text:
Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlary bilen häzirki döwrüň sebit we ählumumy möhüm meselelerini çözmekde düýpgöter täze, toplumlaýyn, giň gerimli çemeleşmeleri, täzeçil taglymlary öňe sürýän ýurt hökmünde umumy ykrar edilen belent derejesini ýene bir gezek tassyklady.
Dünýä bileleşiginiň işlerine örän işjeň gatnaşýan hem-de ählumumy bähbitlere laýyk gelýän giň halkara hyzmatdaşlygy öňe sürýän milli Liderimiziň bu başlangyçlary boýunça işlenip taýýarlanylan oňyn daşary syýasat strategiýasy tutuş dünýäde uly goldawa eýe bolýar. Ol geosyýasy deňagramlylygyň, tutuş sebitde we dünýäde howpsuzlygyň hem-de durnuklylygyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýär.
Ýurdumyz soňky ýyllarda iri halkara maslahatlaryň, forumlaryň hem-de ýokary derejedäki duşuşyklaryň geçirilýän, umumadamzat ösüşiniň esasy meseleleri boýunça netijeli pikir alşylýan açyk meýdança öwrüldi, iri habarlar agentlikleriniň okyjylarynyň ünsüni özüne çekmekde uly orna eýe bolýar.
Bu günler dünýä metbugaty işewür toparlaryň we syýasatçylaryň, şeýle hem millionlarça adamlaryň ünsüni Türkmenistanyň başlangyjy boýunça hem-de Milletler Bileleşigi tarapyndan goldanylan, BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite Kararnamasy bilen berkidilen “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilen 2021-nji ýylyň möhüm wakasyna çekdi.
Elbetde, gürrüň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda 6-njy awgustda Hazaryň kenaryndaky «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň üçünji konsultatiw duşuşygy barada barýar.
Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewiň, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowyň, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmonyň hem-de Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň, şonuň ýaly-da, BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy Natalýa Germanyň gatnaşmagynda geçirilen ýokary derejeli forum milli Liderimiziň sebit boýunça goňşy döwletler bilen ählitaraplaýyn gatnaşyklary berkitmek maksadyna gönükdirilen syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini tassyklady. Sebit boýunça goňşy döwletleriň halklary bilen türkmen halkyny köp asyrlyk dostluk gatnaşyklary, medeni we ruhy däp-dessurlaryň umumylygy baglanyşdyrýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ägirt uly köpugurly mümkinçiliklerini göz öňünde tutmak bilen, sebit hyzmatdaşlygyny ösdürmäge ulgamlaýyn, oýlanyşykly we toplumlaýyn çemeleşmek ugrunda çykyş edýär. Şol mümkinçilikleriň durmuşa geçirilmegi bolsa umumy abadançylygyň hem-de rowaçlygyň bähbitlerine kybap gelýär.
Ýokary tehnologiýalaryň ösen döwründe iň giň okyjylar köpçüligine eýe bolan elektron neşirleriň hem-de meşhur internet saýtlarynyň aglabasynda maslahatyň gün tertibine Merkezi Aziýa sebitinde dürli ugurlarda, ilkinji nobatda bolsa, syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm meselelerini öz içine alandygyny habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary derejeli duşuşykda çykyş edip: “Biz şu günki duşuşygyň sebit hyzmatdaşlygyny has-da pugtalandyrmagy ugur edinip, bu babatda has işjeň, salgyly ädimler üçin şertleri üpjün etjekdigine, Merkezi Aziýa sebitiniň kontinental we global işlere netijeli gatnaşmagynyň kuwwatly şertine öwrüljekdigine umyt edýäris” diýip belledi.
Dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri Türkmenistanyň Baştutanynyň sözlerine salgylanmak bilen, sebitiň ýurtlary özara gatnaşyklarynda hoşniýetli goňşuçylygyň, özara hormat goýmagyň, doganlygyň hem-de halklaryň medeni-siwilizasiýa ýakynlyklaryna daýanýandygyny, bu berk binýadyň bolsa geljege ynamly garamaga, birnäçe ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy giň möçberli, uzakmöhletleýin esasda guramaga mümkinçilik berýändigini belleýärler.
Awazada geçirilen çärelere çagyrylan Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň metbugat gulluklarynyň hem-de “RIA Novosti”, “France-Presse”, “Associated Press” we beýleki iri daşary ýurt habarlar agentlikleriniň žurnalistleriniň habar bermekleri bilen, milli Liderimiziň we onuň ýokary derejeli kärdeşleriniň çykyşlaryndan parçalar bada-bat dünýäniň habarlar giňişliklerine ýaýyldy.
Hormatly Prezidentimiz nobatdaky konsultatiw duşuşygyň ähmiýeti barada aýdyp, ýokary döwlet derejesindäki syýasy gepleşikleriň bu täze görnüşiniň döwrüň wajyp talabydygyny, onuň ynanyşmak we işjeň ýagdaýda Merkezi Aziýa sebitiniň has möhüm meseleleri boýunça özara kabul ederlikli, bilelikdäki çözgütleri ara alyp maslahatlaşmaga hem-de kabul etmäge mümkinçilik berýändigini belledi.
Mälim bolşy ýaly, milli Liderimiz bäş ýurduň Hökümetlerine ozal geçirilen duşuşyklaryň jemleri boýunça kabul edilen resminamalaryň mazmunyna düýpli seljerme geçirmegi, orta möhletli döwre niýetlenen bilelikdäki işleriň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlejek “Ýol kartasyny” işläp düzmegi hem-de kabul etmegi tabşyrmagy teklip etdi.
Milli Liderimiziň bu teklibi iri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýaýradan köp sanly makalalarynyň içinden eriş-argaç bolup geçdi.
Dünýä metbugaty Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň (TDH), “Türkmenistan şu gün”, “Türkmenistan: Altyn asyr” habar saýtlarynyň maglumatlaryna salgylanmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary birleşdirmegiň hem-de bähbitleriň ileri tutulýan ugurlary hökmünde bellän taraplaryna ünsi çekdi.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysadyýetiniň möhüm bölegi bolan energetika şularyň iň wajyplarynyň biridir. Ýurdumyz tarapyndan öňe sürlen hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamalary bilen berkidilen ykdysady ösüşiň möhüm ýagdaýy hökmünde energiýa serişdelerini ibermegiň ygtybarlylygy, durnuklylygy hakyndaky teklipleriniň birnäçe gezek we biragyzdan goldanylmagy munuň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow duşuşykdaky çykyşynda: “Energetika ulgamynda hyzmatdaşlygyň Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisiniň işjeň we doly görnüşde gatnaşmagy arkaly amala aşyrylmagynyň zerurdygy, bu hyzmatdaşlygyň, sebitiň içinde bolşy ýaly, daşarky çäkleri boýunça hem kuwwatly energetika düzümini döretmäge gönükdirilmelidigi aýdyňdyr” diýip belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Merkezi Aziýanyň ýurtlaryna özara bähbitli şertlerde ýa-da olaryň çäkleriniň üsti bilen daşarky bazarlara öz tebigy gazynyň iberilişiniň möçberini ep-esli artdyrmaga taýýardygyny aýtdy.
“Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlaryna elektrik energiýasyny hem-de tebigy gazy ibermegi ep-esli artdyryp biler” diýen sözbaşy astynda “Trend” habarlar agentligi hem-de Arkalaşygyň çäklerinde meşhur bolan “SNG.TODAY” elektron neşiri öz makalalaryny ýaýratdylar.
Milli Liderimiziň ulag düzümini ösdürmekde sebitiň ýurtlarynyň hyzmatdaşlygynyň wajyp ugry hökmünde kesgitleýän täze teklipleri uly oňyn seslenme döretdi.
Türkmen döwletiniň Baştutany ýurtlarymyzyň, şeýle hem Merkezi Aziýanyň, Ýewraziýa yklymynyň beýleki sebitleriniň arasynda ýük we ýolagçy gatnawy üçin amatly şertleri döretmek boýunça tagallalary birleşdirmegiň möhümdigini berk ynam bilen aýtdy. Milli Liderimiziň pikirine görä, bu wezipe «Günorta — Demirgazyk» we «Gündogar — Günbatar» ugry boýunça bar bolan ugurlary netijeli ulanmak, täze üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek babatyndaky strategik maksada ýetmäge gönüden-göni gönükdirilendir. Olarda Merkezi Aziýa möhüm birleşdiriji halka bolup çykyş edýär.
Dünýä metbugatynyň belleýşi ýaly, toplanan bilelikdäki iş tejribesini ulanmak arkaly Merkezi Aziýa ýurtlarynyň integrirlenen ulag ulgamyny kemala getirmek boýunça anyk meýilnamalary düzmäge girişmek teklip edildi.
Habar berlişi ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan özüniň Hazar deňzindäki port kuwwatlyklaryny sebitiň ähli ýurtlarynyň bähbitlerine ulanmaga taýýardygyny tassyklady hem-de hökümet derejesinde Günorta Ýewropa çykmak bilen Merkezi Aziýa — Hazar — Gara deňzi sebiti, şonuň ýaly-da Merkezi Aziýa — Ýakyn Gündogar ugurlary boýunça täze ulag-kommunikasiýa geçelgelerini döretmegiň mümkinçiliklerini öwrenmek boýunça Hökümet derejesindäki bäştaraplaýyn iş toparyny döretmegi teklip etdi.
Şu gezekki duşuşyga gatnaşyjylaryň umumy pikirine görä, doly derejeli söwda-ykdysady gatnaşyklary gaýtadan dikeltmek, özara haryt dolanyşygynyň möçberlerini artdyrmak, onuň giňeldilmegi hem-de hil taýdan täzelenilmegi möhüm wezipe bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz bu wezipäniň yzygiderli esasda oňyn çözgüdini tapmagyň ýollaryny gözleýän bäştaraplaýyn iş toparynyň döredilmeginiň maksadalaýyklygy baradaky pikiri aýdyp, hususan-da, Merkezi Aziýada ykdysady hem-de telekeçilik işjeňligine ýardam bermek boýunça Işewürlik geňeşini döretmek baradaky meselä garamagy teklip etdi.
Daşary ýurtlaryň we ýurdumyzyň habar beriş serişdelerinde, şol sanda barha meşhurlyga eýe bolýan “Turkmenportal” hem-de “Arzuw News” saýtlarynda türkmen Lideriniň täze möhüm başlangyçlarynyň giňden beýan edilmegi şol başlangyçlaryň örän möhümdiginiň, döwrüň talabyna laýyk gelýändiginiň subutnamasydyr.
Metbugat we internet neşirleriniň köp sanlysy goňşy Owganystandaky ýagdaýyň Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň ara alyp maslahatlaşan möhüm meselesi bolandygyny bellediler. Russiýa Federasiýasynyň “RIA Novosti” habarlar agentliginiň ýokary derejeli foruma gatnaşyjylaryň çykyşlaryna salgylanyp belleýşi ýaly, Merkezi Aziýa sebitiniň howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi köp babatda Owganystandaky ýagdaýyň syýasy ýollar arkaly kadalaşdyrylmagyna baglydyr.
“Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Prezidentleri Owganystanda tizden-tiz parahatçylygy üpjün etmäge ýardam bermäge taýýardyklaryny beýan etdiler” diýip, “TASS” habar berdi.
Russiýa Federasiýasynyň ýene bir iri habarlar agentligi “Interfax”, öz nobatynda, pandemiýa garşy göreşde sebitiň ýurtlarynyň tagallalaryny birleşdirmegiň forumyň gün tertibiniň möhüm meseleleriniň biri bolandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Prezidentleriň täze görnüşli ýokanjyň gelip çykyş tebigatyny öwrenmek babatynda bilelikdäki barlaglary, şeýle hem ýokanç keselleri bejermegiň, olaryň öňüni almagyň täze usullarynyň işlenip taýýarlanylmagyny hem-de ornaşdyrylmagyny höweslendirmek barada ylalaşyga gelendikleri nygtaldy.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitiň ýurtlarynyň lukmançylyk bileleşikleriniň arasynda ylmy diplomatiýa gatnaşyklaryny işjeňleşdirmegi, koronawiruslaryň gelip çykyş tebigatyny we olar zerarly ýüze çykýan keselleriň täze görnüşlerini içgin öwrenmäge girişmegi teklip edip, Epidemiologiýa, wirusologiýa, bakteriologiýa boýunça Merkezi Aziýa sebit merkezini döretmegiň maksadalaýyk boljakdygyny nygtady. Bu başlangyç sebitiň döwlet Baştutanlarynyň goldawyna eýe boldy.
Halkara bilermenler döwlet Baştutanymyzyň adamzadyň öňünde durýan möhüm ekologik meseleleri çözmek, Merkezi Aziýada ekologik ýagdaýy gowulandyrmak boýunça sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmek babatyndaky tekliplerine hem oňyn baha berdi. Şunda, ilkinji nobatda, gürrüň Aral deňzini halas etmek, ýerleriň şorlaşmagyna, çölleşmegine garşy göreşmek, buzluklary saklamak we suw serişdelerini rejeli peýdalanmak barada barýar.
Daşary ýurtlaryň meşhur neşirleriniň ählisi diýen ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň: “Biziň birek-birek bilen habarlaşyp, özara bähbitleri nazara almagyň esasynda, hoşniýetli goňşuçylygyň, hormat goýmagyň köpasyrlyk tejribesine, egsilmez ynsanperwer, adamçylyk gatnaşyklaryna, medeniýetiň, diniň, däp-dessurlaryň umumylygyna daýanyp, öz ýörelgelerimizi açyk we ynanyşmak bilen beýan edip, çözüp bilmejek meselämiz ýokdur” diýen sözlerini mysal getirdiler.
Halkara synçylar Türkmenistanyň öňe süren teklipleriniň sebitiň döwletleri tarapyndan goldanyp, onuň bar bolan meseleleri ýakyn wagtda durmuşa geçirmekde möhüm ähmiýetiniň boljakdygyny bellediler.
TURKMENISTAN.RU meşhur internet gazeti: “Konsultatiw duşuşykda çykyş eden Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň Prezidentleri bildirilen myhmansöýerlik, forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin Türkmenistanyň Baştutanyna hoşallyk bildirdiler hem-de bu duşuşygyň Merkezi Aziýa döwletleriniň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk senesiniň bellenilýän ýylynda geçirilmeginiň aýratyn ähmiýetini bellediler” diýip ýazýar.
Şeýle hem köp sanly internet serişdeleri 2022-nji ýylyň Merkezi Aziýa döwletleriniň BMG-ä agza bolmagynyň 30 ýyllygynyň nyşany astynda geçjekdigini belläp, şu döwürde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň halkara parahatçylygy, howpsuzlygy pugtalandyrmaga mynasyp goşant goşandyklaryna, şeýle hem ähmiýetli başlangyçlaryň birnäçesini öňe sürendiklerine ünsi çekýär.
Şunuň bilen baglylykda, ýokary derejede geçirilen duşuşyga BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy hanym Natalýa Germanyň gatnaşmagynyň ähmiýetli bolandygy nygtaldy.
Duşuşykda eden çykyşynda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişiň Merkezi Aziýa aýratyn üns berýändigini we sebitleýin hyzmatdaşlyga bolan üýtgewsiz meýilleriň tassyklanmasy bolan bu duşuşygy goldaýandygyny nygtady.
“BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi şu günki duşuşyga sebit hyzmatdaşlygynyň hem-de raýdaşlygyň meýillerini mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň ýolunda aýgytlaýjy ädim hökmünde garaýar” diýip, BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy Natalýa German nygtady we Birleşen Milletler Guramasynyň hem-de onuň sebit merkeziniň sebiti ösdürmegiň möhüm ugurlaryna, forumyň jemleri boýunça kabul ediljek çözgütlere hemmetaraplaýyn goldaw bermäge taýýardygyny belledi.
Köp sanly elektron neşirler, hususan-da, GDA-nyň “Goşulyşmak giňişligi” internet-portaly Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň Bilelikdäki Beýannamany kabul etmegi bilen tamamlanandygyny, onda energetika, söwda, logistik gatnaşyklar babatda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine we sebitde COVID-19 ýokanjyna garşy göreşmek boýunça bilelikdäki tagallalaryň işjeňleşdirilmegine aýratyn ähmiýet berildi.
Daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň: “Bu gezekki duşuşygyň biziň döwletlerimiziň we olaryň Baştutanlarynyň anyk netijeleri gazanmak ugrunda bileleşip hereket etmäge bolan syýasy erkini, gyzyklanmalaryny, anyk hereketlerini ynamly tassyklady” diýen sözlerini mysal getirdiler.
“MIR 24” internet saýty ýokary derejede geçirilen duşuşygyň çäklerinde Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmonyň “Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Hormat nyşanynyň” ilkinji eýesi bolandygyny nygtadylar. Täjigistanyň Baştutany bu sylagy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk, özara düşünişmek hyzmatdaşlygyny ösdürmekde, sebitde parahatçylygy, howpsuzlygy berkitmekde, Merkezi Aziýa döwletleriniň halkara giňişlikde bilelikdäki bähbitleri we başlangyçlary öňe ilerletmeginde bitiren hyzmatlary üçin mynasyp boldy.
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda ýerleşdirilen habara salgylanyp, halkara synçylar Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredowyň we BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy Natalýa Germanyň Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň jemleri boýunça metbugat maslahatlaryny geçirendiklerini habar berdiler.
Ýokary derejede geçirilen konsultatiw duşuşykda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Merkezi Aziýa sebitiniň döwlet Baştutanlarynyň öňe süren netijeli teklipleriniň hem-de başlangyçlarynyň Merkezi Aziýada syýasy durnuklylygyň, ykdysady ösüşiň wajyp, üýtgewsiz şerti bolan sebitleýin hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigi gürrüňsizdir.
Türkmenistanyň başlangyjy boýunça şol gün geçirilen halkara ähmiýetli möhüm wakalar dünýä metbugatynda giň seslenmä eýe boldy. Olaryň hatarynda sebitiň ýurtlarynyň wekilleriniň, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň, BMG ÖM-niň Ýewropa we GDA ýurtlary boýunça Sebitleýin Býurosynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogy bar.
Mälim bolşy ýaly, Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň foruma gatnaşyjylara iberen Ýüzlenmesinde zenanlaryň maşgala ojagynyň eýesi, milli däp-dessurlary dowam etdiriji, Merkezi Aziýanyň halklarynyň medeni we ruhy mirasyny ýaş nesillere geçiriji, şol bir wagtyň özünde jemgyýetçilik durmuşynyň esaslarynyň ösdürilmegine, berkidilmegine işjeň gatnaşyjy hökmündäki ornuna ýokary ähmiýet berilýär.
Halkara synçylar BMG-niň wekilleriniň Merkezi Aziýa döwletlerine milli başlangyçlary we oňyn özgertmeleri durmuşa geçirmekde goldaw bermäge taýýardyklaryny nygtadylar. Olar dialogyň jemleri boýunça teklipleriň BMG ÖM-niň ýakyn ýyllar üçin bu mesele boýunça Strategiýasyny taýýarlamakda ähmiýetli boljakdygyny bellediler.
Bu gezekki duşuşygyň Ählumumy gün tertibiniň “Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk” wezipesini, diňe bir adamyň esasy hukuklarynyň biri däl, eýsem, ösüşiň, durnuklylygyň möhüm şerti hökmünde kesgitlenen gender deňligini üpjün etmek kesgitlenen 2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş babatda Gün tertibi we Birleşen Milletler Guramasynyň goldamagynda kabul edilen köptaraply halkara resminamalary amala aşyrmagyň bähbidine sebitleýin gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmegiň ýolunda möhüm ädime öwrülendigi bellenildi.
Mälim bolşy ýaly, forumyň jemleri boýunça Jarnama kabul edildi. Onda zenanlaryň döwlet durmuşynyň syýasy, durmuş-ykdysady ugurlaryna gatnaşygyny giňeltmek üçin milli we sebitleýin derejelerde kabul edilmegi zerur bolan teklipler, çäreler kesgitlenildi.
Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygyna bagyşlanan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysady forumy wajyp çäre hökmünde dünýäde uly gyzyklanma döretdi. Onuň dowamynda taraplaryň sebitleýin giňişliklerde söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we köpugurly esasda ösdürmäge bolan gyzyklanmalary beýan edildi.
Forumyň çäklerinde Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, döwlet hem-de hususy kärhanalarynyň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen ikitaraplaýyn duşuşyklarynyň geçirilendigini bellemek gerek. Şolaryň dowamynda anyk taslamalar babatda özara gatnaşyklaryň geljekki ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Ýurdumyzyň işewür toparlarynyň wekilleri Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň we Täjigistanyň kompaniýalary bilen oba hojalyk, azyk senagaty önümlerini, plastik turbalary, dürli polimer önümlerini ibermek, ulag hyzmatlaryny ýerine ýetirmek boýunça umumy bahasy ABŞ-nyň 131,5 million dollaryna barabar bolan eksport-import şertnamalarynyň 74-sini, hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşyklary baglaşdylar.
Şeýle hem taraplaryň birnäçe ugurlarda, şol sanda ulag, halkara konteýner, multimodal ýük gatnawlary, senagat, nebitgaz, elektroenergetika ulgamlarynda özara peýdaly hyzmatdaşlygy giňeltmäge bolan gyzyklanmalaryny tassyklaýan pudagara resminamalaryň 11-sine gol çekildi.
Dünýä metbugaty konsultatiw duşuşyga gatnaşyjylaryň — Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň Prezidentleriniň sebitiň ýurtlarynyň milli önümleriniň Türkmenbaşy şäheriniň halkara deňiz menzilinde ýaýbaňlandyrylan Halkara sergisine baryp görmeklerine möhüm ähmiýet berdi.
Şunuň bilen baglylykda, daşary ýurtly žurnalistler döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklaryň ösdürilmegini şertlendirýän we Ýewraziýa giňişliginde ýük gatnatmak üçin täze mümkinçilikleri açýan Türkmenistanyň esasy deňiz portuna möhüm ähmiýet berdiler.
Dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň belleýişleri ýaly, bu giň möçberli çäreler Merkezi Aziýa ýurtlarynyň milli ykdysadyýetleriniň möhüm pudaklarynyň ýeten derejesini, gazanýan üstünliklerini, şeýle hem sazlaşykly ykdysady ösüşini, ägirt uly mümkinçiliklerini açyp görkezdi.
Hormatly myhmanlar forumyň guramaçylyk derejesine, onda häzirki zaman sanly tehnologiýalaryň giňden peýdalanylyşyna ýokary baha berdiler. Ösüşiň belentliklerine tarap ynamly gadam urýan Türkmenistanda täzeçil ösüş ugruna möhüm ähmiýet berilýär.
Hazaryň kenarynda geçirilen beýleki wajyp çäreler, şol sanda sahawatyň, açyklygyň, berekediň nurana baýramy hökmünde ýatda galan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň halklarynyň milli tagamlarynyň halkara festiwaly sebitiň halklarynyň mundan beýläk-de ýakynlaşmagy, olaryň medeni we ruhy gymmatlyklarynyň giňden wagyz edilmegi üçin oňyn mümkinçiliklere öwrüldi.
Birnäçe makalalar sebitiň ýurtlarynyň medeniýet we sungat ussatlarynyň gala-konsertine bagyşlanypdyr. Dünýä metbugaty türkmen sungat ussatlary bilen bir hatarda Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň we Täjigistanyň belli artistleriniň gatnaşmagynda gadymy Hazaryň kenarynda geçirilen uly döredijilik baýramçylygynyň ýokary derejeli çäreleriň jemlenmesi, onuň dabaralanmagynyň nyşany bolandygyny nygtady. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň döreden “Bagt nury” atly aýdymynyň konsertiň bezegi bolandygy buýsançly ýagdaýdyr.
Daşary ýurt köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýaýradylan syn beriş makalalarynda bellenilişi ýaly, Merkezi Aziýa sebitiniň döwlet Baştutanlary mähirli kabul edilendikleri, görkezilen myhmansöýerlik üçin çuňňur hoşallyklaryny beýan edip, türkmen tarapynyň başlangyjy bilen geçirilen şu gezekki duşuşygyň guramaçylyk derejesine ýokary baha berip, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem-de halklarynyň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklarynyň, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna ýardam berýän şunuň ýaly giň möçberli çäreleri şol bir wagtda guramak ýaly iş tejribesini dowam etdirmegiň zerurdygy baradaky pikiri aýtdylar.


