c: text/html

text:
Japonııa Qazaqstannan baǵaly delıkates óndirý úshin jylqy etin satyp alady
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi qazaqstandyq jylqy men jylqy etin eksporttaý úshin Japonııa naryǵyn ashty, dep habarlaıdy QazAqparat QR Aýyl sharýashylyǵy mınstrliginiń resmı saıtyna silteme jasap.
Jańa naryqtyń ashylýy aldynda úlken daıyndyq jumystary júrgizildi. 2018 jyly eksporttyq áleýetti damytý aıasynda QR AShM Veterınarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti sheteldik áriptesterge alǵashqy suraý hat joldaǵan edi. Onda qazaqstandyq fermerler men kásipkerler Japonııaǵa jylqy etin jetkizýge múddeli ekeni týraly aıtylǵan bolatyn.
Uzaq kelissózderdiń nátıjesinde Japonııa eliniń Aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵy mınıstrligi Qazaqstan Respýblıkasynan jylqylardy soıý jáne qaıta óńdeý kezinde alynǵan et, et shıkizaty men sýbónimderdi Japonııaǵa eksporttaýǵa veterınarlyq sertıfıkat berdi. Al, 2020 jyldyń 25 mamyrynan bastap eksporttyń ashylýy týraly resmı habarlama jiberdi.
Buryn qol jetkizilgen kelisimderge sáıkes QR AShM Veterınarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti óz ónimderin eksporttaýǵa daıyn qazaqstandyq kásiporyndardyń tizimin jasady. Et odaǵy, «Atameken» UKP jáne Komıtettiń oblystyq aýmaqtyq ınspektsııalary arqyly aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge jiberilgen suranymǵa 34 otandyq kásiporyn ózderiniń kelisimderin berdi. Olar týraly aqparat jaqynda japon tarapyna berildi.
Aıta ketý kerek, Japonııa eli tek jylqy etin ǵana ımporttaýǵa emes, tiri jylqylardy da soıý úshin alýǵa múddeli.
Anyqtama: osy ýaqytqa deıin Japonııaǵa jylqy etin negizgi eksporttaýshy el Kanada boldy. Kúnshyǵys elinde jylqy eti ejelden shıki túrde paıdalanylady jáne delıkates bolyp sanalady. Joǵary dámdik sapasy úshin qabyrǵadan alynǵan et erekshe baǵalanady. Jylqy etinen sýshı men sashımı et kesekteri daıyndalady.
- Shveıtsarııa Elshisi Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııasyn aıaqtady
- Soltústik Qazaqstanda egin oraǵy bastaldy
- Lıvan Prezıdenti eldegi Qazaqstan azamattary qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin barlyq sharany qabyldaıdy
- Qazaqstan OPEK + kelisimi aıasynda qabyldanǵan mindettemelerdi oryndaýda
- Memleket basshysy Lıvandaǵy qazaqstandyq azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi tapsyrdy
- Qazaqstan qus tumaýyna baılanysty Reseımen shekaraǵa shekteýler qoıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda Gazagystan Respublikasynyň Medeniýet günleri tamamlandy
Şu gün paýtagtymyzyň “Watan” kinokonsert merkezinde Gazagystan Respublikasynyň Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy hem-de gazak we türkmen artistleriniň bilelikdäki konserti boldy. Bu çärä aýdym-saz we tans sungatynyň köp sanly janköýerleri, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri we talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Nursultan Nazarbaýewiň arasynda gazanylan ylalaşyklara laýyklykda, däp boýunça geçirilýän häzirki çäreler däpleriň köpdürlüligini açyp görkezdi hem-de doganlyk halkyň döredijilik üstünlikleri bilen tanyşdyryp, hünär derejesinde gatnaşyk etmekde we iki döwletiň medeniýet hem-de sungat işgärleriniň tejribe alyşmagynda netijeli çärä öwrüldi.
Döredijilik çäresiniň maksatnamasynyň çäklerinde hem “Watan” kinokonsert merkezinde uly gyzyklanma bildirilen konsert geçirildi. Konsertde Gazagystan Respublikasynyň Mangistau oblastynyň sungat ussatlary çykyş etdiler. Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde geçirilen amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi hem aşgabatlylarda uly gyzyklanma döretdi. Sergide goňşy ýurduň däp bolan bezeg serişdeleri, egin-eşikleri hem-de halkyň gündelik durmuşda ulanýan önümleri görkezildi. Bu ýere gelenler işme, gurnama, ýüňden, matalardan basmak, keşdelemek usullarynda ýerine ýetirilen önümler bilen tanyşdylar. Sergi önümleriniň hatarynda kümüşden ýasalan gazak milli şaý-sep sungatynyň nusgalary hem-de ussatlaryň ajaýyp bezelen beýleki işleri görkezildi.
Sergä şeýle hem Gazagystanyň tebigatynyň köpdürlüligini beýan edýän fotopanno girdi.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginde gazak wekiliýetiniň resmi wekilleri bilen geçirilen duşuşyk hem ähmiýetli boldy. Duşuşykda köptaraply ynsanperwer gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Myhmanlar üçin taýýarlanylan baý medeni maksatnama Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň we Türkmen halysynyň milli muzeýiniň gymmatlyklary hem-de beýleki gözellikler bilen tanyşmaga mümkinçilik döretdi.
Häzirki çärä gatnaşyjylar milli medeniýetleriň, iki ýurduň döredijilik intelligensiýasynyň wekilleriniň arasynda netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine ýardam berýän giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny alyp barýandyklary üçin Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowa we Nursultan Nazarbaýewe hoşallyk bildirdiler. Türkmenistanda Gazagystan Respublikasynyň Medeniýet günleriniň türkmen topragynda mähirli garşylanan myhmanlaryň aňynda uzak wagtlap galjakdygy bellenildi.
Soňra geçirilen baýramçylyk gala-konsertiniň maksatnamasyny gazak we türkmen halk aýdymlary, tanslary, häzirki zaman estradasynyň mukamlary hem-de folklor çykyşlary düzdi.
Konsert Türkmenistanyň Döwlet horunyň “Dost-doganlyk heňleri” diýen aýdymy ýerine ýetirmegi bilen açyldy. Türkmen we gazak sazandalary, aýdymçylary we tansçylary sazyň, aýdymyň hem-de tansyň ýakynlygy arkaly tomaşaçylara milli medeniýetleriň birmeňzeşligini, mähribanlygy we halklaryň ikisine-de mahsus bolan joşguny ýetirdiler. Özboluşly çykyşlar hyjuwly duýgulary döredip, artistleriň ajaýyp lybaslarda görkezen ussatlyklary tomaşaçylara ýatdan çykmajak täsirleri bagyş etdi.
Türkmen we gazak artistleriniň uly joşgun bilen ýerine ýetiren “Ýaşasyn dost-doganlyk aýdymy” diýen aýdym konsert maksatnamasynyň jemleýji bölegine öwrüldi.
Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri medeni gymmatlyklary mundan beýläk-de alyşmaga, iki goňşy döwletiň hem-de doganlyk halklaryň netijeli hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge täze itergi berdi.


text:
Túlkibas aýdanynda birneshe turǵyndy aldaǵan alaıaq áıel ustaldy
TÚRKІSTAN. QazAqparat – Túrkistan oblysy, Túlkibas aýdanynda alaıaq áıel jurtty «múgedektikke shyǵaryp beremin» dep aldap ketken. Kúdikti óz jaýabynda aqsha qajet bolǵandyqtan osyndaı áreketke barǵanyn aıtqan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblystyq PD baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, Túlkibas APB-ne aryzdanǵan jergilikti turǵyn ótken jyldyń qyrkúıek aıynda ózimen qyzmettes bolǵan jas qyzǵa aldanyp qalǵanyn aıtqan. Múgedektikpen zeınetkerlikke shyǵaryp beremin degen ýádesine senip, suraǵan 200 myń teńgesin ustatqan. Osyǵan uqsas shaǵymmen polıtsııa bólimine taǵy bir turǵyn habarlasqan. Jurtty aldap ketken áıeldi ustaý úshin tájirıbeli polıtseılerden jedel-tergeý toby qurylyp, kúdiktini qolǵa túsirgen.
«Ol jergilikti turǵyn bolyp shyqty. Jaýap alý kezinde birneshe turǵyndy aldaǵanyn moıyndap, aqshalaryn alǵannan keıin atalǵan mekemeden jumystan shyǵyp ketkenin aıtqan. Qazir tergeý amaldary júrgizilýde» delingen habarlamada.


text:
Naýryz meıramy
-
ShANHAI. QazAqparat - Shanhaıda Qazaqstan, Tájikstan, Túrikmenstan, Reseı, Ýkraına jáne Qytaıdyń 300-ge jýyq azamaty - stýdentter, kásipkerler men dıplomattar, qazaq dıasporasynyń ókilderi Naýryz meıramyn toılady, dep habarlaıdy Qytaıdaǵy «QazAqparat» HAA menshikti tilshisi.16.04.2019 22:52
-
SINGAPÝR. QazAqparat - Sıngapýrdegi Qazaqstan elshiligi birqatar qazaqstandyq kompanııalardyń qoldaýymen Naýryz meıramyn toılady. Oǵan 250-den astam adam qatysty, dep habarlaıdy «QazAqparat» HAA menshikti tilshisi.07.04.2019 14:24
-
NUR-SULTAN. QazAqparat - Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń Halyqaralyq qatynastar fakýltetinde jyl saıyn Naýryz merekesi aıasynda ótetin dástúrli «Shyǵys kóktemi» festıvali ótkizildi, dep habarlaıdy QazAqparat. Shara Túrki jáne Iran halyqtarynyń uly Naýryz merekesine, sondaı-aq Azııa men Shyǵys Eýropanyń barlyq halyqtary úshin mańyzy zor kóktemniń kelýine arnalǵan.05.04.2019 22:26
-
NUR-SULTAN. QazAqparat - «Otandastar» qandas-baýyrlardy qoldaý qorynyń arnaıy shaqyrtýymen álemniń túkpir-túkpirindegi otandastarymyz Nur-Sultan qalasyna jınaldy. Osylaısha, áz Naýryzdy Frantsııa, Ýkraına, Reseı jáne Qytaı elderinen kelgen qandastarymyz tarıhı otanynda, bir shańyraq astynda atap ótti, dep habarlaıdy QazAqparat qordyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.02.04.2019 18:17
-
BRISTOLЬ. QazAqparat - Ulybrıtanııanyń Brıstol qalasynda oqyp jatqan qazaq jastary Naýryz meıramyn atap ótti. Sharanyń maqsaty - brıtandyqtar men shetel azamattaryna Naýryz merekesi arqyly Qazaqstandy, qazaqtyń mádenıetin, ónerin tanystyrý boldy.30.03.2019 20:55
-
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada Halyqaralyq Túrki akademııasy (TWESCO) Ulystyń uly kúni - Naýryz meıramyn atap ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.28.03.2019 12:00
-
TORONTO - Qazaqstannyń Kanadadaǵy Elshiligi Toronto qalasyndaǵy qazaqstandyqtar qaýymdystyǵymen birlesip alǵash ret Naýryz meıramyn resmı túrde atap ótti. Bul týraly QazAqparat Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.27.03.2019 11:46
-
STAVANGER. QazAqparat - Norvegııanyń munaıly astanasy - Stavanger qalasynda Naýryz meıramyna oraı saltanatty shara ótti, dep habarlaıdy «QazAqparat» HAA.26.03.2019 21:52
-
MÁSKEÝ. QazAqparat - Naýryz meıramyna oraı Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federatsııasyndaǵy Elshiligi saltanatty shara uıymdastyrdy. Oǵan respýblıka dostary - kórnekti reseılik saıasatkerler, bıznesmender, mádenıet, ǵylym qaıratkerleri, RF jetekshi BAQ bas redaktorlary, sonymen qatar Máskeýde akkredıttelgen sheteldik dıplomatııalyq korpýs pen halyqaralyq uıymdardyń basshylary keldi. Bul týraly QazAqparat HAA menshikti tilshisi syrtqy saıası mekemeniń baspasóz qyzmetine jasap habarlaıdy.24.03.2019 13:24
-
AQTÓBE. QazAqparat - Aqtóbe oblysy, Áıteke bı aýdany, Aqkól aýlynda Naýryz úsh kún boıy toılandy. Aýyldyń qyz-kelinshekteri kúsh synasyp, nysana kózdedi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.24.03.2019 00:19
-
QARQARALY. QazAqparat - Ulystyń uly kúni qarsańynda Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly qalasynda 200-ge jýyq bulaqtyń kózi ashyldy. Bul týraly «Habar 24» jazady.23.03.2019 22:41
-
PETROPAVL. QazAqparat - Petropavl qalasynyń ortalyq alańynda Naýryz meıramy kezinde joǵalyp ketken 5 jasar balalar tabyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.23.03.2019 21:51
-
QOSTANAI. QazAqparat - Ulystyń uly kúnindegi basty taǵam - naýryz kóje. Túrki halyqtarynyń uǵymynda jeti sany qasıetti sanalǵandyqtan, naýryz kójege jeti túrli dám qosylady. Qostanaılyq ájeı Tursynkúl Ábdirqyzy ony jyldam daıyndaýdyń tásilderimen bólisti.23.03.2019 17:52
-
PETROPAVL. QazAqparat - Soltústikqazaqstandyq polıtseıler Petropavldaǵy shaǵyn aýdandardyń biriniń turǵyndary úshin merekelik sharalar daıyndady, dep xabarlaıdy QazAqparat tilshisi.23.03.2019 17:09
-
AQTÓBE. QazAqparat - Aqtóbe óńiri. Naýryz merekesin 80-jyldardyń aıaǵynda qaıta toılana bastady. Ulttyq salt-dástúr, ádet-ǵuryptar men ulttyq oıyndar da qaıta túledi. Biraq áli de umyt qalǵan salt-dástúrler men ulttyq oıyndarymyz bar. Bul týraly QazAqparat tilshisine tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dotsent Dáýlet Ábenov aıtyp berdi.23.03.2019 16:50
-
NUR-SULTAN. QazAqparat - 22 naýryz kúni Býdapeshtte Qazaqstannyń Majarstandaǵy Elshiligi men «Bars» Qazaqstan-Majar qory birlesip, Naýryz merekesine oraı saltanatty is-shara ótkizdi. Bul týraly elshilikke silteme jasap QazAqparat habarlaıdy.23.03.2019 16:12
-
ALMATY. QazAqparat - Naýryz - jer betindegi eń kóne meıramdardyń biri. Onyń tarıhy 5 myń jylǵa deıin kete beredi. Merekeniń paıda bolý tarıhy týraly QazAqparat tilshisine etnolog, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń arheologııa kafedrasynyń dotsenti, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Merýert Egizbaeva aıtty.23.03.2019 14:11
-
ASTANA. QazAqparat - Naýryz meıramynda kishkentaı qyzdardan bastap aq shashty ájelerimizge deıin kóktemgi jańarýdyń belgisi - qyzǵaldaq gúlin syılaýymyz kerek. Mundaı usynysty Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly Feısbýktegi paraqshasynda jasady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.23.03.2019 13:44
-
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmolalyqtar Kókshetaýda Naýryz meıramyn «Uly Dala - mekenim» qoıylymymen sən-saltanatpen toılady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.23.03.2019 13:03
ary qaraı


