text:
Suratda: bir duşuşykda 4 pökgi geçiren Altymyrat Annadyrdyýew.
Aşgabat, 06.03.2015. “Türkmenportal”.
Anna güni başlanan Türkmenistanyň futbol çempionatynyň birinji tapgyry şu gün dowam etdi. “Aşgabat” stadionynda wise-çempion, Türkmenistanyň Kubogynyň häzirki eýesi “Ahal” ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän Marynyň “Energetigini” synagdan geçirdi.
“Energetik” 2010-njy ýylda döredildi. Soňky bäş ýylda birinji ligada höwesjeňler toparlarynyň arasynda ilkinji dört ýyl “Kuwwat”, 2014-nji ýyl bolsa “Mary GES” atlary bilen çykyş etdi. Şu ýyllar içinde topara baş tälimçi hökmünde Marynyň “Merwiniň” öňki belli futbolçysy Arsen Ýuzbaşýan ýolbaşçylyk etdi. Geçen ýyl birinji ligada ýeňiji bolup, ýokary ligada oýnamaga hukuk gazandy.
Täze möwsümiň öňüsyrasynda topar diňe bir adyny däl, eýsem, tälimçilerini hem täzeledi. Topary Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň we “Balkanyň” öňki baş tälimçisi, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Rahym Gurbanmämmedow kabul etdi. Oňa bu işde öňki belli futbolçylar Aleksandr Klimenko bilen Dmitriý Gasanow kömek ederler.
“Türkmenportalyň” habarçysyna belli bolşy ýaly, “Energetikde”, esasan, birinji ligada ýeňiji bolan düzüm saklanyp galdy. Ýöne toparda ýokary liganyň mekdebini geçen oýunçylar hem bar. Olardan “Merwden” Arslan Weliýew, Elhan Mämmedow, Baýrammyrat Nazarow, “Balkandan” Farahat Bazarow, Artýom Nikitenko, “Talyp sportundan” Ylýas Minhairow dagyny görkezmek bolar.
“Energetigiň” garşydaşy bolan “Türkmennebitönümleri” Baş müdirliginiň “Ahaly” bu ýyl diňe bir öz ýurdumyzyň däl, eýsem, daşary ýurtlaryň hünärmenleriniň-de ünsüni özüne çekdi. Topar AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň deslapky böleginde Gyrgyz Respublikasynyň “Dordoýyny” we Omanyň “Fanjasyny” ýeňip, toparça bölekde oýnamaga hukuk gazandy.
Ine, ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän toparyň garşysyna bolan oýunda hem “Ahal”, garaşylyşy ýaly, sazlaşykly hem hüjüm ediji oýun görkezdi. Eýýäm birinji ýarymda myhmanlaryň derwezesinden üç pökgi geçdi. Golaýda Sankt-Peterburgda geçirilen Arkalaşygyň Kubogynda Türkmenistanyň ýaşlar ýygyndysynyň (U-23) iň gowy oýunçylarynyň biri Gurban Annaýew iki, “Galkan” futzal toparyndan täzelikde “Ahala” gelen Altymyrat Annadurdyýew bir gezek tapawutlandy. Arakesmeden soň Altymyrat ýene üç pökgi geçirdi.
Netijede A. Annadurdyýew bir oýunda 4 gezek tapawutlanyp netijeli hüjümçileriň bäsleşiginde, 6:0 ýeňen “Ahala” bolsa ýaryş basgançagynda öňe saýlandy.
7-nji martda “Altyn asyr” — “Hazyna”, “Daşoguz” — “Şagadam”, “Merw” — “Aşgabat” duşuşar.
Hasabaty halaýanlar üçin duşuşygyň maglumatlaryny hödürleýäris.
“Ahal” — “Energetik” — 6:0 (3:0)
6-njy mart. Aşgabat. “Aşgabat” stadiony. 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Gurban Annaýew 18, 38, Altymyrat Annadurdyýew 27, 66, 85, 90+1.
Duýduryş alan: Ylýas Minhairow 17 (“Energetik”).
Emin: Alibek Sapaýew.
Duşuşygyň gözegçisi: Hudaýnazar Rejepow.


c: text/html

text:
Owganystanda korrupsiýanyň ýagdaýy 2007-nji ýyldan bäri iki esse artypdyr.
Korrupsiýa garşy Integrity Watch halkara toparynyň geçiren barlaglaryna görä, geçen ýylda owganystanlylar ýokary wezipelilere para bermek üçin bir milliard dollar çemesi harçlapdyrlar.
Owganystanyň sorag geçirilen ilatynyň 6,5 müň adamdan her üçünjisi öz meselelerini çözmek üçin döwlet edarlarynda para bermäge mejbur bolandyklaryny aýdýarlar.
Sorag geçirilenlerden deň ýarysy döwlet organlaryna ornaşan korrupsiýadan talyplaryň güýçlenýändiklerini aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 7-nji martda ýurduň aýal-gyzlaryny 8-nji Mart baýramçylygy bilen gutlady.
«Mähriban eneler, hormatly gelin-gyzlar, sizi gözelligi, döredijiligi we hoşniýetliligi dabaralandyrýan joşgunly bahar paslynda giňden bellenilýän Halkara zenanlar güni bilen tüýs ýürekden gutlaýan» diýip, gutlagda aýdylýar.
Prezident zenanlara sarpa goýmagyň, olaryň mertebesini belent tutmagyň türkmen halkynyň gadymlardan bäri kämilleşdirip gelýän milli ýörelgesidigini belläp, Türkmenistanda aýal-gyzlaryň döredijilikli zähmet çekmekleri, çaga terbiýeläp-etişdirmekleri üçin uly döwlet goldawynyň berilýändigini, ähli mümkinçilikleriň döredilýändigini nygtapdyr.
Türkmen metbugaty prezident Berdimuhamedowyň dürli pudaklarda zähmet çekýän we aýratyn yhlas görkezen zenanlaryň bir toparyny ýokary döwlet sylaglary, hormatly atlar bilen sylaglamak baradaky kararlara gol çekendigini hem habar berýär.
Şeýle-de habarda 8-nji Mart baýramçylygynyň bütin ýurt boýunça aýdym-saz konsertleri we beýleki dabaraly çäreler bilen giňden bellenilýändigi aýdylýar.


text:
Şu gün Türkiýäniň Stambul şäherinde dünýäniň garyp döwletleriniň 48-siniň liderleriniň gatnaşmagynda halkara sammiti açyldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň gurnamagynda bäş gün dowam etjek bu sammitde dünýäniň garyp döwletlerindäki käbir ykdysady problemalaryň çözgütleri barada pikir alşylar.
Sammitiň açylyş dabarasynda eden çykyşynda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun häzirki wagt ykdysady taýdan yzagalak ýurtlarda azyk üpjünçiligi bilen bagly täze problemalaryň howp abandyrýandygyny nygtady.
Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gülüň ýolbaşçylygynda geçirilýän bu sammitiň işine Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Žoze Manuel Barroso hem gatnaşýar.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif owgan bosgunlarynyň ýurtda galmagynyň wagt möhletini üç aýa uzaldyp, 2017-nji ýylyň mart aýyna geçirdi.
Şarif bu kararyny 9-njy sentýabrda geçirilen hökümet maslahatynda tassyklady.
Hökümetiň beýannamasyna görä, Şarif owgan bosgunlarynyň Pakistanyň myhmanlarydygyny we olaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin çäreleriň görüljegini aýdypdyr.
Bu beýannama owganystanly bosgunlaryň Pakistanyň häkimiýetlerini ozalky wagt möhletiniň dolmagynyň öňünden öz hukuklaryny depelemekde aýyplamagynyň yzýanyna gabat geldi.
Pakistanda 1.5 million bosgun ýerleşýär. Owganstanylaryň ýene bir million çemesi Pakistanda 1980-nji ýyllardan bäri hasaba alynman ýaşaýarlar.
Pakistanyň hökümeti iýun aýynda Şarifiň bosgunlar lagerlerini Pakistandan Owganystana göçürmek boýunça BMG-niň bosgunlar edarasy we owgan hökümeti bilen işlemegi häkimiýetlere tabşyrandygyny aýdypdy.
Yslamabad bosgunlar lagerlerinde söweşijileriň ençemesiniň gizlenýändigini aýdýar.


text:
Ukrain metbugaty Russiýa tarapdary söweşijiler bilen gijäň ýary bolan agyr çaknyşyklardan soň, Kiýewiň güýçleriniň ýurduň gündogaryndaky Mariupol şäheriniň häkimlik jaýyny yzyna alandygyny habar berýär.
Ukrainanyň “Kanal 5” atly telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, Milli gwardiýa söweşijileri köçä gysyp çykaryp, binany öz kontrollygyna geçiripdirler. Söweşijiler binanyň öňündäki esasy köçäni böwetläpdiler.
7-nji maýda berlen maglumatlara görä, köçäniň gatnawy gaýtadan düzgüne girizilipdir.
Russiýanyň “Interfax” habar gullugynyň Mariupoldaky Russiýa tarapdary çeşmelere salgylanyp berýän maglumatyna görä, separatistler şäher häkimliginiň jaýynyň Ukrain güýçleriniň kontrollygyndadygyny tassyklapdyrlar.
Şeýle-de, separatistler “Interfax” habar gullugyna beren maglumatyna görä, Ukrain howpsuzlyk güýçleri regionyň garaşsyzlygy üçin 10-njy maýda geçirilmegi planlaşdyrylýan referenduma kampaniýa alyp barýan 11 adamy tussag edipdirler.


text:
Owganystanyň demirgazyk welaýaty ýaragly toparlardan ejir çekýär. Gürrüňi edilýän toparlaryň käbirleri ozallar “regiony täzeden dikeltmek” taslamalarynyň howpsuzlygyny üpjün etmäge ýakyndan ýardam beripdiler.
Farýap welaýatynyň ýaşaýjylary ýaragly toparlaryň özleriniň durmuşyna, azatlyklaryna we namysyna howp salýandygyny aýdýarlar. Aýdylyşyna görä, ýaragly “garakçylar” adamlaryň janlaryna kast edýärler, zorlaýarlar we hiç bir delilsiz, ýerli ýaşaýjylary saklap, adam hukuklaryny kemsidýärler.
Gürrüňi edilýän bu “garakçylar” özbaşlaryna jenaýat imperiýasyny döredip, Türkmenistan bilen araçäkleşýän welaýatda adamlary ogurlap, soňra olaryň hossarlaryndan pul soraýarlar, halky talaýarlar we şol bir wagtyň özünde-de neşe söwdasyny edýärler.
Farýap welaýatynyň resmileriniň tassyklamagyna görä, ýaragly garakçylar demirgazyk Owganystanyň 1 milliona golaý ilatly daglyk regionynyň agramly böleginde öz hökümlerini ýöredýärler. Agzalýan regionyň halky, esasan, haly dokap, maldarçylyk we ekerançylyk bilen meşgullanyp, güzeran aýlaýar.
"Talybandan" has howply
Farýabayň welaýat mejlisiniň agzasy Gulam Sahi Nawidiň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna gürrüň bermegine görä, agzalýan ýaragly garakçylar "Talybandan” has howply diýilýär.
Ol şeýle diýýär: “Talybanyň” barlygy adamlaryň durmuşynda diňe töwekgelçilik döredýär. Ýöne, ynha, bu garakçylar yzygiderlilikde adamlaryň durmuşyna, namysyna we maliýe çeşmelerine howp salýar. Bular welaýatyň ilatynyň agramly bölegini emele getirýän etniki puştun, täjik, özbek we etniki türkmenleriň arasynda özleriniň has işjeňligini saklaýarlar. Garakçylar resmi hasaba alynmadyk ýaraglary göterip, bu etrapda doly tarhanlyk edýärler”.
Farýap welaýatynyň prokurory Habybylla Wasik ýerli ýaşaýjylaryň ýüzlerçe gezek degişli edaralara arza-şikaýat bilen ýüz tutandyklaryna garamazdan, häkimiýetleriň garakçylara çäre görüp bilmeýändigini belleýär. Ol bu barada şeýle diýýär: “Bu ýaragly toparlar hatda polisýa işgärleriniň üstüne-de hüjüm etdiler we agyr jenaýata baş goşan jenaýatkärleri tussaglykdan boşatdylar”.
Ýerli ýaşaýjylar ýaragly garakçylaryň öz gözegçilik edýän çäklerini giňeldip, sekiz welaýatyň 15 etrabynda öz hökümlerini ýöredýändiklerini aýdýarlar. Olar Almar, Puştun Kot, Kaýsar, Kohistan, Gorzaýwan, Hwaja Sabz Poş, Bilçyrag we Şirin Tagap etraplarynda has güýçlenipdirler.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran bir kohystanly Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren gürrüňinde öz ýaşaýan etraplarynyň ýaşaýjylarynyň ýaragly garakçylaryň derdinden gaty kösenýändigini aýdýar.
Ol: “Olar adamlara köplenç gaty ýowuz daraýarlar we hatda ýönekeý raýatlary hem jezalandyrýarlar. Sanalgyja gün mundan ozal olar bir bigünä ýaşulyny aýalynyň gözüniň öňünde atyp öldürdiler. Bu hadysa köp adamyň tas ýüregini ýarypdy, indi biz öz gelejegimzden alada bildirýäris” diýip, pajygaly waka barada gürrüň berýär.
Özara atyşyklar
Bir agza garalmansoň, özara garşydaş ýaragly toparlaryň arasynda ýygy-ýygydan atyşyklar bolýar. Golaýda Puştun Kot etrabynda ýüze çykan güýçli atyşykdan soň ýüzlerçe maşgala öz öýlerini terk etmäge mejbur boldy.
Puştun Kot etrabynyň ýaşaýjysy Amir Han etrapda dörän durnuksyz ýagdaý zerarly Farýabyň paýtagtynda, ýagny Maýmanada özüne sümelge gözlemeli bolupdy.
Ol: “Bir gezek agşamara biz öýde wagtymyz birden atyşyk sesleri eşidilip başlady. Soňra hüjümçiler raketa zat atyp öýleri otlap başladylar. Biz zordan gaçyp gutuldyk” diýip, gürrüň berýär.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran beýleki bir ýaşaýjy Puştun Kotyň halkynyň ýüreginiň agzyna gelendigini aýdýar.
Ol: “Garakçylar adamlara edil gul ýaly daraýar” diýýär. Sözleriniň üstüni ýetirip, puştun kotly, Farýabyň halkynyň welaýatda iň täsirli üç adamyň garakçylara başlyklyk edýändigini çaklaýandygyny, ýöne gorkudan ýaňa olar barada hiç kimiň dil ýarasy gelmeýändigini aýdýar.
Ozalky howpsuzlyk işgärleri
Farýab welaýatynyň häkiminiň metbugat wekili Ahmet Jawed Bedar Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren interwýusynda Puştun Kot etrabynyň halkynyň 80 göteriminiň garakçylardan gorkup, etraby terk edendigini aýdýar.
Welaýatyň gizlin gullugynyň başlygy Muhammet Naim Azatlygyň Owgan gullugy bilen geçiren gürrüňdeşliginde Farýabdaky garakçy toparlara baştutanlyk edýän adamlaryň ozal ýurtdaky daşary ýurt kompaniýalarynda işländigini, olaryň işleriniň howpsuzlygyny üpjün edip, ulag kerwenlerini gorandyklaryny aýdýar.
Andrabi ýurtda zalymlykda giňden tanalan köp sanly ýaragly toparlaryň entek öz ýaraglaryny, granatlaryny, agyr ýaraglaryny we minemýotlaryny taşlamaga taýýar däldiklerini gürrüň berýär. Ol häkimiýetleriň garakçy toparlara garşy hüjüme geçendigini aýdýar:
“Biz bu ýylyň dowamynda özümize gelip gowşan 50 sany resmi şikaýata jogap berip, arzalarda agzalýan ýaragly toparlara çäre gördük”.
Ýöne Farýabyň ýaşaýjylary ýaragly garakçylaryň soňky on ýyllygyň dowamynda welaýatda gazanylan ösüşlere zyýan ýetirýändigini aýdýar. Olar: “Garakçylardan hatda polisiýa işgärleri hem gorkýar” diýip, demirgazyk Owganystanda dörän agyr ýagdaý barada gürrüň berýärler.


