text:
Pudaklaýyn forum we gözden geçiriliş atçylyk zawodynyň hem-de atçylyk sportunyň ösüşiniň ähli ugurlaryny, bu ulgamda taryhy tejribäni we häzirki zaman tejribesini, halkara ylmy-barlag ulgamyndaky gatnaşyklaryň ugurlaryny hödürleýär. Atçylyk dünýäsi özboluşly ugurdyr, ony adamyň işiniň diňe bir ugry bilen baglanyşdyrmak mümkin däldir. Bu özboluşlylyk biziň durmuşymyzyň köp taraplaryny öz içine alýan serginiň hem-de maslahatyň mowzuklaýyn many-mazmunynda öz beýanyny tapdy. Şunda bu çäreleriň many-mazmunynyň üstüniň ajaýyp baýramçylyk öwüşginleri bilen ýetirilýändigini bellemelidiris. Bu ruhubelentlik ýagdaýy şöhraty dünýä dolan, tebigatyň bize peşgeş beren türkmen bedewleriniň hormatyna ýurdumyzda guralýan şu dabaralarda hem aýdyň duýulýar.
Paýtagtymyzdaky Sergi köşgünde ýaýbaňlandyrylan sergi-ýarmarkanyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Mejlisiň, dürli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri, Türkmenistanda işleýän daşary ýurt wekilhanalarynyň hem-de halkara guramalarynyň baştutanlary, jemgyýetçilik birleşikleriniň, ylym we döredijilik intelligensiýasynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Myhmanlaryň arasynda ýaňyja öz işini tamamlan Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň IV mejlisine hem-de “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly halkara ylmy maslahata gatnaşyjylar hem bar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň sergä we maslahata gatnaşyjylara iberen Gutlagy dabaraly ýagdaýda okalýar. Milli Liderimiz ahalteke bedewlerine dünýä ýüzünde uly gyzyklanma bildirilýändigi göz öňünde tutulyp, daşary ýurtlardaky ahalteke atçylyk assosiasiýalary bilen özara hyzmatdaşlygyň ýola goýulýandygyny belledi. Häzrki döwürde ýurdumyzda atçylyk sungaty ösdürmäge döwletimiz tarapynlan ähdi şertler we giň mümkinçilikler döredilýär. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, şeýle goldawyň netijesinde, yhlasly zähmet çekýän türkmen seýisleri, atşynaslary ähli döredilýän mümkinçilikleri netijeli peýdalanyp, behişdi bedewlerimiziň tohum arassalygyny saklamakda, syna owadanlygyny kämilleşdirmekde we atlaryň baş sanyny köpeltmekde netijeli işleri alyp barýarlar.
Hormatly Prezidentimiz bu halkara sergi-ýarmarkasynyň we maslahatynyň döwletimiziň atçylyk pudagynda gazanan üstünliklerini, ýeten sepgitlerini halkara jemgyýetçiligine giňden tanyşdyrmakda, bu ulgamda özara gyzyklanma bildirilýän hyzmatdaşlygy ösdürmekde uly ähmiýete eýe boljakdygyna ynam bildirdi.
Türkmenistan mundan beýläk-de türkmen halkynyň uçar ganaty hasaplanýan behişdi bedewlerimiziň şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak, atly sport bäsleşiklerini, at üstünläki dürli oýunlary, ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşiklerini geçirmek we atlaryň tohumçylyk-seçgi işlerini gowulandyrmak hem-de atçylyk pudagynda alnyp barylýan işleri dünýäniň öňdebaryjy tejribesi bilen utgaşdyryp, has-da kämilleşdirmek üçin mundan beýläk-de ähli zerur işleri geçirer diýip, milli Liderimiz nygtady.
Döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly, tansly çykyşlary açylyş dabarasynyň üstüni ýetirdi, açyk asmanyň astyndaky at üstündäki oýunlary bolsa onuň öwüşginini has-da artdyrdy. Sergi köşgüniň golaýynda ornaşdyrylan sirk meýdançasynda meşhur “Galkynyş” toparynyň jigitleri tomaşaçylara öz ussatlygyny görkezdiler. Olaryň ýyndam we owadan ahalteke bedewlerinde eden çykyşlary tomaşaçylary haýran galdyrdy. Atlylar—ýigitler we gyzlar, hemişe bolşy ýaly, özleriniň batyrgaýlygy hem-de çalasynlygy, ýerine ýetiren dürli çylşyrymly maşklary bilen bu ýere ýygnananlarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Bu çykyşlar tamamlanandan soň, daşary ýurtly myhmanlar artistleri uzak wagtlap goýbermediler. Olar şeýle ýatdan çykmajak täsirleri peşgeş berendigi üçin artistlere hoşallyk bildirip, olaryň geljekki meýilnamalary bilen gyzyklandylar. Bu baýramçylyk günleriniň gahrymanlary – şaý-seplere beslenen bedewler özleriniň gözelligi we syratlylygy bilen tomaşaçylaryň ünsüni özüne çekdi.
Sergi toplumynyň açyk meýdançasynda bedewler ýerleşdirilen syn ediş agyllary hem ýerleşdirilipdir. Bu ýerde bedewleri ýakyndan synlap, olaryň özboluşly mährini duýup bolýar.
... Şol pursat serginiň açylyş dabarasy binanyň içinde köp öwüşginli edebi aýdym-saz kompozisiýasy bilen dowam etdi. Onda milli taryhymyzyň gahrymanlarynyň keşpleri janlandyryldy, beýik türkmen şahyry we akyldary Magtymguly Pyragynyň öçmez-ýitmez goşgulary ýaňlandy. Ýyndam ahalteke bedewleriniň şekilleri görkezilýän ägirt uly monitoryň, mähriban topragymyzyň giň öri meýdanlarynda otlap ýören bedewler şekillendirilen uly bannerleriň öňünde jigitleriň joşgunly tansy asyrlaryň dowamatlylygynyň, türkmen halkynyň taryhynda atlaryň mynasyp orun eýeländiginiň özboluşly nyşanyna öwrüldi.
Häzirki wagtda bedewleriň bu orny täze many-mazmuny, halkara ähmiýetine eýe boldy. Türkmen bedewiniň baýramynda biziň şatlygymyzy we buýsanjymyzy paýlaşmak, täze gatnaşyklary ýola goýmak üçin dünýäniň onlarça döwletinden ýurdumyza gelen wekilleriň örän köp bolmagy hem muňa şaýatlyk edýär. Şol gatnaşyklar bolsa ahalteke bedewleriniň bütin dünýädäki şan-şöhratyny has-da artdyrmaga ýardam eder.
Şu iri forumlaryň geçirilmeginiň esasy maksatlarynyň biri hem şundan ybaratdyr. Türkmen bedewiniň baýramyna bagyşlanan ilkinji halkara sergi-ýarmarkasynyň geçen ýyl Aşgabatda geçirilendigini ýatlatmalydyrys. Şonda, esasan hem, hyzmatdaşlyk etmek ulgamynda wezipeleri bellemek, gatnaşyklaryň mümkinçiliklerini, hyzmatdaşlyk üçin has wajyp meseleleri kesgitlemek barada gürrüň edilipdi. “Türkmen atlary” döwlet birleşigi hem-de Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralan şu ýylky gözden geçirilişe gatnaşyjylara şol wezipeleri çözmek boýunça geçen döwrüň dowamynda edilen işler barada gürrüň bermäge giň mümkinçilik döredildi.
Serginiň Türkmenistanda atçylygy we atçylyk sportuny ösdürmegiň wajyp meseleleri bilen baglanyşdyrylandygyny, daşary ýurtly işewürleriň biziň bazarymyza uly gyzyklanma bildirýändigini, şeýle hem daşary ýurt kompaniýalarynyň düzüminiň giňelendigini, hödürlenen täze gyzykly işläp taýýarlamalaryň we taslamalaryň sanynyň artandygyny nazara almak bilen, bu çäräniň üstünlige eýe bolandygyny, onuň yzygiderli geçirilmäge mynasyp bolandygyny ynamly aýtmak bolar. Munuň özi atçylyk pudagynyň hünärmenleriniň Aşgabat duşuşygynyň däbe öwrülip, ýöriteleşdirilen sergileriň halkara senenamasynda mynasyp orun eýelejekdigini, dünýäniň ähli künjeklerinden hyzmatdaşlaryň we pikirdeşleriň, türgenleriň we bedewleriň muşdaklarynyň köp sanlysyny çekjekdigini aýtmaga esas berýär.
Paýtagtymyzyň Sergi köşgüniň meýdançalarynda dünýäniň 20-ä golaý ýurdundan kompaniýalaryň, edaralaryň we guramalaryň 150-den gowragy, şeýle hem ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary, ýokary okuw mekdepleri we türkmen telekeçileri özleriniň diwarlyklaryny hem-de pawilonlaryny hödürleýärler.
Daşary ýurtly gatnaşyjylaryň ýüzlerçesi sergide Fransiýanyň, Germaniýanyň, Beýik Britaniýanyň, Şweýsariýanyň, Ispaniýanyň, Finlýandiýanyň, Italiýanyň, Niderlendlaryň, Wengriýanyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Türkiýäniň, Belarusuň, Gazagystanyň, Litwanyň, Ukrainanyň, Moldowanyň, Eýranyň, Pakistanyň we beýleki ýurtlaryň işewürlik düzümlerine, atçylyk assosiasiýalaryna we klublaryna, okuw mekdeplerine we sport guramalaryna, weterinar klinikalara hem-de ýöriteleşdirilen önümçilik kärhanalaryna wekilçilik edýärler.
Umumy sergi özüne atçylyk sporty, tohumçylyk, aýlaw işi, weterinariýa, şeýle hem seýisler, çapyksuwarlar üçin harytlar—at esbaplary, ot-iýmler we azyk goşundylary, derman serişdeleri, athanalar üçin enjamlar hem-de beýleki önümler ýaly bölümleri birleşdirýär.
Şeýlelikde, Türkiýä Respublikasynyň wekiliýeti sergä gatnaşýanlaryň arasynda düzüminiň giňligi bilen tapawutlanýar. Bu wekiliýetiň düzümine kompaniýalaryň, atçylyk klublarynyň, gurluşyk firmalarynyň, iýmleri, ýörite enjamlary öndürijileriň 100-e golaý wekili girdi. Olar atçylyk fermalaryň işini, atçylyk sport ýaryşlaryny, atçylyk syýahatçylygyny we at üstündäki gezelençleri guramak üçin zerur bolan önümleri we hyzmatlary hödürlediler. Türk hünärmenleri tarapyndan görkezilýän zatlaryň arasynda atçylar üçin esbaplar, athanalaryň enjamlary, atlary daşamak üçin gerek bolan awtoulaglar, bedewlere ideg etmek üçin niýetlenen serişdeler, şol sanda derman serişdeleri, döwrebaplaşdyrylan eýerler, ylgaw ýodajyklary üçin sintetiki düşekler, okuw-usulyýet hem-de ylmy-köpçülikleýin neşirler bar. Şeýle hem olar kärdeşlerini marketing, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hem-de atçylyk babatda mahabat ulgamynda toplan tejribesi bilen tanyşdyrýarlar.
Ýewropa ýurtlarynyň kompanýalarynyň onlarçasy sergä gatnaşyjylara we bu ýere gelýänlere athanalary, atçylyk sport toplumlaryny we aýlawlary gurmagyň taslamalary, çapyksuwarlar üçin lybaslaryň täze bezeg işläp taýýarlamalaryny, bedewlere baş öwretmek üçin serişdeleri, atçylyk sporty üçin dürli harytlary we atçylyk bilen bagly beýleki zatlary hödürleýärler. Germaniýanyň “Tilke” we “Сaspian Way” kompaniýalarynyň Milanda geçiriljek “EKSPO-2015” bütin dünýä sergisinde Türkmenistanyň pawilonyny döretmek baradaky taslamasy hem özüne çekijidir. Şeýlelikde, bütin dünýäde meşhur bolan ahalteke bedewiniň keşbini onuň daşky bezeginiň esasy hökmünde ulanmak teklip edilýär.
