text:
Londonda we Britaniýanyň ýene üç iri şäherinde tutaşan zorluklar we talaňçylyklar häkimiýetleri 1980-nji ýyllarda ýurtda bolan jynsparazlyk çykyşlaryndan soňky iň ýaramaz bidüzgünçilikleriň üstünden eltdi.
Britaniýanyň paýtagtynyň ençeme böleklerinde dörän we üç gijeläp dowam eden tertipsizlikler birnäçe söwda merkezleriniň talanmagyna sebäp boldy. Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron adatdan daşary ýagdaý boýunça maslahat geçirdi.
Ýüzi nikaply ýaşlaryň gatnaşmagynda Londonyň ençeme künjeklerinde başlanan bidüzgünçilikler ýene birnäçe şäherlere ýaýrap, Birmingem, Liwerpul we Bristol şäherlerinde ýüz berdi. Polisiýa munuň öňüni almagy başarmady.
Çäre görülýär
Gijäniň dowamynda şäheriň köçelerine gözegçilik eden jemi 6 müň ofiserden ybarat polisiýa güýçleri ýene-de ýüzlerçe adamlyk goşmaça kömek sorady. Polisiýa güýçleri has uly zeper ýetirilen raýonlara bronly maşynlary ýollamak kararyny hem yglan etdi. Polisiýa öz güýjüniň gowşanlygyny hem boýun aldy.
Britaniýnyň içeri işler ministri Tereza Meý hökümet binasynda, 9-njy awgust.
Britaniýanyň içeri işler ministri Tereza Meý iki gijäniň dowamynda polisiýanyň 450-den gowrak adamy ele salandygyny habar berdi. Muňa garamazdan, Londonyň birnäçe raýonlarynda gozgalaňçylar üçin erkin hereket etmäge mümkinçilik bolupdy. Olar öz ygtyýarlaryna görä, dükanlary taladylar, hususy jaýlara we talaňçylykdan heder edip ir ýapylan restoranlara hüjüm etdiler.
Londonyň köp ýaşaýjylary näme sebäpden tertip-düzgüni dikeltmek üçin has köp polisiýa güýçleri ulanylmaýar diýen sowaly orta atýarlar. Gijelerine komendant sagadyny girizmek we ýangyn söndüriji brandspoýt gurallaryny ulanmak ýa paýtagta harby goşunlary girizmek ýaly teklipler hem häli-şindi öňe sürülýär.
Sişenbe güni ýurduň içeri işler ministri Tereza Meý güýçli tankytlar bilen ýüzbe-ýüz boldy. Onuň Londonyň köçelerine gözegçilik edýän polisýa işgärleriniň sanyny çäklendirmek baradaky ozalky teklipleri güýçli ýazgarylýar. Geçen ýyl ol paýtagta gözegçilik etmek üçin has az sanly polisiýa güýçleriniň ýeterlikdigini aýdypdy.
Emma Meý “Sky News” telewideniýesine beren interwýusynda öz pozisiýasyny gorap, işini ýerine ýetirmek üçin polisiýada ähli mümkinçilikleriň bardygyny belledi. Şol bir wagtyň özünde-de polisiýanyň komissary Tim Godwin jemgyýetçiligi-de polisiýa bilen işleşmäge, şeýle-de ene-atalary öz çagalaryny gijelerine köçelere çykarmazlyga çagyrdy.
Nämeden başlandy?
Ýüzi nikaply ýaşlaryň gatnaşmagynda Londonyň ençeme künjeklerinde başlanan bidüzgünçilikler ýene birnäçe şäherlere ýaýrady. (Surat: Londonyň gündogarynda, 8-nji awgust)
Londondaky zorluklar geçen şenbe güni agşam paýtagtyň demirgazygynda ýerleşýän pes girdejili we köpmilletli ilatly Tottenhem raýonynda bolan protest çykyşlaryndan başlandy. Şonda protestçiler 29 ýaşly Mark Dugganyň polisiýa tarapyndan atylyp öldürilmegine garşy çykyş edipdiler. Dört çaganyň atasy bolan Duggan geçen penşenbe güni çylşyrymly bir ýagdaýda atylyp öldürilipdi.
Protesler ýaýbaňlanansoň, köpler muny Beýik Britaniýada sosial gatnaşyklaryň dartgynlaşmagy bilen baglanyşdyrdy. Ýakynda Beýik Britaniýanyň hökümeti jemgyýetçilik zerurlyklary üçin sarp edilýän çykdajylary 2015-nji ýyla çenli 130 milliard dollar möçberinde azaltmak kararyna gelipdi. Bu kararyň maksady – dargap barýan hususy banklary goldamak üçin milliardlarça dollar çykaryp, ýurduň býujetinde dörän defisiti azaltmakdan ybarat.


c: text/html

text:
Apreliň soňky bazar güni, ýagny 28-nji aprelde Türkmenistanda ata bagyşlanyp, ”Bedew baýramy” bellenilip geçildi. Baýramçylyk dabarasynyň açylyşynda at çapyşyk geçirilip oňa Türkmenistanyň prezidenti hem gatnaşdy.
Käbir habar serişdeleriniň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow şol ýaryşda birinji orny eýeläp, 11 million dollarlyk baýraga mynasyp bolupdyr. Käbir beýleki çeşmeler bolsa prezidentiň at çapyşykda atdan ýykylandygyny habar berýärler.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, şol at çapyşygyna ippodromda oturyp tomaşa eden düýbi Lýuksemburgda ýerleşýän “Ahalteke atlary assosiýasiýasynyň” prezidenti Klara de Wos wan Steenwijk bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Klara, siziň edil şu wagt Aşgabatdan gelip durşuňyz, ”Bedew baýramy” bilen bagly Aşgabatda bolan ýaryşa hem tomaşa etdiňiz. Käbir habar çeşmeleri şol at çapyşygyň dowamynda türkmen prezidentiniň atdan ýykylandygyny habar berýärler. Bu, hakykatdanam, şeýlemi?
Klara: Hawa, bu, hakykatdanam, şeýle boldy. Alsynda onuň aty büdredi. Prezident pellehanadan geçenden soň, märekä seredip ýylgyrdy we 20 metr geçmänkä-de, onuň aty aýlawyň, göräýmäge, ýumşak ýerinde büdräp, dyzyna çökdi. Şeýlelikde ýokary tizlikde barýan prezident çägä [ýüzin] ýykyldy.
Oňa derrew kömek edildi. Bu wakadan takmynan ýarym sagat geçenden soň ol milli türkmen eşiklerinde köpçüligiň öňüne çykyp, adamlara el bulaýlady.
Şol günüň özünde-de agşamlyk yzyna gelip, prezident çapyksuwarlara we at eýelerine baýraklary gowşurdy.
Wideo: Prezident Berdimuhamedow atdan ýykylýar
Azatlyk Radiosy: Diýmek, prezidente uly zyýan ýetmedi, şeýlemi?
Klara: Elbetde, oňa zeper ýetdi. Beýle tizlikde ýykylanda, öýkende howa galmaýar we demiňi dürsemek üçin biraz arkaňda ýatmaly bolarsyň. Şol bir wagtyň özünde-de bu waka tomaşaçylary serpmeden gaýdan ýaly etdi.
Müňlerçe adamyň bolmagyna garamazdan, ol ýerde dörän ümsümlikde, şol wagt eger iňňe ýere gaçsa-da, sesi eşidiljekdi. Bu waka prezidentiň örän batyrdygyny hem görkezdi. Örän elhenç ýykylmasyna garamazdan, ol, elini ýokary galdyryp, adamlara “Hemme zat düzüw, alada etmäň” diýdi.
Agşam, baýraklary gowşurmazdan ozal, ol iki sagada golaý dynç alypdyr. Ýene bir belläp geçmeli zat, prezident bu çapyşyk üçin ýörite taýýarlyk hem görüpdir. Bu bir at üstündäki ýönekeý gezim bolman, örän gaty tizlikdäki çapyşykdy. Prezidentiň münen aty hem Türkmenistandaky çapyşyk atlarynyň iň ýokary derejelisidi.
Şonuň üçin prezident aýratyn wagt sarp edip, taýýarlyk görüpdir. Elbetde, ol atda öň hem çapypdy, hatda ol ýygy-ýygydan dürli atlarda çapýar. Emma beýle çapyşyklara gatnaşmaklyk, elbetde, başgaça tejribäni talap edýär. Atyň büdräp ýykylmagy tötänlikden bolan adaty wakady.
Azatlyk Radiosy: Türkmen prezidentiniň şol at çapyşygyň ýeňijisi bolandygy yglan edilip, oňa 11 million dollar baýrak gowşuryldy. Siz bu barada näme pikirde?
Klara: Meniň pikirimçe, bu adaty baýrak däldi. Ol aýratyn bir sylagdy. Men şol ýaryşlara özüm hem tomaşaçy hökmünde gatnaşdym. Ýaryşa gatnaşan çapyksuwarlar hem professional adamlar däldi. Olaryň geýnen eşikleri hem professional çapyksuwarlaryň eşikleri däldi, eşiklerem adatydy.
Bu hakyky ýaryş bolman, onuň türkmen milli at çapyşygydygy başdan bellidi. Atlaryň tizligi hem professional at çapyşyklaryndaky ýaly däldi.
Ondan başga-da bu at çapyşyklar geçirilmeli güni däl-de, dabaranyň açylyş güni geçirildi. Şonuň üçin berlen baýragy adaty ýaryşlarda berilýän baýraklar bilen deňeşdirmek mümkin däl.
Habarlarda bu barada gürrüň edilip-edilmändigini bilemok, emma prezident şol wagtyň özünde berlen baýragy dünýä boýunça ahalteke atlaryny ýetişdirmek we türgenleşdirmek üçin degişli resmilere tabşyrdy. Onuň bu baýragy özünde galdyrmandygy belli zat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Geçen dynç günlerinde guralan sport çäreleriniň hatarynda awtomobil sporty we hokkeý boýunça bäsleşikleri görkezmek bolar. Ýaryşlaryň ikisi hem Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň çäklerinde geçirildi.
Awtomobil ýaryşlarynda türgenler medallaryň 2 toplumy ugrunda hereketlendirijileriniň göwrümi 125 kub santimetr bolan “Halkara” derejeli kartingde we “Volkicar” awtoulaglarynda bäsleşikler geçirildi. Ýaryşlara IIM-niň awtomobil sporty merkeziniň, Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň we Aşgabadyň “Pit stop” sport klubynyň toparlary gatnaşdylar.
Ýeňijiler üç gezek geçirilen bäsleşigiň netijesinde kesgitlenilýär, olaryň hersi umumy uzynlygy 10 kilometre deň bolan 6 aýlawa bölünýär. Her aýlawyň pellehanasynda türgeniň görkezen wagty hasaplanyp, degişlilikde utuklar berilýär. Şu gezekki bäsleşikde ýaryşlaryň iki görnüşi boýunça hem ikinji aýlawdan soň birinji orna eýe bolanlar kesgitlenildi. Şeýlelikde, türgenleriň arasynda esasy çekeleşik kümüş we bürünç medallaryň ugrunda boldy.
Bäsleşikleriň jemleri boýunça Wýaçeslaw Şkunow birinji orna, Guwanç Hommadow ikinji orna we Annamuhammet Mejekow üçünji orna eýe boldular.
Kartingde birinji orny eýelän G.Hommadow “Volkicarda” altyn medala we kuboga mynasyp boldy. Ikinji orny Myrat Mahtumow we üçünji orna Parahat Garlyýew eýe boldular. Baýrakly orna eýe olan türgenler Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Marks Orazmämmedowyň ýolbaşçylygynda tälim alýarlar.
... Hokkeý boýunça ýaryşlar IIM-niň sport toplumynda geçirildi. Baýrakly orunlar ugrunda 5 topar – “Galkan”, “Nesil”, “Şir”, “Oguzhan” we “Bürgüt” bäsleşdiler we ýeňijiler aýlaw görnüşli oýunlar boýunça kesgitlenildi.
IIM-niň kubogy ugrunda 2013 we 2014-nji ýyllarda ýeňiş gazanan “Galkan” topary tapawutlanar diýlip garaşylýar. Emma öňünden çaklaman, 27-nji maýa çenli dowam etjek ýaryşlaryň tamamlanmagyna garaşalyň — diýlip, Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň habarynda aýdylýar.


text:
Ak tam «Talybanyň» Kabul restoranyna eden ganly hüjümini ýazgaryp, owganlaryň gelejeginiň gowulanmagyna kömek etmek üçin işleýän adamlaryň öldürilmeginiň «aklap bolmajak» zat bolandygyny aýtdy.
Şenbe güni ýaýradylan beýanatda Ak tam «Talybanyň» ýaragyny taşlap, owgan hökümeti bilen parahatçylyk gepleşiklerine başlamagy baradaky çagyryşyny gaýtalady.
Anna güni edilen hüjümde 21 adam öldürildi. Owgan resmileri öldürilenleriň arasynda Halkara pul fondunyň Owganystandaky wekiliniň we BMG-niň dört işgäriniň hem bolandygyny aýtdylar.
Owgan polisiýasy janyndan geçen bombaçynyň paýtagtyň merkezindäki Wazir Akbar han etrabynda ýerleşýän restoranyň girelgesinde özüni ýarandygyny aýtdy.
Bu etrap daşary ýurt ilçihanalarynyň we biznes edaralarynyň köpüsiniň ýerleşýän ýeridir. Partlamadan soň iki sany ýaragly adam restorandakylary oka tutupdyr.


