text:
Günorta Koreýa çarşenbe güni Demirgazyk Koreýa synag maksatly orta aralykdaky iki raketany deňize uçurdy diýýär. Bu barada Günorta Koreýanyň “Yonhap” habar gullugy mälim edýär.
Bu Günorta Koreýa bilen Birleşen Ştatlaryň bilelikdäki harby tälimine Demirgazyk Koreýanyň protest alamaty hökmünde garalyp, gürrüňi edilýän raketalar soňky hepdeleriň dowamynda Phenýanyň uçuran onlarça raketasynyň iň soňkusydyr.
“Yonhap” habar gullugynyň Günorta Koreýanyň Bilelikdäki komitetiniň ştab başlygyna salgylanyp berýän maglumatynda Demirgazyk Koreýanyň “Phenýanyň demirgazygyndaky Sukhon regionyndan Gündogar Hytaý deňzine” ballistik raketalary uçurandygy aýdylýar. Olar bu raketalaryň “Nodong” kysymly raketalar bolup biljekdigini pikir edýärler.
Şeýle-de, maglumatda raketalaryň takmynan 650 kilometr aralygy uçandygy habar berilýär.
Muňa reaksiýa hökmünde Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet departamenti Demirgazyk Koreýanyň synag maksatly bu raketalary uçurmagynyň “howsalanyň we öjükdirmäniň güýjemegini” aňladýar diýip jogap berdi.


c: text/html

text:
Pakistan “Talyban” hereketiniň ýolbaşçylaryndan Abdul Ghani Baradary tussaglykdan boşatdy. Pakistanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Omar Hamid Baradaryň boşadylmagy barada şenbe güni tassyklap çykyş etdi.
Pakistanyň Daşary işler ministrliginiň anna güni aýtmagyna görä, Baradaryň boşadylmagy Owganystanyň haýyşy bilen we “ýurtda ýaraşyk prosesine ýardam bermek” maksatly amala aşyrylypdyr.
Owgan tarapynyň umydy
Baradaryň boşadylmagynyň yzýany Owganystanyň prezidentiniň metbugat wekili Aimal Faizi Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, Baradyň geljekki gepleşiklerdäki roly barda şeýle diýdi: “Biz ilkinji ädim hökmünde Abdul Ghani Baradaryň Owganystana dolanmagyny we “Talybanyň” parahatçylyk prosesine goşulan hem hyzmatdaşlyk edýän beýleki liderleri ýaly bu ýerde ýaşamagyny talap edýäris. Eger ol başga bir ýurtda, başga bir yslam ýurdunda ýaşamak islese biz muňa garşy däl, emma Owganystanyň howpsuzlyk geňeşi onuň bilen gepleşmäge isleg bildiren halatynda ol elýeterli bolmaly”.
Baradaryň tussaglykdan goýberilmeginiň yzýany Owganystanyň Parahatçylyk boýunça geňeşiniň metbugat wekili Şahzada Şahadyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, owgan tarapy “Molla Baradaryň Owganystanda parahatçylyk prosese ýardam bermegine” umyt baglaýar.
“Talyban” hereketi Baradaryň boşadylmagyny entek kommentirlemedi.
Pakistanyň konserwatiw “Jamiat Ulama-e Yslam” partiýasynyň metbugat wekiliniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Baradaryň boşadylmagynyň hem Owganystanda, hem Pakistanda parahatçylyk boýunça edilýän tagallalara ýardam berip biljegini belledi.
“Talyban” hereketini esaslandyryjylaryň biri bolan Baradar guramanyň baş lideri Molla Omaryň iň ýakyn ýarany hasaplanýar.
Soňky ýylyň dowamynda Pakistan “Talyban” hereketiniň azyndan 33 agzasyny tussaglykdan boşatdy. Bu çäräniň Kabulyň we gozgalaňçylaryň arasynda parahatçylyk prosesi güýçlendirmek maksatly amala aşyrylýandygy aýdylýar.
Baradar we parahatçylyk prosesi
Owganystanyň “Talyban” hereketiniň öňki lideri Akbar Agha Kabulda ýaşaýar. Onuň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Baradaryň boşadylmagy onuň Owganystandaky parahatçylyk prosese goşulmaga isleg bildirip, muňa ýol berilen ýagdaýynda ähmiýetli bolup biler.
“Hawa, molla Baradar netijede boşadyldy. Emma eger ol Pakistanda galsa ýa-da Pakistanyň isleginiň esasynda başga bir ýerde bolup, “Talyban” ýa-da owgan hökümeti bilen maslahatlardan çetde dursa onuň boşadylmagynyň Owganystanyň parahatçylyk prosesinde hiç bir roly bolmaz”.
Abdul Ghani Baradar 2010-nji ýylda Pakistanyň Karaçi portunda Pakistanyň howpsuzlyk güýçleriniň we Merkezi razwedka agentliginiň bilelikde geçiren operasiýasynyň netijesinde tussag edilipdi. Bu operasiýanyň detallary henize çenli belli däl.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenbatda, oktýabr aýynda geçiriljek Ýaşulular maslahatynyň öňünden, welaýat paýtagtynyň baş köçesiniň gyrasyndaky jaýlaryň diwarlarynyň ak mermere çalymdaş materiallar bilen bezelýändigi aýdylýar.
Elbetde, jaýlaryň diwarlaryny bezeýän döwlet bolsa, ýagny inisiatiwa häkimiýetlerden çykýan bolsa, çykdajy hem şolardandyr diýilmegi mümkin.
Ýöne hususy jaýlaryň eýeleri bezeg üçin goşmaça, öz hasaplaryna çykdajy etmäge mejbur bolýar diýen habar bar.
Azatlyk bu habar bilen gyzyklanyp, Lebapdaky habarçysy Röwşen Çaryýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Internet giňişliginde dürli ugurlar boýunça ençeme elektron kitaphanalary bar. Şol kitaphanalaryň arasynda türkmen dilinde kitaphanalar welin ýok. Dogry, käbir türkmen dilindäki web-saýtlarda türkmen dilinde neşir edilen kitaplaryň elektron görnüşine duşmak bolýar. Emma olaryň sany örän çäkli. Tutuş kitaphanany internete geçirmek barada entek Türkmenistanda alada edilenok.
Muňa garamazdan, täze okuw ýylynyň öň ýanyda döwlet býujetinden çagalara kompýuter almak üçin 25 million dollardan gowrak serişde goýberilip, mekdebe ýaňy gadam basýan 100 müň çemesi okuwçynyň her birine täze netbuk berlendigi barada resmi metbugatda habarlar peýda boldy.
Maksat näme?
Kompýuter näme maksat bilen okuwçylara berilýär we näme üçin oňa beýle köp serişde sarp edilýär diýen sowal döreýär. Kompýuter owaly bilem okamaga hem ýazmaga gerekli. Eger-de ýazmak işini her kimiň özi berjaý etse, okamak meselesinde döwletiň kömegi zerur bolýar.
Eýsem, okuwçylar kompýuterden Magtymgulynyň ýa-da Zeliliniň kitabyny tapyp bilerlermi? Okuwçylar öz elindäki kompýuterden Türkmenistanyň taryhyna degişli kitaplary okap bilerlermi? Häzirlikçe bu mümkin däl, ýöne çagalar 1-nji klasa degişli okuw sapaklaryny öz netbuklaryndan görüp bilýärler.
Türkmenistanyň milli kitaphanasynda dürli ýyllarda çap edilen 200 müňden gowrak türkmen dilindäki kitap saklanýar. “Bäş ýyl mundan ozal milli kitaphananyň fondunyň elektron katalogy düzülip başlandy. Elektron katalog programmasy türk bilermenleri tarapyndan düzülip, häzirki wagta çenli müňlerçe neşirleriň atlary oňa girizildi. Katalog internet arkaly hem elýeterli bolmalydy. Emma häzirki wagt beýle mümkinçilik ýok. Şeýle-de, kitaphanada saklanýan käbir neşirleri elektron görnüşe geçirmek hem göz öňünde tutulýardy” diýip, kitaphana işgäri Serdar Babaýew aýdýar.
Ýöne häzirlikçe bu ugur boýunça hiç hili iş amala aşyrylmaýar. Elbetde, kitaplary elektron görnüşe geçirmek häzirki döwürde wajyp mesele. Ýerli synçylar türkmen dilindäki elektron kitaphanalarynyň ýoklugynyň sebäbini döwlet tarapyndan bu meselä ýetrlikl üns berilmeýänligi bilen düşündirýärler.
Elektron kitaphanalaryň artykmaçlygy
Aşgabatly kitaphanaçy Serdar Babaýew elektron kitaphanalaryň döredilmegi üçin döwlet tarapyndan goldaw gerekdigini aýdyp şeýle diýdi: “Häzir biziň ýurdumyzda bu işi amala aşyryp biljek bilermenler bar. Emma elektron kitaphanany döretmek üçin döwletiň maliýe ýardamy gerek. Sebäbi köplenç halatda elektron kitaphana düşewünt getirmeýär. Her bir kitaby elektron görnüşe geçirmek üçin ýörite tehniki serişdelerem gerek. Kiril elipbiýinde çap edilen kitaplar transliterasiýa edilensoň, olary barlamak üçin dilçi redaktorlar gerek. Elektron kitaphanalaryny döretmek üçin döwlet tarapyndan grantlar hem yglan edilse gowy bolardy”.
Kitaphana işgäri Serdar Babaýew şeýle elektron kitaphana usuluna geçilen halatynda, munuň gymmatly taryhy kitaplaryň we gazet-žurnallaryň asyl nusgalaryny aýawly saklamaklyga-da gönüden-göni ýardam etjekdigini aýdýar.
“Milli kitaphanada häzir 19-njy asyryň ahyrynda çap edilen ýewropa dillerindäki kitaplar hem bar. Bu kitaplaryň arasynda Orsýet patyşalygynyň şazandalarynyň, dworýanlarynyň şahsy kitaphanalarynda saklanan kitaplaram bar. Şol kitaplar bibliografik seýreklik hasaplanýar. Bu kitaplary okyjylaryň eline bermeklik nädogry. Şeýle-de, elektron kitaphanalary gerek bolan maglumatlary çalt tapmak üçin peýdaly. Emma döwlet milletiň bilimli bolmagyny islemeýäne meňzeýär” diýip, kitaphana işgäri Serdar Babaýew bu mesele barada janykdy.
Şu ýyl orta mekdepleriň birinji klasyna giden okuwçylara berlen netbuklarda ähli okuw dersleri boýunça ýörite elektron okuw kitaplary bar. Okuwçylara berlen netbuklarda owadan illýustrasiýalar we animasiýalar bilen bezelen elektron kitaphanasynyň hem bardygy habar berildi. Muny medeniýet işgärleri mekdepleri kompýuterleşdirmek meselesinde ädilen ilkinji şowly ädim diýip bellediler.
“Mekdep okuwçylaryna mugt netbuk berilmegi hem onda elektron kitaplaryň bolmagy gowy zat. Eger-de her ýyl okuwçylara netbuk berilse, onda ýene-de on ýyldan ilatyň ep-esli böleginde kompýuter sowady bolardy. Bu bolsa elektron kitaphanalarynyň gerekdigini tassyklaýan ýene-de bir delildir. Şonuň üçin, ýurtda elektron kitaphanalaryny döretmek işi diňe birinji klas okuwçylarynyň okuw kitaplary bilen çäklenmejekdigine umyt edýärin. Bu iş dowam edilip, çagalar üçin türkmen dilinde dürli elektron gollanmalar we ensiklopediýalar hem döredilmeli. Bu ugurda daşary ýurt tejribesi öwrenilse gowy bolardy” diýip, aşgabatly medeniýet we kitaphana işgäri Serdar Babaýew belledi.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy


text:
Türkiýede harbylaryň döwleti agdarmaga eden synanyşygy puç bolana meňzeýär.
Prezident Rejep Taýyp Erdogan 16-njy iýulda dynç alyşdan dolanyp gelip,Stambulda toplanan goldawçylaryna «özüniň hiç bir ýere gitmeýändigini» aýtdy.
Erdogan öten agşam adam pidalaryna getiren gozalaňy «dönüklik» diýip häsiýetlendirdi.
Şeýle-de ol bu döwlet agdarylyşygyna synanyşanlara goldaw berenlere berk çäre görüljekdigini, harbylaryň içini ygrarsyz elementlerden saplap, berk arassalaýyş geçirmegi wada berdi.
«Olar bu dönüklik üçin berk jeza çekerler» diýip, Erdogan Stambul aeroportunda aýtdy.
Häkimiýetler döwlet agdarylyşygy synanyşygy mahalynda azyndan 60 adamyň öldürilendigini, şu wagta çenli ýaragly güýçleriň 754 agzasynyň tussag edilendigini aýtdylar.
Öldürilenleriň arasynda döwlet agdarmaga synanyşanlaryň azyndan 16 agzasynyň bardygy aýdylýar.
Resmileriň sözlerine görä, 5 general, 29 polkownik öz wezipelerinden boşadyldy.


text:
ABŞ “Al-Kaýda” bilen bagly söweşijilere garşy göreşde Yraga ýardam bermek üçin harby enjamlary ibermegini tizleşdirendigini aýtdy.
Ak Tamyň metbugat-wekili Jaý Karneý duşenbe güni Waşingtonda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, “Al-Kaýda” bilen bagly toparlary üzňeleşdirmek ugrunda ABŞ-nyň Yrak bilen umumy strategiýanyň üstünde ysnyşykly işleşýändigini habar berdi. Şeýle-de Karneý ABŞ-nyň Yraga şu ýyl goşmaça sürüjisiz gözegçilik uçarlaryny we raketalary ibermegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Geçen hepdede Yrakda “Al-Kaýda” bilen bagly toparlar Anbar welaýatynyň Fallujah we Ramadi şäherlerini ele salypdy.
Duşenbe güni premýer-ministri Al-Maliki Fallujanyň ýaşaýjylaryny söweşijileri gysyp çykarmak üçin herekete çagyrdy.


text:
Liwiýaly gozgalaňçylar ýurduň milli telewideniýesini basyp aldylar. Olar paýtagt Tripoliniň köp raýonlaryna gözegçilik edýändiklerini aýdýarlar.
Kaddafiniň režiminiň metbugat wekili Musa Ibragim Tripolide 65 müň esgeriň Kaddafiniň goragy ugrunda söweşýändigini aýtdy.
Kaddafi özüni goldaýan tire-taýpalary protestçilere garşy söweşmäge çagyrdy.
Ýewropa Komissiýasynyň metbugat wekili Oliwer Beýli Ýewropanyň liderleriniň Kaddafini eglenmezden wezipesinden çekilmäge çagyrýandyklaryny aýtdy.
“Mundan beýläk gandöküşligi bes etmeli. Häzir Liwiýa üçin azatlyga tarap ýol açylýar. Bu ýurt öz ykbalyny özi kesgitläp biler” diýip, Beýli çykyş etdi.
Ýewropa Komissiýasy Liwiýada demokratik özgertmeleri amala aşyrmakda ÝB-niň bu ýurduň halkyna ýardam berjekdigini hem mälim etdi.
Kaddafiniň nirededigi henize çenli anyklanmady.


text:
Owganystanyň Gazny welaýatyndaky harby hüjümde 100-den gowrak “Talyban” söweşijisi öldürilip, başga-da 90-a golaýy ýaralandy. Bu barada gürrüňi edilýän sebitiň ýerli we harby resmileri habar berýärler.
Ýurduň harby güýçleriniň metbugat wekili Nazif Sultani 9-njy maýda beren maglumatynda gürrüňi edilýän hüjümde öldürilen söweşijileriň arasynda asly pakistanly alty adamyň hem bardygyny mälim etdi. Gürrüňi edilýän hüjümler şu hepdäniň başynda başladylypdy.
Sultani gürrüňi edilýän hüjümde Owgan güýçlerinden adam ýitgileriniň ýokdugyny we durnuksyz welaýatdaky goranyş hüjümleriniň “güýçlendirilendigini” aýtdy.
“Talyban” hereketiniň ýaýradan beýanatynda bolsa adam ýitgileriniň bolandygy barada owgan resmileriniň çykaran maglumaty ret edilýär we Owgan güýçleri asuda ilata ot açmakda aýyplanylýar.


