text:
Mundan bir ýyl öň Gazagystanda geçen prezidentlik saýlawlarynda Kasym-Žomart Tokaýew ýeňiji bolsa-da, ýurduň öz içinde hem daşynda ony ikinji derejedäki ýolbaşçy hasapladylar. Ol özüni bu wezipä göteren öňki ýolbaşçynyň kölegesinde galypdy. Ýurdy 30 ýyl çemesi dolandyran öňki liderden «hökümet tranziti» onuň saýlan oruntutaryna geçipdi. Geçen 12 aýyň netijeleri nämäni görkezýär?
Möhletinden öň geçen saýlawlarda ýeňiji bolan Kasym-Žomart Tokaýew wezipä belleniş dabarasynda eden çykyşynda «çuňňur hormatlanýan elbasy»sözüni hem-de öňki prezident Nursoltan Nazarbaýewiň bitiren hyzmatyny köp gezek gaýtalapdy hem onuň guran ýoluna wepaly boljakdygyna wada beripdi. Ýurduň prezidentiniň soňky çykyşlarynda bolsa, Gazagystanyň öňki prezidentiniň ady bir gezek aýdylýar ýa-da ol ýatdan çykarylýar.
Tokaýewde özüni özbaşdak ýolbaşçy hökmünde aňlatmak meýli yzygiderli duýulýar, ol «meniň görkezmäm», «meniň tabşyrygym», «men tabşyrýan»ýaly jümleleri ulanýar.
Koronawirus sebäpli ýurda girizilen adatdan daşary düzgüni ýatyrmak barada 11-nji maýda geçen döwlet komissiýasynyň maslahatynda (bilermenleriň bellemegine görä, şol döwre çenli ol öz pozisiýasyny belli derejede berkitdi), diňe bir gezek «milletiň liderini»ýatlady. Tokaýew öz çykyşynda, ýaşaýyş jaý programmasy boýunça Nazarbaýew tarapyndan öňe sürlen ipoteka kredit hereketini ýatlap, şol wagtyň özünde beýleki bir usuly – has az göterim talap edýän hem başdaky wznosy az bolan warianty teklip etdi.
IÇERKI SYÝASAT. ÖZBAŞDAKLYGYŇ GÖRKEZILIŞI
Öňki prezidentiň ýardamy bilen wezipä saýlanandan soň, ýurduň paýtagtyny Nur-Sultana öwrenhem eks-prezidentiň gyzy Dariga Nazarbaýewany senatyň başlygy wezipesine bellän oruntutardan, bir ýylyň dowamynda beýle özbaşdaklyga garaşmandylar. Dariga Nazarbaýewanyň ol wezipesi iş ýüzünde hiç bir häkimiýete – çözüji derejä eýe däl, ýöne prezident işden çekilse ýa-da ölse hut senatyň başlygy döwlet baştutany wezipesini eýeleýär. Bu mehanizm geçen ýylyň martynda «işe girizilipdi», senatyň ýolbaşçysy bolan Tokaýew N. Nazarbaýewiň wezipeden çekilmegi bilen wagtlaýyn döwlet baştutany boldy. Nazarbaýew bolsa Howpsuzlyk geňeşiniň ýolbaşçysy – ýurtdaky iň täsirli organyň başlygy bolup galdy, ýagny Nazarbaýew Tokaýewe diňe prezidentlik kürsüsini berip, başga häkimiýeti öz elinde saklap galdy. Şeýlelikde, ol kürsiniň Dariga Nazarbaýewa geçäýmegi-de mümkindi. Ýöne eks-prezidentiň 57 ýaşly gyzy diňe 14 aý senatyň başlygy wezipesinde oturdy. 2-nji maýda Tokaýew öz permany bilenNazarbaýewanyň deputatlyk ygtyýarlygyny ýatyrdy. Dariga hiç bir täze wezipe almazdan, parlamentden çykmaly boldy.
«Biblioteka»- Nursoltan Nazarbaýewiň iş edarasyny bilermenler şeýle atlandyrýarlar, öň şol ýerde ýurduň ilkinji prezidentiniň uly kitaphanasy bolup, Nazarbaýew wezipeden çekilenden soň ony özüne iş edarasy edindi – hawa, «Biblioteka»Dariga Nazarbaýewanyň wezipeden çetleşdirilmegine açyk ýagdaýda hiç bir reaksiýa bildirmedi.
Orsýetli syýasaty öwreniji hem-de GDA döwletleri we Merkezi Aziýa boýunça bilermen Arkadiý Dubnowyň pikiriçe, soňky döwürde «Bibliotekanyň»güýji gowşaýar. «Onuň ýurduň syýasy atmosferasyna täsiri peselýär hem beýle bir ähmiýetli däl», bu «aýratyn-da Dariga Nazarbaýewanyň wezipeden boşadylmagy bilen aýan boldy». Şol wagtyň özünde, rus bilermeni Tokaýewiň hökümetiniň güýçlenýändigini belleýär.
«Bagtym ýokdy, betbagtlyk kömek etdi»diýen nakyl bar, koronawirus pandemiýasy hem-de fewral aýynda Jambyl oblastynyň Kordaý raýonynda bolan milletara çaknyşyklar hem ýüz beren bidüzgünçilikler Tokaýewiň hökümetini güýçlendirendigini A. Dubnow belleýär. Tokaýew muny ýerli hökümetiň gowşaklygy hem başarnyksyzlygy bilen baglanyşdyryp, sebitiň ýolbaşçylaryny, şol sanda Nazarbaýewiň goýan adamlaryny çalyşdy. Bu bolsa ikinji prezidentiň täsiriniň artmagyna getirdi.
— Şol çylşyrymly ýagdaý ýüze çykanda, prezident Tokaýew haýsydyr bir syýasy täsire seretmezden, mejbury ýagdaýda aýgytly hereket etmeli boldy. Ol bolsa muny garaşylandan has oňat başardy. Bu onuň wezipe ähmiýetini ýokarlandyrdy – diýip, Arkadiý Dubnow belleýär.
Dariga Nazarbaýewanyň wezipeden çetleşdirilmegi Tokaýewiň garaşylmadyk ilkinji ädimi däl, kadrlar meselesinde başga-da düýpli öwrülişikler bolupdy. Geçen ýylyň awgustynda Tokaýew Gazagystanyň Belarusdaky ilçisi Ermuhamet Ertysbaýewi wezipesinden boşadypdy, ol Nazarbaýewiň köp ýyllyk işdeş ýoldaşydy. Üstesine-de onuň işden boşadylmagy geň ýagdaýa gabat geldi, ol ýene üç aý işläp bilse, pensiýa çykmalydy. Şu ýylyň maý aýynda Tokaýew Tamara Duýsenowany özüne kömekçi edip aldy, Nazarbaýew bolsa ony köpçüligiň öňünde tankytlap: “Tamara, sen ýadadyňmy?” diýip, işden boşadypdy. Nazarbaýewiň ýolbaşçylyk edýän «Nur Otan»partiýasyndan işden boşadylan Maulen Aşirbaýewi hem işsiz goýman, öz administrasiýasyna kabul etdi hem-de 4-nji maýda Maulen Aşirbaýewi Dariga Nazarbaýewanyň ýerine senata başlykbelledi.
— Indi parlamentiň ýokary palatasy prezidentlik inisiatiwasyny ýa-da kandidaty öňe sürmäge ukypsyz bolar. Munuň özi güýç ulanyjy bloklara, şonuň bilen birlikde Howpsuzlyk geňeşinde köplügi Tokaýewiň öz eline alýandygyny aňladýar. Iş ýüzünde möhüm ugurlaryň ählisi Nazarbaýewiň elinden gidip, häzir oňa «Nur Otan»partiýasynyň ýolbaşçylygy galdy. Elbetde, munuň özi az zat däl – diýip, Gazagystandaky Parlamentariz ösüş fondunyň bilermeni Wiktor Kowtunowskiý hasap edýär. Ol bilermen «[Tokaýewiň] kabul eden kararlarynyň arasynda iň möhümi Dariga Nazarbaýewanyň wezipeden çetleşdirilmegi boldy», bu «tranzit ylalaşyklarynyň bölünýändigini»aňladýar diýip hasaplaýar.
Geçen aýda Tokaýew HHK-nyň başlygy Karim Masimowa hem-de goranmak ministri Nurlan Ýermekbaýewe general-leýtenant çinlerini berdi. Geň tarapy, olar generallyk çinini mundan bir ýyl öň N. Nazarbaýewiň elinden alypdylar.
Belarusdan bolan syýasy synçy Ýuriý Drakahrustyň bellemegine görä, Tokaýew ýokary gatlagyň arasynda özüni goldaýanlary köpräk gazanmaga çalyşýar.
— Tokaýew Nazarbaýewiň kölegesinden çykýar. Darigany çetleşdirmegi Nazarbaýew üçin şarpyk bolmaýanda-da, gaty çynlakaý özbaşdaklyk. Bu ugurda Tokaýewiň öz kadrlaryny goýmagy gaty möhüm. Ýoldaş Staliniň aýdyşy ýaly, «bar zady kadrlar çözýär». Meniň bilşime görä, Tokaýew örän seresaply, öz kadrlaryna ünsli çemeleşýär. Muny bolup geçýän ýagdaýlar görkezýär. Tokaýew şerte görä hereket edýär, onuň ýagdaýy gün saýyn özgerýär. Haçan-da ol möhüm wezipelere öz adamlaryny goýanynda, munuň özi belli derejede Nazarbaýewiň kölegesinden çykýandygyny görkezýär – diýip, Ýuriý Drakahrust aýdýar.
Möhüm barlaglaryň «Alternatiwasy»merkeziniň direktory Andreý Çebotarýowyň pikirine görä, Kasym-Žomart Tokaýewe doly özygtyýarly prezident diýmekden entek ir, sebäbi Nursoltan Nazarbaýew şindizem Howpsuzlyk geňeşiniň başlygy bolup durýar hem-de uly täsire eýe bolan «Nur Otan»partiýasyna ýolbaşçylyk etmek bilen resmi we resmi däl häkimiýete eýelik edýär. Ol içerki ýokary gatlakdaky topara, güýç ulanyjylara, möhüm ykdysady aktiwlere hem maliýe akymlaryna kontrollygy öz elinde saklaýar.
— Beýleki tarapdan, tebigy faktorlar sebäpli onuň kontrollygy kem-kemden gowşaýar. Şonuň üçin öňki prezident öz oruntutaryny syýasy taýdan goldamaga mejbur, onuň bilen aram gatnaşyklary saklamaga çalyşýar – diýip, Andreý Çebotarýow belleýär.
Andreý Çebotarýowyň pikirine görä, Nursoltan Nazarbaýew bir tarapdan Tokaýewiň hökümetdäki pozisiýasyny berkitmeli, bu oňa ýurtda ýola goýlan syýasy ugry saklamak hem «Maşgala»statusyny goramak üçin gerekli, beýleki tarapdan Nazarbaýew prezidentlik ygtyýarlygyny dolulygyna Tokaýewe bermäge howlukmaýar, özüne hem töweregindäkilere bir islenmeýän zat bolmazlygy üçin, hökümetdäki möhüm ugurlary öz elinde saklaýar.
DAŞARKY UGURLAR HEM WAGT«NAZARBAÝEWIŇ HAÝRYNA IŞLEMEÝÄR»
Syýasy bilermenler soňky wagtlarda Gazagystanyň daşarky syýasatynda käbir özgerişligiň bolup geçýändigini belleýärler. 19-njy maýda geçen Ýewreaziýa Ýokary ykdysady geňeşiniň onlaýn-sammitinde bu birleşige teklip edilýän bäş ýyllyk integrasiýa strategiýasynyň häzirki ýagdaýynda, «hökümetiň hem parlamentiň garaşsyzlygyny çäklendirýär»diýip, Tokaýew çykyş etdi. Ýöne onuň teklip eden strategiýasy geçmedi. Käbirleri Tokaýewiň teklibini Gazagystanyň içinde köpçüligiň ünsüni özüne çekmek üçin aýdylan pikir hökmünde kabul etdi, sebäbi halk arasynda Ýewreaziýa ykdysady geňeşine bolan garaýyş gowy däl, sebäbi bu birleşikde Russiýanyň agalygy ýokary.
Tokaýew prezidentlik wezipesine girişensoň, Russiýa hem Hytaýa – Merkezi Aziýadaky agalyk ugrunda bäsleşýän iki uly döwlete sapar etdi. Moskwa SSSR darganyndan soň 30 ýyla golaý wagt geçse-de, bu sebite öz bähbit zonasy hökmünde garaýar. Pekin bolsa iň iri kredit beriji döwlet bolup, Merkezi Aziýanyň çig malyny satyn almak bilen ykdysady, harby we medeni täsirini artdyryp barýar. Eger N. Nazarbaýew döwründe Gazagystan bilen Russiýa Baky dostluk hem hyzmatdaşlyk Deklarasiýasyna gol çeken bolsa, Tokaýew döwründe Gazagystan Hytaý bilen «baky strategiki hyzmatdaşlyk» şertnamasyny baglaşdy.
Nazarbaýew wezipeden çekilnden soň, ilkinji aýlarda halkara meselelerine işjeň gatnaşdy. Geçen ýylyň oktýabrynda Bakuwda geçen türki döwletleriň özara hyzmatdaşlyk GeňeşiniňsammitindeTokaýew däl, hut ol Gazagystana wekilçilik etdi. Ondan birnäçe gün soňra Nazarbaýew Ýaponiýanyň täze imperatorynyň täç geýdiriliş dabarasyna gatnaşdy. Noýabr aýynda Nazarbaýew Merkezi Aziýa döwletleriniň ýolbaşçylarynyň Daşkentde geçen duşuşygyna gatnaşdy. Ýöne soňky wagtlarda eks-prezident halkara çärelerinde seýrek görünýär. Ol Ýewreaziýa Ýokary ykdysadygeňeşiniň onlaýn-sammitinde hem görünmedi, ýogsa geçen ýyl ol ykdysady bileleşigiň bir bölüminiň hormatly başlygy wezipesine-de saýlanypdy. Golaýda bolsa Russiýanyň prezidenti W. Putin 24-nji iýunda Moskwada geçmeli Ýeňiş paradyna prezident Tokaýewi çagyrdy. Şeýle çakylygyň Nazarbaýewe gowşup-gowuşmadygy belli däl, ýöne geçen ýyl Ýeňiş paradynyň hormatly myhmany prezident Tokaýew däl, eýsem Nazarbaýew bolupdy.
— Nazarbaýewiň daşarky syýasat aktiwligi onçakly ýokary däl, ol prezident Tokaýewiň abraýyna kölege salyp bilmeýär. Daşarky syýasat meselesinde Tokaýew baş planda durýar hem ol bu ugurda özüni diýseň özbaşdak alyp barýar. Wagt hem döreýän kyn şertler Nazarbaýewiň haýryna işlemeýär, diýmek, ol Tokaýewiň haýryna, ol bolsa muny häzirlikçe üstünlikli peýdalanmagy başarýar. Ýöne agyr pursatlar entek öňde, munuň barysy häzirki prezidentiň alnyndan çykar, ol mundan nähili baş alyp çykjak – ony göreris – diýip, öň Gazagystanyň hökümetinde işlän, häzirki oppozisiýada durýan ykdysatçy Pert Swouk aýdýar.
Nursoltan Nazarbaýewiň 80 ýaşynyň dolmagyna bir aýdan hem az wagt galdy. Onuň hormatyna Gazagystanyň paýtagty, aeroport, uniwersitet, mekdepler hem dürli obýektler Nazarbaýewiň adyny göterýär, oňa diri wagtynda ýadygärlik goýuldy, onuň öňki rezidensiýasynda öz saýlan adamy otyr.
Nazarbaýew wezipeden çekilnden soňra, onuň öz ornuna goýan adamy «hökümet tranzitiniň» azyndan üç ýyl öň gowy taýýarlanandygyny aýtdy.
«Men köçeden gelmedim ahyryn». Tokaýew özüniň prezidentlige taýýarlanyşyny gürrüň berýär(2019-njy ýylyň iýuny):
Parahatçylyk ýoly bilen prezidentlik wezipesini bir liderden beýleki lidere geçirmek öňki sowet giňişliginde beýle bir ýaýbaň däl. Täze taryhda munuň dürli usullary bar. Gazagystanyň demirgazygyndaky goňşusy Russiýada Boris Ýelsin öz wezipesini Wladimir Putine beripdi. Olar özara gelnen ylalaşygy saklana meňzeýär. Gazagystanyň günorta goňşusy Gyrgyzystanyň tejribesinde bolsa Almazbek Atambaýew öz töweregindäki ynanýanyna prezidentlik wezipesini geçirenden soň, Sooronbaý Žeýenbekow ony türmä saldy.
Material AÝ/AR-nyň Gazak gullugy tarapyndan taýýarlandy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