Hytaý Halk Respublikasynyň atçylyk assosiasiýasy hem bu ýerde uly diwarlygy hödürleýär. Ol sergä gelýänleri Hytaýyň atçylyk pudagynyň özboluşly “parkyna” çagyrýar. Şol ýerde ahalteke bedewleri gadymy döwürlerden bäri şan-şöhrata eýe bolupdyr we häzirki günde hem olara uly sarpa goýulýar.
Gözden geçirilişde atçylyk syýahatçylygyny ösdürmek, ýörite bilim we pudak üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak meselelerine uly üns berlipdir. Pawilonlaryň käbiri atlar üçin üzeňňileri, eýerleri we beýleki esbaplary hem-de şaý-sepleri döredýän ussalaryň özboluşly işleri, çapyksuwarlaryň ýa-da awçylaryň şu ýurtlara mahsus bolan beýleki zatlary sergä gelýänleriň ünsüni çekýär. Dürli ýurtlaryň suratkeşleriniň, heýkeltaraşlaryň we surat ussatlarynyň ajaýyp eserleri, atçylyk bilen baglanyşykly sowgatlyklar sergä özboluşly öwüşgin çaýýar.
Türkmenistan, sözüň doly manysynda, sergide iň baý ekspozisiýany hödürledi. Bu çäräni geçirýän tarap hökmünde biziň ýurdumyz sergi zalynyň köp bölegini eýeledi. Biziň sergimizi şertli iki bölege bölmek bolar. Bir tarapdan, onda bižiň däp-dessurlarymyz, beýleki tarapdan bolsa, häzirki döwürde gazananlarymyz öz beýanyny tapypdyr. Olaryň birinjisinde halk senetçiliginiň önümleriniň özboluşly gündogar bazary döredilip, muzeý gaznalaryndan mowzuklaýyn gymmatlyklar görkezilýär. Oňa milli halyçylygyň we zergärçilik sungatynyň, çeper senetçiligiň ajaýyp eserleri girizildi. Bu ýerde şeýle hem meşhur türkmen suratçylarynyň bedewlere bagyşlap döreden suratlaryny, köp sanly heýkellerini görmek bolýar. Olarda bedewlerimiziň gözelligi we ýyndamlygy öz beýanyny tapypdyr.
Özboluşly aýnalarda hem münberlerde at bezegleriniň we şaý-sepleriniň täsin nusgalary ýerleşdirilipdir. Ussalar olary ýasamak üçin ähli yhlasyny we zehinini siňdirip, dürli bezeg daşlaryny hem-de kümüş ulanypdyr. Şeýlelikde, olar ajaýyp eserleri döredipdir. Şol ýerde pudagy ösdürmegiň esasy ugurlaryny görkezýän “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň, ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň, beýleki ugurlar bilen birlikde çapyksuwarlary hem taýýarlaýan Milli sport we syýahatçylyk institutynyň, Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň, şeýle hem Döwlet çeperçilik akademiýasynyň, “Türkmnhaly” döwlet birleşiginiň, Medeniýet ministriliginiň we dokma senagaty ministrliginiň, Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň we beýlekileriň köp öwüşginli pawilonlary ýerleşdirilipdir.
Biziň sergimizde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ahalteke bedewlerine bagyşlanan kitaplary we beýleki neşir önümleri mynasyp orun eýeleýär. Sergi şeýle hem bu ýere gelýänlere atçylyk sportuny we atçylyk syýahatçylygyny ösdürmek babatda biziň ýurdumyzyň geljegi bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik berýär.
Häzirki wagtda islendik pudakda innowasiýalary ornaşdyrmazdan, ösüşi gazanyp bolmaýandygy mälimdir. Ýurdumyzyň atçylyk pudagynyň bäsleşige ukyplylygyny diňe ýokary ylmy kuwwat we tehnologik dereje arkaly üpjün etmek mümkindir. Sergide bu örän wajyp mowzuga hem aýratyn üns berilýär. Şol ýerde atçylyk sport düzümini döwrebaplaşdyrmakda we giňeltmekde ulanýan öňdebaryjy çözgütler hödürlenilýär.
Ýarmarka gatnaşyjylaryň ähli bu çäräniň örän wajypdygyny hem-de derwaýysdygyny biragyzdan belleýär. Bu çäre täze bilelikdäki taslamalara, pudaklaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge we milli atçylyk toplumynyň dünýäniň atçylyk pudagyna işjeň goşulyşmagyna badalga berer.
Şu günüň ikinji ýarymynda Sergi köşgünde “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly VI halkara ylmy maslahat öz işine başlady.
Günüň ikinji ýarymynda “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly VI Halkara ylmy maslahaty öz işine başlady. Bu çäre “Türkmen atlary” döwlet birleşigi tarapyndan guraldy we oňa dünýäniň 40-dan gowrak ýurdundan belli alym-ippologlaryň, atşynaslaryň, taryhçylaryň, etnograflaryň we beýleki hünärmenleriň 160-a golaýy gatnaşdy.
Paýtagtymyzdaky Sergi köşgüniň maslahatlar zalynda ylmy maslahatyň plenar mejlisi geçirildi. Onda çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, türkmen halky ahalteke bedewi ýaly beýik tohumçylyk sungatynyň gymmatly eserini dünýä bermek bilen çäklenmän, eýsem ol bu ajaýyp atlaryň arassa ganlylygyny sakladylar we olaryň gaýtalanmajak häsiýetlerini we nesil ugurlaryny kämilleşdirdiler.
Türkmen hünärmenleriniň çykyşlarynda ýurdumyzyň gadymy atşynaslyk ulgamynyň häzirki günlere çenli ýeten derejesini, ahalteke bedewleriniň täzeden galkynan şöhratyny açyp görkezildi. Bu babatda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň mynasyp paýy bardyr. Milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda pudak hil taýdan täze ösüşe eýe boldy we işjeň halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürdi diýlip, çykyşlarda bellenildi. Hemmetaraplaýyn döwlet goldawy netijesinde türkmen atşynaslyk mekdebi we atçylyk sporty foruma gatnaşýan daşary ýurtlaryň wekiliýetleriniň ýokary bahasyna mynasyp boldy.
Olar öz gezeginde dünýäniň birnäçe ýurtlarynda ahalteke bedewlerini ösdürmek boýunça merkezleriň işi hakynda gürrüň berdiler we türkmen kärdeşlerini tejribe alyşmaga hem-de gatnaşyklary ýola goýmaga çagyrdylar. Çykyş edenler atçylygyň ösdürilmegine toplumlaýyn çemeleşmeleriň zerurdygyny bellediler. Munuň özi tohumçylygyň häzirki zaman usullaryny peýdalanmak arkaly netijeli tohumçylyk we seçgi işini girizmekden, atçylyk sportuny ösdürmekden, tutuşlygyna alnanda bolsa atşynaslygy wagyz etmekden ybaratdyr.
Plenar mejlisi tamamlanandan soň, ylmy maslahata gatnaşyjylar öz işini ugurlar boýunça dowam etdiler. Şeýlelikde, Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde “Dünýä atşynaslyk ulgamynda ahalteke bedewiniň orny” mowzugy boýunça seksiýalaýyn mejlis geçirildi. Ikinji mejlis atçylyk sportuna we atly syýahatçylyga bagyşlandy. Bu mejlis Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda geçirildi. “Atçylyk pudagyndaky hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary” ady bilen geçirilen üçünji mejlis “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň maslahatlar zalynda boldy we onda bu ugra degişli möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem olarda Türkmenistanyň tohumçylyk atşynaslygynyň halkara ähmiýeti baradaky çykyşlar diňlenildi.
Ertir Türkmen bedewiniň baýramçylygyna bagyşlanan sergi-ýarmarkasy we “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly halkara ylmy maslahaty öz işini dowam eder.


c: text/html

text:
Salam, hormatly lukman! Dokuz aýlyk göwreli aýalyň gasygy agyrýar. Bu howplumyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göwreliligiň 9-njy aýy öz içine 33-36 akuşer hepdeleri alyp , 34-35 hepdä çenli gasykda hem-de bilde ýüze çykýan agyrylar wagtyndan öň dogma howpunyň alamatlary bolup bilýändir. Şeýle ýagdaýlarda lukmanyň gözegçiliginden soň, degişli serişdeleri ulanmak dogry bolar. 9-njy aýyň soňunda döreýän gasykdaky agyrylar çaga dogrumyna taýynlaýjy burgular bolup, olar kem-kemden kadaly dogrum güýçlerine geçip biler. Çaga olar hiç hili zyýan ýetirip bilmeýär. Ýöne agyrylaryň güýjemegi, çaganyň ýan suwlarynyň wagtyndan öň gelmegi, jynshanadan ganly , iriňli bölünip çykmalar lukmana gyssagly ýagdaýda ýüz tutmak üçin görkezme bolup durýandyr.
Hormat bilen, saýtyň ginekolog lukmany.
Teswirlemeler
Shular barada ginishleyin maglumat beraysenis
"Şeýle häsiýetli jynsy gatnaşyklar" diýmek bilen, men sözüň doly manysynda göz öňüne tutulýan jynsy gatnaşyklary barada söz açman,Maraly gyzyklandyrýan sorag boýunça jogap berdim.Kadaly geçýän göwrelilikde aýalda aýbaşy gelmeýär.
Shu yerde siz ".Şeýle häsiýetli jynsy gatnaşykdan soň aýbaşynyň gijä galyp gelmegi başga sebäpler netijesinde hem bolup biler"(Marala yazan jogabynyzda) eysem gowrelilik bolsa aybashy gelyarmi ?
Gyzlyk alynmazdan,daşky jynsy agzalara ýanaşylyp, dölüň dökülmegi netijesinde göwreliligiň galma ähtimallygy juda pes hem bolsa, şeýle ýagdaýlar lukmançylyk edebiýatynda beýan ediýär.Şeýle ýagdaýlarda göwreliligiň galmagy erkeklik öýjükleriniň mukdaryna we işjeňligine baglydyr.Şeýle häsiýetli jynsy gatnaşykdan soň aýbaşynyň gijä galyp gelmegi başga sebäpler netijesinde hem bolup biler.Size göwreliligi anyklaýan test barlagyny ýa-da jyns agzalarynyň ultrases barlagyny geçirme anyk maglumatlary berip biler.
Shu sayt arkaly sizing beryan maslahatynyzdan kop zady owrenyas,ilki bilen size ullakan minnetdarlygymyzy bildiryan.Hormatly lukman mende sheyle sorag bar gyzyn gyzlygy alynmazdan jynsy gatnashygy gechirmegi netijesinde gowrede chaga galmak ahtimallygy ulymy ?eger jynsy gatnashykdan sonra gyzyn aybashy gija galyp gelse (1 aydan kop wagt) gowrede chaga galyp bilermi ?
Göwreliligiň 5-nji hepdesinde jynshanadan ganly bölünip çykmalaryň ýüze çykmagy, göwreliligiň düşme howpynyň döränliginden habar berýär Onuň sebäbini anyklamak üçin öz lukmanyňyza ýüz tutuň.Goraýyş düzgünini berjaý etmek (hereketleri,agyr fiziki zähmeti aradan aýyrmak),progesteron gormonyny (dýufaston,uterožestan)belli tertipde ulanma, ýatgynyň ýygrylmalaryna garşy serişdeler (platifillin), gan akmany duruzýan serişdeleri almak peýdaly netijeleri berer.Bejergiden öň ultrases barlagyny geçirme bejergini doly bellemäge kömek edip biler.
Meniň düşünşime görä, garyn myşsalarynyň çeýeliginiň ýokarlanma alamatyny siz garyn boşlugynda dörän çiş diýip hasaplapsyňyz.Eger siz garnyň öňki diwarynyň myşsalarynyň şeýle ýagdaýyny gazanan bolsaňyz, onda bu geşirilen türgenleşmeleriň netijeliliginden habar berýär.