text:
Senator Jon Kerri aşa ýagyş zerarly emele gelen silden ejir çekýän ilaty halas etmek boýunça alnyp barylýan işler bilen ýakyndan tanyşmak üçin geljek hepde Pakistana sapar eder.
ABŞ-nyň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekiliniň orunbasary Dan Feldman bu saparyň tebigy betbagtçylygyň ilata ýetiren täsirine ABŞ-nyň we halkara jemgýyetçiliginiň ünsüni çekmek üçin uly ähmiýete eýe boljakdygyny aýtdy.
Senatyň daşary gatnaşyklar komitetiniň ýolbaşçysy bolan Jon Kerri 20 million adama täsirini ýetiren bu heläkçiligi ýakyndan görmek üçin Pakistana barjak ilkinji ýokary derejeli amerikan wekili bolar.


text:
10-njy awgustda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri hem-de käbir ministrlikleriň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Maslahatyň barşynda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň ileri tutulýan wezipelerine, şol sanda Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly ugurlara, şeýle hem döwlet durmuşynyň beýleki birnäçe möhüm meselelerine garaldy.
Wideoşekilli iş maslahatynda welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, pagta ýygymyna, şeýle hem güýzlük bugdaý ekişine guramaçylykly girişmek boýunça ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk çäreleri barada hasabat berdiler. Şonuň bilen birlikde, Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň ýerine ýetirilişi hem-de welaýatyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň ýagdaýy, olaryň depginini güýçlendirmek boýunça görülýän çäreler barada durlup geçildi.
Hasabatlary diňläp Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlary we Aşgabat şäherini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň möhüm ugurlary barada aýtmak bilen, bu babatda alnyp barylýan işleriň hemişe gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy. Şeýle hem döwlet Baştutany oba hojalyk pudagynda möhüm möwsüm bolan pagta ýygymyna, güýzlük bugdaý ekişine taýýarlyk görmek we ony guramaçylykly geçirmek bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini belledi.
Mundan başga-da, milletiň Lideri welaýatyň çäklerinde gurulýan desgalaryň öz wagtynda we ýokary hil derejesinde gurlup gutarylmagyna, welaýatda täze okuw ýylyna taýýarlyk görmek, şeýle hem ýyladyş desgalaryny gyşky möwsüme taýýarlamak işlerine toplumlaýyn esasda çemeleşilmeginiň zerurdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz welaýatyň etraplarynyň işine degişli guramaçylyk meselelerine geçmek bilen, birnäçe resminamalara gol çekdi.
Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi R.Nurmämmedow paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, aýratyn-da, täze okuw ýylyna taýýarlyk boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler we paýtagtymyzyň abadançylyk derejesini ýokarlandyrmak babatda döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň ähli ugurlar boýunça nusgalyk derejä göterilmeginiň möhümdigini belläp, paýtagtymyzda okuw möwsümine taýýarlyk görmek, şäherde mekdep bazarlaryny guramak, olarda zerur bolan okuw esbaplaryny üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleleriň hemişe üns merkezinde saklanylmalydygyny tabşyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň baş şäheriniň düzümlerinde degişli tertibiň ýola goýulmagynyň zerurdygyna ünsi çekip, paýtagtymyzda döredilen gök zolaklaryň, seýilgäh merkezleriniň degişli derejede saklanmagy, ekilen bag nahallaryna ideg etmek bilen baglanyşykly işleriň talabalaýyk alnyp barylmaýandygyny belledi we bu babatda häkimiň işine nägilelik bildirdi. Hususan-da, paýtagtymyzyň etraplarynda abadanlaşdyryş we arassaçylyk işleri haýal alnyp barylýar, Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli gurlup ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalardaky işleriň depgini pes, şeýle hem Aşgabadyň mekdepleriniň täze okuw ýylyna taýýarlyk derejesi döwrüň talabyna laýyk gelmeýär diýip, milletiň Lideri aýtdy we häkimden ýol berlen kemçilikleri gysga wagtda düzetmegi talap etdi.
Soňra göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahatyna Türkmenistanyň Bilim ministri P.Agamyradow çagyryldy. Ol häzirki döwürde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine giriş synaglarynyň barşy, täze okuw ýylyna ykjam taýýarlyk görmek, bilim ulgamyna degişli gurlup ulanmaga beriljek desgalaryň dabaraly açylyşyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Hususan-da, Bilimler we talyp ýaşlar gününe gabatlanyp, ýurdumyzda orta mekdepleriň 24-siniň, çagalar baglarynyň 14-siniň, Aşgabatda A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň täze binalar toplumynyň dabaraly ýagdaýda ulanmaga beriljekdigi, Türkmenistanyň okuw mekdeplerinde giriş synaglarynyň bellenen düzgünnama laýyklykda, ýokary derejede guramaçylykly dowam edýändigi barada hasabat berildi.
Döwlet Baştutany okuw möwsümine taýýarlyk görmegiň, mekdep bazarlarynda söwdalary guramak boýunça alnyp barylýan işleriň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belläp, bu ugurda durmuşa geçirilýän çäreleriň gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy. Milletiň Lideri ýurdumyzyň mekdep bazarlarynda okuwçylar üçin zerur bolan ähli esbaplaryň, okuw lybaslarynyň we beýleki serişdeleriň üpjünçiligini ýola goýmak babatda ministre birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem döwlet Baştutany täze okuw ýyly mynasybetli gurlup ulanmaga berilýän mekdepleriň,çagalar baglarynyň, ýurdumyzyň iň baýry orta hünär okuw mekdepleriniň biri bolan A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň täze binalar toplumynyň açylyş dabaralaryny ýokary derejede guramak boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Häzirki döwürde ýurdumyzda umumybilim berýän orta mekdepleriň 1-nji synpyna barýan okuwçylara netbuklary sowgat bermegiň asylly däbe öwrülendigini belläp, döwlet Baştutany şu ýyl 6 ýaşynda 1-nji synpa gelýän okuwçylaryň okuw lybaslaryna, degişli okuw esbaplaryna aýratyn ähmiýet berilmelidigini, olaryň üpjünçiligi boýunça zerur işleriň ýerine ýetirilmelidigini tabşyrdy.
Göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahatynda döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.


text:
Russiýa bilen Gürjüstanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklary gowulandyrmak ugrundaky gepleşikleriň nobatdaky tapgyry öňümizdäki aý Pragada geçiriler.
Gepleşikleriň noýabryň ortalarynda Çehiýanyň paýtagtynda geçirmek baradaky netijä Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Grigoriý Karasin bilen Gürjüstanyň premýer-ministriniň Russiýa boýunça ýörite wekili Zurab Abaşidze bilen geçirilen telefon söhbetdeşliginiň dowamynda gelindi.
Moskwa bilen Gürjüstanyň arasyndaky dartgynly gatnaşyklary gowşatmak ugrunda alnyp barylýan Karasin-Abaşidze gepleşikleri 2012-nji ýylyň dekabrynda Ženewada başlandy.
Moskwa 2008-nji ýyldaky gysga wagtlaýyn rus-gürji urşundan soň öz-özüni garaşsyz diýip yglan eden Gürjüstanyň Abhaziýa we Günorta Osetiýa sebitleriniň garaşsyzlygyny ykrar edenden soň, Tblisi Russiýa bilen diplomatik gatnaşyklaryny kesipdi.


text:
Aşgabadyň käbir duralgalarynda, esasanam Andalyp we Oguzhan ýaly köçeleriniň ugrunda ýerleşýän käbir duralgalaryň atlary ýalňyş we şol duralgalarda goýlan gatnaw tertibi, agzalýan duralgalara däl, eýsem şäheriň beýleki böleklerindäki duralgalara degişli.
Oguz han köçesinde goýlan bu duralgadaky shema hem Arçabil şaýolunda ýerleşýän Daşary işler ministrliginiň golaýynda bolmaly.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanyň aýtmagyna görä, hatda käbir duralgalardan nomeri görkezilen awtobus marşrutlary indi ep-esli wagtdan bäri asla geçmeýär, bu hem ýolagçylaryň esasanam, şäheriň daşyndan gelen ilatyň kellesini bulaşdyrýar.
Şeýlede bu ýagdaýyň indi käbir köçelerde soňky ýedi-sekiz aýdan bäri dowam edýändigi aýdylýar. Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurban bilen söhbetdeş boldy. Bu söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
7-nji oktýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti 5—7-nji oktýabr aralygynda özbek paýtagtynda geçirilen “Syýahatçylyk Ýüpek ýolunda” atly 21-nji halkara söwda sergisine gatnaşdy.
“Özbeksyýahatçylyk” milli kompaniýasy serginiň guramaçysy hökmünde çykyş edýär, Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetini onuň bilen 2013-nji ýylyň noýabrynda gol çekilen hyzmatdaşlyk hakynda ylalaşyk baglanyşdyrýar. Şonda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary boldy.
Milletiň Lideriniň goňşy ýurda häzirki sapary Daşkentde geçirilýän “Syýahatçylyk Ýüpek ýolunda” atly halkara serginiň guralmagy bilen gabat geldi. Munuň özi türkmen hünärmenleriniň bu foruma gatnaşmagyna, gürrüňsiz, aýratyn ähmiýet çaýdy.
Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň goldaw bermeginde her ýyl geçirilýän Merkezi Aziýa sebitiniň iri sergi forumlarynyň birine şu ýyl dünýäniň 30-dan gowrak ýurdundan kompaniýalaryň 700-den gowragy gatnaşýarlar. Olar öz diwarlyklaryny “Özekspomerkez” sergi toplumynda ýaýbaňlandyrdylar.
Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň diwarlyklary hünärmenleriň biziň ýurdumyzyň syýahatçylyk mümkinçiliklerine ünsüni çekdi. Türkmen döwleti soňky ýyllarda syýahatçylyk senagatynyň dünýä bazarynda ynamly orun eýeleýär.
Biziň diwarlyklarymyzda görkezilen antiki Parfiýa we Gadymy Merw, orta asyr Köneürgenç we syrly Köýtendag ülkesi ýaly taryhy şan-şöhrata beslenen ýerlere syýahatçylaryň gyzyklanmasy onýyllyklaryň dowamynda peselmeýär, olary indi türkmen topragynyň täze ajaýyplyklary bolan gözel Awaza, ak mermerli Aşgabat hem özüne çekýär.
Häzir Türkmenistan Aziýada diňe özboluşly medeniýeti we gadymy ýadygärlikleri bilen däl-de, eýsem, ägirt uly özgerişlikleriň bolup geçýän ýurdy hökmünde dünýä açylan ýurt hökmünde hem tanalýar. Bu ýerde häzirki wagt we miras üznüksiz arabaglanyşygy emele getirip, şonsuz sahy we myhmansöýer halkyň ruhuna düşünmek we ony duýmak mümkin däldir.
Çäräniň maksatnamasy baý mazmunly bolup, onda kompaniýalaryň tanyşdyryş çäreleri, “Ýüpek ýolunyň tagamlary” we “Gündogar bazary” atly milli tagamlaryň festiwaly hem-de halk çeper senetleri boýunça interaktiw tälim beriş sapaklary jemlendi. Döwlet we halkara guramalarynyň, şol sanda ÝUNWTO, ÝUNESKO, BSGG, GIZ we beýleki guramalaryň wekilleriniň gatnaşmagynda medeni mirasy goramak meselesine bagyşlanan halkara maslahat esasy wakalaryň biri boldy.
Işewür gatnaşyklary ýoly goýmak üçin serginiň iş meýdançasyny peýdalanmak bilen, Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň işgärleri daşary ýurtly kärdeşleri, kompaniýalaryň ýolbaşçylary we daşary ýurt operatorlary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirdiler.
Şeýle duşuşyklaryň birnäçesi ylalaşyklaryň baglaşylmagy, hususan-da, “Daşoguzsyýahat” we “Marysyýahat” döwlet kärhanalary bilen Polşadan, Germaniýadan we Malaýziýadan bolan kompaniýalaryň arasynda ylalaşyklaryň baglaşylmagy bilen üstünlige beslendi.
Türkmen syýahatçylyk edarasynyň hem-de “Özbeksyýahatçylyk” milli kompaniýasynyň, Özbegistanyň syýahatçylyk operatorlar assosiasiýasynyň hem-de käbir degişli kompaniýalaryň ýolbaşçylary hyzmatdaşlygyň geljegi, şol sanda Türkmenistanyň syýahatçylyk önümini Özbegistanda ilerletmek, syýahatçylyk ulgamy üçin işgärleri taýýarlamakda tejribe alyşmak, syýahatçylykda we garyşyk pudaklarda hyzmatlaryň hilini gowulandyrmak babatda mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşdylar. Bilelikdäki syýahatçylyk çärelerini, hususan-da, bu ugurda hyzmatdaşlygy giňeltmek maksady bilen işewürler maslahatlaryny, bilim konferensiýalaryny, sergileri we tanyşdyryşlary guramak boýunça meseläni gutarnykly işlemek hakynda ylalaşyk gazanyldy.


text:
Günorta Aziýany sarsdyran güýçli ýer titremäniň yzýany Owganystanda we Pakistanda halas ediş çäreleri dowam edýär.
Iki ýurduň resmileri heläk bolan adamlaryň sanynyň 350-den geçendigini aýdýarlar. Gözleg we halas ediş işleriniň dowam etmegi bilen pidalaryň sany artýar.
Pakistan 241 adamyň wepat bolandygyny 1600 adamyň ýaralanandygyny aýdýar. Owganystan ölenleriň sanynyň 115 adamdygyny, ýüzlerçe adamyň ýaralanandygyny habar berýär.
medisina serişdeler ýaly zerur zatlary ibermek ugrunda kynçylyk çekýändigini aýdýarlar.
Owganystanda tebigy betbagtçylygyň bolan ýerlerinde halas ediş işlerine howpsuzlyk problemasy päsgel berýär. “Talyban” öz söweşijilerine ýardam bermegi we halas edijilere päsgel bermezligi tabşyrandygyny mälim etdi.
Güýji 7.5 magnitudaly ýer sarsgyny 26-njy oktýabrda Owganystanyň Jurm şäheriniň golaýynda boldy.


