text:
Ýewropanyň ösen ýurtlarynda paýly gurluşyklara gatnaşýan adamlar entek gurulmadyk jaýy satyn almak bilen, jaýy onuň bazar nyrhyndan 10-20% arzan satyn alýarlar. Bu kanun Türkmenistanyň ilatyna-da şeýle mümkinçiliklere ýol açarmy? Şu kanun bilen bagly Azatlyk Radiosy türkmenistanly žurnalist, kanunçylyk meseleleri bilen ýakyndan gyzyklanýan Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, “Ýaşaýyş jaýlaryň hem gozgalmaýan emläge degişli başga obýektleriň gurluşygy” baradaky kanun jaýa mätäç maşgalalaryň kynçylyklaryny çözmäge ýardam berermi?
Aşyrguly Baýryýew: Şeýle kanunyň kabul edilmegini gutlamak gerek. Dogrudanam, bu ýaşaýyş jaýa mätäçlik çekýän raýatlaryň hajatlaryny kanagatlandyrmakda gowy goltgy berip biljek kanun. Täze kanun boýunça bu meselede raýatlaryň özlerine köp mümkinçilikler berilýär. Ýagny, raýatlaryň özleri ýaşaýyş jaýy gurjak firmany saýlap alýarlar. Täze kanun şu meseledäki ähli düzgünleri kadalaşdyrýar, ähli meseleleri, problemalary çözmäge gönükdirilen.
Azatlyk Radiosy: Kanunda gurujynyň öňünde nähili talaplar goýulýar? Mysal üçin, Gazagystanyň kanunynda paýly gurluşygy amala aşyrmak isleýän kompaniýanyň gurluşyk pudagynda iş tejribesiniň bolmagy talap edilýär. Türkmenistanyň kanunynda paýly gurluşygy alyp barmak isleýän edaralardan näme talap edilýär?
Aşyrguly Baýryýew: Guruja bildirilýän birnäçe hökmany talaplar bar. Bu ýagdaý kanunyň 9-njy maddasynda kesgitlenen. Paýly gurluşygy amala aşyrmak üçin gurujynyň Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilýän hususy maýasy bolmalydyr. Birinji talap edilýän zat şol.
Onsoň, ýyllyk maliýe hasabatlarynyň auditiniň geçirilmegi talap edilýär. Şeýle hem, gurluşygy alyp barjak kompaniýa ygtyýar berilmegi üçin, bu kompaniýada geçirilen maliýe-audit barlaglarynyň netijeleri degişli edaralara tabşyrylmaly. Kanunyň 17-nji maddasynyň 2-nji bendinde bellenilen möhletde gurluşygyň taslama beýannamasy metbugatda ýerleşdirilmeli.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda şu talaplary ýerine ýetirip bilýäýjek hususy kompaniýa ýa firma ýa edara barmy?
Aşyrguly Baýryýew: Soňky iki ýylyň dowamynda bizde bir topar gurluşyk guramalary döredildi. Ýöne olaryň tehnologik, tehniki mümkinçilikleri, gurluşyk kuwwaty döwrüň talabyna laýyk gelmeýär. Sebäbi olary döreden adamlaryň köpüsinde uly maýa ýok.
Azatlyk Radiosy: Paýly gurluşygyň özi ilki bilen belli bir möçberde paýdarlardan serişde toplap, soňra gurluşyga başlamaklygy göz öňünde tutýar. Şu şertlerde türkmen gurluşyk kompaniýalary işläp bilermi?
Aşyrguly Baýryýew: Dogrudanam, bu kanun boýunça ýaşaýyş jaýlarynyň we başga obýektleriň paýly gurluşygy paýçylaryň serişdeleriniň hasabyna alnyp barylmaly. Diýmek, paýçylar doly tölenmeli puluň, ýagny gurluşygyň bahasynyň belli bir prosentini öňünden geçirmeli.
Şeýlelikde, şol firmalarda eýýäm belli bir derejede pul serişdeleri, ýagny maýa boljak. Şonuň üçin-de, olar azda-kände iş alyp baryp biljekler. Ýöne şolar ýaly gurluşyklara başdan pul bermäge, mysal üçin, 20-30 müň dollar ýa 50 müň dollar pul tölemäge biziň raýatlarymyzyň köpüsiniň gurby çatmaýar.
Azatlyk Radiosy: Çehiýanyň tejribesine göz aýlasak, paýly gurluşyklara gatnaşýan raýatlar banklardan jaý kreditini alyp bilýärler. Türkmenistanda şu ýagadaý nähili?
Aşyrguly Baýryýew: Türkmenistanda-da şol kredit bermek barada, aýratyn hem şu jaý gurjak bolýanlara kredit bermek barada düzgünler, görkezmeler bar. Ýöne ol hemişe düzgün boýunça işläp duranok.
Çehiýadaky tejribe – gowy tejribe. Bizdäki banklarda-da korrupsiýa aradan aýryylsa, gowy bolardy. Sebäbi, şol banklardan karz-kredit alýanlar puluň belli bir möçberini bankyň resmilerine goýup gaýtmaly diýip, köplenç zeýrenýärler. Gelejekde, raýatlaryň özleriniň hem şu zatlar bilen gyzyklanmaklary gerek.
Azatlyk Radiosy: Beýleki ýurtlarda paýly gurluşygy amala aşyrýan firmalar ilki bilen ýeri satyn alýarlar, soňra guruljak jaýyň proýektini taýýarlap, ýaşaýjylara hödürleýärler. Türkmenistanyň kanunyna görä bolsa, ýer ýuridiki firmalara hususy eýeçilige berilmeýär, ýer diňe kärendä berilýär. Täze kanuny işletmek üçin, 1-nji oktýabra çenli ýer baradaky kanuna-da üýtgetme giriziler diýip pikir edýärsiňizmi?
Aşyrguly Baýryýew: Şu kanunyň 30-njy maddasynyň 2-nji bendinde bellenilişine görä, Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuknamalarynyň şu kanunyň güýje girýän gününe çenli oňa laýyk getirilmelidigi aýdylýar. Şu bent umyt döredýär. Belki-de, şol talap ýerine ýetiriler diýip pikir edýärin.


c: text/html

text:
Ozalbaşda saýlawlaryň netijesiniň penşenbe güni yglan ediljekdigi habar berlipdi. Ýöne Müsüriň saýlaw komissiýasy saýlawlarda galplyklaryň bolandygy baradaky şikaýatlara garamakçydygyny aýdyp, onuň netijesini yglan etmekligiň yza süýşürilendigini mälim etdi.
Müsürde şenbe we ýekşenbe günleri geçirilen ikilenji tapgyr prezidentlik saýlawlarynda “Musulman Doganlygy” partiýasyndan kandidat Muhammad Mürsi bilen ýurduň ozalky premýer-ministri Ahmed Şafik özara bäsleşdi.
Saýlawlaryň resmi netijesine garaşmazdan, olaryň ikisi-de özleriniň ýeňiş gazanandyklaryny öňe sürýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Musulmanlar, katolikler, fransuz syýasatçylary - bularyň hemmesi uzak ýyllar dowamynda «Charlie Hebdo» hepdeliginiň nyşanalaryna öwrüldi.
7-nji ýanwarda 12 adamyň ölümine getiren ýaragly hüjüme sezewar bolan «Charlie Hebdonyň», Fransiýanyň satiriki žurnalynyň beýikleri, gowulary we bedroýlary ýaňsa almakda uzyn taryhy bar.
Fransuz liderleri, musulmanlar, ýewreýler, pop – bularyň hemmesi uzak ýyllar dowamynda hepdeligiň ýiti, kähalatda bolsa göwne degiji satirasynyň nyşanasyna öwrüldi.
Şu ýerde olaryň käbir mysallaryna ýüzleneliň.
Şarl de Goll (Charles De Gaulle)
Fransiýanyň Içeri işler ministrligi 1970-nji ýylda, ozalky prezident Şarl de Goluň ölümini ýaňsa alandygy üçin, bu žurnalyň mirasdary «Hara-Kirini» gadagan edipdi.
Prezident dogduk mekanynda, «Colombey-les-Deux-Églises» obasynda, günorta-gündogar Fransiýada gijeki klubda bolan we 146 adamy öldüren ýangyndan sekiz gün soň ýogalypdy.
Žurnal jildinde bu betbagtçylygyň metbugatda beýan edilişine öýkünip, "Kolombeýdäki tragiki ball, bir adam öldi" diýen sözbaşyny ýerleşdirdi.
Hepdelik bu gadaganlykdan adyny üýtgetmek arkaly, ýagny täze, «Charlie Hebdo» adyny almak bilen gutuldy.
Muhammet karikaturalary
Bu žurnal 2006-njy ýylda Muhammediň başda Daniýanyň “Jyllandsposten" gazetinde çap edilen on iki karikaturasyny göçürip çap etmek kararyna gelýär we bu ýagdaý ullakan gapma-garşylyga sebäp bolýar.
Şeýle-de “Charlie Hebdo» baş sahypasynda öz Muhammet karikaturasyny ýerleşdirdi. Ýagny ol ýerde “Muhammet fundamentalçylardan basylýar” diýen sözbaşy astynda “Tentekler tarapyndan söýülmek agyr” diýip aglaýan pygamber görkezilýär.
"Sharia Hebdo"
2011-nji ýylda žurnalyň ofisine ot berildi, onuň websaýtyna bolsa hakerlik hüjümi edildi. Bu hüjüm žurnal özüniň ýörite sanyny "Charia [Sharia] Hebdo" diýen at bilen çykaryp, baş redaktorlaryň hataryna bolsa Muhammet pygamberi hem goşmak kararyna gelenden soň boldy.
Neşiriň daşky jildinde Muhammediň «Eger gülüp ölmeseň, saňa 100 gamçy urlar» diýýäni çekilgidi.
Ýene-de Muhammet karikaturalary
2012-nji ýylyň sentýabrynda žurnalyň iň dawaly sany çap edildi, onda Muhammediň bir topar satiriki suraty ýerleşdirilip, olaryň arasynda pygamberi ýalaňaç, ýeňsesi ýyldyzly görkezýäni hem bardy. Ýeňsesi ýyldyzly karikaturanyň aşagynda «Ýyldyz doguldy» diýen ýazgy bardy.
Žurnalyň bu sany Birleşen Ştatlarda çykarylan arzan bahaly anti-yslam filme, «Musulmanlaryň bigünäligine» garşy protestler mahalynda Amerikanyň Ýakyn Gündogardaky ilçihanalaryna hüjüm edileninden birnäçe gün soň çap edildi. Bu neşir Fransiýanyň 20 töweregi musulman ýurdundaky ilçihanalarynyň, konsullyklarynyň we mekdepleriniň ýapylmagyna sebäp boldy.
Katolikler, ýewreýler
Bu žurnal yslamdan beýleki dinleri hem uzak wagt bäri nyşana alyp gelýär. Onda 2013-nji ýylda iş başyndan aýrylandan soň, şkapdaky gomoseksual, ýagny öz hakyky bolşuny aýtmadyk adam hökmünde, ozalky pop Benedikt XVI hem ýaňsa alnypdy.
Şeýle-de žurnal daşky jildinde bir ýewreýiň, popuň we musulmanyň «Biz «Charlie Hebdo” çadyra geýdirmeli» diýip, bilelikde aglaýyşlaryny şekillendirip, ýewreýleri hem ýaňsylapdy.
Häzirki syýasatçylar hem sylanmaýar
Häzirki syýasatçylar, aýratynam fransuz prezidentleri ençeme gezek satiranyň nyşanasy boldy. Häzirki prezident Fransua Olland 2014-nji ýylda, biwepalygy baradaky habar çykan badyna, özüniň ozalky söýgülisi Walerie Trierweiler bilen düşekde ýatan şekilde suratlandyryldy. Suratyň aşagynda bolsa "Trierweilerden" komment getirilýär: "Onuň gelmegi bilen hiç ýerde ösüş ýok, ne Ollandyň erkekliginde, ne-de gowuşgynsyz fransuz ykdysadyýetinde."
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşmak üçin Gara deňziniň kenaryndaky Soçi şäherine bardy. Kerri we Putin gündogar Ukrainadaky konflikte we Siriýada dowam edýän urşa syýasy çözgüt tapmak ugrunda maslahat ederler.
Bu Kerriniň soňky iki ýylyň dowamynda Russiýa edýän ilkinji saparydyr.
12-nji maýda Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow rus prezidentiniň Kerri bilen geçirjek duşuşygyny tassyklady. Kerriniň bu saparynyň çäginde Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.
Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkowyň berýän maglumatyna görä, Kerri we Lawrow gündogar Ukrainada ok atyşygy bes etmek barada fewral aýynda güýje giren yrga ylalaşygyň berjaý edilişini we Ýakyn Gündogardaky konflikti maslahat ederler.


text:
Ýurda doňuz dümewiniň (A/H1N1) aralaşmazlygy üçin, Türkmenistan Aşgabatdaky we Türkmenbaşydaky halkara aeportlarynda medisina gözegçiligini güýçlendirýär.
TDH-nyň maglumatyna görä, anna güni geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenbaşynyň halkara portunda hem dümew sebäpli gözegçiligiň güýçlendirilendigi aýdylypdyr.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde saglyk pudagyna gözegçilik edýän wise-premýer Sapardudy Toýlyýewiň beren hasabatyna görä, dünýäniň köp ýurdunda A/H1N1 dümewi bilen keselleýän adamlaryň köpelmegi bilen bagly, Türkmenistanda dümewe we beýleki ýokanç kesellere garşy görülýän öňüni alyş çäreleri mazaly güýçlendirildi.
Şonuň bilen bir wagtda-da ol şu güne çenli Türkmenistanda A/H1N1 wirusy ýokuşan bir adamyň hem ýüze çykarylmandygyny aýtdy.
Toýlyýewiň tassyklamagyna görä, halkara aeportlarynda we deňiz portunda uzak aralykdan ýolagçylaryň kesel alamatlaryny kesgitleýän, bedeniniň gyzgynyny ölçeýän termoskanerler işledilýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 5-nji dekabrda welaýat, şäher we etrap prokurorlaryny wezipä bellemek baradaky kararlara gol çekdi.
Rahim Ataýew Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynyň prokurory wezipesinden boşadylyp, Mary welaýatynyň prokurory, Lebap welaýatynyň Hojambaz etrabynyň prokurory bolup işlän Döwran Berdimyradow Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäheriniň prokurory wezipesine bellenildi.
MaksatKulyýew Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynyň, Ruslan Rebbenakulyýew Ahal welaýatynyň Baharly etrabynyň, Atabeg Golbaýew Lebap welaýatynyň Hojambaz etrabynyň, Annamyrat Amangeldiýew Çärjew etrabynyň prokurory wezipelerine bellenildi.
Döwletiň resmi habar saýtlarynda täze wezipä bellenilen prokurorlaryň terjimehallary, iş tejribeleri barada maglumat berilmeýär.
Prezident prokurorlary täze wezipelere bellemek kararyna Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň ýylyň 11 aýyndaky işleriň netijelerine bagyşlanan göçme mejlisinde dol çekdi. Şeýle-de prezidentiň Mary welaýatynyň prokurorynyň orunbasary Şöhrat Gylyjowy wezipesinden boşadandygy habar berilýär, emma onuň näme üçin işden boşadylandygy anyklaşdyrylmaýar.
Baş prokuror Batyr Atdaýewiň mejlisde ýanwar-noýabr aýlarynda prokuratura edaralarynda geçirilen işler barada hasabat berendigi aýdylýar, emma geçirilendigi aýdylýan işler aýdyňlaşdyrylmaýar.
Şol bir wagtda prezidentiň pokuroryň hasabatyny diňläp, “prokuratura işgärleriniň degişli resminamalary netijeli peýdalanmalydygyny” belländigi habar berilýär.
Bu prokurorlaryň maý aýynda turan korrupsiýa galmagalyndan bäri iň kän wezipä bellenen gezegi bolup görünýär.
Ozal habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň Batyr Atdaýewden ozalky baş prokurory Amanmyrat Hallyýew korrupsiýa aýyplamalary bilen baglylykda işden aýryldy. Azatlygyň ýerli çeşmeleri onuň maý aýynyň başynda ilki öý tussag edilendigini, soň azatlykdan mahrum edilendigini habar berdiler, emma resmi Aşgabat bu habary ne tassyklady, ne-de ret etdi.
Ýöne muňa garamazdan,türkmen mediasy maý aýynda 50 töweregihukuk resmisiniň korrupsiýa aýyplamalary esasynda türmä basylandygyny habar berdi. Bu arassalaýyşlaryň gapdaly bilen, başga işe geçýändigi üçin diýlip,Türkmenistanyň baş sudýasy Begenç Çaryýew hem wezipesinden boşadyldy.
Azatlygyň hökümete ýakyn çeşmeleri şonda korrupsiýa garşy başlanan kampaniýany prezidentiň güýç gurluşlaryna gurply adamlardan Aşgabatda geçirilmeli Aziýa oýunlaryna serişde toplamak barada beren tabşyrygynyň ýerine ýetirilmezligi, şol bir wagtda-da käbir prokuratura işgärleriniň öýünden uly möçberde nagt pul tapylmagy bilen baglanyşdyrdylar.
“Prezident Mulikowyň we prokuraturanyň işinden örän nägile. Baýramalyda birnäçe prokuror we IIM-niň işgäri tussag edildi. Öýleri dökülende, olaryň biriniň öýünden 15 million dollar möçberinde nagt pul tapyldy. Bu barada eýýäm prezidente habar berildi” diýip, Azatlygyň çeşmesi bu wakalaryň öňünden, 29-njy aprelde habar berdi.
Prezident Berdimuhamedowyň maý aýynda korrupsiýa garşy başlan kampaniýasy netijesinde Ykdysady jenaýatlara garşy göreş boýunça ýörite gulluk döredildi we başda bu guramanyň geçiren barlaglary, üstüni açan jenaýatlary hakynda, az-da bolsa, habar berildi.
Emma ýerli synçylar we Azatlygyň habarçylary bilen söhbetdeş bolýan raýatlar türkmen metbugatynda korrupsiýa faktlarynyň ýeterlik beýan edilmeýändigini aýdýarlar.
Şeýle-de olar, prezidentiň korrupsiýa garşy göreşmek barada beren wadalaryna agaramazdan, soňky 10 ýylda parahorlugyň giň ýaýrandygyny, iş orunlarynyň köplenç pula satylýandygyny, kanunçylyk edaralarynda puluň uly rol oýnaýandygyny gürrüň berýärler.


