text:
Hormatly lukman! Meniň anginamy aýyrdanyma 1 aý bolup barýar. Ýöne name üçindir ýüregmiñ çalt urmasy aýyrlanok. Anginamy operasiýa etmàkàler ýüregim çalt urýardy. Lukmanlar onuň sebäbiniň anginadandygyna ynamly bolup operasiýa geçirdiler. Ýürek urmalaryň öňüni almak üçin korwalol kabul edýärin. Maňa nähili maslahat berip bilersiňiz?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Uzak dowam eden dowamly tonzillit (badam şekilli mäziň sowuklamagy) we onuň ýiti sowuklamasy bolan angina ýürek myşsasynyň zeperlenmegine (miokardyň distrofiýasy) we miokardit (ýürek myşsasynyň sowuklama ýagdaýy) keseliniň döremeginiň sebäbi bolup bilýändir. Ýürek myşsasynyň üýtgemegi (distrofiýa) ýürek agyrylar, ýygy ýürek urmalar, kähalatlarda bogunlarda döreýän agyrylar ýaly alamatlar bilen ýüze çykýandyr. Miokardit üçin bolsa ýürek-damar ulgamynyň bozulma alamatlarynyň has ýaýbaňlanmagy häsiýetlidir. Eger anginadan soň hem ýürek urma sizi biynjalyk edýän bolsa, kardiolog lukmanyň maslahatyny alyp, ýörite barlaglardan (EKG, EHOKG, ganyň umumy barlagy, rewmosynaga barlagy) geçmek we bellenen bejergini almak netijeli bolardy. Korwalol dermany size ýürek urma alamatyny diňe wagtlaýyn aradan aýyrmaga kömek edip biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Türkmenistanda Türkmen halysynyň baýramy giňden we dabaraly bellenildi. Şanly senäniň hormatyna ýurdumyzyň ähli şäherlerinde we etraplarynda baýramçylyk sergileri hem-de duşuşyklary, konsertler we sahnalaşdyrylan çykyşlar guraldy. Çeper halyçylyk kärhanalarynda, “Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň fabriklerinde we aýry-aýry önümçilik bölümlerinde, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynda pudagyň öňdebaryjylaryny, öz işiniň ussatlaryny hormatlamak dabaralary boldy.
Paýtagtymyzyň ajaýyp gözellikleriniň hatarynda Türkmen halysynyň milli muzeýi bar. Bu ýerde ýakynda “Türkmen halysy — türkmeniň kalby” atly däp bolan halkara sergisi dabaraly açyldy. Onuň zallarynda uly möçberli sergi ýaýbaňlandyrylyp, myhmanlara gadymy muzeý gymmatlyklarynyň hem-de ýokary çeper aýratynlyk, reňkleriň sazlaşygy we sünnälenip ýerine ýetirilen häzirki zaman haly döredijiliginiň baý ýygyndysy hödürlendi.
Sergä türkmen halkynyň medeni gymmatlygy bilen gyzyklanýan daşary ýurtlardan köp sanly myhmanlar geldiler. Olaryň käbiri bolsa Aşgabada ilkinji gezek geldi. Olar hem sergide täze halylary hem-de haly önümlerini görkezdiler.
Serginiň açylyş dabarasy muzeýiň ýanyndaky meýdançada dowam etdi. Bu ýerde hakyky türkmen toýy ýaýbaňlandyrylyp, bagşylaryň ýerine ýetirmeginde halk aýdymlary ýaňlandy, gyzlar bolsa datly milli tagamlary hödür etdiler.
“Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň mejlisler zalynda Türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň nobatdaky XV mejlisi geçirildi. Oňa gatnaşyjylaryň hatarynda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Astrahan we Stawropol bölüminiň (Russiýa), Gazagystanyň, Özbegistanyň, Täjigistanyň, Garagalpak Respublikasynyň milli medeniýet merkezleriniň wekilleri, taryhçy alymlar we sungaty öwrenijiler, bilermenler, ussat halyçylar hem-de Ýaponiýadan, Hytaýdan, Türkiýeden, Pakistandan, Saud Arabystanyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden we beýlekilerden wekiller bar.
Çykyş edenler gadymy haly gölleriniň gelip çykyşynyň we aýratynlyklarynyň taryhy, dürli ýurtlarda halyçylyk sungatynyň ösüşi babatda ylmy barlaglarynyň netijelerini görkezdiler.
Agşamara “Aşgabat” kinokonsert merkezinde pudagyň iň oňat işgärlerini sylaglamak dabarasy boldy. Olara Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany bilen “Türkmenistanyň at gazanan halyçysy” diýen hormatly at dakyldy hem-de Hormat hatlary we gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy.
Ýurdumyzyň meşhur medeniýet we sungat işgärleriniň gatnaşmagynda geçirilen uly baýramçylyk konserti gadymy we beýik sungatyň däplerini mynasyp dowam edýän Türkmen halysynyň baýramynyň baş gahrymanlary hem-de ähli aşgabatlylar we paýtagtymyzyň myhmanlary üçin ajaýyp sowgat boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Içi ýakymly ysly kremi saklaýan enaýyja arassa gutujygyň daşyndaky ýazgylar ýüzüňi tämizläp, seni gözel we ýaş görkezmegi söz berýär. Gutujygy açmazdan öň biraz saklanyp, onuň içinde nämeleriň bardygyndan habarly bolmagyňyzy haýyş edýän. Kosmetika serişdelerini öndürjiler gaplaryň ýüzünde esasy maglumatlary anyk we açyk ýazmadan çekinýärler. Olaryň önümleriniň içinde adamyň gormonal ulgamynyň işlemegine ýaramaz täsir edýän, allergiki täsirliligiň döremegine sebap bolýan we deriniň düwnük keseliniň döremegini tizleşdirip biljek himiki maddalar saklanýandyr. Satyn alýan kosmetiki serişdäňiziň düzüminde şeýle maddalaryň saklanýandygy ýazylanmy? Ýaýlaryň içinde maddalaryň iňlisçe ýazylyşy görkezilýär.
FTALATLAR (PHTHALATES)
Ylmy barlaglar ftalatlar bilen oglan bäbeklerdäki onelgelilik bilen bagly näsazlyklaryň, testosteron gormonynyň we erkeklik tohumynyň sanynyň pese düşmeginiň hem-de gyzjagazlaryň jynsy taýdan wagtyndan ir ýetişmeginiň arasynda baglanşygyň bardygyny nygtaýarlar. Haýwanlarda geçirilen tejribeler, ftalatlaryň önelgelilik ulgamyna ýetirýän zaherleýji täsiriniň bardygyny subut etdi. Siz bu zyýanly himiki madda hähili duş gelip bilersiňiz? Ftalatlary kosmetiki serişdelere hoşboý ys bermek uçin ulanýarlar. Meselem, ABŞ-da kanun bu himiki maddanyň saklanýandygy baradaky maglumaty anyk görkezmegi öndürjilerden talap edenok. Çykalga: ysy bolmadyk kosmetiki we derini idetmek üçin niýetlenen serişdeleri satyn alyň.
FORMALDEGID (FORMALDEHYDE)
Käbir kosmetiki serişdeleriň düzümündäki himiki maddalary, suw bilen himiki baglanşygy geçme netijesinde formaldegidi almak üçin goşýarlar. Formaldegid – kosmetiki serişdeleriň uzak wagtlap saklanmagyny (konserwant) üpjün edýän himiki maddadyr. Formaldegid kosmetiki serişdelerde zeňiň we bakteriýanyň ösmeginiň öňini alýar. Himiki baglanşyk geçirip, formaldegid döretmek maksady bilen kosmetiki serişdelere şeýle maddalary goşýarlar: DMDM hydantoin, imidazolidinyl urea, diazolidinyl urea we quaternium-15. Ýazgylarda şeýle atly maddalary gözläň.
Formaldegid – güýçli allergiki täsirliligi döredýän madda. Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasy bu maddany kanserogen (howply täze döremeleriň sebäbi bolup bilýän ) madda diýip hasaplaýar. Sen olara nirede duş gelip bilersiň? Olar şampunlarda, kondisionerlerda we başga-da sahsy arassaçylyga degişli ideg etme serişdelerde saklanýandyr. Formaldegid çagalar uçin niýetlenen serişdelerdede bar. 2010-nji ýylda geçirilen barlaglar, ulanylýan serişdeleriň 20 %-iň bu maddany öz düzüminde saklaýandygyny äşgär etdi. Johnson & Johnson, deri we gözellik idegi uçin serişdeleri öndürýän belli birleşik, saglyk ugrunda iş alyp barýan işewirleriň talabynyň netijesinde formaldegidi öz onümlerinden aýyrjakdygyny aýdyp ylalaşdy. Başga-da kosmetiki serişdeleri öndürijileriň hem Johson & Johnsonyň hereketini nusga höküminde ulanjakdygyna umyt edilýär.
PARABENLAR (PARABENS)
Parabenlar hem käbir kosmetiki serişdelere konserwant höküminde goşulýar. Olar adamyň bedenine estrogen aýal gormonlary ýaly täsir edip, gormonal ulgamynyň kadaly işine zeper ýetirýärler. Golaýda, Garward uniwerstitetiniň alymlarynyň geçiren barlaglary netijesinde paraben bilen aýal-gyzlardaky onelgelilik bilen bagly kynçylyklaryň arasynda baglanşyk kesgitlendi. 2012-nji ýylda Johnson & Johnson öz önümçiliginde parabeniň ulanylmagyny togtatmaga razylyk berdi. Ýöne bu maddalary entek hem köp kosmetiki serişdeleriň düzüminde tapyp bolýar. Çykalga: parabenlaryň dürli görnüşleriniň goşulandygy baradaky maglumaty gözden sypdyrmaz ýaly, ýazgylary üns berip okaň. Parabenyň görnüşleri: propylparaben, isopropylparaben, butylparaben we isobutylparaben.
TRICLOSAN WE TRICLOCARBAN
Triklosan – bakteriýalary ýok ediji himiki maddadyr. Bu maddany Colgate Total diş pastasynda (diş etiniň çişmesiniň öňüni almak uçin goşýarlar), suwuk görnüşli sabynlarda, beden üçin niýetlenen sabynlarda, geýim-eşiklerde, iýmit önümleri kesilýän aşhana tagtalarynda we öý hojalykda ulanylýan başga harytlarda tapyp bolar. Barlaglaryň görkezişine görä, bu madda galkan şekilli mäziniň işleýşine we erkek hem-de aýal gormonlarynyň emele gelşine ýaramaz täsir edýär.
Triklokarban maddasyny bakteriýalary ýok etmek (antibakterial) üçin niýetlenen sabynlarda tapyp bolar. Barlagçylar bu maddanyň täsiri bilen önelgelilik ulgamynda döreýan näsazlyklaryň arabaglanşygynyň bardygyny nygtadylar. Ýakynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Iýmite we derman önumlerine gözegçilik edýän döwlet edarasy (U.S. Food and Drug Administration, FDA) bu maddalaryň ikisini hem adam saglygyna howpsyz däl diýip yglan etdi we olary deri uçin niýetlenen antibakterial sabunlaryň düzuminden aýrylmalydygy baradaky karary kabul etdi. FDA öndürüjilere öz närazylygyny subut etmäge ya-da ylalaşyp, olaryň ulanylmagyny togtatmaga wagt berdi.
RETINILPALMITAT WE RETINOÝ TURŞULUGY (RETINYL PALMITATE AND RETINOIC ACID)
Retinoý turşulygyna deriň garramagynyň garşysyna ulanylýan kremlarda duşup bolar. Retinil palmitat bolsa günuň söhlesiniň derä edýan ýaramaz täsirini peseltmek uçin ulanylýan kremlaryň içinde bolýar (rus. solnsezaşitnyý krem). ABŞ-nyň alymlary bu maddalar derä çalnanda, olar gün şohlesiniň tasiri bilen deriniň howply täze döremeleriniň ýüze çykmagyny tizleşdirýär diýen karara geldiler. Barlaglaryň netijeleri bu maddalary düzüminde saklaýan kremlary ulanýan adamlarda, deriniň rak keseline uçramak töwekgelçiliginiň ýokarlanýandygyny belledi. FDA entek maddalaryň ulanylmagyny gadagan etmän, goşmaça barlaglary talap etdi. Çykalga: bu maddalary içine alýan kremlary ulanmaň.
BUÝRA SAÇLARY GÖNELDÝÄN, DÜZÜMINE FORMALDEGID WE FORMALDEGIDE MEŇZEŞ MADDALAR GOŞULAN SERIŞDELER
Käbir saçy göneldýän serişdeleriň 10 %-den gowragynyň düzüminde formaldegid saklanýar. Gözellik salonlarynda ulanylýan, düzümi formaldegidly buglar we yslar rak keseliniň döremegine sebäp bolup bilerler. Salonlarda işleýän adamlaryň bu agyr kesele duçar bolma towekgelçiligi hasam artýar. Käbir ýurtlarda formaldegidy ulanmak gadagan edildi. Ýone entegem käbir kiçi şereketler düzüminde formaldegidly serişdeleri öndürip, önümlerini bu zatlar barada pikirlenmeýän, habarsyz alyjylaryna hödürleýärler. Çykalga: saçyňyzy göneltmezden öň, salonda nähili serişdäniň ulanylýandygyndan habarly boluň. Eger ol serişdeleriň içinde formaldegid bar bolsa, onda ony ulanmaň. Formaldegid başgaça “methylene glycol” diýip hem atlandyrylýar.
ERKEKLERIŇ SAÇ BOÝAGLARYNDA DUŞ GELÝÄN MADDA: GURŞUNYŇ ASETATY (LEAD ACETATE)
Bu madda bedende saklanýan gurşunyň derejesini ýokarlandyryp bilýär. Gurşun – nerw ulgamyny zaherleýji guýçli zäherdir. Şol sebäpden hem, Kanadada we Ýewropa birleşiginde olaryň ulanylmagy gadagan edildi. Çykalga: bu maddany saklaýan serişdeleri ulanmaň!
Bu maddalaryň, biziň her gün ulanýän serişdelerimizde bolmazlygyny kim upçin etmeli? Bu meseläni çözmäniň netijeli ýoly – satyn aljak serişdeleriň daşky owadanlygyna seretmän, olaryň düzümi baradaky maglumatdan habarly boluň!
Maral Nazarowa. - (Terjime)
Teswirlemeler
Gör her günde biz şu maddalary özünde saklaýan zatlary näçe gezek ulanýandyrys...
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
ABŞ-nyň BMG-däki hemişelik wekili Sýuzan Raýs çarşenbe güni Nýu-Ýorkda eden çykyşynda “Eýranyň ýadro programmasy diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilen däl diýip, noýabr aýynda Halkara atom energiýasy gullugynyň çap eden hasabaty ikirjiňlenmäge ýer goýmaýar” diýdi.
Raýs BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini Eýran bilen bagly kabul edilen sanksiýalaryň ýerine ýetirilişi boýunça tagallalary iki esse güýçlendirmäge çagyrdy.
Raýs Tähranyň halkara borçlaryny ýerine ýetirmekden gaça durmagyny dowam etdirmegine hem alada bildirdi.


