Netije-de Hywada özbek feodallarynyň agalygy dikeldilipdir.
1545-1546-njy ýyllarda Abylgazy han türkmenleriň soňuna çykmak hakyndaky syýasaty we alyp baran işleri.
1646-njy ýyl: Abylgazy Bahadur hanyň Hywa tûrkmenlerini ähtiýalanlykda hezzet-hormat bildirip gije olaryň 200-den gowragyny öldürtmegi. Diri galan az sanly türkmenleriň günorta Türkmenistana gelmekleri.
1646-njy ýyl: Gyş aýynda Abylgazy Bahadyr hanyň Tejen türkmenleriniň üstüne talaňçylyk bilen dökülmegi we olary gyrgyna bermekligi. Şondan soň Tejen türkmenleriniň bir topary Mara we Ahala tarap süýşüp gelmekleri.
1648-nji ýyl: Abylgazy Bahadyr han Ahaldaky türkmenleriň üstüne uly ýörüş etmegi. Şol wagtlar Abylgazy hanyň zulmyndan gaçyp gelen türkmenleriň uly topary Bamy we Börme töweregine ýygnanyşmaklary.
1645 - njy ýylda: Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1651-nji ýyl: Dünýäniň iň uzak çeken söwei bolan üç ýüz otuz bäş ýyllyk söweşi başlandy.
1651-nji ýylda: Abylgazy Bahadur han Demirgazyk Etrek çöllerinde çarwaçylyk edýän türkmenleriň üstüne çozmagy. Onuň türkmen obalaryndan birnäçe olja we ýesir almaklygy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadur han ýene-de Ahalyň üstüne ýörüş edip Goçatanyň ýanyndaky Ýemrelileriň birentek obasyny tozdurmagy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadyr hanyň Dynar guýusynyň golaýynda oturan Salyrlaryň obasyny talamagy.
1553一1654-nji ýyllara (başlanan wagty 1648-nji ý) çeken birnäçe uruşlaryň netijesinde Abylgazy han Türkmenleri boýun egdirip bilmezligi.
1661-nji ýyl一Abylgazy Bahadyr han一«Şejereýi Teräkime» atly Türkmenleriň şejere kitabyny ýazyp tamamlady.
1663-nji ýyl: Ukraina, Osman türkmenleriniň hemaýatyna girdi.
1664-nji ýylㄧS. Gotthard ýeňişi we Osman türkmenleriniň ýeňilmegi.
1669-njy ýyl一Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1676一1681-nji ýyllar一Osmanly-Rus söweşi bolup geçdi.
1679-njy ýyl: Garajaoglanyň (şahyr) ölümi.
1683-nji ýyl: Wiýana gabawy.
1687-nji ýyl: Mohaç ýeňişi.
1691-nji ýyl: Salankamen ýeňişi.
1695-nji ýyl: Goýun adalary ýeňşi.
1695-nji ýyl: Döwletmämmet Azady dünýä indi. Ol Garrygalada, Etrek, Gürgen sebitlerinde ýaşap geçen.
1699-njy ýyl: Karlofça şertnamasy baglaşyldy. Osman imperiýasy durgunlyk ýagdaýynda saklandy.
Möhüm şahsyýetler[üýtget | edit source]
- Abulgazy Bahadur han
- Arapmuhammet
- Keymir serdar
- Abbas I
- Garry han


text:
Gürjüstanyň Gara deňiz boýundaky kurort şäheri Batumidäki myhmanhanada 24-nji noýabrda bolan ýangynda azyndan 12 adamyň ölendigini aýdýarlar.
"Deslapky hasaplamalara görä, Batuminiň Leogrand otelinde 12 adam öldi. Olaryň şahsyýetleri anylanylýar” diýip, regional saglyk ministrliginiň beýanatynda aýdylýar.
Şeýle-de beýanatda 22 gatly myhmanhanadan 100-den gowrak adamyň, şol sanda myhmanlaryň we işgärleriň ewakuasiýa edilendigi aýdyldy.
Regional saglyk ministri Zaal Mikeladze žurnalistlere adamlaryň kömürturşy gazyndan zäherlenmekden ýogalandygyny aýtdy.
"10 adam hassahana ýerleşdirildi, köpüsi dem alyş ýollaryna zeper ýeten. Olaryň hemmesi durnukly ýagdaýda” diýip, Mikeladze sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýangyna nämäniň sebäp bolandygy aýdyň däl.


