text:
Täjigistanyň içeri işler ministri sentýabrda aýynda Duşenbede 20-den gowrak adamyň ölümine sebäp bolan gozgalaňyň Täjigistanda gadagan edilen “Yslam gaýtadan döreýiş” partiýasy tarapyndan maliýeleşdirilendigini aýtdy.
Ramazon Rahimzoda 14-nji dekabrda geçirilen maslahatda adam pidaly hüjümleriň dowamynda “ýönekeý adamlar kanun goraýjy agentliklere goldaw berdiler” we hökümetiň “terrorçy topary” 10-12 günüň dowamynda ýok etmegini mümkin etdiler diýdi.
Täjigistanyň hökümeti 4-nji sentýabrda bolan hüjümlerde goranmak ministriniň öňki orunbasary Abduhalim Nazarzodany aýyplady. Nazarzoda öz tarapdarlary bilen bir hatarda hökümet güýçleriniň çärleriniň netijesinde öldürildi.
Awgust aýynda “Yslam gaýtadan döreýiş” partiýasy “ekstremist we terrorçy gurama” diýlip yglan edildi, 29-njy sentýabrda Täjigistanyň Ýokary sudy guramany gadagan etdi.
Täjigistanyň bu hereketi halkara guramalary tarapyndan berk tankyt edildi.


c: text/html

text:
Ýaponiýada ýer titreme we sunami sebäpli zeper ýeten “Fukusimo-Daiçi” atom energiýa stansiýasynyň üstünde dörän galmagal sebäpli, ýurduň üç sany ýokary derejeli resmisi wezipesinden çetleşdirildi.
Söwda we senagat ministri Banri Kaiedanyň maglumatyna görä, Ýaponiýanyň Energiýa agentliginiň başlygy, Ýadro we senagat howpsuzlygy agentliginiň başlygy, şeýle-de söwda ministriniň orunbasary öz eýeleýän wezipelerinden boşadylypdyr.
Ýaponiýanyň hökümeti “Fukusimo-Daiçi” atom stansiýsynda awariýa dörän wagty operatiw hereket etmänlikde tankyt edilýär.
11-nji martda Ýaponiýada bolan ýer titreme we sunami sebäpli “Fukusimo-Daiçi” atom stansiýasynda dörän krizis Çernobyl wakalaryndan soň dünýäde dörän iň erbet ýadro heläkçiligi hökmünde häsiýetlendirilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gazagystanyň polisiýasy ýurduň Aktobe şäherinde geçirilen ýörite operasiýada iki adamyň öldürilip, ýene biriniň ýaralanandygyny habar berdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, şenbe güni gurnalan bu operasiýa bir polisiýa işgäriniň öldürilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça geçirilipdir.
Ýerli şaýatlar bu wakada howpsuzlyk güýçleriniň Aktobe şäherindäki bir ýaşaýyş kwartalynyň birnäçe jaýynyň ýaşaýjylaryny wagtlaýynça ewakuasiýa edendiklerini gürrüň berdiler.
Bu operasiýada öldürilen adamlaryň kimlerdikleri barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Öten ýylyň aýagynda Moskwada turan milletçilikli zorlukdan gözi gorkan şäher häkimligi ors paýtagtynda daşary ýurtlular baradaky duşmançylyga garşy gowy maliýeleşdirilen bir kampaniýany ýola goýdy.
110 million rubl “Jynsparazçylygy goldamaň” diýen şygar bilen alnyp barylýan bildiriş kampaniýasyna, tapgyrlaýyn geçirilýän tegelek stollara, bir internet sahypasyna, şeýle hem medeni aratapawutlary dabaralandyrýan alty sany dokumental filme gider.
Moskwanyň meri Sergeý Sobýanin öten hepde bu programmany kanuna öwürdi. Ondan öňki mer Ýuri Lužkow sagçy aktiwistleriň garşysyna köp iş etmeýär diýip, birsyhly tankytlanypdy.
“Syýasy we ykdysady kommunikasiýa” agentliginiň baş direktory Dmitriý Orlow: “Öten ýyl Kremliň golaýynda Manež meýdançasynda bolan güýçli milletçilikli bidüzgünçililikler häkimiýetleri başga ýerliler baradaky duşmançylyga garşy bir çäre görmegiň zerurdygyny ynandyrdy” diýýär.
“Manežde bolan wakalar, çydamlylygy artdyryp, etniki dartgynlylygy azaltmak zerurlygy häkimiýetleri çyndan aňk edene meňzeýär. Meniň pikirimçe, muňa goýberilýän saldamly serişde bu maksatlaryň çyn ýürekdendigini tassyklaýar” diýip, Orlow aýdýar.
Ýaňy aprel aýynda Moskwanyň şäher sudy Manež meýdançasynda turan gazaply hereketler bilen baglanyşykly topar “Bikanun migrasiýa garşy hereketi” gadagan etdi.
“Ors migrantlary federasiýasynyň” başlygy Muhammad Amin Madžumder gelmişekler baradaky duşmançylyga garşy täze programmany gutlaýar. Ýöne ol: “Şäher bu ugurda uly abraýa eýe däl” diýýär.
“Orsýetiň paýtagtynda çet ýurtlulara garşy duşmançylyk derejesi gaty ýokary. Hüjümiň, ganhorlugyň, kemsitmeleriň giň möçberde bolýandygyny hemmeler bilýärler. Galyberse-de, ýaşlaryň arasynda giňişleýin maglumat işi alnyp barylmaýar. Özleriniň dürli milletçi guramalarynda ýaşlary ulanýan adamlar jogapkärçilige çekilmeýär. Moskwanyň häkimliigi aktiw däl. Bu ekstremistik guramalar, elbetde, jezalandyrylmaly, ýok edilmeli. Şol bir wagtyň özünde hem çet ýurtlulara garşy duşmançylyk hem-de ekstremistik zorluk artýar” diýip, Madžumder belleýär.
Şowly bolarmy?
Aleksandr Werhowskiý Moskwada ýerleşýän “Sowa” merkeziniň direktory. Ol hem: “Ozal ýola goýlan şular ýaly programmalaryň netije bermänligi çet ýurtlular baradaky duşmançylyga garşy täze programma üçin gowulygyň alamty däl” diýýär. Ýöne Werhowskiý şu wagta çenli bu barada ýola goýlan programmalaryň hiç biriniň beýle berk maliýeleşdirilmänligini-de sözüniň üstüne goşýar.
Werhowskiniň pikiriçe, täze programmanyň üstünlikli bolup-bolmazlygy onuň nähili ýerine ýetirilişine bagly. Ol programmanyň käbir böleklerini-de sorag astyna alýar: “Käbir jähtden asyl bu pikiriň özi bir gaty gowy pikir däl. Mysal üçin, bu ýerde çydamlylyk ugrunda göreş üçin köplenç sungat üýşmeleňleri guralýar ýa dürli halklaryň sungat baýramçylyklary geçirilýär. Men bu zatlar çydamlylyk derejesine täsir eder diýip, pikir edemok. Adamlar birini halamaýan bolsa, munuň sebäbi olaryň gowy aýdym aýdyp, tans etmeýänligi üçin däl. Munuň sebäbi bütinleý başga zatda”.
Öten ýyl Sobýanin: “Moskwada birnäçe million migrant işçi ýaşaýar. Işlemek üçin hasaba alnanlary bolsa diňe 250 müň” diýdi.
Öten ýyl Orsýetden 10 müňe golaý bikanun migrant çykaryldy. Orlow: “Sobýaniniň administrasiýasy migrantlar barada Lužkowyň berk düzgünini ýöredenok. Onuň deregine ol gamçy bilen şeker garyndysyny hödürleýär” diýýär.
“Sowa” merkeziniň maglumatyna görä, üstümizdäki ýyl şu wagta çenli Orsýetde bolan jynsparazçylykly hüjümlerde 11 adam ölüpdir.


text:
Gadym döwürlerde adam ýabany haýwanlary awlanda, ir-iýmişleri ýygnanda, köp ýöremeli bolýardy, käte uzakly gün aýak üstünde bolmaly bolýardy. Emma mälim bolşy ýaly, ýaltalyk – ösüşiň (progressiň) herekete getirijisidir. Adam akyl taýdan ösdügiçe, işlemezligiň hem iň kämil ýollaryny oýlap tapyp, az hereketlenip başlady. Biziň günlerimizde tehnika enjamlarynyň we serişdeleriniň güýçli depgin bilen ösmegi adamlaryň az hereketlenmegine mümkinçilik döredýär. Awtoulaglar, kir ýuwujy maşynlar, tozan sorujylar, tehniki serişdeleriň pult arkaly dolandyrylmagy, umuman, sanasaň sanap oturmaly. Ýöne bularyň bary adamlaryň durmuşyny ýeňilletmek bilen, onuň saglygyna belli bir derejede zyýan hem berýändir. Sebäbi adamlar az hereket edýärler, bu bolsa kem-kemden saglyk kynçylyklarynyň döremegine sebäp bolýar. Şonuň üçin-de, biz pyýada ýöremekligiň peýdasy barada şu makalany siziň dykgatyňyza hödürleýäris.
Pyýada ýöremek saglygy, bedeni, ruhy berkitmegiň iň ýeňil we iň howpsuz usulydyr. Pyýada ýöremek bedeniň has oňat we netijeli işlemegine, rahatlanmagyna ýardam berýär. Adamlar pyýada ýöränlerinde, gündeki gaýgy-aladalardan daşlaşýar, güýjüni tiz dikeldýär. Ýürek we damarlar berkeýär hem-de olaryň işi has gowulaşýar. Ýöreýän adamlarda ähli bar bolan keselleriň döremek töwekgelligi peselýär, olaryň immuniteti ýokarlanýar. Pyýada ýöremegiň netijesinde süňkler we bogunlar bekeýär, gan bedende has oňat aýlanyp başlaýar. Bedeniňizdäki artykmaç ýaglar ýok bolup gidýärler, zäherli maddalar bolsa der bilen bedenden çykýarlar. Köp keselleriň sebäbi bolan holesteriniň hem mukdary azalýar.
Üns beren bolsaňyz, adam gaharlananda ýa-da tolgunanda, ol iki ýana ýöräp başlaýar we az-kem köşeşýär. Pyýada ýöremek dartgynlygy, göwnüçökgünligi hem aradan aýyrýar. Nerw ulgamy köşeşýär, ýokary dartgynly işden has rahat ýagdaýa gelýär. Netijede, aňymyz has durlanýar, pikirlenmek we belli bir kararlara gelmek aňsatlaşýar.
Şonuň üçin-de, has köp ýöremeklige çalşyň. Siz gat jaýlarda ýaşaýan bolsaňyz, aşak we ýokaryk münmeli ýa-da düşmeli bolsaňyz, lifte garaşyp durmaň. Basgançaklardan ýokaryk galyp we aşak düşüp hereket etseňiz, saglygyňyzy berkidersiňiz. Garaž, hereket etmäge, köpräk pyýada ýöremäge mümkinçilik tapsaňyz, elden bermäň. Dükana, bazara, işe we beýleki ýerlere mümkin boldugyndan pyýada gatnaň. Günüň dowamynda azyndan bir sagat pyýada ýöräň!
Ukymyzyň rahat, ynjalykly bolmagy üçin ýöremegiň peýdasy uludyr. Agşamlaryna gezelenje çykanyňyzda, otaglaryňyzyň penjirelerini açyşdyryň. Şemalladylan salkyn otagda ýatmak has ýakymly bolýar.
Pyýada ýöremek ählimiz üçin elýeterdir. Bedeniň fiziki taýdan gözelligini saklamakda-da ol örän ähmiýetlidir. Iň esasy zatlaryň biri - ýöremegi gündelik endigimize öwrüp bolýar.
Ýüregi türgenleşdirmekde hem ýöremegiň ornuny tutup biljek zat ýok. Adam näçe köp ýörese, ol şonça-da sagdyn bolýar: ýürek, öýken, gan aýlanyş has gowy işleýär, myşsalaryň tonusy artýar. Semiz adamlar ýöränlerinde, bir sagadyň dowamynda ep-esli koloriýalary ýitirýärler. Agramyňyzy azaltmak isleseňiz, ädim ölçeýji enjamy ulansaňyz bolýar. Bu ýönekeýje gural özüňizi oňat fiziki görnüşde saklamaga kömek edýär. Hemişe ädimleriňizi sanap, siz geçen aralygyňyza, işjeňlik derejäňize, ýakylan kaloriýalara gözegçilik edip bilersiňiz. Bu enjamyň käbir görnüşlerinde agzalan zatlaryň hasaby öz-özünden awtomatiki gözegçilik edilýär, netijede çykarylýar.
Elbetde, adam özüne zerur bolan zatlar üçin ýöremeli bolýar: öý işleri, nahar taýýarlamak, gap-gaçlary ýuwmak, zir-zibilleri dökmek we ş.m. Emma bu ýeterlikli bolmaýar. Lukmanlar günde 10.000 ädim ýöremegi maslahat berýärler. Bu 8 killometre golaýdyr. Diýmek, gündeki öý işleriňizi edip ýöremegiňizden artyk azyndan 30 minut ýöremeli.
Ýöräp barýarkaňyz, 2 metr öňe serediň. Elleriňizi gowşagyň, olaryň bedeniňize degmezligine üns beriň, hereketleriň bolsa öňe we yza bolmagyny gazanyň. Garnyňyzy içiňize çekiň, ýöne ol dem alşyňyza päsgel bermesin. Guýruk myşsalaryňyzy ýygnaň, sebäbi ýöräniňizde, oňurga sütüniňize zyýan ýetmez we has köp kaloriýalar ýakylar. Kelläňizi dik tutuň, eginleriňizi 85-90° epiň. Ýöräp barýarkaňyz, butlaryňyz hem hereketde bolmalydyr.
Arassa howada gezelenç etmegiň berýän peýdasy:
- iş we dynç almak üçin kuwwatlandyrýar;
- ýüregiň täç görnüşli damarlarynyň şikeslenmeginiň öňüni alýar;
- dartgynlylygy aýyrýar;
- agramyňyzyň kada laýyk bolmagyna ýardam berýär;
- muskulaturany berkidýär;
- ýokary gan basyşyň öňüni alýar we bejerýär;
- gandaky şekeriň derejesine gözegçilik edýär;
- süňkleriň inçelmeginiň öňüni alýar;
- aňsat uklamaga we rahat ýatmaga kömek edýär.
Sagdyn durmuş endiklerini wagyz ediji belli Pol Bregg pyýada ýöremegi "fiziki maşklaryň şasy" hasaplaýardy. Ol hiç bir fiziki maşklaryň muskulaturanyň sazlaşygyny, gan aýlanyşynyň kämilligini, ýokary işjeňligi, bedeniň ähli agzalarynyň we ulgamlarynyň sagdynlygyny ýöremekdäki ýaly üpjün edip bilmeýändigini nygtaýar.
Gadymy pelsepeçiler pyýada ýöremegiň diňe bedeni janlandyrman, eýsem akyl we ruhy sazlaşygyny işjeňleşdirýändigini belleýärdiler. Adam ýöräp barýarka, kellesine ajaýyp pikirler gelýär. Platon we Aristotel aýratyn, täsin mekdepleri döredip, söhbetdeşlikleri we leksiýalary ýöräp barylýarka geçirýärdiler. Şol döwrüň beren ajaýyp şahslary bu hakykaty tassyklaýarlar.
Pyýada ýöremegiň peýdalydygyna diňe gadymy grekler göz ýetirmändiler. Belli bolşy ýaly, şu gün uzak ýaşamakda Ýaponiýa birinjiligi eýeleýär, sebäbi ol ýerde sagdyn iýmitlenmä we yzygider hereket edilmegine uly ähmiýet berýärler. Ýaponiýalylaryň köpüsi "Günde – 10 müň ädim" atly şygara eýerýärler. Özlerine mahsus bolan erjellik we tertiplilik bilen, olaryň köpüsi günde pyýada geçmeli ädimlerini sanaýarlar. Ýaponiýaly işewürler nerw dartgynlygynyň öňüni almak üçin ýokary derejeli kynçylykly şertlerde pyýada ýöreýärler. Fudziýama dagyna galmak – iň giňden ýaýran pyýada geçilmeli ýoldur.
Uly aralyklary ýöräp geçmek aňsat däldir. Şonda-da bir ädimi adip, siz özüňizi oňat duýýandygyňyza göz ýetirersiňiz. Pol Bregg ýaly, siz hem her ädimiňizde "saglyk", "güýç-kuwwat", "ýigitlik" ýaly "jadyly sözleri" aýtsaňyz, ýoly geçmek ýeňilleşýär.
Bir sagatdan az ýöreýän erkek adamlara garanyňda, günüň dowamynda bir sagatdan artyk pyýada ýöreýän erkek adamlarda ýüregiň işemiýa keseli bäş esse az duş gelýär.
Adamlar awtoulagy sürüp başlan ilkinji günlerinden köplenç semreýärler, olaryň ýürek-damar ulgamynyň işi bozulýar. Ulag sürmegi taşlamaly däl, ýöne günüň dowamynda pyýada ýöremegiň aladasyny etmeli. Ähli ýerlere ulagly gitmegi endik edinen bolsaňyzam, golaý aralyklara, dükana, zir-zibil dökmäge, seýilgähe pyýada ýöräň. Howa ýagynsyz, salkyn, arassa bolan günleri, işe ýa-da beýleki ýerlere ulagyňyzy goýup, pyýada gidiň. Bu size diňe gowy täsirini ýetirer, şähdiňizi açar, özüňizi duýuşyňyzy gowulandyrar.
Semiz adamlaryň "duşenbe güni berhiz tutup başlajak" diýşi ýaly, ýaltarak adamlar hem "ertirden başlap ir bilen pyýada ýörejek" diýýärler. Ýöne käwagt bu ýerine ýetirilmäm galýar. Siz az-azdan, gysgarak aralyklary pyýada geçip başlasaňyz, özüňizi duýşuňyzyň gowulanýandygyna göz ýetirseňiz. Soňra siziň uzak ýerlere hem pyýada gidesiňiz geler. Netijede, bu siziň iň gowy, saglyga peýdaly endikleriňiziň birine öwrüler.
Dogry iýmitlenme, arassa howa we pyýada ýöremek siziň bedeniňizi, ruhuňyzy sagdyn, pikirleriňizi ýagty we aýdyň eder!
Teswirlemeler
Aýhow şäheriň içinde çagalardan we pensionerlerden başga pyýada gezýän ýoga.
Köp sürüjiler zir-zibillerini awtoulagyndan çykaryp zibilhana taşlap gidýärler. Öň diňe erkek adamlardy, indi aýallar hem oňa goşuldy. Köpümiz, özümizi aýasak, az hereket etsek, gepiň gysgasy, süňňümizi gyzdyrmasak, derlemesek, saglyk üçin gowydyr öýdýärler. Hemmesi saglyga zyýan. Şoňa düşünmeýärler.
Tagamlyja, kuwwatlyja iýmitleri iýip, diwanyň üstüne geçip, telewizor görmäge gyşaryp, ýatyp galýarlar. Hemme kuwwatlyklar ýaga „öwrülýär“. Şeýdip hem adamyň özi ýürek agyra, infarkta, başga damar kesellerine „dalaşgärlik“ edýär.
Pyýada ýöremegiň peýdasy giňişleýin, hemmetaraplaýyn beýan edilipdir. Okap, düşünip her kim özüne erk edip, çykdaýjysyz maslahaty ýokarda bellenilşi ýaly ýerine ýetirse, köp kesellerden özüni halas ederdi. Keseli bejerenden, öňüni alan ýagşy.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Birleşen Ştatlaryň Ak tamy prezident Barak Obama Owganystanyň Bagram howa bazasyndan gaýtmazyndan öň, ýurtda howpsuzlyk güýçleriniň öňe gidişiklerini dabaralandyrmak üçin owgan prezidenti Hamid Karzaýa jaň etdi diýýär.
Waşingtonyň berýän maglumatyna görä, 25-nji maýda Obama bilen Karzaýyň arasynda bolan telefon arkaly söhbetdeşlik takmynan 15-20 minut dowam edipdir. Bu telefon jaňy, Bagram welaýatynda Birleşen Ştatlaryň prezidenti bilen duşuşmak baradaky çakylygy mundan öň Karzaýyň ret edendigine garamazdan amala aşdy.
Obama Birleşen Ştatlaryň “Ýatlama gününi” Owganystandaky amerikan esgerleri bilen bilelikde bellemek maksady bilen 25-nji maýda duýdansyz ýagdaýda Bagram howa bazasyna bardy.
Şeýle-de, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Owganystanyň täze prezidenti öz wezipesine başlanyndan soň, Waşington Kabul bilen ikitaraplaýyn howpsuzlyk ylalaşygyna gol goýmaga umyt edýär diýdi.
Owganystanda prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyry 14-nji iýunda geçirilýär.


