text:
Türkmenistanyň Adalat ministriniň
2018-nji ýylyň 26-njy noýabrynda çykaran 68-iş belgili
B U Ý R U G Y
Ygtyýarly edaralar tarapyndan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hasabynyň we ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibini tassyklamak hakynda
«Hukuk namalary hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 51-nji maddasyna, «Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny döwlet tarapyndan hasaba almagyň we ulgamlaşdyrmagyň Tertibini tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 6-njy awgustynda çykaran 891-nji kararyna laýyklykda, buýurýaryn:
2. Şu buýrugyň döwlet belligine alnan gününden başlap, 10 (on) iş gününiň dowamynda resmi çap edilmegini üpjün etmeli.
3. Şu buýrugyň ýerine ýetirilişine ministriň orunbasary M.Taganow gözegçilik etmeli.
Ministr B. Muhamedow
Türkmenistanyň Adalat ministriniň
2018-nji ýylyň 26-njy noýabrynda
çykaran 68-iş belgili buýrugy bilen
tassyklanyldy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hasabynyň we ulgamlaşdyrylmagynyň alnyp barylmagynyň
Tertibi
I bap. Umumy düzgünler
1. Şu Ygtyýarly edaralar tarapyndan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hasabynyň we ulgamlaşdyrylmagynyň alnyp barylmagynyň Tertibi (mundan beýläk - Tertip) «Hukuk namalary hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 51-nji maddasyna, «Türkmenistanyň adalat edaralarynyň işini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 4-nji oktýabrynda çykaran 14970-nji hem-de «Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny döwlet tarapyndan hasaba almagyň we ulgamlaşdyrmagyň Tertibini tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 6-njy awgustynda çykaran 891-nji kararlaryna laýyklykda, ygtyýarly edaralar tarapyndan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hasabynyň we ulgamlaşdyrylmagynyň alnyp barylmagynyň Tertibini düzgünleşdirýär.
2. Şu Tertipde ulanylýan esasy düşünjeler:
1) gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalary - kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň we beýleki hukuk namalarynyň sanawyny we olaryň nusgalyk maglumatlar toplumyny ýöretmek üçin yzygiderli girizilýän üýtgetmeler we goşmaçalar, şol sanda, olary ýa-da olaryň käbir böleklerini güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek, ýatyrmak, güýje girýän we herekete girizilýän wagty, yzyna täsir ediş güýji, hereketiniň möhleti, hereketiniň togtadylmagy ýa-da bes edilmegi, giňişlik boýunça hereketi barada maglumatlary (mundan beýläk - üýtgetmeler we goşmaçalar) we üýtgetmeler we goşmaçalar girizýän namalaryň rekwizitlerini özünde saklaýan kagyz we elektron görnüşindäki hukuk namalaryň nusgalary;
2) hasaba alyş kartotekasy - Umumy hukuk klassifikatory boýunça indeksirlenip, hasaba alnan hukuk namalary barada maglumatlary özünde saklaýan hasaba alyş kagyzlar we olar ýerleşdirilen ýöriteleşdirilen enjamlar;
3) hukuk namasy – kadalaşdyryjy ýa-da beýleki häkimlik ediji hukuk tabşyryklaryny özünde saklaýan, kanunçylykda bellenilen tertipde kabul edilen bellenilen görnüşli ýazmaça resmi resminama;
4) hukuk maglumatlar ulgamy - programma ulanmak arkaly işlenilip taýýarlanylyp we toplanylyp saklanylýan, gözlemäge, ýaýratmaga we maglumat bermäge niýetlenilen Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hem-de beýleki hukuk namalarynyň kagyz we elektron görnüşindäki nusgalaryny özünde jemleýän maglumatlar toplumy;
5) kadalaşdyryjy hukuk namasy – hukuk kadalaryny belleýän, olaryň hereketini üýtgedýän, togtadýan ýa-da bes edýän, ählihalk sala salşygynda ýa-da ygtyýarly edara tarapyndan kabul edilen kagyz göterijidäki ýazmaça resmi resminama ýa-da oňa barabar bolan bellenilen görnüşli elektron resminama;
6) kadalaşdyryjy däl hukuk namasy – hukuk kadasyny özünde saklamaýan, ygtyýarly edara tarapyndan kabul edilen, kesgitli şahslaryň kanunçylykda bellenilen hukuklaryny we borçlaryny ulanýan ýa-da durmuşa geçirýän hukuk namasy;
7) kadalaşdyryjy hukuk namalaryny ulgamlaşdyrmak - kadalaşdyryjy hukuk namalaryny seljermek we indeksirlemek, şol namanyň hasaba alyş kagyzyny dolduryp, hasaba alyş kagyzlaryny hasaba alyş kartotekasyna kabul edilen san belgilerine we senesine laýyklykda ýerleşdirmek işlerini geçirmek ýoly bilen, goýlan indeksiň kömegi bilen hukuk namasynyň ýa-da onuň aýratyn hukuk kadalarynyň manysyny açyp görkezip, bir ulgama getirmek, olaryň içerki sazlaşykly ulgam derejesini kesgitlemek boýunça iş hem-de olaryň kagyz görnüşindäki nusgalaryny ýörite kitapçada kabul edilen san belgilerine we senesine laýyklykda jemläp ýa-da aýratyn kitap görnüşinde saklamak hem-de olaryň elektron görnüşlerini elektron hukuk maglumatlar toplumyna girizmek we saklamak, olaryň gözegçilik nusgalaryny ýöretmek işleri amala aşyrmak;
8) indeks - namanyň hukuk ulgamynda belli bir ugura degişlidigini görkezmek maksady bilen, oňa berilýän sanlardan ybarat bolan görkeziji;
9) indeksirlemek (indeksini goýmak) - Umumy hukuk klassifikatorynyň indeksleri bilen belgilemek ýoly arkaly hukuk namalarynyň ýa-da aýratyn hukuk kadasynyň many-mazmunyny aňlatmak boýunça iş;
10) kadalaşdyryjy hukuk namalaryny hasaba almak - gelip gowuşýan hem-de özüniň kabul eden Türkmenistanyň Adalat ministrliginde döwlet belligine alnan kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawyna girizmek;
11) kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy - gelip gowuşýan hem-de özüniň kabul eden Türkmenistanyň Adalat ministrliginde döwlet belligine alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň rekwizitlerini we bu namalar hakynda beýleki habar beriji maglumaty özünde saklanýan ýazmaça sanaw;
12) hukuk namasynyň gurluş bölekleri – esasy gurluş bölekleri (tesim, kiçi bent, bent, bölek, madda), baplar, paragraflar, bölümler we esasy gurluş bölege degişli bolmadyk bölekler;
13) kadalaşdyryjy hukuk namalaryň resmi neşiri (mundan beýläk - resmi neşir) - «Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary», «Türkmenistanyň Prezidentiniň namalarynyň we Türkmenistanyň Hökümetiniň çözgütleriniň Ýygyndysy» we «Türkmenistanyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, halk maslahatlarynyň we häkimleriň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň Ýygyndysy»;
14) Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň nusgalyk maglumatlar toplumy - döwlet tarapyndan hasaba alnan we ulgamlaşdyrylan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň kagyz göterijidäki jemi we bu kadalaşdyryjy hukuk namalaryň elektron resminama görnüşindäki elektron ulgamy;
15) Türkmenistanyň kanunçylygynyň pudaklarynyň Umumy hukuk klassifikatory (mundan beýläk - Umumy hukuk klassifikatory) - kadalaşdyryjy häsiýetli nama bolup, hukuk namalaryny ulanmak we ulgamlaşdyrmak işiniň esasyny düzýän, pudaklar boýunça hukuk namalary ulgamlaşdyrmagyň umumy ulgamyny kesgitleýän, hukuk namalary tertipleşdirmekde hökmany häsiýete eýe bolan maglumatlary beýan etmegiň bellenilen standart dilidir;
16) ygtyýarly edara - Türkmenistanyň Konstitusiýasy, «Hukuk namalary hakynda» Türkmenistanyň Kanuny, şeýle hem döwlet edaralarynyň we wezipeli adamlarynyň hukuk ýagdaýyny kesgitleýän kanunçylyk tarapyndan bellenilen ygtyýarlylyklaryna laýyklykda hukuk namalaryny kabul etmäge hukugy bolan döwlet edaralary we wezipeli adamlar.
3. Kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kabul edýän ygtyýarly edaralar bu namalaryň hasabyny ýöredýärler we olaryň ulgamlaşdyrylmagyny geçirýärler, özleriniň kabul eden namalaryna öz wagtynda ähli gündelik üýtgetmeleri we goşmaçalary girizip, olaryň gözegçilik ýagdaýynda saklanýan gözegçilik nusgalaryny alyp barýarlar.
Kadalaşdyryjy hukuk namalar Ygtyýarly edaralar tarapyndan Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda (şu Tertibe 1-nji goşunda) hasaba alynýar.
4. Şu aşakdaky Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary ygtyýarly edara tarapyndan hasaba alynmaga we ulgamlaşdyrylmaga degişlidir:
1) Türkmenistanyň Konstitusiýasy, konstitusion kanunlary, kodeksleri, kanunlary;
2) Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
3) Türkmenistanyň Mejlisiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
4) Türkmenistanyň Prezidentiniň kadalaşdyryjy hukuk permanlary;
5) Türkmenistanyň Prezidentiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
6) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
7) ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň kadalaşdyryjy hukuk buýruklary;
8) welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň halk maslahatlarynyň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
9) häkimleriň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
10) Geňeşleriň kadalaşdyryjy çözgütleri.
Türkmenistanyň Adalat ministrliginde ýokarda sanalyp geçilen Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan başga-da, edara gelip gowuşýan beýleki kadalaşdyryjy däl hukuk namalaryny hasaba almak we ulgamlaşdyrmak işi şu Tertipde bellenen kadalara laýyklykda amala aşyrylýar.
Bu hukuk namalaryň aýratyn hasaby ýöredilýär we hasaba alyş kartotekasyna indeksirlenip ýerleşdirilýär, gözegçilikde saklanylyp, şeýle hem hukuk maglumatlar ulgamynda ýerleşdirilýär. Bu hukuk namalaryň aýratyn hasaby Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda (şu Tertibe 2-nji goşundy) ýöredilýär.
Kadalaşdyryjy däl hukuk namalary hasaba alynanda şu Tertibiň on birinji böleginiň 2-nji bendinde beýan edilen sanlar degişlilikde ulanylýar.
Beýleki Ygtyýarly edaralarda edara gelip gowuşýan kadalaşdyryjy däl hukuk namalaryny hasaba almak we ulgamlaşdyrmak işi amala aşyrylanda şu Tertibiň kadalaryndan ugur alnyp bilner.
5. Hukuk namalary ulgamlaşdyrmak işi kanunçylyk ulgamynyň özara baglanyşykly we gapma-garşylyksyz bolmagyna, kadaly işlemegine, kämilleşmegine we ösmegine, olary sazlaşykly bir bitewi ulgama getirmäge gönükdirilen iş bolup durýar.
6. Hukuk namalaryny ulgamlaşdyrmak işi kanunçylyk boýunça doly we dogry maglumaty almaklyga mümkinçilik döretmek, kanunçylygy ulanmakda hukuk kadalarynyň öwrenilmegine we dogry ulanylmagyna ýardam etmek, kanunçylygy ulanýan edaralaryň işlerini ýeňilleşdirmek we kadalaşdyryjy resminamalaryň elýeter bolmaklygyny üpjün etmek we ony ulanmakda amatly şertleri döretmek bolup durýar. Hukuk namalaryň ulgamlaşdyrylan hasaba alnyşygy işde ýüze çykýan belli bir ugur boýunça hukuk maglumatynyň çalt we doly alynmagyny üpjün etmek maksady bilen amala aşyrylýar.