text:
CAME
CAME şereketi 1972-nji ýyldan bäşlap giriş, garaž we senagat derwezeleri, awtoulag duralgalary we giriş gözegçiligi ulgamlary üçin awtomatikalaryň dürli görnüşlerini öndürip, “akylly öý” we gorag signalizasiýanyň öümçiligi bilen hem meşgullanýar. Bu günki gün CAME GROUP 118 döwletiň bazarlarynda çykyş edýär.
CAME elmydama innowasion çözgütleriň gözlegine we täze ýöriteleşme pudaklaryny özleşdirmeklige gönükdirilendir. Şereket awtomatikanyň, gorag ulgamlarynyň we öý awtomatlaşdyrma ulgamynyň üsti bilen amala aşyrylýan öýüň global dolandyrylyşynyň pudagyndaky ýeke-täk nou-hau tilsimatlarynyň eýesi bolup durýar. Köpçülik ýerlerinde girişleri awtomatlaşdyrmak pudagynda CAME şereketi ýolagçy we awtoulag akymlaryny dolandyrmak üçin toplumlaýyn çözgütleri hödür edip bilýär.
Öndürilýän önümleriniň uniwersallygy we çeýeligi sebäpli, CAME şereketi derwezeleriň ýönekeý awtomatikadan has öňddebaryjy we global awtomatlaşdyrma konsepsiýasyna geçmekligi başardy. Bu çemeleşme diňe bir öýüň içinde we daşynda däl-de, eýsem şäheriň köpçülik ýerleriniň geriminde ähli awtomatlaşdyrlan enjamlaryň işleýşini sazlamaga mümkinçilik berýär. CAME şereketiniň islendik önümi, paýhasly çözgütler we rahatlyk duýgusy bilen gurnalan, päsgelçiliklerden erkin bolan ýaşaýyş hilini üpjün etmek maksady bilen taýýarlanylýar. Önümeriň taslamasyny işläp taýýarlamak prosessinde ýaşuly adamlaryň we mümkinçilikleri çäklendirilen adamlaryň zerurlyklary doly derejede göz öňünde tutulýar.
CAME öz önümlerini diňe Italiýada işläp taýýarlaýar we öndürýär – 100% Made in Italy.
CAME şereketi we onuň tilsimatlary hakynda has giňişleýin maglumat almak üçin: http://www.camerussia.com


text:
Türk polisiýasy 29-njy dekabrda Ankarada “Yslam döwleti” ekstremist toparynyň gazasy bolmakda güman edilýän 29 adamy tussag etdi, olaryň arasynda Täze ýyl baýramçylyklary mahalynda hüjüm gurnamakçy bolanlaryň hem bardygy aýdylýar.
Türkiýäniň döwlet eýeçiligindäki“Anadolu” habar gullugy 29-njy dekabrda bir wagtda güman edilýänleri tutmak üçin geçirilen reýdlere 500 çemesi polisiýa işgäriniň gatnaşandygyny habar berdi.
Bu tussag etmeler türk polisiýasynyň bir gün öň bütin ýurt boýunça güman edilýän YD jeňçilerini tutmak üçin geçiren operasiýasynyň yz ýanyna gabat geldi. Şonda olar 120 sany güman edilýän jeňçini tussag etdiler.
Geçen ýyl Täze ýyl baýramçylyklary mahalynda bir adam Stambuldaky gijeki kluba ýaragly hüjüm edip, 39 adamy atyp öldüripdi.


text:
Taýýarlanyş usuly:
Narpyzyň Ýapragyndan bir çöpjagazy stakana goýmaly, 100ml gyzgyn gaýnak suwy üstüne dökmeli, garyşdyrmaly, 1-2 minut demini almana goýmaly. Günde 2-3 sapar ýyly görünüşde içmeli. Çöpjagaz stakanda köprak wagt demini alanynda çökündi döremegi ahmal.
Belleme:
Antiseptik, kuwwata getiriji, koronar damarlary gysylmalarynda damar giňeldýan, peşew ýoluny arassalaýyjy, böwrekler, peşew haltasy, aşgazandaky öt ajysyny çykarýan serişde.
15 sany bir saparlyk çöpjagazlar, her biri 2 gr.