Ginekolog barlagdan gechdim.UZB dushdum gaytadan.yok mende uytgeshiklik duymadylar.1zady aytmagy unudypdyryn men sportyn ylgamak gornushine gyzyklanyadym dowlet yaryshlaryna hem gatnashyadym.Gapyrga bilen gowegin ashagyna chenli orun alan gaty chish bu Upr press bolup biler diydiler.Meni hayran galdyran yeri ol ong ylgayan wagtym yokduda.bes edemsong dorapdir.Entek yash ekenin sabyrly bol diydiler hormatly Lukmanlar.
Aýbaşyňyzyň dowamly gelmegi,gasykdaky agyrylar jynsy agzalaryň sowuklama keselleriniň,ýumurtgalaryň işiniň bozulmalarynyň alamatlary bolup ýüze çykyp biler.Size bildirýän göbegiň ýanyndaky çişiň başga ýagdaýlaryň alamaty(meselem göbek ingisi) hem bolup bilýändigini bellemelidir.Siz hirurg we ginekolog lukmanlarynyň barlagyny geçdiňizmi?Göwreliligiň döremegi hemme oňa mahsus alamatlar bilen ýüze çykmasa hem, 1 ýa-da 2alamatyň bolmagy syn edilýändir.Siz göwreliligi çak edýän bolsaňyz ilki bilen göwreliligi anyklaýan duýgur testl geçirmegi maslahat berýärin.Umuman,sizde döreýän alamatlaryň sebäbini anyklamak üçin gaýtadan barlagdan geçme gerekdir.
Menin yasym 19 durmus guranyma 4 ay boldy.Emma aybasym dowamly gelya as saylamayan,umuman aydanda mende hic hili alamat yok.Dine gowegimin towereginde cis bar 2 ay bari Uzb barlagyndan gecdim.Sende uytgesme yok didiler.Hich hili alamatsyz gowrede caga galyp bilermi?Ginisleyin dusunje berayseniz yoldasym bilen sizden hosal bolardyk.
Hich hili alamatsyz(aybashynyng dowamly gelmegi,ash saylamazlyk,yurek bulanmasyz,gowsung agyrmasy )gowrelilik osup bilyami,yagny gowrede chaga galyp bilermi yada bilmezmi?
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fransuz dilini öwrenmek isleýärsiňizmi ?
Fransuz dilini öwrenmek isleseňiz, Türkmenistanyň Fransuz medeni merkezine, bize, ýuz tutuň, 2014-nji ýylyň ýanwar aýynyň 6-na başlaýan fransuz dili kurslarynyň 2-nji sessiýasy üçin :
• Debutant derejeleriniň hemmesi, has kiçi çagalar üçin dersler (4-6 ýaş),
• Ýazuw we dilden düşünmek üçin ýörite kurslar,
• Indiwidual ýa-da 2-3 adamdan ybarat kiçi toparlar,
• Dili elementar öwrenme boýunça resmi diploma taýýarlyk
• Fransuz dili (A1 derejeden B2 derejä çenli) (indiki sessiýa : iýun 2014 ý.)
Normal tarif: 400 TMT / Ýeňillikli tarif : 300 TMT
Ähli okuwçylarymyz üçin : mediateka we internet hyzmatlary.
ÝAZYLYŞ Merkezde 16 :30 – 19 :30 (1/12 Torgowaýa köçesi)
Habarlaşmak üçin : 16 :30 - 19h30, tel : 27 08 60


text:
"Men 21 ýaşymda. Soňky wagtlar köp tisginýärin. Ol näme sebäpden bolup biler?"
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Hereket wagty ýa-da asudalykda myşsalaryň erksiz, tertipsiz ýygrylmagy netijesinde tisginme döreýändir. Oňa lukmançylykda "miokloniýa" diýilýär. Gorkma netijesinde, ukuda döreýän tisginme başga çynlakaý sebäpler bolmasa kada hasaplanýar. Köplenç myşsalaryň ýygrylmagy daşdan täsir edýän bir gyjyndyrma berilýän jogap höküminde ýüze çykýar, meselem, ýagtylyk, gaty ses, duýdansyz elleme. Myşsalaryň dowamsyz ýygrylmagy howsalaly ýagdaýlarda, hynçgyrmada, aşa fiziki agramlylykda hem döräp bilýändir.
Eger tisginme hiç hili sebäpsiz, ýygy ýüze çykýan bolsa, onda onuň sebäbini gözleme wajyp bolup durýandyr. Dürli-dürli myşsa toparlaryň dürli ýygylykda ýygrylmagy beýniniň zeperlenmelerinde (täze döremeler, ensefalit, amiloidoz, leýkodistrofiýa, gematohromatoz), beýni gan aýlanşygynyň bozulmalarynda, beýniniň şikeslenmelerinde, ganda glýukozanyň, natriý mineralynyň peselmeginde, derman serişdeleri bilen zäherlenme bolanda, ýokary temperaturanyň täsiri bilen ýüze çykyp bilýändir.
Sizde döreýän tisginmäniň sebäbini anyklamak üçin lukmana ýüz tutup, degişli barlaglary geçmek peýdaly bolar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gazak Paň
Gazak Paň Türkmensähranyň at gazanan bağşylaryndan biridir.
20-nji asryň başlarynda dünýä gelen Gazak paň ilk başda doglan ýeri bolan omçaly (Siminşäher) obasynda Taýjan ahun garajanyň hüjresinde din sapaklary almaga başlady.
17-18 ýaşlaryndaka molla Baýramdurdy ady bilen bilinen Gazak Paň bir ýyl boýunça hassalanar we enesi we doganlaryndan dutar islär. Gazak bağşynyň ahun bolmagyny isleýän Enesi onuň ýagdaýyny görüp dutar çalmagyna rugsat berer we bağşy mollaçylyk bilen bağşyçylygy bilelikde dowam etdirer.
Merhum Gazak bağşy Gürgen radýosynyň Türkmençe servisinde 84 aýdymy ýädigar goýandyr.
Britan we ABŞ ýaly daşary ýurtlarda da öz hünärini görkezen Gazak Paň doğlan ýeri bolan Siminşäherde wepat etdi we o şäherde de jaýlandy.


text:
Müsür goňşy Ysraýyla gaz eksport etmek baradaky ylalaşygyň proýektini taýýarlap gutardy diýip, müsür metbugaty ýangyç senagaty ministrine salgylanmak bilen habar berýär. Täze ylalaşyk gaz üçin has ýokary bahany göz öňünde tutýar.
Sinaý ýarymadasynyň üsti bilen geçýän gaz geçirijä edilen hüjümler netijesinde Ysraýyla akýan gazyň arasy soňky döwür ençeme gezek kesilipdi. Şol hüjümleri ýewreý döwletine gaz akmagyny islemeýän ekstremistleriň alama aşyrandygy çak edilýär.
Gaz turbasyna edilen hüjümler Müsüriň prezidenti Hosni Mubarek häkimiýetden agdarylandan soň has hem köpeldi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
2017-nji ýylyň 2-nji noýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine we taýýarlanan resminamalaryň taslamalaryna seredildi. Şeýle hem ozal kabul edilen döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi we ýurdumyzyň durmuşyna degişli möhüm meseleleriň birnäçesi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer şu ýylyň on aýynda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň netijeleri barada hasabat berdi.
Görkezijilere laýyklykda, jemi içerki önüm 6,4 göterim, şol sanda senagat pudagynda —3,9 göterim, gurluşykda--2,9 göterim, ulag-aragatnaşyk ulgamynda – 11,1 göterim, oba hojalygynda—4,9 göterim, hyzmatlar ulgamynda—9,7 göterim artdy. Ýanwar-oktýabr aýlarynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň ösüş depgini 6,3 göterim üpjün edildi.
Bölek-satuw haryt dolanyşygynyň möçberi 2016-njy ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 18 göterim ýokarlandy. Sarp ediş harytlarynyň we ilata edilýän hyzmatlaryň nyrhlarynyň jemleýji görkezijisi bellenen çäklerde saklanyldy.
Şu ýylyň on aýynyň netijeleri boýunça ortaça aýlyk zähmet haky 8,9 göterim ýokarlandy.
Hasabat döwründe Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 17,2 milliard manada, çykdajy bölegi bolsa 17,1 milliard manada barabar boldy.
Zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary öz wagtynda hem-de doly möçberde tölenildi.
2017-nji ýylyň on aýynda "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşindäki Milli maksatnamany" ýerine ýetirmegiň çäklerinde, deslapky hasaplamalar boýunça, durmuş-medeni ähmiýetli binalaryň bäşisi guruldy, inženerçilik ulgamlarynyň 438,1 kilometri çekildi, 922,1 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýlary bina edildi.
Häzirki wagtda binalaryň 64-siniň, suw arassalaýjy desgalaryň 30-synyň, 382,2 müň inedördül metrden gowrak ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de düzümleýin ulgamlaryň gurluşygy dowam edýär. Umuman, bellenen işleriň ýerine ýetirilmeginde 1515,4 million manat möçberde düýpli maýa goýumlary özleşdirildi.
Hasabatyň çäklerinde 2018-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasynyň taýýarlanylyşy barada hem aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Ministrler Kabinetiniň dolandyryş gurluşynda artykmaç düzümleri gysgaltmak boýunça göz öňünde tutulan işleriň geçirilmegi hem-de dolandyryş edaralarynyň düzüm birlikleriniň azaldylmagy netijesinde, döwlet düzümlerini dolandyrmak işiniň has anyk häsiýete eýe bolandygyny belledi. Milli Liderimiz ýurdumyzyň ministrlikleriniň hem-de pudak edaralarynyň, kärhanalarynyň we guramalarynyň maliýe ýagdaýynda hem oňyn öňegidişligiň duýulýandygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ähli orunbasarlary bilen bilelikde, ýurdumyzy ykdysady taýdan ösdürmegiň geljegi bilen bagly meseleleri düýpli seljermegiň häzirki döwürde öňde durýan ilkinji nobatdaky örän möhüm wezipedigini aýtdy. Ýakynda geçirilen Ýaşulularyň maslahatynda döwletimizi durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň ýakyn ýedi ýyla niýetlenen maksatnamasy kabul edildi diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi hem-de bu maksatnamany amala aşyrmak boýunça göz öňünde tutulan işleriň berk maýa goýum binýadyna esaslanmalydygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň telekeçilerine goldaw bermek boýunça hem zerur işleri amala aşyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Bu babatda, şu maksat bilen, telekeçiligi goldamagyň gaznasyny döretmegiň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ministrlikleriniň hem-de pudak edaralarynyň algy-bergileri boýunça hasaplaşyklaryň geçirilişine berk gözegçilik etmegi tabşyryp, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek we daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberlerini artdyrmak boýunça döwlet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişine aýratyn üns bermelidigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz şonuň ýaly-da, ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmek, täze iş orunlaryny döretmek, elektron senagatyny döretmek boýunça kabul edilen maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirmek boýunça ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz sözüni dowam edip, Oba milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilişine hem berk gözegçilik etmegi talap etdi. Şunuň bilen baglylykda, Oba milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilmegi üçin jogapkär bolan ähli häkimlere we ýolbaşçylara şu ýylda alnyp barlan işleriň jemlerine seredilende bu meselä hem garaljakdygyny, öz üstüne ýüklenen wezipeleri ýerine ýetirmegi başarmadyk ýolbaşçylaryň eýeleýän wezipelerinden boşadyljakdygyny duýdurdy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiz üçin örän möhüm bolan bu ugurlarda işleri talabalaýyk ýola goýmak boýunça zerur çäreleri görmegiň wajypdygyny aýdyp, wise-premýere ýolbaşçylary seçip almak boýunça zerur işleri geçirmegi tabşyrdy. Hünärmenleri okatmak we tejribe alyşmak üçin daşary ýurtlara ibermäge hem aýratyn üns bermek gerek.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ähli orunbasarlaryna ýüzlenip, 2018-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny ýene-de bir gezek seljermegi, soňra bolsa, onuň taslamasyny seretmek üçin Türkmenistanyň Mejlisine ibermegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalarynda on aýyň dowamynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we “Türkmenistanyň nebitgaz toplumyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň barşy barada hasabat berdi.
