text:
Owganystanda 15 adam içalyçylykda aýyplanyp, tussag edildi.
Owganystanyň howpsuzlyk boýunça milli dolandyryş edarasynyň ýolbaşçysy Rehmatullah Nabiliň aýtmagyna görä, içalyçylykda aýyplanyp tussag edilenleriň arasynda ýokary derejeli çinownikler hem harby generaly bar.
Rehmatullah Nabil olaryň käbiriniň Pakistanyň pudagara aňtaw gullugy hem Eýranyň ýörite gulluklary bilen hyzmatdaşlyk edendiklerini boýun alandygyny aýtdy.
Şeýle hem Owganystanyň howpuzlygyna jogapkär ýolbaşçy soňky ýylyň dowamynda Owganystanyň aňtaw gullugynyň işinde öňegidişligiň gazanylandygyny aýdyp, oýlanyşykly hereketleri arkaly ýurduň resmileriniň janlaryna kast etmek synanyşygynyň birnäçesiniň öňüni alandyklaryny nygtady.
Rehmatullah Nabil aňtaw gullugynyň terrorçy toparlarynyň üstüni açyp, ölümine kaýyl bolanlaryň hüjümleriniň öňüni almak ukybynyň ösendigini hem belledi.
Ýöne owgan resmileriniň bu çykyşlaryna garamazdan, ýerli metbugatda talyplaryň Owganystanyň hökümet işgärlerine hem daşary ýurt harby gullukçylaryna hüjüm edýändikleri barada yzygiderli habar berilýär.


c: text/html

text:
Gyrgyzystanyň jenaýatçy toparynyň tanymal ýolbaşçysy türmeden boşadyldy.
Gyrgyzystanyň jeza beriş koloniýalaryna gözegçilik edýän döwlet gullugynyň resmisi Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Kamçybek Kolbaýewiň 8-nji iýunda azatlyga goýberilendigini mälim etdi.
Geçen aý Birleşen Ştatlaryň döwlet departamenti Kolbaýewiň jenaýatçylyk ulgamynyň maliýa mehanizmlerini ýok etmäge kömek etjek maglumaty mälim edene 1 million amerikan dollary möçberinde baýrak bermegi teklip edipdi.
2011-nji ýylda Birleşen Ştatlar Kolbaýewiň adyny global neşe gaçakçylygynda şübhelenilýän esasy adamlaryň sanawyna goşupdy.
39 ýaşyndaky Kolbaýew dekabr aýynda Birleşen Arap Emirliklerinden Gyrgyzystana ekstradasiýa edilipdi. Kolbaýew Birleşen Arap Emirliklerinde 51 ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Emma soňra onuň tussaglyk möhleti hiç hili düşündirişsiz üç ýyla düşürilipdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ozalky Sowet lideri Iosef Staliniň agtygy Ýewgeniý Jugaşwiliniň şikaýaty boýunça geçirilen sud diňlenişigi şu gün şikaýatçynyň özi üçin şowsuz tamamlandy. Ýewgeniý Jugaşwili «Nowaýa gazýeta» atly gazýeti öz atasynyň, ýagny Iosef Staliniň mertebesini kemsidýänlikde aýyplap, suda ýüz tutupdy.
Ýöne Moskwanyň şäher sudy «Nowaýa gazýetanyň» Staline jenaýatçy hökmünde garamak barada ýazan materiallarynyň kanunçylyga garşy gelmeýändigini aýdyp, bu sud prosesini gazýetiň bähbidine çözdi.
Staliniň agtygy Jugaşwili öz arzasynda moral kompensasiýa hökmünde özüne gazýetiň 10 million rubl tölemegini talap edipdi.


text:
Hytaýyň günbatarynda, Kaşgar şäherinde bolan partlamada üç adam heläk boldy, olaryň biri polisiýa işgäri. Birnäçe sagat ondan öňem Kaşgarda partlamalar boldy, ýöne olarda jebir çeken ýokdy.
Şol bir wagtda-da pyçak bilen ýaraglanan iki adamyň kaşgarly ýaşaýjylaryň bir toparyna hüjüm edendigi, netijede 8 adamyň ölendigi habar berilýär.
“Reuters” agentliginiň uýgur emigrantlarynyň bir toparyna salgylanyp berýän habaryna görä, wakanyň bolan etrabynda komendant sagady girizilipdir, 100-den gowrak adam tussag edilipdir.
Kaşgar şäher uýezdi Hytaýyň Uýgur awtonom etrabynyň günbatarynda, Täjigistan bilen serhede golaý ýerleşýär.


text:
Şu ýylyň 4-nji awgustynda Bişkek şäherinde Türkmen-gyrgyz işewürler maslahaty geçiriler. Bu maslahat iki ýurduň Söwda-senagat edaralary tarapyndan guralýar.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 17-nji iýulda bolan mejlisinde Türkmenistanyň Prezidentiniň garamagyna saglygy goraýyş, dokma senagaty, demir ýol pudagy, oba hojalygy, azyk senagaty, energetika, nebitgaz toplumy ýaly ulgamlarda ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin berlen teklipleri ara alyp maslahatlaşmaga we bilelikdäki çäreleri ylalaşmaga gönükdirilen çäräniň iş meýilnamasynyň taslamasy hödürlendi. Türkmen wekiliýetiniň saparynyň çäklerinde gyrgyz senagat kärhanalaryna hem-de “Bişkek” erkin ykdysady zolaga baryp görmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bişkekde geçiriljek bu maslahatyň maksatnamasyny makullap, esasy ugurlaryň birnäçesi boýunça ozal gazanylan ylalaşyklary amala aşyrmagyň meseleleri hem-de täze maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmagyň mümkinçilikleri barada durup geçmek bilen, degişli düzümleriň işini utgaşdyrmak barada görkezme berdi. Milli Liderimiz maslahatyň işiniň ýurtlarymyzyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge, haryt dolanyşygy düzüminiň hilini gowulandyrmaga, telekeçilik we tehnologik taslamalarynyň paýynyň artmagyna, hyzmatdaşlygyň täze görnüşlerini hem-de mümkinçiliklerini döretmäge ýardam etmeginiň örän möhümdigini belledi.
Bu barada TDH-nyň habarynda beýan edilýär.


text:
Gyrgyzystanyň Oş şäherinde öňki prezident Kurmanbek Bakyýewiň tarapdarlary şu gün ýerli hökümet jaýyny eýeläli bäri ýurtda ýagdaý ýene ýaramazlaşjaga meňzeýär. Sebäbi şu gün ir bilen 300 töweregi protestçi bu ýerde ýerli häkimiýetiň jaýynyň öňüne ýygnanyp, Bakyýewiň yzyna dolanyp gelmegini talap etdiler, soň hem zor bilen edara girdiler.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy wagtlaýyn hökümet tarapyndan öten aý häkimlige bellenen Sooronbaý Jeenbekowyň edaradan gaçyp çykanlygyny aýdýar. Ol gidensoň, edara öňki häkim Mamasadyk Bakyrow barypdyr. Soňra wagtlaýyn hökümetiň tarapdarlary hem häkimligiň öňüne ýygnanypdyrlar.
Bakyrow adamlaryň öňünde eden çykyşynda kanunyň berjaý edilip, Bakyýewiň dolanyp gelmegini talap edipdir. Jeenbekow hem märekäni köşeşdirip, wagtlaýyn hökümetiň adamlaryň sosial talaplaryny ýerine ýetirip, reformalary amala aşyrjakdygyny aýdypdyr.
Polisiýanyň kontrollugynda
Ýurduň Içeri işleri ministrliginiň sözçüsi Bakyt Seýidow Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna Oşda tertip-düzgüniň polisiýanyň kontrollugyndadygyny aýtdy: “Şu gün, edil şu wagt, Oşuň öňki häkimi Bakyrowyň tarapdarlary ýygnanyp, häzirki häkimiň wezipe başyndan aýrylmagyny talap etdiler. Olar onuň edarasyny eýelediler. Şu wagt häzirki häkim Jeenbekow edaranyň daşyna ýygnanan märeke bilen gepleşik giçirýär. Tertip-düzgüniň düýpli bozulan ýeri ýok. Ähli zada kontrollyk edýän Oş şäheriniň polisiýa işgärleri”.
Wagtlaýyn hökümetiň başlygy Roza Otunbaýewa täze hökümetiň häkimiýet başyndan kowlan öňki hökümetiň öç almagyna ýol bermejekdigini nygtady. Wagtlaýyn hökümetiň başlygynyň orunbasary Azimbek Beknazarow hem Oşdaky wakalary öňki hökümetiň öç almak üçin edýän tagallalary diýip häsiýetlendirip: “Bular ýaly synanyşyk başa barmaz. Sebäbi wagtlaýyn hökümeti halk doly goldaýar” diýdi.
“Ýagdaý çylşyrymly diýip bileris. Sebäbi rewolýusiýa garşy güýçler ara goşuljak bolýarlar. Olaryň maksady bir ýol bilen öç almak. Rewolýusiýadan soň dürli güýçler bardy. Olar indi agyz birikdirýärler” diýip, Beknazarow aýtdy.
Bakyýew Belarusda
Aprel aýynyň başlarynda häkimiýet başyna gelen hökümete garşy gandöküşikli protestlerde häkimiýet başyndan kowlan Bakyýew häzir prezident Aleksandr Lukaşenkonyň çakylygy boýunça Belarusda.
Wagtlaýyn hökümet protestçileriň öldürilmegi hem-de öz wezipesinden galp peýdalananlygy bilen baglanyşykly sud edilmegi üçin Belarusdan Bakyýewiň yzyna berilmegini talap etdi.
Gyrgyz mediasynyň habar bermegine görä, pida çekenleriň hossarlary hem şu gün Bişkekde Belarus ilçihanasynyň öňünde demonstrasiýa geçirip, Bakyýewiň Gyrgyzystana gaýtarylyp berilmegini talap edipdirler.


text:
Ýewropa Bileleşigi Moldowany kommunistler parlamentde köplügi ýitirenden soň durnuksyzlyk bolmazlygy üçin derhal hökümet düzmäge çagyrdy.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Hawiýer Solana Moldowa syýasatçylaryny “çakgan hem öz içine alyjy usulda” prezident saýlamaga we hökümet düzmäge çagyrdy.
Birleşen Ştatlaryň Senatynyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Jon Kerri Moldowadaky saýlawy möhüm pursat atlandyrdy we ýurduň syýasy liderlerini agzalalyklary bir gyra goýup, umumy esaslary tapmaga çagyrdy.


text:
Ýakynda Türkmenistana saparynyň dowamynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç öz ýurdunyň energiýa baý Türkmenistan bilen nebit we gaz pudagynda doly hyzmatdaşlyk isleýändigini nygtady.
Prezident Wiktor Ýanukowiçiň Türkmenistana eden bu saparyna we eden beýanatlaryna dürli habar serişdeleri her dürli reaksiýa bildirdiler.
Mysal üçin, bu saparyň netijelerine Türkmenistanyň resmi “Altyn asyr” internet saýty şeýle baha berdi: “Türkmenistanyň we Ukrainanyň arasynda deňhukuklylyk, uzak möhletleýin esasda gurulýan hem-de taraplaryň döwletara gatnaşygyny hil taýdan täze, hyzmatdaşlygyň kuwwatyna we mümkinçiliklerine laýyk gelýän derejä ýetirmek maksadyna esaslanýan özara peýdaly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de çuňlaşdyrmak we giňeltmek üçin ygtybarly binýadyň düýbi tutuldy”.
Ukrain çeşmesiniň garaýşy
“Ukraina ahyrsoňy türkmen gazyny 200 dollardan satyn alyp başlar, emma ony 2015-nji ýylda öz gaz geçirijileri boýunça akdyrar” sözbaşyly makala düýbi Ukrainada ýerleşýän “UA-reporter” habar gullugunyň websaýtynda peýda boldy.
Makalada ýerli “Segodnýa” gazetine salgylanyp berlen maglumatlara görä, Ukraina türkmen gazynyň her müň kubometrini 200 amerikan dollaryndan satyn alyp başlar, ýöne plan diňe 2015-nji ýyldan başlap amala aşyrylyp başlanar.
Şeýle-de, “UA-reporter” habar gullugynyň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow Ukraina Türkmenistanyň deňiz ýalpaklaryndan gazy çykarmaga mümkinçilik bermäge taýýar. Taraplar Türkmenistanyň territoriýasyndan geçýän “Günorta-Günbatar” gazgeçirijini ukrain kompaniýalarynyň gurmagy barada hem ylalaşypdyrlar.
Mundan başga-da, ukrian kompaniýalary TOPH proýekti, ýagny Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýekti üçin turbalar bilen üpjün etjek esasy tarap bolar diýip, “UA-reporter” habar gullugy ýazýar.
Orsýetiň neşiri-de optimistik
Orsýetiň “Nezawisimaýa gazeta” neşiri “Aşgabatdaky şatlyk-şagalaňly ýarmarka” atly makalasynda Wiktor Ýanukowiçiň Türkmenistana eden iki günlük saparynyň iki ýurduň gatnaşyklarynda aýgytly bir pursat bolup biljekdigini ýazýar.
Bu neşir Merkezi Aziýanyň gazyny Ukraina akdyrmak boýunça eýýäm unudylan hyýalyň awgust aýynyň ortalarynda täzeden möwç alandygyny belleýär.
Awgust aýynda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredow Ukrainada resmi saparda bolupdy. Onuň geçiren gepleşikleriniň netijesinde ukrain hökümetiniň başlygy Nikolaý Azarow çykyş edip, Kiýewiň türkmen gazyny “Adaty ýollardan, şeýle-de gurulmagy göz öňünde tutulýan Kaspiý-Gara deňiz gazgeçiriji sistemasy arkaly hem satyn almak barada pikir edýändigini” belläpdi.
“Nezawisimaýa gazeta” neşiriniň maglumatyna görä, 2004-nji ýyldan bäri Ukrainanyň Türkmenistan bilen söwda dolanyşygy 4.3 milliard dollardan 2010-njy ýylda 350 million dollara çenli peselipdir.
Ukrain ekspertiniň garaýyşlary
Ukrainanyň milli habar agentliginiň websaýtynda “Ukrainanyň Türkmenistan bilen nebit-gaz gatnaşyklaryny dikeltmäge mümkinçiligi bar” diýen makala ýerleşdirildi.
Makalada Ukrainada iş alyp barýan Ýakyn Gündogar boýunça barlaglar merkeziniň direktorynyň orunbasary Sergeý Danilowyň garaýyşlary getirlipdir. Danilowyň pikiriçe, “Türkmenistanyň içerki we daşarky syýasatyndaky özgerişlikler Ukraina bu ýurt bilen nebit-gaz gatnaşyklaryny dikeltmäge ýol açýar”.
Ekspert ýene şeýle pikiri orta atýar: “Mundan bäş ýyl ozalky döwür bilen deňeşdirilende, indi Türkmenistanyň eli uzaga ýetýär, ýagny häzir ýagdaýlar üýtgäp, ýewropa ýurtlary bilen uly möçberdäki proýektleri amala aşyrmak mümkinçilikleri juda optimistik bolup görünýär”.
Ýakyn Gündogar boýunça barlaglar merkeziniň direktorynyň orunbasary Sergeý Danilow türkmen gazyny Orsýete akdyrýan “Merkezi Aziýa - Merkez” gaz geçirijisinde 2009-njy ýylda bolan partlamany hem ýatlap, munuň netijesinde gazgeçirijiniň uzak wagtap işlemändigi sebäpli türkmen-rus gatnaşyklarynyň hem sowaşandygyny belledi.
Danilowyň pikiriçe, türkmen-ukrain gatnaşyklaryny häzir belli bir drejede tarp ýerden başlamaly bolar. Şeýle-de bu gatnaşyklar esasan iki ýurduň liderleriniň şahsy gatnaşyklaryna we Ukrainanyň syýasy gatlagyna bagly bolar.


