text:
Oner Portaly jáne «Kózimniń qarasy» mádenı-tanymdyq klýbynyń qoldaýymen uıymdastyrylyp otyrǵan sharaǵa belgili tilshi-ǵalym, represssııaǵa ushyraǵan qazaq zııalylar murasyn zertteıtin «Arys» qorynyń prezıdenti Ánes Ǵarıfolla; synshy, ádebıettanýshy Álııa Bópejanova; fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Maqpal Arǵynbaeva; aqyn, mádenıettanýshy Qaırat Jańabaev; aýdarmashy Aınash Sadyqova qatarly zertteýshi-ǵalymdarmen qosa oqytýshylar jáne stýdentter qaýymy qatysty.
Kezdesý «Qazaqstan Mańǵystaý» telearnasy túsirgen S.Qondybaı týraly derekti fılmmen bastaldy. S.Qondybaı muralaryn kópshilikke nasıhattaý jáne ol negizin qalaǵan qazaq mıfologııa ǵylymy salasyndaǵy qundy máselelerdi talqylaý arqyly ásirese jastarǵa taǵylym berý maqsatyna ótkizilip otyrǵan shara ǵalymnyń týǵan kúnine oraı josparlanǵan. Bul týraly keshtiń betashar sózinde atalǵan sharany uıymdastyrýshy, «Kózimniń qarasy» klýbynyń jetekshisi Ánnás Baǵdat atap ótti.
Kezdesýdiń moderatory, belgili synshy Á.Bópejanova QONDYBAI álemin zerrteýdiń mańyzyn ataı kelip, bizdiń aldymyzda mıfologııalyq muranyń jekelegen taqyryptaryn saralaý, taldaý arqyly, ulttyq mádenıetti, tildi, ónerdi, jalpy rýhanııatty odan ary qaraı damytýǵa múmkindik beretin jańa aqparat kózderi men tetikterdi tabý mindeti turǵanyna toqtaldy.
Budan ary Ǵ.Ánes, M.Arǵynbaeva, Q.Jańabaev syndy zertteýshi-ǵalymdarymyz Qondybaı álemi týraly, ol bastap ketken zertteý jumystaryn ary qaraı jalǵastyrýdyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, tushymdy oılar aıtty. Qysqa ǵana zertteýshilik ǵumyrynda S.Qondybaı til arqyly ejelgi sózderdegi mıftik bolmysty tanyp bilýge bolatyndyǵyn, mıftik máseleni sheshý arqyly kóptegen tarıhı saýaldarǵa jaýap tabylatynyn, zertteýshiler úshin qaı saýaldarǵa mátinniń qaı tustaryna nazar aýdara otyryp mıftik astar izdeý kerektigine baǵyt nusqaıtyn ǵalymnyń ǵylymı bastamalary týraly keńinen áńgime órildi. Zaldaǵy tyńdarmandar da kelgen qonaqtarǵa qyzyqty suraqtar berip, kezdesýge baılanysty óz pikirlerin ortaǵa tastap otyrdy.
Kezdesýdiń qorytyndy sózinde sharanyń uıymdastyrýshysy, Oner Portaly bas redaktory Á.Baǵdat atalǵan portaldaǵy mádenıettaný bóliminde S.Qondybaı eńbekteri nasıhattalyp kele jatqanyna toqtala ketti. Aldaǵy ýaqytta da bundaı sharalardyń uıymdastyrylýynyń mańyzdylyǵyn tilge tıek ete otyryp klýb jetekshisi barsha qatysýshylarǵa jáne klýbtyń ish-sharalaryna qoldaý kórsetken Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy Qoryna alǵys aıtty.


c: text/html

text:
Kafein
Kafeyin, yada trimetilxantine, arassa yagdayinda ajymtyk tagamly chage(toz/powder/parashok/?). Kokayin, geroyin yali beyni ishleyish derejesini beygeldyan we nerwiy sistema tasir edyan herekede getiriji. Dunyade in kop ulanilyan narkotiki serishde we kabir chaklamalara gora Amerikadaky adamlaryn 90% her gun ulanyarlar. Birinin ortaca alyan kafeyin mukdary 5 kase(cup) kofya barabardyr.
Adama tasiri[düzet | çeşmäni düzet]
Kafeyinin tasiri, ony kabul edyan adamynyn gowresine gora uytgeyar. Kop kishi ozume-bir-geleyin diyip kabul etsede, ishinizdaki performance yokarladyryp bilshi yali, depressiya, insomniya, nerwinnilik yali tasirler hem getirip biler. Sizi ukydan "danyp saklasada", yadynyzy efficient ulanyp bilmezliginiz mumkin. Hatda kafeyin sizin beylekiler bilen aragatnashygynyza hem zeper yetirip biler.
Zyyanlary[düzet | çeşmäni düzet]
Kafeyinin kabir tasirleri biraz gaharlandyryjy. Beyleki tasirleri duybinden ziyanli. Cilim cekyanlere has beter, nikotin ganyn dowleniyasyny (pressure/basinc/"basyş"turkmence?) beygeldyar we kafeyin meselani has erbetleshdiryar.
Kop mukdarda kofiya icmegin yurege ziyanlidigi aydilyar. (Ejemin cagalara kofiya icmek bolmayar, yurege ziyanli diyyani yadima dushdi, belki siz hem on eshidensiniz). Yurek urush kadalaryny bozyar. Ayal mashgalalarda rak(cancer/kanser) bolma ahtimalyny kopeldyar.
Kop mukdarda kafeyin almagyn ashakdaky tasirleri bolup biler:
- Gaharjanlyk
- Titrewiklik
- Damar çekme
- Ukysyzlyk(uky tutmazlyk)
- Kelle agyry
- Kadasyz yürek uruşy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Il bähbitli özgertmeler»
Türkmenistanyň Medeniýet, Sport, Syýahatçylyk we jemgyýetçilik guramalarynyň işgärleriniň Kärdeşler arkalaşygynyň geňeşiniň we Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Merkezleşdirilen kitaphanalar ulgamynyň bilelikde gurnamagynda «Il bähbitli özgertmeler» ady bilen wagyz-nesihat çäresi geçirildi. Dabarada çykyş edenler 2020-nji ýylyň 25-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Halk maslahatynyň nobatdaky mejlisiniň geçirilip, onuň çäklerinde «Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanuny kabul edilendigi we ýurdumyzyň kanun çykaryjy edarasynyň iki palataly gurluşynyň döredilendigi we bu iri jemgyýetçilik-syýasy wakanyň ýurdumyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyljak möhüm seneleriň biri bolandygy barada giňişleýin gürrüň berdiler.
Dabara gatnaşyjylar halkymyzyň bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda uly aldalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, başynyň dik, il bähbitli ýurt ähmiýetli alyp barýan tutumly işleriniň hemişe rowaçlyklara beslenmekligini arzuw etdiler.


text:
Amangeldi Sapardurdyýew
Amangeldi Sapardurdyýew 1946-njy ýylyň 8-nji maýynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Mäne obasynda eneden bolýar. Ol 1970-nji ýylda Mollanepes adyndaky akademiki drama teatrynyň ýanyndaky teatr-studiýasyny tamamlady. Şol ýylda şol wagtky A.Gulmämmedow adyndaky ýaş tomaşaçylar teatrynyň artisti bolup zähmet ýoluna başlady. Ol bu teatra gelip, «Ömrümiň örki» atly sahna oýnunda ilknji keşbi – Gyzyl başagaýyň keşbini döredýär. Şondan soň onuň döredijilik işi ymykly başlandy. Amangeldi Sapardurdyýew «Malahowy togtat» oýnunda 9 ýaşly oglanjygyň, «Sawçylar» oýnunda 18-19 ýaşly Berdiniň keşbini biri-birinden tapawutlykda üýtgeşik zehin bilen döredýär. Soňra ol «Aşyk Peýker» oýnunda Gotur Hannasyň, «Süýji durmuşyň gapysy» oýnunda Mäşirik mollanyň keşplerini ussatlyk bilen döredýär we tomaşaçylaryň söýgüsine mynasyp bolýar. Ol Baýram Abdyllaýewiň «Goja çynar» atly sahna oýnunda Petylla keriň, Gylyçmyrat Kakabaýewiň «Galkynan göwünler» sahna oýnunda Mele mülkdaryň, N.Rejebowyň «Görogly we Agaýunus» atly sahna oýnunda Genjimiň keşbini ussatlarça ýerine ýetirdi.
Garaşsyz döwletimiziň we mähriban halkymyzyň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlary, köp ýyllaryň dowamynda çeken halal, yhlasly we göreldeli zähmeti, şeýle hem teatr sungatyny ösdürmekde goşan şahsy goşandy üçin Amangeldi Sapardurdyýew 1993-nji ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti», 2009-njy ýylda «Türkmenistanyň halk artisti» diýen hormat atlar bilen sylaglanyldy. 2014-nji ýýylda «Magtymguly Pyragy» medalynyň eýesi boldy.


text:
Gyz Bukjasynyň Bezegi
Türkmen halkynyň uzak taryhyndan habar berýän, ene-mamalarymyzdan miras galan dürli el işleri gyz-gelinlerimize nusgalyk bolup dowam edip gelýär. Gyz-gelinlerimiziň ýürek arzuwyndan, on barmagynyň hünärinden dörän el işleri türkmen zenanynyň durmuşyny, dünýäsini bezemek bilen onuň kalbyna gözellik çaýýar.
Gadymy döwürlerden bäri hem jorap örmek sungaty gyzlaryň her biriniň çagalykdan öwrenýän hünäri bolupdyr. Olar ajaýyp el işlerini gyz-gelinleriň üýşýän ýeri bolan ümelere, güzer başyna, jorasyna görme-görşe baranda-da ýanlary bilen alyp gidipdirler. Gyzlar el işlerini öwrenmeklige heniz çagaka başlapdyrlar. Ene-mamalarymyz gyza eliniň işliligi, el hünäri boýunça baha beripdirler. Türkmen halk döredijiligindäki lälelerde, monjugatdylarda, öleňlerde, hüwdülerde, dessanlarda ýa-da ertekilerde gyzlaryň işeňňirligi, «elinden dür dökülýän» maşgaladygyny suratlandyranlarynda eli çeperligini delil getiripdirler. «Sag elinde synnysy, sol elinde gaýçysy» diýip, nakyllaryň üsti bilen hem gyz-gelinleriň iş başarnygyny beýan edipdirler.
Jorap örmek sungaty hem gadymdan galan el işleriniň biri bolup, irginsiz zähmeti, ünslüligi talap edýär. Haly dokamakda synny, gaýçy, darak, keser ýaly zähmet gurallarynyň gerek bolşy ýaly, jorap örmek sungatynda-da çişler ulanylýar. Çişler XVIII-XIX asyrlarda tut, alma agajyndan ýasalypdyr. Häzirki wagtda ulanylýan demir çişler bolsa, 1920-1925-nji ýyllardan soň ýüze çykyp başlapdyr. Ir döwürlerde jorap örmek üçin saryja goýnuň ak, gara ýüňleri peýdalanylypdyr. Soň bolsa ýüňler dürli ot-çöplerden alnan boýaglar bilen boýalypdyr. Häzirki wagtda ýurdumyzda dokmaçylarymyzyň öndürýän dürli görnüşli ýüpekleri ulanylyp, gyz-gelinlerimiz bäş çişiň kömegi bilen uşajyk halkajyklardan ajaýyp nagyşlary emele getirip, bu el hünärini ýöredip gelýärler.
Joraplara salynýan nagyşlar hem öz gözbaşyny gadymdan alyp gaýdýar. «Namazlyk», «Han ýumruk», «Çakmak» (XIX asyra degişli), «Tärim gözenek» (XIX asyra degişli), «Möwjüm», «Kölege», «Gapyrga», «Şelpe», «Guşly göl» ýaly nagyşlar ir döwürlerden bäri ýörgünli salynýan nagyşlar hasaplanylýar. Joraplaryň gyra nagyşlaryna «Dagdan», «Tazyguýruk», «Tegbent», «Gyýak», «Erikgül» ýaly nagyşlar salynýar. Medeni mirasa, milli gymmatlyklarymyza baý bolan türkmen halky durmuşda hiç bir zady ünsden düşürmeýär. Başyna geýýän tahýasy, egnine geýýän milli lybaslary, kürtedir çabytlary, joraplary hiç wagt öz milliligini ýitirmeýär. Häzirki wagtda çeper elli zenanlarymyzyň elinden sünnälenip çykan joraplar durmuşa çykjak gyzlarymyzyň bukjasyna uly bezeg berýär. Bu döwür gyzlaryň ylhamynyň joşýan, alan terbiýesiniň, öwrenen hünärleriniň kämilleşýän döwri. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ene-mamalarymyzdan galan bu ajaýyp el hünäri gelin-gyzlarymyz tarapyndan milli gymmatlyk hökmünde has-da kämilleşýär. «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» ýylynda milli mirasymyzy we gymmatlyklarymyzy öwrenmekde, gorap saklamakda düýpli işler alnyp barylýar. Gahryman Arkadagymyzyň bimöçber tagallalary netijesinde ýurdumyz bedew bady bilen öňe barýar. Ähli pudaklarda bolşy ýaly, medeniýet ulgamynda hem rowaçly ösüşler gazanylýar. Parasatly ata-babalarymyzdan, nusgalyk ene-mamalarymyzdan miras galan ýol-ýörelgeleri, milli däp-dessurlary, maddy we ruhy gymmatlyklary ýaş nesillerimize geçirmekde ägirt uly işler bitirilýär. Biz muzeý işgärleri geljekde şeýle uly işlere jogap edip, mähriban Arkadagymyzyň döredip berýän giň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, milli we medeni gymmatlyklarymyzy gorap saklamakda zähmetimizi, yhlasymyzy gaýgyrmarys. Hormatly Prezidentimiziň türkmen halky üçin edýän tutumly işleri rowaç bolsun! «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» ýylynda milli mirasymyzy we gymmatlyklarymyzy öwrenmekde, gorap saklamakda düýpli işler alnyp barylýar. Gahryman Arkadagymyzyň bimöçber tagallalary netijesinde ýurdumyz bedew bady bilen öňe barýar. Ähli pudaklarda bolşy ýaly, medeniýet ulgamynda hem rowaçly ösüşler gazanylýar. Parasatly ata-babalarymyzdan, nusgalyk ene-mamalarymyzdan miras galan ýol-ýörelgeleri, milli däp-dessurlary, maddy we ruhy gymmatlyklary ýaş nesillerimize geçirmekde ägirt uly işler bitirilýär. Biz muzeý işgärleri geljekde şeýle uly işlere jogap edip, mähriban Arkadagymyzyň döredip berýän giň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, milli we medeni gymmatlyklarymyzy gorap saklamakda zähmetimizi, yhlasymyzy gaýgyrmarys. Hormatly Prezidentimiziň türkmen halky üçin edýän tutumly işleri rowaç bolsun!
Tawus HALDURDYÝEWA,
Tejen şäheriniň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň hünärmeni


text:
Beýik ata-babalarymyzyň bize wesýet eden rehimdarlyk we ynsanperwerlik däplerini goldanyp, türkmen jemgyýetiniň hem-de her bir maşgalanyň agzybirligini we bitewüligini has-da pugtalandyrmak maksady bilen, şeýle hem Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow «Iş kesilenleriň Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli günäsini geçmek hakynda» Permana gol çekdi. Bu barada «Türkmenistan Altyn asyr» saýtynda habar berilýär.
Şeýle-de, Beýik ata-babalarymyzyň parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk däplerine üýtgewsiz eýerip, ýagşylyk etmek, rehimdarlyk we ynsanperwerlik baradaky taglymatlaryny goldanyp, ýurtlaryň hem-de halklaryň arasyndaky dostlugy has-da pugtalandyrmaga çalşyp, şeýle hem Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistanyň çäklerinde iş kesilen daşary ýurt raýatlarynyň günäsini geçmek hakynda» Permana gol çekdi.