text:
Owalbaşda Halyl Kulyýew hakynda aýdylan, ýazylan zatlardan "toýdan topukça" jümleler.
Annaberdi Agabaýew, Türkmenistanyň halk ýazyjysy: "Geçen asyryň 60-70-nji ýyllary Halyl şahyryň zehininiň, çeper döredijiliginiň güller açan çagydy. Onuň yşka, mähir-muhabbete ýugrulan goşgulary özüniň dürdäneligi, mähremden mylaýym "demi", süňňüniň näzikligi, özboluşly çeper serenjamlylygy bilen okyjyny, diňleýjini özüne çekýärdi"
Halyl Kulyýew
.
Gurbanburdy Geldiýew, şahyr, filologiýa ylymlarynyň doktory: "Halyl Kulyýewiň poeziýasy juda gysga, emma uly mazmuny özünde jemleýän bu sözler, mämesindendir, "halyly üzüm" diýlen ýaly bolup gulaga eşidilýär. Bu duýgy şahyryň kämillige juda ir ýetişenliginden bolmagy mümkin".
Meniň şu essämi okanlar onuň sözbaşysynda şahyra "bahar buşlukçysy" diýmändigimi geň görseler gerek.
Hawa, edebiýatçylar-da, kärdeşleri-de, okyjylar-da ajaýyp şahyr Halyl Kulyýewi baharyň buşlukçysy, waspçysy hasaplaýarlar. Elbetde, şeýle atlandyrmak üçin ýeterlik esasam bar. Muňa, ilkinji nobatda, "Bahar buşlukçysy" goşgusy sebäp bolandyr diýsek delilsiz däldir. Onda şahyr sadadan şahyrana, mylaýymlyk, buýsanç we guwanç bilen:"Bahar gelýär, bahar gelýär adamlar"
— diýip, özüne mahsus hoş owazda buşlaýar. Ol şahyryň:"Açyň penjiräňiz, bakyň adamlar! Daň agarýar..."
— diýen buşlugy bilenem sazlaşyp durandyr."Gyzym bolsa, Bahar dakjak adyna,
Goý, ol bahar ýaly şadyýan bolsun"
— diýip, aýdyşy ýaly hem eden şahyryň bahar buşlukçysy kemi ýok. "Goja hem bahar" goşgusyn-a tutuşlygyna getiresiň gelip dur, çünki onda ýazyň adamlara gudratly täsiri janly taryplanýar.
"Gojalar heserläp, elemtas boldy,
Dat gününe on sekize ýetenleň!",
"Zemin ýaşadykça ýigdelýär bahar"...
Ýöne, meniň pikirimçe, Halyl Kula "Baharyň buşlukçysy" diýmek entek bärden gaýdýar. Ol durmuşyň buşlukçysydy, waspçysydy. Muňa:"Öpdüm begres geýen ene topragy,
Ah, ýaşaýyş, gör, sen neneň ajaýyp!",
"Eý, sen ýaşlyk, her neneň söýsem-de seni,
Uzak ýaşap, goja bolmak höwesim",
"Keminden ýüz ýyllap ýoldaş bol maňa,
Eşretli, sapaly, juwanlyk çagym!"
- ýaly onlarça setirleri delil bolup biler.
Halyl Kulyýewiň poeziýasyny onuň dosty, kärdeşi, şahyryň "Güneş" kitabyny çapa taýýarlan, häzir filologiýa ylymlarynyň doktory, professor Gurbandurdy Geldiýewden has göwnejaý seljeren başga bir edebiýatçy ýokmuka diýýän. Ol ady agzalan kitaba ýazan sözsoňy makalasynda Halyl şahyryň poeziýasynyň häsiýetli aýratynlyklary hökmünde:
a) mylaýymlylygy,mähirliligi;
b) tebigylygy;
ç) lirizmi, aýdyň pelsepäni belleýär.
Bu netijeler şahyryň döredijilik dünýäsine beletligiň, ýiti synçylygyň hasyly bolmak bilen, hakykata laýyk gelýär.
Eger olaryň üstüne bir zat goşmaly bolsa, mylakatly, käýarym şahyrana ýaňsyly ýumory-da tirkärdim."Şahyr Halyl atly ýary bar eken,
Şu gün şol gözeliň toýy – diýdiler",
"Eşeklije Durdy Gyljyň yzyndan,
Köpler "Wolga" münüp ýetip bilenok",
"Onsoň bu-da öwenmişin özüçe:
Ogrujady, ogrujady neresse..."
- kimin setirler muňa tassyk.
Şahyryň şygyrlaryna göwnüçökgünlik ýat. Şonuň üçin-de:"Dünýäni dolduryp süreli ömür,
Dünýäni unudyp süreli döwran"
- diýip hyjuwly ýazýar."Dünýäň sallançagy enäň elinde",
"Geçmiş ýaly garrasaň-da,
Geljek ýaly ýaş görüngin",
"Ýöne ýagty dünýä dünýä-dä,
Ýüz ýaşa ýetseňem ölmek ýeňil däl",
"Her gezek-her sapar hüwdülenende,
Dünýäm bir mertebe ýigdelýär ýene."
- ýaly setirler kerweni onuň durmuşa bolan belent göýgüsiniň şahyrana teswiri.
Halyl Kulynyň goşgularynyň aglabasynda bahar, ýaz sözi, onuň keşbi mäkäm orun alandyr. Bu ahwalat awtoryň ýüreginiň näzikliginden, mähremliginden, ynsanperwerliginden, gözellige telwaslygyndan habar berýär. Ýene-de mysallara ýüzleneliň:"Aýdyma gelenler, söze teşneler,
Pikir beriň; söz berilýär bahara",
"Hawa, şahyr, turan bolsaň daşa çyk,
Bu gün seniň bilen gepleşjek bahar.",
"Ony wasp etjekdim,
Ol bolsa eýýäm elimden alypdyr şahyrçylygy."
- diýen setirlere düşündirişiň,teswiriň zerurlygy ýok.
Şahyryň goşgularyny diňe gözleriň bilen däl-de, ýüregiň bilenem okamaly, şonda göräýmege guraksyrak setirlerden onuň çuň durmuşy pelsepesi aňyňy eýeleýär. Bu pikirime-de mysaly "Güneş" kitabynyň islendik sahypasyndan, el uran ýerimden tapjagymy aýtsam, gury öwündigim däldir."Öli bolup gitmez ýaly öleňde,
Diri bolup ýaşamaly dirikäň",
"Şondan beter aýylganç zat barmyka,
Dökülip gutarsa ene gözýaşy.",
"Gitdi" diýip, aglamaly bolsaň-da,
"Gelmedi" diýip aglamaly bolma sen.",
"Meniň üçin ajaýyp bir ýeňişdir,
Daş dek bir ýüregiň ereýşin görmek.",
"Çaý bilen çöregmiz mydam bar bolsun,
Başgasynyň bir alajy tapylar.".
Halyl Kulyýewiň ýüzlenmedik temasy bardyr öýdemok, ýöne gep munda däl, gep onuň islendik zady şahyr ýüregi bilen özüçe görýänliginde, gozgaýanlygynda. "Çörek dükany" onuň ajaýyp goşgularynyň biri, onuň jemlemesiniň özi onlap, belki-de ýüzläp şygra degýär ahyryn:"Haçan barsaň, ýapyk wagty ýok munuň,
Haçan görseň ýürek ýaly işläp dur".
ýa-da "Zähmet mugallymy" goşgusynyň: "Şu—eziz, mukaddes toprakdan başga —
Başga neneň sapak bolsun, oglanlar!"
- diýen jemlemesi sada, şol bir wagtyň özünde-de şahyrana pikiriň nusgasy dälmi näme!
Şahyryň goşgulary älemgoşar öwüşginli, şonuň üçin-de olary okamakdan ýadamaýarsyň. Röwşen pikirler, duýgular goşgysaýy köňlüňe çaýylýar. Mysallar getirmekden ýene-de saklanyp bolanok, olary ýörite gözläbem otyrmaly däl:"Güneşiň astynda, Aý yşygynda,
Gijeler, gündizler akar suw akýar.",
"Biziň ömrümiziň iň bir baý zady
Arzuwlarymyzdyr",
"Ýaşlyk bi çabgadyr, Ýaşlyk bir sildir..,
Ýaşlyk atyr saçýan benewşe güldür,
Görki-de gül,Durky-da gül-gülüstan."...
Halyl Kulyýewiň suratkeş şahyrdygyny-da goşgulary subut edýär."Dumanly daşlaryň garly depesi,
Gözýetimde asman bilen öpüşýär.",
"Asmanda aýlanyp akja bulutlar,
Ganat gerýär ýakymlyja şemala",
"Daň-säheriň düzüm-düzüm çyglary,
Merjen dek buldurap atanda öwşün...".
Rahmet Seýidowdan gaýdýan şahyrana suratkeşlik barada gürrüň agzalanda, mundan göni kyrk ýyl ozalky ýakymly ýatlama serime gelýär. Şol wagtky Nebitdag şäherinde mekdepde matematikadan ders berip ýörkäm, şäher telestudiýasyndan "Halyl Kulyýew geldi, edebi birleşme geçiriljek" diýip habar berdiler. Dört-bäş goşgymyň elýazmasyny alyp, studiýa bardym. "Deňizde" atly goşgymda:"Gün tygyn dürtüp dur deňziň göwsüne,
Ylla ölçeýän dek onuň çuňlugyn."
— diýip deňziň peýzažyny çekýän setirler bardy. Şahyryň özem men ýaly matematika mugallymy bolupmy ýa boljak bolupmy, häzir ýadyma düşenok, ýöne ol ýoldaşlarymyň öňünde: "Aşyrguly, sende hiç kimiňkä meňzemeýän suratkeşlik bar. Sen rubaga güýmenip ýörme, şu ugry saýla" diýende depäm göge ýetipdi.
Soňra şahyr şu goşgymy "Ýaş kommunistde" çap etdirdi. Ýöne halypanyň ynamyny ödemedim. Üç ýyldan edebiýatçy Saýlaw Myradow bilen olaryň öýüne bardyk... Üçünji duşuşygym onuň "Güneş" kitaby arkaly gaýybana boldy.
Söýgi lirikasynyň şahyryň döredijiliginiň has özboluşly, rüstem ugrudygyny aýtmasak, bärden gaýdarys. Onuň galamyndan:"...Ýok, garradyp bilmez ýyllar hem bizi,
Ýaşaýas ýar bilen ýyldan ogrynça",
"Diýdim:— Bar umydym inçelip barýa,
Gyz dişläp dilini:—Üzmerin – diýdi",
"Teşne ýürek jemalyňa suwsaýar,
Gara gözlim, göwnüm seni küýseýär.",
"Ýatlamalaň dumanyndan çyk-da gel,
Alyslardan alyslarda galan ýar."
- ýaly biri-birinden owazly, biri-birinden muhabbetli, biri-birinden hyjuwly setirleriň sany-sajagy ýok.
Halyl Kulyýewiň ömür beýany barada köp zat aýdyp biljek däl, onuň Darganatanyň Şyharyk obasynda doglandygyny, ýaşap aramyzdan gidendigini, uniwersitetde biregne mugallymçylyk edendigini bilýän.
Çyn şahyryň ömrüniň goşgularyna geçýändigini Sergeý Ýesenin aýdyp gidipdir. Ýöne Halyl şahyr ömrüniň gussalaryny döredijiligine siňdirmändir. Dünýäni, durmuşy "Durmuş gösel, dünýä gözel’’ diýip joşgunly taryplapdyr, söýüpdir.
Halyl Kulyýew meniň ýüregime has ýakyn şahyr. Men oňa öz ýanymdan: "Bahar göwünli şahyr" diýýärin. Dünýä, durmuş, ömür onuň ýüregine bahar bolup giripdi, bahar bolubam goşgularyna siňipdi. Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory.


text:
Soňky iki günüň dowamynda Gülnara Kerimowa bilen gyrgyzystanly twitterçileriň arasynda özara jedel dowam edýär. Gülnara Kerimowa gyrgyz twitterçilerini milletçilikde aýyplasa, twitterçiler Gülnaranyň we onuň maşgala agzalarynyň garşysyna aýyplamalary ýagdyrdylar.
Jedeliň başlanmagynyň sebäbi – ilki gyrgyzystanly Maksat Damir oglunyň, Özbegistanyň prezidentiniň gyzyna degişlidigi aýdylýan twitter sahypasynyň hakykatdanam prezidentiň gyzyna degişlidigini anyklamak üçin eden hereketi bolupdyr.
Gülnara Kerimowa twitter arkaly 25 adam bilen aragatnaşyk saklaýan eken. Olaryň hemmesi Orsýetden. Maksat Damir ogly oňa “Näme uçin Özbegistandan hiç kim ýok?” diýen sowaly berdi.
Özüne ýazylan hata jogap bermegi endik edinen Gülnara Kerimowanyň beýle sowal gaharyny getirdimi – bu belli däl, bu iki twitterçiniň arasynda jedel başlandy. Uzak dowam eden jedeliň ahyrynda Gülnara Kerimowa Maksat Damir ogluny milletçilikde aýyplady.
Bişkekli 26 ýaşly Maksat Damir ogly bilen özbek prezidentiniň gyzynyň arasynda başlanan sowal-žogaplar bilen “Ýaş tolkunyň”, ýagny Azatlygyň Özbek gullugynyň ýaşlar programmasynyň redaktory gyzyklandy.
“Meni twitterdäki @GulnaraKarimova
sahypasynyň hakykatdan hem Gülnara Kerimowa degişlimi ýa-da daldigi gyzyklandyrdy. Meniň sowalym onuň göwnünden turmadymy, garaz, ol meni milletçi diýip atlandyrdy” diýip, Maksat Damir ogly ýazdy.
Prezident Kerimowyň gyzy, Özbegistanyň BMG-däki wekili we Ispaniýadaky ilçisi Gülnara Kerimowa degişlidigi aýdylýan twitter sahypasynyň açylanyna entek köp wagt bolanok. Muňa garamazdan, bu sahypa yzygiderli täzelenýär. Bu sahypanyň hakykatdan hem Gülnara Kerimowa degişlidigini aňladýan birnäçe alamatlar bar. Meselem, sahypada esasan Kerimowanyň şahsy durmuşyna we alyp barýan işlerine degişli habarlar çap edilýär. Prezidentiň gyzynyň moda dünýäsinde alyp barýan işleri we onuň ýolbaşçylyk edýän “Fond Form” fonduna degişli maglumatlar bar. @GulnaraKarimova sahypasynyň Özbegistanyň prezidentiniň gyzyna degişlidigi açyk tassyklanmasa-da, ol bu sahypanyň özüne degişli däl diýibem yglan etmedi.
Etnik gyrgyzlary milletçilikde aýyplady
Twitteriň sahypasynda gyrgyzystanly bilen jedelleşen Gülnara Kerimowa gyrgyzystanly etnik gyrgyzlary milletçilikde aýyplady we 2010-njy ýylda Oşda bolan wakalarda gyrgyzlary rehimsiz hereketlerde günäledi. Özüni Gülnara Kerimowa diýip tanadan twitterçi bu meselede şeýle ýazdy:
“Gowy ýaşaýanlaryň yzyndan taýak göterip ylgap ýörmegiň ýerine, günäni özüňizden gözleseňiz, gowy bolmazmydy? Öz içki problemalaryňyzy ýurduň günortasynda mydam öz zähmeti bilen güzeran görýän we şonuň öwezine gowy ýaşaýan adamlaryň üstüne atdyňyz.
Durmuşda duşmançylyk, görübilmezlik mydam bolupdyr. Taryhda hem şeýle bolan. Elbetde, bu gynançly ýagdaý. Men Kizilkiýa şäheriniň golaýynda ösüp ulaldym. Ol wagtlar beýle milletçilik ýokdy. Hatar-hatar jaýlar gurulýardy. Özara hormat hem bardy. Belki, gowu gyrgyzlar hem bardy.
Indi bolsa awtomat ýarag bilen zawody ýa-da kompaniýany we şuňa meňzeş ýerleri basyp almak mümkin bolan döwletde, iş orunlary umuman bolmadyk ýurtda hemme zat çalam-çaş. Bu uly betbagtçylyk. Bu betbagtçylyk barada degşip-gülüp gepleýänler hem bar”.
Jedel gyzanda gyrgyzystanly ýene-de bir twitterçi Ulan internet neşirlerinde çap edilen kerimowlaryň maşgalasy bilen bagly linkleri Gülnara Kerimowa iberip başlady. Olaryň biri Nýu-Ýorkda geçen moda hepdeliginden Gülnara Kerimowanyň kowlandygy barada. Ikinjisi bolsa Lola Kerimowanyň “diktatoryň gyzy” diýip atlandyrylmagy baradaky maglumatlardy.
Muňa jogap berip, Gülnara Kerimowa şeýle ýazdy:
“Görnüşine görä, gyrgyzystanly twitterçileri we dyrnagyň astyndan kir gözleýän yzagalak habar serişdelerini diňe men, meniň kakam we meniň aýal doganym gyzyklandyrýar. Meniň başga garyndaşlarym hem kän”.
Twitterçi Gülnara Kerimowanyň gyrgyzystanly mikro bloggerler bilen jedeliniň dowamynda Kerimowanyň tarapyny alanlar hem köp boldy. Olaryň uly bölegi Gülnara Kerimowa gyrgyzystanly twitterçilere üns bermezligi teklip etdiler.
11-nji ýanwarda bolsa Gülnara Kerimowa özüniň twitter sahypasynda Azatlyk Radiosynyň çap eden makalasyny ýatlap, radionyň saýtynadaky “Gülnara Kerimowa gyrgyzystanlylary rehimsizlikde günäledi“ atly makalasy üçin öz minnetdarlygyny bildirdi:
“Azatlykdaky makalany okadym. Bu iş bilen örän az gyzyklanýan. Gowuja PR makala bolupdyr. Olar hiç wagt ýalan goşman makala ýazmaýarlar. Twitterde meni reklama edeniňiz üçin sag boluň!”
Görnüşinden Özbegistanyň BMG-däki wekili we Ispaniýadaky ilçisi Gülnara Kerimowany, şou biznesiň ýyldyzlaryny we dünýäniň tanymal syýasatçylaryny gyzyklandyryşy ýaly, twitter hem gyzyklandyrýar.