text:
Moskwada 12-nji dekabrda “Altyn naryň topragy” atly almanah resmi derejede köpçülige hödürlendi. Şu ýyl çapdan çykan bu edebi-çeperçilik neşir ors ýazyjylarynyň döredijiliginde Türkmenstanyň tutýan ornuna bagyşlandy.
Moskwada neşir edilen we “Russkiý Mir” fondunyň, “Mužestwo i Gumanizm atly” halkara bileleşiginiň we “Ors-Türkmen öýüniň” guramaçylygynda çapdan çykan “Altyn naryň topragy” almanahy 12-nji dekabrda resmi derejede köpçülige hödürlendi.
Tanyşdyrylyş dabarasyna türkmen we ors döredijilik intelligensiýasynyň wekilleri, ýazyjylar, edebiýaty öwrenijiler, milli diasporanyň wekilleri we Orsýetde okaýan türkmen studentleri gatnaşdylar.
Bu edebi-çeperçilik neşir Türkmenistan barada ors we sowet ýazyjylarynyň edebi eserlerini öz içine alýar, şol sanda Anna Ahmatowanyň, Arseniý Tarkowskiniň, Konstantin Lipskerowyň goşgulary, Andreý Platonowyň we Wladimir Koziniň hekaýalary onuň düzümine girýär. Almanahda hudožnik Wladimir Artykowyň eserleri hem bar.
Almanah barada prezentasiýa-tanyşdyryş çäresinde neşire girizilen käbir goşgulardan setirler okaldy. Almanaha girizilen eserleriň awtorlarynyň biri, ors yazyjysy Mihail Sinelnikow Georgiý Şengeliniň, Adelina Adalisiň goşgulary bilen çykyş etdi, şeýle-de Nikolaý Tihonowyň “Aý Dere jülgesi” atly goşgusyndan setirleri okady.
Türkmenistan temasy ors edebiýatynda
Almanahy çap etmek we ony köpçülige ýetirmek işiniň guramaçylarynyň sözlerine görä, bu edebi-çeperçilik neşiri çap etmek bilen ors ýazyjylarynyň onlarça ýyllaryň dowamynda Türkmenistana bagyşlap ýazan we ýurduň tebigatyny, gaýratly halkyny wasp eden eserlerine ünsi çekmek göz öňünde tutuldy.
Guramaçylaryň biri “Ors-Türkmen öýüniň” ýolbaşçysy Wladislaw Nemçinowyň sözlerine görä, bu neşir “Gysga wagtyň dowamynda düzüldi we bir ýarym aýda çap edildi”.
Guramaçylar munuň özüniň Türkmenistan temasynyň ors edebiýatynda tutýan ornunyň möçberini görkezýänligini we ýazyjylaryň onlarça ýyllaryň dowamynda çeken zähmetiniň netijesidigini bellediler. Edebiýaty öwreniji we tankytçy Andreý Turkow bolsa almanahy “ors ýazyjylarynyň Türkmenistana bolan söýgüsiniň netijesi” diýip atlandyrdy we munuň ähmiýetini nygtady.
Almanahyň tanyşdyrylyş dabarasynyň dowamynda postsowet giňişligindäki medeni gatnaşyklara syýasatyň ýetirýän täsiri barada hem diskussiýa edildi. Sowet döwründe ýurtlaryň bütewi bir döwletiň düzüminde bolmagynyň medeniýetleriň özara täsirine amatly şertleri we käte mejbury ýagdaýy döredenligi bellendi. Postsowet döwründe bolsa ýurtlaryň medeni gatnaşyklarynyň gowşanlygy, medeniýete, edebiýata döwlet derejesinde ýeterlik ähmiýetiň berilmeýänligi barada gürrüň edildi.
Syýasat bilen medeniýetiň özara täsiri
Orsýetiň Türkmenistandaky öňki ilçisi Anatoliý Şelkunow şu günler esasy ünsüň Ýewraziýa giňişligindäki geosyýasy we ykdysady gatnaşyklara gönükdirilýänligini bellemek bilen, medeniýetler arasyndaky gatnaşyklara ünsi çekdi. Onuň pikiriçe, medeni gatnaşyklar ýurtlaryň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyna hem gowy täsir ýetirýär.
Şelkunowyň pikirine görä, almanahyň düzümine girýän eserler türkmen medeniýetiniň ors medeniýetine ýetiren tasirini hem görkezýär. Ozalky diplomat medeniýetler arasyndaky dialogyň beýik eserleri döredýänligini we medeniýetleriň utgaşmagynda diňe dostluga we birek-birege düşünişmeklige ýol açýanlygyny belledi.
Moskwada geçirilen bu medeni çärede häzirki döwürde Garaşsyz döwletlerde halkara medeni gatnaşyklaryna we döredijilige bolan gyzyklanmalaryň güýçlenip başlanlygy hem bellendi.
Guramaçylar häzirki neşiriň “Altyn naryň topragy” atly almanahyň diňe birinji bölümidigini aýtdylar we häzir onuň ikinji böleginiň üstünde işlenilýänligini aýan etdiler. Habar berlişine görä, geljekde Türkmenistanyň klassyky poeziýasy, oçerk medeniýeti, ýatlamalar, türkmen edebiýatynyň terjime kynçylyklary we häzirki döwürde çap bolýan edebi eserler bilen bagly temalaryň gozgalmagyna garaşylýar.


text:
Ysraýyl düýn Gaza zolagyna geýim-eşik wa aýakgap geçirmäge rugsat berdi.
Ysraýyl 2006-njy ýylyň iýulynda, jeňçiler serhetden geçip, bir ysraýyl esgerini ele salanlaryndan soň, Gaza zolagyny gabaw astyna alypdy.
Ysraýyl bu ýere haryt geçirilmegine rugsat berse-de, el raketalarynyň ýasalmagynda ulanylmazlygy üçin, geçirilýän zatlary çäklendirýär.
Tankytçylar munuň Gaza zolagynyň ilatyny kollektiwleýin jezalandyrma bolýandygyny aýdýarlar we Ysraýylyň bu gabawy soňlamagy üçin barha köp basyş edilýär.


text:
Aşgabadyň “Köpetdagynyň” futbolçylary iki duşuşygyň netijesi boýunça Marynyň “Merwini” ýeňip, Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň deslapky böleginiň ikinji tapgyryna çykdylar.
Baýramalyda geçen ilkinji duşuşykda “Köpetdag” 0:1 hasabynda ýeňiş gazandy. Jogap duşuşygy şu gün Aşgabatda durky täzelenen “Köpetdag” stadionynda geçirildi, onuň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Ozal habar berşimiz ýaly, duşuşygyň öňüsyrasynda döwlet Baştutany “Köpetdagyň” futbolçylaryna klubuň nyşanyny we “Hundaý” kysymly awtobusyň açaryny gowşurdy. Şeýle hem bu wakalardan ýadygärlik hökmünde futbol pökgüsinde goluny goýdy. Bu pökgi indi sport toplumynyň gymmatly eksponaty bolar.
Soňra sport desgasynda futbol duşuşygy geçirildi. Onda “Merwe” ýaryşyň indiki tapgyryna çykmak üçin öz meýdanynda geçirden pökgüsine jogap bermek hökmandy, “Köpetdaga” bolsa ýeňilmese bolýardy.
Milletiň Lideriniň Türkmenistanyň IIM-niň toparynyň esaslandyrylmagyndaky uly üns aladasyndan ruhlanan tälimçi Seýit Seýidowyň şägirtleri myhmançylykda gazanylan artykmaçlygy saklajak bolman, eýýäm birinji ýaryda garşydaşyň derwezesine jogapsyz iki pökgi geçirdiler. Pökgüleri Mülkaman Annagulyýew (31-nji minut) we Hojalygurban Öwezow (39-nji minut) öz atlaryna ýazdyrdylar.
Şeýlelikde, “Merwiň” garşysyna ikinji ýeňşini gazanan “Köpetdagyň” futbolçylary Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň deslapky böleginiň indiki aýlawyna çykdylar. Toparyň ýaryşyň ikinji tapgyryndaky garşydaşy şu gün “Daşoguz” bilen “Energetigiň” jogap duşuşygynda belli bolar. Bu toparlaryň arasynda Baýramalyda geçen ilkinji duşuşykda “Energetik” 2:0 hasabynda ýeňiş gazanypdy.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
“Köpetdag” — “Merw” — 2:0 (2:0)
Türkmenistanyň Kubogy — 2015. Ýaryşyň deslapky bölegi. Jogap duşuşygy.
4-nji awgust. Aşgabat. “Köpetdag” stadiony. 26805 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Mülkaman Annagulyýew 31, Hojalygurban Öwezow 39.
Duýduryş alanlar: Öwezbaý Muhammetmyradow 80 — Şaweli Seýitgulyýew 51.
Emin: Çarymyrat Gurbanow.
Duşuşygyň inspektory: Hudaýnazar Rejepow.


text:
Ispaniýanyň ýokary sudy sudýa Baltasar Garzona garşy bildirilýän aýyplamalary ýatyrmak boýunça edilen haýyşy kabul etmedi.
Ispaniýanyň iň tanymal sudýalarynyň biri Garzon özüniň wezipe ygtyýarlyklarynyň çäginden çykmakda aýyplanýar. Garzon ozalky diktator general Franko ygrarly goşunlaryň 114000 adamy öldürmegini derňemäge görkezme beripdi. Emma suduň öňe sürmegine görä, gürrüňi edilýän jenaýatlar 1977-nji ýylda ylalaşylan amnistiýanyň çägine düşýär.
Garzon 1998-nji ýylda Çiliniň öňki lideri Augusto Pinoçete garşy adam hukuk bozmalary boýunça bildiren aýyplamlary bilen dünýä meşhurdyr.


text:
Penşenbe güni düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy halkara “Human Rights Watch” guramasy bu guramanyň “Hellman/Hammett” atly abraýly ýyllyk baýragyna türkmenistanly žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň-de mynasyp bolandygyny yglan etdi.
“Human Rights Watch” guramasynyň bu baýragy her ýyl söz azatlygynyň dabaralanmagyna goşant goşmakda edermenlik görkezen ýazyjylara we žurnalistlere gowşurylýar.
Bu gezek şeýle baýragy dünýäniň 19 ýurdunda iş alyp barýan 41 adama bermeklik karar edilipdir, şolaryň hatarynda Azatlyk Radiosynyň ozalky ştatdan daşary habarçysy, žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew hem bar.
“Human Rights Watch” guramasynyň bu baradaky maglumatynda Döwletmyrat Ýazgulyýewiň 2011-nji ýylyň iýulynda Abadan şäherinde bolan partlama, onda ejir çeken adamlara ýardam bermekda ýüze çykan problemalar ýaly käbir ynjyk meseleler barada yzygiderli reportaž taýýarlandygy aýdylýar.
Şeýle hem, “Human Rights Watch” guramasy şol wakalaryň yzy bilen žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň toslama aýyplamalar esasynda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilip, 2011-nji ýylyň oktýabrynda-da prezidentiň günä geçişlik baradaky permany esasynda azatlyga goýberilendigini belleýär.


text:
Anna güni Fransiýada ýekşenbe güni boljak prezidentlik saýlawlarynyň birinji tapgyry bilen bagly ahyrky kampaniýalar geçirildi. Ýurduň kanunyna görä, şenbe güni nähilidir bir saýlaw kampaniýasyny geçirmek gadagan.
Fransiýanyň häzirki prezidenti Nikolas Sarkozi saýlawlaryň öňýanyndaky ahyrky kampaniýasyny Nise şäherinde geçirdi. Onuň esasy garşydaşy, sosialistleriň dalaşgari Fransua Olland öz tarapdarlaryny penşenbe güni Bordo şäherine ýygnady.
Fransiýanyň prezidentligi üçin 10 dalaşgär bäsleşer. Ýurtda geçirilen jemgyýetçilik pikir soraýyşlygy esasy bäsleşigiň 5 dalaşgäriň arasynda boljakdygyny görkezýär.


text:
Moskwada täjik oppozisiýasynyň liderleriniň biri pyçaklandy. Bu waka penşenbe güni agşam boldy.
Habar gulluklarynyň ýazmagyna görä, täjik oppozisiýasynyň liderleriniň biri we tanymal žurnalist Dodojan Atawullaýew Komsomol prospektiniň ugrundaky “Wiadžio” restoranynda agyr ýaralanyp, hassahana ýerleşdirildi.
“Interfaks”, kanun goraýjylara salgylanyp, žurnaliste edilen hüjümiň tabşyryk esasynda guralan bolmagynyň ahmaldygyny ýazýar.
Aýdylmagyna görä, Atawullaýew duşuşyga çagarylýar we ol restorana gelende bir nätanyş oňa iki gezek pyçak urýar.
Dodojan Atawullaýew “Watandor” täjik hereketiniň lideri bolup, Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmonyň berk tankytçysy hökmünde tanalýar. Ol birnäçe ýyl mundan öň, syýasy sebäpler esasynda, Orsýete emigrasiýa gelipdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýan toparlar bir gyrgyz polisiýa işgäriniň öldürilmeginde eli bar diýlip günäli tapylan adam hukuklaryny goramak boýunça aktiwist özbek Azimjon Askarowyň ömürlik türme tussaglygyna höküm edilmegini ýiti ýazgarýarlar.
Human Rights Watch: “Onuň sud prosesi adalatsyz geçdi” diýip, Gyrgyzystany bu hökümi ýatyrmaklyga çagyrdy.
Askarow bilen birlike sud edilen ýedi özbek iýun aýynda geçen etniki çaknyşyklarda Bazar-Korgan obasynda bir polisiýa işgärini ödürenlikde günäli tapyldylar. Iş kesilenleriň biri aýal. Olaryň hemmesi özleriniň bigünädiklerini aýdýarlar. Askarow bilen bile sud edilenleriň dördüsine ömürlik türme tussaglygy berildi. Bularyň mal-mülki hem konfiskasiýa edilmeli.
Adam hukuklary guramalary, şol sanda Gyrgyzystanda halkyň döwlet işgärlerinden edýän şikaýatlaryny barlaýan Tursunbek Akun hem Askarowyň garşysyna alnyp barlan sud prosesi adalatsyz geçdi, ol gurnalan zat diýýärler. Akun öz edarasynyň bu polisiýa işgäriniň öldürilmegi barada barlag geçirip, Askarow bigünä diýen netijä gelendigini aýdýar.
Ýerli adam hukuklaryny goraýjy topar “Wozduhyň” başlygy Askarowyň alyp baran ençeme ýyllyk işlerinde esasan üns bereni türmelerdäki ýagdaý we polisiýanyň tussaglary nähili saklaýandygy.
“Proses adalatsyz geçdi”
Amnesty International guramasynyň işgäri Andrea Huber: “Askarow adam hukuklarynyň goragçysy. Ol aradan salym geçirmän boşadylmaly” diýdi. “Proses adalatsyz geçdi. Ol urlup-ýenjildi. Onuň adwokatlary we garyndaşlary ýanaldy, olara hüjüm edildi. Bu bir aýylganç höküm. Munuň bilen baglanyşykly biriniň mal-mülküniň elinden alynmagy görlüp-eşidilen zat däl. Nähili hem bolsa, muňa kanuny esas ýok” diýip, Huber nygtaýar.
Human Rights Watchyň Orta Aziýa boýunça barlagçysy Anrea Berg hem: “Sud prosesi adalat hakda bolmaly, ýöne bu bir öç alma ýaly bolup geçdi” diýdi.
Askrowyň aklawçysy Nurbek Toktakunow prosesiň gidişinde hukukaryň bozulandygyny belleýär: “Bu prosesde hukugyň bozulan ýerleri köp boldy. Ilki bilen Askarowa öz adwokatlary bilen duşuşyp, pikir alyşmaga rugsat edilmedi. Prosesde goranyş tarapdan däl-de, diňe sud tarapyndan şaýatlar boldy. Meniň hem dört-bäş şaýadym bar. Bularyň biri adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Aziza Abdrasulowa. Men ony prosese çagyrjak diýenimde pida çekeniň garyndaşlary ‘seniň Azizaň bu ýere gelse, diri çykyp gitmez’ diýip, açyk aýtdylar”.
Gyrgyz häkimiýetleri etniki çaknyşyklar barada geçýän proseslerde diňe özbekler jezalandyrylýar diýilýän tankydy ret edýärler. Olar etniki bidüzgünçilikler bilen baglanyşykly ýene iň bärkisi 240 adamyň garşysyna iş gozgaljakdygyny aýdýarlar. Bu adamlaryň etniki ýerligi soralanda bolsa, berilýän anyk jogap ýok.


text:
Ýewropa Bileleşigi Siriýa garşy girizen sanksiýalaryny täzeledi we olara agza döwletleriň asuda ilatyň goragy üçin has köp parahatçylyk goldawyny bermegine şert döredýän düzedişleri girizdi.
ÝB-niň daşary işler ministrleri bu karary duşenbe güni, Brýusselde bolan duşuşyklaryndan soň yglan etdiler. Bu ädim hepdeläp dowam eden ylalaşmazlyklardan soň gelnen eglişik esasynda ädildi.
Britaniýa we Italiýa prezident Başar al-Asada garşy göreşýän pitneçilere kömek bermek üçin ýarag gadaganlygyny gowşatmagy talap edýär, emma ÝB-niň beýleki agzalary bu ýurda köp ýarag eltilmegine garşy durýarlar.
Şeýlelikde, ýarag gadaganlygy saklanyp galdy, gelnen ylalaşyga görä, Siriýanyň oppozisiýadaky Milli koalisiýasyna berilýän kömek ok-ýarag däl ýardamy we tehniki kömegi artdyrmakdan ybarat bolar.
BMG-niň derňewçisi Karla del Ponte duşenbe güni Halkara jenaýat sudunyň Siriýadaky uruş jenaýatlaryny derňemegine wagt ýetdi diýdi.


