text:
Aşgabat, 06.02.2015. “Türkmenportal”.
2004-nji ýyl — 357 paraşýutly Tailandyň asmanynda ägirt gül şekilini emele getirip, gümmezli akrobatikada record goýdular.
2000-nji ýyl — Finlýandiýanyň DIM-niň baştutany Tarýa Halonen bu ýurtda ilkinji zenan prezident boldy. 1968-nji ýylda Grenoblda X gyşky Olimpiýa oýunlary açyldy.
1952-nji ýyl — Birleşen Beýik Britaniýa Korollygy we Demirgazyk Iordaniýa döwletiniň şa zenany, 15 döwletiň Milletler Arkalaşygynyň baştutany Ýelizaweta II tagta çykdy.
1945-nji ýyl — Londonda Britan kongresi tarapyndan guralan kärdeşler arkalaşygynyň (profsoýuzlar) I Bütindünýä maslahaty öz işine başlady.
1936-njy ýyl — Garmiş-Partenkirhende (Germaniýa) IV gyşky Olimpiýa oýunlary açyldy.
1972-nji ýyl — Parižde 10 ýaşly üýtgeşik zehine eýe bolan skripkaçy Iýegudi Menuhiniň ilkinji çykyşy boldy.
1900-nji ýyl — rus alymy Aleksandr Stepanowiç Popow dünýäde ilkinji bolup radio üsti bilen deňiz heläkçiligini habar berdi.
1886-njy ýyl — Klemans Winkler D. I. Mendeleýew tarapyndan öňünden kesgitlenen germaniý himiki elementini açdy.
1840-njy ýyl — iňlisler maoriý serdarlaryny Waýtang Ylalaşygyny kabul etmäge mejbur etdiler. Şunlukda, olar “özbaşdaklygyň ähli hak-hukuklaryny” iňlisleriň şa zenanyna berdiler we ýere bolan hukuk kepillik hökmünde Britaniýanyň subýektlerine niýetlenen hukuklara we ýeňilliklere eýe bolmak artykmaçlygyny gazandy. Täze Zelandiýa Beýik Britaniýanyň Koloniýasy boldy.
1788-nji ýyl — Massaçuests ABŞ-nyň Konstitusiýasyny rafitisirläp, altynjy stat boldy.
1926-njy — Lýudowik XIII Fransiýada duelleri gadagan edýän nama gol çekdi.
Barmenleriň halkara güni
Saam halkynyň güni. Saamlar Norwegiýanyň takmynan 40 müň ilatly şäheridir. Olaryň sany Şwesiýada 18, Finlýandiýada 4, Rusiýa Federasiýasynda (kolsik ýarym adasy) 2 müň adama barabardyr.
Täjigistan, milisiýa işgrleriniň güni.


c: text/html

text:
Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň XVIII konferensiýasyna gatnaşyjy, Täjigistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň diş lukmany Berdi Bekmyradow:
— Maňa indi ikinji gezek ata Watanymda bolup görmek bagty miýesser etdi. Men ilkinji gezek Türkmenistana 2010-njy ýylda gelipdim. Ine, aradan bäş ýyl geçensoň, men Aşgabadyň tanalmaz derejede özgerendiginiň şaýady bolýaryn. Türkmenistanyň paýtagtynyň çägi giňeldilipdir, täze ýollar, dürli maksatly binalaryň onlarçasy gurlupdyr.
Meni lukman hökmünde Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamynda bolup geçýän özgertmeler aýratyn begendirýär. Bu ýerde halkyň, her bir raýatyň saglygy we bolelin durmuşy baradaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan meselesiniň derejesine göterilipdir we ol milletiň Lideriniň aýratyn gözegçiliginde saklanýar.
Aşgabatda gurlan, iň täze enjamlar bilen üpjün edilen häzirki zaman lukmançylyk desgalary aýdylanlara aýdyň güwä geçýär. Şunuň bilen birlikde häzirki döwrüň talaplaryny ödeýän saglygy goraýyş edaralarynyň soňky ýyllarda iň çetki obalara çenli ähli welaýatlarda gurulýandygy hem aýratyn bellemek gerek. Munuň özi ilata ýokary derejeli lukmançylyk kömegini bermegi üpjün edýär.
Bu zatlaryň bary Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýdyň durmuş ugry bolan çuňňur oýlanyşykly syýasatynyň miweleri bolup bolup, ol dünýä jemgyýetçiligi we iri halkara guramalary, şol sanda BMG hem onuň iri düzümleri — Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSG), Çagalar gaznasy (ÝUNISEF) we beýlekiler tarapyndan giň ykrarnama eýe boldy.
Täjigistanda 25 müňden gowrak türkmen ýaşaýar. Olaryň ählisi ata Watanda bolup görmegi, Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başda durmagynda amala aşyrylýan beýik özgertmelere doganlyk türkmen halky bilen bilelikde guwanmagy-buýsanmagy arzuw edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Penşenbe güni müň çemesi palestinli Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Ramallah şäherine ýygnanyp, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň BMG-däki çykyşyna protest bildirdi.
Obamanyň çykyşyna närazylyk bildiren Palestinanyň kärdeşler arkalaşygynyň maglumatyna görä, olar anna güni juma namazyndan soň ABŞ-nyň arap ýurtlaryndaky ilçihanalarynyň töwereginde protest geçirmäge çagyryş etmekçi.
Çarşenbe güni prezident Obamanyň Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasa aýtmagyna görä, ABŞ BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Palestinany garaşsyz döwlet diýip ykrar etmek baradaky islendik ädimine weto goýar.
“Ahyrynda biz däl-de, ysraýyllylar we palestinliler özlerini bölýän problemalar barada ylalaşmaly. Bu ýerde gürrüň serhedi çekmek, howpsuzlyk meseleleri, bosgunlaryň yzyna dolanmagy we Iýurasalim barada gidýär. Biziň çykyşlarymyzdan soň we şol çykyşlarymyza baha berlenden soň, uzak wagtyň dowamynda bir ýerde ýaşaşmaly adamlaryň arasynda boljak barlyşyga, ylalaşyga parahatçylyk bagly bolar” diýip, Obama aýtdy.
Anna güni Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas BMG-den Palestinanyň garaşsyzlygyny ykrar etmegi resmi suratda sorar diýlip garaşylýar.


text:
Aga Teke 1935-nji ýylyň 10-njy fewralynda Tejen etrabynyň «Birleşik» daýhan birleşiginde dünýä inýär. Ol obasyndaky doly däl orta mekdebi tamamlap, 1949-1953-nji ýyllarda Çärjewdäki (häzirki Türkmenabat) orta lukmançylyk mekdebini, 1953-1959-njy ýyllarda bolsa Türkmen döwlet Lukmançylyk institutyny tapawutlanan diplom bilen tamamlapdyr.
Aga Teke Tejen şäheriniň hem etrabynyň keselhanalarynda lukman- trawmatolog, bölüm müdiri, baş lukmanyň orunbasary wezipelerinde işläpdir. Aga Teke 2000-nji ýylyň başyna çenli Tejeniň şäher keselhanasynda işläp, soňra dynç alşa çykypdyr. Asyl käri lukman bolsa hem, halk içinde ussat şahyr hökmünde tanalýan Aga Teke edil häzir agyr hassa bolmasa hem syrkaw halda düşekde ýatan eken.
Aga Tekäniň dört ogly, bir gyzy bolup, ol on bäş agtygyň atasy. Şahyr özüniň "Bolmagyn" goşgusynda:
Soralsa sözle bilşiňden,
Okaman biljek bolmagyn —
diýip ündeýşi ýaly, hemme çagalarynyň ýokary bilimli bolmagyna ýardam edipdir.
Aga Teke bilen saçakly gatnaşan professor mugallymymyz Nazar Gullaýew oňa: "Aga Teke biziň döwrümiziň klassyk şahyry" diýip baha beripdi.
Dogrudanam, Aga Teke klassyk şahyrlarymyzyň stilinde — murapbag-dörtleme, bäşleme görnüşinde goşgular ýazýar. Ýöne ol klassyk şahyrlarymyzyň goşgy düzüliş stiline doly häzirki zaman öwüşginini berip, ony döwrebaplaşdyrdy. Mysal üçin, şahyryň:
Saglyk bolar bu durmuşyň gözbaşy,
Dünýä dardyr sagat janyň bolmasa.
Adam doýmaz berseň müň dürli aşy,
Saçagyňda bugdaý nanyň bolmasa —
diýen setirlerini okanyňda, goşgy klassyk stilde bolsa hem onuň häzirki döwürde ýazylandygyna köpler şübhelenmese gerek.
Aga Teke şahyryň döredijiligi tema baý. Ol:
Alp Arslan dek algyr gurduň,
Jelaletdin ýaly merdiň,
Garaşsyz, Bitarap ýurduň
Döwlet dili meniň dilim.
Aga aýdar, guwan, ilim —
diýip, halkymyzy ene dilimizi, Watanymyzy, är gahrymanlarymyzy söýmäge, guwanmaga çagyrýar.
Aga Teke şahyryň "Garrytma meni" goşgusyna döredilen aýdym. Ýerine ýetirýär merhum bagşy Nurmuhammet Meredow.
Şahyr "Bolmasa", "Bilmez sen" ýaly ahlak temasyndaky goşgularynda adamlara «eýtmeli-beýtmeli» diýip, gönümel öwüt bermän, halkymyzyň däp-dessuryna esaslanyp, adam edebiniň belentligini wagyz edýär:
Ýüregiň sap sakla ile garasaň,
Alkyş ýagar toý-ýasyna ýarasaň,
Lukman bolup, syrkaw halyn sorasaň,
Dert ýeňlemez derman sözüň bolmasa.
Ýa-da:
Aga diýr, aýby ýok garyp bolanyň,
Beterdir baý bolup garyp öleniň,
Doýurmaz diläniň, mugt alanyň,
Rysgal ojagynda paýyň bolmasa.
Aga Teke Gündogaryň beýik akyldary Jelaletdin Rumynyň "Bolşuň ýaly görün ýa-da görnüşiň ýaly bol" diýen pähimini döwrebaplaşdyryp, "Bolmagyn" goşgusynda şeýle diýýär:
Her ýagdaýda öz bolşuňdan
Üýtgeşik boljak bolmagyn.
Şahyr her bir ynsanyň Watan üçin janyny orta goýup, mert bolmagyny arzuwlaýar:
Watandan aýama janyň,
Gaýgyrmany döküp ganyň,
Mert dur öňünde duşmanyň,
Baş egip öljek bolmagyn.
Aga Teke şahyryň döredijiliginde zenana hormat, ene temasy aýratyn orun tutýar. Onuň iki ýüze ýakyn goşgularynyň ellä golaýy bu tema degişlidir. Ol:
Gözlermi açyp görenim,
Mähribanym, eziz enem.
Baky guwanyp söýenim
Mähribanym, käbäm enem
Ýa-da:
Janyndan janym ýaradan,
Her ädim goldap ýöreden,
Terbiýe berip sereden,
Mähribanym, eziz enem —
diýip, enäni ynsanyň enä söýgüsini dabaralandyryp, sada dilde wasp edýär. Şahyr "Enem janyň çöregi" diýen goşgusynda:
Dolduryp desserhany,
Garşy alýar myhmany,
Toý saçagmyň soltany,
Enem janyň çöregi—
ýaly setirlerinde halkymyzyň ene hem çörek mukaddesligini bütewileşdirip, özüniň ussat şahyrdygyny subut edýär. Aga Tekäniň döredijiligi hakynda gürrüň edilse, onuň "Pyragydyr" diýen goşgusynda beýik akyldarymyz Magtymgula hormatyny ýatlamazlyk mümkin däl:
Türkmen ilim adyň arşa
Alyp çykan Pyragydyr.
Edebiýatda belent gerşe,
Tugun diken Pyragydyr,
Arşa çykan Pyragydyr.
Aga Teke ýaşlygynda kakasy ýogalyp, ýetim galýar. Öýünde dokuz çaganyň ikinjisi bolan Aga Tekäniň ýaşlygy uruş ýyllarynyň hupbatly yzlaryny dikeldiş döwrüne gabat gelýär. Bu ýetim oglan ýetginjek ýigitkä, il içinde adam sanyna goşulmagy arzuwlap, halkyna hyzmat etmek üçin döwük-ýenjigi bejerýän-trawmatolog-lukman hünärine eýe bolýar. Bu günki gün diňe bir Tejen şäherinde däl, ýurdumyzyň dürli künjeginden: "Meniň elim ýa aýagym döwlende, ony Aga Teke lukman şahyr bejerdi" diýip, buýsanç bilen ýatlaýan adamlarymyz barmak büküp sanardan köp.
Megerem, Aga Tekäniň ussatlygy onuň halkyň sada dilinde joşýanlygy üçin bolsa gerek. Şonuň üçin Aga Tekäniň ýüze ýakyn goşgusy, has dogrusy, döredijiliginiň tas deň ýarysy aýdyma öwrülip, Bally Hajyýew, Akyş Saparow, Atabaý Çarygulyýew, Rejep Ulugow ýaly halypa estrada bagşylarymyzyň repertuaryny bezäpdi. Onuň "Bolmasa", "Ýetende", "Garrytma meni" ýaly goşgularynyň sözlerine döredilen aýdymyny aýtmadyk bagşyny tapmak kyn bolsa gerek.
Aga Tekäniň goşgular kitaby 2009-njy ýylda "Ylym" neşirýaty tarapyndan çykarylypdyr. Ýöne näme üçindir, şahyryň hödürlan 120 goşgusynyň deň ýarysy parçalanyp, esasan Garaşsyzlyk, Galkynyş zamanasyna degişli goşgulary kitaba ýerleşdirilipdir. Hatda Aga Tekäniň aýdyma öwrülen, halk içinde örän meşhur "Ýetende" goşgusynda
Ýagşysy köp bolar ýagşy zamanyň,
Beýik akyldarlar tagta ýetende—
diýen setirleriň bardygy üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky Komitetiň şol wagtky başlygy Kakabaý Ataýewiň bu goşgyny iň soňky pursatda öz eli bilen aýrandygyny şol edaranyň bir işgäri maňa gürrüň beripdi.
Sadadan gelen bu zehinli ynsan öz sözüni, sesini il-ulusymyza ýetirip, häzirki zaman şahyry hökmünde halkymyzyň ýadynda galyp biljek az sanly şahsyýetlerimiziň biridir.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Indiki hepdede Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistan bilen adam hukuklary boýunça maslahaty başlanýar. Bu çäräniň öňüsyrasynda ÝB-niň resmileri graždan jemgyýetçiliginiň wekilleri we adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler bilen ýörite duşuşyk geçirdiler. Azatlyk Radiosy 3-nji sentýabrda Brusselde geçirilen bu duşuşyga gatnaşan adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen Inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş bolup, has jikme-jik maglumat sorady.
Azatlyk Radiosy: Farid, ÝB-niň resmileri bilen bolan duşuşygyň mazmuny we maksady barada gürrüň beräýseňiz.
Farid Tuhbatullin: Indiki hepdede ÝB-niň we Türkmenistanyň arasynda adam hukuklaryna bagyşlanan dialog bolar. Bu yzygiderli häsiýete eýe bolan çäre, şu sapar 6-njy gezek geçiriler. Adatça bu dialogyň öňüsyrasynda ÝB-niň resmileri Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy barada ynamly maglumat almak isleýärler we adam hukuklary boýunça iş alyp barýan guramalar bilen duşuşýarlar. Düýn Brusselde şeýle duşuşyklaryň biri boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid şeýle duşuşyklaryň netijeliligine nähili baha berýärsiňiz?
Farid Tuhbatullin: Türkmenistandaky häzirki şertlerde, ýagny ilatyň we türkmen aktiwistleriniň öz arzlary, talaplary we teklipleri bilen häkimiýetlere göni ýüz tutmagy üçin mehanizmleriň ýoklugynda, bizde halkara guramalaryna ýüz tutmakdan başga mümkinçilik ýok. Ýewropa Bileleşiginiň wekilleri bilen şeýle dialog biz üçin mümkinçilikleriň biridir. Netijeler barada aýdylanda, köplenç uly bolmadyk üstünlikleri gazanyp bolýar. Olar Türkmenistandaky ýagdaýa uly bir täsir ýetirmeýän hem bolsa, biz Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna ýaramazlaşdyrýan meseleler we adamlaryň şahsy problemalary bilen ÝB-niň resmilerine ýüzlenmek mümkinçiliginden peýdalanýarys we olardan biziň arzymyzy türkmen häkimiýetlerine ýetirmegi we türkmen häkimiýetlerinden meseläni çözmegi talap etmegi haýyş edýäris.
Azatlyk Radiosy: Adam hukuklaryny goraýjylar, siziň özüňiz, ÝB-niň resmileriniň Türkmenistan bilen adam hukuklary boýunça dialogyndan nämä garaşýarsyňyz?
Farid Tuhbatullin: ÝB-niň resmileriniň adam hukuklaryny goraýjylar bilen düýnki duşuşygy ýeke-täk bir duşuşyk däl. Başga-da duşuşyklar boldy. Meniň özüm nämä garaşýaryn? Biz olara faktlary, takyk adamlaryň şahsy problemalaryna degişli maglumatlary berdik. Türkmenistanyň kanunlaryna degişli kemçilikler barada maglumat berdi. Indiki hepdede boljak duşuşygyň türkmen häkimiýetlerini kiçi ädimler bilen, bolsa-da, ýagdaýy özgertmäge itergi berjegine umyt baglaýaryn.


