text:
3-nji oktýabrda protestçileriň Gyrgyzystanyň parlamentiniň howlusynyň derwezesine dyrmaşyp başlan pursatyndan başlap, köpler olaryň isleýän zadyna şübhe bilen garap başladylar.
Resmi taýdan aýdylanda, olar hökümetiň iş başyndan çekilmegini talap etmek üçin ýygnandylar. Sebäbi şu hepde premýer-ministr Jantöre Satybaldyýew bir kanadalynyň eýeçiligindäki altyn magdanyny millileşdirmegi ret edipdi. Bu magdan Gyrgyzystanyň iň girdejili senagatlarynyň biri bolup, ol ýurduň Umumy içerki önüminiň 10 prosentini emele getirýär.
Emma ençeme synçylar bulagaýçylyk, polisiýanyň göz ýaşardyjy gaz ulanmagy we "Ata-Žurt“ partiýasynyň agzasy bolan guramaçylaryň esasy üçüsini tussag etmegi bilen tamamlanan protestleriň kän bir magdan bilen dahylly bolman, esasan syýasy meseledigini aýdýarlar.
"Erkin ýol" ýaşlar hereketiniň ýolbaşçysy Möwlan Askarbekow "Ata-Žurt“ oppozision fraksiýasynyň ýolbaşçysy, protestleriň guramaçylarynyň biri bolan Sadyr Japarowy 2010-njy ýylyň aprel aýynda bolan köpçülikleýin protestlerde öz eden jenaýatyndan jemgyýetçiligiň ünsüni başga ýana sowmak üçin bu protestleri gurnamakda aýyplady. Agzalýan jenaýat işi soňky döwür has hem üns merkezine düşüpdi.
"Biz Kumtoryň millileşdirilmegi baradaky inisiatiwany goldaýarys, emma biz protestlere gatnaşmazlyk barada karar aldyk. Onuň maksady başgady. Sadyr Japarow bu ýygnagy özüni goramak we özüne syýasy abraý gazanmak üçin gurnady" diýip, Askarbekow aýdýar.
Protestlerden bir gün soň, internetde çap edilýän bloglarda Askarbekow bilen partiýa lideri, öz tarapdarlaryndan häkimiýeti eýelemäge kömek etmegi soran Kamçybek Taşiýewiň "ýasama häkimiýet agdarylyşygyny" gurnandygy baradaky çaklamalar peýda boldy.
"Bişkekde käbirleri Taşiýew korrupsiýa aýyplamalary bilen däl-de, rewolýusioner hökmünde türme tussaglygyna hökümet edilmek isleýär diýip, pikir edýärler" diýip, regional analitik Erika Marat Twitterde ýazdy.
Başgalary bolsa "Ata-Žurt" partiýasynyň web sahypasynyň pornografik haker hüjüminiň pidasy bolandygyny bellediler. (Bu saýt soňra öçürildi).
Protestler 4-nji oktýabrda hem dowam etdirildi. 500-e golaý demonstrant Taşiýewiň dogduk mekany bolan Jalalabad şäherinde ýygnanyşyp, Taşiýewiň, Japarowyň we partiýanyň ýene bir agzasy bolan Talant Mamytowyň azat edilmegini talap etdiler. Olara zor bilen häkimiýeti eýelemäge synanyşmakda aýyplama bildirilip bilner.
Şeýle protestler demirgazyk-günorta bölünişiginden ejir çekýän Gyrgyzystanda hemişe alada döredýär.
2010-njy ýylda ýurduň günortasynda ýerleşýän Oş şäherinde ýüze çykan ganly etniki çaknyşyklar demirgazykdaky Bişkekde durnuksyzlygyň dowam etmek ähtimallygy baradaky aladalary güýçlendirdi.
Esasan hem ýurduň günortasyndan goldaw tapýan "Ata-Žurt" partiýasy Gyrgyzystanyň parlamentindäki iň uly partiýadyr. Emma ol Satybaldyýewiň parlamendäki koalisiýasynyň bölegi däldir. Bu ýagdaý bolsa, Kumtor barada alnan soňky kararda bolşy ýaly, bu partiýany kabul edilýän esasy kararlarda täsirsiz goýýar.
"Ata-Žurt" partiýasynyň oppozisiýadaky döwri bu partiýanyň agzalaryny nyşana alýan ençeme jenaýat işleri bilen hem tanaldy.
Japarowa bildirilýän aýyplamalar bilen birlikde, bu partiýanyň agzasy, Bişkegiň öňki häkimi Nariman Tuleýew hem para alamakda aýyplanyp, häzir tussaglykda saklanýar. Partiýanyň başga bir agzasy Nurlan Süleýmänowa garşy hem jenaýat işi gozgaldy.
Kumtor magdany baradaky kanuny aladalar bolsa saklanyp galýar. Gyrgyz parlamentiniň buýrugy bilen, häzir bu ýer howpsuzlyk we daşky gurşaw barlaglaryndan geçirilýär.


c: text/html

text:
20-nji awgustda Tripolä hüjüme başlan gozgalaňçylar Kaddafiniň paýtagtyň merkezindäki rezidensiýasynyň daşynda söweş alyp barýarlar. Kaddafiniň özüniň nirede ýerleşýänligi belli bolmasa-da, onuň iki ogly gozgalaňçylar tarapyndan ele salyndy. Gozgalaňçylara NATO-nyň güýçleri ýardam berýär.
Tripoliniň gozgalaňçylar tarapyndan eýelenmegi Türkmenistanda ilat köpçüligi tarapyndan makullanmak bilen kabul edildi. Žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, şu ýylyň başyndan bäri arap döwletlerindäki syýasy prosesler türkmen jemgyýetinde iň köp pikir alşylýan temalaryň biri bolupdyr. Edil şu gün adamlaryň üýşen ýerlerinde ähli gürrüňler Liwiýa syrygýar.
“Kaddafiniň Gaagadaky halkara suduna tabşyrylmalydygyny adamlar aýdýarlar. Kaddafiniň režiminiň synmagyny gaty gowy garşy alýarlar. Liwiýanyň diktatorynyň synmagyny türmen halkymyzyň arasynda diktaturanyň oňurgasynyň ýazmagy diýip düşünýärler” diýip, Ýagulyýew aýdýar.
Ýazgulyýewiň bellemegine görä, köpler Türkmenistanyň syýasy gurluşyndaky käbir aýratynlyklary Muammar Kaddafiniň syýasy ideologiýasy bilen baglanyşdyrýarlar. “Nyýazowyň halypasydy Kaddafi. Hatda Nyýazowyň halk maslahatlary hem Kaddafiniň “Ýaşyl Kitabyndan” alnypdy” diýip, Ýazgulyýew aýdýar.
Liwiýadaky wakalar barada türkmen habar serişdelerinde düýpden maglumat berilmeýär. Şol wakalara yurduň yolbaşçylary tarapyndan hem resmi baha berilmän gelýär.
NATO-nyň goldawy bilen Liwiýada Kaddafiniň tarapdarlaryna garşy dowam edýän söweşler halkara jemgyýetçiliginde käbir tankytlara hem getirýär. NATO-nyň howa hüjümleriniň köp sanly adam pidalaryna sebäp bolýanlygy ýazgarylýar. Şu ýylyň fewral aýyndan bäri Liwiýadaky söweşlerde onlarça müň adamyň heläk bolanlygy habar berilýär. Tripolä edilen diňe bir soňky hüjümde heläk bolanlaryň sany müňden aşdy.
Duýgudaşlyk
Edil şu gün adamlaryň üýşen ýerlerinde ähli gürrüňler Liwiýa syrygýar.
Emma köp sanly adam pidalaryna garamazdan, Liwiýadaky harby gozgalaňçylaryň üstün çykmagynyň köpçülik tarapyndan makullanmagy dünýäde repressiw režimlere bolan çydamsyzlygyň güýçlenýändigini görkezýär.
Türkmen oppozisiýasynyň liderlerinden Nurmuhammet Hanamow şeýle diýýär: “Bu hemme diktatorlar üçin görelde boljak. Bu hem halkara guramalarynyň hem-de Günbatar döwletleriň şol syýasata garşydygyny görkezýär. Demokratiýany teklip edip, öňe sürýän döwletler oppozisiýanyň arkasynda durýanlygyny görkezdiler. Bu wakadan biziň döwletlerimiz-de netije çykarmaly, ýagdaýy bu derejä ýetirmeli däl”.
Diktatorlara garşy göreşlere duýgudaşlyk ýapyk we repressiw döwletlerde has güýçli duýulýar. Bu wakalar beýleki diktaturalara sapak bolmaly diýen pikirler türkmen jemgyýetinde-de güýçlenýär. “Häzir arap döwletlerinde, soňam beýleki diktator režimli döwletlerde şular ýaly rewolýusion prosesler bolup geçer. Mubaregiň, Kaddafiniň masgaraçylygy her bir diktator üçin sapak bolmaly. 21-nji asyr diktatorlaryň soňy bolar” diýip, türkmenistanly Maksat Dönmezow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Žurnalist Ýazgulyýewiň aýtmagyna görä, arap döwletlerindäki syýasy agdarylyşyklar türkmen jemgyýetinde ýurduň ýakyn taryhynda bolan käbir syýasy wakalara başgaça garalyp başlanmagyna hem itergi berdi. Bu, hususan-da, 2002-nji ýylyň noýabr aýynda Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk diýlip atlandyrylan wakalara we yz ýany bolan syýasy tutha-tutluklara degişli.
“Diktaturanyň islendik ýurtda ýan bermegi halkyň içinde elbetde umytlary döredýär. Ýaňy men uly toýda boldum, ol ýerde märeke bary jemlendi. Hatda 2002-nji ýylyň noýabr wakasy diýilýan wakalaryň halka garşy çäre bolandygyny, halkyň basyşy netijesinde şu gün bolmasa, ertir şol wakalara adyl bahalaryň beriljekdigini aýdýar adamlar” diýip, Ýazgulyýew aýdar.
Liwiýa Arap respublikasynyň syýasy we harby ýolbaşçysy Muammar Kaddafi 1969-njy ýylda patyşa Idris 1-njini tagtdan agdaryp, häkimiýet başyna gelipdi. 2011-nji ýylyň fewral aýynda ýurtda graždanlyk urşunyň başlamagyndan soň Kaddafi halkara sudy tarapyndan adamzada garşy jenaýatçylykda aýyplandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Astanada bir sud halkara yslam topary bolan "Tabligi jamaaty" gadagan etdi.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň edarasy sişenbe güni bu toparyň ekstremist diýlip kesgitlenendigini we onuň Gazagystandaky ähli işiniň indiden eýläk bikanun diýlip hasaplanjagyny aýtdy.
Sud bu toparyň wagyz edýän ideýalaryna salgylandy, ýöne ol ideýalarda nähili ekstremistik zat görendigini anyk aýtmady.
"Tabligi jamaat" 1926-njy ýylda Hindistanda döredilen dini hereket bolup, özüni parahatçylykly we syýasata goşulmaýan gurama hökmünde häsiýetlendirýär.
Soňky ýyllarda bu gurama Orsýetde, Täjigistanda we Özbegistanda hem gadagan edildi.


text:
Şu gün Gyrgyzystanyň häkimiýetleri paýtagt Bişkegiň merkezine ýygnanmakçy bolan ýüzlerçe protestçileri dargytmak üçin göz ýaşardyjy gazlary we demikdiriji granatlary ulandylar.
Wakada harbylar Bişkegiň eteginde esasy transport ýolunyň ugrunda şähere barýan protestçileriň öňüne böwet bolup, olary güýç bilen dargytdylar.
Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň başlygy Keňeşbek Duşebaýew Bişkekde demonstrasiýa geçirmäge gelýän adamlardan käbirlerinde ok atýan ýaraglaryň bardygy we olaryň ýurduň wagtlaýyn hökümetini häkimiýetden çetleşdirmäge synanyşmaklarynyň mümkindigi barada maglumatyň gelip gowşandygyny aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, Bişkekdäki parlament binasynyň daşyna üýşen uly bolmadyk protestçiler topary Yssyk-Köl oblastyndan oppozisiýa lideri Urmat Baryktobasowy goldap çykyş etdiler we onuň premýer-ministriň wezipesine bellenmegini talap etdiler.


text:
Aşgabat, 15-nji ýanwar. “Türkmenportal”
9-njy ýanwarda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary bilimli hünärmenleriň ýiti ýetmezçilik edýändigini belledi. Bu günki gün daşary ýurtlarda bilim alyp gelen ýaşlaryň köpüsi öz hünäri boýunça işlemeýär.
Şunuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Prezidenti bilim ulgamyna gözegçilik edýän wise-premýere garamagyndaky düzümleriň ýolbaşçylary bilen seljerme geçirip, bar bolan ýetmezçilikleri aradan aýyrmak üçin gaýragoýulmasyz çäreleri geçirmegi tabşyrdy.
Şonuň bilen birlikde siziň esasy wezipäňiz öňküligine galýar — biziň ýaşlarymyza dünýä ülňülerine laýyk bilim berilmegini üpjün etmekden ybarat bolup durýar diýip milletiň Lideri belläp geçdi. Biziň ýaşlarymyzyň daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdeplerinde bilim almaklary üçin döwlet tarapyndan ägirt uly serişdeler goýberilýär diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdirdi. Häzirki wagtda ýaş türkmenistanlylaryň 4 müňden gowragy daşary ýurtlarda ýokary bilim alýar. Ýöne, gynansak-da, okuwy gutaransoňlar, hiç kim olaryň geljekki ykbaly bilen gyzyklanmaýar diýip Döwlet baştutany belledi. Olaryň köpüsi ata Watana dolanyp gelip, söwda edaralaryna işe ýerleşýärler.
Şunuň bilen baglylykda milletiň Lideri wise-premýerlere daşary ýurtlarda bilim alyp gelen ýaş hünärmenleri döwlet edaralaryna we kärhanalaryna işe ýerleşdirmegiň täsirli guralyny işläp düzmegi tabşyrdy.


text:
Yragyň armiýasynyň metbugat wekili Yragyň we Siriýanyň çäginde ele salan territoriýalarynda öz “halyfatyny” yglan eden sünnileriň dolandyryjylygyndaky jyhadçylar halkara howp salýan derejede ulaldy diýýär.
“Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda Kasim Atta (Qassim Atta) “Al-Kaýda” hereketiniň bir şahasy bolan “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” (ISIL) atly topar tarapyndan halyfatyň yglan edilmegi, onuň “ähli ýurtlara haýbat atýandygy barada regiona we dünýä” duýduryş bermegidir diýdi.
Bu aralykda, Yragyň güýçleri ýurduň demirgazygyndaky Tikrit şäheriniň kontrollygyny “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly toparyň söweşijilerinden yzyna almak üçin garşylyklaýyn hüjümlerini dowam etdirýärler.
Gürrüňi gidýän topar Yragyň demirgazygynda we günbatarynda uly territoriýalary ele salansoň, şu aýyň başynda Tikritiň gözegçiligini hem öz gol astyna geçiripdi.
29-njy iýunda “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly topar Yragyň Diýala sebitinden Siriýanyň demirgazygyndaky Alleppo şäherine çenli territoriýany öz içine alýan sebitde öz “halyfatyny” ýa-da “Yslam döwletini” yglan etdi.