text:
Kontinent
Kontinent (lat. continens) — daş-töweregi suw bilen gurşalan iň iri gury ýer bölegi; oňa materik hem diýilýär.
Kontinentler[düzet | çeşmäni düzet]
Ähli kontinentleriň doly gury ýer meýdany 148 647 000 км², ýa-da Ýeriň meýdanynyň 29%-i (510 065 600 km²).
Materikler[düzet | çeşmäni düzet]
Dünýä bölekleri[düzet | çeşmäni düzet]
- Awstraliýa (+ Okeaniýa)
- Antarktida
- Afrika
- Ýewropa
- Aziýa
- Amerika (Demirgazyk Amerika we Günorta Amerika, ýa-da Täze Dünýä)
Şeýle hem serediň[düzet | çeşmäni düzet]
Çykgytlar[düzet | çeşmäni düzet]
- Materikleriň dreýfiniň rekonstruksiýasy Archived 2009-02-07 at the Wayback Machine(iňlis dilinde)


text:
Daily Archives: 2021-10-08
Hans Klýuge: Türkmenistan sanjym etmekde ýokary orunlarda barýar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow «Lukmançylyk diplomatiýasy — sagdyn dünýäniň binýady» atly lukman alymlaryň halkara maslahatyna gatnaşmak üçin gelen Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) Ýewropa...
Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygy 9 mlrd dollara ýetdi
Hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly giňişleýin mejlisini geçirip, onda ýubileý ýylda 9 aýda alnyp barylýan işleriň netijelerine seredildi. Bu barada "Watan" habarlar...
«Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» kitabynyň täze jildi çapdan çykdy
Hormatly Prezidentimiz Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününiň öňüsyrasynda «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» kitabynyň ХIII jildiniň tamamlandygyny habar berdi. Bu barada milli Liderimiz Ministrler...
2022-nji ýylda zähmet haklary 10 göterim köpeldiler
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti 2022-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberlerini ýokarlandyrmak hakyndaky Permana gol çekdi....
9-njy oktýabr ýyldyzlar näme diýýär? Gündelik Täleýnama
Hormatly okyjylarymyz! “Atavatan Türkmenistan” halkara žurnalynyň www.atavatan-turkmenistan.com internet saýty her gün täleýnamany dykgatyňyza ýetirýär. Siz hem öz ýyldyzyňyza görä täleýnamaňyz bilen gyzyklanýan bolsaňyz, onda www.atavatan-turkmenistan.com internet saýtyndan daşlaşmaň. Siz saýtymyzyň “Seniň...
Türkmenistana synçy derejesi berler
Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew Türkmenistanyň Prezidentine iberen hatynda Türkmenistanyň Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşinde synçy derejesiniň berilmegi baradaky ýüzlenmesinden gaty hoşal bolandygy bellenilýär....
“Nýukasl” araplara satyldy
Angliýanyň Premýer-ligasynyň belli klublaryndan biri bolan “Nýukasl Ýunaýted” eýesi üýtgedi. 14 ýyllap Maýk Esliniň ýolbaşçylygynda bolan bu kluby Saud Arabystana degişli konsorsiýum satyn aldy....
Ženewa-2022” awtosergisi ýatyryldy
Dünýäniň abraýly awtoulag sergileriniň biri bolan Ženewa awtosergisiniň 2022-nji ýyldakysy hem ýatyryldy. Serginiň guramaçylary “Covid-19” pandemiýasynyň pudakda döreden meseleleriniň fewral aýynda göz öňünde tutulýan...
Lukman alymlaryň halkara maslahaty geçirildi
Paýtagtymyz Aşgabatda “Lukmançylyk diplomatiýasy - sagdyn dünýäniň binýady” atly lukman alymlaryň halkara maslahaty geçirildi. Bu maslahatyň lukmançylyk diplomatiýasy boýunça halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak, giňeltmek hem-de...
Nobel hepdeligi: parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň ýeňijileri belli boldy
Dünýänyň iň abraýly baýraklarynyň biri hasaplanýan Nobel baýragynyň ýeňijileri yzygiderli yglan edilýär. Lukmançylyk, fizika, himiýa we edebiýat baýragynyň ýeňijilerinden soňra parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň...


text:
Erbol Qarashókeev: Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerge membaqylaýdy kúsheıtý – basty mindettiń biri
NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsııasy júzege asyratyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik jer kadastryn júrgizý qyzmetimen tanysty. Bul týraly QazAqparat atalmysh vedomostvonyń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
Mınıstrge búgingi tańda topyraq, geobotanıkalyq zertteý, topyraq bonıtetin anyqtaý boıynsha jumystar júrgizilip jatqany baıandaldy.
Alynǵan topyraqty zertteý materıaldaryn salystyrmaly taldaý elde topyraq qunarlylyǵynyń tómendeýi men jaıylymdyq jerlerdiń tozý úrdisi kúsheıip kele jatqanyn kórsetedi.
Negizgi sebep – jer paıdalanýshylardyń jer zańnamasynyń negizgi talaptaryn saqtamaýy. Eger mundaı úrdis jalǵasa berse, 2040 jylǵa qaraı dándi daqyldardyń ónimdiligi shamamen 15%-ǵa tómendeýi múmkin, dep boljam jasady korporatsııadaǵylar.
«Aqparattyq júıelerdi shoǵyrlandyrý arqyly «Jyljymaıtyn múliktiń biryńǵaı memlekettik kadastry» aqparattyq júıesin (MJK AAJ, JMT MDQ) qurý jáne engizý» jobasy aıasynda Biryńǵaı memlekettik jyljymaıtyn múlik kadastryn ázirleýdiń tehnıkalyq bóligi aıaqtalǵany baıandaldy. Bul jobany engizý jer qory jáne jyljymaıtyn múlik obektileri týraly aqparattyń ashyqtyǵyn jáne halyqqa qoljetimdiligin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Korporatsııa qyzmetiniń nátıjelerimen tanysqan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri topyraq qunarynyń nasharlaýy eń aldymen jer paıdalanýda oryn alǵan júıeli problemalarǵa baılanysty ekenin atap ótti.
«Atap aıtqanda, zamanaýı tsıfrlyq tehnologııalarǵa negizdelgen, jerdi paıdalaný protsesterine, jalǵa alýshylardyń jer zańnamasynyń talaptaryn qalaı oryndaıtynyna naqty baqylaý júrgizetin memlekettiń naqty quraly áli joq.
Ekinshi jaǵynan jalǵa alýshynyń Jer kodeksinde qarastyrylǵan mindettemeleri jaldaý sharttarynda kórsetilmegen. Osyndaı tehnıkalyq kemshilikter de bar. Bul jaýapsyz jer paıdalanýshylarmen jaldaý shartyn buzý úshin dálelderdi jyldam jınaýdy qıyndatady.
Bul tek egistik jerlerge ǵana emes, jaıylymdyq jerlerge de qatysty. Sondyqtan búgingi tańda bizdiń aldymyzda osy júıelik problemany qysqa merzimde sheshý mindeti tur.
Osyǵan baılanysty, qazirgi ýaqytta Mınıstrlik egis aınalymdarynyń saqtalýyna naqty baqylaý júrgizý, jaıylymdardyń tozý dárejesin anyqtaý úshin ǵaryshtyq monıtorıngti jáne Jerdi qashyqtan zondtaýdy paıdalana otyryp, egistikterdegi ósimdikterdiń túrin aıqyndaýdyń zamanaýı ádistemesin ázirleý máselelerin pysyqtaýda.
Ekinshi jaǵynan, jer paıdalanýshynyń árbir jer ýchaskesi boıynsha topyraqtyń jaı-kúıi týraly turaqty negizde naqty aqparat bolýy úshin respýblıkalyq Agrohımııalyq qyzmettiń múmkindigin zamanaýı ádistemege kóshirý josparlanýda.
Osy máselelerdi sheshý arqyly ǵana biz jerdi paıdalaný protsesterine naqty baqylaý jasap, basty baılyǵymyz jerdi baqylaýsyz jáne óreskel zańbuzýshylyqpen paıdalanatyndardy toqtata alamyz. Bul bizdiń vedomstvonyń eń ózekti mindetteriniń biri», - dedi mınıstr.
- BQO mekemeleri vaktsınalanbaǵan qyzmetkerleri úshin aıyppul tóleıtin bolady
- SQO-da mamandar Mortyq aýylynda iri qaranyń neden ólgenin tekserip jatyr
- «Aýyl - el besigi»: Alǵashqy nátıjeler, aldaǵy josparlar men mindetter
- «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda 70 myń otbasylyq sharýashylyq qurylady - Erǵalıev
- Qazaqstanda et qymbattaýy múmkin – mınıstrlik
- Ulttyq joba: Aldaǵy 5 jylda elimizdiń agroónerkásiptik kesheni qalaı damytylady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň senagat zolagynda ýerleşýän “Ýelken” hususy kärhanasy geçen ýylyň dowamynda 22 milliondan gowrak polipropilen haltala öndürdi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň döredilmeginiň 13 ýyllygyna bagyşlanylan sergide kompaniýanyň wekili Batyr Allanazarowyň “Biznes Türkmenistan” internet neşiri bilen geçiren söhbetdeşliginde haltalaryň birnäçe görnüşleri bolup, olaryň ini 35 santimetrden 85 santimetre çenli, boýy bolsa 125 santimetre çenli uzynlykda öndürilýändigini aýtdy.
Şeýle-de azyk harytlary üçin, ýagny un, tüwi, şeker we tehniki önümleri bolan sement, gips, şpaklýowka ýaly harytlary gaplamak üçin laminirlenen klapanly karopka görnüşli haltalar hem öndürilýär. Bu görnüşli haltalaryň göterijiligi 50 kilograma çenli ýetip, olar Germaniýadan getirilen enjam bilen öndürilýär.
Hususy kärhanada diňe bir polipropilen haltalaryň däl, eýsem sendwiç panelleriň önümçiligini hem alnyp barylýar. Sendwiç panelleriň galyňlygy 6-20 santimetr aralygynda we uzynlygy 12 metre çenli görnüşde öndürilýär. Türkmenistanda sendwiç panelleri müşderiniň sargydy boýunça islendik uzynlykda öndürilýär. Olara diňe bir içerki bazarda däl, eýsem daşary ýurt bazarlaryndada uly isleg bildirilýär.
Kärhananyň tehniki enjamlary Germaniýa, Çehiýa, Awstriýa, Italiýa ýaly ýurtlaryndan getirildi. Kompaniýanyň ýyllyk 30-35 million sany halta we 60-dan 80 müň inedördül metre çenli sendwiç panelleri öndürmäge ukyby bar.
Önümçilikde ulanylýan çig malyň aglaba bölegi ýurdumyzda öndürilip, TNGIZT-den we Gyýanlydaky polimer zawodyndan alynýar. Mundan başga-da, Lebap, Balkan, Bäherden sement zawodlarynyň önümlerini gaplamak üçin ulanylýan haltalar “Ýelken” hususy kärhanasynyň zawodynda öndürilýär.
“Ýelken” hususy kärhanasy 1998-nji ýylda döredilip, kompaniýa gurluşyk we azyk harytlarynyň söwdasy bilen meşgullanýardy. 2016-njy ýyldan başlap kärhana daşary ýurtlardan import edilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi ýurdumyzda ýola goýmak maksady bilen polipropilen haltalar we haltalyk matalaryň önümçiligine başlady.


text:
Parahatçylygyň we abadançylygyň ýyly zähmet üstünlikleri bilen jemlenilýär
«Türkmennebit» döwlet konserniniň ýurdumyzyň günbatar sebitinde iş alyp barýan «Galkynyşnebit» nebitgaz çykaryş müdirliginiň türkmen Diýarynda nebit çykarylmagyň taryhynda öz mynasyp orny bar. Çünki türkmen topragynyň genji-käni bolan «gara altyny» çykarmak we onuň goňşy ýurtlar bilen söwdasyny ý Ata Watanymyzda ýeriň jümmüşindäki esasy uglewodorod çig mallary bolan nebitdir gazy çykarmak, olary gaýtadan işläp, ýokary hilli harytlyk görnüşine getirip, içerki we daşarky bazarlarda ýerlemek, önümçilige häzirki zaman tilsimatlaryny we tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, ulgamyň kärhanalaryny tehn


text:
Dissident şahyr Atabek türmeden hassahana geçirildi, gazak resmileri dymýar
2007-nji ýyldan bäri gazak türmesinde oturan dissident şahyr Aron Atabek, 68 ýaşly bendiniň saglygynyň ýaramazlaşýandygy baradaky habarlar arasynda, keselhana ýerleşdirildi. Demirgazyk Pawlodar şäherinde adam hukuklaryny goraýan Ýelena Semýonowanyň 28-nji sentýabrda Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, ol bir gün öň AP-162/1 düzediş koloniýasyndaky türme ýolbaşçylaryndan Atabegiň birnäçe gün ozal 1-nji şäher hassahanasyna getirilendigini eşidipdir.