text:
Ukrainada ýurduň 20-nji asyrdaky kommunistik mirasyndan saplanmak maksadyna gönükdirilen kanunlaryň toplumy kabul edildi. Moskwa bolsa bu çärä Orsýetiň abraýyna hüjüm etmek boýunça ýol bererliksiz ýagdaý hökmünde garaýar.
2014-nji ýylyň sentýabrnyň aýagynda ukrain baýdaklaryny galgadyp, “Ukraina şöhrat!” diýen şygar astynda adamlar sowet ýolbaşçysy Wladimir Leniniň heýkelini ýumurdylar.
Içeri işler ministri Arsen Awakow Facebook sosial ulgamyndaky sahypasynda bu waka özüniň gynanmaýandygyny aýtdy. Awakow ”Bu ganhor kommunistik idol has köp pidalara getirmänkä” “Onuň ýok edilmegine ýol beriň” diýip ýazdy.
Öwrülişik pursady
Ukrainada Ýewromaýdan çykyşlarynyň dowamynda tutuş ýurt boýunça Leniniň heýkelleriniň ýok edilmegi ýurtda aň-düşünje taýdan hem öwrülişikli pursatyň emele gelmeginiň alamaty boldy.
Bu ýagdaý ýurtda, Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen 1991-nji ýylda başlanan, emma henizem gutarmadyk prosesiň üstüni açdy. Ýagny Wladimir Putiniň golastyndaky Orsýet tarapyndan özüne howp hökmünde garalýan Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine we NATO goşulmak meselesini gozgady.
9-njy aprelde Ukrainanyň parlamenti Werhownaýa Rada kommunistik mirasdan saplanmak boýunça dört sany giňişleýin kanuny makullady. Olaryň arasynda söwet simwollaryny gadagan etmek we Sowet hem Nasistik režimlere deň garamak barada kanunlar kabul edildi.
Orsýet bilen arany üzmek
Kanuny öňe süren kanunçykaryjylar gadagançylyklaryň Ukrainanyň sowet geçmişi bilen bilelikde Putiniň golastyndaky Orsýet bilen arasyny gutarnykly üzjegine umyt baglaýarlar.
“Islendik reformanyň öz bahasy bar” diýip Ukrainanyň Milli ýadygärlikler institutynyň müdiri Wolodymyr Wýatrowyç aýdýar.
“Emma men onuň bahasy ýurduň üýtgäp başlamagy arkaly delillendiriler diýip hasap edýärin. Biz Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň tejribelerine syn edip, olaryň kommunizmiň mirasyndan saplanyp, kadaly, demokratik ýurtlara öwrülendigini görýäris” diýip, Wolodymyr Wýatrowyç nygtaýar.
Moskwanyň reaksiýasy
Moskwanyň Ukrainanyň kommunistik mirasyndan saplanmak boýunça prosesine reaksiýasy Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine we NATO goşulmak baradaky planlary babatynda bolşy ýaly örän negatiw boldy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň 10-njy aprelde ýaýradan beýannamasynda Ukrainanyň täze kanunlary “Ukrain halkynyň gahrymançylykly geçmişine garşy göreşiň güýçlendirilmeginiň” bir bölegi diýlip atlandyryldy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 14-nji aprelde eden çykyşynda täze kanunlary Kiýew bilen orsýetçi separatistleriň arasyndaky ýaragly konfliktiň soňuna çykmak boýunça minsk prosesi üçin “zyýanly” diýip atlandyrdy.
Geçmişe garaýyşlar tapawutlanýar
Kremliň nukdaýnazaryndan kommunistik geçmiş ykdysady ösüşiň, sosial tertip-düzgüniň we has möhüm ýeri, nasistik Germaniýany ýeňmegiň döwri bolupdy.
Barha köpsanly ukrainalylar üçin şol döwür açlygyň, terroryň we Ukrainanyň milli maksatlaryna garşy repressiýalaryň wagty bolupdy.
Ukraina kommunistik mirasdan saplanmak boýunça synanyşygyny garaşsyzlygynyň başyndan bäri dürli görnüşde amala aşyrmaga synanyşypdy, emma üstünlik gazanmady. Bu ugurdaky soňky tagallalar post-Ýewromaýdan jemgyýetiniň talaplaryna we Orsýet bilen konfliktiň netijelerine daýanýar.


text:
Ukraina Ikinji Jahan Urşunyň dowamynda nasistler tarapyndan basylyp alnan Kiýewiň eteginde ýewreýlerden 33771 adamyň gyrgyna berilmeginiň 75-nji ýyl dönminde matam çäresini geçirýär.
1941-nji ýylyň 29-njy we 30-njy sentýabrynda Babi Ýar atly ýerde ýewreý erkek adamlaryň, aýallaryň we çagalaryň öldürilmegi nasistleriň ýewreýleri ýok etmek üçin giň derejede ulanan köpçülikleýin gyrgynçylyk çäreleriniň irki mysaly bolupdy.
Bu ýerde urşuň dowamynda 100 müň çemesi adam öldürildi.
“Jezalandyryjy toparlaryň öldürenleriniň arasynda ýewreýler, siganlar, sowet uruş ýesirleri we Ukrainanyň azat ediş hereketiniň söweşijileri bardy”, diýip premýer-ministr Wolodymyr Hroýsman Facebook sosial ulgamynda belledi.
29-njy sentýabrda Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň baştutanlygynda geçirilen matam çäresine Ysraýylyň prezidenti Reuwen Riwlin hem gatnaşmalydy. Emma Riwlin Ysraýylyň öňki prezidenti Şimon Peresiň aradan çykmagy sebäpli Kiýewe saparyny ýatyrdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesi boýunça täze taryhy eýýamda ýurdumyzyň daşary syýasatynyň esasy maksatlaryny we wezipelerini düşündirmek we wagyz etmek maksady bilen döredilen “Türkmenistanyň daşary syýasaty we diplomatiýasy” atly çärýekleýin, ylmy-amaly žurnalyň nobatdaky, ikinji sany çapdan çykdy.
Žurnal adatdakylar ýaly Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň daşary ýurtlaryň birnäçesiniň ýokary ýolbaşçylary we ýokary wezipeli wekilleri bilen duşuşyklaryna we gepleşiklerine gysgaça syn bermek bilen açylýar.
Mälim bolşy ýaly, ähli gyzyklanýan taraplar bilen hemmetaraplaýyn dostlukly gatnaşyklary we ikitaraplaýyn amatly hyzmatdaşlygy berkitmek, milli Liderimiziň ählumumy parahatçylygyň we durnukly ösüşiň bähbidine öňe sürýän daşary syýasat strategiýasynda esasy wezipe bolup durýar. Bu babatynda Moldowa Respublikasynyň Prezidenti Nikolaýe Timofti, Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Rustam Minnihanow, Pakistanyň Premýer-ministri Muhammet Nawaz Şarif bilen Aşgabatda bolan ikitaraplaýyn gepleşikler örän ähmiýetlidir.
Žurnalyň sahypalarynda şu ýylyň dekabr aýynda geçiriljek Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan çäreler hem giňden şöhlelendirilipdir.
Ýurdumyzda we daşary ýurtlarda ägirt uly okyjylar köpçüligi bolan žurnal Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň beýik maksatlaryna, şeýle hem döwletara gatnaşyklarynyň geljekki ösüşine tarap ynamly gadam urýan Türkmenistanyň häzirki zamanda gazanýan netijeleri, üstünlikleri we ösüşi hakynda öz pikirlerini mälim edýän daşary ýurtly belli syýasatçylaryň, ylmy jemgyýetçilik işgärleriniň, diplomatlaryň makalalaryna aýratyn orun berýär. Žurnalyň bu gezekki sanynda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Strategik barlaglar merkeziniň direktory Farhad Mämmedowyň, Russiýa Federasiýasynyň “Wektor” Strategik barlaglar Halkara institutynyň ýolbaşçylary Andreý we Aleksandr Hriýenkolaryň, Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Sýao Sinhuanyň makalalary girizildi.
Ähli gyzyklanma bildirýänleriň bähbitleriniň deňeçerliginiň esasynda işjeň halkara gatnaşyklaryny ýola goýýan, tebigy we ekologiýa serişdelerine örän jogapkärçilikli hem-de aýawly çemeleşýän Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň energetika hem-de suw diplomatiýasyna bagyşlanan makalalar okyjylar köpçüliginde uly gyzyklanma döretjekdigi gürrüňsizdir.
Şeýle hem žurnalyň sahypalarynda Bitaraplyk nyşany astynda Türkmenistanyň daşary syýasat işi, ýurdumyzyň Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň döwletleri bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmegi, importyň ornuny tutýan önümçilikde halkara tejribesi we beýleki ugurlara degişli makalalar ýerleşdirilipdir.
Žurnalyň nobatdaky sany “Diplomatik durmuşyň sene ýazgysy” atly sözbaşy astynda şu döwürde türkmen wekiliýetiniň gatnaşmagynda ýurdumyzda we daşary ýurtlarda geçirilen köpsanly daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky geňeşmeler, dünýäniň dürli ýurtlary bilen geçirilen gepleşikler, bilelikdäki hökümetara toparlarynyň mejlisleri, halkara we sebitleýin forumlar hakynda gürrüň berýän makalalar bilen jemlenilýär.


text:
Türkmenistanda iýul aýynyň başyndaky çilim gytçylygy dowam edýär. Çilim gyt haryda öwrüldi. Şäheriň dükanlaryny çilim bilen üpjün edýän lomaý söwda bazaryndaky çilim satýan söwda nokatlarynda hem bu haryt ýok. Aşgabadyň dükanlarynda hem çilim ýitip barýar. Çilimiň assortimenti hem 3-4 sany görnüş bilen çäklendirildi. Çilimleriň bahasy iýulda öňki bahalardan 5-6 esse ýokary galdy. Häzir 15 manatdan arzan çilim tapyp bolmaýar.
Çilim bilen bagly häzirki ýagdaý barada aşgabatly telekeçi Nurmyrat şeýle diýdi:
—Häzirki dörän ýagdaýda diňe temmäki önümleriniň ýurda goýberilmän, gümrükhanada saklanýandygy sebäpli, çilim gytçylygy dörändigi düşnükli. Emma temmäki önümleriniň näme üçin goýberilmeýändigi hem-de onuň sebäpleri bolsa düşnüksiz. Ýöne bu gytçylygyň ilatyň saglygyny goramak maksady bilen döredilmändigine men ynanýaryn. Sebäbi, çilim söwdasy uly girdejili biznes. Uly puluň bar ýerinde bolsa ilatyň saglygy barada alada edilmeýär. Şu biznesi eýelemek üçinem şu gytçylyk döredilen bolmaly. Bärde uly oýun gidýär. Meniň pikirimçe, ýakyn wagtda çilim söwdasynyň öňki eýeleri çalşylandan soň ýene-de çilim söwdasy kadalaşar.
1-nji awgustda çilim gytçylygy aýrylar hem-de çilimiň bahasy kadalaşar diýen çaklamalara esasalanan çilimkeşleriň hem-de çilim satýan söwdagärleriň umytlary puç boldy. Häzir çilimkeşleriň arasynda 1-nji sentýabrda çilim gytçylygy aýrylar diýen pikir bar. Ýöne, käbir söwdagärleriň aýtmagyna görä, 1-nji sentýabrda hem çilim bilen bagly mesele kadalaşmaz. Gaýtam, ýakyn wagtda ýurtda çilim söwdasynyň doly gadagan edilmeginiň ähtimaldygyny olar aýdýarlar.
Çilim gytçylygy barada dürli çaklamalar hem-de gürrüňler ilat arasynda az däl. Bu meseläniň müňlerçe adamlara öz täsirini ýetirýändigine garamazdan, resmiler emele gelen ýagdaýyň sebäpleri barada hiç hili maglumat bermeýärler.
Çilim gytçylygy hem-de onuň bahasynyň ýokary galmagy çilimkeşleri temmäkä bolan mätäçliklerini kanagatlandyrmak üçin dürli usullary gözlemäge mejbur etdi. Türkmenistanly çilimkeşler özleri üçin ekzotika bolan temmäki çekmek usullaryny özleşdirýärler. Düşewündi az bolan çilimkeşler irki döwürlerdäki ýaly, mahorkany (temmäkini) kagyza dolap çekýärler. 200 gramlyk stakany 2 manatdan mahorka (temmäki) diýip satylýan bazarlardaky harydyň düzüminde her hili goşundylaryň bardygy barada gürrüňler bar. Käbirleri bu mahorka opilka goşulýar diýýän bolsa, beýlekiler atymlyk çaý hem goşulýar diýip aýdýarlar.
Adaty atymlyk çaýy, derman otlarynyň käbirlerini kagyza dolap çekýänler-de bar. Sebäbi, mahorka hem häzir gyt. Mahorka ogrynça satylýar.
Gündogar çilimkeşligi bilen assosirlenýän ilat arasynda suw çilimi diýlip atlandyrylýan kalýanlar hem häzir ýörgünli. Aşgabadyň lomaý söwda bazaryndaky dükanlaryň ençemesiniň assortimentleriniň üsti bu ekzotik haryt bilen ýetirilipdir. Kalýan türkmen bazarlarynda we dükanlarynda öň hem bardy. Emma iýul aýynyň çilim gytçylygyndan soň bu predmet türkmenistanly çilimkeşler üçin ekzotika bolman, eýsem zerurlyga öwrülip barýar. Emma kalýan hemme çilimkeşler üçin elýeterli däl. Kalýanlaryň bahasy hili we görnüşi boýunça 30 manatdan tä 100 manada çenli ýetýär.
Kiçi kalýan diýlip atlandyrylýan, göwrümi kiçiräk kalýan ýaşlaryň arasynda has-da meşhur. Üýşüp kalýan çekip oturan ýaşlara köpgatly jaýlaryň podýezdlerinde, üçeklerinde duşmak bolýar. Kalýan çekmek üçin ýörite temmäki, kömür we folga kagyzy gerek. Kalýan üçin bu aksessuarlaryň baý assortimentiniň bardygyna garamazdan, köp çilimkeşler üçin olaryň bahasy gymmat bolýar. Şonuň üçin, 3-4 adam bolup, pul goşup kalýan çekýänler az däl.
Iňlis jentlmeniniň obrazy bilen baglanyşdyrylýan temmäki trubkalary ýa-da şybyklar defisit haryt bolup galýar. Emma, sanlyja dükanlarda şybyklar bar. Hytaýda öndürilen bu şybyklaryň bahasy 50 manatdan tä 80 manada çenli ýetýär. Ýöne, şybyk üçin ýörite temmäkiler ýok. Şonuň üçin şybyk mahorka bilen doldurylyp çekilýär.
Çilimi taşlajak bolýan çilimkeşler üçin ýörite serişdeler ýok. Çilimkeşleriň araga geçenleri hem bar. Emma ýurtda aragyň hem gadagan edilmeginiň ähtimaldygy barada gürrüňler köpelýär.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Türkmenistanda 1-nji fewraldan şahsy taraplara edilýän ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň bahalary ýokary galdy. Türkmenistanyň prezidentiniň bu baradaky #14081 karary 2015-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda kabul edildi.
Şol kararda aýdylyşy ýaly, indi 1 aýda 1 kwadrat metr ýaşaýyş jaý meýdany üçin 20 teňňe tölemeli. 1 aýda suwdan mugt peýdalanmagyň bellenen möçberinden artyk peýdalanylan 10 kub metr suw üçin 20 teňňe tölemeli. Ýaşaýyş jaýyny ýylatmak üçin alynýan töleg hem ýokary galypdyr. Her 10 kwadrat metr ýaşaýyş jaý meýdanyny ýylatmak üçin aýda tölenmeli puluň möçberi 20 teňňe.
Hatda, Berdimuhamedow häkimiýet başyna geçenden soň mugt diýlip yglan edilen lagym ulgamyndan peýdalanmak üçin hem, her aýda adam başyna 5 teňňe tölemeli.
Umuman aýdylanda, eger-de mundan öň 54 kw metr meýdanly kwartira üçin ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň ählisiniň bahalary jemlenip, aýda 1 manat 33 teňňe tölenen bolsa, indi her aýda 12 manat 6 teňňe tölemeli.
Bu kararyň sebäbi hakda halk köpçüligine media arkaly hiç hili maglumat berlenok. Onsoň bu ýagdaýdan diňe domuprawleniýelere, ýagny öý uprawleniýelerine baryp, şol ýerdäki bildiriş tagtalaryndaky bildirişler bilen içgin gyzyklanan adamlar habarly bolýarlar. Sebäbi bu maglumaty diňe şol ýerde görmek mümkin.
Sebäbi näme?
Öýuprawleniýeleriň işgärleriniň özleri hem ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň bahalarynyň ýokary galmagynyň düýp sebäplerini bilmeýärler. Diňe başda agzalan kararda “Türkmenistanyň ykdysadyýetinde erkin bazar gatnaşyklarynyň ösdürilmegini dowam etdirmek we ýurduň şahsy taraplaryna edilýän ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň bahalaryny düzgünleşdirmek üçin” şu kararyň kabul edilýändigi aýdylýar.
Bu soňky döwürde manadyň hümmediniň pese gaçmagy zerarly, käbir beýleki önümleriň hem bahalarynyň ýokarlanan pursatyna gabat geldi. Mälim bolşy ýaly şu ýylyň başynda 1 dollara görä türkmen manadynyň hümmeti 2.85 manatdan, 3.50 manada çykdy.
Aýlyklar 10% galdyrylyp, manadyň hümmetiniň bolsa 21% pese gaçmagy, eýýam adamlaryň gündelik durmuşyna täsirini ýetirip başlady. Kommunal hyzmatlarynyň bahalarynyň ýokarlandyrylmagy ilatyň boýnuna düşýän bu ýüki hasam agraldar.
Nähili täsir ýetirýär?
“Mundan öň, ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň töleglerini jemläp aýdanymda, öň ýylda 16 manat töleýärdim. Geçen ýyl hem şeýle töledim. Nyrhlar ýokarlanandan soň häzir bir aýda men şonçarak pul tölemeli. Bir ýyl üçin bolsa indi men 145 manat tölemeli” diýip, Parahat 2 mikroraýonyndaky 9 gatly ýaşaýyş jaýynyň dört otagly kwartirasynda ýaşaýan Akmuhammet aýdýar.
“Teňňede hasaplanýan bu nyrhlar göräýmäge o diýen uly pul däl. Emma ýagdaýa, soňky döwürlerde elektrik togunyň, gazyň, benziniň we beýleki sosiial ähmiýetli hyzmatlardyr önümleriň bahalarynyň galmagy bilen bilelikde baha berlende, täze kommunal hyzmatlary üçin nyrhlar köp adamlara ýeňil düşmez” diýip, paýtagtyň ýaşaýjysy 40 ýaşlaryndaky Akmuhammet Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtdy.
Türkmenistanyň prezidentiniň ýokarda agzalan ýaşaýyş jaý-jemagat hyzmatlarynyň bahalary baradaky kararynyň güýje girmegi bilen S.Nyýazowyň 2000-nji ýylyň 17-nji fewralynda gol çeken “Ilata edilýän ýaşaýyş üpjünçiligi üçin nyrhlar hakyndaky” karary öz güýjüni ýitirýär.


