text:
Ysraýylyň harby uçarlarynyň Siriýanyň içinde zarba urandygy barada habar berildi. Tel-Awiw zarbalaryň bolandygyny ret edýär.
Penşenbe güni ýaýradylan maglumatlarda Ysraýyyň uçarlarynyň Latakia şäheriniň golaýynda ýerleşýän harby bazany nyşana alandyklary barada habar berildi.
Siriýanyň oppozision güýçleri bu harby bazada Orsýetde öndürilen raketalaryň saklanýandygyny aýtdylar.
CNN habarlar kompaniýasy, Amerikan resmisine salgylanyp, Ysraýylyň zarbalarynyň Hizballah toparynyň söweşijilerine garşy gönükdirilendigini habar berdi.
Liwanyň harbylarynyň aýtmagyna görä, çarşenbe güni Ysraýylyň alty sany harby uçary Liwanyň giňişliginiň üstünden geçipdir.
Ysraýylyň goranmak ministrliginiň metbugat wekili zarbalar barada berlen maglumatlary ret etdi.
Ysraýylyň Siriýada amala aşyryldy diýilýän howa hüjümleri bu meselede ilkinji wakalar däl. Ysraýyl öňem Siriýada Damaskyň golaýyndaky obýektlere iki sapar hüjüm edipdi. Bu şu ýylyň ýanwar we maý aýlarynda bolupdy. Şeýle-de Tel-Awiwiň iýul aýynda Latakianyň golaýyndaky harby desgalary ýok edenligi güman edilýär.
Himiki ýaraglar ýok edildi
Şol bir wagtda-da ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Siriýanyň özüniň mälim eden himiki ýaraglaryny ýok edendigi ýa-da olary sandan çykarandygy barada beren maglumatlaryny makullady.
Himiki ýaraglary gadagan etmek boýunça guramanyň penşenbe güni ýaýradan maglumatyna görä, Siriýa bu meselede ”1-nji noýabra çenli” diýlip bellenen wagt möhletini berjaý edipdir.
Guramanyň metbugat wekili Maýkl Luhan Siriýanyň hökümetiniň öz öňünde goýlan şertleri berjaý edendigini aýtdy.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň arasynda gelnen ylalaşygyň esasynda Siriýa özüniň ähli himiki ýaraglaryny ýok etmäge razylyk beripdi. Bu ylalaşygyň öňüsyrasynda Waşington, eger himiki ýaraglaryny meýletin ýok etmese, onda Siriýanyň hökümetine garşy harby güýç ulanmakçydygyny mälim edipdi.
ABŞ 21-nji awgustda Damaskyň golaýynda amala aşyrylan himiki hüjümler zerarly ýüzlerçe adamyň heläk bolandygyny aýtdy.
15-nji noýabrda Siriýa zäherli serişdeleriň ýene bir bölegini ýok etmek boýunça nobatdaky tapgyry amala aşyrmaly.


c: text/html

text:
Türkmenistanly türgenler adaty karate boýunça geçirilen halkara ýaryşynda üstünlik gazandylar. Biziň watandaşlarymyz Çehiýanyň paýtagtynda geçirilen Praganyň Açyk Kubogy ugrundaky bäsleşiklerde şowly çykyş edip, 27 medallara eýe boldular. Olaryň 11-si altyn, 8-si kümüş we şonça hem bürünç medallardyr.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň şeýle ýokary görkezijisi umumy toparlaýyn bäsleşikde ikinji orny eýelemäge mümkinçilik berdi. Biziň türgenlerimiz diňe ýerli karateçilerden asgyn geldiler.
Mundan başga-da, ýaryşlary guraýjylar kumite boýunça toparlaýyn ýaryşlaryň kubogyny esaslandyrdylar. Bu bäsleşiklerde türkmen türgenleri öz ussatlyklaryny görkezip, bäsdeşlerine ýekeje ýeňiş gazanmaga-da mümkinçilik bermediler. Hormat münberine Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplary Diýar Hojaýew, Rüstem Annaýew, şeýle hem tälimçi we bäsleşige gatnaşýan türgen Döwlet Berdiýew çykdylar.
Türkmenistanly türgenler toplumlaýyn oýunlaryň ýekelikdäki we toparlaýyn görnüşlerinde, görkezme çykyşlarynda we başa-baş duşuşyklarynda tapawutlanmagy başardylar. Bu ýaryşlarda türkmen türgenleri Durdymyzat Meredow, Arslan Ataýew, Selim Myratdurdyýew, Baýry Baýryýew, Faruh Ýoldaşow, Oraz Durdyýew, Röwşen Hudaýberenow we Orazmuhammet Durdyýew medallaryň sanyny artdyrdylar. Olar Aşgabadyň we Balkan, Mary we Daşoguz welaýatlarynyň sport mekdepleriniň wekilleridir.
Türkmenistanyň adaty karate baradaky Milli merkeziniň başlygy, ýurdumyzyň at gazanan tälimçisi Hangeldi Hojaýewiň pikirine görä, türgenlerimiziň şeýle üstünligi tötänden däldir. Türkmenistanly türgenler indi köp ýyllaryň dowamynda halkara sport giňişliginde ökdeleriň hatarynda öz orunlaryny pugtalandyrýarlar.
Ýakynda Polşanyň Stara Wiýes şäherinde geçirilen sekizinji dünýä Kubogynyň ýaryşlaryny agzamak ýerlikli bolar. Dünýäniň iň gowylary hökmünde ykrar edilen erkek karateçileriň 8-sinden, şeýle hem karateçi zenanlaryň 8-sinden ybarat jemi 16 türgeni çagyrylan bu ýaryşlara biziň ýurdumyzdan Diýar Hojaýewiň we Zöhre Jumabaýewanyň gatnaşmagy we olaryň dünýäniň güýçli karateçileriniň bäşligine düşmegi bu ugurda alnyp barylýan işleriň oňyn netije berýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Şeýle hem Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň baş tälimçisi biziň türgenlerimziň Hindistanyň adaty karate Akademiýasynyň ýanyndaky Bütindünýä karate federasiýasynyň esaslandyran ýokary derejedäki karate ligasyna çagyrylandygyny belledi. Bu ýerde dünýäniňiň iň ökde türgenleri ussatlyk sapaklaryny alýarlar. Şolaryň hatarynda türkmen türgenleri D.Hojaýewiň we R.Hudaýberenowyň bolmagy bizi has-da guwandyrýar. Olar söweş sungaty boýunça ähli ugurlary öz içine alýan ýörite taýýarlaýyş okuwlaryny geçerler, ýogany – özüňe göz ýetirmegiň gadymy hindi ulgamynyň tärlerini, lukmançylyk bilimlerini we beýlekileri öwrenerler.
Şu ýylyň 18-23-nji awgusty aralygynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda adaty karate boýunça Balkan welaýatynyň açyk çempionaty geçiriler. Oňa ýurdumyzyň ähli sebitlerine we Aşgabat şäherine wekilçilik edýän toparlardan ýüzlerçe türgenler gatnaşar. Bu ýerde bäsleşiklerden başga-da, Adaty karate boýunça Milli merkeziniň tälimçileriniň sport derejesini ýokarlandyrmak boýunça okuw maslahaty geçirer.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkiýäniň Ankara we Stambul şäherlerindäki protestler köşeşene meşzeýär.
Stambulyň merkezindäki Taksim skwerinde, protestleriň gönügen ýerinde, polisiýa şenbe güni giçlik bronly maşynlaryny yza çekeninden soň, ümsümlik döredi. Şondan öň polisiýa Ankarada we Stambulda tapgyr ikinji gün bolýan protestleri ýatyrmak üçin göz ýaşardyjy gaz we suw toplaryny ulandy.
90-dan gowrak aýry-aýry demonstrasiýada 900-den gowrak adam tussag edildi. Saglyk işgärleri Stambuldaky çaknyşyklarda müňden gowrak adamyň ýaradar bolandygyny aýtdylar.
Türkiýäniň içeri işler ministri Muammer Güler şenbe güni giçlik Ankarada žurnalistlere Türkiýedäki demonstrasiýalarda tutulan we ýaralanan adamlar barada şeýle diýdi:
“Dürli şäherlerde 939 adam tussag edildi. Olaryň käbiri eýýäm boşadyldy, beýlekileri bolsa sud seljerişine garaşýar. Protestler mahalynda polisiýa ofiserlerinden 26-sy, asuda ilatdan 53 adam ýaralandy. Olaryň 19-sy Stambuldan. Ýaralananlaryň biri agyr ýagdaýda.”
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan ýekşenbe güni Ankarada öz goldawçylarynyň öňünde çykyş edip, ýurtda hökümete garşy geçirilýän demonstrasiýalar barada şeýle diýdi:
"Gynansak-da, biz soňky birnäçe günde islenilmeýän zatlara, hüjümlere, prowakasiýalara şaýat bolýarys. Biz ýene bir gezek geçmişde hökümetleri gorkuzmak we baş-başdaklyk döredip, demokratiýa garşy interwensiýalara ýol açmak üçin ulanylan gapanlar bilen ýüzbe-ýüz bolýarys."
Stambuldaky nägilelikler geçen hepde, Taksim skwerindäki parkda gurluşyk edilmegine rugsat berýän plana garşy guralan protestlerden soň başlandy.
Polisiýanyň bu ýerdäki protestleri basyp ýatyrmagy Erdogana we onuň yslam kökli Adalat we Galkynyş partiýasyna garşy has giň demonstrasiýalaryň döremegine getirdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerriniň aýaly Massaçusetsda agyr ýagdaýda keselhana ýerleşdirildi. Ýöne häzirki wagtda onuň ýagdaýy kadaly.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň berýän maglumatyna görä, 74 ýaşly Teresa Heinz Kerri ýekşenbe güni Bostonyň umumy keselhanasyndan Massaçusetsa geçirilipdir.
Mundan öň Heinz Kerri Massaçusets ştatynyň Nantaketdäki keselhanasyna ýerleşdirilipdi. Şol döwür Jon Kerri ABŞ-nyň dördünji iýulda bellenilýän milli baýramçylygy sebäpli Nantaketde dynç alýardy.
Şeýle-de ABŞ-nyň Döwlet departamenti, häzirki wagtda Jon Keriniň aýalynyň ýanyndadygy barada hem maglumat berdi.
Henize çenli Heinz Kerriniň näme sebäpden ýarawsyzlaşandygy barada goşmaça maglumat berilmeýär. Ilki bada onuň ýagdaýynyň agyrdygy habar berilip, häzirki wagtda lukmanlaryň onuň saglygyny kadaly ýagdaýa getirendigi aýdylýar.
Teresa Heinz Kerri senator Jon Heinziň dul aýaly bolup, onuň mirasdüşeridir. Heinz Kerri 1995-nji ýylda Jon Kerri bilen durmuş gurupdy.
Teresa Heinz Kerri haýyr-sahawat işleri bilen tanalýan zenandyr.


text:
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda soňky günlerde mekdep okuwçylary pagta ýygymyna çekilýärler. Geçen dynç günleri ýurduň demirgazyk welaýatynyň pagta meýdanlarynda kärendiçiler bilen birlikde bilini büküp pagta ýygyp ýören ýokary klas okuwçylaryny görse bolýardy. Bu ýagdaý Berdimuhamedow welaýatdaky pagta ýygym kampaniýasynyň depginini tankyt edip, nägilelik bildirensoň ýüze çykdy.
Azatlyk Radiosy bilen sosial ulgamlar arkaly habarlaşan okuwçylar özleriniň mekdep ýolbaşçylary tarapyndan pagta ýygmaga mejbur edilýändiklerini gürrüň berýärler.
“5-nji klasdan ýokary okuwçylara hepdäniň soňunda ‘pagta çykyň’ diýip tabşyrdylar. Boýun bolmasak, alajymyz ýok. Her günümize 2 manat tölediler” diýip, pagta meýdanlaryna çykarylan Köneürgenç etrabynyň 30-njy mekdebiniň okuwçysy Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Mekdep okuwçylarynyň birden pagta meýdanlaryna sürülmegi ozal býujet işgärleriniň deregine pagta ýygýan hakynatutma günlükçileriň indi pagta ýygmakdan ýüz öwürýändigi bilen düşündirilýär.
“Başga bir adamy hakyna tutmaga pulumyz ýok. Ozallar gününe 10 manat töläp, günlükçi tutýardyk. Indi iki aýdan bäri aýlyk berilmeýär. Şol sebäpli býujet edaralarynyň işgärleriniň ýerine okuwçylary pagta çykarmaly etdiler” diýip, Köneürgenjiň 18-nji mekdebiniň mugallymlarynyň biri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Daşoguzlylaryň berýän maglumatlaryndan çen tutulsa, ýokarky ýaly ýagdaýlar welaýatyň Boldumsaz, Gubadag, Akdepe, Saparmyrat Türkmenbaşy etraplarynda hem ýüz berýär.
Şol bir wagtda-da, Daşoguzyň mekdep okuwçylarynyň köpçülikleýin ýagdaýda pagta çykarylmagy bilen birlikde, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bu welaýatdaky pagta ýygym kampaniýasynyň depgininiň pesliginden nägilelik bildirdi.
26-njy sentýabrda prezident degişli ýolbaşçylara pagta ýygymyndaky haýal-ýagallyk bilen bagly kemçilikleri aradan aýyrmak boýunça ýörite çäreleri görmek barada görkezme berdi.
Emma prezidentiň tabşyrygynda mekdep okuwçylaryny pagta ýygymyna gatnaşdyrmak göz öňünde tutulýarmy ýa-da ýok – bu aýdyňlaşdyrylmaýar. Galyberse-de, umuman, agzalýan görkezmäniň mazmuny köpçülige näbelli bolup galýar.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, soňky ýyllarda türkmen häkimiýetleri pagta meýdanlarynda ozal giňden ulanylan çaga zähmetine garşy käbir çäreleri durmuşa geçiren ýaly bolup görnüpdiler.
2005-nji ýylda öňki prezident Saparmyrat Nyýazow çaga zähmetini gadagan edýän kanuny kabul etse, 2008-nji ýylda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çagalaryň we ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň oba-hojalyk işlerine çekilmegini gadagan edýän kanuna gol çekipdi.
Şeýle-de, 2010-njy ýylda ýurt Halkara zähmet guramasynyň çaga zähmetiniň iň erbet görnüşlerini gadagan etmek we aradan aýyrmak hakyndaky Konwensiýasyna goşuldy.
Halkara jemgyýetçiligi tarapyndan “oňaýly ädimler” hökmünde garşylanan bu çärelerden soň, mekdep okuwçylaryny pagta meýdanlaryna köpçülikleýin çekmek bes edilse-de, ýurduň Lebap we Daşoguz welaýatlarynda okuwçylaryň okuwdan boşadylyp, pagta äkidilýändigi baradaky maglumatlar häli-şindi gelip gowuşýardy.
Galyberse-de, şu ýylyň dowamynda halkara jemgyýetçilik guramalary Türkmenistanda pagta ýygymy möwsüminde adamlaryň mejbury zähmete çekilýändigini belläp, bu tejribäni tankyt astyna aldylar.
Türkmen häkimiýetleri her ýyl pagta ýygýan ýörite kombaýnlary satyn alýandyklaryny tekrarlaýarlar. Muňa garamazdan, pagta hasylynyň uly bölegi heniz hem el güýji bilen ýygnalýar.
Şu ýyl Türkmenistanda 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny öndürmek göz öňünde tutulýar.