text:
Hans Hristian Anderseniň bilbil hakyndaky ertekisine çekilen seýrek bezeg işi geçen hepde auksiona çykarylyp, bir bir amerikan kolleksionerine £32,000-e satyldy.
Bu surat 1923-nji ýylda meşhur daniýaly bezegçi Kay Nielsen tarapyndan çekilip, Hans Anderseniň 1924-nji ýylda neşir edilen ertekiler ýygyndysynda «Bilbil» ertekisiniň bezegi hökmünde çap edilipdi.
Doganlar Grimleriň hem ertekilerine bezeg işlerini çeken Nielsen 1957-nji ýylda garypylykda ölýär.
Meşhur ertekiçi Hans Andersen (1805-1875) barada aýdylanda bolsa, ol ädikçi atanyň we sowatsyz, kir ýuwujy bolup işleýän enäniň garyp maşgalasynda dünýä inýär.
Ol çagalykda gapdallaryndaky ruhy hassahanadaky garry aýallaryň berýän gürrüňlerini diňlemegi gowy görer eken. Şol gürrüňler hem onuň garyplykdan çykyp, erteki žanrynyň dünýä boýunça ykrar edilen ussatlarynyň birine öwrülmegine esas goýýar.
Azatlyk radiosy Türkmenistanda soňky ýyllarda dünýä meşhur ertekileriň az çap edilýändigini nazara alyp, meşhur ertekiçi Hans Anderseniň bir ertekisini iňlisçeden terjime edip, Azatlyk radiosynyň diňleýjileriniň çagalaryna Täze ýyl sowgady hökmünde çap etmegi makul bildi.
Zalym patyşa
Bir bar eken, bir ýok eken, gadym zamanlarda bir zalym patyşa bar eken. Ol bütin dünýäniň ýurtlaryny basyp almagy, adamlary öler ýaly gorkuzmagy ýüregine düwüpdir. Ol basyp alan ýerleriniň adamlaryny gylyçdan geçirip, ekin meýdanlaryny, daýhanlaryň külbelerini oda beripdir. Ot-ýalyn miweli agaçlaryň ýaşyl ýapraklaryny hem ýalap alypdyr, şahalardaky miweler bolsa, gara sudur bolan şahalardan asyl-asyl bolup, çürşüp galypdyr.
Oda berlen külbelerden çykyp ýetişen eneler, çyplaň bäbeklerini ellerine alyp, baş açyk, aýakýalaň ylgap, göni gelen ajaldan gaçyp gutulmaga çalşypdyr. Emma patyşanyň nökerleri olary kowalap, yzlaryndan ýetip bilseler, akyla sygmajak wagşylyklary oýlap tapyp, çäresiz naçarlara azap çekdirip, keýp edipdirler. Patyşa muňa bolmaly, edilmeli zat ýaly garapdyr. Netijede, onuň hökmürowanlygy gün-günden güýçlenipdir, adyny eşidenler dilden galyp, aman galsalar, mal-dünýeden geçmäge kaýyl bolupdyr.
Ol her gezek basyp alan şäherlerinden ummasyz uly baýlyk, altyn-kümüş getiripdir. Netijede, onuň ýurduna başga hiç ýerdäkä deňäp bolmajak uly baýlyk toplanypdyr. Ol ajaýyp köşkleri, ybadathanalary, gözel-gözel desgalary gurdurypdyr we bulary görenler haýran galyp: "Gör, nähili güýçli patyşa!" diýipdirler. Emma olar onuň beýleki ýurtlaryň adamlaryna nähili betbagtçylyk getirendigini bilmeýärdiler, ýykylan we otlanan şäherleriň harabalarynyň aşagyndan gelýän ahy-nalalary eşitmeýärdiler.
Patyşa öz altyn-kümşüne we ajaýyp desgalaryna buýsanç bilen seretmegi gowy görüpdir we, edil olara haýran galyp seredýän mähelle ýaly: "Gör, nähili güýçli patyşa!" diýip, pikir edipdir. Emma ol: "Men ýene we ýene köp zat edinmeli, has köp baýlyk toplamaly. Dünýäde meniňkä taý geljek baýlyk bolmaly däl!" diýip oýlanypdyr.
Ol öz goňşy ýurtlarynyň ählisi bilen urşupdyr we ýeňipdir. Ýesir alan patyşalaryny bolsa, altyn zynjyr bilen paýtunyna baglap, şäheriň köçelerinde gezelenç edip, ile görkezipdir. Patyşa we onuň serkerdeleri saçak başynda oturanda, ol ýesirler olaryň öňünde dyz çökmeli we galan-gaçan naharlary iýmeli edilipdir.
Ahyrynda patyşa şäheriň jemgyýetçilik ýerlerinde we köşklerinde öz heýkelini dikdiripdir, ýöne munam az görüp, ybadathanalarda hem heýkeliniň goýulmagyny isläpdir. Emma ruhanylar oňa garşy çykypdyrlar we: "Patyşa, siz hakykatdanam güýçli, muňa söz ýok, emma hudaýyň güýç-kuwwaty siziňkiden has uly, biz siziň bu buýrugyňyzy ýerine ýetirmäge het edip biljek däl" diýipdirler.
“Ýagşy, onda men hudaý bilenem uruşmaly bolaryn" diýip, patyşa aýdypdyr. Onsoň ol öz akyl ýetirişinden täsin bir gämi gurmagy buýrupdyr. Bu gämi asmandan uçýan gämi bolmalydy, şeýle-de ol, tawusyň guýrugy ýaly, dürli reňkler bilen reňklenmelidi. Gäminiň daş diwarlaryna bolsa, müňlerçe göz çekilmelidi, şol bir wagtda ol gözler ok atylýan deşik bolmalydy.
Patyşa gäminiň ortasynda oturyp, çala ýüpi çekse, çar tarapa müňlerçe ok atylýardy we tüpeňler şobada ýene-de oklanýardy. Şeýle-de, onuň gämisine ýüzlerçe bürgüt berkidilgidi. Onsoň, gämi taýýar bolupdyr we ol ok ýaly bolup, güne garşy ýokary galmaga başlapdyr. Basym Ýer hol yzda galypdyr we öz daglary hem tokaýlary bilen, içinden azal çekilen mekgejöwen meýdany ýaly bolup, salgym içinde çala görnüpdir.
Birsellemden Ýer çala sudurly karta ýaly bolup galypdyr we birdenem dumanyň we bulutlaryň arkasynda tutuşlygyna gözden gaýyp bolupdyr. Bürgütler gök asmany nazarlap, barha we barha ýokary galypdyrdyr. Onsoň hudaý bu gämä garşy öz san-sajaksyz perişdeleriniň diňe birini iberipdir. Azgyn patyşa oňa garşy müňläp ok ýagdyrdypdyr. Emma olar perişdäniň lowurdawuk ganatlaryna kär edip bilmän, şabrap aşak dökülipdir. Perişdäniň ak perlerinden bir damja gan, ýekeje damja gan damyp, olam gelip patyşanyň oturan gämisiniň üstüne düşüpdir we onuň içinde ýanypdyr.
Onsoň ol gäminiň agramyny tonnalap agraldan ýaly, bat bilen aşak, ýere tarap dartyp başlapdyr. Bürgütleriň kuwwatly ganatlary ýan beripdir. Ýel şuwlap, patyşanyň depesinde tupan turzupdyr, bulutlar aýlanyp-dolanyp, otlanan şäherleriň tüsselerine meňzäp, geň bir görnüşe giripdirler we bir süri leňňeç ýaly bolup, uzak-uzak aralyklardan oňa penjelerini uzadypdyrlar, äpet daşlar ýaly bolup, ýokary galypdyrlar we aşaklygyna agzyndan ot sowurýan aždarhalara öwrülipdirler.
Gämi ahyrynda tokaýda bir äpet daragtyň üstüne gelip düşende, gylyjyndan gan damýan patyşa çalajan halda, ölen ýaly bolup ýatyrdy.
“Men hudaýy boýun egdirerin!” diýip, patyşa ýumrugyny düwüp, gaharly aýdypdyr. “Men kasam etdim, meniň diýenim bolmaly!”
Onsoň patyşa ýedi ýyllap täze, asmandan uçup, hudaýyň ýanyna ýeter ýaly ajaýyp gämileri gurdurýar. Ol gämileriň hemme ýerinden iň gaty demirden ýasalan oklar atylyp, hudaýyň oturan arşyny weýran etmelidi. Ol dünýäniň bar ýurdundan iň güýçli söweşijileri toplady. Olar şeýle bir kändi we, ýanma-ýan hatara düzseň, giden meýdany tutýardy. Onsoň olar gämilere mündiler. Patyşa hem öz gämisine ýöneldi. Ýöne şol wagt hudaý oňa tarap bir bölejik çybyn, kinniwanja peşe goşunyny iberdi. Olar patyşanyň töwereginde wyzlaşyp, onuň elinden-ýüzünden çakdylar.
Ol gahar bilen gylyjyny çykaryp, çybynlara salgady. Emma onuň gylyjy hiç çybyny öldürmedi, diňe howada ses etdi. Onsoň ol hyzmatkärlerine gymmatbaha peşehanalary getirmegi hem-de, çybynlar çakmaz ýaly, üstüni örtmegi buýurdy. Hyzmatkärler onuň diýenini iki gaýtalatmadylar. Emma bir çybyn peşehanalaryň biriniň arasyna girip gizlendi we patyşanyň gulagyna sümlüp girip, onuň gulagyndan iňňesini geçirdi. Onuň çakan ýeri ot alan ýaly boldy we patyşanyň gany zäherlendi. Agyrydan däliräre gelen patyşa peşehanany hem, eşiklerini hem ýyrtym-ýyrtym etdi we çar tarapa zyňyşdyrdy.
Emma ol munuň bilen agyrysyndan dynmady we çydaman, nökerleriniň öňünde diriň-diriň bökmäge başlady. Olar onuň bolşuna geň galyp: "Däli patyşa, hudaý bilen söweş gurmakçydyň-a, bir peşeden ýeňlip, nädip dursuň?" diýip, pakyrda berdiler.


text:
Bahreýn mekdebe çenli ýaşly çagalary okadýan amerikan mugallymyny Twitterdäki we websaýtlardaky «radikal» ýazgylary üçin ýurtdan deportasiýa etdi.
Erin Kilbraýd ada patyşalygyndan çykaryldy we Birleşen Ştatlara ýekşenbe güni gelýär.
Bahreýniň Aragatnaşyk işleri boýunça döwlet ministrliginiň ýaýradan beýanatynda Kilbraýdyň bikanun ýagdaýda ygtyýar berilmedik žurnalist hökmünde işläp, öz wiza şertlerini bozandygy aýdylýar.
Şeýle-de beýanatda onuň Twitteri we beýleki websaýtlary Bahreýn barada makala çap edip, hökümete we patyşa maşgalasyna ýigrenç döretmek üçin ulanandygy aýdylýar.


text:
Gümürtik ýagdaýda türkmen türmesinde ýogalan Ogulsapar Myradowa
2006-njy ýylyň iýun aýynda bikanun ýarag saklanlykda aýyplanyp, tussag edilipdi. Onuň bilen bilelikde Fransiýanyň telekanaly bilen hyzmatdaşlyk eden we Türkmenistanda adam hukuklary barada dokumental film döretmäge gatnaşan Sapardurdy Hajyýew
we Annagurban Amangylyjow
dagy hem tussag edilip, olara 7 ýyl kesilipdi.
Türkmen häkimiýetleri Ogulsapar Myradowanyň türmede öz ajalyna ölendigini aýdýarlar.
Ýetişen üç çaganyň enesi Ogulsapar Myradowa
şol wagt 58 ýaşyndady. Ol adam hukuklaryny goraýan “Türkmen Helsinki Fondunyň” agzasy hökmünde Türkmenistandaky hukuk bozulmalar barada maglumat toplaýardy we olary halk köpçüligine ýetirmäge çalyşýardy. Ol tussag edilmezinden üç aý öň Azatlyk Radiosy bilen hem hyzmatdaşlyk edip başlapdy.
Şol döwürde Aşgabatda un gytçylygy barada Ogulsaparyň ýollan ýeke-täk reportažy häzire çenli radiomyzyň arhiwinde saklanýar. Ine şol ýazgydan bir bölek.
Halkara jemgyýetçiliginiň aladalary
Söz azatlygyny wagyz edýän we adam hukuklaryny goraýan halkara guramalary Ogulsapar Myradowanyň türmede gynalmagy sebäpli ýogalandygyny öňe sürýärler we häzire çenli onuň ölümi bilen bagly açyk derňewiň geçirilmeýändigi barada alada bildirýärler.
Ogulsapar Myradowa
Düýbu Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reporterlar” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Ýohan Bihr
şu wagta çenli Ogulsapar Myradowanyň ölümi bilen baglanyşykly we onuň bilen bilelikde tussag edilen we häzir türkmen türmesinde oturan kärdeşleri Sapardurdy Hajyýewyň
we Annagurban Amangylyjowyň
ykbaly barada türkmen häkimiýetlerinden maglumat almagyň özlerine başartmaýandygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Bihr: “Şol wakadan soň alty ýyl geçdi, indi birnäçe ýyl bäri olar barada hiç hili habaryň ýoklugy bizi gynandyrýar. Olaryň ykbaly bizi gaty alada goýýar”.
“Maglumat almak hukugy çäkli”
“Birnäçe ýyl mundan ozal häkimiýet başyna Gurbanguly Berdimuhamedow
gelende metbugat azatlygy gowulanar diýen azda-kände umyt bardy, emma bu ýurtda maglumat almak hukugy boýunça hakyky özgerişligiň şaýady bolmadyk. Habar serişdeleriniň ählisi häkimiýetleriň göz astynda bolmagynda galýar” diýip, Bihr aýdýar.
Şol bir wagtyň özünde ýurtda mobil internetiň giňden ýaýrap başlamagy söz azatlygynda käbir oňaýly ösüşleriň boljakdygyna umyt döredýär diýip, Ýohan Bihr Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Fransiýanyň Baýe şäherindäki memorial ýadygärliginde Ogulsapar Myradowanyň ady daşyň ýüzüne ýazyldy.
Halkara jemgyýetçiliginiň basyşlaryna garamazdan Türkmenistanda metbugat azatlygynyň ýagdaýynyň ýaramaz bolmagynda galýandygy aýdylýar. “Serhetsiz Reporterlar” guramasynyň “Press Freedom Indeks”
atly soňky ýyllyk hasabatynda Türkmenistan 179 ýurduň arasynda iň ýaramazlaryň derejesinde, ýagny 177-nji orunda görkezilýär.
Söz azatlygy ugrunda göreşen we janyny gurban eden Ogulsapar Myradowanyň
ady öz professional borçlaryny ýerine ýetirýärkä ölen žurnalistleriň hormatyna dikilen Parižiň etegindäki ýadygärlik daşynyň ýüzünde ebedileşdirildi, şeýle hem onuň hormatyna Waşingtonyň Newseum muzeýinde ýazgy edilip, suraty ýerleşdirildi.


text:
Penşenbe güni Ysraýylyň “Likud” partiýasy premýer-ministr Benýamin Netenýahuwyň täze koalision hökümet döretmek üçin belli bir ylalaşyga gelendigini mälim etdi.
“Likud” partiýasynyň metbugat sekretary Noga Katz “Likud” hem-de “Ýisrael Beýtun” partiýalaryndan ybarat häzirki koalisiýanyň parlamentden orun alan “Ýeş Atid” we “Jewish Home” partiýalary bilen uly gerimde koalisiýa döretmek barada ylalaşyga gelendigini aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu koalisiýanyň düzümine Ysraýylyň ozalky daşary işler ministri Zipi Liwniniň ýolbaşçylygyndaky kiçi bir parlament frasiýasy hem girer.
Şu ýylyň ýanwarynda geçirilen parlament saýlawlarynda premýer-ministr Benýamin Netenýahuwyň syýasy blogy 120 orunlyk parlamentden bary-ýogy 31 orun alypdy. Bu bolsa oňa öz täze hökümetini düzmek üçin ýeterlik däldi.
Ýöne indi parlamentdäki beýleki partiýalar bilen gelnen ylalaşygyň netijesinde onuň täze koalisiýasy orunlaryň 68-sini ybarat eder diýlip garaşylýar.


