text:
Türkmenistanda döwlet eýeçiliginde birnäçe tele-radio kanal bar we her gün ençeme gazet çap edilýär. Emma türkmen metbugatynda dünýäde bolup geçýän wakalaryň beýan edilmeýändigi aýdylýar.
Eýsem, Türkmenistanda ýaşap gaýdan daşary ýurtlular türkmen metbugaty barada näme pikirde?
Azatlyk Radiosy 2004-2006-njy ýyllarda we 2009-2010-njy ýyllar aralygynda iňlis dili mugallymy bolup işlän amerikaly Silas Dean bilen söhbetdeş bolup, onuň türkmen metbugaty baradaky pikir-garaýyşlary bilen tanyş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


c: text/html

text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanda beýleki desgalar bilen bir hatarda welaýat merkezlerinde muzeýler gurulýar. Olaryň biri hem mundan üç ýyl çemesi wagt ozal gurlan Balkan welaýat Ülkäni öwreniş muzeýidir.
Gurluşygyna birnäçe million amerikan dollary möçberinde pul serişdesi harçlanan bu muzeýde iş orunlarynyň 50%-i çemesiniň boş durandygy habar berilýär.
Eýse, munuň nähili sebäpleri bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, ýakynda Balkan welaýatyna sapar eden ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti musulmanlaryň dini baýramçylygy Gadyr gijesi mynasybetli 611 adamyň günäsini geçdi.
Resmi medianyň 8-nji iýunda çap eden maglumatynda günä geçişligiň rehimdarlyk we ynsanperwerlik ýörelgeleri esasynda geçirilýändigi bellendi. Türkmenistanda ýylyň dowamynda birnäçe gezek, baýramçylyklara gabatlap, günä geçişleri yglan etmek düzgüni ýurduň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamdowyň häkimiýet başyna geçensoň 2007-nji ýylda esaslandyrylypdy.
Geçen ýylda Gadyr gijesi mynasybetli Türkmenistanda häzirkiden iki esse köp adam, 1029 adam tussaglykdan goýberilipdi.
Adatça bolşy ýaly, bu gezek hem günäsi geçilen tussaglaryň ady, ýaşy we ýurduň Jenaýat kodeksiniň haýsy maddalary esasynda tussaglyga höküm edilendigi we jeza möhletleti barada maglumat berilmeýär.
Günä geçişlerde adatça syýasy tussaglar boşadylmaýar.