text:
Türkmen paýtagtynda “Ýewroaziýanyň ýyldyzlary” atly halkara aýdym-saz bäsleşiginiň nobatdaky konserti boldy. Bu konsertde milli bäsleşiklerde öň saýlanan aýdymçylar çykyş etdiler.
Türki dilli ýurtlaryň ýaş talantlarynyň bäsleşigine Türkmenistandan Söhbet Kasymow gatnaşýar. Ol geçen ýylyň noýabrynda, tomaşaçylaryň ses bermeginde, on aýdymçynyň içinde ýeňiji bolupdy.
Milli bäsleşikler soňlanaly bäri ýaryşa gatnaşyjy ýurtlarda gezek-gezek gezegine halkara bäsleşikleri geçirilýär. Şeýle döredijilik ýaryşlary eýýäm Demirgazyk Kiprde, Gazagystanda, Gyrgyzystanda, Azerbaýjanda we Türkiýede geçirildi.


text:
“Freedom Now” we “Hogan Lovells LLP” tarapyndan berlen petisiýa jogap edip, BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş topary
öz pikirini giň jemgyýetçilige beýan etdi.
Ol pikire görä, Türkmenistanyň hökümeti Annagurban Amangylyjow
bilen Sapardurdy Hajyýewi
tussag etmek we tussaglykda saklamak bilen halkara kanunyny bozýar.
Türkmenistan Helsinki fondunyň agzalary bolan Amangylyjow we Hajyýew 2006-njy ýylda tussag edildiler. Olar Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy barada daşary ýurt habar serişdelerine maglumat berýärdiler.
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş toparynyň pikirine görä, Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň tussag edilmegi Adam hukuklary boýunça ähliumumy Jarnamanyň 9, 10, 11, 19 we 20-nji maddalarynyň hem-de Graždan we syýasy hukuklar boýunça halkara Konwensiýanyň 9, 14, 19, we 22-nji maddalarynyň bozulmagy bolup durýar.
Bu beýanat bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir degişli petisiýany BMG-niň toparyna geçiren taraplaryň biri “Hogan Lovells LLP” guramasynyň wekili Kreýg Lewis bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: 2-nji noýabrda türkmenistanly aktiwistler Annagurban Amangylyjow we Sapardurdy Hajyýew bilen bagly wakada BMG-niň bikanun tussag etmeler boýunça iş alyp barýan toparynyň garaýşy barada beýanat ýaýratdyňyz. Şol maglumatda bu iki aktiwistiň tussaglykda saklanmagynyň halkara kanunlaryny depelemekdigi aýdylýar, bu pozisiýa kime degişli? Kreýg Lewis:
Bu biziň pozisiýamyz, emma BMG-niň agzalýan topary tarapyndan orta atylan pikirde hem aýdylyşy ýaly, Türkmenistan halkara konwensiýalaryna gol goýan ýurt, diýmek, Aşgabat şol jarnamalaryň şertlerini berjaý etmäge borçly.
Olaryň türme tussaglygynyň bikanundygy we bu ädimiň halkara jarnamalaryny äsgermezlikdigi baradaky pikir bize degişli bolup, biz BMG-niň degişli edarasyna ýüzlenenimizde, bu ädimiň adam hukuklary we syýasy hak-hukuklar baradaky Uniwersal şertnamalary bozmakdygyna ünsi çekdik.
BMG-niň bikanun tussag edişlikler baradaky iş toparynyň roly bolsa biziň öňe sürýän talaplarymyz barada derňew geçirmek we öňe sürlen şol pikirleriň kanunydygy ýa däldigi barada öz garaýşyňy beýan etmekden ybaratdy. Olaryň eden işi şundan ybarat.
Iş topary öz ygtyýarlyklarynyň çäginde, biziň öňe sürýän bu pikirlerimiz barada Türkmenistanyň hökümetine öz garaýşyny beýän etmäge mümkinçilik berdi, emma Aşgabat reaksiýa bildirmekden saklandy. Azatlyk Radiosy: Onda siziň aktiwistleriň tussaglykda saklanmagynyň bikanundygy barada orta atan şol aýyplamaňyz ýa-da pikiriňiz bilen BMG-niň arasyndaky baglanyşyk nämede? Kreýg Lewis:
Bu BMG-ä degişli iş topary we ol bikanun tussag edişlikler baradaky ýagdaýlara gözegçilik etmek boýunça iş alyp barýar. Bu toparyň döredilmeginiň maksady şol, bu netijä gelen BMG-niň agzalýan bölümi. Azatlyk Radiosy: Onda gelnen bu netije kanuny taýdan nämäni aňladýar? Kreýg Lewis:
Bu netijäniň agzalýan aktiwistleri tussaglykda saklamak baradaky kararynyň ýurduň boýun alan jarnamalaryna garşy gelýänligine göz ýetirmegi nukdaýnazaryndan Aşgabat üçin bir yşarat hökmünde hyzmat eder we şol adamlar azat ediler diýlen tamamyz bar. Gelnen bu netijäniň kanuny häsiýeti barada gürrüň etsek, bu iş topary haýsydyr bir adamyň tussaglykda saklanmagynyň kanunydygy ýa däldigi hakda derňew geçirmek we bu ugurda anyk netijä gelmekden ybarat.
Şol topar biziň müşderilerimiziň türmede saklanmagynyň bikanundygy hakda biz tarapyndan öňe sürlen pikirleri derňedi we gelnen netije biziň garaýşymyzyň dogrudygyny tassyklady.
Azatlyk Radiosy: Bu netijäniň ýa beýanatyň haýsydyr bir kanuny borçlandyryjy häsiýeti barmy? Kreýg Lewis:
Halkara kanunlaryň käbir böleklerinde haýsydyr bir gurama tarapyndan kabul edilen kararyň kanuny borçlandyryjy häsiýetiniň bardygy ýa-da ýokdugy, şeýle-de ony durmuşa geçirip boljakdygy ýa-da bolmajakdygy tapawutly. Emma beýleki tarapdan, hasabatyň netijesinde hem aýdylyşy ýaly, BMG-niň agzalýan şol iş toparynyň belli bir mesele hakda gelnen netijäniň berjaý edilmegine çagyryş etmäge hem ygtyýary bar.
Eger üns beren bolsaňyz, BMG-niň bikanun tussag edişlikler boýunça iş topary tarapyndan agzalýan aktiwistler barada ýaýradylan raportyň 14-nji maddasynda Türkmenistan şol aktiwistleri azat etmäge we olara ýeten zyýanyň öwezini dolmaga çagyrylýar.
Netijede bu raport diňe şol aktiwistleriň tussaglykda saklanmagynyň bikanundygyny aýan etmek bilen çäklenmän, olar azat edilmeli diýip, buýruk berýär. Azatlyk Radiosy: Eger Türkmenistan bu talaba üns bermese, mundan beýläk nähili ädim ätmegi planlaşdyrýarsyňyz? Kreýg Lewis:
Elbetde, BMG-niň polisiýa güýçleriniň şol ýurda baryp, gelnen bu netijäni durmuşa geçirmäge Türkmenistany mejbur eder diýip, garaşyp bolmaz. Emma siwilizlenen halklardan öz boýun alan borçlaryny berjaý eder diýlip garaşylýar. Agzalýan iş toparynyň netijesi göz öňünde tutulsa, iň bärkisi şu iki aktiwisti ýatlasak-da, bu Türkmenistanyň öz kanuny we boýun alan borçlaryny berjaý etmänligini görkezýär.
Ýaýradylan bu hasabat esasanam Türkmenistanyň şol aktiwistleriň tussaglykda saklanmagynyň kanunydygy baradaky garaýşynyň dogry däldigini subut edýär.
Biz bu hasabatdan soň Türkmenistanyň şol aktiwistleri tussaglykda saklamagyna hiç hili kanuny esasyň galmanlygy üçin, BMG-niň iş topary tarapyndan öňe sürlen netijä laýyklykda, şol bendileriň azat edilmegine garaşýarys.


text:
Türkmenistanda 2006-njy ýylyň aýagynda öňki prezident S.Nyýazowyň aradan çykmagy we häzirki prezident G.Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi bilen neşe maddalarynyň bikanun dolanyşygyna garşy alnyp barylýan göreşiň has berkidilendigi aýdylýar.
Bu ýagdaýyň hususan-da öňki ýyllar uzak möhletli türmä basylyp, soň derrew prezidentiň amnistiýasyna düşürilýän neşe söwdagärleri, neşe gaçakçylary babatda indi başgaça çemeleşmäniň durmuşa geçirilip başlanmagyndan, ýurtda bikanun satylýan neşe maddalarynyň kesgitli azalmagyndan hem görünýändigi bellenilýär.
Şu göreşiň çäginde, prezident Beridmuhamedowyň neşe gaçakçylary babatdaky kanunçylygyň has berkidilmegi baradaky talaby netijesinde, golaýda kanun maddalaryna ýene bir düzediş girizildi we indiden eýläk bikanun neşe dolanyşygy jenaýatlarynda günäli tapylan adamlara amnistiýanyň ulanylmajakdygy aýdylýar.
Eýsem bu kanun düzedişi Türkmenistanyň häzirki türme şertleri bilen baglylykda durmuş hakykatyna, döwletiň ugur alýan ynsanperwerçilik ýörelgelerine näderejede laýyk gelýär?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe ýüzlendi.
Ýazyjynyň pikirlerini diňläp, belki, bu söhbete siz hem goşularsyňyz. Pikirleriňize garaşýarys.


text:
Siriýanyň aktiwistleri “Yslam döwleti” toparynyň Palmira şäherinde 2000 ýyllyk taryhly arkany ýumurandygyny habar berdi.
“YD” toparynyň Siriýada we Yrakda öz gözegçiligindäki giňişliklerde ýok eden bu nobatdaky taryhy ýadygärligi bolan Ýeňiş dabarasynyň arkasy Palmiranyň iň meşhur ýadygärlikleriniň biridi.
“YD” topary şäheri maý aýynda basyp aldy.
Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik boýunça topar söweşijileriň ýadygärligiň diwarlaryndaky nagyşlary yslama garşy diýip hasap edendiklerini we şu sebäpden ony ýumurandyklaryny aýdýar.
4-nji oktýabrda ýok edilen arka gadymy Rim we Pars imperiýalaryna degişli döwrüň diňli köçeleriniň başynda ýerleşýärdi.


text:
Mary welaýatynyň taryhy-ülkäni öwreniş muzeýinde “Asyrlarda adygan Mary” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Maslahatda jemgyýetçilik we mekdep muzeýleriniň ýolbaşçylary, şäher hem welaýat muzeýleriniň ylmy işgärleri, sebitiň bilim baş bilim müdirliginiň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, şahsy gymmatlyk eýeleri gatnaşdylar.
Maslahatyň barşynda muzeý işini kämilleşdirmegiň we ösdürmegiň meseleleriniň giň toplumy barada pikir alşyldy.
Şeýle hem hünärmenler Mara 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýen derejäniň berilmegi mynasybetli geçirilmeli çäreleri ara alyp maslahatlaşdylar.


text:
Stawropolyň merkezinde 26-njy maýda bolan terakta gatnaşykda güman edilýän birnäçe adamy derňew organlary kesgitledi.
Bu barasynda Orsýet Federal howpsuzlyk gullugynyň Stawropol ülkesi boýunça edarasynyň başlygy Ýewgeniý Nazarow aýtdy.
Medeniýet öýünde bolan partlamada ýedi adam heläk boldy, kyrk gowragy ýaralandy.
Häzir keselhanada 30 adam bar, şolardan bäşisiniň ýagdaýy gaty agyr.
Teraktyň pidalarynyň garyndaşlaryna federal býujetden 700 müň rubl, jebir çekenlere 150-den 300 müňe çenli pul tölemek karar edildi.
Şu gün Stawropol ülkesinde matam günüdir.


text:
Aradan 33 ýyl geçensoň meşhur amerikan aktýory Arnold Şwarsenegger (Arnold Schwarzenegger) “Barbar Konan” (Barbar Conan) atly filmiň dowamy boljak filmde baş keşbi ýerine ýetirer.
Bu film şu ýylyň güýz paslynda surata düşürilip başlanar. Şwarsenegger bu filmde Konanyň keşbini ýerine ýetirýär.
Täze filmde Konan indi ýaş bolmaz, emma 30 ýylyň dowamynda onuň güýç-kuwwatyna paýhaslylyk hem goşulýar.
“Konan baradaky rowaýat” atly täze filmde 68 ýaşly Şwarsenegger bilen birlikde “Barbar Konan” filminde oýnan birnäçe başga aktýor hem surata düşer.
Sportuň “Bodybuilding” ugry boýunça dünýä çempiony Şwarseneggeriň Goliwudyň ýydyzyna öwrülmeginde 1982-nji ýylda çykan “Barbar Konan” filminiň uly roly bar.
Şu ýyl Şwarsenegger “Terminator” filminiň hem dowamynda baş keşbi ýerine ýetirdi.


text:
Şu gün Liwiýanyň Misurata şäherindäki aeroportuň töwereklerinde Muammar Kaddafä ygrarly güýçler bilen hökümete garşy gozgalaňçylaryň arasynda güýçli atyşyklaryň barýandygy barada maglumat alyndy.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, NATO-nyň harby uçarlary Tripoliniň golaýyndaky Zintan şäherinde hökümete degişli ýarag ammarlaryny bombalap başladylar.
Şu gün hem «Al-Jazeera» telekanaly ýerli çeşmelere salgylanmak bilen, Liwiýadaky hökümete garşy gozgalaňçylaryň Misurata şäheriniň golaýyndaky Zareet atly bir obany öz kontrollyklaryna alandyklaryny habar berdi.


text:
28-nji oktýabrda “Aşgabat” kinoteatrynda 18.00-da täze çeper ýolbaşçysy we baş dirižýory Rasul Gylyjowyň ýolbaşçylygynda Döwlet simfoniki orkestriniň baýramçylyk konserti bolar.
Konsert programmasyna Nury Halmämmedowyň, Çaýkowskiniň, Dworžagyň, Haçaturýanyň meşhur eserleri goşuldy. Türkmenistanyň iň gowy opera aýdymçylarynyň: Türkmenistanyň halk artisti Gülnar Nuryýewanyň (soprano), Žanna Saýanyň (soprano), Leýli Ökdirowanyň (soprano), Nury Nuryýewiň (tenor) ýerine ýetirmeginde dünýä belli ariýalar ýaňlanar.
Habarlaşmak üçin telefonlar: 864-03-74-56, 863-46-71-77, 22-16-01.