Nebiti gaz kondensaty bilen çykarmak, uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemek boýunça ýetilen sepgitler barada habar berildi. Benzin önümçiliginiň meýilnamasy 105,3 göterim, dizel ýangyjynyňky - 103 göterim, polipropilen önümçiliginiň meýilnamasy 109,8 göterim, çalgy ýaglarynyňky 101,9 göterim, suwuklandyrylan gazyň önümçilik meýilnamasy bolsa 108,1 göterim berjaý edildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, tebigy we ugurdaş gazy çykarmagyň ösüş depgini 106,3 göterime, “mawy ýangyjyň” eksportunyň ösüş depgini 106,4 göterime, maýa goýumlaryny özleşdirmegiň ösüş depgini bolsa 119,2 göterime deň boldy.
Şeýle hem wise-premýer häzirki döwürde gurluşygy bellenilen meýilnama laýyklykda alnyp barylýan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň türkmen böleginiň gurluşygynyň barşy hakynda habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz nebitgaz pudagynyň işinde birnäçe kemçilikleriň bardygyna ünsi çekip, pudakda ýaýbaňlandyrylan özgertmeleri işjeňleşdirmegi, ýangyç-energetika toplumynyň netijeli işini ýola goýmak boýunça gysga wagtyň içinde zerur tagallalary görmegi wise-premýerlen berk talap etdi.
Wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, gözegçilik edýän pudaklarynda işleri talabalaýyk ýola goýmandygy üçin, M.Babaýewe käýinç yglan edip, döwlet Baştutanymyz degişli resminama gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, şeýle hem «Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň meseleleri hakyndaky» kararyň taslamasy barada hasabat berdi.
Senagat ministrligi boýunça şu döwrüň içinde öndürilen önümleriň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň umumy möçberi boýunça meýilnama 108,2 göterim berjaý edildi.
Dokma senagaty ministrligi boýunça önümçilik meýilnamasy 114,1 göterim ýerine ýetirilip, 3,8 göterim ösüş depgini üpjün edildi. Şu ýylyň ýanwar-oktýabr aýlarynda pudagyň kärhanalary tarapyndan 37 müň 100 inedördül metr haly we haly önümleri dokaldy.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň kärhanalary boýunça tehniki ýod öndürmekde 124 göterim, tehniki uglerod öndürmekde 102 göterim, natriý sulfatyny öndürmekde 104,9 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Döwlet balyk hojalyk komiteti boýunça şu ýylyň on aýynyň önümçilik meýilnamasy 106 göterim ýerine ýetirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimiziň senagat pudaklarynda oňat netijeleriň görnüp başlandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, senagat önümleriniň öndürilişiniň möçberleri artdy. Netijede, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek, ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmek, bilelikdäki kärhanalary döretmek, önümleriň täze görnüşlerini öndürmek boýunça maksatnamalary ýerine ýetirmek babatda netijeli işler amala aşyryldy. Daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberi 5 göterim artdy.
Milli Liderimiz senagat pudaklarynda gazanylan bu üstünlikleriň ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmäge ýardam edýändigini belläp, muňa garamazdan, senagat pudaklarynda entek kemçilikleriň hem ýeterlik bardygyny aýtdy. Täze kärhanalary we iş orunlaryny döretmek boýunça netijeli işleri alyp barmaly. Senagat pudaklary üçin hünärmenleri taýýarlamagyň Döwlet maksatnamasynyň taslamasyny işläp taýýarlamaga aýratyn üns bermeli. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde täze hünärleri açmak boýunça hem zerur işleri alyp barmaly diýip, döwlet Baştutanymyz bu ugurda degişli işleri üpjün etmek boýunça wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow gözegçilik edýän ulgamlarynda şu ýylyň ýanwar-oktýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň habar berşi ýaly, umuman, on aýyň dowamynda ulag-aragatnaşyk toplumy boýunça ýük, ýolagçy we aragatnaşyk hyzmatlary ýerine ýetirilip, meýilnama 101 göterim berjaý edildi, ösüş depgini 104 göterime barabar boldy.
Demir ýol ulaglary ministrligi boýunça ýük daşamakda ösüş depgini 103 göterime, ýolagçy gatnatmakda 101,2 göterime deň boldy.
Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça on aýda hyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça ösüş depgini 100,1 göterime, ýük daşamakda we ýolagçy gatnatmakda degişlilikde 102,5 göterime we 101 göterime barabar boldy.
Ýanwar-oktýabr aýlarynda Aragatnaşyk ministrligi boýunça işleri ýerine ýetirmek babatda ösüş depgini 104,5 göterime barabar boldy.
“Türkmenhowaýollary” gullugy boýunça on aýda awiahyzmatlar babatda ösüş depgini 130 göterime ýetdi. Bu görkeziji ýük daşamakda we ýolagçy gatnatmakda degişlilikde 114,5 göterime we 107 göterime deň boldy.
Şeýle hem Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň işleri hakynda hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwlet ulag syýasatynyň baş wezipesiniň ýokary netijeli milli ulag ulgamyny kemala getirmekden ybaratdygyny belledi. Şol ulag ulgamy ýükleri daşamaga we ýolagçylary gatnatmaga bolan islegleri kanagatlandyrmagy, olaryň howpsuzlygyny hem-de hilini ýokarlandyrmagy, maýa goýum işjeňligi üçin şertleri döretmegi, içerki we daşarky bazarlarda ýurdumyzyň bu babatda bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmagy üpjün etmäge gönükdirilendir.
Milli Liderimiz on aýyň netijeleri boýunça bellenilen meýilnamalary berjaý etmedik Demir ýol ulaglary ministrliginiň hem-de Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň işlerine nägilelik bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, ýolbaşçylyk edýän edaralary boýunça tabşyryklaryň ýerine ýetirilmegini üpjün etmändikleri üçin, demir ýol ulaglary ministri D.Bäşimowa hem-de Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň başlygy A.Gurdowa berk käýinç yglan edip, degişli Buýruklara gol çekdi.
Döwlet Baştutanymyz ýakyn wagtlarda Hazar deňzinde örän iri deňiz menziliniň ulanmaga beriljekdigini aýdyp, deňiz menzilinde hyzmatlary ýerine ýetirjek ýeterlik gämileriň möçberi baradaky meselä ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýere deňiz menziliniň kadaly işlemegini üpjün etmek boýunça ähli hasaplamalary bermek tabşyryldy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew şu ýylyň geçen on aýynda gurluşyk, energetika toplumlarynda hem-de jemagat hojalygy ulgamynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Aşgabat şäheriniň häkimligi boýunça ýanwar-oktýabr aýlarynda meýilnama 100,9 göterim berjaý edildi, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 126,8 göterime deň boldy.
Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça on aýda meýilnama 103,7 göterim hötde gelindi hem-de ösüş depgini 100,2 göterime barabar boldy.
Energetika ministrligi boýunça meýilnama 107,7 göterim berjaý edilip, ösüş depgini 100,2 göterime barabar boldy.
2017-nji ýylyň ýanwar-oktýabr aýlarynda 20 milliard 24 million 520 müň kilowat-sagat elektrik energiýasy öndürilip, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 102,7 göterime deň boldy. Elektrik energiýasynyň eksporty 3 milliard 99 million 572 müň kilowat-sagada deň bolup, 100,1 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Jemagat hojalygy ministrligi boýunça meýilnama 110,2 göterim berjaý edildi, ösüş depgini 112,1 göterime barabar boldy.
Hasabat döwründe “Türkmenawtoýollary” döwlet konserni tarapyndan meýilnama 101,5 göterim hötde gelindi hem-de 101,4 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere garamagyndaky düzümleriň işlerine yzygiderli gözegçiligi amala aşyrmagy tabşyrdy. Milli Liderimiz paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak, düzümleri toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak, şäheriň inženerçilik-tehniki ulgamlarynyň bökdençsiz işlemegini gazanmak, jemagat gulluklarynyň takyk we sazlaşykly işini üpjün etmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklamalydygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem wise-premýere gurluşyk toplumynda alnyp barylýan özgertmeleriň ýokary depginlerini üpjün etmäge degişli birnäçe tabşyryklary berdi. Milli Liderimiz gurluşyk pudagynda işleriň häzire çenli köne nyrhlar boýunça alnyp barylýandygyny aýdyp, halkara kadalaryna geçmegiň zerurdygyny nygtady.
Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiz wise-premýere S.Toýlyýew bilen bilelikde okuw mekdeplerinde gurluşykçy hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça ulgamy ornaşdyrmak meselesiniň üstünde işlemek barada anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat bilen çykyş etdi.
Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça hasabat döwründe söwdanyň dolanyşygy 3 milliard 933,3 million manada, şol sanda, bölek satuw haryt dolanyşygy 1 milliard 430,4 million manada, lomaý haryt dolanyşygy 2 milliard 502,9 million manada barabar boldy.
Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe birža söwdalarynyň 203-si geçirilip, şertnamalaryň 14968-si hasaba alyndy.
Söwda-senagat edarasy boýunça meýilnama 124,4 göterim ýerine ýetirildi.
Şeýle hem Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça degişli döwürde geçirilen işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimizi bazar gatnaşyklaryna geçirmekde telekeçilige esasy ornuň berilýändigini belledi. Milli Liderimiz halkara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmegiň möhümdigini aýdyp, Türkmenistanda öndürilýän harytlary daşary ýurt bazarlaryna çykarmagy işjeňleşdirmek barada wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew gözegçilik edýän ulgamynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, şeýle hem 2018-nji ýylda dabaraly çäreleri geçirmegiň meýilnamasy barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe milli baýramçylyklar hem-de durmuş-medeni maksatly desgalaryň açylmagy mynasybetli dürli çäreler geçirildi, medeni ulgamda halkara hyzmatdaşlyk amala aşyrylýar. Ýylyň başyndan bäri daşary döwletlerde Türkmenistanyň Medeniýet günleri hem-de Aşgabatda we ýurdumyzyň welaýatlarynda türkmen halkyny dostlukly ýurtlaryň medeniýeti hem-de sungaty bilen tanyşdyrmaga gönükdirilen döredijilik çäreleri guraldy.
Türkmen döwlet neşirýat gullugy boýunça meýilnama 134,9 göterim ýerine ýetirildi.
Şeýle hem Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň işi barada habar berildi.
Habar beriş serişdeleri döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleriň ähmiýetini we many-mazmunyny wagyz etmek, dünýä bileleşigini Türkmenistanyň dürli ugurlarda gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyrmak boýunça işleri yzygiderli geçirýärler.
Wise-premýer 2018-nji ýylyň dowamynda geçiriljek baýramçylyk çäreleriniň maksatnamasyny taýýarlamak meselesi barada hasabat bermek bilen, bu resminamanyň milli we halkara baýramçylyklary hem-de şanly seneler mynasybetli dürli çäreleriň geçirilmegini göz öňünde tutýandygyny habar berdi. Olaryň birnäçesi 2018-nji ýylyň “Türkmenistan- Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip yglan edilmegi mynasybetli geçiriljek çärelerdir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Halkara Bitaraplyk güni, Täze ýyl baýramy mynasybetli geçiriljek baýramçylyk çärelerine düýpli taýýarlyk görülmegine we olaryň ýokary derejede guramaçylykly geçirilmegine ünsi çekdi. Bu baýramlar mynasybetli ähli welaýat merkezlerinde, şäherlerde we obalarda baýramçylyk çärelerini geçirmeli, sungat ussatlarynyň baýramçylyk çykyşlaryny guramaly diýip, milli Liderimiz bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz geljek ýylyň dowamynda dabaraly çäreleri geçirmegiň meseleleri barada durup geçmek bilen, olaryň hemmesiniň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň döredijilik ruhuny şöhlelendirip, milli sungatymyzy we baý medeni mirasymyzy hemmetaraplaýyn açyp görkezmelidigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz wise-premýere ýurdumyzyň Mejlisi bilen bilelikde geçiriljek dabaralaryň maksatnamasyna seretmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew ýylyň başyndan bäri gözegçilik edýän ylym-bilim, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynda geçirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe okuw kitaplarynyň we gollanmalaryň 166-sy neşir edildi.