text:
Penşenbe güni rus diliniň statusynyň ýokarlandyrylmagyna protest bildirýän ukrainaly oppozision aktiwistler Kiýewde polisiýa güýçleri bilen çaknyşdylar.
Kiýewiň parlamentiniň öňüne ýygnanan 2 müň töweregi protestçi polisiýa bilen çaknyşykda taýaklar we burç sepýän spreýler bilen polisiýa işgärlerine hüjüm etdiler.
Oppozisiýanyň liderlerinden biri, ýurduň ozalky parlament spikeri Arseni Ýatsenýuk “Ukrainanyň halky prezident Ýanukowiçiň diktaturasyna garşy protest bildirýär. Biz öz ýurdumyzy, konstitusiýamyzy we dilimizi goraýarys” diýip, çykyş etdi.
Rus diliniň resmi dil hökmünde ulanylmagyna ýol açýan täze kanuny proýektiň parlamentde kabul edilmegine protest bildirip, parlamentiň spikeri Wladimir Litwin hem çarşenbe güni wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.


text:
Krymly tatar aktiwisti Erwin Ibragimowyň ýitirim bolandygyny onuň kärdeşleri aýdýarlar.
Krym tatarlarynyň öz-özüni dolandyrýan guramasy Mejlisiň başlygynyň orunbasary Nariman Jelal Ibragimowyň geçen gije ýitirim bolandygyny 25-nji maýda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ibragimowyň garyndaşlarynyň onuň bilen habarlaşmak mümkinçiligi ýok.
Krymyň Orsýetiň gözegçiligindäki ýolbaşçylary aktiwistiň ykbaly barada resmi maglumat bermediler.
Ibragimow Bahçisaraý şäheriniň geňeşiniň öňki deputaty we Krym tatarlarynyň Bütindünýä kongressiniň agzasy.
Orsýetiň Krym ýarymadasyny 2014-nji ýylyň mart aýynda Ukrainadan bölüp öz düzümine goşmagyndan soň, krym tatarlarynyň ençemesi ýitirim boldy. Olaryň käbiri yzýany öli tapyldy.
Krymyň tatar ilatynyň uly bölegi Orsýetiň ýarymadany anneksiýa etmegine açyk garşy çykdy.


text:
Babuşkin Iwan Wasilýewiç
BABUŞKIN Iwan Wasilewiç (partiýa lakamy Nikolaý Nikolaewiç, Bogdan, Nowisskaýa we b.) (1873—1906) — bolşewik, rewolýusýoner. Özüniň rewolýussion işini 1893 ýylynda W. I. Leniniň ýolbaşçylyk eden gizlin işçiler kružogyňda başlaýar. 1895 ýylyndan başlap Peterburgdaky «Işçiler synpyny azat etmek ugrundaky göreş soýuzynyň» aktiw çlenleriniň biri bolýar. 1898 ýylynyň oktýabrynda RSDIP-niň Ýekaterinoslaw komitetini döredýär. W. I. Lenin tarapyndan esaslandyrylan «Iskra» gazetiniň aktiw habarçysy we Russiýada ony işjeň ýaýradyjy. Ol marksistik partiýany döretmek ugrundaky leninçilik hereketiň öň hatarlarynda bolup, «ykdysatçylaryň» garşysyna tutaýerli göreşýär. 1896—1903 ýyllarda rewýussion iş üçin Babuşkin üç gezek tussag edilýär. 1905—07 ýyllaryň rewolýussiasyna aktiw gatnaşýar. Ol RSDIP-niň Irkutsk we Çita komntetleriniň sostawyna girýär. 1906 ýylynyň ýanwarynda patyşa jellatlary tarapyndan atylyp öldürilýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň başlygy Kakabaý Ataýew, pensiýa gitmegi sebäpli, wezipesinden boşadyldy.
Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny gorap saklamak boýunça komitetiň senzuradygyny her kes bilýän bolsa gerek.
Senzura, elbetde, demokratik döwletlerde ýok. Senzurany Türkmenistana getiren hem-de ony şu ýurtda goýup giden sowet hökümeti. Senzura — ýazyjylaryň, žurnalistleriň, metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde erkin söz aýtjaklaryň ýolunda goýlan beton haýatdyr, medianyň erkinligini gysyp saklaýan demir eldir.
Elbetde, ýokardan görkezme bolmasa, senzuraçylaryň özi senzurany saklap bilmez. Ýöne ýokardan görkezme bolanda-da, senzurany ýumşagrak görnüşde hem ýöredip bolar. Edaranyň ady ol edaranyň işini aýdyňlaşdyryp dur: metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny saklamaly.
Dogry, syr — syr bolýar. Döwlet syryny saklamaly bolsa, ony hökman saklamak gerek. Döwlet syry ähli ýurtda-da saklanýar. Ýöne Türkmenistanyň bu edarasyny — ýagny, Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň işini bütinleý başga zada öwürdiler.
Bu komitet käbir ýazyjylaryň, žurnalistleriň, ýurtdaky beýleki kärdäki adamlaryň ýazýan zatlaryny gadagan edýän edara öwrüldi. Bu işde bu edaranyň başlygy Kakabaý Ataýew has yhlas görkezýärdi. Örän köp adamlaryň metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyş etmek hukugynyň kesilmeginde Kakabaý Ataýewiň günäsi ýeterlikdir.
“Galkynyş” eýýamynda
Prezident Nyýazow aradan çykandan soň, ýurt başyna täze ýolbaşçynyň gelmegi bilen ýurtda birneme maýylganlyk döräp ugrady. Metbugatda beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gadagan edilen ýazyjydyr žurnalistleriň, ykdysatçylardyr syýasatçylaryň atlary görnüp, eşidilip başlady. Emma Kakabaý Ataýew derrew munuň öňüni aldy. Ol ähli «gerekli ýerlere» jaň edip, gadagan edilen adamlaryň metbugaty we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerini basyp alyp barýandygy hakda howsalaly habarlary ýetirýärdi. Şeýlelikde, senzura ýene has bekedi.
Diňe bir gadagan edilen ýazyjylaryň, žurnalistleriň, ykdysatçylaryň, syýasatçylaryň çykyş etmegi gadagan edilmän, eýsem, mediada taryhy wakalary bermek, dünýä habarlaryny bermek, dünýeden öten tanymal şahsyýetleri bermek hem gadagan edildi. Bu zatlaryň ählisi Kakabaý Ataýewiň inisiatiwasydyr.
Ine, döwranlar aýlandy. Kakabaý Ataýewiň hem hökmürowanlygynyň soňy geldi. Ol pensiýa ugradyldy. Indi ol agtyklarynyň elinden tutup, köçelerde gezelenç eder, toýa barar, üýşmek-beýlekä barar. Ol ýerlerde oňa özüniň ýamanlyk eden, gadagan eden adamlary hem gabat geler. Şonda Kakabaý Ataýew özüniň wezipesine daýanyp eden hapa işleri üçin örän utanmaly bolar.
Ýamanlykda ýatlanmak — adam ogly üçin iň erbet zatdyr!
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Weli (Welimuhammet) Muhadow 1916-njy ýylyň 22-nji aprelinde Aşgabat raýonynyň Bagyr obasynda dünýä inýär. Türkmen sowet kompozitory, jemgyýetçilik işgäri, SSSR-iň Halk artisti (1965),Türkmenistanyň Sungatda at gazanan işgäri (1852), SSSR-iň döwlet baýragynyň eýesi (1950-51), Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragynyň laureaty (1972).
Weli Muhadow 1941-nji ýylda Moskwanyň Çaýkowskiý adyndaky konserwatoriýasynyň ýanyndaky milli türkmen studiýasyny, 1951-nji ýylda bolsa şol konserwatoriýanyň kompozitorlyk bölümini tamamlaýar. Dünýä klassyklarynyň, rus kompozitorlarynyň döredijiligini yzygiderli öwrenýär.
Beýik Watançylyk urşuna gatnaşýar hem "Batalýon, öňe", "Gyzyl goşun", "Gyzyl flotçular hakynda aýdym" ýaly eserlerini döredýär. Uruşdan soň kompozitor türkmen saz sungatynyň dürli žanrlarynda "Akpamyk" (Znosko-Borowskiý bilen bilelikde), "Kemine we kazy" (1947), "Zöhre we Tahyr"(1950) operalaryny Adrian Şapoşnikow bilen bilelikde döredýär.
Weli Muhadow Türkmenistanyň halk ýazyjysy Aman Kekilowyň sözlerine Türkmenistanyň döwlet gimnini döredýär. Ol "Türkmen sýuitasy" (1950), "Meniň watanym" (1951) atly simfoniki poemalaryň, "Liriki sýuita" (1955), "Bagt hakynda kantata" we başga-da köp eserleriň awtorydyr.
Ol soňky ýyllar dürli saz eserlerini, köp sanly liriki aýdymlary, Türkmenistanyň halk ýazyjysy Çary Aşyrowyň adybir poemasy esasynda "Ganly saka" operasyny döredýär. Alty Garlyýew adyndaky Türkmenfilm kinostudiýasynyň öndüren birnäçe filminiň sazyny ýazýar.
Onuň döreden operalary Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet opera we balet teatrynyň sahnasynda goýulýar. Kompozitoryň giň we görnükli döredijiligi özüniň ýokary professional saz sungatyna ýugrulanlygy, milli öwüşgine baýdygy, çeper ideýalylygy bilen meşhurlyk gazandy.
Weli Muhadow Lenin ordeni, "Zähmet Gyzyl baýdak", "Hormat nyşany", "Halklaryň dostlugy" ordenleri, birnäçe medallar bilen sylaglanýar.
Garaşsyzlyk ýyllarynda onuň döreden gimni ýatyryldy. Ol bir ýyl gowrak Türkiýede Ankara konserwatoriýasynda sazdan sapak berdi.
Weli Muhadow 2005-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda Aşgabatda aradan çykdy.
Kompozitor Weli Muhadowyň sazyna, şahyr Gara Seýitliýewiň sözlerine döredilen we Türkmenistanyň halk artisti Atageldi Garýagdyýewiň ýerine ýetirmegindäki «Aşgabat» aýdymy.
Azatlyk Radiosy türkmen kompozitory Weli Muhadowyň dörerdijiligi barada onuň bilen ýakyndan gatnaşykda bolan Orsýet Federasiýasynyň Halk artisti Myrat Annamämmedow bilen gürründeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Myrat, bu günki gahrymanymyz barasynda nämeler aýdarsyňyz?
Myrat Annamämmedow:
Meniň Weli Muhadow baradaky gürrüňim başlanyp biler, ýöne hiç tamamlanmaz. Sebäbi onuň döredijilik ýoly şeýle bir köptaraply, şeýle bir talantly, şeýle bir artistik, bu sanawy ýene dowam etdirip bolar.
Azatlyk Radiosy: Myrat, öz döredijiligi bilen Weli Muhadow türkmen milli saz sungatyna nähili goşant goşdy?
Myrat Annamämmedow:
Ol türkmen milli saz sungatyny, däplerini özüne siňdiren türkmen hökmünde Moskwada okap, saz äleminiň inçe tärlerini ele aldy, olary utgaşdyrdy.
Azatlyk Radiosy: Weli Muhadowyň sazlary näjili häsiýetleri bilen tapawutlanýar?
Myrat Annamämmedow:
Onuň sazlary ynandyryjylygy, hakykylygy, aňa ýeňil ornaşyşy, ýatda galyjylygy bilen tapawutlanýar. Onun sazlary diňe bir türkmenleriň däl, islendik diňleýjiniň ýüregine ýol ýasaýar. Onuň sazlaryny halk sazy hökmünde kabul etmek mümkin. Dünýä klassyk saz dünýäsiniň žanrlarynda milli esasda, gönezlikde saz eserlerini döretmelidi. Ony ilkinji dünýä inderýän adam hökmünde ýa erbet ýa-da genial derejede döredip boljakdy. Weli Muhadowa çenli instrumental ýa orkestr ýa-da beýleki žanrlarda türkmen sazy ýokdy.
Ol Moskwa konserwatoriýasynda Kuznesow ýaly ussatlardan sapak aldy, onuň güýçli saz ýatkeşligi bardy. Ol dünýä we ors klassyk saz sungatyny öwrendi, özleşdirdi. Şol esasda saz eserlerini döredip, heniz studentkä "Türkmen sýuitasy" we "Meniň watanym" atly simfoniki poemasy üçin iki sany döwlet baýragyna mynasyp boldy. Ol döwürde oňa Stalin baýragy diýilýärdi.
Azatlyk Radiosy: "Meniň watanym" eseri barasynda professional hökmünde gürrüň berseňiz.
Myrat Annamämmedow:
Bu eser meniň üçin ajaýyp saz eseri, simwol, ykbal. Men dirižýorlyk kärime hut Weli Muhadowyn "Meniň watanym" simfonik poemasyndan başladym. Ol ajaýyp sazlygyndan başga, şeýle bir ussatlyk bilen ýazylypdyr, poema hakykatdan-da genji-hazyna. Onda meşhur rus kompozitorlarynyň täsiri duýulýanam bolsa, ol hakyky türkmen saz eseri.
Şu ýerde beýik ermeni kompozitory Tartarýanyň bir sözüni getirmekçi: "Saz näçe milli bolsa, ol şonça-da internasionaldyr". Men Weli Muhadowyn şol eserini dünýäniň dürli ýurtlarynda, dürli şäherlerinde ýerine ýetirdim. Ol diňleýjiler tarapyndan şol ýurtlaryň öz sazy ýaly kabul edilýär.
Azatlyk Radiosy: Myrat, Weli Muhadowyň saz dörediş prosesi barasynda nämeler aýdarsyňyz?
Myrat Annamämmedow:
Men Aşgabatda baş dirižer wagtym, bir gezek maestro maňa jaň etdi hem: "Men saňa täze simfoniýamyň taslamasyny görkezjek, gaýrat et-de ýanyma gel" diýdi. Agşam öýlerine bardym. Iş kabinetine girdik. Taslama-eskiz iki setirde, ýönekeýleşdirilen görnüşde ýazylypdyr. Ol, adatça, şeýle ýazylýar. Ol simfoniýany roýalda çalyp başlady, men nota sahypalaryny agdaryp berýärin. 2-nji, 5-nji ,6-njy sahypalar. Ol çalýar, barha gyzýar, haşyldaýar, gygyrýar, barha joşýar. Ine, birden sahypalar tamamlandy, soňkular ak kagyz. Hiç hili ýazgy ýok. Weli Muhadow bolsa çalmasyny dowam etdirýär. Men düşünemok, ol çalyp otyr, nota ýok. Ol ýene 20 minut çemesi notasyz tutuş simfoniýasyny çaldy. Soňky çalanlary-da onuň ikinji simfoniýasynda, eser taýýar bolanda, öz ornuny tapdy. Men bu hadysa haýranlar galdym.
Azatlyk Radiosy: Weli Muhadowyň deňi-taýy bolmadyk eserleriniň biri – Türkmenistanyň öňki döwlet gimni. Bu barasynda nämeler aýdarsyňyz?
Myrat Annamämmedow:
1946-njy ýylda Weli Muhadow tarapyndan döredilen gimniň bu gün unudylmagyna gaty gynanýaryn. Ol genial eser. Gysgajyk 2-3 minutlyk pýesa ähli zady: milli pafosy, milli buýsanjy, umydy, dabarany, ýurduň, milletiň beýikligini özünde jemleýär. Ol şeýle bir süýji ýanlanýar. Ony aşa söýýärin. Saz gymmaty, derejesi boýunça Weli Muhadowyň döreden gimnini meniň professional nukdaýnazarymdan, ýönekeý ynsan nukdaýnazaryndan Türkmenistanyň häzirki gimni bilen deňeşdirmek mümkin däl.
Azatlyk Radiosy: Eger şeýle bolsa, Türkmenistanyň gimniniň Weli Muhadow tarapyndan döredilen sazyny öňküligine galdyryp, sözlerini çalyşsalar nähili bolardyka? Orsýetde SSSR-iň gimniniň sazyny Russiýa Federasiýasynyň döwlet gimni hökmünde kabul etdiler.
Myrat Annamämmedow:
Men şeýle tekliplere ägälik bilen çemeleşýärin. Sebäbi döwlet simwollaryny tassyklamak uzak hem syýasy proses. Men Türkmenistanyň häzirki ýolbaşçylary Weli Muhadow tarapyndan döredilen ýurduň öňki gimnine mynasyp baha berer diýip, umyt edýärin. Şol ajaýyp sazyň öz öňki ornuna – türkmenlere we Türkmenistana gaýdyp geljegine ynanasym gelýär. Şonda ol daşarky dünýäde Türkmenistanyň mähek daşy bolardy.
Azatlyk Radiosy: Weli Muhadow näçeräk şägirt ýetişdirdi?
Myrat Annamämmedow:
Onuň ençeme şägirdiniň bardygyny bilýärin. Onuň uly ogly Serdary baş şägirdi diýip atlandyrasym gelýär. Serdar Muhadow ýaş wagtynda jaz sazlary bilen gyzyklandy. Türkmen jaz sazy ýokdy. Ol dört sany simfoniýa döretdi, şolaryň üçüsini biz Orsýtde hem daşary ýurtlarda çaldyk. Serdar häzir Ankarada konserwatoriýada işleýär. Ýaşaýan şäheri Moskwa.
Azatlyk Radiosy: Weli aganyň başga-da çagalary barmy?
Myrat Annamämmedow:
Onuň ortanjy ogly Batyr arhitektura boýunça talantly hudožnik. Ol köp ýyllap Aşgabat şäheriniň arhitekturasy boýunça baş hudožnik bolup işledi. Ol häzir erkin hudožnik, her wagt jaý gurluşygy boýunça aýry-aýry hususy işleri ýerine ýetirýär.
Azatlyk Radiosy: Myrat, siz bu günki gahrymanymyz bilen maşgala bolup gatnaşypsyňyz. Weli Muhadow barasynda ýene nämeler aýdarsyňyz.
Myrat Annamämmedow:
Ol köp hem uzak işleýärdi, öz öýüne guwanýardy. Häzirki ölçegler bilen jaýy uly däldi. Kiçijik ýeri, gowy bagy bardy. Bägül köpdi, üzüm dalbary bardy. Onuň aşagydaky sekide oturyp çaý içerdik. Adygül daýza, men oňa Adygül Orazowna däl-de, daýza diýip ýüzlenýärdim. Olaryň agzybir maşgalasy şeýle ajaýyp dünýäde ýaşaýardy. Weli Muhadowyň ýaşan jaýynyň saklanyp galandygy üçin Aşgabat şäheriniň ýolbaşçylaryna minnetdarlyk bildirýärin. Soňy bilen şol jaý Weli Muhadowyň öý-muzeýi edilse, gowy bolardy. Batyr şol öýde ýaşaýar hem ony aýawly saklaýar.
Azatlyk Radiosy: Weli Muhadow nirede jaýlandy?
Myrat Annamämmedow:
Men soňky gezek Aşgabatda bolanymda, Batyrdan Weli Muhadowyň guburyna zyýarata äkitmegini haýyş etdim. Bardyk. Allanyň önünde hemmeler deň. Şol pozisiýa bilen ylalaşýaryn. Weli Muhadow türkmen halkynyň, türkmen medeniýetiniň genisi. Gynansagam, onuň gubury şeýle bir horoşaja, düýpli bir ýadygärlik diýen ýaly zat ýok. Ýadygärlik diňe bir mazarda däl, şäherde-de ýok.
Meni aşa gamlandyran ýene bir ýagdaý – onuň ömürlik ýanýoldaşy Adygül daýza onuň ýanynda jaýlanmandyr. Ol Weli Muhadowyň guburyndan 50 metr daşlykda ýatyr. Döwrüň reallyklary, gynansagam, şeýle ýagdaýlara alyp geldi. Hem gonamçylykda hem şäherde genial kompozitora häkimiýetler mynasyp ýadygärlik oturdar diýip, umyt edýärin.
Azatlyk Radiosy: Ýagşy niýet, ýarym döwlet.
Gyrgyzystanyň medeniýetde at gazanan işgäri, saz öwreniji, hormatly professor, gyrgyz halk we professional sazlary barada köp kitaplaryň awtory Balbaý Alaguşew Weli Muhadow barasynda Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna şeýle gürrüň berdi:
-- Weli Muhadow türkmen professional saz sungatynyň düýbüni tutujylaryň biri. Ol öňki türkmen gimniniň awtory. Ol saz äleminde ýokarda durşy ýaly adamkärçilik babatda-da üýtgeşik gowy adamdy. Ynsanyň mertebesi näçe ýokary bolsa, döredýän sazlaram şonuň ýaly bolýan bolsa gerek. Şonuň üçin onuň sazlary şeýle ýokary pafosa eýe. Onuň döreden gimni türkmen kalby bilen milli koloritde ýazylan saz. Beýleki respublikalaryň gimni SSSR-iň gimniniň bazasynda döredilen. Özem köpüsi iki awtor tarapyndan ýazylan. Öňki türkmen gimnini Weli Muhadowyň bir özi döretdi. Şol gimni diňleýärsiň weli, türkmen däpleri, milliligi, watançylygy, tebigatynyň gözelligi göz öňünde janlanýar. Şol saza men şeýle düşünýärin, ol ýokary professional tarapyndan, türkmen milli sazlaryny, ors hem dünýä klassyk sazlaryny çuňňur özleşdiren, aşa talantly adam tarapyndan döredildi. Häzirki türkmen ýaşlary şol derejede gimn döredip bilermi ýa ýok, men ony aýdyp biljek däl. Weli Muhadowyň gimniniň sazy galdyrylyp, sözleri çalşyrylsa, ýerine düşerdi. Weli Muhadow ýaly beýik kompozitor bir asyrda bir gezek dünýä inip biler.