text:
Rus metbugatynyň maglumatyna görä, bu duşuşyklaryň dowamynda maslahat ediljek esasy mesele energiýa bolar, ýöne bu ugurdan haýsydyr bir takyk ylalaşyga gol çekiler öýdülenok.
Käbir günbatarly ekspertleriň çaklamasyna görä, Medwedewiň bu saparynyň maksady esasan Türkmenistanyň energiýa syýasatynda Orsýetiň täsirini saklamaga synanyşmakdan ybaratdyr.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu mesele bilen gyzyklanyp, Londonda ýerleşýän “Uruş we parahatçylyk maglumatlary institutynyň”
baş redaktory Jon MakLoud bilen gürrüňdeş boldy. Azatlyk Radiosy: Medwedew Türkmenistana barýar, bu sapara siz nähili baha bermekçi?
Jon MakLoud:
Onuň bu saparynyň dowamynda maslahatlaşjak temalaryndan biri, Türkmenistandan Orsýete gaz akdyrmak barada bolar. Sebäbi orslar Türkmenistandan alýan gazynyň möçberini azaldypdy.
Türkmenistandan alynýan gazy azaltmak bilen Orsýetiň iki maksady bardy: biri ykdysady, beýlekisi-de syýasy. Ykdysadyýet barada gürrüň edilende, orslaryň, belkem türkmen gazyna o diýen mätäçligi ýokdur, emma şol bir wagtyň özünde-de, Moskwa Türkmenistanyň ykdysady syýasatynda uly güýç hökmünde galmak isleýär.
Syýasy sebäbi barada gürrüň edilende, Orsýet Türkmenistanyň beýleki ýurtlara, esasanam Ýewropa gaz akdyrmagynyň öňüni almaga synanyşýar. Sebäbi Türkmenistanyň gazy Ýewropa akyp başlasa, bu Orsýetiň bähbidine uly zýyan ýetirer. Azatlyk Radiosy: Bu saparyň, elbetde, sýyasy tarapy hem möhüm, sebäbi Orsýetiň öňki Sowet Soýuzyna girýän ýurtlarda öz täsirini gaýtadan artdyryp başlanlygy aýdylýar, şeýle dälmi?Jon MakLoud:
Elbetde, käbir ýurtlarda şeýle, emma Türkmenistan barada gürrüň edilende, Orsýetiň nukdaýnazaryndan mydama bu kyn ýurtlardan biri bolmaklygyna galýar. Sebäbi Türkmenistan bitaraplyk syýasatyny alyp barýar we şondan ugur alyp, Aşgabat öňki SSSR-e girýän ýurtlaryň bileleşiklerine aktiw gatnaşman gelýär.
Eger bu barada takyk mysal getirsek, Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy toparyna doly agza bolmazlygy we bu regionda ýerleşýän ýurtlaryň arasyndaky Gümrük bileleşigine goşulmazlygyny ýatlasa bolar.
Orsýet, belkem, Türkmenistany şol guramalara ýakynlaşdyrmaga synanyşar, emma Nyýazow bilen deňeşdireňde, Berdimuhamedowyň regionda ýerleşýän ýurtlar bilen gatnaşygyny artdyrmaga has köp tagalla edýänligine garamazdan, Moskwanyň bu baradaky tagallasynyň gowy netije berjekdigini aýtmak kyn.
Meniň pikirimçe, Türkmenistanyň diplomatik we syýasy taýdan özüne mahsus syýasaty bar we şol syýasatyny hem ol dowam etdirer. Netijede, Orsýet Türkmenistan bilen gatnaşykda serasaply hereket etmäge mejbur bolar.
Türkmenistan, elbetde, ykdysady taýdan Orsýet üçin uly hyzmatdaşlardan biri, sebäbi Türkmenistan ummasyz ýerasty baýlyklara eýe. Gazagystanam baý ýurt, hatda Orsýet üçin diňe ykdysady taýdan däl, Gazagystan syýasy taýdan hem uly hyzmatdaş bolup biläýjek ýurtlardan biri.
Gazagystanyň Orsýet bilen örän uzyn serhedi bar, emma Türkmenistana gezek gelende, ýagdaý tapawutly. Moskowanyň Aşgabat bilen gatnaşygy, umuman aýdylanda, diňe energiýa serişdeleri bilen bagly.
Şeýlelikde Orsýet üçin Türkmenistanyň nähili dolandyrylýanlygy o diýen möhüm däl, hatda bu iki ýurduň liderleri duşuşanda, Türkmenistanda ýaşaýan etniki orslaryň ýagdaýy hem ikinji derejeli meselä öwrülýär galyberýär. Azatlyk Radiosy: Medwedewiň bu sapary Türkmenistandan Orsýete akýan gazyň artmagyna goşant goşjak täze gaz geçirijisiniň işe girizilmeginiň yz ýanyna gabat geldi. Şeýlelikde, Türkmenistan Günbatar bilen öz gatnaşygyny artdyrmaga synanyşýar diýlen pikir puja çykdymy? Jon MakLoud:
Günbatar bilen Türkmenistanyň gatnaşygy artýar diýilýän pikir, umuman aýdylanda, Türkmenistandan Ýewropa gaz akdyrjak turbanyň guruljakdygy baradaky gürrüňler bilen bagly mesele. Emma iş ýüzünde bu gatnaşygyň ösüşi gaty haýal we şonuň üçin Türkmenistan bilen Günbataryň, hususan-da, ÝB bilen gatnaşygynyň hili barada takyk zat aýtmak gaty kyn.
Täze gaz geçirijiniň gurulmagy, gürrüňsiz, Orsýete eksport edilýän gazyň möçberini artdyrar, emma bu Aşgabadyň syýasatyny üzül-kesil üýtgedäýjek bir proýekt bolup bilmez. Aýtjak bolýan zadym, bu Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa gaz akdyrjak “Nabukko” proýektiniň gün tertibinden aýrylanlygyny aňlatmaýar.
Elbetde, bu ugurda turba bilen bagly kynçylyklaram bar, olardan biri hem türkmen gazyny Hazaryň üsti ýa asty bilen neneňsi aşyryp, şol turbadan akdyryp boljagydyr, sebäbi bu aňsat iş däl.
Emma häzirki döwürde, Orsýetiň nukdaýnazaryndan aýdylanda, Türkmenistanda biri-birine gapma-garşy gelýän iki waka bolup geçýär, olardan biri Orsýetiň gysga möhletde türkmen gazyny almaga o diýen islegli bolmazlygy. Sebäbi Türkmenistan häzirki döwürde gazy üçin juda ýokary nyrh talap edýär. Ikinjiden, Orsýet Türkmenistanyň gaz eksportyny öz gözegçiliginde saklamak isleýär, meselem, haçanda zerur bolanda, Moskowa şol eksportyň amala aşyrylmagyna böwet bolmaga güýjüniň ýetmegini isleýär.
Şol bir wagtyň özünde Orsýetiň Türkmenistana o diýen basyş etmäge hem ýagdaýy ýok, sebäbi bu türkmen gazyny beýleki ýurtlara akdyrmak baradaky edilýän tagallalara has badalga berilmegine hem sebäp bolup biler.
Hytaý bilen Türkmenistanyň arasynda gazgeçiriji bireýýäm guruldy, Türkmenistanyň Ýewropa we Owganystan, Pakistan we Hindistan bilen hem şeýle proýektleri amala aşyrmaga islegi bar. Onsoň beýleki planlaryň amala aşyrylmak mümkinçiliginiň güýçlenmegini Orsýet islemez. Şonuň üçin häzirki ýagdaý Moskwanyň nukdaýnazaryndan gaty çylşyrymlydyr.
Türkmenistanyň mundan beýläk nähili ädim ätjekdigine göz ýetirmek gaty kyn. Aşgabadyň Orsýete satýan gazynyň möçberini artdyryp biljek täze gaz geçirijiler gurup, Orsýete satylýan gazyň bahasy barada Moskwa bilen ylalaşyga gelmäge synanyşmagy hem mümkin. Azatlyk Radiosy: Dmitriý Medwedewiň Türkmenistana edýän bu sapary bilen soňky döwürlerde türkmenistanly aktiwistlere we garaşsyz žurnalistlere edilýän basyşlaryň arasynda haýsydyr bir baglanşyk bolup bilermi?Jon MakLoud:
Men ol ikisiniň arasynda göni baglanyşyk bardyr diýip aýdyp biljek däl. Aktiwistlere edilýän bu basyşlar häzirki hökümetiň öňki hökümetden biziň çak edşimiz ýaly derejede üýtgemänligini görkezýär. Prezident metbugat azatlygy we garaşsyz gazetiň çap edilip başlananlygyny aýdýar hem-de maglumatlaryň halka elýeterli edilmelidigini belleýär, beýleki tarapdan bolsa, ol halk köpçüligine hödürlenýän maglumatlara gözegçilik edýär.
Emma Orsýet öňki Sowet Soýuzyna girýän ýurtlaryň hiç birinde hem adam hukuklary ýa metbugat azatlygy ýaly meseleleri galdyrmaýar. Orsýetiň Türkmenistandaky bar syýasy bähbidi energiýa bilen baglanyşykly. Moskwany gyzyklandyrýan zat, Türkmenistanda işleşip bolaýjak bir režimiň bolmagydyr. Eger durnuklylyga zyýan ýetirmek howpy bolmasa, Orsýet üçin Türkmenistanyň nähili dolandyrylýanlygy o diýen möhüm däl. Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň hökümetiniň hukuk goraýjy aktiwistlere basyş etmegi, şol bir wagtyň özünde, Günbataryň oňa görkezjek reaksiýasyndan Aşgabadyň heder etmeýänligini görkezenokmy?Jon MakLoud:
Hawa, elbetde, bu-da bir mesele, emma bu Türkmenistan ýaly režimleriň özüni alyp barşy bilen bagly tema. Başga söz bilen aýdylanda, şeýle režimler täze doglan çaga ýaly bolýarlar. Meselem, olar şeýle hereketleri edip, adam hukuklary diýilýän temanyň hakykatdan hem Günbatar üçin möhümdigine ýa däldigine göz ýetirmek isleýärler.
Şeýlelikde Türkmenistan käte Moskwa ýakynrak bolup görner, käte-de agzalýan meselelere jogapkärçilikli çemeleşýänligini görkezmäge synanyşar. Netijede şeýle ýurtlarda ilerlemeler we yza tesmeler deň dereje-de gaýtalanar durar. Orsýet bilen gatnaşyk saklamagyň usuly mydama Günbatara açylýan bir gapynyň bolmagydyr. Sebäbi gerek bolan wagty – biz öz gazymyzy Günbatara eksport ederis diýip, Orsýete basyş etmek üçin şeýle syýasaty ýöretmek zerurlygy bar. Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň Günbatar bilen gatnaşygyny güýçli saklamaga synanyşmagynyň sebäpleri baradaky pikiriňizden ugur alsak, käbir synçylar Berdimuhamedowyň hakykatdan hem ABŞ we Ýewropa bilen gatnaşygyny güýçlendirmek isleýänligini, emma ýurduň içindäki käbir güýçleriň onuň bu islegine böwet bolýanlygyny aýdýarlar. Siz şeýle pikirler bilen ylalaşýarsyňyzmy?Jon MakLoud:
Onuň Günbatar bilen gatnaşyk gurmagyna administrasiýanyň içinden käbir güýçler böwet bolýar diýlen mesele – diskussiýa edilmeli bir tema. Dogrymy aýtsam, bu soraga men takyk jogap berip biljek däl. Emma onuň Günbatara has ýakynlaşmagyna päsgelçilik döredýän esasy zat, onuň öz arkasy we gelip çykýan toparydyr. Berdimuhamedow Nyýazowyň häkimiýete getiren ýolbaşçylaryndan biri. Ol döwletiň, hökümetiň we ýurduň berk kontrollykda saklanmagy zerur diýlen pikire eýerýän ýolbaşçylaryň arasynda ýetişen adamlardan biri.
Emma Berdimuhamedow, elbetde, regional güýje öwrülmek isleýär. Ol diňe birine baglanyp galman, dünýäniň dürli ýurtlary bilen gatnaşyk gurmak isleýär. Ol diňe bir Eýran, Orsýet, Hytaý bilen däl-de, eýse Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlary bilen-de gatnaşyk saklamak isleýär. Bu ugurda ol Nyýazowdan öňe düşdi. Bu täze ugur bolup biler, emma onuň alyp barýan syýasatynyň özeňi barada gürrüň etsek welin, ol henizem Nyýazowyň döwründen uzaklaşyp bilenok.


