text:
Ýewropa Bileleşiginiň Orsýet bilen gatnaşygy, hemişekisi ýaly, adaty ýagdaýa öwrülene meňzeýär, ýöne görnüp duran bir adatylyk hem ýok. Möhüm meseleleriň köpüsi gymyldysyz ýatyr.
19-njy oktýabrda, Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýet arasynda Brýusselde geçen duşuşykdan soň Şwesiýanyň Daşary işler ministri Karl Bildt Ýewropa Bileleşiginiň Orsýet bilen gatanşygyny ösdürmek isleýändigini aýtdy: “Käbir meseleler, mysal üçin, Günorta Kawkaz barada aramyzda tapawutly garaýyşlar bar. Ýöne başga meseleleriň ençemesinde gatnaşykda öňe ilerläre zerurlyk we mümkinçiligiň bardygyny ikimiz-de görýaris”.
Moskwanyň alyp barýan aşa howply syýasy işlerine garamazdan, Orsýet öten ýyl Gürjüstana çozup gireli bäri, Ýewropa Bileleşigi onuň bilen gatnaşyklaryny gowulandyrmak barada tagalla baryny etdi. Taraplar geljek aý Stokgolmda ýene duşuşmakçy. Ýöne Ýewropa Bileleşiginiň diplomatlary Orsýetiň meýilsizdigine salgylanyp, bu duşuşykda hem bir uly öňe gidişligiň bolaryna garaşanoklar.
Moskwa täze Ýewropa Bileleşigi-Orsýet partnýorlygy ylalaşygy barada planlaşdyrylan gepleşikleri 16-njy oktýabrda goýbolsun etdi. Ol Dünýä Söwda guramasyna girjek diýip hem öňe omzap duranok.
Regional we global howpsuzlyk
Daşary işleri ministri Sergeý Lawrow dekabra planlaşdyrylan global klimat duşuşygynda Orsýetiň Ýewropa Bileleşiginiň ymtylýan ýokary maksatlaryny goldamaga meýilli däldigini duýduryp, gürrüňi regional we global howpsuzlyk aladalaryna syrykdyrdy: “Global gün tertibindäki möhüm meseleler barada Orsýet bilen Ýewropa Bileleşiginiň hyzmatdaşlygy Bileleşigiň ýüzbe-ýüz bolýan meselelerini çözmekde nädereje ilerleýşine, öňde bize garaşýan kynçylyklara we howplara berilmeli gaýtargylara nähili täsir edişine bagly”.
Şu ýylyň ýanwarynda Moskwanyň Ukraina berýän tebigy gazyny kesmegi netijesinde Ýewropada millionlarça adam agyr sowukda kynçylyk çekipdi. Lawrow bu iş indi gaýtalanmaz diýip, kepil geçmegi ret etdi. Ol Ýewropa Bileleşigine agza döwletlere wizasyz sapar etmäge orslara haçan rugsat ediljegini sorady.
Ýöne Bileleşigiň Daşary gatnaşyklar baradaky Komissary Benita Ferrero-Waldner bu babatda agza döwletleriň arasynda bu ýakynda ylalaşyga gelmek ähtimallygy ýok diýdi.
Wizasyz sapar Kreml üçin bir uly simwolik ähmiýete eýe. Şol sebäpden hem Ýewropa Bileleşigine agza döwletleriň birnäçesi muňa Moskwa gysyş görkezmek üçin iň gowy gural hökmünde garaýarlar.


c: text/html

text:
Azerbaýjanyň energiýa ministri Natig Aliýew ÝB-niň Energiýa boýunça komissary Günther Ottingeriň ÝB-niň, Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň arasynda energiýa boýunça yglan eden maslahatynyň Türkmenistan sebäpli geçirilmändigini aýtdy diýip, Azerbaýjanyň habar serişdelerinde habar berildi. Maglumata görä, Aliýew Türkmenistanyň maslahatdan boýun gaçyrmagynyň sebäbini bilmeýär, emma “partnýorlarynyň Trans-Hazar gazgeçirijisi boýunça indiki hereketlerine” garaşýar. Şol bir wagtda-da Türkmenistan hazarýaka regionyndan Ýewropanyň bazarlaryna energiýa serişdelerini çykarmak boýunça regional proýektleriň ýurtlaryň özara ylalaşygy esasynda päsgelçiliksiz amala aşyrylmagyny açyk goldap, soňky aýyň dowamynda ýokary derejede birnäçe çykyş edipdi.
Ýewropa bilen bagly energiýa proýektleri meselesinde Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň arasynda soňky wagtda näme bolup geçýär? Azatlyk Radiosy bu sowal bilen Bakuwda ýerleşýän Nebit barlaglary institutynyň müdiri Ylham Şabana ýüzlendi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň prezidenti sentýabryň aýagynda eden çykyşynda Trans-Hazar proýektine açyk gyzyklanma bildirdi, emma munuň yz ýany ÝB-niň Türkmenistan we Azerbaýjan bilen energiýa meselesi barada geçirjek bolan maslahatyna gatnaşmakdan Aşgabadyň ýüz öwrendigi habar berilýär. Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda gazgeçiriji proýektler meselesinde näme bolup geçýär?
Ylham Şaban: Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň arasyndaky gatnaşyklaryň depginine syn etsek, iň aktiw döwür 2011-njy ýylyň sentýabr aýynda başlandy. ÝB-niň, Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň arasynda gepleşikleriň jemi alty tapgyry geçirildi we soň bu iş bökdedi. Azerbaýjanyň energiýa ministri Natig Aliýewiň ýakynda Brýussele saparynyň yz ýany mälim bolşy ýaly, Ýewropa Bileleşiginiň Trans-Hazar gazgeçiriji proýekti boýunça üç taraplaýyn gepleşikleriň nobatdaky tapgyryny geçirmek inisiatiwasynyň Türkmenistan tarapyndan ret edilmegi, Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň resmi çykyşlarda energiýa serişdeleriniň diwersifikasiýasy we täze gazgeçirijileri gurmak boýunça hyzmatdaşlyk barada edýän çykyşlarynyň deklaratiw, ýagny göz üçin edilýän çykyşlardygyny görkezdi. Işe gezek gelende, resmi Aşgabat takyk ädimlerden yza çekilýär.
Azatlyk Radiosy: Hazar deňziniň düýbünden turba çekmek meselesi Türkmenistanyň resmi beýannamalarynda tomus we güýz aýlarynda birnäçe sapar gozgaldy. Bu taraplaryň energiýa meselesindäki hyzmatdaşlygynda haýsy-da bolsa bir öňegidişlik barada habar berýärmi?
Ylham Şaban: Men öňegidişlik görmeýärin. Edil häzirki ýagdaýa syn etsek, Günbatar Trans-Hazar gaz geçirijisi boýunça dialogy ýene janlandyrmak isleýär we özüni araçy hökmünde alyp barýar. Emma hakykatda, bu meselede Azerbaýjan araçy bolmaly. Sebäbi Türkmenistan gazyň söwdagäri, Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlar bolsa gazyň hyrydary bolup, iki tarap özara söwda üçin mümkinçilikler we şertler barada ylalaşyga gelmeli, Azerbaýjan bolsa proýektiň infrastruktura meselesinde rol oýnaýar. Şeýlelikde Ýewropa Bileleşiginiň we Türkmenistanyň arasynda belli bir ylalaşyga gelinmedik ýagdaýynda Azerbaýjan hem öz tagallalaryny gowşadýar. Meseläniň esasy sebäbi barada aýdylanda, Aşgabadyň Ýewropa Bileleşiginiň inisiatiwalaryna sowuk çemeleşmegi Ýewropa tarapyndan kommersiýa taýdan takyk teklipleriň Türkmenistana edilmeýändigi bilen bagly.
Azatlyk Radiosy: Takyk teklipler diýlende, siz nämäni göz öňünde tutýarsyňyz?
Ylham Şaban: Azerbaýjanyň gaz akdyrmak üçin zerur infrastrukturasy bar we ýene gurulýar. Emma bu infrastruktura ýurduň diňe öz energiýa serişdelerini eksport etmegi üçin ýeterlik. Meselem, 16 milliard kubometr geçirijilik ukyby bolan gaz turbasy dolulygyna Azerbaýjanyň Şah-deňiz gaz ýatagy üçin niýetlenýär. Şeýlelikde Türkmenistan Trans-Hazar gaz geçirijisine goşuljak diýende-de, türkmen gazyny akdyrmak üçin häzirki wagtda infrastruktura taýdan hiç hili mümkinçilik ýok, şol turbalaryň geçirijilik ukybyny ýene 30 milliard kubometr gaz üçin artdyrmak üçin bolsa bu işe ýene 30 milliard dollar çemesi pul ýatyrmaly.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaý Birleşen Ştatlaryň geljek ýyldan Owganystandaky goşunlaryny çykaryp başlamak planlarynyň Talybanyň ruhuny göterýändigini aýtdy.
Karzaý Birleşen Ştatlaryň Owganystana sapara gelen kongres delegasiýasynyň öňünde çykyş edip, goşunlary geljek ýylyň iýul aýynda çykarmak baradaky kararyň pitneçiligiň öjemegine itergi bolandygyny belledi.
Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlaryň Merkezi harby karargähiniň başlygy, general Jeýms Mattise belki-de Pakistany nazarlap, serhetaşa gaçybatalgalaryň köklerini köwlemezden, terrorizmi ýeňip bolmajagyny aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda Talyban pitneçileri düýn demirgazyk Owganystanda bir polis stansiýasyna hüjüm edip, 8 polis ofiserini öldürdiler.


text:
Şu gün Ýewropa Bileleşiginiň içeri işler ministrleri immigrasiýa meselesi bilen baglanyşykly bar bolan möhüm problemalary ara alyp maslahatlaşmak üçin Brýusselde özara maslahata ýygnandylar.
Bileleşigiň ministrleri bu maslahatda, esasan, wiza düzgüni ulanylmaýan Ýewropanyň Şengen zonasynda wagtlaýynça serhet gözegçiliklerini girizmek barada Ýewropa Komissiýasynyň öňe sürýän kanuny proýektini ara alyp maslahatlaşarlar.
Ýakynda Demirgazyk Afrikadan gelen bosgunlar sebäpli Italiýa bilen Fransiýanyň arasynda ýüze çykan dawalaryň yzy bilen, Ýewropa Komissiýasy serhet gözegçilikleri barada täze kanunyň taslamasyny öňe sürüpdi.


text:
Samoa adalarynda bolan güýçli ýer titreme deňiz harasadynyň gopmagyna sebäp boldy.
Äpet tolkunyň bir obany süpürip gidendigi barasynda habarlar gowuşýar. Pidalar bar, olaryň sany anyklanýar. Uly awto ýollaryň ikisine zyýan ýetdi.
Mundan öň ýerli häkimietler ýaşaýjylara kenar ýakasyny terk etmek barada maslahat beripdi.
Deňiz harasady häzir Täze Zelandiýa hem Ýuwaş okeanyň günorta bölegindäki adalara howp salýar.
Güýji 8,3 balla deň ýer titremäniň merkezi Gündogar Samoa adasynyň 190 kilometr günorta-günbatarynda boldy.


text:
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň hem-de Mejlisiniň ýokary derejeli agzalaryndan ybarat delegasiýa Norwegiýa guralan iş saparynyň dowamynda saýlawlary guramagyň we geçirmegiň praktiki ugurlary barada pikir alyşdylar.
Türkmen delegasiýasynyň alty günlük sapary ÝHHG-nyň Aşgabatdaky merkezi, Norwegiýanyň Daşary işler ministrligi we Oslo uniwersitetiniň ýanyndaky norweg adam hukuklary merkezi tarapyndan gurnalypdyr.
ÝHHG-nyň Aşgabatdaky merkeziniň ýaýradan press-relizinde bu saparyň Türkmenistana özüniň ÝHHG-niň çägindäki saýlaw borçlaryny durmuşa geçirmäge kömek etmek maksadyndan ugur alandygy aýdylýar.
Türkmen delegasiýasy saparyň dowamynda Norwegiýada 12-nji sentýabrda bolan ýerli saýlawlaryň geçişine syn edipdir.


text:
“Polimeks” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Erol Tabanjanyň 2013-nji ýylyň 18-nji dekabrynda ýurduň baştutanyna söz berşi ýaly paýtagtdaky S.Türkmenbaşy adyndaky Olimpiýa stadiony doly söküldi. 2001-nji ýylda gurlup 30 müň tomaşaça niýetlenen bu stadionyň ömri uzak bolmady. Şeýlelikde 13 ýyllap paýtagtyň merkezinde balykgulagy ýatladan bu stadion indi ýok.
Aýdylyşyna görä, döwlet derejesinde geçirilýän köpçülikleýin baýramçylyk çärelerinde tomaşaçydan dolan bu stadionyň deregine täze 45 müň tomaşaça niýetlenen stadion gurulmaly. Täze guruljak stadion onuň töwereginde gurluşygy alnyp barylýan Olimpiýa şäherçesiniň esasy sport desgasy bolmaly.
Gurluşygyna ençeme million dollar çykdajy edilen we ony sökmek üçin hem ýene ýüz müňläp dollar sarp edilendigi çaklanylýan bu stadionyň öň näme üçin gurlandygy, häzir näme üçin sökülendigi we onuň näme kemçiliginiň bolandygy hakda resmi taýdan halka hiç hili maglumat berlenok.
"Aşgabat" stadionynyň içi
Elbetde, “Türkmenbaşy” stadiony diňe döwlet derejesinde geçirilýän çärelerde adamdan dolýardy, onuň ýaly çärelere bolsa okuwçylaryň eltilýändigi we bu okuwçylaryň aglabasynyň resmileriň tabşyrygy esasynda stadiona sürülýändigi barada Azatlyk Radiosyna yzygiderli maglumat gowuşýardy.
Beýleki stadionlar
Paýtagtda bu stadiondan başga-da dört sany uly stadion bar. Edil “Türkmenbaşy” stadionyndaky ýaly, şol stadionlar hem, umuman aýdylanda, boş durýar. Şol stadionlarda geçirilýän esasy çäreler bolsa futbol ýaryşlaryndan we ýylda birki gezek gurnalýan baýramçylyk dabaralaryndan ybarat.
"Köpetdag" stadionynyň içi
Mysal üçin, Aşgabatdaky “Köpetdag” stadionynda ýylyň üç paslynda futbol boýunça milli çempionatynyň duşuşyklary geçirilýär. Bu stadion 26 müň tomaşaça niýetlenilen häzirki zaman sport desgasy.
Şäherdäki beýleki stadion, “Aşgabat” stadionynda güýzde 1-2 hepde dowam edýän “Prezidentiň kubogyny almak boýunça” halkara ýaryşy hem-de garaşsyzlyk baýramynyň repetisiýalary we şol dabaranyň özi geçirilýär diýäýmeseň, ýylyň galan wagty bu stadion gum-gukluk.
Abadandaky stadionda hem ýagdaý tapawutly däl. Bu stadion dolulygyna Ahal welaýaty boýunça geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň hyzmatynda. Bu stadion hem 10 müň tomaşaça niýetlenilip gurlan.
Paýtagtyň demirýol wokzalynyň golaýyndaky “Dagdan” öňki ady “Lokomotiw” stadionynda hem köplenç golaýlap gelýän köpçülikleýin çärelere degişli repetisiýalar geçirilýär. Bu stadion hem takmynan 5 müň tomaşaça niýetlenilip gurlan.
Täze guruljak stadion
Sökülen “Türkmenbaşy” Olimpiýa stadiony 2001-nji ýylda gurlan we 30,000 tomaşaça niýetlenen stadiondy. Onuň deregine guruljak täze stadionyň 45,000 tomaşaça niýetlenýändigi aýdylýar.
"Türkmenbaşy" adyndaky olimpiýa stadionynyň sökülýän pursady
Şeýle ýagdaýda bir stadiony söküp, täzesini gurmaga näme zerurlyk bar diýen sorag döreýär. Bu soraga resmi taýdan hiç hili jogap ýok. Emma özüni Agamyrat diýip tanadan aşgabatly trener bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Öňki stadionlar boş ýatyrka, täzesini gurmagyň zerurlygy ýok. Türkmenbaşy adyndaky öňki Olimpiýa stadionam halkara derejesinde gurlan bina. Gurlanyna ýaňy 13 ýyl boldy. Eger giňeldiljek bolsa, sökmänem rekonstruksiýa edilerdi. Bu halkyň puluny ýele sowurmak”.
Eýýäm dört stadiony bolan bu şäheriň ilaty, çak bilen aýdylanda 1 milliona golaý. Bu hem stadionlaryň näme üçin boş durýandygyny belli bir derejede düşündirýär. Emma häzirki döwürde bir däl, onlarça desgany öz içine alýan Olimpiýa şäherçesiniň gurluşygynyň dowam edýändigini hem ýatlap geçmeli.
2017-nji ýylda geçiriljek Aziada oýunlary göz öňünde tutulyp gurulýan bu sport desgalarynyň arasynda ýapyk sport zallary, welotrek ýaly sport desgalary hem bar. Häzirki stadionlaryň aglabasy boş ýatyrka, Aziýa oýunlary tamamlanandan soň bu desgalaryň ykbaly nähili bolar diýen soraga häzirlikçe jogap ýok.