text:
Saud Arabystanynyň şa Faýsal adyndaky ýörüteleşdirilen kliniki hassahanasynyň alymlary köp aýally erkek adamlaryň, adatça, ýürek agyry keseline duçar bolmak howpunyň dört esse ýokarydygyny aýan edýärler.
Ylmy barlagy geçiren alymlardan Amin Dolanyň aýtmagyna görä, aýal sany näçe köp bolsa, ýüregiň damarlaryna şonça köp agram düşüp, howp abanýar we ýürek agyry keseline uçralmagyny çaltlaşdyrýar.
Kardiologlaryň Aziýa we Ýuwaş okean sebitleri birleşiginiň hem bellemegine görä, köp aýally erkekleriň ýüregi emosiýalar sebäpli çalt hatardan çykýar.
Barlaglar...
Lukmanlar Saud Arabystanynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň klinikalarynda 60 ýaşdan bärdäki ýürek agyryly 687 erkek adamy barlagdan geçiripdirler. Olaryň üçden iki bölegi, ýagny 68%-i bir aýally, 19%-i iki aýally we 3%-i bolsa 4 aýally ekeni. Bäş klinikanyň lukmanlary ol erkek adamlary dürli keseller boýunça birlaý barlagdan geçiripdirler.
Barlagyň netijesine görä, erkek adamlaryň 56%-nde süýji keseliniň, 57%-nde damar gipertenziýa keseliniň, 45%-nde bolsa howply ýürek keseliniň bardygy anyklanypdyr. Başgaça aýdylanda, köp aýally erkek adamlarda ýürek keseline uçramak howpy bir aýally adamlara garanda 4,6 esse köpdür.
Arap alymlarynyň garaýşyna görä, bu ýagdaý Ýakyn Gündogaryň dini we medeni ýaşaýşy bilen gönümel baglanşyklydyr. Şonuň üçinem erkek adamlar jemgyýetde yslamyň kadalaryna görä, her bir aýala we onuň çagasyna deň derejede üns bermeli we alada bildirmeli bolýarlar.
Gyrgyzystan
Gyrgyzstanda kanun boýunça köp aýallylyk gadagan, ýöne jemgyýetde näresmi ýagdaýda köp nikaly ýaşaýanlar hem bar. Gyrgyzystanyň kardiologlary häzirlikçe arap kärdeşleriniň geçiren barlaglarynyň netijelerini tassyklamaýarlar we bu barada bir garaýyş hem beýan etmeýärler. Gyrgyz hünärmenleri köp nikaly bolmagyň erkek adamlaryň ýüregine agram salýandygyny pikir etmeýärler.
Meselem, Milli kardiologiýa we terapiýa merkeziniň müdiriniň ylmy orunbasary Ernest Jişimbaýewiň aýtmagyna görä, eger adamda dogabitdi ýürek näsazlygy ýok bolsa, köp nikalylyk erkek adamyň saglygyna ýaramaz täsir etmeýär: “Eger erkek adamyň ýüreginde ýa-da ýürek-damarlarynda näsazlyk bar bolsa, onda köp nikalylyk sebäpli şol erkek adam has çalt ýadap biler, şeýlelik-de onuň ýüregine agram düşer we ýüregi agyryp başlar. Ýöne men hut köp nikalylygyň sagdyn erkeklerde şeýle kesel döredýändigi baradaky garaýşa goşulmaýaryn. Meniň öz garaýşyma görä, köp nikalylyk sagdyn erkek adamyň ýüregine ýaramaz täsir etmeýär”.
Aýallar has köp jebir çekýärmi?
Maşgala saglygy merkeziniň lukmanlaryndan Anara Temirowanyň bellemegine görä bolsa, maşgalada köp nikalylyk sebäpli aýallar erkek adamlardan has köp jebir çekýär: “Erkek adamlara galsa, olar üçin köp aýallylyk ullakan bagt. Meselem, birinji aýaly bilen dartgynly ýagdaý ýüze çykanda, ol özüne has gowy duýgular bilen garaşýan ikinji aýalynyňka baryp bilýär. Şol bir wagtyň özünde ol aýallar hemişe adamsyna garaşýarlar. Hemişe gaýgy edýärler, gabanýarlar we umuman olar has köp jebir çekýärler. Bu bolsa aýal maşgalanyň saglygyna uly zyýan ýetirýär”.
Ýewropa kardiologiýa jemgyýetiniň başlygy Mişel Komaža maşgaladaky dartgynly hem agyr ýagdaýlaryň erkek adamyň ýüregine ýaramaz täsir edip bilmejekdigini aýdýar. Ol hem köp nikalylygyň gaýtam zenanyň saglygyna ýaramaz täsir edýändigini belleýär.
Adalatsyzlykdan kesel bolýarlar...
"Din, hukuk we syýasat" atly bitarap barlag merkeziniň hünärmeni Daniýar Muradilowyň aýtmagyna görä, Gurhan köp aýallylyga rugsat berýär we munyň netijesinde hemme aýallaryna adalatly çemeleşip bilmedik halatynda erkek adamlar ruhy taýdan agyr ýüküň astynda galýarlar.
“Gurhan köp aýallylyga rugsat berýär. Ýöne, rugsat berýänem bolsa, bu hökman şeýle bolmalydyr diýen manyny bermeýär. Gurhanda munuň hemme şerti açyk-aýdyň düşündirilýär. Erkek adamlar hemme aýalyna maddy we ruhy taýdan adalatly ýagdaýda deň-derejede çemeleşmeli. Ýöne her bir erkek adam şeýle adalaty ýola goýmaga ukyply däl. Munuň netijesinde erkek adamyň ýüregine agram düşüp biler. Ýöne şeýle ýagdaýda, sebäpleriň biridigine garamazdan, ylaýta-da bu sebäpden erkek adamyň keselleýändigini aýtmaga hiç kimde doly esasy ýok” diýip, Muradilow belleýär.
Her ýyl dünýäde 38 million adam (olaryň 28%-i garyp ýurtlaryň raýatlary) ýürek-damar keselleri sebäpli aradan çykýar. Olaryň 17 million sanysy ýürekden tutma we epilepsiýa zerarly ölýär.
Bütündünýä Saglyk Guramasy adamda ýürek keseliniň esasy sebäbini alkogol, çilim çekmek, hereketsiz ýaşamak, nädogry iýmitlenmek we agyr sosial-ykdysady ýaşaýyş görnüşinde düşündirýär. Indi bolsa erkek adamynyň ýürek keseline getirýän ýagdaýlaryň üstüne ýene bir sebäp goşulýar - ol hem köp aýallylyk.


text:
“Yslam döwleti” söweşiji topar musulmanlary orsýetlilere we amerikanlara garşy ‘’mukaddes urşa’ çagyrdy.
“YD” toparynyň metbugat-wekili Abu Muhammad al-Adnani bu çagyryşyny 13-nji oktýabrda ýaýradan ses ýazgysynda mälim etdi.
ABŞ we Orsýet Siriýada “Yslam döwleti” toparyna garşy gönükdirilen aýra-başga howa hüjümlerini amala aşyrýarlar.
Emma Waşington Moskwanyň alyp barýan kampaniýasynyň başga gozgalaňçy toparlary, şol sanda “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän toparlary nyşana alýandygyny aýdýar. Orsýet bu aýyplamalary ret edýär.
Orsýetiň Siriýada iki hepde bäri alyp barýan howa hüjümleri prezident Başar al-Assady güýçlendirdi, ABŞ Assadyň garşydaşlaryny goldamak boýunça kampaniýasyny gaýtadan kesgitlemäge çalyşýar.


text: Şu gün paýtagtyň Sergi köşgünde "Kitap-hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly" atly neşir önümleriniň 9-njy halkara kitap sergi-ýarmarkasy açyldy. Bu sergi-ýarmarkada ýerli neşirýat kärhanalaryň önümleri bilen daşary ýurt neşirýat kompaniýalarynyň hem önümleri bar. Türkmen neşiýatçylarynyň kitap önümleriniň arasynda prezident G.Berdimuhamedowyň kitaplary we ol barada kitaplar bar. Serginiň şu ýyl Magtymguly Pyragynyň ýylynda geçirilýändigi sebäpli sergide beýik şahyryň eserleri we ol barada ýazylan kitaplar hem az däl. Häzirki zaman türkmen edebiýatyna degişli kitaplaryň aglabasy mundan 1-2 ýyl öň neşir edilen eserler. Mysal üçin Gözel Şagulyýewanyň soňky döwürde çap edilen ahli kitaplaryny bu sergide görmek bolýar.


text:
Liwiýanyň gozgalaňçylary goňşy Alžiri Muammar Kaddafiniň ýurtdan gaçyp giden aýalyny, onuň beýleki maşgala agzalaryny, şol sanda Kaddafiniň uly ogly Muhammad al-Kaddafini-de öz penasyna almak bilen agressiw hereket edenlikde aýyplaýarlar.
Alžiriň Daşary işler ministrligi Kaddafiniň ikjinji aýaly Safia Farkaşyň 34 ýaşly gyzy Aýeşa, ogullary Muhammad we Hannibal bilen birlikde duşenbe güni Alžire barandygyny habar beripdi.
Milli geçiş geňeşi Liwiýanyň täze hökümeti hökmünde öz pozisiýasyny pugtalandyrmagyň ugrundaka, bu işiň Alžir bilen Tripoliniň arasyna agzalalyk salmagy mümkin.
Geňeşiň sözçüsi Mahmut Şammam täze hökümetiň Kaddafiniň maşgala agzalarynyň Tripolä tabşyrylmagy barada tagalla etjekdigini aýtdy.
“Bu liwiýa halkynyň garşysyna, olaryň isleg-arzuwlarynyň garşysyna edilýän agressiw hereket. Biz başga hiç bir zada ähmiýet bermän, bu jenaýatçylaryň yzyna berlip, sud öňünde dikeldilmegi boýunça kanuny çäreleriň hemmesinden peýdalanarys. Biz Kaddafä, onuň maşgala agzalaryna pena beren her bir adama duýduryş berýäris. Olar bu işi etmek bilen liwiýa halkyna duşmançylyk edýärler. Liwiýa halky olary, dünýäniň niresinde bolsalar-da yzarlar” diýip, Şammam duýdurdy.
Kaddafiniň nirededigi henizem belli däl. Milli geçiş geňeşi ençeme ýyla çeken repressiw hökümdarlyk sebäpli onuň we ogullarynyň suda çekilmegini isleýär. Geňeş şeýle hem ele salynmadyk ýagdaýynda Kaddafi bilen onuň ogullarynyň Liwiýada täze pitneçiligi ýola goýmagyndan gorkýar.
Şammamyň aýtmagyna görä, täze hökümet “Alžir Kaddafiniň aýalyna, onuň ogullaryna, başga bir ýurda gidýänçäler pena berjek” diýen habary alypdyrlar. Ol Kaddafiniň maşgala agzalarynyň bir Gündogar Ýewropa ýurduna aşmaga synanyşýandygyny aýdýar.
Kaddafiniň maşgala agzalarynyň Tripolä tabşyrylmagyny kanuny ýollar bilen gazanmak aňsat däl. Sebäbi Alžir hökümeti Milli geçiş geňeşini Liwiýanyň kanuny häkimiýeti diýip, ykrar edenok. Geňeşiň başlygy Mustafa Abdel Jelil Alžiri hyzmatdaşlyga, Kaddafiniň ogullaryny we gözlenýän beýleki adamlary Tripolä tabşyrmaga çagyrdy.
Kaddafiniň maşgalasy
Muhammad al-Kaddafi Kaddafiniň başdaş aýaly Fatihadan dünýä inen ýeke-täk çagasy. Ýurtda 6 aý bäri barýan gozgalaňdan öň Kaddafiniň ornuny tutan ikinji aýalynyň uly ogly Saif al-Islam bilen birlikde Muhammad bolar diýip, pikir edilýärdi.
Muhammad Liwiýanyň olimpiýada komtetine ýolbaşçylyk etdi. Ol şeýle hem poçta we telekommunikasiýa kompaniýasynyň başlygydy.
Öten hepde Tripoli oppozision söweşijiler tarapyndan eýelenende, Muhammad ýesir alnypdy. Ol "Al-Jazeera" telekanalyna telefon arkaly beren interwýusynda hem muny tassyklapdy. Ýöne ol soňra paýtagtda galan Kaddafä wepaly güýçleriň kömek bermegi bilen gaçyp çykypdyr.
Hannibal Kaddafi hem ozal Liwiýanyň Milli deňiz transport kompaniýasynda işledi. Bu kompaniýanyň işi nebit transportydy.
Hannibal gazaply hereketleri, şol sanda 2005-nji ýylda Parižde öz göwreli gezýän gyzyny ýenjenligi üçin Ýewropada tanalýan adam. Ol ondan 3 ýyl soň hem iki hyzmatçysyna hüjüm edenlikde aýyplanyp Ženewada tutuldy.
Aýeşa al-Kaddafi adwokat. Ol Yrakda ölüm jezasy berlen öňki hökümdar Saddam Huseýni goran toparyň bir agzasydy. Aýeşa 2006-njy ýylda kakasynyň bir doganoglanyna durmuşa çykdy.
Halkara Jenýat sudy tarapyndan Kaddafiniň özüne, ogly Saif al-Islama we aňtaw gulluklarynyň başlygy Abdullah al-Senussa adamzadyň garşysyna jenaýat edenlikde günä bildirilýär.
Gozgalaňçylaryň ýokary derejeli ýolbaşçylary Al-Senussiniň Kaddafiniň beýleki ogly, gorkulýan Hamisiň brigadasynyň harby ýolbaşçysy Hamis bilen birlikde şenbe güni öldürilendigini aýdýarlar. Ýöne amerikan resmileriniň aýtmagyna görä Hamisiň öldürilendigi garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklanmandyr.
Gozgalaň turaly bäri ozal hem Hamis öldi diýip iki gezek habar ýaýrapdy. Bularyň ikisi-de soňra nädogry bolup çykdy.
Halkara Jenaýat sudunyň prokurory Luis Moreno-Okampo Hamisiň tussag astyna alynmagy barada özüniň order çykarmagynyň mümkindigini aýdýar.


text:
Düýn Orsýetiň wise-premýeri Ýuriý Uşakow Orsýet Federasiýasynyň Ýewropa çekmekligi göz öňünde tütýan «Günorta akym» gaz truboprowodynyň Türkiýäniň deňiz territoriýasyndan geçmegine Ankaranyň rugsat berendigini aýtdy.
Ýuriý Uşakow bu barada düýn premýer-ministr Wladimir Putiniň Türkiýä etjek resmi saparyndan bir gün öň eden çykyşynda belledi.
Orsýetiň häkimiýetleri Türkiýäniň üsti bilen Günbatara çekilmegi göz öňünde tutulýan beýleki bir gaz proýekti bolan Nabukko proýektine amala aşmajak proýekt hökmünde baha berip gelýärler. Ýakynda, iýul aýynda, bu Nabukko proýektine gatnaşyjy Ýewropa ýurtlary Ankarada tranzit meseleleri barada Türkiýe bilen ýörite ylalaşyga gol çekipdiler.


