text:
Penşenbe güni Aşgabatda geçirilen türkmen-türk gepleşikleriniň çäginde prezident Abdulla Gül Türkiýäniň türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak bilen bagly taslamalara gatnaşmaga gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Türkmenistandan Türkiýä tebigy gazy akdyrmak boýunça hyzmatdaşlyk meselesinde türkmen we türk hökümetleriniň arasynda çarçuwaly ylalaşyk hem baglaşyldy diýip, resmi metbugat habar berýär.
Eýsem, bu baradaky gürrüňleriň iş ýüzünde durmuşa geçmegi üçin şertler barmy? Azatlyk Radiosy Azerbaýjanyň Nebit barlaglary merkeziniň başlygy Ylham Şaban bilen ýörite söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmen gazyny Türkiýäniň üstünden Ýewropa akdyrmak baradaky mümkinçilige siz nähili garaýarsyňyz?
Ylham Şaban:
Hawa, türkmen gazyny [Ýewropa] akdyrmak barada iki hökümetiň arasynda çarçuwaly ylalaşyk baglaşyldy. Emma, munuň ýaly resminamalaryň mejbury häsiýeti ýok.
Ylham Şaban
Şunlukda anyk proýetkler barada häzirlikçe bir zat aýtmak gaty kyn. Iki ýurt gaz sektorynda hyzmatdaşlyk etmäge niýetiniň bardygyny bildirdi. Ýagdaýlaryň nähili özgerjekdigi taraplaryň özüne bagly.
Men bir zady ýatlatmakçy, geçen asyryň 90-njy ýyllarynda Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasynda gazy satyn almak barada eýýäm bir ylalaşyk baglaşylypdy. Şonda ýyllyk 10 milliard kubometr gazy almak boýunça anyk sanlar hem görkezilipdi. Emma, şertnamany durmuşa geçirmek başartmady.
Edil häzirki pursatda gaz boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada syýasy meýiller orta atyldy. Ýöne, ýaňy hem nygtaýşym ýaly, munuň geljegi taraplaryň özlerine bagly.
Ýene bir ýagdaýa ünsi çekesim gelýär, prezident Berdimuhamedow häkimiýete geleli bäri Transhazar proýektiniň amala aşmagy barada ençeme tapgyr çykyş etdi. Emma bular howaýy gürrüňligine galdy.
Azatlyk Radiosy: Eger-de türkmen gazyny Türkiýä akdyrmak baradaky gürrüňler durmuşa geçirilip başlansa, bu haýsy ugurlar boýunça amala aşyrylyp bilner?
Ylham Şaban:
Muny diňe iki ýol bilen amal edip bolar. Munuň biri Transhazar gazgeçirijisi we Günorta Kawkaz koridory, beýlekisi bolsa Eýran.
Elbetde, Eýranyň üstünden geçirilse, ol has arzan we amatly bolar. Emma, bilşimiz ýaly, Eýrana garşy ABŞ-nyň we ÝB-niň sanksiýalary bar. Diýmek, bu barada pikir hem edip oturmaly däl.
Azatlyk Radiosy: Transhazar proýektine gaýdyp gelsek, Türkiýäniň oňa gyzyklanma bildirmegi, bu gazgeçirijiniň amala aşmagyna oňaýly özerişlikler getirip bilermi?
Ylham Şaban:
“Gyzyklanma bildirer” diýilýänini diňe bir görnüşde häsiýetlendirip bolýar, ýagny bu proýekti goldajak, ony maliýeleşdirjek türk kompaniýalarynyň peýda bolmagy mümkin.
Eger-de kimdir biri “esasy mesele türkmen gazyny Azerbaýjana çenli eltmek, mundan soň ol Ýewropa barar” diýýän bolsa, ol juda we düýpli ýalňyşýandyr. Azerbaýjanyň alyp barýan gaz proýektleri, şeýle-de TANAP gazgeçirijisiniň göwrümi göz öňünde tutulanda, onda türkmen gazy üçin ýer ýok diýen ýaly.
Türkmen gazyny Ýewropa bazaryna çykarmak üçin düýbünden täze infrastrukturany döretmeli. Munuň başga çözgüdi, çykalgasy ýok.
Azatlyk Radiosy türkmen gazyny Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa akdyrmak mümkinçilikleri dogrusynda energiýa howpsuzlygy boýunça britaniýaly ekspert Jon Robertsiň hem garaýyşlary bilen gyzyklandy.
Jon Roberts
Jon Roberts:
Esasy mesele Kaspiden geçmek. Häzirki wagtda Türkmenistan, ÝB we Azerbaýjan Transhazar proýekti boýunça gepleşikleri alyp barýarlar. Ähli tarap, umuman alanyňda, razy. Emma Azerbaýjan akdyryljak türkmen gazynyň göwrümi barada aladalanýar.
Baku türkmen gazynyň diňe çäklendirilen böleginiň goýberilmegini isleýär. Olar türkmen gazynyň öz resurslary bilen bäsleşmeginden howatyrlanýarlar.
Şol bir wagtda-da türkmen we ýewropa tarapy gazyň köp mukdarda akdyrylmagyny isleýärler. Netijede bu taýda ylalaşylmaly uly bir mesele bar.


c: text/html

text:
11-nji sentýabrda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Azerbaýjan Respublikasynyň Döwlet nebit kompaniýasynyň ýolbaşçysy Rownak Abdullaýew bilen duşuşyk geçirdi. Bu duşuşyga Azerbaýjan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Wahdet Sultanzade Mamedaga ogly hem gatnaşdy.
Ynanyşmak ýagdaýynda geçen söhbetdeşligiň barşynda ýangyç-energetika ulgamynda we ulag-aragatnaşyk pudagynda özara gatnaşyklaryň dürli ugurlary, Hazar sebitiniň ykdysady taýdan durnukly ösmegine ýardam etjek şol ugurlarda özara bähbitli bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
R.Abdullaýew Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy düýn "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Ýaşulular maslahatynyň üstünlikli geçmegi bilen gutlap, Türkmenistanda alnyp barylýan gurluşygyň gerimine, şol sanda Hazar deňziniň kenarynda sebitiň hakyky göwher gaşyna öwrülen halkara syýahatçylyk merkezini döretmegiň çäklerinde geçirilýän işleriň gerimine haýran galandygyny aýtdy.
Türkmen Lideriniň ýöredýän “açyk gapylar” syýasatynyň netijelidigini we öňdengörüjiliklidigini bellemek bilen, Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasynyň baştutany öz ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň ägirt uly serişdelere we ykdysady kuwwata eýe bolan ygtybarly we geljegi uly hyzmatdaş hasaplanýan Türkmenistan bilen giň gerimli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Bellenilişi ýaly, ýola goýlan netijeli gatnaşyklary ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda ýylsaýyn berkitmek bilen, goňşy ýurtlaryň ikisi-de häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmegiň ýollaryny gözläp tapmakda öz tagallalaryny birleşdirip, parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygyň, şol sanda energetika howpsuzlygynyň global ulgamyny berkitmek meselelerine aýratyn üns berýärler.
Şunuň bilen baglylykda, ýangyç-energetika ulgamynda we ulag-aragatnaşyk pudagynda özara gatnaşyklaryň dürli ugurlary, Hazar sebitiniň ykdysady taýdan durnukly ösmegine ýardam etjek şol ugurlarda özara bähbitli bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistanyň Ýokary sudunyň başlygy Iftikhar Çawdary öňki harby dolandyryjy Perwez Muşarrafyň garşysyna dönüklik işini açmak baradaky talaby suduň ygtyýarlygynyň ýokdugyny aýtmak bilen yzyna gaýtardy.
Muşarrafy häkimiýetden çetleşdirmek hereketiniň öňbaşçylarynyň biri bolan aklawçy Hamid Han onuň 1999-njy ýylda güýç bilen häkimiýeti eýeländigini we 2007-nji ýylda häkimiýetini uzaltmak üçin konstitusiýany bozandygyny aýdýar.
Muşarraf 2007-nji ýylyň noýabrynda adatdan daşary ýagdaý yglan edip, gaýtadan saýlanmagynyň bikanun edilmezligi üçin Ýokary sudda arassalaýyş geçiripdi. Şol arassalaýyşyň pidalarynyň biri hem Çawdari bolupdy.


text:
Fransuz premýer-ministri Manuel Walls Fransiýa “himiki ýa-da biologik ýaraglar bilen” hüjüm edilmek ähtimallygyny duýdurdy.
“Biz hiç zady gözden sypdyrmaly däl” diýip, 19-njy noýabrda Walls ýurtdaky adatdan daşary ýagdaýy üç aýa çenli uzaltmak barada geçiriljek ses berişligiň öňýanynda aýtdy.
“Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan amala aşyrylandygy öňe sürülýän 13-nji noýabrdaky Pariž hüjümlerinde 129 adam öldi we başga-da 350-den gowragy ýaralandy.
18-nji noýabrda Parižiň demirgazygynda geçirilen reýdlerde gürrüňi edilýän hüjümiň ruhlandyryjysy diýlip güman edilýän adamyň öldürilip-öldürilmändigi dogrusynda henize çenli takyk maglumat berilmeýär.


text:
BMG-niň Sekretariatynyň Ykdysady we sosial meseleler boýunça departamenti türkmen hökümetine ýardam berjek proýektiň üstünde işleýär. Bu barada türkmen metbugatynda habar berilýär.
Bu proýektiň çäginde kadrlaryň gaýtadan taýýarlanmagy, dokumentler toplumyny işläp-düzmek ýaly meselelere üns beriler.
Bu barada 28-nji iýunda Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow bilen duşuşan BMG-niň Sekretariatynyň Ykdysady we sosial meseleler boýunça departamentiniň wekili Alekseý Tihomirow mälim etdi diýlip, maglumatda aýdylýar.
Duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyga degişli birnäçe meseleler barada maslahat edildi diýlip, habar berilýär.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew Birleşen Ştatlaryň we Ýewropa Bileleşiginiň Russiýa garşy girizen sanksiýalaryny “wagşylarça” diýip atlandyrdy. Şeýle-de, ol bu sanksiýalaryň Gazagystana zyýan ýetirýändigini aýdyp, Gazagystanyň ykdysadyýetiniň “dollara baglylygyny azaltmaga” çagyryş etdi.
11-nji fewralda Gazagystanyň Ministrler kabinetiniň ýygnagynda çykyş eden Nazarbaýew Russiýanyň “ykdysady kynçylyklardan abraý bilen baş alyp çykjakdygyna özüniň ynanýandygyny aýtdy we biz hem mundan baş alyp çykarys” diýdi.
Şeýle-de, Nazarbaýew geçen ýylyň dowamynda rus rublynyň hümmetiniň ýiti pese gaçmagynyň gazak kompaniýalaryna zeper ýetirendigini belledi.
Şol bir wagtyň özünde ol bu ýagdaýa “daşky faktorlaryň” sebäp bolandygyny we munuň Gazagystanyň “Ýewraziýa ykdysady birleşigine” agza bolmagy bilen arabaglanyşygynyň ýokdugyny aýdyp, gyýtaklaýyn usul bilen Günbatary aýyplady.
Şeýle-de, Nazarbaýew Gazagystanyň Milli bankyna “gazak ykdysadyýetiniň dollara baglylygyny azaltmaga” hem-de raýatlara we kompaniýalara öz amerikan dollaryndaky pul serişdelerini gazak teňňesine, ýagny gazak pul birligine çalyşmaga çagyryş etdi.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary göwreli türgenlerine ýüzlenip, Braziliýanyň Rio de Žaneýro şäherinde geçiriljek tomusky Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmazlyga çagyrdy. Bu çagyryşa göwredäki çaganyň şikesli dogmagyna sebäp bolýandygy çaklanylýan Zika wirusy sebäp boldy.
Bu wirus sebäpli Braziliýada 4 müň töweregi çaganyň mikrosefaliýa, ýagny adatdan daşary kiçi kelleli dünýä inendigi çaklanylýar.
ABŞ-nyň Kesellere garşy edarasynyň bu çagyryşy eden güni, Braziliýa syýahat eden amerikaly dokuz göwreli aýaldan Zika wirusynyň çykandygy hem mälim edildi.


text:
G20 guramasynyň agzalary Orsýetiň Sankt Peterburg şäherinde penşenbe güni geçirilen iş duşuşygynda Siriýadaky himiki hüjümler babatynda çäre görmek meselesinde umumy bir pikire gelip bilmediler.
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskow Sankt Peterburgdaky duşuşyga gatnaşýan dünýäniň iň güýçli ykdysadyýetli 20 ýurdunyň Siriýa boýunça belli bir derejede deň toparlara bölünendigini habar berdi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 21-nji awgustda bolan hüjümler sebäpli Siriýanyň hökümetini jezalandyrmak üçin harby çäreleri öňe sürýär. Waşington şol hüjümlerde 1 400 adamyň heläk bolandygyny aýdýar.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin BMG tarapyndan makullanmadyk islendik harby çäräniň “agressiýaly hereket” boljagyny aýdýar.
Penşenbe güni ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Samanta Power Orsýeti Siriýadaky krizis bilen bagly meselede BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini “zamunlykda” saklamakda aýyplady.


text:
Ýerli hökümet resmisiniň aýtmagyna görä, Türkiýäniň günorta-gündogar sebitinde türk esgerleri bilen kürt pitneçileriniň arasynda ýekşenbe güni bolan söweşde 19 adam ölüpdir.
Häkim Orhan Alimoglu “Anadoly” habar gullugyna beren maglumatynda Yrak bilen serhetdeş Hakkari welaýatynyň obasynda geçen agşam pitneçileriň harby posta eden hüjümlerinde 6 esgeriň, 2 oba sakçysynyň we 11 kürt pitneçisiniň ölendigini aýtdy. Hüjümde 15 esger ýaralanypdyr.
Kürtleriň agdyklyk edýän günorta-gündogar sebitinde şeýle hüjümleriň ýüz bermegi türk goşunlaryna iki hepde mundan ozal bu regionda “Kürdüstan işçiler partiýasyna” garşy hüjüme başlamaga itergi berdi. Bu hüjümlere 2 müň töweregi esger gatnaşdyrylýar.
Türkiýe we halkara jemgyýetçiliginiň aglabasy tarapyndan terrorçy topar diýlip hasaplanýan “Kürdüstan işçiler partiýasy” kürtleriň agdyklyk edýän Türkiýäniň günorta-gündogar sebitinde 1984-nji ýylda ýaragly gozgalaňa başlady we 45 müň töweregi adamyň ölümine sebäp bolan konflikti emele getirdi.