text:
Üzärligiň ähmiýetiniň görnüşleri
Hormatly Prezidentimiz «Bu gün lukmançylyk ylmy bereketli türkmen topragynyň sahylyk bilen eçilýän köp sanly dermanlyk ösümlikleriniň ynsan saglygyny berkitmekde ähmiýetiniň uludygyny ykrar edýär» diýmek bilen, ýurdumyzda bitýän dermanlyk ösümlikleri täze tehnikalardan we tehnologiýalardan, innowasiýalardan ugur alyp, ylmy taýdan hemmetaraplaýyn öwrenmäge uly ähmiýet berýär. Munuň özi häzirki döwürde lukmançylyk ylmynyň öňünde durýan esasy wezipeleriň biriniň ýurdumyzyň dermanlyk häsiýetli ösümliklerini ähli taraplaýyn öwrenip, amaly lukmançylyga girizmekden ybaratdygyny aňladýar. Hormatly Prezidentimiz şu ýylyň 13-nji martynda geçiren Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisinde bejerijilik häsiýetli üzärligiň adam saglygy üçin aýratyn ähmiýetlidigi barada belledi. Hakykatdan hem, häzirki döwürde asyrlaryň dowamynda bejerijilik häsiýeti bolan bu ösümlik birnäçe keselleriň garşysyna ulanylýan serişde hökmünde bellidir. Bu dermanlyk ösümligi barada gadymy döwürlerden bäri ylmyň ojagy hökmünde mälim bolan Arameý, Horezm ýazgylary ýaly çeşmelerde, ynsan saglygyny goramagyň gaýtalanmajak inçe syrlaryny miras galdyran alym Abu Aly ibn Sinanyň (Awisennanyň), Günbataryň we Gündogaryň lukmançylyk ylmynda şöhratly yz galdyran, türkmen milli lukmançylygynyň kerwenbaşysy bolan Seýit Ysmaýyl Gürgenliniň, Muhammet Gaýmaz Türkmeniň işlerinde gymmatly maglumatlar berilýär.Türkmenistanda lukmançylyk ylmyny, şol sanda dermanlyk ösümlikleri öwrenmek bilen baglanyşykly esasy wezipeler ýurdumyz da kabul edilen we hereket edýän milli maksatnamalarymyzda, şol sanda ýurdumyzy 2025-nji ýyla çenli durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Saglyk» Döwlet maksatnamasynda, «Türkmenistanda ylymda we tehnologiýada alnyp barylmaly işleriň esasy ugurlarynda», «Türkmenistanda ylmy barlaglaryň we innowasiýa tehnologiýalarynyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň 2017 — 2021-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda we ony ýerine ýetirmegiň Döwlet meýilnamasynda», şeýle-de beýleki resminamalarda uly orun tutýar. Ady agzalan maksatnamalarda Diýarymyzyň dermanlyk ösümliklerini ylmy esasda öwrenmek boýunça öňde durýan wezipeleri durmuşa geçirmek üçin bir näçe işler göz öňünde tutulýar. Olaryň hatarynda dürli derejedäki tebigy şertlerde ösümlikleriň häzirki ýagdaýyna baha bermek we hojalyk bähbitli häsiýetlerini öwrenmek; tebigy baýlyklarymyza, şol sanda dermanlyk ösümliklerimize esaslanyp, derman senagatyny mundan beýläk hem ösdürmek we ilatymyzy özümizde öndürilýän ýokary hilli, elýeterli we howpsuz derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen üpjün etmek; ylmy gazananlarymyza esaslanyp, S.A.Nyýazow adyndaky «Buýan» oba senagat toplumynyň düzüminde buýan köküni gaýtadan işläp, taýýar önümleri almagy öwrenmek we Lebap welaýatynda gliserizin kislotasyny öndürýän derman kärhanasyny gurmak ýaly meseleler aýratyn bellenýär. Müň bir derdiň dermany hasaplanýan üzärlik dermanlyk ösümliginiň melhemlik häsiýetleri milli Liderimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-ensiklopedik kitabynyň I jildinde hemme taraplaýyn häsiýetlendirilýär.
Üzärlik köpýyllyk, köp baldakly, otjumak, boýy 40-50 (70) santimetr bolan özboluşly güýçli ysly ösümlikdir. Ol maý — iýul aýlarynda gülleýär, miwesi iýul, awgust aýlarynda ýetişýär. Bu ösümlik Orta Aziýanyň ähli döwletlerinde, Gazagystanyň günortasynda, Ýewropanyň günorta ýurtlarynda we Kawkazda duş gelýär. Üzärlik türkmenleriň arasynda gadymy zamanlardan bäri ulanylýar. Ata-ba balarymyz ony çogdamlap, öýlerinde asyp goýupdyrlar, wagtal-wagtal tütedip, tüssesini
daş-töwerege ýaýradypdyrlar. Şeýdip, birnäçe ýokanç keselleriň ýokuşmagynyň öňüni alypdyrlar. Häzirki wagtda hem öýlerde bu ösümligiň çogdamyny görmek bolýar. Üzärligiň ysyndan bakteriýalaryň, zyýanly mör-möjekleriň gaçýandygy bireýýäm subut edildi. Muňa ösümligiň otundaky we tohumyndaky biologik işjeň maddalaryň täsiri sebäp bolýar. Türkmenistanyň lukmançylygynyň nyşanynda üzärligiň şekiliniň ýerleşdirilmegi tötänden däl. Üzärlik türkmen halk tebipçiliginde we ylmy lukmançylykda keselleriň köp sanlysynyň garşysyna ulanylýar. Dünýä ýurtlarynda üzärlik nerw kesellerini bejermekde, newrosteniýada, demgysmada, gyra çetki gandamarlary giňeldiji serişde hökmünde we beýleki keselleri bejermekde giňden ulanylýar. Bu dermanlyk ösümlik halk lukmançylygynda göz kesellerini bejermekde, derlediji serişde hökmünde, soguljanlaryň garşysyna, umumy gyjyndyryjy serişde hökmünde hem peýdalanylypdyr. Halkymyz üzärligi iki maksat üçin — dermanlyk hem boýag hökmünde peýdalanýar. Ol çişlerde, garnyň ýellenmeginde, damar çekende we merezýelde derman hökmünde ulanylýar. Diş agyrysynda üzärligiň tohumy bilen gara üzümi garyşdyrmaly we soňra agyryly dişe ýapmaly. Merkezi Aziýanyň halklary bu ösümlikden taýýarlanan jöwheri diş eti agyranda agzy çaýkamak üçin peýdalanýarlar. Halk lukmançylygynda üzärligiň otundan, tohumyndan we gülünden gaýnadyp taýýarlanan dermanlyk pet sowuklamada, gyzzyrma keselinde ulanylýar. Onuň oty gaýnadylan suw syrkawyň bedenini ýuwmak arkaly guragyra, gijilewüge we beýleki deri kesellerine garşy ulanylýar. Üzärligiň tohumyndan taýýarlanan peganin melhemi demgysmada we böwrek kesellerinde peýdalydyr. Häzirki zaman lukmançylygynda «gidrohlorid peganin» atly derman serişdesi (gerdejik we suwuk ergin görnüşinde) iç gatamada, içege kesellerinde iç sürüji serişde hökmünde, sandyrawukl yysmazda we parkinson keselinde peýdalanylýar. Gaýnatmasy we demlemesi köşeşdiriji, agyryny aýryjy, sowuklama garşy, antiseptik serişde hökmünde peýdalanylýar. Gadymy Rim lukmany Dios korid öz
işlerinde üzärligiň garaguş keselinde rahatlandyryjy derman serişde hökmünde ulanmaga ýaramlydygyny belläpdir. Ýokarda aýdylanlara esaslanyp, ýurdumyzda ösýän çig mal gory ýeterlik bolan üzärligi hemmetaraplaýyn öwrenmek, barlamak we lukmançylykda ulanmak mümkinçiligini kesgitlemek işiniň derwaýyslygyny görkezýär. Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde üzärlik otunyň bejeriş häsiýetlerini öwrenmek boýunça ylmy-barlag işleri alnyp barylýar. Häzire çenli üzärligi goşmaça zäherli maddalardan, şol sanda alkaloidlerden arassalap, ondan dürli gatnaşykdaky jöwherler taýýarlandy. Üzärligiň otundan taýýarlanan jöwheriň häzirki zaman fiziki-himiki usullar arkaly gurluşy we düzümi
Türkmenistanyň şertlerinde ilkinji gezek ylmy taýdan öwrenildi. Netijede, onuň düzüminde wajyp biologik mikroelementleriň 50-ä golaýynyň bardygy anyklandy. Alnan jöwher üçin Derman serişdeleri hasaba alyş we olaryň hiline döwlet gözegçiligi merkezi tarapyndan Melhemçilik (farmakopeýa) makalasy tassyklandy. Taýýarlanan jöwheriň tejribe haýwanlarynda klinika çenli barlagy, mikroblara garşy we ýara bitiriji täsirleri öwrenildi. Geçirilen barlagda jöwheriň gök iriň taýajygyna garşy güýçli işjeňliginiň bardygy anyklandy, onuň gysga wagtyň dowamynda ýara bitiriji we immune modulirleýji häsiýetiniň bardygy ýüze çykaryldy. Döwrebap hirurgiýa amalyýetinde wajyp meseleleriň biri bolan gök iriň taýajygynyň ýüze çykarýan iriňli ýagdaýlaryny bejermekde üzärligiň otundan taýýarlanan jöwheriň ýokary täsiriniň bardygy göz öňünde tutulyp, alnan netijeler «Türkmendermansenagat» birleşiginiň «Saglyk» derman kärhanasynda antibakterial hasa görnüşinde öndürmek üçin hödürlendi. Ülkämiziň baý tebigy serişdelerini, şol sanda dermanlyk ösümliklerini içgin öwrenmäge giň mümkinçilikleri döredýän hormatly Prezidentimiziň jany sag, başy dik, mertebesi hemişe belent bolsun!
Ilmyrat GURBANOW


text:
AŞGABATDA BELARUS RESPUBLIKASYNYŇ MEDENIÝET GÜNLERI AÇYLDY
2018-nji ýylyň 24-nji ýanwarynda Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Belarus Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň açylyş dabarasy boldy. Bu iri möçberli medeni çäre türkmen-belarus diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyna gabatlanyp geçirilýär.
Medeni çärä gatnaşmak üçin Aşgabada Belarusuň medeniýet we sungat ussatlarynyň wekilçilikli topary geldi. Medeniýet günleriniň açylyş dabarasyna medeniýet ulgamynyň, ýokary okuw mekdepleriniň talyplary, Aşgabatda işleýän diplomatik düzümleriň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, paýtagtymyzyň ýaşaýjylary gatnaşdylar.
Belarusuň wekiliýetiniň adyndan dostlukly döwletiň medeniýet ministriniň orunbasary Aleksandr Ýasko ýygnananlary gutlap, bu gezekki çäräniň iki doganlyk halkyň dostluk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagynda, olaryň medeniýetleriniň özara baýlaşmagynda uly ähmiýetini belledi.
Soňra türkmen tarapyna Türkmenistanyň Döwlet kitaphanasyna “Fransisk Skorinanyň kitap mirasynyň” faksimil neşiriniň sowgat berilýändigi baradaky şahadatnama dabaraly ýagdaýda gowşuryldy, bu sowgadyň taýýarlanylmagy belarus we gündogar slawýan kitap neşir işiniň 500 ýyllygyna gabatlanyldy. 22 jiltlik eserleriň ýygyndysynda belarus taryhynyň we medeniýetiniň gymmatlyklary bilen tanyşdyrýan eserler jemlenendir.
Açylyş dabarasy tamamlanandan soňra, belarus sungat ussatlarynyň, Belarus Respublikasynyň belli döredijilik toparlarynyň konserti boldy. Baýramçylyk konsertini Belarusuň halk artisti Walentin Dudkewiçiň ýolbaşçylygyndaky Belarus Respublikasynyň Döwlet akademiki tans toparynyň aýdyň öwüşginli çykyşy açdy. Belarus Respublikasynyň halk artisti Ýelena Telkowanyň ýolbaşçylygyndaky “Kupalinka” folklor toparynyň çykyşlary halk döredijiliginiň pähimliligini hem-de özboluşlylygyny açyp görkezdi. Türkmen tomaşaçylary ýurdumyzyň dosty, meşhur “Sýabry” toparynyň çeper ýolbaşçysy, Belarus Respublikasynyň halk artisti Anatoliý Ýarmolenkony mähirli garşyladylar. Konsert Belarusa baryp görmäge çagyryş aýdymy bilen tamamlandy.
Medeniýet günleriniň çäklerinde Mukamlar köşgüniň eýwanynda Belarus telegraf agentliginiň “Belarus - 2017” atly fotosurat sergisi açyldy. Onda BELTA-nyň suratçy habarçylarynyň kyrkdan gowrak işi görkezilýär, olar Belarus Respublikasynyň durmuşynyň dürli ugurlaryny: 2017-nji ýylyň uly ähmiýetli we iň möhüm syýasy wakalaryny, dostlukly ýurduň senagat, durmuş we syýahatçylyk ulgamlarynda ýeten sepgitlerini beýan edýär. Aýry-aýry fotoişler türkmen-belarus gatnaşyklarynyň ösüşine bagyşlanýar.
25-nji ýanwarda medeni çäräniň çäklerinde Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda iki ýurduň medeniýet işgärleriniň döredijilik duşuşygy geçiriler. “Aşgabat” kino merkezinde belarus çeper filmleriniň görkezilişi bolar. Myhmanlar üçin türkmen paýtagtynyň ajaýyp künjekleri, halkymyzyň taryhy-medeni mirasy bilen tanyşmak boýunça baý medeni maksatnama taýýarlanyldy.


text:
Hose Raul Kapablanka
Hose Raul Kapablanka dünýä belli Kubaly küşt ussady, 3-nji dünýä küşt çempiony. 1921-1927-nji ýyllar aralygynda küşt boýunça dünýäniň çempiony boldy. (Doglan senesi: 19.10.1888ý. - Aradan çykan senesi: 8.03.1942ý.) 1921-nji ýylda Emanuel Laskeri Gawana şäherinde ýeňip dünýäniň 3-nji resmi küşt çempiony diýen ada eýe boldy, 1927-nji ýylda bolsa, Aleksandr Alýohinden ýeňilip dünýäniň küşt çempiony diýen adyny ýitirdi.
Ol küşde 4 ýaşyndaka başlapdyr. 12 ýaşyndaka Kubanyň küşt çempiony J.Corzony ýeňip, Kubanyň küşt boýunça çempiony bolupdyr. 21 yaşyndaka Amerikanyň çempiony Marşaly ýeňmegi başarypdyr. 1911 San Sebastian halkara küşt ýaryşynyň ýeňijisi boldy. 1914-nji ýylda Sankt Petersburgda geçirilen halkara ýaryşda Emanuel Laskeriň ýarym utuk yzyndan ikinji orun bolupdyr. I Jahan Urşunyň başlanmagy bilen Emanuel Lasker bilen bolan çempionlyk oýny gijikdirilip diňe 1921-nji ýylda oýnapdyrlar. 4 ýeňiş, 10 deňlik we ýeňilmän oýnanyndan soň Laskerden çempionlygy almagy başarypdyr.1922-nji ýylda Londonda geçirilen ýaryşda uly aratapawut bilen 1-nji orny eýelemegi başardy. Emma 1924-nji ýylda Nýu ýork ýaryşynda ikinji,1925-nji ýylda Moskwa ýaryşynda 3-nji boldy. Bu dönemde otörler Capablanca'nın zirveye ulaştıktan sonra artık ilerlemeye ve oyununu geliştirmeye yönelik itici gücün kaybolduğu konusunda görüş bildirirler. Käbir adamlar Kapablankanyň kän bir türgenleşmeýändigini we öz tebigy zehini bilen küşt ussady diýen ada eýe bolandygyny aýdýarlar. 3-nji orun bolanyndan soňra 1927-nji ýylda geçirjek ýaryşa gowy türgenleşip barýar we bu ýaryşda arassa ýeňiş bilen, ýagny hemme oýnuny ýeňip 1-nji orun bolmagy başarýar. Bu ýaryşda ikinji bolan Aleksandr Alýohin bolsa, Capablanka bilen çempionlyk oýnyny oýnamaga hukuk gazandy. Bu ýaryşdan soň Kapablanka özüniň ýeňjegine birjikde şübhe etmeýär we bu ýaryşa hiç hili diýen ýaly taýýarlanman gelýär. Emma, Alýohin bolsa, Kapablankanyň oýunlaryny, oýnaýyş stilini doly öwrenip ýaryşa taýýarlanýar. Soňra bolsa, garaşylmadyk ýagdaýda, 6 gezek ýeňilip, 3 gezek ýeňip çempionlygyny Alýohine bermeli bolýar.
1927-nji ýyldan soň halkara ýaryşlaryň 17-sine gatnaşyp, 8-sinde 1-nji orny eýelemegi başarypdyr. Aleksandr Alýohin bilen rewanş oýnuny oýnamak islese-de maddy sebäplerden ötri oýnap bilmändir. Ol ýyllarda garşydaşyň goýan pul möçberinde pul goýmasaň çempionlyk oýnuny oýnap bolmaýardy. Kuba döwleti hem Kapablanka kömek etmänsoň rewanş oýnuny oýnap bilmändir.
Kapablanka örän sada we nusgawy stili bilen oýnar eken. Ol küştdäki iň uly tebigy zehinlerden biri hasaplanylýar. Zehininiň örän kiçi ýaşda ýüze çykandygy sebäpli we iň kyn göcümleri aňsatlyk bilen çözýändigi sebäpli oňa "küştüň mosarty" hem diýiler eken. Riçard Reti ol barada "Küşt onuň enedilidi" diýipdir. Kapablankanyň esasy lakamy "Küşt maşinkasydyr".
Şol bir wagtyň özünde birnäçe adam bilen oýnan oýunlary bilen küştüň tanalmagyna uly goşantlar goşandyr. 1922-nji ýylda Clevelandda şol bir wagtyň özünde 103 adam bilen oýnap, diňe birini deň edip, galan 102-sini ýeňmegi başarandyr.
Manhattan Küşt Klubynda bir oyuna tomaşa edip otyrka paralyž sebäpli ertesi güni aradan çykýar.