c: text/html

text:
Dawid Guetta
Dawid Pierre Guetta (noýabr 7 1967, Pariž), Fransuz DJ ve produser. 1980-90-njy ýyllarda klublarda DJ-lik eden Guetta , Gum Productions-y gurýar we ilkinji albomy Just a Little More Lovey 2001-nji ýylda şireketiň ady bilen halka çykardy, soňra Guetta Blaster (2004) we Pop Life (2007) albomlaryny çykardy. Soňra bolsa 2009-njy ýylda One Love adyny göterýän dördünji albomuny çykardy. Bu albomdan "When Love Takes Over" (Kelly Rowland bilen), "Gettin' Over You" (Chris Willis, Fergie we LMFAO bilen) we "Sexy Bitch" (Akon bilen) ýaly aýdymlary çykardy. Bu aýdymlaryň biri Amerikada top 5-e çenli galdy, mundan başga-da Angliýada bu aýdymlar 1-lige girmegi başardy. Albomda bolan "Memories" (Kid Cudi bilen) atly aýdym halkara derejede at gazandy. Guettanyň dünýäde on bäş milýona golaý albomy satylandygy çaklanylar. d.<
Şahsy durmuşy[üýtget | edit source]
Guettanyň kakasy Fas immigranty Ýewreý, ejesi belgiýaly. Ýoldaşy Cathy Guettabilen 2014-nji ýylda aýryşýar. Gyz dogany Natalie Guetta aktrisa bolup işeýär.
Diskografiýasy[üýtget | edit source]
- Just a Little More Love (2002)
- Guetta Blaster (2004)
- Pop Life (2007)
- One Love (2009)
- Nothing But the Beat (2011)
- Nothing But the Beat 2.0 (2012)
- Listen (2014)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Mesih Isada bolan bu pikir sizde-de bolsun. Ol Hudayyng hasiyetine eye bolsa-da, Huday bilen dengligi olja hasap etman, gaytam gul hasiyetini alyp, adam keshbine girdi, Ozuni hich etdi. Sypatda ynsan bolup, olume, hatda hach ustundaki olume-de boyun egip, Ozuni kicheltdi. Shonung uchin hem Huday Ony juda beygeldip, Ona ahli atdan belent ady berdi. Ol muny gokdakilering, yerdakilering we yer astyndakylaryng bary Isanyng adynyng hatyrasyna dyz epsin, her dil Ata Hudayyng shohrat uchin Isa Mesihing Rebdigini ykrar etsin diyip etdi.” Filipliler 2:5-11
Yokardaky ayatlarda aydylyshy yaly bu gunki gun Hudayyng Hosh Habary bolan Isa Mesihing Halasgar we Rebdigini kabul eden ynsanlar dunyaning durli kunjeklerinde Hudaya hakykatda we ruhda sejde edyarler. Hawa heniz, kop yerlerde hakykata dushunman Hosh Habary ret edip gelyanler bar, emma Hudayyng Sozunde aydylyshy yaly bu gun yada ertir yada dunyaning songy gelende hachanda Reb Isa Mesih shohratynda goklerden gaydyp gelende her bir dil Onung onunde dyz epmeli bolar we islese islemese Onung Reb we Halasgardigine goz yetirerler…yone bu gun yagny bu durmushda kabul etmediklere olumden song yada dunyaning ing sonky gununde Onung onunde dyz epenlerinde gaty kyn bolar, chunki Ol guni adamlar eden gunalerining jezasyny baky dowzah odunda alarlar! Emma bu gun gutulysh guni kim kalbynda Hudayyng chagyryshyny duyyan bolsa we Huday bilen diri gatnashygy kuyseyan bolsa onda Hosh Habar barada oylan we hakykaty kalbyna kabul et. Shonda ashakdaky Singapor yurdynda yagny Kichi Aziayada yerleshyan Singaporly Isa Mesihe imanly doganlarymyz yaly Hudaya sejde edip bilersing we gunalerinden, sheytanyng gulchulygyndan ruhy erkinlige chykyp bilersing we Hudayyng baky yashayshyny Isa Mesihde alyp bilersing!
Bu goyjak videomyz English dilinde…


text:
Hususy telekeçilige başlamazdan öň öz-özüňe berilmeli 7 sowal
Köp sanly adamlar öz telekeçilik işini açmak isleýär. Iň bolmanda, özbaşdak işewürlige başlamak pikiri wagtal-wagtal siziň aňyňyza gelip biler. Kompaniýa özbaşdak ýolbaşçylyk etmegiň artykmaçlyklary diýseň köp — özüň özüňe başlyk, öz özüňe işleýäň, iş tertibini özüň düzýäň. Ýöne geliň açyk gürleşeliň. Artykmaçlyklarynyň bardygyna garamazdan, hususy telekeçilik — örän jogapkärçilikli wezipe. Statistik maglumatlara görä, täze kompaniýalaryň aglaba bölegi — işläp başlanyndan birinji ýylynda ýapylýar.
Biz siziň üçin hususy telekeçilige başlamazdan öňürti bu işe başlanyňa we pul hem-de wagt sarp edeniňe degýändigini anyklamaga mümkinçilik berýän 7 sany sowal taýýarladyk. Bu sowallara jogap berip, siz belli bir karara gelip bilersiňiz.
1. Siz özgeleriň ýardamy bolmazdan, işläp bilýärsiňizmi?
Işlemegiňiz üçin özgeleriň ýardamy size zerurmy? Siz öz öňüňizde wezipe goýup, olaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edip bilýärsiňizmi? Eger-de ýolbaşçyňyz size anyk möhletleri belläp bermeýän bolsa, siz öz wagtyňyzy nähili netijeli sarp edýärsiňiz?
Adamlaryň aglabasynyň hasaplamagyna görä, nämedir bir zada ýeke özüň jogapkär bolmaklyk — durmuşyňy örän ýeňilleşdirýär, ýöne aslyýetinde beýle däl. Hakykat ýüzünde bolsa, iň kyn zat — haçanda anyk kesgitlenen maksatlar we möhletler ýok wagty bir işe başlamakdyr. Iň üstünlikli işewür adamlar tebigaty boýunça garaşsyz bolýarlar we ýolbaşçylarynyň bardygyna ýa-da ýokdugyna garamazdan netijeli işläp bilýärler.
2. Siz oýlap tapyjymy ýa-da telekeçimi?
Üstünlik gazanan köpsanly startaplar (telekeçilik işleri) ýerine düşen ideýadan başlanýar. Ýöne täze önümiň ýa-da hyzmatyň ideýasy zerur zat bolsa-da, işiň üstünlikli bolmagy üçin ýeterlik şert däldir. «Oýlap tapyjylar» köplenç ýagdaýda ähli ünsüni önümde, prototipde, patentde we ş.m. jemleýärler. Şol bir wagtda hem telekeçiligiň ösmegi üçin beýleki şertleri ünsden düşürýärler. Gowy önümiň bolmagy siziň şolbada müşderileriňiziň peýda boljakdygyny aňlatmaýar. «Telekeçiler» muny bilýär.
Elbetde, eger-de siz özüňizi «telekeçi» däl-de, «oýlap tapyjy» hasap edýän bolsaňyz, hususy telekeçi bolmak pikirinden dänmeli diýen zat ýok. Bu ýagdaýda size telekeçilik ukyplary bolan we siziň pikiriňizi öňe sürüp ösdürip biljek hyzmatdaş gerek bolar.
3. Siziň öňe sürjek ideýaňyz potensial müşderiler üçin gerekmi?
«Meşgullanýan işiňi gowy görseň, hemme zat ugruna bolar, pullaryň özi size geler» diýen aýtgy hemmelere mälim bolsa gerek. Nazaryýetde bu ajaýyp bolup biler, ýöne hakykat ýüzünde bu hemişe beýle däl. Elbetde, gowy görýän işiňi janyň teniň bilen berilmek möhüm şert, ýöne girdejili kompaniýa döretmek üçin siz beýlekileriň pul çykaryp aljak zadyny hödürlemeli. Ahyrsoňunda, siziň öz islegiňizi durmuşa geçirýändigiňiz özgeleri gyzyklandyrmaýar. Adamlar öz zerurlyklaryny we isleglerini kanagatlandyrýan önümlerdir hyzmatlar üçin pul töleýärler.
4. Siziň biznesiňiz beýlekilerden nämesi bilen tapawutlanýar?
Siziň ideýaňyz eýýäm bar bolan biznese meňzeşmi ýa-da düýbünden täze zatmy? Siziň öňe sürjek zadyňyzyň bazarda bäsdeşlik derejesi nähili? Bu ugurlary nazara almak hökmanydyr. Bu diýildigi, diňe bazarda ýok zady öňe sürseň, üstünlik gazanyp bolýar diýmegi aňlatmaýar. Aýdaly, «Starbucks» kofelerini alyp göreliň. Onuň kofe satýan ilkinji kompaniýa däldigi hemmelere mälimdir.
Gysgaça aýdanyňda, siziň hususy telekeçilik işiňiz üçin öňe sürjek ideýaňyzyň täze bolmagy hökman däl. bazary ünsli öwrenmeli, heniz öňe sürülmedik ugurlary tapjak bolmaly, şol ugurlarda nädip iş alyp baryp boljakdygyna düşünmeli we işläp başlamaly.
5. Siz «adam-orkestr» hökmünde işlemek isleýärsiňizmi?
Haçanda siz başga biriniň kompaniýasynda işleseňiz, printeri bejerip berýän, ofisdäki kuler üçin suw sargyt edýän, salgyt gullugy üçin hasabatlary taýýar edýän we ş.m. işleri edýän ýörite adamlar bolýar. Eger-de siz hususy telekeçilik işiňizi başlamak isleseňiz, gowusy öňünden özüňizi ilkibaşda şol işler bilen hem meşgullanmaga taýýar ediň.
Täze kompaniýa açmak özüňde birbada köp wezipäniň jemlenmegini aňladýar. Häzir siz tehniki işgäriň ýa-da satyjynyň wezipesinde, bir sagatdan bolsa hasapçy bolup otyrsyňyz. Şonuň üçin hem hususy kompaniýa açmak isleýärsiňmi, öňünden birnäçe wezipäni alyp gidip biljekdigiňizi özüňizden sorap görüň.
6. Hususy telekeçiligi başlamak üçin maliýe goruňyz barmy?
Eger-de siziň üçin zähmet hakynyň kartyňyza haçan geçjekdigini bilmek örän wajyp bolsa, öz-özüňe işlemek örän kyn bolar. Kiçi kompaniýalar we frilanserler köplenç girdeji meselesinde kynçylyk çekýärler. Esaslandyrylandan soň birnäçe ýyllap hem kompaniýaňyzyň girdeji getirmezliginiň mümkinçigini unutmaň.
Bu ýerde esasy zat haýsy maliýe serişdeleriniň hasabyna siz telekeçilik işiňizi ýöretmek isleýärsiňiz – ine, şuny kesgitlemeli.
7. Işiňizde nämedir bir zat başa barmasa, näme edersiňiz?
Güýç-gaýratyňyzy, wagtyňyzy we puluňyzy meşgullanýan işiňize sarp edeniňziden soňra, işiň başa barmazlygyny öz iş baraşmazlygyň ýaly kabul etmäge howlukmaly däl. Ýöne telekeçiler dürli ýerlerden — maýadarlardan, satyjylardan, sarp edijilerden ýaramaz täzelikleri almaga taýýar bolmalydyr. Gynanyp wagtyňyzy sarp etmäň, gowusy bolan zatlardan netije çykaryp, öňe hereket etjek boluň.


text:
Ýakynda «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşiginiň Lebap welaýat tapgyry geçirildi. Oňa etrap, şäher tapgyrlarynda ýeňiji bolan 7 ― 14 ýaş aralygyndaky zehinli çagalaryň 280-si gatnaşdy ― diýip, «Türkmen gündogary» gazeti habar berýär.
Ýaş sungat wekilleri bäsleşikde ýerine ýetiren aýdym-sazlary, tans, folklor çykyşlary arkaly güneşli Diýarymyzda amala aşyrylýan beýik özgertmeleri, bagtyýar çagalygy, agzybirligi, dost-doganlygy, gözel tebigatymyzy, milli gymmatlyklarymyzy uly joşgun, buýsanç bilen wasp etdiler.
Bäsleşigiň welaýat tapgyrynda ýeňiji bolan çagalara onuň döwlet tapgyryna gatnaşmaga mümkinçilik döredildi.


text:
Aşgabadyň halkara aeroportunda “dosadka”, ýagny uçara münmedik ýolagçylaryň deregine bilet satyn almak üçin garaşýan adamlaryň uly nobaty emele geldi.
Bu barada habar berýän Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylarynyň biri munuň “Türkmenhowaýollary” gullugynyň howa gatnawlarynyň Aşgabatdaky baş gullugynyň kassalarynda daşary ýurtlar üçin biletleriň diňe 6-8 aý soňa satylmagy bilen baglanyşyklydygyny aýdýar.
“Ýakyn günlerde daşary ýurda bilet satyn aljak bolsaň, kassada ‘ýok’ diýýärler. Ýöne elden nagt satýarlar. Elden satylýan bilediň bahasy kassadakydan 2 esse gymmada durýar. Mysal üçin, Türkiýä bilet satyn aljak bolsaň, ol kassada 3000 manat diýlip bahalanýar. Ýöne ony elden 6000-7200 manat aralygynda satýarlar. Dosadka duranyňda, biledi kassanyň nyrhyndan satyn alyp bolýar. Şonuň üçin adamlar bu ýerde bilet satyn almaga synanyşýarlar” diýip, habarçy ýurtda “emeli bilet gytçylygynyň” döredilýändigini hem aýtdy.
Onuň sözlerine görä, Aşgabadyň halkara aeroportundaky bilet kassalarynyň öňünde her gün 300 çemesi adam nobata durýar. Şol adamlardan ortaça 10 sanysy bilet alyp, daşary ýurtlara uçup bilýär.
Habarçynyň iberen suratlarynda we wideo ýazgysynda kassalaryň öňündäki nobatlara polisiýanyň gözegçilik edýändigini synlasa bolýar.
Soňky aýlarda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň tas ähli “pudaklaryny innowasiýa taýdan ösdürmegiň, olaryň işine sanly tehnologiýalaryň we öňdebaryjy ylmy gazanylanlaryň ornaşdyrylmagynyň zerurdygyny”, “sanly ulgam” we “sanly ykdysadyýet” ýaly aňlatmalary ýygy-ýygydan tekrarlaýar.
Şeýle-de, hökümet maslahatlarynda uçar biletleriniň onlaýn satuwynyň ýola goýulandygy barada yzygiderli gürrüň edilýär. Geçen ýylyň noýabrynda “Türkmenhowaýollarynyň” websaýtynda bu gullugyň öz uçarlaryna biletleri onlaýn satyp başlanandygy mälim boldy.
Ýöne Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan türkmenistanlylaryň ençemesi, şeýle-de redaksiýanyň ýurt içindäki habarçylary “Türkmenhowaýollary” gullugynyň websaýtyndan daşary ýurtlar üçin biletleri häzirlikçe satyn alyp bolmaýandygyny aýdýarlar.
20-nji awgustda Azatlyk Radiosy “Türkmenhowaýollary” gullugynyň resmi websaýtyndan Aşgabat-Stambul aralygyna bilet satyn almaga synanyşdy. Ýöne redaksiýanyň ilki 31-nji awgustdan tä 6-njy sentýabra çenli aralykda, soňra-da oktýabr, noýabr, dekabr we 2020-nji ýylyň fewral aýyna çenli aralykda bilet satyn almak boýunça eden yzygiderli synanyşyklary netije bermedi.
Azatlyk Radiosy “Türkmenhowaýollary” gullugynyň websaýtynda nireden nirä uçuljakdygy we senesi baradaky maglumatlary ýazyp, gözleg bölümine basanda, synanyşyklaryň ählisinde-de “Bagyşlaň, siziň saýlan senäňizde, saýlan ugruňyza uçar biledi ýok. Başga senäni saýlap, synap görüň” diýlen ýazgy çykdy.
Azatlyk Radiosy ýokarda gürrüňi edilen ýagdaýlar barada “Türkmenhowaýollary” gullugyndan häzirlikçe kommentariý alyp bilmedi. Ýurtdaky “bilet gytçylygy” ýa-da biletleri onlaýn satyn almakdaky bökdençlikler we munuň netijesinde Aşgabadyň halkara aeroportunda dörän uly nobatlar barada Türkmenistanyň döwlet mediasynda hem häzirlikçe mesele gozgalmaýar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Gaýa
Umumy maglumatlarEdit
Bu insanların kurtulanları İran'da Qashqai adı altında yaşarlar. [1]
Oguz türkmenleriniň iň irki we güýçli taýpalarynyň biri gaýylardyr. Mahmyt Kaşgarynyň sanawynda ol Gynyklardan soň ikinji orunda durýar, Reşideddiniň, Abulgazynyň we beýleki orta asyr alymlarynyň eserlerinde bolsa bu taýpa birinji orna geçýär. Diýmek XI asyrda gynyklar iň güýçli, agalyk ediji, adam sany boýunça hem agdyk taýpa bolan bolsa, soňra bu orny gaýylar eýeleýär. Hatda türkmen klassyk şahyrlarynyň döredijiliginde-de gaýylar we baýatlar ilbaşy sanylýar. Mollanepesiň «Äleme gelgeý, gelmegeý» goşgusyndan alnan şu setirlere üns beriň:
Il başy gaýu-baýat, ymykly, agar, arabaçy,
Nerezimde bir seniň dek ýa-ha bolgaý, bolmagaý.
Häzirki Türkmenistanyň territoriýasynda gaýylar özbaşdak taýpalygyny ýitirip, urug hökmünde gökleňleriň we baýatlaryň düzümine goşulypdyrlar, çünki bu taýpanyň aglabasy Seljuk ýörişleri döwründe Türkiýa, Eýran, Yrak, Siriýa we Kawkaz ýurtlaryna aralaşypdyrlar. Türk alymy, professor Faruk Sumeriň «Oguzlar (türkmenler)» diýen kitabynda ýazylşyna görä, Türkiýanyň Anadoly welaýatynda 25 sany oba gaýylaryň etnik ady dakylypdyr. XVI asyrda şeýle obalaryň sany 94 eken. Reşidetdin we ondan soňky orta asyr alymlarynyň ählisi Gaýy sözüni Oguz hanyň uly ogly Günhanyň birinji perzendiniň ady we şondan dörän taýpa hasaplaýarlar, gaýy sözüniň manysy «mäkäm» diýip düşündirýärler, ähtimal olar gaýy we gaýym sözlerini bir kökden dörän hasap edýän bolsalar gerek. Biz gaýy sözüniň manysyna düýbünden başga tarapdan çemeleşmekçi. Dünýä halklarynyň köpüsinde, şol sanda türki halklarda iňňän irki etnonimler «adam», «garyndaşlar», «tire», «urug» ýaly manylardaky adaty sözlerden emele gelipdirler. Gaýy taýpasy hem «garyndaş» manysyndaky gadymy türki «gad-gaz gaý» sözünden gelip çykan bolsa gerek (türki dillerde D-Z we Z-Ý ses çalşygy mahsus fonetik hadysadyr. Deňeşdiriň adak- azak-aýak). Orhon ýeniseý türki ýazuw ýadygärliklerinde duş gelýän gadyn, XI asyrda ýazylan «Kutadgu bilik» diýen eserdäki gazyn, häzirki türkmen dilindäki gaýyn, sözleri şol gad-gaz-gaý sözlerinden emele gelip, «aýalyň atasy», «gaýyn» we «garyndaş» ýaly manylary aňladypdyr. Mahmyt Kaşgary gadaş we gazaş sözlerini «garyndaş» manysynda ulanypdyr. Umuman, gadymy gadaş sözi soňra türkmen dilinde üýtgedilip, has dogrusy, manysy düşnükli sözler bilen çalşyrylyp, gardaş we garyndaş görnüşine geçipdir (garyndaş一bir garyndaş çykan). Eger şu çaklamamyz dogry bolsa, onda gaýy sözüniň yzyndaky -y (ýa-da -yk. Mahmyt Kaşgary bu ady kaýyg görnüşinde ulanylypdyr) jemi, köplügi, degişliligi bildirýän gadymy türki goşulmadyr. Netijede, gaýy (kaýyg) diýen etnonim «garyndaşlar topary», «gan garyndaşlardan dörän il» ýaly manyda ýüze çykypdyr.