text:
Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń.
Toqsanynshy jyldardyń basynda jazylǵan hattardyń birine Kamal Smaıylov bylaı deıdi: «...Internet» degen búkil álemdik aqparat júıesi bar. Oǵan júzden asa el kirgen. Sonyń biri – Qazaqstan. Árkim óziniń ústelindegi kompýterden modemdik baılanys júıesi arqyly álgi ınternetke shyǵady da, qalaǵan jerden qalaǵan maǵlumat-aqparatyn taýyp alady. Bul bir ǵajap. Arnaıy shaǵyn beınekamera ornatsa, sóılesken eki jaq bir-birin kórip otyrady, kóp adam qatystyryp, úıden shyqpaı-aq keńes-máslıhat ótkizýge de bolady. ...Al onyń elektrondy poshta degen túrimen dúnıe júziniń qaı buryshyndaǵy adammen bolsyn, onyń sıfri men kodyn bilseń, birden habarlasýyńa bolady».
Búginde janymyzdy salyp damytýdyń qamyn jasap jatqan sıfrlandyrýdyń artyqshylyǵyn jaryqtyq on bes jyl buryn bilip, aqparattyq keńistiktegi artyqshylyqtaryn, kórshiles elderdiń aqparattyq keńistigine habar taratýdyń tıimdiligin aıtyp ketipti: «Intelsat» dep atalatyn halyqaralyq spýtnıktiń bir buryshyn Qazaqstan jaqynda satyp aldy. Almatydaǵy, oblys ortalyqtaryndaǵy habardy beretin sandy qondyrǵylar arqyly sol «ózimizdiń» spýtnıkke de shyǵa alamyz, óz telehabarymyzdy sol arqyly basqa elderge taratamyz».
Búginde halyqtyń sıfrly saýatyn arttyrmaıynsha, ekonomıkany da, áleýmettik jaǵdaıdy da damytý múmkin emes ekenin túsinip, elimizde JOO-larda da, mektepterde de oǵan basa nazar aýdarylýda. 1994 jyldyń qarashasynda, ıaǵnı týra 24 jyl buryn Kamal Smaıylov ol týraly: «Osynsha ǵalamat dúnıelerdi bizdiń, ózimizdiń jastar ıgerip, meńgerip áketse ǵoı. Ázirshe sheteldikter úıretip jatyr. Erteń qalaı bolady? Bir qaýip bar... Sonsha tehnıka qudiretterine ıe bolyp otyrǵan Qazaqstanda alys aýdan, aýyldarmen baılanys áli nashar», depti.
Sheraǵań she? Ol ne dep jaýap beripti degen qyzyǵýshylyqpen odan ári oqısyń. Aıbarly qalamger: «...Sen «Internet», «Intelsat» deısiń. «Optıkalyq talshyqtar baılanys kabeli» deısiń. Oý, jarqynym, sen aýylǵa shyqpaǵaly kóp zaman ótken-aý, sirá. Aýyldaǵy mektepte seniń álgi aıtqandaryń óńi túgil, túsine de kirmeıdi. Kompýter degenniń ne ekenin bilmeıdi. HHI ǵasyrǵa bizdiń aýyl jastary shala saýatty, dúmbilez kúıinde barady. Sen aıtqan keremetterdi bilse, tek shet elge shyǵyp oqıtyn shonjarlardyń balalary ǵana biledi...» deıdi kúıinip.
Shyndyǵynda, ekeýiniń de oı-pikiri aqıqattyń aýylymen qońsylas. Ozyq tehnıkanyń artyqshylyǵyn tereńirek biletin Kamal Smaıylovtyń da, aýyl dese, halyq dese júregi qan jylaıtyn Sheraǵańnyń da aıtqandary ras edi.
Sol hattar jarıalanǵannan bergi aralyqta túk ózgermedi dep aýyzdy qý shóppen súrtýge áste bolmaıdy. Keıingi jyldary aqparattyq tehnologıany damytý, el ómiriniń sala-salasyn sıfrlandyrý birshama jolǵa qoıyldy. Qalalarǵa jyldamdyǵy joǵary ınternet jetti, alys aýyl-aýdandardaǵy oqýshylar kompýterdi pistedeı shaǵyp tastamasa da, álippesin bir adamdaı biletin jaǵdaıǵa jetip qaldy. Elbasynyń bastamasymen «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy qolǵa alyndy.
Ótken jazda Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev qalalar men aýyldardy ınternetpen qamtamasyz etý ýaqyt talaby ekenin aıtqany esimizde. «Bul ýaqyt talaby, kóptegen memleketterdiń kún tártibine alynǵan. Tek belsendi jumys isteý kerek. Negizgi másele – óńirlerdegi ınternet jyldamdyǵy: baılanys bar, ınternet bar, tek jyldamdyǵy óte tómen», degen Premer Aqparat jáne komýnıkasıalar mınıstrligine memlekettik organdarmen birlesip jyldam ınternetpen qamtý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrǵan-dy. Endi Úkimet jyl sońyna deıin keń jolaqty ınternet tartýdy bastap, keler jyly 5G engizýdi qanatqaqty rejimde qolǵa almaq.
Aqparat jáne komýnıkasıa mınıstrliginiń habarlaýynsha, «Aýyldyq eldi mekenderdi talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri tehnologıasy boıynsha keńjolaqty qoljetimdilikpen qamtamasyz etý» jobasyn iske asyrý elimizdiń 1249 aýylyndaǵy memlekettik organdardy jáne bıýdjettik mekemelerdi talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri tehnologıasyn qoldanýmen baılanys qyzmetine qosýǵa múmkindik beredi. Tamyz aıynda Úkimet otyrysynda Aqparat jáne komýnıkasıalar mınıstri D.Abaev 5G uıaly baılanysyn Qazaqstan aýmaǵyna engizý Halyqaralyq elektrbaılanys odaǵynyń 5G standartyn qabyldaǵannan keıin múmkin bolatynyn jetkizdi.
Degenmen elimizde ınternetti aıtpaǵanda, uıaly baılanys ustamaıtyn aýyldar áli de bar. Bul týraly «Egemenniń» óńirlerdegi tilshileri kótergen problemalyq maqalalardan oqyp-bilemiz, ózimiz de aýylǵa jolymyz túskende talaı ret kýá bolǵanbyz. Internet pen uıaly baılanystyń bolmaýy aýyldy artqa tartyp, jastardyń turaqtamaýynyń sebepteriniń biri desek, artyq emes.
Búginde Kamal da, Sherhan da ortamyzda joq. Al ekeýi on bes jyl buryn aıtqandaı, baılanys ustamaǵandyqtan, tóńirektegi bıikteý taý-tastyń basyn «peregovornyı pýnktke» aınaldyrǵan, uıaly baılanys operatorlary «halqy az» dep kózge ilmeı ketken aýyldar bar. Sol aýyldyń halqy Sheraǵań aıtqandaı «HHI ǵasyrda shala saýatty, dúmbilez» bolyp qalmasa deısiń.
Almatyda polıseıler túngi jarystardyń aldyn alýda
Aımaqtar • Búgin, 19:45
At sportynan ulttar kýboginiń fınaldyq kezeńi ótkizilmeıdi
Sport • Búgin, 19:15
Túrkistanda polıseıler turǵyndarǵa betperde taratty
Aımaqtar • Búgin, 18:48
Koronavırýs vaksınasynyń altaýy klınıkalyq synaqtan ótip jatyr
Medısına • Búgin, 18:18
Ile-Alataýynda qyzyl kitapqa engen aıý fotoqaqpanǵa ilikti
Aımaqtar • Búgin, 17:52
Elimizdiń birqatar aımaǵyna daýyldy eskertý jarııalandy
Ekologııa • Búgin, 17:35
Qazaqstan men Túrkııa áýe qatynasty qalpyna keltirý máselesin talqylady
Saıasat • Búgin, 16:55
Qyzylordaǵa taǵy 54 ottegi konsentratory keldi
Rýhanııat • Búgin, 16:28
Atyraýda ury úsh jyldan keıin ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 16:06
Áskerı dárigerler zardap shekkenderge kómek kórsetý úshin Lıvanǵa ushady
Qazaqstan • Búgin, 15:32
Pavlodarda Kóbeıtuzǵa uqsas kól lastaný ústinde
Ekologııa • Búgin, 15:23
Atyraýda 2 trln 467 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi
Aımaqtar • Búgin, 15:04
Altaı Kólginov "Terrıtorııa komforta-1" qurylys barysymen tanysty
Elorda • Búgin, 14:26
Memleket basshysy Úndistan halqyna kóńil aıtty
Prezıdent • Búgin, 14:13
Elorda ákimi uzaqqa sozylǵan qurylys qarqynyn arttyrýdy tapsyrdy
Elorda • Búgin, 13:53
Atyraýda kásipkerlik nysandarynda 129 myń adam jumys isteıdi
Aımaqtar • Búgin, 13:32
Qazaqstan men Izraıl saýda-ekonomıkalyq qatynastaryn keńeıtýge múddeli
Qazaqstan • Búgin, 13:03
Atyraý oblysynda 10 mektep pen 5 balabaqsha salynyp jatyr
Bilim • Búgin, 12:34
Uqsas jańalyqtar


text:
Adama maldan ýokuşýan brusellýoz bedeniň süňk-bogun, nerw, jyns we ýürek-damar ulgamlaryny zeperlendirip, köplenç dowamly geçýän ýokanç keseldir. Bu kesel maldarçylygyň ösen sebitlerinde giňden ýaýrandyr.
Gadym wagtdan bäri mälim bolan brusellýoz baradaky maglumatlar Gippokratyň ylmy işlerinde-de duş gelýär. Keseli dörediji bakteriýalar iňlis lukmany Dewid Brýus tarapyndan açylýar. Ol 1887-nji ýylda iňlis harby goşunynyň esgerleriniň arasynda ýaýran keseli öwrenmek üçin Malta baranda, agyr keselden ýogalan esgeriň dalagyndan kesel dörediji bakteriýalary tapýar. Bu bakteriýalar olary açan bu alymyň ady bilen “brusellalar” diýlip atlandyrylýar. Agyr keseliň esgerlere mallaryň süýdi arkaly geçýändigi anyklanandan soň goşunda süýdi çigligine içmek gadagan edilipdir. Munuň özi keseliň ýaýramagynyň öňüni almaga ýardam edipdir.
Kesel nähili ýokuşýar?
Adamda brusellýoz keselini döredýän brusellalar esasan:
- ownuk şahly mallardan geçýän “brusella melitenziz”;
- iri şahly mallardan geçýän “brusella bowis”;
- doňuzdan, towşandan, sugundan geçýän “brusella suis”;
- itleriň bedeninde mugthorluk edip, kesel döredýän adama galtaşyk ýoly ýa-da howa arkaly ýokuşyp bilýän “brusella çanis” degişlidir.
Dünýäde has köp ýaýrap, iň agyr keseli döredýäni “brusella melitenzizdir”. Brusellalar daşky gurşawda uzak wagtlap ýaşamaga ukyplydyr. Olar suwda we toprakda 5 aýa çenli, mallaryň we haýwanlaryň ýüňünde 4 aýlap, duzlanan baganadyr deride 30 günläp, mallaryň tezeginde 50 güne çenli öz işjeňligini saklaýar. Süýtde, peýnirde adaty temperaturada 40 güne çenli, doň etde, gaýmakda, smetanda has uzak wagtlap ýarym ýyla çenli işjeňligini ýitirmän saklaýar. Önüm gaýnadylanda, pasterizirlenende (önümçilik şertlerinde 100°C çenli gaýnatmak), şeýle hem, Gün şöhlesiniň göni düşýän ýerinde saklananda brusellalar çalt ölýär. Emma 40°C-dan geçmeýän gyzgynlykda bişirilen kotlet, gutap, işlekli ýaly tagamlar (ylaýtada hamyry galyň bolanda) brusellalaryň ölmegi üçin ýeterlik däldir.
Nähili alamatlar ýüze çykýar?
Brusellýozyň esasy 2 görnüşi bardyr. Ýiti brusellýoz 3 aýlap, dowamly brusellýoz bolsa, 6 aýdan hem köp wagtlap dowam edýär. Ýiti brusellýoz kesel dörediji bakteriýalar bedene aralaşandan 5-30 gün geçenden soň başlanýar. Brusellýozda diňe bu kesele mahsus alamatlar bolmaýar. Ilki ýiti respirator kesellere mahsus alamatlar: üşütme, gyzdyrma, derleme ýüze çykýar. Gyzdyrýandygyna seretmezden, syrkawyň keýpi peselmeýär, ol köp gürleýär. Soňabaka kelleagyry, ukusyzlyk, gaharjaňlyk, ysgynsyzlyk, işdäniň kemelmegi, bedeniň agramynyň peselmegi ýaly alamatlar peýda bolýar. Bogunlar, arka, el-aýaklar agyrýar, awuşaýar. Boýundaky we goltuklaryň aşagyndaky düwünler ulalyp, noýbanyň ululygyna eýe bolýar. Elläniňde az-kem agyrýar. Myşsalarda deriasty gaty agyrly düwünler – fibrozitler we sellýulitler emele gelýär. Gaýra goýulman anyklanylyp, bejerilmedik halatlarynda kesel dowamly görnüşe geçýär.
Dowamly brusellýozda näsagyň temperaturasy adatça 38°C-dan ýokarlanmaýar. Haýsy ulgamyň has köp zeperlenendigine baglylykda dowamly brusellýozyň birnäçe görnüşi tapawutlandyrylýar. Meselem, wisseral görnüşi köplenç, ýürek-damar ulgamynyň, öýkeniň zeperlenmegi, bagryň, dalagyň ulalmagy bilen ýüze çykýar. Nerw görnüşinde çetki we merkezi nerw ulgamlary zeperlenýär, ýüz, eşidiş ýa-da görüş nerwleriniň newriti ýüze çykyp bilýär. Peşew çykaryş, jyns ulgamlarynyň zeperlenmegi bilen häsiýetlendirilýän urogenital görnüşi jyns mäzleriniň, peşew çykaryjy ýollaryň sowuklamasynyň ýüze çykmagyna, hatda önelgesizlige-de getirip bilýär.
Maslahaty alsaňyz!
Ýeri gelende, brusellýoz keselinden goranmaga ýardam edýän käbir düzgünler bilen tanyş bolalyň:
- Öý şertlerinde taýýarlanylyp, çem gelen ýerde satuwa çykarylýan, howpsuzdygyna güwä geçýän ýörite resminamalar bilen üpjün edilmedik et-süýt önümlerini satyn almakdan gaça durmaly.
- Çala bişirilen eti iýmekden, üwelen eti dadyp görmekden, çig süýdi içmekden saklanmaly.
- Öý mallaryna ideg edilenden soň elleriňi sabynlap, gyzgyn suwa ýuwmaly.
- Içi etli hamyrly tagamlary taýýarlanyňda hamyry ýukajyk ýaýmaly. Hamyryň içindäki etiň oňat bişendigine göz ýetirmeli. Kotleti, çişligi oňat gyzardyp bişirmeli.
- Şahsy hojalyklarda saklanýan we et üçin niýetlenen mallary ýöriteleşdirilen nokatlarda soýmak maslahat berilýär.


