text:
Owganystanda ençeme tapgyr bomba hüjümleri amala aşyryldy.
Ýerli resmileriň berýän maglumatyna görä, janyndan geçen üç hüjümçiniň Nimroz welaýatynyň merkezi Zaranj şäherine eden hüjüminde azyndan 36 adam ölüpdir, başga-da 100-e golaýy hem ýaralanypdyr.
Bu wakadan birnäçe sagat soň, Kunduz welaýatynyň bazarlarynyň birinde motosikletde ýerleşdirilen bomba partladyldy. Bu wakada azyndan 10 adamyň ölendigi habar beriýär.
Mundan öň, Nimroz welaýatynyň häkimi Abdul Karim Barawi çykyş edip, Zaranj şäheriniň merkezindäki keselhananyň golaýynda hem janyndan geçen bir hüjümçiniň özüni partladandygy barada maglumat beripdi.
Barawiniň sözlerine görä, bu wakadan soň polisiýa beýleki janyndan geçen iki hüjümçä ýaraglardan ot açypdyr. Ot açmada tötänlikden şol hüjümçileriň üstündäki partlaýjy serişdeler hem ýarylypdyr.
Barawi özüni partlatmaga taýyn bolup duran başga-da üç hüjümçiniň atylyp öldürilendigini habar berdi. Şeýle-de üç hüjümçi tussag edilipdir.
Nimroz welaýatynyň ýerli geňeşiniň başlygynyň orunbasary Muhammet Nader Baluç sişenbe güni Azatlyk Radiosynyň owgan gullugy bilen söhbetdeş bolanda, bu hüjümleri ýazgardy.
Baluç: “Owgan halkynyň duşmanlary özüniň içalylaryny ulanyp, mukaddes Remezan aýynda bu hüjümleri amala aşyrdylar. Olar agzy bekli ençeme adamy öldürdiler. Biz duşmanlaryň bu hereketini ýazgarýarys” diýdi.
Şol bir wagtda, Nimroz welaýatynyň polisiýa başlygy general Muhammet Musa ölen adamlaryň sanynyň artmagynyň mümkindigini aýdýar.
Musa ölenleriň arasynda azyndan üç polisiýa işgäriniň hem bardygyny tassyklady. Ol: “Polisiýanyň 11 işgäri ýaralandy, üçüsi hem öldi. Şikes ýetenleriň arasynda aýallar we çagalar hem bar” diýdi.
Hüjümleriň jogapkärçiligini etnek hiç kim öz üstüne almady. Emma, bular ýaly hüjümleriň jogapkärçiligi “Talyban” hereketiniň söweşijileriniň üstüne atylypdy.
Nimroz degişlilikde parahat bir welaýat hökmünde häsiýetlendirilýärdi. Emma, soňky döwür bu welaýatda gazaplylygyň derejesi artyp başlady.


c: text/html

text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy
Şu gün türkmen paýtagtynda, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna toplumlaýyn taýýarlyk görmegiň çäginde we Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanyp geçirilen iri halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy. Bu waka mynasybetli dünýäniň 29 ýurdunyň metbugat gulluklarynyň işgärleri Aşgabada geldiler. Olar Aziada-2017-ni beýan etmekde innowasion çemeleşmeleriň meseleleri boýunça iki günüň dowamynda pikir alyşdylar.
Hususan-da, jemleýji mejlisiň barşynda, oňa gatnaşanlar halkara derejesindäki iri ýaryşlarda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işiniň ähmiýetini ara alyp maslahatlaşdylar. Ýokary tehnologiýaly häzirki zamanda ýaryşlaryň barşy barada habarlary dünýäniň islendik ýerine şol pursatda ýetirmek mümkin bolup durýar. Bu bolsa sport wakalaryna dykgat bilen seredýän sport muşdaklarynyň gyzyklanmasyny has hem artdyrýar. Şonuň üçin hem, özüniň öňki oýunlardan düýpli tapawudy bilen (bu Oýunlar ilkinji gezek Okeaniýa ýurtlarynyň gatnaşmagynda geçiriler) halkara toparlarynda uly gyzyklanma döredýän Aziýa oýunlarynyň geçirilýän wagty žurnalistleriň işi örän tiz hem-de netijeli bolmalydyr.
Şu gün türgenler daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine V Aziýa oýunlaryň maksatnamasyna girýän sport görnüşleri boýunça görkezme çykyşlaryny görkezdiler. Çykyşlary ýeňil atletikasynyň ussatlary açdylar, olar 23-nji sentýabrda Olimpiýa şäherjiginiň ýapyk ýeňil atletika binasynda halkara synag ýaryşyna gatnaşarlar.
Bu ýaryşa Owganystandan, Eýrandan, Gazagystandan, Özbegistandan we beýleki ýurtlardan 150-ä golaý türgen gatnaşar. Türgenler ýeňil atletikanyň 19 görnüşi—gysga aralyklara, şol sanda päsgelçilikli ylgawlar, orta aralyklara ylgawlar, uzynlygyna bökmek, üçürdikläp bökmek, agyrlyk iteklemek, zenanlaryň arasynda sportuň bäş görnüşi we beýikligine bökmek boýunça medallar ugrunda göreşerler. Ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabatdan iň ezber türgenleriň 80-e golaýy Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň düzüminde çykyş eder.
Myhmanlar Olimpiýa şäherjigi bilen tanyşmagyň barşynda bouling boýunça ýaryşlary geçirmek üçin hem enjamlaşdyrylan giň zaly bolan ýapyk ýeňil atletika binasyndan başga-da, sportuň suw görnüşleri, söweş sungatlary hem-de sport göreşi we beýleki sport toplumlaryna baryp gördüler.
Media foruma gatnaşyjylar tennis boýunça halkara synag ýaryşynyň açylyş dabarasyna hem tomaşaçy hökmünde gatnaşdylar. Şeýle hem olar kömekçi meýdançalarda geçirilen deslapky saýlama duşuşyklaryň gidişine hem tomaşa etdiler. Daşary ýurtly žurnalistler diňe bir sport desgasyna däl-de, ýaryşyň guralyşynyň derejesine hem ýokary baha berdiler.
Nepaldan gelen žurnalist Niranjan Rajbanşi türkmen türgenleriniň ýaryşlarda, mysal üçin, tennisde nähili janypkeşlik bilen ýeňiş gazanmak üçin göreşýändiklerini belledi. " Ýaryşa şeýle janypkeşlik bilen çemeleşmekleri türkmen tennisçilerine geljekde uly sport üstünlikleriniň garaşýandygyny görkezýär".
"Ýewropa- Täze Gruziýa" habarlar agentliginiň baş direktorynyň birinji orunbasary Badri Natçkebiýa soňky ýyllarda türkmen paýtagtynda, şol sanda sport ulgamynda bolup geçen ägirt uly özgertmelere haýran galýandygyny "Şeýle haýran galdyryjy özgertmeleri diňe kuwwatly döwlet başarýar, bu bolsa, elbetde, siziň hormatly Prezidentiňiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ägirt uly tagallasynyň netijesidir. Men siziň milli Lideriňiziň raýatlar bilen açyk göwünli gürleşmegine hem haýran galdym. Şunuň bilen baglylykda, mende "Türkmenistanyň Prezidentiniň baran ýerinde ýeňiş bolar" diýen mizemez ynam döredi" diýmek bilen mälim etdi.
Media forumyň çäreleriniň maksatnamasyna laýyklykda, 22-nji sentýabrda günüň ikinji ýarymynda Olimpiýa şäherjiginde Aziýanyň has tapawutlanan sport žurnalistlerini sylaglamak dabarasy geçiriler.
Habarlar #Aşgabat-2017
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Resmi habarlar
Aşgabatda halkara sport media-forumy öz işine başlady20 Sentýabr, 2016 (15:21)
- Resmi habarlar
Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanan we 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak mynasybetli sport media forumyna gatnaşyjylara20 Sentýabr, 2016 (14:22)
- Resmi habarlar
Halkara sport media-forumynyň maksatnamasy badalga aldy19 Sentýabr, 2016 (13:18)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Aşgabat” stadionyndaky dabaralara gatnaşdy17 Sentýabr, 2016 (22:41)
- Resmi habarlar
Sport oýunlary toplumy – Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň iň iri desgasydyr05 Sentýabr, 2016 (12:51)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesindäki söweş sungatlary sport toplumy –Aziada-2017-ä taýýarlygyň çäklerinde gurlan binalaryň arasynda iň meşhurlarynyň biridir02 Sentýabr, 2016 (12:37)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlary Ukrainada prezidentlik saýlawlary boýunça 17-nji ýanwarda geçirilen ses berişligiň ilkinji tapgyrynyň hiline gowy baha berip, Kiýewi gutlady.
Döwlet departamentiniň metbugat wekili Filip Krowly bu barada sözlän sözünde, saýlawlara gözegçilik eden toparlardan biri bolan Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň bu ses berişligiň öňkiler bilen deňeşdirilende hiliniň ýokary bolanlygyny aýan edenligini mälim etdi.
“Biz ÝHHG tarapyndan hiline gowy baha berlen, şeýle-de mundan ozal geçirilen saýlawlar bilen deňeşdirilende uly özgerişikligiň bolanlygy aýdylan 17-njy ýanwardaky prezidentlik saýlawlarynyň geçirilmegi bilen Ukrainanyň ilatyny gutlaýarys. Bu Ukrainada demokratiýanyň ösüp barýanlygynyň ýene bir alamatydyr. Birleşen Ştatlary 7-nji fewralda geçiriljek saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň erkin we adalatly bolmagyna, şeýle-de Ukrainanyň ilatynyň saýlajak prezidenti bilen işleşmäge garaşýar” diýip, Krowly aýtdy.
Ýekşenbe güni geçirilen ses berişlikde Ukrainanyň oppozision lideri Wiktor Ýanokuwiç berlen sesleriň 35, premýer-ministr Ýulia Timaşenko 25 we prezidentlikden çekilýän Wiktor Ýuşenko bolsa sesleriň diňe 5 prosenti töweregini gazandy.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň golaýda aýtmagyna görä, şu ýylyň bäş aýynda Türkmenistana 275 daşary ýurt delegasiýasy sapar edipdir. Ol 272 türkmen delegasiýasynyň-da daşary ýurtlara sapar edendigini habar berdi. Bu barada türkmen metbugat ýazdy.
Bu saparlaryň maksatlary näme we olarda nähili netijeler bar bolup biler? Azatlyk Radiosyndan Guwanç Gere şu soraglar bilen gyzyklanyp, Ankaranyň Gazy uniwersitetiniň professory, Merkezi Aziýa boýunça bilermen Mehmet Seýfuddin Erol bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Mehmet Seýfuddin Erol, Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow şu ýylyň 5 aýynda Türkmenistana 275 sany daşary ýurt delegasiýasynyň sapar edendigini aýdýar. Siz muňa nähili garaýarsyňyz?
Mehmet Seýfuddin Erol:
Türkmenistanyň daşary işler ministri, hormatly Raşid Meredowyň aýdanlaryndan çen tutsak, Türkmenistanyň daşary syýasatynda, şol sanda Owganystan, Eýran meselesi, Orsýet bilen gatnaşyklary we regionyň energiýasy boýunça emele gelen möhüm roly Türkmenistanyň has aktiw daşary syýasat alyp barýandygyny aňladýar. Şu ýylyň 5 aýynda Türkmenistana 275 sany daşary ýurt delegasiýasynyň sapar etmegi munuň görkezijileriniň biridir.
Türkmenistan ahyrsoňy ýapyk ýurtdan daşky dünýä barha açylýan we has möhüm daşary syýasat alyp barýan ýurda öwrülýär. Bu ýerde Türkmenistanyň energiýa boýunça alyp barýan syýasaty möhümdir. Türkmenistan sebitde maliýe merkezi bolmaga çalyşýar we bu ugurda energiýa pudagynda işleýän daşary ýurt kompaniýalar bilen jebis hyzmatdaşlyk saklaýar. Onsoň bu saparlar, hususan, ykdysady we söwda gatnaşyklar bilen baglanşykly.
Azatlyk Radiosy: Şol daşary ýurt delegasiýalarynyň saparlaryndan Türkmenistana nähili peýda geler diýip oýlanýarsyňyz?
Mehmet Seýfuddin Erol
Mehmet Seýfuddin Erol:
Türkmenistanyň aktiw daşary syýasat alyp barýandygy üçin onuň beýleki Merkezi Aziýa döwletlerine garanda, möhüm rolunyň bardygy gürrüňsiz. Oňa şu wagta çenli baha berilmedi. Türkmenistan sebitde hiç haçan liderlik durumyna eýe bolan ýurt däl. Türkmenistan üçin iň möhümi howpsuzlyk we bu ýerde energiýa howpsuzlygy örän wajyp. Bu gün Türkmenistanyň daşary syýasatyna syn etsek, onuň energiýa boýunça bitarap durumyny görýäris. Onuň şol durumy Türkmenistanyň daşky dünýä üçin hasam açyk ýurt bolmagyny talap edýär.
Bu gün biz Türkmenistana sapar edýän daşary ýurt delegasiýalarynyň sanynyň has-da köpelmegi bilen Türkmenbaşydan soňra hormatly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň şeýle syýasatyny dowam etdirmekçidigini görýäris. Bu gün Türkmenistanda ykdysady we sosial ugurlarda köp iş edilýär. Şonuň ýaly-da demokratiýa boýunça käbir wadalaryň berilmegi hem Türkmenistanyň daşky dünýä has-da açylmagy babatda möhüm bir alamatdyr.
Bu ýerde Türkmenistanyň Hazar deňziniň durumy boýunça Azerbaýjan bilen oňşuksyzlygy barada hem oňyn ädimleri ätmäge başlandygyny bellemeli. Meniň pikirimçe, mundan soňky döwürde hem Türkmenistan şeýle ädimlerini dowam etdirer.
Bu ýerde onuň ýene-de bir möhüm ädimini ýatlamaly. Olam Türkmenistanyň Özbegistan bilen gatnaşyklary. Öň Türkmenistanyň we Özbegistanyň gatnaşyklary örän dartgynlydy. Emma häzir hormatly Berdimuhamedowyň Özbegistana eden sapary netijesinde iki ýurduň gatnaşyklarynyň örän gowulaşandygyny görýäris.
Şeýlelikde Türkmenistanyň öz daşary syýasatynda, aýratyn-da ýakyn goňşulary, Orsýetdir Günbatar bilen gatnaşykda beýleki Merkezi Aziýa ýurtlaryna garanda has özbaşdak hereket edýändigini görýäris.


text:
Tähranyň maliýe bazary soňky bir ýyllykda iň uly ösüş görkezdi. Bu ýagdaý Eýranyň dünýäniň iň täsirli alty ýurdy bilen baglaşan ylalaşygy geçen aýda güýje girensoň ýüze çykdy.
Tähranyň TEDPIX indeksi 2-nji fewralda 73,725 derejesine çykdy. Sanksiýalaryň aýrylmagyndan soň 10 günüň dowamynda 16.6 million dollar mukdarda maýa goýumlarynyň ýatyrylmagynyň muňa sebäp bolandygyny Bloomberg ýazýar.
Eýran halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagyndan soň ykdysady abadançylygynyň döremegine umyt baglapdy. Eýran Yslam Respublikasy indi çig nebitini erkin satyp bilýär we daşary ýurtlaryň banklarynda ençeme ýylyň dowamynda doňdurylyp saklanan 100 milliard dollar möçberdäki pulundan peýdalanyp bilýär.
Sanksiýalaryň aýrylmagyndan bäri Eýranyň söwda dolanyşygynyň möçberi üç esse ýokarlandy we 40 million dollardan 133 milliona ýetdi. Eýranyň dünýäniň iň täsirli alty ýurdy bilen geçen ýylyň iýul aýynda baglaşan ylalaşygy halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagyny we Tähranyň ýadro programmasyny çäklendirmegini göz öňünde tutýar.


text:
Şu gün Türkmenistanyň resmi habar agentligi “Ýamal” sputniginde ýüze çykan tehniki näsazlyklar sebäpli bu sputnik arkaly efire berilýän milli tele we radio gepleşikleriň wagtlaýynça ýatyrylandygyny habar berdi.
“TurkmenistanRu” internet saýtynyň ýazmagyna görä, “Ýamal-201” sputnigi arkaly Türkmenistanyň tele we radio gepleşikleri şu günki güne çenli dünýäniň 40-dan gowrak ýurduna ýetirilip gelinýär.
Maglumata görä, bu sputnige eýelik edýän “Gazprom – kosmos sistemasy” ýüze çykan näsazlyklaryň şu günüň dowamynda düzediljekdigini tassyklapdyr.