c: text/html

text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI YSLAM HYZMATDAŞLYK GURAMASYNYŇ YLYM WE TEHNOLOGIÝALAR BOÝUNÇA IKINJI SAMMITINIŇ ÇÄKLERINDE MÖHÜM BAŞLANGYÇLARYŇ BIRNÄÇESINI YGLAN ETDI
2021-nji ýylyň 16-njy iýunynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Arap Emirlikleriniň Hökümetiniň başlyklyk etmeginde wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (YHG) ylym we tehnologiýalar boýunça ikinji sammitine gatnaşdy.
“Ylym, tehnologiýa we innowasiýalar: täze gözýetimler açylýar” atly sammite YHG agza ýurtlaryň birnäçesiniň döwlet Baştutanlary, ugurdaş ministrlikleriniň we beýleki degişli düzümleriniň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Forumyň gün tertibine ylym we tehnologiýalar babatdaky gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň, 2026-njy ýyla çenli döwür üçin bu ugur boýunça YHG-nyň Maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň meseleleri girizildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň başynda YHG-niň Baş sekretary doktor Ýusuf Bin Ahmad al-Usaýmine ýokary derejedäki şu duşuşygy gurandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Türkmenistanyň Baştutany bu Sammitde garalýan meseläniň maglumat tehnologiýalarynyň görlüp-eşidilmedik derejede ösen we adamzat üçin düýpli ähmiýeti bolan ugurlarynda bilelikdäki ylmy işleri talap edýän döwürde örän möhüm bolup durýandygyny nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow düýpli ylmy ösdürmek, netijeli ylmy çözgütleri bilelikde gözlemek, örän möhüm bolan barlag işleriniň netijelerini, aýratyn-da, lukmançylyk we saglygy goraýyş babatda alyşmak üçin usullary döretmek boýunça ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmaga ünsi çekdi. Bu başlangyç yslam dünýäsiniň umumy ylmy-tehnologik kuwwatyny döretmek üçin YHG-nyň Ylmy-barlaglar merkezleriniň ulgamyny emele getirmegi aňladýar we gatnaşyjy döwletleriň alymlar birleşiginiň arasynda maglumatlary çalt hem-de utgaşdyryp alyşmaga mümkinçilik berýär.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti YHG-niň giňişliginde suw, azyk we ekologiýa howpsuzlygynyň ýeke-täk konsepsiýasyny ýa-da esasy kadalaryny emele getirmek boýunça 2026-njy ýyla çenli ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk Maksatnamasynda anyk görkezilýän işleri güýçlendirmegi teklip etdi.
“Bu ileri tutulýan ugurda aýratyn konseptual resminamalaryň ýokdugy bize suw serişdeleri, möhüm azyk harytlary bilen barabar üpjünçilik hem-de şol bir wagtda howanyň üýtgemeginiň we ekologiýa heläkçiliginiň ýaramaz netijelerini ýeňip geçmek boýunça bar bolan çylşyrymly soraglary yzygiderli esasda çözmäge mümkinçilik bermeýär” diýip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Türkmenistanyň Baştutany häzirki ekologiýa howplaryna garşy halkara tagallalary birleşdirmäge we pugtalandyrmaga berk ygrarlydygyny tassyklady. Türkmenistanyň pes uglerodly energetikany ösdürmek boýunça çäreleri amala aşyrmaga, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda energetika ulgamynda ileri tutulýan ugurlaryň biri hökmünde wodorody ösdürmekde «Ýol kartasyny» döretmäge gönükdirilen ählumumy strategiýany işläp taýýarlamaga girişmegiň zerurdygyny teklip edendigi nygtaldy.
Şunuň bilen baglylykda, Döwlet Baştutany yslam dünýäsiniň şu ugurdaky halkara başlangyçlaryny durmuşa geçirmekde, 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş babatda Ählumumy gün tertibinde bellenen maksatlara ýetmekde YHG-nyň her bir agzasyna ýardam bermäge gönükdirilmelidigine ynanýandygyny aýtdy.
Bulardan başga-da, Türkmenistanyň Prezidenti häzirki zaman dünýä tendensiýalaryny nazara almak bilen, howpsuz sanly ykdysadyýetiň bilelikdäki gurluşyny döretmek, ýagny aýry-aýry ýurtlarda we uly sebitlerde ygtybarly fiziki üpjünçilik ulgamlary, şol sanda Ylym we tehnologiýalar ulgamynda hyzmatdaşlyk boýunça hemişelik komitetiň teklip eden YHG gatnaşýan ýurtlaryň çäklerinde ýokary öndürijilikli kompýuter merkezleriniň binýadynda maglumatlaryň bitewi sanawlarynyň nusgalaryny döretmegiň zerurdygyny nygtady. Türkmenistanyň şeýle merkezleri ýerleşdirmäge we olaryň işlemegi üçin milli şertleri peýdalanmak boýunça mümkinçiliklere garamaga taýýardygy bellenildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
22-nji oktýabrda Er-Riýad şäherinde Türkmenistanyň Daşary işler
ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň wekilleriniň hem-de Saud
Arabystany Patyşalygynyň Şazada Saud Аl Faýsal adyndaky diplomatiýany
öwreniş institutynyň hünärmenleriniň arasynda tegelek stol geçirildi. Bu barada
Türkmenistanyň Daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.
Tegelek stola Şazada Saud Аl Faýsal adyndaky diplomatiýany öwreniş
institutynyň Baş direktory we akademiki düzümi, şeýle hem Türkmenistanyň DIM-
niň Halkara gatnaşyklary institutynyň ylmy wekillerinden düzülen türkmen
wekiliýeti gatnaşdy.
Saud tarapynyň başlangyjy boýunça geçirilen ylmy çäräniň barşynda iki
ýurduň wekilleri iki döwletiň syýasy hem-de medeni-ynsanperwer ulgamlarynda
özarahereketlerini ara alyp maslahatlaşdylar. Häzirki döwrüň derwaýys talaplaryna
laýyk gelýän ýokary hünär derejeli halkaraçy-hünärmenleri we diplomatlary
taýýarlamak ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň has giňledilmeginiň aýratyn ähmiýeti
bellenilip geçildi.
22-nji oktýabrda Er-Riýad şäherinde Türkmenistanyň Daşary işler


text:
“Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyna” laýyklykda, ýurdumyzyň gaz pudagynyň öňünde goýlan wezipeleri durmuşa geçirmek hem-de tebigy gazyň çykarylyşyny we daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti degişli Karara gol çekdi.
Resminama laýyklykda, “Türkmengaz” döwlet konsernine Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 29-njy dekabrynda çykaran 10747-nji Kararyna laýyklykda, Birleşen Arap Emirlikleriniň “Gulf Oil & Gas FZE” kompaniýasy bilen baglaşan şertnamasy boýunça gurluşyk işlerine başlanyp, doly tamamlanmadyk 3 sany gaz guýusynyň gurluşygyny tamamlamak we olary önümçilige girizmek barada Hytaý Halk Respublikasynyň “СNPС Сhuanqing Drilling Engineering Сompany Limited” kompaniýasy bilen şertnamany işleri 30 aýyň dowamynda ýerine ýetirmek şertinde baglaşmaga ygtyýar berildi.