II bap. Hukuk namalaryny hasaba almak we ulgamlaşdyrmak
7. Hukuk namalarynyň hasaba alynmagy we ulgamlaşdyrylmagy Umumy hukuk klassifikatory esasynda alnyp barylýar.
8. Hukuk namalaryň hasaba alynmagy we ulgamlaşdyrylmagy edaranyň hukuk gullugy (hukuk maslahatçysy) ýa-da ol bolmadyk ýagdaýynda, şol işe jogapkär wezipeli adam (mundan beýläk-jogapkär işgär) tarapyndan amala aşyrylýar.
Ygtyýarly edaranyň jogapkär işgäri gelip gowuşýan hem-de şol edara tarapyndan kabul edilýän we çap edilýän hukuk namalary saklaýjy bolup durýar.
9. Gelip gowuşýan ýa-da edaranyň özi tarapyndan edinilýän hukuk namalaryň nusgalary, şeýle hem hukuk namalaryň resmi neşirinde hukuk namalaryň çap edilmegi netijesinde gelip gowuşýan ähli hukuk namalar, ygtyýarly edaranyň özi tarapyndan kabul edilýän we çap edilýän hukuk namalaryň nusgalary edaranyň jogapkär işgärine gowşurylmalydyr, ol bolsa öz gezeginde şol resminamalary tanyşmak üçin edaranyň ýolbaşçysyna berýär soňra bolsa, bu namalary degişlilikde Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda hem-de Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda hasaba alynýar. Şeýle hem, bu namalary ulgamlaşdyrýar we gyzyklanma bildirýän edaranyň tabynlygyndaky beýleki edaralara iberýär.
10. Hereket edýän hukuk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizýän kadalaşdyryjy hukuk namalar hem-de kadalaşdyryjy däl hukuk namalar degişlilikde Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda hem-de Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitapda hasaba alynýar.
11. Şu Tertibiň dokuzynjy we onunjy böleklerinde görkezilen kitaplara şu aşakdaky maglumatlar girizilýär:
1) hukuk namanyň kitapdaky tertip san belgisi;
2) şu Tertibiň dördünji böleginde görkezilen Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň ýerleşýän bentleriniň san belgilerine laýyklykda namanyň görnüşine görä berilýän şu aşakdaky san belgileri:
a) «1» san belgisi – Türkmenistanyň Konstitusiýasy, konstitusion kanunlary, kodeksleri, kanunlary;
b) «2» san belgisi - Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
ç) «3» san belgisi - Türkmenistanyň Mejlisiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
d) «4» san belgisi - Türkmenistanyň Prezidentiniň kadalaşdyryjy hukuk permanlary;
e) «5» san belgisi - Türkmenistanyň Prezidentiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
ä) «6» san belgisi - Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
f) «7» san belgisi - ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň kadalaşdyryjy hukuk buýruklary;
g) «8» san belgisi - welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň halk maslahatlarynyň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
h) «9» san belgisi - häkimleriň kadalaşdyryjy hukuk kararlary;
i) «10» san belgisi - Geňeşleriň kadalaşdyryjy çözgütleri;
3) kadalaşdyryjy hukuk namanyň sanawa girizilen senesi;
4) kadalaşdyryjy hukuk namanyň görnüşi we ady;
5) kadalaşdyryjy hukuk namany kabul eden ygtyýarly edara (wezipeli adam);
6) kadalaşdyryjy hukuk namanyň san belgisi we kabul edilen senesi (ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryň, welaýatlaryň, etraplaryň, şäherleriň halk maslahatynyň we häkimleriň kadalaşdyryjy hukuk namalary üçin – olaryň Türkmenistanyň Adalat ministrliginde döwlet belligine alnan senesi we san belgisi);
7) kadalaşdyryjy hukuk namasynyň herekete girizilýän senesi we onuň hereket ediş möhleti;
8) kadalaşdyryjy hukuk namanyň resmi neşirde çap edilmegi baradaky maglumat (haçan we haýsy resmi neşirde çap edileni barada);
9) kadalaşdyryjy hukuk namanyň resmi çap edilendigi baradaky maglumat (haçan we haýsy döwürleýin metbugat neşiri tarapyndan çap edilendigi barada);
10) kadalaşdyryjy hukuk namany resmi çap etmek elektron görnüşde ygtyýarly edaranyň Internet torundaky resmi saýtynda amala aşyrylandygy barada maglumat;
11) kadalaşdyryjy hukuk nama üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilendigi we onuň güýjüni ýitiren diýip ykrar edilendigi barada maglumat;
12) kadalaşdyryjy hukuk namanyň Umumy hukuk klassifikatory esasynda indeks görkezijisi;
13) bellikler.
12. Ygtyýarly edaranyň jogapkär işgäri hukuk namalary şularyň kömegi bilen ulgamlaşdyrýar: Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitabyň hem-de Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitabyň, hasaba alyş kagyzyň, Umumy hukuk klassifikatorynyň, Umumy hukuk klassifikatory boýunça hasaba alyş kagyzlary ýerleşdirilen gutularyň we şol gutular saklanylýan ýöriteleşdirilen enjamlaryň, gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň, kompýuterde toplanan hukuk namalaryň maglumatlar binýadynyň we ş.m.
13. Hemme resmi neşirler we hukuk namalar san we senenama yzygiderliligine laýyklykda Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitabynda hem-de Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitabynda hasaba alynýar we tikilýär.
14. Hukuk namalaryň ulanyjylara berilmegi we yzyna alynmagy Hukuk namalary ulanyjylara bermegiň we yzyna almagyň ýörite kitabynyň (şu Tertibe 3-nji goşundy) ýöredilmegi arkaly amala aşyrylýar we ol ýerde hukuk namany, resmi neşiri, hukuk namalaryň jemlenip ýa-da aýratyn kitap görnüşinde taýýarlanan ýygyndysyny alanyň we yzyna tabşyranyň goly we alan senesi görkezilmelidir.
Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň we hukuk namalaryň resmi neşirleriniň aýawly saklanylmagyny üpjün etmek üçin olary edaranyň binasyndan daşyna çykarylmaýar.
Hukuk namalaryň alynyp yzyna gaýtarylmagy, aýawly saklanylmagy boýunça jogapkärçilik şol işleri amala aşyrýan jogapkär işgäriň üstüne ýüklenilýär.
15. Hukuk namalarynyň indeksirlenmegi Umumy hukuk klassifikatora laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
Munuň üçin ilki bilen gelip gowşan hukuk namanyň mazmuny jogapkär işgär tarapyndan öwrenilýär, namada bellenilýän kadalaryň mazmuny boýunça hukuk namanyň Umumy hukuk klassifikatorynyň haýsy pudagyna degişlidigi anyklanylýar. Hasaba alynmaga degişli hukuk namada onuň mazmunyndan ugur alyp, Umumy hukuk klassifikatoryna laýyklykda indeksi görkezilýär.
Umumy hukuk klassifikatory belli bir hukuk ulgamyna degişli bölümlerden, kiçi bölümlerden we bentlerden ybaratdyr.
Umumy hukuk klassifikatora laýyklykda, hukuk namalaryň ulgamlaşdyrylmagy hukugyň her bir ulgamy boýunça amala aşyrylýar. Her bir hukuk ulgamy, ýagny bölümi hukuk institutlary boýunça kiçi bölümlere bölünýärler. Kiçi bölümler bolsa bentlere bölünýär. Umumy hukuk klassifikatoryň her bir bölüminiň, kiçi bölüminiň, bendiniň ady we indeksi bardyr.
Meselem, häzirki hereket edýän Umumy hukuk klassifikatorynyň 050.000.000 indeksli bölüminde Zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçiligi baradaky kanunçylyk ýerleşdirilen, bu bölüm birnäçe kiçi bölümlere bölünen, meselem 050.010.000 indeksli kiçi bölüminde işe ýerleşdirmek we ilatyň iş bilen üpjünçiligi baradaky kanunçylyk ýerleşdirilen, öz gezeginde bu kiçi bölüm birnäçe bentlere bölünen, meselem 050.010.020 indeksli bendinde Işe ýerleşdirmek we iş bilen üpjünçilik ulgamynyň dolandyrylyşy baradaky kanunçylyk ýerleşdirilen.
Hasaba alnan hukuk namanyň indeksi hukuk namanyň 1-nji sahypasynyň ýokarky sag tarapynda goýulýar. Eger-de, hukuk namanyň tesimi, kiçi bendi, bendi, bölegi, maddasy hasaba alynýan bolsa (ýagny, şol tesim, kiçi bent, bent, bölek, madda başga bir ulgama hem degişli bolup, şol ulgama degişli hasaba alyş kagyzy goýulýan bolsa), onda degişli ulgamyň indeksi hasaba alnan hukuk namanyň degişli tesiminiň, kiçi bendiniň, bendiniň, böleginiň, maddasynyň sag tarapynda goýulmaga degişlidir.
Hukuk nama ilki bilen özüniň umumy manysy, namanyň ady boýunça indeksirlenýär, soňra bolsa aýratyn tesimine, kiçi bendine, bendine, bölegine, maddasyna laýyklykda hem başga indeksler bilen indeksirlenýär we hasaba alyş kagyzlar döredilýär. Nama birnäçe indeksler bilen hasaba alnyp bilner.
Hukuk nama birnäçe ulgam boýunça hasaba alynýan bolsa, hukuk namanyň hasaba alnan ulgamlary boýunça hemme indeksler namanyň ýokarky sag tarapynda goýulýar. Hukuk namanyň esasy mazmunyna degişli indeks birinji nobatda hem-de aşagy (şol indeksiň aşagyndaky beýleki indeksiň ýokarsynda) gyzyl syýa bilen çyzylyp goýulýar. Beýleki indeksler yzygiderlilikde şonuň aşagyndan goýulýar.
16. Namanyň aýratyn tesimine, kiçi bendine, bendine, bölegine, maddasyna degişli indeksler şol tesimiň, kiçi bendiň, bendiň, bölegiň, maddasynyň gapdalynda goýulýar.
17. Öň kabul edilen hukuk namalara üýtgetmeler we goşmaçalar girizilmegi göz öňünde tutýan namalar hem indeksirlenýär.
18. «Gullukda peýdalanmak üçin» diýen belligi bolan hukuk namalary hem beýleki namalar ýaly umumy manysy, namanyň ady boýunça indeksirlenýär, soňra bolsa aýratyn tesimine, kiçi bendine, bendine, bölegine, maddasyna laýyklykda hem başga indeksler bilen indeksirlenýär we hasaba alyş kagyzlar döredilýär. Hukuk nama birnäçe indeksler bilen hasaba alnyp bilner.
19. Gizlinlik derejelerine görä goýulan gizlinlik bellikleri bolan hukuk namalary şu Tertibe laýyklykda döwlet tarapyndan hasaba alynmaga degişli däldir, bu namalar döwlet syrlaryny goramak hakynda Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda aýratyn hasaba alynýar we saklanylýar.
20. Hukuk namada goýlan indekse laýyklykda Hasaba alyş kagyzynyň nusgasy (şu Tertibe 4-nji goşundy) doldurylýar. Hasaba alyş kagyzy Hasaba alyş kagyzynyň doldurylyşynyň nusgasyna (şu Tertibe 5-nji goşundyna) laýyklykda doldurylýar we onda şu aşakdaky maglumatlar bolmalydyr:
1) hukuk namanyň görnüşi (kodeks, kanun, perman, karar, buýruk we ş.m.);
2) hukuk namanyň ady we maddalarynyň, bölekleriniň, bendiniň, kiçi bendiniň, tesiminiň doly mazmuny;
3) hukuk namanyň tertip sany we kabul edilen senesi;
4) hukuk namanyň çap edilen resmi neşiriniň ady, ýyly, san belgisi, maddasy ýa-da sahypasy;
5) berlen indeksi.
21. Hasaba alyş kagyzy döwlet dilinde doldurylýar (eger öňki ýyllarda kabul edilen hukuk namalaryň döwlet dilinde nusgalary ýok bolsa, rus dilindäki görnüşlerine Hasaba alyş kagyzy rus dilinde doldurylýar).
Hasaba alyş kagyzy Umumy hukuk klassifikatory boýunça degişli ulgamynyň indeksi we ady görkezilen hasaba alyş kartotekasynda ýerleşdirilýär.