text:
Ýurduň ähli mekdeplerinde remont işleriniň tamamlanyp, bilim ojaklarynyň güýzki okuw möwsümine doly taýýar edilendigi barada resmi habarlarda maglumat berildi.
Türkmen telewideniýesinde berilýän maglumatlara laýyklykda, mekdeplerdäki remont işleri mugallymlaryň öz güýjüniň hasabyna amala aşyrylandygy aýdylýar.
Resmi maglumatlarda remont işleri mugallymlaryň öz güýjüniň hasabyna amala aşyryldy diýlip aýdylsa-da, bejergi işlerinde okuwçylaryň we olaryň ene-atalarynyň hem goşandy bardyr.
Türkmenistanda mekdepleriň remont işleri indi 20 ýyl bäri okuwçylaryň hem-de mugallymlaryň hasabyna amala aşyrylýar. Okuw ýylynyň ahyry ýakynlaberende mekbebiň remontyna pul ýygnamak meselesinde mugallymlar bilen ene-atalaryň arasynda giden bir problemalar ýüze çykyp başlaýar.
Bir mekdepde 3-4 çagaçy okaýan ene-atalara birbada köp pul çykarmak gaty çökder bolýar. Emma mugallymlaryň arasynda şeýle ene-atanyň ýagdaýyna düşünesi gelýän az-az bolýar.
Okuwyň başyndan taýýarlyk
Ýylyň-ýylyna ene-atalar bilen şunuň ýaly wakalaryň ýüze çykyp durmagy, şeýle hem soňky ýyllarda ýurtda gurluşyk materiallarynyň gymmatlamagy netijesinde okuwçylara salynýan puluň mukdarynyň artmagy sebäpli, mugallymlar ýagdaýdan özboluşly çykalga gözläp tapdylar. Olar ozalky ýyllardaky ýaly, mekdebiň remontyna zerur puly okuwyň tamamýan aýynda birden ýygnaman, her aýda okuwçylardan bölekleýin ýygnap başladylar.
Her okuw ýylynyň başynda mekdep müdiriniň tabşyrygy bilen klas ýolbaşçylar özlerine berkidilen klasyň okuwçylaryndan aýda 2 manat möçberinde mekdebiň fonduna diýip pul ýygnaýarlar.
Elbetde, bu iş üçin mugallymlar ene-atalar ýygnagyny geçirýärler we ene-atalaryň öz teklip etmegi bilen diýip geçiren ýygnagyny protokollaşdyrýarlar. Netijede 9 aýyň dowamynda, ýagny sentýabrdan maý aýyna çenli ýygnanan fond puly mekdebiň zalyny we daşyny, howlyny abatlamak işlerinde peýdalanylýar.
Ýene-de pul çykarmaly bolýar
Bu remont işleri bilen mesele gutaranok. Bulardan başga, klas otaglaryny remont etmek üçin hem serişdeler zerur bolup durýar.
Klas otaglaryny abatlamak işi üçin her mugallym özüne berkidilen klas otagyna jogapkär edilip goýulýar. Şonda mugallym ýa öz hasabyna, ýa-da ýene-de okuwçylaryň hasabyna otagy remont etmeli bolýar. Munuň üçin mugallymlar okuwyň ahyrky çärýeklerinde ýene-de ene-atalara teklip hem haýyş bilen çykýarlar we 10 manat möçberinde pul kömegini soraýarlar.
Şunda mekdepde üç-dört, bäş çagasy okaýan ene-atalar bilen ýene-de düşünişmezlikler emele gelýär.
Mugallymlar hem pul çykarýarlar
Her okuw ýylynda bilim bölümleri tarapyndan klas otaglarynyň döwrebap bezelişi bilen içgin gyzyklanylýar. Klas otagyny remont etmek işini mugallymyň zähmet rugsadyna çykmanka tabşyrmagy hökmanydyr. Eger mugallym otagy bellenen möhletde tamamlap bilmese, ol zähmet rugsady günleriniň hasabyna işlemeli we klas otagynyň abatlaýyş işini gutarmaly.
Otagy remont etdirmek üçin mugallymlar ussa tutmaly bolýarlar. Olar klas otagyny öz jübüsinden 100-150 manat pul çykaryp, ussa bejerdýärler. Şunça puly çykarmagy dözmedikler bolsa, ellerine ussanyň gurallaryny alyp, özleri ussaçylyk edýärler.
Zähmet rugsadyndan soň
Zähmet rugsadyndan gelen mugallym öz klas otagynda bezeg işlerini geçirmeli. Her ders mugallymy öz okadýan dersine degişli diwarlyklar bilen klas otagyny bezemeli.
Soňky iki ýylyň dowamynda bilim bölümleri tarapyndan klas otaglaryndaky diwarlyklaryň hiliniň ýokary bolmagy berk talap edilýär. Öň mugallymlar öz elleri bilen ýasan diwarlyklary bilen klaslaryny bezän bolsalar, indi ýörite firmalara buýurma bilen taýýar edilen deň ölçegli diwarlyklaryň bolmagyny bilim edaralaryndan gelen barlagçy-hünärmenler talap edýärler. Ini bir ýarym, boýy bir metrden ybarat beýle diwarlyklaryň bahasy ortaça 20 manatdan ybaratdyr.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Aşgabatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ilkinji monumentini “dabaraly ýagdaýda” açmak üçin soňky taýýarlyk işleri görülýär.
“Arkadag binasy” diýlip atlandyrylýan bu monument paýtagtyň günortasyndaky baýyrlykda ýerleşen “Aşagabat” köpugury sport toplumynyň golaýynda gurulupdyr. Atyň üstünde oturan Berdimuhamedowyň bu heýkeli daş postamentiniň üstünde ýerleşdirilip, ol altyn bilen çaýylypdyr. Berdimuhamedowyň ýokary galdyryp duran sag eliniň aşagynda bolsa kepderi şekillendirilipdir.
Gepiň gerdişine görä belläp geçsek, türkmen milli lybasyndaky, kellesi silkme telpekli prezidentiň bu heýkeli üç ýyl mundan ozal, 2012-nji ýylda 8-nji mart zenanlar güni geçirilen güller sergisinde hem görmek bolýardy.
Elbetde şol sergidäki heýkel gürrüňi edilýän monument ýaly altyn çaýylan däldi. Onuň möçberi hem täze açyljak monumentiňkiden ep-esli kiçi. Emma şol güller sergisindäki heýkel prezident Berdimuhamedowyň köpçülige görkezilen ilkinji heýkelidi. Indi bolsa Saragt Babaýewiň döreden bu heýkeli prezident Berdimuhamedowyň paýtagtda dikilen ilkinji monumenti bolar.
Häzirki wagtda prezident Berdimuhamedowyň monumetntiniň açylyş dabarasyna taýýarlyk görülýär. Monumente barýan köçe we onuň töwereklerinde eýýäm birnäçe aýlap gurluşyk we abadanlaşdyrylyş işleri alnyp barylýardy.
Düýn bu işleriň tamamlaýjy tapgyrlary geçirildi. Bitaraplyk prospektinden “Aşagabat” stadionyna barýan şol köçe we onuň trotuarlary ýuwulup, köçäniň ugry boýunça güller ekildi. Monumentiň öňünde ýörite sahna guruldy.
Bu monumentň açylyş çäresine adat bolşy ýaly edara-kärhanalaryň işgärleri, mekdep we ýokary okuw jaýlarynyň okuwçylarydyr, studentleri gatnaşarlar. Olar eýýäm birnäçe gün bäri bu monumentiň açylyş dabarasyna repetisiýa geçýärler. Şu gün dynç günüdigine garamazdan olaryň iň soňky repetisiýalary geçdi.
Ýatlap geçsek, geçen ýylyň iýul aýynda Türkmenistanyň prezidentiniň paýtagt gurluşygynyň täze etapynyň proýekti bilen tanyşlygy mahaly wise-premýer we daşary işler ministri Reşid Meredow “paýtagtyň gözel künjekleriniň birinde, görnükli ýerde Arkadag prezidentiň” heýkelini oturdylmagyna yýgtyýar bermegini prezidentden haýyş etdi. Türkmenistanyň demokratik partiýasynyň ýolbaşçysy Babaýew hem bu haýyşy şol tanyşdyryş çäresinde gaýtalady.
Şol wagt resmi maglumatda nygtalşy ýaly, bu hili heýkeli oturdulmagy barada ýurduň ýolbaşçylaryndan we köpsanly raýatlardan köpsanly teklipleriň gelendigini şol iki çinownikler aýdypdyrlar. Bu iki ýokary wezipeli çinownigiň haýyşlaryndan soň bir ýyla golaý wagt geçensoň, Aşagabatda Türkmenistanyň prezidentiniň heýkeli peýda boldy.
Bu monumentiň açylşy 25-nji maýda bellenjek Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli geçirilýän baýramçylygyň esasy wakasy bolmaly. Şeýle-de, şol gün “Arkadag binasyndan” başga-da, “Abadançylyk”, “Ýyldyz”, “Ylym”, “Ak bugdaý” we “Sagdynlyk” binalaryny hem dabaraly ýagdaýda açmak meýilleşdirilýär.


text:
Sişenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý birnäçe möhüm gepleşikler üçin Brýussele sapara bardy. Sişenbe güni ony NATO-nyň Brýusseldäki baş ştabynda bu bileleşigiň baş sekretary Anders Rogh Rasmussen kabul etdi.
Bu duşuşykda jenap Rasmussen 2014-nji ýylda halkara güýçleri Owganystany terk edenlerinden soň hem NATO-nyň Owganystana ýardam bermegini dowam etdirjekdigini nygtady.
Hamid Karzaý çarşenbe güni Brýusselde ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri we Pakistanyň ýokary derejeli resmileri bilen-de gepleşik geçirmekligi planlaşdyrýar.
Bu gepleşiklerde, esasan, Owganystanyň parahatçylyk prosesindäki bökdençlikler bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar diýlip garaşylýar.


text:
Oş Şäher geňeşiniň deputatlary olary girizmezlik barada karar kabul etdi. Gyrgyzystanyň Oş we Jalalabat welaýatlarynda, merkezi Bişkek şäherinde närazylyk aksiýalary dowam edýär.
“Paralamentçiler korrupsiýa garşy” programmasynyň başlygy Kuban Ömüraliýew Halkara polisiýa güýçleriniň Gyrgyzystana gelmeginiň uly syýasy dawa öwrülmeginiň sebaplerini şeýle düşündirdi: “Hakykatdan hem bu mesele syýasylaşyp gitdi. Käbir syýasaty öwrenijiler muny ýörite syýasy oýna öwürdiler. Bu mesele mundan bir aý öň gozgalypdy. Öňki goranmak ministri Ismaýyl Ishakow muňa garşydygyny wezipesinden çekilmänkä aýtdy. Şondan başga wagtlaýyn hökümetden oňa garşy çykan bolmady”.
Kuban Ömüraliýew Gyrgyzystana geljek polisiýa güýçleriniň näme iş etjekdikleri barasynda ýerli telewideniýe arkaly halka düşündirseler gowy bolardy diýýär. “Şeýle maglumat berilmänsoň, prezidentiň özi Oş şäherinde ýaşlar bilen duşuşanda olara düşündirmeli boldy”.
Synçylar Gyrgyzystanda ilatyň uly böleginiň, şol sanda ýaşlaryň syýasat bilen gyzyklanýandygyny, ÝHHG-niň polisiýa güýçleri bolmadyk ýagdaýynda hem başga bir temany syýasylaşdyryp, syýasy dawa öwrüp biljekdiklerini aýdýarlar. Şolaryň biri gyrgyz paralamentiniň önki deputaty Begaly Nargozuýew.
B.Nargozuýew: “Aprel we iýun wakalaryndan soň, biziň ozalam syýasylaşan halkymyz has-da syýasylaşdy. Patriot ýaşlar hereketine maglumat doly ýetmänsoň, golaýlaşyp gelýän parlament saýlawlaryndan öň bu mesele has syýasylaşdyryldy. Onsoňam biziň jemgyýetimiziň aglaba bölegi Orsýetiň propagandasyny goldaýan adamlardan ybarat. Olaryň göwnünden turmak üçin käbir partiýalar bu meseläni gozgaýarlar. Düşünip-düşünmän, garşy bolýanlar-da köp.” diýýär.
Gyrgyz paralamentiniň önki deputaty Begaly Nargozuýewiň sözlerine görä, soňky döwürde Günbatarda gyrgyzlar barada bir taraply maglumatlar, ýagny gyrgyzlar genosid edýän halk diýen ýaly maglumatlar berilýär. “Eger-de halkara güýçler gelse, Oş wakalarynyň iki taraplaýyn ýüze çykandygy, onuň hakyky sebäpleri anyklanar diýip, umyt edilýär. Ýaragsyz 52 adamdan gorkmaly däl”.Kosowo bilen deňeşdirilýär
Adamlaryň arasynda Oş wakalaryny Kosowo çaknyşygy bilen deňeşdirýänler we şonuň bilen meňzeşlik gözleýänler hem bar. Düýn prezident Roza Otunbaýewa Gyrgyzystanyň Çeçenistan ýaly bir döwlete öwrülmeginiň mümkindigini aýtdy. Halkara güýçlerini girizmezligi talap edýänler hem şeýle polisiýa güýçleriniň Kosowa girizilendigini aýdýarlar.
Emma K.Ömüraliýew Kosowa ýaragsyz polisiýa güýçleriniň däl-de, harby esgerleriň girizilendigini nygtady: “Onsoňam ol ýerlerde 50-60 esger däl-de, müňläp esgerler bar. Başynda bizde hem Orsýet, beýleki halkara güýçler gelip çaknyşygy togtatsynlar diýilýän pikirler boldy. Urşy biz öz güýjümiz bilen ýatyrdyk. Emma maglumat ýaýratmak babatda biz utuldyk. ÝHHG-ä 56 döwlet agza. Şolaryň her birinden wekiller gelseler, şolaryň üsti bilen hakykaty ýüze çykararys diýen umydymyz bar. Halkara güýçler bilen kömegiň geljekdigini biz ýatdan çykarmaly däl”.
Il arasynda halkara güýçleriň yzy bilen beýleki daşky güýçleriň hem gelip girmegi mümkin diýen howatyrlanma bar. Syýasaty öwreniji K.Ömüraliýew Gyrgyzystana ýaragsyz polisiýa guýçleri gelse, hiç hili zyýanyň ýetmejekdigini aýdýar. “Biziň esgerleimiziň häzirki agyr ýagdaýda nädip işlemelidigi barada iş tejribesiniň azdygy duýulýar. Halkara güýçler masalahat berselere, onuň hiç hili zyýany bolmaz” diýip, K.Ömüraliýew belleýär.
“Bulardan başgada bizde 50 däl-de, 500-e golaý geňeşçi, kömekçiler bar. Biz halkara guramalara agza bolanymyzdan soň, gumanitar kömek geldi. Ynha, donorlar hem Gyrgyzystanyň ykdysadyýetini galdyrmak üçin 1,1 milliard dollar kömek puluny bermäge razyçylyk berdiler. Beýle kömek ýöne ýerden berilmeýär. Mundan biz diňe peýda görýäris. Olaryň yzy bilen daşky güýçler geler diýenlerine biziň halkymyz ýol bermez”
Oşdaky ýagdaýlara boýunça halkara polisiýa güýçleriniň sany ýene-de 50 adam köpeldilmegi we olaryň iş möhletiniň uzaldylmagy mümkin. Şeýle-de halkara güýçleriň wekilleriniň ýerli milisiýa işgärleri hem-de jemgyýetiň dürli toparlarynyň kömegi bilen işleşjekdigi aýdylýar.


text:
Düýn Fransiýa we Germaniýa Ýewropanyň 25 döwletiniň raýatlarynyň wizasyz syýahat edip bilýän Şengen zonasyna täze ýyldan Bolgariýanyň we Rumyniýanyň goşulmagyna böwet boldular.
Ýewropa Komissiýasynyň metbugat wekili Mişel Sersonäniň aýtmagyna görä, Fransiýanyň we Germaniýanyň içeri işler ministrleriniň Ýewropa Komissiýasyna ýollan hatlarynda 2011-nji ýylyň martyndan Rumyniýanyň we Bolgariýanyň Şengen zonasyna goşulmagynyň “howlukmaç çäre” boljakdygy nygtalypdyr.
Rumyniýanyň we Bolgariýanyň Şengen zonasyna goşulmagyna rugsat edilmegi üçin Bileleşige agza döwletleriň ählisiniň razylygy zerur. Iki ministr Ýewropa Bileleşiginiň içerki işler boýunça komissaryna ýollan bu hatlarynda Bolgariýanyň we Rumyniýanyň korrupsiýa hem-de guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreşindäki kemçiliklerine salgylandylarlar.


text:
Britaniýanyň Yrak urşundaky roly baradaky derňewiň sud diňlenişigi Toni Bleýer Angliýany urşa girizmezinden iki ýyl öň Waşingtonyň mümkin bolan konflikte taýýarlanýanlygy baradaky görkezmeler bilen başlandy.
Diňlenişigiň birinji gününde görkezme berenler Birleş Ştatlaryň adminstarsiýasynda käbir adamlaryň 2003-nji ýyldaky uruş hereketlerinden öň hem Saddam Hüseýiniň režimini agdarmak barada pikir edendikleri aýtdylar.
Bäş agzaly žýuri öňki graždan gullukçylaryny we hökümet resimlerini sorag edýär.
Ozalky premýer ministr Toni Bleýeriň hem esasy şaýatlaryň biri hökmünde sorag edilmegine garaşylýar.
Toni Bleýer 2003-nji ýylda 45 müň çemesi iňlis esgerini Saddam Hüseýini agdarmak üçin urşa iberdi we bu uruş Britaniýada düýpden halanmady.


text:
Kosowada Ýewropa Bileleşigi tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän sud on sany albaniýalyny türme tussaglygyna höküm etdi.
Olar barlag nokadynda serb polisiýasyna hüjüm edipdirler. Berlen türme tussaglyklary 26 aýdan dokuz ýyl aralygynda.
Ýewropa Bileleşiginiň kanunyň hökmürowanlygy missiýasy sud edilenleriň «terrorizm» we terror toparyna gatnaşmak aýyplamasynda günäli tapylandyklaryny aýtdy.
Sud edilenler 2012-nji ýylyň iýunynda günorta Serbiýada barlag nokadyna ýaragly hüjüm edipdirler.
Bu hüjümde bir ofiseriň ýeňil ýaralanandygy aýdyldy.