Ýurdumyzyň mekdep okuwçylary ýanwar-oktýabr aýlarynda halkara derejesinde geçirilen ders bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, 80 medala: 11 altyn, 25 kümüş we 44 bürünç medala mynasyp boldular. Halkara Internet bäsleşiklerinde ýaş türkmenistanlylar 143 medala, şol sanda 57 altyn, 29 kümüş, 57 bürünç medala eýe boldular. Hasabat döwründe ýurdumyzyň talyplary jemi 28 medal: 5 altyn, 9 kümüş, 14 bürünç medal gazandylar. Ýokary okuw mekdepleriniň talyplary halkara Internet bäsleşiklerinde jemi 151 sany baýrakly orunlara, şol sanda: 45 altyn, 47 kümüş, 59 bürünç medala hem-de dürli derejedäki diplomlara mynasyp boldular.
Ýurdumyzyň orta hünär okuw mekdepleriniň talyplary hem halkara Internet bäsleşiklerine gatnaşyp, 18 sany baýrakly orunlary eýeläp, 6 altyn, 9 kümüş we 3 bürünç medal gazandylar.
Mundan başga-da, Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynyň topary Türkiýäniň Konýa şäherinde geçirilen robot tehnikasy boýunça bäsleşiklerinde “Iň gowy taslama işi üçin” diýen tapgyrda ýeňiji boldy hem-de degişli Hormat haty we gymmat bahaly sowgat bilen sylaglandy.
Döwlet Baştutanymyzyň Buýrugyna laýyklykda, aspirantura, alymlyk derejesine dalaşgärlige, doktorantura mugallymlar, ylmy işgärler, hünärmenler kabul edildi.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan gelip gowşan serişdeleriň ösüş depgini 107 göterime, ýerlenen önümlerden we hyzmatlardan alnan girdejiniň ösüş depgini 104 göterime, derman senagatynda öndürilen önümleriň ösüş depgini 103 göterime deň boldy.
Ýylyň başyndan bäri ýurdumyzda içerki ýaryşlaryň 162-si hem-de köpçülikleýin sport çäreleriniň 105-si geçirildi. Türgenlerimiz halkara sport ýaryşlarynyň 101-sine gatnaşyp, 745 medal (250 altyn, 227 kümüş we 268 bürünç medal) gazandylar. Bu bolsa geçen ýylyň degişli döwründäkiden 198 medal köpdür.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ylym-bilim we saglygy goraýyş ulgamlarynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, aň, beden, ruhy taýdan ösen nesli kemala getirmek, ýurdumyzyň ykdysadyýetini depginli diwersifikasiýalaşdyrmaga we durnukly ösdürmäge ylmyň anyk goşant goşmagyny üpjün etmek boýunça wise-premýere görkezmeleri berip, durmuş ulgamynyň pudaklarynyň ösdürilmeginiň adam maýasyny artdyrmagyň hem-de türkmenistanlylaryň durmuşynyň hilini ýokarlandyrmagyň esasy guralydygyny nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow «Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2017–2023-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmek boýunça şu ýylyň on aýynda Daşary işler ministrligi tarapyndan alnyp barlan işleriň netijeleri hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk ugruny durmuşa geçirýär. Munuň şeýledigine ýylyň başyndan bäri milli Liderimiziň daşary ýurt saparlarynyň, birnäçe daşary ýurt döwletleriniň we halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň ýurdumyza amala aşyran saparlarynyň jemleri şaýatlyk edýär.
Umuman, ýanwar-oktýabr aýlarynda Türkmenistana DIM-niň üsti bilen daşary ýurt wekiliýetleriniň 386-sy sapar bilen geldiler. Şol birwagtda daşary ýurtlara türkmen wekiliýetleri ugradyldy. Biziň ýurdumyzda we daşary döwletlerde dürli derejeli maslahatlaryň, duşuşyklaryň we beýleki çäreleriň 179-sy guraldy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň we beýleki döwletleriň daşary syýasat edaralarynyň arasynda syýasy maslahatlaşmalary geçirmek boýunça hem işler alnyp barylýar. Geçen 10 aýyň dowamynda bu ugurda duşuşyklaryň 34-si guraldy.
Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen söwda-ykdysady hem-de medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmek maksady bilen ýylyň başyndan bäri bilelikdäki hökümetara toparlarynyň mejlisleriniň 14-si hem-de ikitaraplaýyn işewürler maslahatlarynyň 8-si geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daşary işler ministrliginiň hem-de ýurdumyzyň diplomatik düzüminiň öňünde durýan esasy wezipelere ünsi çekip, Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň geljekde hem daşary syýasy ugruny yzygiderli alyp barjakdygyny belledi. Bu ugur umumy bähbitlere – milli hem-de dünýä bileleşiginiň bähbitlerine, ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň maksatlaryna kybap gelýän netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendir.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna Halkara Bitaraplyk gününe bagyşlanan halkara maslahatyny we Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň mejlisini geçirmäge düýpli taýýarlyk görmek bilen bagly anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň barşynda döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Italiýa Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi B.Rejebowy şol bir wagtda ýurdumyzyň Ispaniýa Patyşalygyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi wezipesine bellemek hakynda Permana gol çekdi.
Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa milli parlamentiň şu ýylyň on aýynda alyp baran işleriniň netijeleri barada habar berdi.
Deputatlar Türkmenistanyň ýudumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüş maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegine, onuň ösüşiniň demokratik esaslarynyň berkidilmegine gönükdirilen kanunçylyk-hukuk binýadyny kämilleşdirmek boýunça yzygiderli işleri alyp barýarlar.
Häzirki döwürde Mejlisiň komitetlerinde ministrlikleriň we pudak edaralarynyň wekilleriniň hem-de hünärmenleriniň gatnaşmagynda birnäçe kanunçylyk resminamalaryny taýýarlamak işleri dowam edýär. Şol bir wagtyň özünde ýurdumyzyň 2018-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak işleri alnyp barylýar.
Mundan başga-da, “Türkmenistanyň Halk maslahaty hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny kabul etmek bilen baglanyşykly degişli esaslandyryjy resminamalary taýýarlamak işleri ýerine ýetirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, Mejlisiň kanunçykaryjylyk edarasy hökmündäki işiniň Türkmenistanyň ykdysady we durmuş taýdan üstünlikli hem-de çalt depginler bilen ösüşini, onuň halkara abraýynyň mundan beýläk-de berkidilmegini üpjün etmelidigini belledi.
Milli Liderimiz täze kanunçylyk taslamalaryny taýýarlamakda degişli hünärmenleriň bilimini we tejribesini netijeli ulanmagyň zerurdygyna aýratyn ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz milli parlamentiň düzüminde döwlet ösüş maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişine gözegçilik edýän, ýörite topary döretmek hakyndaky teklibi öňe sürdi.
Döwlet Baştutanymyz geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak bilen baglanyşykly meselelere degip geçmek bilen, Mejlisiň ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň maýa goýum işiniň, döwletimiziň durmuşynyň ähli ulgamlaryndaky düýpli özgertmeleriň ösüşine gönükdirilen serişdeleriň özleşdirilmegini üpjün edýän baş maliýe resminamasyny degişli derejede işläp taýýarlamalydygyny we kabul etmelidigini belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, şeýle hem ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berdi. Obasenagat toplumy boýunça önümçiligiň umumy möçberiniň ösüş depgini 101 göterime deň boldy.
Häzir welaýatlarda möwsümleýin oba hojalyk işleri dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalyk pudagynda amala aşyrylýan özgertmeleriň depginlerini güýçlendirmegiň zerurdygyna wise-premýeriň ünsüni çekdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, esasy wezipe öňküsi ýaly, diňe bir içerki bazarymyzy oba hojalyk önümleri bilen üpjün etmek, oba hojalyk önümleriniň daşary ýurtlardan getirilmegini bes etmek bilen çäklenmän, eýsem, daşary ýurtlara önümleriň iberilmegini ýola goýmakdan ybaratdyr.
Döwlet Baştutanymyz oba hojalyk ýerlerini daýhanlara uzak möhlete peýdalanmaga berip başlamalydygyny aýdyp, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, ýolbaşçylyk edýän birleşigi boýunça önümçilik tabşyryklarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmändigi üçin, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygy M.Annanepesowa käýinç yglan etdi we degişli resminama gol çekdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň mejlisine çagyrylan Türkmenistanyň Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň direktory M.Çakyýewe söz berildi. Gullugyň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimiziň tabşyrmagy boýunça käbir ministrliklerde hem-de pudak edaralarynda geçirilen barlaglaryň netijeleri barada hasabat berdi. Ýüze çykarylan düzgün bozmalar barada giňişleýin maglumat berildi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, bu ugurda geçirilýän işleriň esasy maksadynyň döwlet edaralarynyň işleriniň aýdyňlygyny ýokarlandyrmak bolup durýandygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz korrupsiýa bilen baglanyşykly käbir ýagdaýlary diňe bir ýüze çykarman, bu ýaramaz ýagdaýlary döredýän sebäpleri hem-de şertleri ýok etmäge esasy ünsüň jemlenilmelidigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz bu ugurdaky işleri dowam etmegiň möhümdigini aýdyp, gullugyň ýolbaşçysyna birnäçe degişli tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara işde uly üstünlikleri, berkarar Watanymyzyň ähli halkyna bolsa abadançylyk, bagtyýarlyk we rowaçlyk arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyz tanalmaz derejede özgerýär, ähli ulgamlarda belent sepgitlere ýetilýär. Bu ajaýyp ösüşler Garaşsyz hemişelik Bitarap Türkmenistanyň şan-şöhratyny barha artdyrýar. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen amala aşyrylýan işler rowaçlyklaryň has belende galýandygyny dünýä ýaýýar.
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň hünärmenleri hem hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň öňünde goýýan wezipelerini ýerine ýetirmek maksady bilen yhlasly zähmet çekýärler. Türkmenistanyň Zähmet kodeksine laýyklykda, iş berijiler bilen kärdeşler arkalaşygynyň ilkinji guramalarynyň arasynda baglaşylýan köpçülikleýin şertnamalar wajyp kadalaşdyryjy resminama bolup hyzmat edýär. Köpçülikleýin şertnamalarda zähmetkeşleriň ýurdumyzyň kanunçylygyna laýyklykda durmuş taýdan goragly bolmagy, olar üçin goşmaça ýeňillikleri, kepillikleri, öwezini dolmalary, işgärler üçin sagdyn we howpsuz iş hem-de dynç alyş şertlerini göz öňünde tutýan durmuş-ykdysady häsiýetli ikitaraplaýyn borçnamalar kabul edildi. Ýurdumyzyň zähmet köpçüliklerinde köpçülikleýin şertnamanyň talaplarynyň berjaý edilişi gözegçilikde saklanylýar.
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň bölümleriniň, pudaklaýyn Geňeşleriň işgärlerini, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň tertipnamalaýyn wezipelerini ýerine ýetirmek maksady .bilen, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň çäk birleşmelerine usuly kömek bermek we wagyz-nesihat çärelerini geçirmek maksady bilen gulluk iş saparlaryna ugradyldy. Bu çäre ýerlerde kärdeşler arkalaşyklarynyň işini talabalaýyk ýola goýmakda oňat netijesini berendigi bilen aýratyn ähmiýete eýe boldy.