22. Hasaba alyş kagyzynyň ýazgysynda umumy kabul edilen, şeýle hem edaranyň we şol edaranyň ulgamynda kabul edilen gysgaltmalar ulanylyp bilner.
Hukuk namalarda we hasaba alyş kagyzlarynda ýerine ýetirilýän gözegçilik belgilerinde şu aşakdaky gysgaltmalara ýol berlip bilner:
1) nama güýjüni ýitiren – g.ý.;
2) bölekleýin güýjüni ýitiren – bölek. g.ý.;
3) namanyň hereketi uzaldylan – uzal. ... çenli;
4) nama goşmaça girizilen – goş. gir.;
5) nama üýtgetme girizilen – üýt. gir.;
6) täze redaksiýada beýan edilen – täze. gör. (t.g.);
7) aýyrmaly – bent aýyrmaly – söz. aýyr., bent aýyr.
23. Bölüşdiriji hasaba alyş kagyzlarynda bölümiň, kiçi bölümiň we bendiň degişli ady we indeksi görkezilýär. Indeksleri hasaba alyş kagyzlarynyň ýerleşdirilen gutularynda hem görkezmek möhümdir.
24. Talabalaýyk doldurylan hasaba alyş kagyzlary gutularda, gutular bolsa ýöriteleşdirilen enjamlarda ýerleşdirilýär. Hasaba alyş kartotekadaky hasaba alyş kagyzlaryň ýeri namanyň indeksine laýyklykda kesgitlenilýär.
25. Umumy hukuk klassifikatorynyň bölümlerine laýyklykda hasaba alyş kagyzlary senenama tertibinde ýerleşdirilýär. Bir günde kabul edilen birnäçe namalaryň hasaba alyş kagyzlary olaryň san belgisine görä ýerleşdirilýär.
26. Umumy hukuk klassifikatoryň bölümleri, kiçi bölümleri we bentleri kartotekada ýöriteleşdirilen bölüşdiriji hasaba alyş kagyzlar bilen tapawutlandyrylýar, olar hasaba alyş kagyzlaryndan ýokarda ýerleşdirilýär hem-de olaryň başga reňkde taýýarlanylmagy maslahat berilýär.
27. Umumy hukuk klassifikatoryň bölümlerini tapawutlandyrýan hasaba alyş kagyzlarynyň ýagny, Umumy hukuk klassifikatoryň bölümlerini tapawutlandyrýan kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kagyzynyň (şu Tertibe 6-njy goşundy), kiçi bölümlerini Umumy hukuk klassifikatoryň kiçi bölümlerini tapawutlandyrýan kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kagyzynyň (şu Tertibe 7-nji goşundy) we bentlerini Umumy hukuk klassifikatoryň bentlerini tapawutlandyrýan kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kartoçkanyň (şu Tertibe 8-nji goşundy) nusgalarynyň ölçegi biri-birinden tapawutly (bölümleri bölüşdiriji hasaba alyş kagyzy kiçi bölümleri bölýän hasaba alyş kagyzyndan ulurak, kiçi bölümleri bölýän bölüşdiriji hasaba alyş kagyzy bentleri bölýän hasaba alyş kagyzyndan ulurak bolmalydyr) bolmalydyr.
Hasaba alyş kagyzlaryň kömegi bilen hukuk namalaryň hasabyny kagyz görnüşinde ýöretmek bilen birlikde, hasaba alşyň elektron usuly hem ulanylýar.
III bap. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň ýöredilişi
28. Umumy hukuk klassifikatoryna laýyklykda indeksirlenen gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalary ýöredilýär. Bu hukuk namalaryň elektron görnüşi ulanylýan halatlarynda, bu elektron nusgalar hem gözegçilik ýagdaýynda saklanylmalydyr.
29. Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalar we kadalaşdyryjy däl hukuk namalar gözegçilik ýagdaýynda saklanylmalydyr. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalary kagyz we resmi neşir edilen görnüşlerinde saklanylmaga degişlidir. Olaryň ýokarky sag burçunda «gözegçilik nusgasy» diýen ýazgyly möhür basylmalydyr ýa-da şeýle ýazgy yazylmalydyr.
30. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalaryna girizilýän üýtgetmeler we goşmaçalar barada ýazgylar düşnükli bolmalydyr we gök syýa bilen ýerine ýetirilmelidir.
31. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalary hukuk maglumatlarynyň saklanylýan ýerinde alnyp barylýar. Jogapkär işgär hukuk nama girizilýän ähli goşmaçalary we üýtgetmeleri hasaba almagy amala aşyrýar we şu gözegçilik bellikleri edýär: üýtgedilen, goşmaça girizilen, güýjüni ýitiren we ş.m.
32. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň hasaba alyş kagyzyna girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar barada bellik edilýär we ol ýerde senenama tertibinde üýtgetme we goşmaça girizen namanyň esasy rekwizitleri, ýagny namanyň görnüşi, senesi, belgisi görkezilýär. Şu ýerde nama girizilen üýtgetmäniň we goşmaçanyň mazmuny takyk we anyk görkezilýär.
33. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň bir babyna, paragrafyna, bölümine, esasy gurluşyna degişli bolmadyk bölegine, maddasyna, bölegine, bendine, kiçi bendine, tesimine, sözlemine ýa-da sözüne üýtgetme ýa-da goşmaça girizilende, şeýle üýtgetmäni girizen namanyň rekwizitlerine salgylanmak zerurdyr. Hukuk namanyň ady we mazmuny boýunça bellikler gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namanyň ýokarky çep böleginde senenama tertibine laýyklykda bellik edilýär. Namanyň belli bir maddasyna, bölegine, bendine, kiçi bendine, tesimine, sözlemine ýa-da sözüne bellikler degişli maddasynyň, bölegiň, bendiň, kiçi bendiň, tesimiň, sözlemiň ýa-da sözüň sag tarapynda goýulýar. Eger-de, sahypada bellik etmek üçin boş ýer bolmasa, onda goşmaça sahypa ulanylyp (ýelmenilip) bilner.
34. Täze görnüşde beýan edilýän hukuk namanyň (esasy gurluşyna degişli bolmadyk bölegiň, bölümiň, babyň, paragrafyň, maddanyň, bölegiň, bendiň, kiçi bendiň, tesimiň, sözlemiň ýa-da sözüň) üsti kese bölünýän çyzyk bilen çyzylýar. Şunda Hukuk namanyň belli bir gurluş bölegi täze görnüşde beýan edilende goýulýan çyzygyň nusgasyna (şu Tertibe 9-njy goşundy) laýyklykda çyzyk goýulýar we şol ýerde girizilýän täze üýtgetmäniň mazmunyny özünde saklaýan sahypa ýelmenip goýulýar, sahypanyň arka tarapynda namanyň görnüşi, kabul edilen senesi we belgisi görkezilýär.
Hukuk namanyň esasy gurluşyna degişli bolmadyk bölek, bölüm, bap, paragraf, madda, bölek, bent, kiçi bent, tesim, sözlem ýa-da söz güýjüni ýitiren bolsa, şol gurluş bölegiň üsti kese çyzyk bilen çyzylýar. Şunda Hukuk namanyň belli bir gurluş bölegi güýji ýitirilse goýulýan çyzygyň nusgasyna (şu Tertibe 10-njy goşundy) laýyklykda çyzyk goýulýar we ol ýerde bu hukuk namanyň gurluş bölegini ýatyrýan nama salgylanma berilýär. Salgylanmada namanyň görnüşi, kabul edilen senesi we belgisi görkezilýär.
Doly güýjüni ýitiren hukuk namanyň üsti kese çyzyk bilen çyzylýar. Şunda Hukuk namanyň dolulygyna güýji ýitirilse goýulýan çyzygyň nusgasyna (şu Tertibe 11-nji goşundy) laýyklykda çyzyk goýulýar we ol ýerde bu namany ýatyrýan nama salgylanma berilýär. Salgylanmada namanyň görnüşi, kabul edilen senesi we belgisi görkezilýär.
Hukuk namanyň mazmunyndan (beýanyndan) belli bir söz ýa-da san aýrylsa, onda olaryň gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň nusgasynda üsti çyzylýar we şol sözüň ýa-da sanyň gapdalynda onuň aýrylandygy barada bellik edilýär. Şunda Hukuk namanyň beýanyndan belli bir söz ýa-da san aýrylsa, goýulýan çyzygyň nusgasyna (şu Tertibe 12-nji goşundy) laýyklykda çyzyk çyzylýar.
Belli bir söz ýa-da san çalşyrylmaga degişli bolsa, onda gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň nusgasynda olaryň üsti şu Tertibiň 12-nji goşundysyndaky nusga laýyklykda çyzylýar we täze çalşylýan söz ýa-da san bilen üsti ýetirilýär we bu barada degişli bellik edilýär.
35. Eger-de, hukuk namanyň hereket edýän möhleti uzaldylýan bolsa, onda gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň nusgasynda uzaldylan möhlet görkezilýär.
36. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalaryna üýtgetme ýa-da goşmaça girizilende, onuň öňki mazmuny görner ýaly edilip, onuň gabadynda girizilýän üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň mazmuny täze görnüşde beýan edilen sahypa ýelmenilmelidir.
37. Hukuk namalara şu aşakdaky ýagdaýlarda “seret” diýen belgi goýulýar:
1) öň kabul edilen hukuk nama hakynda ýa-da ol hukuk namadaky maglumata meňzeş maglumaty özünde saklaýan täze kabul edilen hukuk nama hasaba alynýan bolsa;
2) öň kabul edilen hukuk namalara laýyklykda (şol sanda şol namany ýerine yetirmek üçin) kabul edilen täze hukuk nama hasaba alynýan bolsa;
3) ýeňillik, ssuda we ş.m. hakynda maglumaty özünde jemleýän hukuk namalar (şu täze hasaba alynýan namanyň maglumatyna meňzeş maglumaty özünde saklaýan öň kabul edilen hasaba alnan hukuk nama bar bolsa) hasaba alynýan bolsa.
“Seret” diýen belginiň yzyndan hukuk namanyň görnüşi, kabul edilen senesi we san belgisi goýulýar.
38. Hukuk namalaryň täze neşiri alnandan soň gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň öňki neşiri gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň täze neşiri bilen çalşyrylýar. Şondan soňra kabul edilýän üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň ählisi diňe täze neşiriň nusgasynda ýerine ýetirilýär. Gözegçilik ýagdaýynda saklanýan nusgalyk hukuk namalarynyň öňki neşiri hem saklanylýar.
39. Hasaba alyş kagyzy gözegçilik ýagdaýynda saklanylýar. Girizilýän hukuk namalaryna üýtgetmeler ýa-da goşmaçalar hasaba alyş kagyzlarynda degişli bellik edip gözegçilik ýagdaýynda saklanmalydyr.
Nama üýtgedilen, goşmaça girizilen ýa-da güýjüni ýitiren bolsa, onda hasaba alyş kagyzynda bu barada bellik edilýär. Bu bellikde onuň üýtgedilendigi, oňa goşmaça girizilendigi ýa-da onuň güýjüni ýitirendigi barada maglumat hem-de oňa üýtgetme, goşmaça girizen ýa-da onuň güýjüni ýitiren namanyň görnüşi, san belgisi we senesi görkezilýär.
Üýtgetme ýa-da goşmaça girizilende hasaba alyş kagyzynda edilýän beýan üýtgetme ýa-da goşmaça girizýän namadaky beýan bilen birmeňzeş bolmalydyr. Şeýle hasaba alyş kagyzlary üýtgetme ýa-da goşmaça girizilen namanyň hasaba alyş kagyzynyň ýerleşdirilen degişli gutularynda hem-de degişli bölümlerinde ýerleşdirilýär.