text:
Qazіrgі tańda 10-20-30 jyl buryn mektep támamdap, búgіnde bіr-bіr januıanyń tutqasyn ustaǵan azamattardyń arasynda mektep bіtіrýdіń mereılі merekesіne oraı qaıyrymdylyq sharasyn uıymdastyrý sánge aınaldy. Bundaı qubylys Yrǵaıty aýyldyq okrýgіne qarasty Kóktuma eldі mekenіnde de oryn aldy.
«82-lerdіń syıy!» Búgіnde Kóktuma aýylynda jalaýyn jelbіretken ıgіlіktі іstі osylaısha aıtýǵa bolady. Sebebі mektep bіtіrgenderіne 20 jyl tolýyna oraı kóktumalyq azamattar bіraýyzdan qarajat jıyp, kópbalaly jalǵyzbasty ana Ch.Marhanǵa úsh bólmelі úı turǵyzyp berdі. Alǵashynda aıtylǵan sózden tamyry tarap, okrýg ákіmіnіń jer bólіp, yqpaldasýymen sánі men saltanaty jarasqan baspananyń qurylysshylar ekі aıdyń іshіnde saldy.
Mektepke ıakı ustazdaryna arnaıy syılyq jasap, úırenshіktі úrdіs boıynsha mektep bіtіrý keshіn toılaýǵa da bolatyn edі. Alaıda aýzynda Allasy, júregіnde ımany bar bul azamattardyń ómіrge degen kózqarasy ózge eken. Olar bіraýyz sózge uıyp, jumyla saýapty іstі kóterdі. Sonyń arqasynda endі kózderі jáýteńdegen búldіrshіnderdіń basynda baspana bar.
Bul ıgіlіktі іsten úlgі alǵan aýyl turǵyndary da qonys toıyn toılaýshylarǵa azdy-kóptі syılyqtaryn berýde. Solardyń bіrі retіnde aýyldyq ambýlatorııanyń qyzmetkerlerіn, ıaǵnı aq zalatty abzal jandardy aıtýǵa bolady. Olar da óz attarynan jalǵyz basty anaǵa arnaıy tartý-taralǵysyn berіp, quttyqtap keldі.
Talaı jyl boıy páterden páterge kóshіp júrgen ananyń kóńіlіnde qýanysh, balardyń ezýіnde kúlkі. 82-ler syılaǵan bul shattyqtyń arqasynda kúllі kóktumalyqtardyń sanasynda úmіt sáýlesі tutanǵany málіm.
Okrýg ákіmі D.Muqabaevtyń sózіne saıyp keler bolsaq, dál osyndaı taǵy da josparlar bar. Barlyǵyna tek ýaqyt tóreshі. Aldaǵy ýaqytta taǵy da bіr otbasy qonys toıyn toılaıdy degen oıdamyz.
A.ASHATULY.


text:
Indi baýramçylyklaryň öň ýanynda sowgat saýlajak bolup azaba galyp ýörmeli däl. Onuň üçin: «Näme sowgat edeýin?» diýip «Marusýa» ýüzlenäýmeli. Bu barada «Российская газета» ýazýar.
«Marusýa» «Mail.ru Group» kompaniýasy tarapyndan işlenilip taýýarlanylan sesli kömekçidir. Ol 2019-njy ýylyň 17-nji iýunynda synag görnüşinde işe girizilipdi. Şol wagt ol internetden gerekli maglumatlary gözlemegi, radioda ýa-da «ВКонтакте»-niň ulanyjylarynyň pleý-listindäki sazy çatmagy, erteki aýtmagy, howa maglumatyny, uçarlaryň we demir ýol ulaglarynyň petekleriniň bahasyny, kinoteatrlaryň iş rejesini bilmegi başarýardy.
Täze endige eýe bolan sesli kömekçi indi, kim bolsun, tapawudy ýok, hemmeler üçin sowgat saýlamaga kömek edip biler. «Marusýa» kime sowgat etjekdigiňizi, onuň näçe ýaşyndadygyny we sowgat üçin näçe pul harç etmäge taýýardygyňyzy sorar. Şondan soň ol sowgatlaryň birnäçesini teklip eder we sargyt etmek üçin «AliExpress»i-iň gerekli salgysyny berer.
Sowgat saýlajak bolsaň, «Marusýa» ýüzlenäýmeli
Indi baýramçylyklaryň öň ýanynda sowgat saýlajak bolup azaba galyp ýörmeli däl. Onuň üçin: «Näme sowgat edeýin?» diýip «Marusýa» ýüzlenäýmeli. Bu barada «Российская газета» ýazýar.
Related Post
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
Semalt hünärmeni: Google analitikasynda ýüze çykýan spamy nädip bes etmeli
Biriniň optimallaşdyrylan Google Analitikasynyň bardygyny üpjün etmek, bir iş ýa-da şahs tarapyndan ulanylýan marketing kampaniýasynyň netijelidigine we web sahypasynyň garaşylşy ýaly işleýändigine göz ýetirmegiň ýeke-täk usulydyr. Şeýle-de bolsa, “Google Analytics” -i optimizirlemek prosesinde, analitikanyň işine täsir etjek käbir taraplar bar. Spam salgylanmalary marketologlaryň köpüsi üçin alada döredýär.
“ Semalt” müşderi üstünlikleriniň dolandyryjysy Igor Gamanenko, ugrukdyryjy spamyň tehniki taýdan iki görnüşde ýüze çykýandygyna ünsi jemlemek isleýär: spam web gözlegçileri we arwah ugrukdyryjy traffigi:
- Spam web gözlegçiler. Köpüsi, web sahypasyny Google-yňky ýaly görkezýän awtomatiki amallar. Googlebot ýaly käbirleri barlygyny mälim edýärler we şeýlelik bilen analitik hasabatlaryndan aýrylýar. 100% göterim derejesine ýetmeýän beýlekiler
- Arwah salgylanmalary. Bular spam ýollamalaryny döretmek mümkinçiligine eýe bolan galp HTTP haýyşlaryny iberýärler. Kanuny traffik bilen birleşýärler, ýöne web sahypasyna girip bilmeýärler, ýöne soňky hasabatda hasaplaýarlar.
Spam salgylanmalaryny döretmegiň sebäpleri
Adamlar birnäçe sebäplere görä web sahypasyna spam salgylanmalaryny döredip bilerler. Bilgeşleýin ýa-da bilgeşleýin bolup biler. Spam salgylanmalarynyň web sahypasynda peýda bolmagynyň sebäpleriniň biri ýalta programmirleme bilen baglanyşykly. Käbir programmistler bot üçin kody dolduryp bilmeýärler, hatda özlerini dogry tanap bilmeýärler. Beýleki işläp düzüjiler, Google-yň kesgitleýän protokollary bilen awtomatiki botlarynyň ýapylmagyny islemeýärler. Şonuň üçin özlerini kanuny web trafigi hökmünde gizläp, sahypa päsgelçiliksiz girýärler. Beýleki günäkär işläp düzüjiler, ulanyjylaryň bilesigelijiligini gazanmak we kompýuterlerine zyýanly programma üpjünçiligini gurmak üçin spam salgylanmalaryny ulanmagy saýlaýarlar. Bu baglanyşyklar ulanyjylara hakyky görünýänligi sebäpli, şübhelenmäge hiç hili sebäp tapmaýarlar.
Näme üçin erbet?
Spam salgylanmalary köplenç Google Analytics-iň ulanýan maglumatlaryna päsgel berýär we şeýlelik bilen hasabatlary görkezýär. Olaryň bolmagy, spam sessiýalaryny süzmek üçin wagt sarp etmegi aňladýar, bu bolsa marketologlar saýtda başga öndürijilikli maksatlar üçin başgaça sarp edip bilerler. Sahypanyň hakykatdanam spam salgylanmalarynyň bardygyny bilmän, SEO optimizasiýasyna we reýtingine täsir edip biljek erbet saýlamalar bolup biler.
Spam salgylanmalaryndan goramak
“Google Analytics” -iň hasabatlaryny öndürmeginden gelip çykýan bir meseläni ýüze çykaranda, ony statistikadan süzüp görüp bilerler. Şeýle-de bolsa, bu domenleriň gaýtalanmajakdygyna kepillik däl.
Islenilmeýän awtomatiki traffigi aýyrmaga üns berýän bolsalar, muny etmek geň galdyryjy. Spam salgylanmalary barada aýdylanda web sahypasyna täsir edýän meseleler ".htaccess" faýlynda ýerleşýär. Blogçylaryň köpüsi, islenilmeýän traffikden dynmak üçin şahsyýetleriň faýly dolandyryp biljekdigini öňe sürýärler. Şeýle-de bolsa, bu gaty tehniki faýl bolup, köp domen sazlamalaryny we gönükdirmeleri öz içine alýar. Şonuň üçin näme etmelidigiňizi anyklamazdan ýönekeý ýalňyşlyk goýbermek, web sahypasyna zyýanly täsir edip biler. Tejribeli işläp düzüjileriň faýly ygtybarly dolandyrmagy akyllydyr.
.Htaccess faýly ähli gözlegçileri blokirläp we sahypasyny taryhyndan arassalap biler. Şeýle-de bolsa, arwah ýollamalary has köp tagalla talap edip biler. “Google Analytics” -iň ösen segmenti, bu salgylanmalaryň iň erbetlerini ýok etmekçi bolanda, bu ýerde peýdaly bolýar.


text:
Popow 4-nji ýanwarda içgilidigi üçin tussag edilýär we polisiýanyň tussaghanasynda erbet ýenjilip, huşsuz halda hassahana eltilýär.
Ol 20-nji ýanwarda özüne salnan ýaralardan heläk boldy. Tomskly protestçiler «Gözegçilikden daşardaky milisiýa garakçylardan hem erbetdir» diýen şygary depelerinde göterip, ýerli polisiýa «utanç» diýip gygyrdylar.
Tomskiniň polisiýa başlygy hem Popowa sütem eden milisioner işden aýryldy. Ol milisioner adam ölümine getiren hereketi sebäpli jenaýat jogapkärçiligine çekilýär.


text:
Geçen ýyl Owganystanda geçirilen prezidentlik saýlawlaryndan soň, bu komissiýa Hamid Karzaýa berlen sesleriň ýarym milliondan gowragyny hasaba almady.
Ýurtda geçirilýän saýlawlar bilen bagly şikaýatlary kabul edýän komitetiň metbugat sekretarynyň aýtmagyna görä, täze düzgün boýunça prezidentiň özi bu komissiýanyň 5 adamdan ybarat ýolbaşçy toparyny belläp biler.
Öň kommisiýa ýolbaşçylyk edýän 5 adamyň 3-si Birleşen Milletler Guramasynyň Owganystandaky missiýasy tarapyndan bellenilýärdi.
Owganystanda geçirilmeli parlament saýlawlary 22-nji maýa bellenilipdi. Emma saýlaw sistemasynda reformalaryň geçirilmegi bilen bagly bu saýlawlar 4 aýa gaýra goýuldy.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani 25-nji martda Yslamabada, Pakistan bilen söwda gatnaşyklaryny ýaýbaňlandyrmak üçin sapara bardy.
Prezidentiň ýanynda Ministrler kabinetiniň sekiz ministri, şol sanda nebite, elektrige we senagata jogap berýän ýolbaşçylar hem bar.
Pakistana edilýän iki günlük sapar Eýranyň döwlet baştutanynyň goňşy ýurda 14 ýyl içinde edýän ilkinji saparydyr.
Pakistanyň Daşary işler ministrligi energiýa açlygyny çekýän Pakistany Eýranyň gazy bilen üpjün etmeli, emma uzak gijigen geçiriji baradaky gürrüňiň gepleşiklerde esasy mesele boljagyny aýtdy.
Rohaniniň sapary, Tähranyň ýadro programmasy sebäpli, Eýrana garşy girizilen halkara ykdysady sanksiýalar ýanwar aýynda ýatyrylanyndan soň bolup geçýär.
Sanksiýalar bilen bagly çäklendirmeler geçirijiniň Pakistan tarapyndaky 800 kilometrine zerur bolan maliýe goldawynyň tapylmagyny kynlaşdyrdy.
Şeýle-de, Tähranyň ýadro ambisiýalary bilen bagly aladalar sebäpli, Waşington bu proekte ýyllap garşy durdy.
Eýranyň Yslamabatdaky ilçisi Seýed Abbas Badrifar iki tarapyň bäş ýyllyk strategik söwda planyna gol çekmekçidigini, bu ylalaşygyň Karaçi we Çabahar portlarynyň arasyndaky et hem mal söwdasynyň derejesini üzül-kesil ýokarlandyrjakdygyny aýdýar.
Pakistan Eýrandan alýan elektriginiň hem möçberini artdyrmak, ýagny häzirki alýan 75 megewat çemesi toguny 3 müň megawata ýetirmek isleýär diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Metbugatda getirilýän sitatalardan çen tutulsa, Eýran resmileri bu saparyň dowamynda Tähranyň regional basdaşy - Saud Arabystany bilen aradaky dartgynlyklar, Pakistanyň bu ikarada araçy bolmak ähtimallygy barada hem maslahat ederler.
Eýranyň prezidenti 26-njy martda prezident Mamnoon Hussain we premýer-ministr Nawaz Şarif bilen duşuşar. Şeýle-de Rohani Pakistanyň alymlarynyň we intellektuallarynyň öňünde çykyş eder.
Rohani bu saparyň öňüsyrasynda «goňşular we yslam dünýäsi bilen konstruktiw, ýagny gurujy gatnaşyklar biziň daşary syýasatymyzyň ileri tutulýan meseleleriniň sanawynda dur» diýdi.
Pakistan adatça Birleşen Ştatlar we sünniler tarapyndan dolandyrylýan Saud Arabystany, şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky Eýranyň baş basdaşy bilen ýakyn gatnaşyk saklaýar.
Şol bir wagtda, Pakistan bilen Eýranyň arasy köplenç gowy däl.
1980-nji ýyllarda Yslamabat we Tähran Owganystanda sowet goşunlaryna garşy göreşýän dürli-dürli toparlary goldady.
Eýrany hasaba almasaň, iň kän şaýy ilatly Pakistan Owganystanda biraz soň berk liniýaly sünni "Talyban» hereketini goldady.
Tähran eýran topraklarynda gurnalan ganly hüjümlerde Pakistandaky «Al-Kaýda» iltewli jeňçileri günäledi.
Emma geçen ýyl Yslamabadyň Ýemende saudlylaryň ýolbaşçylygynda şaýy hüti pitneçilerine garşy hüjüme goşulmakdan ýüz öwürmegi Eýran bilen aradaky gatnaşyklary deňagramlaşdyrmaga kömek etdi.
Pakistan resmileri ýanwarda Eýran bilen Saud Arabystanynyň arasynda ýitileşen dartgynlyklary gowşatmakda araçylyk diplomatiýasyny ulandylar.
Pakistan şu ýyl Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygynda musulman dünýäsinde terrorizme garşy göreş boýunça halkara harby koalisiýa goşulmaga razy boldy, emma bu ýaranlyga esger goşmady. Eýran we onuň regional ýarany Siriýa bu inisiatiwa goşulmaýar.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda polisiýanyň edarasyny zabt eden oppozisiýa topar bilen ilteşikli ýaragly adamlar zamun alnan ýedi adamdan iki sanysyny goýberdiler.
Şol bir wagtyň özünde, ýaragly adamlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky gapma-garşylyk 18-nji iýulda, ýagny ikinji gününde hem dowam edýär.
Oppozision topar bilen ilteşikli ýaragly adamlar “Uçreditel Parlament” oppozisiýa toparynyň tussaglykdaky lideri Žiraýr Sefilianyň boşadylmagyny talap edýärler. Emma ermeni häkimiýetleri bu talaby ret edýärler.
Şeýle-de, ýaragly adamlar ermeni prezidenti Serž Sarkisianyň eýeleýän wezipesinden çekilmegini talap edýärler.
Ermeni häkimiýetleri 17-nji iýulda ýaragly adamlar Erebuni polisiýa merkezine hüjüm edip, howpsuzlyk güýçleri bilen ok atyşan mahaly, polisiýanyň polkowniginiň öldürilendigini we başga-da dört polisiýa ofiseriniň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Ermenistanyň Milli Howpsuzlyk gullugy topary özlerini howpsuzlyk güýçlerine tabşyrmaga çagyrdy.


