c: text/html

text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Sertifikatlaşdyrmak hakynda
(2014-nji ýylyň 20-nji dekabryndaky, 2015-nji ýylyň 28-nji fewralyndaky we 2016-njy ýylyň 12-nji ýanwaryndaky Türkmenistanyň Kanunlary esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen)
Şu Kanun Türkmenistanda sertifikatlaşdyrmagyň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny belleýär.
1-nji BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunyň maksatlary üçin şu esasy düşünjeler ulanylýar:
1) sertifikatlaşdyrmak – netijesi sertifikatlaşdyrmagyň obýektiniň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalarda bellenen talaplara laýyk gelşiniň resminamalaýyn tassyk edilmegi bolup durýan iş;
2) laýyklyk sertifikaty – sertifikatlaşdyrmagyň obýektiniň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalarda bellenen talaplara laýyk gelýändigini tassyk edýän resminama;
3) sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalar – işiň anyk görnüşlerine ýa-da olaryň netijelerine degişli düzgünleri, talaplary, umumy ýörelgeleri, häsiýetnamalary özünde jemleýän we “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugy (mundan beýläk - ygtyýarly edara) tarapyndan bellige alnan kadalaşdyryjy resminamalar;
4) dowlet akkreditasiýasy (attestasiýasy) – ygtyýarly edara tarapyndan onuň garamagyndaky kärhanalaryň (guramalaryň), beýleki döwlet edaralarynyň, synag barlaghanalarynyň (merkezleriň) ýa-da sertifikatlaşdyrmak boýunça bilermen-auditorlaryň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalara laýyklykda sertifikatlaşdyrmak babatda anyk işleri ýerine ýetirmekde olaryň ukyplylygyny tassyk etmek maksady bilen amala aşyrylýan iş;
5) sertifikatlaşdyrmak boýunça bilermen-auditor (mundan beýläk bilermen-auditor) – bellenilen tertipde attestasiýadan geçirilen, sertifikatlaşdyrmak babatda kesgitlenen işleri geçirmek üçin degişli hünär derejesi bolan hünärmen;
6) önümi öndüriji, taýýarlaýjy, ýerine ýetiriji, satyjy, iberiji – önümi öndürýän, göýberýän, ýerleýän (işleri ýerine ýetirýän, hyzmatlary edýän) we onuň hili üçin jogapkärçilik çekýän hususy telekeçiler we ýuridik şahslar.
2-nji madda. Türkmenistanyň sertifikatlaşdyrmak
babatdaky kanunçylygy
1.Türkmenistanyň sertifikatlaşdyrmak babatdaky kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar hem-de şu Kanundan we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundaky kadalardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Şu Kanunyň hereket edýän çygry
1. Şu Kanun sertifikatlaşdyrmak babatdaky iş bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirýär.
2. Şu Kanun döwlet edaralarynyň, olaryň döwlet akkreditasiýasyny almagynyň zerurlygy boýunça, Türkmenistanyň sertifikatlaşdyrmak babatda iş bilen baglanyşykly beýleki kanunlaryna laýyklykda amala aşyrýan gatnaşyklaryna ulanylýar.
4-nji madda. Sertifikatlaşdyrmagyň maksatlary
Şular sertifikatlaşdyrmagyň maksatlary bolup durýar:
1) fiziki we ýuridik şahslaryň bähbitlerini sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelmeýän önümden, işleriň ýerine ýetirilmeginden, hyzmatlaryň edilmeginden goramak;
2) raýatlaryň ýaşaýşy we saglygy, olaryň emläginiň we daşky gurşawyň goragy üçin önümiň, işleriň ýerine ýetirilmeginiň, hyzmatlaryň edilmeginiň howpsuzlygyny üpjün etmek;
3) maddy serişdeleriň rejeli peýdalanylmagyny üpjün etmek;
4) sarp edijilere oňat hilli önümi saýlamaga ýardam bermek;
5) içerki we halkara bazarlarda önümiň, işleriň ýerine ýetirilmeginiň, hyzmatlaryň edilmeginiň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmek;
6) fiziki we ýuridik şahslaryň Türkmenistanyň ýeke-täk haryt bazarynda iş alyp barmagy üçin, şeýle hem olaryň halkara ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyga gatnaşmagy üçin amatly şertleri döretmek.
5-nji madda. Sertifikatlaşdyrmagyň ýörelgeleri
Sertifikatlaşdyrmak aşakdakylar esasynda amala aşyrylýar:
1) sertifikatlaşdyrmagyň geçirilişiniň tertibi baradaky maglumatlaryň ähli gyzyklanýan şahslar üçin açyklygy we hakykylygy;
2) ygtyýarly edaranyň, beýleki döwlet edaralarynyň, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň) we bilermen-auditorlaryň önüm öndürijilerden, taýýarlaýjylardan, ýerine ýetirijilerden, satyjylardan, iberijilerden we sarp edijilerden garaşsyzlygy;
3) belli bir önüm babatda sertifikatlaşdyrmak üçin berilýän resminamalaryň gutarnykly sanawynyň bellenilmegi;
4) sertifikatlaşdyrmak işlerini geçirmegiň möhletiniň amatlaşdyrylmagy;
5) sertifikatlaşdyrmak işleriniň geçirilmeginiň barşynda alnan maglumatlar babatda ýaşyrynlygyň we täjirçilik syrynyň berjaý edilmegi.
6-njy madda. Sertifikatlaşdyrmagyň obýektleri
1. Şular sertifikatlaşdyrmagyň obýektleri bolup durýar:
a) önüm;
b) prosesler;
ç) işiň ýerine ýetirilişi;
d) hyzmatlaryň edilmegi.
2. Ygtyýarly edara tarapyndan sertifikatlaşdyrmagyň obýektlerine sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplary bellenilen başga obýektler hem degişli edilip bilner.
7-nji madda. Sertifikatlaşdyrmak boýunça işleriň
guralyşy we amala aşyrylyşy
1. Sertifikatlaşdyrmagyň geçirilmegi boýunça işleriň guralmagyny ygtyýarly edara we beýleki döwlet edaralary amala aşyrýarlar.
2. Sertifikatlaşdyrmak boýunça işler önümçiligiň barlanylmagyny, önümiň, onuň häsiýetnamalarynyň sertifikatlaşdyrmak üçin kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelýändigini barlamak üçin synag edilmegini, hususy telekeçiler, ýuridik şahslar tarapyndan sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň berjaý edilmegine döwlet tarapyndan gözegçiligi we gözegçilik barlagyny öz içine alýar.
3. Ygtyýarly edara, onuň garamagyndaky kärhanalar (guramalar), beýleki döwlet edaralary, synag barlaghanalary (merkezleri), şeýle hem bilermen-auditorlar sertifikatlaşdyrmak boýunça işleri amala aşyrýarlar.
4. Beýleki döwlet edaralary, synag barlaghanalary (merkezleri), şeýle hem bilermen-auditorlar sertifikatlaşdyrmak boýunça işleri ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde berlen akkreditasiýa (attestasiýa) hakynda degişli resminama esasynda amala aşyrýarlar.
5. Synag barlaghanalary (merkezleri) özleriniň akkreditasiýasy babatyndaky çäklerinde önümiň synaglaryny ýa-da synaglaryň anyk görnüşlerini amala aşyrýarlar, şeýle hem ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde we görnüşlerde synaglary resmileşdirýärler we netijelerini berýärler.
6. Akkreditasiýa hakynda degişli resminamasy bolan synag barlaghanalary (merkezleri) bolmadyk mahalynda attestasiýadan geçen synag barlaghanalary (merkezleri) ygtyýarly edara tarapyndan sertifikatlaşdyrmak boýunça işleriň amala aşyrylmagyna goýberilip bilner.
7. Bilermen-auditorlar ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde önümiň we hyzmatlaryň anyk görnüşleriniň sertifikatlaşdyrylmagy boýunça işleriň amala aşyrylmagyna gatnaşýarlar.
8-nji madda. Döwlet akkreditasiýasy (attestasiýasy)
1. Ygtyýarly edaranyň garamagyndaky kärhanalaryň (guramalaryň), beýleki döwlet edaralarynyň, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň), bilermen-auditorlaryň sertifikatlaşdyrmak babatda anyk işleri ýerine ýetirmäge ygtyýarlylygyny tassyklamak maksady bilen, ygtyýarly edara tarapyndan olaryň döwlet akkreditasiýasy (attestasiýasy) geçirilýär.
2. Döwlet akkreditasiýasynyň (attestasiýasynyň) tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
9-njy madda. Sertifikatlaşdyrmak boýunça işleriň
maliýeleşdirilmegi
1. Şular sertifikatlaşdyrmak boýunça işleri maliýeleşdirmegiň çeşmeleri bolup durýar:
1) hususy telekeçilere we ýuridik şahslara ygtyýarly edara, başga döwlet edaralary tarapyndan sertifikatlaşdyrmak babatda edilýän tölegli hyzmatlardan gelýän serişdeler;
2) Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik başga serişdeler.
2. Sertifikatlaşdyrmak babatda hyzmatlar üçin bellenilen nyrhlar ygtyýarly edara, başga döwlet edaralary tarapyndan Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi bilen ylalaşmak arkaly bellenilýär.
2-nji BAP. SERTIFIKATLAŞDYRMAK BABATDA
DÖWLET TARAPYNDAN
DÜZGÜNLEŞDIRMEK WE GÖZEGÇILIK
10-njy madda. Sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet
tarapyndan düzgünleşdirmegi we gözegçiligi
amala aşyrýan edaralar
Sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek we gözegçilik Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, ygtyýarly edara, özleriniň ygtyýarlylyklarynyň çäklerinde beýleki döwlet edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
11-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň
ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) sertifikatlaşdyrmak babatda bitewi döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) Türkmenistanyň sertifikatlaşdyrmak babatda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny çykarýar;
3) sertifikatlaşdyrmak babatda kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň bozulandygy üçin ykdysady temmi çäreleriniň ulanylmagynyň tertibini tassyklaýar;
4) Türkmenistanyň kanunçylygynda onuň ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýar.
12-nji madda. Ygtyýarly edaranyň ygtyýarlylygy
Ygtyýarly edara:
1) sertifikatlaşdyrmak babatda bitewi döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) sertifikatlaşdyrmak babatda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny, şeýle hem sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalary işläp düzýär we kabul edýär;
3) sertifikatlaşdyrmak babatda guramaçylyk-usulyýet ýolbaşçylygyny amala aşyrýar;
4) beýleki döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň sertifikatlaşdyrmak babatda işini utgaşdyrýar;
5) sertifikatlaşdyrmagyň obýektlerini sertifikatlaşdyrýar;
6) hususy telekeçiler, ýuridik şahslar tarapyndan sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryny berjaý etmek boýunça barlaglary geçirýär, düzgün bozmalar ýüze çykarylan halatynda bolsa olar babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan degişli çäreleri ulanýar;
7) garamagyndaky kärhanalaryň (guramalaryň) we beýleki döwlet edaralarynyň akkreditasiýasyny, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň) akkreditasiýasyny (attestasiýasyny), bilermen-auditorlaryň attestasiýasyny amala aşyrýar;
8) şulary belleýär:
a) önümi sertifikatlaşdyrmagyň tertibini, şol sanda öň ulanyşda bolan harytlaryň;
b) garamagyndaky kärhanalaryň (guramalaryň) we beýleki döwlet edaralarynyň sertifikatlaşdyrmak babatda anyk işleri ýerine ýetirmekleri üçin akkreditasiýasynyň tertibini, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň) akkreditasiýasynyň (attestasiýasynyň) tertibini, bilermen-auditorlaryň attestasiýasynyň tertibini;
ç) sertifikatlaşdyrylan önüme gözegçilik barlagyň tertibini;
d) beýleki döwlet edaralarynyň, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň), bilermen-auditorlaryň sertifikatlaşdyrmak babatda işine gözegçiligiň tertibini;
e) daşary ýurt döwletleriniň sertifikatlaşdyrmak boýunça edaralarynyň beren laýyklyk sertifikatlarynyň we synaglaryň netijeleriniň ykrar edilmeginiň tertibini;
ä) sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawynyň emele getirilmeginiň we ýöredilmeginiň tertibini;
9) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda sertifikatlaşdyrmak babatda gözegçilik barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlaryň hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýär;
10) sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawyny ýöredýär;
11) sertifikatlaşdyrmagyň meseleleri boýunça arza-şikaýatlara garaýar;
12) sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň bozulandygy üçin jerime salýar we (ýa-da) başga ykdysady temmi çärelerini ulanýar;
13) sertifikatlaşdyrmak babatda gözegçilik barlagyny amala aşyran mahalynda gümrük, sanitariýa, weterinariýa, hukuk goraýjy we beýleki döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary bilen özara gatnaşykda hereket edýär;
14) sertifikatlaşdyrmak babatda işi amala aşyrýan halkara guramalarynda Türkmenistana wekilçilik edýär;
15) sertifikatlaşdyrmak babatda halkara hyzmatdaşlygynyň anyk taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi barada teklipleri işläp düzýär we olary ylalaşmak üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine ýollaýar;
16) sertifikatlaşdyrmak babatda düzgün bozmalary aradan aýyrmak barada talapnamalary berýär;
17) sertifikatlaşdyrmak babatda kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň bozulmalary ýüze çykarylan halatynda önümiň öndürilişini, satylmagyny, ulanylmagyny (peýdalanylmagyny) togtadýar;
18) önümiň kybaplaşdyrylmagyny, synaglaryny we (ýa-da) bilermenler seljermesini geçirýär;
19) özleriniň beren laýyklyk sertifikatynyň hereketiniň möhletini uzaldýar, togtadýar, olaryň öwezlik nusgasyny berýär, şeýle hem laýyklyk sertifikatlaryny ýatyrýar;
20) berlen sertifikatlara gözegçiligi we gözegçilik barlagyny amala aşyrýar;
21) Türkmenistanyň kanunçylygynda öz ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýar.
13-nji madda. Beýleki döwlet edaralarynyň ygtyýarlylygy
Beýleki döwlet edaralary:
1) öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde sertifikatlaşdyrmak babatda ýeke-täk döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşýarlar;
2) akkreditasiýa ugruna laýyklykda önümi sertifikatlaşdyrýarlar;
3) öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalary işläp düzýärler, şeýle-de olara üýtgetmeleri girizýärler we olaryň bellige alynmagy üçin ygtyýarly edara ýollaýarlar;
4) sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet gözegçiligini amala aşyran mahalynda ygtyýarly edara, gümrük, sanitariýa, weterinariýa, hukuk goraýjy edaralar bilen özara gatnaşykdaky hereketlerini amala aşyrýarlar;
5) ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde özleri tarapyndan berlen laýyklyk sertifikatlarynyň hasabyny ýöredýärler;
6) önümiň kybaplaşdyrylmagyny, synaglaryny we (ýa-da) bilermenler seljermesini geçirýärler we laýyklyk sertifikatlaryny berýärler;
7) özleriniň beren laýyklyk sertifikatynyň hereketiniň möhletini uzaldýarlar, togtadýarlar, olaryň öwezlik nusgasyny berýärler, şeýle hem laýyklyk sertifikatlaryny ýatyrýarlar;
8) özleriniň beren laýyklyk sertifikatlaryna gözegçiligi amala aşyrýarlar;
9) ýüze çykarylan düzgün bozulmalary aradan aýyrmak hakynda talapnamalary berýärler;
10) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde jerime salýarlar;
11) Türkmenistanyň kanunçylygynda öz ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýarlar.
3-nji BAP. SERTIFIKATLAŞDYRMAK BABATDA IŞIŇ
AMALA AŞYRYLMAGY
14-nji madda. Önümi sertifikatlaşdyrmak
1. Türkmenistanda öndürilýän önüm ýa-da Türkmenistana getirilýän önüm (şol sanda Türkmenistana getirilýän ulanyşda bolan önüm) ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde şu maddanyň ikinji, dördünji we bäşinji böleklerinde göz öňünde tutulan aýratynlyklary hasaba almak bilen, sertifikatlaşdyrylmaga degişlidir.
2. Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylýan önümler hem-de fiziki şahslaryň şahsy, maşgala we telekeçilik işiniň amala aşyrylmagy bilen baglanyşykly bolmadyk zerurlyklary üçin niýetlenip Türkmenistana getirilýän önümler sertifikatlaşdyrmakdan boşadylýar, şu maddanyň üçünji böleginde göz öňünde tutulan halatlar muňa degişli däldir.
3. Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylýan önümleriň hem-de fiziki şahslaryň şahsy, maşgala wetelekeçilik işiniň amala aşyrylmagy bilen baglanyşykly bolmadyk zerurlyklary üçin nieýtlenip Türkmenistana getirilýän önümleriň aýry-aýry görnüşleri sertifikatlaşdyrylmaga degişli edilip bilner. Şeýle önümleriň sanawlary Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar.
4. Türkmenistana getirilýän şu önümler sertifikatlaşdyrylmaga degişli däldir:
1) synaglary (barlaglary) geçirmek üçin niýetlenen nusga hökmündäki;
2) sergi üçin we soňra ýerlenilmek ýa-da peýdalanylmak üçin niýetlenilmedik;
3) daşary ýurt döwletleriniň we Türkmenistandaky halkara guramalarynyň resmi wekiliýetleri, diplomatik we olara deňleşdirilen wekilhanalar üçin;
4) içerki bazarda ýerlenilmegine hukugy bolmazdan, diňe paçsyz söwda dükanlarynda ýerlemek üçin niýetlenen.
5. Türkmenistanyň raýatlary tarapyndan elde ýasalan halk çeper amaly-haşam döredijiliginiň önümleri (haly önümleri, gymmat bahaly metallardan we gymmat bahaly daşlardan ýasalan zergärçilik önümleri muňa degişli däldir), şeýle hem şekillendiriş sungatynyň önümleri we ýadygärlik sowgat önümleri sertifikatlaşdyrylmaga degişli däldir.
6. Sertifikatlaşdyrylmakdan boşadylýan önümler gyzyklanýan taraplaryň islegleri boýunça olaryň ýüztutmalary esasynda sertifikatlaşdyrylyp bilner.