text:
10.02.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzyň ykdysadyýet, maliýe-bank toplumynda 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we geljek ýyl üçin kesgitlenen anyk wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Iş maslahatyna Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysadyýet toplumyna gözegçilik edýän orunbasary, birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryň, bank düzümleriniň ýolbaşçylary, ugurdaş ýokary okuw mekdepleriň rektorlary gatnaşdylar.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bu toplumyň alyp barýan işi ýurdumyzyň hemmetaraplaýyn ösüşi, Garaşsyz Watanymyzyň gazanýan üstünliklerihem-de ýeten derejesi we halkymyzyň abadan hem-de bagtyýar durmuşy bilen berk baglanyşyklydyr.
Häzirki wagtda döwletimiz bu ulgamy ösdürmek üçin ähli zerur tagallalary edýär. Iň kämil döwrebap enjamlar satyn alynýar, pudaklaýyn edaralar we guramalar üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça zerur işler amala aşyrylýar. Ýöne, muňa garamazdan, heniz bu ugurda kemçilikleriň we ulanylmaýan mümkinçilikleriň az däldigini bellemek gerek diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Toplumyň işiniň döwrüň talabyna laýyk derejede kämilleşdirilmegi, onuň düzümleriniň sazlaşykly hereketiniň üpjün edilmegi hem-de netijeliliginiň ýokarlandyrylmagy ýurdumyzyň ösüşine, kabul edilen döwlet maksatnamalarynyň öz wagtynda we doly ýerine ýetirilmegine, amala aşyrylýan özgertmeleriň depginini çaltlandyrmaga oňyn täsirini ýetirmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de şu günki maslahatda bu meseleler boýunça degişli teklipleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynyň gün tertibine geçip, ilki bilen maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowa söz berdi. Ol 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Ministr ýurdumyzyň durnukly maliýe-ykdysady ýagdaýy barada aýdyp, halk hojalygynyň pudaklarynda gazanylýan önümçilik görkezijileri hakynda habar berdi.
Şu ýylyň 1-nji ýanwaryndaky ýagdaýa görä, Döwlet býujetiniň girdeji böleginiň meýilnamasy 101 göterim, çykdajy böleginiň meýilnamasy bolsa 99,9 göterim berjaý edildi. Ýerli býujetler boýunça hasabat döwründe girdejiler 102,2 göterim, çykdajylar bolsa 99,9 göterim ýerine ýetirildi.
Geçen ýylyň dowamynda balans toparlarynyň 119 mejlisi, şol sanda sebitlerdäki balans toparlarynyň bolsa 104 mejlisi geçirildi.
Hasabat döwründe döwlet emläginiň 85-si hususylaşdyryldy.
Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna, milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlarynyň möçberi jemi içerki önümiň 22,4 göterimine barabar boldy. 2020-nji ýyl üçin Maýa goýum maksatnamasy 102,4 göterim ýerine ýetirildi. Şunda özleşdirilen düýpli maýa goýumlarynyň 55,7 göterimi önümçilik hem-de 44,3 göterimi durmuş we medeni maksatly binalaryň gurluşygyna gönükdirildi.
Şeýle hem “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşindäki Milli maksatnamasynda” kesgitlenen wezipeleriň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de okgunly ösüşini üpjün etmek boýunça öňde durýan birnäçe möhüm wezipelere ünsi çekdi. Bölünip berilýän maliýe serişdeleriniň oýlanyşykly hem-de rejeli peýdalanylmagyny üpjün etmek, telekeçiligi, kiçi we orta işewürligi hemmetaraplaýyn goldamak boýunça anyk işleri geçirmek wajypdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi
Milli Liderimiz bu ugurda ýerine ýetirilýän işleriň netijelerine nägilelik bildirip, döwlet eýeçiligindäki desgalary hususylaşdyrmagyň gurallaryny kämilleşdirmek, halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň maliýe-ykdysady ýagdaýyna yzygiderli seljermeleri geçirmekhem-de önümçilik kuwwatlyklaryny netijeli peýdalanmak boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ykdysadyýete goşmaça maýa goýum serişdelerini çekmek, sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak ýaly ugurlara möhüm üns berilmelidir.
Soňra zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministri M.Sylabowa söz berildi. Ol geçen 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işler barada hasabar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçen ýyl Mejlisiň deputatlary bilen geçiren duşuşygynyda beren tabşyryklaryna laýyklykda, Türkmenistanyň “Ilaty durmuş taýdan goramak hakyndaky” kodeksine hem-de “Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna degişli goşmaçalarywe üýtgetmeler girizmek boýunça teklipler taýýarlanyldy. Şonuň ýaly-da, Türkmenistanyň Zähmet kodeksiniň rejelenen görnüşiniň taslamasy taýýarlanyldy we Türkmenistanyň Mejlisiniň garamagyna hödürlenildi.
Hasabat döwründe kanunçylyk namalaryndan gelip çykýan kadalaşdyryjy hukuknamalarynyň 10-sy taýýarlanyp, bellenen tertipde tassyklanyp, herekete girizildi. Kadalaşdyryjy hukuk namalaryna üýtgetmeler girizilip, kämilleşdirildi.
Iş üpjünçilik ulgamyny kämilleşdirmegiň hem-de täze iş orunlaryny döretmegiň 2015-2020-nji ýyllar üçin Maksatnamasynda göz öňünde tutulan çäreleriň ählsi ýerine ýetirildi. Döwlet kömegine mätäç raýatlary iş bilen üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleler aýratyn gözegçilikde saklanylýar. Boş iş orunlary baradaky maglumatlar ilat köpçüligine yzygiderli ýetirilýär.
Ministrligiň we Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň merkezi edaralarynda elektron resminamalar dolanyşygy ulgamy işe girizildi.
Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasyna geçirimleriň ýyllyk meýilnamasy 110,6 göterim ýerine ýetirildi. Bu görkeziji 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende, 14,4 göterim artdy. 2020-nji ýylda raýatlaryň meýletin pensiýa ätiýaçlandyrmasy boýunça pensiýa toplamalarynyň möçberi geçen ýyl bilen deňeşdirlende, 11 göterim ýokarlandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ilatyň iş bilen üpjünçiligi babatda ministrligiň alyp barýan işlerine nägilelik bildirdi hem-de iş üpjünçiligi boýunça hyzmatlary hödürlemegiň tertibini, iş bazaryndaky ýagdaý hakynda maglumat bermegikämilleşdirmegiň zerurdygyny aýtdy.
Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzda ýokary tehnologiýaly senagat kärhanalarynyň işe girizilýändigini hem-de önümçilige innowasion tehnologiýalaryň işjeň ornaşdyrylýandygny, milli ykdysadyýetimiziň döwlete hem-de hususy eýeçilige degişli böleklerinde täze hünärlere islegleriň barha artýandygyny nazara almak bilen, işgärleriň täze hünärleri ele almagyna hem-de hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagyna uly üns bermek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Soňra “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygy M.Hojagulyýew ýolbaşçylyk edýän ulgamynda 2020-nji ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Häzirki döwürde ýurdumyzda standartlaşdyryş, sertifikatlaşdyryş, metrologiýa, zähmeti we ýerasty baýlyklary goramak, senagat howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça degişli işler alnyp barylýar.
Hasabat döwründe ýurdumyza daşary döwletlerden getirilýän önümlere, jemi içerki önümçilige, hyzmatlara, zähmet hem-de senagat howpsuzlygyna jemi 75 müň laýyklyk sertifikatlary resmileşdirildi. 585 müň 600 ölçeg serişdesi barlagdan geçirilip, 1 müň 415 standartlar we tehniki şertler döwrebaplaşdyryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, gullukda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirip, öndürilýän önümleriň hem-de harytlaryň, ýerine ýetirilýän işleriň we hyzmatlaryň hiline hem-de howpsuzlygyna geçirilýän barlaglaryň dünýä tejribesinde umumy kabul edilen standart hil derejesine laýyk gelmelidigini belledi.
Milli Liderimiz standartlaşdyrmagyň we sertifikatlaşdyrmagyň milli ulgamyny ösdürmegiň Türkmenistanyň ykdysady syýasatynyň möhüm wezipesidigini belläp, munuň öndürilýän önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, içerki bazarlary hili pes harytlardan hem-de hyzmatlardan goramak, önümçilige sanly ulgamy we täze tehnologiýalary ornaşdyrmak bilen baglanyşykly birnäçe wezipeleriň çözgüdini üpjün edýändigini aýtdy.
Bu ulgamda ösen halkara tejribesiniň öwrenilmegine aýratyn ähmiýet berilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy S.Welbegow ýolbaşçylyk edýän edarasynda 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňdebaryjy dünýä tejribesini göz öňünde tutmak hem-de iş dolanyşygyna sanly ulgamy ornaşdyrmak arkaly statistika ulgamyny kämilleşdirmek boýunça beren tabşyryklaryndan ugur alnyp, geçen ýyl statistiki hasabatyň görnüşleriniň 35-sine seljerme geçirildi. Statistika hasabatynyň görnüşlerine täzeden garamak hem-de görnüşleriniň sanyny umumylaşdyrmak işleriniňnetijesinde, olaryň sany azaldyldy.
Şonuň ýaly-da, usulyýet işlerini, statistiki amalyýet resminamalaryny kämilleşdirmek boýunça işler geçirildi we bu ugurdaky işler dowam etdirilýär.
“Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyndan” ugur alnyp, Statistika baradaky döwlet komitetiniň sanly ulgama geçmek boýunça 2020-2021-nji ýyllar üçin iş meýilnamasy işlenip düzüldi hem-de onuň çäklerinde,komitetde elektron resminama dolanyşygy ornaşdyryldy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp hem-de resmi statistika ulgamynyň işiniň hilini we dolandyryş ulgamyny,statistika maglumatlarynyň taýýarlanylyşyny kämilleşdirmegiň möhüm meselelerini öz içine alýan özgertmeleriň göwnejaý guralmagynyň zerurdygy barada aýdyp, bu babatda degişli tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziňhem-de jemgyýetimiziň häzirki döwürdäki ösüşinde statistikanyň ornuny we ähmiýetini nygtap, Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçysyna komitetiň işini dünýä tejribesine laýyklykda mundan beýläk-de kämilleşdirmek, sanly ulgamy ornaşdyrmak hem-de statistika hasabaty ulgamyny elektron görnüşe geçirmek boýunça işleri çaltlandyrmak barada anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Döwlet ätiýaçlandyryş guramasynyň baş direktory G.Nurmuhammedow geçen ýyl ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat berdi.
2020-nji ýylda fiziki we ýuridik şahslar bilen ätiýaçlandyryş şertnamalaryny baglaşmagyň meýilnamasy 125,4 göterim ýerine ýetirildi. Şonuň ýaly-da, ätiýaçlandyryşyň hökmany görnüşleri boýunça ätiýaçlandyryş şertnamalarynyň meýilnamasy 137,3 göterim berjaý edildi.
Ätiýaçlandyryşyň meýletin görnüşleri boýunça bellenilen meýilnama 123,5 göterim ýerine ýetirildi. Hasabat döwründe gelip gowşan ätiýaçlandyryş gatançlarynyň hasabyna döredilen ätiýaçlandyryş gorlarynyň möçberi 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende, 6,1 göterim ýokarlandy.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny” amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň meýilnamasyna laýyklykda, halkara standartlaryny hasaba almak bilen, “Ätiýaçlandyryş hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar we üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi hem-de bu Kanuna laýyklykda, kadalaşdyryjy hukuknamalary täzeden tassyklanyldy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanda ätiýaçlandyryş bazarynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagyň wajypdygyna ünsi çekip, düzümiň işine nägilelik bildirdi. Milli Liderimiz maglumatlar tehnologiýalarynyň ösdürilmegine aýratyn üns bermegi hem-de sanly ulgamy ornaşdyrmagy çaltlandyrmagy we işiň täze döwrebap usullaryny gözlemegi tabşyrdy.
Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýew bank ulgamynda 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň öňde goýan wezipelerini ýerine ýetirmegiň çäklerinde, milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli sazlaşykly ösüşini saklamak, ony sanlylaşdyrmak, pul toplumyny kadalaşdyrmak boýunça işler ýerine ýetirildi.
Ykdysadyýetiň hojalyk subýektleriniň maliýe serişdelerine isleglerini kanagatlandyrmak üçin gönükdirilen karzlaryň umumy möçberi şu ýylyň 1-nji ýanwaryndaky ýagdaýa görä, 11,4 göterim artdy. Şu ýylyň başyna ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk bölegine berlen karzlaryň möçberi geçen ýyl bilen deňeşdirilende, 18,9 göterim köpeldi.
Hususyýetçileri goldamak boýunça alnyp barylýan işleriň çäklerinde, bu ugra goýberilen ýeňillikli bank karzlarynyň möçberi geçen ýyla görä, 4,3 göterim ýokarlandy. Şunda maliýeleşdirilen taslamalaryň sany 1821-e ýetdi.
Şeýle hem hususy önüm öndürijilere oba hojalyk tehnikalaryny, enjamlary satyn almak üçin berlen karz serişdeleriniň möçberi 34,9 göterim artdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bank ulgamynyň işine düýpli nägilelik bildirdi we bu ugurda öňde goýlan möhüm wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça netijeli işleriň amala aşyrylmaýandygyny berk tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň halk hojalygy toplumynyň ähli pudaklarynyň durnukly maliýe üpjünçiliginiň, kiçi hem-de orta telekeçiligiň höweslendirilmeginiň we oňa goldaw berilmeginiň, dünýäniň öňdebaryjy tejribesini ornaşdyrmagyň hem-de abraýly halkra maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegiň hasabyna bank işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygy bellenildi.
Döwlet Baştutanymyz bu meseleleriň netijeli çözülmeginiň wajypdygyna ünsi çekip, kabul edilen döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek we maýa goýum işjeňligini goldamak boýunça toplumlaýyn çäreleri amala aşyrmak babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra “Türkmenistan” döwlet täjirçilik bankynyň başlygy M.Hajyýew ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde geçen ýylyň dowamynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we şu ýyl üçin bellenen wezipeleri ýerine ýetirmegiň ugurlary barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bankda ýerine ýetirilýän işleriň netijelerine nägilelik bildirip, soňky ýyllarda bankyň işini talabalaýyk ýola goýmak meseleleriniň ünsden düşürilendigini aýtdy. Ýüze çykan ýagdaýy döwrebap derejede düzetmek boýunça zerur tagallalar edilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi we bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Soňra “Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik bankynyň başlygy J.Jumagylyjow häzirki döwürde bankyň ähli düzümleriniň işini kämilleşdirmek we oňa dünýäniň ösen tejribesini ornaşdyrmak, müşderilere edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz bankyň öňünde durýan wezipeleri we bu ugurda işlenip taýýarlanylan maksatnamalary ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi. Döwlet Baştutanymyz bank ulgamynda ýaýbaňlandyrylan özgertmeleriň netijeli durmuşa geçirilmegi ugrunda zerur işleri amala aşyrmagy berk talap etdi.
Iş maslahatyň dowamynda “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynyň başlygy S.Aganiýazow ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň düzümleriniň maliýe üpjünçiligini gowulandyrmak, bu ugurda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlanlandyrmak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bankyň işini döwrebap derejede ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän çärelere nägilelik bildirdi. Karzlaşdyrmak we maliýe serişdelerini gaýtarmak bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de bu babatda bankyň ýolbaşçysyna anyk tabşyryklary berdi.
Soňra “Halkbank” paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy M.Arabow dürli ugurlardan gelip gowuşýan maliýe serişdelerini netijeli peýdalanmak, bankyň hyzmatlar ulgamyna häzirki zamanyň täzeçil usullaryny, sanly tehnologiýany ornaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz bankyň işinde karz-pul syýasatyny netijeli durmuşa geçirmek boýunça alnyp barylýan işleriň döwrüň talabyna laýyk gelmeýändigini belledi we bu ugurda durmuşa geçirilýän çärelere nägilelik bildirdi. Döwlet Baştutanymyz elektron görnüşli hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň başlygy R.Jepbarow bu ulgamda alnyp barylýan işler, halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek we bankyň düzümlerine innowasiýalary, täzeçil tehnologiýalary ornaşdyrmak ugrunda durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bankda daşary ýurt maýa goýumlary bilen baglanyşykly amallaryň ýerine ýetirilişine, puluň dolanyşygyny kadalaşdyrmak boýunça amala aşyrylýan çärelere nägilelik bildirdi. Döwlet Baştutanymyz emele gelen ýagdaýdan netije çykaryp, işleri talabalaýyk derejede guramagy tabşyrdy.
Soňra Döwlet ösüş bankynyň başlygy S.Baýramow geçen ýylyň dowamynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we bank işini mundan beýläk-de ösdürmek ugrunda degişli düzümler bilen bilelikde amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, bankyň işi guramak meselelerine bolan çemeleşmelerine nägilelik bildirdi. Döwletimiziň ösüşinde möhüm orun eýeleýän banklaryň işini dünýäde emele gelen ýagdaýlary nazara alyp, üýtgedip guramak meselelerine aýratyn ähmiýet berilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we bu ugurda zerur işleri geçirmegi bankyň ýolbaşçysyndan berk talap etdi.
“Senagat” paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy T.Täçmuhammedow karzlaşdyrmak işini kämilleşdirmek, edara-kärhanalara, raýatlara hödürlenýän bank hyzmatlarynyň görnüşlerini artdyrmak hem-de hilini ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan topumlaýyn işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bankda ýerine ýetirilýän işleriň guralyşyna nägilelik bildirdi. Döwlet Baştutanymyz maliýe serişdelerini dolandyrmak, nagt däl hasaplaşyklaryň möçberini artdyrmak we bank amallaryny kämilleşdirmek meselelerini yzygiderli gözegçilikde saklamagy bankyň ýolbaşçysyndan talap etdi.
“Rysgal” paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy S.Gurbandurdyýew bankyň kiçi we orta işewürligi goldamak, telekeçileriň maliýe serişdelerine isleglerini kanagatlandyrmak hem-de bu ugurda alnyp barylýan işleri döwrüň talabyna laýyk getirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň gerimli çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz bankda tölegler, hasaplaşyklar geçirilende, müşderilere hyzmatlary ýola goýmak boýunça alnyp barylýan işlerde kemçilikleriň bardygyny aýtdy hem-de bu ugurda durmuşa geçirilýän çärelere düýpli nägilelik bildirdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bankda ýerine ýetirilýän ähli amallar berk gözegçilikde saklanylmalydyr.
Soňra Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň rektory H.Geldimyradow okuw mekdebinde alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Ýokary okuw mekdebi häzirki döwürde zerur bolan birnäçe hünärler boýunça hünärmenleri taýýarlanýar. Nazary okuwlary tejribe bilen utgaşdyrmak, ylmy-barlag işlerini geçirmek maksady bilen, institutyň kafedralarynyň ministrliklerde şahamçalary hereket edip, önümçilikde oňyn tejribe gazanan hünärmenler okuw işlerine çekilýär.
Sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyna laýyklykda, ýokary okuw mekdebinde sanly bilim portaly we web-saýt döredildi. Şeýle hem institutyň içerki kompýuter torunda elektron resminama dolanyşygy ulgamlary ornaşdyryldy.
Institutda Ylymlar akademiýasynda hasaba alnan 17 mowzuk boýunça ylmy-barlag işleri alnyp barylýar. Işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak, okuw, usulyýet we ylmy tejribe işlerini kämilleşdirmek maksady bilen, daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň 9-sy bilen hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. 2020-nji ýylda Uniwersitetleriň halkara assosiasiýasynyň agzalygyna kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu okuw mekdebiniň ýokary hünärli işgärleri, şol sanda dolandyryş ulgamynda milli ykdyýsadyýetimizi mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek, halk hojalygy toplumynda ýaýbaňlandyrylan düýpli özgertmeleri durmuşa geçirmek boýunça öňde durýan wezipeleri netijeli çözmäge ukyply hünärmenleri taýýarlamagy esasy ugur edinýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ugurdaş düzümler bilen özara gatnaşyklary işjeňleşdirmek, ýokary okuw mekdebinde amala aşyrylýan ylmy işleri höweslendirmek, daşary ýurtlaryň oňyn tejribesini öwrenmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de rektora degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Türkmen döwlet maliýe institutynyň rektory B.Taňryberdiýew hasabat bilen çykyş etdi.
Häzirki wagtda institutda tassyklanan okuw maksatnamasyna laýyklykda, maliýe-ykdysady toplumynyň 10 hünär ugry, şol sanda sanly tehnologiýalar ulgamy boýunça hünärmenleri taýýarlamak boýunça okuwlar alnyp barylýar. Ähli hünärleriň okuw meýilnamalaryna “Sanly ykdysadyýet” dersi girizildi.
Ýokary okuw mekdebiniň talyplary we mugallymlary Ylymlar güni mynasybetli her ýylda ýaş alymlaryň arasynda geçirilýän ylmy işleriň bäsleşigine gatnaşýarlar hem-de uly üstünliklere eýe bolýarlar. Şeýle hem institutyň mugallymlary möhüm ugurlar boýunça ylmy-barlag işlerini alyp barýarlar.
Nazary bilimleri tejribede berktimek maksady bilen, ýokary okuw mekdebiniň talyplary okuw meýilnamalaryna laýyklykda, ýurdumyzyň maliýe-ykdysadyýet toplumynyň düzümlerinde önümçilik tejribelerini geçýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmen döwlet maliýe institutynyň rektoryna ýokary okuw mekdebiniň bilim meýilnamasyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, häzirki zamanyň talaplaryna laýyklykda, hünärmenleriň ylmy taýdan taýýarlygyny kämilleşdirmek, öňdebaryjy maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny giňden ornaşdyrmak boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz iş maslahatynyň dowamynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa söz berdi. Wise-premýer maliýe-ykdysadyýet toplumynyň 2020-nji ýylda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri, Döwlet býujetiniň we maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna maýa goýum serişdelerini özleşdirmek işleriniň amala aşyrylyşy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, wise-premýeriň gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi we ykdysady durnuklylygy, ösüşi üpjün etmek üçin zerur çäreleriň amala aşyrylmagynyň, dünýä ykdysadyýetiniň ýagdaýyny nazara alyp, halk hojalygynyň pudaklary tarapyndan maliýe serişdeleriniň ulanylyşyna yzygiderli gözegçilik edilmeginiň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz ykdysadyýet we bank ulgamynyňişine bagyşlanan şu günki maslahaty jemlemek bilen, toplumyň işini gowulandyrmak üçin, Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk ýubileý ýylynda hemmeleriň has tijenip işlemelidigini nygtady.