text:
Prezident Obama halky ýurduň häzirki ýagdaýy bilen tanyşdyrmak üçin çarşenbe güni Kongresde eden çykyşynda özüniň Owganystanda urşuň soňunyň indi görnüp gelýändigine berk ynanýandygyny aýtdy.
“Biz Owganystandaky esgerlerimiziň sanyny artdyryp ýörüs. 2011-nji ýylyň iýulynda esgerlerimiz yzlaryna dolanyp, şondan soň howpsuzlygy Owgan güýçleriniň özleri üpjün eder ýaly, olary türgenleşdirmek işini güýçlendirdik. Biz ýurdy oňat dolandyranlary sylaglap, parahorlugy azaltmak ugrunda iş alyp bararys. Aýal-erkek diýmän, Owgan halkynyň hukugyny gorarys” diýip Obama nygtady.
Amerikan prezidenti bu wezipä gelmezden öň hem Yrak urşuna garşydy. Ol indi bu urşuň-da soňlanyp gelýändigini aýtdy: “Biz al-Kaýda garşy söweşe girmek bilen Yragy onuň öz halkyna tabşyryp gaýtmak jogapkärçiligini üstümize aldyk. Men kandidatkam bu urşy soňlamagy wada etdim. Indi prezidentkäm hem edýänim şu iş. Öňümizdäki awgust aýyna çenli ähli ýaragly güýçlerimizi Yrakdan çykararys. Geçirilýän saýlawlarda Yrak hökümetini goldarys. Regionda asudalygy, abadançylygy ösdürmek barada Yrak halky bilen hyzmatdaşlygy dowam etdireris”.
Obama ýüzlenmesinde ýaraglara kontrollyk barada Orsýet bilen barýan gepleşiklerde öňegidişligiň bolandygyna-da salgylandy. Ol bu gepleşikleriň we beýleki inisiatiwalaryň halkara derejesinde Amerikanyň abraýyny artdyrandygyny belledi: “Demirgazyk Koreýanyň barha üzňelige düşmeginiň, güýçli sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz bolmagynyň sebäbi şol. Halkara arkalaşynyň birleşip, Eýran Yslam Respublikasynyň gitdigiçe çetleşdirilmeginiň sebäbi şol. Eýran ýolbaşçylary öz üstlerine alan borçnamalaryny äsgermezlik etseler, onuň netijelerini görerler”.
Amerikan Prezidentiniň çykyşynyň esasy bölegi Birlşen Ştatlaryň ykdysadyýeti barada boldy. Ykdysadyýetçileriň aglabasy “durgunlyk tehniki taýdan arka atyldy. Ýöne häzir ýeňmek başartman duran işsizlik meselesi” diýen pikirde.
Birleşen Ştatlarda işsizligiň derejesi 10 prosente ýetdi. Amerikanlaryň köpüsi: “Köp wagtyny ykdysadyýete däl-de, saglygy goraýyş sistemasyna, owgan, yrak urşuna sarp etdi” diýip, Obamany tankytlaýarlar.
“Pikir soralşyklaryň görkezişi ýaly, amerikanlaryň birinji aladasy ykdysadyýet. Halkyň arasynda prezident Obama ykdysadyýete ýeterlik wagt sarp etmedi diýen pikir bar. Şol sebäpden ol indi ünsüni ykdysadyýete gönükdirmek isleýär. Işsizlik häzirem 10 prosent. Iş orunlarynyň sany haýal artýar. Ydysadyýetiň dikelişi gowşak” diýip, Nýu Ýorkly, syýasy ylymlaryň professory Robert Spitzer tassyklaýar.


text:
Şu gün Gazagystanyň Aktau şäherinde 2 müňe golaý protestçi ýakynda Žanaozen şäherinde bolan wakalar bilen baglanyşykly protest demonstrasiýasyny geçirdi.
Protestçiler ýurduň häkimietlerinden Žanaozen şäherindäki ýörite güýçleriň bu şäherden çykarylmagyny talap etdiler. Şeýle-de, olar bu şäherde girizilen adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň-de ýatyrylmagyna çagyryş etdiler.
Geçen hepdäniň anna güni nebitçileriň şäheri hasaplanylýan Žanaozende polisiýa güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde azyndan 14 adam ölüp, 80 töweregi adam ýaralandy.
Şol wakanyň yzy bilen Gazagystanyň häkimiýetleri Žanaozen şäherinde adatdan daşary ýagdaý düzgünini girizdiler. Häkimiýetler şäherdäki ýagdaýyň indi kadalaşýandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistan ýekşenbe güni «Suw damjasy – altyn dänesi» baýramçylygyny geçirýär.
Suw baýramçylygy, adat bolşy ýaly, suw ýakalarynda, derýalaryň, kölleriň we kanallaryň boýlarynda geçirilýär. Baýramçylyk gününde ýurduň suw hojalygy toplumynyň öňdebaryjy işgärlerine prezidentiň adyndan döwlet sylaglary, pul baýraklary we gymmatbaha sowgatlar gowşurylýar.
«Suw damjasy – altyn dänesi» baýramçylygynyň esasy dabarasy Aşgabatda, Garagum kanalynyň boýunda geçirilýär. Bu ýerde köpçülikleýin gezelençler, Türkmenistanyň suw we oba hojalyk işlerinde gazanan üstünliklerine bagyşlanan sergiler, aýdym-saz konsertleri, sport ýaryşlary guralýar.
Baýramçylygyň myhmanlary agaç nahallaryny oturtmaga hem gatnaşyp bilerler diýip, habarda aýdylýar.


text:
Aşgabat, 22-nji dekabr.«Türkmenportal».
Ýurdumyzda öndürilýän oba hajlyk önümleriniň hasabyna Türkmenistanda azyk bolçulygyny döretmek döwlet syýasatynyň aýratyn ähmiýet berilýän ugurlarynyň biri bolup, ol Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga we halkymyzy bolelin durmuşda ýaşatmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistanyň Prezidenti degişli ýolbaşçylara ilatyň islegini jikme-jik öwrenmegi, baýramçylyk günleri paýtagtymyzdaky we welaýatlardaky bazarlary zerur bolan ýokary hilli azyk önümleri we senagat önümleri bilen üpjün etmegi tabşyrdy. Milli Liderimiz şeýle-de alyjylara ýokary hilli medeniýetli hyzmat etmegi, hyzmatlaryň derejesiniň halkara ülňülerine laýyk bolmagyny gazanmagy tabşyrdy.
Bu günki gün bazarlarda goýun, sygyr, düýe etiniň ençeme görnüşlerini elýeterli bahadan alyjylara hödürleýärler. Şeýle-de ýokary hilli türkmen ununyňam birnäçe görnüşi satuwa çykaryldy. Esasanam çekilip, 5 we 10 kilogramlyk haltalara gaplanan unlar uly islegden peýdalanýar. Ýurdumyzyň bazarlary Türkmenistanyň ýokary hilli we ýokumly oba hojalyk önümleri bilen üpjün edildi.
Azyk önümleriniň bolçulygyny döretmek maksady bilen Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç etrabynda döwrebap toplum gurlup, onda 10 gektar meýdanda gök önümleri ýetişdirmäge we taýýar önüm görnüşinde gaplamaga niýetlenilen ýyladyşhana hereket eder. Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynda bir ýylda 8 müň ýumurtga we 1000 tonn et bermäge niýetlenilen guşçulyk toplumy açyldy. Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde 1000 tonn azyk önümlerini we gök önümleri saklamaga mümkinçilik berýän sowadyjyly otaglar ulanylmaga berildi.
Türkmenistanyň ykdysadyýetinde hususy sektoryň mümkinçilikleri giňden ulanylýar. Olar täze ýerleri özleşdirýärler, azyk önümleriniň bolçulygyny döretmäge gatnaşýarlar. Sebitlerde agrosenagat önümlerini täzeden işleýän kärhanalar peýda bolýar, döwrebap tehnologiýalar bilen üpjün edilen mallar we guşçulyk toplumlary döredilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Kongresiniň Daşary işler boýunça Komitetiniň gözegçilik we barlaglar baradaky aşaky komissiýasy tarapyndan 6-njy aprelde geçirilen diňlenişik “Amerikanyň daşary ýurtlara gönükdirilýän radio we telegepleşikleri biziň milli bähbidimize we zalym režimlere garşy göreşe zyýan ýetirýärmi?” diýlip atlandyryldy.
Bu diňlenişigi gurnan aşaky komissiýanyň başlygy Dana Rohrbakkeriň aýtmagyna görä, diňlenişigiň geçirilmegine sebäp bolan zat Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilýän, prezident tarapyndan bellenýän Gubernatorlaryň teleradiogepleşikler geňeşiniň (BBG) gözegiligindäki halkara teleradiogepleşiklerde berilýän habarlaryň obýektiwligine aşa ähmiýet berlip, amerikan gymmatlyklaryna we bähbitlerine ýeterlik üns berilmeýän bolaýmasyn diýen alada.
“Ilki bilen Amerikanyň strategik kommunikasiýa we diplomatiýasynyň maksady berilýän maglumatlar we çet ýurt diňleýjilerine täsir etmek bilen Birleşen Ştatlaryň milli bähbidini ilerletmek bolmaly. Muňa köplenç “ideýalar urşy” diýilýär. Radiogepleşikler boýunça geňeşiň roly we jogapkärçiligi ýeke žurnalistika däl” diýip, Rohrbakker aýtdy.
59 dilde
Gubernatorlaryň teleradiogepleşikler geňeşi garaşsyz hökümet gullugy. Ol “Amerikanyň sesi”, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy, “Marti” radio we telekanaly, şeýle hem Orta Gündogara gepleşik berýän “Sawa” radiosy bilen “Alhurra” telekanaly ýaly stansiýalara gözegçilik edýär.
Tutuşlygyna alanyňda, ABŞ tarapyndan maliýeleşdirilýän gepleşikler 59 dilde efire berilýär. Radio, telewideniýe, Internet we beýleki täze media arkaly bu gepelşiklerden peýdalanýan adamlaryň sany hepdede 165 million diýip çaklanylýar. Birleşen Ştatlaryň 2012-nji ýyl boýunça býujetinde Gubernatorlaryň teleradiogepleşikler geňeşiniň daşary ýurtlar üçin birilýän programmalary üçin sorany 767 million dollar.
Käbir tankytçylar: “Berilýan gepleşikleriň maksady diňe Ak Tamyň häzirki administrasiýasynyň syýasatyny ilerletmek bolsa, onda bu gepleşikler diňleýjileriň ýanynda ynamdan gaçar” diýýärler.
Netijelilik
Çarşenbe güni geçen diňlenişikde hasabat beren teleradiogepleşikler boýunça geňeşçi S.Enders Wimbuş Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilýän media serişderleriniň dünýäniň awtoritar režimlerine garşy netijeli iş alyp barýandygyny belledi. Ol: “Beýle bolmasa, onda näme üçin Hytaý we Eýran ýaly ýurtlaryň hökümetleri bu gepleşikleriň öňüni almaga synanyşsyn?” diýdi.
“Bilşimiz ýaly, Eýran hökümeti hem “Amerikanyň sesiniň” parsça habar ulgamyna hem-de “Farda” radiosynyň gepleşiklerine, olaryň Internet saýtlaryna päsgel bermek üçin elde baryny edýär. Parsça habar ulgamyna satellitde, “Farda” radiosynyň hem orta tolkundaky signallaryna, işe başlap-başlamanka päsgel berlip ugrady. Bu ýerlerde ýagdaý kämil däl, ýöne bular oňat netijeli çäreler” diýip, Wimbuş aýtdy.
Aşaky komissiýanyň başlygy Rohrbakker hem muňa gaýtawul berip, hem “Farda” radiosynyň, hem-de “Amerikanyň sesiniň” parsça habar ulgamynyň kämahallar berilýän täzeliklerde Eýran hökümetiniň resmi çeşmelerini ulanýandygyny aýtdy.
Ol: “Eýran hökümetine gepleşiklerden wagt bermek žurnalistik deňagramlylygy saklamak üçin edilýän ýalňyş iş. Mollalar režiminiň repressiw garaýyşlaryny ýaýratmak üçin Amerikada salgyt töleýänler pul tölemeli däl” diýdi.
Umyt bermek
Diňlenişikde çykyş edenleriň ýene biri “Amerikanyň sesi” teleradiosynyň öňki direktory Robert Reilly. Ol: “Birleşen Ştatlaryň teleradiogepleşiklerinden maksat diňleýjilere umyt bermekdi. Bu hem diňe täzelikleri bermek bilen gazanyp boljak zat däl” diýdi.
Robert Reilly: “Ygtybarly, ynamdar habarlar Amerikanyň teleradiogepleşikleriniň hemişe bir bölegi bolup geldi. Ýöne missiýa munuň bilen çäklenmeýärdi. Dalaý Lama “Amerikanyň sesiniň” Tibet gullugyny ‘Tibet halkynyň çöregi’, Birmanyň demokratik aktiwisti Aung San Suu Kýi “Amerikanyň sesiniň” Birma gullugyny ‘Birma halkynyň umydy’ diýip atlandyranynda olar ýöne bir täzelik habarlary göz öňünde tutandyr öýdýärmisiňiz? Umyt bir teologik artykmaçlyk. Ony diňe bir täzelikleri eşitdirmek bilen döredip bolanok” diýdi.


text:
Yslamçy söweşiji topar Hamaz Fransiýanyň «Charlie Hebdo» satiriki žurnalyna edilen ganly hüjümi ýazgaryp, «pikirleriň we düşünjeleriň arasyndaky tapawutlar ganhorlugy aklap bilmez» diýdi.
Hamaz 10-njy ýanwarda ýaýradan beýanatynda Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahuyň deňeşdirmelerini hem ret etdi.
Ol Pariž hüjümini Hamazyň Gaza zolagyndan Ysraýylyň parahat ilatyna raketa atmagy bilen deňeşdiripdi.
Hamazyň beýanatynda «biziň halkymyzyň garşy duruş göreşi bir zat, global terrorizm bolsa başga zat» diýilýär.
Şu arada Palestinanyň daşary işler ministri Riýad al-Malki prezident Mahmud Abbasyň prezident Fransua Ollande gynanç bildirmek üçin telefon edendigini aýtdy.