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň Kandagar şäherinde janyndan geçen bir hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda şäheriň meri Gulam Haýdar Hamedi wakanyň pidasy boldy.
Bu wakada şäher administrasiýasynyň binasynyň ýanynda janyndan geçen bir hüjümçiniň öz sellesiniň içinde gizlengi bir partlaýyjy enjamy partladandygy habar berilýär.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini "Talyban" söweşijileri öz üstlerine aldylar.
Iki hepde mundan ozal şu welaýatda prezident Hamid Karzaýyň inisi Ahmad Wali Karzaý hem janyna kast edilip öldürilipdi.


text:
Düýn Owganystanyň günortasyndaky Kandagar welaýatynda içine bomba ýerleşdirilen maşynyň partladylmagy netijesinde azyndan 39 adamyň ölüp, 70 töweregi adamyň hem ýaralanandygy barada maglumat alyndy.
Ýerli resmileriň aýtmaklaryna görä, bu partlama Kandagar welaýatynyň bir ilatly punktynda toý dabarasynyň geçýän ýerinde amala aşyrylypdyr.
Partlamanyň janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyrylan bolmagy mümkin diýlip çaklanylýar.
Bu wakanyň fonunda bolsa, düýn Owganystanyň günortasynda ýaragly hüjümçileriň NATO güýçlerine degişli bir harby wertolýoty atyp ýere gaçyrmaklary netijesinde, amerikaly dört esgeriň ölendigi barada maglumat alyndy.


text:
Merkezi Aziýanyň hökümetleri 1-nji oktýabrda goşun gullugyna güýzki çagyryşyň başlanmagy bilen ýaşlaryň harby gullukdan boýun gaçyrmagynyň öňüni almak boýunça çäre görýärler.
Gyrgyzystanyň ýaragly güýçleriniň Baş ştabynyň resmisi Ruslan Abdrahmanowyň žurnalistlere aýtmagyna görä, goşun gullugyndan birnäçe gezek boýun gaçyran ýaşlaryň ýurduň daşyna gitmeginiň öňüni almak üçin olaryň atlaryndan düzülen sanaw Serhet gözegçilik gullugyna iberiler.
Täjigistanyň Hujand şäheriniň häkimi Rajabboi Ahmadzodanyň 30-njy sentýabrda aýtmagyna görä, regional resmileriniň ogullarynyň sanawy hem taýýarlanýar we olaryň şu sapar goşun gullugyna çagyrylýanlaryň arasynda bolmaklary mümkin.
18-27 ýaş aralygyndaky ýaşlar Gyrgyzystanda bir ýyl, Täjigistanda iki ýyl möhlet bilen goşun gullugyna çagyrylýar. Türkmenistanda iki ýyl möhletli goşun gullugyna güýzki çagyryş barada karara 17-nji sentýabrda gol çekildi.


text:
Çehiýanyň prezidenti Milos Zeman Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimowyň Çehiýa Respublikasyna sapary üçin täze wagt möhletini bellemek isleýär.
Ýekşenbe güni Çehiýanyň radiosynda eden çykyşynda Zeman Özbegistanda adam hukuklarynyň depelenmegi barada berilýän maglumatlar bilen ylalaşmaýandygyny we prezident Yslam Kerimowy ýurtlaryň arasyndaky söwda bilen baglylykda sapar etmäge çagyrýandygyny aýtdy.
Zemanyň sözlerine görä, Kerimowyň başda şu hepdä planlaşdyrylan saparynyň dowamynda umumy bahasy 750 million dollarlyk jemi ýedi sany ylalaşyga we şertnama gol çekilip bilnerdi. Geçen hepdede Çehiýanyň resmileri Yslam Kerimowyň Çehiýa Respublikasyna 20-nji fewrala planlaşdyrylan saparynyň yza tesdirilendigini yglan etdiler.
Kerimowyň yglan edilen sapary adam hukuklaryny goraýjylar tarapyndan berk ýazgarylyp, Kerimowyň režiminiň 25 ýylyň dowamynda polisiýanyň güýjüne, syýasy garşydaşlary tussag etmeklige we pagta önümçiliginde mejbury zähmet güýjüni ulanmaklyga daýanyp gelýändigini aýtdylar.


text:
Özbegistanly meşhur fotograf zenanyň we onuň oglunyň Daşkentiň polisiýasy tarapyndan tussag edilen bolmagynyň ähtimaldygy aýdylýar.
Fotograf Umida Ahmedowanyň adamsy Oleg Karpow öz aýalynyň we Orsýetiň lenta.ru onlaýn agentligi bilen işleşýän ogly Timur Karpowyň çarşenbe güni ýitirim bolandygyny aýtdy.
Daşkentiň polisiýasy bu iki adamy tussag edendigini boýun aldy, emma olary sorag edip tiz boşadandygyny habar berdi. Polisiýa olary saklamagynyň sebäplerini düşündirmedi.
Karpow öz maşgalasynyň niredediginiň henizem belli däldigini belleýär we olar türmede saklanýar, diýip hasap edýändigini aýdýar. Karpow öz maşgalasynyň tussag edilen bolmagynyň sebäplerini olaryň duşenbe güni Daşkentde Ukrainanyň ilçihanasynyň öňünde geçirilen aksiýa gatnaşmagy bilen baglanyşdyrýar. Aksiýanyň gatnaşyjylary Kiýewde hökümete garşy protestçilere zor görkezilmegine protest bildirdiler.


text:
Eýran dokuz neşe gaçakçysyny Tähranyň türmesinde duşenbe güni jezalandyryp öldürdi. Olaryň ýedisi günorta-gündogar Aziýa gatnaýan ýük ulagynda tapylan 500 kilogram metamfetamin maddasy üçin asylyp öldürildi.
Eýranyň metbugaty neşe maddasynyň ele salnan wagtyny mälim etmedi.
Beýleki ikisi 420 kilogram neşe maddasynyň gaçakçylygy üçin asylyp öldürildi.
Hytaý, Saud Arabystany we Birleşen Ştatlar bilen bir hatarda Eýran dünýäde ölüm jezasyny ulanmakda öňde durýan ýurtlaryň biri hasaplanýar.
“Amnesty International” guramasynyň berýän maglumatyna görä, 2011-nji ýylda Eýran azyndan 360 adamy jezalandyryp öldüripdir. Olaryň köpüsiniň neşe bilen baglylykda aýyplanandyklary aýdylýar.


text:
Ŷlkinji medisina kömegini bermek üçin her bir hojalykda maşgala dermanhanajygy bolmalydyr. Şeýle dermanhanajygy özüňiz hem düzüp bilersiňiz ýa-da taýýaryny satyn alyp hem bilersiňiz. Maşgala dermanhanajygyny taýýarlanyňyzda, ýagny onda goýuljak dermanlary toplanyňyzda şol maşgalanyň agzalarynyň ýaşy we olarda bar bolan hroniki keseller göz öňünde tutulmalydyr.
Maşgala dermanhanajygynda dermanlar belli bir tertip boýunça ýerleşdirilmelidir. Meselem, derä çalynýan ýaglary we erginleri içilýän dermanlaryň ýanynda goýmaly däldir.
Maşgala dermanhanajygy gury, garaňky we salkyn ýerde saklanylmalydyr. Ol çagalara elýeter bolmadyk ýerde bolmalydyr. Çyglylyk we gyzgynlyk sebäpli maşgala dermanhanajygyny naharhanada ýa-da wanna otagynda saklamak bolýan däldir. Dermanhanajykda wagty geçen, saralan, elleseň owranyp duran, daşy hatsyz ýa-da reňki bulanyk dermanlar bolmaly däldir. Eger-de şeýle derman bar bolsa, onda haýal etmän ony ýok ediň.
Wagtal-wagtal (aýda bir gezek) dermanlaryň möhletini barlap durmaly. Çünki, wagty geçen dermanlary ulanmaklyk sŷziň janyňyz üçin örän howpludyr. Her bir dermanyň gutusynyň daşynda onuň haýsy wagtda taýýarlanandygyny we haýsy wagta çenli ulanylyp boljakdygy rim ýa-da arap sanlary bŷlen görkezilendir. Meselem, Exp. – V ŶX 2007 diýildigi, bu dermany diňe 2007-nji ýylyň Ruhnama aýynyň 5-ine çenli ulanyp bolýandygyny aňladýar. Ergin görnüşli dermanlarda çökündi emele gelen bolsa, ulanma möhletiniň entek barlygyna seretmezden olary ulanmaly däldirler. Eger-de maşgalada emdŷrilýän çaga bar bolsa, onda olar üçin ýörite niýetlenen “enäniň we çaganyň maşgala dermanhanajygyny” ulansaňyz gowy bolar.
“Saglyk kitabyndan”.
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Saglyk Tagged: | Bütin Temalar, Saglyk


