text:
Ildeşimiz Gurban Berdiýewiň trenerlik edýän Kazanyň «Rubin» futbol komandasy bassyr ikinji gezek Orsýediň çempiony boldy.
Şenbe güni—21-nji noýabrda Orsýediň premýer-ligasynda iň soňky tapgyrynyň öň ýanyndaky oýunlar geçirildi. Çempionatda ikinji orunda duran «Spartakdan» 4 oçko öňde barýan «Rubiniň» şu gün çempion bolmaga mümkinçiligi bardy. «Spartak» galan iki oýnuny utanlygynda-da «Rubin» «Zeniti» ýeňse, mesele çözülýärdi.
«Rubin» Sankt-Peterburgyň «Zenitini» ýeňip bilmedi. Dogrusy, ýer eýeleriniň ýeňmäge mümkinçiligi bardy. Ýöne dartgynly geçen duşuşykda hasap açylmady.
Ýöne «Rubiniň» söbügini sydyrdyp gelýän Moskwanyň «Spartagy» SSKA bilen duşuşygynda 2:3 hasabynda utulyp, «Rubiniň» çempion bolmagyna ýardam etdi.
Bassyr iki gezek çempion bolmak aňsatmy?
Häzir Orsýediň premýer-ligasy Ýewropa ýurtlarynda geçirilýän futbol çempionatlarynyň öň hatarlarynda barýar. Premýer-ligada güýçli trenerlem kän. Şeýle bolansoň, ildeşimiz Gurban Berdiýewiň tälim berýän komandasynyň ikinji sapar çempion bolmagy onuň abraýyny has-da artdyrýar.
Şenbe güni türkmenistanly janköýerlerem telewizoryň başyna jemlendiler. Türkmen janköýerleri, hakykatdanam, tolgunmak-tolgundy. «Spartak» bilen SSKA-nyň, «Rubin» bilen «Zenitiň» oýunlary bir wagtda geçirilýärdi. Janköýerler iki oýnuň hasabyny deňeşdire-deňeşdire, oýunlaryň gutaranyny duýman galdylar.
Duşuşyk gutarandan, türkmen janköýerleri dost-ýarlaryna jaň edişip, ildeşimiz Gurban Berdiýewiň ýeňşi bilen birek-biregi gutlamaga başladylar.
Ildeşimiz Gurban Berdiýewiň Orsýet ýaly ägirt ýurtda, güýçli çempionatda öz komandasyny ýeňşe ikinji gezek getirmegi janköýerlerimizi ganatlandyrdy. Häzir nirä barsaň, «Rubiniň», Gurban Berdiýewiň gürrüňi. Hatda futboldan kän daşdaky adamlaram Gurban Berdiýewe guwanýarlar. Biz hem, türkmen janköýerleri bolup, ildeşimiz Gurban Berdiýewi gazanan üstünligi bilen tüýs ýürekden gutlaýarys!
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçy.


c: text/html

text:
Demirgazyk Yrakdaky kürt harby resmileri ýazidi azlygyna degişli azyndan 350 adamyň YD toparynyň ýesirliginden boşadylandygyny aýdýarlar.
Azat edilenleriň köpüsi gartaşan, ýarawsyz ýa keselli adamlar, olaryň arasynda agyr keselli bäbekler hem bar.
Jeňçiler olary demirgazykdaky Tel Afar şäherinde, soňky bäş aýda tutulyp saklanan ýerlerinden azat edipdirler.
«Yslam döwleti» topary geçen tomusda Yragyň demirgazyk-günbatarynda ýazidilere hüjüm edip, bu azlykdan müňlerçe adamy ýesir alypdy.
Jeňçiler boşadylan adamlary 18-nji ýanwarda, Erbiliň golaýyndaky Hazer köprisiniň ýanynda taşlap gidipdirler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Müsüriň täze saýlanan prezidenti Muhammad Mürsiniň administrasiýasy penşenbe güni Eýranyň “Fars” habar agentligini suda berjekdigini mälim etdi.
Müsüriň prezident administrasiýasy Eýranyň bu habar agentliginiň Muhammad Mürsi bilen interwýu geçirendigi barada toslama maglumat ýaýradandygyny aýdýar.
Şu hepde Eýranyň “Fars” habar agentligi Müsüriň täze saýlanan prezidenti bilen interwýu geçirendigini we bu söhbetdeşlikde, hamala, onuň Müsür bilen Eýranyň gatnaşyklaryny gowulandyrmak isleýändigini aýdandygyny ýazdy.
Emma, Muhammad Mürsinin metbugat sekretary Ýasser Ali “Fars” habar agentliginiň Muhammad Mürsi bilen hiç hili interwýu geçirmändigini we onuň bu “interwýu” diýýän zadynyň toslanyp tapylan zatdygyny aýtdy.


text:
Türkmenistan özbaşdak ýaşamaga başlap, dünýäniň islendik ýurdy bilen hökümetara gatnaşyklary ýola goýandan, şol ýurda ilkinjileriň hatarynda söwdagärler hem ýola düşýär. Gadymy rowaýatlarda «Alty aýlyk ýolmuş» diýlip suratlandyrylýan Çyn-Maçyn (Hytaý) ýurdy hem indi türkmen söwdagärleri üçin bary-ýogy birki günüň içinde aýlanyp gelinýän ýere öwrüldi.
Türkmenistanyň tebigy gazy Hytaýa akyp başlansoň, türkmen-hytaý dostlugy, gatnaşygy has-da berkeýär. Ýöne türkmen söwdagärleriniň Hytaýa gatnamasy welin heniz türkmen gazyny bu ýurda akdyrmak hakdaky gürrüňler döremezdenem has irräk başlanypdy. Eýýäm nije ýylyň içidir, türkmen söwdagärleri ýurduň bazarlaryny Hytaýda öndürilýän arzan harytlar bilen doldurýarlar. Konteýnerler bilen Hytaýdan Türkmenistana gelýän harytlaryň bäri-aňyrsy ýok.
«Hytaýyň gowy hem bek harytlary hem bar» diýip, käbir adamlar aýdýarlar. Ýöne men welin bu gepe ynanyp bilemok. Sebäbi ýigrimi ýylyň içidir, Hytaýdan getirilýän harytlaryň dereklisine duşup bolanok. Elbetde, bu ýagdaý türkmen söwdagärleriniň günäsi bilen bolmagy hem mümkin. Olar belki, diňe arzan hem-de hili pes harytlary saýlap alýandyrlar.
Ol arzan harytlaryň ömri şeýle bir gysga welin, iki ýüz-üç ýüz amerikan dollaryny berip satyn alynýan çaga maşyny bir hepde sürmäge ýaraýar. Ol bir hepdede sandan çykýar. Çaga tigirleri bir aýa golaý ýa sürdürýär, ýa-da sürdürenok. Hatda olaryň nurbatlary sürlüp barylýarka öz-özünden gaçyp galýar. Hytaýdan gelýän jamlaryň syrçasy gaçýar, odeýalolaryň tüýleri dökülip ýatyr. Termoslar çaýyň ýylysyny saklanok. Termometrler diňe gyzgyn howany ölçäp bilýär, minusy görkezip bilenok. Bir aý ulanyp-ulanmankaň, pyçaklarynyň sapy gaçýar. Sagatlary bir aýdan köp ulanyp bolanok. Garaz, sanasaň — sogaby bar.
Özüniň arzan harytlary bilen türkmen halkynyň arasynda Hytaý abraýdan gaçýar. Şol arzan harytlar bir tarapdan hytaýlylaryň örän zähmetsöýer hem zehinli halkdygyny-da subut edýär— dünýäniň bir ýurdunda ýaşaýyş-durmuş hajatlary üçin nähilidir bir haryt öndürilýän bolsa, Hytaý şonuň nusgasyny ýasap çykarýar. Ýöne ol harytlaryň arzan bahadan öndürilýänligi üçinmi-nämemi, hili örän pes.
Bu arzan harytlara Hytaýda belki, «Halk üçin elýeterli haryt öndürýäris» diýlip baha berilýändir. Ol pes hilli harytlary alyp, halk begenýändir öýdýändirler. Emma hytaý harydyny alyp, halk asla begenenok. Sebäbi çaga üçin her iki aýdan tigir ýa maşyn satyn almak aňsat däl. Hytaý harytlary diňe gaharyňy getirýär.
Hytaý harytlary diňe gaharyňy getirse, onuň zyýany hem ýok diýeliň. Ýöne ol ýurtdan gelýän harytlaryň içinde örän howply zatlar hem bar—meselem, ol ýurtdan gelýän, öýlere gaz, suw çekmek üçin niýetlenen turbalary alyp göreliň. Gaz, suw geçiriji ussalar hiç wagt Hytaýdan gelýän turbalary satyn almaly däldigini, olaryň basym deşilýändigini aýdýarlar. Suw turbasy deşilse, diňe öýüň öl boljak. Gaz turbasy deşilse welin, Hudaý saklasyn! Nämeleriň boljagyny hemmeler bilýändir.
Söwdanyň yşgyna düşenler welin, bu zatlar hakda pikir etmeýärler. Olaryň bar pikiri pul ýasamak. Käbir howply zatlary ýurda getirmäge gadagançylyk girizmek hökümet işgärleriniň borjy. Ýöne entek ol turbalar sebäpli betbagtçylyga düşýän adamlar gaty köpeläýmese, hökümet bu meselä üns çeker öýdemok. Gyşyna gaz turbalardan gaz syzyp ýanýan öýler, zäherlenýän adamlar hakda gürrüňler her ýyl eşidilip durýar. Geçen ýylyň gyşynda «Parahat-1» mikroraýonynda gaz syzmadan zäherlenip, iki sany talyp oglanyň ölenligi hakdaky gürrüň köp ýere ýaýrady.
Men şol öýde deşilen gaz turbasy hut Hytaýdan gelen turbadyr diýmek islämok, ýöne gaz turbasyndan gaz syzmadan ägä bolmak hakda aýtmak isleýärin. Çalt deşilýän turbalary ulanmaly däl. Ussalar olary almagy maslahat bermese-de, pulsuz adamlar arzan zady barybir alýarlar. Türkmenistanyň ilatynyň hem aglaba bölegi pulsuz. Onsoň olar janlaryna töwekgellik edip, islendik howpy getirse-de, arzan haryda topulýarlar. Olar diňe öz janlaryny däl, goňşularyň janlaryny-da howp astynda goýýarlar.
Paýtagtyň 11-nji mikroraýonynda mundan birnäçe ýyl öňräk ýokarky gatda ýaşaýan goňşynyň kwartirasynda gaz turbasyndan syzan gazdan zäherlenip, ýokarky gatda ýaşaýan goňşularyň hem ýogalandygyny bu mikroraýonyň adamlary heniz unudan däl bolsalar gerek.
Çaga oýnawaçlary meselesinde saýlamak üçin başga haryt hem ýok. Çaga oýnawaçlary esasan Hytaýdan getirilýär. Türkmenistanda çaga oýnawajy asla öndürilmeýär. Ýogsam bolmasa, gymmat bolsa-da, çagalaryna bekje oýnawaçlary almak isleýän pully adamlar az däl.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň ýokary derejeli howpsuzlyk resmisiniň aýtmagyna görä, Moskwada “uly terroristik hüjümi” amala aşyrmagy planlaşdyrmakda gümän edilýän dört sany demirgazyk kawkazly adam tussag edilipdir.
Bu barada Federal hopwsuzlyk gullugynyň direktory Aleksandr Bortnikow prezident Dmitriý Medwedewe hasabat berdi.
“Birnäçe gün mundan ozal, biz Moskwa regionunda amala aşyrylmagy planlaşdyrylan uly terroristik hüjümiň öňüni aldyk” diýip, Bortnikow aýtdy.
Bortnikowyň sözlerine görä, tussag edilenler “adamlaryň köp üýşen ýerlerinde we transport infrostrukturalarynda” hüjümleri amala aşyrmagy göz öňünde tutupdyrlar.
Olaryň ýanynda öý şertlerinde ýasalan partlaýjy serişdeleriň we beýleki ýaraglaryň tapylandygy aýdylýar.


text:
Soňky 27 ýylyň içinde ilkinji gezek Türkiýäniň premýer-ministri Hytaýa sapar edýär.
Rejep Taýýip Erdogan Hytaýa ýany bilen 300 töweregi türk biznesmenini hem alyp bardy. Olar Türkiýä has köp hytaý sermaýasyny çekmek, şeýle-de Hytaýa Türkiýäniň eksportyny artdyrmak isleýärler diýip, Hytaýyň resmi metbugaty habar berýär.
Erdogan duşenbe güni premýer-ministri Wen Jiabo, sişenbe güni bolsa preziden Hu Jintao bilen duşuşar.
Ýekşenbe güni Erdogan Hytaýyň günbatar regionyna – Şinjiana hem bardy. Bu regionda türkler bilen etniki we medeni baglary bolan musulman uýgurlar ýaşaýarlar.
Geçmişde Ankara bu regiondaky protestleri Pekiniň basyp ýatyrmagyny ýiti tankytlapdy.