text:
"Human Rights Watch" (HRW) guramasy özüniň ýyllyk hasabatynda dünýä ýüzündäki hökümetleriň köpüsiniň, howpsuzlyk synaglaryna garşy durmak üçin, adam hukuklaryny äsgermezlik etmekleri «uly ýalňyşlyk» boldy diýýär.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän topar 29-njy ýanwarda özüniň 2015-nji ýyldaky Dünýä hasabatyny çap etdi, onda 2013-nji ýylyň ahyryndan 2014-nji ýylyň noýabryna çenli aralykda dünýäniň 90-dan gowrak ýurdunda adam hukuklarynyň ýagdaýyna syn berilýär.
HRW-yň ýerine ýetiriji direktory Kenneth Roth özüniň bu hasabat baradaky tanyşdyryş sözünde geçen ýylyň aýratyn gowgaly ýyl bolandygyny aýtdy.
Ol bu pikirini Arap ýazy gozgalaňlaryndan soňky konfliktler, yslamçy ekstremistleriň Ýakyn Gündogarda, Aziýanyň we Afrikanyň käbir böleklerinde eden zalymlyklary, Ukrain krizisi üstünde Sowuk uruş döwründäkä çalymdaş dartgynlyklaryň döremegi bilen delillendirýär.
Roth bu krizisleriň döremeginde we beterleşmeginde adam hukuklarynyň bozulmalarynyň möhüm rol oýnandygyny bellemek bilen, olary çözmegiň esasynda adam hukuklaryny goramagyň we demokratiki jogapkärçiligiň ýola goýulmagynyň ýatandygyny öňe sürýär.
Mysal üçin, “Yrakdaky we Siriýadaky hökümetleriň sektantçylyk we kemsidiji syýasatlary hem-de olara halkara jemgyýetçiliginiň parhsyz garamagy «Yslam döwleti» ekstremist toparynyň möwjäp galmagyndaky möhüm faktorlar boldy diýip, Roth aýdýar.
HRW-yň Ýewropa mediasynyň direktory Andrew Stroehlein AÝ/AR şeýle diýdi:
"Eger tutuş dünýä göz aýlasak, biz indi hakykatda howpsuzlyk aladalarynyň esasynda fundamental adam hukuklarynyň goralyp saklanmazlygy baradaky san-sajaksyz bahanalary görýäris. Bu, elbetde, täze bir zat däl, emma soňky geçen bir-iki ýylda tiz ýaýraýan hadysa öwrüldi."
Şeýle-de ol adam hukuklaryny kepillendirmezden howpsuzlygy gazanyp bolmajagyny sözüne goşdy.
Roth Kremliň 2012-nji ýylda adam hukuklary toparlaryny, dissidentleri, garaşsyz žurnalistleri we parahat protestçiileri nyşana alyp, “Sowet döwründen bäri görülmedik ýowuz basyp ýatyryşlara başlandygyny” aýtdy.
Stroehlein bolsa, öňki Sowet Soýuzynyň çäklerinde "geçen ýyl hiç hili aýratyn gowulygyň bolmandygyny" belleýär.
Ol bu pikirinde Azerbaýjanyň hökümetiniň raýat jemgyýetlerini we öz tankytçylaryny elhenç basyp ýatyrmasyna hem-de bu ýurtda ozaldanam ýagdaýly adam hukuklarynyň has ýaramazlaşmagyna salgylanýar.
HRW guramasynyň hasabatynda azeri häkimiýetleriniň adam hukuklaryny goraýjylaryň, syýasy we raýat aktiwistleriniň, žurnalistleriň we bloggerleriň azyndan 33-sini syýasy sebäpler esasynda günäli tapandygy ýa türmä basandygy, garaşsyz graždan toparlarynyň bolsa köpüsiniň bu ýurtdaky işlerini bes etmeli bolandygy aýdylýar.
Bu hili hukuk bozmalar Azerbaýjanyň maý aýynda Ýewropa Geňeşiniň Ministrler komitetiniň, kontinentiň öňdebaryjy adam hukuklary guramasynyň alty aýlyk gezekli başlyklygyny öz üstüne alan wagtyna gabat geldi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi penşenbe güni, 30-njy sentýabrda türkmen delegasiýasynyň ÝHHG-nyň Warşawada adamkärçilik ölçegleri boýunça geçirýän ýyllyk maslahatyna eden iş saparynyň jemleri boýunça prez-reliz çap etdi.
Onda «käbir adamlaryň» Türkmenistanyň häkimiýetleriniň adresine ýakymsyz zatlary aýtmagyndan nägilelik bildirilýär.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň pikirine görä, Polşanyň paýtagtynda geçen maslahatyň dowamynda «käbir adamlar Türkmenistanyň adresine subýektiw, prowakasion we tendensioz kommentariýalary» aýdypdyrlar.
"Bu iş türkmen delegasiýasynyň wekillerine psihologiki basyş görkezmek, şeýlelikde ýokary derejeli duşuşyga gatnaşýan beýleki döwletleriň gözüniň öňünde ýurduň abraýyny gaçyrmak üçin edildi» diýip, türkmen DIM-iniň beýanatynda aýdylýar.
Warşawada bolan 'waka'
Ozal habar berlişi ýaly, ÝHHG-nyň adamkärçilik ölçegleri boýunça geçiren ýyllyk konferensiýasyna gatnaşan türkmen aktiwistleriniň käbiri, hususan-da Norwegiýada ýaşaýan türkmen professory, türkmen parlamentiniň ozalky deputaty Pirimguly Taňrygulyýew öz çykyşynda türkmen prezidentini «diktator» diýip atlandyrdy we käbir günbatar döwletlerini, öz energiýa bähbitleri bilen bagly, Türkmenistandaky hukuk bozulmalaryna göz ýummakda aýyplady.
Türkmen DIM-iniň beýanatynda ýurtda adamyň esasy halkara hukuk dokumentlerinde berkidilen syýasy, graždan, ykdysady, sosial, medeni hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirýän döwlet we jemgyýetçilik institutlarynyň formirlenmek prosesiniň etaplaýyn amala aşyrylýandygy aýdylýar.
Mundanam başga, türkmen DIM-i käbir elektron neşirleriň konferensiýa mahalynda aýdylan zatlary «negatiw manyda sitirländigini» aýdyp, muňa gynanç bildirýär:
«Bu hili makalalaryň awtorlary, faktlary bilkastdan ýoýmak bilen, ýönekeý etika kadalaryna hem eýermän, Türkmenistanda üstünlikli amala aşrylyýan sosial-ykdysady we demokratiki özgerişleri, ýurduň ilatynyň abadançylygynyň, olaryň sosial goraglylygynyň ýokarlanyşyny görmek islemeýändikleriini açyk aýan edýär» diýip, türkmen DIM-i ýazýar.
«Şuňa meňzeş galmagallar halkara derejelerinde geçirilýän konferensiýalara asla gelişmeýär» diýip, türkmen DIM-i Aşgabadyň ÝHHG-niň wekilleri bilen mundan beýläk hem yhzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny bildirýär.
Anyk faktlar
Eger biraz yza dolansak, Türkmenistanyň resmi delegasiýasy 21-nji sentýabr – 2-nji oktýabr aralygynda ÝHHG-nyň Warşawada geçiren ýyllyk maslahatyna 12 ýylda birinji gezek gatnaşdy we daşary işler ministriniň birinji orunbsary Wepa Hajyýew konferensiýada birnäçe gezek çykyş edi, metbugat azatlygynyň gysylýandygyny, hemra antennalarynyň aýrylýandygyny ret etdi.
Ol, hususan-da, Balkanabatda tussag edilen žurnalist Nepesgulyýew barada söz açyp: «...Azatlyk radiosyna maglumat toplamaga hemaýat berýär we Azatlyk radiosynyň ştatdan daşary işgäri diýlip atlandyrylýan şahsyýetiň, jenap Nepesgulyýewiň boşadylmagy barada çagaryşlar boldy. Onuň Azatlyk radiosyna maglumat toplamaga hemaýat berendigi barada aýdylýanlar hakykata bap gelmeýär» diýdi.
Emma DIM-iň beýanatynda Balkanabatda tussaglykda saklanylýan žurnalist we goparylan antennalar baradaky anyk faktlar asla ýatlanylmaýar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň zähmet guramasy dünýäniň köp künjeginde erkeklere görä has sowatly, has tejribeli we has öndümli zenanlara heniz hem az aýlyk hakynyň tölenýändigini aýdýar.
Halkara zähmet guramasy (HZG) dünýäniň ençeme künjeginde “aýal-erkek jynsyna görä aýlyk hakyny tölemek boşlugynyň” heniz hem saklanyp galýandygyny belleýär.
HZG-nyň “Halkara aýlyk haky” baradaky raportynda bu ugur boýunça dünýäniň 38 ýurdundaky ýagdaýlar seljerilýär we onda bu ýurtlaryň ählisinde erkeklere zenanlardan has köp aýlyk hakynyň tölenýändigi aýdylýar.
Halkara zähmet guramasynyň raportynda erkek bilen zenanyň aýlyk haklarynyň arasyndaky aratapawudy ençeme faktorlar arkaly düşündirip bolar diýlip, olaryň arasynda zenanyň zähmetine kem baha bermeklik, zenanlary has pes derejeli işlere ugrukdyrmaklyk ýa-da zenanlaryň guramalaşdyrylmadyk pudaklarda zähmet çekmegi we olaryň profsoýuzlarda hasaba durmandyklary ýaly sebäpler bar diýilýär.


text:
Guamyň ýygyndysy Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama böleginiň duşuşygynda öz meýdanynda 1:0 hasabynda Türkmenistanyň ýygyndysyndan üstün çykdy. Şeýlelikde, bu ýeňiş Guamyň taryhynda dünýä çempionatlarynyň saýlama oýunlarynda gazanylan ilkinji üstünlik boldy.
Ýer eýelerine sähelçe tapawut bilen ýeňiş getiren pökgi 14-nji minutda geçirildi. Raýan Gaý meýdanyň gyrasyndan pökgini 11 metrlik urgynyň nokadynyň töwereklerine oklady. Netijede pökgi garma-gürmelikde Serdar Annaorazowdan derwezä girdi. Bu ýeňiş ilat sany 200 müňden hem az bolan kindiwan ada döwleti üçin taryhy waka boldy. Bu ýurduň topary iň bolmanda bir günlük “D” toparçasyna öňbaşçy boldy.
Indiki tapgyrda Türkmenistanyň ýygyndysy Daşoguzda Eýranyň ýygyndysyny, Guamyň ýygyndysy bolsa öz meýdanynda Hindistanyň ýygyndysyny kabul eder.


text:
NATO-nyň baş sekretary Anders Fogh Rasmussen Orsýeti Ukrainada “göni harby hereketlere” goşulmakda aýyplady we Moskwanyň “delilsiz ret etmelerine” özüniň kabul etmeýändigini aýtdy.
Rasmussen 29-njy iýulda Brusselde NATO-nyň Ukrainadaky krizis boýunça maslahatynyň yzýany eden çykyşynda: “Orsýetiň harbylarynyň we enjamlarynyň serhetden bikanun aşyrylandygy anykdyr” diýdi.
Rasmussen Moskwanyň Orsýete tarapdar separatistleri tank we artilleriýa bilen üpjün edýändigini, şeýle-de öz territoriýasyndan ukrain goşunlaryny oka tutandygyny aýtdy.
Orsýet Ukraina harby taýdan goşulyşmagy barada aýyplamalary “çaklama” diýip atlandyrdy we hususan-da şeýle diýdi: “Biz şeýle aýyplamalary ilkinji gezek eşitmeýäris. Ukrainada krizis başlanaly bäri bizi ähli zatda aýyplaýarlar”.
Rasmussen Ukrainanyň howpsuzlyk syýasatyna we NATO girmek islegine hormat bildirdi. Munuň öňüsyrasynda Ukrainyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk ýurduň NATO agza bolmagy üçin hökümetiň parlamentden rugsat sorajagyny aýtdy.


text:
Düwnük keselli näsaga printerde çap edilen 3D görnüşli gapyrgalar oturdyldy
Rak, ýagny düwnük keselinden ejir çekýän bir näsaga dünýäde ilkinji gezek 3D, ýagny üç ölçegli görnüşli printerde çap edilen titan gapyrgalar oturdyldy. Awstraliýanyň ylmy we industrial barlaglar arkalaşygy özüniň “Laboratoriýa 22” atly kärhanasynyň önümi bolan 3D görnüşli titan gapyrgalarynyň öýkendäki sarkoma çişinden ejir çekýän 54 ýaşly ispaniýaly näsaga oturdylandygyny habar berdi. Bu näsagyň döş süňklerini we gapyrgalarynyň bir bölegini doly çalşyrmak zerurlygy döräpdir.
Bellenişine görä, adamyň bedeniniň döş böleginiň gurluşy örän çylşyrymly bolansoň, onuň üçin protez ýasamak örän kyn, şeýlelikde näsagy bejerýän Salamanka uniwersitetiniň keselhanasynyň lukmanlary 3D görnüşde çap edilen titan gapyrgalaryň iň amatly çykalga bolup biljekdigini kesgitläp, şol gapyrgalary Melburnda ýerleşýän medisina gurallaryny öndürýän “Anatomik” kompaniýasyna sargap ýasadypdyrlar.
“Laboratoriýa 22-ä” degişli “Anatomik” kompaniýa 3D titan döş süňküni we gapyrgalary näsagyň lukmanlar topary bilen bilelikde işleşip, ýokary mümkinçilikli KT (kompýuter tomografiýasyny) ulanyp döredipdir. ”Arkam” 3D printeriň elektron metal şöhlesini ulanyp, gatma-gat çap edilip öndürilen süňk bölekleriniň bahasy 1.3 million awstraliýa dollaryna (920 müň amerikan dollaryna) durýar.
Ispaniýada geçirilen operasiýadan 12 gün geçensoň näsagyň keselhanadan sag-aman çykarylandygy habar berildi.
Rak keselinden ejir çekýän näsaga oturdylan bu 3D, ýagny üç ölçegli çap edilen titan gapyrgalar we döş süňkleri 3D görnüşli adaty bolmadyk ösen tehnologiýa önümleriniň sanawyna goşuldy.
Mundan öň 3D görnüşli çap etme usuly bilen ökje süňki we dem alyş ýollarynyň näsaglygyndan ejir çekýän keselbentlere niýetlenen uky üçin 3D görnüşli agyz boşlugynda oturdylýan gural we şeýle-de dünýäde ilkinji 3D reaktiw dwigatel döredilipdi.


text:
Düýn Amerikanyň Birleşen Ştatlary Belarusda demokratik reformalaryň amala aşyrylmagyny talap edip girizen ozalky sanksiýalarynyň möhletini ýene bir ýyl uzaltdy.
Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleri bu sanksiýalaryň Belarusyň belli-belli resmilerini, şeýle hem, ynsan hukuklarynyň bozulmalaryna we korrupsiýa dahylly käbir şahsyýetleri nyşana alýandygyny aýdýarlar.
Düýn Belarusyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Andreý Sawinyh Birleşen Ştatlaryň bu sanksiýalaryny «gapma-garşylyklara meçew beriji we manysyz» çäre diýip atlandyryp, ony tankyt etdi.


