text:
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew ermeni ofiserini öldürmekde aýyplanyp, ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen offiseriň günäsini geçendigi sebäpli halkara derejesinde tankyt edilýär.
Budapeştiň sudy Ramil Safarowy 2004-nji ýylda NATO-nyň “Parahatçylyk boýunça hyzmatdaşlyk” programmasynyň çägindäki kurslarda ermenistanly leýtenanty Gurgen Margariýany öldürmekde günäli tapyp, oňa höküm çykarypdy.
Ýewropa Bileleşigi, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, ABŞ, Orsýet we Wengriýa azeri prezidentiniň günä geçmesine alada bildirdiler.
Wengriýa Safarowyň türme tussaglygynyň Azerbaýjanda dowam etdiriljegine wada berlensoň, 31-nji awgustda ony azeri tarapyna tabşyrandygyny aýdýar.
Emma Aliýew Safarowyň Baku baran badyna, onuň gunäsini geçdi. Ermenistan resmi protest bildidi we Wengriýa bilen diplomatik gatnaşyklaryny togtatdy.


c: text/html

text:
Orsýetiň ýokary wezipeli resmisi eýranly generalyň BMG-niň syýahatçylyk gadagançylygyny bozup, Moskwa sapar edendigi baradaky maglumatlary ret etdi.
Daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow Eýran Yslam Respublikasynyň Rewolýusion gwardiýasynyň daşary gatnaşyklar boýunça ýolbaşçysy general Kassem Soleimaniniň “geçen hepdede Orsýetiň paýtagtynda bolmandygyny aýtdy.
“Onuň Orsýete gelmegi barada mende maglumat ýok”, diýip Raýabkow 14-nji awgustda aýtdy. Şeýle-de ol Moskwanyň Waşingtona bu barada aýdandygyny we ABŞ tarapyndan aladalanma bildirilmeginiň dowam edýändigine geň galma bildirdi.
Soleýmani Eýranyň ýadro programmasyna gatnaşykda güman edilip, BMG-niň 2007-nji ýylda girizen syýahat gadagançylyklaryna sezewar edilen eýran resmileriniň biri.
Eýranyň we dünýäniň täsirli ýurtlarynyň arasynda 14-nji iýulda gol çekilen ylalaşyklara garamazdan, Suleýmani babatyndaky syýahatçylyk gadagançylygy güýjünde saklanýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri “Yslam döwleti” toparyna garşy harby hyzmatdaşlygy ösdürmegi teklip etmek üçin Moskwa barýar. ABŞ Orsýetden we Siriýadan täze hökümete tarap syýasy geçişe başlamagy isleýär, diýlip 13-nji iýulda media maglumatlarynda aýdyldy.
Kerri Orsýete iki günlük saparyna 14-nji iýulda başlaýar. Siriýada dowam edýän graždan uruşy we Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň ykbaly, şeýle-de Ukrainadaky krizis Moskwadaky gepleşikleriň üns merkezinde bolar.
“The Washington Post” neşriniň 13-nji iýulda habar bermegine görä, Kerri YD toparyna we “Al Kaýdanyň” Siriýadaky ýarany “Al-Nusra” frontuna garşy göreşde hyzmatdaşlyk etmek barada teklibi öňe sürmekçi.
“ABŞ howa kampaniýasyny sazlaşdyrmak boýunça ýolbaşçylyk we gözegçilik boýunça täze harby edarasyny teklip edýär, onda ABŞ-nyň we Orsýetiň harby ofiserleri, aňtaw resmileri we degişli bilermenler ýerleşdiriler”, diýip neşir belleýär we “Birleşdirilen ýerine ýetiriji toparyň Ammanyň golaýynda Iordaniýada ýerleşdiriljekdigi” habar berilýär.


text:
12-nji iýunda Ylymlar güni mynasybetli Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde ýaşlaryň arasynda ylmy işler boýunça her ýylda geçirilýän bäsleşigiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy. Ony Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi bilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy gurýar.
Abraýly ylmy bäsleşige gatnaşýanlaryň sany ýyl-ýyldan artýar. Şu ýyl oňa ylmyň obasenagat toplumynda innowasion tehnologiýalar, ekologiýa we tebigy serişdeleri netijeli peýdalanmak, energetika, ýangyç we olary tygşytly ulanmak, gurluşyk, binagärlik we seýsmologiýa, lukmançylyk we derman serişdeleriniň önümçiligi, maglumat we telekeommunikasiýa tehnologiýalary ýaly ugurlar boýunça öz işläp taýýarlamalaryny hem-de barlaglaryny hödürleýän ýaşlaryň 897-si gatnaşdy.
Dabara gatnaşyjylaryň şowhunly elçarpyşmalary astynda ylmy bäsleşigiň ýeňijilerine döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan hormat diplomlary we sowgatlar gowşuryldy. Ylmy bäsleşigiň ýeňijileri ýurdumyzyň ýaşlary hakynda yzygiderli alada edýändigi üçin Türkmenistanyň Prezidentine tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler we mähriban Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine güýç-gaýratlaryny, zehinini we bilimini gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdylar.
Ylym pudagynda we täze tehnologiýalar ulgamynda ýaş alymlaryň oňyn döredijilik gözleglerini äşgär edýän sergi dabara gatnaşyjylaryň ünsüni özüne çekdi. Olaryň ýerine ýetiren ylmy işleri uniwersitetiň eýwanynda ýaýbaňlandyryldy. Mundan başga-da sergide kitap neşirleri we ylmy işleriň ýygyndylary, şeýle hem dürli gurnamalaryň we energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri ulgamyndaky açyşlaryň, himiýa önümleriniň innowasion tehnologiýalary, Garagumyň çägelerinden gurluşyk serişdelerini we kremnini almagyň aýratynlyklary, Türkmenistanyň dürli künjeklerinde ösýän ösümlikleriň esasynda dermanlyk serişdeleriň täze işläp taýýarlamalary görkezildi.
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde geçirilen dabara ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň döredijilik toparlarynyň bilelikdäki aýdym-sazly çykyşlary bilen tamamlandy.


text:
Biziň basketbolçylarymyz Gollandiýanyň Eýndhowen şäherinde 3х3 görnüşinde geçirilen iri halkara ýaryşynda uly üstünlik gazanyp, türkmenistanly sport söýüjileriň ählisine ajaýyp Täze ýyl sowgadyny taýýarladylar: ýurdumyzyň zenanlar ýygyndy topary altyn medallara, erkekler topary bolsa kümüş medallara eýe boldular.
Ýaryşlaryň ýeňijileri jemleýji oýna barýan ýolda dürli ýurtlardan bolan bäş topary baýraklar ugrunda bäsleşiklerden çykmaga mejbur etdiler hem-de aýgytlaýjy oýunda ýer eýeleri – “Pendragodinnen” toparynyň oýunçylary bilen duşuşdylar. Çekeleşikli göreşde türkmen türgen gyzlary bäsdeşlerini 15:10 hasabynda ýeňmegi başardylar.
Erkekleriň arasynda geçirilen deslapky bäsleşiklerde biziň basketbolçylarymyz dört duşuşykda ýeňiş gazanyp, finala çykdylar. Finalda Türkmenistanyň topary Germaniýanyň “Squad streetball” topary bilen duşuşdy. Netijede Germaniýaly türgenler bäsdeşlerinden 20:15 hasabynda üstün çykyp, altyn medala mynasyp boldular.
Mälim bolşy ýaly, basketbolyň 3х3 görnüşi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Şu nukdaýnazardan Gollandiýada geçirilen ýaryş biziň türgenlerimiz üçin geljek ýylyň sentýabr aýynda paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginde geçiriljek yklym derejeli ýaryşlara taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry boldy.
Bu ýeňiş türkmenistanlylaryň şu ýyl halkara derejesinde gazanan ilkinji üstünligi däldir. Noýabr aýynda Aşgabatdaky Aziada-2017-niň geçiriljek basketbol meýdançasynda Türkiýäniň, Eýranyň, Azerbaýjanyň, Russiýanyň we beýleki ýurtlaryň güýçli toparlarynyň gatnaşmagynda ýaryşlar geçirildi. Şonda ýer eýeleriniň erkekler we zenanlar ýygyndy topary birinji orunlary eýelediler.
Häzirki wagtda türgenlerimiz birnäçe nobatdaky halkara ýaryşlaryna, şeýle hem okuw türgenleşiklerini geçmäge taýýarlyk görýärler. Geljek ýylyň ýazynda Aşgabatda Türkmenistanyň çempionaty we ýurdumyzyň Kubogy ugrunda ýaryşlar geçiriler. Olaryň netijeleri boýunça Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşmak üçin milli ýygyndy toparyň gutarnykly düzümi kesgitleniler.


text:
Balkan ýurtlarynyň häkimiýetleri, gury ýerden demirgazyk Ýewropa barýan ýollar ýapylansoň, özlerine tarap gelýän migrant akymyny saklamak, täze gelen müňlerçe bosguna hötde gelmek çärelerini görmäge çalyşýarlar.
Ýewropa Bileleşiginiň agzasy Horwatiýa Ýewropanyň migrant krizisiniň soňky gyzgyn nokadyna aýlandy we heniz ÝB agzasy bolmadyk Serbiýa bilen aradaky serhet geçelgeleriniň köpüsini ýapdy. Sebäbi Serbiýa siriýaly we beýleki ýerlerden gelen ummasyz kän migrantyň günbatar Ýewropa ýolundaky geçiş nokadyna öwrüldi.
Şu aralykda Wengriýa özüniň täzelikde guran haýatyny uzaltmaga, ýagny günorta serhedini, Horwatiýa bilen araçägini hem berkitmäge başlady.
Sloweniýa bolsa, Horwatiýadan gelýän demir we asfalt ýollaryň käbir esasy ugurlarynyň gatnawyny togtatdy.
Horwatiýanyň Içeri işler ministrligi 17-nji sentýabrda ýurduň Serbiýa bilen aralykdaky sekiz sany serhet geçelgesiniň ýedisini ýapandygyny, bu ýapylyşyň eýýäm ýurda giren müňlerçe migranta ýer-jaý taýýarlanmagy üçin zerurdygyny aýtdy.
Belgrad bilen Zagrebi baglanyşdyrýan esasy geçiş ýoly 18-nji sentýabrda açyk galan ýeke-täk gatnaw ugry boldy.
Ministrlik horwat goşunynyň hem, soňky iki günde ýurda giren 13 müň migrant bilen baglylykda, hüşgärlik ýagdaýyna getirilendigini aýtdy.
Belgrad, Horwatiýanyň geçelgeleri ýapmagy müňlerçe migranty Serbiýanyň içinde galdyrar öýdüp, bu çärä garşylyk bildirdi.
Serbiýanyň migrasiýa ministri Aleksandr Wulin «Horwatiýanyň we islendik beýleki ýurduň halkara ýollaryny ýapmagy kabul ederlik däldir» diýip, duýduryş berdi.
"Biz özümiziň ykdysady we beýleki islendik bähbidimizi halkara sudlarynyň öňünde goramagyň çäresini agtararys» diýip, Wulin aýtdy.
Migrantlar Horwatiýa barýar
Migrantlar Horwatiýa tarap şu hepdäniň başynda, Wengriýa özüniň Serbiýa bilen serhedini ýapanyndan soň ugur aldylar. Bu çäre şu ýyl 200 müňden gowrak migrantyň Ýewropa Bileleşigine aşan esasy ýolunyň kesilmegine getirdi.
Ol migrantlaryň köpüsi Ýakyn Gündogardaky we Owganystandaky zorlukly wakalardan gaçyp gelýär.
Horwatiýa özüniň adamlara ýurt içinden beýleki ÝB ýurtlaryna erkin geçip gitmek mümkinçiligini döretjegini aýtdy, emma içeri işler ministri Ranko Ostojiç häzirki pursatda bu ýurduň mümkinçilikleri «ýukaldy» diýdi.
Horwat häkimiýetleri bosgunlary hasaba alyp, olary paýtagt Zagrebiň töweregindäki kabul ediş nokatlaryna geçirýärler.
Emma wenger mediasy 17-nji sentýabrda migrantlaryň Horwatiýadan, Serbiýa bilen serhetdäki tikenli sim germewinden sowa ýerden Wengriýa geçýändigini habar berdi.
Premýer-ministr Wiktor Orban Wengriýa öten agşam Horwatiýa bilen serhedine hem haýat çekmäge başlady, ol ýere ýüzlerçe esger we polisiýa ofiserlerini ýerleşdirdi diýdi.
Wengriýa özüniň Rumyniýa bilen aradaky serhedinde hem haýat çekmegi planlaşdyrýar.
Sloweniýa 17-nji sentýabrda özüniň Horwatiýadan migrant getirýän otlyny saklandygyny, 150 çemesi migranty Zagrebe dolajagyny, sebäbi olaryň syýahat üçin zerur dokumentleriniň ýokdugyny aýtdy.
Bu ýurt indi Awstriýa we Germaniýa barýan migrantlaryň esasy gatnaw ýoluna öwrülene meňzeýär.
Şeýle-de Sloweniýa Horwatiýa bilen aradaky otly gatnawlarynyň hemmesini 18-nji sentýabra çenli togtatdy diýip, Sloweniýanyň STA habar gullugy habar berdi.
Sloweniýanyň premýer-ministri Miro Serar öz ýurdunyň Ýewropanyň Şengen zonasy düzgünlerine eýerjegini, ýagny serhetden erkin geçmegi üpjün etjegini aýtdy.
28 agzaly ÝB Ikinji Jahan urşundan bäri Ýewropanyň ýüzbe-ýüz bolan iň uly migrant akymyna nähili hötde gelmelidigi barada belli bir karara gelip bilmeýär.
Slowakiýa serhediniň käbir ýerlerinde barlag düzgünini girizýär. Bolgariýa bolsa, Türkiýe bilen serhedine 1000 esger ýerleşdirdi. Bu ýerde birnäçe ýüz adam indi üçünji gündür serhet şäherinde galýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Ukrainanyň öňki goranmak ministri öz wezipesinden galp peýdalananlykda aýyplandy we 5 ýyl azatlykdan mahrum edildi. Ol Ýuliýa Timoşenko premýer-ministr wagtynda ministr bolupdy.
12-nji aprelde Kiýewiň sudy Waleriý Iwançenkony ýeri hususylaşdyrmak bilen bagly galplykda aýyplady. Onuň döwlet býüjetine 10 million dollar töweregi zyýan ýetirendigi aýdylýar.
Iwançenko özüne garşy sudy “ bikanun we adalatsyz ” diýip atlandyrdy. Ol 2010-njy ýylyň martynda tussag edilipdi we şondan bäri wagtlaýyn tussaghanada saklanypdy.