text:
Türkmenistanda tussaglykda saklanýan Boris Şyhmyradowy we Serdar Rahymowy goldap aksiýa geçirýän, Moskwanyň Lomonosow adyndaky Döwlet Uniwersitetini tamamlanlaryň inisiatiwa topary bu sapar Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewe hat bilen ýüzlendi.
Türkmenistanda tussaglykda saklanýan Boris Şyhmyradowy we Serdar Rahymowy goldap aksiýa geçirýän, Moskwanyň Lomonosow adyndaky Döwlet Uniwersitetini tamamlanlaryň inisiatiwa topary bu sapar Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewe hat bilen ýüzlendi.
Orsýetiň döwlet dumasynyň öňki deputaty we “Gumanitar-syýasy barlaglar boýunça halkara institutyň” müdiri Wýaçeslaw Igrunow “Russkiý Dom” žurnalynyň baş redaktory Aleksandr Krutow, “Moskwanyň Helsinki toparynyň” agzasy we ynsan hukuklaryny goraýjy “Za prawa çeloweka” guramasynyň müdiri Lew Ponomarew, “Rossiýskaýa migrasiýa” žurnalynyň baş redaktory we bir ýerden başga ýere göçýänlere ýardam berýän guramalaryň forumynyň başlygy Lidiýa Grafowa ýaly MDU-nu tamamlan ençeme tanymal syýasatçylar, ynsan hukuklaryny goraýjylar we žurnalistler ýüzlenmä gol çekdiler.
Tussaglykdaky Orsýetiň raýatlary
Gol çekilen bu ýüzlenmede 2002-nji ýylyň aýagynda we 2003-nji ýylyň başynda Türkmenistanda döwlet agdarylyşygynda we S.Nyýazowyň janyna kast edişlikde günälenen we Orsýetiň raýatlary bolan Boris Şyhmyradowy hem-de Serdar Rahymowy goramak we olaryň işini öz şahsy gözegçiligine almak Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewden haýyş edilýär.
Türkmenistanyň öňki Daşary işler ministri B.Şyhmyradow we ýurduň Telewideniýe hem radio gepleşikler komitetiniň öňki başlygy S.Rahymow alty ýyl bäri daşky dünýäden üzňelikde saklanylýar we olaryň nirededigini hat-da ýakyn garyndaşlary hem bilmeýär. Olaryň hat we posylka almakdan mahrumdygy, günä geçişleriň-de olara täsir ýetirmeýänligi, ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalaryň we “Halkara Gyzylhaç” guramasynyň olaryň ýanyna goýberilmeýänligi hem bellenilýär.
MDU-ny gutaranlaryň inisiatiw topary Türkmenistandaky syýasy tussaglary goldamak boýunça geçen ýyl hem aksiýa geçiripdi. Emma ýagdaýyň üýtgemänligini we tussaglaryň ykbalynyň henizem nämälim bolup galýanlygyny guramaçylar belleýärler.
Inisitiw toparynyň agzasy Lidiýa Smirnowanyň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, geçen ýylky aksiýanyň çäginde Orsýet we beýleki daşary ýurt habar beriş serişdelerinde çap bolan maglumatlar köpçüligiň ünsüni çeken hem bolsa, türkmen häkimiýetleri tarapyndan hiç hili reaksiýa bildirilmedi we takyk netijeler bolmady. Şonuň üçin aksiýany gaýtalamak kararyna gelindi.
“Häzirki wagtda Türkmenistandaky syýasy tussaglaryň hossarlary üçin “olar dirimi?” diýen esasy sowal jogapsyz galýar” diýip, Lidiýa Smirnowa belleýär.
Şyhmyradowlaryň maşgala agzalarynyň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, olaryň Boris we Konstantin Şyhmyradowlaryň ykbaly barada habar berilmegini sorap, Türkmenistanyň dürli häkimiýet edaralaryna şu çaka çenli ýollan köp sanly ýüzlenmeleri jogapsyz galýar.
Inisiatiw toparyň Orsýetiň prezidentiniň adyna ýollan hata öz goluny goýan Lidiýa Grafowa Türkmenistanda häkimiýetiň çalyşmagy bilen ýagdaýyň üýtgejegine umytlaryň başa barmanlygyny belläp, ýurtda amala aşyrylýan çäreleri bezeg beriji diýip atlandyrdy: “Olaryň saklanýan ýeriniň we ykbalynyň nämälimlikde galmagy gahar-gazap döredýär. Biz has netijeli çäre görüp bilýän bolsak, ony hökman ýerine ýetirerdik, emma häzirki wagtda hat ýazmak we oňa öz golumyzy goýmak – şu günki gün bize ýeke-täk elýeterli çäre bolup durýar”.
Lidiýa Grafowanyň pikirine görä, öz nobatynda Orsýet döwleti öz raýatlaryny goramaga borçly.
MDU-ny gutaranlaryň inisiatiw toparynyň hatynda bellenilişine görä, Türkmenistan bilen gatnaşyklaryň “pozitiw häsiýetine” zeper ýetirmekden çekinýän Orsýetiň ýolbaşçylarynyň häzirki pozisiýasy D.Medwedewiň “Raýatlarymyz nirede bolsa-da olaryň janyny we mertebesini goramak, esasy wezipämizdir” diýip, hut öz kesgitlän daşary syýasy prinsiplerine ters gelýär.
Halkara borçlar we kanun
Boris Şyhmyradowyň, Serdar Rahymowyň we halkara guramalary tarapyndan syýasy tussaglar diýlip hasap edilýän beýlekileriň gizlin şertlerde saklanmagy, hat-da olaryň diri ýa ölüdigi barada-da anyk habar berilmezligi, halkara kanunlary we Türkmenistanyň öz boýnuna alan halkara borçlarynyň ýerine ýetiriliş nukdaýnazaryndan nä derejede kanuny hereket?
“Bu ynsanyň iň ýönekeý hak-hukuklarynyň wagşylarça depelenmegidir. Beýle hereketleri hiç bir taýdan delillendirip bolmaz” diýip, Lidiýa Grafowa aýtdy.
Öz nobatynda ýuristler türkmen häkimiýetleriniň tussaglaryň ykbalyny ýaşyrmaklarynyň ýurduň öz içerki kanunlaryna-da ters gelýänligini aýdýarlar. Türkmenistanda köp ýyllap aklawçy bolup işlän Timur Misrihanow şeýle diýýär: “Ilkinji nobatda bu Türkmenistanyň Konstitusiýasyna ters gelýär, sebäbi Baş kanun ähli raýatlaryň hukuklaryna deň güwa geçýär. Ikinjiden, ýurduň “Jenaýat kodeksi” her bir tussagyň nirede saklanýanlygyny garyndaşlaryna habar etmegi talap edýär”.
Timur Misrihanowyň sözlerine görä, häzirki wagtda Türkmenistanda esasan Owadan depedäki iki tussaghanada saklanýanlaryň ykbaly häkimiýetler tarapyndan ýaşyrylýar. Emma Türkmenistanyň häkimiýetleri kanuny berjaý edýän bolsalar, olar ähli tussaglaryň saklanýan ýerini garyndaşlaryna mälim etmäge, tussaglaryň görüşmek we hat alyşmak ýaly aragatnaşykda bolmagyny üpjün etmäge borçly diýip, Misrihanow belledi.
Onuň sözlerine görä, Türkmenistanda ölüm jezasyna gadagançylyk girizilýänçä hat-da ölüm jezasyna höküm edilenleriň-de, garyndaşlary bilen duşuşmak hukugy häkimiýetler tarapyndan gyşarnyksyz üpjün edilýärdi. Turkmenistanyň kanunlaryna görä, häzirki wagtda ömürlik türme tussaglygyna höküm edilenler öz garyndaşlary bilen ýylda iki gezek duşuşmaga hakly diýip, Timur Misrihanow aýtdy.
Soňky iki ýylyň dowamynda Türkmenistan öz kanun sistemasyny kämilleşdirmek we ony halkara kanunlaryna laýyk getirmek islegini yglan edip gelýär. Bu ugurdan edilen işleriň çäginde hususan-da 2007-nji ýylda Baş kanuna üýtgetmeler girizilipdi. 2009-njy ýylda bolsa, Jenaýat-prosessual kodeksi kabul edildi.


text:
Tähran Britaniýa we Fransiýa nebit satmagyny togtatdy. Bu barada Eýranyň nebit ministri aýdýar.
Hepdäniň ýekşenbe güni ministriň web saýtynda ýerleşdirilen beýanatynda sözçi Ali Reza Nikzad Rahbar “Britaniýa we Fransiýa nebit satuwy togtadyldy” diýdi we Eýranyň öz nebitini beýleki alyjylara satjakdygyny mälim etdi.
Eýrandan nebit önümlerini import etmegi togtatmak barada Ýewropa Bileleşiginiň çykaran kararyna jogap edip, indi birnäçe hepde bäri Eýran Ýewropa nebit eksportyny togtatmak barada haýbat atyp gelýärdi.
Geçen aýda Ýewropa Bileleşigi Tähranyň jedelli ýadro programmasyna garşy berk sanksiýalary öňe sürdi. Günbatar döwletleri Eýranyň ýadro ýaragyny öndürmeginden howatyrlanýarlar. Eýran bolsa muny ret edýär.
Bu sanksiýalar 1-nji iýuldan başlap Eýranyň Merkezi banky bilen gatnaşygy doňdurmaklygy we nebit importyna gadaganlyk girizmekligi göz öňünde tutýar.
Eýran nebit eksportynyň 20 prosentini Ýewropa Bileleşiginiň 27 döwletiniň bazary emele getirýär.
Ýewropadaky alyjylar
Hepdäniň ýekşenbe güni Britaniýanyň hem-de Fransiýanyň resmilerinden Eýranyň bu kararyna düşündiriş bolmady. Ýöne Fransiýanyň AFP habarlar gullugy bu kararyň uly bir täsir ýetirmegine garaşylmaýandygyny belledi.
AFP habarlar gullugynyň maglumatyna görä, geçen ýyl Fransiýa öz sarp edýän nebitiniň diňe üç prosentini, ýagny günde 58 müň barrel Eýrandan satyn alypdyr.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde, Ýewropa Bileleşiginiň beýleki döwletleri, şol sanda Italiýa, Ispaniýa we Gresiýa Eýranyň nebitini has köp satyn alýarlar.
Eýranyň ýekşenbe güni ýaýradan beýanaty şol döwletlere täsir etmedik hem bolsa, olar Eýrandan nebiti satyn almaklygy togtatmak barada 1-nji iýuldan güýje girýän ÝB-niň kararyna degişli bolup durýarlar.
Geçen hepdede Eýranyň döwlet mediasy Eýranyň ÝB-niň alty döwletine - Niderlandiýa, Gresiýa, Fransiýa, Portugaliýa, Ispaniýa we Italiýa nebit eksportyny bes etmegi planlaşdyrýandygyny mälim etdi. Ýöne soňra, maglumatlara görä, Eýran bu döwletlere Ýewropa satýan nebitine başga müşderileri tapmagyň Eýran üçin mesele däldigini aýdypdyr.
Nebit eksport edýän ýurtlaryň guramasy OPEK-de Eýran nebit satmak boýunça Saud Arabystanyndan soň ikinji ýerde durýar. Ol günde 3,5 million barrel nebiti gazyp çykarýar, onuň 2,5 millionyny bolsa eksport edýär.
Eýran gazyp alýan nebitiniň ýetmiş prosentini Aziýa ýurtlaryna, esasan hem Hytaýa we Hindistana eksport edýär.
Eýranyň nebit eksporty döwletiň esasy girdejisini emele getirýär.


text:
ABŞ-nyň senatorlary özleriniň Obama adminstrasiýasyna, Orsýetiň prezidenti W.Putin bilen boljak duşuşyklardan öň, Orsýetde barha beterleşýän adam hukuklary ýagdaýyna ünsi çekmegi üçin basyş etjeklerini aýdýarlar.
ABŞ-nyň senatory Barbara Bokser Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetinde çykyş edip, Obama we döwlet sekretary Kerrä ýazylmaly hatyň taslamasy boýunça respublikan kärdeşleri bilen işleşjekdigini aýtdy.
Bokser ol hatda prezidentleriň 8-ler toparynyň maslahatynda we sentýabrda Obama Moskwa sapar edende, hukuk meseleleriniň gyra taşlanmazlagyna çagyryljagyny aýtdy.
Respublikaçy senator Ron Jonson hem bu pikire goldaw bildirdi.


text:
23-nji iýunda ukrain pitneçileri hökümet güýçlerini, Ukrainada separatist konflikti bes etmek maksady bilen Parižde geçirilýän gepleşikleriň öňýanynda amala aşyrylan hüjümlerde parahat ilatdan üç adamy öldürmekde aýypladylar.
23-nji iýunda Kiýewiň harby komandowaniýesiniň hem, çaknyşyklarda çeken adam ýitgisi barada maglumat bermegine garaşylýardy.
Öz-özüni ykrar eden “Donetsk halk respublikasynyň” komandirleri we syýasy liderleri hüjümleriň 22-nji iýunda amala aşyrylyp başlanandygyny we tutuş gije dowam edendigini aýtdylar.
Şu aý çaknyşyklarda heläk bolan esgerleriň we parahat ilatdan ýaşaýjylaryň sany 60-dan aşdy.
23-nji iýunda Russiýanyň, Ukrainanyň, Germaniýanyň we Fransiýanyň daşary işler ministrleri Parižde duşuşýarlar.


text:
Şenbe güni Pakistanyň Kuetta şäherindäki uniwersitetiň golaýynda amala aşyrylan bomba partlamasynda 11 sany student gyz wakanyň pidasy bolda we 19 student ýaralandy.
Bu wakanyň yzy bilen ýaralananlaryň alnyp barlan keselhanasynda hem ýene bir partlamanyň amala aşyrylandygy we bu keselhana ýaragly hüjüm edilendigi habar berilýär.
Keselhana edilen ýaragly hüjümde Kuette şäher häkiminiň orunbasary Abdul Mansur Kahar hem ölüpdir. Ýöne bu hüjümleriň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almandyr.


text:
Aýdylyşy we ýazylyşy birmeňzeş bolup, aýry-aýry many aňladýan sözlere omonimler diýilýär.
ýüz diýen sözi alyp göreliň. Bu söz 100 diýen sany, adamyň ýüzüni, suwda ýüzmegi, maly soýmagy-ýüzmegi aňlalýar. Emma ol söz aýry-aýry manyly dört zady aňladýan bolsa-da, olaryň aýdylyşy, ýazylyşy meňzeşdir.
Omonimleri köp manyly sözler bilen garyşdyrmaly däl. Sebäbi omonim bolup gelýän sözleriň her biri aýry-aýry many aňladýar.
gar - ygal, gar - garyşdyrmak.
Köp manyly sözler beýle däl. Köp manyly sözleriň manysy bir-birleri bilen örän baglanyşykly bolup, olaryň hemmesiniň aňladýan manysy şol sözüň asyl-esasy manysyndan ugur alýar, beýleki manylaryň hemmesi şol asyl many bilen baglanyşykly bolýar.
aýak - organizmiň bölegi, atyň aýagy, ýabyň aýagy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan amerikan resmisiniň kürt güýçleriniň kontrolyndaky siriýa şäherine sapar etmegine gaharyny bildirdi.
Erdoganyň 7-nji fewralda çap edilen sözlerinde «Waşington, öz hyzmatdaşy hökmünde, Türkiýäni ýa-da Kürt demokratik birleşigi partiýasyny, ikiden birini saýlamaly" diýilýär.
«Biz size nähili ynanaly?» diýip, Erdogan sorady. «Siziň hyzmatdaşyňyz bizmi ýa-da Kobanidäki terrorçylar?»
Bu sözler geçen hepde ABŞ-nyň uly diplomaty Bret MakGurk (Brett McGurk) Kürt demokratik birleşigi partiýasynyň agzalary bilen duşuşanyndan soň aýdyldy.
Kürt demokratik birleşigi partiýasynyň harby ganaty, ABŞ-nyň öňbaşçylygynda Siriýadaky YD jeňçilerine garşy söweşýän koalisiýanyň goldawy esasynda, YD jeňçilerini bir ýyl ozal Kobaniden kowup çykarypdy.
Ankara bu partiýanyň agzalaryny Türkiýede bikanun diýlip yglan edilen Kürdüstan işçiler partiýasynyň bir şahamçasy hasaplaýar.


text:
Bakuwyň sudy derňeýji žurnalist Hatyja Ismaýilowa ny dürli aýyplamalar esasynda 7,5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi. Adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalar Hatyja ýöňkelýän aýyplamalary tankyt edip, oňa bellenen bu jeza çäresiniň Hatyjanyň žurnalistiki işi bilen baglydygyny aýdýarlar.
1-nji sentýabrda suduň gelen kararynda onuň salgyt gaçakçylygynda, bikanun iş edenlikde we öz ygtýyarlyklaryndan bikanun peýdalananlykda günäli tapylandygy habar berildi.
Azarbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýewiň we beýleki ýokary derejeli hökümet ýolbaşçylarynyň korrupsiýa bulaşandygyklaryny görkezýän žurnalistiki derňeýji işleri alyp baran Iasmaýylowa, bu aýyplamalary ret edip, bu jeza çäresiniň özüni dymdyrmak üçin berilýändigini aýtdy.
Ol 31-nji awgustda sudda eden soňky çykyşynda Azerbaýjanyň hökümetini repressiýa guraly hökmünde häsiýetlendirdi. Çykyşy kesilmezden ozal ol sudda sözlän sözünde öz alyp baran derňew işleriniň Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýewiň ýurduň býujetini isrip edýändigini we bu urdum-şalykdan iň köp gazanç edýäniň hem hut prezidentiň öz maşgalasydygyny aýtdy.
Ol prezidentiň maşgalasynyň ýurduň baýlygyny ogurlap, dürli bank hasaplarynda goýýandygyny, olaryň kontraktlarda dürli galp ýollara baş goşup, ýurduň baýlygyndan bikanun peýdalanýandygyny we salgytdan boýun gaçyrýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Ismaýilowa 31-nji awgustda sudda eden çykyşynda aýratynam hakyky žurnalistleriň ýurtda bolup geçýän şeýle wakalaryň üstüni açmagy dowam etdirjekdigine ynanýandygyny nygtady.
“Meniň türmä salynmagym mümkin, emma iş dowam eder” diýip, ol şol çykyşynda aýtdy.
Bu sud diňlenişigi bilen baglylykda Bakuwyň sudy bolaýmagy mümkin protest aksiýalarynyň öňüni almak üçin, öňünden berk howpsuzlyk çärelerini gördi.
Şol çäreleriň çäginde 1-nji sentýabrda suduň binasynyň golaýynda ýerleşýän hususy çaýhana ýapyldy, şol çaýhana Ismaýilowa nyň tarapdarlarynyň duşuşýan ýeri diýlip hasaplanýardy.
31-nji awgustda Ismaýilowa garşy iş kesilmegi mümkin diýen howsala sebäpli, onuň tarapdarlaryndan 100-e golaý adam agzalýan çaýhananyň töweregine jemlenipdi.
Ismaýilowa bilen baglanyşykly bu waka adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary tarapyndan Azerbaýjanyň hökümetiniň öz garşydaşlarynyň sesini basyp ýatyrmak üçin elinden gelenini aýamajagyny görkezýän bir ýagdaý hökmünde häsiýetlendirilýär.
Geçen ýylam edil şeýle aýyplamalar bilen Azerbaýjanda onlarça žurnalist we aktiwist tussag edilipdi. Olara garşy edilýän bu basyşlara Azerbaýjanda hökümetiň garşydaşlaryny basyp ýatyrmak üçin alnyp barylýan uly möçberli kampaniýa diýip baha berilýär.
Aliýew 2003-nji ýyldan bäri Azerbaýjany dolandyrýar, ondan ozal ýurda Aliýewiň kakasy Geýdar Aliýew ýolbaşçylyk edipdi.