Düzümi: Narpyzyň Ýapragy
Saklama düzgüni: gury, ýagty ýerden goranan ýerde
Ýaramlylyk möhleti: 2 ýyl


text:
“Prezidentlik möhletimde konstitusiýa taýdan bolşy ýaly durmuşa geçirilmegi hem mümkin bolmaýan şeýle kanun barada gürrüň gozgalmaz”.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollande ýurtda burkininiň gadagan edilmegi meselesinde özüniň pikrini açyk-aýdyň we çürt kesik ýagdaýda beýan edipdir.
Prezident bu sözi Fransiýada demokratiýa we howpsuzlyk meseleleri barasynda eden bir sagatlyk ýörite çykyşynda aýdypdyr.
Häzirki döwürde Fransiýada syýasy ýolbaşçylar ýurduň metbugatynda edýän çykyşlarynda, musulman zenanlarynyň ýüzi bilen el we aýak uçlaryndan galan ýerini ýapýan “burkini” diýip atlandyrylýan plýaž geýiminiň gadagan edilmegini isleýärler. Bu gadaganlyga garşy çykýanlar bolsa, muny jynsparazlyk we yslama garşy hereket hasaplaýarlar.
Prezident Hollande öz çykyşynda, Fransiýadaky soňky terrorçylykly hüjümleriň ýurtda dartgynlylyk bilen gokry ýaýradandygyna üns çekipdir. Ol edil beýleki dinlerde bolşy ýaly, yslam dinini hem adaty ýagdaýda kabul edip, oňa sarpa goýulmagynyň zerurdygyny belläpdir.
Onuň çykyşyny diňleýänler hem bu sözlere güýçli el çarpyp, uly goldaw beripdirler.
“Konstitusiýa islän durkuňa girizilýän jisim däl ahbetin”
“Fransiýanyň konstitusiýasy her raýatyň islenine görä öz durkuny üýtgetýän bir jisim däl ahbetin. Biz islleýşimiz we öwrenşenimiz ýaly ýaşamakdan ýüz öwürmezden, öz howpsuzlugymyzy üpjün etmelidiris. Men fundamentalistleriň biziň respublikamyzyň binýady bolan kadalary üýtgetmäge synanyşmagyna rugsat bermerin. Olaryň musulmanlary öz bähbitlerine pida etmegine hem pursat döretmeris”.
Prezident Hollande şeýlelikde geljek aýlarda we galyberse-de ýakyn geljekde Fransiýanyň öz durkuny hem tutanýerli güýjüni gorajakdygy barasynda söz beripdir. Köpsanly synçy bolsa, onuň bu aýdan sözlerine “soňky wagtlarda şan-şöhrady gaty pese gaçan bir lideriň gaýtadan saýlanmaga islegi” görnüşinde baha beripdir.
Fransiýanyň jemgyýetini tapawutly toparlara bölen jedelleşikli syýasy-jemgyýetçilik dawalar, şol sanda terrorçylykly hüjümler we burkiniň gadaganlygy meselesi Hollandeniň prezidentlik wezipesini başarjaňly ýagdaýda alyp barmagyna päsgelçilik döredipdir.
Ýurtda onlarça şäher häkimligi plýažlarda burkiniň geýilmegini gadagan edipdir. Hatda Fransiýanyň Ýokary kazyýetiniň bu gadaganlygyň raýat azatlyklaryna laýyk gelmeýändigi barada karar kabul etmegine garamazdan, henize çenli birnäçe ýerde şeýle gadagançylyk öz güýjüni gorap saklamagy dowam edipdir. Gadagançylyga eýermeýän zenanlara jerime salynýar.
Olara garşy görülýän çäreler bolsa, köpçüligiň öňünde burkinili çykarmaga mejbur edilmegine çenli baryp ýetýär.
Burkini ýurtda gaty giň gerimli syýasy-jemgyýetçilik jedeller döretmek bilen bilelikde, halkyň arasynda agzalalyga hem sebäp bolupdyr. Gadagançylyga bildirilýän seslenmeler bolsa Fransiýanyň çäginden hem çykypdyr.
“Burkini – zenanyň mata oranyp tussag edilmegidir”
Syýasatçylaryň arasynda hem burkini baradaky garaýyşlar diýseň tapawutlanýar.