text:
Türkmenistanda maşgala gurmak isleýänleriň toý aladalaryna we ýaş maşgalalaryň durmuş şertlerine döwlet derejesinde garaldy. Geçen hepde geçiren hökümet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýaş maşgalalara ýeňilleşdirilen kredit bermek meselesini öwrenmek inisiatiwasy bilen çykyş etdi.
Resmi maglumatlara görä, hökümet maslahatynda prezidentiň öňe süren çäreleriniň biri ýaş çatynjalara zerur bolan zatlary satyn almak üçin ýeňilleşdirilen kredit bermek meselesine degişli. Beýlekisi bolsa olara jaý gurmak ýa satyn almak üçin nobatsyz ýeňilleşdirilen kredit mümkinçiligini döretmek meselesinden ybarat.
Türkmenistanyň prezidenti toý guramaçylygy bilen meşgullanmak üçin ýaş çatynjalaryň ene-atalary üçin zähmet haky tölenýän iş rugsadyny bermek çäresiniň-de ýerlikli boljagyny belledi. Täze düzgünleriň işlenip düzülmegine bir hepde möhlet berildi. Berdimuhamedow agzan çäreleriniň kanun esasynda kepillendirilmeginiň mümkindigini hem belledi.
Resmi maglumata görä, maslahatda Berdimuhamedow toý tutmak meselesine türkmenleriň örän jogapkärçilikli çemeleşýänligini belläp, hökümet agzalaryna milli däp-dessurlar barada jikme-jik gürrüň berdi. Döwlet baştutany bu barada jikme-jik gürrüň etmeginiň sebänini, ýurtda geçiriljek toý dabaralarynyň milli däp-dessurlar we “Galkynyş eýýamynyň” talaplary esasynda geçirilmeginiň zerurulygy bilen düşündirdi.
Toý tutmak
Ogul öýermek ýa gyz çykarmak Türkmenistanda her bir maşgala üçin uly waka. Emma bu köp maşgalalar üçin maddy synag hem bolýar. Toý çykdajylary, adatça, ene-atalaryň gerdenine düşýär.
Türkmenistanly žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew toý tutmagyň çykdajylary barada şeýle gürrüň berdi: “Türkmenistanda ogul öýermek ortaça maşgalalara 8-10 müň dollara düşýär. Onuňam 2,5 müň dollary toý geçirmegiň harajady. Bu oba ýerleriniň gürrüňi. Şäherlerde bolsa diňe toý çykdajylarynyň özi azyndan 3-4 müň dollara ýetýär. Soňky döwürde özüni oňarýan maşgalalar bergä batybam, restoranda toý edýärler”.
Ýazgulyýewiň sözlerine görä, ogul öýerýänler, ortahal gurpdaky maşgalalar gor toplaýarlar. Ýokdan bar edip, pul toplaýarlar hem-de karz alýarlar. Şol bir wagtda-da, toý tutmak üçin bir gijede 30-40 müň dollarlyk çykdajy etmäge gurby çatýan maşgalalaryň hem bardygy aýdylýar. Bu maşgalalar esasan jemgyýetiň biznes bilen meşgullanýan gatlagyna degişli.
Toý üçin pul toplamakda ýaşlar hem öz goşandyny goşýarlar. Ýaşlaryň arasynda zähmet çekmäge we gazanç etmäge uly höwes bar.
Soňky döwürde mekdebi gutaryp, wagtlaýyn esasda gurluşykda işläp, gazanç edýän ýaşlaryň sanynyň köpelendigi barada Azatlyk Radiosyna maglumatlar gowuşýar. Olaryň ortaça aýlyklarynyň 150-200 dollara ýetýänligi we munuň bolsa ýaşlara 50-60 dollar möçberde pul artdyrmaga mümkinçilik berýänligi aýdylýar.
Jaý gurmak
Jaý satyn almak ýa gurmak üçin kredit dürli ykdysadyýetli ýurtlarda ilat köpçüligi üçin esasy mümkinçilikdir. Berdimuhamedowyň hökümet maslahatynda kredit barada öňe süren inisiatiwasy resmi suratda düzgünleşdirilse, ýaş maşgalalar ýeňilleşdirilen kredit almak mümkinçiligine eýe bolup bilerler.
Ýurduň banklary tarapyndan berilýän ýeňilleşdirilen krediti almak üçin şu günki güne çenli islendik adam banka özüniň işleýänligini tassyklaýjy resmi kagyz tabşyrmaly. Üstesine, kredit alýan adamyň bankyň öňündäki borçlaryny ýerine ýetirjegini ýene iki sany işleýän adam hem kepillendirmeli. Adatça, 1,400 dollar möçberinde berilýän bu ýeňilleşdirilen kredit üçin banka ýylda 16-18% renta tölemeli.
Kredit berlen ýagdaýynda-da, oba ýaşaýjylarynyň öňünde jaý gurmak üçin mellek edinmek problemasy hem bar. Edil şu wagt oba ýerlerinde mellek berlenok. Beýleki tarapdan bolsa, alnan karzy üzmek üçin karz alýanyň işi bolmaly. Türkmenistanda bolsa ýaş juwanlaryň aglabasy işsiz diýip, ýerli çeşmeler aýdýarlar.
Jaý-ýer ýetmezçiliginiň, işsizlik problemasynyň şäherlerde-de, oba ýerlerinde-de çözülmän galýanlygy we şeýle meselelere döwlet derejesinde uly we çynlakaý üns berilmegine zerurlygyň gitdigiçe artýanlygy Azatlyk Radiosyna diňleýjilerden gowuşýan maglumatlarda yzygiderli nygtalýar.


text:
Kairiň günortasynda bir ýolagçy otlusynyň iki wagonynyň relsden agmagy netijesinde on dokuz adam ölüp, ýüzden gowrak adam ýaralandy.
Resmi MENA habar gullugynyň ýazmagyna görä, otly duşenbe güni agşam ýoldan çykanda goşuna täze alnan esgerleri alyp gelýän eken. Bu hadysa nämäniň sebäp bolandygy barada bir sözem aýdylmaýar.
Prezident Mohammad Morsi şu aý “Musulman doganlygy” toparynyň agzalaryndan täze transport ministrini belläpdi. Bu wezipe noýabr aýynda bolan we 49 çagany öldüren otly heläkçiliginden bäri boş durdy.


text:
“Şanyň dolanmagy: 1839-1842-nji ýyllarda Owganystan ugrundaky göreş” atly kitap Owganystanyň gazaply taryhyny suratlandyrýar. Käbirleriň pikiriçe, ondan geljek üçin käbir sapaklary hem çykaryp bolýar. Azatlyk Radiosy kitabyň awtory, şotlandiýaly taryhçy hem ýazyjy William Dalrymple bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Siz özüňiziň ýaňy-ýakynda neşir edilen “Şanyň dolanmagy” atly kitabyňyz barada gürrüň beräýseňiz?
William Dalrymple
William Dalrymple:
“Şanyň dolanmagy” atly kitabym Britaniýanyň Owganystana ilkinji gezek çozuşy baradadyr. 1839-njy ýylda Gündogar Hindistan Kompaniýasy bilen 18 müň adamly Britaniýanyň goşuny, “Bolan” we “Hojak” geçelgelerinden geçip, Owganystana çozýar we hökümdaryň tagtynda Şa Şuja-ul Mulki oturdýar.
Ol ilkinji owgan imperiýasynyň ilkinji hökümdary Ahmat Şa Dürräniniň agtygydyr. Şa Şuja-ul Mulki hökümdar etmek bilen Dost Muhammet hany häkimiýetden aýyrýarlar, sebäbi ol Orsýet patyşalygy bilen gatnaşyk saklaýar diýip, Britaniýa alada edinýärdi.
Azatlyk Radiosy: Ilkinji iňlis-owgan urşunyň esasy sebäbi nämedi? Ol nädip başlandy? Urşuň esasy wakalary barada gürrüň berseňiz! Bu uruşda iň soňunda kim ýeňýär?
William Dalrymple:
18 müň adamly goşun Owganystana çozýar. Olar soňundan Şa Şujany tagtda oturdýarlar. Bir ýarym ýyllap garşylyk görkezilenden soň, britanlylar ýeňilýärler.
Olar beýle garşylyk görkezilmegine düýbünden taýyn däldiler. Britanlar gabawa alnyp, olaryň iki lideri-de öldürilýär. Olar tabyn bolýarlar we owganlar olara yza, Hindistana çekilmäge howpsuz ýol bermegi wada edýärler.
18 müň adam Kabul şäherçesinden çykarylýar. Diri galan ýekeje lider, doktor William Brydon [olary] Jalalabada alyp gidýär.
Azatlyk Radiosy: Ilkinji iňlis-owgan urşuny owganystanlylar nähili ýatlaýarlar?
William Dalrymple:
Owganystanlylar üçin bu uruş milli azat ediş urşy boldy. Britanlar üçin “Trafalgar”, Irlandlar üçin “Pasha gozgalaňy”, hindiler üçin “Gandi azat ediş urşy” nähili bolan bolsa, bu uruş hem owganlar üçin şonuň ýalydyr.
Bu waka beýik üstünlikdir, sebäbi bu britanlaryň ösen mahalyna gabat geldi. Owganlar üçin bu täsin wakady we şu güne çenli-de Kabulyň diplomatik bölegi britanlara garşy göreş eden Barakzai lideri Wazir Akbar Hanyň adyny göterýär.
Azatlyk Radiosy: Häzirki döwürde Owganystanda 160 ýyl ozal bolan urşuň öwrenilmegine garaýyşlar barada siz nähili pikirde?
William Dalrymple
: Edil häzirki döwürde ”Foks News” gullugynyň Owganystandaky jahyl habarçysynyň garaýşy ýaly pikirler bar. Kimdir biri Amerika garşy çyksa, ol ”Talyban”, britanlara garşy çykylan döwür barada-da köp adamlaryň göz öňüne getirýän zady – birtopar sakgally owganlaryň britanlara garşy çykmagy we ol adamlaryň aşa dinçi bolmagy ýaly zatlardyr.
Ýöne owgan çeşmeleri ele ýarag almak üçin aýratyn maksatlaryň, aýratyn sebäpleriň bolandygyna we başga-da köp zatlara has çuňňur göz ýetirmäge rugsat berýär. Diňe gowy habarçy bolup geçen dürli çylşyrymly ýagdaýlar barada dogry habar berip biler. Şu günler hem Owganystanda işleýän islendik gowy habarçynyň iki tarapyň-da maksatlaryny beýan etmäge, düşündirmäge ýagdaýy bardyr.
Azatlyk Radiosy: Häzirki döwür üçin ilkinji iňlis-owgan urşy nähili sapak bolup biler?
William Dalrymple:
Iň düşnükli sapak – Owganystany gorky we töwekgelçilik bilen basyp alarsyň. Ol toprak öz garaşsyzlygyny goramakda meşhur. Üstesine, bu topragy basyp almak örän gymmat düşýär.
Ýöne, meniň pikirimçe bu kembaha garalýan hakykat. Owganlaryň gazaply söweşijidiklerini hemme bilýär. Käbir adamlar Owganystany okkupirlemek prosesi bahasy sebäpli togtadylar diýip pikir edýärler.
Bu Owganystany ýeňip bolmaýandygyny aňladanok – ýeňip bolar, eger ýeterlik harby güýç bilen pul serişdesi goýberilse. Beýle etmek bilen ýene-de müňlerçe harbylary-da ugratmaly bolar. Her obada garnizon goýmaly we her goýlan garnizony ýaraglar bilen üpjün etmeli.
Bu gaty gymmat biznes. Bu “Gündogar Hindistan” kompaniýasynyň bilini döwdi. 1970-1980-nji ýyllarda bu Sowetleriň hem bilini dögdi. Owganystana çozmagy olaryň ykdysadyýetini pese gaçyrdy. Iň soňunda Amerikanyň hem töleg balansynyň bilini döwdi. Amerikanlar az peýda üçin ummasyz ýitgi çekdiler.
Azatlyk Radiosy: Ilkinji iňlis-owgan urşy Owganystanyň gelejegi üçin näderejede aktual sapak bolup biler? Ýene-de bir beýik güýç ýurdy terk etmegiň ugrunda ahyryn?
William Dalrymple:
Anyk bir zady aýtmak gerek: Owganystan ýaly ýurdy golasty etmek gaty kyn, bu islendik güýç üçin şeýledir. Ol ýerde köp etnik toparlar bar. Geografiýa belli bir ýerde merkezleşdirilen hökümetiň bolmagyna mümkinçilik bermeýär.
Taryhda Owganystanyň üstünlikli merkezleşdirilen hökümete tabyn bolan döwürleri gaty seýrek gabat gelýändir. Şeýlelikde, Owganystan dargadyldy we häzir, puştunlaryň aýdyşy ýaly “Her owganystanly handyr”.
Meniň pikirimçe geljekki birnäçe ýylyň dowamynda Owganystanda dagynyklyk dowam eder. Men ýene-de köp gandöküşiklikler we dagynyklyk bolar diýip gorkýaryn. Gelejege optimistik äheňde garaýanlar köpçülikdir öýdemok.


text:
Gürjüstanyň premýer-ministri wezipe möhleti tamamlanyp barýan prezident Mihaýil Saakaşwiliniň ýuridiki jogapkärçilige çekilip bilinjekdigini aýtdy.
Bidžina Iwanişwili ýurduň “Imedi TV” telekanalynda sişenbe güni eden çykyşynda Saakaşwiliiň beýleki ýagdaýlar bilen bir hatarda 2005-nji ýylda premýer-ministr Zurab Žwaniýanyň öldürilmegi boýunça hem jogapkärçilige çekilmeginiň mümkindigini belledi.
Iwanişwili Saakaşwilä anyk jenaýat aýyplamalaryň bildirilip-bildirilmejekdigi barada hiç zat aýtmady.
Geçen ýylyň oktýabrynda Iwanişwiliniň “Gürji arzuwy” koalisiýasy häkimiýet başyna geçeli bäri, Saakaşwiliniň ençeme ýarany tussag edildi.


text:
Ermenistan bilen Azerbaýjan bir-birini serhet çägine top atyp, ýaraşyk şertlerini bozmakda aýyplaýar.
Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi 8-nji maýda ermeni güýçleriniň atyşygy bes etmek ylalaşygyny soňky 24 sagatda 120 gezekden hem köp bozandygyny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, Azerbaýjanyň pozisiýalaryna granatamýotlardan, pulemýotlardan we minomýotlardan ok atylýar.
Ermenistanyň Goranmak ministrligi 7-nji maýda Azerbaýjanyň güýçleriniň ermeni goşunynyň pozisiýalaryny topa tutandygyny, tüpeňlerden we mergen ýaraglaryndan ot açandygyny aýtdy.


text:
Şenbe güni BMG-niň Siriýadaky synçylar toparynyň başlygy general-maýor Robert Mud bu ýurtda zorluklaryň we çaknyşyklaryň güýçlenýändigi sebäpli, synçylar toparynyň Siriýadaky öz işini bes edýändigini mälim etdi.
Robert Mudyň bu barada ýaýradan beýanatynda Siriýadaky gandöküşiklikleriň BMG-niň synçylaryna-da howp abandyrýandygy we olaryň öz missiýalaryny berjaý etmekleriniň öňünde böwet döredýändigi aýdylýar.
Toparyň başlygy Robert Mud indi täze görkezmeler peýda bolýança, synçylaryň häzirlikçe Siriýanyň içinde hereket etmejekdiklerini mälim etdi.