text:
Täze 2014/15-nji okuw ýylynyň başlanmagy bilen Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna 6 müňden gowrak täze talyp gadam basar. Mälim bolşy ýaly, türkmen ÝOJ-larynyň okuw prosessi, mugallym-talyp gatnaşyklary, ýörite okuw formasy, köpçülikleýin çäreler ýaly özüne mahsus aýratynlyklary bar.
Şol bir wagtda, daşary ýurduň ÝOJ-larynda hem on müňlerçe türkmen talyby bilim alýar. Eýsem, Türkmenistanyň ÝOJ-lary bilen deňeşdirilende daşary ýurtlaryň uniwersitetdir institutlarynyň nähili tapawutlyklary bar? Siziň pikiriňizçe, Türkmenistan daşary ýurt okuw jaýlarynyň haýsy tejribelerinden peýdalanyp biler?
Nobatdaky Täze Tolkun gepleşiginde bu soraglara ýokary bilimini daşary ýurtlarda dowam etdirýän türkmenistanly ýaşlar Humaý, Merjen we Azat jogap berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Duşenbe güni Russiýanyň bag-bakja önümi saklanýan ammarynda polisiýa Merkezi Aziýadan we Kawkaz ýurtlaryndan Moskwa işlemäge baran takmynan 1200 töweregi zähmet migrantyny tussag etdi.
Zähmet migrantlarynyň tussag edilmegi Moskwada soňky üç ýylyň dowamynda bolan iň erbet migrantlara garşy gönükdirilen durnuksyzlyklaryň birinden bir gün soň amala aşyryldy.
Ýekşenbe güni gozgalaňçylaryň Moskwanyň Birýulowa etrabyndaky ammara hüjüm etmegi netijesinde jemi 23 adam, şol sanda sekiz polisiýa ofiseri ýaralandy.
Şeýle-de, duşenbe güni Moskwanyň polisiýasy ammaryň töweregindäki ulagda 3 million rubl, ýagny 93 müň amerikan dollary, pyçak hem-de üç sany ýaragy ele salandygyny mälim etdi.
Ýekşenbe günki bolan ýowuzlyklar penşenbe güni ýaş rus ýigidiniň öldürilmeginiň yz ýanyna gabat geldi. Ýaşlary bir bölegi rus ýigidiň öldürilmeginde kawkazly adamy aýyplaýar.
Bu ýowuzlyklardan soň takmynan 400 töweregi adam tussag edildi. Ýöne olaryň aglabasy tussag edilenden birnäçe sagat soň azatlyga goýberildi.
Tussag edilenleriň 70 sanysynyň gaýtadan sorag-jogaba çekilmegi soraldy. Tussag edilen protestçileriň ikisi heniz hem türmede saklanylýar.
Duşenbe güni Moskwanyň polisiýasy bidüzgünçilikleri edenlere garşy jenaýat işiniň başladylandygyny mälim etdi.


text:
Şenbe güni Tanzaniýanyň hökümeti Hind okeanynda paromyň suwa agdarylmagynda ýiten adamlary gözlemek işini bes edendigini mälim etdi.
Üsti ýolagçyly parom şu hepdäniň çarşenbe güni Dar es-Salaam şäherinden Zanzibar adasyna barýarka okeana agdarylypdy.
Tanzaniýanyň hökümet resmileri şu günki güne çenli 69 adamyň jesediniň tapylandygyny we ýene 77 adamdan habar-hatyryň ýokdugyny aýdýarlar.
Heläkçiligiň yzýany halas ediş çärelerinde 145 adamyň halas edilendigi, olaryň arasynda daşary ýurtlaryň raýatlarynyň-da bardygy habar berilýär.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan düýn Ortaýer deňzinde klimatyň üýtgemegi boýunça halkara konferensiýasynyň açylmagynyň öň ýany Gresiýanyň paýtagty Afina geldi.
Şu gün Erdogan Gresiýanyň hökümet başlygy Georgi Papandreu bilen gepleşikler geçirýär.
NATO boýunça ýaran Türkiýe we Gresiýa 1974-nji ýylda iki bölege bölünen Kipriň töweregindäki jedeller bilen bagly ýönekeý bolmadyk gatnaşyklary başdan geçirýär.
Şol döwürden bäri taraplar ýaragly çaknyşygyň golaýyna üç gezek baryp gaýtdylar.


text:
SALAM, GADYRLY OKYJYMYZ!
Biz "Önelgelilik we onuň meseleleri" boýunça geçirýän kampaniýamyzyň dowamynda "PREZERWATIW: SAGLYGYŇ BARADA ALADA" atly kitapçany taýýarladyk. Bu kitapça önelgeliligiň wajyp meselelerine degişli maglumatlary sada dilde okyjylaryň giň köpçüligine ýetirmek üçin niýetlenendir. Türkmenleriň "Ýekäniň çaňy çykmaz" diýip aýdyşy ýaly, biz ýekelikde köp zady etmegi başarmarys. Şonuň üçin-de, biz Seniň ýardamyňa mätaç! Il saglygyna öz goşandyňy goşup bilýandigiňi unutma!
Sen kitapçany saýtyň sahypasyndan indirip, ony islendik printerde çap edip bilersiň. Biz şu kitapçany okanyňdan soň, ony öz dost-ýarlaryňa, garyndaşlaryňa, tanyşlaryňa ýetirersiň diýip umyt baglaýarys. Eger şu kitapçany ýaýratmak babatda haýsydyr bir pikirleriň bar bolsa, olary biziň bilen paýlaş. Biz Seniň bilen hyzmatdaşlyk etmäge elmydama taýýar!
Saýtyň işgärler topary.
KITAPÇANY AÇMAK ÜÇIN ÇEP TARAPDAKY SURATA BASYŇ!!!
(KITAPÇA PDF FORMATYNDA ≈1.5 MB)
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täjigistanyň Hojant şäherinde 2016-njy ýylda geçiriljek Aziýa çempionatynyň saýallama tapgyryna gatnaşyp ýören türkmenistanly futzalçylar ýaryşyň ikinji gününde ýer eýeleriniň wekilleri bilen duşuşdylar.
Merkezi toparçada günüň ilkinji duşuşygy Gyrgyz Respublikasynyň we Owganystan Yslam Respublikasynyň futzal ýygyndylarynyň arasynda geçdi. Ilkinji duşuşykda ildeşlerimiz bilen deňlik hasapda oýnan gyrgyz futzalçylary bu gezek hem ýeňiş gazanyp bilmediler. Duşuşyk 2:2 hasabynda deňlik bilen tamamlandy.
Türkmenistanyň hem-de Täjigistanyň futzal ýygyndylarynyň arasyndaky duşuşyk has-da çekeleşikli boldy. Ildeşlerimiz eýýäm 16-njy minutda hasaby açdylar — türkmen futzalçylaryndan Welsähet Öwezow tapawutlandy. Ýöne 21-nji minutda ýer eýeleri Nekruz Alimahmadowyň dürs urgusy bilen hasaby deňlediler. Deňlikden ruhlanan täjik futzalçylary şondan 6 minut soňra hasaby öz peýdalaryna 2:1-e çykardylar. Bu gezek Mansur Mamedbaýew tapawutlandy. 30-njy minutda ildeşlerimizden Maksat Soltanow hasaby ýene-de deňledi. Hüjümler munuň bilen gowşamady. Ikinji ýeňşine okgunly ýer eýeleri 34-nji minutda hasaby ýene öz peýdalaryna üýtgetdiler — 3:2. 40-njy minutda ildeşlerimiz ýer eýeleriniň derwezesine üçünji pökgini hem geçirip, hasaby ýene deňlediler. Şondan soň bolsa ikitaraplaýyn hüjümleriň hiç biri hem peýda bermedi. Şeýlelikde, ildeşlerimiziň saýlama tapgyrdaky ikinji duşuşygy hem deňlikde tamamlandy.
Iki günüň duşuşyklaryndan soň Aziýa çempionatynyň merkezi saýlama toparçasynda ýygyndylaryň eýeleýän orunlary:
1. Täjigistan 2/4
2. Gyrgyzystan 2/2
3. Türkmenistan 2/2
4. Owganystan 2/1
Şu çaklaňja jedwelden hem görşüňiz ýaly, şu gün Owganystanyň ýygyndysy bilen boljak duşuşykda ýeňiş gazanyp bilen ýagdaýynda türkmen futzalçylarynyň Aziýa çempionatyna çykmaga mümkinçiligi bar.
Şu günki boljak duşuşyklar:
Owganystan — Türkmenistan (sagat 11:00-da)
Täjigistan — Gyrgyzystan (sagat 14:00-da)
Ildeşlerimize üstünlik arzuw edýäris!


text:
Türkmenistana gara reňkli awtoulaglary getirmek gadagan edildi. Bu maglumaty Aşgabat şäher gümrükhanasynda hem tassykladylar.
Bu edaranyň adynyň tutulmagyny islemedik işgäriniň aýtmagyna görä, 13-nji ýanwardan bäri ýurduň içine serhetden gara reňkli awtoulaglar geçirilmeýär.
Bu gadagançylyk diňe bir gara reňkli awtoulaglara degişli bolman, eýse goýy gök, goýy gyzyl, ýagny aýdylyşy ýaly, garaňky reňkli awtoulaglaryň hemmesine degişli. Bu edaranyň işgärleriniň ýurda garaňky reňkli awtoulaglary asla getirmezligi ýogsa-da olary ak reňk bilen reňkläp getirmegi eýýäm geçen ýylyň soňlarynda adamlara maslahat berip ugrandygy barada maglumat aldyk.
Agzalýan çäklendirmeler hakda resmi mediada hiç hili maglumat ýok.
"Howa şertleri"
Emma gümrük gullugynyň işgärleri bilen söhbetdeş bolan käbir adamlar bu çäräniň “gara reňkiň Türkmenistanyň howa şertlerine gabat gelmeýändigi” bilen düşündirilýändigi barada özlerine aýdylandygyny gürüň berdiler.
Edil şeýleräk bahana bilen mundan ozal, gara aýnaly maşynlara garşy hem çäre görlüp, şol aýnalar çalşylmaly edilipdi. Häzirki aladanyň aýnaly mesele bilen haýsydyr baglanyşygynyň bolup- bolmandygy hakda hiç hili maglumat berilmeýär. Şol bir wagtyň özünde, bu çäräniň sebäbi hakda degişli ýolbaşçylaryň özünde hem takyk maglumat ýok ýaly.
Ak reňkiň kulty
“Gara maşynlaryň ýurda getirilmeginiň gadagan edilmegi barada aýdylanda, käbirleri bu ädimiň Aşgabady ak şähere öwürmek baradaky tagalla bilen baglydygyny aýdýarlar” diýip, özüni Maksat diýip tanadan we Aşgabat şäher gümrükhanasynda awtoulagyny resmileşdirjek bolýan bir ildeşimiz gürrüň berdi.
Maksat öz tanyşlarynyň biriniň gara reňkli dört sany awtoulagyny şu ýylyň başyndan bäri gümrükden geçirip bilmeýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Gara reňkli maşynlara garşy girizilýän bu çäklendirmelerden biraz öň, geçen ýyl ministrlikleriň we döwlet edaralarynyň ýolbaşçylarynyň aglabasynyň münýän gara reňkli ”Mersedes” kysymly gulluk maşynlary ak reňkli awtoulaglara çalşylypdy.
Mundan başga-da, häzir Aşgabady “aklaşdyrmak” çäresi hem giň gerim bilen alnyp barylýar. Şäheriň ak reňke boýalýan binalarydyr ýaşaýyş jaýlary az däl. Şu nukdaýnazardan, awtoulaglaryň dürli reňklerine girizilen gadagançylygyň-da ak reňkiň kulty bilen bagly bolmagy ähtimal diýen çaklamalar bar.
Ýeri gelende aýtsak, ýurtda soňky döwürlerde awtoulaglaryň daş keşbi bilen bagly girizilýän gadagançylyklar diňe bu gadagançylyk bilen çäklenmeýär. Häkimiýetler raýatlaryň hususy awtoulaglarynyň daş keşbine uly üns berýärler.
Geçen ýylyň iýul aýynyň ahyrynda polisiýanyň ýol gözegçilik gullugy paýtagtdaky hususy awtoulaglaryň tekerlerine dakylan gara reňkli diskleri gadagan etdi.
Gara diskleriň gadagançylygy bilen bir hatarda “Toýota” awtoulaglarynyň “Kemri”, “Korolla” ýaly görnüşleriniň yzky we öňündäki bamperleriniň zawoddan çykanda goýlan spoýleri gadagan edildi.
Awtoulaglaryň daş keşbi bilen bagly girizilen bu gadagançylyklaryň sebäpleri barada resmi taýdan maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.


text:
Geçen ýylyň maýynda Saud Arabystanda dini zyýaratda ýörkä ýitirim bolan Şahram Amiri, birneme soňra internet arkaly ýaýradan wideo çykyşlarynyň birinde özüniň meýletinlik bilen Birleşen Ştatlara gidendigini tassyklapdy.
Emma, ýene käbir çykyşlarynda ol özüniň amerikan gizlin gulluklary tarapyndan zor bilen alnyp gaçylandygyny aýdýar.
Eýranly žurnalist, ýurduň Basyj harby toparynyň ozalky agzasy, häzirki wagt Ansar-e Hizbullah atly täze konserwatiw topary esaslandyryjylardan biri hökmünde iş alyp barýan Farşad Ebrahimi ýakynda özüniň internet blogynda ýaýradan maglumatynda bir ýyl töweregi mundan ozal alym Şahram Amiriniň özüne kömek sorap ýüz tutandygyny we onuň Günbatara gaçyp gitmek islegini mälim edendigini öňe sürdi.
Azat Ýewropa Azatlyk Radiosy bu maglumatyň awtory žurnalist Farşad Ebrahimi bilen bu mesele barada ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Ebrahimi, siz öz ýaýradan maglumatyňyzda Şahram Amiri bilen şahsy tanyşlygyňyzyň ýokdugyny aýdýarsyňyz. Eger şeýle bolsa, näme sebäbe ol kömek sorap size ýüz tutýar?
Farşad Ebrahimi:
Men hakykatdanam ony tanamokdym. Men onuň bilen hiç hili aragatnaşyk hem saklamandym. Ýöne şeýle-de bolsa, ol maňa e-meýl arkaly hat ýazyp, özüniň ilkinji hatynda meniň Eýranyň goranmak ministriniň ozalky orunbasary Ali Reza Asgerä daşary ýurtlara gaçyp gitmäge kömek edendigim barada eşidendigini mälim etdi. Ol meniň oňa-da bu meselede kömek etmegimi sorady.
Men şol wagtlar Eýrandaky wakalar bilen başagaýdym we onuň bu elektron hatyna çynlakaý bir zat hökmünde hem garamadym. Men şonda Londondadym we bu hat barada diňe birnäçe adama aýtdym.
Aradan 20 gün geçensoň, ol ýene-de bir hat ýazyp, özüniň henizem Saud Arabystanda ýörendigini we özüniň daşary ýurtlara gaçyp gitmegine kömek bermegimi sorap, ozalky haýyşyny ýene gaýtalady. Men ISP arkaly onuň e-meýliniň gelýän ýerini barladym we onuň iki hatynyňam Medine şäherinden ugradylandygyna göz ýetirdim.
Birneme soňra men onuň bilen Skype arkaly mikrofonda gürleşdim we ondan webkamerasyny hem açmagyny haýyş etdim. Ol webkamerasyny hem açdy. Onuň şol günler metbugatda çap edilen suratlaryndan birneme üýtgeşigräk görnendigine garamazdan, barybir meniň şübhäm belli bir derejede aradan aýryldy.
Azatlyk Radiosy: Siz öz ýaýradan maglumatyňyzda atomçy alym Şahram Amiriniň ýitirim bolan diýlip yglan edilenden soň hem bir aý töweregi wagtlap Saud Arabystanda ýaşandygyny aýdýarsyňyz. Ol şonda özi barada size näme gürrüň berdi?Farşad Ebrahimi:
Ol şonda özüniň Medinede bir dostunyň öýünde bolýandygyny aýtdy. Şeýle hem, ol öz ýany bilen laptop kompýuterini göterýändigini we şol kompýuterdäki 500-600 gigabaýtlyk maglumatyň uly sarsgyn döretjek maglumatdygyny hem tassyklady. Ýöne ol bu barada maňa anyk maglumat bermedi. Ol diňe bu maglumatyň ýadro meselesine degişli maglumatdygyny aýtmak bilen çäklendi.
Men oňa Eýranyň ýadro programmasy baradaky maglumatlar bilen gyzyklanýan ýurtlardan birine, ýagny, ýa Ysraýyla, ýa-da Birleşen Ştatlara gidip, şol ýerden gaçybatalga almaklygy maslahat berdim.
Şondan soň men daşary ýurtlardaky eýranly raýatlara ýardam bermek bilen meşgullanýan Nejat Komitetindäki öz kärdeşlerim bilen habarlaşdym. Birleşen Ştatlardaky bu Komitetiň işgärleri maňa Şahram Amiriniň Birleşen Ştatlaryň Medinedäki Konsullygyna şol günüň ertesi ir sagat 10:00-da barmalydygyny we anyk bir adam bilen habarlaşmalydygyny maslahat berdiler.
Men Şahram Amirä bu habary ýetiremde, ol örän begenen ýaly göründi. Şolam biziň iň soňky gürrüňdeşligimiz boldy, şondan soň men onuň bilen asla aragatnaşykda bolmadym. Men diňe birneme soňra onuň howpsuz ýere alnyp gidilendigi barada eşitdim.
Azatlyk Radiosy: Jenap Ebrahimi, ýaňky gürrüňiňizde agzap geçen «Halas ediş Komitetiňiz», ýagny, Nejat Komiteti barada anygrak gürrüň beräýseňiz. Şeýle Komitet hakykatdanam barmy we onuň işi nämeden ybarat?
Farşad Ebrahimi:
Nejat Komiteti Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň gözegçiligi astynda iş alyp barýan Komitet. Ol Jorj Buşuň prezidentliginiň ikinji möhletinde döredilipdi.
Bu Komitet Eýranyň ýokary derejeli resmilerine we orta derejedäki wezipeli işgärlerine daşary ýurtlardan baş pena almak meselesinde ýardam bermekligi maksat edinýär.
Şeýle komiteti döretmek ideýasy Eýranyň goranmak ministriniň ozalky orunbasary Ali Reza Asgeriniň Eýrany terk etmeginiň we oňa biziň ýardam bermegimiziň yzysüre döredi. Birneme soňra biz şeýle komiteti döretdik, häzirki wagtam ol aktiw bolmagynda galýar.
Men bu Komitetiň eýranly ýeke-täk agzasy. Beýleki agzalar Birleşen Ştatlaryň hökümetinden. Komitetiň esasy öňe sürýän prinsipi - onuň barlygyna garamazdan, onuň işi we hereketleri barada gürrüň etmezlik prinsipidir.