text:
Pygamberimiziñ doglan gününi bellemek (Möwlit) etmek bolýarmy?
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Sahypamyza Möwlit bellemek bolýarmy, Kuran we Sünnetde barmy, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmatyna möwlit etmegi buýurdymy diýen ýaly soraglar köp gelip gowuşýar.
Biz hem möwlit barada 21-nji asyryň uly alymlarynda hadysçy Şeýh Nasruddin Albani, Şeýh Muhammed bin Salih el-Useýmin we Şeýh Bin Bäz (Allah olara rahmet etsin) ýaly alymlara we başgada Ählu-Sünnet alymlaryna salgylanyp makala taýynlamagy makul bildik. InşAllah sünnedi ýaýradyp we bidgatlardan seresap bolmakda, bu makalany musulmanlara peýdaly etmegini Allah Tagaladan dileýäris.
Asyl mowzuga geçmezden öň bidgatyň nämädigini düşündirip geçsek peýdaly bolar.
Yslam adalgasynda: Bidgat diýip, Yslamda asly bolmaýan we soňradan tapylan we ynsanlaryň şol bidgatlaryň üsti bilen Allahyň razylygyny gazanjak bolýan zatlaryna aýdylýar. Dine soňradan goşulan ýa-da üýtgedilen zatlar hem bidgatdyr.
Mysal üçin: Gurbanlyk höküminde towuk ýa-da towşan kesmek bidgatdyr. Bu haýwanlary gurban etjek kişi Allah Tagalaň razylgy üçin gurban etsede, onuň eden amaly bidgat bolanlygy üçin kabul bolmaýar.
Başga bir mysal: Biz her parz namazyndan soňra tesbih sanamyzda 33 gezekden sanaýarys. Eger biri çykyp, näme zyýany bar? Zikirden zyýan bolmaz mundan soňra 50 gezekden sanalyň diýse, bu kişiň niýeti gowy bolsada, eden işi bidgatdyr we kabul däldir.
Eger biri Ramazan aýynda oraza 30-gün, emma geliň biz 35-gün oraza tutalyň näme zyýany bar diýse, bidgat çykardygy bolar.
Ýa-da biri çykyp namazda ruku ýa-da sežde edemizde, Kurandan bir süre okalyň näme zyýany bar, Kuran okamakdan zyýan gelmez diýse, Onuň bu görnüşde okan namazy kabul bolmaz we bidgat çykardygy bolar.
Baýram namazlarynda azan aýtmak hem bidgatdyr. Çünki Kuranda, Sünnetde we mezheplerimizde beýle zat ýokdur.
Ýagny bidgat sogap gazanmak niýeti bilen dine soňradan goşulan amallardyr.
Bidgaty çykarýan ynsanlar köplenç gowy niýet bilen bidgat çykarýarlar we öz tapan bidgatlaryny subut etmek üçin ol meselä degişli däl bolan aýat we hadyslary delil edinip, öz düşünjelerine görä aýat we hadyslara ýalňyş düşündiriş berýärler.
Abdullah bin Omaryň (radiallahu anh) ýanynda biri asgyryp soňra bolsa:
فقدْ سمع رجلًا عطس , فقال: الحمد لله, و الصلاة و السلام علي رسول الله.
فقال له: ما هكذا علمنا رسول الله, بل قال: إذا عطس أحدكم, فليحمد الله, و لم يقل : وليصل علي رسول الله
Alhamdulilläh we's salatu we's selämu alä Resulilläh, diýýär. Abdullah bin Omar oňa:
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize asgyranymyzda beýle diýmegi öwretmedi we alhamdulilläh-dan soňra, Özüne salawat getiriň diýmedi. Ol diňe: Sizden biri asgyrsa, Alhamdulilläh diýsin diýdi, diýýär. (Tirmizi 2738, Häkim. البــــدعة وأثرها السيء في الأمة, للشيخ أبي أسامة سليم بن عيد الهلالي)
Sahabaň Sünnete eýerip, bidgat meselesindäki seresaplylygyna üns beriň. Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) öwreden zadynyň üstüne ýekeje söz hem goşmaga garşy çykýar. Çünki Sahabalar her kim dine ýekeje söz goşsa wagtyň geçmegi bilen diniň ýoýuljagyny bilýärdiler. Şonuň üçin hem bidgatlara garşy berk durýardylar.
Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) doglan gününi bellemek, Möwlit etmek bolýarmy?
Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) doglan gününi bellemek, ýagny möwlit etmek bolmaýar. Çünki möwlit, Yslamda asly bolmaýan we dinimize soňradan ýöňkelen bidgatlardandyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmtyna möwlit diýip, hiç zat öwretmedi. Edil şonuň ýaly dört çaryýarlar Ebu Bekr, Omar, Osman, Ali (Allah olardan razy bolsun) dagylaram möwlit etmediler. Başga sahabalardanam möwlit bellän ýokdy. Edil şonuň ýaly sahabalary gören Tabygynlar hem möwlit bellemediler we selef-salyhyndan, mezhep ymamlary Ymam Ebu Hanifa, Ymam Mälik, Ymam Şafygy, Ymam Ahmed (Allah olara rehim etsin) hem möwlit bellän bolmady. Eger möwlit bellemek dinimizde bar bolsady, hökman Kuran we Sünnetde ýa-da sahabalaryň, Ählu-Sünnet ymamlarynyň möwlit edenligi bize rowaýatlar arkaly habar berilerdi.
Sahabalar, Tabygynlar Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) bolan söýgide iň kämil ynsanlardy we Allahyň şerigatyny iň gowy bilýän kişilerdi. Emma olaryň hiç biri möwlit bellemedi.
Her bir musulmanyň boýnuna parz bolýan zat, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetine eýermekdir we soňradan tapylan zatlardan, bidgatlardan ägä bolmakdyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmatyny, dinde soňradan tapylan bidgatlardan ägä edip; مَنْ أَحْدَثَ فِيْ أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ
“Kim biziň dinimizde ýok zady çykarsa (täzelik çykarsa), ol kabul bolmaz” diýdi. (Buhari, Muslim)
Ýagny kimde-kim Kuranda, Sünnetde bolmadyk we sahabalaryň etmedik zadyny, dinde bar diýip orta atsa we oňa amal etse. Ol eden amaly kabul bolmaz.
Başga hadysda bolsa, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetine we dört çaryýarlaryň sünnetine ýagny ýol-ýörelgelerine berk ýapyşmagy we bidgatlardan seresap bolmagy tabşyryp:
فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
“Meniň sünnetime we dört çaryýarlarymyň sünnetine (ýol-ýörelgesine) eýeriň. Olara azy dişleriňiz bilen berk ýapyşyň. Dinde soňradan tapylan zatlardan ägä boluň. Çünki dinde soňradan tapylan zatlar bidgatdyr. Her bir bidgat bolsa, azgynlykdyr (dogry ýoldan çykmakdyr)” diýdi. (Ebu Dawud, Tirmizi, Ibn Mäje)
Bu hadyslar sünnete eýerip, dinde soňradan tapylan bidgatlardan serasap bolmak, babatynda berk tabşyrykdyr.
Allah Tagala Kuran-Kerimde Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) eýermegi tabşyryp; ....وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا .....
“Pygamberiň beren (buýran) zadyny alyň, gadagan eden zadyndan bolsa, gaçyň” diýýär. (Haşr 59/7)
Başga aýatda bolsa: فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
“Pygamberiň buýruklaryna garşy gelenler: Özlerine fitne we agyr azap gelmesinden ägä bolsunlar” diýýär. (Nur 24/63)
Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) görelde almak barada, Allah Tagala:
لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا
“Allahy we ahyrýet gününi umyt edýän we Allahy köp ýatlaýan kişiler üçin: Pygamberde gözel görelde bardyr” diýýär. (Ahzab 33/21)
Musulman kişi her bir işinde Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) görelde almalydyr we onuň goýan ýolundan, sünnetinden çykmaly däldir.
Başga bir bellemeli möhüm zat; Yslam dini kämil dindir.
Allah Tagala aýatda; الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا
“Bu gün Men siziň diniňizi kämil kyldym we size bolan nygmatymy tamamladym. We din höküminden Yslamdan razy boldum” diýýär. (Maida 5/3)
Aýatda Allah Tagala biziň dinimizi bir kemsiz edip kemala getirendigini, bize habar berýär. Kemala ýagny doly kämillige getirilen zat bolsa, bir zatlaryň goşulmagyna mätäç bolmaýar.
Emma dinde möwlit tapyp ony bellemek bolsa, göýä Allah bu dini kemala getirmedi ýagny bir zatlar kem galdy, bizem şol möwlidi belleýäris diýmegi aňladýar. Elbetde möwlit belleýän adamlar buny dilleri bilen aýtmasalarda, dinde ýok zady etmek bilen Allah Tagalaň aýatyna garşy gidýärler.
Ymam Mälik (rahimehullah):
من ابتدع في الإسلام بدعة يراها حسنة، فقد زعم أن محمدًا -صلى الله عليه وسلم- خان الرسالة؛
لأن اللَّه -تعالى- يقول: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْأِسْلامَ دِين﴾ [المائدة:3]،
فما لم يكن يومئذ دينًا، فلا يكون اليوم دينًا.
“Kim gowy görip bir bidgat orta atsa, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) öz Resullyk wezipesine hyýanat etdi diýdigi bolar. Çünki Allah Tagala: “Bu gün Men siziň diniňizi kämil kyldym we size bolan nygmatymy tamamladym. We din höküminden Yslamdan razy boldum” diýendir. Ol gün (Pygamberiň zamanasynda) dinde ýok zat, bü gün hem dinden däldir.” (Şatyby, el-Itisam)
Edil şonuň ýaly Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize Allahyň razylygyny gazandyrjak we biziň jennete girmegimize sebäp boljak ähli zatlary habar berdi. Biz sogap gazandyrjak hiç bir amaly aýtman goýmady. Eýsem Pygamberlik wezipesini bir kemsiz berjaý etdi we ymmatyna Allahyň ähli buýruklaryny ýetirdi.
Allah Tagala aýatda şeýle diýdi; يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ
“Eý, Pygamber! Robbiňden saňa inderileni (olara) ýetir. Eger (muny) etmeseň, Onuň (Allanyň) ilçiligini ýerine ýetirmedigiň bolar.” (Maida 5/67)
Möwlit bellemek, göýä Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize bir zatlar aýtman goýdy, bizem özimiz şol möwlidi tapyp belleýäris diýmegi aňladýar. Eger ol bidgata sezewar bolanlaryň aýdyşy ýaly möwlit bellemek sogaply we möhüm zat bolýan bolsa, biz olara onda näme üçin Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize ony habar bermedi diýip, soramaly bolarys!?
Çünki Pygamberler ymmatlaryna sogap gazandyrjak ähli amallary öwredýärler.
Bu barada hadysda, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem);
إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ قَبْلِي إِلا كَانَ حَقًّا عَلَيْهِ أَنْ يَدُلَّ أُمَّتَهُ عَلَى خَيْرِ مَا يَعْلَمُهُ لَهُمْ، وَيُنْذِرَهُمْ شَرَّ مَا يَعْلَمُهُ لَهُمْ،
“Her Pygamberiň borjy, bilýän haýyr/sogap işlerini ymmatyna öwretmekdir we şerden/günäden ymmatyny ägä etmekdir. Boýnunda şu borjy bolmaýan Pygamber menden öň gelip-geçen däldir”. (Sahyh Muslim)
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) özi barada;
مَا تَرَكْتُ شَيْئًا مِمَّا أَمَرَكُمُ اللهُ بِهِ، إِلَّا وَقَدْ أَمَرْتُكُمْ بِهِ، وَلَا تَرَكْتُ شَيْئًا مِمَّا نَهَاكُمُ اللهُ عَنْهُ، إِلَّا وَقَدْ نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ
“Allah Tagalanyň buýran zatlarynyň ählisini size buýurdym/öwretdim. Allah Tagalanyň gadagan eden zatlarynyň hem hemmesini size gadagan etdim” diýýär. (Şafi, el-Umm. Beýhaki, es-Sunenul Kubra)
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem); تَرَكْتُكُمْ عَلَى المَحجّةُ الْبَيْضَاءِ ، لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا
“Men size gijesi hem gündizi ýaly ýagty ýol goýdum....” diýýär. (Ibn Mäje, Ahmed)
Sahaba Selmanyň (radiallahu anh) ýanyna gelip, şeýle sorag berdiler;
قِيلَ لَهُ قَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ قَالَ فَقَالَ أَجَلْ لَقَدْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ لِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍ
“Pygamberiňiz (sallallahu aleýhi we sellem) size uly täret etmegi çenli, ähli zady öwredipdir” diýdiler. Selman (radiallahu anh) olara; “Hawa, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize uly ýa-da kiçi täret edenimizde kybla tarap bakmagy gadagan etdi. Sag elimiz bilen synja almagy we üç daşdan kem ýa-da deri, süňk bilen synja almagy gadagan etdi” diýdi. (Sahyh Muslim)
Hemmämiziň bilişimiz ýaly Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ähli Pygamberleriň iň üstüni we iň soňkusydyr, bir kemsiz nesihatçydyr. Ymmatyna hajathana edebine çenli öwreden Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem), Möwlidi aýtman goýmagy mümkinmi? Eger möwlit dinde bar bolsady, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize ony hökman habar bererdi, sahabalaryna möwlit etmegi tabşyrardy. Emma görüşimiz ýaly bu barada ne hadys bar, ne-de sahabalar möwlit bellediler, ne-de möwlit bellemegi başgalaryna maslahat berdiler.
Dinde soňradan tapylan bidgatlardan ägä bolmak barada, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) juma hütbesinde şeýle diýeni rowaýat edilýär;
أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ
“Sözleriň iň haýyrlysy Allahyň kitabydyr we ýollaryň iň haýyrlysy Muhammed (sallallahu aleýhi we sellem)iň ýoludyr. Amallaryň iň erbedi soňradan tapylan zatlardyr we ähli bidgatlar azgynlykdyr.” (Sahyh Muslim)
Bu barada gelen aýat we hadyslar köpdür.
Her bir musulman, şerigatyň şu kadasyny berk bellemelidir; Musulmanlar bir zat babatynda düşünişmeseler, ol meseläni Kurana we Sünnete görä çözmelidir. Ýagny ol zat Kuran we Sünnetde barmy, sahabalar edipdirlermi? Şoňa görä hereket etmelidir.
Bu barada Allah Tagala şeýle diýýär;
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلاً
“Eý iman edenler! Allaha ytagat ediň we Pygambere ytagat ediň we sizden bolan hökümdarlara ytagat ediň! Eger Allaha we ahyrýet gününe ynanýan bolsaňyz, bir meselede düşünişmeseňiz, ol meseläni çözmek üçin Allaha we Pygambere ýüz tutyň!” (Nisa 4/59)
Möwlit hakynda Kuran-Kerime seretsek, Allah Tagala Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) boýun bolmagy, buýran zatlaryny etmegi we gadagan eden zatlaryndan gaçmagy tabşyrýar. Bize Allah Tagalanyň bu dini kämil kylanlygyny habar berýär we ol kämil bolan dinde möwlidiň ýokdugyny görýäris.
Edil şonuň ýaly bu barada Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetine seretsek, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) möwlit etmedigini, möwlit etmegi buýurmadygyny we sahabalaryň hem beýle zady etmedigini görýäris.
Şonuň üçin hem möwlit yslamda ýokdur we soňradan tapylan bidgatdyr. We hristianlara meňzemekdir. Çünki Hristianlar Isa Pygamberiň (aleýhis salam) doglan gününi belleýärler, biziň dinimizde bolsa, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) doglan gününi bellemek ýokdur.
Bu bidgaty edýänleriň köplügine aldanmaly däldir. Çünki hakykat, bir zady edýän kişileriň köplügi bilen däl, eýsem delil bilen tanalýandyr.
Aýatda Allah Tagala; وَإِن تُطِعْ أَكْثَرَ مَن فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ اللّهِ
“Eger sen ýer ýüzündäkileriň köplügine eýerjek bolsaň, olar seni Allah ýolundan çykararlar/ azdyrarlar...” diýýär.(Engam 6/116)
Möwlit bidgatynyň ýany bilen, bu üýşmeleňlerde başgada şer we günä işler edilýär. Mysal üçin Möwlitlerde zenanlar bilen erkekleriň garym-gatym bolmagy, Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) öwjek diýip aýdym aýdylmagy, möwlit mynasybetli çäreler, sahnalar gurnap ençeme gereksiz harjama edip, israf edilmegi we bularyň iň erbedi Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) ruhyndan medet, ýardam dilemek ýaly Yslamda uly günäleriň iň ulusy bolan şirk edilmegidir.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem);
إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ ، فَإِنَّمَا أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ الْغُلُوُّ فِي الدِّينِ
“Din meselesinde öte geçmekden ägä boluň! Sizden öňkileri heläk eden zat dinde öte geçmeleridir” diýýär. (Ahmed, Ibn Mäje, Häkim)
Başga hadysynda; لَا تُطْرُونِي كَمَا أَطْرَتِ النَّصَارَى عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ ، فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ
“Hristianlaryň Isa Pygamberi öwüşleri ýaly Meni öwmäň. Çünki Men guldyryn. Maňa Allahyň guly we Resuly diýiň” diýýär. (Sahyh Buhari)
Möwlit bidgatyny edýän käbirleri bolsa, hasam öte geçip: Bu möwlitlerde Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) ruhy gelýär, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) hormaty üçin ýerimizden turalyň diýip, aklyň we diniň kabul etmejegi, jähilligiň we akmaklygyň iň erbedi bolan zatlary edýärler.
Käbirleri bolsa, biz erbet zat etmeýäris, diňe Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) ýatlaýarys we onuň üçin salawat aýdaýrys diýen, sözler bilen özlerini aklajak bolýarlar.
Pygaberimize (sallallahu aleýhi we sellem) salawat getirmek barada aýtsak; Pygambermize (sallallahu aleýhi we sellem) salawat getirmek salyh amallaryň iň sogaplysy we bizi Allah Tagalaga ýakynlaşdyrýan amaldyr. Çünki Pyagmberimize (sallallahu aleýhi we sellem) salawat getirmek barada, Allah Tagala aýatda;
إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا
“Allah Tagala we Perişdeler Pygambere salawat getirýärler. Eý iman edenler siz hem oňa salat we salam aýdyň” diýýär. (Ahzab 33/56)
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem); مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ بِهَا عَشْرًا
“Kim maňa bir salawat getirse, Allah Tagala hem oňa on salawat getirer” diýýär. (Ahmed, Muslim)
Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) salawat getirmek her wagt bolýandyr/meşrugdyr. Hususanam namazyň soňunda, azandan soňra, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) her ýatlananda, juma günleri we islän wagtyňda Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) salawat aýtmak bolýandyr we örän sogaply amaldyr.
Şonuň üçin Möwlit bidgatyny edýänler biz salawat getirmek üçin jemlenişýäris diýip, buny özlerine bahana edinjek bolsalar, biz olara Allaha Tagala we Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize haýsy wagtda salawat aýtmagyň sogaplydygy öwretdi we olardan galan ähli wagtlarda-da salawat aýtmaga rugsat berdi. Siziň özüňüzçe salawat aýtamak üçin ýörite wagt bellemegiňiz dogry däl diýeris. Çünki bir musulmanyň Allahyň we Pygamberiň (sallallahu aleýhi we sellem) sözünüň üstüne söz aýtmagy azgynlykdyr. Haýsy wagtlarda salawat aýtmagyň has sogaplydygyny Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize öwretdi.
Bu aýdylanlardan soňra okyjynyň kellesine: Onda möwlit bellemek nirden gelip çykdy?- diýen sorag gelip biler!
Muňa jogap höküminde; Möwlit bidgatyny ilkinji tapanlar Şygalaryň bir şahasy bolan Fatimiler fyrkasydyr. Taryh kitaplarynda habar berlişi ýaly ilkinji möwlit bidgaty Milady 909-1171-nji ýyllarda Fatimiler tarapyndan, belläp başlanylýar. Fatimiler diňe bir Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) doglan gününi bellemän, eýsem Hezreti Alynyň, Fatma enemiziň, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) agtyklary Hasan we Huseýiniň we şol döwüriň patyşasynyň möwlitlerini hem belleýärdiler. (el-Makrizi, el-Mewaizu we'l -I'tibaru bi Zikri Hytati we'l Asar: 1-nji jilit, sahypa 490)
Fatimiler Müsüri basyp alanlaryndan soňra Ählu-Sünnet musulmanlaryň arasynda öz fyrkalarynyň pikir-düşünjelerini ýaýratmak üçin Möwlit baýramçyllyklaryny örtgi edip ulanýardylar we ol günlerde Ählu-Sünnet musulmanlara gowy görünmek üçin sowgatlar, paý-peşgeşler paýlaýardylar.
Fatimileriň kimdigini gysgaça ýatlap geçsek peýdaly bolar. Fatimiler Şyga fyrkasynyň Ismailiýýe şahasyndandyr. Müsürde we Şamda guran döwletleriniň adyna Fatimi döwleti diýileni üçin Fatimiler diýen ady alýarlar.
Fatimiler Yrakda peýda bolýar we olara edilýän basyşlar zerarly dürli ýurtlara ýaýraýarlar. Ynançlaryna Hindistandaky Brahmanizm, Budizm we käbir pelsepe akymlary täsir edendir. (Prof. Dr. Muhammed Zehra, Mezhepler taryhy)
Fatimileriň hökümdarlyk eden wagtlarynda, Müsür diýarynda şirkiň we bidgatyň Yslamyň ýerine geşjek derejede ýaýarandygyny taryhçylar habar berýärler. Belleýişimiz ýaly Fatimiler Müsüri basyp alanlaryndan soňra Möwlit bidgatyny we başgada bidgatlaryny, Ählu-Sünnet musulmanlaryň arasynda rowaçlandyryp başlaýarlar.
Müsürde Hijri 515-nji ýylda el-Efdal Ibn Emiril-Juýuş tarapyndan Möwlit bellemek ýatyrylýar. Emma ondan soňra el-Amir Biahkämillahyň hökümdarlygy wagtynda, halk möwlidi ýatdan çykardy diýlende, täzeden belläp başlaýarlar. (Muhammed Ibn Bahiýt el-Muti el-Hanafi (gadym Müsür müftilerinden), Ehsenul-Kelam Fiýma Ýetealleku Bi's-Sünneti we'l Bidaty Minel-Ahkam: sahypa 44-45)
Fatimilerden soňra Möwlit bidgatyna Süfi toparlaryň eýe çykanlygy bellenip geçilýär. Biziň döwürimizde-de bu bidgaty rowaçlandyrjak bolýanlaryň belli bir derejede bidgatçy Süfi toparlardygyny görýäris.
Allah Tagala Kuran-Kerimde Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýmegi buýurýar; قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
“Aýt: Eger Allahy söýýän bolsaňyz, Maňa (Pygambere) ytagat ediň. Eger şeýle etseňiz Allahy hem sizi söýer we sizi bagyşlar.”(Ali-Imran 3/31)
Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) söýýän bolsak, oňa boýun bolalyň, sünnetine eýerip, bidgatlardan uzak duralyň. Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) bize öwredip giden, ýüzlerçe, müňlerçe sünneti bar. Hatda käbir sünnetler ýitdi diýen derejede az amal edilýär. Biz şol sünnetlere amal edeliň.