text:
Profsoýuzlar diýlende näme göz öňüne gelýär? Hut daşary ýurtlardaky ýaly, işçileri köpçülikleýin işden çykarjak bolanlarynda, kimdir birini bikanun ýagdaýda kemsidenlerinde gaýa ýaly bolup, göwne degilýänleriň arkasynda durýan gurama göz öňüňe gelýär.
Daşary ýurtlarda profsoýuzlar halkyň, işçileriň bähbidini arap, köpçülikleýin ýörişler, mitngler guraýarlar. Köplenç halatda-da olar öz maksatlaryna ýetýärlerem. Profsoýuzlaryň haýyrly işlerini näçe sanasaň, sanap oturmaly.
Sowet soýuzy döwründe profsoýuzlaryň işlerine köp kişiniň göwni ýetmedik bolardy. Sebäbi olaryň roly, güýji pesdi. Ol döwürde kompartiýa agalyk edýärdi. Şeýle-de bolsa, profsoýuzlar-da bolşuna görä işleýärdi, hereket edýärdi. Edaradyr kärhanalarda profsoýuz ýygnaklary yzygiderli geçirilýärdi, dürli meselelere garalýardy. Hasabat-saýlaw ýygnaklary has-da gyzykly geçýärdi. Profsoýuz guramasynyň, komitetiniň başlyklary sesleriň köplügi bilen saýlanýardy.
Ujypsyz görnerdi, emma...
Şol ýyllar profsoýuzlaryň edýän işleri ujypsyz görnerdi. Indi-indi oýlanyp görýärsiň welin, türkmen profsoýuzlaryna seredeniňde öňki döwrüň profsoýuzlaryny dagy toýlaýmaly eken. Şol döwürde profsoýuzyň iň gowy edýän işi halka jaý paýlamakdy. Edaradyr kärhanalarda, guramalarda, ministrliklerde profsoýuzyň üsti bilen jaý nobatyna ýazylardylar. Bäş-alty ýylyň içinde jaýam alardylar.
Pisunda, Ýalta, Krym, Soçi… ýaly kurortlara-da profsoýuzlar ýarym baha bilen putýowka berýärdiler. Dürli ýerlere - tebigata, kinoteatrlara, teatrlara mugtuna gezelençler guraýardylar, baýramçylyklar, doglan günler bilen baglanyşykly oturylyşyklary geçirýärdiler. Çagalar üçin Täze ýyl sowgatlaryny taýýarlaýardylar. Haýsydyr bir ýolbaşçy işgäriniň göwnüne degäýen ýagdaýda profsoýuz guramasy tarapyndan derrew ýygnak geçirilip, göwne degleniň arkasy tutulardy, onuň işi düzedilerdi.
Goly ýukaraklara, pul kömegine mätäçlere häli-şindi pul kömegi berlerdi. Hatda profsoýuz gatyrak giden edaradyr-kärhanalaryň ýolbaşçylaryny öz ýygnagyna salyp, işdenem çykaryp bilýärdi.
Profsoýuzlaryň şeýle hereketleri-de az görlüpdi. Garaşsyzlyk ýyllarynda profsoýuzlaryň ady üýtgäp, ol kärdeşler arkalaşygy guramasyna öwrüldi.
Profsoýuzlar indi oňki ýaly işlemeýärler. Jaý paýlamak, putýowka bermek, kömek puluny bermek öňki profsoýuzlaryň ady bilen bakyýete gitdi. Edaradyr-kärhanalardaky dürli çäreler bilen baglanyşykly oturylyşyklaram gün-günden unudylyp barýar. Bu gurama indi işden bikanun kowulýanlary-da gorap bilenok.
Mary welaýatynda
Mary welaýatynda hem jaýsyzlaryň, işsizleriň, dürli bahanalar bilen dürli kärdäki adamlaryň işsiz goýlanlarynyň bäri-aňyrsy ýok. Kärdeşler arkalaşygy, ýagny, profsoýuz bir milliondan gowrak ilaty bolan bu welaýatyň adamlarynyň problemalaryny çözmäge hiç hili kömek edip bilmeýär. Mary profsoýuzlary garaz, nämedir bir zatjagaz edenem bolýar. Aram-aram, belli bir tema gönükdirip, konkurslar, (aýdym-saza, sporta degişli we ş.m.) ýygnaklar geçirýär. Şular ýaly, ýeňil-ýelpaý çäreler. Emma welin, guramanyň düýpli zatlara ygtyýary ýok.
Edaradyr-kärhanalaryň işgärleriniň ýakyn hossarlary dünýäden gaýtsa, olara sähelçe kömek pul berilýär. Munuň üçin bir topar sprawka talap edilýär. Kömek puly almaly kişi özüne kömek berilmegini haýyş edip, profsoýuza arza bilen ýüz tutmaly. Puly aljak köplenç halatda öz mertebesini peseltmeli bolýar. Şonuň üçin köp kişi beýle kömek puly almadan ýüz öwürýär.
Adyndan çen tutsaň, kärdeşler arkalaşygy guramasy - profsoýuzlar iň aktiw jemgyýetçilik guramasy bolmaly. Ýöne Mary welaýatynyň profsoýuzlary-ha 1991-nji ýyldan bäri iň agyr kesele ýolugan hassa diýsek, sözümiz ýalan bolmasa gerek. Bu hassanyň özi kömege mätäç. Şeýle halda ol nädip ile hossar çyksyn?!
Rozymyrat Ödäýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Gazagystanyň demirgazyk-günbatarynda yslamçy terroristlerdigi aýdylýan adamlara we olaryň tarapdarlaryna garşy geçirilýän sud diňlenişigi başlandy.
29 tussagyň işi boýunça deslapky sud diňlenişigi 18-nji oktýabrda Aktobe şäherinde geçirilýär.
Bu tussaglaryň dokuz sanysy terrorizmde, adam öldürmekde, terrorçylykly topary guramalaşdyrmakda we oňa gatnaşmakda, hem-de ýaraglary bikanun saklamakda we ulanmakda aýyplanýar.
Galan 18 tussag planlaşdyrylan terrorçylykly hereketler barada habar bermezlikde we beýleki iki tussag jenaýatçylary gizlemekde aýyplanýar.
Şu ýylyň iýun aýynda gazak häkimiýetleri 25 adamdan ybarat yslamçy söweşijileriň ýurduň Aktobe şäherinde birnäçe hüjümleri amala aşyrandygyny, munuň netijesinde parahat ilatdan bäş adamyň we Gazagystanyň howpsuzlyk güýçleriniň üç agzasynyň ölendigini aýdypdylar.


text:
23—24-nji iýulda Aşgabatda Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-tatar iş toparynyň üçünji mejlisi geçiriler.
Duşuşygyň gün tertibine dürli ugurlar boýunça ikitaraplaýyn netijeli gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljekki ösüşi bilen baglanyşykly meseleler girizildi. Nebithimiýa toplumynda, energetika, senagat, ulag, gurluşyk, oba hojalygy, daşky gurşawy goramak ulgamlarynda, bilim, saglygy goraýyş, sport hem-de syýahatçylyk ugurlarynda türkmen-tatar gatnaşyklaryny mundan beýläk-de giňeltmegiň mümkinçilikleri hakynda pikir alyşmalar bolar.
Iş toparynyň birinji mejlisi 2012-nji ýylyň 26-njy aprelinde Aşgabat şäherinde geçirilipdi. Mejlisiň işine Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň döwlet düzümleriniň, şol sanda öňdebaryjy pudaklaryň ministrlikleriniň we edaralarynyň wekilleri gatnaşypdylar. Bilelikdäki söwda-ykdysady, ylmy-tehniki, we medeni hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-tatar iş toparynyň mejlisi 2014-nji ýylyň noýabrynda Kazanda geçirilipdi.
Şonda söwda-ykdysady ulgamynda, nebit-gaz toplumynda, ulag, energetika, oba hojalygy, dokma we azyk senagatynda, maşyn gurluşygynda, saglygy goraýyşda we beýleki pudaklarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň gelejegi jikme-jik ara alnyp maslahatlaşylypdy.
Dünýä tejribesinde giňden ulanylýan bu demokratiki ýörelgeler ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna iň mynasyp adamlaryň ynsaply, zähmetsöýer, guramaçylyk ukyplaryna, işjeň durmuş we raýat nukdaýnazaryna eýe bolan, giň gerimli durmuş-ykdysady özgertmelerini durmuşa geçirmek üçin gujur-gaýratyny, bilimini we tejribesini sarp etmäge taýýar adamlaryň saýlanylmagyny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Milli kanunçylyga laýyklykda dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşmagy, saýlawlaryň öň ýanyndaky ýygnaklarda, maslahatlarda we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyş etmegi üçin deň şertler döredildi. Ähli raýatlara hem-de jemgyýetçilik birleşiklerine dalaşgärleriň işewür we şahsy häsiýetlerini erkin hem-de hemmetaraplaýyn ara alyp maslahatlaşmak, şeýle hem ýygnaklarda we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde wagyz etmek hukugy berildi.


text:
8-nji iýunda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň käbiriniň, pudak edaralarynyň birnäçesiniň ýolbaşçylarynyň hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Iş maslahatynyň barşynda ýurtda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli milli maksatnamalaryň durmuşa geçirilişi bilen baglanyşykly ileri tutulýan wezipelere, obasenagat toplumynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýyna hem-de döwlet durmuşynyň beýleki birnäçe wajyp meselelerine garaldy.
Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap, Mary welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimleri wideoşekilli iş maslahatyna milletiň Liderine Ylymlar gününe görülýän taýýarlyk çäreleri, sebitde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdiler. Şeýle hem gowaçaly meýdanlarda alnyp barylýan işler, olara agrotehniki kadalara laýyklykda ideg etmek, galla oragyny öz wagtynda we guramaçylykly geçirmek we oraga gatnaşyjylara tehniki we medeni hyzmatlary üpjün etmek barada aýratyn durup geçildi. Soňra häkimler welaýatlarda pile öndürmek baradaky şertnamalaýyn borçnamanyň ýerine ýetirilendigini habar berdiler.
Mundan başga-da, welaýatlaryň çäklerinde gurulýan desgalardaky işleriň depginini güýçlendirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler barada hasabat berildi. Hasabatlaryň barşynda çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde körpeleriň wagtlaryny peýdaly we şadyýan geçirmegi ugrunda ähli zerur çäreleriň döredilendigi we Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatyna görülýän taýýarlyk işleri barada aýdyldy.
Döwlet Baştutanymyz welaýatyň oba hojalyk toplumynda alnyp barylýan işlere ünsi çekip, orak möwsümini guramaçylykly geçirmek, ulanylýan tehnikalaryň sazlaşykly işini üpjün etmek bilen baglanyşykly ähli çäreleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Hasabatlary diňläp, Türkmenistanyň Prezidenti welaýatlaryň häkimlerine oba hojalyk önümçiligini ýokarlandyrmak, ekerançylyk ýerlerinden rejeli peýdalanmak agrosenagat toplumynyň öňünde durýan wezipeleri üstünlikli çözmek, oba zähmetkeşlerine ähli zerur şertleri döretmek bilen baglanyşykly birnäçe tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän agrotehniki çärelerе, ilkinji nobatda bolsa, galla oragynyň öz wagtynda hem-de ýitgisiz tamamlanmagyna örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini aýdyp, welaýatlarda bu möhüm oba hojalyk möwsüminiň örän guramaçylykly geçirilmelidigini nygtady.
Welaýatlardaky täze desgalaryň gurluşygyna we çagalaryň tomusky dynç alyş möwsümine, öňde durýan baýramçylyk çärelerine degişli meseleler babatda hem tabşyryklar berildi.
Soňra iş maslahatynda Türkmenistanyň Merkezi bankynyň müdiriýetiniň başlygy M.Annadurdyýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, önüm öndürýänler bilen hasaplaşyklary öz wagtynda geçirmek boýunça döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti önüm öndürýänler, aýratyn-da, gallaçylar we ýüpekçiler bilen tabşyrylan hasyl üçin hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilmegi bilen baglanyşykly meseleleriň hemişe üns merkezinde saklanmalydygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda döwlet Baştutany ýurdumyzyň “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynyň ýerlerdäki bölümleriniň sazlaşykly işiniň ýola goýulmalydygyny aýratyn nygtady.
Soňra döwlet Baştutany göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşowy çagyrdy. Wise-premýer hasabatyny ýurdumyzyň pileçileriniň pile taýýarlamak boýunça şertnamalaýyn borçnamany abraý bilen ýerine ýetirendikleri baradaky hoş habardan başlady. Şunda, döwletimize 2 müň tonnadan gowrak ýokary hilli pile tabşyryldy.
Milletiň Lideri iş maslahatyna gatnaşyjylary, tutuş türkmen halkyny, ýüpekçilik pudagynyň ähli işgärlerini pile taýýarlamak boýunça şertnamalaýyn borçnamalaryny ýerine ýetirendikleri bilen gutlap, olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, asuda we bagtyýar durmuş, pudagy ösdürmek ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Wideoşekilli iş maslahatyny tamamlamak bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň durmuş-ykdysady ösüşini, halkyň abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen ähli meýilnamalaryň üstünlikli ýerine ýetiriljekdigine ynam bildirdi.


text:
Germaniýanyň häkimiýetleri “Yslam döwleti” atly topary goldamakda güman edilýänlere garşy ýurduň 10 ştatyndaky metjitlere, kwartiralara we edaralara bir wagtda reýdleri geçirip başladylar.
Germaniýanyň içeri işler ministri Tomas de Maýziereniň (Thomas de Maiziere) 15-nji noýabrda beren maglumatyna görä, polisiýa Germaniýanyň günbatarynda we Berlinde 190-dan gowrak ýere reýd geçirdi we “Hakyky din” (Die wahre Religion) atly toparyň tarapdarlaryna we agzalaryna degişli resminamalary we dokumentleri ele saldy.
Bu reýdleriň çäginde hiç kim tussag edilmedi.
De Maýziere “Hakyky din” atly toparyň indi gadagan edilendigini aýdyp, onuň söweşijileri hakyna tutmak maksady bilen “ýigrenç we dildüwşük teoriýalarynyň maglumatlaryny” ýaýratmak üçin Yslamy tanatmagy bahana edip ulanýandygyny belledi.
Ministriň sözlerine görä, bu topar tarapyndan guramalaşdyrylan Gurhany paýlamak kampaniýasyna gatnaşan “ýaşlaryň 140 sanysy terrorçylykly toparlaryň hatarynda göreşmek üçin Siriýa we Yraga sapar etdiler”.
Bu mesele dogrusynda “Hakyky din” atly topar henize çenli hiç hili beýanat ýaýratmady.


text:
Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň aýtmagyna görä, awtorlyk hukugy bolan materiallaryň ogurlanmagynyň we beýleki intellektual eýeçilikleriň bozulmagynyň öňüni almakda Orsýet we Hytaý dünýäde iň ýaramaz ýurtlaryň hatarynda bolmagynda galýar.
ABŞ-nyň Söwda wekilçiliginiň täze ýaýradan hasabatynda Orsýetiň 16 ýyl, Hytaýyň bolsa 8 ýyl bäri awtorlyk hukugyny ýaramaz goraýan ýurtlaryň hatarynda durýandyklary aýdylýar.
Türkmenistan awtorlyk hukuklaryny goramak boýunça işleri gowurak alyp barýan ýurtlaryň hatarynda goýulýar. Bu hatarda Belarus, Täjigistan we Özbegistan ýaly ýurtlar hem bar.
Hasabatda ýaramazlaryň hataryna goşulan ýurtlara garşy sanksiýa çärelerini ulanmak göz öňünde tutulmaýar.
Hasabatyň awtorlary awtorlyk hukugyny bozýanlara garşy hökümetleriň iş alyp barmaklarynyň we olaryň awtorlyk hukugy baradaky kanunlaryna täzeden garamaklarynyň zerurdygyna ünsi çekýärler.


text:
Russiýanyň aşa milletçi Liberal demokratik partiýasyndan parlament agzasy Witaliý Zoloçewskiýniň ýurduň Baş prokuraturasyndan adam hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” we “Human Rights Watch” guramasynyň Russiýanyň howpsuzlygyna howp abandyryp-abandyrmaýandygyny barlamagy sorandygy habar berilýär.
Bu baradaky haýyş, 23-nji maýda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň täze kanuna gol goýmagynyň yzýanyna gabat geldi. Bu kanun ýurduň prokurorlaryna daşary ýurt we halkara guramalary Russiýada “islenmeýän” guramalar diýip ykrar etmäge we olary ýapmaga ygtyýar berýär.
Putiniň gol goýan bu kanuny Russiýadaky aktiwistler we Günbatar tarapyndan giňden ýazgaryldy.
Zoloçewskiýniň sanawyndaky guramalaryň arasynda Moskwadaky "Karnegi" merkeziniň we adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Memorial” merkeziniň atlarynyň bardygy habar berilýär.


text:
Somaliniň paýtagty Mogadişuda yslamçy jeňçileriň bir myhmanhana eden hüjüminde birnäçe adam öldürildi.
“Sahafi” myhmanhanasyna edilen hüjümiň jogapkärçiligini “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Al-Şabaab” topary öz üstüne aldy.
Ýerli howpsuzlyk güýçleriniň berýän maglumatyna görä, janyndan geçen bir hüjümçi özüni myhmanhananyň girelgesiniň öňünde partladyp, söweşijileriň ýene biri adamlary ýaragdan atyp başlapdyr.
Polisiýa başlygy wakada azyndan dokuz adamyň öldürilendigini, 10 töwereginiň hem ýaralanandygyny habar berdi.
“Al-Şabaab” toparynyň jeňçileri Somaliniň hökümetine garşy hereketleri alyp barýar.


text:
Birleşen Ştatlar ilkinji gezek Eýrany gönüden-göni “Al-Kaýda” terror topary bilen gizlin hyzmatdaşlyk etmekde aýyplady.
Aýdylmagyna görä, Eýran pullaryň, söweşijileriň we ýaraglaryň öz territoriýasyndan Owganystana we Pakistana ugradylmagy boýunça terror toparyna hemaýat beripdir.
Şonuň bilen baglylykda, Birleşen Ştatlaryň Maliýe ministrligi alty adama garşy sanksiýa girizdi. Olar “Al-Kaýdanyň” söweşijileriniň we pullarynyň Eýranyň üstünden geçmegini üpjün edýän tory dolandyrmakda aýyplanýarlar.
Beýanatda bellenmegine görä, Tähranyň ygtyýary bilen Eýran pullaryň we söweşijileriň geçirilmegi boýunça “möhüm geçiş nokadyna” öwrülipdir.