40. Güýjüni ýitiren hukuk namanyň hasaba alyş kagyzy hasaba alyş kartotekadan aýrylmaýar. Şeýle hasaba alyş kagyzlary güýji ýitirilen hukuk namanyň hasaba alyş kagyzynyň ýerleşdirilen degişli gutularynda hem-de degişli bölümlerinde ýerleşdirilýär. Şunda şol bir wagtyň özünde güýji ýitirilen hukuk namanyň hasaba alyş kagyzyndaky beýanyň üsti çyzylmalydyr we güýjüni ýitirendigi barada degişli bellik edilmelidir.
41. Hukuk namalara üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilendigi ýa-da olaryň güýjüniň ýitirilendigi baradaky hukuk namalary hasaba alyş kagyzlary ýörite gutularda hem aýratyn ýerleşdirilýär.
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
1-nji goşundy
Hasaba alnan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň sanawy ýöredilýän kitap
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
2-nji goşundy
Hasaba alnan kadalaşdyryjy däl hukuk namalarynyň sanawy
ýöredilýän kitaby
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
3-nji goşundy
Hukuk namalary ulanyjylara bermegiň we yzyna almagyň ýörite kitaby
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
4-nji goşundy
Hasaba alyş kagyzynyň nusgasy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
5-nji goşundy
Hasaba alyş kagyzynyň doldurylyşynyň nusgasy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
6-njy goşundy
Umumy hukuk klassifikatoryň bölümlerini tapawutlandyrýan
kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kagyzyň nusgasy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
7-nji goşundy
Umumy hukuk klassifikatoryň kici bölümlerini tapawutlandyrýan
kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kagyzynyň nusgasy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
8-nji goşundy
Umumy hukuk klassifikatoryň bentlerini tapawutlandyrýan kartotekadaky ýöriteleşdirilen bölüşdiriji kartoçkanyň nusgasy
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
9-njy goşundy
Hukuk namanyň belli bir gurluş bölegi täze görnüşde beýan edilende goýulýan çyzygyň nusgasy
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Jemgyýetçilik birleşikleri hakynda
3-nji madda. Şu Kanunyň hereket edýän çygry
1. Şu Kanunyň täsiri dini guramalardan, täjirçilik guramalary tarapyndan döredilýän täjirçilik däl birleşmelerden (assosiasiýalardan) başga, raýatlaryň başlangyjy boýunça döredilen jemgyýetçilik birleşiklerine degişlidir.
2. Şu Kanunyň täsiri halkara we daşary ýurt jemgyýetçilik birleşikleriniň Türkmenistanyň çäklerinde döredilen gurluş düzüm birlikleriniň - guramalarynyň, bölümleriniň (şahamçalarynyň) we wekillikleriniň işine hem degişlidir.
3. Jemgyýetçilik birleşikleriniň aýry-aýry görnüşleriniň döredilmegi, işi, üýtgedip guralmagy we ýatyrylmagy bilen baglanyşykly aýratynlyklar ýörite kanunlar bilen düzgünleşdirilýär. Şeýle jemgyýetçilik birleşikleriniň işi ýörite kanunlar kabul edilýänçä şu Kanun arkaly düzgünleşdirilýär.
(Kanunyň 3-nji maddasy Türkmenistanyň 2017-nji ýylyň 4-nji fewralyndaky № 500-V Kanuny esasynda täze görnüşde beýan edilen).
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
10-njy goşundy
Hukuk namanyň belli bir gurluş bölegi güýji ýitirilse goýulýan çyzygyň
nusgasy
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ
K A R A R Y
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrliginiň çagyl-çäge
serişdelerini ulanmagy barada
Ýerine ýetirilýän işleriň we öndürilýän önümleriň ýokary hilini üpjün etmek, şeýle hem "Türkmenistany ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin baş ugry" Milli maksatnamamyzda Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi tarapyndan onuň üstüne ýüklenilen wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen,karar edýärin:
1. Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligine garamagyndaky karýer hojalyklarynda öndürilýän çagyl-çäge serişdelerini öz hajatlary üçin we Ministrlik bilen baglaşylan şertnamalar boýunça desgalary gurýan daşary ýurt firmalaryna we kompanilaryna ýerlemek üçin ulanmaga ygtyýar bermeli. (Kararyň 1-nji bölümi Türkmenistanyň Prezidentiniň 04.05.2011 ý. çykaran № 11625 karary esasynda güýjüni ýitiren).
2. "Çagyl-çäge serişdeleri öndürilýän karýer hojalyklaryny Türkmenistanyň Gurluşyk we gurluşyk materiallary senagaty ministrligine bermek hakynda" Türkmenistanyň Prezidentiniň 2005-nji ýylyň Alp Arslan aýynyň 31-inde çykaran №7503 kararynyň (Türkmenistanyň Prezidentiniň namalarynyň we Türkmenistanyň Hökümetiniň çözgütleriniň ýygyndysy, 2005-nji ýyl, №8, 450-nji madda) 2-nji bölüminde “Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi” sözlerini aýyrmaly.
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
11-nji goşundy
Hukuk namanyň
dolulygyna güýji ýitirilse
goýulýan çyzygyň nusgasy
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ
K A R A R Y
Karar Türkmenistanyň Prezidentiniň
29.01.2016 ý. çykaran № 14586 karary
esasynda güýjüni ýitiren.
Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrligi hakyndaky Düzgünnamany tassyklamak barada
«Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşüniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynda» ýurdumyzyň nebitgaz pudagynyň öňünde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek hem-de Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň işini has-da kämilleşdirmek maksady bilen, karar edýärin:
1. Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrligi hakyndaky Düzgünnamany tassyklamaly (goşulýar).
Ygtyýarly edaralar tarapyndan
kadalaşdyryjy hukuk
namalarynyň hasabynyň we
ulgamlaşdyrylmagynyň
alnyp barylmagynyň Tertibine
12-nji goşundy
Hukuk namanyň beýanyndan belli bir
söz ýa-da san aýrylsa, goýulýan çyzygyň
nusgasy
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ
K A R A R Y
"Türkmenistany ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin baş ugry" Milli maksatnamamyza laýyklykda Garaşsyz Bitarap Türkmenistanyň paýtagty gözel Aşgabadyň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has gowulandyrmak, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň 2006-njy ýylyň Baýdak aýynyň 27-sinde çykaran №7784 kararyny ýerine ýetirmek maksady bilen, karar edýärin:
1. Aşgabat şäherinde:
Türkmenistanyň Gurluşyk we gurluşyk materiallary senagaty ministrligine -600 orunlyk mekdebiň we 160 orunlyk çagalar bagynyň;
"Türkmensement" paýdarlar jemgyýetine - 600 orunlyk mekdebiň;
"Türkmendökün" paýdarlar jemgyýetine - 160 orunlyk çagalar bagynyň taslamasyny öz serişdeleriniň hasabyna düzmäge we olary gurmaga ygtyýar bermeli.
2. Türkmenistanyň Energetika we senagat ministrliginiň "Türkmenenergogurluşyk" konserni 600 orunlyk mekdebiň (buýrujy-"Türkmensement" paýdarlar jemgyýeti) we 160 orunlyk çagalar bagynyň (buýrujy – «Türkmendökün» paýdarlar jemgyýeti) gurluşygynyň baş potratçysy bolmaly. Türkmenistanyň Prezidentiniň 23.05.2008 ý. çykaran № 9843 karary esasynda sözler aýryldy.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan
2018-nji ýylyň 15-nji dekabrynda 1178 bellige
alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan.


c: text/html

text:
Aǵajaı Altaı (keıde Aǵajaı-Altaı dep jazylady)— qazaq halyq áni. «Aǵajaı Altaı» qazaqtyń turmys–tirshiligin, salt–sanasyn jyrlaıtyn baıyrǵy án.
Bul ánniń tarıhyna keler bolsaq, HİH ǵasyrdyń sońynda HH ǵasyrdyń basynda shyqqan degen málimetter bar. Ánniń shyǵý tarıhy óte aryda bolýy kerek, óıtkeni «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» tarıhı oqıǵasy kezindegi qazaqtyń basyna tóngen qaterdi jyrlaıdy. Bul – kóp burmalaýǵa ushyraǵan án, sózi birneshe ret ózgergen. Sońǵy kezderi bul ánniń mátini eń alǵashqy nusqasymen aıtylyp júr. Ánniń negizgi nusqasy Ór Altaıda týǵan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pýtın Toqaevqa erekshe tartý jasady
Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevqa erekshe tartý jasady, Bul týraly QR Prezıdentiniń baspasóz hatshysy Berik Ýálı facebook-te jazdy.
«Omby qalasyndaǵy yntymaqtastyq forýmynyń resmı sharalarynan keıin memleketter basshylary bir-birine estelik retinde syılyq jasady. Vladımır Pýtın Qasym-Jomart Toqaevqa mármár men malahıttan jasalyp, kúmispen kúptelip, altynmen aptalǵan shahmat tartý etti. Qazaqstan Prezıdenti reseılik áriptesine ult ustazy, halqymyzdyń uly oıshyly Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna oraı arnaıy tartý-taralǵy retinde shyǵarylǵan Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» romanynyń eki tomyn syılady», – delingen jazbada.


text:
Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda milli ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmeginiň, daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümçiligiň giň gerimde ýola goýulmagynyň hem-de dürli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmeginiň netijesinde, milli ykdysadyýetimiz durnukly ösüş depginine eýe bolýar. Milli Liderimiziň baştutanlygynda şu ýylyň 5 aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisi hem muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Ýylyň başyndan bäri, milli ykdysadyýetimizdäki jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,2 göterim derejede saklanyp galýar. Dünýä ykdysadyýetinde bolup geçýän ýagdaýlara ser salanymyzda, onuň ösüş göteriminiň käbir halkara maliýe edaralarynyň çaklamalaryna görä, 3,3 göterimlik ösüş gazanýan döwründe milli ykdysadyýetimizde gazanylýan bu ösüş depgini bellenmäge mynasypdyr.
Ýurdumyzyň ösüşiniň ýokary depginde saklanylmagy milli Liderimiziň alyp barýan öňdengörüjilikli ykdysady syýasatynyň hem-de durmuşa geçirýän giň gerimli özgertmeler maksatnamalarynyň çäklerinde amala aşyrylýar. Şu ýylyň 5 aýynyň jemlerine laýyklykda, senagat pudagynda ösüş depgini 4 göterim, ulag we aragatnaşyk toplumynda 10,1 göterim, söwdada 11,8 göterim, oba hojalygynda 3,5 göterim we hyzmatlar ulgamynda 8 göterim ýokarlandy. Ýurdumyzda öndürilen önümleriň degişli döwürde eksport edilen möçberi 14 göterim artdy. Şol bir wagtda importuň möçberi bolsa, 20 göterim azaldy. Importuň möçberiniň yzygiderli azalmagy ýurdumyzda daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümçilikleriň giň gerimde ýaýbaňlandyrylmagynyň hasabyna amala aşyrylýar.
Milli ykdysadyýetimiziň ösüş depginine ýurdumyzyň hususy pudagynyň wekilleriniň hem goşandy uludyr. Hormatly Prezidentimiz tarapyndan uly goldawa eýe bolan türkmen telekeçileri öz öndürýän önümlerini dünýä bazaryna ýerläp, şol bir wagtda ýurdumyzda hem halkyň isleglerini kanagatlandyryp, asylly zähmet çekýärler. Şu ýylyň 5 aýynyň jemlerine görä, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça senagat önümleriniň öndürilişi 21,8 göterim, oba hojalyk hem-de azyk önümleriniň möçberi 4,9 göterim artdy. Döwletimiziň goldaw bermegi netijesinde, daşary ýurtlara eksport edilen azyk harytlarynyň möçberi 26,2 göterim, azyk däl we senagat harytlarynyň möçberi 3,3 göterim ýokarlandy.