text:
“WikiLeaks” internet saýty ABŞ-nyň müňlerçe gizlin diplomatik hatlaryny, şol sanda Fransiýa degişli hatlary-da çap edenden soň, Fransiýanyň DIM-i diplomatik hatlary alyşmagyň usullaryny üýtgeder diýip, fransuz diplomatik edarasynyň wekili Fransua Baruen aýtdy.
Mundan öň Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi gizlin dokumentleriň çap edilmegini “aňrybaş jogapkärçiliksizlik” atlandyrypdy.
Amerikan häkimiýetleri Döwlet departamentinden informasiýalaryň syzyp çykmagy bilen bagly jenaýat derňewiniň başlanandygyny habar berdi.


text:
Tekstil
Tekstil pudagynda dokma, örme we ş.m. önümçilik prosesi bilen öndürilen matalara tekstil diýilýär.
Mazmuny
Taryhy[üýtget | edit source]
Tekstil önümçiligi iň gadymy sungatlaryň biri bolup, senagat rewolyusiýasy bilen önümçilik tizliginiň artdyrylmagy we prosesleriniň kämilleşdirilmegi, ilkinji tekstil önümleri bilen häzirkizaman önümleriniň arasynda diňe hil we mukdar taýdan ösüş bilen netijenlendi. Önümlerde we önümçilik logikasynda bolsa kän bir üýtgeşiklik bolmady.
Paleolit döwrüne degişli diýlip çaklanylýan ilkinji tekstil önümleri Ýakyn Gündogarda tapylypdyr.
Çig Mallar[üýtget | edit source]
Tekstil pudagynda ulanylýan çig mallar ösümlik, haýwan, mineral we sintetik süýmlerdir.
Haýwan Süýmleri[üýtget | edit source]
Haýwan süýmleri üçin eldeki we ýabany haýwanlaryň tüýlerinden ýa-da gyllaryndan peýdalanylýar.
Tüý süýmler[üýtget | edit source]
Iň esasy tüý süými goýun ýüňüdir.
Gyl süýmler[üýtget | edit source]
Geçi, at, towşan ýaly haýwanlaryň gyllary.
Ýüpek[üýtget | edit source]
Ýüpek ýüpek gurçugyndan alynýar we ýeke-täk yzygider tebigy süýmdür.
Ösümlik Süýmleri[üýtget | edit source]
Pagta, keten, bambuk süýmleri geýim öndürmek maksady bilen ulanylýar.
Mineral Süýmler[üýtget | edit source]
Aswest we bazalt süýmleri esasan hem gurluşyk pudagynda tehniki tekstiller hökmünde giňden peýdalanylýar.
Emeli we Sintetik Süýmler[üýtget | edit source]
Tebigy Polimerler[üýtget | edit source]
Sintetik Polimerler[üýtget | edit source]
Polikarbamid Poliolefin Poliviniller Poliuretan Poliamid Poliester Sintetiki Poliizopiren


text:
Türkmenistanyň futbol boýunça häzirki çempiony «Altyn asyr» on oýunlyk ýeňlişsiz tapgyrynyň arasyny üzdi. Milli çempionatyň 12-nji tapgyrynda Aragatnaşyk ministrliginiň topary öz meýdanynda Türkmenbaşynyň «Şagadamyndan» asgyn gelip (1:2), möwsümde ilkinji ýeňlişine sezewar boldy.
Duşuşykda pökgüleriň ählisi birinji ýarymda geçirildi. 23-nji minutda Tirkiş Muhammetberdiýew «Şagadamy» öňe çykardy — 0:1. Aradan 2 minut geçip-geçmän Süleýman Muhadow hasaby deňledi — 1:1. Bu onuň şu çempionatdaky 11-nji pökgüsidir. 34-nji minutda «Şagadamyň» iň netijeli hüjümçisi Hemra Amanmämmedow öz toparyny öňe çykardy.
Oýunň tamamlanmagyna iki minut galanda ýer eýelerine hasaby deňlemäge mümkinçilik döredi. Ýöne Kazanyň «Rubininiň» ýaşlar toparynyň öňki hüjümçisi Selim Nurmyradow 11 metrlik urgyny dürs ýerine ýetirip bilmedi. Ýeri gelende bellesek, «Şagadam» ikinji ýarymyň deň ýaryny diýen ýaly azlykda geçirdi, 69-njy minutda ikinji sary petek görkezilen Azat Garajaýew oýundan çykaryldy. Netijede tälimçi Amanmyrat Meredowyň topary mynasyp ýeňiş gazandy — 1:2.
«Altyn asyr» eýýäm ikinji gezek «Şagadamy» ýeňip bilenok. Bu garşydaşlaryň Türkmenbaşyda geçirilen birinji aýlawdaky duşuşygy deňlikde tamamlandy — 0:0.
«Hazyna» bilen «Ahalyň» arasynda bolmaly duşuşyga ýer eýeleri gelmediler. Şunlukda, «Hazyna» tehniki ýeňliş yglan edildi.
Türkmenistanyň çempionatynyň 13-nji tapgyry 22-nji maýda HTTU — «Energetik» duşuşygy bilen açylar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
«Altyn asyr» – «Şagadam» – 1:2 (1:2)
20-nji maý. Aşgabat. «Aşgabat» stadiony. 500 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Süleýman Muhadow 25 – Tirkiş Muhammetberdiýew 23, Hemra Amanmämmedow 34.
Geçirilmedik 1 metrlik urgy: Selim Nurmyradow (“Altyn asyr”) 43 (sütüne).
Duýduryş alanlar: Ahmet Ataýew 62, Selim Nurmyradow 75, Bagtyýar Hojaahmedow 89 – Azat Garajaýew 28, Gahrymanberdi Çoňkaýew 89.
Oýundan çykarylan: Azat Garajaýew (“Şagadam”) 69 (2 sary petek).
Emin: Ruslan Ereşow.
Gözegçi emin: Wadim Baratow.
Bellik: «Şagadam» ýaryş tertibinde «Altyn asyrdan» özara duşuşyklaryndaky netijeler hasaba alnyp öňde dur
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew («Balkan») – 14 pökgi (1 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow («Altyn asyr») – 11.
Hemra Amanmämmedow («Şagadam») – 10 (4).


text:
14-nji noýabrda Aşgabadyň “Ak Altyn” myhmanhanasynda ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi baradaky kanunçylygy kämilleşdirmek meselesine bagyşlanyp, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy bilen birlikde iki günlik tegelek stol duşuşygy öz işine başlady.
Türkmen häkimiýetleri we ÝHHG-niň gurnamagynda geçirilýän bu duşuşyga ÝHHG-niň media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiçiň ýolbaşçylygyndaky delegasiýanyň gatnaşýandygy aýdylýar.
Tegelek stol çäresine türkmen tarapyndan Mejlisiň deputatlarynyň, ýurduň Daşary işler, Adalat, Medeniýet we beýleki ministrlikleriniň we döwlet edaralarynyň wekilleriniň, žurnalistleriň we studentleriň gatnaşýandygy habar berilýär.
Maglumata görä, bu duşuşykda köpçülikleýin habar serişdeleri baradaky kanunlar bilen bagly beýleki ýurtlarda ulanylýan halkara standartlary, tejribeler barada gürrüň edilipdir.
Şeýle hem ÝHHG-niň ekspertleri Türkmenistandaky kanunlar barada öz pikirlerini aýdyp, Türkmenistanda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi baradaky kanunlaryň kämilleşdirilmegi boýunça öz tekliplerini berdiler, diýlip habar berilýär.
Duşuşykda türkmen spesialistleriniň hem çykyş edip, ýerli metbugaty ösdürmek ugrunda ýurtda edilýän işler barada gürrüň edendikleri aýdylýar.
ÝHHG-niň media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiçiň Türkmenistana edýan saparynyň çäginde, onuň Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine baryp, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi boýunça hyzmatdaşlyk barada gepleşik geçirendigi habar berilýär.
Bu saparynyň dowamynda Dunýa Miýatowiçiň Türkmenistanyň Mejlisinde hem prezidentiň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary boýunça milli institutynda gepleşikler geçirmegine garaşylýar.


text:
Bu kitabyň türkmen dilindäki nusgasy iki aý mundan öň çap bolupdy. Gysga wagtyň içinde Türkmendöwlet neşirýat gullugy tarapyndan ýokary poligrafik usulda eýýäm üç dilde aýry-aýry nusgada neşir edilen bu eseriň şöhraty gaty belentlere aşýar.
Rus, iňlis we nemes dillerinde neşir edilen bu kitabyň ilkinji tanyşdyrylyş dabarasy 18-nji fewralda Magtymguly adyndaky türkmen döwlet uniwersitetiniň aktlar zalynda geçirildi. Bu dabara ýurduň hökümetiniň agzalary, Umumymilli «Galkynyş» hereketine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň, Türkmenistanda işleýän diplomatik missiýalaryň we halkara guramalaryň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
«Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk» atly kitabyň birinji bölüminde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhammet Annaýew hakynda söhbet edilýän bolsa, onuň beýleki bölümlerinde ýurduň prezidentiniň alyp barýan daşary hem-de içeri syýasaty barada gürrüň berilýär.
Magtymguly adyndaky türkmen döwlet uniwersitetiniň aktlar zalynda geçirilen «Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk» atly kitabyň üç dildäki neşiriniň tanyşdyrylyş dabarasynyň dowamy indi ýurduň ähli edara-kärhanalarynda dowam etdirilýär.
Kitaby ýazan kimkä? Tanyşdyrylyş dabaralarynda ähli kişini hut şu sowal hem gyzyklandyrýar.
«Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk» atly kitabyň awtory Türkmenistanyň halk ýazyjysy Täçmämmet Jürdekow. Awtor bu eseri üçin geçen ýyl Türkmenistanyň prezidentiniň «Türkmeniň altyn asyry» baýragyna—bir müň amerikan dollaryna mynasyp hem boldy.
Muňa garamazdan, tanyşdyrylyş dabaralarynda kitabyň awtory hakda ýekeje agyz-da gürlenilmeýär. Munuň-da esasy sebäbi kitabyň awtoryna däl-de, eseriň gahrymanlaryna has köp ünsüň çekilmegini gazanmak üçin diýlip düşünilýär.


text:
Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň Bişkekdäki sammitine diňe synçy hökmünde gatnaşýan Eýrandan gelen prezident Hasan Rohaniniň bu maslahatdaky ornunyň örän ýönekeý bolup görünmegi-de mümkin.
Emma guramanyň anna güni, ýagny 13-nji sentýabrda geçjek maslahatyna gatnaşmak bilen, Rohaniniň öz ýurdunyň daşary syýasatdaky iň möhüm meselesinde uly öňegidişlik gazanmagy hem ähtimal.
Has açyk aýdylanda, Tähranyň dawaly ýadro programmasy babatynda dörän dartgynlylygy diplomatiki ýollar bilen çözmek ugrunda gepleşik geçirmek baradaky çagyryşyndan soň, Rohani halkara oýunçylaryň käbirini öz tarapyna çekmäge synanyşýar.
Eýranyň dawaly ýadro programmasy babatyndaky gepleşikler “5+1” döwletleriniň, ýagny BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik bäş agzasynyň we Germaniýanyň gatnaşmagynda geçirilýär.
Eýranyň içindäki "göreş"
Ozallar Eýranyň ýadro gepleşiklerini alyp baran Rohani öz ýurdunyň halkara ykdysady sanskiýalaryndan azat bolmagyny, şeýle-de Tähranyň ýadro programmasyna ynamly garalmagyny isleýändigini aýdýar.
Emma Eýranyň prezidenti häzire çenli takyk hiç bir zady aýtman, diňe bu meselede “ähli taraplaryň ýeňiji bolup çykmagyny” isleýändigini tekrarlap gelýär.
Indi, Bişkekdäki sammitiň üsti bilen, Rohani dünýäniň ägirt güýçleriniň ikisi, ýagny Orsýet we Hytaý bilen ikiçäk ýagdaýda gepleşip biler. Belläp geçsek, hem Moskwanyň, hem-de Pekiniň Tähran bilen möhüm ykdysady baglary bar.
Britaniýanyň Birmingham uniwersitetiniň eýran meseleleri boýunça eksperti Skot Lukas Rohaniniň yzarlaýan maksatlaryny şeýle kesgitleýär:
“Eýranlylar ýadro gepleşikleriniň tizden-tiz başlanmagyny isleýärler. Rohani eýran režimindäki konserwatiwler bilen özara söweş alyp barýar. Ol [Rohani] diňe bir gepleşikleriň başlanmagy bilen çäklenmän, “5+1” güýçleriniň, esasan-da ABŞ-nyň we ýewropa ýurtlarynyň kanagatlanmagyny gazanjak bolýar. Garaz ol gözboýagçylyk bilen meşgullanmajak bolýar”.
Eger-de Rohanä Moskwanyň we Pekiniň goldawyny gazanmak başartsa, ol öýündäki konserwatiwleriň tutumyny hem üýtgedip bilerdi. Ol ýakynda, ýadro gepleşikleri boýunça has köp ygytýarlygy özünde jemlemek üçin, bu ugurda gepleşikleri alyp barýan edarany Ýokary ruhany lidere we Daşary işleri mistrligine däl-de, gönümel prezidente hasabatly bolar ýaly edip kadalaşdyrdy.
Emma Lukas Eýranda Rohanä käbir toparlaryň, hususan-da Rewolýusiýa sakçylarynyň garşy çykjakdygyny duýdurýar. Bu toparlar ýurduň mediasynda Rohanä garşy uruş alyp barýarlar. Rohani Eýranyň häzirki çekýän ykdysady ejirleriniň sebäbini ozalky syýasatçylaryň alyp baran syýasaty bilen düşündirenden soň, oňa garşy gahar-gazap has-da güýçlendi.
Ruhy lider
Şol bir wagtda Rohani ruhy lider Aýatolla Ali Hameneýiniň nägileligini döretmez ýaly, seresaplylyk bilen çemeleşmeli. Sebäbi Hameneýiniň bu prosese goşulyp, ähli tagallalary petiklemek ygtyýarlygy-da bar.
Tähranyň ýadro programmasy boýunça “5+1” formatyndaky gepleşikleriň soňky tapgyry şu ýylyň aprelinde geçirilipdi. Şonda Almatyda bolan maslahatda taraplar indiki gepleşikleriň senesi babatynda anyk karara gelip bilmändiler.