text:
Hünärler
Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken Kararyna laýyklykda institutyň gurluş düzümi tassyklandy. Oňa laýyklykda institutda 4 sany fakultet we okuw merkezi hereket edýär:
— Halkara gatnaşyklary fakulteti;
— Halkara hukugy fakulteti;
— Halkara ykdysady gatnaşyklary fakulteti;
— Halkara žurnalistikasy fakulteti;
— Administratiw-tehniki işgärleri taýýarlamak boýunça okuw merkezi.
Institutda 6 sany kafedra bar:
1. Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa kafedrasy;
2. Halkara hukugy we deňeşdirme hukuk öwreniş kafedrasy;
3. Halkara ykdysady gatnaşyklary kafedrasy;
4. Žurnalistikanyň nazaryýeti we amalyýeti kafedrasy;
5. Dünýä dilleri kafedrasy;
6. Jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasy.
Institut Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa, Halkara hukugy, Halkara ykdysady gatnaşyklary, Halkara žurnalistikasy boýunça ýokary bilimli hünärmenleri taýýarlaýar.
HALKARA HUKUGY WE DEŇEŞDIRME HUKUK ÖWRENIŞ KAFEDRASY
Halkara hukugy we deňeşdirme hukuk öwreniş kafedrasy Halkara hukugy hünäri boýunça hünärmenleri taýýarlaýar. Kafedranyň mugallymlary diňe bu hünäriň däl, eýsem beýleki hünärleriň talyplaryna hem halkara hukugynyň we milli kanunçylygyň çygryndaky dersler boýunça bilim berýärler. Olar halkara hukugynyň dürli meseleleri boýunça ylymlaryň kandidaty diýen alymlyk derejesini almak üçin dissertasiýalary, «Halkara ynsanperwerlik hukugy», «Halkara deňiz hukugy», «Deňeşdirme hukuk öwreniş» dersleri boýunça okuw gollanmalaryny taýýarlaýarlar.
Şonuň bilen birlikde talyplary ylmy döredijilige çekmeklik kafedranyň işiniň möhüm ugry bolup durýar. Halkara hukugy hünärinde okaýan talyplar her ýylda Halkara ynsanperwerlik hukugy boýunça geçirilýän F.Martens adyndaky halkara bäsleşigine gatnaşýarlar. Olar Belarus Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Akademiýasynyň «Täze gözýetim» atly halkara bäsleşiginde üstünlikli çykyş etdiler.
HALKARA GATNAŞYKLARY WE DIPLOMATIÝA KAFEDRASY
Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa kafedrasynda dünýä ülňülerine gabat gelýän okuw meýilnamalaryna we maksatnamalaryna laýyklykda geljekki diplomatlara “Türkmenistanyň bitaraplyk syýasatynyň esaslary”, “Halkara gatnaşyklarynyň nazaryýeti”, “Türkmenistanyň daşary-syýasy başlangyçlary”, “Diplomatik gullugyň esaslary”, “Diplomatik protokol”, “Diplomatik gepleşikler”, “Halkara guramalary” ýaly dersleri boýunça ýokary derejeli bilim berilýär.
Türkmenistanyň daşary syýasatynyň we halkara gatnaşyklarynyň nazaryýetiniň we amalyýetiniň möhüm meselelerini çuňňur öwrenmek kafedranyň ylmy-barlag işiniň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Kafedrada taýýarlanylan degişli okuw kitaplary we gollanmalar döwlet Baştutanymyzyň täzeçil halkara başlangyçlarynyň has çuňňur öwrenilmeginde we talyplarda seljeriş we ylmy-barlag işiniň endiklerini terbiýelemeklige uly ýardam berýär. Kafedranyň mugallymlary dünýäniň abraýly diplomatik akademiýalarynda öz hünärlerini kämilleşdirmek üçin birnäçe okuw saparlarynda boldular. Geljekde kafedranyň professor-mugallymlarynyň öňünde ýurdumyzyň diplomatik gullugy üçin işgärleri taýýarlamagyň ýeke-täk ulgamyny döretmek, daşary syýasat we halkara gatnaşyklary çäginde hereket edýän döwlet gurluşlaryny ýokary hünärli bilermenler bilen üpjün etmek, halkara gatnaşyklaryň we häzirki zaman dünýäsiniň ösüşiniň düýpli meseleleri boýunça ylmy-barlag işlerini amala aşyrmak ýaly wezipeler durýar.
Kafedranyň müdiri, taryh ylymlarynyň doktory Amangeldi Rahmanow tarapyndan talyplar üçin «Diplomatik gullugyň esaslary», «Birleşen Milletler Guramasy we onuň ulgamy» atly okuw kitaplary neşir edildi. Kafedranyň mugallymlary «Türkmen diplomatiýasy» atly uly göwrümli ylmy işiň üstünde işleýärler. Diplomatik gullugyň weterany Türkmenistanyň BMG-däki ilkinji hemişelik wekili, Hytaý Halk Respublikasyndaky we Koreýa Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi bolup işlän Amangeldi Rahmanow ýaşlara halypalyk edýär.
HALKARA YKDYSADY GATNAŞYKLARY KAFEDRASY
Halkara ykdysady gatnaşyklary kafedrasy institutyň düzüminde hereket edýän ýöriteleşdirilen kafedralaryň biridir. Bu kafedrada taýýarlanýan degişli hünäriň zerurlygy Türkmenistanyň Garaşsyz döwlet bolmagy, daşary ykdysady gatnaşyklaryň giňden ýaýbaňlanmagy, bilelikdäki we daşary ýurt maýa goýumly kärhanalaryň emele gelmegi, kärhanalarda, ministrliklerde ýörite daşary ykdysady bölümleriň döredilmegi bilen baglylykda bu işlerde ýörite ýokary bilimli hünärmenleriň işlemek zerurlygy bilen şertlendirilendir. Kafedranyň öňünde duran esasy wezipe – ýurdumyzyň ykdysadyýeti üçin ýokary bilimli halkara-ykdysatçy hünärmenleri taýýarlamakdan ybaratdyr.
Kafedranyň düzüminde 8 sany mugallym özleriniň zähmet ýoluny dowam etdirýärler. Olar okuw-terbiýeçilik işlerinden daşary, «Türkmenistan halkara ykdysady gatnaşyklarda» diýen ylmy temanyň üstünde işleýärler. Olar dürli ugurlar boýunça ylmy-amaly maslahatlarda, gazet-žurnallarda, teleradioýaýlymlarda çykyş edýärler, okuw gollanmalaryny taýýarlaýarlar, talyplar hem ylmy işe höweslendirilýär. Kafedranyň ýanynda talyplaryň «Halkara ykdysatçy» atly ylmy gurnagy hereket edýär. Kafedra degişli dersler interaktiw-multimediýa enjamlary bilen abzallaşdyrylan ýöriteleşdirilen otaglarda geçilýär.
Kafedranyň mugallymlary ykdysadyýet, ýokary matematika, ekologiýa, häzirki zaman kompýuter tehnologiýalary dersleri boýunça talyplary ders bäsleşiklerine taýýarlap, yzygider baýrakly orunlary eýeleýärler.
ŽURNALISTIKANYŇ NAZARYÝETI WE AMALYÝETI KAFEDRASY
Halkara žurnalistikasy hünäri ýurdumyzda täze açylan hünärdir. Bu hünärmenler geljekde ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky wekilhanalarynda işlemek bilen berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe amala aşyrylýan beýik işleri, halkymyzyň medeniýetini dünýä ýaýjak hünärmenler bolmalydyrlar. Bu hünäre talyplyga seçilip alnanda olaryň döredijilik ukyplaryna aýratyn üns berilýär.
Bu kafedranyň mugallymlary Türkmenistanyň abraýly redaksiýalarynda işleýän žurnalistleriň hataryndan alnan hünärmenlerdir. Kafedranyň mugallymlary tarapyndan esas goýujy derslerden leksiýalaryň tapgyry işlenilip düzüldi. Institutymyzyň ýolbaşçylarynyň başlangyjy bilen halkara žurnalistikasy hünärinde okaýan talyplaryň ählisi, geljekki hünäri bilen içgin tanyşdyrylmak maksady bilen öňdebaryjy gazet-žurnallaryň redaksiýalaryna berkidildi. Bu hünäriň talyplary Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň halkara habarlar müdirliginde, merkezi metbugat neşirleriniň redaksiýalarynda we beýleki döredijilik edaralarynda önümçilik tejribeligini geçýärler. Kafedra tarapyndan «Ýaş žurnalist» gurnagynyň işi talabalaýyk ýola goýuldy. Kafedranyň mugallymlary öz ugrundan okadýan dersleri boýunça okuw kitaplaryny we gollanmalaryny taýýarlaýarlar.
Halkara žurnalistikasy hünäriniň talyplary üçin okuw studiýasy olaryň institutda alýan nazary bilimleriniň esasynda amaly endiklerini ösdürmek, esasan-da olara teleýaýlymyň döredijilik iş usullaryny öwretmek, gepleşikleriň ýazga geçirilişini, söhbetdeşlikleriň guralyşyny we ýazgylaryň timarlanyşyny, ses, saz, şekil bezegleriniň ýerine ýetirilişini öwretmek üçin niýetlenendir. Bu ýerde ýurdumyzyň durmuşy we halkara gatnaşyklarynyň möhüm ugurlary boýunça okuw gepleşikleri «Ýaşlyk» teleýaýlymy tarapyndan yzygider ýazgy edilýär. Bu hünäriň talyplaryna döwrüň ösen enjamlary arkaly bilim bermäge niýetlenen okuw otaglary, hususan-da wideo/audio reportažlary taýýarlamagy; kompýuter grafikasyny we fotoreportažy; habarlary taýýarlamagy, audio/wideotimarlaýşy öwredýän ýöriteleşdirilen okuw otaglary, kiçi çaphana we internet otagy hem bar. Talyplar türkmen we daşary ýurt dillerinde dürli temalar boýunça söhbetdeşlikleri guramagy we alyp barmagy öwrenýärler. Metbugat-konferensiýalary merkezi, web-saýtlary taýýar-lamagy we redaktirlemegi öwredýän otaglar hem talyplaryň hyzmatynda.
Kafedranyň mugallymlary köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi, žurnalistleri taýýarlamagyň usullary bilen tanyşmak we täze tehnolo-giýalar döwründe köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işini kämilleşdirmek boýunça Beýik Biritaniýada, Gyrgyzystanda, Russiýada, Ukrainada, Türkiýede geçirilen seminarlara gatnaşdylar. Halkara guramalarynyň hem-de halkara gatnaşyklary ugrundan abraýly ýokary okuw mekdepleriniň Halkara žurnalistikasy fakultetleriniň, şeýle hem halkara habarlar agentlikleriniň hünärmenleri talyplaryň öňünde dürli temalardan leksiýalary, seminarlary guraýarlar.
DÜNÝÄ DILLERI KAFEDRASY
Daşary ýurt dillerini bilmeýän halkaraçy hünärmeni göz öňüne getirmek mümkin däl. Şu gün daşary syýasat ugrunyň hünärmenlerinden, azyndan 2 ýa-da 3 daşary ýurt dilini bilmek talap edilýär. Mugallymlaryň işläp düzen iş meýilnamasyna laýyklykda I-II ýyl talyplary daşary ýurt dillerini umumy dil taýýarlygy esasynda öwrenýärler, III-V ýyl talyplara bolsa dil bilimi talyplaryň öz hünär aýratynlygyna laýyklykda öwredilýär. Bu bolsa geljekki hünärmenleriň dil taýýarlygynyň hiliniň gowulandyrylmagyny üpjün edýär. Esasy daşary ýurt dili hökmünde rus, iňlis we nemes dilleri öwredilýär, arap, hytaý, pars we fransuz dilleriniň islendik biri ikinji daşary ýurt dili hökmünde öwrenmek üçin hödürlenýär.
Talyplara daşary ýurt dillerini öwretmeklik lingafon we sinhron terjime okuw otaglarynda kompýuterleriň, audio we interaktiw enjamlaryň üsti bilen amala aşyrylýar. Bu ýöriteleşdirilen otaglardaky guralýan sapaklaryň esasy maksady talyplaryň diňläp düşünmeklige, sözleýiş we dürs ýazuw ukyplaryny kämilleşdirmäge gönükdirilendir. Geljekki diplomatlaryň hünär aýratynlyklaryny nazarda tutup, olara halkara derejesindäki geçiriljek gepleşiklerde, maslahatlarda zerur bolan söz baýlygyny artdyrmak we terjimäniň inçe tilsimlerini öwretmek üçin bu otaglarda zerur bolan ähli şertler göz öňünde tutulandyr.
Kafedrada «Türkmen we iňlis dillerinde diplomatik adalgalar», «Hukuk adalgalaryny öwretmegiň usullary» diýen temalardan kandidatlyk dissertasiýalary taýýarlanylýar. Kafedranyň mugallymlary ABŞ-da, Hindistanda, Malaýziýada, Pakistanda, Koreýa Respublikasynda, Niderlandlar patyşalygynda, Gyrgyzystanda, Azerbaýjanda hünär we dil kämilleşdiriş okuwlarynda boldular.
JEMGYÝETI ÖWRENIŞ YLYMLARY KAFEDRASY
Jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň mugallymlary talyplara Türkmenistanyň taryhy, filosofiýa, sosiologiýa, syýasaty öwreniş, häzirki zaman türkmen jemgyýeti, Ýewropa we Amerika ýurtlarynyň taryhy, Aziýa we Afrika ýurtlarynyň taryhy, Aziýa we Afrika ýurtlarynyň daşary syýasaty, Ýewropa we Amerika ýurtlarynyň daşary syýasaty, psihologiýa, syýasy psihologiýa, dünýä dinleriniň taryhy we beýleki dersleri öwredýärler. Kafedranyň mugallymlary ýurdumyzyň durmuş-ynsanperwer ylmynyň wekilleri bilen ýygy-ýygydan duşuşyp, söhbetdeşlikleri ýola goýýarlar we özleriniň bilim derejesini ýokarlandyrýarlar, durmuş-ynsanperwer binýadyny berkidýärler.
Kafedranyň mugallymlarynyň ýolbaşçylygynda talyplar geçmişde dünýäniň dürli sebitinde gurlan türkmen döwletleriniň goňşy döwletler bilen diplomatik, söwda-ykdysady, harby-syýasy gatnaşyklarynyň taryhy barada ylmy-barlag işlerini alyp barýarlar. Şol işleriň netijesi boýunça talyplaryň ençemesi Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky ýaşlar guramasynyň ýaşlaryň arasynda yglan eden ylmy bäsleşiginde ýeňiji bolup, hormatly Prezidentimiziň Şa serpaýyna mynasyp boldular. Kafedranyň mugallymlarynyň gatnaşmagynda ýurdumyzyň orta mekdepleriniň 9-10-11-nji synplary üçin Dünýä taryhy dersinden maksatnamasy düzüldi, olar boýunça okuw kitaplary neşir edildi.
Kafedranyň mugallymlary talyplary Türkmenistanyň taryhy dersleri boýunça döwlet bäsleşiklerine taýýarlaýarlar. Mugallymlar ýurdumyzda geçirilýän Halkara ylmy maslahatlaryna işjeň gatnaşýarlar. Olar Özbegistanda, Azerbaýjanda, Türkiýede, Hytaýda, Koreýa Respublikasynda, Malaýziýada okuw we iş saparlarynda boldular.