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda ýurdumyzda bütindünýä mirasynyň aýrylmaz bölegine öwrülen geljek nesiller üçin taryhy-medeni we tebigy ýadygärlikleriň aýawly saklanylmagyny wagyz edilmäge gönükdirilen uly işler geçirildi. Ýurdumyzyň ähli edara-kärhanalarynda, okuw mekdeplerinde ýaşlaryň arasynda geçirilen medeni çärelerde baý milli mirasymyz, özboluşly däp-dessurlarymyz giňden wagyz edildi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezi ýurdumyzyň beýleki jemgyýetçilik guramalary hem-de degişli ministrlikler bilen bilelikde dürli sport çärelerini, hünär bäsleşiklerini we baýramçylyk dabaralaryny gurady. Bu çäreleriň ählisi ýaşlaryň gadymy mirasymyzy has ýakyndan öwrenmeklerine, olaryň watansöýüjilik ruhunda terbiýelenmegine oňyn täsirini ýetirýär.
Kärdeşler arkalaşyklarynyň agzalarynyň durmuş-zähmet hukuklaryny goramak boýunça bölüminiň baş hukuk gözegçisi 2016-njy ýylyň 29-njy maý — 11-nji iýuny aralygynda Halkara Zähmet Guramasynyň Ženewa şäherinde bolup geçen 105-nji sessiýasyna hökümet wekiliýetiniň agzasy hökmünde gatnaşdy. Onda Halkara Zähmet Guramasynyň «Mejbury işi gadagan etmek hakynda» Konwensiýasynyň ýerine ýetirilişi barada ilkinji gezek Türkmenistanyň Hökümetiniň hasabaty diňlenildi. Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklary Halkara Zähmet Guramasynyň iki Konwensiýasy: Assosiasiýalaryň erkinligi we olary guramaga bolan hukugy goramak barada 87 belgili (1948 ý.) we Kollektiw şertnamalary guramaga we baglaşmaga bolan hukuk hakynda 89 belgili (1949 ý.) Konwensiýalary boýunça Milli hasabaty ýazmakda görkezilen ministrlige kärdeşler arkalaşyklarynyň pudaklarynyň, ilkinji guramalaryň we olaryň agzalarynyň sany, baglaşylan köpçülikleýin şertnamalaryň we ylalaşyklaryň sany, kärdeşler arkalaşyklarynyň kanunçylyk-hukuk binýady, olaryň gündelik hem-de tertipnamalaýyn alyp barýan işleri baradaky maglumatlary goşmak bilen ýardam berýär.
Häzirki wagtda Kärdeşler arkalaşyklarynyň düzümindäki ähli guramalaryň işgärlerini gaýtadan okatmak meselesine uly üns berýäris we okuw-maslahatlaryny geçirmek boýunça Geňeşiň kararyna laýyklykda, 2016-njy ýylyň ýanwar-noýabr aýlarynyň dowamynda pudaklaýyn Geňeşleriň we çäk birleşmeleriniň işgärleriniň, hukuk we tehniki gözegçileriň ählisiniň okuw-maslahatlary geçirildi. Onuň ýurdumyzdaky ähli edara-kärhanalarda hereket edýän kärdeşler arkalaşyklarynyň işiniň dogry we dürs ýola goýulmagyna ýardam berýändigini tejribeler görkezýär.
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda Gahryman Arkadagymyz halkymyza ajaýyp eserleri sowgat etdi. Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen neşir edilen «Paýhas çeşmesi» atly kitaby ildeşlerimiziň ýakyn gollanmasyna öwrüldi. Gahryman Arkadagymyzyň halkymyzy «Çaý — melhem hem ylham», «Gadamy batly bedew», «Arşyň nepisligi», «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy», «Türkmenistan» atly eserleri bilen serpaýlamagy başyňy gök diredýär. Bu kitaplar milli gymmatlyklarymyzy dünýä ýaýmakda möhüm orny eýeleýär.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen 2017-nji ýylyň Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edilmegi hem buýsandyryjy wakalaryň biridir. 2017-nji ýylda ýurdumyzyň şan-şöhratyny belende göterjek beýik işler amala aşyrylar. Bu ýylda paýtagtymyz Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Ýurdumyzda bu möhüm çärä görülýän taýýarlyk işleri türkmen türgenleriniň ajaýyp üstünlikler bilen halkymyzy ruhlandyrjakdygyna şaýatlyk edýär. Uly sport baýramçylygy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň taryhyna altyn harplar bilen ýazylar.
2016-njy ýylyň 13 — 14-nji dekabrynda türkmen zenanlaryndan ybarat wekiliýetiň Birleşen Arap Emirlikleriniň paýtagty Abu-Dabi şäherinde geçirilen Parlamentleriň zenan ýolbaşçylarynyň maslahatyna gatnaşmagy Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň ýakymly wakasy boldy. Dabaranyň geçýän ýerinde bu maslahata gatnaşýan döwletleriň baýdaklarynyň arasynda ýaşyl Tugumyzyň bolmagy bizi diýseň buýsandyrdy. «Geljegiň hatyrasyna jebisleşmek» atly şygar astynda geçen maslahatyň dowamynda biz dürli döwletlerden gelen zenan ýolbaşçylaryň çykyşlaryny diňledik. Zenanlaryň bütin dünýädäki orny baradaky gyzykly çykyşlar maslahata gatnaşanlarda uly täsir galdyrdy. Dünýäniň dürli döwletlerinden gelen zenanlaryň Türkmenistanyň ösüş-özgerişleri, türkmen zenanlarynyň nepis el hünärleri, olaryň jemgyýetde eýeleýän mynasyp orunlary baradaky gürrüňlerini diňleýärkäň, hormatly Prezidentimiziň bu babatda durmuşa geçirýän işleri kalbyňa dolýar. Şol pursat mährem enelere we zenanlara sarpasy belent Gahryman Arkadagymyza bolan buýsanjyň has belende galýar.
Goý, Arkadag Prezidentimiziň jany sag, il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaç bolsun!
Göwher BAÝRAMOWA,
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň,
Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň başlygy.
01.01.2017 ýyl.


text:
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň 2013-nji ýylda geçiren milli derňewiniň netijesi boýunça, ýurdumyzda çilim çekýän ilatyň 8%-e deňdigi tassyklandy. Bu bolsa diňe bir Ýewropa sebitinde bolman, eýsem bütin dünýä boýunça çilimkeşleriň iň pes derejesidir.
Meni çilim çekýän ilatyň sanynyň pes derejede bolmagy tüýs ýürekden begendirýar, emma muňa garamazdan, göwreli zenanlaryň passiw çilimkeş bolýandygy barada gürrüň açmagy makul bildim. Sebäbi yolda we käbir halatlarda goňşularymyň arasynda hem göwreli aýalynyň ýanynda yoldaşynyň arkaýyn çilim çekmegi meni geň galdyrýar. Bir gezek goňşyma: "Waheý goňşy, aýalyň göwreli eken. Sen hem ýanynda çilim çekýäňmi?" diýen soragyma, "Meniň çeken çilimimiň oňa zyýany ýok ahyry" diýip biparh jogap bermegi şu makalany ýazmagymyň sebäbi boldy.
Çilimkeşiň çekýän çiliminiň tüssesi daş-töweregindäki adamlara zäherli zyýanyny ýetirmek bilen, olary passiw çilimkeşlere öwürýar. Elbetde, türkmen zenanlarynyň aglaba böleginiň çilim çekmeýänligi meni begendirýär, emma olaryň ýanýoldaşlarynyň dünýä injek çagadan habarlydygyna garamazdan, göwreli aýalynyň ýanynda çilim çekmegi welin gynandyrýar we onuň nädogry hereket edýändigini aýdasym gelýär. Sebäbi çilim çekýän adam diňe bir özüni zaherlemän, ýokarada aýdyp geçisimiz ýaly, das-töweregindäki adamlary, göwreli zenany, gelejekgi dünýä injek çagany hem zäherleýär. Bu ýagdaýda çilimkes adam aktiw, das-töweregindäki adamlar we göwreli zenan bolsa passiw çilimkeşe öwrülýär.
Çilim tüssesi we onuň döredýän keselleri
Çilimiň düzüminde takmynan 4000 golaý himiki elementler (nikotin, tutujy gaz, şepbik, siwuş ýaglary we baş.) saklanýar. Çilimkeş adam çilim çekmeden döreýän tüssäniň 15%-i özüne kabul edip, 85%-i bolsa daş-töweregindäki adamlara ýaýradýar.
Çilimiň düzümindäki zyýanly maddalaryň yüregiň infarkty, bronhit, demgysma, öyken çişmesi (emfizema), öykenin rak keselini döredip bilýändigi hemmämize mälimdir.
Göwreli ene, çagasy we çilim tüssesi
Ýanýoldaşynyň çilim çeken wagtynda göwreli aýalynyň şol tüsseden dem almagynyň zyýanly täsiri barada köp işler geçirildi we bu işleriň ählisi çilim tüssesiniň diňe bir enä dälde, göwredäki çaga hem zyýanlydygyny subut etdi.
Çilim tüssesi bilen zäherli maddalar göwreli aýalyň bedeninde ornaşýar we onuň immunitetine zyýanly täsirini ýetirýär. Göwreli aýal ýokançlyklara has duýgur bolýar we şol ýokançlyklaryň käbirleriniň dogrumyň wagtyndan öň başlanmagyna we düwünçegiň ösüş kemislikeriniň döremegine getirip bilýär.
Çilim tüssesine sezewar bolan çagalaryň gipotrofiýaly (beden agramynyň kadadan az bolmagy), ýüregiň, kelle beýniniň doga kemislikleri, nerw ulgamynyň dürli bozulmalary, burun-bokurdak doga kemçilikleri (towşan dodak), semizlik, süýji keseli we Dauna sindromy bilen dogulma ähtimallygy ýokarydyr. Şeýle hem geçirilýän barlaglar, akyl taýdan yza galmagyň we fiziki ösüşde dürli derejede bozulmalaryň ýüze çykýandygyny görkezdi.
Nikotiniň zäherliligi sinil turşylygyna deň gelýär. Nikotin nerw ulgamyna täsir edýän zäher bolup, çlilim çekilen wagtynda 7 sek. soň enäniň ganyna geçip, çaganyň hem beýnisine şol tizlikde barýar. Nikotin gan damarlaryny gysyp, enäniň arterial gan basyşynyň ýokarlanmagyna getirýär, ýüregiň ýygrylyş ýygylygyny tizlendirýär. Şol sebäpden, ýüregiň daralan damarlaryndan çaga iýmit maddalaryň barmagy kynlaşýar. Bu bolsa geljekde çaganyň pes agramly dogulmagyna sebäp bolup bilýär.
Çilim çekýan zenanlarda köplenç çaganyň ýoldaşynyň ýatgynyň düýbünde ýa-da gaptal diwarynda dälde, ýatgynyň boýunjygynyň ýokarsynda ýelmeşmegi ýygy duş gelýär. Ol bolsa çaga ýoldaşynyň wagtyndan öň gopmagy ýaly howply ýagdaýyň döremegine, dogrumyň wagtyndan öň başlanmagyna sebäp bolup biler.
Çaganyň ösüşine we göwreliligiň geçişine ýaramaz täsir etjek sebäpleri aradan aýyrmak üçin, göwreli aýallaryň çilim çekilýän wagty ýanýoldaşlarynyň we başga çilim çekýän adamlaryň ýanynda oturmazlygy, çilim çekilen otag ýelejiredilenden soň oňa girmekligi, arassa howada gezelenç etmelere üns bermekligi wajypdyr.
Awtor: Güljan Annayewa
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Tomus döwrüniň yssy howasy adamlary deňiz ýakasynda, derýalaryň, kölleriň kenarlarynda dynç almaga höweslendirýär. Deňziň sergin howasy, suwuň ýakymly täsiri adamlary özüne maýyl edýär. Şeýle ýagdaýlarda adamlar käwagt ätiýajy elden berip, gynansak-da, gark bolmalara uçraýarlar.