Ýurdumyzyň hususyýetçileriniň gazanýan bu üstünlikleriniň netijesinde, azyk hem-de senagat maksatly önümçilikler giň gerime eýe boldy. Diýarymyzyň dürli künjeklerine hususy pudagyň wekilleriniň döredýän maldarçylyk toplumlarynyň, gurýan ýyladyşhanalarynyň hasabyna bazarlarymyzda et-süýt önümleri bilen bir hatarda, ter bakja önümleri bolan pomidoryň, hyýaryň hem-de beýleki önümleriň has köp mukdaryny görmek bolýar. Şeýle hem senagat maksatly kärhanalarda hojalyk üçin zerur bolan dürli serişdeleriň öndürilmegi ýola goýuldy. Şolaryň hatarynda elde we awtomatiki usulda kir ýuwmak üçin kir ýuwujy serişdeleri öndürýän täze kärhanalar peýda boldy. Mundan başga-da, durmuş maksatly himiýa önümleri hem öz ýerli telekeçilerimiziň önümçiliginiň hataryna goşuldy. Telekeçiler kir ýuwujy serişdeleriň, şampunlaryň birnäçe görnüşini, suwuk sabyn, gap-gaç, aýna ýuwujy serişdeleri we beýlekileri öndürmegi ýola goýdular. Turbalary hapadan arassalaýan erginleriň, eşikleri agardýan serişdeleriň, diş pastalarynyň üç görnüşiniň önümçiligi ýola goýuldy. Mundan başga-da, parfýumeriýa önümlerini köpçülikleýin öndürmegi özleşdirmäge girişýärler. Güneşli ýurdumyzyň önümlerine, şol sanda, ter we gaplanan gök önümlere we miwelere, gawunlara we guradylan miwelere daşary ýurt bazarlarynda uly isleg bildirilýär. Bu ugurda hem netijeli eksport ugurlary ýola goýuldy.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary milli ykdysadyýetimiziň ösüş depginini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen, türkmen halylaryny, haly önümlerini, milli äheňdäki sowgatlyk we dokma önümlerini dünýä bazaryna çykarmak üçin netijeli işleri alyp barýarlar. Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde ýakyn wagtlarda açyljak dükan arkaly dürli görnüşli eksport harytlarynyň lomaý söwdasynyň guralmagy göz öňünde tutulýar.
Şeýle batly gadamlar milli ykdysadyýetimiziň ösüşlerini has-da belent sepgitlere ýetirýär. Ýurdumyzyň ösüşleriniň hem-de özgerişlikleriniň başynda duran hormatly Prezidentimiziň il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!
Bibijemal KAKABAÝEWA,
S. A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň uly
mugallymy.


text:
Serbiýanyň paýtagtynda ýüzlerçe pensioner hökümetiň pensiýa haklaryny kesmek planlaryna we pes ýaşaýyş durmuş şertlerine garşy protest geçirdi.
Demonstrantlar Belgradyň Nikola Pasiç meýdançasynda jemlenip, soňy bilen-de Konstitusiýa Kazyýetine tarap ýöriş geçirdiler.
Şeýle protestleriň ençemesi ýurduň beýleki şäherlerinde hem geçirildi.
2015-nji ýylyň fewralynda ýurduň şol wagtky premýer-ministri Aleksandr Wuçiçiň hökümeti Halkara Walýuta Fondy bilen üç ýyllyk karz ylalaşygyny baglaşypdy. 1.2 milliard ýewro karzy alyp bilmek üçin, Belgrad 2014-nji ýylyň aýagynda jemgyýetçilik pudagyň aýlyklaryny we pensiýa haklaryny peseldipdi.
Pensionerler ýaşaýyş şertleriniň barha gymmatlaýandygy sebäpli, öz pensiýalarynyň 25% azalandygyny aýdýarlar. Hormatly dynç alyşa çykanlar ýurduň häzirki hökümetinden ýitirilen pensiýalarynyň öwezini dolmagyny we her ýyl pensiýa indeksasiýasyny geçirmegini talap edýärler.


text:
Şeýle hem okaň
15.11.2019 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
14.11.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti Katar Döwletiniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisini kabul etdi
14.11.2019 | «Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly halkara sergä we ylmy maslahata gatnaşyjylara
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruklara gol çekdi, resminamalara laýyklykda, degişli ugurlarda iň gowy dünýä tejribesini öwrenmek maksady bilen, aşakda görkezilen ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzüminiň wekilleri iş saparlaryna iberilýär:
Döwlet energetika instituty — Koreýa Respublikasyna;
Döwlet çeperçilik akademiýasy, Jemagat hojalygy instituty, Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti — Ýaponiýa;
Türkmen döwlet maliýe instituty, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty — Hytaý Halk Respublikasyna;
Türkmen oba hojalyk instituty, Milli sport we syýahatçylyk instituty — Rumyniýa;
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti — Awstriýa Respublikasyna.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Şeýle hem okaň
24.10.2019 | Türkmen agyr atletikaçylarynyň nobatdaky sylaglary
15.09.2019 | Jiu-jitsu boýunça ýaş ussatlarymyzyň üstünlikleri
07.09.2019 | Türkmen pälwanlary Koreýa Respublikasyndan 25 medal bilen gaýdyp gelýärler
03.09.2019 | Bütindünýä söweş sungatlarynyň ussatlygy oýunlarynda türkmen türgenleri ýene ýedi medala eýe boldular
02.09.2019 | Türkmen söweş sungaty ussatlarynyň nobatdaky halkara üstünlikleri
17.08.2019 | Milli ýygyndy toparlarymyzyň hasabynda iki altyn medal
“Budapest Spring Festiwal” atly küşt boýunça halkara ýaryşynda türkmen türgenleri üç baýraga – iki altyn we kümüş medallara mynasyp boldular. Bu her ýyl geçirilýän ýaryşa 40 ýurtdan 140-a golaý küştçi gatnaşdy. Olar şweýsar ýaryş usuly boýunça dokuz tapgyryň dowamynda öz aralarynda bäsleşdiler.
“B” toparda mümkin bolan 9 utukdan 7,5 utuk toplan sport ussatlygyna galaşgär Gurbangeldi Amangeldiýew altyn medala mynasyp boldy. Öz ildeşinden diňe sport koefisientleriniň gatnaşygynda yza galandygy sebäpli ikinji orny eýelän Hajygurban Döwletow hem edil şonça utuk toplady.
“S” toparda Aşgabadyň ýöriteleşdirilen küşt-şaşka mekdebiniň mugallymy, sport ussatlygyna dalaşgär Wladimir Annaýew tapawutlandy. Ol bu paýhas bäsleşikleriniň dowamynda 8 utuk toplady. Ildeşimiz ýedi duşuşykda öz garşydaşlaryny utdy, iki duşuşygy bolsa deňlikde tamamlady.
Küşt hem Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Bu toplumlaýyn oýunlaryň başlanmagyna 170 günden sähel gowrak wagt galdy. Häzirki wagtda milli ýygyndylarymyzyň erkekler we zenanlar düzümleri Türkmenistanyň taryhynda iň iri sport wakasyna gatnaşmaga güýçli taýýarlyk görýärler.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Arktika
Arktika (grek. ἄpktoς — "aýy" (grek. arktikos — demirgazyk, arctos — aýy (Uly Ýedigen ýyldyzlar topary esasynda) — Demirgazyk polýusa ýanaşýan hem-de Ýewraziýa we Demirgazyk Amerika materikleriniň gyralaryny, tas tutuş Demirgazyk Buzly okeany adalary (Norwegiýanyň kenarýaka adalaryndan başga) bilen bilelikde, şeýle hem Atlantik we Ýuwaş okeanlaryň ýanaşyk böleklerini öz içine alýan, Ýeriň ýeke-täk fiziki-geografik raýonydyr. Arktikanyň günorta araçägi tundra zonasynyň günorta çäklerine gabat gelýär. Meýdany 27 mln kw. km çemesi; kämahal Arktika günortada Demirgazyk polýar aýlawy bilen çäklenýär (66° 33′ dg. giň.), şeýle bolanda onuň meýdany 21 mln kw. km bolup durýar.


text:
Özbegistan Respublikasynda iş sapary bilen bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün Daşkent şäherinde geçirilýän Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň ikinji Konsultatiw duşuşygyna gatnaşdy.
Sebit boýunça goňşy ýurtlar bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek milli Liderimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup, türkmen halkyny şol ýurtlaryň halklary bilen asyrlaryň dowamynda ýola goýlan taryhy-medeni hem-de dostlukly gatnaşyklar birleşdirýär.
Parahatçylyk söýüjilik we oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanan bu döredijilikli ugry yzygiderli amala aşyrmak bilen, Türkmenistan Merkezi Aziýada özara bähbitli hyzmatdaşlygy berkitmek we giňeltmek ugrunda çykyş edip, bu ugurda anyk ädimleri ädýär.
Mälim bolşy ýaly, birnäçe ýyl mundan öň türkmen tarapy sebit gatnaşyklarynda yzygiderli çemeleşmä geçmek hakynda pikiri öňe sürüp, bu meselä öz konseptual garaýşy bilen tanyşdyrdy. Häzirki şertlerde bu pikir aýratyn derwaýyslyga hem-de Merkezi Aziýa sebitiniň diňe kontinental däl-de, eýsem, umumydünýä işlerinde eýeleýän ornunyň giňelmegini nazara almak bilen, zerurlyga eýe bolýar.
Türkmen-özbek gatnaşyklary barada aýdylanda, olaryň hoşniýetli goňşuçylyk, sazlaşykly häsiýeti Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Şawkat Mirziýoýewiň arasynda geçirilen gepleşikleriň barşynda nobatdaky gezek öz subutnamasyna eýe boldy. Bu duşuşyk iki goňşy ýurduň strategiki hyzmatdaşlyga tarap ugra üýtgewsiz ygrarlydygyny, netijeli hyzmatdaşlygy ähli ugurlarda – ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde giňeltmek islegini aýdyň görkezdi.
Döwlet Baştutanymyza Özbegistan Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň «Hormatly akademigi» adyň dakylmagy iki döwletiň we halklaryň arasyndaky ýylsaýyn berkeýän dostlugyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Şu günüň birinji ýarymynda milli Liderimiz «Kuksaroý» köşgüne bardy, bu ýer sammitiň geçirilýän ýerine öwrüldi. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygyna gatnaşmak üçin Daşkende Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sooronbaý Žeenbekow, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon hem-de Gazagystan Respublikasynyň ilkinji Prezidenti Nursultan Nazarbaýew geldiler.
«Kuksaroý» köşgüniň eýwanynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew mähirli garşylaýar. Iki ýurduň Baştutanlary dostlarça salamlaşyp, ýadygärlik üçin surata düşdiler.
Sammitiň banneriniň hem-de gatnaşyjy ýurtlaryň Döwlet baýdaklarynyň öňünde däbe öwrülen bilelikdäki surata düşmek dabarasyndan soň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň «Kuksaroý» köşgüniň Kiçi mejlisler zalynda ýokary derejedäki bäştaraplaýyn çäkli duşuşygy boldy.
Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew duşuşygy açyp hem-de daşary ýurtly kärdeşlerini mübärekläp, şu sammitiň Merkezi Aziýanyň halklarynyň hyzmatdaşlygy giňeltmäge, dostlugy we hoşniýetli goňşuçylygy berkitmäge, umumy meseleleri bilelikde çözmäge tüýs ýürekden çalyşýandygyny şöhlelendirýär diýip, onuň jemleriniň sebitdäki köpugurly netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.
Soňra Konsultatiw duşuşyga gatnaşyjylar onuň gün tertibine girizilen hem-de syýasy, söwda-ykdysady, maýa goýum, ulag-kommunikasiýa, medeni-ynsanperwer we beýleki ugurlarda sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmek bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar, şeýle hem halkara meseleleriniň derwaýys ugurlary hem-de sebitde howpsuzlygy üpjün etmek barada pikir alyşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşynda mähirli kabul edilendigi hem-de bilelikde işlemek üçin ajaýyp şertleriň döredilendigi üçin Prezident Şawkat Mirziýoýewe minnetdarlyk bildirip, Konsultatiw duşuşygyň gün tertibine girizilen meseleleriň her biriniň sebitiň döwletleri üçin uly ähmiýetiniň bardygyny we elbetde, täsirli çäreleriň görülmegini talap edýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz taraplaryň bu görnüşde bellenilen ähli meseleleri netijeli ýagdaýda ara alyp maslahatlaşyp, özara düşünişip hem-de ylalaşylan çözgütlere gelinjekdigine ynam bildirdi.