text:
25-nji fewralda ýokary derejeli sekiz harby ýolbaşçynyň garşysyna yslamçylyga esaslanýan hökümeti agdarmaga synanyşanlykda resmi taýdan günä bildirilmegi Türkiýäniň harbylaryna görkezilýän gysyşy artdyrdy.
Häzir döwlet ardarlyşygy baradaky plan bilen baglanyşykly garşysyna resmi taýdan günä bildirilen harbylayň sany 20 töweregi. Bularyň ikisi general, bäşisi admiral.
Harby ýolbaşçylaryň beýle gysyş astyna alynmagy, ozal bir analizçiniň belleýşi ýaly, ýurdy hökümet bilen ýaragly güýçleriň arasynda turmagy mümkin güýçli çaknyşyga tarap ýene bir ädim ilerletdi. Ol şol bir wagtyň özünde-de bu işleriň aňyrsynda näme zatlaryň ýatandygy baradaky soraglaryň gaýtadan orta atylmagyna getirdi.
Derňewçiler "Adalat we Galkynyş partiýasy" 2002-nji ýylda häkimiýet başyna geleli bäri ony agdarmak üçin düzülen ençeme planyň üstüni açandyklaryny aýdýarlar.
Üstümizdäki hepde 50 sany harby ýolbaşçynyň tutulmagyndan öň-de 400-den gowrak adam tutuldy. Bularyň arasynda generallar, alymlar, žurnalistler, ýazyjylar we adwokatlar-da bar. Gümürtik "Ergenekon topary" bilen baglanyşdyrylýan bu adamlaryň hemmesi-de dünýewi pikirli adamlar.
Türkiýäniň howpsuzlyk işleri boýunça spesialist Gareth Jenkinsiň pikriçe, "Ergenekon" ýaragly güýçleriň elinden güýji bikanun almak üçin bir tutaryk.
Ugur hanjak?
“Biziň iki ýyl bäri görýänimiz iki awtoritar güýçleriň arasynda häkimiýet ugrunda barýan göreş. Bu demokratlar bilen antidemokratlar arasyndaky göreş däl. Bular iki sany awtoritar güýç. "Adalat we Galkynyş partiýasy" barada hem görülýäni – onuň geçen iki ýyllykda barha awtoritarlaşanlygy” diýip, Jenkins aýdýar.
Stambul Uniwersitetinde syýasy bilimler boýunça spesialist Nuraý Merdiň garaşyça, ugur bir-partiýalylyga tarap barýar: “Bu hökümetiň ýörelgesiniň aňsatlyk bilen bir partiýaly sistema ýa-da awtoritarçylygyň şolar ýaly başga bir görnüşine ýazmagy mümkin. Munuň alamatlary bar. Bu hökümet we häkimiýet başyndaky partiýanyň syýasatçylary hiç bir tankydy kabul edip bilenok. Olar tankydy ýaman görüp, özlerine tankydy garaýanlary gysyş astyna alýarlar”.
Bir partiýalylyk pikirine tanymal türk artisti, oppozision "Respublikan halk partiýasynyň" ýolbaşçy agzasy Bedri Baýkam-da goşulýar: “Gynansak-da, jenap Ärdogan demokratiýanyň gowşak taraplaryndan peýdalanyp, demokratiýadan dynjak bolýar. Onuň barýan ugry ýeke bir partiýalylyga tarap däl. Ol sud häkimiýetlerini öz kontrollygyna almagy, oppozision metbugaty dymdyrmagy-da maksat edinýär. Bu bir gaty ýaramaz ýagdaý”.
Ýöne, käbir bitarap synçylaryň garaýşyça, häkimiýet başyndaky partiýa diktatorçylyk meýilleriniň ýöňkelmegi çişirip aýdylýan zatlar.
"Adalat we Galkynyş partiýasynyň" hökümetiniň awtoritarçylyga ýykgyn edýän mahallary ýok däl. Ýöne gurluş taýdan welin, ugur esasan demokratiýa tarap" diýip, Stambulyň Bahçeşehir Uniwersitetiniň professory Jengiz Aktar belleýär.


text:
Öňki Sowet Soýuzynyň Daşary işler ministri Molotow we onuň german kärdeşi Ribbentropyň ady bilen Molotow-Ribbentrop pakty diýlip tanalýan şertnama 1939-njy ýylyň 23-nji awgustynda gol çekildi.
Birek-biregiň üstüne çozmazlyk baradaky bu resmi pakt bir gizlin protokoly-da öz içine alýardy. Bu protokol boýunça demirgazyk we gündogar Ýewropa German we Sowet “täsir sferasy” diýlip ikä bölünýärdi. Netijede Latwiýa, Litwa, Estoniýa we Rumynýanyň Bessarabiýa regiony – häzirki Moldowa – sowetleriň we nasistleriň golastyna düşüp, ejir baryny çekdiler. Protokol şeýle hem regionyň uly böleginiň uruşdan soň, zor bilen Sowet Soýuzyna birikdirilmegine getirdi.
Latwiýanyň okkupasiýa muzeýiniň direktorynyň orunbasary Walters Nollendorfs: “Bu ejiz döwletleriň iki duşmany bardy, gaçara hem ýeri ýokdy” diýýär. “Biz ikarada edil gysajyň içinde galypdyk. Latwiýanyň garaşsyzlygy ugrunda söweşip bolmaýardy. Latwiýalylar partizançylyk urşuny diňe Ikinji jahan urşy tamamlanansoň, alyp baryp bildiler. Latwiýanyň tokaýlarynda partizançylyk hereketi 50-nji ýyllara çenli dowam etdi” diýip, Nollendorfs belleýär.
Ol wakalardan 70 ýyl soň, indi Polşadyr Baltika – garaşsyz döwletler hem-de olar Ýewropa Birliginiň agzalary. Ýöne özüni täzeden dürsäp gelýän Orsýet töweregindäki ýurtlarda şol öňki “täsir sferasy” diýilýän gorkyny oýarmaga ymtylýar.
Molotow-Ribbentrop pakty netijesinde aşa köp ilatyň dogduk mekanyndan örki üzüldi. Baltika döwletleri, Polşa we Moldowadan ýüz müňlerçe adam Sibire sürgün edildi. Soň hem bu ýurtlara orslaryň dökülmegi bilen etniki düzüm üýtgäp, şu güne çenli dowam edip gelýän jedele ýol açyldy.
“Adamlar milli kökünden sogruldy”
“Biz ýüzlerçe ýylyň dowamynda gazanylan baýlyklary elden berdik. Kompaniýalar, dükanlar, ençeme nesil tarapyndan düýbi tutulan kooperatiwler gitdi. Ikinjiden, daýhanlar öz ýerlerinden çykaryldylar. Kolhozlar, sowhozlar gurlup, adamlar öz ýerleriniň aladasyny etme ukybyny ýitirip ugradylar. Graždan hukuklary elimizden gidip başlady. 1939-njy ýylyň güýzünde Ukrainanyň medeni jemgyýetleri ýok edildi. Adamlar milli kökünden sogruldy” diýip, Lytwyn aýdýar.
23-nji awgustda Estoniýada, Latwiýada we Litwada Molotow-Ribbentrop paktynyň 70-nji ýyl dönümi bellenip, Orsýetiň regionda agalygyny täzeden ornatmaga synanyşýandygy barada bu ýurtlarda barha artýan ünji-alada dünýä jemgyýetçiliginiň ünsi çekildi.
Ýöne şunça ýyldan soň bu gorka näme sebäp bolýarka?
Nollendorfsyň pikiriçe, köp adamlarda alada oýarýan zat – Orsýet bilen Germaniýanyň arasyndaky gatnaşyklar, aýratyn-da energiýa sektoryndaky hyzmatdaşlyk. “Ýaramaz duýgularyň bardygyna şübhe ýok. Kämahallar metbugatda täze Gitler-Stalin pakty döräp gelýär diýen baş makalalar, okyjylardan gowuşýan hatlar peýda bolýar. Meniň pikirimçe, bular çişirip aýdylýan zatlar. Ýöne munuň nireden gözbaş alýandygyna düşünip bolýar” diýip, Nollendorfs aýdýar.


text:
3-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistana iş sapary bilen gelen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary Jon Forbs Kerri bilen duşuşdy.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti hem-de ABŞ-nyň Döwlet sekretary uly kuwwata eýe bolan türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň şu günki ýagdaýy we geljegi barada pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, ähli ugurlar boýunça netijeli hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürmegiň möhüm şerti hökmünde däp bolan döwletara syýasy gatnaşyklary pugtalandyrmagyň ähmiýeti bellenildi.
Mundan başga-da, Türkmenistanyň Prezidenti hem-de ABŞ-nyň Döwlet sekretary sebit we halkara gatnaşyklarynyň möhüm meseleleri boýunça pikir alşyp, taraplaryň ählumumy parahatçylygy hem-de howpsuzlygy üpjün etmek, tutuş adamzady ynjalyksyzlandyrýan häzirki zamanyň wehimlerine hem-de howplaryna garşy durmak işinde tagallalary mundan beýläk-de birleşdirmäge taýýardygyny tassykladylar. Şunuň bilen baglylykda, Bitarap Türkmenistanyň durmuşa geçirýän parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň möhüm ähmiýeti nygtaldy. Bu syýasat Merkezi Aziýa sebitinde durnuklylygy pugtalandyrmagyň hem-de durnukly ösüş üçin şertleri döretmegiň möhüm şerti hökmünde çykyş edýär. Şeýle hem Türkmenistanyň Owganystandaky ýagdaýy parahatçylykly ýol bilen kadalaşdyrmaga, goňşy döwletiň durmuş-ykdysady taýdan dikeldilmegine saldamly goşant goşýandygy bellenildi. Munuň özi anyk düzümleýin taslamalarda, şeýle hem owgan halkyna yzygiderli berilýän ynsanperwerlik kömeginde öz beýanyny tapýar.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Forbs Kerri hoşlaşyp, iki döwletiň arasyndaky däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň hem-de oňyn hyzmatdaşlygyň taraplaryň hoşmeýilli erk-islegine daýanyp, mundan beýläk hem okgunly ösdüriljekdigine we täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.


text:
Aşgabat, 18.02.2015. “Türkmenportal”.
17-nji fewralda ir bilen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen paýtagtynda gurulýan Olimpiýa şäherjigine baryp gördi hem-de şol ýerde bu sport desgalarynyň iri toplumynyň gurluşygynyň we abadanlaşdyrylyşynyň barşy, şeýle hem onuň desgalarynyň birnäçesiniň taslamalary bilen tanyşdy.
Bu täsin toplum sport we beýleki maksatly desgalaryň 30-dan gowragyny özüne birleşdirýär. Mälim bolşy ýaly, 2010-njy ýylyň noýabrynda döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda onuň düýbi tutulypdy.
Olimpiýa şäherjiginiň meýdançalarynda 2017-nji ýylda türkmen paýtagtynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýaryşlary geçiriler.
Ýaryşlara Aziýa döwletlerinden başga-da, Okeaniýanyň ýurtlary (Awstraliýa, Täze Zelandiýa, Polineziýanyň we Mikroneziýanyň köp sanly ada döwletleri) hem gatnaşar. Olimpiýa şäherjiginiň gurluşygynda hem işler giň gerimde alnyp barylýar. Häzirki günde şäherjigiň gurluşygy güýçli depginde alnyp barylýar.
Döwlet Baştutanymyz 450 orunlyk döwrebap myhmanhana baryp gördi, onuň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp, bu ýerde döredilýän gök zolaklaryň, welosiped sürmek üçin niýetlenen ýodalaryň we beýleki ugurdaş desgalaryň gurluşygy, olarda ulanylýan serişdeler bilen gyzyklandy. Oňaýly otaglardan başga-da, binagärlik bezegi babatda özboluşly bolan bu binada dürli möçberdäki orunlara niýetlenen maslahat zallary, kafe-bar, dükanlar, dellekhana, fitnes-salon, saunalar, üsti ýapyk we açyk suwa düşülýän howuzlar hem-de beýlekiler ýerleşýär. Bu ýerde myhmanlara döwrebap hyzmatlaryň köp görnüşi, şol sanda sagaldyş çäreleri hödürlener.
Döwlet Baştutanynyň garamagyna Olimpiýa şäherjiginiň 1-nji, 2-nji we 3-nji nobatdakysynyň Baş meýilnamasy, şeýle hem birnäçe desganyň taslamalary, şol sanda türgenler üçin ýaşaýyş jaýlarynyň, jemgyýetçilik-medeni merkeziň, 45 müň orunlyk täze Olimpiýa stadionynyň, 4 müň orunlyk üsti ýapyk tennis meýdançasynyň taslamalary, olaryň ýerleşişiniň çyzgylary, binalaryň we desgalaryň içki we daşky bezegleriniň görnüşlerini simwoliki Olimpiýa monumentiniň görnüşleri hödürlenildi.


text:
Gresiýanyň parlamentiniň täze düzümine giren syýasy partiýalaryň arasyndaky esasy gapma-garşylyklar ýurduň ykdysady krizisden çykmak ugrundaky indiki ädimlerine degişli.
Gresiýanyň koalision hökümetini düzmek we täze saýlawlaryň geçirilmeginiň öňüni almak boýunça gepleşikler hepdäniň duşenbe güni ýene-de dowam etdirildi.
Döwlet telewideniýesiniň habar bermegine görä, prezident Karolos Papoulias 6-njy maýdaky saýlawlarda parlamentiň düzümine girmegi başaran kiçi partiýalaryň liderleri bilen duşuşýar.
Gepleşikleriň maksady
Az sanly “Demokratik çepçiler” partiýasy “Täze demokratiýa” partiýasy we sosialistik “PASOK” partiýasy bilen birleşse, onda koalision hökümeti döretmek üçin ýeterlik ses toplanar diýip, kommentatorlar belleýärler.
Hepdäniň ýekşenbe güni “Täze demokratiýa”, “PASOK” we çepçi “Syriza” partiýalarynyň arasynda geçirilen gepleşikler petige diredi. Çepçi “Syriza” partiýasy 6-njy maýdaky saýlawlarda köpleri geň galdyryp, toplan sesleriniň sany boýunça ikinji orna çykypdy.
“PASOK” partiýasynyň lideri Ewangelos Wenizelos gepleşiklerdäki şowsuzlygyň jogapkärçiligini “Syriza” partiýasynyň üstüne atdy. “Syriza” ýurduň ykdysadyýetini halas etmek üçin çykdajylaryň mukdaryny çäklendirmekden ybarat bolan plany goldaýan islendik hökümetiň düzümine girmekden boýun gaçyrýar.
Wenizelos ýurduň ähli raýatlarynyň we syýasy ýolbaşçylarynyň akyl paýhasyna we watançylyk duýgularyna ýüzlendi. Gepleşikleriň petige dirändigine garamazdan, ol hökümetiň düzüljegine umyt baglady.
Şeýle-de Wenizelos prezidentiň konstitusion tagallalaryny doly goldaýandygyny, ýurduň oňyn pursady elden bermäge wagtynyň ýokdugyny, “boş sarp edilen wagtyň ýaşlaryň hem orta gürpdäki raýatlaryň geljegine erbet täsir ýetirýänligini belledi”.
“Täze Demokratiýa” partiýasynyň lideri Antonis Samaras Gresiýanyň peýdasy üçin, syýasy partiýalary hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy.
Samaras Gresiýanyň halkynyň ses berişlige gatnaşmak bilen diňe bir öz isleglerini mälim etmek bilen çäklenmändigini, onuň syýasaty üýtgetmek we şol bir wagtyň özünde-de ýewronyň çäginde galmak üçin syýasatçylara ygtyýar berenligini, ukyply hökümetiň döredilmegine ygtyýar berenligini belledi.
Muňa garamazdan, “Syriza” partiýasynyň lideri Aleksis Tsipras “PASOK” we “Täze Demokratiýa” partiýasy bilen isledik koalisiýa gatnaşmakdan boýun gaçyrdy. Ol “jenaýatçylyga şärik bolmak islemeýänligini” aýtdy.
Halkara kömegi
Ýewropanyň liderleri Gresiýa duýduryş berdiler we bu ýurt öň gelnen ylalaşyklary berjaý etmese, onda gaýdyp kömek pulunyň berilmejegini duýdurdylar.
Gresiýanyň syýasy partiýalarynyň günüň dowamyndaky gepleşiklerde özara ylalaşyga geljekdiklerine baglanýan umytlar gowşak görünýär.
“Demokratik çepçiler” partiýasy “PASOK” we “Täze demokratiýa” partiýalary bilen koalisiýa diňe “Syriza” bilen bilelikde gatnaşjakdygyny mälim etdi.
Köpçüligiň pikirini öwrenmek üçin geçirilen barlaglara görä, täze saýlawlar geçirilen ýagdaýynda, “Syriza” partiýasynyň üstün çykmagy mümkin. Ýurduň ykdysadyýetini durnuklylaşdyrmak boýunça 310 milliard dollarlyk halkara ýardamyna garşy çykyş edýän syýasy toparlara ilat arasynda bildirilýän goldaw gitdigiçe güýçlenýär.
Analitikleriň sözlerine görä, bu ýagdaý Gresiýanyň ykdysadyýetiniň tiz çökmegine we onuň ýewro giňişliginden çykmagyna getirip biler.