text:
Ynsan hukuklary boýunça Halkara Federasiýasynyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň ýolbaşçysy Aleksandra Kulaewa bu çäräniň maksadyny şeýle düşündirdi: «Biz fransuz häkimiýetlerini türkmen prezidenti bilen geçirjek gepleşiklerinde Türkmenistanda ynsan hukuklarynyň berjaý edilişi baradaky meseläni hem galdyrmaklyga çagyryp, ýüz tutmaklygy karar etdik.»
Onuň aýtmagyna görä, Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistan bilen ykdysady partnerlyk proýektiniň kabul edilmegi üçin ol proýekti Bileleşigiň hemme agza ýurtlary, şol sanda Fransiýa hem tassyklamaly.
Kulaýewa Fransiýanyň häkimiýetleriniň Türkmenistanyň öňünde ynsan hukuklary babatda anyk şertleri goýmalydyklaryny belledi.
Ynsan hukuklaryny goraýjy guramalaryň bir topary şu gün bu meselä bagyşlap Parižde ýörite metbugat konferensiýasyny bermekçi.


text:
“Demirýollary” AGPJ düýpli abatlaýyş işleri geçirmek boýunça tender yglan edýär
“Demirýollary” AGPJ Türkmenbaşy myhmanhanasynda ýangyn howpsuzlyk we wideo gözegçilik ulgamlaryny
täzelemek hem-de düýpli abatlaýyş işleri geçirmek boýunça
№DÝ/AGPJ-010 açyk tender yglan edýär
Tendere gatnaşmak isleýänler “Demirýollary” AGPJ edarasyna ýüz tutup bilerler:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy we bank rekwizitleri, şeýle hem dalaşgäriň hasaba alyş we düzgün resminamalary, ynanç haty we pasportynyň nusgasyny goşup ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- lotuň häsiýetnamasyny we degişli tehniki talaplary almaly;
- tender resminamalarynyň bukjasyny almaly.
Bäsleşige gatnaşmak üçin 2012 manat 50 teňňe möçberde (şol sanda 262 manat 50 teňňe GBS) töleg tölemeli.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bäsleşik teklipli bukjalar “Demirýollary” AGPJ-niň hasabyna pul serişdeleri geçirilenden soň seljerilip başlanýar.
Bäsleşik resminamalary iki aýratyn bukjada (tehniki we söwda teklipler) görkezilen salga ýerli wagt bilen 9.00-dan 18.00-a çenli “Demirýollary” AGPJ-niň edarasynda 1107,1110 otagda (11-nji gat) kabul edilýär.
Tendere gatnaşmak üçin teklipler bildiriş çap edilen gününden başlap 30 iş günüň dowamynda kabul edilýär.
Habarlaşmak üçin telefonlar:
(+99312) 38-36-00
(+99312) 38-31-04
Faks:
38-32-70


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI “EKSPO-2020” BÜTINDÜNÝÄ SERGISINE GATNAŞAR
Şu gün, 9-njy oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Dubaý şäherinde geçirilýän EKSPO-2020 bütindünýä sergisinde Türkmenistanyň Milli gününiň açylyş dabarasyna gatnaşmak maksady bilen Birleşen Arap Emirliklerine iş sapary başlandy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň iş saparynyň çäklerinde ýokary derejeli ikitaraplaýyn duşuşyklar geçiriler.
Şeýle-de ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek meýilleşdirilýär.
Türkmenistanyň milli pawilýonynda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň ýeten sepgitlerini beýan edýän wideorolikler görkezilýär. Interaktiw gologrammalaryň üsti bilen türkmen pawilýony ýurdumyz tarapyndan guralan halkara çäreler barada gürrüň berýär. Wideorolikleriň üsti bilen sergä gatnaşyjylar we myhmanlar döwletimiziň ulag, gurluşyk, saglygy goraýyş, sport ulgamlarynda gazanan üstünliklerine girişmäge mümkinçilik gazanýarlar. Eliň degmesini duýýan sanly hasyllaryň hereketini we ösüşini, ahalteke bedewleriniň ajaýyplygyny, dürli interaktiw gologrammalary görüp bolýar. Şeýle-de ahalteke bedewleriniň utgaşmasynda medeniýet ulgamyndaky üstünlikler görkezilýär.
Türkmen pawilýonlarynyň ikinji gatynda ýurdumyzyň dürli ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň sergi ekspozisiýalary ýerleşdirildi. Şonuň ýaly-da, özboluşly türkmen harytlary we suwenirleri hem Türkmenistanyň pawilýonlaryny bezeýär.


text:
12-nji aprelde paýtagtymyzda “Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik bankynyň hem-de “Senagat” paýdarlar täjirçilik bankynyň dolandyryş edaralarynyň täze binalarynyň açylyş dabarasy boldy. Şu mynasybetli dabaralara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
“Bouygues Batiment International” meşhur fransuz kompaniýasy tarapyndan gurlan banklaryň täze binalary Aşgabadyň günorta böleginde, soňky ýyllarda paýtagtymyzyň işewürlik merkezi kemala gelen Çandybil şaýolunyň ugrunda ýerleşýär.
Ýurdumyzyň sungat ussatlarynyň çykyşlary dabara ajaýyp öwüşgin çaýdy. Döredijilik toparlary bu waka mynasybetli ajaýyp çykyşlaryny taýýarlapdyrlar. Sazly-horeografiýa sahnasynda gündogar hökümdarlarynyň köşk gaznasynyň baýlygyny görkezýän görnüşler, şonuň ýaly-da, asyrlaryň jümmüşinden gelýän söwda däpleri janlandyryldy.
«Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik banky hem-de “Senagat” paýdarlar täjirçilik banky hyzmatlaryň möçberi boýunça ýurdumyzyň esasy banklarydyr. Dürli ýaşdaky raýatlar üçin «Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik bankynyň «Pensiýa», «Ruhubelent nesiller», «Watan gerçekleri», «Möhletli», «Zenan kalby» hem-de «Senagat» paýdarlar täjirçilik bankynyň «Täze manat — täze durmuş», «Çagalara niýetlenen maksatly goýum», «Ene-atalar hakynda alada», «Halkyň saglygy — Watan baýlygy», «Çagalar — biziň geljegimiz», «Bähbitli» goýumlaryny nagt we nagt däl goýumlaryň mysaly hökmünde belläp bolar.
“Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik banky
Binanyň umumy meýdany 17 müň inedördül metrden gowrakdyr. Edaralaryň birinji we ikinji gatlarynda amallar zallary, depozitariýa, pulhanalar, mejlisler zaly we naharhana, dürli maksatly beýleki otaglar ýerleşýär. Köp sanly gulluklar we hünärmenleriň iş otaglary-da hemme zerur enjamlar bilen üpjün edildi. Täze binada gymmatlyklary ygtybarly saklamak düzgünlerini we şol bir wagtda müşderilere hyzmat edilmegini üpjün etmek üçin hemme şertler göz öňünde tutuldy.
Täze binada döwrebap kompýuter enjamlary bilen üpjün edilen iş orunlarynyň 300-den gowragy gurnaldy. Bankyň hünärmenleri bir wagtyň özünde 250-den gowrak müşderini kabul edip, olara ýokary derejede hyzmat edip bilýärler.
Häzir «Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik bankynyň gullugy hem-de onuň 23 sany şahamçasy tutuş ýurdumyz boýunça hereket edýär, 600 müňden gowrak müşderä hyzmat edip, olara amatly goýumlaryňdyr hyzmatlaryň giň görnüşlerini, kiçi we orta telekeçiligiň ösdürilmegini karzlaşdyrmak bilen birlikde, karz serişdeleriniň dürli görnüşlerini hödürleýär.
Bank işewürlik taslamalarynda karz bermek goldawyny amala aşyrýar. Şolaryň hatarynda “Ýigit” ýyladyşhana toplumy hojalyk jemgyýeti, “Mizan” gallany gaýtadan işlemek boýunça zawodlar toplumy hojalyk jemgyýeti, azyk önümlerini öndürmek boýunça köp sanly kärhanalar bar. “Döwletli — Döwran” hojalyk jemgyýeti bankyň karz beren serişdeleriniň hasabyna keramiki bezeg kerpiçleriniň, “Ak çeşme” hojalyk jemgyýeti bolsa haly önümçiligini ýola goýdy.
Türkmenistanyň “Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik banky 2009-njy ýyldan başlap, “Deutsche Bank Trust Company Americas”, “Deutsche Bank Frankfurt am Main” iri dünýä banklarynda hasaplaryny açyp, müşderilere daşary ýurt pulunda eksport-import söwda geleşiklerini bökdençsiz amala aşyrmaga mümkinçilik döretdi.
13 ýyl mundan ozal, SWIFT Bütindünýä bankara maliýe telekommunikasiýalar jemgyýetiniň agzasy bolup, bank özüniň müşderilerine daşary ýurt pulundaky tölegleri ibermek mümkinçiligini döretdi.
“Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik banky ilkinjileriň biri bolup, “Ýyldyrym” içerki pul ibermeleriniň ulgamyny hem-de “Western Union” halkara elektron ulgamynyň işini ýola goýdy.
“Senagat” paýdarlar täjirçilik banky
Umumy meýdany 16 müň inedördül metrden gowrakdyr. Beýikligi bolsa, 76,5 metre, ini 35,5 metre barabardyr. “A” toplumda dolandyryş, hojalyk we tehniki otaglary ýerleşýär. 1-nji gatda 247 orunlyk maslahatlar zaly we beýleki otaglar, 2 — 11-nji gatlarda iş otaglary bar. Binanyň ýokarky gatlarynda bankyň ýolbaşçylarynyň iş otaglary ýerleşýär.
“B” toplumda ikinji gatda amallar zaly, müşderiler bilen işlemek üçin otaglar, kassalar ýerleşýär. Şeýle-de bu ýerde gazna, naharhana, gulluk ulaglary üçin duralga bar.
Mälim bolşy ýaly, “Senagat” paýdarlar täjirçilik banky Türkmenistanyň öňdebaryjy täjirçilik banklarynyň biridir, ýurdumyzda bankyň 13 şahamçasy hem-de bir bank gullugy işjeň hereket edýär.
Bank ilkinjileriň biri bolup, kiçi we orta telekeçilige maliýe goldawyny berip başlady Onuň hyzmatlaryndan hususy telekeçiler, eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki kärhanalar, bilelikdäki kärhanalaryň we daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri peýdalanýarlar. Mundan başga-da, bank ýurdumyzda gymmatly kagyzlaryň bazaryny guramak boýunça işleri geçirýär. “Senagat” banky “Aşgabat gazna biržasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini esaslandyryjylaryň biridir.
“Senagat” banky 2008-nji ýylda SWIFT ulgamynyň agzalygyna birikdirildi. Bankyň müşderileriniň daşary ýurt pulunda eksport-import söwda geleşikleriniň bökdençsiz ýerine ýetirilmegi üçin ähli mümkinçilikler döredildi.
«Senagat» paýdarlar täjirçilik bankynyň «The Banker» žurnalynyň 2015-nji we 2016-njy ýyllarda geçiren bäsleşikleriniň netijesinde, iki gezek «Türkmenistanyň iň gowy banky» adyna mynasyp bolandygyny bellemek gerek. Bu hormatly at degişli ulgamyň edaralarynyň Türkmenistanyň bank bazarynda öňdäki orunlary eýelemeginiň ykrarnamasydyr. 2013-nji ýylda Halkara işewürlik assosiasiýasynyň (Business Initiative Directions) howandarlygynda Şweýsariýada (Ženewa ş.) geçirilen B.I.D hil boýunça XXV Halkara Konwensiýasynda “Senagat” PTB «Century International Quality ERA» baýragyna mynasyp boldy. Türkmen banky bu baýraga hil, öňdebaryjylyk, tehnologiýalar we innowasiýalar üçin eýe boldy.
“Senagat” paýdarlar täjirçilik bankynyň ileri tutýan ugry ýurdumyzyň haryt öndürijilerini goldamakdan ybaratdyr. Bank ýuridik we fiziki şahslar üçin karzlaşdyrmak, kepillendirilen depozit amallary, elektron pul geçirimleri, elektron tölegleri we beýleki bank hyzmatlaryny ýerine ýetirýär.
“Senagat” paýdarlar täjirçilik bankynyň esasy maksady ilatyň pul serişdelerini goýumlara çekmek bolup durýar. Şol serişdeler uzak möhletli maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmek üçin zerur karz goýumlarynyň möhüm çeşmesine öwrülýär.
Häzirki wagtda bank ilatyň isleglerini we tekliplerini nazara almak bilen, dürli şertleri bolan goýumlaryň 9 görnüşini hödürleýär.
Karz syýasatyna laýyklykda, “Senagat” paýdarlar täjirçilik banky bazarlary haryt bilen doldurmak, täze iş orunlaryny döretmek bilen meşgullanýan hususy kärhanalar we telekeçiler üçin amatly şertleri döredýär. Häzirki wagtda müşderileriň isleglerine baglylykda, bank ýuridik şahslara we hususy telekeçilere önümçilik karzlarynyň dürli görnüşlerini teklip edýär.
Bankyň işiniň sanly ulgama geçirilmegi müşderiler üçin mümkinçilikleri artdyrmaga, nagt däl hasaplaşyklar boýunça amallary ösdürmäge, hyzmatyň hilini ýokarlandyrmaga, hyzmatlaryň täze, döwrebap görnüşleriniň — «Internet-banking», «Mobil-banking», “Galtaşyksyz töleg”, «Goýum bank karty», «Maşgala», «Ýol karty» hyzmatlarynyň peýda bolmagyna ýardam etdi.
Bank öz müşderilerine «Cash baсk» höweslendiriji hyzmatyny hödürleýär. Onuň aýratynlygy degişli terminallaryň oturdylan ýerlerinde — iri söwda merkezlerinde we jemgyýetçilik iýmiti kärhanalarynda “Altyn asyr” ýa-da “Goýum” karz kartlary bilen töleg geçirmek bolup, şunda her aýyň ahyrynda bank müşderiniň kartyna hasaplaşygyň göterimini geçirýär.
«Senagat» paýdarlar täjirçilik bankynyň hünärmeni döwlet Baştutanymyza karzlaşdyrmagy kämilleşdirmek, edara-kärhanalara hem-de raýatlara hödürlenilýän bank hyzmatlaryny giňeltmek hem-de hilini gowulandyrmak boýunça görülýän toplumlaýyn çäreler barada maglumat berip, bankyň resmi saýty arkaly onlaýn ýüz tutma hyzmaty barada jikme-jik gürrüň berdi. Şunda ol resmi www.senagatbank.com.tm internet sahypasy arkaly karz almak işiniň tutuş tapgyryny beýan etdi.
Internet söwdasy bankyň täze hyzmatlarynyň biridir. «Elektron söwda» hyzmaty Internet arkaly harytlary we hyzmatlary hödürlemäge mümkinçilik berýär. «Elektron söwda» hyzmatlaryna bolan isleg barha artýar, munuň özi nagt däl görnüşde elektron söwdany amala aşyrýan bankyň müşderileriniň sanynyň köpelýändigini tassyklaýar.