text:
Gündogar Ukrainada ýerleşýän Lugansk şäheriniň ýaşaýjysy bolan Brituk Orsýetiň serhediniň golaýyndaky we prezidentlik saýlawlary boýunça 106-njy regional saýlaw kommissiýasynyň agzasydyr. Onuň wezipesi 17-nji ýanwarda geçirilen ses berlişikden soňra saýlaw bölümleriniň region boýunça netijelerini alyp, merkezi saýlaw kommissiýasynyň resmilerine ýetirmekdi.
Brituk ses berlişik boýunça bu ýyl täze bir tehnalogiýadan peýdalanyp, mobil telefony arkaly 106-njy komitetde berlen sesleriň netijesini “Twitter” websahypasynyň üsti bilen dünýä jemgyýetçiligine ýetirdi.
Brituk “Saýlaw UA” ady berlen proýekte gatnaşýan 100 töweregi aktiwistlerdendir žurnalistlerden biridi. Bu proýektiň maksady saýlawlaryň ilkinji tapgyrynyň netijesini “Twitter” arkaly ýaýratmakdan ybaratdy.
Saýlawlaryň ikinji tapgyry bolsa premýer-ministr Ýuliýa Timoşenko bilen oppozision lider Wiktor Ýanukowiçiň arasynda 7-nji fewralda geçiriler.
Brituk “Twitter” ýaly aragatnaşyk serişdeleriniň alyp barýan işiniň Ukrainada demokratik ewolýusiýanyň ösüşiniň bir alamatydygyny aýtdy. 2004-nji ýyldaky saýlawlar
2004-nji ýylda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň dowamynda Ukrainada obýektiw bolmadyk mediany demokratiýalaşdyrmak barada käbir tagallalar edildi. Emma bu aladalar başa barmandy. “Meniň pikirime görä, “Twitter” websahypasynyň filasofiýasy wakany gözi bilen gören adamlaryň öz edýän işlerini we gören zatlaryny “Twitter” sahypasynda çap etmäge höweslendirmekdir. Şunlukda ähli adamlar habarlary wagtly-wagtyna okap bilýärler” diýip, Brituk aýtdy.
Ol 2004-nji ýylda geçirilen saýlaw kompaniýalary bilen deňeşdirilende bu ýylky aladalaryň tapawutly bolanlygyny aýdyp, kandidatlaryň öz pikirlerini we pozisiýalaryny halka ýetirmek üçin täze tehnalogiýalardan peýdalanmaga has köp ýykgyn edenligini aýtdy.
Ol häzirki döwürde ýonekeý ilatyň hem öz maksatlary boýunça medianyň täze görnüşlerinden peýdalanmaga taýýardygyny aýdyp, sözüni şeýle dowam etdirdi: “Jemgyýetimiziň tehnalogiýa taýdan ösen gatlagy we, umuman aýdylanda, ýaşlar has gyzykly, köp ugurly hem täze maglumatlary aldylar. Klassiki websahypalar we internet bloglary, şol sanda “Twitter” barada gürrüň edýärin. Meniň pikirimçe, täze medianyň halk arasynda has ýaýrap başlanlygyny aýdyp bolar”. “Saýlaw UA” proýekti
“Saýlaw UA” proýekti “Internews” guramasy tarapyndan ýola goýuldy. Witaliý Moroz “Internews” guramasynyň media böýunça bölüminiň ýolbaşçysydyr. Ol bu proýektiň maksadynyň saýlawlaryň mümkin boldugyndan aç-açanlykda geçirilmeginden, şeýle-de ses berlişik barada žurnalistleri we sesleri sanaýan toparlary goşmaça maglumat bilen üpjün etmekden ybaratdygyny aýtdy.
Halkara guramalary Ukrainada ýekşenbe güni geçirilen saýlawlaryň, umuman aýdylanda, erkin we adalatly geçirilenligini mälim etdiler. Moroz hem bu netijäniň özüni begendirenligini aýtdy: “Twitter” aragatnaşyk serişdesi maglumaty halka ýetirmek boýunça iň täsirli mümkinçiliklerden birine öwrüldi. Biziň ýöriteleşdirilen websahypamyzda “Twitter” arkaly iberilen 100 000 töweregi tekst bar”.
Saýlawlar boýunça “Twitter” arkaly berlen bu maglumatlardan näçe adamynyň peýdalananlygyny aýtmak kyn, emma Orsýetiň “Ýandex” kompaniýasynyň Ukrainadaky bölüminiň maglumatyna görä, Ukrainada “Twitter” websahypasy bolanlaryň sany 17 000 töweregidir.


text:
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň 2010-njy ýyl boýunça ýolbaşçysy we Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew bu toparyň gowşanlygyny aýdyp, bu problemalaryň hötdesinden gelmek üçin guramanyň sammitiniň geçirilmeginiň zerurdygyny mälim etdi.
Ol ady agzalýan guramanyň Wenada ýerleşýän hemişelik geňeşiniň ýygnagynda wideo arkaly eden çykyşynda, bu toparyň Günbatar bilen Gündogaryň arasyndaky bölünişigi aradan aýyrmaklygynyň hem gerekdigini aýtdy.
“20 ýyldan bäri global demokratik ýurtlaryň sanawyna girmäge edýän synanyşygymyza garamazdan, öňki sowet respublikalary barada ÝHHG-e agza käbir ýurtlaryň kellelerinde öňki düşünjeler henizem saklanmagyny dowam etdirýär. Bu mesele boýunça Gazagystan YHHG-niň agzalarynyň özüne bildiren ynamyna aýratyn ähmiýet berýär” diýip, Nazarbaýew aýtdy.
Gazagystan Merkezi Aziýada ýerleşýän we ÝHHG guramasyna ýolbaşçylyk edýän ilkinji ýurtdyr. Emma Gazagystanyň adam hukuklary meselesi boýunça abyraýy sebäpli bu kararyň gaty jedellidigini aýdýanlar hem bar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 12-nji maýda Awstriýa Respublikasyna bolan resmi saparynyň barşynda Wenada Awstriýa-Türkmen jemgyýetiniň başlygy doktor Neda Bergeri kabul etdi. “Türkmenportal” Türkmen döwletiniň baştutany bilen bolan duşuşykdan galan täsirler barada gürrüň bermegi haýyş edip, hanym Bergere ýüz tutdy. Şu gün biz öz okyjylarymyzy Wenadan gelen hatyň mazmuny bilen tanyş edýäris.
—Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan resmi kabul edilmegim meniň durmuşymyň iň wajyp wakasy boldy. Duşuşyk diýseň tolgundyryjy bolup, kalbymy çäksiz duýgudan we joşgundan püre-pürledi.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutany meniň ýedi ýyl bäri ýolbaşçylyk edip gelýän Awstriýa-Türkmen jemgyýetiniň Türkmenistanyň we Awstriýanyň halklarynyň dostlukly gatnaşyklaryny berkitmekdäki ýygy, işewür gatnaşyklary we medeniýet, sungat we habarlary alyşmak babatda netijeli işleri ýola goýmakdaky möhüm ähmiýetini belledi.
Ýewropada ýaşaýanlaryň ählisi ýaly, menem öz-özüme sowal berýän, eýsem, Türkmenistanyň Prezidenti egsilmez gujur-gaýraty hem-de çuňňur ynamy nireden alýar? Prezident her günde, hepdede, aýda näçe sagat işleýär? Türkmenistanyň Prezidenti bir ýylyň dowamynda näçe kilometr ýol geçýär?
Prezidentiň ýüzündäki özboluşly hoşniýetli we ýürekdeş ýylgyryş mende hemişe ýiti täsir galdyrýar. Resmi kabul edişlik aýratyn dostlukly ýagdaýda geçdi. Men hormatly Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Wenada biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky umumy bähbitlere laýyk gelýän uzak möhletli hyzmatdaşlyga gönükdirilen döwletara gepleşikleriniň üstünliklere eýe bolmagy bilen gutladym.
Duşuşygyň barşynda biz Awstriýa-Türkmen jemgyýetiniň gelejekki taslamalaryny ara alyp maslahatlaşdyk. “GALKYNYŞ” türkmen-awstriýa orkestri, Awstriýanyň belli sazandalary bilen deň derejede öz sungatyny görkezýän türkmen sazandalarynyň ussatlygy barada gürrüň etdik. Ýewropada ýeke-täk bolan bu orkestriň Türkmenistanyň hormatly Prezidentiniň teklibi we başda durmagynda 2009-njy ýylda döredilipdi. Biz Aşgabatda guralýan Wena baly baradaky meselä hem degip geçdik. “GALKYNYŞ” žurnalynyň şu ýylyň maýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Awstriýa Respublikasyna resmi saparynyň hormatyna we Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp çykarylan 3-nji sany, 2011-nji ýylda nemes we rus dillerinde Türkmenistanyň we türkmen jemgyýetiniň syýasy, diplomatik, ykdysady, medeni, sport we syýahatçylyk durmuşynda bolup geçýän düýpli özgertmeler barada habar berýän internet-sahypa jemgyýetiň taslamalarydyr. Dünýäniň 45 döwletinden bolan okyjylar biziň www.turkmenistan-kultur.at sahypamyzy okaýarlar. Olaryň sany bolsa barha artýar.
Duşuşygyň barşynda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna hem aýratyn üns berildi. Bu sene 21-nji iýulda Aşgabat şäherinde belleniler.
Gürrüňdeşligimiziň barşynda men Türkmenistanda bolup görmäge çakylygy, Awstriýa-Türkmen jemgyýetiniň işine berýän uly ünsi, şeýle-de, 2014-nji ýylyň 17-nji dekabrynda maňa ýokary döwlet sylagyny — “Magtymguly Pyragy” medalynyň berilendigi üçin döwlet Baştutanyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdim. Bu meniň soňky 7 ýylda bitiren işlerime berlen ýokary bahadyr!
Men “Türkmenistanym” diýen goşgular ýygyndymy Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa we ajaýyp döwürde ýaşaýan türkmen halkyna bagyşladym. Oňa “Türkmenistan we seniň Bitaraplygyň”, “Beýik Oglumyz”, “Mähriban 2015-nji ýyl”, “Awazam”, “Meniň dostum — meniň joram”, “Adamlar şu günde”, “Ak mermer şäherim — Aşgabat”, “Aşgabat we seniň Wena walsyň” ýaly şygyrlarym girizildi.
Men goşgular ýygyndymy Türkmenistanyň Prezidentine sowgat berip, döwlet Baştutanyny Bitaraplygyň 20 ýyllygy bilen gutladym. Men milletiň Liderine we türkmen halkyna rowaçlyk, berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe amala aşyrylýan beýik özgertmeleriň ýolunda üstünlikler we asmanyň arassa bolmagyny arzuw etdim.
Doktor Neda Berger, Awstriýa-Türkmen jemgyýetiniň prezidenti, “Galkynyş” žurnalynyň baş redaktory.


text:
Britaniýanyň daşary işler ministri Deýwid Miliband Eýranyň ýadro programmasynyň “hakyky howp” abandyrýanlygyny aýdyp, Tähranyň ýadro ýaraglaryna eýe bolmagynyň öňüni almak üçin dünýäniň güýçli ýurtlarynyň bilelikde tagalla etmelidigini aýtdy.
Miliband Hytaýyň premýer-ministri Wen Jiabao we daşary işler ministri Ýang Jieçi bilen boljak duşuşyklarynda Eýranyň ýagdro programmasynyň halkara jemgyýetçiligine abandyrýan howpunyň nähili öňini alyp boljakdygy barada gepleşikler geçirjekdigini hem belledi.
Miliband bu baradaky pikirini Hytaýya edýän saparynyň ilkinji gününde öňe sürdi. Ol Eýrany bu programmasyny ýatyrmaga mejbur etmek üçin täze sanksiýalaryň girizilmegini goldap çykyş edýär.
Eýran ýadro programmasy barada Günbatar tarapyndan öňe sürülýän aýyplamalary ret edip, bu programmasynyň parahatçylyk maksatlaryna eýerýändigini aýdýar.


text:
11-nji aprelde 4 aý mundan ozal bolan prezident saýlawlarynda ýeňilen Kot d’Iwuaryň lideri Loran Gbagbo Abijandaky rezidensiýasynda tussag edildi.
Gbagbo saýlawlarda ýeňilendigini boýun alman, häkimiýeti öz elinden bermejek bolup hereket etdi.
Gbagbonyň metbugat sekretary “Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda onuň fransuzlar tarapyndan saklanyp, oppozisiýa geçirilendigini habar berdi.
“Frans press” habar gullugynyň Kot d’Iwuardaky Fransiýanyň ilçihanasyna salgylanyp beren maglumatyna görä bolsa, Loran Gbagbo saýlawlarda ýeňiş gazanyp, halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edilen prezident Alassane Ouattara wepaly esgerler tarapyndan ele salnypdyr.


text:
Bu barada Euronews
, CNBC, GULF Daily News, CT24, Einnews, Trend Capital we Forbes ýaly halkara habar beriş serişdeleri, Reuters, AFP we Ria Nowosti habar agentliklerine we beýleki çeşmelere salgylanyp habar berdiler. ‘Ýeterlik gaz bar’
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet mediasy arkaly efire berlen 10-njy iýulda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde, häzirki wagtda eksport etmek üçin ýeterlik derejede türkmen gazynyň bardygyny belläp, daşary ýurt bazarlaryna gaz ibermäge Türkmenistanyň taýýardygyny, muňa bolsa “NABUCCO” proýektiniň hem degişlidigini mälim etdi. Türkmen prezidenti ýurtda eksport üçin ýeterlik derejede tebigy gaz rezerwleriniň bardygyny ýerli geologlaryň tassyklandygyny hem sözüne goşdy.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistanyň Hazar deňzi regionynda 6 trillion kub metr tebigy gaz rezerwleriniň bardygy aýdylýar. Şol ýerlerde gözleg-burawlaýyş işleriniň geçirilmegi üçin şu ýylyň aprel aýynda Türkmenistanyň hökümeti bilen Germaniýanyň RWE energiýa kompaniýasynyň arasynda ylalaşyga gol çekilipdi.Ankarada tranzit boýunça gol çekişiler
Duşenebe güni Türkiýäniň paýtagty Ankarada, “NABUCCO” proýektine gatnaşyjy ýurtlar bolan Awstriýa, Wengriýa, Ruminiýa, Bolgariýa we Türkiýe tarapyndan tranzit şertleri boýunça ylalaşyga gol çekiler. Bu proýektiň potensial üpjünçileriniň arasynda Türkmenistan, Azerbeýjan, Yrak, Eýran we ähtimal Russiýa görkezilýärdi.
"NABUCCO" gaz geçirijisiniň kartasy. (Ulaltmak üçin suratyň üstüne basyň)
7.9 milliard ýewro barabar 3,300 kilometrlik “NABUCCO” turbalarynyň gurluşygyna Awstriýanyň OMV, Wengriýanyň MOL, Bolgariýanyň Bulgargaz, Ruminiýanyň Transgaz, Germaniýanyň RWE we Türkiýäniň BOTAŞ ýangyç kompaniýalary gatnaşarlar. Bu proýektiň maliýeleşdirilmegi boýunça şol kompaniýalaryň her biriniň 16,67 prosentlik paýy bolar.
Hazar deňziniň tebigy gazyny Russiýadan sowa Ýewropa akdyrjak “NABUCCO” proýektiniň maksimum ukyby ýyllyk 31 milliard kub metre barabar bolar. Bu bolsa Ýewropanyň gaz zeruryýetiniň 5 prosentine golaýyna deňdir. Gaz geçirijileriniň gurluşygynyň 2011-nji ýylda başlamagyna garaşylýar. Tebigy gazyň ilkinji tapgyry bolsa 2013-nji ýylyň ahyrlaryna ýa-da 2014-nji ýylyň başlaryna akyp başlar diýlip garaşylýar.“NABUCCO” proýektine ABŞ we ÝB-niň goldawy
Trend Capital agentliginiň habar bermegine görä, ABŞ-niň Döwlet sekretarynyň kömekçisiniň orunbasary Metiýu Braýza bu agentlige beren beýanatynda, “NABUCCO proýektini türkmen gazy bolmazdan gurmak mümkin. Ýöne türkmen gazy bolsa has aňsat bolar” diýip belläpdir.
ABŞ-li diplomat Metiýu Braýza
Şeýle hem ABŞ-niň ýokary derejeli diplomaty Braýza, “Munuň Türkmenistan üçin uly syýasy töwekgelçiligi bar. Şol töwekgelçiligi azaltmak üçin türkmen dostlarymyza Günbatara tarap eksport ýollaryny görkezip bileris. Degişli karary almak bilen Türkmenistan girdeýjisini şu ýollar arkaly gazanyp biler” diýip nygtapdyr.
Merkezi Aziýa ýurtlaryna saparynyň çäginde Türkmenistana baran ABŞ-niň Döwlet sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasary Uilýam Börns hem anna güni türkmen telewideniýesine beren interwýusynda, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen energiýa hyzmatdaşlygy boýunça hem gepleşik geçirendigini aýtdy.
Ankarada gol çekilmegi planlaşdyrylýan ylalaşyga Germaniýanyň gözegçiler toparyny ibermegine garaşylýar. Ýakynda Germaniýanyň öňki Daşary işler ministri Ýoçka Fişer “NABUCCO” proýektiniň maslahatçysy edip bellenipdi. Germaniýanyň ozalky kansleri Gerhard Şröder bolsa, "Demirgazyk akym" proýekti boýunça “Gazpromy” goldamakda we oňa ýardam bermekde örän möhüm rol oýnap gelýär.
Moskwa soňky wagtlar Orsýetiň gaz proýektlerine bäsdeş diýlip hasaplanylýan “NABUCCO” gaz proýekti üçin potensial energiýa üpjünçileri bolup biljek Türkmenistany, Azerbeýjany we Eýrany, şeýle hem “NABUCCO” turbalarynyň geçjek tranzit ýurdy bolan Türkiýäni özüniň “Günorta mawy akym” proýektine gatnaşmaga çekmek ugrunda tagalla edýärdi. Ýewropa Birleşigi bolsa, energiýa boýunça özüniň Russiýa bolan garaşlylygyny azaltmak üçin, bu proýekte özboluşly bir mümkinçilik hökmünde garaýar.