Häzirki döwürde toplumda bar bolanmümkinçilikleri doly peýdalanyp, işleri döwrüň talaplaryna laýyk guramaly. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ylmyň we tehnologiýalaryň iň soňky gazananlary esasynda işe sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmaly, dünýä derejeli iň kämil usullary ulanmaly diýip, belledi hem-de şunuň bilen baglylykda, maslahata gatnaşyjylara degişli tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowa ýüzlenip,Garaşsyzlygymyzyň şanlyýubileýiniň bellenýän ýylynda döwletimiziň ykdysady kuwwatyny has-da pugtalandyrmak we durnukly ösdürmek, ilatyň hal-ýagdaýyny yzygiderli gowulandyrmaküçin zerur çäreleri görmeli diýip belledi. Pudaklaryň maliýe-ykdysady ýagdaýy, önümçilikleri doly kuwwatynda we bökdençsiz işletmek, pudagara algy-bergileri azaltmak boýunça yzygiderli seljermeleri geçirmek zerurdyr.
Milli Liderimiz Döwlet býujetiniň oýlanyşykly düzülmeginiň we netijeli ýerine ýetirilmeginiüpjün etmegiň wajypdygyny belledi. Býujetiň girdeji we çykdajybölegi boýunça meýilnamalaryň berjaý edilmegine, salgytlaryň doly wewagtynda tölenmegine, býujet serişdeleriniň rejeli hem-de maksadalaýyk sarp edilişine gözegçiligi güýçlendirmeli.
Halkara tejribesinden ugur alyp, býujet-salgyt ulgamyny döwrebaplaşdyrmaly, maliýe taýdan hasabatlylygyň, salgyt salmagyň kadalaryny we usulyýetini yzygiderli kämilleşdirip durmaly. Sanly tehnologiýalary ulanmak arkaly ýurdumyzda “Elektron salgyt” ulgamyny doly işe girizmek boýunça işleri çaltlandyrmaly.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýdyp, merkezi we sebit balans toparlarynyňişini talabalaýyk guramagy tabşyrdy. Şonuň ýaly-da, ministrlikleriň,pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň we häkimlikleriň garamagyndaky edara-kärhanalaryň maliýe-ykdysady ýagdaýynadüýpli seljermeleri geçirip, olaryň işini kämilleşdirmek boýunça teklipleribermek barada tabşyryk berildi.
Maýa goýumlary jemi içerki önümiň esasyny düzmek bilen, ykdysadyýetiň önümçilik kuwwatyny artdyryp, ykdysadyösüşi goldaýar we goşmaça iş orunlarynyköpeltmäge ýardam berýär. Şoňa görä-de, döwlet Baştutanymyz önümçilik maksatly, hususan-da kiçi we orta telekeçiligiň maýa goýumlarynyňmöçberlerini we netijeliligini artdyrmak boýunça zerur işleri geçirmegiň zerurdygyny nygtady.
Milli Liderimiz Oba milli maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin, binalaryň we desgalaryň gurluşygynyň alnyp barlyşyny,maliýeleşdirilişini, Döwlet kabul ediş topary tarapyndan kabul edilip ulanylyşyny we ulanyjylaryň hasabyna geçirilişini gözegçilikde saklamalydygyny belledi.
Şonuň ýaly-da, ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly30 ýyllyk baýramy mynasybetli gurluşygytamamlanmagy we ulanmaga berilmegimeýilleşdirilýän hem-de Döwlet býujetindenmaliýeleşdirilýän binalaryň we desgalaryňmaliýe taýdan ygtybarly üpjün edilmegini, tölegleriň öz wagtynda tölenmegini berk gözegçilikde saklamak gerek.
Bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyngeçmek üçin, kanunçylygy kämilleşdirip,gymmatly kagyzlaryň bazaryny ösdürmek mümkinçiliklerini nazara alyp,“Aşgabat gazna biržasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň işini halkara tejribesinden ugur alyp guramak boýunça zerur işleri geçirmeli.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň öňünde durýan wezipeler barada aýdyp, onuň ýolbaşçysy M.Sylabowa ilatyň iş bilen üpjünçiligini gowulandyrmak, täze iş orunlaryny döretmek, zähmete ukyply raýatlary sebitler we pudaklar boýunça işe ýerleşdirmek üçin zerur işleri yzygiderli geçirmegi tabşyrdy.
Şunuň bilen baglylykda, şäherlerde, etraplarda we obalarda zähmet gorlarynyň hem-de bar bolan iş ýerleriniň hasabatyny ýola goýmaly we berk gözegçilikde saklamaly. Zähmet gatnaşyklary, zähmete hak tölemek we zähmeti goramak babatda hereket edýän kadalaşdyryjy namalary döwrüň talabyna laýyklykda kämilleşdimek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz döwlet Garaşsyzlygymyzyň şanly ýubileý ýylynda raýatlaryň durmuş goraglylygyny mundan beýläk hem pugtalandyrmak boýunça zerur işleri geçirmegi tabşyrdy. Durmuş goraglylygyna aýratyn mätäçlik çekýän adamlara hemmetaraplaýyn döwlet goldawyny berip, olaryň ilkinji nobatda işe ýerleşdirilmegini gözegçilikde saklamaly.
Şonuň ýaly-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow edara-kärhanalarda we guramalardazähmet kanunçylygynyň berjaý edilişine gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy. Raýatlaryň zähmet çekmäge, sagdyn we howpsuz zähmet şertlerine hukuklarynyň berk berjaý edilmegini üpjün etmeli. Hususan-da, zähmetiň zyýanly we aýratyn agyr şertlerinde işleýän işgärleriň hukuklaryny doly kepillendirmeli.
Ministrligiň resmi internet web-saýtyndaky “Iş üpjünçilik sahypasynyň” mümkinçiliklerini doly ulanyp, döwlet eýeçiligindäki edara-kärhanalarda hünärler, kärler boýunça iş orunlaryna zerurlyklar baradaky maglumatlaryň ilata elýeterli bolmagyny üpjün etmek gerek.
Şonuň ýaly-da, döwlet Baştutanymyz pensiýalary we döwlet kömek pullaryny bellemekde hem-de hasaplamakda takyklygy üpjün edip,öz wagtynda tölemek boýunça degişli işleri geçirmek barada tabşyryk berdi.
Pensiýa gaznasyna pensiýa gatançlarynyň doly möçberde gelip gowuşmagyny gözegçilikde saklamaly. Gaznanyň wagtlaýyn ulanylmaýan serişdelerini we pensiýa toplamalaryny maýa goýuma gönükdirip, girdejili dolandyrmagy üpjün etmeli.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy S.Welbegowa ýüzlenip,ykdysadyýetiň nazaryýetinden, kadalaryndan we oňyn halkara tejribesinden ugur alyp, jemi içerki önümi we beýleki makroykdysady görkezijileri hasaplamagyň usulyny kämilleşdirmegi tabşyrdy.
Statistika hasabatlylygyň görnüşlerinitükelläp hem-de umumylaşdyryp, zerurbolmadyk we döwri geçen görnüşleriniaýyrmaly. Bu işleri sanly ulgam arkaly alyp barmaly.
Ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramynyň bellenýän ýylynda Halkara standartlaryna laýyk gelýän statistiki usulyýet esasynda Statistiki hasabatlylygy we maglumatlary ýygnamagyň usullaryny kämilleşdirmek boýunça işleri dowam etmeli diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Halkara maliýe guramalarynyň resminamalarynda ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň görkezijileriniň dünýä jemgyýetçiligi üçin takyk beýan edilmegini gazanmak üçin,Türkmenistanyň esasy maliýe-ykdysady görkezijileri baradaky maglumatlaryň elýeterliligini üpjün etmeli.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygy M.HojagulyýeweGaraşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň toýlanýan ýylynda Gullugyň welaýatlardawe sebitlerde ýerleşýän düzüm birlikleriniňhem-de barlaghanalarynyň barlag-synagenjamlary bilen üpjünçiligini, önümleriň we harytlaryň dürli görnüşlerini sertifikatlaşdyrmak mümkinçilikleriniöwrenmegi tabşyrdy.Şonuň ýaly-da, hyzmatlaryň hilini gowulandyrmak we görnüşlerini köpeltmek boýunça degişli çäreleri görmek zerurdyr.
Milli Liderimiz şunuň bilen baglylykda, standartlaşdyryş işlerini we sertifikatlaryň berlişini ýönekeýleşdirmekhem-de hyzmatlaryň hilini gowulandyrmak boýunça degişli işleri geçirmegiň wajypdygyny belledi.Daşary ýurtlardan getirilýän we özümizde öndürilýän käbir harytlary (azyk senagaty enjamlaryny, awtoulaglaryň we beýleki tehnikalaryň ätiýaçlyk şaýlaryny, ýangyn duýduryjy we habarberiji enjamlary, split kondisionerlerini we ş.m.) barlaghana synagyndan geçirmek üçin, Döwlet gullugynyň garamagyndaky barlaghanalary zerur enjamlar bilen üpjün etmeli.
Soňra döwlet Baştutanymyz Döwlet ätiýaçlandyryş guramasynyň baş direktory G.Nurmuhammedowa ýüzlenip, halkara bazarynda, dünýä jemgyýetçiliginde ulanylýan döwrebap ätiýaçlandyryş görnüşlerini we hasaplamagyň kadalaryny yzygiderli öwrenmegi hem-de ýurdumyzda ornaşdyrmak, usulyýeti kämilleşdirmek boýunça zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ätiýaçlandyryş bazar ykdysadyýetini ösdürmek we onuň durnuklylygyny pugtalandyrmak, bäsleşigeukybyny we maýa goýum mümkinçiliginiýokarlandyrmak üçin zerur çäreleri görmek barada tabşyryk berdi.
Halkara standartlaryny hasaba alyp, şahsy, emläk bähbitlerini we jogapkärçiligini meýletin ätiýaçlandyrmakboýunça hereket edýän ätiýaçlandyryş kadalaryny kämilleşdirmek we döwrebaplaşdyrmak işlerini yzygiderli geçirmeli.
Şonuň bilen birlikde, ätiýaçlandyryş bazaryna gatnaşyjylaryň ätiýaçlandyryş medeniýetini we maliýe sowatlylygyny ýokarlandyrmak, ätiýaçlandyryş hyzmatlary boýunça mahabatlandyrmak we wagyz-nesihat işlerini işjeň alyp barmak boýunça çäreleri görmeli diýip, milli Liderimiz nygtady.Ätiýaçlandyryş ulgamynda elektron görnüşli hyzmatlary amala aşyrmak boýunça işleri hem çaltlandyrmak zerurdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýewe hem-de täjirçilik banklarynyň ýolbaşçylaryna ýüzlenip,Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyňbellenýän ýylynda ýurduň içinde puluňkadaly dolanyşygyny gazanmagyň hem-debankulgamynyň esasy wezipesiniň ykdysadyýetde puluň möçberini kadaly saklamak, sazlaşygyny üpjün etmek bolup, şu ýagdaýy hemişe gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny belledi.
Karz-pul syýasatyny oýlanyşykly alyp barmaly we maliýe serişdelerini dolandyrmagy kämilleşdirmeli, ykdysadyýeti ösdürmäge gönükdirilýänkarzlaryň maksadalaýyk peýdalanylyşyny üpjün edip, netijeliligini ýokarlandyrmaly diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.Ýurdumyzda nagt puluň dolanyşygynykadalaşdyrmaly, nagt däl hasaplaşyklaryň möçberiniň 40 göterimden ýokary bolmagyny gazanmaly.
Milli puluň hümmetini ýokarlandyrmak boýunça hemişe degişli işleri geçirip, daşary ýurt puly bilenbagly amallary düzgünleşdirmeli we bu işe berk gözegçilik etmeli;Merkezi bank we beýleki banklar import geleşikleri boýunça tölegler, hasaplaşyklar geçirilende, müşderileriň manat serişdelerini resmi hümmet boýunça daşary ýurt puluna çalşanda,şu talapdan ugur almaly. Zerur bolanda bu ugurda ýörite kadalaşdyryjy namanyň taslamasyny taýýarlamaly diýip, milli Liderimiz belledi.
Şonuň ýaly-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bütindünýä banky, Aziýa ösüş banky,Yslam ösüş banky, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş banky we beýleki halkara maliýe guramalary bilen hyzmatdaşlyk strategiýalaryny täzeläp, olardan amatlyşertlerde karzlary we maýa goýumlary çekmek boýunça işleri dowam etmegiň maksadalaýykdygy barada aýtdy.Döwlet Baştutanymyz şunda pul geçirimlerinde goraglylygy üpjünetmek maksady bilen, kiberhowpsuzlygyňýokary derejede bolmagyny gazanmagyň zerurdygyny belledi.
Soňra milli Liderimiz Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň hem-de Türkmen döwlet maliýe institutynyň işine ünsi çekip, rektorlara anyk tabşyryklary berdi.
Institutlaryň professor-mugallymlarynyň,ykdysatçy alymlaryň ykdysadyýet, maliýe we bank toplumynyň hünärmenleri bilen bilelikde dünýä ykdysadyýetinde garaşylýan ykdysady çökgünlikleriň tapgyrlaryny yzygiderli seljermegi hem-de ýurdumyzyň ykdysadyýetine ýetirip biljek oňaýsyz täsiriniň öňüni almak boýunça çäreleri işläp taýýarlamagy hem-de ykdysadyýet, maliýe we bank toplumyüçin ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamagy döwrüň talabyna laýyklykda guramagy hökmandyr diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow okuw meýilnamalaryny, maksatnamalary, kitaplary we gollanmalary ösen halkara tejribesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirip, bilim bermegiň iň öňdebaryjy usullaryny giňden ornaşdyrmagy guramak gerek diýip aýtdy.
Ýokarda agzalan ýokary okuw mekdepleriniň rektorlaryna döwlet we milli Maksatnamalara,Konsepsiýalara laýyklykda, okuwyň hilini ýokarlandyrmak boýunça innowasion tehnologiýalary we ylmyň soňky gazananlaryny nazary taýdan öwrenip, durmuşa geçirmek boýunça işleri güýçlendirmek tabşyryldy.
Ýerine ýetirilýän ylmy işleriň hiline uly üns bermeli we ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna ornaşdyrylmagyny gazanmak üçin ähli zerur çäreleri görmeli. Bu ugurda dürli zehin bäsleşiklerini we telegepleşikleri yzygiderli guramaly.
Sanly ykdysadyýete geçmek amala aşyrýan ähli özgertmelerimiziň gözbaşynda durmaly. Hünärmenleri taýýarlamagyň täze innowasion usullaryny giňden ornaşdyryp,döwrüň talabyna laýyk gelýän täze hünärleri girizmeli.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýdyp, sapaklary okatmak, ylmy-tejribe işlerini geçirmek üçin daşary ýurtlaryňabraýly ugurdaş ýokary okuw mekdepleri, halkara maliýe guramalary, olaryň tejribeli professor-mugallymlary we bilermenleri bilen tejribe alyşmak işlerini ýola goýmagy tabşyrdy. Bu işde sanly ulgamlaryň mümkinçiliklerinden giňden peýdalanmaly.Berilýän bilimiň hilini has-da kämilleşdirmek bilen, bilim görkezijisiboýunça dünýäniň belli bilim edaralarynyň sanawyna girmek babatda zerur işleri geçirmeli.
Ylmyň we tehnologiýalaryň, şeýle hem halkara tejribesiniň gazananlaryny hasaba alyp, mugallymlaryň hünärini ýokarlandyrmak işini hemişe gözegçilikde saklamak,ykdysatçy mugallymlaryň gatnaşmagynda ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmeler babatda köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde yzygiderli gepleşikleri we makalalaryň çap edilmegini guramaly diýip, milli Liderimiz nygtady.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa ýüzlenip,döwletGaraşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň bellenýän ýylynda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady we medeni taýdan ösüşini üpjün etmek, jemi içerki önümiň ösüş depginini kadaly saklamak, döwletiň girdejilerini has-da artdyrmak we ykdysadyýetde bazar gatnaşyklaryny ösdürmek boýunçadegişli işleri durmuşa geçirmek zerurdyr diýip belledi.
Ähli pudaklaryň maliýe-ykdysadyýagdaýyny, pul üpjünçiligini, pudagaraalgy-bergiler boýunça hasaplaşyklaryňgeçirilişini yzygiderli seljermeli hem-de bu ýagdaýlary wagtynda çözmek boýunça çäreleri görmeli.Toplumyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň işini kämilleşdirmeli hem-de bellenen meýilnamalaryň öz wagtynda ýerine ýetirilişine gözegçiligi güýçlendirmeli diýip hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Milli Liderimizsözüni dowam edip, döwlet emlägini hususylaşdyrmak boýunça işleri giň gerimde alyp barmagyň,degişli ministrlikler, pudaklaýyndolandyryş edaralary hem-de welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleribilen bilelikde hususylaşdyrmaga degişli desgalaryň sanawyny taýýarlamak boýunça guramaçylyk işlerini güýçlendirmegiň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyzyň soňra nygtaýşy ýaly, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda geçen ýylda alnyp barlan işler jikme-jik we düýpli seljerildi. Şonuň netijesinde, bu pudaklaryň işindäki köp sanly kemçilikleriň maliýe-ykdysady toplumynyň ýaramaz işlemegi wise-premýer G.Müşşikowyň ministrlikleriň wepudak edaralarynyň işine gowşak ýolbaşçylyk etmegi netijesinde emele geldi diýen pikir döredi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly BerdimuhamedowMinistrler Kabinetiniň mejlislerinde Maliýe we ykdysadyýet ministrligine tabşyryklaryň berlendigine garamazdan, ministrlikleriň hem-depudak edaralarynyň maliýe ýagdaýlary düýpli öwrenilmeýär hem-de degişli teklipler berilmeýär diýip belledi. Netijede bolsa, Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň esasy wezipesiniň Döwlet býujetiniň netijeli hem-de öz wagtynda ýerine ýetirilmegini üpjün etmek bolup durýandygyna garamazdan, geçen ýylyň ahyrynda Döwlet býujetiniň öňündäki bergiler ýylyň başyndaky bilen deňeşdirilende ep-esli köpeldi.
Hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilmeýändigi, doly gözegçilik edilmeýändigi, Ministrligiň hereketsizligi sebäpli, Oba milli maksatnamasynyň, şeýle hem beýleki maksatnamalaryň çäklerinde ýerine ýetirilen işler üçin potratçylaryň öňünde köp möçberde bergiler emele geldi. Bu bolsa, 2015-nji ýyldan başlap, ençeme gurluşyklaryň taşlanmagyna getirdi. Şunuň bilen baglylykda, häzirki döwürde pudagara algy-bergileriň umumy möçberi 12 milliard manada golaýlaýar.
Şeýle hem, milli Liderimiz wise-premýeriň, biziň üçin örän möhüm bolan Türkmenistanyň Prezidentiniň Oba milli maksatnamasynyňýerine ýetirilişine talabalaýyk gözegçilik etmeýändigini belledi.Sebäbi, bu Maksatnamaboýunça göz öňünde tutulan medeni-durmuş maksatly desgalaryň, şeýle hem etraplarda täze, häzirki zaman obalarynyň we şäherçeleriniň gurluşyklary haýal depginler bilen alnyp barylýar. Bu yzagalaklygyň sebäplerini seljermek boýunça işler geçirilmeýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýratyn nygtady.
Barlaglaryň görkezişi ýaly, köp sanly desgalar taslama-çenlik resminamalarybolmazdan gurulýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdirdi. Bu resminamalar,näme üçindir, gurluşyk tamamlanandansoň, potratçy tarapyndan resmileşdirilýär. Käbir desgalaryň gurluşygy üçin ençeme ýyllardan bäri töleg geçirilmeýär.
Döwlet eýeçiligini hususylaşdyrmakboýunça işleri guramak hem talabalaýyk alnyp barylmaýar. Mundan başga-da, hususylaşdyrylan kärhanalarda we desgalarda hususylaşdyrmagyň şertleriniň ýerine ýetirilişine doly derejede gözegçilik üpjün edilmeýär.
Ministrligiň ykdysadyýetiň hususy pudagyny, şol sanda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek boýunça döwlet syýasatyny amala aşyrmalydygyna garamazdan, kiçi we orta telekeçilik bilen meşgullanýan telekeçileriň sany, olaryň iş ugry we görnüşleri seljerilmeýär,bu ugurda ýüze çykýan meselelere hem ýeterlik üns berilmeýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.Şunuň bilen baglylykda, telekeçiligiösdürmek boýunça esasy işi Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi alyp barýar. Ministrlik bolsa, bu ugurda ýeterlik işjeňlik görkezmeýär.
Has beteri-de, şeýle ýaramaz görkezijileriň bardygyna garamazdan,maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowdan emele gelen ýagdaýy düzetmek boýunça hiç hili teklipler hem gelip gowuşmaýar.Şoňa görä-de, işde goýberen kemçilikleri üçinoňa berk käýinç yglan edildi hem-de bu kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek soňky gezek duýduryldy. Eger bu kemçilikleri düzedilmese, onda ýarym ýylyň jemleri boýunçaM.Serdarow eýeleýän wezipesinden boşadylar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýewe ýüzlenip, banklaryň işine hem Hökümetde köp sanly nägilelikler bar diýip belledi. Merkezi bank ileri tutulýanmilli maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmäge işjeň gatnaşmalydyr hem-deykdysadyýetiň önümçilik pudaklaryny karzlaşdyrmak boýunça beýleki banklaryň işini ýokarlandyrmalydyr.
Siziň häzirki döwürdäki esasy wezipäňiz milli manadymyzyň hümmetini durnukly saklamakdan ybaratdyr. Ýöne, häzir-ä bu iş talabalaýyk ýerine ýetirilmeýär. Has beteri-de, manadyň hümmetini berkitmegiň deregine, banklaryň ýolbaşçylary bu işe goşulmaýarlar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Möhleti geçen üzülmedik karzlaryň galyndysynyň häzirki döwürde 1 milliard manada golaýlaýandygy hem banklaryň işiniň hilini görkezýär.Muňa garamazdan, banklar karzlary üzmek boýunça degişli çäreleri geçirmeýärler,hususy haryt öndürijileri maliýe taýdan goldamak babatda çeýe karz syýasatyny alyp barmaýarlar diýip, milli Liderimiz aýtdy.Şeýle hem, karz serişdeleri berlende girew üpjünçilik ulgamyny ýönekeýleşdirmeýärler.
Hökümetiň oba hojalyk önümlerini öndürijileri maliýe taýdan goldamakboýunça karary hem ýaramaz ýerine ýetirilýär. Hasaplaşyklaryň nagt däl görnüşini ornaşdyrmak boýunça çäreler hem talabalaýyk guralmaýar.Elektrik energiýasy, tebigy gaz, jemagat hyzmatlary, demir ýol petekleri we beýleki tölegler üçin kartlaryň kömegi bilen ilatyň tölemek mümkinçiligini üpjün etmek boýunça bilelikdäki iş pes derejede alnyp barylýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Merkezi bankyň başlygyM.Annadurdyýewe banklara ýaramaz ýolbaşçylyk edip, işde goýberen kemçilikleri üçin, berk käýinç yglan edildi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek soňky gezek duýduryldy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly,ýarym ýylyň jemleri boýunçabank toplumynyň işine ýene-de bir gezek düýpli serediler we şonda Merkezi bankyň we beýleki banklaryň ýolbaşçylarynyň işine gutarnykly baha berler.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bank ulgamynda goýberilen kemçilikler üçin, “Türkmenistan” we “Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik banklarynyň başlyklary M.Hajyýewe hem-de J.Jumagylyjowa berk käýinç yglan etdi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi soňky gezek duýdurdy.
Şeýle hem, işde goýberen kemçilikleri üçin Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň başlygy R.Jepbarowa, Döwlet ösüş bankynyň başlygy S.Baýramowa, “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynyň başlygy S.Aganiýazowa, “Halkbank we “Senagat” paýdarlar täjirçilik banklarynyň müdiriýetleriniň başlyklary M.Arabowa hem-de T.Täçmuhammedowa berk käýinç yglan edildi.
Şonuň ýaly-da, hormatly Prezidentimiz “Rysgal” paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygyS.Gurbandurdyýewe, şeýle hem Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa käýinç yglan etdi.
Milli Liderimiz degişli Buýruklara gol çekip, wise-premýere ýurdumyzyň ykdysadyýet, maliýe we bank toplumynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga, milli ykdysadyýetimizi mundan beýläk-de depginli ösdürmäge ýardam berjek çäreleri işläp düzmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowsanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny tamamlap, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleriarzuw etdi.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)