text:
19-njy oktýabrda Ukrainada prezident saýlawlary boýunça üç aýlyk kampaniýa başlandy. Häzirki prezident Wiktor Ýuşenkonyň ýurdy dolandyran bäş ýylyna bu ýerde köpler ýitirilen mümkinçilikler hökmünde garaýar.
Taras Kuzio
Prezident saýlawlary 2010-njy ýylyň 17-nji ýanwaryna bellenilen. Eger saýlawlaryň birinji tapgyrynda hiç kim üstün çykmasa, üç hepde soň ýene bäsleşik geçirilmeli.
Ukrainada öňki geçirilen prezident saýlawlary merkezi Ukrainadaky «yrga» regionlary kontrol astyna almak ugrundaky ýaryş bolupdy. Bu ýaryşda 1994-nji ýylda Leonid Kuçma utan bolsa, 2004-nji ýylda Ýuşenko utupdy.
Ýöne tutuş ýurt boýunça ýeňiş gazanmak üçin kandidata hem günbatar, hem gündogar Ukraina zerur. Kuçma gündogaryň hem merkeziň sesini alyp utan bolsa, Ýuşenko günbataryň hem merkeziň sesini alyp utupdy. Soňky üç saýlawda ýeňiş gaty az tapawut bilen gazanylypdy.
Indi başgaça bolar
Indiki prezident saýlawlary başgaça bolar. Şeýle-de bu saýlawda günbatar Ukraina ýeňijini kesgitlemekde ilkinji gezek strategiki rol oýnar. Merkezi Ukrainada premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň täsiri uly bolsa, Regionlar partiýasynyň başlygy Wiktor Ýanukowiç gündogar-günorta Ukrainada agramly pozisiýany eýeleýär.
Prezidentlik ugrundaky bäsleşige «Mämişi rewolýusiýada» esasy rol oýnan syýasatçylaryň azyndan bäşisi: Ýuşenko, Timoşenko, Ýatsenýuk, Gritsenko hem Halk partiýasynyň lideri Ýuriý Kostenko gatnaşarlar. Şeýle-de bu bäsleşige “Swoboda” partiýasynyň lideri Oleh Týahnibok gatnaşýar. Bu partiýa ozal “Sosial-milli” partiýady we 2002-nji ýylda parlamentde köp orun utdy hem “Biziň Ukrainamyz” fraksiýasyna goşuldy.
Timoşenko we Ýatsenýuk
Günbatar Ukrainadaky esasy iki kandidat Timoşenko bilen Ýatsenýuk. Ozalky parlament spikeri Arseniý Ýatsenýuk Galisiýa oblastlaryndaky ýaş hem bilimli saýlawçylaryň arasynda öňdeligi eýelese, Timoşenko günbatar Ukrainanyň dört welaýatynda öňdeligi eýeleýär. Tutuşlygyna alnanda, Timoşenko Ýatsenýukdan günbatar Ukraina boýunça 6-7 prosent öňde barýar.
Ýatsenýugyň meşhurlugy ony il içindäki pikir soralşyklarda üçünji orna çykardy. Ýöne bu ony arkaýynlaşdyrmaly däl. Sebäbi tomusdan bäri onuň meşhurlyk derejesi üçden bir dereje peseldi. Ýatsenýugyň meşhurlygy dört tarapdan gysaja salynýar. Ol taraplaryň biri Ukrainanyň iň ökde saýlaw kampaniýaçysy we iň täsirli syýasatçysy Timoşenko, beýlekileri – häzirki prezident Ýuşenko, Gritsenko hem Serhiý Tihipko dagy.
Tihipkonyň Dneprepetrowsk klanynyň “Ukraina zähmet” partiýasynda kökleri bar, ýöne ol belli bir karara gelmedik saýlawçylaryň arasynda Ýatsenýuga «syýasatdaky täze ýüz» meselesinde barha kän basdaşlyk edýär. Ýatsenýugyň günbatar Ukrainadaky saýlawçylarynyň ondan Ukrainanyň milli kimligini kesgitlemek meselesindäki yrgalygy, durnuksyz pozisiýasy sebäpli hem ýüz öwürmegi mümkin.
Rus prezidenti Dmitriý Medwedowyň awgust aýynda Ýuşenkony tankytlap hat ýazmagy diňe onuň günbatar Ukrainadaky abraýynyň ýokarlanmagyna hyzmat etdi we bu ýagdaý Ýatsenýugyň günbatar Ukrainadaky meşhurlygyny kemeltdi.
Timoşenko we ukrain diasporasy
Timoşenkonyň kampaniýa topary günbatar Ukrainanyň strategik ähmiýetine göz ýetirdi we demirgazyk Amerikada ýaşaýan ukrain diasporasyna gol uzatdy. Sebäbi olar bu sebite häzire-bu güne çenli hem täsirlerini saklap galýärler.
Timoşenko 21-22-nji awgustda, Ukrainanyň garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasynda, Lwowda Dünýä ukrainlarynyň ýyllyk kongresinde çykyş etdi. Şonda ol Ukrainada diňe bir döwlet diliniň bolmagyny goldady. Bu mesele günbatar ukrainalylylaryň we diasporanyň esasy aladalarynyň biri bolup durýar.
Şeýle-de Timoşenkonyň blogy 13-nji oktýabrda ukrain diasporasy bilen gatnaşyklar babatda parlament diňlenişigini gurady. Timoşenkonyň ukrain diline goldawyny gaýtadan tassyklamagy Ýanukowiçi, eger özi prezident saýlansa, rus diliniň döwlet derejesini ýatyrmak barada söz bermäge mejbur etdi.
Ýanwarda geçjek saýlawlar hem, 2004-nji ýylda geçirilen saýlawlarda bolşy ýaly, saýlawyň ikinji tapgyrynyň geçirilmegini talap etjege meňzeýär. Ýöne bu gezek bäsleşigiň Timoşenko bilen Ýanukowiçiň arasynda bolmagy mümkin.
Taras Kuzio "Ukraine Analyst" neşiriniň redaktory.


text:
Bir yslamçy jeňçi geçen aý Tatarystanyň tanymal ruhanylaryna edilen terror hüjümleriniň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Bu hüjümlerde Orsýetiň Tatarystan respublikasynyň tanymal yslam ruhanysy öldürilip, baş müftüsi agyr ýaralanypdy.
Köplenç çeçen jeňçileri tarapyndan ulanylýan “Kawkaz-Sentr” websaýtynda ýerleşdirilen wideo ýazgyda özüni Muhammad diýip atlandyran adam şeýle diýýär: “19-njy iýulda Kazanda Hudaýyň duşmanlaryna garşy – [baş müfti] Ildus Faýzow we [baş müftiniň öňki orunbasary] Waliulla Ýakupow – operasiýa geçirildi.”
"Mujahedinleriň emiri"
Muhammad wideo ýazgyda “özüniň Tatarystan mujahedinleriniň emiridigini” aýdýar.
Ol “Hudaý halasa, özleriniň hudaýyň duşmanlaryna garşy şuňa meňzeş hüjümleri dowam etdirjeklerini” hem duýdurýar.
Şeýle-de Muhammad Tatarystanyň ymamlarynyň ählisini “Şerigat kanunynyň esaslaryna dolanyp gelmäge” çagyrýar we, yslam ruhanylaryna “kapyrlar” bilen haklaşyk barada duýduranyndan soň, “siz şeýdip özüňizi mujahedinlerden gorap bilersiňiz” diýýär.
Bir minut 49 sekuntlap dowam edýän wideo ýazgy YouTube sahypasynda 3-nji awgustda, Marat Halimow tarapyndan ýerleşdirilipdir.
18-nji iýulda biri-birine dahylly bolup görünýän hadysalarda Faýzow ulag partlamasyndan aman galdy, emma Ýakupow atylyp öldürildi.
Bu hüjümler bilen ilteşiklilikde bäş adam tussag astyna alyndy. Olaryň dördüsi Tatarystanyň ýaşaýjysy, biri bolsa özbegistanly.
Tatarystan 16-njy asyryň ortalarynda Iwan Groznyý tarapyndan basylyp alynmazyndan öň yslam merkezleriniň biri bolupdy.
Şondan bäri Orsýetiň bir bölegidigine garamazdan, Tatarystan, aram görnüşde hem bolsa, özüniň yslam mirasyny saklap galdy we bu ýurtdaky nebit ýataklary ony Orsýetiň baý regionlarynyň birine öwürmäge kömek etdi.
Jenaýatyň dini we maliýe sebäpleri
Orsýetiň Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markin Kazanda bolan ganly hüžümlerden bir gün soň çykyş edip, sülçüleriň olary hemme taraplaýyn, hem dini sebäp, hem maliýe sebäbi nukdaý nazaryndan derňeýändiklerini aýtdy.
"Faýzow Tatarystanyň baş müftiligine saýlanandan soň, ol respublikada yslamyň radikal akymlaryny wagyz edýän guramalara garşy berk pozisiýa saýlap aldy. Faýzow yslamyň bu akymlaryny wagyz edýän guramalaryň işine päsgel berdi –diýip, Martin aýtdy. - Mundanam başga, ol musulmanlary Mekgä haj zyýaratyna ýollaýan Idel-Haj guramasynyň pul serişdeleriniň akymyny öz kontrollugyna aldy. Şunuň bilen baglylykda, müfti bilen bu guramanyň başlygynyň arasynda konflikt boldy we ol Faýzowa haýbat atdy."
Prezident Wladimir Putin şeýle hüjümleriň amala aşyrylmagynyň sebäbini "öňüni alyş çäreleriniň" ýoklugy bilen baglanyşdyrdy. Käbirleri muny Tatarystanda repressiw çäreleriň köpeljegini aňladýan alamat hökmünde häsiýetlendirdi.
Wideo ýazgyda özüni Muhammad diýip atlandyrýan adam elinde Kalaşnikow awtomatyny tutup duran şekilde görünýär, ýöne onuň gol astynda näçe söweşijiniň bardygy, asla bar-ýoklugy hem belli däl. Ol mundan ozal ady eşidilmedik topar bolan "Tatarystan mujahedinleri» barada hiç bir anyk zat aýtmaýar.
Şu wakalar bilen baglylykda, Tatarystanyň Derňew komiteti şenbe güni ýerli ilatdan iki adamyň gözlenilýändigini, olaryň iýul aýynda yslam ruhanylaryna hüjüm etmegi planlaşdyrmaga kömek bermekde güman edilýändigini aýtdy.
Derňew bölümi Robert Waleýew bilen Raýs Mingalewiň çynlakaý jenaýat, şol sanda adam öldürmek we terrorçylyk bilen ilteşiklilikde gözlenilýändigini yglan etdi.


text:
Germaniýa 2-nji sentýabrda parlamentiň 1-nji Jahan urşy döwründe Osman imperiýasynyň bir ýarym million ermenini öldürmegini genosid diýip jar etmek baradaky karary sebäpli türk gaharyny ýumşatmagyň çäresini görýär.
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier we beýleki ýokary derejeli resmiler bu ses berişligiň diňe kanun çykaryjylaryň pikirlerini aňladýandygyny, onuň kanuny hökmanylygynyň ýokdugyny aýtdylar.
Türkiýe osmanly güýçleri bilen çaknyşykda hristian ermenileriň köpüsiniň ölendigini tassyklaýar, emma bu gyrgynçylygyň bilkastdan edilen gyrgyn, genosid hökmünde görkezilmegine garşy çykýar.
Ankara iýun aýynda Bundestagda bolan ses berişlige jogap edip, german kanun çykaryjylarynyň Türkiýäniň Injirlik howa bazasyna, ol ýerde gulluk edýän 250 nemes harbysynyň ýanyna sapara barmagynyň öňüni baglady.


text:
Somaliniň polisiýasy 2-nji ýanwarda Mogadişuda bir janyndan geçen bombaçynyň gelim-gidimli restorana hüjüm edip, azyndan üç adamy öldürendigini aýdýar.
Hüjümçi bombaly guşagynyň üstünden penjek geýip, Mogadişunyň merkezindäki Oba restoranyna girip, özüni partladypdyr.
Polisiýa bu restoranyň prezident köşgüniň golaýynda ýerleşendigini aýtdy.
Hökümet resmileriniň, žurnalistleriň, iş adamlarynyň we ýönekeý raýatlaryň köp barýan ýeri bolan Oba restorany indi dördünji gezek nyşana alynýar.
Häzirlikçe bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.


text:
Finlandiýanyň prezidenti Tarýa Halonen Baltika deňziniň arassalanmagy üçin gyssagly çäre gärmäge çagyrdy.
Halonen bu çagyryşy dünýäniň iň hapalanan deňizleriniň birini halas etmek baradaky regional sammitiň açylyşynda etdi. Bu sammite Daniýanyň, Şwesiýanyň, Polşanyň, Germaniýanyň, Latwaiýanyň, Litwanyň we Estoniýanyň prezidentleri bilen bile Orsýetiň premýer ministri Wladimir Putin hem gatnaşýar.
Şeýle-de bu sammite Şwesiýanyň patşasy Karl XVI gustaf gatnaşýar.
Baltika deňzi onlarça ýyl bäri zäherli galyndylaryň, nebitiň, hajathana suwlarynyň we beýleki taşlandylaryň dökülmeginden ejir çekýär.