text:
27-nji maýda öňki sowet giňişligine degişli köp ýurtlaryň mekdeplerinde Umumy milli synag geçirilip başlandy. Orsýetde bu synag orta mekdepleri gutaran uçurymlar üçin hökmany. Bu testleriň netijesi boýunça uçuryma orta mekdebi tamamlandygy baradaky şahadatnama berilýär.
Gazagystanda we Gyrgyzystanda Umumy milli synagy esasan okuwyny ýokary okuw jaýlarynda dowam etdirmek isleýän uçurymlar tabşyrýarlar. Şol testleriň netijesi boýunça abituriýentler, giriş ekzamenlerini tabşyrmazdan, özleriniň okajak ýerlerini saýlap bilýärler. Gazagystanda oba ýerleriniň uçurymlary üçin ýörite kwota döredilip, olara hökümet tarapyndan ýeňillik berilýär.
Gazagystanyň Gumilýow adyndaky Ýewraziya uniwersitetiniň prorektory Dihan Kazabek Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugy bilen söhbetdeşliginde Umumy milli synagyň iň gowy tarapy – korrupsiýa ýol bermän, ýaşlaryň sosial hem maliýe ýagdaýyna garamazdan, olara ýokary okuw jaýlaryna girmekde deň mümkinçilikleri döredýänliginde diýdi.
“Gazagystanda bu synaglar 1990-njy ýyllaryň ortalarynda girizilip başlandy. Başda biz Türkiýäniň bilim pudagynyň tejribesinden peýdalandyk. Şonda bu testlere garşy bolanlar az bolmady. Ýöne soňabaka bu synaglar gitdigiçe kämilleşdirildi ” diyip, professor Kazabek Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Resmi maglumata görä, şu ýyl Türkmenistanyň orta mekdeplerini 110 müňden gowrak okuwçy tamamlaýar.
Onuň sözlerine görä, bu synagyň kompýuterler arkaly geçirilip, netijeleriň hem kompýuter arkaly barlanyp, yglan edilmegi, synaglaryň adalatly bolmagyny üpjün edýär. Ol bu hakda şeýle diýýär: “Dürli dersler boýunça belli bir wagtda geçirilýän bu testler, wagtyň hem tygşytly ulanylmagyna getirýär. Synag üçin taýýarlanan sowallar we olaryň dogry jogaplary gizlin saklanýar, olary Bilim ministrliginiň sanlyja resmisi bilýär”.
Umumy milli synag Täjigistan bilen Türkmenistandan başga Merkezi Aziýanyň hemme ýurtlarynda geçirilýär. Bilermenler Täjigistanda bu mesele bilen bagly reformalaryň kabul edilendigini, emma maliýe krizisi zerarly Döwlet býujetinde serişdeleriň ýetmezçiligi sebäpli ýurduň bilim pudagyndaky bu reformanyň amala aşyrylmagynyň bökdelýänligini aýdýarlar.
Gurluşyga milliardlarça dollar maliýe serişdesini goýberýän Türkmenistanyň bilim pudagynda halkara standartlary girizip, reformalary geçirmek ugrunda edilýän iş kän bir göze ilenok. Mysal üçin, goňşy ýurtlaryň hemmesi orta mekteplerini 11-12 ýyllyk eden bolsa, Türkmenistanda orta bilim baradaky şahadatnamany almak üçin 10 ýyl okamak ýeterlik.
Türkmenistan
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda geçirilýän reformalar, Umumy milli synagy Türkmenistanda girizmek planlaşdyrylýarmy-ýokmy diýen meseleler bilen gyzyklanyp, ýurduň Bilim ministrligine jaň etdi. Emma ol ýerden maglumat almak başartmady.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşlarynda ýurtda ähli ugurlar, şol sanda bilim pudagy boýunça halkara ölçegleriň girizilmelidigini birnäçe gezek agzady. Emma nämüçindir Umumy milli synaglar ýaly dünýäde ykrar edilen usullar Türkmenistanyň bilim ulgamynda durmuşa geçirilmeýär.
Maliýe ýagdaýyna, tanyş-bilişiniň barlygyna-ýoklugyna garamazdan, okuwyny dowam etdirip biljekdigine ynamy bolsa, onda ýaşlaryň okuwa has köp üns berip, sowatly bolup ýetişmegine höwes dörär.
Türkmenistanda uzak wagtlap mugallym bolup işlän, häzir hukuk goraýjy aktiwist, “Türkmen Helsinki fondunyň” ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa şeýle uly özgerşikleri geçirmäge türkmen resmileriniň entek taýýar däldigini öňe sürýär: “Ýurtda sowatly spesialistler bar. Daşary ýurtda okap, beýleki ýurtlaryň bilim sistemasyny öwrenip gelen hünärmenler hem az däl. Ýöne Türkmenistanda entek şeýle reformalar geçirilmedi. Şonuň üçin Umumy milli synag sistemasyna ýuwaş-ýuwaşdan geçilse, has ýerlikli bolar”.
Şeýle hem Begmedowa Umumy milli synagy geçirip, şonuň netijesinde ýokary okuw jaýlaryna sowatly ýaşlar alynsa, munuň netijesiniň tutuş jemgyýetiň ahlak ýagdaýyna gowy täsir etjekdigini nygtaýar. Ýagny, bilermeniň pikiriçe, ýaşlarda häzirki bolşy ýaly, ýokary okuwa girmekdäki göwnüçökgünlik bolmaz, olaryň höwesi öçmez.
“Maliýe ýagdaýyna, tanyş-bilişiniň barlygyna-ýoklugyna garamazdan, okuwyny dowam etdirip biljekdigine ynamy bolsa, onda ýaşlaryň okuwa has köp üns berip, sowatly bolup ýetişmegine höwes dörär” diýip, “Türkmen Helsinki fondunyň” ýolbaşçysy Begmedowa Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde nygtady.
Begmedowanyň pikiriçe, töwerek-daşyndaky ýurtlarda girizilen usullar Türkmenistanda hem ulanylsa, bu ýurduň üzňelikden çykmagyna ýardam berip, türkmen ýaşlaryna goňşy ýurtlarda hiç bir kynçylyksyz okuwuny dowam etdirmäge hem giň mümkinçilik döreder.


text:
Bosniýa-Gerzegowina häkimiýetiniň ozalky serb agzasy 1992-1995-nji ýyllardaky Bosniýa urşy döwri adamçylyga garşy we uruş jenaýatlarynda aýyplandy.
Bosniýanyň sülçüleri Borislaw Parawaça we ýene-de üç sany bosniýaly serbe aýyplamalaryň bildirilendigini mälim etdiler. Olar 1992-1993-nji ýyllarda ýurduň demirgazygyndaky Dobož we Teslik regionlarynda horwatlara we bosniýalylara garşy “dowamly hüjümleri” amala aşyrmakda aýyplanýarlar. Şol döwür Parawaç Dobožyň häkimi bolupdy.
Bosniýa urşunda 100 müň töweregi adam öldi, 2 milliona golaýy hem öýsüz galdy.


text:
Owganystanyň Paktika welaýatynyň resmileri düýn owgan we koalision güýçleriň amala aşyran hüjümlerinde 50-60 töweregi “Talyban” söweşijisiniň öldürilendigini mälim etdiler.
Maglumata görä, bu harby operasiýa Paktika welaýatynyň Barmal etrapyndaky bir harby baza ýaragly söweşijileriň eden hüjümlerine gaýtawul çäresi hökmünde geçirilipdir.
Welaýatdaky halkara koalision güýçleriň metbugat sekretary öten agşam koalision güýçleriň harby bazasyna hakykatdanam ýaragly söweşijileriň uly bir toparynyň hüjüm edendigini we olara berk gaýtawul berlendigini tassyklady.
Emma ol bu çaknyşyklarda koalision güýçleriň ýitgi çekip-çekmändigi barada anyk maglumat bermedi.


text:
Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugy tarapyndan indi bir hepdä golaý wagt bäri tutuş ýurduň orta mekdeplerinde, edara-kärhanalarynda neşekeşligiň zyýany hakda agitasion çäreler geçirilýär.
Bu agitasion çäre esasan, ýurduň Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugy hem-de jemgyýetçilik guramalary tarapyndan gurnalýar.
Mekdeplerde gurnalýan bu çärelere hatda okuwçylaryň ene-atalary hem çagyrylýar.
Şeýle çärelerde Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň işgärleri, häkimlikleriň ýerli wekilleri, polisiýanyň işgärleri çykyş edip, ýaşlary neşeden daşda durmagy, ýaramaz endige ulaşmazlygy ündew edýärler.
Polisiýanyň wekilleri bolsa ýaşlara neşe serişdelerine ulaşan adamlary fakt bilen delillendirip, olaryň ykballary barada gürrüň berýärler.
Neşekeşligiň garşysyna göreşmek barada geçirilýän agitasion çäreler ýaşlarda uly täsir galdyrýar.


text:
Ýylyň her çärýeginde çap edilýän bu hasabatda
öňki Sowet Soýuzynyň respublikalarynyň, öňki ýugoslawiýa ýurtlarynyň, käbir gündogar ýewropa döwletleriniň, şeýle-de Türkiýäniň we Mongoliýanyň ykdysady ýagdaýyna we ösüş üçin perspektiwalaryna baha berilýär.
Täze çaklamalara görä, geçiş ykdysadyýetli jemi 29 ýurdy öz içine alýan region boýunça iň uly ösüşe Türkmenistandan we Mongoliýadan garaşylýar. Hasabatda Türkmenistanyň umumy içerki önümçilik derejesi şu ýyl 10% öser diýlip, çak edilýär.
Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň metbugat geňeşçisi Sergeý Gritsenko Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “2011-nji ýylda ýurduň ykdysady ösüşi dowam edip, onuň 10% töwereginde boljagy çak edilýär. 2010-njy ýylda bolsa Türkmenistanyň umumy içerki önümçiliginiň derejesi 9,2% bolupdy”.
ÝDÖB-niň çaklamasyna görä, geçiş ykdysadyýetli jemi 29 ýurdy öz içine alýan region boýunça iň uly ösüşe Türkmenistandan we Mongoliýadan garaşylýar.
Gritsenkonyň sözlerine görä, Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň edýän çaklamalary
ýurtlaryň resmi maglumatlaryna we garaşsyz ykdysady barlaglara esaslanýar.
“Ýurtlaryň ykdysadyýet ministrlikleriniň, maliýe ministrlikleriniň maglumatlary analiz edilýär. Şeýle-de ýurtlara biziň her region boýunça iş alyp barýan öz ykdysadyýetçilerimiziň maglumatlary esasynda baha berilýär” diýip, Gritsenko belledi.
Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň resmisiniň bellemegine görä, Türkmenistanda beýleki ýurtlara garanda has uly ösüşiň bolmagy baradaky çaklamalara ýurtda alnyp barylýan gurluşyk proýektleri, ýurduň Eýrana we Hytaýa edýän gaz eksporty we dünýäde ýangyç-energiýa serişdeleriniň barha gymmatlamagy öz täsirini ýetirýär.
Bankyň hasabatyna görä, umuman Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlar geçen ýyl bilen deňeşdirilende şu ýyl depginli ösüşe eýe bolar.
Wideo: Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň baş ykdysatçysy Erik Berglof soňky çaklamalar barada düşündiriş berýär. (Iňlis dilinde)
Muňa garamazdan, bu regionda inflýasiýanyň güýçlenjegi hem çak edilýär. Muňa dünýäde azyk önümleriniň bahasynyň gymmatlamagy, çig malyň nyrhynyň göterilmegi we ýurtlaryň içerki bazarlarynda haryda bolan talabyň güýçlenmegi öz täsirini ýetirer.
Nyrhlaryň ençeme görnüşiniň döwletiň gözegçiligindedigi göz öňünde tutulsa, onda 2011-nji ýylda Türkmenistanda inflýasiýanyň derejesi ortaça 5,5%-e çenli pes bolar diýip, Ýewropanyň dikeldiş we ösüş banky çak edýär.
Ýewropanyň dikeldiş we ösüş banky ýurtlaryň ykdysady ösüşi boýunça edýän öz çaklamalarynda Türkmenistan boýunça sanlaryň iň ýokary görkezijidigini belleýär.
Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda bolsa ýurduň ykdysady ösüşine degişli has uly sanlar berilýär. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti
2011-nji ýylyň ilkinji 4 aýynda ýurduň jemi içerki önüminiň deňeşdirme nyrhlardaky ösüş depgini 114,4% boldy diýip, maglumat berýär.


text:
Türkmenistanyň DIM-nde Beýik Britaniýanyň Ilçisi bilen duşuşyk
2016-njy ýylyň 15-nji dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministri täze bellenen Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi hanym Sorhilda Meri Wiwia Ebott-Uatt bilen duşuşyk geçirdi.
Söhbetdeşligiň dowamynda taraplar Türkmenistan bilen Beýik Britaniýanyň arasynda gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny we olaryň geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Soňra syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarynda iktaraplaýyn hyzmatdaşlygy has hem giňeltmek meseleleri boýunça pikir alyşyldy. Şu jähtden Türkmen-Britan söwda-senagat geňeşiniň (TUKTIC) işiniň möhümdigi bellenildi we ýangyç-energetika ulgamynda hyzmatdaşlygy ýygjamlatmagyň zerurdygy ylalaşyldy.
Duşuşygyň barşynda hanym Sorhilda Ebott-Uatt öz ynanç hatynyň nusgalaryny gowşurdy we ikitaraplaýyn gatnaşyklary berkitmek we ösdürmek üçin öz ýurdunyň Türkmenistandaky ygtyýarly wekili hökmünde tagallalaryny gaýgyrmajakdyny aýtdy.


text:
Türkiýe NATO-nyň raketadan goranyş sistemasyny döretmek işine gatnaşar diýip, anna güni Türkiýäniň Goranmak ministrligi habar berdi.
Bu edaranyň beýannamasynda radar enjamlaryny Türkiýäniň territoriýasynda ornaşdyrmak barada gürrüň gidýär.
NATO-nyň 28 ýurdy geçen ýyl Lissabonda bolan sammitde raketadan goranyş sistemasyny döretmek barada ylalaşyga gelipdi.
Eýýäm raketany tutup alýan we goranyşyň beýleki enjamlaryny Rumyniýada we Polşada ornaşdyrmak barada ylalaşyk gazanyldy.
Moskwa Orsýetiň milli howpsuzlygyna wehim salýar diýmek bilen, NATO-nyň bu sistemasyna garşy çykyş edýär.


text:
Prezident Wladimir Putin Orsýetiň täze hökümet agzalarynyň sanawyny mälim etdi.
Duşenbe güni mälim edilen bu sanawa görä, premýer-ministriň birinji orunbasary Igor Şuwalow wezipesinde saklanyp galýar. Ol ýurduň ykdysady syýasatyna gözegçilik eder.
Maliýe ministri Anton Siluanow, goranmak ministri Anatoliý Serdýukow we uzak wagtdan bäri işleýän daşary işler ministri Sergeý Lawrow wezipelerinde galýar.
Kabinetde täze bellenen Arkadiý Dworkowiç premýer-ministriň ýedi orunbasarynyň biri bolar.
Ozalky prezident we häzirki premýer-ministr Dmitriý Medwedew saýlawçylaryň närazyçylyklaryna jogap edip, hökümetde uly özgertmeleri amala aşyrjakdygyna söz beripdi.
7-nji maýda Wladimir Putin prezidentlik wezipesiniň üçünji möhletine girişdi. Saýlawlardan soň, onuň dowamly prezidentlik etmegine garşy ýurtda köpçülikleýin protest çykyşlary möwç aldy.