text:
Halkara ekspertleriniň bir topary 1-nji awgustda gündogar Ukrainanyň orsýetparaz separatistler tarapyndan kontrollyk edilýän sebitinde urlup ýykylan “Malaýziýa howaýollaryna” degişli MH17 reýsli uçaryň gaçan ýerinde we onuň töwereklerinde bu heläkçilikde pida bolanlaryň jesetlerini tapmak üçin gözleg işlerine başlady.
Golland Adalat ministrliginiň ýaýradan beýanatynda “Gollandiýaly we awstraliýaly ekspertler anna güni irden uçar heläkçiliginiň bolan ýerine bardylar... Uçar heläkçiliginiň bolan ýerinde 70 ekspert gözleg işlerini geçirer” diýilýär.
“Malaýziýa howaýollaryna” degişli MH17 gatnaw ugurly uçar urlup ýykylanda 298 ýolagçynyň we ekipažyň ählisi heläk boldy. Ol uçaryň orsýetparaz separatistler tarapyndan urlup ýykylandygy aýdylýar.
Bu heläkçilikden soň Günbatar ýurtlarynyň häkimiýetleri Russiýany agzalýan uçary urup ýykmaga ukyply raketalary separatistlere bikanun ýagdaýda berenlikde aýyplady.
Russiýa inkär edýär
Russiýa bolsa separatistleri ýarag, maliýe serişdeleri we söweşijiler bilen üpjün edýändigi baradaky maglumatlary inkär edýär.
Gürrüňi gidýän uçar heläkçiliginiň bolan ýerinde pida bolanlaryň galan jesetlerini gözläp tapmak işine şu günki güne çenli Ukrainanyň hökümet güýçleri bilen orsýetparaz pitneçileriň arasynda dowam edýän söweşler päsgel berip geldi.
17-nji iýulda bolan uçar heläkçiliginde 193 raýatyny pida eden Nederlandlara 200-den gowrak tabyt ugradylypdy. Ýöne gündogar Ukrainada dowam edýän ýaragly çaknyşyklar zerarly heniz jesetleriň galan bölekleri gözlenip tapylmandy.
Ukrainanyň harbylary 1-nji awgustda orsýetparaz pitneçiler tarapyndan Şahtýorsk şäherçesiniň golaýynda gurnalan harby duzaga düşüp, 14 adamyň, şol sanda azyndan 10 esgeriň öldürilendigini habar berýär.
Bu şäherçe gürrüňi edilýän uçar heläkçiliginiň bolan ýeriniň golaýynda ýerleşýär.
Ykbaly näbelli...
Ukrain harbylary separatistler tarapyndan amala aşyrylan duýdansyz hüjümden soň, harby bölümiň hataryndaky 13 esgeriň ykbalynyň näbelli bolup galýandygyny mälim etdiler.
“Malaýziýa howaýollaryna” degişli uçar urlup ýykylaly bäri, Donetks we Lugansk şäherleriniň golaýyndaky birnäçe şäherçeden söweşijileri gysyp çykarmak arkaly Ukrainanyň güýçleri pitneçilere garşy harby hüjümleri güýçlendirdiler.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Munyň ok atyşygy bes etmek baradaky çagyryşyna jogap hökmünde Ukrainanyň harby güýçleri “parahatlylyk gününi” yglan edensoň, uçar heläkçiliginiň bolan ýerine 31-nji iýulda ekspertleriň kiçeňräk topary ilkinji gezek baryp gördi.
1-nji awgustda Ukraina barýan gollandiýaly we awstraliýaly ekspertlere Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň resmileri ýoldaş bolýarlar.
Awstraliýanyň resmileri gürrüňi gidýän heläkçiligiň bolan ýerinde henizem 80 töweregi jesediň galan bolmagynyň mümkindigine ynanýandyklaryny aýdýarlar.


text:
Golaýda Özbegistanyň Syrderýa welaýatynyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri içeri işler ministriniň gözüniň öňünde onuň sürüjisinden 10 müň som para alypdyrlar. Welaýatyň ýol gözegçilik gullugynyň wekiliniň aýtmagyna görä, häzirki wagtda welaýatda parahorluga garşy göreş başlanypdyr.
Ýaşy 50-den geçen syrderýaly mugallym Ysraýyl Ryzaýew wakany şeýle gürrüň berdi: “Içeri işler ministri Bahadyr Ahmedowiç Matlýubow Samarkantdan öz işleri bilen gelýärkä, Syrderýa welaýatynyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri ulagyň tizligini ýokarlandyrandygy üçin ministriň maşynyny saklapdyrlar. Ulagyň sürüjisi 5 müň som berse, olar muny az görüpdirler. Sürüji ýene-de 5 müň som beripdir”.
Ryzaýewiň aýtmagyna görä, sürüji ulaga gaýdyp geleninde, ministr “näme boldy?” diýip sorapdyr. Sürüji hem 10 müň som para berendigini aýdypdyr. Içeri işler minstri Bahadyr Ahmedowiç Matlýubow ulagdan düşüp, milisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärlerine tarap ugrapdyr.
Ministr ulagdan düşüp, olaryň ýanyna baranyndan soň, näme bolandygyny göz öňüňe getirmek kyn däl. Habar agentlikleriniň beren maglumatyna görä, şol iki ýol gözegçilik işgari, Syrderýa welaýatynyň ýol gözegçilik gullugynyň başlygy we ýene-de iki emeldar öz wezipelerinden boşadylypdyr.
Häzir Syrderýa welaýatynyň ýol gözegçilik gullugynyň başlygy wezipesini ýerine ýetirýän Şuhrat Umirowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bolan wakadan netije çykarylypdyr: “Bize soňky geçirilen ýygnak boýunça programma taýýarlaň diýdiler. Biz taýýarladyk we ähli etraplara iberdik. Häzir olar hem şol programma boýunça işleýärler”.
Şuhrat Umirow programmanyň mazmuny barada şeýle diýdi: “Programma esasan ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri tarapyndan ýollarda, postlarda sürüjileri biderek duruzmazlyk, olardan para almazlyk, sürüjileriň üstüne haýbat atman, diňe kanuna görä öz işiňi ýerine ýetirmek girizilen”.
Beýle özgerişler bolarmydy?
Syrderýaly mugallym Ysraýyl Ryzaýewiň sözlerine görä, içeri işler ministri bilen bagly waka ýüz bereli bäri welaýatyň Daşkent bilen Samarkandy birleşdirýän ýolunda postlar, postlardaky milisiýa işgärleri hem azalypdyr.
“Eger-de ýol gözegçilik gullugynyň iki işgäri ministriň sürüjisinden pul talap etmedik bolsa, onda beýle özgerişler bolarmydy? Elbetde ýok. Bu pudakda duýarlykly özgerişleriň bolmagy üçin ministriň milisiýa formasyny çykaryp, graždan eşikde ýurduň içine aýlanmagy gerek” diýip, Ryzaýew aýdýar.
Samarkandyň Urgut etrapynyň ýaşaýjysy Seýitkerim Nabyýew etrapdaky ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlarynyň sürüjileri köseýändigini, her gün 200-e golaý sürüjini saklap, çaý puluny alýandygyny aýtdy.
Mugallym Ryzaýewden iş wezipesine we kärine görä baýlaryň reýtingini düzsek, Döwlet ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri näçinji orny eýelärdi diýip soradyk. Ol: “Ýol gözegçilik gullugynyň başlyklary ikinji derejeli baý adamlar. Emma ýolda durup, pul ýygnap berýänleri garyp ” diýip, jogap berdi.
Döwlet ýol gözegçilik gullugynyň işgäriniň alýan aýlygy maşgalasyny eklemäge ýetmese, onsoňam eden kiçijek ýalňyşy üçin işinden kowulmak howpy bar bolsa, bar mümkinçilikden peýdalanmaga çalyşmaz diýip, kim aýdyp biler? Bu öz jogabyna garaşýan sowal.


text:
Aşgabat, 01.02.2015. “Türkmenportal”.
5-nji fewralda Aşgabatda Türkmen-horwat täjirçilik maslahaty geçiriler. Onuň gün tertibine nebitgaz, energetika, ulag-aragatnaşyk, gurluşyk pudaklarynda, maliýe-bank ugrunda, şeýle hem ylym-bilim we medeniýet ýaly ulgamlarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga degişli meseleler giriziler.
Ikitaraplaýyn täjirçilik forumlaryny geçirmäge we söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara iş toparlary ýaly bilelikdäki düzümleriň işini ýola goýmaga Türkmenistanda uly ähmiýet berilýär. Şeýle duşuşyklar we çäreler netijeli gatnaşyklary ösdürmegiň, özara haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmagyň, özara peýdaly gatnaşylaryň gerimini giňeltmegiň ýolunda ädiljek indiki ädimleri aýyl-saýyl etmäge mümkinçilik berýär.
Türkmenistan bilen Horwatiýa Respublikasynyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlygy gelejekde has ösdürmek maksady bilen, 2014-nji ýylyň 25-nji fewralynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen tarapyndan ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-horwat iş toparynyň düzümini tassyklamak baradaky Karara gol çekdi. Iş toparynyň başlyklygyna Türkmenistandan ulag we aragatnaşyk meseleleri boýunça wise-premýer S. Satlykow bellenildi.


text:
Türkmenistanyň Merkezi bankyndan 20 million amerikan dollaryny ogurlamakda günälenýän, Moskwanyň Indeks bankynyň direktorlar geňeşiniň öňki başlygy, 38 ýaşly Aýsoltan Nyýazowa Şweýsariýadan Orsýete ekstradisiýa edildi.
Interpolyň Orsýetdäki býurosynyň resmi wekili Swetlana Zuýewanyň Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna aýtmagyna görä, 16-njy sentýabrda Aýsoltan Nyýazowa Interpolyň Orsýetdäki býurosynyň işgärleri tarapyndan Ženewadan Moskwa ekstradisiýa edilipdir.
Zuýewanyň sözlerine görä, Aýsoltan Nyýazowa Orsýetiň Jenaýat kodeksiniň 159-njy we 174-nji maddalary boýunça kezzaplykda we ogurlanan pullary kanunylaşdyrmakda aýyplanýar.
Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň Moskwa şäher Içeri işler baş edarasynyň 2003-nji ýylyň aprel aýyndaky haýyşy boýunça Aýsoltan Nyýazowanyň garşysyna Interpolyň üsti bilen halkara gözleg yglan edilipdi.
“Aýsoltan Nyýazowa
2011-nji ýylyň ýanwarynda Şweýsariýanyň polisiýa işgärleri tarapyndan ele salyndy” diýip, Swetlana Zuýewa aýtdy.
Türkmenistanyň Merkezi bankyndan ogurlanan 20 million amerikan dollary möçberindäki pul boýunça jenaýat işi 2003-nji ýyldan bäri dowam edýär. Agzalýan pul summasy Türkmenistanyň Merkezi bankyndan 2002-nji ýylda ogurlanypdy.
“RIA Novosti” agentliginiň maglumatyna görä, pul Türkmenistanyň Merkezi bankynyň hasabyndan çylşyrymly ýollar bilen ogurlanyp, beýleki ýurtlaryň banklaryndaky hasaplara, şol sanda Orsýetiň banklaryna geçirilip, gurluşyk proýektlerinde ulanylypdyr.
Ekstradisiýa edilen Nyýazowanyň jenaýat işi boýunça bäş adama günä ýöňkelipdi. 2002-2003-nji ýyllarda orsýetli bankir Dmitriý Leus we Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki hasapçysy Myrat Garabaýew tussag edilipdi. Myrat Garabaýew aklanypdy, emma Dmitriý Leus dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Bruşteýn Türkmenistanyň Merkezi Bankyndan 2002-nji ýylda 20 million dollar ogurlamakda günäli tapylypdy.
2008-nji ýylyň tomsunda ýene-de bir bankir Saweliý Burşteýn şol jenaýat işi boýunça Çehiýadan Orsýete ekstradisiýa edildi. Maglumatlara görä, Bruşteýn Aýsoltan Nyýazowanyň ogry şärigi eken.
2010-njy ýylda Moskwanyň Zamoskworesk sudy biznesmen Saweliý Bruşteýni Türkmenistanyň Merkezi Bankyndan 2002-nji ýylda 20 million dollar ogurlamakda günäli tapdy hem ony alty ýyl azatlykdan mahrum etdi. Bruşteýn bankyň swiftini bilip, elektron bank sistemasy arkaly millionlarça dollary Türkmenistanyň daşyna çykarypdyr.
Orsýetiň Içeri işler ministrligindäki Interpolyň milli býurosynyň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, 2011-nji ýylda Interpolyň kömegi bilen agyr jenaýata baş goşanlykda günälenýän 43 adam ekstradisiýa edilipdir.


text:
Yragyň döwlet telewideniýesi ýurduň parlamenti nobatdaky maslahatyny 12-nji awgusta geçirdi diýýär.
Bu maslahatyň soňa goýulmagy 1-nji iýulda Yragyň täze parlamentiniň birinji maslahaty netijesiz tamamlanmagynyň yz ýany boldy. Ikinji maslahatyň şu hepde geçirilmegine garaşylýardy.
Bu aralykda Yragyň ýokary derejeli generaly Bagdadyň günbatarynda amala aşyrylan hüjümde öldürildi. Yragyň premýer-ministri Nuri al-Malikiniň howpsuzlyk boýunça metbugat wekili general Najm Abdulla Sudanyň (Najm Abdullah Sudan) “Ibrahim bin Alidäki duşmaçylykly hüjümde öldürilendigini” mälim etdi.
Ibrahim bin Ali etraby Bagdadyň günbataryndaky Abu Garib territoriýasynda ýerleşýär.


text:
Saud Arabystanynda bolan çaknyşyklarda iki adam ýogaldy.
Ýurduň resmi habar gullugy bolan SPA ýekşenbe güni şenbede paýtagt Riýadda daşary ýurtly işçiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda bir saudlynyň hem şahsyýeti anyklanmadyk bir işçiniň öldürilendigini, 68 adamyň bolsa ýaralanandygyny habar berdi.
SPA polisiýanyň şenbe güni agşam Riýadyň Manfuhah atly garyp mähellesinde öz daşlaryna barrikada galdyran pitneçileriň 560-syny tussag edendigini aýtdy.
Polisiýa olary daş zyňmakda we adamlara pyçakly haýbat atmakda aýyplady.
Pitneçileriň köpüsiniň deportasiýa edilmekçi bolýan daşary ýurtly işçilerdigi aýdylýar.