Prezident burkini baradaky garaýşyny aç-açan hem çürt kesik ýagdaýda beýan edenem bolsa, primýer ministr Manuel Walls ondan tapawutly pikir edýär. Ol geçen aý eden çykyşynda, şeýle eginbaşyň Fransiýa respublikasynyň gymmatlyklaryna gabat gelmeýändigini nygtapdyr.
Owalky prezident Nikolas Sarkozy hem burkini meselesine gaty tankydy çemeleşýär.
“Burkini – zenanyň mata oranyp tussag edilmegidir” diýen owalky prezident onuň ýurtda gadagan edilmegi barasynda çagyryş edipdir. Walls bolsun ýa-da Sarkozy, olar hijabyň uniwersitetlerde hem gadagan edilmeginiň tarapdary bolup durýarlar.
Hollande geljek ýyl geçiriljek prezidentlik saýlawyna gatnaşmagy ýüregine düwse, onuň esasy bäsdeşi owalky prezident Sarkozy bolar. Şonuň üçinem ol, eýýäm häzirden öz bäsdeşlerinden nähili tapawutlanýandygyny görkezmäge mejburdyr.
Prezident Hollande öz çykyşynda, fransuz jemgyýetiniň ünsüni agzybirlik we raýdaşlyk gymmatlyklaryna çekip: “Öz prinsipleriňden daşlaşmagyň dünýäni hoşal edip, has howpsuz ýagdaýa getirmeýändigini taryh subut edendir. Demokratiýa, munuň özi biziň üçin söweş etmek wagşylygyndan has güýçli çykar”.


text:
Azerbaýjanda ses berijileriň 85% çemesi prezidentlik möhletini bäş ýyldan ýedi ýyla uzaltmagy goldady. Bakuwyň Merkezi saýlaw komissiýasy bu barada sesleriň tas 100% sanalandan soň habar berdi.
Komissiýanyň başlygy Mazahir Panahowyň 27-nji sentýabrda aýtmagyna görä, 26-njy sentýabrda geçirilen dawaly referendumda ses berijileriň 84.2% prezidentlik möhletiniň uzaldylmagyny makullapdyr, 9% garşy çykypdyr.
Prezidentlik möhletiniň üýtgedilmegi 2003-nji ýylda kakasynyň aradan çykmagyndan soň döwlet başyna geçen Ylham Aliýewe bu wezipede 2020-nji ýyla çenli galyp, 2018-nji ýylyň saýlawlaryny duşundan geçirmäge mümkinçilik dörediýär.
Ses berişligiň resmi ahyrky netijleriniň geljek aýa çenli yglan edilmegine garaşylmady, emma Bakuwyň saýlaw komissiýasy käbir deslapky netijeleri yglan edip, ses berijileriň gatnaşyk derejesiniň 70% bolandygyny aýtdy.
Konstitusion kanunlar boýunça ýewropaly bilermenleriň topary bolan Wena komissiýasy prezidentlik möhletiniň uzaldylmagynyň syýasy başga pikirliligi gowşatjakdygyny belläpdi. “Teklip edilen üýtgetmeleriň ençemesi güýç deňagramlylygyny bozar hem-de prezidente öň görlüp-eşidilmedik derejede häkimiýet berer” diýip, toparyň beýannamasynda aýdylýar.
Ýewropa Komissiýasynyň Parlament Assambleýasynyň gözegçilik missiýasynyň başlygy Aleksandar Nikolskiniň 27-nji sentýabrda Bakuwda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda, häkimiýetleri Wena Komissiýasynyň gelen netijelerine hormat goýmaga çagyrdy.
Orsýetiň habar agentlikleri ses berijileriň pikirleriniň esasynda gelnen netijeleri hem çap edip, nebite baý ýurtda geçirilýän referendumyň Aliýewiň we onuň maşgalasynyň häkimiýetini pugtalandyrmak we başga pikirliligi çäklendirmek maksatly geçirilýändigi aýdylyp, halkara derejesinde edilen tankytlara garamazdan, ses berijileriň konstitusion üýtgeşiklikleri biragyzdan makullandygyny habar berdiler.