Soňky döwürde biziň ýurtlarymyz Merkezi Aziýany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlary boýunça hyzmatdaşlygy berkitmek, sebitde durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, sebitden daşardaky döwletler, guramalar we birleşikler bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak babatda köp işleri geçirdiler diýip, milli Liderimiz belledi.
Daşary syýasat edaralarynyň derejesindäki bäştaraplaýyn geňeşmeler yzygiderli häsiýete eýe boldy. Munuň özi dünýä giňişliginde, halkara guramalarynda ädimleri netijeli utgaşdyrmaga, umuman, birek-biregiň maksatlaryna we bähbitlerine oňat düşünmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistan şeýle iş tejribesini goldap, ony dowam etmeli, şeýle duşuşyklaryň ugurlaryny we mowzugyny giňeltmeli diýip hasaplaýar.
Bu aýratyn-da, sebitde durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, onuň dünýä gatnaşyklaryna ykdysady taýdan çalt goşulyşmagy üçin, bu ýerde daşary ýurtly maýadarlaryň gatnaşmagynda iri möçberli taslamalary amala aşyrmak üçin biziň döwletlerimiziň tagallalaryny birleşdirmek babatda möhümdir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Merkezi Aziýa — bu Ýewraziýa ulag ýollarynyň we energiýa akymlarynyň kesişýän ýeri, uglewodorod çig malynyň dünýä möçberindäki gorunyň jemlenen ýeri. Şonuň üçin sebitde döwrebap ulag, logistika, energetika, aragatnaşyk düzümini döretmek özara gatnaşyklaryň möhüm meselesidir.
Baş maksat — sebiti Gündogar — Günbatar, Aziýa — Ýewropa ugurlary boýunça ulag-logistika we energetika akymlarynyň aýrylmaz bölegine hem-de has gysga we amatly bölegine öwürmek bolup durýar.
Şunda daşary gatnaşyklary işjeň ösdürmegiň ähmiýetli ýagdaý bolup durýandygy aýdyňdyr. Olar bolsa, eýýäm bar, Merkezi Aziýa+Ýewropa Bileleşigi, Merkezi Aziýa+ABŞ, Merkezi Aziýa+Russiýa formatlary işleýär, biziň döwletlerimiziň Ýaponiýa we Koreýa Respublikasy bilen durnukly gatnaşyklary ýola goýuldy. Biziň sebitimiz bilen özara gatnaşyklaryň şeýle görnüşine beýleki ýurtlar gyzyklanma bildirýärler diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Bularyň hemmesi daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň Merkezi Aziýanyň zerurlygy baradaky düşünjesine, dünýä ýüzünde onuň bilen dürli ugurlarda hyzmatdaşlyga gyzyklanmanyň artmagy aýdyň şaýatlyk edýär. Elbetde, bu gowy ýagdaý, şonuň üçin biz jogapkär döwletler bolmak bilen, öz halklarymyzyň, şeýle hem kontinental we dünýä durnuklylygynyň hem-de ösüşiniň bähbidine şeýle gatnaşyklary amala aşyrýarys diýip, milli Liderimiz belledi.
Şunuň bilen baglylykda, şu günki duşuşyk halkara düzümleri hem-de aýry-aýry döwletler bilen hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemäge, gatnaşyjy ýurtlaryň daşary syýasat edaralaryna degişli gözükmeleri bermäge mümkinçilik döredýär.
Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmak sebiti durnukly, dawasyz ösdürmegiň aýrylmaz şerti bolup durýar. Biziň hemmämiz bu ýurtda gapma-garşylygyň tiz tamamlanmagyna, barlyşygyň we ylalaşygyň gazanylmagyna gyzyklanma bildirýäris. Elbetde, olary diňe parahatçylykly, syýasy serişdeler arkaly gazanmak mümkin diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Biz Owganystanyň ýakyn goňşulary bolmak bilen, bu işe uly goşant goşýarys, owgan halkyna uly ykdysady we ynsanperwer kömegini berýäris, muňa bolsa, goňşy ýurduň ýolbaşçylary hem-de ilaty ýokary baha berýärler. Bu ugurda tagallalarymyzy dowam etmek halkara guramalary, ozaly bilen BMG bilen hyzmatdaşlyk Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmagyň hem-de durmuş-ykdysady taýdan dikeltmegiň möhüm şerti bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
«Ýaşyl ykdysadyýetiň» ölçeglerini ornaşdyrmak arkaly ekologiýa töwekgelçiliklerine garşy göreşmek, önümçilik işinde ýokary ekologiýa talaplaryny berjaý etmek bäştaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugry bolup durýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, umumy tagallalaryň netijeli utgaşdyrylmagy Merkezi Aziýanyň özboluşly tebigatyny goramaga, ilatyň ýokary durmuş derejesini üpjün etmäge ýardam eder.
Şunuň bilen baglylykda, Araly halas etmek aýratyn mesele bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Bu mesele boýunça ylalaşylan çözgütleriň kabul edilmegi Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň işine zerur itergi bermäge, AHHG-niň Birleşen Milletler Guramasy, beýleki halkara düzümleri bilen netijeli gatnaşyklaryny ýola goýmaga ýardam eder.
Suw serişdeleri — Merkezi Aziýanyň halklarynyň umumy baýlygy, olara elýeterlilik adamyň esasy hukugy bolup durýar. Oýlanyşykly, jogapkärçilikli we öňdengörüjilikli çemeleşmeler, adalatlylyk ýörelgelerine ygrarlylyk hem-de birek-biregiň bähbitlerini nazara almak, suwdan peýdalanmak, durnukly ösüşiň milli we sebit meýilnamalaryny ýerine ýetirmek, azyk howpsuzlygyny üpjün etmek meselelerinde üstünlikli hyzmatdaşlygymyzyň girewi bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şeýle hem milli Liderimiz ynsanperwer gatnaşyklary, Merkezi Aziýanyň halklarynyň baý taryhy mirasyny dikeltmek we dünýä ýaýmak, sebitde giň medeni alyşmalar üçin şertleri döretmek işlerini esasy wezipeleriň hatarynda görkezdi. Medeni, ylym, bilim gatnaşyklaryna döwlet tarapyndan goldaw berilmegi sebitiň intellektual ösüşiniň möhüm ýagdaýy bolup, adam mümkinçiliklerini açmagyň bir şerti bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, açyklyk, özara düşünişmek we ynanyşmak ýagdaýynda geçýän şu günki Konsultatiw duşuşyk bäş sany doganlyk ýurtlaryň we halklaryň dostlugyny, hoşniýetli goňşuçylygyny we hyzmatdaşlygyny has-da berkitmäge bolan umumy islegi beýan edýär.
Biz örän uly adam, ykdysady we serişdeler kuwwatyna eýe bolup, biziň syýasy erkimiz hem-de bilelikde, egin-egne berip işlemäge, baş umumy maksada – sebitimizi asuda, gülläp ösýän ülkä, halkara bileleşiginiň ygtybarly hyzmatdaşyna, hyzmatdaşlygyň we özara düşünişmegiň ýerine öwürmäge bolan ynamymyz bar diýip, milli Liderimiz ähli wekiliýetlere netijeli işlemegi arzuw etdi.
Soňra Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygy «Kuksaroý» köşgüniň Uly mejlisler zalynda giňişleýin düzümde dowam etdi.
Duşuşyga gatnaşyjylara söz berilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow myhmansöýerlik hem-de bilelikde netijeli işlemäge döredilen şertler üçin özbek kärdeşine minnetdarlyk sözlerini beýan edip, şu günki duşuşygyň Merkezi Aziýa döwletleriniň hyzmatdaşlygynda nobatdaky möhüm tapgyry alamatlandyrýandygyny belledi. Bu duşuşyk sebiti durnukly ösdürmek, biziň ýurtlarymyzyň arasynda özara gatnaşyklaryň mäkäm we netijeli gurallaryny döretmek, sebitiň mynasyp, deňhukukly, gadyrly hyzmatdaş hökmünde dünýä gatnaşyklaryna goşulmagynyň durmuşa ukyply nusgalaryny döretmek üçin zerur şertleri üpjün etmäge gönükdirilendir.
Bu wezipeler örän möhüm, hemmämiz hem-de her birimiz üçin durmuş ähmiýetli bolup, ýokary derejede geçirilýän Konsultatiw duşuşyklaryň şu görnüşiniň diňe öz-özüni ödemek bilen çäklenmän, eýsem, ýokary derejede wajyp bolup durýar diýip, milli Liderimiz belledi. Şu gün biz, aslyýetinde, öz öňümizde umumy maksatlary goýýarys, wagtymyzy yzygiderli deňeşdirip, pikir alyşmak mümkinçiligini döredýäris hem-de bir aladamyz ýa-da düşünişmezligimiz ýüze çyksa, bu barada gös-göni we açyk aýdyp bilýäris.
Bu barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz netijelilik, bilelikdäki döredijilik işini, doganlyk halklaryň hem-de döwletleriň umumylygyna we ykballarynyň aýry däldigine hem-de zerur netijeleri bilelikde gazanmak ynamynyň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklarda kesgitleýji ýagdaýdygyna uly ynam bildirdi.
Biz öňümizde uly maksatlary goýup, sebitimizde mäkäm hem-de uzakmöhletleýin parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnuklylygyň şolary amala aşyrmagyň esasy şerti bolup durýandygyna düşünýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Soňky döwürde bu ugurda köp işleriň geçirilýändigini aýtmak gerek.
Bäş döwletiň DIM-niň ýolbaşçylarynyň derejesinde yzygiderli geçirilýän syýasy geňeşmeleriň gurallary işläp ugrady. Şolarda sebitiň gün tertibiniň anyk meseleleri, ilkinji nobatda, howpsuzlyk bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşylýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, geňeşmeleriň şu görnüşi Merkezi Aziýa ýurtlarynyň BMG-niň we ÝHHG-niň çäklerindäki has ýakyn hem-de utgaşykly hereketleri bilen berkidilip bilner.
Şol düzümlerde bäştaraplaýyn geňeşmeleriň salym pursatlyk däl-de, eýsem, yzygiderli, anyk kesgitlenen ugurlary bolan görnüşlerini ýola goýmak zerurdyr. Biziň wekiliýetlerimiziň umumy sebit ähmiýetli möhüm meseleler boýunça aýdyň ýol görkezijileriniň, ylalaşylan ugurlarynyň bolmagy hem-de şolary maksadalaýyk gorap, birek-biregiň goldawyna daýanyp hem-de beýleki döwletleriň hataryndan pikirdeşlerini çekip bilmegi gerek diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Sebit howpsuzlygy ýaly möhüm meselede biziň ýurtlarymyz hemişe jebis çykyş edip, öz öýünde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmek babatda jogapkärçiligini hem-de berk ynamyny görkezmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Bu bolsa häzir, terrorçylygyň, ekstremizmiň, guramaçylykly jenaýatyň öňküsi ýaly dünýä ýüzüne hem-de käbir döwletleriň we sebitleriň abadançylygyna howp salýan döwründe has-da möhüm ýagdaýdyr.
Şunuň bilen baglylykda, Owganystanda ylalaşdyrmak işlerine goldaw bermek boýunça bilelikdäki işler aýratyn ähmiýete eýe bolýar diýip, milli Liderimiz Türkmenistanyň bu babatda ozal hem ençeme gezek beýan eden garaýşyny tassyklady.
Bitarap döwlet we ýakyn goňşy hökmünde biziň ýurdumyz Owganystandaky ýagdaýy parahatçylykly, syýasy usul arkaly kadalaşdyrmaga gyzyklanma bildirýän ähli taraplaryň arasynda gös-göni gatnaşyklary ýola goýmak üçin zerur bolan ähli şertleri döretmäge taýýardyr diýip, milli Liderimiz gepleşikleri geçirmek usulynyň taýsyzdygyna ynam bildirdi. Durmuşyň görkezişi ýaly, bu ýerde güýç ulanmak netijesiz bolup, onuň geljegi ýokdur.