text:
Lukman yzygiderli iýilen ýagdaýynda saglyk üçin howply bolup biljek
meşhur ertirlik naharlaryny sanap geçdi.
Sagdyn däl ertirlik naharlaryna mysal bolup, däne we tiz taýýarlanylýan
kösükli önümleri atlandyrdy.
Püre uglewod önümidir, gandaky şeker derejesini ýokarlandyrýar, ýagny
ýokary glisemiki görkezijä getirýär. Netijede çalt iýmitlenjek bolup, ilkinji iş
sagatlarynda açlyk duýup, uklap galarys.
Şeýle-de bolsa, hünärmeniň pikiriçe, bitin bugdaý däneleri muňa degişli däl.
Lukman Solomatina beýle iýmitlere, meselem, bal bilen tost goşmazlygy maslahat
berdi, sebäbi bu aşgazan astyndaky uglewodlaryň agramyny artdyrar.
Hünärmen beýleki zatlaryň arasynda ter gysylan şirelerden ýüz öwürmegi
maslahat berdi.
"Täze sykylan şireler hakykatdanam howply bolup biler, esasanam boş
aşgazanda, düzüminde köp organiki kislotalar bar" -diýdi.
Solomatinanyň pikiriçe, bu önümleriň ýetirýän zyýany ýaş ýagdaýyna we
ýaşaýyş durmuşyna baglydyr. Şeýle hem, şeýle ertirlik naharlarynyň biriniň ýa-da
ikisiniň adamyň saglygyna hiç hili täsir etmejekdigini, ýöne sanawda görkezilen
önümleri yzygiderli kabul etmezligi maslahat berýändigi bellenilýär.
Lukman yzygiderli iýilen ýagdaýynda saglyk üçin howply bolup biljek


text:
Bu günüň «iň möhüm meselesini» oýlanyp oturşyma, başgabyma ünsüm gitdi. «Äperin» diýdim. Belki bu günki möhüm meselämiz başgaplar bolar?! Häzir gyş möwsümi, sowuk howa höküm sürýär. Galyňrajyk geýinmek gerek. Kelläňe-de bir zatlar örtmeli. Başgapsyz-da köçä çyksa bolar welin, ýöne bu işi etmedik ýagşy. Bir günlük saç bezegini saklajak bolup, birnäçe gün derman içip, dümewe, sowuklama ýolukmak size gerekmi?
Gyş möwsüminde başgap geýmezlik şu aşakdaky ýaly kesellere getirip bilýär.
Gulak keselleri. Başgap geýmezlikden iň ozaly bilen gulaklar ezýet çekýär. Heý, ömrüňizde gulak agyrysyna ýoluganyňyz barmy? Ynanyň, bu kesel iň ýakymsyz hem agyryly kesellerden biri. Gulaklar sowuk temperaturany hoşlamaýan beden agzasy hasaplanýar. Şu sebäpli hem sowuk howada başgapsyz gezmek eşidiş ýollaryndaky, nerw ulgamynyň işiniň bozulmagy bilen bagly ýagdaýlara sebäp bolýar. Munuň ýaly keseller uzak wagt bejergä, käbir halatlarda gulaklaryň kadaly eşitmezligine hem eltip bilýär.
Immunitet bilen baglylykda. Eger-de sagdyn bolsaňyz, +7°C maýyl howada başgapsyz gezmek bolar. Eger-de ýakynda dümew ýa-da şonuň ýaly wirusly kesellerden bejergi alan bolsaňyz, munuň ýaly howada hem başgapsyz köçä çykmak bolmaýar. Çünki öňden gowşak ýagdaýda bolan immunitet bilen haýsydyr bir kesele duşmak howpy ýokarydyr. Tiz-tiz kesele ýolukmaklygyň bolsa, ýokançly we agyr görnüşdäki hassalyklara eltmegi ikuçsuzdyr.
Dogrudan hem, oýlanyp görüň! Onda-da aýal-gyzlaryň gyşda başgapsyz gezip, minengit bilen kesellemeklik howpy ýokarydyr. Elbetde bu kesele sebäp bolýan başga zatlar hem bar. Emma sowuk günde kelläniň sowuklamagy bu sebäpleriň iň birinjisidir. Minengit öte howply kesel hasaplanyp, agyr beden bozulmalaryna getirip bilýär.
Ýüzümizdäki nerw ulgamynyň işiniň bozulmagy. Halk arasynda «Jyn kakyp, gyşarypdyr» diýen aýtgydaky «jyn» sowuk şemaldyr. Sowuk howada buz ýaly şemal ýüz myşsalaryna güýçli täsir edip, ýüzümiziň nerw ulgamynyň newralgiýasyna sebäp bolýar. Belki bu ýagdaý size tanyşdyr, diýseň, ýakymsyz ýagdaý. Bu keseliň bejergisi hem kyn geçýär we öz yzyny galdyrýar.
Saçlaryň dökülmegi. Hawa, owadan saç bezegine dözmän, bütinleý saçsyz galmak hem mümkin. Sowuk howa kelledäki gan aýlanyşygynyň bozulmagyna we saçyň gurluşyna ters täsir edýär. Saçyň düýbündäki damarlar sowuklap, saçlaryň döwülmegine we dökülmegine getirýär.
Saç bezegiňiziň bozulmazlygyny isleseňiz, düzüminde sintetika azrak bolan başgap satyn alyň we saglygyňyzy we saç bezegiňiz bilen bilelikde goraň!
Toýly Muhammetdurdyýew,
Magtymguly adyndaky TDU-nyň žurnalistika hünäriň talyby.