text:
Awstraliýanyň “Channel Nine” telekanalynyň alyp baryjysy Sonia Kruger musulmanlaryň Awstraliýa göçüp gelmegini togtatmak barasynda çagyryş edipdir.
Ol ABŞ-nyň prezidentlik dalaşgäri Donald Tramp bilen birmeňzeş pikire eýedigini belläpdir.
Alyp baryjy Nisede adamlaryň gyrylmagy barasynda eden çykyşynda şeýle diýipdir: “Herald Sun gazetiniň işgäri Andrew Boltuň pikrini doly goldaýaryn. Bolt özüniň bir makalasynda şeýle garaýyşy öňe sürüpdir ‘biz näçe musulman “import” etsek, şonça-da özümizi howp astyna salýarys”.
“Dogrusyny aýtsam, meniň pikrime görä Andrew Bolt mamla. Bir ýurtdaky musulmanlaryň sany bilen gurnalýan terrorçylykly hüjümleriň arasynda gönümel arabaglanyşyk bar. Meniň gaty gowy, parahatçylyk söýüji, hoşmeýilli musulman dostlarym bar. Ýöne çakdanaşa geçýänler hem bar. Hut meniň özüm munuň Awstraliýada doly goýbolsun edilmegini isleýärin. Men özüni howpsuz duýmak isleýärin we şol bir wagtyň özünde-de söz azatlygyndan hem doly peýdalanmak isleýärin” diýip, Kruger aýdypdyr.
Kruger Andrew Boltuň musulmanlaryň Fransiýa göçmeginiň terrorçylyga gapyny açandygy baradaky delillerini gaýtalap, Ýaponiýada o diýen köp musulman bolmansoň, ol ýerde terrorçylykly hüjümleriň hem bolmaýandygyny öňe sürüpdir.
“Today Extra” telegepleşigini Kruger bilen bilelikde alyp barýan David Campbell bolsa, onuň pikrine jogap höküminde şeýle diýipdir: “Men din azatlygyny we söz azatlygyny bilelikde isleýärin. Olar bir bitewidir”.
Rok aýdymçysy Jimmy Barnesiň ogly we asyl käri mugallym bolan Campbell Boltuň makalasy bilen baglanşykly “Şeýle makalalar jemgyýetde agzalalyk döredýär” diýipdir.
Ýöne Kruger oňa şeýle jogap beripdir: “Nisede öldürilen çagalaryň ene-atalary onuň aýdanlary bilen razylaşýar ahbetin”.
Kruger telegepleşikden soň Twitter sosial ulgamynda “bir ene hökmünde demokratik jemgyýetde şeýle meseleler barada pikir alyşylmagyny dogry hasaplaýaryn” diýip ýazypdyr.
Awstraliýanyň premýer-ministri Malcolm Turnbull Kanberrada geçiren metbugat ýygnagynda, ýurduň uzak ýyllardan bäri diskriminasiýasyz göç maksatnamasyna we ynsanperwer programmasyna eýe bolandygyny nygtap, mundan beýlägem munuň üýtgemejekdigini aýdypdyr.
Bolt ýokarda agzalan makalasynda uly seslenme döreden argumentleriniň birinde şeýle diýipdir: “Tanymal musulmanlar” yslam terrorçylygy bilen baglanyşykly her bir aýdylan sözi Günbataryň tankydyna öwürýärler”.
“Elbetde, musulmanlaryň aglaba köpçüligi hoşmeýilli raýatlardyr. Olaryň käbiri hemmeler tarapyndan gowy görülýär. Olar terrorçylygy ýazgarýarlar. Olar parahatçylyk hem asudalyk isleýärler... Ýöne musulman liderler duşmançylykly sözler aýdanda, terrorçylara töwekgelçilik edende we Günbatary günäkär görkezen mahaly olaryň köpüsi sesini çykarmaýar” diýip, Bolt öz makalasynda ýazypdyr.


text:
Duşenbe güni Tbilisiniň polisiýasy uruş weteranlarynyň geçiren protestini dargadyp, olaryň birnäçesini tussag etdi.
Protestçiler 1992-1993-nji ýyllar aralygynda Gürjüstanyň Abhaziýa regionynda söweşen we 2008-nji ýylyň awgustynda Günorta Osetiýada Orsýet bilen dörän çaknyşyga gatnaşan öňki esgerlerdi.
Olar 27-nji dekabrda özlerine berilýän jemgyýetçilik ýeňillikleriniň bes edilmegine garşy Gahrymanlar meýdançasynda protest demonstrasiýasyny geçirdiler.
Soňky aýlaryň dowamynda Tbiliside suwa we elektrik toguna tölenýän tölegler artdyryldy. Şeýle-de jemgyýetçilik transportynyň bahalary hem ýokarlandy.
Ýurduň parlamentiniň başlygynyň orunbasary Paata Davitaia weteranlaryň geçiren protestine polisiýanyň goşulmagyny ýazgaryp, muny “kabul ederliksiz” diýip atlandyrdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň syýasy durmuşynda ençeme onýyllyklaryň dowamynda Demokratiki partiýa eşegiň, Respublikan partiýa-da piliň obrazy arkaly aňladylyp gelindi. Ýöne köp adamlar näçe wagtdan bäri bu jandarlaryň iki sany uly partiýanyň nyşany hökmünde ulanylýandygyny ýa-da bolmasa simwollaryň gelip çykyşy barada hiç zat bilmeýärler.
Eşek syýasy sözlükde Andrew Jaсksonyň prezidentlik ugrunda alyp baran kampanýalarynyň netijesinde hökümet başyna geçen Demokratiki partiýanyň simwoly hökmünde ilkinji gezek 1828-nji ýylda ulanyldy. 1812-nji ýylda bolan söweşden soň, şeýle hem Birinji Seminol Söweşinden soňra Andrew Jaсkson söweş gahrymany diýlip yglan edilip, ol öz kampanýalaryny “Goý, halk dolandyrsyn” diýen şygar astynda alyp bardy.
Jacksonyň garşydaşlary ony populistlikde aýyplap, hüjüm etdiler we oňa “eşek jack” diýip at dakdylar. Emma bu deňeşdirme Jacksonyň göwnünden turdy we eşegi öz kampanýalarynda simwol hökmünde ulanyp başlady. Jackson prezidentlik kürsüsine geçensoň, onuň garşydaşlary eşegi Jacksonyň kejirliginiň simwoly hökmünde
ulanyp başladylar.
Emma eşegiň Demokratlaryň simwoly, piliň bolsa respublikanlaryň simwoly bolmagynda esasanam “Harper’s Weekly” žurnalynda suratkeş bolup işleýän Tomas Nastyň goşandy köp boldy.
Ol ilkinji gezek eşegi 1870-nji ýylda özüniň ylalaşmaýan söweşe garşy toparlaryny alamatlandyrmak üçin ulandy. Şondan bir ýyl soň žurnalyň suratçysy öz döredijiliginde respubliklanlary piliň keşbi arkaly suratlandyrdy. Ol muny eger içki düşünişmezlikleri dowam etdirse, Respublikan partiýasynyň geljekki saýlawlarda üstünlik gazanyp bilmejekdiklerini duýdurmak üçin çekipdir.
Ýöne žurnalyň suratçysynyň 1874-nji ýylyň 7-nji noýabrynda “Üçünji howsala döwri
” diýip atlandyran karikaturasyndan soň bu iki jandar iki partiýanyň hemişelik simwolyna öwrüldi.
Şol döwürde respubikaçy Ulysses S.Grant iki gezek prezident saýlanyp, üçünji ýola prezidentlige dalaş edýärdi. Karikaturada “sezarizm” ýazgyly ýolbars derisine bürenen eşek beýleki haýwanlary gorkuzýar. Onuň gorkuzýan haýwanlarynyň arasynda “Respublikan ses” diýlip görkezilen pil hem bar.
Aşagynda bolsa şeýle ýazgy bar: “Eşek ýolbarsyň derisini geýensoň, tokaýyň içinde beýleki ähli samsyk haýwanlary gorkuzyp, özünden monça bolup aýlanyp ýör” – Şekspir ýa-da Beýkon”.
Nast “New York Herald” neşirinde, üçünji sapar prezindentlige dalaş edýän Granta kakdyryp, yzly-yzyna çykyşlar etdi. Ol ony “sezarçy” - başga söz bilen aýdanyňda imperial güýji garbap almaga synanyşýan demokratiki güýç diýip atlandyrdy. Çekilen surat Aesobyň “Ýolbars derisindäki eşek” diýen basnýasyndan ugur alnyp çekilipdir. Ady agzalýan basnýanyň baş pikiri: samsyk öz keşbini gizläp biler, ýöne onuň sözleri ony ele düşürer – diýen düşünjäni öňe sürýär.
Nast “Respublikan sesi” aňlatmak üçin piliň keşbini ulanmagy dowam etdi. Ahyrsoňy pil hem respublikanlaryň simwolyna öwrüldi. Soňluk bilen beýleki syýasy karikaturaçylar hem Nastyň yzyna eýerdiler. Şeýlelikde eşek we pil iki partiýanyň simwoly hökmünde giňden ulanylmaga başlady.


text:
Aşgabat, 02.03.2015. “Türkmenportal”.
“Aşgabat” bedenterbiýe-sagaldyş toplumynda geçirilen sport tanslary boýunça “Türkmen bahary — 2015” ýaryşy 8—25 ýaş aralygyndaky tansçylaryň 100-den gowragyny jemledi. Bäsleşikler Ýewropa we Latyn Amerikasy ýurtlarynyň tanslarynyň on ugry: haýal we wena walsy, tango, çalasyn we haýal fakstrat, samba, rumba, ça-ça-ça, jaýw we pasodobl ýaly görnüşleri boýunça geçirildi diýip, Türkmenistanyň habarlar agentligi habar berýär.
Bu Türkmenistanyň sport tanslary federasiýasy tarapyndan guralan ikinji ýaryşdyr. Federasiýanyň başlygy Jemal Baýramowanyň bellemegine görä, Türkmenistanyň ilkinji çempionatyndan bäri geçen iki aýda oňa gatnaşyjylaryň ussatlygy görnetin ýokarlandy. Mysal üçin, geçen ýaryşyň kümüş medalyny eýelän Artur Lotfullin — Ýuliýa Çebotar ikiligi bu gezek hormat münberiniň ýokary basgançagyna çykdy.
Beýleki ugurlarda: Aly Rejepow — Darýa Makarkina we Wladimir Paraskunow — Milana Sultanbekowa, jübütleriň arasynda Elnara Gaýliýewa, Rabiýa Allaýarowa we Lidiýa Gogalýowa baýrakly orunlary eýelediler.


text:
Orsýetiň Çeçenistan respublikasynyň paýtagty Groznyda ulag partladylanda polisiýanyň kapitany öldi. Bu barada ýerli resmiler habar berýär.
Maglumata görä, partlama penşenbe güni irden amala aşyrylyp, bomba ulagyň oturgyjynyň aşagynda ýerleşdirilipdir. Polisiýanyň işgäri alan ýaralary sebäpli, keselhanada öldi.
Demirgazyk Kawkaz regionynda polisiýanyň “yslamçylar” diýlip güman edilýänlere garşy alyp barýan göreşi her ýyl onlarça adamyň ölümine sebäp bolýar.
Bu regionda iň durnuksyz diýlip Dagystan, Inguşystan, Çeçenistan hem Kabardino-Balkariýa hasaplanylýar.