text:
Türkiýede korrupsiýa garşy alnyp barylýan operasiýalar bilen baglylykda Ankarada 350 çemesi polisiýa ofiseriniň wezipesinden boşadylandygy barada habar berilýär.
“Dogan News” atly hususy agentligiň maglumatyna görä, ofiserler hökümetiň gije çap eden permanynyň esasynda işden boşadylypdyr. Olaryň arasynda maliýe jenaýatçylyga, gaçakçylyga, kiber jenaýatçylyga we guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreş boýunça edaralaryň ýolbaşçylarynyň bardygy barada habar berilýär.
Türkiýede parahorluk boýunça derňewler 17-nji dekabrda başlanaly bäri ýüzlerçe polisiýa wekili işden çetleşdirildi ýa-da özleri çekildi. Soňky wezipe çalşygy Türkiýäniň hökümetindäki korrupsiýa bilen bagly şübheler sebäpli syýasy dartgynlylygyň güýçlenýän wagtynda bolup geçdi.


text:
Orsýetiň sudy Kremliň bosgunlykdaky tankytçysy we öňki oligarh Mihail Hodorkowskini tussag etmek barada karar çykardy.
Sud esasan Londonda ýaşaýan Mihail Hodorkowskini tussag etmek üçin halkara ygtyýarnamasyny çykardy, diýip Orsýetiň metbugaty Derňew komitetiniň metbugat-wekili Wladimir Markine salgylanyp habar berdi.
Şu aýyň başynda derňewçiler Mihail Hodorkowskini 1998-nji ýylda Sibir regionynyň häkimini öldürmeklige gatnaşykda aýypladylar.
2013-nji ýylda Putin tarapyndan amnistiýa edilen Hodorkowski 10 ýyl türme tussaglygynda bolupdy.
Mihail Hodorkowskiý özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edýär we prezident Putini Konstitusiýany bozmakda we ýurdy çökermekde aýyplaýar.
22-nji dekabrda Orsýetiň derňewçileri Hodorkowskiniň “Açyk Orsýet” fondunyň birnäçe işgäriniň öýüni dökdüler.


text:
“Talybanyň” söweşijileri tarapyndan janyna kast etmek synanyşygyna sezewar edilen pakistanly ýaş gyz Malala Ýousafzai dünýä jemgyýetçiligine ýüzlenip, Pakistanyň Demirgazyk Waziristan regionynda dowam edýän uruşlar zerarly öz öýlerini terk eden onlarça müň adama ýardam bermäge çagyrdy.
Pakistanyň harbylary Pakistanyň we Owganystanyň “Talyban” hereketleri ýaly toparlaryň galasy diýilip hasaplanýan regiony söweşijilerden boşatmak boýunça harby operasiýalary amala aşyrýarlar.
Malala 2012-nji ýylda mekdebe barýarka “Talybanyň” hüjümine sezewar edilende 15 ýaşyndady. Ol Pakistanyň Swat jülgesinde gyzlaryň bilim almak zerurlyklary barada blog ýazmagy sebäpli hüjüme sezewar boldy.


text:
Moskwada Dagystanyň Hasawýurt etrabynyň baştutany Alymsultan Altahanow öldürildi. Onuň janpenasy ýaralanypdyr.
Öten agşam Altahanow hem onuň janpenasy köçede oka tutulypdyr.
Bu jenaýata gatnaşykda güman edilýän bir ýa-da iki adamyň saklanandygy barasynda maglumatlar gowuşýar.
Şol bir wagtyň özünde diven ýaly, Dagystanda respublikanyň jenaýat agtaryş gullugynyň başlygynyň orunbasary Alymsoltan Atuýew hem onuň ýegeni öldürildi.
Kanun goraýjy organlaryň maglumatyna görä, derňew şu iki adam öldürme wakasynyň arasynda baglanyşyk gözleýär.


text:
Şu gün Polşanyň prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Bronislaw Komarowskiý prezidentlik saýlawlarynyň geçiriljek möhletiniň 21-nji aprelde yglan ediljekdigini mälim etdi.
Şu geçen hepdäniň şenbe güni uçar heläkçiliginde aradan çykan prezident Leh Kaçinskiniň jaýlanyş çäresi 18-nji aprelde, hepdäniň ýekşenbe güni gurnalar.
Geçen hepdäniň şenbe güni Polşanyň resmilerini alyp barýan «TU-154» kysymly uçar Orsýetiň Smolensk oblastynda heläkçilige uçranda, Polşanyň kopsanly resmileri bilen birlikde ýurduň prezidenti Leh Kaçinskiý hem bu wakanyň pidasy bolupdy. Wakada uçaryň içindäki 96 adamyň hemmesi heläk boldy.
Orsýetiň resmileri häzirki güne çenli ölenlerden 64-siniň jesediniň anyklanandygyny mälim etdiler.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nýu-Ýorka iş sapary Türkmenistanyň täze taryhynda möhüm waka boldy. 24-26-njy sentýabrda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork şäherine bolan iş sapary geçen hepdäniň möhüm wakasyna öwrüldi. Ol ýerde döwlet Baştutany Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde guralan 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin durnukly ösüş meseleleri boýunça geçirilen sammite gatnaşdy.
Döwlet Baştutanynyň BMG-niň ştab-kwartirasyna şu gezekki saparynyň Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 70 ýyllygyna hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite kararnamasy bilen ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk halkara hukuk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna beslenen ýylda amala aşyrylmagynyň özboluşly manysy bardyr. Birleşen Milletler Guramasynyň ygtybarly hem-de jogapkärli hyzmatdaşy bolan Türkmenistan bu gün sebitde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekde möhüm orun eýeleýär, şeýle hem dünýäniň ykrar edilen ylalaşdyryjy merkezleriniň biri bolup durýar.
Durnukly ösüş boýunça geçirilen sammite Milletler Bileleşigine agza ýurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlary hem-de ýokary wezipeli wekilleri gatnaşdylar. 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüş baradaky Gün tertibiniň dünýä Liderleri tarapyndan goldanylmagy we kabul edilmegi bu forumyň esasy netijesine öwrüldi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň bu täze global strategiýany işläp taýýarlamaga gös-göni gatnaşandygyny bellemeli. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan degişli milli geňeşmeleri geçirmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň derejesinde seçilip alnan döwletleriň toparyna girdi. Munuň özi dünýä bileleşiginiň türkmen döwletiniň oňyn tejribesine gyzyklanmasynyň artýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Çünki Türkmenistan durmuşyň ähli ugurlarynda oňyn özgertmeler syýasatyny amala aşyrýar hem-de durmuş-ykdysady taýdan ösüşinde uly üstünlikleri gazanýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ählumumy forumyň belent münberinden çykyş etmek bilen, Türkmenistanyň ählumumy abadançylygyň we ösüşiň üpjün edilmegine, halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge gönükdirilen anyk tekliplerini öňe sürdi.
Döwlet Baştutanynyň belleýşi ýaly, öňde goýlan 169 wezipäni, şeýle hem durnukly ösüş ulgamynda 17 maksady ýerine ýetirmek boýunça işlenip taýýarlanylan 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin täze ählumumy Gün tertibinde häzirki döwürde adamzadyň öňünde durýan möhüm meseleleriň, ösüş babatdaky wezipeleriň çözgüdine bolan çemeleşmeler öz beýanyny tapdy. Onuň esasy häsiýeti ykdysady, durmuş we ekologiýa ýaly durnukly ösüşiň üç ugrunda halkara bileleşiginiň deňeçer we toplumlaýyn çözgüdine gulluk edýär.
Türkmenistanyň Prezidenti gymmat bolmadyk, ygtybarly we häzirki zaman energiýa üpjünçiliginiň elýeterliliginiň, ykdysady ösüşiň we doly iş bilen üpjünçiligiň, çeýe düzümiň döredilmeginiň, senagatlaşdyrmaga goldaw berilmeginiň, täzeçil usullaryň höweslendirilmeginiň üpjün edilmeginiň önümçiligiň we sarp edişiň durnukly usulyny döretmäge, ýurtlaryň içinde we olaryň arasynda deňsizligiň azaldylmagyna mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi. Munuň özi hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň usulynyň kämilleşdirilmegini talap edýär.
Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň ýakyndaky mejlisleriniň birinde durnukly ösüş Maksatlaryny ýerine ýetirmegi utgaşdyrmagyň ählumumy guralyny döretmek, şeýle hem BMG-niň bu ugurdaky sebitleýin toparlarynyň işiniň netijeliligini artdyrmak hakyndaky meselä seretmegiň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň belleýşi ýaly, 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin Gün tertibiniň esasy aýratynlyklarynyň biri onuň durmuş ulgamyna gönükdirilmegidir. Hut şonuň üçinem durnukly ösüş Maksatlarynda durmuş ulgamyna degişli meseleler ilkinji orna çykaryldy.
Şeýlelikde, garyplygy aradan aýyrmak we tutuş dünýäde açlyga garşy göreşmek maksatlaryna ýetmek, Azyk howpsuzlygyny üpjün etmek we BMG-niň Ösüş maksatnamasy, BMG-niň Azyk we oba hojalyk guramasy, Bütindünýä azyk guramasy ýaly institutlar bilen iýmitiň gowulandyrylmagynyň möhüm şertini üpjün etmek meselelerini çözmekde dünýä ýurtlarynyň, şol sanda biziň ýurdumyzyň bilelikdäki çärelerini sazlaşdyrmagy işjeňleşdirmeli.
Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde ýokary derejedäki Azyk forumyny geçirmegiň mümkinçiliklerine seretmegi teklip etdi we ýurdumyzyň şu ugurda ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny belledi.
Şeýle hem döwlet Baştutany sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmegi, bilim we gender syýasaty ulgamynda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi barada aýtdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, dünýäniň döwletleriniň we halklarynyň durmuş-ykdysady ösüşi howanyň üýtgemegi we ekologiýa bilen baglanyşykly meseleleri çözmezden mümkin däldir. Milletiň Lideri Merkezi Aziýa ýurtlary üçin howanyň üýtgemegi boýunça sebitleýin merkezi döretmek baradaky teklip barada aýtdy. Bu ýörelgä ygrarly bolmak bilen, ýurdumyz 2016-njy ýylda BMGÖM bilen Aşgabatda şunuň ýaly Merkeziň döredilmegine taýýardyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
“Türkmenistan mundan beýläk-de parahatçylygyň we adalatyň beýik ýörelgeleriniň ykrar edilmeginiň, Birleşen Milletler Guramasynyň maksatlarynyň we wezipeleriniň durmuşa geçirilmeginiň bähbidine ýygjam halkara hyzmatdaşlygyny ösdürer” diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Türkmenistanyň eýeleýän işjeň netijeli orny Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň ýokary bahasyna mynasyp boldy. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nýu-Ýorkda bu iri halkara guramasynyň ýolbaşçysy bilen bolan duşuşygynda Pan Gi Mun BMG-niň Türkmenistany häzirki zamanyň möhüm meseleleriniň çözgüdine oýlanyşykly çemeleşmäni ýola goýýan ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde görýändigini nygtady.
Hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň ýolbaşçysy hanym Helen Klark, Müsüriň, Rumyniýanyň, Mongoliýanyň, Latwiýanyň, Horwatiýanyň, Wýetnamyň Prezidentleri we Malaýziýanyň Premýer-ministri bilen bolan duşuşyklarynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanynyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň Hökümet wekiliýetiniň agzalary BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde geçirilen köp sanly halkara çärelerine gatnaşdylar. BMG-niň we onuň guramalarynyň çäklerinde hereket edýän ösüp barýan ýurtlaryň iri döwletara guramasy bolan “77 topar+Hytaý” atly daşary işler ministrleriniň 39-njy duşuşygy şeýle çäreleriň birine öwrüldi. Bu guramanyň esasy işi senagat, oba hojalygy, bilim we ylym ulgamlarynda söwda-ykdysady, maliýe we tehniki hyzmatdaşlyk bolup durýar.
Şeýle hem türkmen wekiliýetiniň agzalarynyň BMG-niň Baş sekretarynyň aragatnaşyk we jemgyýetçilik maglumaty boýunça orunbasary hanym Kristina Gallah, BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny, mümkinçiliklerini artdyrmak meseleleri baradaky Düzümiň Ýerine ýetiriji direktory hanym Fumzile Mlambo-Ngkuka bilen duşuşyklary geçirildi.
Mundan başga-da, türkmen wekiliýetiniň agzalary “Deňsizlige garşy göreş, zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini artdyrmak mowzugynda ýokary derejedäki interaktiw gepleşige, “Durnukly ösüş üçin durmuş sazlaşygy: hoşniýetlilik döwründe birek-birege düşünişmegi we hormat goýmagy öňe ilerledip”, “Durnukly ykdysady ösüşe, durnukly sarp edişi we önümçiligi özgertmäge hem-de ony höweslendirmäge ýardam bermek” ýaly interaktiw gepleşiklere, “2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüşiň Gün tertibinde azyk howpsuzlygy” we “Durnukly ösüşiň Maksatlaryna ýetmek üçin tehnologiýalary ilerletmegiň usullaryny herekete girizmek” ýaly maslahatlara gatnaşdylar.
Türkmenistanyň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen wakalaryň hatarynda “Durnukly ösüşiň suw bilen baglanyşykly Maksatlarynyň durmuşa geçirilmegini we oňa ýetilmegini höweslendirmek” we “Dünýä Liderleri. Gender deňligi we zenanlaryň hukuklarynyň, mümkinçilikleriniň giňeldilmegi boýunça maslahat: hereketlere ygrarlylyk” mowzugy boýunça maslahatlar bar.
Duşuşygyň barşynda “Aziýanyň ýüregi — Stambul prosesi” mowzugy boýunça geçirilen duşuşykda parahatçylygy, durnuklylygy we ösüşi üpjün etmekde Owganystana kömek bermegi baş maksat edinýän sebitleýin hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistan oňyn bitaraplyk derejesiniň mümkinçiliklerini işjeň ulanmak arkaly Milletler Bileleşiginiň garamagyna Owganystany dikeltmek boýunça birnäçe teklipleri hödürledi. Olaryň hatarynda 2016-njy ýylda Aşgabatda Merkezi Aziýada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk boýunça halkara forumyny geçirmek teklibi bar. Stambul prosesiniň çäklerindäki çäreler maksatnamasyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmak bilen, Türkmenistan öz ýerinde 2017-nji ýylda Owganystan boýunça 7-nji sebitleýin ykdysady maslahaty geçirmegi teklip edýär.
Şeýlelikde, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisi Türkmenistanyň dünýä hereketine çuňňur goşulmagy üçin ygtybarly meýdança öwrüldi. Şunda ýurdumyz üçin diňe bir daşary ýurtlaryň oňyn tejribesi gyzykly bolman, eýsem, durnukly ösüşiň täze Maksatlaryna ýetmekde umumy tagallalara Türkmenistanyň uly goşandynyň boljakdygyny bellemeli. Munuň özi dünýäniň has howpsuz, abadan we nurana geljegini üpjün eder.
Dünýä bileleşiginiň we metbugat serişdeleriniň Türkmenistanyň Prezidentiniň Bütindünýä forumynyň işiniň barşynda öňe süren başlangyçlaryna, şeýle hem milletiň Lideriniň paýhasly ýolbaşçylygynda özüniň ösüşinde uly üstünlikler gazanýan türkmen döwletiniň durmuşyň dürli ugurlaryna uly gyzyklanma bildirmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.