text:
Owganystanyň gündogarynda bolan partlamada 18 adam öldi. Bu wakada 10 polisiýa ofiseri, parahat ilatdan bir adam we ýedi hüjümçi heläk boldy. Heläk bolanlaryň arasynda etrap polisiýa ýolbaşçysy hem bar.
Nangarhar welaýatynyň paýtagty Jalalbadyň polisiýa merkezine edilen hüjümde başga-da 14 polisiýa ofiseri ýaralandy.
Owganystanyň içeri işler ministriniň orunbasary general Mohammed Aýub Solanginiň sözlerine görä, gürrüňi edilýän bu wakada janyndan geçen bir hüjümçi özüni partladypdyr we iki sany hem uzakdan dolandyrylýan bomba ýarylypdyr.
Solangi bu hüjüm owgan güýçleri bilen söweşijileriň arasynda bolan dört sagatlyk ok atyşygyň döremegine sebäp boldy diýýär.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili Zabihullah Mujahid metbugata ýaýradan maglumatynda gürrüňi edilýän hüjümiň “Talyban” söweşijileri tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topar (mundan beýläk – Merkezi saýlaw topary) 1991-nji ýylda döredildi. Merkezi saýlaw toparynyň işi we ygtyýarlyklary Türkmenistanyň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksi esasynda kesgitlenilýär.
Merkezi saýlaw topary öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny, sala salşyklary geçirmegi guraýar. Merkezi saýlaw toparynyň ygtyýarlyk möhleti bäş ýyldyr. Merkezi saýlaw topary ýuridik şahsdyr.
Merkezi saýlaw topary saýlawlara we sala salşyklara taýýarlyk görülmegine we geçirilmegine, saýlaw toparlarynyň ulgamyna ýolbaşçylyk edýär, Türkmenistanyň saýlaw kanunçylygynyň birmeňzeş ulanylmagyny hem-de saýlawlaryň demokratik ýörelgeler esasynda geçirilmegini, raýatlaryň saýlaw hukuklarynyň berjaý edilmegini üpjün edýär.
Merkezi saýlaw toparynyň işi mejlisler görnüşinde amala aşyrylýar. Merkezi saýlaw toparynyň mejlisi onuň ygtyýarlygyna degişli meseleleri erkin, açyk ara alyp maslahatlaşmak esasynda geçirilýär.
Merkezi saýlaw toparynyň kararlary açyk ses bermek arkaly sesleriň köplügi esasynda kabul edilýär. Merkezi saýlaw toparynyň kararlarynyň Türkmenistanyň çäginde ýerine ýetirilmegi hökmanydyr.
Merkezi saýlaw topary Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan Türkmenistanyň raýatlarynyň hataryndan başlykdan, başlygyň orunbasaryndan, kätipden we on iki agzadan ybarat düzümde döredilýär. Merkezi saýlaw toparynyň başlygy Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan tassyklanylýar. Merkezi saýlaw toparynyň düzümine wekiller Türkmenistanyň Prezidenti, syýasy partiýalar we jemgyýetçilik birleşikleri tarapyndan hödürlenilýär.
Merkezi saýlaw toparynyň agzasy saýlawly edara dalaşgär görkezilende ýa-da dalaşgäriň ynanylan adamy edilip bellenilende, ol dalaşgär ýa-da ynanylan adam edilip bellige alnan pursadyndan başlap, onuň topardaky ygtyýarlyklary togtadylýar.
Merkezi saýlaw toparynyň işiniň guramaçylyk, hukuk, tehniki, maglumat üpjünçiligi onuň hemişelik hereket edýän edarasy tarapyndan amala aşyrylýar. Merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň işi ol hakyndaky Düzgünnama laýyklykda guralýar. Merkezi saýlaw toparynyň edarasy hakynda Düzgünnama Merkezi saýlaw topary tarapyndan tassyklanylýar.
Merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň işiniň maliýe üpjünçiligi Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.


text:
Fransiýanyň daşary işler ministri ÝB-niň Tährana garşy girizilen käbir sanksiýalaryny şu ýylyň ahyryna çenli ýatyrmakçydygyny mälim etdi. Bu dünýäniň iri alty döwleti bilen Eýranyň ýadro programmasy boýunça Tähran bilen gelnen ylalaşygyň çäginde amala aşyrylýar.
Laurent Fabius duşenbe güni “Europe 1” radiosynda çykyş edip, öňümizdäki hepdeleriň içinde ÝB-e agza döwletleriň daşary işler ministrleri jemlenip, Eýrana garşy girizilen käbir sanksiýalaryň çäklendirilen görnüşde ýatyrylmagy boýunça taslamany hödürlärler.
Ol: “[Duşuşyk] öňümizdäki birnäçe hepdäniň dowamynda geçer. Daşary işler geňeşiniň maslahaty geçiriler, şeýlelik-de ÝB-niň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerine Aştonyň taslamasy, elbetde, biziň hem goldawymyz esasynda käbir ýeňillikler hödürlener. Emma bu çäklendirilen, gönükdirilen we [zerur halatynda] yzyna alnyp bolunýan çäreler bolar” diýdi.
Brýusselde ýokary derejeli günbatarly diplomat gürrüňi gidýän çäreleriň ýanwaryň başlaryna ýa-da ortalaryna hödürlenip bilinjekdigini aýtdy.
Ylalaşyk
Ženewada geçirilen dört günlük maslahatyň netijesinde ýekşenbe güni Eýran sanskiýalaryň çäklendirilen görnüşde ýatyrylmagynyň deregine özüniň käbir ýadro işlerini togtatmaga razylyk berdi. Deslapky ylalaşygyň netijesinde, duşenbe güni nebitiň bahasy hem pese gaçdy.
Eýranyň dawaly ýadro programmasy boýunça gepleşiklere gatnaşan dünýäniň iri alty döwleti, ýagny Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Germaniýa, Russiýa we ABŞ gelnen ylalaşyga gowy baha berdiler.
Emma Fabius ylalaşygyň “diňe ilkinji ädimdigini”, şeýle-de “mesele doly çözülýänçä, ol çözülmän galýandygyny” hem nygtap geçdi: “Biz regional we halkara derejesinde howpsuzlyk ýagdaýlarynyň gowulanmagyny isleýäris. Emma Eýrana “Men bombany ýasap, ony hem seniň depäňden goýberip bilerin” diýen nazar bilen garalanda, bu biziň howpsuzlyk düşünjämize ters gelýär. Şunlukda biz bu howpy aradan aýyrmak ugrunda tagalla edýäris”.
Dünýä döwletleri Eýranyň ýadro programmasyna dulanyp ýadro ýaragyny edinmeginden howatyr edýärler. Tähran bu aýyplamalary inkär edip, özüniň alyp barýan işleriniň diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilendigini öňe sürýär.


text:
Geçen hepde paýtagtyň dürli raýonlarynda köpgatly ýaşaýyş jaýlaryny abadanlaşdyrmak çäreleri geçirilip başlandy. Jaýlaryň diwarlarynyň suwagy gaçan ýerleri suwalyp, reňklenýär. Bu işi paýtagtyň kommunal hojalygynyň işgärleri alyp barýarlar.
Aşgabadyň Parahat 5, 6 mikroraýonlarynda bu işler amala aşyrylýar. Oňarylýan jaýlaryň ählisi-de haýsy-da bolsa bir köçäniň gyrasynda ýerleşýän jaýlar. Köçelerden daşrakda ýerleşýän jaýlara degilmeýär. Özi-de bu köçeleriň hiç haýsysam “protokol” diýlip atlandyrylýan köçeler däl.
Mysal üçin, Parahat 1 we 2 mikroraýondaky diwarlary oňarylýan jaýlar, esasan, Ýunus Emre we şol köçe bilen kesişýän kabir kiçi köçeleriň ugrunda hem-de Paýtagt ýa-da il içinde aýdylyşy ýaly “Mir bazaryň” golaýynda ýerleşýär.
Bu alalap alnyp barylýan abadanlaşdyryş işleriniň sebäpleri barada ýaşaýjylara hiç hili resmi maglumat ýa-da düşündiriş berilmese-de, bu işlere çekilen gurluşykçylar muny 2017-nji ýylda Aşgabatda geçirilmeli Aziada oýunlaryna taýýarlyk bilen düşündirýärler.
Jaýlaryň diwarlaryny abadanlaşdyrmak işleri bilen bir hatarda şol diwarlardaky asylan ýaşaýjylaryň split-sistemalary, çanak antennalary hem aýrylýar. Çanak antennalaryny jaýlaryň üçeklerine geçirmäge rugsat berilýän bolsa, split sistemalary düýpden aýrylýar.
Esasanam, split-sistemalar jaýlaryň köçä bakyp duran tarapyndan aýrylýar. Jaýlaryň arka ýüzündäki split-sistemalara deglenok. Ýeri gelende aýtsak, jaýlaryň käbirleriniň arka ýüzleri asla oňarylanok.
Galyberse-de, ýaşaýyş jaýlarynyň girelgeleri we ýyladyş sistemalarynda bolan näsazlyklar remont edilmeýär. Käbir ýaşaýyş jaýlarynyň üçeklerinde ýygnanan zir-zibillere hem üns berilmeýär.
Ýaşaýjylaryň split-sistemalarynyň aýrylmagy olarda nägilelik döredýär. Bu barada şikaýat eden ýaşaýjylara abadanlaşdyrmak işlerini alyp barýan häkimiýet wekilleri “biz günäkär däl, ýokardan gelen buýruk” diýip, jogap berýärler.
Split-sistemalary aýrylan käbir ýaşaýjylar olary ýaşaýyş jaýlaryň girelgeleriniň içinde goýýarlar. Käbirleri bolsa, “goh-galmagal ýatýança”, split-sistemalaryny ýygnap goýýarlar. Olar soň ýene-de split-sistemalaryny öňki ýerinde asyp bolar diýen pikirde.


text:
“Yslam döwleti” atly yslamçy toparyň söweşijilerine garşy göreşýän Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýa girýän 20-den gowrak ýurduň ýokary derejeli resmileri Londonda duşuşýarlar. Resmiler bu duşuşygyň dowamynda ekstremist topara garşy göreşmek tagallalaryny maslahat edýärler.
22-nji ýanwarda bir gün dowam etjek konferensiýa Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri we Britaniýanyň daşary işler ministri Filip Hammond tarapyndan guramalaşydyrylyp, oňa Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi hem gatnaşýar.
Resmiler “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň maliýeleşdirilmeginiň we oňa daşary ýurtly söweşijileriň goşulmagynyň öňüni almagy maslahat edýärler.
Şeýle-de, olar “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy öz sebitinde göreş alyp barýan ýerilileri has köp harby ýardam we ynsanperwer kömegi bilen üpjün etmek meselelerine hem seredýärler.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Naýrobida 1998-nji ýylda ABŞ-nyň Keniýadaky hem Tanzaniýadaky ilçihanalaryna Al Kaýda topary tarapyndan hüjüm edileninde heläk bolan adamlary ýatlap, olary hormatlady. Şol hüjümlerde 200-e golaý adam heläk bolupdy.
Bu waka bilen baglanşykly geçirilen dabarada çykyş edip Hillari Klinton “1998-nji ýyldaky hüjümler terrorçylykdan abanýan höwpuň henize çenli bardygyny ýatladýar” diýip, terrorçylygyň adamyň jynsyna, milletine, dinine garamazdan hemmeler üçin howplydygyny nygtady.
Şeýlede, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton, Amerikanyň bu ýurda bolan goldawyny görkezmek maksady bilen Somaliniň prezidenti Şeýh Şarif Ahmet bilen duşuşýar diýlip maglumat berilýär.
Somaliniň prezidentiniň ýolbaşçylygyndaky hökümet, häzirki döwür ýaragly yslamçy toparlaryna garşy söweşip gelýär.
Afrikanyň 11 ýurduna sapar edýän Hillari Klinton şu gün Kenýanyň paýtagty Naýrobi şäherinde Somaliniň prezidenti bilen duşuşar diýlip garaşylýar. ABŞ pitneçilere garşy söweşmek maksady bilen, Somaliniň hökümetine harby kömegi teklip eder diýlip garaşylýar.


text:
BMG 2014-nji ýylyň ýanwaryndan bäri azyndan 3.09 yraklynyň konfliktler zerarly ýaşaýan ýerinden başga ýere göçmeli bolandygyny aýdýar.
Migrasiýa baradaky halkara guramasy 23-nji iýunda «Yslam döwleti» bilen hökümet güýçleriniň arasynda bolan söweşleriň üç welaýata – Anbar, Nineweh we Salaheddin welaýatlaryna agyr degendigini aýtdy.
Bu welaýatlardan 2.6 milliondan gowrak adam göçmeli bolupdyr.
Soňky iki aýda Anbaryň paýtagty Ramadide barýan söweşler zerarly 276 müňden gowrak adam göçmeli bolupdyr.


text:
Ene-atanyň perzentleriniň öňündäki üç borjunyň biri – öz çagalaryna mynasyp at dakmakdyr. Aslynda çaga at dakmak ýönekeý bir iş däl. Ata-babalarymyz çaga dakylan at onuň ykbalyna täsir edýär diýen ynanja uýupdyrlar.
Gündogarda Muhammet pygamberiň adyny hormatlap, ogul çagalara Muhammet adyny dakmaklyk örän ýörgünli. Bu ady göteren Muhammet Horezmi matematika ylmynda uly işler edip ýetişipdir, ol häzirki döwürde-de tanymal alym hökmünde tanalýar. Muhammet Faraby hem “Gündogaryň Aristoteli” diýen ada eýe bolan beýik alym, filosofdyr. Muhammet Gazaly dünýä belli meşhur alym, pir hökmünde tanalýar we ş.m.
Meşhur alymymyz Ahmet Bekmyradowyň ýazmagyna görä, amerikan indeýlerinde “Adamy ady goraýar” diýen pähim bolupdyr. Hindi akyldarlary özlerine şägirt alanlarynda, adamyň adyny hem seljeripdirler. Olaryň arasynda “Sen adyňy aýt, men seniň kimdigiňi aýdaýyn” diýen pähim hem ýörgünli eken.
Türkmenler hem “adyňa eýe bol”, “adyňa gurban” diýen jümleleri köp ulanýarlar. Bu bolsa türkmenleriň çaga at dakmak meselesine ýönekeý zat hökmünde garamaýandygynyň nyşanydyr.
Taryhda bolan at däpleri
Gadymy ata-babalarymyz çaga edermenlik görkezinçä, oňa at dakmandyrlar. Bu düzgün ýörgünli bolan şol döwürde her bir adam ukybyna, edermenligine görä özüne mynasyp ada eýe bolupdyr. Munuň şeýledigine “Oguznama” we “Gorkut Ata“ ýaly eposlarymyzy okan her bir adam göz ýetirip biler.
Seýregem bolsa, yrym edip, köne düşünjelere eýerip, çagalaryna gelşiksiz atlary dakýan adamlara-da duş gelmek bolýar. Çagasy durmaýan käbir maşgalalar Eşekguly, Italmaz, Satybaldy ýaly atlary dakýarlar.Ýöne gödek at dakylan çagalar ulalansoň, kähalatda, öz atlaryndan utanyp, ýüzlerini gyzartmaly bolýan halatlary-da bolýar.
Il içinde bar bolan rowaýata görä, bir gezek Äraly işanyň ýanyna bir baý adam gelip, özüniň oglunyň bihepbeliginden zeýrenipdir. Ähli zada paýhasly çemeleşýän Äraly işan ol baýdan bihepbe oglunuň adyny sorapdyr. Ol baý oglunyň adynyň Eşekgulydygyny aýdypdyr welin, Äraly işan oňa: “Sen gül ýaly çagaňa Eşekguly adyny dakyp, ondan gowy zada garaşýamyň?! Derrew ogluň adyny üýtget-de, sadaka ber. Yrym bilen at dakmaga endik edinme” diýip, maslahat beripdir.
Türkmenlerde ogul döwletiň başy hasaplanyp, gyzy köpräk bolsa, olara “ogul” adyny ýanaşdyryp at dakmak endigi-de henize bu güne çenli saklanyp galypdyr. Ogulnabat, Ogulşirin, Oguljeren ýaly atlar hut şular ýaly tendensiýalara mysal bolup biler.
Ene-atanyň jogapkärçiligi
Türkmende Bezirgen, Rüstem, Görogly ýaly atlar agyr atlar hasaplanylýar. Meniň ýadymda, obamyzda sylanýan Meret aga iň kiçi ogluna Rüstem adyny dakypdy, ýöne bu çaga örän çyrçykly boldy. Şonda köneden habarly pähimdar adamlar Meret aga çaganyň adyny üýtgetmegi teklip edipdiler. Şondan soň Rüstemiň adynyň gapdalyndan oňa Myrat adyny goşupdylar. Il içinde şeýle mysallaram az däl.
Seýregem bolsa, syýasy matlap bilen çagalaryna Marks, Lenin, Gurbansoltan ýaly atlary dakan, dakýan adamlaram bar. Ýöne diktatura syýasaty wagtlaýyn häsiýete eýe bolansoň, çagalara beýle atlary dakmaklygyň näderejede ýerliklidigi sorag döredýär. Sebäbi, edil häzir özüniň Marks adyndan utanyp ýören adamyň, merhum diktatoryň ejesiniň ady diýlip dakylan Gurbansoltan adyndan utanyp ýören gyzyň bardygyna biz şaýat.
Şol sebäpden, käbir maşgalalarda, tire-taýpalarda ýaşulular bilen geňeş edilip, täze doglan çaga oňat, owadan at dakmak däpleri-de saklanyp galypdyr. Sebäbi perzende at dakmak ýönekeý bir iş bolman, her bir ene-atanyň çaganyň öňündäki mukaddes borjy hasaplanylýar.