text:
Nigeriýaly mekdep okuwçysy gyzlaryň köpçülikleýin ogurlanmagy bütin dünýäde gahar-gazap döretdi. Olaryň ogurlanmagynyň jogapkärçiligini bu ýurtda hereket edýän “Boko haram” atly yslamçy topar öz üstüne aldy.
Nigeriýadaky “Boko haram” atly ýaragly toparyň ady ýakynda ýurduň durnuksyz demirgazyk regionyndan 300-e golaý okuwçy gyzyň ogurlanmagy bilen baglylykda täzeliklerde ýaňlandy. “Boko haram” bu gyzlary satmak haýbatyny atýar.
Gyzlaryň ogurlanmagy birnäçe tapgyrlaýyn amala aşyrylypdyr. Şol hadysalaryň iň ulusy aprel aýynda bolupdyr we şonda 300 okuwçy gyz ogurlanypdyr. Nigeriýanyň polisiýasynyň aýtmagyna görä, olaryň 276-sy henizem ýesirlikde galýar. Şu hepdede Borno ştatynda ýene-de 11 gyz ogurlandy, bu ýerde “Boko haram” soňky bäş ýylyň dowamynda yslamçylaryň gozgalaňyna baştutanlyk edýär.
Okuwçy gyzlaryň ogurlanmagy halkara derejesinde gahar-gazap döretdi, köp ýurtlar kömek hödürledi. Nigeriýanyň hökümeti ogurlanan gyzlaryň saklanýan ýeri hakda degerli maglumat berene 300 müň amerikan dollary möçberinde pul goýdy.
“Boko haram” hereketi kimlerden ybarat?
“Boko haram” Nigeriýanyň demirgazygynda ýerleşýän ýaragly yslamçy topar. Bu ekstremist topar hökümeti agdarmak we yslam döwletini döretmek ugrunda söweşýär. Onuň aýylganç hereketleriniň arasynda heläkçilikli partlamalar, adamlaryň öldürilmegi we ogurlanmagy bilen bagly ençeme wakalar boldy.
Toparyň arap dilindäki resmi ady “pygamberiň öwüt-ündewlerine we jyhada eýerýän adamlar” diýmegi aňladýar. emma onuň has ýörgünli ady “Boko haram”. Ýerli hausa dilinde bu at “Günbataryň bilimi gadagan” diýmekdir.
Topar demirgazyk-gündogar Borno regionynyň Maiduguri şäherinde ýerleşýär we Nigeriýanyň musulman ilatly garyp demirgazygynda goldanylýar.
Bu toparyň aşa dinçi düşünjesine görä, yslam musulmanlaryň Günbatar bilen haýsy-da bolsa bir baglanyşygy bolan jemgyýetçilik, syýasy ýa-da bilim işlerine gatnaşmagyny “haram”, ýagny gadagan edýär. Şeýle-de saýlawlarda ses bermek, dünýewi bilim almak we günbatar görnüşli geýim geýmek gadagan edilýär. Bu gadagançylyklaryň netijesinde käbir adamlar bu topary “Nigeriýa talybananlary” diýip hem atlandyrýarlar.
Toparyň asly nireden?
“Boko haram” 2002-nji ýylda Maiduguri şäherinde yslam wagyzçysy Mohammad Ýusuf tarapyndan döredildi. 1990-njy ýyllarda Ýusuf ýaş radikal yslamçylaryň toparyna ýolbaşçy bolupdy. Başda Ýusuf bilim almaga isleglidi. Ol garyp musulman çagalarynyň bilim almagy üçin metjit we medrese gurupdy. Ol hökümeti zor bilen agdarmagy maksat edinmändi. Ol öz ýurdunyň problemalarynyň sebäbini Nigeriýanyň öňki britan kolonizatorlarynyň ornaşdyran günbatar gymmatlyklaryndan görýärdi. Ol hökümete boýun bolmazlyga çagyrypdy.
Ýagdaý 2009-njy ýylda ýitileşdi. Toparyň agzalary motosikle münmek üçin hökmany edilen sopbaç geýmek düzgünini berjaý etmekden ýüz öwürdiler. Bu “Boko haram” toparynyň tarapdarlarynyň we polisiýanyň arasynda güýçli çaknyşyklara getirdi. 800-den gowrak adam, şol sanda “Boko haramyň” tarapdarlary wepat boldular. Polisiýa toparyň baş edarasyny eýeledi, Ýusuf türmä düşüp, heläk boldy.
Şondan bäri “Boko haram” howpsuzlyk güýçleriniň edaralaryna, ybadathanalara, mekdeplere köp sanly heläkçilikli hüjümleri amala aşyrdy we parh goýmazdan, parahat ilatdan hem köp adamlary öldürdi.
Ýusufyň sag eli hasaplanan Abubakar Şekau toparyň ýolbaşçylygyny öz üstüne alyp, onuň ugruny üýtgetdi. Öz ruhy liderinden mahrum bolan topar gizlin herekete geçdi we birnäçe topara bölündi. Olaryň täsiri goňşy Nigere we Kameruna ýaýrady.
“2009-njy ýyldan başlap topar öz hereketiniň ugruny üýtgetdi” diýip, Londonda ýerleşýän “Çatam Haus” (Chatham house) atly halkara gatnaşyklary institutynyň bilermeni Sola Tayo aýdýar. Onuň bellemegine görä, topar aýylganç zorluklara baş goşup başlady. “Olar has aýgytly hereket edýärler, olaryň ýaraglary täzelenýär we olaryň hereketleri gitdigiçe has aýylganç bolýar”, diýip Tayo belledi.
Olar kime garşy söweşýärler?
2009-njy ýyldan başlap “Boko haram” 3000 müňden gowrak adamyň ölümine sebäp bolanlykda aýyplanýar. Diňe geçen ýylyň dowamynda, Halkara Amnistiýa (Amnesty International) guramasynyň maglumatyna görä, “Boko haram” 1500 adamyň ölümine sebäp boldy.
Topar howpsuzlyk güýçlerine, öz hristian watandaşlaryna, şeýle-de hökümet bilen hyzmatdaşlykda bolan musulman liderlerine we wagyzçylaryna hüjüm edýär. Onuň hüjümleri belli bir derejede daşary ýurtlulara we syýahatçylara garşy hem gönükdirilýär.
Iň aýgytly hüjümleriň biri 2011-nji ýylda BMG-niň Abuja şäherindäki baş edarasyna edildi, şonda 20-den gowrak adam heläk boldy. Geçen aýda Çibok (Chibok) şäherinde (Borno regiony) “Boko haram” 300 mekdep okwuçy gyzlaryny ogurlady. Olaryň 53-si gaçyp bildi. Geçen hepdede, 4-nji maýda, ýene 11 okuwçy gyz ogurlandy. 5-nji maýda ýaýradylan wideo görnüşli beýannamada toparyň lideri Şekau gyzlary gulçulyga satmak we mejbury durmuşa çykmak haýbatyny atdy.
“Al-Kaýda” bilen baglymy?
ABŞ “Boko haramy” terrorçy topar diýip hasap edýär we onuň “Al-Kaýda” bilen Afrikanyň demirgazyk-günbatarynda hereket edýän “Yslam Magribi” (AQIM), Somalidäki “Al-Şabab” guramalary bilen baglanyşygynyň bardygyny öňe sürýär. Bu tassyklama görä, “Al-Kaýda” Arap ýarymadasynda agzalan toparlaryň üsti bilen hereket edýär.
ABŞ-nyň Kongresiniň 2011-nji ýyl boýunça hasabatynda “Boko haramyň” ABŞ-a howp döredip başlandygy aýdyldy. “Boko haram” welin, daşary ýurt toparlary bilen çak edilýän gatnaşyklary ret edýär.
“Boko haram” geçen ýylyň fewral aýynda Kamerunyň demirgazygynda fransiýaly bir maşgalanyň ogurlanmagyny öz üstüne alan hem bolsa, toparyň Nigeriýanyň daşynda hereket etmek niýetiniň bardygyny görkezýän subutnama köp däl.
“Olaryň aragatnaşyklary bar we olar maglumat alyşýarlar, emma “Boko haramyň” “Al Kaýdanyň” aktiw bölegidigi ýa-da däldigi jedelli bir mesele, sebäbi häzire çenli bu konflikt Nigeriýanyň belli bir reginonynyň çäginden daşary çykmaýar” diýip, Sola Tayo belledi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň sport metbugaty assosiasiýasynyň Altyn medaly bilen sylaglandy
Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Soňra mejlise çagyrylan Halkara sport metbugaty assosiasiýasynyň Aziýa sport metbugaty birleşiginiň prezidenti Mohammad Kasyma söz berildi.
Biziň ýurdumyzyň döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda diňe sport we köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ulgamynda däl-de, eýsem, durmuş-ykdysady ösüşiň ähli ugurlarynda ägirt uly üstünlikleri gazanandygyny aýdyp, jenap Mohammad Kasym Aşgabatda bolmagynyň oňa türkmen Lideriniň köpugurly işleriniň hem-de geçirýän giň gerimli özgertmeleriniň türkmenistanlylaryň abadançylygyna hem-de Türkmenistanyň rowaçlygyna gönükdirilendigine göz ýetirmäge mümkinçilik berendigini belledi. Aziýa sport metbugaty birleşiginiň ýolbaşçysynyň belleýşi ýaly, türkmen halkynyň ata-babalarynyň müňýyllyklaryň içinden alyp gelen milli mirasyny aýawly saklamak we artdyrmak Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýar. “Siz milletiň ruhy baýlygyna aýawly garamagyň belent nusgasyny tutuş dünýä görkezdiňiz” diýip, jenap Mohammad Kasym döwlet Baştutanymyza ýüzlenip aýtdy.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň tarapdary we wagyz-nesihatçysy bolmak bilen hem-de bu ugurda watandaşlarymyza, ozaly bilen ýaşlarymyza şahsy görelde görkezip, adam hakynda aladany, onuň saglygyny we abadançylygyny döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hataryna çykardy. Ýurtda döwrebap sport düzümini döretmäge gönükdirilýän ägirt uly serişdeler döwlet Baştutanynyň ýokary üstünlikler sportuny hem-de köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini ösdürmek meselelerine örän uly üns berýändigine şaýatlyk edýär diýip, myhman munuň ýakyn geljekde öz miwelerini berjekdigine ynam bildirdi. Bellenilişi ýaly, diňe ykdysady taýdan kuwwatly döwlet beden we ruhy taýdan kämil nesli terbiýeläp ýetişdirmäge uly serişdeleri gönükdirmäge ukyplydyr.
Aziada — 2017-ä taýýarlyk görlüşine ýokary baha bermek bilen, Aziýa sport metbugaty birleşiginiň ýolbaşçysy Aşgabatda Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny dünýä ýaýmaga bagyşlanyp geçirilen Halkara sport media-forumyny guramakda ägirt uly goldawy we ýardam edendigi üçin türkmen Liderine çuňňur hoşallygyny bildirdi.
Maslahatyň işlän günleri dünýäniň 29 döwletinden bolan esasy teleradioýaýlymlaryň, metbugat neşirleriniň, halkara we sebit assosiasiýalarynyň wekillerine Türkmenistanda sporty we köpçülikleýin- bedenterbiýe hereketini ösdürmek, yklym oýunlaryna taýýarlyk görmek boýunça amala aşyrylýan işleriň gerimini öz gözleri bilen görmäge mümkinçilik döredildi diýip, myhman sözüni dowam etdi. Biz Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwrebap sport düzümini döretmäge, hünärli işgärleri taýýarlamaga berýän ägirt uly ünsüniň türkmen türgenleriniň iri halkara sport ýaryşlarynda üstünlikli çykyşlarynyň girewi bolup hyzmat edýändigine nobatdaky gezek göz ýetirdik diýip, Mohammad Kasym belledi.
Dünýäniň sport giňişliginde bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek babatda Türkmenistanyň abraýyny artdyrmakda öňde boljak oýunlaryň aýratyn ähmiýetini bellemek bilen, Aziýa sport metbugaty birleşiginiň baştutany öz ýolbaşçylyk edýän guramasynyň dünýä bileleşigini türkmen halkynyň gazananlary bilen tanyşdyrmagy öz borjy hasaplaýar diýip aýtdy. Şeýle hem myhman Aziada—2017-niň Aşgabatda ýokary guramaçylyk derejesinde geçiriljekdigine hem-de ýurtlaryň we halklaryň arasyndaky dostluk gatnaşyklaryny berkitmäge hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.
— Türkmenistanda bolmak meniň üçin uly hormatdyr diýip, myhman Halkara sport metbugaty assosiasiýasynyň Aziýa sport metbugaty birleşiginiň Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy milli sport hereketini ösdürmäge we sport ulgamynda netijeli halkara hyzmatdaşlygy berkitmäge goşan uly goşandy üçin ýokary derejeli Altyn medal bilen sylaglamak hakynda karar kabul edendigini habar berdi. Türkmenistanyň Baştutany ilkinji bolup, bu ýokary sylaga mynasyp boldy diýip, jenap Mohammad Kasym belledi.
Myhman dabaraly ýagdaýda bu ýere ýygnananlaryň el çarpyşmagynda hormatly Prezidentimize Aziýa sport metbugaty birleşiginiň ýokary sylagyny hem-de degişli diplomyny dabaraly ýagdaýda gowşuryp, türkmen Liderine abadançylyk we jogapkärli döwlet işinde täze üstünlikleri arzuw etdi. Türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin çuňňur hoşallygyny beýan etmek bilen, myhman biziň ýurdumyz bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de işjeň ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Milli Liderimiz hormatly sylag üçin Aziýa sport metbugaty birleşiginiň ýolbaşçysyna minnetdarlyk bildirip, sport-parahatçylygyň ilçisi bolup, ol dürli ýurtlarda we yklymlarda ýaşaýan halklary birleşdirmäge ukyplydyr diýip belledi. Türkmenistanda her bir raýatyň bähbidine sporty ösdürmek üçin örän uly işler geçirilýär diýip, döwlet Baştutanymyz bu işleriň häzir öz anyk netijelerini berýändigini belledi. Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda çykyş edip, baýrakly orunlary eýeleýärler, köp sanly medallara mynasyp bolýarlar.
Aziýa sport metbugaty birleşiginiň bu sylagy her bir türkmen türgeniniň, tälimçisiniň we tutuş sportuň üstünliklerini ykrar etmegiň nyşany bolup durýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Türkmenistanyň halkara sport hereketinde ykrar edilmegini aňladýan şeýle ýokary baha biz üçin uly buýsanç bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow jenap Mohammad Kasymyň ýolbaşçylyk edýän guramasynyň Aziýa oýunlaryny dünýä ýaýmakda öz goşandyny goşjakdygyna ynam bildirdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Sişenbe güni Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Moskwanyň «Domodedowo» aeroportunda amala aşyrylan hüjümi gurnaýjylaryň berk jezalandyryljakdygyny aýdyp çykyş etdi.
«Domodedowo» aeroportunda düýn giçlik amala aşyrylan bu hüjümiň netijesinde 35 adam ölüp, 150-den gowrak adam hem ýaralandy.
Bu waka bilen baglanyşykly eden çykyşynda prezident Medwedew terror hüjümini gurnaýjylaryň anyklanyljakdygyny we ele salynjakdygyny nygtady.
Mundan daşary, ol howpsuzlyk çärelerini talabalaýyk ýola goýmanlykda «Domodedowo» aeroportunyň ýolbaşçylaryny hem tankyt etdi.
«Domodedowo» aeroportunda amala aşyrylan düýnki partlamanyň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda ençeme bomba hüjümi amala aşyryldy. Şol bombalaryň biri Bagdatdaky harby taýdan berkidilip, “Ýaşyl zona” diýip atlandyrylýan diplomatik kompleksde partladyldy.
Penşenbe güni Bagdadyň dürli regionlarynda azyndan üç ulagly we bir sany hem ýoluň gyrasyna düşelen bomba hüjümi amala aşyryldy.
Yragyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, partlamalarda azyndan 28 adam ölüp, 30-dan gowragy hem ýaralanypdyr. Ýöne resmiler ölenleriň sanynyň artmagynyň mümkindigini hem sözüne goşdular.
Partladylan bombalaryň ikisinde şaýy musulmanlarynyň ýaşaýan ýerleri nyşana alnypdyr. Beýleki bomba bolsa hem şaýy, hem-de sünni musulmanlarynyň ýaşaýan ýerinde partladylypdyr.
Bu bomba partalamalary Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň söweşijileri agdarmaga dowam etjekdigine söz bermeginiň yzýany amala aşyryldy.
Şu ýylyň dowamynda Yrakdaky çaknyşyklarda 3 müňden gowrak adam öldürildi.