text:
Siriýanyň günorta şäheri Deraanyň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, howpsuzlyk güýçleriniň ýerli metjide eden hüjüminde azyndan alty adam ölüpdir. Bu metjit hökümete garşy protestçileriň dolandyryş merkezi bolup hyzmat edýärdi.
Berilýän maglumata görä, bu hüjüm ýary gijeden soň, al-Omari metjidiniň töwereginde we özünde amala aşyrlypdyr. Bu ýerde protestçiler ýurtda syýasy reformalaryň amala aşmagyny we korrupsiýanyň soňuna çykylmagyny talap etmek üçin ýygnanypdylar.
Hüjümiň öň ýany töwerekdäki elektrik we aragatnaşyk liniýalary kesilýär. “Facebook” sosial aragatnaşyk ulgamynda ýerleşdirilen wideoýazgyda, tümlükde ýaraglardan ot açylanda, protestçileriň “Allahy Ekber”, ýagny “Alla Beýikdir!” diýip gygyryşmalaryny görüp hem eşidip bolýar.
Siriýanyň resmileriniň aýtmagyna görä, bu hüjüm “ýaragly toparlanyşyklar” tarapyndan amala aşyrlypdyr.
Siriýanyň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, atyşykda dört adam ölüpdir. Ölenleriň arasynda orta bilimli lukman, sürüji, howpsuzlyk güýçleriniň wekili we belli doktor bar. Ali Ghassab al-Mahamid atly doktor hüjümiň pidalaryna kömek bermek üçin şol ýere baran ekeni.
Bu telekanal, al-Omari metjidiniň içinden “tapylan” ýaraglary we pullary hem görkezdi.
Bu hadysa Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada we onuň dolandyryjy Baas partiýasyna garşy bir hepde töweregi geçirilýän protestleriň dowamyndaky iň elhenç ganly waka boldy. Baas partiýasy 1963-nji ýylda oppozision herekete gadaganlyk girizipdi.
Al-Omari metjidinde bolan waka Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça edarasynyň Siriýada “parahat protestçilere garşy çakdanaşa güýç ulanmagyny” ýazgarmagyndan bir gün soň ýüze çykdy.
Siriýadaky protestler beýleki arap döwetlerinde ýüz berýän tolgunyşyklar bilen deňeşdirilende, “o diýen” güýçli däl. Emma her niçigem bolsa bu Başar al-Assadyň häkimiýetine garşy juda uly zarba boldy. Başar al-Assad 11 ýyl mundan ozal, ýagny 2000-nji ýylda häkimiýeti wepat bolan kakasy Hafez al-Assaddan alypdy.
Häkimiýet resmileri ýurtda “reformalary we döwrebaplaşdyrmak ýoluny dowam etdirjekdiklerini” aýdýarlar. Şeýle-de olar Deraa welaýatynyň häkimini işinden boşatdylar, bu demonstrantçylaryň öňe sürýän talaplarynyň biridi.
Emma bu çäreler geçen hepde parahat ilatyň arasyndan ençeme adamyň öldürilmegi sebäpli dörän gahar-gazaby ýatyrmagy başarmady. Geçen anna güni howpsuzlyk güýçleri protestçilere garşy ýaraglardan ot açypdylar. Bu ok atyşykda dört adam öldi. Şeýle-de duşenbe güni protestçilere garşy göz ýaşardyjy gazyň ulanylmagy netijesinde 11 ýaşlyja oglan heläk boldy.


text:
Habarlara görä, Siriýanyň Türkiýe bilen serhediniň golaýynda bolan bomba hüjüminde azyndan 29 adam öldi.
Pidalaryň köpüsiniň pitneçi söweşijiler bolandygy aýdylýar we bu hüjümiň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» jeňçi topary öz üstüne aldy.
Siriýanyň düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy bu hüjümiň 6-njy oktýabrda Idlib welaýatyndaky Ameh geçelgesinde bolandygyny we YD-nyň garşysyna söweşýän, düýbi Türkiýede ýerleşýän pitneçi fraksiýalary nyşana alandygyny aýdýar.
«Yslam döwleti» topary tarapyndan işledilýän «Amaq» habar gullugy janyndan geçen bombaçynyň pitneçileriň konwoýyny nyşana alandygyny habar berdi.
Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary Numan Kurtulmus bu hüjümi «adamzada garşy jenaýat» diýip häsiýetlendirdi.
Awgust aýynyň ortasynda, janyndan geçen bombaçynyň hüjümi netijesinde, şu serhet geçelgesinden 30-dan gowrak pitneçi öldürilipdi we onuň jogapkärçiligini YD öz üstüne alypdy.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad “Eýrany Amerika satanlykda” Orsýeti aýyplady.
BMG-niň Eýrana garşy girizen sanksiýalary sebäpli Orsýet özüniň S-300 kysymly raketalaryny Eýrana satmakdan ýüz öwüripdi. Şonuň üçin Eýran Orsýete garşy şeýle aýyplama bildirdi.
Eýranyň prezidenti Ahmedinejad Orsýet bilen ylalaşygyň entek hem öz güýjünde galýandygyny aýdyp, eger-de Orsýet boýun alan borçlaryny ýerine ýetirmese, Eýran öz hukuklaryny gorar diýip, çykyş etdi.
Mundan ozal Orsýet Eýrandan alan pullaryny yzyna berjekdigini we hiç hili kompensasiýa tölemejekdigini yglan edipdi.


text:
Häkimiýetler Özbegistanyň Namangan şäherinde ýerleşýän 30-a golaý metjitde howpsuzlyk wideokameralaryny ornaşdyrarlar.
Bu habary şäheriň iň uly metjidiniň adynyň agzalmagyny islemeýän wekili Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna tassyklady.
Ol kameralaryň metjide gelýänleri ogrulardan goramak üçin ornaşdyrylýandygyny aýtdy.
Bu täzelik ýerli ýaşaýjylaryň gaharyny getirdi diýlip, habar berilýär. Kameralaryň ornaşdyrylmagyna kimiň görkezme berendigi belli däl.
Özbegistanda dine uýýan islendik adam resmi taýdan hasaba alynmaly we hökümet tarapyndan makullanan dini işler bilen meşgullanmaly.
Fergana jülgesinde ýerleşýän Namangan şäheri Özbegistanyň iň dindar we konserwatiw regionlarynyň biri hasaplanýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 12 gatly bäş ýyldyzly “Şamekan” myhmanhanasynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy. Aşgabat şäher häkimliginiň buýurmasy boýunça bina edilen bu ýokary derejeli myhmanhanada 112 otag, şol sanda bir orunlyk, iki orunlyk, maşgala üçin niýetlenen we naýbaşy otaglar bar. “Awazanyň” beýleki myhmanhanalar toplumlarynda bolşy ýaly, bu ýerde dynç alýanlara iň aňrybaşy hyzmatlar hödürlenilýär.
Myhmanhananyň birinji gatynda 300 orunlyk restoran ýerleşýär.
Myhmanhana toplumynyň hyzmat gullugynyň düzümine şeýle hem köpugurly mejlisler zaly, dükanlar, kinozal, dellekhanalar, alyş-çalyş nokady girýär.
Sowgatlar dükanynda dürli sowgatlyk önümleriniň her dürli milli lybaslaryň, halk senetkärliginiň özboluşly işleriniň we amaly-haşam sungatynyň önümleriniň arasynda Aziada-2017-niň nyşanlary şekillendirilen bezegli amatly torbalary aýratyn ünsi çekýär.


text:
"Türkiýe neşirýat senagatynyň ululygy boýunça dünýäde 11-nji orunda durýar. Bu ugurda ýyllyk girdejisi-de 2 milliard 281 million dollardyr".
Stambulyň halkara kitap sergisi
Stambulyň dokuz günläp dowam etjek 34-nji Halkara kitap sergisiniň taýýarlygyna başlandy. 7-nji noýabrda başlajak bu ýylky kitap sergisiniň şygary ynha şeýle: "Degişme: Durmuşa ýylgyryp garamak".
Her ýyl ýörite bäş ýüz myhmanyň gelýän bu kitap sergisinde bu ýyl karikaturaçy suratkeşleriň eserlerinden ybarat bolan kitaplara ýörite üns çekiler. Türkiýäniň tanymal karikaturaçysy Tan Oral sergide munuň bilen baglanyşykly ýörite iş alyp barar. Şonuň ýaly-da sergide Tan Oralyň biografiýasy we karikatura eserlerini öz içine alýan kitap hem tanadylar.
Kitap sergisiniň çäginde Eziz Nesiniň doglan gününiň 100 ýyllygyna bagyşlanyp, özbaşyna iki sany ýörite sergi hem gurnalar.
5 ýüz müň kitap
Bu ýylky kitap sergisinde 700 neşirýat öz kitaplary bilen çykyş ederler. Geçen ýylky sergide 5 ýüz müň kitap tanadylypdyr. Bu ýylky sergide bu sanyň hasam ýokary bolmagyna garaşylýandygy aýdylýar.
Türkiýäniň neşirýatlar birleşiginiň başlygy Metin Çelebiniň aýtmagyna görä, geçen ýyl Türkiýede çap edilen kitaplaryň sanyna görä, Türkiýede adam başyna 7,3 kitap neşir edilipdir.
UNESCO guramasynyň hasabatyna görä bolsa, Türkiýe neşirýat senagatynyň gerimi taýdan dünýäde 11-nji orunda durýar. Bu senagatyň ýyllyk girdejisi-de 2 milliard 281 million dollardyr.
Stambulyň Halkara kitap sergisinde bu ýylky arzyly myhman ýurt bolsa Rumyniýadyr. Rumyniýa sergide Matel Visniec, Dumitru Tepeneag, Mircea Dinescu, Dan Lungu, Octavian Soviany, Carmen Muşat, Daniel Cristea-Enache, Florin Bican bilen bir hatarda jemi 12 tanymal ýazyjy wekilçilik eder.
Şertnamalar
Rumyniýa bilen Türkiýäniň arasynda ikitaraplaýyn terjimeler babatda şertnamalara gol çekiler. Rumyniýanyň neşirýat öýleri rumyn ýazyjylaryň kitaplarynyň Türkiýede ýaýramagy üçin duşuşyklar geçirer.
Rumynçadan iňlisçä terjime edilen iki sany täze kitap hem halk köpçüligine tanadylar. Ol kitaplar Dan Lungunyň "Garry kommunist aýal" (I am an Old Communist Woman!) we Florin Irimianyň "Garaňky penjire" (Dark Windows) atly eserleridir.
Stambulyň kitap sergisinde studentlerden, mugallymlardan, ýazyjylardan, karikaturaçylardan, okuwçylardan giriş üçin pul alynmaz.


text:
Türkmenistan AHEHG-na ýolbaşçylyk eder
28.12.2016
Geçen asyryň ikinji ýarymynda Aral deňziniň sebitinde täze ýerleri özleşdirmek boýunça iri möçberli taslamalaryň amala aşyrylmagynyň netijesinde suwarylýan ýerleriň çägi we deňizden alynýan suwlaryň möçberi artdy. Netijede deňiz derejesi 2002-nji ýyla çenli 20 metr pese düşdi, suwy bolsa üç esse azaldy. Ilat sanynyň köpelmegi, Aral sebitinde iri gidrotehniki we suwaryş binalarynyň gurulmagy onuň guramagyna getirdi.
Ekologik krizisi ýeňip geçmek we Aral sebitinde durmuş-ykdysady ýagdaýy gowulandyrmak maksady bilen 1993-nji ýylda Araly halas etmegiň Halkara gaznasy döredildi. Türkmenistan, Gazagystan Respublikasy, Gyrgyzystan Respublikasy, Täjigistan Respublikasy we Özbegistan Respublikasy onuň döredijileri boldular. Häzirki wagtda sebitiň ýurtlarynyň ählisinde AHEHG-nyň Ýerine komitetiniň öz şahamçalary bar. Gaznada Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Suw hojalyk işlerini utgaşdyryjy Döwletara iş topary (DHIUIT) we Durnukly ösüş boýunça Döwletara iş topary (DÖBDIT) ýaly özara hereketiň gurallary döredildi.
Daşky gurşawyň we durnukly ösüşiň meseleleri boýunça işleri umumy utgaşdyrmak we sebit hyzmatdaşlygyny dolandyrmak meseleleri DÖBDIT-iň wezipesidir, oňa 2015-2016-njy ýyllarda biziň ýurdumyz ýolbaşçylyk etdi.
- Türkmenistan AHEHG-nyň howandarlygynda sebitde döwletara özara hereketi işjeň amala aşyrýar, onuň çäklerinde daşky gurşawy goramak babatda hukuk resminamalarynň birnäçesine gol çekildi, -diýip, DÖBDIT-iň Sekretariatynyň ýolbaşçysy Batyr Mämmedow gürrüň berýär.—AHEHG Aral deňziniň sebit Maksatnamasyny (ADSM) taýýarlamak we durmuşa geçirmek üçin serişdeleri çekmekde ähmiýetli guramadyr, ADSM-3-iň ozalky maksatnamasy 2011-2015-nji ýyllara niýetlenilip, esasy ugurlaryň dördüsini: suw serişdelerini integrirlenip dolandyrmak, ekologiýa, durmuş-ykdysady, şeýle hem institusial-hukuk gurallaryny kämilleşdirmek meselelerini öz içine alýar. Indi DHIUIT-iň, DÖBDIT-iň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň milli bilermenleri tarapyndan halkara guramalary bilen bilelikde täze maksatnamany işläp taýýarlamak göz öňünde tutulýar. Maksatnama Aral deňziniň sebtinde ekologiýa we durmuş-ykdysady ýagdaýy gowulandyrmagy maksat edinýär.
DÖBDIT tarapyndan işlenilip taýýarlanylan we 2003-nji ýylda AHEHG-nyň edarasy tarapyndan tassyklanylan Daşky gurşawy goramak boýunça sebit meýilnamasy AHEHG-nyň ekologiýa babatdaky işi boldy. Howanyň hapalanmagy, galyndylar, çölleşmek, dag ekoulgamynyň weýran bolmagy, serhetüsti suwlar we beýlekiler onuň ileri tutýan ugurlarydyr.
Häzirki wagtda howanyň üýtgemegi ýaly ählumumy ekologik wehimler peýda boldy. 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüşiň täze maksatlary tassyklanyldy we howanyň üýtgemegi barada BMG-nyň Çarçuwaly konwensiýasyny durmuşa geçirmek jähtinden klimat boýunça Pariž ylalaşygynyň çäklerinde borçlar kabul edildi, hemme ýerde „ýaşyl“ ykdysadyýet ýörelgeleri ornaşdyrylýar. Şunuň bilen baglylykda Daşky gurşawy goramak boýunça sebit maksatnamasyna täzeden garamak we ony täzelemek üçin hemaýatkär guramalar bilen işe başlamak göz öňünde tutulýar.
Garaşylşy ýaly, ýakyn döwürde AHEHG-nyň işiniň möhüm meseleleriniň biri hem sebitiň ýurtlarynyň bähbitleri göz öňünde tutulyp, maliýe-hukuk guralyny kämilleşdirmekdir, munuň özi sebit derejesinde ylalaşykly çözgütleri kabul etmäge, şeýle hem BMG-nyň howandarlygynda Ählumumy suw strategiýasyny işläp taýýarlamaga ýardam eder. Merkezi Aziýa ýurtlary üçin Daşky gurawy goramak babatda çarçuwaly konwensiýany (Aşgabat konwensiýasyny) hem ýatlamak gerek, ol BMG-nyň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasynyň (UNEP) goldamagynda 2006-njy ýylda işlenilip taýýarlanylypdy. Konwensiýanyň tassyklanylmagy Ählumumy durnukly ösüşiň maksatlaryndan gelip çykýan hyzmatdaşlygy mundan beýlägem ösdürmegiň gelejegini kesgitlemäge ýardam eder.
Suw serişdelerinden toplumlaýyn peýdalanmak we daşky gurşawy goramak, ekologik krizisiň we adamyň hojalyk işiniň tebigata ýaramaz täsirini azaltmak, aral sebitiniň bioligik baýlygyny saklap galmak gaznanyň birinji derejeli wezipeleridir. Gazna ýolbaşçylyk edýän ýurduň wezipesi Aral deňziniň sebitinde durmuş-ykdysady we ekologik ýagdaýy gowulandyrmak we onuň tebigy serişdelerini durnukly peýdalanmak boýunça alnyp barylýan işleriň hemmesini utgaşdyrmakdyr. Gürrüň hususan-da, ADSM-y işläp taýýarlamak, suw serişdelerinden toplumlaýyn peýdalanmak boýunça sebit maksatnamalaryny we taslamalaryny goldamak, AHEHG-nyň şertnama-hukuk binýadyny kämilleşdirmek, maglumatlary alyşmak barada gidýär. Şeýle hem Türkmenistanyň AHEHG-a başlyklyk edýän döwründe utgaşdyryjy işi iri halkara guramalary, ozaly bilen BMG, ekologiýa we durnukly ösüş babatda onuň ýöriteleşdirilen agentlikleri we edaralary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmekden ybarat bolar.
Türkmenistan garaşsyzlygyny gazanany bäri umumy kabul edilen halkara hukugynyň, şol sanda suw serişdelerinden toplumlaýyn peýdalanmak we daşky gurşawy goramak babatda halkara hukugynyň kadalaryna eýerip gelýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň ekologiýa, howanyň üýtgemegi we suw syýasaty babatdaky köp sanly başlangyçlary-da muňa şaýatlyk edýär. Olaryň biri hem BMG bilen bilelikde Aşgabatda howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça Sebit merkeziniň açylmagydyr. Ol Merkezi Aiýada we Hazar sebitinde howa babatda täze tehnologiýalarda we strategiýalarda tehniki hyzmatdaşlygy höweslendirmäge ýardam etmelidir. Soňky ýyllarda Türkmenistan iri ekologik forumlaryň geçirilýän ýerine öwrüldi. 2008, 2010 we 2011-nji ýyllarda Aşgabatda howanyň üýtgemeginiň meseleleri boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň sebit duşuşyklary, 2012-nji ýylda „Awaza“ Milli syýahatçylyk merkezinde Hazar ekologiýa forumy, 2013-nji ýylda Daşoguzda “Aralyň ekologiýasy: durnukly ösüş we halkara hyzmatdaşlygy“, 2014-nji ýylda türkmen paýtagtynda Hazar deňziniň serişdelerini goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň Taraplarynyň Konferensiýasynyň (Tähran konwensiýasynyň) 5-nji sessiýasy, 2015 we 2016-njy ýyllarda DÖBDIT-iň mejlisleri we beýleki çäreler geçirildi.
Zeminiň iň wajyp baýlyklarynyň biri bolan suw serişdeleri ykdysady we durnukly ösüşiň möhüm şertleriniň biridir. Ekologiýa howpsuzlygy, amatly arassacylyk we keselleriň ýaýramagynyň öňüni alyş çäreleriniň ygtybarlylygy we sebitiň durmuş-ykdysady meseleleriniň birnäçesi halkara hukugynyň ýörelgeleriniň esasynda suw serişdelerinden ylalaşykly we rejeli peýdalanylmagyna baglydyr.
Ýelena DOLGOWA