text:
Gazagystanyň Adam hukuklary we kanunyň hökmürowanlygy boýunça halkara býurosy, Nota Bene, adam hukuklary boýunça «Türkmen inisiatiwasy» we Adam hukuklary ugrunda Halkara hyzmatdaşlygy guramalary Merkezi Aziýa ýurtlarynda metbugat azatlygynyň, internet senzurasynyň ýagdaýy, žurnalistleriň ýanalmagy barada ýüzlenme çap etdi.
Azatlyk Radiosy bu ýüzlenmäniň awtorlarynyň biri, «Türkmen inisiatiwasy» toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, siz sebitdäki jemgyýetçilik guramalary, hususan-da gazagystanly, täjigistanly hukuk goraýjylar bilen bilelikde Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky metbugat çäklendirmeleri, internet senzurasy we žurnalistleriň ýanalmagy barada beýanat ýaýradypsyňyz. Bu beýanatyň edil şu günki günde ýaýradylmagynyň sebäbi näme?
Farid Tuhbatullin: Munuň sebäbi şu gün Wenada, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynda şu tema, söz azatlygyna, pikir azatlygyna bagyşlanan uly konferensiýa geçirilýär. Hut şu sebäpden, ýagny Wenada geçirilýän uly çäräniň öňüsyrasynda jemgyýetçilige ýetirmek üçin, biz öz bilelikdäki ýüzlenmämizi taýýarladyk.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýüzlenmäňizde sebitde metbugat azatlygy meselesine umumylykda baha berilýär. Eýsem siz bu meselede Türkmenistandaky ýagdaý ýa-da soňky döwürde göze ilýän tendensiýalar barada anygrak gürrüň berip bilmezmisiňiz?
Farid Tuhbatullin: Biz hakykatdanam Türkmenistanda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýagdaýyna syn edýäris we öz ýüzlenmämizde, mysal üçin, 2013-nji ýylyň ýanwarynda Türkmenistanda metbugat hakyndaky kanunyň kabul edilendigini belledik. Bu kanunda senzura gadagan edilýär we köpçülikleýin habar serişdelerinde pikir dürlüligine ýol berilmelidigi aýdylýar.
Emma gynansak-da bu kanun, bir ýarym ýyl bäri hereket edýär diýip hasaplanýandygyna garamazdan, Türkmenistanyň beýleki bir topar kanuny ýaly, hereketsiz galýar. Şu geçen döwrüň içinde Türkmenistanda ýekeje-de täze garaşsyz gazet-žurnal ýa-da radio hasaba alynmady.
Munuň üstesine Türkmenistanda türkmen häkimiýetleri barada tankydy mazmunly materiallary çap edýän internet saýtlarynyň petikli saklanmagy dowam etdirilýär. Ýagny hakykatda gowulyga tarap hiç-hili pozitiw üýtgeşme bolmady.
Şu geçen döwrüň içinde Türkmenistanda ýekeje-de täze garaşsyz gazet-žurnal ýa-da radio hasaba alynmady."
Şeýle-de häkimiýetler daşary ýurt habar serişdeleri bilen hyzmatdaşlyk edýän žurnalistlere, daşary ýurtlarda ýaşap, žurnalist ýa-da bir internet saýtynyň wekili bolup işleýän türkmen raýatlarynyň garyndaşlaryna basyş etmegi dowam etdirýärler. Şu sebäpden, gaýtalap aýdýaryn, Türkmenistanda iş ýüzünde gowulyga tarap hiç bir üýtgeşiklik bolmady.
Azatlyk Radiosy: Siz öz ýüzlenmäňizde sebitde söz, metbugat azatlygy babatdaky ýagdaýyň gowulaşmagy üçin bir topar rekomendasiýa hem beripsiňiz. Eýsem siziňçe Türkmenistan esasy haýsy rekomendasiýalary ýerine ýetirmeli?
Farid Tuhbatullin: Biz bu ýerde rekomendasiýalaryň giden bir tapgyryny hödürleýäris; hususan-da biz Türkmenistanda kabul edilýän täze kanunlaryň, şol sanda köpçülikleýin habar serişdeleri baradaky kanunyň professionallar, spesialistler tarapyndan halkara normalaryna we adam hukuklaryna gabat gelşi taýdan analizlenmegini, seljerilmegini maslahat berýäris. Şeýle-de biz ol kanunyň hereket edýän, işleýän kanun bolmagyny maslahat berýäris.
Mundanam başga biz halkara gurluşlaryny Türkmenistanda we goňşy ýurtlarda žurnalistleriň gorkuzylmagyna, ýanalmagyna dahylly jogapkär adamlary ýazgarmaga çagyrýarys.
Elbetde, biz Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyny hem gatnaşyjy döwletlere özleriniň söz, pikir azatlygy boýunça alan borçnamalaryny ýerine ýetirmekde kömek bermäge çagyrýarys. Sebäbi Türkmenistan, ÝHHG-nyň agzasy bolan ýurt hökmünde, öz wagtynda bu guramanyň öňünde bir topar borçnama gol çekdi we ol öz borçnamasyny ýerine ýetirmeli.


text:
Pop Fransis musulmanlaryň agdyklyk edýän ýurdy Albaniýa bir günlük sapara geldi.
“Yslam döwletiniň» jeňçileriniň haýbatlary baradaky habarlar bilen baglylykda, howpsuzlyk hüşgärligi ýokary galdyryldy.
Bu Fransisiň Italiýanyň daşynda sapar ýedýän ilkinji ýewropa ýurdudyr.
Albanlaryň 10 prosent çemesi katolik, 60 prosent çemesi bolsa sünni musulmandyr.
Albaniýanyň stalinçi diktatory Enwer Hoja 1967-nji ýylda Albaniýany dünýädäki ýeke-täk ateist ýurt yglan edip, 40 çemesi katolik ruhanysyny tussag etdi we jezalandyryp öldürdi.


text:
6-njy noýabrda Tajigistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň golaýlamagy bilen, potensial dalaşgärler saýlawlara gatnaşmak üçin zerur sesleri toplamakda soňky pursatlardan peýdalanýarlar. Emma bu iş ýurduň daşynda zähmet çekýän iş migrantlary tarapyndan goldanylýan potensial dalaşgärler üçin agyr mesele bolup durýar.
Täjigistanyň ýetip gelýän prezidentlik saýlawlary häzirki awtoritar prezidentiň öz wezipesinde galmagy üçin gurnalýan dabaraly bir çäre boljaga meňzeýär. Oppozisiýanyň agzalary saýlawlara gatnaşmak mümkinçiligine eýe bolmagyň-da kyndygyny aýdýarlar.
Prezidentlige dalaş edýänleriň resmi derejede dalaşgär hökmünde hasaba durmak üçin müňlerçe ses toplap tabşyrmagyna sanlyja gün galdy. Bu bolsa oppozisiýanyň dalaşgärleri üçin agyr böwetdir.
Gol toplamak
Potensial dalaşgärlere ähli registrasion düzgünleri berjaý etmek, şol sanda 250 müň ses toplamak üçin 25 günlük wagt berildi. Oppozisiýanyň ses toplamakdaky kynçylyklary saýlaw häkimiýetleriniň ýurduň daşynda zähmet çekýän 1.2 million migrantyň gollaryny kabul etmezligi bilen bagly.
Täjigistanyň oppozision “Sosial-demokratik” partiýasynyň lideri Rahmatillo Zoirow migrantlaryň seslerini hasaba almazlygyň hökümet tarapyndan döredilýän agyr päsgelçilikdigini belledi. Zoirowyň sözlerine görä, resmi düzgünlerde görkezilen – sesleri ýurduň içinde toplamak talabyny berjaý etmek oppozisiýa üçin mümkin däl, sebäbi hökümet ähli administratiw gurallara gözegçilik edýär.
Oppozisiýa tarapyndan dalaşgär hökmünde öňe sürlen Oinihol Bobonazarowa “Yslam galkynyş” partiýasyny, “Sosial-demokratik partiýany” we ýene birnäçe toparlarydyr aýry başga aktiwistleri öz içine alýan “Birleşen reformaçy güýçleriň” wekili hökmünde hereket edýär. Ol 3-nji oktýabra çenli diňe 110 müň gol toplap bilipdir.
”Aziýa-Plus” neşiriniň habar bermegine görä, ýurduň Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Abdumannon Dodoýew iki partiýanyň, ýagny Kommunistik we Demokratik partiýanyň ses toplamak üçin bellenen wagty uzaltmagy sorandyklaryny habar beripdir.
Migrantlaryň saýlaw hukugy
Dodoýew 3-nji oktýabrda geçirilen metbugat konferensiýasynda ýene birnäçe günüň beriljekdigini yglan etdi. Şeýle-de Dodoýewyň sözlerine görä, ýurduň daşynda işleýan migrantlar ses toplamak prosesine gatnaşdyrylmaýan hem bolsa, olar 6-njy noýabrda prezident saýlawyna gatnaşyp, se berip bilerler.
Saýlaw resmileri Orsýetde işleýän täjikleriň hasaba alnan takyk adresleriniň ýokdugyny we olaryň çekýän gollaryny tassyklap bolmaýandygyny aýdýarlar.
Oppozisiýa wekili Zoirow bolsa ”Sosial-demokratik partiýanyň” agzalarynyň 60%- iniň Orsýetde işleýändigini aýdýar we çäklendirmeleriň Täjigistanyň ses bermäge hukugy bolan 4 million ilatynyň uly bölegine täsir ýetirýändigini belleýär.
Orsýetde ýakynda çap edilen resmi maglumatlara görä, Täjigistanyň 18 ýaşyna ýeten raýatlarynyň 1.1 milliony häzirki wagtda Orsýetde ýaşaýar.
Rahmatillo Zoirow “Gazagystanda, Belarusda, Ukrainada we Eýranda işleýänler bilen bilelikde jemi 2 million täjik raýatynyň” öz ýurdunyň daşynda ýaşaýandygyny belleýär.


text:
“Mercer” atly toparyň hasabatynda, Awstriýanyň paýtagty Wena 230 şäheriň arasynda ilatyň durmuş şertleriniň hili boýunça birinji orunda ýerleşdirilip, dünýäniň iň gowy şäheri diýlip saýlandy. Şweýsariýanyň Zurih we Germaniýanyň üç şäheri, şol sanda Münhen, Düsseldorf we Frankfurt Wenanyň yzysüre gelýän şäherlerdir.
Aşgabat 210
4-nji martda “Mercer” toparynyň ýaýradan “Ilatyň durmuş şertleriniň hili 2015” atly hasabatynda Aşgabat dünýä boýunça 230 şäheriň arasynda 210-njy orunda ýerleşdirildi.
Merkezi we Gündogar Ýewropa şäherlerinde ilatyň durmuş şertleriniň hili ýokary bolup, agzalýan hasabatda Çehiýanyň paýtagty Praga 68, Budapeşt we Lýublýana 75-nji ýerde ýerleşdirilipdir.
Ýewropa kontinentinde ilatyň durmuş şertleriniň iň pes derejede bolan şäherleriniň arasynda Kiýew (176-njy), Tirana (180-nji) we Minsk (189-njy) bar.
Bagdat iň soňky ýerde
Hasabatda ilatyň durmuş şertleriniň hili boýunça Baku 197-nji, Ermenistanyň paýtagty Ýerewan 183-nji, Tbilisi 184-nji, Russiýanyň paýtagty Moskwa 167-nji, Eýranyň paýtagty Tähran 203-nji orunda ýerleşdirilipdir.
Iň gowy keselhanaly, mekdepli şäherler
“Merceriň” baş maslahatçysy Kate Fitzpatrickiň “The Telegraph” neşirine beren maglumatynda şeýle diýilýär: “Ýewropa şäherlerinde ýaşaýyş şertler has ýokary derejede, bu şäherlere hemişelik howpsuzlyk we ýokary durmuş şertleri mahsus. Ýewropa şäherlerinde oňat keselhanalar, mekdepler bar. Bu şäherler howpsuzlyk derejesi boýunça ýokary bolup, olarda gowy jemgyýetçilik transportlary bar”.
Awstriýanyň paýtagty bolsa, hem arassa, hem-de hasabatyň ähli kategoriýalary boýunça ýokary derejeli ballary aldy.
“Merceriň” hasabatynda 230 şähere 10 kategoriýa boýunça baha berlip, olar şulardan ybarat: Syýasy we sosial pudak, ykdysady pudak, sosial-medeni pudak, medisina we saglyk pudagy, mekdep we bilim, jemgyýetçilik hyzmatlary we transport gatnawy, dynç alyş, ilatyň sarp edýän önümleri, ýaşaýyş jaý we daşky gurşaw.
Ilkinji we soňky 10-luk
“The Telegraph” neşirinde çap edilen ilkinji we iň soňky 10 şäheriň sanawy:
...
220. Damask, Siriýa
221. Nuakşot, Mawritaniýa
222. Konakri, Gwineýa
223. Kinşasa, Kongo Demokratik respublikasy
224. Brazzawil, Kongo respublikasy
225. Sana, Ýemen
226. Ndjamena, Çad
227. Hartum, Sudan
228. Port-o-Prens, Haiti
229. Bangi, Merkezi Afrika respublikasy
230. Bagdat, Yrak


text:
Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ondan peýdalanmak boýunça Döwlet agentliginiň Beýik Britaniýadaky we Irlandiýadaky wekilhanasy ýapylýar diýip, “United Press International” agentligi habar berdi.
“TurkmenistanRU” internet gazeti hem şu gün bu maglymaty tassyklap, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuahmedowyň bu guramanyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek we netijelliligini ýokarlandyrmak maskady bilen degişli karara gol goýandygyny ýazdy.
Ýakynda “WikiLeaks” internet saytynyň ýaýradan maglumatynda Türkmenistanyň uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ondan peýdalanmak boýunça Döwlet agentliginiň Beýik Britaniýadaky we Irlandiýadaky wekilhanasyna prezident G.Berdimuhamedowyň giýewisiniň serenjamlayk edýändigi habar berlipdi.