text:
Şwesiýa Palestinany resmi taýdan döwlet diýip ykrar etdi. Şeýlelikde, Şwesiýa bu çäräni amala aşyran Ýewropanyň ilkinji uly ýurdy boldy.
Şwesiýa şu aýyň başyndan bäri Palestinany döwlet diýip ykrar etjekdigi baradaky alamatlary köpçülige mälim edip başlanyndan bäri, Stokgolmyň bu barada 30-njy oktýabrda ýaýradan beýanaty o diýen geň galdyrmady.
Şwesiýanyň daşary işler ministri Margot Walstrom: “Bu palestinalylaryň öz ykbalyny kesgitlemek baradaky hukugyny tassyklaýan möhüm ädimdir” diýip, öz ýurdunyň Palestinany resmi taýdan döwlet diýip ykrar edendigini belledi.
Şwesiýa bu baradaky niýetini köpçülige mälim eden mahaly Ysraýyl bu ädimi tankyt edipdi.
13-nji oktýabrda Britaniýanyň parlamenti hem Palestinany resmi taýdan döwlet diýip ykrar etmek üçin simwoliki, hökmany bolmadyk ses berişigi geçiripdi.


text:
Yssy howada adam başgaça iýmitlenmeli, sebäbi tomusda adamyň bedeninde iýmite bolan talap üýtgeýär diýip, diýetologlar aýdýarlar. Nähili iýmitlenmeli?
Suwsuzlyga ýol bermäň
Yssyda adamda suwsuzlygyň artýandygy hemmä mälim.
Muňa bedeniň suwuklygy tiz ýitirýändigi sebäp bolýar we bu-da öz gezeginde wagtly-wagtynda onuň üstüni ýetirmek zerurlygyny döredýär diýip, ”Woman’s day” neşiri ýazýar we arassa suwuň hem-de gantsyz gök çaýyň teşneligi gowy gandyrýandygyny aýdyp, yssyda her 40-50 minutda 100-200 millilitr aram sowuk suwy içmegi teklip edýär.
Suwsuzlyga garaşmaň, sebäbi bu eýýäm endamda nemsizligi, ýagny suwuň ýetmezçiligini aňladýar diýlip ”Medvoice.ru” neşirinde bellenýär we muňa ýol bermezlik üçin her ýarym sagatda ýarym stakan suw içmek maslahat berilýär.
Adamyň yssyda has köp suwuklyk içmeginiň zerurlygyny ýatladýan maglumatlarda gara çaýy, kofeni, gazly suwy we miwe suwuny içmekligi çäklendirmek teklip edilýär, şeýle-de ýürek-damar, gan basyşynyň beýikligi, semizlik we böwrek keseli ýaly näsaglyklardan ejir çekýänleriň suwuklygy seresaplylyk bilen içmelidigi duýdurylýar.
Iýmit suwuk bolmaly
Dietologlar yssyda suwuk naharlary ünsden düşürmeli däldigini, meselem, okroşkanyň, ýagny çalçorbanyň we ýagly naharlaryň adamyň bedeniniň nemliligini kadaly derejede saklaýandygyny aýdýarlar.
“Tomusda turşy-süýt önümlerini iýmek örän möhüm: olar peýdaly we tagamly” diýip, diýetolog-lukman Marina Apletaýewa gündeki iýmitiň arasynda gatyk, ýogurt ýaly önümleriň bolmalydygyny aýdýar. Dietologyň tekliplerini çap eden RBC (“Ros Bizness Konsalting”) neşiri şeýle-de ýagly önümlerden, duzdan saklanmagyň zerurlygyny ýatladýar. Sebäbi duzuň aşa bolmagy endamda suwy saklaýar.
Yssy howada iýmitlenmek üçin teklip edilýän görnüşleriň biri şeýle:
28% - ýag (2/3 ösümlik ýagy bolmaly)
55% - belok (ýarpysy ösümlik we ýarpysy haýwan belogy bolmaly)
17% - ulglewod
Gök önümiň, miwäniň ähmiýeti
Gök önümiň, miwäniň dürli görnüşleri teklip edilýär. Diýetolog Marina Apletaýewa, hususan-da, “men tomus sary, gyzyl we mämişi reňkli miweleri we gök önümleri iýmegi maslahat berýärin, sebäbi olarda beta karotin, ýagny A witamininiň bir görnüşi bar. Yssyda ol adamyň derisini günüň [güýçli] täsirinden goraýar” diýip belleýär.
Maglumatda adamynyň ösümlik iýmitlerini gündelik 30-35 gram möçberde, ýagny 500-600 gram miwe we gök önüm iýmelidigi aýdylýar.
Şol bir wagtda-da berilýän maslahatlarda olary çakdanaşa köp iýmekden hem saklanmalydygy we miwäni irden iýmegiň has peýdalydygy bellenýär.
Diýetologlaryň maslahatlarynyň ýene birinde tomusda adamynyň işdäsiniň, adatça, agşam açylýandygy, emma muňa seresaply çemeleşmelidigi sebäbi giç iýmegiň adamyň içegesine agram salmagyna we bedeniň agramynyň artmagyna sebäp bolup bilýändigi aýdylýar.


text:
Şu gün Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedýew Ukrainanyň hökümetini Orsýete garşy duşmançylyk syýasatyny alyp barmakda hem-de ikitaraplaýyn gatnaşyklary ýaramazlaşdyrmakda aýyplady.
Ukrain prezidenti Wiktor Ýuşenkonyň adyna ýazan bu açyk hatynda prezident Medwedýew özüniň häzirlikçe Kiýewe Orsýetiň täze ilçisini ýollamakdan saklanýandygyny mälim edipdir we geljek ýylyň ýanwarynda Ukrainada täze saýlanjak täze prezidentiň ikitaraplaýyn gatnaşyklary gowulandyrar diýip umyt edýändigini bildiripdir. Käbir beýleki meseleleriň hatarynda, prezident Medwedýew Ukrainanyň häkimiýetlerini Orsýet bilen ykdysady hyzmatdaşlyklara böwet döretmek hem-de Gunbatara akýan orsýet gazynyň howpsuzlygyny ýaramazlaşdyrmak meýillerinde aýyplapdyr.
Mundan daşary Orsýetiň prezidenti öz hatynda «geçen ýyl Günorta Osetiýada bolan jenaýatçylyklarda Gürjüstan bilen bir hatarda Ukraina hem günäkär» diýen garaýşy öňe sürüpdir. Şeýle hem Dimitriý Medwedýew öz açyk hatynda 1930-njy ýyllarda Sowet häkimýieti ýyllarynda ýüze çykan açlyk tragediýasy bilen baglanyşykly taryhy faktlary hem Ukrainanyň häkimiýetleriniň ýoýanlygyny aýdyp, bu ýagdaýa öz nägilelegini bildiripdir.


text:
4-nji dekabrda bolan dawaly saýlawlardan bäri rus aksiýalary 10 prosentden gowrak aşak gaçdy. Premýer-ministr Wladimir Putin bilen ýakyn gatnaşykdaky firmalar has kän zyýan çekdi.
Adaty günlerde rus kärhanalary üçin premýer ministr Wladimir Putin bilen ýaran bolmakdan gowy zat ýok. Ýöne indi, 4-nji dekabrda bolan dawaly saýlawlardan we köçe protestlerinden soň, ýurtdaky syýasy nämälimlikden alada galan maýadarlar rus kompaniýalaryndaky goýumlaryny yzyna almaga başladylar. Bu ýagdaý ilkinji nobatda Putin bilen ýakyn gatnaşykda bolan kompaniýalara zyýan ýetirdi.
Iň agyr zyýan çeken kompaniýalaryň biri “Nowatek” boldy. Bu kompaniýa premýer-ministriň ýakyn dosty we ynamdar aşnasy Gennadiý Timçenkonyň bölekleýin eýeçiligindedi. “Nowatek” saýlawlardan bäri 10 prosent gymmatyny ýitirmek bilen, Kremle ýakyn aksiýa alyp-satýan kompaniýalaryň içinde iň uly ýitgi çeken kärhana boldy.
FBK konsultasiýa firmasynyň strategiki analiz bölüminiň dirketory Igor Nikolaýew maýadarlar syýasy nämälimlikden dowla düşdüler diýýär: "Maýadarlar muny, adamlaryň saýlawlaryň şeýle derejede galplaşdyrylmagy bilen ylalaşmaýandyklaryny görenlerinden soň, adatdan daşary tersin alamat hökmünde kabul etdiler".
Maýadarlaryň saýlawlardan soňky rahatsyzlygy Orsýetiň aksiýa bazarlaryna mazaly täsir ýetirdi.
Gowuşgynsyzlyk
Synçylar maýadarlaryň ozal syýasy durnuklylygyň kepili hökmünde görlen Putiniň häzirki gowuşgynsyzlygynyň ýurdy çen-çak edip bolmajak ugurlara gönükdirmek ähtimallygyndan alada galýandyklaryny aýdýarlar.
Maýadarlaryň köpüsi syýasy elitanyň arasynda durnuksyzlaşdyryjy syýasy göreşiň ýüze çykmagyndan howatyrlanýarlar we şeýle bolan ýagdaýynda öz çekjek ýitgilerini azaltmaga çalyşýarlar. Şu ýagdaýyň netijesinde saýlawlardan bäri rus rublyna esaslanýan MICEX aksiýa indeksi 10 prosentden gowrak, dollara esaslanýan MSCI Orsýet indeksi 13 prosent aşak gaçdy.
“Otkrityýe Capital” edarasynyň baş strategi Tom Mandi döwlet eýeçiligindäki tebigy gaz mopolisti “Gazpromyň” we durmuş hyzmaty kompaniýalarynyň hem Putiniň tarifleri liberallaşdyrmak planlarynyň howp astyna düşmek ähtimallygy baradaky howatyr astynda agyr zarba uçrandygyny aýdýar. Şeýlelikde, syýasy durnuksyzlygyň korparatiw dolandyryşa nähili täsir ýetirjegi baradaky aladalar esasynda, “Surgutneft” we “Transneft” ýaly nebit kompaniýalary hem zyýan çekdi.
Mandi durnuksyzlyk saklandygyça aksiýalaryň aşaklamasy dowam eder diýýär.
Maýadarlar saýlawlardan soňky protestleriň režimi agdarmagyna garaşmaýarlar. Ýöne Nikolaýew maýadarlaryň ynamlylygy köp derejede häkimiýetleriň özlerine nähili reaksiýa bildirjegine bagly diýýär.
Oppozisiýanyň pozisiýasy
10-njy dekabrda onlarça müň adamy köçä çykarmagy başaran oppozisiýa Döwlet Dumasyna geçirilen saýlawlaryň bikanun hasaplanmagyny we täze saýlawyň bellenmegini talap edýär. Şeýle-de olar hasaba alynmadyk partiýalaryň bäsleşige goýberilmegine rugsat berilmegine çagyrýarlar.
Häkimiýetler bu çagyryşlary ret etdiler, ýöne şu hepdäniň başynda käbir eglişik alamatlaryny hem görkezdiler. Mysal üçin, ozalky maliýe ministri we Putiniň ýakyn ýarany Alekseý Kudrin özüniň liberal partiýa döretmäge gatnaşjagyny aýtdy.
Şu aralykda milliarder Mihail Prohorow hem prezidentlik ugrunda Putin bilen bäsleşige çykjakdygyny yglan etdi. Ýöne onuň hakykatdan hem Putin bilen bäsleşjegi ýa-da munuň oppozisiýany bölmek we bulaşdyrmak üçin Kreml tarapyndan edilýän oýundugy barada dürli pikirler bar.
Moskwda dekabryň 24-nde has uly oppozisiýa ýygnanyşygy planlaşdyrylýar.