text:
Rus imperiýasy 1879-nji ýylda Türkmenlerden ýeňilendiklerini özlerine namys bilip, söweşlerde at gazanan general Skobelewe, güýçli goşun bilen türkmen topragyna täze ekspedisiýasy tabşyrylýar. Şeýlelik-de, birinji söweşde bir näçe adam ýitiren türkmenler, ruslaryň täze eskpedisiýasyna daýanyp bilmän, Gökdepe galasynda urşy dowam etdirýärler. 1881-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda, ruslar tarapyndan 1 tonna 120 kilogram därini galanyň gündogar böleginde partladyp, galanyň içinde aljyraňlyga düşen adamlary uçdantutma gyryp başlaýarlar. Ýöne 23 gün galada gabalan türkmenler, Watan üçin bir gezek däl, 25 gezek ölmelem bolsa taýýardylar. Olar muňa boýundylar. Olarda esasy maksat Ata-Watan üçin jan bermek, şehit bolmakdy. Olar Watan üçin, ar-namys üçin gara başy gurban etmegiň diňe sözde däl-de, durmuşda nähili bolýandygyny görkezipdiler.
Her ýyl bütin Dünýä türkmenleri, Watan üçin wepat bolanlaryň hatyra gününi uly il bolup döwlet derejesinde ýatlaýarlar. Gökdepe galasynda dökülen ganyň manysyz däldigini, şol uruşda wepat bolanlaryň hakyky Watan gahrymanlarydygyny arkaýyn aýtsa bolar. Ondan öňem, soňam Watan üçin şirin janyny gurban edenleri Gökdepe galasynda şehit bolanlar bilen bir hatarda hatyralamakdyr. Bu gahrymançylyk bizi parahatçylykly günlerde-de Watanyň gymmatynyň, hatda öz janymyzdanam gymmatlydygyny ýatladyp durmalydyr. Bu bize ata-babalarymyzdan galan iň uly baýlygyň, iň gymmatly mirasyň biridir.
Gökdepe galasynda şehit bolan ynsanlaryň jaýy jennetden bolsun, yzynda doga-dileg edip ýatlaýan nebereleriniň ýurdy abat, halky agzybir bolmaklaryny Beýik Biribardan dileg edýärin.
Rus imperiýasy Gökdepe Galasyny partladyp ýeňiş gazanyp, az wagtlaýyn hem hökümdarlyk edenem bolsa, türkmen öz gaýduwsyzlygy bilen, şu günki günde türkmen halky öz ýeňişini özbaşdak, Garaşsyz hem Bitarap Döwlet bolup özüni bütin dünýa tanatmagy gazandy. Biz ýaşlar, Garaşsyz Baky Bitarap asuda Watanyň abraýy üçin edýän her bir işimizde, okuwymyzda gujur-gaýratymyzy, yhlasymyzy görkezmeli we edil ata-babalarymyz ýaly ýatlanmaga mynasyp adamlar bolup ýaşamalydyrys. Biz parahatçylykly, asuda günlerde Watana şan-şöhrat getiren zähmet gahrymanlary bolmalydyrys.
14 января 2013
Kabul bolsun sadakalarynyz. Gowy yazypsyn
06 февраля 2014
Minnetdar!
Ruslaryň eden şu etmişlerini her bir Türkmen bilmelidir we ýadynda saklamalydyr!


text:
Russiýa Federasiýasynda geçmiş mydama jedelli zat. Molotow-Ribbentrop paktyna gol çekilmeginiň 70 ýyllygy-da şeýle.
Sowet Soýuzynyň Daşary işler ministri Wyaçeslaw Molotow bilen onuň german kärdeşi Ýoahim fon Ribbentrop tarapyndan 1939-njy ýylyň 23-nji awgustynda gol çekilen birek-biregiň üstüne çozmazlyk baradaky şertnama bir gizlin protokoly öz içine alýardy. Bu protokolda demirgazyk we gündogar Ýewropa nasist Germaniýa we Sowet “täsir sferasy” diýlip, ikä bölünýärdi.
Adamlaryň ykbaly bir gijäniň içinde onlarça ýyllap Sowet agalygyna tabşyrylandygy sebäpli bu waka Baltika dowletleri, Polşa we beýleki ýurtlar üçin ajy waka bolup durýar. Ýöne Moskwanyň köçelerinde bu pakta bulardan tapawutly garalýar. Köp adamlar: “Bu pakt zerurdy. Sebäbi Gitler bilen bolmagy gutulgysyz söweşe taýýarlyk görere Sowet Soýuzyna wagt gerekdi” diýýärler.
Sowet resmileriniň bardygyny 1989-njy ýyla çenli boýun alman gelen gizlin şertnamasyndan Moskwalylaryň aglabasy bihabar. Ýöne bu ylalaşyk barada az-kem bilýänleriň-de iki aralykda gysylan halklara kän bir ýüregi awap baranok. Olaryň biri 35 ýaşly Alekseý.
“Baltikalylar bize basybalyjylar diýip pikir edýän bolsalar, ýalňyşýarlar. Biz olary halas etdik. Olar garyp ýurtlardy. Biz olary beýgeltdik. Bu bir syýasy pirim. Muňa çyn zatlar diýip, gulak asyp bolmaz” diýip, Alekseý aýdýar.
Orslaryň deň ýarysyna golaýy habarsyz
Geçirilýän pikir soralyşyklaryň görkezmegine görä, orslaryň deň ýarysyna golaýynyň bu gizlin protokol barada bilyän zady ýok. Ýaňy iýul aýynda Lewada jemgyýetçilik pikiri merkezi tarapyndan geçirilen bir pikir soralşykda orslaryň 61 prosenti Sowet goşunynyň 1939-njy ýylyň sentýabrynda gündogar Polşa süsňäp girenini özleriniň bilmeýändiklerini aýtdylar. Lewada merkeziniň işgäri Denis Wolkowyň garaýşyça, bu san orslaryň özleriniň Sowet geçmişiniň ýaramaz taraplaryny bilmezlige salmaga meýillidigini görkezýär.
“Bu sanlaryň görkezýän esasy problemasy, bir tarapdan halkyň bu paktdan bihabardygy, bir tarapdan-da, taryhy faktlaryň olary gyzyklandyrmaýandygy” diýip, Wolkow aýdýar.
Ýaşlar-ha maglumatlarynyň kem-käsdigini bu wakalaryň gaty ir bolandygy bilen belli bir derejä çenli aklap bilýärler. Ýöne pensiýa çykan Rufina Galiullina hem 70 ýyl mundan ozal bolan zatlary jikme-jigi bilen bilmeýänligini belleýär.
“Men olaryň Polşanyň ýarysyny basyp alandygyny bilemok. Ol wagtlar biz çagadyk. Men ýaňy üç ýaşymdadym. Nämä düşünýärdik? Gazetler bu barada soň-soňlar ýazyp başladylar” diýip, Galiullina belleýär.
Soňky ýyllarda Kreml resmileri ýurduň taryhyna emeli öwüşgin çaýmagy gaýragoýulmasyz işe öwürdiler. Olar taryhy tekstlere ýaňadandan seredilmegini buýrup, Orsýetiň geçmişiniň şübheli baplaryny şöhratlandyrmak üçin metbugaty hem-de milli wakalary ulanýarlar.
Oppozision syýasatçy Wladimir Ryžkow bu zatlara düşünip bilenok. “Men Stalini näme üçin goraýandygymyza, Molotow-Ribbentrop paktynyň Ikinji Jahan Urşunuň turmagynda esasy rol oýnandygy barada näme üçin çekişýändigimize düşünemok. Staline ýa Stalin režimine şahsy duýgudaşlyk diýäýmeseň, munuň başga näme sebäbiniň bardygyny bilemok” diýip, Ryžkow aýdýar.


text:
Garaşsyzlyk baýramyna taýýarlyklaryň çäginde klassyky saz sungatyna bolan üns belli bir derejede artýar. Golaýda Türkmenistanyň paýtagtynda ilkinji gezek Wena balynyň geçirilmegi, Wenanyň dünýä belli simfoniki orkestriniň Aşgabatdaky çykyşy muňa mysal bolup biler.
Mundan sähel wagt öň Türkmenistanda uly saz toparlary hem balet teatry işleýärdi. Soňra Opera we balet teatrynyň ýapylmagy, fortepianoda saz çalmagyň gadagan edilmegi professional sungata agyr zarba urdy. Ýogsam bolmasa geçen asyryň ortalarynda kemala gelen professional aýdym-saz medeniýeti halkyň söýgüsini gazanmagy başarypdy. Milli kompozitorlar, ençeme sazandalar hem belli aýdymçylar ösüp ýetişdi. Olar türkmen milli aýdym-saz sungatynyň täze bir ugruny döretdiler. Bu ugurda belli aýdymçy, Türkmenistanyň halk artisti Aýdogdy Gurbanowyň hem öz orny bar.
Türkmenistanyň halk artisti Aýdogdy Gurbanow 1933-nji ýylda Kaka etrabynyň öňki Lenin adyndaky daýhan birleşiginde dünýä inýär. Onuň çagalyk hem ýetginjeklik döwri 30-40-njy ýyllaryň ýowuz döwründe geçýär. Ol 1948-nji ýylda doly däl orta mekdebi tamamlap, bäş ýyllap kolhozda işleýär. Ol ýer sürýär, orak orup, döwek döwýär, mal-gara bakyp, çopançylyk edýär.
Aýdogdy 1953-nji ýylda Türkmen döwlet sazçyklyk uçilişesine okuwa girýär. Uçilişäniň solfejio mugallymy Silwia Semýonowna Şteýnberg Aýdogdynyň mylaýym, örän ýakymly sesini halap, oňa aýratyn üns berýär. Silwia Semýonowna Aýdogdyda geljekki özboluşly opera aýdymçysyny görýär we onuň bilen irginsiz işleýär. Ol tejribeli mugallym Aýdogdynyň sesiniň liriki tenordygyny kesgitleýär we ony düzgüne salýar. Aýdym aýdanyňda nähili dem almalydygyny, nähili hereket etmelidigini, diksiýa, ýagny sahna diliniň üstünde nähili işlemelidigini öwredýär. Oňa opera artistiniň diliniň arassa, anyk we örän düşnükli bolmalydygyny düşündirýär.
Ýaşlykda zähmetde bişişen Aýdogdy okuwa erjellik bilen girişýär hem uçilişäni gowy tamamlaýar. Sazçylyk uçilişesinde okan ýyllarynda Türkmen Döwlet Opera we Balet Teatrynyň köpçülik sahnalarynda, ýagny horda çykyş edýär. Bu bolsa Aýdogdynyň teatr sungaty bilen has ýakyndan tanyşmagyna we ussatlygyny kämilleşdirmegine ýardam edýär.
Aýdogdy Gurbanow 1958-nji ýylda Moskwanyň Çaýkowskiý adyndaky Döwlet konserwatoriýasyna okuwa girýär. 1963-nji ýylda konserwatoriýany üstünlikli tamamlap, Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Opera we Balet Teatrynda solist bolup, döredijilik işine başlaýar.
Onuň güýçli hem ýakymly liriki tenor sesi bolansoň, opera aýdymçylarynyň arasynda esasy orny eýeleýär. Operalarda esasy gahrymanlaryň obrazlaryny döredýär. Olardan “Şasenem we Garypda” Garybyň, “Leýli we Mežnunda” Mežnunyň hem Kömegiň, “Zöhre we Tahyrda” Tahyryň, “Kemine we kazyda” Daňataryň hem Keminäniň obrazlaryny üstünlikli ýerine ýetirýär. Aýdogdynyň döreden ol obrazlary halkyň söýgüsine mynasyp bolýar.
Bu klassyky opera spektakllaryny görmek üçin ýurduň dürli künjeklerinden Aşgabada ýörite gelerdiler. Ol belli operalar halkyň söýgüli spektakllaryna öwrülip, ahlak taýdan arassalygy ündäp, ýaş nesil üçin özboluşly merkdebe öwrüldi.
Aýdogdynyň mylaýym, gulaga ýakymly, örän milli türkmen sesi bilen birlikde, atristlik ussatlygy-da birkemsiz kämilleşdi. Ol “Magtymguly” operasynda Magtymgulynyň, “Abadan” operasynda Batyryň, “Sonada” Annanyň, Üzeýir Gajybekowyň “Arşin mal alan” operettasynda Askeriň obrazlaryny döretdi. S. Rahmaninowyň “Aleko” operasynda Alekonyň, I.P.Çaýkowskiniň “Ýewgeniý Onegin” operasynda Lenskiniň obrazlaryny türkmen sahnasyna çykaryp bildi. Žanrlary boýunça biri-birinden düýpli tapawutlanýan bu obrazlar şowly çykypdy.
Kinorežissýor Alty Garlyýewiň “Aýgytly ädim” filminde Artygyň “Aýna” diýen aýdymyny aýtmagy Aýdogdy Gurbanowa uly abraý getirdi. Oba ýerlerinde daýhanlaryň, çopanlaryň bu aýdyma hiňlenýändiklerine gabat gelinýärdi. Bu bolsa onuň döredijiliginiň halk köpçüliginiň aňyna däl, eýse ganyna siňendiginiň subutnamasydy.
Aýdogdy halkyň hak artisti hem hakdan içen aýdymçy saýylýar. Aýdogdy Gurbanowa 1965-nji ýylda ”Türkmenistanyň at gazanan atristi” diýen hormatly at berildi. 1977-nji ýylda bolsa ol ”Türkmenistanyň halk artisti” diýen ýokary hormatly ada mynasyp boldy. Ol konsert programmalary bilen Wengriýada, Bolgariýada, Fransiýada, Türkiýede we ençeme daşary ýurtlarda türkmen aýdym-saz sungatyny dünýä jar etdi.
“Türkmenistanyň halk artisti” Aýdogdy Gurbanow soňky wagtda Türkmen döwlet milli konserwatoriýasynda ýaşlara sapak berýär. Garaşsyzlygyň 20 ýyllygy mynasybetli geçirilýän dabaraly günlerde halka hyzmat eden, täze medeniýeti döreden şeýle aýdymçylaryň atlary-da tutulsa, gowy bolardy diýip, ýerli intelligensiýa wekilleri hasaplaýarlar.
Halmyrat Gylyçdurdyýew Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Siriýanyň Homs şäherinde howpsuzlyk güýçleriniň azyndan üç adamy öldürendigini ynsan hukuklaryny goraýjylar habar berýärler.
Mundan öň Siriýanyň hökümeti Arap Ligasyna ýurtda protestçilere garşy zorlugyň bes ediljekdigini söz beripdi.
Homs şäherinde tanklardan ot açylypdyr. Ynsan hukuklaryny goraýjylaryň aýtmagyna görä, penşenbe güni bu şäherde 20-ä golaý raýat öldürilipdir.
BMG-niň maglumatyna görä, mart aýynda prezident Başar al-Assadyň režimine garşy başlanan protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagy netijesinde ölenleriň sany üç müňden geçipdir.