text:
27-nji ýanwarda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýüniň mejlisler zalynda Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 24 ýyllygyna hem-de Watan goragçylarynyň gününe bagyşlanan dabaraly maslahat geçirildi. Dabara gatnaşyjylary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni wideoaragatnaşyk arkaly şanly sene bilen gutlady.
Dabaraly maslahatyň öň ýanynda harby gullukçylar gahryman pederlerimiziň watançylyk sargytlaryna hormat goýmagyň nyşany hökmünde “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumyna gül goýmak dabarasyna gatnaşyp, mähriban halkymyzyň azatlygy we garaşsyzlygy ugrundaky söweşlerde olaryň görkezen edermenligine çäksiz sarpa goýýandyklaryny beýan etdiler.
Soňra Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde dabaraly maslahat geçirildi. Oňa Ýaragly Güýçleriň düzüminiň serkerdelerinden başga-da, ýaş esgerler—söweşjeň taýýarlygyň öňdebaryjylary, şeýle hem harby talyplar gatnaşdylar.
Bu ýerde uly teleekrandan dabara gatnaşyjylara göni wideoaragatnaşyk arkaly Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýüzlendi.
Türkmenistanyň Prezidenti öz çykyşynda Berkarar döwletimiziň we mähriban halkymyzyň öz Ýaragly Güýçleriniň harby gullukçylaryna örän jogapkärli wezipäni — ata Watanymyzy goramagy ynanandygyny nygtady.
Şoňa görä-de, siz hemişe harby borjuňyzy ak ýürek bilen berjaý edip, Watana we harby kasama wepaly bolmagyň belent nusgasyny görkezmelisiňiz. Mähriban halkymyzyň Watany söýmek, gaýduwsyzlyk we mertlik ýaly belent häsiýetlerini mynasyp dowam etdirmelisiňiz diýip, milletiň Lideri belledi.
Döwlet Baştutany ähli harby gullukçylary ýurdumyzda giňden bellenýän Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 24 ýyllyk baýramy we Watan goragçylarynyň güni bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de olara berk jan saglyk, uzak ömür, abadan we bagtyýar durmuş, mukaddes harby gullugy berjaý etmekde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Dabara gatnaşyjylar jogap edip, “Belent Serkerdebaşa şöhrat!” diýen şygary dowamly gaýtaladylar.
Soňra Türkmenistanyň goranmak ministri, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ý.Berdiýew harby we hukuk goraýjy edaralaryň ähli şahsy düzüminiň adyndan Türkmenistanyň Prezidentini, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysyny ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 24 ýyllygy hem-de Watan goragçylarynyň güni bilen gutlady.
Dabara gatnaşyjylar Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyza, mähriban halkymyza, Türkmenistanyň Prezidentine, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysyna wepaly bolmak baradaky kasamyň sözlerini agzybirlik bilen gaýtalaýarlar.
Türkmen döwletiniň Baştutany Watan goragçylaryna ýüzlenip, olary Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 24 ýyllyk baýramy hem-de Watan goragçylarynyň güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady.
Milletiň Lideriniň gutlagy “Ura! Ura! Ura!” diýip, dowamly gaýtalanmak bilen garşylandy.
Soňra dabaraly maslahat dowam etdi. Oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidentiniň, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň harby gullukçylaryna iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler.
Dabarada oňa gatnaşyjylaryň birnäçesiniň çykyşlary diňlenildi.
Soňra harby gullukda tapawutlanan serkerdelere, harby gullukçylara dabaraly ýagdaýda sylaglar gowşuryldy. Dabaranyň dowamy baýramçylyk konsertine utgaşyp gitdi. Bu ýerde ýurdumyzyň meşhur estrada ýerine ýetirijileri, aýdym-saz toparlary öz çykyşlarynda olary baýramçylyk bilen gutladylar. Şeýle hem harby gullukçylaryň öz aýdym-saz toparlary hem joşgunly watançylyk aýdymlaryny ýerine ýetirdiler.
Dabaraly maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
Aşgabat, 20.02.2015. «Türkmenportal».
Türkmenistanly futbol muşdaklary indiden beýläk UEFA-nyň Çempionlar ligasynyň we Ýewropa ligasynyň duşuşyklaryna milli telewideniýe arkaly göni ýaýlymda tomaşa edip bilerler. Bu Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Karary bilen 2012-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan işläp başlan «Türkmenistan: sport» teleýaýlymynyň futbol söýüjilere taýýarlan özboluşly sowgadydyr. Geçip barýan hepdede türkmenistanly futbol söýüjiler Çempionlar ligasynyň 1/8 finalynda PSŽ-«Çelsi», «Şalke»-«Real», Ýewropa ligasynda bolsa «Liwerpul»-«Beşiktaş» duşuşyklaryna tomaşa etmäge mümkinçilik aldylar.
Häzirki wagtda ildeşlerimiz bu teleýaýlym arkaly Ispaniýanyň, Angliýanyň çempionatlarynyň we Kuboklarynyň, Italiýanyň, Fransiýanyň milli birinjilikleriniň şeýle hem NHL we KHL hokkeý çempionatlarynyň gyzykly duşuşyklaryna, dünýä belli Formula-1 awtoýaryşlaryna uly gyzyklanma bilen tomaşa edýärler.
«Türkmenistan: sport» teleýaýlymynda habar berlişi ýaly, gelejekde NBA-nyň basketbol duşuşyklaryny, Ýeňil atletika boýunça iri bäsleşikleriň we Uimbldon tennis ýaryşynyň tolgundyryjy pursatlaryny tomaşaçylara hödürlemek göz öňünde tutulýar.


text:
Eýranly Nobel baýragynyň eýesi hem-de tanymal aklawjy Şirin Ebadi, Eýranda iýun aýynda bolup geçen prezidentlik saýlawlaryndan soňky protestlere gatnaşanlaryň sud edilmegi boýunça diňlenişikleri ýazgardy. Onuň bilen Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Habarlar Merkeziniň žurnalisti Golnaz Esfandiary söhbetdeş boldy.
Azatlyk radiosy: Eýranda şu hepdede ençeme görnükli reformaçylaryň we intelligensiýa wekilleriniň sud edilmegi boýunça dördünji diňlenişik geçirildi. Siz şol diňlenişiklere üns bilen syn etdiňiz. Sud nä derejede Eýranyň kanunlaryna laýyklykda geçirilýär?
Şirin Ebadi: “Sud prosesi, Yslam respublikasynyň kanunlary nukdaýnazaryndan düýpden bikanun, bu suduň geçirilişine, derňewlere we tutha-tutluklara degişli. Biz sud prosesini, adalatyň ýaňsylanmagy hökmünde kabul edýäris. Suduň köpçülik üçin açyk boljagy yglan edilipdi, emma oňa hatda maşgala agzalary-da gatnaşdyrylmaýar. Suduň adalaty boljagyna garaşylypdy, emma gaty köp meseleleriň üsti açylman galýar. Adalaty ýaňsylaýjy we göz üçin geçirilýän bu sud diňlenişikleriň hem eýran halky hem-de halkara jemgyýetçiligi tarapyndan kabul edilmeýänligini aýdyp bolar. Olar öz-özlerine şübhe döredýärler we bizi alada goýýarlar”.
Azatlyk radiosy: Sud edilýänlere ýöňkelýän günäler tussag edilenleriň günäni öz boýnuna alyp eden beýannamalaryna esaslanýana meňzeýär. Emma iki aýdan gowrak wagt bäri türmede saklanylýan adamlaryň şol beýannamalaryny subutnama hökmünde kabul etmek mümkinmi, olaryň kanun taýdan nähili güýji bar?
Şirin Ebadi: “Türmede saklanýan we aklawçy bilen duşuşmakdan, şeýle-de Eýranyň hem kanunlarynda berkidilen beýleki hukuklaryndan peýdalanmak mümkinçiliginden mahrum edilen adamyň öz-özüni aýyplamasynyñ uly bir kanuny güýji ýok. Üstesine yslam we günbatar kanunlary tarapyndan ykrar edilen ýene bir prinsip bar, oňa görä, adamyň günäni boýun almagy ýeke-täk subutnama hökmünde kabul edilip bilinmeýär. Emma adam muny aýratyn ýagdaýda edýän bolsa, ol sud edilip bilner. Ýöne bu şonda-da ýeterlik däl”.
Azatlyk radiosy: Ýakynda sud edilen tanymal şahslaryň biri reformaçy Saeýed Hajarian ysmaz halda bolup, onuň maşgala azalarynyň sözlerine görä, hatda öz-özüne meňzemändi. Ol özüniň öňe süren pikirleriniň nätakyk bolanlygyny aýdyp, ötünç sorapdy.
Şirin Ebadi: Saeýed Hajarian Yslam Respublikasyna 30 ýyllap gulluk edipdi. Onuň saglyk taýdan ukypsyzlygy sebäpli oňa derek ýazylan zatlary hatda okap hem bilmänligi ýurduň kanun sistemasynyň korrumpirlenendigini görkezdi. Şeýle boýun almalary hasaba alan her bir sudýa üstünlik gazanmaz we özüne şübhe döreder”.
Azatlyk radiosy: Reformaçylaryň häzirki sud prosesinde berjaý edilmedik emma kanuna görä berjaý edilmeli şertler nämeden ybarat?
Şirin Ebadi: “Sud prosesi köpçülik üçin açyk bolmaly. Diňe jyns taýdan zorluklara degişli wakalar ýapyk gapylaryñ aňyrsynda geçirilip bilner. Emma başga işlerde, şol sanda aýdaly ýakynky saýlawlar bilen bagly syýasy problemalara degişli ýagdaýlarda sud prosesiniň ýapyk gapylaryñ aňyrsynda geçirilmegine hiç hili esas ýok. Suduň köpçülik üçin açyk boljagy barada berlen wadalar ýerine ýetirilmedi, hatda aklawçylara-da suda syn etmäge rugsat berilmedi. Hajarianyň gyzynyň sözlerine görä, ol prokuroryň dosty bolan öz aklawçysyny çalyşmaga mejbur bolupdy. Ýene bir problema aklawçylaryň öz müşderilerini sudda goramagyna degişli. Ýagny aklawçylar goramaly adamlaryna ýöňkelýän günä bilen razylaşýandyklaryny görkezdiler we ötünç hem olaryň günäsiniň geçilmegini soradylar. Olaryň hiç biri suduň öňe sürýän aýyplamalarynyň hiç biriniň jenaýat diýlip baha berilmegine garşy çykyş etmedi” diýip, Şirin Ebadi aýtdy.


text:
Azerbaýjanyň resmileri Siriýadaky we Pakistandaky söweşijilere goşulmakda güman edilip, asly kawkaz ýurtlaryndan bolan 26 raýatyň tussag edilendigini habar berýärler.
Azerbaýjan tussag edilmeler bilen baglanyşykly maglumaty 23-nji sentýabrda Birleşen Ştatlar we onuň arap ýaranlary Siriýadaky “Yslam döwleti” toparyna garşy howa zarbalaryna başlandan birnäçe sagat soň, yglan etdi.
Azerbaýjanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň berýän maglumatyna görä, tussag edilen raýatlara bikanun ýaragly toparlara gatnaşmak, ýaraglaryň we partladyjy serişdeleriň söwdasyny etmek ýaly aýyplamalar ýöňkelýär.
Şübheliler Azerbaýjana dolanandan soň, tussaghana alnyp gidildi. Azerbaýjanyň kanunyna laýyklykda tussag edilenler günäli tapylsa, 20 ýyldan başlap ömürlik türme tussaglygyna çenli höküm edilip bilner.


text:
Belarusyň Minsk oblastynyň ozalky häkimi Barys Batura prezident Aleksandr Lukaşenkony tankytlanyndan we ýurtda azatlygyň ýetmezçilik edýändigini aýdanyndan soň, häzir özüniň tussag edilmegine taýýardygyny aýdýar.
Anna güni Lukaşenko döwletiň eýeçiligindäki tagta zawodyna baranynda, Baturany köpçüligiň öňünde işinden boşadypdy. Lukaşenko zawodyň häzirki durky bilen kanagatlanman, eger-de Batura zawodyň ýolbaşçylygyna geçip, ýagdaýlary ýaza çenli düzetmese, onuň garşysyna jenaýat işiniň gozgalmagy bilen haýbat atypdy.
Batura Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugyň bilen söhbetdeşlikde zawodda işlemekçi däldigini aýtdy. Şeýle-de ol: “Goý, tussag etseler, edibersinler. Bolmanda-da biziň häzirki günümizi azatlyk diýip atlandyryp bolanok. Bu-da gynandyryjy” diýip, sözüne goşdy.
Lukaşenko özüniň awtoritar häkimiýeti üçin adam hukuklaryny goraýjy guramalar tarapyndan tankyt edilip gelinýär.


text:
Fransiýanyň daşary işler ministri Žan-Mark Aýrault (Jean-Marc Ayrault) Ysraýylyň garşy çykmalaryna garamazdan, palestin parahatçylyk gepleşiklerine gaýtadan başlamagy maksat edinýän sammitiň Parižde geçiriljekdigini aýtdy.
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu parahatçylyk prosesini maslahat etmek üçin duşuşyklary geçirmek baradaky fransuz inisiatiwasy bilen ylalaşmaýandygyny berk mälim etdi. Bu maslahat 20 ýurduň, şol sanda Müsüriň, Saud Arabystanynyň we Iordaniýanyň resmilerini bir ýere jemlär. Ýöne oňa Ysraýylyň ýa-da Palestinanyň territoriýasyndan resmiler gatnaşmaz.
15-nji maýda Ysraýylda Netanýahu Aýrault bilen geçiren gepleşiklerinden soň, ysraýyllylar bilen palestinalylaryň arasynda parahatçylyk ylalaşygyny gazanmagyň iň gowy ýoly, öňünden şert goýulmazdan göni gepleşikleriň geçirilmegidir diýdi.
Ýekşenbe güni Aýrault Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas bilen hem gepleşikleri geçirdi.
Abbas 30-njy maýda geçirilmegi planlaşdyrylýan Pariž sammitini goldaýar.