text:
1. Synag awgust aýynyň 8-ne sagat: 11:00-da «Gujurly Bilim Merkezi» binasynda geçiriler.
2. Synag 50 sorag we test görnüşinde
geçiriler.
3. Synagyň dowamlylygy 50 minut.
4. Synaga gatnaşyjylar diňe bir dili saýlap bilýär.
5. Ýaryşa «Gujurly Bilim Merkezi»niň diňleýjileri, okuwçylar, talyplar gatnaşyp bilerler.
6. Synagda kitapda
geçýän käbir sözleriň manysy, sinonimi, antonimi hem soralyp bilner.
7. Ýalňyş jogaplar
baly peseldýär!
8. Soraglar diňe okuw
merkezimiz tarapyndan berlen kitap nusgalaryndan soraljakdyr!
9. Baly 50-den pes bolan gatnaşyjylar derejelendirmä degişli däldir!


text:
Ýeralmanyň iri öndürijisi bolan Gurbansoltan eje adyndaky etrabyň daýhanlary Daşoguz welaýatynda ýeralma ekişini tamamladylar. Bu etrap boýunça şu ýyl 950 gektara ýeralma ekildi.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň geçen şenbe güni beren habaryna görä, S.А.Nyýazow adyndaky etrap boýunça ýeralma ekilen meýdanyň möçberi 450 gektary eýeleýär.
Tutuşlygyna alanyňda Daşoguz welaýatynda bu ýylky ýaz ekişine bölünip berlen 1 müň 900 gektarda möhüm agrotehniki çäreleri geçen ýylyň degişli döwründen has gysga möhletde tamamlandy.
Mundan başga-da, sebitde düýp soganyň ekiş işleri hem tamamlandy. Soganyň hasyly ýokarda atlary agzalan iki etrapda hem-de Gubadag etrabynda öňki ýyllar bilen deňeşdirilende has köp ekildi.
Daşoguz welaýatynda esasan, ýeralmanyň Golland görnüşleri ösdürilip ýetişdirilýär. Olara ideg etmek aňsat bolup durýar. Olar ýokary hasyllylygy bilen tapawutlanyp, ýerli toprak we howa şertlerine gowy uýgunlaşýarlar.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň bilim syýasatyny durmuşa geçirmek, ýaş nesillerimiziň döwrebap bilim-terbiýe almagy we innowasion tehnologiýalardan baş çykarýan, giň gözýetimli hünärmenler bolup ýetişmegi üçin amatly şertleri döretmek, şeýle hem ýurdumyzyň umumy orta bilim berýän mekdeplerine 2020 — 2021-nji okuw ýylynda 1-nji synpa okuwa kabul edilýän okuwçylara kompýuterleri sowgat bermek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Bilim ministrligine Türkmenistanda öndürilen 159 374 sany kompýuteri satyn almak, 2020-nji ýylyň 25-nji awgustyna çenli bilim edaralarynda gurnamak hem-de olara tehniki hyzmat etmek barada “Agzybirlik tilsimaty” bilelikdäki kärhanasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Ýakynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Gurbanguly Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylara 1-nji synp okuwçylary üçin kompýuter tehnikalarynyň programma üpjünçiligine, okuw wezipesine hem-de çagalaryň saglygy üçin howpsuzlyk ölçeglerine bildirilýän häzirki talaplara laýyklykda, olaryň öndürilişine berk gözegçilik etmegi tabşyrdy. Bu işiň baş maksady ýurdumyzyň bilim ulgamynyň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin şertleri döretmek bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň bilim syýasatyny durmuşa geçirmek, ýaş nesillerimiziň döwrebap bilim-terbiýe almagy we innowasion tehnologiýalardan baş çykarýan, giň gözýetimli hünärmenler bolup ýetişmegi üçin amatly şertleri döretmek, şeýle hem ýurdumyzyň umumy orta bilim berýän mekdeplerine 2020 — 2021-nji okuw ýylynda 1-nji synpa okuwa kabul edilýän okuwçylara kompýuterleri sowgat bermek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Bilim ministrligine Türkmenistanda öndürilen 159 374 sany kompýuteri satyn almak, 2020-nji ýylyň 25-nji awgustyna çenli bilim edaralarynda gurnamak hem-de olara tehniki hyzmat etmek barada “Agzybirlik tilsimaty” bilelikdäki kärhanasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.


text:
Almatyda jóndelgen skverler men áıgili sýburqaq ashyldy
ALMATY. QazAqparat - Almatyda qala kúnine oraı aty tanymal sýburqaq iske qosylyp, jóndeýden ótken Abaı atyndaǵy Ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatry ǵımaratynyń aldyndaǵy gúlzar ashyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Megapolıs ákimi Baqytjan Saǵyntaev júrgizilgen jumystyń kólemi men sapasyn baǵalap, aýmaqty abattandyrý jobasyn talqylaýǵa qatysqan osy aýdannyń turǵyndarymen áńgimelesti.
Ákimdik taratqan málimetke sáıkes, Abaı atyndaǵy QUAOB aınalasyndaǵy búkil sáýlet ansamblin qalpyna keltirý týraly sheshim qabyldanǵan. Osy jumysqa mamandar men sáýletshiler tartylyp, muraǵat derekteri men fotosýretter zertteldi. Sondyqtan barlyq bólikter barpynsha dáldikpen qalpyna keltirildi.
«Nedelka» sýburqaǵynyń shamdary, arkalary men «abajýrlary» qalpyna keltirildi. Sonymen qatar, kireberistegi bir kezderi joıylǵan sýburqaqtar qalpyna keltirildi.
Aldaǵy ýaqytta saıabaqtar men skverlerdi qaıta qurý arqyly turǵyndarǵa jaıly orta men súıikti demalys oryndary paıdalanýǵa beriledi. Mundaı jumys qalanyń barlyq aýdanynda, sonyń ishinde eń shalǵaı shaǵyn aýdandarda da júzege asady.
Abaı atyndaǵy QUAOB alańy, «Nedelka» sýburqaǵy, Qasteev saıabaǵy, Botanıka baǵy, Tuńǵysh Prezıdent saıabaǵy qalanyń ózindik tutas jasyl beldeýin quraıdy.
«Bul jer qonaqtar men sheteldik týrıster úshin tartymdy aımaq bolmaq. Olar sýdyń ústinde ilýli turǵan jeti arkadan ulttyq naqyshty kóre alady. Sol mańǵa ádemi kórik berip turǵan jańarǵan «Nedelka» keshke erekshe. Mańaıy jaryq ári jaıly oryndar keshki Almatynyń biregeı atmosferasyn syılaıdy», - deıdi Jasyl ekonomıka basqarmasynyń basshysy Natalıa Lıvınskaıa.
Skver men «Nedelka» sýburqaǵynyń ashylýyna kelgen qala turǵyndary súıikti orynnyń qulpyrǵanyn aıtyp. saıabaq úshin alǵys bildirdi.
- Marat Ahmetjanov: Bıznes salasynda jemqorlyqqa qarsy standarttar engizý qajet
- Jalǵan vaktsına pasportyn satyp alǵan almatylyqtar ekpe saldyryp jatyr ma
- Almaty mańynda 17 jastaǵy jigit taksı jolaýshysyn zorlap, tonap ketti
- Almatylyqtar PIK-ten MIB-ke aýysýdyń qıyndyǵyna shaǵymdandy
- Koronavırýsqa qarsy Pfizer vaktsınany saqtaý talaptary qandaı
- Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 133 naýqas jansaqtaý bóliminde jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
AntikorLIVE alańynda BAQ jáne azamattyq qoǵamnyń róli talqylandy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary, «Qazaq TV» telearnasynyń dırektory Maııa Bekbaeva men Qazaqstan Azamattyq alıansynyń prezıdenti Baný Nurǵazıeva AntikorLIVE alańyndaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldyń mańyzdy baǵyttary týraly aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Onlaın rejımde sarapshylar halyqtyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetin qalyptastyrý jóninde óz pikirlerimen bólisti. Osyǵan baılanysty «Qazaq TV» telearnasynyń dırektory Maııa Bekbaeva sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetý sharalaryn aqparattyq qoldaýda aqparat quraldarynyń mańyzdylyǵyn aıtty.
«Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres – búgingi kúni qoǵamnyń aldynda turǵan negizgi syn-qaterdiń biri. Buqaralyq aqparat quraldary minez-qulyq stereotıpterin qalyptastyryp, qoǵamdaǵy tendentsııalarǵa áser etetinin eskersek, bul jumysta buqaralyq aqparat quraldarynyń róli óte mańyzdy», - dedi Maııa Bekbaeva.
Ol sondaı-aq sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl sharalary jaıynda halyqty habardar etýge sapaly baǵdarlamalar qajettigin aıtty. Spıkerdiń pikirinshe, sarapshylar men azamattyq sektor pikir almasýǵa qatysa alatyn dıalog alańdaryn, onyń ishinde áleýmettik jelide qurý tıimdi bolady.
AntikorLIVE alańyndaǵy talqylaýdyń taǵy bir taqyryby sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldaǵy azamattyq qoǵamnyń róline arnaldy. Qazaqstannyń Azamattyq alıansynyń prezıdenti Baný Nurǵazıeva azamattyq qoǵamnyń belsendiligi, qoǵamdyq baqylaý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldaǵy ÚEU róli týraly suraqtarǵa jaýap berdi. Sondaı-aq spıker «Qoǵamdyq baqylaý týraly» QR zań jobasynyń mazmuny boıynsha jumys tobynyń atqarǵan jumysy týraly aıtyp berdi.
«Zań jobasy aıasynda, eger qoǵamdyq baqylaý nysany anyqtalǵan zań buzýshylyqtar, usynymdar nemese eskertýler boıynsha aqparat alsa, 10 jumys kúni ishinde júrgizilgen jumys týraly jazbasha jaýap berýi tıis. Zań aıasynda bul baqylaý nysanynyń mindeti», – dedi Baný Nurǵazıeva.
Qazaqstannyń Azamattyq alıansynyń prezıdenti qazirgi tańda azamattyq qoǵam sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl protsesine qoǵamdyq keńester men monıtorıng toptary arqyly tartylyp jatqanyn da tilge tıek etti.
Aıta ketý kerek, AntikorLIVE alańy QR Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi qurǵan turaqty dıalog alańy sanalady. Spıkerler retinde úkimettik emes uıymdardyń, memlekettik organdardyń, Adaldyq Alany jobalyq keńseleriniń ókilderi sóz sóıleıdi.