text:
Ak tam 26-njy iýulda özüniň Türkiýäniň «Yslam döwleti» jeňçi toparyna garşy «ýokarlanan ünsüni we çaltlaşdyrylan tagallalaryny» gutlandygyny aýtdy.
Bu sözler Naýrobidäki metbugat brifiňinde, prezident Barak Obamanyň Keniýa sapary mahalynda, Ak tamyň resmisi tarapyndan aýdyldy.
Türkiýe 25-nji iýulda «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň Siriýadaky nyşanalaryna we kürt jeňçileriniň demirgazyk Yrakdaky nyşanalaryna howa hem-de artilleriýa zarbalaryny urmaga başlady.
Bu zarbalardan soň, PKK, Kürdüstan işçiler partiýasy Ankara bilen ýaraşygynda hiç bir manynyň galmandygyny aýtdy.


text:
Penşenbe güni Yragyň ýerli polisiýasy we medisina resmileri paýtagt Bagdatda amala aşyrylan birnäçe partlamada azyndan 12 töweregi adamyň ölüp, 30 töweregi adamyň hem ýaralanandygyny habar berdiler.
Bu partlamalarda ýerli restoranlaryň, polisiýanyň işgärleriniň we käbir beýleki punktlaryň nyşana alnandygy habar berilýär.
Yragyň Içeri işler ministrligini maglumatyna görä, bu partlamalardan biri maşyna ýerleşdirilen bomba arkaly amala aşyrylypdyr.
Häzirki wagt bu hüjümleriň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda ýaşaýyş jaýlarynyň kireýine berilmegini we we alynmagyny gözegçilik astyna almaga çagyrdy.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow Içeri işler ministrliginiň ýolbaşçylarynyň, ýerli häkimlikleriň raýatlaryň özlerine degişli ýaşaýyş jaýlaryny kärendesine bermek işine jogapkärçiliksiz çemeleşýändiklerini aýdyp, olara bu meselede düýpli nägilelik bildiripdir.
Prezident Berdimuhamedow soňky ýyllarda ýurduň raýatlarynyň durmuş derejesiniň ep-esli ýokarlanandygyny bellemek bilen, raýatlaryň käbiriniň birnäçe jaý satyn alyp, olary kärendesine berýändigini aýdypdyr.
Türkmen lideriniň tassyklamagyna görä, bu meselede häzire çenli kesgitli bir düzgün ýok. Ýöne ol indi bu işiň kanunçylyk esasynda amala aşyrylmagyny talap edýär.
Prezidentiň talabyna görä, indi jaýlary kärendesine alýanlar şol salgy, adres boýunça wagtlaýyn ýazga durmaly bolarlar, jaýlaryny kärendä berýänler bolsa, hereket edýän kanun düzgünleri bilen üpjün edilmeli. Şeýle-de prezident bu meselede döwlet salgyt gullugy bilen sazlaşykly işlenmelidigini aýdýar.
Metbugat maglumatynda aýdylmagyna görä, hökümet maslahatynda degişli ýolbaşçylara Aşgabat şäherinde ýaşaýyş jaýlarynyň «tükellemesini geçirmek», eger zerur bolsa, bu meseleler boýunça Ministrler kabinetiniň degişli çözgüdiniň taslamasyny taýýarlamak tabşyrylypdyr.
Mälim bolşy ýaly, 2012-nji ýylyň aýagynda Türkmenistanda ilat we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwy geçirildi we raýatlaryň jaý, emläk ýagdaýy häkimiýetlere täzeden tükelleme geçirmezden hem belli bolmaly ýaly.
Ikinji tarapdan, ýurtda ýaşaýyş jaýy bilen üpjünçilik, jaýy ýyklan adamlaryň jaý bilen üpjün edilişi, Aşgabat ýaly uly şäherlerde adam başyna düşýän ortaça ýaşaýyş meýdany, ýaşaýyş jaýyna hususy eýeçilik, döwlet eýeçiligindäki jaýlaryň hususylaşdyryş prosesi barada hem ýeterlik maglumat çap edilmeýär.
Mundanam başga, sowet döwründen gelýän propiska, ýaşaýan ýeriňde ýazga durmak düzgüniniň raýatlaryň ýurduň islän ýerinde ýaşamak, işlemek hukuklaryny, hereket azatlygynyň çäklendirýändigi barada nägile pikirler aýdylýar.
Emma indi, täze talaplara görä, ýaşaýyş jaýlaryny kärendä bermegiň hakytdanam kanunlaşdyrylmagy, salgyt düzgünleriniň ýerine ýetirilmegi bilen bir hatarda, ýazga durmak, propiska meselesiniň has berkidilmeginden, raýatlaryň ýurt içinde ýaşaýan ýerini saýlap almak hukuklarynyň emeli çäklendirilmeginden alada duýulýar.
Ýurt içinden gelýän habarlara görä, jaýy ýykylyp, wagtynda jaý alyp bilmeýän raýatlar garyndaşlarynyň jaýlarynda wagtlaýyn, özara oňşup we hasaplaşyp ýaşamaga mejbur bolsa, işsizler başga welaýatlardan Aşgabada iş gözläp gelmäge mejbur bolýarlar.
Jaýlary kärendesine bermegiň düzgünleşdirilmeginiň, kireýine jaý alanlaryň wagtlaýyn ýazga durmagynyň talap edilmeginiň şeýle ýagdaýdaky raýatlara nähili täsir ýetirjegi hakynda öňünden bir zat aýtmak kyn.


text:
Türkmenistanda şenbe güni, parlament saýlawlarynyň geçirilmeginiň öň ýanynda ümsümlik yglan edildi. Ýurduň Saýlaw kodeksine görä, saýlawlara bir gün galanda saýlaw kampaniýalary soňlanýar.
Ertir, 15-nji dekabrda ir sagat 7-den sagat 19-a çenli 2446 saýlaw uçastogynda, şol sanda daşary ýurtlardaky türkmen ilçihanalarynda açylan 33 saýlaw uçastogynda parlament deputatlygy üçin dalaş edýän kandidatlara ses berler. Saýlawlarda 283 kandidat bäsleşýär we olardan 125 deputat saýlanmaly.
Türkmenistanda saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky Merkezi komissiýanyň türkmen mediasyna beren maglumatyna görä, saýlaw kampaniýalary ýurtdaky Saýlaw kodeksiniň düzgünlerine we halkara ölçeglerine laýyklykda geçirildi. Ýurduň saýlaw uçastoklarynyň ählisinde saýlawa bir gün galanda ýokary derejedäki taýýarlyk yglan edildi.
Türkmenistan parlament saýlawlaryna GDA ýurtlarynyň gözegçilerini, ÝHHG-nyň Adam hukuklary we demokratiýa guramasynyň, şeýle-de bu guramanyň Parlament Assambleýasynyň delegasiýasyny çagyrdy.


text:
“Simpsonlar” atly dünýä meşhur multfilmiň 500-nji seriýasy görkezildi.
Multfilmiň ýekşenbe günündäki seriýasynda “Wikileaks” saýtyny esaslandyryjy Julian Assanj hem peýda boldy. “Simpsonlar” multfilminiň prodýuserleriniň aýtmagyna görä, Assanj öz sesini telefon arkaly ýazdyryp ugradypdyr.
Häzir Julian Assanj Britaniýada öý tussaglygynda saklanylýar. Onuň jynsy zorluk aýyplamalary boýunça Şwesiýa ekstradisiýa edilmegi ugrunda iş gidýär.
Mundan öň “Simpsonlar” multfilminde Maýkl Jekson, Elizabet Teýlor, Toni Bleýr ýaly meşhur şahsyýetler hem öz keşplerini seslendiripdiler.


text:
Täze ýyl baýramynyň ýakynlamagy bilen Aşgabadyň bazarlary hem dürli-dümen ir-iýmişlerden doldy. Bu günler paýtagtyň söwda nokatlarynda apelsin, mandarin, ananas, greýpfrut ýaly daşary ýurtlardan getirilýän azyklary näçe diýseň görse bolýar.
Geçen ýylkylardan tapawutlylykda Täze ýyl baýramynyň ýakynlamagy bilen, gürrüňi gidýän harytlaryň aglabasynyň nyrhlary hem ýokary galman, şol bir durkunda saklanýar. Deňeşdirmek üçin aýtsak, geçen ýylyň şu wagtlary bir kilogram mandariniň bahasy 4 manatdan 5-6 manada çykan bolsa, häzir mandarini 4-5 manatdan satyn alyp bolýar.
Bazarlardaky bu hili nyrh durnuklylygynyň saklanmagyny Türkmenistanyň prezidenti 8-nji dekabrda geçen hökümet maslahatynda hem tabşyrdy. Şeýle-de şol maslahatda prezident Berdimuhamedow ýurduň bazarlarynda we söwda dükanlarynda halka hödürlenýän azyk önümleriniň, beýleki harytlaryň hem-de sowgatlyk önümleriň ýokary hilli bolmagyny hem-de olaryň bolçulygyny üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleriň görülmelidigini aýtdy.
Prezidentiň bu çykyşyndan soň bazarlarda Täze ýyl baýramy bilen bagly harytlar köpeldi. Täze ýyl baýramçylyk söwda nokatlary döredildi.
Bu ýagdaýdan hoşal bolýan paýtagtlylar hem az däl. “Harytlaryň öňküler ýaly gymmatlamaýşy gowy. Bu adamlara Täze ýyly gowy garşylamaga mümkinçilik berýär” diýip, paýtagtly pensioner Amangeldi aga aýdýar.
Meseläniň ikinji tarapy
Emma paýtagtyň bazarlarynyň sitrus we beýleki ir-iýmişleri satýan käbir satyjylary Amangeldi aganyň şatlygyna şärik bolup bilenoklar. Hususy söwdagärleriň aýtmaklaryna görä, hökümet bu ýyl satylmaly harytlary özi paýlap beripdir. Ýagny, olar öz harytlaryny hökümetiň beren harytlary bilen bile satmaly. Belläp geçsek, hökümet tarapyndan paýlanýan mandarini, üzümi, almany olar resmileriň kesgitlän nyrhyndan satmaga borçly. Ýogsa, olara çäre görüljekdigini satyjylaryň käbirleri aýdýarlar.
”Teke bazarynyň” satyjsy Aman bu harytlary, esasan, bazar administrasiýasynyň satyjylara paýlaýandygyny hem-de paýlanyp berlen harytlaryň satuw nyrhlaryna yzygiderli gözegçilik edilýändigini gürrüň berýär.
Aman ýaly satyjylar hökümetiň söwdanyň “iň gyzgalaňly döwri” bazaryň işlerine gatyşmagy netijesinde özlerinin uly zyýana galýandyklaryny aýdýarlar.
Onuň sözlerinden çen tutulsa, döwlet tarapyndan dükanlara paýlanýan harytlaryň bahalary bazar nyrhyndan arzan bolansoň, hususyýetçileriň öz harytlarynyň söwdasy peselýär.
Bazarlarda şu ýyl Täze ýyl baýramçylygynyň öňüsyrasy diňe bir sitrus hem-de ir-iýmişleriň bahalaryna gözegçilik edilmän, eýse beýleki käbir harytlara hem gözegçilik berkeýär. Hususan-da, prezidentň ýokarda agzalan çykyşyndan soň bazarlarda ençeme aýdan soň ilkinji gezek elin et peýda boldy. Bu söwdanyň, ýagny et söwdasynyň gözegçiligi has-da berk. Etiň bir kilosy edil hökümet tarapyndan kesgitlenen 12 manat nyrhdan satylýar.
Täze Ýyl Türkmenistanda resmi derejedäki baýramçylyk we ol gün adamlar işden boşadylýar.


text:
Aşgabatdaky dowam edýän abadanlaşdyrmak işleriniň çäginde köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň käbirleriniň böwründäki geçelgelerde, ýagny arkalarda gurlan dükanlar ýok edilip başlandy.
Häzirki wagta çenli şäheriň Parahat-1 we 2 mikroraýonlaryndaky 2-3 sany şonuň ýaly kommersiýa dükanlary aýryldy. Arkalaryň astynda ýerleşýän beýleki dükanlaryň-da ýakyn wagtda ýok ediljekdigi aýdylyp, olaryň eýelerine öz dükanlaryny başga ýerlere göçürmek maslahat berlipdir.
Parahat-2 mikroraýonyndaky arkadaky dükanyň eýesi Meýlisiň aýtmagyna görä, bu arkalarda gurlan dükanlaryň köpüsi ýörite rugsatnama bilen gurlan. “Mende ähli zerur bolan resminamalar bar. Emma olara seredenoklar. Ýaşaýyş jaýlarynda hiç hili artykmaç zat bolmaly däl diýýärler” diýip, Meýlis gürrüň berýär.
Mundan başga-da, käbir telekeçileriň berýän gürrüňine görä, häkimiýet wekilleri ýaşaýyş jaýlarynyň ýerzeminlerinde we ýarym ýerzeminlerinde ýerleşen dükanlaryň hem ýakyn wagtlarda ýapylyp başlanjakdygyny duýdurypdyrlar.
Emma ýapyljak dükanlaryň eýelerine nähilidir bir görnüşde kompensasiýa tölenjekdigini habar bermändirler. Hatda dükan üçin täze ýer hem berilmez. Gaýta häkimiýet wekilleri dükan eýelerine indi kommersiýa dükanlarynyň düýbünden ýok ediljekdigini aýdypdyrlar.
Mundan öň...
Ýatlap geçsek, häkimiýet wekilleri öň hem ýerzeminlerdäki we ýarym ýerzeminlerdäki kommersiýa dükanlaryny ýapmak synanyşygyny edipdiler. 2014-nji ýylyň oktýabr aýynda paýtagtyň Parahat 1-2-3-4-nji mikroraýonlarynda 100-den gowrak kommersiýa dükanlary ýapylypdy. Emma birnäçe wagt geçensoň, olar ýene-de gaýtadan açyldy.
Häkimiýetler kiosk görnüşli kommersiýa dükanlaryny ýa-da, il içinde aýdylyşy ýaly kommersiýa budkalaryny, birnäçe ýyllaryň dowamynda yzygiderli ýok etdiler. Iň soňky gezek 2014-nji ýylda şäherde galan az sanly kiosk kommersiýa dükanlarynyň iň soňkulary ýapyldy.
Ýeri gelende aýtsak, paýtagtda kommersiýa dükanlary diňe bir köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň ýerleşen mikroraýonlarynda däl, eýse bir gatly hususy ýaşaýyş jaýlarynyň ýerleşen ”Hitrowka”, ”Posýolka” ýaly raýonlaryndaky hususy kommersiýa dükanlary hem wagtal-wagtal ýapylyp durýar.
Geçen ýylyň maý aýynda bolsa paýtagtyň Bedew ýaşaýyş massiwindäki gurluşyk materiallary satylýan hususy dükanlaryň ählisi diýen ýaly ýapyldy.
Ýurtda kommersiýa dükanlarynyň ençemesiniň hereket edýändigine garamazdan, olaryň sany, alyjylara hyzmat etmekde tutýan orunlary barada hiç hili statistik maglumatlar ýok.