text:
Müsüriň baş müftüsi Şyh Allam ýurduň futbol boýunça milli ýygyndy toparynyň agzalaryna oraza aýynda Bütindünýä bäsleşigiň jemleýji duşuşyklaryna taýýarlyk görülýän mahaly, agyz beklemän, orazany soň tutmaga rugsat berdi.
Bütindünýä futbol bäsleşigi 15-nji iýun bilen 14-nji iýul aralygynda Orsýetde geçiriler.
Müsür şu wagt Angliýanyň "Liwerpul“ futbol toparynda çykyş edýän Mohammad Salah we onuň milli ýygyndy toparyndaky egindeşlerine uly bil baglaýar.
Mohammad Salahy indi Messi, Ronaldo ýaly futbol boýunça ägirt ussatlar bilen deňeşdirmäge başlandy.
Angliýanyň metbugaty oňa "Müsüriň şasy“ diýen lakamy dakypdyr.
Ol, häzirki döwürde 47 oýunda 43 gezek topy derwezä salypdyr we "Tylla top“ baýragynyň esasy dalaşgärleriniň birine öwrülipdir.
Çempiýonlar ligasynyň ýarym finalyndaky ilkinji duşuşygynda "Liwerpul” Italiýanyň "Rim“ klubyny 5-2 hasap bilen ýeňipdi we şeýlelik-de, final tapgyrynda bäsleşmek ähtimallygy ýokarlanypdy.
Oraza bu ýyl 15-nji maýda başlap, 14-nji iýuna çenli dowam edýär.
Eger "Liwerpul“ Çempiýonlar ligasynyň finalyna çyksa, toparyň 3 sany musulman futbolçysy bolan Mo Salah, Sadio Mane we Emre Jan çykgynsyz ýagdaýa düşüp bilerler.
Jemleýji duşuşyk 26-njy maýda Ukrainanyň paýtagty Kiýewde geçiriler.
Musulman futbolçylar finalyň öňüsyrasynda orazada agyz bekläýse, onda bu olaryň fiziki türgenligine oňaýsyz täsir edip biler.
Salah 2014-nji ýylda Angliýanyň "Çelsi“ futbol toparynda çykyş edýän mahaly orazada türgenleşigiň juda hupbatly bolýandygyny nygtapdy.


text:
Müsüriň MENA döwlet habar agentligi düýn Omar Süleýmanyň häzirki režimiň ýok bolup gitmejekdigini we prezident Hosni Mubaregiň hem ýakyn wagtlarda wezipesini terk etmejekdigini aýdandygyny habar berdi.
Bu wakanyň fonunda bolsa Kairiň merkezindäki «Tahrir» meýdançasynda 250 müň töweregi adam ýygnanyp, Hosni Mubaregiň haýdan-haý wezipesinden çekilmegine çagyryş etdi.
Müsüriň wise-prezidenti Omar Süleýmanyň oppozisiýa toparlarynyň wekilleri bilen gepleşik geçirip, käbir reformalaryň amala aşyryljakdygyna söz berendigine-de garamazdan, oppozisiýa toparlary bu berlen wadalaryň öz talaplaryny ödemeýändigini aýdýarlar.


text:
Şu günler Aşgabatda 27-nji sentýabrda geçiriljek Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe taýýarlyklar güýçli depginde alnyp barylýar. Taýýarlyklaryň esasyny şäherde arassaçylyk işlerini geçirmekligiň düzýändigini görse bolýar.
Edara-kärhanalaryň işgärleri edara jaýynyň daş-töwereginde arassaçylyk işlerini geçirseler, seýilgählerde baglary timarlap ýören işgärlere, köp gatly jaýlaryň ýokarky gatlaryna çenli kran diräp, ýaşaýyş we edara jaýlarynyň daşlaryny abatlap ýören işgärlere hem gözüň düşýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan käbir edara-kärhanalaryň işgärleriniň aýtmaklaryna görä, bu taýýarlyklar sebäpli, edara kärhanalaryň işgärleri her gün diýen ýaly özlerine degişli edara jaýlarynyň daş-töweregini syryp-süpürmäge, edara jaýynyň gapylaryny we penjirelerini ýuwup tämizlemäge mejbur edilýärler.
“Iş ýerimizde arkaýyn oturyp işlemäge goýmaýarlar. Şol bir syryp-süpürmek işini her gün gaýtalap etmäge bizi mejbur edýärler. Işe geleniňde iş eşigini geýip geljegiňi hem bileňok, ýa bolmasa, “gara işe” geýilýän köne-küşül eşigiňi geýip geljegiňi hem bileňok. Şol bir irginsiz gaýtalanýan iş sebäpli, öz esasy işimize elimiz ýetenok” diýip, öz adynyň efirde tutulmazlygyny soran bank işgäri aýdýar.
Ýaşaýjylaryň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, şu günler saglyk öýlerine, hukuk goraýjy edaralara, sosial üpjünçilik bölümlerine, banklara, kazyýet edaralaryna işiň düşüp barsaň, habaryňy alýan adamy tapmak asla kynlaşypdyr.
“Işgärler çärede, ýa bolmasa ýowarda diýip seniň işiň zerurmy ýa-da ýok, ony bitirmek barada alada edilmän, ýaşaýjylara soňra gelmeklerini aýdyp, edarada bar bolan 1-2 sany işgär jogap gaýtarýar. Onsoň alaçsyz yzyňa gaýtmaly bolýarsyň” diýip, Aşgabadyň Köpetdag etrap prokuraturasyna işi düşüp baran Aşgabatly ýaşaýjy aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, ol özüniň zerur bir meselesi bilen Köpetdag etrap prokuraturasyna ýüz tutmaga barypdyr, emma ony edara jaýyna göýbermändirler.
Aşgabadyň Oguzhan köçesiniň ugrunda ýerleşýän prokuraturanyň girelgesinde oturan nobatçy oňa häzir işgärleriň çärelerdedigini aýdyp, baýramçylyk geçenden soňra öz meselesi bilen ýüz tutup biljekdigini düşündiripdir.
“Ýowarlar hem her gün däl-de, hepdede bir gezek geçirilse, işgärler üçin ýeterlik bolardy. Her bir edara-kärhanada bagban, tam süpüriji diýen ýaly ýörite işgärler aýlyk alyp, syryp-süpürmek işlerini gündelik ýerine ýetirýärler. Emma zerurlyk bolmasa-da, edara işgärleri göz üçin ýowarlara çykarylýar. Ýokardan gelýän buýruk sebäpli, edara ýolbaşçylary işgärlere agram salýar. Eýýäm birnäçe gezek gaýtalanan syryp-süpürmeler her gün gaýtalanyp, işgärleri esasy işinden goýýar. Emma iş ýeriňi ýitirmejek bolsaň, görkezmä boýun bolup, sesiňi çykarman buýrulany etmäge mejbur bolýarsyň” diýip, bu baýramçylyklaryň, çäreleriň ýyl boýy yzynyň üzülmeýändiginden edara işgärleri zeýrenýär.


text:
Çarşenbe güni Azerbaýjan respublikasynyň prezidenti Ylham Aliýew iki günlük resmi sapar bilen Türkmenistana geldi.
Ony Aşgabadyň Halkara aeroportunda Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow we beýleki resmi adamlar garşy aldy.
Saparyň ilkinji güni 21-nji noýabrda Aliýew Aşgabadyň “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumyna zyýarat etdi, Baky Şöhrat ýadygärligine gül dessesini goýdy, “Watan mukaddesligi” muzeýine baryp, ýadygärlik ýazgy galdyrdy. Türkmen resmileri ýokary derejeli myhmany Aşgabadyň Olimpiýa şäherjegine aýlady. Soňra Aliýew Türkmen halysynyň milli muzeýine baryp gördi.
Saparyň ikinji güni 22-nji noýabrda Aşgabadyň Garaşsyzlyk meýdançasynda Azerbaýjan respublikasynyň prezidenti Ylham Aliýewi resmi garşy almak dabarasy geçirildi. Iki döwletiň baýdaklary dikilen meýdançada Hormat garawuly nyzama düzüldi. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow prezident Aliýewi garşy aldy.
Dabaradan soň iki ýurduň döwlet baştutanlarynyň arasynda Aşgabadyň "Oguzhan" köşkler toplumynda ikiçäk duşuşyk geçirildi. Onuň dowamynda liderler birek-birege minnetdarlyk sözlerini aýdyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyna oňyn bahar beripdirler hem-de onuň geljegine ynam bildiripdirler.
Ikiçäk gepleşiklerden soň taraplaryň wekiliýetleriniň gatnaşmagynda giňeldilen duşuşyklar geçirildi. Olara ýurt baştutanlary ýolbaşçylyk etdi.
Türkmen metbugatynda gepleşikleriň dowamynda söwda-ykdysady gatnaşyklaryň yzygiderli köpugurly esasda ösdürilmegine ähmiýet berilýändigi, şeýle-de iki ýurduň arasyndaky üstaşyr mümkinçilikler hem-de ýurtlaryň arasyndaky işewür gatnaşyklary aktiwleşdirmek barada gürrüň edilýär.
22-nji noýabrda Aşgabatda geçirilen giňeldilen duşuşykda eden çykyşynda türkmen prezidenti ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary diwersifikasiýalaşdyrmak, syýasy-diplomatiki sferada ikitaraplaýyn hem-de halkara ölçegdäki gatnaşyklary pugtalandyrmak barada gürrüň edipdir.
Döwlet metbugaty gepleşiklerde iki ýurduň arasynda energetika ulgamynda, transport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmakda hem-de gumanitar ugurlarda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ara alnyp maslahatlaşylandygyny habar berýär. Şeýle-de habarlarda halkara terrorçylyk, neşe söwdasy serhetara jenaýatçylyk ýaly aktual wehimlere garşy türkmen-azerbaýjan hyzmatdaşlygynyň maslahat edilendigi aýdylýar.
Gol çekilen resminamalar
Türkmen-azerbaýjan wekiliýetleriniň arasynda geçirilen giňeldilen duşuşyklardan soň ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy geçirildi.
Ilkibaşda prezident Ylham Aliýew bilen Gurbanguly Berdimuhamedow Bilelikdäki Jarnama gol çekdi.
Türkmen metbugatyndan mälim bolşuna görä taraplar 20 töweregi resminama gol çekdi.
Olaryň hatarynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk, inwestisiýalary goldamak we goramak, girdeji we emläk salgytlary bilen bagly goşa salgytlary ýatyrmak, senagat we transport pudagynda hyzmatdaşlyk, iki ýurduň arasynda transport, tranzit, we logistika meseleleri boýunça türkmen-azerbaýjan Bilelikdäki toparyny döretmek, iki ýurduň portlarynyň arasynda halkara ýükleriň deňiz transportyny ösdürmek, iki ýurduň çäkleriniň arasynda halkara ýük transportyna gatnaşýanlar üçin wiza režimini ýeňilleşdirmek boýunça hökümetara ylalaşyklara gol çekildi.
Şeýle-de, ylym-bilim, medeniýet pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek barada ýurtlaryň käbir ýokary bilim edaralarynyň arasynda, trasport gatnaşyklaryny ösdürmek boýunça ýurduň esasy ulag we aragatnaşyk edaralarynyň arasynda hem-de ýurtlaryň gümrük gulluklarynyň arasynda dürli şertnamalara gol çekildi.
Galyberse-de, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşigi bilen Azerbaýjanyň Milli telekeçiler konfederasiýasynyň arasynda özara düşünişmek boýunça Memoranduma gol çekildi.
Giňeldilen duşuşyklardan soňra iki lider metbugat maslahatyny geçirdi.
Taraplaryň metbugat serişdeleri Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda geçirilen gepleşiklerde Hazar babatda iň aktual meseleleriň biri hasaplanýan hazarüsti gaz geçirijisini durmuşa geçirmek barada anyk haýsy çäreleriň maslahat edilendigini agzamaýar, iki ýurduň arasynda gol çekilen şertnamalaryň bu halkara taslamany durmuşa geçirmekde nähili rol oýnajakdygy hem aýdyň däl.
Şeýle-de, duşuşyklarda Bakuw bilen Aşgabadyň arasyndaky "Serdar/Kepez" ýangyç gory boýunça meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygy hem mälim däl.
Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasynda diplomatiki gatnaşyklar 1992-nji ýylyň iýun aýynda ýola goýuldy.


text:
Ýaralanan Esgerleriň Ýagdaýy Gowy"
Akar, Elazygda, dikuçar heläkçiliginde şehit bolan 11 esger üçin geçirlen harby dabaradan soň metbugata beýannama berdi
Milli Goranmak ministri Hulusi Akar, Bitlisiň Tatwan etrabynda bolan dikuçar heläkçiliginde ýaralanan esgerleriň ýagdaýynyň gowudygyny aýtdy.
Akar, Elazygda, dikuçar heläkçiliginde şehit bolan 11 esger üçin geçirlen harby dabaradan soň metbugata beýannama berdi.
Şehitler üçin duýgudaşlyk bildiren Akar, ýaralanan esgerleriň ýagdaýynyň gowudygyny belledi.
Düýn Bitlisde ýara...
-
-
14.04.2021
-
-
-