text:
Foto: Kórneki sýret
Álemdi jaılaǵan indet óńirde órshimeý úshin árbir azamaty qoldan kelgenshe kómegin aıamaýda. Izgiliktiń jarqyn kórinisin kórsetip júrgen jandardyń bul isi erlikpen para-par.
Indet bastalǵaly turǵyndar aýyrmasyn dep Panfılov aýdanynyń eriktileri 500-den astam maska taratqan. Sonymen qatar, aýdannyń 407 otbasyna kómek qolyn sozyp, azyq-túlikpen qamtamasyz etken jáne úı ishindegi jumystaryna járdemdesken. Al Raıymbek aýdanynyń eriktileri 500 deı otbasyǵa kómek kórsetken. «Ardagerlerdi ardaqtaıyq» atty aksııa boıynsha 70 shara ótkizgen. 10 000 maska taratqan.
Balqash aýdanynyń eriktiler toby «Meıirimdi Jetisý» atty aksııasy aıasynda jalpy sommasy 7,5 mıllıon teńge bolatyn 700-ge jýyq az qamtylǵan, kóp balaly otbasylar men jalǵyzbasty qarttardy azyq-túlikpen qamtamasyz etti. 13000 dana betperde halyqtyń paıdalaýyna tegin taratyldy. Tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty eriktiler óz qoldarymen betperde tigip, kópke úlgi bolar ıgi ister atqardy. Sonymen qatar, syrtqa shyǵyp azyq-túlik pen dári-dármek ala alamaǵan jaǵdaıda tapsyrys berip, kómek kórsetetin «Balqash aýdanynyń jastar resýrstyq ortalyǵy» janynan eriktiler front-keńsesi óz qyzmetin júıeli túrde kórsetýde.
Eriktiler munymen toqtap qalmaıdy. Olar aldaǵy ýaqytta azyq-túlik pen dári-dármekterdi jetkizý, medısınalyq kómek kórsetý, maska tigý sııaqty jumystardy turaqty júrgizedi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Aşgabatda saglyk we kanun goraýjy edaralaryň işgärlerine koronawirusa garşy waksina sanjymlary urulýar. Bu aralykda, Lebapda waksina kampaniýasy, häkimiýetleriň ozalky yglan eden meýillerine garamazdan, heniz hem başladylmady. Ýurduň esasy karantin zolaglary ýerleşýän Lebapda egin-eşik we gurluşyk harytlarynyň söwdasy gaýtadan ýola goýuldy. Mundan başga-da, gündogar welaýatda adamlaryň ölüm hadysalarynyň köpelmeginiň arasynda, gonamçylyklarynda täze çäklendiriji düzgünler ornaşdyryldy. Türkmen häkimiýetleri heniz hem koronawirusyň ýeke ýagdaýyny resmi taýdan hasaba almadylar.
Azatlygyň ozal-da habar berişi ýaly, şu aýyň başyndan bäri paýtagtda COVID-19-a garşy Russiýanyň “Sputnik-V” waksinasy bilen sanjymlar urulyp başlandy. “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri munuň çäklerinde, Ýokanç keselleri bejeriş öňüni alyş merkeziniň, şeýle-de S.A.Nyýazow adyndaky Bejeriş-maslahat beriş merkeziniň tas ähli saglyk işgärlerine waksina sanjymynyň urulandygyny habar berýär.
Neşir öz çeşmelerine salgylanyp, galan raýatlara martda waksinasiýa edilmegine garaşylýandygyny, sanjymyň birinji tapgyrynyň mugt, ikinji tapgyrynyň hem, iň azyndan işleýän adamlar üçin, pully boljakdygyny belleýär.
Maglumata görä, Suw hojalygy ministrliginiň, şeýle-de, energetika, transport we atçylyk pudaklarynyň işgärlerinden waksinasiýa üçin eýýäm häzirden 200 manat möçberinde pul toplanýar.
Bu aralykda, ýurduň esasy karantin zolaglarynyň ýerleşýän Lebap welaýatynda häkimiýetleriň 15-nji fewraldan başlap, birinji derejeli töwekgelçilik toparyna girýän raýatlaryň, şol sanda saglyk işgärleriniň we mugallymlaryň waksinasiýa ediljekdigi baradaky yglan eden meýillerine garamazdan, bu işlere heniz girişilmedi.
“Russiýadan 17-nji fewralda Türkmenabadyň aeroportyna gelen waksinalaryň tas ählisi diýen ýaly, mundan ozalky gezekler-de hem bolşy ýaly, ýene-de dessine Aşgabada ugradyldy. Türkmenabatly saglyk resmisi az sanly waksinany aeroportdan gol çekip, alyp gitdi. Emma olaryň kime sanjym ediljegi belli däl. Bularyň ýerli ýokary derejeli resmiler üçin niýetlenen bolmagy mümkin. Saglyk işgärlerine ýa-da beýleki adaty raýatlara waksinasiýa ediljek bolsa, biziň mundan habarymyz bolardy” diýip, howpsuzlyk aladalary sebäpli adynyň efirde tutulmagyny islemedik türkmenabatly lukmanlaryň biri 22-nji fewralda habarçymyza gürrüň berdi.
Habarçymyz Türkmenabatda maska režimine gözegçiligiň güýçlendirilmeginiň arasynda, sebitdäki ozalky çäklendirmeler sebäpli togtadylan egin-eşik we gurluşyk harytlarynyň söwdasynyň täzeden ýola goýlandygyny hem aýtdy.
Azatlygyň ýurduň gündogar welaýatyndaky ýene bir habarçysy, sebitiň gonamçylyklarynda adamlary jaýlamak üçin täze talaplaryň girizilendigini, şeýle-de mazarystana, şol sanda merhumlaryň hossarlary üçin girişiň çäklendirilendigini habar berdi.
“Türkmenabatda, şeýle-de Çärjew we Farap etraplarynda adamlaryň ölmegi ýaly ýagdaýlar köpelýär. Indi gonamçylykda kimdir-birini jaýlajak bolsalar, onda hossarlaryndan merhumyň ölüm şahadatnamasyny we lukmanlaryň ýörite kepilnamasyny soraýarlar. Bu günler hassahanalarda lukmanyň kepilnamasyny almak üçin uly nobatlar döredi” diýip, bu ýagdaýlara şaýat bolan faraply ýaşaýjylaryň biri habarçymyza gürrüň berdi.
Ol sözüni dowam etdirip: “Eger-de näsag keselhanada ýogalan bolsa, onda onuň jesedi hossarlaryna berilmeýär, olara diňe merhumynyň gonamçylykda jaýlanjak ýeriniň belgisi mälim edilýär. Gonamçylyklara barmak gadagan. Mazarystanyň girelgesinde adam jaýlaýan ýörite bir topar bar. Olara iş haky hökmünde, 1 müň 200 manat bermeli. Şeýdip, ýakynlary öz merhumlaryny soňky ýola ugradyp, onuň mazar daşynyň öňünde doga-dileg edip bilmeýärler. Gonamçylygyň müjewüri belki iki aýdan soňra, merhumlaryň mazarlaryna goýberilip başlanmagynyň mümkindigini aýtdy” diýip, belledi.
Ýokarda beýan edilen ýagdaýlar boýunça, ýurtda COVID-19-yň ýeke hadysasynyň hem resmi taýdan hasaba alynmandygyny aýdýan türkmen häkimiýetlerinden kommentariýa almak başartmady.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň gizlinligini doly kepillendirýär.


text:
Maqtaaralda Qosman Aıtmuhametovke eskertkish-bıýst ornatyldy TÚRKІSTAN. QazAqparat – Túrkistan oblysy Maqtaaral aýdanynda sanaly ǵumyryn elimizdiń kórkeıýine, elordamyz Nur-Sultan qalasynyń qalyptasýyna jáne Túrkistan oblysynyń jandanýyna arnaǵan aptal azamat, memleket qaıratkeri Qosman Aıtmuhametovke eskertkish-bıýst ornatyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Elordanyń bilim berý uıymdarynda sanıtarlyq talaptyń saqtalýy talqylandy NUR-SULTAN. QazAqparat – Elorda ákimdigi koronavırýs pandemııasyna baılanysty bilim berý uıymdarynda sanıtarlyq talaptyń saqtalýy, qaýipsizdik kameralarynyń ornatylýy jáne ózge de máselelerge qatysty onlaın kezdesý ótkizdi, dep habarlaıdy QazAqparat qala ákimdiginiń resmı saıtyna silteme jasap.
Elordada tártip pen tazalyqty buzýshylar 27 mln teńge aıyppul tóledi NUR-SULTAN. QazAqparat - Qaýipsizdikti anaǵurlym tıimdi úılestirý jáne ortalyqtandyrylǵan monıtorıngti qamtamasyz etý úshin «iKOMEK» ortalyǵynda Nur-Sultan qalasy Polıtsııa departamentiniń qyzmetkerleri jumys isteýde. Olarmen birlesip, aǵymdaǵy jyldyń basy men qyrkúıek aıy aralyǵynda 12 023 quqyqbuzýshylyq anyqtaldy. 96 qylmystyq istiń ashylýyna yqpal etildi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Qaraǵandy oblysy turǵyn úı qurylysy boıynsha rekord ornatty QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysy turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý boıynsha tarıhı maksımýmǵa shyqty. 30 jyl ishinde alǵash ret bıyl 662 myń sharshy metr paıdalanýǵa beriledi. Kóp jyldan beri ıgerilmegen jerlerde jańa aýdandar paıda boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Koronavırýstan jyl basynan astanada 1600 adam qaıtys boldy NUR-SULTAN. QazAqparat – 2021 jyldyń basynan beri Nur-Sultan qalasynda 1600-den astam adam koronavırýstan qaıtys boldy. Bul týraly Nur-Sultan qalasynyń Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Tımýr Mýratov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat.
Bıyl Almaty ekonomıkasyniń kórsetkishteri ósti ALMATY. QazAqparat - Almaty ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken apta saıynǵy apparattyq keńeste áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń aralyq qorytyndylary, jylytý maýsymynyń bastalýy, jeke sektordyń órtke qarsy qaýipsizdigi, halyq sanaǵynyń barysy qaraldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqmola oblysynda sapasyz jol úshin 4 sheneýnik jaýapqa tartyldy KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynda jergilikti atqarýshy organdar men jol uıymdarynyń laýazymdy tulǵalary nusqamalardy oryndamaǵany úshin jaýapkershilikke tartyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi oblystyq polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Aqmola oblysynyń Jaqsy aýdanyna jańa ákim keldi KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev Jaqsy aýdanynda jumys saparymen bolyp, aýdan aktıvine QR Prezıdenti ákimshiliginiń kelisimimen jáne aýdandyq máslıhat depýtattarynyń qoldaýy negizinde óz ókimimen taǵaıyndaǵan jańa ákim Almagúl Qadralınamen tanystyrdy. Bul týraly aımaq basshysy áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Stalnoı Dvor - Aqtóbe kompanıasy saıt qonaqtaryna jáne turaqty klıentterge qosh keldińizder deımiz! Yńǵaıly bolý úshin jeke bólim quryldy, onda siz bizdiń ónimniń ózekti baǵalary kórsetilgen tolyq baǵa paraǵyn ala alasyz. Aqtóbe boıynsha metal ıleminiń baǵa paraǵy elektrondy poshta mekenjaıyna lezde jiberiletin bolady, ony joǵary bos jolda kórsetý qajet. Aqtóbe metal ılemin satý jónindegi kompanıanyń usynystaryn zerdeleý barysynda barlyq týyndaǵan suraqtardy satý boıynsha kásibı keńes alǵannan keıin kez kelgen ýaqytta jumys kún ishinde kórsetilgen telefon nómiri arqyly quzyretti mamandarǵa joldaýyńyzdy usynamyz.
Aqtóbege arnalǵan baǵa paraq ónim tolyq asortımentimen tanysýǵa jáne tapsyrys berýge múmkindik beredi. Metal ılemine qatysty kez-kelgen suraqtar boıynsha satý jónindegi menejerge habarlasyńyz, nómirin baılanys mázirinde taba alasyz.
Stalnoı Dvor - Aqtóbe klıentterge árdaıym kómektesýge daıyn. Sonymen qatar, biz satyp alýshylarǵa baǵa paraǵynan basqa sapa jáne sáıkestik sertıfıkatyn qosa alǵanda, basqa da qujattardy usynamyz. Bizdiń ónimge senim bildire otyra, siz bizge senim artasyz, al biz óz kezegimizde 20 jylda óz mártebemizdi rastaımyz jáne sizdiń úmitińizdi aqtaımyz.
Saıtqa kirińiz jáne elektrondy poshtaǵa baǵa paraǵyna tapsyrys jiberińiz. Bizde siz Aqtóbedegi sapaly jáne suranysqa ıe metal ılemi boıynsha kelesi ataýlar (suryptamany) taba alasyz: qubyr ónimi (SGQ bolat qubyrlar (sý, gaz júrgizetin)), surypty metal ılemi (qurylys bolat armatýrasy), pishindi metal ılemi (ystyqtaı ılemdelgen shveller, qostavr bórene, bolat burysh), tabaqty metal ılemi (YI tabaǵy (ystyqtaı ılemdelgen), SI tabaǵy (sýyqtaı ılemdelgen)), metız ónimi (bolat sym, sozba sym).