text:
Astana kúni qarsańynda áleýmettik jelide jastar aktsııasy bastaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Astana kúnin merekeleý aıasynda #MenińElordam jáne #ElbasyJáneMen Jastar aktsııalary bastaldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Búgin «Jas ulan», Nur Otan partııasy janyndaǵy Jas Otan Jastar qanatynyń jáne Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy «Jarasym» respýblıkalyq jastar uıymdarynyń bastamasymen Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy aıasynda áleýmettik jelide Elorda kúnin merekeleýge arnalǵan #MenińElordam jáne #ElbasyJáneMen biryńǵaı heshtegtermen jastar aktsııalary men chelendjder bastaldy.
«Qazaqstannyń barlyq óńirleriniń jastary Elbasyny quttyqtaýy jáne fotosýretterin jarııalaýda. Atalǵan aktsııalar qoǵamda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á. Nazarbaevtyń qazaqstandyq memlekettilikti qurýdaǵy aýqymdy tarıhı rólin nyǵaıtýǵa, jastardyń boıynda patrıotızm sezimin jáne óz elordasy men eli úshin maqtanysh sezimin odan ári damytýǵa, elordanyń rýhanı, ekonomıkalyq jáne áleýmettik áleýetin kórsetýge baǵyttalǵan», delingen habarlamada.
Aktsııa Instagram jáne Facebook áleýmettik jelilerinde onlaın formatta ótkiziledi.
Ony óńirlik jastar uıymdarynyń kóshbasshylary men ókilderi, sondaı-aq elimizdiń barlyq óńirleriniń jastar belsendileri, stýdent jastar qoldady.


text:
Android’dan iOS’a geçen bolsaňyz we birkemsiz kontaklaryňy ios-a geçirmek isleýän bolsaňyz bu temany gözden geçirmelisiňiz.
Ilki ädimiňizi öňki Android telefonyňyzda ýerine ýetirmeli. Android enjamyňyzda kontaktlaryňyzy açyk duran gmail adresiňize ýükläň. Ýükläniňizden soňra IOS enjamyňyzda şulary ýerine ýetiriň
- Settings – Contacts – Add Account şu ýoly yzarlap Google hasabyna basyň .
- Google hasabyňyzy gireniňizden soňra Contacts menýusy açyk duran bolsa onda awtomat şekilde google hasabyňyzdaky kişiler IOS-da görünjekdir. Kontakt ýapyk bolsa açyň.
- Şeýlelik bilen Gmail poçta arkaly androiddaky kontaktlaryňyzy iosa geçirip bilersiňiz .
Soraglaryňyz bar bolsa Pikirlere ýa-da ovrenmeli@gmail.com poctasyna yazyp jogap alyp bilersiňiz! Ýazan: Aýjahan B
Jemi 7,824 gezek okaldy, Şu gün 1 gezek okaldy


text:
ABŞ-nyň prezidenti Jo Baýden 19-njy fewralda, beýleki baý ýurtlary koronawirusa garşy umumy göreşe öz goşantlaryny goşmaga höweslendirmek üçin, garyp ýurtlardaky sanjym işlerine kömek üçin 4 milliard dollar berjekdigini aýtdy.
Ak tamyň habaryna görä, Baýden bu ädimi senagat taýdan ösen ýurtlary öz içine alýan Uly ýediligiň (G7) wirtual sammitinde yglan etmekçi.
Prezident administrasiýasynyň ýokary derejeli resmisiniň sözlerine görä, Amerikanyň Birleşen Ştatlary koronawirus sanjymlarynyň bütin dünýäde deň paýlanmagyny üpjün etmegi maksat edinýän halkara programmasyna (COVAX) haýal etmän 2 milliard dollar berer. Beýleki ýurtlar bu meseledäki borçnamalaryny ýerine ýetirenden soň, iki ýylyň dowamynda ýene 2 milliard dollar bölünip berler diýip, habarda aýdylýar.
COVAX dürli ýurtlaryň iň goly ýuka ilatynyň azyndan 20 göterimine sanjymlary satyn almak we paýlamak boýunça işlenip düzülen global taslama. Bu programma garyp ýurtlaryň ilatyň köpçülikleýin immunizasiýasyna başlan baý ýurtlardan kän yza galman, ilatyň sanjymyny wagtynda gurap bilmekleri üçin döredildi.
G7, senagat taýdan ösen ýurtlaryň ýediligine ABŞ, Germaniýa, Ýaponiýa, Angliýa, Fransiýa, Kanada we Italiýa girýär.


text:
Úlym, saghan aitam...
Úlym, keshe oquyndy oidaghyday tәmamdap, diplomgha әzirlenip jatqanyndy estigende qúddy bir sening Er jetkenindi endi kórgendey tanghalghanym ótirik emes! Uaqyt shirkin qamshy saldyrmaydy...
«Ýsh kýndigin oilamaghan әielden, ýsh jyldyghyn oilamaghan erkekten bez» demekshi, osydan jiyrma jyl búryn memleketimizding menshiktelip bara jatqan jolyna arasha súraghan azghantay Azamattardyng qatarynda әkeng men de bolatynmyn.
Qazaq jurnalistikasynyng qara nary Ermúrat Bapidyng orynbasary bolyp birde Reseyde, birde Qyrghyzstanda, birde kompiuterimizdi arqalap alyp әr kýni bir pәter auystyryp jýrip shygharatyn «DATymyzdyn» izbasary «SolDATtyn» da soryn qaynatyp jauyp tynghasyn: Taghy aitarym, taghy bar! dep solardyng ornyna ashylghan «SegoDnya – Býgin» atty gazetting Bas redaktory bolyp 7 sanyna qol qoydym.
Búnyng da jeter jeri jetinshi nómir boldy.
Taghy da sot.
Tek búl sottar anau Jeltoqsandaghy sottan ózgerek...
1986 jyly Jeltoqsanda mýmkin, joghaltatyn eshtenem joq, jalanayaq student kursty qorghap: "Eshkim kinәli emes! Men bastap apardym alangha!" degen óz moyyndauym ýshin az uaqyt bolsa da otyryp shyqqanymdy maqtan tútsam, endi mende SEN bar eding úlym!
Onyng ýstine mening qamalghanymdy estirtuge barghan agham Erjangha terezeden syrtqa ýnilgen qalpy syr bermegen әkem marqúm: "Estip jatyrmyn... El basyna tuyp jatqan zobalang ghoy, meyli, ketse kete bersin, kóppen kórgen úly toy, tek, kókene (sheshemiz) әzir eshtene aitpa, auyryp qalar" degen sózi de qamshy boldy ma, kim bilsin?
Búl joly mening isimmen býtin bir «polkovnik po osobo vajnym delam» ainalysqanyna qaraghanda men de «ósip» qalghandaymyn...
Tausylmaytyn dopros.
Neshe týrli qiytúrqy súraqtar.
Úzaq uaqytqa sozyldy.
Bir kýni tergeushini kýtip túrsam qasymdaghylardyng biri: "Olar jauyz emes pe, erteng ana eki jasar jalghyz Úlyndy mashina qaghyp ketse qaytesin, óz-ózindi ómir boyy keshirmeysing ghoy?!" degen sózi әli kýnge qúlaghymda...
Búl sózding jәy aitylmaghanyn da birden úqtym.
Búl maghan jasalghan eng soraqy eskertu edi.
Men birinshi ret shyn qoryqqan shygharmyn.
Sonymen ne kerek, "endi gazet shygharmaymyn, bes jyl boyy gazetke jolamaymyn, sayasatpen ainalyspaymyn" degen siyaqty birdenelerdi jazyp bergenim esimde.
Mine, mening jurnalistikam osymen tәmam!
Qay jyly Jer dauyna qatysty sheruge Ózindi jetektey jónelgenimde ómirimde birinshi ret jolyma túrghan sheshene mening ne degenimdi úmytpaghan shygharsyn, Úlym?!
Son-ou, 86-da kanikulgha ketpey, maghan kameragha tamaq tasyp, konvoygha jalynyp talay kýnin tas qamaldyng syrtynda ótkizse de meni qanattandyrghanyn qalay úmytayyn?
Tek búl joly ol Ana retinde aragha týsti. Ony da týsinemin!
IYә, sol kez men - Eli ýshin, Jeri ýshin shyrqyramaghan Azamat janynyng boqqa qonatyn shybyngha tenelui shyndyq degenmin!
Anau Janaózende qangha boyalghan naghashy júrtyma arasha týse almaghanym ýshin de ókinetinimdi aityp senen keshirim súraghanday bolghanmyn, әlde aqtalghan týrim...
Men qoryqsam SEN ýshin ghana qoryqqanmyn, "SEN endi jigitsin, ózing sheshshi Úlym" dep synay qaraghanymda, "Týskeli túrghan týimedey bir tal úlyndy..." dep túnshygha jylaghan sheshenning betinen sýie aldarqatyp artymnan erip jýre bergeninde bir marqayghanym ótirik emes.
Túlymshaghyng jelpildep sonyma jalghyz ilesseng de Ótemisting onyn ertkendey bir qopandaghanymda: Terezeden kóz almaghan Ákemdi elestetip, qúmgha siymegen eken ghoy, tәube degenmin!
Sonyng ýshin-aq, raqmet saghan, Qúlynym!
IYә, Úlym, biz basqa bir dәuirde tuylyp on-solymyzdy ajyratar ajyratpastan alasapyran zamangha kezigip, almaghayyp kýy keshtik. Búlynghyr ómir sýrdik. Biraq biz ózi jarymaghannyng sarqytyn iship, jalghan tarihty jatqa aityp tәrbiyelengen úrpaq bolsaq ta últjandylyghymyzdy saqtap qala aldyq...
Solay bola túra, jastyghymyz bar, mastyghymyz bar, qúdaysyz qoghamda tәrbiyelengenderding biri bolghandyqtan qatelik degenderding talayyn jasaghanymyz da jasyryn emes. Biz perishte emespiz!
«Bir tentek el ishinde jýrmes pe edi?!» dep ah úrghan aghalardyng arty da biz emes shygharmyz?!
Biraq, El, Jer degende eshqashan búghyp qalmappyz!
Sol jornalshylyghym ýshin basynda biraz uaqyt júmysqa almaghandarymen kele-kele týrli shaqyrular boldy. Memlekettik qyzmetke barmadym.
Ýlken aqshaly qyzmet úsynylghan da kezder joq emes.
Aramnan mal jighan joqpyn.
Qoldan keletin bir sharua ghoy dep baspanyng ainalasynda jýrsem de isime adal boldym. Adamnyng ala jibin attamadym.
Búl hatymnan song mening de qanday jauyz, zinaqor, alqash, t.t.b. qylmystarym turaly jazyla jatar, sen oghan senbeytinine men kәmil.
Tek, shesheng aitpaqshy: "SENing bolashaghyna kedergi keltiretinimdi de bilemin. Mýmkin men ýshin tayaq ta jersin?! Men 21 jasymda Jeltoqsanda múzda jana bildim! SEN menen 1 jas ýlkensin! Erkek toqty qúrbandyq! Sony esinnen shygharma Úlym! Áytpese qúnyng kók tiyn!".
Osydan jiyrma jyl búryn jazghan «Patriotizm» degen maqalamda Israil aghamnyn: "Tamshy sugha tәmsil bolyp tandayyn,
El qydyrsyn, jel sydyrsyn, shalghayyn.
Úl bolu da, qúl bolu da qolynda,
Qúnyng bar da qúrbandyqqa bol dayyn!" degen sózin keltirgen ekenmin, taghy da qaytalaymyn!
Búdan basqa uaqyttarda qol qusyryp qarap otyrdy degen týsinik qalyptaspasyn. Arada ótken kezderde qolymnan kelgeninshe últqa qyzmet etuge tyrystym. Qanshama qúndy dýniyelerding jaryqqa shyghuyna atsalystym.
Kim ne dese o desin, biraq jýz jylda qolgha alynbaghan qazaqtyng naghyz kósemderi «Ahmet Baytúrsynúly» men «Álihan Bókeyhangha» tiri eskertkish, túlghalyq ensiklopediyany shygharugha sebepshi boldym. Jetekshilik ettim. Reti kelgende osy jobagha atsalysqan azamattardyng barlyghyna alghys aitamyn!
Búl әngimeni nege bastady dep otyrghan shygharsyn?
Birde tap osynday tapsyrmamen tanymal tarihshy aghamyzdyng aldyna barugha tura keldi. Ydysymdy jasyra túryp, ainalshyqtay bastaghanymnan-aq "ayran súray kelgenimdi" bayqaghan aghamyz: "Qansha qalamaqy beresinder?" – dep tótesine kóshti.
– Últ ýshin ghoy, agha – dep úyala kýlimsirep, kóp bere almaytynymyzdy týsindire bastaghanym sol eken:
– Asyghys bolmasang men saghan bir әngime aityp bereyin – dep tәuir koniyagi men limonyn shygharyp ýstelding ýstine qoydy da, jaylanyp otyryp:
– Men byltyr jylgha juyq uaqyt boyy Mәskeu men Piyterding barlyq múraghattary men qúpiya qazynalaryn týgel derlik aqtaryp shyqtym. Aldymda ashylmaghan esik qalmady. Qayda barsam da kýlimdep qarsy alyp, jyly jymiyp shygharyp salghandardy kórgende aqshanyng qúdiretin týsindim. Jәne sol múraghattardyng egde tartqan ýlken bir ghylymy qyzmetkeri: "Siz Reseyding barlyq múraghattaryn erkin aralaghan jalghyz qazaq shygharsyz. Men múndaydy búryn kórmeppin" degende tebirenip ketsem de últtyng qamymen emes, «Myrza-jandy» aqtap shyghugha jaraytyn jarty bettik bolsa da manyzdy qújat izdep jýrgenim esime týskende eriksiz irkildim" dep әngimesin әri qaray jalghady.
– IYә, men memlekettik tapsyrmamen emes osyndaghy (Qazaqstan) bәrimiz tanityn armyan últynyng belgili bir azamatynyng arnayy ótinishimen jýrgen bolatynmyn. Mening qomaqty qalamaqymdy eseptemegenning ózinde aldymnan ashylmaghan qúpiya esik qaldyrmaghan, Mәskeu men Piyterding qymbat qonaq ýilerindegi jatqan-túrghanym, iship-jegenim bólek esepten tólenip jatty men oghan mýldem bas auyrtqan emespin...
– Jәne bir qyzyghy Mirzoyangha ol kisining qatysy pәmiylesining yan-gha ghana ayaqtalatyny. Tipti, tuajaty da emes!
– Qazaqstanda Mirzoyannyng qol qoyghan әlgi haty jayly әngimening órshy týsken uaqyty bolatyn. Qazaq últshyldary úlarday shulap, Mirzoyan atyndaghy kósheler men eskertkishterdi týgeldey alyp tastaudy ashyq talap ete bastaghan tústa últynyng úlyn qorghap qalmaq bolghan azamatty men de eriksiz siladym. Al sender bolsandar ananday azamatqa bir ensiklopediya shygharu ýshin ýkimetting aqshasyn ýnemdegilering keledi dep ýdete keldi de, ýnsiz qaldy. Men tysqa bettedim.
Búl bizding últqa berilgen әdil bagha edi!
Janaghy әngimening әserinen әli aryla alar emespin.
Oydy oy quady demekshi, úmytpasam, Rollan Seysenbaevtyng erterekte oqyghan «Tron satany» kitaby boluy kerek, aghamyzdyng Nodar Dumbadzening qazasyna qalay barghany turaly jol jazbasyndaghy:
– Tbilisy әuejayynyng aldyna shyqsam tura bizdegidey kólikterining kiltin sausaqtarynda shyr ainaldyryp jýrgen taksister:
– Taksy po gorodu, taksy mejgorod – dep qorshay almasyn...
– Kuda, dorogoy-lap ózderine tәn gýrzilik әdemi aksentpen ishi-bauyryna kirip barady...
Sәl tosylynqyrap qalghan men: Nodar Dumbadzening qazasyna kelip edim, qalay jetsem bolady, barar jerim qashyq pa – degenimshe bolghan joq, qazday tizilip taksiylerining esikterin aiqara ashyp túryp aldy da: "Qalaghanynyzgha otyrynyz dep iltipat kórsetti. Men de jymiyp, qashyq pa, qansha túrady?" – degen súraghymdy qaytalaghanym sol eken:
– Vy, shto, daragoy, obejaete...
– Siz, son-ou Qazaqstannan bizding Nodardyng qazasyna kelip túrghanda Sizden qalay aqsha alamyz?!
– Qaysymyzgha otyrsanyz da qalaghan jerinizge tegin jetkizip tastaymyz, – degende eriksiz sýisingenim bylay túrsyn, osy saryndas әngimesi әlgi jerde esime sap ete qalsyn.
Osy bir eki әngimening ortaq týiinine ishtey riza keyipte tebirene túnjyrap kele jatqan kýii bizding de erteng senderding arqalarynda tútastay bir Últ bolyp úiyitynymyzgha degen senimmen basymdy kóterip aldyma kýlimdey qaradym.
Jo, joq, júrttyng «Ybyrayyna» degen yqylasym yqylyq atqandyqtan emes, óz ústazym Gharifolla Ánes agham kóp aitatyn: Qazaqy bala – bala emesten qashan arylar ekenbiz degen oy ghana...
Balapany ýshin ghana shyryldaytyn talda otyrghan torghay eshqashan astymdaghy bútaq synyp ketedi-au dep qoryqpastan qamsyz otyrady, óitkeni ol astyndaghy bútaqqa emes ózining eki qanatyna senedi, osyny esinnen shygharma, Úlym!
Últ kósemi Álihannyng atylar aldynda Ahmet pen Mirjaqypqa jazghan hatynda: Senderding tandaghan joldaryng – abaqty joly... azapty jol... biraq bir nәrseni týsininder: Bayaghyda donyz ben aqqu dos bolypty. Sonda bir kýni donyz aqqudy baltyrdan alyp: «Áy, aqqu! Sen kýn bar deysin. Sol kýndi men neghyp kórmeymin?» – deydi. Sonda aqqu: «Áy, donyz! Seni Alla tómen qaratyp jaratqan. Sondyqtan sen aspandaghy kýndi kórmeysin!» – depti. Alla kýndi kóretin úrpaq keledi! Sol kýndi kóretin úrpaq senderdi eske alatyn bolady. Bizdi rizashylyqpen, ýlken qúrmetpen eske alatyn bolady. Ókinbender! Kýres jolyna týskenderine ókinbender!» dep jazghan bolatyn. Maghjan atang da sengen senderge!
Men de senemin!
Aydalada, son-ou sheshenstanda jatyp, ashtyqta jegen qúiqasynyng dәmin úmytpaghan bir sheshen aqsaqalynyn: "Qazaq halqynyng baqyty ýshin bir bas kerek bolsa myna mening basymdy alyndar!" degen ataly sózin qazirgi ziyaly degen últ úldarynyng biri de aita almady-au, sol ókinishti!
Kerisinshe keri tartyp, saqalyn satqandardyng sany kóbeydi.
Olay bolsa men-aq qaytalayyn sol sózdi...
Qazaq halqyn baqytqa bastar jolda bir qúrbandyq kerek bolsa men qashanda dayynmyn!
Sen de dayyn bol, Úlym!
Ýsh emes, El ekige de bólinbesin!
El aman bolsyn!
Py.Sy.
Sondaghy aitylmay qalghan oy qaysy deysing be?
«Últ bolyp úiyp kele jatqan kezde, san ret sýt kýiinde tógilgen» elding birigui.Tap osy joly airanday úiuy!
Armanymyz Qúdaydyng berip túrghan bir mýmkinshiligin paydalanyp Últ bolyp әdil saylau ótkizu edi. Sony da kópsinetinder kýn sanap kóbeyip keledi. Mine sol qorqynyshty.
Qazaqty alghash saylau mәdeniyetine ýgittey bastaghan jyldary marqúm, Qúdaybergen Súltanbaevtyn: qazaqtar auyl-auylgha, ru-rugha bólinip jýrgende eki ortada emin-erkin Ivan shal ótip ketiptisining keri kelip, o basta Qosanovty qosyp eldi aldap saylaugha shaqyramyz degender shatasqandaryn kesh týsinip alasúruda.
Sony nemen tynaryn kim bilsin.
Jeltoqsan jayly jelbuazdardyng sózine qarsy dau aitushylardyng qarasy kóbeygen shaqta "hronicheskiy alhash" degendi de shygharyp ýlgergender ýgit-nasihat jolynda eshteneden tayynar týrleri kórinbeydi.
Tipti, Adolif Gitlerding ózin adamzattyng alybyna tenep, aqtap alyp jýrgen bir aghamyz Qosanovty Gitlerden asqan jau sanaghanyn týsine almay jәne dal bolasyn...
Kezinde Bәukendi túqyrtugha tapsyrma alghandar basqa dym tappaghasyn: "Bauyrjan Momyshúly - velikolepnyy komandiyr, otvajnyi, nahodchivyy ... no on nikogda ne podnimaet tost za tovarisha Stalina..." dep ýstinen aryz jazghan komissar P.V.Logviynenko men smersh soldaty Belkov siyaqtylar bizde de jeterlik eken...
Eng qyzyghy Ámirjandy Jeltoqsanmen qaralaushylardyng birde-birining Jeltoqsangha eshqanday da qatysy joqtar...
Búl ósekting bastauy qay jyly Qajygeldin Ýkimeti otstavkagha ketkende úiymdastyrylghan arnayy kampaniya bolatyn.
Onyng da uaqyty keler. Kimning qansha dollargha satylghany da anyqtalar (shet jaghasyn bilemiz de).
Al, shyndyghy kerek bolsa sottalyp bara jatqan bizderdi, birinshi kurs studentterin basyn bәigege tigip aman alyp qalghan Qosanov edi.
Ol kezde bir týn aiyqtyrghyshqa týnep shyqsang bolghany oqudan shygharyp jiberetin zamanda 10-15 kýnnen otyryp kelip oquyn jalghastyrghan jalghyz jurfaktyng studentteri shyghar.
Barghan joqpyn dep qasarysyp túryp alghandardyng talayy jalghan jalamen jazyqsyz sottalyp jatqanda «Men bastap apardym alangha!» degen ashyq moyyndauym ýshin, jeke kәrtishkeme jazylghan qatang eskertumen qansha kýn otyryp kelsem de aman qaluym Qosanovtyng arqasy, Úlym, osyny esinnen shygharma. Eger sol joly arashashym bolyp aman alyp qalmaghanda sen de kelmes pe eding búl ómirge?..
Bizge týsinistikpen qaray bilgen ústazdarymyzgha da myng alghys! Qyzyl ókimetting sózin sóilep qyspaqqa alghan aghaysymaqtar jazasyn Alladan ala jatar!
Qamaqta otyryp «dәleldi sebeppen» qalyp qoyghan emtihandarymyzdy qoydyrtu ýshin keybir aghaylarymyzdyng aldyna barugha iymenip taghy da sol Ámirjangha ótingenimiz de esimde.
Ásirese, eshqanday dayyndyqsyz KPSS tarihynan beretin tik minezdi, eng qatal, sústylau aghayymyz Abdulpataevtyng aldyna barugha qaymyqqanymyzdy nesin jasyrayyn. Beker eken, әsheyinde bir kýiinen taymaytyn qatal degen aghayymyz: "Aynalayyndar-au, abaylasandarshy" – degen meyirli ýnimen sózge kelmesten zachetkagha qol qoya salghandaghy quanyshtyng ózi bir bólek kýy edi...
Mine, Úlym mening bar aitpaghym osy.
Qosanov preziydent bola ma, bolmay ma, ol bólek әngime.
Artynda arlanatyn úrpaghy baryn oilaghanymyz da jón bolar.
Sol birinshi kursta birge qamalghan tórteumizding de tórt kózimiz týgel, oquymyzdy oidaghyday ayaqtap Elge qyzmet etudemiz.
Biraz uaqyt teledidar salasynda, ministrlikte qyzmet etken Ghaziz Tastaev búl kýnde belgili kәsipker, mesenat.
Belgili qalamger, jurnalist Seysen Úlyqbekov Taza El saytynyng basshysy.
On segizge endi tolghan órimdey ghana Gýlmira Súltanәliyeva búl kýni Qazaqstannyng Gýrzi elindegi elshisi!
Búra tartqan, ótirik aitqan jerlerim bolsa meni osy ýshtik týzetsin.
Onyng syrtynda jiger bergen ruxtas dostar, qúrbylar qanshama.
Attaryna zaty say Shoqan, Abay sekildi aghalarymyzdyng da aqyldary az bolghan joq.
Barlyghynyng aldynda basymdy ie otyryp, úly Abaydyng «Birindi Qazaq, biring dos, Kórmeseng isting bәri bosy!» men Sabyr Adaydyng «Ár qazaq mening jalghyzymy!» tek jiyn-toyda ghana aitylar pafosty úran emes, jalpy qazaqtyng úranyna ainalsa deymin.
Búny da arnayy tapsyryspen jazylghan maqala dep esepteushiler tabylyp jatsa orazamdy satqanym emes, biraq auyzym berik! Al eger jazyqsyz jala bolsa, onyng da jazasyn bir Alla bere jatar!
Artyq ketsem barlyghynyzdan keshirim ótinemin.
Áken, Jarly Bayghaniyn
(Núrymjan Kereyúly)
Abai.kz