text:
Gürjüstanyň günbatar Imereti welaýatynda 1 000 çemesi türme tussagy açlyk çekip protest geçirýär. Olar türme şertleriniň kemsidijidigini aýdýarlar.
Gürjüstanyň düzediş sistemasy boýunça ministri Sozar Subari anna güni başlanan bu açlyk protestiniň regionyň paýtagty Kutaisi şäheriniň golaýyndaky Geguti türmesinde tussaglykda saklanýan jenaýat ketteleri tarapyndan geçirilýändigini aýtdy.
Subariniň žurnalistlere aýtmagyna görä, ol şeýle aksiýanyň taýýarlanýandygy barada öňünden habarly bolup, bu mesele barada Gürjüstanyň adam hukuklary boýunça baş wekili Uça Nanuaşwili maslahat geçiripdir. Ministriň sözlerine görä, ýakynda ýurduň düzediş sistemasynda amala aşyrylan reformalar jenaýat ketteleriň käbir ýeňilliklerden peýdalanmak mümkinçiligi çäklendiripdir. Tussaglar protest arkaly şol reformalary ýatyrmak isleýärler, diýip Subari aýtdy.
Anna güni tussaglaryň ýüzlerçe garyndaşlary Geguti türmesiniň öňünde jemlendiler we türmäniň administrasiýasy bilen duşuşygyň geçirilmegini talap etdiler.


text:
ABŞ-nyň Demirgazyk Koreýa syýasaty boýunça wekili Stefen Boswort Koreý ýarymadasynda dörän dartgynly ýagdaýlary kadalaşdyrmak meselesini maslahatlaşmak üçin Günorta Koreýa bardy.
"Biz bärde Demirgazyk Koreýa boýunça maslahat bereris we öz pozisiýamyzy utgaşdyrarys. Biz Demirgazyk Koreýa meselesine çemeleşilende ylalaşygyň islendik strategiýanyň özeni bolmalydygyna ynanýarys. Şeýle-de biz bulary mümkin boldugyçya tiz wagtyň içinde amala aşyrmaga synanyşarys” diýip, Boswort çykyş etdi.
Stefen Boswortyň Seulda geçirjek gepleşikleriniň dowamynda Phenýanyň ýadro programmasy boýunça iki Koreý döwletiniň, Hytaýyň, Orsýetiň, Birleşen Ştatlaryň we Ýaponiýanyň gatnaşmagyndaky alty taraplaýyn gepleşiklere täzeden başlamak meselesine hem üns berilmegine garaşylýar.
Seuldaky gepleşiklerden soň Stephen Boworth Pekine, soňra bolsa Tokio sapar edýär.
Geçen ýylyň noýabrynda Demirgazyk Koreýanyň Günorta Koreaýanyň adalaryny top okuna tutmagy, şeýle-de Phenýanyň urany baýlaşdyrmak programmasynyň ýaýbaňlanmagy uly howatyrlanmalary döretdi.


text:
Ýer – Waşingtonda ýerleşýän Türkmenistanyň ilçihanasynyň öňi. Sowet ýyllarynda ruhy hassahanada ýogalan dissident şahyr Annasoltan Kekilowanyň goşgularynyň iňlis diline terjime edilen nusgasy ýaňlanýar. Ony Birleşen Ştatlaryň “Split This Rock” atly şahyrlar guramasynyň ýolbaşçysy Sara Brauniň seslendirýär.
Annasoltan Kekilowa 60-njy yyllaryň ahyrynda Türkmenistanda "demokratiýa" sözüni agzan ilkinji şahsyýet hasaplanýar.
Asmanda çaknyşyp sowuk bulutlar,
Güýçli ýel syrygyp, gar köwsarlaýar.
Meň kalbymda bolsa uçgun tutaşyp,
Ýanyp duran küre ýaly lowlaýar.
Azaşýan ýol tapman doňak tokaýda,
Dodaklarym kepäp,
Ýalaýan gary.
Ýüregim gananok,
Ýene men teşne.
Gaýyp ýör depämde gara gargalar,
Soraýan olardan:
- nirede çeşme?!
Gargalar gygyrýar:
“gak, gak-da, gak-gak”.
Göwnüme bolmasa, diýýärler olar,
“Gözleme gyz, bu tokaýda çeşme ýok”.
Onda men nätmeli,
Nirä gitmeli?!
Gargalar tokaýdan
Ugradyň meni.
Gargalar gygyrýar ýene-de – gak –ga!-
Belki diýýändirler:
-Ugratmarys, ýok.
Ah, bular göwnüme
Gury hyýaldyr.
Ol gargalar meni,
Görýänem däldir.
Sowuk ýel şuwlady,
Gargalaň sesi,
Bu uly tokaýda birhili, tukat.
Küýsäp, dury çeşmäň sowuk suwyny,
Ýene meň kalbymda lowlaýar şol ot.
Daň agardy, ýatdy uly hasrat,
Menem çykdym dury çeşmäň ýoluna.
Ýöne henizlerem ýatlap gynanýan –
Düşünemok gargalaryň diline.
Bu çäre 24-nji sentýabrda ABŞ-nyň paýtagty Waşingtonda 15 töweregi amerikan aktiwistleriniň we şahyrlarynyň gatnaşmagynda geçirildi.
Bu çäre 24-nji sentýabrda ABŞ-nyň paýtagty Waşingtonda 15 töweregi amerikan aktiwistleriniň we şahyrlarynyň gatnaşmagynda geçirildi we senzura garşy gönükdirilen tagallalaryň çäginde amala aşyryldy.
Diňe Türkmenistan däl, şeýle çäreler senzura boýunça ady Türkmenistan bilen bir kategoriýa girizilýän we ýapyk ýurtlardan biri diýlip hasaplanýan Birmanyň Waşingtonda ýerleşýän ilçihanasynyň öňüne hem geçirildi. Şol ýerde birmaly meşhur dissident şahyr Kýi Maý Kauň öz goşgularyny okady.
Aktiwistler we şahyrlar Ýemeniň ilçihanasynyň öňünde hem jemlenişip, şol ýerde meşhur ýemenli dissident şahyr Mohammed al-Kadudyň “Umyt” atly goşgusyny diňlediler.
24-nji sentýabr şenbe günine gabat gelenligi üçin, ilçihanalar ýapykdy. Emma Sara Brauniň bu çäränip repressiw ýagdaýda öz döredijilik işleri bilen meşgullanýan şahyrlary goldamaga gönükdirilen simwoliki ädimdigini aýtdy.
Sara Brauniň 24-nji sentýabryň şahyrlaryň parahatçylyk, adalatlylyk we ygtybarlylyk üçin çykyş edýän günüdigini aýdyp, şeýle çäreleriň tutuş dünýäde geçirilendigni belledi:
–Bu güne parahatçylyk we ygtybarlylyk üçin şahyrlaryň aýaklanan güni diýip baha berilmeli. Bu çärä tutuş dünýä boýunça müňlerçe şahyr we aktiwist gatnaşýar. Meselem, Meksikanyň paýtagtynda şu gün 14 ýerde dabara gurnalýar. Beýleki ýerlerde bolşy ýaly, meksikaly aktiwistler we şahyrlar hem ünsi çekmek üçin özleri we şol ýurt üçin möhüm diýlip hasaplaýan temalary saýlan bolmaly. Biz hem Türkmenistan we beýleki ýurtlarda dowam edýän senzura ünsi çekmäge synanyşdyk. Bu juda möhüm bir mesele, sebäbi döredijilik bilen meşgullanýan adamlaryň öz eserlerini paýlaşmaga we muşdaklary bilen duşuşmaga mümkinçiligi bolmasa, çeper döredijilik işi dowam etmez. Türkmenistanyň we beýleki käbir ýurtlaryň Waşingtondaky ilçihanalarynyň öňüne ýygnanyşyp, dissident şahyrlaryň goşgularyny okamagymyzyň we diňlemegimiziň maksady şol senzura ünsi çekmekden ybaratdyr.
Brauniň bu çäräniň şol bir wagtyň özünde amerikan raýatlaryna hem gönükdirilendigini belläp, şahyrlara goşgy ýazmaga rugsat edilmeýän ýurtlar bilen Waşingtonyň dostlukly gatnaşyk gurýanlygyna halkyň ünsüni çekmäge synanyşýandyklaryny aýtdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama şu hepdäniň başynda Eýran bilen baglaşylan ýadro ylalaşygyna ynanmazlyk edýänlere garşy çykdy.
Obama 18-nji iýuldaky hepdelik ýüzlenmesinde bu ylalaşyk baglaşylmasa, biz dünýäniň iň bir durnuksyz sebitinde ýene bir uruş töwekgelligine uçrarys diýdi.
Wenada 14-nji iýulda baglaşylan ylalaşyk esasynda Eýran öz ýadro programmasyny uzak möhletli togtadar we oňa derek Tährana garşy girizilen ykdysady sanksiýalar kem-kemden aýrylar.
Obamanyň respublikan garşydaşlary bu şertnamany Kongresde, 60 günlük barlagdan soň planlaşdyrylýan ses berişlikde puja çykarmaga umyt baglaýarlar.
Obama bu ylalaşyk Eýrany hakykatda bombadan has uzaklaşdyrýar diýdi.
"Biz Eýranyň ýadro desgalaryna gije-gündiz doly gözegçilik edip bileris" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
«Eger-de Eýran sözünde durmasa, biz sanksiýalary derrew dikelderis» diýip, prezident aýtdy.


text:
Azatlyk radiosynyň Täjik gullugy, Ozodi radiosy, resmi maglumatlara salgylanyp, paýtagt Duşenbede bolan üç ýaragly hüjümde 8 milisioneriň öldürilendigini, derňew işleriniň dowam edýändigini habar berýär.
IIM Wahdatda bolan hadysa bu şäheriň hassahanasynda huşsuz ýatan Umar Bobojonowyň işine dahylsyz diýýär.
Aeroport öwrümindäki hüjüm
Ozal Duşenbe şäheriniň aeroportunyň öwrüminde bolan atyşykda Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň pitnä garşy polisiýasynyň iki esgeriniň, döwlet awtoulag inspeksiýasynyň postda duran ofiseriniň öldürilendigi habar berlipdi. DAI-niň ýene bir ofiseriniň, ok atylýan ýaragdan alan ýarasy sebäpli, keselhana ýerleşdirilendigi habar berilýär.
Kanun goraýjy guramalardaky çeşmeler Duşenbedäki ýaragly hadysany tassyk etdiler we bu iş boýunça derňewiň başlanandygyny aýtdylar. Emma kanun goraýjy organlar hüjüm edenleriň şahsyýeti we ölenleriň sany barada doly maglumat bermediler.
Ozodi radiosynyň habarçylary wakanyň bolan ýerine baryp gördüler. Olaryň sözlerine görä, häzirki wagtda bu ýerde kanun goraýjy organlaryň we prokuraturanyň işgärleri derňew işlerini geçirýärler.
Ozodi radiosynyň çeşmeleri Duşenbe şäheriniň Şohmonsur etrabynyň Karategin posýologynda üç hüjümçiniň gözleginiň dowam edýändigini aýdýarlar. Habar berilmegine görä, güman edilýän üç hüjümçi şol töwerekde gizlenipdir.
Bu posýolok milisiýa tarapyndan gabalyp alyndy we ýerli ýaşaýjylaryň jaýlarynda gözleg-barlag işleri geçirilýär.
Şeýle-de, aerportuň öwrüminde we Wahdat şäherinde Içeri işler ministrliginiň bölümine edilen ýaragly hüjümleriň arasynda baglanyşygyň ýokdugy bellenilýär.
4-nji sentýabrda, çen bilen ir sagat 5.00-da Täjigistanyň Wahdat şäherinde IIM-iň bölümine hüjüm edildi. Resmi maglumata görä, hüjüm edenleriň ikisi öldürildi, üçüsi bolsa ýaralandy.
Wahdatdaky hüjüm
Baş prokuratura Duşenbeden 20 km gündogarda ýerleşýän Wahdat şäherinde milisiýa bölümine edilen hüjüm boýunça jenaýat işiniň açylandygyny we hadysanyň derňewiniň başlanandygyny habar berdi.
Ýurduň IIM-iniň maglumatyna görä, bu hüjüm çen bilen ir sagat bäşde amala aşyryldy. IIM bu hüjümiň Ziýowuddin Abdulloewiň ýolbaşçylygyndaky jenaýatçy topar tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.
«Bu hüjüm kanun goraýjy organlar tarapyndan yzyna serpikdirildi we netijede Ziýowuddin Abdulloew hem onuň iki ülpeti öldürildi, ýene üç hüjümçi bolsa ýaralandy» diýip, IIM-iň beýanatynda aýdylýar.
IIM Abdulloewiň şahsyýeti barada hiç zat aýtmaýan hem bolsa, Ozodi radiosynyň çeşmeleri onuň birnäçe hepde öň Wahdat şäheriniň Rohati milisiýa bölüminde işländigini habar berdiler diýip, Azatlyk radiosynyň Täjik gullugynyň websaýty ýazýar.
Aýdylmagyna görä, Abdulloew, nämälim sebäplere görä, içeri işler organyndan işden boşadylypdyr.
«Wahdat şäheriniň milisiýa bölüminiň daşynda demir gözenekli haýat gurlan, emma Abdulloew Rohati bölüminiň işgäri hökmünde özüni tanadyp, giriş punktuna geçipdir. Sebäbi postda duran ofiser ony ýüzünden tanaýan eken we işden boşadylanyndan habarsyz bolupdyr» diýip, Ozodi radiosy bilen söhbetdeş bolan raýat aýdypdyr.
«Azia-Plýus» agentligi, öz çeşmelerine salgylanyp, Wahdat şäherindäki milisiýa bölümine hüjüm edilende dört milisioneriň öldürilendigini habar berdi. Bu habar gullugynyň maglumatyna görä, hüjümçiler topary ilki Duşenbede bir goşun bölüminiň howlusyna girip, ol ýerden ýarag alypdyr we Wahdatdaky milisiýa bölümine hüjüm edipdir.
IIM milisiýa bölümine edilen hüjümiň wahdatly Umar Bobojanowyň işi bilen bagly däldigini aýdýar. 23 ýaşyndaky Bobojonow, Sankt-Peterburgda bir ýokary okuw jaýynyň studenti, garyndaşlarynyň tassyklamaklaryna görä, 28-nji awgustda içeri işler ministrliginiň işgärleri tarapyndan ýenjilip, agyr ýagdaýda keselhana ýerleşdirilipdir.
Ozodi radiosy Täjigistanda howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilendigini habar berýär.