text:
Ýurdumyzyň “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň resmi
internet sahypasynda otly gatnawlarynyň mart aýyndaky ýagdaýy barada beýanat
çap edildi. Bu beýanatda hususan-da şeýle diýilýär:
Hormatly ýolagçylar!
2021-nji ýylyň mart aýyndan bildirilýän talaplary berjaý etmek şerti bilen,
synag hökmünde, hepde-de 1 gezek hepdäniň çarşenbe (3-nji) güni
Aşgabat–Türkmenabat we hepdäniň penşenbe (4-nji) güni Türkmenabat–Aşgabat
ugurlary boýunça demir ýol gatnawynyň ýola goýulýandygy hem-de welaýatara
we şäherara demir ýol gatnawlary boýunça beýleki ugurlara girizilen wagtlaýyn
çäklendirmäniň möhletiniň 2021-nji ýylyň 1-nji apreline çenli uzaldylandygy
barada habar berýäris.
Ýokarda görkezilen ugurlar boýunça ýolagçy biletleri häzirki wagtda diňe
bilet satyş kassalarynda resmileşdirilýär.
Ýurdumyzyň “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň resmi


text:
Bu maglumata görä, BMG-niň Baş Sekretary Pan Gi Mun bilen duşuşygynda şeýle wada beren Başar al-Assad ýakyn birnäçe aýyň dowamynda Siriýada reformalaryň, şol sanda, konstitusion reformalaryň amala aşyryljakdygyny we saýlawlaryň geçiriljekdigini-de nygtapdyr.
Çarşenbe güni bu maglumaty Pan Gi Munyň metbugat sekretary-da öz beýanatynda tassyklady.
Türkiýäniň üns merkezinde
Siriýanyň lideri Başar al-Assadyň bu wadasy bu ýurtdaky dartgynly wakalar bilen baglanyşykly halkara jemgyýetçiliginiň aladasynyň has-da güýçlenen günlerine gabat geldi.
Çarşenbe güni Türkiýäniň Stambul şäherinde Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bilen Iordaniýanyň daşary işler ministri Nasser Judehiň geçiren gepleşiklerinde-de Siriýadaky wakalar aýratyn üns merkezinde boldy.
Ahmet Dawutoglu bu gepleşiklerden soň habarçylara beren interwýusynda şeýle diýdi: “Biz Siriýa bilen-de, regiondaky beýleki ýurtlar bilen-de, halkara jemgyýetçiligi bilen-de öz konsultasiýalarymyzy dowam etdireris. Men düýn BMG-niň Baş Sekretary Pan Gi Mun bilen-de bu mesele barada düýpli gürrüň etdim. Elbetde, bu diňe Türkiýe üçin problema däl. Siriýadaky operasiýalar dowam etse we ol regional problema öwrülse, Türkiýe ýagdaýa ýöne bir biperweý garap oturyp bilmez”.
Wideo: BMG müňlerçe palestinaly bosgunlaryň Siriýanyň Latakiýa şäherindäki lagerden gaçmaga mejbur bolandyklaryny aýdýar.
Şu ýylyň mart aýyndan bäri Siriýada dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda ýurduň harby we howpsuzlyk güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde 2 müň töweregi adam öldi diýlip hasaplanylýar.
BMG-de maslahat ediler
Şu gün BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Siriýadaky krizisler bilen baglanyşykly ýörite maslahat geçirmekligi planlaşdyrýar. Maslahatda adam hukuklary boýunça iş alyp barýan tanymal diplomatlar we resmiler Siriýadaky adam hukuklarynyň bozulmalaryna degişli anyk maglumatlar bilen çykyş ederler.
Bu maslahatda BMG-niň Adam hukuklary boýunça komissary Nawi Pilleý Siriýanyň režiminiň protestçilere garşy amala aşyran gyrgynçylyklaryny derňemek üçin BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini bu iş boýunça Halkara suduna ýüz tutmaklyga çagyrar diýlip garaşylýar.
Bu wakalaryň fonunda Birleşen Ştatlaryň käbir hökümet resmileri prezident Barak Obamanyň hem Siriýanyň lideri Başar al-Assady wezipesinden gitmeklige çagyryp çykyş eder diýlip garaşylýandygyny mälim etdiler. ABŞ-nyň şeýle çagyryş eden halatynda, ony Ýewropa Bileleşiginiň hem goldamagy mumkin.
Hepdäniň çarşenbe güni käbir beýleki arap ýurtlarynyň göreldesine eýerip, Tunis hem özüniň Siriýadaky ilçisini yzyna çagyrdy.
Emma daşarky dünýä tarapyndan güýçlenýän bu basyşlara garamazdan, Siriýanyň lideri Başar al-Assad özüniň häkimiýetden gitmejekdigini nygtap gelýär.


text:
Tomsuna her üç sekuntdan dünýäde bir buzgaýmak satylýar; Taryhy:Buzgaýmagyň döränine 5 müň ýyl bolupdyr diýip çaklanylýar. Onuň dörän ýeri bolsa Hytaýdyr. Edil şol wagtlar Hytaýyň…View More Diňe buzgaýmak barada
Day: March 20, 2020
Näme üçin myhmanhanalaryň gapylary aýlanýan gapy?
Aýlanýan gapylaryň esasy maksady energiýany tygşytlamak bolup durýar. Uly binalaryň içi hemişe ýyladylyp durýar. Ýönekeý gapy açylanda içerik sowuk howa aňsatlyk bilen girýär. Ýönekeý gapy…View More Näme üçin myhmanhanalaryň gapylary aýlanýan gapy?


text:
85251
2020-11-07
Turkmensnews- ABŞ-nyň prezidenti saýlaw galplygy baradaky aýyplamalary gaýtalap, Demokrat bäsdeşiniň saýlawda ýeňiş gazanmagy baradaky toslamasyny gaýtalamaly däldigini aýtdy.
“Fars” habar gullugynyň habaryna görä, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump anna güni twitterde eden ýüzlenmesinde 2020-nji ýyldaky prezident saýlawynda Demokratik kandidat Joe baýdeniň prezidentlige saýlanmagy barada ýalan sözlemeli däldigini, sebäbi kazyýet işiniň ýaňy başlandygyny aýtdy.
Şenbe güni Delawerde çykyş eden Joe Baýden 2020-nji ýylda geçirilen prezident saýlawynda gazanan ýeňşini gönüden-göni agzamazdan , üç möhüm ştatda: Pensilwaniýa, Arizona we Newada ştatynda 300-den gowrak saýlaw sesi bilen ýeňiş gazanjakdygyny aýtdy.
ABŞ-nyň möhüm ştatlarynda sesleriň sanalmagy henizem dowam edýärkä, Donald Trump geçen penşenbe güni ýene bir gezek saýlawlaryň galplaşdyrylandygyny we korrupsiýanyň we saýlaw galplygynyň bardygyny öňe sürdi.
Baýden indi 264 saýlaw sesini aldy we ýene-de 6 saýlaw sesi bilen ABŞ-nyň täze prezidenti hökmünde Ak tam üçin dalaş eder.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllygy mynasybetli 2020-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabat şäherinde guralan “Bitaraplyk syýasaty we onuň halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde ähmiýeti” atly Halkara maslahatyna gatnaşyjylar,
Birleşen MIlletler Guramasynyň Tertipnamasynyň maksatlaryna we ýörelgelerine özleriniň ygrarlydygyny tassyklap,
Birleşen Milletler Guramasynyň ählumumy strategiýalaryny hem-de maksatnamalaryny, hususan-da, 2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş babatyndaky gün tertibini ýerine ýetirmegiň zerurdygyny belläp,
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň “Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy” atly 1995-nji ýylyň 12-nji dekabryndaky 50/80A hem-de 2015-nji ýylyň 3-nji iýunyndaky 69/285 kararnamalarynyň, şonuň ýaly-da, Halkara Bitaraplyk gününi yglan edýän 2017-nji ýylyň 2-nji fewralyndaky 71/275 kararnamasynyň ähmiýetini nygtap,
2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda kabul edilen “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk” atly ýokary derejedäki halkara maslahatynyň jemleýji resminamasyny (Aşgabat jemleýji resminamasy) göz öňünde tutup,
1. Birleşen MIlletler Guramasynyň agza döwletleri tarapyndan yglan edilen hem-de durmuşa geçirilýän bitaraplyk syýasatynyň dünýä ýurtlarynyň arasyndaky parahatçylykly, dostlukly hem-de özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmekde wajyp ähmiýete eýedigini we sebit hem-de ählumumy derejede halkara parahatçylygyny hem-de howpsuzlygyny pugtalandyrmaga ýardam edýändigini nygtadylar;
2. Parahatçylyk söýüjilikli başlangyçlary hem-de hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny goldamaga gönükdirilen bölünmez hem-de giňişleýin howpsuzlyk taglymyny öňe sürmek arkaly işjeň bitarap syýasatyny durmuşa geçirmäge ýardam etmäge, serhetüsti hyzmatdaşlygyny berkitmek arkaly däp bolan we häzirki zaman howplaryna garşy durmaga çagyrdylar;
3. Birleşen Milletler Guramasynyň agza döwletleriniň ählisine, BMG-niň ulgamynyň edaralaryna hem-de beýleki halkara, sebit we sebitara guramalara bitarap döwletleriň jedelleri parahatçylyklly ýol bilen düzgünleşdirmäge, gapma-garşylyklaryň öňüni almaga hem-de düzgünleşdirmäge gönükdirilen mümkinçiliklerini doly derejede ulanmagy maslahat berdiler;
4. Milli bitaraplyk syýasaty dawalaryň öňüni almakda, araçyllykda, gepleşikleri geçirmekde, hoşniýetli hyzmatlary etmekde, faktlary ýüze çykarmak boýunça işlerde, ýörite wekilleri ulanmakda, resmi däl maslahatlarda, parahatçylyk döredijilikde hem-de ösüş babatyndaky maksada gönükdirilen işde Birleşen Milletler Guramasynyň esasy wezipeleriniň biri bolup durýan öňüni alyş diplomatiýasyny ulanmagy höweslendirmäge gönükdirilendigini aýratyn nygtadylar;
5. Şunuň bilen baglylykda, 2007-nji ýylyň dekabrynda halkara bileleşiginiň goldamagynda Aşgabatda döredilen Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň Merkezi Aziýa sebitiniň döwletlerine hem-de onuň bilen serhetdeş ýurtlara olaryň arasyndaky has ýakyn hyzmatdaşlygy höweslendirmek arkaly sebit meselelerini çözmekde goldaw bermek işinde möhüm orun eýeländigini bellediler;
6. BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň orny hakyndaky, sebit merkeziniň mümkinçiliklerini, şol sanda bitaraplyk syýasatynyň artykmaçlyklaryny ulanmak arkaly yzygiderli açmaga gönükdirilen kararnamasynyň taslamasyna BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji sessiýasynyň garamagyna bermek baradaky Türkmenistanyň başlangyjyny goldadylar;
7. Halkara bileleşigini raýdaşlygy hem-de sazlaşygy berkitmek arkaly durnukly ösüşe, parahatçylyga we howpsuzlyga ýardam edýän gymmatlyklar hökmünde Bitaraplyk syýasaty bilen dowamly baglanyşykly döwletleriň arasyndaky parahatçylyk we ynanyşmak medeniýetini ösdürmäge ýardam bermäge çagyrdylar, şunda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan parahatçylyk medeniýeti babatynda hereket etmegiň Jarnamalaryna hem-de maksatnamalaryna eýermegiň zerurdygyny bellediler;
8. Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2019-njy ýylyň 12-nji sentýabryndaky 73/338 kararnamasynda yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň çäklerinde esasy care hökmünde 2021-nji ýylda ýokary derejede parahatçylyk we ynanyşmak forumyny geçirmek hakyndaky Türkmenistanyň başlangyjyny goldadylar, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleri, BMG-niň ulgamynyň edaralaryny, beýleki degişli halkara hem-de sebit guramalaryny we raýat jemgyýetlerini Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň çäklerinde çäreleri geçirmek arkaly bilim we maglumat-düşündiriş işini amala aşyrmaga çagyrdylar;
9. Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde Türkmenistanyň Hökümetiniň başlangyjy boýunça gapma-garşylyklaryň öňüni almakda, olaryň sebäplerini hem-de täsirlerini ýok etmekde bitaraplyk ýörelgelerini iş ýüzünde ulanmak boýunça köpugurly hyzmatdaşlygy üpjün etmäge gönükdirilen parahatçylygyň, howpsuzlygyň hem-de durnukly ösüşiň bähbidine Bitaraplygyň dostlary toparynyň döredilmegini goldadylar, şeýle hem degişli halkara düzümlerini ýokarda görkezilen Toparyň çäklerindäki hyzmatdaşlyga goşulmaga çagyrdylar;
10. Türkmenistanyň halkara meselelerini düzgünleşdirmekde bitaraplyk ýörelgesini netijeli ulanmak boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň düzgünleriniň ýygyndysyny işläp düzmek boýunça tagallalaryna goldaw bildirdiler, ol BMG-niň ýolbaşçy guramalarynyň, onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň parahatçylygy saklamak hem-de berkitmek meselelerindäki gurallarynyň üstüni ýetirer, şunuň bilen birlikde, degişli halkara guramalaryny we gyzyklanma bildirýän ýurtlary bu resminamalaryň üstünde işlemäge öz goşantlaryny goşmaga çagyrdylar.;
11. Syýasy durnuklylyk şertlerinde döwletler arasyndaky durnukly hem-de uzak möhletleýin söwda-ykdysady gatnaşyklary goldamak üçin, şeýle hem sebitara, sebitl hem-de halkara özara gatnaşyklaryny pugtalandyrmak üçin milli bitaraplygyň ykdysady hem-de geoykdysady ugurlarynyň ähmiýetini nygtadylar;
12. Bitarap ýurtlaryň ynsanperwerlik, bitaraplyk, özbaşdaklyk ýörelgelerinde çylşyrymly adatdan daşary ýagdaýlar we tebigy betbagtçylyklar wagtynda ynsanperwer kömegini bermekde hem-de ibermekde tutýan orny bilen baglylykda, bitaraplyk syýasatynyň aýratyn ynsanperwer ähmiýetini hem-de oňyn ornuny tassykladylar, Merkezi Aziýada BMG-niň ynsanperwer meseleleri utgaşdyrmak boýunça müdirliginiň (UN OСHA) edarasyny döretmek arkaly adatdan daşary ynsanperwer kömegi ulgamyndaky sebit utgaşdyrmasyny berkitmegi teklip etdiler;
13. Bar bolan serişdeleriň çäklerinde, degişli ugurlarda ýöriteleşen bilermenler we guramalar tarapyndan okuw sapaklaryny hem-de okuw tejribelerini geçirmek arkaly bitaraplyk syýasatyna degişli barlaglary geçirmek we bilimleri ýaýratmak maksady bilen halkara hukugynda hem-de halkara gatnaşyklarynda bitaraplyk syýasatynyň taglymyny we iş tejribesini öwrenmek boýunça okuw hem-de ylmy-barlag merkezlerini döretmek boýunça Türkmenistan tarapyndan ozal öňe sürlen başlangyçlary goldap, bitaraplyk taglymyny ösdürmegiň zerurdygyny nygtadylar;
14. Birleşen Milletler Guramasynyň agza döwletleriniň ählisini, hökümete degişli däl birleşmeleri hem-de ýaşlary hasaba almak bilen şahsy adamlary her ýylyň 12-nji dekabrynda Halkara Bitaraplyk gününiň hormatyna bitaraplyk sýýasatynyň halkara parahatçylygyny, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi goldamakdaky we berkitmekdäki orny hem-de ähmiýeti hakynda jemgyýetçiligiň habarlylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen çäreleri geçirmäge çagyrdylar;
15. 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda kabul edilen “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna halkara hyzmatdaşlygy” atly halkara maslahatynyň Jemleýji resminamasyna esaslanyp, halkara gatnaşyklarynda bitaraplyk syýasatynyň ornuny pugtalandyrmagyň meselelerine bagyşlanan ýokary derejedäki maslahatlary iň bolmanda bäş ýylda bir gezek geçirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek nygtadylar hem-de bu gurudaky hyzmatdaşlygy halkara parahatçylygyn we howpsuzlygyny berkitmäge ýardam edýändigini bellediler;
16. Türkmenistanyň halkyna hem-de hökümetine Halkara maslahatyny gurandyklary we geçirendikleri üçin çuňňur hoşallyk bildirdiler.
Aşgabat jemleýji resminamasy
Aşgabat, 2020-nji ýylyň 12-nji dekabry


text:
Orsýetiň Olimpiýa komiteti ýurduň gyşky olimpiýa oýunlaryna gatnaşmagyna doping bilen bagly girizilen halkara gadagançylygyna garamazdan, öz sportsmenlerine ak pata berdi.
Orsýetiň Olimpiýa komiteti 12-nji dekabrda duşuşyk geçirip, Günorta Koreýanyň Pyeongçang şäherinde geçirijek Olimpiada boýunça öz pozisiýasyny ara alyp maslahat etdi.
Munuň öňüsyrasynda Halkara Olimpiýa komiteti 9-25-nji fewralda geçiriljek olimpik oýunlaryna Orsýetiň gatnaşmagyny gadagan etdi we Orsýetiň dopinge garşy düzgünleri “öň görlüp-eşidilmedik derejede manipulýasiýa” etmeginiň subutnamalaryny öňe sürdi.
Emma Halkara Olimpiýa komiteti Orsýetiň sportsmenleriniň Olimpiadanyň baýdagy bilen çykyş etmegine mümkinçilik berdi.
Kremliň metbugat-wekili Dmitriý Peskow Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Orsýetiň Olimpiýa komitetine goldaw bildirýändigini aýtdy.