text:
Bank senagaty bir ýerde durman, yzygiderli kämilleşýär, müşderilerine täze hyzmatlary hem-de mümkinçilikleri hödürleýär. Bu ugur dünýäniň iň innowasion ulgamlarynyň biri bolup durýar. Dünýäniň global banklary bäsdeşlerinden yza galmazlyk üçin hemişe kämilleşmäge we ösmäge tagalla edýärler. Maslahat beriş merkezleri – “IPRDaily”-niň we “incoPat Invention Index Research Center”-iň bilermenleri patent almak üçin ýüz tutanlaryň sany boýunça banklaryň reýtingini düzdüler. Reýtingde öňe saýlanýan 100 bankyň 43 göterimini hytaý banklary eýelediler. Aşakda geçen ýyl patent almak üçin özlerine köp ýüz tutulan 10 bank baradaky maglumaty dykgatyňyza ýetirýäris.
“Agricultural Bank of China” – Hytaý.
“Agricultural Bank of China” banky Hytaý Halk Respublikasynda ýerleşip, dünýäniň iň iri banklarynyň biri bolup durýar. Bankyň ştab-kwartirasy Pekinde ýerleşýär. Hytaýyň çäklerinde bankyň 23 600-den gowrak bölümi we 19 700 amaly ofisi bolup, ýene-de onuň 8 bölümi we iki wekilhanasy ýurduň çäklerinden daşarda işleýär.
“Royal Bank of Canada” – Kanada.
“Royal Bank of Canada” – Kanadanyň iri banklarynyň biri bolup, şol bir wagtyň özünde ýurduň iň uly kompaniýalarynyň hem biridir. “Royal Bank of Canada” hususy we täjirçilik bank işleri, pul serişdeleri bilen dolandyryş, ätiýaçlandyryş, maýa we depozit hyzmatlary, kapital bazary ýaly bölümlerden ybarat bolan dünýä derejesindäki konglomeratdan ybaratdyr.
“Industrial and Commercial Bank of
China” – Hytaý.
“Industrial and Commercial Bank of China” – Hytaýyň iri täjirçilik banklarynyň biridir. Ol “Bank of China”, “Agricultural Bank of China” we “China Construction Bank” ýaly ýurduň iri döwlet banklary bilen birlikde “Uly dörtlügi” emele getirýär. Paýnamalarynyň gözegçilik bukjasy döwletiň birnäçe maýa goýum kompaniýalary arkaly Hytaý Halk Respublikasynyň hökümetine degişli bolup durýar. Umuman, ICBC-niň 500 müňden gowrak paýdary bar. ICBC Hytaýyň bank ulgamynyň bäşden birine gözegçilik edýär. Bankyň 17 460-dan gowrak bölümi bolup, olarda 453 048-den gowrak adam zähmet çekýär.
“The People’s Bank of China”
– Hytaý.
Hytaýyň halk banky – Hytaý Halk Respublikasynyň merkezi banky bolup, ýurduň hökümetiniň ýolbaşçylygynda öz borçlaryny ýerine ýetirýär. Bu bank ýurduň Týanszin, Şenýan, Nankin, Szinan, Uhan, Guançžou, Çendu, Şanhaý we Sian ýaly şäherlerinde 9 sany sebit şahamçalaryny açdy. Şonuň ýaly hem bankyň daşary ýurtlarda wekilçilik edýän ofisi bar. Hytaýyň halk bankynyň jemi 18 sany bölümi bar.
“Toronto-Dominion Bank” – Kanada.
“Toronto-Dominion Bank” – Kanadanyň ikinji iri maliýe holdingi bolup, (“Royal Bank of Canada”-dan soňra) bank işleri, ätiýaçlandyryş we maliýe hyzmatlaryny hödürleýär. Bankyň ygtyýarynda 2500 töweregi bölüm we 5300 töweregi bankomat bolup, işgärleriniň sany doly iş gününiň ekwiwalentinde 81 müňe deňdir.
“WeBank” – Hytaý.
2015-nji ýylda Hytaýyň internet-konglomeraty “Tencent Holdings” ýurtda ilkinji onlaýn-banky ýola goýdy. Ol “WeBank” adyna eýe bolup, meşhur söhbetdeşlik applikasiýasy “Tencent WeChat” bilen barabar hasaplanýar. Bankyň bölümleri we bankomatlary ýok. Ähli amallar diňe mobil programmalarda ýa-da “Wechat”-yň akkauntlary arkaly amala aşyrylýar. “WeBank”-yň üstünligi, esasan, maglumatlaryň uly gorlaryny gaýtadan işlemek babatda iş alyp barýan “Tencent Holdings”-iň tehnologiýalarynyň saýasynda mümkin boldy.
“JPMorgan Chase” – ABŞ.
“Bank of America”, “Citigroup” we “Wells Fargo” bilen birlikde ABŞ-nyň banklarynyň “Uly dörtlügini” düzýär. Maýa goýum bank hasaby arkaly dolandyryş, hususy şahslara we kiçi biznese maliýe hyzmatlaryny hödürlemek, täjirçilik bank işleri, maliýe tranzaksiýalaryny geçirmek we hususy serişdeleri dolandyrmak bu bankyň wezipesiniň esasy ugurlary bolup durýar. Ol iň iri depozit banklaryň biri bolup, onuň depozit hususy serişdeleriniň möçberi 23,5 trillion dollara, administrirlenen hususy serişdeleriniň mukdary bolsa, 4,1 trillion dollara, dolanyşykdaky hususy serişdeleriniň möçberi 2 trillion dollara deňdir.
“China Construction Bank” – Hytaý.
“China Construction Bank” — Hytaýyň iň iri banklarynyň biridir. “China Construction Bank” ulgamynyň Hytaýyň çäklerinde 14 925 bölümi, şeýle hem Gonkong, Singapur, Frankfurt, Ýohannesburg, Tokio, Seul, Sidneý, Taýpeý, Nýu-Ýork we Hoşimin ýaly şäherlerde 10 bölümi işläp, “CCB Principal Asset Management” (hususy serişdeler arkaly dolandyryş hyzmaty), “CCB Financial Leasing” (karz pul berme), CCB Trust (trast gaznasy), “CCB Life” (ätiýaçlandyryş), “Sino-German Bausparkasse” (hytaý-nemes gurluşyk kooperatiwi), “CCB Asia” (Aziýa), “CCB London” (Beýik Britaniýadaky şahamçasy), “CCB Russia” (Russiýadaky şahamçasy), “CCB Dubai” (Dubaýdaky şahamçasy) we “CCB International” ýaly birnäçe özbaşdak banklary bar.
“Bank of China” – Hytaý.
“Bank of China” – Hytaýyň maliýe topary bolup, ozaldan işläp gelýän banklaryň esasynda döredildi. Onuň ştab-kwartirasy Pekinde ýerleşýär. Bankyň esasy iş ýörelgesi – täjirçilik boýunça bank işleri bolup, onuň 90 göterimini amaly girdejileri düzýär. Bu ugur kooperatiw bank işleri (42 göterim), hususy bank işleri (33 göterim), hem-de gazna amallary (15 göterim) ýaly ugurlary öz içine alýar. Bu bank, esasan, Hytaýyň ähli sebitlerinde diýen ýaly işleýär. Gonkongyň, Makaonyň we Taýwanyň paýyna hususy serişdeleriň 17 göterimi we amaly girdejileriň hem 23 göterimi düşýär. Topar dünýäniň 53 ýurdunda 545 bölümi bolup, esasan, Kanada, Beýik Britaniýa we Singapur ýaly ýurtlarda işjeňligini artdyrýar.
“Bank of America” – ABŞ.
“Bank of America” ABŞ-nyň maliýe konglomeraty bolup, hususy hem-de ýuridik şahslara giň gerimli maliýe ýardamyny berip, hususy serişdeleriniň hasaby boýunça ABŞ-da iň iri bank holding kompaniýalarynyň biridir. “Bank of America” ýurduň 50 ştatynda, şeýle hem dünýäniň 35 ýurdunda işläp, onuň 47 müň bölümi, 213 müň işgäri we 16 müň bankomaty bar.
Dünýäniň has ösen innowasion banklary
Bank senagaty bir ýerde durman, yzygiderli kämilleşýär, müşderilerine täze hyzmatlary hem-de mümkinçilikleri hödürleýär. Bu ugur dünýäniň iň innowasion ulgamlarynyň biri bolup durýar. Dünýäniň global banklary bäsdeşlerinden yza galmazlyk üçin hemişe kämilleşmäge we ösmäge tagalla edýärler. Maslahat beriş merkezleri – “IPRDaily”-niň we “incoPat Invention Index Research Center”-iň bilermenleri patent almak üçin ýüz tutanlaryň sany boýunça banklaryň reýtingini düzdüler. Reýtingde öňe saýlanýan 100 bankyň 43 göterimini hytaý banklary eýelediler. Aşakda geçen ýyl patent almak üçin özlerine köp ýüz tutulan 10 bank baradaky maglumaty dykgatyňyza ýetirýäris.
-
Rakuten
8 months ago
- Jigim maglumat cesman nirde
-
Jeksparro
8 months ago
- Aý bu wagt çeşmesi hezil: '' internet maglumatlary arkaly taýýarlanan'' diyip yazyp goyyarlar. Onnoñ googleda özüñ gözlede tap, nätseñ şeyt men aytdym wso!'' diýäýýärler.
Onnoñ çeşme soranyñdan soramanyñ gowy. :-D
-
Rakuten
8 months ago
- Ay bank aga gaty anyk maglumatlar bn islesyan bolmaly😆
-
bank
8 months ago
- Rakuten hany senem gowja temalar achda hunariñe layyklap.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
SINOFOBIÝA NÄME?
Koronawirusyň Hytaýda tiz ýaýrap başlaly bäri dürli ýurtlarda sinofobiýa möwç alyp başlady. Sinofobiýa – bu Hytaýa, hytaýlylara, olaryň diline we medeniýetine bolan ýigrenç we gorkudyr. Sinofobiýa zerarly Hytaýa we hytaýlylara garşy rehimsiz hereketlere baş goşup başlan köp adam wirusy günäkärleýär. Käbir synçylar sinofobiýanyň ýaýramagynda mediýany ýazgarýarlar.
"Ylmy taýdan nädogry maglumatlar, syýasatçylaryň jokapkärçiliksiz tassyklamalary we wirusyň ýaýramagyna garşy geçirilýän düşnüksiz çäreler sinofobiýanyň biabraýçylykly ýagdaýda ýaýramagyna getirdi".
Italiýanyň Amnesty International guramasynyň general direktory Gianni Ruffin
Italiýanyň Solto Collina böleginiň häkimi Maurizio Esti, 5-nji fewralda wirus üçin hytaýlylaryň iýmitini günäkärläp, Facebookda şeýle ýazdy: "Bu s***** hytaýlylar hemme zady iýip ýatyrlar: ýerganatlary, ýylanlary, itleri, mör-möjekleri. Bu epidemiýada diňe hytaýlylar ölmeli".
Sen sosial mediýada sinofobiýa duş gelseň nädip garşy çykýarsyň/çykardyň?
Çeşme: Aljazeera
- 614 gezek okalan


text:
Túrkistan mańynda 63 mlrd teńgeniń ınvestıtsııalyq jobasy júzege asyrylady
TÚRKІSTAN. QazAqparat – Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev Túrkistan qalasynyń aýmaǵynda «Azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý aıasynda iske asyp jatqan jobalarmen» tanysty. Qalada «Azyq-túlik beldeýi» qalyptastyrylatynyn atap ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jańbyrlatyp sýarý ádisin endirýge bel býǵan sharýashylyqtardyń biri «Yntymaq agro XXI» JShS-i 782 ga jerge bıdaı men júgeri egýdi qolǵa alǵan. Sharýalarmen kezdesken óńir basshysy mundaǵy jas mamandardy jumysqa tartyp, jańa jobany júzege asyryp jatqandardyń betalysyna oń baǵasyn berdi.
«Túrkistannyń aınalasyna kanaldar qazylyp, sý keldi. Jańbyrlatyp sýarýdyń tıimdiligin túsingen sharýalardyń qatary kóbeıgeni qýantady. Aptap ystyqta yrysyn qara jerden izdegen sharýalar mezgili jetkende beınetiniń zeınetin kóredi. Jappaı júrgizilgen «Jasyl beldeý» shańdy jel men daýyldan qorǵaný úshin tabıǵı tosqaýyl retinde jasalýda. Jasyl jelekke bólenip, qaladaǵy aýany tazartyp, klımatty jumsartady», – dedi Ómirzaq Shókeev.
Túrkistan dalasyna aǵyn sý kelip, keń alqaptardyń arnasy keńigeli beri turǵyndar jerdi tıimdi paıdalanýǵa kóshken. Mundaı ilkimdi iske kórshi óńirler de qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.
Oblys ákimimen kezdesken sharýalar jańbyrlatyp sýarý tásiliniń artyqshylyqtaryn túsinip, qyr-syrymen tanysýǵa Jambyl oblysynyń sala mamandarynyń arnaıy kelgenin jetkizdi. Bul óz kezeginde jańa tehnologııanyń tıimdiligin paıdalanyp, násibin kásipten taýyp júrgen sharýalar qatarynyń kóbeıýine yqpal etip otyr. Al, «SPK-SAURAN» AShÓK jańbyrlatyp sýarý tehnologııasyn 650 ga jerge endirip, 10 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańyn salýdy qolǵa alǵan.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, jergilikti sharýalar aýyl sharýashylyǵy kooperatıvin qurýda. Olar aryq qazyp, sý ákelýdiń tıimsiz ekenin túsinip, AQSh-tan jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysyn aldyrtyp jatyr. Arys – Túrkistan kanaly arqyly sý birneshe júıemen keledi. Úlken basseın salynyp, qondyrǵylarǵa qubyr arqyly sý quıylyp turady. Osylaısha agronomdar sýdy úsh esege únemdeıdi. Tehnıkanyń qunynyń 50%-yn memleket sýbsıdııa retinde tólep beredi. Myńdaǵan gektar alqap sýsyz qýaryp, osy ýaqytqa deıin bos jatqan jerlerdi qaıta jandanýynan Túrkistan qalasynyń aınalasynda azyq-túlik beldeýi quryldy.
Keshendi jospar boıynsha qala mańynda 63 mlrd teńgeniń 7 iri ınvestıtsııalyq jobasy júzege asyrylady dep josparlanyp otyr.
- Almatyda 70 myńnan astam oqýshyǵa kompıýter men noýtbýk beriledi
- Nur-Sultan qalasynda muǵalimder jetispeıdi
- Elordalyq oqýshylarǵa 40 myń teńgeden kómek berilmek
- Qoǵam karantındik sharalardan sabaq aldy - Altaı Kólginov
- Elorda ákimdigi oqýshylarǵa 35 myń kompıýter satyp alady
- Koronavırýs: Elorda statsıonarlarynda naýqastar sany 10 esege azaıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
2019-njy ýylyň 24-nji iýulyndan Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň 2019-njy ýylyň 20-nji maýynda çykaran 64 belgili buýrugy bilen tassyklanan Üstaşyr deklarasiýasyny doldurmagyň tertibi herekete girýär.
Üstaşyr deklarasiýasyny doldurmagyň tertibi harytlar içerki gümrük üstaşyrynyň gümrük amalyna we gümrük üstaşyry gümrük düzgünine ýerleşdirilen mahalynda bellenilen görnüşdäki üstaşyr deklarasiýasyny doldurmagyň tertibini kesgitleýär.
Gümrük habarlary
Gümrük gözegçiligi we resmileşdirmesi bilen bagly işi amala aşyrýan taraplaryň dykgatyna
2019-njy ýylyň 24-nji iýulyndan Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň 2019-njy ýylyň 20-nji maýynda çykaran 64 belgili buýrugy bilen tassyklanan Üstaşyr deklarasiýasyny doldurmagyň tertibi herekete girýär.