text:
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy Özbegistandaky žurnalistleriň yzarlanmagy bilen bagly alada bildirdi.
ÝHHG-niň metbugat azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç Özbegistanyň daşary işler ministri Wladimir Norowa ýollan hatynda žurnalistler Abdumalik Boboýew we Wladimir Berezowski barada alada edýändigini mälim etdi. Bu žurnalistleriň ikisi hem Özbegistanda töhmet atmakda aýyplanyp, olaryň garşysyna jenaýat işi gozgaldy.
Uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilip, özbek türmelerinde saklanýan beýleki žurnalistler Dilmurod Saide, Saližan Abdurahmanow we Haýrullo Hamidow dagylaryň ykballary barada özleriniň çuňňur alada edýändiklerini ÝHHG-niň wekili özbek resmisine ýollan hatynda bildirdi.


text:
Gürjüstanda müňlerçe musulman Tbiliside ýygnanyp Samtshe-Jawaheti regionynda metjidiň minarasynyň ýykylmagyna garşy protest geçirýärler.
Düşenbe güni ýerli häkimiýetler Çhela obasynda minarany ýumurdylar. Musulmanlaryň bir topary muňa garşy çykmaga synanyşanda, polisiýa güýç bilen protestçileri dargadypdyr we 21 adamy tussag edipdir.
Gürjüstanyň Maliýe ministrligi minarany ýumurmak kararyny onuň gurluşygy üçin ulanylan materiallary barlamak we olaryň düzgüne görä deklarasiýa edilip-edilmändigini anyklamak maksady bilen düşündirdi.
Gürjüstanyň Musulman müdiriýetiniň baş müftisi Jamal Paksadze minaranyň ýumrulmagyny ýazgardy we munuň gürji raýatlarynyň hukuklaryny depeleýändigini aýtdy. Düýbi Ajar awtonom respublikasynda ýerleşýän Musulman müdiriýetiniň agzalary sişenbe güni Tbilisä baryp protest aksiýasyna ýolbaşçylyk etdiler.


text:
Şu günler Aşgabadyň köçelerinde Täze ýyl baýramçylygynyň simwollary bolan Täze ýyl arçalary oturdylyp, olaryň töwereginde her dürli erteki gahrymanlary goýlupdyr. Aýaz-babalar bilen bir hatarda şu ýyl şol arçalaryň golaýynda indiki ýylyň simwoly bolan goýnuň şekilleri hem goýlupdyr.
Köçeler her dürli illýuminasiýalar bilen bezelen. Gijelerine lowurdap, owadan ýanýan illýuminasiýalar bilen diňe bir Täze ýyl arçalary däl, eýsem olaryň golaýyndaky adaty arçalar hem bezelipdir. Emma täze ýyl arçalaryny diňe şertli arça diýip atlandyryp boljak. Olaryň hiç birem “diri” arça däl. Käbirleri demirden we plastikden ýasalan bolsa, käbirleri diňe gök arça çalymdaş ýaşyl çadyra meňzeýärler.
Paýtagtdaky “Älem” dynç alyş merkezinde arçanyň diri şahajyklaryndan düzülip dikilen ýurduň baş arçasy ýaly ýene-de bir-iki sany Täze ýyl arçalary diýäýmeseň, paýtagtyň köçelerindäki beýleki arçalar “diri” agaç bilen arabaglanyşygy bolmadyk emeli arçalar.
Protokol köçeler
Emma bu emeli owadanlyga-da paýtagtyň her bir köçesinde duş gelip bolanok. Esasan, protokol we merkezi köçelerde Täze ýyl baýramy bezeglerine duşmak bolýar. Şol köçeleriň käbirlerinde her ädimiňde diýen ýaly Täze ýyl arçasy dikilipdir.
Mysal üçin, Magtymguly prospektindäki her bir edara-kärhananyň gapysynda Täze ýyl arçasy dikilipdir. Şol köçäniň diňe Türkmenbaşy prospektinden tä Bitaraplyk propsektine çenli böleginde 14 sany Täze ýyl arçasy bar. Türkmenbaşy prospektinde hem şeýle arçalardyr, illýuminasiýalar az däl. Paýtagtyň durşuna mermer binalardan ybarat bolan günorta-günbatar bölegindäki täze raýonlaryň köçelerinde-de Täze ýyl baýramynyň golaýlap gelýändigi duýulýar.
Emma paýtagtyň merkezi bolmadyk hem-de protokol däl köçelerinde Täze ýyl baýramynyň ýetip gelýändigi duýulmaýar. Olaryň käbirlerinde asla Täze ýyl temasyna degişli alamatlar hem ýok diýen ýaly.
Mysal üçin, Oguzhan köçesiniň gündogar böleginde günbatar bölegindäkiden Täze ýyl arçalary has köp goýlupdyr. Şäheriň Hoja Ahmet Ýasawy köçesinde hem şeýle bezegler seýrek duş gelýär. Paýtagtyň gaýrasynda ýerleşýän raýonlarda bolsa asla Täze ýyl baýramynyň alamatlary ýok diýen ýaly.
Şol bir wagtda resmi mediada paýtagtyň Täze ýyl baýramy mynasybetli her dürli öwüşginlere beslenendigi barada wasp ediji äheňde maglumatlar berilýär. Ýeri gelende aýtsak, Türkmen telewideniýesiniň bu hili gysgajyk wideoreportažlarynda paýtagtyň mermerlenmedik raýonlary asla görkezilmeýärem.
Baýramçylyk
Il içinde bu ýagdaý Aşgabady baýramçylyk bezegleri bilen bezemek, esasan, ýurt ýolbaşçylary üçin edilýär diýen çaklamalary döredýär. Çünki baýramçylyk alamatlaryny, dogrusy, diňe protokol köçelerde ýa-da paýtagtyň merkezi raýonlarynda görmek bolýar.
Aşgabadyň merkezi raýonlarynda ýokary wezipeli döwlet ýolbaşçylary ýaşaýarlar we işleýärler. Protokol köçelerden bolsa olar her gün işe geçýärler.
Türkmenistanda Täze ýyl arçalarynyň yşyklary 22-nji dekabrda ýakyldy. Şol günden başlap ýurtda täze ýyl arçalary bilen bagly çäreler başlandy. Bu çäreleriň iň görnüklisi Täze ýyl baýramy gijesi bolup geçer. Şonda paýtagtyň we welaýatlaryň baş arçalarynyň arasynda baýramçylyk telemostyna prezident bilen bilelikde döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, ýokary okuw jaýlarynyň studentleri hem-de mekdep ýaşyndaky çagalar gatnaşarlar.
Çagalaryň Täze ýyl arçalaryna “zyýaratlary” şondan soň hem dowam eder. Olar ýanwar aýynyň 10-nyna çenli, gyşky kanikullary gutarýança Täze ýyl dabarasyna gatnaşdyrylar. Mekdepleriň we çagalaryň baglarynyň Täze ýyl arçalarynyň ýanyna gitmek “grafigi” eýýäm düzülen. Mekdeplerde hem bu çärelere haýsy okuwçylaryň gatnaşmalydyklary şu günler kesgitlenýär.


text:
Şu gün Azerbaýjanyň paýtagtynda açylan Bütindünýä dini forumyna gatnaşmak üçin ähli ermenileriň katalikos-patriarhy Garegin 2-nji Bakuwa bardy.
Bu ermeni apostol ybadathanasynyň baştutanynyň Azerbaýjana eedýän ilkinji saparydyr.
Sammite gatnaşyjylara ýüzlenmek bilen, Garegin 2-nji Azerbaýjan musulmanlarynyň baştutany Allaşükür Paşazadäni Ermenistana çagyrdy.
Ol şeýle-de regionda serhetleriň açyljak güni barada, şonda Bakuwa erkin gelip boljakdygy, bu ýerdäki ermeni kelisesinde ybadat edip boljdakdygy barasynda arzuw edýändigini aýtdy.
Şu gün Garegin 2-nji, Allaşukür Paşazäda we Orsýetiň patriarhy Kirill Daglyk-Garabagdaky ýagdaýy kadalaşdyrmak meselesini maslahatlaşdylar.


text:
Mars planetasynda ylmy barlag işlerini geçirýän “Curiosity” robot-maşyny bu planetanyň topragynda ilkinji burawlaýyş işini geçirdi.
Birleşen Ştatlaryň NASA kosmos agentligi bu robot-maşynyň gazyp alan topragynyň näderejede mikrobiologik ýaşaýyş üçin ýaramlydygyny anyklamak boýunça ylmy barlaglaryň geçiriljekdigini aýdýar.
NASA agentliginiň baş ylmy işgärlerinden biri Jon Grunsfild geçen ýylyň awgustynda “Curiosity” robot-maşynynyň bu planeta gonaly bäri häzirki burawlaýyş işiniň iň bir üstünlikli işlerden biri bolandygyny aýtdy.


text:
Penşenbe güni Tunisiň premýer-ministri Hamadi Jebali bu ýurduň oppozisiýa lideriniň öldürilmeginiň yzy bilen hökümeti dargatmakçydygyny mälim etdi.
Bu barada eden çykyşynda ol ýurtda mümkin boldugyça ýakyn wagtlarda saýlawlar geçirilýänçä, tehnokrat syýasatçylardan ybarat wagtlaýyn täze hökümetiň düzüljekdigini aýtdy.
Bu wakadan bir gün öň Tunisiň paýtagtynda oppozision Birleşen Demokratik Milli partiýasynyň lideri Çokri Belaýd atylyp öldürildi. Onuň janyna kast edilmegi paýtagt Tunisde we ençeme beýleki şäherlerde köpçülikleýin protest çykyşlarynyň möwç almagyna sebäp boldy.
Çokri Belaýd hökümetde agdyklyk edýän “Ennahda” atly yslamçy partiýany ýiti tankytlap gelýän oppozision liderlerden biridi. Oňa garşy edilen hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Hytaýyň resmileri musulman haj zyýaratçylarynyň Mekgä sapar etmegi bilen ilteşikli para almakda güman edilýän 32 adamy derňeýärler. Bu derňewler ýurduň Sinjiang regionynyň günbatar bölegindegeçirilýär.
Sinjiang sebitinde aglaba uýgur musulmanlary ýaşaýarlar.
Soňky iki ýylyň dowamynda uýgurlar bilen hytaýlylaryň arasynda bolan ýowuzlyklarda ýüzlerçe adam öldi. Bu ýowuzlyklar bilen ilteşikli Hytaýyň hökümeti musulman separatistleri aýyplaýar.
Hytaýyň uýgur musulmanlary adatça diňe hökümetiň guramalaşdyran haj zyýaratlary esasynda Mekgä sapar edip bilýärler.
Hytaýyň “China Daily” atly gündelik neşiriniň 15-nji ýanwarda çap eden maglumatyna görä, 2014-nji ýylda Mekgä sapar etmegi üçin 14 müň haj zyýaratçysy kesgitlenipdir. Emma muňa garamazdan, olaryň käbirleriniň Mekgä “rugsatsyz” sapar edendigi bellenilýär.


text:
Türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 7-nji noýabrda iki günlük resmi sapar bilen Malaýziýa barýar diýip, Türkmenistanyň resmi metbugatynda habar berilýär.
Ýekşenbe güni berlen habarda iki ýurduň ýokary derejeli resmileriniň arasynda geçiriljek gepleşikleriň çäginde “ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge täze badalga berjek resminamalaryň ençemesine gol goýulmagyna garaşylýandygy” aýdylýar.
Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasyndaky söwda gatnaşyklary barha artyp, şu ýylyň dokuz aýynyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklary geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirende 15 prosent ýokarlandy diýlip, türkmen mediasynda nygtalýar.
Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 17-nji maýynda dikeldilipdi.


text:
Şu ýylyň 11-nji martynda döwlet baştutany Türkmenistanda 2011-nji ýylda ýygnalan galla hasylynyň ilatyň sarp etjeginden artykmajyny Döwlet haryt-çig mal birźasynyň üsti bilen daşary ýurtlara satmak baradaky karara gol çekdi.
Galla hasyly ýygnalyp, geljek ýylyň hasylynyň düýbi tutulandygyna garamazdan, Türkmenistanyň metbugat sahypalarynda daşary ýurtlara galla satmak işiniň ýola goýlup-goýulmandygy, bu ugurda haýsy döwlet bilen özara ylalaşyk gazanylandygy barada hiç bir maglumat berlenok.
Içerki talap
Emma, Mary welaýatyndan kärendeçi Oraz Ilmyradowyň aýtmagyna görä, daşary döwletlere gallany eksport etmeg-ä beýle-de dursun, hatda ýurduň öz ilatynyň bu haryda bolan islegini üpjün etmek üçinem ýeterlik galla hasyly ýygnalmandyr.
Şu ýylyň 7-nji oktýabrynda geçen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet baştutany özüniň 8 aý mundan ozal gol çeken kararynyň ýerine ýetirilmändiginden nägile bolup, Ministrler Kabinetiniň orunbasary Gurbannazarowa, “Türkmengalla önümleri” assosiýasiýasynyň başlygy Aşyrowa, Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal birźasynyň başlygy Meredowa berk käýinç berdi.
Oraz aganyň pikiriçe, berilýän käýinçlerden çen tutsaň, Saparmyrat Nyýazowyň döwründe ýol berlen artdyryp ýazmalara täzeden gaýdyp gelmäge ýykgyn edilýäne meňzeýär:
—Ýöne Nyýazow döwrüniň artdyryp ýazmalary ýurduň çäginden çykman, Türkmenistanyň ilaty üçin un-çörek gytçylygyny döredipdi. Häzirki talap ýurduň çäginden çykmaly talap bolany üçin, bu ýerde artdyryp ýazmak mümkinçiligi asla ýok. Şol sebäpli hem bu işi ýola goýmaga görkezme berlen ýolbaşçylar, döwlet baştutanynyň talaplaryna jogap gaýtaryp bilmän, ýüzlerini sallaşyp durlar. Olar bu işi ýola goýup boljakdygy ýa bolmajakdygy barada hem kelam agyz söz aýdyp bilmediler. Eger-de döwlet baştutanynyň talabyny berjaý etmek üçin ýalan maglumatlara, ýa bolmasa bikanun hereketlere ýüz urulaýsa, onuň soňky ýaramaz netijeleri barada oýlanmak hem gorkuly.
Suw ýetmezçiligi
Şu ýylyň howa şertlerine görä, Mary, Lebap welaýatlarynda galla hasyly garaşylan netijäni bermedi. Suw ýetmezçiligi sebäpli, galla hasylynyň jemleri jemlenende, daýhanlaryň köpüsi döwlet öňünde bergidar bolup galdylar.
Oraz aganyň aýtmagyna görä, ekin meýdanlaryny suwarmakda zeýkeşleriň suwy hem ulanylypdyr. Ol bu ýagdaýyň indi iki-üç ýyl bäri dowam ediýändigini, munuňam ýerleriň meloratiw ýagdaýyny ýaramazlaşdyrjakdygynyň ikuçsyzdygyny nygtaýar:
—Ummasyz serişde sarp edilip, Garagum çölünde gurlan Türkmen kölüniň suwunyň ekin meýdanlaryny suwarmakda ýaramly boljakdygy baradaky pelsepelerden bu gün netije görünmeýär. Ýylyň gurak gelmegi bilen Amyderýanyň hem Murgap derýasynyň suwy azalyp, daýhanlar üçin uly kynçylyklary döretdi. Güýzlük ekilen bugdaýlar, ýeterlik suwarylman, ýazlyk bugdaýyň ekilmedik ýerleri hem kän bolupdyr.
Bahalar näme üçin galdy?
Oraz aga Türkmenistan boýunça bir million üç ýüz müň tonna galla hasylynyň ýygnalandygy baradaky maglumatlaryň çişirilen bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýar:
—Ozal 28 manada durýan 50 kilogramlyk bir halta birinji sortly unuň häzir 60-70-manatdan satylýandygyny, bir halta gara unuň bolsa 34 manada çykandygyny, ýöne Orsýetden, Gazagystandan gelýän ýokary sortly una ilatyň isleginiň has uludygyny göz öňünde tutsaň, onda Türkmenistanyň öz ununyň bahasynyň iki essedenem ýokary galdyrylmagynyň juda geň.
Döwlet dükanlarynda häzirlikçe çöregiň bahasy, ilata jan başyna berilýän unuň bahasy öňküligine galýar. Emma konditer önümleriniň, telekeçileriň elde bişirýän çörek önümleriniň bahalarynyň galýandygy äşgär görünýär. Bu bolsa sosial taýdan pes hojalyklaryň güzeran ýagdaýlarynyň kynlaşmagyna getirýär. Her aýda jan başyna berilýän un uly hojalyklara diňe 10-15 güne ýetýär.
Türkmenistanyň habar serişdelerinde ilatyň sarp etjeginden artykmaç galla hasylynyň ýygnalandygy barada maglumatlar berilse-de, Oraz aga şol maglumatlary takyklamagyň zerurdygyny, munuň üçin bolsa ilatyň gündelik durmuşyna syn etmegiň ýeterlikdigini aýdýar we döwlet ýolbaşçylary bu işe ünsli çemeleşer diýen umydynyň bardygyny nygtaýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda halypa mugallymlaryň we talyplaryň “Portret” atly toparlaýyn sergisi açyldy. Bu sergide akademiýanyň halypa mugallymlary we talyplary özleriniň nakgaş, grafika, dizaýn, keramiki we heýkel eserlerini görkezýärler.
Eserlerde dürli çeperçilik serişdeleri ulanmakdaky täzelik bada-bat gözüňe ilýär. Zakirjan Babaýew, Sadap Hojagulyýewa, Hijran Umarowa, Bahar Gylyçlyýewa, Muhammetnyýaz Öwezalyýew ýaly ýaşlaryň portret eserleri sergä gelenleriň ünsüni has özüne çekdi. Olar eserlerinde döwrümiziň gahrymanlaryny, meşhur şahsyýetleri, öz ýakynlaryny, dostlaryny... şekillendiripdirler.
Sergä gatnaşyp bilmeýän okyjylarymyz üçin bu sergiden taýýarlanylan fotoreportažymyzy hödürleýäris.