text:
Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça Döwlet agentligi Londondaky wekilhanasyny ýapýar. Prezident G.Berdimuhamedow ýakynda bu baradaky karara gol çekdi.
Türkmenistanyň Beýik Britaniýadaky we Demirgazyk Irlandiýadaky bu nebit-gaz weikilhanasyna prezidentiň giýewsi ýolbaşçylyk edýärdi. Wekilhana näme sebäpden ýapylyp bilner?
Resmi maglumatlarda G.Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça Döwlet agentliginiň Beýik Britaniýadaky we Demirgazyk Irlandiýadaky wekilhanasyny ýapmagynyň sebäbi agentligiň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek we onuň netijeliligini artdyrmak bilen baglanyşdyrylýar.
Emma käbir garaşsyz synçylar Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça Döwlet agentliginiň Londondaky wekilhanasynyň ýapylmagynyň başga sebäpleriniň hem bardygyny çak edýärler.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin üç ýyla golaý wagt bäri işleýän wekilhananyň işiniň anyk netijesiniň göze ilmeýänligini aýdýar. Ol ýangyç-energiýa pudagy Türkmenistanyň esasy girdeji çeşmesi, emma ony reformirlemek boýunça hökümetiň yglan eden çäreleri talabalaýyk netije berenok diýýär.
Prezidentiň garyndaşlygy
Türkmenistanyň Beýik Britaniýadaky we Demirgazyk Irlandiýadaky nebit-gaz weikilhanasy prezident G.Berdimuhamedowyň giýewsi Döwlet Atabaýewiň ýolbaşçylygynda işläp gelipdi.
Atabaýewiň ady ýakynda “WikiLeaks” internet saýtynda hem çap edilen Türkmenistana degişli maglumatlarda agzalypdy. Hususan-da, amerikan diplomatlarynyň 2009-njy ýylyň oktýabr aýynda Aşgabatdan ýollan hatlarynyň birinde Döwlet Atabaýewiň işine degişli içerki derňewleriň geçirilýänligi habar berlipdi. “Onuň uçran bu kynçylyklaryna Londonyň golaýynda emläk satyn alamagynyň sebäp bolanlygy çak edilýär” diýlip, “WikiLeaks”-iň maglumatlarynda aýdyldy.
Farid Tuhbatullin Berdimuhamedowyň giýewsiniň ýolbaşçylygyndaky ofisiň ýapylmagyna prezidentiň ýakyn garyndaşynyň adynyň “WikiLeaks”-de agzalmagynyň sebäp bolup biljekligini hem aradan aýyrmaýar, emma munuň hakykatdanam şeýledigini ýa-da däldigini tassyklamakdan saklanýar.
Farid Tuhbatullin Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça Döwlet agentliginiň Londondaky wekilhanasynyň ýolbaşçysy çalşyrylman, eýsem wekilhananyň düýbünden ýapylmagy bu ýerde esasy sebäp Döwlet Atabaýewiň işi ýa şahsyýeti bilen baglanyşykly däldir diýen pikiri döredýändigini aýdýar.
Çak edilýän beýleki sebäpler
Moskwadaky strategik barlaglar institutynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni, syýasaty öwreniji Aždar Gurdow Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky uglewodorod agentliginiň daşary ýurtdaky ofisiniň ozalbaşda hut Londonda açylmagynyň sebäbini Britaniýanyň “Gaffney Cline & Associates” kompaniýasynyň audit barlaglary bilen baglanyşdyrýar.
“Iki-üç ýyl ozal G.Berdimuhamedow daşary ýurt inwestorlary tarapyndan Türkmenistanyň gaz ätiýaçlyklary babatda bildirilýän şübheleriň soňuna çykmak üçin “Gaffney Cline & Associates” kompaniýasyny saýlap alypdy. Türkmen metbugaty ony dünýäniň iň iri audit kompaniýasy hökmünde tanadan hem bolsa, hakykatda bu kompaniýa dünýäde audit däl-de, konsalting, ýagny maslahat beriji hyzmatlary bilen tanalýan kompaniýa” diýip, A.Gurdow belledi.
“Gaffney Cline & Associates” Türkmenistanyň “Günorta Ýolöten - Osman” ýatagynyň gaz baýlyklaryny 14 trillion kubometr möçberde kesgitläp, ululygy boýunça dünýäde dördünji orunda diýip, yglan eden kompaniýa.
A.Gurdow Türkmenistanyň ägirt uly gaz baýlyklaryny “Gaffney Cline & Associates” kompaniýasyna tassyklatmak işine pezidentiň ýanyndaky döwlet agentliginiň Londondaky wekilhanasynyň öz goşandyny goşandygyny çak edýär. Ol Aşgabat üçin amatly audit netijeleri ençeme gezek yglan edilensoň, indi Aşgabadyň Londondaky wekilhanasyny saklamak zerurlygynyň ýoklugyny belleýär
Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak baradaky Döwlet agentliginiň özünden agentligiň Londondaky wekilhanasynyň açylmagynyň we ýapylmagynyň sebäplerine we onuň alyp baran işlerine degişli maglumatlary alyp bolmady. Agentligiň resmileri Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde özlerinde bu barada maglumatyň ýokdugyny we kommentariýa bermeýändiklerini aýtdylar.
Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça Döwlet agentligi 2007-nji ýylyň 10-njy martynda president G.Berdimuhamedowyň gol çeken permany esasynda döredilipdi. Onuň öňünde inwestision tekliplere garamak, uglewodorod resurslary bilen bagly işlere lisenziýa bermek, gepleşikler geçirmek, daşary ýurt guramlary bilen gazgeçirijileriň gurluşygyna we ulanylmagyna degişli ylalaşyklary baglaşmak maksatlary goýuldy.


text:
Germaniýa 8-nji iýulda, Belo Horizonde ýaryşa beýemçilik edýän Braziliýany 7-1 hasabynda utup, 13-nji iýuldaky finala tarap ilerlemek bilen, Dünýä çempionatynyň taryhyna girdi.
Germaniýalylar oýnuň 18 minutynda 5 gol salmagy başardylar, olaryň dördüsi alty minutda derwezä salyndy.
Tomas Mueller 11-nji minutda çüňkden urlan pökgi bilen gol salyp, komandany öňe saýlady. Haçanda hüjümçi Miroslaw Kloze 23-nji minutda gol salyp, Dünýä çempionatnyň 16 gol salan ilkinji futbolçusy bolanda, Germaniýanyň rüstemligi hasam ýokarlandy.
Toni Kroos 24-nji we 26-njy minutlarda, Sami Khedira 29-njy minutda bäşinji pökgini derwezä salmazyndan öň, iki gol saldy.
Oýnuň ikinji ýarymynda Andre Schurrle 10 minut içinde iki gol geçirdi we bu ýagdaý Germaniýany 7-0 derejesindäki ullakan öňegidişlige getirdi.
Oscar oýnuň 90-njy minutynda Briziliýanyň haýryna bir gol salmagy başardy, emma bu futboluň ölemen janköýeri bolan braziliýalaryň öz komandalarynyň taryhyndaky iň agyr ýeňlişiň agyrsyny gowşadyp bilmedi.
Braziliýa bu oýunda esasy hüjümçi Neýmarsyz oýnady, ol ýer eýeleriniň Kolombiýa bilen çärýek final ýaryşynda 2-1 tamlanan oýunda biline zeper ýetiripdi. Komandanyň kapitany Tiago Silwa hem, bir oýundan saklanmak jerimesi esasynda, ýarym finala goýberilmedi.
Braziliýa Dünýä çempionatynyň altynjy titulyna umyt baglapdy, emma günorta amerikalylar indi ikinji gezek öz dogduk topraklarynda Dünýä çempiony bolmak mümkinçiligini elden giderýär.
8-nji iýulda öz milli futbol komandalarynyň uçran iň uly betbagtçylygy diýlip hasaplanylan wakadan ozal, Braziliýa 1950-nji ýylyň finalynda, Marakanada, Urugwaýa garşy oýunda 1-2 hasabynda utulypdy, ýogsa ol 1-0 hasabynda öňde barýardy.
Emma Selesaonyň (brazil komandasynyň lakamy) Mansşaftyň (german komandasynyň lakamy) elinden we aýagyndan gören kemsitmesi bu dramadan has aňry geçene çalym edýär.
Brazil komandasynyň kapitany Deýwid Luiz «ähli brazil halkyndan» ötünç sorasa, komandanyň tälimçisi Felipe Scolari "Bu meniň ömrümiň iň erbet güni" diýdi.
Braziliýanyň prezidenti Dilma Rousseff hem bu ýeňlişe öz gynanjyny bildirdi. "Her bir braziliýaly ýaly, menem bu ýeňlişe örän we örän gyýyldym. Janköýerler we biziň oýunçylarymyz, men biziň hemmämiz üçin juda uly gynanç bildirýärin" diýip, ol Twitterde ýazdy.


text:
Müsüriň howpsuzlyk güýçleri öten agşam yslamçy protestçileriň gaçyp atan metjidine girdi.
Şenbe güni çykan habarlarda howpsuzlyk güýçleriniň Al-Fateh metjidiniň böleklerini «Musulman doganlygynyň» goldawçylaryndan arassalandygy aýdyldy.
Protestçiler anna güni bolan we 80-den gowrak adamyň ölümine getiren çaknyşyklardan soň şu metjitde gizlenipdiler.
Müsürliler geçen hepde howpsuzlyk güýçleri bilen gyrakladylan prezident Muhammad Morsiniň tarapdarlarynyň arasynda bolan we 700-den gowrak adamyň ölümine getiren çaknyşyklardan soň has kän zorluk-süteme duçar bolýarlar.
AFP habar gullugy Içeri işler ministrligine salgylanyp, anna güni «Musulman doganlygynyň» müňden gowrak goldawçysynyň tussag edilendigini aýdýar.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky durnuksyz regionda terrorçylyga garşy göreşde gazaplar möwjeýär. Şu güne çenli bu çaknyşyklardan aman galan ýekeje zat bardy -olam çagalaryň okuw mümkinçiligi. Emma soňky döwürlerde gazaplylyk bu ulgama hem aralaşdy. ”Talyban” topary, esasanam, mekdeplerde okadylýan sapaklaryň ýeterlik derejede Yslam taglymatyna gabat gelmeýändigini we gyzlaryň mekdeplere gatnaýandygyny tutaryk edinip, şol edaralary nyşana alýar.
Pakistanyň Owganystan bilen serhetleşýän demirgazyk-günbatar böleginde ýerleşen ýarym awtonom tire-taýpalar regionynda ýagdaý has hem erbet. Agzalýan regionyň dolandyryjysynyň sözçüsi Fazlullahyň aýtmagyna görä, söňky ýyllarda şol territoriýada 450-ä golaý mekdep weýran edilipdir.
“Halkara krizis” topary tarapyndan taýýarlanan hasaplamalara görä, 2008-nji ýylda tire-taýpalar regionynda jemi 4660 başlangyç mekdep bolupdyr, bu şol territoriýada ýerleşýän her 10 mekdepden 1-niň ýok edilendigini aňladýar.
Okuw binasyna zyýan ýetmedik mekdepler hem hüjüm howpy astynda bolup, ol okuwçylaryň öýde oturmaklaryna sebäp bolýar. Söweşijiler sebäpli adamlaryň öz obalaryny terk etmekleri we hökümetiň şol söweşijileri ýok etmek boýunça alyp barýan işleri problemany iki esse artdyrýar.
Netijede häzirki wagtda tire-taýpalar regionynda ýerleşýän käbir ýerlerde okuwçylaryň okamak üçin jaýlary ýok. Şunlukda sowatlylygyň derejesiniň pese gaçmagyndan, ýerli ýaşlaryň bolsa bu dartgynlylykdan özüni halas edip bilmän, söweşijileriň hataryna goşulmagyndan howatyr edilýär.
Momand etrabynyň bäşinji synp okuwçysy Asifullah, mekdebe gidip bilmändikleri üçin dostlary bilen aýlanyşyp, diňe öz wagtlaryny geçirýändigini aýdýar.
Tire-taýpalar regionynyň Haýber etrabyndaky Baran obasynyň ýaşaýjysy Azizur Rahmanyň aýtmagyna görä, mekdepleri ýumrulan çagalar häzirki wagtda towuk ogurlap, olary hem bazarlarda satmak bilen meşgullanýarlar.
Bajaur etrabynyň Çarmang territoriýasynda şu ýylyň ýaz paslynda mekdebi ýumrulan üçünji synp okuwçysy Halid özüniň we synpdaşlarynyň daşarda okamaga mejbur bolýandyklaryny aýtdy.
Magaryf boýunça resmiler howpsuzlyk çäreleriniň artdyryljakdygyny söz berip, mekdepleriň gaýtadan dikeldiljekdigini aýdýarlar. Ýöne şol tagallalar entek diňe söz bolup galýar.
Diňe sentýabr aýynyň ilkinji ýarymynda tire-taýpalar regionynda ýerleşýän azyndan üç mekdebe hüjüm edildi, hüjüm edilende olardan biriniň gurluşygy dowam edýärdi.
"Biz tire-taýpalar regionynda anyk näçe mekdebiň entegem abat saklanyp galandygyny aýdyp bilmeris" diýip, agzalýan regionyň dolandyryjysynyň sözçüsi Fazlullah aýtdy.
Emma ol şol regionda ýerleşýän dürli etraplarda ýumrulan mekdepleriň sanyny welin ýatdan bilýär. Onuň aýtmagyna görä, Bajaur etrabynda 68 sany oglan we 26 sany gyz mekdebi, Mohmand etrabynda 66 sany oglan we 23 sany gyz mekdebi, Haýber etrabynda 31 sany oglan we 27 sany gyz mekdebi weýran edilipdir.
Problemany çözmek üçin dolandyryjylaryň näme edýändigini soranymyzda, tire-taýpalar regionynyň sözçüsi 77 sany mekdebiň hökümetiň ýyllyk ösüş programmasy tarapyndan goýberilen maliýe serişdesiniň we daşary ýurt donorlarynyň berýän kömekleri bilen täzeden dikeldilendigini aýdýar.
Ol Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde başga-da 25 sany mekdebiň geljek ýylyň býujetiniň hasabyna bejerilmeginiň planlaşdyrylýandygyny we goşmaça maliýe kömekleriň merkezi hökümetden ýa-da daşary ýurtly donorlardan gözlenilýändigini aýtdy.


text:
Türkmenistanda 16-njy awgustda Geňeşliklere we Aşgabat şäheriniň iki saýlaw okrugy boýunça Milli Mejlise saýlawlar geçiriler. Türkmenistanyň hökümet websaýtynda bu geňeşliklere dalaşgärleriň ilat köpçüiligi bilen wagtal-wagtal duşuşyklary geçirýändigi habar berilýär.
Şol bir wagtda Balkan welaýatynyň öňki Gyzylarbat, häzirki Serdar etrabyndan 200 kilometr çemesi uzaklykda ýerleşýän Melegoç, Kyrkýyllyk, Garaýylgyn ýaly obalarynyň ýaşaýjylarynyň aglabasynda özleriniň kimi saýlajakdygy barada maglumatyň hem ýokdugy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, ýakynda Balkan welaýatyna sapar edip, ýokarda ady agzalan obalara baryp gören Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistanda onlarça türk firmasy işleýär. Stambul bazarlary bolsa Türkmenistany haryt bilen üpjün edýän esasy çeşmeleriň başyny çekýär.
Türkiýe bilen Türkmenistanyň arasyndaky iş gatnaşyklarynyň ýygjamlanmagy bilen, Türkmenistanda ýaşamaga başlan türkleriň hem köpelendigi aýdylýar.
Şeýle ýagdaýda Türkmenistanda ýaşaýan türkler ol ýerde özüni nähili duýýar? Türkmenistanda türk bolup ýaşamak nähili? Türkmenistanda ýaşaýan we işleýän türkler nähili tejribeleri başdan geçirýärler? Türkmenistandaky türkleriň resmiler we ýönekeý halk bilen gatnaşyklary nähili?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkmenistandaky türkleriň başdan geçirýän durmuş tejribelerine gönükdirdi.
Söhbetdeşligi diňläp, pikir-tejribeleriňizi paýlaşsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Kanadanyň Owganystandaky ozalky resmisi owgan türmelerinde bar diýilýän hukuk bozmalarynyň 2006-njy ýylda, kanadaly harbylar tussaglary Owganystananyň aňtaýyş gullugyna tabşyrýan wagtynda hem bilendigini aýtdy.
Kanadanyň daşary işler departamentiniň Owganystandaky güýçleriniň başlygy bolup işlän Deýwid Malroniý parlament diňlenişiginde beren görkezmesinde ol ýerde tussaglary owgan aňtaw gullugyna tabşyrmakdan başga çäräniň bolmandygyny, sebäbi Kanadanyň harbylarynyň owgan resmileri bilen baglaşylan şertnama astynda işländiklerini aýtdy.
Ýöne ol şol bir wagtda kanadaly resmileriň ýagdaýy gowulaşdyrmak üçin işländiklerini hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Amerikanyň Kaliforniýa ştatynyň öňki häkimi Arnold Şwarsnegger maşgala kynçylyklary sebäpli şowhun biznesine dolanmagy yza süýşürdi.
Geçen hepdede 63 ýaşly aktýor we syýasatçy öz aýaly Mariýa Şriwerden aýrylyşýandygyny yglan etdi. Olaryň şeýle karara gelmeginiň sebäbi - Şwarsnegger 13 ýyl mundan öň özüniň öý hyzmatçysy bolan aýaldan bir oglunyň bolandygyny öz aýalyna gürrüň beripdir.
Şwarsnegger “Terminator” kinosynyň nobatdaky işlerini we çeper film boýunça aladalaryny-da näbelli möhlete gaýra süýşürýär.
Şwarsnegger bu çeper filmde 11 ýaşly çagany terbiýelemek zerurlygy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Arnold Şwarsnegger Kennediler maşgalasynyň syýasy däplerine eýerýän Mariýa Şriwer bilen 25 ýyllap bilelikde ýaşaşdy. Olaryň 4 çagasy bar.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidentiniň permany bilen Aşgabat şäheriniň içeri işler uprawleniýesiniň başlygy Abdy Ataniýazow öz işinde goýberen düýpli kemçilikleri üçin wezipesinden boşadyldy.
Bu baradaky permanda Abdy Ataniýazowyň Türkmenistanyň hukuk goraýjy organlaryň işgärleri üçin niýetlenilen ýeňilliklerden hem mahrum edilýändigi aýdylýar. Emma onuň işinde goýberen düýpli kemçilikleriniň nämelerden ybaratdygy barada welin anyk maglumat berilmeýär.
Şeýle hem düýn Türkmenistanyň prezidenti neşä garşy göreş boýunça Döwlet gullugynyň başlygy Aman Garaýewe hem öz edarasynyň işini talabalaýyk ýola goýmandygy üçin käýinç yglan etdi.