text:
Habyp Mämmetýarow
(1920-2007 )
Habyp Mämmetýarow 1920-nji ýylyň 10-njy maýynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Gozgan obasynda eneden bolýar. 1934-nji ýylda olaryň maşgalasy Aşgabada göçüp gelýär. Ol ilki Aşgabadyň egirme-dokma fabriginiň ýanyndaky mekdebe okuwa girýär. Şol ýyl hem ol bu mekdebiň drama gurnagyndaky dilli tüýdügiň ýanynda aýdym aýtmak toparyna gatnap başlaýar. Ol gurnak ýolbaşçysynyň hemaýat etmeginde Türkmen radiosynyň horuna barýar. Şol döwürde ozalky Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynda sahnalaşdyrylan «Bagtly ýaşlyk» atly oýunda kiçiräk keşbi janlandyrýar. Soňra ol 1940-njy ýylda Magtymguly adyndaky opera we balet teatrynyň studiýasynda tälim alýar. Studiýada Kahianiniň «Bagtly ýaşlyk» operasynda Wäşiniň hem Alladat baýyň keşplerinde çykyş edýär. Habyp Mämmetýarow aýdymçy artist bolup ykbalyny şol teatr bilen baglaýar.
Onuň ýetginjeklik ýyllary Beýik Watançylyk urşy ýyllaryna gabat gelýär. 1942-nji ýylda uruşdan ýaralanyp gelen Habyp Mämmetýarow Zähmet Gyzyl Baýdak ordenli, Watançylyk urşunyň I derejeli ordeni bilen ýene-de öňki işlän teatryna dolanyp gelýär. Aslyýetinde H.Mämmetýarow opera we balet teatrynyň ilkinji kerpijini goýanlaryň biridir. Oňa teatrda Maýa Kulyýewa, Annagül Annakulyýewa, Hojaw Annadurdyýew, Hoja Annaýew, Durdymyrat Garajaýew ýaly ussatlar bilen işlemek miýesser edýär. Ol teatrda Ý.Meýtus bilen D.Öwezowyň sahnalaşdyran «Abadan» operasynda Kowalçugyň keşbini janlandyrýar. Bu keşp artiste üstünlik getirdi we opera tomaşaçylar tarapyndan uly söýgä mynasyp bolýar. Soňra Habyp Mämmetýarow Meýtus bilen D.Öwezowyň sahnalaşdyran «Leýli we Mejnun» operasynda baş gahryman Mejnunyň, «Şasenem-Garyp» operasynda Ilmyradyň keşbini döredýär. Onuň ýerine ýetiren şu ariýalary radioda ýaňlanýar. Ol ýurdumyzyň zehinli kompozitorlary D.Öwezow, G.Kulyýew, A.Esadow dagylar bilen aragatnaşyk saklap, olaryň döreden eserlerini hem aýdym edip aýdýar.
A.Şapoşnikow bilen D.Öwezowyň «Aýna» operasynda Habyp Mämmetýarowyň janlandyran Sapar çaýçynyň keşbi onuň iň bir şowly çykan keşpleriniň biridir. 1955-nji ýylda türkmen edebiýatynyň we sungatynyň Moskwada geçen ongünlüginde H.Mämmetýarow «Şasenem-Garyp» operasynda Ilmyradyň, «Ýewgeniý Onegin» operasynda Trekeniň keşplerini ussatlyk bilen döredip, Zähmet Gyzyl Baýdak ordenine hem-de «Türkmenistanyň at gazanan artisti» diýen hormatly ada mynasyp boldy. H.Mämmetýarowyň ýerine ýetirýän «Palawa gel» we beýleki ariýalary diňleýjileriň söýgüsine mynasyp boldy.
Habyp Mämmetýarowyň «Zöhre-Tahyr», «Ýewgeniý Onegin», «Kemine we Kazy», «Knýaz Igor», «Sona», «Gowgaly gije» we beýleki onlarça operalarda döreden keşpleri uly üstünlige eýe boldy. 1957-nji ýylda Moskwada türkmen edebiýatynyň we sungatynyň günleri geçirilende teatr «Ýewgeniý Onegin» operasy bilen gatnaşýar. Opera türkmen dilinde ýaňlanýar. Artistleriň çeken zähmeti ýerine düşýär. Olar diploma mynasyp bolýarlar.
Habyp Mämmetýarow diňe bir ussat artist bolmak bilen çäklenmän, ol ýaşlara halypa hem bolýar. Ussat artist diňe bir operalarda ariýalary aýtmak bilen çäklenmän, eýsem, romanslary hem jana ýakymly, labyzly ses bilen diňleýjä ýetirmegi başardy. Onuň aýdan «Göwnüm seni», «Düýe çaly», «Saňa näm boldy?», «Sapar çaýçynyň aýdymy» ýaly aýdymlary radioda we telewideniýede ýaňlanyp durýar.
Türkmen opera sungatynyň düýbüni tutanlaryň biri, «Türkmenistanyň at gazanan artisti» Habyp Mämmetýarow manyly ömri ýaşady, halkyň söýgüsine, hormatyna mynasyp boldy. Onuň ady milli opera sungatymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy.


text:
Eýsem, Konstitusiýamyzyň şu maddasy biziň döwletimiz tarapyndan berjaý edilýärmi? Şu soragyň obýektiw jogabyny tapmak üçin şu maddanyň üsti bilen jar edilýän raýatlaryň konstitusion hukuklarynyň döwlet tarapyndan durmuşda berjaý edilişine käbir mysallaryň üsti bilen seredeliň.
1991-93-nji ýyllarda Nyýazow tarapyndan ýerli klimat, seýsmiki ýagdaý, türkmeniň däp-dessurlary ýaly zatlar göz öňünde tutulyp, şäher gurluşygynda dört gatdan artyk bolmadyk jaýlary gurmak ýaly konsepsiýa hem kabul edildi.
“Konsepsiýa 180 gradus üýtgedi”
Şol konsepsiýa daýanýan karar esasynda ilata aýratyn ýaşaýyş jaý gurunmak üçin şäher ýaşaýjylaryna 600 inedördül metr, obalarda 2 müň 500 inedördül metr möçberlerinde ýer bölekleri berildi. Şu çäre ilat tarapyndan örän gowy kabul edildi.
Şol karar esasynda ýer alanlaryň köpüsi döwlete ýük bolman öz ýaşaýyş jaý meselesini özi çözdi. Şolaryň jaýyny üç ýylyň içinde salyp, içine girenleriniň köpüsine ýerli häkimiýetler tarapyndan öý kitaplary-da berildi. Galanlaryna, iki-ýeke ugur tapanlar bolaýmasa, öý kitaplary berilmedi.
90-njy ýyllaryň ortalarynda doly aýan bolmadyk sebäplere görä, Nyýazowyň şäher guruş konsepsiýasy 180 gradus üýtgedi. Indi şäherlerde köp gatly beýik jaýlar gurulmaly. Olaram, näme üçindir, ilatyň ata-baba ýaşap oturan hem-de täze berlen ýerlerinde guran jaýlarynyň üstünde gurulmaly.
Şol çäreleriň barşynda döwlet tarapyndan köp adamlaryň ýaşap oturan jaýlary ýykylyp başlandy. Başyndan bu gabahatlyk inen adamlaryň maly-mülki tozdy; oňaranlar daçalarda, galanlary çöl-beýewanda çatma dikindi. Köp maşgalalar dargady.
Şu ýagdaý prezident G.Berdimuhamedow tarapyndanam dowam etdirilýär. «Oguzkent» myhmanhanasy gurulandan soň ýykylan howlularyň her birinde, wagtynda ýer-jaý berilmänligi sebäpli gurlan goşmaça jaýlarda azyndan 3-4 maşgala ýaşaýardy. Döwlet şol jaýlaryň özi tarapyndan hasaba alynmanlygyny bahana edip, şonça maşgala kompensasiýa hasabynda üç otagly jaýdan artyk zat bermedi.
Adamlar ýene howsalada
Bir aýyň içinde ilatyň «Gaža» diýip atlandyrýan ýeriniň bir çetinde gurlan täze stadionyň ýanlary oturymly ýaşaýanlardan «arassalandy». «Arassalananlaryň» öý kitaby bolmadygyna hiç hili kompensasiýa-da, jaý gurnar ýaly ýerem berilmedi.
Häzir “3-nji bäşýyllyk” köçesiniň kanala direýän ýerinde sankt-peterburgly «Wozroždeniýe» atly hususy firma kanalyň üstünden köpri gurýar. Şol sebäpli «Arzuw» posýologynyň ýanynda täze berlen ýerde gurlan ýaşaýyş jaýlary kompensasiýasyz ýykyldy.
“Arzuw” posýologynda ýaşaýanlaryňam ýagdaýy suwda kädi müneniňkiden gowy däl. Olara döwlet tarapyndan hiç hili düşündiriş hem berlenok. Şonuň üçindir-dä, “3-nji bäşýyllyk” köçesiniň ugrunda ýerleşen «Sowhoz» diýlip atlandyrylýan ýaşaýyş massiwiniňem, şol köçäniň iki tarapynyň ýaşaýjylarynyňam öz gelejekleri barada umydy ýok.
Döwlet adam üçin bolanlygynda, prezidentiňem aladasy-halky bolanlygynda, şeýle bolmalymyka? Eýsem, prezidentiň ýolbaşçylygyndaky döwlet tassyklanan Konstitusiýa boýunça dolandyrylmaly dälmikä? Şu zatlaryň anygyna saýlowlardan öň ýetilse ýagşy.
Nurberdi Nurmämmedow aşgabatly graždan aktiwisti. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şol gürrüňi edilýän partlamada anna güni jemi sekiz adam ölüp, onlarça adam ýaralanypdy. Ýerli liwanlylaryň köpüsi bu wakada Siriýany aýyplaýar.
Liwanyň premýer-ministri Najib Mikati şenbe güni bu waka bilen bagly eden çykyşynda general Wissam al-Hassanyň Liwanyň territoriýasynda amala aşyrylan käbir syýasy kast edişlikler boýunça şu geçen tomus käbir hakykatlaryň üstüni açandygyny aýtdy we bu soňky hüjümi şol wakalar bilen baglanyşdyrdy.
Bu wakalaryň fonunda Liwanyň oppozisiýa partiýalary Siriýa garşy protest çykyşlarynyň gurnalmagyna çagyryş edip, beýanat etdiler.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 7-nji ýanwarda ýurduň oba hojalyk pudagyna bagyşlap, käbir ýokary wezipeli resmiler bilen geçiren wideo şekilli iş maslahatynda ekerançylyga degişli nakyllar we atalar sözi barada gürrüň gozgaldy.
Prezident oba hojalyga gözegçilik edýän orunbasary Esenmyrat Orazgeldiýewden Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde daýhançylyga, topraga, suwa, ekerançylyga degişli parasatly sözleri toplap neşir etmäge taýýarlamak barada tabşyryk berdi.
Türkmenistanyň döwlet telekanallary maslahatda prezident Berdimuhamedowyň ekerançylyga degişli nakyllaryň we atalar sözüniň ähmiýeti barada aýdan sözlerini getirdi.
“Ata-babalarymyz howanyň gurak şertlerinde oba hojalyk ekinlerini ýetişdirmegiň baý we gymmatly tejribesini topladylar. Bu taryhy tejribe häzirki günlerde hem öz möhümligini ýitirenok. Şol tejribe ençeme atalar sözlerinde, nakyllarda öz beýanyny tapypdyr. Döwlet baştutanymyz bu sözleriň ekerançylygy alyp barmagyň aýratynlyklaryny örän takyk häsiýetlendirýändigini aýtdy” diýip, döwlet telewideniýesi prezidentiň sözlerine salgylanýar.
Bu habarlardan mälim bolşuna görä, häzirki wagtda Türkmenistanda hökümet derejesinde ýurduň ekerançylygyna we maldarçylygyna degişli sözlügi çapa taýýarlamak barada gürrüň gidýär.
Mundan ozal, geçen asyryň soňky çärýeginde Türkmenistanyň çäginde ekerançylyga we oba hojalyk terminlerine degişli sözlükler çap bolupdy.
1979-njy ýylda ýurduň döwlet çaphanasynda “Türkmen diliniň ekerançylyk leksikasy” atly sözlük hem-de şol ýyl “Oba hojalyk terminleriniň rusça-türkmençe sözlügi” çap edildi.
Ýöne türkmen metbugatyndan mälim bolşuna görä, resmiler täze taýýarlanylmaly oba hojalyk sözlügine pudaga degişli nakyllary, atalar sözüni we beýleki parasatly sözleri hem goşmagy meýilleşdirýär.
"Atalar sözi ýygnalmaly"
10-njy ýanwarda Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew nakyllary we atalar sözlerini ýygnamagyň ähmiýeti barada gürrüň berdi:
“Atalar sözi hökman ýygnanylmaly. Atalar sözüni ýygnamak bir-ä öz düýnüňe taryhyňa goýulýan hormat, ikinjiden-de, ol atalary sözi ýönelige dörän däl; milletiň mentalitetini açyp görkezmäge-de, milletiň taryhyny dikeltmäge-de aňry ýany bilen goltgy berýän zat” diýip, Bugaýew aýtdy.
Nakyllara çeper pikirlenmäniň asyrlaryň teribesi bilen döredilen we kämilleşen nusgalary hökmünde garalýar. Türkmen halkynyň arasynda olar ruhy baýlygyň esasy özenini düzýän çeper gymmatlyklara deňelýär.
Nakyl bilen atalar sözüniň tapawudy
Türkmen dilçi alymy Pygam Azymowyň baş redaktorlygynda çap edilen Türkmen sowet ensiklopediýasynda atalar sözüne şeýle düşündiriş berilýär:
“Atalar sözi: Türkmen halk döredijiliginiň bir görnüşi bolup, özüniň bitewi çeperçilik, ritmik gurluşy, mazmuny we formasy boýunça nakyllara has ýakyn žanr. Gysga setirlerde çuň manyly ýeňil formalarda düzülen nakyllardan Atalar sözüniň tapawudy onda ündelýän düşünje güni aýdylman, köplenç göçme manyda, ýa-da kinaýa, tymsal, ýaňsa almak arkaly berilýär. Muňa garamazdan, atalar sözi nakyllara gaty ýakyndyr, olary biri-birinden saýgarmak hem kyn” diýip, Türkmenistan SSR-niň Ylymlar Akademiýasynyň 1972-nji ýylda çap eden ensiklopediýasynyň 1-nji tomunda aýdylýar.
Ensiklopediýada atalar sözi “nakyllara has ýakyn ýöne olardan tapawutlanýan žanr” hökmünde düşündirilýär. Ýöne onda “nakylyň” nämedigine düşündiriş berilmeýär, diňe “Atalar sözüne seret” diýip çäklenilýär.
Türkmen diliniň Internet giňişligindäki iň iri sözlügi, enedilim.com saýty nakyl sözüni “öwüt, nesihat, tälim berýän gysga manyly halk aňlatmasy” diýip düşündirýär.
"Ruhy baýlygyň maýasy..."
Türkmenistanda indi köp ýyllyklaryň dowamynda milli aňyýetiň huşasty gorlaryny kemala getirýän söz sungaty – nakyllar we atalar sözi halk arasynda ünsden düşürilmeýär.
Türkmen jemgyýetinde giň ýaýran garaýyşlara görä, il arasynda, hususan-da oba ýerlerinde gündelik gepleşikde nakyllara salgylanýan, özara gürrüňdeşliklerde atalaryň sözlerinden mysal getirip öz garaýyşlaryny beýan edýän ýaşuly nesliň wekillerine ýygy-ýygydan duşmak bolýar.
“Baýlygyň maýasy, gönezligi halk döredijiliginde. Şonuň üçin-de, türkmende “akylyň bolsa akyla eýer, akylyň bolmasa nakyla” diýen söz bar” diýip, Bugaýew aýtdy.
2016-njy ýylyň ferwalynda Türkmenistanda halkyň medeni mirasyny, nakyllary we atalar sözüni orta we ýokary mekdepleriň okuw kitaplaryna girizmek barada döwlet baştutany derejesinde tabşyryk berildi.
Şol ýyl Türkmenistanda Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan “Paýhas çeşmesi” atly atalar sözi we nakyllar kitaby çap edildi.
Folklorçylaryň we dilçi-alymlaryň türkmeniň halk döredijiliginden nakyllary we atalar sözüni toplap ýazga geçirmek tejribeleri öz gözbaşyny has aňyrdan alyp gaýdýar.
Türkmen halkynyň arasynda nakyllary we atalar sözüni ýygnamagyň taryhy
Türkmenistanyň Ylymylar Akademiýasynyň Habarlarynda 1996-njy ýylda dilçi N. Seýidowyň awtorlygynda “Nakyllaryň we atalar sözüniň neşiri edilişiniň we öwrenilişiniň taryhyndan” atly makalasynda bu sungatyň ösüşi we öwrenilişi barada maglumat berilýär.
Onda aýdylmagyna görä, Merkezi Aziýa eden syýahatynyň yzýany wenger alymy Armeniý Wamberi 1867-njy ýylda Leipzigde “Çagataý dili” ady bilen çap eden kitabyna türki halklaryň arasynda giňden ulanylýan, şolaryň hatarynda türkmen nakyllaryna orun berlen 100 sany atalar sözüni girizýär.
1904-nji ýylda Aşgabatda dilçi S. Agabekowyň awtorlygynda “Türkmen Zakaspiý oblastynyň nakyllary we atalar sözi – Türkmen diliniň okuw kitaby” atly eser çap edildi. Onda iki ýüze golaý nakyl toplandy.
Geçen asyryň başlarynda rus alymy Aleksandr Samoýlowiç türkmen halk döredijiligini, şol sanda atalar sözüni we nakyllary öwrenmekde uly iş bitirýär; “Türkmeniň halk döredijiligi, ertekiler, atalar sözi we tapmaçalar” atly kitabyny çap edýär.
1925-nji ýylda Türkmenistanyň Döwlet neşirýat gullugy folklorçy Muhammet Geldiýewiň toplan nakyllaryndan we matallaryndan ybarat “Makal we matallar ýygyndysy (Babalar sözi)” atly kitabyny çap edýär. Oňa 507 nakyl we 52 matal girizilýär.
1943-nji ýylda “Sowet edebiýaty” žurnalynyň altynjy sanynda dilçi-alym Baýmuhammet Garryýewiň “Türkmen nakyllary” atly makalasy çap edilýär, onuň soňuna 800-e golaý nakyl girizilýär.
1944-nji ýylda Baýmuhammet Garryýewiň Aşgabatda çapa taýýarlan “Şahyrlaryň sesi” atly antologiýasynda döwürdeş ýazyjy şahyrlaryň eserleri bilen bir hatarda 800-e golaý türkmen nakyllary we atalar sözi girizilýär. Şondan soň bu ugurda dilçileriň we folklorçylaryň eden işleriniň sany artyp başlaýar. Aşgabatda 1949-njy ýylda B. Garryýew, K. Osmanow dagylaryň taýýarlan “Türkmen nakyllary” kitaby, 1961-nji ýylda K. Berkeliýewiň çapa taýýarlan “Nakyllar we atalar sözi” atly kitaby, 1968-nji ýylda S. Arazkulyýewiň çapa taýýarlan “Garagalpak türkmenleriniň nakyllary”, 1981 we 1983-nji ýyllarda degişlilikde B. Garryýewiň we K. Berkeliýewiň, şeýle-de 1983-nji ýylda B. Mämmetnyýazowyň hem-de N. Esenmyradowyň tagallalary bilen taýýarlanan nakyllar we atalar sözi kitaplary çap edilýär. 1988-nji ýylda Aşgabatda B. Weliýew hem-de Ç. Ylýasow “Stawropol türkmenleriniň nakyllary” atly kitaby çapa taýýarlaýar.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde sowet döwründe türkmen atalar sözüni we nakyllary ýygnamakda guramaçylykly tagalla edilendigini gürrüň berdi:
“SSSR döwründe nakyllary, umuman, halk döreijiligini ýygnamak boýunça uly işler edilýärdi. Ýylyň-ýylyna il içine “folklor eskpedisiýalary” diýlip atlandyrylýan halk döredijiligi ekspedisiýalary guralýardy. Şol eskpedisiýalaryň düzümine görnükli alymlar hem-de ýokary okuw jaýlarynyň studentleri ýa-da Ylymlar Akademiýasynyň, Ýokary okuw jaýlarynyň aspirantlary girýärdi. Şolaryň tagallasy bilen häzirki Golýazmalar fondy diýilýän institutyň düýbi tutuldy” diýip, Bugaýew gürrüň berdi.
Folklorçylar köp sanly bagşylaryň ýa-da bolmasa il içindäki dilewarlaryň dilinden nakyllary we atalar sözlerini ýygnaýarlar.
Ýoýulýan nakyllar
Bugaýewiň gürrüň bermegine görä, gymmatly sözler halk içinden ýygnalanda käbir mirasgärleriň, ýagny folklorçylaryň goýberen säwligi bilen käbir nakyllar ýoýulýar. Ýazyjy bu gürrüňleri mysallar arkaly delillendirdi:
“Meselem, şu wagt il içinde “geçä jan gaýgy gassaba ýag” diýýärler, aslynda welin munuň il içindä, häzir hem oba ýerlerinde, köp ýerlerde ulanylyşy “geçä jan gaýgy, gassaba jam gaýgy” - “jam”, ýagny gap gerek, geçiniň etini salmak üçin jam bolmaly. Meselem, “sygryň şahyna ursaň endamy syzlar” diýýärler, aslynda welin “sygryň şahyna ursaň, sugunyň endamy syzlar”, şonuň özüniň kowumdaşynyň endamy syzlar diýen manyda” diýip, Bugaýew düşündirdi.
Azatlyk Radiosy okyjylaryny we diňleýjilerini jedelli nakyllar we atalar sözi barada öz hödürleýän azat platformalarynda pikir aýtmaga, teswir galdyrmaga çagyrýar.
Bugaýewiň ynanjyna görä, syýasatyň ýa-da bolmasa ýokardan berlen görkezmeleriň pidasy bolup üýtgedilen nakyllar we atalar sözleri hem bar:
“Syýasatyň pidasy bolup, üýtgedilen nakyllar hem bar. Olar ýokardan berlen görkezme. Juda kän şeýle zatlar. Men ýekeje mysal aýdaýyn. Şu wagt il içinde ýörgünli ulanýarlar, giripdir iliň köpüsiniň aňyna: “Mollasy köp bolsa toklusy haram öler” diýýärler. Molla? Indi bu ýerde göz öňüne getirip görüň; molla nirede, öldürilýän tokly nirede? Aslynda “gassaby köp bolsa tokly haram ölýär” diýip, Bugaýew aýtdy.
Nakyllary we atalar sözüni öwrenmegiň soňky tejribeleri
Garaşsyzlyk ýyllarynda-da türkmeniň atalar sözüni we nakyllary toplamakda käbir işler edildi. Ýazyjy Gurbandurdy Geldiýew bilen Amanmyrat Altyýewiň taýýarlamagynda “Türkmen nakyllary we atalar sözi” atly kitap 2002-nji ýylda çap edildi. Mundan ozal hem bellenilişi ýaly, 2016-njy ýylda prezidentiň adyndan “Paýhas çeşmesi” atly nakyllar kitaby çapdan çykdy.
Türkiýäniň Inönü uniwersitetiniň Mugallymçylyk fakultetiniň ylmy işgäri, dosent Nesrin Sisiň 2005-nji ýylda “Türk dünýäsini öwreniş” atly žurnalyň 2-nji sanynda çap eden ylmy makalasynda türkmen atalar sözüne ylmy esasda çemeleşilýär, olaryň türk dilindäki ekiwalentleri we biri-birine gapma garşy wersiýalary deňeşdirilýär.
Meselem, türkmenleriň arasynda “açlyk belasyndan dokluk belasy ýaman” diýilýär, ýöne türk dilinde bu atalar sözi gapma-garşy manyda aýdylýar, ýagny “aç gezenden dok ölmek ýegdir” diýilýär. Ýa-da bolmasa türkmenleriň arasynda “aş atana aş at, daş atana daş at” diýilýär, makalanyň awtorynyň aýtmagyna görä, bu nakylyň türk dilindäki wersiýasy “saňa daş atana sen aş at” diýilýär. Ýa-da türkmen dilindäki “oturan gyz orunly bolar” diýilýän söz, türk dilinde “oturan gyz ogul dogurmaz” diýlip, gapma-garşylykly mysal hökmünde getirilýär.
Bu ugurda ýazylan işleriň ählisinde türkmen atalar sözüniň danalygy, onuň müňýyllyklardan süzülip halkyň aňynda kemala gelmegi, söz hazynasyna öwrülmegi, olaryň terbiýeçilik, adamkärçilik ähmiýeti nygtalýar. Nakyllar tutuş halkyň düşünje dünýäsini, onuň huşasty giňişligindäki gymmatlyklary açyp görkezýär.
Gapma-garşy nakyllar
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew türkmen atalar sözüniň arasynda biri-birine gapma-garşy manyda ulanylýan nakyllara mysal getirdi:
“Öz göwnüňi ýykmasaň, dost göwni ynjar” diýýär, ýa “özüňi süýt bilgil, dostuňy gaýmak” diýýär. Edil şunuň ýanynda parallel ýene onlarça nakyl hereket edýär, il içinde ýaşaýar. “Ýüz görüp gapyrga syrma” ýa ýene bir nakyl “ýüz gören jennete barmaz” ýa-da bolmasa dosty sylamak hakda “öz göwnüňi ýykmasaň dost göwni ynjar” diýilýär welin, soň başga bir nakylda diýýär “dost – dost, mamla – rat”, dost bolsa-da rast bolmasa sözüni goldama diýýär. Ýa bolmasa, “edebiň ýagşysy ulyny syla” bu hem halk nakylynyň biri, yzýanynda-da ýene-de bir halk nakyly “göreşde ataň-da bolsa sylama” – “uly diýip hemme kişini sylap ýörme, göreş bolsa ýaşuly bolsa ony hem sylama” diýýär. Ýa bolmasa ýene-de bir türkmen nakyly “süýde siňe seretseň, gan görüner” diýýär. Halk paýhasynyň ýene-de bir nakyly “ýedi ölçäp bir kes”. Diýmek, süýde siňe seretmek gerek ekeni! Ýa bolmasa türkmende diýýär, “ýigide müň hünär hem azdyr”, yzýanyndan ýene-de halk içinde ýaşap gezip ýör “müň hünärden zerre yrsgal ýagşydyr” diýýär” diýip, Bugaýew düşündirdi.
“Syr almaga dost ýagşy, sylaşmaga ýat”, “syrdaş bolmadyk dostdan dost bolmaz”, “dostdan sözüň gizleme” diýilýär, yzýany “dostuňa syryňy berme, onuňam özge dosty bar”, “dosta aýtdym sözümi duşman bildi syrymy” diýilýär. Miräsgärler şeýle nakyllaryň her haýsysynyň başga-başga kontekstlerde ulanylýandygyny düşündirýärler.
Sözümiziň ahyrynda şahyr Şiraly Nurmyradyň toplan türkmen halk nakyllaryndan we atalar sözünden birnäçesini dykgatyňyzya hödürleýäris:
– Gözеliň gowusy gyşyk kеpbеdеn çykar.
– Gazana nämе salsaň çеmçäňе-dе şol ilеr.
– Islänini aýdan islеmеdigini eşidеr.
– Ýitеn pyçagyň sapy altyn.
– Bulutdan çykan gündеn gork, ýaşmakdan çykan dildеn gork.
– Kösä hеr kim bir gyl bеrsе sakgally bolar.
– Işan diýerlеr, molla diýerlеr – adamdan gowusy bolmaz.
– Söýeniňi alyp bilmеsеň alanyňy bir söýjеk bol.
– Bir gölе boşandy – tutuş oba iş boldy.
– Çagyrylyp gеldim diýip kowulýançaň oturma.
– Ajalyna howlugan gеçi çopanyny süsеrmiş.
– Jalbaryn gysgalygy boýun uzynlygyny aňladýan däldir.
– Akylly eşigini çykarýança samsyk dеrýadan gеçеr.
– Ýamanyň köýnеgi ýakasyndan ýyrtylar.
– Jähеnnеmе gidеn özünе ýoldaş gözlär.
– Bir ýyl gеçi bakan türkmеniň kyrk ýyllyk akylyna zyýan ýetеr.
– Süri yzyna gaýdanda agsagy öňünе düşеr.
– Atyň aýagyna nal kaksaň eşеgеm toýnagyny götеrеr.
– Hakykat köwşüni gеýýänçä ýalan dünýäni aýlanyp çykar