text:
Düýn Ysraýyl we onuň ýakyn soýuzdaşy Amerikanyň Birleşen Ştatlary Palestinanyň «Fatah» partiýasy bilen «Hamas» toparynyň bilelikde koalision hökümet döretmek barada deslapky karara gelmeklerine alada bildirdi.
Ysraýyl we Amerikanyň Birleşen Ştatlary Palestinanyň Gaza Sektorynda öz kontrollygyny saklap gelýän «Hamas» toparyny terror topary diýip häsiýetlendirýärler.
Hut şoňa görä-de, olar Palestinada «Hamas» toparynyň gatnaşmagynda islendik bir resmi hökümetiň döredilmegine garşy çykyş edip gelýärler.
Düýn prezident Mahmud Abbasyň «Fatah» partiýasy «Hamas» topary bilen geçiren gepleşiklerinden soň geljek bir ýylyň dowamynda Palestinada geçiriljek täze saýlawlardan öň «Fatah» bilen «Hamas» toparynyň agzalaryndan ybarat wagtlaýyn hökümeti döretmek barada ylalaşyga gelnendigini mälim etdi.


text:
Türkmenistanda halk ençeme ýyl bäri suw, duz we elektrik togy bilen bir hatarda, tebigy gazy hem mugt ulanyp gelýär.
Bu ýagdaý ilki başda tölegli sistemany ornaşdyrmak agyr gelenligi üçin edildimi ýa-da halkymyzyň milli baýlgymyzy arkaýyn ulanmagy üçin edildimi – bu anyk belli däl.
Bu resurslaryň halka mugt berilmeginiň hem nädereje dogrudygy belli däl.
Türkmenistan tebigy gaz resurslaryna iň baý yurtlaryň biri hasaplanýar. 6 million töweregi ilaty bolan Türkmenistan halka gazy mugt bermek bilen o diýen zyýan çekmeýär diýip bolar (ýylda 20-25 mkm). Sebäbi ykdysadyýetiň we senagatyň yzagalaklygy tebigy gazyň sarp edilşini pes mukdarlarda saklaýar.
Türkmenistan 2008-nji yylda 67.4 milliard kubmetr gaz öndüren bolsa, “BP statistics” maglumatlaryna görä, şonuň 21.9 milliard kubmetri içerki bazara siňipdir. Elbetde, tebigy gaz ujypsyz baha bolsa-da, tölegli berlen ýagdaýynda az girdeji bolmazdy.
2010-njy ýylda Türkmenistan 120 milliard kub metr gaz öndürmegi maksat edinyär, emma içerki sarp ediş ýene öňki mukdardan köp üýtgemez. Sebäbi Türkmenistanda göze dürtülýän ykdysady ösüşi we ilat sanynyň ýokarlanyşyny görmek mümkin däl. Öndürýän gazynyň 6-dan bir bölegini mugt bermek bolsa, Türkmenistan üçin geljek ýyllarda-da agyr hasap-pesip meselesini ýüze çykarmaz.
Ösen ýurtlaryň tejribesi we Türkmenistan
Ösen ýurtlarda tebigy gaz halka tölegli berilýär. Bu ýurtlaryň käbirleriniň tebigy gaz resurslaryna baý bolmagy ýagdaýy üýtgetmeýär. Emma bu sistemany Türkmenistanda göz öňüne getirmek gaty kyn. Birinjiden, Türkmenistanda ykdysadyýet gaty yzda barýar we halkyň köp bölegi garyp hasaplanýar. Beýleki ösmedik ýurtlarda bolşy ýaly, Türkmenistanda orta girdejili halk az bolup, örän baý we örän garyp gatlak has köp duş gelýär. Ýurduň ösmegine we kadalaşmagyna itergi berýän gatlak bolsa, orta derejedäki halkdyr. Eger tebigy gazy tölegli eden yagdaýymyzda, garyp halkyň yagdaýyny göz oňüne getirmek aňsat.
Ikinjiden, Türkmenistanyň tebigy gazy halkyň milli baýlygydyr. Ony halkyň maddy hal-ýagdaýyny ýokarlandyrman halka satmak adalatsyzlyk bolar. Halka şu günki ýagdaýda gaz satmak, XXI asyrda türkmen halkyny odun ýakmaga mejbur etmek diýmekdir. Garyp halkyňam toý-sadakasynda gazy ulanmak tebigy hukugydyr.
Ýene bir zat, Türkmenistanda gyş agyr gelýär we dünýäniň iň uly gaz rezerwleriniň birine eýe bolan ýurt halkyny sowukda doňdursa, muny akyl almaz.
Isrip meselesi
Gazyň isrip edilyändigi hakykatdyr. Ýöne bu yagdaýa, halk bilen bir hatarda, Türkmenistanyň gaz kärhanalary hem günäkär. Sebäbi mugt berilýän gazy ölçegli bermek we belli bir sistemany ornaşdyrmak edip bolmajak zat däl.
Türkmenistan turbalaryndan çäksiz gazy halka hemişe goýberip bilmez we haçanam bolsa bir gün ölçeg sistemasyny ýola goýmaga mejbur bolar. Muny näçe tiz ýola goýsa, şonça-dä ýuduň bähbidine boljakdygy hemmä mälim.
Isrip meselesinde ýene bir belläp geçmeli zadymyz bolsa, gaz turbalarynyň ýaryk ýerlerinden çykyp ýatan gazlardyr. Bu gynandyryjy ýagdaý. Turbalardaky basyşyň azaldylmagy köp ýerlerde gazyň peselmegine we uly zaýaçylyga ýol açýar.
Içerki ykdysadyýetiň ösdürilmegi we döwletiň pulunyň gözegçilige alynmagy üçin Türkmenistan energiýany tölegli etmeli, emma şu günki ýagdaýda däl. Häzirki yagdaýda Türkmen döwlet gaz konserniniň ölçeg sistemasyny ýerine ýetirip biljek gümany ýok. Munuň esasy sebäbi bolsa, her ýerde bolşy ýaly, korrupsiýadyr.
Nazar Berdiýew Türkiýede okaýan türkmen studentiniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owgan “Talyban” hereketiniň Katardaky edarasy Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Kabuldaky hökümet bilen gös-göni parahatçylyk gepleşiklerine başlamazdan ozal, Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky ähli daşary ýurt güýçleriniň Owganystany terk etmelidigini nygtamagy dowam etdirýändigini aýdýar.
“Talybanyň” Katardaky syýasy edarasynyň resmi metbugat wekili Mohammad Naim bu baradaky beýanaty Kabulda dört ýurduň wekilleri göni parahatçylyk gepleşikleriniň geçirilmeli wagtyny kesgitlemek maksady bilen geçiren duşuşygyndan soň mälim etdi. Dört ýurduň wekilleri gepleşikleriň mart aýynyň birinji hepdesinde Yslamabatda başlamagyna garaşýandygyny aýtdylar.
Dört taraplaýyn koordinasiýa topary diýlip atlandyrylýan - Owganystanyň, Pakistanyň, Hytaýyň we Birleşen Ştatlaryň wekilleri bu baradaky maglumaty 23-nji fewralda Kabulda geçirilen ýygnakdan soň mälim etdiler.
Emma şol bir wagtda Naim 23-nji fewralda beren maglumatynda “Talybanyň” Katardaky edarasynyň “gepleşikler baradaky planlardan habarsyzdygyny” we toparyň parahatçylyk prosesine goşulmak baradaky deslapky şertleriniň üýtgemändigini aýtdy.


text:
Dünýädäki iň garry adam 116 ýaşynda Detroit şäheriniň golaýynda öz öýünde aradan çykdy.
Dinçi Jeralean Talleý 1899-njy ýylyň 23-nji maýynda ABŞ-nyň günortasyndaky Georgia ştatynda doglupdy. Onuň 17-nji iýunda aradan çykandygyny 77 ýaşly gyzy Thelma Holloway aýtdy.
Talleý dünýäniň iň uly ýaşly adamy hökmünde ABŞ-da ýerleşýän gerontologiýa ýagny garrylyk boýunça barlaglar merkezi tarapyndan kesgitlenipdi. Onuň dünýäsini täzelemegi bilen dünýäniň iň garry adamynyň 115 ýaşly Susannah Mushatt Jonesdygy aýdylýar.


text:
Düýbi Wenada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” guramasy Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýüzlenme çap etdi. Adam hukuklaryny goraýjy guramanyň hatynda ýurduň gurluşyk pudagynyň ýagdaýyna, geljekki planlaryna we ilatyň işsizligine üns berilýär. Beýannamada Türkmenistanda gurluşyga edilýän çykdajylarda aýratyn durlup geçilýär.
“Türkmen inisiatiwasynyň” prezident Berdimuhamedowyň 2012-nji ýylyň jemleri boýunça eden çykyşyna salgylanyp ýaýradan maglumatyna görä, geçen ýylyň dowamynda ýurtda 397 sany gurluşyk obýektine döwlet gaznasyndan 5 milliard dollar möçberde pul sarp edilipdir, 2013-nji ýylda çykdajylar ýene 20% artdyrylyp, 435 obýekte 17 milliard dollar pul sarp ediler.
Azatlyk Radiosy “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň türkmen prezidentiniň adyna çap eden bu ýüzlenmesi barada guramanyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, guramaňyzyň türkmen prezidentiniň adyna çap eden ýüzlenmesiniň maksady näme?
Farid Tuhbatullin: Bu ýüzlenmäni guramamyzyň ýaşlary taýýarladylar. Olar türkmen propagandasynyň örän pes hillidigine ünsi çekmek islediler. Häzirki ýagdaýda türkmen hökümetiniň özüni alyp barşy onuň ilatyň hiç zada düşünmeýändigini çak edýändigini we adamlara gaty kembaha garaýandygyny aňladýar. Ýa-da türkmen hökümeti öz hereketleriniň halk üçin dogrudanam peýdalydygyna çyndan ynanýar.
Guramamyz türkmen hökümetiniň propagandasyna ýaňsylaýjy bir görnüşde jogap bermek isledi. Biz ýurtda, meselem, stadionyň gurulmagy bilen sportuň ösmejegini, keselhanany gurmak bilen saglygy saklaýyşyň özgermejegini nygtamak isledik.
Azatlyk Radiosy: Ýüzlenmäňiz gurluşyk we işsizlik barada. Näme üçin hut şu meselelere üns berildi?
Farid Tuhbatullin: Sebäbi bu göze dürtülip duran bir mesele. Türkmen häkimiýetleri ýurduň ähli üstünliklerini täze gurlan binalar bilen baglanyşdyrýarlar. 2012-nji ýylyň jemleri boýunça geçirilen hökümet maslahatynda gurluşyga degişli uly sanlar, şol sanda uly çykdajylar yglan edildi.
Türkmen hökümeti gurlan obýektleriň sanyny üstünlik hökmünde yglan etdi. Emma häkimiýetler gurulan binalaryň ulanylyşy barada hiç zat aýtmaýar. Mälim bolşuna görä, şol obýektleriň köpüsi soňra netijeli ulanylmaýar, ýüzlerçe million dollarlyk çykdajylary ödemeýär we bar bolan problemalary çözmeýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýüzlenmäňizde ýurtdaky iň agyr meseleleriň biri bolan işsizlige üns berilýär. Siz gurluşyk bilen işsizligiň arasynda nähili arabaglanyşygy görýärsiňiz?
Farid Tuhbatullin: Türkmenistanda ähli problemalaryň esasynda işsizlik ýatyr. Jenaýatçylygam, neşekeşligem beýleki negatiw proseslerem işe ukyply ilatyň aglaba köpçüliginiň işe ýerleşip bilmeýändiginden gelip çykýar.
Ilat eklenmek üçin dürli ýollar bilen gazanç etmeli bolýar. Köp adamlar gazanjyň gözleginde öýüni, ýurduny terk etmeli bolýarlar. Ýurtda batly depginde gurluşyk alnyp barylýarka, adamlar Türkiýä, Birleşen Arap Emirliklerine we Orsýete gidip işleýärler.
Şeýle ýagdaýda Türkmenistandaky gurluşyklar gymmatbahaly kaşaň binalara däl-de, ilatyň zerurlyklaryna gönükdirilen bolsa, ilatyň sosial şertleri-de gowulanardy, adamlar iri şäherlere, Aşgabada, ýa-da daşary ýurtlara gitmän, ýaşaýan ýerlerinde zähmet çekip bilerdiler.
Meselem, ýurtda sandan çykan we berilmän galýan infrastruktura obýektleri gaty köp, olary dikeltmek boýunça işler alnyp barylsa, iş güýji-de talap edilerdi, şeýdip iş orunlary-da döredilerdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda işsizlik meselesi boýunça resmi derejede edilýän işlere nähili baha berýärsiňiz?
Farid Tuhbatullin: Gynansak-da, meselä uns berilmeýär. Meselem, häkimiýetler tussaglykdan çykýanlary işe ýerleşdirmek meselesine üns berýär. Şeýle adamlary iş bilen üpjün etmegi prezindetiň özi ýerli häkimiýetlerden talap etdi.
Emma şeýle adamlaryň uly bölegi işe ýerleşip bilmeýär. Sebäbi ýerli häkimiýeleriň iş bilen üpjün etmek boýunça çäreleri şeýle adamlara takyr we suwsuz bir meýdanda mellek bermek ýaly hereketler bilen çäklenýär. Şonuň üçin mesele oňyn çözüljek bolsa, onda bu iş bilermenler bilen maslahat edilip, çynlakaý çemeleşilmegini talap edýär.


text:
Siriýaly aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, 14-nji fewralda ýurtda azyndan 19 adam öldürilipdir.
Londondan Siriýadaky adam hukuklaryna gözegçilik edýän guramanyň habaryna laýyklykda, olaryň aglabasy asuda ýaşaýjylar.
Prezident Başar al-Assadyň tarapdary bolan güýçler Homsa 10 gün bäri hüjüm edýärler. Olar şäheriň gozgalaňçy güýçleriň gözegçiligindäki böleklerini yzyna almaga çalyşýarlar.
Hökümet güýçleriniň 14-nji fewralda Hama şäherine hem hüjüm edendigi aýdylýar.
Başar al-Assadyň režimi 13-nji fewralda Birleşen Milletler Guramasynyň adam hukuklary boýunça edarasynyň başlygy Newi Pilleýiň Siriýa häkimiýetleriniň adamzada garşy jenaýatlary amala aşyrýandygy baradaky aýyplamalaryny çürt-kesik ret edýär.
Prezident Assadyň güýçleriniň 2011-nji ýylyň martyndan Siriýadaky protestçileri rehimsiz basyp ýatyryp başlaly bäri 6 müňden gowrak adamy öldürendigi habar berilýär.