text:
Her ýylyň başynda awtoulagyň watany hasaplanýan ABŞ-nyň Detroit şäherinde bu ugra bagyşlanyp, sergi geçirilýär. Ertir öz işine başlajak halkara çärede nusgalyk, ýöriteleşdirilen hem-de önümçilige taýýar ulaglaryň birnäçesi görkeziler. Olaryň käbiri barada gyzykly maglumatlary siziň dykgatyňyza ýetirýäris.
“Audi Q8 Konsept”: awtoulag söýüjiler geçen aý azda-kände maglumat berlen ulagy ilkinji gezek görmäge mümkinçilik alarlar. Daşky şekiliniň nähilidigi häzirlikçe nämälim bolan nusgalyk ulagda V6 we V8 hereketlendirijileriniň benzinli hem-de dizel görnüşleriniň bolmagyna garaşylýar.
“Mercedes-Benz E-Class Coupe”: seriýanyň sport agzasy bolan bu ulag brendiň iň soňky tehnologiýasyny özünde jemlär. “E-Class Coupe” hem ilkinji gezek köpçülige görkeziler.
“Volkswagen I.D Van”: bu ulagyň daşky görnüşi nusgawy çyzyklary hem-de elektrik energiýasy bilen işleýän ulaglary ýada salýan çyzyklary özünde birleşdirer. Brendiň iň meşhur modeli “T1”-e meňzejekdigi aýdylýar.
“VW Tiguan Allspace”: brendiň iň soňky uly göwrümli SUV agzasy boljak “Tiguan Allspace” adaty “Tiguan”-dan 110 mm uzyn bolar. “Tiguan”-yň iň ygtybarly ulag saýlanmagy bu modele hem uly isleg bildiriljekdigini alamatlandyrýar.
“Infiniti QX50”: ykjam SUV ulaglarynyň hataryna girýän QX50-niň täze agzasy bolan modelde ýokary tehnologiýadan peýdalanylan hereketlendiriji oturdylypdyr.
KIA GT: kompaniýanyň iň ýokary tizlikli ulagy boljak modeliň koreý brendiniň abraýyny artdyrmagyna garaşylýar.
“Ýyldyrym McQueen”: 2006-njy ýylda prokata çykan “Ulaglar” animasiýasy uludan-kiçä hemmäniň ünsüni özüne çekipdi. “Pixar” tarapyndan çykarylan we awtoulaglaryň “durmuşy” barada gürrüň berýän multfilmiň ikinjisi 2011-nji ýylda peýda bolupdy. Multfilmiň üçünji bölüminiň şu ýyl tomaşaçylara ýetirilmegine garaşylýar. Multfilmdäki “Ýyldyrym McQueen” ulagynyň hakyky görnüşi bu sergide köpçülige görkeziler. Bu ulagyň beýleki sergä gatnaşýan ähli ulaglardan has köp üns çekmegine garaşylýar.
Awtoulagyň ata watanynda
Her ýylyň başynda awtoulagyň watany hasaplanýan ABŞ-nyň Detroit şäherinde bu ugra bagyşlanyp, sergi geçirilýär. Ertir öz işine başlajak halkara çärede nusgalyk, ýöriteleşdirilen hem-de önümçilige taýýar ulaglaryň birnäçesi görkeziler. Olaryň käbiri barada gyzykly maglumatlary siziň dykgatyňyza ýetirýäris.


text:
Mollanepes teatrynyň gastrolda gezip ýören toparyna ýolbaşçylyk edip ýörkäm, ýolumyz Tagtabazara düşdi. Şonda raýonyň agrotehnikasynyň başlygynyň öýüne Engels kolhozyndan ýörite çagyrylan, il içinde Öde akga ady bilen meşhur bolan bagşy daň agarýança ýeke gezek daş çykman, ýüreginden joşýan aýdymlarynyňam arasyny kesmän, myhmanlara hezil beripdi.
Bar keýpini diňe gök çaýdan alyp oturan bagşynyň gapdaljygynda çöpüň ujy çykyp duran, mürepbeden boşan banka durdy. Her aýdymdan soň Öde akga naşyja naskädisini dişine «tyrk-tyrk» edip, yzy üzülmän, iki gezek gaýtalaman, gaýnan suýt kimin çogup gelýän aýdymlaryna az-kem dyngy beripdi.
Bagşynyň bir gijede gazanan minnetdarlyk alkyşy hem «tanryýalkasyny» başga bir bendäniň tutuş ömrüne ýetjekdi...
Türkmenistanyň halk bagşysy Ödenyýaz Nobat bilen ilkinji duşuşyk Aşgabadyň «Türkmenistan» myhmanhanasynda bolup geçdi.
Bir gün «Edebiýat we sungat» gazetiniň işgäri, şahyr Öwezmyrat Babaýewiň Karl Marks köçesinde ýerleşýän öýüne «gupbaly jaýyň» ideologlary tarapyndan silterlenip, ekrandan, radiodan çetleşdirilen bagşy Molla Çäkli gelipdir.
Ne elinde, ne arkasynda dutar götermek bagşa gadagan edilensoň, Gurbannazar bilen tirkeşip, Podwoýskiý 69 bilen Sowhoznaýa 1-iň çatrygyna, şahyryň kakasy Eziz Hümmet oglunyň huzuryna baryp, tamdyra diledik.
«Kürräm, – ol ýeke ogluna hemişe şeýle ýüzlenerdi – nirede otursaňyzam dutary goýup gaýdaýmagyn» diýip berk tabşyrdy.
Gije sagat ikilere deniç Molla Çeklini diňläp, elimiz tamdyraly ýola düşdük. Birdenem Gurbannazar sakga durup, maňa ýüzlendi:
– Aýdymlaryny ýazdyrmak üçin Ödenyýaz gelipdir, özem «Turkmenistan» myhmanhanasynda bolmaly. Ýör, salamlaşyp geçeli, bagtymyz işlese bäş-üç sany sazam diňläýedik.
Şeýdip, il-günüň hoşlaşýan wagty salamlaşmaga bardyk.
Gurbannazar irkilip oturan nobatçy gelniň (türkmen maşgalasy däldigini çintgeläp oturmaýyn), başyny-gözüni aýlap, hatda Ýeseninden goşgy okap berip, bagşynyň haýsy nomerdedigini anyklady-da, meniňem ýeňimden çekip, ikinji gata durman çykdy.
«Kak gapyny» diýdi. «Meniň-ä elim baranok» diýdim. Özi kakdy.
Egni pijamaly bagşy işigi açandan, ilki maňa gözi düşen bolsa, gapyny jarkyldadyp ýapardy, ýöne Gurbannazary gowy tanaýan eken...
Çaýjagaz demlenip, şol içi gumly bankasyna-da ýanyna alyp, tamdyrasyny gabyndan çykaran Öde akga iki sagada golaý saz çalandyr – otuz sekiz ýyldan soňam şo duşuşyk öten agşam bolup geçen ýaly...
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Ukrainadaky hökümete garşy protestçiler, prezident Wiktor Ýanukowiç rus prezidenti Wladimir Putin bilen gepleşip gelenden soň, ýekşenbe güni ýene bir köpçülikleýin ýygnanyşyga çagyrdylar.
Gurluşykçy işçi we protestçi Wasil Gonçar Kiýewde, Garaşsyzlyk meýdançasynda şu günki ýygnanyşygyň öňünden çykyş edip, şeýle diýdi:
"Biz bu ýerde parahatçylykly çykalga bolar öýtmeýäris. Bu ýüz prosent belli. Sebäbi banditler bilen ylalaşmak mümkin däl. Eger olar ýene bir gezek parlamente gelip, biz bir zada razy, ony ederis, muny ederis-beýleki diýseler, biz gideris we parlamente zabt ederis."
Ýanukowiç Putin bilen Soçidäki Gyşky Olimpia oýunlarynyň açylyş dabaralarynyň gapdalynda, ukrain oppozisiýasynyň konstitusiýa reformalary we irki saýlawlar baradaky basyşynyň güýçlenýän wagtynda duşuşdy.
Bu duşuşykda näme gürrüň edilendigini taraplaryň hiç birisi açyk aýtmady. Ýanukowiçiň sözçüsi bu duşuşygyň resmi ikitaraplaýyn gepleşik däldigini aýtmak bilen çäklendi.
Ýanukowiç Putin bilen Orsýetiň bermeli 15 milliard dollar halas ediş pulunyň ykbaly barada maslahat eder öýdülýärdi, bu serişdäniň berilmegi täze hökümet düzülýänçä togtadylypdy.


text:
Aşgabat, 10-njy ýanwar. «Türkmenportal».
Şu hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 31-si hasaba alyndy – diýip, «Türkmenistan: hepdäniň wakalary» habarlar hepdeligi habar berýär.
Daşary ýurt puluna germaniýaly, BAE-li, owganystanly we yrakly telekeçiler Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen awtobenzin, ýagtyldyjy kerosin, mazut satyn aldylar.
Şeýle-de russiýaly telekeçiler karbamid we önüm öndüriji enjamlary, owganystanlylar demirbeton sütünlerini, Şweýsariýanyň, BAE-niň, Singapuryň, Gyrgyzystanyň işewür toparlary bolsa pagta süýüminiň söwdasyny etdiler. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 43 million 760 müň dollaryna deň boldy.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň ýolbaşçylygyndaky ýokary derejeli hökümet delegasiýasy iki günlük sapar bilen Waşingtona bardy.
Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasynyň bu barada ýaýradan press-relizinde 22-nji we 23-nji mart günleri Waşingtonda geçiriljek ýokary derejedäki gepleşikleriň türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň ähli taraplaryny, şol sanda regional howpsuzlyk, ykdysady we söwda gatnaşyklary, sosial-medeni ugurdaky hyzmatdaşlyklar we ynsan hukuklaryny goramaklygy üpjün etmek ýaly meseleleri-de öz içine aljakdygy habar berilýär.
Habar agentlikleriniň maglumatyna görä, bu saparyň barşynda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton bilen hem gepleşik geçirer.


text:
Aşgabat, 16.02.2015. “Türkmenportal”.
Kuala-Lumpurda, Aziýanyň futbol Konfederasiýasynyň (AFK) ştab-kwartirasynda final bölegi 2018-nji ýylda Russiýada geçiriljek dünýä çempionatynyň ilkinji saýlama oýunlarynyň bijesi çekildi.
12-nji we 17-nji martda FIFA-nyň reýtinginde aşaky bölekde ýerleşýän Aziýanyň 12 ýygyndysynyň arasynda saýlama duşuşyklary geçiriler. Bu barada AFK-nyň resmi saýty habar berýär. Ilkinji tapgyryň netijeleri boýunça Dünýä çempionaty — 2018-iň indiki böleginde oýnamaga 6 jübütiň ýeňijileri hukuk gazanar.
Hindistan — Nepal
Ýemen — Pakistan
Gündogar Timor — Makao
Taýwan — Bruneý
Şri-Lanka — Butan
Saýlama oýunlarynyň ikinji tapgyrynda 40 topar şol sanda Türkmenistanyň ýygyndysy çykyş eder. Olar 8 toparçada güýç synanyşarlar. Bu tapgyryň bije atyşlygy 11-nji aprelde geçiriler. Toparçalaryň ýeňijileri we ikinji orunlary eýelänleriň iň gowy netije görkezenleri Dünýä çempionaty — 2018-iň üçünji saýlama tapgyrynda oýnarlar.
Şeýlelikde, üçünji tapgyrda iki toparça bölünen 12 ýygyndy göreşi dowam etdirer. Öz toparçalarynda ilkinji 2 orny eýelän toparlar 2018-nji ýylyň Dünýä çempionatynda çykyş etmäge hukuk gazanarlar.


text:
Ýaponiýa 11-nji awgustda atom reaktoryny işledip başlady we 2011-nji ýylyň Fukusima krizisinden soň ýadro rektorlarynyň ýatyrylmagynyň iki ýyllyk möhletli döwrüni tamamlady. Fukusimadaky partlama soňky onlarça ýylyň dowamynda iň agyr atom betbagtçylygy bolupdy.
Tokiodan 620 kilometr uzaklykda ýerleşýän Sendaidaky reaktory dolandyrýan Utility Kyushu Electric Power kompaniýasy onuň ýerli wagt bilen ir sagat 10:30 işledilendigini habar berdi.
31 ýyl mundan öň gurlan reaktor Fukusimadan soň has berk howpsuzlyk düzgünleriniň çäginde işledilýär we onuň 14-nji awgustda doly güýje girmegine garaşylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti ýurtda pagta ýygymynyň we bugdaý ekişliginiň gidişini tankyt etdi. G.Berdimuhamedow şu hepdede geçiren iş maslahatynda Ahal we Mary welaýatlarynyň birnäçe etraplaryndaky ýagdaýdan nägiledigini aýdyp, oba hojalyk işleriniň depginini önümçilik güýçlerini sowatly paýlamak arkaly güýçlendirmegi tabşyrdy.
Ýer önümçiligini bökdeýän kynçylyklar barada daýhanlaryň özleri näme diýýärler. Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowanyň Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabyndan özüni Aýşat diýip tanadan kärendeçi bilen söhbetdeş boldy.


text:
Anna güni Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside protestçileriň bir topary bu şäheriň köçelerinden birine ady dakylan Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidenti Jorj Buşuň adynyň ol köçeden aýrylmagyny talap edip, demonstrasiýa geçirdi.
Bu protest çäresini gurnan we oňa ýolbaşçylyk eden gürjüstanly kino režissýory Zaza Swanidze žurnalistlere beren interwýusynda «Biziň häzirki hökümetimiz Birleşen Ştatlaryň daşary syýasatynyň önümi, ol bolsa biziň ýurdumyza hiç hili gowulyk getirmedi» diýip, nygtady.
Gürjüstanyň häzirki prezidenti Mihail Saakaşwili 2004-nji ýylda «Bägül rewolýusiýasy» diýlip at berlen halk çykyşlarynyň netijesinde häkimiýet başyna gelipdi. 2005-nji ýylyň sentýabrynda bolsa, Tbilisiniň halkara aeroportyndan şäheriň merkezine barýan esasy transport ýoluna Jorj Buşuň ady dakylypdy.


text:
Pakistanda parlament saýlawlarynyň golaýlamagy bilen, ekstremistik hüjümleriň sany-da kem-kem artýar.
Pakistanyň polisiýasy ýekşenbe güni ýurduň demirgazyk-günbatar regionynda saýlawlarda dalaş etjek garaşsyz kandidatlaryň ofisine hüjüm edilendigini habar berdi.
Bu wakalardan birinde Kohat şäherinde amala aşyrylan bomba partlamasynda bäş adam ölüpdir. Peşawar şäherinde amala aşyrylan başga bir partlamada bolsa, üç adamyň ölendigi habar berilýär.
Ýekşenbe günki partlamalaryň ikisiniň-de jogapkärçiligini Pakistandaky “Tehriki Taliban Pakistan” atly talyban topary öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy.
Bu topar Pakistanyň iki sany esasy syýasy partiýalarynyň ofislerine garşy şenbe güni edilen hüjümleriň-de jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Şol partlamalarda dört adam ölüpdi.


text:
“News Corporation” kompaniýasynyň başlygy Rupert Mördok we onuň ogly Jeýms telefon ýazgylaryny bikanun diňlemek boýunça dörän galmagal sebäpli britan parlamentinde sorag edilýärler.
Bu diňlenişikde Mördok şeýle çykyş etdi: “Men diňe bir sözlem aýtjak: bu durmuşymdaky iň ejiz günümdir”.
Polisiýa ýakyn wagta çenli Mördogyň eýeçiliginde bolan we häzir çykmasy ýatyrylan “News of the World” gazetiniň ýüzlerçe saýlama alymyň, syýasatçylaryň, basdaş žurnalistleriň, merhum britan esgerleriniň we öldürilen ýetginjegiň telefonlaryndaky ses ýazgylarynyň bikanun diňlenişi boýunça derňew geçirýär.


text:
Çarşenbe güni Liwiýanyň Milli Geçiş Geňeşiniň başlygy Mustafa Abdil Jalil Amerikanyň Döwlet sekretarynyň Ýakyn Gündogar boýunça kömekçisi Jeffri Feltman bilen gepleşik geçirdi.
Tripolide geçirilen gepleşiklerden soň bolan metbugat konferensiýasynda Feltman wagtlaýyn hökümetiň howpsuzlyk boýunça kontrollygy güýçlendirýändigine gowy baha berip, ýurtda Amerikanyň ilçihanasynyň ýakyn wagtda täzeden açylyp bilinjekdigini hem sözüne goşdy
Şol bir wagtda Milli Geçiş Geňeşiniň güýçleri Kaddafiniň tarapdarlarynyň kontrollygynda galýan Bani Walid, Sirte we Sabha şäherlerini ele almak ugrunda tagalla edýärler.
Muammar Kaddafiniň nirededigi henizem belli däl. Onuň metbugat wekili Moussa Ibrahim telefon arkaly Kaddafiniň Liwiýadadygyny, şeýle-de onuň güýçleri ýurduň “uly bölegini” gözegçilikde saklaýandygyny öňe sürdi.