text:
Aşgabat, 24-nji dekabr. «Türkmenportal».
Leonid Filatow 1946-njy ýylyň 24-nji dekabrynda Kazanda dünýä inipdir. Ene-atasy aýrylyşansoň, 7 ýyl ejesi bilen Aşgabatda ýaşapdyr. Ol bu ýerde mekdepde okapdyr we Aşgabatdaky gazet-žurnalarda çykyş edip durupdyr.
1965-nji ýylda mekdebi tamamlap, artist bolmak barada belli-külli karara gelipdir. Şukin adyndaky uçilişäniň aktýorçylyk fakultetine okuwa giripdir. Edebi döredijilik bilen meşgullanypdyr, goşgy ýazypdyr. 1969-njy ýylda Moskwa şäherinde Tagankadaky teatra işe durupdyr. Şol bir wagtyň özünde edebi döredijiligini-de dowam etdiripdir. Onuň “Lizistrata”, “Çakgan hem mergen ýigit Fedot hakynda”, “Robin Guduň uly söýgüsi”, “Üç pyrtykala bolan söýgi”, “Men – teataryň adamsy”, “Ak dabanyň çagalary” ýaly kitaplary çapdan çykypdyr.
Esasanam, “Lizistrata” komediýasy has uly üstünlik getirip, onuň üçin Filatow “Oktýabr” žurnalynyň edebiýat baýragyna mynasyp görlüpdir. Leonid Filatow şeýle-de teatr üçin “Ikatýokly sagat”, “Öwüsýän adamlar”, “Şerwud tokaýyndan gelen suratkeş” ýaly pýesalary hem ýazypdyr.
Filatow 1970-nji ýyldan başlap, kinoda surata düşüp ugraýar. Ol “Ilkinji söýginiň şäheri”, “Ekipaž”, “Zenanlar çynlakaý degişýärler”, “Çiçerin”, “Fleýta üçin ýatdan çykan owaz”, “Haýyr-sahawat baly” ýaly ençeme filmlerde dürli gahrymanlaryň keşplerini janlandyrdy.
1990-njy ýylda “Ak dabanyň çagalary” boýunça film surata düşürip, onda hem edebi esasy ýazyjy, hem-de artist bolup çykyş etdi. 1996-njy ýylda Kaçan bilen bilelikde “Mämişi reňkli pişik” ady bilen aýdymlar diskini çykardy. “Ýatlap dursadylar” atly awtorlyk programmasy üçin oňa «ТЭФИ» baýragy we Russiýa Federasiýasynyň kino we telewideniýe boýunça döwlet baýragy gowşuryldy.
Leonid Filatow 2003-nji ýylyň 26-njy oktýabrynda Moskwada uzaga çeken agyr keselden soň aradan çykdy. Wagankowsk gonamçylygynda jaýlanyldy.


text:
"Taryhy nukdaýnazardan aýdylanda, Merkezi we Günorta Aziýada ýerleşýän ýurtlary ozal biri-biri we beýleki kontinentler bilen söwdagärleriň gatnaýan "Ýüpek ýoly" baglanyşdyrýardy" diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton ýakynda Hindistana saparynyň dowamynda eden çykyşynda aýtdy.
Ol sözüni dowam etdirip, ýene şeýle diýdi: "Şol ýoldan peýdalanyp, hindistanly söwdagärler öz azyk önümlerini, şaý-seplerini, matalaryny, dürli mallaryny bazara çykarýardylar we Bosfor geçelgesi bilen Hytaýyň beýik diwarynyň aralygyndaky ähli regionlara öz ideýalaryny we medeniýetlerini ýaýratmak mümkinçiligine eýe bolýardylar".
Geliň, täze "Ýüpek ýoluny" guralyň diýip, Hillari Klinton öz çykyşynda belledi. Emma ol döwürden bäri ýagdaýlar üýtgedi. Onsoň Klintonyň göz öňünde tutýan täze "Ýüpek ýoly", taryhy ýüpek ýoly ýaly, diňe ullakan ýoldan ybarat bolman, ol halkara möçberindäki ykdysady, söwda we tranzit çatryklaryny gurmakdan ybaratdyr.
Hakykatdanam, bu gaty gowy pikire meňzeýär, onuň iş ýüzünde amala aşyrylmagyna kim erbet pikir diýip, baha berip biler? Emma şol bir wagtyň özünde-de aýdylýan bu gürrüň düýş ýaly bir zat, düýş görmek, elbetde, gowy, ýöne şol bir wagtyň özünde-de regionyň hakykatlaryndan hem uzaklaşylmaly däl.
Ilki bilen, geliň, "Ýüpek ýoly" diýilýän şol proýekte syn edeliň. Bu 1877-nji ýylda german alymy tarapyndan oýlanyp tapylan atdyr. Bu hem "Silk Road", ýagny "Ýüpek Ýoly" diýilýän pikiriň azyndan ýüz ýyl öňki proýektdigini aňladýar. Şol döwürlerde "Ýüpek ýoly" Günorta, Merkezi we Gündogar Aziýa bilen bir hatarda Ýakyn Gündogaryň aglaba bölegini öz içine alyp, şol tutuş region bolsa sanlyja häkimler tarapyndan dolandyrylýardy. Ol ýurtlaryň serhet liniýalary hem o diýen anyk bolman, bir ýurtdan beýleki ýurda sapar etmek üçin pasport ulanmaly diýlen düzgün hem häli girizilmändi. Hatda ýüpek ýolunyň özi hiç haçan ýeke-täk ýoldan ybarat bolman, ol biri-biri bilen baglanyşýan we ugry takyk bolmadyk ýollardan ybaratdy.
Häzirki ýagdaý
Has möhümi "Ýüpek ýoly" diýilýän şol ýollardan kerwenler geçýärkä, regionyň syýasy hem howpsuzlyk ýagdaýlary häzirkisinden juda tapawutlydy. Eýranyň ýagdaýyny mysal alyp göreliň. Öň Persiýa ýa Pars ady bilen tanalýan bu ýurt, öňki "Ýüpek ýolunyň" esasy ugurlaryndan biridi.
Emma häzirki Eýrana serediň, ol bir topar yslamçylar tarapyndan dolandyrylyp, bu ýurda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan sanksiýalar girizilen. Ýagny, halkara kanunlaryna görä, Tähran bilen uly möçberli söwda gatnaşygyny ýola goýmak bikanun. Netijede Eýran hem bu proýekte girizilermi diýlen kanuny sorag döreýär.
"Ýüpek ýolunyň" ýene möhüm ugurlarynyň biri Hindistandyr. Öň Mogollar we soňra Britaniýa tarapyndan dolandyrylan wagtlarda Hindistan diňe bir ýurt bolup, ol häzirki döwürde üçe bölünen. Hindistanyň gapdalynda indi Bangladeş bilen Pakistanam bar.
Olardan ikisi, ýagny Pakistan bilen Hindistanyň gatnaşygy mydama dartgynly bolup, olar geçen 50 ýylyň dowamynda üç gezek ganly çaknyşyklary hem başdan geçirdiler. Olaryň arasynda Kaşmir diýilýän problema henizem dowam edýär. Hindistan bilen Pakistanyň liderleri duşuşyp, parahatçylyk boýunça pikir alyşmasalar, Hillari Klintonyň gürrüňini edýän bu proýektiniň başa barjagy gümana.
Elbetde, söwda gatnaşygynyň ýola goýulmagynyň dartgynlygy azaldyp biljekdigini aýtmak mümkin, emma problemalar dowam etse, bu planyň başa barmagy aňsat bolmaz.
Pakistanyň Owganystan bilen gatnaşygy hem juda dartgynly, soňky döwürlerde goňşy Owganystana Pakistan tarapyndan raketalar atyldy. Bu hem "Ýüpek ýoly" proýektiniň geljegi nukdaýnazaryndan gowulygyň alamaty däl.
Pakistanyň goňşusy Owganystan barada aýtsak, onuň ýagdaýy hasam erbet. Onuň eksport edýän iň uly önümi neşe maddasydyr. Häzirki döwürde tutuş regionda päsgelsiz amala aşyrylýan ýeke-täk söwda önümi hem neşe maddasydyr. Bu ýurduň ýollary barada gürrüň edilende, soňky 30 ýylyň dowamynda gurlan ýeke-täk ýol 2,200 kilometr uzynlygyndaky şaýoldyr. Ol 9 ýyldan bäri gurulýar, ýöne gurluşygy henizem tamamlananok.
Merkezi Aziýa
Merkezi Aziýa barada gürrüň edilende hem o diýen aýdara pozitiw zat ýok. Özbegistanyň öz goňşusy Täjigistan bilen gatnaşygy dartgynly, ýagny Täjigistan suw bendini gurjak diýip, Özbegistana akýan suwy böwetlemek howpuny salýan bolsa, Özbegistan Täjigistanyň daşary ýurtlar bilen gury ýer arkaly amala aşyrýan gatnaşygynynyň öňüni kesýär.
Gyrgyzystanyň Oş we Jelalabat welaýatlatrynda özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda çykan çaknaşykdan soňra, Özbegistanyň Gyrgyzystan bilen hem gatnaşygy oňyn däl.
Türkmenistan diýseň, ol dünýäniň iň ýapyk ýurtlaryndan biri diýlip hasaplanýar. Ýagny, söwda kerwenleriniň bu ýurda gelmegi ýa bu ýurtdan tranzit hökmünde geçmegi aňyrda dursun, turistleriň ýurda girmegi hem juda çäklendirilen. Söwda şertleri diýseň, olam bir problema. Ýakynda bolup geçen wakany mysal edip alsak, bäş sany türk şirketi bilen bir hatarda Orsýetiň uly kompaniýalaryndan biri Türkmenistany ozal baglaşylan şertnamany berjaý etmänligi üçin suda berdiler.
20 töweregi türk kärhanalary hem şeýle dawa bilen Türkmenistanyň hökümetini halkara sudlaryna tabşyrmaga taýynlanyp ýörler. Olar Türkmenistanyň hökümetinden özleriniň 1 milliard dollar töweregi algylarynyň bardygyny aýdýarlar. Ýagny, bu problemalar institutlarda taýýarlanýan alymlyk işleri bilen bagly bir meseleler däl, olar agzalýan ýurtlaryň ählisinde düýpli kynçylyklaryň bardygyny aňladýar.
Regionda şeýle ýagdaý dowam edýärkä, gürrüňi edilýän täze "Ýüpek ýoly" proýektinde Merkezi Aziýanyň esasy rolunyň bolmalydygy aýdylýar. Bu pikir esasynda düzülen şol proýektiň amala aşyrylmagyny goldap, käbir amirkan ýolbaşçylary çykyş edýärler we şol bir wagtyň özünde-de käbir institutlar bu plany goldap yzygiderli hasabat çap edýärler. Belki-de, bu planyň başa barmagy mümkin. Emma ony diňe arzuw etmek bilen amala aşyryp bolmaz.
Muhammad Tahir Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Waşingtondaky žurnalisti, IHA türk habar agentliginiň Pakistandaky we Owganystandaky öňki habarçysy. Kommentaride beýan edilen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
NATO Kosowadaky esgerleriniň sanyny artdyrar. Ýaranlyk munuň regiondaky howpsuzlygy üpjün etmäge degişlidigini nygtap, geçen hepde regionda dörän çaknyşyklar bilen ilteşiginiň ýokdugy aýdýar.
Geçen hepde Kosowanyň howpsuzlyk güýçleriniň Serbiýa bilen iki serhet geçelgelerinde öz gözegçiliklerini güýçlendirmekleriniň yz ýany, ýerli etniki serbleriň bir topary bilen çaknyşyk ýüze çykypdy.
Häzir NATO-nyň Kosowada 6,000 töweregi esgeri bar. Goşmaça ugradyljak esgerleriň sany barada maglumat berilmedi.


text:
Soňky wagtlar Türkmenistanda internet ýaýrap, ýurtda internet kafeleri açyldy, mobil telefonlary arkaly internete girmek mümkinçilikleri döredi.
Türkmenistandan gowuşýan maglumatlara görä, internet, has dogrusy sosial ulgamlar ýaşlaryň arasynda uly meşhurlyga eýe bolup başlapdyr. Emma, käbir ýetginjek türkmenistanlylar sosial medianyň oňaýsyz täsirleriniň hem bardygyny aýdýarlar.
Özüni Laçyn diýip tanadan ýokary synp mekdep okuwçylarynyň biri Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa näme sebäpden nägile bolýandygyny düşündirdi.


text:
“Garanti Koza LLP” şirketiniň Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezine beren arzasy şu ýylyň 20-nji iýulynda hasaba alyndy. “Garanti Koza LLP” kompaniýasynyň Türkmenistanyň “Türkmenawtoýollary” döwlet konsernini suda berenligi inwestision dawalara seredýän halkara merkeziniň resmi maglumatynda aýdylýar.
“Garanti Koza” kompaniýasynyň türkmen tarapy bilen dawasynyň nämeden ybaratdygyny kompaniýanyň özünden anyklap bolmady.
“Türkmenawtoýollary” döwlet konserni öz üstünden edilen bu şikaýatdan habarsyzdygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy. Döwlet konserniniň wekili “Türkmenawtoýollarynyň” “Garanti Koza LLP” kompaniýasy bilen hiç bir dawasynyň ýokdugyny hem belledi.
Britaniýada hasaba alnan “Garanti Koza LLP” türk şirketi 2008-nji ýylda Mary-Türkmenabat gara ýolunyň ugrunda 28 sany köprini gurmak boýunça şertnama baglaşypdy. Türkiýäniň habar serişdelerinde we halkara neşirlerde habar berlişine görä, umumy bahasy 100 million dollarlyk bu gurluşyk
2008-nji ýylyň fewral aýynda başlanyp, oktýabar aýynda tamamlanmalydy.
Türkmen tarapyndan nägilelik
Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezi döwletler we raýatlar arasyndaky dawalary çözmek üçin döredilen özbaşdak halkara edaradyr. Bu guramanyň Konwensiýasyna gol çeken 140-dan gowrak döwletiň arasynda Türkmenistan hem bar.
Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezi Türkmenistanyň üstünden edilen şikaýatlaryň ençemesine garaýar. Şikaýat edenleriň arasynda “Içkale Inşaat Limited” we “Kylyç Inşaat” gurluşyk kompaniýalary hem bar.
Şu ýylyň bahar aýlarynda 20-den gowrak türk kompaniýasynyň Tükmenistanyň üstünden arz edip, suda ýüz tutmakçydygy habar berlipdi. Halkara habar agentlikleriniň maglumatlarynda türk kompaniýalarynyň olaryň Türkmenistanda amala aşyran gurluşyk işleri üçin türkmen tarapyndan 1 milliard dollar möçberde pul tölenmegini talap edýändikleri aýdylypdy.
Maý aýynyň aýagynda Türkiýäniň prezidenti Abdullah Gül Türkmenistana sapar etdi. Habar berlişine görä, Gülüň bu saparynyň yzysüre prezident Gurbanguly Berdimuhamedow türk kompaniýalary bilen birnäçe sapar gepleşik geçirdi. Emma türkmen resmileriniň bu meselä garaýşy türk kompaniýalaryny kanagatlandyrmady.
Türkmen tarapy meseläniň çynlakaýdygyna göz yetirmeýär we oňa ýeterlik derejede ähmiýet bermeýär diýip, Türkmenistanyň üstünden şikaýat edýän türk kompaniýalarynyň toparynyň ýolbaşçysy Irfan Dölege salgylanyp, “Associated Press” agentligi habar beripdi.
Türkmenistanyň resmi pozisiýasy
Resmi Aşgabat türk kompaniýalary bilen hasaplaşyk problemasynyň bardygyny ret edýär. “Dünýädäki ykdysady çökgünlilik ýyllarynda hem biz türkiýeli hyzmatdaşlarymyz tarapyndan ýurdumyzda ýerine ýetirilen ähli işler üçin tölegleri öz wagtynda we yzygiderli töläp geldik” diýip, Berdimuhamedow iýun aýynyň başynda eden çykyşynda aýtdy.
16-njy iýulda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan resmi beýannamasynda “türk kompaniýalarynyň problemalary barada berilýän maglumatlaryň hakykata gabat gelmeýänligi” aýdyldy we türkmen tarapynyň ýüze çykýan islendik meseleleri gepleşikler arkaly çözmäge konstruktiw çemeleşýänligi bellendi.
2007-nji ýylda häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedow ýurtda işleýän türk kompaniýalarynyň birnäçesiniň işinden nägilelik bildiripdi. Türk şirketleriniň adyna edilen bellikler, hususan-da, gurulýan obýektleriň hiline wa möhletine degişlidi. Soňky aýlarda bu tema ýerli metbugatda düýpden gozgalmaýar.
Şu ýylyň awgust aýynda Türkmenistanyň awtomobil ulaglary we gara ýollar ministri Serdar Berkeliýewe käýinç berlipdi. Bu käýinje ministriň gulluk borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi, ministrligiň garamagyndaky edaralara hem kärhanalara gözegçiligi gowşadanlygy sebäp boldy diýlip, habar berlipdi. Emma şol kemçilikleriň nämeden ybaratdygy aýdylmandy.