text:
Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň daşary işler ministrleri bikanun migrasiýa krizisini maslahat edýärler.
20-nji aprelde Lýuksemburgda geçirilýän bu ýygnak, Ortaýer deňzinde gäminiň agdarylmagy netijesinde 700 çemesi migrantyň ölendigi baradaky aladalanmalardan bir gün soň bolup geçýär.
20 metr uzynlygyndaky balykçy gaýygy Liwiýanyň Ortaýer deňzindäki kenaryndan 100 kilometr çemesi daşlaşandan soň gark bolýar.
Ýewropa Bileleşigine şeýle wakalaryň öňüni almagy üçin edilýän basyşlar artýar.
Şu ýylyň dowamynda häzire çenli 35 müň migrant Ýewropanyň çäklerine geldi we 900-den gowrak adamyň Ýewropa gelmäge synanyşan wagty heläk bolandygyna ynanylýar.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi gazak prezidentiniň türkmen-owgan serhedindäki dartgynly ýagdaýlar baradaky çykyşyna protest bildirip, ýörite beýanat ýaýratdy. Beýanatda gazak tarapynyň mundan beýläk Türkmenistandaky ýagdaýlar barada maglumat berende “has döwrebap maglumatlary” ulanjakdygyna umyt bildirilýändigi bellenilýär.
Emma resmi türkmen mediasynyň özi türkmen-owgan serhedinde bolup geçýän ýagdaýlar barada hiç bir maglumat bermeýär.
Eýse, Aşgabadyň bu mesele babatynda dymmagyna we keseden gelýän maglumatlaryň garşysyna ýiti görnüşde jogap bermegine näme sebäp bolýar? Bu soraglara Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni, türkmen-owgan serhedindäki ýagdaýlary içginden yzarlaýan Brýus Panniýer jogap bermäge synanyşýar.
Azatlyk Radiosy: Brýus, siziň pikiriňizçe, näme sebäpden Türkmenistan gazak prezidentiniň türkmen-owgan serhedindäki ýagdaýlar baradaky çykyşyna beýle ýiti jogap berdi?
B.Panniýer: Türkmen häkimiýetleri hiç kimiň türkmen-owgan serhedindäki dargtgynly ýagdaýlar barada söz açmagyny, has hem bu maglumatlaryň ýurduň ilatyna ýetirilmegini islemeýärler.
Bu soňky waka olara [türkmen häkimiýetlerine] keseden berilýän maglumatlara, beýleki liderleriň edýän beýanatlaryna gözegçilik edip bilmeýändiklerini ýatlatdy.
Prezident N.Nazarbaýew we prezident W.Putin türkmen-owgan serhedindäki howpsuzlyk ýagdaýlaryndan gowy habarly bolmaga çemeli. Ýatlap geçsek, geçen ýyl türkmen resmileriniň özleri hem serhetde birnäçe türkmen esgerleriniň öldürilendigini boýun alyp, howpsuzlyk ýagdaýlarynyň ýaramazlaşandygyny hem boýun alypdylar ahyryn.
Häzir “serhetde hiç zat bolup geçenok”, “ähli zat gülala-güllük” diýen mazmunly çykyşlar, iň bärkisi gülkünç bolup eşidilýär. Ýaňky aýdyşym ýaly, türkmen häkimiýetleri ne ýurduň içinde, ne-de serhedinde nähilidir bir kynçylyklaryň bardygy baradaky maglumatlaryň berilmegini isleýärler.
Azatlyk Radiosy: Sebäp?
B.Panniýer: Türkmen häkimiýeti eýýäm uzak ýyllaryň dowamynda ýurtda hemme zadyň kadalydygyny, durnuklydygyny, “dana ýolbaşçynyň saýasynda” türkmenistanlylara dünýäde başga hiç kime nesip etmeýän eşretiň hödürlenýändigini, bitaraplyk statusynyň ýurdy parahat saklaýandygyny ynandyrjak bolup, jan edip gelýärler.
Haçan-da şunuň ýaly, [serhetdäki ýagdaýlar ] ýaly maglumatlar çykyp başlanda, adamlar gülala-güllük diýlip jar çekilýän beýleki, şol sanda ýurduň ykdysady ýagdaýlaryny hem sorag astyna alyp başlaýarlar. Adamlarda “hökümet biziň bilen oýun edýärmi?” diýen soraglar peýda bolup başlaýar.
Azatlyk Radiosy: Brýus, onda siziň aýdýanlaryňyzdan çen tutulsa, türkmen hökümeti öz raýatlarynyň gözünde gowşak bolup görünmekden çekinýärdä?
B.Panniýer: Ine, asyl mesele hem şunda-da. Türkmen häkimiýetleri halky ýurtda ähli zat gözegçilik astynda saklanýar, edilýän ähli işleir hem halkyň bähbigine gönükdirilen diýip ynandyrjak bolýarlar.
Ýaňky belleýşim ýaly, muňa çapraz gelýän we tassyklanyp biläýjek bir habar çykanda, adamlar ýurtda “wagyz” edilýän beýleki zatlara hem şübheli garap başlaýarlar.
Häzire çenli resmi Aşgabat serhetdäki ýagdaýlaryň kadalydygyny öňe sürüp geldi. Emma rus we gazak prezidentleri ýagdaýlaryň hakykat ýüzünde başgaçadygyny aýdyp, düýbünden başga maglumatlary aýan etdiler.
Bu meselede ýene bir belläp geçmeli juda möhüm ýagdaý bar. Siz türkmen tarapynyň gazak prezidentiniň çykyşyna nähili çaltlyk bilen, bary-ýogy birnäçe sagadyň içinde reaksiýa görkezendigine üns berdiňizmi? Bu Aşgabadyň serhet meselesi babatynda näderejede biynjalyk bolýandygyny doly görkezýär. Serhetdäki ýagdaýlaryň, hatda biziň çak edişimizden hem, has beter [ýaramaz] bolaýmagy gaty ähtimal.


text:
Ýurduň daşary syýasatyna düýpli üns çekilen bu mejlise Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri, welaýat häkimleri, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Daşary işler ministriniň täze orunbasary Myrat Nazarow, 17-nji dekabr.
Mejlisiň başynda Berdimuhamedow Nyýazow adyndaky oba hojalyk uniwersitetine degişli ýerlerde ekilen agaç nahallarynyň ýaramaz ideg edilmegine we olaryň köpüsiniň guramagyna ýol berenligi üçin, bu uniwersitetiň rektory Gurbandurdy Mämmetgulyýewi wezipesinden boşatdy. Onuň ýerine uniwersitetiň prorektory Döwletgeldi Myradowy wagtlaýyn ýerine ýetiriji edip belledi.
Mundan başga hem prezidentiň karary bilen Toýly Kömekow Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary wezipesinden boşadylyp, onuň ýerine Türkmenistanyň Hytaý Halk respublikasyndaky ilçisi Myrat Sapargeldiýewiç Nazarow bellenildi.Daşary syýasat üns merkezinde
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde Berdimuhamedow ýurduň daşary syýasaty bilen bagly meseleler babatda aýratyn durup geçdi hem-de Türkmenistanyň häzirki döwürde anyk ýörelgelere esaslanýan “köptaraply toplumlaýyn” daşary syýasaty alyp barýandygyny nygtady.
Berdimuhamedow Birleşen Milletler guramasynyň Türkmenistanyň esasy hyzmatdaşy bolup durýandygyny aýdyp, geljekde bu gurama bilen gatnaşyklary has-da pugtalandyrmagy göz öňünde tutýandygyny bellemek bilen, Türkmenistanyň 2013-2015-nji ýyllarda BMG-niň Ykdysady we durmuş meseleleri boýunça geňeşiniň agzalygyna öz kandidaturasyny hödürlemegi göz öňünde tutýandygyny mälim etdi.
Mundan başga-da prezident geljek ýylda BMG-niň birnäçe esasy edaralary ýerleşýän Şweýsariýanyň Ženewa şäherinde Türkmenistanyň şol guramanyň ýanyndaky hemişelik wekilhanasyny açmak baradaky meseläni çözmelidigini aýtdy. BMG-niň Ženewadaky edarasy ululygy boýunça Nýu Ýorkdaky edarasyndan soň ikinji ýerde durýar. Bu ýerde her ýyl 8,000-e golaý ýygnakdyr duşuşyklar geçirilýär.
Türkmenistanyň prezidenti ýurduň bitaraplyk hukuk ýagdaýyna laýyklykda Goşulyşmazlyk hereketi, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Yslam Konferensiýasy guramasy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk guramasy we beýleki guramalar bilen hyzmatdaşlyk etmäge ýeterlik ünsüň berilmelidigini hem belläp geçdi.“Oýlanyşykly açylyş”
Türkmenistanyň dünýäniň onlarça ýurtlary bilen ysnyşykly gatnaşyklary saklaýandygyny aýdyp, Berdimuhamedow hyzmatdaşlyk edilýän ýurtlaryň sanyny artdyrmagyň, geografiýany giňeltmegiň Türkmenistanyň esasy düýp maksady däldigini mälim etmek bilen, bu işiň oýlanyşykly amala aşyrylýandygyny nygtady.
Daşary işler ministri Raşid Meredow hökümet maslahatynda, 17-nji dekabr.
Ýurduň diplomatik korpusynyň ýolbaşçylaryna ýüzlenmek bilen Berdimuhamedow Türkmenistanyň ozalky Sowet Soýuzynyň düzümine giren döwletler bilen hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy dowam etjekdigini mälim etdi. Şeýle hem Berdimuhamedow ýurduň daşary syýasy strategiýasynyň Arap dünýäsiniň döwletleriniň Türkmenistana bolan barha artýan gyzyklanmasyny hem nazara alýandygyny aýratyn belledi.
Berdimuhamedow Latyn Amerikasynyň ýurtlary bilen gatnaşyklary giňeltmelidigini öňe sürmek bilen, Braziliýa, Meksika, Argentina döwletlerinde Türkmenistanyň ilçilerini bellemek barada oýlanmaga wagtyň gelip ýetendigini nygtady hem-de ýurduň daşary işler ministri R.Meredowa bu meseläniň üstünde işlemegi tabşyrdy.
Daşary ýurtlar bilen gatnaşyklarda medeni hyzmatdaşlygyň juda möhümdigini öňe sürmek bilen, Berdimuhamedow Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky her bir ilçihanasynda medeniýet attaşesi wezipesini girizmek meselesini öwrenmelidigini belledi we bu wezipä ýörite hünär başarnygy bolan adamlaryň saýlanylyp alynmalydygyny aýtdy.Täze teklip
Ýurduň daşary işler ministri R.Meredowa Türkmenistanda halkara we sebit barlaglarynyň milli syýasatşynaslyk merkezini döretmek meselesini öwrenmekligi teklip etmek bilen, prezident bu merkeziň dünýäniň syýasatşynaslar we žurnalistler guramalary bilen gatnaşyklary saklamak arkaly Türkmenistanyň halkara derejesini we sebitde alyp barýan syýasatynyň dürli meseleleri boýunça garaýyşlaryny daşary ýurtlarda jemgyýetçilige ýetirmek wezipesini ýerine ýetirmelidigini aýtdy.
Halkara we sebit barlaglarynyň milli syýasatşynaslyk merkeziniň döredilmeginiň dünýädäki bolup geçýän wakalar, Türkmenistanyň şol wakalardaky orny hakyndaky anyk we dogry pikirleri ýöretmäge, ýurduň bähbitlerini gorap çykyş etmäge mümkinçilik berjekdigini prezident mejlisde belledi.
Häzirki wagtda halkara guramalaryň hasabatlarynda Türkmenistan halkara jemgyýetçiligi we dünýä metbugaty üçin iň bir ýapyk ýurtlaryň biri hökmünde görkezilýär. Ýurtda syýasatşynaslaryň, ekspertleriň we garaşsyz žurnalistleriň erkin işlemek mümkinçilikleri çäklendirilen. Dünýädäki bolup geçýän wakalar baradaky habarlar we maglumatlar bolsa ýurduň resmi metbugatlarynda çap edilmeýär.
Mejlisiň barşynda Berdimuhamedow Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň hasabyna 2009-njy ýylda çykarylan gara reňkli, öň ulanyşda bolmadyk «Mersedes-Bens» E-300 kysymly awtoulaglary diplomatlara muzdsuz bermek barada buýruga gol çekdi.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regionundaky Inguşetiýa respublikasynda terroristleriň planlaşdyran partlama planynyň öňi alnandygy aýdylýar. Bu barada howpsuzlyk güýçleri maglumat berýär.
Resmiler öten agşam Malgobek şäherinde gök önümler dükanynda partlamanyň bolandygyny aýdýarlar. Wakanyň bolan ýerine gelen hopwsuzlyk güýçleri golaýda ýerleşdirlen başga-da iki sany partlaýjy serişdäniň üstüni açyp, olary howpsuzlandyrdylar.
Resmileriň çaklamasyna görä, birinji partlamanyň bolan ýerine polisiýa we keselhana işgärleri gelenden soň, şol iki partlaýjy ýarylmaly eken.
Şeýle-de, söweşiji diýip çaklanýan iki adamyň ot atyşlykda öldürlendigini duşenbe güni inguş polisiýasy habar berdi.
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Dagystanda, Çeçenistanda we Inguşetiýada söweşijidigi çak edilýän adamlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşykda her ýyl ýüzlerçe adam heläk bolýar we ýaralanýar.


text:
NATO bilen Birleşen Ştatlaryň aýtmagyna görä, harby lybasly owganlylaryň daşary ýurt esgerlerine hüjüm etmegi NATO-nyň Halkara howpsuzlyk güýçlerini Owganystandaky missiýasyny ýerine ýetirmekde yza tesdirip bilmez.
NATO-nyň ýolbaşçysy Anders Fog Rasmussen bilen Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta NATO-nyň goranmak ministrleriniň Brýusselde geçiren duşuşygynyň ahyrynda, 10-njy oktýabrda beýanat etdi.
Owgan polisiýa işgärleri we esgerleri tarapyndan halkara esgerlerine garşy amala aşyrylýan we "ýaşyllar göklere garşy" diýlip atlandyrylýan hüjümler şu ýylyň dowamynda 50-ä golaý esgeriň ölümine getirdi.
Bu hüjümleriň owgan we NATO esgerleriniň arasyndaky ynamy sarsdyryp, NATO ýurtlarynda jemgyýetçiligiň goldawyny peseldip biljekdigi baradaky aladalar dile getirildi.
Rasmussen bu ýagdaýy "hakyky kynçylyk" diýip atlandyrdy we bu mesele boýunça "çynlakaý ýagdaýda" iş alyp barmagy wada etdi. Emma ol söweşijilere halkara güýçleri bilen owgan halkynyň arasyndaky ynamyň döredilmegi babatdaky tagallalara zeper ýetirmäge NATO-nyň ýol bermejekdigini aýtdy.
"Owganystanyň duşmanlary ynamy we jemgyýetçilik ygtybaryny sarsdyrmak üçin içki hüjümleri ulanýarlar. Emma bu başa barmaz" diýip, Rasmussen aýtdy. "Biz duşmana biziň strategiýamyzy üýtgetmäge we öz döreden ynamymyzy we ygtybarymyzy sarsyrmaga ýol bermeris".
Rasmussen Owganystanyň halkynyň aglaba böleginiň ýurduň asuda we durnukly ýerlerinde ýaşaýandygyny aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, "duşmanyň hüjümleriniň 80 prosenti Owganystanyň ilatynyň diňe 20 prosentiniň ýaşaýan ýerlerine amala aşyrylýar".
Türgenleşdiriş goşandyna çagyryş
Panetta NATO ýaranlaryny daşary ýurt esgerlerine garşy agzalýan hüjümleri we beýleki görnüşdäki hüjümeri togtatmakda netijeli çäreleriň görülýändigi babatda ynandyrmaga çalyşdy.
“Duşman bize garşy nähili usul ulansa-da, güýçlendirilen partlaýjy enjamlar bolsun, içki hüjümleri bolsun, maşyn bombalary bolsun, biz bu usullaryň owgan hyzmatdaşlarlarymyz bilen aramyzy bozmagyna, şeýle hem öz alyp barýan missiýamyzdan dändirmegine ýol bermeris“ diýip, Panetta aýtdy.
Şeýle hem ol Birleşen Ştatlaryň goşant goşan türgenleşdiriş toparlarynyň "sanynyň deňeçer däldigini“ aýtdy we beýleki goranmak ministrlerini hem Owganystandaky harby türgenleşdiriş toparlarynyň ýetmezçiligini doldurmakda ýardam bermäge çagyrdy.
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary, 2014-nji ýylyň ahyryna çenli owgan güýçleriniň ýurduň howpsuzlygyny öz üstlerine alyp bilmeklerini üçin, bu toparlaryň olaryň ukybyny artdyrmakda örän möhüm rol oýnaýandygyny belledi. Şol ýyl NATO-nyň söweş esgerleriniň ählisi Owganystany terk eder.
Panetta türgenleşdiriş toparlarynyň umumy sanyny 465-e ýetirmek üçin NATO ýaranlaryndan indiki aýyň ahyryna çenli 60 topar ibermegi sorady.