text:
24-nji noýabrda Owganystanyň Türklmenistan bilen serhetleşýän Badgys welaýatynyň Marçak etrabynda owgan güýçleri bilen söweşijileriň arasynda çaknyşyklaryň bolandygy habar berilýär.
Owganystanyň türkmen-owgan serhediniň golaýyndaky Marçak etrabynda ýerleşýän harby postunyň komandiri “Talyban” söweşijileriniň agyr ýaraglar, şol sanda tanklar bilen hüjüm edendigini aýdýar. Ol bu wakada ençeme söweşijiniň ölendigini belleýär.
Owganystanyň serhet güýçleriniň komandiri Döwlet Mawin bu barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Orsýetiň habar serişdeleri 11-nji iýunda Moskwada aýry wakalarda iki sany türkmenistanlynyň heläk bolanlygyny habar berdiler.
Orsýetiň “Interfaks” agentligi 11-nji iýunyň agşamy “Bratislawskaýa” metro stansiýasynda 21 ýaşly türkmenistanlynyň, özüni otlynyň aşagyna oklap, heläk bolanlygyny habar berdi.
Başga bir maglumatda şol günüň özünde Moskwanyň derňew izolýatorlarynyň birinde ýene bir türkmenistanlynyň öz janyna kast edenligi habar berildi.
Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa Jezalary ýerine ýetiriji Federal Gullugyň Moskwa boýunça edarasynyň metbugat wekili Sergeý Sigankowdan Moskwanyň derňew izolýatorlarynyň birinde öz janyna kast eden türkmenistanly barada sorady.
Sergeý Sigankow: 11-nji iýunda agşam sagat 19:45-de Moskwa şäheriniň “Matrosskaýa tişina” diýlip atlandyrylýan nomer 1-nji derňew izolýatorynyň kameralarynyň birinde, 1980-nji ýylda doglan Tamrazow öz janyna kast etdi. Ol düşegiň üstüne ýazylýan matadan syrtmak edinip, ony aýnadaky demir gözenege daňyp, özüni asdy.
Azatlyk Radiosy: Onuň ady näme we ol näme sebäpli tussaglykda saklanýardy?
Sergeý Sigankow: Gynansakda-da, häzir men onuň adyny aýdyp biljek däl, familiýasy bolsa Tamrazow. Ol Orsýet Federasiýasynyň Jenaýat kodeksiniň 158-nji maddasynyň ikinji bölegi boýunça, ýagny ogurlyk sebäpli jenaýat işine çekilipdi.
Azatlyk Radiosy: Ony halas edip bolmadymy?
Sergeý Sigankow: Edaranyň işgärleri ony halas etmek üçin reanimasion çäreleri geçirdiler, emma, gynansak-da, bu oňyn netije bermedi. Tiz medisina kömegi-de çagyryldy. Üstesine, ol ýere okrugyň Içeri işler uprawleniýesiniň derňew-operatiw topary hem bardy. Häzirki wagtda edaranyň işgärleri bu waka boýunça barlag geçirýärler.
Azatlyk Radiosy: Tamrazow bilen bir kamerada ýene kim saklanýardy?
Sergeý Tsigankow: Ol öz janyna kast eden wagty kamerada ýekedi.
Azatlyk Radiosy: Tamrazowyň türkmenistanlydygy habar berildi, ol Türkmenistanyň raýatymydy?
Sergeý Tsigankow: Ol Türkmenistanda doglan, ýöne Orsýetiň raýatydy.
Azatlyk Radiosy: Ol kamerada näçe wagtlap saklanypdy?
Sergeý Tsigankow: Öz janyna kast etmeginden ozal ol kamerada ýene iki adam bilen bile saklanýardy. Emma şol iki adam başga kameralara geçirilipdi we Tamrazow ýeke galypdy.
Azatlyk Radiosy: Tamrazow derňew astynda näçe wagtlap saklandy?
Sergeý Tsigankow: Ol agzalan edara 2-nji iýunda getirilipdi. Onuň näçe wagtlap derňew astynda bolanlygyny aýdyp biljek däl. Ol “Matrosskaýa tişina” derňew izolýatoryna Moskwanyň Günorta okrugynyň Içeri işler uprawleniýesiniň wagtlaýyn saklanýan izolýatoryndan getirilipdi.


text:
TÜRKMEN BOKSÇULARYNYŇ WE PÄLWANLARYNYŇ ALTY MEDALY
Türkmen türgenleri boks hem-de grek-rim göreşi boýunça ýetginjekleriň arasyndaky Aziýa çempionatlarynyň ikisinde uly üstünlik gazandylar. Umuman, Türkmenistanyň sportda gazananlary medallaryň altysy—bir kümüş we bäş bürünç medal bilen köpeldi.
Boks ýaryşlary Özbegistanyň paýtagty Daşkent şäherinde geçirildi. Oňa Aziýa yklymynyň 14 ýurdundan—Ýaponiýadan, Koreýa Respublikasyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Iordaniýadan, Eýrandan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan we beýlekilerden gaýyş elligiň ýaş ussatlarynyň 120 töweregi gatnaşdy. Bu ýerde Türkmenistandan bolan türgenler bir kümüş we bir bürünç medal gazandylar.
Aşgabatly Geldimyrat Toýlyýew hormat münberiniň ikinji basgançagyna çykdy. 80 kilogramdan ýokary bolan agram derejesinde ýarym final duşuşygynda Beknazar Annaorazowyň türgeni arap boksçusyndan ynamly üstün çykdy, altyn baýrak ugrunda geçirilen örän dartgynly duşuşykda bolsa özbek türgeninden asgyn geldi.
Halkara ýaryşlarynda ilkinji tejribesidigini nazarda tutanyňda, G.Toýlyýewiň üstünligi uly täsir galdyrýar. Şeýle ýaryşlarda onuň final duşuşygyna çykmagy ýaş türkmen boksçusynyň öňünde uly mümkinçilikleri açýar.
Ýene bir medal—bürünç medaly Ýunus Dawletow mynasyp eýeledi. Ol hem halkara sport ýaryşyna ilkinji gezek gatnaşdy. Dadebaý Geldinazarowyň ýolbaşçylygynda türgenleşýän daşoguzly boksçy 60 kilograma çenli agram derejesinde tapawutlandy.
... Hindistanyň Nýu-Deli şäherinden 18 ýurtdan ýüzlerçe türgenleriň gatnaşmagynda 1998-2000-nji ýyllarda doglan ýetginjekleriň arasynda geçirilen grek-rim göreşi boýunça Aziýanyň çempionaty türkmen toparyna dört sany bürünç medaly getirdi. Olaryň üçüsini nusgawy göreşiň Aşgabat mekdebiniň wekilleri: Resul Baýramow (tälimçi Nepes Gukulow) 46 kilograma çenli agramda; Seýdulla Tazaýew (tälimçi Aman Geldiýew) 58 kilograma çenli agramda hem-de Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Gasan Rasulowyň türgeni Aslan Kulyýew bolsa 85 kilograma çenli agramda eýelediler.
Dördünji bürünç medaly kenarýaka Türkmenbaşy şäherinden Eduard Şaginýan gazandy. Ol öz kakasy Artur Şaginýanyň ýolbaşçylygynda türgenleşip, hormat münberiniň üçünji basgançagyna 69 kilograma çenli agram derejesinde çykdy.
Boks we grek-rim göreşi boýunça ýaş türkmen ussatlary Aziýa derejesindäki ýaryşlarda medallary gazanýan mahaly, sportuň şu görnüşleri boýunça erkekler milli ýygyndylary Rio-de-Janeýroda (Braziliýa) 2016-njy ýylda geçiriljek Olimpiýada gatnaşmaga ýollanmalar ugrunda göreşe taýýarlanýarlar. Dört ýylda bir gezek geçirilýän esasy sport wakalaryna gatnaşmak üçin ilkinji ýollanmalar ugrunda güýzde bäsleşiler: grek-rim göreşi boýunça dünýäniň birinjiligi ugrunda göreş sentýabrda Las-Begacda (Amerikanyň Birleşen Ştatlary), boks boýunça dünýä çempionaty bolsa oktýabrda Kataryň paýtagty Doha şäherinde geçiriler.


text:
Azerbaýjanyň senagat we energetika ministri Natig Alyýew Trans-Hazar gazgeçirijiniň gurluşygy boýunça Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasynda baglaşylmaly döwletara ylalaşygyň taýýardygyny, emma türkmen tarapyndan anyklaşdyrylmaly we çözgüt talap edýän birnäçe aspektiň bardygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Ýokarda agzalan meseleler bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy Azerbaýjanyň Nebit barlaglary merkeziniň başlygy Ylham Şaban bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Bilşiňiz ýaly, Azerbaýjanyň senagat we energetika ministri Natik Alyýew çykyş edip, Trans-Hazar gazgeçirijisi boýunça iki sany ylalaşygyň gol goýulmaga taýyndygyny tassyklady. Siz bu barada näme aýdyp bilersiňiz?
Ylham Şaban:
Hawa, Natik Alyýewiň agzap geçen resminamalarynyň taýýarlanmagyna bir ýyl gowrak wagt gerek boldy. Sebäbi Natik ilkinji gezek bu şertnamalar barada 2012-nji ýylyň 26-njy fewralynda aýdypdy. Şol wagt ol [Natik Alyýew] bu resminamalara iýuna çenli gol goýulmagyna garaşylýandygyny aýdypdy.
Ylham Şaban
Emma 2012-nji ýylyň dowamynda bulara gol goýulmandy. Netijede ara bir ýyl çemesi wagt düşenden soň, Azerbaýjanyň senagat we energetika ministri bu barada käbir kommentarileri berdi.
Ýagny, ol Türkmenistanyň türkmen-azeri ikitaraplaýyn hökümatara ylalaşygyna çemeleşişi bilen, bu proýektiň iş ýüzünde amala aşmazlygynyň mümkindigini aýtdy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen tarapy bu şertnama nähili çemeleşýär? Şeýle-de haýsy sebäplere görä bu proýekt amala aşmaz?
Ylham Şaban:
2011-nji ýylyň oktýabryndan bäri Ýewropa Bileleşigi, Türkmenistan we Azerbaýjan alty gezek tapgyrlaýyn gepleşikleri geçirdiler. Sol gepleşikleriň dowamynda, gürrüňi edilýän şertnamalaryň üstünde işlenilip, olar taýyn edildi. Emma şol duşuşyklarda gutarnykly netijä gelmek başartmady.
Syýasy resminama barada aýdylanda, bärde ähli zat düşnükli, bu hiç zady çözmeýär. Emma hökümetara ylalaşyk, Trans-Hazar gazgeçirijisiniň gurlup başlanmagyna ýol açyp bilerdi.
Bu ylalaşyga görä, iki tarapyň hem öz üstüne alýan jogapkärçilikleri kesgitlenilýär. Azerbaýjan garaşsyzlygyny alanyndan soň bu ugurda, ýagny regional gazgeçirijileri gurmak boýunça belli bir tejribäni gazandy.
Bular ýaly ýagdaýlarda hökmany hökümetara ylalaşyklary baglaşylaýmaly. Ylalaşyga görä, gazgeçiriji haýsy tarapyň territoriýasyndan geçýän bolsa, onda şol döwlet ekologiýa, howpsuzlyk we gazyň ylalaşylan möçberiniň akdyrylmagy ýaly meseleler boýunça jogapkärçiligi öz üstüne alýar. Eger-de boýun alnan borçlar ýerine ýetirilmese, munuň öwezine kompensasiýalar talap edilip bilner.
Emma Türkmenistanyň beýle jogapkärçiligi öz üstüne alasy gelmeýär. Ol öňki tejribäni dowam etdirmegi isleýär. Ýagny, Türkmenistan jogapkärçiligi özüniň geografiki serhetlerine çenli çekýär.
Muňa Türkmenistanyň Eýran, Orsýet we Hytaý ýaly döwletler bilen bu ugurdaky hyzmatdaşlygy güwä geçýär. Gysgaça aýdylanda, şu çaka çenli Türkmenistan gazy özüniň gury ýer serhetlerinde alyja tabşyrýar we şonuň bilen hem onuň jogapkärçiligi tamamlanýar.
Trans-Hazar meselesi boýunça hem Türkmenistan özüniň ýuridiki borçnamalaryny we akdyrylmaly gazyň mukdarynyň ähli jogapkärçiligini öz gury ýer serhetlerinde Ýewropa Bileleşigine tabşyrmakçy bolýar.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Türkmenistanyň bu ugurda şeýle pozisiýany eýelemeginiň näme sebäbi bolup biler?
Ylham Şaban:
Häzirki wagtda Türkmenistan gazyny üç tarap boýunça akdyryp, ol eýýäm öňden bäri özüniň gaz eksportyny diwersifikasiýa etdi. Ýagny, Aşgabat indi öňküsi ýaly diňe bir alyja garaşly däl.
Üstesine-de dördünji ugur, ýagny Trans-owgan proýekti boýunça hem gepleşikler alnyp barylýar. Eger-de bu hem amala aşsa, onda Türkmenistan özüniň gazyny juda gowy şertlerde dört tarapa eksport edip biler.
Trans-Hazar barada aýdylanda, bu, esasan, [geljekde] ýagdaýlaryň özgerşine bagly bolar. Amala aşsa – gowy zat, başa barmasa-da, bu Türkmenistan üçin ahyrzamany aňladanok.


text:
Adolf Gitleriň “Mein Kampf” eseriniň öz goly goýlan kopiýalary Los Angelesde auksionda 64850 amerikan dollaryna satyldy. “The Nate D.Sanders” auksion öýi eserleri 11 adamyň satyn almakçy bolandygyny aýtdy we kitaby satyn alan adamyň öz adynyň mälim edilmegini islemändigini habar berdi.
Gitleriň Germaniýanyň SS goşunynyň ofiseri üçin gol çeken kitaplary iki ýyl mundan ozal 25 müň amerikan dollaryna Londonyň auksionynda satylypdy.
Gitler “Mein Kampf” ýagny “meniň göreşim” atly kitabynda özüniň anti-semitik duýgylarynyň nädip güýçlenendigini we özüniň nädip harbylaşandygyny gürrüň berýär we Birinji Jahan urşundan soňky Germaniýany dikeltmek boýunça öz garaýyşyny öňe sürýär. Kitap 1925-26-njy ýyllarda çap bolupdy. Bu kitaba eýe bolmak ençeme ýurtda, şol sanda Orsýetde gadagan edilýär.
Şeýle-de ýokary wezipeli Nazi resmisi Albert Speeriň penjegi hem auksiona çykaryldy we 11 müň amerikan dollaryna satyldy.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň ähli halkyny we döredijilik adamlaryny Medeniýet we sungat işgärleriniň güni bilen gutlady.
«Garaşsyz Türkmenistanda medeniýetiň we sungatyň ösmegi üçin uly iş alnyp barylýar» diýip prezidentiň ýüzlenmesinde aýdylýar.
Şeýle-de prezident soňky döwürde ýurtda onlarça täze medeniýet öýüniň, kitaphanalaryň we sungat mekdepleriniň açylandygynyny, olaryň täze döwrebap binalarda ýerleşdirilip, öňdebaryjy tehnika bilen abzallaşdyrylandygyny aýdýar.
Türkmen lideriniň tassyklamagyna görä, soňky ýyllarda ýurduň günbe-günden gülläp ösýän durmuşynyň dürli ugurlarynda gazanylan belent sepgitleri wasp edýän onlarça aýdym-saz, kino, sahna eserleri, başga žanrlara degişli eserler döredilipdir.