text:
CNPC-niň Türkmenistandaky şahamçasy turba we ätiýaçlyk şaýlaryny satmak boýunça tender yglan edýär
CNPC-niň Türkmenistandaky şahamçasy deslapky kwalifikasiýa saýlawyny geçirmek boýunça “Bagtyýarlyk” şertnamalaýyn territoriýasynyň A we B blok gaz skwažinalaryny tamamlamak üçin sorujy-gysyjy turbalary we ätiýaçlyk şaýlaryny satyn almak boýunça
№. CIT-21002-MR
tender yglan edýär.
Tender 2-7/8 we 3-1/2 dýum diametrli sorujy-gysyjy turbalary satyn almagy öz içine alýar.
Bu tendere gyzyklanma bildirýän islendik kompaniýa, aşakdaky maglumatlary rus we iňlis dillerinde tabşyrmaly:
- adyny we tertip belgisini görkemek bilen tendere gatnaşmak üçin arza;
- kompaniýanyň doly ady, hukuk ýagdaýy, bellige alnan ýurdy, rekwizitleri we kompaniýanyň hasaba alyş resminamasy görkezilen gysgaça maglumat;
- soňky 3 ýylyň dowamynda maliýe ýagdaýy we audit maglumatlary;
- zawod barada gysga maglumat we bu tender işinde hyzmatdaşlyk etmek üçin zawoddan ynanç haty;
- soňky 3 ýylyň dowamynda kompaniýanyň meňzeş hyzmatlary bermek boýunça iş tejribesi;
- ýerli kompaniýalar Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine girýändigi baradaky bellige alyş şahadatnamasynyň nusgasyny tabşyrmaly;
Arzalar bildiriş çap edilen gününden başlap 10 iş gününiň dowamynda kabul edilýär.
Jogapkär hünärmen: Narine Simonýan.
Elektron salgysy: narine.simonyan@cnpcag.com;
Habarlaşmak üçin telefonlar: +99312 44-54-34, faks: +993 12 44-50-44.


text:
Putin iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň ýokarlandyrylmagyna çagyrdy.
Gemba, iki ýurduň arasyna Ikinji Jahan Urşundan bäri tow salyp gelýän dawaly adalar barada gepleşmek üçin, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen hem duşuşdy.
Gemba Dmitriý Medwedewiň Kunaşire eden sapary babatda Ýaponiýanyň gynanjyny beýan edendigini aýtdy.
Medwedew 2010-njy ýylda bu adalara sapar eden ilkinji rus prezidenti bolupdy. Ol bu adalara 3-nji iýulda, premýer ministr bolandan soň hem baryp gaýtdy.
Lawrow bu saparlar baradaky ýapon tankydyny ret etdi. Ol “Ors häkimiýetleri Orsýet Federasiýasynyň bu bölegindäki sosial-ykdysady ýagdaýlary gowulandyrmaga jogapkär we biz bu işi dowam ederis” diýdi.


text:
Türkmenistan SSSR-niň iň soňky, garaşsyz Türkmenistanyň bolsa ilkinji daşary işler ministri Awdy Kulyýew türkmen hökümetinde bolup, resmi häkimiýete oppozisiýada duran we hökümetiň düzüminden ilkinji bolup meýletin çykan adamdy.
Awdy Kulyýew 2007-nji ýylyň 10-njy aprelinde Norwegiýanyň paýtagty Osloda agyr keselden aradan çykdy. Awdy Kulyýewiň dogan-garyndaşlary ony türkmen topragynda jaýlamak haýyşy bilen türkmen häkimiýetlerine ýüz tutupdy. Emma ýurduň häkimiýetleri tarapyndan muňa rugsat berilmändi. Aradan çykanyndan on gün geçensoň, Awdy Kulyýew türkmençilik we musulmançyyk däpleri berjäý edilip, Osloda jaýlandy.
Awdy Kulyýewiň aradan çykanyndan soň türkmen oppozisiýasynyň durmuşynda nähili üýtgeşiklik boldy?
Azatlyk Radiosy oppozisioner Halmyrat Söýünow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň maslahat zalynda «Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginiň» we «Türkmen diliniň orfografik sözlüginiň» tanyşdyryş dabarasy boldy diýip, türkmen telewideniýesi 30-njy ýanwarda habar berdi.
Türkmen TW-si anna güni geçirilen hökümet maslahaty baradaky habarynda bu sözlükleriň işlenip taýýarlanandygyny aýdylypdy, prezident Berdimuhamedow bolsa olaryň garaşsyzlyk ýyllarynda çapa taýýarlanan ilkinji sözlkleridini belläpdi.
Şol bir wagtda, sözlükleriň tanyşdyrylyşyny geçirmek tabşyrylanam bolsa, olaryň eýýäm neşir edilendigi agzalmandy.
Täze sözlükleriň birinjisine 50 müňe golaý sözüň we aňlatmanyň, ikinjisine 110 müň töweregi sözüň girizilendigi habar berilýär.
Täze sözlükler dilçi alymlaryň ýörite düzülen işçi topary tarapyndan çapa taýýarlanylypdyr, ýöne türkmen metbugatynda täze sözlükleriň awtorlarynyň atlary, näçe nusgada çap edilendigi aýdylmaýar.


text:
6-njy sentýabrda dünýäde bir gije-gündiziň içinde koronawirus bilen kesellänleriň sanynyň rekord derejä ýetendigi belli boldy, ýagny 304 626 adam keselledi. Bu barada Jons Hopkins uniwersitetinde habar berdiler. Muny gazeta.spb.ru ýetirýär.
Ozalky rekord 2020-nji ýylyň awgust aýynyň ortalarynda goýlupdy, şonda 304 351 adam keselledi. Häzirki wagtda dünýäde 26 milliondan gowrak kesel ýagdaýy bellige alynýar. Kesellänleriň köpüsi ABŞ-da, ýagny ol ýerde 6 243 849 sany kesel ýagdaýy bellige alyndy. Ikinji orunda Braziliýa ýerleşýär, häzirki wagtda ol ýerde kesellänleriň sany 4 092 832 adama barabar. Üçlügi Hindistan jemleýär, bu ýurtda 4 023 179 adam keselledi.
Belläp geçsek, Hindistanda kesellileriň sanynyň rekord ösüşi bellige alynýar. Ýurt kesel görkezijisi boýunça Braziliýanyň yzyndan ýetip barýar, eger-de şeýle depgin dowam etse, onuň dünýäde ikinji orna çalt çykmagy hem ähtimal.
Ýöne ýurduň Saglygy goraýyş ministrliginiň maglumatlary boýunça, näsaglaryň üç milliondan gowragy sagaldy. Hindistanda näsaglaryň hemmesini gaýtadan barlagdan geçirenoklar. Eger-de adam keseli ýeňil ýagdaýda geçirse, onda ol ilkinji alamatlaryň ýüze çykanyndan 10 gün geçenden soň sagdyn hasaplanýar.
Russiýa dördünji orny eýelemegi dowam etdirýär. BSGG-de pandemiýanyň ikinji tolkunynyň görünýändigini, çünki käbir ýurtlarda keselleýänleriň sanynyň gaýtadan ösüşiniň bellige alynýandygyny bellediler.