text:
Prezidentler Donald Tramp we Wladimir Putin Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň arasyndaky ýiti dartgynlaşan gatnaşyklary düzetmek boýunça özleriniň "ilkinji ädimleri ädendigini" aýdýarlar. Bu barada Orsýetiň we Birleşen Ştatlaryň prezidentleri Tramp mundan 18 aý ozal wezipä girişeli bäri iki ýurduň arasynda geçirilýän ilkinji sammitde çykyş etdiler.
Putin 16-njy iýulda Finlýandiýanyň paýtagty Helsinkide geçirilen gepleşikleri örän üstünlikli we peýdaly" diýip häsiýetlendirip, özüniň we Trampyň beýleki ýarag kontrollygyny, Siriýadaky we Ukrainadaky konflikti, söwda we beýleki meseleleri maslahat edendigini aýtdy.
Putin dört sagatdan gowrak wagt dowam eden gepleşiklerden soň geçirilen bilelikdäki metbugat konferensiýada çykyş edip, Trampyň Orsýetiň 2016-njy ýylda ABŞ-da geçirilen we özüniň wezipä gelmegine sebäp bolan saýlawlara goşulyşmagy diýilýän meseläni gozgandygyny aýtdy we Moskwanyň oňa goşulyşmandygy baradaky sözlerini tekrarlady.
Putin habarçylaryň beren soragyna jogap berip, özüniň Trampyň ýeňiş gazanmagyny isländigini, sebäbi respublikanlaryň dalaşgäriniň Moskwa bilen gatnaşyklary düzetmäge isleglidigi barada çykyş edendigini aýtdy.
Tramp özüniň kampaniýasy bilen Orsýetiň arasynda haýsydyr bir ylalaşygyň bolandygy baradaky aýyplamalary ret etdi.
Şeýle-de, Tramp özüniň Putin bilen duşuşmak baradaky kararyny gorap çykyş edip, "diplomatiýanyň" möhümdigini we Moskwa bilen "öndümli dialogyň" Birleşen Ştatlar, Orsýet we dünýäniň beýleki ýurtlary üçin gowudygyny aýtdy.
Sammitden öň geçirilen gepleşiklerde ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň “adatdan daşary, üýtgeşik gatnaşygynyň boljakdygyna” we “Orsýet bilen oňuşmagyň erbet zat däl-de, gowy zatdygyna” ynanýandygyny aýtdy.
“Meniň pikirimçe, dünýä biziň oňuşýandygymyzy görmek isleýär” diýip, Tramp Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň hyzmatdaşlyk etmegi üçin “beýik mümkinçilikleriň” bardygyna ynanýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Şeýle-de, ol Sowuk urşuň iki uly döwletiniň ýadro arsenalyny çäklendirmek boýunça ylalaşyga gelmegi hem umyt edýändigini, Orsýetiň we Birleşen Ştatlaryň dünýädäki ýadro ýaraglarynyň 90 prosentine eýeçilik edýändigini aýdyp, “biz munuň bilen bagly bir zatlar edip bileris diýip umyt edýäris” diýdi.
Tramp 15-nji iýulda Helsinkä bardy.
Bu duşuşyk Sowuk urşy döwründen bäri Birleşen Ştatlar bilen Russiýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň iň bir dartgynlaşan mahalyna gabat geldi.


text:
Geçen asyryň ýetmişinji ýyllarynda elektrik energiýasy Türkmenistanyň ähli ýerine doly berildi hem-de ol gije-gündiz öçürilmän, halka hyzmat etdi. Elbetde, geleňsiz elektrikler sebäpli, üzülen simler wagtynda dakylman, «Iliç çyrasynyň» ençe günläp ýanman durýan wagtlary-da bolýardy.
Garaşsyzlykdan soň...
Garaşsyzlykdan soň, Türkmenistan elektrik energiýasyna iň bir baý döwletleriň birine öwrüldi. Türkmenistanyň merhum prezidenti Saparmyrat Nyýazow elektrik energiýasy babatda halk üçin gowy iş bitirdi. Elektrik energiýasy diňe bir Türkmenistanda iň bir peýdaly hem bol energiýa öwrülmän, eýsem, ol goňşy döwletlere-de ugradyldy. Täjigistan, Eýran, Owganystan ýaly goňşy döwletler Türkmenistandan energiýa bolçulygyny alýarlar. Şeýle hem öňler - sowet döwründe gowşajyk şemalda, ýagyşda öçüp duran elektrik togy has kämilleşdirilip, çyralar aňsat-aňsat öçmez ýaly edildi.
Galkynyşlar döwri diýen ady alan häzirki döwürde türkmen-owgan gepleşikleri geçirilip, döwlet baştutanlary elektroenergetikada hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini bellediler.
Täze elektrik geçiriji ulgamlaryň we energiýa üpjünçiliginiň desgalarynyň gurulmagy, şeýle hem Türkmenistanyň Owganystana berilýän elektrik energiýasynyň möçberleriniň köpeldilmegi göz öňünde tutulýan, geljegi uly bolan özara peýdaly planlary işläp taýýarlamak we durmuşa geçirmek arkaly şu ugurdaky hyzmatdaşlygyň möhümdigini nygtadylar.
Türkmenistan Owganystana dört ýyl bäri elektrik energiýasyny ýeňillikli nyrhdan - her kilowat-sagat üçin 2 sentden iberýär. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň iberen elektrik energiýasy üçin Owganystanyň birnäçe ýylyň dowamynda toplanan ABŞ-nyň 3,8 million dollaryna golaý bergisi hasapdan öçürildi.
Türkmenistanda elektrik energiýasy mugt hasaplanýar. Adam başyna aýda bir kilowat-sagat elektrik energiýasyny her kim mugt peýdalanyp bilýär.
Çäklendirme şeýle az görünýän ýaly bolsa-da, bütin ýylyň dowamynda elektrik energiýasy üçin hiç bir zat tölemesiz bolýan maşgalalar kän.
Toklaryň öçmegi
Daşary ýurt firmalary ýurda ýaňy gelip başlan döwürlerinde firmalaryň sarp etmeli elektrik energiýasy halka iberilýän simlerden alynýardy. Bu bolsa ýaşaýyş jaýlaryna barýan toklaryň häli-şindi öçmegine sebäp bolýardy. Şeýle bolansoň, soňky wagtlarda firmalara öz aljak elektrik energiýalary üçin aýratyn bölüji (transformator) goýduryldy.
Köçeleriň ugrunda, jaýlaryň öňünde ekilen aşa uzyn, tikenli agaçlar (sowet döwründen galan baglar) şemal bolan halatda elektrik simleriniň üzülmegine, şunlukda-da çyralaryň öçmegine sebäp bolýarlar. Aýratyn-da sowet döwründen galan keselhanalarda şunuň ýaly ýagdaý kän ýüze çykýar. Şonda lukmanlar-da kösenýär, näsaglar-da. Elektrik siminiň geçýän ýerindäki agaçlary häkimlikleriň işgärleri degişli edaralara aýyrtmalydyrlar.
Täze tipde salynýan ýaşaýyş jaýlarynda, keselhanalarda elektrik liniýalary dünýä standartynda geçirilýär. Şonuň üçin ol obýektlerde elektrik togy hiç wagt öçmeýär. Belki, geljekde ýurduň ähli ýerinde elektrik liniýalary dünýä standartyna laýyk geçiriler. Ýogsa üzülen simleri elläp, tok urup ölýän çagalar-da örän köp.
Dünýä derejesinde elektrik energiýasy hut iýmit ýaly gerekli zada öwrüldi. Onuň orny hatda tebigy gazdan-da ýokarydyr. Tehniki ösüşler üçin adamzat ilkinji nobatda elektrik energiýasynyň barlygyna guwanmalydyr.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Moldowanlar prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda, ýurduň Orsýete ýa Ýewropa Bileleşigine ýakynlajagyny aňlatjak aýgytly saýlawda ses berýärler.
Sosialist partiýanyň lideri we kommunist hökümetiň söwda ministri bolan Igor Dodon geçen aýdaky saýlawlaryň birinji tapgyrynda ikinji bolan Maia Sandudan 10 dereje öňde geldi. Emma ol sesleriň aglaba köplügini gazanyp bilmedi we 13-nji noýabrdaky ikinji tapgyr bäsleşige çykmaly boldy.
Bütindünýä bankynyň ozalky ykdysatçysy we bilim ministri Sandu Ýewropa Bileleşigi bilen has ýakyn gatnaşyk gurmaga çagyrdy we Moldowanyň esasy energiýa üpjünçisi bolan Orsýet bilen ykdysady ýakynlaşmanyň howpludygyny duýdurdy.
Ol Kişinýowda ses bereninden soň, "Men medenilige, hakykata, dogruçyl işe, bilime we mertebä ynanýan adamlar üçin ses berdim" diýdi.
Dodon 13-nji noýabrda Kişinýowda ses bereninden soň, özüniň «birleşen, garaşsyz we özygtyýarly» Modowa üçin, «Moldowa respublikasyny ýykmak isleýänleriň bolsa garşysyna» ses berendigini aýtdy.
"Moldowadaky durmuş-ýaşaýyş çekip-çydar ýaly bolmady, biziň Orsýet bilen hyzmatdaşlygymyz weýran edildi, biz ägirt uly bazary ýitirdik" diýip,Dodon golaýda sözlän kampaniýa sözünde aýdypdy.
Men medenilige, hakykata, dogruçyl işe, bilime we mertebä ynanýan adamlar üçin ses berdim.Maia Sandu
Dodon ýurduň Ýewropa bilen integrirlenmek hereketini, şol sanda 2014-nji ýylda baglaşylan taryhy assosisiýa şertnamasyny yzyna dolamak isleýär. Orsýet şonda bu şertnamanyň baglaşylmagynaberk garşy durupdy.
Bu saýlaw 1997-nji ýyldan bäri, prezidentiň parlament tarapyndan däl-de, milli saýlaw esasynda seçilýän ilkinji saýlawy bolup durýar.
Pikir soraýyşlar Dodonyň ikinji tapgyr saýlawda Sandudan 8-10 dereje öňde barýandygyny görkezdi.
Ses berişlik ýurduň 1,981 saýlaw uçastogynda ýerli wagt bilen ir sagat 7-de başlandy. Daşary ýurtlarda hem onlarça saýlaw uçastogy açyldy.
Saýlaw resmileri ses berişlik başlananyndan alty sagat soňra saýlawlara gatnaşygyň 30 prosent bolandygyny aýtdylar.
Saýlaw prosesine gözegçilik etmek üçin ýüzlerçe halkarasynçysy Moldowa geldi.
Kişinýowda bir saýlawçy Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna indiki prezidentiň «ýurduň abadançylygy, jemgyýeti, adamlary, syýasy ynançlaryna garamazdan,birleşdirmek üçi işlemegine garaşýandygyny aýtdy.
"Men ýagdaýlaryň üýtgemegini isleýärin, emma men biraz pessimist” diýip, beýleki bir saýlawçy aýtdy.
“Men telewizorda kandidatlaryň bir-birini masgaralaýyşlaryny gördüm we maňa olaryň maksatlarynyň nämedigine hem düşünmek kyn boldy» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
3.5 million ilatly we Ýewropanyň iň garyp ýurdy bolan Moldowadaky ýagdaý 2014-nji ýylyň aýagynda bulaşdy. Şonda ýurduň üç bankyndan 1 milliard amerikan dollaryna golaý serişde ýitirim bolupdy. Bu ýurduň jemi içerki önüminiň tas 10 prosentine barabar serişdedi.
Moskwa, 2014-nji ýylda Ukrainada bolşy ýaly, Moldowa hem Ýewropa Bileleşigine tarap süýşer öýdüp howatyr edýär.
Orsýet bu ýurtda, ýagny onuň esasan rus dili we gysga wagtlyk uruşdan soň Moldodowdan bölünen Transdniýester, Pridnestrowýa sebitinde, dawaly ýagdaýda hem bolsa, müňläp esger saklaýar. Şol uruşda birnäçe ýüz adam wepat bolupdy.
Orsýet bu ýurtda şindi hem saklaýan goşun kontingentini bu territoriýadaky parahatçylygy üpjün edijiler hökmünde häsiýetlendirýär.
Sandu Orsýetiň bu ýerdäki goşunlaryny yzyna çykarmagyna çagyrdy.
Pikir soraýyşlar ýurtda bolan bank krizisiniň moldowanlaryň köpüsiniň ýewropa integrasiýasy babatdaky höwesini peseldendigini görkezýär. Bu krizis Ýewropa Bileleşigi bilen Halkara Walýuta fondunyň hem Moldowa berýän maliýe kömegini togtatmagyna getirdi.
Emma muňa garamazdan, Halkara pul fondy hepdäniň başynda Moldowa, ikinji tapgyr prezident saýlawlarynyň öň ýanynda 180 million amerikan dollaryna golaý karz pul berjegini tassyk etdi.
Prezident saýlawlarynyň ilkinji deslapky netijeleriniň 14-nji noýabrda, irden peýda bolmagyna garaşylýar.