text:
Birleşen Ştatlar özüniň döwlet çykdajylaryny azaltmak çärelerine garamazdan, Aziýa-Ýuwaş okeany regionynda özüniň roluny artdyrar. Bu barada prezident Barak Obama Awstraliýanyň paýtagty Kanberra edýän saparynyň ikinji we soňky gününiň dowamynda aýtdy.
Çarşenbe güni Amerikanyň 2,500 harbysynyň Awstraliýanyň demirgazygynda ýerleşdirilmegi boýunça ylalaşyga gelnendigi mälim edilipdi.
Hytaý Amerikanyň bu ädimine şübheli garady. Köpleriň pikiriçe, bu Pekiniň barha artýan täsirine garşy ädilen ädim bolupdyr.
Obama Indoneziýanyň Bali şäherinde geçirilýän regional konferensiýa gatnaşmak üçin Awstraliýadan gaýtdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Birleşen Ştatlary Amerikanyň gizlin maglumatlaryny syzdyran Edward Snowdeni Moskwadaky uçar meýdanyna gabap goýmakda aýyplady.
Putin Waşington beýleki ýurtlaryň Snowdene pena bermezligine basyş edip, ony gabawa düşürdi diýdi.
Birleşen Ştatlaryň global telefon we internet gözegçilik programmalaryny paş eden Snowden soňky üç hepde, 23-nji iýunda Hoň-Koňdan uçup geleli bäri Moskwanyň Şeremetewo uçar meýdanynyň tranzit zonasynda bolýar.
Orsýet tranzit zonasynyň tehniki taýdan Orsýetiň territtoriýasynyň bir bölegi däldigini aýdýar.
Snowden geçen hepde Orsýetden, Latyn Amerikasyna, üç ýurduň özüne gaçybatalga teklip edýän ýerine sag-aman aşýança, wagtlaýyn gaçybatalga soramakçydygyny aýtdy.
Edward Snowden Moskwada, adam hukuklaryny goraýjylaryň öňünde çykyş edýär. Şeremetýewo, 12-nji iýul, 2013.
"Çagyrylmadyk myhman"
Putin duşenbe güni, Orsýetiň fin aýlagyndaky Gogland adasyna sapara baranda şeýle diýdi:
"Ol (Snowden) biziň territoriýamyza çakylyksyz geldi, biz ony çagyrmadyk. Onsoňam ol bize uçup gelmeýärdi, biziň üstümizden başga ýurtlara uçup barýardy. Emma ol asmana göterileninden bu belli boldy we biziň amerikan partnýorlarymyz, iş ýüzünde, onuň uçuşyny dowam etdirmeginiň öňüni bagladylar. Olaryň özleri beýleki ýurtlary gorkuzdylar."
Emma muňa garamazdan, Putin Orsýetiň Snowdene gaçybatalga berip-bermejegini aýtmady.
Putin ozal Orsýetiň Snowdene diňe bir ýagdaýda, ol Birleşen Ştatlar üçin zyýanly boljak maglumatlary syzdyrmagyny bes eden halatynda gaçybatalga berip biljegini aýdypdy.
Putin Snowden gizlin maglumatlary syzdyrmak meselesi babatdaky pozisiýasyny üýtgedip durana çalym edýär, emma bu ýagdaý entek aýdyňlaşanok diýdi.
Putin Snowdeniň gitmegine umyt baglaýar
Gaçybatalga meselesi barada aýtmakdan gaçalaklan hem bolsa, Putin Snowdeniň Orsýeti terk etjegine şindem umyt baglaýandygyny aýtdy.
"(Snowden bilen gürleşen ors resmileri aýtdylar) 'Biziň Birleşen Ştatlar bilen kesgitli gatnaşyklarymyz bar, biz özümiziň Amerika bilen gatnaşyklarymyza zyýan ýetirmek islemeýäris.' Ol (Snowden) aýtdy: 'Ýok, men öz işimi, adam hukuklary ugrunda söweşmegimi dowam etdirjek. Men Birleşen Ştatlar kesgitli halkara düzgünlerini bozýar we hususy durmuşa gatyşýar diýip pikir edýärin, meniň şu günki maksadym şuňa garşy göreşmek.' Onsoň biz aýtdyk: 'Diňe bizsiz. Biziň söweş ýükümiz ýetik.' Şu sebäpden bu ýagdaý häzir dowam edýär, emma oňa bir gidere ýer tapylan badyna, men ol gider diýip umyt edýärin."
Ak tam Snowden dissident däl diýýär
Waşington Snowdeniň pasportyny güýçsüz diýip yglan etdi we onuň içalyçylyk aýyplamalaryna jogap bermegi üçin Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmegini isleýär. Obama adminstrasiýasy Snowdeniň adam hukuklaryny goraýjy aktiwistdigi ýa-da dissidentdigi baradaky tassyklamalary ret edýär.
Orsýetiň Federal migrasiýa gullugy sişenbe güni Snowdeniň özlerine wagtlaýyn gaçybatalga sorap ýüz tutandygyny tassyk etdi.
Ak tam geçen annada Orsýete Snowdene gaçybatalga bermezlik barada duýduryş berip, munuň Milli howpsuzlyk gullugynyň öňki işgärine "propaganda platformasyny" bermek boljakdygyny aýtdy.
Putin ozal Orsýetiň Snowdeni Birleşen Ştatlara ekstradisiýa etmejegini, bu iki ýurduň arasynda beýle şertnamanyň ýokdugyny açyk aýdypdy.
Putin bilen prezident Barak Obama geçen hepde telefonda Snowden meselesi barada maslahat etdi, emma olar iki tarapy hem kanagatlandyrýan ylalaşyga gelip bilmedige meňzeýär.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçýän 70-nji mejlisiniň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Müsür Arap Respublikasynyň Prezidenti Abdul-Fattah Halil As-Sisi bilen duşuşdy.
Duşuşygyň barşynda, Müsüriň Prezidenti Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanan parahatçylyk dörediji syýasatyna ýokary baha berdi. Bu syýasat bolsa Merkezi Aziýa sebitinde durnuklylygyň möhüm şerti boldy. Müsür Arap Respublikasynyň Baştutany Türkmen döwletiniň Baştutanynyň ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmäge, durnukly ösüş üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirilen döredijilikli halkara başlangyçlaryny doly goldaýandygyny aýtdy. Şol başlangyçlar Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisinde eden çykyşynda öňe sürüldi.
Öz nobatynda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Müsür Arap Respublikasy bilen, şol sanda halkara guramalarynyň çäklerinde doly möçberli döwletara gatnaşyklaryny we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Duşuşygyň barşynda, söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, söhbetdeşler syýahatçylyk ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada aýdyp, soňky ýyllarda dünýä syýahatçylygynyň geljegi uly merkezleriniň birine öwrülýän Hazaryň türkmen kenaryndaky “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň ösdürilmegi bilen baglylykda, degişli düzümleriň arasynda işjeň gatnaşyklary ýola goýmagyň wajypdygyny bellediler. Syýahatçylyk ulgamynda Müsüriň baý tejribesi bardyr.


text:
Gresiýanyň hususylaşdyryş gullugy Azerbaýjanyň döwlet eýeçiligindäki SOCAR gaz operatorynyň grek gaz paýlaýjysy DESFA-nyň 66 prosentini satyn almak baradaky şertnamanyň işlerini tamamlandygyny aýdýar.
Bu söwda Gresiýanyň döwlet eýeçiligindäki serişdeleri satmak programmasynyň bir bölegi bolup, Ýewropa Bileleşigi bilen Halkara pul fondunyň halas ediş obligasiýalaryndan uç alýar.
Bu şertnama Gresiýanyň energiýa ministri Ýannis Maniatisiň we SOCAR-yň prezidenti Rownag Abdullawiň gatnaşmagynda gol çekildi.
Hususylaşdyryş gullugy SOCAR-yň DESFA üçin 400 million ýewro ($546 million) tölejegini aýtdy. Bu kompaniýa Gresiýanyň gaz geçiriş sistemasyny işledýär.


text:
Gyrgyz prezidenti Kurmanbek Bakyýew oppozisiýa zorlukly gozgalaňyň üzysüre kontroly öz eline alandygyny aýdandan bir gün soň özüniň häkimiýetden çekilmändigini aýtdy.
Bakyýew ozalky daşary işler ministri Roza Otunbaewa özüniň «ugrukdyryjy» hökümetiň başlygydygyny, täze konstitusiýa taslanýança alty aýlyk geçiş hökümetini dolandyrjagyny aýdyp çykyş edenden soň gürledi.
Şularalykda Gyrgyzystanyň öz-özüni bellän geçiş hökümetiniň ýerine ýetiriji içeri işler ministri Bolat Şernyýazow howpsuzlyk güýçlerine talaňçylyk bilen meşgul bolýanlary tüpeňlemegi buýrandygyny aýtdy.
BMG-niň başlygy Ban Ki-mun Gyrgyzystana öz ýörite wekilini iberjegini aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat başlygy Katrin Aşton bolsa derhal kanunçylyga we düzgün-tertibe dolanmaga çagyrdy.
Ak tam howpsuzlyk güýçleriniň adam öldürmekde ulanylmagyna gynanç bildirdi.


text:
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew we onuň eýranly kärdeşi Hassan Rohani 23-nji fewralda Tähranda duşuşyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklary maslahat etdiler.
Iki goňşy ýurduň resmileri transport pudagy, elektrik togunyň serhetara geçirilmegi, saglyk we medisina ylymlary, gümrük düzgünleri hem-de nebitiň we tebigy gazyň söwdasy boýunça hyzmatdaşlyk barada 11 sany resminama gol goýdular.
Aliýew iň soňky gezek Eýrana 2014-nji ýylda sapar edipdi. Şonda ol Eýranyň ýokary ruhy lideri Aýatollah Ali Hameneýi bilen duşuşypdy.
Soňky ýyllarda energiýa baý iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara içalyçylyk skandallary barada cykan maglumatlar kölege salypdy.


text:
Howpsuzlyk şertleriniň ýaramazlaşýandygy habar berilýän demirgazyk Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän regionlarynda merkezi aziýaly jyhadçylaryň ýerleşendigi habar berilýär. Munuň şeýledigini ýerli resmiler hem tassyklaýar.
Farýap welaýat geňeşiniň başlygy Rahmatylla Türkistanynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu welaýatyň etraplarynda “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” agzalary öz maşgalasy bilen gelip ýerleşipdir. Deputat olaryň arasynda türkmenistanlylaryň hem bar bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýar.
Türkmen-owgan serhedindäki soňky ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady maglumat berýär. Maglumaty aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Orsýetiň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Ženewada çykyş edip, Siriýanyň armiýasynyň “Yslam döwleti” atly toparyň Deir Ez-Zor we Rakka şäherindäki söweşijilerine garşy hüjümleri amala aşyrmaga taýýarlyk görýändigini aýtdy.
29-njy aprelde Orsýetiň “RIA” habar agentligine beren maglumatynda Alekseý Borodawkin Rus howa güýçleriniň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada ygrarly güýçler tarapyndan amala aşyryljak gury ýer kampaniýasyny howadan goldajakdygyny belledi.
Siriýanyň armiýasy, ençeme hepde dowam eden çaknyşyklardan we Orsýetiň howa zarbalaryndan soň, 27-nji martda Palmyra şäherini “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerinden yzyna aldy.


text:
Türkmenistanda onlarça ýyla çeken arakesmeden soň, garaşsyzlyk ýyllarynyň ikinji sözlükleri - «Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi» we «Türkmen diliniň orfografik sözlügi» çapa taýýarlandy.
Bu barada Aşgabatda anna güni geçirilen hökümet maslahatynda aýdyldy.
Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew mejlisde öz gözegçilik edýän pudagyndaky işler, hususan-da «Türkmen diliniň düşündirişli sözlügini» we «Türkmen diliniň orfografik sözlügini» çapa taýýarlamak boýunça edilen işler barada hasabat berdi diýip, resmi habarda aýdylýar.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, täze taýýarlanan düşündirişli sözlüge 50 müň töweregi söz, täze adalga girizilipdir. Täze orfografik sözlüge bolsa, elipbiý tertibinde, 110 müň töweregi sözlem agzasy, atlar, sypatlar, işlikler girizilipdir.
Mälim bolşy ýaly, «Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi» soňky gezek 1962-nji ýylda, 10 müň nusgada çap edilipdi. «Türkmen diliniň orfografik sözlügi» bolsa, 1963-nji ýylda, Türkmenistan SSR-niň döredilmeginiň 40 ýyllygyna bagyşlanyp, 5200 nusgada çap edilipdi. Orfografik sözlüge şonda 80 müň sözüň alnandygy habar berilýär.
Maglumat üçin aýdylsa, 1986-njy ýylda Moskwda iki tom görnüşinde çap edilen "Uly rusça-türkmençe sözlüge" 77 müň sözüň alnandygy aýdylýar. Bu sözlük 65 müň nusgada çap edilipdi.
Garaşsyzlyk ýyllaryndaky 'sözlük meselesi'
Garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda türkmen dilçi alymlarynyň düşündirişli sözlügiň has kämilleşdirilen neşirini çapa taýýarlandygy, ol sözlügiň şol wagtky prezident S.Nyýazowa tanyşmak üçin berlendigi hakynda resmi taýdan tassyklanmadyk we inkär edilmedik habarlar eşidildi. Emma täze sözlük çapdan çykarylmady.
Emma muňa garamazdan, türkmen ýaşlary, hökümetden tapawutlylykda, Ajapsozluk.com, Enedilim.com, Terjime.com ýaly sözlük websaýtlaryny döredip, bu meselede dörän boşlugy belli derejede doldurmaga öz goşantlaryny goşdular.
2006-njy ýylyň dekabrynda S.Nyazow aradan çykyp, Türkmenistanda hökümet çalşanyndan soň hem täze sözlügiň çap ediljegi barada habarlar çykdy, emma munuň yzy gelmedi.
Ýöne sözlük gürrüňleri galmady we geçen ýyl, has anygy 2015-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda geçirilen hökümet maslahatynda prezident Berdimuhamedowyň sözlükleri çapa taýýarlamak we köp möçberde çap etmek barada ýörite tabşyryk berendigi aýdyldy.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow diliň sözlük goruny öwrenmegiň, sözlükleri düzmegiň ähmiýetini nygtap, «sözlükler halkyň milli medeniýetiniň aýrylmaz bölegi bolup durýar» diýipdir.
Şeýle-de ol bu sözlükleriň "garaşsyzlyk ýyllarynda taýýarlanan ilkinji sözlükler bolup durýandygyny" belläp, ony taýýarlamaga gatnaşan alymlaryň we ylmy işgärleriň ählisine minnetdarlyk bildiripdir.
Emma resmi habarda täze sözlükleriň haçan we näçe möçberde dükanlara çykjakdygy, olary taýýarlan alymlaryň atlary aýdylmaýar.
Şol bir wagtda türkmen prezidenti Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynda täze sözlükleriň tanyşdyryş dabaralaryny geçirmegi hem-de olary her bir edarada işleýän adamlar, ýokary we orta okuw mekdepleriniň mugallymlary, studentler we okuwçylar ulanyp biler ýaly, ýeterlik möçberde neşir etmegi tabşyrdy diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Amanmyrat Bugaýew ýaly ýerli synçylar türkmen metbugatynda türkmen diliniň meseleleri, dil biliminiň gözbaşynda duran alymlar barada kän gürrüň gozgalmaýandygyny aýdýarlar.
Mysal üçin, geçen ýylyň 20-nji dekabrynda meşhur türkmen dilçisi, onlarça sözlügiň we okuw kitabynyň awtory Maşşan Hamzaýewiň doglan gününiň 100 ýyllygy ýurt möçberinde däl-de, diňe Gyzyletrekde, ady dakylan mekdepde bellendi.