text:
Eýran mundan beýläk öz ýadro programmasy boýunça halkara jemgyýetçiligi bilen gepleşikler geçirmekçi däl- diýip, Eýranyn prezidenti Mahmut Ahmedinejat ýerli telewideniýä beren interwýusynda aýtdy.
Ol Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň geçen hepde urany baýlaşdyrmak boýunça täze zawodyny ýapmagy Tährandan talap edýän rezolýusiýasyny üzül-kesil ýazgardy.
Ahmedinejat dünýä döwletlerini, şol sanda Orsyeti rezolýusiýany goldandygy üçin-de ýazgardy.
Tähran dünýä jemgyýetçiliginiň teklibini ret edip, ýene täze 10 sany urany baýlaşdyrýan zawod gurjakdygyny yglan edenden soň, Eýranyň ýadro programmasynyň töwregindäki ýagdaý has-da ýitileşdi.
Eýranyň şeýle pozisiýasyna jogap hökmünde onuň garşysyna täze sanksiýalaryň girizilip bilinjekdigini Günbatar döwletleriň liderleri ençeme gezek aýtdylar.


text:
“Talybanyň” Owganystanyň gündogarynda hökümet edaralarynyň ýerleşýän ýerine zarba urmagy zerarly 12 adam wepat boldy we onlarça adam ýaralandy.
4-nji sentýabrda daňdan başlanan hüjümiň başynda söweşijiler Ghazni şäherinde Howpsuzlyk edarasynyň milli müdiriýetiniň öňünde azyndan bir sany içi bombaly ýük maşyny partlatdylar. Hüjüm soň eli awtomatly we granata atyjy ýaragly 20 çemesi söweşijiniň gatnaşmagynda dowam etdirildi.
Howpsuzlyk güýçleriniň we resmileriniň söweşijilere garşy amala aşyran ok atyşygynda ähli söweşijiniň öldürilendigi barada habar berilýär.
Ghazniniň häkimi Musa Han Akbarzada şäheriň kitaphanasynyň we iki muzeýiniň hüjüm zerarly ýumrulandygyny aýtdy.
“Talyban” hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
11-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýadro synaglarynyň ählumumy gadagan etmek hakyndaky Şertnama boýunça Guramasynyň (ÝÝSGŞG) Taýýarlyk görüş toparynyň Ýerine ýetiriji sekretary jenap Lassina Zerbony kabul etdi.
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada gelen myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, milletiň Liderini bu şanly sene bilen tüýs ýürekden gutlady we türkmen halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi. Jenap Lassina Zerbo sebit we dünýä möçberinde ýaragsyzlanmak işini berkitmek boýunça umumy tagallalara saldamly goşant goşýan ýurdumyzyň parahatçylyk döredijilik daşary syýasat ugruna ýokary baha berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gutlaglar we hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Bitarap Türkmenistanyň gyzyklanma bildirilýän hyzmatdaşlyga, şol sanda abraýly halkara guramalary bilen hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny nygtady. Bu guramalar bilen üstünlikli gatnaşyk etmegiň uly tejribesi toplanyldy. Türkmen döwleti özüniň döredijilik kuwwatyny tutuş adamzadyň abadançylygynyň bähbidine ulanmaga çalşyp, halkara hyzmatdaşlygy meselelerinde, şol sanda bütin dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek ýaly möhüm ugurda işjeň orun eýeleýär.
Söhbetdeşligiň barşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan meseleler boýunça pikir alşyp, Türkmenistanyň hem-de ÝÝSGŞG-niň arasynda ýola goýlan netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge meýillidiklerini tassykladylar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň çäginde ýadro ýaraglarynyň synaglaryny ählumumy gadagan etmek hakyndaky şertnamanyň monitoringiniň Halkara ulgamynyň seýsmiki stansiýasyny döretmek baradaky Kararyna laýyklykda, 2010-njy ýylyň fewralynda bu ulgama girýän PS-44 1”Alibek” sesmiki stansiýasy ygtyýarlandyryldy we işläp başlady. Bu ädim Türkmenistanyň ýadro ýaragsyzlanmak boýunça halkara işine işjeň gatnaşýandygynyň nobatdaky aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan möhüm şertnamalaryň ençemesine –ýadro ýaragynyň ýaýradylmazlygy, ýadro ýaraglarynyň synaglarynyň ählumumy gadagan edilmegi, Merkezi Aziýada ýadro ýaragyndan azat zolak hakyndaky şertnamalara we beýleki degişli resminamalara gatnaşmak bilen, öz üstüne alan borçnamalaryna gyşarnyksyz eýerip, ygtybarly hem-de jogapkär hyzmatdaş hökmünde halkara giňişliginde uly abraýa eýe bolýar. Şunda, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň we beýleki wekilçilikli forumlaryň belent münberinden beýan eden hem-de dünýä jemgyýetçiliginiň giň goldawyna eýe bolan parahatçylyk döredijilik başlangyçlarynyň ähmiýeti bellenildi.
Şunuň bilen baglylykda, ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnuklylygyň esaslaryny pugtalandyrmagyň, durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň bähbidine ÝÝSGŞG-niň çäklerinde umumy tagallalary mundan beýläk-de birleşdirmegiň wajypdygyny nygtaldy.
Duşuşygyň ahyrynda, döwlet Baştutany we myhman ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdiler.


text:
Eýranyň Baş prokurory blogçy Sattar Beheştiniň ölümi bilen bagly ençeme adamyň tussag edilendigini aýdýar. Eýranyň gurluşyny tankyt edýän bu blogçy şu aýyň başynda derňew izolýatorynda ölüpdi.
Abbas Jafari Dolatabadiniň 13-nji noýabrda žurnalistlere aýtmagyna görä, blogçynyň işi 10 günüň içinde suda geçiriler. Ol tussag edilenler barada başga maglumat bermedi.
Emma 12-nji noýabrda "Şabakeýe Iran" saýtynyň beren maglumatyna görä, Beheştini sorag eden üç sany sülçi tussag astyna alnypdyr.
35 ýaşly Beheşti 30-njy oktýabrda Eýranyň internet polisiýasy tarapyndan Robat Karimdäki öýünde tussag edilipdi. Häkimiýetler onuň "Facebook we beýleki sosial aragatnaşyk sahypalarynda milli howpsuzlyga zyýan ýetirýän hereketleri üçin" tussag edilendigini aýtdylar.
6-njy noýabrda häkimiýetler blogçynyň maşgalasyna onuň jesedini ýygnamagy tabşyrdylar. Onuň 3-nji noýabrda ölendigi aýdylýar.
Beheştiniň ölümi baradaky näbellilikler bu işiň garaşsyz ýagdaýda derňelmegi baradaky halkara çagyryşlara sebäp boldy. Bu waka Eýranda tussaglara çemeleşilişi baradaky aladalary hem güýçlendirdi.
Gynalandygyny görkezýän alamatlar
Halkara hukuk toparlarynyň we Günbatar ýurtlarynyň, şol sanda blogçynyň ölümini "jenaýat" diýip atlandyran Birleşen Ştatlaryň çagyryşlaryndan soň, Eýran derňew işlerini ýola goýandygyny mälim etdi.
Tähranyň "Ewin" türmesinde saklanýan 41 sany tussag bu ýerde bir gije saklanandygy aýdylýan Beheştiniň bedeninde gynama alamatlarynyň bardygyny aýdyp hat ýazdylar. Tussaglar, şol sanda tanymal hukukçy Abdolfatah Soltani we adam hukuklary aktiwisti Hasan Assadi Zeýdabadi derňew wagtynda Beheştiniň ýenjilendigini we aýaklaryndan asylandygyny ýazdylar.
31-nji oktýabrda Beheşti resmi hat ýazyp, derňew mahaly özüniň gynalýandygyndan we ýenjilýändiginden şikaýat edipdi.
12-nji noýabrda suduň metbugat wekili Golam Huseýin Ejeýi blogçynyň bedeninde we kelle çanagynda hiç hili döwük-ýenjigiň ýokdugyny aýtdy. Ol Beheştiniň derňew wagtynda ýürek agyrydan şikaýat edendigini, emma türmäniň lukmanynyň barlagynyň hiç hili problema tapmandygyny aýtdy.
Ýöne sud blogçynyň bedeninde bäş sany ýara yzynyň bardygyny tassyklady.
Beheşti öz ölüminden öň ýazan blogunda özüne ölüm bilen haýbat atylýandygyny ýazypdy.
"Olar düýn maňa haýbat atdylar we: "Seniň ejeň bahym gara geýner, sebäbi sen uly agzyňy ýapaňok" diýdiler" diýip, ol ölüminden bir gün öň ýazypdy.
Beheştiniň 2003-nji ýyldan bäri Eýranda derňew wagtynda ölen 18-nji tussagdygy aýdylýar.


text:
Kiýewiň golaýyndaky Garrylar öýünde bolan ýangynda azyndan 16 adam heläk boldy, bir adam bolsa tapylmaýar diýip, Ukrainanyň döwlet adatdan daşary ýagdaýlar gullugynyň 29-njy maýda ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
"Adatdan daşary ýagdaýlar gullugynyň işgärleri 18 adamy halas etdiler, olaryň bäşisi dürli derejedäki ýanyk ýaralary sebäpli hassahana ýerleşdirildi» diýip, Ukrainanyň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi aýtdy.
Beýanatda aýdylmagyna görä, hususy eýeçilikdäki iki gat binada turan ýangyn 29-njy maýda, ir sagatlarda başlanypdyr. Onda 35 adam ýaşaýan eken.


text:
Şu aýyň başynda Moldowa Ýewropa Bileleşigi bilen söwda ylalaşygy boýunça gepleşikleriň jemleýji tapgyryna ýetendigini mälim etdi. Emma munuň öňüsyrasynda Orsýetiň goldawyna daýanýan Pridnestrowye regiony özüniň administratiw giňişliginiň araçägini kesgitlemek barada kanuny kabul etdi.
Bu kanun Kişinewde gahar-gazap döretdi.
Prezident Nikolae Timofti žurnalitleriň öňünde eden çykyşynda bu ädimi Moldowany “durnuksyzlaşdyrmak boýunça edilýän synanyşyk” diýip atlandyrdy.
Regional dartgynlylyk
Moldowadaky dartgynlylyga meňzeş ýagdaý Gürjüstanda-da emele geldi. Gürjüstandan özbaşdaklygyny yglan eden Günorta Osetiýa regiony soňky hepdeleriň dowamynda öz giňişligini kesgitlemek üçin çitenekli sim çekip başlady.
Bilermenleriň pikirine görä, bu wakalaryň ikisinde-de separatistik regionlaryň we olaryň Orsýetdäki ýaranlarynyň Moldowanyň we Gürjüstanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmek we içerki reformalary geçirmek boýunça edýän tagallalaryny gowşatmak synanyşyklary göze ilýär.
Waşingtonda ýerleşýän “Jemstown Fondunyň” bilermeni Wladimir Sokor Moldowanyň Pridnestr regionyndaky we Günorta Osetiýadaky ýagdaýlary “parallel prosesler” diýip atlandyrýar we muňa Moskwa tarapyndan itergi berilýändigini belleýär.
2009-njy ýyldan bäri Moldowa Pridnestr regionynyň häkimiýetleri bilen göni gatnaşyklary ýola goýmak boýunça “kiçi ädimler diýlip atlandyrylan” syýasaty alyp barýar.
Gürjüstan bolsa Bidzina Iwanişwiliniň ýolbaşçylygynda Moskwa bilen gatnaşyklary gowulandyrmak boýunça edýän tagallalary bilen bilelikde Günorta Osetiýa regionyny üzňelikden çykarmak syýasatyna hem ýykgyn edýär.
Moldowa-ÝB hyzmatdaşlygy
Moldowanyň Moskwa tarapyndan edilýän prowokatiw hereketlerden bildirýän howatyrlanmalary Kişinewiň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk barada ylalaşygyna gol çekmäge taýýarlyk görýän pursaty hasam güýçlenýär. 1992-nji ýylda separatistik regionyň häkimiýetleriniň Orsýetiň goldawy bilen başlan urşy Molowanyň resmileriniň ýadynda galýar.
Analitik Wladimir Sokor Pridnestr regionynyň häkimiýetleriniň we Orsýetiň ýolbaşçylarynyň Moldowanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmegini islemeýändiklerini belleýär.
Sokoryň pikirine görä, Orsýetiň Tiraspolda öz konsulhanasyny açyp, ýerli ilaty gyssagly ýagdaýda orsýet pasportlary bilen üpjün etmegi Kremliň regionda öz täsirini artdyrmak boýunça alyp barýn syýasatynyň aýdyň mysalydyr.
Şeýle-de Moskwa Pridnestr regionynyň ”Gazproma” 3,5 millard dollar möçberdäki bergisini Moldowadan talap edýär. Sokoryň sözlerine görä, bu, Orsýetiň Moldowa edýän basyşlarynyň ýene biridir.