text:
ABŞ-nyň diplomatlary Alžiriň öňki daşary işler ministri Lakdar Brahiminiň Kofi Annanyň ornuna BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili wezipesine bellenilmegine garaşylýandygyny aýtdylar.
Kofi Annan 31-nji awgusda bu wezipeden çekilýändigini yglan edipdi.
ABŞ-nyň diplomatlary Lakdar Brahimi bu baradaky teklipden ýüz öwürmese, geljekki hepdäniň başynda onuň bellenilmegi barada yglan ediljekdigini aýtdylar.
Brahimi 11-nji sentýabrdaky wakadan soň BMG-niň Owganystandaky ýörite wekili bolupdy.
Şeýle hem ol 2003-nji ýylda Yraga hüjüm edilensoň, bu ýurtda BMG-niň ýörite wekili edilip bellenilipdi.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady Kofi Annanyň 6 maddadan ybarat bolan planyna gatnaşdyrmak meselesi başa barmansoň, BMG-niň ýokary derejeli wekilleriniň täze belleniljek wekiliň Siriýadaky zorlugy ýatyrmakda oýnajak roly barada pikir alyşýandyklary habar berilýär.
ABŞ-nyň diplomatlary BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Kofi Annanyň plany boýunça hereket etmekligi dowam etdirip-etdirmezlik barada hem bir karara gelmelidigini aýdýarlar.


text:
ABŞ-da ýerleşýän “Gallup” edarasy tarapyndan geçirilen pikir soralyşygyň netijesinden
belli bolşuna görä, Türkmenistanyň ilatynyň 38 prosenti ýaşaýyş jaý üpjünçiligi boýunça dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz.
128 ýurdy öz içine alýan şol hasabatda Kanadada, Amerikada we Ýewropada ýerleşýän ýurtlaryň ýaşaýjylarynyň bu meselede kynçylyklarynyň beýleki regionlardyr ýurtlar bilen deňeşdirilende gowudygy aýdylýar.
Ýerasty baýlyklary boýunça dünýäda dördünji orunda durýan Türkmenistanda jaý meselesi sowet döwründen bäri uly problema bolup galýar. Emma, käbir ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, garaşsyzlyk döwründe bu problema ilatyň belli bir gatlagy üçin krizise öwrüldi. Lebap welaýatynda
Lebap welaýatynyň Kerki (häzirki ady Atamyrat) şäheriniň ýaşaýjysy Ogulbibi Gurbanowa hem şeýle raýatlaryň biri. Onuň aýtmagyna görä, ol birnäçe ýyldan bäri kakasynyň ýeňil maşyn saklamak üçin guran köneje garažynda ýaşaýar.
Ogulbibiniň ýanynda mekdebiň birinji klasyna gatnaýan 8 ýaşly gyzjagazy-da bar. Ol Azatlyk Radiosynyň habarçysyna beren interwýusynda jaý almak üçin 1997-nji ýylda hökümete ýüz tutanlygyny belläp, ýöne henize çenli öz arzasyna oňyn jogap alyp bilmänligini aýdýar.
“1997-nji ýylda Atamyrat şäherinde ýaşaýyş jaýyny almak üçin nobata durdum. 2003-nji ýylda adamymdan aýrylyşdym. Garamagymda bir gyzym bar. Häzir atamyň köneje garaž jaýynda ýaşaýaryn” diýip, Ogulbibi atly zenan aýdýar.
Türkmenabat şäheriniň bir ýaşaýjysy bolsa 14 adamly maşgalasy bilen iki otagly jaýda ýaşaýanlygyny aýdyp, jaý almak üçin 18 ýyldan bäri nobata duranlygyny, emma hökümetden oňyn jogap alyp bilmänligini aýdýar.
“Maşgalamda 14 sany adam bar, iki otagly jaýda ýaşaýarys. 18 ýyldan bärem nobata durun. Öý-hojalyk edarasynyň jaý paýlaýan bölümine birnäçe gezek bardym. Emma çagyryp bir boş kagyza gol çekdirip alyp, pasportyň arasyna goýup 500 dollar getirseň jaýyny şu gün çözüp bereris diýdiler” diýip, türkmenabatly zenan aýdýar. Ahalda we Aşgabatda
Ýagdaý Abadan şäherinde hem tapawutly däl. Abadan şäheriniň öňki ýaşaýjysy jaý ugrundan çekýän kynçylyklary hakda Azatlyk Radiosynyň habarçysyna beren interwýusynda şeýle diýýär: “2005-nji ýylda jaýymyzy ýykdylar. Bizi taşlanan edaralarda, kontor jaýlarynda ýerleşdirdiler. Özem köp otursaňyz, iki ýyl oturarsyňyz diýip saldylar”.
Soňra ol sözüni şeýle dowam etdirýär: “Häzir biz şol edarada ýaşap ýörüs. Ýaşap oturan ýerimiz gaty hapaçylyk. Mysal üçin, biziň ýaşap oturan ýerimiz Abadan şäheriniň asfalt we daş döwýän zawutlarynyň ýanyndaky taşlanan bäşinji maşyn garažynyň içi. Hapaçylykdan keselläp ölen adamlaryň sany ýok” diýip, abadanly zenan aýdýar.
Jaý problemasyndan ejir çekýänler diňe zenan maşgalalar ýa belli bir etrabyň ýaşaýjylary bolman, Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna interwýu beren 80 ýaşyndaky bir ýaşuly hem bu kynçylykdan kösenýänleriň biri. Ol şeýle diýýär: “Ömür boýy işledim, zähmet çekdim, döwletim üçin, halkym üçin. Hiç bir döwletiň öňünde eden günäm ýok. Näme üçin şu jaý meseläni çözenoklar? Jaýymy elimden aldylar. Nirede ýaşamaly? Nädip ýaşamaly? Huday bilsin. Kömek edýän ýok”.
Soňra ol sözüni şeýle dowam etdirýär: “Şu döwletden ýaman gaty gördüm men, şu döwletiň işgärleri şu meseläni çözmel-ä, meniň ýaşymdaky adamlar jaýsyz köçede entäp ýörmelimi? Köçede ýatyp-turmalymy? Podwalda ýatmalymy? Wokzalda ýatmalymy? Ýeke men däl jaýsyz kösenip ýören. Müňlerçe adamlar jaýsyz kösenip ýörler. Ýüz tutmadyk ýerlerem ýok, ol meselä seredýänem ýok”. Prezidentiň wadasy
Jaý meselesi barada öňki prezident Saparmyrat Nyyazowyň döwründe ejir çekenleriň köpüsi täze jaý gurjak diýlip, köne jaýlary ýykylan adamlardan ybarat bolupdy. Olaryň käbirleri özlerine täze ýaşaýyş jaylaryndan ýer bermegi wada edendiklerini, emma hökümetiň öz wadasynda tapylmanlygyny aýdýarlar. Gurbanguly Berdimuhamedow prezident hökmünde wezipä başlan badyna bu meselä özüniň aýratyn üns berjekdigini aýdypdy.
Berdimuhamedow 2007-nji ýylyň fewral aýynyň 14-de, ýagny resmi taýdan ýurduň prezidenti hökmünde wezipä başlan güni, eden ilkinji çykyşynda bu mesele hakda şeýle diýpdi: “Men Türkmenistanyň prezidenti hökmünde ilaty ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmek meselesine aýratyn üns bererin. Beýik Serdarymyzyň başlan ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny gurmak işini dowam etdirerin. Şeýle jaýlar diňe Aşgabatda däl, eýsem ýurduň ähli ýerlerinde gurlar. Hususy jaý gurmak we satyn almak isleýänlere ýeňillikli karzlar berler”.
Edilen bu çykyşdan soň aradan ep-esli wagt geçdi, emma Türkmenistanyň ýaşaýjylary tarapyndan öňe sürülýän pikirlerden, şeýle-de “Gallup” edarasy tarapyndan düýnki çap edilen hasabatyň netijesinden çen tutulsa, bu ugurda käbir zatlar edilenem bolsa, onuň henize çenli ýeterlik däldigi göze ilýär.


text:
“Talybanyň” söweşijileri Owganystanyň Ghazni şäherindäki türmä hüjüm edip, polisiýa ofiserlerini öldürdiler we ýüzlerçe tussagy boşatdylar.
Ghazni regionynyň häkiminiň orunbasary Mohammad Ali Ahmadi 14-nji sentýabrda irden bolan hüjümde janyndan geçen hüjümçiniň awto ulagy partladyp, galan hüjümçileriň türmäniň binasyna girmäge mümkinçilik berendigini aýtdy.
Ahmadiniň aýtmagyna görä, 400-dan gowrak tussag gaçyp çykypdyr, olardan 80 adam ele salnypdyr. Gaçyp gizlenýän 352 tussagyň 150 çemesi “Talybanyň” söweşijileri.


text:
Ýekşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň gan goýalmak nähoşlugy sebäpli keselhana düşendigi habar berilýär.
Dekabr aýynyň başynda ol aşgazan infeksiýasyndan ejir çekipdi we şol döwürde-de huşundan gidip ýykylanda, beýni sargynyny başdan geçiripdi.
Hillari Klintonyň metbugat sekretary Filip Reýnes hanym Klintonyň ýekşenbe güni klinikada barlagdan geçende, lukmanlaryň onuň ganynda goýalmak problemasynyň bardygyny anyklandyklaryny aýtdy.
Filip Reýnes Hillari Klintonyň azyndan ýene iki günläp keselhanada boljakdygyny we şu döwrüň içinde oňa has uzak bejergi bermelimi ýa däldigi barada lukmanlaryň belli bir karara geljekdiklerini mälim etdi.


text:
Lorens Sammers öz nesliniň iň bir meşhur ykdysatçylarynyň biri hasaplanýar. Ol 1980-nji ýyllaryň başynda Harward uniwersitetiniň tarhyndaky iň ýaş professorlaryň biri bolupdy. Şondan bäri onuň tanymallygy gitdigiçe ýokary galdy. Ol 1990-njy ýyllaryň başynda, prezident Bil Klintonyň ykdysady toparyna goşulmazyndan öň, Bütindünýä bankynyň baş ykdsatçysy boldy. Sammers Klintonyň prezidenliginiň ahyrynda Birleşen Ştatlaryň Gazna sekretary boldy. Soňra ol Harward uniwersitetiniň prezidenti boldy we, käbir gapma-garşylyklar sebäpli, 2006-njy ýylda bu wezipesinden çekildi. Ol bu ýerden Ak tama dolanyp geldi. Milli ykdysady geňeşiň direktory hökmünde, ol prezident Barak Obamanyň ykdysady stimul planynyň esasy arhitektorlarynyň biri boldy. Bu plan prezident adminstrasiýasynyň 2000-nji ýylyň ahyrynda durgunlyga garşy görmeli çärelerini özünde jemläpdi. Sammers 2011-nji ýylda Harward uniwerstindäki professorlyk işine dolanyp geldi. 58 ýaşly professor Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde ýewro zonasynyň öňündäki synaglaryň ýeňil däldigini, Ýewraziýa Bileleşiginiň bir topar potensial päsgelçilikden geçmeli boljagyny duýdurýar, şol bir wagtda ol Birleşen Ştatlaryň ykdysady geljeginiň gowy boljagyny çaklaýar.
Azatlyk Radiosy: Şu aýyň başlarynda Ýewropa Bileleşiginiň statistika gullugy Ýewrostat Bileleşigiň ykdysadyýetiniň 2013-nji ýylyň başky üç aýynda rekord derejede yzygider peselişini görkezýän maglumatlary çap etdi. Durgunlygyň bir gyrasynda yraň atyp durmak bu kontinentiň täze “kadalylygymy”?
Lorens Sammers: Men bu Ýewropa üçin örän uzak ýol diýip pikir edýärin. Bir pul birligi sistemasynyň özüne mahsus kynçylyklary bolýar we bu ýagdaý walýuta kursuny, merkezi salgyt sistemasyny düzgünleşdirmeklige hem-de biziň Birleşen Ştatlaryň içindäki harç ediş usullarymyzdaky ýaly düzedişlere ýol bermeýär. Ýewro zonasynyň gyrak-bujaklaryndaky bäsdeşligi, konkurensiýany dikeltmek wezipesi ýeňil-elpaý iş däl. Onsoň bu ýerde örän uly struktura meseleleri hem bar. Şol bir wagtda men Ýewropanyň Merkezi bankynyň prezidenti Mario Draginiň eden işlerine uly hormat goýýaryn, şol işler sebäpli bu ýerde uly maliýe töwekgellikleri ozalkysyndan mazaly azaldy diýip pikir edýärin. Emma ösüş üçin perspektiwalar haýallygyna galýar ýa-da uzak wagt bäri, edil häli-şu güne çenli örän negatiw.
Azatlyk Radiosy: Indi beýleki bir bileleşik barada, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ýewraziýa Bileleşigini döretmek ugrunda tagalla edýär. Bu bileleşik öňki sowet respublikalarynyň bir toparyny bir ykdysady üçegiň astynda birleşdirmegi maksat edinýär. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň birnäçesi bu plana gowuşgunsyz goldaw bildirdi. Käbir tankytçylar bolsa munuň Moskwa tarapyndan öňki Sowet Soýuzynyň bir bölegini gaýtadan yza almaga edilýän synanyşykdygyny aýdýar. Siz bu ýerde Orsýet tarapyndan edilýän synanyşyk üçin nähili amatlylyklar ýa-da päsgelçilikler görýärsiňiz?
Lorens Sammers: Aglaba we köplenç ýagdaýda has açyk söwda gowy zat. Bu kän alyş-çalyş etmäge, kän ýöriteleşmäge ýol açýar, adamlara öz isleýän we zerur harytlaryny has arzan bahadan almaga şert döredýär. Meniň pikirimçe, kapitalyň, ýagny maýanyň we tehnologiýanyň hereketi köplenç ýagdaýda garybrak ýurtlary has abadanlaşdyrmaga kömek edip biler. Men hemişe syýasy çaklama etmäge, beýleki ýurtlar babatda däl, hatda Birleşen Ştatlar babatda hem çaklama etmäge örän ýaýdanýaryn. Emma men döwletleriň arasynda gurulýan saldamly syýasy gatnaşyklaryň özgerdilmegine seresaply çemeleşmeli, şonuň biler bir wagtda häzirki günde aýry-aýrylykda bolan ýurtlary haýsam bolsa bir bileleşige birikdirmek meselesinde hiç bir zorlugyň ýa-da mejburylygyň ýüze çykmagyna ýol bermezlik barada ullakan alada edilmeli diýip pikir edýärin. Şeýlelikde, bu ýerde köp zat detallara bagly, emma biz azat söwda zonasyndaky zatlary umumy bir hökümete meňzeş ýere tarap süýşürdigimizçe, meniň bu ugurdaky aladam ýokarlanar.
Azatlyk Radiosy: Soňky birnäçe ýylda Brazil, Orsýet, Hindistan, Hytaý we Günorta Afrika ýurtlarynda kemala gelýän ykdysady kuwwat barada köp gürrüň edildi. Emma indi käbir synçylar bu ýurtlardaky ösüşiň garaşylyşy ýaly ýokary bolmandygyny aýdýarlar. Siz bu gürrüňi edilýän ýurtlar toparynyň ýakyn ýyllardaky ykdysady geljegi barada näme pikir edýärsiňiz?
Lorens Sammers: Men dünýä ykdysadyýetiniň agram merkezi gündogara we günorta süýşýändir ýa-da bu barada bir mesele bardyr diýip pikir etmeýärin, şeýle-de täze döreýän bazarlar diýilýänleriň döremeginiň dowam etmeginde ilatyň köpelmegi, tehnologiýa alyş-çalyşlary bilen baglylykda bir mesele bar diýip oýlanmaýaryn. Olar senagat dünýäsinde bar bolan ösüşiň hözirini görmegini dowam etdirjege çalym edýär diýip pikir edýärin. Şol bir wagtda geljek onýyllykda Brazil, Hytaý, Orsýet, Hindistan ýaly ýurtlarda soňky onýyllykda bolan çakgan ösüş ýaly ykdysady ilerleme bolar öýtmeýärin. Brazilde ykdysady ösüş prosesiniň depgini haýallady. Orsýet demografiýa, hökümet dolandyryş synaglary bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Hindistan örän çynlakaý syýasy päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz, ýogsam bu ýurt ykdysady ösüşini çaltlandyrmakda we ösüş depginini saklamakda uly tagalla hem edýär. Hytaý bolsa köp derejede örän saldamly deňagramsyzlyklar döretdi, käbir pudaklarda gaty kän bergi-borç döredi, maýa goýumynda we harçlama arasynda, döwlet eýeçiligi bilen hususy eýeçilik arasynda örän köp deňagramsyzlyk emele geldi, bular gelýän ýyllarda çözülmesi kyn boljak bir topar mesele döreder. Dogry, emele gelýän bazarlar emele gelmegini dowam etdirer, emma olar öňküsinden haýallar. Biz ykdysatçylar we statistikaçylar muny regressiýanyň, gaýtgynlygyň manysy diýip atlandyrýarys.
Azatlyk Radiosy: Siz prezident Barak Obamanyň soňky ýyllardaky maliýe krizisine garşy görülmeli çäreler boýunça esasy planlaşdyryjylarynyň biri bolduňyz. Siz Obama adminstrasiýasynyň ykdysady dikeldiş ugrundaky tagallalaryna we siziň Ak tamdan gaýdalyňyz bäri gazanylan netijelere nähili baha berýärsiňiz?
Lorens Sammers: Meniň pikirimçe, prezident Obama iş başyna gelende ykdysady syýasat babatda bir düýp alada boldy. Eger siz jemi içerki önümiň ösüş maglumatlaryna seretseňiz, senagat önümçiligi statistikasyna, aksiýa bazaryna, global söwda ölçeglerine syn salsaňyz, ol ýerde 1929-njy ýyldan soňky maliýe krizisine garanda 2008-nji we 2009-njy ýylyň gyşy aralygynda bolan çökgünligiň has çalt depginde bolandygyny görersiňiz. Onsoň bu ýerde ýene bir depressiýa bolarmy diýen sorag ör-boýuna galypdy. Biziň häzirki görýän işsizligimiz bilen razylaşmak ýa kanagatlanmak kyn, ykdysadyýet henizem öz mümkinçiliginden az işleýär, emma ykdysady çökgünligiň öňünden sowulmak we depressiýa ýol bermezlik meselesinde öňde goýlan maksatlaryň köpüsine ýetildi. Obama dikeldiş aktyny goldamak bilen, 1 trillion dollara golaý puly ykdysadyýete goýberip, ykdysady sistemany has açyklaşdyryp, maýanyň netijeli ýatyrylmagyny ýola goýup, batyrgaý hereket etdi we bu işler netije hem berdi. Men prezident Obamanyň has köp inisitiwasyny, mysal üçin onuň infrastratura has köp maýa ýatyrylmagy, bu ugurdaky meseseleleriň kongresden geçmegi barada has köp tagalla etmegini islärdim. Hawa, men şuny islärdim.
Azatlyk Radiosy: Pofessor Sammers, siziňçe, gelýän onýyllykda dünýä ykdysadyýeti üçin iň bir uly töwekgellik nämede bolup biler?
Lorens Sammers: Meniň pikirimçe, dünýä ykdysadyýeti üçin iň uly töwekgellik biziň öňküsi ýaly, isleg-talap azlygyny, harytlara we hyzmatlara bolan talabyň azlygy babatdaky fakty boýun almak, oňa tabyn bolmak islemezligimizi dowam etdirmegimiz bolar, onsoň bu ýagdaý asyryň ahyrynda Ýaponiýada emele gelen durgunlylyk ýaly bir ýagdaýa alyp gelip biler diýip oýlanýaryn. Şonuň ýaly durgunlylyga baryp ýetmek iň uly töwekgellik diýip pikir edýärin. Meniň pikirimçe, paýhasly, seresaply syýasat ýöredilse, munuň ýaly töwekgellikden sowulmak mümkin.
Azatlyk Radiosy: Gelýän onýyllykda dünýä ykdysadyýeti üçin iň uly geň-taňlyk näme bolup biler öýdýärsiňiz?
Lorens Sammers: Meniň pikirimçe, Birleşen Ştatlaryň ykdysadyýetiniň köp adamyň pikir edişinden has çalt öňki kuwwatyna eýe bolmak mümkinçiligi bar. Biziň arzan bahaly energiýadan görän peýdamyz kän, öý-jaý pudagy bolsa, hakykatdan hem gowulaşma tarap öwrüldi, bergi-borç azaldy, maliýe-hasabat syýasatyndaky kemeltmeler öz netijesini berdi. Bu ýerde Birleşen Ştatlaryň ýakyn birnäçe ýylda aşakdan ýokary galmagyna mümkinçilik bar. Biz 1990-njy ýyllarda kuwwatly ykdysadyýetiň defisitleri aşaklatmagy we az defisitleriň ykdysadyýeti güýçlendirmegi netijesinde göterilen belentligimiz ýaly ýokary ilerlemäni görüp bileris.
Azatlyk Radiosy: Harward uniwersiteiniň öňki prezidenti we professory hökmünde, magaryf barada hem bir soraga jogap berseňiz: köp senagat pudaklarynda we durmuş ugurlarynda soňky ýyllardaky tehniki täzelikler zerarly düýpli özgerişlikler bolup geçdi. Käbirleri bilim pudagynyň bu ýagdaý bilen deňeşdirilende köplenç geşmişe baglanyp galandygyny aýdýar. Siz gelýän ýyllarda tehnologiýanyň dünýä boýunça bilimde döretjek özgerişligi barada näme pikir edýärsiňiz?
Lorens Sammers: Meniň pikirimçe, siz kompýuter tilsimleriniň we tehnologiýasynyň has kän ulanylýandygyny görersiňiz. Bu köpçülikleýin açyk internet kurslarynyň uly geljegi bar diýmekdir. Bu, bir tarapdan, olaryň ozal hiç wagt bolmadyk derejesinde uly we giň köpçülige ýelýeterli boljagyny aňladýar, ikinji tarapdan, ozalkylardan has köp şahsy instruksiýalary elýeterli etjegini aňladýar. Onsoň men bu ýerde ýokary bilimde düýpli özgerişligiň hakyky perspektiwasy we üýtgeşmeler bar diýip pikir edýärin. Haçanda siz rewolýusion özgerişlik bolup geçen senagatlara göz aýlasaňyz, ýanyp duran platforma, ýagny çalasyn özgerişlige mejbur edýän zat bilen ullakan täze mümkinçiligiň goşulyşmagyny görersiňiz. Internet täze mümkinçilik, ýokarlanýan bahalaryň birikmesi, ýokary bilim derejesini alanlar üçin perspektiwalaryň azaldylmagy, jemgyýetçilik býujetlerine edilýän has köp basyş bolsa ýanýan platforma.