141-nji madda. Hyzmatlary sertifikatlaşdyrmak
1. Hyzmatlaryň sertifikatlaşdyrylmagy ýerine ýetirijiniň we sarp edijiniň gös-göni özara hereketiniň netijesiniň, şeýle hem ýerine ýetirijiniň sarp edijiniň isleglerini kanagatlandyrmak boýunça işiniň kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklygyny tassyklamak maksady bilen ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
2. Sertifikatlaşdyrylmaga degişli hyzmatlaryň sanawy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti bilen ylalaşylmagy boýunça ygtyýarly edara tarapyndan tassyklanylýar.
15-nji madda. Senagat howpsuzlygyny sertifikatlaşdyrmak
1. Howply önümçilik obýektleriniň, işleriň ýerine ýetirilmeginiň, hyzmatlaryň edilmeginiň, önümçilik işgärleriniň goragynyň, ilata we daşky gurşawa howply we zyýanly önümçilik faktorlarynyň täsiriniň howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen önümçilik we tehnologik enjamlar, maddy we himiki maddalar, howply ýükleri daşaýan ulag serişdeleri, şeýle hem işgärleriň aýratynlykda we köpçülikleýin gorag serişdeleri senagat howpsuzlygynyň talaplaryna laýyklygy babatda sertifikatlaşdyrylmaga degişlidir.
2. Senagat howpsuzlygynyň talaplaryna laýyklygyň sertifikatlaşdyrylmagy ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
16-njy madda. Laýyklyk sertifikaty we döwlet laýyklyk
nyşany
1. Ygtyýarly edara, başga döwlet edarasy tarapyndan önümleriň bellenilen talaplara laýyklygy tassyk edilen mahalynda laýyklyk sertifikaty berilýär we onuň esasynda önümi öndürijiniň, taýýarlaýjynyň, ýerine ýetirijiniň, satyjynyň, iberijiniň döwlet laýyklyk nyşanyny ulanmaga hukugy bardyr.
2. Laýyklyk sertifikatlarynyň, akkreditasiýa (attestasiýa) baradaky şahadatnamalaryň nusgalary, döwlet laýyklyk nyşanynyň görnüşleri we ölçegleri ygtyýarly edara tarapyndan tassyklanylýar.
3. Laýyklyk sertifikaty bolmadyk önümleriň mahabatlandyrylmagyna we (ýa-da) ýerlenilmegine ýol berilmeýär.
4. Türkmenistana önümleriň getirilmegi üçin baglaşylýan şertnamalaryň şertlerinde olaryň hilini we howpsuzlygyny tassyklaýan resminamalaryň bolmagy göz öňünde tutulmalydyr.
5. Şu Kanunyň 14-nji maddasyna laýyklykda sertifikatlaşdyrylmaga degişli önümlere berlen laýyklyk sertifikaty gümrük edaralaryna gümrük deklarasiýasy bilen bilelikde berilýär we önümleriň Türkmenistana getirilmegine (Türkmenistandan alnyp gidilmegine) rugsat almak üçin zerur resminama bolup durýar.
6. Laýyklyk sertifikatlary ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawynda hökmany bellige alynmaga degişlidir.
7. Sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawynda bellige alynmadyk laýyklyk sertifikatlary hakyky däldir.
17-nji madda. Sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawy
1. Sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawy maglumatlar binýadyny özünde jemleýär we synag barlaghanalary (merkezleri), bilermen-auditorlar, sertifikatlaşdyrylan obýektler we önümçilikler, sertifikatlaşdyrylan önümler baradaky habarlary, şeýle hem tehniki syýasatyň alnyp barylmagy we önümleriň sertifikatlaşdyrylmagynyň dolandyrylmagy boýunça işe maglumat taýdan ulgamlaýyn hyzmat etmek üçin zerur bolan başga maglumatlary özünde saklaýar.
2. Sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawynyň emele getirilmeginiň we ýöredilmeginiň tertibi, beýleki döwlet edaralary tarapyndan berlen laýyklyk sertifikatlarynyň hasaba alnyşy boýunça maglumatlaryň ygtyýarly edara berilmeginiň tertibi, şeýle hem fiziki we (ýa-da) ýuridik şahslar tarapyndan sertifikatlaşdyrmak boýunça Döwlet sanawynda saklanýan maglumatlaryň berilmeginiň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
18-nji madda. Daşary ýurt döwletleri tarapyndan berlen
sertifikatlaşdyrmak boýunça resminamalaryň
ykrar edilmegi
1. Önümiň hilini we howpsuzlygyny tassyklaýan, Türkmenistanyň çäginden daşarda alnan resminamalar Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda ykrar edilýär. Halkara şertnamasy bolmadyk ýagdaýynda, önümiň hilini we howpsuzlygyny tassyklaýan resminamalaryň ykrar edilmegi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
2. Getirilýän önümler üçin ygtyýarly edara tarapyndan hasaba alnan sertifikatlaşdyrmak boýunça Türkmenistanda hereket edýän kadalaşdyryjy resminamalar bolmadyk halatynda, şeýle hem laýyklyk sertifikatlarynyň özara ykrar edilmegi hakynda ikitaraplaýyn halkara şertnamasy baglaşylmadyk bolsa, sertifikatlaşdyrmak maksady bilen bir gezeklik tertipde öndürijiden ýa-da daşary ýurt döwletleriniň sertifikatlaşdyrmak boýunça edarasyndan önümleriň hilini we howpsuzlygyny tassyklaýan resminamalaryň ykrar edilmegine we ulanylmagyna ygtyýarly edara tarapyndan bellenilen tertipde rugsat berilýär.
4-nji BAP. SERTIFIKATLAŞDYRMAK BABATDA
DÖWLET GÖZEGÇILIK BARLAGY
19-njy madda. Sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet gözegçilik
barlagynyň amala aşyrylmagy
1. Sertifikatlaşdyrmak babatdadöwlet gözegçilik barlagy hususy telekeçiler we ýuridik şahslar tarapyndan sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplarynyň berjaý edilişini barlamak arkaly amala aşyrylýar.
2. Sertifikatlaşdyrmak babatdadöwlet gözegçilik barlagy ygtyýarly edaranyň wezipeli adamlary tarapyndan olaryň ygtyýarlylygynyň çäklerinde amala aşyrylýar.
20-nji madda. Sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet gözegçilik
barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlaryň
esasy hukuklary we borçlary
1. Sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlaryň şulara hukugy bardyr:
1) gulluk şahadatnamasyny görkezmegi boýunça sertifikatlaşdyrylan önümleriň hiline, işleriň ýerine ýetirilmegine, hyzmatlaryň edilmegine, şeýle hem sertifikatlaşdyrmak babatda beýleki döwlet edaralarynyň we synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň) işine döwlet gözegçiligini amala aşyrmak üçin päsgelçiliksiz baryp bilmäge;
2) fiziki we ýuridik şahslardan sertifikatlaşdyrylan önümleriň hiline, işleriň ýerine ýetirilmegine, hyzmatlaryň edilmegine döwlet gözegçilik barlagyny geçirmek üçin, şeýle hem sertifikatlaşdyrmak babatda beýleki döwlet edaralarynyň we synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň) işine döwlet gözegçilik barlagyny geçirmek üçin zerur bolan resminamalary we maglumatlary soramaga we almaga;
3) sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklykda onuň laýyklygynyň gözegçiligi üçin önümleriň nusgalyklaryny we nusgalaryny saýlap almagy geçirmäge;
4) sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalarda bellenilen talaplaryň bozulmalaryny aradan aýyrmak ýa-da laýyklyk sertifikatlary (laýyklyk sertifikatlarynyň göçürme nusgalary) bolmadyk halatynda bozulmanyň häsiýetiniň göz öňünde tutulmagy bilen, önümiň ýerlenilmegini kesgitlenilen möhlete gadagan etmek hakynda talapnamalary bermäge;
5) önümleriň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalarda bellenilen talaplara laýyk gelmeýändigi ýüze çykarylan halatynda laýyklyk sertifikatlaryny togtatmaga we (ýa-da) ýatyrmaga;
6) sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalarda bellenilen talaplara laýyk gelmeýän önümleri taýýarlaýan we (ýa-da) ýerleýän şahslary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilige çekmäge.
2. Döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlar şulara borçludyrlar:
1) sertifikatlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygyny ulanmak boýunça düşündiriş işlerini geçirmäge, öndürijileri, taýýarlaýjylary, ýerine ýetirijileri, satyjylary, iberijileri sertifikatlaşdyrmak boýunça bar bolan kadalaşdyryjy resminamalar barada habarly etmäge;
2) täjirçilik we kanun tarapyndan goralýan başga syrlary berjaý etmäge;
3) sertifikatlaşdyrmak babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrmagyň tertibini berjaý etmäge;
4) geçirilen döwlet gözegçilik barlagynyň netijeleri esasynda ýüze çykarylan düzgün bozulmalary aradan aýyrmak boýunça çäreleri görmäge.
21-nji madda. Bilermen-auditorlaryň esasy hukuklary we
borçlary
1. Bilermen-auditorlaryň şulara hukugy bardyr:
1) anyk önümleriň kybaplaşdyrylmagyny we bilermenler seljermesini amala aşyrmaga we olar boýunça özleriniň attestasiýa babatda çäklerinde netijenamalary bermäge;
2) barlanylýan kärhananyň (guramanyň) zerur resminamalary bilen tanyşmaga;
3) barlag geçirmek üçin zerur bolan maglumatlary soramaga, döwlet ýa-da täjirçilik syryny düzýän maglumatlar muňa degişli däldir.
2. Bilermen-auditorlar şulara borçludyrlar:
1) sertifikatlaşdyrmagyň obýektleriniň garaşsyz resminamalaşdyrylan seljermesini geçirmäge;
2) özleriniň sertifikatlaşdyrmagyň barşynda alan ýaşyryn maglumatlaryny ýaýratmazlyga, Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlar muňa degişli däldir;
3) anyk önümleriň kybaplaşdyrylmagy we bilermenler seljermesi amala aşyrylan mahalynda netijenamalarda şol önümiň görkezijilerini esaslandyryp we dogry beýan etmäge.
22-nji madda. Önüm öndürijileriň, taýýarlaýjylaryň, ýerine
ýetirijileriň, satyjylaryň, iberijileriň esasy
hukuklary we borçlary
1. Önüm öndürijileriň, taýýarlaýjylaryň, ýerine ýetirijileriň, satyjylaryň, iberijileriň şulara hukuklary bardyr:
1) sertifikatlaşdyrmakdan geçen önümler babatda döwlet laýyklyk nyşanyny ulanmaga;
2) beýleki döwlet edaralarynyň, synag barlaghanalarynyň (merkezleriniň), bilermen-auditorlaryň bikanun hereketleri üçin Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ygtyýarly edara ýüz tutmaga;
3) öz hukuklaryny we kanuny bähbitlerini goramak üçin kazyýete ýüz tutmaga.
2. Önüm öndürijiler, taýýarlaýjylar, ýerine ýetirijiler, satyjylar, iberijiler şulara borçludyrlar:
1) önümleri diňe sertifikatlaşdyrmakdan geçenden soň dolanyşyga goýbermäge;
2) önümleri diňe olaryň hilini we howpsuzlygyny tassyk edýän sertifikaty bar bolan mahalynda ýerlemäge;
3) önümiň ýany bilen iberilýän resminamalarda sertifikatlaşdyrmak hakynda we sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalar hakynda olara laýyk gelmeli maglumatlary görkezmäge we ol maglumatlaryň sarp edijilere ýetirilmegini üpjün etmäge;
4) döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan edaralara, şeýle hem sarp edijilere önümleriň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelýändiginiň resminamalaýyn tassyklanylmasyny bermäge;
5) taýýarlanylýan we (ýa-da) ýerlenilýän önümleriň hiliniň sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelmegini üpjün etmäge we ony bellenilen tertipde döwlet laýyklyk nyşany bilen belgilemäge;
6) eger sertifikatlaşdyrylan önümler, sertifikatlaşdyrmak boýunça kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelmeýän bolsa, şeýle hem sertifikatyň hereket ediş möhleti tamamlanan ýa-da laýyklyk sertifikatynyň hereketi togtadylan halatynda ýa-da sertifikatlaşdyrmak babatda döwlet gözegçiligini we gözegçilik barlagyny amala aşyrýan edaranyň çözgüdi bilen ýatyrylan bolsa, onda şeýle önümleriň taýýarlanylmagyny we (ýa-da) ýerlenilmegini bes etmäge ýa-da togtatmaga;
7) önümleriň sertifikatlaşdyrylmagyny we sertifikatlaşdyrmagyň obýektlerine döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan wezipeli adamlara öz wezipelerini päsgelçiliksiz ýerine ýetirmegi üçin şertleriň üpjün edilmegine;
8) bellenilen tertipde sertifikatlaşdyrylan önümleriň tehniki resminamalaryna ýa-da öndürilişiniň tehnologik prosesine girizilen üýtgetmeler barada ygtyýarly edara habar bermäge.
5-nji BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
23-nji madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
Şu Kanunyň bozulmagynda günäkär şahslar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçiligi çekýärler.
24-nji madda. Jedelleriň çözülişi
Sertifikatlaşdyrmak babatda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çözülýär.
25-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. Şulary güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli:
1) 1993-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda kabul edilen “Önümleriň we hyzmatlaryň sertifikasiýasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1993 ý., № 9-10, 94-nji madda);
2) 1999-njy ýylyň 23-nji noýabrynda kabul edilen “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň 4-nji bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1999 ý., № 4, 56-njy madda);
3) 2001-nji ýylyň 7-nji iýulynda kabul edilen “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň V bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2001 ý., № 2, 22-nji madda);
4) 2009-njy ýylyň 18-nji noýabrynda kabul edilen “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler, goşmaçalar girizmek we güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň XIII bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2009 ý., № 2, 33-nji madda);
5) 2011-nji ýylyň 4-nji awgustynda kabul edilen “Önümleriň we hyzmatlaryň sertifikasiýasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2011 ý., № 3, 63-nji madda);
6) 2012-nji ýylyň 4-nji awgustynda kabul edilen “Önümleriň we hyzmatlaryň sertifikasiýasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2012 ý., № 3, 70-nji madda).
3. Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary şu Kanunyň güýje giren gününden başlap, üç aý möhletiň dowamynda oňa laýyk getirilmäge degişlidir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gürjüstanyň prezidenti Georgi Margwelaşwili Tbilisiniň merkezinde protestleriň lideri bilen duşuşdy. Bu duşuşyk, ýurduň baş prokurory Irakli Şotadzeniň müňlerçe adamyň geçen ýylyň dekabr aýynda bolan uruş-dawada iki ýetginjek oglanyň pyçaklanyp öldürilmegine gatnaşygy bardygy aýdylýan ýaşlaryň sud diňlenişigine syýasy täsiriň bolandygyny aýdyp, protest geçirmeginden soň wezipeden çekilmeginiň ertesi gününe gabat geldi.
Iki mekdebiň ýokary klas okuwçylarynyň arasynda turan uruşda 16 ýaşly Dawit Saralidze bilen Lewan Dadunaşwiliniň öldürilmegine gatnaşmakda güman edilýänleriň işi boýunça geçirilen sud diňlenişigi bilen bagly dörän protest çäreleri 31-nji maýda giçden soň başlady. Şu gün täze protest çäreleriniň geçirilmegine garaşylýar garaşylýar.
Janyna kast edilen ýetginjeklerden Dawidiň kakasy Zaza Saralidze oglunyň öldürilmeginden sud jogapkärçiligine çekilýän iki adamdan daşgary başga adamlaryň jogapkärdigini aýtdy.
Sud edilýän iki ýetginjekden biri 31-nji maýda Dadunaşwilini öldürmekde günäli tapyldy, olaryň ikinjisine Saralidzeniň janyna kast etmäge synanyşykda aýyplanyp, höküm çykaryldy.
“Derňew alty aýlap dowam etdi. Ýöne suduň bu günki çykaran karary bilen meniň oglumyň janyna kast eden ganhorlar tapylmady. Sebäbi ol ganhorlar arkasy güýçli adamlaryň çagalary bolansoň, prokurorlar olary penalaýar” diýip, Saralidze habarçylara gürrüň berdi.
Şotadzeniň wezipeden çekilmeginiň yz ýany, birnäçe müň protestçi Tbilisiniň merkezindäki köne parlament binasynyň öňünde ýygnanyp, tutuş hökümetiň işden çekilmegini talap etdi. Gürjüstanyň parlamenti 2012-nji ýylda Tbilisiniň 240 kilometr demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Kutaisi şäherine göçürilipdi.
Prezident Margwelaşwili protestçileriň lideri Saralidze bilen binanyň daşynda guralan çadyrda duşuşdy. Ol Saralidzä ýörite gynanç bildirmek isländigini aýtdy. Protestleriň lideri prezidentden başga hiç bir resmi bilen duşuşmajakdygyny aýdyp, haýyş edensoň bu duşuşyk amala aşyryldy.
1-nji iýun güni öýlän täze protest çärelerini guramak meýilleşdirilýär.
Ýurduň premýer ministri Giorgi Kiwirkaşwili wezipeden çekilmekden boýun towlaýandygyny, ýöne täze derňew işiniň geçirilmegine buýruk berýändigini aýtdy.
Kiwirkaşwili Içeri işler ministrliginiň täze has giňişleýin derňew işini gozgajakdygyny we derňew toparynyň düzümini kesgitlemek üçin parlamentiň iň gysga wagtyň içinde maslahat geçirjekdigini aýtdy.
31-nji maýda “Öldürme!” diýen şygary göterýän demonstrantçylar Baş prokurorlyk binasyndan Parlamentiň köne binasyna çenli ýöriş geçirdiler. Orsýetiň Interfaks habar agentligi nägilelik çärelerine goldaw berýän protestleriň Gruziýanyň beýleki şäherlerinde-de geçirilendigini habar berdi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde protestçileriň hatarynda çykyş edýän bir ýaş gyz demonstrasiýalaryň jana kast edişlik boýunça geçirilen derňew işi bilen bagly turandygyny, ýöne umumylykda alanyňda bu protestleriň Gruziýanyň elitasynyň ýurdy eden-etdilikli dolandyrýandygyna garşy geçirilýändigini aýtdy.
“Biziň hökümetimiz edenini edýär. Adaty raýat hökmünde meniň edip bilýän zadym ýok” diýip, ol aýtdy.
“Biz gan islämzok. Bize ar alyş gerek däl. Biz diňe adalat isleýäris. Bolany!”, diýip Tbiliside geçirilýän nägilelik çärelerine gatnaşýan protestçileriň biri AÝ/AR-a aýtdy.