text:
“FUJIFILM”-DEN TÄZE GÖRNÜŞ
Tehnologiýa bazarynda enjamlary arkaly giňden tanalýan “Fujifilm” şereketi täze “X-Pro2” fotoapparatyny müşderilerine hödürlejekdigini mälim etdi. Ýapon şereketi üç ýyla golaý mundan ozal, ýagny 2012-nji ýylda müşderilerine ýetirilen aýnasyz fotoapparaty “X-Pro1” görnüşli fotoapparatynyň dowamy hökmünde önümçiligine badalga berlen täze enjamy arkaly müşderilerini begendirmegi meýilleşdirýär. Häzirki wagta çenli diňe tehniki aýratynlyklary mälim edilen “X-Pro2” fotoapparatynyň, şereket tarapyndan ýakynda geçirilen metbugat ýygnagynda taslamasy hem köpçülige hödürlendi. Metbugat sahypalarynda berlen maglumatlara görä, “X-Pro2” fotoapparatynyň taslamasy ozalky görnüşden kän bir tapawutlanmaýar. Diňe käbir dolandyryş düwmeleriniň ýerleriniň has-da oňaýly bolmagy üçin üýtgedilendigini bellemek bolar. 15-nji ýanwarda resmi taýdan satuwa goýberilmegine garaşylýan “Fujifilm X-Pro2” fotoapparatynda durmuşyň ajaýyp pursatlaryny surata düşürmek üçin “XF 35mm f/2” ölçegli ýagtylyk beriş lensi göz öňünde tutulandyr. Şeýle hem, enjamyň takyklyk sensorynyň 24 megapiksel ölçeginde bolmagyna garaşylýar. Jübüt görnüşli maglumat saklaýjy ýady, 1/8000 durulyk tizligi, 1/250 hereket tizligi hem-de tekiz LCD ekrany “Fujifilm X-Pro2” enjamynda ýer alýan beýleki aýratynlyklaryna degişlidir. Şereket täze fotoapparatyny gara we kümüşsöw reňklerde müşderilerine hödürlemegi göz öňünde tutýar.
BMW-DEN “AIRTOUCH” AÝRATYNLYGY
Germaniýanyň awtoulag öndürýän belli BMW kompaniýasy 6-njy ýanwarda Las Wegasda badalga aljak “Dünýä Mobil Kongresi 2016” şüweleňinde, ýeňil hem howpsuz – el hereketleri bilen awtoulaglaryň käbir aýratynlyklarynyň dolandyrylmagyna mümkinçilik döredip biljek täze enjamyny müşderilerine hödürlemegi meýilleşdirýär. “AirTouch” diýlip at berlen täze tehnologiýa, saz diňlemek, nawigasiýa takyklygy we telefon arabaglanyşygy ýaly ýeňil buýurmalaryň el hereketi arkaly dolandyrylmagyny üpjün edýär. “AirTouch” enjamy el hereketlerini kabul etmek üçin birnäçe sensorlaryň kömeginden peýdalanýar. Awtoulaglara bu tehnologiýanyň ornaşdyrylmagy bilen esasy maksat - sürüjiniň ünsüni ýoldan sowup, sensor ekrany ýa-da düwmejikler arkaly bu buýurmalary ýerine ýetirmeginiň öňüni almak bolup durýar. Awtoulagyň dolandyryjysynda (rulunda) ýer almagy göz öňünde tutulýan bir düwmejik - “AirTouch” buýurmalaryny has-da çalt ýerine ýetirmäge ýardam berer. Bu tehnologiýa zerur buýurmalaryň sazlamalaryny dolandyryjydan eliňizi aýyrmazdan ýerine ýetirmegiňize mümkinçilik berer. Öz awtoulaglaryna yzygiderli täzelikleridir, zerur şertleri girizýän şereket, metbugat sahypalaryna beren beýanatynda, “AirTouch” tehnologiýasy arkaly 3D görnüşli giň, panoramik ekrany döretmek arkaly öňe tarap uly bir ädim ätjekdigini mälim etdi.
SAGLYGA GÖZEGÇILIK EDER
Tehnologiki enjamlaryň önümçiliginde öňdebaryjy hasaplanýan “Samsung” şereketi, akylly enjamlaryny öndürmekde bäsdeşlerini haýran galdyrjak taslamasyny mälim etdi. Şereketiň täze önümçiligine girişmegi meýilleşdirýän biologik çipi arkaly, mobil enjamyňyz “kiçijik saglyga gözegçilik nokadyna” öwrülip biler. Mälim bolşy ýaly, soňky döwürlerde öndürilýän akylly telefonlar, bu ugurda möhüm üstünlikleri gazanmagy başardylar. Şolardan has köp ýaýran görnüşi adamyň ýürek urgusyny ölçemek aýratynlygy bolup durýar. Emma Günorta Koreýaly hünärmenler bu işiň gerimini has-da giňeltmek isleýär. Bu ugurda irginsiz iş alyp barýan şereketiň hünärmenleri täze bir çipiň üstünde iş alyp barýarlar. Bu biologik çip biziň bedenimiz bilen bagly 5 ugurda, ýagny bedendäki ýagyň derejesini, işjeňlik güýjüni, ýürek urgusyny, gyzgynlyk derejesini we nerw dartgynlygyny gözegçilikde saklamagy amala aşyrar. Mundan ozal, bu ugurda “Apple” şereketiniň enjamlary köpçüligiň ünsüni özünde jemleýärdi. Emma “Samsung” mobil enjamlary bazaryndaky esasy bäsdeşi bolan amerikan şereketi bilen bäsdeşligini has-da ýitileşdirmek ugrunda ädim ätmek isleýär. Täze biologik çipiniň önümçiligine badalga bermegi meýilleşdirýän şereket, akylly sagatlar bazarynda hem “Gear” bilen üstünlik gazanmagy başarypdy. Täze çipini hem täze nesil “Gear”-da synag etmegi niýet edinýän “Samsung” biologik çipiniň ýany bilen täze bir bilezigiň hem önümçiligini ýola goýmagy meýilleşdirýär.
“HP ELITE X2” GIBRID NOUTBUK
Noutbuklaryň hem-de öý kompýuterleriniň önümçiliginde ulanyjylaryň söýgüsini gazanmagy başaran “HP” şereketi mundan beýläk hem tehnologik enjamlar bazarynda bäsdeşligi dowam etdirer. Täze ýylyň öňýanynda tabletleriň hem-de noutbuklaryň önümçiligindäki tejribelerini ýeke bir enjam arkaly hödürlemek isleýän şereket “Elite X2” gibrid görnüşli noutbugyny müşderilerine ýetirmegi meýilleşdirýär. Ulanyjylaryň giň köpçüligi üçin niýetlenen gibrid noutbugynda ornaşdyrylan “SureStart” tehnologiýasy kompýuteriň iň esasy aýratynlygy hökmünde aýdylýar. Bu tehnologiýa arkaly müşderilerde öz noutbukynda maglumatlaryň ygtybarlylygyny gözegçilikde saklamaga şert döredilendir. Adaty görnüşinde “Intel Core M CPU” bilen hödürlenýän “Elixe X2” noutbugy, ulanyjylaryň islegine görä, “Intel vPro CPU” iş ulgamy arkaly öndürmek hem göz öňünde tutulýar. Ajaýyp daşky görnüşe eýe bolan noutbugyň galyňlygy 8.1 mm-e, agramy 900 grama barabardyr. Gibrid enjamyň ýokary duýujylykly sensor ekrany göz üçin howpsuzlandyrylan HD görnüşe eýedir. Şeýle hem ol birnäçe gezek synag edilen 4G LTE baglanyşygy arkaly has çalt internet hyzmatlaryny hödürleýär. “Windows 10” ulgamy bilen işleýän enjam, çyzgy çyzmagy gowy görýän ulanyjylar üçin “HP Active Pen” – akylly galamyny hem özünde saklaýar. Şu aýyň dowamynda satuwa çykarylmagyna garaşylýan noutbugyň bahasynyň 899 amerikan dollaryna deň boljakdygy barada hem habarlarda aýdylýar.
ÄÝNEKSIZ 3D GÖRKEZILIŞ
Hytaýyň KDX şereketi ýakynda geçiriljek “Dünýä Mobil Kongresi 2016” şüweleňine “K3DX 3D” tehnologiýaly enjamy bilen gelmegi niýet edinýär. Bu enjam arkaly 3D görnüşli wideolary äýnek dakynmazdan, adaty ýagdaýda görmäge mümkinçilik gazanarys. Şereket tarapyndan berlen beýanatda, täze tehnologiýaly enjam üçin müşderilere köp wagtyň gerek bolmajakdygy, olaryň Las Wegas şüweleňinde täze enjam bilen ýakyndan tanşyp biljekdikleri barada aýdyldy. Birnäçe wagtdan bäri uly şereketler tarapyndan şeýle görnüşli tehnologiýalaryň üstünde iş alnyp barylýardy. Hatda, şu tehnologiýany özünde saklaýan akylly telewizorlar satuwa hem çykarylypdy. Emma, bu tehnologiýa akylly telewizorlarda üstünlik gazanmagy başarmady. Şeýle hem, HTC we “Evo” şereketleri äýnege zerurlyk duýmazdan 3D kamera we 3D kompýuter oýnuny hödürlemegi başarypdy. Geçen döwrüň içinde gazanylan bu tejribeler äýnege zerurlyk duýmazdan 3D görnüşleri görmek tehnologiýasyny has ýokary derejä çykardy. KDX şereketi täze enjam tehnologiýasynyň has-da kämil görnüşe eýe etmek üçin “Philips”, “Dolby” ýaly akylly telefon we tablet şereketleri bilen ýakyn hyzmatdaşlykda boldy. Täze tehnologiýa diňe akylly telefon, tablet ýa-da akylly telewizorlarda ulanmak üçin niýetlenmän eýsem, mahabat ugrunda we senagatyň beýleki pudaklarynda hem giňden ulanylar. Şeýle hem bu tehnologiýa ulanyjylaryň gözi üçin howpsuz bolan görkezilişiň ýokary takyklygyny üpjün edýär. Täze tehnologiýa enjamynda köp ýaýlymly görkeziliş, görüş aralygyny sazlamak, dynç alyş güýmenjeleri ýaly mümkinçilikler hem göz öňünde tutulypdyr.


text:
Ukraina, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ygtyýar berlen parahatçylyk goraýjylary ýurduň gündogarynda ok atyşygy bes etmek baradaky yrga ýaraşygyň şertlerini berjaý etmäge çagyrdy.
18-nji fewralda geçirilen adatdan daşary howpsuzlyk ýygnagynda prezident Petro Poroşenko: “Iň gowy format Ýewropa Bileleşigi tarapyndan polisiýa missiýasynyň ýola goýulmagy bolardy” diýdi.
Orsýetçi separatistler parahatçylyk goraýjylara edilen çagyryşy ýazgaryp, olaryň ýurda gelmegi geçen hepde Minskde gelnen ýaraşyk ylalaşygyny “bozar” diýdiler.
Ukraina bu baradaky çagyryşy güýçli çaknyşyklaryň yzýany, ukrain goşuny Debalsewe şäherinden çekilenden soň mälim etdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň adam gynamalara garşy komiteti Türkmenistany gynamalardan el çekmäge çagyrdy.
Bu komitet özüniň 7-nji dekabrda ýaýradan jemleýji hasabatynda, Türkmenistany türmelerde gynamalary, şol sanda seksual zorluklary we urup-ýençmeleri yzygiderli amala aşyrmakda we syýasy tussaglary ýitirim etmekde aýyplady.
“Erkinlikden mahrum edilen adamlaryň gynamalara we ýowuz daramalara, şol sanda urlup-ýenjilmelere giňden sezewar edilýändigi barada yzygiderli gelip gowuşýan maglumatlar örän alada goýýar” diýip, BMG-niň adam gynamalaryna garşy komitetiniň çarşenbe günki hasabatynda aýdylýar.
Bu komitet Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy “köpçülikde çykyş edip, ýurtda gynamalara ýol berilmejekdigini aç-açan mälim etmäge” çagyrdy.
Şeýle-de, hasabatda ýurtda tussaglaryň gynamalara sezewar edilýändigi barada yzygiderli maglumatlaryň gelip gowuşýandygyna garamazdan, şeýle wakalar bilen baglanyşykly hiç kimiň sud edilmändigine hem üns çekilýär.
Şol bir wagtda, komitet Türkmenistan hökümetiniň žurnalistleriň we adam hukuklaryny goraýan aktiwistleriň öz işini we hereketlerini amal etmegine rugsat bermelidigini nygtap, türkmen häkimiýetlerini öz işini berjaý edeni üçin ar almak maksady bilen tussag edilen ýa-da ýyl kesilen habarçylary we aktiwistleri azatlyga goýbermäge çagyrýar.
Sütem bilen ýenjilip, elektrik togy bilen gynaldy
Azatlyk Radiosyna bu hasabat dogrusynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginden haýsydyr bir kommentariýa almak başartmady. Emma Türkmenistanda tussag edilen adamlaryň gynamalara we urlup-ýenjilmelere sezewar edilýändigi barada, yzygiderli maglumatlar gelip gowuşýar.
Şeýle wakalaryň iň soňkusy şu aýyň başynda bolup, howpsuzlyk gulluklary tarapyndan tussag edilen Azatlyk Radiosynyň Daşoguz welaýatyndaky habarçysynyň günde-günaşa gynamalara sezewar edilýändigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynda Mekan Täşliýew lakamy bilen çykyş eden Hudaýberdi Allaşow 3-nji dekabrda Köneürgenç şäherinde tussag edilip, ol türkmen resmileri tarapyndan 11 kilogram nas serişdesini saklamakda günälenýär.
Allaşowyň garyndaşlary we wakanyň şaýatlary bularyň toslama aýyplamalardygyny aýdýarlar. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň prezidenti Tomas Kent hem Hudaýberdi Allaşowyň tussag edilmeginiň hakyky sebäbini onuň žurnalistiki işi bilen baglanyşdyrýar.
Polisiýadaky we beýleki çeşmeleriň tassyklamagyna görä, Hudaýberdi Allaşowyň boýnuna etmedik işini dakmak üçin, ony sütem bilen ýenjipdirler we elektrik togy bilen gynapdyrlar.
Soňky günlerde halkara guramalarynyň ençemesi türkmen häkimiýetlerini Allaşowy dessine azat etmäge çagyryp, beýanat ýaýratdy. Olaryň arasynda Žurnalistleri goramak boýunça komitet, Serhetsiz Reportýorlar guramasy we Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy dagy bar.
“Maglumatlar düýbünden kabul ederliksiz”
ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Nişa Desai Biswal 8-nji dekabrda Gamburgda Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) geçýän Ministrler derejesindäki 23-nji maslahatynyň çäklerinde çykyş edip, Allaşowyň tussag edilmegi barada berlen soraga jogap berdi.
Ol soňky ýyllarda Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna edilýän basyşlardan, ýowuz daramalardan ýa-da tussag edilmelerden we gynamalardan örän alada galýandyklaryny aýdyp, bularyň düýbünden kabul ederliksizdigini belledi.
“Biz bu meseläni [türkmen] hökümetiň öňünde göni goýýarys we bu bu mesele [Allaşowyň tussag edilmegi] boýunça beýanat hem ýaýratdyk. Sebäbi bu mesele Türkmenistanyň hökümetiniň halkara kanunlarynyň, adam hukuklary boýunça halkara deklarasiýasynynyň, şeýle-de, öz konstitusiýasynyň öňünde borçnamalary bar. Şuňa laýyklykda, sud prosesiniň berjaý edilýändigi dogrusynda ýerine ýetirmeli borçnamalary bar. Şeýlelikde, biziň eşidýän maglumatlarymyz düýbünden kabul ederliksiz” diýip, Nişa Desai Biswal aýtdy.
Ýeri gelende bellesek, soňky döwürde Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky beýleki habarçylaryna hem basyşlar has güýçlendi.
BMG-niň adam gynamalara garşy komiteti özüniň jemleýji hasabatynda žurnalistlere we adam hukuklaryny gorap çykyş edýän aktiwistlere, şol sanda Altymyrat Annamyradowa, Gulgeldi Annanyýazowa, Saparmämmet Nepesgulyýewe we Soltan Açylowa garşy ýowuz daramalaryň, gynamalaryň, eden-etdilikli tussag edilmeleriň amala aşyrylýandygy baradaky maglumatlary derhal, dolulygyna we adalatly derňemäge çagyrýar.
Şeýle-de, komitet Türkmenistan tutuş ýurduň çägindäki bu gynamalaryň öňüni almak üçin gyssagly we netijeli çäreleri kabul etmeli diýip, bu hereketleri amala aşyrmakda güman edilýän adamlaryň jezalandyrylmagy üçin möhüm çäreler görülmeli diýdi.


text:
Türkmenistanyň Merkezi Banky
Türkmenistanyň bank ulgamy iki derejeli bank ulgamy bolup, ol Türkmenistanyň Merkezi bankyndan (TMB) we täjirçilik banklaryndan emele gelýär.
Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň milli bankydyr. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň (merkezi edarasynyň) ýerleşýän ýeri Aşgabat şäheridir. Onuň işi 2011-nji ýylyň 25-nji martynda kabul edilen «Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda» Türkmenistanyň Kanuny we beýleki hukuk namalary bilen düzgünleşdirilýär.
TMB-niň esasy maksatlary şu aşakdakylardan ybarat bolup durýar:
- manadyň durnuklylygyny üpjün etmek;
- Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmek we pugtalandyrmak.