text:
Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani “Talybana” ýaraşyk gepleşiklerine goşulmaga çagyryş etdi. Bu çagyryş Hytaýyň premýer-ministri tarapyndan hem bellenilip geçildi.
31-nji oktýabrda Gani Owganystan boýunça Hytaýda geçirilýän konferensiýada çykyş etdi. Çykyşynyň dowamynda täze owgan prezidenti gepleşiklere goşulmagy üçin Owganystanyň syýasy oppozisiýasyna, “hususanda Talybana” çagyryş etdi.
Hytaýyň premýer-ministri Li Kekiýang (Li Keqiang) hem Owganystandaky dürli syýasy toparlaryň ählisine “öňki duşmançylygy bir çetde goýmaga we syýasy ýaraşyk prosesine goşulmaga” çagyryş etdi.
Şeýle-de, Li dürli hünär boýunça iş bilen üpjün bolmagy üçin owgan halkyna tälim bermäge ýardam bermek maksady bilen 244 million amerikan dollary möçberinde pul kömegini etjekdigine we 500 çemesi owgan studentiniň Hytaýda ýokary bilim almagy üçin şert döretjekdigine wada berdi.


text:
Orsýetiň Tatarstan respublikasynyň sudy Tatar Jemgyýetçilik merkeziniň başlygyny üç ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
15-nji sentýabrda sud Rafis Kaşapowy separatizme çagyrmakda we etnikara ýigrenji tutaşdyrmakda aýyplap, şol günüň özünde tussag etdi.
Kaşapow geçen ýylda Orsýetiň tatar ilatly Krym ýarymadasyny Ukrainadan bölüp, öz düzümine goşmak hereketini berk ýazgaryp, internetde ençeme maglumatlary çap edipdi.
Ol 28-nji dekabrda Türkiýeden öýüne dolanan wagtynda tussag edilipdi.
Kaşapow özüniň bigünädigini aýdýar we öz işiniň syýasy sebäpler bilen baglydygyny belleýär.
Kaşapowyň ýolbaşçylygyndaky Tatar jemgyýetçilik merkezi tatarlaryň milliligini, dilini we medeniýetini gorap saklamak ugrunda iş alyp barýar.


text:
Britan awiasiýa ekspertiniň pikirine görä, Orsýetiň Malaýziýa Howaýollarynyň MH17 reýsini ukrain «SU-25» söweş uçarynyň urup ýykan bolmagy ahmal diýen tassyklamasy düýpden «hakykata meňzemeýär».
"Raketa we bomba ýüklenen «SU-25» söweş uçarynyň maksimal belentligi 5 kilometr bolýar. Biz bolsa MN17-niň 10 km belentlikde uçandygyny bilýäris» diýip, Lafboro uniwersitetinden awiasiýa howpsuzlygy boýunça ekspert Deýwid Gliw aýtdy.
Orsýetiň baş ştabynyň agzalary Malaýziýa Howaýollarynyň MH17 reýsini orsýetçi separatistleriň «Buk» raketa sistemasyndan urup ýykandygy baradaky delilleriň artýan mahalynda, 21-nji iýulda geçiren metbugat ýygnaklarynda uçaryň ýykylan ýeriniň üç-bäş kilometrliginde «SU-25» howa raketalarynyň tapylandygyny aýtdylar.
Ozalky awiahadysalar derňewçisi Deýwid Gliw bu bolup biljek zat, ýöne aňrybaş derejede ynandyryžylyksyz diýýär we, beýle ýagdaýda, diýilýän söweş uçarynyň manýowr etmekçi bolup, birden gaty aşaklap, soňundanam Malaýziýanyň uçarynyň üç kilometrden hem kän aşagyndan raketa atmak üçin ýokarlygyna uçmaly boljagyny aýdýar.
Moskwa “SU-25» uçarynyň hem MH17 reýsli uçaryň uçup barýan belentliginden uçandygyny aýdýar.
Ýöne Orsýetiň aýdýan zady bilen baglylykda geň zat, Ukrainanyň arsenalynda «SU-27» söweş uçarlary bolup, olar MH17 bilen deň belentlikde uçmaga ukyply.
"[Orsýetlilere aýtmaly zat] [ukrainalylaryň] ýörite aşakdan uçmaga niýetlenen we şol ýerde çakganlyk görkezip biljek Frogfuty (gurbaga aýagy) ulanmagy gaty geň» diýip, Glif «SU-25» uçarynyň NATO-da tutulýan adyny ulanyp aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň hökümeti 22-nji iýulda emeli hemradan düşürilen we, hamala, orsýetçi separatistleriň ýerden MH17 uçaryny ýykmak üçin atan «Buk» raketasynyň traýektoriýasyny görkezýän suratlary çap etdi.
Gliwiň pikirine görä, uçaryň ýykylan ýerinden düşürilen suratlarda uçaryň daşyna ýeten zyýanlary görkezýän şekillerden çen tutulsa, ol raketa bilen urlana çalym edýär.


text:
11-nji noýabrda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyndaky “Berkarar” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň VII halkara maýa goýum forumy geçirildi, ony ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy gurady. Nobatdaky işewürlik duşuşygyna dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan 200-den köpräk wekiller, halkara we sebit maliýe guramalarynyň, iri daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri ýygnandylar. Türkmen tarapyndan maslahata ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, banklaryň, ugurdaş ylmy institutlaryň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Forumyň çäklerinde türkmen tarapynyň wekilleri Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň ykdysady kuwwaty we ýeten sepgitleri, ýurdumyzyň döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny hasaba almak bilen halkara hyzmatdaşlygynyň geljegi barada çykyş etdiler. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde ylmyň we hünär biliminiň, iň täze tehnologiýalaryň we önümçiligi guramagyň usullarynyň, maýa goýumlaryny höweslendirmegiň utgaşdyrylmagy esasynda ykdysadyýetiň täze senagat nusgasynyň kemala getirilmegine ägirt uly ähmiýet berilýär.
Milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek boýunça türkmen Lideriniň baştutanlygynda amala aşyrylýan oňyn özgertmeler köpugurly ykdysady ulgamyň kemala gelmegini üpjün etdi. Häzirki wagtda ýurdumyzda gaýtadan işleýän senagat pudaklary ýokary derejede ösdürilýär, kiçi we orta telekeçilige goldaw berilýär. Ykdysady strategiýanyň türkmen döwleti tarapyndan häzirki döwürde geçirilen ýokary netijeliligi abraýly halkara guramalarynyň we maliýe edaralarynyň bilermenleriniň ýokary baha bermekleri bilen birnäçe gezek tassyklanyldy, olaryň hatarynda Halkara pul gaznasy, Bütindünýä banky, Aziýanyň ösüş banky we beýlekiler bar.
Forumyň barşynda Türkmenistanyň makroykdysady ýagdaýyny, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň eksport kuwwatyny aýdyň görkezýän wideorolik Türkmenistanda işewürligi ýöretmek üçin ägirt uly mümkinçilikler barada degerli maglumat almaga ýardam berdi.
Foruma gatnaşanlaryň hatarynda Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň hökümetiniň, Halkara awtomobil ulaglary birleşiginiň, Yslam ösüş bankynyň, “Fransiýa – Türkmenistan” Söwda edarasynyň, Ýewropanyň abatlaýyş we ösüş bankynyň wekilleri, türkmen-türk işewürler geňeşiniň, Türkiýe Respublikasynyň Edaralar we biržalar birleşiginiň, Hytaýyň, Fransiýanyň, Ispaniýanyň hem-de beýleki ýurtlaryň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bar.
Umumy mejlisiň çäklerinde nebitgaz we nebithimiýa toplumyny, saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyny, ulag-aragatnaşyk pudagyny, maliýe we bank düzümlerini ösdürmek boýunça taslamalary amala aşyrmak maksadynda daşary ýurt maýalarynyň akymyny artdyrmak üçin amatly maýa goýum ýagdaýyny döretmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy. Türkmenistanyň gurluşyk we gurluşyk serişdeleri senagaty ulgamynyň, Hazar deňziniň türkmen böleginiň uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemek boýunça maýa goýum mümkinçilikleri foruma gatnaşyjylarda uly gyzyklanma döretdi. Şeýle hem dokma senagatynda, energetika pudagynda, maglumatlar tehnologiýalary ulgamynda, obasenagat toplumynda we azyk senagatynda uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin ägirt uly kuwwatyň bardygy bellenildi.
Türkmenistanyň VII halkara maýa goýum forumynyň çäklerinde Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň we Koreýa Respublikasynyň Halkara söwda assosiasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi.
Maýa goýum forumy tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Ýokary sudy Guantanamo türmesinde saklanýan hytaýly uýgurlaryň özlerini türmeden çykanlaryndan soň, Birleşen Ştatlarda galdyrmak baradaky haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwürdi.
Birleşen Ştatlaryň Ýokary sudy ozalbaşda tussaglykdaky hytaýly uýgurlaryň bu haýyşyna 23-nji martda garamaklygy planlaşdyrypdy.
Ýöne düýn Ýokary sud bu tussaglaryň öz haýyşlary bilen Birleşen Ştatlaryň şikaýat suduna ýüz tutmalydyklaryny we diňe şikaýat sudunyň bu mesele barada karar çykaryp biljekdigini mälim etdi.
2001-nji ýylda Owganystanda amala aşyrylan harby operasiýalarda tussag edilen 22 sany hytaýly uýguryň hemmesem ýakynda doly aklanyldy we olardan aglabasy beýleki ýurtlara ugradyldy.
Häzirki wagt Guantanamo türmesinde galan 7 sany uýguryň nirä ugradylmalydygy baradaky meseläni indi Birleşen Ştatlaryň şikaýat sudy çözer.