text:
Adam hukuklaryny goraýan «Türkmen inisiatiwasy» topary (Wena) bilen “Adam hukuklary boýunça halkara partnýorlugy” guramasy Ýewropa Komissiýasynyň başlygynyň orunbasary, ÝB-niň energiýa meseleleri boýunça Komissary Maroş Şefçowiçe ýüzlenme çap etdi.
Azatlyk radiosy bu ýüzlenmede gozgalýan meseler barada «Türkmen inisiatiwasy» toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýewropa Komissiýasynyň başlygynyň orunbasary, ÝB-niň energiýa meseleleri boýunça komissary Maroş Şefçowiçe, Türkmenistana edýän sapary bilen baglylykda, ýüzlenme çap edipsiňiz. Siziň ondan esasy talabyňyz ýa-da haýyşyňyz näme?
Farid Tuhbatullin: Hakykatdanam şeýle, ol 29-njy aprelde Aşgabada gitmelidi we häzir belki eýýäm şol ýerdedir. Biz öz ýurdumyzda, Türkmenistanda adam hukuklaryny goramak üçin Ýewropa Bileleşigi, ÝB-niň beýleki gurluşlary, Ýewropa parlamenti, Ýewropa Komissiýasy bilen eýýäm birnäçe ýyl bäri işleşip gelýäris.
Ýewropa Bileleşiginiň kabul eden dokumentlerine görä, olar halkara arenasynda demokratiýa ýörelgelerini, kanunyň hökmürowanlygyny we adam hukuklaryny ilerletjek bolmaly.
Onsoň biz, onuň maksatlary başga-da bolsa, bu pursatdan peýdalanmak kararyna geldik. Sebäbi ol Türkmenistanyň ýolbaşçylary bilen duşuşýar. Netijede, biz ondan Türkmenistanda adam hukuklary meselesini hem gozgamagy haýyş etdik.
Azatlyk Radiosy: Siz ýewropaly resminiň maksadynyň başgadygyny ýaňzytdyňyz, ýagny Ýewropa Türkmenistandan gaz almakçy bolýar. Bu ýagdaýda Aşgabatdaky ýokary derejeli gepleşikler mahalynda adam hukuklary meselesiniň öňe çykyp biljegine, bu ugurda nähilidir bir netije boljagyna ynanýaňyzmy?
Farid Tuhbatullin: Sözsüz, Ýewropa Bileleşigi, şu ýyl oňa gol çekiljek bolsa-da, Türkmenistan bilen baglaşylmaly Wagtlaýyn söwda şertnamasyna köp ýyl bäri gol çekmän gelýär. Bu şertnama şu wagta çenli gol çekilmezligi Türkmenistanyň adam hukuklary we demokratiýa barada öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirmezligi bilen bagly.
Biz köp ýyl bäri şu ýagdaýa ünsi çekýäris we netijede Wagtlaýyn söwda şertnamasyna gol çekmek soňa goýulýar. Ýogsa bu şertnama gol çekilse, Türkmenistan Ýewropa bilen erkin söwda edip biljek, diňe gaz satmak däl, ykdysadyýeti, biznesi ýaýbaňlandyryp biljek.
Biz Türkmenistanyň Ýewropa bilen ykdysady hyzmatdaşlyk etmegine garşy däl, emma biz Ýewropa Bileleşiginiň öz standartlary, öz ýörelgeleri esasynda adam hukuklary ýagdaýynyň gowulandyrylmagyny başda goýmagyny talap edýäris. Bizde türkmen häkimiýetlerine täsir ýetirmek, ol ýa-da beýleki ýiti meseläniň çözgüdi üçin prezidente ýa mejlise ýüz tutmak mümkinçiligi ýok we şu sebäpden halkara gurluşlaryna ýüzlenmeli bolýarys.
Azatlyk Radiosy: Siz öz ýüzlenmäňiziň gapdalyna adam hukuklary barada heniz çap edilmedik synyňyzy hem goşandygyňyzy aýdýarsyňyz. Iki agyzda aýtmaly bolsa, bu synda esasan nämelere ünsi çekýärsiňiz? Ýagny ýurtda hukuk meselesinde ilerleme barmy ýa-da yza tesilýärmi?
Farid Tuhbatullin: Biz her üç aýda ýagdaýa syn taýýarlaýarys, ýagny adam hukuklary pudagynda ilerleme barmy ýa-da yza gaýdyş barmy, analiz edýäris. Biz soňky üç aýda Türkmenistanda pozitiw ýa-da negatiw üýtgeşme bolmandygyny belledik. Bu adam hukuklary babatda şol bir ýaramaz ýagdaýyň saklanyp galýandygyny aňladýar.
Onsoň biz söz azatlygy ýagdaýynyň juda agyrdygyny, aýallaryň, çagalaryň, milli azlyklaryň wekilleriniň hukuklarynyň hemişe diýen ýaly bozulýandygyny aýdyp, jenap Şefçowiçiň ünsüni şu meselelere çekdik.


text:
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwary. Mundan laýyk 250 gün ozal, 2016-njy 5-nji maýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gadymy “Nusaý” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň ýanynda Aziada-2017 mynasybetli ýyndam hem-de owadan ahalteke bedewine atlanan 17 çapyksuwaryň gatnaşmagyndaky atly ýörişe badalga berdi. 500 günüň dowamynda atly ýöriş ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan geçer hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylýan güni Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginde jemleýji pellehanasyna ýeter.
Ine, atly ýöriş öz ýolunyň gylla ýaryny geçip, Ahal, Balkan we Daşoguz sebitleriniň obadyr şäherlerini aýlanyp, Lebap welaýatyna geldi. Bu wakanyň öňüsyrasynda Gazojak şäheriniň häkimliginde atly ýörişiň geçen ýoly mynasybetli maslahat geçirildi. Ýygnananlar Aşgabatda yklym derejesindäki iri sport ýaryşyny – Aziada-2017-ni geçirmek başlangyjyny öňe süren döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Daşoguz hem-de Lebap welaýatlarynyň çäklerini alamatlandyrýan baýramçylyk görnüşinde bezelen derwezäniň öňünde lebaplylar bu taryhy ýörişe gatnaşýan 17 çapyksuwary uly şatlyk bilen dabaraly garşylady. Bu ýatdan çykmajak waka mynasybetli Gazojak şäherinden 25 kilometrlikdäki giň meýdançada arzyly myhmanlar üçin baýramçylyk bezegine beslenen medeni - sport desgalary we hatar gurap oturan türkmen ak öýleri guruldy.
Habarlar
Aziýa oýunlary mynasybetli geçirilýän atly ýöriş Lebap welaýatyna bardy
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwary. Mundan laýyk 250 gün ozal, 2016-njy 5-nji maýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gadymy “Nusaý” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň ýanynda Aziada-2017 mynasybetli ýyndam hem-de owadan ahalteke bedewine atlanan 17 çapyksuwaryň gatnaşmagyndaky atly ýörişe badalga berdi. 500 günüň dowamynda atly ýöriş ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan geçer hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylýan güni Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginde jemleýji pellehanasyna ýeter.


text:
Duşenbe güni Orsýetiň Federal derňew býurosy 2009-njy ýylda türmede ölen tanymal hukukçy Sergeý Magnitskiniň ölüminde türmäniň resmileriniň we lukmanlarynyň günäsiniň bardygy barada resmi beýanat ýaýratdy.
Munuň özi Sergeý Magnitskiniň ölümine ýurduň resmileriniň dahyllydygyny boýun alýan ilkinji resmi beýanatdyr.
Orsýetiň Federal derňew býurosynyň bu beýanatynda 37 ýaşly Sergeý Magnitskä türmede zerur medisina kömeginiň berilmezliginiň onuň ölümine gönüden-göni sebäp bolandygy aýdylýar.
Emma bu beýanatda oňa medisina kömegini bermezligiň näme bilen baglanyşykly bolup biljekdigi barada anyk zat aýdylmaýar.
Sergeý Magnitskiý 2008-nji ýylda Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň birnäçe ýokary derejeli resmisine maliýe galplyklarynda bildiren aýyplamalarynyň yzy bilen tussag edilipdi. Orsýetiň häkimiýetleri oňa salgyt tölegi meselesinde kanun bozmakda aýyplama bildiripdiler.


text:
Sişenbe güni Azerbaýjanyň sudy 2-nji aprelde Bakuwyň merkezinde geçirilen rugsatsyz miting bilen bagly tussag edilen oppozisiýa aktiwistlerini bendilikde saklamak kararyna geldi. Şeýlelikde, oppozisiýanyň şikaýatyny Bakuwyň aklaýyş sudy kanagatlandyrmady.
Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugynyň habarçysynyň beren maglumatyna görä, sud “Musawat” partiýasynyň aktiwisti Elşan Gasanowyň jezasyny iki ýyldan bir ýyla getiripdir.
Bir ýarymdan üç ýyla çenli tussaglyga höküm edilen beýleki bäş aktiwistiň oturmaly möhleti öňküligine galdyrylypdyr. Oppozisionerler jemgyýetçilik düzgünini bozmakda aýyplandy.
Demokratik reformalar geçirmegi talap eden aprel aýyndaky mitingden soň Bakuwda ýene sekiz adama iş kesilipdi.


text:
Şu ýylyň ýanwar aýynda Türkmenistanyň Senagat ministrligi boýunça şu döwürde öndürilen önümleriň meýilnamasynyň ýerine ýetirilişi 127,5 göterime, ösüş depgini bolsa 109,3 göterime barabar boldy. Hususan-da, sementiň öndürilişi boýunça 105,5 göterim, magdan däl serişdeler boýunça 116 göterim, keramzidiň öndürilişi boýunça 101,2 göterim we gurnama demir-beton önümleriniň öndürilişi boýunça 102,7 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi boýunça 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda öndürilen önümleriň meýilnamasy 112,2 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 103,8 göterime deň boldy. Nah matalaryň öndürilişi boýunça 103,7 göterim, tikin we trikotaž önümleriniň öndürilişi boýunça 105,9 göterim ösüş depgini gazanyldy.
“Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça ýanwar aýynda öndürilen önümleriň meýilnamasy 106,6 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 104,3 göterime deň boldy. Şol döwürde 3 müň 217 inedördül metr haly önümleri dokaldy.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni boýunça ýanwar aýynda öndürilen önümleriň ösüş depgini 126,1 göterime deň boldy. Pudagyň kärhanalary tarapyndan mineral dökünleriň öndürilişi boýunça 103 göterim, tehniki ýoduň öndürilişi boýunça 100,4 göterim, tehniki uglerodyň öndürilişi boýunça 100 göterim we natriý sulfatynyň öndürilişi boýunça 109,1 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Döwlet balyk hojalygy komiteti boýunça öndürilen önümleriň ösüş depgini 170,9 göterime deň boldy, şol sanda tutulan balyk boýunça 100,2 göterim, balyk we gaýtadan işlenip gaplanan balyk önümleri boýunça 118 göterim ösüş depgini gazanyldy.


text:
Anna güni Tatarystanyň kanun goraýjy organlary kanun taýdan gadagan edilen yslamçy toparyň iki sany liderini tussag etdiler.
Tatarystanyň Içeri işler ministrligi respublikanyň Nabrežnyýe Çelny şäherinde geçirilen bu operasiýanyň barşynda yslamçylaryň iki sany gizlin medresesiniň-de üstüniň açylandygyny aýdýar.
Ministrligiň maglumatyna görä, bu medreseler kanun taýdan gadagan edilen “Nurçylar” atly yslamçy topara degişli. Bu topar Orsýetiň territoriýasynda 2007-nji ýylda gadagan edilipdi.
Orsýetiň häkimiýetleri bu yslamçy toparyň türki dillerde gürleýän ýerli halkyň ýaşaýan ýerlerinde yslam döwletini döretmek ideýasyny wagyz edýändigini aýdýarlar.


text:
Serbiýada 24-nji aprelde geçirilen ählumumy saýlawlaryň resmi netijelerinde häkimiýetdäki Ýewropa tarapdar Soýuzlar partiýalarynyň ýeňiş gazanandygy tassyklandy.
Şol bir wagtda, ses berişligiň netijeleri Orsýete tarapdar milletçileriň hem 2012-nji ýyldan bäri ilkinji gezek gaýtadan parlamente girendigini görkezýär.
Serbiýada saýlaw býulletenleriniň 96%-niň sanalmagy netijesinde, ýurduň saýlaw komissiýasy premýer-ministr Aleksandr Wuçiçiň “Progressiw partiýasynyň” sesleriň 48%-ni alandygyny aýtdy.
Wuçiçiň Sosialist koalisiýa partnýorlary sesleriň 11%-ni aldy.


text:
“Içi gyzyl ýa gök gaşly gap ýaly, ol gyzyl ýa gök gaşdan doly. Ýöne men onuň göwresindäki çaganyň gyzyl gaş ýa gök gaşdygyny bilemok”. Bu sözler ýitip giden akkad dilinden terjime edilen.
Bu bir gaty gadymy metafora. Bu ýerde bir enäniň hem gyz, hem ogul dogurmak başarnygy göz öňünde tutulyp, onuň göwresindäki çaga gymmat baha daşa meňzedilýär. Gyzyl daş gyzy, gök gäş hem ogly görkezýär.
Dilçi alymlar basymyň, äheňiň nähilidigini anyk bilmesler-de, birçak ýitip giden akkad dilinde miladydan 1,700 ýa 1,800 ýyl öň ýazylan sözlemleriň aýdylyşyny-da dikeltmäge çalyşýarlar we bu ugurdan öz çaklamalaryny öňe sürýärler.
Çikago uniwersitetiniň Akkadça-Iňlisçe sözlügi şular ýaly zatlary öz içine alýar. Müňlerçe ýyl mundan ozal häzir Yrakda, şeýle hem Siriýa, Eýrana we Türkiýä degişli regionlarda ýaşan ilat akkad dilinde gürläpdir. Bu dil arap we ýewreý dilleriniň daşky garyndaşy.
21 tomdan, 10 müň çemesi sahypdan durýan bu sözlügiň düzülip tamamlanmagy 90 ýyla çekdi. Oňa zähmeti siňen ýüzlerçe alym dünýäden ötdi. Iň soňky tomy ýaňy birnäçe hepde mundan ozal tamamlanan bu kitap bir ýönekeý sözlük däl.
Sözlügiň jogapkär redaktory Marta Ros (bärde) we alym Robert Biggs Çikagoda ýerleşýän Gündogar institutynda, 27-nji maý.
Sözlügiň jogapkär redaktory Marta Ros: “Munda 28 müň töweregi baş söz bar. Bu 28 müň söz gadymy Ýakyn Gündogaryň taryhyna, medeniýetine we jemgyýetine açylýan bir penjire. Bu ýörite sözleri öz içine alýan sözlük hökmünde düzülen kitap däl. Tutuş proýektde saklan sözlerimiz bilen gadymy Mesopotamia dünýäsini düşündirimäge synanyşyldy” diýýär.
Bu dünýä hem taryhda iň möhüm dünýäleriň biri. Ol döwrebap şäher durmuşynyň, döwlet jemgyýetleriniň, ýazuw sistemasynyň, wagt ölçeginiň we buhgalteriýanyň düýbi tutulan dünýäsi.
Akkad dili Hammurabiniň kanunlar ýygyndysynyň, dünýäniň ilkinji imperiýasyny guran Beýik Sargonyň, töwratda Ierusalimi basyp alan Assiriýanyň patyşalarynyň dili. Sözlügiň gadymy dünýä göz aýlamak başarnygy her bir söze tirkelen salgylanmalara daýanýar.
Assiriologlara niýetlenen bolsa-da, bu proýekt beýlekiler üçin hem bir çelgi bolup bilýär. Häzir Yrakda ýaşaýan 500 müň çemesi hristian azlyk öz ata-babalarynyň gadymy assiriýalylara baryp direýändigini aýdýarlar. Yrakda müňlerçe adam gadymy akkad diliniň häzirki zaman garyndaşy hasaplanýan arameý dilinde gürleýär.
Bagdatda neşir edilýän “Christian Thought” žurnalynyň baş redaktory Ýousif Tomanyň aýtmagyna görä, Yrakdaky hristianlar bu sözlükden köp zatlary öwrenip, muňa begenerler. Toma: “Bu bir gaty ähmiýetli habar. Sebäbi assiriýa dilini öwrenmek dünýäde bir möhüm dissiplina. Biz bu Yrakda hem ähmiýet gazanar diýip, umyt edýäris. Bu şeýle hem bir uly habar. Sebäbi bu sözlük assiriýa diline berilýän üns binasynyň bir daşy bolup durýar. Men bu proýekte gatnaşanlaryň baryna minnetdarlyk bildirmek isleýärin” diýýär.
Birleşen Ştatlarda sözlügiň baş redaktory Ros bu sözlük tamamlanyp, indi edarasynda tekjede duranyny görende, özüniň dürli duýgulary başdan geçirýändigini belleýär: “Men bu proýekti uzak wagtlap goldandyklary üçin Çikago uniwersetetine we tutuş dünýä alymlaryna tüýs ýürekden minnetdar. Onuň bu netijä ýetenini görerlik ýagdaýda bolanyma minnetdar we guwanýaryn. Käbir kärdeşlerimiň biziň aramyzda bolup, dirilikde onuň tamamlanandygyny görüp bilmändigine gynanýaryn. Beýle uly proýektiň tamamlanandygyna, ylym dünýäsinde munuň bilen deňäre häzir başga hiç bir zadyň alnyp barylmaýandygyna gynanýaryn”.