text:
Sowet döwrüniň türkmen edebiýatynyň aksakgaly, kerwenbaşysy, onuň düýbüni tutujylaryň biri – Berdi Kerbabaýew. Garaşsyzlygyň başky ýyllaryndan bäri geçen döwür içinde başga-da köp ýazyjy-şahyrlar, suratkeşdir kompozitorlar, umuman, döredijilik adamlary bilen bir hatarda Berdi aganyň-da ady ýurduň habar serişdelerinde tutulmady diýen ýaly. Onuň ömri we döredijiligi bilen bagly ýubileý seneleri, ýagny tegelek seneler ýurt derejesinde bellenmedi.
Berdi Kerbabaýew 1894-nji ýylyň 15-nji martynda Tejeniň Gowkuzereň obasynda dünýä inýär. Kaka, Buhara medreslerinde bilim alan Berdi Kerbabaýew döredijilik işine 1923-nji ýylda başlaýar. Ol “Gyzlar dünýäsi”, “Ýaz möwsüminde bir gözel”, “Kepän dodak”, “Amyderýa” ýaly poemalaryny, döwrüň täzeliklerini wasp edýän goşgulary döredýär. Ol edebiýatyň kyssa, dramaturgiýa ýaly žanrlaryna ýüzlenip, köp sanly hekaýalar, oçerkler, powestdir pýesalar ýazýar. Ol 30-njy ýyllarda çagalara niýetläp “Kim bilmeşek” atly kitabyny neşir etdirýär.
Kerbabaýew dünýä we ors edebiýatynyň görnükli wekilleriniň ençemesiniň eserlerini türkmen diline terjime edýär. Olaryň arasynda Maksim Gorkiniň “Ene” romany, Lew Tolstoýyň “Hajymyrat” powesti, Mihail Şolohowyň “Göterilen tarp” romany, Woýniçiň “Gögeýin” romany, Arkadiý Gaýdaryň hekaýalary bar. Mürze Ibragimowyň “Ol gün geler” romanyny, Musa Jeliliň goşgularyny, Omar Haýýamyň rubagylaryny we başga-da köp eserleri türkmen diline terjime edýär.
1940-njy ýylda Kerbabaýewiň meşhur “Aýgytly ädim” romanynyň birinji kitaby çapdan çykýar. Ol üç kitapdan ybarat bu eserini uruşdan soň ýazyp gutarýar, eser 1948-nji ýylda SSSR-iň Döwlet baýragyna mynasyp bolýar. Şu döwürde Staliniň konfliktsizlik teoriýasynyň höküm sürýän döwründe döreden “Aýsoltan” powesti edebi nukdaýnazardan gowşak bolsa-da, döwrüň talabyna bap gelýändigi, sowet ideologiýasynyň islegini kanagatlandyrýandygy üçin 1951-nji ýylda şol eseri üçin Kerbabaýewe SSSR-iň Döwlet baýragy berilýär.
Berdi Kerbabaýewiň ses ýazgylaryndan
Berdi Kerbabaýew türkmen döwletiniň düýbüni tutujylaryň biri - Gaýgysyz Atabaýew barada “Gaýgysyz Atabaýew” romanyny döretdi, “Suw damjasy – altyn dänesi” atly romany bolsa “Aýgytly ädimiň” logiki dowamydyr. Bu eserde Artygyň, Aşyryň, Mawynyň we “Aýgytly ädimdäki” beýleki gahrymanlaryň agtyk-çowluklary hereket edýär.
Ol ýolýazgylar žanryny türkmen edebiýatyna ilkinji bolup girizen ýazyjydyr. Onuň eserleri gaty köp daşary ýurt dillerine terjime edildi. Ol çeper döredijiligini ömrüniň ahyryna çenli dowam etdirdi. Umumy alnanda, Berdi Kerbabaýew Türkmenistanyň Ýazyjylar guramasyna 20 ýyl ýolbaşçylyk etdi.
Berdi Kerbabaýew Türkmenistanyň Halk ýazyjysy, başda belleýşimiz ýaly, SSSR-iň Döwlet baýragynyň iki gezek laureaty, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragynyň eýesi, Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň akademigi, Sosialistik Zähmetiň Gahrymany.
Berdi Kerbabaýew 1974-nji ýylyň 23-nji iýulynda Aşgabatda aradan çykdy.
Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň düýbüni tutujylaryň biri, radionyň baýry işgäri (häzir merhum) Aman Berdimyrat öz wagtynda Berdi Kerbabaýew barasynda şeýle diýipdi:
— “Çagdaş türkmen edebiýatynyň kerwenbaşysy – Berdi Kerbaba”. Bu jümle edebiýatçy alym Hanguly Taňrygulyýewiň Berdi Kerbabaýewe bagyşlanan, 1982-nji ýylda neşir edilen kitabyndan alnan.
Dogrudan-da, çagdaş türkmen edebiýatynyň we medeniýetiniň taryhyny Berdi agasyz göz öňüne getirmek mümkin däl. Türkmen edebi diliniň dinamiki ösüşine-de Berdi Kerbaba uly goşant goşdy. Bir alymyň Berdi Kerbabaýewiň 70 ýyllyk ýubileýinde dogry belleýşi ýaly, “Klassyk edebiýatda Magtymguly şahyr bolan bolsa, çagdaş edebiýatda Berdi Kerbaba şol derejä ýetdi”.
Edebiýatçy alym Tejen Nepesowyň Magtymguly bilen Kerbabaýewi deňeşdirmesi ýöne ýerden däldir. Awtor Magtymgulyny Berdi Kerbabadan gowy bilýän adamyň ýokdugyny, türkmen edebiýatynyň taryhynda Magtymgulydan soň klassyk derejä Berdi Kerbabaýewiň çykandygyny belleýär. Nepesowyň ýazmagyna görä, Magtymguly milli taryhy ideallary işledi, türkmen milli şygyr sungatyny özbaşdak ugur hökmünde kesgitledi. Türkmen milli dilini edebi diliň normalary hökmünde praktiki taýdan ulandy. Magtymgulynyň şahsyýeti bilen tebigatyň türkmene joşan bu bu beýik keramatyny her bir sagdyn aň duýdy.
Magtymguly türkmen taryhynyň agyr döwründe ýaşan hem döreden bolsa, Berdi Kerbaba sowet döwrüniň agyr şertlerinde, ideologik syýasy gysyşy astynda işledi we döretdi, partiýanyň talabyna eglişik etmeli boldy, faktlary ýoýmak bilen türkmenleriň göýä 1917-nji ýyldaky ors ynklabyndan soň Türkmenistanda sowet häkimiýetiniň berkarar edilmegine orslar bilen bile türkmenleriň-de gatnaşandygyny girizmeli boldy. Berdi Kerbabaýewiň sosialistik realizm usulynda ýazan “Aýsoltan” powesti, “Nebitdag” romany gowşak hem ynançsyz çykdy. Bir söz bilen aýdylanda, Berdi aga halkyň ajy günlerini-de, süýji günlerini-de bile paýlaşdy. Ýörgünli söz bilen aýdylanda: “Halkyň ody bilen girip, küli bilen çykdy”.
Magtymgulynyň beýik şahyrlygyny, şahsyýetini dünýä açyp görkezmekde, onuň eserlerini ýaýratmakda Berdi aga uly hyzmat degişlidir. Ol baryp 1926-njy ýylda Magtymgulynyň 289 goşgusyny ýygnap, arap hatynda kitap edip çykartdy. Oňa Bertels, Samoýlowiç ýaly gündogarşynas alymlar ýokary baha berdiler.
Şol wagtlar halkyň medeni mirasyny inkär etjek bolan proletkultçular kitabyň täze medeni gurluşa zyýanlydygyny öňe sürüp, gadagan etdirjek boldular. Emma öz sopy şahyrynyň eserlerini Gurhandan soň ikinji ýerde görýän, mukaddes hasaplap gelen türkmenler Magtymgulynyň kitabyny şol wagtyň özünde düýelerine ýükläp, alyp gidipdirler.
Berdi Kerbaba häkimiýetleriň dürli şyltaklaryna, ýanamalaryna garamazdan, mertebesini saklady, öz halkynyň döredijiligini öwrenmek işinden el çekmedi we ahyrsoňy päsgelçilikleri ýeňip geçdi. Netijede Magtymgulynyň dabarasy dag aşdy.
Berdi Kerbaba halypasy Magtymgula eýermek bilen bir goşgusynda:
Söýýän seni joşgun urýan ýürekden,
Ömrüm saňa gurban, Türkmenistanym!
Zerursyň sen maňa çaýdan-çörekden,
Ähli derde derman, Türkmenistanym!
Guwanjym, baýlygym hem hany-manym,
Bilimde kuwwatym, damarda ganym,
Gözümde görejim, göwrämde janym,
Seni dünýä bermen, Türkmenistanym!
- diýýär. Indi ýaş edebiýatçylaryň mirasdüşerlik etmeginde Berdi Kerbabanyň ömür, döredijilik ýoluny tankydy gözden geçirmek bilen partiýanyň we KGB-niň arhiwleriniň materiallaryndan peýdalanmak arkaly täze-täze eserler döretmeklerini arzuw edýärin.
Öz wagtynda Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy, merhum Saparmyrat Öwezberdiýew şeýle gürrüň beripdi:
—1957-nji ýyl. TKP MK-nyň 1-nji sekretary Suhan Babaýew “Eziz hanyň nökeri” diýip, Kerbabaýewi türmä basdyrjak bolup ýördi. Ýazyjynyň garşysyna degerli dokumentleri taýýarlaýardy. Emma SSSR Ýazyjylar soýuzynyň şol döwürdäki başlygy, şahyr Alekseý Surkow gyssagly suratda Aşgabada geldi. Ol gele-gelmäne Türkmenistanyň Ýazyjylar soýuzynda ýygnak geçirdi. Iki kabineti dolduryp, ýygnaga gatnaşan türkmen ýazyjylary Alekseý Surkowyň agzyndan: “Türkmenistany ýykmak mümkin, emma Berdi Kerbabaýewi ýykmak mümkin däl. Ony bütin dünýä tanaýar” diýen sözleri eşitdiler. Şeýlelikde, Alekseý Surkowy Kreml goldap, Berdi Kerbabaýewiň, halk dilinde aýdylyşy ýaly, “bitiniň burnam ganamady”.
Berdi Kerbabaýewi nämede aýyplamak islediler?
Berdi Kerbabaýewiň mazary, Aşgabat şäheri.
Türkmenistanly žurnalist, ýurduň ýakyn taryhyny öwreniji Allaýar Çüriýewiň “Bir soragyň ýigrimi ýyllyk sütemi” atly kitabyndan, Ýusup Öwezowa bagyşlanan oçerkde onuň ýatlamasyndan bölek: “TK(b)P MK-nyň sekretary bolan döwrümde, 1952-nji ýylda, Londonyň gazetleriniň birinde Berdi Kerbabaýew hakynda habar çap edilýär. Habar türkmen ýazyjysynyň ozal iňlislere satylandygy barasynda ýazylypdyr. Bu habary Müsüriň bir gazetem göçürip çap edýär. Şol gazetler bize gelip gowuşdy. Moskwadanam: “Eger respublika üçin gerek hasaplasaňyz, onda Berdi Kerbabaýewe degmäň” diýip ýazypdyrlar. Seredip gördük, maslahat etdik. Kerbabaýewiň Türkmenistan üçin bitiren işiniň agramy gaty uly. Berdi aga Eziz hanyň mürzesi bolupdyr. Ýöne bu zatlar hakynda Berdi aga partiýa girende öz terjimehalynda görkezmän eken”.
Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew:
—Eziz hanyň tutulyşy barasynda il içinde her hili gürrüň bar. Hakyky bolan waka şeýle: Eziz hany ýok etmegiň kül-külüne düşen iňlisler aldaw-hile gurýarlar, Eziz hanyň ýanyna ýollanan ak gwardiýaçy ofiser: “Men Denikiniň Mara gizlin ýol bilen gelen wekiliniň adýutanty” diýýär hem Eziz hany Mara gelmäge çagyrýandygyny, gizlinlikde duşuşmak isleýändigini aýdýar.
Iňlisler bilen ýeňasty, gizlin gatnaşykda bolan Berdi Kerbabaýewem, Hally dilmajam bu hileden habarly eken. Ýöne olar Eziz hana pursatdan peýdalanmagy, Mara gitmegi maslahat berýärler. Ýalana, hilä güp ynan Eziz han dilmajy Hally dilmaç hem mürzesi Berdi Kerbabaýew hem şahsy janpenalary dokuz adamy ýanyna alyp, Mara gitmäge razyçylyk berýär. Iňlisler we akgwardiýaçylar ony ýörite wagon bilen üpjün edýär. Iňrik garalanda Eziz han Tejenden Mara ýola düşýär. Gijäniň bir wagty otly Garybata stansiýasynda saklanýar. Wagona münen akgwardiýaçylar, iňlisler Eziz hanyň janpenalaryny ýaragsyzlandyryp, wagondan düşürýärler, soňra Eziz hanyň ýerleşen küpesine girýärler. Eziz han Hally dilmaç, Berdi Kerbaba bilen bir küpede barýan eken.
Aldawa düşenine göz ýetiren Eziz han ýaraga ýapyşýar, Hally dilmaç: “Haý, han, saklanaweri, sen olary atsaň, bizem atarlar” diýip, Eziz hanyň iki eliniň daşyndan gujaklaýar. Wagony yzyna öwürýärler, Berdi Kerbabaýew bilen Hally dilmajy bolsa Tejene ýetilmegine 15-20 kilometr galanda wagondan düşürip goýberýärler. Eziz hany bolsa gös-göni Aşgabada, ondan soň Krasnowodskä getirýärler, şol ýerde-de ol iňlisler we akgwardiýaçylar tarapyndan atylyp öldürilýär.
Aşgabatda ýaşaýan garaşsyz žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory, Deýwid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty Aşyrguly Baýryýew:
—Berdi Kerbabaýewiň hemişelik hemralary gaýrat, gujur, zehin, paýhas, hyjuw. Edebiýat dünýäsine ol Artyklary, Aýnalary, Gaýgysyz Atabaýewleri, Japbaklary berdi. Näme diýseler diýibersinler, “Aýgytly ädim” romany 20-nji asyr türkmen edebiýatynyň in naýbaşy eseri hökmünde taryhda galar. Ýazyjynyň ýigrimi ýyllyk yhlasy, maňlaý deri siňen baş kitabyna halk durmuşynyň ensiklopediýasy diýmek bolar. “Aýgytly ädimden” taryha, etnografiýa, dine, däp-dessura, edep-ekrama degişli baý maglumatlary tapmak mümkindir. Roman aýratynam türkmen diliniň özboluşly ýadygärligi. Ondan ömrüňde eşitmedik sözleriňdenem bir sözlük düzse bolar. Şonuň ýaly-da saňa ozaldan tanyş sözleriň-de ýazyjynyň ötgür galamynyň astynda täze öwüşginlere eýe bolýandygyny duýmak kyn däldir.
Berdi Kerbabaýew ýaly sözleri gerek ýerinde jylawlap, gerek ýerinde jylawyny ýazdyryp bilýän ýazyjy az-azdyr. Türkmen diliniň gandu-şekerli, nogul-nabatly, çeşme şemally, bugdaý maýsaly owazyna melul bolmak üçin aram-aram Berdi Kerbabaýewiň eserlerini okamak gerek.


text:
Yragyň hassahana işgärleri we polisiýasy janyndan geçen bombaçynyň ýurduň demirgazagyndaky şabak etniki azlygynyň agzasynyň jaýlanýan wagty özüni partladyp, azyndan 26 adamy öldürendigini aýdýarlar.
Bombaçy demirgazakdaky Mosul şäheriniň golaýyndaky Başigah şäherçesine biline partlaýjyly guşak guşanyp barypdyr.
Häkimiýetler şenbe güni bolan hadysada azyndan 45 adamyň ýaralanandygyny aýtdylar.
Yrakda 30 müň çemesi şabak bolup, olar öz dillerinde gepleşýärler, yslamyň ýerli däpler bilen garyşan şaýy akymyna uýýarlar.
Şabaklaryň köpüsi Mosulyň gündogaryndaky obalarda ýaşaýar.
Yrakda şenbe güni bolan başga aýry-aýry hüjümlerde hem bäş adam öldürildi.


text:
27-nji maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-ukrain toparynyň 4-nji mejlisine gatnaşmak üçin öz ýurdunyň wekiliýetine ýolbaşçylyk edip türkmen paýtagtyna gelen Ukrainanyň wise-premýer-ministri, Sebitleýin ösüş, gurluşyk we jemagat hojalygy ministri Gennadiý Zubkony kabul etdi.
Işjeň ýagdaýda geçen duşuşygyň barşynda soňky ýyllarda ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde deňhukuklylyk hem-de özara hormat goýmak ýörelgelerinde üstünlikli ösdürilýän däp bolan döwletara hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň toplumy boýunça pikir alşyldy.
Milletiň Lideri iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlarynda köpýyllyk gatnaşyklaryň okgunly häsiýetini kanagatlanmak bilen belläp, özüni ýokary derejede hem-de hökümet derejesinde gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmegiň netijeli guraly hökmünde görkezen Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara toparynyň işiniň ähmiýetini belledi.
G.Zubko ukrain tarapyndan başlyklyk edýän bilelikdäki toparyň işine ýokary baha berendigi üçin hoşallyk bildirip, Aşgabatda geçiriljek şu gezekki mejlise gatnaşyjylaryň köpugurly döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de işjeňleşdirmek üçin ähli tagallalary etjekdigine ynandyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti we Ukrainanyň wise-premýer-ministri uzakmöhletleýin türkmen-ukrain hyzmatdaşlygyny giňeltmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, döwletara gatnaşyklarynyň esasy ugurlaryny, hususan-da, söwda-ykdysady ulgamda, ýangyç-energetika toplumynda we ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň geljegini ara alyp maslahatlaşdylar.
Hökümetara toparynyň mejlisiniň gün tertibiniň esasy meseleleri bolan energetika, maşyngurluşygy, ulag-aragatnaşyk pudaklarynda, obasenagat toplumynda, medeni-gumanitar ulgamda hünärmenleri taýýarlamak boýunça hyzmatdaşlygyň geljegine aýratyn üns berler. Türkmenistanyň çäklerinde Ukrainanyň gurluşykçylarynyň we taslama institutlarynyň gatnaşmagynda täze bilelikdäki düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmegiň wezipeleri ara alyp maslahatlaşmagyň aýratyn meselesi boldy.