text:
Eýranyň ýokary derejeli energiýa resmisiniň halkara arbitražynda Türkmenistana garşy iş gozgamakdan el çekip, täze gaz ylalaşygy barada gepleşiklere başlamaga taýýardygyny eýran metbugaty habar berýär. Eýranyň milli gaz kompaniýasynyň (NIGC) müdiri Hamid Reza Araginiň aýdanlaryna salgylanyp, berilýän maglumatlarda Tähranyň ozalky ylalaşyklary güýçsüz hasap edýändigini, sebäbi türkmen tarapynyň şu aýda gaz akdyrmagyny bes edip ony bozandygyny belleýärler.
Şeýle-de eýran metbugatynyň maglumatynda eýran tarapynyň Aşgabadyň Tährana gaz akdyrmagyny kesip, ozalky ylalaşygyny bozandygyny kompensirlemegine garaşýandygy aýdyldy.
Eýranyň Milli gaz kompaniýasynyň başlygy Hamid Reza Aragi 24-nji ýanwarda geçirilen metbugat konferensiýasynda Türkmenistanyň ýylyň başynda Eýrana akdyrýan gazyny kesmegi bilen baglylykda Tähranyň “Türkmengaz” kompaniýasy babatynda kanun taýdan çäre görmäge başlajagyny mälim etdi.
Mundan öň Türkmenistan Eýranyň türkmen gazy üçin 2 milliard amerikan dollary möçberinde bergisiniň bardygyny aýdypdy.
Geçen hepdede Türkmenistanyň DIM-i türkmen-eýran gaz dawasy boýunça iki gezek resmi beýannama ýaýradyp, eýran tarapyny meseläni “syýasylaşdyrmazlyga” çagyrdy we eýran tarapyny 2013-nji ýyldan bäri öň akdyrylan gaz üçin bergisini üzlüşmek ugrunda “zerur tagalla etmezlikde” aýyplapdy.
Türkmenistanyň we Eýranyň arasyndaky gaz söwdasy 1997-nji ýylda baglaşylan ylalaşygyň esasynda amala aşyrylýar.
Käbir maglumatlarda Eýranyň 2006-2016-njy ýyllarda Türkmenistandan jemi 74.35 milliard kubometr gazy satyn alandygy habar berilýär.


text:
Kitaplar
Maglumatlaryň mukdary: 15
-
Iman esaslarynyň şerhiÝazyjy : Muhammet ibn Salyh Al-Useýmin
Bu gysgaça kitapça: "Iman esaslarynyň şerhi" öz içinde musulman adama bilmekligi zerur bolan, diniň we imanyň esaslarynyň düşündirilişini jemländir. Çünki bu kitapçada, yslam dini barada, yslam akydasynyň esaslary we iman esaslarynyň düşündirilişi barada, gysgaça agzalyp geçilendir.
- Ýazyjy : Abdul-Aziz ibn Bäz
Dogry ynanç, oňa garşy gelýän zatlar we yslamy bozýan zatlar: Bu kitapça, Hormatly Şeýh Abdul-Aziz ibn Abdullah ibn Bäz-iň geçen dersleriniň biridir. Bu dersiniň uly ähmiýetliligi sebäpli, kitap görnüşinde çykarlandyr. Çünki bu kitapda, Hormatly Şeýh, Dogry ynanç barada, oňa garşy gelýän zatlar hakynda we yslam dininden çykaryjy zatlar barada, gysgaça agzap geçendir.
-
Üç asyl we onuň delilleriÝazyjy : Muhammet ibn Suleýman At-Temimi Terjime eden : Ebu Ibrohim El-Merwezi Gözden geçiren : Halid Ebu Enes Türkmen
Üç asyl we onuň delilleri: Bu gysgaça kitapça örän peýdalydyr. Çünki bu kitapça, her bir gulyň hökman biläýmeli üç sany meselesini we onuň delillerini öz içinde jemländir. Ol üç sany mesele bolsa, her bir ynsan öz perwerdigärini we onuň buýran ybadatlaryny, dinini, onuň mertebelerini we her bir mertebäniň rükünlerini we pygamberiniň kimdigini, onuň gysgaça taryhyny we näme üçin iberilendigini, delilleri bilen biläýmelidir. Çünki bu üç sany mesele, gabyrda ynsandan soraljak ilkinji soraglardyr.
-
Oraza kitabyÝazyjy : Birnäçe saýlama alymlaryň jemi Terjime eden : Ebu Huzeýfa Türkmen Gözden geçiren : Halid Ebu Enes Türkmen
Oraza kitaby: "Fykh al-Muýesser" kitabyndan alnan, bu gysgaça makalada, oraza tutmak sözüniň açyklamasy, onuň hökümi, haçan tutmaly wagtlary we ş.m agyz beklemeklige degişli, ähli hökümler jemlenendir.
-
-
Namaz kitabyÝazyjy : Birnäçe saýlama alymlaryň jemi
Namaz kitaby: "Fykh al-Muýesser" kitabyndan alnan, bu gysgaça makalada, namaz sözüniň manysy, onuň hökümi we okalmaly wagtlary, barada ýazylandyr. Şeýle-de bu makalada, azan we kamat sözüniň manysy, olaryň hökümi we aýdylyş sypatlary barada hem, ýazylandyr.
-
Dört kadaTerjime eden : Halid Ebu Enes Türkmen
Şeýh Muhammet ibn Süleýman At-Temimi bu kitapçany, töwhit we şirk barada, şirkiň we müşrikleriň görnüşleri, rugsat berlen we berilmedik şepagat barada, gysgaça we labyzly ýazandyr.
- Ýazyjy : Said ibn Ali ibn Wehf Al-Kahtani Gözden geçiren : Halid Ebu Enes Türkmen
Bu türkmençä terjime edilen kitabyň ýazyjysy, musulmanyň durmuşyna we ähli hajatlaryna gerek, gündelik doga-dilegleri jemländir. Çünki bu kitapda, musulmany, şeýtanlaryň we jynlaryň şerinden goramaga, sebäp bolýan doga-dilegler, ertirki we agşamky, şatlykda we gaýgy-gamda we ş. m. wagtlarda we ýerlerde okalýan doga-dilegler jemlenendir. Takyk, bu doga-dilegleri musulman kişiniň okap durmagy,onuň we Allasynyň arasyndaky aragatnaşygy berkider.
-
Ähli sünnet we jemagatyň ynanjyÝazyjy : Muhammet ibn Salyh Al-Useýmin Terjime eden : Ebu Huzeýfa Türkmen Gözden geçiren : Halid Ebu Enes Türkmen
Ähli sünnet we jemagatyň ynanjy: Bu kitap Ähli sünnet we jemagatyň ynanjy barada, käbir baplary öz içine alýandyr. Ol baplar: Alla tagalany işlik sypatlarynda, ybadata hakly we gözel at-sypatlarynda birlemek baby, onuň meleklerine, kitaplaryna, resullaryna, ahyret gününe we kadaryň haýyryna we şerine iman etmeklik baradaky baplardyr.
-
-
-
Fykh al-Ekberiň ýeňilleşdirlen şerhi
-
كتاب العلمÝazyjy : Abu Haýseme Zuheýr ibn Harb An-Nisäi
-
Sahyh Ýagşy sözÝazyjy : Ahmed ibn Abdul-Halim ibn Teýimýýä Ýazyjy : Muhammed Nasr Ad-Din Al-Albani
Ibnu Teýmiýýäniň Sahyh ýagşy söz kitaby, Pygamberimiz -sallallahu aleýhi we sellemden- rowaýat edilýän hadys we rowaýatlardan jemlenen doga-dilegler kitabydyr we çünki bu kitaby Şeýh Al-Albani gözden geçirendir.
-
-
SELEFE EÝERMEGIŇ ZERURLYGYÝazyjy : Ahmet ibn Muhammet ibn Sadyk Nejjar
-
Tahawynyň akydasyÝazyjy : Abu Jagfar At-Tahawi Gözden geçiren : Halid Ebu Enes Türkmen
Tahawynyň akydasy: Bu kitapça 321-nji hijri ýylda aradan çykan Ebu Jagfar Ahmet ibn Muhammet ibn Seläme Al-Äzdi At-Tahawy alymyň ýazan döredijilikleriniň biridir. Çünki bu kitapçadaky agzalan köp meseleler ähli sünnet we jemagat alymlarynyň ygtykadyna gabat gelýändir. Megerem käbir alymlar bu kitapça asyl usul ygtykatda dört mezhebe-de gabat gelýändigini aýdyp geçendirler. Sebäbi bu kitapça-da, alymlaryň arasynda asyl-usul ygtykat meselerinde ylalaşylan meseleler agzalandyr, ýöne olaryň käbiri bu kitapçadaky käbir meseleleri ýazgarandyrlar.
-
Dört ymamyň akydasy
Dört ymamyň akydasy: Bu kitapda dört ymamyň -Ebu Hanife, Mälik, Şafygy we Ahmet ibn Hanbel-iň -Alla olara rehmet etsin- akydalary beýan edilýär. Çünki olaryň akydalary Kuran we sünnete, sahabalaryň we tabygynlaryň ýagşylyk bilen ýörän ýollaryna gabat gelýändir. Allaha hamd-u senalar bolsun! Çünki olar diniň asyl kadalarynda birdirler, megerem olar Alla tagalanyň at-sypatlary meselesinde, Kuran Allanyň kelamydygyna (sözüdigine) bir agyzdan ylalaşandyrlar. Ýene-de olar imanyň hökman dil we kalp bilen tassyklanmagynyň wäjipdigine ylalaşandyrlar. Çünki olar Grek pelsepelerinden täsirlenen, jähmiýýe we başga taýpalara inkär edendirler.