text:
Eýran Yragyň “Al-Kaýda” garşy dowam edýän urşuna kömek etmäge taýýardygyny aýtdy. Duşenbe güni Eýranyň armiýasynyň başlygynyň orunbasary general Mohammad Hejazä salgylanyp, eýran metbugatynyň berýän maglumatynda Bagdat kömek sorasa, Tähran “harby serişdeleri we maslahatçylary” hödürlemäge taýýar diýilýär.
Şeýle-de, Hejazi Yraga goşun ugradylmajakdygyny, ýöne muňa garamazdan ol “hiç zadyň maslahat edilmändigini” belledi.
Yragyň howpsuzlyk güýçleri we sünni tire-taýpalarynyň bileleşigi ýurduň günbataryndaky Anbar welaýatynda “Al-Kaýda” ilteşikli söweşijiler bilen uruşýarlar. Söweşijiler bu welaýatyň paýtagty Ramadi şäheriniň bir bölegini we Fallujah şäherini ele saldylar.
Ýekşenbe güni Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary Jon Kerri Yragyň söweşijilere garşy urşuna ABŞ-nyň goldaw berjekdigini, ýöne ýurda goşun ugratmajakdygyny aýtdy.


text:
BMG gündogar Ukrainadaky konfliktde wepat bolanlaryň sanynyň 9600 adamdan geçendigini we regionda ýagdaýyň ýaramazlaşýandygyny aýtdy.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça edarasynyň 15-nji sentýabrda aýtmagyna görä, konflikt bilen baglylykda 9640 adamyň ölümi hasaba alynypdyr, şeýle-de 2014-nji ýylyň aprel aýynyň ortalaryndan bäri Ukrainanyň ýaragly güýçleriniň, raýatlaryň we ýaragly toparlaryň arasynda jemi 22431 adam ýaralanypdyr.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça edarasynyň şu ýylyň maý we awgust aýlarynyň aralygyna degişli döwüre syn edip beren maglumatynda gündogardaky konflikt bilen bagly pidalaryň sanynyň ozalky üç aý bilen deňeşdirilende 66% ýokarlanandygy aýdyldy.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça edarasynyň Ukrainadaky missiýasy syn edilýän üç aýlyk döwürde regionda 188 adamyň heläkçilige uçrandygyny, olardan 28 adamyň wepat bolandygyny we 160 adamyň ýaralanandygyny habar berdi.


text:
Injil
INJIL (iňlisçesi gospel) diýmegiň Türkmençe terjimesi Hoş Habar diýmekdir, grek dilindäki Ewangelion sözünden gelip çykandyr.[1] Injil diýip eramyzyň ilkinji asyrlarynda Nasyraly Isanyň durmuşy we taglymaty barada ýazylan kitaplara at berilen. Bu injillerden 10-larçasy bar bolup[1][2] olaryň iň meşhurlary Täze äht kitabyna girizilen, beýleki ady bilen kanonik injiller, 4 injil bolsa gerek.
Görnüşleri[üýtget | edit source]
Kanonik injiller[üýtget | edit source]
Täze äht kitabyna girizilen (kanonik injiller) 4 sanydyr. Bu injiller kim tarapyndan ýazylandygy näbellidir[3] we kimdir biri tarapyndan ýazylandygy barada hiç bir esas ýokdur injiller özünde hem taryhy maglumatlarda hem. Täze äht kitabyndaky injiller şulardyr[4]:
Mata injili: 70-100-nji ýyllar arasynda ýazylan, iň ir 70, iň giç 100-nji ýyl.
Markos injili: iki çaklama, 68-73-nji ýyllar aralygynda we 65-70-nji ýyllar aralygynda.
Luka injili: 80-100nji ýyllar aralygynda. Köpler munuň 80-85, 85-nji ýyllar töweregi ýazylandygyny öňe sürýär.
Ýahýa injili: 90-100-nji ýyllar aralygynda. Agdyklyk edýän çaklama görä bu injil dürli eralarda ýazylan, diýmek belli bir wagt ýok.
Kanonik däl injiller[üýtget | edit source]
Bulardan hem birnäçesi bardyr, olardan kanonik injiller bilen döwürdeş bolanlary şulardyr(diňe bular bilen çäkli däldir):
1. Passion Narratiwe: 30-60-njy ýyllar arasynda ýazylan. Nazaretli Isa haja çüýlenen wagtlaryna ýakyn wakalary barada gürrüň berýär. Üns çekýän zat, hristýanlaryň ynanýan 4 injilinden hem ir ýazylan. belkäm Nazaretli Isa dirikä ýazga geçirilen ýeke-täk injil
2. "Ýitirilen sözler injili": 40-80-nji ýyllar aralygynda ýazylan. Bu hem Isanyň aýdan zatlary barada. Bu hem iň az 3 ynanylýan injilden has ir ýazylan we beýleki birinden ir ýazylan bolmagam mümkin, deň ýazylan bolmagam mümkin, giç ýazylan bolmagam mümkin.
3. "Aýatlar injili"- ýa-da yşaratlar injili. Nazaretli Isanyň ömür beýany barada. 50-90-njy ýyllar arasynda ýazylan
4. Didaçi: Nazaretli Isanyň 12 şägirdiniň öwredenleri barada, ol 12 şägirt Isanyň taglymatyny öwredendigini pikir etsek bu hem injil diýilse bolar. 50-120 ýyllar arasy.
5. Tomas injili: Tomas Nazaretli Isanyň şägirdi hökmünde görkezilen Isa hakdaky ähli ýazgylarda hem. Isanyň aýdanlary, taglymaty barada. 50-140 ý.
6-7. Oksyrynkýus 840 we 1224: bu 2 injil, soňundaky her belgi bir injil üçin. 50-120 ý. Isanyň ömür beýany, başdan geçirenleri barada.
8. Markosyň gizlin injili: 70-160 ý. Isanyň durmuşy barada, taglymaty barada.
9. Piter injili: Piter hem Täze äht kitabynda Isanyň şägirtlerinden 1-i hökmünde görkezilen. 70-160 ý. Isanyň durmuşy we taglymaty barada.
10. Egerton injili: 70-120 ý. Isanyň durmuşy barada, taglymaty barada,
11. Mara Bar Serapion: Injildir öýdülýär, anyk belli däl ýöne injil bolmagy gaty mümkin. 73-200 ý. Nazaretli Isany ýewreýleriň şasy, gowulyk üçin jan beren şekilde propoganda edýär.
12. Müsürlileriň injili: Ýaradylyş, Hudaýyň ýeri nädip ýaradandygy barada we Nazaretli Isa adamlary günaden, ýerýüzi diýlip bilinýän erbetlikler zyndanyndan halas etjek biri hökmünde wagyz edýär. 80-150 ý.
13. Ybranylaryň injili: Isa dogulmazyndan öňki durmuşy, älem ýaradylmazdan ozal bar bolandygy, baptiz edilmegi, Isanyň Inkarnasiýasy (Ylahy barlykdan, Hudaýlykdan adamlyga geçişi) we dirikä aýdan sözleri, taglymaty barada. 80-150 ý.
14-15. Ebionitler Injili we Nazarenler injili: 100-160 ý. Bular hem injil hökmünde görülýär.
16. How injili: How adam ady hökmünde, How ene ýaly. Bu barada maglumat tapmadym emma adyna seretsek injil ýaly. 100-200 ý.
17. Jeýms'iň gizlin kitaby: Bu hem Isanyň taglymaty barada, dilden geçen maglumatlary barada. 100-150 ý. Injil hökmünde görlüp biliner. Bu ugurdaky alym Donald Rappe muny öz işleriniň birinde injil hökmünde görkezen.
18. Filip injili: Bu Nazaretli Isanyň taglymaty barada üýtgeşik garaýyş bilen üpjün edýär we bu Magdalenli Merýemiň gözünden ýazylan. Ýagny, Magdalenli Merýemiň Nazaretli Isa'a garaýşy, oňa nähili düşünişi, pikirlenişoi barada. 180-250 ý.
19. Merýem injili: Muňa injil diýmek dogry bolmasa gerek, bu diňe Isanyň ýetginjeklik we ýaşlyk durmuşy barada.
20. Halasgäriň injili: Bu kitap ady Halasgäriň injili,Halasgär kimdigi anyk görkezilmedik, bellenilmedik kitapda. Hristýanlar Nazaretli Isa'a halasgär hökmünde ynanýandygyny gözöňünde tutup bu hem Isa baradadyr öýtdüm. Injil diýip anyk aýdyp bolmaz.
salgylanmalar[üýtget | edit source]
- ↑ Gadymy hristýan golýazmalaryny jemleýän saýt, gospel atly golýazmalar injillerdir: http://earlychristianwritings.com/
- ↑ http://boshabar.blogspot.com.tr/2016/10/hayyslar-boyunca-injil-gornusleri.html
- ↑ Harris, Stephen L., Understanding the Bible. Palo Alto: Mayfield. 1985
- ↑ http://www.turkmenhh.org/kitaplar/taze-aht/


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýranyň wise-prezidenti Hamid Begaýini kabul etdi.
Begaýi Eýranyň Türkmenistandaky medeni günlerine gatnaşmak üçin Aşgabada bardy. Ol çäre sişenbe güni başlandy.
Berdimuhamedow we Begaýi özara hyzmatdaşlygyň geljegi barada hem pikir alyşdylar. Olar bilelikde gurnalýan ylmy konferensiýalaryň, medeni günleriň, sergileriň ähmiýetini aýratyn bellediler.
Sişenbe güni medeni günleriň açylyş dabarasynyň gurnalan ýeri bolan Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler zalynda Eýranyň çeperçilik we el hünärleri boýunça sungat işleriniň sergisi-de açyldy.
Mundan daşary, Aşgabatdaky «Watan» kino-konsert merkezinde Eýranyň milli folklor toparlarynyň çykyşlary-da görkezildi.
Eýranyň Türkmenistandaky medeni günleriniň dowamynda eýranly kino režisýorlarynyň filmleriniň hem görkeziljekdigi habar berilýär. Bu medeni çäreler 11-nji fewrala çenli dowam eder.
Häzir Şwesiýada ýaşaýan asly eýranly türkmen we syýasy aktiwist Ýakup şeýle medeni günleriň geçirilmegine gowy baha berýär.
“Olar goňşy ýurtlar. Ikisi-de bir ýerde ýaşaýar we olar biri-birlerine mydama gerek. Şonuň üçin, näçe köp gatnaşyk edilse, ol iki ýurt üçin hem peýdaly gutarýar” diýip, Yakup aýdýar.
Ýakup şeýle medeni günlere Eýranda ýaşaýan türkmenleri hem köpräk gatnaşdyrmalydygyny sözüne goşdy: “Eýranly türkmenler we eýranlylar Türkmenistana köpräk barsalar, onda üç dogan bolup oturmak bolýar”.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda Eýranda Türkmenistanyň medeni günleri hem geçirilipdi.
Eýranyň wise-prezidenti Begaýi türkmen liderine prezident Mahmud Ahmedinejadyň çakylyk hatyny hem gowşurdy. Ahmedinejad Berdimuhamedowy 27-28-nji mart aralygynda geçiriljek Halkara Nowruz baýramyna gatnaşmak üçin Eýrana çagyrdy.
2010-njy ýylda Nowruz baýramy ilkinji gezek Birleşen Milletler Guramasynyň halkara baýramy hökmünde bellenildi.
Bu dabara gatnaşmak üçin Eýrana Türkmenistanyň, Owganystanyň, Täjigistanyň we Yragyň prezidentleri, şeýle-de Türkiýäniň we Azerbaýjanyň wekilleri gelipdi.


text:
Ýurduň ähli welaýatdyr etraplarynda haýsydyr bir gurluşygyň düýbi tutulanda ýa-da gurluşygy tamamlanan binanyň açylyşy bilen bagly dabaralarda döwlet baştutanynyň gatnaşmagy Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan bäri däbe öwrüldi.
Bu dabaralar paýtagtda häli-şindi gaýtalanmak bilen, okuwçyny okuwdan, işgäri işinden çetleşdirdi, ýa bolmasa ilatyň erk-ygtyýaryny elinden almagyň bir mysalyna öwrüldi. Aşgabatly ýaşaýjy Enebaý daýzanyň aýtmagyna görä, her bir açylyş dabarasyna barmaly mekdep okuwçylary daňdan sagat 4-de 5-de turup, dabara gitmek üçin şaýlaryny tutup ugraýarlar.
Mekdebiň golaýragynda ýaşaýan okuwçylar awtobusa garaşmak kynçylygyndan halas bolsalar-da, mekdepden uzagrakda ýaşaýan çagalary ene-atalary awtobus duralgalaryna çenli ugratmaly bolýarlar. Mekdep formasynda geýinmeli çagalar daň çigregine üşäp, awtobusyň gelerine garaşyp durýarlar.
Çagalarynyň howpsuzlygyny alada edýän ene-atalar hem ukudan galýarlar. Işlemeýän öý hojalykçy ene-atalar gündiz ýatyp, dem-dynç alyp bilýärler. Emma işe gitmeli ene-atalar hem daňyň süýji ukusyndan galyp, uzakly gün iş sagadynyň gutarmagyna sabyrsyz garaşýarlar. Beýle ýagdaýda hem ene-atalar horlanýar, hem çagalar.
Çagalaryň öňünde garaşylmaýan negatiw ýagdaýlar hem ýüze çykýar. “Howdan” ýaşaýyş jaý massiwindäki mekdepleriň birinde okaýan gyz agtyjagynyň başyna düşen ýagdaý barada hem ýatlap, Enebaý daýza şeýle gürrüň berdi: «Mekdep öýümize golaý bolansoň, özi gider diýip, nobatdaky açylyş dabarasyna gitmeli agtyjagymy gapydan çykaryp ugratdym. Kellämi ýassyga goýanyma 10-15 minut geçmänkä gapy batly-batly kakyldy. Gapyny açanymdan agtyjagym ýüzüni ak tam edip öýe kürsäp girdi. Onuň näme diýýändigine zordan düşündim. Görüp otursam, daňdanyň ümüş-tamşynda 15 ýaşly agtyjagymy bir näkes erkek kişi kowalan bolsa nätjek. Hernä çöregimiz bitin eken, agtygym gaçyp, özüni zordan öýe atypdyr. Şondan bäri men ony hiç bir dabara göýbermejegimi mekdep direktoryna kesgitli aýtdym».
Saglyk pudagynyň işgärleri
«Açylyş dabaralarynyň hiç birisini hem biri-birinden pes goýar ýaly däl. Çandybil şaýolunyň açylyş dabarasy bolsa has hem mahabatly boldy» diýip saglyk pudagynyň işgäri Mähri gürrüň berdi. Onuň aýtmagyna görä bu açylyşda iň bir horluk çeken işgärler saglyk pudagynyň işgärleri bolupdyr.
Çandybil şaýolunyň ugrunda düzülen janly koridoryň agramly bölegi saglygy goraýyş edaralarynyň işgärleri bolmak bilen, Mähriniň özi gijeki nobatçylykdan soň bu dabara ugradylypdyr. Günortan sagat 15-de başlanjak açylyş dabarasy üçin ir ertirden aýak üstünde duran saglyk pudagynyň işgärlerine köýnekleriniň üstünden diňe ak halat, başlaryna ak başgap geýmek görkezme berlipdir.
Baharyň howasy hoştap bolsa-da, günüň öýläne agmagy bilen, howa çigrekläp, dagyň eteginde gurlan ýoluň boýuna düzülen adamlary gagşadyp başlapdyr. Agşam sagat 20 töweregi feýrwerkler asmana atylýança ýoluň gyrasyndaky arça tokaýlygynyň içine birnäçe gezek ogrynça girip-çykyp, olar zerur hajatlaryny berjaý etmeli bolupdyrlar. Uludygyňa-kiçidigiňe seretmezden, hatda zeruriýetiňe hem rugsat berilmeýänliginden nalap, käbir zenanlaryň ýoluň ýakynyndaky taşlanan äpet turbalaryň içine girip, biraz ýylynandyklaryny, agşam sagat 22-de zordan özlerini öýe atandyklarny hem ol sözüniň üstüne goşdy.
Paýtagtyň ägirt özgertmelere eýe bolýandygyny, her bir taýyn binanyň, her bir amala aşyrylýan işleriň ýaşaýjylaryň bähbidi üçin ähmiýetiniň bardygyna buýsanýandyklaryny aýtmak bilen, edilýän işleriň mazasynyň halkyň aňyna ýakymly ornamagy üçin ilata häzirki berilýän jebri-jepadan el çekilmelidigni açylyş dabaralaryna gatnaşýanlaryň her biri aýdýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text: Orsýetiň Çeçenistandaky hökümet güýçleri prezident Ramzan Kaldyrowy öldürmegi palanlaşdyran pitneçiniň öldürilendigini aýtdy. Çeçenistanyň Içeri işler ministrligi Groznyda bir kwartirada tabyn bolmagy talap edilen iki jeňçiniň goşunlara ok atandygyny aýtdy. Olaryň biri (erkek) öldürilýär we beýlekisi (aýal) ýaraly halda tussag edilýär. Ministrligiň aýtmagyna görä, olar paýtagta Kadyrowy öldürmäge gelipdir. Orsýetde resmiler ýygy-ýygydan terror aktlarynyň öňüni alandyklaryny yglan edýärler, ýöne muňa hiç bir subutnama görkezmeýärler.