text:
Türkiýäniň Stambul şäherinde polisiýa işgärleri bilen hökümete garşy protestçileriň arasynda bolan çaknyşyklardan soň dartgynlyk köşeşdi.
Sişenbe güni agşam we çarşenbe güni daňdan polisiýa demonstrantlary Taksim meýdanyndan çykarmak üçin olara göz ýaşardyjy gazlary, suw toplary we rezinden ýasalan oklary atdy.
Protestçiler hem olara daşlary, içi ýangyçly çüýşeleri we feýrwerkler zyňyp gaýtawul berdiler.
Çarşenbe güni protestçileriň Gezi Parkyna sygynmagy bilen, polisiýa meýdanyň gözegçiligini öz kontrollygyna geçirip başlady.
Düýn gijeki çaknyşyklar 31-nji maýda hökümete garşy başlan protestlerden bäri iň dartgynlysy diýip häsiýetlendirildi.
Stambulyň häkimi Hüseýin Awni Mutlu sişenbe güni ýaýradan beýanatynda, protestçileri dargatmak üçin polisiýa güýçleriniň gije-gündiz operasiýalary dowam etdirjekdigini aýtdy.
Mundan ozal Rejep Taýyp Erdogan özüniň yslam gymmatlyklaryna daýanýan hökümetine garşy alnyp barylýan köpçülikleýin demonstrasiýalara garşy geçirimlilik etmejekdigini aýtdy.


text:
Somaliniň günortasyndaky ençeme raýony öz gözegçiliginde saklaýan “Aş-Şabab” barlyşyksyz yslamçy topar bu sebitde açlygyň bardygy baradaky habarlary “propoganda” diýip atlandyrdy.
Bu topar sebite Günbataryň ugradýan ynsanperwer kömegine garşy özleri tarapyndan girizilen gadaganlygyň ýatyrylandygyny ret etdi.
2009-njy ýylda “Aş-Şabab” daşary ýurtly gumanitar edaralaryň gelmegine gadaganlyk girizipdi. Emma ýakynda bu gadaganlyk belli derejede gowşady.
Şu hepdäniň başynda Birleşen Milletler Guramasy Somaliniň iki regionynyň açlykdan ejir çekýändigini resmi taýdan yglan edipdi.
Emma, “Aş-Şababyň” metbugat wekili Şeýh Ali Mohamud Rage radioda çykyş edip, açlyk baradaky beýanatyň “gizlin matlaply ýalandygyny” aýtdy.
BMG-iň Azyk programmasy ýakyn günleriň dowamynda Günorta Somaliniň ilaty üçin 175,000 adamlyk azyk ugratjakdygyny mälim edipdi.


text:
Gazagystanyň merkezindäki Karagandy regionynda garyň eremegi we güýçli ýagan ýagyşyň netijesinde agyr sil geldi.
Gazagystanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça departamentiniň 26-njy martda beren maglumatyna görä, Karažal şäherçesindäki üç we bäş gatly ýaşaýyş jaýlaryndan onlarça ýaşaýjy ewakuasiýa edildi. Sil zerarly gürrüňi gidýän bu sebitde ençeme garaýollara, köçelere we binalara zeper ýetdi.
Şeýle-de, departamentiň maglumatynda ýurduň Atasu şäherçesindäki ýaşaýyş jaýlaryň we köçeleriň birnäçesine sil suwunyň aşagynda galmak howpunyň abanýandygy bellenilýär.
Halas ediş toparynyň agzalary regiondaky Burkutty, Karakol, Matak we Aubakirow obalaryndaky ýaşaýjylary we mal-garalary ewakuasiýa edýärler.


text:
Anna güni geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Mukaddes Gadyr gijesi mynasybetli azatlykdan mahrum etmäge iş kesilen adamlaryň günäsini geçmek barada permana gol çekdi.
Prezidentiň gol çeken permanyna laýyklykda 3999 sany iş kesilenleriň günäsi geçildi. Olaryň arasynda Türkmenistanyň çäklerinde jenaýat eden daşary ýurtlaryň raýatlary hem bar. Günäsi geçilen raýatlar Mukaddes Gadyr gijesine çenli öz ojaklaryna baryp gowşarlar.
Mukaddes Gadyr gijesine gabatlap, azatlykdan mahrum etmäge iş kesilen adamlaryň günäsini geçmek ýurduň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowdan bäri dowam edip gelýär. Ýurduň öňki prezidenti bu ýörelgäni mydama dowam etdirmek barada ýörite karar hem kabul edipdi.
Saparmyrat Nyýazowyň döwründe iş kesilenleriň günäsi diňe ýylda bir gezek, ýagny Mukaddes Gadyr gijesine gabatlanyp geçilerdi. Şonda bendilikden on müňe golaý tussaglar azatlyga goýberilerdi. Berdimuhamedow ýurduň prezidentligine saýlanandan soň, günä geçişligi bölekleýin yglan etmek barada teklip bilen çykyş edipdi. Prezidentiň bu çykyşyndan soň, ýurtda günä geçişlik her dürli baýramçylyklara gabatlanyp, tizara geçirilip durulýar.
Olimpiýa şäherjigi gurlup başlanar
Anna güni geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Berdimuhamedow uly proýektiň başlangyjy üçin karara gol çekdi. Ol karara laýyklykda, Aşgabat şäheriniň häkimligine üç tapgyrdan ybarat bolan «Olimpiýa şäherjiginiň» birinji tapgyrynyň taslamasyny düzmek hem-de ony daş-töweregini abadanlaşdyryp ulanmaga doly taýýar edip gurmak şertinde «Polimeks» türk kompaniýasy bilen umumy bahasy 1 milliard 970 million 882 müň amerikan dollary bolan şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Bu proýektiň gurluşyk işlerine 2010-njy ýylyň oktýabr aýynda başlanyp, ol 2014-nji ýylyň aprel aýynda doly taýýar edip tabşyrylmalydyr.
Gijigen proýekt
Bahasy tas 2 milliard amerikan dollaryna barabar bolan bu proýektiň taslamasynyň tanyşdyrylyş dabarasy Türkmenistanyň prezidentiniň gatnaşmagynda 2008-nji ýylyň oktýabrynda paýtagtyň Olimpiýa stadionynda geçirilipdi. Şonda bu taslama 2009-njy ýylda başlamak göz öňünde tutulypdy. Ýöne maliýe meseleler sebäpli onuň gurluşygy bir ýyl yza süýşürildi.
Täze gurulmaly Olimpiýa şäherjigi 157 gektar meýdany tutar. Sebitde iň bir uly sport toplumy boljak Olimpiýa şäherjiginde häzirki zamanyň ähli talaplaryna laýyklykda enjamlaşdyrylan dünýä derejeli desgalaryň otuza golaýyny gurmak meýilleşdirilýär. Bu ýerdäki guruljak desgalarda sportuň islendik görnüşi boýunça, şol sanda halkara derejesinde dürli ýaryşlary geçirmek göz öňünde tutulýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Birleşen Ştatlar bilen söwda gepleşiklerine araçylyk edýän baş resmi, Ýewropa Bileleşigi bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda erkin söwda etmek barada teklip edilen pakt boýunça geçirlen gepleşikleriň şowsuz bolandygy barada Germaniýanyň ministriniň öňe süren maglumatlarynyň ähmiýetini pese gaçyrdy.
29-njy awgustda Ýewropa Bileleşiginiň araçysy Ignasio Garsia Bersero Germaniýanyň ykdysadyýet ministri Sigmar Gabriel tarapyndan öňe sürlen maglumatlaryň çişirilendigini aýtdy.
28-nji awgustdan Gabriel Ýewropa Bileleşigi bilen Birleşen Ştatlaryň arasyndaky “Trans-Atlantik Söwda” we “Inwestisiýa hyzmatdaşlygy” diýlip atlandyrylýan gepleşikleriň “de-fakto şowsuz bolandygyny, emma muňa garamazdan, muny hakykatda hiç kimiň tassyklamaýandygyny” aýdypdy.


text:
Orsýet tarapyndan basylyp alnan Krym ýarymadasy agyr syýahatçylyk möwsümini başdan geçirýär. Dynç alýanlaryň sanynyň az bolmagy Krymyň kyn ýagdaýdaky ykdysadyýetine agyr zarba urdy.
Krymyň Orsýet tarapyndan basylyp alynmagyna pozitiw garaýan ýerli ýaşaýjylar bar hem bolsa, olaryň arasynda syýahatçylyk pudagynda işleýänleri ýok bolsa gerek.
Krym Orsýetiň golastyna geçeli bäri ukrainler dynç almak üçin başga ýerleri saýlap alýarlar. Adatça, Ukrainanyň ýaşaýjylary Krymda dynç alýanlaryň üçden iki bölegini emele getirýärdi.
Ýewropadan gelýän dynç alyjylar hem Orsýetiň basyp alyjylykly hereketleri we Ukrainanyň gündogarynda hökümet güýçleri bilen orsýetparaz separatistleriň arasynda dowam edýän gandöküşikli söweşler zerarly Krymyň kenarlaryndan daşlaşdylar.
Syýahat kärhanalarynyň ýagdaýy
Moskwa şu ýyl orsýetlileriň Krymda dynç almagyny gazanmak üçin ähli mümkinçilikleri ulandy. Emma orsýetlileriň bu ýarymadada sanynyň köpeljegi baradaky wadalar başa barmansoň, Krymyň syýahatçylykdan gün görýän köp sanly ýaşaýjylarynyň bu möwsümde agyr ykdysady zyýana galandygy habar berilýär.
Deňziň boýundaky Ýewpatoriýa kurortynda kiçijik syýahatçylyk kärhanasyny dolandyrýan Lýudmila Zaýtsewa: “Möwsüm puja çykdy. Krymyň Orsýete goşulmagy maňa köp zyýan ýetirdi” diýdi.
Lýudmila Zaýtsewa işiň örän haýal gidýändigini we hatda üç işgäri saklamagyň indi kyndygyny belledi.
"Men kärhana baryp gaýdýaryn, emma ol ýerde edere iş ýok diýen ýaly. Tomus aýlarynda deňziň kenaryna baryp dynç almaga ozal mende hiç wagt bolmaýardy” diýip Lýudmila Zaýtsewa aýtdy.
Syýahatçylaryň sany
Adatça, dynç alýanlardan hyryn-dykyn bolan Ýewpatoriýanyň deňiz kenarlary şu ýyl galaba boş durýar.
Krymyň Kurort we syýahatçylyk ministrliginiň maglumatyna görä, ýarymadada dynç alýanlaryň sany şu ýylyň birinji ýarymynda 35% pese gaçypdyr.
Geçen aýda Krym ýarymadasyna şu ýylyň hasabyna bir million birinji syýahatçynyň gelendigi dabara bilen yglan edildi. Baýrak hökmünde bu syýahatçy zenana myhmanhanada mugt ýaşamak hödürlendi.
Şol bir wagtyň özünde-de geçen ýylyň degişli döwründe syýahatçylaryň sany 1 million 700 adama ýetipdi.
Bu sanlar ykdysady taýdan syýahatçylyga bagly bolan Krym ýarymadasy üçin howply ýagdaýy döredýär.
Moskwanyň çäreleri
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Moskwadan Kryma barýan uçarlara biletleriň bahasyny 385 dollardan 214 dollara çenli peseltmegi tabşyrdy.
Şeýle-de Orsýetiň häkimiýetleri potensial dynç alyjylara Kryma barýan otlulara arzanladylan biletleri teklip edýärler.
Orsýetiň döwlet telekanallary ýarymadada dynç almagy wagyz edýärler döwlet eýeçiligindäki käbir kärhanalar hökümetiň çagyryşlaryna jogap hökmünde öz işgärleri üçin Kryma putýowka almaga taýýarlyk bildirýärler. Emma bu çäreler ýarymadanyň ukrain turistleriniň gelmezligi sebäpli çekýän zyýanyny ödäp bilenok.
Päsgelçilikler
Orsýetiň telewideniýesinde Ukrainanyň orslary ýigrenýän milletçi ýurt hökümünde görkezilmegi hem ýagdaýy agyrlaşdyrýar.
Kryma barmak üçin orsýetlileriň köpüsi Ukrainanyň içinden geçmeli bolýarlar.
Üstesine, Krymyň Orsýetiň düzümine alynmagy bilen regionyň rubla baglaşdyrylmagy bahalaryň 30% çemesi ýokarlanmagyna sebäp boldy.
Soňky aýlarda banklaryň ençemesiniň öz pullary bilen regiondan çekilmegi-de ýene bir kyn mesele döretdi.
Orsýetiň Federal syýahatçylyk agentligi Krymda kredit kartlaryň ulanylmagy bilen bagly kynçylyklaryň döremeginiň mümkindigini duýdurdy we tutuş ýarymadada nagt pul almak üçin diňe 56 sany bankomatyň işleýändigini habar berdi.
Transport hem päsgelçilik döredýär.
Halkara uçuşlar ýatyryldy. Günbataryň gämileri Krymyň kenarlaryna indi barmaýarlar. Orsýetiň syýahatçylaryny daşaýan ulaglar bolsa hyryn-dykyn gatnaýar.
Ýewpatoriýada myhmanhananyň we restoranyň eýesi Dilýara Yakubova şeýle diýýär: “Howa gatnawy bu ýere syýahatçylary getirip bilerdi. Olaryň munuň üçün geçirijilik ukyby bar. Parom gatnawy bolsa bu işi başarmaýar. Sebäbi adamlar [Kryma gelmek üçin] 14-15 sagatlap paromda durup, [soňra] yzyna gaýtmak üçin ondanam köp wagtlap dik aýak üstünde durmaly bolanda, bu dynç alşy puja çykarýar, bu ýere dynç almak üçin gelýänlerde optimizm döretmeýär”.
Dynç almak üçin Krymy saýlap alan orsýetlilerde galýan duýgular hem gapma-garşylykly.
Bu ýere täze gelenler dynç alyşdan lezzet alýana meňzeýän hem bolsalar, ýarymada ozaldan gatnaýanlarda ýarym boş duran restoranlar, ýapyk duran dükanlar we umumy agyr atmosfera erbet täsir goýýar.
Sudakda dynç alýan ýaş orsýetli: “Geçen ýyl [bu taýy] has janlydy, has şadyýandy”, “häzir bolsa bu jansyz we gymmat” diýýär.


text:
Aşgabatda Orsýetiň "Mosfilm" kinostudiýasynyň 90 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen çärä we onuň çäginde görkezilen, postsowet giňişliginde şu günki güne çenli meşhur bolmagyna galýan filmlere uly bir gyzyklanmanyň bolmandygy aýdylýar. Sowet ýurtlarynyň merkezi kinostudiýasy bolan "Mosfilm" bilen türkmen kino sungatyna at-abraý getiren görnükli ussatlaryň ençemesi hem öz döwründe işleşipdi.
Türkmen kino sungatynyň wekilleri şu günki gün näme bilen meşgullanýarlar?
Azatlyk Radiosy türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy:


text:
Kremlde rus syýasatçylarynyň öňünde eden çykyşynda, Medwedew uly güýje öwrülmek üçin sowet usulyny peýdalanyp, ýurdy döwrebaplaşdyrmak programmasyny amala aşyrmaga çagyrdy.
«Ýurduň at-abraýy we halkyň maddy hal-ýagdaýy mydama geçmişiň üstünlikleri bilen kesgitlenip bilmez. Döwlet budjetiniň uly bölegini üpjün edýän nebit-gaz senagtynyň ösüşi, biziň howpsuzlygymyza kepil geçýän ýadro ýaraglary, senagat we sosial infrastrukturasy – bularyň bary sowet spesialistleri tarapyndan esaslandyrlypdy» diýip, Medwedew aýtdy.
Medwedýew öz çykyşynda geçen asyrda agrar jemgyýetden senagat taýdan ýokary derejede ösen güýje öwrülmäge sebäp bolan sowet programmasyny öwüp, oňa gowy baha berdi. Ýöne «global derejdäki bäsleşikde ýurtda totalitar düzgün dowam edip bilmejekdi, täze döwrebaplaşmak programmasy demokratik gadyr-gymmatlar esasynda bolup biler» diýip, Medwedýew sözüne goşdy.
«Hemmeleriň ýerine serdarlaryň pikir edýän, mesele çözýän köne jemgyýetinden, akylly, erkin, jogapkärçilikli adamlaryň jemgyýetine öwrüleris» diýip, rus prezidenti Medwedew ýörite nygtady.
Medwedew şeýle-de öz çykyşynda ykdysadyýetde reforma geçirmek ýa-da döwlet eýeçiligindäki kärhanalary ýapmak bilen bu pudakda döwletiň rolunyň azaldylmagyna-da çagyryş etdi: «Agyr zähmet bilen hem-de korrupsiýa garşy durmak bilen orsýetliler gowy durmuş gurup bilerler» diýip, Medewedýew sowet stilindäki programmany amala aşyrmaga çagyryş etdi. Ol korrupsiýanyň ösüşe uly böwet bolup durýandygyny-da sözüne goşdy.
Rus prezidenti şeýle-de saýlaw sistemasynda reforma geçirmek bilen galyplara garşy göreşip boljagyny öňe sürdi.
Geljek ýyl 30-dan gowrak ballistik raketalaryň kämilleşdirilmegi bilen ýurduň harby kuwwatynyň güýçlendirmek hakda-da Medwedew ýörite durup geçdi. Demirgazyk Kawkazda terrorizme garşy göreş programmasyna köpräk maýa goýuljagyny-da Medwedýew söz berdi.
Prezident öz sözlerini Ýewropa üçin täze bir howpsuzlyk paktynyň zerurdygyna çagyryş etmek we Orsýetiň daşary syýasaty pragmatik esasda bolmaly diýmek bilen jemledi.
Öz dört ýyllyk prezidentlik möhletiniň ýaryna golaýlap gelýän Medwedýew ilat arasynda Putine görä oňşukly diýen ada eýe bolup gelýär. Yöne köp sanly orsýetliler hakyky güýç we ygtyýarlyklaryň Medwedýewiň däl-de, henizem Putiniň elindedigine ynanýarlar.