text:
Türkmenistanda Türkmen dili hakyndaky kanunyň kabul edilenine maý aýynda 23 ýyl bolýar. Ýöne ýurt içinden gelýän habarlarda türkmen dilini ösüşden bökdeýän zatlaryň henizem az däldigi aýdylýar.
Eýsem bu bökdençlikler nämelerden ybarat we olaryň aňyrsynda ýatan zatlar hakda ýerli synçylar näme pikir edýär?
Türkmen diliniň giň ösüşe eýe bolmagy, türkmen ýaşlarynyň öz ene dilini gowy bilmegi, umuman Türkmenistanda milli dile söýginiň güýçlenmegi üçin nähili çäreler görülmeli?
Azatlyk Radiosynyň türkmen diliniň jemgyýetdäki orny we ilatyň, hususan-da ýaşlaryň umumy dil sowatlylygy barada gurnan "Tegelek stol" söhbetdeşligine aşgabatly ýazyjy-şahyrlar Aşyrguly Baýryýew, Amanmyrat Bugaýew, daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmen ýazyjylary Hudaýberdi Hally, Akmuhammet Welsapar dagy gatnaşýar.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Hökümetiniň we Owganystan Yslam Respublikasynyň Wagtlaýyn Administrasiýasynyň arasynda Elektroenergetika babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda 2002-nji ýylyň 7-nji martynda baglaşylan Ylalaşygy ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Energetika ministrligine Türkmenistandan Owganystan Yslam Respublikasyna elektrik energiýasyny ibermek barada Türkmenistanyň Energetika ministrligi bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Energetika we suw hojalyk ministrliginiň arasynda 2002-nji ýylyň 7-nji martynda baglaşylan şertnamalaryň möhletlerini 2017-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli uzaltmak barada goşmaça ylalaşyklary baglaşmaga ygtyýar berildi.
Türkmenistandan Owganystana elektrik energiýasyny ibermegiň möhleti uzaldyldy
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Düýn ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Owganystanda saglyk boýunça iş alyp barýan 10 aktiwistiň öldürilmegini ýazgaryp, beýanat ýaýratdy.
Geçen hepde bolan şol wakada ölenlerden 8 adam daşary ýurtly. Owganystanyň Içeri işler ministrligi şol waka bilen bagly derňewleriň başlandygyny yglan etdi. Gozgalaňçy Talyban topary bu wakanyň jogapkärçiligini boýun aldy.
Ölen adamlaryň jesetleri 6-njy awgustda Badagşan welaýatynda tapyldy. Olardan 6-sy amerikan, biri german, biri britan we ikisi bolsa Owganystanyň raýatlary.
Ýewropa Bileleşigi we ABŞ bilen bir hatarda NATO hem bu wakany ýazgardy.
Şol wakada Owganystanyň iki raýatynyň halas edilenligi aýdylýar.


text:
«The Wall Street Journal» Eýranyň döwlet mediasynyň içalyçylyk aýyplamalaryny ret etdi.
Eýranyň «Keýhan» gazeti we beýleki neşirleri amerikan gazetiniň uly habarçylarynyň biri Farnaz Fassihini eýran hökümetiniň garşysyna içalyçylykda we dil düwüşmekde aýyplapdy.
Aýdylmagyna görä, ol hamala, Obama adminstrasiýasynyň gizlin ýumşy esasynda, 2009-njy ýylda Eýranyň oppozisiýadaky Ýaşyl hereketiniň içinden aragatnaşykçy gözläpdir.
Bu hereket dawaly prezident saýlawlaryndan soň uly protestleri gurnapdy.
«2003-nji we 2014-nji ýyllar aralygynda “Wall Street Journalyň" Eýrandaky we Ýakyn Gündogardaky habarçysy bolan Fassihiniň garşysyna bildirilýän aýyplamalar durşuna galp, ugursyz we jogapkärçiliksiz» diýip, gazet aýtdy.


text:
“Kondisionerleri aýyrsaň, indi onuň kompensasiýasyny kim etjek?! Zaprawka etmeli, neme etmeli... Hany, kim edýär ony?!”
Aşgabadyň parahat 2/1 mikroraýonynyň 24-nji jaýynyň ýaşaýjysynyň bu igençli sözleri, ýerli häkimiýetleriň, gelip, jaýlaryň ýüzündäki kondisionerleriň indi, doly aýrylman, diňe bir hatar edilip goýulmaly edilendigi baradaky “buşlugyna” bildiren reaksiýasy boldy.
Düýn Köpetdag etrap häkimliginiň wekili bu ýere gelip, ýerli ýaşaýjylary ýygnap, olara öz kondisionerlerini häzirki duran ýerinden aýryp, soňra olary täzeden, jaýyň diwarynda bir setir edip asmaga rugsat berilýändigini habar berdi.
Ýatladyp geçsek, häzir paýtagtda alnyp barylýan “abadanlaşdyryş işleriniň” çäginde, jaýlaryň diwalaryndaky kondisionerler dolulygyna sökülip, binalaryň daşy aklanýardy. Häzire çenli, aýrylan kondisionerleri ýaňadandan jaýlaryň diwaryndan asmaga rugsat ýokdy.
Ýekşenbe güni Parahat 2/1 mikroraýonyna gelen häkimligiň wekiliniň sözlerinden çen tutulsa, indi kondisionlerleriň diwarda dikligine bir setir edip asylmagyna rugsat berilmeginiň özüne ýetesi sebäbi bar. Oňa jaýlardaky kondisionerleriň aýrylmagy bilen bagly ilat arasyndaky dowamly nägilelikler sebäp bolupdyr.
Ýerli ýaşaýjylaryň öz hususy emläkleriniň ýerinden goparylyp aýrylmagy bilen bagly çeken maddy zyýanlarynyň öwezini kimiň doljakdygy baradaky soraglaryny bu ýere häkimlikden gelen resmi wekil jogapsyz galdyrdy.
Ýaşaýjylar eýýäm ençeme ýyldan bäri duran kondisionerleriniň häzir näme sebäpden sökülýändigini soranlarynda, Köpetdag etrap häkimliginiň resmisi 2017-nji ýylda geçiriljek Aziada oýunlaryna daşary ýurtly myhmanlaryň geljekdgini, şeýle-de “özleriniň daşary ýurtlara aýlananlarynda, kondisionerleriň [jaýyň diwarynda] bir setir edilip örülendigini görendiklerini” aýtdy.
Aşgabatda kondisionerleriň aýrylmagy ýaşaýjylarda açyk protest reaksiýalaryny hem döredipdi. Geçen ýyl häkimiýetler Parahat-7 mikroraýonynyň jaýlaryndaky split sistemalary aýyrjak bolanlarynda, ýerli ýaşaýjylar, köçä çykyp, gelen tehnikanyň öňüni böwetläpdiler.
Şol wagt agzalýan jaýyň ýaşaýjylaryna split-sistemalary bir setire düzüp asmaga rugsat ediljekdigi wada berlen-de bolsa, soňra olaryň kondisionerleri dolulygyna sökülip aýrylypdy.


text:
BMG Somalide ýene üç sebiti, şol sanda paýtagt Mogadişudaky bosgun lagerlerini hem “Açlyk zonasy” diýip yglan etdi.
BMG-niň Azyk we oba hojalygy guramasy açlygyň gelýän dört hepde bilen alty hepde aralygynda Somaliniň günortasyndaky regionlaryň ählisine ýaýrajaga çalym edýändigini aýtdy. Açlyk şertleri dekabra çenli saklanjaga meňzeýär.
BMG-niň maglumatlaryna görä, Somaliniň 7,5 million ilatynyň 3,7 milliony krizis ýagdaýynda ýaşaýar. BMG 3,2 million adamyň gyssagly halas ediş ýardamyna mätäçdigini aýdýar. Somali soňky 60 ýyldaky iň erbet gurakçylygy başdan geçirýär.
“Al-Kaýda” bilen ilteşikli jeňçi toparlaryň ýurduň gurakçylykdan ejir çekýän ýerleriniň köpüsine kontrolluk etmegi aç adamlara kömek ýetirmekde goşmaça kynçylyklary döredýär.


text:
Pakistanyň Karaçi şäherinde öýde öndürilen alkogolly içgini içen 21 adam öldi. “AFP” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, pida bolanlaryň aglabasyny Gurban baýramyny belleýän musulmanlar emele getirýär.
“7-nji oktýabrdan bäri zäherli içgini içen 21 adam öldi” diýip, Karaçiniň “Jinnah” keselhanasynyň doktory Seemi Jamali “AFP” habar gullugyna beren maglumatynda belleýär.
Şeýle-de, ol keselhanadaky doktorlar gürrüňi gidýän içgiden içen başga-da 22 adamy halas etmäge synanyşýarlar diýdi.
Gürrüňi edilýän sebitiň polisiýa başlygy Ahtar Farugyň sözlerine görä, ýurduň polisiýasy bikanun alkogolly içgileri öndürýän zawodlara reýdleri gurnap, şübheli üç adamy tussag edipdir.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň çägindäki Umumy çykyşlaryň dowamynda çykyş etmeli güni hiç hili söz sözlemedi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçýän ýubileý 70-nji sammitiniň dowamynda 28-nji sentýabrda çykyş etmelidi. Deslapky sanawa görä, türkmen lideri duşenbe güni Umumy çykyşlaryň öýländen soňky geçirilýän sessiýasynyň dowamynda 14-nji bolup, Kenýadan soň çykyş etmelidi.
Emma BMG-niň öz resmi saýtynda şol gün çykyş edenleriň sanawynda Türkmenistanyň ady ýok. BMG-niň şol sammitine gatnaşýan žurnalistler hem Gurbanguly Berdimuhamedowyň 28-nji sentýabrdaky öňünden planlaşdyrylan çykyşynyň bolmandygyny tassykladylar.
G.Berdimuhamedowyň näme sebäpden çykyş etmändigi barada häzire çenli resmi derejede hiç hili maglumat berilmeýär.
Şol bir wagtda türkmen mediasy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ABŞ-a edýän iş saparyny tamamlap, 28-nji sentýabrda agşam ýurda dolanandygyny habar berdi. Şol pursat Türkmenistanyň beýleki resmileriniň prezidenti BMG-de eden “taryhy çykyşy” bilen gutlandyklary barada maglumat berilse-de, haýsy çykyş barada gürrüň edilýändigi aýdyňlaşdyrylmady.
Gepiň gerdişine ýatladyp geçsek, Gurbanguly Berdimuhamedow 25-nji sentýabrda BMG-niň durnukly ösüş meselelerine bagyşlanan sammitinde çykyş edipdi. Emma welin türkmen lideriniň 28-nji sentýabrda Umumy çykyşlaryň dowamynda planlaşdyrylan çykyşy bolmady.
Azatlyk Radiosynyň türkmen prezidentiniň öňünden planlaşdyrylan çykyşynyň näme sebäpden başa barmandygy bilen gyzyklanyp, bu ugurdan Türkmensitanyň Daşary işler ministrliginden kommentariý almak synanyşyklary şowsuz gutardy.


text:
Owgan prezidenti Aşraf Gani Içeri işler ministrligine BMG-niň maliýeleşdirmeginde polisiýa güýçleriniň korrupsiýasy barada taýýarlanan hasabatyň näme üçin gözden salnandygyny derňemegi buýurdy.
“Roýters” prezidentiň görkezmesiniň bir nusgasyny görendigini ýazýar. Habar gullugy Ganiniň sözçüsine salgylanyp, onuň “Biz hiç bir korrupsiýa eglişik etmeris” diýendigini aýdýar.
BMG-niň maliýeleşdirmeginde çap edilen hasabatyň berýän rekomendasiýalarynyň arasynda şikaýatlaryň derňelmegini bökdeýän resmileriň işden boşadylmagy hem bar.


text:
Paralimpiýada gatnaşyjylaryň bütindünýä guramasy doping aladalanmalary sebäpli, Orsýetiň toparyndaky türgenleriň Braziliýada geçiriljek oýunlara gatnaşmagyny wagtlaýyn ýatyrdy.
Halkara Paralimpik komitetiniň (HPK) 7-nji awgustda ýaýradan beýanatynda Orsýetiň türgenleriň döwlet sponsorlugyndaky doping wakasyna gatnaşandygyny aýdyp, muny kuwwatlandyryjy maddany ulanmaýan türgenlere garşy edilen “deňi-taýy bolmadyk hüjüm” diýip atlandyrdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Maria Zaharowa bu kararyň türgenleriň adam hukuklaryny bozýandygyny aýtdy.
Sport adwokaty Artýom Patsew “TASS” habar agentligine beren maglumatynda 7-18-nji sentýabr aralygynda geçiriljek Paralimpiýada oýunlaryndan öň, Moskwanyň bu karary şikaýat etmegi üçin heniz hem wagtyň bardygyny aýtdy.


text:
Şu gün Siriýanyň resmileri bu ýurda daşary ýurtly synçylary goýbermek barada ýörite protokola gol çekdiler.
Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Moallem bu protokola şu gün Arap Ligasynyň Kairdäki baş edarasynda gol çekilendigini mälim etdi.
Soňky wagtlar Arap Ligasynyň basyşlaryna garamazdan, Siriýa bu protokola gol çekişlik çäresini yza süýşürip gelipdi.
Arap Ligasy Siriýadaky protestçilere garşy häkimiýetleriň güýç ulanmagy bilen bagly wakalara gözegçilik etmek üçin bu ýurda synçylar toparyny ýollamaklygy planlaşdyrýar.