text:
Maslahatyň dowamynda beýleki meseleler bilen birlikde ýurtda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, güýzlük galla ekişi we pagta ýygymy baradaky meselelere hem garaldy.
Berdimuhamedow oba hojalyk pudagy boýunça alnyp barylýan işlerde, hususan-da ekerançylyk meýdanlarynda ulanylýan tehnikany abat saklamakda kemçiliklere ýol berilýändigi, däne ekişine we pagta ýygymyna taýýarlyk işlerinde äwmezlik edilýändigi üçin Oba hojalyk ministrliginiň işinden nägilelik bildirdi. Ol kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi talap etdi.
Prezident “Türkmenobahyzmat” assosiasiýasynyň oba hojalyk tehnikasynyň ulanylyşy boýunça alyp barýan işlerinden hem nägiledigini bildirdi.
Resmi maglumata görä, 2011-nji ýylda Türkmenistanda ýylyň gurak gelendigine garamazdan, 1 million 300 müň tonna töweregi bugdaý hasyly alnypdyr. Bu görkezijileri geçen aý mälim eden prezident Berdimuhamedow ýygnalan hasylyň ýurduň ilatynyň sarp etmegi üçin-de, geljek ýylyň bugdaý ekişinde ulanyljak tohumlyk däne üçin-de ýeterlik boljakdygyny belledi.
Emma Berdimuhamedow hasylyň bir böleginiň, geçen ýylky bolşy ýaly, daşary ýurtlara eskport edilip-edilmejigi barada dil ýarmady. Şu ýylyň başynda ol döwlet üçin zerur bolan möçberden artykmaç ätiýaçlyk galla hasylynyň biržanyň üsti bilen satylmagyny gurnamagy tabşyrypdy.
Artdyryp ýazmalar
Öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründe galla hasylynyň ýygnalyşy barada çişirilen hasabatlar ýaýradylardy. 2006-njy ýylda Türkmenistanda ýygnalan gallanyň mukdarynyň 3 million 500 müň tonna bolandygy barada resmi maglumat ýaýradylypdy.
Berdimuhamedow ýurduň prezidentligine saýlanansoň, galla barada ýalan hasabaty bermegiň nädogrudygyny aýdyp, köpçülige hakyky maglumatyň berilmegini talap edipdi. Netijede 2007-nji ýylda Türkmenistanda bary-ýogy bir million tonnadan gowrak gallanyň ýygnalandygy barada resmi maglumat berlipdi.
Emma Berdimuhamedowyň sowet döwründen gelýän artdyryp ýazmalara garşy çykanlygyna garamazdan, Türkmenistanda bu ýagdaýyň henizem saklanyp galýandygyny tassyklaýan faktlar bar.
Londonda ýerleşýän Uruş we parahatçylyk maglumatlary instituty pagtany artdyryp ýazmalar we şu ugurdaky käbir beýleki galplyklar bilen baglanyşykly Daşoguz welaýatynda maý aýynda 21 sany resminiň türme tussaglygyna höküm edilendigini ýazypdy.
Uruş we parahatçylyk maglumatlary institutynyň ýerine ýetiriji direktory Jon MakLaud, Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi bilen planlaryň birneme azaldylandygyna garamazdan, ýokardan plan bermek we planlaryň dolmagy üçin hojalyk ýolbaşçylaryna basyş görkezmek syýasatynyň henizem dowam etdirilýändigini öňe sürýär.
MakLaud: “Daşoguzly resmileriň hakykatdanam şeýle galplyklary eden bolmaklary gaty ahmal. Sebäbi olaryň artdyryp ýazmalara ýüz urmaklary üçin döwlet tarapyndan edilýän basyşlar dowam edýär. Elbetde, bir tarapdan, bu resmiler jenaýat etmekde günäkär bolup bilerler. Emma, beýleki tarapdan, olar sistemanyň şuny talap edýändigi üçin şeýle etmäge mejbur bolýarlar” diýýär.
Türkmenistanyň pagta hasyly 2007-nji ýylda 950 müň tonna, 2008-nji ýylda 1 million tonna bolupdy. 2009-njy ýylda pagta hasyly boýunça resmi statistikanyň berilmedi, emma ABŞ-nyň Pagta boýunça Milli geňeşiniň maglumatynda 2009-njy ýylda Türkmenistanyň 1,1 million kip pagtany eksport edip, dünýä boýunça pagta eksport ediji ýurtlaryň arasynda 6-njy orny eýeländigi aýdylýar.
Türkmenistanda Nyýazow döwründe-de oba hojalygyň problemalary barada köp gürrüň edilipdi. Bu gürrüň Berdimuhamedow döwründe-de dowam edýär. Ýerli synçylar bu gürrüňlerden netije bolmajygyny, Türkmenistanyň oba hojalygynyň diňe daýhanlara erkinlik berlen, döwlet planynyň ýatyrylan ýagdaýynda galkynyp biljegini aýdýarlar.


text:
Eýran ýadro ylymlary boýunça alymy asyp jezalandyrandygyny 7-nji awgustda yglan etdi we onuň Birleşen Ştatlara gizlin maglumatlary berendigi üçin jeza çekendigini aýtdy.
Geçen hepdede Eýran ýaňy-ýakynda 20 adamy ölüm jezasyna höküm edendigi üçin tankyt edilipdi.
AFP agentliginiň maglumatyna görä, Eýranyň Adalat edarasynyň metbugat-wekili alym Şahram Amiriniň “ýurduň baş syryny duşmana paş edendigi üçin asylyp öldürilendigini” Mizan internet neşrine aýdypdyr.
Amiriniň 2009-njy ýylda näbelli sebäplere görä Birleşen Ştatlardan gaýdyp baransoň Saud Arabystanynda dereksiz ýitendigi habar berilipdi.
Şondan bäri peýda bolan wideo ýazgylarda Amiri başda özüniň ABŞ-nyň we Saud Arabystanynyň agentleri tarapyndan ogurlanandygyny mälim edipdi, yzýany özüniň ABŞ-da erkin ýaşaýandygyny habar beripdi, soňunda-da öýüne dolanmak isleýändigini aýdypdy.
Amiriniň maşgala agzalary onuň howpsuzlygy barada howatyrlanýandygyny, onuň bilen duşuşmaga päsgelçilikleriň döredilýändigini aýdypdy we alymyň dolanmagynyň sebäbini onuň Eýrandaky garyndaşlaryna basyş edilmegi bilen düşündiripdi.
Geçen häpdäniň ölüm jezasy
Amiriniň jezalandyrylmagy baradaky maglumat Tähranyň 20 adama beren ölüm jezasyny ýerine ýetirmegi üçin berk tankyda sezewar edilmeginiň yzýanyna gabat geldi.
BMG-niň adam hukuklary boýunça baş komissary Zeid Raad al-Husseýn Eýranyň hereketlerini “uly adalatsyzlyk” diýip atlandyrdy we jezalandyrmalaryň “çylşyrymly jenaýat işleriniň, aýyplanýanlaryň adalatly sud edilmegine bolan hak-hukuklarynyň depelenmeginiň” netijesinde amala aşyrylandygyny belledi.
Eýranyň döwlet mediasy 6-njy awgustda Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Bahram Ghaseminiň Günbatary Eýranyň içerki işlerine goşulmakda aýyplandygyny habar berdi.
“Eýran terrorizmiň pidasy bolýarka, ol öz raýatlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin elinden geleni eder”, diýip Ghasemi aýtdy.
Ghasemi agzalan 20 adamyň bigünä raýatlary öldürendigini we gorky döredendigini aýtdy. Geçen hepdede asylyp öldürilenleriň tas ählisiniň sünni musulmanlar we kürt jemgyýetiniň agzalary bolandygy habar berildi.
“Amnesty International” guramasynyň maglumatyna görä, esasan şaýy ilatly Eýranda şu ýyl azyndan 977 adam ölüm jezasyna höküm edildi. Gurama Eýranyň Hytaýdan soň dünýä derejesinde ölüm jezasyny iň köp berýän ýurtdugyny aýdýar.


text:
Ispan polisiýasy Kataloniýada saýlawçylara garşy çykdy we garaşsyzlyk referendumyny togtatmaga synanyp, saýlaw uçastoklaryndaky gapyrjaklary tutup aldy.
Sebitdäki adatdan daşary ýagdaý resmileri 1-nji oktýabrda saýlaw uçastoklarynda polisiýa bilen çaknyşyklarda azyndan 38 adamyň ýaraly bolandygyny aýtdylar.
“El Periodico” gazeti polisiýanyň Barselonadaky saýlawçylara garşy rezin oklary ulanandygyny habar berdi.
Madriddäki häkimiýetler bu referendumy “bikanun” diýip atlandyrdylar we onuň öňüni almagy wada berdiler.
Kataloniýanyň paýtagty Barselonadaky saýlaw uçastoklarynyň birinde 1-nji oktýabrda, ir sagat 9-da saýlaw uçastogy açylandan soň, pitnä garşy polisiýa we ses bermäge gelen adamlar gapma-garşy boldy.
Ses bermekçi bolan adamlaryň ýüzlerçesi zor bilen şäher mekdebindäki saýlaw uçastogyndan çykaryldy diýip, AP wakanyň bolan ýerindäki şaýatlara salgylanyp habar berdi.
Katalon hökümet resmileri ses berişlik başlanmazynyň öň ýanynda saýlawçylaryň býulletenleri öýde print edip, soň olary polisiýa tarapyndan ýapylmadyk islendik saýlaw uçastogynda gapyrjaga atyp biljekdiklerini aýtdylar.
“Biz özümiziň etmek islemeýän bir zadymyzy etmäge mejbur edildiK diýip, ispan hökümetiniň Kataloniýadaky wekili Enric Millo metbugat ýygnagynda aýtdy.
"Munuň hemmesi gözboýagçylyk, galplyk. Taryhda birinji gezek ses berişlige 45 minut galanda oýnuň düzgünleri üýtgedilýär” diýip, Millo aýtdy.
Referendumy goldaýjylaryň bir topary mekdeplerde bolup, çagalary bilen oýun oýnap, ýatyş düşeklerini düşenip, ses berişlik başlanýança saýlaw uçastoklaryny açyk saklamaga çalyşdy.
Katalon prezidenti Carles Puigdemont 10-njy sentýabrda referendum üçin “hemme zat taýýar” diýip jar edeli bäri,teklip edilýän referendum Katalon sebitinde we Ispaniýanyň galan böleginde dartgynlygy ýokarlandyrdy.
Puigdemont Girona welaýatynda, Cornella del Terride, başda çak edilen ýerden başga saýlaw uçastogynda ses berdi.


text:
Türkmenistan koronawirus pandemiýasy sebäpli Ukrainada galan raýatlarynyň ýene bir tapgyryny yzyna gaýtardy diýip, Trend agentligi türkmen hökümetine ýakynlygy bilen tanalýan turkmenportal neşirine salgylanyp habar berdi.
Maglumata görä, uçar bilen 200-e golaý Türkmenistanyň raýaty yzyna getirilipdir.
Bu adamlaryň 2 hepde möhlet bilen hökmany karantin zonasynda saklanjakdygy hem aýdylýar.
Bu barada resmi türkmen mediasynda habar berilmeýär.
Türkmen hökümeti pandemiýanyň ilki ýaýrap başlan döwri daşary ýurtlarda galan raýatlaryny bada-bat yzyna gaýtarmak, olary goldamak üçin ýeterlik çäre görmändigi, şeýle-de ýurtdaky COVID-19 ýagdaýlarynyň asyl gerimi barada maglumat bermeýändigi üçin tankytlanýar. Ýurtda koronawirusyň ýeke ýagdaýy hem resmi taýdan hasaba alynmady.


text:
Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisinde wise-premýer G.Müşşikow ätiýaçlandyryş işini ösdürmek, raýatlara hem-de ýuridik şahslara ýokary hilli ätiýaçlyk hyzmatlaryny hödürlemek hem-de degişli kadalaşdyryjy-hukuknamalary kämilleşdirmek boýunça amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
2017-nji ýylda «Harby gullukçylaryň hukuk ýagdaýy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi bilen baglylykda we harby gullukçylary harby gullugy geçýän döwründe ätiýaçlandyryş goragy bilen üpjün etmek maksady bilen, harby gullukçylaryň, harby ýygnanyşyklara çagyrylan raýatlaryň we içeri işler edaralarynyň işgärleriniň hökmany döwlet şahsy ätiýaçlandyrmasyny geçirmegiň we ätiýaçlandyryş pullaryny tölemegiň tertibiniň taslamasy täzeden işlenip taýýarlanyldy.
Resminamanyň taslamasy täze kanunçylygyň talaplaryna laýyklykda işlenip taýýarlanyldy. Onda hökmany döwlet ätiýaçlandyrmasy boýunça ätiýaçlandyrylan şahslara ätiýaçlandyryş pullaryny tölemekde resminamalary resmileşdirmegiň tertibi ýönekeýleşdirildi, ätiýaçlandyryş halatlaryny kesgitlemegiň şertleri, ätiýaçlandyryş pullaryny tölemegiň usullary has anyk beýan edildi we ätiýaçlandyryş pullarynyň möçberleri artdyryldy.
Milli Liderimiz harby gullukçylaryň hökmany döwlet ätiýaçlandyrmasynyň wajypdygyna ünsi çekip, wise-premýer G.Müşşikowa hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanowa degişli tabşyryklary berdi.