text:
Şeýle hem okaň
12.02.2020 | Raýdaşlyk çempionatynda türkmen agyr atletikaçysynyň üstünligi
11.02.2020 | Daşkentdäki çempionatda ökdeler öňe saýlanýar
10.02.2020 | Agyr atletikaçylaryň saýlama ýaryşlary
06.12.2019 | Futzal: Aziýa çempionaty — 2020-niň bije atyşlygy geçirildi
17.11.2019 | Türkiýede türkmen agyr atletikaçylary iki medal gazandylar
24.10.2019 | Türkmen agyr atletikaçylarynyň nobatdaky sylaglary
Aşgabat, 18-nji mart (TDH). “Ahal” toparynyň futbolçylary Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň Kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyrynda şu gün Yragyň iň güýçli toparlarynyň biri “Erbilden” 2:1 hasabynda üstün çykdy.
Türkmenistanyň çempionatynda ikinji orna eýe bolan we ýurdumyzyň Kubogynyň eýesiniň bäsdeşleri Yragyň çempionatynda dört gezek ýeňiş gazanyp, AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşlara alty gezek gatnaşan, geçen ýyl bolsa onuň finalyna çykan hem-de oýundan soňky 11 metrlik urgularyň netijeleri boýunça Kuweýtiň “Al-Kadsiýa” toparyndan 2:4 hasabynda ýeňlen topardyr.
“Erbil” topary AFK-nyň Kubogy ugrundaky şu gezekki ýaryşlarda üstünlikli badalga aldy, myhmançylykda Täjigistanyň üç gezek çempiony we bu ýurduň Naýbaşy kubogynyň dört gezek eýesi “Istiklol” toparyny 3:1 hasabynda utdy. Soňra bu topar 0:1 hasabynda öz ýerinde Aziýanyň derejesi boýunça ikinji ýerde durýan kubogynyň häsirki eýesi “Al-Kadsiýa” toparyndan utuldy.
Aşgabatda geçirilen duşuşygyň ilkinji 10 minutynda myhmanlar yzygiderli hüjüm edip, hasaby açmaga hem mümkinçilikleri boldy. Diňe derwezeban Nikita Gorbunowyň ussatlygy muňa päsgel berdi.
Türkmen futbolçylary bäsdeşleriň hüjümlerini yzyna gaýtarmak bilen, oýny deňlemegi başardylar we duşuşygyň birinji ýarymynyň ortalarynda hüjüme geçip başladylar. Esasan-da “Ahal” toparynyň oýunçysy Rahmet Şermetowyň meýdançanyň çep tarapy boýunça hereket etmegi we Altymyrat Annadurdyýewiň merkezden bäsdeşleriň derwezesine aralaşmagy has-da howply ýagdaýlary döretdi. A.Annadurdyýewiň diňe duşuşygyň soňky 18 minutynyň dowamynda iki gezek derwezä pökgi geçirmäge mümkinçiligi boldy. Birinji gezekde myhmanlaryň derwezebany ýagdaýy halas etdi, ikinji pursatda bosla biziň hüjümçimiziň urgusy dürs bolmady. Şondan bir minut geçenden soň, A.Annadyrdyýewe hasaby açmak üçin ýene bir mümkinçilik döredi. Emma pökgi onuň urgusyndan soň az-kem derwezäniň ýokarsyndan geçdi.
Şeýle-de bolsa oýnuň 29-njy minutynda biziň futbolçylarymyza hasaby açmak başartdy. Meýdançanyň çep tarapyndan 11 metrlik belginiň töweregine pökgi berildi. Derwezeban pökgini jerime meýdançasynda duran Gurban Annaýewe tarap gaýtardy, biziň futbolçymyzyň urgusy dürs boldy. Şondan bir minut soň yrakly futbolçylar tiz garşylyklaýyn hüjüme geçdiler we Luaý Salahyň uran pökgisi derwezä girdi we hasap 1:1 ýagdaýda toparlar arakesmä çykdylar.
Oýnuň ikinji ýarymynda myhmanlar derwezäni goramaga aýratyn üns berdiler we oýun deňme-deň ýagdaýda geçdi. Diňe duşuşygyň 90-njy minutynda Gurban Annaýew ikinji gezek tapawutlanyp, hasaby 2:1 ýetirdi we biziň toparymyz ýeňiş gazandy.
Netijede “Ahal” “C” toparynda 3 utuk toplady. Şeýle hem “Erbil” we “Istiklol” toparlarynyň her biriniň 3 utugy bar. Emma “Istiklol” topary bir oýny az geçirdi. Üçünji tapgyrda Täjigistanyň üç gezek çempiony Kuweýtde 6 utuk bilen öňde barýan “Al-Kadsiýa” topary bilen duşuşar we eger-de täjik futbolçylary ýeňlişe sezewar bolsalar, bir wagtyň özünde üç toparyň deňeçer utuklary bolar.
“Ahal” topary AFK Kubogynyň “C” toparynda öňdeligi eýeleýän topary ýeňip, özüniň şu günki gazanan utuşy bilen ýaryşlara aýratyn çekeleşikli häsiýeti berdi. Jogap duşuşygy “Erbil” topary bilen 15-nji aprelde Kataryň paýtagty Doha şäherinde bitarap meýdanda geçiriler.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Koreýa Respublikasy
Koreýa Respublikasy (kor. 대한민국 [tɛːhanminɡuk̚] tehan minguk) — Günorta Aziýada döwlet, ol Koreý ýarymadasynda ýerleşýär. Ýurduň resmi däl ady — Günorta Koreýa.
Goňşy döwletler: Hytaý, Ýaponiýa, Russiýa we Demirgazyk Koreýa.
TaryhEdit
XX asyryň II ýarymyndaEdit
XX asyryň ikinji ýarymynda Koreýa respublikasynyň dőreýşi, onuň syýasy-ykdysady ősüşi, daşary syýasaty barada düşünje bermek bilen talyplarda watançylyk duýgularyny terbiýelemek.
Koreýa respublikasy Koreýa adasynyň Günorta bőleginde bolup, ol Çedjudo adasyny hem őz içine alýar. Ol 1948 – nji ýylyň 15 – nji awgustynda respublika diýip jar edýär. Paýtagty – Seul. Çägi-100-210 kw2, ol – 9 welaýatdan. 5 şäherden ybarat. Ilaty 51 mln 70 adam. Dili – koreýa dili. Dini – buddizm we hristian. Puly – wona. (pul birligi). Esasy şäherleri – Seul, Pusan, Tegu. Tebigy baýlygy çäkli.
Koreýanyň ilaty Merkezi Aziýadan, Altaýdan gelen gelmişeklerden düzülipdir. VII asyrda olar bileşip, Koreýany dőredipdirler. 1892-nji ýylda Çeson nesilşalygy Koreýany ýapyk diýip yglan etdi. Koreýa 1904-1905-nji ýyllaryň rus-ýapon urşunda Ýaponiýanyň ýeňmegi bilen bu ýerde őz agalygyny dikeltdi, 1910-njy ýylda Koreýany őzüniň doly baknasyna őwürdi. Koreýa daşary ýurtlylar üçin açyk boldy.
Koreýanyň çäginde 300-e golaý wulkaniki adasy bar.
Ikinji jahan urşundan (1939 – 1945) soň, Ýaponiýanyň derbi –dagyn edilmegi bilen Koreýada Ýapon baknadarlygy puç boldy. (Koreýa 1905 – nji ýyldan Ýaponiýanyň baknasydy, 1910-njy ýylda bolsa ol Koreýany anneksirledi-çägini eýeledi). 1945-nji ýylyň Alp-Arslan aýynyň 15-i Koreýanyň azat edilen güni hasaplanyp, koreý halkynyň milli baýramçylygy diýip bellenilýär. Potsdam maslahatynyň karary boýunça (17. VII – 2. VIII. 1945.) 38 – nji parallel boýunça çäklendirilen çäk geçirildi. (ini 4 km, uzunlygy 250 km.) Günorta Koreýada amerikanlar őz gőzegçiligi astynda bolan raýat edar edişini düzdüler. 1948 – nji ýylyň Magtymguly aýynda BMG – nyň “Koreýa meselesi” boýunça barlag toparynyň gőzekçiligi astynda Milli ýygnaga saýlaw boldy. Alp-Arslan aýynyň 15-de Koreýa respublikasy jar edildi. Onuň prezidentligine 1919-njy ýyldan bäri ABŞ – da ýaşan Koreýa emigranty Li Syn Man saýlandy. Demirgazygyň we Günortanyň partiýalarynyň maslahaty boýunça bütün yurt boýunça ýokary halk ýygnagyna saýlaw geçirildi. (Günortada gizlin) Onuň netijesi esasynda 1948-nji ýylyň Ruhnama aýynyň 9-da Koreýa halk Demokratik Respublikasy jar edildi. Onuň ýolbaşçylygyna Kim Ir Sen saýlandy. Koreýa resmi ikä bőlündi. Iki dőwletiň arsyndaky gatnaşyklar dartgynly boldy. KHDR –ň ýolbaşçylary “Watanyň birleşdirilmegi we doly garaşsyzlygyň” zerurlygy hakda habar berse, Li Syn Man “Demirgazyga ýőrüş” hakda çykyş etdi. 38 –nji parallelde birnäçe gezek harby çaknaşyklar boldy. 1950-nji ýýlyň Oguz aýynyň 25-de harby hereketler başlandy. KHDR –ň goşuny 3 günden soň Seuly eýelediler we günorta çuňlaşdylar. BMG –ň Howpsuzlyk Geňeşi KHDR –ny agressor diýip belledi. Ruhnama aýynyň 15-de ABŞ goşunynyň 50 müň desanty Inçhona düşürildi. Indi olar KHDR kőp çägini eýeläp, KHR –ň serhedine baryp ýetdiler. ABŞ –a garşy SSSR we KHR –ň goşuny çykyş etdi, olaryň harby uçarlary harby herekete gatnaşdy, olar KHDR-e ýarag we harby enjamlar berdiler. Netijede ýylyň ahyryna BMG –ň goşuny 38 –nji parallele serpikdirildi. 1953-nji ýylyň Gorkut aýynyň 27-de ýaraşyga gol çekildi.
Şäherler weýran boldy, 9 mln adam őldi. Uruş Günorta Koreýanyň ykdysadyýetine kőp zeper ýetirdi. Ol ABŞ –a bakna boldy. Li Syn Man 1960 –njy ýyla çenli prezident boldy. 60 –ýyla çenli yurt agrar ýurtdy. Ýer őzgerdişi geçirildi. Dőwlet iri ýer eýelerinden ýeri satyn alyp, daýhanlara satdy. Senagat gowşakdy. Ýaşaýyş derejesi pes.
1960-njy ýylda Li Syn Man hőkümetden gitmeli boldy. Hőkümete Ýun Bo Son geldi –metbugat, demoketrasiýa azatlygy berildi. Emma 1961-nji ýylyň Magtymguly aýynda dőwlet agdarylyşygy netijesinde harby düzgün dikeldildi, ABŞ-a ýapja syýasat ýőredildi. President Pak Çjon Hi boldy. 1961-1979 ýyl ol demokratiýany gysdy. Emma ykdysadyýetde ősüş gazandy. Harby düzgüniň daýanjy daýhanlar boldy. Goranmak maksady bilen ABŞ bu ýerde goşun saklady.
“Dolandyrylýan bazar gatnaşyklaryny saklaýan ykdysadyýetiň” ősüş ýoluna düşmeklik industrial ősen ýurtlardaky őnümi import etmekden çalyşýan gaýtadan işläp bejerýän pudaklaryň we beýleki őnümçiligiň dőremegini dőwlet giňeldýärdi. Şu maksat bilen daşary yurt puly – esasan ABŞ we Ýaponiýa puly getirilýär. 70-nji ýyllardan eksport ősdi. Zawod – fabrikleriň birnäçesi dőwlete, käbiri monopoliýalara degişlidi. Harydyň hili gowy, nyrhy pes. Ykdysadyýetiň ősmegi ilatyň durmuşyny gowulandyrdy. Başlangyç orta bilim mugt edildi, talyplaryň kőpüsi ABŞ –da we Ýaponiýada okaýar.
Oba – hojalygynda esasy pudak-ősümçilik ősdürmek. G/o Koreýanyň 22 % çägi bejerilýär. Onuň 18 % suwarymly ekin ýeri 2,8 mln mw. m. Däneli ősümlikler –bugdaý, arpa, şaly. Tehniki medeni ekinler – gowaça, temmäki, kenep. Bakçaçylyk alnyp barylýar. Maldarçylykda iri şahly mallar, doňuz, guşçylyk alnyp barylýar. Şeýle hem ýüpekçilik we deňiz hojalygy bilen meşgullanýarlar. Demir ýolunyň uzunlygy 6 müň km, awtomabil ýoly 54 müň km. Uly gämi duralgalary-Pusan, Ulsin, Inçhon, Masan. Howa transporty- ősen harby uçar duralgalarynyň gür seti bar.
ABŞ –ň harby bazalary bar. Eksport –esasan hem senagat őnümlerini edýär: dokma, gämi, polat, çoýun, telewizorlar, magnitafon, hasaplaýýş tehnikasy, aýakgap, faner, himiki őnümler. Ykdysadyýeti esasy ABŞ we Ýapon puluna bagly. Senagatda iri kärhanalar şonuň hasabyna işleýär. 1983-nji ýylda kőmür 19 mln tonna őndürildi, wolfram – 4,7 müň tonna őndürilip, dünýade birinji orny eýeledi, ol wolfram Sandon, Kanwon welaýatlarynda çykýar. Şeýle hem demir, marganes, mis, kümüş, altyn, duz, grafit we ş. m. çykýar. Elektrik energiýa – 50 mlr kwt. Importy – nebiti gaýtadan işlemek – maşyn, electron, dokma őnümleri, awtomobil, gämi, takyk enjamlar, elektro tehnika enjamlary –ősen. Ykdysadyýetde 15 mln adam işjeň gatnaşdy. Oba – hojalygynda balykçylyk we tokaýçylygy- 29 %, senagaty-25 %, sőwdada we hyzmatda 21 % adam, transport aragatnaşygy – 4%, gurluşykda – 5% adam gatnaşdy. Işsizlik – 1,5 mln adamdy.
Koreýa respublikasy industrial ýurda őwrüldi. Yurduň beýle çalt ősmeginiň aýratynlyklary: 1. Taýwandan pul almagy, ABŞ-dan 1,5 mlrd pul almagy, Ýaponiýadan 1965-81-nji ýyllarda 12 mlrd amerikan dollaryny almagy; 2. Arzan işçi güýji ulanmagy.
Diktator düzgüni ýyllarynda Koreýa respublikasynda syýasy ýagdaý durnuksyzdy. Talyplar demokratýanyň bozulýandygy, ABŞ–ň harby güýçleriniň saklaýandygyna, ownuk we orta emläkliler bolsa biznesiň dőwlet tarapyndan goldanylmaýandygyna nägililik bildirýärdi.
1979-njy ýylda prezident Soýg Gýu Ha boldy. Emma ol halka őzüni ýigrendirdi. 1980-ň Magtymguly aýynda Kwangjouda gozgalaň boldy. 200 adam őldi, şeýle gozgalaň kőp şäherlerde boldy. 1980-nji ýylda Dőwlet agdarylyşygy boldy. Prezidentlige –general Çon Du Hwan geldi. Ol halk tarapyndan őzüni saýlatmak isledi. 1981-nji ýylyň Baýdak aýynyň 11-da prezident saýlawy boldy. Çon Du Hwan ABŞ–ň goldamagy bilen ýeňdi. Syýasaty 2 bőlünýär.
1. 80-nji ýyllar syýasy ýagdaý kadaly boldy.
2. 87-nji ýyla çenli syýasy ýagdaý çylşyrymly boldy.
Halk gőni prezident saýlawyny geçirmegi we konstitusiýa (1980 ý) üýgeşme girizmegi talap etdi. 1987-ýylda ählihalk referendumy-ses bermesi geçirildi. Halkyň 93,7 % gőni prezident saýlawyna we Konstitusiýa üýtgeşmeler girizmäge ses berdi.
1987 –ýylda prezidentlige Ro De U saýlandy. 1987 – ýylyň Alp-Arslan aýynda milli ýygnak täze konstitusiýany kabul etdi. Onda president hukugy çäklendirildi, harby işgärlere syýasata goşulmak gadagan edildi. 1988-nji ýylda referendum çagyrdy. Ro De U prezident saýlandy. Hususyýetçi demokratik gurluş berkarar boldy. Harby diktutura ýykyldy, hőkümete dalaş edýän toparlar őňki prezident Çon Du Hwany jogapkärçilik suduna bermeli diýdiler. 1989-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 31-de şeýle sud boldy, şeýlelikde ol jezalandyrylyp őldürildi. Netijede dőwlete dalaş edýän topar bilen dolandyryjy topar ýakynlaşdy. Harby diktatura dőwründen hususyýetçi demokratik häsiýete geçildi.
Daşary syýasatda esasy ABŞ, Ýaponiýa, Taýwand, Gankong, Singapur bilen ýakynlaşdy. 1988-da 24-nji olimpiýa oýunlarynyň geçirilmegi onuň daşary syýasatyny has işjeňleşdirdi. Harbylaryň 30 ýyllyk dolanyşygyndan soň 1993-nji ýylyň Baýdak aýynda prezident bolup raýat syýasatçysy Kim Ýen Sam saýlandy. Ol Demolratik liberal partiýanyň (dolandyryjy) wekilidi. Ol giňmasştably őzgerdişler girizmäge başlady. Iki Koreý dőwletiniň arasyndaky gatnaşyklar-1953-nji ýylyň ýaraşygyndan soň 2 Koreýanyň arasy dartgynly boldy. Demarkasion-ýurdy ikä bőlýän çägiň günorta tarapyndan 38 –parallel boýunça demir biton diwary dikeldildi. 1980-nji ýylyň ahyrynda dartgynlyk gowşady. 1991-nji ýylda Bitaraplyk aýynda ýaraşyk, birek–birege çozmazlyk we hyzmatdaşlyk barada ylalaşyk baglaşyldy. Olar Koreýa ýarym adasynyň ýadroýaragsyz sebite őwrülmegi hakda dilleşdiler.
Koreýanyň birleşdirilmeginiň őz nogsanlyklary bar. Oňa päsgel berýän ulyly-kiçili şertleri bar.
1. ikisi hem syýasy pikir, durmuş-ykdysady häsiýet boýunça tapawudy bar. Goşulmak bu ýakynda mümkin däl.
2. Birek –birege gődek ynanmazlyk, őzara gorky. Phenýan has ýőnekeý gatnaşykdan hem gaça durýar. Ol Demirgazyk Koreýanyň ilatyna Günortadaky doganlarynyň nähili gowy ýaşaýandygyny gőrkezmek islemeýär.
Seul –bolsa hernä demirgazyk Koreýa őzüniň kesel ykdysadyýeti we gedaýlaşan ilaty bilen Günortanyň “gerdednine” düşer diýip gorkýar. Günbatardaky Germaniýanyň birleşigine syn eden Günorta Koreýa şol külpetiň őz başyna düşse çydamajakdygyny boýun alýar. Iki Koreýa hem birleşmegi başarman, hat –da birleşmäge gyssanmaýarlar. Emma bütün dünýä ynanmazlyk buzunyň eräp, Koreýanyň birlşmeginiň tarapdarydyr.
Edebiýatlar.Edit
- Saparmyrat Türkmenbaşy Ruhnama A, 2001ý.
- Saparmyrat Türkmenbaşy “Garaşsyztlyk, Demokratiýa, Abadançylyk. A. 1994 ý. I – II kitap.”
- Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Bitaraplyk taglymaty. A. 2001ý.
- Wasilýew L. S. Istoriýa Wostoka M. 1998 ý I – 2. tom.