text:
Anna güni Pakistanyň resmileri üsti pilotsyz amerikan uçarlarynyň geçiren üç sany howa hüjüminde ýaragly söweşijiler diýlip güman edilýän 16 adamyň öldürilendigini mälim etdiler.
Maglumata görä, bu hüjümler Pakistanyň Owganystan bilen serhetleşýän Demirgazyk Weziristan regionynda geçirilipdir.
Bu wakadan bir gün öň Pakistanyň hökümeti şeýle hüjümleri “bikanun” diýip atlandyryp, muňa protest bildirmek üçin amerikan diplomatyny ýörite gürrüňe çagyrypdy.
Öz gezeginde amerikan resmileri bu hüjümleriň anti-amerikan meýilli ýaragly söweşijilere garşy göreşde möhüm gural bolup hyzmat edýändigini öňe sürýärler.


text:
“Bütewi Orsýet” partiýasynyň wekili ýurduň ähli syýasy partiýalarynyň emblema hökmünde özlerine haýwanlaryň şekilini saýlap almagyny teklip etdi. Orsýetde gozgalan bu meseläniň öz aýratynlyklary bar.
Şu günki gün Orsýetde syýasy partiýalaryň sany gün saýyn köpelýär. Şeýle ýagdaýda ses berijileriň işini aňsatlaşdyrmak üçin käbir teklipler öňe sürülýär. Teklipleriň birinde her bir partiýanyň özüne emblema hökmünde haýsy-da bolsa bir haýwanyň şekilini saýlap almalydygy aýdyldy.
Sidýakiniň teklibi
Bu teklibiň awtory “Bütewi Orsýet” partiýasynyň 35 ýaşly agzasy Aleksandr Sidýakiniň pikirine görä, haýwanly emblemalar syýasy partiýalaryň ilat tarapyndan tanalmagy üçin peýdaly bolup biler. Sidýakin “Bütewi Orsýet” partiýasynyň emblemasy aýy bolsa, “Ýabloko” partiýasynyň öz emblemasy üçin skunsy, ýagny gymmatbaha sütükli, ýöne örän porsy haýwany saýlamalydygyny, Kommunistik partiýanyň bolsa özüne amerikan sugunyny saýlamalydygyny aýtdy.
Aleksandr Sidýakiniň pikirine görä, Boris Nemtsowyň ýolbaşçylygyndaky “Parnas” atly oppozision partiýana alaka, beýleki oppozision toparlara bolsa torsuk ýa ulitka (balykgulak) ýaly haýwanlar gelişýär.
Geçen ýylyň aprel aýynda Orsýetiň şol wagtky prezidenti Dmitriý Medwedew syýasy partiýalaryň hasaba alynmagynyň düzgünlerini aňsatlaşdyrypdy. Prezidentlik saýlawlary bilen bagly köpçülikleýin protestler muňa sebäp bolupdy.
Netijede şu günki gün Orsýetde 55 sany syýasy partiýa hasaba alyndy. Sidýakin partiýalaryň köplügi sebäpli indiki saýlawlarda saýlaw sanawynyň uzynlygynyň iki metre ýetmeginiň ähtimaldygyny çak edýär
.
Sidýakin saýlawçylar üçin şeýle uzyn sanawdan haýsydyr bir partiýany saýlap tutmagyň kyn boljagyny belläp, partiýalaryň tanalmagy üçin täze bir usulyň, ýagny haýwanlaryň şekili ýerleşdirilen emblemalaryň ulanylmagyny teklip etdi.
Oppozisiýanyň garaýşy
Sidýakiniň bu teklibi oppozisiýa tarapyndan tankyt edildi. “Adalatly Orsýet” partiýasynyň lideri Sergeý Mironow “Bütewi Orsýet” partiýasyny has wajyp meseleler bilen meşgullanmaga çagyrdy.
Orsýetiň parlamentiniň öňki agzasy Gennadiý Gudkow ýurtda hasaba alynýan syýasy partiýalaryň sanynyň köpelmegi bilen oppozision partiýalaryň gowşadylýandygyny belledi.
“Kommersant FM” radiostansiýasynyň kommentatory Konstantin Eggert “ýaňsylanýan patiýalaryň”, ýagny şowsuz boljagy öňünden görnüp duran partiýalaryň köpelmegi üçin emeli ýagdaýyň döredilýändigini belledi. Eggert muny “häkimiýetleriň orsýet parlamentarizmini ýok etmek üçin ýörite edýän synanyşygy” diýip atlandyrdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko ýurduň parlamentiniň düzgünleri baradaky kanuna üýtgetmeleri girizýän resminama gol goýdy. Kanuna girizilen bu üýtgetme parlamentiň spikerine, ýagny başlygyna parlament fraksiýalaryny dargatmaga rugsat berýär.
Poroşenkonyň metbugat sekretary Swýatoslaw Tsehonow Twitter sosial ulgamynda ýazan maglumatynda gürrüňi edilýän kanuna 22-nji iýulda gol goýuldy diýdi.
Ukrain parlamenti şol güni ir bilen kanuny kabul edipdi.
Gürrüňi edilýän kanun parlamentiň başlygyna iň az agzasy bolan fraksiýany dargatmaga hukuk berýär.
Bu aralykda, Ukrainanyň Kommunistik partiýasynyň gadagan edilmegi baradaky sud diňlenişigine Kiýew etrap Administratiw sudunyň 24-nji iýulda başlamagyna garaşylýar.


text:
Amerikan Geňeşleri ABŞ-nyň ýokary okuw jaýlaryna üstünlikli girmek boýunça maksatnamada gatnaşmana çagyrýar.
Ýüz tutmak üçin sonky gün Fewral aýynyň 9-y.
– Common Application
– Prep4Success Spring 2017 Application
– Prep4Success Spring 2017 Session Advertisement
Amerikan Geňeşleri GRE synagyna taýýarlyk maksatnamasyna gatnaşmana çagyrýar.
Ýüz tutmak üçin sonky gün Yanwar aýynyň 20-si.
– GRE Application
– GRE Spring 2017 Advertisement
Türkmenistanda ýerleşyän Amerikan Geňeşleri höwesjen we ýaş Türkmenistan raýatlary üçin ABŞ-nyň ýokary okuw jaýlaryna üstünlikli girmek üçin zerur bilim we ukyplary bilen üpjün edýär we gatnaşyjylaryn bäsleşik ukuplaryny kämilleşdirýär. Maksatnamanyň gatnaşyjylary TOEFL we SAT testlerine, Akademiki ýazuw we okuw sapaklaryna üns berip, ABŞ-nyň ýokary okuw jaýlaryna üstünlikli girmek üçin zerur bolan ukyplara eýe bolýarlar.
Habarlaşmak üçin:
Gorogly 48A, Aşgabat, Türkmenistan
T. (99312) – 36-90-16/21/22 (goşmaça113)
M. associatep4s@americancouncilstm.org


text:
Ukraina “Yslam döwleti” toparyna degişli bolmakda güman edilýän iki adamy tussag edendigini yglan etdi we olaryň Günbatar Ýewropa syýahat edip, terrorçylykly hüjümleri amala aşyrmagy planlaşdyrandygyny habar berdi.
Ukrainanyň Milli howpsuzlyk gullugy 1-nji iýunda çap eden beýannamasynda Siriýadan bolmagy güman edilýän iki adamyň Harkiw şäherinde tussag edilendigini aýtdy.
Beýannamada agzalan iki adama ady görkezilmedik “goňşy ýurduň” raýaty bolan adamyň kömek berendigi we onuň Ukrainada bikanun bolup, terrorçylykly hereketler üçin Kiýew tarapyndan gözlenýändigi aýdyldy.
AFP agentligi öz çeşmesine salgylanyp, agzalan adamyň Orsýetiň raýatydygyny habar berdi.


text:
“Yslam döwleti” (YD) atly toparyň bähbidi üçin ABŞ-nyň harby gullukçylarynyň kompýuterleriniň goragyny döwüp içine girmekde aýyplanýan Kosowonyň raýatynyň işiniň diňlenmegine garaşylýar.
Ardit Feriziniň işini ABŞ-nyň Wirginia ştatynyň Aleksandriýadaky etrap sudy 15-nji iýunda diňlär. Ferizi özüne garşy öňe sürlen terrorçylaryň maglumata eýe bolmagyna ýardam bermek we adamlaryň şahsy maglumatlaryny ogurlamak aýyplamalary ret etdi.
Prokurorlar Feriziniň hususy şirketiň sistemasyny döwüp, geçen ýylda 1300-den gowrak harby gullukçynyň atlaryny, elektron poçta girmek üçin gizlin maglumatlaryny we telefon nomerlerini YD toparyna berendigini aýdýarlar. YD topary şondan soň bu maglumatlary Twitterde çap edip “öz ýurduňyzda boýnuňyza urarys” diýip haýbatly duýduryş ýaýradypdy.
Ferizi oktýabr aýynda Malaýziada tussag edilip, ýanwar aýynda ABŞ alnyp barylypdy.


text:
Gyrgyzystanyň günorta Oş regionynda Täze ýyl baýramçylygy mynasybetli feýrwerk atyşlary, restoranlarda, barlarda we beýleki jemgyýetçilik nokatlarynda baýramçylyk dabaralaryny geçirmek gadagan edildi.
Oş regionynyň resmileri beýle berk çäreleriň girizilmegini howpsuzlyk meseleleri bilen delillendirýärler. Emma regionyň adaty raýatlary beýle çäreleriň kabul edilmeginiň nägilelikleri artdyrýandygyny nygtaýarlar. Şu ýylyň iýunynda bu regionda etnik gyrgyz bilen etnik özbekleriň arasynda ganly çaknyşyklar bolupdy.
Adynyň doly tutulmagyny islemedik Wenera atly zenan bu wakalar bilen baglylykda öz pikirini Azatlyk Radiosyna aýan etdi: "Resmileriň Täze ýyl baýramçylygy mynasybetli köpçülikleýin geçirilýän çärelere gadaganlyklary girizmegi howatyrlandyrýar. Resmiler näme sebäpden bu gadaganlyklary girizdiler? Diýmek, bärde esaslandyrylan howp bar”.
Gyrgyzystanyň resmileri bu howplaryň, dogrudanam, esaslydygyny aýdyň görkezýärler. Golaýda Oş regionynda we onuň golaýyndaky sebitlerde iň azyndan iki sany gizlin ýarag saklanylýan ýeriň üstüniň açylandygy habar berildi. Şeýle-de howpsuzlyk güýçleri regiondaky öýlerde we metjitlerde dowamly gözleg işlerini geçirýärler.
Gyrgyzystanyň resmileri daşary ýurtlar bilen baglydyr diýlip güman edilýän ekstremistleri ýurduň paýtagtynda we Oş regionynda ýagdaýlary durnuksyzlaşdyrmakda, şeýle-de ýurduň günorta sebitlerinde etnik toparlaryň arasynda çaknyşyklary döretmekde aýyplaýarlar.
Oş regionynyň häkimi Melis Myrzakmatow
Oş regionynyň häkimi Melis Myrzakmatow Täze ýyl baýramçylyklarynda terror hüjümleriniň bolmak howpunyň bardygyny hem nygtady. Ol bu barada Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýdi: "Täze ýyl baýramçylygy wagtynda hüjümleriň amala aşyryljakdygy barada ilat arasynda edilýän gep-gybatlar, şeýle-de Bişkekdäki we Oşdaky gurnalan partlamar sebäpli biz bu täze howpsuzlyk çärelerini girizdik. Meniň pikirimçe, bu howpuszlygy üpjün etmegiň bir görnüşidir. Hut şu sebäpli biz bu çärelere ýüz urduk”.
Şäheriň resmileri ýagdaýyň doly öz gözegçiliklerindedigini dowamly gaýtalap gelýärler. Bu sebäpli Melis Myrzakmatow raýatlary rahatlygy saklamaga çagyrdy: "Bärde etniki ýigrenç ýaly hiç zat ýokdur. Häzirki wagt üçin möhüm iş - ilata rahatlygy saklamagyň gerekdigini düşündirmek. Şeýle-de olaryň prowokasiýalara üns bermän, rahat bolmagyny gazanmak. Bular ýaly howpsuzlyk çäreleri Oş regionynda belli bir wagtdan bäri amala aşyrylýar. Bular ýakyn geljekde-de dowam eder”.Ýetmezçilik duýulýar
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň habarçysy Ernist Nurmatowyň aýtmagyna görä, regiondaky ýagdaýlar, göräýmäge, durnukly ýaly bolup görünýär. “Adamlaryň öz adaty durmuşy bilen ýaşap, işe, okuwa barýandyklaryny synlamak bolýar” diýip, Ernist habar berýär.
Ernist Nurmatow Oş regionyndaky ýagdaýlaryň iýundaky çaknyşykaryň öňüsyrasyndaky ýagdaýlara golaýdygyny aýdýar. “Ýöne şol bir wagtyň özünde-de bu ýagdaýlarda bir zadyň ýetmezçiligi aýdyň duýulýar. Dürli etnik toparlaryň wekilleri birek-birege ynamsyzlyk bilen garaýarlar. Şeýle-de şäherde ilatyň durnuklylygyny bozýan gep-gybatlar gezýär” diýip, Ernist sözüne goşdy.
Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa
Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa ýurtda çözülmedik käbir meseleleriň entegem bardygyny boýun aldy. 20 dekabrda resmi taýdan işe başlan täze hökümet kolisiýasynyň ýurduň ilatyny birleşdirmek üçin aýdyň çözgütleri tapjakdygyna umyt edýändigini prezident Roza Otunbaýewa mälim etdi.
Şeýle-de prezident Otunbaýewa 20-nji dekabrda täze döredilen Döwlet milli howpsuzlyk komitetiniň esasy wezipelerinden biriniň bu etniki toparlaryň arasyndaky parahatçylygy üpjün etmekdigini aýtdy. “Soňky geçirilen barlaglaryň netijelerine görä, ýurduň günortasyndaky ýagdaýlaryň durnuksyzlygyna galýandygyny görkezýär” diyip, prezident Otunbaýewa sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýerli halkyň wekilleri we halkara guramalar polisiýanyň Oş we Jalalabat regionlarynda geçirilýän gözleg işleriniň nyşanlarynyň aglabasynyň etnik özbekleriň bolýandygyny howatyrlanma bilen belleýärler. Şeýle-de iýunda bolan etniki çaknyşyklarda günälenip, sud jogapkärçiligine çekilenleriň köpüsiniň etniki özbekleridigi bilen bagly “Amnesty International” guramasy alada bildirdi.
Gyrgyzystanyň resmileri etniki çaknyşyklardan soň, tussag etmekde ýa-da sud jogapkärçiligine çekmekde hiç hili etniki seljermäniň ýokdugyny öňe sürýärler. “Her kim kanunyň öňünde deňdir” diýip, Gyrgyzystanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygy, Marat Imankulow aýtdy.
Oş regionyndaky dartgynly ýagdaýlar bilen baglylykda adaty gyrgyz zenany Kazypa Bektemirova: “Biz diňe parahatçylygy isleýäris” diýip, umyt bilen aýtdy.