text:
12-nji dekabrda paýtagtymyzdaky Mejlisler merkezinde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp türkmen we daşary ýurt sungat ussatlarynyň uly baýramçylyk konserti boldy. Baýramçylyk dabarasyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Türkmen paýtagtynda geçirilen dabaralar we Türkmenistanyň Prezidentiniň başlyklyk etmeginde guralan ýokary derejeli halkara maslahat dünýäniň dürli ýurtlarynyň döwlet we hökümet baştutanlary, parlamentleriň hem-de iri halkara guramalaryň ýolbaşçylary, diplomatlar, syýasy we jemgyýetçilik işgärleri gatnaşdylar.
Mejlisler merkeziniň zalynda ýurdumyzyň Mejlisiniň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň hökümetiniň agzalary, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary, Aşgabatda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň baştutanlary, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri, ministrlikleriň we pudak edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ylmy edaralarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, döredijilik işgärleri, hormatly ýaşulular, talyp ýaşlar ýygnandylar. Ýygnananlaryň arasynda köp sanly daşary ýurtly myhmanlar bar, olar baýramçylyk çärelerine gatnaşmak üçin biziň ýurdumyza geldiler.
Bu ýere ýygnananlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy we belent mertebeli myhmanlary ör turup, dowamly el çarpyşmalary bilen garşylaýarlar, belent mertebeli myhmanlar konserte gatnaşyjylary mähirli gutlap, özleri üçin ýörite bellenilen ýere geçýärler.
Bu günki baýramçylyk dabaralary parahatçylyk, dostluk we hoşniýetli gatnaşyklar, özara düşünişmek, belent maksatlar hem-de ynsanperwerlik ýörelgeleriniň nyşany bolmak bilen, halklary Ýer ýüzüniň röwşen geljeginiň bähbidine jebisleşdirýär. Konsertiň guralmagynyň maksady onuň ýurdumyzyň hem-de daşary ýurt sungat ussatlarynyň özboluşly, köp öwüşginli çykyşlaryndan ybarat maksatnamasynda öz beýanyny tapdy.
“Dokmaçylar” folklor toparynyň hem-de “Meňli” we “Näzli” tans toparlarynyň ajaýyp ýerine ýetirmeginde ýaňlanan “Dünýä dursun parahat” diýen edebi-sazly çykyşy ägirt uly baýramçylyk dabarasynyň özboluşly girişi boldy. Çuňňur mana ýugrulan bu kiçijik sahna oýny türkmen halkyna gadymdan mahsus bolan parahatçylyk we döredijilik, dostluk hem-de myhmansöýerlik däplerini aýdyň açyp görkezdi.
Giň monitorlarda milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn halkara syýasaty bilen aýrylmaz baglanyşykly Türkmenistanyň iň täze taryhynyň şanly wakalary şöhlelendirilýär. Olar döwlet Baştutanymyzyň BMG-niň belent münberinden yglan eden halkara başlangyçlaryny, häzirki döwürde Türkmenistanyň Bitarap döwlet hökmünde ählumumy parahatçylygyň we howpsuzlygyň bähbidine alyp barýan syýasy tagallalaryny beýan edýär. Ägirt uly ekrandan BMG-niň agza ýurtlarynyň baýdaklarynyň aýdyň öwüşginleri sahnada şekillendirilýär, olaryň hatarynda biziň Garaşsyz Watanymyzyň Döwlet baýdagy belent pasyrdaýar.
Sahnada şöhratly ahalteke bedewleriniň şekilleri peýda bolýar, ol ösüşiň we döredijiligiň belentliklerine tarap ynamly öňe barýan türkmen döwletini alamatlandyrýar.
Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň geljegi bolan ýaşajyk türkmenistanlylaryň aýdyň çykyşy bilen konsert maksatnamasy dowam edýär. “Güneş” çagalar horunyň we “Mukam” skripkaçylar toparynyň ýerine ýetirmeginde Watanymyzyň waspnamasy — “Gülle, Bitarap Türkmenistan!” aýdymy ýaňlanýar, onda türkmen halkynyň özygtyýarly Bitarap Watanymyza çuňňur söýgüsi beýan edilýär.
Belent äheňde badalga alan baýramçylyk konserti türkmen we daşary ýurt artistleriniň çykyşlary bilen dowam etdirildi. Halk we estrada aýdymlaryny meşhur ýerine ýetirijiler, tans we saz toparlary öz döredijilik ussatlyklaryny görkezýärler. Konsertiň maksatnamasyna şeýle hem dünýä saz sungatynyň meşhur wekilleriniň hem-de belli türkmen kompozitorlarynyň eserleri girizildi. Tutuşlygyna Türkmenistanyň Bitaraplygyna bagyşlanan şu günki konserti dünýäniň ýurtlary we yklymlary boýunça belent saz sungatynyň tolkunlarynda özboluşly syýahat hökmünde kabul etmek bolar.
Dünýä belli opera aýdymçylary Wesselina Kasarowanyň (Şweýsariýa) we Nil Şikoffyň (ABŞ) ýerine ýetirmeginde Žorž Bizeniň “Karmen” operasyndan parça tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy. Bu baýramçylyk güni türkmen kärdeşi bilen bilelikde biziň ýurdumyzyň dosty, awstriýaly dirižýor Wolfgang Harreriň öz ussatlygyny görkezmegi aýratyn guwançly ýagdaýdyr, onuň ady bilen “Galkynyş” türkmen-awstriýa simfoniki orkestriniň işi baglanyşyklydyr.
Mejlisler merkezinde çykyş eden daşary ýurt aýdymçylarynyň köpüsiniň biziň ýurdumyz bilen döredijilik gatnaşyklaryny saklaýandygyny aýratyn bellemek gerek. Tomaşaçylar Nuraýym Azykbaýewanyň çykyşyna mynasyp baha berdiler. Zehinli aýdymçy we sazanda, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentiniň diwanynyň we Hökümetiniň Iş dolandyryş müdirliginiň ýanyndaky “Agym” estrada — folklor toparynyň çeper ýolbaşçysy şu ýyl Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň altyn asyry” döredijilik bäsleşiginiň ýeňijisi boldy. Şeýlelikde, artist zenanyň türkmen-gyrgyz medeni gatnaşyklaryny ösdürmäge goşan şahsy goşandyna, şeýle hem dostlukly halklaryň aýdymlaryny ussatlyk bilen ýerine ýetirişine ýokary baha berildi. Nuraýym “Ak güllerim saňa” aýdymyny uly joşgun bilen ýerine ýetirýär, bu aýdym milletiň Lideri tarapyndan döredildi we ilkinji gezek 2011-nji ýylda awtoryň ýerine ýetirmeginde ýaýlymda ýaňlandy.
Belli hindi aýdymçy zenany we kompozitory, “Sufi music” folklor toparynyň ýolbaşçysy Raşmi Agarwal türkmenistanlylara döredijilik sowgadyny taýýarlady, onuň ýerine ýetirmeginde şeýle hem Magtymguly Pyragynyň sözlerine aýdymlar hindi dilinde ýaňlandy. Beýik türkmen şahyrynyň 290 ýyllygyna beslenen geçen ýyl Raşmi Agarwal “Magtymguly Pyragy — ynsan kalbynyň lukmany” atly halkara ylmy maslahatyň maksatnamasynyň çäklerinde geçirilen Deli şäherinde geçirilen bilekdäki türkmen-hindi konsertine hem gatnaşdy.
Täjigistanyň estrada ýyldyzy Jonibek Murodow ýerine ýetirijilik ussatlygy bilen tomaşaçylary begendirdi, ol hem türkmen sungat işgärleri bilen bilelikdäki konsertlere ençeme gezek gatnaşdy. 2012-nji ýylda Jonibek Murodow GDA agza ýurtlaryň meşhur estrada aýdymçylarynyň konsertinde çykyş etdi, bu çäre Mary şäherine Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň medeni paýtagty—2012 derejesiniň berilmegi mynasybetli bu gadymy türkmen şäherinde geçirildi.
“Beýik Mongoliýa” toparynyň artistleri bokurdaga salyp aýdym aýtmak boýunça täsin ussatlygy görkezip, tomaşaçylarda uly täsir galdyrdylar. Gang Jen we Gao Weýn hytaý saz sungatynyň inçe tärlerini görkezdiler.
Gruzin aýdymçyse we sazandasy Anri Johadzeniň we aýdymçy Nina Baduraşwiliniň bilelikde ýerine ýetiren çykyşy tomaşaçylar tarapyndan el çarpyşmalar bilen garşylandy.
Belli opera aýdymçysy, Azerbaýjanyň halk artisti, Azerbaýjanyň opera we balet döwlet akademiki teatrynyň aýdymçysy Samir Jafarow nusgawy saz eserini ýerine ýetirdi.
Meşhur italýan aýdymçysy, estrada muşdaklarynyň köp nesliniň söýgisini gazanan Toto Kutunýonyň çykyşy aýratyn täsir galdyrdy. Dünýä saz sungatynyň rowaýatyna öwrülen aýdymçylar bilen bir hatarda, eýýäm häzirki zaman estrada sahnalarynda meşhurlyga eýe bolup başlan ýaş aýdymçylar hem çykyş etdiler. Russiýaly aýdymçy, kompozitor, “Ýewrowidiniýe—2015” bäsleşiginde baýrakly orna eýe bolan Polina Gagarina, Belarus Respublikasynyň at gazanan artisti Alýona Lanskaýa, iordaniýaly aýdymçy Toni Katan we türk aýdymçy zenany Sewjan Orhan ajaýyp çykyşlary bilen baýramçylyk konsertini bezediler.
Gadymy we özboluşly “Küştdepdi” aýdymy hem tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy. Ýurdumyzyň folklor — tans toparlarynyň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan bu çykyşa Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan dabara gatnaşanlaryň ählisi goşuldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň, ähli türkmen halkynyň adyna dünýäniň dürli dillerinde mähirli gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar ýaňlandy.
Konserte gatnaşyjylaryň ählisiniň bilelikde ýerine ýetirmeginde ýaňlanan “Dostluk mukamy” aýdymy dabaraly konsertiň aýdyň jemlemesi boldy, ol parahatçylyk we dostluk mekany — Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana, milli Liderimiziň baştutanlygynda ösüşiň we döredijiligiň belentliklerine okgunly öňe barýan Watanymyza bagyşlandy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerry Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu bilen duşuşmak üçin 22-nji oktýabrda Berline bardy. Gepleşiklerde Ýakyn Gündogarda güýçlenen zorlugyň soňuna çykmak boýunça ýardam bermek meselesi maslahat etdi.
Şeýle-de Kerry Palestinanyň prezidenti Mahmoud Abbas bilen 24-nji oktýabrda Iordaniýada duşuşyp, ysraýyllylaryň we palestinleriň arasyndaky soňky çaknyşyklara sebäp bolan meseläni ýagny Ierusalim şäheriniň ýewreýler we palestinler üçin mukaddes böleginiň statusyny kesgitlemek barada gepleşik geçirer.
Ysraýylyň polisiýasy 22-nji oktýabrda Ierusalimden günbatarda ýerleşýän Beit Şemeş şäherinde ysraýyllyny pyçaklan iki arap hüjümçisini atyp ýaralandygyny habar berdi.
Zorluklaryň dowamynda 10 ysraýylly we jemi 47 palestinaly hem ysraýylyň arap raýatlary öldürildi.


text:
Orsýetiň söweş uçarlarynyň Siriýanyň iň uly şäheri bolan Halabyň (Alepponyň) gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky etraplaryna gidýän esasy ýolda agyr howa zarbalaryny urandygy aýdylýar.
"Siriýanyň adam hukuklaryna gözegçilik" merkezi 22-nji maýda urlan zarbalarda, açyk bolsa-da, gaty howply hasaplanýan, Kastella ýolunyň nyşana alnandygyny habar berdi.
Gözegçilik merkeziniň başlygy Rami Abdulrahmanyň aýtmagyna görä, hüjümler bir hepde bäri dowam edýär, "ýöne bu hüjüm soňky günlerdäkilerden has güýçli" bolupdyr.
Ylalaşyklaryň gowşamagy
Türk serhediniň takmynan 50 kilometr günortasynda ýerleşýän Halap şäheriniň bir bölegi hökümetiň elinde. Onuň beýleki bölegine hem Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady agdarmak ugrunda söweşýän gozgalaňçylar kontrollyk edýärler.
Birleşen Ştatlaryň we Orsýetiň araçylygy bilen fewral aýynda atyşyklary bes etmek barada ylalaşyldy. Ýöne bu ylalaşyk soňra gowşap ugrady. Muňa hem ilkinji nobatda sebäp bolan Halapda barýan söweşler we bu şäheriň häli-şindi bombalanmagy.
Orsýetiň Goranmak ministrligi tarapyndan 21-nji maýda çykarylan bir beýannamada gözgalaňçylar töwerekdäki etraplara raketa atanlykda günälenýär. Beýannamada bu işi eden “Al-Nusra fronty” diýilýär. Atyşyklary bes etmek ylalaşygy “Al-Nusrany” öz içine alanok.
"Erkin Siriýanyň goşuny" atly topara degişli gozgalaňçylar bolsa Halapda “Al-Nusranyň” adamlary ýok, bolsa-da gaty az diýýärler.
Hüjüm togtamasa, ylalaşyk bolmaz
Siriýanyň esasy gozgalaňçy toparlary 22-nji maýda hökümetiň goşuny özleriniň Damaskyň etegindäki pozisiýalaryna hüjüm etmegi 48 sagadyň içinde togtatmasa, atyşyklary bes etmek barada Birleşen Milletler Guramasynyň tagallasy bilen gelnen ylalaşygy ýerine ýetirmejekdiklerini aýtdylar.
Gozgalaňçy toparlaryň 40-a golaýyna wekilçilik edýän "Erkin Siriýanyň goşuny" bir beýannamada Siriýa hökümeti bilen onuň ýarany Liwanyň Hizballah güýçleriniň söweşijileri hüjümlerini iki günüň içinde bes etmeseler, duşmançylygy soňlamak ylalaşygyna özüniň "bütinleý çöken" diýip, garajakdygyny bildirdi.
Bilelikde çykarylan beýannamada goşunyň Damaskyň, Halabyň we Idlib welaýatynyň etraplaryna dowamly hüjüm etmeginiň parahatçylyk ugrundaky tagallalara howp salýandygy aýdylýar.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron, eger-de hökümeti gaýtadan saýlansa, özüniň 2017-nji ýyl soňlanmazdan öň Angliýanyň ÝB agzalygy barada referendum geçirjegini aýdýar.
Britaniýanyň indiki milli saýlawlary 2015-nji ýylda geçmeli. Kameron bu beýanaty Londonda sözlän sözünde etdi:
"Bu günki gün jemgyýetçiligiň ÝB-den lapykeçligi hemme wagtdakysyndan ýokary. Munuň birnäçe sebäbi bar. Adamlar ÝB olaryň hiç wagt meýil etmedik tarapyna ugur aldy diýip düşünýärler. Olar biziň milli durmuşymyza, öz görüşleri boýunça, zerur bolmadyk düzgünler we düzgünleşdirmeler bilen gatyşylmagyna gahar edýärler" diýip, ol aýtdy.
ÝB reforma edilmeli
Premýer-ministr 27 döwletiň agzalygyndaky bileleşigiň reforma edilmegine, ýagny oňa has kän demokratiki jogapkärçiligiň goşulmagyna, häkimiýetiň agza döwletlerden gitmän, yza akmagyna çagyrdy.
"Şeýle-de adamlar ÝB indi Britaniýanyň ynjalykly zonasyndan has aňyrdaky syýasy integrasiýa derejesine gönükýär diýip düşünýärler. Olar yz-yzyna baglaşylýan şertnamalar agza döwletler bilen ÝB-niň arasyndaky deňagramlylygy üýtgedýär diýýärler, şeýle-de özlerine hiç wagt söz berilmändigini belleýärler" diýip, Kameron aýtdy.
Kameron Ýewropa Bileleşigi abadançylygy ýokarlandyrmak we öz halklarynyň goldawyny gaýtadan gazanmak üçin üýtgemeli diýdi.
Britaniýanyň "täze ýerleşişi"
Ol Britaniýanyň ÝB agzalygy boýunça “täze ýerleşiş” barada gepleşesiniň gelýändigini, emma britan halkynyň ÝB-ni ret etmeginiň ahmaldygyny, şu sebäpden hem özüniň köpçülik pikirini bilmek üçin referendum geçirmek isleýändigini aýtdy.
Kameron bu ugurdaky gatnaşyklary dogry ýola goýmazdan öň referendum geçirmegiň ýalňyş boljagyny hem sözüne goşdy.
Britaniýanyň Ýewropa Bileleşigine agzalygynyň dowam etmegi baradaky referendum gürrüňleri ýewropa ýurtlarynyň we Demirgazyk Amerikanyň paýtagtlarynda alada döretdi.
Prezident Barak Obama geçen hepde Kamerona “Birleşen Ştatlar güýçli Ýewropa Bileleşigindäki güýçli Angliýa tarapdar” diýdi.


text:
Hazaryň kenaryndaky «Awaza» syýahat merkezinde Türkmeniçstanyň II Halkara gaz kongresi açyldy. Bu foruma dünýäniň 31 ýurdundan 160-a golaý halkara guramasynyň we kompaniýasynyň wekiliniň gatnaşýandygy aýdylýar.
Türkmen metbugatanyň ýazmagyna görä, kongrese gatnaşýan 500 çemesi delegatyň arasynda Ýewropa Komissiýasynyň, Energiýa Hartiýasynyň wekilleri, ABŞ-nyň, Orsýetiň, BAE-niň, Hindistanyň, Pakistanyň, Owganystanyň we Koreýa respublikasynyň energiýa ministrlikleriniň we kärhanalarynyň ýolbaşçylary bar.