text:
Züleýha Kakaýewa
- Küýseýän eje Züleýha Kakaýewa
- Iller oýnaýar Züleýha Kakaýewa
- Watan Züleýha Kakaýewa
- Galkynyşyň gül zenanlary (Saz Nurnepes Muhammedow Söz Sapargül Nepesowa) Züleýha Kakaýewa
- Gitmesene Züleýha Kakaýewa
- Öwsen ýeller Züleýha Kakaýewa
- Jan ene Züleýha Kakaýewa
- Hajy golak Züleýha Kakaýewa
- Daglara bar Züleýha Kakaýewa
- Gözleriň ummandyr oglan Züleýha Kakaýewa
- Sazanda ýarym (Saz Halk döredijiligi Söz Döwletgeldi Annamyradow) Züleýha Kakaýewa
- Her gun irden Züleýha Kakaýewa
- Watanym Turkmenistan (Saz Omar Igamow Söz Myrat Ömür) Züleýha Kakaýewa
- Galmanam Züleýha Kakaýewa
- Aýa döndi Züleýha Kakaýewa
-


text:
WhatsApp( türkmençe okalyşy: wats app) internet arkaly sensorly(akylly) telefonlarda tiz habarlaşmak üçin ulanylÿan sosÿal mediÿa aplikasÿonasydyr. Bu sosÿal ulgam arkaly sizde kontakty we WhatsApp hasaby bolan dostyñyza ÿada başga bir ulanyja tiz wagtda surat, wideo, ulanÿan mekanyñ we her hili awdiÿo sms'leri ugrady bolÿandyr. WhatsApp häzirlikçe diñeje iOS,Android,BlackBerry OS,BlackBerry 10, Windows Phone, Nokia Series 40,Symbian we Tizen ÿaly ulgamlarda ulanylyp bilinÿändir.
- Taryhy
WhatsApp Korporasiÿasy 2009-njy ÿylda Brian Acton we Jan Koum atly 2 sany öñki Yahoo! işgärleri tarapyndan gurulandyr. 2015-nji ÿylyñ ÿanbar aÿynda 800 milÿon ulanyjysy bolan WhatsApp, 19 fewral 2014-nji ÿylda başga bir sosÿal mediÿa ulgamy Facebook tarapyndan satyn alynÿar.


text:
Wladimir Wladimirowiç Putin (Rusça doly ady: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин) Russiÿa Federasiÿasynyñ şu wagtky Prezidentidir. Putin 7-nji Oktÿabr 1952-de Sowÿet Soÿuzynyñ Leningrad şäherinde Dünÿa gelÿär. Ol 1999-2000 we 2008-2012 ÿyllary arasynda RF-nyñ Premÿer Ministri bolandyr. 2000-2008(1-nji gezek Prezidentlik döwri) we 2015-nji ÿylyñ 7-nji maÿ aÿynda bolsa 2-nji gezek Prezident wezipesine saÿlanandyr. Bulardan daşary Putin, Birleşen Russiÿa Partiÿasynyñ başlygy wezipesinde hem işländir.
Syÿasy Durmuşy:
Boris Ÿelsiniñ Birleşen Russiÿa Partiÿasyna goşulmazyndan öñ Putin 16 ÿyl boyunça KGB-de Uly Leÿtenant wezipesinde işländir. 1991-nji ÿylda öz dogulan ÿeri Sankt-Peteburgda syÿasata başlaÿan Putin, 1996-da Moskwada göçüp barÿar we Ÿelsiniñ partiÿasynda tiz wagtda ÿokary wezipelere gelmegi başarÿar. 1999-njy ÿylda Ÿelsiniñ garaşylmadyk ÿagdaÿda syÿasatdan aÿrylmagy netijesinde Putin, geçiji hökümetde "wagtlaÿynça doladyryjy prezident" wezipesine başlaÿar. 2000-nji ÿyldaky prezident saÿlawlarynda Putin Russiÿa Federsiÿaynyñ prezidenti wezipesine saÿlanÿar. 2004-nji ÿyldaky prezident saÿlawlarynda Putin Russiÿa Federsiÿaynyñ prezidenti wezipesine 2-nji gezek saÿlanÿar. 2008-nji ÿylda Russiÿa Federasiÿasynyñ Konstitusiÿasynyñ 2 gezek prezident saÿlanma kodeksine laÿyklykda täzeden prezident saÿlawlaryna gatnaşmaÿar we Przidentligi öz partiÿasy Birleşen Russiÿadan Dmitri Medwedew gazanÿandyr. Putin 2008-2012 ÿyllary arasynda RF-niñ premiÿer ministri bolÿar we 2011-nji ÿylda "2 gezek prezident saÿlanma" kodeksini Konstitusiÿadan aÿyrÿar we 2012-nji ÿylda 3-nji gezek Birleşen Russiÿa Partiÿasyndan prezidentlige saÿlanÿar.
Putin döwüründe Russiÿa ekonomiÿasy:
1999-2008-nji ÿyllar arasynda RF-niñ ekonomiÿasy 2,5 esse ulalÿar, işgärleriñ aÿlyklary 3 esse artÿar, işsizlik we garyplyk bu döwürden öñki wagt bilen garşylaşdyrdygymyzda 2 esse azalÿar. 2014-15 ÿyllaryndaky Krym RF-ÿe baglama we Dünÿa Nebit krizisini göz öñünde tutmasak, Purtin wagtynda RF-niñ kişi başyna düşÿän girdejisi 72% artandyr. Elbetde bulardan daşaryda RF-niñ tebigy baÿlyklary we Soÿuz wagtyndan galan söweş tehnologiÿalaryny dogry wagtda we dogry ÿerde ulanmagy başaran Putin, RF-yi 15 ÿylyñ içinde täzeden bütin Dünÿade syÿasy taÿdan sözi geçÿan sanaglyja döwletleriñ hataryna getirendir.


text:
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny 19.07.2015
Dünýäniň we ýurduň gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary bilen bagly habarlar gündelik gazetlerde giň beýan tapýar
“Watan” gazeti “65 trllion dollarlyk maslahat” söz başyly habarynda, global ykdysadyýetiň 65 trillion bölegine wekilçilik edýän G-20-ä agza ýurtlaryň ýokary derejeli maslahatynyň noýabr aýynyň 15-16-sy aralygynda Antalýanyň dünýä meşhur syýahatçylyk merkezi Belekde geçiriljekdigini ýazýar. Gazet maslahat üçin taýarlyklaryň dowam edýändigini, “Gyzyl zolak” yglan edilen etraba akreditasiýa edilmedik hiç kimiň kabul edilmejekdigine ünsleri çekýär. Habarda maslahat sebäpli käbir günlerde sebitden uçarlaryň geçmegine-de rugsat berilmejekdigi nygtalýar.
“Ýeni Şafak” gazeti “Eýranly 10 müň syýahatçy Wan welaýatyna geldi” söz başyly habarynda, Oraza baýramy mynasybetli köp sanly eýranly syýahatçynyň ýaryhy we turistiki ýerlere eýe bolan Wan welaýatyna gelendigini ýazýar. Gazet söwda merkezlerinde we köçelerde uly mähelläniň emele gelmegine sebäp bolan eýranlylaryň satygçylaryň ýüzüni güldürendigini mälim edýär. Deňiz ýakasynda dynç almak isleýän eýranlylaryň bosla ulaglaryny howa menzilinde goýup, uçarlar bilen islän ýerlerine gidendikleri nygtalýar.
“Star” gazeti “Dünýäniň abraýly uniwersitetleriniň 10 sanysy Türkiýeden” söz başyly habarynda, bilimiň hili, uçurymlarynyň işe ýerleşme mukdary ýaly 8 ugur boýunça kesgtilenen dünýäniň iň saýlama müň uniwersitetiniň sanawyna Türkiýeden 10 okuw jaýynyň degişli bolandygyny okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär. Gazet sanawa görä birinji 500-likde Ýakyn Gündogar Tehniki uniwersitetiniň bardygyny, Stambul, Hajettepe, Ankara, Stambul Tehniki, Egeý, Bosfor, Bilkent, Gazi we 9-njy Sentýabr uniwersitetleriniň hem sanawa degişli bolandygyny ýazýar.
“Haber Türk” gazeti “Agdarylmagynyň öňüni alýan tehnologiýany oýlap tapdylar” söz başyly habarynda, Başkent uniwersitetiniň inženerçilik fakultetiniň çäginde köp adamyň ýogalmagyna ýa-da ýaralananmagyna sebäp bolýan ýol-ulag heläkçiliklerinde ulaglaryň agdarylmagynyň öňüni alýan ulgamyň oýlanyp tapylandygyna üns çekilýär. Prototipi taýarlanan ulgamyň ulag bilen ýerzeminiň arasynda goraýjy giňişlik emele getirilip, ulagyň fisizki bitewiligini gorap saklaýar.
“Milliýet” gazeti “Kiprde weto” söz başyly habarynda, Kiprde türk we grek böleginiň arasyndaky düşnüşmezligin zenan basketbol ligasyna täsirini ýetirendigini mälim edýär. Habarda şu ýyl ilkinji gezel Zenanlaryň arasyndaky basketbol ligasynda çykyş etmäge taýarlyk görýän Ýakyn Gündogar Uniwersitetiniň syýasy sebäplerden oýunlaryny Demirgazyk Kipr Türk Respublikasynda oýnap bilmejekdigi mälim edilýär. Türkiýede oýnamaga mejbur bolan komanda Adanada, Mersinde ýa-da Antalýada bäsleşer.
Degişli Habarlar
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny
Gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary hakyndaky habarlar gündelik gazetlerde giň seslenme döredýär
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny
Gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary hakyndaky habarlar gündelik gazetlerde giň seslenme döredýär
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny
Gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary hakyndaky habarlar gündelik gazetlerde giň seslenme döredýär


text:
Şeýle hem okaň
05.08.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Liwan Respublikasynyň Prezidentine gynanç bildirdi
05.08.2020 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze kitabyny ýazyp tamamlady
01.08.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti bilen Saud Arabystanynyň Patyşasynyň telefon arkaly söhbetdeşligi
31.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň we Türkiýe Respublikasynyň Prezidentiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik
31.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti bilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik
Türkmenistanda 2018-nji ýylyň 9 — 15-nji sentýabry aralygynda geçirilen “Amul — Hazar 2018” halkara awtoralli ýaryşynda ýeňiji bolan türkmenistanly gatnaşyjylary awtoulag serişdeleri bilen sylaglamak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan:
— ýeňil awtoulaglaryň arasynda 3-nji orna hem-de T1 toparda 3-nji orna mynasyp bolan 100 belgili awtoulagyň sürüjisi Hojaguly Annamämmedow “Mercedes — Benz E200 Coupe” kysymly ýeňil awtoulag serişdesi we şol awtoulagyň ýol beledi Gaýgysyz Akmyradow “Toyota Avalon” kysymly ýeňil awtoulag serişdesi bilen;
— T2 toparda 3-nji orna mynasyp bolan 104 belgili awtoulagyň sürüjisi Guwançmyrat Hommadow “Toyota Camry” kysymly ýeňil awtoulag serişdesi we şol awtoulagyň ýolbeledi Rejepnyýaz Annaberdiýew “Toyota Camry” kysymly ýeňil awtoulag serişdesi bilen sylaglanyldy.
***
Türkmen sportuny ösdürmekde we onuň halkara abraýyny belende götermekde bitiren hyzmatlaryny hem-de Türkmenistanda 2018-nji ýylyň 9 — 15-nji sentýabry aralygynda geçirilen “Amul — Hazar 2018” halkara awtoralli ýaryşyna işjeň gatnaşandyklaryny nazara alyp, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, işgärleriň we türgenleriň bir topary ýadygärlik nyşany bilen sylaglanyldy.
***
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, “Çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylary Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinden, beýleki goşunlaryndan we harby edaralaryndan harby gullukdan boşatmak we Türkmenistanyň raýatlarynyň harby gulluga nobatdaky çagyrylyşy hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 18-nji sentýabrynda çykaran №410 Permanyny ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanyň goranmak ministrine, Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygyna, Türkmenistanyň içeri işler ministrine, Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministrine, Türkmenistanyň Prezidentiniň Howpsuzlyk gullugynyň başlygyna, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygyna kanunda bellenen möhletleri gulluk eden harby gullukçylary harby gullukdan boşatmagy meýilnamalara laýyklykda dabaraly ýagdaýda geçirmek, söweşjeň we jemgyýetçilik-ynsanperwerlik taýýarlygynda tapawutlananlary höweslendirmek tabşyryldy.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Şeýle hem okaň
11.08.2020 | Ýaponiýaly hyzmatdaşlar bilen wideomaslahat
11.08.2020 | Iki ýurduň DIM-niň ýolbaşçylary türkmen-katar gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlaryny telefon arkaly ara alyp maslahatlaşdylar
10.08.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi
10.08.2020 | BSGG-nyň edarasynyň baştutany bilen onlaýn duşuşyk geçirildi
08.08.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Hindistan Respublikasynyň ýolbaşçylaryna gynanç bildirdi
07.08.2020 | Türkmenistan ýokanç keselleriň öňüni almakda täze başlangyçlary öňe sürdi
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly BERDIMUHAMEDOWA
Siziň doglan günüňiz mynasybetli meniň tüýs ýürekden çykýan gutlaglarymy kabul ediň!
63 ýaş — pygamber ýaşy, geçilen durmuş ýolunyň esasy döwrüdir. Syýasatçy Prezident üçin munuň özi taryhy taýdan, bu wezipede öz halky we döwleti üçin amala aşyran işine baha bermekde möhüm tapgyr hem bolup durýandyr.
2007-nji ýylda ähli halkyň ses bermeginiň netijesinde Siz Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlandyňyz we Siziň ykbalyňyz ýurduň ykbaly üçin ägirt uly jogapkärçilik bilen aýrylmaz baglanyşykly boldy. Geçen ýyllaryň içinde Siz türkmen döwletiniň içeri we daşary syýasatynyň ösüşiniň strategik ugruny kesgitlän möhüm taryhy çözgütleri kabul etdiňiz.
Häzir ýurt we türkmen halky pikirleri we tagallalary baş maksada ýetmäge — Watanynyň has-da gülläp ösmegini we abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen hakyky watançy bolan öz milli Liderine buýsanmaga haklydyr.
Türkmenistanda, durmuşa ak ýol açan toprakda doglup, men Siziň ýolbaşçylygyňyzda meniň Watanymyň halkara jemgyýetçiligiň hormatly we abraýly agzasy, durnukly syýasy ulgamy, güýçli ykdysadyýeti, kuwwatly durmuş ugurlary, innowasiýalara we öňdebaryjy bilimlere açyk ýörelgeleri bolan depginli ösýän döwlet bolandygyny görüp, örän uly şatlyk we buýsanç duýgularyny başdan geçirýärin. Meniň hut özüm üçin Türkmenistanyň kosmos pudagyny ösdürmäge başlamak baradaky Siziň çözgüdiňiz möhüm waka öwrüldi. Muny Ýer ýüzüniň ösen döwletleriniň hataryna çykaryp, Türkmenistanyň tehnologiýa taýdan okgunly öňe gitmeginiň binýadyny tutýan strategik ädim diýip hasaplaýaryn.
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç!
63 ýaşa ýetip, Siz sportuň dürli görnüşleri bilen yzygiderli meşgullanyp, nusga görkezip, hemmeleriň arzuw edýän sagdyn beden kuwwatyny saklaýarsyňyz, at çapmagyň hem-de awtomobil ulagyny dolandyrmagyň ajaýyp ussatlygyny ele aldyňyz. Bu gün Siziň üstüňiz bilen dünýä Türkmenistana parasatly, strategik pikirlenip bilýän, gujur-gaýratly syýasatçynyň hem-de maksatlara we olara ýetmegiň usullaryna aýdyň göz ýetirýän döwlet işgäriniň baştutanlyk edýändigini görýär. Şol maksatlaryň ählisine ýetiljekdigine we Türkmenistanyň Siziň ajaýyp ýolbaşçylygyňyzda rowaçlygyň we gülläp ösüşiň ýoly bilen mundan beýläk-de ynamly öňe gitjekdigine ynanýaryn.
Çuňňur hormatlanylýan jenap Prezident, berk jan saglyk hem-de Türkmenistanyň Lideri hökmünde Siziň taryhy işleriňizde täze üstünlikleri gazanmagyňyz baradaky mähirli arzuwlarymy kabul ediň!
Oleg KONONENKO,
Türkmenistanyň Gahrymany, Kosmos işleri boýunça
«Roskosmos» döwlet korporasiýasynyň kosmonawtlar toparynyň serkerdesi.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Hunlar
Merkezi Aziýada ýaşan,soňra bizin eramyzyň başynda II-IV asyrlarda Uralyň eteklerine göçüp gelip kuwwatly halka öwrülen Hunlar ençeme türki halklaryň, şol sanda türkmenleriň gönüden göni ata babalarydyr. Oguz hanyň hut Hunlaryň arasyndan çykanlygy, onun Gün han diyen oglunyň adynda olaryň etniki adynyň şöhlenenendigini (gün-G:un), tekeleriň togtamyş bölümindäki hunny diýen tiräniň adyna gün sözüniň saklanandygy hem muňa guwa geçýär. Munun üstüne hunlaryň harby-administratiwe düzgün-tertibiniň goşunyň ilki çep we sag ganata, öz gezeginde olaryň hem 3 - 4 den jemi 24 topara bölünmeginiň türkmen tire taýpa bölünişiginde üýtgewsiz gaýtalanýandygyny goşmak mümkindir. Hunlar ýatlanan döwürde gündogardan günbatara köpçülikleýin süýşüp ugraýarlar we taryhda halklaryň beýik göçe göçlügi diýip at-alan eýýamyň başyny başlaýarlar. Hunlar ilki Kawkazda ýaşaýan alanlary soňra Don derýasyndan geçip, 375-nji ýylda Gara deňziniň demirgazygynda ýaşaýan gotlary boýun egdirýärler. 394-395-nji ýyllarda hunlar Kawkazyň üstünden geçip Siriýany we Kapadokiýany tozdurýarlar, soňra olar Pannoniýda ornaşyp ençeme gezek Gündogar Roma imperiýasyna çozuşlar edyärler. Şol döwürde olar ost got, gerul, gepid, şeýlede ençeme german we gaýrygerman taýpalary özüne tabyn edip güýçli imperiýany döredyärler. Onun in kuwwatly döwri Attilanyň höküm süren ýyllaryna duşýar. (434-453) Hunlaryn basyp alan ýerlerine garşylygyň güýçlenmegi, Galliyanyň Kattalaun meydanynda romalylaryň, westgotlaryň we franklaryň birleşen güýçlerinden ýenilmegi netijesinde hunlar pese gaçýarlar. Atilla öleninden soň bolsa (453 ýyl) has gowşap 469-njy ýylda olar halk hökmünde ýaşamagyny bes edýärler. Hunlar - türki halk, onuň etnik ady hem gadymy türklerin il , halk manysyndaky (gün) Hun sözünden emele gelipdir. Bu sözüň şol manysy türkmenleriň il- gün diýen söz düzüminde saklanyp galypdyr.
ÇeşmeEdit
Şejere (türkmenleriň şejere daragty) - Soltanşa Atanyýazow.