text:
Şu gün Birleşen Milletler Guramasynyň gumanitar programmasynyň başlygy Walerie Amos Liwiýadaky gumanitar krizisiň has-da çuňlaşmagynyň öňüni almak üçin ýurtdaky ýaragly çaknyşyklaryň togtadylmagyna çagyryş etdi.
Ol şu gün BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde eden çykyşynda, aýratynam, Liwiýanyň Misurata şäherinde azyk we agyz suw ýetmezçiligi bilen baglanyşykly ýagdaýlaryň çykgynsyzdygyny aýtdy.
Bu wakanyň fonunda bolsa, käbir şaýatlar öten agşam NATO güýçleriniň paýtagt Tripoli şäherine birnäçe raketa oklaryny atandyklaryny habar berdiler.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Täjigistandaky ýagdaý barada uly aladalanma bildirýändigini aýtdy.
Nazarbaýew bu barada 15-nji oktýabrda Putin bilen gepleşikleriniň yzýany Astanada geçirilen bilelikdäki metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
Täjigistanyň Owganystan bilen umumy serhedinde soňky hepdelerde “Talyban” toparynyň söweşijileri öz hüjümlerini güýçlendirdiler. Sentýabr aýynda Täjigistanda goranmak ministriniň öňki orunbasarynyň gatnaşmagynda adam pidaly çaknyşyk bolupdy.
Şeýle-de Nazarbaýew Gazagystanyň “Orsýetiň iň ýakyn we ynamdar goňşusy bolandygyny we mundan beýläk-de boljakdygyny” belledi.
Nazarbaýew Moskwanyň ýolbaşçylygyndaky Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigini makullady.
Putin Orsýetiň we Gazagystanyň Hazar deňzinde nebit çykarmak boýunça “uly planlarynyň” bardygyny mälim etdi.


text:
Şu gün Nigeriýanyň prezidenti Gudlak Jonaton hristianlara garşy amala aşyrylan hüjümleriň yzy bilen, ýurduň ilatyny imisalalyga çagyryp, çykyş etdi.
Soňky günler Nigeriýanyň demirgazyk raýonynda hristianlary nyşana alyp amala aşyrylan hüjümlerde 30-dan gowrak adam öldi. Bu hüjümlerden käbirleri hristianlaryň keliselerini-de nyşana aldy.
Geçen hepde Nigeriýanyň «Boko Haram» atly ekstremistik hereketiniň agzalary musulmanlaryň agdyklyk edýän demirgazyk raýonyndan hristianlaryň çykmaklaryny talap edip, duýduryş ýaýratdylar.
Bu dini gurama Nigeriýada yslamyň şerigat düzgünlerini ornaşdyrmaklygy maksat edinýändigini aýdýar. Nigeriýanyň demirgazyk regionynyň ilaty aglaba musulmanlardan ybarat. Ýurduň günorta raýonlarynda hristianlar agdyklyk edýär.


text:
Penşenbe güni Awstraliýanyň parlamenti daşary ýurtlulara syýasy gaçybatalga bermekligi ýatyrmalymy ýa-da ýatyrmaly däldigi baradaky meseläni ara alyp maslahatlaşyp başlady.
Deputatlaryň bir topary tarapyndan öňe sürlen täze kanunyň proýekti gämi arkaly daşary ýurtlardan ýüzüp gelýän bosgunlary dessine başga ýurtlara ugratmaga Awstraliýanyň hökümetine ygtyýar bermekligi göz öňünde tutýar.
Awstraliýanyň premýer-ministri Juliýa Gillard parlamentiň deputatlaryny tomusky dynç alşa gitmezlerinden öň, bu kanunyň proýektini goldap ses bermeklige çagyrdy.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepde aglabasy owganystanly diýlip hasaplanylýan bosgunlardan doly bir gämi deňziň üsti bilen Awstraliýa barýarka, suwa agdarylanda, ondaky 90-dan gowrak adam bu wakanyň pidasy boldy.


text:
“Altyn asyr” Gündogar bazaryndaky awtoulag satylýan bazardan ulag satyn almaga baran 36 ýaşly Meýlis awtoulaglaryň bahasynyň soňky 2-3 hepdede gymmatlap başlandygyny aýdýar. Onuň 3 ýyllap ýygnan puly indi awtoulag satyn almaga ýetmeýär.
“Ýene-de 1000 dollar gerek bolar. Geçen ýylyň ahyrynda meniň satyn aljak bolan Opel Astramyň bahasy 4,5-5 müň dollardy. Indi onuň bahasy 5,5-6 müň dollar bolupdyr” diýip, Meýlis aýdýar.
Ýurda getirilýän öň ulanylan awtoulaglaryň bahasynyň gymmatlap başlandygyny awtoulag satýan söwdagärler hem aýdýarlar. Olaryň aýtmaklaryna görä, häzir awtoulaglaryň bahalary 8-10% ýokary galypdyr.
Sebäbi
Awtoulaglaryň bahalarynyň ýokary galmagy halk arasynda giňden gürrüňi edilýän we ýakynda kabul ediljekdigi aýdylýan bir karar bilen bagly. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir awtoulag söwdagärleriniň aýtmagyna görä, 1-nji martdan ýurda getirilýän awtoulaglaryň zawoddan goýberilen senesiniň 5 ýyldan köp bolmaly däldigi barada karar kabul edilmeli.
Resmi çeşmelerden bu barada maglumat tapyp bolmady. Emma häkimiýetleriň şeýle karara gol çekiljekdigi barada duýduryş berendigini awtoulag söwdasy bilen meşgullanýan 38 ýaşly Röwşen aýdýar.
“Şonuň üçin häzir awtoulag almaga gidenler 2008-nji ýyldan bärde çykan awtoulaglary getirip başlarlar. Olaryň bahasy bolsa gymmat bolýar” diýip, Röwşen gürrüň berýär. Bu barada halk köpçüligine resmi taýdan hiç hili maglumat berilmedi.
Ýurda getirilýän awtoulaglaryň zawoddan çykarylan ýylyny çäklendirmeklik öňem bolupdy. 2010-njy ýylyň başynda ýurda 12 ýyldan aňyrdaky awtoulaglary getirmeklik gadagan edildi. Şondan soň, 2011-nji ýylda, on ýyldan aňyrda öndürilen awtoulaglary ýurda getirmek gadagan edilipdi.
Her gezek şeýle çäklendirmeler girizilende, ýurduň awtoulag bazarynda awtoulaglaryň bahalarynyň gymmatlamagyna getirýärdi. Bu gezegem bahalaryň ýene-de ýokary galmagyna garaşylýar.
“1-nji martdan awtoulaglaryň bahasy häzirkisindenem has ýokary galar. Hatda 2008-nji ýyldan öň çykan awtoulaglaryň hem bahalary ýokary galar” diýlip garaşylýandygyny Röwşen gürrüň berýär.
Ilatyň garaýyşlary
Ýurda getirilýän awtoulaglara bu hili çäklendirmeleriň nähili matlaplar bilen girizilýändigi barada resmiler tarapyndan düşündiriş berilmeýänligi üçin ilat arasynda bu barada dürli gürrüňlerdir çaklamalary döreýär.
Käbir awtoulag sürüjileriň aýtmaklaryna görä, häzir köçelerdäki awtoulaglaryň daş keşbine uly üns berilýär. Aşgabatly sürüji, 46 ýaşly Mergen bu hakda seýle diýýär: “Aşgabada girjek bolanyňda, maşynlary ýörite awtoýuwalgada ýuwduryp girmeli. Hapa maşyn bolmaly däl”.
Ýeri gelende aýtsak, şu ýyl mugt benzin berlende hem awtoulagyň daş-keşbine görä talon almaga rugsat bermeklik düzgüni girizildi. Käbir sürüjileriň aýtmaklaryna görä, awtoulagyň kuzowynda çalaja çyzyk bolsa, şol barlagdan geçirilmeýär.
Ilat arasynda bu çäklendirmeler ýurtda täze awtoulaglary satýan hususy dükanlaryň bähbitleri aralyp edilýär diýen pikir hem bar. “Bu dükanlaryň köpüsi ýokary wezipeli ýolbaşçylara ýa-da olaryň garyndaşlaryna degişli. Şolaryň satýan awtoulaglarynyň söwdasyny ýokarlandyrmak üçin bu çäklendirilme girizilýär” diýip, 36 ýaşly Meýlis aýdýar.
Emma täze awtoulaglary satyn almaga gurby çatýan türkmenistanlylar köp däl. Türkmenistanlylaryň köpüsi üçin awtoulag zynat däl-de, zerurlyk. Käbirleri üçin bolsa ýeke-täk eklenç çeşmesi.
Şol sebäpdenem ýurtda öň ulanylan awtoulaglaryň bahasynyň ýokary galmagy ýurduň ilatynyň aglaba böleginiň ykdysady durumyna öz täsirini ýetirýär.
“Elbetde, täze awtoulag satyn alyp bilseň, oňa ýetesi zat ýok. Emma bahasy 10-12 müň dollardan geçýän awtoulagy satyn alyp bilmeseň nätjek. Ilki bilen aýlyklary galdyryp, soň şunuň ýaly gadagançylyk girizseler bolmaýarmy?” diýip, Meýlis Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde öz pikirini beýan etdi.
Türkmenistana köne awtoulaglary getirmek uly söwda. Bu söwda iki tarapada bähbitli. Satyjylar awtoulaglary satyp girdeji edinýärler, alyjylara-da, köne-de bolsa, sürmäge amatly awtoulaglary edinmäge mümkinçilik döreýär.
Emma, aram-aram döwletiň bu söwda goşulmagy iki tarapyň-da bähbitlerini çäklendirýär diýip Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan awtoulag söwdagärleri aýdýarlar.


text:
“Aşyklar güni“ gadym Rimden gelip çykýar. Klaris Imperatory döwründe Walentina ruhanydy.
Şol döwürde Imperatoryň buýrugy boýunça nikalaşmagyň gadagandygyna garamazdan, Walentina söýüşen gyzlary, erkekleri gizlin nikalaşdyrypdyr.
Muny eşden Imperator Mariýus Walentinany ölüm jezasyna höküm edýär. Ol 270 –nji ýylyň 14 –nji fewralynda jaýlanlypdyr. Şondan bäri bu gün aşyklaryň, söýgülileriň güni hökmünde bellenilip gelinýär.
"Aşyklar güni" soňky ýyllarda öňki SSSR ýurtlarynda hem-de Gündogar Ýewropada hem bellenilýär.
Türkmen ýaşalary "Aşyklar gününi" gutlaýarlarmy?
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda ýaşlary sporta çekmek üçin edilmeli çäreler barada hem maglumat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda oppozisiýa tarapdarlarynyň müňlerçesi hökümetiň iş başyndan çekilmegini talap etdi.
Bir sagat çemesi wagtda soňlanan demonstrasiýa şäherde adam ölümine getiren syýasy gozgalaňyň üç ýyllygyna bagyşlandy.
2008-nji ýylyň martynda prezident Serž Sarkisýany ýeňiji eden dawaly saýlawlardan soň geçirilen protest mahalynda howpsuzlyk güýçleri bilen oppozisiýa tarapdarlarynyň arasynda bolan çaknyşykda 10 adam ölüpdi.
Şonda häkimiýetler adatdan daşary ýagdaý yglan edip, oppozisiýany häkimiýeti eýelemäge synanyşmakda aýyplapdylar.
Oppozisiýa aktiwistleri häkimiýetleriň şonda bolan zatlary bassyr-ýussur etmegi dowam etdirýändigini aýdýarlar.


text:
Türkmenistanda ýurduň her bir raýaty prezident Gurbanguly “Arkadag” Berdimuhamedowyň adyny ýatdan bilýär we ony ýüzünden tanaýar.
Öz ene topragy Türkmenistanda onuň “Beýik bagtyýarlyk zamanynyň” lideri hasaplanylýandygyna garamazdan, onuň daşary ýurtlara edýän saparlarynyň dowamynda ýüze çykýan wakalar bütinleý başgaça ýagdaýy görkezýär.
Şu ýylyň martynda onuň Kiýewe sapary wagtynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç Türkmenistanyň adyny Gazagystan bilen çalşyrmak arkaly, diplomatik säwlik goýberip, Berdimuhamedowy oňaýsyz ýagdaýa saldy.
Bu bolan wakany (we Berdimuhamedowyň nägile ýüzüni) şu ýerdäki
wideo sýužetden-de görüp bilersiňiz.
Onuň ýarasyna duz basyjy şuňa meňzeş başga-da bir waka ýakynda, 11-nji sentýabrda onuň Latwiýa eden iki günlük resmi sapary wagtynda ýüze çykdy.
Türkmen lideri bu baltika ýurduny energiýa resurslaryna baý Türkmenistan üçin Ýewropa Bileleşigine çykýan söwda kanaly hökmünde ulanmak meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin sapara barypdy.
Bu gezek Latwiýanyň prezidenti Andris Berzinş Berdimuhamedowy Türkiýäniň lideri diýip yglan etdi.
Latwiýanyň prezidentiniň latyş dilinde eden bu çykyşyny-da şu ýerde
diňläp bilersiňiz.
Yzly-yzyna ýüz berýän bu wakalardan görguli “Berdä” hiç rahatlyk ýok ýaly görünýär.


text:
Paýtagtyň onkologiýa ylmy-kliniki merkezi “Saglygy goraýyş ulgamynyň iň gowy edarasy” diýen hormatly ada eýe boldy. Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezi bilen bilelikde guran bäsleşigine ýurduň lykmançylyk edaralarynyň 67-si gatnaşdy.
Bäsleşigiň emin agzalary sagaldyş edaralarynyň her biriniň işi bilen içgin tanşyp, işgärlere we saglygy dikeltmäge gelýänlere döredilýän şertlere, zähmet kanunçylygynyň ýerine ýetirilişine baha berdiler.


text:
Boston marafonynda bolan bomba partlamasyna gatnaşygy bolanlykda günä ýönkelýän Tamerlan Tsarnaýewiň daýysy polisiýa bilen atyşykda heläk bolan ýegeniniň jesedini jaýlamak jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Ruslan Sarni ýekşenbe güni Sarnaýewiň jesedi saklanylýan Massaçusets ştatyndaky ýas öýüne bardy.
Sarni, 26 ýaşly ýegeniniň jesedini musulman däplerine laýyklykda jaýlamak üçin öz ýany bilen ýene iki adamy alyp barypdyr.
Şol bir wagtyň özünde-de ýas öýüniň jogapkäri Massaçusetsdäki mazarlyklaryň hiç biriniň henize çenli Sarnaýewi jaýlamaga rugsat bermändigini, netijede başga ştatlardan tekliplere garaşylýandygyny aýtdy.
Sarnaýew we onuň 19 ýaşly dogany etniki çeçen immigrantlary bolup, olaryň geçen aý Boston marafonynda 3 adamyň ölümine we 260 adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan bombalary öýlerinde ýasanlygy aýdylýar.


text:
Sişenbe güni Türkiýäniň Stambul şäherinde harbylary alyp barýan awtobus nyşana alnyp amala aşyrylan partlamada azyndan 5 adam heläk bolup, 12 adam ýaralandy.
Bu partlamanyň jogapkärçiligini kürtleriň aşa milletçi we seperatist topary bolan “Garaşsyzlyk boýunça laçynlar” atly toparyň boýun alanlygy aýdylýar. Bu maglumat agzalýan toparyň internet sahypasynda çap edildi.
Şol toparyň kürtleriň gadagan edilen Işçiler partiýasy bilen baglanşygynyň bardygy aýdylýar.
Türkiýäniň etniki kürtleriň köpçülikde ýerleşýän regionyna awtonom statusynyň berilmegini talap edip, kürtleriň Işçiler partiýasy 1984-nji ýyldan bäri Ankara bilen göreşip gelýär.