text:
Android telefonyňyzda ýalňyşlyk bilen bozan maglumatlaryňyzy yzyna getirmek, pikir edişiňizden has kyn, käbir ýagdaýlarda mümkin däl.
Bu gün şahsy kompýuterlerimizdäki operasiýa ulgamlary hapa sebetlerini (korzina) özünde jemleýär. Siz maglumatyňyzy düýpleýin pozmadyk ýagdaýyňyzda sebetde durýar. Android telefonlarda bolsa hapa sebetlerine gabat gelmeýäris. Köpümiz diýen ýaly iň az bir şahsy maglumatymyzy ýalňyşlyk bilen pozýandyrys.
Bu temamyzda android telefonlarymyza, hapa sebetlerini ýerine ýetirýän käbir programmalar bilen tanyş bolalyň. Bilenlerimiz hem az däl bolsa gerek.
BELLIK: Aşakdaky ady agzalan programmalaryň peýdasy, haçanda siz programmany gurnanyňyzdan soňra bozan zatlaryňyzy yzyna getirýändir. Telefonyňyzda programma ýok wagty bozulan zatlaryňyzy yzyna getirip bilýän däldir.
1.Dumpster
Dumpster ulanyjylardan hem iň gowy teswirleri alan, android üçin döredilen iň başarnykly hapa sebedi programmalaryň biridir. Bozan maglumatlaryňyzy öz hapa sebedine geçirýär we islän wagtyňyz yzyna alyp bilýärsiňiz. Programma root-syz hem işleýär.
2.DiskDigger
DiskDigger android telefonlarda ulanyp boljak beýleki bir başarnykly yzyna getirýän programmasy bolup garşymyzda. Programma root-syz we root-ly telefonlarda işläp bilýär, root-ly telefonlarda has gowy netije berjegini söz berýär. Bozan maglumatlaryňyzy bu programma bilen yzyna getirip bilýärsiňiz.
3.Recycle Master
Recycle Master bilen bozulan zatlaryňyzy aňsatlyk bilen yzyna getirip bolýar. Bozan maglumatyňyzy bir gezek basyp yzyna getirip bolýar. Isleseňiz gorag üçin açar sözi goýup bilýärsiňiz. Programma sada we arassa görnüşe eýedir.
4.Cx File Explorer
Cx File Explorer adyndan hem bolşy ýaly faýly dolandyryjy we hapa sebedini özünde jemleýär. Telefonyňyzda saklaýan maglumatlaryňyz hakynda statistikileri görüp bilýärsiňiz.
5.File Commander
Sada we täzelikçi bir görnüşe eýe bolan File Commander üýtgeşikli bir faýly dolandyryjydyr. Hapa sebedi hem bar.
Jemi 10,129 gezek okaldy, Şu gün 6 gezek okaldy


text:
Russiýanyň nebit eskportyndan alýan girdejisi 25 göterim azaldy. Nebit we tebigy gaz eksporty Russiýda Federal býujetiň takmynan 40 göterimini emele getirýär.
Russiýanyň nebit eskportyndan alýan girdejisi, ýanwar-aprel aýlary aralygynda geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende 25 göterim azalyp, 30 milliard dollara çenli azaldy.
Russiýanyň Federal Gümrük gullugynyň berýän maglumatyna görä, ýurtda nebit eksportynyň kuwwady ýylyň ilkinji 4 aýynda 2019-njy ýylyň ilkinji 4 aýynda garanyňda 3,8 göterim azalyp, 84,9 million tonna ýetdi.
Ady agzalan döwürde Russiýanyň nebit eksportyndan alýan girdejisiniň 25 göterim azalyp, 30 milliard dollara çenli aşaklandygy habar berildi.
Ýurdyň nebit eksportyndan alýan girdejisi, geçen ýyl ondan öňki ýagny 2018-nji ýyla garanyňda 6 göterim azalyp, 121 milliard dollara çenli aşaklapdy.
Nebit we tebigy gaz eksporty Russiýda Federal býujetiň takmynan 40 göterimini emele getirýär.


text:
22 Mamyr, 2020 NEWS
Almazbek Atambaev densaýlyǵynyń kúrt nasharlaǵany habarlandy
Qyrǵyzstannyń burynǵy prezıdenti Almazbek Atambaevtyń densaýlyǵy kúrt nasharlap, qatty aýyryp qalǵan. Bul týraly prezıdenttiń uly Seıd Atambaevjelisinde jarııalady.
– Almazbek Atambaevtyń densaýlyǵy kúrt nasharlap, qatty aýyryp qaldy. Ol úshinshi kezdesýinde áıeli men balalaryn qushaqtaı almaı, tereze arqyly baılanysqa shyqty, – dedi S. Atambaev.
Ulynyń aıtýynsha, Atambaev ta, týystary da koronavırýsqa test tapsyrǵan, saraptama qorytyndysy teris bolyp shyqqan.
Ol ákesi men týystaryna nelikten áli kúnge deıin kezdesý qaýipti ekenin túsinbeıtinin atap ótti.
– Almazbek Atambaevqa úlken moraldyq qysym kórsetildi, ol óz densaýlyǵyna qatysty shaǵymdanǵysy kelmeıdi. Jeenbekov pen Opýmbaev bıligi osyny túsinip, Atambaevtyń otbasymen ótkizýi qajet qundy mınýttaryn alyp jatyr, – dep jazdy ol.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
NÄÇE ÝAŞDAN JYNSY GATNAŞYGY GEÇIRMEK HOWPSUZ HASAPLANÝAR?
Biz öz ýaşaýyşymyzda dürli gatnaşyklary alyp barýarys: ene-ata, dogan-garyndaşlar, boýdaşlar bilen. Biz ulalyp, kemala gelenimizden soň, bizde döreýän halama duýgusynyň täsiri bilen jynsy gatnaşygy geçirmek islegi döräp biler. Bu gatnaşyklar uly jogapkärçiligi talap edýändir.
Aýal bilen erkek adamynyň arasyndaky jyns agzalarynyň galtaşmagy arkaly geçýän gatnaşyga jynsy gatnaşyklar diýilýär.
Dürli ýurtlarda, ol ýeriň medeniýetine, däp-dessurlaryna, dini garaýyşlaryna baglylykda jynsy gatnaşygy başlamaga rugsat edilýän ýaş dürli bolup biler. Ýaşlaryň dürliligine garamazdan, lukmanlar ilkinji jynsy gatnaşyklaryň 18-21 ýaş aralygy geçirilmegini maslahat berýärler.
Lukmanlar näme üçin bu ýaş aralygyny görkezýärler? Bu ýaş aralygynda oglanyň we gyzyň endokrin ulgamy doly kadalaşýar we sazlaşykly işläp başlaýar. Bu kadalaşyk bolsa oglanyň jyns ulgamynyň doly kemala gelendigini, gyzyň bolsa aýbaşy halkasynyň kadalaşandygyny aňladýar.
Biziň ýurdumyzyň kanunçylygyna laýyklykda hem, jynsy gatnaşyklary geçirmek 18 ýaşdan rugsat berilýär.
Jynsy gatnaşyklara özüni taýyn hasaplaýan oglandan hem, gyzdan hem bu gatnaşyklar uly jogapkärçiligi, ynamdarlygy talap edýändir. Oglan we gyz deň derejede öz saglygy, geljekki durmuşlary babatda, bolup biljek islenilmedik göwreliligiň öňüni almak, jyns gatnaşyklary arkaly geçýän ýokançlyklardan goranmak babatda jogapkärçiligi çekmelidir. Şeýle hem, olar kontraseptiw (göwreliligiň öňüni alýan) serişdeler barada habarly bolmalydyr.
- 959 gezek okalan