text:
Kisiniń kórki bolyp sanalatyn shashta kıe bolatyny baǵzydan aıtylatyn boljam. Shashqa qatysty yrym, nanymdar da, qazaqı tyıymdar da jeterlik. Burynyraqta analarymyz belden asqan shashty kespegen. Uzyn shashty orynsyz kesý úlken qasiretke ushyratýy múmkin dep paıymdaǵan. «Bir tal túsken shashty kez kelgen jerge tastamaıdy, qus ilip ketse, bas aýrýyna shaldyǵady» degen de burynnan bar tyıym.
Ǵalymdar osy tyıymnyń astarynda aqıqattyń jatqanyn anyqtady. Olardyń paıymdaýynsha, adam shashy ǵarysh energııasyn qabyldaıtyn «antenna» bop tabylady eken, ıaǵnı shash ózin qorshaǵan ortamen habar almasyp turady-mys.
Ǵalymdardyń sózine sener bolsaq, antennaǵa shashtyń syrtqy ǵana emes, ishki qurylysy da uqsas keledi. Sońǵy jyldary ǵalymdar ashqan taǵy bir jańalyq — adam shashynyń Ian qýatyna baǵynatyndyǵy. Ǵaryshtyq sáýleden paıda bolatyn bul qýat erik-kúshti, durys sheshim qabyldaýdy, tereńnen oılaýdy darytatyn kórinedi.
Osy oraıda zertteýshiler Shákárim, Tóle bı tárizdi ulylarymyz ben kemeńger atalarymyz shash, saqal, murtyn ádemi etip qoıa bilgendigi men olardyń boıyndaǵy kóptegen izgi qasıetterdiń arasynda tyǵyz baılanys baryn rastaıdy. Bári de múmkin. Sebebi, ómir boıy qyrynbaǵan Bethovenge zamandastarynyń biri eskertý jasaǵanda, ol: «Eger qyrynsam, shyǵarmashylyq shabytym joǵalady», — dep jaýap qaıtarǵan ǵoı. Demek qazirgi ǵylym adam shashy men densaýlyǵynyń arasynda tyǵyz baılanys baryn dáleldep otyr.
Sonymen qatar ǵalymdar áıelderdiń shashy In qýatyna baǵynatynyn aıtady. Bul qýat qyz-kelinshekterdiń boıyna jumsaqtyq, meıirimdilik, baıyptylyq, keshirimdilik tárizdi qasıetterdi darytady eken. Olaı bolsa, bizdiń atalarymyz ben ájelerimizdiń qyz-kelinshekterge jalańbas júrmeýdi, meshitke oramal tartyp kirýdi talap etýi tegin emes. Meshit tóbesi, onyń aınalasyndaǵy keńistik erler shashy baǵynatyn Ian qýatyna tunyp tur. Sondyqtan da áıeldiń shashy ashyq bolsa, ózine kereǵar osy qýattardy tez qabyldap alady. Sol sebepti bolar, ejelgi Rýste áıel ekiqabat bolǵanynda ishtegi balaǵa kereǵar qýattar, ár túrli jaǵymsyz jaǵdaılar shash arqyly áser etpesin dep, olardyń shashyn tyqyrlap alyp tastaıtyn bolǵan.
Shashqa qatysty ańyzdardy, adam sengisiz áńgimelerdi kóp estip, kóp oqımyz. Osydan eki-úsh jyl buryn Máskeý teledıdarynyń «Densaýlyq» baǵdarlamasynan berilgen habarda HH ǵasyrda Qytaıda tańǵajaıyp bir sumdyq oqıǵanyń oryn alǵandyǵy jóninde aıtylǵan edi. Onda belgisiz, kózge kórinbeıtin bir kúsh qytaılyq qyzdardyń burymdaryn kesip alyp kete bergen. Shańqaı túste osylaısha shash urlaý 3 jylǵa sozylǵan. Bul jaǵdaı sol jyldary Londonda da qaıtalanady. Bıologtar, fızıkter, dinbasylar, polıeıler bul oqıǵanyń jumbaq syryn asha almaı, ár túrli boljam aıtady. Sol boljamdardyń biri mynadaı edi: «Ózin ózi ólimge qıǵandar ólgennen keıin de bul dúnıeden kete almaı qınalady. Tómengi astralǵa, ıaǵnı, jerdegi tirshilikke uzaq ýaqyt baılanyp júredi. Oǵan sebepshi — jerdegi kúsh qýatqa toly shashtar eken».
Boljamnyń astarynda úlken mán bar. Qazirgi ǵylymnyń shashqa baılanysty yrym, tyıymǵa eskiniń qaldyǵy dep qaramaýdy, oǵan jańasha kózqaraspen qaraýdy usynýy — basty negiz.
Shash kúsh jınaǵysh qasıetke ıe. Qytaıdyń áskerı ónerdi meńgergen batyrlary men jaqsy jaısańdary týraly kórkem fılmderinde ózderiniń bıoenergııasyn basqara alatyn monahtar barlyq kúsh qýatyn burymdaryna jınap, ony qarý retinde qoldanady. Qazirgi ǵylym onyń aqıqat ekenin dáleldep qana qoımaı, shashtan ár túrli «habar» alýdy da úırene bastady. Oǵan naqty dálel: krımınalıster bir tal shashy arqyly ıesiniń anasha qabyldaıtyn, qabyldamaıtynyn, taǵy da basqa jaǵdaılardy anyqtaı alady. Adamnyń saýsaqtarynyń tańbalary bir-birine uqsamaıtyny sııaqty kisiniń shashtarynda da tıtimdeı uqsastyq bolmaıdy. Tek birdeı shash bir jumyrtqaly egizderde ǵana bolady eken.
Tájirıbede bir tal shash arqyly «gendik daktıloskopııa» ádisin qoldana otyryp, qylmyskerdi de tabýǵa múmkindik bar.
Shashty zerdeleıtin ǵalymdardyń keńesi boıynsha adam úlken qıyndyqtarǵa tap bolyp, uzaq ýaqyt kúızelýdi bastan ótkerse, shashyn qıdyryp, aldyryp tastaǵany jón. Sebebi, shashtyń «este saqtaý» qasıeti bar kórinedi. Ol júıkeni, mıdy mazalap, kóńil kúıdi, densaýlyqty buzýy ábden múmkin.
Burymym men buralań joldarym
Shashtyń kıesi bolatyndyǵyna basymnan ótken jaǵdaı tolyq kózimdi jetkizgendeı boldy. Meniń shashym tizemnen tómen túsip turatyn. Arqama bir órim ǵyp tastasam, shashtyń salmaǵynan basym artqa qaraı shalqaıyp ketetin. Kóbine shashymnyń aýyrlyǵynan ony jelkeme orap túıip júrdim.
Bala kúnimde aýyldaǵy kórshi kelinshektiń tobyǵyna túsetin shashyna qyzyǵyp júretinmin. Sol kelinshek keıinnen qatty syrqattandy. Mıynda psıhologııalyq aýytqýlar bolyp, uzaq emdeldi. Shashqa kóz tıgennen kelgen kesel dep shashyn kesip tastaǵanmen, ol aýrýynan aryla alǵan joq. Qaıta syrqaty odan saıyn asqynyp ketti. Aýylda «Bıǵaısha jyndy» degen atpen kúni keshege deıin ómir súrdi.
Men boıjetip, Almatyǵa oqýǵa tústim. Sol kezderdegi sánge aınalǵan qysqa shashqa qatty qyzyǵyp, shashymdy kesýdiń retin tappaı júrdim. Qyrqyp tastaı salaıyn desem, ákemniń «shashyńdy qısań, meniń qyzym emessiń» degen sózinen attap kete almadym.
Bir kúni basym shanshyp, aýyra berdi. Ózimshe «shashyma kóz tıgen» dep oılap, shashtarazǵa baryp, sholtıtyp, ıyǵymnan kestim de tastadym. Sodan keıin-aq aıaǵymnan «qyrsyq» shala berdi. Bir aıǵa jetpeı sap-saý júrgen ákem kóz jumdy. Ákemmen qoshtasýǵa kelgenimde naǵashy ájem meniń qıylǵan shashyma tesile qarap, «sen ekensiń ǵoı ákeńdi qurtqan» demesi bar ma? Men túkke de túsinbedim. Oqýdan kóp ýaqytqa qalyp qoıǵanymnyń kesirinen oqýymnan da shyǵyp qaldym. Ústi-ústine aýyra berdim.
Qaıda barsam da «qorqyttyń kórine» ushyraı bergen soń, týystarymnyń súıreýimen kórshi aýyldaǵy Tileý degen táýip shalǵa baryp qaraldym. Tamyrymdy ustap otyryp, shashymdy qıǵanda, ashyq joldarymnyń barlyǵyn qıyp tastaǵanymdy aıtty. «Qaıda barsań da, jolyńnyń bolmaıtyny — sol», — dedi ol. Sodan soń jeti kún jylqynyń quıryǵyn shashymnyń ushyna baılap júrip, dem saldyrýyma keńes etti. Aıtqanynyń barlyǵyn buljytpaı oryndadym. Keıinnen jaǵdaıym qalpyna keldi.
Qazir oılap otyrsam, shashta biz bile bermes qupııa kóp eken. Shashtyń sezimtal ekenin, onyń jaqsylyqty da, jamandyqty tez qabyldaǵysh bolatynyn sol táýip shal túsindirip berdi. Burynyraqta baqsy balgerler bireýdi bireýge qaratyp berý úshin de, báz bireýlerdi jaýlastyrý úshin de shashqa duǵa oqıdy eken. Ondaı ádis búgingi kúni de bar. Sondyqtan shashty adam aıaǵynyń astyna tastamaı, bir talyna da abaı bolý kerek. Al uzyn shashty sińililerime aıtarym, shashtaryńdy jónsiz qııýshy bolmańdar.
Jaqsygúl IMAShEVA,
Aqtóbe qalasy
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Hormatly Prezidentimiziň ilaty ýerli önümler bilen üpjün etmek baradaky taýsyz tagallalarynyň netijesinde ýurdumyzda oba hojalygy bilen meşgullanyp, bol mukdarda önüm öndürýän raýatlarymyzyň sany barha köpelýär. Muňa milli Liderimiziň şu ýylyň iýun aýynda ýurdumyzyň welaýatlaryna amala aşyran iş saparlarynda ýene bir ýola şaýat bolduk. Gahryman Prezidentimiz ähli sebitlerde hususy önüm öndürijiler bilen duşuşyp, olaryň ilaty ýerli azyk önümleri bilen üpjün etmek boýunça alyp barýan işlerine ýokary baha berdi.
Başarjaň oba hojalykçylaryň gazanýan zähmet üstünlikleri, elbetde, köp adamy bu işe ruhlandyrýar. Şeýlelikde, ýurdumyzda ýer böleklerini alyp ýa-da şahsy hojalyklarynda oba hojalyk ekinlerini ýetişdirmäge höwes bildirýänleriň sany barha artýar. Bu iş bilen meşgullanmaga isleg bildirýän ildeşlerimizi maddy tarapdan goldamaga Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik banky hem ýakyndan gatnaşýar. Bölünip berlen melleginde (ýer böleginde) şahsy hojalygyny ýöredýän raýatlara goldaw bermek maksady bilen, bank kiçi göwrümli karzlary berip başlady. Bu karz serişdelerinden ekerançylyk we maldarçylyk bilen meşgullanýan ähli raýatlarymyz peýdalanyp bilýärler. Karz serişdeleriniň bu görnüşi işlenip düzülende Türkmenistanyň Konstitusiýasyndan, Raýat kodeksinden, «Karz edaralary we bank işi hakynda», «Girew hakynda», «Mikromaliýe guramalary we mikromaliýeleşdirme hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryna we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna esaslanyldy.
Kiçi göwrümli karz serişdeleri nagt däl görnüşdäki tölegleri geçirmek üçin niýetlenendir. Bankyň bu hyzmatyndan peýdalanýan müşderiler degişli tölegleri alan karz serişdeleriniň hasabyndan geçirip bilerler. Kiçi göwrümli karzyň aňryçäk möçberi 30 müň manatdyr. Ol 10 göterim bilen üç ýyl möhlete çenli berilýär. Esasy berginiň ýeňillik döwri 6 aý möhlet diýip bellenendir.
Sözümiziň şu ýerinde bu karz serişdesinden peýdalanmagyň tertibi barada biraz belläp geçeliň. Işiň ilkinji tapgyrlarynda karz edarasynyň hünärmenleri müşderi bilen düşündiriş maksatly söhbetdeşlikleri geçirýärler.
Bu söhbetdeşlikler karzyň resmileşdiriş tertibi, maksada laýyk ulanylyşy, müşderiniň we zamunçynyň tölege ukyplylygy we karzyň üpjünçiligini anyklamak ýaly meseleler boýunça geçirilýär. Soňra karz alyjynyň we zamunçynyň degişli resminamalarynyň esasynda bank tarapyndan karz serişdesi resmileşdirilýär we müşderiniň hasabyna nagt däl görnüşinde geçirilýär. Bank we müşderi gatnaşyklary Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankynyň kiçi göwrümli karz serişdeleri baradaky tertipnamasynda doly düzgünleşdirilendir. Müşderi bu tertipnama bilen ýakyndan tanyşdyrylýar. Karz alyjy karzy gaýtarmak işini nagt ýa-da nagt däl görnüşinde amala aşyryp bilýär.
Kiçi göwrümli karz serişdeleri, kiçi we orta telekeçilige gadam goýmak isleýänler üçin amatly başlangyçdyr. Bu ýeňillikli karz serişdesi oba hojalyk önümlerini öndürijileri maddy taýdan goldap, olaryň işiniň ugrukmagyna ýol açýar. Karzyň üç ýyl möhlet bilen berilmegi bolsa bu hyzmatdan peýdalanýanlar üçin ikinji bir uly mümkinçilikdir.
Ýeri gelende, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankynyň ýerli önüm öndürijilere karz serişdeleriniň dürli görnüşlerini hödürleýändigini aýratyn nygtamak gerek. Bu karz serişdelerinden peýdalanyp, hususyýetçilikde işini üstünlikli ýola goýan we alyp barýan ildeşlerimiziň sany barha köpelýär. Bankyň hünärmenleri olara ähli babatda ýardam berýärler.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň karz edaralary bilen önüm öndürijileriň arasynda ygtybarly hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Bu hyzmatdaşlyk milli ykdysadyýetimiziň okgunly ösüşine öz mynasyp goşandyny goşýar.
Maýa Mollaýewa,
Türkmenistanyň «Halkbank« döwlet täjirçilik bankynyň Maliýe ykdysady seljeriş we
usulýet müdirliginiň başlygynyň w.w.ý.ý.