text:
Amerikan hökümeti wezipesini terk eden Hosni Mubaregiň esasy kömekçileriniň banklardaky serişdelerini doňdurmak barada Müsüriň täze häkimiýetleriniň haýyşyna seredýär.
Duşenbe güni agşam Brýusselde Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň maliýe ministrleriniň duşuşygy açyldy. Onda Müsüriň öňki ýolbaşçylarynyň birnäçesiniň maliýe serişdelerini doňdurmak meselesine seredilýär.
Beýik Britaniýanyň daşary işler ministri Uilýam Heýgiň sözlerine görä, Müsürde häkimiýet başyna gelen harbylar şeýle haýyş bilen ýüz tutupdyr.
Müsüriň Hukukçylar Bileleşiginiň agzalary duşenbe güni ýurduň prokuraturasyna ýüz tutup, Mubaregiň maşgalasynyň girdeji çeşmelerini derňemäge çagyryş etdiler. Olaryň maglumatyna görä, öňki prezidentiň baýlygy milliardlarça dollar.
Duşenbe güni Müsüriň ýokary harby geňeşi ýurduň ilatyny demonstrasiýalary we iş taşlaýyşlary bes etmäge çagyrdy.
Täze häkimiýetler iki aýyň dowamynda demokratik reformalary geçirip, häkimiýeti graždan gurluşlara tabşyrmaga söz berýärler.


text:
Penşenbe güni Aşgabadyň «Sergi köşgünde» halkara nebit-gaz forumy öz işini tamamlady.
Üç gün dowam eden bu forum Türkmenistanyň nebit-gaz senagatynyň garaşsyzlygyň 20 ýyllyk taryhyndaky ösüşine bagaşlanylyp geçirildi.
Onuň işine Birleşen Ştatlar, Orsýet, Britaniýa, Germaniýa, Hytaý, Fransiýa, Ýaponiýa, Malaýziýa, Indoneziýa, Birleşen Arap Emirlikleri ýaly ençeme daşarky ýurtlaryň energiýa kompaniýalaryndan 500 töweregi delegatyň gatnaşandygy habar berilýär.
Maglumata görä, forumyň esasy temalaryndan birem Türkmenistanyň tebigy gazyny mundan beýläk-de dünýä bazaryna çykarmak mümkinçilikleri bilen baglanyşykly bolupdyr.


text:
Täjigistanyň prezidenti Emomoli Rahmon geçen hepde berk goralýan türmeden howply tussaglaryň gaçmaklarynyň yzy bilen, şu gün ýurduň milli howpsuzlyk gullugynyň ýolbaşçylarynyň aglabasyny wezipesinden boşatdy.
Wezipesinden boşadylanlaryň arasynda ýurduň milli howpsuzlyk boýunça Döwlet Komitetiniň başlygy Haýriddin Abdurahmanow hem bar.
Ýakynda, 23-nji awgustda Täjigistanyň paýtagty Duşenbedäki berk goralgy türmeden 25 sany tussag gaçyp çykypdy. Bu wakada ol gaçgaklar türmäniň 5 sany sakçysyny-da öldüripdiler. Türmeden gaçanlaryň aglabasy dini ekstremizmde we terrorizmde günälenilen adamlar.
Bu wakadan bäri bir hepdeden gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, bu adamlardan hiç hili habar-hatyr bilnenok.


text:
Barak Obama
Barak Hüseýin Obama (1961) — Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidentidir (2009-). Ol 2008-nji ýylyn 4-nji noýabrynda bolup geçen saýlawda Amerikanyn 44-nji prezidenti saýlandy we prezidentlik wezipesini Jorj Buşdan aldy. 2012-nji ýylyň 6njy noýabrynda ol dalaşgär Mit Romni bilen bolan saýlawda ikinji gezek Amerikanyň prezidenti bolmagy başardy. Ol Amerikanyň ilkinji garaýagyz prezidentidir.
Durmuşy[üýtget | edit source]
Ol Amerikanyň Gawaý ştatynyň Gonolulu şäherinde 1961-nji ýylyň 4-nji awgustynda doguldy. Özi bilen bir ada eýe bolan kakasy keniýaly ejesi Ann Dunham bolsa Amerikalydy. Obama heniz 2 yaşyndaka onyň ejesi we kakasy aýrylyşdylar we kakasy Bostondaky Garward uniwersitetinde doktorlyk derejesini aldy we keniýa yzyna dolandy. Ejesi bolsa okamaga gelen bashga bir talyp bilen ikinji gezek durmuş gurdy, Obamanyň kakasy hem öweý kakasy hem dine ähmiyet bermeýän musulmanlardandy.
Ejesi we kakasy bilen Indonezýa göçen Obama Jakartada başlangyç bilim aldy we soňra yene Gonoluluwa gaydyp gelen Obama 1979-njy ýylda orta bilimi gutaryancha ejesi we babasy bilen ýaşady. Ol 1983-njı ýylda Nýu-Ýorkdaky Columbia uniwersitetiniň syýasy bilimler bölüminden uçurym boldy. 1988-nji ýylda Garward uniwersitetiniň hukuk fakultetine girdi. Garward uniwersitetinde talyp mahaly talyplar tarapyndan ýöredilýän "Harvard Law Review" zhurnalynyn ilkini afro-amerikan baş dolandyryjysy boldy. 1991-nji ýylda aklawjy diplomyny aldy.
Obama 1989-njy ýylda Mişel Robinson bilen tanyşdy. 03.10.1992-nji ýylda öýlendi. Aýaly Mişel Obama 1964-nji ýylda doglan we ol hem Garward uniwersiteti hukuk fakultedi uçurymydyr. Barak Obama protestant hristýandyr
Barak Obama 1992-2004 ýyllary aralykda çikago uniwersiteti hukuk fakultetinde talyplary okatdy, aklawjy bolup işledi we haýyr-sahawat işlerine gatnaşdy. Ol 1996-njy ýylda Illinois ştat senaty saylandy we syýasata tarap ilkinji ädimini ätdi, ol muny 1998 we 2002 ýyllarynda gaýta saýlandy.
2008-nji ýyldaky saýlaw[üýtget | edit source]
Bu saýlawda ABŞ demokratik partiýasynda Obamadan başga Hillary Clinton, John Edwards, Joe Biden, Christopher Dodd we Bill Richardson ýaly birnäçe dalaşgärler hem gatnaşmakçydy. Her partiýadan gatnaşjak dalaşgarler her ştatda bashga bashga wagtda bolup gechyan saylawlar bilen kesgitlenyardi. 2008 yylbaşynda demokratik partiya dalaşgarlerinden Hillary Klinton we Obamadan başga ahli dalaşgarler çekildi. 2008-nji ýylyň 5-nji iyulynda Obama demokratik partiýa dalaşgari yglan edildi. Barak Obama 28-nji awgustda dalaşgarligi kabul etdi. Indi Amerika özünin ilkinji garayagyz prezidentini gormeginde onündaki yekeje böwet bardy, Jon Makkeýn: respublikan partiýa dalaşgäri. Bu iki dalaşgär 26-njy oktýabra çenli 3 gezek telewizorda görüşdiler. 4-nji noýabrda bolan saýlawda Obama sesleriň 52%sini almak bilen ilkinji garaýagyz prezident boldy.
2012-nji ýylda ol Mit Romniden üstün çykyp ikinji gezek prezidentlige saylandy.
salgylanma[üýtget | edit source]
iňlisçe wikipediadan gysgaldylan terjime: https://en.wikipedia.org/wiki/Obama


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysyny kabul etdi
2016-njy ýylyň 21-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň ösüş bankynyň prezidenti Takehiko Nakaony kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, türkmen Liderini ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň ýakynlaşyp gelýän 25 ýyllyk şöhratly senesi bilen gutlap, türkmenistanlylara parahatçylyk we abadançylyk arzuw etdi. Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysynyň nygtaýşy ýaly, özbaşdak ösüşiniň ýyllary içinde Türkmenistan durmuş-ykdysady ösüşiniň belent sepgitlerine ýetdi, onuň halkara abraýy artdy, şeýle hem dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan alyp barýan içeri we daşary syýasaty doly goldawa eýe boldy.
Jenap Takehiko Nakao sebitiň iri maliýe düzüminiň depginli ösýän Türkmenistan bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmäge bolan meýli barada aýdyp, ägirt uly ykdysady we serişde kuwwatyna eýe bolan, dünýäde özüni jogapkär we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde tanadan ýurdumyz bilen işewür aragatnaşyklary pugtalandyrmagyň uly geljegini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysyna mähirli sözleri üçin minnetdarlyk bildirip, bilelikde üstünlikli işlemegiň tejribesi toplanan bu abraýly maliýe guramasy bilen netijeli özara gatnaşyklary ösdürmäge Türkmenistanyň gyzyklanma bildirýändigini tassyklady. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, özara bähbitlilik we uzakmöhletleýin esasda ýola goýlan netijeli gatnaşyklar yzygiderli ykdysady ösüşiň ähmiýetli ýagdaýlarynyň biridir.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutanymyz we myhman ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary boýunça pikir alyşdylar, häzir durmuşa geçirilýän hem-de geljege niýetlenen milli we halkara ähmiýetli wajyp taslamalar babatda netijeli özara hereketleri mundan beýläk-de giňeltmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Milli Liderimiz Aziýanyň ösüş bankynyň Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasynyň Tranzaksion Geňeşçisi hökmünde çykyş edýändigini kanagatlanma bilen nygtap, bankyň prezidentine hyzmatdaşlyga netijeli çemeleşmeleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Ýurdumyz Bitarap döwlet bolmak bilen, parahatçylyk we “açyk gapylar” syýasatyny işjeň durmuşa geçirýär, özi-de biz bu syýasaty diňe bir goňşy ýurtlar babatda däl, eýsem-de, sebitiň döwletleriniň we bütin adamzadyň bähbitlerine alyp barýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Şu babatda Türkmenistanyň Owganystanda parahatçylygy we durnukly ösüşi üpjün etmegiň tarapdary bolup çykyş edýändigi nygtaldy. Türkmenistan goňşy ýurtda bar bolan meseleleriň diňe parahatçylykly çözülmegi hem-de uzak möhletli geljege niýetlenen täze ykdysady taslamalary işjeň herekete getirmek ugrunda çykyş edýär. Döwletimiz doganlyk owgan halkyny goldamak üçin mundan beýläk-de hemme tagallalaryny etmäge hem-de bu meseleler boýunça iri halkara guramalarynyň, hususan-da, BMG-niň çäklerinde dünýä jemgyýetçiligi bilen işjeň özara hereket etmäge meýillidir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Öz gezeginde, jenap Takehiko Nakao wekilçilik edýän bankynyň Türkmenistanyň durmuşa geçirýän döredijilikli daşary syýasat strategiýasyny we netijeli halkara başlangyçlaryny doly goldaýandygyny hem-de olary durmuşa geçirmek işine hemmetaraplaýyn ýardam bermäge taýýardygyny aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, myhman ýurdumyzyň parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatynyň Merkezi Aziýa sebitindäki umumysyýasy ýagdaýlara oňyn täsir edýändigini belledi. Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň abadan durmuşy gurmakda Owganystana hakyky kömek we goldaw berýändigini kanagatlanma bilen nygtap, energiýa serişdelerini we elektroenergiýany ibermek, täze ulag geçelgelerini çekmek we olary sebitiň ulgamyna goşmak we beýlekiler ýaly strategik taýdan möhüm ugurlarda yzygiderli durmuşa geçirilýän taslamalaryň wajypdygyny belledi.
Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasynyň üstünde bilelikdäki üstünlikli işler diňe bir taslama gatnaşyjy ýurtlaryň däl, eýsem, umuman, sebitiň döwletleriniň hem durmuş-ykdysady ösüşine oňyn täsir eder. Çaklamalara görä, bu taslama üstünlikli amala aşyrylanda Owganystanyň görjek ägirt uly ykdysady bähbididinde, ol ýerde 12 müňden gowrak täze iş orunlary dörediler. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz şu gün TOPH gaz geçirijisiniň Türkmenistanyň çäklerindäki böleginiň gurluşygyny maliýeleşdirmek üçin Yslam ösüş banky bilen ylalaşyk baglaşmak hakynda Karara gol çekilendigini belledi.
Bu transmilli gaz geçirijiniň gurluşygynyň taslamasynyň Tranzaksion Geňeşçisi hökmünde Aziýanyň ösüş banky bu täzeligi goldaýar diýip, myhman aýtdy hem-de
Aziýanyň ösüş bankynyň türkmen Lideriniň başlangyjy boýunça durmuşa geçirilýän iri maýa goýum taslamalaryna mundan beýläk-de maliýe taýdan goldaw bermäge meýillidigini nygtap, olaryň sebitiň döwletleri üçin ykdysady taýdan bähbitli bolup durýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, myhman energetika howpsuzlygyny üpjün etmek we täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň netijeli teklipleriniň wajypdygyna aýratyn ünsi çekdi.
Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysy ulag-aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek meselelerine degip geçip, Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýol geçelgesiniň gurluşygynyň söwda-ykdysady haryt dolanyşygyny artdyrmak hem-de umuman, tutuş Ýewraziýa yklymyny ösdürmek üçin oňaýly şertleri üpjün etjekdigini nygtady. Şu ugurda hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň berkidilmeginiň geljegi örän uly görünýär diýip, myhman aýtdy.
Pursatdan peýdalanyp, döwlet Baştutanymyz Aziýanyň ösüş bankynyň prezidentini durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahata gatnaşmaga çagyrdy. Bu maslahat Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň çözgüdine laýyklykda şu ýylyň noýabr aýynda Aşgabatda geçiriler.
Elektroenergetika pudagy ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň wajyp ugry diýlip atlandyryldy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz öndürilýän elektroenergiýanyň bir bölegini Owganystana ýeňillikli şertlerde iberýän ýurdumyzyň geljekde onuň goňşy ýurda iberilişiniň möçberlerini artdyrmagy meýilleşdirýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistan bilen Aziýanyň ösüş bankynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň netijeli berkidilmegi üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, türkmen tarapynyň Aziýanyň ösüş banky tarapyndan hödürlenjek hyzmatdaşlyk baradaky täze teklipleri öwrenmäge taýýardygyny aýtdy.
TDH


text:
Penşenbe güni Gresiýanyň gadymy Olimpiýa şäherçesinde Beýik Britaniýada geçjek tomusky olimpiýa oýunlary üçin olimpiada fakeli ýakyldy.
2 müň 800 ýyl mundan ozal ilkinji olimpiýa oýunlarynyň geçirilen ýeri hasaplanylýan bu ýerdäki fakel ýakylyş dabarasyna köpsanly daşary ýurtly resmiler we sportsmenler, şol sanda Halkara Olimpiýa Komitetiniň prezidenti Jak Rogge we London Olimpiadasyny gurnaýjy komissiýanyň başlygy Sebastian Koe hem gatnaşdy.
Günüň gyzgynlygy bilen ýakylan bu fakel indi Gresiýanyň territoriýasynda elden-ele geçirilip, soňra Londona çenli tutuş Ýewropa boýunça 12 müň 800 kilometr aralyga estafeta görnüşinde elde göterilip alnyp gidiler. Londondaky tomusky olimpiýa oýunlary şu ýylyň 27-nji iýulynda açylar.