text:
Baş baýramymyzyň şanyna ýaýbaňlandyrylan dabaralar!
Bagtyýarlyk döwrümiziň ajaýyp taryhy pursady — mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk toýy gadymy hem-de müdimi türkmen topragynda uludan toýlandy. Gahryman Arkadagymyzyň parasatly baştutanlygynda uly dabaralara beslenen şanly toýumyz «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň belent dabaralary bilen ajaýyp sazlaşygy döretdi. Ýürekleriň bagt hakynda aýdym aýdýan şanly toýumyzyň ruhubelent dabaralary goýny üç ýüz altmyş pirli gadymy Daşoguz topragynyň çar künjüni gurşap aldy. Boýdan-başa şatlyk-şowhuna beslenen dabaralar düýn welaýatymyzyň Baş baýdak meýdançasynda halkymyza erkinligi, bagtyýar, parahat durmuşy getiren Garaşsyzlyk gününiň ak säherinde Döwlet senamyzyň ajaýyp owazynyň ýaňlanmagy bilen başlandy. Döwlet baýdagymyzyň belende galdyrylmagy bilen ýaýbaňlandyrylan çäräniň başynda Türkmenistanyň Hormatly il ýaşulusy Henip Zahyrow, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň welaýat komitetiniň bölüm müdiri Kuwwat Mämmedow, Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň welaýat komitetiniň başlygy Akmyrat Mämmedow dagy bu ýere ýygnananlary mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk toýy bilen gutladylar. Baýramçylyk gutlaglarynda dünýämize nuruny saçyp, göwnümize ganat beren Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň üstünlikli geçen mejlisi, hormatly Prezidentimiziň ol mejlisdäki çuň mazmunly çykyşy barada aýratyn buýsanç bilen bellenilip geçildi. Kalplara joşgun, ýüreklere egsilmez ylham paýlaýan baş baýramymyzyň hormatyna soňra welaýatymyzyň medeniýet we sungat ussatlaryň konserti guraldy. Nurmuhammet Andalyp adyndaky döwlet sazly drama teatrynyň artistleriniň edebi-sazly kompozisiýasy bagtyýarlyk döwrümizde ýetilen belent derejeleriň ajaýyp beýany boldy. Arkadagly Watanymyzy, ösüşlere beslenýän bagtyýar durmuşymyzy, Garaşsyzlygyň halkymyza beren ajaýyplyklaryny dilleriniň senasyna öwrüp, aýdym-sazly çykyşlaryň üsti bilen beýan eden sungat ussatlarynyň we tans toparlarynyň çykyşlary baýramçylyk şowhunyny artdyrdy. Ak arzuwlarymyz kimin ajaýyp asmanymyza uçurylan owadan howa şarlary baýramçylygyň ýatda galyjy pursatlaryna öwrüldi. Dabara gatnaşyjylar bagtyýar döwri halkymyza peşgeş beren Gahryman Arkadagymyza alkyş sözlerini aýtdylar.
* * *
Toý donuny geýen halkymyz Gahryman Arkadagynyň baştutanlygynda il agzybirliginde mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyny uly şatlyk-şowhun bilen belläp geçdi. Hormatly Prezidentimiziň ak pata bermegi bilen, halkymyza toý sowgady bolan «Türkmeniň ak öýi» binasynyň dabaralar meýdançasy hakyky toý keşbine girdi. Daşoguz şäheriniň gözel binalary bilen ajaýyp sazlaşygy döredip duran binanyň töweregi baýramçylyk güni agşam geçirilýän dabaralaryň merkezine öwrüldi. Joşgunly aýdym-sazlary, belent owazlary bilen döwrümizi, Arkadag Prezidentimiziň berkarar eden ajaýyp zamanasyny, Garaşsyzlygymyzyň halkymyza eçilen beýik bagtyny wasp edýän sungat ussatlary dabaranyň şowhunyny artdyrdylar. Medeniýet we sungat ussatlarynyň bu ýerde ýaýbaňlandyran hoş owazly çykyşlary dabara gatnaşýan ildeşlerimizde ýatda galyjy duýgulary döretdi. Daşoguzyň ajaýyp güýz gijesini ýagtylandyran baýramçylyk feýerwerki şanly toýuň şanyna tutulýan dabaralaryň ajaýyp jemlenmesine öwrüldi. Şäheriň yşyklandyrylan we kemsiz bezelen baýramçylyk keşbine bezeg beren feýerwerk asuda asmanymyzy şuglalandyrdy. Ýürekleriň egsilmez ylhamy bolup, dünýä ýaň salan bu dabaralar mukaddes Garaşsyzlygymyza bolan belent hormat-sarpanyň aýdyň ýüze çykmasy boldy.
* * *
Şanly senäň hormatyna «Garaşsyzlyk dillerde dessan — Arkadagly Watanda» atly aýdym-sazly baýramçylyk çäresi Görogly etrabynyň medeniýet merkezinde geçirildi. Baýramçylyk konsertinde etrabyň çagalar sungat mekdebiniň akkordeonçylar toparynyň, çagalar sungat mekdebiniň bagşylar toparynyň we «Bedirkent» folklor tans toparynyň çykyşlaryna tomaşa edildi. Medeniýet merkeziniň aýdymçylarynyň ýerine ýetiren aýdymlary Arkadagly Watanymyzyň waspy bolup ýaňlandy. Konsertiň ahyrynda «Arkadag» aýdymynyň aýdymçylar topary tarapyndan joşgunly ýerine ýetirilmegi ör turmak bilen alkyşlanyldy. Garaşsyzlygymyzyň, Arkadag Prezidentimiziň peşgeş beren bagtyýarlyk zamanasynyň waspy joşgunly mukamlaryň, belent owazly aýdymlaryň içinden eriş-argaç bolup geçdi.


text:
Garajaoglan şahyryň edebi lakamydyr. Onuň çyn ady Hasan bolmaly. Kakasyna Gara Ylýas diýer ekenler. Garajaoglan dünýä inende, ata-enesi oňa Akgoýunly türkmen döwletini dolandyran Uzyn Hasanyň adyny dakýar. Çyn adynyň Hasan bolandygy barada şahyryň özem goşgularynda ýatlap geçýär:
Garajaoglan Hasan adym,
Gözellerde galdy dadym.
Garajaoglan çarwa durmuşynda ýaşap, ýaşlykdan owlak-guzy bakyp ýören wagtlary saz çalyp, aýdym aýtmagy, goşgy düzmegi öwrenýär. Şol döwürde ol Oglan bagşy, Oglan şahyr diýip adygýar. Soňra kämillik ýaşyna ýetende bolsa, boý-syratyna garap, garaýagyz bolany üçin, Garajaoglan ady ýörgünli bolup gidiberýär.
Şahyryň ömür beýany we döredijiligi barada köp işler alyp baran Jahyt Öztelli Ahmet Hamdy Ependiniň (1831-1911) gündelik görnüşindäki ýazgylaryny Garajaoglanyň geçen durmuş ýoluny hem-de edebi mirasyny öwrenmekde ygtybarly çeşmeleriň biri hasaplapdyr. Ol Türkiýäniň Warsak obasynda ýaşaýan saýylogullary türkmenleriň arasynda bolup, Garajaoglana degişli köp maglumatlary toplapdyr. Ol şahyryň aslynyň türkmenleriň saýylogullary taýpasyndandygyny, kakasynyň Gara Ylýas, öz adynyň hem Hasan diýlip atlandyrylandygyny ýazga geçiripdir. Bu aýdylanlary Garajaoglanyň öz goşgulary-da kepillendirýär:
Kozan dagyndan neslimiz,
Ary türkmendir aslymyz,
Warsakdyr durak ýerimiz,
Ýat ilde ýar eglär bizi.
Türkmenistanda ýazylyp alnan maglumatlarda Garajaoglanyň Magtymgulynyň öňüsyrasynda Balkan, Soňudag sebitlerinde ýaşap geçendigi aýdylýar. Onuň ýaşlyk hem ýetginjeklik ýyllary şol töwereklerde geçen bolmaly. Soňra haýsydyr bir sebäbe görä, Garajaoglan dogduk diýaryndan çykyp gitmäge mejbur bolýar. Ol türkmenleriň uly döwletler guran ýurdy bolan Kiçi Aziýa – Türkiýä baryp düşýär. Şol ýerde-de ol köp welaýatlary aýlanyp, türkmen ýaýlalarynda, obadyr şäherlerinde şirin owazy bilen arkadaşlaryna aýdym aýdyp, goşgy okap beripdir. Halk irki döwürlerde şeýle aýdymçylary ozan, soňraky döwürlerde bolsa aşyk ýa-da bagşy diýip atlandyrypdyr.
Garajaoglanyň ömür beýany hem döredijiligi barada halk arasynda hekaýatlardyr rowaýatlar hem aýdylyp gelinýär. Olaryň köpüsinde şahyryň durmuş hem döredijilik ýoly bilen bagly haýsydyr bir durmuş hakykaty bolup, ol soňra rowaýata öwrülip gidipdir. Türkiýede halk tarapyndan şahyr barada «Garaja Oglan bilen Meňli gyz», «Garaja Oglan bilen ýaýla gözeli», «Garaja Oglan bilen Garagyz», «Garaja Oglan bilen Elip gelin» atly dessanlar döredilipdir. Bularyň köpüsi timarlanyp, heniz hakyky dessan görnüşine girip bilmändir. Olarda wakalaryň beýany, şeýle hem olara gatnaşýan gahrymanlaryň keşbi örän ýöntem beýan edilýär. «Garaja Oglan bilen Meňli gyz» atly dessan şolaryň arasynda belli bir derejede kämil, çeper görnüşe giripdir.
Garajaoglanyň döreden eserleri kätipler tarapyndan doly ýazga geçirilmändir. Şahyryň goşgulary ozanlar, bagşylar tarapyndan aýdym edilip aýdylyp, nesilden nesle geçip, biziň günlerimize gelip ýetipdir. Bu ýörelge häzirem dowam edýär. Şonuň üçinem onuň edebi mirasynyň möçberini kesgitlemek kyn. Her halda edebiýatşynaslar şahyryň eserleriniň hata geçen nusgalaryny aýyl-saýyl edip, onuň belli bir derejede möçberini anyklapdyrlar. Häzirki hasaplamalara görä, Garajaoglanyň dört-bäş ýüz goşgusy bolupdyr diýlip aýdylýar.
Türkmenleriň arasynda häzirki wagta çenli awtory näbelli hasap edilýän "Garajaoglan" dessany hem onuň özüniňki bolmagy ahmal .Garajaoglanyň döredijiliginiň temetikasy giň.Onuň goşgularynyň agramly bölegini söýgi lirikasy tutýar.Mundan başgada Watana, il güne ,söýgi dostluk, agzybirlik, edep-ekram meseleleri hem gozgaýar.1991-nji ýylda Türkmenistanda A.Mülkamanowanyň "Goşgular ýygyndasynda" Garajaoglanyň 90 goşgusy çap edildi. Olardan "Aýralyk", "Säher ýeli", "Gyrmyzy","Diller içinde" we başgalar.
Şahyryň 400 ýyllygyna bagyşlanyp 2006-njy ýylda "Garajaoglan" atly goşgular ýygyndysy çap edildi.
ÇEŞME: Gollanma


text:
Jambylda mektep tabaldyryǵyn jańa attaǵan 22 myń balaqaıǵa «Álippe» tabystalady
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda mektep tabaldyryǵyn jańa attaǵan 23 myńǵa jýyq birinshi synyp oqýshysyna alǵashqy oqýlyq – «Álippe» tabystalady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Buǵan deıin belgili bolǵandaı, jańa oqý jyly jáne sáıkesinshe «Bilim kúni» is-sharasy dástúrli formatta ótedi.
Jambyl oblysynda jańa oqý jylynda 22 721 birinshi synyp oqýshysy alǵash ret mektep tabaldyryǵyn attaıdy.
Aıta keteıik, «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy aıasynda ulttyq tárbıege basa nazar aýdarýdy mindettegen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sapaly jáne kásibı oqýlyq ázirleýdi qatań tapsyrǵan bolatyn.
Soǵan sáıkes, bıylǵy jylǵy 1-qyrkúıekte óńirimizdiń birinshi synyp oqýshylary úshin alǵashqy qońyraýǵa arnalǵan saltanatty shara olarǵa «Álippe» alǵashqy oqýlyǵyn tabystaýmen sanıtarlyq normalardy saqtaı otyryp, taza aýada, mektep aýlasynda uıymdastyrylady.
A.Baıtursynulynyń ádistemesi negizinde qaıta ázirlengen «Álippe»/«Býkvar» oqýlyqtarymen 22 721 oqýshy tolyqtaı qamtylady.
Al 2-11 synyp oqýshylaryna 1 qyrkúıekte bilim kúnine arnalǵan QR Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı «Táýelsizdik jetistikteri» taqyrybynda synyp saǵaty ótkiziledi.
Synyp saǵaty ár synyp úshin jeke kabınetterde sanıtarlyq talaptardy saqtaı otyryp ótedi.
Oqý baǵdarlamasyna qaıta enigizilgen «Álippe» – búldirshinderdiń ǵana emes, barsha ata-ananyń qýanyshy ekeni sózsiz.