text:
Aşgabat, 11-nji ýanwar. «Türkmenportal».
2014-nji ýylyň sosial-ykdysady we medeni görkezijileri boýunça geçirilen bäsleşikde Daşoguz welaýatynyň Görogly etraby ýeňiji boldy.
Bäsleşigiň jemleri jemlenende Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezi tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän ýörite topar "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň" üstünlikli durmuşa geçirilişi, bugdaý we pagta taýýarlamak baradaky şertnamalaýyn borçnamalaryň ýerine ýetirilişi, durmuş we medeni ähmiýetli desgalary ulanmaga tabşyrmak, şeýle hem ilatyň iş bilen üpjünçilik meseleleriniň çözülişi, ekologiýa howpsuzlygy, boş wagtyňy medeniýetli geçirmek hem-de ilatyň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagyna çekilmegi ýaly görkezijileri nazarda tutdy.
Ýeňiji bolan etrabyň häkimligi Türkmenistanyň Prezidentiniň görkezmesi boýunça ABŞ-nyň 1 million dollary möçberindäki pul baýragy bilen sylaglandy. Ýokarda görkezilen serişdeleri Türkmenistanyň Merkezi bankyna Türkmenistanyň Altyn asyryny ösdürmegiň döwlet gaznasynyň hasabyna bermek tabşyryldy.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatynda iş saparynda bolup, käbir ýerli zähmet kollektiwleri bilen duşuşdy.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi Berdimuhamedowyň bu saparyny onuň geljekki prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär hökmünde saýlawçylar bilen duşuşmak üçin gurnan sapary diýip häsiýetlendirýär.
Türkmenbaşy şäheriniň aeroportunda geçirilen iş maslahatynda prezident Berdimuhamedow hökümet agzalary hem-de ýerli resmiler bilen Balkan welaýatynyň senagat infrastrukturasyny ösdürmek baradaky 2012-2015-nji ýyllar boýunça programmasyna garady.
Bu programma laýyklykda, şu geljek dört ýylyň dowamynda Balkan welaýatynda 80 sany önümçilik kärhanasyny gurmaklyk we 7 müň 192 sany iş ornuny döretmeklik göz öňünde tutulýar.
Çarşenbe güni bu maslahatdan soň, Berdimuhamedow welaýatyň käbir zähmet kollektiwleriniň wekilleri bilen-de duşuşdy.


text:
Germaniýanyň RWE energiýa şirketi Ukraina gaz akdyrmaga başlandygyny aýtdy. Bu çäre Orsýetiň Ukraina akdyrýan gazynyň bahasyny artdyrmagynyň yzýany başlandy.
Ukrainanyň we Orsýetiň arasynda dartgynlylygyň dowam edýän wagtynda Moskwa Kiýewe satýan gazynyň bahasyny öňki nyrhyň üçden bir böleginden gowrak ýokarladýandygyny aýtdy we eger Ukraina gaz üçin bergisini üzmese gaz üpjünçiligini kesmek planyny yglan etdi.
RWE kompaniýasynyň aýtmagyna görä, Ukraina gaz üpjünçiligi Polşanyň üstünden 15-nji aprelde başlanypdyr. Kompaniýa 2012-nji ýylda baglaşan ylalaşygyna laýyklykda Ukraina ýylda 10 milliard kubometr gazyň akdyryljagyny we gaz eksportynyň “Ýewropanyň lomaý nyrhlaryna” esaslanjagyny habar berdi.


text:
Ululygy boýunça ABŞ-nyň üçünji şäheri bolan Çikagoda 20-21-nji maý günleri NATO-nyň Sammiti geçirilýär. Müňlerçe amerikanlylar bu Sammitiň çäklerinde protest demonstrasiýasyny geçirmek üçin, ýurduň dürli künjeklerinden Çikago şäherine bardylar.
Bu adamlaryň arasynda mekdep mugallymlary-da, adaty gullukçylar-da, lukmanlar-da, syýasy aktiwistler-de bar.
2 müň 500 töweregi protestçi eýýäm Sammitiň öňýany, anna güni Çikagoda ykdysady deňsizliklere garşy şygarlar bilen demonstrasiýa geçirdi.
Häkimiýetler howatyrlanýarlar
Çikago şäheriniň häkimiýetleri bu protestleriň gahar-gazaply bulagaýçylyklara öwrülmezligi hem-de Sammitiň işine päsgel bermezligi üçin, öňünden ep-esli alada etdiler.
Şu maksat bilen olar bir million dollara golaý harajat çykaryp, metal germewleri satyn aldylar we käbir goňşy şäherlerden goşmaça polisiýa güýçlerini çagyrdylar.
Şeýle çäreleriň görülmegi üçin ýakyn geçmişde sapak alarlykly wakalar az bolmandy. Hususan-da, 1999-njy ýylda Dünýä Söwda Guramasynyň Siattl şäherinde geçiren maslahatynda ýüze çykan köçe bulagaýçylyklarynda birgiden dükanlaryň aýnalarydyr gapylary döwlüp, köpsanly talaňçylyklar bolupdy.
2009-njy ýylda Strasburgda bolan NATO-nyň Sammitinde hem örän dartgynly köçe bulagaýçylyklary ýüze çykypdy.
Aktiwistler söz berse-de...
Ýöne bu gezek Çikagodaky protestleri gurnaýjylar öz demonstrasiýalarynyň parahatçylykly geçjekdigine söz berdiler.
Emma, şeýle-de bolsa, NATO-nyň liderleriniň bu Sammitiniň dowamynda ABŞ-nyň käbir kompaniýalarynda we edaralarynda graždan boýun egmezlik çäreleriniň geçirilmegi mümkin diýlip garaşylýar.
Şolaryň hatarynda hatda uçar ýasaýjy “Boing” kompaniýasy ýaly käbir kompaniýalaryň işinde bökdençlik döretmekligiň-de planlaşdyrylýandygy aýdylýar.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Tähranyň ýadro programmasy boýunça “emeli döredilen krizisi” çözmäge özüniň borçlydygyny aýdýar.
Zarif 4-nji maýda Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda ýazan maglumatynda ykdysady sanksiýalary gowşatmak şerti bilen, Eýranyň ýadro programmasyny jylawlamak barada Tähran bilen dünýäniň iň kuwwatly alty ýurdunyň arasynda baglaşylan taslama ylalaşygyň “öňe tarap süýşýändigini” aýtdy.
Ýöne ol ylalaşyk baglaşylmazdan öň, “edilmeli agyr işleriň” hem saklanyp galýandygyny belledi.
Bu tweet Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri şeýle ylalaşyga garşylyk görkezýänleri ýazgaryp çykyş edenden iki gün soň paýlaşyldy.


text:
Özbegistandaky Fransuz instituty 30-njy iýundan başlap ýurtdaky öz işini togtatjakdygyny habar berýär.
Fransiýanyň Daşkentdäki ilçihanasynyň 3-nji iýunda ýaýradan beýanatynda institutyň işini togtatmak baradaky karara özbek ýolbaşçylarynyň haýyşy esasynda gelnendigi aýdylýar. Institutyň ýapylmagynyň sebäpleri barada maglumat berilmedi.
Ilçihananyň berýän maglumatyna görä, Fransiýanyň diplomatik missiýasy “ilçihananyň mümkinçiligi boldugyndan özbek halkyny fransuz dili we medeniýeti bilen tanyşdyrmaga dowam eder”.
2011-nji ýyla çenli Wiktor Hugo merkezi ady bilen tanalýan Fransuz instituty 2002-nji ýyldan bäri özbek paýtagty Duşenbede iş alyp barýar.


text:
Tibetiň ruhany lideri Dalaý Lama ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen duşuşygyna uly kanagatlanma bildirdi. Geçirilen gepleşikler barasynda ol şeýle diýdi: “Biz prezident Obama bilen dünýäniň adamlara howpsuz bolmagy üçin adamzat gymmatlyklaryny ileri tutmak barada gürrüň etdik. Men şeýle-de tebigaty boýunça aýallaryň aladaçyl bolýandygyny, başganyň derdini ýiti duýýandygyny aýtdym. Şonuň üçinem ýolbaşçy wezipelere mümkin boldugyndan aýallary köpüräk bellemeli”.
Tibet lideri bilen ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň-da duşuşygy bellendi.
Bosgunlykda ýaşaýan hem tibet separatistlerini ruhy taýdan goldaýan Dalaý Lamanyň ABŞ-da kabul edilmegine Hytaý düýpden garşylyk bildirdi.
Soňky döwür ABŞ bilen Hytaýyň gatnaşyklary çylşyrymlaşdy.
Waşingtonyň bir tapgyr ýaragy Taýwana bermek plany bilen bagly-da Hytaý nägilelik bildirdi.
ABŞ öz tarapyndan Hytaýda internetden peýdalanýanlaryň hukuklarynyň bozulmagy bilen bagly närazylyk bildirdi.


text:
Medisina ýa-da Psihologiýa boýunça Nobel baýragynyň şu ýylky eýeleri yglan edildi. Baýrak ABŞ-ly Jeýms Rothmana we Randy Şekmana, şeýle-de germaniýaly Tomas Suedhofa berildi.
Bu barada duşenbe güni Stokgolmdaky Şwesiýanyň akademiýasynda yglan edildi.
Rothman “Yale” uniwersitetinde professor, Şekmen Berkeleýiň ýanyndaky Kaliforniýa uniwersitetinde professor, Suedhof hem Stanford uniwersitetinde professor bolup işleýärler.
Her ýyl Medisina boýunça Nobel baýragyyň eýeleri ilkinji bolup yglan edilýär. Nobel baýragy 1895-nji ýylda şwesiýaly senagatçy Alfred Nobel tarapyndan esaslandylypdy.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani 25-nji ýanwarda Ýewropa ýurtlaryna sapara başlady. Eýranyň ýadro programmasy boýunça dünýäniň täsirli ýurtlary bilen baglaşan ylalaşygy güýje gireli bäri bu Rohaniniň daşary ýurtlara ilkinji saparydyr.
Rohani Rime we Pariže etjek bäş günlük saparyna eýranly işewürler, ýurduň nebit-gaz ministri we beýleki resmiler bilen bilelikde barýar.
Eýran Yslam respublikasy geçen ýylyň tomsunda gelnen halkara ylalaşygynyň esasynda 16-njy ýanwarda ykdysady sanksiýalarynyň ýatyrylmagynyň yzýany halkara üzňeliginden çykýar. Tähran üçin Ýewropada we Aziýada kompaniýalar bilen ylalaşyk baglaşmaga mümkinçilik döredi.
Rohaniniň 25-nji ýanwarda Italiýanyň we 28-nji ýanwarda Fransiýanyň prezidentleri bilen gepleşik geçirmegi planlaşdyrylýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanynda ýurtda döredilýän kinossenariýalaryň, pýesalaryň, romanlaryň, powestleriň, uly göwrümli poemalaryň çeperçilik derejesini kesgitleýän döwlet komissiýasy döredilýär.
Türkmen metbugaty prezident Berdimuhamedowyň bu barada degişli karara gol çekendigini habar berdi.
Garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen ýazyjylarynyň uly göwrümli eserlerini çap etdirmek, kitap çykartmak mümkinçiliginiň örän çäklendirilendigi, bir topar ýazyjy-şahyryň bolsa gara sanawa girizilendigi aýdylýar.
Bu ýagdaý ýazyjylaryň käbiriniň öz kitaplaryny daşary ýurtlarda çap etdirmegine hem alyp geldi diýip, synçylar aýdýarlar.
Eýsem täze döredilýän komissiýa ýurtda “çap edilmegine garaşyp ýatan” diýilýän eserleriň ile ýetirilmegine ýol açarmy ýa-da ozaldan gelýän döwlet senzurasynyň dowamy bolarmy?
Azatlyk Radiosy bu barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Düýn Gazagystanyň Mangistau oblastynyň resmileri bu oblastyň territoriýasyndan geçýän «Merkezi Aziýa intergaz» truboprowodynyň ugrunda ýüze çykan tehniki näsazlyk sebäpli, türkmen tarapy bilen gepleşik alyp barýandyklaryny mälim etdiler.
Gazak resmileriniň maglumatyna görä, tehniki näsazlyk sebäpli gaz akymynda dörän bökdençligiň netijesinde «MAEK-Kazatomprom» elektrik stansiýasynyň energiýa öndürijiliginiň hem ur-tut pese gaçandygyny aýdýarlar.
Oblast administrasiýasynyň başlygy Krymbek Kuşerbaýewiň sözlerine görä, tebigy gaz ýangyjynyň ýetmezçiligi sebäpli «MAEK-Kazatomprom» stansiýasynyň öndürýän elektrik energiýasy 470 megawatdan 75 megawata düşüpdir.
Ýöne gaz geçirijiniň ugrunda ýüze çykan bu näsazlygyň nähili näsazlykdygy barada anyk maglumat alynmady.


text:
Pakistanyň owgan serhediniň golaýyna uran howa zarbalarynda 17 sany güman edilýän jeňçi öldürildi.
Pakistnyň goşuny 27-nji noýabrda eden beýanatynda Haýber tire sebitindäki Rajgal etrabynyň nyşana alnandygyny aýtdy.
Harbylar öldürilenleriň arasynda daşary ýurtlularyň hem bardygyny aýtdy.
Bu zarbalar geçen ýyl Demirgazyk Waziristana, Pakistanyň Owganystan bilen serhetleşýän ýedi tire sebitiniň birine başlanan hüjümiň bir bölegidir.
Bu ýerdäki konflikt zonasyna žurnalistler baryp bilmeýär we şu sebäpden goşunyň aýdýan zatlaryny, öldürilenleriň sanyny, şahsyýetlerini tassyklamak kyn bolýar.


text:
27 Kasım 2016 Pazar
Aşpezlik Ussatlyk Sapagyna Gatnaşyjylar Italýan Tagamlaryny Taýýarlamagyň Usullary Bilen Tanyşmaga Mümkinçilik Aldylar
Bu çäre Italýanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň we biziň ýurdumyzyň Daşary işler, Medeniýet ministrlikleri, şeýle hem Italýanyň daşary işler we oba hojalyk syýasaty ministrligini başlangyçlary bilen guraldy.
Meşhur aşpezler Daniel Paralowo we Paolo Maspero türkmen paýtagtynda ussatlyk sapagynyň dördüsini geçirerler. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň italýan dilini öwrenýän talyplary olaryň ilkinji gatnaşyjysy boldular. Olar diňe bir tagam taýýarlamagyň usuly, kulinar hökmünde özüňi duýmak we tagamlardan dadyp görmek bilen çäklenmän, eýsem italýan halkynyň milli aşhanasy bilen ýakyndan tanyşmaga hem mümkinçilik aldylar.
Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň Söwda-kooperatiw mekdebiniň “jemgyýetçilik iýmiti kärhanalarynyň önümleriniň tehnologiýasy” hünäri boýunça bilim alýanlar aşpezlik bäsleşiginiň nobatdaky gatnaşyjylary boldular. Italiýaly ussatlaryň ussatlyk sapagy olaryň hünär endiklerini we tagam taýýarlamak usulynyň şahsy toplumyny baýlaşdyrdy.
Indiki ussatlyk sapagy biziň ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň wekilleri üçin meýilleşdirildi. Italiýaly aşpezleriň aşpezlik sapagy Türkmenistanyň Azyk senagaty döwlet birleşiginiň pudaklaýyn kärhanalarynyň işgärleri duşuşygy bilen tamamlanar. Meşhur aşpezleriň ýolbaşçylygynda geçiriljek bu duşuşyk olaryň kärdeşleriniň 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we s]weş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary babatda hem hünär kämilliginde möhüm orny eýelär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 26 ýyllyk baýramy mynasybetli Balkanabat şäherindäki Bagt köşgünde Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň welaýat bölüminiň we Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň welaýat birleşmesiniň bilelikde guramagynda bäsleşik geçirildi. «Zenan kalbynyň şuglasy» ady bilen geçirilen bäsleşige welaýatymyzyň etrap-şäherlerinden işjeň zenanlar gatnaşdylar.
Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 26 ýyllyk baýramyny mynasyp garşylamagy, asylly zähmetiň nusgasyny görkezýän işjeň zenanlaryň ukyp-başarnyklaryny, ugurtapyjylygyny açyp görkezmegi we «Türkmeniň bereketli saçagy» atly kitapdan ugur alnyp, milli tagamlary we işdäaçarlary taýýarlamagy we olary wagyz etmegi maksat edinen bäsleşik dört şertden ybarat boldy.
Bäsleşige gatnaşyjylar hünärine bolan söýgi-buýsançlaryny, «Bereketli türkmen saçagy» atly kitap esasynda taýýarlanylýan datly tagamlaryň waspyny çeper sözleriň üsti bilen ýetirdiler. Ene-mamalarymyzdan dowam edip gelýän milli däp-dessurlarymyzy şöhlelendirip, supra ýazyp, ak un eläp, hamyr ýugurdylar. Ýugrulan hamyry ýaýyp, berlen wagtyň dowamynda unaş kesmekde birek-birekden kem durmadylar. Halkymyzyň toý-baýramlarynda saçaklarymyzyň gelşigi bolan süýji nygmatlary taýýarladylar. Milli tagamlar bolan pişme, gatlama, petir, unaş, palaw, çekdirme, kädili, ysmanakly gutaplar, süýtlaş ýaly tagamlar, dürli görnüşli işdäaçarlar, tortlar bilen toý saçagyny bezediler.
Uly ruhubelentlige beslenen bäsleşikde oňa gatnaşan gelin-gyzlar öz çykyşlarynda Garaşsyzlygymyzyň ähmiýeti barada buýsançly gürrüň etdiler. Halkymyzyň eşretli ertirlerimize bolan synmaz ynamyny özünde jemleýän bu baýramçylygy halkymyzyň üly dabara we mynasyp zähmet üstünlikleri bilen garşylaýandygyny aýtdylar. Bäsleşigiň dowamynda welaýat ýörite sungat mekdebiniň talyplarynyň aýdym-sazly çykyşlaryna tomaşa edildi. Olarda ata Watanymyzyň, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň, beýik ösüşleriň sakasynda duran mähriban Arkadagymyzyň, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň, sarpasy belentden tutulýan, gülden näzik gelin-gyzlarymyzyň waspy belentden ýaňlandy.
Bäsleşigiň jemi jemlenilende, Bereket etrabyndaky 8-nji çagalar bagynyň terbiýeçisi Baýrambagt Amanjanowa birinji, Serdar şäherindäki 2-nji orta mekdebiň mugallymy Zeýnepgül Tuwakowa ikinji, Serdar etrabyndaky 10-nji çagalar bagynyň terbiýeçisi Körpetäç Ballyýewa üçünji orunlara mynasyp boldular.
Bäsleşigiň ýeňijilerine sowgatlar gowşuryldy.
Nursoltan DEPBIÝEWA.
Balkan» gazeti
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
soho
GAÝGYSYZ ATABAÝEW
Gaýgysyz Atabaýew 1887-nji ýylda Zakaspiý oblastynyñ Tejen uezdiniñ Mäne obasynda (häzirki Kaka raýonynyñ G.Atabaýew adyndaky kolhozy) daýhan maşgalasynda dodulýar. İr ýetim galýar. İlki mollada sowadyny çykýar. 1903-nji ýylda Tejendäki rus-ýerli mekdebi gutaryp, Daşkentdäki mugallymçylyk seminariýasyna okuwa girýär we 20 ýaşynda ony tamamlaýar. Şo...
Avengers - Infinity War (Spoyler)
Yylyn in garashylyan filmi bolan Avengers dunyanin birnache kunjeklerinde kinoteatra chykdy. Spoyleri halayanlar uchin filmde haysy gahrymanlaryn aradan chykjakdygyny aytmakchy. Yene bir gezek yatladyan spoyleri halamayanlar mowzugy okap otyrman.
Filmde Burgut gozli we Garynja Adam oynanok olar hakynda yone yatlanyar. Olar oy tussagl...
Prikoljyklar
7 gezek durmuşa çykan goňşymyz Doýduk, indi nika stoluny nahar stoludyr öýdýär we doýansoň turup gaýdýar.
Lyudoyed bir eline tabyt beyleki eline negr alyp oylerne gelyar. Chagalary negre yapyshyalar welin kaka lyudoyed :
- ilki konserwa (tabytdaky) iymeli yzyndan iyersiniz shokolody (negri) diyya.
Uruş döwrüniň Enesi
Kümüş gülýaka,
Altyn bilezik,
Şelpeli gupba,
Kökenli ýüzük,
Iki teneçir,
Bir kümüş sagat
Ýeňiş fonduna
Gowuşdy sowgat.
Gupbaň içinde
Bir kiçijik hat:
«At, faşisti, at,
At, faşisti, at!»
Öňünde gol ýok.
Yzynda gol ýok, <...