text:
Birleşen Ştatlar ýurduň Nahçiwan regionynda bir azeri žurnalistiniň we hukuk aktiwistiniň urlup-enjilmegini ýazgaryp çykyş etdi.
Ilgar Nasibowa 21-nji awgustda giçlik, Nahçiwandaky resurs merkezinde, welaýatda işleýän ýeke-täk garaşsyz hukuk guramasynda otyrka näbelli adamlar tarapyndan hüjüm edildi.
Gazaply urlup-enjilen, köp gan ýitiren Nasibow huşsuz ýagdaýda tapylyp, hassahana ýerleşdirildi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň 27-nji awgustdaky beýanatynda bu işde günäkärleriň jogapkärçiligi çekilmegine, Azerbaýjanyň hökümetiniň söz, ýygnanyşmak, bileleşmek hukuklarynyň goralmagy üçin gyssagly çäre görmegine çagyrylýar.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Demokratik partiýasynyň gurultaýynda eden çykyşynda ýurduň ozalky prezidenti Bill Klinton Amerikanyň halkyny Barak Obamany ikilenji gezek prezident saýlamaklyga çagyrdy.
Demirgazyk Karolina ştatynyň Çarlotte şäherinde geçirilýän bu gurultaýyň ikilenji güni eden bu çykyşynda Klinton prezident Obamanyň döwlet syýasatyny doly goldaýandygyny mälim etdi.
“Prezident Obamanyň çemeleşişi Amerikanyň 21-nji asyrdaky umytlaryny durmuşa geçirmek boýunça zerur bolan gymmatlyklary, ideallary we ugry öz içine alýar. Bu amerikan umydy umumy mümkinçiliklerden, umumy jogapkärçiliklerden, umumy üstünliklerden we umumy raýdaşlyk duýgusyndan ybaratdyr” diýip, Bill Klinton nygtady.
Beýlekilerden tapawutlandyryldy
Klinton ýurdy Respublikan partiýanyň ýol beren ýalňyşlyklaryndan saplamakda-da Barak Obamanyň deňi-taýy bolmadyk iş bitirendigini belledi: “Hiç bir prezident, hiç bir prezident, men hem, menden ozalky prezidentlerem Obamanyň dört ýylda ýüzbe-ýüz bolan weýrançylygy ýaly weýrançylygyň hötdesinden doly gelip bilmändi”.
Bill Klintonyň çykyşynyň yzy bilenem, Demokratik partiýa Barak Obamany resmi ýagdaýda prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär hökmünde tassyklady.
Şu ýylyň 6-njy noýabrynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda ol Respublikan partiýadan kandidat, Massaçusets ştatynyň ozalky gubernatory Mitt Romneý bilen bäsleşer. Soňky pikir soraýyşlyklar Barak Obamanyň Mitt Romneýden sähel köpräk goldawdan peýdalanýandygyny görkezýär.
“Hudaý” diýen söz goşuldy
Häzirki gurultaýyň barşynda çarşenbe güni demokratlar öz partiýalarynyň syýasy platformasynyň tekstine-de käbir üýtgetme girizdiler. Syýasy platformanyň tekstine “Hudaý” diýen söz goşuldy we Ysraýylyň paýtagty bilen bagly meselede anyk pozisiýa yglan edildi.
Hususan-da, indi syýasy platformanyň tekstinde Birleşen Ştatlarda “tutanýerli zähmet çekmek isleýän adamlaryň her birine Hudaý tarapyn berlen potensialy ýüze çykarmaklyga mümkinçilik berjek” hökümetiň zerurdygy aýdylýar.
Şeýle hem, bu tekstde Ierusalim şäheriniň “Ysraýylyň paýtagtydygy we şeýle bolmagynda-da galjakdygy” hem-de bu şäheriň “ähli diniň wekilleri üçin elýeterli, bölünmez şäher bolmalydygy” nygtalýar.
Çarlotte şäherinde howanyň ýaramazlaşmagyna garaşylýandygy sebäpli, Barak Obamanyň prezidentlige kandidatlygy resmi kabul edişlik dabarasyny şäheriň 74 müň orunlyk stadionynda geçirmek plany ýatyryldy we ony gurultaýyň 15 müň orunlyk zalynda geçirmeklik karar edildi.
Respublikan partiýanyň resmileri demokratlaryň bu kararyny olaryň halkyň öňünde çykyş etmäge gaýratlarynyň kemterlik edýändigi bilen baglanyşdyryp, muny ýaňsa aldylar.


text:
Şu günler Warşawada ÝHHG-niň "Adam ölçegleri" boýunça ýyllyk maslahaty geçirilýär. 1-nji oktýabr agşamy geçirilen sessiýasynyň gün tertibinde ýurduň içinde hereket azatlygyna degişli meselelere seredildi. Onda Türkmenistandaky ýagdaýlara hem üns berildi.
Warşawada gozgalan meseleler barada Azatlyk Radiosyna ABŞ-nyň Dini azatlyklar boýunça komissiýasynyň ýokary derejeli syýasy analitigi Katy Kosman gürrüň berdi. Söhbetdeşligi Muhammad Tahir geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň “Adamçylyk ölçegleri” boýunça Warşawada dowam edýän ýygnagynda düýn giçlik hereket azatlygy barada gürrüň edildi. Bu ýygnaga gatnaşanlardan biri hökmünde bu barada bize has giňişleýin maglumat beräýseňiz?
Katy Kosman: Hawa, ýygnagyň çäginde ýurduň içinde hereket azatlygy meselesi hakda gürrüň edildi. Türkmenistandaky ýagdaýlar hem, elbetde, gün tertibine salnan temalardan biri boldy. Türkmenistandaky ýagdaýlar ABŞ-nyň delegasiýasy tarapyndan iki nukdaýnazardan gozgaldy.
Ilkinjisi, goşa raýatlylyk, ýagny iki raýatlygy bolan türkmenistanlylaryň olardan birini saýlamaklygy boýunça berlen möhletiň uzaldylandygy bellenilip, oňa oňyn baha berildi. Bu barada doly maglumat ýok, emma bu pozitiw bir ädim hökmünde häsiýetlendirildi.
Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistanyň inkär etmegine garamazdan, ýurtdan çykyş wizasy baradaky düzgün belli bir görnüşde henizem dowam edýär. Meselem Farit Tuhbatuliniň agasyna ýurtdan çykmaga rugsat edilmedi.
Azatlyk Radiosy: Hereket azatlygy baradaky meselede, Türkmenistany göz öňünde tutup aýtsak, takyk nähili çykyşlar edildi, kim näme diýdi, anyk nähili meseleler gozgaldy?
Katy Kosman: Häzirki aýdanlarymyň ählisi ABŞ-nyň delegasiýasy tarapyndan düýnki sessiýa bilen ilteşikli ýazmaça ýaýradylan beýanatdan alnan sitatalar, Tuhbatuliniň agasy baradaky waka hem ABŞ-nyň delegasiýasy tarapyndan agzaldy.
Azatlyk Radiosy: Göräýmäge, ABŞ soňky döwürlerde, Türkmenistan barada aýdylanda, aktiw çykyş edip başlana meňzeýär, sebäbi sizden ozal şu ýygnaga gatnaşýanlardan käbirleri bilen söhbetdeş bolanymda, olar hem, umuman aýdylanda, ABŞ-nyň delegasiýasynyň aýdanlaryna salgylandylar, sizem şeýle pikirdemi?
Katy Kosman: Ýok, meniň pikirimçe, Türkmenistanyň ady, geçen ýyllar bilen deňeşdirlende bu ýyl has köpräk agzalýar. ABŞ şeýle ýygnaklarda dürli problemalara ünsi çekmek bilen bu ýurt meselesinde mydama aktiw rol oýnaýar.
Bu, elbetde, Türkmenistanyň adynyň mundan ozalky ýygnaklarda az agzalmagyna sebäp bolaýjak ýagdaýyň bardygyny aňlatmaýar. Sebäbi, gynansak-da, Berdimuhamedow häkimiýet başyna geçenden soň, bir salym ýagdaý gowlaşan ýaly bolsa-da, ol möhletiň dowamlylygy örän gysga boldy.
Onsoň edil häzirki döwürde şeýle ýygnaklarda Türkmenistanyň adynyň agzalmagyna we ýurtdaky ýagdaýlaryň tankyt edilmegine sebäp diýseň köp. Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistan ýapyk ýurt bolany üçin, ýurduň içinden çykýan maglumat gaty az, belki bu ýurduň adynyň ýeterlik derejede agzalmazlygynyň bir sebäbi hem şu bolsa gerek.
Azatlyk Radiosy: Gara sanaw hakda hem gürrüň eden boldumy?
Katy Kosman: Men diňe ABŞ-nyň delegasiýasynyň aýdanlaryna salgylanyp gürrüň berýärin, bu meselä hem olar gytaklaýyn degip geçdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan tarapyndan bu ýygnaga gatnaşan bolmady dälmi?
Katy Kosman: Ýok, Türkmenistan tarapyndan ýygnaga gatnaşan ýokdy, olar munuň ýaly ýygnaklara hiç haçan hem gatnaşmaýarlar. Bu indi ençeme ýyldan bäri şeýle.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza, bu guramanyň öz agzalaryndan biriniň geçirilýän ýygnaklara yzygiderli gatnaşmazlygy barada nähili düzgünleri bar?
Katy Kosman: Meniň pikirimçe, agzalar üçin Guramanyň Hemişelik geňeşiniň ýygnagyna gatnaşmagy esasy şertmika diýýärin. Emma, dogrymy aýtsam, bu barada meniň takyk maglumatym ýok, belki, guramanyň wekillerinden sorasaňyz, bu barada has takygrak maglumat alyp bilersiňiz.


text:
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda Gullugyň başlygy polkownik M.Çakyýew ýygnanyşyk geçirdi, onda geçen 2016-njy ýylda Gullugyň işiniň jemleri jemlendi, şeýle hem 2017-nji ýyl üçin ýerine ýetirilmeli wezipeler kesgitlendi.
Gün tertibine laýyklykda Gümrükhanalaryň we degişli gümrük postlarynyň başlyklary ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi hakynda hasabat berdiler.
Ýygnanyşygyň barşynda işinde oňat netijeleri görkezen harby gullukçylary Hormat hatlary bilen sylaglamak dabarasy boldy.
Gümrük habarlary
Ýylyň jemi boýunça ýygnanyşyk
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda Gullugyň başlygy polkownik M.Çakyýew ýygnanyşyk geçirdi, onda geçen 2016-njy ýylda Gullugyň işiniň jemleri jemlendi, şeýle hem 2017-nji ýyl üçin ýerine ýetirilmeli wezipeler kesgitlendi.


text:
ABŞ-ndan režisýor Jennifer Nelsonuň aklawçylary, dünýäde meşhurlyk gazanan "Happy Birthday to You" aýdymynyň awtorlyk hakynyň bolmandygy barada iňkär edip bolmajak subutnamalar tapandyklaryny öňe sürüpdirler.
"The New York Times" gazetiniň ýazmagyna görä, olar şeýle subutnamalary 29-njy iýulda boljak sud diňlenşiginde aýan edipdirler.
Aklawçylaryň pikrine görä, ol aýdym 1922-nji ýyldan bäri bu jemgiýetiň eseri hasaplanýar.
Bäş ýüz sahypalyk subutnama ýygnan aklawçylar 1927-nji ýylda aýdymyň sözleriniň birugsat üýtgedilendigini hem äşgär edipdirler.
"Happy Birthday to You" aýdymynyň kanuny eýesi "Warner Music Group" konsernidir. Konsern her ýyl bu aýdymyň kinofilmlerde we teleýaýlymlarda ulanylmagyndan 2 million dollar girdeýji gazanýar.
Nelsonuň aklawçylary konserniň aýdyma bikanun ýagdaýda eýeçilik edýändigini bildiripdir. "Warner Music Group" bolsa häzirlikçe bu mesele barada hiç hili garaýyş beýän etmändir.
Jennifer Nelson "Warner Music Group" konsernini 2013-nji ýylda hem kazyýete beripdir. Öz surata düşüren kinofilminde "Happy Birthday" aýdymyndan peýdalanan režisýor kazyýete käbir subutnamalar hödürlänem bolsa, soň konserne 1,5 müň dollar tölemeli bolupdyr.
"Warner Music Group" konsernini "Happy Birthday" aýdymyny 1988-nji ýylda "Birchtree Ltd" firmasyndan 25 million dollara satyn alypdyr.
Bu aýdym 1893-nji ýylda Luiswillde mugallyma bolup işleýän terbiýeçi uýalar Mildred J. Hill we Patty Smith Mill tarapyndan düzülipdir.
Aýdymyň ilkinji ady "good Morning to All" ekeni. Uýalar bu aýdym bilen okuwa täze gelen okuwçylary garşy alypdyrlar. Soň bu aýdym bütün dünýä boýunça doglan güni aýdymyna öwrülipdir.


text:
Paýtagtymyzyň „Aşgabat“ sport toplumynda „Sagdynlyk we bagtyýarlyk“ atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we sagdyn durmuş-medeni çäreleriň biraýlygynyň tamamlanmagy mynasybetli şeýle hem bu ýerde „Türkmenistan — ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy“ atly VI sport ýaryşlarynyň ýeňijileriniň sylaglanyş dabarasy geçirildi. Bu çäräniň çäklerinde aýdym-sazlar, görkezme çykyşlary ýaýbaňlandyryldy.
Şu gezek bu biraýlygyň meýilnamasyna laýyklykda dürli çäreler geçirildi. Olaryň hatarynda ylmy-amaly maslahatlar-da, sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlardyr görkezme çykyşlar-da boldy. Sportuň dürli görnüşleri boýunça Türkmenistanyň çempionaty, birinjiligi, şeýle hem „Türkmenistan — ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy“ atly VI sport ýaryşlarynyň jemleýji tapgyrlary geçirildi. Biraýlygyň dowam edýän günlerinde „Aziada— 2017 we Türkmenistanyň ösüşiň hem-de parahatçylygyň bähbidine sportda tutýan orny“ atly halkara maslahaty geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda ýurtda „Sagdynlyk we bagtyýarlyk“ atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we sagdyn durmuş-medeni çäreleriň biraýlygy geçirilýär.


text:
Britaniýaly kanun çykaryjylaryň resmi topary Eýrana bardy. Bu Londonyň we Tähranyň arasynda 2011-nji ýylda diplomatik gatnaşyklar ýatyrylaly bäri ilkinji şeýle sapardyr.
Dört adamdan ybarat bu delegasiýa Britaniýanyň parlamentiniň agzasy Jak Straw baştutanlyk edýär. Straw soňky gezek Tährana 2003-nji ýylda daşary işler ministr bolan döwründe sapar edipdi. Britaniýa özüniň Tährandaky ilçihanasyny 2011-nji ýylda günbataryň Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly sanksiýalaryna garşy protest aksiýasy geçirilip, ilçihana hüjüm edilensoň ýapypdy.
Dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen Eýranyň Londondaky ilçihanasy hem ýapyldy. Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar prezident Hassan Rohaniniň awgust aýynda häkimiýet başyna geçmeginden soň gowulanyp başlady.
Britaniýa geçen ýylyň noýabr aýynda Eýranyň ýadro programmasy boýunça Tähran bilen wagtlaýyn ylalaşyk barada gepleşik geçiren alty ýurduň biridir.