text:
Güýz paslynyň gelmegi bilen howanyň üýtgemegi möwsümleýin keselleriň döremegine sebäp bolup biler. Olardan goranmak üçin kesele garşy durnuklylygyň, ýagny immunitetiň ýokary bolmagy zerur. Muny gazanmak üçin bolsa sagdyn durmuş ýörelgesini berjaý etmeli.
Bedenterbiýe we sport bilen meşgullanyp, sagdyn iýmitlenmeli. Ir säher bilen we agşamara arassa howada ýarym sagat çemesi pyýada ýöremeli. Özüňiziň hem-de perzentleriňiziň burnunyň nemli bardasyna oksolin melhemini çalmagy endik edinmeli, pasyllara görä geýinmeli we C witaminine—askorbin turşusyna baý önümleri kabul etmeli. Iş ýeriňizde, otaglaryň howasynyň tämiz bolmagyny gazanmaly. Onuň üçin penjiräni wagtal-wagtal açyp, otagy ýelejiredip durmaly.
Immunitetiňizi ýokarlandyrmak üçin hökman askorbin turşusyna baý içgileri, miwe şirelerini içiň. Olara bally we limonly gök çaý, itburun demlemesi, alma, pyrtykal miwe şireleri degişlidir. Günüň dowamyndan kelem, käşir we beýleki bakja önümlerini iýmek maslahat berilýär.
Howanyň üýtgemegi bilen ýüze çykýan möwsümleýin keselleri bejermekde milli tagamymyz bolan gyzyl burçly unaş hem örän peýdalydyr. Gyzyl burçuň düzümindäki fitonsitler, peýdaly maddalar adamyň bedeniniň kesele garşy göreş ukybyny ýokarlandyrmaga ýardam berýär.
Dümewiň ilkinji alamatlary ýüze çykan ýagdaýynda, hökman, maşgala lukmanyna ýüz tutmaly. Asgyrylanda, üsgürilende elýaglyk bilen agzyňyzy we burnuňyzy ýapmaly.
Elleri elmydama arassa saklamaly we ýygy-ýygydan sabyn bilen ýuwmaly. Derman serişdelerini özbaşdak ulanmaly däl. Esasan hem, antibakterial serişdeler ulanylanda seresap bolmaly. Sebäbi, antibakterial serişdeler wiruslara däl-de, bakterialara garşy ukyply.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň teklibi bilen türkmen delegasiýasynyň wekilleri Täjigistanda ýaşaýan türkmen diasporasy bilen duşuşdy.
Türkmen propagandasy bu fakty şol bada umumylaşdyryp, ony dünýä türkmenlerini agzybir etmegiň simwoliki alamaty hökmünde häsiýetlendirdi.
Şu wakanyň aňyrsynda dünýäniň dürli ýurtlarynda ýaşaýan türkmenleriň ýagdaýy bilen bagly birgiden problemalar ýatyr. Şu jähtden syn edilse, Täjigistanda ýaşaýan türkmenleriň ýagdaýy Eýrandaky türkmenleriňkiden elhal görünýär.
Bu ikisini deňeşdirere esas bar. Täjigistanda 25 müň töweregi türkmen ýaşaýar, olaryň ýedi sany türkmen mekdebi bar.
Eýrandaky türkmenler
Dürli maglumatlara görä, Eýranda üç bilen dört million aralygynda türkmen ýaşaýar. Ýöne bu ýurtda milli türkmen mekdebini açmak gadagan. Hatda Eýran mekdebinde türkmen dilinde öz aralarynda gürleşmegem gadagan. Eger türkmen çagalary öz milli geýminde köpçülik ýerlerine geläýse, ýakymsyzlyklara garaşybermeli.
Eýrandaky ýaşaýan türkmenler Nyýazowyň özlerine arka çykmagyna köp garaşdylar. Ýa syýasy sebäplere görä, ýa-da özi islemän, ol Eýranda ýaşaýan türkmenlere kömek üçin ýeke ädimem ätmedi. Tersine, ýagdaý barha erbetleşdi, çünki Eýranda ýaşaýan türkmenlere edilýän gysyşlara Aşgabadyňam, S.Nyýazowyňam hiç hili reaksiýa bildirmeýänini eýran häkimiýetleri görüp otyrlar.
Hut şu ýagdaý köp millionly türkmen diasporasyny parslaşdyrmak işini açyk dowam etdirmekde resmi Tährana mümkinçilik berdi.
Ýöne Eýranda ýaşaýan türkmen wekilleri Türkmenistanyň täze prezidentiniň özlerini goldajakdygy baradaky umydyndan häzirem el üzmeýärler. Çünki şu günki gün regionda güýçleriň mynasybeti üýtgedi, indi türkmen prezidentiniň abraýynyň artýan wagty Tähran Aşgabadyň pikirini, garaýşyny hasaba almaly bolýar.
Ýene bir diaspora
Ýene bir diaspora bar, türkmen häkimiýetleri iru-giç oňa-da konstruktiw nazar aýlamaly bolar. Ol Orsýetde hem Günbatar ýurtlarda dörän türkmen diasporasy.
Nyýazowyň terrory döwri olar syýasy garaýşy, häkimiýetleriňkiden başgaça pikiri üçin beýleki döwletlerden başpena soramaly bolupdylar. Olary diktator syýasy opponentleri hasaplaýardy.
Belki, şol diaspora häzir başga göz bilen seretmegiň wagty gelip ýetendir! Birnäçe hepde mundan öň G.Berdimuhamedowyň özi türkmenleri oppozision partiýalar döretmäge çagyrdy.
Orsýetde hem Günbatar ýurtlarda ýeterlik derejede bilimli, watançylyk duýgusyna ýugrulan türkmen graždanlary ýaşaýarlar, olaryň tejribeleri ýurtda düýpli özgerişler geçirmekde uly kömek bolardy.
Ýazyjylar, şahyrlar, lukmanlar, ýuristler, professional diplomatlar, taryhçylar we beýlekiler G.Berdimuhamedowyň gerek diýip, öwran-öwran gaýtalaýan inisiatiwalarynyň çeşmesi bolup bilerdi.
Ganym duşman atlandyrylanlaryň umumy iş üçin dost bolup bilýändigini dünýä praktikasy görkezdi. Ikinji jahan urşundan soň nemes diasporasy Germaniýa gaýdyp geldi, olar iş ýüzünde demokratik respublika döretmegiň gözbaşynda durdular.
Ýewropada we Amerikada ýaşaýan türkmenler demokratik şertlerde alan bilimlerini Türkmenistanda ýaşaýan watandaşlary bilen paýlaşyp bilerdiler. Ine, şonda dünýä türkmenlerini birleşdirmek ideýasy real, hakyky netijeler berer.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Milletler Guramasy Yrakda 5-22-nji iýun aralygynda 1,075 adamyň öldürilendigini çaklaýar. Bu aralykda sünnüleriň ýolbaşçylygyndaky söweşijiler ýurduň Anbar welaýatynyň we paýtagt Bagdadyň demirgazygyndaky sebitleriň esli bölegini eýelediler.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň metbugat wekili Rupert Kolwille 24-nji iýunda çykyş edip, öldürilen adamlaryň sanyny “iň azyndan” diýip, hasaplamalydygyny aýtdy.
Kolwille BMG-niň çak edýän sanlarynda bomba hüjümleriniň pidalarynyň, şeýle-de jezalandyrylyp öldürildi diýilýän parahat ýaşaýjylaryň, polisiýanyň we harby meýletinçileriň bardygyny aýdýar.
“Yrak yslam döwleti we Lewant” (ISIL) “Al-Kaýda” bilen ilteşikli bir topar bolup, ol iýun aýynda Mosul şäherini eýelände, 1,700 töweregi şaýy harby meýletinçilerini öldürendigini öňe sürdi.
Kerri bilen duşuşyk
24-nji iýunda Yragyň demirgazygyndaky Irbil şäherinde ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Yragyň Kürdüstan awtonomiýa regionynyň prezidenti Masud Barzani bilen duşuşdy. Bu Yrakda täze, has köp taraplary öz içine alýan hökümeti düzmek tagallalarynyň çäginde amala aşyryldy.
Yragyň hökümetiniň düzüminde sünni we kürt wekillerine has köp wekilçilik bermezlikde tankytlanýan premýer-ministr Nuri al-Maliki 23-nji iýunda Kerri bilen gepleşikleriniň dowamynda özüniň birnäçe günden, ýagny 5-nji iýulda wezipesinden çekiljekdigini aýtdy.
Kerri Barzani we beýleki kürt resmileri bilen geçiren gepleşikleriniň dowamynda Yrakda “iň derwaýys meseläniň täze hökümeti düzmek tagallasydygyny” belledi.
Kerri kürt harbylarynyň howpsuzlyk güýçleri bilen alyp barýan hyzmatdaşlygyna hem gowy baha berip, munuň netijesinde “Yragyň howpsuzlyk güýçlerine käbir goldawyň berlendigini we ISIL babatynda aradaky çyzyklary kesgitlemek ugrunda wajyp bolandygyny” aýtdy.
ISIL we sünni tire-taýpa söweşijileri 24-nji iýunda hem Anbar welaýatynda we Bagdadyň demirgazygyndaky sebitleri eýelemek ugrunda söweşdiler.
Yragyň harby resmileri ISIL-iň Mosul şäheriniň golaýyndaky möhüm nebit ýatagy Baijini ele alandygy baradaky beýanatyny inkär etdiler. Bu sebit häzirki wagtda söweşijileriň gabawynda galýar we şol sebäpdenem bu ýerde nebit almak işleri wagtlaýynça togtadyldy.
Hökümet güýçleri bu sebitdäki söweşijilere garşy howa hüjümleriniň amala aşyrylandygyny aýdýarlar. Bu maglumatlary garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.


text:
Orsýetiň daşky-gurşawy gorap çykyş edýän belli aktiwisti Suren Gazariana Estoniýadan gaçybatalga berildi.
Estoniýanyň habar serişdeleriniň berýän maglumatyna görä, sişenbe güni ýurduň ýolbaşçylary Gazariana üç ýyl möhletli ýaşamaga ygtyýarnama dokumentini beripdirler. Aktiwist Gazarian, soňky alty aý bäri agzalýan Baltik ýurdunda ýaşaýar.
Gazarian Orsýetiň oppozision dolandyryş geňeşiniň agzasy bolup, ol 2014-nji ýylda Soçide geçiriljek Gyşky olimpia oýunlarynyň gurluşyk proýektleri bilen baglanyşykly tokaýsyzlaşdyrmagy durdurmak ugrunda, soňky ýyllarda alyp baran işleri bilen metbugatyň baş sahypalarynda ýerleşdirilipdi.
2011-nji ýylda Gazarian we onuň guramasy Krasnodar Kraýynyň häkimliginiň golaýynda tokaýsyzşadyrmaga garşy geçirilen protestlere gatnaşypdy. Şol protestleriň netijesinde hem Gazarian birnäçe gün türme tussaglygynda saklanypdy.
Mundan bir ýyl ozal, Gazarianyň howpsuzlyk ofiserine ölüm bilen haýbat atandygy aýdylyp, ol barada derňewler başladylypdy. Şonuň netijesinde hem Gazarian Orsýeti terk edipdi.


text:
ÝHHG -niň Demokratiýa institutlary we adam hukuklary bölüminiň şu gün çap eden hasabatynda Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna agza bolup durýan ýurtlaryň köpüsinde ýigrenç bilen bagly jenaýatlaryň çynlakaý problema bolup galýandygy aýdylýar.
Bu hasabat Halkara Çydamlylyk gününe gabat çap edilýär. Onda 2008-nji ýylda gorkuzmak, haýbat atmak, wandalizm, zorluk, ýangyn faktlarynyň bir topar mysalynyň bolandygy aýdylýar.
Şeýle-de bu hasabatda ynamdar statistikanyň ýoklugy üçin ýigrenç bilen bagly jenaýatlaryň doly hasabyny anyklap bolamaýandygy bellenýär.
Hasabat öňki sowet respublikalaryndan Ermenistan, Azerbeýjan, Belarus, Gürjüstan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Orsýet, Täjigistan, Türkmenistan, Ukraina we Özbegistan ýaly ýurtlary hem öz içine alýar.


text:
BMG-niň edarasy dünýä boýunça bergi krizisine garşy göreşde berk ykdysady çäreleriň dowam etdirilmegi iş meselesinde we iş orunlaryny döretmekde “haraplaýjy netije” berer diýip, duýduryş edýär.
Halkara Zähmet Guramasy (HZG) “2012-nji ýylda Dünýä boýunça iş üpçünçiligi” diýen hasabatyny duşenbe güni ýaýratdy. Bu hasabatda bellenmegine görä, görlen berk çäreler ynamy berkitmekde we defisiti peseltmekde “öndürijiliksiz” bolmak bilen, ykdysady ösüşi gazanmakda şowsuz bolup çykypdyr.
2008-nji ýyldaky maliýe krizisinden bäri dünýä boýunça 50 million töweregi iş orunlarynyň ýitirilendigi hasabatda bellenilýär. Dünýä boýunça işsizligiň derejesiniň 2012-nji ýylda 6,1 prosentden geljek ýylda 6,2 prosente çenli galjakdygy çak edilýär.


text:
Türkiýe Siriýada "Yslam döwleti" atly ekstremistik toparyň garşysyna barýan söweşde Moskwa bilen hyzmatdaşlyk etmegi teklip etdi.
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu 4-nji iýulda Stambulda: "Biz Daeşe (Yslam döwleti) garşy söweşýän her bir döwlet bilen hyzmatdaşlyk ederis" diýdi.
Ol soňra hem Türkiýe "Yslam döwletine" garşy söweşde köp ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk edip gelýär, "biz Daeşe garşy söweşe işjeň gatnaşmak isleýänlere howa bazasy Injirligiň gapysyny açdyk" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Käbir habar serişdeleriniň garaýşyça, Türkiýäniň daşary işler ministriniň bu beýanaty Ankaranyň ýurduň günortasyndaky howa bazasyndan peýdalanmaga Moskwa ýol bermäge meýillidigini görkezýär.
Ýöne Çawuşoglu soňra žurnalistlere Orsýetiň bu bazadan peýdalanmagy barada başga beýanat bermekden saklandy.
Injirlikden Amerikanyň ýolbaşçylygynda "Yslam döwletine" garşy alnyp barylýan kampaniýa gatnaşýan döwletler - Birleşen Ştatlar, Britaniýa, Germaniýa , Saud Arabystany we Katar - peýdalanýarlar.
Howa bazasy Injirlik Türkiýäniň Siriýa serhediniň golaýynda, Adana şäheriniň 8 kilometr demirgazygynda ýerleşýär.
Öten hepde Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Edogan noýabr aýynda Orsýetiň bir harby uçarynyň urlup ýykylmagy sebäpli Moskwa gynanç bildirdi. Moskwa hem Ankara bilen gatnaşyklary täzeden ýola goýmagy wada etdi.
Uçar urlup ýykylanyndan soňra Orsýet ykdysady gatnaşyklaryň ählisini diýen ýaly durzup, orsýetli turistlere Türkiýä dynç alşa gitmegi gadagan edipdi.
Çawuşogly uçaryň ýykylmagy zerarly soňky aýlarda dörän dartgynlylyga gytaklaýyn salgylanyp, munuň Moskwa bilen Ankaranyň özara hyzmatdaşlyk etmegi üçin ýene bir esas boup durýandygyny aýtdy.
Ol: "Bilelikde edilýän tagallalar oňaýsyz hadysalaryň öňüni almak üçin juda möhüm" diýdi.
Moskwa ara salym salman Ankaranyň beýanatyny oňat garşylady.
"Bu harby we syýasy nukdaýnazardan seljerilmeli çynlakaý beýanat" diýip, Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow 4-nji iýulda Moskwada žurnalistlere aýtdy.
Türkiýe bilen Orsýet ikisi-de "Yslam döwletine" garşy. Ýöne Siriýa konfliktinde gapma-garşylykly tarapary tutýarlar. Ankara Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň garşydaşlaryny goldasa, Orseýet bilen Eýran Assady goldaýarlar.
Orsýetiň harby uçarlary Siriýanyň Latakia welaýatyndaky Hmeýmim howa bazasyny ulanýarlar.


text:
Prezident Dmitriý Medwedew Orsýetiň awiasiýa howpsuzlygy boýunça ýüze çykan erbet netijeleri tankytlap, 43 adamyň, şol sanda belli hokkeý toparynyň agzalarynyň ölümine getiren ÝAK-42 uçarynyň ýere gaçmagynyň sebäpleriniň derňelmegini talap etdi.
Penşenbe güni Medwedew uçaryň gaçan ýeri bolan Ýaroslawl şäheriniň golaýyna baryp gördi. “Ölenleriň we jebir çekenleriň maşgalalaryna ähli zerur kömek berilmelidir” diýip, Medwedew belledi.
Uçaryň içinde Orsýetiň üç gezek çempiony bolan “Lokomotiw” hokkeý toparynyň agzalary-da bardy.
Uçar heläkçiliginde diri galan iki adamyň ýagdaýy juda agyr.


text:
Türkmenistan ýapyk ýurt hasaplanýar, şonuň bilen birlikde ýurtdaky biznes pudagyna birinji maşgalanyň täsiriniň uludygy, esasy gurluşyk şertnamalarynyň prezidentiň ygtyýaryndaydy hakynda giňden gürrüň edilýär.
Şonuň bilen birlikde prezidentiň maşagala agzalarynyň hem biznes pudagyna ýetirýän täsiriniň uludygy aýdylýar. Emma bu gürrüňleriň haýsysy çyn, haýsysy çişirilen, bilmek kyn. Sebäbi resmiler ýa-da metbugat bu barada hiç bir düşündiriş bermeýär.
Emma muňa garamazdan, ýurduň birinji ýolbaşçysy bilen ýakyn gatnaşyk guran şol bir daşary ýurt firmalarynyň, şeýle-de uly hökümet resmilerine ýakyn durýan adamlaryň biznesiniň «şowunadygy» umumy aýan edilýän sanlar, faktlar arkaly hem tassyk bolýar.
Eýsem Berdimuhamedowlaryň maşgala biznesi, bu ýagdaýyň adaty iş adamlarynyň biznesine ýetirýän täsiri barada halk içinde nämeler bilinýär?
Bu barada anyk bilýän zatlaryňyz bolsa, delil-faktlaryňyz bolsa, foruma gatnaşyp, türkmenistanlylaryň iş-biznes, ykdysady kynçylyklary baradaky hakykatyň aýdyňlaşmagyna goşant goşup bilersiňiz.
Ýöne forumda boş aýyplamalara, duýga, esassyz ýa-da matlaply pikirlere orun berilmejegini öňünden duýdurýarys.
Pikirleriňize garaşýarys.


text:
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda gurnalan Täze ýyl baýramçylyk çäresine gatnaşdy
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasyna geldi. Bu ýerde Täze ýyl şüweleňiniň baýramçylygy dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz ýaş türkmenistanlylary hem-de dabara gatnaşyjylaryň ählisini Täze ýyl bilen gutlady we ösüp gelýän ýaşlara oňat okap, ýurdumyzyň mynasyp raýatlary bolup ýetişmegi, şadyýan we hemişe bagtly bolmagy arzuw etdi. Hormatly Prezidentimiz döwletimiziň körpe nesilleriň hemmetaraplaýyn, sazlaşykly ösmegi ugrunda yzygiderli alada etjekdigini aýdyp, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde çagalaryň döwrebap bilim almagy dünýä ylmyna çuňňur aralaşmagy üçin zerur şertleriň döredilendigini,
Owadan bezegler hem-de Täze ýyl öwüşginleri bilen ajaýyp bezelen uly zalda joşgunly aýdym-sazly, tansly we goşgy setirleri ýaňlanan ajaýyp çykyşlar ýaýbaňlandy. Bu ýerde Aýazbaba dabara gatnaşyjylary arçanyň daşyna düzülmäge çagyrýar we Täze ýyla bagyşlanan döredijilik-zehin bäsleşigini açýar.Bu bäsleşikde çagalar aýdym aýdýarlar, goşgy okaýarlar, tans edýärler.
Ýurdumyzyň ussat we çeper höwesjeň döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly, tansly çykşlary baýramçylyk konsertiniň güllerden boglan çemeni emele getirdi. Şonda ýaş artistler öz zehinini görkezdiler. Joşgunly mukamlar belent heňde ýaňlanýar, halk aýdymlarynyň yzy üzülmeýär, nusgawy eserleriň häzirki zaman görnüşde işlenen sazlary ýaňlanýar, tans sazynyň joşgunly depginleri hemmeleri agzybirlik bilen tans etmäge iterýär.
Ýaş tansçylar we aýdymçylar tomaşaçylary şowhunly çykyşlary we özüne çekijiligi bilen bendi etdi, degişme sahnalaryny ýerine ýetiren körpeler bolsa hemmelere egsilmez gülki we oňat, hoşniýetli degişmeden mähirli duýgulary bagyş etdi. Şeýle degişmeler adaty durmuşymyzda hemişe orun alyp, sadalygynyň we tebigylygynyň parasady bilen bezeýär.
Döredijilik bäsleşigiň çäklerinde hormatly Prezidentimiziň agtyklary hem çykyş edip, ýokary derejeli di-jeý ajaýyp saz guralynda (Pioneer DJ) şowhunly sazlary ýerine ýetirdiler. Olar şeýle hem tans etdiler hem-de iňlis dilinde aýdym aýdyp berdiler. Döwlet Baştutanymyz bolsa ýaş ýerine ýetirijileriň joşgunly hereketleiniň üýtgeýşini hem-de olaryň döredijilik ylhamlarynyň pursatlaryny inçelik bilen duýup, aýdymyň sazyny ýerine ýetirdi.
Bäsleşigiň netijeleri boýunça onuň ähli görnüşleriniň ýeňijilerine sylaglar gowşuryldy. Baş baýragyň eýesine bolsa sylag hökmünde äpet tort gowşuryldy. Ýeňiji bu sylagyny Täze ýyl baýramçylygynyň hemme myhmanlary bilen paýlaşdy.