text:
Ýewrokomissiýa tarapyndan goldanylýan “Ýewropanyň türgenleşik fondy” atly gurama geçen hepde Türkmenistanda dürli ugurlar boýunça okuw seminarlaryny geçirdi. Agzalýan guramanyň Türkmenistan boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Timo Kuusela bu seminarlaryň esasanam Türkmenistanda kadrlary ýetiştirmegi maksat edinýänligini aýtdy.
Bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir Timo Kuusela bilen ýörite söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Siz şu mahal Türkmenistanda gezip ýörsüňiz, saparyňyzyň maksady barada dolurak maglumat beräýseňiz?
Timo Kuusela: Biz Türkmenistana bilim pudagy boýunça seminar geçirmek üçin geldik. Bu saparyň dowamynda käbir türkmen ýolbaşçylary bilen hem özara gepleşikler geçirmäge wagt tapdym. Şol duşuşyklarda geljekde biziň amala aşyrjak planlarymyz hakda pikir alyşdyk.
Azatlyk Radiosy: Şu gürrüňini edýän planlaryňyz barada maglumat berip biljekmi?
Timo Kuusela: Biz geçen iki ýyldan bäri bilimi döwrebaplaşdyrmak boýunça iki proýekte degişli iş alyp barýarys. Bu proýektler Ýewrokomissiýa tarapyndan maliýeleşdirilýär. Olardan biri bilim pudagyny reformalaşdyrmak, beýlekisi-de professional bilim bilen bagly. Men esasanam ikinji proýekte aktiw gatnaşýaryn.
Biz proýekti taýýarlap, türkmen ýolbaşçylaryna tabşyrdyk. Haçanda olar ony tassyklasa, şonda biz ony durmuşa geçirip başlarys. Bu biziň alyp barýan esasy işlerimizden biri.
Bu proýektler bilen bir hatarda biz geçen iki ýyldan bäri Türkmenistanda dürli iş seminarlaryny geçirýäris. Biz şol seminarlarda orta atylýan pikirler barada öz garaýyşlaryny beýan etmek üçin Türkmenistanyň ministrlikleriniň wekillerini hem çagyrýarys. Maksadymyz – Türkmenistanda bu ugurda bolup geçýän wakalara göz ýetirmek, şeýle-de halkara tejribeler bilen türkmen wekillerini tanyşdyrmak.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanyň bilim pudagyny reformalaşdyrmak barada hökümete teklip hödürlänligiňizi aýtdyňyz, bu teklipde näme hakda gürrüň edilýär, bu barada bize dolurak maglumat berip biljekmi?
Timo Kuusela: Türkmenistanyň bilim pudagy barada näderejede maglumatyňyzyň bardygyny bilemok, emma 2007-nji ýyla çenli Türkmenistan halkara jemgyýetçiliginden gaty üzňedi. Alnyp barlan şeýle syýasat zerarly, Türkmenistanyň bilim pudagy barha dargap başlady. Bilim sistemasynda dürli problemalar ýüze çykdy.
2007-nji ýylda häkimiýet başyna geçenden soň, ýurduň täze prezidenti bilim pudagyny iň öňde goýýan ugurlaryndan biri hökmünde saýlady we dürli mümkinçiliklere ýol açdy.
Biziň proýektlerimiz ýurduň umumy bilim pudagyny reformalaşdyrmak, türgenleşik geçirmek we hünär öwredýän mekdepleri reformalaşdyrmak boýunça goldaw bermegi maksat edinýär. Hünär öwredýän edaralaryň we mekdepleriň, şeýle-de türgenleşik geçirýän edaralaryň ýagdaýy gaty gözgyny. 1990-njy ýyllardan soň bu edaralaryň köpüsi eýesiz galyp, ýapyldy.
Bu ugur boýunça 2008-nji ýylda işe başlanymyzda, biz bu pudagy aýaga galdyrmak üçin hökümet edaralarynyň arasynda koordinasiýany nähili ýola goýup bolar diýlen mesele hakda pikirlenip başladyk. Şeýlelik-de başlanmagy göz öňünde tutulýan häzirki proýektlerimiz, umuman aýdylanda, 3-4 ýylda tamamlanar we bu okuw jaýlarynda berilýän bilimiň we hünäriň hilini ösdürmek, mugallymlary türgenleşdirmek ykdysady bazaryň talaplaryna görä hünärmenleri ýetişdirmek we bu ugurda amala aşyrylmaly türgenleşikleri geçirjek mekdepleri goldamak ýaly maddalary öz içine alýar.
Azatlyk Radiosy: Meni esasanam ýokary okuw jaýlaryny reformalaşdyrmak barada alyp barýan işiňiz gyzyklandyrýar. Siz bu barada hökümete bir teklip hödürlänligiňizi aýtdyňyz, hödürlenen bu teklipde näme bar?
Timo Kuusela: Biz göni ýokary okuw bilen bagly iş alyp barmaýarys, bize berlen ygtyýar hünärmenleri ýetişdirýän mekdepler we türgenleşik işlerini amala aşyrýan edaralar bilen bagly.
Ýewropa Bileleşiginiň “Tempus” atly başga bir proýekti hem bar, şol programma esasynda ýokary okuw jaylary boýunça Türkmenistanda iş alnyp barylýar. Türkmenistanyň ýokary okuw jaylary şol programmanyň üsti bilen Ýewropa uniwersitetleri bilen hyzmatdaşlyk edýär.
Hünärmenleri ýetişdirýän institutlar barada gürrüň edilende, ýurduň dürli pudaklarynda professional kadrlara zerurlyk bar ýaly. Sebäbi ykdysadyýet barha ösüp barýar.
Energiýa pudagy bilen bir hatarda ykdysadyýeti köp ugurly etmek boýunça hökümet dürli sektorlara maýa goýýar, emma gurlan şol edaralarda iş alyp barjak kadrlary ýetişdirer ýaly ýurtda edara ýok. Meselem, turizm we myhmançylyk sektory barada gürrüň etsek, hökümet häzirki döwürde bu pudaga gaty ähmiýet berýär we Hazaryň gyrasynda gurluşyk işlerini alyp barýar.
Biz hökümet wekilleri bilen geçirýän duşuşyklarymyzda şu meselä ünsi çekdik. Elbetde, infrastrukturany dikeltmek üçin maýa goýmak zerurdyr, emma şol pudagy dolandyrjak kadrlary ýetişdirmek üçinem tagalla edilmeli. Sebäbi berk bäsleşik dowam edýän häzirki döwürde, eger myhmanlara göwnejaý hyzmat edilmese, turistleriň Türkmenistana gelmegine garaşyp bolmaz.
Siziň myhmanhanalaryňyz aşa owadan bolup biler, gurluşuk işleriniň aşa ýokary derejede amala aşyrylan bolmagy-da mümkin, emma edilýän hyzmatyň hili gowy bolmasa, turistleriň dynç almak üçin bu ýurdy saylamagyna garaşyp bolmaz.
Şol sebäpden biz türkmen ýolbaşçylaryna halkara tejribelerinden ybarat bu proýektlerimizi goldamagy maslahat berýäris. Bu kadrlary ýetişdirmekden, şol sanda mugallymlary we mekdepleriň ýolbaşçylaryny türgenleşdirmekden we edaralary döwrebaplaşdyrmakdan ybaratdyr. Sebäbi bu ugurdaky edaralar häzirki ýa geljekki ykdysady bazar tarapyndan bolaýmagy mümkin talaby ödemäge ýeterlik hem ukyply däl.
Azatlyk Radiosy: Meniň düşünişime görä, siz, umuman, kadrlary ýetişdirmek barada tagalla edýärsiňiz. Eger şeýle bolsa, Türkmenistanda kadrlaryň ýetmezçilik edýänligi hakda bize gaty köp maglumat gowuşýar, bu hakykatdanam şeýlemi?
Timo Kuusela: Geçen 10-15 ýylyň dowamynda Türkmenistanda bilim pudagyna, esasanam hünärmenleri ýetişdirýän edaralara o diýen üns berilmedi. Hünärmenleri ýetişdirýän mekdepler barada aýdylanda, hökümetiň alyp baran bu syýasaty zerarly mekdepler özbaşyna galdy we olar özüçe aýak üstünde galmaga synanyşdylar. Hökümetiň şeýle edaralara berýän maliýe kömegi kesildi. Netijede şeýle mekdepler diňe studentleri däl, öz girdeji çeşmelerini-de özleri tapmaly boldular.
Hünärmenleri ýetişdirmek üçin çäklije möhlet boýunça geçirilýän türgenleşik bilen gowy netije gazanyp bolanok, olar hünär öwrenmeli we bu hem uzak möhletli bolmaly, elbetde, pul töläp şeýle okuwlarda okamak studentleriň hemmesine başartmaýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen ýolbaşçylary siziň orta atan bu problemalaryňyzy kabul edýärmi, ýagny bilim pudagynda olar haýsydyr bir problemanyň bardygyny boýun alýarlarmy?
Timo Kuusela: Hökümet ýolbaşçylarynyň bu problemany kabul edip-etmeýänligini aýtmak gaty kyn. Biziň seminarlarymyza gatnaşýan hökümet wekilleri bu meseläni düýpli öwrenmäge pursat tapýarlar. Olaryň köpüsi-de şeýle problemalaryň bardygyny boýun alýarlar.
Hünärmenleri ýetişdirmek baradaky sektor bilen bagly gürrüň edilende, esasy mesele bu ugur barada hökümet gulluklarynyň arasynda hyzmatdaşlygyň bolmazlygy we bu barada haýsydyr bir milli syýasatyň ýoklugydyr.
İkinji mesele bolsa, bu pudakda berilýän bilimiň derejesiniň aşa peselenliginde. Esasanam bu pudakda öwredilýän bilimiň talaba laýyk bolup-bolmazlygy we jemgyýetiň, ykdysady bazaryň, hususanam, ýaşlaryň talabyny ödäp-ödemezliginde.
Biz hünär öwretmäge gönükdirilen okuw seminarlarynyň az sanly hünäri öwredýän edara däl-de, eýse häzirki talaba laýyk kadrlary ýetişdirmek üçin uzak möhletli programmalary ýola goýýan edaralara öwrülmegini maslahat berip gelýäris. Iki-üç aý möhletli türgenleşikler arkaly ýaşlary ýetişdirmek we olara döwrüň talabyna görä hünär öwretmek mümkin däl.
Hökümet ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşyklarymyzda maslahatlaşylan temalardan biri hem talyplar üçin okuwyň elýeterliligi meselesidir. Biziň pikirimizçe, bu Türkmenistan üçin uly problemadyr. Biz öz proýektlerimiz arkaly bu meselä-de çözgüt tapmaga synanyşýarys.
Biz bu meseläni hökümet wekilleri bilen geçirilen duşuşyklarymyzda-da gozgadyk, olar bize bu ugurda garşylyk görkezmediler. Prinsipde bu proýektler dowam edýär. şunlukda bu hem hökümetiň biziň gelen netijämiz bilen ylalaşýanlygyny aňladýar.
Azatlyk Radiosy: Bilimiň elýeterliligi baradaky meseläni gozgadyňyz, bu barada dolurak maglumat berip biljekmi?
Timo Kuusela: Türkmenistanyň täze prezidenti orta mekdepleriň okuw möhletini 9 ýyldan 10-ýyla çykardy. Biziň öz proýektlerimiz arkaly amala aşyrmaga synanyşýan zadymyz, talyplaryň orta mekdebi tamamlandan soňra hem okuwlaryny dowam etirmäge mümkinçilikleriniň bolmagydyr. Bu Türkmenistanda esasy problemalardan biri, sebäbi bu ýurtda mümkinçilikler gaty çäkli, ýokary okuw jaýlarynyň we her ýyl şol uniwersitetlere kabul edilýän studentleriň sany talaby ödemek üçin ýeterlik däl.
Şeýle-de hünär öwredýän mekdepler hem tölegli, şeýlelik-de eger haýsydyr bir ýaş adam hünär öwrenmek islese, ol okuwa girmek we ony öwrenmek üçin pul tölemeli bolýar. Biziň çaklamamyza görä, hemmäniň bu puly tölemäge ýagdaýy ýok, diýmek, hususy sektoryň we hökümetiň bileleşip bu meselä çözgüt tapmagy zerur.
Bilimiň elýeterliligi barada orta atan pikirimiň esasy özeni şundan ybarat.
Azatlyk Radiosy: Siz iş alyp barjak proýektleriňizi nähili saýlaýarsyňyz, bu ugurda hökümet bilen bileleşip, karar kabul edilýärmi?
Timo Kuusela: Elbetde, emma bu giň prosesdir. Biz häzirki proýektlerimizi kämileşdirmek üçin iki ýyldan bäri iş alyp barýardyk. Olaryň biri ýaňy-ýakynda başlandy we beýlekisi bolsa şu ýylyň aýagyna başlanar. Aýtjak bolýan zadym, bu duşuşyklar, gepleşikler, ylalaşyklar we onuň durmuşa geçirilip başlanmagy, elbetde, köp wagt alýar.
Esasanam magaryf we türgenleşik pudagy barada gürrüň edilende, halkara guramalar bilen hyzmatdaşlyk esasynda şu güne çenli Türkmenistanda amala aşyrylan o diýen uly proýekt ýok. Olar şeýle proýektleriň ýurda nähili peýda getirjekdigine we halkara tejribelerinden özleriniň nähili peýdalanyp biljekdiklerine göz ýetirmek isleýärler.
Şeýlelik-de bu barada türkmen hökümeti bilen doly pikir alşylýar we mümkin boldugyndan ýokary derejeli wekiller bilen ylalaşyga gelnenden soň, işe başlanylýar.


text:
Şu gün — 2015-nji ýylyň 17-nji maýynda Türkmenistanyň ilkinji «TürkmenÄlem 52°E» aragatnaşyk emeli hemrasy Aşgabat wagty bilen irden 7 sagat 10 minutda özüniň ýerleşmeli Älem giňişliginiň gündogar uzaklygynyň 52-nji nokadynda Ýer üstünden 36 müň km beýiklikde üstünlikli ýerleşdirildi.
Maý aýynyň 31-ine çenli möhletde meýilnama laýyklykda, «TürkmenÄlem 52°E» aragatnaşyk hemranyň teleradio aragatnaşyk tolkunlarynyň alnyp berlişi boýunça soňky synag-barlaglary geçiriler. Synag-barlaglardan soňra «TürkmenÄlem 52°E» aragatnaşyk emeli hemrasy 2015-nji ýylyň iýun aýynyň birinji ongünlüginde potratçy – Fransiýanyň “Thales Alenia Spaсe” kompaniýasy tarapyndan Türkmenistana tabşyrylar.
Häzirki wagta çenli hemra tehniki talaplara laýyklykda işleýär we işler meýilnama laýyklykda alnyp barylýar.
Türkmen hemrasy orbita giňişligine çykandan we onuň hemra ulgamy doly derejede işe girizilenden soň, türkmenistanly hünärmenleriniň öňünde onuň hyzmatyndan mümkin boldugyça, doly peýdalanmak hem-de bu taslamanyň netijeli bolmagyny üpjün etmek wezipesi durýar. Bu maksatlar üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, “Türkmen hemrasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti döredildi, onuň üstüne hemra aragatnaşyk hyzmatlaryny üpjün etmek wezipesi ýüklenýär.
Milli hemra türkmen teleradioýaýlymlaryny alyp görkezmek üçin ulanylar. Olaryň kuwwatlyklary standart görnüşindäki, şeýle hem ýokary çözüjilik ukyby teleýaýlymlaryň onlarçasyny görkezmäge mümkinçilik berýär.
Häzirki wagtda munuň milli telewideniýäniň isleglerine artyk gelýändigi sebäpli, hemra ýaýlymlarynyň bir bölegini daşary ýurt kompaniýalaryna kärendesine berip bolar. «TürkmenÄlem 52ºE» hemrasynyň uly çäkleri öz içine alýandygy sebäpli, Türkmenistan Ýewropanyň we Aziýanyň alyp eşitdiriji we alyp görkeziji ýaýlymlary üçin üstaşyr ýurt hökmünde çykyş edip biler.
Hemranyň mümkinçilikleri ony tele we radioýaýlymlary efire çykarmak, biri-birinden uzak aralykda ýerleşýän ýerüsti stansiýalaryň arasynda maglumatlary alyşmak, giň zolakly internet hyzmatlaryny guramak, belli bir aralykdan okuw işini, lukmançylyk hyzmatyny guramak, şol sanda wideoşekilli dürli maslahatlary geçirmek, şeýle hem aragatnaşyk hyzmatlarynyň beýleki görnüşleri üçin peýdalanmaga şert döredýär.
Ýurdumyzyň Ýewraziýa yklymynda möhüm maglumat-aragatnaşyk köprüsi hökmünde abraýynyň artmagynyň aýdyň subutnamasy bolmak bilen, halkara ülňüleriniň ýokary derejesine laýyk gelýän ýurdumyzyň döwrebap hemra aragatnaşyk ulgamy ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmaga, täze ugurlarda intellektual kuwwaty ösdürmäge, ylmy taslamalary amala aşyrmaga ýardam eder, umuman alnanda, Türkmenistanyň innowasion taýdan ösmegine oňyn täsirini ýetirer.


text:
Fransiýa Orsýetiň futbol janköýerleriniň lideri Aleksandr Şprygini bir hepdeden az wagtyň dowamynda ikinji gezek deportasiýa edýär. Fransiýanyň häkimiýetleri öz çäresiniň “Euro 2016” futbol ýaryşynyň dowamynda tutaşan zorluklar bilen baglydygyny 22-nji iýunda aýtdylar.
Polisiýa Şpryginy 20-nji iýunda Orsýetiň futbol komandasynyň Wales bilen oýnaýan ýeri Toulouse şäherinde gaýtadan tussag etdi.
Şprygin Britaniýanyň we Orsýetiň komandalarynyň Marselde geçirilen duşuşygynyň dowamynda emele gelen çaknyşyklaryň yzýany 18-nji iýunda Fransiýadan deportasiýa edilipdi.
Tutaşan zorluklar Ýewropanyň futbol federasiýasyny (UEFA) Britaniýa we Orsýete bäsdeşlikden çetleşdirmegiň mümkinçiligi barada duýduryş bermäge mejbur edipdi.
Soňky günlerde tertipsizlikler gowşady, emma polisiýa 21-nji iýunda Marselde polşaly futbol janköýerleriniň arasynda dörän çaknyşygy dargatmak üçin gözi ýaşardýan gazy we beýleki serişdeleri ulandy we azyndan 12 adamy tussag etdi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Abhaziýa bardy. Bu onuň Gürjüstanyň separatist regionyna Moskwanyň ony özbaşdak ýurt hökmünde ykrar edeli bäri birinji saparydyr.
Rus metbugaty onuň ýerli liderler bilen ykdysady hyzmatdaşlyk we beýleki meseleler barada maslahat etjekdigini aýdýar.
Putin düýn Abhaziýanyň goragyny güýçlendirmek üçin ýarym millard dollardan gowrak serişde beriljekdigini aýtdy.
Orsýet geçen ýylyň awgust aýynda Gürjüstan bilen bolan 5 günlük uruşdan soň Abhaziýany hem-de Günorta Osetiýany özbaşdak döwlet hökmünde ykrar edipdi.
Putin düýnki eden çykyşynda Gürjüstan şol uruşdan sapak almalydyr diýdi. Orsýet Gürjüstanyň bölüniji regionlaryna müňlerçe esgerini we ençeme harby bazalaryny ýerleşdirdi.


text:
G-8 toparyna girýän ýurtlaryň liderleriniň Waşingtonyň eteginde geçiren iki günlük maslahatynyň yzýany, şenbe güni giçlik eden çykyşynda prezident Barak Obama Ýewropanyň maliýe krizisi bilen baglanyşykly meselede “özara düşünişmekligiň” bardygyny nygtady.
Hususan-da, ol bu meseläni çözmekde iş orunlaryny artdyrmak meselesinde köp işleriň edilmelidigi barada birmeňzeş garaýyşlaryň öňe sürlendigini aýtdy.
“Ýewropanyň durnukly ykdysady ösüşi taraplaryň hemmesiniň-de, şol sanda Amerikanyň-da bähbidine. Ýewropa biziň iň uly ykdysady partnýorymyz bolup durýar. Ýönekeý söz bilen aýtsak, eger Parižde ýa-da Madridde haýsydyr bir kompaniýanyň öz iş orunlaryny azaltmagy, Pittsburg ýa Milouki şäherlerindäki önümçilik pudaklarynyň biznesiniň pese gaçjakdygyny aňladyp biler” diýip, prezident Obama belledi.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, Barak Obama Gresiýadaky syýasy we ykdysady krizisi, şeýle-de käbir beýleki ýurtlardaky işsizlik problemalaryny göz öňünde tutmak bilen, bu meselelere çözgüt tapmaklygyň aňsat iş däldigini nygtady.
Emma, beýleki tarapdan, Ýewropanyň çözgütlere tarap aýgytly ädim ädýändigine we onuň ykdysady kynçylyklaryň hötdesinden geljekdigine Waşingtonyň berk ynanýandygyny aýtdy.
G-8 toparynyň liderleriniň maslahatynyň yzýany žurnalistleriň öňünde eden bu çykyşynda Barak Obama bu maslahatda dünýä liderleriniň Eýran, Siriýa we Demirgazyk Koreýa bilen baglanyşykly käbir halkara meseleleri boýunça-da öňe tarap ädim ädendiklerini belledi.
Ýöne bu “öňegidişligiň” anyk nämeden ybaratdygy barada ol aýratyn durup geçmedi.