text:
Orazgül Abasowa
Orazgül Abasowa 1941-nji ýylyň 18-nji oktýabrynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynda dünýä inýär. O.Abasowa orta mekdebi tamamlap, oba medeniýet öýüniň halk teatrynda işläp başlamagy sahnanyň edim-gylymlaryny ele almagyna itergi berýär. Soňra ol Kaka etrabyndaky medeniýet öýüniň halk teatrynyň çeper ýolbaşçysy bolýar. Ol etrabyň halk teatrynda sahnalaşdyrylýan sahna oýunlarynda çykyş edip başlaýar.
Orazgül Abasowa 1964-1967-nji ýyllarda Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki drama teatrynyň ýanyndaky teatr studiýasynda okap, teatr sungatynyň inçeliklerine aralaşýar. Bu ýerde ol teatryň halypa artistlerinden tälim alýar. Ol teatryň studiýasynda okaýarka, teatrda sahnalaşdyrylan «Zoraýakdan lukman bolan» oýunda Smiraldinanyň keşbini janlandyrýar.
Orazgül Abasowa 1967-nji ýylda teatryň studiýasyny tamamlap, Daşoguzyň N.Andalyp adyndaky döwlet sazly drama teatrynyň drama artisti wezipesinde işläp başlaýar. Ol ýerde şol döwürde sahnalaşdyrylan spektakllaryň onlarçasynda - «Bagbanyň gyzy» spektaklynda Maralyň, «Kör gyzyň täleýi» atly oýunda kör gyzyň, «Zöhre-Tahyr» spektaklynda Mahymyň we Tahyryň ejesiniň, «Millioneriň gedaý ogly» spektaklynda millioneriň aýalynyň keşplerini ýerine ýetirdi.
Orazgül Abasowa 1977-nji ýylda Mollanepes adyndaky akademiki drama teatrynda döredijilik ýoluny dowam etdi. Teatrda sahnalaşdyrylan spektakllaryň 50-den gowragynda dürli häsiýetdäki keşpleri ýerine ýetirip, halkyň söýgüsini gazanmagy başardy. Bu teatryň sahnasynda ilkinji gezek O.Abasowa «Ömür dawasy» atly oýunda halypa artist A.Gulmämmedow bilen keşp janlandyrmak bagty miýesser edýär. Ol bu spektaklda halypa artistiň ýanýoldaşynyň keşbini janlandyrýar. Ol soňra meşhur «Nesimi» oýnunda Ioannusyň, «Gelinleriň gozgalaňy» oýnunda Lutfihonyň, «Hasar» balladasynda Ak sülügiň, «Harman däli» oýnunda kempiriň, «Görogly» oýnunda Gadym periniň «Gelin gelýär» oýnunda ýamanja enäniň keşplerinde çykyş edýär. Şol sanda «Bazar aganyň zürýatlary», «Nejep oglan», «Ene toprak», «Bernarda Albanyň öýi», «Oguz oýny», «Giýewleriň bäsleşigi» ýaly oýunlardaky janlandyran keşpleri O.Abasowanyň kämilleşmegine giň ýol açýar.
Garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen teatrlarynda kämil spektakllaryň ençemesi döredilip, tomaşaçylara ýetirildi hem-de bu sahna oýunlarynda Orazgül Abasowanyň döreden keşpleri onlarçadyr. O.Abasowa Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Garaşsyzlygyň beren miwesini wasp etmekde, döwürdeşlerimiziň gazanýan zähmet üstünliklerini, milli şahsyýetlerimizi açyp görkezmekde teatrda sahnalaşdyrylan «Nejep oglan» spektaklynda Mylaýymyň ejesiniň, «Söýgi hem mekirlik» spektaklynda Arwah aýalyň, «Galkynyşyň ak gülleri» spektaklynda Aşpez aýalyň, «Awazanyň gülleri» spektaklynda Ülje ejäniň, «Göroglynyň öýlenişi» spektaklynda Gadymperiniň keşplerini ussatlyk bilen janlandyrdy.
Orazgül Abasowa diňe bir teatryň sahnasynda çykyş etmek bilen çäklenmän, eýsem, ol kino sungatyna hem öz goşandyny goşýan artistdir.
Ol kinorežissýor I.Bekmiýewiň «Jennet bagy», H.Kakabaýewiň «Jennet guşy», K.Orazsähedowyň «Çakan aga», W.Işangulyýewiň «Bagta barýan ýollar», K.Garaýewiň «Söýgi durmuşyň bezegi» atly filmlerinde dürli keşpleri ýerine ýetirýär. O.Abasowa türkmen telewideniýesi hem-de Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşigi tarapyndan taýýarlanan teleoýunlarynda Ýalpylyň, Ozzy ejäniň keşplerini ussatlarça ýerine ýetirip, giň tomaşaçylar köpçüliginiň söýgüsini gazandy. Zehinli artistiň dürli häsiýetdäki gahrymanlaryny teleradioýaýlymlarynyň «Degişmeler dünýäsi» gepleşiginde goýberilýär. Ozzy eje adyny alan artist ençeme degişmeli sahnalary halkymyza ýetirdi.
Orazgül Abasowanyň türkmen teatr hem-de kino sungatynda bitiren işlerini göz öňünde tutup, ol döwlet tarapyndan birnäçe sylaglar bilen sylaglandy we hormatly atlar dakyldy. Oňa 1991-nji ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti», 2007-nji ýylda «Türkmenistanyň halk artisti» diýen hormatly atlar dakylýar.


text:
Özbegistana öz garyndaşlaryny görmek üçin baran ABŞ-nyň raýaty terrorçy topara goşulmakda we Owganystanda gozgalaňçylaryň hatarynda söweşmekde güman edilip, saklandy.
Zokir Aliew öz dogduk Kaşkaderýa welaýatynyň Garşy şäherine baran badyna 16-njy iýunda irden tussag edildi diýip, Parižde ýerleşýän “Gyzgyn ýürekliler kluby” atly adam hukuklaryny goraýjy bileleşik habar berdi.
Häkimiýetler Aliýewiň garyndaşlaryna düşündiriş bermediler, emma Döwlet howpsuzlyk gullugynyň 18-nji iýunda çap eden maglumatynda onuň terrorçylyk bilen baglylykda saklnandygy aýdylýar.
Resmi beýanatda Aliýewiň 2000-nji ýylda “Özbegistanyň yslam hereketi” atly gurama goşulan bolmagynyň güman edilýändigi aýdylýar.
“Özbegistanyň yslam hereketi” terrorçy gurama hasaplanýar we ençeme ýurtda, şol sanda Özbegistanda, ABŞ-da, Britaniýada, Awstriýada, Kanadada we Orsýetde gadagan edildi
“Gyzgyn ýürekliler kluby” Özbegistandan 25 ýyl mundan ozal gaýdan 46 ýaşly Aliýewiň prezident Şawkat Mirziýoýewiň 1991-nji ýyldan soň ýurdy terk eden özbekleri çagyrmagynyň yzýany Özbegistana sapar edendigini habar berdi.