text:
Ukrainanyň merkezi saýlaw komissiýasy 2010-njy ýylda geçirilmeli prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmak isleýan hem öz kandidaturalaryny hödürleýän 4 kandidaty hasaba aldy. Olar Oleg Rýabokon, Anatoliý Grisenko, Arseniý Ýasenýuk hem kommunistleriň lideri Pýotr Simonenko.
Şeýle hem saýlawlara gatnaşmak üçin Ukrainanyň belli bankcysy Sergeý Tigipko bilen halk deputaty Inna Bogoslowskaýa hem ýurduň Merkezi saýlaw kommisiýasyna dokumentlerini tabşyrypdyrlar.
Azatlyk Radiosynyň Ukrain gullugynyň beren maglumatlaryna görä, şu gün ýurduň oppozision Regionlar partiýasy hem öz lideri Wiktor Ýanukowiçiň kandidaturasyny hödürlar diýlip garaşylýar.
Bu barada geçirilen pikir soralyşyklaryň netijeleri, Ýanukowiçiň esasy garşydaşynyň premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň boljakdygyny görkezipdir.
Hanym Timoşenko ertir 24-nji oktýabrda öz kandidaturasyny hödürlär diýlip garaşylýar.
Şeýle hem Ukraýnanyň häzirki prezidenti Wiktor Ýuşenko hem gaýtadan prezidentlik wezipesine saýlanmak ugurynda dalaş eder diýlip çaklanýar.


text:
Tähranda Eýranyň öňki prezidenti Ali Akbar Haşemi Rafsanjanini jaýlaýyş çäresi geçirildi.
Ýüz müňlerçe eýranly jynaza namazynyň okalan ýeri bolan Tähran uniwersitetiniň töweregindäki köçelere ýygnandylar.
Rafsanjaniniň “Behişt-e Zahra” gonamçylygynda jaýlanan güni bolan 10-njy ýanwar resmi taýdan milli dynç alyş güni diýip yglan edildi.
1989-nji ýyldan 1997-nji ýyla çenli Eýranyň prezidenti bolup işlän Rafsanjani 8-nji ýanwarda 82 ýaşynda aradan çykdy.
Eýranyň ýokary ruhany lideri Aýatollah Ali Hameniýi Rafsanjaniniň tabydynyň başyda doga okady. Ýurduň döwlet telewideniýesi Hameneýiniň reformaçy hasaplanan Rafsanjani bilen bolan garaýyş “tapawutlaryna” garamazdan, matam çäresine gatnaşandygyny habar berdi
Matam çäresine ýokary derejeli döwlet işgärleri bilen birlikde prezident Hassan Rohani we kazyýet häkimiýetiniň başlygy Aýatollah Sadeg Larijani - parlamentiň başlygy Ali Larijaniniň dogany dagy gatnaşdylar.
Çärä gatnaşanlaryň ýene biri Yslam rewolýusiýanyň sakçylary korpusynyň daşary ýurt operesiýalaryna ýolbaşçylyk edýän general-maýor Gasem Suleýmani.
Paýtagtyň köçeleri gara baýdaklar we Rafsanjaniniň suratlary bilen bezeldi, jemgyýetçilik transporty mugt edildi.
Sosial ulgamda ýerleşdirilen käbir wideolarda matama gatnaşanlaryň Rafsanjaniniň syýasy ýarany bolan we ýurduň häzirki ýolbaşçylary tarapyndan çetleşdirilen öňki prezident Mohammad Hatemini, şeýle hem reformaçy lider Hoseýn Musewini goldap gygyrandygy görünýär.
2009-njy ýylda geçen jedelli prezident saýlawynda ýeňlişe uçran we ikisi-de reformaçy bolan Musewi bilen Mehdi Karubi saýlawdan soňra turan protestlerde oýanan rollary sebäpli 2011-nji ýyldan bäri öý tussaglygynda saklanýar.
9-njy ýanwarda amerikan prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasy bir beýannama çykaryp, Rafsanjanini “Eýran yslam respublikasynyň tutuş taryhynda görnükli şahsyýet” diýip atlandyryp, onuň maşgala agzalaryna we ýakyn garyndaşlaryna gynanç bildirdi.
Rafsanjani ýurduň 1979-njy ýylda bolan yslam rewolýusiýasynyň atasy Aýatollah Ruhollah Homeýniniň mawzoleýinde topraga berildi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň esasy dokumentlerindäki täze özgertmelerde Londonyň bähbitleri göz öňünde tutulmadyk ýagdaýda Beýik Britaniýa şertnamany goldamaz. Bu barada Ýewropa Bileleşiginiň Brýusselde geçiriljek sammitiniň öň ýanynda Beýik Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron mälim etdi.
Kameronyň sözlerine görä, ýewrozonada býudjet bileleşigi döredilen ýagdaýda Britaniýanyň maliýe sektory goranyş kepilnamasyny almaly. Şeýle hem, ýewrony ýa-da Britaniýa ýaly öz milli walýutasyny ulanýan Ýewropa Bileleşiginiň ähli döwletleri üçin bitewi bazar saklanyp galmaly.
Ýewropa Bileleşiginiň täze şertnamasynyň düzülmegi barada mundan ozal Fransiýanyň we Germaniýanyň liderleri çykyş edipdiler. Täze şertnamany düzmek bilen, ýewrozona girýän ähli ýurtlaryň ýa-da bütin Ýewropa Bileleşiginiň maliýe tertip-düzgünlerini ýerine ýetirmeklik maksat edinilýär. Bu düzgünler hem-de bütewi ýewropa walýutasyny goldamak bilen bagly beýleki meseleler Brýusselde anna güni geçiriljek sammitde maslahat ediler.


text:
Pakistan “Talyban” hereketiniň ýolbaşçylaryndan Abdul Ghani Baradary tussaglykdan boşatdy. Pakistanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Omar Hamid Baradaryň boşadylandygyny şenbe güni tassyklap çykyş etdi.
Pakistanyň Daşary işler ministrliginiň anna güni aýtmagyna görä, Baradaryň boşadylmagy Owganystanyň haýyşy bilen we “ýurtda ýaraşyk prosesine ýardam bermek” maksatly amala aşyrylypdyr.
Baradaryň tussaglykdan goýberilmeginiň yzýany Owganystanyň Parahatçylyk boýunça geňeşiniň metbugat wekili Şahzada Şahadyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, owgan tarapy “Molla Baradaryň Owganystanda parahatçylyk prosese ýardam bermegine” umyt baglaýar.
Baradar “Talyban” hereketini esaslandyryjylaryň biri we guramanyň baş lideri Molla Omaryň iň ýakyn ýarany hasaplanýar.
Soňky ýylyň dowamynda Pakistan “Talyban” hereketiniň azyndan 33 agzasyny tussaglykdan boşatdy. Bu çäräniň Kabulyň we gozgalaňçylaryň arasynda parahatçylyk prosesi güýçlendirmek maksatly amala aşyrylýandygy aýdylýar.


text:
«Nýu Ýork Taýms» gazeti Waşingtonyň pakistan harbylaryna berýän kömegini üçden bir kemeltmeginiň mümkindigini ýazýar. Gazet munuň sebäbini Waşingtonyň Yslamabatda jeňçilere garşy alnyp barylýan göreşiň derejesinden närzalygy bilen düşündirýär.
Gazet uly amerikan resmileriniň üçüsine salgylanyp, olaryň özara gürrüňde Waşingtonyň pakistan harbylaryna howpsuzlyk ýardamy üçin berilmeli 800 million dollar puly, jemi 2 milliard dollarlyk enjamy togtadýandygyny ýa kesýändigini aýdandygyny ýazýar.
Amerikan resmileri gazete kömek pulunyň we enjamlaryň gatnaşyklar gowulanan halatynda, Pakistan jeňçilere garşy has gowy çäre görse dikeldilip biljegini aýdypdyrlar.


text:
Polşada faşistik Germaniýa döwründe Oswensiumdaky konslagerde bolan we soňra ogurlanan “Zähmet adamy erkin edýär” atly demir ýazgy tapyldy.
Polşanyň polisiýasynyň metbugat wekili bu ýazgynyň demirgazyk Polşada tapylandygyny aýtdy. Ony ogurlamakda şübhe edilýan adamlaryň neo-nasistik toparlaryna dahyllarynyň ýokdygy aýdylýar.
“Arbeit macht frei" ýagny “Zähmet adamy erkin edýar” diýen ýazgy ogurlananyndan soň üçe bölünipdir. Onuň näme maksat bilen ogurlanandygy entek belli däl.
Ikinji Jahan uruşy döwründe Oswensiumdaky konslagerinde 1 millondan gowrak adam öldürilipdi. Olaryň köpisi ýewreý milletindendi.


text: ABŞ-nyň Kongresi, Eýranda geçirilen demonstrasiýalaryň basylyp ýatyrylmagyny ýazgardy. Bu mesele bilen baglanşykly geçirilen ses berişlikde, bir adamdan başga hemme 405 deputat, Eýranda ýüze çykan bu ýagdaýy ýazgardy. Ýewropa Birleşiginiň liderleri hem, Eýran hökümetini asuda demonstrasiýalara ýol bermäge çagyrdylar. Bu barada 20-nji iýunda ýaýradylan beýanatda, “Eýran häkimiýetleri asuda demonstrasiýa çykanlara garşy güýç ulanmakdan saklanmaly” diýilýär. 19-njy iýunda, Ýewropa Birleşiginiň liderleri Eýranyň ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýiniň eden çykyşyndan soň şeýle çagyryş bilen Eýran häkimiýetlerine ýüzlendiler.


text:
Hepdäniň çarşenbe güni G-8 toparynyň liderleriniň öz arasynda geçirilen deslapky maslahatda taraplar klimatyň özgermeginiň öňüni almak boýunça görülmeli çäreler barada käbir ylalaşyklara geldiler.
Britaniýanyň premýer-ministri Gorden Braun klimatyň özgermegi bilen bagly mesele boýunça gelnen ylalaşygy «taryhy ylalaşyk» diýip häsiýetlendirdi.
‘Goýberilýän kömürturşy 80% azaldylmaly’
Hususan-da, bu ylalaşykda G-8 toparyna girýän döwletleriň liderleri şu 21-nji asyryň ortasyna çenli atmosfera goýberilýän kömürturşy gazynyň möçberini 80 prosent azaltmaklygy öz döwletleriniň öňünde maksat edip goýdular. Şeýle hem olaryň bu ylalaşygynda Ýer planetasyndaky global atmosferanyň temperaturasynyň 2 gradusdan ýokarlanmagyna ýol berilmeli däldigi hem nygtalýar.
Ýöne bu baradaky ylalaşyk diňe G-8 toparyna girýän döwletleriň, hususan-da, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Britaniýanyň, Kanadanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň, Ýaponiýanyň we Orsýetiň gol çeken ylalaşygy bolmagynda galýar. Hut şoňa gorä-de, Britaniýanyň premýer-ministri Gorden Braun indi ykdysady taýdan ösüş ýolundaky beýleki ýurtlary-da bu ylalaşyga gol çekmäge yrmaklygyň esasy wezipelerden biri bolup durýandygyny aýtdy.
«Munuň özi G-8-e girýän ýurtlar tarapyndan uzak möhletleýin borçnamalaryň işlenilip düzülmegi hökmünde alamatlandy. Men hepdäniň dördünji güni beýleki ýurtlaryň wekilleri bilen duşuşanymyzda bu meselä ýene-de bir gezek üns berler diýip umyt edýärin. Munuň özi örän möhüm öňe gidişlik. Ol bu ugurdaky ilkinji gezek ädilen işdir» - diýip, Gorden Braun belledi.
Höwesek däl ýurtlar
Amerikan prezidenti Barak Obamanyň ýolbaşçylygynda geçirilýäk şu günki maslahata «Esasy ykdysady döwletleriň forumy» diýlip atlandyrylýan toparyň agzalary gatnaşarlar. Bu topara girýän 17 döwlet tutuş atmosfera goýberilýän kömürturşy gazynyň 80 prosentini döredýän ýurtlar hasaplanylýar. Bu ýurtlaryň toparynda bolsa Hytaý, Braziliýa we Hindistan ýaly örän uly ýurtlar hem bar. Ýöne sammitiň öz işine başlamazyndan öň bu ýurtlardan aglabasy G-8 topary tarapyndan öňe sürlen klimat baradaky ylalaşyga gol çekmäge şeýle bir höwesek däldiklerini görkezdiler.
Hepdäniň çarşenbe güni Hindistanyň ýörite wekili Şýam Şaran bu ugurdaky planlary kabul etmezden öň garyp ýurtlaryň özlerine baý ýurtlar tarapyndan pul görkezilmegine garaşýandyklaryny aýtdy. Hususan-da ol: «Bu meselede bize nähili goldawyň beriljekdigi barada hiç hili aýdyňlyk bolmazdan, Hindistandan ýa-da islendik bir beýleki ösüp gelýän ýurtlardan ylalaşyga gol çekmeklerini soramaklyk asla ýerlikli zat däl» - diýip, belledi.
9-njy iýulda Italiýada açylan sammitiň gün tertibinde klimatyň özgermegi bilen baglanyşykly meselelerden daşary, möhüm ykdysady meseleler hem bolar. Sammitiň çäklerinde G-8 toparyna girýän döwletleriň liderleri Hindistanyň, Hytaýyň, Braziliýanyň, Meksikanyň we Günorta Afrikanyň hökümet ýolbaşçylary bilen duşuşyklar hem geçirerler.
Amerikan dollary barada
Ara alnyp maslahatlaşyljak ykdysady meseleler amerikan dollarynyň roly baradaky meseläni hem öz içine almagy mümkin diýlip çaklanylýar. Hytaý, Hindistan, Braziliýa we Orsýet ýaly ýurtlar amerikan dollarynyň dünýä derejsinde ätiýaçlyk walýutasy hökmünde ulanylmagynyň mundan beýläk dowam etdirilmelimi ýa etdirilmeli däldigi baradaky meseläni sorag astynda goýýarlar. Bu mesele häzirki wagt halkara maliýe bazarlarynda örän ynjyk mesele bolup durýar.
Bu wakalaryň fonunda hepdäniň çarşenbe güni Halkara walýuta fondy dünýä ykdysadyýetiniň global maliýe krizisinden aýňalmaklyga tarap ýola düşendigini mälim etdi. Walýuta fondunyň bu baradaky beýanatynda krizisden aýňalmak prosesiniň heniz gowşakdygy, ýagny onuň ýakyn wagtlarda 1.4 prosent töweregi ösuşi görkezip, geljek ýylda onuň 2.5 prosent töweregi boljakdygy aýdylýar.
Habar agentlikleriniň maglumatlary esasynda taýýarlanan