text:
Nur-Sultan men Almatyny jalǵaıtyn avtojoldyń 60% salyndy
BALQASh. QazAqparat – Elorda men Almaty qalasynyń arasyn jalǵaıtyn tasjol qurylysy qarqyndy júrip jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda búginde «Ortalyq-Ońtústik» dálizi salynyp jatyr. Bul jol elordany Almaty qalasymen jalǵaıdy.
2019 jyly bastalǵan jol qurylysy 6 ýchaskeden turady, onyń ishinde 2 ýchaske, ıaǵnı «Nur-Sultan-Temirtaý» jáne «Almaty-Qapshaǵaı» tas joly salynyp aıaqtaldy. Qalǵan ýchaskeler boıynsha jol qurylysy jumystary qyzý júrip jatyr. Tas jol boıynda 4 jolaqty, 10 jolaıyryq, 55 malǵa arnalǵan ótkel, 10-ǵa jýyq kópir jáne 2 temir jol ótkeli bolady. Jospar boıynsha joba 2023 jyly aıaqtalyp, halyq ıgiligine berilýi tıis» , - dedi «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Talǵat Smaǵulov baspasóz týry barysynda.
Onyń aıtýynsha, tasjol qurylysyna tek qana otandyq materıaldar qoldanylyp jatyr.
«Tasjoldyń jalpy uzyndyǵy - 946 shaqyrym. Ol degenimiz - «Qaraǵandy- Balqash», «Balqash-Býrylbaıtal», «Býrylbaıtal- Qurty», «Qurty-Qapshaǵaı» trassalaryn jalǵaıtyn jol ýchaskeleri. Sondaı-aq, tas jol boıynda ınfraqurylymdy jaıǵastyrý jumysy da júrip jatyr. Búginde jol salý jumysynyń 60% -y aıaqtaldy. ıAǵnı árbir 50-60 shaqyrym saıyn jyly-jaıly ájethana men jolaýshylarǵa arnalǵan demalys oryndary. - deıdi ol.
Buǵan deıin Qazaqstanda joldyń salyný barysyn baqylaıtyn jańa júıe engizilip jatqanyn habarlaǵan bolatynbyz.
Sondaı-aq, «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy AQ aqyly avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Arman Eanov elimizdegi aqyly bolatyn jańa jol baǵyttary týraly aıtty.
Aıta keteıik, «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy AQ «Ortalyq-Ońtústik» baǵytyndaǵy Nur-Sultan – Qaraǵandy – Balqash - Prıozersk – Býrylbaıtal - Shý – Almaty aımaqtaryndaǵy joldardyń salyný barysyn tanystyryp, kórsetý maqsatynda baspasóz týryn uıymdastyrdy.
- Elbasy elordany kóshirý týraly: Qamys pen batpaqtan basqa eshteńe bolmady
- Marat Ahmetjanov: Bıznes salasynda jemqorlyqqa qarsy standarttar engizý qajet
- Qostanaıda tasjoldaǵy apat: kóliktegi balany arnaıy quralmen shyǵarýǵa týra keldi
- 1 qarashadan bastap astananyń eski vokzalynda tegin avtoturaq bolmaıdy
- Jalǵan vaktsına pasportyn satyp alǵan almatylyqtar ekpe saldyryp jatyr ma
- Almaty mańynda 17 jastaǵy jigit taksı jolaýshysyn zorlap, tonap ketti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Şu günler Mary welaýatynyň döwlet dükanlarynda arzan banan, sogan we kartoşka ýaly gök we miwe önümleriniň söwdasy bolady. Ýöne alyjylar elýeterli önümleriň hilinden şikaýat edýär. Käbir önümleriň gapdaly bilen adamlardan bedre we taňňyr satyn almak soralýar. Elýeterli miwe önümleri Aşgabadyň 6 belgili bazarynda-da peýda boldy. Bular barada Azatlyk Radiosynyň habarçylary 15-nji ýanwarda habar berdiler.
Maryly habarçynyň sözlerine görä, şu günler regionyň döwlet dükanlary ‘arzan gök önüm’ diýen ýazgyly bildiriş asyp, elýeterli gök we miwe önümlerini satuwa çykarýarlar. Ýöne alyjylar bu önümleri ‘satyn alar ýaly däldigini’, olaryň zaýadygyny aýdýarlar.
“Şu gün Baýramalynyň öňler asla döwlet nyrhyndan hiç zat satmadyk döwlet dükanlary hem ‘arzan gök önüm’ diýip, ýazgy asypdyr” diýip, bir ýerli ýaşaýjy gürrüň berdi.
“Bananyň dagy gabygy garalyp gidipdir” diýip, beýleki bir maryly ýaşaýjy habarça gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, döwlet dükanlarynda arzan gök we miwe önümleriniň satuwa çykarylandygyny eşiden maryly ýaşaýjylar öz aralarynda guramalaşyp, bu barada birek-birege habar berdiler.
“Adamlar ‘arzan azyk satylýar’ diýip, biri-birlerine habar berip dükanlara barýarlar” diýip, ýerli ýaşaýjy aýtdy. Ol döwlet dükanlarynda satuwa çykan gök we miwe önümlerini sowuk urandygyny çaklady.
“Bir banany açyp, dadyp gördüm. Bananda tagam ýok, sabyn iýen ýaly. Ony çagalara berip bolmaz” diýip, ýene bir ýaşaýjy zaýalanan harytlara üns çekdi.
“Daşy garalyp giden bananyň 1 kilogramy 30 manat, ýany bilen sowuk uran sogan ýa-da kartoşka satyn almaly” diýip, ol sözüne goşdy.
Kähalatlarda satyjylar bananyň gapdaly bilen adamlara bedre we taňňyr hödürleýärler. Ýöne olar hem gymmat.
Habarçynyň maglumatlaryna görä, bananyň gapdaly bilen satylýan soganyň we kartoşkanyň 1 kilogramy 6 manat.
“Dükandan banan alyp çykan adamyň elinde sogan hem bardy. Ýöne sogan tas eräpdir diýen ýaly. Çüýräp zaýalanan soganyň ysy pakediň daşyna urup dur. Beýleki bir adam bananyň ýany bilen kartoşka alypdyr. Onuň pakedinde erän kartoşkanyň suwy bananyň üstüne damyp dur” diýip, maryly ýaşaýjy gürrüň berdi.
Gapdaly bilen goşulyp satylýan zaýa harytlardan ýüz öwrüp, diňe banan satyn aljak bolsaň, onuň 1 kilogramy 36 manat. Ýöne zaýa sogany we kartoşkany satyn almakdan boýun towlaýan adamlara satyjylaryň ýene-de bir teklibi bar. Olar alyjylara, eger sogany kartoşkany halamasalar, bananyň gapdaly bilen plastik bedreleri ýa-da taňňyrlary satyn almagy teklip edýärler. Onuň bahasy harydyň bedredigine ýa-da taňňyrdygyna garamazdan, 20 manat.
“1 kile banan 30 manat, bedre 20 manat. Jemi 50 manat bermeli. Bularyň 20 manatdan satmakçy bolýan bedreleri hususy dükanlarda 14 manat” diýip, bir maryly hasap ýöretdi.
Onuň sözlerine görä, satyjylar “banan, sogan, kartoşka, taňňyr, bedre” diýip, söwdany bulaşdyrýan mahaly, hiç zat satyn alman, nägile bolup, dükandan çykyp gaýdýan adamlar hem bar.
Ýerli ýaşaýjylar döwlet dükanlarynda peýda bolan elýeterli harytlaryň Täze ýyl baýramçylygynyň öňýany bazarlarda bolçulygy döredilmäge synanyşalan önümlerdigini aýdýarlar.
Ýatlasak, Täze ýylyň öňüsyrasynda Aşgabadyň "Gülüstan", "Gündogar" we "Paýtagt" bazarlarynda, habarçymyzyň tassyklamagyna görä, arzan bahadan miwe önümleri, şol sanda alma, armyt, banan we nar satuwa çykaryldy.
“Täze ýyldan şu güne çenli howanyň doňakçylyk bolany sebäpli, ýük ulaglarda geçmän galan harytlary döwlet zyňdyrman, olary beýleki önümleriň gapdaly bilen halka arzan bahadan satdyrmakçy bolýar” diýip, bir maryly ýaşaýjy gök we miwe bolçulygynyň mümkin bolan sebäpleri barada pikir ýöretdi.
Azatlyk Radiosy munuň şeýledigi ýa-da däldigi barada Marynyň söwda resmilerinden kommentariýa alyp bilmeýär.
Häzir 1 kilogramy 36 manatdan satylýan banan we başga-da käbir miweler, ýatlasak, Täze ýylyň öňüsyrasynda paýtagtyň bazarlarynda 1 kilogramy 5-10 manat aralygynda satylypdy.
“Mundan öň azyk önümleriniň gapdaly bilen ýarym-zaýa haryt satyp öwrenişipdirler, indi tutuşlygyna zaýa harytlary satmakçy bolýarlar” diýip, ýene bir ýaşaýjy pikir beýan etdi.
Bu aralykda, şu günler paýtagtyň 6 belgili bazarynda-da 1 kilogramy 15 manatdan miwe önümleri satuwa çykaryldy. Olaryň hatarynda mandarin, nar ýaly önümler bar. Olaryň bahalary tapawut etmeýär, ýöne gapdalyndan hökman banan satyn almak talap edilýär. Bu barada aşgabatly habarçy 15-nji ýanwarda habar berdi.
Tapawudy ýok, näme satyn alsaň kilesi 15 manat diýip, bir paýtagtly gürrüň berdi.
“Ýöne bu önümleri satyn almak üçin, hökman gapdaly bilen banan satyn almaly” diýip, ol sözüne goşdy.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy satuwa çykarylan bananlaryň suratlaryny ugratdy. Olarda gabygy garalan bir salkym banan we gara gabygy açylan aýrybaşga ýene bir banan görkezilýär.
Onuň maglumatlaryna görä, 6 belgili bazarda 1 kilogramy döwlet bahasyndan, ýagny 24 manatdan düýe eti hem satuwa çykaryldy, ýöne ol çäkli möçberde, adam başyna 2 kilogramdan satylýar.
Zaýalanan gök we miwe önümleriniň döwlet dükanlarynda satylmagyna gahary gelen käbir maryly ýaşaýjylar bu harytlary özleriniň satyn almajakdygyny aýdýarlar. “Çagalarymyzyň posobiýa puluny zaýa harytlara bermejek bolarys, onuň deregine bize un bersinler” diýip, bir aýal Azatlygyň habarçysyna gürüň berdi.
Azatlyk Radiosynyň bu maglumatlar boýunça Türkmenistanyň söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginden kommentariýa almak synanyşygy netije bermedi.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Jańartyp otyryńyz!
Jeńildikter men aksıalar týraly birinshi bolyp bilińiz
JańalyqtarBarlyq jańalyqtar
7 Shilde 2021JAKKO-dan köpten kütken jaŋa tauar
3 Shilde 2021ystyq Dubaığa saıahat
3 Shilde 2021Bizdiŋ jeŋimpazdar!
Instagrammdaǵy aıdar
Bizdiń mamandar bizdiń qyzmetterimizge qatysty kez-kelgen suraqtarǵa qýana jaýap beredi.
1 mawsım 2019 jıl
Rýbrıka «Suraqqa jaýap ber de, 1000 tengege balans al»
Búgingi kúnnen bastap, bizdeń aıdar bastalady. Ártúrli kúnde, ýaqytta oınatylady. Instagramm paraqshaǵa 1 suraq qoıylady. Jeńimpazdy qalaı tańdaımyz? Jaýaptardyn tiziminnen 1 adamdy kezdeısoq tańdaımyz.


text:
Häzirki wagtda türkmen talyplarynyň 36 müňe golaýy Russiýa Federasiýasynyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýarlar. Bu barada 7-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidentiniň russiýaly kärdeşi Wladimir Putin bilen geçiren telefon arkaly söhbetdeşliginde aýdyldy.
Taraplar ynsanperwer ulgamda, şol sanda ylym, bilim we medeniýet, saglygy goraýyş ugurlary boýunça däp bolan hyzmatdaşlygyň işjeň ösdürilýändigini nygtadylar. Häzirki wagtda türkmen talyplarynyň 36 müňe golaýynyň Russiýa Federasiýasynyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýandygy netijeli gatnaşyklaryň aýdyň mysaly bolup durýar. Biziň ýurtlarymyz mundan beýläk-de hyzmatdaşlygyň şu we beýleki ulgamlarynda gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam bermegi göz öňünde tutýarlar.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistan we Russiýa dünýäde koronawirus ýokanjynyň pandemiýasynyň dowam edýändigini nazara almak bilen, saglygy goraýyş ugry boýunça hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär. Şoňa görä-de, türkmen Lideri Russiýanyň Baştutanyna ýurtda öndürilen waksinalaryň, PZR test ulgamlarynyň hem-de derman serişdeleriniň Türkmenistana iberilmegine goldaw berendigi üçin minnetdarlyk bildirdi.


text:
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň ozalky suw-hojalygy ministri Aleksandr Dodonow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Balkan welaýatynda öň gowaça ekilen ýerlerinde iýmlik däne we bakja önümlerini ýetişdirmek mümkinmi?
Aleksandr Dodonow: Bu öňden bäri edilmeli işdi. Men hem öz döwründe Balkanda köp suwy talap edýän pagtadan el çekip, az möçberdäki suw bilen ýetişdirilýän önümleri ekmegi teklip edipdim.
Azatlyk Radiosy: Balkanda pagtanyň gowy hasyl bermeýändigi topragyň ýa howanyň aýratynlygyna bagly dälmi?
Aleksandr Dodonow: Bu ýeriň topragynda her hili önümleri ýetişdirmäge mümkinçilik bar. Aslynda Balkanyň topragy önümli hasaplanýar. Pagta önümçiligine degişli esasy kynçylyk mydama suw ýetmezçiligi bilen baglydy. Däne ekinçiligi üçin hem köp suw gerek bolýar. Bu region maldarçylyk üçin amatly bolansoň, bu ýerde iýmlik dänäniň we mal otunyň ekilmegi has dogry bolar.
Azatlyk Radiosy: Öň pagta önümçiligi üçin ulanylan toprakda beýleki ekinleri ýetişdirip bolýarmy?
Aleksandr Dodonow: Pagtadan soň köp zady ekip bolýar. Ekin dolanyşygy diýilýän düşünje bar. Birnäçe ýyllap pagta ekilen meýdanlara soň iýmlik däne ýa-da mal oty ýörite ekilýär. Meniň pikirime görä, Balkanda ýorunja, arpa ýaly iýmlik otlary we däneli ösümlikleri ösdürmek iň amatly bolardy. Bu mal üçin iýim bolup, regionda maldarçylygyň ösüşine itergi berip bilerdi.
Azatlyk Radiosy: Aleksandr Dmitriýewiç, Siz Balkan regionynda ekerançylyk üçin esasy kynçylygyň suwuň ýetmezçiligi bilen baglydygyny aýtdyňyz. Bu ýerde suwuň ýetmezçiligine näme sebäp bolýar?
Aleksandr Dodonow: Sebäbi Garagum kanaly doly işe girizilmedi. Ol giňeldilmelidi. Soňky ýyllarda bu ugurdan nähili işleriň geçirilendigi maňa mälim däl. Men Suw-hojalygy ministrligine ýolbaşçy bolan döwrümde bu işi ýerine ýetirmek üçin pul bermediler. 1997-nji ýylyň tomsunda Saparmyrat Nyýazow maňa pagtany suwarmak üçin “suwy haltalap daşarsyň” diýipdi.
Azatlyk Radiosy: Balkanda suw problemasynyň çözgüdine näme päsgel berýär?
Aleksandr Dodonow: Bu diňe ýurduň hökümetiniň we baş ýolbaşçysynyň islegine bagly. Býujetden [bu işe] pul goýbermeli. Ýurtda halk üçin peýdasyz köşklere sarp edilýän pullaryň iň bärkisi ondan bir bölegine-de Türkmenistanyň günbatar regionyny suw bilen doly üpjün edip bolardy.


text:
Pakistanyň aňtaw gullugynyň resmileri Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçarlarynyň howa zarbasy diýlip güman edilýän hüjümde azyndan sekiz şübheli söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler. Bu waka Pakistanyň Owganystan bilen serhediniň golaýyndaky tire-taýpalar regionynda bolup geçdi.
Pakistanyň iki resmisiniň berýän maglumatyna görä, gürrüňi gidýän howa zarbasy 24-nji sentýabrda Demirgazyk Waziristanyň Datta Hel etrabyndaky bazarda amala aşyrylypdyr.
Pakistanyň ýarymawtonom tire-taýpalar sebiti ençeme ýyl bäri yslamçy söweşijileriň, şol sanda “Al-Kaýda” we “Tehrik-e-Talyban Pakistan”, şeýle-de özbek we uýgur ýaly daşary ýurt söweşijileriň buky ýeri hasaplanylýar.
Iýun aýynda Pakistanyň harbylary söweşijileriň territoriýalaryna garşy operasiýalary başlatdy. Pakistanyň armiýasy bu operasiýalarda 1 müňden gowrak söweşijiniň öldürilendigini aýdýar. Emma bu maglumatlary garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.