text:
Gadymy Assiriýa
MOWZUK:GADYMY ASSIRIÝA
Meýilnama:
1.Gadymy Assiriýa b.e.öň II müňýyllygyň I ýarymynda .
2.Orta we Täze Assiriýa döwürleri.
3.Assiriýa b.e.öň VIII-VII asyrlarda.
1.Gadymy Assiriýa döwründe döwletiň tutýan meýdany uly bolmandyr.Ilat ekerançylyk bilen meşgullanyp,arpa,üzüm,emmer ýaly ekinler ekipdirler.Esasan tebigy suwaryşdan az möçberde guýularyň we Tigriň suwundan peýdalanypdyrlar.Ýurduň gündogarynda ýaýlalarda maldarçylyk bilen meşgullanypdyrlar.Irki Assiriýa jemgiýetiniň durmuşynda esasy orny söw- da tutupdyr.
Assiriýanyň üstünden Ortaýer deňziniň Gündogaryndan,Kiçi Aziýadan we Zakaw- kazýeden Tigr boýunça Orta we Günorta Mesopotamiýa,ondan hem aňry Elama gidýän mö- hüm söwda ýollary hem geçipdir.
Irki Assiriýanyň söwdagärleri esasy söwda ýollarynda,esasanam Kiçi Aziýada öz ko- loniýalaryny döredipdirler.B.e.öňki XX-XVIII asyrlarda aşşurly söwdagärler Küldepäniň töwereginde Siriýadan,Ýewfrat boýlaryndaky ýerlerden we ýerli söwdagärlerden ybarat akkadça Kaniş,hettçe-Nesa diýilýän söwda birleşmesini döredipdirler.Kanişliler süýthorçylyk bilenem meşgullanypdyrlar.
Mesopotamiýadan Kiçi Aziýa galla,galaýy,matalar,egin-eşikler,hünärmentçilik önümleri çykarylypdyr we ol ýerden bolsa mis,gurşun,kümüş,mal,ýüň,deri,agaç getirilipdir.
Assiriýada patyşa,ybadathana ýerleri bolup,olary daýhanlar we gullar işläpdirler. Ýerleriň esasy bölegi jemagat ýerleri ekeni.Irki Assiriýa döwründe gulçulygyň esasy çeşmesi bergidarçylyk gulçulygy bolupdyr.Ýesir düşen we goňşy taýpalardan satyn alnan gullar hem bolan.Jemagatdaky ýönekeý maşgalalarda hem 1-2 gul bolupdyr.
Assiriýa döwleti b.e.öň XVI asyra çenli “alum Aşşur”,ýagny,Aşşur şäheri diýlip at- landyrylypdyr.Ýokary häkimiýet guramasy “Şäheriň öýi” diýilýän ýaşulylaryň maslahaty bolupdyr.Olaryň içinden birini 1 ýyl möhlet bilen “limmu” saýlapdyrlar.Limmu şäheriň hazyna- syna baştutan bolupdyr.Şol ýyla onuň adyny dakypdyrlar.
Ýaşulularyň ýygnagy “ukulluma”,ýagny,şäher-döwletiň sud we administratiw işlerini alyp barýan adamy saýlapdyr.
Şeýle hem hökümdaryň nesle geçýän “işşiakkuma” wezipesi bolupdyr.Işşiakuma din işlerine,ybadathanalaryň gurluşygyna ýolbaşçylyk edipdir,uruş wagtynda harby serkerde bolupdyr,dürli jemgiýetçilik işlerine gözegçilik edipdir.
B.e.öň XX asyryň başyndaky halkara ýagdaýy Assiriýa üçin amatly bolmandyr.Ýewfratyň töwereginde Mariniň ýokary göterilmegi günbatarda,Hett döwletiniň döremegi Kiçi Aziýada söwda etmäge päsgel beripdir.
Amoreý taýpalaryň Mesopotamiýa tarap süýşmegi Assiriýanyň ähli söwda işlerine uly urgy bolupdyr.Aşşuryň günbatara (Ýewfrata) we günorta (Tigriň akymynyň ugruna) eden ilkinji ýörişleri söwdany dikeltmek üçin edilen bolmaly.
Günbatarda daşary syýasat güýçli bolup,amoreý serdary Şamşi-Adad I (1813-1781) wagtynda demirgazyk Mesopotamiýa şäherleri,Mari,günbatar semit taýpalarynyň bir bölegi, Karkemiş bilen bileleşip bolsa,Siriýanyň Katna şäheri basylyp alynýar.Günbatar bilen aralyk söwda Aşşura geçýär.Assiriýa Wawilon we Eşnuna bilen parahatçylykly aragatnaşyk saklapdyr.Gündogarda bolsa hurritlere garşy göreşipdir.
Şeýlelikde b.e.öň XIX asyryň ahyrynda,XVIII asyryň başlarynda Assiriýa Alynky Aziýada iri döwlete öwrülýär.Şamşi-Adad I özüni “köpleriň patyşasy” diýip atlandyrypdyr.Patyşa dolandyryşa,goşuna,patyşa hojalygyna baştutanlyk edipdir,kazy bolupdyr.Ýurt welaýatlara bölünipdir.
Şamşi-Adad I-niň gazanan üstünliklerini onuň nesilleri berkidip bilmändirler.Hammurapi Mari bilen bileleşip Assiriýany derbi-dagyn edipdir we Wawilona boýun egdiripdir.I Wawilon nesilşalygy ýykylandan soň,b.e.öň XVI asyryň ahyrlarynda Assiriýa ýaş döwlet Mitanniniň oljasyna öwrülýär.
2.Orta Assiriýa döwri b.e.öň II müňýyllygyň II ýarymynda bolup geçipdir.B.e.öňki XV asyrda ol öňki ýagdaýyny dikeltmek üçin diplomatiýa serişdelerini ulanypdyr.Ol Müsür bilen ýakynlaşyp,Amenhotep III-niň we Ehnotonyň döwründe dostlugyny berkidipdir.Müsüriň goldamagynda daşarky syýasatda üstünlik gazanypdyr.Aşşur-Uballit I (b.e.öň XIV a) Wawilon patyşasy bilen garyndaşlyk açyp,onuň tagtynda assiriýa dikmeleriniň oturmagyny gaza- nypdyr.
B.e.öň XIII asyrda Assiriýa iň ýokary derejä ýetipdir.Günbatarda Mitanni döwletini boýun egdiripdir.Assiriýanyň patyşasy Tukulti-Ninurta I (b.e.öň XIII a.II ýarymy) Siriýa ýöriş edip,30000 ýesir alypdyr.Ol Wawilona hem çozup,onuň patyşasyny ýesir alýar,köp olja we Mardukyň heýkelini hem äkidipdirler.Tukulti-Ninurta demirgazyk ugurda assiriýalylaryň Nairi ýa-da Uruatri (soňra Urartu) ýurdy diýýän ýerindäki taýpalar bilen urşupdyr.Ol Nairiniň 43 hanynyň birleşmesini derbi-dagyn edipdir.
B.e.öň XII asyrda dyngysyz uruşlar sebäpli Assiriýa wagtlaýynça pese düşýär.Ýöne Tiglatpalasar I-niň (1115-1077) dolandyran wagtynda ol ýene-de öňki kuwwatyna eýe bolýar,bu döwürde halkara ýagdaýy üýtgeýär:Hett patyşalygy ýykylýar,Müsür syýasy dagynyklyk döwrüne gadam basýar.Assiriýanyň bäsdeşi bolmaýar.Tiglatpalasar I günbatara 30 gezek ýöriş edip,Demirgazyk Siriýany,Demirgazyk Finikiýany basyp alýar.Kiçi Aziýanyň günorta-gündogar tarapyna çozup girýär.Tiglatpalasar I finikiýa gämilerinde ýeňşiniň hormatyna Ortaýer deňzine çykýar.Oňa Müsürden sowgatlar gelýär.Nairide täze ýeňişler gazanylýar.
Ýöne Assiriýanyň gülläp ösmegi birdenkä tamamlanypdyr.B.e.öň XII-XI asyrlaryň sepgidinde Arabystandan Alynky Aziýanyň giňişliklerine arameýleriň çarwa taýpalary çozup giripdirler.Assiriýa olaryň ýolunda ýerleşip,esasy urguny özüne kabul etmeli bolupdyr.Assiriýa bir ýarym asyrlap pese düşüpdir.Daşary ýurtlularyň agalygy wagtynyň taryhy bolsa belli däl.Orta assiriýa döwründe söwda peselip,ekerançylygyň ähmiýeti artypdyr.Metallaryň köp bolmagy bilen gurluşyk güýçli ösýär.Täze paýtagt “Tukulti-Ninurtanyň galasy” gurulýar.
Assiriýa söwdasy b.e.öň XIV-XIII asyrlarda gaýtadan janlanypdyr.
Orta assiriýa döwründe döwleti dolandyrmakda güýçli özgerişler bolupdyr.”Işşiakumynyň” elinde “ukullumanyň” wezipeleri hem jemlenipdir.Aşşur-Uballit I “şarru” (patyşa) derejesini ulanyp başlapdyr.Patyşalar ýaşulularyň maslahatynyň täsirini peseltmäge çalşypdyr- lar.Tukulti-Ninurta I Aşşuryň maslahatynyň umumydöwlet ähmiýetini ýitirmek üçin paýtagty täzeläpdir.Ýöne munuň üçin ol “beýik” närazylar tarapyndan öldürilipdir.
B.e.öň I müňýyllygyň başlarynda gadymy gündogar ýurtlarynda ykdysady ýokary göteriliş bolupdyr.Onuň sebäbi demir önümçiliginiň başlanmagydyr.Bu döwürde täze,ýaş döwletler-Urartu,Kuş,Lidiýa,Midiýa,Eýran uly ähmiýete eýe bolup başlaýar.B.e.öň I müňýyllykda “dünýä” agalygy ugrunda göreş güýçlenip,gadymy döwrüň ägirt uly döwletleriň döremegine getirýär.Olaryň ilkinjisi Ýakyn Gündogarda agalyk eden Assiriýa döwleti bolupdyr.
Assiriýa arameýleriň çozuşyndan 200 ýyldan soň,b.e.öň X asyryň ahyrlarynda aýňalypdyr.Halkara ýagdaýynda iri bäsdeşler bolmandyr,harby ümsümlik emele gelipdir.
Assiriýa döwleti öz taryhynda täze ösüşe başlap,b.e.öň X-VII asyrlary öz içine alýan täze assiriýa döwrüne gadam basypdyr.
Assiriýanyň daşary syýasatynyň işjeňleşmeginiň onuň ykdysadyýetine metal, agaç we beýleki çig mallaryň zerurlygy,keseki ýerleri talamak,söwda ýollaryny eýelemek ýaly sebäpleri bolupdyr.
B.e.öňki IX asyryň başlarynda Assiriýa berkleşipdir we ýene-de basybalyjylykly daşary syýasaty güýçlendiripdir.Patyşa Aşşurnasiropal II (883-859) Nairi taýpalary,midiýalylar bilen üstünlikli uruşlar edipdir.Wawilonyň demirgazyk ýerlerini basyp alypdyr.Ýöne Assiriýanyň daşary syýasatynyň esasy ugry günbatarda-Ortaýer deňziniň Gündagarynda bolupdyr.Onuň ünsüni bu ýeriň tebigy baýlyklary we geografiki ýerleşişi çekipdir.Aşşurnasiropal II Demirgazyk Siriýadaky arameýleri derbi-dagyn edýär.Ortaýer deňziniň kenaryna çykýar oňa Siriýa begzadalary we finikiýa şäherleri salgyt getiripdirler.
Aşşurnasiropalyň basybalyjylykly syýasatyny ogly Salmanasar III dowam edipdir.Ol demirgazykda Urartu bilen üstünlikli urşupdyr.Wawilonyň jümmüşine aralaşyp, Pars aýlagyna çykypdyr,Wawilonyň tagtyna Assiriýanyň ýokary häkimiýetini ykrar eden da- laşgäri çykarypdyr.Gündogarda midiýalylar bilen çaknyşypdyr.
Salmanasar III Ýewfratyň aňyrsyna 16 gezek ýörişden soň Damaskyň patyşasy Gazaili ýesir alypdyr,ýöne şäher boýun egmändir.
Assiriýanyň hazynalary talamagy,paç ýygnamagy,ýesirleri sürüp äkitmegi ýurtda uly gurluşyklary etmäge mümkinçilik beripdir.
B.e.öň IX asyrda esasy üns täze paýtagt Kalhu (häzirki Nimrud) şäherine berlipdir.B.e.öňki IX asyr Assiriýanyň ykdysady we harby-syýasy ýokary göteriliş döwri bolupdyr.Oňa taryhda Assiriýanyň “ilkinji ýokary göterilişi” hem diýilýär.Ýöne b.e.öň VIII asyryň başlarynda Assiriýa döwleti pese düşýär.Köp uruşlar netijesinde halk köpçüligi tozupdyr, üstesine-de hasylsyzlyk,keseller,tebigy betbagtçylyklar netijesinde gozgalaňlar bolupdyr.As- siriýanyň b.e.öň VIII asyrda pese düşmegine halkara ýagdaýy hem täsir edipdir.Güýçli goşuny bolan Urartu döwleti basybalyşlara başlapdyr.
B.e.öň 746-745-nji ýyllarda Assiriýanyň Urartudan ýeňilmegi sebäpli Kalhuda gozgalaň turupdyr.Harbylaryň goldamagynda häkimiýet başyna Tiglatpalasar III gelipdir.Ol administratiw we harby özgerdişler geçirip,ýurduň içerki ýagdaýyny berkidýär,hemişelik goşun döredýär.Goşunyň sany 120000-e ýetipdir.
Assiriýanyň üçünji we iň ýokary göterilen döwri b.e.öňki VIII asyryň 40-njy ýyllaryndan - VII asyryň 40-njy ýyllaryna çenli aralykda bolup geçýär.
Tiglatpalasar III (b.e.öň 745-727) b.e.öň 743-740-njy ýyllarda Urartunyň gol- daýan demirgazyk Siriýa we kiçi Aziýa hökümdarlaryny ýeňip,18 patyşadan paç alypdyr.B.e. öň 738-735-nji ýyllarda Urartunyň özüne-de iki gezek ýöriş edipdir.B.e.öň 734-732-nji ýyllarda Assiriýanyň garşysyna Ortaýer deňziniň Gündogaryndaky döwletleriň bileleşmesi çykyş edipdir.Bu uruşda hem Assiriýa üstün çykyp,onuň bu ýerlerde täsiri güýçlenipdir.
Gündogarda Tiglatpalasar III Midiýany we Wawilony ýeňipdir.B.e.öň 729-njy ýylda ol Wawilonda täç geýipdir.
Basylyp alnan ýerlerde welaýatlar döredilip,olary patyşanyň bellän adamlary dolandyrypdyr.Basylyp alnan ýerleriň ilatyny başga ýerlere göçüripdirler.Meselem,diňe Siriýadan 73000 adam göçürilipdir.
Sargon II-niň (722-705ý.) goşunlary Ysraýyl patyşalygyny b.e.öň 722-nji ýylda basyp alypdyr we bu döwlet Alynky Aziýanyň kartasyndan ýitipdir.
B.e.öň 714-nji ýylda Urartu döwletine Sargon II uly zarba urupdyr.Şondan soň Urartu kän aýňalmandyr.
Sargon II Assiriýanyň täze paýtagtyny Durr-Şarrukin şäherini esaslandyrypdyr.
Sargon II-niň ogly Sinahherib (705-681 ý.) ullakan döwleti miras alypdyr.Ol öz döwründe basylyp alnan ýerleriň garşylygyny basyp ýatyrmaly bolupdyr.Wawilona garşy göreş has-da dartgynly bolupdyr.B.e.öň 689-nji ýylda Sinahherib,wawilonlylara boýun egmek barada eden teklibi ret edilenden soň,şäheri zabt edip alypdyr we köçelerine suw goýberipdir. Onuň bu wagşylygy beýleki ýurtlarda hem,Assiriýanyň özünde hem ýazgarylypdyr.Sebäbi wawilonlylar dini,dili,medeniýeti bir bolan assiriýalylar bilen garyndaş ekenler.
Sinahheribiň dolandyran soňky ýyllarynda içerki syýasy göreş ýitileşipdir.Ol b.e.öň 681-nji ýylda dildüwşük netijesinde öldürilýär.Tagta onuň kiçi ogly Asarhaddon (681-669ý.) çykyp,ol harbylar topary bilen söwdagär-ruhanylaryň toparynyň bähbitlerini utgaşdyr- mak arkaly içerki ýagdaýy kadalaşdyrýar.Asarhaddon b.e.öň 679-678-nji ýyllarda Wawilony dikeldýär.Wawilon şäherleriniň we ybadathanalarynyň öňki hukuklaryny gaýtaryp berýär.
Asarhaddon özüniň esasy wezipesi Müsüri basyp almak diýip hasap edipdir. Munuň üçin ilki tyly berkidýär,ýagny kimmerler,Urartunyň goňşusy Şupriýa bilen uruşýar,Midiýadaky welaýatlaryny berkidýär.Müsüre ýörişden öň Sidonda gozgalaňy basyp ýatyrýar, araplary boýun egdirýar,Kiprde ornaşýar.B.e.öň 671-nji ýylda Müsüri basyp alýar.Faraonlaryň derejelerini kabul edýär.Şondan soň Assiriýanyň çäkleri Niliň I bosagasyndan Zakawkazýä, Eýran tekiz daglygyndan Kiçi Aziýa,Ortaýer deňzinden Pars aýlagyna çenli bolupdyr.
Müsüre garşy jeza beriji ýöriş wagtynda b.e.öň 670-nji ýylda Asarhaddon ýolda aradan çykýar.Onuň ýerine ogly Aşşurbanapal (b.e.öň 669-635/27ý.).Ol klinopisi,şumer, akkad dillerini bilipdir,edebi ukyby bolupdyr,binagärlik sungatyny,hasabyýeti,astronomiýany, syýasy we döwlet işlerini öwrenipdir.Aşşurbanapalyň döwründe Assiriýanyň daşary syýasatynda iki döwür tapawutlanýar:
1.B.e.öň 669-654ý.Bu döwürde Assiriýa entek Ortaýer deňziniň Gündogarynda güýçli agalyk edipdir.Aşşurbanapal köp uruşlar alyp barmaly,gozgalaňlary basyp ýatyrmaly bolupdyr.B.e.öň 655-nji ýylda Müsür bölünip aýrylypdyr.
2.B.e.öňki VII asyryň ortasynda Assiriýanyň daşary syýasatynyň II döwri başlanypdyr.Ýurduň syýasy çökgünligi güýçlenipdir.Basylyp alnan ýerlerde güýçli gozgalaňlar turupdyr.