text:
1-nji asyr
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100
Umumy[üýtget | edit source]
Miladynyň I asyrynda Orta Gündogarda Kuşan döwleti»niň döremegi. Ol öz gülläp ösen döwründe häzirki Owganystan, Päkistanyň, Demirgazyk Hindistanyň, Turanyň birnäçe ýerlerini özüne birikdiripdir. Ýurtda ykdysady hojalyk, medeniýet ösüpdir, şäherler gurlupdyr. Paýtagty ilki Balh (Bähdi)şäher, soňra Peşewar şäheri bolupdyr. Esasy goňşulary Hytaý, Parfiýa döwletleri bolan. Bu döwlet taryhda Beýik Kuşanlar adyny alypdyr. IV» asyryň ahyrynda eftalylar (Ak hun türkmenleri) tarapyndan syndyrylýar.
8 - 23 -nji ýyllarda Hytaýdaky Han dinastiýasy Wang-Mang tarapyndan ýykyldy.
14ㄧ37-nji ýyllar一Rimde Awgustyň ogullygy, Imperator Tiberiniň höküm sürmegi. Onuň pretorianlara daýanyp, ýeke-täklik syýasatyny ýöretmegi. Imperiýanyň maliýe ýagdaýyny gowulandyrmagy başarmagy.
25一220-nji ýyllar 一Hytaýda Gündogar ýa-da soňky dinastiýanyň höküm sürmegi. Hytaýda Hindistandan geçen buddizmyň giňden ýaýramagy.
29一33-nji ýyl töweregi. Isa pygamberiň asmana çykarylmagy. Onuň ölümi hakyndaky buýrugy Iudeýanyň prokurory Ponti Pilat beripdir.
37一41-nji ýyllar一Rimde imperator Kaligulanyň höküm sürmegi. Kaligulanyň çäksiz häkimýete dyzaýandygy we özüne hudaý hökmünde hormat goýmaklygy talap edýändigi üçin sebatda we pretoriýanlar arasynda nägileligiň döremegi. Onuň pretoriýalar tarapyndan öldürilmegi.
40一41-nji ýyllar一Rimiň Mawritaniýany basyp almagy we ony ikä bölüp, öz welaýatlaryna öwürmegi.
41一54-nji ýyllar一Rimde imperator Klawdiýanyň höküm sürmegi. Onuň imperator býurokratizminiň esasyny goýmagy, ýurduň maliýe ýagdaýyny düzeltmegi, salgydy düzgünleşdirmegi, welaýat adamlaryna rim raýatlygy hukugyny bermegi. Öz aýaly, Neronyň ejesi Agrippina tarapyndan zäherlenip öldürilmegi.
43-nji ýyl一Rimiň Britaniýany basyp almaga başlamagy. Günorta Britaniýanyň rim welaýaty diýlip yglan edilmegi.
46-njy ýyl 一Hun imperiýasynda uly gozgalaňlar döräp başlady. Hun hökümdary Hytaýlylar bilen şertnama baglanyşdy we miladynyň 48-nji ýylda Günorta we Demirgazyk Hun imperiýalary görnüşinde ikä bölündi.
44-nji ýyl一Koreýanyň hökümdary Daýemusin Gogurýenyň ölümi.
48一49-njy ýyllar一Rimiň Uelsi basyp almagy.
54一58-nji ýyllar 一Rimde imperator Neronyň höküm sürmegi.
64-nji ýyl一Rimde şäheriň 14 etrabynyň 10-syny ýoga çykaran güýçli ýangyn. Ýangyn babatda özüne bolan şübhäni başdan sowmak üçin Neronyň ýewreýlere we hristiýanlara günä ýüklemegi (ýewreýleriň ilkinji kowulmagy).
66 -njy ýylda Rimde ýangyn emele geldi.
66一73-nji ýyllar 一Iudeý urşy. Rimiň Iudeýa welaýatynda antirim gozgalaňlary. Rimlileriň, indiki imperator Titiň baştutanlygynda 5 aý gabawdan soň Iýerusalimi, şol sonda Hramy weýran etmekleri (70-nji ý.). Masad galasyny alanlaryndan soň gozgalaňçylaryň garşylygynyň ýatyrylmagy (73-nji ýyl). Masad galasyny alanlaryndan soň gozgalaňçylaryň garşylygynyň ýatyrylmagy (73-nji ý.).
69-njy ýyl一Reýn legionlary tarapyndan imperator diýip yglan edilen Witelliýanyň goşun bilen Italiýa baryp, Otony ýeňmegi, oktýabr aýynda bolsa onuň özüniň Wespasian tarapyndan dolandyrylmagy.
69一70-nji ýyllar. Rimde imperator Traýanyň höküm sürmegi. Traýanyň ýeňip alyşlarynyň netijesinde imperiýanyň serhetleriniň özüniň iň ýokary derejesine ýetmegi: Dakiýa (101-njy ý), Arabystan 106-njy ý), Beýik Ermenistan (114-nji ý), Mesopotamiýa (115-nji ý).
70 -nji ýyldaKudusdaky Gerod(Herod) galasy Rimliler tarapyndan ýykyldy
70 -njy ýylda Pompeý we Gerkulanium Wezuwiý dagynda partlan wulkan sebäpli şäher läbigiň astynda galdy we ýaşaýjylar ýok boldylar. Günbatar Ýewropada Ýolbarslaryň nesli tükendi.
Wakalar we ykdysadyýet[üýtget | edit source]
Möhüm şahsyýetler[üýtget | edit source]
- Armin
- Boudica
- Oktawian Awgust
- Kaligula
- Klaudius
- Domitian
- Galba
- Antakýaly Ignatius
- Isa pygamber
- Waftyzçy Ýahýaa
- Liwy
- Neron
- Nerwa
- Otho
- Tarsusly Pawlus
- Strabo
- Takitus
- Tiberius
- Titus
- Traýan
- Wespasian
- Witellius
- Wang Çong
Oýlap tapyşlar, açyşlar, täzelikler[üýtget | edit source]
Uruşlar[üýtget | edit source]


text:
Şeýle hem okaň
03.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany M.M.Mämmedowa hakynda
03.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany
03.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanlary
03.07.2020 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden
03.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Russiýa Federasiýasynyň Prezidentini gutlady
Döwlet gümrük gullugynda 20-nji iýunda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisiniň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan öňde goýlan wezipeleri çözmek bilen baglylykda ýurdumyzyň ulag-üstaşyr mümkinçiligini durmuşa geçirmegiň meselelerine bagyşlanylan iş maslahatynda geçirildi.
Ozal habar berlişi ýaly, döwlet Baştutanymyz bu ugurda degişli gulluklaryň geljekki wezipelerini kesgitläp, ulag ulgamynda iri taslamalaryň başyny başlaýjy hökmünde Türkmenistanyň hyzmatdaşlyk etmegiň täze geoykdysady we geoulag giňişliginiň gurluşyny kemala getirmäge uly goşant goşýandygyny nygtady.
Iş maslahatyna gatnaşyjylar Türkmenistany halkara logistika merkezine öwürmek we beýlekiler babatda ulag düzümlerini düýpli döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek ulgamynda milli Liderimiziň kesgitlän toplumlaýyn wezipelerini durmuşa geçirmek boýunça görülýän çäreler barada habar berdiler.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Milli goşunymyzyň harby bölümleriniň harby
psihologlary 2019-njy ýylyň güýzki çagyryş möwsüminiň dowamynda harby gulluga
çagyrylan we Ýaragly Güýçlerimize täze alnan esgerleri psihologik testlerinden
geçirýärler. Şular ýaly çäreler ýaş esgerleriň hakyky ukyp-başarnyklaryny ýüze
çykarmaga we olary harby hünärler boýunça işe bellemäge kömek edýär.
Psihologiki seljeriş täze gelen esgerleriň harby
gulluga uly höwes bilen gelendiklerini görkezdi. Harby psihologlar testleri iň kämil usullar arkaly
amala aşyrýarlar. Olar esgerlere test geçirmek bilen çäklenmän, olar bilen ýörite
gepleşikleri geçirýärler we olaryň dürli şertlerde özlerini alyp baryşlaryna
syn edýärler.
Iň täze psihologik usullaryň ulanylmagy hormatly
Belent Serkerdebaşymyzyň başlangyjy esasynda geçirilýän harby reformanyň iş
ýüzünde amala aşyrylýandygynyň we harby gullukçylar üçin amatly gulluk şertleriniň
döredilýändiginiň subutnamasydyr.
«Milli goşun».