text:
ABŞ-da 2-nji noýabrda Kongrese boljak aralyk saýlawlaryň öňüsyrasynda geçirilen pikir öwrenmeler syýasy oppozisiýadaky Respublikan partiýanyň öz bäsdeşinden ökde çykýandygyny görkezdi.
Mundan iki ýyl ozal ABŞ-nyň saýlawçylary ýurduň dolandyrylyşynda täzelikleri isläp, Barak Obamany Ak Tama baştutan saýlapdylar. Şonda Demokratik partiýanyň agzalary jemgyýetdäki güýçli höwes duýgusyndan peýdalanyp, Kongresiň öýleriniň ikisinde-de orunlaryň aglaba köplügine eýe boldular.
Emma bu gün ses berijileriň köpüsi 2-nji noýabrda Kongrese geçiriljek aralyk saýlawlarda Respublikan partiýanyň peýdasyna ses bermekçidiklerini aýdýarlar.
Köpçülikleýin pikir öwrenmeleri geçirýän “Rasmussen” kompaniýasynyň 24-nji oktýabrda çap eden maglumatlarynda Respublikan partiýanyň sesleriň 49%, Demokratik partiýanyň bolsa 40%-ni aljakdygyny çak etdi. Şeýle bolan ýagdaýda ýurduň Respublikan partiýasy Kongresiň Wekiller öýünde köplük bolup, Demokratlaryň täsirini gowşatmak mümkinçiligini alarlar.
Gürrüň ykdysadyýet barada…
Ýurtda geçirilen beýleki pikir öwrenmeler ses berişlik güni Respublikan partiýanyň syýasy garşydaşlaryndan has aktiw boljagyny çak etmäge esas döretdi. Krizisiň täsirinden entek saplanmadyk ykdysadyýetde bar bolan kynçylyklar we uly işsizlik problemasy Respublikanlaryň üns merkezinde duran esasy meseleler.
Wirjiniýa ştatynyň ýaşaýjysy Zak Skinner 2008-nji ýylda Barak Obamany goldap, ses beripdi. Häzir ol özüniň şol kararynyň şowsuz bolanlygyny aýtdy. Zak Skinner iş bilen üpjünçilik meselesiniň özüni örän uly alada goýýanlygyny aýdyp, geljekki ses berişlikde ozalky kararyny üýtgedip Respublikan partiýanyň peýdasyna ses bermekçidigini aýtdy. Zak Demokratlaryň ykdysadyýeti beýlekilerden has tiz çökerenligini öňe sürdi.
“Gallup” agentliginiň ýakynda çap eden maglumatlaryna görä, ýurduň ykdysadyýetini dikeltmekdäki bökdençlikler ses berijiler tarapyndan ilkinji nobatda agzalýan mesele bolup durýar. Beýleki problemalar, şol sanda Owganystandaky uruş, ABŞ-nyň ykdysady kynçylyklaryndan yza geçýär.
Nebraska Ştatyndan student Kortni Robertsiň pikirine görä, beýleki problemalara gezek gelende-de, ýurduň raýatlarynyň aglaba köpüsi ses berişlige maliýe-ykdysady meseleler nukdaýnazaryndan çemeleşýärler. Kortni Roberts ýurduň Owganystan we Eýran babatynda alyp barýan syýasatyna bolan garaýyşlaryny mälim edende-de, raýatlaryň bu meselä salgyt töleýjileriň bähbitleri nukdaýnazaryndan çemeleşýänligini belledi.
Kim mamla?
Wiskonsin ştatyndan Barbara Bersgma pul meselesiniň ses berijileriň kararyna täsir ýetirmegi logika gabat gelýän ýagdaý diýip, hasap edýär. Emma ol Respublikan partiýanyň Demokratlary köplenç nähak tankyt edýänligini belleýär.
“Käbir sebäplere görä, Respublikanlar Demokratlaryň entek ýok pullary sarp edýänligini we bizi çukura tarap alyp barýanlygyny aýdýarlar. Emma olar 2000-nji ýyly ýatdan çykarana meňzeýärler. Prezident Bill Klintonyň yz ýany häkimiýet başyna gelen Jorj Buş puluň bolçulyk döwrüne duş gelipdi, şonda Respublikan partiýa puly sowmagyň ýollary dogrusynda dawalaşypdy” diýip, Barbara Bersgma aýtdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen Ak Tamyň golaýynda söhbetdeş bolan Kewin Mak ýurduň esasy syýasy partiýalarynyň arasynda bar bolan gapma-garşylyklary köşeşdirmek boýunça Barak Obamanyň planynyň düýpden başa barmanlygyny belledi. Ol häzirki syýasy gapma-garşylyklaryň bolsa ýurduň syýasatçylarynyň netijeli işleşmegine ýol bermeýänligini aýtdy we syýasy prosesiň uly ähmiýete eýedigini nygatdy.


text:
Çarşenbe güni Ysraýyl 26 sany palestinaly tussagy azat etdi. Bu uzak wagta çeken parahatçylyk gepleşikleriniň gaýtadan başlanmagyna badalga bermek üçin ädilen ädim diýlip hasaplanýar.
Tussaglaryň boşadylmagy Palestinada şatlyk bilen garşy alynda. Azat edilenlerden käbirleriniň 20 ýyldan gowrak wagt bäri tussaglykda saklanýandygy aýdylýar.
Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas Ramallahda eden çykyşynda ysraýyl tussaglaryň boşadylmagy bilen bagly gurluşygy dowam edýän ýewreý obalary barada eglişik gazanmaga synanyşsa, palestinalylar muny ret eder diýdi.
Tussaglaryň boşadylmagy barada gelnen ylalaşyk Ysraýylda gahar-gazaby döretdi.
Bu tussaglar Ysraýyl Günbatar kenary, Gazany we gündogar Ierusalimi basyp alanyndan soň bendilige höküm edilipdi. Ysraýyl bu basybalşy 1967-nji ýylda Ýakyn Gündogar urşy döwründe amala aşyrypdy.
Şonda tussaglaryň köpüsi raýatlary bomba we beýleki hüjümler arkaly öldürilmekde aýyplanyp, tussaglyga höküm edilipdi.


text:
Ýokarsynda äpet emeli sekizburçly ýyldyz oturdylan Aşgabadyň Bagt köşgi soňky ýyllaryň dowamynda paýtagtda gurlan läheň binalardan diňe biri. Toý-märekä niýetlenilip gurlan bu bina 2011-nji ýylda ulanmaga berlip, onuň gurluşygyna 140 million amerikan dollary sarp edilipdi.
Paýtagtyň islendik künjeginden görünýän bu köşkde toý üçin zerur bolan islendik mümkinçilik bar. Köşkde toý zallarynyň üçüsi, banket zallarynyň ýedisi, dabaraly nika baglanyşylýan zallaryň altysy, dükanlaryň otuz altysy bar.
Mundan başga-da bu ýerde toý egin-eşiklerini, zergärçilik önümlerini kireýine berýän, gelnalyjy ulaglaryny bezeýän salonlar, fotostudiýalar we gözellik salonlarynyň ençemesi bar. Garaz, ýaş çatynjalaryň toý dabaralary üçin bagt köşgünde ähli zerur zatlar göz öňünde tutulypdyr.
Bahalar
Emma bagt köşgünde bagtly bolýan çatynjalar welin jemgyýetiň juda çäkli gatlagyny emele getirýär. Munuň sebäbi bu köşgüň bahasy bilen bagly. Agzalýan köşgüň işgärleriniň beren maglumatyna görä, köşgüň “Älem” toý zalyny ulanjak bolsaň, onda bir adam üçin soralýan iň arzan nyrhy 52 manat.
Toýda azyndan 200 myhmanyň bolmagy talap edilýär. Bu 200 myhmany bolan toý eýesiniň bu zal üçin 10 müň 400 manat tölemeli diýildigidir. Bu pula toý zaly bilen bilelikde iýmek-içmek üçin 4 sany sowuk ýürekselik, ir-iýmişler, 4 sany salat we 2 sany gyzgyn nahar berilýär. Ýöne alkogolly içgileri toý eýesiniň özi getirmeli.
Göräýmäge, bu puly tölän adam, myhmanlary bilen bagşysyny alyp, toý güni zala barybermeli ýaly. Emma göz öňünde tutulmaly ýene bir şert bar. Ol hem bagşynyň kim boljagy. Sebäbi zalda haýsy aýdymçylaryň çykyş edip biljegi barada ýörite sanaw bar. Çagyryljak aýdymçy diňe sanawdakylardan biri bolmaly.
"Öňünden sargyt etmeli
"
Emma, muňa garamazdan, bu köşgüň boş ýatandygyny aýtmak kyn. Köşgüň özüni Aýgül diýip tanadan işgäriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bagt köşgünde toý dabarasyny geçirmek üçin müşderiler azyndan 1-2 aý öňünden sargyt etmeli.
Aýgül müşderileriniň, esasan, gurply maşgalalardygyny aýdýar.
Toý zalynyň nyrhyndan başga-da, bu köşkdäki gelnalyjy awtoulaglary kireýine almak hem o diýen arzan däl. Bagt köşgüniň awtoparky 2 sany “Limuzinden” we 10 töweregi “Kabriolet” görnüşindäki awtoulaglardan ybarat. Bezegsiz “Limuzin” 4 sagat kireýine berlip, onuň bir sagat kireý puly 66 manat. Onuň bezeginiň iň arzan bahasy bolsa 50 dollar.
“Esasan, “Kabrioletler” kireýine tutulýar, olar üçin bir sagadyňa 58 manat tölemeli. Arzanrak bolýar. Onsoňam, diňe bize üsti açyk “Kabrioletde” gelnalyja gitmäge rugsat berilýär” diýip, köşgüň awtoparkynyň işgärlerinden özüni Serdar diýip tanadan biri aýtdy.
Beýleki "Toý mekanlary"
Paýtagtda toý dabaralaryny toý mekanlarynda ýa-da zallarynda bellemek öňem arzan hasaplanmaýar. Paýtagt boýunça iň arzan toý mekany diýlip hasaplanýan zallardan biri – “Desterhan” kafesiniň toý zaly. Ol ýerde-de her myhman üçin 30 manat tölemeli.
Şol bir wagtyň özünde-de ilkinjisi Aşgabatda, häzirem ýurduň ähli welaýat merkezlerinde gurlup, ulanmaga berlen Bagt köşkleriniň nyrhynyň arzan boljagyna ozaldanam umyt ýokdy.
Emma Bagt köşgi döwlet býujetiniň hasabyna gurlansoň, ol köşkleri ulanmak ilata amatly bolar öýdülip garaşylýardy. Ýöne bu köşgüň edil häzirki nyrhy barada aýdylanda, “Baýam baýa berer, garybam – baýa” diýen türkmen halk nakyly biygtyýar ýadyňa düşýär.


text:
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius eger Moskwa Ukrainadaky krizisy köşeşdirmek boýunça Günbataryň öňe sürýän tekliplerine pozitiw jogap bermese şu hepdede Ýewropa Bileleşiginiň sanksiýalarynyň girizilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Fransiýanyň radiosynda eden bu çykyşynda Fabius eger Orsýet pozitiw jogap berse ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Moskwa sapar etjegini we sanksiýalaryň tizden-tiz girizilmejegini belledi. Fabius eger-de Orsýet negatiw jogap berse syýahatçylyk bilen bagly çäklendirmeleriň we orsýetlileriň şahsy hasaplaryna degişli sanksiýalaryň şu hepdede girizilip bilinjekdigini duýdurdy.
Fabius Ukrainanyň Krym regionynda ýekşenbe gününe planlaşdyrylan referendumyň kanuna ters gelýändigini we Orsýetiň Krymy öz giňişligine goşmak boýunça hereketleriniň bikanundygyny aýtdy.
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier Estoniýa eden saparynyň dowamynda Baltiýa döwletleriniň NATO agza bolmagy sebäpli şeýle krizisden goraljakdygyna ynam bildirdi.


text:
Germaniýanyň «Bild» gazeti Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň demirgazyk Germaniýada bir hassahana ýerleşdirilendigini, ýöne onuň nähili bejergi alýandygynyň belli däldigini ýazýar.
Gazet 71 ýaşly Nazarbaýewiň gizlinlikde Hamburg-Eppendorf uniwersitet saglyk merkezine girendigini we berk howpsuzlyk şertlerinde goralyp saklanýandygyny ýazýar.
Prezidentiň hassahana ýerleşdirilmeginde Germaniýanyň daşary işler ministrliginiň araçylyk edendigi aýdylýar. Emma AFP-niň habarçysy jaň edende, ministrligiň sözçüsi özüniň Nazarbaýewiň Hamburgdadygyndan bihabardygyny aýtdy.
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi bolsa, prezidentiň häzir dynç alyşdadygyny aýdyp, nirededigini aýtmady.
Hassahananyň sözçüsi bu mesele boýunça kommentriý bermekden boýun gaçyrdy.


text:
Jemgyýet şeýle gurlupdyr, onda çagadan başlap, ýaşy gaýdyşan garrylara çenli her nesliň öz orny bar.
Megerem, olaryň arasynda iň hormatlysy hem jogaplärlisi ýaşululyk bolsa gerek.
Ýaşuly hem garry
Köp halatda ýaşy gaýdyşmagy ýaşululyk hökmünde kabul edýärler. Ýöne ýaşululyk hem garrylyk azda-kände tapawutlanýar. Garrylyk ömrüň gaýdyşmagy bilen gelýän bolsa, ýaşululyk ynsana pähim-paýhasyndan, jemgyýetdäki ornundan gelip biler.
“Bizde ýaşuly ýok” diýen zeýrenji köp eşidýäris. Her sakgaly agaran ýaşuly bolup bilse, beýle zeýrenç döremezdi.
Onsoňam “Pylany ýaşululyga ýetişipdir” diýilýär. Garrylyk bolsa öz-özünden düşnükli.
Aslynda her nesil mynasyp sylagy özi gazanýar. Munuň üçin durmuşda olara şert hem mümkinçilik ýeterlik. Çaga mähiri, mylaýymlygy bilen, ýaşlar edep-sylagy hem hyzmaty, ýaşulular pähim-paýhasy bilen özüne hormat gazanýarlar. Ýaşululygyň wezipe bilen gazanylýan ýeri-de bar. Ýaşuly diýen söz ýolbaşçy manysynda gelip bilýär.
Ýöne bu wagtlaýyn bolup, wezipeden aýrylansoň, ýaşululyk derejesini ýitirmegi mümkin.
Öýdäki hudaý
Hakykatdan, ýaşy uly bolan, gepi-sözi ýerinde, öz erkli, belli maksadyň hem paýhasyň yzynda durmagy başarýan kişä kethuda diýilýär.
Bir öýüň ýa-da maşgalanyň kethudasy bolýar. Obanyň ýa-da tutuş uguryň kethudasy bolup bilýär. Onuň sözi ýörgünli, aýdany ýerde galmaýar. Iň esasy-da, onuň gelen karary beýlekiler üçin kanun saýylýar.
Sözlüklerde düşündirilişine görä, kethuda – öýdäki hudaý diýen manyny aňladýar. Munuň özi örän giň hem çuň manyly düşünje.
Bu diňe hudaýlyk häsiýeti, hudaýlyk sözi bilen çäklenmän, serdarlyk, ýolbaşçylyk düşünjelerini-de özünde jemleýär.
Dereje
Şol giň mümkinçilikden peýdalanmak üçin, ýurduň öňki prezidenti S. Nyýazow “Ýaşulular maslahaty” diýlen iň ýokary geňeş toparyny döretdi. Aslynda hiç bir zada jogap bermeýän bu toparyň agzalary mydama çalşyrylyp durýar. Bir adam ýaşulular maslahatyna gatnaşyp biler, ikinji bir maslahata gatnaşmanam biler.
Ýaşulular maslahatyna, esasan, göze ilip duran bir şikesi bolmadyk, ak sakgaly bolan, görmegeý, peşeneli adamlar, şeýle-de sakgalyna we ýaşyna garamazdan, ähli gullukçylar gatnaşdyrylýar.
Sakgally we sakgalsyz ýaşulularyň jemgyýetde aýratyn orun almagy üçin, S.Nyýazow “Hormatly il ýaşulusy” diýen resmi at döretdi. Ýurduň hökümet hem döwlet ýolbaşçylaryna, tanalýan belli adamlara ol resmi at ýörite perman bilen berildi.
Aýallaryň hukugyny kemsitmezlik üçin, bu at ýokary wezipeli bir ýaş gelne-de berildi.
Eýsem perman bilen ýurtda hormatly ýaşulularyň sany artdymy ýa-da olaryň mertebesi beýgeldimi? Megerem, üýtgän zat bolmady. Sebäbi olar ak sakgaly, çal başy bilen wezipeliniň öňünde baş egdiler.
Güýç-gurbatdan galan garrylara, maýyplara, eklenji bolmadyk naçar enelere hem çagalara berilýän kömek pullary ýatyrmaly diýen karary ýaşulular iki elläp goldadylar. “Hormatly il ýaşululary” ejize hem mätäje ýardam edip bilmedi.
Amanmyrat Gara atly sylanýan ýaşuly şeýle diýdi.
– Biziň sakgal goýbermeli döwrümiz bulaşyk zamana gabat geldi. Bu ýaşdan soň, ýygyrt-ýygyrt eňegiňi gyrdap ýörmegiň gelşigi ýok. Ýöne şu ak sakgallylaryň bolşuny göremsoň, sakgal goýbermäge namys edýän.
Şertler
Durmuşyň şol talaplaryndan seretseň, hormatly ýaşuly, ondanam beýigräk kethuda bolmak üçin, ýaşyň bir çene barmagy ýa-da sakgalyň aklygy ýeterlik däl ekeni. Adam hakykaty aýdyp bilende, ejizi hem goragsyzy goramagy başaranda ýaşuly saýylýar hem köpüň sylagyna mynasyp bolýar.
Başgaça aýdylanda, her bir ynsan ýaşululyk hormatyny gara başy bilen gazanýar.
Şeýle gürrüň edýärler; bir dawada ýaşuly adalatyň tarapyny tutupdyr. Meseläni çözýän häkim ondan kasam içmegi talap edipdir.
Ol başyny belent tutup:
– Sözüm – meniň antym. Aýdan sözümden artyk maňa ant içmegiň geregi ýok – diýipdir.
Mertebe
Ýaşululyga ýetmek her ynsanyň belent arzuwy bolup durýar. Ýaşululyk derejesini görmegi, öz ömrüniň garrylyga ýetmegini hemme isleýär. Aslynda bolsa ol ýaşda hezilligiň ýokdugy belli. Magtymguly aýtmyşlaýyn, ol bir dert ýamany. Şeýle-de bolsa, her kim oňa ýetmekçi.
Ýaşululyk möhleti edil çagalyk ýaly, örän gysga. Ýöne aşa jogapkärli. Ýaşululygy goramak, öz ýaşyňa mynasyp bolmak adamdan köp zady talap edýär.
Ýaşululyk çägine ýeten ynsan öz pähim-paýhasy hem durmuşdaky orny bilen Haka ýakynlaşýar. Şonda ol salyhatly bolmagy başarmaly. Munuň üçin owaly bilen dogry sözlülik gerek, onsoň adalatyň tarapynda durmagy başarmaly. Başga-da kadalar köp, ýöne onuň iň soňkusy ölümden gorkmazlyk bolsa gerek.
Ilimiziň örän hormatly hem sylagly ynsany, Hywada öwlüýä bolup ýatan Mahmut Pälwan şeýle diýipdi.
Keremiňden gara saçym agardy,
Ak saçym-la ýüzügara eýleme.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Makalada öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Moskwadaky “Lužniki” stadionynda özüni goldap gurnalan uly demonstrasiýada söz sözläp, çykyş etdi.
Özüniň bu çykyşynda ol käbir sosial-ykdysady meselelere degişli wadalar bilen bir hatarda, Orsýetiň içerki işlerine daşyndan gatyşylmagynyň önüni almaklyga-da söz berdi.
Wladimir Putin 4-nji martda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda özüniň ýeňiş gazanjakdygyna uly ynamynyň bardygyny-da nygtady.
Moskwanyň polisiýasy Putini goldap gurnalan bu çärä 100 müň töweregi adamyň gatnaşandygyny aýdýar.