text:
Awstriýanyň maglumatlarynda Ukrainanyň 48 ýaşyndaky oligarhy Dmitriý Firtaşyň tussag edilendigi habar berilýär. Ol parahorlukda we jenaýatçylykly dildüwşikde güman edilip, Amerikanyň Birleşen Ştatlary tarapyndan uzak wagtdan bäri gözlenýärdi.
Dmitriý Fitaş diýip atlandyrylan bu adam çarşenbe güni giçlik Wenada tussag edildi. Ol 2006-njy ýyldan bäri Federal howpsuzlyk býurosy tarapyndan derňew edilýärdi.
Firtaş Ukrainanyň iň baý adamlarynyň biri bolup, onuň Russiýa bilen ýakyn ilteşikleri bar. Ol baýlygynyň esasy bölegini gaz, himiýa, metbugat we bank ulgamyndan ele saldy. Şeýle-de, Fritiş Ukrainanyň häkimiýetden çetleşdirilen soňky prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň esasy goldawçysy hasaplanylýar.


text:
NATO-nyň başlygy Jens Stoltenberg Kiýewe goşmaça goldawyň, şol sanda ýol ýakasyndaky minalary aýyrmak kömeginiň beriljegini aýtdy we Ukrainada heniz hem agyr söweşleriň turmak töwekgelliginiň bardygyny duýdurdy.
Stoltenberg Brýusselde, 25-nji iýunda NATO-Ukraina geňeşiniň açylyşynda eden çykşynda Moskwany separatistleri goldamagy bes etmäge çagyrdy.
Bu geňeş Sowuk uruş tamamlanandan soň Ukraina bilen gatnaşyklary ugrukdyrmak üçin döredildi.
Stoltenberg NATO-nyň Ukrainanyň toprak bütewiligini we özygtyýarlylygyny goramaga ygrarly galýandygyny, Orsýetiň Krymy «bikanun anneksiýa etmegini» ykrar etmejegini aýtdy.


text:
Täjigistan 35 ýaşdan bärdäki graždanlaryň Mekgä haç zyýaratyna gitmegini gadagan etdi.
Täjigistanda köpler bu gadagançylyga, täjik ýaşlarynyň radikal ideýalary ösdürmeginiň we “Yslam döwleti” atly topar ýaly ekstremistik toparlara goşulmagynyň öňüni almak synanyşygydygyna ynanýarlar.
Bu gadagançylyk, täjik prezidenti Emomali Rahmon dünýewi esasa daýanýan uzak möhletleýin galkynyş “konsepsiýasyny” durmuşa geçirmäge çagyryş edenden bir aý soň mälim edildi.
Täjigistanyň Dini we medeni meseleler boýunça komiteti haç çäklendirmesi baradaky gadagançylygy 13-nji aprelde köpçülige ýetirdi.
Gürrüňi gidýän komitetiň berýän maglumatynda bu gadagançylyk, Saud Arabystany her ýurtdan barýan haç zyýaratçylarynyň sanyny çäklendirenden soň, gartaşan adamlara öz haç parzyny ýerine ýetirmäge artygrak mümkinçlik bermek maksady bilen ýola goýlandyr diýilýär.
Rahmonyň hökümeti 8,5 million ilatly Täjigistanda dünýewi düzgünleri berkitmäge yzygiderli çagyryş edip gelýär.
Görlen çäreler
Soňky aýlarda Täjigistan orta mekdebe gatnaýan okuwçy gyzlaryň başatgyç atynmagyny, kämillik ýaşyna ýetmedikleriň metjide barmagyny gadagan etdi we daşary ýurtlardaky dini mekdeplerde bilim alýan müňlerçe studenti yzyna ýurda dolanmaga mejbur etdi. Bu çäreleriň ählisi, ençeme täjigistanlylaryň Siriýadaky we Yrakdaky söweşijileriň hataryna goşulandygy baradaky maglumatlar peýda bolandan soň, durmuşa geçirildi.
Şeýle-de soňky aýlarda onlarça täjik graždany “Hizb ut-Tahrir”, “Özbegistanyň Yslam hereketi” we “Jamaat Ansarullah” ýaly ýurtda gadagan edilen yslamçy toparlar bilen ilteşigi bolmakda aýyplanyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
Bu sud işleri Merkezi Aziýada resmi taýdan hasaba alnan ýeke-täk yslamçy partiýa – “Yslam Galkynyş partiýasyna” döwlet tarapyndan basyşlar artan mahaly bolup geçdi. Bu partiýa ýurtda 1-nji martda geçirilen we üstüne bidüzgünçilikleriň kölegesi abanan saýlawlardan soň, aýyplamalara uçrap, parlamentden çykarylypdy.
Geçen aý Täjigistanyň çägindäki birnäçe metjidiň ymamlary täjik raýatlaryna, agzalýan partiýanyň ýapylmagyny goldamaga we onuň ýok edilmegi üçin referendum geçirmäge çagyrypdylar.
“Çagdaş bela”
1992-nji ýyldan bäri Täjigistany dolandyrýan prezident Emomali Rahmon geçen ýylyň dekabr aýynda köpçüligiň öňünde eden çykyşynda täjik ýaşlarynyň Ýakyn Gündogardaky yslamçy söweşijilere goşulýandygyny boýun aldy we “Yslam döwleti” atly söweşiji topary “global howpsuzlyga wehim salýan çagdaş bela” diýip häsiýetlendirdi.
Şonda Rahmon “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň hatarynda söweşýän ýüzlerçe täjigistanlynyň, Siriýadaky we Yrakdaky ekstremistik toparlara täjik ýaşlaryny hakyna tutmak arkaly “ýurtdaky jemgyýete durnuksyzlyk getirýändigini” hem sözüniň üstüne goşupdy.
Fewral aýynda Täjigistanyň täzelikde wezipä bellenen baş prokurory Ýusuf Rahmonow, ýurtda gadagan edilen yslamçy toparlar üçin adamlaryň hakyna tutulmagy bilen bagly wakalary derňemek wezipesi üstüne ýüklenen ýörite merkeziň ýakynda işe giriziljekdigini aýtdy.
Mart aýynda Russiýanyň goranmak ministriniň orunbasary Anatoliý Antonow Moskwada eden çykyşynda Merkezi Aziýada “Yslam döwleti” atly toparyň “bileleşikleriniň” işjeňliginiň artmagy netijesinde, Russiýa Täjigistandaky we onuň goňşusy Gyrgyzystandaky harby bazasyny berkitmegi planlaşdyrýar diýdi.
“Halkara krizis toparynyň” ýakynda ýaýradan hasabatynda soňky üç ýylyň dowamynda 2 müňden 4 müňe çenli merkezi aziýalynyň yslamçy söweşijilere goşulmak üçin Siriýa gidendigi çaklanylýar.


text:
Şu gün Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň we Ukrainanyň sammiti başlandy. Onuň gün tertibiniň baş temasy energiýa meseleleri boljaga meňzeýär.
Ukraina Orsýetiň gazyny Ýewropa daşamakda möhüm tranzit ýurt hasaplanýar. Emma gaz üçin tölegler barada Kiýew bilen Moskwanyň arasyndaky oňşuksyzlyk geçmişde ors gazynyň Ýewropa akdyrylyşynyň kesilmegine sebäp bolupdy.
Ýewropa Bileleşigi we Ukraina iki tarapyň arasyndaky gepleşiklerdäki ösüşler barada hem maslahat eder.
Bu duşuşyk şu ýylyň başlarynda prezident saýlanan Wiktor Ýanukowiç üçin iki tarapyň arasyndaky ilkinji sammit bolar.


text:
“Talyban” hereketi günorta Owganystanyň Helmand welaýatyndaky strategik taýdan ähmiýetli etraby öz kontrollygyna geçirdi.
Helmand welaýat häkiminiň orunbasary Mohammad Jan Rasulýaryň 21-nji dekabrda beren maglumatyna görä, birnäçe gün dowam eden çaknyşyklardan soň “talyban” söweşijileri Sangin etrabyny doly diýen ýaly basyp alypdyrlar. Rasulýar gozgalaňçylar etrapdaky diňe owgan armiýasynyň desgalaryny ele geçirmedi diýýär.
Kabulda Owganystanyň hökümetiniň baş ýerine ýetirijisi Abdullah Abdullah bilen prezident Aşraf Gani ýurduň howpsuzlyk ministrleri bilen ýygnak geçirip, bu ugurda “gyssagly herekete geçiljekdigini” wada berdiler.
19-njy dekabrda Rasulýar Facebook sosial ulgamyndan prezident Ganiniň adyna adaty bolmadyk beýanat ýaýratdy. Ol öz beýanatynda merkezi häkimiýet harby ýardam ugratmakda şowsuz bolsa, onda Helmand welaýatynyň söweşijileriň kontrollygyna geçip biljekdigini duýdurdy.


text:
Owganystanyň parahatçylyk baradaky ýokary geňeşi «Hezb-e Islami» jeňçi topary bilen parahatçylyk ylalaşygynyň esasy nokatlary barada bir pikire gelendigini aýdýar.
Prezident tarapyndan bellenilen Parahatçylyk geňeşi jeňçi toparlar bilen parahatçylyk ylalaşygyny baglaşmagyň ugur-ýollarynygözleýär we häzir gazanylandygy aýdylýan ylalaşygyň 15-nji maýda yglan edilmegine garaşylýar.
Bu ylalaşykýurduň 15 ýyllyk pitneçiligini soňlamak babatda dile çolarlyk işi bolmadyk owgan prezidenti Aşraf Gani üçin böwsüş bolar.
Jeňçi toparyň lideri Gulbeddin Hikmetýar Owganystandaky berk liniýaly jeňçileriň arasynda iň bir radikal şahslaryň biri hasaplanylýar.
Owgan hökümeti 17-nji martda Hikmetýaryň iberen delegasiýasy bilen gepleşik-maslahatyny açdy.
Bu topar 2001-nji ýylda Owganystana goşun salnaly bäri, amerikan we owgan güýçleriniň garşysyna ganly hüjümleri amala aşyrdy.


text:
23-nji noýabrda Türkmenistаnda welaýat, etrap we şäher maslahatlaryna saýlawlar geçirildi. Resmi maglumatlarda bu saýlawlarda ilatyň 92,76 %-niň ses berendigi habar berildi. Emma ýerli ýaşaýjylaryň käbirleri saýlawlara ses bermäge gatnaşygyň aktiwlik derejesiniň pesdigini aýdýarlar.
Saýlawda ses bermäge barmandygyny aýdýan raýatlaryň biri Bakan welaýatynyň Serdar şäherçesiniň ýaşaýjysy 50 ýaşly Arzy öz saýlaw tejribesi we näme üçin ses bermäge gatnaşmandygy barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Soňky wagtlar käbir synçylar Täjigistanda ilatyň dindarlaşmak prosesi bilen baglanyşykly käbir alada dörediji ýagdaýlaryň bardygyna ünsi çekýärler.
Duşenbäniň etegindäki obalaryň birinde ýaşaýan Bibi Zaýnura özüniň aýrylyşan äri çagalary üçin aliment tölegini tölemänsoň, başda döwlet organlarynyň üsti bilen bu tölegiň tölenilmegini gazanmaga çalşypdyr. Bu tagallalary hiç hili netije bermänsoň bolsa, ol käbir ýerli aýallaryň maslahatyna eýerip, öz obalarynyň dini liderine kömek sorap, ýuz tutupdyr.
Bibi Zaýnura özüniň ozalky äri bilen obanyň mollasynyň hadyslara we Gurhana salgylanyp geçiren gürrüňdeşliklerinden soň, alimentli meseläniň çözülendigini aýdýar.
Bibi Zaýnura öz äri ýaly erkek adamlaryň ýerli metjitde özleri barada ýaramaz gürrüňleriň ýaýramagyndan çekinýändiklerini aýdýar. Täjigistanda Bibi Zaýnura ýaly döwlet edaralaryndan kömek tapman, ýerli dini liderlere kömek sorap ýüz tutýan raýatlar az däl.
Şerigat kanuny
Täjigistanyň hökümetiniň dini toparlaryň üstünden berk gözegçilik alyp barýandygyna garamazdan, musulman ilatynyň aglaba köpçüligi soňky wagtlar kem-kem öz ýüzüni şerigat kanunyna tarap öwürýär.
Elbetde, Şerigat kanuny ýurtda resmi kanun däl. Emma, muňa garamazdan, adamlar köplenç özara oňşuksyzlyklar, maşgala dawalary ýaly meseleleri çözmekde Şerigat wekillerinden haraý gözleýärler.
Täjigistanyň demirgazygyndaky Hojent şäheriniň ýaşaýjysy Abdulkodir Hujaýew öz atalaryndan galan emläk dawasyny çözmekde öz maşgala agzalarynyň näme üçin ýerli molla ýüz tutandyklarynyň sebäbini şeýle duşundirdi: «Eger biz bu meseläni sudda çözen bolsak, onda biziň hemmämiz bu dawa sebäpli özara maşgala gatnaşygymyzy üzmeli bolardyk. Ýöne, Hudaýa şükür, biziň mollamyz düşünjeli we mertebeli adam, ol biziň meselämizi dawa-jenjelsiz ýol bilen çözdi».
Onlarça ýyllap dini uly basyş astynda saklap gelen Sowet Soýuzynyň dargamagyndan soň, Täjigistanyň ilatynyň durmuşynda din kem-kemden has möhüm ähmiýete eýe boldy.
Ýakynda Täjigistanyň Dini işler boýunça Döwlet Komitetiniň ozalky başlygy Said Ahmadow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda garaşsyzlyk ýyllarynyň dowamynda Täjigistanyň musulman ilatynyň arasynda hakykatdanam Şerigat kanunlarynyň kem-kem örän möhüm ähmiýete eýe bolýandygynyň göze ilýändigini aýtdy.
Diniň ähmiýeti
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän Gallup barlaglar topary hem geçen hepde öz ýaýradan maglumatynda Täjigistanyň ilat arasynda geçirilen barlaglaryň bu ýurtdaky täjikleriň 85 prosentiniň öz durmuşlarynda diniň örän möhüm rol oýnaýandygyny aýdandyklaryny mälim etdi. Şol maglumata görä, täjikleriň diňe 12 prosenti öz durmuşlarynda diniň möhüm rol oýnamaýandygyny aýdypdyr.
Bu görkeziji Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda Täjigistanyň iň dindar ýurtdugyny görkezýär.
Ýöne, beýleki tarapdan, täjigistanlylaryň köpüsiniň öz meselelerini çözmekde dini liderlere ýa metjitlere ýüz tutmaklaryny diňe bir olaryň dindardyklary bilen düşündirmek hem dogry bolmaz. Käbir ýaşaýjylar suduň işgärleriniň anyk hökümleriň çykarylmagy üçin adamlardan para talap edýändiklerini aýdýarlar.
Şu nukdaýnazardan, käbir ýagdaýlarda döwletiň sudlaryndaky korrupsiýa bilen baglanyşykly bar bolan gorkular hem adamlaryň dini liderlerden haraý gözlemeklerine sebäp bolýar.
Raýatlardan ýene käbirleri bolsa, býurokratik döwlet organlarynda öz meselelerine ýeňil-ýelpaý garalyp, ýüzleý kararlaryň çykarylýandygyny aýdyp, dini liderleriň her bir adamyň meselesine şahsy taýdan çemeleşýändiklerini we göwnejaý netije çykarýandyklaryny öňe sürýärler.