text:
Qorǵanys salasyn kimge senip tapsyrdyq?
Kez kelgen memleketti basqalardan bıik, bedeldi etetin úsh tuǵyr bar. Ol – aıbyndy ásker, qaryshtaǵan ekonomıka, demografııalyq ósim. Munyń biri ekinshisinen álsiz bolsa, ol memlekettiń álem aldynda abyroıy tómen. Demek, búgingideı almaǵaıyp zamanda áskerdiń qýatty ári barlyq jaǵdaıǵa saqadaı saı bolýy asa mańyzdy. Tipti, bul osy salany basqaratyn basshylarǵa da baılanysty.
Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası júıesin qalyptastyrý, ekonomıkany qaıta jańǵyrtý, áleýmettik basymdyqtardy anyqtaý úshin eń aldymen senimdi áskerı júıe qurylýy qajet edi. Áskerimizdi ydyraǵan KSRO quramynan alyp, Qazaqstannyń zańdy quzyretine kóshirý jaǵdaıynda qarý-jaraqtyń, áskerı tehnıkanyń, materıaldyq quraldardyń saqtalýyn qamtamasyz etý mindeti ótkir másele kúıinde turdy. Bul rette áskerlerdiń jaýyngerlik deńgeıin tómendetýge de jol bermeý kerek boldy. Qazaqstannyń áskerı qurylys tájirıbesiniń bolmaýyna, ótpeli kezeńniń obektıvti qıyndyqtaryna qaramastan, biz qysqa merzim ishinde Qarýly Kúshterimizdi qura aldyq.
Elimiz táýelsizdik alǵaly qorǵanys salasyn jetildirý máselesi qolǵa alyndy. Elbasy N.Nazarbaevtyń ózi bas qolbasshylyq etken qazaq qarýly kúshterine jyl saıyn jańa reforma, tyń úrdis engizilip keledi. Sala qomaqty qarjydan da qaǵylǵan joq. Alaıda, qorǵanysty berik etý maqsatynda taǵaıyndalǵan mınıstrler bul salaǵa qanshalyqty eńbek sińirdi? Naǵyz óz isiniń mamany basqardy ma?
Mınıstrlik 1992 jyldyń 7 mamyrda QR Prezıdenti jarlyǵy boıynsha quryldy. QR tuńǵysh qorǵanys mınıstri Saǵadat Qojahmetuly Nurmaǵambetov boldy (1992 jyldyń mamyry – 1995 jyldyń qazany) Odan bergi aralyqta bul qyzmet tizginin ustaǵandardyń qatarynda búginde ártúrli salada júrgen azamattar bar. Atap aıtsaq, Álibek Hamıduly Qasymov (1995 jyldyń 16 qazany –1996 jyldyń 30 qazany), Muhtar Qapashuly Altynbaev (1996 jyldyń 30 qazany – 1999 jyldyń 9 tamyzy), Sát Besimbaıuly Toqpaqbaev (1999 jyldyń 13 qazany – 2001 jyldyń 8 jeltoqsany); Muhtar Qapashuly Altynbaev (2001 jyldyńy 8 jeltoqsany – 2007 jyldyń 8 qańtary), Danıal Kenjetaıuly Ahmetov (2007 jyldyń 10 qańtary – 2009 jyldyń 17 maýsymy), Ádilbek Ryskeldiuly Jaqsybekov (2009 jyldyń 24 maýsymy – 2014 jyldyń 2 sáýiri), Serik Nyǵmetuly Ahmetov (2014 jyldyń 3 sáýiri – 2014 jyldyń 21 qazany), Imanǵalı Nurǵalıuly Tasmaǵambetov ( 2014 jyldyń 22 qazany – 2016 jyldyń 13 qyrkúıegi), Sáken Ádilhanuly Jasuzaqov (2016 jyldyń 13 qyrkúıegi – 2018 jyldyń 7 tamyzy), Nurlan Baıuzaquly Ermekbaev (2018 jyldyń 7 tamyzynan – qazirge deıin). 27 jylda – 11 mınıstr. Az ba, kóp pe?
Salany órge súıregen ekeý
Osy laýazymdy tulǵalardyń ishinde salanyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken eki azamatty atap aıtýǵa bolady. Olar – Saǵadat Nurmaǵambetov pen Muhtar Altynbaev. S.Qojahmetuly 1942 jyldyń shilde aıynda 18 jasta keńes ásker qataryna qabyldanyp, Túrkimenstanda pýlemetshiler daıyndaıtyn ýchılıeni úzdik aıaqtaıdy. Keıin vzvod komandıri retinde maıdan shebine attanady. Kýban, Don, Moldavııa jerlerinde, Oder, Shpree ózenderiniń boıynda jan alysyp, jan berisken shaıqastarǵa qatysady. 1945 jyly 17 qańtarda Nurmaǵambetov Polsha jerinde jaý qorǵanysyn buzyp ótý kezindegi jaýyngerlik tapsyrmany erjúrekpen oryndaıdy. Magnýshev pladarmynda bolǵan shaıqasta ol basqaratyn pýlemet rotasy 2 kún ishinde 120 fashıst pen 12 pýlemet ornalasqan orynnyń kózin joıady. Varshava qalasynan 60 shaqyrym jerde ornalasqan Magnýshev qalasyn jaý áskerinen tazartý kezinde Nurmaǵambetov áskerlerdi saýatty basqara bilýimen kózge túsedi. Nurmaǵambetov qatysqan urysty Keńes odaǵynyń marshaly Jýkov baqylapty. Ol Saǵadat Nurmaǵambetovke Keńes odaǵynyń batyry ataǵyn berýdi usynady. Osylaısha, 1945 jyldyń 27 aqpanynda 21 jasynda Saǵadat Nurmaǵambetovke Keńes odaǵynyń batyry ataǵy beriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Urys alańyn kózben kórgen mamannyń qorǵanys salasyn jaqsartýǵa kúsh-jigerin arnaýy zańdylyq.
«Men 1991 jyly Qorǵanys komıtetiniń tóraǵasy boldym. Qarýly Kúshimiz áli qurylmaǵan. Sol kezde kadr máselesi tóńireginde oılana bastadyq. Sebebi ózge ulttyń ókilderi elderine ketkisi keldi. Olardy ustap tura almaısyń. Sol tusta jeke-jeke shańyraq qurǵan respýblıkalar óz jerindegi áskerılerge «Ant qabyldańdar. Qabyldamasańdar, ketińder!» dep óz elderiniń antyn qabyldatyp jatqan-dy. Biz prezıdentpen keńesip, elde qalǵan áskerı qyzmetkerlerdiń betin beri burdyq», – deıdi Nurmaǵambetov óz esteliginde.
Al 1992 jylǵy 7 mamyrda Saǵadat Nurmaǵambetov Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndaldy. Elbasynyń «Táýelsizdik alǵan kezde eldiń áskerin basqaratyn bir general izdep, jalǵyz Nurmaǵambetovti taptym», – degeni bar.
Nurmaǵambetov qorǵanys mınıstri qyzmetine taǵaıyndalǵan soń, sapaly áskerı mamandardy daıarlaýǵa bar kúshin salady. «Jańadan qurylǵaly turǵan qarýly kúshimizge qajetti mamandardy «qaıda daıarlaımyz?» degen suraq týyndaı bastady. Sonda biz qaıttik, Reseıdiń Bas shtabymen respýblıkaǵa kadr daıyndaý jóninde shart jasastyq. Reseı áýeli kelisim bere qoıǵan joq, biz túgili Ýkraına men Belorýssııany da jolatpady. Ne kerek, túbinde kelisimge kelip, jyl saıyn 40 ofıerdi áskerı akademııaǵa, 250-300 ofıerdi áskerı ýchılıege oqýǵa qabyldaıtyn boldy. Meniń jibergen sol ofıerlerimniń kóbi qazirgi kezde general shenin alyp, joǵary laýazymdarǵa ıe bolyp otyr. Akademııalarǵa oqýǵa qazaqtyń ofıerlerin iriktep, eldiń múddesi úshin qyzmet eter, qol bastar dep jiberdim. Úmit aqtaldy», – deıdi Halyq qaharmany.
Al qorǵanys salasyn Muhtar Altynbaevtyń eki márte basqarýy beker emes. «Kadr bárin sheshedi» demekshi, eń aldymen, jedel qımyldaıtyn jáne jaýyngerlik daıyndyǵy kúshti sarbazdardy daıarlaýǵa kóńil bólindi. Qarýly Kúshter bedelin tómendetip almaýǵa nazar aýdaryldy. Ol úshin sol kezeńnen qazirge deıin qazaqstandyq áskerıler ózderiniń jaýyngerlik sheberligin turaqty túrde shyńdap turdy. Birinshi kezekte bul – ásker múmkindikterin qarastyratyn komandalyq-shtabtyq, taktıkalyq jáne taktıkalyq-arnaýly jattyǵýlar. Olardyń qatarynda «Shep», «Ózara is-qımyl», «Beıbit mıssııa» tárizdi irgeli jattyǵý oıyndary bar. Osy turǵyda el Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń Ujymdyq qaýipsizdik kelisim uıymyna múshe memleketterdiń jyldam áreket etý kúshterin qurý bastamasy aıryqsha serpilis bergenin aıtyp ótken jón. Zaman talabyna saı qarýlanǵan, kez kelgen qarýly qaqtyǵystyń aldyn alýǵa nemese toıtarys bere alýǵa qaýqarly osynshalyqty kúshtiń qajet ekeni áriden belgili bolǵan. Qazaqstannyń Halyq Qaharmany, bar ǵumyryn qorǵanys salasyna arnaǵan armııa generaly Muhtar Altynbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstannyń derbes áskeri qurylǵan jyldar óte aýyr kezeń bolǵan.
«7 mamyr kúni maǵan habarlasyp, shuǵyl Almatydaǵy rezıdenııaǵa shaqyrdy. Ol kezde men korpýs komandıri edim. Rezıdenııaǵa kelsem, Saǵadat Qojahmetuly Nurmaǵambetov otyr eken. Sizdiń buıryǵyńyz boıynsha kelip turmyn dep edim, ol kisi prezıdenttiń buıryǵymen shaqyrtylǵanymyzdy aıtty. Sóıtip elý mınýttaı otyrdyq, ne bolyp jatqanyn túsinbeımiz. Bir saǵattan keıin prezıdent shyǵyp, «endi TMD-nyń ortaq birikken armııasy joq, Reseı prezıdenti Borıs Elın Reseıdiń qarýly kúshterin qurý týraly jarlyqqa qol qoıdy», – dedi. Sodan keıin Qazaqstan prezıdenti bizdiń kózimizshe Qazaqstannyń qarýly kúshterin qurý týraly jarlyqqa qol qoıdy. Osy sátten bastap Keńes odaǵynyń úlken armııasy atymen joǵalyp, bizdiń áskerdiń tarıhy bastaldy. Ol ýaqytta qorǵanys mınıstrligi ne ekenin, qalaı qurý kerek ekenin de bilmedik. Óte aýyr kezeń edi», – dep eske alady.
Al biletinder general Álibek Qasymovty bilgir de, bilimdi shtabıst dep baǵalaıdy. Keńes áskeri tusynda Armııa shtabynda jaýapty qyzmetter atqarǵan ofıerdiń bolashaǵynan basqany kútý de qıyn shyǵar. Ol bas-aıaǵy 3-4 jyldyń ishinde «general-maıor», «general-leıtenant», «general-polkovnık» tárizdi óte joǵary áskerı ataqtarǵa ıe boldy. Álibek Hamıduly tól áskerimizdiń qalyptasýy jolynda ózindik qoltańba qaldyrǵany sózsiz. Tek jarq etken juldyzdaı, tez kelip, tez ketkeni, áskerimizge bergeninen bermegeni kóbirek boldy ma degen ókinishke jaqynyraq oılar týyndaıdy. Basqa ýaqytta emes, áskerimiz endi ǵana qaz turyp, endi ǵana táı-táı basqan tusta general Qasymov sııaqty tájirıbeli mamandardyń qol ushyn berýi aýadaı qajet boldy. Árıne, biz bárin bile bermeımiz ǵoı, onyń áskerı sahna tórinen jyldam syrǵyp túsýine sebep bar shyǵar. Alaıda, bázbireýler generaldyń bilimin áskerimiz tolyqtaı paıdalana almady degen pikir bildirip júr.
Sondaı-aq, salany eki jyl tizginde ustaǵan Sát Toqpaqbaev bir sózinde: «Qorǵanys salasyna barǵan kezde alǵashqy úsh aıymdy sharýashylyq jumystaryna arnadym. Garnızondarda jaǵdaı nashar, kazarmalardyń ishi sýyq, jaýyngerlerdiń kıimderi jupyny, áskerılerdiń jalaqylary talaı ýaqyttan beri alynbaǵan. Bir aı boıy barlyq garnızondardy aralap, jaǵdaılaryna qanyǵyp, Elbasyna baıandadym. Elbasy sosyn ishki jalpy ónimniń bir paıyzyn Qorǵanys salasyna bólý týraly sheshim qabyldady. Ol ýaqytta Úkimet basshysy Q.Toqaev bolatyn. Qorǵanys salasyna sodan keıin qarajat bólinip, sarbazdardyń jaǵdaıyn túzetýge kúsh saldyq. Ol ýaqytta ásker qataryna shaqyrylǵan jastar eki jyl ishinde bir oq atpaı úıine qaıtatyn. Qolyna myltyq ustap kórmegen qandaı sarbaz bolady? Mine, osyndaı keleńsizdikterdi joıý baǵytynda kóp jumystar atqaryldy» degen-di.
Mınıstr bolǵan azamattyq tulǵalar
Budan keıin bul qyzmetke kelgen Danıal Ahmetovtiń tusynda adam shyǵyny kóbeıip, sondaı-aq, qarý, oq-dári urlaý men joǵalý órship turdy. Bir otyrysta áskerı bólimderdegi oq-dáriniń saqtalýyn qamtamasyz etý, ásirese 89/1427 aeromobıldi áskerı jasaqtaǵy atqysh qarýlarynyń joǵalýyna qatysty másele sóz bolǵany este. Qoǵam baqylaýǵa dármensiz bolyp otyrǵan Qorǵanys mınıstrligine qarasty túrli áskerı qoımalar men oq-dári qoımalarynda órt shyǵýy, qarý-jaraqtyń joǵalýy (durysy, urlanýy) men túrli tik ushaqtardyń apatqa ushyraýy turaqty tendenııaǵa aınaldy sol jyldary. Oq-dári qoımalaryndaǵy jıileı túsken órtter orny tolmas adam shyǵyndaryna ákeldi. Sol órtterdiń shyǵýyn tekserýge jiberilgen memlekettik komıssııalar kóp jaǵdaıda apat sebebin adam faktoryna, apat oryn alǵan jerdegi jaýapty adamdardyń qaýipsizdik sharalaryn saqtamaýy men beıqamdyǵyna baılanysty degen qorytyndy shyǵardy. Tipti, páter bólýde Qorǵanys mınıstrliginde oryn alǵan keleńsizdikterdiń, júzdegen páterlerdiń zańsyz úlestirilýi qoǵamdyq alańdaýshylyq týdyrǵany belgili. Temirdeı tártiptiń úlgisin kórsetýge tıis qorǵanys salasynda túrli zańsyzdyqtardyń oryn alýy da mınıstrlerdiń tym jıi aýysýynan oryn alyp otyrǵan sııaqtanady.
Budan soń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen QR Qorǵanys mınıstri qyzmetine Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federaııasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin atqarǵan Ádilbek Jaqsybekov taǵaıyndaldy. Onyń osy jumys ýchaskesine qajetti adam bolyp tabylatynyn, úlken uıymdastyrýshylyq jáne saıası jumys tájirıbesi bar ekenin atap ótken Elbasy 2009 jyly qorǵanys vedomstvosynyń qajettilikteri úshin shamamen 140 mıllıard teńge bólinip, 3 myńnan astam áskerı qyzmetshi jańa páter alǵanyn súıinshilegen. Oǵan deıin Indýstrııa jáne saýda mınıstrligin, Astana qalasyn, Prezıdent Ákimshiligin basqarǵan, «Nur Otan» partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary qyzmetin atqarǵan Ádilbek Jaqsybekov aýyr salmaqtaǵy saıasatkerlerdiń birinen sanalady. Alaıda, sol kezde sarapshylar talaı iri qyzmettiń basyn shalǵan Ádilbek Jaqsybekov bul qyzmetke ýaqytsha keldi nemese «órt sóndirýshi» mıssııasyn atqarýǵa kelgen syqyldy degen baǵa bergen. Demek, kóptiń pikiri onyń tabysty kásipker, sheber uıymdastyrýshy bolsa da, strategııalyq salany kásibı generaldardyń basqarǵany jón degenge saıyp jatty.
Odan keıin elimizdiń qorǵanys salasyn tizgindegen Serik Ahmetov te bul oryntaqta uzaq otyra almady. Jalpy, tabıǵatynan eshkimmen qaq-soǵy joq Serik Nyǵymetuly bul qyzmetti de ol yń-shyńsyz qabyldap, yń-shyńsyz ketti. Alaıda, oǵan Premer-mınıstr kezinde «jemqorlyqqa qatysy bar» degen aıyp taǵylǵan kezde Qorǵanys mınıstrliginde de aýqymdy tekseris boldy. Qyzmettik kabınetterge deıin tintilip, Bas áskerı prokýratýranyń tergeýshileri seıften qarjylyq qujattardy túgel qarady. Óıtkeni prokýrorlar osy aralyqta Serik Ahmetov Qorǵanys mınıstrliginen de qyrýar qarjy jymqyrýdyń joldaryn tapqan deıdi. Tergeýshilerdiń kúdiginshe, vedomstvoda jarnama naýqanyna bólinetin somanyń baǵasy birneshe ese joǵary kórsetilip, sol arqyly bıýdjet aqshasy urlanǵan. Osylaısha, Serik Ahmetov 8 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan edi.
Imanǵalı Tasmaǵambetov QR Qorǵanys mınıstri laýazymyn 2014 jylǵy qazan aıynan bastap atqardy. 2015 jyly QR Qarýly Kúshteriniń tarıhynda alǵash ret qazaqstandyq Áskerı-áýe kúshteri 4++ úlgidegi sý jańa joǵary manevrli kóp fýnkıonaldyq eki oryndyq Sý-30SM joıǵyshymen, jańa Mı-171Sh kóliktik-jaýyngerlik tikushaǵymen, jańa S-295 áskerı-kólik ushaǵymen tolyqty. Astanada «Arlan» kóp maqsatty manevrli brondy mashınalardyń, ıaǵnı, mınalar men ballıstıkalyq snarıadtardan keremet qorǵaıtyn jaýyngerlik is-qımyldardyń tótenshe manevrli aspabynyń iske qosýy retke keltirildi. 2016 jylǵy qańtardyń sońynda Qorǵanys eks-mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetov Iordanııaǵa baryp, korol Abdýllah II ıbn ál-Hýseın ál-Hoshımımen «Qazaqstan Paramaýnt ınjınırıng» kompanııa zaýytynyń ónimi – 50 qazaqstandyq «Arlan» brondalǵan dóńgelekti mashınasyn satý týraly ýaǵdalasty. 2016 jyldyń naýryzynda QR Qorǵanys mınıstri alǵashqy qazaqstandyq patron zaýyty qurylysynyń bastalýyna jol ashty. Atalǵan joba ázirlenip, QR QK Joǵarǵy Bas Qolbasshysynyń tapsyrmasy boıynsha iske asyryldy. Jaýyngerlik daıarlyq 2015 oqý jyly boıynsha QR QK-de 2208 ártúrli oqý-jattyǵý (onyń ishinde, bólimsheler men vzvodtardyń jaýyngerlik oq atýlary) ótkizildi. 2014 jyly – 1807, bul aldyńǵymen salystyrǵanda 18 paıyzǵa kóbirek. Olardyń ishinde: qarýdyń ár túrinen praktıkalyq oq atýlar kórsetkishteri 8 paıyzǵa, áýe kemelerindegi ushýlar saǵaty 4 paıyzǵa, korabldi jaýyngerlik oqý-jattyǵýlardy pysyqtaý 12,1 paıyzǵa, áskerlerdiń dalalyq shyǵýy 32,2 paıyzǵa kóbirek boldy. Bir jylǵy barlyq is-sharalardyń qorytyndysy boıynsha áskerlerdiń jaýyngerlik daıarlyǵynyń sany men sapasy 7,2 paıyzǵa artty. Barlyq oqý-jattyǵýlar josparly tártipte júrgiziledi. Ulǵaıýy jaýyngerlik daıarlyq barysynyń qarqyny jáne Qarýly Kúshterge qoıylatyn talaptarmen baılanysty. 2015 jyl elimizdiń Qarýly Kúshterinde áskerlerdiń kenetten tekserilýimen erekshelendi. Bul tekserýler tekserilgen quramalardyń jaýyngerlik ázirliginiń jaı-kúıin dáıekti baǵalaýǵa, bar túıtkildi anyqtaýǵa, tapsyrmalardy oryndaýda komandırler men barlyq jeke quramǵa tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik berdi. Tasmaǵambetovtiń tusynda birneshe oqý-jattyǵý daıyndyǵy uıymdastyryldy. Jáne sol jyldary QR Qorǵanys mınıstrligi men Reseı Federaııasynyń Qorǵanys mınıstrligi tórt hattamaǵa qol qoıdy. Soǵan sáıkes Jaman-Taý, Saryshaǵan jáne Taısoıǵan synama polıgondaryn paıdalaný jáne jalǵa alý tártibi ózgerdi. Nátıjesinde paıda qazbalarynyń ken oryndary men kommýnıkaııalar ornalasqan jalǵa alýdan 1,6 mln ga aýmaq shyǵarylyp, Qazaqstanǵa berildi.
Qazaqstanda saıasat sahnasynda ózindik orny bar fıgýra qandaı da bir vedomstvony basqarsa, sol salanyń jyldar boıy jınaqtalǵan máseleleri sheshimin taýyp, etek-jeńi jınalyp qalatyny belgili. Aıtalyq, kezinde Muhtar Altynbaev pen Sát Toqpaqbaev Qorǵanys mınıstri bolǵan sátte elimizdegi áskerılerdiń áleýmettik jaǵdaıy, baspana máselesi qoǵamdyq ortada jıi talqyǵa salynsa, Imanǵalı Tasmaǵambetov Qorǵanys mınıstri bolyp qyzmetke kiriskennen keıin sarbazdardyń áleýmettik jaǵdaıy birtindep sheshilip, áskerı qyzmette júrip baspanaly bolýdyń júıesi qalyptasty.
Al kásibı áskerı maman Sáken Jasuzaqovtyń Qorǵanys mınıstri bolǵan jyldary áskerı sala birshama bosańsydy. Buǵan eks-mınıstr Serik Ahmetovtiń jemqorlyq boıynsha isti bolýy da qorǵanys salasyna óz salqynyn tıgizgeni jasyryn emes. Sonymen qatar dál osy Sáken Jasuzaqovtyń kezinde QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń qurylýy Qorǵanys mınıstrliginiń básin birshama tómendetti desek bolady. Óıtkeni elimizdegi Qorǵanys salasyna qaraıtyn kásiporyndardyń birazy atalǵan mınıstrliktiń quramyna ótip, áskerıler taza óz sharýasymen qalǵan bolatyn. Jalpy, Elbasynyń Qorǵanys mınıstrliginiń biraz mindetin QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligine enshilep berýinde, Qorǵanys mınıstrligindegi birqatar jemqorlyq áreketterdiń oryn alýy sebepshi bolýy múmkin. Budan basqa, álemge ǵarysh aılaǵy bar el retinde tanylǵan Qazaqstannyń ǵarysh salasyna qatysty isterdiń bas-aıaǵyn jınaqtap, jeke vedomstvo etip qurý da mańyzy zor is bolǵany belgili.
Ermekbaev ne tyndyrady?
Bir aıta keterligi, Nurlan Ermekbaev Danıal Ahmetov, Ádilbek Jaqsybekov, Serik Ahmetov, Imanǵalı Tasmaǵambetovten keıin mınıstrlikti basqarýǵa kelgen 5-azamattyq basshy. Qazirgi damyǵan zamanda Qarýly Kúshterdi áskerı mamandardyń basqarýy shart emes. Qaıta geosaıası jaǵdaılardy jetik biletin tulǵalardyń qorǵanys salasyn tizgindeýi túrli syn-qaterlerdiń aldyn alýǵa múmkindik beretini belgili.
Kúni keshe ǵana Qazaqstannyń din salasynda qordalanǵan máselelerin sheshýge baǵyttalǵan arnaıy zań qabyldap, jaýapty mınıstrlikti qurýǵa muryndyq bolǵan Ermekbaevtyń burynǵy jumys orny – Qaýipsizdik keńesindegi qyzmetinen Qorǵanys mınıstrligine aýysyp kelýinde qandaı syr bar? Ol Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ár saladaǵy ózekti máselelerdi retteýge daıyndaǵan «daǵdarystyq menedjerleriniń» biri ekeni belgili. Bizdiń bulaı oılaýymyzǵa kúni keshe ǵana Ermekbaevtyń burynǵy Azamattyq qoǵam din isteri jónindegi mınıstrlikti basqaryp, az ǵana ýaqyttyń ishinde el ýshyqqan dinı máselelerdi óz arnasyna túsirgeninen anyq baıqaýǵa bolady. Elbasy: «Sońǵy jyldary Qarýly Kúshterdi damytý isinde kóptegen jumystar atqaryldy. Birqatar mańyzdy strategııalyq qujattar qabyldandy, sonyń ishinde Ulttyq qaýipsizdik strategııasy, QR Áskerı doktrınasy, Qarýly Kúshterdi damytý tujyrymdamasy jáne qorǵanys salasyna qatysty normatıvtik quqyqtyq aktiler bar» dep atap kórsetti. Osy turǵydan alyp qarasaq, Ermekbaevtyń Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndalýynda saıası-logıkalyq negiz bar. Qytaı, aǵylshyn tilin jetik biletin jańa mınıstr qaýipsizdik jáne dıplomatııa salasyndaǵy mol is-tájirıbesin paıdalanyp, Qazaqstannyń qorǵanystyq qabiletin nyǵaıtýǵa bar kúsh-jigerin jumsaýy kerek.
Nurlan Ermekbaev Qytaı, Reseı jáne Ortalyq Azııadaǵy kórshi eldermen qorǵanys salasy boıynsha yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýge kúsh salatyny anyq.
P.S: Másele qorǵanys salasyn kimderdiń basqarǵanynda emes, qandaı nátıjeli jumys atqarǵanynda. Osy turǵydan kelgende, sońǵy jyldary memleket tarapynan qazaq áskeriniń áleýetin kóterýge baılanysty birqatar shara qolǵa alynǵany ras. Desek te, salany bertinde tizgindegen mınıstrlerdiń «qaıtsem, qorǵanysty qaýipsiz etemin...» dep bilekti sybana eńbek etkenin kórmedik. Sol baıaǵy qordalanǵan túıtkilder áli de sheshimin tappaı keledi. Bálkim, mınıstrdi bir-eki jyl saıyn aýystyra bermeı, qarym-qabiletin baıqap, jumys isteýine múmkindik berý kerek shyǵar, kim bilsin?!
Dınara MYŃJASARQYZY