text:
Bu goşgyny bir günde türkmen gazetleriniň üçüsi biri-birinden göçürip çap etdi.
Häzirlikçe «Watan», «Nesil», «Türkmenistan» gazetlerinde çap edilen «Ak güller» atly goşgynyň awtory Türkmenistanyň halk ýazyjysy Gözel Şagulyýewa. Awtor bu goşgusyna «Beýik ogluň beýik döwrüniň beýany» diýip, teswirleme berýär.
Iş kabinetinde goýlan ak gülleriň arasynda özüniň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabyny açyp, bir ýerlerik seredip duran prezidentiň ullakan suratynyň aşagynda Gözel Şagulyýewa özüniň awtorlyk düşündirişini berip, şeýle ýazýar: «Mähriban prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň il-ýurt bähbitli alyp barýan ägirt uly işleriniň waspyny ýetirmäge, dogrusy, dil ejiz gelýär. Men muny hemişe-de ýaňzydýandyryn. Men beýik Ogul (Berdimuhamedow) baradaky ýazýan setirlerimiň hemmesinde-de Oňa berlen artykmaç adamkärçiligiň, goýazylygyň, nepisligiň, mylaýmlygyň, mähribanlygyň, mahlasy, hakyky ynsana bolan belent häsiýetleri birin-birin yzarlasym geldi, yzarlaýanam…»
Gözel Şagulyýewa özüniň «Ak güller» goşgusynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen halkyny bagtly etmek üçin gowy-gowy işleri bitirýändigini, onuň mydama ak gülleri gowy görýändigini, sebäbi onuň maňlaýynyň-da akdygyny, barýan ýolunyň, türkmen halkyny alyp barýan ýolunyň akdygyny, ýüreginiň, kalbynyň, niýetiniň, arzuwynyň, umydynyň, hatda münýän atynyň-da akdygyny, at münende geýýän ädiginiň-de akdygyny wasp edip, şeýle diýýär:
Ýollaryň ak, ýorgudyň ak, ýürek ak,
Ak güllere kybap gelýän, inerim!
Awazaň ak, kenaryň ak, kürek ak,
Ýüz gulaçlap, garşylar ak gülleriň.
Uçaryň ak, umydyň ak, ugruň ak,
Ak gülleriň ak ýoluňa düşelsin!
Niýetiň ak, nogulyň ak, nuruň ak,
Saňa bagt diňe aklykdan gelsin.
1940-njy ýylda Mary welaýatynda doglup, 70 ýaşy arka atan Gözel Şagulyýewa özüniň goşgulary, aýdymlary bilen, garaz, türkmen okyjysyny özüne çekmänem durmazdy. Elbetde, ol Türkmenistanyň tanymal şahyrlary Gurbannazar Ezizow, Kerim Gurbannepesow, Annasoltan Kekilowa ýaly halkyň ýüregine baky ornaýan goşgulary döretmedigem bolsa, öz deň-duş, galamdaş şahyralarynyň içinde göze ilmän duranokdy.
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk ýyllarynda Gözel Şagulyýewanyň poeziýa äleminde gazanan barja abraýy hem döküldi. Ol köşk şahyrlarynyň, köşk tarypçylarynyň arasyna goşulyp, Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowy taryplamakda iň köp goşgy ýazan şahyralaryň biridir.
«Sapar Ataýewiç! Siz bir ölmäweriň! Siz ölseňiz, şol gün menem ölerin!» diýip, hut «mawy ekrandaky» çykyşynda ilkinji serdaryna ýüzlenen Gözel Şagulyýewa hem beýleki köşk tarypçylary ýaly, birinji serdaryna «dönüklik» edip, täze ýolbaşçyny öwmäge başlady. Özem ony ölýänçä öwjegini özüniň «Ak güller» atly goşgusynda şeýle ýazýar:
Buýsanç bilýär Bina bolup bitenňi,
Ýüpek ýüregiňe gurbandyryn men,
Maňa Allaň beren demine çenli
Waspyň dünýä ýaýyp barýandyryn men.
Bu goşgyny bir günde üç gazet çap edenem bolsa, (ýene-de çap etjek gazetleriň bolmagy-da mümkin), goşgy beýle bir çeper dilde ýazylmandyr. Ine, şu ýokardaky getiren bendimiziň başdaky setirine göz aýlalyň: «Buýsanç bilýär Bina bolup bitenňi» diýmek näme many berýär? Biz-ä şuňa türkmen düşüner öýdemzok. (Öwülýän obýektiň özi bir düşünen bolaýbilseýdir!)
Ýene bir bendi alalyň:
Özgerişe berip, Galkynşa galyp,
Göwnüdir günleri gül bilen bezän
Ýerasty baýlygyn dünýä çykaryp,
Parasadyň zamanany täzelän.
Şu bentde «Özgerişe berip» diýen jümläni alalyň, ol näme many berýär? Bendi doldurmak, sazlaşyk getirmek üçin sözleri gerekmejek ýerde ulanmak hadysasy bu, gürrüňi edilýän goşguda örän kän. Ýene bir mysal:
Ýönelige söýülmeýär ak güller,
Munda many bardyr dünýe deý uly,
Güli synlan şahyr şygra öwrüler,
Syn etsediň gelip, eý, Magtymguly!
Magtymgulynyň gelip, Gözel Şagulyýewanyň şu gowşak goşgyny döredişine syn edip bilmeýänem bir gowy zat. Ýogsam, «Orramsydan bolan haramhor begler, ýurdy bir ýanyndan ýyka başlady!» diýip, öz halkynyň agysyny aglap giden şahyryň köşk şahyry Gözel Şagulyýewany nä halda goýjagy-da belli däl.
«Ak güller» goşgusyndan sözümiz birneme daşlaşaýdy. Ine, şu ýokarky, mysal getiren bendimizde şahyr Magtymgulynyň adyny getirmegem ýerine düşmändir. Aýratyn hem köşgi hem patyşalary ýigrenip geçen Magtymguly şahyryň adyny köşgi, patyşalary wasp edýän temanyň içinde getirmek ýerliksiz. Bu ýerde many taýdan hem Magtymgulynyň adyny getirmek sepleşenok. Ýöne awtor kapyýa tapmak üçin islendik sözleri goşgusyna salypdyr.
Eziz Ogul, ugra bolsun edeniň!
Günleriňi bezär güller göterip,
Gylyklysyň, üýtgeşikdir edeniň,
Ony makullaýar dünýä el berip.
Şu bentden «Günleriňi bezär güller göterip» diýen setiri alalyň, Güli kim götermeli? Ýa gül güni götermelimi? «Üýtgeşikdir edeniň» diýen jümläni alalyň. Üýtgeşik edilen zady goşguda düşündirmeli. Şeýle hem «Dünýä el berip» diýen jümle ulanylmaýar. Sebäbi dünýä ýeke. «El bermek» jümlesi adamlaryň ýa-da ýurtlaryň biri-birine el bermesi manysynda ulanylýar. Umuman, «el bermek» jümlesi adamlara degişli ulanylanda has ýerine düşýär.
Goşgusynyň başynda awtor öz prezidentine «Inerim, oglum» diýip ýüzlense-de, soňy bilen ol «Mähriban», «Merhemetlim», «Dünýäm», «Arzylym» diýen ýaly sözler bilenem ýüzlenýär. Awtor goşgusyny şeýle jemleýär:
Ene bolup guwanaram daşyňdan,
Bir owadan, syrdam boýly dereksiň!
Aýlanaýyn akyl doly başyňdan,
Sen iliňe howa ýaly gereksiň!
Gülleriň arasynda duran, eli kitaply kişiniň suraty goşgyny birneme bezäpdir diýmeseň, goşguda many, şire ýok. Çem gelen sözleri ulanmak hatda awtoryň başky sözünde-de bar. Awtor: «Oňa berlen artykmaç adamkärçiligiň, goýazylygyň, nepisligiň…» diýip ýazýar. Türkmen dilinde «nepis» diýen söz el işi, haly hakda söz açylanda ulanylýar. Adama türkmenler «nepis» diýmeýär.
Aý, garaz, «Eşek eşekden galsa — gulagyny-da kes, guýrugyny-da» diýýär türkmenler. Öw-hä-öwlükler ýene-de başlandy. Köşk şahyrlary biri-birinden galmajak bolup, täze obýekti öwmäge başladylar.
Ýetmiş ýaşy arka atan şahyrlar bu ýakymsyzlygy goldap durka, türkmen edebiýatynyň egni ýerden galarmy?! Prezident Nyýazowy öwüp-öwüp, baýrak baryny alan Gözel Şagulyýewanyň ötmän duran güni ýok. Ýetmeýän zady ýok. Ýöne «Gan bilen giren jan bilen çykar» diýilýär. Adamyň ganynda bar gylygyny hiç kim aýryp bilmeýär.
Beýik Galkynyşlar döwrüniň mydamalyk «saýrak guşy» bolmak hukugy belki, Gözel Şagulyýewa berler. Onuň bir goşgusynyň birden üç gazetde çap edilmegi-hä şondan habar berýär.
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň gatnaşmagynda Brýusselde 15-nji sentýabrda ministrler derejesinde ýygnak geçirildi.
Bu konferensiýa Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň Daşary işler ministrleri we Türkmenistan bilen Gazagystanyň bolsa, Daşary işler ministrleriniň orunbasarlary gatnaşdylar.
Ýewropa Geňeşi tarapyndan ýaýradylan beýanatda aýdylyşyna görä, bu ýygnaga Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň Daşary işler ministrleri bilen bir hatarda bu guramanyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili Piýer Morel hem gatnaşypdyr.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir şol geçirilen ýygnak barada Piýer Morel bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Bu ýygnakda esasan nähili meselelere garaldy?
Piýer Morel: Sebitiň howpsuzlyk ýagdaýy bilen bagly gürrüň edildi. Ýewropa Bileleşiginiň Daşary syýasat boýunça ýörite wekiliniň hem gatnaşmagynda geçirilen bu ýygnakda esasanam Owganystandaky ýagdaýlar barada pikir alşyldy. Şeýle-de, öýlän naharynda geçirilen bu ýygnak gaty aç-açan boldy. Delegatlaryň ählisi öz pikirlerini açyk beýan etdiler. Bu ýygnakda Eýrandaky we Günorta Aziýadaky ýagdaýlar hakda hem gürrüň edildi.
Bu şeýle ýygnaklaryň ikinjisidir. Munuň ilkinji tapgyry Ýewropa Bileleşigine Fransiýa ýolbaşçylyk edýän mahalynda sentýabr aýynda Parižde geçirilipdi. Bu mesele bilen baglylykda häzirki dowam edýän ykdysady krizis we onuň sebitdäki ýurtlara ýetirýän täsiri barada gürrüň edildi. Bu ýygnaga Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň wekilleri bilen bir hatarda Ýewropanyň Inwestisiýa Bankynyň ýolbaşçylary hem gatnaşdylar. Şeýle-de, bu ýygnakda energiýa, suw we tebigaty goramak ýaly meseleler hakda hem giňden söhbet edildi. Delegatlar bu ugurdaky pikirlerini we tejribelerini beýleki kärdeşleri bilen paýlaşdylar.
Azatlyk Radiosy: Sebitiň howpsuzlyk meseleleri hakda hem gürrüň edendigiňizi aýtdyňyz, bu barada dolyrak maglumat beräýseňiz?
Piýer Morel: Bu barada edilen gürrüňde orta atylan birinji tema Owganystan bilen bagly boldy. Mälim bolşy ýaly, munuň hem ençeme sebäbi bar. Saýlawlardan soňky ýagdaýlar Owganystanda dowam edýän bu dartgynlylygyň Merkezi Aziýa ýetiräýmegi mümkin täsiri we bu barada nähili hyzmatdaşlyk edip boljakdygy barada pikir alşyldy.
Elbetde, serhetleri goramak we neşe gaçakçylygyna garşy göreş ýaly problemalar boyunça bireýýäm özara hyzmatdaşlygymyz bar. Emma ýygnakda bu ýagdaýa-da seredildi.
Şeýle-de regional howpsuzlyk bilen bagly problemalar barada Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň özara edip biljek işleri we bu ugurda biziň olara berip biljek ýardamlarymyz hakda hem pikir alyşdyk. Öň hem belläp geçişim ýaly, Eýrandaky ýagdaýlar hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Ýewropa Bileleşiginiň Daşary syýasat boyunça ýörite wekili Hawýer Solana bu ýygnakda çykyş edip, Eýran bilen halkara jemgyýetçiliginiň arasynda geçirilýän gepleşikler we geljek hepdeleriň dowamynda Amerikanyň Eýran bilen bagly ätjek ädimleri hakda maglumat berdi.
Azatlyk Radiosy: Merkezi Aziýanyň wekilleri bilen geçirilen duşuşyklarda adam hukuklary temasyna-da degildimi?
Piýer Morel: Elbetde, bu barada hem gürrüň edildi. Emma dogrymy aýtsam, bu gezekki ýygnagymyzda esasan ykdysady ýagdaýlara köpräk üns berlip, onuň regionyň sosial durmuşyna ýetirýän täsiri hakda gürrüň edildi. Häzirki dowam edýän ykdysady krizisiň täsiri barada gürrüň edilende, Merkezi Aziýadaky ýurtlaryň ýagdaýy biri-birinden tapawutly.
Sebäbi olaryň käbirleriniň girdejileriniň uly bir bölegi zähmet immigrantlarynyň edýän goşandyna degişli bolsa, käbirleri bolsa halkara ykdysady bazar bilen has jebisleşen. Şunlukda olardan her biri bu ykdysady krizisiň täsirini başgaça duýýar.
Bu sammitde maslahatlaşylan temalardan biri hem şu meselä degişli boldy. Siziň bu temalaryň adam hukuklary bilen näme baglanyşygy bar diýmegiňiz mümkin. Emma bu ýygnakda zähmet immigrantlarynyň durmuş şertleri, ykdysady krizisiň öňüni almak üçin Merkezi Aziýa ýurtlary tarapyndan döredilen programma we daşary ýurtlardan yzlaryna dolanýan zähmet immigrantlary üçin täze iş orunlaryny döretmek barada alnyp barylýan proýektlere we bu programma Ýewropa Bileleşiginiň edip biljek goşandy barada hem gürrüň etdik.
Azatlyk Radiosy: Men ýene siziň ünsüňizi adam hukuklary bilen bagly meselä çekmekçi. Eger bu tema islendik görnüşde şol ýygnagyň gün tertibine getirilen bolsa, Merkezi Aziýa wekilleriniň bu ugurda siziň soraglaryňyza beren jogaplary sizi kanagatlandyrdymy?
Piýer Morel: Olaryň beren jogaplaryndan kanagatlanmak maksady bilen biz şol ýygnaga gatnaşmadyk. Biz esasanam, olar bilen bilelikde iş alyp barmak boyunça kynçylyklar dowam edýän häzirki pursatda olar bilen duşuşmak üçin dörän islendik mümkinçilikden peýdalanmaga synanyşýarys. Bu biziň esasy maksadymyzydyr.
Netije gazanmak, öňe gitmek, ýagdaýyň gowulyga tarap ösmegine peýda ýetirip biljek kanuny özgertmeleri amala aşyrmak, netije alyp bolar ýaly beýleki ugurlary tapmak, şeýle-de Merkezi Aziýada adam hukuklary we kanunyň üstünligi ýaly meseleler, mundan iki ýyl ozal Ýewropa Bileleşigi tarapyndan bu region boyunça kabul edilen strategiýanyň esasy bölegini emele getirýär. Aýtjak bolýan zadym, adam hukuklary baradaky tema biziň maksadymyzyň gaýragoýulmasyz bir bölegidir. Siziň hem bilşiňiz ýaly, biz Merkezi Aziýada ýerleşýän şol ýurtlar bilen adam hukuklary boyunça ýörite dialogy ýola goýdyk.
Bu düzgüne girizilen programma bolup, gaty serasaply taýýarlanan bir proýektdir. Ol ady agzalýan meseleler boyunça ähli ugurlary hem öz içine alýar. Ýagny, şeýle duşuşyklar geçirilmezden ozal, biz ilki bilen gepleşigiň gün tertibini kesgitläp, dokumentleri taýýarlaýarys. Şondan soň bu barada bilermenleriň şeýle-de graždan jemgyýetçiliginiň wekilleriniň gatnaşmagynda ýygnaklar geçirýäris. Adam hukuklary ýaly ynjyk meseleler baradaky ýygnaklar, umuman, şeýle düzgün esasynda geçirilýär.
Azatlyk Radiosy: Merkezi Aziýa bilen bagly edilýän gürrüňlerde türmelerdäki ýagdaýlar we bendileri gynamak ýaly problemalar mydama esasy meselelerden biri bolup gelýär. Meselem, 14-nji sentýabrda geçirilen metbugat ýygnagynda Özbegistanyň Daşary işler ministri bu problema boýunça biziň habarçymyzyň beren soragyna gaharlanyp, bu diňe Özbegistanyň däl, Ýewropanyň hem problemasydyr diýip, jogap berdi. Sorajak bolýan zadym, olaryň öňünde goýlan islendik meseleden olara bu problema Ýewropada hem bar diýip, boýun gaçyrmaga ýol berlermi, şeýle ýurtlara siz nähili çemeleşýärsiňiz?
Piýer Morel: Biz ýaňy beýan eden usulymyzdan peýdalanýarys. Ýagny, ilki bilen problemanyň bardygyny kesgitläp, bu barada çalt karara gelmän, bu ugurda diskussiýa geçirýäris. Sebäbi her kimiň meselä garaýşy tapawutly, biz olary-da diňleýäris. Hemme zady biz edýäris, olary biz gowy bilýäris diýip biljek däl. Aýtjak bolýanym, biziň diňe tejribämiz bar. Şunlukda, haýsydyr islendik bir mesele gözümize ilende, biz bu ugurdaky tejribämizi olar bilen paýlaşmaga taýýar.
Özbegistanyň Daşary işler ministri tarapyndan edilen çykyş bilen bagly pikirimi aýtsam, bu meniň nukdaýnazarymdan gaty gyzykly bir zat, ol hem Daşkendiň şeýle bir problemanyň beýleki ýurtlar bilen bir hatarda Özbegistanda hem bardygyny boýun almagydyr. Elbetde, olaryň bu hili ýagdaýlary öňe sürmek usuly başgaça. Emma biz onyň bu pikirine dürli kanallarymyz arkaly bu barada geljekde işleşip boljak bir mümkinçilik hökmünde garaýarys.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň bu ýygnaga gatnaşmazlygyna diňe tötänlikden bolan waka diýip bolarmy?
Piýer Morel: Biz olaryň bu çäre bilen bagly yhlasynyň gaty ýokarydygyny köpden bäri bilýärdik. Biz munuň hiç hili problema döretmejegine göz ýetirýäris. Elbetde, Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň hem ählisiniň Daşary işler ministrleri bu ýygnaga gatnaşmadylar. Biz planlarymyzyň wagtly-wagtynda amala aşýanlygyna gaty şat.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň gazyny Ýewropa akdyrmak baradaky aladaňyz boýunça haýsydyr bir özgerişlik barmy?
Piýer Morel: Biz bu tema barada bu ýygnakda gaty giňden gürrüň etdik. Biz şol ýygnakda esasanam ”Günorta Koridor” proýekti barada pikir alyşdyk. Biz Ýewropanyň bu mesele boýunça şu ýylyň mart aýynda kabul eden karary hakda gürrüň etdik. Bu Ýewropa Bileleşigini gaz bilen üpjün etmek boýunça düzülýän planlaryň ýene biridir. Sebäbi biziň bireýýäm demirgazykda öz çeşmesini Norwegiýadan alýan koridorymyz bar.
”Gündogar Koridor” boýunça Orsýetden gaz alynýar, şeýle-de demirgazyk Afrikadan ýangyç alýan ”Ak Deňiz” koridorymyzam bar we bularyň hataryna ”Günorta Koridory” hem goşmaga synanyşýarys. Bu 20, hat-da 30 ýyllyk proýektdir. Şeýle-de, soňky döwürlerde ençeme gezek ara alnyp maslahatlaşylan proýektlerden biri hem NABUKKO gaz turba geçirijisidir. Bu barada Budapeştde ýörite ýygnak geçirildi. Ýewropany gaz bilen üpjün etmek boýunça Bolgariýanyň paýtagty Sofiýada hem aprel aýynda konferensiýa boldy.
Şeýle-de, ”Günorta Koridor” proýekti boýunça maý aýynda Pragada hem ýygnak geçirildi, muňa Türküýäniň we Azerbeýjanyň prezidentleri, şeýle-de Özbegistanyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň hem ýokary derejeli hökümet ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Emma ”Günorta Koridor” plany NABUKKO-dan hem uly proýektdir. Bu ençeme beýleki proýektleri hem öz içine alýar. Şeýle-de, ”Günorta Koridor” diňe energiýa bilen bagly bir alada däl. Biz bu barada giňden pikir alyşdyk.
Azatlyk Radiosy: Ýewropanyň gaz üpjünçiligi boýunça Türkmenistanyň bir çeşme bolup biljekdigi baradaky pikire siziň ynamyňyz barmy?
Piýer Morel: Biz kabul edilen ylalaşyklara we Merkezi Aziýaly hyzmatdaşlarymyzyň biziň bilen geçirýän duşuşyklarynda öňe sürýän pikirlerine hormat goýýarys. Biz Berdimuhamedow bilen ençeme gezek duşuşdyk. Ol häkimiýet başyna geçenden 6 aý soňra resmi sapar bilen Brýussele geldi. Ondan soň Türkmenistana eden saparlarymyzda we beýleki ýerlerde geçirilen duşuşyklarda dürli ugurlar boýunça pikir alyşmaga mümkinçiligimiz boldy.
Şol duşuşyklarda türkmenler ençeme gezek Ýewropa gaz satmaga taýyardyklaryny aýtdylar. Olaryň bu barada beren wadalary "Günorta Koridor" proýektini ýola goýmaga itergi berýän bir sebäpdir. Şunlukda biz türkmen kärdeşlerimiziň bu barada bize beren wadalaryna ynanýarys.
Azatlyk Radiosy: Käbir synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistan Ýewropa ýakynlaşmak arkaly Orsýetiň gaharyny getirýär. Şeýle syýasat alyp baranlygy üçin Orsýet Türkmenistana basyşyny artdyrsa, Ýewropa Aşgabada nähili kömek edip biler?
Piýer Morel: Türkmenistan garaşsyz we bitaraplygy saýlap alan bir ýurtdur. Onuň maksady gaty anyk bolan energiýa syýasaty bar. Ol hem halkara bileleşiklere gatnaşman, öz gazyny serhedinde satmak, şeýle-de bu ugurdaky hyzmatdaşlarynyň sanyny artdyrmakdan ybaratdyr.
Türkmenistan öz ýerasty baýlyklaryny özleşdirmek boýunça-da daşary ýurtlar we kompaniyalar bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny bildirip gelýär. Biz Aşgabadyň bu ugurdaky syýasatyna göz ýetirýäris. Aprelde Türkmenistandan Orsýete gaz akdyrylýan turbada öňden garaşylmadyk bir partlama boldy. Emma bu waka biziň Türkmenistan bilen bagly alyp barýan syýasatymyza öz täsirini ýetirmez. Biz energiýa boýunça düzülen plan esasynda hereket edýäris. Aşgabatdan gaz almak baradaky bu alada uzak möhletleýin bir proýektdir.
Ýene aýdylmaly bir zat, maý aýynyň 8-nde ”Günorta Koridor” boýunça geçirilen ýygnaga Orsýetiň energiýa ministriniň orunbasary hem gatnaşypdy.
Näme üçin? Sebäbi ”Günorta Koridor” proýektinde Orsýete garşy hiç zat ýok, bu diňe maliýe bähbitleri göz oňünde tutylyp düzülen we Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlary üzňelikden halas etmäge gönükdirilen proýektdir.