text:
Samsung Kompaniýasynyň Iň Täze Görünmeýän 4k Telewizorlary
Häzir görünýär, soňra ýitýär.
Huawei P20 Pro – Üç Kameraly Ýeke-Täk Telefon
Özüniň resmi tanyşdyrylyşyndan soňra, Huawei P20 Pro kompaniýanyň iň öňdebaryjy telefonuna öwrülip, şu ýylyň iň ajaýyp täze telefony boldy.
Sizi «Uçurjak» 5 Ýoga Pozisiýasy
Elbetde, sagdyn durmuş üçin, hem-de şikesiň öňüni almak üçin gerinmek örän wajyp bolsa-da, onuň aşa içgysgynçlygy esasy mesele bolup galýar.
Apple Aýlawly iPhone Ekranlary We Degmesizden Dolandyrmagy Göz Öňüne Tutýar
Geljek ýakynlaşýar.
Apple Kompaniýasy Apple Pencil Goldawly We A10 Fusion Çipsetli Täze $329-Lyk Ipad Barada Habar Berdi
Apple kompaniýasy täze amatly bahaly iPad modeli bilen tanyşdyrdy.
Iň Köp Ýaýran 7 Fitnes Ynançlary We Olaryň Nädogrylygynyň Subudy
Siz, megerem, beden türgenleşigi barada köp zatlary bilýänsiňiz. Eger birden ylym siziň ulanýan we ynanýan türgenleşik kadalaryňyzyň biriniň täsirsizdigini aýtsa, siziň kelläňiziň bulaşmagy ahmal.
Älemiň Ilkinji Lýuks Otelini Indi Bronlap Bilersiňiz
Ol 320 kilometr beýiklikde we her gijesine $792,000.
Zlatanyň ugry Los Anželes
Zlatan Ibrahimowiç Mançester Ýunaýtedden gaýtdy we ol häzir Los Anželes Galaksynyň oýunçysydyr.


text:
14 Haziran 2015 Pazar
Ýylyň Iň Gowy Terbiýeçisiniň, Talybynyň we Mugallymynyň Ady Kesgitlendi
Okuw ýylynyň ahyrynda Aşgabatda mekdebe çenli ýaşly çagalar edaralarynyň iň ökde terbiýeçileriniň, orta okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň, şeýle hem ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň we talyplarynyň arasyndan bäsleşik geçirildi. Bu däbe öwrülen bäsleşigi mugallymlary hünär taýdan kämilleşmek we bilim ulgamynda üstünlik gazanmaga höweslendirmek maksady bilen, her ýylda ýurduň Bilim ministrligi tarapyndan geçirýär.
"Ýylyň terbiýeçisi" we "Ýylyň mugallymy" bäsleşikler iki günde bir wagtyň özünde geçirildi. Hormatly mugallymçylyk derejelerine Daşoguz şäheriniň 36-njy çagalar bagynyň tejribeli hünärmeni Maýsa Saparowa we Aşgabat şäheriniň 69-njy orta mekdebiniň fizika mugallymy Berdinyýaz Çolukow mynasyp boldular.Ýakynda halypalaryň gatnaşmaklarynda talyp ýaşlaryň arasynda geçirilen bäsleşik hem tamamlandy. Onda himiýa ylymlarynyň kandidaty, Türkmenistanyň Lukmançylyk uniwersitetiniň farmasiýa kafedrasynyň müdiri Ilmyrat Gurmanow öňdeligi eýeledi.
Bu jogapkärli synaglaryň sanawynda iň soňkusy "Ýylyň talyby" bäsleşigi boldy. Oňa öňünden geçirilen – ýokary okuw mekdepleriniň özara bäsleşiklerinde tapawutlanan ýokary okuw mekdepleriniň wekilleri boldular.
Bu däbe öwrülen bäsleşigiň jemini dabaraly ýagdaýda jemlemek çäresi ýakynda Türkmen döwlet ulag we ara gatnaşyk institutynda geçirildi. Bu ýerde ýaryşyň jemleýji tapgyryna gatnaşanlaryň ählisini, aýratyn hem, baýrakçylary hormatlamak dabarasy boldy.
Bäsleşikde Türkmen Oba hojalyk uniwersitetiniň dördünji ýyl talyby Yslam Mämmedow ýeňiji diýlip yglan edildi hem-de oňa "2015-nji ýylyň talyby" atly dereje berildi.
Geljekki agronom bu hormatly derejä öňünden berk we tutanýerli taýýarlyk gördi, bäsleşikleriň synaglarynyň ählisini tapgyrma-tapgyr ýeňmegi başardy. Yslam emin agzalaryna ussatlyk taýýarlygyny we intellektual gazananlaryny görkezdi.
Yslam Mommadowyň ýaş alymlaryň we talyplaryň arasynda geçen ýylda bolup geçen ylmy taslamalaryň döwlet bäsleşiginde gazanan üstünligi hem çynlakaý ýeňiş diýlip atlandyryldy. Ýaş alymyň birinji orna mynasyp bolan işi onuň geljekki hünärine – "oba hojalyk ekinleriniň seleksiýasy we tohumçylygy" atly işine bagyşlanandyr. Geljekki hünärmen özüniň gözleg işleri bilen meşgullanmagyny işjeň dowam etdirýär. Bu gün onuň ylmy işi gidroponika – ösümligi topraksyz ösdürip ýetişdirmek ylmy bolup durýar.
Biziň ýurdumyz üçin oňat däbe öwrülen türkmen alymlarynyň we talyplarynyň bilelikdäki gözleg işleri milli ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň geljekki hünärmenleriniň ylmy gyzyklanmalaryny ýüze çykarmaklygy äşgär işjeňleşdirendigini belläp geçsek artykmaçlyk etmez.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
CNPC International (Turkmenistan) bäsleşik yglan edýär 01.02.2018 — 10.02.2018
International Turkmenistan Hytaý Milli Nebitgaz Korporasiýasy
Türkmenistanda «A» Blok Samandepe DKS-inde kompressorlara tehniki hyzmat we arassalaýyş hyzmatlaryny
ýerine ýetirmek boýunça tender boýunça
deslapky kwalifikasiýa yglan edýär
Taslama şu aşakdaky hyzmatlar degişlidir:
13 sany kompressory (hereketlendiriji, kompressor agregaty, AWO, dolandyryş ulgamy, barlag-ölçeg enjamalry we awtomatika, elektrik enjamalary, MCC şkafy), howalandyryş otagy abatlamak we hyzmat etmek.
Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýän kompaniýalar aşakda görkezilen maglumatlary we resminamalary tabşyrmalydyrlar:
Bäsleşige gatnaşmak üçin arza.
Kompaniýa barada gysgaça maglumat, şol sanda kompaniýanyň hasaba alnandygy barada maglumat.
Soňky 3 ýylda kompaniýanyň maliýe ýagdaýy barada maglumat;
Soňky üç ýylyň dowamynda şuňa meňzeş hyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça iş tejribesi.
Ýerli kompaniýalar üçin Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşigine girýändigini tassyklaýan şahadatnamanyň göçürmesini görkezmeklik hökmanydyr.
Bäsleşige gatnaşmak üçin arzalar şu habar neşir edilen gününden soňky 10 günüň içinde kabul ediljekdir.
Salgymyz: Türkmenistan, Aşgabat ş., Bitarap Türkmenistan şaýoly 553/3
Habarlaşylmaly tarap: Narine Simonýan;
elektron poçta salgysy: Narine.Simonyan@cnpcag.com
Tel.:+993-12-445434 Faks:+993-12-445044