text:
Soltústik Qazaqstan oblysynda belgili aqyn, sazger Segiz seriniń jerlengen zıraty tabyldy. Bıyl basyna mazar ornatylmaq, dep habarlaıdy "Adyrna" ulttyq portaly QazAqparat-qa silteme jasap.
Súıinshi habardy SQO mýzeıler birestiginiń qyzmetkeri, ólketanýshy Ahmetjan Qýantaev jetkizdi. «Segiz seriniń jatqan jerin zamandastary kýálandyrǵan. Aqyndardyń jazǵandary bar. 45 aqyn joqtaý shyǵarǵan. Solardyń ishinde Dos kóliniń jaǵasynda jerlendi degen joldar bar. Keıin Segiz seriniń oqýshysy, qostanaılyq aqyn Nurjan Naýshabaev ádeıi arnap kelip, eki aı Segiz seriniń aýylynda bolyp, balalarymen, báıbishesimen kezdesip, sonda jazǵan jyry bar. Shýmaqtardyń birinde: «Dos kóliniń jaǵasynda boldym, qoıylǵan tasty kórdim», – degen joldar kezdesedi. Keıin alasapyran zaman bolyp ketti ǵoı, 19 ǵasyrdyń aıaǵy, 20 ǵasyrdyń basy. Sodan umyt boldy, qoıǵan tasy joǵalǵan. 1863 jyly kórshi eldiń turǵyndary, kóship kelgen qara shekpendiler tasyn buzyp áketti dep aıtyp júrdi.
2018 jyly Segiz seriniń 200 jyldyǵyn toılap jatqan kezde, nelikten bizge onyń jatqan jerin tappasqa degen oı keldi. Ádebıetten bilemiz Dos kóliniń jaǵasyna jerlendi degen. Birinshi maqsatym sol zıratty tabý boldy. Jatqan qabirin bilmesek te, osy jerde Segiz seri jerlengen degen bir eskertkish qoıýdy ózime paryz sanadym», – deıdi Ahmetjan Qýantaev. Ólkentanýshy Segiz seriniń jıenderinen týǵan Batyr degen jigitti ertip alyp, Tımırıazev aýdanyna jol tartady. Eki jyl boıy Segiz seri jaıynda biletin, jatqan jerin kórsete alatyn adamdardy izdeýmen bolady.
«20 shaqty adamdy taptym. Olar buryn sol mańdaǵy Dokýchaevo eldimekendegi sharýashylyqtardy basqarǵan, agronom, zootehnık bolǵan. Malshylarymen sóılesip, ańshylardy izdedim. Óıtkeni olar sol jerdi jaqsy biledi ǵoı. Aıtýlary boıynsha kóldiń shyǵys jaǵynan eski qorymdy taptym. Ótken ǵasyrdyń 20-30 jyldary Segiz seriniń Nurmuhanbet degen nemeresi bolǵan. Sony kórgen eki ájemen kezdestim. Olar ol kezde jas kelinshek eken. Biraz nárse esterinde qalypty. Rysbıke anamyz atamnyń dál qasyna jerlengen dep jańaǵy Nurmuhanbet, laqap aty – Qyryqaı aıtyp otyrady eken», – deıdi mýzeı qyzmetkeri.
2020 jyly Ahmetjan Qýantaev ol jerdi zertteýge attanady. Dron ushyryp, ol jerde basqa eski qorymnyń joqtyǵyna kóz jetkizedi.
«Qazaq zırattarynyń óz tártibi bar. Bedeldi adamdy jerlegende basyn bıik etip kóteredi. Zıratta sondaı eki-úsheýi boldy. Al eki oba bir-birine túıisip, birge qosylyp ketken. Bizben birge tanymal arheolog Anatolıı Pleshakov barǵan edi. Ol da zırattyń kóne ekenin jáne belgili tulǵanyń jerlengenin aıtyp, bizdiń boljamymyzdy rastady», – deıdi ólketanýshy.
Segiz seri – aqyn, ánshi, batyr, «Elim-aı» ániniń avtory Qojabergen jyraýdyń urpaǵy. Ol da atasyna tartqan ónerpaz bolǵan eken. Shyn aty Muhamedhanafııa, jeńgeleri sheber qaınylaryn erkeletip Segiz atap ketken.
Bıyl Segiz seriniń basyna mazar ornatý josparlanyp otyr.


text:
Qaraǵandy-Balqash tasjolyn jóndeý jumystary 2023 jyly aıaqtalady
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysynda bıyl 1 500 shaqyrymnan astam jalpy paıdalanymdaǵy joldardy, onyń ishinde 674 shaqyrym respýblıkalyq mańyzy bar joldardy jóndeý jumystarymen qamtyldy. Іri ýchaskelerdiń biri – Qaraǵandy – Balqash trassasyn qaıta qurý jalǵasýda, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jol jumystarynyń barysyn Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek pen «QazAvtoJol» UK» AQ tóraǵasynyń orynbasary Talǵat Smaǵulov tekserdi.
Búginde uzyndyǵy 363 shaqyrym bolatyn Qaraǵandy – Balqash jolynda jumystar táýlik boıy júrip jatyr. 1 400-ge jýyq adam men 687 arnaıy tehnıka jumyldyryldy. Keı jerlerde tórt jolaq boıymen kólik qozǵalysy ashyldy. Bul 170 shaqyrymnan astam jol bóligi. Qalǵan ýchaskeler boıynsha eki jolaqpen júrýge bolady. Ótken jylmen salystyrǵanda aınalyp ótý joldarynyń sany aıtarlyqtaı qysqardy – buryn 92 bolsa, qazir 15-ke deıin qysqardy. Búkil tas jol boıynda aınalma joldar jalpy 25 shaqyrymdy quraıdy, alaıda merdigerdiń qurylys merzimine qatysty ýáde etilgen qarqyny saqtalmaýda.
«Qurylystyń málimdelgen merzimderinen artta qalyp kele jatyrsyzdar. Júrgizýshilerdiń aınalma joldarǵa qatysty shaǵymdary bar. Ózim de júrip óttim. Men munyń bárin kórip otyrmyn. Ýaqytsha aınalma joldarda avtokóliktiń qaýipsiz júrýi jáne úzdiksiz qozǵalysy úshin pishindeý jáne shańsyzdandyrý boıynsha jumystardy júzege asyrý qajet. Men bul baǵytta sapaly jumys istep jatqandaryńyzdy baıqamadym. Júrgizýshilerdiń qaýipsizdigi týraly da umytpaǵan jón», – dedi Jeńis Qasymbek.
Merdigerler óz kezeginde jaǵdaıdy túzetýge ýáde berdi. Sondaı-aq, qurylys materıaldarynyń baǵasy birneshe ese kóterilgenin atap ótti, sondyqtan keıbir qarjylyq qıyndyqtarǵa baılanysty ýchaskelerde artta qalýlar bar.
Shart boıynsha jol qurylysy 2023 jyly aıaqtalýy tıis.
Búginde 10 kópirdiń 5-i, 330 sý ótkizý qubyrynyń 310-y salyndy.
- Temirtaýda áskerı qyzmetshi ózine oq atyp kóz jumdy
- Qaraǵandy oblysynda ańshy ıtter jarysy ótti
- Qaraǵandy turǵyny HQKO qyzmetkeri qol kóterdi dep shaǵymdandy
- Aqmola oblysynda «Qazaqstan - Uly dala eli» atty jastar forýmy ótti
- Feık: Vaktsına alǵan ata-analardan gıbrıd balalar týady
- Balalardy ońaltý ortalyqtarynda qandaı zańbuzýshylyqtar jıi tirkeledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Gazagystan Respublikasynyň paýtagty Nur-Soltan şäherinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň (TSTB) başlygy Döwran Hudaýberdiýew Gazagystanyň “Atameken” milli telekeçiler palatasynyň müdirliginiň başlygy Ablaý Myrzahmetow bilen duşuşdy. Duşuşygyň dowamynda türkmen tarapy Gazagystanyň wiza resmileşdiriş amallaryny çaltlandyrmak maksady bilen eksport edijileriň sanawyny girizmek baradaky teklibini goldady. Bu barada TSTB-niň resmi saýtynda duşenbe güni habar berildi.
Habar bellenilişi ýaly, duşuşykda taraplar telekeçiligi ösdürmegiň we hökümet bilen özara gatnaşyklar boýunça tejribe alyşmagyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Mundan başga-da, palatanyň eksport, sertifikatlaşdyrmak we okuw tälimi boýunça berýän goldawlaryna hem seredildi. Döwran Hudaýberdiýew gazak telekeçiler palatasynyň hyzmatlaryny sanlaşdyrmak boýunça gazanan tejribelerine gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
“Atameken”-iň başlygy Ablaý Myrzahmetow hem öz gezeginde ähli ugurlarda, esasan hem agrosenagat toplumynda we gurluşyk pudaklarynda gazak-türkmen ykdysady hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine goldaw bermäge taýýardygyny aýtdy.
Duşuşygyň ahyrynda taraplar Türkmenistanyň iň uly işewürlik birleşmesi bilen “Atameken” milli telekeçilik palatasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ýokarlandyrmak maksady bilen ýakyn wagtda bilelikdäki hereket meýilnamasyna gol çekmek kararyna geldiler.
Gazagystan Respublikasynyň “Atameken” milli telekeçiler palatasy Gazagystanyň hökümetini we döwlet edaralaryny işewürler bilen şertnama gatnaşyklaryny pugtalandyrmak üçin döredilen döwlete degişli däl guramadyr.


text:
Sungatyň üç ägirdi
Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Halkara baýragyna ýokary çeperçilikli edebiýat we edebiýaty öwreniş, sungat, kino hem-de şekillendiriş eserleri hödürlenilýär. Şeýle ajaýyp baýraga mynasyp bolan eserler halkyň hakydasyndan ebedi orun alýar. Edebiýatyň ruhy sütünini düzýän nusgalyk eserler halkyň hazynasy bolup, nesilden-nesle dowam edip gelýär. Üç sungaty birleşdirip, medeniýetde ägirt uly yz goýan «Şükür bagşy» kinofilmi hem her bir ynsanyň ýüreginiň buýsanjydyr.
Ussat ussady öňe çykarýar. Şeýle ussatlardan belli ýazyjy Nurmyrat Saryhanow, kino äleminde yz goýan režissýor Bulat Mansurow, görnükli türkmen kompozitory Nury Halmämmedow türkmen sungatyna özleriniň saldamly goşantlaryny goşdular. 1963-nji ýylda «Türkmenfilm» kinostudiýasynda Nurmyrat Saryhanowyň «Şükür bagşy» powesti esasynda çeper film surata düşürilýär.
Edebi eseriň halkylygy, gahrymanlarynyň sada, dana türkmen merdanalarynyň bolandygy, ýazyjynyň ony hut halkyň içinden susup alandygy hakykat. Geçmişde dawa-jeňden daşda duran, her bir ýüze çykan meseläni parahatçylyk ýoly bilen çözmäge çalşan keşpleriň biziň ata-babalarymyzyň bolmagy ruhy dünýämizi ýokary göterýär.
Söz, saz, sungat birleşende, üýtgeşik bir gudrat emele gelýär. Şol gudraty «Şükür bagşy» kinofilminde duýmak bolýar. Halkyň ruhy baýlygy biziň sungatymyzda jemlenendir. Hormatly Prezidentimiz: «Ruhy baýlygymyz halkymyzyň pähim-paýhas, zehin, ukyp, başarnyk çyragydyr» diýip belleýär. Elbetde, ukyp-başarnygy bilen halkymyzyň hakydasynda ebedi ýaşaýan «Şükür bagşy» kinofilmi şol sözleriň subutnamasydyr. Edebiýat pähim-paýhas bolsa, saz hem kino sungaty onuň owaz hem şekil duýgusydyr.
Şu üç ahwaly özünde jemleýän kinofilmiň gönezligi Nurmyrat Saryhanowda, Bulat Mansurowda, Nury Halmämmedowdadyr. Bu ägirtler birleşip, ebedi sungatyň gözelligini döretdiler. Bu barada hormatly Prezidentimiz şeýle belleýär: «Nurmyrat Saryhanowyň döreden keşbi adamzadyň döreden müdimilik ruhy gymmatlygyndan ynsan mertebeliliginiň aňylýandygy hakyndaky durmuş ahwalydyr». Bulat Mansurowyň döreden «Şükür bagşysynyň» sungatda şöhratyny artdyran ussatlygyny döwlet Baştutanymyz şeýle belleýär: «Melhem suwly derýanyň paýhasy filmiň durkuna siňen». Munuň özi kinorežissýoryň sungatda ornunyň uludygyny aýdyň görkezýär. Üçünji ägirt kinofilmiň akgynlylygyny, gözelligini mukam bilen bezän Nury Halmämmedowdyr. Hormatly Prezidentimiz «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy» eserinde: «Nury Halmämmedow çaksyz zehinli milletiň ruhy taýdan belentligini saz bilen dünýä çykardy» diýip, buýsanç bilen belleýär.
Üç ussat: ýazyjy Nurmyrat Saryhanow, kinorežissýor Bulat Mansurow, kompozitor Nury Halmämmedow öz işiniň aňrybaş ussatlary. Çeper filmiň aňrybaş kämillige ýetmegi bu üç ägirdiň dörediji zehininiň birleşmesidir. Şu ýerde nusgalyk eserleri bilen edebiýat meýdanynda öz yzyny goýan Nurmyrat Saryhanow barada söhbet etsek, ýerlikli bolar. Ýazyjynyň adamkärçiligini, merdi-merdanalygyny, janypkeşligini döredijilik dünýäsinde aýdyň görmek bolýar. N.Saryhanowyň watançylyk duýgulary, parahatsöýüjilikli pikirleri eseriniň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Ýazyjynyň döredijiligi bilen gyzyklanyp, maglumat toplanymyzda, onuň «Şükür bagşy» powestini ýazandygy baradaky ýatlamalara gabat geldik. Bir gün ýazyjy Gurbandurdy Gurbansähedow bilen Hoja Şükürow ikisi Nurmyrat Saryhanowlara myhmançylyga barýar. Şonda ýazyjy «Şükür bagşy» atly eserini ýazjakdygyny aýdýar. Aradan biraz salym geçenden soň, olar duşuşanlarynda, eser barada soraýarlar. Şonda N.Saryhanow: «Onuň ýagy ýakylyp, eti atyldy, lagyrdap durandyr. Indi bürünjini atmak gerek» diýýär: Ýazyjylar soňky sapar duşuşanlarynda, N.Saryhanow: «Bürünji hem atyldy, ýöne ony buglamakda gep bar» diýýär. Şu ýerde «Şükür bagşy» kinofilminiň gyzykly bir görnüşine salgylanasymyz gelýär. Çeper filmde oglanjyga atasynyň soňky wesýetlerini aýdýan pursadynda ýazyjy öz eserinde ussatlyk bilen sözleri manyly, ýerbe-ýer goýan bolsa, kinorežissýor ony täsin şekillerde berýär. Nury Halmämmedowyň sazy bolsa ony monjuklaryň biri-biri bilen baglanyşdyrylyşy ýaly, bir ýüpe düzýär. Sazyň güýji ruhy taýdan adamyň kemala gelmegine, aň-düşünjesiniň artmagyna täsirini ýetirýär.
Kinorežissýor Bulat Mansurowyň 1955—1959-njy ýyllarda şol mahalky Çärjew şäherindäki (häzirki Türkmenabat şäheri) Çagalaryň we ýaş ýetginjekleriň köşgünde saz ýolbaşçysy bolup işlemegi «Şükür bagşynyň» sazynyň şeýle şowly çykmagyna öz täsirini ýetirýär.
Filmiň sazynyň uly üstünlige eýe bolmagynyň aňyrsynda ussat kompozitor Nury Halmämmedowyň bitiren hyzmaty çäksizdir. Bu barada Orta Aziýa Respublikalarynyň we Gazagystanyň kinofestiwalynda bu filmiň sazy üçin berlen baýrak gowşurylanda, dünýä belli ýazyjy Çingiz Aýtmatow N.Halmämmedowyň sazyny «Durmuşyň öz beren sazy» diýip atlandyrýar. Diýmek, «Şükür bagşy» kinofilmi üç sany ussadyň ussatlyk mekdebiniň netijesidir.
Ogulbagt Hojalyýewa


text:
Gazanylan üstünlik
Adam aýtdy:
"Olaryň hiç birine kanun gerek däldi, diplom gerekdi, wezipe, kürsi gerekdi, kanunlardan aýlanyp geçmek, ýeserlik gerekdi. Şeýdip, bileleşip, görülmedik agzybirlikde, ulus-il bolup ýazylanu-ýazylmadyk kanunlary, mekdepleri, adamy adam eden däp-dessurlary, kadalary tep-tekiz etdiler. Indi hiç biriniň daýanara diregi ýok. Alladan ýa onuň ýerdäki wekilinden hiç kime peýda ýokdugyny tas hemmesi bilýär. Gaçany gaçdy, galany hem gaçmagyň pikirini edýär. Sebäbi ýykmazlar diýip, ýeserlik edip, 'elitni' alypdylar, emma indi olary hem ellerinden alýarlar. Bütin ömrüňe para berip, birlerine ýallaklap, adam satyp, ýykylany depip, özüňden ejizlerden öç alyp, hatda öýüňdäkileri hem ezip ýaşamaly. Nämemiş ezilen, basgylanan diňe başga birlerini basgylanda, adam mertebesini kemsidende köşeşýärmiş. Bu milli medeniýetiň aňrybaşy, soňky ýeten sepgidi ýa-da gazanan üstünligi boldy."