text:
HALKARA GATNAŞYKLAR WE ÝOKARY OKUW JAÝYNA TAÝÝARLYK FAKULTETINIŇ TARYHY
Belarus döwlet obahojalyk akademiýasy halkara gatnaşyklarda bolan baý tejribesini 1848 ýyldan alyp gaýdýar. Gory-Goreski ekerançylyk institutynyň açylan güninden diýen ýaly (şol wagta çenli Ewropa ýurtlarynda birnäçe şuňa meňzeş uniwersitetleriň bardygyny göz öňünde tutup) ewropanyň dürli oba hojalyk pudagynyň ýagdaýyny seljermek üçin daşary ýurt dillerini öwrenmek zerurlygy ýüze çykýar.
XX-nji asyryň ikinji ýarymynda halkara gatnaşyklarynyň giňelmegi bilen Belarus döwlet oba hojalyk akademiýasyna ilkinji daşary ýurtly talyplar gelip başladylar. BDOHA-da 1962-nji ýylda daşary ýurt raýatlaryna rus dili öwredilip başlandy we Daşary ýurt dilleri kafedrasynda «Rus dili daşary ýurt dili hökmünde» bölümi gurnaldy.
Surat 1 – Akademiýada okaýan daşary ýurt talyplary Gorki raýonynyň Lenino obasyndaky polýak goşunlaryna bagyşlanan ýadygärligiň ýanynda, 1962 ýyl.
воинам в деревне Ленино Горецкого района, 1962 год.
1964-65 – nji okuw ýyllarynda akademiýada 34 sany daşary ýurtly talyplar bilim alýardy (Kubadan 9 talyp, Wengriýadan 6 talyp, we Wýetnamdan 19 ta-lyp).
Surat 2 – Kubadan gelen ilkinji talyplar.
Daşary ýurtly talyplaryň arasynda ilkinji uçurymlar, SSSR-den öz watan-laryna gaýdanlarynda, alan bilimleri üçin akademiýanyň mugallymlaryna tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdiler we akademiýada köp hakyky dost tapan-dyklaryny bellediler. Sowet Soýuzy, Akademiýa olar üçin ýakyn we eziz boldy. Wýetnam Demokratik Respublikasynyň raýaty Hoang Fung Mi: «Belarusyň Oba hojalyk akademiýasynda okan bäş ýyllymyz ýüregimizde we bütin ömrümizde ýatda galar. Birnäçe ýyllaryň dowamynda Belarus döwleti, Akademiýa ikinji öýümiz ýaly, talyplar we mugallymlar topary biziň maşgalamyz boldy. Bu ýerde biz hiç wagt özümizi nätanyş ýaly duýmadyk».
Geljekde BDOHA-da daşary ýurtly talyplaryň sany diňe artdy. 1967-nji ýylda daşary ýurtlardan 56 talyp akademiýada okan bolsa, 1975–76-njy ýyllarda dünýäniň 30-a golaý ýurdundan 173 daşary ýurtly talyp we aspirant okady.
Surat 3 – Wýetnam Demokratik Respublikasyndan talyplar, ilkinji uçurym.
XX asyryň 60-njy ýyllarynyň ahyrynda Maliden ilkinji talyplar BDOHA-da peýda boldylar. 1970-nji ýylyň 13-nji aprelinde bolsa Maliniň Belarusiýadaky Ilçisi akademiýa resmi sapar bilen geldi.
Surat 4 – Malidan BDOHA gelen ilkinji talyplar.
Surat 5 – BDOHA Maliniň Belarusiýadaky Ilçiniň resmi sapary.
Akademiýada daşary ýurtly talyplaryň sanynyň köpelmegi ähli fakultetlerde daşary ýurtly talyplar bilen işlemek üçin dekanyň orunbasary wezipesiniň gi-rizilmegine zerurlyk döretdi (1973) we tiz wagtda daşary ýurtly talyplar bilen işlemek üçin ýörite dekanyň edarasy döredildi (1974). 1975-nji ýylda Belarus döwlet oba hojalyk akademiýasy rus diliniň garaşsyz bölümini (kafedrasyny) dö-retdi we 1977-nji ýylda daşary ýurt raýatlary üçin taýýarlyk fakulteti döredildi.
Dürli ýyllarda daşary ýurtly talyplar bilen işlemek fakultetiň dekanlary: P.A. Kowalew (1974–1976, 1981), V.K. Zemlýakow (1976–1978), K.P. Suçkow (1978–1980), S.A. Belçik (1981–1985), V.I. Popytaýew (1986–1991), A.V. Kloçkow (1991–1993), A.N. Kartaşewiç (1993–1996), S. A. Noskowa (1996–2012).
Dürli ýyllarda daşary ýurtly talyplar üçin taýýarlyk fakultetiniň dekanlary: B.V. Balobin (1977–1982), P.A. Kowalew (1982–1985), M.M. Murtazaýew (1985–1991). 1991-nji ýylda daşary ýurtly talyplar üçin taýýarlyk fakulteti daşary ýurtly talyplar bilen işlemek fakulteti bilen birleşdirildi.
Her ýyl daşary ýurtly talyplaryň sanynyň köpelmegi okuw prosesini ýeňilleşdirmek we medeni - ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak bilen baglanyşykly köp meseleleriň çözülmegini talap etdi. Bu meseleler talyplaryň öz-özüni dolandyrmak edarasynyň, dekanatlaryň we bölüm-kafedralaryň hemişe üns merkezinde boldy.
Daşary ýurtly talyplar bilen bilim-tertip işini kämilleşdirmek üçin olaryň jemgyýetçilik guramalaryna we doganlyk bileleşigine yzygiderli ýardam bolmaga terbiýeçiler we geňeşçiler bellendi. Olaryň işini halkara gatnaşyklary boýunça prorektory P.N. Koturanowyň ýolbaşçylygynda geňeşçiler topary utgaşdyrdy. Tejribeli mugallymlar we geňeşçiler, esasanam jemgyýetçiler we rus dili kafedrasynyň mugallymlary doganlyk bileleşiginiň aktiw agzalary bilen ýakyn aragatnaşyk sakladylar we okuw, durmuş we dynç alyş meselelerini çözmäge kömek etdiler. Daşary ýurtly talyplar bilen işleýän mugallymlar üçin seminarlar geçirildi, iş tejribesi alyş-çalyş edildi, marksizm-leninizmiň agşamky uniwersitetinde sebitleýin okuw bölümi açyldy.
Doganlyk bileleşiginiň aktiwi bilen aragatnaşyk saklamak, iş goýmak ileri tutulan meseleler boldy. Aktiwiň okuwy ýöritelişdirilen seminarlarda geçirildi. Partiýa komitetinde daşary ýurtly talyplara, kommunist we işçiler partiýalarynyň agzalaryna iki ýyllyk mekdepde sapaklar geçirildi, komsomol komiteti komsomol-ýaşlar guramasynyň agzalary bilen sapaklar geçirdi, Polýak Halk Respublikasy, Laosda, Kubada, Wýetnamda, Owganystanda, Panamada, Siriýada, Eýranda, Yemen Halk Demokratik Respublikasynda, Efiopiýada bilim alýan ýaşlar-kärdeşler arkalaşyklary bilen dostluk we hyzmatdaşlyk barada şertnamalar baglaşdy.
Birnäçe ders boýunça daşary ýurtly talyplar aýratyn toparlarda tapawutlandylar, sebitleriň we ýurtlaryň aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, olar üçin ýörite kurslar işlenip düzüldi. Jemgyýetçilik ylymlar kafedrasy olary referat ýazmaga, möhüm senelere we jemgyýetçilik-syýasy çärelere gatnaşmaga, rus dilini, taryhyny we syýasatyny gowy bilmekleri üçin geçirilen olimpiadalara we bäsleşiklere bagyşlanan talyp ylmy konferensiýalaryna giňişleýin çekip başladylar. Okuwçylaryň özbaşdak işi üçin usulyýet gollanmalary we teklipleri çap edildi, goşmaça sapaklar we maslahatlar geçirildi. Bularyň hemmesi daşary ýurtly talyplaryň ýokary akademiki görkezijilerini üpjün etdi. Olaryň köpüsi «gowy» we «ajaýyp» bahalara okaýardylar, gyzyl diplomlara mynasyp bolýardylar.
Uçurymlar watanyna gaýtmazdan ozal ýörite žurnalda biziň ýurdumyzda bolan wagtlary barada bellikler ýazdylar. Ine olaryň ýazanlary: «Ösüp barýan ýurtlara milli kadrlary taýýarlamakda berýän yzygiderli kömegi üçin beýik sowet halkyna tüýs ýürekden sag bolsun aýdasym gelýär» (Wogaýehu Ammaýehu, Efiopiýaň raýaty). «SSSR-de geçirilen wagt bize hakyky sosializmi öz gözlerimiz bilen görmäge mümkinçilik berdi. Menne ajaýyp yatlamalar gally» (Rakotondrafara Zakason, Madagaskaryň raýaty). «Sowet hökümetiniň eden kömegine ullakan minnetdarlygym bar, SSSR ýüregimde ebedi galar» (Balde Alfa Mamadu, Gwineýaň raýaty). «Sowet Soýuzy meniň üçin hemişelik ikinji Watan bolup galar» (Daudinot Isabel, Kubanyň raýaty). Bu ýazgylar, akademiýanyň işgärleriniň, ösüp barýan ýurtlar üçin kadrlary taýýarlamak wezipesini hormat bilen ýerine ýetirýändiklerini görkezýär.
Akademiýa okuwa gelýan daşary ýurtly talyplarynyň sany on ýylda iki esseden artdy. 1985-nji ýylda akademiýada Ýewropanyň, Aziýanyň, Afrikanyň we Latyn Amerikasynyň 53 sosialistik we ösüp barýan ýurtlaryndan 393 talyby, aspiranty, taýýarlyk fakultetiniň okuwçylary taýýarlanýardy.
1988-nji ýylda akademiýada 46 sosialistik ýurtlardan, Aziýa ýurtlardan, Afrikadan we Latyn Amerikasyndan 414 daşary ýurt raýaty okaýardy.
2012-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda halkara gatnaşyklar we daşary ýurtly talyplar bilen işlemek fakulteti halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakultetine üýtgedildi. M.V. Potapenko (2012–2014), A.A. Timaýew (2014–2017), A.V. Paşkewiç (2017-nji ýyldan bäri) dürli ýyllarda bu fakultetiň dekanlary boldylar.
2015-nji ýylyň 21-nji oktýabrynda BDOHA bilen BMTU-daky Konfusiý Instituty hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol çekişmegi netijesinde, halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakultetinde hytaý dili we medeniýet Merkezi döredildi. (surat 6).
BDOHA-nyň hytaý dili we medeniýeti Merkezi başlangyç, orta, ösen we ýokary derejeli toparlarda hytaý mugallymanyň ýolbaşçylygynda hytaý dili synplary guraýar (7-nji surat). 2016–2020-nji ýyllar aralygynda hytaý dili we medeniýeti merkezinde 320-den gowrak adam bilim aldy. Hytaý dilini öwretmek Hytaýyň Demirgazyk-Gündogar uniwersitetiniň filologiýa fakultetini tamamlan HHR-yň raýatlary tarapyndan geçirilýär.
Surat 6 – BDOHA-da hytaý dili we medeniýeti Merkezini döretmek barada BDOHA bilen BMTU hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol çekişmegi.
Surat 7 – Hytaý dili dersini ilkinji hytaýly mugallym Hen Szinýan alyp barýar.
Hytaý dilini öwrenmäge akademiýanyň talyplary we mugallymlary, Gorki şäheri we Gorki etrabynyň mekdep okuwçylary, şeýle hem kärhanalaryň işgärleri höwesjeň dalaşgär boldylar. Olaryň hemmesi hytaý dilini öwrenmäge höwesli, köp talyp hytaý dilini çynlakaý goşmaça bilim hasaplaýarlar we geljekki işini we kärini şonuň bilen baglanyşdyrýarlar. Şonuň üçin birnäçe semestr okuwyny dowam etdirmegi meýilleşdirýärler we hytaý diliniň derejesini kesgitlemek üçin ekzamen tabşyrmaga taýynlanýarlar. Häzirki wagtda takmynan 20 okuwçy bu synagdan üstünlikli geçdi.
Hytaý dili dersiniň talyplary Hytaý Halk Respublikasynyň uniwersitetlerinde dil tejribe, magistratura we aspirantura meýilnamalaryna laýyklykda stipendiýaly okamaga mümkinçilik alýarlar. Her ýyl BMTU-daky Konfusiý ylym we tehnologiýa Instituty we Hytaý Halk Respublikasynyň Demirgazyk-Gündogar Uniwersiteti tarapyndan Hytaýa iki hepdelik tomus lagerini gurnalýar, bu maksatnama dil öwrenmek, Hytaýa syýahat etmek, Hytaýyň medeniýeti we däp-dessurlary bilen tanyşmagy öz içine alýar.
2019-njy ýylyň 12-nji dekabrynda BDOHA-nyň rektory W.W. Welikanow, halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakultetine degişli Halkara dostluk klubyny dabaraly ýagdaýda açdy.
Surat 8 – Halkara dostluk klubynyň açylyşy.
Surat 9 – Halkara dostluk klubynda.
Klubyň muzeýinde akademiýada okaýan wekilleri bolan dürli ýurtlaryň milli nyşanlary, şol sanda Belarusyň, Türkmenistanyň, Hytaýyň we Özbegistanyň milli eşikleri görkezilýär.
Surat 10 – Dürli ýurtlaryň wekilleri Doganlyk bileleşiginde.
Surat 11 – Daşary ýurtly talyplar milli geýimlerinde.
Fakultet açylandan bäri dünýäniň 93 ýurdundan 3200-den gowrak daşary ýurt raýaty akademiýada okady, daşary ýurtly uçurymlarymyzyň köpüsi öz ýurtlarynyň syýasy we ykdysady işlerinde möhüm netijeleri gazandy.
Häzirki wagtda halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakulteti daşary ýurt raýatlaryny okuwa cagyrmak we okatmak, islendik uniwer-sitetiň işinde möhüm ähmiýete eýe bolan halkara hyzmatdaşlygy meseleleri bilen meşgullanýar.
Surat 12 – Halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakultetiniň işgärleri.
2020-nji ýylda 14 ýurtdan 500 töweregi daşary ýurtly talyp BDOHA-da okaýar, her ýylda 100 töweregi daşary ýurt raýaty ýokary bilim diplomy alýar.
Halkara gatnaşyklar we ýokary okuw jaýyna taýýarlamak fakultetinde dekanyň edarasy, lingwistika dersleri we bedenterbiýe we sport bölümi bar.


text:
TÜRKMENISTANYŇ ILÇIHANASY
KOREÝA RESPUBLIKASY - SEUL
SOŇKY HABARLAR
TÜRKMENISTAN BILEN RF-NYŇ ASTRAHAN OBLASTYNYŇ ARASYNDAKY EKSPORT-IMPORT MÜMKINÇILIKLERI BOÝUNÇA GEPLEŞIKLER GEÇIRILDI
2020-nji ýylyň 2-nji iýulynda wideoaragatnaşyk arkaly Russiýa Federasiýasynyň «Astrahan söwda-senagat palatasy» birleşmesiniň ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn eksport-import dolanşygynyň ösdürilmeginiň mümkinçiliklerini maslahatlaşmak boýunça gepleşikler geçirildi. Gepleşiklere Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar. Çäräniň barşynda Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň Astrah...
TÜRKMENISTANYŇ WEKILIÝETI BSG-NA DÖWLETLERIŇ GOŞULMAGY MESELELERI BOÝUNÇA ONLAÝN SEMINARA GATNAŞDY
2020-nji ýylyň 1-nji iýulynda Bütindünýä Söwda Guramasyna (BSG) “Fokusda goşulmak: Ýewraziýa” atly onlaýn seminaryň bäşinji mejlisi geçirildi. Bu mejlisde ýurdumyza Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary W.Hajiýew wekilçilik etdi. Şeýle hem wideokonferensiýa görnüşinde geçen çärä BSG-na agza we synçy ýurtlaryň döwlet we hususy pudaklarynyň degişli edaralarynyň we guramalarynyň wekilleri hem-de ylmy işgärler gatnaşdylar. Bu mejlis, Bütindünýä Söwda Guramasyna agza ýa-da synçy hö...
TÜRKMENISTAN BMG-NIŇ BAŞ ASSAMBLEÝASYNYŇ 75-NJI SESSIÝASYNYŇ WISE-BAŞLYKLYGYNA SAÝLANYLDY
Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň nobatdaky 75-nji sessiýasynyň başlygynyň orunbasarlygyna saýlanyldy. Bu barada 2020-nji ýylyň 29-njy iýunynda Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik wekilhanasy habar berdi. Biziň ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň sessiýalarynyň wise-başlyklygyna altynjy gezek saýlanýandygyny aýratyn nygtamak zerurdyr. Çünki mundan ozal Türkmenistan hut şu derejesinde 58-nji, 62-nji, 64-nji, 68-nji we 71-nji sessiýalara gatnaşdy. Ýurd...
TÜRKMENISTANYŇ DIM-NIŇ ÝOLBAŞÇYSY «С5+1» FORMATYNDAKY MINISTRLERIŇ DUŞUŞYGYNA GATNAŞDY
2020-nji ýylyň 30-njy iýunynda Merkezi Aziýa döwletleriniň we ABŞ-niň daşary işler ministrleriniň «С5+1» formatyndaky nobatdaky duşuşygy sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirildi. Duşuşyga Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary, Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň, Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň Daşary işler ministrleri gatnaşdylar. Gatnaşyjylar syýasy-diplomatiki ugur boýunça özarahereketlere we söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň...
TÜRKMENISTANYŇ WE BEÝIK BRITANIÝANYŇ SÖWDA-YKDYSADY GATNAŞYKLARYNYŇ BERKIDILMEGI
2020-nji ýylyň 30-njy iýunynda Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministri E.Annamuhammedowyň Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi Hýu Stenli Filpott bilen duşuşygy geçirildi. Işjeň ýagdaýda geçirilen gepleşikleriň dowamynda taraplar iki ýurduň özarabähbitli ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle-de ileri tutulýan ugurlar, şol sanda maliýeleşdir...
TÜRKMEN-NORWEGIÝA HYZMATDAŞLYGYNYŇ MÖHÜM UGURLARY ARA ALNYP MASLAHATLAŞYLDY
2020-nji ýylyň 30-njy iýunynda Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary W.Hajiýewiň Norwegiýa Patyşalygynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi (oturýan ýeri Oslo ş.) Ole Ýohan Býernoý we Norwegiýanyň DIM-niň Owganystan boýunça ýörite wekili Per Albert Ilsaas bilen wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly duşuşygy geçirildi. Duşuşygyň barşynda diplomatlar syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ugurlarynda türkmen-norwegiýa gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de ösdürilmeg...
TÜRKMENISTAN BILEN RUSSIÝA FEDERASIÝASYNYŇ SENAGAT TOPLUMYNYŇ WEKILLERINIŇ ARASYNDA DUŞUŞYK GEÇIRILDI
2020-nji ýylyň 30-njy iýunynda Russiýa Federasiýasynyň Söwda senagat edarasynyň wekilleri bilen duşuşyk geçirildi. Türkmen tarapyndan onlaýn görnüşinde geçen duşuşygyň işine Türkmenistanyň Senagat we gurluşyk önümçilgi ministrliginiň, Söwda senagat edarasynyň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, şeýle hem beýleki degişli edaralaryň wekilleri gatnaşdylar. Duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini bell...