Gark bolma – suwuň dem alyş ýollaryna düşmeginiň ýa-da sowuk suwda ýüregiň reflektor togtamasy zerarly adamyň öýkeninde gaz alyş-çalşygynyň peselip, dem almasynyň kesilmeginiň netijesinde döreýän ölümiň öňüsyrasyndaky ýa-da ölüme getirýän ýagdaýdyr.
Gark bolma ýagdaýy, beden ulgamlarynda bozulma häsiýetiniň döreýşine baglylykda birnäçe görnüşde ýüze çykyp biler:
- hakyky ("aspirasion" ýa-da "öl" diýip hem atlandyrylýar);
- hakyky däl ("asfikstiki, gury, spastiki" diýip hem atlandyrylýar);
- reflektor ("sinkopal" diýip hem atlandyrylýar);
- başga sebäplere görä döreýän gark bolmalar.
Hakyky gark bolma
Adamyň öýkenine köp mukdarda suwuklygyň aralaşan ýagdaýynda hakyky gark bolma ýüze çykýar. Bu adatça soňky demine çenli halas bolmaga dyrjaşan adamlarda duş gelýär. Hakyky gark bolmanyň 3 kliniki tapgyry bolýar:
- Başlangyç tapgyry. Heläkçilige uçran adam huşunda bolup, suwuň aşagyna gaýtadan gidende demini saklamaga çalyşýar. Halas edilýänler öz düşen ýagdaýlaryna dürli garaýar: käbirleri örän sustupes görünse, käbirleriniň hereketi göçgünliräk bolýar. Olaryň derileri gögümtil bolýar. Olar ýygy-ýygydan we uludan dem alýarlar, üsgürýärler. Olaryň ilkibada ýüregi çalt urup, gan basyşy ýokarlanan bolsa-da, kem-kemden ýürek urgulary haýallap, gan basyşy peselýär. Suwuň köp mukdarda ýuwdulmagynyň netijesinde garynlarynyň ýokarky bölegi uly bolýar. Şeýle ýagdaýlarda gaýtarmalaryň ýüze çykmagy ahmal. Gark bolmanyň ýiti kliniki alamatlary çalt aýrylyp, adamyň hereketleri kadalaşsa-da, ol birnäçe günläp ysgynsyz bolýar, kellesi agyrýar, üsgürýär.
- Ölüm halyndaky tapgyry. Suwa gark bolan adam huşuny ýitirýär, ýöne damar urmasy duýulýar, ol dem alýar. Ýürek ýygrylmalary gowşak bolup, çalaja eşidilýär. Şeýle adamyň damar urmasy boýnundaky uky ýa-da budundaky uly but damarlaryndan duýulýar. Onuň derisi gögümtil we sowuk bolýar. Agzyndan we burnundan gülgüne reňkli köpürjikler peýda bolýar.
- Kliniki ölüm tapgyry. Suwa gark bolanyň keşbi ölüm halyndaky tapgyrdaky ýaly bolýar. Ýöne onuň damar urmasy bolmaýar, ol dem almaýar. Onuň göreçleri ulalyp, ýagtylygyň täsirini duýmaýar. Şeýle tapgyrda berilýän ilkinji kömek köplenç peýda bermeýär.
Gury gark bolma
Gury gark bolmalarda adamyň ses yşy gysylansoň, suw onuň öýkenine aralaşmaýar. Şeýle gark bolma uçranlaryň köpüsinde merkezi nerw ulgamynyň zeperlenmeleriniň ýüze çykanlygy, alkogol içgileriň täsiri astynda bolandygy, suwdaky adamyň ýüzüne suwuň urlandygy ýa-da uly tolkunyň zarbyna sezewar bolandygy anyklanylýar. Olar ölüm halynda bolup, damar urmalary kynlyk bilen saýgarylýar. Olaryň dem alyş ýollarynyň arassadygyna garamazdan, kynlyk bilen dem alýarlar. Olaryň gan aýlanyşygy bozulyp, kliniki ölüme duçar bolýarlar. Gury gark bolmalardaky kliniki ölüm 4-6 minut dowam edýär. Şeýle gark bolmalarda berilýän ilkinji kömeklerde çeýneme myşsalaryň we bokurdagyň gysylmalaryny gowşatmak kyn bolýar.
Reflektor gark bolma
Gark bolmagyň bu görnüşinde ýüregiň we dem alşyň reflektor togtamasy ýüze çykyp, adam suwuň aşagyna gidýär. Şeýle gark bolma dem alyş ýollaryna hatda ujypsyz mukdardaky suwuň düşmeginde-de döräp bilýär. Reflektor gark bolmalarda kliniki ölüm ýagdaýy bada-bat ýüze çykyp, adamyň dem almasy kesilýär, damar urmasy duýulmaýar, onuň göreji ýagtylygyň täsirini duýmaýar. Onuň derisi solgun bolýar.
Вaşga sebäplere görä gark bolma
Gark bolmanyň bu görnüşi gan aýlanyşyň we dem almanyň kesilmegi (ýürek myşsasynyň infarkty , tutgaýlar we ş.m) zerarly ýüze çykýar. Şeýle ýagdaýlarda adam kliniki ölüm halynda bolansoň, suw onuň öýkenine bökdençsiz aralaşýar.
Gark bolma nähili döreýär?
Derýalarda ýa-da köllerde gark bolnanda, suwuň öýkenden gan damarlaryna düşmeginiň netijesinde adamyň gany suwuklandyrylan ýagdaýa eýe bolýar. Adamyň ganynyň suw bilen garyşmagy netijesinde bolsa onuň bedeninde ganyň mukdary ep-esli artýar. Ýürek birdenkä köpelen ganyň mukdaryny eýgerip bilmänsoň, togtaýar.
Deňizlerde we şor suwly suw howdanlarynda bolsa, tersine, gark bolanyň gany goýalýar.
Gark bolmalar adatça şeýle bolup geçýär: suwda ýüzüp bilmeýän adam suwuň aşagyna düşende janhowluna uludan dem alýar. Munuň netijesinde onuň bedenine suwuň köp mukdary düşüp, ol huşuny ýitirýär. Adam suwuň aşagynda bolup, dem almasy dowam edýändigi zerarly onuň öýkeni kem-kemden suwdan dolýar. Şeýle pursatda bedeniň myşsalary dartylýar. Biraz salymdan bolsa onuň ýüregi togtaýar. Ýürek togtandan birnäçe minut geçenden soň adamyň beýni öýjüklerinde dikeldip bolmaýan özgerişlikler amala aşýar. Adamyň halas bolmagy üçin onuň bedeni kislorodyň köp mukdaryna mätäç bolýar. Kislorodyň ýetmezçilik eden ýagdaýynda gark bolan adam ölýär.
Sowuk suwda gark bolanlaryň, aýratyn hem çagalaryň beýnisiniň doly ýa-da bölekleýin dikeldilmesi gark bolnandan 10-15 soň hem bolup bilýär (!).
Gark bolma haýsy sebäplere görä bolýar?
Gark bolmalar dürli sebäplere görä bolup geçýär. Gark bolmalaryň aglaba bölegi adamlaryň seresaplylyk çärelerini (suwuň çuň ýerlerine aralaşmazlyk, serhoş ýagdaýda suwa düşmezlik, gaýly howada suwa düşmezlik we ş.m) inkär etmekleriniň netijesinde bolýar. Gark bolmalarda gorkynyň orny uludyr, sebäbi gark bolup barýan adam gorkusyna elini-aýagyny tagaşyksyz galgadyp, : "Kömek ediň, gark bolýaryn!" diýip gygyrýar-da, öýkenindäki howany daşyna çykaryp, suwuň aşagyna gidýär. Ýöne şeýle ýagdaýa uçran adam üçin uludan dem alyp, öýkeninde mümkin boldugyndan köp howany saklamagyň has wajypdygyny unutmaň!
Suwuň aşagynda ýüzmegi halaýanlar gark bolmalara has-da köp sezewar bolýandyrlar.
Gark bolanlary halas etmek
Gark bolan adamy ilkinji 3-6 minudyň dowamynda halas edip bolýandyr. Emma sowuk suwda gark bolma ýagdaýlarynda bu möhlet 20-30 minuda çenli uzap bilýär. Lukmançylygyň taryhynda gark bolan adamy ol suwda 20-30 minut bolandan soň halas edilen ýagdaýlary hem bar.
Gark bolan adamy halas etmek üçin onuň yzyndan ýüzüp barmalydyr. Gark bolýan adamy arkasyna öwrüp, ony tizden-tiz kenara çykarmaly. Gark bolýan adam janhowluna ony halas etjek bolýanyň boýnundan aslyşyp, ony hem suwuň aşagyna çekip bilýändigini unutmaly däldir. Eger şeýle ýagdaý ýüze çykaýsa, hiç aljyraman, uludan dem alyp, suwa çümäýmelidir. Şonda gark boup barýan ilişmäge zat tapman, elini goýberer.
Gark bolan adam kenara çykarylandan soň oňa tizden-tiz ilkinji kömegi bermeli. Munuň üçin gark bolanyň damar urmasyny barlap, gark bolmanyň görnüşini anyklamaly.
Hakyky gark bolmalarda adamyň derisi gögümtil bolýar. Adamy halas etmek üçin, onuň öýkenindäki suwy daşyna çykarmaly. Munuň üçin gark bolany epilen dyzyňyzyň üstünde ýatyryň-da, onuň arkasyna kakyň. Soňra, eger damar urmasy ýiten bolsa, derrew ýüregiň göni däl owkalamasyna başlaň.
Gury ýa-da reflektor gark bolmalarda bada-bat reanimason çärelerini geçirip başlamaly.
Eger adam suwdan wagtynda çykarylyp, ol heniz huşundan gitmedik bolsa-da, tiz lukmançylyk kömegini çagyrmaly, sebäbi hemme zadyň oňatdygyna garamazdan, soňra gaýraüzülmeleriň döremegi ahmal.
Üns beriň! Gark bolma uçran her bir adamyny özüni oňat duýýandygyna garamazdan hökman lukmana görkezmelidir! Sebäbi öýken çişmesiniň ýa-da haýsydyr başga bir gaýraüzülmäniň döremek howpy ýokary bolýar. Gark bolmadan bir hepde geçenden soň gaýraüzülme ýagdaýlary döremese, adamyň saglygy howp astynda däl diýip aýtmak bolar.
Unutmaň! Gark bolýan adamyň öz-özüni halas edip bilýändir. Esasy zat aljyraman, kenara ýetmäge dyrjaşmaly. Eger ýadan bolsaňyz, arkaňyza ýatyp, bedeniňizi gowşadyň-da, demiňizi dürsäň. Eger suw girdabyna (suwuň towuna) düşen bolsaňyz, suwa çümüň, sebäbi suwuň aşagynda şeýle girdaplardan sypmak has aňsat bolýar. Eger üstüňize ullakan tolkunyň gelýänini görseňiz, onuň zarbyndan gutulmak üçin suwa çümüň.
Gark bolmalarda berilýän ilkinji kömek
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
uly emjekli gyz fucked by the repairman on the cupboard when her är arriving home
- Added1 year ago
- Görülen sany237517
- Length10:00
- 4
-
-
-
Lastest Comments:Anonymous 2 aý mundan öň
Perhh mantapAnonymous 2 aý mundan öň
Asik nyaAnonymous 2 aý mundan öň
MantapAnonymous 4 aý mundan öň
Kurang hotAnonymous 4 aý mundan öň
yeszsssAnonymous 4 aý mundan öň
WooooooAnonymous 4 aý mundan öň
Betul kata anonymousAnonymous 4 aý mundan öň
Dasar vidiio gembel mati aja mendingan lo sialanAnonymous 4 aý mundan öň
mantapAnonymous 5 aý mundan öň
oljoijojokjojkoopopopijijiojoijoijoipjopjpojipijipojopjopjpoijojoipjopjpojopjp9poj9oij9j980ju9j908j09j09j90Anonymous 5 aý mundan öň
Sya sangat suka videonyaAnonymous 5 aý mundan öň
Saya suka video iniAnonymous 5 aý mundan öň
Saya sukaAnonymous 6 aý mundan öň
Saya suka vidio iniAnonymous 7 aý mundan öň
LanjutkanAnonymous 8 aý mundan öň
Need more vidieos
But is nice good job


text:
Türkmenistanda möhletinden öň çykyp gidenleriň saýlaw okruglarynda Mejlisiň deputatlarynyň, şeýle hem welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşynyň üýtgemegi bilen baglylykda halk maslahatlarynyň agzalarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleri alnyp barylýar.