text:
Orsýetde okaýan türkmen studentleri soňky günlerde VISA kartlaryna goýlan puldan peýdalanyp bilmeýändigini aýdýarlar.
Orsýetiň ýokary okuw jaýynda okaýan Şemşat soňky üç-dört günüň dowamynda, öz kartyndaky puly çekmäge yzygiderli we şowsuz synanyşýandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
“Men bankomatdan pul çekmäge synanyşýaryn, emma ýalňyş, soň ýene synanyşyň diýlen ýazgy peýda bolýar. Şeýle ýagdaý öňem bolýardy, birnäçe synanyşykdan soň käte birden pul çekip bolýardy, şonuň üçin men garaşmak kararyna gelip, dükandan iýmäge azyk satyn aljak boldum, emma kartymdan töleg geçmedi, kassada birnäçe gezek synanyşdym” diýip, Şemşat gürrüň berdi.
Türkmenistanly student gyzyň sözlerine görä, onuň kartynda öz maşgalasynyň iberen 300 amerikan dollaryna golaý möçberde pul bar.
Türkmen banklarynyň çykaran VISA kartlaryndaky puluň soňky günlerde düýpden elýeterli däldigini Orsýetde okaýan studentleriň ýene birnäçesi tassyklady.
Azatlygyň söhbetdeşleri bank kartlaryndaky puly nagtlaşdyrmakda öňem kynçylyk çekendigini, aýratynam soňky aýyň dowamynda bakomatlardan puly köplenç birnäçe synanyşykdan soň çekip bolýandygyny gürrüň berdiler.
Ýaňy-ýakynda türkmenistanlylaryň ençemesi Ýewropa ýurtlarynda we Türkiýede bankomatlardan pul çykarmakda we harytlar-hyzmatlar üçin tölemekde kynçylyga uçrandygyny habar beripdi.
Türkmenistanyň Daşary ykdysady bankynyň dekabryň başynda çykaran soňky resmi kararyna görä, türkmen banklaryna degişli VISA kartlaryndan günde daşary ýurt walýutasynda nagtlaşdyrmak üçin göz öňünde tutulan puluň möçberi 50 amerikan dollaryna, nagt bolmadyk tölegleriň möçberi 100 amerikan dollaryna barabar bolmaly.
Muňa garamazdan, Orsýetde okaýan studentler dekabryň başyndan bäri VISA kartlaryndan günde çekip bolýan puluň 2500 rubl (47$) bilen çäklenendigini gürrüň berdiler.
Türkmenistanyň Daşary ykdysady bankynyň türkmen banklarynyň müşderileriň puly daşary ýurt walýutasynda nagtlaşdyrmagy we nagt bolmadyk tölegleri amala aşyrmagy üçin kesgitlän möçberi 2017-nji ýylyň başyndan bäri ençeme gezek çäklendirildi, ýanwarda bu puluň möçberi bir günde 1000 amerikan dollaryna barabar bolsa, mart-oktýabr aralygynda ol 250 dollara düşürildi, noýabrda 100 dollara we dekabryň başyndan bäri 50 dollara çenli aşaklady.
Azatlyk Radiosynyň ýurduň bank sistemasynda işleýän ygtybarly çeşmesi soňky günlerde Daşary ykdysady bankyň VISA kartlar boýunça ýene täze çäklendirme girizendigini we oňa laýyklykda kart eýesine her aýda 500 amerikan dollaryndan artyk pul sarp etmäge rugsat berilmejegini habar berdi.
“Indi daşary ýurt walýutasyna öwürmäge we sarp etmäge rugsat berlen puluň möçberi deň edildi, ýagny manady 500 dollara öwrüp bolýar we 500 dollary sarp edip bolýar” diýip, Azatlygyň çeşmesi adynyň agzalmazlyk şerti bilen habar berdi.
Azatlyk Radiosy bu maglumaty Türkmenistanyň maliýe wekillerine entek resmi taýdan tassykladyp bilmedi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenistanly student Şemşat indi Orsýetdäki okuwunyň ýylyň ikinji ýarymy üçin töleginiň aladasyny edýär.
Onuň sözlerine görä, onuň özüniň we özi ýaly türkmen ýaşlarynyň ençemesiniň okuwy we umumy ýaşaýyş jaýy üçin indiki tölegleriň wagty ýetip gelýär.
Şol bir wagtda, Türkmenistandan daşary ýurtlara pul ibermek üçin VISA kartlaryna pul ýatyrmakdan başga ýeke-täk usuly Western Union kompaniýasynyň hyzmatyna bagly.
Emma bu usulyň hem köpler üçin elýeterli däldigini Azatlygyň söhbetdeşleri aýdýarlar. Olaryň sözlerine görä, häzirki wagtda Türkmenistanyň paýtagtynda Western Union pul geçiriş hyzmatlary Senagat bankynyň üsti bilen amala aşyrylýar. Emma dekabryň başyndan bäri girizilen resmi düzgüne görä, munuň üçin göz öňünde tutulýan dokumentleri başda hasaba goýdurmak talap edilýär we bu proses puluň geçirilmegini azyndan bir aýa yza çekdirýär.
Türkmenistanda nagt walýuta çalşygy resmi derejede 2016-njy ýylyň başynda gadagan edildi. 2015-nji ýylyň başyndan bäri walýutanyň resmi kursy üýtgewsiz saklanyp, bir amerikan dollary 3.5 manat derejesinde galýar. Şol bir wagtda-da, gara bazarda amerikan dollary 2.5 esse ýokary bahadan satylýar.


text:
Batys Qazaqstan oblysynyń Bókeıorda aýdanynyń Saıhyn eldi-mekeniniń S.Babajanov atyndaǵy mektebinde jastardy áleýmettik damytý jobasy boıynsha semınar-trenıng ótti. Ishki saıasat bólimi, jastar resýrstyq ortalyǵy, aýdandyq bilim berý bóliminiń mamandary, mektep jáne kolledj ustazdary, jalpy 30-dan astam adam qatysty.
Ataýly shara ótken mekteptiń ustazdary jobaǵa óte qatty qyzyǵýshylyq tanytyp, balalaryn 6 baǵyt boıynsha ótetin baıqaýǵa qatystyrýǵa ýáde etti.
Bókeıorda aýdany oblystyń eń shalǵaı jatqan aýdandarynyń biri. Degenmen, Batys Qazaqstan oblystyq ákimshiligi osy aýdanǵa tike baratyn sapaly kúre jol salyp jatqany bir qýantyp tastady. О́ıtkeni jaýyn-shashynda shalǵaı aýdandardyń bir-birimen qatynaýy qıynǵa soǵady eken.
Semınar-trenıng barysynda jobanyń maqsaty, nysanasy, júzege asyrylý tásilderi týraly dáris tyńdaǵan qatysýshylarǵa arnaıy sertıfıkattar tabys etildi. Aýdandyq bilim berý bóliminiń tárbıe isi boıynsha ádiskeri Aısaǵalıeva Janargúl Serdegalıevna Bókeıorda aýdany boıynsha jobany júzege asyrýǵa jaýapty maman bolyp bekitildi.
Bul joba «Adyrna» ulttyq-etnografııalyq birlestiginiń uıymdastyrýymen QR Qoǵamdyq damý mınıstrligi men «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń» qoldaýymen júzege asyrylyp jatqanyn atap aıtqan jón.
Arman SERIKULY,
«Adyrna» ulttyq-etnografııalyq birlestiginiń dırektory


text: Bir aý gowrak arakesmeden soň, Türkmenistanyň Milli futbol çempionatynyň 3-nji aýlawyna badalga berildi. Açylyş duşuşygynda sanawyň lideri “Ahal” bilen “Merw” özara güýç synanyşdy. Oýunda hasap açylmady. Soňky çempion “Altyn asyr” paýtagtyň “Köpetdagyny” kabul etdi. Ýer eýeleriniň doly artykmaçlygynda geçen oýun 3–0 hasabynda aragatnaşykçylaryň peýdasyna tamamlandy. Gollary Mihail Titow (12) bilen Wahyt Orazsähedow (25, 76) derwezä girizdi. Edil şonuň ýaly netije “Balkan” bilen “Aşgabat” toparlarynyň arasyndaky oýunda-da hasaba alyndy. 8-nji basgançakda barýan “Balkan” öz meýdançasynda “Aşgabat” toparyndan Akmämmet Metdäýewiň (29, 81) hem-de Şamämmet Hydyrowyň (73) gollary bilen 3–0 üstün çykdy. “Şagadam” bilen “Energetik” toparlarynyň arasyndaky oýundan gol sesi eşidilmedi.