text:
Eýran bilen dünýäniň güýçli alty ýurdunyň arasynda, Tähranyň ýadro programmasynyň togtadylmagyna derek, bu ýurda garşy girizilen sanksiýalary ýatyrmak boýunça taryhy ylalaşyga gelindi. Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça wekili Federika Mogharini, bu ýagdaýyň tutuş dünýä üçin umyt döredýändigini aýtdy.
Eýranyň daşary işler ministri Muhammad Javad Zarif bolsa bu ýagdaýy taryhy bir pursat diýip häsiýetlendirdi
Ýewropa wekili Mogharini bu ädimiň halkara gatnaşyklarda, diplomatiýada, koordinasiýada, hyzmatdaşlykda we onlarça ýyllap dowam eden gapma-garşylygyň soňuna ýetilmeginde täze giňişligi açmagynyň mümkindigini belledi.
Eýran bilen alty güýçli ýurduň, ýagny ABŞ-nyň, Orsýetiň, Hytaýyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň wekilleriniň arasynda gelnen bu karar ençeme ýyl dowam eden gepleşikleriň netijesinde mümkin boldy. Eýranyň prezidenti Rohani bolsa öz twitter hasabynda ýaýradan beýanatynda bu netijä oňyn baha berdi.
Eýranyň esasy goldawçysy bolan Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bu ylalaşygyň Ýakyn Gündogarda möwjän terrorizm howpuny aradan aýyrmaga kömek edip biljekdigini aýtdy. Ol bu ylalalşygyň aýratynam Eýran bilen Orsýetiň arasynda parahatçylyk maksatlary bilen alnyp barylýan ýadro hyzmatdaşlygynyň has güýçlenmegine-de itergi berjekdigini belledi.
Gelnen ylalaşygyň takyk maddalary hakda maglumatlaryň gelip gowuşmagy dowam edýär, Reuter habar agentliginiň maglumatyna görä, dokumentde BMG-niň Ýadro agentligi tarapyndan şübhe döredýän islendik ýere baryp görmek talap edilende, Eýranyň 24 sagadyň dowamynda muňa mümkinçilik döretmelidigi aýdylýar.
Agzalýan agentligiň maglumatynda Eýranyň ballistiki raketa edinmek mümkinçiligine garşy girizilen sanksiýalaryň 8 ýyla çenli ýatyrylmajagy aýdylýar. Eýrana garşy BMG-niň girizen ýarag embargosy hem bäş ýyla çenli dowam eder.
Eýranyň ýadro programmasy indi ençeme ýyldan bäri Tähran bilen Günbataryň arasynda dartgynlyga sebäp bolan esasy problemalardan biridi. Günbatar Eýrany ýadro ýaraglaryny öndürmäge synanyşýanlykda aýyplasa, Eýran bu aýyplamalary yzygiderli ret edip gelýärdi.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Eýranyň bu programmasy boýunça Tährana garşy sanksiýalaryň dört tapgyryny girizipdi. ABŞ bilen Ýewropa Bileleşigi bolsa edil şu meselede Eýrana garşy goşmaça sanksiýalary girizipdiler.
Şol sanksiýalar energiýa baý Eýranyň, nebit eksportyny çäklendiripdi, bu hem öz gezeginde, Eýranyň ykdysadyýetine erbet täsirini ýetiripdi. Onsoň ahyrsoňunda soňky ýyllarda bu problema boýunça Günbatar bilen Eýranyň wekilleriniň arasynda göni gepleşiklere başlanypdy.
Soňky döwürde ABŞ-nyň döwlet sekretary John Kerry bilen Eýranyň daşary işler ministri Jawad Zarifiň arasynda yzygiderli duşuşyklar geçirildi, Awstriýanyň paýtagty Wenada gelnen bu ylalaşyk ençeme gün dowam etdi.


text:
Düýn giçlik Owganystanyň günortasyndaky Kandagar şäherinde iki sany güýçli partlama boldy. Resmileriň aýtmagyna görä, bu wakalarda azyndan 9 adam heläk bolup, 20 töweregi adam hem ýaralanypdyr.
Ýaralylaryň arasynda Owganystanyň polisiýa güýçleriniň agzalarynyň-da bardygy aýdylýar. Kandagarda duşenbe güni bolan üç partlamada hem Owganystanyň polisiýa güýçleriniň 4 agzasy ölüpdi.
Şeýle-de, gozgalaňçylar tarapyndan duşenbe güni amala aşyrylan başga bir hüjümde Kandagar welaýatyna degişli bir etrabyň öňki ýolbaşçysy Habibulla Ahonzade hem heläk bolupdy.
Häzirki wagt NATO we Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri talyplaryň esasy mesgeni hasaplanylýan Kanadagaryň töwereklerinde gozgalaňçylara garşy harby çäreler geçirýärler.


text:
Forbes žurnalynyň soňky ýaýradan hasabatyna görä, Orsýetde häzir 100 töweregi milliarder bar. Şeýle-de dünýäniň beýleki künjekleri bilen deňeşdirilende, iň köp milliarderler Moskwada ýaşaýar.
Forbes žurnaly her ýyl dünýä milliarderleriniň sanawyny çap edýär. Bu ýylky sanawda 101 sany orsýetli milliarderiň bardygy aýdylýar. Geçen ýyl bolsa ors milliarderliniň sany 62 bolupdy.
Orsýetli milliarderleriň arasynda iň baýy Wladimir Lysin diýlip görkezilýär. Onuň baýlygy 24 milliard amerikan dollaryna deň. Ol dünýä milliarderleriniň sanawynda 14-nji orna eýe boldy.
Forbesiň berýän maglumatyna görä, Hytaýda 115 sany milliarder bar. Şu ýyl Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda milliarderleriň sany 413 bolupdyr.
Dünýäniň iň baý adamy bolsa, meksikaly tele-aragatnaşyk pudagynyň läheňi Karlos Slim boldy. Onuň baýlygy 74 milliard dollara deň.
Ikinji orunda bolsa, 56 millard dollary bilen, Maýkrosoft kompaniýasynyň esaslandyryjysy Bill Geýts dur.
Forbesiň aýtmagyna görä, häzir dünýäde 1,210 sany milliarder bar.


text:
Şu gün Türkiýäniň hökümeti geçen hepde ýurduň günorta-gündogar raýonynda, serhet ýakasynda ýalňyşlyk bilen geçirilen howa hüjüminde ölen 35 sany parahat ýaşaýjynyň hossarlaryna öwez töleginiň tölenjekdigini mälim etdi.
Geçen hepde Türkiýäniň harby uçarlary ýurduň Yrak bilen serhet ýakasynda ýaragy hüjümçilerdir öýdülip güman edilen adamlara garşy hüjüm geçirende, ýerli parahat ýaşaýjylardan 35-si bu hüjümiň pidasy bolupdy.
Premýer-ministr Rejep Taýýip Erdogan şol wakanyň yzy bilen ötünç sorap eden çykyşynda bu ölen adamlaryň serhediň üsti bilen haryt gaçakçylygy bilen meşgullanýan parahat ýaşaýjylar bolup çykandygyny mälim edipdi.


text:
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko hökümet güýçleriniň gündogar şäher Debaltseweden «planly we guramaçylykly» çykarylmagynyň jemlenendigini aýtdy, bu şäher ukrain güýçleri bilen orsýetçi jeňçileriň söweşiniň merkezinde ýerleşýär.
"Häzir biziň goşun birikmelerimiziň 80 prosenti ol ýeri terk etdi» diýip, Poroşenko aýtdy we ýene iki kolonnanyň çykarylmagyna garaşylýandygyny sözüne goşdy.
Geçen hepde ýewropa liderleriniň araçylyk etmeginde baglaşylan we 15-nji fewralda güýje girmeli ýaraşyga garamazdan, Debaltsewede, pitneçileriň elindäki Donetsk we Luhansk şäherlerini birikdirýän esasy transport ulgamynda duşmançylyklar dowam edýär.
Hökümetçi harby bölümiň komandiri Mikola Kolesnik ukrain goşunlarynyň ol ýerden çykýandygyny tassyklady, emma olaryň hemmesiniň çykmaýandygyny aýtdy.
"Biz diňe şäheriň içinde we töwereginde daşy ilatly ýerler bilen gurşalan goşun birikmeleri barada gürrüň edýäris» diýip, ol 112 telewizion kanalyna beren gürrüňinde aýtdy.
Başga bir hökümetçi batalýona komandirlik edýän Semýon Semençenko, ukrain deputaty bolsa, öz feýsbuk sahypasynda pitneçileriň Debaltseweden çykýan ukrain goşunlarynyň ýoluny baglamaga synanýandygyny ýazdy.
Gözi bilen gören şaýatlara salgylanyp, ukrain goşunlarynyň onlarça tankynyň we kolonnasynyň Debaltsewden çekilýändigi habar berildi.
Separatist liderler hem öz söweşijilerini we toplaryny front liniýasynyň käbir böleklerinden yza çekýändiklerini aýtdylar.
Olar ýüzlerçe ukrain esgeriniň ýesir düşendigini hem aýtdylar, Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesi bolsa, onlarça ukrain esgeriniň pitneçiler tarapyndan oba gapdalyndaky ýoldan ugradylyp barlyşyny görkezdi.
Ukrain häkimiýetleri Debaltsewede esgerleriň ýesir alnandygyny tassyk etdiler, emma olaryň näçesiniň tutulandygyny aýtmadylar.
Halkara ýazgaryşlary
NATO-nyň baş sekeretary Jens Stoltenberg Riga, ÝB-niň goranmak ministrleriniň ýygnagyna gelende, žurnalistleriň öňünde şeýle diýdi:
"Men Orsýeti gündogar Ukrainadaky ähli güýçlerini ol ýerden çykarmaga, separatistlere berýän ähli goldawyny togtatmaga, Minsk şertnamasyny hormatlamaga, şeýle-de özüniň separatistlere bolan ähli täsirini ulanyp, olaryň ylalaşyk şertnamasyny hormatlamagyny gazanmaga çagyrýaryn."
Berlinde german kansleri Angela Merkeliň sözçüsi Steffen Seibert Germaniýa separatistleriň Debaltsewedäki hereketlerini, soňky baglaşylan ýaraşygyň bozulmagy hökmünde, berk ýazgarýar diýdi.
Fransuz hökümetiniň sözçüsi Stephane Le Foll ýaraşyk ylalaşygy «ölmedi» diýdi we öz ýurdunyň ony «diri saklamak» üçin elde baryny etjegini aýtdy.
Rus, ukrain, german we fransuz liderleriniň 18-nji fewralda Ukrainadaky ýagdaýy maslahatlaşmak üçin telefon maslahatyny etmegine garaşylýar.
Bu wakalar rus prezidenti Wladimir Putin Debaltsewedäki ukrain goşunlaryny tabyn bolmaga çagyrandan soň bolup geçýär.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 18-nji fewralda Moskwada ýaraşygyň tas ähli frontda, Debaltseweden başga ýerde saklanýandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol Debaltsewedäki ýagdaýyň Ukrainadaky parahatçylyk prosesini böltemek üçin ulanylmaly däldigini belledi.
Biraz öň ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden Orsýeti Minsk şertnamasyny bozmakda aýyplady.
Şu arada Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler başlygy Federika Mogherini pitneçileriň şähere hüjüm etmegini, ýaraşygy göz-görtele bozmak hökmünde, ýazgaryp çykyş etdi.
«Bu töweregi terk etmek isleýänleriň hemmesine howpsuz geçelge üpjün edilmelidir» diýip, onuň beýanatynda aýdylýar.
Şeýle-de ol ÝHHG-nyň Ýörite gözegçilik missiýasynyň Debaltseweniň içinde we töwereginde öz gozegçilik işini amala aşyrmagyna haýal etmän mümkinçilik berilmegine çagyrdy.
"Şerti Ukraina bozýar"
Jeňçiler ukrain güýçleriniň özleriniň ýaraşyk şertlerini bozýandyklaryny aýdýarlar we ylalaşygyň Debaltseweni öz içine almaýandygyny öňe sürýärler. Olar bu şäher pitneçileriň elinde we ýaraşyk şertnamasyna girmeýär diýýärler.
Pitneçiler ÝHHG-nyň ýaraşygyň ýerine ýetirilişine syn etmeli gözegçileriniň Debaltsewe töweregine girmeginiň öňüni beklediler.
Gündogar Ukrainadaky konflikt, BMG-niň hasaplamalaryna görä, 5600-den gowrak adamy öldürdi we milliondan gowrak adamyň ýaşaýan ýerinden bosmagyna sebäp boldy.
Şeýle-de ol ýurduň senagatçylyk merkezini harabaçylyga öwürdi.
Donetsk regionyndaky pitneçiler 18-nji fewralda Ukrainanyň ýokary ýolbaşçylarynyň garşysyna jenaýat işini gozgandyklaryny aýtdylar.
Şu aralykda Kanada Moskwa we onuň Ukraina konfliktindäki raýdaşlaryna garşy goşmaça sanksiýalary girizdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Siriýa meselesi boýunça BMG-niň ýörite wekili Kofi Annan Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen duşenbe güni Damaskda duşuşdy.
Olar Annanyň häzire çenli netije bermän gelen parahatçylyk planyny ara alyp maslahatlaşdylar. Bu plan Siriýada 16 aý bäri dowam edýän gandöküşligiň soňuna çykmak üçin Kofi Annan tarapyndan hödürlenipdi.
Annanyň aýtmagyna görä, Siriýada bidüzgünçilikleriň soňuna çykmak “usuly” boýunça ol Siriýanyň prezidenti bilen ylalaşyga gelipdir. Bu gepleşik barada Annan jikme-jik maglumat bermekden saklandy.
Assad bilen duşuşygyndan soň eden çykyşynda Kofi Annan ylalaşylan bu "usul" barada ýurduň oppozisiýasy bilen hem gepleşikler geçirmekligi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Maglumatlara görä, Siriýa meselesi boýunça Eýranyň resmileri bilen gepleşikler geçirmek üçin Annanyň Tährana sapar etmegine garaşylýar.
Germaniýanyň telewideniýesine beren interwýusynda Assad ABŞ-nyň “terrorçylary” goldamagy Annanyň planyna päsgelçilik döretdi diýip aýtdy.
Onuň bu çykyşyndan öň, geçen hepde ahyrynda Siriýanyň harby deňiz güýçleri gämilerden we wertolýotlardan urşujy raketalaryny atdylar. Munuň daşky agressiýadan ýurdy goramak maksady üçin türgenleşikdigi aýdyldy.


text:
Türkmenistanyň demir ýol ulaglary pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek hem-de “Gyzylgaýa-Bereket-Etrek” demir ýoluny halkara ölçeglere laýyk getirmek, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň 2013-nji ýylyň 11-nji ýanwarynda çykaran 12766-njy Kararyny ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligine Bereket stansiýasynda lokomotiw deposynyň gurluşygyny tamamlamak we ony enjamlaşdyryp, doly taýýar edip tabşyrmak barada “Özerli Inşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” türk kompaniýasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Işlere 2015-nji ýylyň dekabr aýynda başlamak we desgany 2017-nji ýylyň mart aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.


text:
Ýewropa Bileleşigi Barak Obamany ikinji dört ýyllyk prezidentlik möhletine saýlanmagy bilen gutlady.
Çarşenbe güni irden ýaýradan beýanatynda Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Manuel Barroso hem-de ÝB-niň prezidenti Herman Won Rompuý ABŞ-nyň lideri bilen “ýakyn hyzmatdaşlygy” dowam etdirmek isleýändiklerini bellediler.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu Obamanyň täzeden prezident saýlanmagyny gutlady we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar “ozalkysyndan hem berkedi” diýdi.
Orsýetiň Döwlet Dumasy hem Obamany Respublikan Mit Romneýden ýeňşi bilen gutlady we Moskwa bilen Waşingtonyň arasyndaky gatnaşyklarda “täzeçe ýola goýmak” syýasatyny dowam etdirjekdigine umyt baglady.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň sözçüsi saýlawlaryň netijesine gowy baha berdi we Obama goňşy Pakistandaky terrorçylary ýok etmäge çagyryş etdi.