text:
Serhedabat şäherçesiniň keselhanasyny daşyndan göreniňde, ony Serhedabadyň iň döwrebap binalarynyň arasyna goşsa bolar diýdirýär. Öz wagtynda iň gowy binalaryň biri bolan bu keselhananyň daşky görnüşi häzirem sowet gurluşyk stilini saklap galypdyr.
Daşy gök reňke boýalan we üç gatdan ybarat bu keselhananyň daş-töwereginde häzir gyssagly bejeriş işleri alnyp barylýar. Ýerleşýän ýeri şäheriň merkezine ýakyn bolansoň, bu keselhananyň ilatyň gatnawy üçin belli bir derejede amatlydygny hem aýtsa bolar.
Tapawutly ys
Ýöne welin keselhananyň içi barada aýdanyňda, onuň daşyndan ep-esli tapawut edýändigi belli bolýar. Adatça, keselhanalar däri-dermanlaryň ysy bilen tapawutlanýar. Emma Serhedabat şäherçesiniň keselhanasynda derman yslary bilen birlikde jaýyň aşagyndaky ýerzeminden gelýän hapa suwlaryň ysy hem bar.
Meger, bu diňe Serhedabat şäherçesindäki keselhana mahsus bolan bir ys bolsa gerek. Hapa suwuň ysy ýerzemindäki turbalardan syzyp çykýan suwlardan gelýär. Ýakymsyz hapa suwlaryň ysy jaýyň birinji gatynda has-da ýiti duýulýar.
Sowet döwründen galan turbalar indi 20-30 ýyl töweregi wagtdan bäri poslap, çüýräp gidensoň, indi ulanyşa ýaramaýar. Käbir lukmanlaryň aýtmagyna görä, kanalizasiýa turbalarynyň meselesi öz wagtynda degişli ýolbaşçylara hem ýetirilipdir. Ýöne ýüz tutulandygyna garamazdan, bu babatda hiç hili çäre görülmändir. Bu ýagdaý ýyldan ýyla dowam edip gelýär.
Medisina işgärleriniň sözlerinden çen tutsaň, köne turbalardan syzýan suwlar tutuş hassahananyň sanitar düzgünlerini sorag astynda goýýar. Turbalaryň beýle gözgyny ýagdaýynyň sebäbi nämeden, ol keselhananyň administrasiýasynyň öz geleňsizligindenmi ýa-da bu saglyk öýüniň maliýeleşdirilmesindäki kemçiliklerdenmi, muny anyklap bolmady.
Derman ýetmezçiligi
Keselhana, bir tarapdan, gymmat bahaly ýokary tehnologiki enjamlar alynýan bolsa, beýleki tarapdan, bu ýerde derman ýetmezçiliginiň bardygy bellenilýär.
Üç-dört bölümden ybarat bolan hassahanada reanimasiýa, ýagny intensiw bejergi otaglary, hirurgiýa we bäbekhana, ýagny çaga dogrulýan bölüm bar. Bu bölümler iň zerur we gyssagly medisina kömegi berilýän bölümler. Olaryň ählisi-de döwlet üpjünçiliginde işleýän bölümler, ýöne, muňa garamazdan, hassalar özleriniň gerekli däri-dermanlar bilen ýeterlik üpjün edilmeýändigini aýdýarlar.
Dermanlaryň ählisini hassalaryň özleriniň ýa bolmasa-da olaryň hossarlarynyň almaly bolýandygyny aýdýarlar. Derdine em gözläp gelenler, soňky wagtlar bejergi almak üçin harajadyň köp bolýandygyny, hatda käbir ýeňilräk kesellerden bejergi almak üçinem azyndan 400 manat pul harçlamaly bolýandyklaryny aýdýarlar.
Hassa bolsaň, gözüňe pul görnenok, ýöne welin puluny berseňem, janyňa şypa tapsaň bolýar, diýip, serhedabatly ýaşuly Serdar aga Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, derman ýetmezçiligi bilen birlikde bu saglyk öýünde öz işine ussat hünärmenler hem ýyl-ýyldan azalýar. Aslynda welin, keselhanadaky bejeriş işlerini gowulandyrýan ýokary bilimli we tejribeli hünarmenler gaýta ýyl-ýyldan köpelmeli diýip, ol öz pikirini beýan edýär.
Hünärmenler
Ýokary derejeli hünärmenleriň ýetmezçiligi keselhanada ýiti duýulýar. Bu saglyk öýüniň täze medisina enjamlary bilen üpjün edilendigine garamazdan, lukmanlaryň käbir keselleri dogry anyklap bilmeýändiklerini aýdýan hassalaram az däl.
Germaniýada öndürilen ýokary tehnologiki medisina enjamlary bilen üpjün edilendigine garamazdan, bu keselhanada olary göwnejaý ulanyp bilýän hünärmenleriň ýoklugy sebäpli eýýäm ençeme wagtdan bäri ol gymmat bahaly enjamlaryň işledilmeýändigi barada-da habarlar ýeterlik. Şol sebäpden lukmanlaryň özlerem bu etrapda çynlakaý derde uçran hassalary göwnejaý bejergi almak üçin Mary şäherine ýa bolmasa Aşgabada ugratmagy maslahat berýärler.
Ýöne welin, adamlaryň sözlerinden çen tutulsa, ozal hem näsaglyk zerarly ysgyndan gaçan adamlara Serhedabatdan Mara çenli 300 km gowrak ýoly geçmek aňsat iş däl, uzak ýol hassalaryň ýagdaýyny has-da agyrlaşdyrýar.
Serhedabat etraby Mary welaýatynyň iň uzak etraplarynyň biri. Gürrüňini edýän keselhanamyz bolsa bu etrabyň azyndan 50 000 adamdan ybarat ilatyny medisina kömegi bilen üpjün etmeli


text:
Mýanmar 25 ýylda ilkinji azat saýlawlaryny geçirýär. Saýlawlarda Nobel parahatçylyk baýragynyň eýesi Aň San Su Çži tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän Demokratiýa ugrundaky Milli liga ýeňer öýdülýär.
Emma onuň özüne, konstitusiýa girizilen düzediş sebäpli, prezident bolmak bolmaýar.
30 million çemesi adam ses bermek hukugyna eýe, emma ýurduň ýanalýan 1.1 million musulman azlygy ses bermekden mahrum.
Bu saýlawlarda 91 partiýanyň kandidatlary bäsleşýär, emma esasy ýaryş Milli demokratik liga bilen Raýdaşlyk bileleşigi we Ösüş partiýasynyň arasynda barýar. 664 orunly parlamentiň 25 prosenti harbylara goýlan.
Prezident Thein Sein öz hökümetiniň we harbylaryň saýlawlaryň netijesine hormat goýjakdygyny aýdýar.


text:
Dynç günleri Owganystanda bolan hüjümlerde 7 amerikan esgeri we Parlament saýlawlaryna bir kandidat heläk boldy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara howpsuzlyk güýçleriniň maglumatyna görä, düýnki bolan dürli hüjümlerde 2 esger öldi. Başga-da 5 esger günortada we gündogarda gozgalaňçylar bilen çaknyşykda öldi.
Parlament saýlawlaryna Herat welaýatyndan kandidat Awdyl Manan şenbe güni gozgalaňçylar tarapyndan atyldy.
Düýn polisiýa saýlawlara kandidat Fawzýa Galaniniň we saýlaw kompaniýasynyň 5 agzasynyň jesedini tapdy. Olar 10 gün mundan ozal ogurlanypdy.


text:
Gurbannazar Ezizow poeziýa çagalykdan, iň bolmanda ýaş oglanlykdan gelendir diýip çak etmek mümkin. Megerem, onuň oýunjaklarynyň arasynda poeziýa kitaplary-da bolandyr. M. Lermontowyň, A.S. Puşkiniň, W. Brýusowyň hem Magtymgulynyň onuň oglanlyk döwrüniň ruhy dostlarydygyny göz öňüne getirmek kyn däl.
Gurbannazar Ezizow aýaly Halnabat bilen
gAýtmak, diýmek höwesi Gurbannazarda has ir oýanyp başlapdyr. Sebäbi onuň üçin edebiýata girmedik, çeper beýan edilmedik ömür tümlükde geçen ýaşaýşa meňzeýär. Ynsan ömrüni diňe çeper edebiýat ýagtylandyryp, köpçülige aýan edip bilýär, adamyň ýaşap geçenini çeper edebiýat görkezýär.
Gurbannazaryň döredijilik ýolunyň şeýleräk başlanmagyna azyndan iki möhüm sebäp bar.
Iki sebäp
Ilki bilen nesil-nebere täsiri arkaly ol sungata baglanan bolmaly. Ol Hümmet ussanyň agtygy. Hümmet ussa diýilýäni Büzmeýin-Gökdepe sebitlerinde tanalýan, eli hem dili çeper adam bolupdyr. Olaryň maşgala hünäri zergärçilik eken. Zergärlik bilen tutuş maşgala meşgullanypdyr. Gurannazaryň özi-de gülýaka gaş goýup, onuň ýüzüni altyn bilen bezemegi başarýan eken. Eger Gurbannazar şahyr bolmadyk bolsa, gürrüňsiz kümüşçi ussa bolardy.
Ikinji möhümlik maşgala takdyr sebäpli sungata baglanmak. Onuň kakasy, Eziz aga dünýädäki iň ýowuz urşuň gazaply synagyndan geçen hem ölüm bilen ýüzbe-ýüz bolup, diri yzyna dolanan ynsan. Ol harby ýesirlikde, Mauthauzen lagerinde jebir çekipdir. Ol gören görgülerini kimdir birine, owaly bilen öz ogluna aýtmalydy. Ogul bolsa ony beýan etmeli.
Gurbannazar Ezizow we Nury Halmämmedow
Sözledi ol teninden
Akan ganyndan.
Gaýdanyny ölümiň
Bäri ýanyndan.
Ýarynyň hor egnine
Goýdy-da elin,
Sessiz-üýnsüz aglady,
Towlandy gelin.
Ölümden diri galan esger diňe hakykaty aýdyp, özüniň kimdigini subut edip biljekdi. Gurbannazar “Aýallar”, “Çagalyk” “Sena”, “Uruş” we beýleki diriler hem ölüler baradaky goşgularyny, “Söwütlini” ýazmak üçin şahyr bolupdy.
Şeýlelikde, nesil şejeresi hem maşgala takdyry ony poeziýa örklän bolsa gerek. Şol hakykaty aýtmak üçin ol şygryýet meýdanyna örän ir gelipdir. Gurbannazaryň ilkinji goşgulary 15 ýaşyndaka “Mydam taýýar” gazetinde çykyp başlaýar.
Ol soň-soňlar, aýratyn-da studentlik ýyllaryndan edebiýat bilen çynlakaý gyzyklanyp ugranyny, “Edebiýat we sungat” gazetiniň ýaş awtorlaryndan esasy birine öwrülendigini ýatlapdy.
Ýaşlyk
Durmuş diňe maşgala takdyry bilen çäklenmeýär, ol dowam edýär. Ynsan ýetişýär, onuň öz durmuş ýoly başlanýar.
Gurbannazar Ezizow maşgalasy bilen. Pöwrize
Ol söýdi hem söýüldi. Onuň söýgüsi örän joşgunly hem açyk boldy.
Seni söýdüm. Söýüp bir gez beýgeldim.
Seni söýdüm. Has giňedi bu dünýäm.
Boýun alalyň, biziň köpimiz söýginiň öňünde ejizligi duýýarys. Şonuň üçin Gurbannazaryň sözi ýaşlaryň diliniň senasy hem ýüreginiň açary boldy.
Seni söýüp, göz ýetirdim bir zada:
Kynçylyk ýok,
Ejizlik bar dünýäde.
Bu eserler dörän badyna, aýratyn-da “Maňa seniň gözleriňden gitme ýok” setirler bilen başlanýan goşgyny, “Söýgi” sonetler çemeniniň magstral bölegini köpler ýatdan bilýärdi. Sebäbi G. Ezizowda täze söýgi lirikasy bardy, ol durmuşa has golaýdy hem açykdy. Ol öz döwürdeşleriniň arasynda has aýdyň hem ýiti duýgyny başdan geçirdi. Hut şeýle söýgini beýan etmek üçin, ol şahyr bolmalydy.
Bakylyk
Söýgi mydama we ähli şertlerde ýaşapdyr. Söýgi bolmasa, dirilik bolmazdy. Söýgi diriligiň hereketlendiriji güýji saýylýar. Gurbannzar şahyr hökmünde muny aýtmaga borçludy.
Gurbannazarda perzende bolan söýgi barada ençeme ajaýyp goşgy bar. Ol çagany ýatlamak bilen ene hakda-da oýlanmaly bolýar. Sebäbi onuň özi-de biriniň perzendidi. Ony ekläp-saklapdylar. Şol ekläp-saklanyň gadyryny özüň ekläniňde has oňadrak bilýärsiň.
Gurbannazar Ezizowyň mazary
Ol şahyr hökmünde, ömrüniň başynda bolşy ýaly, ömrüniň ahyrynda hem ene öňündäki jogapkärçiligini duýýar. Şahyryň iň ýakyn dostlaryndan biri Ahmet Gurbannepesowyň ýatlamagyna görä, ol ömrüniň soňky döwründe, enä bagyşlap, goşgy döredipdi, ýöne ony göwnejaý tamamlap bilmändi.
Sen meni ýaman gözlerden gorap saklajak bolduň.
Sen meni süýt-gaýmak bilen ekläp-saklajak bolduň.
Juda ýagşy sözler bilen teşneligimi gandyryp,
Ýolumdaky ýaman sözleň baryn çöplejek bolduň.
Gurbannazaryň uly poeziýasy, onuň şahyrana dünýäsi şu zatlardan gözbaş alyp gadypdyr.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Brýussel aeroporty 3-nji aprelde ýolagçy gatnawlary üçin bölekleýin gaýtadan açylýar.
Aeroportyň işi 12 gün ozal, "Yslam döwleti» toparynyň janyndan geçen bombaçylarynyň hüjümine sezewar bolanyndan soň togtadylypdy.
Aeroportyň baş ýerine ýetirijisi Arnaud Feist hyzmatlaryň gaýtadan açylyşynyň «simwolik ýolagçy gatnawlary» bilen, 3-nji aprelde Faro - Portugaliýa, Afina - Gresiýa, Turine – Italiýa uçýan uçarlar bilen başlanjagyny aýtdy.
Ýurduň esasy aeroporty 22-nji martda iki sany güman edilýän terrorçy uçar meýdanynyň ugradyş zalynda özlerini partladanyndan soň, ýolagçy uçarlaryny uçurmady.
Şonda Brýusselde bolan partlamalarda 32 adam heläk boldy.


text:
Baýram atly 55 ýaşly işewür Türkmenistanda bank sistemasynyň ösmändigi sebäpli işlemegiň kyndygyny öňe sürýär. Telekeçiligiň ösmegine zerur bolan karz-krediti almak meselesiniň hem öňküsi ýaly kyndygyny aýdyp, ol girew goýup 20 müň manada çenli karz almak mümkinçiligiň bardygyny, ýöne käbir halatda telekeçileriň girewe goýara zadynyň ýokdugyny gürrüň berdi.
Şol bir wagtda-da türkmen metbugaty bank ulgamyny ösdürmek üçin bank pudagynda özgertmeleriň amala aşyrylýandygy barada maglumatlary çap edýär. “Bank işiniň kämilleşdirilmegi” atly Türkmenistanyň Merkezi bankynyň işgäri Konstantin Kapançiýewiň çap eden maglumatynda häzir bank ulgamyndaky reformalaryň netijesinde ýurduň hökümete degişli bolmagyk pudagynda öndürilýän harytlaryň hem hyzmatlaryň möçberiniň 40%-e ýetendigi habar berildi.
Türkmenistanda maliýe ulgamynyň işini ösdürmek üçin kanuny binýadyň hem düýbüniň tutulandygy aýdylýar. Şu ýylyň mart aýynda “Türkmenistanyň Merkezi banky” baradaky hem “Karz edaralary we bank işi” hakyndaky kanunlar kabul edildi. Bu kanunyň kabul edilmegi bilen bagly “Türkmenbaşy” bankynda ilata gysga wagtyň içinde berilýän “Ekspress” karzlar ýaly hyzmatlar hödürlenip başlandy. Bu karz gysga möhletlik 18% göterim bilen berilýär diýlip, bankyň resmi internet saýtynda maglumat berilýär.
14-nji oktýabrda geçirilen Ministrler Kabinetiniň maslahatynda reformalaryň geçişini utgaşdyrmak üçin ýurtda Türkmenistanyň bankara geňeşiniň dörediljekdigi aýdyldy. Şeýle hem, Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş fondunyň serişdeleriniň hasabyna durmuşa geçirilýän inwestision proýektleri maliýeleşdirmek üçin Türkmenistanyň Ösüş bankynyň döredilendigi habar berildi.
Maglumat ýetmezçiligi
Halkara hem ýerli synçylary Türkmenistanyň bank pudagynda edilýän işlere baha bermek üçin zerur bolan statistiki maglumatlaryň ýetmezçilik edýändigini aýdýarlar. Mysal üçin, 2007-nji ýylda Türkmenistanda döredilen Durnuklaşdyryş fondy barada henize çenli maglumat berilmeýär. Bu fonddaky serişdeleriň möçberi hakda, olaryň nämä sarp edilýändigi baradaky maglumatlar ýaşyryn saklanýar.
Gaýta, geçen ýyllar bilen deňeşdirilende, aç-açanlyk bilen bagly ýagdaýyň Türkmenistanda has-da ýaramazlaşýanlygyna şaýatlyk edýän alamatlar az däl. Mysal üçin, geçen ýyllarda dürli gurluşyklar barada berlen maglumatlarda olaryň bahasy köpçülige ýetirilen bolsa, häzir hökümet býujetinden sarp edilýän bu serişdeler barada maglumat berilmeýär.
Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan ýaly goňşy ýurtlarda ýurduň altyn-walýuta zapaslary baradaky maglumatlary bu ýurtlaryň Merkezi banklarynyň internet sahypasyndan tapmak mümkin. Ýöne Türkmenistanyň Merkezi Bankynyň internet sahypasynda şeýle maglumatlar çap edilmeýär.
Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň Ählumumy taryh institutynyň Balkan, Kawkaz we Merkezi Aziýa boýunça ylmy-barlag merkeziniň ýolbaşçysy Artýom Ulunýan
bolsa Türkmenistandaky syýasy gurluşa ünsi çekýär:
—Türkmenistanyň belli bir pudagynda reforma geçirmezden ozal, şol reformalar netije berer ýaly syýasy gurluşyň özgerdilmegi zerur. Hemme döwlet banklary, olara ýatyrylan daşary ýurt maýa goýumlarynyň möçberine garamazdan, ýurduň maliýe ministrliginiň däl-de, prezidentiň özüniň gözegçiliginde saklanýar. Şeýle ýagdaýda bolsa bank ulgamynyň netijeli işlemegini gazanmak kyn bolar. Diňe Türkmenistanda däl, eýse Merkezi Aziýa regionynyň beýleki ýurtlarynda hem bank ulgamynyň işine korrupsiya, garyndaşparazlyk bilen bagly problemalar päsgelçilik döredýär.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň jogapkär işgärlerine garşy sud diňlenişiginde, 28-nji iýul.
Türkmen metbugatyna korrupsiýa we jemgyýetiň ösmegine böwet döredýän beýleki meseleler barada kän maglumat berilmeýär. Emma şu ýylyň 28-nji iýulynda ýerli mediada bank ulgamynda ýüze çykan korrupsiýa barada habar berildi. Şonda bikanun ýol bilen gazanylan uly möçberdäki pul serişdelerini kanunylaşdyran Türkmenistanyň Merkezi bankynyň jogapkär işgärlerine garşy sud diňlenişigi halka görkezildi.
Ýerli metbugatda bank pudagyndaky reformalar barada aýdylyp, ýerli telekeçileriň milli ykdysadyýetiň döwrebaplaşdyrylmagyna gatnaşmagy üçin “Rysgal” atly täjirçilik paýdarlar bankynyň açylandygy aýdyldy. Bu bankyň inwestision proýektleri maliýeleşdimegiň döwrebap usullaryny işläp taýýarlaýan özboluşly merkeze öwrüljekdigi aýdylýar. Onda telekeçileriň tekliplerine aýratyn gulak asyljakdygy bellenilýär.