text:
Türkmenistanyň etrapdyr welaýatlarynda ilaty sosial goldawlar bilen üpjün etmek meselesinde öňegidişikleriň bolýandygy barada türkmen metbugatyndaky wagtal-wagtal çykýan habarlarda mälim edilýär.
Daşoguz welaýatynyň Akdepe etrabynyň ýaşaýjysy ýurtda hökümet tarapyndan enelere berilýän goldawlaryň artmagy netijesinde sowet döwründäki ýaly köpçagaly maşgalalaryň sanynyň artandygyny aýdýar.
Azatlyk Radiosy Akdepe etrabynyň ýaşaýjysy 60 ýaşly Aýbibi ene bilen bu barada söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
«Freedom House» guramasynyň täze hasabatynda Orsýet post-sowet giňişliginde demokratiýanyň pes gaçmagynyň dowam etmeginde «esasy rol» oýnaýar diýilýär.
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän gözegçilik topary özüniň ýyllyk hasabatyny 12-nji iýunda çap etdi. Bu hasabatda ozalky Sowet Soýuzynyň, Balkan ýurtlarynyň we Merkezi Ýewropa ýurtlarynyň 29-syna syn edilipdir.
"Repressiýanyň täze derejesi"
«Geçiş ýurtlary 2014: Ýewraziýanyň demokratiýadan daşlaşmagy» (“Nations in Transit 2014: Eurasia’s Rupture with Democracy”) diýen at bilen çap edilen hasabatyň awtorlary Orsýet sebite geçen ýylyň dowamynda «repressiýanyň täze, howsalaly derejesini getirdi» diýilýär.
"Azatlyk öýüniň" «Geçiş ýurtlary» proýektiniň direktory Sylwana Habdank-Kolaczkowska Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna Orsýet, gözegçilik çelgileriniň köpüsinde, demokratiýadan yza dolanmaklyga täsir etmek bilen, demokratiki görkezijiler boýunça «dramatiki pese gaçyşyň» simwoly bolup durýar diýdi.
Hasabat sebitiň ortaça demokratiki görkezijisiniň 2013-nji ýylda ýene, geçen onýyllygyň her ýylynda bolşy ýaly, aşak gaçandygyny görkezýär. On alty ýurduň demokratiki görkezijileri aşaklady, bäş ýurduň görkezijisi gowulandy, emma sekiz ýurduň görkezijilerinde hiç hili üýtgeşme bolmady.
Korrupsiýa tutuş sebitde ýokarlandy, Ýewropa Bileleşiginiň agza döwletleriniň arasynda syn edilen 10 ýurduň ýarysy pes dereje aldy.
"Berkişen awtoritar režimler"
Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmadyk öňki sowet ýurtlarynyň 12-sinde soňky on ýylda demokratiýanyň derejesi mazaly aşak gaçdy we bu ýagdaý, "Azatlyk öýi" guramasynyň atlandyrmagyna görä, sebitiň ilatynyň 80 prosente golaýynyň «berkişen awtoritar režimleriň» astynda ýaşamagyna getirdi.
Bulara Täjigistan, Orsýet, Gazagystan, Azerbaýjan, Belarus, Türkmenistan we Özbegistan girýär.
«Freedom House» Orsýetde, Azerbaýjanda we Gazagystanda raýat jemgyýeti babatdaky garaýyşlaryň has duşmançylykly bolandygyny aýdýar.
Hasabatda Kremliň lesbian, geý, biseksual we transgender adamlary yzarlamak, garaşsyz raýat jemgyýetini ýanamak, metbugata döwlet kontrollugyny berkitmek, interneti «aýak astyna» getirmek üçin täze kanunlary çykaryp, ýygjamlaşdyrylan repressiýa syýasatyna eýerendigi aýdylýar.
Orsýetiň «gomeseksual propagandany» we hökümetden aýry raýat jemgyýetleriniň daşary ýurtlardan maliýeleşdirilmegini çäklendirmek baradaky kanunlaryna çalymdaş kanunlar Ermenistan, Azerbaýjan, Belarus, Gürjüstan, Gazagystan, Moldowa, Türkmenistan, Ukraina we hatda ÝB agzasy bolan Latwiýa ýaly ýurtlarda hem maslahatlaşyldy ýa-da girizildi.
Özbegistan we Türkmenistan hasabatda raýat jemgyýetleri boýunça, şol sanda beýleki görkezijileriň hem aglabasynda mümkin bolan iň pes bahany almaklaryny dowam etdirdi.
Emma muňa garamazdan, raýat jemgyýeti Ukrainada we Gyrgyzystanda durmuşa ukyply bolup çykdy we bu ýurtlaryň ikisiniň hem bu ugurdaky görkezijisi ýokarlandy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putine Ohot deňzinde bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna getiren balykçylyk gämisiniň heläkçilige uçramagy zerarly gynanç hatyny iberdi.
Türkmen döwletiniň Baştutany gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini aýtdy.
Penşenbä geçilen gije Magadandan 300 km uzaklykda, Ohot deňziniň giňişliginde “Uzak gündogar” balykçylyk gämisi heläkçilige uçrady. Soňky maglumatlara görä, bu hadysa netijesinde 56 adam heläk boldy.


text:
SSSR döwründe, 1988-nji ýylyň başynda Polşada goşun gullugyny geçýärkäm, gyzyklanyp okalýan gazetleriň biri bolan “Аргументы и факты” gazetinde Sowet soýuzynyň serhetleriniň howpsuzlygy göz öňünde tutulypmy ýa başga bir sebäpdenmi, uly ýurduň territoriýasynyň altydan bir böleginiň serhet simlerinden aňyrda galandygy, şonuň üçinem şol ýerleriň, esasan, ulanylman ýatandygy hakynda gysgajyk maglumaty okandygym ýadymda.
Goşun gullugyndan gaýdyp gelenimden soňra, Ýazly Ataýew ýaly halypa žurnalistlerimiz “Ýaş kommunist”, “Edebiýat we sungat” gazetlerinde Türkmenistanda serhetden aňyrda galyp, ulanylman ýatan ýerlerimizi peýdalanmak hakyndaky meseläni gozgap, makala ýazypdylar.
Uniwersitet mugallymymyz Gurbangeldi Gurbanmämmedow bolsa diňe Ahal welaýatynda serhet simlerinden aňyrda galyp, ulanylman ýatan ýerlerimiziň on müň kwadrat kilometrden ýa-da million gektardan az däldigini ýazypdy.
Hatda bu mesele 1990-njy ýyllaryň başynda çeper edebiýatyň obýektine hem öwrülip ýetişipdi. Dewid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty, Aşgabatda ýaşaýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew baryp şol ýyllarda ýurdumyzyň territoriýasynyň altydan bir böleginiň serhet simlerinden aňyrda galyp, ulanylman ýatan ýerlerimizi ulanmak hakyndaky meselä bagyşlap: “Öpülmedik ýerler, ekilmedik ýerler...” diýen setirler bilen başlanýan örän çeper goşgy ýazypdy.
SSSR döwründe, hatda Garaşsyzlygymyzyň ilkinji ýyllarynda hem serhet simlerinden aňyrda galan ýerlerimizde mallarymyz bakylyp, ol territoriýalarymyz belli bir derejede peýdalanylýardy. Üýtgedip gurmak zamanynda serhetden aňyrda galan ýerlerimizde geologik barlaglaram geçirilip başlanypdy. Mysal üçin, şol döwürlerde Mäne-Çäçäniň serhetden aňyrda galan ýerlerinde örän ýokary hilli çäýnek-käse ýasap boljak çägäniň bardygy anyklandy. Şol zamanlar ýerli çig maly özünde bolan Mänede çäýnek-käse öndürýän zawod gurmagam planlaşdyrylypdy. Ýöne bu işler dowam etdirilmegiň ýerine ýatyp galdy. Şeýdibem, ol ýerlerimiz bütinleý unudyldy diýen ýaly.
Şu ýyl Türkmenistanyň howasy gurak geldi, şol sebäpli SSSR döwründäki tejribäni ulanyp — Balkan, Ahal welaýatynyň dag eteklerindäki serhet simlerinden aňyrda galan ýerlerimizde mal bakmaga rugsat berilse, şu ýylky ýaly gurak ýyllarda mallarymyzyň horlanyp, tapdan düşmeginiň, keselçilikden uly möçberde gyrylmagynyň belli bir derejede öňüni alardyk.
Türkmenistan hökümeti SSSR döwründe haýsydyr bir sebäp bilen çekilen serhet simlerinden aňyrda galan ýerlerimizi ýerlikli peýdalanmak, ol territoriýalarda geologik barlaglary geçirip, ol ýerdäki tebigy baýlyklarymyzyň möçberini anyklamak, asla serhet simlerimizi araçäkleşýän ýurtlarymyzyň serhediniň ýanyndaky bitarap zona geçirmek hakynda karar kabul edilse, ýurdumyzyň-da, halkymyzyň-da bähbidine bolardy. Şeýle edilende halypa žurnalistimiz hem şahyrymyz Aşyrguly Baýryýewiň obrazly aýdyşy ýaly, ýeke garyş-da “Öpülmedik, ekilmedik ýerlerimiz” galmazdy.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Mundan birnäçe aý ozal agzalarynyň bir milliarddan geçendigini mälim eden Facebook sosial ulgamy barada täze statistiki raport taýýarlandy. Bu statistiki derňew agzalaryň Facbook sosial ulgamyna näme sebäpden girýändigini anyklamak maksady bilen geçirildi.
Üstünlikli statistiki we sosial media derňewlerini geçirýän amerikan “Pew” kompaniýasynyň ýaýradan täze raportyna görä, Facebook sosial ulgamynyň agzalarynyň jemi 64%-ini emele getirýän uly ýaşlylar günüň dowamynda işjeň görnüşde Faceboogy ulanýar.
Raporta görä, Faceboogyň agzalarynyň 78%-i sosial mediany dostlarynyň we joralarynyň ugradan habarlaryny we täzeliklerini okamak, oňa teswir galdyrmak we ony halamak üçin ulanýar. Galan 22%-i bolsa öz guramasyny, toparyny ýa-da kompaniýasyny mahabatlandyrmak üçin ulanýar.
Eýsem, türkmen ýaşlary sosial mediany nämeler paýlaşmak üçin ulanýarlar we onda nähili meseleler gozgaýarlar, nähili gürrüňler edýärler?
Bu soraga her hepde taýýarlaýan – Türkmen ýaşlary internetde näme barada gürrüň edýärler? diýen gysga synymyz bilen jogap tapmaga synanyşarys.
Twitter
Geçen hepdäniň dowamynda türkmen yaşlarynyň arasynda Twitter sosial ulgamynda iň ýörgünli bolan tweetler “AtaWatan22ýaşynda” jümlesiniň öňünden “häş täg” alamaty goýlup paýlaşylan gutlaglar we Türkmenistanyň garaşsyzlygy barada ýazylan sözlemlerdir. Elbetde, bu jümläniň öňünden “häş täg” alamaty goýlup paýlaşylan tweetler Türkmenistanyň garaşsyzlyk baýramy mynasybetli ýazylan gutlaglardy.
Şeýle ýazylan tweetleriň arasynda @Halliyevich “Bütin türkmen halkymy Garaşsyzlygyň 22 ýyllyk toýy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn”, @bashinji olcheg atly agzanyň “Stambuluň mahmal howasynda gezseňde, Parižiň gijelerni söýseňde, Dubaýyň yssysyna ýansamda sende söndi bu ýüregim Aşgabat”, @MuhammetXANNY atly agzanyň “Türkmenler baglasak bir ýere bili, guradarys Gulzumy, derýaýy Nili”, @maxadinho4 atly agzanyň “2 lider bilen 22 ýyl” ýaly ýazylan sözlemler bar.
Vkontakte
Vkontakte sosial ulgamynda bolsa, bu ulgamyň “Türkmenler” atly topary tarapyndan Türkmenistanyň Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň ýollarynda surata düşürilendigi aýdylýan mekdep okuwçylaryny gatnadýan amerikan mekdep awtobusynyň suraty ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Bu awtobus sary reňkde bolup, onuň daşyna iňlis dilinde “School bus”, ýagny “Mekdep awtobusy” diýlen ýazgy ýazylan. Suratdan görnüşine görä, hatda awtobusyň nomeri hem Türkmenistanyň ýaşyl reňkli, Mary welaýatyna degişli belgisidir. Bu suratdaky awtobus sosial ulgamyň käbir agzalarynyň arasynda “hakykymy ýa-da fotoşop bilen ýasalanmy?” diýen soraglary döredipdir.
Bu sosial ulgamyň Atajan Mamed-Ali atly agzasy suratyň aşagynda “Amerikan awtobusymy?” diýen soragy galdyrypdyr. Ahmet Esenow atly agza “O näme üçin gelipdir?” diýen sorag galdyrsa, oňa Jenneta Hydyrowa atly agza “Belkem amerikan korneryňky” diýip jogap berýär. Selim Çaryýew atly agza bolsa agzalan soraga “Yörite studentleri çärä äkitmek üçin” diýip, kinaýaly jogap ýazypdyr.
Ertir.com
“Ertir.com-da” Twes atly agzanyň “Tagta bit barada, ýagny (obşitde, kwartirada bolan wakadan soň ýazylan)” atly temasy sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Bu tema 28-nji oktýabrda çap edilip, ol jemi 1020 sapar okalypdyr we oňa 158 teswir gelip gowşup, ol 35 sapar hem halanypdyr.
Bu temada soňky wagtlar Türkmenistanda barha köpelýändigi aýdylýan tagtabiti barada gürrüň edilýär. Ýagny, tagtabitiniň talyplaryň durmuşyna ýetirýän täsiri barada goşgy düzülipdir. Goşguda şeýle diýilýär:
Geliň, söz açalyň tagtabit hakda,
Bu gün halym sora, gel, maňa bakda.
Arkaýyn ýatma ýok lýuboý komnatda,
Talyplaryň ganyn içen tagtabit.
Gündizlerne biti tapyp bolmaýar,
Gijeler derdinden ýatyp bolmaýar,
Şunça söweşsek-de, ýeňip bolmaýar,
Tohumyna bomba düşen tagtabit.
diýen setirler bilen dowam edýär.
Bu goşga @Erkek2013 atly agza şeýle teswir galdyrypdyr: “Hudaýjan wagt berse, höwri köpelip dur, ýa-da ine, meselem, ýene diýen ýaly dowamat dowam bolupdyr.” Bu tema @Akylym1990 atly agza-da “Käbir myhmanhanalarda hem bar. Şu sebäpli başga myhmanhana gaýdanym henizem ýadymda. Gijäñ ýary iki çykdajy bolupdy” diýen ýatlama ýazgysyny galdyrypdyr.


text:
Azerbaýjan we Türkiýe Azerbaýjandan Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa tebigy gaz eltjek täze geçirijiniň gurluşygy, planlaşdyrylyşy ýaly, 2018-nji ýylda tamamalanar öýdýäris diýýär.
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew we Türkiýäniň premýer ministri Rejep Taýyp Erdogan bu beýanaty anna güni Bakuwda guralan metbugat ýygnagynda etdi.
Alyýew «Trans-Anadoly» gaz geçirijisiniň (TANAP) plan boýunça gurlup barýandygyny aýtdy. Erdogan «gelýän birnäçe aýda biz öňe tarap ädim äderis» diýdi.
Bu geçiriji Azerbaýjanyň Hazar deňzindäki «Şahdeňiz II» gaz ýatagyndan 16 milliard kub metr gaz getirmek maksady bilen gurulýar.
Şeýle-de Alyýew Azerbaýjanyň gelýän 7-8 ýylda türk ykdysadyýetine 20 milliard çemesi dollar möçberinde maýa ýatyrmak planynyň bardygyny aýtdy.