text:
Lebap welaýatyndan gowşan maglumata görä, şu gün Aşgabat-Türkmenabat ýolagçy otlusy iki ýerde awtoulag bilen çaknyşypdyr. Şol sebäpli otlynyň Türkmenabat şäherine üç ýarym sagat gijä galyp gelendigi aýdylýar.
Repetek – Zerger stansiýalarynyň aralygynda ýüz beren çaknyşyklaryň ilkinjisiniň ir sagat 7-e bolandygy, iki sagatdan soň bu otlynyň ýene-de bir awtoulag bilen çaknyşandygy habar berilýär.
Ölenler ýa-da ýaralananlar barada häzirlikçe maglumat ýok.
Berilýän maglumata görä, soňky döwür şeýle wakalar ýygy-ýygydan ýüz berýär. Muňa demir ýol işgärleriniň ştatynyň kemeldilmeginiň, netijede demir ýol geçelgeleriniň köpüsiniň goragsyz galmagynyň sebäp bolýandygy aýdylýar.
Ýakynda, 3-nji dekabyrda Türkmenistanda ýol hereketiniň täze düzgünleriniň girizilendigi habar berildi. Olaryň ýol heläkçilikleriniň öňüni almak babatdaky işleriň has netijeli bolmagy üçin, hem-de ýol hereketi bilen bagly düzgünleri halkara ölçeglerine laýyk getirmek üçin girizilendigi habar berilýär.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň uly gyzy Gülnara Karimowanyň Swesiýanyň telekommunikasion kompaniýasy we para bilen bagly derňew işinde güman edilýän şahs hökmünde garalýandygyny aýdylýar.
“Reuters” agentliginiň Şwesiýanyň prokurorlaryna salgylanyp, habar bermegine görä, Karimowanyň “TeliaSonera” kompaniýasynyň özbek bazarynda ornaşmagyna ýardam bermek üçin para alan bolmagy baradaky çaklamalar derňelýär. Prokurorlaryň aýtmagyna görä, “TeliaSonera” kompaniýasy Özbegistanda 3G lisensiýasyny almak üçin Gibraltarda hasaba alnan “Takilant” şirketine 2007-nji ýylda 358 million amerikan dollaryny töläpdir. Bu kompaniýanyň Karimowa üçin galkan hökmünde ulanylýandygy aýdylýar.
Karimowanyň ady bikanun pullary ýüwmak boýunça Sweýsariýada gozgalan derňewlerde prokurorlar tarapyndan agzaldy. Şeýle-de Karimowa ABŞ-de we Gollandiýada derňew astynda.
Şol bir wagtyň özünde-de “BBC” agentligi özüne elde ýazylan hatyň gowşandygy we onuň Karimowadandygy barada habar berdi. Maglumata görä, Karimowa özüniň Daşkentde öý tussaglygynda we “güýçli psihologik basyşy astynda” saklanýandygyny we urlup-ýenjilendigini habar beripdir.


text:
Pakistanyň Lahor şäheriniň golaýynda ýykylan zawodyň aşagynda galanlary halas etmek işleri dowam etdirilýär.
4-nji noýabrda çöken zawodyň aşagynda azyndan 18 adam galdy. Kranlar we buldozerler getirilip, esgerleriň, inženerleriň we ekspertleriň gatnaşmagynda gyssagly halas ediş çäreleri görüldi.
Zawodyň harabalygynyň aşagyndan 100 çemesi adamy çekip çykartmak başartdy. Resmiler zawod çökende, onuň içinde 150 çemesi adamyň bolandygyny aýdýarlar.
Emma işçiler bu sanyň has köp bolmagynyň hem mümkindigini öňe sürýärler.