text:
Gyrgyzistanyň Oş welaýatynda ýerleşýän uniwersitetlerde okuwy 1-nji sentýabrdan däl-de, 18-nji oktýabrdan başlamaklyk teklip edilýär. Bu pikiriň şu gün Oşda geçirilen mugallymlar maslahaynda Gyrgyzistanyň premier-ministriniň orunbasary Uktanhan Abdyllaýew öňe sürdi.
Bu pikir häzirlikçe diňe teklip bolup, ol ýurduň Magaryf ministrligi tarapyndan oňlanan halatynda güýje girer. Azatlyk Radiosynyň Oşdaky habarçysynyň maglumatyna görä, şeýle teklibiň orta atylmagy Gyrgyzistanda ýakynda geçiriljek saylawlar bilen bagly.
Şol bir wagtyň özünde-de, Gyrgyzistanyň Oş hem Jelalabat şäherlerinde dörän dartgynlylygyň netijesinde Türkmenistana dolanan studentlerden Gyrgyzistana dolanmakçy bolýanlarý bilen Türkmenistanyň Migrasiýa gullygynyň gürrüňdeşlik geçirýändigi hem habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysynyň maglumatyna görä, şol duşuşyklarda Migrasiýa gullugynyň işgärleri Gyrgyzistana dolanmakçy bolýan studentlere bu ýurda dolanmaklygyň howplary barada düşündüriş berýär.
Studentlerden kimdir-biri Gyrgyzistanyň deregine öz okuwyny beýleki bir ýurduň ýokary okuw jaýlarynda dowam etdirmekçi bolsa, bu meselede Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň studentlere ýardam berýänligi hem aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 7-nji dekabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, Bitarap Türkmenistan giň hyzmatdaşlyk strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirip, döwletara derejesinde, abraýly sebit we halkara guramalarynyň hem-de düzümleriniň çäklerinde netijeli gatnaşyklary ösdürýär.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň ýylyň başyndan bäri daşary ýurtlara amala aşyran saparlarynyň, şol sanda ählumumy forumlarynyň birnäçesine gatnaşmak maksady bilen amala aşyran saparlarynyň, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň ýolbaşçylarynyň hem-de BMG-niň Baş sekretarynyň ýurdumyza bolan saparlarynyň netijeleri munuň aýdyň subutnamasydyr.
Ýanwar-noýabr aýlarynda Daşary işler ministrligi arkaly Türkmenistana daşary ýurtlaryň wekiliýetleriniň 504-si geldi. Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň wekiliýetleriniň 853-si daşary ýurtlara iberildi. Hasabat döwründe daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde guralan dürli çäreleriň 250-si geçirildi. Şeýle hem geçen 11 aýyň dowamynda halkara resminamalaryň 208-sine gol çekilendigi habar berildi.
Şu ýylyň ýanwar-noýabr aýlarynda Daşary işler ministrlikleriniň arasynda döwletara hyzmatdaşlygyny has-da pugtalandyrmaga gönükdirilen geňeşmeleriň 42-si hem-de hökümetara toparlarynyň mejlisleriniň 20-si geçirildi, olaryň işi Türkmenistanyň we dünýäniň beýleki ýurtlarynyň arasynda netijeli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmäge we diwersifikasiýalaşdyrmaga hem-de medeni-ynsanperwer gatnaşyklary işjeňleşdirmäge gönükdirilendir.
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy hem-de 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi mynasybetli geçirilýän dabaralar hem üstünlikli amala aşyrylýar. Şanly senä bagyşlanyp, Türkmenistanda hem-de daşary ýurtlarda köp sanly mowzuklaýyn makalalar çap edildi hem-de tele we radiogepleşikler taýýarlanyldy. Umuman, 11 aýyň dowamynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan çäreleriň 472-si geçirildi.


text:
Häzirki wagtda NATO Türkmenistan bilen haýsy ugurlar boýunça gatnaşyklary ýola goýdy? Türkmenistanyň Hazat deňzinde harby-deňiz bazasyny gurmak baradaky planlaryna NATO nähili garaýar? Bu barada NATO-nyň Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça ýörite wekili Robert Simmons bilen Azatlyk Radiosyndan Myrat Nurgeldi söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Simmons, geçen hepde Türkmenistan Hazar deňzinde serhet howpsuzlygy üçin niýetlenen harby-deňiz bazasyny gurmak baradaky planlaryny yglan etdi. Bu habary halkara ekspertler Türkmenistan bilen territorial dawasy bolan Azerbeýjana yşarat hökmünde kabul etdiler. Şeýle hem bu ýurtlar NATO-nyň Owganystandaky operasiýalary üçin tranzit döwletler bolup durýarlar. Potensial konfliktlere sebäp bolup biljekdigi aýdylýan Türkmenistanyň şol planlaryna NATO nähili garaýar?
Robert Simmons: Maňa iki zady belläp geçmäge rugsat ediň. Birinjiden, Hazar deňzi diňe bir tranzit çäreleri däl-de, gün-günden söwdanyň ähli görnüşleri üçin giňden ulanylýan deňze öwrülip barýar. Muňa energiýa önümçiligi hem girýär. Şu ýagdaýda regiondaky birnäçe döwletler şol tranzit ýollarynyň we energiýa üpjünçiliginiň goragynyň ugruna çykdylar. Şol sebäpli degişli döwletleriň serhet howpsuzlyklaryny, harby-deňiz güýçlerini berkitmek islegleri adaty zat.
Türkmenistan bilen Azerbeýjanyň arasyndaky düşünişmezlige gelenimizde, bu ýurtlaryň ikisi hem NATO-nyň “Parahatçylyk Ugrundaky Hyzmatdaşlyk” Programmasynyň agzasy. Şol parahatçylyk hyzmatdaşlygynyň prinsipleriniň biri agza ýurtlar arasyndaky dawany parahatçylykly ýol bilen çözmek. Bu iki ýurduň arasynda nähili düşünişmezlik bar hem bolsa, parahatçylykly ýagdaýda çözüler diýip, umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Geçen hepde ýaýradylan habarlara görä, Türkmenistan bilen Azerbeýjan german AWACS uçarlarynyň öz howa giňişliklerinden geçmeklerine rugsat bermändigi sebäpli bu uçarlaryň Owganystana missiýalary soňa süýşürilipdir. Türkmenistan we Azerbeýjan näme sebäpden şeýle karara geldiler?
Robert Simmons: Bilşimize görä, olar entek karara gelmediler. Biz bu ýurtlaryň ikisi bilen hem Owganystana tranzit boýunça gepleşiklerimizi dowam etdirýäris. Meniň bir zady nygatap geçesim gelýär. Şol AWACS uçarlarynyň Owganystandaky maksady razwedka däl, ulanylaýan ýagdaýynda-da, olaryň öňünde goýulýan wezipe – howa gatnawlary boýunça gözegçilik bolar.
Şu ýagdaýda iki zady belläp geçmäge rugsat ediň. Birinjiden, biziň Türkmenistan bilen alyp barýan işlermiziň ählisi bu ýurduň bitaraplyk statusyna doly gabat gelýär. Biz Türkmenistanyň bitaraplygyna düşünýäris we doly hormat goýýarys. Ýöne biziň Owganystdanky çärelerimize ýardam berýän Şweýsariýa we Finlandiýa ýaly başga bitarap döwletler hem bar. Şol sebäpli Owganystan boýunça hyzmatdaşlyk Türkmenistanyň bitaraplyk statusyna çapraz gelmeýär.
Türkmenistan bize häzir birnäçe uçarlarymyzy öz howa giňişliginden geçirmegimize rugsat berýär. Şol uçarlar esasan hem harby bolmadyk ýükleri alyp barýan ýük uçarlarydyr. Ýurduň bitaraplygyna doly gabat gelýän şol goldawy biz gowy garşylaýarys. Owganystana howa gatnawlarynyň gözegçiligi üçin barýan AWACS uçarlarynyň hem edil şolar ýaly tranzit hukuklaryna eýe bolmagy üçin bolsa, gepleşiklerimizi dowam etdirýäris.
Azatlyk Radiosy: Owganystandaky amerikan we NATO goşunlarynyň harby bolmadyk üpjünçiligi üçin niýetlenen demirgazyk üpjünçilik aragatnaşygyna degişli transport merkezine Türkmenistanyň hem goşulmaga başlandygy baradaky habarlar bar. Häzirki wagtda Aşgabatda hereket edýän NATO-nyň harby iş topary barmy? Eger bar bolsa şol iş toparynyň wezipesi näme?
Robert Simmons: Türkmenistanda hiç hili ýer transportumyz ýok. Biz bu barada gepleşik geçirdik, emma türkmen hökümeti rugsat bermedi. Şol sebäpli ýer transportyny ulanmaýarys.
Ýaňy hem belläp geçişim ýaly, biziň harby däl ýükleri daşaýan uçarlarymyz diňe howa giňişligini ulanýar. Elbetde, adatdan daşary ýagdaýlarda gonmaga hukuk berilýär. Mysal üçin, bu ýurduň üstünden geçip barýan uçarlarda näsazlyk ýüze çykyp bilýär. Şeýle ýagdaýlarda gonmaly bolýar, bu tebigy zat. Ýöne NATO uçarlary Türkmenistanyň territoriýasynda adaty ýagdaýda yzgiderli gonuş çärelerini geçirmeýär.
Şol sebäpli Türkmenistanda hereket edýän iş toparymyz ýa-da NATO güýçleri ýok. Bize adatdan daşary ýagdaýlarda ýangyç guýmak üçin gonmaga rugsat berilýär. Ýöne ýangyç üpjünçiligi operasiýalaryny gurnamak üçin hereket edýän ýörite NATO topary ýok.
Azatlyk Radiosy: NATO-nyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlary nämelerden ybarat?
Robert Simmons: Türkmenistan soňky birnäçe ýyl bäri NATO-nyň Parahatçylyk Ugrundaky Hyzmatdaşlyk Programmasyna işjeň gatnaşýar. Meniň özüm hem 4-5 gezek Türkmenistana sapara bardym we türkmen hökümeti bilen gowy gatnaşyklary ýola goýduk.
Türkmenistan ýylyň dowamynda hyzmatdaşlyk çäreleriniň birnäçesini saýlap alýar. Olar esasan hem “adatdan daşary ýagdaýda graždan planlaşdyryşy” programmasyny saýlap alýar we bu ugur boýunça şu güýzde konferensiýa geçiriler. Türkmenistan ylym boýunça programma, esasan hem “Täze eýýamyň ýüpek ýoly” proýektine işjeň gatnaşýar. Prezident hatda özüniň hem bu proýekti ulanandygyny aýtdy. Bu hem belläp geçmeli zat.
Şeýle hem biz harby meseleler boýunça gepleşikleri ýola goýýarys. Men täze bellenilen Goranmak ministri bilen duşuşdym we biz geljekde onuň hem NATO-nyň baş ştabyna sapar etjekdigine umyt edýäris. Umuman, harby ugurlar boýunça giňelýän gatnaşyklarymyz bar. Ýöne, ýaňy hem belläp geçişim ýaly, hyzmatdaşlyk programmasynyň ençeme agzasy bitarap ýurtlar we biz Türkmenistanyň hem bitaraplyk statusyna doly hormat goýýarys.


text:
ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň ýaýradan düýnki maglumatyna görä, häzir bu ýurduň ýaragly güýçlerinde 5 müň 113 sany ýadro söweş başy bar, olar operatiw ýagdaýda ýa operatiw ätiýaçlykda ýa-da ammarlarda saklanýar.
1967-nji ýyldan bäri ABŞ-nyň ýadro arsenaly 84% kemeldildi. Ol iň ýokary derejä ýetende, ABŞ-da 31 müň 225 söweş başy bardy.
Düýn Nýu-Ýorkda, BMG-niň ştab-kwartirasynda ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk boýunça halkara konferensiýasy açyldy. Bu konferensiýa
dünýäniň 189 ýurdunyň wekilleri gatnaşýar.


text:
Türkmenistanyň Bitaraplyk baýramçylygy mynasybetli yglan edilen günä geçişde 754 adamyň türmeden boşadylýandygy habar berildi. Bu adamlar höküm edilen esasy jezasyndan we belli bir ýerde ýaşamakdan ybarat goşmaça jezasyndan hem doly boşadylýarlar.
Türkmenistanyň Bitaraplyk Baýramçylygynyň öňüsyrasynda yglan edilen günä geçişde 754 adam türmeden boşadylýar.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 9-njy dekabrda gol çeken permanyna görä, bu günä geçiş aksiýasy “adamsöýüjilik we adalatlylyk prinsiplerine laýyklykda amala aşyrylýar” we türkmen jemgyýetiniň mundan beýläk bütewiligini berkitmek maksady bilen edilýär.
Häzirki günä geçişde tussaglykdan boşadylýanlaryň sany yglan edildi, emma tusaglykdan goýberilýänleriň atlary görkezilen sanawlar bu sapar hem çap edilmedi.
Bu nobatdaky günä geçişe birnäçe tussaglaryň maşgalalary umyt baglaýarlar, şol sanda Türkmenistanyň kommunistik partiýasynyň lideri Serdar Rahymowyň maşgalasy-da.
Serdar Rahymowyň ykbaly
Serdar Rahymowyň ogly Myrat atasy barada häzirlikçe habaryň ýoklugyny Azatlyk Radiosyna aýtdy. Emma ol, muňa garamazdan, tutuş maşgalasynyň umytdan düşmeýänligini we taýýarlyk görüp garaşýanlygyny habar berdi.
Türkmenistanyň resmi hasaba alynmadyk Kommunistik partiýasynyň lideri Serdar Rahymow 2002-nji ýylda Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk diýlip, türkmen hakimiýetleri tarapyndan atlandyrylýan waka gatnaşmakda aýyplanyp, türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Serdar Rahymowyň ykbalyna Orsýetiň Kommunistik partiýasy hem aladalanma bildirýär. Bu partiýanyň wekilleri we tussagyň maşgala agzalary Serdar Rahymowyň mundan öňki günä geçişde goýberilmegine garaşypdy.
Myrat Rahymow oktýabr aýynda geçirilen şol günä geçişden soň türkmen häkimiýetlerine ýazylan hatlara gelen jogap barada Azatlyk Raidosyna şeýle gürrüň berdi:
—Biz hormatly prezidentiň adyna we Içeri işler ministrligine hat ýazdyk. Bize meselä garalýanlygy we ýörite komissiýanyň döredilenligi barada jogap berildi. Entek takyk netije bolmasa-da, oňly karara gelinjeginiň alamaty bar.
Işe ýerleşdirmek talap edildi
Resmi maglumatlara görä, şu saparky günä geçişde tussaglykdan boşadylýanlaryň ählisi 12-nji dekabra çenli goýberilmeli. Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýewe tussaglykdan boşadylanlaryň maşgala ojaklaryna gowuşmagy üçin zerur çäreleri görmek tabşyryldy. Welaýat we etrap häkimlerinden bolsa tussaglykdan boşadylanlary işe ýerleşdirmek talap edildi.
2007-nji ýyldan bäri ýylyň dowamynda tapgyrlaýyn we, adatça, uly baýramçylyklaryň öňüsyrasynda geçirilýän günä geçişlikde goýberilýän tussaglaryň atlary görkezilen sanawlar çap edilmeýär. Resmi maglumatlarda käte tussaglaryň sany-da agzalmaýar.