text:
Bişkegiň Birinji maý sudy ozalky prezident Kurmanbek Bakyýewe we onuň maşgala agzalaryna garşy gaýybana uzak möhletli türme hökümlerini çykardy.
Olar daşary ýurt biznesmenini öldürmek barada dil düwüşmekde aýyplanýar. Suduň anna güni çykaran kararynda öňki prezident Bakyýewe, emlägini konfiskasiýa etmek bilen 25 ýyl, onuň dogany, döwlet howpsuzlyk gullugynyň başlygy bolan Janyşa ömürlik tussaglyk hökümlerini çykardy.
Bakyýewiň ogly Marat 20 ýyla, ýene bir ogly Maksim bolsa, emlägini konfiskasiýa etmek bilen, ömürlik tussaglyga höküm edildi.
Olar britan biznesmeni Sean Deýlini öldürmegi planlaşdyrmakda günäli tapyldy.


text:
Ermenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna bir aýa golaý wagt galdy. 18-nji fewralda geçiriljek bu prezidentlik saýlawlarynyň öňýany Azatlyk Radiosynyň Ermeni gullugy ýurduň häzirki prezidenti Serž Sarkisýan bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Postsowet döwründe Ermenistanda geçirilen prezidentlik saýlawlary halkara we ýerli synçylar tarapyndan belli bir derejede tankytlanylyp gelindi. Bu gezek siz saýlawlaryň azat we adalatly geçmegini nähili üpjün etmekçi?
Prezident Sarkisýan:
Ermenistandaky saýlawlar diňe bir postsowet döwründe kynçylykly bolmady. Ozaly bilen, men sowet ýyllarynda-da Ermenistandaky saýlawlar kämil derejede geçýärdi diýip pikir etmeýärin. Ikinjiden, belki, siziň pikiriňizçe, postsowet döwründe geçirilen ilkinji prezidentlik saýlawlary tankyt edilmedik saýlawlar bolup görünýändir. Emma, hakykatynda, ilkinji saýlawlar soňky saýlawlara görä has uly tankyda sezerwar boldy diýip pikir edýärin. Men parlament saýlawlaryny göz öňünde tutýaryn.
Bu soragyň goýulyşy bilen ylalaşmazlykdan ötri, men öz standartlarymyzy ýokarlandyrmalydygy bilen ylalaşýaryn. Biz hemişe öz halkymyzyň we partnýorlarymyzyň ynamyny has artdyrmaga çalyşmak arkaly saýlawlary gurnadyk.
Meniň pikirimçe, 2012-nji ýylda geçirilen parlament saýlawlary negatiw däl-de, has pozitiw seslenmeleri döretdi. Sentýabr aýynda ýerli hökümet organlaryna geçirilen saýlawlar bolsa Ýewropa standartlaryna doly laýyk gelýän saýlawlar hökmünde baha aldy. Biz 2012-nji ýylda gazanylan bu netijeleri 2013-nji ýylda geçiriljek saýlawlar üçin göz öňünde tutulmaly iň bärki standart diýip hasaplaýarys.
Özümiziň şeýle saýlawlary geçirip biljekdigimize meniň uly ynamym bar. Sebäbi şeýle derejede geçiriljek saýlawlar, ozaly bilen, biziň öz bähbitlerimize, galyberse-de, partnýorlarymyzyň bähbitlerine-de gabat gelýär...
Azatlyk Radiosy: Ermenistan Ýewropa Bileleşigi bilen-de hyzmatdaşlyk saklaýar...
Prezident Sarkisýan:
Elbetde, elbetde, hemmeler bilen... Hut şoňa görä-de, men ýene bir gezek gaýtalaýaryn, biz ozalky gazanylan netijeleri özümiz üçin iň pes derejedäki ölçeg hökmünde goýýarys. Şeýle üstünligi gazanmak üçinem biz ähli mümkin bolan tagallalary ederis.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, bu prezidentlik saýlawlarynda siziň esasy bäsdeşiňiz boljak kandidat kim? Edil häzirki wagt siziň esasy garşydaşyňyz kim?
Prezident Sarkisýan:
Siziň birinji ulanan sözüňiz has dogry – garşydaşym däl-de, bäsdeşim. Sebäbi, dogrusyny aýtsam, men saýlawlaryň hiç birinde-de hiç kime öz garşydaşym hökmünde seretmändim.
Hakykat ýüzünde, eger siz ozalky gurnalan saýlaw proseslerine üns berseňiz, siz biziň kimdir-birine garşy iş alyp barmandygymyzy görersiňiz. Biz hemişe nämedir bir zada garşy çykyş etmek däl-de, nämedir bir zady goldap çykyş etmek prinsipinden ugur alyp geldik.
Şeýlelikde, biz öz tagallalarymyzy kimdir-birleriniň ýalňyşlyklaryny ýa ejiz taraplaryny açyp görkezmek üçin däl-de, eýsem öz ideýalarymyzyň has giň goldaw tapmagy üçin gönükdirdik. Şu nukdaýnazardan, şu geljekki saýlawlar hem kadadan çykma bolmaz. Bar bolan belli bir ýagdaýlara-da garamazdan, biz bu gezegem özümiziň bu pozisiýamyza ygrarly bolup galarys.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, oppozisiýa lideri Lewon Ter-Petrosýanyň saýlawlara gatnaşmazlyk baradaky karary barada nähili pikir edýärsiňiz?
Prezident Sarkisýan:
Bu onuň öz şahsy karary, şoňa görä-de men muňa hormat bilen garamaly.


text:
Ukraina türkmen gazynyň importynyň ýaňadandan başladylmagy bilen gyzyklanma bildirýär. Bu barada Ukrainanyň prezidenti Türkmenistanyň wise-premýeri, daşary işler ministri Raşid Meredow bilen Kiýewde geçiren gepleşikleriniň dowamynda mälim etdi.
Ukrain prezidentiniň metbugat gullugynyň berýän maglumatyna görä, penşenbe güni bolan duşuşygyň dowamynda prezident Petro Poroşenko türkmen-ukrain gatnaşyklarynyň häzirki wagtda ýokary derejede saklanýandygyny belleýär. Şeýle-de ol öz ýurdunyň tebigy gaz importy boýunça üpjünçiliginiň türkmen gazynyň hasabyna diwerisifikasiýalaşdyrylmagyna hem gyzyklanma bildirýändigini aýdýar.
Gepiň gerdişine görä ýatlap geçsek, Türkmenistan Ukraina 2006-njy ýyla çenli ýylda 36 milliard m3 gaz eksport edýärdi.
Penşenbe güni bolan duşuşygyň barşynda, prezident Poroşenko Ukrainanyň energiýa maşyngurluşygy boýunça uly komplekse eýedigini, şeýle-de ýurduň döwlet kärhanalarynyň Türkmenistany kompress stansiýalary we trubinalary bilen üpjün etmäge gyzyklanma bildirýändiklerini hem belleýär. Ukrain lideri türkmen sermaýaçylaryny hem öz ýurduna çagyrdy.
Öz gezeginde Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow Ukrainanyň Türkmenistan üçin ynamdar hyzmatdaş bolup durýandygyny nygtap, Aşgabadyň iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk hem ösdürmäge ymtylýandygyny aýdýar.
Raşid Meredow gepleşikleriň dowamynda ukrain kompaniýalarynyň türkmen ykdysadyýetiniň dürli pudaklaryndaky, şol sanda nebit-gaz ulgamyndaky oňaýly tejriblerini hem agzap geçipdir.
Ukrain prezidentiniň metbugat gullugy iki ýurduň arasyndaky howa gatnawyny täzeden ýola goýmak we gumanitar pudakdaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmek baradaky meselelere-de garalandygyny habar berýär.
Türkmenistanyň baş diplomatynyň Kiýewe eden resmi saparynyň dowamynda anyk haýsydyr bir dokumentlere gol çekilendigi barada hiç hili maglumat berilmeýär.
Ukraina bilen Türkmenistanyň arasynda döwletara diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda ýola goýuldy.


text:
Ukrainanyň Ýewropa tarapdar syýasy partiýasy ýurduň ähmiýetli parlament saýlawlarynda kesgitleýji ýeňiş gazandy. Gündogar Ukrainadaky orsparaz separatistlere garşy ençeme aý bäri dowam edýän çaknyşyklardan we ýurtda bir ýyldan bäri dowam edýän syýasy durnuksyzlykdan soň, ukrainler bu saýlawlaryň ýurdy berkleşdirjekdigine umyt baglaýarlar.
27-nji oktýabrda mälim edilen bölekleýin netijelere görä, parlament saýlawlarynda Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýugyň “Halk fornty” partiýasy 21,6% we prezident Petro Poroşenkonyň blogy 21,51% ses alypdyr.
26-njy oktýabrda geçirilen saýlawlarda býulletenleriň 40%-niň sanalmagy netijesinde düýbi günbatar Ukrainada ýerleşýän Ýewropa tarapdary “Samopomiç” ýagny, “Özüňe ynan” atly partiýa saýlawlarda 11% ses alyp, üçünji ýerde barýar.
"Goldaw"
Poroşenko 26-njy oktýabrda Ukrainanyň milli telewideniýesinde eden çykyşynda, ses berijiler “Ukrainanyň Ýewropa barýan ýoluna, yzyna gaýtaryp bolmajak we güýçli goldaw” berdiler diýdi.
Şeýle-de Poroşenko ses berişlikleriň ýurduň gündogaryndaky orsparaz separatsitler bilen konflikti bes etmek üçin amala aşyrylýan “syýasy çärelere” goldawy hem alamatlandyrýandygyny belledi.
Gündogar Ukrainadaky gür ilatly territoriýalary gabawa alan orsparaz separatistler bilen ukrain hökümet güýçleriniň arasynda şu ýylyň aprel aýyndan bäri bolan çaknyşyklarda 3 müň 700-den gowrak adam öldi we 5-nji sentýabrda yglan edilen ok atyşygy bes etmek baradaky karara garamazdan, bu sebitde çaknyşyklar heniz hem dowam edýär.
Şol bir wagtyň özünde ukrain prezidentiniň websahypasynda çap edilen beýanatda Poroşenko “demokratik we reformaçy Ukrainanyň tarapdary we Ýewropany nazarlaýan ösüşiňtarapdary bolan köpçülige” bu syýasaty goldany üçin sagbolsun aýtdy.
Şeýle-de koalision gepleşikleriň 27-nji oktýabrda başlajakdygyny belläp, premýer-ministr Ýatsenýugyň “Halk fronty” partiýasyny öz blogunyň “iň esasy partnýory” diýip atlandyrdy.
Saýlawlarda 5% ses almak baradaky barýery geçmek we ýurduň “Ýokary Rada” atly ýeke palataly Parlamentine girmek üçin saýlawlara başga-da üç partiýa, şol sanda Ýanukowiçiň ozalky partiýasyndan çykanlaryň köpüsiniň birleşmegindäki “Oppozision blok” gatnaşdy.
Beýlekiler
Soňky netijelere görä, Ukrainanyň parlament saýlawlarynda “Oppozision blok” 9,7%, aşa milletçi Oleh Lýaşenkonyň “Radikal partiýasy” 7,5%, we ýurduň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň “Batkiwşina” partiýasy 5,8% ses aldy.
Bölekleýin netijeler ukrain parlamentinde ýerleriň ýarpysyny doldurjak diňe partiýanyň ses berişligini öz içine alýar. Galanlaryny bolsa etraplaýyn geçirilen saýlawlaryň ýeňijileri doldurar.
Bölekleýin netijelere görä, aşa milletçi “Sagçy sektor” atly toparyň lideri Dmitro Ýaroşyň öz etraby Dnepropetrowsk regionynda öňde barýandygyny görkezýär.
Krym sebitinde we orsparaz separatsitleriň kontrollygyndaky Lugansk we Donetsk regionlarynda 5 million çemesi adam saýlawlara gatnaşmady.
Saýlaw resmileri ýurduň iki welaýatyndaky 32 etrap saýlaw komissiýalaryndan 15 sanysynyň işlemändigini habar berdiler. Bu bolsa ukrain parlamentindäki 450 ýeriň 27 sanysynyň boş galjakdygyny aňladýar.
Russiýa tarapyndan ýiti tankyt edilýän we ykdysady reformalara beren goldawlary bilen günbatar hökümetleriniň arasynda meşhurlyga eýe bolan Ýatsenýuk özüniň 26-njy oktýabrda beren maglumatynda dolandyryjy koalisiýanyň “mümkin boldugyndan çalt” düzülmelidigini mälim etdi.
“Men Ukrainanyň prezidenti bilen duşuşdym we biz iň gysga wagtyň dowamynda koalisiýany düzeris. Şeýlelikde täze hökümet we täze parlament ýurt üçin wajyp bolan reformalary örän çalt we netijeli görnüşde amala aşyryp biler” diýip, Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk belledi.


text:
Türkmenistan köp ugurly energetiki programmasyny iş ýüzünde amala aşyrmak hem-de onuň howpsuzlygyny üpjün etmek meseleleri boýunça işlerini dowam etdirýär.
Şu nukdaý nazardan rumyn prezidentiniň bu saparyna geçen ýylyň tomsunda Gurbanguly Berdimuhamedowyň Rumyniýa saparynyň jogaby, diplomatiki edebi berjaý etmek hökmünde baha bermek dogry bolmaz. Bu saparda iki tarap üçin hem zerur ädilmeli ädimler göze ilýär.
Buharest ylaýta-da energetikada özi üçin amatly kontraktlar gözleýär. Aşgabat rumyn prezidentini Ýewropa regionynyň ýene bir ýörite ýollan wekili hökmünde görýär. Bu ugra Türkmenistan uzak wagtlyk syýasy-ykdysady inwestisiýalar edýär. Ol NABUCCO proýekti bilen bagly bolup, onuň maksady Russiýadan sowa Ýewropany gaz bilen üpjün etmekden ybarat.
Bu proektiň amala aşyrylmagyna uzaklary nazarlaýan uly iş hökmünde baha berilýär. Eger planlaryň durmuşa geçirilişi şowly bolýanda-da, NABUCCO turbasyndan türkmen gazy 2014-nji ýylda akyp başlamagy mümkin. Ýöne bu proýekti maliýeleşdirmek meselesi henize çenli çözülenok. Türkmen häkimiýetleri NABUCCO-nyň başa barmagyny aktiwleşdirmek üçin Ýewropanyň her bir hereketinden peýdalanmaga çalyşýar.
NABUCCO proýektine gatnaşmak boýunça tagallalaryny artdyrmak bilen türkmen tarapy şol bir wagtda öňki energetiki hyzmatdaşlary, ozaly bilen Eýrany hem Russiýany Aşgabat bilen gepleşiklerde has çeýe hem barlyşykly etmek meselesini hem çözüp barýar. Mysal üçin, Eýran birnäçe gün mundan öň Türkmenistan bilen gaz hyzmatdaşlygyny giňeltmek barada ylalaşyga gol çekişdi. Eýranyň bu hereketini onuň özüni öňki alyp baryşlary bilen deňeşdirer ýaly däl.
Rumyn prezidentiniň sapary bilen bagly hökümet maslahatynda eden çykyşynda Gurbanguly Berdimuhamedow öz gol astyndakylardan türkmen energiýa serişdelerini ýerlär ýaly mümkin bolan bazarlary öwrenmegi hem peýdalanmagy çynlakaý talap etdi. Şu wagta çenli bu iş bilen Türkmenistanyň prezidentiniň özi meşgullanyp gelýärdi. Real ýagdaý şu günki gün has aýgytly hereket etmegi talap edýär.
Türkmenistanda ýerlemäge degişli uly möçberdäki gazyň peýdalanylman durandygyny prezident boýun aldy. Şol uly göwrümiň Rumyniýanyň prezidentine teklip edilmegi hem mümkin. Satylmaga degişli gazyň haryt görnüşinde hyrydarsyz durmagy Russiýa tarapa gidýän gazyň kesilmegi bilen peýda boldy. Bu görnüp duran zat, şol problema häzir hem çözülenok.
Simwoliki ähmiýet
Ykdysady kynçylyklardan, täze bazar mümkinçiliklerinden başga, rumyn prezidentiniň Aşgabada saparynyň simwoliki ähmiýeti hem bar. Rumyn halky Nikolý Çauşeskunyň režiminden gerk-gäbe bolupdy. Onuň täsirleri rumyn jemgyýetinde häzir hem duýulýar. Köp synçylaryň pikiriçe, Nyýazowyň hökümdarlyk eden ýyllary Rumyniýadaky ýagdaýa meňzeş, belki-de ondan hem elhenç ýagdaýlar türkmen halkynyň hem depesinden inipdi.
Günbatar hem Merkezi Ýewropa ýurtlarynyň kömegi bilen Rumyniýa Çauşeskunyň diktaturasynyň ýaralaryny bejermäge çalt girişdi hem-de ýurduň durmuşyny öňki eden-etdiliklerden arassalady. Diňe aýgytly demokratiki özgerişleriniň geçirilmegi bilen Rumyniýanyň diktaturanyň getirip dykan gorpundan daşalaşandygyny, ondan arasyny açandygyny köp synçylar belleýärler.
Gaýtadan dikelişde bu rumyn gudraty Türkmenistan üçin görelde alarlyk nusga bolup bilermi? Rumyniýada bolan ýagdaý ýene we ýene bir gezek ýurduň içerki durmuşyny düýpli özgertmegiň gerekdigini tassyklamaýarmy? Onda-da şol özgerişler soňa süýşürilip, haýal-ýagallyga salynmasa, tersine, bar gujur-gaýraty jemläp reformalar geçirilse, ýurdy täze netijelere ýetirmezmi? Türkmenistan şol göreldä eýerermi? Eger ony başarsa, täze durmuşa adamlar ýene näçe wagt garaşmaly bolar?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça Britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Hindistanyň haýwan hukuklary boýunça PETA toparynyň wekilleri ýurduň daşky gurşaw ministri Jairam Rameşi Hindistanyň pillerini Türkmenistana ugratmazlyga çagyrdy.
Haýwan hukuklaryny goraýjylaryň aýtmagyna görä, Hindistanyň Merkezi haýwanat bagy boýunça wekilçiliginiň kanunlaryna laýyklykda, pilleri haýwanat bagyndan daşyna diňe çäklendirilen ýerlere çenli äkitmek bolýar.
PETA guramasynyň wekili Poorwa Joşipura “Hindistanyň hökümetiniň şeýle bikanunçylyga ýol bermegi, hatda muny goldamagy haýran galdyrýar” diýip, çykyş etdi.
Birnäçe gün mundan ozal Hindistanyň daşky gurşaw boýunça ministri Jairam Rameş türkmen hökümetiniň haýyşy boýunça Türkmenistanyň haýwanat bagyna wagtlaýynça iki piliň ugradyljakdygyny aýdypdy.