text:
Atyraý halqynyń 86 paıyzy vaktsınanyń birinshi komponentin aldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Búginde Atyraý oblysynda turǵyndardyń 86 paıyzy vaktsınanyń birinshi, 76 paıyzy ekinshi komponentin alypty. Bul týraly Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Baqytgúl Hamenova málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Elimizde jappaı ekpe alý júrip jatqanymen, qoǵamda oǵan qarsy adamdar áli de kóp. Ózderi bas tartyp qana qoımaı, halyqty keri úgittep otyr. Mundaı adamdar óziniń ǵana emes, ózgeniń ómiri úshin de jaýap beretinin túsinýge tıis. Osy oraıda «ekpe alýǵa qarsy úgittep júrgenderdiń jeteginde ketpegen jón» dep atap ótken edi Memleket basshysy. Búgingi kúni bizdiń oblysta vaktsınanyń I komponentin 215357 (86%) adam aldy, II komponenti 166 570 adamǵa (76%) salyndy. Bul - oblys boıynsha jalpy ekpege alýǵa jatatyn turǵyndardyń 71,8%. Qazir oblysta 59 vaktsına beketi jumys istep tur, onyń 10-y - jyljymaly», - dedi Baqytgúl Hamenova OKQ-de ótken baspasóz máslıhatynda.
Onyń aıtýynsha, bıyl aqpan aıynan beri óńirge vaktsınanyń І komponentiniń 248 330 dozasy jáne II komponenttiń 216 790 dozasy jetkizilgen.
«Qala jáne aýdandardaǵy ekpe alý boıynsha kúndelikti jospar bekitilip, reıtıng jasalyp otyr. Vaktsınatsııa boıynsha aqparattyq túsindirý úshin qala jáne aýdan ákimdikteri medıtsına qyzmetkerlerimen birlesip, kúndelikti aýlalardy aralaıdy. Odan bólek, óńirdegi vaktsınatsııa kórsetkishin jaqsartý maqsatynda saýda úıleri men oıyn-saýyq ortalyqtarynda túrli sharalar uıymdastyrylýda», - deıdi ol.


text:
Qazaqstannyń keı qalalarynda eki apta qatarynan senbi jáne jeksenbi kúnderi iri saýda oryndary jabyq bolǵan. Sonyń saldarynan Magnum jáne Metro jelileri mıllıondaǵan teńgege shyǵyn kórgen, dep habarlady lsm.kz.
Magnum-nyń PR-menedjeri Dmıtrıı Shıshkın jeli júz mıllıonǵa jýyq teńge qarjy joǵaltqanyn aıtty.
– Shyǵynnyń naqty somasy eseptelip jatyr. Eki apta aralyǵynda belgili bolady. Alaıda 20-21, 27-28 maýsym kúnderdegi shyǵyn júzdegen mıllıon teńge bolǵany boljanyp otyr. Bizden bólek jetkizýshilerimiz de shaǵynǵa batty. Sút ónimderi, jemis-jıdek pen kókenisterge tapsyrys demalys kúnderdegi joǵary suranys eskerilip berilgen. Shyǵyndardyń denin taýar túrin joǵaltqan ónimder quraıdy. Olar ondaǵan tonnadan asady. Negizinen otandyq taýarlar, – dedi ol.
Metro jelisiniń PR mamany Ásemgúl Syzdyqova da Nur-Sultan men Almatydaǵy saýda núkteleriniń jabylýynan jemis pen kókenis, et, sút, nan ónimderi sekildi saqtalý merzimi qysqa azyq-túlik taýarlary kategorııasynda kompanııa shyǵynǵa batqanyn jetkizdi.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 23:06
-
-
-
-
-
-
-
-
Memleket basshysy jerdi sheteldikterge jeke menshikke jáne jalǵa berýge tyıym salatyn zańǵa qol qoıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy, dep habarlaıdy QazAqparat Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
2016 jylǵy 6 mamyrda QR Prezıdentiniń Jarlyǵymen aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa, sheteldik kompanııalarǵa, sondaı-aq sheteldik úlesi bar qazaqstandyq kompanııalarǵa jalǵa berýge, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men zańdy tulǵalaryna jeke menshikke berýge moratorıı engizildi.
Moratorıı merzimi 2021 jyldyń 31 jeltoqsanynda aıaqtalatynyn eskere otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 25 aqpanda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń besinshi otyrysynda sheteldikterge jáne sheteldik zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýashylyǵy jerlerin satýǵa, jalǵa berýge zańnama júzinde birjola tyıym salýdy tapsyrdy. Prezıdent 12 naýryzda osyndaı zań jobasyn Parlamentke jibergenin málimdedi.
7 sáýirde Májilistiń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
14 sáýirde jerdi sheteldikterge berýge birjola tyıym salýdy kózdeıtin zań jobasyn Májilis Senatqa joldady.
29 sáýir kúni Senat «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn Májiliske qaıtarǵan edi.
Májilis jerdi sheteldikterge satpaý týraly qujatqa Senat engizgen ózgeristermen kelisti.
- 18 sot oryndaýshy kollektorlarmen zańsyz baılanysy úshin lıtsenzııadan aıyryldy
- Túrikmenstan Prezıdenti Ashhabadta Abaıǵa eskertkish ornatýdy usyndy
- Astanada er adam sot oryndaýshysyna balta ala júgirdi
- Qasym-Jomart Toqaev Majarstan Premer-mınıstriniń orynbasary Mıhaı Vargany qabyldady
- Ádilet mınıstri qazaqstandyqtardyń ómirin jeńildetýge baǵyttalǵan zańdar týraly aıtty
- Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev akademık Serik Qırabaevtyń otbasyna kóńil aıtty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
AŞGABATDA LUKMAN ALYMLARYŇ HALKARA FORUMY ÖZ IŞINE BAŞLADY
2021-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda türkmen paýtagtynyň «Ýyldyz» myhmanhanasynda gibrid görnüşinde «Lukmançylyk diplomatiýasy – sagdyn dünýäniň binýady» atly lukman alymlaryň halkara maslahaty öz işine başlady.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow COVID-19 pandemiýasy döwründe ýokanç keselleriň ýaýramagynyň öňüniň alynmagy babatynda toplanylan tejribeleriň ulanylmagy bilen bagly bolan meseleleriň giňişleýin ara alyp maslahatlaşylmagy boýunça halkara maslahatyny geçirmek başlangyjy bilen çykyş etdi.
Dört sany sessiýadan ybarat bolan bu maslahata dünýäniň 15 ýurdundan saglygy goraýyş ulgamynyň ýokary wezipeli işgärleri, ylmy intelligensiýasynyň wekilleri hem-de abraýly halkara guramalarynyň, hususan hem BMG-niň we BSGG-niň ýolbaşçylary hem-de wekilleri gatnaşýarlar.
Aşgabatda akkreditirlenen diplomatik gullugyň ýolbaşçylary, şol sanda türkmen we daşary ýurtly žurnalistler hem bu maslahata işjeň gatnaşdylar.
Maslahatyň başynda Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Lukmançylyk diplomatiýasy – sagdyn dünýäniň binýady» atly lukman alymlaryň halkara maslahatyna gatnaşyjylara ýollan Gutlagy okaldy.
Döwlet Baştutanynyň gutlagynda häzirki zaman lukmançylygyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlary hökmünde bu gün netijeli halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge we bu ulgamda tejribe alyşmaga ýardam bermäge gönükdirilen lukmançylyk diplomatiýasy aýratyn möhüm ähmiýete eýe bolýandygy bellenilip geçilýär.
Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa Sebitleýin edarasynyň Direktory doktor Hans Klýuge Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan guralan bu duşuşygyň öz wagtyndalygyny nygtamak bilen, şu platformanyň özara hereketleriň ýetilen derejesine baha bermäge, şeýle-de saglygy goraýyş ulgamyndaky, hususan-da häzirki pandemiýa garşy göreşmek bilen bagly gaýragoýulmasyz meseleler boýunça pikirleri alyşmaga mümkinçilik berýändigi nygtap geçdi.
Alnyp barylýan barlyşyksyz göreşde köptaraplaýynlygyň ýeterlik däldigi hem-de hiç bir ýurduň üzňe bolman, eýsem biziň ählimiziň özara baglanşykly bolmagymyz, halkara bileleşiginiň häzirki pandemiýadan çykaran dersi bolup durýar, diýip doktor Hans Klýuge sözüniň üstüni ýetirdi.
Çäräniň dowamynda oňa gatnaşan bilermenler pandemiýa ähtimallygy bolan ýokanç kesellerine garşy göreşmekde lukmançylyk diplomatiýasynyň ähmiýeti, COVID-19 ýokanjynyň ýaýran döwründe döwletleriň arasynda tejribeleri alyşmagyň derwaýyslygy boýunça meseleleriň giň toplumy ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de bu ugurda işjeň pikirler alyşyldy.


text:
Ýurdumyzyň azyk bolçulygyna goşant
19.08.2021
Güneşli ýurdumyzda bereketli toprakdan bol hasyl öndürip, azyk bolçulygyny döretmek boýunça ullakan tagallalar edilýär. Bagtyýarlyk zamanamyzyň ösüşli gadamlaryna goşant goşýan telekeçilerimiz hem ýokary hilli azyk önümlerini öndürmekde netijeli işleri alyp barýarlar. Oba hojalyk toplumynda geçirilýän özgertmeleri has-da kämilleşdirmek hakynda kabul edilen kararlara laýyklykda, ilaty özümizde öndürilýän, daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ýerini tutup biljek azyk önümleri bilen üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler ýer eýeleriniň we hususyýetçileriň zähmetleriniň miwesidir.
Ekerançylygyň girdejili pudaga öwrülmegi üçin işleri täzeçe gurnap, ekinleriň beýleki görnüşlerini hem ýetişdirip, bol hasyl almakda telekeçi hojalyklar we hususy ýer eýeleri nusga alarlyk derejede görelde görkezýärler.
Şeýle göreldeli hojalyklaryň biri-de Sakarçäge etrabynyň Akýap geňeşliginiň çäginde ýerleşýän, bir gektar gowrak meýdany tutup duran ýyladyşhanada banan miwesini ösdürip ýetişdirýän «Ferhar» hojalyk jemgyýetidir. Bu hojalyk jemgyýetiniň agzybir işgärlerine işine ussat telekeçi Batyrmyrat Orazsähedow ýolbaşçylyk edýär. Indi ençeme ýyl bäri hojalykda bol banan miweleri ýetişdirilip, diňe bir welaýatymyzyň ilatyny üpjün etmek bilen çäklenilmän, eýsem, ýurdumyzyň beýleki welaýatlaryna hem iberilýär.
Elbetde, howa we ýer şertlerimizde iňňän hysyrdyly we ullakan jogapkärçiligi talap edýän banan ösümligini ösdürip ýetişdirmek aňsatlyk bilen öz-özünden bolanok.
Erjellik bilen çekilen irginsiz zähmet, ukusyz gijeler, ummasyz yhlas, töwekgelçilik öz oňyn netijesini hem berdi.
Bu hojalyk jemgyýetiniň ezber işgärleriniň bimöçber tagallalary ýerine düşüp, häzirki wagtda ýyladyşhanada iki müň düýp banan ösümligi bereketli ene topragymyza köklerini ýaýradyp, bol hasyla durdy. Birnäçe ýyllaryň dowamynda tutanýerlilik bilen banan ösdürip ýetişdirmegiň inçe syrlaryny ele alan bu hojalygyň janypkeş işgärleri halal zähmetleriniň hözirini görýärler. Il bähbitli alyp barýan işleri dogrusynda, ýylyň- -ýylyna işleri ilerlemek bilen bolýan bu ýyladyşhananyň esasy hünärmeni Rejepgeldi Täşliýew bilen gürrüňdeş bolup, oňa birnäçe sowal bilen ýüz tutduk. Ol uly höwes bilen öz işleri barada gürrüň berdi.
— Rejepgeldi aga, bu boz ýatan boş ýeri özleşdirip, töwekgelçilikli iş bolan ýyladyşhanada banan ösdürip ýetişdirmek pikiri sizde nähili döredi?
— Güneşli ülkämiziň bereketli topragy, degerli ideg edilende, dür öndürýär. Miweli daragt bolsun, bakja ekinleri bolsun, göwnejaý idi-yssywat edilende, hökman bol hasyl eçilýär.
«Azapsyz ýeriň ady ýok» diýlişi ýaly, bir ýarym gektara golaý ýerimiz öň ýandakdyr syrkyn, ot-çöp basyp, şorlap giden, hiç zada ýaramsyz hasap edilip ýörlen ýerdi. Özüm şu obaly bolamsoň, bu ýerlere beletdim. Günleriň bir güni hem duşundan geçip barýarkam, «Be, şu tozap ýatan boş ýeri özleşdirip, il-güne peýdaly bir ekin ekäýsek» diýen pikir kelläme geldi. Ýeriň, ekiniň diline düşünmek ekinzarlyga bolan höwes mende çagalyk döwrümden başlandy. Kakam daýhan birleşiginde ir döwürlerden bäri baş agronom bolup işleýärdi. Men hem onuň ýanynda bolup, ekinleri, baglary ösdürip ýetişdirmegiň inçe tilsimlerini öwrenýärdim. Giň meýdanda üýtgeşik bir bag ýetişdirip, il- -günümize hyzmat etmek höwesim, belki-de, meniň şu işlere baş goşmagyma sebäp bolandyr . Könelerimiziň «Adam eli — gyzyl gül» diýip aýdyşlary ýaly, ine, indi tutanýerlilik bilen çeken yhlasly zähmetimiz öz miwesini berip başlady. Datly banan miwesiniň her ýylda birnäçe tonnasyny halkymyza hödürleýäris.
— Bu ýyladyşhana haçan guruldy we näçe ýyldan bäri banan miwesini ýetişdirýärsiňiz?
— Hojalyk jemgyýetimiziň başlygy Batyrmyrat Orazsähedow bilen maslahatlaşyp, banan ekinini ösdürip ýetişdirmek üçin bu ýyladyşhananyň gurluşygyna 2017-nji ýylyň başynda girişdik. Şol ýylyň oktýabr aýynda bolsa Türkiýe döwletinden iki müň düýp ýaş banan nahallaryny getirip, ýyladyşhanamyzda oturtdyk.
Tropik ýurtlaryň ekini bolan banan ösümligini biziň ýer-howa şertlerimizde ösdürip ýetişdirip, ondan hasyl almak töwekgelçilikli täzelikdi. Bize ynanmazçylyk bilen garanlar hem bolupdy. Emma, «Töwekgeliň endişe bilen işi ýok» diýlenine eýerip, biz badymyzy birjik-de gowşatman, öňümizde goýan maksadymyza ýetmek üçin, kynçylyklardan çekinmän bar yhlas-zehinimizi siňdirip işledik.
Ilki bu ekin barada degerli iş tejribämiziň bolmanlygy zerarly kynçylyk çeken wagtlarymyz türk hünärmenleri bilen maslahatlaşdyk, olar bilen işjeň hyzmatdaşlykda bolduk.
«Ýer daýhany dabanyndan tanarmyş» diýipdir, könelerimiz. Yhlas etseň, zehiniňi, ukybyňy gaýgyrman hyzmat etseň, biziň bu bereketli topragymyzyň bol hasyl eçilip, öndürmejek zady ýok.
— Banan ekinine ideg edilişi, onuň ýerli şertlere uýgunlaşmak ýagdaýy we hasyllylygy barada-da kelam agyz aýdaýsaňyz!
— Biziň bu ýetişdirýän banan ösümligimiziň sorty «Grand Nike» diýlip atlandyrylýar.
Türkmençä öwürenimizde ol «Jüpüne düşen» diýen manyny aňladýar. Onuň boýy 6-7 metre çenli ösmek bilen ýasy ýapraklarynyň uzynlygy 2,5 metre çenli, ini bolsa 1 metre golaý bolýar. Bu geň - enaýy ösümlik otuz ýaprak çykarandan soň otuz birinji ýapraga derek hasylyň gülüni we hasylyň özüni emele getirýär. Şu döwre çenli dokuz aý geçip, onuň boýy 6-7 metre ýetýär.
Ullakan üzüm hoşasyny ýatladýan hasyl toplumynda 250-280-e çenli banan miwesi bolup bilýär. Bu bolsa ortaça 30-35 kilogram möçberde bolýar. Hasyllylygy bir gektardan ortaça 500-600 sentner. Bu örän ýokary görkezijidir.
Banan ösümligi oturdylandan soňra dokuz aýdan hasyla durýar. Bu bolsa ýylyň Iýun-iýul aýlaryna gabat gelýär. Soň 3-4 aýyň dowamynda ýetişýär we oktýabr-noýabr aýlarynda ýygyma girişilýär.
— Rejepgeldi aga, hemmeleri gyzyklandyrýan ýene bir sowalymyza jogap berseňiz! Banan ösümligi köpýyllyk ekinmi ýa-da ...
— Banan ösümligi ir-iýmişli, köpýyllyk miweli daragt hasap edilmeýär — diýip, Rejepgeldi aga sözüni dowam etdi. — Ol ýylyň dowamynda, ýokarda belläp geçişimiz ýaly, 30-35 kilogram möçberde bir gezek hasyl berýär. Hasyly ýetişip, ýyglandan soňra bu düýp aýrylýar. Onuň berkän kökünden täze ösüp ýetişen nahaly ösüşe goýberilýär we ol hem dokuz aýdan hasyla durýar. Idegi gowy ýetirilende 6-7 aýdan hem hasyl berip bilýär. Kä halatlarda banan ösümliginiň şol bir wagtda üç neslini hem görmek bolýar. Meselem, uly düýbüň özi, gyzy we agtygy diýen ýalyrak görnüşde.
Banan ekininiň kökleri topraga çuň aralaşmaýar, ol ýüzleý bolup, 5 metre çenli uzap gidýär. Şol sebäpli onuň düýbüni agdaryp, bejergi geçirmegiň zerurlygy ýok. Banan ekilen topragy ýerli dökünler, mal dersi bilen yzygiderli gurplandyryp durýarys.
Suwaryş işleri hakynda aýdanymyzda, banan ösümligi ýaş nahal wagtynda ony damjalaýyn usul bilen suwarmaly. Birneme boý alandan soň bolsa emeli ýagyş görnüşinde suw bermeli. Ýyladyşhananyň içki ýylylygyny banan ekinine ýaramly bolan 240-280 derejede saklamaly. Howanyň çyglylyk derejesi 70 göterim möçberinde bolsa göwnejaý bolýar.
— Banan miwesine islegiň köp bolmagy bilen, başga-da bu ekini ösdürip ýetişdirmäge ilatyň arasynda isleg bardyr. Ýyladyşhanaňyzda banan ösümliginiň nahallaryny hem ýetişdirýärsiňizmi?
— Banan ösümliginiň düýbünden we köklerinden gögerip çykýan ýaş nahallary köpeldip, öz kiçi ýyladyşhanamyzda ýetişdirip, ilata hödürleýäris. Häzirki wagtda banan nahallaryna isleg artyp başlady. Gyzyklanýan adamlara biz öz kömegimizi we maslahatymyzy gaýgyrmaýarys.
Banan nahallaryny ýetişdirmekde, ekinlerden bol hasyl almakda janypkeşlik bilen zähmet çekýän işgärlermizden doganlar Nepes we Gurban Welläýewleriň, Şatlyk Atdaýewiň, Rahat Çaryýewiň, Gülüstan Ataýewanyň, Begmyrat Ahmedowyň atlaryny guwanç bilen agzamak isleýärin.
Hormatly Prezidentimiziň il-halkymyzy bol miwe we bakja önümleri bilen üpjün etmek baradaky aladalaryna jogap edip, bol hasyl öndürmekde biziň bu işgärlerimiz ýyladyşhanamyzda jan aýaman, halal zähmet çekýärler.
—Beren gyzykly hem täsirli gürrüňleriňiz üçin köp sag boluň! Il bähbitli alyp barýan işleriňizde size hemişe üstünlikler ýar bolsun!
— Sag boluň!
Ýeri gelende aýtsak, «Ferhar» köne türkmen sözi bolup, «gözellik, ajaýyplyk» diýen manylary berýär.
Biz hem kiçiräk bir ajaýyp subtropik tokaýlygy ýatladyp duran, hoşboý mikroklimatly, gözellige beslenip oturan banan ösümlikleriniň arasynda özleri hem gözel görke eýe bolup, halal zähmet bilen meşgul bolýan bu ýyladyşhananyň ezber işgärlerine sogaply işlerinde mundan beýläk hem ullakan üstünlikleri arzuwlap, olar bilen hoşlaşdyk.
Hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň oba hojalygynda gök-bakja we miwe önümleriniň bol hasylyny öndürmegiň möhüm ugry bolan ýyladyşhanalara giň gerim bermegi şu günki günüň talabydyr. Bu bolsa gök önümleriň we miweleriň bolçulygyny döredip, ilatyň ösen islegini kanagatlandyrmaga ullakan ýardam bolup durýar.
Muhammetjuma HYDYROW.
SURATDA: gözüňi dokundyrýan bananlar.
Surata düşüren awtor.