text:
Siriýada, hususan-da YD topary tarapyndan, çagalaryň garşysyna edilýän zorluklar köpelýär diýip, BMG-niň Baş sekretarynyň ynsanperwerçilik meseleleri we adatdan daşary ýagdaýlardaky kömek işleri boýunça ornubasary Waleriý Amos duýdurdy.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň 15-nji dekabrda Siriýa boýunça geçiren brifiňinde Amos «hususan-da YD tarapyndan öldürilen ýa-da il ortalaýyn jezalandyrylyp öldürilen, haja çüýlenen, kellesi kesilen we daşlanyp öldürilen çagalaryň sany soňky aýlarda ýokarlandy» diýdi.
«Rakka sessiz gyrylýar» atly aktiwistler topary oktýabrda «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileriniň 17 ýaşly oglany, bu toparyň ofislerini wideo düşürmekde aýyplap, üç günläp haja çüýläp goýandygyny habar berdi.
«Rakka sessiz gyrylýar» şäher meýdançasynda haja çüýlenen we boýnunda her wideo üçin 500 türk lirasyny almakda aýyplaýan ýazgy asylan oglanyň suratyny çap etdi. Onuň boýnundaky ýazgy oglany dine şek ýetirmekde hem aýyplaýar.
Jeza çagalara göz edilýär
YD jeňçileri çagalary jezalandyryp öldürmek bilen bir hatarda, öz kontrollyk edýän ýerlerinde il ortalaýyn jaza berişlik, şol sanda kelle kesişlik, haja çüýlemek, el-aýak kesmek ýaly jezalaryň ýerine ýetirilişini görkezmek çärelerini hem guraýarlar.
Bu topar özüniň il ortalaýyn jezalandyrmalarynyň suratlaryny yzygiderli çap edýär we ol suratlarda çaglary hem ýeterlik görmek bolýar.
BMG-niň awgustda çap eden hasabatynda YD-nyň 18 ýaşdan aşakdaky çagalary dürli «jenaýatlarda», şol sanda «Yslam döwleti» toparynyň jenaýat kodeksini bozmakda aýyplap, il ortalaýyn haja çüýländigi aýdylýar.
SNN YD-nyň demirgazyk Siriýadaky tälim lagerinde türgenleşik geçendigini aýdan 13 ýaşly oglanyň ol ýerde bir aýalyň biwepalyk üçin haja çüýlenip we daşlanyp öldürilmegine şaýat bolandygyny habar berdi.
Çaga esgerler
Amos BMG-niň Siriýada çagalara harby tälim we ýarag berilmek tendensiýasyny hem görendigini belledi.
"350 çaganyň, olaryň arasynda bäş ýaşlysy hem bar, hakykatda YD-nyň Siriýadaky paýtagty bolan Rakkadaky harby lagerinde tälim alandygy barada maglumatlar alyndy» diýip, Amos aýtdy.
Rakkadaky çaga tälim lagerleri barada birnäçe habar çykdy. Sentýabr aýynda sosial ulgamlarda peýda bolan şekiller gara reňkli eşik geýen ýaş oglanyň ýiti mämişi reňkli eşik geýdirilen gurjaga pyçak sünjüşi görkezilýär.
Bu suratlar, aýdylmagyna görä, YD-ynyň tomusky lagerinde, YD jeňçileriniň ýaş çagalara «saryýagyz, gök gözli gurjaklaryň» nädip kellesini kesmelidigini öwreden ýerinde düşürilipdir.
YD noýabr aýynda Siriýadaky gazak çagalaryna harby we ideologiýa tälimleriniň berlişini görkezýän wideo ýaýratdy. Bu wideo Gazagystanda gadagan edildi.
RFE/RL hem 15 ýaşap-ýaşamadyk çagalaryň YD jeňçileriniň Siriýadaky, şol sanda Kobanidäki çeçen söweşijileriniň ýanynda söweşýändigi baradaky subutnamalary tapdy.
Jynsy zorluk
Amos YD tarapyndan amala aşyrylýan jynsy we gender zorluklarynyň hem tomusdan bäri köplendiginiň habar berilýändigini aýtdy.
"Golaýda Kobaniden gaçan bosgunlar YD-nyň ýaş gyzlary jynsy maksatlar üçin ýesir alýandygyny aýtdy, 12 ýaşlaryna çenli ýaş gyzlar» diýip, Amos aýtdy.
"Ýaş gyzlaryň wagtyndan ir, zorluk bilen durmuşa çykarylmagynyň hem köpelýändigi habar berilýär. Bu bir tarapdan maşgala resurslarynyň azalmagy bilen bagly bolsa, soňky wagtlarda YD-nyň kontrollugy astyndaky ýerlerdäki ene-atalaryň öz gyzlarynyň YD jeňçilerine barmaga mejbur edilmeginden howatyr etmekleri bilen bagly» diýip, Amos belledi.
Şeýle-de ol YD-nyň ýaragly adamlarynyň aýallary gyrnak edip, Rakkadaky bazarlarda satandygyny sözüne goşdy.
"Olaryň käbiri başga erkeklere satyldy, beýlekileri bolsa dynç öýlerinde saklanyp, söweş meýdanlaryndan dolanyp gelen jeňçiler tarapyndan köp gezek zorlanyldy» diýip, BMG-niň Baş sekretarynyň ynsanperwerçilik işleri boýunça orunbasary aýtdy.
YD jeňçileri kürt ýazidi azlygyndan 5 müň çemesi aýal-gyzy alyp gaçdylar we, görnüşinden, jynsy gyrnak hökmünde satdylar. Human Rights Watch (HRW) guramasynyň oktýabr aýyndaky hasabatynda görkezmeleri getirilen ýazidi aýal-gyzlarynyň birnäçesi özleriniň köplenç maşgalalaryndan aýrylyp, ýesir saklanandyklaryny, soňra özlerini jynsy hüjüme sezewar eden YD jeňçileri tarapyndan satylyp, satyn alnandyklaryny aýtdylar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Gözümize ilki bilen ilýän zat – posuň reňki.
Orsýetiň meteorologiýa sputnigi tarapyndan düşürilen täze surat planetamyzyň, bir tarapdan, biraz gojalandygyny görkezýän ýaly...
Aslynda, Ýeri surata düşüren kameranyň ýagtylygyň dört tolkunyndan peýdalanmagy (üçüsi görünýär, biri infra gyzyl şöhle) posuň reňkiniň görünmegine sebäp bolýar. Ýagny, ösümlik örtügi mämişi reňke öwrülip, surata sereden badymyza ünsümizi özüne çekýär.
Biziň hemmämiz Ýeriň “uly mawy mermere” çalym edýän suratlaryny görendiris. Emma bu suraty olardan tapawutlandyrýan zat – onuň dury bolmagy.
Bu surat biziň planetamyzyň häzire çenli düşürilen iň dury suraty – 121 megapiksel, ýagny her piksel üçin bir kilometr. Ol diňe bir kadrdan ybarat, ýagny bir bitin suraty ýasamak üçin birleşdirilen birnäçe suratlardan ybarat däl.
Bu iş Orsýetiň “Elektro-L”
meteorologiýa sputnigine degişli. Ol 2011-nji ýylyň ýanwar aýynda Gazagystanyň “Baýgoňur” kosmodromyndan uçurylyp, ol Ýeriň bu suratyny ekwatoryň 36,000 kilometr ýokarsynda aýlanyp ýörkä düşürdi.
“Elektro-L” sputniginiň bir gyzykly tarapy onuň geostasionar orbitada durmagydyr. Bu diýmek, sputnigiň tizligi onuň aşagynda aýlanyp duran Ýeriň tizligi bilen des-deň. Bu ýagdaý bolsa oňa Ýeriň ajaýyp suratyny üýtgewsiz nokatdan almaga mümkinçilik berdi.
Bu surata has ýakyndan syn etmek isleýän bolsaňyz, onda şu ýerden
onuň ulaldyp bolýan görnüşini tapyp bilersiňiz.
Orsýetliler Demirgazyk Ýarymşaryň “Elektro-L” tarapyndan belli bir wagt aralyklarynda düşürilen suratlaryny birleşdirip, onuň wideoýazgysyny hem ýasadylar:


text:
Türkmenabadyň köçeleriniň ençemesiniň atlary we şol köçelerde ýerleşýän jaýlaryň nomerleri belli däl. Bu ýagdaý esasanam Türkmenabadyň birinji kiçi etrapçasynda ýa-da Jeýhun atly böleginde has köp göze ilýär.
Agzalýan köçeleriň käbirinde ilkibaşda, düzgüne görä, at görkezýän ýazgylar bolan hem bolsa, soňra abatlaýyş işleri geçirilendigi sebäpli köçeleriň atlary üýtgedilip, köne ýazgylar aýryldy. Emma köçelerde aýrylan köne atlaryň deregine täze at belgileri goýulmady. Netijede şol köçeleriň käbiri soňra düýbünden atsyz galdy. Bu ýagdaý hem gürrüňi edilýän kynçylyklary döretdi.
Häzirki wagtda şeýle köçeler Türkmenabatda diýseň köp.
SSSR dargandan soňra köçe atlarynyň ençemesi üýtgedildi we öňki kommunistik ideologiýa bilen utgaşýan Kommunizm, Pionerskaýa, Komsomolskaýa ýaly köçe atlary köpçülikleýin aýryldy. Bu atlaryň käbiri çalyşylanda, kadaly at belgileri goýlan bolsa, käbirleriniň atlary diňe degişli resmi edaralaryň dokumentlerinde üýtgedilip çäklenene meňzeýär.
Bulaşyklyklar...
“Soňky gezek men Kostandowa köçesiniň ugrunda dakylan plakatlary okap, onuň täze adynyň Bitarap Türkmenistandygyny öwrendim, ondan öň bu köçäniň täze adyny bilemokdym” diýip, Türkmenabadyň ýaşaýjysy 45 ýaşlaryndaky Ilmyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Şol köçeleriň käbirleriniň ady bolsa-da, köçäniň hiç bir ýerinde onuň adyny görkezýän belgisi bolmadyk köçelerem kän. Edil şeýle bulaşyklyk jaý nomerlerini görkezýän belginiň bolmazlygy bilen baglylykda hem ýüze çykýar.
Onuň üstesine-de, käbir köçeleriň atlary çalşylyp, şol köçelerde degişli ýazgylaryň oturdylmazlygy, olaryň atlary bilen bagly bulaşyklygy hasam artdyrýar, meselem, köçäniň resmi ady başga, il arasynda tutulýan ady bolsa başga bolup çykýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenabatlylaryň käbirleriniň aýtmagyna görä, bu ýagdaý, esasanam, Tiz kömek we ýangyn söndürýän gulluklar ýaly edaralaryň işlerinde bökdençlik döredýär.
Bökdençlikler
“Meniň hassa atam bar, biz Tiz kömek gullugyny çagyranymyzda öz öý salgymyzy berdik, emma maşyn wagty bilen gelmänsoň, özümiz köçä çykyp, bizi gözläp ýören Tiz kömek maşynynyň gözlegine çykdyk. Eger [gelýän Tiz kömekde] köçe bilen tanyş [sürüji ýa lukman] bolmasa, Tiz kömek maşyny gerek bolanda, bu ýagdaý her gezek gaýtalanýar. Indi Tiz kömek çagyrsak, özümiz köçäniň başynda onuň gelerine garaşýarys” diýip, özüni Melike diýip tanadan 30 ýaşlaryndaky türkmenabatly ildeşimiz gürrüň berýär.
Melikäniň ýaşaýan köçesine meňzeş köçelere şäheriň islendik kiçi etrapçalarynda duşmak bolýar. Köçeleri atlary bilen tanamasaň, olaryň biri-birine meňzeşligi diňe Tiz kömek ýaly gulluklaryň işgärleriniň däl, bu ýere uzakdan gelen adamlaryň hem azaşmagyna sebäp bolýar.
Bu ýetmezçilikler ilat köpçüligi bilen işleşýän ýerli polisiýa işgärleri, maşgala şepagat uýalary we poçtalionlar ýaly hökümet gullukçylary üçinem dürli kynçylyklary döredýär.
Bu problemalara garamazdan, soňky döwürde, köçe atlarynyň ýazgylarynyň dakylyşy ýaly ýagdaýlar diňe täzeden oňarylan uly köçelerde göze ilýär, şeýlelikde şäheriň uly bir böleginiň köçeleriniň atlary henizem ilat köpçüligine näbelli bolup galýar.
Sowet Soýuzy dargaly bäri aradan 25 ýylyň geçendigine garamazdan, bu bulaşyklygyň näme sebäpden dowam edýändigi baradaky soraga degişli edaralardan hiç hili maglumat alyp bolmady.


text:
Merkezi aňtaw gullugynyň başlyklygyna hödürlenen Jon Brennan penşenbe güni Senatda bolan we protestçiler tarapyndan birnäçe gezek arasy bölünen tassyklaýyş diňlenişiginde Birleşen Ştatlaryň terrora garşy alyp barýan dawaly syýasatyny gorap çykyş etdi.
Komitetiň başlygy Daýan Faýnştaýn (D-Kalifornia) diňlenişigi wagtlaýyn togtadyp, otagy boşatmaga mejbur boldy.
Protestçi aýal: “...Pakistanda we, jenap Brennan, eger siz meniň sanawymdakylaryň kimdigini bilmeýän bolsaňyz, mende ähli atlaryň we ähli ýaşdakylaryň sanawy bar..!”
Faýnştaýn: “Bolýar. Men diňlenişigi togtadýaryn. Men otagyň boşadylmagyny soraýaryn we Kod Pink partnýorlarynyň otaga goýberilmezligini talap edýärin.”
Ýaşyryn programma
Brennan Birleşen Ştatlaryň Pakistanda, Ýemende we beýleki ýerlerde terrorçylary yzarlamak we öldürmek üçin ulanan dron, ýagny adamsyz uçar programmasynyň esasy arhitektorlarynyň biri hasaplanýar. Bu programma graždan adamlaryň ölümine sebäp bolýandygy üçin berk tankyt edilýär.
Senatorlar Brennana bu programmanyň daş-töweregindäki syrlar barada berkden-berk sorag berdiler we Ak tamyň kimi nyşana almalydygy we haçan herekete geçmelidigi barada nähili ýagdaýda karar kabul edýändiginiň anyklanmagyny talap etdiler.
Brennan prezident Obama terrora garşy islendik hereketiň “kanuny taýdan esaslandyrylyp, aňtaw maglumatlaryndan berk ugur alyp edilmegini” talap edýär diýdi.
“Biz beýle çäreleri diňe soňky çykalga hökmünde, adam janyny halas etmek üçin, abanýan howpy aradan aýyrmaga başga çärämiz galmadyk ýagdaýynda ulanýarys” diýip, Brennan aýtdy.
Şeýle-de ol protestçileri nazarlap, özlerine dogry düşünilmeginiň gerekdigini nygtady.
Deputatlar aýdyňlyk isleýärler
Deputatlar Brennandan Ak tamyň “Al-kaýda” lideri diýip güman edilýän we Birleşen Ştatlara howp salýan hasaplanýan amerikanlary daşary ýurtda öldürmeginiň kanuny esaslary barada gürrüň bermegini, bu ugurda şu wagta çenli syr bolan zatlary açmagyny hem soradylar.
Bu programma baradaky maglumat şu hepdäniň başynda metbugata syzyp, giň jemgyýetçilige belli bolupdy.
Senator Ron Widen, oregonly demokrat, Brennana jemgyýetçiligiň “prezidentiň amerikanlary öldürmek ygtyýarlylygy” barada bilmäge haklydygy ýa däldigi barada sorag berdi.
Brennan bu soraga göni däl-de, diňe hökümetiň aýdyňlygy, şol bir wagtda hem ýaşyrynlygy we öz milli howpsuzlygynyň goragyny optimallaşdyrmalydygyny aýtmak bilen jogap berdi.
Kanun çykaryjylaryň açyk-aýdyňlygyň bolmazlygy sebäpli dörän lapykeçligi olaryň käte juda kesgin eşidilen soraglaryndan hem görünýärdi. Emma Brennan bu soraglara, eger aňtaw gullugyna başlyk bellense, maglumat bölüşmegiň derejesini ýokarlandyrmaga çalyşjagyny aýdyp, umumy jogap bermek bilen çäklendi.
Jon Brennan prezident Jorj W. Buşuň gol astynda terrora garşy merkeziň başlygy bolmazyndan öň çärýek asyrlap Merkezi aňtaw gullugynyň analisti bolup işläpdi.