text:
Ýeri agdarman sürüp bejermek Topragy bejermek oba-hojalyk önümlerini ösdürip ýetişdirmekde iň esasy zat bolup durýar. Onuň birnäçe görkezijileri bar: 1). Medeni ösümlikleriň ösmegi üçin oňaýly şert döretmek; 2). İýmitlendirmek üçin mikro elementleri toplamak; 3). Topragyň agrofiziki alamatlaryny kadalaşdyrmak; 4). Hapa-haşal otlaryň ýaýrap gitmeginiň öňüni almaklyk (düýbinden ýok etmeklik dälde, onyň möwjäp gitmeginiň öňüni almak); 5). Zyýan berijilere we kesellere garşy göreş; 6). Ýokary hilli tohum bilen üpjin etmek; 7). Topragy ýeterlik dökün bilen üpjin etmek..
Indiki sorag oňa haýsy ýol bilen ýetip boljaklygy. Häzir biz ýeri näçe çuň sürip bilsek sürip, dürli himikatlar bilen haşal otlary, mör-möjekleri ýoklap bilsek ýoklap, soňrada aýak aldygyna suw berip, himiktalry ýere guýup ýokarky maksatlara ýetjek bolýarys. Netijede, ýerlerimiz şorlap, topragyň hasylly gatlagy zaýalanyp, ýyl-ýyldan alýan hasylymyz çykarýan çykdajymyzdan az bolýar. Häzirki wagtda dünýäniň köp ýurtlarynda topragy bejermekligiň has oňaýly, az energiýa talap edip, suwy tygşytly tutýan emelleri ornaşdyrýarlar. Ol emeller ýokary agronomiki netijeleri berip, topragy goramaklygyň-da netijeliligini ýokarlandyrýar. Onuň özenini ýeri agdarman sürmeklik we geçen hasyldan galan gury ösümlik galyndylarynyň topragyň ýokarky gatlagynda çüýremekligine şert döredmeklik bolup durýar. Ýa-da başgaça aýtsak, topragy bejermekligi azaldyp, topragyň ýüzinde hasylly gatlagy döretmeklik bolup durýar. Esay zat, topragyň ýokarky gatlagyny aşaky gatlagy bilen garyşdyrman, ony dörjelemek ýolydyr. Ýeri dörjelemeklik topragyň ýagdaýyna görä, dürli gurallar bilen amala aşyrylýar (çizellemek, boronalamak, kultivasiýa geçirmek we ş.m.). Bu usul häzirki wagtda dünýäniň köp ýurtlarynda öwrenilýär we ornaşdyrylýar (Orsýet, ABŞ, Bolgarýa, Germaniýa, Angliýa we beýlekiler). ABŞ-nyň oba hojalyk departamentiniň hasaplamalaryna görä, 2010 ýylda sürümli ýerleriň diňe 5% hazirki usul bilen bejerilip, 95% täze ulsulda bejeriler.
Ýakynda (11.12.07) Türkmenistanyň prezidenti minstirler kabinetiniň mejilsini geçirende her bir welaýatda 20 müň gektar täze tarp ýerleriň özleşdiriljekdigini aýtdy. Eger-de şol ýerlerde şu täze usul ulanylsa has jüpine düşerdi. Şol maslahatda ýaýradylan maglumatara ser salsaň, 2007 ýylyň 9 aýynda oba hojalygyna 233.8 million ABŞ dollary sarp edilipdir, emma muňa garamazdan bugdaýdan ortaça her gektardan 11.5 sentner, pagtadan bolsa, ortaça her gektardan 14.1 sentner hasyl ýygnalypdyr. Topragy bejermeklige täze garaýyş bilen seredip, täzeçillikleri ornaşdyrsaň şol netijeler has ýokary bolardy.
Täzeçillik üçin täze tehnikalar we usullar. Elbetde, ýokarda aýdylan täzeçilligi ornaşdyrmak üçin ilki bilen türkmen toprakşynaslarynyň tijenenmegi gerek. Ýagny olar Türkmenistanyň şertlerinde haýsy tehnikalary ulanyp boljakdygyny, organiki dökünleriň öndürilmesini nädip artdyryp boljakdygyny aýdyp, daýhanlara ylmy esaslara esaslanan topragy ýitgisiz bejermegiň ýollaryny düşündirýän praktiki goldaw salgynamalaryny taýynlamak zerur. Oba hojalyk okuw merkezlerinde hem okadylýan sapaklaryň mazmunyny täzeden seljerseň gowy bolardy. Biz bu ýerde topragy agdarman bejerýän tehnikalar hakda maglumatyň we şeýle tejribäniň haýryna ors dilinde birnäçe maglumatlaryň salgysyny getirmek isledik.
Ø http://attd.ru/page518305
Ø http://www.agroru.com/cgi-bin/news_show.pl?article=5190
Ø http://www.agrosouz.ru/1_8_18.htm
Ø http://sibselmash.ru/rch45.html
Ø http://amazone.de/default2006.asp
Ø http://www.sianie1.ru/page-agro/agro.html
Ref . INNOVATION
********************************************************
Dökün ýetmezçiliginiň diagnostikasy (pomidoryň mysalynda, teplisa ekinleri)
Egerde, pomidor nahalyna azot ýetmese (N), onuň ýapraklary maýda, ýaşylmytyk-sargylt reňkde bolýar, ýapraklarynyň aşaky ýüzindäky damarjyklary gögümtil-gyzyl reňke eýe bolýarlar. Nahalyň şahalaryda şeýle renke girip bilerler, onuň hasyly maýdadan gatrawsy bolýar.
Egerde, pomidor nahalyna fosfor ýetmese (P), onuň ýapraklary içine düýrilýär.
Egerde, kali ýetmezçilik etse (K), onda ýaş ýapraklar buýralanyp, köne ýapraklaryň ujynda ýanyksy görnüş peýda bolýar.
Kalsiniň ýetmezçiligi (Ca) ýaş ýapraklarda has gözeilginç bolýar. Olarda açyk-sary tegmiller peýda bolýar, köne ýapraklar bolsa gramtyl-ýaşyl reňke eýe bolup, ölçegleri ulalýar. Şeýlede, pomidor nahallarynyň depesi çüýräp başlaýar.
Egerde, kükürt ýetmese (S), nahallaryň ýapraklary açyk-ýaşyl reňke girip, soňra saralýp, köplenç gyzylmtyk öwşgünde bolýarlar. Azot ýetmezçilikde, üýtgeşmeler ilki köne ýapraklarda ýüze çyksa, kükürt ýetmezçiliginde olar ýaş ýapraklarda göze ilýärler. Onuň sütünjiklri inçeden näzik, gatrawsy halda bolýarlar.
Bor ýetmezçilik etse (B), pomidor nahalynyň ösüş sütünjigi garalýar, aşaky böleginde täze ýapraklar ösüp başlaýar, täze ýapraklaryň şahajyklary döwülegen bolýar. Hasylynda ölen öýjükleriň goňur tegmilleri emele gelýär.
Molibdeniň ýetmezçiliginde (Mo), pomidor nahalynyň birinji we ikinji esasy goşa ýapraklary saralýarlyp, ýokarlygyna düýrülýärler. Ýapragyň damarjyklarynyň arasynda açyk-sary tegmiller peýda bolýarlar.
Demir ýetmezüilik etse (Fe), nahalyň ösüşi haýallaýar, iň ýaşajyk ýapraklary açyk-sary reňke eýe bolýarlar. Demir ýetmezçiligi gaty bilderse, onda ýapraklar agaryp, diňe onuň gyraky damarjyklary ýaşyllygyna galýarlar. Köne ýapraklardan ýaş ýapraklara demir geçmesi togtaýar.
Egerde, sink ýetmese (Zn), onda nahalaryň ýapraklary gözeilginç maýda bolup, açyk-sary reňke girýärler.
Kömürturşy gazy ýetmese (CO2), ösümliklerde fototsintez geçmeýär. Egerde günde iki gezek (ertir-agşam) kömürturşy gazyny berseň, teplisada ösdürilip ýetişdirilýän pomidordyr-hyýaryň hasyllylygy ýokarlanýar. Ýanan tebygy gaz kömürturşy gazyna baý bolýar. Aşakda onuň optimal derejesi berilýär:
Nahal oturdylan wagty —0.05 – 0.1%
Hasyla durýança – 0.05 – 0.18 %
Hasyla duranda – 0104 – 0.15%
Kostylýev D. A., oba hojalyk ylymlarynyň kandidatynyň makalasyndan erkin terjime.
Ref . INNOVATION
*******************************************
Organiki Oba Hojalygynda ulanylýan dökünler
Ýaşyl dökünler – siderasiýa.
Ýaşyl dökünler topragy organiki galyndylar we azot bilen baýlaşdyrmak üçin ulanylýar. Ony taýynlamak kän bir kynam däldir. Ilki bilen ýörite niýetlenen ösümlikleri saýlap alýarlar we olary ekýärler. Ekilen ekinler guramanka olary topraga garýarlar. Bolany.
Yaşyl dökünler topragy organiki galyndylar bilen baýlaşdyrýarlar, onuň mikroflorasyny we strukturasyny gowylandyrýar, toprakdaky çyglylygy kadalşdyrýar, eroziýany azaltýar we indiki ekiljek ekinler üçin oňaýly ýagdaýy döredýär. Yaşyl dökünler üçin niýetlenen ekinler tomusyň ahyrynda ýa-da güýziň başynda ekilýär. Olar esasanam iki topara bölünýärler: azody işläp taýynlaýanlar (fiksiruýuşiýe) (kösükli ösümlikler ) we ony özünde saklaýanlar (hranýaşiýe) (kösükli ösümliklerden başga bir ýyllyk ekinler) . Meselem, dort ýyllap ýorunja osdürilen topragyň her gektarynda 200 kg çenli azot ýygnanýar.
Kül.
Agajyň küli özünde kaliniň köpligi bilen hasiýetlidir. Agajyň küli azaotdan başga, ösümlikler üçin gerek bolam ähli iýmitleri özünde saklaýar.
Daş uny.
Daş uny özünde ösümlik üçin gerek bolan ähli iýmit maddalaryny jemleýär, aýratynam ol mikro elementlere baýdyr. Esasanam ol kopýyllyk ösümlikleri iýmitlendirmekde ulanylýar. Gök ekinleriň mikroelementlere bolan islegi gaty uly däldir. Eger-de toprakda mikroelementler ýetmezçilik etse! Onda alary daşyndan getirmeli bolýar. Sebäbi, mikroelementler ýetmese toprakda köp hili bozulmalar bolup geçýär. Demir ýetmese – hloroz, bor ýetmese – yapraklaryň deformasiýasy, molibdeniň azlygy ösüşi togtadýar, silisiýa ýetmese – toprak fosfory özleşdirip bilmeýär. Daş unyny komosta-da goşýarlar. Ol hek daşyndan, bazaltdan, granitden we başgalardan alynýar.
Kompost.
Kompost topragyň strukturasyny gowylandyrýar we ony ösümlikler üçin peýdaly iýmit bilen üpjin edýär. Kompost taýynlamak üçin hapa zyňylýan gutulara gidýän ýakylyp göýberilýän ähli organiki zatlary peýdalanmak bolar. Meselem: gury ýapraklar, agaç ýonuşgalary, saman, agaç şahalarynyň kesindileri, hapa- haşal otlar, ýer almasynyň we pomidoryň ýapraklary, goýun ýüňi, guş perleri, ders, iýmit önümleriniň galyndylary we beýlekiler. Kompost taýynlanada aşakdaky ýaly gatnaşygy saklamak zerurdyr. Kompost üçden bir bolegi gury ösümlik galyndylary; üçden bir bolegi guramadyk – gök ot çöpler we iýmit galyndylary; üçden bir bolegi bolsa, toprakdan durýar. Kompostyň taýynlanylýan döwrinde onuň çyglylygy 10% ýokary bolmalydyr we oňa kislorodyň barmaklygyna şert doremelidir. Beýle diýildigi, ony ýerde gazylan çukurda däl-de, ýerden ýokarda, daşyna haýat edilen bir ýerde taýynlamak maslahat berilýär. Kompost taýynlamak üçin ilki bilen gök otlary we ösümlik galyndylaryny öňünden taýyn edilen ýere dökýärler, soňra gury ösümlik galyndylaryny, onuň üstinden bolsa, saman we iýmit galyndylary dökulýär.
Topragyň ýüzini örtmeklik.
Agrotehnikanyň – toprakda özwagtynda we dogry taýynlyk işleriniň geçirilmesiniň – ahyrky maksady janly organizmleriň aktivligini saklamakdyr. Sebäbi, janly organizmleriň, kök systemalarynyň we topragyň strukturasynyň beýleki elementleriniň özara gatnaşyklary onuň ýokary hasyllylygyny emele getiýär.
Topragyň ýüzini örtmeklik üçin owradylan torf, çüýrän organiki materiallar, däne ösumlikleriniň börügi, samany, gury ýapraklar we polietilen ulanylýar. Ösümligiň toweregindäki açyk topragyň ýapylmagy agrotehnikanyň iň bir peýdaly çäreleriniň biridir. Beýle edilende toprakdan çygyň bugarmasy azalýar, yagyş – ýagmyrda, ýere suw tutulanda topragyň ýüziniň ýuwulmagynyň öňi alynýar, topragyň strukturasyny gowylandyrýar, ýeriň gatamaklygynyň (uplatneniýe) öňini alýar, ýylylyk geçriş ukyplylygyny ýokarlandyrýar, toprakda bolup geçýän peýdaly biohimiki prosesleri güýçlendirýär. Örtük topraga haşal otlaryň tohumlarynyň düşmegini çäklendirip, käbir keselleriň döremeginiň öňüni alýar.
Elkana Assosiýasynyň 2005 ýyldaky materiýallaryndan erkin terjime.
Ref . INNOVATION
******************************************
Toprakşynaslaryň şu günki aladalary
Toprak we howa şertlerine görä ekerançylygy üç bölege bölýärler. Ygalyň bol ýerindäki ekerançylyk (meliorative); suwarymly ekerançylyk (irrigated); düme ekerançylygy. Türkmenistanyň şertlerinde suwarymly we düme ekerançylygy häsiýetlidir. Bizde esasanam ekerançylykda mekgejöwen, kelem, hyýar, käşir, şeker şugundury, pomidor, bugdaý, günebakar, gowaça we beýleki intensiw idegi talap edyän ekinler ekilýär. Bu ekinlerden ýokary hasyl almak üçin mineral we organiki dökünleri beyleki ekinlere garanyňda has köp bermeli bolýar. Olaryň aglabasyny diňe suwaran mahalyň iýmetlendirmeli bolýar: meselem gowaçany diňe suwaran mahalyň iýmitlendirip bolýar. Diýmek bu ekinlere köp suw gerek, köp dökün gerek. Soňky döwürde, topragyň şeýle intensiw ulanmagy gaty köp ýerleriň sandan çykmagyna getirdi. Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) habaryna görä, geçen asyryň soňky çärýeginde sandan çykan topragyň möçberi ondon öňki tutuş ýüzýyllykdakydan-da has köpdür. BMG-niň 2005 ýyldaky hasabatyna salgylansaň: çölleşmekligiň we gurakçylygyň netijesinde her ýyl 40 milliýard amerikan dollaryna barabar oba hojalyk önümleri ýitirilýär.
Häzirki döwürde organiki oba hojalygy barada köp gürrüň edilip başlandy. Bu oba hojalygyny ýöretmekde sintetiki dökünleriň, pestisidleriň, ösümlikleriň ösüşini kadalaşdyrýan dermanlaryň we şuňa meňzeşleriň ulanylmagyny azaltmak öňe sürilýär. Olara derek organiki dökünleri (mallaryň dersi, ösümlikleriň galyndylaryndan taýýarlanan dökünleri), topragy bejermegiň dürli usullaryny ulanmaklyk öňe sürilýar. 2007 ýyla çenli bolan wagtda ýer ýüzinde 30.5 million gektar ýerde organiki oba hojalyk principleri alynylyp barylýar. Baryp 1924 ýylda Rudolf Şteýner biodinamiki ýer bejermek konsepsiyasyny öňe sürdi. Bu organiki oba hojalygynyň döremeginiň başlangyjy boldy. Organiki oba hojalygy terminini ilki bolup Lord Nortborn 1940 ýylda ulandy. Bu hereketiň ösmegine Albert Goward, Iw Balfor, Jerom Irwiň, Bill Mollison, Masonobu Fukuoka, Iwan Owsinski, Edward Folkner we beýlekiler ulu goöşant goşdular. 1972 ýylda Organiki Oba Hojalygyny Tarapdarlarynyň Halkara Federasiyasy (IFOAM) döredildi. IFOAM-yň aýdyşyna görä oba hojalygy hökmany suratda uzakwagtlaýyn perspektiwada sümlikleriň, haýwanlaryň, topragyň, adamlaryň saglygyny gorap saklamalydyr.
Topragy organiki usul bilen bejermek ýa-da topragy azal ulanman bejermek – bu topraga, ösümliklere bolan payhasly gatnaşyk. Eger-de bu usuly ulansaň, az çykdaýjy bilen, mineral dökünleridir zäherli himikatlary ulanman gerekli hasyly alyp bolýar. Yagny eger-de oba hojalygyny edil tebigy ekosystema kimin gurasaň, gerekli hasyly ýygnap bolar. Onuň esasy prinsipleri örän ýönekeý:
Birinji: topragy 5 sm çuňlykdan aşak bolmadyk ýagdaýda dörmeli (agdarmaly däl). Toprak – janly organizm! Darwin öz kitablarynyň birinde şeýle ýazýar:”Azal oýlanyp tapylmazyndan öň toprak ýagyş gurçuklary bilen bejerilipdir, elmydama şeyle-de bolar”. Köp alymlar 10 inedördil metr himikatlar bilen zäherlenmedik toprakda 200 kg bakteriýalaryň, şonçarak ýagyş gurçuklarynyň we beyleki janly-jandarlaryň ýylda 500 kg biogumusy öndürýandiklerini subut etdiler. Azal bilen çuň agdarlan ýerde toprak kisloroddan doýýar, onuň düzimindäki bakteriýalar çüýrintgileri mineral elementlere öwürýärler. Bu azal bilen agdarylan tarp ýerde hasyllylygy ýokarlandyrýar. Ýöne onuň dowamlylygy 2-3 ýyldan uzaga gitmeýär. Onsoň daýhana mineral dökünler, zäherli himiki dökünler gerek bolýar. Toprak bolsa, öz hasyllylygyny ýitirýär. Onuň strukturasy bozulýar. Toprakdaky suw aýlanyş joýajyklar bozulyar, ol öz kislorod paýyny alyp bilmeýaýär. Gurak gelen ýyllarda hasyl bolmaýar.
Ikinji: Topragy örtmek, ýagny bu topragyň ýüzini hasyldan galan saman, haşal otlar, gury ýapraklar we beýlekiler bilen üpjin etmeklikdir. Açyk toprak güniň aşagynda gyzýar we ahli çyglylygy bugardyp goýberýär, ýagyşdan soň batga öwrilip, dem almasyny kesýär, şemally howada üsti ýokumly gatlagy tozap gidýär, topragyň suw we şemal arkaly şorlamagyna getiýär. Emma maýdalanan gury ösümlikleriň galyndylary topragy gorap saklaýar, gurçuklaryň we mikroorganizmleriň ýaşamagy üçin oňaýly şert döredýär, söňra bolsa peýdaly çüýrintgä öwrülýär.
Üçünji: “Ýaşyl dökünleri” – siderat ösümlikleri ulanmaklyk. Olara esasanam kösükli we däneli ösümlikler girýärler. Olary topragyň strukturasyny dikeltmek we organiki çöküntgiler bilen baýlaşdyrmak üçin ösdürip ýetişdirýärler. Şeýled ýapon alymy Higa Tera tarapyndan işlenilip taýynlanan tehnologýa boýunça, peýdaly mikroorganizmler bilen topragy iýmitlendirmeklik girýär. Peýdaly kömelekler, mikroblar bilen iýmitlendirilen toprak geň galaýmaly bol hasyly berýär. Bu tehnologiýa eýýäm 15 ýyl bäri dünýäň köp ýurtlarynda ulanylyp gelinýär.
Organiki usulda ýer bejermekligiň öz inçelikleri bar. Eger-de ol inçelikleri ele alsaň, onda ösümlikleri kesellerden we zyýan berijilerden gorap, ýeriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak mümkin.
Organiki ýya-da azalsyz oba hojalygynyň artykmaçlygy barada alymlar köp dellileri getirýärler. Olaryň käbiri aşakdakylar ýalydyr: tehnikany ulanmaklyk azalýar, tebigy mineral we organiki önümleriň aglabasy ýere topraga berilýär, topragyň strukturasy bozulmaýar, toprakdaky ygalyň bugarmasyazalýar, topragyň tebigy howalanmasyna şert döreýär, iň esasysam toprak zaýalanman, gaýtam adamlar üçin zerur bolan sagdyn iýmiti öndürýär. Bizi bu topragy ulanyjylara däl-de, eýsem ony gelejekki nesiller üçin goraýjylara öwürýär.
Biziň eramyzdan otuz asyr öň ýaşap geçen Şumerler, topragy şahaly tayak bilen bejerip her gektardan 200-300 sentner arpa hem bugdaý hasylyny alyp bilipdirler. Biziň hazirki döwrimizde hem topragy organiki usulda bejerip bol hasyly alýan daýhanlar köp. Olar bara-da, olaryň tejribeleri barada indiki gürrüňdeşliklerimizde gaýdyp geleris.
Intenertde bar bolan açyk maglumatlar esasynda taýynlandy.
Ref . INNOVATION
Filed under: Bütin Temalar, Bilim