text:
Türkmen Önüm öndürijileriniň we telekeçileriniň maslahaty
Şu gün “Türkmendemirýollary” agentliginiň edara binasynda maýa goýum forumy öz işine başlady. Oňa ýurdumyzyň önüm öndürijileridir telekeçileri, ulag we kommunikasiýa toplumynyň edara-kärhanalarynyň hünärmenleri gatnaşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilýän çäräniň maksady ugurdaş ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ulag hyzmatlaryna isleg bildirýänleriň arasynda işjeň gatnaşyklary ýola goýmakdan, döwlet hem-de hususy pudaklary ösdürmekden, ulag we kommunikasiýa ulgamynda işleýän ýurdumyzyň telekeçileriniň maýalaryny çekmek arkaly, import önümleriniň ornuny tutýan harytlary, täze önümçilik kuwwatlyklaryny döretmekden ybaratdyr.
Milli Liderimiziň ykdysady strategiýasyna laýyklykda, Diýarymyzda amala aşyrylýan bazar ykdysadyýetine toplumlaýyn we tapgyrma-tapgyr geçmek işleri daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilikleri giňeltmek, olar bilen üstünlikli bäsleşmäge ukyply, ýurdumyzda öndürilýän ýokary hilli harytlar bilen içerki bazary doldurmak babatdaky wezipeleri çözmek bilen utgaşykly alnyp barylýar.
Şunuň bilen baglylykda, kiçi hem orta telekeçiligi, hojalygy dolandyrýan taraplaryň işewürlik başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldamak boýunça amala aşyrylýan işjeň we yzygiderli syýasat öz miwelerini berýär.
Türkmenistanyň önümçilik kuwwatyny artdyrmakda, ykdysadyýeti ösüşiň innowasion ýoluna geçirmekde, senagaty täze ugurlary höweslendirmegiň hasabyna diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmekde döwlet we hususy hyzmatdaşlyga möhüm orun berilýär. Diýarymyzyň haryt öndürijilerine ýardam etmek boýunça syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde import harytlarynyň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça kärhanalar açylýar.
«Kiçi we orta telekeçiligi goldamak boýunça 2018 — 2024-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň» çäklerinde ähli çäreler görülýär. Bu maksatnama ýurdumyzda hususy pudagyň işini işjeňleşdirmek arkaly Türkmenistanda ykdysady we durmuş ösüşiniň ýokary depginlerini üpjün etmäge gönükdirilendir.
Forumyň dowamynda ulag hem-de kommunikasiýa toplumynyň hünärmenleri ätiýaçlyk şaýlaryň we serişdeleriň görnüşleri hem-de möçberleri, ulag hyzmatlary hakynda maglumatlar bilen tanyşdyrdylar. Habar berlişi ýaly, olary öndürmek üçin ýurdumyzda zerur bolan enjamlar bar. Muňa garamazdan, degişli toplumyň kärhanalarynyň önümçilik hajatlary üçin zerur serişdeleriň hem-de ätiýaçlyk şaýlaryň uly möçberi daşary ýurtlardan satyn alynýar.
Şunuň bilen baglylykda, teplowozlary, ýük we ýolagçy wagonlary, demir ýollary üçin ätiýaçlyk şaýlary özümizde öndürmegiň zerurdygy hakyndaky tekliplere garaldy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, “Türkmendemirýollary” agentliginiň edara-kärhanalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak, işiň innowasion usullaryny ornaşdyrmak boýunça anyk çäreler görülýär.
Mundan başga-da, demir ýollaryň ugrunda ýerleşen ýük saklanylýan ammarlary gurmak we döwrebaplaşdyrmak, ýerlerde wagon terezilerini oturtmak, teplowozlaryň elektrik hereketlendirijilerine hyzmat edilmegini üpjün etmek, täze wagonlary ýygnamak, ýük konteýnerlerini we beýlekileri satyn almak bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Gazagystan — Türkmenistan — Eýran transmilli polat ýoluny, Akina — Andhoý we Turgundy — Hyrat demir ýoluny, Amyderýanyň üstünden geçýän demir ýol we awtoulag köprülerini, Aşgabat, Türkmenbaşy we beýleki şäherlerdäki döwrebap howa menzillerini nazara almak bilen, import harytlarynyň ornuny tutýan täze önümçilikleri döretmegiň zerurdygy bellenildi.
“Türkmendemirýollary”, “Türkmenawtoulaglary”, “Türkmenhowaýollary”, “Türkmendeňizderýaýollary” agentlikleriniň hünärmenleri tarapyndan ýolagçylara döwrebap hyzmatlary etmek, ýolagçy wagonlaryny döwrebaplaşdyrmak hem-de olarda internet hyzmatyny ýola goýmak, pudagyň garamagyndaky düzümler üçin ätiýaçlyk şaýlary we serişdeleri öndürýän öz önümçiliklerimizi gurmak bilen bagly tanyşdyryş çäreleri geçirildi.
Hususan-da, uçarlaryň we deňiz tehnikalarynyň hem-de enjamlarynyň ulanyş ýagdaýyna, ýolagçylara internet hyzmatlarynyň hödürlenilmegine, “Balkan” gämigurluşyk we abatlaýyş zawody” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň işine hem-de ýük konteýnerleriniň önümçiligini ýola goýmagyň mümkinçiliklerine üns berildi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ylmy taýdan esaslandyrylan syýasaty netijesinde, ýurdumyzda öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün edilen täze howa menzilleri gurlup ulanmaga berildi. Olar islendik ýük göterijiligi bolan howa gämilerini kabul etmäge we ugratmaga ukyplydyr.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň awiasiýasyny ösdürmek boýunça wezipeleri öňde goýmak bilen, Halkara howa ulaglary assosiasiýasyna (IATA) girmek boýunça degişli işleri geçirmegi talap edip, şunda halkara tejribäni öwrenmek arkaly, ýokary hünär derejeli işgärleri taýýarlamagy dowam etmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Ýükleri ugradýanlaryň we kabul edýänleriň arasyndaky hyzmatlaryň sanly ulgama geçirilmegi hakynda maglumat uly gyzyklanma bilen kabul edildi. Hususan-da, elektron hyzmatlary ýerine ýetirmek maksady bilen, Uber Freight programmasyna meňzeş, ýurdumyzda täze goşundyny işläp taýýarlamak hakynda teklibe seredildi. Şeýle hem, “Taksi hyzmatlary” taslamalaryny amala aşyrmak maksady bilen, Ahal welaýatynda awtoulag kärhanasyny döretmek teklip edildi.
Önüm öndürmek, şol sanda import önümleriniň ornuny tutýan harytlary öndürmek babatda “Türkmenaragatnaşyk” agentligi öz mümkinçilikleri bilen tanyşdyrdy. Aragatnaşyk ulgamynda peýdalanmak üçin zerur bolan öýjükli sim-kartlary, akkumulýatorlary we kabelleri öndürmegiň mümkinçilikleri hakynda pikir alşyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pudagyň öňünde goýan wezipelerini çözmek maksady bilen, halkara telefon we maglumatlar ulgamyny ösdürmek boýunça yzygiderli işler geçirilýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýokary tehnologiýalary ugur edinýän milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny sanly ulgama geçirmek döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir. Munuň şeýledigine «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynyň» kabul edilmegi hem şaýatlyk edýär.
Çykyş edenleriň belleýşi ýaly, ýurdumyzyň ilatyna aragatnaşyk hyzmatlarynyň täze görnüşlerini hödürlemäge aýratyn üns berilýär, dürli programmaly önümleri döretmek we goldamak babatda ýaş hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça işler amala aşyrylýar.
Maýa goýum forumy ulag we aragatnaşyk ulgamynda ýokary hilli import we eksport ugurly önümçilik babatdaky kuwwaty artdyrmak üçin tehnologik täzelikleri teklip etmäge taýýar ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň mümkinçiliklerini aýdyň görkezdi.
Maýa goýum forumy öz işini 9-njy aprelde tamamlar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Surata düşüren: Mered ROZYÝEW


text:
Operasiýa ulgamy: Windows
Ygtyýarnama: Synag, mugt
Düşündiriş
IntelliJ IDEA – programma üpjünçiliginiň ösüş gurşawy, işläp düzüjiniň möhüm meselelere jemlenmegine gönükdirilendir. IntelliJ IDEA awtomatiki usulda we ýalňyşlyklar ýüze çykan halatynda meseleleri çözmek üçin dürli usullary saýlamaga mümkinçilik berýän ýazuw koduny seljermäge ukyplydyr. Programma üpjünçiligi programma dilleriniň köpüsi üçin gurlan redaktorlary öz içine alýar. IntelliJ IDEA Java EE, Bahar, Grails, Play, Android, GWT, Vaadin we ş.m. ýaly iň giň ýaýran çarçuwalary goldaýar. Programma üpjünçiligi ýerleşdirilen ulanyjy maglumatlar bazalary bilen işleýär we beýleki wersiýa dolandyryş ulgamlary bilen utgaşýar. IntelliJ IDEA ulanyjynyň grafiki interfeýslerini ösdürmek üçin gurallary hem öz içine alýar.
Esasy aýratynlyklary:
- Güýçli kod redaktory
- Umumy çarçuwalary we programmirleme dillerini goldaýar
- Programma serwerleri bilen integrasiýa
- Wersiýa gözegçilik
- Ulanyjynyň grafiki interfeýsiniň ösüşi
- Maglumatlar bazalary bilen işlemek


text: Soňky wagtlarda sport bilen baglanyşykly seriallaryň sany barha artýar. HBO-nyň Kolin Kaepernik hem-de Megan Rapinou barada surata düşürjek seriallaryndan soň “Amazon”-dan hem sport bilen baglanyşykly habar gelip gowuşdy. “Amazon” kompaniýasy ady rowaýata öwrülen meşhur boksçy, merhum Muhammed Ali barada serial surata düşürmekçi bolýar. “The Greatest” atly bu serialda baş keşbi, Muhammed Aliniň keşbini meşhur aktýor Maýkl B. Jordon janlandyrar. “Black Panther” hem-de “Creed” filmlerindäki keşpleri bilen adygan Maýkl B. Jordon şol bir wagtyň özünde seriala prodýuserlik hem eder. Gysga göwrümli boljak serialyň sazlaryny belli aýdymçy Jay-Z-niň “Roc Nation” şereketi taýýarlar. Serialyň ssenarisini ýazmaklyk Joş Weýklä tabşyryldy. Serialda Muhammed Aliniň köplere näbelli bolan durmuşy barada hem gürrüň berler.


text:
Nyghmatuliyn: kvaziymemlekettik sektordy satyp aludy baqylaudyng pәrmendi tetigi qajet
Mәjilis Tóraghasy Núrlan Nyghmatuliyn kvaziymemlekettik sektor satyp aluy turaly jana zang otandyq tauar óndirushilerge basymdyq bere otyryp, satyp alu jýiesining ashyqtyghyn jәne tiyimdiligin qalyptastyrugha yqpal etuge tiyis dep esepteydi.
Búl turaly Núrlan Nyghmatulin Mәjiliste «Samúryq-Qazyna» Últtyq әl-auqat qory basshylarynyn, Ýkimet mýshelerinin, sonday-aq «Atameken» ÚKP-nyng qatysuymen ótken «Kvaziymemlekettik sektordyng jekelegen subektilerin satyp alu turaly» zang jobasyn talqylaghan otyrys barysynda aitty.
- Memleket Basshysy Qasym-Jomart Kemelúly Toqaev aitqanday, kvaziymemlekettik satyp alu salasyndaghy ashyq jәne tiyimdi prosester kóptegen ekonomikalyq súraqtardy sheshuge mýmkindik beredi. Birinshiden, otandyq óndiristi jәne óz ónimderimizdi qoldaugha jol ashady. Ekinshiden, búl shaghyn jәne orta bizneske kómek bolady. Osynyng barlyghy, júmys oryndaryn saqtap, әleumettik jaghdaydy da odan әri damytugha yqpal etedi, - dedi Mәjilis Tóraghasy.
Jiynda «Samúryq-Qazyna» ÚÁQ» AQ Basqarma Tóraghasy Ahmetjan Esimov otandyq tauar óndirushilerdi qoldaugha baghyttalghan «Samúryq-Qazyna» AQ satyp alu jýiesi turaly deputattar aldynda bayandama jasady.
Qor Basqarmasy basshysynyng aituynsha, satyp alu qyzmetinde qabyldanghan sharalar erekshe ózektilikke ie bolyp, pandemiya men ekonomikalyq daghdarys kezeninde ózining tiyimdiligin dәleldedi.
Olardyng ishinde importty almastyru baghdarlamasy, satyp aludy sanattyq basqaru, tenderlerding merzimderin qysqartu, sonday-aq konkurstargha qatysu ýshin qajetti qújattar sany jәne t. b.
- Otandyq kәsipkerlerden satyp alu ýlesi 2019 jylghy 45% - gha qaraghanda 2020 jyly 83% - dy qúrady. Aghymdaghy jyldyng 2 aiynda ol 90% - gha deyin ósti. Importty almastyru baghdarlamasy jana óndiristerdi 76 mlrd. tengege tikeley qoldaugha yqpal etti. Tek 2020 jyly qazaqstandyq kәsipkerlermen 2,6 trln.tenge. 280 myng adam júmyspen qamtyldy, budjetke tólenetin salyq tólemderining kólemi 170 mlrd. tengeni qúrady, - dedi Ahmetjan Esimov.
Sonymen qatar, BasqarmaTóraghasynyng aituynsha, kvaziymemlekettik sektor subektilerining satyp alu turaly jana zany satyp alu jýiesin jetildiruge yqpal etpek.
Atalghan zang jobasy turaly Mәjilis Tóraghasy búl rette kvaziymemlekettik sektor subektileri qyzmetining erekshelikterin eskeretinin atap ótti.
- Bizding elimizde kvaziymemlekettik sektor subektileri әrtýrli vektorly, kóp salaly sipatqa iye. Satyp alu rәsimderin shamadan tys naqtylau kompaniyalardyng operasiyalyq qyzmetine teris әser etip, sonday-aq olardyng investisiyalyq tartymdylyq dengeyining tómendeuine әkelui mýmkin. Sondyqtan búl zang jobasy kvaziymemlekettik sektor subektilerining satyp aluyna qatysty bazalyq qaghidattar men tәsilderdi qamtidy,- dedi Núrlan Nyghmatuliyn.
Sonday-aq, Mәjilis Spiykeri zang jobasy, bir jaghynan, kvaziymemlekettik sektor subektilerining satyp aluynyng ashyqtyghy men baqylanuy kerektigin aitty.
- Satyp alulardyng tiyimdiligi, kvaziymemlekettik sektorda da, әsirese, qazirgi Qazaqstannyng ekonomikalyq belsendiligin qalpyna keltiru kezeninde óte ózekti. Sondyqtan bizding mindetimiz – otandyq tauar óndirushiler ýshin kvaziymemlekettik sektordyng satyp alularynyng qoljetimdiligi men ashyqtyghyn arttyratyn sapaly zang qabyldau. Memleket Basshysy Qasym-Jomart Kemelúly Toqaev Qazaqstan halqyna Joldauynda dәl osynday mindet qoydy. Býgin osynda, Mәjiliste ótken mazmúndy dialog bizge-deputattargha, Ýkimetke jәne otandyq biznes ókilderine zang jobasy boyynsha júmystyng birynghay strategiyasyn әzirleuge mýmkindik beredi, - dep qorytyndylady sózin Núrlan Nyghmatuliyn.
Zang jobasynda, atap aitqanda, satyp aludyng jana tәsili – elektrondyq tetikti engizu úsynylady. Eger múnday tauarlardyng qúndyq mәndegi jyldyq kólemi AEK on myng eselengen mólsherinen aspasa, elektrondyq katalogtaghy birtekti tauarlargha osynday tәsilmen satyp aludy jýrgizu josparlanuda.
Sonymen qatar konkurstan tys satyp alulargha qoyylatyn talaptardy arttyru úsynylady. Qoghamdyq baqylau instituty engizilude. Sonday-aq әleuetti ónim berushilerge shart jasasugha jol berilmeytin satyp alu qorytyndylaryna shaghymdanu ýshin merzim beru úsynylady. Kvaziymemlekettik sektordyng jekelegen subektilerining satyp aluyn tolyq avtomattandyrudy qamtamasyz etu josparlanuda, búl elektrondyq kameraldyq baqylaudy qúrugha mýmkindik beredi.
Abai.kz


text:
Özbegistanyň Kokand şäherinde ykjam we gymmat bolmadyk elektromobilleri çykarmak boýunça kärhananyň gurluşygy başlandy. Deslapky hasaplamalar boýunça, ulaglaryň bahasy $3 müňe barabar bolar.
Kärhananyň meýdançasy 30 müň inedördül metr töweregine barabar bolar, maýa goýumyň göwrümi bolsa taslamada $30 milliona ýetýär, olardan $24 milliony daşary ýurt maýa goýumlary diýip, «Forbes» žurnalynyň özbek redaksiýasy habar berýär.
«Şaffof omad sanoat» kompaniýasynyň ekologiki taýdan arassa elektrokarlarynyň önümçiligi eýýäm 2021-nji ýylda başlanar. Elektromobiller hem ýerli bazarda, hem daşky bazarlarda satylar.
Neşir Daşkentde 296,4 kWt kuwwatlykly Gün elektrostansiýasyny, şeýle-de elektromobiller we elektrobaýklar üçin zarýad stansiýasyny işe girizmegiň meýilleşdirilýändigini habar berýär.


text:
Önümleriň görnüşleri artdyrylýar
Ýurdumyzda nebiti gaýtadan işleýän senagat kärhanalary Türkmenbaşy we Seýdi şäherlerinde ýerleşýär. Günbatar we Merkezi Türkmenistanda çykarylýan nebit Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda gaýtadan işlenilýär. Häzirki wagtda TNGIZT-ni döwrebaplaşdyrmak hem-de gaýtadan enjamlaşdyrmak boýunça işler giňden ýaýbaňlandyryldy. Toplumdaky işe girizilen häzirki zaman önümçilik desgalary nebiti gaýtadan işlemegiň çuňlaşdyrylmagy bilen bir hatarda, önümleriň görnüşleriniň giňelmegini we möçberiniň artmagyny üpjü


text:
Awtoulagyň ilkinji gezekde otlanmaýan ýagdaýlary seýrek bolanok. Munuň birnäçe sebäbi bolup bilýär, ýöne bu köplenç akkumulýator batareýasy bilen baglylykda ýüze çykýar. Awtoulag hünärmenleri awtoulagyň gyşda hem aňsat otlanmagy üçin näme etmelidigi baradaky maslahatlaryny paýlaşdylar. Muny car.ru ýetirýär.
Awtoulagyňyzyň gyşda birnäçe sagat hereketsiz durandan soň birinji gezekde otlanmazlygynyň sebäbi — hatardan çykan otlama uçguny ýa-da benzin nasosy, şeýle hem akkumulýator bilen baglanyşykly meseleler bolup biler.
Şeýle ýagdaýlaryň öňüni almak üçin ýokary hilli batareýalary satyn almaga çalyşmaly. Hökman meşhur brendleriň önümi däl, ýöne näbelli öndürijidenem däl. Şunda önümiň baha-hil gatnaşygyna aýratyn üns bermek zerurdyr.
Satyn alnanda, önümiň öndürilen senesine serediň, geçmän baslygyp ýatan we şoňa görä, zarýadyny ýitiren önümi satyn almaň.
Üç ýyl töweregi hyzmat edýän pes batareýalary satyn almazlyk, oňa derek has uzak ömri bolan gurşun-kislotaly (AGM), gibrid, gelli ýa-da kalsili batareýalary saýlamak has dogrudyr. Hereketlendirijiniň sygymy onuň görnüşine bagly bolýar. Meselem, 1,5 litrlik benzin agregaty 55 A/sagatlyk akkumulýatory, dizel agregaty bolsa, azyndan, 65 A/sag sygymy talap edýär.
Batareýanyň hyzmat ediş möhletiniň uzaklygy we şoňa görä motoryň kynçylyksyz otlanmagy oňa düşýän agrama, bortdaky elektronikanyň ulanylmagyna we idegine baglydyr. Şonuň üçin batareýanyň ýagdaýyna gözegçilik edip durmak gerek - klemmalary yzygiderli arassalap we çekdirip durmaly, elektrolitiň derejesini barlamaly we zerur bolsa, distillendirilen suw bilen doldurmaly.
Mundan başga-da, hünärmenler starteri 5 sekuntdan uzak towlamazlygy maslahat berýärler, sebäbi bu batareýada energiýanyň biderek sarp edilmegine sebäp bolýar. Şeýle hem, gyş möwsüminde aýda azyndan iki gezek batareýa zarýad beriji bilen zarýad bermäge çalyşmaly.