text:
Aşgabat şäherindäki garrylar öýünde ýaşaýan garrylar aç-hor saklanýarlar. Öz adynyň efirde tutulmazlygyny soran garrylar öýüniň bir ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Aşgabadyň garrylar öýüne ýolbaşçylyk edýän resmiler bu ýerde saklanýan adamlara ýeterlik garaşyk etmeýärler.
Читайте также на русском
Hossarsyz ýa haýsydyr bir sebäp bilen öý-öwzarsyz galýan garrylaryň, ýa bolmasa öýlerinde seretmäge mümkinçiligi bolman bu ýere tabşyrylýan adamlaryň döwlet tarapyndan berilýän kömek pullary, ýagny pensiýalary dolulygyna garrylar öýüniň hasabyna geçirilýär.
Garrylar öýüne geçmekçi bolýan gartaşan adamlaryň öz hususy eýeçiliginde ýa-da döwlete degişli jaýlary bar bolsa, onda olar ilki bilen öz jaýlaryny hem döwletiň haýryna geçirmeli bolýarlar.
Emma döwlet üpjünçiligine geçenden soňra ýaşulularyň agyr güne düşýändigini, olaryň aç galýandygyny, olara geregiçe iýmit berilmeýändigini garrylar öýüniň ýaşaýjylaryndan eşitmek bolýar.
Olary garrylar öýüne ýerleşdirmekde hem birnäçe býurokratik kösençlikleriň ýüze çykýandygy aýdylýar. Hossarlarynyň ýokdugy ýa-da öýsüz-öwzarsyz galandygy barada resminamalary toplamak garrylara ýeňil düşmeýär.
Köplenç bu işleri şäheriň sosial üpjünçilik edaralarynyň garrylara seredýän bölümleriniň işgärleriniň kömegi bilen amala aşyryp bolýar. Emma güzeran üçin işinden galyp, öýündäki garra seretmäge mümkinçilik tapmaýan ýaşaýjylaryň öz garrysyny garrylar öýüne tabşyrmak üçin, para-peşgeş bermeli bolýandyklary hem aýdylýar.
Garrylar öýüniň efirde adynyň tutulmazlygyny soran bir ýaşaýjysynyň aýtmagyna görä, garrylar öýüne ýerleşen adamlar birinji gününden başlap pensiýasyndan kesilýär.
Garrylar öýüniň ýaşaýjysy: Bir ýyly ýerde ýatyp-turýaryn diýäýmeseň, açlykdan gaty horlanýarys. Geregiçe iýmit bermeýärler. Mümkinçilik tapsak göze düşmän garrylar öýüniň howlusynyň daşyna çykyp, gaty bir uzak bolmadyk Teke bazaryň golaýynda, köçeleriň ugurlarynda dilegçilik edip oturýarys. Bir-iki sagat oturmaga wagt tapsak, öten-geçenleriň haýyr-sahabatynyň hasabyna garnymyz doýar ýaly gazanç edip bilýäris. Ýöne garrylar öýünden sypyp, köçä çykmakda iş bar. Bardy-geldi ele düşäýseň, onda bagtyň ýatdygy. Seni birnäçe günläp galmaz ýaly edip urýarlar.
Seni birnäçe günläp galmaz ýaly edip urýarlar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Aşgabadyň garrylar öýüniň ýaşaýjysynyň sözlerine görä, käte olar üçin baýramçylyk ýaly günler hem bolýar, ýöne ol günler garrylar öýüniň resmileri tarapyndan däl-de, ýaşaýjylar tarapyndan döredilýär. Käbir Aşgabatly ýaşaýjylar, haýyr-sahabatçylyk üçin meýletin nahar bişirip, garrylar öýüne alyp barýarlar we özleri naharhanada garrylara paýlap, iýdirip-içirýärler.
Garrylar öýüniň ýaşaýjysy: Ynha şeýle ýagdaýda biziň garnymyz çörekden we tagamly nahardan doýýar. Ýöne beýle elpe-şelpelik seýrek bolýar. Bardy-geldi ýaşaýjylar haýyr-sahabatyny garrylar öýüniň resmilerine goýup gidäýseler, onda ol naharlar garrylara berilmeýär.
Käte telewizorda öwgüli gepleşikleri taýýarlamak üçinem garrylaryň öňüne bol-elin naharlar goýulýar. Olaryň dynç alyşlary, telewizora tomaşa edişleri, gazet-žurnallary okaýyşlary telewideniýe üçin surata düşürilýär.
Garrylar öýüniň ýaşaýjysy: Emma iş ýüzünde biziň ýagdaýymyz düýbünden başgaça. Ol ýerde oturmaň, ol ýere barmaň, otaglary hapalamaň. Telewideniýä düşüriljek wagty hem goýlan naharlary iýip gutarmaň diýen görkezmeler biz üçin indi adaty bir zat bolup galdy diýip.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabadyň 30-njy etrapçasynda ýerleşýän garrylar öýüniň resmileri bilen habarlaşmak boýunça synanyşygy häzirlikçe başa barmady. Bu garrylar öýünde näçe sany adamyň saklanýandygy barada maglumatlar hem elýeterli däl.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Aziýa-Ýuwaş okean regionynyň söwda sammitinde eden çykyşynda Birleşen Ştatlaryň söwda ugrundan yzygiderli hyýanatçylyklara mundan beýläk çydam etmejegini we açyk hem deň söwda syýasatlary talap etjekdigini aýtdy.
ABŞ-nyň söwda ugrundan barabarlygyň ýoklugy esasan Hytaýa we Ýaponiýa degişli. Tramp Aziýa edýän 11 günlük saparynyň başynda bu iki ýurda barypdy.
Aziýanyň we ABŞ-nyň arasyndaky söwda deňagramlylygynyň dikeldilmegi Trampyň “Amerika birinji” syýasatynda merkezi orun tutýar. Tramp munuň ABŞ-nyň işçilerini gorajakdygyny aýdýar.
Tramp geçmişde Hytaýy amerikanlaryň iş orunlaryny ogurlamakda aýyplapdy, emma soň şeýle ýiti çykyşlardan çekildi.
9-njy noýabrda Pekinde eden çykyşynda Tramp iki ýurduň arasyndaky adalatly bolmadyk söwda üçin Hytaýy aýyplamaýandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Hytaý bilen söwdasyndaky difisiti geçen ýylda 310 milliard amerikan dollaryna ýetdi.


text: Alymlar Antarktikada buz gatlaklarynyň aşagynda äpet kanonlaryň üstüni açdy. Angliýanyň Nortumbriýa uniwersitetiniň doktory Keýt Winteriň ýolbaşçylyk edýän topary radar skannerleri arkaly buz gatlaklarynyň arasynda üç kanonyň bardygyny anyklady. “Foundation” atly kanonlaryň iň ulusynyň uzynlygynyň 350 kilometre, ininiň 35 kilometre barabardygy mälim edildi. Bu kanonlaryň buz gatlaklarynyň hereketine täsir edýändigi aýdylýar. Britan Antarktika Barlaglary (BAS) geňeşiniň ylmy işgäri doktor Fausto Ferrasioli kanonlaryň tapylan sebitiniň Antarktikadaky iň az bilinýän ýerleriň biridigini belleýär. Dünýäniň iň sowuk ýerinde geçirilen ylmy barlagyň netijeleri “Geophysical Research Letters” žurnalynda çap edildi.


text:
Öwez Gündogdyýew-Teke atly polkunyň söweş ýoly
Türkmen halkynyň gadymy we orta asyr taryhynyň etnogenezini öwrenýän şu setirleriň awtoryna 1992-nji ýylyň ýaz aýlarynda Birinji jahan urşuna gatnaşan Şaberdi Hakberdi oglunyň ogly ojamberdi Şaberdiýew bilen duşuşyp, gürrüňdeş bolmak tabşyryldy. Men Aşgabat şäheriniň Abadan etrabyndan (Ahal welaýatynyň öňki Büzmeýin şäheri) uzakda bolmadyk oba laryň birine gitmeli boldum. Hojamberdi aga öz kakasynyň (ХХ asyryň 70-nji ýyllarynda aradan çykan) Teke atly polkunyň hatarynda gulluk edendigini we «Georgiý hajy» ordeni bilen sylaglanandygyny gürrüň berdi. Dogrymy aýtsam, taryhyň bu ugry maňa düýbünden näbellidi. Gürrüňdeşim hem üýtgeşik zat aýdyp bilmedi. Ýörite edebiýatdan, Türkmenistanyň taryhy boýunça ýygyndylardanhem bu barada gerekli maglumatlary tapmak başartmady. Bir anyklan zadym, bu polkuň kesgitli bir döwürde general L.G.Kornilowyň garamagynda bolanlygydy. Polkuň atly jigitleri baradaky gürrüň bolsa, gümürtikligine galýardy. Sowet häkimiýeti ýyllarynda atly jigitleriň köpüsi repressiýa sezewar edilipdi, diri galanlary hem bu barada gürrüň bermekden gaça durýardylar. Taryhyň bu sahypasy bizi şeýle bir gyzyklandyrdy welin, beýleki ähli işlerimizi goýup, elimizde bar bolan maglumatlaryň üstünde işläp başladyk. Netijede, makalalar toplumyny çap etdik, soňra bolsa türkmen met bu-gatynda täze makalalar peýda boldy. 1992-nji ýylyň ahyrynda bolsa, taryhyň bu sahypasyna bagyşlanan iki sany ýukajyk kitaby (düzedişler girizilen we üsti ýetirilen) türkmen we rus dillerinde çap etmek başartdy.


text:
Türkmenistanyň daşynda bilim alýan studentleriň türkmen banklarynda açylan öz plastik kartlaryndan pul çekmekdäki kynçylyklary dowam edýär.
Читайте также на русском
Azatlyk Radiosy bilen Orsýetden, Belarusdan we Ukrainadan habarlaşýan studentler her gije gündizde VISA we Mastercard plastik kartlaryndan nagtlaşdyryp bolýan ýa-da nagt bolmadyk görnüşde töläp bolýan puluň möçberiniň özleri üçin ujypsyzdygyny, okuwyň tölegine, ýaşaýşa ýetmeýändigini, üstesine soňky aýlarda nagt bolmadyk tölegleriň geçmezligi we bankomatlardan nagt puly çekmek boýunça synanyşyklaryň şowsuz bolmagy, hatda kartlaryň tötänden petiklenmegi ýaly ýagdaýlaryň yzygiderli ýüze çykýandygyny gürrüň berýärler.
Ukrainanyň ýokary okuw jaýlarynyň birinde bilim alýan özüni Merdan diýip tanadan türkmenistanly student Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, öz başdan geçirýän kynçylyklary barada gürrüň bermek isledi.
Studentiň sözlerine görä, onuň özüniň we beýleki türkmenistanly studentleriň ençemesiniň kartlarynyň petiklenmeginiň döreden pul ýetmezçiligi zerarly olar köplenç aç galýarlar.
“Gaty kösenýäris, iýmäge çörege-de pul tapamyzok. Öň 15 dollar töwereginde berýärdi, soňky wagtda şonam berenok. Käwagt magazine barýarys, produkty alýarys, kän zat alamyzok, azyrak zat alýarys bir-iki gün iýer ýaly, şony-da tölänok. Ine men dekabr aýynyň içinde 2017-nji ýylda gowy oglandym, eýýäm kartoçkalar pul bermän başlady, iýmitlenmegi azaldyp başladym, şonuň üçin 15 kile ýitiripdirin” diýip Merdan gürrüň berdi.
“Edil häzirki pursatda meniň jübimde iki dollar ýaly pul bar, men ony diplom işimi çapdan çykarmak üçin saklap otyryn” diýip Merdan aýdýar.
Student Merdanyň sözlerine görä, şu günki gün kartdan pul çekmek boýunça synanyşyklaryň şowly bolan ýagdaýynda bankomatdan bir günde 15 dollar çemesi pul alyp bolýar.
Nädip oňýarsyňyz?
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmen studenti Merdan siz nädip gün görýärsiňiz diýlip özüne berlen sowala şeýle jogap berdi: Köp wagtlap biziň pulumyz bolmaýar. Oglanlardan, tanyş-bilişlerden karz sorap alýarys. Biziň hemmämiz bir-birimiziň ýagdaýyna düşünýäris. Soň bir-iki döwüm çörek soraýarys. Ýöne olaryň özleri hem iýmeli. Onsoň aç adam bir-iki döwüm çörek bilen doýmaýar.
Şeýle-de, studentiň sözlerine görä, türkmenistanly ýaşlar gazanç etmek üçin dürli mümkinçilikleri gözleýärler. Dürli agyr we ujypsyz tölegli işlerden işleýärler.
Türkmenistanly student Merdan öz arzyny Azatlyk Radiosy arkaly türkmen häkimiýetlerine ýetirmek isledi.
“Men aýtjak Türkmenistanda işleýänlere sizden ullakan haýyş. Biziň kartoçkalarymyzy açyp beräýiň. Biz daşary ýurtlarda ýörüs, biziň öýümizem ýok, biz umumy ýaşaýyş jaýda ýaşaýarys, ýaşaýyş jaýynyň tölegini töläp bilemizok, bizi tiz çykaryp kowýarlar. Türkmenistana-da gidip bilemizok umumy ýaşaýyş jaýynyň tölegini tölemeseň Türkmenistana goýberenoklar” diýip, Merdan aýtdy.
Karta krizisi
Türkmenistanyň banklarynyň plastik kartlary ýurduň ilaty üçin milli puly daşary ýurt walýutasyna öwürmek boýunça esasy mümkinçilikleriň biri bolmagynda galýar. Resmi düzgüne görä, Türkmenistanyň içinde türkmen manadynda resmi kurs boýunça hasaba goýulýan puldan soň ýurduň daşynda peýdalanyp bolýar.
Emma geçen ýylyň aýagyndan bäri türkmen banklary öz müşderilerine ýurduň daşynda nagt pul çekmäge ýa-da kart arkaly hasaplaşmaga rugsat beren möçberini çürt kesik azaltdy. Köp halatlarda VISA we Mastercard töleg kartlary işlemeýär we puluň resmi taýdan göz öňünde tutulýan mukdary müşderilere elýeterli bolmaýar.
Köpçülikleýin häsiýete eýe bolan bu meseläniň ýarym ýyla golaý wagt bäri dowam edýändigine garamazdan, türkmen häkimiýetleri bu ýagdaýa çözgüt tapmaýarlar we onuň ýüze çykmagynyň sebäplerini düşündirmeýärler.
2017-nji ýylyň dekabr aýynda Azatlygyň Türkmenistandaky çeşmeleri Türkmenistanyň Daşary ykdysady bankynyň VISA kartlary boýunça tölegleri petikländigini habar beripdi. Şu ýylyň aprel aýynda türkmen banklarynyň käbir müşderileri MasterCard kartlaryndan hem ýurduň daşynda pul çekip bilmeýändigini Azatlyga habar beripdi.
Munuň bir bir wagtda Türkmenistanda amerikan dollarynyň “gara bazardaky” nyrhy alty aýyň dowamynda birnäçe esse ýokarlandy we resmi kursdan 6 esse aşdy.
Türkmenistanyň Merkezi Bankynyň bir amerikan dollary üçin kesgitlän resmi çalyşyk kursy, bolsa, 2015-nji ýyldan bäri 3.5 manat derejesinde üýtgewsiz saklanýar.


text:
Eýran-Pakistan serhedinde çaknyşyk boldy
Hadysada jemi 6 adam ýogaldy
Eýranyň günorta-gündogarynda serhet goragçylaryna garşy guralan hüjümde 3 esger bilen 3 hüjümçi ýogaldy.
Eýranyň Ynkylap goragçylarynyň Iýerusalim ştabyndan berilen beýanata görä şu gün irden ýaragly bir topar serhediň Pakistan tarapyndan serhetdäki gözegçilik diňine hüjüm gurady.
Howpsyzlyk güýçleriniň garşylyk görkezmegi netijesinde ýüze çykan çaknyşykda hüjümçileriň 3-siniň öldürilendigi, 1 esgeriň bolsa ýogalandygy mälim edildi.
Beýleki tarapdan goldaw bermek maksady bilen çaknyşygyň bolan ýerine barýan Ynkylap goragçylaryna degişli bir ulagyň ýola ýerleşdirilen minanyň partlamagy netijesinde bolsa 2 esgeriň ýogalandygy, 2-siniň bolsa ýaralanandygyny habar berildi.
Beýanatda hüjümçileriň haýsy gurama degişlidigi barada bolsa maglumat berilmedi.