text:
Anna güni Halkara Gyzyl Haç Komiteti Siriýanyň Homs şäherinde gabawa alnan Baba Emr kwartalyndan 27 adamy ewakuasiýa etdi.
Munuň özi Siriýanyň hökümet güýçleriniň gazaply hüjüm edýän bu raýonyndan Gyzyl Haç Komitetiniň ewakuasiýa eden ilkinji adamlary boldy.
Ewakuasiýa edilen adamlaryň aglabasynyň ýaralanan adamlardyklary we olaryň köpüsiniň Homs şäheriniň etegindäki keselhana ýerleşdirilendikleri habar berilýär.
Ýöne ol ewakuasiýa edilen adamlaryň arasynda şol raýonda ýaralanan fransuz žurnalistiniň we britan suratçysynyň bardygy ýa ýokdugy barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Ýekşenbe güni Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Pragadaky baş edarasyna sapar eden amerikan senatory Josef Liberman Eýranyň ýadro ýaragyny döreden halatynda, onuň tutuş dünýä howp boljakdygyny belledi.
“Birleşen Ştatlaryň administrasiýasynyň Eýranyň ýadro ýarag programmasy babatdaky häzirki pozisiýasyny men goldaýaryn. Biz diňe bir ABŞ tarapyndan däl, eýsem BMG-niň halkara agentlikleri tarapyndanam Eýranyň režiminiň ýadro ýaragyny döretmek ugrunda iş alyp barýandygy äşgär zat diýip hasaplaýarys. Şeýlelikde, eger Eýranyň bu işi başa barsa, bu tutuş regiona we tutuş dünýä howp salar” diýip, Josef Liberman nygtady.
Azatlyk Radiosynyň Eýran gullugyna beren bu baradaky interwýusynda senator Josef Liberman Eýranyň döretjek ýadro ýaragy diňe bir Birleşen Ştatlar ýa Ysraýyl üçin howp bolman, eýsem tutuş arap dünýäsi we Ýewropa üçinem howp bolar diýen uly gorkynyň bardygyny aýtdy.
Eýran, öz gezeginde, ýadro ýarag meselesi barada bildirilýän aýyplamalary ret edip gelýär we özüniň ýadro programmasynyň diňe parahat maksatlara eýerýändigini aýdýar.
ABŞ-nyň senatory Josef Liberman Eýranyn eýýäm bäş sany kiçiräk atom ýaragyny ýasamaga ýeterlik ýadro ýangyjyny öndürendigi barada umumy bir garaýşyň bardygyny belledi.
Ol Eýrana garşy ulanylýan sanksiýalaryň onuň ýadro programmasyny kämilleşdirmeginiň öňüni alyp bilmedik halatynda, Birleşen Ştatlaryň we käbir beýleki döwletleriň Eýrana garşy has aýgytly hereketleri göz öňünde tutmaga mejbur bolmaklarynyň mümkindigini aýtdy.
“Şeýlelikde, diňe bir Birleşen Ştatlar we Ysraýyl däl, eýsem beýleki ýurtlaram iki sany wariant bilen ýüzbe-ýüz bolmaly bolarlar. Ýagny, biz gol gowşuryp oturyp, Eýranyň ýadro ýaragyna eýelik edýän ýurda öwrülmegine hem-de Ýakyn Gündogar regionynda ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmagyna ýol bermelimi ýa-da biz onuň bu programmasyny bökdemek ýa-da ony ýok etmek üçin harby herekete geçmelimi diýen wariant bilen ýüzbe-ýüz bolarys” diýip, senator Josef Liberman belledi.
Şol bir wagtyň özünde, käbir ekspertler we hatda razwedka gulluklaram Eýrana garşy ediljek nähilidir harby hüjümiň ony, barybir, ýadro ýaraglaryny döretmek mümkinçiliginden mahrum edip bilmejekdigini öňe sürýärler.
ABŞ-nyň senatory Josef Liberman bu mesele barada-da durup geçip, harby çäreler arkaly Eýranyň ýadro ýarag programmasyny uzak wagtlap togtatmak ýa-da bökdemek üçin mümkçinlikleriň bardygyny belledi. Ol şeýle bökdençliklerden soň, belki, geljekde bu ýurtda has demokratik we dostlukly režim bolar diýen umytlaryň bardygyny aýtdy.


text:
Ukrainanyň polisiýasy 25-nji dekabrda oppozision aktiwist Tetýana Çernowolyň urulyp-ýenjilmegine sebäpkär bolmakda güman edilýän üçünji adamy tussag etdi.
Şeýle-de, häkimiýetleriň penşenbe güni aýtmagyna görä, olar bu iş bilen baglylykda parlamentiň üç agzasyny sorag edipdirler. Emma bu resmileriň atlary we olaryň işe gatnaşygy barada habar berilmedi.
Çarşenbe güni polisiýa güman edilýän iki adamy ele salypdy, emma olaryň hem atlary köpçülige mälim edilmedi.
34 ýaşly Çernowol awtoulagly barýarka hüjümçiler onuň ýoluny böwetläp, žurnalist zenany urup-ýenjipdirler. Çernowolyň beýnisi sarsyp burny döwlüpdir. Ol häzir Kiýewiň keselhanasynda saklanýar. Žurnaliste edilen bu hüjüm onuň ýurduň ýokary derejeli resmileriniň maliýe girdejileri barada makala çap etmeginiň yzýany bolupdyr.


text:
Waşingtonyň ýurt içindäki howpsuzlyga uly wehim hasaplan jeňçisi öldürildi.
Ýemeniň Goranmak ministrligi Birleşen Ştatlarda doglan radikal ymamyň anna güni, öz ýoldaşlarynyň birnäçesi bilen bilelikde öldürilendigini aýtdy. Al-Awlaki “Al-Kaýdanyň” arap ýarym adasyndaky iňlis dilli propagandistidi.
Birleşen Ştatlaryň adamsyz uçary maý aýynda Al-Awlakini nyşana alyp, pys geçipdi.
Al-Awlaki 2004-nji ýylda Ýemene göçmezinden öň Birleşen Ştatlardaky metjitlerde wagyz edýärdi. Ol Ýemende “Al-Kaýdanyň” esasy adam toplaýjysy bolupdy.


text:
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Kofi Annan Siriýanyň ýokary derejeli resmileri bilen gepleşik geçirmek üçin Damaska sapar edýär.
Mundan bir gün öň, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Houla şäherinde azyndan 108 adamyň ölümine sebäp bolan gyrgynçylykda Siriýanyň režimini günäkärläp çykyş etdi.
Hepdäniň sişenbe güni Kofi Annanyň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen duşuşmagygyna garaşylýar.
Şol bir wagtyň özünde, duşenbe güni Britaniýanyň daşary işler ministri William Hague Moskwa sapar edip, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen duşuşdy we Siriýa meselesini ara alyp maslahatlaşdy. Olar Siriýadaky parahat ilatyň ýaşaýan şäherlerinden agyr ýaraglaryny çykarmaklaryny talap edip, Siriýanyň hökümetine basyş etmekligi güýçlendirmek barada ylalaşdylar.
Sergeý Lawrow Siriýa hökümetiniň BMG-niň we Arap Ligasynyň wekili Kofi Annanyň alty punktdan ybarat parahatçylyk planyny ýerine ýetirmekliginiň örän möhümdigini belledi.


text:
Dünýäniň hökümet resmileri we diplomatlar Ysraýylyň öňki premýer-ministri Ariel Şaronyň jaýlanyş çäresine gatnaşmak üçin Ysraýyla jemlendiler. Şaron duşenbe güni Ysraýylyň günortasynda Negew çölünde ýerleşýän Hawan Şakmim atly ýerde harby sylag çäreleriniň berjaý edilmeginde jaýlandy.
Ysraýylyň parlamentinde geçirilen ýörite dabarada ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Baýden Şarony Ysraýyl döwletiniň abatlygyny we howpsuzlygyny baş maksady edinen adam diýip atlandyrdy.
Ysraýylyň parlamenti Knessetde başlanan matam çäresi Ierusalimiň günbatar böleginde harby ýadygärligiň öňünde dowam etdirildi. Şaron bu ýerde 1948-nji ýylda arap-ysraýyl uruşynyň dowamynda ýaralanypdy. Ariel Şaron 11-nji ýanwarda sekiz ýyllap komada, ýagny özüne gelmän ýatandan soň aradan çykdy.


text:
Aşgabat, 15.03.2015. “Türkmenportal”.
30 ýaşly türkmenistanly futbolçy Artur Geworkýan Garşy şäheriniň “Nasafynyň” düzüminde Özbegistanyň 2015-nji ýyldaky çempionatynda ilkinji pökgülerini geçirdi. “Andižana” garşy duşuşykda ildeşlerimiziň derwezä gönükdiren iki pökgüsi (21-nji we 45-nji minutlar) we gola getiren bir ýardamy (54-nji minut) netijesinde ýer eýeleri 3:1 hasabynda ýeňiş gazandylar. Myhmanlar bir jogap pökgüsini 67-nji minutda geçirdiler.
Artur Geworkýan — Aşgabadyň “Nisa” futbol mekdebiniň uçurymy. Onuň ilkinji tälimçisi Boris Grigorýansdyr. Artur dürli ýyllarda “Şagadam” (Türkmenbaşy), “Ýesil-Bogatyr” (Petropawlowsk, Gazagystan), “Aşgabat”, “Şurtan” (Güzar, Özbegistan), “Pahtakor” (Daşkent Özbegistan) toparlarynda çykyş etdi.
Özbekleriň “Nasafyna” 2011-nji ýylda geçdi. Şol ýylyň özünde hem bu toparyň düzüminde Özbegistanyň wise-çempiony we Kubogynyň finalçysy, Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň Kubogynyň we “AFK-nyň Kubogynyň iň gymmatly oýunçysy” diýen ýörite baýragyň eýesi boldy. 2012-nji ýylda Artur “Nasaf” bilen ikinji gezek Özbegistanyň Kubogynyň finalyna çykdy. 2013-nji ýylda bu bäsleşigiň üçünji sapar finalynda oýnady, Özbegistanyň çempionatynyň bürünç medalyny eýeledi, iň köp pökgi geçiren oýunçylaryň arasynda 18 pökgi bilen ikinji netije görkezdi, ýurduň çempionatynyň iň gowy daşary ýurt futbolçysy we gymmatly oýunçysy diýlip yglan edildi. 2014-nji ýylda A. Geworkýan ikinji gezek Özbegistanyň çempionatynyň bürünç medalyny eýeledi, 18 pökgi bilen iň köp pökgi geçiren oýunçy boldy.
Artur Geworkýan Türkmenistanyň milli ýygyndy toparynyň düzüminde 8 duşuşyga gatnaşyp, iki pökgi geçirdi. Pökgüleriniň ikisini-de 2007-nji ýylyň 28-nji oktýabrynda Kaubojanyň ýygyndysynyň derwezesine girizdi. Bu duşuşyk 2010-njy ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama tapgyrynyň çäklerinde bolupdy.
Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň ýene iki oýunçysynyň: Arslanmyrat Amanow bilen Aleksandr Boliýanyň Özbegistanyň çempionatynda çykyş edýändiklerini bellemek gerek. Arslanmyrat “Almalygyň” düzüminde Daşkendiň “Pahtakoryna” garşy doly oýnady, duşuşyk 1:1 hasabynda tamamlandy. A. Boliýanyň bosa Samarkandyň “Dinamosyna” geçendigi belli boldy. Ol bu toparda 11-nji belgide çykyş eder. Birinji tapgyrda “Dinamo” öz meýdanynda “Kokand-1912” toparyndan ýeňildi — 0:1.


text:
Türkmenistanda 2002-nji ýylyň noýabr aýynda öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge, hamana, boldy diýilýän synanyşyk bilen bagly aýyplanyp tussag edilen adamlaryň ykbaly barada daşary ýurtlarda alnyp barylýan kampaniýa ABŞ-nyň Helsinki komissiýasyna baryp ýetdi.
ABŞ-nyň Helsinki komissiýasy bu meselede 20-nji fewralda diňlenişik geçirmegi planlaşdyrýar. Agzalýan komissiýa tarapyndan ýaýradylan beýanatda aýdylyşyna görä, bu diňlenişikde hukuk goraýjy Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň başlygynyň orunbasary Reýçel Denber we ”Crude accountability” guramasynyň direktory Kate Watters dagylar çykyş ederler.
2002-nji ýylyň noýabrynda boldy diýilýän şol synanyşyk bilen bagly tussag edilen ýüzlerçe adamlar tutulanda we sud edilende, hukuk taýdan düýpli kemçilikleriň göýberilendigi hakda ýeterlik deliller bar diýlip, bu ugurdan ýaňy-ýakynda köpçülige ýetirilen beýanatda aýdylýar.
Türkmenistanda režimiň çalşandygyna we aradan ençeme ýylyň geçendigine garamazdan, şol tussaglaryň saglyk ýagdaýy hemem olaryň ençemesiniň ykbaly hakda takyklygyň ýokdugy hem beýanatda bellenilýär.
Maglumat almak hukugy
ABŞ-nyň Helsinki komissiýasy tarapyndan 12-nji fewralda çap edilen beýanatda ykbaly näbelli bolup galýan şol adamlaryň maşgala agzalarynyň olar hakda maglumat almaga hukugynyň bardygy bellenilip, agzalýan komissiýada geçiriljek bu diňlenişikde bu meselä ýene bir gezek ünsüň çekiljekdigi nygtalýar.
Beýanatda Türkmenistanyň dünýäniň iň repressiw ýurtlaryndan biridigi, ýurtda söz, adamlaryň döwletden garaşsyz guramalary döretmek we ýygnanyşmak hukuklarynyň we mümkinçilikleriniň asla ýokdugy mälim edilýär.
“Aýratyn alada döredýän ýurtlaryň”
ABŞ-nyň Din azatlyklary boýunça halkara komissiýasynyň 2013-nji ýylda Türkmenistany “aýratyn alada döredýän ýurtlaryň” hataryna goşmagy Döwlet departamentine teklip edendigi hakda hem beýanatda maglumat ýerleşdirlipdir.
ABŞ-nyň Helsinki komissiýasynyň bu dokumentinde Türkmen hökümetiniň öz pikirini aç-açan beýan eden adamlardan ar almak üçin olary türmä basmak taktikasyny ulanýandygy aýdylýar.
Şeýle-de türkmen türmeleriniň tussaglary gynamak, olara jebir-sütem etmek ýaly ýaramaz abraýa eýedigi, olarda içki şertleriň gaty agyrdygy we dürli keselleriň giň ýaýrandygy nygtalyp, Aşgabadyň daşary ýurt ekspertlerine türkmen türmelerine baryp görmäge rugsat bermeýändigi hem bellenilip geçilýär.