text:
Ýurduň prezidenti welaýat häkimliginiň täze binasynyň, umumybilim berýän orta mekdebiň we sungat mekdebiniň, çagalar bagynyň, kitaphananyň, sport toplumynyň, stadionyň taslamalaryna, şeýle hem 3,4,7,9 we 12 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de iki gatly kottejleriň gurluşyklarynyň taslamalaryna, şeýle-de Ak bugdaý etrabynyň Gämi obasyndaky medeniýet köşgüniň taslamasyna garady.
Gahryman medeniýet köşksüz galdyrylmady
Ýurduň prezidentiniň Ak bugdaý etrabynyň Gämi obasyndaky Medeniýet köşgüniň taslamasyna garamagy ýöne ýerden däl.
Şu ýylyň 6-njy iýunynda Gämi obasynyň medeniýet köşgi tutuşlygyna ot alypdy. Türkmenistanyň gahrymany Myratberdi Sopyýew bilen bagly wakalar köplenç habar beriş serişdelerinde beýan edilýän bolsa-da, onuň adyny göterýän daýhan birleşigindäki medeniýet köşgüniň ýanyp kül bolmagy baradaky habar resmi ýagdaýda mälim edilmedi.
Gämi obasynyň ilatynyň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, medeniýet köşgi agşam sagat sekizden soň ýanyp başlapdyr. Etrabyň ýangyn söndüriji maşynlarynyň tutaşan ody söndürmäge güýji ýetmänsoň, paýtagtdan birnäçe ýangyn söndüriji maşynlaryň kömege gelendigi barada aýdylýar.
Medeniýet köşgüniň ot almagyna elektrik togunyň sebäp bolandygy öňe sürülýär. Onuň ot alşynda adam pidalarynyň bolmandygy barada hem aýdylýar.
Bolan waka ýurduň prezidentine ýetirilensoň, Berdimuhamedow Türkmenistanyň gahrymany Myratberdi Sopyýewe bu meselede gynanmazlygyny, ot alan medeniýet köşgüniň deregine täzesini gurup berjekdigini jaň edip wada berendigi hakynda gürrüň berildi.
Baharly etrabyndaky «Ýyly suw» şypahanasynda Berdimuhamedowyň Gämi obasyndaky Medeniýet köşgüniň taslamasyna hem garamagy, ýurt baştutanynyň Türkmenistanyň gahrymanyna beren wadasynda tapylandygyna şaýatlyk edýär.
Häzirki wagtda öňki medeniýet köşgüniň ornunda hiç zat galmady. Ýanyp, kül bolan medeniýet köşgi buldozerleriň kömegi bilen doly tekizlendi.
Gämi obasynyň medeniýet köşgi
Gämi obasynyň ozalky medeniýet köşgi Ak bugdaý etrabynyň Myratberdi Sopyýew adyndaky daýhan birleşiginde ýerleşýärdi. Juda ir döwürde gurlan bu kluba soňky döwürde medeniýet köşgi diýip at berip başlapdylar.
Türkmenistanyň Gahrymany Myratberdi Sopyýewiň daýhan birleşiginde ýerleşeni üçin bu medeniýet köşgüne ilat arasynda Myratberdi Sopyýewiň kluby hem diýýärdiler.
Bäş ýüzden gowrak tomaşaçy ýerleşýän bu medeniýet köşgünde diňe bir Ak bugdaý etrabynyň derejesinde däl, eýsem welaýat derejesinde guralýan uly-uly medeni hem syýasy çäreler geçirilerdi.
2007-nji ýylda ýurduň prezidentligine bolan saýlawlarda prezidentlige kandidatlaryň ählisi Ahal welaýatynyň ýaşaýjylary bilen duşuşyklaryny hut Gämi obasynyň ozalky medeniýet köşgünde geçiripdiler.
Bu medeniýet köşgi möçberi boýunça Ahal welaýatynda Ruhabat etrabyndaky täze gurlan medeniýet köşgünden soň ikinji orny eýeleýärdi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Owganystanyň günortasyndaky Helmand welaýatynda amala aşyrylan bombaly ulag partlamasynda azyndan bäş adam öldi.
Owgan resmileriniň berýän maglumatyna görä, 8-nji oktýabrda amala aşyrylan hüjümde etrap polisiýasynyň öňki başlygy Abdulla Han (Abdullah Khan) nyşana alnypdyr.
Gürrüňi gidýän bombaly ulag Hanyň Laşkar Gah şäherindäki öýüniň golaýynda partladyldy. Bu wakada heläk bolanlaryň we ýaralananlaryň arasynda polisiýa ofiserleri we parahat ilatdan ýaşaýjylar bar.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady, emma “Talyban” hereketi owgan howpsuzlyk güýçlerini we hökümet işgärlerini yzygiderli nyşana alýar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin prezident wezipesinde ömürlik galmak niýetiniň ýokdygyny aýtdy we munuň ýurt üçin zyýanly bolup biljekdigini belledi.
Orsýetiň TASS täzelikler agentliginiň 23-nji noýabrda çap eden interwýusynda Putin ömürlik prezidentlik “ýurt üçin dogry däl, zyýanly we maňa gerek däl” diýip diýdi.
Putin konstitusiýa laýyklykda prezident wezipesini 2018-nji ýyla çenli dowam etdirip biljekdigini belledi, emma ondan soň prezidentlik wezipesine ýene dalaş etmek planlaryny agzamady.
Wladimir Putin Günbatar bilen gatnaşyklaryň ýaramazlaşmagy barada aýdan sözünde Orsýetiň “Täze demir tutynyň” döremegini görmek islemeýändigini mälim etdi.


text:
Şu ýylyň başyndan bäri Aşgabadyň ähli raýonlarynda diýen ýaly şäheri abadanlaşdyrmak işleri gyzgalaňly alnyp barylýar.
Bu alnyp barylýan işler belli bir derejede öz oňyn netijelerini hem berýär. Ýyllar boýy remont edilmedik ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary oňarylýar. Olaryň käbirleriniň diwarlary mermere çalymdaş material bilen örtülýän bolsa, beýlekilerine reňk çalynýar. Olaryň daş-töwerekleri hem eýýäm ençeme ýyllap ellenmedik zir-zibilden, zyňlan awtoulaglardan, tekerlerden arassalanýar.
Emma bu işler, esasan, jaýlaryň daş keşbi bilen çäklenýär. Gurlanyna 20 ýyldanam köp geçen jaýlaryň käbir içki ýetmezçilikleri şol durşuna galýar. Bu jaýlaryň kanalizasiýa turbalarynyň könedigine, olaryň üçekleriniň, girelgeleriniň hapadygyna häkimiýetler köplenç asla üns bermeýärler. Köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsinde entegem köne liftler ulanylýar.
Şol bir wagtda hem paýtagtyň haýsy-da bolsa bir raýonyndaky ýaşaýyş jaýyndan çanak antennalaryň ýa-da split-sistemalaryň köpçülikleýin aýrylýandygy baradaky gürrüňler hem her gün diýen ýaly peýda bolýar. Häzir öňki “Bahar” kinoteatrynyň töwerekleri, Atabaýew köçesiniň ugrundaky, 11-nji mikroraýondaky ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary reňklenip, split-sistemalarydyr, çanak antennalary aýrylýar.
Özi-de, öňküler ýaly diňe bir protokol köçelerdäkiler däl, eýse şol köçelere dahyly bolmadyk ýerlerdäki ýaşaýyş jaýlaryň diwarlaryndan hem split-sistemalarydyr, çanak antennalary aýrylýar. Olar ýaşaýyş jaýynyň ähli diwaralaryndan aýyrylýar. Köçä bakyp duran diwar bolsun, ýa-da beýleki diwar bolsun, tapawudy ýok, diwarlar olardan “arassalanýar”.
Mundan başga-da, ýaşaýyş jaýlarynyň birinji gatlaryndaky “pristroýkalar” diýip atlandyrylýan goşmaça gurlan otaglar hem ýumrulýar. Bu işleriň nähili dokumentler esasynda durmuşa geçirilýändigi baradaky sowala bolsa köplenç hiç hili takyk maglumat alyp bolmaýar.
Häkimiýet wekilleri “ýokardan gelen buýruk” ýa-da “wise-premýeriň buýrugy” diýip, jogap berýärler. Emma şol ýokary wezipeli adamyň ýa-da wise-premýeriň ady aýdylmaýar. Ýaşaýjylaryň tomsuň yssysynda split-sistemasyz nädip oňmalydygy aýdylmasa-da, split-sistemalary jaýlaryň umumy girelgeleriniň içinde goýmaga rugsat berlendigi hakda käbir maglumatlar bar.
Özüni Sapar diýip tanadan we Parahat-2/1 mikroraýonynyň 24-nji ýaşaýyş jaýynda ýaşaýan ildeşimiziň aýtmagyna görä, onuň ýaşaýan jaýynyň diwarlarynda “hiç hili zadyň” bolmaly däldigi barada ýerli resmi tarapyndan görkezme berlipdir. “Split-sistemalar, çanak antennalar, ýüpler, kozyrýoklar.... hiç haýsysy bolmaly däl. Diňe göni diwar bolmaly. Bu diňe meniň ýaşaýan jaýymda däl, eýsem paýtagtdaky ähli köpgatly ýaşaýyş jaýlarynda [şeýle] bolmaly” diýip, Sapar häkimiýet wekiliniň aýdanyny gürrüň berýär.
Ýeri gelende belläp geçsek, paýtagtda alnyp barylýan bu işler geçen hepdäniň anna güni bolan hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedowyň “jaýlaryň we desgalaryň daşky bezegini döretmegiň, ýaşaýyş toplumlaryndaky jaýlaryň daşky bezeginiňsazlaşygyna päsgel berýän ähli desgalaryň sökülip aýrylmalydygy” baradaky tabşyrygyna gabat geldi.
Anna güni geçen Ministrler kabinetiniň mejlisinde wise-premýerleriň beren hasabatlaryndan çen tutsaň, häzirki güne çenli paýtagtda ýaşaýyş jaýlarynyň 2269-syndan 352-siniň durkuny täzelemek işleri tamamlanypdyr.
Mundan başga-da, şol mejlisde Türkmenistanyň jemagat hojalygy ministri K.Gurbanow Aşgabat şäheriniň etraplarynda 2015-2016-njy ýyllar üçin iş meýilnamasy boýunça iki ýylyň dowamynda Aşgabat şäheri boýunça Jemagat hojalygy ministrliginiň hasabynda duran ýaşaýyş jaýlarynyň 3639-synyň, şu ýylyň dowamynda bolsa 2073-siniň durkuny täzelemegiň we abatlamagyň planlaşdyrylýandygyny habar berdi.
Häzirki alnyp barylýan işler, resmi taýdan onuň bilen baglanyşdyrylmasa-da, 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek ”Aziýa oýunlaryna” görülýän taýýarlyklar bilen gabat gelýär.


text:
Dünýäniň iri döwletleriniň eýeçiligindäki ýadro ýaraglarynyň sany geçen ýylyň hasabyna azaldyldy, emma bu ugurdaky tendensiýanyň, Moskwa bilen Waşingtonyň arasyndaky “syýasy we harby ara tapawutlylyklar” sebäpli, saklanyp galjakdygy aýdyň däl diýip, belli ylmy-barlag topary maglumat berýär.
Stokgolmyň Halkara Parahatçylyk Ylmy-Barlag Institutynyň, ýagny SIPRI-niň täze ýaýradan ýyllyk hasabatynda 2019-njy ýylyň başynda Russiýanyň, ABŞ-nyň we beýleki ýedi döwletiň eýeçiliginde 13 müň 865 ýadro ýaragynyň bolandygy nygtalýar.
2018-nji ýylda bu görkeziji 14 müň 465-e deň bolupdy.
Munuň esasan – dünýädäki ähli ýadro ýaraglarynyň 90%-ine eýe bolan – Russiýa bilen ABŞ-nyň strategiki ýadro ýaraglaryny azaltmagynyň netijesinde mümkin bolandygy bellenilýär. Bu iki ýurduň arasyndaky Täze START atlandyrylýan ylalaşygyň çäginde amala aşyryldy.
Topar ylalaşygyň, taraplar öz aralarynda ylalaşmasalar, 2021-nji ýylda tamamlanjakdygyna ünsi çekýär.
“Täze START ylalaşygynyň möhletini uzaltmak ýa-da täze şertnamany baglaşmak barada gepleşikler alnyp barylmaýar” diýip, SIPRI-niň Ýadro ýaragsyzlandyrma bölüminiň direktory Şannon Kile maglumat berdi.


text:
Aqmolalyq polıtseıler koronavırýs vaktsınasyn ala bastady
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola óńirinde COVID-19-ǵa qarsy egý naýqany jalǵasýda. Іshki ister organdarynyń qyzmetkerleri de vaktsına ala bastady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi oblystyq PD baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Aqmola oblysy polıtsııa departamenti gospıtali basshylyǵynyń málimetinshe, tártip saqshylaryna ekpe salý úshin «Spýtnık V» vaktsınasynyń alǵashqy partııasy jetkizildi.
Vedomstvoda alǵashqy ekpeni polıtsııa departamentiniń bastyǵy men onyń orynbasarlary aldy.
Búgingi tańda vaktsınatsııalanǵan tártip saqshylarynyń sany 50 adamdy qurap otyr.
Bul patrýldik polıtsııa qyzmetkerleri men ýchaskelik polıtsııa ınspektorlary, olar aldyńǵy qatarda jáne basqa qyzmetterdiń qyzmetkerlerine qaraǵanda halyqpen tikeleı baılanysta.
Aýrýhananyń medıtsınalyq qyzmetkerleri COVID-19-ǵa 11 myńǵa jýyq tártip saqshylaryn tekserdi, olardyń 3 paıyzǵa jýyǵynda oń nátıje anyqtaldy.
«Belgili sebepterge baılanysty ekpe almaıtyn qyzmetkerler bar. Olarǵa ázirge ekpe salynbaıdy. Qalǵan qyzmetkerler búginnen bastap vaktsınany ala bastady» dep atap ótti gospıtal basshysy Anargúl Muqasheva.
Birinshi bolyp ekpe alǵan PD patrýldik polıtsııa batalonynyń 5-shi vzvodynyń komandıri, polıtsııa aǵa leıtenanty Danııar Amanjol óziniń jaǵdaıy týraly aıtyp, ekpe alý sebebin túsindirdi.
«Koronavırýsqa qarsy vaktsınatsııa bastalǵanyn habarlaǵan kezde men ony birden alǵym keletinin aıttym. Byltyrǵy jaǵdaı adamzat balasy úshin densaýlyqtan mańyzdy eshteńe joq ekenin kórsetti. Biz, polıtseıler, sondaı-aq medıtsına qyzmetkerleri azamattarmen tyǵyz baılanysta jumys isteımiz. Men kún saıyn jol qozǵalysyna qatysýshylarmen jumys isteımin. Vaktsına alý meniń densaýlyǵyma ǵana emes, aınalamdaǵylardyń saýlyǵy úshin de qajet»,-dedi ol.