text:
Aşgabat şäherinde ýaşaýyş jaýlaryň gurluşygy dowam edýär.
Ýurdumyzyň beýleki welaýatlary bilen bir hatarda, paýtagtymyzda ýaşaýyş jaýlaryň gurluşygy dowam etdirilýär.
Ýagny, Aşgabat şäher häkimligi bilen Türkmenistanyň Senagat ministrligi şäheriň Büzmeýin etrabynyň Senagat köçesiniň ugrynda 1120 hojalyga niýetlenen 35 sany 4 gatly ýaşaýyş jaýlaryň, şeýle-de şol ýerde orta mekdebiň, çagalar bagynyň hem-de söwda merkeziniň gurluşykişlerine girişdiler.
Bu ýaşaýyş jaýlaryň bahalarynyň elýeterli bolmagy, satyn almaga isleg bildirýänleriň sany gün saýyn artýar.
Şeýle-de, bu ýaşaýyş toplym Aşgabat şäheriniň arhitektura aýratynlyklaryna özüniň gözelligini goşjakdygyny ynam bilen aýtmak bolar.


text:
Gadymy Oguz şäherleri. Oguz-türkmen ülkeleri. Dünýäniň özge ýurtlarynyň, halklarynyň söwdagärleriniň, täjirleriniň, ylymdarlarynyň, alymlarynyň, baý-u-begleridir han-soltanlarynyň dilleriniň senasyna öwrülen köňül arzuwlarydyr. Bolmasa, bu topragy nazarlap ugran kerwenleriň düýe sany ýüze-müňe ýetmezdi. Hakydamyzda şeýle arzuwlaryň eýelerini alyp gelýän kerwenleri janlandyrmak kyn hem däl. Beýik Ýüpek ýoly bilen gelýän ol ker... Dowamyny oka
Düýn Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde “Ýüpek ýoly: gadymyýetden häzirki güne çenli” diýen at bilen “tegelek stol” geçirildi. Medeniýet ministrligi tarapyndan Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistandaky ilçihanasy bilen bilelikde guralan foruma ýurdumyzyň hem-de Russiýanyň ylmy toparlarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri we ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi, şeýle he... Dowamyny oka
Türkmenistanyň Döwlet şekillendiriş sungaty muzeýinde açylan “Italiýa. Arheologiýa. Hytaý” sergisi paýtagtymyzyň medeni durmuşynda şanly waka boldy. 2018-nji ýylyň “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygaryna bagyşlanan sergide suratlaryň reproduksiýalary we amaly-haşam sungatynyň eserleri, şeýle hem arheologik artefaktlar goýlupdyr. Serginiň guramaçylary – Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi, Italiýanyň we Hytaýyň Il... Dowamyny oka
Şu gün Mukamlar köşgünde hem-de Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde daşary ýurtlaryň birnäçesiniň ylmy-okuw merkezleriniň hormatly doktory, professor, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly ikinji kitabynyň tanyşdyrylyş dabaralary boldy. Olara hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralaryň ýolbaşçylary, ylmyň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetç... Dowamyny oka
Amul Amyderýanyň çep kenarynda, derýanyň 12 kilometr günorta-günbatarynda ýerleşýän Amulyň orta asyrlarda 200 töweregi gektara barabar meýdany bolup, şol döwürleriň belli şäheri Parižiň meýdany hem şol ululykda ekeni. Amul arheologlaryň pikiriçe, iki müň ýyl töweregi öň döräp, Amyderýanyň üstünden amatly geçelgäniň bolmagy bu şäheriň gülläp ösüşlerine düýpli täsir edipdir. Hojaidat Amulyň günorta tarapynda ýerleşýän Hojaida... Dowamyny oka
Paýtagtymyzyň demir ýol menzilinden “Arkadagyň gurduran polat ýollary — beýik döwrümiziň ýüpek ýollary” atly wagyz-nesihat çäresine gatnaşyjylaryň münen demir ýol ulagy ýola düşdi. Ugradýanlaryň saparyň şowly geçmegi baradaky oňat arzuwlaryna beslenen demir ýol ulagy Aşgabat — Bereket — Etrek ugry boýunça günbatara gitdi. 2018-nji ýyl “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip atlandyrylan şygara bagyşlanan medeni-köpçülik çäresiniň maksatnamasynyň çäklerinde geçýän wagyz-nesihat çäresiniň guramaçylary bolup demir ýol ulaglar... Dowamyny oka
Türkmenistanda Nowruzyň iki günläp baýram edilmegi biziň hemmämizde baharyň gelmeginiň hormatyna geçirilen ajaýyp dabaralar däp-dessurlara hem-de milli mirasa belent sarpa hökmünde ýatdan çykmajak ýatlamalary galdyrar. Şu ýyl bu baýramçylygyň gerimi giň, many-mazmuna baý boldy. Tebigat bilen bilelikde özgerip hem-de geljegi nazara almak bilen biz taryhymyza has ünsli garaýarys. Milletimiziň köpasyrlyk tejribesinden döredijili... Dowamyny oka
Türkmen halkynyň taryhynda we medeniýetinde Beýik Ýüpek ýoly arkaly goýlan mirasa bagyşlanan ýörite makalalar toplumynda Gündogardan Günbatara we yzyna uzan taryhy ýoluň ugrunda ýaň salan kerwensaraýlar we bazarlar barada okyjylarymyza gürrüň berildi. Ýüpek ýoly şeýle hem Ýewraziýanyň ägirt uly giňişliginde sungatyň we ylmyň ösmeginiň güýçli hereketlendiriji güýji boldy. Öňdebaryjy pelsepewi pikirleriň, barlagçylaryň amaly te... Dowamyny oka
Ýüpek – külalyň guraly, tigir, hat ýazuwy we pul kimin dünýäni özgerden, ony diňe bir has siwilizlenen derejä çykarman, eýsem gözel eden zatlaryň biridir. Inçeden nepis sapajyklardan dokalan ýalpyldap duran, ýeňil hemtene ýakymly bu matany baryp eneolit eýýamynda Hytaýda ýüpek gurçugyndan almagyň tärini tapypdyrlar. Bu jadyly mata barada Hytaýdan has alyslarda-da bilinip, ony beýleki ýurtlarda hem öndürip başlaýançalar üç müň... Dowamyny oka
Häzirki zaman siwilizasiýasyny döreden pul diýsek öte geçdigimiz bolmasa gerek. Ol külalyň guraly, tigir, elbetde, ýazuw ýaly adamzat aňynyň oýlap tapan beýik zatlaryna degişlidir. Miladydan öňki ikinji müňýyllygyň ortasynda pul baradaky iň gadymy maglumatlar gabat gelýär: häzirki Yragyň günortasyndaky Tigr bilen Ýefrat derýalarynyň arasyndaky Dwureçýada tapylan toýuna ýazylan ýazgy şertli kümüş ölçegli töleg geçirilendigine ş... Dowamyny oka


text:
Türkmenistanda ýokary derejeli myhmanhana hyzmatlaryny ýola goýmakda öňdebaryjy tejribeleri ornaşdyryp, ýurdumyza gelýän myhmanlary Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe gazanylan üstünlikler bilen tanyşdyrmak hem-de olara dünýä derejesine laýyk gelýän myhmanhana hyzmatlaryny hödürlemäge şertleri döretmek, şeýle hem Aşgabat şäheriniň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Aşgabat şäheriniň häkimligine Aşgabat şäheriniň A.Nyýazow şaýoly bilen Hoja Ahmet Ýasawy köçesiniň demirgazyk-gündogar tarapynda “Garagum” köpugurly işewürlik merkezli myhmanhananyň taslamasyny düzmek we ony häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edip, ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.” türk kompaniýasy bilen şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2018-nji ýylyň sentýabr aýynda başlamak we myhmanhanany 2021-nji ýylyň fewral aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.


text:
Bir gezek gatyr düýä arzyny aýdypdyr:
─ Näme üçindir men ýolda kän ýykylýan. Umuman, maňa ýöremek gaty kyn düşýär. Men ýöremän, edil ýolundan azaşan jahankeşde kimin samrap barýaryn. Nähili oňaýly ýol bolsa-da barybyr agyp düşýärin-de kellämi gaty ýere urýaryn. Sen nädip hiç haçan ýykylaňok, hä, düýe?!
─ Ilki bilen men senden görgür, uzaklary nazarlaýaryn ─ diýip, düýe söze başlapdyr:
─ Men saňa garanda bu dünýä has belentden seredýän. Geçidiň başlanýan, ýapgydyň bolsa, soňlanýan ýerini ilki görýärin. Şonuň üçinem meniň ähli ýolum açyk, aýak basjak ýerimi bilýärin. Sen menden tapawutlylykda edil guşlar ýaly diňe goltugyň aşagyndakyny görüp bilýärsiň. Guşlar şeýle: ýagny iki ädim öň ýanlaryndaky iýme gözleri düşýär emma, şol iýmiň daşynda gurlan çirtmegi görmeýärler.
Terjime eden Goçmyrat Orazberdiýew, žurnalist.
Meniň ähli ýolum açyk
Bir gezek gatyr düýä arzyny aýdypdyr:


text:
Ýurdumyzyň ykdysady kuwwaty—halkyň abadançylygynyň ygtybarly binýady
Ilatyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmagy meýilleşdirmek hem-de ulgamlaýyn esasda üstünlik bilen ýyl-ýyldan yzygiderli ýokarlandyrmagy diňe ykdysady taýdan kuwwatly döwlet amala aşyrýar. Türkmenistan häzirki wagtda şeýle kuwwata eýedigini aýdyň görkezmek bilen, geljekde hem ilatyň girdejisini durnukly ýagdaýda artdyrmagy göz öňünde tutýar.
Ozal habar berilişi ýaly, şu ýylyň 15-nji iýulynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly berdimuhamedow 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan býujetden maliýeleşdirlýän edaralaryň, hojalyk hasaplaşygyndaky kärhanalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň işgärleriniň, şeýle hem pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberini 10 göterim ýokarlandyrmak hakyndaky Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda iň pes aýlyk zähmet haky 650 manat möçberde bellenildi. Şeýle hem pensiýanyň hem-de döwlet kömek pullarynyň iň pes möçberiniň binýatlyk möçberi kesgitlenildi. Beýik Watançylyk urşuna gatnaşyjylaryň pensiýalarynyň aýda iň pes möçberi 1063 manada barabar bolar.
Hormatly Prezidentimiz şu ýylyň birinji ýarymynda Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň netijelerini jemlemek bilen, soňky wagtda iňňän wajyp özgertmeleri amala aşyrmak üçin nobatdaky möhüm ädimleriň ädilendigini kanagatlanmak bilen belledi. Şunuň bilen baglylykda hökümetiň geçiren oýlanyşykly işi, ýeterlik derejede daşarky we içerki ätiýaçlyklarymyzyň jemi içerki önümiň ösüşiniň ýokary depginlerini saklamaga mümkinçilik berenligi hem-de ykdysadyýetiň ähli pudaklarynyň oňyn görkezijilere eýe bolandygy bellenildi.
Munuň özi döwlet Baştutanymyzyň garyşyk görnüşde ösen durmuş ugurly bazar ykdysadyýetini emele getirmäge gönükdirilen, üstünlikli amala aşyrylýan içerki syýasaty netijesinde mümkin boldy. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Ykdysady strategiýa— halka daýanyp, halkyň bähbidine» monografiýasynda öňdebaryjy özgertmeleriň baş maksadynyň, demokratik bazar özgertmeleri—her bir maşgalada doly bolçulyk— kuwwatly döwlet hökmünde kesgitlenendigini bellemek gerek.
Häzirki wagtda, munuň özi, ilki bilen ösen döwlet sektory, netijeli telekeçiligi, täsirli makroykdysady sazlaşygy bolan, ilatyň ähli gatlaklaryny durmuş taýdan kepillendirýän we ähli hojalyk edaralaryny ahyrky ýokary görkezijileri gazanmaga gönükdirýän, ýokary netijeli ulgamy tapgyrlaýyn emele getirmegi göz öňünde tutýan ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň milli modelinde ýüze çykýar. Milli Liderimiziň ykdysady strategiýasy «Döwlet adam üçindir! » diýen şygarda mazmuny takyk ýüze çykýan bu maksatlara ýetmäge gönükdirilendir.
Ykdysadyýeti dolandyrmakda degişli özgertmeleriň geçirilmegi döwlet maýa serişdeleriniň täsirini ep-esli güýçlendirmäge mümkinçilik berdi we eýýäm birnäçe ýylyň dowamynda ýurduň esasy ykdysady meýilnamasynyň üstünlikli ýerine ýetirilmegine şert döretdi. Bu bolsa durmuşa geçirilýän ykdysady syýasatyň dogrudygyny tassyklaýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň durmuş ugruna gönükdirilmegi, ýurdumyzyň özgertmeleriň ösüş ýoly bilen üstünlikli öňe gitmegine, ildeşlerimiziň hal-ýagdaýynyň yzygiderli ýokarlanmagyna mümkinçilik berýär. Diňe geçen ýylyň alty aýynyň dowamynda durmuş ulgamyny ösdürmäge býujet serişdeleriniň 78,7 göterimi goýberildi.
Soňky ýyllar biziň ýurdumyzda önümçilik we durmuş ulgamlaryna örän uly maýa goýumlary goýulýar. Bu bolsa Türkmenistanyň dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna batly depginler bilen girýändigini aýdyň görkezýär. Munuň özi ykdysadyýetiň ýokary tehnologily gurluşyndan başga-da halkyň hal-ýagdaýynyň ýokarlanýandygyny hem görkezýär.
Birinji ýarym ýylyň görkezijileri muňa aýdyň mysal bolup biler. Oňa laýyklykda maýa goýumlarynyň möçberi 22,4 milliard manada deň boldy, onuň 55,4 göterimi önümçilik desgalarynyň, 44,6 göterimi bolsa durmuş-medeni maksatly binalaryň gurluşygyna gönükdirildi. 2015-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende bu makroykdysady görkeziji 5,7 göterim artdy.
Türkmenistanda ilatyň girdejilerini ýokarlandyrmak maksady bilen durmuşa geçirilýän çäreleriň hem netijeliligini bellemek gerek. Soňky ýyllaryň dowamynda bu ugurda ýokary görkeziji aýlyk haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň yzygiderli ýokarlanmagy, döwletiň nyrh syýasaty, hususy başlangyçlary goldamak, şeýle hem goşmaça durmuş ýeňillikleri toplumy netijesinde üpjün edilýär. Şu ýylyň alty aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende ortaça aýlyk haklarynyň möçberi 9,5 göterimden gowrak ýokarlandy. Şunuň bilen baglylykda alyjylyk nyrhynyň indeksiniň iň az derejä ýetirilmegi ilatyň girdejisiniň oňyn ösüşini şertlendirýär. Ilatyň girdejileriniň tölenilmeginiň takyk kesgitlenen möhletlerde amala aşyrylmagy hem möhüm ýagdaýdyr.
Gürrüňi dowam etmek bilen, geljek ýylyň Döwlet býudjetini düzmekde, milli Liderimiziň görkezmelerine laýyklykda durmuş-ykdysady meselelerine esasy orun beriljekdigini hem bellemek gerek. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow her bir etrapda we şäherde ýokary amatlylykly ýaşaýyş jaýlaryna hökmany suratda serişdeleri gönükdirmäge garamagyň zerurlygyna ünsi çekdi.
Umuman, ýurdumyzyň halk hojalygy toplumynyň pudaklarynyň ösüşi, ozal bar bolan hem-de täze döredilen önümçilikleri döwrebaplaşdyrmak netijesinde ilaty iş bilen üpjün etmegiň hasabyna, adamlaryň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen giň göwrümli durmuş maksatnamalaryny amala aşyrmak bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Paýtagtymyzda we sebitlerde her ýyl zawodlaryň we fabrikleriň, durmuş maksatly binalaryň — mekdepleriň, çagalar baglarynyň, lukmançylyk edaralarynyň onlarçasy gurulýar. Geçen alty aýda 59 bina gurlup ulanylmaga berildi. Bu bolsa 1227-den gowrak iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berdi.
Şunuň bilen birlikde raýatlaryň durmuş taýdan goraglylyk derejesini ýokarlandyrmaga hem uly üns berilýär. Muňa «Ilatyň iş bilen üpjünçiligi hakyndaky» kanunyň kabul edilmegi hem nobatdaky gezek şaýatlyk edýär. Bu kanun bu ugurda hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär hem-de raýatlaryň zähmet çekmäge bolan kanuny hukuklaryny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Durmuş syýasatyny amala aşyrmakda türkmenistanlylaryň döwrebap, ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlaryny edinmeklerine hemmetaraplaýyn goldaw bermäge aýratyn üns berilýär. Bu meseleler milli Liderimiziň hemişe üns merkezinde durýar. Häzirki wagtda ýaşaýyş jaý gurluşygy ýurdumyzda görlüp-eşidilmedik derejä eýe boldy. 2016-njy ýylyň birinji ýarymynyň netijesi boýunça 713 müň inedördül metre barabar ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy tamamlandy.
Ýaşaýyş jaýlary gurlanda ähli zerur bolan durmuş-ykdysady infrastruktura— dükanlar, söwda nokatlary, çagalar we sport meýdançalary hem bilelikde bina edilýär. Halkymyzyň girdejisiniň artmagyny, hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagyny, şeýle hem maliýe taýdan goldaw bermek üçin durmuşa geçirilýän çäreleri hasaba almak bilen, täze taryhy eýýamda ilatyň aglaba böleginiň paýtagtymyzda dikeldilýän ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlaryny edinmäge mümkinçilikleri bardyr. Ilatyň ýaşaýyş jaý bilen üpjünçiligini gowulandyrmak maksady bilen ilkibaşda 10 göterimini tölemek şerti bilen, 30 ýyl möhlete çenli ýylda bir göterimine uzakmöhletleýin karzlar berilýär. Ýeňillikli döwür 5 ýyla çenli saklanýar we bu döwürde karz boýunça esasy bergi tölenmän, karz üçin göterim tölenýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan yzygiderli durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň hatarynda türkmen obasyny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak hem bar. Şunuň bilen baglylykda ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň ösüşiniň göniden-göni oba adamlarynyň ýaşaýşy hem-de öndürijilikli zähmet çekmekleri üçin zerur bolan amatly şertleri döretmek bilen baglanyşyklydygyny bellemek gerek.
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini düýpli özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň» täze rejelenen görnüşiniň çäklerinde amala aşyrylýan giň göwrümli işler muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Täze ilatly nokatlary döretmek bilen, oba ýerlerinde döwrebap infrastrukturalary emele getirmek boýunça hormatly Prezidentimiz tarapyndan gol çekilen Kararlar oba ýerlerinde täze obalary hem içine alýan häzirkizaman düzümleriň döredilmegine gönükdirilendir.
Munuň üçin uly serişdeleri bölüp bermek bilen döwlet, obalaryň ýaşlar üçin özüne çekiji bolmagyny gazanmak, täze düşewüntli önümçilikleri döretmek, şeýle hem hünärmenleriň netijeli işlemekleri üçin giň mümkinçilikleri döretmek, ýerli öz-özüňi dolandyrmak düzümlerini ösdürmek üçin yzygiderli işleri alyp barýar. Bu çäreleriň hemmesi oba ýaşaýjylarynyň hil taýdan täze ýaşaýyş derejesini üpjün etmäge, olaryň hal-ýagdaýyny mundan beýläk hem ýokarlandyrmaga ýardam berýär.
Ýylyň başyndan bäri milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ýurdumyzyň welaýatlarynyň üçüsinde, Daşoguz welaýatynyň S.A. Nyýazow adyndaky etrabynda Bagtyýar zaman, Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabynyň «Zelili» geňeşliginde Berkarar zaman atly täze obalaryň, şeýle hem Mary welaýatynyň Mary etrabynyň Jemgyýet geňeşliginde Döwletli zaman atly döwrebap şäherçäniň açylmagy ýokarda aýdylanlary tassyklaýar. Ol obalar ýaşaýyş-durmuş şertleriniň döredilişi boýunça şäherlerden kem däldir.
Şunuň bilen birlikde hem hormatly Prezidentimiziň degişli Kararyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde, ähli sebitlerde hususy kömekçi hojalyklaryny döretmek, şäherlerde we şäherçelerde hususy ýaşaýyş jaýlaryny gurmak üçin ýörüte ýer gaznasyndan ýerleriň bölünip berilýändigini bellemek zerurdyr.
Şeýle hem sebitlerde soňky ýyllaryň dowamynda ýerli gurluşyk guramalary bölünip berilen ýerlerde öz hasaplaryna hem-de ýurdumyzyň ygtyýar berlen banklaryndan alynan göterimsiz karzlaryň hasabyna ýaşaýyş jaýlaryny gurýarlar. Gozgalmaýan emläk üçin ýylda bir göterimli 30 ýyllyk karz serişde berilýär. Ýeňillikli möhlet 5 ýyla barabardyr.
Dowam edýän döwlet ýaşaýyş ýaşaýyş jaý gaznasynyň ýaşaýyş jaýlaryny hususulaşdyrmak işleri ýaşaýyş jaý meselelerini üstünlikli çözmegiň ýene bir aýdyň mysalydyr. Bu ugurda alynyp barylýan işler hem ilaty hususy ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmäge gönükdirilendir.
Ýaşaýyş-durmuş syýasatynyň ýene birnäçe möhüm ugurlarynyň üstünde durup geçeliň. Dünýä tejribesiniň görkezişi ýaly, häzirki döwür ykdysadyýetinde ykdysady ösüşiň bäsleşik artykmaçlygyny gazanmakda we hil taýdan ölçeglerini üpjün etmekde adam baýlygynyň uly ähmiýeti bardyr. Hut şonuň üçin hem biziň ýurdumyzda maýa goýumlarynyň köp bölegi adamlar üçin, ýagny ylym-bilim we medeniýet, saglygy goraýyş ulgamlaryna gönükdirilýär.
Umuman, durmuşa geçirilýän döwlet syýasaty wagtyň synagyndan geçdi, çünki häzirki zaman Türkmenistanyň kuwwaty dünýä maliýe çökgünliliginiň milli ykdysadyýetimize täsirini azaltmaga mümkinçilik berdi. Şeýlelikde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çuňňur oýlanyşyklay, ylmy taýdan esaslandyrylan ykdysady strategiýasy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň durnukly durmuş-ykdysady ösüşini üpjün edip, onuň gülläp ösüşiniň esaslaryny pugtalandyrýar hem-de halkyň durmuş derejesiniň okgunly ýokarlanmagyna ýardam berýär.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Orsýetiň täze kanunynyň Adalat ministrligine daşary ýurtly media serişdelerine “daşary ýurtly agentler” hökmünde çemeleşmeginiň metbugat azatlygyna wehim salýandygyny aýtdy we Moskwany kanuny media gözegçilik etmek üçin ulanmazlyga çagyrdy.
“Söz azatlygy, şol sanda hökümet üçin oňaýsyz media Osýetiň berjaý etmegi wada beren adam hukuklary boýunça ähliumumy borjudyr” diýip, Döwlet departamentiniň metbugat-wekili Heather Nauert 28-nji noýabrda eden çykyşynda aýtdy.
Nauert Orsýetiň eýýäm bar bolan daşary ýurt agentleri hakyndaky kanuny hökümete degişli bolmadyk toparlara “reýd geçirmegini, gorkuzmagyny we kanun taýdan yzarlamagyny kanunlaşdyrmak üçin ulanýandygyny belledi.
25-nji noýabrda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin tarapyndan gol çekilen kanun Kremle daşary ýurtly media serişdelerinden öz maliýe çeşmelerini görkezmegini talap etmäge ygtyýar berýär.
Orsýetiň kanun çykaryjylary bu kanuny ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Orsýetiň RT döwlet telekanalyndan Birleşen Ştatlarda ýerleşýän partnýoryny “daşary ýurt” agenti hökmünde hasaba durmagyny talap etmeginiň yzýany biragyzdan kabul etdi.


text:
Türkmenistanyň dürli künjeklerinden 2017-nji ýyl üçin abuna ýazylan gazetdir žurnallaryň tas üç hepde gijigip we kem ýagdaýda gelendigi dogrusynda maglumatlar gowuşýar.
“Geçen dekabryň 30-na gelmeli gazetler şu aýyň 20-ne gowuşdy. Mejbury ýazdyran üç gazetleriniň biri asla-da ýok” diýip, özüni Juma diýip tanyşdyran Köneürgenjiň 19-njy mekdebiniň mugallymlarynyň biri gürrüň berdi.
Juma mugallymyň-da nygtaýşy ýaly, Türkmenistanda döwlet işgärlerinden we talyplardan ýurtda çap edilýän gazetdir žurnallara abunaçy bolmak mejbury talap edilýändigi dogrusynda köp sanly maglumatlar gowuşýar.
Ýurduň welaýatlary bilen birlikde, Aşgabatda-da metbugat abunaçylara üç hepde töweregi gijigip gowuşdy. Paýtagtyň mekdepleriniň biriniň mugallymasy 2017-nji ýylyň birinji ýarymy üçin “Mugallymlar gazeti”, “Türkmen dili” gazetlerine we “Zenan kalby” žurnalyna mejbury ýagdaýda ýazylmaly bolandygyny gürrüň berdi.
“Abuna ýazdyk. Puly aýlygyňyzdan tutulyp galynar” diýip, bizi diňe habardar etdiler” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli öz adyny Şemşat diýip üýtgeden mugallyma gürrüň berdi.
Ýurt raýatlarynyň Azatlyk Radiosyna berýän gürrüňlerinden çen tutulsa, zähmet çekýän edarasyna görä işgärlerden her ýarym ýyl abuna üçin, 70-120 manat aralygynda pul serişdeleri tutulyp galynýar.
Şol bir wagtda, gazetdir žurnallaryň gijikdirilmeginiň takyk sebäplerini anyklamak başartmady. Şemşat mugallyma ýagdaýlary aýdyňlaşdyrmak üçin, Metbugat öýüne we poçta edaralaryna ýüz tutsa-da, bularyň günäni birek-biregine atmak bilen çäklenýändigini aýtdy. Azatlyk Radiosyna hem bu ady agzalan guramalardan nähilidir bir düşündiriş almak başartmady.
Türkmenistanda 37 gazetiň we 27 žurnalyň çap edilýändigi maglumat berilýär.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, media azatlygyna gözegçilik edýän halkara guramalary Türkmenistanda medianyň hökümetiň berk gözegçiliginde saklaýandygyny aýdyp, Türkmenistany metbugat azatlygy boýunça hasabatlarynda iň soňky orunlarda ýerleşdirip gelýärler.


text:
Mälim bolşyna görä, Türkiýe Türkmenistanyň raýatlarynyň aglaba köpçülikde işleýän we bilim alýan esasy ýurtlarynyň başyny çekýär.
Golaýda türk metbugatynda türkmenistanly raýatlaryň Ankaradaki ilçihanada prezidentlik saýlawlary üçin ses berip biljekdigi barasynda habar ýaýrady.
Eýsem Türkiýedäki türkmen migrantlary we studentleri Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawy barasynda nähili pikirde? Olar Türkiýede prezidentlik saýlawy üçin ses bermekçimi? Daşary ýurtlardaky Türkmenistanyň raýatlary we galyberse-de dünýä türkmenleri geçiriljek prezidentlik saýlawyndan nämä garaşýarlar?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkiýedäki türkmen raýatlarynyň prezidentlik saýlawy barasyndaky garaýyşlaryna we taýýarlyklaryna gönükdirýär.
Şeýle esasda taýýarlanjak gepleşige gatnaşyp, öz tejribelerini we pikirdir garaýyşlaryny dünýä türkmenleri bilen paýlaşmak isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip biler.
Şeýle-de, bu temadaky teswirleriňizi aşakdaky foruma ýazyp bilersiňiz:


text:
Özbegistanyň prezidenti Şawkat Mirziýoýew häkimiýetiň içinde garşydaş gözi bilen seredilýän we uzak wagtdan bäri ýurduň Milli howpsuzlyk gullugyna ýolbaşçylyk edýän Rustam Inoýatowy wezipeden boşatdy diýip, iki ýokary wezipeli hökümet resmisi Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Mirziýoýewiň 31-nji ýanwarda Baş prokuraturanyň hem-de Milli howpsuzlyk gullugynyň ýygnagynda 23 ýyldan bäri ýurduň Milli howpsuzlyk gullugyna ýolbaşçylyk edýän 73 ýaşly Rustam Inoýatowy wezipeden boşadyp, onuň ornuna Ihtiýor Abdullaýewi belländigini resmiler aýtdy.
Resmileriň sözüne görä, ýurduň ozaky awtoritar prezidenti Yslam Kerimowyň 2016-njy ýylda aradan çykmagy bilen hökümet başyna geçip, dolandyryjy elitanyň düzümini giň gerimli çalşan Mirziýoýew howpsuzlyk gullugynda işleriň amal edilişini ýiti tankytlapdyr.
Resmiler gürrüňi edilýän ýagdaý boýunça çykyş etmäge ygtyýarsyz bolansoň, atlandyrylmazlyk şerti bilen habarlaşdylar.
General-maýor Inoýatow 2016-njy ýylyň sentýabr aýynda Kerimowyň ölüminden soň ýurtda wezipe başynda galan az sanly ýokary derejeli resmilerden biridi.
Sowet döwründäki KGB-niň mirasdüşeri bolan Milli howpsuzlyk gullugy bu Merkezi Aziýa ýurdunyň iň bir ýapyk hem-de berk kontrollykda saklanýan agentlikleriniň biri hasaplanýar.
Jemgyýetçilige çykmakdan saklanyp, köplenç kölegede galan Inoýatow Özbegistanda köpýyllaryň dowamynda iň täsirli, “demi güýçli” resmileriň hataryndady.
Çärýek asyrlap hökümet başynda galan Kerimow ölende, köpler onuň ornuna Inoýatow geçer ýa-da öz adamyny geçirer diýip pikir edipdi.
22-nji dekabrda Mirziýoýew parlamentde eden çykyşynda, Milli howpsuzlyk gullugyny we onuň ýolbaşçylaryny agyr tankytlap, bu agentlik boýunça gyssagly reformalary amala aşyrmaga çagyransoň, Inoýatowyň “bellisiniň ediljekdigi” barada gürrüňler ýaýrap başlady.
Mirziýoýew “adaty adamlaryň hukuklarynyň sistematiki häsiýetde bozulýandygyny” aýdyp, ýurduň Howpsuzlyk gullugyny, Içeri işler ministrligini we Baş prokuraturany ýiti tankytlady.
Şeýle-de, Mirziýoýew eden çykyşynda reformalaryň ähmiýetini nygtap, hökümetiň alyp barýan işleriniň hökmany suratda demokratik ýörelgelere esaslanmalydygyny aýtdy.
Kerimow döwründe Özbegistan bilen Günbatar ýurtlarynyň hem-de goňşy döwletleriň arasyndaky gatnaşyklar ýaramazlaşypdy. Adam hukuklaryny goraýjy toparlar Kerimowyň hökümetini adam hukuklaryny gözgyny ýagdaýda yzygiderli bozmakda aýyplaýardy.
Hukuk goraýjy aktiwistleriň syýasy matlaplar bilen tussag edildi diýýän žurnalistleriniň we syýasatçylarynyň birnäçesi soňky aýlarda türmeden boşadyldy
Oktýabr aýynda “Human Rights Watch” guramasy Mirziýoýewiň hökümet başyndaky ilkinji ýylynda özbek häkimiýetleriň “käbir oňyn çereleri” görendigini aýtdy we ýurtda adam hukuklarynyň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin “durnukly” çäreleri durmuşa geçirmäge çagyrdy.
Haçan-da, Mirziýoýew şu aý Milli howpsuzlyk gullugynyň işgärleriniň daşary ýurtlardaky özbek ilçihanalaryndan aýrylmalydygyny talap edip, ilçileriň yzarlanmaly däldigini, olaryň prezidentiň daşary ýurtlardaky wekilleridigini aýdansoň, Inoýatowyň wezipeden boşadyljakdygy baradaky myş-myşlar çynyrgap başlady.
Inoýatowyň ornuna bellenen 51 ýaşly Abdullaýew mundan ozal baş prokuror wezipesinde işleýärdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň Gara deňizdäki kurort şäheri Soçide Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen geçiren garaşylmadyk duşuşygynda Siriýada alty ýyl bäri dowam edýän graždan urşundan çykalga tapmak üçin harby çärelerden daşlaşyp, syýasy ýol gözlemegiň zerurdygyny nygtady.
Iki ýaranyň arasynda 20-nji noýabrda geçirilen duşuşyk Orsýetiň, Türkiýäniň we Eýranyň Siriýada parahatçylyk prosesini güýçlendirmek üçin 22-nji noýabrda Soçide planlaşdyran duşuşygynyň öňýanyna gabat geldi.
Orsýet we Eýran Siriýada dowam edýän uruşda Assadyň hökümetine harby ýardam berýärler. Hökümetiň protestçilere eden basyşyndan soň başlanan konflikt ýurtda 330 müňden gowrak adamyň wepat bolmagyna, 6.1 million adamyň bosgun bolmagyna we 5 million adamyň ýurduň içinde göçüp ýaşamagyna getirdi.
Putin BMG-niň “syýasy prosese, aýratynam onuň jemleýji tapgyryna aktiw gatnaşmagyna” garaşýandygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kuweýt Döwletiniň Emiri Şeýh Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabahyň çagyrmagy boýunça bu ýurda resmi sapar amala aşyryldy.
Türkmen Lideriniň Aziýanyň günorta-günbataryndaky bu arap ýurduna sapary soňky ýyllarda däp bolan dostluk hem-de özara hormat goýmak gatnaşyklaryna esaslanýan döwletara syýasy gepleşikleriň ýokary derejesini ýüze çykarýar.Iki ýurduň ykdysadyýetleri barada aýdylanda bolsa, olaryň meňzeş taraplary hem, biri-biriniň üstüni ýetirýän taraplary hem bar. Eger Kuweýt nebitiň baý ätiýaçlyklary bilen meşhur bolup, bütin dünýäniň ätiýaçlyk gorlarynyň, takmynan, ondan birini emele getirýän bolsa, onda Türkmenistan ägirt uly gaz serişdeleri bilen belli bolup, dünýäde olaryň möçberleri boýunça dördünji orny eýeleýär.
Milli Liderimiziň uçary iki ýarym sagada golaý wagtdan soň, iki ýurduň Döwlet baýdaklary bilen bezelen, El-Kuweýt şäheriniň Halkara howa menziline gelip gondy. Howa menzilinde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar garşyladylar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň awtoulag kerweni Kuweýt Döwletiniň Emiriniň «Baýan» köşgüniň Maslahatlar merkezine ugrady. Bu ýerdäki meýdançada Türkmenistanyň Prezidentiniň resmi taýdan garşylanyş dabarasy geçirilip, mahsus bolan hemme hormatlar bildirildi. Soňra Maslahatlar merkeziniň uly mejlisler zalynda iki ýurduň wekiliýetleriniň giňişleýin düzümde gepleşikleri geçirildi.
Kuweýt Döwletiniň Emiri türkmen Lideriniň häzirki saparyna ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda ähmiýetli waka hökmünde garalýandygyny hem-de biziň dostlukly ýurtlarymyzyň hyzmatdaşlygynda täze sahypany açýandygyny belledi. Bu gün duşuşyk dürli pudaklarda ýakynlaşmagyň ýollaryny kesgitlemäge hem-de Kuweýtiň we Türkmenistanyň halklarynyň umumy bähbitlerine hyzmat etmek üçin gatnaşyklaryň çäklerini giňeltmäge, şeýle hem özara gyzyklanma döredýän halkara gün tertibi boýunça has möhüm meseleleriň çözülmeginde tagallalary birleşdirmäge mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiz Kuweýt Döwletiniň Emirine bu gözel ýurda sapar bilen gelmek baradaky çakylygy hem-de ýokary myhmansöýerlik bilen mähirli garşylandygy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan Ýakyn Gündogar ýurtlarynyň arasynda möhüm orny eýeleýän Kuweýt Döwleti bilen dost-doganlyk gatnaşyklaryny giňden ösdürmäge aýratyn üns berýär diýip belledi hem-de döwletlerimiziň we halklarymyzyň umumy ruhy gymmatlyklarynyň hem-de taryhy-medeni kökleriniň bolmagynyň şeýle maksatlara esas bolup hyzmat edýändigini nygtady.
Türkmenistan bilen Kuweýt Döwletiniň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmekde we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýokary derejä çykarmakda täze tapgyryň başlanýandygy barada ynamly aýtmak bolar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de häzirki saparyň we gepleşikleriň geçirilmeginiň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň geljekki ösüşi üçin taryhy ähmiýete eýe diýip hasaplaýandygyny belledi.
Döwlet Baştutanlary söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk baradaky meselä degip geçip, munuň diňe bir milli we ikitaraplaýyn bähbitler däl-de, eýsem, dünýä hem-de sebit ykdysadyýeti üçin hem uly ähmiýete eýe bolan ösüşlere ýetirmegiň uly mümkinçilikleriniň bardygyny bellediler.
Ýakynda dabaraly ýagdaýda owgan böleginiň gurluşygyna badalga berlen Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmekde Kuweýt Döwletiniň iri nebitgaz kompaniýalary hem-de maýa goýum we maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçiliklerine garaldy. Mundan başga-da, nebit-himiýa pudagyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek, nebiti gaýtadan işleýän kärhanalary gurmakda özara tejribe alyşmak möhüm ugurlara degişli bolup durýar. Uglewodorodlardan taýýar önümiň önümçiligine aýratyn ähmiýet berip, Türkmenistan hem Kuweýt ýaly önümçiligiň ýokary tehnologik ulgamyny döredýär, bu bolsa öňdebaryjy işläp taýýarlamalar hem-de nou-haular üçin giň meýdançadyr. Hyzmatdaşlygy ösdürmek baradaky çäreleri anyklaşdyryp, taraplar energetika pudagy boýunça bilelikdäki Türkmen-Kuweýt iş toparyny döretmegiň maksadalaýyk boljakdygyny bellediler.
Tebigy gazyň diňe agtarylyp tapylan gorlary energiýa serişdeleri boýunça Türkmenistany dünýäde 4-nji orunda goýýar, geljegi uly känler ýerleşen meýdançalardaky dowam edýän barlaglar bolsa ýurdumyzyň energetiki kuwwatyny has-da giňeldip, bu ulgamda hyzmatdaşlyk etmek üçin has giň gözýetimleri açyp biler. Türkmenistan eksport ugurly gaz akymlarynyň diwersifikasiýalaşdyrylmagyny öz energetika syýasatynyň strategik ugry hökmünde kesgitläp, ählumumy energetika howpsuzlygynyň üpjün edilmegine uly goşandyny goşýar. TOPH gaz geçirijisi munuň mysaly bolup biler. Onuň gurulmagyny ýakynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi hem Owganystan boýunça kabul eden öz Kararnamasynda goldady. Şol resminamada ýurdumyzyň başyny başlan beýleki taslamalaryna, şol sanda ulag ulgamyndaky taslamalara hem goldaw beýan edilýär.
Türkmenistanyň we Kuweýtiň öz sebitlerinde geografik taýdan örän amatly ýerleşýändikleri babatda ulag-aragatnaşyk ulgamynyň ösmegi üçin zerur şertleriň döreýändigi, şonuň üçin hem bu ulgamy ösdürmekde mümkinçilikleri birleşdirmegiň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýene-de bir esasy ugurlarynyň biri bolup biljekdigi bellenildi.
Gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn söwdany ösdürmek bilen bir wagtda telekeçilik ugry boýunça hyzmatdaşlygy ýola goýmak, netijeli pudaklarda özara maýa goýuma esaslanýan bilelikdäki kärhanalary döretmek meselelerine hem üns çekildi. Şeýle mümkinçilikleri nazara almak bilen, telekeçilik aragatnaşyklary boýunça bilelikdäki işçi topary döretmek, şeýle hem ýakyn wagtda ikitaraplaýyn söwda we maýa goýum boýunça işewürlik maslahatyny we sergisini geçirmek teklip edildi. Şunuň bilen baglylykda, bu çäreleriň geçirilmegini Aşgabat öz üstüne almaga taýýar.
Giňişleýin düzümde gepleşikler tamamlanandan soň, döwlet Baştutanlary ikiçäk görnüşde gepleşikleri geçirip, Türkmenistanyň wekiliýetiniň Kuweýte şu saparynyň gün tertibine girizilen meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar bu sapara özara bähbitli gatnaşyklary täze derejä çykarmagyň, olary many-mazmun taýdan baýlaşdyrmagyň möhüm tapgyry hökmünde garaýarlar.
Ýangyç-energetika toplumy, söwda, maýa goýum, ulag we aragatnaşyk, himiýa senagaty, dokma senagaty we oba hojalygy, saglygy goraýyş hem-de ýokary tehnologiýalar biziň döwletlerimiziň arasyndaky hyzmatdaşlygyň uzak möhlete niýetlenen ugurlarydyr. Şu we beýleki pudaklarda taslamalary durmuşa geçirmek üçin Türkmenistan Kuweýt tarapy bilen mundan beýläk-de netijeli işleşmäge taýýardygyny beýan edýär.
Soňra ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
- Hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-kuweýt toparyny döretmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga;
- Diplomatik we gulluk/ýörite pasportlaryň eýeleri üçin wiza talaplaryny ýatyrmak hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga;
- Ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeler barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Kuweýt Döwletiniň Daşary işler ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama;
- Hyzmatdaşlygyň özara bähbitli ugurlarynda hyzmatdaşlyk etmek barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Kuweýt Döwletiniň Daşary işler ministrliginiň Saud Al-Nasser Al-Sabah adyndaky Diplomatik institutynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama;
- Türkmenistanyň Hökümeti bilen Arap ykdysady ösüşi üçin Kuweýt gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama;
- Ykdysady we tehniki hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Söwda hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
- Mundan başga-da, «Türkmengaz» döwlet konserni bilen «Kuwait Petroleum Corporation» kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Sungat we medeniýet ulgamynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
- Taraplar şeýle hem Türkmenistanyň Hökümeti bilen Arap ykdysady ösüşi üçin Kuweýt gaznasynyň arasyndaky tehniki ýardamy bermek hakyndaky bilelikdäki resminamany kabul etdiler.
Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Prezidenti “Al Jahran” kabulhanasynda Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministriniň orunbasary, daşary işler ministri, Arap Ykdysady ösüşi boýunça Kuweýt Gaznasynyň dolandyryjylar Geňeşiniň başlygy Şeýh Sabah Haled Al-Hamad Al-Sabah hem-de Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministri Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah bilen duşuşygy boldy.
Çeşme : Atawatan Türkmenistan Habar Agentligi (ATHA)
Resmi Facebook Hasabymyz üçin :
https://www.facebook.com/AtavatanTurkmenistanJournal/
Resmi Line Hasabymyz üçin
https://line.me/R/ti/p/%40atavatanjournal
Line İD : @atavatanjournal
Resmi Twitter Hasabymyz üçin
https://twitter.com/AtavatanJournal
Resmi Linkedin Hasabymyz üçin
https://www.linkedin.com/in/atavatan-turkmenistan-journal-91a056134/