text:
Moskwanyň Tsaritsino raýonynyň milisiýa bölüminiň ozalky başlygy 32 ýaşly Denis Ýewsýukowyň öz aýaly bilen sögüşip, Moskwanyň söwda merkezleriniň birinde ot açmagy bilen bagly waka jemgyýetde örän uly howatyrlanma döredipdi. Şol ok atyşygy netijesinde 3 adam ölüp, 6 adam ýaralanypdy.
Pajygaly wakanyň yzýany Moskwanyň milisiýasynyň ýolbaşçysy Wladimir Pronin, Ýewsýukowyň professional taýdan gowy işgärdigini aýdyp, onuň eden etmişine psihikasynyň üýtgemeginiň sebäp bolanlygyny derňewiň kesgitlänligini habar berdi. Emma şol waka köp orsýetlilere örän aýylganç göründi. Derňewler netijesinde, Ýewsýukowyň ot açan ýaragynyň, ençeme ýyl mundan ozal Çeçenistanda ele salynan emma soň ýitirim bolan ýaragdygy anyklandy.
Şol wakanyň yzýany soň çap bolan maglumatlarda, Ýewsýukowyň Tsaritsino raýonyny özüçe dolandyryp, jenaýatçylyklaryň hasabatyny galplaşdyrmak we jogapkärçilikden sypmak isleýän adamlardan para almak ýaly jenatlara baş goşanlygy habar berildi.
Ýeke-täk waka däl
Emma Ýewsýukowyň işi, Moskwada kanuny goraýjylaryň eden-etdiliklerine degişli ýeke-täk waka däl. Söwda merkezindäki ok atyşyk bilen bagly pajygaly wakadan bäri Orsýetde milisiýa işgärleriniň gatnaşmagynda birnäçe waka ýüze çykdy.
Ýakynda Moskwada içgili milisiýa işgäri göwreli aýaly atyp öldürdi, beýleki milisiýa ofiseri artdyrylan geroin dozasyndan heläk boldy. Ýene bir milisiýa işgäri öz aýalyny paltalady. Şeýle-de Moskwanyň Wnukowo aeroportynda ýolagçylardan 30 million rubldan gowrak pul ogurlamakda aýyplanýan milisionerler toparynyň ele salynanlygy habar berildi.
Ynsan hukuklaryny goraýjylar milisiýanyň eden-etdilikli hereketlerine köpden bäri aladalanma bildirip gelýärler. Käbir maglumatlarda Orsýetiň raýatlarynyň her 25 adamdan birisiniň kanuny goraýjy organlarynyň zulumyna duçar bolanlygy aýdylýar.
Her kimiň arzy bar
Kanuny goraýjy organlaryň işgärleriniň bikanunçylyklara baş goşmagy netijesinde ýurduň her bir raýaty diýen ýaly öz durmuşynda milisiýanyň gatnaşmagynda bolan wakalar barada gürrüň berip bilýär.
George Suhomyro Orsýetiň uzak gündogarynda ýerleşýän Dalnegorsk şäheriniň disko klublarynyň birinde iki ýyl mundan ozal bolan waka barada gürrüň berip, milisiýa tarapyndan disko edilen hüjüm netijesinde ýaşlaryň urulyp ýenjilenligini we yzýany milisiýa äkidilenligini ýatlady. Emma şol waka bilen baglylykda, Dalnegorsk şäheriniň milisiýasyna garşy hiç hili işiň gozgalmanlygyny George Suhomyro aýtdy.
Hökümede degişli bolmadyk “Obşestwennyý Prigowor” atly guramanyň müdiri Natalia Taubinanyň sözlerine görä, Orsýetde milisiýa işgärleriniň öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmagy bilen bagly waklar gitdigiçe köpelýär. “Soňky 5 ýylyň dowamynda ýagdaýyň hasam ýaramazlaşanlygyny görmek mümkin. Tsaritsinodaky pajygaly waka ýagdaýyň erbetleşýänliginiň bir mysaly bolup durýar. Mundan 5 ýyl mundan öň şeýle wakanyň ýüze çykjagyny çak etmek kyndy. Häzirki wagtda bolsa şeýle hadysalar barada häli-şindi habar berilip dur. Olar günde bolmasa-da, yzygiderli häsiýete eýe boldy.”


text:
Kongodaky uruş jenaýatlarynda aýyplanýan Bosko Ntaganda Nederlandlardaky Halkara Jenaýat Sudunyň kamerasyna salyndy. Oňa adam öldürmek, jynsy zorluk görkezmek we çaga esgerleri ulanmak boýunça aýyplamalar bildirilýär.
“Terminator” lakamy bilen hem tanalýan Ntaganda duşenbe güni ABŞ-nyň Rwandadaky ilçihanasyna baryp, özüni tabşyrdy. Bu Halkara Jenaýat Sudy tarapyndan gözlenýän adamyň özüniň meýletin boýun bolmagynyň ilkinji ýagdaýy boldy.
Ol şenbe güni Gaaga suduna getirildi. Onuň ilkinji sud diňlenşiginiň sişenbe güni boljakdygyna garaşylýar.
Ntaganda Kongoda 2002-2003-nji ýyllar aralygynda bolan uruşda ýüzlerçe adamy öldürmekde aýyplanýar.


text:
Türkiýäniň ýokary derejeli resmisi Moskwanyň we Ankaranyň arasynda çözüp bolmaýan meseleleriň ýokdugyny aýtdy we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň “gysga wagtda” düzeljegini çak etdi.
Premýer-ministriň orunbasary we hökümetiň metbugat-wekili Numan Kurtulmus bu çykyşyny 30-njy maýda Ankarada geçirilen metbugat-konferensiýasynda etdi.
Şeýle-de türk resmisi hiç bir ýurduň beýleki ýurtlar bilen gatnaşyklaryna zeper ýetmegine ýol berip bilmejegini belledi.
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar 2015-nji ýylyň noýabr aýynda Türkiýe Orsýetiň söweş uçaryny urup ýere gaçyrmagyndan soň ýaramazlaşypdy.
Türkiýäniň we Siriýanyň arasyndaky serhetde bolan bu ýagdaýdan soň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Türkiýe babatynda sanksiýalary girizdi, ýurtlaryň özara söwdasy çürt-kesik azaldy.