text:
Redaksiýadan: 21-nji martda, Nowruz baýramynyň üstünde dünýä boýunça Poeziýanyň halkara güni başlandy. Ol käbir ýurtda birnäçe günläp, Orsýetde bolsa bir aýlap dowam edýär. Poeziýanyň halkara gününe bagyşlap, Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry, Halkara Kurt Tuholsky baýragynyň eýesi Şiraly Nurmyrat özüniň täze goşgularyny hödürleýär.
YKBALYMA
Baryny görkezdiň ölümden başga,
Görmedigim görde galaýdy gerek.
Bir çyglyp gör – ýadyňa bir düşýämi
Haçan agladanyň ilkinji gezek.
Messebimi ýuwdan ýerim boldumy?
Galplyk edenimi gördüňmi ýa-da?
Bu nä beýle sermagallak goýaýdyň,
Gülki atly boldy, menem pyýada.
Guýruk bulamadym zalym öňünde,
Ejize ganymlyk eden ýerim ýok.
Obamyň, ilimiň ýasyndan gaçyp,
Başga oba toýa giden ýerim ýok.
Han serpaýyn ýapynmadym egnime,
Namart ojagyna çoýmadym elim.
Bahyllyk etmedim döwletli kişä,
Hiç haçan kireýne kakmadym kilim.
Ýa saçagyň harladymmy duzuny?
Ýa dostuň duzuna gyzdyrdymmy göz?
Näme beýle ýöredäýdiň ýyldyza,
Bu oýunlaň matal bolsa, özüň çöz.
Men-ä dagdy boldum seniň hokgaňdan,
Otdan suwa, suwdan oda taşladyň.
Ýaňy bir arkama ýel çalýa welin,
Eli egri kartkeş ýaly kaşlaýaň.
Ýersiz ýere ant içirme türkmeni.
Il-günüň derdine ýarajak boldum.
Kerweniň yzyndan dakylmadym hiç,
Men ýolbelet bolup ýörejek boldum.
Başga birniň götermedim baýdagyn,
Bir näkesiň ylgap atyn tutmadym.
Onda näme ir agardy saçlarym,
Onda näme mert oýnadym – utuldym.
Hawa, geple, näm etmeli indi men?
Düňle çöle çykmalymy “hüw!” diýip?
Gurtdan ýeňlip, goşdan kowlan it ýaly
Ölmelimi – gök salgyma suw diýip?
Gel, ikimiz ýaraşaly, ykbalym.
Bir gezek bir enem ýaly gujaklaý.
Hany, indem güldürsene bir zaman.
Güldüräý-dä… Hiç bolmanda gyjyklaý.
KÖNE PIKIRLER TÄZE GOŞGUDA
Köpi gözläp azdan galyp ýörenden,
Ýeke-täk naçary söýen ýagşydyr.
Soňra “Geç günämi!” diýip durandan,
Birbada “Bagyşla!” diýen ýagşydyr.
Aç ölen ýeg minnetli aş iýenden,
“Aý, namysdan ölen barmy” diýenden,
Myhmanyn öňünde boş gap goýandan
Ýekeje toklyny soýan ýagşydyr.
Wada berlen “Altyn asyr” küýseler,
“Indi saňa näme gerek?” diýseler,
Soragçylar gara telpek geýseler,
Başyňa ak telpek geýen ýagşydyr.
Aýlawa gireniň, goý, öňki bolsun,
Baýraksyz galanyň, goý, soňky bolsun.
At kimiňki bolsa, goý, şoňky bolsun,
Herne öz eliňde uýan ýagşydyr.
Bar, sen otyrsyňam şanyň tagtynda,
Gör özüňi iliň-günüň bagtynda.
Ýagşy näme, ýaman näme – wagtynda
Perzent gursagyna guýan ýagşydyr.
Tagta çykyp, il göwnüni ýykandan,
Hydyrsyrap, soň hyrs bolup çykandan,
Bulut bolup gara ýere çökenden
Asmanda ak ganat ýaýan ýagşydyr.
GYZ WE NAMYS
Ýygnagamy-nämämi – paýtagta gelen
Üç başlyk dur myhmanhanaň öňünde.
Nahardan soň çilim. Mesawy gürrüň...
Ýuwaşja çekildi birniň ýeňinden.
Gaňryldy yzyna epeý ýaşuly,
Seretse – öňünde eýjejik gurjak.
Bäş surata ýetjek ýüzüniň reňki,
Dakynan jäjegem boýnun oňurjak.
“Daýy... näme.. size gyz gerek dälmi?..”
Üç äň birden aşak gaýtdy şalkyldap.
“Wah, jijim, seň ýalyjak alty gyzym bar,
Baraýsan, öňümden çykjaklar ylgap.”
“Wah, daýyny... Bir gijelik diýýän-ä...”
Çöwrül, Zemin! Ýykyl, Asman! Eý, Hudaý!
Gany doňan başlyk gürledi zordan:
“Sen, gyzym, iň gowsy öýňejik gidäý.”
Silkenjiräp gyz çekildi gapdala,
Bardy onda her gijäň öz hasaby.
...Indiki duşany şeý diýermikä?
Wah, deňmi-nä hemme kişiň ynsaby?!
GEDAÝ
Otyr gedaý ýedi ýoluň üstünde,
Bir aýak tutuş ýok, bir aýak ýarym.
Hudaýaty ýaly otyr yranyp,
Gapdalyna atyp dişlän hyýaryn.
Gazetiň üstünde ýarsy iýlen nan.
Bir bitin zat – öňündäki papagy.
Adam derýasynyň bir kenarynda
Otyr göýä urşuň ýowuz sapagy.
Kim bilýä, belki, ol urşanam däldir,
Mümkin, bela soň inendir başyndan.
Edil guduzlan it daňylgy ýaly
Millet geçýä böwür berip daşyndan.
Kämahal bir bende oklaýa şaýy,
Ýaş-ýeleňler geçip gidýä ýylgyryp.
Ol ötünç soraýa ötegçilerden,
Utanjyndan ýere girýä ýygrylyp.
Ykbalyň hiç kime arzuw edemok.
Eýsem onuň kalbyndaky nämekä?
Onuň bary-ýogy bir arzuwy bar –
Turup gitjek, goşulyşyp märekä.


text:
Owgan resmileri günorta Owganystandaky söweşler üçin ýüzlerçe maşgalanyň ýaşap oturan ýerinden göçürilendigini aýdýarlar.
Kandaharyň Bosgunlar departamentiniň direktory Mohammad Azim Nawabi ilatyň Kandahar şäheriniň töwregindäki pitneçi galtaşykly ýerlerden gaçýandygyny aýdýar. Owgan hem Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky NATO güýçleri bu sebitde Talybana garşy harby operasiýa geçirýär.
Ol 900-den gowrak maşgalanyň geçen aýda Kandahar şäheriniň Arhandab we Zari etraplaryna gelendigini aýtdy. Owgan Gyzyl haç jemgyýeti bosgunlar akymynyň söweş dowam etdikçe artjagyny aýdýar.


text:
“Google” kompaniýasy “Google Play Books” elektron kitap programmasy üçin “Literata” atly täze şrift, ýagny harp ýazuw görnüşini köpçülige hödürledi.
Soňky döwürlerde elektron kitaplara bolan talabyň artmagy netijesinde tehnologiýa kompaniýalarynyň ençemesi ulanyjylar üçin has rahat okamagyň mümkinçiligini döretmäge synanyşýar.
“Google” kompaniýasy bu ugurda täze bir ädim ätdi.
Ýagny, bu kompaniýa “Google Play Books” programmasynda ulanylýan “Droid Serif” şriftini “Literata” harp ýazuw görnüşi bilen çalyşdy.
Gürrüňi edilýän kompaniýanyň maglumatyna görä, täze şrift has rahat okalýanlygy sebäpli ulanyjylaryň has köp okamagyna mümkinçilik döreder.
Täze “Literata” şrifti “Google Play Books” programmasynyň 3,4,5-nji wersiýalarynda ulanyşa berildi.
“Google” kompaniýasy täze şriftiň okyjylaryň göwnünden turjakdygyna we elektron kitap okaýanlaryň sanyny artdyrjakdygyna umyt edýär.


text:
Bu ýyl hem Türkmenistana ýene-de korrupsiýanyň iň ýokary derejede saklanýan ýurdy hökmünde baha berilýär. Guramanyň hasabatyna laýyklykda, dünýä derejesinde Türkmenistandan has korrumpirlenen ýurtlar: Yrak, Owganystan, Mýanma we Somalidir.
“Transparency International” guramasynyň 178 ýurdy öz içine alýan “Korrupsiýanyň Indeksi 2010” hasabatynda
Türkmenistan 172-nji orunda ýerleşýär. Türkmenistana Özbegistan we Sudan bilen deň baha berlip, bu ýurtlaryň korrupsiýa indeksi 1,6 ball diýlip kesgitlenilýär.
“Transparency International” guramasyndan Huanita Rianonyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 10 ball ýurtlaryň korrupsiýadan azatlygyny görkezýän bolsa, 2 ball ýagdaýyň agyrlygyny habar berýär. Türkmenistana berlen baha bolsa ýurtda korrupsiýanyň möçberiniň çakdanaşa uludygyny aňladýar.
“Transparency International” guramasynyň “Korrupsiýanyň indeksiniň” 2008-nji we 2009-njy ýyllar boýunça hasabatlarynda Türkmenistandaky korrupsiýanyň derejesi 1,8 ball diýlip görkezilipdi. Bu bolsa Türkmenistanda korrupsiýanyň möçberiniň ozalkysyndan köpelendigini aňladýar.Zyýany uly
Türkmenistanda korrupsiýa problemasyna, onuň sebäplerine we ýetirýän zyýanyna döwlet derejesinde we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde açyk garalmaýar. Emma garaşsyzlyk ýyllarynda döwlet ýolbaşçylarynyň onlarçasy parahorlukda aýyplanyp, wezipelerinden boşadylyp, türme tussaglygyna höküm edilipdiler.
Häzirki wagtda ösüş syýasatyny giňden yglan edýän Türkmenistana ýurtda ornaşan korrupsiýanyň hemmetaraplaýyn zyýan ýetirýänligini, onuň ýurduň sosial durmuşyndan başlap, daşary ykdysady gatnaşyklaryna çenli täsir edýänligini ýerli synçylar we ykdysady analitikler belleýärler.
Resmi maglumatlara görä, gurluşyk pudagy Türkmenistanyň iň güýçli depginde ösýän ugurlarynyň biri. Iri proýketleri amala aşyrmak hukugyna eýe bolmak, gurluşygy ýerine ýetirmek, proýektleriň bahasyny kesgitlemek bilen bagly meseleler açyk-aýdyň bolmadyk şertlerde çözülýär.
Emma çylşyrymly ýagdaýlaryň munuň bilen çäklenmeýär. “Adamlar welaýatlardan gelip, gije-gündiz zähmet çekýärler, emma olara ujypsyz aýlyk tölenýär. Bu ýerde korrupsiýa bar. Hakyky aýlyk garyndaşlara, tanyş-bilişlere, obadaşlara tölenýär” diýip, türkmenistanly zenan aýdýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Türkmenistanyň ýaşaýjylary döwlet tarapyndan berilýän pensiýalaryň möçberiniň hem adamlaryň bütin ömrüniň dowamynda çeken zähmetine däl-de, degişli ýolbaçylara berilýän paranyň möçberine baglydygyny aýdýarlar. Kompaniýalary hem gaçyrýar
Häzirki döwürde Türkmenistanyň ýolbaşçylary halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek islegini yglan edýärler we ýurda daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge çalyşýarlar. Emma hut korrupsiýa ýurduň ykdysady hyzmatdaşlygyna we maýa goýumlaryň uly möçberde ýurda gelmegine uly zyýan ýetirýär.
Orsýetiň Ýokary ykdysady mekdebi atly döwlet uniwersitetiniň ykdysadyýet we halkara gatnaşyklar boýunça fakultetiniň ýolbaşçylaryndan Andreý Suzdaltsewiň bellemegine görä, awtoritar ýurtda ähli kararlar bir adamyň garamagynda bolup, daşary ýurt maýa goýumlary hem şonuň islegine görä sarp edilýär.
“Şeýle ýagdaý abraýly daşary ýurt kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen uzak möhletleýin işleşmegine we bu ýurtda öz maliýe serişdelerini ýatyrmagyna zyýan ýetirýär” diýip, A.Suzdaltsew aýdýar. Bilermenler ýurtlaryň ýapyklygynyň we awtoritarizmiň korrupsiýanyň ösmegine şert döredýänligini hem belleýärler.
Hökümetler dünýäniň maliýe bazarlaryndaky durnuksyzlykdan başlap, howanyň üýtgemegi we garyplyk ýaly agyr problemalary çözmek üçin uly möçberde maliýe serişdelerini sarp edýärkä, korrupsiýa möhüm maksatlara ýetmegiň ýolunda böwet bolýar diýip, “Transparency International” guramasynyň hasabatynda aýdylýar.
“Korrupsiýanyň Indeksi 2010” hasabatyna girizilen ýurtlaryň dörtden üç bölegi ortaça korrupsiýa derejesinden pesde ýerleşýär we problemanyň agyrlygyndan habar berýär. Hasabatda ulanylan maglumatlar 2009-njy ýylyň ýanwar we 2010-njy ýylyň sentýabr aýlarynyň aralygyna degişli.


text:
Azerbaýjan dawaly Daglyk Garabag regionynda Azerbaýjanyň we Ermenistanyň güýçleriniň arasyndaky söweşleriň üçünji güni ýene üç esgeriniň wepat bolandygyny habar berdi.
4-nji aprelde Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi ermeni güýçleriniň Azerbaýjanyň pozisiýalaryny we uruş liniýasyndaky obalary agyr toplardan oka tutandygyny habar berdi.
Soňky maglumatlarda Azerbaýjan tarapyndan 15, Ermenistan tarapyndan 18 adamyň söweşlerde wepat bolandygy habar berilipdi.
Şeýle-de 4-nji aprelde Garabagdaky separatistler Azerbaýjanyň güýçleriniň öz pozisiýalaryny “oka tutmagyny güýçlendirendigini” aýtdylar.
Ermenistanyň Goranmak ministrliginiň metbugat-wekili Artsrun Howannisýan gozgalaňçylaryň “front liniýasynyň belli bir böleklerinde öňe geçendigini we täze pozisiýalary eýeländiklerini” aýtdy.
Azerbaýjan maglumaty ret etdi.
Günbatar, Orsýet we Eýran konfliktdäki taraplary asudalyga çagyrdylar.


text:
Ýekşenbe güni Gazagystanda zähmetkeşleriň raýdaşlyk güni bilen bagly demonstrasiýanyň basylyp ýatyrylmagy netijesinde iki aktiwist keselhana ýerleşdirildi.
1-nji maýda Almaty şäheriniň merkezinde ýurduň “Gazagystan 2012” atly oppozision hereketi, “Tussaglykda saklanýan raýatlaryň eneleri” atly komitetiň agzalary zähmetkeşleriň raýdaşlyk gününi bellemek üçin ýygnanyşdylar.
Gazagystanly hukuk goraýjy aktiwist Wadim Kuramşiniň beren maglumatyna görä, polisiýa bu demonstrasiýany dargadandandan soň aktiwistleriň ikisi ýaralanyp, keselhana ýerleşdirilipdir.
Onuň aýtmagyna görä, Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komiteti keselhananyň ýanynda gözegçilik edip, kellesine zeper ýeten aktiwist Ainur Kurmanowy idemäge baran adamlary hasaba alypdyrlar.


text:
Aşgabatda dilegçileriň sanynyň barha köpelýändigi barada Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna maglumatlar gelip gowuşýar. Olaryň paýtagtyň, esasanda, söwda merkezleriniň golaýynda, awtoduralgalarda we benzin doldurylýan stansiýalarda göze ilýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu barada gyzyklanyp, aşgabatly synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenistanda raýatlary arakhorlyk we dilegçilik sebäpli saklamak we tussag etmek üçin, kanun esasyndaky jezalar güýçlendirildi.
Şu ýylyň 21-nji oktýabrda Türkmenistanyň Administratiw kodeksine girizilen düzedişlere we goşmaçalara laýyklykda, dilegçilikde we gedaýçylykda güman edilýänler 24 sagat we 15 gije-gündiz aralygyndaky möhletde kanuny esasda tussag astynda saklanyp bilýärler.