text:
Onlarça müň amerikan Waşingtonda, Birleşen Ştatlaryň paýtagtynda Martin Lýuter Kiňiň raýat hukuklaryny talap edip, «Meniň bir arzuwym bar» diýen at bilen sözlän sözüniň 50 ýyllygyny bellemäge ýygnandy.
Şenbe güni bolan ýygnanyşyk Linkoln memorialynda bolup geçdi. Kiň geçen asyryň iň bir täsirli sözüni hut şu ýerde sözläpdi.
Ýygnananlar bu söz sözleneli bäri garaýagyz amerikanlaryň köpüsiniň durmuş-ýaşaýşynyň gowulanandygyny bellediler, ýöne işsizligi, ýarag zorlugyny azaltmak, saýlaw hukuklaryny berkitmek ýaly meselelerde edilmeli işleriň entek kändigini aýtdylar.
Erik Holder, Birleşen Ştatlaryň garaýagyzlardan bellenen ilkinji baş prokurory, Kiň we beýlekiler deňlik ugrunda göreşmedik bolsa, prezident Barak Obama häzirki işinde bolmazdy diýdi.


text:
Milli walýutanyň - manadyň dolanşyga girizilmeginiň 17 ýyllygy bilen bagly prezidentiň eden gutlagyny ýurtda, megerem, hemme adamlar baýramçylyk hökmünde kabul etmedik bolsa gerek.
Öz ellerindäki manady ýaşaýyş minimumyna-da ýetmeýän adamlar muňa has hem ýakymsyzlyk bilen reaksiýa bildiren bolmaly. Elbetde, milli manadyň döredilmeginiň özi halkyňam, döwletiňem uly taryhy üstünligi bolup durýar. Göräýmäge, ýurduň garaşsyzlygy we milli walýutasy nebit hem-de gaz ýaly tebigy baýlyklar bilen birlikde Türkmenistanyň ähli raýatlaryna, iň bolmanda, ýaşaýyş üçin zerur bolan derejede bol-elinligi üpjün edäýmeli ýaly.
Emma beýle bol-elinlik 19 ýyl garaşsyzlykdan soňam, manadyň 17 ýyl ulanylyşyndan soňam bolmady. Ykdysady ösüşler baradaky propogandistik kampaniýanyň çäklerinde ýurtdaky ýokary derejedäki işsizlik barada berk dymylýar. Köpsanly beýleki temalar bilen birlikde, bu temanyň gozgalmagyna hem Türkmenistanda berk gadagançylyk girizilen.
Iş gözleginde köp adamlar bireýýäm Türkmenistandan çykyp gitjekler, emma çykyş we giriş bilen bagly bar bolan berk düzgünler adamlara hatda bu meselede-de erkinlik berenok.
Ýaşlaryň işe ýerleşmekleri we ýokary bilim almaklary bilen bagly mesele ýurtda aýratyn ýiti mesele bolmagynda galýar. Türkmenistanyň öz ýokary okuw jaýlary ýaşlaryň örän çäklije bölegini kabul edip bilýär. Ýurtdan daşary çykmaklygyň birneme aňsat bolan halatynda, ýaşlaryň köpüsiniň daşary ýurtlarda bilim almaga synanyşmaklary-da mumkindi. Emma serhetdäki bar bolan çäklendirmelerden hem daşary, maşgalalaryň köpüsinde öz çagalaryny daşary ýurtlarda okatmak üçin serişdeleriň bolmazlygy – problemanyň ýene biridir.
Şert döredildimi?
Manat özüniň 17 ýyllygyny belleýär, emma bu manat ýurduň köp raýatlary üçin näderejede elýeterli? Manadyň garaşsyzlygy adamlara garyplykdan garaşsyz bolmak üçin şert döretdimi?
Hakykat ýüzünde ýurt esasy bir gapma-garşylyk bilen ýüzbe-ýüz boldy: Türkmenistanyň deňi-taýy bolmadyk tebigy baýlyklaryna garamazdan, ýurduň ilatynyň azyndan 30 prosenti garyplyk derejesinde ýaşaýar.
Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistan henize çenli ýurtda işsizlik problemasynyň bardygyny açyk boýun almakdan ýüz öwrüp gelýär. Ustesine, ol işsizligiň we garyplygyň derejesini peseltmek üçin häkimiýetler tarapyndan anyk nähili çäreleriň görülýändigi baradaky maglumatlary-da gizlin saklaýar. Mundan hem ötri, Türkmenistan işsizlere hiç hili kömek puly bermeýän dünýädäki iň bir seýrek ýurtlaryň hatarynda bolmagynda galýar.
Häkimiýetleriň ähli raýatlaryň durmuşyna doly kontrollyk etmek ugrundaky tagallalary nämüçindir olaryň raýatlary iş bilen üpjün etmek baradaky borçlaryna welin täsir etmeýär. Şu meselede döwlet režimi özüniň gowşaklygyny açyk görkezdi.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň sözlerine görä «milli manat ýurduň ykdysady ösüşinde we halkyň ýaşaýyş derejesini düýpli ýokarlandyrmakda möhüm maliýe instrumenty bolup durýar».
Göwniçökgün raýatlar ösüş we ýaşaýyş derejesiniň ýokarlanýandygy baradaky bu beýanaty hakykata laýyk gelmeýän beýanat hökmünde kabul edip biler. Optimist raýatlar bolsa, prezidentiň bu beýanatyna onuň garyplyga garşy göreşe başlajakdygy barada berýän wadasy hökmünde garamaklary-da mümkin.
Ýüz müňlerçe türkmenistanlylar prezidentden şeýle ädimlere indi köp wagtlardan bäri garaşýarlar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gresiýada çarşenbe güni geçirilen ses berişligiň netijelerini premýer-ministr Jorj Papanderounyň sosialist partiýasynyň ýeňşi hökmünde häsiýetlendirip bolar. Papanderounyň partiýasy ýurduň 300 orunlyk parlamentinde özüniň 155 orny bilen orunlaryň köpçüligini eýeleýär.
Kanunçykaryjylar 17 sesiň artykmaçlygy bilen täze, bäş ýylyň dowamynda amala aşyryljak tygşytlaýyş çäreleriniň planyny kabul etdiler. Bu plan 28 milliard ýewro möçberinde çykdajylary azaltmak, salgytlary artdyrmak, şeýle-de hökümetiň eýeçiligindäki serişdeleri satmak ýaly çäreleri öz içine alýar.
Çarşenbe güni kabul edilen berk ykdysady çäreleriň nädip amala aşyryljakdygy baradaky ses berişlik şu gün geçirilýär.
Ýewropa Bileleşigi we Halkara pul gaznasy Gresiýa jemi 110 milliard ýewro möçberinde kredit bermekligi göz öňünde tutýar. Ýewropa Bileleşigi we Halkara pul gaznasy Gresiýa beriljek karzlar bilen baglanyşykly ýurtda salgytlaryň ýokarlandyrylmagy we tölegleriň azaldylmagy ýaly çäklendiriji düzgünleriň girizilmegini talap edýär.
Eger-de Gresiýa bu pullary almagy başarmasa, onda Afinynyň ýurduň halkara bergilerini üzmek üçin puly gutarýar.
Afinyda geçirilen protestler mahalynda, 29-njy iýun.
Emma bu çäreler ýurtda ýiti närazyçylyk bilen garşylanýar. Çarşenbe güni Afinyda Maliýe ministrliginiň binasyna hüjüm eden protestçileri dargatmak üçin, ýurduň polisiýasy olara garşy göz ýaşardyjy gazy ulandy.
Berilýän habarlara görä, polisiýa parlament binasynyň daşynda çadyrlary dikip oturan parahat demonstrantlara garşy hem hüjüm edipdir.
Protestçileriň aýtmagyna görä, täze tygşytlaýyş çäreleri onsuzam horlukda ýaşaýan halkyň ýagdaýyny has-da ýaramazlaşdyrar.
Tanasis Didagelos atly demonstrant öz duýgularyny beýan edip, “Reuters” habarlar gullugyna şeýle diýdi: “Grek halky bilen hökümetiň düzüminde oturanlaryň arasynda juda uly aratapawut bar. Grek halky demonstrasiýa çykýar. Men özüm Tessalonikiden geldim. Men ol ýerde çaga lukmany bolup işleýärin. Täze hödür edilýän tygşytlaýyş çäreleri hut meniň özüme uly täsirini ýetirmese-de, men bu ýere öz çagalarym, öz ýurdumyň geljegi üçin geldim”.
Täze tygşytlaýyş çäreleriniň adamlaryň aýlyklaryny peseltjekdigi, salgytlary artdyrmak ýaly oňaýsyzlyklary döretjekdigi sebäpli, ilatyň 80% töweregi bu çärelere garşy çykýar.


text:
Aşgabat, 17-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
16-njy ýanwarda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Goçyýew “Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmagyň 2013—2016-njy ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň birinji tapgyrynda geçirilen işler barada hasabat berdi.
Wise-premýer bu maksatnama laýyklykda, birinji tapgyrda desgalaryň 45-siniň hususylaşdyrylmagynyň göz öňünde tutulýandygyny habar berdi. Olardan 18 desga hususylaşdyryldy, 23 desga bolsa satuwa çykaryldy. Desgalaryň üçüsiniň bahasyny kesgitlemek boýunça işler alnyp barylýar.
Şeýle hem geçen ýylda maldarçylyk we guşçulyk fermalarynyň 67-sine baha kesilendigi bellenildi. Olaryň hemmesi 2015-nji ýylda et-süýt önümlerini öndürmek boýunça esasy iş ugurlaryny hem-de fermalaryň işgär sanyny saklamak şerti bilen hususylaşdyryldy. Bu çäreler ýurdumyzyň bazarlaryny et we süýt önümleri bilen üpjün edilişiniň derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Hasabatyň çäklerinde wise-premýer türkmen Lideriniň garamagyna “Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmagyň 2013—2016-njy ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň ikinji tapgyrynda hususylaşdyrylmagy teklip edilen döwlet kärhanalarynyň we desgalarynyň sanawyny hödürläp, dürli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň hususylaşdyrmaga degişli bolan kärhanalarynyň we desgalarynyň sanynyň jemi 37-digini habar berdi. Bu kärhanalaryň sanawyna Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň ýanyndaky Pudagara merkezi toparyň mejlisinde garaldy.


text:
Şenbe güni giçlik Türkiýäniň günortasynda, Saluirfa prowinsiýasyndaky türmede ýüze çykan ýangynda 13 sany tussag ýangynyň pidasy boldy.
Bu ýangynyň türmedäki tussaglaryň bulagaýçylyk döreden wagty ýüze çykandygy aýdylýar. Ýangyny öçürmek üçin ýangyn söndürijilere bir ýarym sagat töweregi wagt gerek bolupdyr.
Bu gürrüňi edilýän türmede Kürt Parahatçylyk we Demokratiýa partiýasyndan ozalky parlament deputaty Ibrahim Aýhan hem tussaglykda saklanýar. Ýöne düýnki ýangynda onuň janyna howp abanmandygy habar berilýär.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän özbegistanly aktiwist Hasan Çoryýew türmeden boşadylandan iki aý soň öldi. Ol sürgündäki oppozision aktiwist Bahodyr Çoryýewiň kakasydyr.
Çoryýewiň dogan-garyndaşlarynyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, aktiwist ýürek näsazlyklary zerarly şenbe güni aradan çykypdyr we ol ýekşenbe güni dogduk mekany Şahrisabzda jaýlanypdyr.
72 ýaşyndaky Çoryýew ýanwar aýynda türmeden boşadylypdy. Onuň tussaglykdan boşadylmagy Özbegistanyň Konstitusiýasynyň 20 ýyllygy mynasybetli geçirilen amnistiýa esasynda amala aşypdy.
Çoryýew 19 ýaşyndaky gyza jynsy zorluk etmekde günäli tapylyp, awgust aýynda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Özbegistanda köp adamlar bu sud işini syýasy maksatly diýip hasaplapdylar.
Çoryýewiň ogly Bahodyr 2004-nji ýylda Özbegistany terk edip, ol birnäçe ýyl bäri Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýaşaýar.