text:
Ozal hem habar berşimiz ýaly, 16-njy iýunda Türkmenistanyň futbol boýunça milli ýygyndysy 2018-nji ýylda Russiýa Federasiýasynda geçiriljek dünýä çempionatynyň toparçalaryna girmek üçin goňşy Eýran Yslam Respublikasynyň milli ýygyndysyny kabul eder. Duşuşyk ýerli wagt bilen sagat 18:00-da Daşoguz stadionynda geçiriler.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Amangylyç Goçumow bu duşuşyk üçin milli ýygyndymyza 28 futbolçyny çagyrdy. Guam bilen bolan duşuşykdan tapawutlylykda 16-njy iýunda daşary ýurtlaryň ligalarynda çykyş edýän ildeşlerimiz hem ýaşyl meýdana çykar. Häzirki bar bolan maglumatlara görä, milli ýygyndymyzyň düzümine çagyrylan 28 futbolçynyň 3-si derwezewan, 7-si goragçy, 11-si ýarym goragçy we 4-si hüjümçi. Ýygyndy toparymyzyň düzümine Ýokary liganyň geçen ýylky çempiony, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» topar iň köp goşant goşýar. Toparyň 7 futbolçysy ýygyndymyzyň düzümine çagyryldy.
Türkmenistanyň futbol taryhynda ilkinji gezek AFK-nyň Kubogynyň toparçalarynda çykyş etmäge hukuk gazanan «Ahalyň», Amangylyç Goçumowyň milli ýygyndy bilen ugurdaşlykda tälimçilik edýän topary — «Aşgabadyň» we şu ýyl ýene-de Ýokary ligada üstünlikli çykyş edýän «Balkanyň» her haýsyndan 3 oýunçy milli ýygyndymyza çagyryldy. Bulardan başga-da, HTTU-dan 2, «Hazynadan» bir futbolçy bar.
Her bir garşydaş üçin milli ýygyndymyza ýokary derejede taýýarlygyň gerekdigini, islendik pursatda islendik kynçylygyň ýüze çykyp biljekdigini Guam bilen bolan ilkinji duşuşyk görkezdi. Bary-ýogy 200 müňden gowrak ilatly dünýäniň iň bir kiçijik döwletleriniň birinden asgyn gelen milli ýygyndymyz üçin dünýä çempionatynda Argentina ýaly güýçli ýygynda mynasyp garşylyk görkezmegi, ýoldaşlyk duşuşyklarynda Çilini ýeňmegi başaran we FIFA-nyň reýtingi boýunça Aziýa döwletleriniň arasynda birinji basgançakda duran Eýranyň futbol ýygyndysy bilen ýaşyl meýdana çykmak üçin ýokary taýýarlygyň gerekdigi öz-özünden dünüklidir. Şonuň üçin hem daşary ýurtlarda çykyş edýän türkmenistanly futbolçylar hem ýygyndymyza çagyryldy.
Milli ýygyndymyzyň düzümine çagyrylan futbolçylaryň sanawy:
Derwezewanlar:
Nikita Gorbunow, «Ahal»
Sergeý Kusnesow, «Aşgabat»
Mämmet Orazmuhammedow, «Altyn asyr»
Goragçylar:
Myrat Hamraýew, «Ahal»
Rahymberdi Baltaýew, «Aşgabat»
Mekan Saparow, «Balkan»
Akmyrat Jumanazarow, HTTU
Şöhrat Söýünow, «Altyn asyr»
Serdar Annaorazow, «Altyn asyr»
Bahtiýar Hojaahmedow, «Altyn asyr»
Ýarym goragçylar:
Süleýman Orazow, «Ahal»
Ilýa Tamurkin, «Merw»
Ahmet Ataýew, «Altyn asyr»
Umidjan Astanow, «Altyn asyr»
Guwanç Abylow, «Hazyna»
Nazar Baýramow, HTTU
Amir Gurbany, «Balkan»
Serdar Geldiýew, «Altyn asyr»
Artur Geworkýan, «Nasaf» (Özbegistan)
Arslanmyrat Amanow, «Almalyk» (Özbegistan)
Ruslan Mingazow, «Ýablones» (Çehiýa)
Hüjümçiler:
Berdi Şamyradow, «Aşgabat»
Serdaraly Ataýew, «Balkan»
Altymyrat Annadurdyýew, «Ahal»
Süleýman Muhadow, «Altyn asyr»
Şu sanawdan hem görnüşi ýaly, baş tälimçi Amangylyç Goçumow derwezäni, esasan, tejribeli derwezewanlara ynanypdyr. Ýygyndymyzyň derwezewanlarynyň üçüsiniň hem baý tejribesi bar. Goragçylar hem Ýokary ligada ussatlygyny görkezýän oýunçylardan seçilip alnan. Ýöne düzümde gyraky goragçylara görä, merkezi goragçylar agdyklyk edýär.
Baş tälimçi ýarym goragçy meselelesinde jomartlyk edene meňzeýär. Milli ýygynda çagyrylan ýarymgoragçylaryň sany meýdana çykýan oýunçylaryň sanyna deň – 11 ýarymgoragçy. Şol sanda daşary ýurtlaryň ligalaryndan çagyrylyp getirilen ildeşlerimiziň hem üçüsi-de ýarymgoragçy. Tälimçi bilen ylalaşmak isleýäris. Çünki oýun, esasan, ýarymgoragçylaryň üsti bilen alnyp barylýar.
Milli ýygyndynyň hüjüm böleginde üýtgeşme ýok. Janköýerler ýene-de Süleýman Muhadowy esasy düzümde görseler gerek. Altymyrat Annadurdyýewiň ýene-de ikinji ýarymda oýna girmegine garaşyp bolar. Tälimçiniň Ýokary liganyň hut häzirki iň netijeli hüjümçisi Myrat Ýagşyýewi ýygynda çagyrmanlygy welin, entek hem janköýerleri haýran galdyrýar. Belki oýun güni bir üýtgeşme bolup biler.
Ýygyndynyň düzüminde tejribeli oýunçylar agdyklyk edýär. Hatda karýerasynyň ahyryna ýakynlap gelýän Nazar Baýramowa çenli milli ýygynda çagyrylypdyr. Ýöne fiziki taýýarlygy ozalkylaryça ýok Nazaryň ýygyndymyza goşup biljek goşandy barada belli bir zat aýtmak kyn. Her niçik hem bolsa Berdi Şamyradow, Myrat Hamraýew, Bahtiýar Hojaahmedow, Serdaraly Ataýew, Nikita Gorbunow ýaly ýaşy 30-dan geçen oýunçylaryň ýaşlara meýdanda ussatlyk bilen baş boljakdygyna ynanýarys.
Daşary ýurtlardan çagyrylan oýunçylardan tama uly. Olaryň üçüsi-de öz çykyş edýän ligalarynda hem şowly çykyş edýärler. Artur Geworkýan bolsa geçen möwsümde Özbegistanyň iň gowy futbolçysy diýip yglan edildi.
Elbetde, Guam bilen bolan duşuşyk milli ýygyndymyz üçin sapak bolandyr. Şeýle-de bolsa türkmen futbolçylarynyň ýeňiş gazanjakdygyna ynanmak kyn. Ýöne oglanlarymyz dünýä çempionatynda Aziýa wekilçilik eden ýygyndy bilen deňeçer oýun alyp barar diýip tama edýäris.
Goşmaça maglumatlar:
Türkmenistanyň futbol boýunça milli ýygyndysynyň soňky ýyllarda geçiren käbir duşuşyklarynyň netijeleri: (http://www.liveresult.ru)
11.06.2015, Guam 1:0 Türkmenistan
12.03.2012, Nepal 0:3 Türkmenistan
10.03.2012, Palestina 0:0 Türkmenistan
08.03.2012, Türkmenistan 3:1 Maldiw adalary
27.01.2012, Rumyniýa 4:0 Türkmenistan
28.07.2011, Indoneziýa 4:3 Türkmenistan
23.07.2011, Türkmenistan 1:1 Indoneziýa
18.04.2009, Türkmenistan 5:0 Filippinler
20.01.2009, Kuweýt 2:0 Türkmenistan
18.01.2009, Türkmenistan 1:5 Siriýa
Eýranyň futbol boýunça milli ýygyndysynyň soňky ýyllarda geçiren duşuşyklarynyň netijeleri: (http://www.liveresult.ru)
11.06.2015, Özbegistan 0:1 Eýran
31.03.2015, Şwesiýa 3:1Eýran
26.03.2015, Eýran 2:0 Çili
23.01.2015, Eýran 3:3 Yrak
19.01.2015, Eýran 1:0 BAE
19.01.2015, Eýran 1:0 OAE
15.01.2015, Katar 0:1 Eýran
11.01.2015, Eýran 2:0 Bahreýn
04.01.2015, Eýran 1:0 Yrak
18.11.2014, Eýran 1:0 Günorta Koreýa
1992-nji ýyldan bäri geçirilen Türkmenistan — Eýran duşuşyklarynyň netijeleri: (http://www.footballdatabase.eu)
16.06. 2015 Dünýä Kuboygynyň saýlama oýunlary. D toparça Türkmenistan ?— ? Eýran
25 . 11.1996 Ýoldaşlyk duşuşygy Eýran 0 — 1 Türkmenistan
28 .04.1996 Ýoldaşlyk duşuşygy Türkmenistan 1 — 0 Eýran
26.04.1996 Ýoldaşlyk duşuşygy Türkmenistan 1 — 1 Eýran
05.10.1994 Aziýa oýunlary, A toparça Eýran 1 — 1 Türkmenistan
14 June 1993 Friendlies Asia zone Iran 2 1 Turkmenistan
08 June 1993 Friendlies Asia zone Iran 2 1 Turkmenistan


text:
Liwiýanyň gündogaryndaky strategik taýdan möhüm nokatlaryň biri Ajdabiýada Muammar Kaddafiniň goşunlary bilen gozgalaňçylaryň arasyndaky söweşler dowam edýär.
Gowuşýan maglumatlara görä, Kaddafiniň tarapdarlaryndan uly bolmadyk topar şähere giripdir we Bengazä tarap ýolda ahyrky nokat bolan bu şäheri ele almaga synanyşýar.
Hökümet güýçleri şeýle-de ýurduň günbataryndaky Misurata şäherini oka tutýarlar. NATO Kaddafiniň bu ýerdäki tehnikasyny bombalapdy.
Ýekşenbe güni Liwiýa Afrika Bileleşginiň delegasiýasy geldi.
Afrika kontinentiniň birnäçe lideriniň Muammar Kaddafi we gozgalaňçylaryň ýolbaşçylary bilen duşuşmagyna garaşylýar. Olaryň maksady - taraplar arasynda gepleşikleri ýola goýup, ok atyşygy bes etmekdir.


text:
Ebu Magşar Balhy
ABU MAGŞAR HORASANY ( Abu Magşar Japar ibn Muhammet ibn Omar Horasany al-Balhy, 886 ýylda aradan çykan) - horasanly meşhur alym, astronomiýa, matematika degişli ençeme eserleriň awtory. Orta asyrlarda Ýewropada Albumaser ady bilen tanalan bu alym ilki hadys hem dini ylymlary öwrenipdir. Ol ýaşy bir çene ýetensoň, haja gidip, Bagdadyň golaýyndaky Aly ibn Ýahýa ibn al-Münejjim kitaphanasynda bolýar. "Akyl hazynasy" adyny alan bu kitaphananyň fondy biçak baý bolupdyr. Şondan soň alym bütinleý ylym bilen meşgullanypdyr. Ol, esasan, ýyldyzlar hakdaky ylym bilen gyzyklanypdyr. Dehhudanyň ýazmagyna görä, ýüzden-de köp ýaşap, 30-dan gowrak eser döredipdir.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň howpsuzlyk gulluklary Bostondaky partlamalar bilen bagly derňew işlerinde bökdençlik döredenlikde aýyplanyp, ýene üç sany ýaş oglanyň tussag edilendigini mälim etdiler.
Resmileriň maglumatyna görä, bu üç oglan azyndan geljekki sud prosesine çenli tussaglykda saklanar. Tussag edilenlerden biri ýerli amerikan raýaty Robel Fillipos, beýleki ikisi bolsa Gazagystanyň raýatlary 19 ýaşly Azamat Tažaýakow bilen Dias Kadyrbaýew.
Bu gazak raýatlarynyň aklawçylary olaryň Bostondaky partlamalara göni gatnaşmakda däl-de, eýsem derňewlere bilkastlaýyn päsgelçilik bermekde aýyplanýandyklaryny mälim etdiler.
Hususan-da, bu üç ýaş oglanyň Boston partlamasynda aýyplanýan doganlardan biri Jokar Sarnaýewiň uniwersitetdäki otagyndan onuň goş haltasyny we noutbuk kompýuterini alyp, ony gizlemekde aýyplanýandyklary aýdylýar.


text:
Belarusda howpsuzlyk güýçleri prezident Aleksandr Lukaşenkonyň režimine garşy protest geçirýän demonstrantlaryň onlarçasyny tussag etdiler.
Hökümete garşy çykýan demonstrantlar “ümsüm” protestleriniň çäklerinde ellerini çarpyp, özleriniň nägileliklerini bildirdiler.
Bu çäre, resmi gadaganlyga garamazdan, her hepdäniň çarşenbe güni geçirilýän “ümsüm” ýygnanyşyklaryň dokuzynjysydyr.
Maý aýynda protestler başlanaly bäri, 1,500 töweregi demonstrant tussag edildi. Olaryň köpüsine jerime salyndy, käbirleri bolsa gysga wagtlyk türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Anadoly Seljuk döwleti
Anadoly Türkmenleriniň döwleti.
Anadoly türkmen dölweti 1075-nji ỳylda Gutulmyşyň ogullary tarapyndan esaslandyrylỳar. Gutulmyşyň kakasy Arslan Seljuk türkmenlerinden bolupdyr. Dölwetiň gurulmagyna sebäp bolan Alp Arslanyň 1071-nji ỳyldaky Malazgirt söweşinde ỳeňiş gazanmagydyr. Ruma baran Seljuk türkmenleri Gutulmyşyň ogly Süleỳman şanyň daşyna jemlenipdirler. Örän gysga wagtyň içinde Süleỳman şanyň ady belende galypdyr. 1075-nji ỳylda Yznygy eỳeläp, ony paỳtagt edipdir. Adana, Tasus, Malatyỳa, Masis şäherlerini özüne birikdiripdir. Bu döwletiň ikinji soltany Gylyç Arslandyr. Seljuklaryň köpçülikleỳin Anadoluda mesgen tutmagy onuň watany ỳagdaỳyna getirilipdir. Yslam dinini ỳaỳradypdyrlar. Bu döwlet 1308-nji ỳyla çenli dowam edipdir.


text:
Täjik resmileri prezident Emomali Rahmonyň uzak garyndaşynyň agyr ýol heläkçiligine gatnaşygynyň bolandygy hakda karar çykarýandyklaryny aýtdylar.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda täjik paýtagty Duşenbe şäherinde bolan ýol hadysasynda üç adam ölüp, şeýle-de dördüsi ýaralanypdy. Bu ýol hadysasy gijäň ýary şäheriň köçelerinde iki awtoulagyň bir-biri bilen ýaryşmaga synanyşan mahaly bolupdy.
Başdaky maglumatlarda bu ýol heläkçiligine Täjigistanyň Demirýol kompaniýasynyň öňki başlygy Amanullo Hukumatullonyň 16 ýaşyndaky ogly Rasul Amanullonyň jogapkärdigi aýdylypdy.
Emma Täjigistanyň içeri işler ministri Ramazon Rahimzoda özüniň 18-nji iýulda žurnalistlere beren maglumatynda deslapky derňewler we sud tarapyndan geçirilen birnäçe barlaglar “Rasul Amanullonyň günäsizdigini subut etdi” diýdi.
Amanullo ýol hadysasy baradaky dawadan sähel wagt soň ýitirim bolupdy. Aradan birnäçe wagt geçen soň, onuň “ýol heläkçiliginiň yz ýany Germaniýada saglyk bejergisini alýandygy” habar berlipdi.
Bu maglumatlar köpçülikleýin närazylyklara sebäp bolandan soň, derňewçiler Amanullonyň ulagda diňe ýolagçydygyny öňe sürüpdiler.
Ýanwar aýynda täjik prezidenti Emomali Rahmon ýurduň Demirýol kompaniýasynyň şol döwürdäki başlygy Amanullo Hukumatullony pensiýa çykarypdy.