text:
Türkmenistanda galla baradaky döwlet planynyň dolmazlygy bir topar etrap häkiminiň, şol sanda ýurduň oba hojalyk ministriniň işden boşadylmagy, welaýat häkimleriniň dördüsine käýinç berilmegi we un, çörek önümleriniň birden üç esse gymmatlamagy bilen utgaşdy.
Bu ýylky bugdaý hasyly, resmi maglumatlara görä, plandan 25 prosent kem bolupdyr.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň anna güni geçiren hökümet maslahatynda aýtmagyna görä, şu güne çenli Watan harmanyna 1 million 200 müň tonna galla hasyly tabşyrylypdyr.
Döwletiň galla boýunça bellän planyny doldurmak üçin ýene 400 müň tonna galla ýygnalmaly.
Artyk galla daşary ýurtlara satylýar
“Türkmenistan.ru” internet gazetiniň 24-nji iýunda çap eden habaryna görä, Türkmenistan 2010-njy ýylyň hasylyndan 150 müň tonna gallany daşarky bazarda, 30 müň tonna gallany bolsa içerki bazarda ýerläpdir.
Şeýle-de, prezident Berdimuhamedowyň karary esasynda, şu ýyl 2011-nji ýylyň galla hasylyndan 300 müň tonna gallany, ýagny içerki talapdan artyk dänäni daşarky bazara çykarmaga rugsat berlipdir.
Şu sanlara seredilende, Türkmenistanyň “Galla garaşsyzlygy” syýasaty belli bir derejede üstünlik getirýän ýaly.
Lebaply daýhanlaryň käbiriniň gektardan 60-70 sentnere çenli galla hasylyny almagy hem şu rowaçlygyň bir bölegi bolup görünýär.
Emma, Lebapdan tapawutlylykda, beýleki welaýatlar, şol sanda geçen ýyl galla planyny dolan Ahal welaýaty hem bu ýylky galla planyny dolduryp bilmedi (Geçen ýyl, gurakçylyk zerarly, Lebap hem planyny dolup bilmändi). Ýogsa, bu ýyl suwuň bol bolandygy, tehnika, dökün meselesinde hem bökdençligiň az bolandygy barada maglumat berilýär.
Şol bir wagtda, Türkmenistanda alyndy diýilýän galla hasylyna şübhe bildirýän, bu ugurdaky görkezijileriň açyk däldigini aýdýan synçylar hem bar.
Prezident Berdimuhamedow 2008-njy ýylyň Galla baýramyna gabat geçiren hökümet maslahatynda ýurduň daýhanlarynyň ekin meýdanlarynda yhlasly işläp, ýurdy çörek bilen üpjün etmäge ýeterlik dänäni ýygnandyklaryny aýdypdy, ýöne anyk san getirmändi.
Oba hojalygynda amala aşyrylýan özgertmelere telekeçileri, hususy pudagyň wekillerini has giňden çekmeli.
2007-nji ýylyň iýulynda bellenen plana görä, Türkmenistan 2008-nji ýylda 880 müň gektar ýere bugdaý ekip, 1 million 600 müň tonna däne almalydy.
Düýbi Londonda ýerleşýän Uruş we parahatçylyk maglumatlary instituty 2009-njy ýylyň awgustynda Prezident Berdimuhamedowyň Watanyň ammarlaryna bir million iki ýüz müň tonnadan gowrak dänäniň toplanandygy, munuň 2008-nji ýyldakydan bir ýarym esse kändigi barada aýdan sözlerine salgylandy.
Türkmenistanda gektardan alynýan galla hasylynyň ortaça 20 sentnerden geçmeýändigini aýdýarlar. Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylary bilen söhbetdeş bolýan oba hojalyk spesialistleri bu ýagdaýyň sebäbini, esasan, ýurtda daýhanyň ýere bolan yhlasynyň azalandygy, onuň özüni ýeriň hakyky eýesi hökmünde duýmaýandygy, azat bazar ýörelgelerine doly geçilmänligi we ozalky sowet-komanda-dolandyryş iş usulynyň saklanyp galýandygy bilen düşündirýärler.
Ýöne şu ýyl, geçen ýyllardakydan tapawutlylykda, tohumyň gowy, arassa bolandygy aýdylýar.
Türkmenistanda bugdaýyň “Ýolöten-3” sorty ekilip, bu sortuň bugdaý baldagynyň kelteräk bolmagy onuň ýelde ýykylmazlygyna, şeýdip hasylyň ýitgisiniň az bolmagyna kömek edýär diýip, ýerli çeşmeler aýdýar. Ýöne adynyň aýdylmazlygyny soran 60 ýaşly synçy dünýäde azyk önümleri üçin tölenýän tölegiň yzygider ýokarlanýandygyny, emma Türkmenistanda bu ýagdaýyň känbir üýtgemeýändigini aýtdy. Onuň pikiriçe, daýhanyň elini işden sowadýan esasy ýagdaý gallaçylykdan alynýan girdejiniň azlygy bilen bagly.
Bu pikiri iki ýyl öň ýerli habarçymyz bilen söhbetdeş bolan maryly daýhan hem aýdypdy.
Iş alyp barmagyň has täze görnüşleri
Prezident Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda daýhançylyk bilen bagly kemçilikleri gytaklaýyn tassyk edip, oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylaryna, welaýat we etrap häkimlerine ýüzlenip, “oba hojalygynda amala aşyrylýan özgertmelere telekeçileri, hususy pudagyň wekillerini has giňden çekmeli, iş alyp barmagyň has täze görnüşlerini ornaşdyrmaly” diýdi.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow daýhanlara ýerleri has uzak möhletli bermekden çekinmezligi tabşyrdy.
“Goý, adamlar özlerini ýeriň hakyky eýeleri hökmünde duýsunlar” diýip, prezident anna güni geçiren hökümet maslahatynda aýtdy.
Azatlyk radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew prezidentiň bu sözleriniň daýhanlarda ýeriň uzagyndan hususy eýeçilige berilmegine hem umyt döredendigini aýdýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan sowet döwründe esasan pagtaçylyga köp üns berýärdi we Gazagystandan, Ukrainadan gelýän un bilen oňýardy. Emma Sowet Soýuzy dargap, ozalky ykdysady gatnaşyklar bozulandan soň, 1993-94 ýyllarda Türkmenistanda un gytçylygy döredi.
Şondan bäri resmi Aşgabat ýurduň azyk garaşsyzlygy üçin gallaçylyga aýratyn üns berýär. Emma, ýylyň-ýylyna berilýän dabaraly maglumatlara garamazdan, türkmen bazarlarynda daşary ýurtlardan getirilýän unuň has geçginlidigi aýdylýar.
Ýerli çeşmeler türkmen daýhany üçin galla ýetişdirmegiň düşewüntli däldigini, onuň galalçyga garanda pagtaçylygy has gowy bilýändigini, üstesine pagtanyň bugdaýdan has girdejilidigini, onsoň, daýhan üçin pagta ýetişdirip, bugdaý satyn almagyň has amatly boljagyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu sergä gatnaşyjylara ýüzlenme ýollapdyr. Ýüzlenmede prezident milli programma görä, ilatyň sosial statusyny gowulandyrmak obalaryň, posýoloklaryň, etrap merkezleriniň ýaşaýjylarynyň, sosial-ýaşaýyş şertlerini ýokarlandyrmak ugrunda ýurtda uly masştabda iş alnyp baryljakdygyny aýdypdyr.
Milli programma onlap döwrebap mekdepleriň, keselhanalaryň, çagalar baglarynyň, sosial-ykdysady desgalaryň gurluşlaryň, aragatnaşygyň has täze görnüşleriniň ösdürilmegini-de öz içine alýar. Milli programmany amala aşyrmakdan maksat: ýurdumyzyň ähli ilatyny döwrebap ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmekdir diýip, prezidentiň ýüzlenmesinde aýdylýar.
Türkmenistanyň prezidenti öz ýüzlenmesinde Aşgabat şäheriniň bolçulygyň we abadançylygyň mekany bolmalydygyny, şeýle-de Türkmenistanyň öz raýatlary üçin eşret mekanyny gurýan döwlete öwrülmelidigini, gurmagyň we döretmegiň diňe kuwwatly döwlete mahsusdygyny belläpdir. Gurluşygyň perspektiwasy
Gyrgyzystanly syýasaty öwreniji Orazbek Moldaliýewiň pikirine görä, gurluşyk bu döwlet üçin örän perspektiw işdir. “Sebäbi gurluşyk özüne beýleki pudaklary-da çekýär. Iş orunlary döreýär. Gurluşykda arhitektorlar, gurluşykçylar, gurluşyk injenerleri, suw we kanalizasiýa, transport işgärleri, ýönekeý işçiler we beýlekiler iş bilen üpjün edilýärler. Bu bolsa, ýurtda şeýle senagatlary ösdürmäge mümkinçilik berýär, bu gutlanmaly ýagdaý.”
Özbegistanly jemgyýeti öwreniji Kamron Aliýew hem iş orunlary azalýan ykdysady krizis döwründe öz halkyňy iş bilen üpjün etmegiň iň gowy ýoly – bu gurluşyk işlerini hem-de täze asfalt ýollaryň, demir ýollaryň gurluşygyny ýola goýmakdyr diýýär. “Bu Türkmenistanyň halky üçin örän bähbitli bolar. Ilki bilen ýurt abat bolýar, obalar, şäherler abat bolýar.Ykdysadyýet üçin ýollar gurlup, iň möhümi-de, halk üçin iş orunlary döreýär.”
Aşgabatdaky habarçymyz Aşyrguly Baýryýewiň sözlerine görä, Aşgabatda gurluşyk işleri dowam edýär. Emma Aşgabadyň bir topar ýerlerinde hiç bir täze gurulýan zat ýok diýse-de bolýar. Şäheriň merkezi we dag tarapy täze görke eýe bolupdyr. Şäherde häzir juda gymmatbahaly jaýlar gurulýar.
«Gurulýan jaýlar ministrlikleriň, edaralaryň işgärleri üçin berilýär. Aýdyşlaryna görä, üç otagly jaý köne puldan 3 milliard manat töweregi durýar. Adamlara käbir ýeňillikler berilýär. Öz işgärleriniň satyn alan jaýlarynyň bahasynyň deň ýaryny edaralaryň özleriniň töleýän wagty-da bar. Ol adamalaryň işleýän ýeri bilen bagly. Kredit berilýär 25-30 ýyllyk möhlet bilen. Eger-de şol möhletde jaýyň karzyny töläp bilmeseň, häkimiýetleriň jaýy seniň eliňden almaga hukugy bar» diýip Baýryýew aýdýar.Gurulýan jaýlar ýönekeý halk üçin elýeterlimi?
Golaýda Aşgabatda bolup gelen Gyrgyzystanyň ýaşaýjysy Aşgabatda döwrebap owadan jaýlaryň gurulandygyny, emma olarda adam ýaşaýandyr diýerlik hiç hili alamatyň ýokdugyny aýdýar. Onuň sözlerine görä, ol jaýlarda gijesine, umuman, yşyk görünmeýär, çyra ýanmaýar. Gündiz hem adamalaryň girip-çykanyna ýa-da çagalaryň oýnap ýörenine gözi ilmändir.
Türkmenistanly bir zenanyň Azatlyk radiosynyň radiomyzyň habarçysyna aýtmagyna görä, olaryň ýaşaýan jaýlary ýykylyp, dört ýyldan bäri jaýsyz kösenýärler. «Bize meňzeş, jaýlary ýykylyp, hapa ýerlerde ýaşap ýörenler kän. Biziň prezidentimiz her çykyşynda meniň ilkinji aladam halkym bolar. Olary ýaşaýyş jaýlary we beýlekileri bilen üpjün ederin diýýär. Emma ýerli wekiller, häkimlikler bu sözlere biperwaý garaýarlar. Eger şeýle bolanda, bizi aldaman, biziň hal-ýagdaýymyza serederdiler.»Täze gurluşyklar nä derejede bähbitli?
Häzirki wagtda kommersiýa maksadynda elita jaýlary gurulýar. Bu jaýlar ýonekeý halk üçin elýeterli däl diýlip habar berilýär. Moldaliýewiň pikirine görä, hökümet bu ýagdaýy, elbetde, hasaba almaly. “Ýonekeý halk üçin arzanrak bahadaky ýaşaýyş jaýlary, çagalar baglary, mekdepler, keselhanalar gurulsa, bu gurluşyk syýasatynyň maksada laýyk ugra gönükdirilendigini aňladar.”
Türkmenistanly zenan Azatlyk radiosynyň habarçysyna beren gürrüňinde bu pudakda korrupsiýanyň has ösendigini hem belleýär. «Bermeli paranyň möçberi gün-günden köpelýär. Sebäbi geçen 8-nji maý güni paýlanan jaýda paranyň özi 5-7 müň dollara çenli galypdyr.»
Moldaliýewiň pikirine görä, bu pudakdaky korrupsiýanyň öňüni almak üçin açyk we anyk kontrol bolmaly. “Onsoňam, bu pudagyň iň jogapkärli pudakdygyny ýatdan çykarmaly dal. Eger bu faktlara üns berilmese, Ermenistandaky, ýagny Spitakdaky ýagdaýyň gaýtalanmagy mümkin. Ol ýerde ýer titreme bolanda, bütin şäher ýykylyp, näçe adamlaryň ölümine sebäp bolupdy. Şonda jaýlaryň ýykylmagynyň esasy sebäbi gurluşyk kadalaryna üns berilmän, binalaryň hili pes materiallardan salynmagy we harsallyk bolupdyr.”
Eger bu ulgama korrupsiýa aralaşsa, şeýle ýagdaýyň gaýtalanmagy mümkin. Beýle ýagdaý bolmaz diýip, hiç kim kepil geçip bilmez. Emma, gynansak-da, bütin Merkezi Aziýada haýsydyr bir pudaga korrupsiýasyz diýmek kyn – diýip, Moldaliýew aýdýar.
Onuň sözlerine görä, täze binany kimiň proýektine görä we haýsy kompaniýanyň gurandygy arhiwde uzak wagt saklanýar. Şonuň üçin bu işde kimiň
Merkezi Aziýada haýsydyr bir pudaga korrupsiýasyz diýmek kyn.
günäkärdigini islendik wagtda tapmak bolýar.
Jemgyýeti öwreniji Aliýew hem bu ulgamdaky korrupsiýanyň öňüni almak üçin ekspertler monitoring alyp barmaly we korrupsiýanyň derejesini azaltmaga gönükdirilen hökümet programmasy işlemeli diýip nygtaýar.
Baýryýewiň pikirine görä, bu gurluşyklaryň halka bähbitli bolmagy üçin ýaşaýyş jaýlary hemmelere elýeterli bolmaly.«Halka arzan düşer ýaly, elýeterli bolar ýaly etmeli. Arzan bolmaly we köp bolmaly. Şol ýagdaýda olaryň halka haýry ýeter. Köşk gurup, oňa-da halk baryp bilmese, nyrhlar gymmat bolsa, halk satyn alyp bilmese, ondan halka peýda ýok-da.»
Moldaliýew bolsa, halka ýeňilleşdirilen görnüşdäki karzlaryň berilmelidigini aýdýar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen toparlarynyň üçüsi hem ýarym finala çykdy
Aşgabat, 12-nji fewral (TDH). Şu gün Gyşky oýunlar sport toplumynda hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda Halkara ýaryşynyň nobatdaky bäsleşigi boldy. Duşuşyklaryň ikisine «Galkan» we «Oguzhan» toparlary gatnaşdylar, olar öz bäsdeşlerinden üstün çykdylar we ýarym final ýaryşlarda orunlaryny möhletinden öň üpjün etdiler.
Ýakynda «Şir» toparynyň Russiýanyň «Neftýanik» toparyny 5:1 hasaby bilen utup, möhletinden öň ýarym finala çykandygyny hem ýatlap geçmeli. Şeýlelikde, biziň ýaryşa gatnaşýan üç toparymyz hem ýaryşyň baş baýragy ugrundaky göreşi dowam etdirer.
«Galkan» Belarusyň «Grodno» topary bilen duşuşdy. Ýaryşyň öý eýesi birinji tapgyryň 12-nji minudynda hasaby açdy. Ýöne eýýäm 2 minutdan tabloda iki sany san peýda boldy: Toparlar 1:1 hasap bilen arakesmä çykdylar.
Ikinji tapgyrda myhmanlar öňe saýlandylar, olar eýýäm ikinji minutda öňe çykdylar. Biziň hokkeýçilerimiz utmaga çalyşsalar-da ikinji arakesmä 1:2 hasap bilen çykmaly boldular.
Jemleýji döwürde türkmenistanlylar ähli güýçlerini hüjüme sarp etdiler. Şonuň netijesinde «Galkan» 5:2 hasaby bilen ikinji ýeňşini gazandy we ýarym finalda öz ornuny üpjün etdi.
Beýleki ýaryşda Russiýanyň «Atlant» we Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda geçen ýylky ýaryşyň kümüş medalyna mynasyp bolan «Oguzhan» toparlary buza çykdy.
Birinji döwürde hasap diňe 19-njy minutda açyldy: «Oguzhan» toparynyň hüjümçisi kuwwatly urguda mergen takyklygyny görkezdi. Türkmenistanlylaryň peýdasyna arakesmä 1:0 hasaby bilen çykdylar.
Ikinji 20 minutda «Oguzhanyň» hüjümçisi tarapyndan 10-njy minutda ýeke-täk hokkeý pökgüsi tora salyndy.
Üçünji döwürde rus topary üznüksiz, ýöne şowsuz ýagdaýda «Oguzhanyň» derwezesine hüjüm etdi. Esasy wagtyň ahyryna çenli 4 minut galanda bolsa türkmen toparynyň hüjümçisi güýçli ugry bilen hasaby 3:0 ýetirdi.
Rus hokkeýçileri türkmenistanlylardan 3:1 hasaby bilen utulyp, diňe 1 hokkeý topuny tora salmagy başardylar, türkmen hokkeýçileri bolsa ýarym finala çykdylar.
13-nji fewralda şol buzly meýdançada «A» toparyna giren toparlaryň jemleýji ýaryşlary bolar. Russiýanyň «Neftýanik» we Gazagystanyň «Kazahmys» hem-de «Şir» we Ukrainanyň «Akademiýa» toparlary duşuşarlar.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Häzirki döwürde Türkmenistanda dürli ýurtlaryň firmalary dürli ugurlarda iş alyp barýarlar.
Eýsem, dürli sebäpler bilen Türkmenistana baran daşary ýurtlylaryň iş hem durmuş şertleri nähilikä? Bu babatda daşary ýurtlylar Türkmenistanda nähili ýagdaýlary başdan geçirýärlerkä?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda Türkmenistandaky daşary ýurtlylaryň iş hem durmuş şertlerini ele alýar.
Azatlyk Radiosy hemmeleri bu temada öz başdan geçirmeleri, bilýän maglumatlary, aýtjak pikirdir-garaýyşlary, teswirleri, teklipleri hem bellikleri bilen gepleşige goşant goşmaga çagyrýar. Habarlaşmak üçin biziň elektronik hat salgymyz: metbugat@gmail.com


text:
Şweýsariýa
Şweýsariýa (nem. Schweiz, fr. Suisse, ital. Svizzera, rom. Svizra), resmi ady — Şweýsariýa Konfederasiýasy (nem. Schweizerische Eidgenossenschaft, fr. Confédération suisse, ital. Confederazione Svizzera, rom. Confederaziun svizra) — Merkezi Ýewropada uly bolmadyk, deňze çykalgasyz döwlet. Ol demirgazykda Germaniýa, günortada — Italiýa, günbatarda — Fransiýa, gündogarda — Awstriýa we Lihtenşteýn bilen serhetleşýär. Onuň ady Şwis kantonynyň gadymy nemes dilinde "ýakmak" diýmekligi aňladýan sözden dörän adyndan gelip çykypdyr.
Şweýsariýanyň resmi dilleri: nemes dili, fransuz dili, italýan dili we romanş dili.