text:
“The Wall Street Journal” gazetiniň blogunda geljekde gozgalaň turaýmagy mümkin hasaplanýan ýurtlaryň sanawy çap edildi. Alen Mattiç tarapyndan ýazylan bu blogda
halk nägilelikleriniň netijesinde gozgalaňyň bolaýmagy mümkin hasaplanýan ýurtlaryň reýtingi düzülipdir.
Bu blog ylmy-barlaglaryň netijesine esaslanyp ýazylan makala däl, ölçeg metodikasy hem ýönekeý. Muny ýazmak üçin ekonometriki iş hem geçirilmändir. Bu barada awtoryň özi hem ýazýar.
Bu reýting düzülende gozgalaňyň bolaýmagy mümkin hasaplanýan ýurtlardaky sosial deňsizlikler, rewolýusiýa bolan ymtylyşlar, şeýle hem maşgalanyň iýmite sarp edýän gündelik çykdajylary göz öňünde tutulypdyr.
Sosial deňsizlikleriň ölçegi üç sany hasabata esaslanýar. Olaryň birinjisi “Transparency International” guramasynyň
korrupsiýa boýunça maglumatlary – bir ýurtda korrupsiýa näçe ösen bolsa, deňsizlik hem şonça uly bolýar. Ulanylan ikinji hasabat BMG-niň Ösüş programmasynyň Adamzadyň ösüşi boýunça indeksi
. Üçünjisi bolsa GINI Indeksi, ýagny bir ýurtda baýlar bilen garyplaryň arasyndaky tapawut.
Rewolýusiýa bolan ymtylyşlary ölçemek üçin göz öňünde tutulýan ýurtlaryň ilatynyň ortaça ýaşyndan, şol ýurtlardaky işsizlik derejesinden we Umumy içerki önümiň (GDP) adam başyna düşýän paýyndan ugur alnypdyr.
Bloguň awtory maşgalanyň iýmite sarp edýän gündelik çykdajylaryny hasaplamak üçin ABŞ-nyň Azyk we Medisina administrasiýasynyň 2008-nji ýyldaky hasaplamalaryndan peýdalanypdyr.
Reýtingiň başynda 100 indeks bilen Keniýa dur. Türkmenistan bolsa 71,3 indeks bilen 19-njy orunda dur. Jemi bu reýtingde 85 döwletiň ady getirilýär.
Türkmenistanyň orny hakykata laýykmy?Bloga ýazylan teswirlerden çen tutulsa
, awtor okyjylaryň gaty gaharyny getirene meňzeýär. Biri Ermenistan, Täjigistan nirede diýip sorasa, beýleksi bu sanawda Kenýa näme işleýär diýip geňirgenýär. Arasynda: "Awtor diňe pikirini aýtdy ahyryn, näme üçin gaharlanýaňyz ýa-da sögünýäňiz. Näme üçin adam ýaly sorag berip, öz delillerimizi getirip bilemzok" diýýän hem bar.
Eýsem-de bolsa, gozgalaň turaýmagy mümkin hasaplanýan ýurtlaryň sanawynda 85 döwletiň içinde Türkmenistanyň 19-njy orunda goýulmagy hakykata nä derejede laýyk gelýär? Türkmenistanda, dogrudan hem, närazyçylykly protest aksiýalarynyň bolaýmak ähtimallygy şeýle ýokarymyka?
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden çen tutsaň-a bu reýting düýbünden hakykata laýyk gelmeýär. Emma ýurduň içindäki ýagdaýa has düýplüräk nazar aýlasaň, onda “The Wall Street Journal” gazetiniň blogunda çap edilen bu reýting bilen azda-kände ylalaşasyň gelýär.
Adamlar bilen içginräk gürleşeniňde soňky iki-üç ýylyň içinde Türkmenistanda halkyň arasyndaky närazyçylygyň has-da möwç alýandygyny duýsa bolýar. Korrupsiýa, işsizlik, ýaşlaryň ýokary bilim almakdaky kösençligi, jaýlaryň bahasynyň çenden çykmagy türkmenistanlylaryň gahar-gazabyny barha artdyrýar.
Korrupsiýanyň ýurduň ähli ulgamlaryny öz kerebine çolap alandygy zerarly, Türkmenistanda islendik bir işi para-peşgeş bilen amala aşyrmaly bolýar.
Ýigrimi ýyl bäri obalarda mellek ýerleriniň paýlanyp berilmezligi, şäher ýerlerinde ilata jaý almaga ýeňil şertleriň döredilmezligi, munuň üstesine, paýtagtda alnyp barylýan gurluşyklar zerarly, adamlaryň öýleriniň yzygiderli ýykylyp durulmagy halk köpçüliginiň sabyr käsesini gitdigiçe püre-pürleýär.
Türkmenistanda sosial deňsizligi ýaşlar has-da agyr çekýärler. Mekdepleri tamamlanlaryndan soňra, olara bilimlerini ýurduň ýokary okuw mekdeplerinden dowam etdirmekleri üçin şertiň bolmazlygy ýaşlaryň kalbynda närazyçylygyň möwç almagyna sebäp bolýar.
Elbetde, Türkmenistanyň ilatynyň 100 göterimi jaýdan kösenýär, ýokary bilim alyp bilmeýär, işsizlikden kösenýär diýip aýdyp bolmaz. Olaryň içinde ýokary amatlyklary bolan jaýlarda ýaşaýanlar-da bar, çagalarynyň ählisini ýurduň ýokary okuw mekdeplerinde okadyp, ýokary aýlykly işlerde işläp ýörenler-de bar. Emma muňa garamazdan, olaryň hem aglabasynyň ýurtda alnyp barylýan syýasatdan içleri tütün alýar.
Günüň-güni geçirilýän çäreler ähli şertleri gowy bolan ilatyň hem gahar-gazabyny artdyrýar. Gyşyň garly günlerinde, tomsuň jöwzaly günlerinde dynç günleri çäreden-çärä gatnamakdan olar halys bizar bolýarlar.
Baýramçylyklar mynasybetli ýurtda geçirilýän çäreleriň hetdi bar-da, hasaby ýok. 3-4 sagatlap dowam edýän çärelerde mejalsyz halda çaşýanlar hem bar. Çärelere barmaýandyklary üçin işinden boşadylýanlar hem bar. Şonuň üçin türkmenistanlylar çäreler babatda ýurtda alnyp barylýan syýasatdan gaty närazy bolýarlar.Ýagdaýy diňe “The Wall Street Journal” bilýärmikä?
Bu närazylyklar netijesinde Türkmenistanyň ilatynyň birden çogup, köçä çykaýmak mümkinçiliginiň bardygyna diňe bir “The Wall Street Journal” däl, eýsem, ýurduň hökümet başynda oturanlar hem gaty oňat düşünýärler. Olar ýurtdaky korrupsiýanyň, işsizligiň, jaý ýykylmalaryň, gerekmejek çärelere ilatyň zorluk bilen sürülmeleriň öňüni almak barada degerli işleri alyp barman, eýsem ters tarapdan çemeleşip, ýagdaýy beter çylşyrymlaşdyrýarlar.
Çäreleriň azaldylmagynyň deregine, çärelere barmakdan ýüz öwren adamlar işden kowulýarlar. Jaýsyz kösenýän maşgalalara jaý almakda ýeňillikler döredilmän, gaýta olaryň bar bolanja jaýlary gurluşyklar zerarly ýykylýar. Ýurduň ýokary okuw mekdebinde bilim almaga mümkinçiligi bolman, daşary ýurda öz hasabyna giden ýaşlar gysyş astyna alynýar.
Berk kontrollykda saklanýan media arkaly bolsa, halkyň närazyçylyk bildirýän zatlary ýagşy zat hökmünde propagandirlenýär. Ýurduň içindäki hakykaty beýan edýän daşary ýurt Internet habar beriş serişdelerine bolsa yzygiderli gadagançylyk girizilýär.
Häzirki wagtda Türkmenistanda birnäçe saýtlar bloklandy. Bloklanýan saýtlaryň sanawy gün geldigiçe artmak bilen. Aslynda habar beriş serişdelerine aýdylýanlar ýalan ýa nädogry bolsa, ilat köpüçliginiň özi baha berýär. Adamlarda akyl bar. Häkimiýetler saýtlary bloklamak bilen ünsi hasam özlerine çekýärler, müýnli görünýärler. Belki-de aýdylýanlary belli bir derejede tassyklaýarlar...
Şeýle hereketleri etmek bilen hökümet başynda oturanlar ilatyň gözüni baglaýandyrlar öýdüp pikir öwürýän bolmaklary mümkin. Emma halkyň kalbyndaky närazyçylyklary ýok edýändirin öýdüp pikir edýän bolsalar, onda olar gaty nädogry pikir edýärler.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň içerki durmuşyndaky ösüş bilen bagly täze hem köne ýylyň çatrygynda biri-birine garşy gelýän iki tendensiýa dowam edýär.
Bir tarapdan, S.Nyýazowyň dünýäsini täzelänine üç ýyl bolandygyna garamazdan, käbir wakalar nyýazowçylygyň barybir jemgyýetde dowam edýändigine, hatda kök urýandygyna şaýatlyk edýär.
Türkmenbaşynyň döwründäki ýaly şeýle ýapyk, daşarky dünýäden şeýle arasy açyk, üzňe, hatda duldegşir goňşulary bilen-de arasy berk ýapylan döwleti türkmenler özüniň uzak taryhynyň dowamynda gören däl bolsalar gerek.
Şu ýagdaý bilen bagly adam hukuklaryny goraýan köp sanly halkara guramalar, ençeme internasional institutlar: ”Şu ýapyklyk sistemasy sebäpli Türkmenistanyň içerki durmuşynda öňki režim dowam edermi?” diýen soragy berýärler.
Ýurtda açyklygyň wagty gelmedimikä? Türkmenistanlylar ýene näçe wagtlap çäresizlikde, häkimiýete doly garaşly bolup ýaşamaly bolarlar? Bu kabul edilýän kanunlar kagyz giňişliginden çykyp bilmän galyberermi? Hernäçe geň bolup görünse-de, Türkmenistandaky häzirki real ýagdaý şol howsalaly soraglaryň öňünde dur.
Şol reallygyň ikinji tarapy
Nyýazow döwründe adamlaryň elinden alnan zatlar ýuwaş-ýuwaşdan gaýtarylyp berlip ugrady. Medeni durmuşda sirkiň hem opera teatrynyň işläp başlamagy adamlarda umyt uçgunlaryny döretdi.
Şol bir wagtda-da onýyllyklaryň dowamynda Nyýazowyň sud sistemasy tarapyndan çykarylan hökümler eldegrilmesizligine galýar. Bu gumanitar ýagdaý has-da ýurduň türmelerinde oturan oppozisiýa wekilleri bilen bagly.
2009-njy ýylda birnäçe gezek amnistiýa geçirilip, köp adamlar azatlyga çykaryldy. Ýöne şol adamlaryň arasynda Nyýazowyň duşmanlary ýok.
Bulardanam başga, jeza höküm edilen oppozisionerleriň köpüsiniň ykbaly gümürtikligine galýar. 2002-nji ýylyň 25-nji noýabr wakasy diýilýäni gurnamakda baş günäkär saýylan Türkmenistanyň öňki Daşary işler ministri Boris Şyhmyradowyň ykbaly barada häkimiýet wekilleri dil ýarmaýarlar. 25-nji dekabrda sud edilenden soň ol gürüm-jürüm boldy.
Haçana çenli…
Hut şu ýagdaýam synçylarda: başgaça pikir üçin türme mundan beýlägem jeza çäresi bolarmy, ol aýpalta bolup, türkmen jemgyýetiniň depesinden sallanyp durarmy? - diýen soragy döredýär. Belki-de, ol üzňeligiň içerki guralydyr?
Ýöne Türkmenistanyň daşary arenadaky aktiwligi bu pikire garşy gelýär. Sebäbi bu uly arenada üzňelige, izolýasiýa ýer ýok. Tersine, tutuş 2009-njy ýyl başyndan tä ahyryna çenli izolýasiýany aradan aýyrmak bilen geçdi.
Hytaý, Orsýet, Eýran bilen gaz şertnamalary, Ýaponiýa bilen gatnaşyklaryň giňeldilmegi, çuňlaşdyrylmagy, Günbatar Ýewropa hem Birleşen Ştatlar bilen özara ykdysady gatnaşyklaryň perspektiwalary Türkmenistan üçin daşarky dünýä bilen gatnaşyklarda şeýle köprüleriň binýadyny goýýar, ol ýurduň içindäki üzňelige tarapdarlary ýa onuň arhitektorlaryny gorpa iterýär.
Halky tabynlyga, çäklendirmelere daňlyp goýlan ýurtda şeýle uly möçberli planlary amala aşyrmak mümkinmi? Şol planlar döwlete ägirt girdejiler getirjek bolup durka, Türkmenistanyň nähili ähmiýete eýedigini tutuş dünýä görkezjek bolup durka, öz öňde goýan maksatlaryna ýetmek, olary amala aşyrmak üçin özüni üýtgedip gurmaga türkmen häkimiýetleri ahyrsoňy mejbur bolmazmy?
2010-njy ýyl ýurtda haýsy tendensiýanyň öňe saýlanjakdygyny görkezer: ol yzagalak feodal däplere eýerýän üzňleikdäki gaz satyjynyň rolunda bolarmy ýa-da dünýäniň global proseslerine özüniň liberal hem güýçli depginde ösýän jemgyýeti bilen açyk gatnaşjakdygyny görkezermi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Azatlyk Radiosy: Wýaçeslaw, siz ÝHHG-niň Sammitiniň öňüsyrasynda gurnalan hökümete degişli däl toparlaryň adam hukuklary boýunça maslahatynda nähili meseleleri gozgadyňyz?W.Mämmedow:
Düýbi Gollandiýadaky “Türkmenistanyň graždan demokratik bileleşigi” toparynyň başlygy W.Mämmedow
Biziň guramamyz, esasan, syýasy tussaglar, hereket azatlygy we köpçülikleýin habar serişdeleri bilen bagly meseleleri gozgady. Şonuň ýaly-da, biz ÝHHG-niň Merkezi Aziýa döwletleri baradaky syýasaty bilen bagly sowallary hem gozgadyk.
Biziň şol maslahatymyzda Merkezi Aziýadaky adam hukuklary problemalaryndan ünsi sowmaga çalşan käbir guramalaryň wekilleri hem tapyldy. Biz olara berk garşy durduk.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň kesgitlemegine görä, Merkezi Aziýanyň iki döwletinde “gazaply diktatura” bar. Meniň çykyşymy hökümete degişli däl toparlar goldady. Biz Günbataryň demokratik institutlarynyň, şol sanda ÝHHG-niň Merkezi Aziýa döwletlerindäki syýasaty barada açyk aýtdyk. Ol petige dirän syýasat. Meniň şol syýasat baradaky çykyşym el çarpmalar bilen goldandy.Azatlyk Radiosy: Syýasy tussaglar we metbugat azatlygy barada siz anyk nähili gürrüň etdiňiz?W.Mämmedow:
Biz ilkinji nobatda Türkmenistanda syýasy tussaglaryň hukuklary meselesiniň entegem çözülmändigi barada aýtdyk. 2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk diýilýän waka bilen bagly tussag edilenler türmede galýarlar. Şeýle-de, žurnalistler Annagurban Amangylyjow we Sapardurdy Hajyýew dagylar hem türmede otyrlar.
Mundan daşary, biz syýasy tussaglaryň ählisiniň Owadandepedäki türmede saklanýandyklary barada habar berdik. Bu türmäniň şertlerini göz öňünde tutsak, biz ÝHHG-e degişli regionyň çäginde konsentrasion lageriň bardygy bilen ýüzbe-ýüz bolýarys. Ol ýerde oturanlaryň diňe bir hossarlary bilen däl-de, aklawçylary bilen duşuşmagyna hem rugsat berilmeýär. Biz diňe konslagerlerde tussaglaryň öz aklawçylary bilen duşuşmaklaryna rugsat berilmändigini hem ýatladyk şu ýagdaý bilen bagly.Azatlyk Radiosy: Siziň daşary ýurtly habar serişdeleri bilen hyzmatdaşlyk edýän türkmenistanly garaşsyz žurnalistleriň ýagdaýlary barada eden çykyşyňyza nähili reaksiýa boldy?W.Mämmedow:
Men olar baradaky çykyşymyza örän aktiw we gowy niýetli reaksiýa bolandygyny aýdyp biljek. Biziň çykyşymyzdan we türkmenistanly hökümete degişli däl toparlaryň 19 aktiwistiniň gol goýan ýüzlenmesiniň okalmagyndan soň, biziň bilen duşuşmak we hyzmatdaşlyk etmek islänler örän köp boldy.
Konferensiýasynyň arakesme wagtlary biziň bilen duşuşanlar ol ýa-da beýleki bir detallary anyklaşdyrmagymyzy soradylar. Bizem olara has jikme-jik jogap berdik.
Çünki bu sowallaryň ählisi barada maslahatda 10 minudyň içinde gürrüň etmek mümkin hem däldi. Biz maslahata gatnaşan adam hukuklary boýunça halkara guramalaryň wekilleri, ÝHHG-däki ilçiler bilen hem duşuşdyk. Şol sanda, täze ýyldan ÝHHG-ä ýolbaşçylyk etjek Latwiýanyň ilçisi bilen, gysga bolsa-da, möhüm duşuşyk boldy.Azatlyk Radiosy: Eýsem, siziň pikiriňizçe, ÝHHG-däki diplomatlaryň Türkmenistandaky ynsan hukuklary, söz azatlygy ýa-da garaşsyz žurnalistler bilen bagly problemalar barada ýeterlik habarlary barmy?W.Mämmedow:
Bilýäňizmi, hemmeler ähli zady bilýär. Şol bir wagtda, biziň çykyşlarymyz günbatar institutlarynyň Merkezi Aziýa babatda ýöredýän syýasatyny hem tankytlamaga bagyşlandy.
Bu regionda ynsan hukuklarynyň gödek bozulýandygyny hemmeler örän gowy bilse-de, şol institutlar ýeterlik peýdaly iş etmeýärler. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ÝHHG-ä goşulmagy bilen, olarda ynsan hukuklary boýunça ösüş däl-de, yza gaýtmalar boldy. Has dogrusy, gurama şol režimler bilen ylalaşyk ýoluny saýlady. Guramanyň Merkezi Aziýadaky edaralary hem, umuman, adam hukuklaryna hormat goýulyşynda bolýan eden-etdiliklere arkaýyn garaýarlar we olary tankytlamaýarlar.Azatlyk Radiosy: Wýaçeslaw, siz, adam hukuklaryny goraýjy aktwiist hökmünde, türkmenistanlylara we ýurduň hökümetine ýüzlenmeli bolsaňyz, bu babatda näme aýdardyňyz?W.Mämmmedow:
Men watandaşlarymy umytdan düşmezlige çagyrýaryn. Çünki biziň ählimize häzirkisinden has gowy durmuş garaşýar. Repressiýany güýçlendirip, ilaty gorkuzyp, uzak möhletli syýasat yöredip bolmaz. Bir gün barybir olaryň soňy geler.
Men hemmelerden sabyrly bolmagy we gowy geljege ynanmagy soraýaryn. Biziň ajaýyp türkmen halkymyz özüne mynasyp hakyky azatlyga we at-abyraýa eýe bolar. Türkmen hökümetine bolsa, taryhyň islendik sahypasyna syn etseň, despotizmiň soňunyň gelýändigini görüp bolýandygyny ýatlatmakçy.


text:
Gyrgyzystanyň oppozisiýa lideri Roza Otunbaýewa prezident Kurmanbek Bakyýewiň görnetin gyrakladylmagyndan soň özüniň wagtlaýyn «ugrukdyryjy hökümetiň» başlygydygyny aýdýar.
Otunbaýewa Roýters habarlar gullugyna oppozisiýanyň özüne täze konstitusiýa taslanýança, alty aýlyk ugrukdyryjy, geçiş hökümetini düzmegi teklip etmekçi bolýandygyny aýtdy.
Oppozisiýa protestçileri howpsuzlyk edaralaryny, parlamenti, döwlet telewizion kanalyny we beýleki hökümet binalaryny öz ellerine geçirendiklerini aýdýarlar.
Oppozisiýa agzalary prezident Bakyýewň paýtagt Bişkekden Oş şäherine gaçandygyny aýdýarlar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Filip Krowliý Gyrgyzystanyň Manas şäherindäki amerikan harby howa bazasy kadaly işleýän şekilli diýdi. Birleşen Ştatlar ol bazany Owganystandaky operasiýalara goldaw üçin kireýine ulanýar.
Gyrgyzystanyň Saglyk ministrliginiň resmileri çarşenbe güni giň ýaýran protestlerden we çaknyşyklardan soň azyndan 65 adamyň öldürilendigini, 400 çemesi adamyň ýaralanandygyny tassyk etdi.
Gyrgyz serhet gulluklary ýurtdaky gozgalaň sebäpli Gyrgyzystan bilen Gazagystanyň arasyndaky serheti ýapandyklaryny aýtdylar.
Oppozisiýa prezident Bakyýewi we onuň hökümetini hukuk bozulmalarynda, awtoritarizmde we ykdysady dolandyryşyň nädogrulygynda günäläp, onuň işden çekilmegini talap edýärdi.


text:
Gyrgyzystanyň iş başyndaky müftisi Söýün Hajy Kulyýew paýtagt Bişkekde bolan dini üýşmeleňde ýenjilenden soň hassahana ýerleşdirildi.
Kulyýewiň garyndaşlary ýekşenbe güni dindarlaryň ýygnanyşygynda oňa ondan gowrak adamyň hüjüm edendigini aýtdylar.
Içeri işler ministrliginiň metbugat gullugy Kulyýewiň bu hüjüm barada şikaýat arzasyny ýazmandygyny aýdýar.
Gyrgyzystanyň ýokary dini häkimiýeti bolan müftiligiň metbugat gullugy hüjümçileriň Kulyýewiň işden çekilmelidigini aýdyp gygyrandyklaryny aýdýar.


text:
Çarşenbe güni Çilide iki aýdan gowrak wagt bäri ýüzlerçe metr ýeriň astynda galan magdançylary halas ediş çäresi başlandy.
Ýörite gurnalan halas ediş demir sebeti 622 metr çuňluga girip, häzire çenli 20-ä golaý magdançyny halas etdi. Bu halas ediş çäreleri iki güne çeker diýlip çaklanylýar.
Şol halas ediş çäresine Çiliniň prezidenti Sebastian Pinera hem gatnaşýar.
Çiliniň demirgazygyndaky Atakama çöllüginiň gyzyl çykarylýan ýerinde bolan heläkçilikde 33 sany magdançy ýeriň aşagynda galypdy. Heläkçilikden soňra 17 günläp ol ýerde işlän magdançylar heläk boldy diýlip, çak edilipdi.
69 günläp ýeriň aşagynda gabalan magdançylar ýeriň aşagynda galan möhletleri boýunça dünýä rekordyny täzelediler.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň we Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Wiktor Ýanukowiçi Ukrainada geçirilen prezidentlik saýlawlarynda gazanan ýeňşi bilen gutladylar.
Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Wan Rompuý Ýanukowiçe ýazan resmi hatynda bu saýlawlaryň, umumy alnanda, halkara standartlaryna laýyk ýagdaýda geçirilendigini belläpdir.
Ukrainada 7-nji fewralda geçirilen bu prezidentlik saýlawlarynda Wiktor Ýanukowiç öz garşydaşy Ýuliýa Timoşenkodan 3.5 prosent töweregi artykmaç ses alypdy. Ýöne şu günki güne çeli Ýuliýa Timoşenko öz ýeňlişini boýun alyp çykyş etmedi.