text:
Halkara walýuta fondy (HWF) Russiýanyň ykdysadyýetiniň durgunlylaşmagy sebäpli Kawkaz we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysady ösüşinde 1 prosent çemesi haýallamanyň boljakdygyny çaklaýar.
HWF-nyň Ýakyn Gündogar we Merkezi Aziýa boýunça departamentiniň direktorynyň orunbasary Juha Kahkonen 4-nji noýabrda Almatyda eden çykyşynda çaklanylýan haýallamanyň “Russiýada geosyýasy töwekgelçilikleriň artmagy we ykdysadyýetiň durgunlylaşmagy bilen baglanşyklydygyny” belledi.
HWF-niň çaklamalaryna görä, nebiti eksport edýän ýurtlaryň, ýagny Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň Umumy içerki önüminiň (GDP) ösüşi haýallap, şu ýyl 5,6% bolar. 2013-nji ýylda bu ösüş 6,8%-e barabardy.
Maglumatda nebiti import edýän ýurtlaryň, ýagny Ermenistanyň, Gürjüstanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň Umumy içerki önüminiň (GDP) ösüşi pese gaçyp, 4,6% boljakdygy çaklanylýar.


text:
Fransiýaly meşhur aktýor Žerar Depardieu “Staliniň diwany” atly kinofilmde Staliniň roluny öýnar. Bu film fransiýaly ýazyjy Jean-Daniel Baltassatyň 2013-nji ýylda çap eden eseriniň esasynda dörediler.
Film Sowet Soýuzynyň 1950-nji ýyllary we Staliniň heýkeliniň döredilmegi tabşyrylyp, KGB-niň gözegçiligine düşen ýaş hudožnik barada gürrüň berýär.
Fransiýaly-portugaliýaly kompaniýa tarapyndan dörediljek kartina fransiýaly aktýor Fanni Ardan režissýor bolar. Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki Mosfilm kinostudiýasy kostýumlar bilen üpjün eder.
67 ýaşly Depardieu 2013-nji ýylda Orsýetiň prezidentiniň permanyna laýyklykda,orsýet raýatlygyna eýe boldy we Fransiýanyň uly möçberli salgytlaryny ýazgaryp, ýurduň daşynda ýaşamagy saýlandy.


text:
Prezident Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda 10-njy ýanwarda geçirilen hökümet ýygnagynda, beýleki dürli meseleler bilen bir hatarda, türkmen telewideniýesiniň işi hakda hem ýene bir gezek gürrüň edildi.
Ýygnakda prezident soňky ençeme aýyň dowamynda gaýtalan tankydyny, pikirini ýene bir gezek gaýtalap telekanallaryň gepleşikleriniň hiline nägilelik bildirdi. Gürrüň esasanam “Ýaşlyk” telekanaly hakda bolup, prezident bu telekanalyň ýolbaşçysyny wezipesinden boşatdy.
Ýaşlar, bu türkmenistanyň telekanallary barada birinji gezek edilýän tankyt däl. Esasanam "Ýaşlyk" telekanalyny göz öňünde tutup aýtsak, siz bu telekanalyň gepleşikleriniň hiline nähili baha berýärsiňiz? Telekanalyň ýolbaşçylary öz gepleşikleriniň hilini nähili ýokarlandyryp biler?
Täze Tolkunyň nobatdaky gepleşiginde şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky tejribeleriňizi we garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.
Isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biz bilen aragatnaşyk gurmak isleseňiz, hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Birleşen Ştatlar özüniň Owganystandan goşun çykarmak planlaryny üýtgetdi we indi galan goşunlarynyň köpüsini indiki ýyla çenli ol ýerden çykarman saklamakçy bolýar.
14-nji martdaky habarlarda entek gutarnykly kararyň alynmandygy, emma ABŞ adminstrasiýasynyň häzir Owganystanda ýerleşýän 9800 esgeri ol ýerden çykarmagy haýallatmaga taýýarlanandygy aýdyldy.
Plan boýunça ol ýerdäki goşunlar 2015-nji ýylyň aýagyna çenli 5500 çemesi kemeldilmelidi.
ABŞ-nyň goranmak resmileri we owgan prezidenti Aşraf Gani prezident Barak Obamany Owganystandan goşun çykarmagyň möhletleri baradaky meselä gaýtadan seretmäge çagyrýarlar.
Olar ýurtdaky howpsuzlyk ýagdaýynyň şindi durnukly däldigini, regionyň diňe «Al-Kaýda» däl, eýsem YD howpy bilen hem ýüzbe-ýüz bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýärler.
Obama planlaryň üýtgemegini aýyň aýagynda, prezident Ganiniň Waşingtona sapary mahalynda yglan eder öýdülýär.


text:
ABŞ wise-prezidenti Jo Baýden Merkezi we Gündogar Ýewropa ýurtlaryna saparyny dowam etdirýär.
Öten agşam Baýden Buhareste geldi. Ol Rumyniýanyň prezidenti Troýan Basesku bilen gepleşikler geçirer hem ABŞ-nyň gündogar Ýewropa ýurtlary bilen gatnaşyklary barasynda çykyş eder.
Düýn ABŞ-nyň wise-prezidenti Warşawada Polşanyň ýolbaşçylary bilen duşuşdy. Raketadan goranyş sistemasyny Ýewropada gurmak boýunça ABŞ-nyň gaýtadan sereden proýektine gatnaşmagynyň perspektiwalary meselesi maslahatlaşylypdyr.
Hut şu tema Jo Baýdeniň anna güni Pragada çeh ýolbaşçylary bilen geçirjek gepleşikleriniň-de esasy temasy bolar.


text:
Mukaddes Rim imperiýasy
German halklarynyň Mukaddes Rim imperiýasy (lat. Sacrum Imperium Romanum Nationis Teutonicae, nem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) — 962-nji ýyldan 1806-njy ýyla çenli höküm süren we Merkezi Ýewropanyň territoriýalaryny özünde jemlän döwlet. Iň gülläp ösen döwründe imperiýanyň düzümine onuň özeni hökmünde Germaniýa, şeýle hem demirgazyk we orta Italiýa, Şweýsariýa, Burgund korollygy, Niderlandlar, Belgiýa, Çehiýa, Sileziýa, Elzas we Lotaringiýa giripdir. Ol resmi taýdan üç sany korollykdan: Germaniýadan, Italiýadan we Burgundiýadan emele gelipdir.


text:
Anna güni BMG-niň Adam hukuklary boýunça geňeşi Siriýadaky ýagdaýlar barada adatdan daşary maslahat geçirdi.
Onda çykyş eden BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýörite wekili Nawi Pilleýiň sözlerine görä, Siriýanyň režiminiň oppozisiýa protestçilerini basyp ýatyrmagy bilen bagly aýyplamalaryň adamzada garşy jenaýatdygy üçin Siriýadaky ýagdaýlara Halkara sudunda garamaly.
Bu maslahat BMG-niň ýörite komissiýasynyň Siriýadaky ýagdaýlar barada garaşsyz derňewinden soňra geçirildi. Şol komissiýanyň hasabatynda Siriýanyň howpsuzlyk güýçleriniň asuda ilaty öldürmegi we gynamagy barada ýokary derejeli resmilerden görkezme alandygy habar berilýär.
Nawi Pilleýiň aýtmagyna görä, Siriýada harbylaryň hökümete garşy protestleri basyp ýatyrmaga başlaly bäri 4 müňden gowrak adam öldürildi we 14 müňden gowrak adam tussag edildi.
Ol režimiň “gazaply repressiýasynyň” ýurdy graždanlyk urşuna iterýändigini hem duýdurdy.


text:
Pakistanda adamlaryň üýşmeleňi ýurduň demirgazygyndaky lagerde paýlanýan azyk harytlaryny almaga synanyşan mahaly çaknyşyklar emele geldi we wakada polisiýanyň ot açmagy netijesinde öýünden göçürilen azyndan dört adam we dokuz polisiýa ofiseri ýaralandy. Bu barada keselhana resmileri we waka şaýat bolanlar habar berýär.
Bu ýowuzlyklar 13-nji noýabrda Bannu etrabyndaky hökümet lagerinde boldy. Bu lager iýun aýynda Demirgazyk Waziristandaky söweşijileriň nyşana alynmagy netijesinde başlan harby operasiýalaryň yzýany, öýlerini terk etmäge mejbur bolan takmynan 150 müň ýaşaýja niýetlenendir.
Wakada polisiýanyň ot açmagy we üýşmeleňdäki adamlaryň daş we beýleki zatlary zyňmagy netijesinde goh-galmagal döredi.
Pakistanyň armiýasy Demirgazyk Waziristanyň 80%-niň söweşijilerden arassalanandygyny aýdyp, ýüzlerçe söweşijiniň öldürilendigini belleýär.


text:
29—31-nji maýda Bolgariýanyň Sanni Biç şäherinde Açyk matematika bäsleşigi geçirildi.
Bolgariýanyň Bilim we ylym ministrligi, matematikler birleşigi we ýokary okuw mekdepleri tarapyndan guralan bu bäsleşige dünýäniň onlarça döwletinden ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlary gatnaşdy. Açyk matematika bäsleşiginde Türkmen oba hojalyk institutynyň gidromeliorasiýa hünäriniň 3-nji ýyl talyby Eziz Kakyşow 1-nji orny eýeläp, altyn medala, oba hojalygyny mehanizmleşdirmek hünäriniň 2-nji ýyl talyby Nury Atajanow 2-nji orny eýeläp, kümüş medala mynasyp boldy.


text:
24-nji noýabrda Minskiň şäher sudy belarusly hukuk goraýjy aktiwist Ales Belýatskini salgyt tölemekden gaçmakda aýyplap, ony 4,5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Suduň çykaran kararyna görä, hukuk goraýjy aktiwistiň hemme emlägi hem döwletiň haýryna geçirilýär.
2003-nji ýylda belarus häkimiýetleri Ales Belýatskiniň ýolbaşçylygyndaky adam hukuklary boýunça “Wyasna”, ýagny “Ýaz” atly topary resmi taýdan hasaba almagy ret edipdi.
Hukuk goraýjy aktiwistiň Polşadaky hem Litwadaky şahsy bank hasaplary baradaky maglumatlaryň esasynda, oňa garşy jenaýat işiniň gozgalandygy aýdylýar.
Dürli daşary ýurt donorlarynyň Belýatskiniň Belarusda iş alyp barmagy üçin zerur bolan serişdeleri bu bank hasaplaryna iberendikleri habar berilýär.
Bank hasaplary baradaky maglumatlaryň belarus häkimiýetlerine Litwanyň Adalat ministrligi hem Polşanyň Baş prokuraturasy tarapyndan berilendigi aýdylýar.
ÝB-iň liderleri bu işe “syýasy matlap bilen gurnalan” diýip, ony giňden ýazgardylar.
Penşenbe güni Minskde geçirilen sud diňlenişigine Polşanyň, Litwanyň we beýleki Ýewropa ýurtlarynyň diplomatlarynyň hem ABŞ-nyň wekilleriniň gatnaşandygy habar berilýär.


text:
Aşgabat, 13.03.2015. “Türkmenportal”.
13-nji martda Ýaponiýada iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýanyň Milli uniwersitetler korporasiýasynyň Hirosaki uniwersitetiniň ýolbaşçysyny we ylmy toparynyň wekillerini kabul etdi. Duşuşyk döwlet Baştutanymyzyň kabulhanasy ýerleşen “Metropolitan” myhmanhanasynda geçirildi. Türkmen döwletiniň Baştutany Ýaponiýanyň Sendaý şäherine BMG-niň “Tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak babatdaky” III Bütindünýä maslahatynyň işine gatnaşmak üçin geldi.
Hirosaki uniwersitetiniň rektory jenap Kei Sato wagt tapyp kabul edendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, ýokary okuw mekdebiniň işgärleriniň adyndan Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Ýaponiýanyň Sukuba uniwersitetiniň “Hormatly doktory” diýen alymlyk adynyň berilmegi bilen gutlap, bu adyň türkmen Lideriniň we ajaýyp alymyň iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmaga, dünýä ylmyny ösdürmäge goşan aýratyn goşandynyň ykrar edilmeginiň nyşany bolup durýandygyny nygtady.
“Biziň uniwersitetimizde muzeý bar, şol ýerde Türkmenistan baradaky kitaplar jemlenendir. Onda Siziň ýurduňyzyň lukmançylygy, ykdysadyýeti, milli mirasy, taryhy we medeniýeti baradaky ylmy işleriňiz möhüm orun eýeleýär. Bu işler dünýäniň dürli dillerine, şol sanda ýapon diline terjime edildi. Olaryň ählisi Hirosaki uniwersitetiniň talyplary we mugallymlary üçin gymmatly ylmy çeşme bolup durýar” diýip, uniwersitetiň ýolbaşçysy aýtdy.
Döwlet Baştutany özüniň ylmy işine berlen ýokary baha üçin minnetdarlyk bildirip, soňky ýyllarda ýola goýlan, ähli möhüm ugurlar boýunça, şol sanda ylym we bilim ulgamynda okgunly ösýän türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň netijeli häsiýete eýedigini kanagatlanmak bilen belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidenti Gün energiýasyndan peýdalanmak, Garagum çölünde ummasyz gorlary bolan kremniniň esasynda Gün batareýalarynyň önümçiligini ýola goýmak ýaly möhüm ugurlarda ýapon alymlary bilen işi dowam etmegiň möhümdigini belledi.
Şeýle hem himiýa senagatynda we dökün öndürmekde, ekologiýa ulgamynda ylmy hyzmatdaşlygyň geljeginiň uludygy nygtaldy.
Häzirki döwrüň ählumumy meselelerini çözmekde ertir açylýan BMG-niň “Tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak” atly III Bütindünýä maslahatyna uly ähmiýet berilýär diýip, döwlet Baştutany aýtdy we bu wajyp ugurda alymlaryň bilelikdäki işiniň ornuny nygtady.
Ýaponiýanyň ylym wekilleriniň beýan eden gyzyklanmasyny nazara almak bilen, diňe bir Ýaponiýada däl, eýsem, bütin dünýäde iň abraýly okuw mekdepleriniň biri bolan Hirosaki uniwersitetiniň we Türkmenistanyň esasy ýokary okuw mekdepleriniň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň mümkinçilikleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Düýpli we amaly ylymlary ösdürmäge, dürli ulgamlarda ylmyň gazananlaryny ulanmaga ýardam edýän maslahatlaryň çäklerinde bilelikdäki barlaglary hem-de duşuşyklary geçirmegiň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi.


text:
13-nji iýulda NATO we Orsýetiň arasynda gepleşikler geçirilýär. Moskwanyň Ukrainadaky agressiýasy babatda aladalanmalaryň artmagy netijesinde NATO Warşawada geçirilen sammitde özüniň gündogar Ýewropadaky harby goşunyny güýçlendirmek barada ylalaşany bäri, Orsýet bilen NATO ilkinji gezek gepleşikleri geçirýärler.
Şol bir wagtyň özünde, NATO agza 28 ýurduň wekilleri bilen Orsýetiň arasynda geçirilýän bu duşuşyk 2014-nji ýylda Ukraina krizisi döräni bäri geçirilýän şuňa meňzeş maslahatlaryň ikinjisidir.
NATO Polşa we Baltik döwletlerine 4 müň çemesi esgerden ybarat batalýony ugratmak barada geçen hepde gelen karary barada Moskwa maglumat berjekdigini aýtdy.
Moskwa bolsa, duşuşygyň dowamynda Birleşen Ştatlaryň raketa goranyş galkanynyň töwekgelçilikleri we NATO-nyň Baltik deňziniň howa giňişliginde howpsuzlygy gowulandyrmak baradaky planlary barada maslahat etjekdiklerini mälim etdi.