text:
Orsýetiň hökümete degişli bolmadyk “ANNA” atly guramasy Orsýetde her 63 minutda bir rus aýalynyň içerki zorlukdan ölýändigini aýdýar.
Jemgyýetçilik guramasynyň hasaplamalaryna görä, her ýylda Orsýetde 650 müň aýal öz ärleri ýa-da beýleki garyndaşlary tarapyndan urlup-ýenjilýär.
“ANNA” atly bu topar ýurtda içerki zorluklaryň her ýylda 14 müň aýalyň ölümine sebäp bolýandygyny tassyklaýar. “ANNA” toparynyň resmisi Marina Pisklakowa “Frans-Press” habar agentligine beren interwýusynda bu görkezijiniň 1995-nji ýyldan bäri üýtgewsiz galýandygyny aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Ispaniýanyň premýer-ministri Mariano Rajoý ýurtda täze býujet tygşytlaýyş çäreleriniň girizilýändigini yglan etdi. Ol bu çäräniň geljek birnäçe ýylyň dowamynda bu ýurda 65 milliard ýewro serişdäni tygşytlamaklyga mümkinçilik bermeginiň mümkindigini aýtdy.
Çarşenbe güni yglan edilen bu täze plan harytlaryň nyrhyna salynýan salgytlary 18 prosentden 21 prosente ýetirmek, döwlet edaralarynyň işgärlerine berilýän Krismas bonuslaryny ýatyrmak, salgytlaryň az bolmagyna mümkinçilik berýän artykmaçlyklary ýatyrmak we işsizlere berilýän ýardamlary kemeltmek ýaly birgiden çäreleri öz içine alýar.
Bu býujet tygşytlaýyş çäreleri ýewro zona girýän beýleki 16 ýurduň Ispaniýanyň bergä batan banklaryny krizisden halas etmek maksady bilen 100 milliard ýewro karz bermek barada gelen ylalaşyklarynyň bir şerti bolup durýar.
Şu hepdäniň sişenbe güni bu mesele boýunça gelnen özara ylalaşyga görä, Ispaniýanyň banklaryna şu iýul aýynyň dowamynda 30 milliard ýewro karz bermeklik göz öňünde tutulýar.
Premýer-ministr Mariano Rajoý çarşenbe güni parlamentiň öňünde eden çykyşynda harytlaryň nyrhyna salynýan salgytlary artdyrmak çäresiniň özüniň Halk partiýasynyň parlament saýlawlarynyň öňýany raýatlara beren wadasyna garşy gelýändigini boýun aldy.
“Men salgytlary azaltjakdygymy aýdypdym, emma indi men ony ýokarlandyrýaryn. Men öz kriteriýamy heniz özgerdemok. Men mümkin bolan badyna, salgytlary azaldaryn. Emma ýagdaý üýtgedi we indi men ýagdaýa uýgunlaşmaly” diýip, Ispaniýanyň premýer-ministri belledi.
Ispaniýada göz öňünde tutulýan maliýe tygşytlaýyş çäreleri ministrlikleriň çykdajylaryny-da 600 million ýewro möçberinde kemeltmekligi göz öňünde tutýar. Ýurduň ýerli administrasiýalary hem bu planyň çäklerinde 2015-nji ýyla çenli öz çykdajylaryny 65 million ýewro azaltmaly bolarlar.
Emma Ispaniýadaky bu çäreleriň yglan edilen güni Halkara Zähmet Guramasy ýörite beýanat ýaýradyp, Ýewropadaky maliýe tygşytlaýyş çäreleriniň Ýewropanyň häzirki ykdysady problemalaryna çözgüt bermejekdigini belledi.
Bu gurama ykdysady kynçylyk çekýän ýurtlaryň maliýe tygşytlaýyş çärelerini bes edip, iş ýerlerini döretmek syýasatyna geçmeseler, geljek dört ýylyň dowamynda ýewro zona ýurtlaryndaky işsizleriň sanynyň 22 million adama ýetmeginiň mümkindigini aýdyp, duýduryş berýär.


text:
Owgan hökümeti günorta Owganystanda 63 sany neşe gaçakçysynyň we terrorçynyň öldürilendigini, 16 tonna neşäniň we neşe ýasalýan himiki maddalaryň ýok edilendigini aýdýar.
Owganystanyň Içeri işler ministrligi neşe maddalaryna garşy göreş birleşiginiň Owganystanyň Pakistan bilen aradaky günorta serhetinde geçiren iki günlük operasiýasynda 10 sany ýaragly jeňçiniň we gaçakçynyň tutulandygyny, olaryň içinde daşary ýurtlularyň hem bardygyny aýtdy.
Bu operasiýa koalisiýa güýçleriniň kömek bermeginde geçirilipdir.


text:
Sinaý ýarym adasynda azyndan 24 sany polisiýa ofiseri öldürilipdir. Müsüriň howpsuzlyk resmileriniň sözlerine görä, duşenbe güni irden Gaza bilen serhetdäki Rafah diýen ýeriň golaýynda ýaragly adamlar polisiýa hüjüm edilipdir.
Müsüriň harbylary 3-nji iýulda prezident Mohammad Morsini häkimiýet başyndan çetleşdirip ony tussag edeli bäri ýurduň howpsuzlyk güýçleri harby gozgalaňçylaryň hüjümlerine sezewar edilýärler.
Geçen şenbe güni Kairiň gyrasynda 36 sany tussag näbelli şertlerde ýogalypdyr. Morsini goldaýan “Musulman doganlar” atly topar şol tussaglaryň polisiýa maşynynda heläk edilendigini aýtdy.
Müsürde Morsini goldaýan güýçleriň we polisiýanyň arasynda dowam edýän çaknyşyklarda azyndan 830 adamyň heläk bolandygy barada habar berilýär.


text:
Özbegistanda prezident Yslam Karimowyň uly gyzy Gülnara Karimowanyň iki ýakyn ýaranynyň hapa pullary ýuwmakda we galplykda aýyplanyp, tussag edilendigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň atlary köpçülige mälim edilmeýän birnäçe çeşmä salgylanyp berýän maglumatyna görä, Karimowanyň hallaşýan oglany diýip bilinýän özbek telekeçisi Rustam Madumarow geçen hepde 6 ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Maglumatlara görä, Karimowanyň ýene bir ýarany Gaýane Awakýan hem 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Tussag edilmeler resmi çeşmeler tarapyndan tassyklanylmady.
Madumarowa we Awakýan galplykda, bikanun söwda işlerini ýöretmekde, hapa pullary ýuwmakda, salgyt galplyklarynda aýyplanyp, mart aýynda tussag edilipdiler.


text:
German kansleri Angela Merkel nemes goşunlarynyň Owganystandan çykmaly anyk wagtyny bellemegiň ýalňyş bolmagynyň mümkindigini, sebäbi munuň Talybany hyjuwlandyrjagyny aýdýar.
Merkel Berlinde owgan prezidenti Hamit Karzaý bilen geçiren gepleşiklerinden soň guralan metbugat ýygnagynda çykyp gürledi.
Ol sişenbe güni Germaniýanyň Owganystana goşmaça 500 esger ibermegi palanlaşdyrýandygyny aýdypdy.
Şeýle-de Merkel Germaniýanyň Owganystana edýän ösüş kömeginiň gelýän üç ýylda iki esse köpeldilip, 430 million ýewro ýa-da 650 million dollara ýetiriljegini aýtdy.


text:
Gazagystanyň häkimiýetleri dynç günlerinde Aktobe regionynda ýarag dükanlaryna, polisiýa we harby edara edilen hüjümler zerarly wepat bolanlaryň sanynyň 19 adama ýetendigini aýtdylar.
Polisiýanyň metbugat wekili Almas Sadubaewiň 7-nji iýunda aýtmagyna görä, ölenleriň arasynda terrorçy bolmakda güman edilýän 13 adam, üç ýaşaýjy we üç harby gullukçy bar.
Ozalky maglumatlarda 12 hüjümçiniň atylyp öldürilendigi we onlarça adamyň ýaralanandygy habar berilipdi.
Terrorçy bolmakda güman edilýän dört adam ýaralandy, sekiz adam tussag edildi we ýene ýedi adam gözlenýär, diýip Sadubaýew aýtdy. Ol Aktobede ýagdaýyň asudadygyny, jemgyýetçilik transportunyň kadaly işleýändigini, emma howpsuzlyk güýçleriniň ýokary taýýarlyk derejesinde saklanýandygyny belledi.
Resmiler hüjüme yslamçy söweşijileriň jogapkärdigini güman edýärler, emma hüjümiň sebäpleri nämälim galýar.


text:
Gazagystanda wodka çüýşeleriniň daşyna “Gurhanyň” aýatyndan bir bölek ýazgyny çap eden çakyr zawodynyň resmileri penşenbe güni bu iş üçin resmi ötünç soradylar.
Penşenbe güni Gazagystan musulmanlarynyň Baş müftüsi Absattar Derbisaliýew Almaty şäheriniň merkezi metjidindäki dindarlaryň öňünde bu çakyr zawodynyň başlygynyň ötünç sorap ýazan hatyny okady.
Bu hatda wodka çüýşeleriniň ýüzüne ýazylan “Allanyň emri hemmeler üçin ýeterlikdir” diýlen ýazgynyň arap dilinde bolandygy üçin, onuň hakyky manysyna düşünmän, özleriniň ýalňyşlyk goýberendikleri aýdylýar.
Şu hepde Gazagystanyň Semeý şäherinde ýüzüne şeýle ýazgy ýazylan wodka önümleriniň çykarylmagy ýerli musulmanlaryň arasynda uly nägilelik döredipdi.


text:
Türkmenistanda ýokanç keselli näsaglary bejermek we olaryň keselleriniň sag adamlara ýokuşmazlygy üçin bir topar çäre görülýär.
Ýöne bu meselede kemçilikler, o diýen oýlanylman edilýän işler hem bar diýip, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki habaraçylary bilen söhbetdeş bolýan raýatlar aýdýarlar.
Mysal üçin, 45 ýaşly duşakly kärendeçi Öwezmyrat Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan bilen söhbetdeşlikde ençeme ýyl mundan öň Aşgabatdan Duşaga göçürilen inçekesel hassahanasynyň sag adamlar üçin howp-hatar döretmeginden alada edilýändigini, ýerli ilatyň bu hassahananyň şäher daşyna bir ýere göçürilmegine umyt baglaýandygyny gürrüň berdi.
Bu söhbeti diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Durmuşda dürli aragatnaşyk ýagdaýlarynda sözleri aýtmak bilen düşündirmeli bolýar. Şonda käbir zatlary dogry ýazmak üçin olary barlap tassyklamaly bolýar. Mysal üçin adyňyzyň dogry ýazylyşy gerek bolsa, telefonda gepleşiniňizde her bir harpy has gaty gygyryp ýa-da dururak aýdyp düşündireniňizden ony başga bir sözüň baş harpy hökmünde düşündirmek has aňsadyr. Bu usul dürli ýurtlarda giňden ulanylýar. Şonuň üçin aşakdaky sözleri ulanmak maslahat berilýär.
Bu teklipler taýýarlananda esasy şu zatlar göz öňünde tutuldy.
- Aýdylýan sözler umuman bir many kategoriýasyna degişli bolmalydyr, mysal üçin bir söz adam ady bolup beýleki söz şäher ady bolmasa gowy bolar.
- Aýdylýan sözler aňsadrak we köp kişiň bilýän sözi bolsa gowy bolar, emma her bir harp üçin beýle söz tapmak mümkin däl, sebäbi türkmen dilinde hemme harplar deň derejede ulanylanok.
- Ulanylmaýan harplar üçin toslama söz ulandyk
Harplar aýtmagyň mysallary:
AÝLAR – A-Aşgabat, Ý-Ýolöten, L-Lebap, A-Aşgabat, R-Repetek
MOSKWA – M-Merdan, O-Owlak, S-Serdar, K-Kamar, W-Wellek, A-Aýna
Maslahat berilmeýän görnüşi:
ATA – A-Aşgabat, T-Tirkiş, A-Aýna
Muny maslahat bermeýändigimiziň sebäbi bir harpyň sözüni şäher ady, bir harpyň sözüni adam adyndan alynýar. A harp üçin bolsa her gezek başga bir harp ulanylýar. Eger A harpa Aşgabat diýen bolsaňyz beýleki A harplaryna Aşgabat diýmek has dogry we düşnükli bolar.
*Toslanyp tapylan atlar
Ýüklenýär...


text:
Orsýetde çagalar üçin zyýanly saýtlary petiklemek üçin niýetlenen diýilýän kanun güýje girdi. Bu dawaly kanuna esaslanyp resmiler indi saýtlaryň gara sanawyny düzüp, olary petikläp bilýärler.
Orsýetiň hökümetiniň nygtamagyna görä, bu kanunyň üsti bilen pornografiýa, neşe we öz janyna kast etmek baradaky web sahypalaryna çagalaryň girmezligini gazanmak maksat edilýär.
Emma tankytçylaryň belleýşi ýaly, bu kanun hökümete garşy çykýan saýtlary hem ýapmak üçin ulanylmagy mümkin.
Orsýetiň gözleg saýty “Yandex” we “Mail.ru” sosýal saýty bu kanuna protest bildirdip, munuň internetde senzuranyň ornaşdyrjakdygyny bellediler. Gara sanawa girizilen web saýtlary zapret-info.gov.ru salgysyndan tapyp bolar.


text:
Malaýziýanyň resmileri Ukrainada urlup ýykylan “Malaýziýanyň howaýollaryna” degişli uçaryň töwereginde Kiýew güýçleri bilen Russiýa tarapdary separatistleriň arasyndaky ok atyşlygyň bes edilmegi üçin Malaýziýanyň hökümetiniň gepleşikleri geçirýändigini habar berýärler. Şeýlelikde, olar derňewçileriň “Malaýziýanyň howaýollaryna” degişli MH17 gatnaw reýsini ýerine ýetirýän uçaryň urlup ýykylan ýerine geçip biljekdigini belleýärler.
17-nji iýulda aşak gaçyrylan uçaryň Malaýziýa boýunça derňewçileriň başlygy Hairil Hilmi Mohtar 28-nji iýulda Niderlandlardan “Bernama” habar gullugyna beren maglumatynda ok atyşlygy durdurmak baradaky kararyň uçar heläkçiliginiň bolan ýerindäki 35 kilometr aralygy öz içine aljakdygyny aýtdy.
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow MH17 gatnaw reýsini ýerine ýetirýän uçaryň derňewleriniň “ýuridiki prezumpsiýa” hormat goýmagyň esasynda amala aşyrylar diýip umyt edýärin diýdi. “Ýuridiki prezumpsiýa” - kanunda göz öňünde tutulýan prinsip bolup, oňa laýyklykda jenaýatda aýyplanýan raýat özüniň günäsizdigini subut etmäge borçly däldir. Muňa laýyklykda raýatyň günälidigini subut etmek prokurorlaryň işi hasaplanylýar.


text:
Ýewro pul birligini ulanýan ýurtlaryň maliýe problemalaryna bagyşlanyp, penşenbe güni Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň iki günlük sammiti açyldy.
Bu maslahatda Ýewropa Bileleşiginiň bergilerini birleşdirmelimi hem-de bilelikde “ýewro obligasiýalaryny” satuwa çykarmalymy diýen mesele boýunça maslahat ediler diýlip garaşylýar.
Käbir analitikler şu gürrüňi edilýän çäreleriň işe girizilen halatynda, onuň ykdysady taýdan gowşak ýurtlaryň bergi ýüklerini ýeňilleşdirmeginiň mümkindigini aýdýarlar.
Şeýle çäräniň ulanylmagyny Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland goldasa, Germaniýanyň kansleri Angela Merkel muňa garşy çykyş edýär.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk «biz betbagtçylygyň gyrasynda durus» diýdi we rus prezidenti W.Putini öz harbylaryny Ukrainadan yzyna çykarmaga çagyrdy. Ol ýekşenbe güni Kiýewde žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Orsýetiň hereketleri meniň ýurdumyň garşysyna uruş yglan edilmegini aňladýar diýdi.
Ukrainanyň Milli howpsuzlyk we goranmak geňeşiniň başlygy Andriý Parubiý Ukraina harby zapasdaky adamlary harby gulluga çagyrmaly diýýär.
Parubiý žurnalistlere Geňeşiň Goranmak ministrligine Ýaragly güýçlere häzirki pursatda zerur bolanlaryň ählisiniň tutuş Ukraina boýunça çagyrylmagyny buýrandygyny aýtdy.
Ol bu mobilizasiýanyň Ukrainanyň howpsuzlygyny we toprak bitewiligini üpjün etmek üçin gerekdigini hem sözüne goşdy.
Bu beýanat şenbe güni Orsýetiň Federasiýa geňeşi, rus parlamentiniň ýokarky palatasy prezident Wladimir Putine Ukrainadaky etniki ruslary we Orsýetiň Gara deňizdäki harby flotunyň düzümini goramak üçin goşun ulanmaga rugsat bereninden soň edildi.
Biraz öň Ukrainanyň goranmak ministri Ihor Tenýuk Orsýeti Ukrainanyň Krym sebitine 6 müň esger, 30 sany bronly harby maşyn ibermekde günäledi.
Ol bu işiň Ukrainadan rugsatsyz edilendigini aýtdy.