text:
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe galla hasylynyň ýygnalyşy barada çişirilen hasabatlar ýaýradylardy. 2006-njy ýylda Türkmenistanda ýygnalan gallanyň mukdarynyň 3 million 500 müň tonna bolandygy barada resmi maglumat ýaýradylypdy. Ýurtda üç ýarym million tonna bugdaý ýygnaldy diýlip resmi maglumatlar ýaýradylan-da bolsa, eýýäm 2006-njy ýylyň ahyrynda Türkmenistanda un ýetmezçiligi mese-mälim bildiripdi.
Azatlyk Radiosy ýurtda galla hasylynyň ýygnalyşyna degişli arhiwdäki sanlara we ses ýazgylaryna göz aýlady.
Saparmyrat Nyýazow 2003-nji ýylda 2,5 million tonna galla hasylynyň ýygnalandygyny aýdypdy:
2004-nji ýylda 2,7 million
tonna galla hasylynyň ýygnalandygy habar berildi
. Şeýle hem 2010-njy ýyla çenli ýyllyk 5 million
tonna galla öndürmek planlaşdyryldy.
2005-nji ýylda 3 million tonna
galla hasylynyň ýygnalandygy habar berildi
.
2006-nji ýylda 3,5 million tonna
galla hasylynyň ýygnalandygy habar berildi
.
2006-njy ýylyň noýabr aýynyň ahyrynda prezident Saparmyrat Nyýazow galplyklar barada dil ýardy:
Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň prezidentligine saýlanansoň, galla barada ýalan hasabaty bermegiň nädogrudygyny aýdyp, köpçülige hakyky maglumatyň berilmegini talap edipdi. Netijede 2007-nji ýylda Türkmenistanda 1 million
tonnadan gowrak gallanyň ýygnalandygy barada resmi maglumat berlipdi.
2010-njy ýylda Türkmenistanda 1 million 500 müň tonna golaý galla ýygnaldy diýlip, 2011-nji ýylda habar berildi
. Berdimuhamedow bu görkezijiniň ýurduň taryhynda ilkinji gezek gazanylan ýokary netijedigini
aýtdy.
2011-nji ýylyň fewral aýynyň ahyrynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurt üçin gerek bolan möçberden artyk galýan 200 müň tonnadan gowrak dänäniň biržanyň üsti bilen satylmagyny degişli ýolbaşçylara tabşyrdy
:
2011-nji ýylyň 8-nji iýulynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde bolsa Berdimuhamedow 2011-nji ýylyň galla oragy möwsüminde ýurt boýunça 1 million 200 müň tonna
hasylyň ýygnalandygyny habar berdi. Şu ýylyň galla hasylynyň döwlet borçnamasy bolsa 1 million 600 müň tonnady
.
2011-nji ýylyň 7-nji oktýabrynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurtda öndürilen “artykmaç gallany” biržanyň üsti bilen daşarky bazarlara ýerlemek babatda hiç hili işleriň alnyp barylmandygy üçin degişli ýolbaçylara özüniň nägileligini bildirdi
.
Geçen hepdäniň anna güni prezident Berdimuhamedow ençeme ýokary derejeli çinownigi wezipesinden boşatdy. Ol ýolbaşçylaryň aglabasynyň wezipelerinden boşadylmagynyň sebäbini olaryň şu ýyl galla hasyly boýunça planlaryny ýerine ýetirmändikleri bilen baglanyşdyrdy.
Şu ýyl Türkmenistanda 1 million 600 müň tonna galla hasylyny döwlete tabşyrmaklyk planlaşdyrylan bolsa-da, galla oragynyň tamamlanyp barýan häzirki döwrüne çenli diňe 1 million tonna
töweregi galla hasylynyň tabşyrylandygy habar berilýär.


text:
Hytaýyň döwlet eýeçiligindäki metbugaty soňky döwürde dünýäniň ýokary derejeli edaralaryna, şol sanda Birleşen Milletler Guramasyna we Birleşen Ştatlaryň hökümetine edilen internet hüjümlerinde hytaý hökümetiniň eliniň ýokdugyny aýdýar.
“People's Daily” neşiri kompýuter howpsuzlygy boýunça “McAfee Inc.” kompaniýasynyň çarşenbe güni ýaýradan hasabatyny “jogapkärçiliksiz” diýip häsiýetlendirdi. Şol hasabatda käbir synçylar bu hüjümleriň arkasynda Hytaýyň duran bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Hasabatda bellenmegine görä, “Operation Shady RAT” atly operasiýa bäş ýylyň dowamynda Amerikanyň, Kanadanyň, Hytaýyň, Günorta Koreýanyň, Taýwanyň, Wýetnamyň hökümetlerini, şeýle-de beýleki ýokary derejeli guramalary nyşana alypdyr.
Hytaýyň resmileri häzirlikiçe muny resmi taýdan inkär etmediler.
Birleşen Ştatlar hem Hytaýy gizlinlikde internet hüjümlerini amala aşyrmakda günäkärläpdi.


text:
Birleşen Ştatlar Müsürdäki howpsuzlyk güýçlerine uly ygtyýarlyklary berýän adatdan daşary kararlaryň ýatyrylmagyna çagyryş etdi.
Bu barada sişenbe güni Amerikanyň wise-prezidenti Jo Baýden Müsüriň wise-prezidenti Omar Süleýman bilen geçiren telefon gepleşiginde aýtdy.
Söhbetdeşlikde Baýden polisiýa işgärleriniň aktiwistleri we žurnalistleri ýençmeklerini we tussag etmeklerini bes etmelidiklerini nygtady.
25-nji ýanwardan bäri müsürliler prezident Hosni Mubaregiň häkimiýetden gitmegini talap edip, protest geçirýärler.
Omar Süleýmanyň aýtmagyna görä, häzirki hökümetiň häkimiýeti asuda ýagdaýda geçirmek üçin düzülen anyk plany we kesgitlenen iş tertibi bar.
Şeýle-de ol “gyssagly” reformalaryň häzirki ýagdaýlary has-da “baş-başdaklyga” eltjekdigini aýtdy.
Emma, muňa garamazdan, protestçiler bu wadalary ret edip, anna güni demonstrasiýalaryň ýaýbaňlandyrylmaga çagyrdylar.


text:
Ýaponiýa Birleşen Ştatlar tarapyndan Nagasaki şäherine atom bombasynyň uçurylmagynyň 71-nji ýyl dönümini belledi.
Ýerli wagt bilen sagat 11:02-de – bombanyň takyk gelip düşen wagty – müňlerçe adam, şol sanda wakada aman galan gartaşan adamlar we pida bolanlaryň dogan-garyndaşlary bir minutlyk dymyşlyga gatnaşdy.
Nagasaki şäherinde partlamanyň bolan wagty 74 müň çemesi adam ölüpdi. Şeýle-de, wakadan ençeme aý ýa-da ýyl soň, radiasiýa zerarly ejir çeken müňlerçe adam heläk bolupdy.
Bu hüjüm Birleşen Ştatlar özüniň ilkinji atom bombasyny Hiroşima uçurandan üç gün soň bolupdy. Hiroşimo pajygasynda jemi 140 müň adam heläk bolupdy.


text:
Türkmen propagandasy häkimiýetleriň hereketlerini aklaýan, düşündirýän düýpli bir kesgitelmäni ýene bir gezek açyklaşdyrdy. Şol kesgitlemäni Ýaşulular geňeşinde prezident G.Berdimuhamedow yglan etdi. “Demokratik bazar gatnaşyklary - her bir maşgalanyň üpjünçiligi – güýçli döwlet”.
Bu dünýäniň islendik demokratik döwletindäki programma ýaly bolup görünýär. Bellenen programma bilen işleriň hakyky ýagdaýy deňeşdirilende ýüze çykýan gapma-garşylyk bolmasady, beýle programma at dakjak gümanyň ýok.
Ozaly bilen göze ilýän zat – ýokarky kesgitlemäniň üç böleginiň arasynda deňagramlylyk ýok. Eger demokratik bazar gatnaşyklary bar bolsa-da, her bir maşgalanyň abadan durmuşy üpjün edilýän bolsa-da, häzir döwleti berkitmek, pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işlerden başky ikisi birnäçe esse yzda.
Býujetden ummasyz köp derejede pul goýberilen hem uly şowhun bilen alnyp barylýan gurluşyklara syn edeliň. Şol ägirt uly puluň agramly bölegi täze ministrlikleriň, beýleki döwlet edaralarynyň gurluşygyna goýberilýär. Türkmenistanyň döwletliliginiň simwoly boljak köşklere, ýadygärliklere goýberilýän maliýe serişdeleri-de az-küş däl.
Gurluşyga goýberilýän pul bilen medeniýete ýa saglygy saklaýyşa ýa-da sosial hajatlara berilýän pul deňeşdirilende, üpjün edilen her bir maşgalany Türkmenistandaky üpjün edilen dolandyryjy gatlak tozana garýar.
Telekeçilik has yzda
Demokratik bazar gatnaşyklary, ozaly bilen-de hususy telekeçilik has yza galýar. Ýurtda şu wagta çenli hususylaşdyrmagyň anyk hem giň programmasy ýok. Kiçi biznes entek ýaňy dürterip çykan ösüntginiň derejesinde, ýöne ulalyberenok. Uly hususy biznes-ä ýurtda asla ýok.
Şeýlelikde baş biznesmen – baş telekeçi ýurtda edil öňküleri ýaly döwlet bolup galýar. Emma muňa garamazdan, resmi propaganda hut şu meselede öňegidişligiň bardygyny ynandyrmaga çalyşýar, ýöne biznes işinde ol başa barmaýar.
Hususy emlägi goramak boýunça hakyky kanunçylyk bazasyny dörederden ýurduň heniz örän daşdadygyny biznesmenleriň özleri görüp otyrlar. Bolany şol. Şeýlelikde, häkimiýetleriň ösüş baradaky, demokratik reformalar baradaky kesgitlemesi reallykdan alysda, ösüş hem reformalar iki aýagy bilen agsaýar. Ýöne güýçli döwlet diýlen kesgitleme ýa görkeziji islendik demokratik plandan, aladadan has öňde ýa ýokarda.
Köppartiýa wadasy gümürtik
Köppartiýaly sistema döretmek barada berlen wadanyň hem gümürtik, şertli taraplary aşa köp. Ýaşulular maslahatynda prezident Daýhanlar partiýasyny döretmek barada aýtdy. Ol nähili partiýa bolar? Ol döwletiň agrar-oba hojalyk syýasatyny düşündirmek, durmuşa geçirmek bilen meşgullanar. Başgaça aýdylanda, täze bir döwlet edarasy ýaly bolup işlär.
Prezident syýasy partiýalar barada kanun proýektini taýýarlamagy parlamente tabşyrdy. Eýýäm şol partiýalaryň işine döwletiň doly kontrollygyny üpjün etjek kanunlaryň taýýarlanmagyndan ätiýaç edýänler az däl. Şeýle bolsa, jemgyýetde üýtgedip gurmaga, galkynyşa höwes döretmek, graždan inisiatiwalaryna giň ýol açmak baradaky gürrüňler, aladalar boş zat bolup çykýarda?
Eger açyk hem çürt-kesik syýasat bilen berkidilmese, resmi propagandanyň demokratik ritorikalary gaty tiz wagtyň içinde öz-özünden çagşar, çalam-çaş bolar. Paradoks nämede? Güýçli döwlet uzak geljek üçin ýa-da hut ertirki gün üçin kagyz ýüzünde-de, sözde-de demokratik reformalary geçirip bilmez, halkyň, her bir maşgalanyň abadan durmuşynam üpjün edip bilmez. Eger bu iş başardýan bolsady, onda ol hut şu gün edilerdi.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Resmi maglumatlara görä, ýewro zolagyna girýän 16 ýurduň ykdysady ösüşi şu ýylyň ikinji çäreginde 1% ösdi. Bu ösüşe esasan Germaniýanyň gazanan üstünlikleri sebäp boldy diýlip, hasabatda aýdylýar.
Germaniýanyň ykdysady ösüşi ýylyň ikinji çärýeginde birinji çärýek bilen deňeşdirilende 2,2% ýokarlandy.
Dünýä ykdysadyýetiniň ýagdaýynyň biraz gowulanmagy Germaniýanyň eksport edýän harytlaryna bolan talaby ýokarlandyrdy.
Bu görkezijiler ykdysady ösüş boýunça Ýewropa ýurtlarynyň ABŞ-dan öňde barýandygyny görkezýär.
Bu barada Germaniýanyň Ykdysadyýet ministri Raýner Bruderle şu gün Berlinde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda: “Bu görkezijiler hökümet tarapyndan görülýän çäreleriň netije berýändigine şaýatlyk edýär. Bu ösüşi entek ykdysady gudrat diýip atlandyryp bolmaz” diýdi.
Şeýle hem R.Bruderle häzir Germaniýanyň eksportynyň ösýändigini, inwestisiýa bilen bagly ýagdaýyň ýuwaş-ýuwaşdan gowulaşýandygyny belledi.
Ýewropanyň ikinji uly ýurdy hasaplanýan Fransiýanyň ykdysadyýeti 2010-njy ýylyň birinji çärýeginde 0.2% ösen bolsa, ýylyň ikiniji çäreginde 0.6% ýokarlandy.
Agyr ykdysady kynçylyklary başdan geçirýän Gresiýanyň ykdysadyýetindäki yza gaýdyşlyk dowam edýär.


text:
Türkmen tennisçileri Malaýziýanyň paýtagty Kuala-Lumpurda tamamlanan Dewisiň Kubogynda Aziýa we Okeaniýa zolagynyň üçünji toparçasyndaky ornuny saklap galdylar.
II toparça çykmaga hukuk berýän iki ýollanma ugrunda sekiz topar bäsleşdi: “A” toparça — Malaýziýa, Gonkong, Saud Arabystany, Katar, “B” toparça — Wýetnam, Siriýa, Türkmenistan we Kamboja.
Türkmen tennisçileri kambojalylary we siriýalylary birmeňzeş 2:1 hasabynda ýeňdiler. Netijede düzüminde Aleksandr Ernepesow, Isa Mämmetgulyýew, Georgiý Poçaý we Altymyrat Gurbanow çykyş eden Türkmenistanyň topary üçin Siriýanyň ýygyndysyna garşy geçirilen oýun esasy duşuşyk boldy. Onuň ýeňijisi toparçadan çykyp, Aziýa we Okeaniýa zolagynyň II toparçasyna düşmek üçin göreş alyp barmaga hukuk gazanýardy.
Ilkinji ýekelikdäki garşylaşmada I. Mämmetgulyýew Kerim Allafdan üstün çykdy — 7:3, 7:6 (1). Ikinji oýunda A. Ernepesow Bruno Abdel Hurdan asgyn geldi — 4:6, 2:6 we umumy hasap deňlendi — 1:1. A. Ernepesow we G. Poçaý jübütleriň arasyndaky garşylaşmada B. Abdelnur / M. Abdelnur jübütinden rüstem gelip (1:6, 6:3, 7:6 (6)), Türkmenistanyň toparyna ýeňiş getirdiler — 2:1.
3-nji tapgyryň beýleki duşuşygynda wýetnamlylar kambojalylardan üstün çykdylar — 3:0.
Şeýlelikde, “B” toparçasynda ikinji orny eýelän türkmen tennisçileri ýaryşyň indiki böleginde “A” toparçasynda öňdäki orny eýelän malaýziýaly türgenler bilen duşmaly boldular. Oýun Malaýziýanyň toparynyň ýeňşi bilen tamamlandy — 2:0 (Georgiý Poçaý — Mohd Assri Merezuki — 7:6 (3), 3:6, 3:6), (Isa Mämmetgulyýew — Syýed Naguiba — 3:6, 6:3, 2:6).
Aziýa we Okeaniýa zolagynyň II toparçasyna ikinji ýollanmany Gonkongyň ýygyndysyny 3:0 hasabynda ýeňen Wýetnamyň topary gazandy.
Siriýanyň we Kambojanyň toparlaryndan degişlilikde 3:0 we 2:1 hasabynda ýeňlen Saud Arabystanyň hem-de Kataryň ýygyndylary bir dereje aşak düşdüler, olar täze möwsümde IV toparçada çykyş etmeli bolarlar.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli resmisi Eýranyň ýadro hereketleri babatynda soňky ylalaşyga gelmek ugrunda Tähran bilen dünýäniň iri alty ýurdunyň arasynda geçirilýän ýadro gepleşiklerinde “örän möhüm boşluklaryň” saklanyp galýandygyny aýtdy.
Wenada Eýran bilen dünýäniň iri alty ýurdunyň arasynda geçiriljek täze gepleşikler tapgyrynyň öňýanynda çykyş eden amerikan resmisi 24-nji noýabra çenli gepleşiklerdäki üýtgeşiklikleriň aýrylyp-aýrylmajagy nämälimdigine galýar diýdi.
“Biz bu gepleşikleriň ugrunda öňe gidişlikleri gazanmaga dowam edýäris, emma gepleşikleri tamamlamak üçin heniz hem boşluklar bar we henize çenli onuň tamamlanyp-tamamlanmajakdygyny bilmeýäris” diýip, amerikan resmisi belledi.


text:
Başar al-Assad gaýtadan Siriýanyň prezidenti wezipesine saýlandy. Ýurduň parlament spikeriniň 4-nji iýunda beren maglumatyna görä, Assad saýlawlarda sesleriň 89%-ni alypdyr.
Maglumatlarda saýlawlarda ses bermäge ilatyň 73%-den gowragynyň gatnaşandygy aýdylýar. Siriýada prezidentlik saýlawlary Assadyň häkimiýetine wepaly güýçleriň kontrollygyndaky territoriýalarda geçirildi.
Siriýanyň oppozisiýasy ýurtda raýat urşy dowam edýän mahaly, prezidentlik saýlawlarynyň geçirilmegini toslama diýip ret etdi.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) Liwana edýän saparynyň çäginde Siriýada geçirilen saýlawlaryň ýurtda hiç zady üýtgetmändigini aýtdy.
Kerri “[Siriýada] konflikt, terrorçylyk we heläkçilikler öňküsi ýaly dowam edýär” diýdi.