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 2-nji awgustda Londonda Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron bilen duşuşyp, gepleşik geçirdi. Bu gepleşiklerde esasan Siriýadaky ýagdaý barada gürrüň edildi.
Siriýadaky zorlugy bes etdirmek üçin edilmeli işler barada Orsýet bilen Britaniýanyň pikirleri biri-birinden tapawutlanýar.
Bu duşuşykdan soň Deýwid Kameron Ýakyn Gündogarda ýerleşýän bu ýurtdaky urşy togtatmagyň ýollaryny tapmak meselesinde iki tarapyň garaýşlarynyň deň gelmeýändigini aýtdy.
Ol: "Bärde käbir tapawutlyklar bar" diýdi, ýöne Britaniýanyň premýer-ministri iki ýurduň hem hökümetleriniň bu gandöküşikligi togtatmak isleýändigini belledi.
"Siriýadaky konflikt bilen bagly biziň pozisiýalarymyzyň tapawutlanýandygyna garamazdan, iki tarap hem bu konflikt bes edilip, Siriýanyň durnukly bolandygyny göresi gelýär. Biz daşary işler ministrlerimiz bilen bilelikde şu maksadymyza ýetmek üçin edilmeli işler baradaky diskussiýalarymyzy dowam etdireris" diýip, Kameron aýtdy.
Wladimir Putin hem Siriýadaky gandöküşikligi bes etdirmek üçin iki tarapy hem kanagatlandyrýan ýollary agtarýandyklaryny, bu mesele bilen bagly iki ýurduň daşary syýasat edaralaryna goşmaça tagalla etmek barada tabşyryk berlendigini aýtdy.
Mundan öň prezident Putiniň maslahatçysy Sergeý Markow "Radio 4" bilen söhbetdeşliginde halkara jemgyýetçiliginiň Siriýadaky hökümete garşy güýçleri goldamagyny Moskwanyň “jogapkärçiliksizlik” diýip hasap edýändigini, sebäbi Assadyň režimine garşy söweşýänleriň käbirleriniň “Al-Kaýda hem radikal yslamçylara çalym edýändigini” aýtdy.
Ol: “Günbataryň Siriýada alyp barýan rasional bolmadyk syýasatyna Orsýet garşylyk görkezmäge synanyşýar” diýdi.
Putiniň Britaniýa sapary Deýwid Kameron bilen geçirilen duşuşyk bilen çäklenmeýär. Ol Olimpiýa oýunlarynda dzýudo boýunça dünýä çempiony Tagir Haibullaýewiň we dünýa çempionatynda kümüş medala eýe bolan zenan Wera Moskalýugyň çykyşlaryna tomaşa etmegi planlaşdyrýar.
Britaniýanyň premýer-ministri hem bu ýaryşlara Putin bilen bile tomaşa etmek isleýändigini aýtdy.
Wladimir Putin bilen geçirilen gepleşiklerden soňra Deýwid Kameron özleriniň Londonda geçýän Olimpiýa oýunlary we 2014-njy ýylda Soçide geçirilmeli gyşky Olimpiýa oýunlary barada gürrüň edendiklerini aýtdy.
Putin soňky gezek Britaniýada 2005-nji ýylda bolupdy. Şonda ol Şotlandiýada geçirilen senagat taýdan ösen 8 ýurduň sammitine gatnaşypdy.
Orsýet bilen Britaniýanyň arasyndaky syýasy gatnaşyklar Owganystandaky, Yrakdaky, Liwiýadaky konfliktler sebäpli dartgynly bolmagynda galýar.
Şeýle hem bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara 2006-njy ýylda öňki rus içalysy Aleksandr Litwinenkonyň ölümine Orsýetiň gizlin gulluklarynyň dahylynyň bolmagynyň mümkindigi baradaky şübheler ýaramaz täsirini ýetirdi.


text:
Belarus polisiýasy paýtagt Minskide prezident Adeksandr Lukaşenkonyň garşysyna geçirilen protesti basyp ýatyrdy we onlarça demonstranty tussag etdi.
Azatlyk Radiosynyň belarus gullugy polisiýanyň 150 çemesi adamy, şol sanda birnäçe žurnalisti hem tussag edendigini aýdýar.
Soňky hepdelerde ýurtdaky ykdysady kynçylyklar sebäpli sosial aragatnaşyk saýtlarynda protest çagyryşlary gaty güreldi.
Polisiýa, bir hepde mundan öň hem edişi ýaly, Minskiniň Oktýabr meýdançasynyň girelgesini baglady.
Bu ýurduň beýleki şäherleriniň hem 30-dan gowragynda şeýle protestler boldy.


text:
BMG-nyň Baş Assambleýasy Siriýada, Eýranda we Demirgazyk Koreýada adam hukuklarynyň bozulmalaryny ýazgarýan rezolýusiýa kabul etdi.
Siriýa boýunça rezolýusiýa 133 ýurt tarapdar, diňe 11 ýurt garşy bolup ses berdi. Ýene-de 43 ýurt ses bermekden saklandy.
Howpsuzlyk Geňeşi Siriýa boýunça Orsýetiň teklip eden rezolýusiýasynyň proýektine-de seredýär. Bu dokument Siriýanyň içki konfliktinde taraplaryň ählisiniň ulanýan zorluklaryny ýazgarýar, ýurduň häkimiýetlerine şäherlerden goşunlary çykarmagy, halkara synçylary ýurda goýbermegi, syýasy tussaglary azat edip, oppozisiýa bilen gepleşiklere başlamagy teklip edýär. Ýöne Damaskyň garşysyna sanksiýalar barasynda hiç zat aýdylmaýar.
Günbatar döwletler bu teklip edilýän rezolýusiýany Başar al-Assad hem onuň hökümeti bilen bagly ýeterlik derejede berk däl hasap edýär.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi 2007-nji ýylda, özüniň prezidentlik kampaniýasy mahalynda Fransiýanyň iň baý aýalyndan 150 müň ýewroluk gizlin nagt pul peşgeşini alandygy barada aýdylýanlary ret etdi.
Sarkozi hem onuň hökümeti indi birnäçe hepde bäri zähmet ministri Erik Worsy goraýar. Ol Fransiýanyň iň baý aýaly Lilian Bettenkortuň salgytdan gaçmagy bilen baglanyşdyrylýar.
Eýýäm Sarkoziniň konserwatiw hökümetini mazaly sarsdyran galmagal şu gün täze bir öwrüm aldy. Bettenkortuň öňki hasapçysy fransuz habar saýtyna öz öňki başlygynyň ýogalan adamsynyň Worsa Sarkoziniň 2007-nji ýyldaky kampaniýasy üçin 150 müň ýewro nagt pul teklip edendigini aýtdy.


text: Maslahat beriji wezipeli “Ýaşulular maslahatynyň” halkyň jebisligini üpjün etmekde, ýurduň durmuşynyň möhüm meselelerini maslahat etmekde we çözmekde ýaşuly nesliň tejribelerinden peýdalanmak üçin zerurdygy resmi maglumatlarda bellenýär. “Ýaşulular maslahatynyň” 600 agzasynyň we ýene bir müňden gowrak beýleki gatnaşyjylaryň gatnaşmagynda ýylda geçirilýän bu çäre maliýe taýdan kimiň hasabyna amala aşyrylýar we onuň çykdajylarynyň möçberi nähili? Azatlyk Radiosy bu sowal bilen Türkmenistanyň öňki wise-premýeri, Merkezi Bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazowa ýüzlendi.


text:
Turistik awtobusyň heläkçilige uçramagyndan ejir çekenlere kömek bermek üçin Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň uçarynda lukmanlaryň üç topary Türkiýä geldi.
Şol awtobus betbagtçylygynda 16 adam öldi, olaryň 13-si orsýetlilerdir. Jebir çekenler 26 adam, olaryň ýagdaýy agyr, käbiriniňki juda agyr.
Üsti turistli awtobus kurort şäheri Alaniýadan syýahata barýarka, ol 15 metrlik köprüden aşak gaçdy.
Betbagtçylygyň sebäbi barada dürli çaklamalar bar: sürüjiniň birden ýüregi durupdyr, ol uklapdyr diýen ikinji wersiýa-da bar.


text:
Mundan 10 gün ozal tussag edilen belarusly sýyasatçy Uladzimir Nýaklýaýewiň aklawçysy düýn öz müşderisiniň saglyk ýagdaýynyň agyrdygyny aýtdy.
Uladzimir Nýaklýaýew prezidentlige dalaş eden syýasatçylardan biri bolup, ol ençeme beýleki kandidatlar bilen bir hatarda 19-njy dekabrda Minskde geçirilen protestleriň dowamynda tussag edilipdi.
U.Nýaklýaýewiň aklawçysy Tamara Sidarenko öz müşderisiniň gan basyşynyň aşa güýçlenenligini aýdyp, onuň derhal azat edilip, keselhana ýerleşdirilmegine rugsat edilmegini talap edýär.
Tamara Sidarenko 19-njy dekabrda geçirilen protestlerden öňüsyra çakdanaşa ýenjilen Nýaklyayewy düýn baryp görendigini we onuň geplemekde hem kynçylyk çekýändigini aýtdy.