text:
Azerbaýjanyň tanymal aklawçysy ýurduň adam hukuklaryny goraýan aktiwistlerini we opponentlerini goramakdan özüniň mahrum edilen bolmagynyň mümkindigini aýdýar.
Aklawçy Halid Bagirowyň 10-njy dekabrda Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Azerbaýjanyň aklawçylar bileleşigi adwokatyň ýuridiki şahadatnamasyny soňa goýup, onuň wezipesinden mahrum edilmegi üçin suda ýüzlenipdir.
Bagirow bu çäräniň syýasy maksatlydygyny aýdýar.
Geçen aý Bagirow adam hukuklaryny gorap çykyş edýän azeri aktiwisti Leýla Ýunusyň sud işine garamakdan mahrum edilipdi.
Bagirowyň müşderileriniň arasynda Azerbaýjanda adam hukuklaryny gorap çykyş edýän ençeme tanymal aktiwistler we bloggerler, şol sanda Ilgar Mamedow, Arif Ýunus we Abula Abilow dagylar bar.


text:
German kansleri Angela Merkel Gresiýa üçin bergi ýeňilligi bolmaly däl diýdi.
Ol bu sözleri Gresiýanyň täze maliýe ministri indiden eýläk kreditorlaryň üçlügi diýilýän auditorlar bilen hyzmatdaşlyk etmejegini aýdanyndan bir gün soň dile getirdi.
Ýanis Waroufakis 30-njy ýanwarda Afinada, Ýewro zonasynyň başlygy Jeroen Daýselbloem (Jeroen Dijsselbloem) bilen geçirilen metbugat ýygnagynda Gresiýa indiden beýläk öz troýkadaky auditorlary, Ýewropa Komissiýasynyň, Ýewropanyň Merkezi bankynyň we Halkara pul fondunyň wekilleri bilen hyzmatdaşlyk etmez diýdi.
Waroufakis Afina öz bergileri barada karzçylar bilen gepleşmek isleýär, emma troýka auditorlary bilen däl, olar «çüýrük esaslarda gurlan komitet» diýdi.


text:
Owganystanyň Badgys welaýatyna degişli Marçak etrabyna mundan bäş gün ozal söweşijiler tarapyndan hüjüm edilipdir. Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, wakada ýerli ilatdan ölen we ýaralylar hem bolupdyr.
Badgys welaýatynyň welaýat geňeşiniň ýolbaşçysy Bahauddyn Kaidisi Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, ýerli howpsuzlyk güýçleri bilen söweşijileriň arasynda çaknaşyklaryň henizem dowam edýändigini tassyklap şeýle diýdi:
“Men welaýatyň serhet güýçleriniň edarasy bilen habarlaşdym, olar maňa Marçakda boldy diýilýän şol wakany tassykladylar, çaknyşyklaryň henizem dowam edýändigini aýtdylar. Marçakda harbylar Heratdan howa güýçlerini kömege çagyrypdyrlar”.
Badgys welaýatynyň Marçak etraby Türkmenistan bilen serhetleşýär. Şol çaknyşyklaryň netijesinde Marçagyň ýüzlerçe, hatda müňlerçe ýaşaýjysynyň obanyň käbir böleklerini terk edip Türkmenistan bilen Owganistanyň arasyndaky serhet zonasyna gaçyp barandygy aýdylýar.
Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, olar serhetdäki tokaýlykda saklanýarlar, olaryň ýanynda uruşda ölen we ýaralanan adamlar hem bar. Hatda olardan bir böleginiň Murgap derýasynyň Türkmenistan tarapyna geçenleri hem bolupdyr.
Kabuldaky habaçymyz Şaýymmerdan guly Myrady, bu barada Marçagyň ýaşaýjylaryndan Durdymyrat bilen söhbetdeş bolup, waka bilen jikme-jigi bilen gyzyklandy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hytaý Halk Respublikasyna dört günlük resmi sapary dowam edýär. Berdimuhamedow Hytaýyň prezidenti Hu Jintao, şeýle hem ýurduň beýleki ýokary derejeli resmileri bilen gepleşikler geçirýär. Gepleşikleriň dowamynda Hytaýa akdyrylýan tebigy gazyň ýyllyk möçberini 65 milliard kubometre ýetirmek barada ylalaşyga gol goýulmagyna garaşylýar. Bu gepleşikler dünýä metbugatynyň ünsüni çekdi.
“Türkmenistanyň prezidenti Hytaýa akdyrýan tebigy gazynyň möçberini giňelder” diýen sözbaşy bilen “Waşington Post” gazeti “Assoşeýted Press” agentligine salgylanmak bilen Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hytaýa saparynyň dowamynda geçiriljek döwletara gepleşiklere ünsi çekýär. Gazetiň ýazmagyna görä, türkmen prezidentiniň Pekine saparynyň dowamynda dünýä ykdysadyýetinde ikinji orny eýeleýän Hytaýa akdyrylýan türkmen gazynyň ýyllyk möçberini goşmaça 25 milliard kubometr köpeltmek barada iki ýurduň prezidentleriniň arasynda ylalaşyga gol goýlar. Şunlukda Türkmenistanyň Hytaýa satýan gazynyň umumy möçberi ýylda 65 milliard kubometre ýetiriler. Bu möçber Hytaýyň 2010-njy ýylda sarp eden tebigy gazynyň ýarsyny emele getirýär. Şeýle-de Hytaý Türkmenistanyň nebit we gaz senagaty üçin gerek bolan enjamlary satyn almagy üçin bu ýurda berýän kreditiniň möçberini hem giňelder diýip, “Waşington Post” ýazýar.
“Roýter” habar gullugy hem Berdimuhamedowyň Hytaýa saparyndaky gaz boýunça gepleşiklere ünsi çekipdir. Agentligiň maglumatynda Gurbanguly Berdimuhamedowyň Pekinde geçiren metbugat konferensiýasynda gaz hyzmatdaşlygyny giňeltmek meselesi barada aýdandygy, ýöne gazyň möçberiniň köpeldiljek wagtynyň anyklanmandygy bellenilýär. “Roýteriň” ýazmagyna görä, Türkmenistan Eýrana we Hytaýa gaz eksportlaryny giňeltmek bilen ykdysadyýeti ýokary depgin bilen ösýän ýurtlaryň hatarynda durýar. Şeýle hem Türkmenistanyň “Transhazar” gaz geçirijisiniň üsti bilen gaz ekport ýollaryny giňeltmek planlary Ýewropa Bileleşiginiň hem-de ABŞ-nyň berk goldawyny aldy diýip, “Roýter” ýazýar.
Azerbaýjanyň “Trend” neşiri Türkmenistanyň prezidentiniň ykdysady hyzmatdaşlygy hiç haçan syýasylaşdyrmaýandygyna ünsi çekýär. Hytaýyň habar beriş serişdelerine beren interwýusynda Berdimuhamedowyň dünýa gaz satmak syýasaty barada giňişleýn gürrüň berendigini “Trend” ýazýar. Gaz eksportyny diwersifikasiýalaşdyrmak syýasaty esasynda ozalky bar bolan ýollara goşmaça Türkmenistan-Hytaý hem-de Türkmenistan-Eýran gaz geçirijileri boýunça uly proýektleriň amala aşyrylandygyny, şeýle hem häzirki wagtda ýene-de bir möhüm proýekti – Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz proýektini amala aşyrmak boýunça gepleşikleriň soňky tapgyryndadygyny Berdimuhamedow nygtapdyr.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy Hytaýyň paýtagtynda Türkmenistanyň prezidenti, Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň akademigi, medisina we ykdysady ylymlarynyň doktory Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň derman otlary”, “Ganatly bedewleriň uçuşy”, “Türkmenistan sagalyş ülkesi” atly hytaý diline terjime edilen kitaplarynyň görkezilişiniň bolandygyny ýazýar.


text:
Oppozisiýanyň ýurt boýunça Gazagystanyň üýtgedilen ýer kanuna garşy demonstrasiýa çagyrmagy bilen baglylykda, howpsuzlyk güýçleri gazak şäherlerinde ýüzlerçe žurnalisti, aktiwisti we demonstrasiýaçyny tussag etdi.
Paýtagt Astanada we Almaty, Karaganda, Uralsk, Çimkent, şeýle-de günbatardaky Atyrau şäherlerinde, hökümet basyp ýatyryşy astynda, onlarça žurnalist tussag edildi.
Şäher meýdanlarynda we köçelerinde onlarça aktiwist polisiýa tarapyndan saklanyldy. Birnäçe žurnalist, şol sanda «Interfaks» habar gullugynyň,Azatlyk radiosynyň Gazak gullugynyň habarçylary polisiýa tarapyndan birnäçe sagat saklanylyp, soňra boşadylandyklaryny habar berdiler.
Azatlyk radiosynyň Gazak gullugynyň websaýty petiklengi, feýsbuk wewe youtube sahypalaryna bolsa, 20-nji maýdan bäri kadaly girip bolmaýar.
Bu tussag etmeler oppozisiýanyň ýer kanunyna girizilmekçi bolýan üýtgetmelere garşy proteste çagyrmagy bilen bagly geçirildi.
Ol üýtgetmelerGazagystanda ekerançylyk ýerleriniň uly möçberde hususylaşdyrylmagyna, daşary ýurtlulara ýeri 25 ýyllyk möhlet bilenkärendesine bermäge ýol açýar.


text:
Türkmenistanda walýuta alyş-çalşygynda problemalaryň bardygy habar berilýär. Täze ýylyň öňüsyrasynda ilat arasynda amerikan dollaryny satyn almaga isleg güýçlendi we walýuta alyş-çalşygyna degişli düzgünlere käbir çäklendirmeler girizildi.
Türkmenistandan gowuşýan maglumatlara görä, şu günler ýurtda elindäki dollaryny manada öwürmäge isleg bildirýänler örän az. Harytlaryň bahasynyň dollarda hasaplanýanlygy üçin walýutanyň näresmi öwrülişigi ýüze çykyp başlady.
Türkmenistanda 30-njy dekabrdan başlap, amerikan dollaryny satyn almak isleýänlere döwletiň alyş-çalyş nokatlarynda 1 müň dollar möçberinde, banklarda bolsa 10 müň dollara çenli pul çalyşmak mümkinçiliginiň döredilenligini ýerli žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew aýdýar.
D.Ýazgulyýew uly möçberde pul çalyşýanlara esasan bäş dollarlyk ownuk pul berilýänligini belleýär: “Öňküler ýaly iri banknotly amerikan dollarlary dolanyşykda ýok. Nobatlar henizem uzyn. Müň dollardan köp çalyşýanlara uşak 5-lik amerikan dollaryny gaty köp berýärler”.
Emeli çäremi?
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki ýolbaşçysy Hudaýberdi Orazowyň sözlerine görä, daşary ýurt walýutasyna talabyň artmagy ilat arasynda ýurduň milli puluna bolan ynamyň peselýänligini aňladýar.
H.Orazow manadyny satyp, dollar satyn alýanlara ownuk puluň berilmegine, umuman pul çalşygyna, islendik çäklendirmeleriň girizilmegine adamlaryň dollar satyn almak islegini gowşatmak we oňa päsgelçilik döretmek üçin çäre hökmünde garaýar.
“Türkmenistanyň maliýe pudagyna seretsek, onuň ýagdaýy gowy. Şonuň üçin adamlaryň çalyşmak isleýän pullaryny dollara öwrüp bermäge-de doly mümkinçilik bar. Ýöne hökümetiň başyndakylar bilgeşleýin adamlara dürli kynçylyklary döredýärler. Nyýazow döwründe-de şeýle-di, häzirem” diýip, H.Orazow aýdýar.
Milli walýuta bazarynyň ýagdaýy ýurduň umumy maliýe-ykdysady ýagdaýyna göni bagly bolup durýar. Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň akademigi Rejep Baýramow ýurduň walýuta kursunyň emeli ýagdaýda saklanýanlygyny belläp, munuň inflýasiýa howpuny güýçlendirýänligini aýdýar.
“Umuman alnanda, inflýasiýa hökman bolaýmaly. Öň ilkibaşda bir dollar iki manat diýip berdiler, soň bir dollar 25 müňe ýetdi, soň bir dollara 14 müň 250 manat diýdiler. Häzir ony entek saklap durlar. Bankda zapas dollar bolmaly. Şonuň hasabyna ol häzir saklanyp dur azda-kände” diýip, R.Baýramow belleýär.
“Obýektiw sebäp ýok”
H.Orazow häzir Türkmenistanyň ozalky ýyllara garanda has amatly maliýe-ykdysady şertlerine eýedigini belleýär. Ol ýurduň gaz eksportynyň möçberi soňky ýylyň dowamynda öňküsinden azalan hem bolsa, gazyň bahasynyň gymmatlamagynyň, ýurduň walýuta girdejileriniň durnukly derejede saklanmagyny üpjün edýänligini aýdýar.
Bank pudagynyň öňki işgäri H.Orazow şeýle ýagdaýda ýüze çykýan maliýe problemalaryň döremegine nädogry dolandyryşyň sebäp bolýanlygyny öňe sürýär: “Türkmenistanda, hasam şu döwürde inflýasiýa dörär ýaly obýektiw sebäp ýok. Maliýe ýagdaýy gowy. Ýöne, meniň pikirimçe, hökümetiň edýän köp işi halka, ýurda zelel berýär”.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki ýolbaşçysy H.Orazowyň pikirine görä, türkmen hökümetiniň iň uly ýalňyşy: onuň dünýä tejribesinde bar bolan düzgünleri ýöretmek, kanunlary düzüp, olary işletmek ýaly halkara düzgünlere eýermeýänligi bilen bagly.
Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň akademigi Rejep Baýramow ýurduň maliýe bazarynyň durnuksyzlygynyň sebäbini ykdysady hem-de syýasy sistemalaryň heniz hem düýpli özgermän galýanlygynda görýär.
“Döwletiň gurluşynda-da, sistemanyň dolandyrylyşynda-da hiç hili üýtgeşiklik geçenok. Şol öňki zatlar gaýtalanyp dur, ýöne ýok zady öwüp otyrlar. Dollaryň inflýasiýa tarap gitjegine hiç hili şübhe ýok, eger şu gidişine gidilse. Döwletiň gurluş strukturasyny üýtgedip, uprawleniýe sistemasyny üýtgetmeseler, halky mülkdar etmeseler, ol saklanjak däl. Hiç hili gowulanýan zat ýok” diýip, R.Baýramow aýdýar.
Türkmenistanyň walýuta bazarynyň ýagdaýy we dollar alyş-çalşygyna degişli kynçylyklar barada ýurduň milli habar serişdelerinde habar berilmedi. Bu barada yurduň resmileriniň çykyşlarynda hem agzalmady.


text:
Çarşenbe güni NATO-nyň Pakistanyň üstünden Owganystana geçýän transport korridorynyň täzeden işläp başlamagyna garaşylýar. Hepdäniň sişenbe güni Pakistanyň hökümeti bu transport korridorynyň täzeden açylmagyny oňlady.
Geçen ýylyň noýabrynda Owganystan bilen serhet ýakada NATO-nyň geçiren howa hüjüminde Pakistanyň 24 esgeriniň öldürilmeginiň yzy bilen Pakistan NATO-nyň bu tranport korridoryny petikläpdi.
Bu ýagdaý sebäpli NATO ýurtlary özleriniň zerur ýüklerini Orsýetiň we Merkezi Aziýanyň üsti bilen Owganystana daşamaga mejbur bolupdylar.