text:
Serik Berdimuratuly sambodan álem chempıonatynyń qola júldegeri atandy - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Serik Berdimuratuly sambodan álem chempıonatynyń qola júldegeri atandy - kaznews.mn
Sambodan Ońtústik Koreıanyń Chonjý qalasynda ótken álem chempıonatynda Serik Berdimuratuly qola júldeger atandy, dep jazady Mońǵolııanyń KAZNEWS aqparattyq portaly.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, 100 keli salmaqta kúresken Serik Berdimuratuly alǵashqy kezdesýinde Túrikmenstandyq Rýslan Esgerovty utqan. Ekinshi kezdesýinde Ýkraındyq sportshy Alekseı Moısıevti jeńip, jartylaı fınalǵa joldama alǵan. Biraq, jartylaı fınalda Reseılik Rýslan Kıselevten utylyp, qola júldeni qanaǵat tutqan.
Esterińizge sala keteıik, Serik Berdimuratuly Baıan-Ólgeı aımaǵynda Tsengel aýylynda dúnıege kelgen. Ol sportpen on jasynan beri shuǵyldanady. Sýmo, sambo, mońǵol kúresi jáne dzıýdomen aınalysady. Kóptegen jarystardyń jeńimpazy.
Qazaqstan men Qytaı birlesip túsirgen «Kompozıtor» fılmi AQSh- ta 4 nomınatsııa boıynsha marapattaldy - «Jenmın jıbao» (People Daily)
Qazaqstan men Qytaı birlesip túsirgen «Kompozıtor» fılmi Los-Anjeles qalasynda ótken 4-shi kezekti «Golden screen awards» kınofestıvalnde 4 nomınatsııa boıynsha marapattaldy, dep habarlaıdy kazakh.people.com.cn saıty.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, AQSh-ta ótken kınofestıvalnde «Kompozıtor» fılmi jyldyń «Eń úzdik kınosy», «Eń úzdik mýzyka», «Eń úzdik er adam róli» jáne «Eń úzdik áıel róli» syndy 4 nomınatsııa boıynsha marapattalǵan. Atalǵan fılmde Baqytjan Baıqadamovtyń qaryndasy Danashty somdaǵan Qazaqstandyq aktrısa Arýjan Jazylbekova «Eń úzdik áıel róli» syılyǵyn jeńip aldy. Marapattaý sharasyna Gollıvýdtyń tanymal rejısserleri men belgili óner qaıratkerleri qatysqan. Bul «Golden screen awards» kınofestıvaln China Film Co Production korporatsııasy, Hollywood Reporter jáne Amerıka kıno qaýymdastyǵynyń qoldaýymen 2016 jyldan beri ótkizilip keledi. Sharanyń basty maqsaty - qytaılyq jáne sheteldik kıno stýdııanyń birigip túsirgen úzdik kınolaryn marapattaý.
Eske salaıyq, Atalǵan fılm álemdik ónerge eleýli úles qosqan Qytaıdyń tanymal kompozıtory Sı Sınhaıdyń ómiri men óner jolyna arnalǵan. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldarynda (1941-1943 jyldar aralyǵynda) kompozıtor Qazaqstanda turyp, qazaqtyń talantty kompozıtory Baqytjan Baıqadamovpen dos bolǵan. Fılmdi Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy jáne qytaılyq «Shineworks Pictures», «China film coproduction corporation» kompanııalary birge túsirgen.
Qazaqstannyń Eýrazııa ýnıversıteti Zarıfke «Qurmetti professor» ataǵyn berdi - «Fars» aqparat agenttigi
Qazaqstannyń Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Iran Syrtqy ister mınıstrine «Qurmetti professor» ataǵyn berdi, dep habarlaıdy Rarstoday aqparat agenttigi.
«Qazaqstanǵa saparmen barǵan Iran Syrtqy ister mınıstri Muhammad Djavad Zarıf Qazaqstan astanasy Nur-Sultandaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń murajaıyn aralap, estelik dápterine pikir qaldyrdy. Zarıf bul joǵary oqý ornynyń ustazdary men stýdentteriniń ortasynda «Qazirgi álemdegi jańa paradıgmalar men dıskýrstar» taqyrybyna sóz sóılep, stýdentterdiń suraqtaryna jaýap berdi. Sondaı-aq, Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Iran Syrtqy ister mınıstrine «Qurmetti professor» ataǵyn tabystady. Iran Syrtqy ister mınıstri «Astana klýbynyń» besinshi otyrysyna qatysý úshin Qazaqstanǵa barǵan bolatyn», - dep jazady parstoday.
Kóktoǵaıda «Altaı atbegi kýbogy» alaman báıgesi ótti - «Altaı aqparat» saıty
«Altaı atbegi kýbogy» alaman at báıgesi Qytaıdyń Altaı aımaǵynyń Kóktoǵaı aýdanynda ótti, dep habarlaıdy altxw.com saıty.
««Altaı átbegi kýbogy» alaman at báıgesi Altaı aımaqtyq aýyl sharýashylǵy basqarmasy men sport jáne mádenıet basqarmasynyń jáne Kóktoǵaı aýdany ákimdiginiń qoldaýymen ótti. Atalǵan jarysta 3 shaqyrymdyq qunan báıge, 25 shaqyrymdyq alaman báıge, 5 shaqyrymdyq jorǵa jarysy ozdyryldy. Sondaı-aq, teńge ilý, kókpar tartý sekildi qazaqtyń dástúrli at sporty oıyndary da uıymdastyryldy. Jergilikti oryn osyndaı at sporty sharalaryn jıi ótkizý arqyly jergilikti «Altaı jylqysynyń» qasıetin jurtqa nasıhattap, jylqy sharýashylyǵyn damytýdy jolǵa qoımaq. Sonymen birge, ulttyq mádenıetti dáripteı otyryp Altaı jerine keletin týrısterdiń qyzǵýshylyǵyn arttyrýdy kózdep otyr»,- dep jazady «Altaı aqparat» saıty.
Túrik Keńesiniń Bas hatshysy Atatúrikti eske aldy - TRT
Túrik Keńesiniń Bas hatshysy Baǵdat Ámireev Mustafa Kemal Atatúriktiń ómirge kóz jumǵandyǵynyń 81 jyldyǵyna oraı eske alý úndeýin jarııalady, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
Túrik Keńesiniń Bas hatshysy Baǵdat Ámireev Túrkııa Respýblıkasynyń qurýshysy Gazı Mustafa Kemal Atatúriktiń ómirge kóz jumǵandyǵynyń 81 jyldyǵyna oraı eske alý úndeýin jarııalady.
«Túrkııa Respýblıkasynyń qurýshysy jáne tuńǵysh prezıdenti Mustafa Kemal Atatúrik qurǵan Túrkııa Respýblıkasy álem beıbitshiligine jáne saıası tártipke qosqan ıdeologııalyq úlesteri, tóńkerisshil oı-pikirleri jáne óskeleń lıderlik erekshelikterimen 20-shy ǵasyrǵa tańba basty, kúlli álem elderi úshin tereń shabyt qaınary boldy jáne muny jalǵastyryp keledi. Atatúriktiń reformashyl oı-pikirleri nazarǵa alynyp, eske túsirýge oraı búgin Túrik Keńesindegi barlyq joldastarmen birge túrik ultynyń Atasyn qurmet kórsetip jáne boryshtylyqpen eske alamyn», - deıdi óz úndeýinde Baǵdat Ámireev.
Baıan-Ólgeı aımaǵynyń halyq sany 2045 jyly 162 myńǵa jetedi
Sońǵy statıstıkalyq málimet boıynsha Baıan-Ólgeı aımaǵynyń jergilikti halqynyń sany 105590 adamǵa jetken, dep jazady Mońǵolııanyń KAZNEWS aqparattyq portaly.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, Mońǵolııa elindegi qandastarymyz shoǵyrly qonystanǵan Baıan-Ólgeı aımaǵynyń jergilikti halqynyń sany boljam boıynsha 2025 jyly 105753, 2030 jyly 122200, 2035 jyly 133361, 2040 jyly 145126, 2045 jyly 162421 ge jetip, halyq sany boıynsha Ulanbatyr qalasy men Hóvsgól aımaǵynan keıin úshinshi orynnan kóringen.
«Ulttyq statıstıka komıtetiniń málimetterine súıene otyryp zerttep kórsek, 1991 jyly halyq sany 99063 adamǵa jetse, 1994 jyly 76163 adam bolǵan. Bul jyldary halyq sany 22 myń 900 adamǵa azaıǵan. 2001-2016 jyldary Baıan-Ólgeı aımaǵynyń halyq sany 828 adamǵa ǵana ózgeredi. Al, bul jyldary 20 myńǵa jýyq adam ózge ólkelerge qonys aýdarǵan. 2001 jyly halyq sany 3,1 paıyzǵa ósip 96 myń 988 adamǵa jetse, 2004 jyly 99 myń 111 ge jetken. 2005 jyly Baıan-Ólgeıden qonys aýdarǵan adam sany 3068 bola tura, kóship kelgen adam sany 5 ǵana. Bul 99,1 myń adamnan 95,8 myńǵa kemýine tikeleı áser etken. 2013 jyldan bastap halyq ósiminiń oń qarqyny saqtalyp keledi. Sońǵy jyldary ósim qarqyny 2,5 paıyzdy qurady», - dep jazady KAZNEWS.
Qazaqstan jáne Ózbekstan Ulttyq gvardııa qolbasshylary kezdesti - «ÓzA» aqparattyq agenttigi
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq gvardııa Bas qolbasshysy, general-leıtenant Rýslan Jaqsylyqov bastaǵan delegatsııa músheleri Ózbekstanǵa saparmen keldi, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparattyq agenttigi.
«Sapar aıasynda Ózbekstan Respýblıkasy Ulttyq gvardııa qolbasshysy Bahodır Tashmatov Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq gvardııa Bas qolbasshysy Rýslan Jaqsylyqovpen eki jaqtyq kezdesý ótkizdi. Kezdesý barysynda ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári damytý, ózara tájirıbe almasý aıasynda birlesken oqý-tájirıbelik sabaqtar ótkizý máseleleri talqylandy», - dep habarlaıdy «ÓzA».
- Dáýren Dııarov: QazAqparat júz jylda ataýyn talaı ózgertkenimen negizin ózgertken joq
- Senat depýtattarynyń saılaýy: sheteldik BAQ baıqaý sharalaryna qatysady
- Mektep baǵdarlamasyna «Abaıtaný» oqýlyǵy engiziledi
- Eńbek kitapshamda bir-aq jazba bar – QazAqparat ardageri Sara Mustafına
- Qazaqstanda 6 tamyzda ótetin mańyzdy sharalarǵa sholý
- Koronavırýs indet qaýpi týraly «Saý bolaıyq!» telejobasy efırge shyqty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Gadymy Assiriýa
MOWZUK:GADYMY ASSIRIÝA
Meýilnama:
1.Gadymy Assiriýa b.e.öň II müňýyllygyň I ýarymynda .
2.Orta we Täze Assiriýa döwürleri.
3.Assiriýa b.e.öň VIII-VII asyrlarda.
1.Gadymy Assiriýa döwründe döwletiň tutýan meýdany uly bolmandyr.Ilat ekerançylyk bilen meşgullanyp,arpa,üzüm,emmer ýaly ekinler ekipdirler.Esasan tebigy suwaryşdan az möçberde guýularyň we Tigriň suwundan peýdalanypdyrlar.Ýurduň gündogarynda ýaýlalarda maldarçylyk bilen meşgullanypdyrlar.Irki Assiriýa jemgiýetiniň durmuşynda esasy orny söw- da tutupdyr.
Assiriýanyň üstünden Ortaýer deňziniň Gündogaryndan,Kiçi Aziýadan we Zakaw- kazýeden Tigr boýunça Orta we Günorta Mesopotamiýa,ondan hem aňry Elama gidýän mö- hüm söwda ýollary hem geçipdir.
Irki Assiriýanyň söwdagärleri esasy söwda ýollarynda,esasanam Kiçi Aziýada öz ko- loniýalaryny döredipdirler.B.e.öňki XX-XVIII asyrlarda aşşurly söwdagärler Küldepäniň töwereginde Siriýadan,Ýewfrat boýlaryndaky ýerlerden we ýerli söwdagärlerden ybarat akkadça Kaniş,hettçe-Nesa diýilýän söwda birleşmesini döredipdirler.Kanişliler süýthorçylyk bilenem meşgullanypdyrlar.
Mesopotamiýadan Kiçi Aziýa galla,galaýy,matalar,egin-eşikler,hünärmentçilik önümleri çykarylypdyr we ol ýerden bolsa mis,gurşun,kümüş,mal,ýüň,deri,agaç getirilipdir.
Assiriýada patyşa,ybadathana ýerleri bolup,olary daýhanlar we gullar işläpdirler. Ýerleriň esasy bölegi jemagat ýerleri ekeni.Irki Assiriýa döwründe gulçulygyň esasy çeşmesi bergidarçylyk gulçulygy bolupdyr.Ýesir düşen we goňşy taýpalardan satyn alnan gullar hem bolan.Jemagatdaky ýönekeý maşgalalarda hem 1-2 gul bolupdyr.
Assiriýa döwleti b.e.öň XVI asyra çenli “alum Aşşur”,ýagny,Aşşur şäheri diýlip at- landyrylypdyr.Ýokary häkimiýet guramasy “Şäheriň öýi” diýilýän ýaşulylaryň maslahaty bolupdyr.Olaryň içinden birini 1 ýyl möhlet bilen “limmu” saýlapdyrlar.Limmu şäheriň hazyna- syna baştutan bolupdyr.Şol ýyla onuň adyny dakypdyrlar.
Ýaşulularyň ýygnagy “ukulluma”,ýagny,şäher-döwletiň sud we administratiw işlerini alyp barýan adamy saýlapdyr.
Şeýle hem hökümdaryň nesle geçýän “işşiakkuma” wezipesi bolupdyr.Işşiakuma din işlerine,ybadathanalaryň gurluşygyna ýolbaşçylyk edipdir,uruş wagtynda harby serkerde bolupdyr,dürli jemgiýetçilik işlerine gözegçilik edipdir.