text:
«Çala eşiden çatma ýykar» diýlişi ýaly, ýol gözegçiligi gullugynyň bu hereketlerine maşyny sürýän hem, sürmeýän hem özüçe baha berip başlady. Waka syn bermezden ozal, «Ýol hereketiniň düzgünleri» hakyndaky kitaba ýüzlenip göreliň.
Türkmenistanyň prezidentiniň 2003-nji ýylyň 31-nji martynda tassyklan «Ýol hereketiniň düzgünleri» baradaky kanunyň 18.10 punktynda şeýle diýlip ýazylan:Ses signallary diňe aşakdaky ýagdaýlarda ulanylmalydyr:Ilatsyz nokatlarda öňden barýan ulaga ony ozup geçmek isleýändigiňi habar bermek üçin;
Köçe-ýol hadysasynyň ýüze çykaýmak howpunyň öňüni almak üçin.
Galan ýagdaýlarda sürüjä ilatly ýerde ses signalyny bermeklik köçe-ýol hereketiniň düzgünine görä, rugsat berilmeýär.
Kanunyň bu punkty Soýuz döwrüniň «Ýol hereketiniň düzgünlerinde» hem bardy. Ýol gözegçileriniň signal üçin töledýän jerimeleri, sürüjileriň pikiriçe, täze tapylan hokga däl-de, eýsem kanunda bar bolan maddanyň iş ýüzünde ýerine ýetirilmegidir.
Kelpeň ýaşlar günäkär diýilýär
Paýtagtda maşynlaryň sany ýyl geldigiçe artýar. Daşary ýurtdan getirilýän öň ulanylan maşynlar bolsa, indi köplere elýeterli. Netijede şäherde ulaga münýän ýaş-ýeleňleriňem sany artyp başlady.
Ýaşlaryň ýolda tanşyny görende, ýa bolmasa, trotuardan geçip barýan ýaş gyzlara gözi düşende üznüksiz signal bermekleri ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleriniň halys degnasyna degdi. Bu ýagdaýlar indi näçe ýyl bäri dowam edip gelýär.
Ýaşlaryň bu hereketi diňe bir ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleriniň däl, eýsem sada raýatlaryň hem göwnünden turup baranokdy. Köçede bolýan şu hereketlerem ýol gözegçiligi gullugy tarapyndan degişli kanunyň degişli punktyny herekete girizmäge esas döretdi.
Düzgün näçe wagta giderkä?
Şuňa meňzeş waka paýtagtda 2001-nji ýylda hem bolupdy. Şonda ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleri sürüjiden hem-de onuň ýanynda oturýan ýolagçydan hökmany ýagdaýda howpsuzlyk kemerini dakmagy talap edip başlapdylar. Howpsuzlyk kemerini dakmadyklara bolsa, jerime töledilerdi. Elbetde, bu hem «Ýol hereketiniň düzgünlerine» laýyklykda.
Emma ilatyň howpsuzlyk kemerine hiç öwrenişesi gelmedi. Bu meselede sürüjiler bilen ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleriniň arasynda oňşuksyzlyk başlandy. Ilat närazylygyny bildirip başlansoň, ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleri sürüjilere ýene gözlerini ýumdular.Has-da gözden çykylýar
Ilatly ýerlerde ýersiz ýere signal sesini berene jerime töletmek baradaky görkezmäni öz haýryna peýdalanýan ýol gözegçilerine hem sataşmak bolýar. Şeýle ýol gözegçileri köçe-ýol hadysasynyň ýüze çykaýmak howpunyň öňüni almak üçin signal sesini beren ýolagçylara-da jerime töledýärler.
Häzirki wagtda şäheriň merkezi köçeleriniň köp ýerlerinde signal sesini bermegiň gadagandygy hakda belgiler goýuldy. Ýöne şeýle belgiler şäheriň beýleki köçelerinde ýok.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 8-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde Türkmen döwletiniň Baştutanyna 2015-nji ýylyň dowamynda ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” ýerine ýetirmegiň barşy barada hasabat berildi.
Geçen ýyl bilen deňeşdirilende nebit we gaz kondensatyny çykarmagyň ösüş depgini 105,2 göterime, buraw işleriniň ösüş depgini 124,4 göterime deň boldy. Maýa goýumlaryny özleşdirmek baradaky meýilnama 145,6 göterim ýerine ýetirildi. Tebigy we ugurdaş gazy çykarmak, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemek, awtoulag benzininiň, dizel ýangyjynyň, polipropileniň, çalgy ýaglarynyň, suwuklandyrylan gazyň we beýleki nebithimiýa önümleriniň önümçiliginiň tehniki-ykdysady görkezijileri, şeýle hem kärhanalarda, edaralarda, guramalarda we ýaşaýyş toplumlarynda gaz hasaplaýjy enjamlaryny oturtmak boýunça alnyp barlan işler hakynda hasabat berildi.


text:
Kosowalylar şün gün Kosowa geçen ýyl Serbiýadan garaşsyzlygyny jar edeli bäri Kosowa häkimietleri tarapyndan guralan ilkinji saýlawa gatnaşdylar.
Saýlawa gatnaşmaga ukyply 1.5 milliondan gowrak adam erli häkimleri we geňeş agzalaryny saýlamak üçin ses berýär.
Bu saýlaw Kosowanyň 120 müň adamdan ybarat serb azlyklarynyň köp agzasy tarapyndan boýkot ediler öýdülýär.
Goňşy Serbiýa we onuň ýarany Orsýet Kosowanyň garaşsyzlygyny inkär edip gelýär. Olar Kosowanyň territoriýasy Serbiýa degişli bolmaly diýýärler.


text:
Eýranyň polisiýa başlygy Esmail Ahmadi-Mogaddam: “Google gözleg serişdesi däl-de, eýsem içalyçylyk guraly” diýip çykyş etdi.
Eýranyň habar beriş serişdelerinde çykyş eden Esmail Ahmadi-Mogaddam dünýäniň internet äleminden özbaşdak işlejek ýerli kompýuter sistemasynyň özgermegini hem gutlady.
Ahmadi-Mogaddam: “Milli internetiň ösmegi ýurduň maglumatlaryny we raýatlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin juda möhümdir” diýip belledi. Emma ol sözüniň dowamynda Eýranyň “dünýäden bölünip aýrylmak niýetiniň ýokdugyny” hem nygtap geçdi.


text:
Regional döwletler Siriýadaky krizisi maslahatlaşmak üçin duşuşdylar. «Kontakt topary» diýilýäne girýän Türkiýe, Saud Arabystany we Müsür prezident Başar al-Assadyň işden çekilmegini talap edýär, Eýran bolsa oňa arka durýar.
Anyk bolmadyk sebäplerä görä, Saud Arabystanynyň daşary işler ministri, şazada Saud al-Faýzal duşenbe güni Kairde geçen maslahata gatnaşmady we onuň ýerine hiç kim iberilmedi.
Müsüriň daşary işler ministri Mohammad Kamel Amr kontakt toparynyň ýene, BMG-niň Baş Assambleýasynda, Nýu-Ýorkda duşuşjagyny aýtdy.
Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi bu dört döwletiň Siriýada «uly rol» oýnamalydygyny öňe sürdi. Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly «biziň sebitimiziň meselelerine regional eýeçilik zerur» diýdi.


text:
Aşgabat, 24-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iki Mukaddesligiň Hyzmatkäri, Saud Arabystany Patyşalygynyň Patyşasy Salman Ben Abdul Aziz Al-Sauda Saud Arabystany Patyşalygynyň milli lideri, Iki Mukaddesligiň Hyzmatkäri, diňe musulman ymmatynyň däl, eýsem, bütin dünýäniň görnükli syýasatçysy Abdalla Ben Abelaziz Al Saudyň biwagt aradan çykmagy zerarly, gynanç hatyny iberdi.
“Türkmen halky Saud Arabystanynyň doganlyk halkynyň gynanjyna goşulýar. Onuň Alyjenaby Abdalla Ben Abdelaziz Al Saudyň aradan çykmagy iki ýurt üçin hem örän gynançly wakadyr. Onuň Alyjenaby hakyndaky ýagşy ýatlamalaryň häzirki we gelejekki nesilleriň kalbynda hemişelik galjakdygyna ynanýaryn” diýlip, gynanç hatynda aýdylýar.
Türkmen döwletiniň Baştutany merhumyň dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna, şeýle hem Saud Arabystany Patyşalygynyň ähli doganlyk halkyna ýürekden duýgudaşlyk we medet beriji sözlerini beýan edip, Saud Arabystanynyň Patyşasyna we Patyşalygyň ähli halkyna ruhy durnuklyllyk we mertlik dileg etdi.


text:
Şu gün Tunisde täze milli birlik hökümetiniň ilkinji maslahaty geçirilýär.
Premýer-ministr Mohammed Gannuşi we Tunisde prezidentiň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Faud Mebaza wezipesinden çetleşdirilen prezident Ben Aliniň partiýasyndan çykýandyklaryny yglan etdi.
Şol bir wagtda-da Gannuşi tarapyndan düzülen hökümeti düýn eýýäm oppozisiýadan dört ministr terk etdi, olar öňki ýolbaşçynyň wekilleriniň hökümetde barlygyndan närazy.
Resmi maglumata görä, soňky günler Tunisde bolan bidüzgünçiliklerde 78 adam ölüpdir, ýetirilen maddy zyýan 2 milliard dollar.


text:
German häkimiýetleri orsýetli emigrant maşgaladan 13 ýaşly gyzyň zorlanandygy barada aýdylýanlar galp diýýär.
Bu mesele Orsýet bilen Germaniýanyň arasynda dartgynlylyga sebäp bolupdy. Berlinde 11-nji ýanwarda, bir gün soňra gaýtadan peýda bolmazyndan öň ýitendigi aýdylýan gyz polisiýa özüniň alnyp gaçylandygyny we zorlanandygyny aýtdy.
Gyzyň maşgalasy onuň Ýakyn Gündogardan gelen migrantlar tarapyndan alnyp gaçylandygyny aýtdy.
«Ol gyzyň gürrüň beren zorluk hekaýasynyň galplaşdyrylandygy bize başdan hem bellidi» diýip, Berlin prokuratura edarasynyň sözçüsi Martin Şeltner Azatlyk radiosyna aýtdy.
Şeltner ol gyzyň telefonyndaky maglumatlaryň onuň ýalan sözleýändigini görkezendigini, ýagny alnyp gaçyldym diýýän wagty onuň 19 ýaşly erkek dostunyň ýanynda bolandygyny aýtdy.
Ýöne ol gyz, Şeltneriň sözlerine görä, 'mekdep problemalary' sebäpli, ene-atasyna erkek dosty barada hakykaty aýtman, ýalan sözlemeli bolupdyr.


text:
Duşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň käbir beýleki resmileriniň gatnaşmagynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynyň dowamynda, “Demirgazyk-Günorta” täze transmilli demir ýoluň - türkmen-gazak böleginiň işe girizilmegi bilen baglylykda, bu pudagyň tapawutlanan işgärlerine döwlet sylaglaryny bermek baradaky permana gol goýdy.
Şol bir wagtda, türkmenistanlylaryň sözlerinden çen tutulsa, demirýol pudagy adaty raýatlaryň talabyny ödärden daşda. Ýerli habarçylarymyz bilen söhbetdeş bolan ildeşlerimiz kassalarda biletleriň ýetmezçilik edýändigini, parahorlugyň höküm sürýändigini aýdýarlar.
Maryly pensioner Ogulnur habarçymyz Soltan Açylowa öz başdan geçirenleri barada gürrüň berdi.


text:
Kürt söweşijileri 11-nji oktýabrda «Yslam döwleti» toparynyň jyhadçylarynyň Siriýanyň serhet şäheri Kobaniniň merkezine tarap edýän hüjümlerini togtatdylar, BMG, eger şäher ýan berse, müňlerçe asuda adamyň gyrylmak ähtimallygynyň bardygyny duýdurdy.
Bu hüjüm YD-nyň jeňçileri 10-njy oktýabrda şäheri goraýjylaryň baş edaralaryny ele geçirenlerinden bir gün soň boldy.
Siriýanyň düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy YD-nyň hüjümi, jyhadçylar yza çekilýänçä, 90 minutlyk agyr söweş turuzdy diýdi.
Bu toparyň Siriýanyň içinde giň çeşmeler ulgamy bar we ol ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky uruş uçarlarynyň 11-nji oktýabrda şäheriň günortasyndaky we gündogaryndaky YD naşanalaryna garşy iki howa zarbasyny urandygyny aýdýar.
Adam hukuklary obserwatoriýasynyň maglumatyna görä, Kobani şäheriniň içinde we töwereginde YD ilerlemeleri başlanaly bäri azyndan 554 adam öldürildi, olaryň – 298-si YD jeňçisi, 236-sy kürt söweşijisi, 20-si asuda adamlar.
"Srebrenisa gyrgynçylygynyň gaýtalanmak" howpy
BMG-niň Siriýa boýunça wekili Staffan de Mistura Kobaniniň içinde we töwereginde henizem 12 müň asuda adamyň, şol sanda şäher merkezinde galan 700 sany gartaşan adamyň bardygyny, eger şäher jeňçileriň eline geçse, bu adamlaryň gyrylmak ähtimallygynyň uludygyny duýdurdy.
De Mistura 10-njy oktýabrda Kobani, türk serhedine tarap darajyk koridory hasaba almasaň, "göni manysynda gabalan" diýdi.
Ol 1995-nji ýylda Bosniýada bolan we müňlerçe adamyň gyrlan Srebrenisa gyrgynçylygynyň gaýtalanmagyndan gorkýandygyny aýtdy hem-de Türkiýäniň şäheri goramaga kömek üçin meýletinçilere rugsat we enjam bermegine çagyrdy.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Waşingtonda, 11-nji oktýabrda «Amerikanyň sesine» beren interwýusynda ABŞ-nyň öňbaşçylygyndaky koalisiýa, Kobanidäki wagtlaýyn şowsuzlyklara garamazdan, YD toparyny Yrakda we Siriýada «öz erkine» galdyrmaz diýdi.
Kerri koalisiýanyň YD toparyna garşy söweşmek tagallalarynyň ýaňy güýç alyp başlandygyny aýtdy.
PKK-nyň haýbaty
Kobaniniň kürt goragçylarynyň Türkiýäniň gadagan edilen Kürt Işçiler partiýasy (PKK) bilen ýakyn gatnaşyklary bar. Bu partiýa Türkiýäniň günorta-gündogarynda öz-özlerini dolandyrmak ygtyýaryny almak üçin otuz ýyllap gozgalaň etdi.
Ankara özüniň uly möçberdäki kürt azlygynyň gaýta-gaýta eden protestlerine we netijede 31 adamyň ölendigine garamazdan, Kobaniniň goragçylaryna kömek üçin serhetaşyr ýarag ýa-da kürt söweşijilerini ibermäge gaty göwünsiz garaýar.
PKK-niň uly resmisi Jemil Baýik 31 adamyň ölümine reaksiýa bildirip, bu toparyň Yrakdaky bazalaryndaky söweşijilerini yzyna Türkiýä çagyrandygyny hem hüjümleri dikeldip biljegini aýtdy.
Ýewropada, Germaniýanyň Duesseldorf şäherinde 20 müňden gowrak kürt YD-a garşy demonstrasiýa geçirdi. Germaniýada 1 million töweregi kürt ýaşaýar.
Awstriýada, günbatar şäher Bregenzde bolsa, radikal musulmanlar kürt demonstrasiýasyna hüjüm edende iki adam agyr ýaralandy.
Parižde 5 müňden 6 müňe çenli adam Kobanä raýdaşlyk görkezdi, Fransiýanyň beýleki käbir ýerlerinde hem kiçiräk raýdaşlyk ýygnanyşyklary boldy.
YD-nyň Yrakdaky basyşy
Şu arada amerikan resmileri YD söweşijileriniň goňşy Yrakda, Bagdat bilen serhet arasyndaky Anbar welaýatynda goşunyň gowuşgynsyz pozisiýalaryna basyşy güýçlendirýändigini duýdurdylar.
ABŞ-nyň Merkezi komandowaniýesi öz uçarlarynyň demirgazyk Yrakda YD-nyň basyşy astyndaky hökümet goşunlaryna 10-11-nji oktýabrda ok, azyk we suw taşlandyklaryny aýtdy.
Şu aralykda Bagdadyň iki şaýy mähellesinde partladylan ulag bombalarynyň azyndan 38 adamy öldürip, 54 adamy ýaralandygy aýdylýar.