text:
29-njy iýulda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew FSB-niň, ýagny Federal howpsuzlyk gullugynyň ygtyýarlyklaryny giňeldýän täze kanuna gol çekdi.
Adam hukuklaryny goraýjylar täze kanunyň köpçülikleýin ýygnanyşyklar we metbugat azatlygy boýunça Sowet döwrüne mahsus çäklendirmeleriň girizilmegine ýol açmagyndan howatyrlanýarlar.
Orsýetiň prezidentiniň gol çeken kanuny Federal howpsuzlyk gullugynyň, hususan-da, jenaýatçylyk howpuny döretmekde güman edilýän raýatlara duýduryş bermek boýunça ygtyýarlyklaryny artdyrýar.
Orsýetiň parlamentinde üçünji sapar garalansoň, 19-njy iýulda kabul edilen bu gapma-garşylykly kanun ilkinji taslamanyň üýtgedilen görnüşidir.
Kanunyň ilkinji görnüşinde jenaýatçylykda güman edilýän şahslaryň Federal howpsuzlyk gullugyna çagyrylmagy we bu edaranyň öz işinde köpçülikleýin habar serişdelerini peýdalanmagy ýaly ygtyýarlyklar hem göz öňünde tutulypdy.
Emma gol çekilen kanunyň soňky görnüşi-de köp tankyt edilýär. Kreml bu kanunyň ekstremizme garşy göreşde ýardam berjegini aýdýar. Şeýle-de kanunyň adamlaryň bikanundygyna doly düşünmän, resmi bolmadyk protest çykyşlaryna gatnaşmak ýaly hereketlerden saklanmagy üçin duýduryş boljagyny öňe sürýär.
Emma adam hukuklaryny goraýjylar KGB-niň mirasdüşeri bolan Federal howpsuzlyk gullugynyň bu kanundan žurnalistleri we häkimiýetiň syýasy garşydaşlaryny gorkuzmak üçin peýdalanmagyndan howatyrlanýarlar.
Garşylar we goldaýanlar
Orsýetiň raýatlarynyň köpüsi bolsa täze kanundan habarsyz galýana meňzeýär. Köpçüligiň pikirini öwrenýän garaşsyz “Lewada merkeziniň” 18-22-nji iýulda geçiren öwrenmeleri, pikir soralyşygyna gatnaşanlaryň 67%-niň bu kanun barada asla hiç zat eşitmänligini görkezdi. Öz pikirini mälim eden raýatlaryň diňe 3% kanunyň üstünde dowam eden çekeleşiklere üns bilen syn edenligini aýtdylar.
“Lewada Merkeziniň” başlygy Lew Gudkow ors jemgyýetinde Federal howpsuzlyk gullugynyň garşysyna çykyş edýän we goldaýan raýatlaryň sanynyň deňdigini belledi.
Gudkowyň sözlerine görä, Federal howpsuzlyk gullugynyň işine pozitiw garaýyşlar köplenç sowatsyz gatlaklarda, garaşsyz habar beriş serişdeleri ýetmezçilik edýän we telewideniýe arkaly amala aşyrylýan döwlet propagandasyna garaşly bolan oba hem kiçi şäher ýerlerinde ýörgünli.
Federal howpsuzlyk gullugyna negatiw garaýyşlaryny mälim eden raýatlar bolsa öz pikrini, edaranyň köpçülikleýin repressiýalar, arassalaýyşlar, atuw jezalary we dissidentleri hem başga pikirli adamlary yzarlamagy ýaly hereketleri bilen delillendirýärler.
2000-nji ýylda Wladimir Putiniň Orsýetiň prezidenti saýlanmagy bilen häkimiýet başyna gelen Federal howpsuzlyk gullugy soňky ýyllarda özüni jemgyýeti terrorçylyk howpundan we yslam ekstremizminden goraýan edara hökmünde görkezmäge çalyşýar.


text:
Çarşenbe güni Siriýanyň oppozision Milli Geňeşiniň başlygy Abdel Basset Saýda Moskwada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde Siriýanyň bosgunlykdaky oppozisiýa lideri Siriýadaky “rewolýusion” wakalaryň syýasy geçiş prosesi arkaly çözülmegi üçin perspektiwanyň ýokdugyny nygtady.
Şeýle hem, Abdel Basset Saýda Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen bagly deňeşdirmäni ulanyp, Siriýadaky häzirki krizisiň ýöne bir oppozisiýa bilen hökümetiň arasyndaky ylalaşmazlyk derejesindäki waka däldigini belledi.
Bu wakanyň fonunda sişenbe güni Orsýetiň köpsanly harby gämisi Orta ýer deňzinde, Siriýanyň kenar ýakalarynda harby türgenleşik geçmek üçin ýola düşdi. Orsýet bu harby türgenleşigiň Siriýadaky wakalar bilen baglanyşygynyň ýokdugyny öňe sürýär.


text:
ÝB-niň daşary işler başlygy BMG-niň anna güni ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk barada gelen ylalaşygyny gutlady.
Katerin Aşton Ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk şertnamasyny gözden geçiren konferensiýanyň jarnamasynda «ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlygyň üç daýanjy -- ýaragsyzlanmak, ýaýratmazlyk we ýadro energiýasyny parahatçylykly ulanmak boýunça hereket plany bar» diýdi.
Bu jarnamada Nýu-Ýorkda Ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk baradaky şertnamany gözden geçirmäge bagyşlanan bir aýlyk maslahata gatnaşan 189 döwletiň ylalaşygy beýan edilýär.


text:
Siriýanyň döwlet mediasy 30-njy iýulda daşy gabalan Aleppo şäheriniň gündogar bölegini jemi 169 ýaşaýjynyň, esasan aýal adamlaryň terk edendigini aýtdy.
Moskwa we Damask adamlary şäheriň oppozisiýanyň elindäki ýerlerinden ewakuasiýa etmek üçin «howpsuz koridor» döredendigini aýdýar.
Emma Aleppodaky oppozisiýa güýçleri bu habarlary propaganda hökmünde ret etdi. Olar oppozisiýanyň elindäki çak edilýän geçelgeleriň dördüsinden üçüsiniň 30-njy iýula çenli açyk bolmandygyny aýtdylar.
Alepponyň pitneçileriň kontrolyndaky böleginde 250,000 ýaşaýjynyň çykyp bilmän galandygy çaklanylýar. Eger diýilýän koridor işlän halatynda hem, ýaşaýjylaryň aglaba köplügi Moskwanyň we Damaskyň teklibine ynananlaryndan azyk gytçylygy we dowam edýän söweş bilen galanlaryny ibaly görer öýdülýär.
Siriýanyň döwlet mediasynyň habarlarynda ýaragly oppozisiýa söweşijileriniň hem ol koridordan geçip, Damaskyň teklip edýän günä geçişini almak üçin, hökümet goşunlaryna ýesir düşendigi aýdylýar.


text:
Pakistanda, owgan serhediniň golaýyndaky bazarda bolan partlamada 15 adam öldi.
Pakistan resmileri 13-nji dekabrda Paraçinar bazarynda bolan partlamada 50 çemesi adamyň ýaraly bolandygyny aýtdylar.
Ýerli dükançy Ali Turiniň DPA habar gullugyna aýtmagyna görä, günortan bomba ýarylanda gaty köp adam gyş eşiklerini satyn almak bilen gümra eken.
Ýerli telewideniýe ýüzlerçe adamyň partlama bolan ýerden gaçyp barşyny görkezdi.
Ýerli hassahananyň doktory AFP habar gullugyna ýaralylaryň ýagdaýynyň agyrdygyny, ölenleriň sanynyň köpelmeginiň ahmaldygyny aýdypdyr.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Göreş we guşakly göreş boýunça Aziýanyň çempionatynyň ilkinji gününde türkmen pälwanlary 25 medal gazandylar
Paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginiň söweş sungatlary sport toplumynda türkmen göreşi we guşakly göreş boýunça erkekleriň we zenanlaryň arasynda Aziýanyň çempionaty badalga aldy. Halkara ýaryşyna 16 ýurtdan - Hytaýdan, Malaýziýadan, Singapurdan, Bahreýnden, Yrakdan, Eýrandan, Gazagystandan we beýleki ýurtlardan 300 türgen gatnaşýar.
Ýaryşyň ilkinji güni pälwanlar erkin usulda çykyş etdiler. Bu görnüş boýunça türkmenistanly türgenler jemi 25 medal—12 altyn, 10 kümüş we 3 bürünç medala eýe bolup, garaşylyşy ýaly örän ýokary netije görkezdiler. Bu görkeziji Türkmenistanyň ýygyndy toparyny umumy toparlaýyn hasapda birinji orna çykarýar.
Ähli agram derejelerinde diýen ýaly pälwanlarymyzyň doly artykmaçlygy ýüze çykdy. Final tutluşyklarynda diňe türkmenistanly türgenler bäsleşdiler. Zenanlaryň arasynda agramlary 52 kilograma çenli pälwanlaryň arasynda aýgytly tutluşykda, göreş boýunça 2015-nji ýylda geçen dünýä çempionatynda bürünç medaly eýelän halkara derejeli sport ussady Laçyn Badaglyýewa bilen Gülfiýa Jumaýewa duşuşdylar. Arassa ýeňiş hasap edilýän emel bilen garşydaşyny ýagyrnysynyň üstüne zyňyp, Aziýa çempionatynyň altyn medalyna Laçyn Badaglyýewa mynasyp boldy. G. Jumaýewa bolsa kümüş medal gazandy.
100 kilogramdan ýokary, agyr agramda türkmen pälwanlaryň arasynda final tutluşygy tomaşaçylarda uly gyzyklanma döretdi. Bu agramda ýaryşyň baş baýragy ugrunda dünýäniň iki gezek çempiony, halkara derejeli sport ussady Rejepaly Orazalyýew bilen Annamyrat Myradow bäsleşdiler.
Çekeleşikli geçen tutluşykda R. Orazalyýew kynlyk bilen, ýöne owadan ýeňiş gazandy.
Şeýle hem hormat münberiniň degişlilikde birinji we ikinji basgançaklaryna —Ýakupnazar Ýakubow we Allanur Goçow (57 kg çenli), Arslan Hojamberdiýew we Ysmaýyl Orazow (62 kg çenli), Hangeldi Allakow we Döwletgeldi Berdiýew (68 kg çenli), Jangeldi Medow we Bekmyrat Baýdurdyýew (75 kg çenli), Öwezgeldi Berdiýew we Kerim Rejebow (100 kg çenli), Zöhre Mädreýimowa we Zarina Abdyrahmanowa (58 kg çenli), 2012-nji ýylda Londonda geçen Olimpiýa oýunlaryna gatnaşyjy Gülnar Haýytbaýewa we Dinara Hallyýewa (63 kg çenli) galdylar.
Bulardan başga-da ýygyndy toparymyzyň düzüminde Toýlymyrat Aýazow (82 kg çenli), Rano Uzakowa (70 kg çenli) hem-de Maksuda Egenberdiýewa (70 kg-dan ýokary) altyn medala mynasyp boldular. 18-ýaşly Hanmuhammet Patdyýew (90 kg çenli) kümüş medala mynasyp boldy. Bäşim Aýazow (90 kg çenli), Nasiba Surkiýewa (70 kg çenli) we Jahan Muhammedowa (70 kg-dan ýokary) bolsa bürünç medaly eýelediler. Daşary ýurtly türgenlerden diňe gyrgyzstanly türgen N. Kožobekow (90 kg. çenli) ýeňiş gazandy.
Şeýlelikde, Aziýanyň çempionatynyň birinji güni tamamlandy. 27-nji iýunda türkmen göreşi boýunça ýaryşlar nusgawy görnüş boýunça dowam eder.
Test ýaryşlar: Türkmen milli göreşi we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty Fotogalereýa / Synag ýaryşlary / 33 sany surat
Ikinji synag çäresi 25-nji iýundan 29-njy iýun aralygynda 11 döwletden 175 türgeniň gatnaşmagynda, Olimpiýa şäherjiginde türkmen milli göreşi we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty geçirildi. Geçirilen Aziýa çempionatynda, toparlaýyn hasapda jemi mukdar sany 50 bolan,oýun jedweliniň ýokarky bölegini üpjün eden türkmen milli göreşiniň ussatla...
Habarlar #Guşakly göreş
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň dünýä çempionatyndaky üstünligi29 Noýabr, 2016 (12:35)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň nobatdaky üstünligi30 Oktýabr, 2016 (17:35)
- Resmi habarlar
Ýurdumyz öz pälwanlaryny sarpalaýar04 Iýul, 2016 (14:17)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlary göreş we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionatynyň netijeleri boýunça ýüze golaý medala mynasyp boldular29 Iýun, 2016 (23:26)
- Soňky habarlar
Göreş we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty: türkmen pälwanlary öňde barýarlar28 Iýun, 2016 (22:57)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndy topary göreş boýunça Aziýanyň çempionatynda birinji orny eýelediler27 Iýun, 2016 (23:40)
- Soňky habarlar
Göreş we guşakly göreş boýunça Aziýanyň çempionatynyň ilkinji gününde türkmen pälwanlary 25 medal gazandylar26 Iýun, 2016 (23:40)
- Resmi habarlar
Türkmen milli göreşi guşakly göreş boýunça Aziýa federasiýasynyň düzümine girizildi26 Iýun, 2016 (23:06)
- Soňky habarlar
Türkmen göreşi dünýä sportunyň uly giňişligine çykýar24 Iýun, 2016 (23:30)
- Resmi habarlar
25-30-njy iýun aralygynda Olimpiýa şäherjiginde türkmen milli göreşi we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty geçiriler19 Iýun, 2016 (12:17)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy Bişkekde guşakly göreş boýunça “Gran-pri” ýaryşynda 11 medala mynasyp boldy17 Mart, 2016 (19:52)
- Soňky habarlar
Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda uly üstünlik gazandylar19 Mart, 2015 (22:39)
- Soňky habarlar
2014-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy türgenleriniň onusy15 Ýanwar, 2015 (23:23)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň täze ýeňişleri23 Noýabr, 2014 (19:02)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça hem-de türkmen göreşi boýunça dünýä çempionaty tamamlandy23 Noýabr, 2014 (19:02)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagty guşakly göreşiň we milli göreşiň iň oňat ussatlaryny kabul edýär21 Noýabr, 2014 (19:03)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça dünýä çempionatynyň öň ýanynda06 Noýabr, 2014 (19:15)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň uly üstünligi28 Oktýabr, 2014 (19:18)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Türkmenistanda guşakly göreş boýunça dünýä çempionatyna taýýarlyk görülýär25 Iýun, 2014 (20:14)