text:
Eýranyň parlamentinde garalýan täze kanun daşary ýurtlara syýahat etmegi planlaşdyrýan zenanlaryň elinden pasportlaryny almak mümkinçiligini göz öňünde tutýar. Bu çäre daşary ýurtlara gitmek isleýän zenanyň adamsy, kakasy, atasy ýa erkek dogany onuň ýurduň daşyna gtimegine garşy bolan ýagdaýynda ulanylyp bilner.
Eýran parlamentiniň Milli howpsuzlyk komiteti onsuzam çäklendirilen hukukly eýran zenanlarynyň hereket azatlygyny çeklendirýän kanuna garaýar. Ýurduň häzirki kanunlaryna görä, 18 ýaşyna ýetmedik islendik eýranly daşary ýurtlara syýahat etmäge mümkinçilik berýän pasportyny almak üçin ilki öz atasynyň razylygyny almaly.
18 ýaşyna ýeten aýal maşgalalar bolsa pasport almak üçin atasynyň ýazmaça razylygyny görkezmeli. Durmuşa çykan zenan pasport almak üçin ilki adamsynyň razylygyny almaly.
Konserwatorlaryň köpçüligindäki 290 orunlyk parlament häzirki wagtda pasport boýunça täze kanuna garaýar. Kanun, eýranly zenanyň öz adamsynyň islegine laýyklykda, pasportynyň elinden alynmagyny göz öňünde tutýar.
ABŞ-da ýaşaýan meşhur eýranly aklawçy Mehrangiz Karyň pikirine görä, täze kanun Eýranda aýallaryň hukuklaryny depelemek boýunça nobatdaky ädimdir.
Mehrangiz Karyň sözlerine görä, häzirki düzgünlere laýyklykda, daşary ýurtlara gitmek isleýän zenanyň adamsy muňa garşy çyksa, ol zenan ýurtdan çykyp bilmeýär, emma onuň pasporty özünde galýar. Täze kanun şeýle ýagdaýda aýalyň pasportynyň elinden alynmagyny göz öňünde tutýar.
Habar berlişine görä, geçen ýylyň noýabr aýynda kanun çykaryjylar 40 ýaşyna ýetmedik aýallaryň pasport almagy üçin olaryň atasyndan ýa-da maşgalasynyň başga bir erkek agzasyndan rugsat almagyna degişli düzgüni girizmek boýunça ses beripdiler.
Kanun çykaryjylaryň şol karary aýallaryň hak-hukuklaryny goraýan aktiwistler tarapyndan berk tankyt edilipdi.
Eýranyň parlamentiniň Milli howpsuzlyk boýunça komitetiniň wekili Hosseýn Naghawi Hosseýni indi düzgüniň üýtgändigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, aýallaryň ýurduň daşyna gitmegi üçin rugsat gerek bolar, emma olaryň pasportly bolmagyna päsgel berilmez.
Hosseýniniň sözlerine görä, täze çäreler aýallary goramak üçin görülýär.
Aýallaryň hukuklaryny goraýan aktiwistler munuň bilen razylaşmaýarlar. Olar täze kanunyň çylşyrymly maddalarynyň eýranly zenanlaryň hukuklaryny depelemek üçin kabul edilýändigini aýdýarlar. Aktiwistler eýranly zenanlaryň erkeklere garanda hukuksyzdygyny, äri bilen aýrylyşanda, olaryň ýurudiki taýdan kemsidilýändigini belleýärler.
Soňky ýyllarda eýranly aýallar uly üstünliklere eýe boldular. Indi uniwersitetlere täze giren studentleriň 60%-den gowragy aýallardyr.
Aýallaryň hukuklaryny goraýjy meşhur aktiwist we žurnalist Asieh Amini eýranly zenanlaryň bilim, hünär we sosial taýdan gazanýan üstünlikleriniň olaryň daşky dünýä bilen has giň derejede gatnaşyk alyp barmagyny talap edýändigini belleýär. Amininiň pikirine görä, Eýranyň hökümeti täze kanun arkaly aýallaryň gazanýan üstünliklerini çäklendirmek isleýär.
Amini Eýranda aýallara garşy kararlaryň çykarylmagyny konserwatorlaryň aýallaryň roluny maşgala derejesinde çäklendirmek isleýändigi bilen baglanyşdyrýar we şeýle garaýyşlary goldaýan eýranlylaryň hem az däldigini aýdýar.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň Pakistana sapary dowam edýär. Ol özüniň bu saparynyň barşynda Pakistanyň daşary işler ministri Hina Rabbani Khar, premýer-ministri Raja Parwaz Aşraf we prezidenti Asif Ali Zardari dagylar gepleşik geçirdi.
Geçen aý Moskwa bilen Yslamabat Pakistanyň ýangyç-energetika, transport, oba hojalygy we telekommunikasiýa pudaklaryny ösdürmek boýunça proýektlerine Orsýetiň gatnaşmagy baradaky ylalaşyga gol çekipdiler.
Mundan daşary, Orsýet bu ýurduň Karaçi şäherinde Sowet Soýuzynyň ýardamy bilen gurlan metallurgiýa kompleksini modernleşdirmek işlerine-de gatnaşmaklygy planlaşdyrýar.
Bu wakalaryň fonunda bolsa Pakistanyň harby güýçleriniň Baş ştabynyň komanduýuşisi general Aşfak Parwaz Kaýani şu hepde Orsýete sapar edýär.


text:
Moldowa Gündogar bilen Günbataryň arasynda tarap saýlamak pursatyny başdan geçirýär.
Moldowanyň Ýewropa integrirlenmäge tarap gönükdirilen syýasaty netije berip başlady. Emma uly bolmadyk bu ýurt Ýewropa Bileleşigine ýakynlaşdygyça orsýetparaz güýçler ony Moskwanyň täsiriniň astyna gaýtaryp getirmek boýunça basyşlaryny barha güýçlendirýärler.
Kişinýowyň ýaşaýjylary güneşli we maýyl bahar howasyndan lezzet alyp, garrylar şäheriň Baş kilisesiniň daşyndaky seýil bagynda dynç alýarlar, çagalar guşlary kowalaýarlar, maşgalalar bagyň pasha baýramçylygy sebäpli bezelen ýerlerinde surata düşýärler.
Adamlaryň uly bolmadyk topary parkda küşt oýnuna tomaşa edýär. Oýunçylaryň güýji deň görünýär. Bu ýagdaýy Moldowanyň jemgyýetindäki şu günki ýagdaýlary suratlandyrmak üçin deňeşdirme hökmünde ulanyp hem bolar.
Orsýetiň we Günbataryň arasyndaky bölünişik şu günki Moldowanyň ähli ýerlerinde duýulýar. Bu ýurduň milli bütewüliginiň gowşamagyna sebäp bolýar. Goňşy Ukrainadaky dartgynlylyk, şeýle-de Moldowanyň Ýewropa tarap üstünlikli integrasiýasy we Moskwanyň munuň öňüni almak ugrundaky ädimleri ýagdaýa täsir ýetirýär.
Kişinýowyň Demokratiýa boýunça bileleşiginiň müdiri Igor Botan şeýle diýýär: “Şeýle ýagdaýda Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegine mümkinçilik döredi, Donbassda, Hersonda, Mykolaiwde, Odessada we Prednestrowýede hem şeýle bolup biler. Sebäbi ýagdaý gowşak, bar zat ýagdaýyň özüne bagly bolar”.
Botan Moldowanyň Kiýew 1991-nji ýylda SSSR-den öz garaşsyzlygyny yglan edensoň, öz garaşsyzlygyny yglan eden ýurtlaryň biridigini belläp, Moldowanyň geljeginiň hem Ukraina bilen bagly boljagyny çak edýär.
“50% töwereginde”
On ýyldan gowrak wagtyň dowamynda Moldowanyň hökümetine Ýewropa bilen ýakynlaşmaga çagyryş edilip gelinýär. Şol tagallalaryň miweleri ýaňy peýda bolup başlady.
Şu aýyň aýagynda moldowalylar Ýewropa Bileleşigine agza döwletlere wizasyz syýahat edip başlarlar, iýun aýynda bolsa Kişinýow ÝB bilen Assosiasiýa barada ylalaşyga we azat söwda ylalaşygyna gol çeker.
Emma bu ädimleriň ädiljek wagtynyň golaýlamagy bilen Moldowa Orsýet we orsýetparaz güýçler tarapyndan edilýän basyşlara sezewar bolýar.
Moldowanyň wise-premýeri we daşary işler hem-de Ýewropa bilen integrasiýa boýunça ministri Nataliýa German şeýle diýýär: “Biz geçen 2013-nji ýylyň tomsundan bäri Moldowada Ýewropa bilen intergrasiýa garşy ors dilli medianyň adaty bolmadyk derejede aktiwleşendigini görýäris. Biz öz içerki we daşary syýasatymyzy Ýewropa integrirlenmek maksadyna gönükdirýärkäk başga bir tarap Ýewraziýa bilen integrasiýanyň we Gümrük Bileleşiginiň ähmiýetini nygtaýar. Bu Orsýet Federasiýasynyň Orsýet bilen goňşy ençeme ýurtlar babatynda alyp barýan resmi proýektidir”.
German moldowanlaryň diňe 50% çemesiniň ÝB-ne tarap ädimleri goldaýandygyny belläp, hökümetiň ýurduň ÝB bilen ýakynlaşmagynyň peýdasy barada oba ýerlerinde düşündiriş bermek ugrunda üstünlik gazanyp bilmändigini aýtdy.
“Dowam etdirmekçi”
Şeýle regionlaryň biri - Gagauzia Ukrainanyň Odessa we Moldowanyň separatistik regiony bolan Prednestrowýe bilen aralykda ýerleşýär. Bu ýerde ilat köpçüligi Moldowanyň Orsýetiň Gümrük Bileleşigine girmegini goldap ses berdi. Fewral aýynda Gagauziýada geçirilen referendumyň bu netijelerini Kişinýow ret etdi. Bu ýerde ses berijileriň 97%-i ýurduň ÝB bilen integrasiýasynyna garşy çykyş etdi.
Gagauziýanyň paýtagty Komratdan 30 kilometr uzaklykda ýerleşýän Kongaz şäherçesiniň ýaşaýjysy orta ýaşly Stepan şeýle diýýär: “Men özümiň önüp-ösen bileleşigimi isleýärin. Sowet Soýuzy bolupdy, men onuň dowam etdirilmegini isleýärin”.
Bu şäherçäniň her bir ýaşaýjysynyň diýen ýaly garyndaşlary Orsýetde işleýärler. Şol bir wagtda-da gagauzlar etnik türklerdir, şol bir wagtda-da olar ene dilleri bilen bir hatarda ors dilinde gepleýärler we prawoslaw dinine uýýarlar.
Şu ýylyň dowamynda Moldowa ençeme wajyp pursatlary başdan geçirer. Köpler 9-njy maýda bellenilýän Ýeňiş baýramyny-da Moskwanyň peýdalanjakdygyny we bu taryhy senäni ýurtdaky orsýetparaz duýgulary güýçlendirmek üçin ulanjakdygyny çak edýärler.


text:
Türkmenistanyň ýetginjekler ýygyndy toparynyň futbolçylary (16 ýaşa çenli) Kataryň paýtagty Dohada geçýän saýlama ýaryşynda (“C” toparça) bassyr ikinji duşuşygynda ýeňlip, Aziýa çempionatynyň final bölegine çykmak mümkinçiligini ýitirdiler.
Birinji tapgyrda Katardan 0:5 hasabynda ýeňlensoň, Batyr Şyhyýewiň şägirtleri täjigistanly deň-duşlaryndan 1:5 hasabynda asgyn geldiler.
Täjik futbolçylarynyň 3-nji minutda guran ilkinji hüjümi netijeli tamamlandy — diýlip, Täjigistanyň futbol federasiýasynyň resmi saýtynda habar berilýär. Wahdat Hanonowyň sag gyradan jerime meýdançasyna geçiren pökgüsini Ziýowuddin Fuzaýlow derwezä gönükdirdi.
Türkmenistanlylar bir minutyň dowamynda burçdan iki gezek oýna girizmek bilen jogap berdiler. 11-nji minutda bolsa garşydaşyň derwezesiniň alkymynda amatly pursat hem döretdiler. ýöne täjik goragçysy W. Hanonow pökginiň öňüne böwet bolup, ony meýdanyň daşyna çykardy.
28-nji minutda täjigistanlylara hasaby artdyrmaga mümkinçilik döredi. Ýöne Fridun Nematowyň uran pökgüsi derwezäniň germewine degdi.
Şondan soň ýygyndymyzyň tälimçileri oýna üýtgeşme girizdiler. 23-nji minutda ýarym goragçy Allaýar Gaýybowyň ornuna hüjümçi Ahmet Gurbanow girdi. Şondan soň oýun Täjigistanyň ýygyndysynyň derwezesine tarap süýşdi.
36-njy minutda ildeşlerimiz garşydaşyň derwezesine iki gezek howply urgy ýerine ýetirdiler. Ýöne derwezeçi Daler Azizow olaryň ikisinde-de ygtybarly oýnady. Aradan bir minut geçip-geçmän ol Mürze Beknazarowyň jerime urgusyndan ýerine ýetiren güýçli urgusyny gaýtardy. Şonuň yzysüre bolsa bir-bire çykan Ahmet Gurbanowyň batly urgusyny aýagy bilen gaýtardy.
Arakesmä golaý Zaýneddin Rahimowyň şägirtlerine ikinji pökgini-de geçirmek başartdy. Wahdat Hanonow aýlaw urgusy bilen pökgini derwezäniň “dokuzlygyna” gönükdirdi.
Türkmen toparynyň derwezesine üçünji pökgi 50-nji minutda girizildi. Wahdat Hanonowyň sag tarapdan gönükdiren pökgüsi Agajan Jumaýewiň aýagyna degip, garaşylmadyk ýerden derwezä girdi.
61-nji minutda Atamyrat Ramazanow emin tarapyndan oýundan çykarylansoň, Türkmenistanyň topary azlykda galdy. Şondan soň täjik futbolçylary ýene iki pökgi geçirdiler. 67-nji minutda Mubinjan Muminow 82-nji minutda Awaz Kamçinow tapawutlandylar. Oýnuň ahyrraklarynda türkmen futbolçylaryna ýeke-täk jogap pökgüsini geçirmek başartdy.
2-nji tapgyrda “C” toparçadaky beýleki duşuşykda yrakly futbolçylar katarly deň-duşlaryny 1:0 hasabynda ýeňlişe sezewar etdiler.
Şeýlelikde iki tapgyrdan soň 6 utuk toplan Yragyň ýygyndysy öňde barýar. Kataryň we Täjigistanyň toparlarynyň hersiniň 3 utugy bar. Biziň ýetginjeklerimiz bolsa ýeke utuk hem toplaman soňky orunda barýarlar we olarda indiki tapgyra çykmaga hiç hili mümkinçilik galmady. Şeýle bolansoň tälimçi Batyr Şyhyýewiň şägirtlerine Yragyň ýygyndysyna garşy diňe abraýy dikeltmek üçin oýnaýmak galýar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
Aziýa çempionaty — 2016 (U-16). Saýlama tapgyr. "С" toparça.
18-nji sentýabr. Doha. "Aspire Dome Indoor Stadium". 50 tomaşaçy. 22 gradus С.
Türkmenistan – Täjigistan – 1:5 (0:2)
Pökgüleri geçirenler: Ziýuwuddin Fuzaýlow, 3 (0:1). Wahdat Hanonow, 45+3 (0:2). Agajan Jumaýew, 50 awtogol (0:3). Mubinjon Muminow, 67 (0:4). Awaz Kamçinow, 82 (0:5). Kerim Garabekow, 85 (1:5).
Türkmenistan: Batyr Gaýlyýew, Agajan Jumaýew, Kerim Garabekow, Roman Galkin, Mirza Beknazarow, Seýran Berdinazarow (Umyt Nazarow, 64), Allaýar Gaýybow (Ahmet Gurbanow, 32), Meýlis Hoşmyradow (Batyr Täçnazarow, 77), Meýlis Diniýew, Atamyrat Ramazanow (k), Omar Nazargulyýew.
Baş tälimçi: Batyr Şyhyýew .
Täjigistan: Daler Azizow, Sultonşo Mirzoýew, Wahdat Hanonow, Huseýn Nurmatow, Daler Ýodgorow (k) (Awaz Kamçinow, 55), Ziýuwuddin Fuzaýlow (Saidmuhtor Azimow, 46), Şerwoni Mabatşoýew (Tohir Maladustow, 66), Faridun Nematow, Mubinjon Muminow, Amir Ibragimow, Manuçehr Safarow.
Baş tälimçi: Zaýnidin Rahimow.
Duýduryş alanlar: Meýlis Diniýew 44 – Huseýn Nurmatow 55, Manuçehr Safarow 58, Wahdat Hanonow 61.
Oýundan çykarylan: Atamyrat Ramazanow 61 (Türkmenistan).
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: Wahdat Hanonow (Täjigistan).
Emin: Marai Mohammed Al-Awaji (Saud Arabystany).
Kömekçi eminler: Fahad Awaýed Alumri, Halaf Al-Şamamri (Saud Arabystany).
Ätiýaçdaky emin: Hidaýat Ullah (Pakistan).
Eminleriň inspektory: Naser Al-Gafari (Iordaniýa).
Duşuşygyň komissary: Adrian Çan (Singapur).
Aziýa çempionaty — 2016 (U-16). Saýlama tapgyr. "С" toparça.
18-nji sentýabr. Doha. "Aspire Dome Indoor Stadium". 400 tomaşaçy. 20 gradus С.
Yrak – Katar – 1:0 (1:0)
Pökgini geçiren: Alaa Adnan Jabbar, 22 (1:0).
Duýduryş alanlar: Ammar Mohammed Dheýaa Al-Lami 64, Mohamed Ridha Jalil Mejer Al-Elaýawi 69 – Nasser Alýazidi 40, Haled Mohammed 45, Hişam Ali 70, Adam Hamdi 90+4, Mohammad Bahramen 90+5.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: Alaa Adnan Jabbar (Yrak).
Emin: Rowan Arumugan (Hindistan).
Kömekçi eminler: Sapam Kennedi (Hindistan), Taufik Ibrahim (Maldiw).
Ätiýaçdaky emin: Niwon Robeş Gamini (Şri-Lanka).
Duşuşygyň komissary: Maheş Bista (Nepal).
"С" toparçasynda ýygyndylaryň ýerleşiş tertibi