text:
Kásipodaq ókili pedagogtardyń jalaqysyn qosymsha qalaı kóterý kerektigin aıtty
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordalyq pedagogtardyń jalaqysyn zańdy jolmen kóterýge bolady. Bul týraly «Ádilet» kásipodaǵynyń tóraǵasy Batyr Álıev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jalaqyny qosymsha kóterýge qatysty Úkimettiń 11-93 qaýlysynyń 5-tarmaǵy 1-tarmaqshasy jáne 6-tarmaǵynyń 2-tarmaqshasy bar. Ol bilim berý basqarmasyna bilim berý mekemesiniń basshysy úshin qosymsha jalaqy men syıaqy túrindegi ústemaqy bekitý arqyly yntalandyrýǵa múmkindik beredi. Óz kezeginde, bilim berý mekemesiniń basshysy osy tarmaqtardy qoldana otyryp, qyzmetkerlerin qosymsha yntalandyra alady», - dedi ol qalalyq máslıhat otyrysynda.
Onyń atap ótýinshe, «Ádilet» kásipodaǵy osy máselege qatysty Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine hat joldap, oń jaýap alǵan.
«Resmı jaýapta eger kásipodaqpen basqarma jáne ujym arasynda óńirlik kelisimde mundaı jaıt kózdelgen jaǵdaıda jaǵdaıda soǵan sáıkes zańdy negizde ústemaqy tóleýge bolatyndyǵy aıtylǵan. Máselen, Jambyl oblysynda óńirlik kásipodaq Bilim berý basqarmasymen jasalǵan kelisimshartqa mundaı nóromany engizgen. Qazir ol jaqta jalaqysy tómen jekelegen qyzmetkerler jalaqyǵa 30-dan 50 paıyzǵa deıin ústemeaqy alady», - dedi Batyr Álıev.
- «Eńbek» baǵdarlamasy: 400 myńǵa jýyq qazaqstandyq jumysqa turdy
- Maqtaaralda boıjetken aqshańdy kóbeıtip beremin dep aldap, 8 mln teńgeni qaltaǵa basqan
- BQO-da ákeli-balaly ekeý balyq aýlap júrip sýǵa batyp ketti
- MÁMS: 9 aıda Nur-Sultan qalasy boıynsha 30,5 mlrd teńge jarna tústi
- Nur-Sultanda kópirden sýǵa sekirip ketken 15 jastaǵy qyzdy 2 jigit qutqardy
- Tennıs: Jibek Qulambaeva Qaraǵandydaǵy týrnırdiń chempıony atandy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qarasaı aýdanynda sel júrip, saıajaıdaǵy 6 úı qırady
TALDYQORǴAN. QazAqparat - Almaty oblysynyń Qarasaı aýdanynda sel júrip, saıajaıdaǵy 6 úı qırady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
« 7 shildede saǵat 21:39-da Almaty oblysynyń TJD Qarasaı aýdanyndaǵy Qyrǵaýyldy aýylynan joǵary ornalasqan «Gornyı sadovod« baý-baqsha qoǵamynda sý qubyrynyń jarylý saldarynan laı balshyq kóshkeni habarlanǵan.
Zerdeleý nátıjesi boıynsha dıametri 50 mm sý qubyrynan sý aǵyp, saldarynan topyraq ezilgen. Keıin laı-balshyq kóshkeni anyqtaldy. Laı kóshkin tehnogendik genezıske (adam áreketinen landshafttyń ózgerýi) jatady»,- delingen Almaty oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamentindegi baspasóz qyzmetiniń habarlamasynda.
Vedomstvonyń aqparatyna sáıkes, oqıǵa saldarynan saıajaıdaǵy 6 úı qıraǵan, olardyń 3-i qaraýsyz qalǵan. Taǵy bir saıajaı jartylaı zardap shekken. Oqys oqıǵadan eshkim zardap shekpedi.
«Balshyq massasynyń kólemi shamamen 50 myń tekshe metr, uzyndyǵy 200 metr, shamamen 310 metrge jyljyǵan, jalpy uzyndyǵy 510 metr, túsý ornynan eni 50 metr jáne sońyna taman 7 metr, bıiktigi 1-den 7 metrge deıin jetti.
Qazirgi ýaqytta aýmaqty tazartý júrgizilip jatyr. Zardapty joıý jumystaryna Almaty oblysy TJD, Almaty qalasy TJD, TJM №28237 áskerı bólimi, TJM AShQJ, «Qazseldenqorǵaý« MM, Almaty qalasy Apattar medıtsına ortalyǵy, Almaty oblysy polıtsııa departamenti jáne jedel medıtsınalyq járdem brıgadalary jumyldyryldy», - dep tolyqtyrdy atalǵan vedomstvonyń baspasóz qyzmetinen.
- Almaty oblysynda jigitin qyzǵanǵan áıel aýyl turǵynyn segiz jerden pyshaqtady
- Almatyda júk kóliginiń júrgizýshileri jol erejesin 4 myń márte buzǵan - polıtsııa
- Almaty oblysynyń Balqash aýdanynda halyq sanaǵy elden buryn aıaqtaldy
- Almaty oblysynyń aýdandyq aýrýhanasynda ókpesi tolyq zaqymdanǵan júkti áıel jazylyp shyqty
- Qapshaǵaıda 13 jastaǵy oqýshy balkonda asylyp qaldy
- Almaty oblysynda koronavırýs juqtyrǵandar sany eki esege azaıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Halkymyzyň asyrlaryň dowamynda uly höwes we şadyýan belleýän Nowruz baýramy türki halklaryň gadymy baýramçylarynyň biridir. Bu baýramçylyk senesi edil gündiz bilen gijäniň deňleşýän wagtyna dogry gelýär. Taryhy ýazgylarda bellenilişine we alymlaryň tassyklamagyna görä, Nowruzyň baýramçylyk hökmünde kemala gelmegi “Otparazçylyk” dinine çenli bolan döwri öz içine alypdyr. Gadym-gadymdan bu baýram päk niýetli kişileriň arzyly güni bolupdyr. Nowruz günlerinde hatda uruş-dawalar, özara düşünişmezçilikler, oňşuksyzlyklar hem togtadylypdyr. Bir-birekden edilen öýke-kineler unudylypdyr. Pederlerimiz üçin Nowruz ynsanperligiň, asudalygyň, elaçyklygyň, sahylygyň, jomartlygyň, geçirimliligiň, şadyýanlygyň, wagtyhoşlugyň, bolçulygyň, sylag-hormatyň, gadyr-gymmatyň, ösüşiň we täzelenişiň baýramy bolupdyr. Baýramçylyk günlerinde gadymda birek-birekden göwne degişmeler üçin ötünç soraşylypdyr. Il içindäki hormata eýe adamlar sylaglanypdyr, bir-biregiň göwni awlanypdyr, aýdymlar aýdylypdyr, sazlar çalnypdyr. Milli naharlar taýýarlamak, semeni gaýnatmak we ony haýyr-sahawat hökmünde goňşy-golamlara ýaýratmak däbe öwrülipdir. Bulardan başga-da baýram günlerinde dürli hereketli oýunlar, ýaryşlar hem geçirilipdir. At üstündäki guralýan oýunlar, çapyşyklar, ýalyga towusmak, goç uruşdyrmak, özara göreş ýaryşlary, gelin-gyzlaryň monjugatdy ýaly oýunlary bulara mysal bolup bilýär. Bularyň ählisinde Nowruzyň kökleri, täzelenişiň ruhy, üýtgeşik türkana ynsanperwerlik, geçirimlilik, şadyýanlyk, biri-birege berk ynam, hormat-sylag ýatyr diýsek ýaşňyşdygymyz bolmaz. Edil şu häsiýetler hem ata-babalarymyzdan asyrma-asyr, nesilme-nesil milli ruh we milli özboluşlylyk bilen Nowruz baýramy arkaly halkymyza miras galypdyr. Şunça edebi hem medeni mirasy bize ýetiren Nowruz baýramçylygy haçandan bäri bellenilýär we ol nirede döräpdir diýen soraglar her birimizi gyzyklandyrýan bolsa gerek. Bu sowala jogap tapmak aňsat zat däl elbetde. Munuň üçin köp taryhyň gatyny yzarlamaly bolýar. Emma soňky ýyllarda alnyp barylan arheologik we etnografik gözlegler we ylmy barlaglar Nowruz baýramçylygy ilkinji gezek gadymy Parfiýa döwletiniň paýtagty Nusaý galasynda we gadymy Horezmdäki Bürgütgala, Aýazgala ýaly oturymly ýerlerde bellenilendigini tassyklady. Bu barada gadymy grek we rim taryhçylarynyň eserlerinde hem maglumatlar berilýär. Ylmy barlaglaryň tassyklamagyna görä, bu galalarda bina edilen we häzirki günlere çenli saklanyp galan “ot küreleri” Nowruzyň parfiýa, margiana, horezm diýarlarynda dörändigine aýdyň mysal bolup bilýär. Çeşmeleriň birinde “Bürgütgalanyň depesinde mawy gümmezli bina gurlupdyr. Kümmetiň töründe Ene hudaýynyň ýokary göterilen elinde zümerret daşy bolupdyr. Bahar paslynda gije bilen gündüziň deňleşýän gününde, şemsi hasap bilen hamal aýynyň birinji güni, häzirki senenamamyz boýunça bolsa 22-nji martda kümmetiň gümmüzindäki tüýnükden günüň nury bu zümerret daşyna düşüp, semeni bişirmek üçin taýýarlanylyp goýlan gazanyň aşagyna ot ýakypdyr diýen ýalyrak rowaýatlar halk arasynda häli-häzire çenli ýaşaýar” diýlip maglumat berilýär. Firdöwsiniň “Şanama” eserinde bolsa, Nowruz baýramçylygy Jemşidiň ady bilen baglanyşdyrylýar. Aýdylyşyna görä, Jemşit ynsanlara ýagşylyk etmek maksady bilen, adamlara hünär öwredipdir. Demir eredip ondan gurallary ýasamagy, binalary gurmagy, tebiplik syrlaryny, ýüp egrip geýim dokamagy, gämi ýasamagy, baglary ýetişdirmegi öwredipdir. Ahyrynda işlerini soňlanyndan soň, bir güni özüne tagt ýasadyp, onuň bilen asmana göterilip gidipdir. Eserde berilýän rowaýata görä edil şol günden Nowruz bellenilip başlanypdyr. Orta asyr Gündogar medeniýetiniň iň bir ösen döwri bolan Seljuk türkmenleriniň zamanasynyň görnükli şahyry hem-de astranomy Omar Haýýam hem özüniň Merw şäherindäki obserwatoriýasynda işlän döwründe Nowruz bilen baglanyşykly “Nowruznama “ eserini döredipdir. Ol bu eserde Nowruzyň türki halklarda haçan we nähili bellenilip geçilýändigi, baýram bilen baglanyşykly ýüze çykan däp-dessurlar, edim-gylymlar hakynda köpsanly maglumatlar beripdir. Gündogaryň görnükli şahyry we döwlet işgäri Alyşir Nowaýynyň “Taryhy mülki ajam” eserinde Jemşidiň beýik açyşlarynyň soňunda “Nowruz” bellenilendigi hakynda beýan edilýär. Eserde Jemşidiň häli adamzadyň görmedik we akyla sygmajak Çihil minarasyny gurandygy, Jemşidiň şol binadaky tagtyň üstünde dünýäniň ähli ýerine öz salamyny ýetirindigi, ähli ülkelere öz adalatyny ýaýandygy we şol günüň adyny Nowruz diýip atlandyrandygy barada aýdylýar. Elbetde Nowruzyň haçan we nähili bellenilip başlanandygyny anyk görkezmek kyn bolsa-da, şuny anyk aýtmak mümkin, bu baýram dana kişiler tarapynda bellenilip başlanylypdyr. Çünki Nowruzyň kemala gelmegi çuňňur ylmy esaslara eýe älem we tebigat kanunlaryna görä, ýagny Günüň hamal burçuna girmegi, gije bilen gündiziň deňleşmegi, günleriň uzalyp başlamagy, tebigatyň we ot-çöpleriň janlanmagy bilen bagly bolupdyr. Mundan başga-da Nowruzyň çuňňur köklerine nazar salsak, onuň kökleri iň gadymy döwürlerde ilkidurmuş adamlarynyň ekerançylyga geçeninden soň, meýdanlarda täze iş möwsüminiň başlanylmagyndan öňräkki geçirilýän daýhan baýramlaryna we ekerançylyk däp-dessurlaryna baryp direnýär.
Nowruz bize çenli ýetip gelen ajaýyp baýramlaryň biridir. Nowruz däp-dessurlaryna gadymy ata-balarymyzyň pelsepewi we mifiki dünýägaraýşyndan başlap, zamandaşlarymyzyň garaýyşlaryna çenli bolan edebi hem-de medeni aýratynlyklar siňipdir. Ol bolsa adamzat ösüşiniň her bir üstünliginden hemişe güýç we täzeçillik, millilik we nowjuwanluk alyp durýar. Gündogaryň bu iň gadymy baýramy hakynda orta asyrlarda ýaşap geçen Mawerenahrly alym Narşahy Nowruz günleri aýdylýan aýdymlar hakynda belläp geçip:”Bu gürrüňleriň bolup geçenine häzir üç müň ýyldan köpräk wagt geçdi” diýip ýazgy edýär. Baharyň we zähmetiň baýramy bolan Nowruz hakynda ine şunuň ýaly maglumatlar döwürleriň geçmegi bilen dürli hili özgerişlere sezawar bolup, biziň günlerimize çenli gelip ýetipdir. 21-nji martdan 22-nji marta geçilýän gije, ýagny gije we gündüziň deňleşýän wagtynda köpçülik bolup üýşüp uzakly gije semeni gaýnadylypdyr. Semeni gazanynyň üsti ertesi gün açylypdyr. Täze güni ine şunuň ýaly gazanyň doly ýagdaýynda garşy almak bereketlilikden, täze hasyl ýylynyň bolçulykly gelmegi, meýdanlaryň ot-çöpden doly bolmagy arzuwlanandygyndan derek berýär. Şunuň ýaly çuňňur pelsepewi pikirlere eýlenen Nowruz baýramçylygynyň däp-dessurlary halkymyzyň hemişe ýagşy niýetde, ýagşy pikirlerde, töwerek-daşy, goňşy-golamlary bilen hoşniýetli, mähirli gatnaşyklarda bolandygyndan habar berýär. Bularyň iň esasysy bolsa, Nowruz baýramynda türkmen halkymyzyň süňňüne guýlan ynsanperwerlik, parahatsöýüjilik, geçirimlilik, sahylyk, jomartlyk, biri-birege sylag-hormatlylyk, mähir-muhabbetlilik, dostuna-ýaranyna kömek etmekde janaýamazlyk ýaly asylly häsiýetleriniň, milli edim-gylymlarynyň, däp-dessurlarynyň gadymy kökleriniň ýatanlygyndadyr.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli däp-dessurlarymyza, baýramçylyklarymyza uly hormat goýulýar. Gahryman Arkadagymyzyň halkymyza peşgeş beren eşretli zamanasynda gadymy döwürlerden bäri bellenilip gelinýän milli baýramçylyklarymyz täzeçe röwüşe, giň gerime we şatlyk-şowhuna eýe bolýar. Uly şähtaçyklyk, milli buýsanç, ertirki nurana geljege bolan berk ynam bilen bellenilýän Nowruz baýramy hem halkymyzyň arzuwlan zamanasynda ynsanperwerligiň, älem we tebigat bilen özara ysnyşygyň, düşünişmegiň, hoşniýetli gatnaşyklaryň, mähir-muhabbetiň baýramçylygyna öwrülýär. Ine bu günki günde bolsa “Türkmenistan-Bitaraplygyň mekany” ýylynda Nowruz baýramyny şanly ýylyň özboluşlylygy, ýurtlaryň hem halklaryň dostlukly, hoşniýetli, ynsanperwer, medeni gatnaşyklarynyň mizemez, asudalygyň hem parahatçylygyň sönmez çyragy bolup orta çykan Türkmenistan Diýarymyzda täzeçe ruh, milli hem ajaýyp duýgular bilen garşy alýarys. Milli bahar baýramyny şeýle ýokary derejede bellemäge giň mümkinçilikler döredip berýän, milli däp-dessurlarymyzy, edebi hem medeni köklerimizi täzeden dikeltmekde asylly işleri ýola goýýan, halkymyzyň ynsanperwer, parahatsöýüjilik ýörelgelerine esaslanýan oňyn bitaraplyk syýasatyny dünýä ýaýýan Gahryman Arkadagymyza alkyşlarymyz çäksizdir.
Toýly Muhammetdurdyýew
Magtymguly adyndaky TDU-nyň žurnalistika hünäriniň talyby