Paýtagtymyzyň 7-nji “Güneş” saýlaw okrugy we Mary welaýatynyň 106-njy “Wekil” saýlaw okrugy boýunça ýurdumyzyň Demiokratik partiýasyndan we raýatlar toparlaryndan öz wekillerini hödürlemek boýunça ýygnaklar geçirildi.
Halk maslahatlaryna we Geňeşlere agzalaryň saýlawlary boýunça saýlaw okruglarynda Demokratik partiýasynyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, Agrar partiýasynyň welaýat, etrap we şäher guramalaryndan, şeýle hem ýurdumyzyň raýatlarynyň teklipçiler toparlaryndan dalaşgärleri hödürlemek boýunça ýygnaklar geçýär.
Ähli okruglarda bir orna birnäçe dalaşgärler hödürlenilýär. Munuň özi saýlawlaryň bäsdeşlik ýörelgelerine laýyk gelýändigini alamatlandyrýar. Saýlawlara milli synçylaryň gatnaşmagy onuň açyklygyny we aýanlygyny şertlendirýär. Dalaşgärleri görkezmek çäreleri tamamlanansoň, olar bellige alnar. Soňra dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşyklary başlanar, şondan soňra saýlawçylar bilen duşuşyklar geçiriler.


text:
Hindi lotosy (Nelumbo nucifera)
Lotos güli
Hindi lotosy (Nelumbo nucifera) – bu örän täsin, mistiki, çal-ýaşyl reňkli öl bolmaýan ýapraklary we gülgüne gülleri bolan suwda ösýän ösümlikdir. Buddistler ony dini däp-dessurlaryny berjaý edenlerinde ulanýarlar. Ösümlik iýmit hökmünde ulanylýar (esasan-da tohumy we ýer hozy ulanylýar). Ol ähli Günorta-Gündogar Aziýada dürli tagamlary bişirmekde ulanylýar. Bu ösümlik batga ösümligi bolup, ony kuwşinka ýaly ösdürip bolýar. Bizde lotos ýetişdirmek kyn däl, diňe ony nähili ýetişdirmelidigini bilmek gerek.
Tohumlary ekmezden öň olary naždak bilen biraz timarlamaly. Sebäbi olaryň ýüzi ýörite maddalary özüne siňdirendir we hiç hili suw geçirmeýär. Şonuň üçin tohumlar hiç hili gögermän biler, sebäbi olaryň içine suw girmeýär. Naždak bilen timarlanmadyk tohumlar gögerijiligini müň ýyllap saklap bilýärler. Eger tohumlar naždak bilen timarlaman diňe suwda ezilse, olaryň gögermegi üçin iki ýyl gerek bolýar.
Lotosyň gögerýän tohumlary
Naždak bilen ýeterlik timarlanylyp-timarlanylmandygyny nähili kesgitlemeli? Eger tohumlar naždak bilen ýeterlik timarlanan bolsa olar 24 sagadyň dowamynda iki esse ulalyp çişýär. Eger tohumlar şunuň ýaly ulalmasa olary ýene biraz naždak bilen timarlamaly. Soňra ýene 24 sagat garaşyp, eger tohumlar iki esse ulalmasa, olar ulalýança naždak bilen timarlamaly.
Olara diňe suw gerek…
Tohumlar naždak bilen timarlanandan soňra olary suwly gaba goýuň. Hatda 20 °C temperaturada-da tohumlar iki esse ulalýar. Ýöne ilki başda iň laýyk temperatura 27–28 °C. Bu temperaturada tohumlar örän çalt gögerýär, bir hepdäniň içinde ýaprak çykarýar. http://www.victoria-adventure.org/…om_seed.html sahypasyndaky foto dokumente serediň.
Ösümligiň ilkinji ýapragy çykandan soňra ony batga ýa-da topraga (akwariumlarda ulanylýan topraga) oturtmaly. Ony suwunyň derejesi azyndan 30 sm bolan rezerwuara (akwarium, köljagaz) tutuşlygyna ýerleşdirmeli. Eger lotosy oturtmak üçin akwarium topragy ulanyljak bolsa, ony balykly akwariumda ösdürmek bolýar.
Kem-kemden (ösmegi bilen) ösümlik üçin has uly ýer gerek bolýar. Ony gyşky bagyň köljagazynda, teplisada we ş.m. ösümligiň sowuk almajagy ýerde ösdürmek bolýar. Lotosy ösdürmek üçin iň gowy temperatura 20–35°C. Bizde ondan pes temperatura bilen oňmaly bolýar, ýöne bu lotosa hiç päsgel bermeýär. Tomsuna lotosy daşardaky köljagaza çykaryp bilersiňiz, emma gyşyna ony içeride goýmaly – zerur bolan halatynda lotosy kuwşinka ýaly çygly podwalda goýmak bolýar.
Lotos ýetişdirmegiň ideal usuly gurluşyk laýy üçin wannalarda ösdürmekdir (bu wannalar 60 we 80 litrlik bolup, bahasy 10 ýewro golaýdyr). Ösümligi düýbi bilen (palçygy ýa-da akwarium topragy bilen) wanna goýmaly. Eger wannany doly suw bilen doldursaňyz, lotos üçin iň amatly şerti döredersiňiz. Wanna ulanmagyň aýratynlygy ony gyşky bagda ýa-da öýde, öýüň iň güneşli we ýyly ýerinde bolar ýaly penjiräniň ýanynda goýup bolýanlygydyr (balkonda goýsaň has gowy bolýar). Tomsuna wannany günorta tarapda ýerleşýän balkona ýa-da baga goýup bilersiňiz. Görşüňiz ýaly siz lotosy hatda panel jaýda ýaşaýan bolsaňyz-da ösdürip bilersiňiz!
««« Öňki makala: Çerimoýa (Annona cherimola) Indiki makala: Hindi bugy Pongamia pinnata »»»
Penşenbe 10.12.2009 14:01 | Print | Suw we batga ösümlikleri, Ösümlik ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
Gazagystanyň Milli muzeýinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gazak dilindäki neşirleriniň tanyşdyryş dabarasy boldy
Gazak okyjylaryna “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Ganatly bedewler” hem-de “Gadamy batly bedew” kitaplar hödürlenildi. Munuň özi häzirki wagtda bütin dünýäde Türkmenistana hem-de türkmen halkynyň medeni mirasyna gyzyklanmanyň barha artýandygynyň ýene-de bir subutnamasydyr.
Gazak dilinde neşir edilen ajaýyp eserleriň tanyşdyryş dabarasyna Gazagystanyň medeniýet we ylym ulgamynyň wekilleri, muzeý işgärleri, ýazyjylary, žurnalistleri, jemgyýetçilik işgärleri, Gazagystanyň sport toparlarynyň wekilleri hem-de meşhur atşynaslary, ýurdumyzyň resmi wekiliýetiniň agzalary gatnaşdylar.
Çykyşlarda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň bu kitaplary milli we dünýä medeniýetiniň bahasyna ýetip bolmajak gymmatlygy hökmünde mynasyp ykrar edilen, asyrlaryň içinde şöhrat gazanan ahalteke bedewiniň senasyna öwrüldi.
Tanyşdyryş dabarasynda çykyş edenler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň nyşany bolan ahalteke bedewleriniň bu gün milli Lider Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda türkmen halkynyň belent maksatlaryny we ymtylmalaryny alamatlandyrýandygyny nygtadylar. Häzir ýurdumyzyň atçylygy maksada gönükdirilen döwlet goldawyny alyp, täze ýokary göterilişdedir...
Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda häzirki döwrüň ähli talaplaryna kybap gelýän hem-de tehnikanyň soňky gazananlary bilen enjamlaşdyrylan atçylyk sport toplumlarynyň gurulmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça merkezi edarasy Aşgabatda bolan Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň döredilmegi bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin täze mümkinçilikleri açyp, behişdi bedewleriň bütin dünýä boýunça mundan beýläk-de ýaýradylmagyna ýardam edýär.
Her ýyl aprel aýynyň ahyrky ýekşenbesinde giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli dabaralarda Aşgabada köp sanly daşary ýurtly myhmanlar ýygnanýarlar. Bu ýyl baýramçylyk aýratyn häsiýetli bolar, çünki atyň keşbi sentýabrda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşany boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplarynyň tanyşdyryş dabaralary hem gazagystanly dostlarymyzy we doganlarymyzy ýurdumyza çagyrmagyň özboluşly nusgasyna öwrüldi.
Tanyşdyryş dabarasynyň geçýän mahaly, ýygnananlaryň şatlygyny artdyryp, ajaýyp eserleri ýazan hormatly Prezidentimiziň özi hem geldi. Milli Liderimize söz berildi.
Döwlet Baştutanymyz dabarada çykyş edip, Türkmenistanda behişdi bedewleriň halk tarapyndan neneňsi uly mähir bilen gurşalyp alnandygy barada gürrüň berip, “At—myrat”, “At agynan ýerde toý bolar” diýen gadymy nakyly mysal getirdi.
Türkmenleriň we gazaklaryň atlar bilen baglanyşykly birnäçe ýakyn dessurlary bar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Her ýyl Gazagystanyň wekiliýeti Aşgabatda geçirilýän Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň mejlislerine, pudaklaýyn maslahatlara gatnaşýar.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem aprel aýynyň ahyrynda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda gurlan atlar üçin niýetlenilen Halkara karantin merkeziniň açylmagynyň maksat edinilýändigini habar berdi. Şeýlelikde, ýurdumyzda atçylygy ösdürmek üçin hemme şertler döredildi.
Milli Liderimiz Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna milli göreş we konkur boýunça ýaryşlaryň hem goşulandygyny aýdyp, bu ýaryşlarda gazak türgenleriniň öz ussatlygyny görkezip, baýrakly orunlary eýelejekdiklerine ynam bildirdi. Milli Liderimiz şeýle hem gazagystanlylary Türkmen bedewiniň baýramyna çagyrdy.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem muzeýiň baý köpdürli ekspozisiýasynyň täsir galdyrandygy barada aýdyp, onuň gaznalarynyň köpasyrlyk mirasy, taryhy-medeni gymmatlyklary geljekki nesiller üçin degişli derejede gorap saklamakda möhüm orun tutýandygyny nygtady. Olaryň ylmy esasda öwrenilmegi we oňa wajyp ähmiýet berilmegi häzirki döwürde ýaşaýanlaryň watançylyk borjudyr. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, däp-dessurlarda, milli gymmatlyklarda türkmen we gazak halklarynyň umumylygy köp. Munuň özi döwletara hyzmatdaşlygyny hem-de hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösüşiň täze tapgyryna çykarmak üçin oňat esas bolup durýar.
Türkmen Lideri öz kitabynyň nusgalarynyň birini Gazagystanyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýew üçin hoşniýetli arzuwlar ýazyp, gol çekip berdi hem-de doganlyk türkmen-gazak gatnaşyklaryny has-da ösdürmäge bolan ymtylmalaryny tassyklady.
Gazak tarapynyň wekilleriniň habar berşi ýaly, türkmen Lideriniň kitaplary giňden ýaýradylar, şol sanda ýurduň sebitlerindäki kitaphana gaznalaryna hem-de okuw mekdeplerine geçiriler.