text:
Täjigistanyň Içeri işler ministrligi ýurduň goranmak ministriniň ozalky orunbasary Abduhalim Nazarzodanyň 16-njy sentýabrda, 10 goldawçysy bilen, Romit daglygyndaky ýaragly çaknyşyk mahalynda öldürilendigini tassyk etdi.
Täjigistanyň döwlet aňtaw gullugy bilen Içeri işler ministrliginiň bilelikde ýaýradan beýanatynda aýdylmagyna görä, Nazarzoda we onuň topary Duşenbeden 150 km uzaklykda, howpsuzlyk güýçleri tarapyndan gabawa salnyp, ýesir düşmekden boýun gaçyranlaryndan soň, öldürilipdir.
Täjigistanyň hökümeti Nazarzodany we onuň söweşijilerini 4-nji sentýabrda polisiýa stansiýasyna we harby arsenala hüjüm etmekde, 26 adamyň, şol sanda 9 ofiseriň we 17 jeňçiniň ölümine sebäp bolmakda aýyplady.
Täjigistanyň Baş prokuraturasy 17-nji sentýabrda Nazarzodanyň gadagan edilen Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasy bilen ilteşikli bolandygyny aýtdy.


text:
Türkmen metbugaty ýurtda şu günki günde 1163 sany oba hojalyk tehnikasynyň önüm öndürijilere berlendigini ýazýar.
Bu tehnikalar oba hojalyk önümlerini öndürijilere Türkmenistanyň prezidentiniň şu ýylyň 7-nji iýulynda gol çeken karary esasynda berlipdir.
Habarda aýdylmagyna görä, “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşiginiň garamagyndaky edara-kärhanalaryň hasabynda duran, ulanyş möhleti geçen we hasapdan öçürmäge degişli bolan oba hojalyk tehnikalary we gurallary öz hasabyna dikeltmäge isleg bildirýän oba hojalyk wekillerine berilýär.
Aýdylmagyna görä, Daşoguz welaýatynda oba hojalyk önümlerini öndürijilere tehnikalaryň 663 sanysy, Maryda – 162, Ahalda - 143, Lebapda – 118, Balkanda – 77 sanysy berildi.
Berlen tehnikalaryň köp bölegini Belarusda öndürilen MTZ-80 we MTZ-80N düzýär. Bu sana Amerikada öndürilen “Keýs” we “Jon Dir” kombaýnlary hem girdi.
Şeýle-de häzir 3687 sany oba hojalyk tehnikasynyň daýhanlara muzdsuz bermäge taýýar edilendigi habar berilýär.
Azatlyk radiosy bu programmanyň ýerlerdäki netijeleri we daýhanlaryň indiki arzuw-islegleri bilen gyzyklanyp, Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
"The Foreign Policy" žurnaly 2015-nji ýylyň 9-njy noýabrynda çap eden makalasynda, Siriýanyň Balkanlardan sapak almaly köp ugrunyň bardygyny nygtap, Türkiýede bolsa 2019-njy ýylda boljak umumy saýlawlara çenli oppozisiýanyň alyp barýan işleri barada maglumat berjek telekanalyň galjagynyň gümanadygyna ünsi çekipdir.
Russiýanyň Prawoslaw buthanasynyň maglumatyna görä, buthanalaryň golaýynda we Moskwanyň töwereginde köpçülik ýerlerinde ahlaksyz materiallardan saplanan, mugt "Prawoslaw internet" hyzmaty hödürlener.
Ruhany Roman Bogdasarow ”Izwestiýa” gazetine beren interwýusynda şu wagt Internet ulanýanlar üçin gaty köp howply materiallaryň bardygyny aýratyn tekrarlaýar. Ol bu howplara hristian we "YD" toparynyň dini propagandalary bilen bir hatarda pornografiýa, "taryhyň ýoýulan görnüşi" ýaly materiallaryň hem degişlidigini aýdýar.
Bogdasarowyň aýtmagyna görä, prawoslaw internetde diňe dini temaly sahypalar bolman, eýse "adamzadyň ählumumy gymmatlyklary, edep-ekram, adaty ahlak, watansöýerlik, maşgala we çagalaryň goralmagy" ýaly ugurlary ündeýän filmler hem görkeziler.
"Internetdäki materiallary çäklendirmegi göz öňünde tutmaýarys. Diňe adamlary ýoldan çykarýan her hili zyýanly materiallary ulgamdan bozarys" diýip, Bogdasarow aýdýar.
Internedi ulanjak adamlar ol ulgamda gomoseksuallyk barasynda hem hiç hili material tapyp bilmezler.
"The Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, prezident Wladimir Putiniň häkimýetiniň dördünji döwri milli adatlara ymtylyş we Internet babatdaky düzgünleriň hem has zabunlaşmagy bilen häsiýetlenýär.
Hemme kartlar Erdoganyň elindedir
"Türkiýäniň hökümeti kürtler bilen dawany hasam möwjetdi. Onuň yz ýanyndanam asudalygy dikeltjekdigini wada berdi. Şeýdibem saýlawlarda ýeňiş gazandy".
"The Economist" gazetiniň ýazmagyna görä, optimistler Türkiýede ”Adalat we galkynyş partiýasynyň” saýlawda üstünlik gazanmagyndan soň prezident Rejep Taýyp Erdoganyň täze sahypa açmagyny umyt edýärler. Saýlawdan owal garaşsyz metbugata we ýaragly kürt toparlaryna garşy hüjüme geçen AKP partiýasy özüniň bu syýasatyndan el çekip, kürtler bilen yaraşyk tagallalaryna başlap bilerdi. Ýöne garaşylanyň tersine boldy. Saýlawdan bir gün geçensoň çepçi "Nokta" žurnalynyň merkezi basylyp alyndy we redaktorlary hem tussag edildi.
Dindar Fethullah Gülene hyzmat edýändigi güman edilýänler tutulýarlar
Hökümetiň tarapdarlarynyň metbugatda edýän çykyşlaryna görä, mundan beýläk ýene köpsanly metbugat organyna garşy şeýle çäre görlüp bilner.
Türkiýäniň Galatasaraý uniwersitetiniň media hünärmeni Jeren Sözeriniň aýtmagyna görä: "Hökümet metbugata garşy hüjümini dowam etdirse, onda 2019-njy ýylda geçiriljek nobatdaky umumy saýlawlara çenli ýurtda oppozision partiýalaryň alyp barýan işleri barasynda maglumat berýän ýekeje-de telekanal galman biler".
AKP partiýasynyň ýurtda häkimýeti ýene dört ýyl elinde saklajakdygyna ünsi çekýän käbir metbugat organlary indi, öz bizneslerine zyýan ýetmezligi üçin, syýasata görä hereket etmäge çalyşýarlar. Oppozisiýanyň çykyşlaryna bolsa indi has köp olaryň sosal ulgamlardaky ýa-da internetdäki habar sahypalarynda orun berilýär. Hökümetiň "terror beýannamasy" babatda şübheli diýip aýyplaýan ”Dogan Holding” atly firmasynyň gymmatly kagyzlarynyň bahasy hem saýlawdan soň ýüzden 15 göterim pese gaçdy.
"The Economist" gazetiniň ýazmagyna görä, Türkiýede hökümetdäki partiýanyň kürt meselesindäki tutumy hem o diýen aýyl-saýyl däl ýaly. Ol ýaraşyk tagallalaryny gaýtadan dowam etjekdigini bildirýär. PKK ýaragly toparynyň jeňçileriniň Türkiýeden gitmegini we hüjümlerini bes etmegini talap edýär. Şol bir wagtyň özünde hem hökümet Yragyň demirgazygyndaky PKK-a degişli berkitmeleri bombalamagy dowam edýär.
Beýleki tarapdan AKP partiýasynyň resmileri Erdoganyň prezidentlik ygtyýarlygynyň çäginiň hasam giňeldilmegi barasynda esasy kanuna käbir üýtgeşmeleriň girizilmegi meselesini hem geňeşmäge başlapdyrlar.
Makalada nygtalmagyna görä, Erdoganyň öz täsirini artdyrmagyndan soň Türkiýe hem edil Russiýa, Wenesuela we beýleki liberal bolmadyk demokratik dolandyrylyşlara meňzäp başlaýar. Güýçli lider diňe bir döwlet guramadyr-edaralarynyň ählisini özüne tabyn etmän, eýse gowşak we agzala oppozisiýa hem islän täsirini ýetirip bilýär. Ýewropa bilen ABŞ, Ankarany žurnalistleri gynamazlyga çagyrdylar.
"Yslam döwleti” toparyna garşy göreşde Türkiýe Amerika üçin örän wajyp ähmiýete eýe. Ynha, şonuň üçinem ähli güýçli kartlar jenap Erdoganyň elinde. Söweşiň ýaýbaňlandyrylmagyna, etniki agzalalygyň öjükdirilmegine, metbugat azatlygynyň çäklendirilmegine sebäp bolan saýlaw kampaniýasynyň netijeleri göze görnüp dur: bu taktika olara bähbitli boldy".
Siriýa üçin Balkan sapagy
"Bir wagtlar emeli serhetleriň çäginde bir ýurt döredilipdi. Onda awtoritar režim zalymlyk bilen höküm sürýärdi. Totalitar dolandyryşyň ähli tilsimleri soňuna çenli durmuşa geçirilýärdi. Ahyrynda şol ýurt dini hem etniki agzalalyk sebäpli dargady. Halkara köpçüliginiň (gowşak) tagallalaryna gulak asylman, birnäçe günüň dowamynda 8 müň adam gyryldy. Soňam ýüz müňlerçe adam öldürildi. Millionlarça adam öýsüz-öwzarsyz galdy. Bu göýä häzirki Siriýany ýatladýar. Şeýle wakalaryň ählisi 1990-njy ýyllarda Balkanlarda bolup geçdi".
"The Foreign Policy" žurnalynyň ýazmagyna görä, Siriýaniň Balkanlardan sapak almaly köp ugry bar. Owal başda bu ýagdaýyň onlarça ýyllap dowam etjekdigini ýatdan çykarmaly däldiris. Ýugoslawiýanyň külünden birnäçe kiçijik döwletler emele geldi. Siriýada hem, ynha, şeýle derejä ýetilip gelinýär. Ol ýurtda hem edil Yrakda bolşy ýaly, bir federatiw döwlet gurluşy döredilip bilner. Siriýada ýeke-täk gün tertibi bolmaz. Sebäbi ol ýerde her ýurt öz bähbidini araýar we olar eýdip-beýdip öz maksatlaryny amala aşyrmaga synanyşýarlar. Şonuň üçinem her kim özüne has köp paý almaga dyrjaşýar.
"Hatda häkimiýeti paýlaşmak barasyndaky razylygyň bir tarapynda Assad galmaly bolaýanda hem, amerikanlar bilen olaryň ýaranlary adamzat tragediýasynyň öňüni almak üçin, şeýle pikire garşy çykman bilerler. Serbiýanyň diktatory Slobodan Miloşewiçiň öňe süren talabyny ýada salyň. Ýöne ol hem iň soňunda Gaagada Halakara sudunyň öňünde jogap bermeli boldy".


text:
Ukrainada prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyry golaýlap gelýärkä, öňki prezident Leonid Kuçma Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda: “Ýurduň syýasy sistemasy öz ýerine ýetirmeli işleriniň hötdesinden gelip bilenok, oňa täze talantlar gerek” diýýär.
Kuçmanyň pikiriçe, 7-nji fewralda premýer-ministr Ýuliýa Timoşenko ýeňiş gazanýarmy ýa-da oppozision ýolbaşçy Wiktor Ýanukowiç, haýsy hem bolsa, Ukrainanyň syýasy dolandyryşy ýurduň gyssagly problemalaryny çözüp bilmez: “Bize Ukrainada syýasatda täze şahsyýetleriň gerekdigi belli zat. Saýlawyň netijeleri nähili bolsa-da, onuň syýasy durnuklylyk getirip, ýurtdaky ykdysady problemalaryň hiç birini çözüp bilmejekdigi-de belli zat”.
“Mämişi rewolýusiýa 2004-nji ýylda beren wadalaryny ýerine ýetirenok. Ýuşenko bilen Timoşenko geçen bäş ýyllykda etmeli işlerini etmän, ýurtda kimiň güýç-gudraty ýokary diýen bäsdeşlige girişdiler” diýip, Kuçma aýdýar.
1994-den 2005-nji ýyla çenli Ukrainada prezidentlik wezipesinde bolan Kuçma reformalar girizip, ýurduň ykdysadyýetini durnuklylaşdyrdy diýen abraýa eýe boldy welin, ýöne onuň administrasiýasy giňden ýaýran parahorlyk we erkin mediany bogup ýatyranlykda dowamly aýyplandy.
Bölünişik ýitileşdi
2004-nji ýylda amala aşan ”Mämişi rewolýusiýa” Ukraina NATO we Ýewropa Bileleşigine girmek umydyny getirse-de, ýurduň ukrain dilli günbatar bölegi bilen ors dilli günorta welaýatlarynyň arasyndaky bölünişigi ýitileşdirdi.
Kuçma öz prezidentlik döwründe bular ýaly bölünişigiň bolmandygyny aýdýar: “Men prezidentkäm, Ukrainada günbatar-gündogar diýen bölünme ýokdy. Tersine, men indi özara düşünişip gelýäris diýip, pikir edýärdim. Ýöne 2004-nji ýylda geçen prezidentlik saýlawy ýurdy ikä böldi. Şondan bäri hem üýtgän zat ýok. Bu gün Timoşenkonyň günbatarda köp goldalyp, Ýanukowiçiň hem gündogarda köp goldanylýandygy hemmä belli”.
Kuçma prezidentkä özüniň giň gerimli daşary syýasat alyp baryp, hem Orsýet hem-de Günbatar bilen oňat aragatnaşyk saklamaga synanyşandygyny belleýär. Ol: “Bu ugry üýtgedip, ýeke Günbatar bar-da, Orsýet ýok ýaly hereket etdi” diýip, Ýuşenkony tankytlaýar.
Kuçmanyň garaýşyça, Kiýew Moskwa bilen ýakyn aragatnaşyk saklasa-da, Orsýetiň awtoritar syýasatyny görelde edinmez: “Men bular ýaly gorkynyň esassyzdygyna berk ynanýaryn. Ukraina Orsýet däl. Her iki ukrainiň başyna üç hojaýyn bar. Bu bir hakykat. Her bir derejede göreş barýar. Şol sebäpden men bular ýaly howp bardyr öýdemok. Üstesine-de, biziň parlamentar-prezidentlik ülňümiz ýurdy diktatorlykdan gorar”.


text:
Duşenbe güni prezident Barak Obama Pakistanyň serhedinde NATO-nyň güýçleriniň gatnaşmagynda dörän çaknyşykda 24 päkistanly esgeriň ölmegini “tragiki waka” diýip atlandyrdy.
Şenbe güni Owganystanyň serhedine golaý Mohmand sebitinde edilen bu hüjüm Yslamabatda gahar-gazap döredipdi.
Duşenbe güni Ak Tamyň metbugat wekili Jey Karney bu meselä “juda ýokary derejede” garalýandygyny mälim etdi.
NATO-nyň we Amerikanyň merkezi harby karargähi bu waka bilen baglylykda aýry-aýrylykda derňew geçirmäge söz berdiler.


text:
Şenbe güni Owganystanyň parlamenti Kabul bilen Waşingtonyň strategik partnýorlyk hyzmatdaşyklary baradaky täze ylalaşygy oňlap ses berdi.
Munuň özi 2014-nji ýylda NATO-nyň goşunlary Owganystany terk edenlerinden soň hem, Birleşen Ştatlaryň bu ýurtda öz missiýasyny dowam etdirmegine ýol açýar.
Indi bu ylalaşyga Owganystanyň Senatynda geljek hepde ses berler diýlip garaşylýar.
Kabul bilen Waşingtonyň strategik partnýorlyk baradaky bu täze ylalaşygyna şu ýylyň 2-nji maýynda Kabulda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen owgan prezidenti Hamid Karzaý gol çekipdi.