text:
Adamyň Soraglary;
Hudaýyň Jogaplary
1- nji Bölüm
Salam gadyrly ildeşler.
Gadyrly dostlar, bize Mukaddes Ýazgynyň taglymatlary hakynda soraglar berip ýazan hatlaryňyz üçin minnetdarlyk bildirýäris. Biziň size ýollan hatlarymyz, kitaplarymyz we kasetalarymyz peýdaly bolandyr diýip umyt edýäris. Hatda bize hat ýazmasaňyzda, Dogrulyk Ýoly atly radio gepleşiklerimizi yzygiderli diňlän diňleýjilerimizede minnetdarlyk bidirýäris. Goý Gudratyguýçli Hudaýymyz siziň her biriňiz bereketlesin we Özüniň döreden Gutulyş ýoluna siziň düşünmegiňizde size ýardam bersin.
Bu günki gepleşigimizde we indiki gepleşigimizde biz birazajyk üýtgeşik bir zatlar etmegi maslahat etdik. Gadyrly diňleýjilerimiz bolan sizden alan käbir soraglarymyz bilen ähli diňleýjilerimiz bilen paýlaşmak isledik. Ol soraglaryň her birine jogap bermekde biz diňe Mukadde Ýazgylary ulanarys, çünki diňe Hudaýyň Sözi bize tümlükde ýagty ýol saçyp ýol görkezip bilýär. Zeburda bu hakynda şeýle diýip ýazylan: “Sözüň aýaklaryma çyra, ýoluma nurdyr!” (Zebur 119:105)
Häzir bolsa soraglar. Bize bu gün soraglary okaman ýardam bermek üçin stüdiýamyzda biziň dostymyz bize soraglary okap berer.
1) Sag boluň. Biziň hat üsti bilen alan birinji soragymyz: Dogrylyk Ýoly atly radio gepleşigi döredýänleriň dini näme?
Köp wagt mundan öň Hudaý biziň ýüregimize hakykaty—Onuň Hakykatyny gözlemegi goýdy. Biziň özümiz hak Hudaýyň Sözlerini bilmek isledik. Biz Mukaddes Ýazgyny, ýagny Töwrady, Zebury, Pygamberleriň kitaplaryny we Hoş Habary, ýagny Injili okap başladyk. Şeýlelikde ähli pygamberleriň ýazan Halasgäriniň Isa Mesihdigini bildik. Adamzadyň günäsi üçin bolan kämil we iň soňky gurbanlyk Isadyr we muňa iman eden her kes Ol arkaly Hudaýyň huzyrynda baky bolup biler. Hudaýdan gelen Isa eke täk bizi Hudaýa etirip biler. Biz bütin umydymyzy Oňa baglamalydyrys.
Onda biz kim? Biz Isa Mesihiň yzyna eýerijilerdiris ýagny şägirtlerdiris. Gurhan bizi şeýle diýip atlandyrýar “Ahl al-Kitab,” bu Kitabyň adamlary diýmegi aňladýar. Başgalar bize Mesihiler, ýda Hristianlar diýip at berýärler, bu diýmek, Mesihiň adamlary diýmegi aňladýar. Biz Mesihiler ýada Hristianlar diýmek bilen, biz size köp adamlaryň özlerine hristianlar diýipde olar hak ýüzünde Mesihiň yzyna hakyky eýerijiler daldigini biz size ýatlatmak isledik.
Suwda ýatan töňňäniň krokodile öwrülmeýşi ýaly, Hristianlaryň edýan zatlaryny etmek hem Mesihi bolmaýar. Diňe Isa Mesih ynsany Hudaýa getirip bilýär. Mesihiň biziň Halasgärimizdigi, Rebbimizdigi we Dostymyzdygy üçin biz nähili bagtly!
Ol bize Hudaý bilen bolan nähili ajaýyp bu gatnaşygy we ölüm bilen ýüzbe ýüz bolmakda ynamlylyk berdi. Her gun Ol bize bolan ynamlylygyny we söýgüsini görkezýär. Reb Isa Mesihde Hudaý bize baky ýaşaýşa degişli bolan ähli bereketleri berdi! Onda ýüregimize gerek bolan ähli zatlar bizde bar!
2. Sag boluň. Indiki sorag gaty wajyp we anyk jogap berilmegi gerekdir. Bir diňleýjimiz bize şeýle diýip ýazypdyr: Bir zat meni gaty ynjaldýar. Men Gurhanda Muhammet pygamberimiziň ähli musulmanlara Mukaddes Kitapdaky ýagny Bibliýadaky käbir kitaplary, ýagny Töwrady we Injili okamagy buýurupdyr. Men Mukaddes Ýazga hormat goýýan we ony okap başladym. Ýöne meniň dostlarym Bibliya üýtgedilipdir, we şonuň üçin biz oňa big baglap bilmeýäris diýip maňa aýdýarlar. Olar meniň okaýan Mukaddes Kitabym ol ilkinji ýazylan Mukaddes Kitapdan tapawutly diýip aýdýarlar. Siz bu hakynda näme diýersiňiz?
Bu soraga jogap bermezden öň bizde, şol, “pygamberleriň ilkinji ýazan kitaplary üýtgedilipdir” diýýän adamlardan käbir soraglary soramak isleýäs. Bibliýanyň ýagny Mukaddes Kitabyň üýtgedilendigi hakdaky pikiriň çeşmesi näme? Beýle aýgytly edilýän günä ýoňkemeleriň esasy nämede? Aýdyň bize Mukaddes Ýazgy haçan üýtgedilipdir? Nähili üýtgeşikler girizilipdir? Bize ekeje bolsa-da bir subutnama berip bilersiňizmi?
Eger siz dogrulyk we päk ýüreklilik bilen Mukaddes Kitap hakyndaky faktlar hakynda gözlek geçirseňiz, onda Hudaýyň Öz pygamberlerini ylhamlandyryp beren Mukaddes Sözüni gorandygyny bilersiňiz. Mukaddes Ýazgy üýtgedilipdir diýip ynanýanlar, bir esasly subutnama esaslanman bir gep gürrüňlere esaslanýarlar. Bibliýanyň, ýagny Mukaddes Ýazgynyň üýtgedilendigi hakynda hiç bir esasly delil ýokdyr. Munuň deregine Mukaddes Ýazgynyň üýtgedilmändigine bolan subutnamalar gaty köpdir.
Bu günki gün dünýäniň belli muzeýlerinde we uniwersitetlerinde Injiliň we bütin Täze Äht kitaplarynyň iň gadymy golýazmalary bardyr. Hatda bu gadymy Injiliň golýazmalary Muhammet ýaşamazdan birnäçe ýüz ýyllar bolupdyr öň hem bolupdyr we Köne Äht kitaplary ondan öňräkden bari bardy. Eger biziň elimizdäki kitap bilen şol gadymy golýazmalary deňeşdirseň, onda Hudaýyň Öz Sözüni nähili doly gorandygyny görersiňiz. Biziň şu günki okýan Bibliýamyz şol Muhammediň döwründäki kitapdyr.
Pygamberler Hudaýyň Sözlerini haýwanyň derisinden we agaçdan ýasalan sahypalara ýazypdyr. Ewreý hat göçürijileri bolsa Hudaýyň Sözini täze sahypalara her gezek göçüripdirler. Gowyja tälim alan bu göçürijiler bu işde gaty seresapdylar, olar goçirmeleriň esasy golýazmalar bilen doly gabat gelýändigini doly gazanýardylar. Kitapdaky ähli harplar sanalýardy we hasaba alynýardy we sözüň ortadaky harpy belgä alynýardy we şeýdip göçürilen ýazgynyň dogrydygy barlanýardy. Eger bir ýalňyş bolaýsa onda bütin golýazma ýok edilýärdi! Bu ewreý göçürijiler, Hudaýyň Sözi bilen iş salyşmagyň Hudaýyň Özi bilen iş salyşmak ýaly görýärdiler! Belki siz, 1947-nji ýylda Öli Deňizinden tapylan belli golýazmalar hakynda eşidensiňiz. Şol Köne Äht golýazmalaryň Isa dogulmazyndan ýüz ýyl öň ýazylandygyny siz bilýärsiňizmi? Şol gadymy golýazmalar müň ýyl soňra göçürilen golýazmalar doly gabat gelýär. Mukaddes Ýazgy üýtgedilmändir!
Hiç kim Mukaddes Kitaby üýtgedip bilmeýär. Eger biri Mukaddes Kitaby üýtgetjek bolsa onda ol Mukaddes Ýazgynyň ähli göçürmelerini üýtgetmeli bolardy. Ýöne muny etmek düýbünden mümkin däl! Isa Mesihiň döwründe alymlar Bibliýany ýazylan original dilinden ýagny Ewreý, Arameý we Grek dillerinden başga dürli dillere terjime edip başlapdyrlar. Hiç kim dünýädäki ähli Bibliýalary üýtgedip bilmeýär! Bü günki gün Mukaddes Kitap, ýagny Bibliýa bütinleý ýada bölekleýin dünýäniň iki müňden gowrak dillerinde ýazylan. (Iňlis dilinde Bibliýanyň onlarça ajaýyp terjimeleri bar we bu iňlis dilinde gürleýänler üçin uly bereket) Hudaý Öz Sözüni gorapdyr we Onuň hyzmatkärleri ony dünýäniň halklarynyň dillerine terjime edýärler, çünki Hudaý her bir adamyň ony öz gulaklary bilen eşitmegini, öz aňlary bilen düşünmegini we öz ýüreklerine kabul etmegini we şeýdip halas bolmagyny isleýär.
Gudratygüýçli Reb Hudaý Öz Sözüni Şeýtandan we ony üýtgetmek we zyýan etirmek isleýän erbet adamlardan goramagy başararmy?
Elbetde! Ol ony goramagy başarar we Ol ony gorady! Allahu Akbar! Hudaý beýikdir! Şeýtanyň başlangyçdan bäri adamlaryň aňynda Hudaýyň sözüniň nädogry düşünilmegini we üýtgedilmegine synanyşyp gelýändigini elbetde biz bilýäris. Mysal üçin, eger ýadyňyzda bolsa Mukaddes Kitapdaky birinji kitapda, Hudaý Adam ata şeýle diýipdi: “Bu agaçdan iýen günüň ölersiň!” Emma Şeýtan bolsa Hudaýyň Adam atan we How enä aýdanyny ret edip, olara şeýle diýdi: “Siz ölmersiňiz!” Şeýlelikde Şeýtan Hudaýyň Sözüni üýtgetmäge synanyşdy. Bilşiňiz ýaly Adam ata we How ene Şeýtanyň ýalanyna ynandylar we gadagan edilen agajyň miwesinden iýdiler. Munuň netijesinde bolsa, olaryň ruhlary öldi we olaryň tenleri garrap başlady we öldi, we bular edil Hudaýyň aýdyşy ýaly boldy. Şeýtan ýalançy we aldawçydyr. Şeýtan adamlary aldamak isleýär we adamlaryň Mukaddes Kitabyň üýtgedildi diýip ynanmagyny isleýär. Ýöne Reb Isa Mesih şeýle diýýär, “Ýazgy bozulmaýar ahyryn! (Ýahýa 10:35) “Gök hem er öter, ýöne Meniň sözlerim asla ötmez!” (Matta 24:35)
3. Şeýle açyk düşünikli jogap bereniňiz üçin minnetdar. Indi üçünji sorag. Näme üçin Isa siz Hudaýyň Ogly diýýärsiňiz? Hudaý dogulmandyr we dogmaýandyr hem onda Isa nädip Onuň Ogly bolar?
Biz bu soraga eýýäm birnäçe gezek jogap beripdik. Ýöne ene-de gaýtalap jogap bermäge şat. Beýle wajyp zada biperwaýlyk etmek gaty elhençdir! Atalar sözünde, “biperwaýlyk seni öldürende bilmän galarsyň” diýýilýär. Sorag beren şeýle diýip sorag beripdir, “Näme üçin siz Isa Hudaýyň Ogly diýýärsiňiz? Birinjiden, biz Isa “Hudaýyň Ogly” diýen ady bermän Hudaýyň Özüniň Oňa “Özüniň Ogludygyny” tassyklandygyny size ýatlatmagy wajyp diýip hasapladyk! Ikinjiden, “Hudaýyň Ogly” diýen at, Hudaý öýlenipdir ýada aýal alypdyr we ogly bolupdyr diýmegi aňlatmaýar! Biziň görşümiz ýaly Isada ýüzlerçe atlary we titullary bolandygyny biz Mukaddes Ýazgyda görýäris. Ol atlar bize Isanyň kimdigine gowy düşünmäge ýardam edýär. Mysal üçin, Oňa “gapy” diýilip at berilen, ýöne bu diýdigi Isanyň agaçdan ýada bir demirden ýasalan gapydygyny aňlatmaýar. Ol ene-de, Ýaşaýyş beriji Iýmit” hem diýilip atlandyrylan, ýöne bu diýildigi onuň biziň iýýän tüwiden bişirilen palawdygyny aňlatmaýar. Hudaýyň pygamberi Isany “Hudaýyň Guzysy” diýip atlandyrdy, ýöne bu Ol goýundyr diýip aňlatmaýar. Muňa meňzeşlikde, haçanda Hudaý Isany Özüniň Ogly diýip atlandyranda, munuň Hudaý aýal aldy we çaga emele geldi diýip aňlatmaýandygyna siz hökman düşünmeli! Beýle pikir etsek onda bu Hudaýa dil etirmedir!
Eger men ýurdumdan başga bir ere göçüp gitsem, maňa “Turkmenistanyň ogly” diýýärler, çünki men Turkmenistandan. Emma beýle diýildigi, Turkmenistan aýal alypdyr we ogly bolypdyr, diýildigi däldir! Muňa meňzeşlikde, Mesihiň gökden Hudaýdan gelendigi üçin Hudaý, perişdeler we pygamberler Oňa “Hudaýyň Ogly” diýdiler. Isa päk el degirilmedik gyzdan dogulýar. Onuň erden bolan atasy ýokdur. Hatda Ol erde dogulmazyndan öz Gökde ýaşaýardy, çünki Ol “Kalimat Allah” bu ozal başda Hudaý bilen bolan Söz diýmegi aňladýar. Mukadde Ýazgy şeýle diýip yglan edýär:
“Ozal-başda Söz bardy, Söz Hudaýdady,Söz Hudaýyň Özüdi. Söz jan-ten bolup aramyzda ýaşady;biz Onuň şöhratyny, Atasynyň ýazňyz Oglunyň merhemetden, hakykatdan doly şöhratyny gördük. Hudaýy hiç kim hiç haçan gören däldir. Ony bize Atasynyň gujagynda bolan ýalňyz Olgy tanatdy!” (Ýahýa 1:1,14,18)
Isa Hudaýyň baky Oglydyr, ynsan teninde ere inen Hudaýyň Sözüdir. Hudaýyň Sözi näme? Belki siz şeýle diýip jogap berersiňiz, Hudaýyň Sözi bu Hudaýyň pygamberlere ylham berip ýazdyran Ýazgylarydyr. Bu dogrydyr. Hudaýyň pygamberleriniň ýazgylary Hudaýyň Sözüdir we olar Hudaýyň bize ýollan hatlary ýalydyr. Ýöne geliň biz sizden siziň bir başga şäherde ýaşaýan dostyňyz hakynda sizden soralyň. Siz haýsysyny isläsiňiz: dostyňyzyň diňe hat ýollap ýoremeginimi ýada onuň sizi görmäge özüniň gelmegini isleýärsiňiz? Elbetde siz onuň özüniň siziň ýanyňyza gelip ýüzbe ýüz görüşmegini islärsiňiz. Muňa meňzeşlikde Hudaýyň hemme zat başarýandygy üçin we adamlara Özüniň nähilidigini we biz üçin isleginiň nähilidigini bildirmek islese, onda Onuň bize diňe yzygiderli hat ýollarmy ýada Özi gelermi? Dostlar, pygamberleriň yglan eden hoş habary Hudaýyň Özüniň günäli adamzady görmäge gelmegidir!
Injilde, biz Hudaýyň adamlary günäsinden halas etmegi üçin Öz Sözüni adamlaryň arasynda Ynsan bolup ýaşamak üçin iberendigini görýäris. Gökden gelen Ynsan bu Isa Mesihdir. Ozal başda Hudaý bilen bolan Sözdügi üçin, Isa Hudaýyň Ogly diýilmäge mynasypdyr. Isa Hudaýyň Baky Ogludyr, adamzada Hudaýyň hakyky häsiýetini aýan eden kämil wekilidir. Köplenç biz bir ýaş oglana, “Ol edil kakasy ýaly” diýýäris. Isa bilen hem edil şeýledir. Isa Hudaýyň keşbini göterýär. Isany bilmek Hudaýy bilmekdir we Onuň nähilidigini bilmekdir. Şeýlelikde, ýazgy şeýle diýýär:
“Hudaý gadym zamanlarda pygamberler arkaly ençeme gezek dürli ýollar bilen atalarymyz bilen gepleşipdir. Ol soňky wagtlarda hem bar zadyň mirasçysy edip belläni we Ol arkaly älemi ýaradan Oglunda biziň bilen gepleşdi. Ogul Hudaýyň şöhratynyň ýalkymy, Onuň barlygynyň keşbi bolup, bar zady gudratly sözi bilen saklap, bizi günälerden tämizländen soň göklere Şöhratlynyň sagynda oturdy.” (Ewreýler 1:1-3)
Bu hakunda soňky söz. Hudaýyň Isa Özüniň Ogly diýmeginie nämedigine siziň doly düşünmegiňizi Hudaý sizden soraman, siziň Oňa ynanmagyňyzy soraýar. Hudaýyň Dawudy şu aşakdaky sözleri ýazmaga ylhamlandyran Birdigini ýatda saklaň, “Ogly öpüň, Ol gaharlanaýmasyn we siz ýoluňyzdan ýok bolaýmaň, çünki Onuň gahary tiz lowlaýandyr. Oňa sygynýanlaryň hemmesi bagtlydyr!” (Zebur 2:12)
Injilde resul Ýahýa şu sözleri ýazmaga ruhlandyran Hudaýdygyny hem ýatdan çykarmaň:
“Isa şägirtleriniň ýanynda bu kitapda ýazylmadyk başga-da köp alamatlar görkezdi. Ýöne bular siziň Isanyň Hudaýyň Ogly Mesihdigine iman etmegiňiz we iman edip, Onuň ady bilen ýaşaýşa gowuşmagyňyz üçin ýazyldy. (Ýahýa 20:30,31)
“Ogla iman eden ebedi ýaşar. Ogla iman etmedik ýaşaýyş görmez, Hudaýyň gazabyna sezewar bolar!” (Ýahýa 3:36)
Diňläniňiz üçin köp sag boluň. Hudaýyň erki bilen indiki radio eşitdirmämizde biz başga soraglara jogap bermegimizi dowam etdireris.
Şu aşakdaky Mukaddes Ýazgynyň yglan edýänleri hakda oýlanmakda Hudaý size pata bersin diýip siziň bilen hoşlaşýaryn. Mukaddes Ýazgy şeýle diýýär:
”Bütin adamzat ot ýaly we ynsanyň bütin şöhraty otuň güli ýalydyr. Ot gurar, güli hem döküler. Emma Rebbiň sözi ebedi galar!” (1Petrus 1:24,25)