text:
21-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler, oba hojalyk pudagyndaky möwsümleýin işleriň barşy, şeýle hem baýramçylyk mynasybetli guraljak dabaralara görülýän taýýarlyk bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradow häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, güýzlük bugdaýa ideg etmek hem-de beýleki möwsümleýin işleriň meýilnama laýyklykda ýerine ýetirilýändigi barada hasabat berdi. Şeýle hem ol welaýatyň çäklerinde gurulýan desgalardaky işleriň ýagdaýy, Täze ýyl baýramçylygy mynasybetli ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk işleri, baýramçylygyň medeni maksatnamasy barada aýtdy.
Döwlet Baştutany welaýatyň oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan işleriň döwrüň talabyna we bellenilen agrotehniki kadalara laýyk derejede guralmalydygyny tabşyrdy. Şeýle hem Täze ýyl baýramçylygynyň hormatyna guralýan dabaralaryň ýokary derejesini üpjün etmegiň zerurdygyny belläp, welaýatyň çäklerinde bu baýramçylyga hemmetaraplaýyn taýýarlyk görmek, bazarlarda we söwda dükanlarynda azyk bolçulygyny, baýramçylygyň baş nyşany bolan arçalaryň, sowgatlyk önümleriň dürli görnüşlerini üpjün etmek babatda zerur çäreleriň görülmelidigini tabşyrdy.
Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew häzirki döwürde welaýatyň çäklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, aýratyn-da, ak ekinlere ideg etmegiň barşy, welaýatyň maldarçylyk hojalyklarynda gyş möwsümini guramaçylykly geçirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler barada hasabat berdi.
Häkim welaýatda gurluşygy alnyp barylýan medeni-durmuş maksatly desgalardaky işleriň depginlerini ýokarlandyrmak, ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdepleriň, çagalar baglarynyň ýyladyş ulgamynyň göwnejaý işini üpjün etmek boýunça döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada aýtdy. Şeýle hem ol Täze ýyl baýramçylygyny mynasyp garşylamak boýunça ýaýbaňlandyrylan medeni çäreler barada habar berdi.
Milletiň Lideri welaýatyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan dürli maksatly desgalaryň öz möhletinde gurlup gutarylmagy hem-de olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilimegi bilen baglanyşykly wezipelere aýratyn ähmiýet berilmelidigini belledi. Şeýle hem döwlet Baştutany welaýatda Täze ýyl baýramçylygyny mynasyp derejede garşylamak işlerine jogapkärli, toplumlaýyn çemeleşmegiň zerurdygyny nygtady.
Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, güýzlük bugdaýa edilýän ideg işleri barada hasabat berdi. Mundan başga-da, häkim welaýatyň etraplarynda alnyp barylýan möwsümleýin işler barada aýtmak bilen, Täze ýyl baýramçylygy mynasybetli ýaýbaňlandyrylan medeni-köpçülikleýin çäreler barada aýtdy.
Döwlet Baştutany Täze ýyl baýramçylygy günlerinde ýolagçy ulaglarynyň, jemagat hojalygy gulluklarynyň sazlaşykly işini üpjün etmek, welaýatyň, etraplaryň, şäherleriň häkimliklerinde, ähli edara-kärhanalarda baýramçylyk mynasybetli nobatçylygyň guralmagy bilen baglanyşykly meseleleriň möhümdigine ünsi çekdi.
Lebap welaýatynyň häkimi M.Joraýew öz nobatynda, welaýatda alnyp barylýan oba hojalyk işleriniň barşy, şeýle hem mallaryň dok we ýyly gyşladylmagy ugrunda işlenip taýýarlanylan maksatnamanyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim welaýatyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler hakynda aýtdy. Täze ýyl baýramçylygynyň hormatyna guralýan dabaralar baradaky maglumat hasabatyň özenini düzdi.
Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow häzirki döwürde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ak ekinlere ideg etmek işleriniň barşy, welaýatyň çäklerinde gurulýan desgalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagy we olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegi boýunça döwlet Baştutanynyň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem ol Täze ýyl baýramçylygyny mynasyp derejede dabaralandyrmak boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli medeni çäreler barada habar berdi.
Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow häzirki döwürde paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şäheri abadanlaşdyrmak we onuň ähli künjeklerinde arassaçylygy üpjün etmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim paýtagtymyzyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň depginlerini ýokarlandyrmak, Täze ýyl baýramçylygy mynasybetli guralýan çäreleriň ýokary derejesini üpjün etmek, baýramçylygyň medeni maksatnamasy hakynda habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli ugurlarynda alnyp barylýan işleriň ýokary derejede bolmalydygyny belläp, Aşgabatda abadanlaşdyryş, arassaçylyk işlerine, gurluşygy alnyp barylýan desgalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagyna we olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegine örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini aýtdy.
Milli Liderimiz paýtagtymyzda Täze ýyly mynasyp garşylamak, şanly sene mynasybetli ýaýbaňlandyrylan çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz şäheriň ähli gulluklarynyň, aýratyn-da, ýolagçy ulaglarynyň we jemagat hojalygy düzümleriniň sazlaşykly işiniň üpjün edilmeldiginiň belledi.
Hormatly Prezidentimiz wideoşekilli iş maslahatyny jemlemek bilen, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimleriniň öňünde durýan möhüm wezipeleri kesgitläp, olary üstünlikli ýerine ýetirmek üçin ähli çäreleri görmegi, ýerlerde ähli işleriň takyk guralmagyny üpjün etmegi talap etdi.


text: ÜÝTGETME ʋ 2 2-nji tablisa. 49 bölüm. 49.33 klasy «Ýolagçylary ýeĖil awtoulaglarda gatnatmak» goúmaly. 2-nji tablisa. 71 bölüm. 71.11 klasyĖ «Binagärçilik iúi» düúündirmesini täze redaksiýada beýan etmeli: Bu klas öz içine alýar: binagärçilik ugrundan maslahat bermek (binalary taslama iúleri, iú çyzgylaryny düzmegi hasaba alyp, úäheri meýilleúdirmek, landúaft binagärçiligini hasaba alyp). Bu klas úeýle-de öz içine alýar:gurluúyk babatda taslamadan öĖki we taslama resminamalarynyĖ hem-de çykdajy sanawlarynyĖ döwlet seljeriúini geçirmek iúileri; úähergurluúyk iúini kämilleúdirmek, úäherlerde we obalarda gurluúyk iúleri geçirilende ulanyú hem-de gözellik görkezijilerini milli aýratynlyklara hem-de ýerli tebigy-howa úertlerine laýyklykda ýokarlandyrmak boýunça geçirilýän iúleri; binagärlik, taslama we gurluúyk babatda kadalaúdyryjy hukuk namalarynyĖ taslamalaryny iúläp taýýarlamak iúleri. Bu klas úeýle-de öz içine alýar: ýangyn söndüriú ulgamlary boýunça taslama iúlerini ýerine ýetirmek: ýangyn söndüriú ulgamlary (ulgamlaryĖ bölekleri) boýunça taslama iúlerini ýerine ýetirmek; ýangyn we gorag-ýangyn habar beriji ulgamy (ulgamlaryĖ bölekleri) boýunça taslama iúlerini ýerine ýetirmek; ýangyn howpsuzlygynyĖ awtomatlaúdyrylan we habar beriú ulgamlaryny (ulgamlaryĖ bölekleri) döretmek boýunça taslama iúlerini ýerine ýetirmek; ýangyn barada adamlara habar beriú we olary guramaçylykly halas ediú ulgamlaryny (ulgamlaryĖ bölekleri) döretmek boýunça taslama iúlerini ýerine ýetirmek. Bu klas öz içine almaýar: hasaplaýyú tehnikasy boýunça maslahat bermek (62.02, 62.09 seret); interýerleri bezemek (74.10 seret).


text:
256
“TAPI Pipeline Company Limited” kompaniýasy bilen “ILF Beratende Ingenieure GmbH” kompaniýasynyň arasynda şertnama gol çekildi
2017-nji ýylyň 17-nji ýanwarynda “TAPI Pipeline Company Limited” bilen “ILF Beratende Ingenieure GmbH” kompaniýasynyň arasynda «Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan» (TOPH) gaz geçirijisiniň Owganystan-Pakistan çägine düşýän böleginiň Başlangyç tehniki taslamasyny taýýarlamak (Front End Engineering & Design) hem-de Taslamany dolandyrmak hem-de tehniki gözegçiligini amala aşyrmak hyzmatlaryny ýerine ýetirmek boýunça şertnama gol çekildi.


text:
Impulsiwlilik
IMPULSIWLILIK (lat. Impuls-ugry, itekleme) – adamyn ozuni alyp barysh ayratynlygy. Impulsiwlilik adamyn dashky yagdaylaryn tasiri bilen bada janlanmagy, emosiyasyny, howul-hara hereket etmekligini yuze cykaryar. Impulsiwli adam oz hereketi barada oylanmayar, durli mumkincilikleri olcemeyar. Sheyle hem sonar oz eden hereketleri barasynda pushman edyar. Impulsiwlilik fiziolog taydan beyni gabygynyn uly yarym sharlaryndaky saklanma we 2-nji signal sistemasy tarapyndan kontrollygyn gowshakdygy bilen dushundirilyar. Impulsiwlilik hem tiz we guycli reaksiyany talap edyar. Emma situasiyalarda pikirlenilmegi, hereket esaslandyrylmagy we maksadalayyk cozulmegi talap edyan gayduwsyzlykdan tapawutlanyar. Impulsiwlilik belli bir erejede mekdebe cenli yashdaky cagalaryn hem-de bashlangyc mekdep okuwcylaryn ozlerini alyp baryshlarynda dush gelyar. Ol dogry terbiye bermek netijesinde galdyrylyan bilner.


text:
Çarşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa regionlary boýunça kömekçisi Robert Bleýk Özbegistana sapara barýar.
Dört gün dowam etjek bu saparyň barşynda Robert Bleýkiň Özbegistanyň ýokary derejeli resmileri bilen gepleşik geçirjekdigi habar berilýär.
Maglumata görä, bu gepleşiklerde özbek-amerikan gatnaşyklary, “Täze ýüpek ýoly” boýunça strategik planlar, NATO güýçleriniň Owganystandan çykmagy bilen baglanyşykly Merkezi Aziýadaky durnuklylyk meseleleri ýaly ençeme mesele gün tertibinde bolar. Bu saparyň öňýany Robert Bleýk Gazagystanda-da saparda boldy.


text:
Belli zergär Allamyrat Çerkezowyň ýasan şelpeli gupbalary, gülýakalary, dagdan-bukawlary, bilezikleri, ýüzükleri, gulakalkalary we beýleki şaý-sepleri Garabekewül etrabynda uly islegden peýdalanýar. Ol öz işleri bilen dürli bäsleşiklere yzygiderli gatnaşyp gelýär.
Ine, Ahal welaýatynyň ajaýyp “Ýaýla” sähralygynda geçirilen halkara Nowruz baýramynda hem Allamyrat Çerkezow Lebabyň zergärçilik ýoluny mynasyp dowam etdirýändigini görkezdi. Onuň işleri diňe bir watandaşlarymyzda däl, eýsem, daşary ýurtly myhmanlarda hem uly gyzyklanma döretdi.
Zergär soňky 17 ýyl bäri etrap sungat mekdebinde işlemek bilen, oglan-gyzlara bu sungatyň inçe tärlerini öwredýär. Onuň şägirtleriniň köpüsi eýýäm tanymal zergärler bolup ýetişdi.
Bu gün halypa zergär öz öý ussahanasynda iki ogly we gelni bilen kümüşden we beýleki önümlerden dürli şaý-sepleri taýýarlaýar.


text:
Gazagystanyň dört sany olimpik çempiony, şol sanda sportda iň tanymal şahsyýetleriň biri Ilýa Ilýin 2012-nji ýylda Londonda Olimpiýa oýunlarynda alnan nusgalar boýunça geçirilen doping synagyndan geçip bilmedik 10 ştangaçynyň arasynda düşdi.
94 kilogram agram göterýän altyn medalisti llýin we üç sany ştangaçy zenan çempion Zulfiýa Çinşanlo (53 kg), Maiýa Maneza (63 kg) we Swetlana Podobedowa (75 kg) kuwwatlandyryjy serişdeleri ulanmak bilen bagly synagda pozitiw netije görkezdiler, diýip Agyr atletika boýunça halkara federasiýasy 15-nji iýunda aýtdy.
Federasiýa doping synagynda pozitiw netije görkezen 10 sany sportsmeni, şol sanda Londonda altyn medal gazanan ýedisini hem altyn medala eýe bolmagy garaşylýan sportsmene wagtlaýyn gadagançylyk girizdi.
Gazagystanly dört sportsmeniň Londonda gazanan baýraklarynda mahrum bolmagyna garaşylýar. Bu Gazagystany medallaryň sany boýunça 12-nji orundan 23-nji orna düşürip biler.


text:
Aşgabat, 17.03.2015. “Türkmenportal”.
“Rostowyň” futbolçylary Russiýanyň premýer-ligasynda belli türkmen tälimçisi Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda ilkinji ýeňşini gazandy. Geçen duşenbede 19-njy tapgyryň çäklerinde Don boýundaky şäheriň topary öz meýdanynda “Kubandan” üstün çykdy — 2:1.
Birinji ýarymda hiç bir topara tapawutlanmak başartmady. 51-nji minutda bolsa ýer eýeleri hasaby açdylar. Dumbiýanyň çep gyradan geçiren pökgüsini Buharow kellesi bilen urup, derwezä gönükdirdi.
79-njy minutda Almeýdanyň kömegi bilen myhmanlar hasaby deňlediler. Ýöne “Rostow” duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna iki minut galanda ýene-de öňe saýlandy. Topara ýeňiş getiren pökgini jerime meýdançasynda gözegçiliksiz galan eýranly türkmen Serdar Azmun geçirdi — 2:1. Şeýlelikde, rostowlylar 2008-nji ýyldan bäri ilkinji gezek “Kubandan” üstün çykdylar.
Bu duşuşykdan soň “Rostow” 14 utuk toplady. “Uralyň”, “Arsenalyň”, “Amkaryň” hem şonça utugy bar. Ýöne pökgi tapawudy boýunça Gurban Berdiýewiň topary ýene-de soňky orunda barýar.


text:
2010-njy ýyl üçin Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň gowşurylyş dabarasyny boýkot etmek barada serb häkimiýetleriniň kararyny düýn Ýewropa Bileleşigi tankyt etdi.
Serbiýanyň içeri işler ministri Wuk Eremiç häzir türmede oturan hytaýly dissident Lýu Sýaobonyň laureatlygynyň hormatyna Osloda anna güni boljak dabara serb wekilleriniň gatnaşmajakdygyny aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň giňelmek meselesi boýunça bölüminiň başlygy Ştefan Fýule “Ýewropa Bileleşigine goşulmaga ýykgyn edýän Serbiýanyň bu hereketinden göwnümiz galdy we ol bizde alada döredýär” diýdi.
Belgradyň bu kararyna köpler Kosowo boýunça meselede Serbiýanyň pozisiýasyna Pekiniň beren goldawyna minnetdarlyk hökmünde garaýarlar.