text:
Ispaniýa
Ispaniýa (isp. España), resmi ady — Ispaniýa Korollygy (isp. we gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, bask. Espainiako Erresuma, oks. Reialme d'Espanha, ast. Reinu d'España) — Ýewropanyň günorta-günbatarynda döwlet. Pireneý ýarymadasynyň agramly bölegini eýeleýär. Ýurduň ady "i-şpanim" — "towşanlaryň kenary" diýen finikiýa aňlatmasyndan gelip çykýar.
Serhetdeş ýurtlary:
- Portugaliýa — Pireneý ýarymadasynyň günbatarynda;
- Gibraltar britan häkimiýeti — Iberiýa ýarymadasynyň günortasy;
- Marokko - demirgazyk Afrikada (Seuta we Melilýa anklawlary);
- Fransiýa we Andorra — demirgazykda.
Ispaniýanyň kenarlaryny demirgazykda we günbatarda Atlantik okean, şeýle hem günortada we gündogarda Ortaýer deňzi ýuwýar.
Doly ady: (Reino de España).
Meýdany: 504,030 kw. km.
Ilaty: 46,505,963 adam (Iýul 2010 ý.)
Hökümet baştutanlary: Huan Karlos I (Patyşa), Hose Luis Rodrigo Zapatero (premýer-ministr)
Milli baýram: 12-nji oktýabr – Ispan milletiniň güni
Pul birligi: Ýewro
Iň belent nokady: Teýde wulkany (3718 m)
Agalyk ediji dini: katolisizm
UMUMY MAGLUMATY[düzet | çeşmäni düzet]
Ispaniýa Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolup, Ýewropanyň çet günorta-günbataryndaky ýerleşýän döwletdir. Ol Pireneý ýarym adasynyň 5/6 bölegini, Ortaýer deňzindäki Balear we Pitius adalaryny, Atlantik okeanynda Kanar adalaryny tutýar.
Meýdany 504,030 kw. km. Tutýan meýdany boýunça Dünýäde 51-nji, Ýewropada bolsa dördünji ýerde durýar. (Rossiýa, Ukraina we Fransiýadan soňra).
Ilaty 46,5 mln. adam (2010). Ispaniýa Ortaýer deňziniň, Atlantik okeanynyň we Biskaý aýlagynyň aralygynda ýerleşip, gündogarda Fransiýa, Andorra, günbatarda Portugaliýa bilen araçäkleşýär. Paýtagty – Madrid şäheri. Ispaniýa administratiw taýdan 50 welaýata (47-si ýarym adada) bölünip, 17 sany awtonom oblasta birleşýär. Ispaniýanyň Afrikadaky awtonom şäherleri Seuta we Melilýadyr. Şeýle hem Afrikada Welesde-la-Gomera, Alusemas we Çafarinas adalary bar.
Nominal jemi içerki önümiň möçberi boýunça dünýäde on ikinji orny eýeleýär. Ispaniýa BMG-niň, ÝB-niň, NATO-nyň, YÖHG-niň (Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasy) we BSG-niň (Bütindünýä Söwda Guramasy) agzasydyr.
Ispaniýa konstitusion monarhiýa döwleti bolmak bilen, Huan Karlos I 1975-nji ýylyň 22-nji noýabryndan bäri Ispaniýanyň patyşasydyr.
- Katoloniýa
- Walensiýa
- Nawarra
- Araganin
- Kardowa
- Sewilýa
- Granada
- ↑ "Anuario estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente" (PDF). Instituto Nacional de Estadística (Spain). Retrieved 5 June 2014.
- ↑ "Population Figures at 1 July 2014" (PDF). Instituto Nacional de Estadística (INE). Retrieved 10 December 2014.
- ↑ "Censos de Población y Viviendas de 2011" (PDF) (in Spanish). Instituto Nacional de Estadística (INE).
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Spain". International Monetary Fund. Retrieved 1 November 2014.


text:
Paýtagtymyzyň “Köpetdag” topary Türkmenistanyň futbol çempionatynyň nobatdaky möwsüminiň öňüsyrasy tejribeli oýunçylaryň üçüsini düzümine goşdy.
Paýtagtymyzyň toparynyň düzümine “Altyn Asyryň” tejribeli oýunçylary Döwletýar Berdiýew (derwezeçi), Begenç Akmämmedow hem-de Bagtyýar Gürgenow dagy goşuldy.
Şeýle-de, “Köpetdag” topary ýaş oýunçylaryň hem birnäçesini düzümine geçirdi.
Ýeri gelende bellesek, paýtagtymyzyň “Köpetdag” topary ýurdumyzyň futbol çempionatynyň geçen möwsüminde geçiren 28 duşuşygynda 41 utuk toplap, ýaryş tertibini dördünji hatarda tamamlady. Şeýle-de, bu topar geçen ýyl ýurdumyzyň Kubogy ugrundaky bäsleşigiň finalyna çykmagy hem başardy.


text:
«Eziz diýar Bitaraplyk şanly toýuny toýlaýar»
Ýakynda Garaşsyz ýurdumyzyň Hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllyk toýuna Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Bäşim Nuraly adyndaky çagalar çeperçilik mekdebiniň, 2-nji çagalar çeperçilik mekdebiniň, 6-nji we 7-njy çagalar sungat mekdepleriniň çeperçilik bölüminiň döreden eserlerinden «Eziz Diýar Bitaraplyk şanly toýuny toýlaýar» ady bilen Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergi zalynda sergi gurnaldy.
Bu sergä Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Bäşim Nuraly adyndaky çagalar çeperçilik mekdebi, şol mekdebiň «Nakgaş», «Haly», «Zergär» bölümleriniň okuwçylarynyň döreden eserleri bilen gatnaşdylar. Okuwçylar eserlerde halkymyzyň durmuşyndan her bir pursatlaryny, milli toýlary, däp-dessurlary, owadan tebigatymyzy, Aşgabat şäheriniň gözelligini, asylly gyz gelinleri, şadyýan çaga pursatlaryny, bedewleri wasp edipdirler. Sergide görkezilen ajaýyp eserler sergä gatnaşanlarda uly täsir galdyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Garaşsyz Hemişelik Bitarap ýurdumyzy yzygiderli aladasy netijesinde ösdürýär. Mähriban Arkadagymyzyň jany sag başy dik bolsun il-ýurt bähbitli alyp barýan işleri rowaç bolsun.


text:
Krymyň paýtagty Simferopolda eli ýaragly rus esgerleri tatarlara howp salýar. “Olar ýakyn wagtda tatarlaryň üstüne çozar” diýen myş-myş ýyldyrym çaltlygynda çar tarapa ýaýraýar.
55 ýaşly etniki tatar, Mudasir Kafodar gyz agtyjygany ýanyna alyp, bakjasynda dynç alýar. Onuň beýleki agtyklary töwerekde oýnap ýörler. Ol şeýle gürrüň berýär: “Biziň parahat durmuşda ýaşasymyz gelýär. Ýöne rus goşunlary biziň territoriýamyza girdiler. Ýaragly adamlary hemme ýerde görmek bolýar. Bu bizi gorkuzýar. Diňe bir meni däl, biziň hemmämizi gorkuzýar. Olaryň aýdýan zady ýok. Ýöne olaryň ukrainaly däldikleri, orsýetlidikleri öz-özünden düşnükli”.
Kafodar Özbegistanda doglupdyr we 2000-nji ýylda Kryma göçüp gelipdir. Ol Krymy öz watany hasaplaýar. Onuň 93 ýaşly kakasy we 85 ýaşly ejesi 1954-nji ýylda Stalin tarapyndan sürgün edilipdirler.
Krymyň 2 million adamlyk ilatynyň takmynan 12 göterimi tatarlardan ybarat. Ikinji jahan urşy döwründe olaryň köpüsi Iosif Stalin tarapyndan Orta Aziýa sürgün edilipdirler. Sürgün edilen tatarlar faşistler bilen hyzmatdaşlyk etmekde aýyplanypdyrlar. Olar 1991-nji ýylda, Ukraina garaşsyzlygyny alansoň, yzyna, ýagny Ukraina göçüp barypdyrlar.
Alada
Krymyň beýleki ýaşaýjylary Ýewromaýdan protestlerini goldamasalar-da, tatarlar maýdançylaryň tarapyny tutdular. Şeýle-de olar Ukrainanyň garaşsyzlygyny, Krymyň Ukrainanyň çäginde galmagyny we Kiýewiň Ýewropa bilen integrasiýasyny aňry ýany bilen goldaýarlar.
Ynha, bu günki gün ors goşunlarynyň Kryma girmegi bilen tatarlar Krym Moskwa tabyn ediler diýip gorkýarlar. Ýöne Kafodar ýalylar diňe bir rus goşunyndan gorkmaýarlar. Olary alada goýýan başga meselerler hem bar.
Ukraina gagarşsyzlygyny alaly bäri, ýagny takmynan ýigirimi ýyldan bäri Krym tatarlary gürrüňi edilýän ýarymadada etniki orslar bilen zordan oňşup ýaşaýarlar. Sebäbi ilatyň 60 göterimini emele getirýän etniki ruslar Krymyň Orsýete birikdirilmegini isleýärler.
Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde Kadofar golaý-goltumdaky tatar obalaryna rus goşunlarynyň çozmagynyň ähtimaldygy barada ýaýran mym-myşlardan çen tutup, şeýle diýýär: “Biz näme edip bileris? Biz parahat adamlar. Biz hiç zada taýýarlyk göremzok. Göräýenimizde-de, biziň edip biljek zadymyz barmy? Birnäçe gün mundan ozal kimdigi näbelli adamlar tatar maşgalalarynyň ýaşaýan jaýlaryna kürsäp girip, öý eýesini we ogullaryny ýenjipdirler. Olar häzir hassahanada. Indi şol ýaňky kimdigi näbelli adamlar biziňem üstümize çozarlar-da...”
“Orsýet! Orsýet!”
Simferopolyň köçelerinde kazaklar we “moskwaçylar” bogazlaryny ýyrtyp, aýak aldygyna “Orsýet! Orsýet!” diýip bagyryşýarlar. Kafodar ýaly pespäl obalylar bolsa, ýetip gelýän ors güýçleriniň hem eden-etdilikleriň howpunyň öňünde öz howpzulyklaryny nädip kepillendirjekdikleri hakda kelle döwýärler. Ol öz gürrüňinde her agşam ýigrimi töweregi adamyň Fontany 5 obasynyň köçelerinde nobatçy durýandygyny aýdýar.
Kafodar özleriniň ýarag götermeýändiklerini, parahatçylygyň tarapdarydyklaryny nygtaýar: “Biz Krym tatarlary. Biziň öýümiz şu ýeri. Bize galagoply ýagdaýyň geregi ýok. Biziň adam bilen işimiz ýok. Biz erbet zatlary meýilleşdiremzok. Biz hatda hiç kime iki agyz ýakmaz sözem aýdamzok”.
Krymyň paýtagty Simferopolyň tatar kethudalary häzirki bolýan ýagdaýlardan biynjalyk bolýarlar. Ýöne olar gaýduwsyzlygy elden berenoklar. Olar 1-nji martda Krymdaky tatar Mejlisinde dörän galagoply ýagdaý boýunça maslahat geçirdiler.
Mejlisiň wekili Al Hamzi bu barada şeýle gürrüň berýär: “Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Krymy basyp almak barada buýruk beripdir öýdýärin. Ol gündogara-da goşun ugradar. Men bir zady anyk aýdyp bilerin. Men hiç ýere gaçyp gitmerin. Bu ýeri ne ukrainlaryňky, ne-de orslaryňky, bu ýeri Krym tatarlarynyň dogduk topragy”.