Owganystanyň syýasy durnuklylygynyň, ykdysady we durmuş taýdan gaýtadan dikeldilmeginiň, sebit hem-de dünýä-hojalyk işlerine üstünlikli goşulyşmagynyň möhüm şerti durmuşyň energetika, ulag we kommunikasiýa ýaly möhüm pudaklardaky iri düzümleýin taslamalaryň amala aşyrylmagyna Owganystanyň gatnaşmagy bolup durýar.
Türkmenistan bu ugurda yzygiderli iş alyp barýar, mälim bolşy ýaly, birnäçe iri sebit taslamalarynyň başyny başlady, şolaryň birnäçesi üstünlikli tamamlandy. Biz Owganystanyň, beýleki goňşy ýurtlaryň gatnaşmagynda ähmiýetli taslamalaryň amala aşyrylmagy boýunça işleri dowam etmegi maksat edinýäris hem-de şol işlere Merkezi Aziýa döwletleriniň goşulmagyny goldaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Owgan meselesiniň gerimini we düýplüligi, doganlyk halkyň umyt-arzuwlaryny bizden, goňşulardan başga hiç kim gowy bilmeýär hem-de duýmaýar. Owganystany goldamak işinde aýratyn orun eýelemeli wezipe hut biziň öňümizde durýar diýip, Türkmenistanyň Baştutany munuň üçin biziň ýurtlarymyza Owganystana hemmetaraplaýyn kömek bermek wezipesini soňa goýman, halkara gün tertibiniň möhüm meselesi hökmünde BMG-de hyzmatdaş döwletler, Sekretariat, ýöriteleşdirilen düzümler bilen yzygiderli işlemegiň zerurdygyny belledi.
Soňra milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, daşarky ykdysady we syýasy merkezler tarapyndan Merkezi Aziýa bolan gyzyklanma ýyl-ýyldan artýar. Munuň özi tebigydyr. Biziň sebitimiz dünýä ähmiýetli energetika, ulag-üstaşyr merkezleriniň biriniň derejesinde çalt özgerýär. Bu ýerde ägirt uly tebigy serişdeleriň bolmagy, çäk taýdan amatly ýerleşmeginiň bähbitleri uly maýalary goýmak, iri möçberli taslamalary amala aşyrmak üçin özüneçekiji anyk ýagdaýdyr.
Şunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wagtyň geçmegi bilen, daşary ýurtlaryň iri kompaniýalary, maýa goýum gaznalary, käbir döwletler üçin Merkezi Aziýanyň ykdysady taýdan özüne çekijiliginiň diňe artjakdygyna ynam bildirdi.
Biziň wezipämiz sebitiň sagdyn ykdysady bäsdeşligiň häzirki zaman talaplaryna kybap gelmegi, deňhukukly hem-de netijeli hyzmatdaşlygyň hukuklarynda dünýä hojalyk işleriniň aýrylmaz bölegine öwrülmegi üçin mümkin bolan hemme işleri etmekden ybaratdyr.
Munuň üçin Merkezi Aziýa ýurtlarynyň sebitde häzirki zaman energetika we ulag-üstaşyr düzümini döretmekde öňdebaryjy orny eýelemegi öz üstüne almagy gerek diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi hem-de bu maksada ýetmek üçin iri daşary ýurt maýadarlaryny çekmegiň zerurdygyny belledi.
Şunuň bilen sebitiň döwletlerine daşarky hyzmatdaşlar bilen oýlanyşykly, bähbitleriň we geljegiň umumylygyna esaslanan uzakmöhletli strategiki hyzmatdaşlygy ýola goýmak möhümdir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow soňky wagtda 5+ görnüşindäki özara hereketleriň örän işjeňleşendiginiň begendirýändigini belledi.
Şunda Merkezi Aziýa döwletleriniň bäşisiniň Ýewropa Bileleşigi, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Russiýa, Ýaponiýa, Koreýa Respublikasy bilen hyzmatdaşlyk etmeginiň görnüşleri göz öňünde tutulýar. Şeýle görnüşli hyzmatdaşlyga dünýäniň beýleki öňdebaryjy ýurtlary tarapyndan hem uly gyzyklanma bar. Şunuň ýaly duşuşyklaryň gün tertibi örän giň hem-de köp dürli bolýar, ýöne olarda ykdysadyýet, energetika, ulag we logistika baradaky meseleler hemişe esasy orun eýeleýär.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz agzalan ugurlar boýunça hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň, şol gatnaşyklary maksada laýyk alyp barmagyň, olara sebitiň düzümlerine uzakmöhletleýin maýa goýmagyň bähbitlerini we geljekki mümkinçiliklerini subut etmegiň, halkara ýöriteleşdirilen düzümleriň gurallaryny netijeli ulanmagyň zerurdygyny nygtady.
Türkmenistanda şu ýylyň awgustynda geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynda senagat, ulag, energetika ugurlary möhüm meseleler hökmünde öňe sürüldi. Gündogar-Günbatar, Aziýa-Ýewropa ugurlary boýunça ulag-üstaşyr we energetika hyzmatdaşlygynyň strategiki düzümini kemala getirmekde Hazar sebitiniň hem-de serhetdeş zolaklaryň, ilkinji nobatda, Merkezi Aziýanyň aýgytlaýjy orun eýeleýändigi bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, dünýä ummanyna göni çykalgasy bolmadyk sebitiň döwletleriniň Ýewropanyň, Russiýanyň, Kawkazyň, Ýakyn we Orta Gündogaryň bazarlaryna öz önümlerini çykarmagy üçin Gündogar Hazaryň port düzüminiň kuwwatyny has doly peýdalanmalydygyny belledi. Türkmenistan munuň üçin amatly şertlerde özüniň port desgalaryny hödürlemäge taýýardyr.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz sebitiň içindäki ulag gatnawlarynyň mümkinçilikleriniň doly peýdalanylmaýandygyny nygtady. Elbetde, bu ulgamda eýýäm birnäçe taslamalary bilelikde amala aşyrmagyň mysallary bar.
Ýöne Merkezi Aziýany häzirki zamanyň utgaşykly, ýokary netijeli ulag halkasyna öwürmek boýunça ulgamlaýyn işleriň alnyp barylýandygy barada aýtmak heniz ir. Bu taslamalar bilen has içgin meşgullanmak, ulag-üstaşyr geçelgelerini we logistikany ösdürmek boýunça tagallalarymyzy birleşdirmek zerur diýip, milli Liderimiz nygtady.
Soňra döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzir innowasion ösüş, ýokary tehnologiýalar babatda hyzmatdaşlyk özara gatnaşyklaryň iň ýokary derejede möhüm meselesi hökmünde çykyş edýär. Munuň özi häzirki zamanyň ählumumy ösüşiniň barşy bilen talap edilýär. Şunda innowasiýa netijeliligiň hem-de bäsdeşlige ukyplylygyň nyşany bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisinde innowasion ösüşiň mümkinçilikleriniň, ajaýyp ylmy mekdepleriň, öňdebaryjy tehnologiki işläp taýýarlamalaryň bardygyna ynam bildirdi. Bu ugurda tagallalary birleşdirmeli, sebitiň ösdürilmegi üçin biziň ýurtlarymyzyň ykdysadyýetlerine aýdyň ýüze çykýan innowasion häsiýet, sanly derejede ölçeg bermeli.
Milli Liderimiz söwda-ykdysady, energetika, ulag-logistika, innowasion ugurlarda sebit hyzmatdaşlygyna maksada gönükdirilen we ulgamlaýyn häsiýet bermek maksady bilen, bäştaraplaýyn Işewür geňeşini döretmegiň üstünde oýlanyşmagy teklip etdi.
Bu düzüm ykdysady hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary boýunça sebitiň döwletleriniň birleşdirilen strategiýasyny kemala getirmek babatda esasy dolandyryş merkeziň wezipesini öz üstüne alyp bilerdi, hökümetlere degişli teklipler bilen çykyş edip biler, daşary ýurtlaryň işewür toparlary bilen hyzmatdaşlygyň maýa goýum gün tertibi boýunça anyk teklipleri taýýarlap biler.
Merkezi Aziýanyň durnukly ösüşiniň üpjün edilmegi, biziň ýurtlarymyzyň ilatynyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagy sebitdäki ekologiýa wezipesiniň çözülmegi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr, şunda Araly halas etmek baş meseleleriň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Geçen ýylyň awgustynda Türkmenbaşy şäherinde geçirilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň sammitinde bu ulgamda umumy tagallalar giňişleýin ara alnyp maslahatlaşyldy, käbir ylalaşyklar gazanyldy.
Şeýlelikde, gaznanyň işini kämilleşdirmek, netijeliligini ýokarlandyrmak ugrunda möhüm ädimler ädildi. Bu ugurda hereket etmegi dowam etmeli, halkara jemgyýetçiliginiň, ilkinji nobatda, BMG-niň, onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň mümkinçiliklerini has netijeli peýdalanmaly.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Aral deňziniň giňişligi hem-de Aral meselesini Birleşen Milletler Guramasynyň işiniň aýratyn ugruna çykarmak üçin BMG-niň ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamak hakynda başlangyjy öňe sürmek barada pikirini aýtdy. Munuň üçin geçen ýylyň aprelinde hem-de şu ýylyň maý aýynda kabul edilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň «Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk» atly Kararnamasy oňat esas bolup durýar.
Araly halas etmek diňe bir anyk häsiýetli wezipe däldir. Bu taryhyň hem-de hakydanyň öňünde biziň borjumyzdyr. Aral deňziniň kenarlarynda köp babatda Merkezi Aziýa siwilizasiýasy, biziň ýakynlygymyz kemala geldi diýip, milli Liderimiz belledi hem-de Aralyň geljegini gaýdyp bermek üçin hemme işleri etmegiň zerurdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň dowamynda suw serişdelerini gorap saklamak we peýdalanmak ýaly sebitiň ýurtlary üçin örän möhüm meselä degip geçdi. Türkmenistanyň Baştutany umumy dünýägaraýşyň çäklerinde, her bir jogapkär döwletiň borjy hökmünde suw serişdelerine deň we adalatly elýeterliligi üpjün etmek ýörelgelerinde tagallalary birleşdirmegiň möhümdigini nygtady.
Şu esasda ikinji derejeli, ýerli bähbitler uzakmöhletleýin geljek üçin hereket etmegiň ýeke-täk strategiýasyny işläp taýýarlamaga we onuň ileri tutulýan ugurlaryna hem-de umumy sebitiň maksatlaryna düşünilmegine orun bermelidir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Şunda Türkmenistanyň eýeleýän ýörelgesi bellidir. Biz suwdan peýdalanmak meselesine garamagyň we ony çözmegiň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň, özara hormat goýmagyň we sebitiň ähli döwletleriniň bähbitlerini göz öňünde tutmagyň hem-de ýöriteleşdirilen halkara guramalaryň gatnaşmagynda amala aşyrylmaly diýip hasap edýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Biz XXI asyrda Merkezi Aziýanyň mynasyp orun eýelemegini üpjün etmäge gönükdirilen möhüm syýasy, ykdysady, tehnologiki, ekologiýa wezipelerini çözmek bilen, ösüşiň umumy binýadyna daýanýarys. Şol binýat biziň halklarymyzyň arasynda asyrlaryň dowamynda özara gatnaşyklaryň aýratyn, köp babatda täsin görnüşini kemala getirdi.
Ol medeniýetiň, däpleriň, gymmatlyklaryň hem-de ahlak kadalarynyň umumylygyny we ýakynlygyny özünde jemleýär. Munuň özi ata-babalarymyzdan bize miras galan örän uly gymmatlykdyr. Biz ony aýawly saklaýarys hem-de häzirki günde dowam edýäris, öz maksat-niýetlerimizi we hereketlerimizi şonuň bilen kybap getirýäris diýip, Türkmen döwletiniň Baştutany belledi.