B.e.öň XX asyryň başyndaky halkara ýagdaýy Assiriýa üçin amatly bolmandyr.Ýewfratyň töwereginde Mariniň ýokary göterilmegi günbatarda,Hett döwletiniň döremegi Kiçi Aziýada söwda etmäge päsgel beripdir.
Amoreý taýpalaryň Mesopotamiýa tarap süýşmegi Assiriýanyň ähli söwda işlerine uly urgy bolupdyr.Aşşuryň günbatara (Ýewfrata) we günorta (Tigriň akymynyň ugruna) eden ilkinji ýörişleri söwdany dikeltmek üçin edilen bolmaly.
Günbatarda daşary syýasat güýçli bolup,amoreý serdary Şamşi-Adad I (1813-1781) wagtynda demirgazyk Mesopotamiýa şäherleri,Mari,günbatar semit taýpalarynyň bir bölegi, Karkemiş bilen bileleşip bolsa,Siriýanyň Katna şäheri basylyp alynýar.Günbatar bilen aralyk söwda Aşşura geçýär.Assiriýa Wawilon we Eşnuna bilen parahatçylykly aragatnaşyk saklapdyr.Gündogarda bolsa hurritlere garşy göreşipdir.
Şeýlelikde b.e.öň XIX asyryň ahyrynda,XVIII asyryň başlarynda Assiriýa Alynky Aziýada iri döwlete öwrülýär.Şamşi-Adad I özüni “köpleriň patyşasy” diýip atlandyrypdyr.Patyşa dolandyryşa,goşuna,patyşa hojalygyna baştutanlyk edipdir,kazy bolupdyr.Ýurt welaýatlara bölünipdir.
Şamşi-Adad I-niň gazanan üstünliklerini onuň nesilleri berkidip bilmändirler.Hammurapi Mari bilen bileleşip Assiriýany derbi-dagyn edipdir we Wawilona boýun egdiripdir.I Wawilon nesilşalygy ýykylandan soň,b.e.öň XVI asyryň ahyrlarynda Assiriýa ýaş döwlet Mitanniniň oljasyna öwrülýär.
2.Orta Assiriýa döwri b.e.öň II müňýyllygyň II ýarymynda bolup geçipdir.B.e.öňki XV asyrda ol öňki ýagdaýyny dikeltmek üçin diplomatiýa serişdelerini ulanypdyr.Ol Müsür bilen ýakynlaşyp,Amenhotep III-niň we Ehnotonyň döwründe dostlugyny berkidipdir.Müsüriň goldamagynda daşarky syýasatda üstünlik gazanypdyr.Aşşur-Uballit I (b.e.öň XIV a) Wawilon patyşasy bilen garyndaşlyk açyp,onuň tagtynda assiriýa dikmeleriniň oturmagyny gaza- nypdyr.
B.e.öň XIII asyrda Assiriýa iň ýokary derejä ýetipdir.Günbatarda Mitanni döwletini boýun egdiripdir.Assiriýanyň patyşasy Tukulti-Ninurta I (b.e.öň XIII a.II ýarymy) Siriýa ýöriş edip,30000 ýesir alypdyr.Ol Wawilona hem çozup,onuň patyşasyny ýesir alýar,köp olja we Mardukyň heýkelini hem äkidipdirler.Tukulti-Ninurta demirgazyk ugurda assiriýalylaryň Nairi ýa-da Uruatri (soňra Urartu) ýurdy diýýän ýerindäki taýpalar bilen urşupdyr.Ol Nairiniň 43 hanynyň birleşmesini derbi-dagyn edipdir.
B.e.öň XII asyrda dyngysyz uruşlar sebäpli Assiriýa wagtlaýynça pese düşýär.Ýöne Tiglatpalasar I-niň (1115-1077) dolandyran wagtynda ol ýene-de öňki kuwwatyna eýe bolýar,bu döwürde halkara ýagdaýy üýtgeýär:Hett patyşalygy ýykylýar,Müsür syýasy dagynyklyk döwrüne gadam basýar.Assiriýanyň bäsdeşi bolmaýar.Tiglatpalasar I günbatara 30 gezek ýöriş edip,Demirgazyk Siriýany,Demirgazyk Finikiýany basyp alýar.Kiçi Aziýanyň günorta-gündogar tarapyna çozup girýär.Tiglatpalasar I finikiýa gämilerinde ýeňşiniň hormatyna Ortaýer deňzine çykýar.Oňa Müsürden sowgatlar gelýär.Nairide täze ýeňişler gazanylýar.
Ýöne Assiriýanyň gülläp ösmegi birdenkä tamamlanypdyr.B.e.öň XII-XI asyrlaryň sepgidinde Arabystandan Alynky Aziýanyň giňişliklerine arameýleriň çarwa taýpalary çozup giripdirler.Assiriýa olaryň ýolunda ýerleşip,esasy urguny özüne kabul etmeli bolupdyr.Assiriýa bir ýarym asyrlap pese düşüpdir.Daşary ýurtlularyň agalygy wagtynyň taryhy bolsa belli däl.Orta assiriýa döwründe söwda peselip,ekerançylygyň ähmiýeti artypdyr.Metallaryň köp bolmagy bilen gurluşyk güýçli ösýär.Täze paýtagt “Tukulti-Ninurtanyň galasy” gurulýar.
Assiriýa söwdasy b.e.öň XIV-XIII asyrlarda gaýtadan janlanypdyr.
Orta assiriýa döwründe döwleti dolandyrmakda güýçli özgerişler bolupdyr.”Işşiakumynyň” elinde “ukullumanyň” wezipeleri hem jemlenipdir.Aşşur-Uballit I “şarru” (patyşa) derejesini ulanyp başlapdyr.Patyşalar ýaşulularyň maslahatynyň täsirini peseltmäge çalşypdyr- lar.Tukulti-Ninurta I Aşşuryň maslahatynyň umumydöwlet ähmiýetini ýitirmek üçin paýtagty täzeläpdir.Ýöne munuň üçin ol “beýik” närazylar tarapyndan öldürilipdir.
B.e.öň I müňýyllygyň başlarynda gadymy gündogar ýurtlarynda ykdysady ýokary göteriliş bolupdyr.Onuň sebäbi demir önümçiliginiň başlanmagydyr.Bu döwürde täze,ýaş döwletler-Urartu,Kuş,Lidiýa,Midiýa,Eýran uly ähmiýete eýe bolup başlaýar.B.e.öň I müňýyllykda “dünýä” agalygy ugrunda göreş güýçlenip,gadymy döwrüň ägirt uly döwletleriň döremegine getirýär.Olaryň ilkinjisi Ýakyn Gündogarda agalyk eden Assiriýa döwleti bolupdyr.
Assiriýa arameýleriň çozuşyndan 200 ýyldan soň,b.e.öň X asyryň ahyrlarynda aýňalypdyr.Halkara ýagdaýynda iri bäsdeşler bolmandyr,harby ümsümlik emele gelipdir.
Assiriýa döwleti öz taryhynda täze ösüşe başlap,b.e.öň X-VII asyrlary öz içine alýan täze assiriýa döwrüne gadam basypdyr.
Assiriýanyň daşary syýasatynyň işjeňleşmeginiň onuň ykdysadyýetine metal, agaç we beýleki çig mallaryň zerurlygy,keseki ýerleri talamak,söwda ýollaryny eýelemek ýaly sebäpleri bolupdyr.
B.e.öňki IX asyryň başlarynda Assiriýa berkleşipdir we ýene-de basybalyjylykly daşary syýasaty güýçlendiripdir.Patyşa Aşşurnasiropal II (883-859) Nairi taýpalary,midiýalylar bilen üstünlikli uruşlar edipdir.Wawilonyň demirgazyk ýerlerini basyp alypdyr.Ýöne Assiriýanyň daşary syýasatynyň esasy ugry günbatarda-Ortaýer deňziniň Gündagarynda bolupdyr.Onuň ünsüni bu ýeriň tebigy baýlyklary we geografiki ýerleşişi çekipdir.Aşşurnasiropal II Demirgazyk Siriýadaky arameýleri derbi-dagyn edýär.Ortaýer deňziniň kenaryna çykýar oňa Siriýa begzadalary we finikiýa şäherleri salgyt getiripdirler.
Aşşurnasiropalyň basybalyjylykly syýasatyny ogly Salmanasar III dowam edipdir.Ol demirgazykda Urartu bilen üstünlikli urşupdyr.Wawilonyň jümmüşine aralaşyp, Pars aýlagyna çykypdyr,Wawilonyň tagtyna Assiriýanyň ýokary häkimiýetini ykrar eden da- laşgäri çykarypdyr.Gündogarda midiýalylar bilen çaknyşypdyr.
Salmanasar III Ýewfratyň aňyrsyna 16 gezek ýörişden soň Damaskyň patyşasy Gazaili ýesir alypdyr,ýöne şäher boýun egmändir.
Assiriýanyň hazynalary talamagy,paç ýygnamagy,ýesirleri sürüp äkitmegi ýurtda uly gurluşyklary etmäge mümkinçilik beripdir.
B.e.öň IX asyrda esasy üns täze paýtagt Kalhu (häzirki Nimrud) şäherine berlipdir.B.e.öňki IX asyr Assiriýanyň ykdysady we harby-syýasy ýokary göteriliş döwri bolupdyr.Oňa taryhda Assiriýanyň “ilkinji ýokary göterilişi” hem diýilýär.Ýöne b.e.öň VIII asyryň başlarynda Assiriýa döwleti pese düşýär.Köp uruşlar netijesinde halk köpçüligi tozupdyr, üstesine-de hasylsyzlyk,keseller,tebigy betbagtçylyklar netijesinde gozgalaňlar bolupdyr.As- siriýanyň b.e.öň VIII asyrda pese düşmegine halkara ýagdaýy hem täsir edipdir.Güýçli goşuny bolan Urartu döwleti basybalyşlara başlapdyr.
B.e.öň 746-745-nji ýyllarda Assiriýanyň Urartudan ýeňilmegi sebäpli Kalhuda gozgalaň turupdyr.Harbylaryň goldamagynda häkimiýet başyna Tiglatpalasar III gelipdir.Ol administratiw we harby özgerdişler geçirip,ýurduň içerki ýagdaýyny berkidýär,hemişelik goşun döredýär.Goşunyň sany 120000-e ýetipdir.
Assiriýanyň üçünji we iň ýokary göterilen döwri b.e.öňki VIII asyryň 40-njy ýyllaryndan - VII asyryň 40-njy ýyllaryna çenli aralykda bolup geçýär.
Tiglatpalasar III (b.e.öň 745-727) b.e.öň 743-740-njy ýyllarda Urartunyň gol- daýan demirgazyk Siriýa we kiçi Aziýa hökümdarlaryny ýeňip,18 patyşadan paç alypdyr.B.e. öň 738-735-nji ýyllarda Urartunyň özüne-de iki gezek ýöriş edipdir.B.e.öň 734-732-nji ýyllarda Assiriýanyň garşysyna Ortaýer deňziniň Gündogaryndaky döwletleriň bileleşmesi çykyş edipdir.Bu uruşda hem Assiriýa üstün çykyp,onuň bu ýerlerde täsiri güýçlenipdir.
Gündogarda Tiglatpalasar III Midiýany we Wawilony ýeňipdir.B.e.öň 729-njy ýylda ol Wawilonda täç geýipdir.
Basylyp alnan ýerlerde welaýatlar döredilip,olary patyşanyň bellän adamlary dolandyrypdyr.Basylyp alnan ýerleriň ilatyny başga ýerlere göçüripdirler.Meselem,diňe Siriýadan 73000 adam göçürilipdir.
Sargon II-niň (722-705ý.) goşunlary Ysraýyl patyşalygyny b.e.öň 722-nji ýylda basyp alypdyr we bu döwlet Alynky Aziýanyň kartasyndan ýitipdir.
B.e.öň 714-nji ýylda Urartu döwletine Sargon II uly zarba urupdyr.Şondan soň Urartu kän aýňalmandyr.
Sargon II Assiriýanyň täze paýtagtyny Durr-Şarrukin şäherini esaslandyrypdyr.
Sargon II-niň ogly Sinahherib (705-681 ý.) ullakan döwleti miras alypdyr.Ol öz döwründe basylyp alnan ýerleriň garşylygyny basyp ýatyrmaly bolupdyr.Wawilona garşy göreş has-da dartgynly bolupdyr.B.e.öň 689-nji ýylda Sinahherib,wawilonlylara boýun egmek barada eden teklibi ret edilenden soň,şäheri zabt edip alypdyr we köçelerine suw goýberipdir. Onuň bu wagşylygy beýleki ýurtlarda hem,Assiriýanyň özünde hem ýazgarylypdyr.Sebäbi wawilonlylar dini,dili,medeniýeti bir bolan assiriýalylar bilen garyndaş ekenler.
Sinahheribiň dolandyran soňky ýyllarynda içerki syýasy göreş ýitileşipdir.Ol b.e.öň 681-nji ýylda dildüwşük netijesinde öldürilýär.Tagta onuň kiçi ogly Asarhaddon (681-669ý.) çykyp,ol harbylar topary bilen söwdagär-ruhanylaryň toparynyň bähbitlerini utgaşdyr- mak arkaly içerki ýagdaýy kadalaşdyrýar.Asarhaddon b.e.öň 679-678-nji ýyllarda Wawilony dikeldýär.Wawilon şäherleriniň we ybadathanalarynyň öňki hukuklaryny gaýtaryp berýär.
Asarhaddon özüniň esasy wezipesi Müsüri basyp almak diýip hasap edipdir. Munuň üçin ilki tyly berkidýär,ýagny kimmerler,Urartunyň goňşusy Şupriýa bilen uruşýar,Midiýadaky welaýatlaryny berkidýär.Müsüre ýörişden öň Sidonda gozgalaňy basyp ýatyrýar, araplary boýun egdirýar,Kiprde ornaşýar.B.e.öň 671-nji ýylda Müsüri basyp alýar.Faraonlaryň derejelerini kabul edýär.Şondan soň Assiriýanyň çäkleri Niliň I bosagasyndan Zakawkazýä, Eýran tekiz daglygyndan Kiçi Aziýa,Ortaýer deňzinden Pars aýlagyna çenli bolupdyr.
Müsüre garşy jeza beriji ýöriş wagtynda b.e.öň 670-nji ýylda Asarhaddon ýolda aradan çykýar.Onuň ýerine ogly Aşşurbanapal (b.e.öň 669-635/27ý.).Ol klinopisi,şumer, akkad dillerini bilipdir,edebi ukyby bolupdyr,binagärlik sungatyny,hasabyýeti,astronomiýany, syýasy we döwlet işlerini öwrenipdir.Aşşurbanapalyň döwründe Assiriýanyň daşary syýasatynda iki döwür tapawutlanýar:
1.B.e.öň 669-654ý.Bu döwürde Assiriýa entek Ortaýer deňziniň Gündogarynda güýçli agalyk edipdir.Aşşurbanapal köp uruşlar alyp barmaly,gozgalaňlary basyp ýatyrmaly bolupdyr.B.e.öň 655-nji ýylda Müsür bölünip aýrylypdyr.
2.B.e.öňki VII asyryň ortasynda Assiriýanyň daşary syýasatynyň II döwri başlanypdyr.Ýurduň syýasy çökgünligi güýçlenipdir.Basylyp alnan ýerlerde güýçli gozgalaňlar turupdyr.