text:
Gawaýi uniwersitetiniň alymlary emeli aňy ulanyp, älemiň iň uly 3D kartasyny döretmegi başardylar. Döredilen täze karta öňki görnüşinden iki esse uludyr. Emeli aň indi köp…View More Emeli aňyň kömegi bilen Galaktikanyň iň uly 3D kartasy döredildi.
Tag: galaktika
Ýyldyzlar näme üçin “göz gyrpýar”?
Açyk howada asmana syn eden bolsaňyz, ýyldyzlaryň ýanyp-sönüp durýan ýalydygyny görensiňiz. Bizden millionlarça kilometr alysdaky bu asman jisimleri barada entek öwrenmeli zadyň az däldigi aýdylýar.…View More Ýyldyzlar näme üçin “göz gyrpýar”?


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary netijesinde sanly ulgama geçmek boýunça alnyp barylýan özgertmelere ýaşlary giňden çekmek, bu ugurda ýurdumyzyň ylym-bilim kuwwatyny netijeli peýdalanmak babatda giň gerimli işler alnyp barylýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň kabul eden Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň 2021--2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmäge goşandyny goşmak, sanly ykdysadyýeti dolandyrmaga, döwrebap tehnologiýalar bilen işlemäge ukyply ýaşlary ýüze çykarmak maksady bilen, ýaşlaryň arasynda programma üpjünçiligi boýunça geçirilen «Sanly innowasiýalar» atly bäsleşige Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň mugallymlary, magistrantlary we talyplary gatnaşdylar. «Innowasion şäher» tematiki ugry boýunça institutyň magistranty Şageldi Weliýew I orna we «Söwda we hyzmatlar ulgamy boýunça IT -taslamalar» tematiki ugry boýunça institutyň mugallymy Narly Babanazarow III orna mynasyp boldular.


text:
Balqash áýejaıy memlekettik menshikke berildi
BALQASh. QazAqparat – Balqash áýe aılaǵy jergilikti ákimdiktiń kommýnaldyq menshigine qabyldandy. Jańa menshik ıesine berý syıǵa tartý sharty boıynsha júzege asyryldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Berilgen nysandardyń qatarynda aerovokzal ǵımaraty, rýldeý joly jáne perron bar. Tolyq jańartýdan keıin áýejaı úlken ushaqtardy qabyldaı alady.
«Qazaqmys» korporatsııasy saraptama qorytyndysy bar jobalyq-smetalyq qujattamany usyndy. Joba áýejaı ǵımaratyna, perron men rýldeý jolyna, sondaı-aq arnaıy kólik qyzmeti úshin úı-jaı qurylysyna qatysty.
Qajetti soma anyqtaldy. 2022 jyly respýblıkalyq bıýdjetten qarajat bólinedi dep josparlanýda. Ótinimdi rásimdeý osy jyly bastalady.
Tolyq qaıta iske qosylǵannan keıin Balqashqa 1-shi jáne 2-shi klastaǵy (Boeing, Airbus jáne basqalary) úlken ushaqtar kele alady. Áýe kemeleri reısterdi jyl boıy jáne táýliktiń kez kelgen ýaqytynda oryndaı alady.Jóndeý kezinde áýejaı shtattyq rejımde jumys isteıtin bolady.
- Qaraǵandyda alaıaq áıel sheteldik azamattardy 7 mıllıon teńgege aldaǵan
- Qaraǵandy ákimdigindegi jumysshynyń ólimi: Sot úkimi jarııalandy
- Qaraǵandy oblysynda «Eńbek» baǵdarlamasymen 30 myńǵa jýyq adam jumys tapty
- Qaraǵandy oblysynda bir mıllıonnan astam adam sanaqtan ótti
- Qaraǵandylyq qutqarýshylar 1 qarashadan bastap joǵary daıyndyq rejımine kóshedi
- Qaraǵandy oblysynda ulttyq sport túrlerinen chempıonat ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qaraǵandy oblysynda saılanǵan 75 ákim qyzmetine kiristi
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysynda halyq saılaǵan 75 aýyl ákimi qyzmetke kiristi. Aýyl basshylary quramynyń tórtten úsh bóligi jańartyldy. Saılaýda tórt partııanyń ókilderi men ózin-ózi usynýshylar jeńiske jetti. Olardyń ishinde úsh áıel bar. Eń jas jańa saılanǵan ákim 26 jasta, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Óńir basshysy Jeńis Qasymbek onlaın-kezdesýde saılanǵandarǵa halyqtyń senimin aqtap, árdaıym halyqtyń múddesin qorǵaýdy tiledi.
«Nátıjelerge qarap otyrsaq, kópshiligińiz alǵash ret ákim bolyp otyrsyzdar. Saılaý ótken aýyl basshylarynyń quramy 77%-ǵa jańardy. Bul óte jaqsy, sebebi jańa kózqaras problemalardy jańasha qaraýǵa kómektesedi», – dedi oblys ákimi.
Aýyl ákimderi – bul barlyq memlekettik júıeniń irgetasy, dep atap ótti ol.
«Elimizdiń jetistigi kóp jaǵdaıda óńirlerde, árbir aýylda jumystyń qalaı júrip jatqanyna baılanysty. Árbir aýyldyń ózindik erekshelikteri men problemalary bar, olardy sheshý qajet. Árıne, eń bastysy – adamdardyń muń-muqtajyna árdaıym qulaq túrý. Tek osylaı ǵana bılik shynymen tıimdi bola alady. Jerlesterimizdiń senimi qymbat. Saılaý naýqany kezinde bergen ýádelerińizdi umytpańyzdar», – dep atap ótti Jeńis Qasymbek.
Abaı aýdanynyń Qaraǵandy aýyldyq okrýgin 26 jastaǵy Vladıslav Kıreı basqardy.
«El tarıhynda alǵash ret aýyl turǵyndary ákimderdi saılady. Bul demokratııa men jergilikti ózin-ózi basqarýdyń damýyn kórsetedi. Bul saılaý jastardyń basqarýshy retinde óz kúshin synap kórýge barlyq múmkindikteri bar ekenin kórsetti. Qyzmetke kirise otyryp, tabys adamdardyń ómiriniń jaqsarýyna jáne okrýgtiń damýyna baılanysty bolatynyn túsinemin», – dep esepteıdi eń jas ákim.
Qaraǵandy oblysynda 257 kandıdattyń ishinen 75 aýyl ákimi saılandy. Daýys berýge 61 846 saılaýshy qatysty – bul 75,85%. Saılaýda 14 ózin-ózi usynǵan jáne Nur Otan, «Aýyl», «Aq jol», ADAL partııalarynyń ókilderi jeńiske jetti.
- Qaraǵandyda alaıaq áıel sheteldik azamattardy 7 mıllıon teńgege aldaǵan
- Qaraǵandy ákimdigindegi jumysshynyń ólimi: Sot úkimi jarııalandy
- Qaraǵandy oblysynda «Eńbek» baǵdarlamasymen 30 myńǵa jýyq adam jumys tapty
- Memleket basshysy Shavkat Mırzıeevti Ózbekstan Prezıdenti laýazymyna qaıta saılanýymen quttyqtady
- Qaraǵandy oblysynda bir mıllıonnan astam adam sanaqtan ótti
- Ózbekstandaǵy prezıdent saılaýynda daýys berý aıaqtaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aşgabadyň “8-nji mart” atlandyrylýan raýonynda ýerleşýän Ýolöten, Gowurdak, Ospenko köçelerinde we bu köçelere degişli proýezdlerde ýüzden gowak ýaşaýyş jaýlary ýumrulyp başlandy.
Gyşyň ýagynly we sowuk howaly günlerinde jaýlary ýumrulýan ýaşaýjylar öz jaýlarynyň gurluşyk materiallaryny deger-degmez bahasyna satyp, goş-golamyndan hem käbir zatlary pes bahadan satyp ýa-da taşlap göçýändiklerini aýdýarlar.
“Jaýyň gurluşyk materiallaryny özüňe söküp almaga wagtam berenoklar. Häkimligiň işgärleri duýduryş hatyny berdikleri üstüňi alyp durlar. Ýagynly-sowuk howada goşuňy toplajak bolsaňam ýarpy goş-golamyň ýagyna galyp zaýa bolsa, gurluşyk materiallaryňy hem arkaýyn söküp alyp bolanok. Eýýäm gapdalyňdan tehnikalar direnişip dur. Sähel haýal-ýagallyk etseň, jaýyňy tehnika bilen tekizläp goýbermegi hiç zatça görmeýärler" diýip, jaýy ýumrulýan Bekdurdy aga aýdýar.
Ol sözüniň dowam etdirip: "Gyşyň güni ozalkylar ýaly, welaýatlardan gelýän alyjylaram azalýar. Aslynda ozalkylar ýaly 1000-2000 dollar baha kesip, jaýyňy söküp, onuň gurluşyk materiallaryny almaga höwesek alyjam ýok diýen ýaly. Ozal birki müň dollar berip, jaýlary gurluşyk materiallary üçin satyn alýan alyjylar indi iki-üç manat baha kesýärler. Alaçsyz razylaşyp bermeli bolýarsyň. Şeýle söwda razy bolmasaň, ondanam galýarsyň. Bu ýerde häkimligiň işgärleri gönenýärler. Jaýyňy gurluşyk materialy üçin satyn alýan adamlaram häkimligiň işgärleri bilen arkalaşykly adamlar” diýdi.
Jaýlary ýumrulýan ýaşaýjylara Parahat - 7 kiçi etrapçasyndan hem-de Köşi massiwinde gurulýan jaýlardan kwartira hödür edilýär.
Köşüden jaý almak isleýänleriň jaýlary ýumrulansoň, bir – bir ýarym ýyl jaýa garaşmaly bolýandyklary, ol jaýlar ýetişýänçä kireýine jaýlarda ýa dogan-garyndaşlarynyň öýlerinde ýaşamaly bolýandyklary barada maglumatlar bar.
“Türkmenler ‘iki göç – bir talaň’ diýip, dogry aýdypdyrlar. Bir göçeniňde ýarpy goşuň zaýa bolýar. Gap-gaç hem mebeller döwlüp ýenjilýär. Köşüden jaý aljak bolup, goşuňy iki gezek göçürseň, öý goşuňdan deregem galanok. Şol sebäpli Parahat -7-den jaý almaga razylyk berdik” diýip, elli ýaşly Altynaý daýza gürrüň berýär.
Onuň sözüne görä, olara berlen jaý hem ulanyşa doly taýyn däl. “Entek jaýy ýylatmaly kotelnýa hem gurulmandyr. Sowuk howada ilki bilen tok peçlerini satyn alyp, jaýy birneme ýyladyp, soňra goşumyzy çekip başladyk” diýip, Altynaý daýza aýdýar.
Jaýlar ulanyşa doly taýyn bolmasa-da, ilatyň zorluk bilen göçürilýändigi, hususyýetdäki ýaşaýyş jaýlarda maşgala sanyň näçedigine seretmezden, inwentar delodaky ýazylan meýdana görä öý berilýändigi, iki-üç maşgalalaryň dört ýa üç otagly kwartiralara göçürilip, maşgala oňşuksyzlygynyň artýandygy, bu meselelerde arzy-halyňy hiç ýere diňledip bolmaýandygy, eger jaýyň dokumentinde sähel näsazlyk tapylsa, asla jaýsyz galýandygyň barada hem maglumatlar ýeterlik.


text:
Belarus Respublikasynda ýokary bilim alýan türkmenistanly talyp gyz Ogulaý Ataýewa «GDA-nyň iň gowy talyby-2021» atly halkara bäsleşikde «Ylym» ugry boýunça ýeňiş gazandy. Bu bäsleşik Arkalaşygyň bilim we ylym edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda guraldy. Bu barada Türkmenistanyň Kazan şäherindäki Baş konsullygynyň kazan.tmconsulate.gov.tm saýtynda habar berildi.
GDA-nyň iň gowy talyby adyny alan Ogulaý Ataýewa Belarus döwlet uniwersitetinde ykdysadyýet ugry boýunça 3-nji ýyl talyp. Ýokary bilimi Belarus Respublikasynda almagy arzuw eden talyp gyz mekdep döwürlerinde-de ylym bilen meşgullanypdyr. Ol ykdysadyýetde innowasiýalar, işewürlikde bäsdeşlik ýaly temalar boýunça italýan dilinde ylmy işleri ýazýar.
Onuň ilkinji ylmy işi «Italiýada durmuş goraglylygynyň käbir ugurlary» diýip atlandyrylýar. Onuň bu temany saýlamagy tötänden däl. Çünki Ogulaý kakasynyň maslahaty boýunça uniwersitetde italýan dilini öwrenip başlaýar we iki ýylyň içinde bu dilde suwara gürlemegiň hötdesinden gelýär.
Türkmenistanda ýaşaýan wagtlary meşhur italýan aýdymlaryny diňläp ulalan Ogulaý häzir iňlis, italýan, rus we ene dili bolan türkmen dilinde erkin gürlemegi başarýar, çagalygyndan maşgalasynda öwredilen türk diline hem oňat düşünýär we öz gyz jigisine-de bu ugurda ýakyndan kömek berýär. «Näçe köp dil bilseň, şonça-da aragatnaşygyň görnüşleri kän bolýar. Mundan başga-da, dil bilmek daşary ýurtlara gitmäge, adamlar bilen terjimeçisiz düşünişmäge ýardam edýär» diýip, türkmenistanly talyp gyz aýdýar.
Italýan dili boýunça halkara bäsleşikleriň ýeňijisi, birnäçe ylmy makalalaryň awtory Ogulaý Ataýewa «GDA-nyň iň gowy talyby-2021» atly bäsleşikde terjimehalyny ýazyp, öz gazanan ýeňişleri barada gürrüň berdi hem-de ylmy işlerini görkezdi. Onuň alyp barýan ylmy gözlegleri bäsleşigiň «Ylym» ugry boýunça öňdeligini eýelemäge mümkinçilik berdi.