text:
Türkmenler näme üçin türkmen telewideniýesini görenoklar? Munuň sebäbi gepleşikleriň diňe tehniki taýdan gowşaklygyndamy? Mazmuny baý bolsa, diňe tehniki nogsanlar sebäpli halk öz milli telewideniýesinden ýüz öwürmejek ýaly. Onda belanyň körügi nämede?
Belki-de, geçmişden alnan käbir mysallar bu soragyň jogabyny tapmaga kömek eder? Geçen asyryň 70-80-nji ýyllarynda TKP MK-nyň buýrugy boýunça Türkmen telewideniýesinde kolhozlardaky komsomol-ýaşlar brigadalary görelde hökmünde öwmeli edildi. Öwmäge-de suwytly zat bolmansoň, komsomol-ýaşlar brigadalary hakdaky gepleşikler örän garypdy, žurnalistler olary nädip öwjeklerini bilmän, heläk bolýardylar. Onsoň şol döwürde Türkmen telewideniýesiniň Ýaşlar redaksiýasyndan şeýle sözlemiň efire gideni ýadymda: "Üçünji komsomol-ýaşlar brigadasynda zähmet çekýän ýaşlaryň aglabasy ýaşlar".
Elbetde, bu sözlemiň awtory soň ep-esli wagtlap gülki ýassygy boldy. Eger şeýle bimany gaýtalamalaryň üstünden gülünýän bolsady, onda bu gün türkmen telewideniýesi hut ”Gülküler öýüne” öwrüläýmeli! Sebäbi häzirki wagtda Türkmen telewideniýesiniň gepleşikleriniň agramly bölegi hut şoňa meňzeş boş sözlemlerden ybarat!
Ine, bir mysal: şu ýylyň fewralynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Mary şäherine baryp, täze binalaryň açylyş dabarasyna gatnaşdy. Bu hakda Türkmen telewideniýesi birnäçe gepleşik taýýarlady. Ýöne, gynansak-da, ol gepleşikler täze binalar hakda däl-de, hemişekisi ýaly ýene-de prezident hakda boldy. Şu ýylyň 23-nji fewralynda efire giden ”Çagdyr bu çaglar” atly gepleşikdäki öwgüleriň sowet döwründäki tagaşyksyz öwgülerden näme tapawudynyň bardygyny telewideniýäniň başlyklary biläýmese, tomaşaçylara bilmek kyn. Bu gepleşikde Ogulbossan atly zenan şeýle diýýär: "Mara baranda, biz mähriban prezidentimiziň öz mähriban halkyna nähili mähribanlygyny duýduk".
Şeýle çylkasyz gepleşikleri halka hödürleýänleriň teležurnalistikadan baş çykarýanlygy-da, telewideniýäniň wezipesine düşünýänligi-de ikuçly. Birnäçe gün Türkmen telewideniýesiniň gepleşiklerini görseň, tomaşaçylary ondan gaçyrýan zatlara göz ýetirmek kyn däl.
Hany hakyky durmuş?
Türkmen telekanallarynyň programmalarynyň mazmuny juda garyp. Telewideniýede ýurduň tebigatynyň gözellikleri, taryhy, türkmen halkynyň medeniýeti, türkmen edebiýatynyň, sungatynyň geçmişi, şu güni hem geljegi, türkmenistanlylaryň öňki hem häzirki nesilleriniň işleri, halkyň başdan geçirýän kynçylyklary, ýeňişler hem ýeňlişler dogrudaky çynlakaý hem dogruçyl telegörkezişleriň deregine mazmun taýdan birmeňzeş, göwnejaý wideobezegi bolmadyk, çala başy gowşan ýöwsel gepleşikler efire berilýär.
Hany satira we ýumor, ýurduň teatrlarynyň spektakllary? Hany açyk hem batyrgaý çekişmeler? Hany dünýä medeniýetiniň türkmen dilindäki hazynasy? Hany hakyky durmuş? Hany hakyky telewideniýe?
Türkmen telewideniýesinde gyzykly görkezişleriň ýerini birçak ýasama öwgüler, derwüşleň samramasy ýaly bimany alkyşlar, ýasama ýüzler, ýasama gözler eýeledi. Telewideniýe täze maglumatlaryň, milli medeniýetiň, ylmyň-bilimiň, manyly güýmenjeleriň ojagy bolmak roluny ýitirip, bireýýäm ýaranjaňlaryň ýallaklykda ýaryşýan ýerine öwrüldi. Onsoň beýle telewideniýe kime gerek?! Prezident bolsa, metbugaty bogýan rehimsiz senzurany ýatyrman, söz, metbugat azatlygyny girizmän, häli-şindi telewideniýäniň işini tankytlaýar. Ýöne üstüne münüp, böwrüne depeniň, gamçylanyň bilen dört aýagy-da duşakly at nädip çapsyn?!
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Sportuň gyşky görnüşleri boýunça güneşli ýurtda yzygiderli bäsleşik geçirilýändigine birnäçe ýyl mundan ozal geň galardyk. Emma häzirki wagtda Türkmenistanda hokkeý boýunça milli çempionatyň yzygiderli geçirilýändigi we halkara ýaryşlaryň guralandygy biz üçin adaty zada öwrüldi.
Biziň bu pikirimizi ünsli diňläp oturan söhbetdeşim doly ylalaşdy. Sebäbi ol türkmen hokkeýiniň ýörjen-ýörjen bolup başlan ilkinji ýyllarynda hormatly Prezidentimiziň özlerine bildiren uly ynamyny ödäp, halkara ýaryşynda türkmen toparyny ýeňşe ýetiren adam. Has dogrusy, ol Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Şir” hokkeý klubynyň ýolbaşçysy Aşyr Hojakulyýew.
Bu hünärmen 2013-nji ýylda “Şir” hokkeý klubynyň başlygy wezipesine bellenildi. Bu topar şol mahal Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň hokkeý kluby hökmünde çykyş edýärdi.
Bu toparyň oýunçylarynyň we tälimçileriniň hemmesini jebisleşdirip, olaryň uly üstünlikleri gazanyp biljekdigine ynam döretmek aňsat iş däl. Emma Aşyr Hojakulyýewe bu aňsat bolmadyk işiň hötdesinden gelmek başartdy.
Onuň özi weli bu işde ýolbaşçylarynyň uly ýardamynyň we goldawynyň bolandygyny, şonuň netijesinde hem uly sepgitlere ýetilendigini gürrüň berýär.
-Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň garamagynda wagtymyzam, Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň hokkeý kluby hökmünde oýnaýan mahalymyzam ýolbaşçylarymyz hokkeý klubynyň ýokary derejede taýýarlyk görmegine ähli mümkinçilikleri döretdiler-diýip, “Şir” hokkeý klubynyň başlygy gürrüň berýär.
Ol hormatly Prezidentimiziň yzygiderli aladasy netijesinde türkmenistanly hokkeýçileriň, şol sanda “Şir” hokkeý klubynyň daşary ýurtlarda ýaryşa gatnaşmagyna we Türkmenistanyň hokkeý çempionatyna taýýarlanmagyna şert döredilýändigini buýsanç bilen dile getirýär.
“Şir” hokkeý kluby barada aýdanymyzda, bu toparyň oýunçylary eýýäm birnäçe gezek Belarus Respublikasynda bolup geldiler.
Hokkeý oýnunyň durnukly ösdürilýän döwletinde çykyş edýän klublaryň ussatlyk derejesi hem ýokary bolýar. Munuň özi türkmenistanly hokkeýçileriň has-da taplanmagyna mümkinçilik berýär.
Şeýlelikde, “Şir” hokkeý kluby 2014-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň kubogy ugrundaky ýetginjekleriň halkara hokkeý ýaryşynda ýeňşini baýram etdi.
2013-nji ýyldan bäri “Şir” hokkeý kluby Türkmenistanyň çempionatynda 2 gezek wise-çempion boldy.
2014-nji ýylda Nowruz baýramyna bagyşlanan ýaryşda, 2015-nji ýylda Türkmenistanyň IIM-niň kubogynda Aşyr Hojakulyýewiň ýolbaşçylyk edýän klubyna taý tapylmady.
Häzirki wagtda ýeňişli ýörişi mynasyp dowam etdirmk üçin tagalla edýän “Şir” hokkeý klubynyň oýunçylary we tälimçileri Türkmenistanyň nobatdaky çempionatyna taýýarlyk görýärler.
Olaryň türgenleşigini synlap, hokkeýçilerň okgunlylygyny we hyjuwyny görýärsiň. Şoňä görä-de, bu klubyň uly ýaşly toparynyňam, kiçi ýaşly toparynyňam öňdäki ýaryşlarda üstünlikli çykyş etjekdigine berk ynanýarsyň.


text:
2015-nji ýylyş 3-nji aprelinde Bişkekde geçirilen GDA döwletleriniň daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň barşynda GDA döwletleriniň halkara arenasynda ylalaşykly gatnaşyklaryň saklanylmagyna degişli giň meseleler toplumyna garaldy. Mejlisiň barşynda aýdylan bellikler hem teklipler girizilensoň, resminamalaryň taslamalary GDA döwletleriniň Hökümet baştutanlarynyň we döwlet Baştutanlarynyň Geňeşleriniň garamagyna hödürleniler.
Şol gün Türkmenistanyň daşary işler ministriniň Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri S. W. Lawrow bilen duşuşygy boldy. Duşuşygyň barşynda türkmen-rus gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýyna ýokary baha berildi. Gumanitar-medeni ulgamlardaky, hyzmatdaşlygyň şeýle hem Hazar boýunça gatnaşyklaryň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle hem GDA döwletleriniň daşary işler ministrlerini Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Almazbek Atambaýew kabul etdi.
Mejlisde GDA döwletleriniň daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň nobatdaky mejlisini 2015-nji ýylyň güýzünde Gazagystan Respublikasynyň paýtagty Astanada geçirmek kararyna gelindi.


text:
Anna güni prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň geljek ýyl bellenilip geçiljek Garaşsyzlyk gününiň 22 ýyllygyny mynasyp garşylamak maksady bilen “Türkmeniň altyn asyry” ady bilen täze konkursyň geçirilmegi baradaky permana gol çekdi.
Bu konkursyň maksadynyň “Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň ýeten belent sepgitlerini” ýokary çeperçilik ussatlygy bilen wasp etmegi başarýan zehinli döredijilik işgärlerini ýüze çykarmakdan ybaratdygy aýdylýar.
Şu maksat bilen prezidentiň gol çeken permanynda şeýle bäsleşigiň edebi işgärleriň, medeniýet we sungat işgärleriniň, ýaş çeper höwesjeňleriň we zehinli çagalaryň arasynda geçiriljekdigi bellenilýär.
Şu bäsleşigiň çäklerinde-de ýaş aýdymçylar üçin “Ýaňlan diýarym” hem-de çagalar üçin “Garaşsyzlygyň merjen däneleri” atly aýratyň konkurslar hem yglan edildi.


text:
Impressionizm
IMPOTENSIYAONIZM (frans, impressionnisme; impression-tasir)- 19 asyryň ahyrynda we 20 asyryň başynda burjuaz sungatynda (ziwopisde, edebiyatda, sazda, teatrda we skulturada) ýüze çykan ugur. Impotensiyaonizm ilki fransuz ziwopisinde peyda bolýar. Onuň wekilleri (O.Renuar, K Mone we b.) sungatyn täzelenmegi ugrunda , fransuz salon akademizmini ýeňip geçmek üçin çalşypdyrlar. “Impotensiyaonizm” termini 1874 ýylda açylan sergiden soň peýda bolupdyr. Şol sergide K. Monenin “Tasir”, “Dogup gelýän gun” atly suratlary görkezilipdir. “Tasir” diýen kartinasynyn ady frans “Impression” bolupdyr. Bu ugur hudožnygyň durmusdan alan öz subyektiw gözegçiliklerini, syn etmelerini hem-de öz üýtgäp düryan duýgylaryny gam-gussalaryny gos-goni jemlemek we kesgitlemek prinsipine esaslanýar. Tiz wagtdan “Impressionistik stil” ýüze çykýar. Ol sungatyn beýleki ugurlaryna-da aralaşýar. Şoňabaka ol hakykylykdan daslasýar we stil, ugur bolmakdan özbaşdak metoda öwrülýär. Impotensiyaonizm aýratyn aralaşýar we 20 asyryň ortalarynda özbaşdak metodlagyny ýitirýär. Häzirki zaman edebiýatynda praktiki jähtden Impotensiyaonizm. Ýokdur. Impressionistler sungatyň wesipesini ýazyjynyň, hudožnygy öz dar şahsy tärlerini ruhy duýgularyny aňlatmakdan ybaratdyr. Diýip düsünýärler. Jemgyýetçilik durmuşdan arany üzmek, halk bähbitlerinden we talaplaryndan dashlashmak, öte indiwidualizm, mazmuny forma bilen çalshyrmak-ine şu häsiýetler Impotensiyaonizm-niň esasy aýratynlyklarydyr. Impessionistler soň-soňlar simwolizm täsirine düşýärler.


text:
Ysraýylyň polisiýasy Gündogar Iýerusalimde 50-den gowrak palestinalyny öýlerinden çykaryp, ýewreý ýaşaýjylaryna şol öýlerde ýaşamaga rugsat berdi. Bu hereket Ýakyn Gündogardaky gatnaşyklary dartgynlaşdyrdy we ABŞ, BMG we Britaniýa tarapyndan tankyt edildi.
Ysraýylyň halkara tankytlaryna duçar bolmagyna ýurduň jemgyýetçilik tertip-düzgüni berjaý etmek boýunça polisiýasynyň geçen ýekşenbe güni Iýerusalimiň gündogar böleginde iki sany palestin maşgalasyny öýünden çykaryp, bu jaýlara ýewreý ýaşaýjylaryny salmagy sebäp boldy.
BMG-nyň palestinaly bosgunlar boýunça wekili Kris Gannes palestin maşgalalarynyň şäheriň Şeýh Jahara böleginde 50 ýyldan gowrak wagt bäri ýaşap gelýänligini aýtdy.
Ysraýyl polisiýasynyň bu hereketi ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň hökümetiniň Ysraýylyň Palestina topragynda öz ýaşaýyş çäklerini giňeltmezligini talap etmegine garamazdan, amala aşyryldy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Megan Metsonyň aýtmagyna görä, Gündogar Iýerusalimde bolan soňky wakalar ABŞ tarapyndan goldanylýan “Ýol kartasyna”, ýagny parahatçylygy dörediji plana ters gelýär.
Metson öz çap görnüşinde ýaýradylan beýannamasynda ysraýyllylar ýa palestinalylar tarapyndan edilen bir taraplaýyn hereketleriň gepleşikleriň netijelerine täsir ýetirmejegini we halkara jemgyýetçiligi tarapyndan kabul edilmejegini aýtdy.
BMG-nyň Ýakyn Gündogar boýunça parahatçylyk prosesiniň koordinatory Robert Serri palestinalylaryň öz öýlerinden çykarylmagyny “düýpden ýol berilmesiz” çäre diýip atlandyrdy. Ol şeýle hereketleriň gatnaşyklardaky dartgynlylygy güýçlendirip, parahatçylykly gepleşikleriň netijeli bolmagy üçin şert döretmek ugrunda edilýän halkara tagallalara zarba urýanlygyny belledi.
Dawaly Iýerusalim
Ysraýyl Gündogar Iýerusalimi 1967-nji ýylyň 6 günlük urşundan soň, öz territoriýasy diýip, jar edipdi. Palestina bolsa, Gündogar Iýerusalimiň öz paýtagty bolmagyny isleýär.
Palestin maşgalalaryny öýlerinden çykarmak çäresini ýerine ýetiren Ysraýyl polisiýasy geçen aýda Ysraýylyň Baş sudy tarapyndan çykarylan permana salgylanyp, şol jaýlaryň ýewreýlere degişlidigini, palestinalylaryň olarda bikanun ýaşanlygyny aýdýar.
Öýlerinden çykarylan maşgalalar ýewreýleriň galp emläk şahadatnamalary ulananlygyny aýdýarlar. Palestinalylar öz dokumentlerini şol döwürde regiona häkimlik eden Iordaniýa bilen BMG-nyň bosgunlar boýunça edarasy arasynda gelnen ylalaşyga laýyklykda 1956-njy ýylda alandyklaryny nygtaýarlar.
Öýünden çykarylyp kowulan palestinalylaryň biri Nasser al-Ghawi, şol wakany “terrorçylykly çäre” diýip atlandyrdy.
Käbir palestin liderleri Ysraýylyň palestin halkyny sürgün etmek bilen Gündogar Iýerusalimiň demografiýasyny üýtgetmek isleýänligini we bu ýerde ýewreýleriň kopçülige öwrülmegini özüne maksat edinýänligini aýdýarlar.
Iýerusalim regionynyň kanuny çykaryjy Palestin Şurasynyň agzasy Hatem Abdyl Kederiň aýtmagyna görä, Şeýh Jaharadaky wakalar gapma-garşylyklaryň diňe başlangyjy bolup durýar. “Sebäbi 28 sany jaýyň palestinalylaryň elinden alynmagyna görkezme bar. Olaryň diňe 3-si ýerine ýetirildi. Indi biziň öňümizde galan jaýlary elden bermezlik meselesi dur. Biz bu göreşde syýasy, sosial, we kanuny taýdan berk durarys” diýip, Hatem Abdyl Keder aýtdy.
Gündogar Iýerusalimiň statusy Palestin-Ysraýyl konfliktiniň iň agyr meseleleriniň biri bolup durýar.
Häzirki wagtda Günorta Iýerusalimde çak bilen 270 000 palestinaly ýaşaýar. Olar sany 760 000 adamdan ybarat şäher ilatynyň 35 prosentini emele getirýärler.


text:
Anna güni Orsýetiň sudy gadagan edilen yslamçy toparyň agzalary diýlip hasaplanylýan dokuz sany adama ýarag we partlaýyjy enjamlary saklamakda jenaýat aýyplamasyny bildirdi.
Bu dokuz raýat şu aýyň başynda polisiýa güýçleri tarapyndan tussag edilipdi. Orsýetiň kanun goraýjy organlary bu dokuz raýaty kanun taýdan gadagan edilen “Hizb ut-Tahrir” guramasyna agzalykda aýyplaýarlar.
Bu tussag edilenleriň Orsýetiň we Täjigistanyň raýatlarydygy aýdylýar. Ýöne olaryň şahsyýetleri barada häzirlikçe anyk maglumat berilmeýär.