text:
Göreş tutmak sportuň bir görnüşi hökmünde Olimpiýa oýunlaryna gaýtadan girizildi.
Ýekşenbe güni Argentinanyň Buenos Aýres şäherinde Halkara Olimpiýa komiteti 2020-2024-nji ýyllardaky oýunlara göreşi gaýtadan girizmäge ses berdi.
Halkara Olimpiýa komitetine döwrebap tomaşaçylar üçin göreşiň gyzykly däldigi barada şikaýatlar gelip gowuşandan soň, ol fewral aýynda Olimpiýa oýunlarynyň düzüminden çykarylypdy.
Göreşiň Olimpiýa oýunlarynda gaýtadan dikeldilmeginiň bir bölegi hökmünde, onuň ýaryşlarda bäsleşmeginiň täze formatlary we bahalandyrmagynyň täze sistemalary girizildi.
Göreşde ady belli Eýran, Orsýet we ABŞ ýaly ýurtlar hem bu sportuň Olimpiýa oýunlarynda gaýtadan dikeldilmegi üçin tagalla edipdiler.
Halkara Olimpiýa komitetiniň käbir agzalary hem, "Gresiýadaky gadymy olimpiadalaryň bir bölegi bolan göreş sportuny ýaryşdan çykarmaklyk ýalňyşdy" diýýärler.
Şeýle-de, ýekşenbe güni geçirilen ýygnakda Halkara Olimpiýa komiteti olimpiadalara beýzbol we woleýbol oýunlaryny gaýtadan girizmegi ret etdi. Bu oýunlar 2005-nji ýylda Olimpiýa oýunlaryndan çykarylypdy.


text:
Mekkanyň golaýynda geçen aýda haj zyýaratynyň dowamynda dörän basa-baslykda heläk bolanlaryň sanynyň 1221 we 1399 adam aralygynda bolandygy media guramalarynyň garaşsyz maglumatlarynda aýdylýar.
Bu, Saud Arabystanynyň 769 adam diýip resmi derejede yglan eden sanyndan has ýokary.
Eýranyň raýatlarynyň arasynda adam pidalarynyň iň köp bolandygyny we olaryň sanynyň 464 adamdan ybaratdygy aýdyldy. Bu ýagdaý Eýranyň Saud Arabystanynyň resmilerini dini çärelerini geçirmäge ukypsyzlykda aýyplamagyna sebäp boldy.
“Associated Press” haj zyýaratyndaky basa-baslykda ölenleriň sanynyň 1399 adamdan ybaratdygyny habar berýär. Frans Press agentligini (AFP) ölenleriň sanyny 1221 adam diýip habar berýär.


text:
Azatlyk Radiosy: Jenap Moldalyýew, siziň pikiriňizçe, 2010-njy ýylda Merkezi Aziýada bolan wakalardan haýsylaryny iň möhüm wakalar diýip hasaplap bolar? O.Moldalyýew:
Gyrgyzystanly syýasatşynas, syýasy ylymlaryň kandidaty Orozbek Moldalyýew.
2010-njy ýylda Merkezi Aziýada bolan möhüm waka hökmünde Gazagystanyň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna (YHHG) ýolbaşçylyk etmegini aýtmak mümkin. Gazagystan öňki Soýuz dargandan soňra dörän döwletleriň arasynda ilkinji bolup YHHG-ä ýolbaşçylyk etdi.
2010-njy ýylyň aprel aýynda Gyrgyzystanda rewolýusiýa boldy. Kurmanbek Bakyýew häkimiýet başyndan gitdi we täze konstitusiýa kabul edildi. Referendum arkaly Gyrgyzystan parlament dolandyryşyna geçdi we saýlawlar geçirildi. Şeýlelikde, Gyrgyzystan Merkezi Aziýada parlament dolandyryşyna geçen ilkinji ýurt boldy.
Türkmenistan barada aýdylanda, ol ykdysady özbaşdaklygyny giňeldip, daşary ýurtlar bilen özara söwdany ösdürmäge mümkinçilik aldy. Türkmenistan Özbegistan we Gazagystan arkaly Hytaýa çekilen gazgeçiriji arkaly gaz akdyryp başlady. Şeýdibem, ol gaz eksportynda Orsýete elgaramalykdan çykdy. Muňa uly ösüş diýmek bolar.Azatlyk Radiosy: Eýsem, 2010-njy ýylda demokratiýa babatda regionda nähili özgerişler boldy?O.Moldalyýew:
Biziň regionymyzda demokratiýa ornaşýar. Bu ugurda tagalla edýän hereketler bar. Emma Gyrgyzystanda söz azatlygy bolsa-da, beýleki goňşy ýurtlarda häzirlikçe söz azatlygy ýok. Internet barha çäklendirilýär, garaşsyz žurnalistlere azar berilýär we ynsan hukuklary gödek bozulýar. Şol sebäpden, demokratiýa Merkezi Aziýada henizem möhüm mesele bolmagynda galýar.Azatlyk Radiosy: 2010-njy ýylda Merkezi Aziýa döwletleriniň Orsýet we Günbatar bilen gatnaşyklaryna nähili baha berip bolar? O.Moldalyýew:
2010-njy ýylda Orsýet Merkezi Aziýa täsirini ösdürmek ugrundaky aladasyny dowam etdirdi. Gyrgyzystanda başlanan wakalar barada Orsýetiň resmileri ýekeje-de gowy pikir aýtmadylar. Prezident Dmitriý Medwedew Gyrgyzystanda graždanlyk urşy bolar, ýurt ikä bölüner diýdi. Ol Gyrgyzystanyň parlament sistemasyna geçmeginiň şowly bolmajakdygyny aýdyp, ony goldamady.
Başga döwletler Bakyýewi Minskä gaçyrmaga kömek etdiler. Elbetde, bu ýyl Orsýet Merkezi Aziýa syýasy, ykdysady täsirini güýçlendirmek ugrundaky aladasyny kemeltmedi. Kremliň maksady regiondaky ähli ýurtda Orsýete wepaly prezidentiň bolmagyny gazanmak.
Elbetde, günbatar döwletleri adam hukuklaryny we söz azatlygyny birinji orunda goýmagyny dowam etdirdiler. Mysal üçin, Günbatar aprel rewolýusiýasyndan soňra Gyrgyzystana moral we ykdysady taýdan kömegi etdi. Demokratiýa ugrunda nähili kömek zerur bolsa, biz şol kömegi bereris diýdi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Gyrgzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewany Neýu Ýorkda kabul etdi. Şonuň ýaly-da, Günbatardan, Ýewropadan ýokary derejeli resmiler Gyrgyzystana gelip, donorlyk, ykdysady kömekleri bermäge taýýardyklaryny aýtdylar. Şeýdibem, Günbatar regiondaky demokratik ösuşleri goldady.Azatlyk Radiosy: Jenap Moldalyýew, täze 2011-nji ýylda Merkezi Aziýada nähili özgerişlere garaşýarsyňyz?O.Moldalyýew:
Merkezi Aziýa döwletleriniň integrasiýa ugrunda işlemekleri mümkin. Eger region syýasy, ykdysady taýdan birleşmese, onda daşky güýçler olary bölmäge çalşarlar. Regiondaky döwletleriň hut şu ugurda işlemekleri gerek.
2011-nji ýyldaky maksat Merkezi Aziýada halklaryň dostlugyny, özara hyzmatdaşlygyny ösdürmek bolmaly. Biziň halklarymyz Merkezi Aziýanyň demokratik, asuda region bolmagy üçin tagalla etmeli.


text:
Şu gün Bahreýnde harby tribunal dört adamy ölüm jezasyna höküm etdi. Bu adamlar geçen aý hökümete garşy protestlerde iki polisiýa işgärini öldürmekde aýyplandy.
Şonuň bilen baglylykda, başga-da üç adam ömürlik türme tussaglygyna höküm edildi.
Fewralyň ortalarynda Sünni monarhiýasy tarapyndan dolandyrylýan Bahreýinde oppozisiýadaky şaýy musulmanlar tarapyndan hökümete garşy protestler başlanypdy.
Demonstrasiýalar basylyp ýatyrylanda azyndan 20 adamyň, şol sanda 4 polisiýa işgäriniň öldürlendigi habar berildi.


text:
Demirgazyk Kawkazyň Kabardino-Balkariýa respublikasynda bomba hüjümidigi öýdülýän wakada, respublikanyň transport ministriniň orunbasary ýaralandy.
Wladislaw Dýadçenkonyň penşenbe güni keselhana ýerleşdirilendigi habar berilýär. Onuň saglyk ýagdaýy barada, häzirlikde maglumat ýok.
Içeri işler ministrligiň berýän maglumatyna görä, näbelli hüjümçiler Dýadçenoknyň Nalçikdäki öýüniň golaýynda partlaýjy serişdeleri ýerleşdiripdirler. Dýadçenko öýüniň howlusyndan çykan mahaly, partlaýjy serişde ýarylypdyr.
Bu wakadan birnäçe sagat öň, paýtagt Nalçikda, nämälim adamlaryň amala aşyran hüjüminde, Vesti-VGTRK telewizion kanalynyň habarçysy kellesinden atylyp öldürilipdi.
Öldürilen žurnalistiň Kazbek Gekkiýew bolandygy aýdylýar.
Kärdeşleriniň aýtmagyna görä, Gekkiýewe agşamky habarlary tamamlap, öýüne gaýdyp barýan mahaly hüjüm edilipdir.
Maglumata görä, ýaňy-ýakynda “ekstremistler” kanalyň ýene iki sany habarçysyny öldüriljekdigini aýdyp haýbat atypdyrlar. Mundan soň, işgärleriň howpsuzlygy nazara alnyp, olar efirden aýryldy.
Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Çeçenistanda, Dagystanda, Inguşystanda we Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileridigi öýdülýän toparlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklarda her ýyl onlarça adam ölýär we ýaralanýar.


text:
Owganystan Türkmenistandan ýene 100 müň tonna suwuklandyrylan gaz satyn alýar. Mundan birnäçe aý öň Owganystanyň nebit agentliginiň resmisi Türkmenistandan import edilýän ýangyjyň käbir telekeçiler tarapyndan emeli gymmatladylýandygyny aýdyp, bu ýagdaýyň ýerli bazara ýaramaz täsir ýetirýändigini we Türkmenistandan amatly bahadan iberilýän gazyň halka gymmat düşýändigini belläpdi.
Bu ýagdaýyň öňüni almak üçin Owganystanyň Nebit-gaz boýunça edarasy Türkmenistandan tebigy gaz satyn alýar, diýip Owganystanyň Söwda we senagat ministrliginiň metbugat sözçüsi Musafyr Kukandy Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda belledi.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady maglumat berýär.


text:
ÝHHG-niň wekili Dunýa Miýatowiç belli oppozision žurnalist Aleh Býabeniniň ölümi bilen bagly garaşsyz derňewler geçirmäge Belarus häkimiýetlerini çagyrdy. Bu ýagdaýyň Belarusyň köpçülikleýin habar serişdelerine ýaramaz täsir etirip biljekdigi onuň beýannamasynda bellenýär.
Mundan öň Ýewroparlamentiň wekili Ýeži Buzek Belarus hökümetini žurnalistiň ölümi baradaky ýagdaýy dykgat bilen açyk derňeirmäge çagyrypdy.
Aleh Býabenin “Hartiýa-97” atly oppozision saýty esaslandyryjy we onuň ýolbaşçysydy. Onuň jesedi geçen hepdäniň anna güni Minskiň etegindäki daçasynda tapyldy.


text:
Duşenbe güni Belarusyň paýtagty Minskiniň merkezi metro duralgalarynyň birinde bolan partlamada 12 adam öldi. Ýaralananlaryň sany 150 töweregi.
Prezident Aleksandr Lukaşenko öten agşam gyssagly geçirilen Howpsuzlyk geňeşiniň ýygnagynda ölenleriň we ýaralananlaryň sanyny aýtdy.
Partlama duşenbe güni öýleden soň ýerli wagt bilen sagat 18-e golaý Kastryçnitskaýa (Oktýabr meýdançasy) stansiýasynda boldy. Bu duralga Lukaşenkonyň býurosynyň takmynan 100 metrliginde ýerleşýär.
Partlamanyň sebäbi belli däl. Ýöne “RIA Täzelikler” habar gullugy Lukaşenko salgylanyp, bu hüjümiň ýurduň daşyndan gurnalan bolmagynyň mümkindigini habar berdi.
Partlama mahaly
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň habarçysy Walentina Aksak partlama bolan mahaly metro stansiýasyndan ýagdaýy telefon arkaly şeýle suratlandyrdy: “Potolokda bir zat döwlen ýaly bolup, bir ýiti, ýakymsyz şatyrdy boldy. Depeden ýanyp duran bölek-büçek zatlar gaçyp ugrady. Bular eskalatoryň üstüne gaçyp, hemme ýere şol bada ot ýaýrady. Adamlara hem ot düşdi. Eskalator togtady, yşyklar sönüp, duralga tüsseden doldy”.
Aksak öz egin-eşigine, saçlaryna ot düşen ençeme adamy görendigini habar berdi: “Sagat öýleden soň, 6 töweregi bolansoň, duralgada köp adam bardy. Yzda duran adamlar näme zatlaryň bolanyny bilmeýärdiler. Partlamanyň golaýynda duran adamlar garşy tarapdaky çykalga tarap ylgadylar. Olaryň käbirine ot düşüpdi. Men ençeme adamyň otly sütün ýaly bolup ýanyp duranyny gördüm”.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Ales Daşçinskiý partalamadan az salym soň, milisiýanyň duralganyň daşynda adamlaryň ýygnanmagynyň öňüni alandygyny habar berdi.
Habarçy Alena Struwe hem partlama bolan mahaly duralgadady. Ol az salymdan soň wakany telefon arkaly bildirdi: “Bu ýere tiz kömek maşynlary gelýär. Pyýadaýollarda gan dökülip ýatyr. Ýaralylar daşary çykarylýar. Meniň gapdalymda duran bir ýaş zenan duralga gelýärkä, garaňky bolup, otlynyň durandygyny aýdýar. Ol elsiz-aýaksyz ýatan adamlary görüpdir. Hemme ýer gan, et, ýagdaý şeýle”.Dürli çaklamalar bar
Partlama bolup-bolmanka “Twitterde” bu waka barada dürli habarlar ýaýrap ugrady. Käbirleri partlamanyň stansiýanyň platformasynda bolandygyny aýtsa, käbrileri: “Ol duralgadan geçip barýan bir otluda boldy” diýýär.
Partlamanyň sebäpleri barada anyk zat ýok-da, diňe dürli çaklamalar bar. Häkimiýetler bu bir terrorçylykly hüjüm diýen pikirden ugur alýarlar. Ýöne hökümete tankydy garaýan synçylar muňa şübhelenýärler. Olaryň pikiriçe, bu Lukaşenkonyň diktatorçylyk režiminiň halkyň ünsüni ýurtdaky krizisden başga zada sowmak üçin gurnan hilesi.
Internetde bolsa dürli dildüwşük teoriýalary ýaýradylýar. “Livejournal.ru” saýtynda atsyz blogçular “Ýurduň içindäki häkimiýet ugrunda barýan göreşden” gürrüň etseler, blogçy Nanoagent bu işde Orsýetiň gizlin gullugy FSB-niň eliniň bardygyny ýazýar.
Her niçik-de bolsa, Belarusyň maliýe taýdan häzir kyn ýagdaýda duranlygy, onuň Orsýetden milliardlarça karz pula garaşýanlygy welin, hakykat.


text:
Russiýanyň günortasyndaky Sibir regionynda bolan ýangynda ölenleriň sany 23-e ýetensoň, 14-nji aprelde Hakasiýa regionynda bir günlük ýas yglan edildi.
Russiýanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň berýän maglumatyna görä, ýangyn sebäpli onlarça şäherçede we obada 900-den gowrak adam heläk bolupdyr. Bu sebitde guran ýapraklaryň ýanmagy netijesinde dörän ýangyn güýçli ýel sebäpli çaltlyk bilen daş-töwerege ýaýrady.
Hakasiýadaky ýangynyň netijesinde 1 500 çemesi jaý ýanyp, azyndan 5 müň adam öýsüz galdy.
Tokaý ýangyny sebäpli ewakuasiýa çäreleriniň geçirilendigi we ýitgi-zyýanlaryň bolandygy barada maglumatlar Sibiriň beýleki regionlaryndan hem gelip gowşudy. Olaryň arasynda Altaý, Tywa, Zabaýkale, Krasnoýarsk we Irkutsk ýaly regionlar bar.