text:
Grek işçileri: “Ýurduň maliýe problemasyny döreden öňki hökümetler bolsa-da, Gresiýany bergi krizisinden çykarmak üçin düzülen halkara planynda göz öňünde tutulan berk çärelerden ejir çekjek biz” diýýärler.
Ýewropa partnýorlary we Halkara pul fondy tarapyndan berilýän 110 milliard dollarlyk kredit planynda grek hökümetinden salgytlary onlarça milliard dollar derejesinde artdyrmak, tölenýän pensiýalary aşaklatmak, aýlyk haklaryny doňdurmak talap edilýär.
Iş taşlaýyş yglan edildi
Şol sebäpden 5-nji maýda tutuş ýurtda hem döwlet hem-de hususy sektorda umumy iş taşlaýyş yglan edildi. Paýtagt Afiny we beýleki şäherlerde nirä seretseň, proteste ýygnanan adamlara gözüň düşýär. Maksat – bellenen çäreleri başa bardyrmazlyk.
“Biz bu çäreleri, bu gün bolmasa-da ertir togtadarys” diýip, proteste gelen Leta Methonioý aýtdy.
Ýurduň içinde hem daşary ýurtlar bilen aradaky uçar gatnawy kesildi.
Gresiýanyň maliýe ministri George Papakonstantinou bu berk çäreleriň adamlara gaty kyn düşjekdigini boýun alyp: “Programma gaty kyn. Ol bu plan dörän ýagdaýa jogapkär däl adamlara agyr deger” diýdi.
Ýöne onuň aýtmagyna görä, başga ýol ýok. Ýa halas ediş planyny kabul etmeli ýa-da Gresiýa batmaly.
Ýewronyň ykbaly
Germaniýada ýurduň kansleri Angela Merkel: “Ýewropanyň gelejegi howp astynda” diýip, şu gün parlamente Gresiýany halas ediş planyny oňlamaga çagyryp, ýüz tutdy.
Ýewropa Bileleşiginiň aladasy – umumy pul bolan ýewronyň ykbaly.
Ýewropa partnýorlary tarapyndan Gresiýa berilmegi göz öňünde tutulan puluň üçden bire golaýy Germaniýadan barmaly. Muňa hem adamlar: “Grekleriň eden ýalňyşlaryna biz jogapkär däl” diýip, o diýen meýil görkezenoklar.
Ikinjiden, kömek diýip kredit formasynda berilýän pullaryň islenen netijäni berjegine şübhe edilýär. Muny şu günki gün global maliýe bazarlarynda hem görmek bolýar. Ýewropa bazarlary az-kem güýjese-de, dünýäniň beýleki ýerlerinde zyýan çekilip, ýewro 1.29 dollara geldi.
Maýa goýujylar bu plan Grek krizisiniň ýewro zonasynyň Ispaniýa we Portugaliýa ýaly ykdysadyýeti gowşak beýleki ýurtlaryna ýaýramagynyň öňüni alyp bilmez diýen gorkuda.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama öz dogduk şäheri Çikagoda prezidentlik saýlawlary üçin irki geçirilýän ses berişlikde öz sesini berdi. Munuň özi ABŞ-nyň resmi prezidentiniň ilkinji gezek irki ses berişlikde ses bermesi hökmünde alamatlandy.
Birleşen Ştatlarda prezidentlik saýlawlarynyň resmi ýagdaýda geçiriljek güni 6-njy noýabra bellenen. Ýöne ABŞ-nyň kanuny ýurduň raýatlaryna irki ses berişliklerde-de ses bermeklige hukuk berýär.
Saýlawlaryň resmi geçiriljek gününe ýene 10 gün galandygyna garamazdan, ýurduň 7 milliondan gowrak ilatynyň eýýäm öz seslerini berendikleri aýdylýar.
Maglumata görä, olaryň hatarynda prezident Obamanyň aýaly Mişel Obama-da bar. Soňky pikir soraýyşlyklar geljekki prezidentlige kandidatlar Barak Obama bilen Mitt Romnini goldaýjylaryň sanynyň örän ýakyndygyny görkezýär.


text:
Bişkegiň merkezinde ýörite tomus aýlary üçin gurnalan mekdepde mugallym Nataşa Ýefimowa özüniň bir kiçeňräk topardan ybarat studentleri bilen salamlaşýar. Bularyň hemmesi Merkezi Aziýanyň dürli künjeklerinden gelen ýaş žurnalistler. Tomus mekdebini maliýeleşdiren Germaniýanyň halkara radio stansiýasy “Deutsche Welle” bilen Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň akademiýasy.
Bu ýerde geçirilýän 10 hepdelik programmada studentlere telewideniýe, metbugat we radio žurnalistikasynyň düýp prinsipleri öwredilýär. Mundan maksat işleýän bu žurnalistlere Merkezi Aziýada habar toplaýan täze nesil hökmünde öz jogapkärçiliklerini we hukuklaryny synagdan geçirmekleri üçin goltgy bermek.
Ýöne Ýefimowanyň aýtmagyna görä, bu klasyň ähmiýeti onuň Merkezi Aziýanyň bütinleý tapawutly regionlaryndan gelýänlere bir otagda ýygnanyp, özleriniň adaty serhetlerinden daşary seretmäge mümkinçilik berýänligi.
“Täjigistandan gelen bir gyz bardy. Ol Gyrgyzystan bilen Täjigistanyň arasyndaky serhet konfliktiniň ýönekeý adamlaryň durmuşyna nähili täsir edýändigi barada bir makala ýazdy. Özbegistandan gelen bir gyz hem Gyrgyzystanda bolan iýun wakalaryndan soň, selektiw adalat barada we bu wakalaryň aýratyn-da özbekleri ynjydandygyny ýazdy. Ýene bir özbek gyzy hem Gyrgyzystanda özbek dilindäki mekdepler hakda makala ýazdy. Bu Merkezi Aziýa ýurtlarynyň birinde bolan wakalary öz ýurduňdaky okyjylara ýetirmek pikiri” diýip, Ýefimowa aýdýar.
Sowet Soýuzy özüniň “halklaryň dostlugy” idealy bilen uniwersitetleri, sport mekdeplerini we hatda goşunyň köp hatarlaryny ulanyp, dürli milletleriň özara garyşmagy üçin ençeme mümkinçilik döredipdi. Ýöne Sowet Soýuzy dargansoň, bu zatlar aradan aýryldy.
Milli kimlik
Öňki Sowet Soýuzynyň beýleki ýerlerinde bolşy ýaly, Merkezi Aziýada-da köp ýurtlar geçen 20 ýyllyk döwri milli kimlik düşünjesini täzeden esaslandyrmak bilen geçirdiler. Ýöne munuň beren netijleri uçdantutma gowy netijeler bolmady. Serhet dawalary, suw we baýlygyň deň derejede paýlanmanlygy köp goňşularyň arasyna agzalalyk saldy.
Gazagystanda, Özbegistanda we Täjigistanda häzirem sowet döwründen galan hökümdarlar agalyk edýärler. Türkmenistan özüniň ilkinji postsowet liderini 2006-njy ýylda alan bolsa-da, repressiýadan dynanok.
Gyrgyz çaknyşyklary barada barlag geçiren halkara derňew komissiýasynda baş barlagçy bolup işlän Anna Matweýewa Merkezi Aziýany gowgaly goňşulary tarapyndan has durnuksyzlaşdyrylan gowgaly region diýip suratlandyrýar.
“Galagop töwerek. Owganystan bilen Eýran regionyň günorta serhetlerinde Orta Aziýa döwletleriniň arasynda, elbetde, köp ünji döredýär. Ondan soň hem toprak we kimlik barada taryhy talaplar, resurslary bölüşmek barada hem täze talaplar bar. Tranzit we transport üsti bilen her kim paý aljak bolýar. Bu hem goňşularyň arasynda, aýratyn-da Orta Aziýanyň gündogar bölegindäki goňşularyň arasynda dartgynlylyk döredýär” diýip, Matweýewa aýdýar.
Ýöne hemmeler bu pikirde däl. 24 ýaşly täjigistanly Sawrinoz Faýzowa ilkinji gezek öz ýurdundan daşary sapar edip, Bişkekdäki mekdebe gatnaşypdyr. Ol şeýle diýýär: “Biziň aramyzda gaty köp umumylyklar bar. Her bir ýurduň problemasy şol bir problema – maglumatyň elýeterliligi. Baran ilkinji günümiz hemmeleriň aýdan ilkinji zady: ‘Biz maglumat alyp bilemzok, pikirlerimizi isleýşimiz ýaly aýtmaga bize erkinlik ýok’ diýmek boldy. Men bizde, Täjigistanda, bar bolan kanunlaryň we çäklendirmeleriň Gyrgyzystandada, Gazagystanda-da, Özbegistanda-da bardygyny şonda görüp galdym”.
Postsowet elitasynyň ilkinji nesli
Syýasy reformalary öňe ilerletmekde Merkezi Aziýa döwletleriniň haýal gymyldaýan bolmagy mümkin. Ýöne köp babatlarda olar postsowet elitasynyň ilkinji neslini ösdürip ýetişdirmäge höwesjeň görünýärler. Mysal üçin, energiýa baý Gazagystan stipendiýa programmalary üçin aşa köp serişde goýberdi. Ol müňlerçe studenti Birleşen Ştatlara we Ýewropa okuwa iberdi.
Bu programmalardan maksat bu studentleriň halkara derejesinde bäsdeşlige ukyply, öz watanyna hem wepadar adamlar bolup yzyna dolanmagy. Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň akademiýasy ýaly institusiýalar bolsa öz studentlerini demokratik prinsiplere bagly edip ýetişdirmegi umyt edýärler.
Bu pikiri goldaýanlar: “Bular ýaly merkezleriň regionda täsiri barha artýan demokratik däl güýçlere garşy bir agram bolmagy mümkin” diýýärler.
“Bu ýeke ykdysady we miras galan bölünişikler sebäpli däl, eýse birek-biregiň tanalmaýanlygy, birek-birege adalatsyz bäsdeş diýip garalýanlygy netijesinde hem bölünen region. Goňşularyň barada sende ýalňyş pikirler köp. Men dürli ýurtlardan köp studentleriň bolmagy ýalňyş pikirden halas elitany ýetişdirmek diýip, umyt edýärin. Olaryň bu pikirleri ýeňip geçjegine, ozal emele gelen nädogry tendensiýa garşy hereket etjegine ynanýaryn” diýip, akademiýanyň direktory Maksim Ryabkow aýdýar.


text:
Muhammet pygamberi masgaralaýjy hususy film sebäpli anna güni musulman ýurtlarynda protestler mowç aldy. Sudanda, Liwanda we Ýemende çaknyşyklaryň ýüz berendigi habar berilýär.
Britaniýanyň we Germaniýanyň Khartoumdaky ilçihanalaryna 5 müň töweregi protestçi hüjüm edip, binalary ýakdy we olara uly zeper ýetirdi.
Liwanyň demirgazygyndaky Tripoli şäherinde yslamçylar “KFC” restoranyna hüjüm edip, ony otladylar. Şol ýerde polisiýa bilen bolan çaknyşykda bir adamyň ölendigi we 25 adamyň ýaralanandygy habar berilýär.


text:
Şu gün Yrakda parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda geçirilýän kampaniýa resmi taýdan başlady.
Baas partiýasyna dahylly diýlip güman edilýän kandidatlaryň saýlawlara gatnaşmaga gadagan edilmegi bilen bagly mesele boýunça bu kampaniýa gaýra goýlupdy.
Bu gadagançylyk Yragyň sünni we şaýy musulmanlarynyň arasynda dartgynlygyň artmagyna sebäp boldy.
Sünniler şaýy musulmanlar tarapyndan dolandyrylýan hökümetiň özlerini kemsidýändigini aýdýarlar.
Başda parlament saýlawlaryna goýberilmedikleriň sanawy 500-e golaý adamdan ybaratdy. Soň şol sanawa täzeden garalyp, häzir 170 adam saýlawlara gatnaşmaly däl edildi.


text:
Şu gün Stambulda Türkiýäniň, Eýranyň, Azerbaýjanyň, Pakistanyň, Owganystanyň we Merkezi Aziýa döwletleriniň liderleriniň we ýokary derejeli resmileriniň Sammiti açylýar.
Regionyň 10 döwleti Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasyna agza bolup durýarlar. Sammite gatnaşýan liderleriň arasynda Pakistanyň prezidenti Ali Zardari we Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý hem bolar diýlip garaşylýar.
Türkmen mediasynyň ýazmagyna görä, prezidentiň tabşyrygy bilen bu maslahata Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Tuwakmämmet Japarow gatnaşar.
Bu Sammitiň çäklerinde Eýranyň resmileri türkiýeli resmiler bilen duşuşarlar we Tähranyň ýadro programmasy barada gepleşik geçirerler diýlip garaşylýar. Indiki aý hut şu mesele barada Eýranyň we dünýäniň iri alty döwletiniň wekilleri Stambulda duşuşarlarlar.