text:
Siriýanyň Daşary işler ministrligi ýurduň prezidenti Başar al-Assad Birleşen Ştatlaryň we Orsýetiň araçylary tarapyndan gazanylan ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy kabul etdi diýdi. Emma ministrlik 23-nji fewralda beren maglumatynda, eger ýaragly toparlar bu ylalaşygy öz pozisiýalaryny güýçlendirmek üçin ulansa, onda režimiň bu ýaraşygy bozmagy göz öňünde tutýandygyny hem duýdurdy.
Ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini ýa-da “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Al-Nusra frontuny” öz içine almaýar. Bu ylalaşygyň 27-nji fewralda Siriýanyň ýerli wagty bilen gijäň ýary güýje girmegine garaşylýar.
Ýokary gepleşikler komitetiň bir bölegi hökmünde Siriýanyň esasy aram oppozision toparlary gepleşikleriň ikinji gününde, ýagny 23-nji fewralda Riýadda duşuşýarlar.
Bu komitet planlaşdyrylan ylalaşyk dogrusynda seresaply bolup, “ýaraşyk ylalaşygyny baglaşmak ugrunda halkara tagallalaryna oňaýly jogap bermek barada karara gelendigini” mälim etdi.


text:
Taýlandda polisiýa oppozisiýa güýçlerini dargatmak üçin, göz ýaşardygy gaz ulandy.
Olar Bangkogyň etegindäki “Halk telekanaly” edarasynyň öňüne ýygnanyşdylar.
Öňki premýer-ministr Taksin Çinawatanyň müňlerçe tarapdary hökümetiň işden çekilmegini talap edip, redaksiýanyň ofisine hüjüm etdiler.
“Gyzyl köýnekliler” atlandyrylýanlar häkimiýetleriň görkezmesi bilen gadagan edilen oppozisiýa telekanalyň gaýtadan işe başlamagyny talap edýärler.
Bangkokdaky häzirki protestler bir aý çemesi dowam edýär. Häzire çenli olary dargatmak üçin, güýç ulanmandy.


text:
Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, Owganystanyň bilim ministriniň wezipesini ýerine ýetirýän Gulam Serwer Daneşemiň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa häzir Türkmenistana sapar edýär. Duşenbe güni olar Bilim ministrliginde gepleşik geçirdiler.
Delegasiýa türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň geljegi we bilim pudagy boýunça gol goýlan hökümetara ylalaşyklar barada pikir alyşdylar.
Delegasiýa Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetine hem sapar etdi we onuň mugallymlary bilen duşuşdy.
Şu gün Owganystanyň delegasiýasy Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynda gepleşikler geçirýär.


text:
Türkmen manadynyň 23 ýyllygy mynasybetli maslahaty
2016-njy ýylyň 1-nji noýabrynda Türkmenistanyň Merkezi bankynda milli pul birliginiň — manadyň dolanyşyga girizilmeginiň 23 ýyllygyna bagyşlanyp ylmy-amaly maslahat geçirildi. Maslahata döwlet we paýdarlar-täjirçilik banklarynyň, maliýe-ykdysady ulgamyň düzümleriniň, Ylymlar akademiýasynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri, ýokary okuw mekdepleriň hem-de ýöriteleşdirilen bank mekdebiniň mugallymlary we talyplary gatnaşdylar.
Maslahatyň barşynda ýurdumyzyň pul dolanyşygynyň, Garaşsyzlyk ýyllary içinde bank ulgamynyň ösüşi, ýurdumyzda bu ulgamy kämilleşdirmek boýunça amala aşyrylýan özgertmeleriň ähmiýeti, sebit we halkara maliýe düzümleri bilen işjeň hyzmatdaşlyk barada çykyşlar edildi. Şanly sene mynasybetli hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bank işgärlerine Gutlagy okaldy, onda milli puluň dolanyşyga goýberilmeginiň ähmiýeti nygtalýar, munuň özi ýurdumyzyň durnukly ykdysady ösüşi, bitewi döwlet pul-karz syýasatyny geçirmek üçin amatly şertler döretdi.
Çykyşlarda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň kemala gelmek ýolunda, döwletimiziň halkara bileleşiginiň özygtyýarly hem-de doly hukukly agzasy hökmünde mynasyp orun almagynda 1993-nji ýylyň 1-nji noýabrynda türkmen manadynyň dolanyşyga girizilmegi esasy şertleriň biri boldy. 23 ýylyň dowamynda manat diňe bir milli buýsanja öwrülmek bilen çäklenmän, Watanymyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde, Garaşsyz, Bitarap ýurdumyzyň kuwwatlanmagynda ägirt uly ähmiýete eýe boldy. Soňky ýyllarda milli Liderimiziň başlangyjy bilen ýurdumyzda bazar ykdysadyýetiniň netijeli milli nusgasyny döretmek boýunça oňyn çäreler durmuşa geçirilýär, ol şol bir wagtda ilatymyzyň durmuş derejesiniň durnukly ösüşini üpjün etmäge ýardam berýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bank ulgamynyň durnukly hereket etmegi ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň ösdürilmeginde möhüm ähmiýete eýe boldy, şeýle hem ol türkmen ykdysadyýetiniň bäsdeşlige ukyplylygyny hem-de okgunly ösüşini, onuň ählumumy hojalyk gatnaşyklaryna üstünlikli goşulmagy üçin kesgitleýji häsiýete eýe boldy.
“Bank ulgamyny ösdürmegiň 2011—2030-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda” öňde goýlan wezipelere laýyklykda, banklaryň işini kämilleşdirmek, karzlaşdyrmagyň hem-de ilatyň goýumlarynyň möçberlerini artdyrmak, öňdebaryjy usullary we häzirki zaman tehnologiýalary ulanmak arkaly tölegleriň nagt däl ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy, pudagyň işgärleriniň hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagy boýunça toplumlaýyn işler durmuşa geçirilýär. Garaşsyzlyk ýyllary içinde ykdysadyýetiň hususy bölegini ösdürmek boýunça netijeli işler durmuşa geçirildi, döwlete dahylsyz bölümiň bank edarasy tarapyndan maliýeleşdirilmegi hususy kärhanalaryň sanynyň ep-esli artmagy, täze iş orunlarynyň döredilmegi üçin giň mümkinçilikleri açdy.
Çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, tutuşlygyna amala aşyrylýan oňyn özgertmeler diňe bir milli ykdysadyýetimiziň okgunly ösdürilmegine hem-de halkara hyzmatdaşlygynyň pugtalandyrylmagyna kuwwatly itergi bermek bilen çäklenmän, Türkmenistanyň halkara abraýynyň ýokarlanmagyna hem ýardam berýär. Häzirki wagtda ykdysady ulgamda, şol sanda maliýe serişdeleriniň dolanyşygyny kämilleşdirmekde, kiçi we orta telekeçiligi ösdürmekde düýpli özgertmeleriň geçirilmegi üçin ygtybarly binýat goýuldy. Döwlet Baştutanymyzyň oýlanyşykly ykdysady strategiýasy, onuň netijeliligi ýurdumyzyň makroykdysady görkezijilerinde, onuň mundan beýläk-de ösüş meýillerinde özüniň aýdyň beýanyny tapýar.
Ylmy-amaly maslahat tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler. Onda döwlet Baştutanymyzy öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen mundan beýläk-de ýadawsyz zähmet çekjekdiklerine ynandyrýarlar.
TDH


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaewiň inisi Bolat Nazarbaýew ABŞ-da özüniň ozalky aýalyny we onuň ogluny suda berdi.
Hepdäniň çarşenbe güni Nýu-Ýorkuň şäher suduna beren arzasynda ol özüniň ozalky aýaly Mariýa Kurmangaliýewa bilen onuň ogly Daniýar Kesikbaýewi Nýu-Ýorkdaky 20 million dollara durýan kwartirasyny dildüwşük ýoly bilen öz elinden aljak bolmak synanyşygynda aýyplaýar.
Bolat Nazarbaýewiň bu baradaky arzasynda onuň 2008-nji ýylyň fewralynda Nýu-Ýorkda gymmatbaha kwartira satyn almagynyň yzy bilen, özüniň şol wagtky aýaly Mariýa Kurmangaliýewa bilen onuň ogly Daniýar Kesikbaýewiň-de bu kwartira eýe bolmaga dalaş edendikleri aýdylýar.
Elden giden kwartira
Bolat Nazarbaýewiň aýtmagyna görä, ol şonda Birleşen Ştatlara barmazdan, bu kwartirany öz adyna geçirmek boýunça dokument işlerini Daniýar Kesikbaýewe ynanypdyr.
Arzada aýdylmagyna görä, şonda Daniýar Kesikbaýew Nýu-Ýorkdaky bu kwartirany Bolat Nazarbaýew bilen birlikde öz ejesi Mariýa Kurmangaliýewanyň-da adyna degişli edip, hasaba aldyrypdyr we soňra-da, kwartirany öz ejesinden mugtuna satyn alypdyr.
Bu gymmatbaha kwartirany ýuridiki taýdan Daniýar Kesikbaýewiň adyna geçirmek işinin Nýu-Ýorkdaky “Isaacs & Associates” atly firma tarapyndan amala aşyrylandygy aýdylýar. Ýöne bu kwartiranyň satyn alnan ýeri bolan Plaza Hotel ýaşaýyş jaý kompleksiniň we “Isaacs & Associates” firmasynyň resmileri bu gürrüňi edilýän waka boýunça kommentariýa bermekden saklanýarlar.
Interpolyň gözlegindemi?
Bolat Nazarbaýew suda beren arzasynda öz pulundan bikanun peýdalanyp, Daniýar Kesikbaýewiň Nýu-Ýorkda her biri 2 million dollara durýan ýene iki sany kwatirany satyn alandygy-da aýdylýar. Daniýar Kesikbaýewiň resmi registrasiýasy onuň şol gürrüňi edilýän kwartiralardan birinde registrasiýa edilendigini görkezýär.
Prezident Nursoltan Nazarbaýewiň inisi Bolat Nazarbaýew 2001-nji ýylda Mariýa Kurmangaliýewa öýlenipdi, ýöne 10 ýyl geçensoň, 2011-nji ýylda olar resmi ýagdaýda aýrylyşdylar.
Bolat Nazarbaýew Mariýa Kurmangaliýewanyň başga-da birnäçe jenaýat işlerine dahyllydygyny we onuň häzirki wagt Interpolyň gözlegindedigini-de tassyklaýar.
Ýöne Interpolyň resmi internet saýtynda Mariýa Kurmangaliýewanyň ady häzirki wagt gözlenilýän adamlaryň sanawynda ýok.


text:
BMG-niň baş sekrtary Ban Ki-mun Özbegistanyň öz serhet ýakalarynda ýer minalaryny goýmagyny tankyt etdi.
Ban munuň örän gynançly, düýpden kabul edip bolmajak ýagdaýdygyny, beýle minalardan köp adamyň heläk boljagyny aýtdy.
Özbek hökümeti on ýyl mundan öň Gyrgyzystan we Täjigistan bilen serhetlerinde müňlerçe mina gömdi we bu minalar asuda ilaty öldürmegini we maýyp etmegini dowam etdirýär.
Ban Merkezi Aziýa ýurtlaryna saparynyň dowamynda sebitiň hökümetlerini adam hukuklarynyň goralyşyny we söz azatlygyny ilerletmäge çagyrdy.


text:
Grekler 25-nji ýanwarda umumy saýlawlara gatnaşyp, ses berýärler.
Bu ses berişligiň tygşytlylyk çärelerine garşy çykyş edýän Siriza partiýasyny häkimiýet başyna getirmegi we ýurdy özüniň halkara karzdarlary bilen gapma-garşylykly ýagdaýa salmagy mümkin.
Ýewro zonasynyň geljegi üçin diýseň uly ähmiýeti bolan ses berişlik ýerli wagt bilen 6-00-da başlandy.
Saýlawlarda Siriza partiýasynyň ýeňiş gazanmak mümkinçiligi Gresiýa özüniň karz alan pullaryny yzyna bermegi başarmaz we ýewro zonasyndan çykar diýen aladalary döretdi.
Pikir soraýyşlar Aleksiz Tsiprasyň radikal çep ganat Siriza partiýasynyň premýer-ministr Antonis Samarasyň konserwatiw Täze Demokratik partiýasyndan dört dereje çemesi öňde barýandygyny görkezýär.
Tsipras Gresiýanyň 318 milliard ýewro bergisi ($357 milliard) barada täzeden gepleşmek isleýändigini aýdýar we saýlawçylara 23-nji ýanwarda eden soňky ýüzlenmesinde halkara halas ediş ylalaşygy bilen bagly tygşytlylyk çäreleriniň soňuna çykmak bilen, grekleriň «mertebesini» dikeltmegi wada berdi.
Ýewro krizisi başlaly bäri Gresiýanyň ykdysadyýeti dörtde bir kemelip, işsizligiň derejesi 25 prosent çemesi boldy.
Samaras tygşytlylyk çäreleri ýaňy netije berip başlan wagty Sirizany saýlamagyň howply bolup biljegini duýdurdy. «Siriza tutuş Ýewropany Gresiýa garşy goýar» diýip, ol aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Hillary Klinton ysraýyl we palestin liderleriniň ysraýyl-palestin dawalarynyň düýbünde ýatan esasy meseleleriň çözgüdini tapmaga girişendiklerini aýdýar. Ol häzir Ýerusalimde we şu gün giçlik Ysraýylyň premýer ministri Benýamin Netenýahu bilen palestin prezidenti Mahmud Abbasyň arasynda başlanjak täze gepleşikler tapgyryna gatnaşar.
Netenýahu bilen Abbas ozal bu gepleşiklere Müsüriň Şarm el-Şeýh diýen ýerinde, ikinji gün guralan duşuşykda başladylar. Ýöne ol duşuşykda Günbatar kenardaky ýewreý obalarynyň üstünde barýan dawanyň çözgüdi babatda öňegidişligiň bolany eşidilmedi.


text:
Bangladeşiň hökümet resmileri Dakkanyň golaýynda sekiz gat tikin fabriginiň binasynyň ýumrulmagynda ölen adamlaryň sanynyň 700-e ýetendigini mälim etdiler.
24-nji aprelde Bangladeşiň paýtagtyndan 30 kilometr töweregi aralykda ýerleşýän Sawar şäherçesinde “Rana Plaza” diýlip atlandyrylýan tikin fabriginiň sekiz gat binasy öz-özünden ýumrulanda, onuň içinde üç müň töweregi adam bar eken.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, 2 müň 400 töweregi adamy halas etmek başardypdyr.
Bu wakanyň yzy bilen tikin fabriginiň birnäçe ýolbaşçysy we binany guran jogapkär resmilerden birnäçesi tussag edildi.
Bu aralykda tikin fabriginiň ýumrulmagyndan aman galan adamlar aýlyklaryň we maliýe kompensasiýalaryň berilmegini talap edip, Dakkanyň golaýyndaky köçäni petiklediler.


text:
Ysraýylyň Kanal 2 TV-si 21-nji awgustda soňky ýyllarda Ysraýylyň Eýranyň ýadro desgaly ýerlerine zarba urmak planynyň öňüniň aýry-aýry ýagdaýlarda üç gezek petiklenendigini habar berdi.
Ozalky goranmak ministri Ýehud Baragyň telewideniýe stansiýasy tarapyndan ele salnan ses ýazgysynda Barak özüniň Eýrana zarba urmak planlaryny düzendigini, olaryň premýer-ministr Benýamin Netanýahu tarapyndan tassyklanandygyny aýdýar.
Ol Ysraýylyň goşun başlygy Gabi Aşkanaziniň 2010-njy ýylda planlaşdyrylan hüjümiň öňüni baglandygyny, onuň ysraýyl goşunynyň bu hüjümi amala aşyrmaga taýýardygyny tassyklamakdan boýun gaçyrandygyny aýdýar.
Ikinji hüjüm ysraýyl ministrleri Moşe Ýaaalon bilen Ýuwal Steýntsiň yza çekilmegi zerarly başa barmandyr.
2012-nji ýyldaky plan bolsa, Ysraýylyň ABŞ bilen geçirýän harby maşklary zerarly, wagty däl diýen esasda goýbolsun edilipdir.