text: ↑Guwanç Gölbaýew Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň Badaýap obasynda 2002-nji ýylyň 13-nji maýynda doguldy. Ol 2009-njy ýylda Gubadag etrabynyň 17-nji orta mekdebiň 1-nji synpyna okuwa barýar. Soňra ol şol mekdepde okaýarka özüni göreldeli alyp bardy we köpçülik işlerine işeňňir gatnaşdy. Onuň halaýan sapaklary beden terbiýe, taryh, türkmen dili, jemgyýeti öwreniş, edebiýat, fizika, algebra, geometriýa, biologiýa, himiýa sapaklaryny gowy görýär. Ol 10-njy synpy gutaranyndan soň S.A.Nyýazow adyndaky etrabyň 50-nji orta mekdebinde okuwyny dowam edýär!


text:
Daşary ýurtly ylmy işgärler üçin esasy Fulbraýt maksatnamasy
Daşary ýurtly ylmy işgärler üçin Fulbraýt maksatnamasy- bu tejribeli hünärmenler, uniwersitetleriň mugallymlary we on ýyl ýa-da ondan ýokary iş tejribeleri bar bolan ylmy işgärler üçin niýetlenen maksatnamadyr. Bu maksatnama ähli ugurlar boýunça giň göwrümli mowzuklar, ýagny ylym, tehnologiya, inžiniring we matematika (STEM), bilim we beýleki okuw ugurlaryndan arzalary kabul edýär.
Tutuş bir okuw ýyly üçin (iki semestr) goldaw talap edýän dalaşgärler ylmy-barlag işleriniň wagt boýunça bölünen tertipnamasyny görkezmelidirler. Grantyň gutarýan günleri kabul edýän ýokary okuw jaýynyň okuw tertibi bilen deň gelmelidir we meýilnamanyň umumy dowamlylygy 10 aýdan ya-da iki okuw semestrinden artyk bolmaly däldir.
*Bellik: Hukuk ugry boýunça tabşyrýan dalaşgärler diňe bir semestr okarlar. Medisina ugry boýunça geçirilýän ylmy-barlag işlerde hassalar bilen gatnaşyk edilmeli däldir.
Dalaşgärlere bildirilýän talaplar:
- Saýlap alan ugry boýunça azyndan 10 ýyl iş tejribesi
- Dalaşgär ABŞ-da teklip eden ylmy işini alyp barmaklygy üçin iňlis dilini suwara bilmelidir
- Dalaşgäriň professional taraplaryna baha berip biläýjek iki (2) sany adamdan rekomendasiýa hatlary
- Ylmy-barlag işiniň hödürnamasyny öz içine alýan, doly ýagdaýda doldurylan maksatnamanyň soragnamasy. Iki semestrlik meýilnama tabşyrýan dalaşgärler alyp barjak ylmy-barlag işleriniň wagt boýunça bölünen grafigini tabşyrmalydyrlar
- Dalaşgär Türkmenistanyň raýaty bolmalydyr we soragnamany tabşyrýan döwri Türkmenistanyň çäginde yaşamalydyr
Kimler maksatnama gatnaşyp bilmezler (Fulbraýt maksatnamasynyň ÄHLISINE degişli):
- ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň, ABŞ-nyň Halkara ösüş boýunça agentliginiň (USAID) işgärleri we ABŞ-nyň Döwlet departamenti tarapyndan hemaýatgärlik edilýän haýsydyr bir alyş-çalyş maksatnamanyň gatnaşyjylaryny belleýän ýa-da saýlap alýan gurama degişli bolan adamlar işleýän dowürlerinde we işden çykanlaryndan soň bir ýylyň dowamynda Fulbraýt grantlaryny almaga hukuklary ýokdur.
- Ýokarda agzalan adamlaryň gönüden-göni maşgala agzalary we olaryň eklençlerinde bolan çagalary hem maksatnama gatnaşyp bilmezler. Bu kada özleriniň ene-atalaryndan aýra we garaşsyz ýaşaýan uly ýaşly çagalara degişli däldir.
- ABŞ-nyň raýaty ýa-da ABŞ-da hemişelik ýaşamaklyga hukugy bar bolan adamlar.
Fulbraýt maksatnamasynyň beýleki bölümçeleri
Dalaşgärler ylmy işgärler üçin niýetlenen Fulbraýt maksatnamasynyň aşakdaky bölümlerine tabşyryp bilerler. Arzalary tabşyrmak üçin goşmaça soragnama doldurmak zerurlygy ýok, ýöne esasy soragnamada gatnaşmaga isleg bildiriliýän bölümi aýdyň etmeli.
Görnükli ylmy işgärler we hünärmenler üçin Fulbraýt maksatnamasy
Üç aýdan bir semestre çenli
Bu maksatnama uniwersitetlerde, hökümet edaralarynda, medeniýet guramalarynda ýa-da jemgyýetçilik guramalarynda ýolbaşçy wezipeleri eýeleýän adamlara hödürlenýär. Taslamalar 3 aýdan bir semestre çenli dowam edip biler. Görnükli alymlar aşakdaky işleriň birini ýa-da birinden artygyny utgaşdyryp ABŞ-da amala aşyrmagy hödür edip bilerler:
- Şol bir tertipde leksiýa okamak ýa-da ýokary okuw jaýlarynyň wekilleri bilen maslahat geçirmek;
- Tassyklanan seminarlary ýa-da praktikumlary meýilleşdirmekde ýardam etmek we olara gatnaşmak;
- Bilim guramalary ýa-da ABŞ-da hyzmatdaşlyk edýän guramalar tarapyndan hemaýat edilýän okuw ýa-da medeni çärelere gatnaşmak.
Dalaşgärlere bildirilýän talaplar:
- Saýlanyp alnan okuw ugrundan azyndan 10 ýyl bolan iş tejribesi
- Dalaşgär ABŞ-da teklip eden ylmy işini alyp barmaklygy üçin iňlis dilini suwara bilmelidir
- Dalaşgäriň professional taraplaryna baha berip biläýjek iki (2) sany adamdan rekomendasiýa hatlary
- Dalaşgär Türkmenistanyň raýaty bolmalydyr we soragnamany tabşyrýan döwri Türkmenistanyň çäginde yaşamalydyr.
Ýaş mugallymlar üçin Fulbraýt maksatnamasy
Bir okuw semestriniň dowamynda
Bu maksatnama uniwersitetlerde ýa-da institutlarda azyndan 3 ýyl okatmak tejribesi bar bolan mugallymlara hödürlenýär. Maksatnamanyň dowamlylygy- 1 okuw semestri. Bu meýilnamanyň maksady ABŞ-da okuw meýilnamalaryny işläp düzmekde gazanylan tejribeleri we teoretiki çemeleşmeleri öwrenmäge gatnaşyjylara mümkinçilik döretmekdir. Dalaşgärler takyk ugur boýunça okuw meýilnamasyny işläp düzmek üçin baş ýörelgäni, şol sanda hem amerikan ýokary okuw jaýynda ulanyljak okuw we ylmy-barlag çeşmeleriň mazmumynyň meýilnamasyny hödürleýän belli bir kabul edýän uniwersisteti teklip etmelidirler.
Maksatnamanyň bütin dowamynda gatnaşyjylar belli bir kursuň teswirlemesini barlag etmäge, okuw meýilnamasyny anyklamaga we şol dersi Türkmenistana gaýdyp gelenlerinden soň okatmagyň baş ugurlaryny işläp düzmäge borçly bolarlar.
Dalaşgärler maksatnama gutaranyndan soň özleriniň okuw jaýlaryna gaýdyp gelmäge, mugallymçylyk işlerini dowam etmäge we maksatnamanyň dowamynda alan bilimlerini we tejribelerini peýdalanmaga çalyşmalydyrlar. Soragnamalar şu aşakdaky talaplara laýyk gelmelidir:
Esasy maksatlar:
- Ylmy barlaglaryň we halypaçylygyň üsti bilen mugallymlaryň hünär taýdan başarnyklaryny artdyrmagyny dowam etdirmek
- Türkmenistanyň we ABŞ-nyň alymlarynyň arasyndaky uzakwagtlaýyn hünärmen gatnaşyklaryny ýola goýmak
- Türkmenistan we ABŞ-nyň arasyndaky özara düşünişmäni öňe sürmek
Şu aşakdakylar esasy maksatlara girmeýärler:
- Konferensiýalara gatnaşmak
- Doktorlyk dissertasiýalaryny ýazyp tamamlamak
- Birnäçe guramalara sapar etmek we maslahatlara gatnaşmak, ýa-da
- Hassalar bilen galtaşygy içine alýan kliniki barlaglar (rugsat berilmeýär)
Talaplar:
- Azyndan 3 ýyla deň bolan iş tejribesi
- Dalaşgär ABŞ-da teklip eden ylmy işini alyp barmaklygy üçin iňlis dilini suwara bilmelidir
- Dalaşgäriň professional taraplaryna baha berip biläýjek iki (2) sany adamdan rekomendasiýa hatlary
- Dalaşgär Türkmenistanyň raýaty bolmalydyr we anketany tabşyrýan döwri Türkmenistanyň çäginde yaşamalydyr.
Çagyrylýan alymlar üçin Fulbraýt maksatnamasy (aýratyn soragnama talap edilýär)
Çagyrylýan alymlar üçin Fulbraýt maksatnamasy alymlary ýygy-ýygydan kabul etmäge mümkinçilikleri bar bolan amerikan uniwersitetleinde we kollejlerinde daşary ýurtly alymlara we hünärmenlere şol ýokary okuw jaýlarynda leksiýa okamaga mümkinçilik berýär.
Bu maksatnamanyň çäklerinde gyzyklanma bildirýän ABŞ-daky okuw guramalary ders ylmy-barlaglary geçirmäge, global meselelere degişli dersara maksatnamalaryny ýa-da kurslaryny 1-2 semestriň dowamynda okatmaga ukyply alymlary çagyrmak üçin arza berýärler. Daşary ýurt alymynyň gatnaşmagy meselelere medeni ýa-da halkara nukdaý nazardan garamaga şert döredip biler.
Arzalary tabşyryş tertibi:
Bu maksatnama çagyryş esasly maksatnamadyr. Maksatnama gatnaşmaga isleg bildirýän Türkmenistanly alymlar amerikan uniwersiteti tarapyndan çagyrylmalydyrlar. Goşmaça maglumaty maksatnamanyň internet sahypasyndan alyp bolar: https://www.cies.org/program/fulbright-scholar-residence-program
Fulbraýt maksatnamasynyň anketalaryny şu ýerde tabşyryp bolar: https://apply.iie.org/fvsp2020
Anketalary we resminamalary tabşyrmagyň iň soňky güni: 2019-njy ýylyň 6-njy dekabry, sagat 18:00-a çenli


text:
Jemgyýet
25.04.2019 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy
Şu gün Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde, Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde hem-de ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň toplumynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Atda wepa-da bar, sapa-da» atly täze kitabynyň tanyşdyrylyş dabaralary geçirildi.
24.04.2019 | Watanymyzyň sebitlerinde täze desgalar ulanmaga berilýär
Asylly däbe görä, şanly seneleriň öň ýanynda ýurdumyzyň dürli sebitlerinde täze desgalar ulanylmaga berilýär. Ine, Türkmen bedewiniň öňde boljak milli baýramy mynasybetli birbada iki welaýatda — Daşoguz we Lebap welaýatlarynda dürli maksatly binalaryň açylyş dabaralary geçirildi, munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan ýöredilýän syýasy ugruň üstünliklere beslenýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr, onuň many-mazmuny «Döwlet adam üçindir!» diýen şygarda öz beýanyny tapýar.
10.04.2019 | Türkmenistan keselleriň öňüni almakda güýçli hem-de yzygiderli öňdeligi üçin BSGG-niň ýokary bahasyna mynasyp boldy
Şu gün türkmen paýtagtynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň howandarlygynda geçirilen “Ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek” atly ýokary derejeli Ýewropa maslahaty öz işini tamamlady.
09.04.2019 | Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maslahaty
Şu gün irden paýtagtymyzda, «Ýyldyz» myhmanhanasynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebitiniň «Ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek» atly ýokary derejeli halkara maslahaty öz işine başlady.
08.04.2019 | Türkmenistanyň Prezidentiniň «Saglyk» Döwlet maksatnamasy hereketde
Şu gün, 9-njy aprelde Aşgabatda ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek boýunça ýokary derejedäki halkara maslahat açylýar. Ýurdumyzda iri wekilçilikli çäräniň geçirilmegi Türkmenistanyň halkara giňişlikde ýokary abraýa eýe bolýandygynyň we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň halkynyň we her bir raýatynyň saglygy, abadançylygy hakyndaky aladanyň esasy orunda durýan oňyn döredijilik syýasatynyň ählumumy goldawa mynasyp bolýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
08.04.2019 | Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maslahaty boýunça duşuşyk
Şu gün BMG-niň Aşgabatdaky edara-binasynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy paýtagtymyzda 9 — 10-njy aprelde boljak «Ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek» atly ýokary derejedäki halkara maslahat boýunça köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin duşuşyk geçirdi.
07.04.2019 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bütindünýä saglyk güni mynasybetli guralan çärelere gatnaşdy
Şu gün Türkmenistanda, asylly däbe görä, Bütindünýä saglyk güni giňden bellenildi. Şanly sene mynasybetli köp sanly sport, bedenterbiýe-sagaldyş hereketleri, medeni, sungat we beýleki çäreler ýaýbaňlandyryldy.
03.04.2019 | Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisi
Şu gün Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisi geçirildi, onda saýlaw okruglarynyň üçüsi boýunça möhletinden öň çykyp giden Mejlisiň deputatlarynyň, şeýle hem welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň ýerine geçirilen saýlawlaryň jemleri jemlendi. Mejlise Merkezi saýlaw toparynyň agzalary, Merkezi saýlaw toparynyň ýanynda döredilen iş toparlarynyň agzalary, milli synçylar, habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
31.03.2019 | Demokratiýa we aýanlyk — Türkmenistanyň saýlaw ulgamynyň ýörelgeleri
Şu gün ýurdumyzda aýry-aýry saýlaw okruglary boýunça Mejlisiň möhletinden öň çykyp giden deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň ýerine saýlawlar geçirildi.
29.03.2019 | Ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyny mundan beýläk-de demokratiýalaşdyrmak ugry bilen
Ýekşenbe güni, 31-nji martda Türkmenistanda möhüm jemgyýetçilik-syýasy waka — Mejlisiň çykyp giden deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň agzalarynyň hem-de Geňeş agzalarynyň aýry-aýry okruglar boýunça saýlawlary geçiriler.