text:
Eýran internet senzurasyndan sypyp geçmek üçin ýurtda köpçülikleýin ulanylýan serişdäni baglamak bilen özüniň internete gözegçiligini güýçlendirýär.
Häkimiýetler öten hepde hususy wirtual ulgamlaryň köpüsini baglamaga başladylar. Döwlet senzurasyndan sypyp geçmek üçin ýurtda bu serişdeden internet ulanyjylaryň, çak edilişine görä, takmynan 30 prosenti peýdalanýar.
Komminikasiýa serişdeleri bozuldy
Aýdylyşyna görä, "Skype" we "Viber" ýaly mugt telefon gepleşikleri, şeýle hem "WhatsApp" ýaly mugt tekst gatnaşyklary üçin ulanylýan komminikasiýa serişdeleri hem bozulypdyr.
Ilki raýat žurnalistleri tarapyndan ile ýaýradylan bu habary 10-njy martda parlamentiň Informasiýa we kommunikasiýa tehnologiýasy baradaky komitetiniň başlygy Ramazanaly Sobhany-Fard tassyklady.
Wirtual hususy ulgamlar ýurduň daşyndaky ulgamlar arkaly millionlarça eýranla interneti elýeterli edýär. Onsoň olar Eýranda ahlaga ters ýa ýurduň milli howpsuzlygyna zyýanly diýip, ýapylan saýtlara girip bilýärler.
"Şu günler 'Facebook' saýtyna girip bilýänler özlerini Ýuriý Gagarin ýaly gahryman saýýarlar" diýip, bir satiriki "Facebook" sahypasynda ýerleşdirilen degişmede aýdylýar.
Interneti öwrenýän waşingtonly garaşsyz ylmy barlagçy Kollin Anderson: "Giňden ulanylýan senzura garşy serişdeleriň nyşana alynmagy režimiň eýranlylaryň näme görüp, näme diýýänine kontrollygy artdyrýandygynyň alamty" diýýär.
Onuň bellemegine görä, režim Eýranyň kynçylyk içindäki ykdysadyýetine zyýan ýetirmezlik üçin belli hususy wirtual ulgamlary saýlap tutýar. Bu ulgamlary ulanýanlar diňe senzuradan gaçmak isleýän adamlar däl, olary söwdagärler, media we ylmy barlagçylar-da giňden ulanýarlar.
"Meniň pikirimçe, olar halkara söwdasy tarapyndan ulanylýan hususy wirtual ulgamlary beýlekilerden tapawutlandyrmak isleýärler. Onsoň bu ulgamlar ýapylmaly bolanda, diňe senzuradan gaçýanlary ýapyp bolýar. Olar her gezek interneti baglanlarynda ykdysady zyýan köp bolmaz ýaly, olary biri-birinden tapawutlandyrjak bolýarlar" diýip, Anderson aýdýar.
"Hasaba alnan" wirtual ulgamlar
Häkimiýetler adamlara "kanuny, hasaba alnan" hususy wirtual ulgamlary satyn almagy maslahat berýärler. Ýöne "Serhetsiz Raportýorlar" guramasy: "Beýle edilse, bu häkimiýetleriň adamlaryň internet işlerini aňtama başarnygyny artdyrar" diýýär.
Eýran internet senzurasyny syýasy taýdan jedelli wagtda artdyrýar. 14-nji iýunda ýurtda prezidentlik saýlawlary geçýär. Bu Mahmud Ahmedinejadyň jedelli ýagdaýda täzeden saýlanan ýyly bolan 2009-njy ýylda geçen saýlawdan bärdäki ilkinji ses berişlik.
2009-njy ýylda Ahmedinejadyň täzeden saýlanmagy netijesinde köçelerde geçen protestler Eýranda agyr krizise alyp geldi. Şonda howpsuzlyk güýçleriniň halka eden zulum-süteminiň üstüni açmakda raýat žurnalistleri internetden peýdalandylar.
Andersonyň garaýşyça, hususy wirtual ulgamlary nyşana almak bilen häkimiýetler şol ülňini gaýtalaýarlar:
"Geçmişde internet serişdeleriniň bozulmagy hemişe syýasy taýdan jedelli pursatlarda boldy. Mysal üçin, öten oktýabrda walýuta protesti bolanda, halkara radio we telewizion gepleşiklere päsgel berlip, 'Google' saýtynyň hyzmatlarynyň baglanmagyna şaýat bolduk. Häzirki işiň hem ediljekdigi öňünden bellidi".


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Orsýet gününiň dabarasynda öz ýurduny demokratik, açyk we garaşsyz ýurt diýip taryplady.
Putin 12-nji iýunda, Orsýetiň özbaşdaklygyny kabul eden gününde Moskwada, ylymda we tehnikada, edebiýatda we sungatda, ynsanperwerlik işinde gazanylan üstünlikler üçin döwlet sylaglaryny gowşuranda çykyp gürledi.
Putin Orsýetiň soňky 25 ýylda, modern, açyk we garaşsyz ýurt hökmünde, demokratiýa we bazar ykdysadyýetine tarap üstünlikli böwsüş edendigini aýtdy.
Putin daşary ýurtlar tarapyndan mediany, oppozisiýany we başga pikirlileri kontrollukda saklamakda, aşa milletçilik ideýalaryny we goranyş watançylygyny wagyz etmekde tankytlanýar.


text:
Ermenistanyň we Azerbaýjanyň prezidentleri, Serž Sarkisýan we Ylham Alyýew Şweýsariýanyň Bern şäherinde duşuşyp, bölüniji region Dagly-Garabag meselesini çözmek barada gepleşik geçirdi.
19-njy dekabrda şweýsar paýtagtynda bolan duşuşyk iki döwletiň serhetlerinde çaknyşyklaryň gürelip, dartgynlylygyň artan wagtyna gabat geldi.
Ermeni we azeri prezidentleri geçen gezek Parižde, 2014-nji ýylyň oktýabrynda duşuşypdylar. ÝHHG-nyň Minsk toparynyň howandarlygynda geçirilen soňky gepleşikler kän bir öňegidişlik döretmedi.
"Duşuşyk wagtynda iki tarap konflikti çözmegiň dürli taraplary barada pikir alyşdy» diýip, Ermenistanyň daşary işler ministri Eduard Nalbandian aýtdy. “Gynansak-da, iki tarapyň garaýyşlary bir-birine gabat gelmedi» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Emma öz azeri kärdeşi bilen prezidentleriň başa-baş gepleşiklerinden soňky söhbete goşulan Nalbandian "bu gepleşikleriň dowam etdirilmeginiň diýseň wajypdygyny, sebäbi dialoga hiç bir alternatiwanyň ýokdugyny" aýtdy.


text:
Bäherdenli taryh mugallymy, Azatlyk radiosy bilen ençeme ýyllap hyzmatdaşlyk eden raýat aktiwisti Sazak Durdymyradowyň aradan çykanyna bir ýyl boldy.
Ol S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran döwründe we ondan soňky ýyllarda syýasy partiýa döretmäge synanyp, häkimiýetler tarapyndan ýanamalara sezewar edilipdi, zor bilen ruhy hassahana ýerleşdirilipdi.
Anna güni bäherdenliler we ýurduň beýleki ýerlerinden gelen pikirdeşleri Sazak mugallymy ýagşylykda ýatlap, onuň ruhuna doga-dileg etdiler.
Azatlyk radiosy Sazak mugallymyň Bäherdendäki howlusynda guralan ýatlama çäresine gatnaşan syýasy aktiwistleriň ikisi, aşgabatly Nurberdi Nurmämmedow we Ýaýlym Begow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Mebelleri we öý hajatlary üçin esbaplary ýasaýan we satýan dünýä belli kompaniýa Türkmenistanda pagta ýygymy döwründe mejbury zähmet ýa-da adam hukuklarynyň depelenmegi ýaly ýagdaýlary ýüze çykarsa, türkmen pagtasyndan ýüz öwürjekdigini aýdýar.
IKEA kompaniýasy Türkmenistanyň pagta pudagyndaky zähmet şertleri barada ençeme tapgyr gepleşikleriň geçirilendigini mälim edip, bu dogrusynda ýörite beýanat ýaýratdy.
IKEA mejbury çäklendirilen ýa-da çaga zähmetini kabul ederliksiz hasaplaýandygyny, şeýle-de bu ýagdaýlaryň öňüni almak we adam hukuklaryny goramak ugrunda köp tagalla edýändigini belleýär.
Kompaniýa Türkmenistandaky pagta pudagyndaky meselelerden habarlydygyny nygtap, Türkmenistanda iş alyp barmak baradaky kararynyň dowamly seljerilýändigini hem belläp geçýär.
Şwesiýada esaslandyrylan IKEA, özüniň iş we adam hukuklary babatyndaky standartlaryna laýyklykda iş alyp barmak üçin, Türkmenistanda goşmaça çäreleriň görülýändigini aýan edýär.
Elýeterli edilen maglumatdan çen tutulsa, onda IKEA-nyň Türkmenistanda “çäkli üpjünçiligi” bar: Türkmenistanda diňe bir üpjünçi ýurduň iki sebitinde ýygylýan pagtadan iki önümi taýýarlaýar.
Ýurtda 125 sany daýhana “Better Cotton” standartlaryna we prinsiplerine laýyklykda tälim berlen. Üpjünçi IWAY standartlaryna görä, hem IKEA, hem-de üçünji tarapyň auditorlary tarapyndan barlanýar. IKEA-nyň bellemegine görä, pagta ýýygymy döwri hem meýdanlarda degişli gözegçilik işleri alnyp barylýar.
IKEA Türkmenistanyň pagta pudagynyň oňaýly tarapa özgermegi ugrunda ýurtda häli-häzir iş alyp barmagyny dowam etdirjekdigini aýtsa-da, öz barlaglarynyň dowamynda mejbury zähmet ýa-da adam hukuklarynyň bozulmagynyň beýleki ýagdaýlary ýüze çykarylsa, türkmen pagtasyndan ýüz öwürjekdigini nygtaýar.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, şu ýylyň fewralynda başga bir şwed kompaniýasy Türkmenistandan pagta almagyny doly duruzdy. Erkekler, aýallar, ýetginjekler we çagalar üçin döwrebap egin-eşikleri öndürýän tanymal H&M kompaniýasy muňa Türkmenistanda pagta ýetişdirilende we hasyl ýygylanda çaga zähmetiniň ulanylmagynyň sebäp bolandygyny mälim etdi.
Şol bir wagtda “Pagta kampaniýasy” diýen şygar astynda işleýän topar gowaça meýdanlarynda mejbury zähmetiň soňuna çykylmagyny talap edip, geçen sentýabrda ilkinji gezek Türkmenistana basyş görkezdi.
“Pagta kampaniýasy” özüniň ýaýradan beýanatynda: “Global geýim-eşik kompaniýalary, Türkmenistanda mejbury zähmet netijesinde öndürilen pagtadan gaça durmak üçin, bir ýere jemlenip, türkmen hökümetini pagtaçylyk pudagynda mejbury zähmetiň soňuna nokat goýmaga çagyrmaly” diýip belläpdi.
“Pagta kampaniýaçylary” türkmen hökümeti gowaça meýdanlarynda pagta ýygymy möwsüminde mejbury zähmetiň ulanylýandygy bilen bagly bildirilýän aladalara öz wagtynda degerli jogap bermedi diýýärler.


text:
Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama
1. Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama – Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde berlen, daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara olaryň şahsyýetini tassyklaýan we Türkmenistanda ýaşamaga hukuk berýän resminama;
2. Ýaşamak üçin ygtyýarnama möhletleýin berilýär.
3. Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama alan daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçmäge hukuk berýän resminamalary bilen Türkmenistana wiza resmileşdirmezden gelýärler we onda bolýarlar. Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama Türkmenistanyň Döwlet serhedinden köp gezek geçmäge hukuk berýär.
4. Türkmenistana ýaşamak üçin gelýän daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň gelmegi we onda bolmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde berlen Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama esasynda amala aşyrylýar.
5. Türkmenistanda wagtlaýyn bolýan we Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama almaga isleg bildirýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna ýazylan towakganamany berýärler.
6. Kämillik ukyby bolan, 18 ýaşydolan daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamany almak hakynda towakga etmäge hukugy bardyr.
7. Ýaşamak üçin ygtyýarnamany almak üçin şu esaslaryň biriniň bolmagy hökmanydyr:
- milletiniň türkmen bolmagy;
- Türkmenistanyň raýaty bilen nika baglaşylmagy;
- Türkmenistanyň raýaty bolup durýan ýakyn garyndaşlarynyň (är-aýalynyň, atasynyň we enesiniň, babasynyň we mamasynyň, ata-enesiniň, erkek doganynyň, uýasynyň, çagalarynyň, şol sanda perzentlige alnan çagalarynyň, agtyklarynyň) Türkmenistanda ýaşamagy;
- Türkmenistanyň raýatlaryna hossarlygyň we howandarlygyň bellenen tertipde resmileşdirilmegi;
- Türkmenistanyň ykdysadyýetine azyndan ABŞ-nyň 500 müň dollary möçberinde maýa goýulmagy;
- dürli ugurlarda ýokary hünäriniň, şeýle hem ylym, medeniýet, sungat we sport babatda gazanan uly üstünlikleriniň bolmagy hem-de şolaryň Türkmenistanyň bähbitleri üçin peýdalanylyp bilinmegi;
- GDA-nyň ýurtlaryndan gelen, GDA-nyň ýurtlary bilen wiza düzgüni girizilýänçä Türkmenistanda ýazga alnan GDA-nyň ýurtlarynyň raýatlary ýa-da raýatlygy bolmadyk adamlar bolmagy.
8. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar iki ýyldan az bolmadyk möhletde Türkmenistanyň çäginde ýaşandan soň ýaşamak üçin ygtyýarnamany almak üçin ýüz tutup bilerler.
9. Türkmenistanyň çäklerinden daşarda bolýan we Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama almaga isleg bildirýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň üsti bilen Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna degişli towakganama berýärler.
10. Ata-enelere ýa-da olaryň birine berlen ýaşamak üçin ygtyýarnama 16 ýaşyna ýetmedik (şol sanda perzentlige alnan) çagalaryna hem degişli edilýär. Аta-eneleriniň ýa-da olaryň biriniň Türkmenistandaýaşamak üçin ygtyýarnamasy bar mahaly 16 ýaşy dolan çagalara ata-enelerinden biriniň kepillendiriş tertibinde güwä geçilen arzasy esasyndaýaşamak üçin ygtyýarnama Wizalaryň berlişine gözegçilik baradaky topar bilen ylalaşylyp, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan resmileşdirilýär.
11. Daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmak üçin Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň edaralaryna arza bilen ýüz tutýar.
12. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň çalşyrylmagy Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan amala aşyrylýar.
13. Ýaşamak üçin ygtyýarnama şu halatlarda çalşyrylýar:
- daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň şahsy maglumatlarynyň üýtgemegi netijesinde onuň şahsyýetini tassyklaýan resminamasy çalşyrylsa ýa-da şol resminama üýtgetmeler girizilse;
- ýazgylarda nätakyklyk ýüze çykarylanda;
- ulanmaga ýaramsyz ýagdaýda bolanda;
- bellikler üçin göz öňünde tutulan sahypalar gutaranda.


text:
Şenbe güni Orsýetiň howpsuzlyk resmileri ýurduň Dagystan respublikasynda geçirilen operasiýada ýaragly söweşjeň toparyň bir agzasynyň öldürilendigini mälim etdiler.
Maglumata görä, bu operasiýa Mahaçkala şäheriniň golaýyndaky Nowyý Kuşet atly ilatly punktda geçirilipdir.
Orsýetiň habar agentlikleri şenbe güni irden bu gürrüňi edilýän obada bir ýaşaýyş jaýynyň daşynyň gabalandygyny we ondaky iki sany ýaragly söweşijiniň garşylyk görkezýändiklerini habar beripdiler.
Bu operasiýada howpsuzlyk güýçleriniň-de bir esgeriniň ölendigi habar berilýär.


text:
Ukrainanyň sudy azatlykdan mahrum edilen ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenko garşy penşenbe güni täze sud diňlenişigine başlady.
Özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edýän Timoşenko ýaramaz saglyk ýagdaýy sebäpli suda barmakdan boýun gaçyrdy. Onuň maşgalasy we adwokatlary birnäçe aý bäri Timoşenkonyň newrologik oňurga keselinden ejir çekýändigini aýdýarlar.
Häzirki sud prosesinde Ýuliýa Timoşenko 1990-njy ýyllarda Ukrainanyň esasy gaz kompaniýasynyň ýolbaşçysy bolup işlän döwründe salgytdan ýüz öwrenlikde we ogurlyk synanyşygynda aýyplanýar.
Penşenbe güni Ýuliýa Timoşenkonyň müňlerçe tarapdary we garşydaşy Harkow şäheriniň sudunyň binasynyň öňünde demonstrasiýa geçirdi.
Mundan öň Ýuliýa Timoşenko öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, 2011-nji ýylyň oktýabrynda 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.