text:
«Buzbaıtyn baqylaý synaq zerthanasy - BBSZ» ERSAI akkredıtatsııalanǵan Ulttyq akkredıtteý ortalyǵy bolyp tabylady, táýelsіz synaq zerthanasy «ERSAI Kaspıan Kontraktor» JShS Kaspıı Qurylys verfіnde Quryq aýylyna jaqyn jerde ornalasqan.
BBSZ 2010 jyly ERSAI Verfіnde qurylǵan Qashaǵan eksperımenttіk jobasy sheńberіnde buzbaıtyn baqylaý qyzmetterіn kórsetý úshіn quryldy. BBSZ jańa ozyq tehnologııalar men jabdyqtardy paıdalanatyn, sondaı-aq ken ornynda jumys іsteıtіn joǵary kásіbı tehnıkalyq mamandardyń shtaty bar BB salasyndaǵy Qazaqstannyń jetekshі kompanııalarynyń bіrі bolyp sanalady. BBSZ sondaı-aq, bіzdіń Italııada Mılandaǵy, konstrýktorlyq bıýronyń járdemіmen BB jobalaý saraptama qyzmetterіn kórsete alady.


text:
Şeýle hem okaň
01.08.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti bilen Saud Arabystanynyň Patyşasynyň telefon arkaly söhbetdeşligi
31.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň we Türkiýe Respublikasynyň Prezidentiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik
31.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti bilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik
31.07.2020 | Türkmenistanyň we Owganystanyň Prezidentleriniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik
31.07.2020 | Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkyna
Aşgabat, 16-njy aprel (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlaryň häkimleriniň hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň gatnaşmagynda wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Maslahatda Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli milli maksatnamalaryň durmuşa geçirilişi bilen baglanyşykly ileri tutulýan wezipelere, obasenagat toplumynda işleriň ýagdaýyna hem-de döwlet durmuşynyň beýleki birnäçe wajyp meselelerine garaldy.
Milli Liderimiz göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatynda ilki bilen Ahal welaýatynyň häkimi M.Nurmämmedowyň hasabatyny diňledi. Häkim welaýatda işleriň ýagdaýy, gowaça ekişiniň barşy, gurulýan desgalarda alnyp barylýan işler hakynda hasabat berdi. Şeýle hem galla oragyna we Türkmen bedewiniň baýramyna taýýarlyk görmek boýunça geçirilýän işler hakynda habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, welaýatda gowaça ekişini agrotehniki kadalara laýyklykda bellenilen möhletde geçirmek boýunça netijeli çäreleri görmegiň möhümdigine häkimiň ünsüni çekdi. Döwlet Baştutanymyz galla oragyna çenli az wagtyň galandygyny aýdyp, bu möwsüme ykjam taýýarlyk görmegi tabşyrdy. Milli Liderimiz galla orýan kombaýnlaryň, awtoulag serişdeleriniň, şeýle hem elewatorlaryň we ammarlaryň möwsüme doly taýýar bolmagyny talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz obalary özgertmek boýunça milli maksatnamany amala aşyrmagyň çäklerinde durmuşa geçirilýän işleriň döwrüň talabyna laýyk gelmelidigine ünsi çekip, bu babatda görülýän çärelere toplumlaýyn we jogapkärçilikli çemeleşmegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen bedewiniň baýramy barada durup geçmek bilen, meýilleşdirilen dabaralara ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz maslahatyň barşynda ýolbaşçylary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak bilen bagly meseleleriň üstünde durup geçdi. Hormatly Prezidentimiz K.Atalyýewi zähmet dynç alşyna gitmegi sebäpli, Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň häkimi wezipesinden boşatmak hakyndaky Permana gol çekdi. Soňra hormatly Prezidentimiz Ý.Gurbanowy göni aragatnaşyga çagyryp, ony Gökdepe etrabynyň häkimi wezipesine belleýändigini aýdyp, degişli Permana gol çekdi hem-de bu jogapkärli wezipede üstünlikleri arzuw etdi. Döwlet Baştutanymyz Gökdepe etrabynyň häkiminiň oba hojalygy boýunça orunbasary wezipesine Ý.Gulmämmedowy bellemek hakynda Karara hem gol çekdi.
Soňra göni wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyna Balkan welaýatynyň häkimi B.Hojamämmedow çagyryldy. Ol sebitiň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Häkim şeýle hem döwlet Baştutanymyza ýurdumyzda her ýyl giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz agrotehniki çärelerе, ilkinji nobatda, ak ekinlere ideg etmek we galla oragyna görülýän taýýarlyk bilen baglanyşykly çärelere ünsi çekip, welaýatda bu möhüm oba hojalyk möwsüminiň örän haýal depginler bilen alnyp barylýandygyny aýdyp, häkime nägilelik bildirdi. Döwlet Baştutanymyz galla oragyny zerur derejede geçirmek üçin degişli çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtady hem-de oba hojalyk tehnikalarynyň, ammarlaryň we elewatorlaryň möwsüme taýýarlanylyşyny berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Milli Liderimiz obany özgertmek boýunça milli maksatnamany toplumlaýyn durmuşa geçirmek, ilatyň durmuş-ýaşaýyş derejesini has-da ýokarlandyrmagyň hem-de welaýatyň ykdysadyýetini pugtalandyrmagyň ilkinji nobatdaky meseleleriň hatarynda durýandygyny aýdyp, dürli ähmiýetli desgalaryň gurluşygyny öz wagtynda tamamlamagy we ýokary hilini üpjün etmegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz şeýle hem Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli meýilleşdirilen baýramçylyk çäreleriniň ählisini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy.
Wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda döwlet Baştutanymyz wezipe borçlaryny talaba laýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin Balkan welaýatynyň häkiminiň orunbasary D.Ataýewe berk käýinç yglan etdi.
Soňra Daşoguz welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýew welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Oba milli maksatnamasynda kesgitlenen wezipeler boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Hasabatyň çäklerinde ekerançylar üçin örän jogapkärli döwür bolan gowaça ekişini guramaçylykly geçirmek, ak ekinlere ideg etmek, galla oragyna taýýarlyk görmek babatda ýaýbaňlandyrylan çäreler barada habar berildi.
Şeýle hem häkim aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilip geçiljek Türkmen bedewiniň baýramyny dabaraly ýagdaýda belläp geçmek boýunça görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, welaýatyň oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan işleriň döwrüň talabyna laýyk derejede guralmagynyň wajypdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz pagtaçy kärendeçileri zerur serişdeler bilen üpjün etmegi, şeýle hem ekiş möwsümini agrotehniki kadalara laýyklykda geçirmek üçin ähli çäreleri görmegi gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda görkezdi. Milli Liderimiz şeýle hem dürli maksatly binalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagynyň we olaryň ýokary hil derejesine eýe bolmagynyň zerurdygyny aýratyn belledi we bu babatda häkime birnäçe görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz galla oragyna az wagt galandygyny, şoňa görä-de, oba hojalyk tehnikalarynyň, awtoulaglaryň, şeýle hem elewatorlaryň, ammarlaryň taýýarlyk derejesine aýratyn ähmiýet berilmelidigini tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz ýetip gelýän baýramçylyklara taýýarlyk görmek meselesine ünsi çekip, Türkmen bedewiniň baýramyna bagyşlanan çäreleriň geçiriljek atçylyk-sport toplumyny, bu şanly senelere doly taýýarlamak babatda anyk tabşyryklary berdi.
Iş maslahatynyň dowamynda döwlet Baştutanymyz welaýatyň häkimlikleriniň guramaçylyk meselelerine degip geçmek bilen, W.Meretamanowy Akdepe etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellemek hakyndaky Karara gol çekdi.
Lebap welaýatynyň häkimi M.Joraýew öz gezeginde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, obasenagat toplumynda we maldarçylyk hojalyklarynda önümliligi ýokarlandyrmak, gowaça we beýleki oba hojalyk ekinleriniň ekişini guramaçylykly we öz wagtynda geçirmek boýunça ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi. Mundan başga-da, ýetip gelýän milli baýramçylyk mynasybetli işlenip taýýarlanan medeni maksatnama hakynda hasabat berildi.
Milli Liderimiz Oba milli maksatnamasynda öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň welaýatyň hemmetaraplaýyn ösüşi bilen bir hatarda, sebitiň ilatynyň durmuş derejesiniň has-da ýokarlandyrylmagyny şertlendirilýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz häkime welaýatda gurulýan desgalaryň, aýratyn-da, möhüm ähmiýetli binalaryň gurluşygyny berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz orak möwsümine guramaçylykly girişmek bilen baglanyşykly ähli çäreleriň öz wagtynda we ýokary hilli ýerine ýetirilmelidigini tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz aprel aýynda belleniljek baýramçylyklar barada durup geçip, olar bilen baglanyşykly toý dabaralarynyň ählisiniň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmek barada häkime degişli görkezmeleri berdi.
Şeýle hem milli Liderimiz wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda A.Ýagşyýewi Atamyrat etrabynyň häkiminiň orunbasary, Ş.Hamraýewi Serdarabat etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellemek hakyndaky Kararlara gol çekdi.
Soňra Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow sebitiň çäklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, gurluşygy dowam edýän desgalardaky işleriň depginini güýçlendirmek babatda amala aşyrylýan çäreler hakynda hasabat berdi. Mundan başga-da, häkim ýazky ekiş möwsümini guramaçylykly we ýokary hilli geçirmek babatda ýaýbaňlandyrylan işler barada aýtdy. Bellenilişi ýaly, welaýatda häzirki döwre çenli 90 müň gektardan gowrak meýdana gowaça ekildi. Hasabatyň çäklerinde ýakynlaşyp gelýän baýramçylyklara taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Oba milli maksatnamasynyň durmuşa geçirilişine, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda we maldarçylyk hojalyklarynda alnyp barylýan işlere ünsi çekmek bilen, olaryň hemişe gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz meýilleşdirilen çäreleriň ýokary derejede geçirilmeginiň oba hojalyk önümleriniň bolçulygynyň baş şertidigini nygtady. Milli Liderimiz ýaz-meýdan işlerini guramaçylykly we öz wagtynda geçirmek boýunça ähli zerur çäreleri görmek babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramçylygy barada durup geçip, şanly sene bilen baglanyşykly dabaralaryň ählisiniň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmelidigini nygtady we bu babatda häkime anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz welaýatyň etraplarynyň guramaçylyk meselelerine degip geçmek bilen, B.Begliýewi özüne ynanylan wezipäni oňarmandygy üçin Altyn sähra etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesinden boşatmak we bu wezipä M.Gulamowy bellemek hakyndaky Kararlara gol çekdi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz A.Hojaýewi Altyn sähra etrabynyň häkiminiň orunbasary, M.Aýdogdyýewi Mary etrabynyň häkiminiň orunbasary, B.Allanazarowy Murgap etrabynyň häkiminiň orunbasary, A.Arnamyradowy Tagtabazar etrabynyň häkiminiň orunbasary, A.Kerimowy bolsa Serhetabat etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipelerine bellemek hakyndaky Kararlara gol çekdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradowy çagyrdy. Wise-premýer obasenagat toplumyndaky işleriň ýagdaýy, şeýle hem Türkmen bedewiniň baýramyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz obasenagat pudagynda öňde durýan möhüm oba hojalyk çärelerini üstünlikli geçirmek bilen baglanyşykly meseleleriň öz wagtynda çözülmeginiň ähmiýetini nygtap, agrotehniki çäreleri guramaçylykly geçirmäge gözegçiligi üpjün etmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz bu işlere toplumlaýyn çemeleşmegi talap edip, wise-premýere bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem milli Liderimiz Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçiriljek dabaralaryň ählisiniň ýokary derejede guralmagyny üpjün etmegiň möhümdigini belledi.
Maslahatda şeýle hem döwlet durmuşynyň beýleki wajyp meselelerine garalyp, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Göni aragatnaşykda geçirilen wideoşekilli iş maslahatynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa gatnaşyjylara türkmen döwletini mundan beýläk-de gülledip ösdürmäge hem-de türkmen halkynyň abadançylygyna gönükdirilen giň möçberli işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň kärhanalary täze okuw ýylyna taýýarlyk çäreleriniň çäklerinde mekdep okuwçylary üçin egin-eşik kolleksiýalaryny çylaryp başladylar.
Gyzlar üçin eşik öndürmeklige ýöriteleşdirilen “Bahar” kärhanasynda, ak öňlükler, köýnekler we penjekler, şeýle hem zähmet sapaklary üçin halatlar we öňlükler öndürilýär. “Ahal” fabrikasynda oglanlar üçin mekdep eşiklerini, Marydaky “Ýeňiş” kärhanasynda bolsa bolsa ak oglan köýnekleriň önümçiligi ýola goýlan. Şu aýda Marydaky “Ýeňiş” tikin fabrigi öz resmi internet saýtyn arkaly erkek köýneklerini onlaýn satyp başlandygyny ýatladýarys. Internet-dükany öz müşderilerine tikin önümleriniň giň assortimentini hödürlerýär.
Täze okuw ýylyna taýýarlyk işlerine Türkmenabadyň, Daşoguzyň we Berekediň degişli kärhanalaryny hem işjeň goşulyşdylar.
“Türkmen-Kalkan” bilelikdäki kärhanasy hem çaga aýakgaplaryny, şol sanda köwüşleri, botinkalary we mokasinleri işläp düzdi we önümçiligini ýola goýdy.
Oglanlar we gyzlar üçin öndürilýän mekdep egin-eşikleri özüniň ýokary hilli biçüwi we tebigy, gipoallergen we gigroskopik matalardan bolmagy bilen tapawutlanýar.


text:
Dünýäniň 20-den gowrak ýurdy Hytaý Halk Respublikasyna koronawirusyň ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen ynsanperwer kömegi iberdi. Bu barada Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Hua Çunin habar berdi.
– 5-nji fewral gününiň ýagdaýyna görä, 21 ýurtdan wirusyň öňüni almak üçin peýdalanylmaga niýetlenen serişdeler gelip gowuşdy. Ynsanperwer kömegini iberen ýurtlar: Günorta Koreýa, Ýaponiýa, Tailand, Malaýziýa, Indoneziýa, Gazagystan, Pakistan, Germaniýa, Beýik Britaniýa, Fransiýa, Italiýa, Wengriýa, Belarus, Türkiýe, Eýran, BAE, Alžir, Müsür, Awstraliýa, Täze Zelandiýa, Trinidad we Tobago, şeýle hem ÝUNESEF – diýip, diplomat belläp geçdi.
Şeýle hem Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG) hem dünýä jemgyýetçiligini bu wirusa garşy göreşmäge çagyryp, onuň garşysyna ulanyljak derman serişdelerini taýýarlamak hem-de synag etmek üçin 615 million dollar möçberinde maliýe serişdesine zerurlygyň bardygyny mälim etdi. Britan alymlarynyň taýýarlan dermanlary synag üçin taýýar edildi. Şeýle hem başga-da birnäçe ýurtda derman serişdelerini taýýarlamak işleri alnyp barylýar.
BSGG-niň Baş direktory Tedros Adanom Gebreisus maliýe serişdeleriniň 60 millionynyň guramasynyň işlerine, galan böleginiň kömege mätäç ýurtlara iberiljekdigini mälim etdi.