54 ýaşly prezident ýedi ýyllyk möhlete yzygiderli saýlanmak hukugyna eýe bolar. Prezident wezipesine saýlanmagy san taýdan çäklendirýän düzgünler 2009-njy ýylda ýatyrylypdy. Beýleki bir üýtgeşiklik, prezident wezipesine, şeýle-de parlamentiň agzasy bolmaga dalaş edýän raýatyň minimal ýaşyna degişli talaby 25 ýaşdan 18 ýaşa üýtgedilýär.
Täze düzgün Aliýewiň maşgalasyna ýaşlykdan mirasdüşeri taýýarlamaga mümkinçilik berer.
TASS we Interfaks agentlikleri ses berijileriň Aliýewiň milli parlamenti Mejlisiň agzalaryny bellemäge we çetleşdrimäge ygtyýar berilmegini hem makullandygyny habar berdi.
Oppozision toparlar referendumyň öň ýanynda protest geçirdiler.


text:
Adamzat hemişe informasiýalaryň içinde ýaşaýar, daş-töweregi gurşap alan dünýäden informasiýalary duýuş organlarynyň kömegi bilen yzygider alýar we bellibir bölegini öz ýadynda saklamaga çalyşýar, pikirlenmek arkaly informasiýalary seljerýär we beýleki adamlar bilen pikir alyşýar.
Maglumatlar bazasy (MB) – munuň özi özara baglanyşykly guramaçylykly toplanan, kompýuterleriň ýadynda we daşky maglumat göterijilerde uzakmöhletleýin saklamaklyga we yzygider peýdalanylmaga we täzelenilmäge niýetlenilen maglumatlardyr.
Haýsydyr bir okuw mekdebiniň maglumatlar bazasyny göz öňüne getireliň. Maglumatlar bazasynda okuw mekdebi barada ähli maglumatlar saklanylýar:
- Okuw mekdebiniň ýerleşýän salgysy;
- Okuw mekdebiniň ýolbaşçylary, mugallymlary;
- Okuwçylaryň sanawy;
- Doglan seneleri;
- Ýaşaýan salgylary;
- Okaýan synplary;
- Dersler boýunça alan bahalary;
- Okadylýan dersler;
- Okuwçylaryň ata-eneleri baradaky maglumatlar;
- Uçurymlar barada maglumatlar;
- Telefon belgiler we ş.m
Kompýuterde Maglumatlar bazasyny döretmeklik üçin Microsoft Access programmasyndan giňişleýin ulanylýar. Bu programmada maglumatlaryň islendik görnüşini döredip, ony kompýuteriň ýadynda saklap bolýar.
Indi bolsa, MS Access programmasynda kiçijik maglumatlaryň toplumyny döredeliň. Bu maglumatlar bazasynda Uçurymlar barada maglumatlar ýerleşdiriler.
Ilki bilen biz, MS Access programmasyny açyp, täze açylan penjirede «Пустая база данных» düwmesine basyp, maglumatlar bazasyny atlandyryp «Создать» düwmesine basmaly.
Ondan soňra täze açylan penjiräniň çep böleginiň iň ýokarsynda (suratda göz çyzyk bilen tegelenen) «Режим» – «Конструктор» bölümi açmaly.
Täze açylan penjirede tablisany atlandyryň, onsoň tablisada ýerleşdirjek maglumatlary ýokarky bölekdäki «Имя поля» ýere ýazyň, onuň gapdalyndaky «Тип данных» bölekde girizjek maglumatynyň görnüşini saýlaň. Meselem, “Tertip belgi” bölegini tablisa goşsam, onuň görnüşine «Счетчик» diýip belgileýän. Şeýlelikde, programma awtomatiki ýagdaýda girizýän maglumatlaryňyzy tertip san boýunça ýerleşdirer. Eger “Doglan senesi” bölegini goşsaňyz, onda “Дата и время” görnüşini saýlaýaňyz. Şeýlelikde bu tablisa diňe sene ýazyp bolýar.
Biz tablisa goşjak maglumatlarymyzy atlandyryp, olaryň görnüşini saýlanymyzdan soňra, «Режим» – «Таблица» düwmesine basyň we “Сохранить” düwmesine basyň.
Şeýlelikde biz, gerekli maglumatlarymyzy tablisada dolduryp bilýäs. Maglumatlary kompýuteriň ýadynda saklamak üçin “Сохранить” düwmesine basyň.
Bu günki tema peýdalymy? Pikiriňi teswirlerde görkez.
3,002 gezek okaldy