text:
Taksim meýdanynda demonstrantlar halka görnüşinde jemlenişip, sazyň astynda şadyýan tans edýärler.
Şol halkadaky adamlar premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogana gahara şäriklikde birleşen, düýbünden başga, köp dürli hem köp ugurly toparlary alamatlandyrýar. Olar onuň gitdigiçe has awtoritarlaşýandygyny we spirtli içgileri satmagy çäklendirýän kanunlary ýaly düzgünleri girizmek bilen aýratynam halkyň respublikan düşünjeli belli bir bölegini yslama zorlaýadygyny aýdýarlar.
Özüniň başatgyjyny buýsanç bilen başyna atýan dindar Zeýnep Agbaýyr şol topardaky adamlara goşulyp adamsy bilen olary ýürekden goldaýandygyny aýdýar.
“Antikapitalist musulman” hereketiniň agzasy bolan 27 ýaşly Agbaýyr ýaly adamlara bu meýdanda seýrek duşsa bolar. Erdogan we onuň Adalat we Ösüş (AK) partiýasy konserwatiw musulmanlaryň giň gerimli goşant hem goltgularyndan hoşal. Protestçileriň ummasyz köp bölegi bolsa özlerini respublikan diýip tanyşdyrýar. Ýöne proteste gatnaşýan dindarlaryň arasynda, eger bu çäre sosial basyş we gysyşlar üçin bolmadyk bolsady başga-da özleri ýaly gatnaşjak adamlar bolardy diýýänler hem bar.
Agbaýyr Erdoganyň dindar musulmanlary manipulýasiýa edip dartgynlylygy has güýçlendirendigini şeýle gürrüň berýär:
“Mysal üçin Erdogan ol ýerde söwda merkezini däl-de metjit gurjakdygyny aýtmak bilen dini ulanyp, adamlaryň dini duýgularyny möwjedip şol duýgulardan peýdalanjak bolýar.”
Taksim meýdanynda söwda merkeziniň gurulmagyna garşy protestçiler köçä çykyp ugranlarynda illki başda Erdogan öz reaksiýasyny şeýle görkezipdi, ýagny ol söwda merkeziniň deregine metjit we opera teatryny gurmagy meýilleşdirýändigini aýdyp protestlere jogap beripdi.
Agbaýyryň antikapitalist toparyny dini özboluşlylygy bolan marksistler diýip düşündirse bolar. Guramanyň websaýty (http://www.antikapitalistmuslumanlar.org/) “işçi synpynyň maňlaý deri we gany” barada düşündirişler berýär ýöne guramanyň metbugat wekili toparyň çepçi syýasy gymmatlyklarynyň tebigylykda dini gymmatlyklardygyny aýdýar.
“Hudaý, çörek, azatlyk”
33 ýaşly käri boýunça grafik dizaýneri bolan Emine Albaýrak elinde guramanyň şygaryny göterip çadyrda otyr. Şygarda şeýle ýazgy bar: “Hudaý, çörek, azatlyk”
“Biziň toparymyz ähli mal-mülküň Hudaýa degişlidigine ynanýar. Bu diýmek ähli mal-mülküň adamlaryňky diýilmegidir. Biz şu ýere gelip adamlara şunuň şeýle bolmalydygyny görkezmäge, aýtmaga çalyşýarys.”
Taksimdäki protestlere kollektiwleýin, göz üçin musulmançylyk häsiýetli şeýle toparyň gatnaşmagy ähmiýetli syýasy güýji alamatlandyrmaýar.
Başga-da özlerini yslamy amal edýän adamlar diýip häsiýetlendirýän demonstrantlaram ykdysady aladalaryny belläp olary goldaýan özleri ýaly başga adamlaryňam bardygyny aýtdylar
Özüniň efirde familiýasynyň tutulmagyny islemedik Şükran parkyň Beşiktaş futbol toparynyň janköýerleriniň üýşýän ýerine öwrülen böleginde oturan demonstrantlaryň arasynda ýeke täk başatgyçly protestçi. Ol aýallaryň her näçe modaçyl başatgyç geýmekleriniňem täsir etmeýän ýokary gatlagyň ýasama musulmançylyk wersiýasy barada çuňňur gynanjyny bildirdi.
24 ýaşly tekstil fabriginiň işçisi özüniň hepdede 6 gün işleýändigini aýtdy. Ol başga-da proteste gatnaşmak isleýän adamlaryň bardygyny ýöne, sosial basyşlar sebäpli olaryň bu ýere gatnaşyp bilmeýändiklerini aýtdy.
“Maşgalalarda güýçli çäklendirmeler bar. Meniň edil özüm ýaly pikir edýän bir topar dostlarym bar ýöne olara bärik gaýtmaga rugsat berlenok.”
Merkezi Stambulda ýerleşýän “Hürriyet" gündelik gazetiniň syýasat habarçysy Barçin Ýinanç musulmançylygy amal edýänleriň öýlerinde basyşlara sezewar bolmak ýagdaýy bilen ylalaşýandygyny aýtdy: "Başatgyç ýaly dindarlyk simwoly bolan alamatlaryň protest meýdanyna islenmeýän ünsi çekmeginiň ähtimallygyndan gorkup hereketi goldasa-da goşulyp bilmän ýörenler bar."
Ýinanç, ýagdaý şeýle bolsa-da, protestleri yslamçylar bilen respublikanlaryň arasyndaky söweş diýip sadalaşdyryp häsiýetlendirip bolmajakdygyny belläp, şeýle diýdi:
“Olaryň, ýagny demonstrantlaryň döwlet gurluşynyň tebigaty, syýasat we ş.m zatlar barada üýtgeşik bir garaýyşdyr pikirleri ýok. Ine, şu ýagdaý hem olaryň diňe azatlyk isleýän adamlardygyny açyk äşgär görkezýär.”


text:
Düýn Hytaýda tussaglykda saklanýan syýasy aktiwist Liu Ksiaobo 2010-njy ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň eýesi diýlip yglan edildi.
Norwegiýanyň Nobel komitetiniň prezidenti Turbiorn Ýagland hytaýly aktiwistiň howplara garamazdan adam hukuklary ugrunda göreşendigini aýtdy.
54 ýaşyndaky syýasy aktiwist Liu Hytaýda erkin saýlawlar, pikir we din azatlygy ugrunda alyp baran işleri üçin 2009-njy ýylyň dekabrynda Hytaýyň sudy tarapyndan 11 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Hytaýyň hökümeti Nobel baýragyny Liue bermek baradaky karardan özüniň nägiledigini bildiripdi.
Şu ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň eýesi 237 sany dalaşgäriň içinden saýlandy. Nobel baýragynyň eýesine 1.49 million dollar möçberinde pul baýragy beriler.
Nobel baýragyny gowşurmak dabarasy 10-njy dekabrda Norwegiýanyň paýtagty Oslo şäherinde bolar.
Liu Xiaobonyň ýerine Nobel baýragynyň kime gowşuryljakdygy entek kesgitlenilmedi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama, eger Aziýadaky ýaranlaryny goramak zerurlygy çyksa, Birleşen Ştatlaryň harby güýç ulanjagyny aýdyp, Demirgazyk Koreýanyň ýadro haýbatlaryna garşy duýduryş berdi.
Obama bu sözleri 26-njy aprelde, Birleşen Ştatlaryň Günorta Koreýada gulluk edýän harbylarynyň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Obama Demirgazyk Koreýa bilen Günorta Koreýanyň araçägini «azatlygyň serhedi» hökmünde häsiýetlendirdi.
Obamanyň bu beýanaty Phenýan ýadro ýaraglaryny synag etmäge taýýarlanýar diýilýän wagtyna gabat geldi.


text:
Şu gün Türkmenistanda adamlary zahmetde ekspluatirlemek maksady bilen amala aşyrylýan adam gaçakçylygyna garşy göreşe bagyşlanyp bir günlik konferensiýa geçirildi.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýaýradan şu günki resmi maglumatyna görä, bu konferensiýany ÝHHG guramasy bilen Türkmenistanyň Baş prokuraturasy bilelikde gurnapdyr.
Oňa ýurduň döwlet edaralaryndan, graždan jemgyýetine degişli guramalardan, halkara guramalaryndan hem Türkmenistandaky daşary ýurt ilçihanalaryndan 45 adamyň gatnaşandygy habar berilýär.
Konferensiýada adamlary zahmetde ekspluatirlemek maksady bilen amala aşyrylýan adam gaçakçylygyna garşy göreşde ulanylýan usullar barada gürrüň edilendigi aýdylýar.
Şeýle hem bu konferensiýanyň bu ugurda tejribe alyşmak maksady bilen geçirilendigi metbugat beýanatynda nygtalýar.


text:
Şu ýylyň 10-njy ýanwarynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň orta mekdepleriniň 1-nji klasynda okaýan okuwçylarynyň ählisini okuw kitaplary bilen birlikde şahsy kompýuterler bilen mugt üpjün etmek meselesini öz wise-premýerlerine öwrenmegi tabşyrypdy.
Ýurduň mekdepleriniň birinji klasyna okuwa barjak çagalaryň ählisine kompýuter berilmegi baradaky görkezme olary okatjak mugallymlara-da kompýuterden baş çykarmak zerurlygyny döretdi.
Görkezme berildi
Şu sebäpden mugallymlaryň kompýuterden baş çykarmalydygy barada ýurduň Bilim ministrliginden ýörite görkezme gelip gowuşdy.
Mekdep mugallymlarynyň aglabasy kompýuterden asla baş çykarmaýarlar. Hatda käbir mekdeplerde kompýuterden okadyp biljek mugallym tapylmansoň, okuwçylar informatika sapagyny bütin ýylyň dowamynda oýun oýnap geçirýärler.
Köp ýyllaryň dowamynda aýlyk-günlükleriň ýeter-ýetmez bolmagy kompýuteri biläýmeli köp intelligentleriň, şol sanda mugallymlaryň-da kompýuter edinmek mümkinçiligini elinden alypdy. Maşgalasynda köp çagasy bolan, işleýänleri az bolan mugallymlaryň aglabasy heniz hem kompýuter edinip bilenoklar. Kompýuter edinmäge olaryň hojalygynda pul artanok.
3 aý bar
Häzir, sentýabr aýyna çenli kompýuter öwrenmek üçin ýörite kurslara ylgaýan mekdep mugallymlarynyň bäri-aňyrsy ýok. Ýörite kurslarda kompýuterden baş çykarmagy öwrenmegiň güzapdygyny ol ýere gatnaýan ýaşuly mugallymlar aýdýarlar.
Mugallymlar kompýuter kursy üçin aýda ýetmiş amerikan dollaryny töleýärler. Hepdede üç gün, iki sagat okamaly. Kompýuter sapagyna barylmaly gün ýygnak ýa-da dabara bolaýsa, ol gün köýýär. Öwrenmek üçin ulanylýan kompýuterleriň modeliniň hem könedigini mugallymlar aýdýarlar.
Gysga wagtyň içinde kompýuterden baş çykarmak üçin mugallymlar janygýarlar. Dogrusy, olar sentýabra uly gaýgy bilen garaşýarlar. Sebäbi kompýuterden baş çykaryp bilmeseler, olara işden gitmeli boljakdygy baradaky duýdyryşlar öňünden berildi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Lebap welaýatynyň Galkynyş etrabynyň ýaşaýjysy Şatlygyň Türkiýeden deportasiýa edilip, Türkmenistana baranyndan bäri aradan 5 ýyl geçdi. Ol şol möhletiň dowamynda daşary ýurtlara çykyp bilmändigini aýdýar. Sebäbi ol migrasiýa kanunyny bozanlygy üçin daşary ýurtlara çykmagyna çäklendirme girizilen raýatlardan biri.
Kanuny meseleler boýunça ekspert, aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň aýtmagyna görä, şeýle adamlaryň ýurtdan çykmagyna garşy girizilen çäklendirmäniň bäş ýyla çekmegi mümkin, emma bu çäklendirmäniň möhleti ýagdaýa görä üýtgäp hem bilýär.
Ol näçe möhlet bilen ýurtdan çykarylman saklanyp bilner, bu barada kanunyň özünde gönüden-göni möhlet görkezilmändir, ýöne şol kanun esasynda instruksiýalar, düzgünnamalar kabul edilýär, şolar boýunça, biziň bilişimize görä, birinji gezek şonuň ýaly düzgüni bozup deportasiýa edilip baran bolsa, 5 ýylyň dowamynda daşary ýurda çykmak hukugyndan mahrum edilýär.
Egher-de has agyr ýagdaýda deportasiýa edilen bolsa, onda onuň 10-ýyla çenli çekmegi mümkin diýip aşgabatly ekspert Aşyrguly Baýry aýdýar. Bu migrasiýa boýunça kanunyň 30-nji maddasynyň 9-njy bölüminde görkezilen düzgün.
Türkiýä dolanmagyň ugrunda
Lebaply Şatlygyň ýagdaýynyň aýdylýan bu maddalardan haýsysyna gabat geländigi barada bir zat aýtmak kyn. Emma ol häzirki günlerde 5 ýyl diýen möhlet gutaransoň,.
Şatlyk hem käbir beýleki türkmenistanly zähmet migrantlary ýaly Türkiýä işlemäge gaýdanlardan biri. Ol mundan 8 ýyl ozal Türkmenistandan ýola çykanda, bir aýlyk möhletli iki tarapa bilet alyp Türkiýä barypdyr.
Emma biz işleýän ýerimizden çykmaýasam, girmeýäsem. Şol ýerde ýatýas-turýas
3 ýylyň dowamynda Şatlyk Türkiýede birnäçe işde işläpdir. Onuň ilkinji işi Stambul şäheriniň bir sport seksiýasynyň türgenleşik zalynyň arassaçylygyna seretmek, ýagny syryp-süpürmek bolupdyr. Ondan soň ol jinsi balak çykarylýan fabrikde işläpdir we şol iş ýerlerindäki zähmet hakyndan kanagatlanman, soňunda çörek bişirýän zawoda ýerleşipdir.
32 ýaşly Şatlyk deportasiýa edilen günlerini ýatlap şeýle diýýär: “Bir gün iş ýerimden daş bolmadyk dükandan ony-muny satyn almaga çykanymda, meni iki sany polisiýa işgäri saklady we meniň türkmenligimi we bikanun ýaşaýandygymy edil bilen ýaly, deportasiýa üçin saklanýan ýere alyp gitdiler”.
Onuň aýtmagyna görä “Türkiýede bikanun işlap tutulan daşary ýurtlularyň saklanýan ýeri bar. Polisiýa tutulan adamlaryň ýanlarynda yzyna dolanmak hemem degişli jerimeleri tölemek üçin ýeterlik puly bolmasa, tä olar şol pullary tapýança, şol ýerde saklaýarlar.
Şatlygyň sözlerinden çen tutsaň, Türkiýä işlemäge barýan zähmet migrantlarynyň aglabasy ol ýerde bikanun esaslarda işläp, ýurtda galmaly möhletini geçiren adamlar, olar ýerli polisiýa işgärleriniň eline düşen badyna, deportasiýa edilýärlerler.
“Hupbatly ýaşaýyş”
Beýle ýagdaýda ýaşamaklygyň özi ýeterlik derejede hupbatly diýip, häzirki döwürde Türkiýede işläp ýören beýleki bir zähmet migranty Ylham bize gürrüň berdi.
“Wiza ýoklugy sebäpli polisiýadan gaçyp, gynalyp işleýäs, şonuň üçin biz bu taýda kyn ýagdaýda hiç ýere çykman gynalyp işleýäs. Köp adamlar wizalaryny dogurladyp, pul berip-zat edip, dogurladyp, asta-ýuwaş gelip, işläp ýörler. Emma biz işleýän ýerimizden çykmaýasam, girmeýäsem. Şol ýerde ýatýas-turýas. Ýagdaýlarymyz şunuň ýaly kyn” diýip, Türkiýede işleýän türkmenistanly Ylham ýagdaýy düşündirýär.
Ylham edil häzirki döwürde hem Türkiýede işläp ýör. Kanuny statusy bolmansoň, onuň hem Şatlygyň ýagdaýyna düşmejegini aýtmak kyn. Sebäbi soňky günlerde Türkiýeden deportasiýa edilip, türkmenistana barýanlaryň sanynyň barha artýandygy aýdylýar.
Şatlygyň aýtmagyna görä, ýurtda işsizligiň dowam edýändigi aýdylýan häzirki pursatda beýle habarlar onuň sussyny pes edenok, şonuň üçin ol häzirki döwürde migrasiýa gullugyna ýüzlenip, özüniň ýurtdan çykmagyna garşy girizilen gadagançylygyň aýrylyp-aýrylmandygyny bilmäge synanyşýar.
Lebap welaýatynyň Galkynyş etrabynyň ýaşaýjysy, mundan 5 ýyl ozal Türkiýeden deportasiýa edilip, Türkmenistana baran bu ýigit indiki ädimini migrasiýa gullugyndan beriljek jogaba görä ätjekdigini aýdýar.


text:
Şu gün Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ABŞ tarapyndan baştutanlyk edilýän halkara koalision güýçlerden howpsuzlyga kontrollygy aljak ýerli gurluşlaryň atlaryny we welaýatlary yglan eder.
Bu prosese başlamak iýun aýyna planlaşdyrylýar. Ol 2014-gji ýylda doly tamamlanar. Şonda ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystandaky 140 müň harbysy çykarylar.
Emma kontrollygy tabşyrmak ýuwaş-ýuwaşdan we her regiondaky ýagdaýyň aýratynlygyna görä geçiriler.
Häzir halkara koalisiýasy owgan howpsuzlyk güýçlerini taýýarlamak boýunça tagallalaryny güýçlendirýär. Ol talyplara we yslam ekstremistlerine garşy göreşde milli goşuna kömek berýär.


text:
Fransiýa prezident Barak Obamanyň Owganystandan planlaşdyrylan goşun çykarmasynyň yzyna eýerip, öz goşun çykarmasyny yglan edýär.
Obama üçünji gün özüniň 2012-nji ýylyň sentýabryna çenli 33 müň çemesi esgeri Owganystandan yzyna getirjegini aýtdy.
Prezident Nikolýa Sarkozi Obamanyň çykyşynyň yzysüre ýaýradan beýanatynda Fransiýanyň Owganystana iberen esgerlerini yzyna proprorsional esasda we amerikan goşun çykarmasynyň bellenen wagtyna golaý şekilde çykaryp başlajagyny aýdýar.
Owgan prezidenti Hamid Karzaý Obamanyň sözlän sözüni gutlap çykyş etdi, emma “Talyban” bu goşun çykarmany “simwoliki” atlandyrdy we daşary ýurt esgerleriniň ählisi gidýänçä söweşini dowam etjegini aýtdy.