Häzir biziň medeniýetimiz we taryhymyz döwletara gatnaşyklaryny berkidýär, adamlaryň arasyndaky ýakynlygyň möhüm ýagdaýy bolup durýar. Giň ynsanperwer gatnaşyklara itergi berip, medeni hyzmatdaşlygy ösdürip, biz halklarymyz üçin hoşniýetlilik, özara düşünişmek hem-de birek-birege mähremlilik däpleriniň dowamatlylygyny üpjün edýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Şu işde sebitiň ýurtlarynyň döredijilik intelligensiýasy möhüm orun eýelemelidir, hut şolar ulgamlaýyn we yzygiderli esasda umumy sebit medeni gatnaşyklary ösdürmek üçin ýagdaýlary döretmek başlangyjyny öz üstüne alyp biler diýip, döwlet Baştutanymyz ony Merkezi Aziýanyň medeni gatnaşyklarynyň forumy diýip atlandyryp boljakdygyny teklip etdi.
Bu forumyň wezipesi, biziň pikirimizçe, ýurtlarymyzyň medeni birleşikleriniň toplumlaýyn, köptaraply gatnaşyklaryny ýola goýmakdan, Merkezi Aziýanyň halklarynyň baý ruhy-taryhy mirasyny, edebiýat, sungat, kinematografiýa ulgamlarynda gazanylýan häzirki zaman üstünlikleri wagyz etmekden, ýaşlaryň giň gatnaşyklaryny höweslendirmekden ybarat bolup biler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Türkmenistan Merkezi Aziýanyň ähli döwletleri bilen, doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmäge we pugtalandyrmaga pugta eýerýär. Biz syýasat hem-de howpsuzlyk, ykdysadyýet we söwda, ekologiýa, ylym, medeniýet hem-de bilim ulgamlarynda hyzmatdaşlygymyzyň mümkinçiligini we geljegini aýdyň görýäris.
Biz umumy maksatlar bilen birleşendiris, şol maksatlary amala aşyrmaga tarap yzygiderli hereket edýäris diýip, milli Liderimiz nygtady hem-de şu günki duşuşygyň munuň üçin täzeden-täze mümkinçilikleri açjakdygyna ynam bildirdi.
Soňra Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew söz alyp, çuň manyly çykyşy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi hem-de döwlet Baştutanymyzyň öňe süren başlangyçlarynyň möhümdigini belledi. Şol başlangyçlar sebit hyzmatdaşlygynyň anyk maksatlaryna kybap gelýär hem-de gatnaşyklary umumy bähbitleriň esasynda mundan beýläk-de işjeň ösdürmäge gönükdirilendir.
Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygynyň netijeleri boýunça Bilelikdäki Beýannama kabul edildi.
Şol gün döwlet Baştutanlary «Kuksaroý» döwlet kabulhanasynyň Hormatly myhmanlar seýilbagynda bilelikdäki agaç nahallaryny oturtmak dabarasyna gatnaşdylar. Munuň özi bäş ýurduň doganlyk halklaryny baglanyşdyrýan dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň mizemezdiginiň özboluşly nyşanyna öwrüldi.
Günüň ikinji ýarymynda döwlet Baştutanlary Özbegistan Respublikasynyň ilkinji Prezidenti Islam Karimowyň ýadygärligine bardylar. Bu ýerde görnükli syýasatçynyň hem-de Garaşsyz döwleti gurmagyň gözbaşynda bolan özbek halkynyň wepaly oglunyň ýadygärligi oturdylypdyr.
Dabaraly ýagdaýda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Prezidentleri ýadygärligiň etegine gül desselerini goýup, sebitde netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine uly goşant goşan Özbegistanyň ajaýyp döwlet işgäriniň ýagty ýadygärligini hatyralap, hormat-sarpa goýdular.
Iş saparynyň maksatnamasy tamamlanandan soň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daşkendiň Islam Karimow adyndaky Halkara howa menziline gelip, bu ýerden Watanymyza ugrady.
Döwlet Baştutanymyz uçarda barýarka Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlary hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň nebit we gaz meseleleri boýunça geňeşçisi bilen türkmen-özbek hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek boýunça wezipeleri çözmek baradaky meseleleri ara alyp maslahatlaşdy. Bu hyzmatdaşlyga milli Liderimiziň Prezident Şawkat Mirziýoýew bilen bolan duşuşygynda garaldy.
Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň barşynda gazanylan ylalaşyklara, sammitde ýurdumyzyň öňe süren başlangyçlaryna we tekliplerine aýratyn üns berildi. Sebitiň ýurtlarynyň ykdysadyýetlerini has-da ösdürmekde hem-de şeýle görnüşde pikir alşylýan meýdançany döretmekde bu duşuşygyň uly ähmiýeti nygtaldy. Şonda Liderler özara gyzyklanma döredýän meseleleri ara alyp maslahatlaşyp biler hem-de ýeke-täk, umumy gün tertibi öňe sürüp bilerler.
Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilige we oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanan daşary syýasaty özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy we giňeltmegi özüniň baş maksady edip goýýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň diplomatik edarasynyň işiniň ugurlaryna ünsi çekip, umuman, Merkezi Aziýa döwletleriniň dünýä bazaryna ýakynlaşmagyna ýagdaýlary döretmek üçin geosyýasy we geoykdysady mümkinçilikleri nazara alyp, şol döwletler bilen özara gatnaşyklaryň möhüm ugurlaryny çuňňur we yzygiderli işlemegiň zerurdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň goňşy Özbegistan bilen, şol sanda oba hojalyk pudagynda hyzmatdaşlygynyň depginli ösüşini kanagatlanma bilen belledi. Biziň ýurdumyz Özbegistan Respublikasynda öndürilýän oba hojalyk tehnikalaryny we enjamlaryny satyn almaga gyzyklanma bildirýär.
Milli Liderimiz şeýle gatnaşyklaryň oňyn tejribesini belläp, ony giňeltmegiň hem-de biziň ýurdumyzyň howa şertlerine laýyk gelýän ýokary öndürijilikli tehnikalaryň täze nusgalaryny we görnüşlerini satyn almagyň mümkinçiliklerine garamagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni ulgamlarda türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň geljegi baradaky gürrüňini dowam edip, ylym we bilim ulgamynda iki döwlet üçin hem möhüm bolan hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemek barada wezipe goýdy. Merkezi Aziýanyň ähli döwletleri bilen şeýle gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi, umuman, sebitiň innowasion taýdan ösmegi, onuň aň-paýhas we adam mümkinçiligini artdyrmak üçin örän möhümdir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, Özbegistanyň Ylymlar akademiýasynyň ylmy-barlag institutlary hem-de beýleki bilim edaralary bilen göni aragatnaşyklary ösdürmeli diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz şeýle hem Merkezi Aziýa sebitiniň ýurtlary bilen ýangyç-energetika pudagynda gatnaşyklary giňeltmegiň zerurdygyny nygtady. Munuň özi Türkmenistandan Hytaýa çekilen gaz geçirijisi babatda hem ähmiýetlidir. Çünki onuň bir bölegi Özbegistanyň çäginden geçýär.
Milli Liderimiz biziň sebitimiziň uglewodorod serişdeleriniň bütin adamzadyň bähbidine hyzmat edip biljekdigini belläp, bu ugurda netijeli köptaraply hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz ýangyç-energetika toplumynda bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegi ulag-üstaşyr ulgamynda bolşy ýaly, iki ýurduň arasynda köpugurly gatnaşyklaryň ösdürilmegini şertlendirýär hem-de olaryň dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna doly goşulmagy üçin şertleri döredýär diýip aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Merkezi Aziýanyň giňişliginde hyzmatdaşlyk etmegiň täze geljegini belläp, bäş Lideriň konsultatiw duşuşygynyň dowamynda garalan meseleleriň sammite gatnaşyjy ýurtlaryň her biri üçin örän möhümdigini nygtady. Bu bolsa onuň netijeleri boýunça kabul edilen Bilelikdäki Beýannamada berkidildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow uçaryň üstünde geçiren iş maslahatynda aýdanlaryny jemläp, ýolbaşçylaryň öňünde durýan anyk wezipeleri kesgitledi hem-de olary çözmekde üstünlikleri arzuw etdi.
Aşgabadyň Halkara howa menziline gelenden soň, milli Liderimizi resmi adamlar garşyladylar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Şeýle hem okaň
12.12.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti Bitaraplyk binasyna gül goýmak dabarasyna gatnaşdy
12.12.2019 | Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkyna
12.12.2019 | Daşary ýurtly kärdeşleri Türkmenistanyň Prezidentini Halkara Bitaraplyk güni bilen gutlaýarlar
11.12.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti birža söwdalaryny ösdürmek boýunça iş maslahatyny geçirdi
11.12.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti «Kawasaki» ýapon kompaniýasynyň ýolbaşçysyny kabul etdi
11.12.2019 | Türkmenistanyň dünýä ähmiýetli bitaraplygyna bagyşlanan ylmy maslahat
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen duşuşdy.
Iki ýurduň Liderleri birek-birek bilen mähirli görşüp, Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň Döwlet baýdaklarynyň öňünde surata düşdüler.
Türkmenistanyň Baştutany özbek kärdeşini Aşgabatda kabul etmäge örän şatdygyny belläp, türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň häzirki ýokary derejesiniň we netijeliliginiň iki tarapyň ähli ugurlar boýunça özara hereketleri hemmetaraplaýyn çuňlaşdyrmaga berk syýasy erkiniň bardygyny görkezýändigini nygtady.
Goňşy ýurduň Baştutany ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmeginde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň uly goşandy nygtap, möhüm halkara we sebit meseleleri boýunça garaýyşlaryň ýakynlygy ýa-da gabat gelýändigi bilen tapawutlanýan özbek-türkmen gatnaşyklaryny kanagatlanma bilen belledi.
Özbek Lideri pursatdan peýdalanyp, türkmen Liderini Aziada-2017-niň açylmagy bilen gutlady hem-de Merkezi Aziýanyň taryhynda şeýle derejedäki ýaryşlaryň ilkinjisi boljak bu yklymlaýyn oýunlaryň jemgyýetçilik-syýasy ähmiýetini belledi.
Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň hem-de Özbegistanyň Baştutanlary ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmegi babatda täze bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçilikleri barada pikir alyşdylar.
Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Şawkat Mirziýoýew özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň işjeň ösdürilmegi, ýygjam işewür aragatnaşyklaryň höweslendirilmegi hem-de däp bolan ynsanperwer gatnaşyklaryň çuňlaşdyrylmagy ugrunda pikirlerini aýtdylar.
Medeni-ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi söhbetdeşligiň aýratyn meselesi boldy. Kökleri asyrlaryň çuňluklaryna uzap gidýän iki döwletiň medeni we taryhy umumylygy onuň esasy bolup durýar. Iki halkyň taryhy-medeni mirasyny öwrenmek maksady bilen, medeni alyş-çalyşmalary hem-de ylmy gatnaşyklary has-da işjeňleşdirmegiň wajypdygy bellenilip, yzygiderli esasda iki ýurduň alymlarynyň we hünärmenleriniň gatnaşmagynda halkara maslahatlarynyň geçirilmegine özara gyzyklanma beýan edildi.
Belent mertebeli myhman ýokary derejede ösdürilmegine üns berilýän sport ulgamyndaky özara gatnaşyklar barada aýdyp, Türkmenistanyň hem-de Özbegistanyň türgenleriniň iki ýurtda geçirilýän ýaryşlara däp boýunça işjeň gatnaşýandygyny belledi. Özbek Lideri Aziada-2017–niň açylyşyna bagyşlanyp Aşgabatda geçiriljek dabaralaryň ähmiýetine degip geçip, bu ýaryşlaryň sebitiň we dünýäniň dürli döwletleriniň arasynda sport gatnaşyklaryny pugtalandyrmak babatda nobatdaky ädime öwrüljekdigini nygtady.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün