text:
Düýbi Londonda ýerleşýän “Amnesty International” guramasy 23-nji maýda dünýäniň 159 ýurdunda 2012-nji ýyl boýunça adam hukuklarynyň kemsidilmelerine syn edip, ýyllyk hasabatyny çap etdi.
Hasabatyň Türkmenistan baradaky bölüminde ýurduň türmeleriniň ýagdaýyna, türmedäki zorluklara we gynamalara, bendilere hossarlary bilen habarlaşmaga mümkinçilik berilmedik halatlaryna, şeýle-de hereket azatlygy baradaky çäklendirmäniň dowam edendigine üns çekilýär.
Amnesty International guramasynyň hasabatynda, aýratynam, ýurtda oppozision partiýalaryň döredilmegine ýol açýan kanunyň kabul edilmegine oňyn baha berlip, emma iş ýüzünde hukuk goraýjylaryň, aktiwistleriň we žurnalistleriň hökümet tarapyndan yzarlanmalara we gynamalara sezewar edilmegi ýaly wakalaryň 2012-nji ýylda hem dowam edendigi nygtalýar.
Gynamalar dowam edýär
Agzalýan guramanyň berýän maglumatlaryna laýyklykda, aýyplama bildirilip tussag edilen adamlary gynamak üçin elektrik urgularynyň, psihotropiki derman serişdeleriniň ulanylan halatlaryna duş gelnendigi mälim edilýär.
Şeýle-de şol hasabatda bendileriň bogulýan, jynsy zorlamalara we açlyk çekmäge mejbur edilýän ýagdaýlaryna duş gelnendigi bellenýär. Raporta görä, bendileriň sowuk howada saklanyp jezalandyrylmagy ýaly çärelere-de şaýat bolnupdyr.
Amnesty International guramasynyň raportynda beýle gynamalary başdan geçiren ejir çekenleriň şikaýatlarynyň resmiler tarapyndan köp halatlarda kanagatlandyrylmandygy nygtalýar.
Guramanyň hasabatynda tussaghanalarda bendileriň, umuman aýdylanda, bolmalysyndan köpdügi, şeýle-de türmäniň arassaçylygynyň we tussaglaryň iýmitlendiriliş derejesiniň pesdigi sebäpli, türmede dürli keselleriň ýaýraýandygy mälim edilýär.
Ondan başga-da, tussaglaryň zerur bolan derman serişdeleri bilen üpjünçiliginde hem problemalaryň bardygy, hatda zerur dermanlary getirtmek üçin bendileriň köplenç para bermeli bolýandyklary habar berilýär.
Tussaglardan habar ýok
Hasabatda Türkmenistanyň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge boldy diýilýän synanyşykda şübhe bildirilip, 2002-nji ýylda tussag edilen onlarça adamyň häzirki wagtda niredediginiň belli däldigi, aradan eýýäm 10 ýyldan gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, agzalýan tussaglaryň ykbaly barada olaryň hossarlarynyň maglumatynyň ýokdugy bellenilýär.
Amnesty International guramasynyň raportynda tussaglaryň ýagdaýy hakda ýene bir mysal hökmünde Türkmenistanyň Serhet gullugynyň öňki serkerdesi Tirkiş Tyrmyýew hem agzalýar.
Ýatladyp geçsek, ol 2002-nji ýylyň maýynda wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, 10 ýyl türme tussaglygyna hokum edilipdi.
Onuň nirededigi barada garyndaşlaryna habar berilmän, azatlyga çykmaly wagty gelende, ol türmäniň işgärine garşy jenaýat etdi diýip, Tyrmyýewiň ýene ýedi ýyl tussaglyga höküm edilendigi aýdylypdyr.
Hereket azatlygy henizem çäkli
Agzalýan beýanatda türkmenistanlylaryň ýaşaýan ýeri boýunça hasaba durmak düzgüninde hiç hili özgerişligiň bolmandygy nygtalýar. Maglumatlara görä, bu düzgün henizem ýaşaýjylaryň öý edinmegine, iş tapmagyna we gerekli hyzmatlardan peýdalanmagyna päsgel berýär.


c: text/html

text:
Salam, hormatly lukman! "Ujydy ulaltmagyñ çäreleri barmy?" atly makalada ýörite ekstendor abzaly barada örän peýdaly ýazgy ýazypsyñyz. Ýöne ol abzaly nireden satyn alyp bolýar? Aşgabatda satylýan ýeri barmyka? Ujydy ulaldýan her hili dermanlaryñ hem mahabatlandyrmasy internetde köp gabat gelýär. Şolar ýaly dermanlar Aşgabatda dermanhanalarda barmyka? Umuman, men ujydymy ulaltmak isleýän, emma bular ýaly temadan her ýerde gürrüñ edip bolanok. Utanylýar ýa-da aýyp görülýär. Şonuñ üçin hem Sizden sabyrsyzlyk bilen jogaba garaşýaryn. Gaýrat edip ýol salgy beriñ! Siziñ halkyñ saglygy üçin edýän işleriñize uly minnetdarlygymyzy bildirýäris!
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ujydy ulaltmak üçin ulanylýan derman serişdeleri – erkeklik gormonlary biziň dermanhanalarymyzda satylýar. Ýöne ol serişdeleriň ulanyş düzgünini, mukdaryny diňe lukman barlagdan soň kesgitlemelidir. Bu barada biz makalada belläpdik.
Ekstendor abzalyny hem lukmanyň maslahatyndan soň ulanmak dogry bolar. Bu abzala bolan islegiň azlygy sebäpli (köp adam bu barada soramaga taýyn däl), dermanhanalarda olar açyk satylmaýar. Siz özüňize ýaramly bolan abzalyň görnüşini şäherdäki hususy dermanhanalara sargap, satyn alyp bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Düýn Aşgabadyň Sergiler merkezinde telekommunikasiýa, telemetriýa, informasiýa tehnologiýasy we teleýaýlym enjamlary boýunça 3-nji halkara sergisi açyldy.
Tükmen Döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, «Türkmentel-2009» ady bilen açylan bu sergi üç dowam eder we onda tomaşaçylar telekommunikasiýa senagatynyň täze gazananlary bilen ýakyndan tanşarlar. Maglumatda bu sergä dünýäniň 20 ýurdundan 60 töweregi daşary ýurt kompaniýasynyň öz täze enjamlary bilen gatnaşýandyklary aýdylýar.
Bu sergi bilen bir wagtda Aşgabatda «Türkmenistan we dünýä telekommunikasiýa sistemasy» ady bilen ylmy konferensiýa hem açyldy.
Bu forumda dünýäniň dürli ýurtlarynyň spesialistleri we ylmy işgärleri aragatnaşyk hem-de kommunikasiýa pudagynyň meseleleri barada özara tejribe hem-de pikir alşarlar diýlip garaşylýar.


text:
NATO Egeý deňzine gözegçilik etmek we migrantlary daşaýan adam gaçakçylarynyň öňüni almak barada ylalaşdylar.
Bileleşigiň baş sekretary Jens Stoltenberg şeýle beýannama bilen 11-nji fewralda ministrler derejesinde Brusselde geçirilen duşuşykda Germaniýanyň, Gresiýanyň we Türkiýäniň öňe süren talabyndan soň aýtdy.
Stoltenberg NATO-nyň güýçleriniň Türkiýäniň we Gresiýanyň arasyndaky suw giňişliklerinde “gaýra goýulmazdan” ýerleşdirilendigini aýtdy.
BMG-niň Bosgunlar agentligine görä, şu ýylda Egeý deňzi arkaly Gresiýa 75 müň migrant aşypdyr.


text:
Lebap welaýatynda gurluşyk işleri bilen meşgullanýan iki hususy firmanyň işgärlerine eýýäm birnäçe aýdan bäri aýlyk haklarynyň berilmeýändigi habar berilýär. Şu sebäpden hususy gurluşyk firmalarynda işleýän käbir işgärleriň öz işlerini terk edýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosy maglumatda gürrüňi edilýän “Altyngül” fimasy bilen habarlaşyp, bu barada garaýyşlaryny sorady. Bu firmanyň adynyň efirde tutulmazlygyny soran wekili makalada gürrüňi edilýän maglumatlary tassyklady.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Ýekşenbe güni Orsýetiň Döwlet Dumasyna geçirilen saýlawlaryň deslapky netijelerine görä, “Bütewi Orsýet” partiýasy öňde barýar. Emma ony goldaýanlaryň sany ep-esli azalypdyr.
Orsýetli resmiler “Bütewi Orsýet” partiýasynyň saýlawçylaryň 50 prosent çemesiniň sesini alandygyny aýdýarlar. Emma 2007-nji ýyldaky saýlawlarda bu görkeziji 64 prosentdi.
Ikinji orundaky Kompartiýanyň 20 prosentden gowrak ses alandygy aýdylýar.
Prezident Dmitriý Medwedew bilen birlikde telewideniýede göni efirde çykyş eden premýer-ministr Wladimir Putin: “Biz bu netijelere daýanyp, ýurdumyzyň durnukly ösüşini üpjün edip bileris” diýdi.
Duma geçirilen saýlawlarda synçylaryň hukuklarynyň bozulandygy we ses berişlikde galplyklaryň bolandygy habar berildi.
Orsýetiň “Kommunist” we “Ýabloko” partiýalary saýlawlardaky kanun bozmalaryň “Bütewi Orsýet” partiýasynyň has köp ses almagyna ýardam edendigini aýdýarlar.
“Assoşeýted Press” habar gullugynyň maglumatyna görä, wladiwostokly saýlawçylar “Bütewi Orsýet”partiýasyna ses bermek baradaky wadalary üçin özlerine mugt azyk önümleriniň teklip edilýändigi barada polisiýa şikaýat edipdirer.
Polisiýa we şaýatlar Moskwada hem Peterburgda resmi taýdan rugsat edilmedik üç proteste gatnaşan 270 çemesi adamyň tussag edilendigini aýdýarlar.
Ençeme habar serişdeleriniň, şol sanda garaşsyz “Eho Moskwy” radiosynyň internet saýtlaryna hakerler hüjüm etdiler, olar jemgyýete elýeterli bolmady.
Saýlawlara gözegçilik edýän “Golos” atly garaşsyz guramanyň internet saýty hem petiklendi.
Ýekşenbe güni Orsýetiň Interfaks habar gullugynyň beren maglumatyna görä, Döwlet Dumasy üçin geçirilen saýlawlara Orsýetiň Türkmenistandaky raýatlary hem gatnaşýarlar.
Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasy 43 müňden gowrak saýlawçynyň resmi hasaba alnandygyny habar berýär. Interfaksyň maglumatyna görä, olar bäş welaýatda açylan saýlaw merkezlerinde ses berip bilýärler.


text:
Britaniýanyň Daşary işler ministrligi “Adam hukuklary we Demokratiýa 2012” atly hasabatyny çap etdi. Hasabatda 2012-nji ýylyň dowamynda adam hukuklarynyň ýagdaýy, şeýle-de 2013-nji ýylyň başynda bu ugurdaky bolan käbir özgermeler bellenilip geçilýär.
Hasabatda beýleki döwletler bilen bir hatarda, Türkmenistandaky ýagdaýlara hem syn edilýär. Hasabatda türkmen hökümetiniň demokratiki beýanatlary bilen olaryň iş ýüzünde berjaý edilişiniň arasynda uly bir boşlugyň bardygy nygtalýar.
Şeýle-de hasabatda Türkmenistanda parahorlugyň we maglumatlaryň elýeterli bolmazlygynyň esasy meseleleriň bolup galýandygy aýdylýar.


text:
Ýekşenbe güni Ukrainanyň paýtagty Kiýewde Çernobyl atom stansiýasynyň partlamasynda bu stansiýany arassalamak işlerine gatnaşan 2 müň töweregi adam öz posobiýalarynyň we pensiýalarynyň kemeldilmegine garşy protest bildirip, ýöriş geçirdi.
Geljek hepde belleniljek Çernobyl heläkçiliginiň 25 ýyllygynyň bosagasynda bu wakanyň weteranlary öz kömek pullarynyň kemeldilmegi we medisina hyzmatlarynyň bahasynyň ýokarlandyrylmagy bilen bagly hökümetiň kabul eden kararlaryna gahar-gazaplaryny bildirdiler.
1991-nji ýylda şol wagtky Sowet hökümeti Çernobyldaky arassalaýyş işlerine gatnaşan adamlara ýokary derejede posobiýalaryň tölenilmegi barada karar kabul edipdi. Emma Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen, bu posobiýalaryň möçberi ozalkylaryndan kem-kem azaldyldy.


text:
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş bankynyň maglumatyna görä, ýewrozonadaky krizis Orsýete we Merkezi Aziýa ýaýraýar.
Bankyň 25-nji iýulda ýaýradan “Regionyň ykdysady perspektiwalary” atly hasabatynda 2013-nji ýylda käbir postsowet ýurtlarynyň ykdysady ösüşiniň 3 prosentden gowrak peseljekdigi aýdylýar.
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş bankynyň baş ykdysatçysy Erik Berglof öz guramasynyň 25-nji iýulda ýaýradan täze hasabaty barada şeýle diýýär:
“Biz ýewrozonadaky krizisiň biziň regionymyza edýän täsirine köpden bäri alada bildirip gelýäris. Biz häzir bu krizisiň diňe bir merkezi we günorta-gündogar Ýewropa täsir etmeýändigini görýäris. Ol Orsýete we Merkezi Aziýa hem ýaýraýar. Biz muňa juda aladalanýarys.”
Postsowet ýurtlarynyň ösüşi
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş banky postsowet ýurtlarynyň 2012-nji ýyldaky ykdysady ösüşi boýunça çaklamasyny 2,7 prosente çenli kemeltdi. Bu görkeziji öň 3,1 prosente deňdi. Şeýle-de bank sebitde ykdysady ösüşiň 2013-nji ýylda hem peselip, 3,2 prosente deň boljakdygyny aýdýar.
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş banky şu ýyl Orsýetiň ykdysadyýetindäki ösüşiň 3,1 prosente deň boljakdygyny mälim edýär. Bankyň öňki çaklamalaryna görä, şu ýyl Orsýetiň ykdysadyýetiniň 4,2 prosent ösmegi mümkindi.
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş bankynyň täze hasabatynda geçiş etabyndaky ýurtlaryň ykdysady ösüşiniň juda peselmek töwekgelçiligiň dowam etmeginiň ýewrozonadaky krizisiň hasam ýaramazlaşmagyna getirmeginiň mümkindigi duýdurylýar.
Bank käbir ýurtlardaky ykdysady ösüşiň peselmegine dünýä bazarlarynda çig harytlaryň, ylaýta-da nebitiň bahasynyň arzanlamagynyň sebäp bolandygyny aýdýar.
Peseliş bergi bilen bagly
Hasabata görä, ýewro pul birligini ulanýan 17 ýurtda, umuman, bu blokda ykdysady ösüşiň pes bolmagynyň Ýewropa Bileleşiginiň öz bergi krizisleriniň öňüni almak ugrundaky tagallalary bilen baglydygy bellenýär.
Bu krizis Gresiýada, Portugaliýada, Irlandiýada, Ispaniýada, Italiýada emele geldi we ol guramanyň beýleki agzalaryna hem howp salmagyny dowam etdirýär.
Emma bankyň hasabatyna laýyklykda, Gyrgyzystandaky altyn känlerinde işleýänleriň iş taşlamagy ýaly wakalar hem içerki önümçiligiň peselmegine sebäp bolupdyr.
Merkezi Aziýa barakady çaklamalar
Şol bir wagtyň özünde bankyň Merkezi Aziýanyň käbir ýurtlaryndaky ykdysady ösüş boýunça çaklamalary üýtgemedi. Mysal üçin, şu ýyl Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň 10 prosent, Özbegistanyň ykdysadyýetiniň 5 prosent ösjekdigi aýdylýar.
Hasabata görä, tebigy baýlyklary ummasyz Gazagystanyň ykdysady ösüşi 5 prosente deň bolar.
Ýewropa Bileleşigine agza döwletlere ýakyn ýerleşýän ýurtlaryň arasynda Belarusyň ykdysady ösüşiniň maý aýynda 2,5 prosent bolanlygyndan 4,5 prosente ýetjekdigi aýdylýar.
Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş banky 1991-nji ýylda döredildi. Ol Gündogar Ýewropanyň we Merkezi Aziýanyň 30 çemesi ýurduna sermaýa ýatyrylyşynyň ösmegine kömek üçin esaslandyryldy.


text:
Orsýetiň Mordowiýa respublikasynyň Baş sudy “Pussy Raýot” pank toparynyň agzasy Nadežda Tolokonnikowanyň ýüzlenmesine garaýar. Onuň möhletden ir boşadylmagyny sorap eden ozalky ýüzlenmesi ret edilipdi. Mordowiýanyň Zubowo-Polýansk sudunyň Tolokonnikowanyň bu arzasy boýunça 26-njy aprelde çykaran kararyna şu hepdäni anna güni gaýtadan garaldy.
Suduň geçýän ýeri bolan Saransk şäherineTolokonnikowanyň maşgala agzalary we dostlary ýygnandylar.
Hepdäniň çarşenbe güni Perm şäheriniň sudy “Pussy Raýot” toparynyň ýene bir agzasy Mariýa Alýohinanyň möhletden ir boşadylmagyny sorap eden ýüzlenmesini ret etdi.
Tolokonnikowa we Alýohina huligançylykda we dini ýigrençleri tutaşdyrmakda aýyplanyp 2012-nji ýylyň awgust aýynda tussag edilipdi we iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Olar Moskwanyň baş kilisesinde prezident Wladimir Putine garşy aýdym aýtmakdan soň tussag edilipdi.


text:
Düýn Türkmenistanyň Türkmenbaşy şäherinde halkara awto-ralli ýaryşy tamamlandy.
Orsýetiň Tatarystan respublikasynyň paýtagty Kazanda 5-nji sentýabrda bäsleşige başlan awtomobil sürüjiler 8 günüň dowamynda 4000 kilometr töweregi ýol geçip, öz bäsleşiklerini Türkmenbaşy şäherinde tamamladylar. Awto-ralli ýaryşyna gatnaşyjylary garşy alyş dabarasyna gatnaşmak üçin düýn ol ýere Türkmenistanyn, Orsýetiň we Gazagystanyň hem prezidentleri bardylar.
Ýolsuz-ýodasyz sähralyklar we çöllükler boýunça ilkinji gezek Orsýetin, Gazagystanyň we Türkmenistanyň territoriýalarynda geçirilen bu halkara awto-ralli ýaryşyna Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Fransiýadan, Italiýadan, Ispaniýadan, Portugaliýadan, Kuweýtden, Braziliýadan, Bel'giýadan, Çiliden, Beýik Britaniýadan we ençeme beýleki ýurtlardan onlarça professional maşyn sürüji sportsmenler gatnaşdylar.


text:
«Ýüpek ýoly-2009» halkara awtoralliniň tamamlaýjy tapgyryna badalga berilmeginiň dabaraly çäresine gatnaşmak üçin Türkmenistanyň, Orsýetiň we Gazagystanyň prezidentleri Türkmenbaşy şäherinde duşuşdylar.
Dabaraly çärede ýurduň prezidenti G.Berdimuhamedow “Ralli:Ýüpek ýoly-2009” proýektini goldanlygy üçin Orsýete, Tatarystana we Gazagystana öz minnetdarlygyny bildiripdir. Onuň sözlerine göra, «Ýüpek ýoly döwletleri diňe söwda meselesinde birleşdirmän, olary dostluk-doganlyk birek-birege düşünişmek, birek-birekden öwrenmek meselelerinde hem bir-birine ýakynlaşdyrýar.
Şeýle-de prezident Orsýet, Gazagystan, Türkmenistan aralygynda hazarýaka gaz geçirijisiniň, Eýran-Türkmenistan-Gazagystan demirýolunyň çekilýändigini we birnäçe ýollaryň gurulýandygyny-da nygtapdyr.
Onuň sözlerine göra, “Ýüpek ýoly-2009” awtoralli tomaşasy möhum we ol gahrymanlaryň, mertleriň sportudyr. “Sebäbi awtoralli sürüjileri tehnikanyň näderejede güýçlüdigini, nädereje çydamlydygyny bilmäge öwrenmäge kömek berýärler. Olaryň tejribesinden soň biz peýdalanýarys. Biziň çöllerimizde haýsy tehnikany ulanmagyň mümkindigini bilmek bize geljekde ykdysady potensialymyzy ösdürmäge kömek berýär” diýip, prezident belläpdir.
Türkmenistanly ýazyjy, synçy Amanmyrat Bugaýew hem ýurduň dünýä derejesinde tanalmagynda beýle çäräniň uly rol oýnaýandygyny aýdýar. «Çärä 25 döwletiň sürüjileri gatnaşýar. Daşary ýurtly sürüjileriň arasynda Türkmenleriň bardygyna guwanýan. Bu uly zat.»
Izolýasiýadan integrasiýa
“Beýik Ýüpek ýoly ýaly ideýalary dewiz edinip, köp çäreler geçirilýär. Beýle çärelerden hiç bir döwlet zyýan görmeýär. Meselem, S.Nyýazow döwründe izolýasiýa düşen ýurt üçin bu esasan integrasiýa, dünýä açylmak nukdaýnazaryndan uly rol oýnaýar” diýip, Özbegistanly synçy Abdurahman Taşanow aýdýar.
Taşanowyň pikirine göra, G.Berdimuhamedow soňky döwurde açyk jemgyýet gurmaga çalyşýar. “Şu mahala çenli saklanyp gelen awtoritarizmi assa-ýuwaş ýok etmäge çalyşýar. Prezidentiň şol maksadynyň amala aşmagy üçin beýle çäreler, populistik çäreler bolsa-da, gowudyr. Sebäbi daşary ýurtlardan jurnalistler we çärä gatnaşyjylar Türkmenistana gelýärler. Türkmenistanlylarda-da, Ýurtdan daşa çykmaga mümkinçilik döreýär. Adamlaryň ýurda girip-çykmasy köpelse, ýurtda açyk jemgyýetiň gurulmagyna mümkinçilik döreýar”.
Syýasaty öwreniji D.Ýoldaşew bolsa awtoralliniň halkara “Ýüpek ýoluny” gaýtadan açmak maksady bilen geçirilendigini aýdýar. “Beýle awtotomaşany geçirmekden maksat: Türkmenistany izolýasiýadan çykarmak we turistik industriýany ösdürmek, şeýle-de halklary bir-birine ýakynlaşdyrmakdyr. Türkmenistanyň “Beýik Ýüpek ýolundan” geçmäge rugsat bermegi – indi malim derejede hökümetiň ýurduň ýapyk bolanyndan açyk bolany gowy diýip, hereket edýändigini görkezýär” diýip, Ýoldaşew aýdýar.
Türkmenistanly synçy A.Bugaýew geçirilýän beýle çäreleriň Garagum çölüniň ekologiýasyna ýaramaz täsir etmegi mümkin diýýär. «Soňky döwürde Garagum çölünden garaýol üstüne garaýol geçirilýar. Nebit-gaz gözleýän ekspedisiýalar, awa çykýanlar, ynha şu zatlaryň hemmesi Garagumuň çölleşmegine ýaramaz täsir edýär.»
“Emma şeýle-de bolsa, bu çäre hakynda Ýewropanyň köpçülikleýin habar serişdelerinde yzygiderli maglumat berlip duruldy. Bu ýurdy dünýä tanatmaga kömek berer” diýip, A.Bugaýew sözüniň üstüni ýetirdi.
Halkara awtoralli «Ýüpek ýoly-2009» tomaşasynda ýörüte gurnalan finişe ispaniýaly tanymal Karlos Saýnsyň, orsýetli Ferdaus Kabirowyň, amerikaly Mark Milleriň, afrikaly Jinel De Wileriň ekipažlarynyň Aşgabada ýetip gelendiklerini hem bellap geçmelidir.


text:
Türkmenistanda köp ýyllar bäri dowam edýän aýylganç sosial dertleriň biri - neşekeşlik.
Döwlet baştutanynyň derejesinde neşe belasynyň ýurtda giň ýaýrandygy Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllary aýdylyp gelinýär, ol boýun alynýar.
Neşe bilen bagly ýaş oglanlaryň ölümi baradaky hakyky statistik maglumatlaryň gonamçylyklarda ýatandygyny synçylar aýdýarlar.
Neşäni goýdurmak, neşebentlik derdini bejermek boýunça häkimiýetler nähili bejeriş işlerini geçirýär?
Öz çagasyny bu dertden halas etmek üçin ene-atalar nähili tagalla edýärler?
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowanyň gürrüňdeşi - maryly zenanyň sözlerine görä, gizlin, tölegli keselhana açylypdyr. Şol ýerdäki bejerginiň netijeleri nähili?
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Pakistanda uly deňiz gämileriniň sökülýän desgasynda bolan birnäçe partlamada azyndan ýedi işçiniň ölendigi we başga-da 50-den gowragynyň ýaralanandygy habar berilýär.
1-nji noýabrda “Gadani” atly merkezdäki taşlanan nebit tankerinde bolan partlama 100 çemesi işçi gämini sökýän mahaly boldy.
Pakistanyň “DawnNews” neşiri desgadaky 30 çemesi işçiden heniz hem hiç bir habaryň ýokdugyny ýazdy.
Resmiler başga-da onlarça işçiniň ot alan gäminiň içinde galandygyny nazara alyp, ölenleriň sanynyň artmagyna garaşýandyklaryny aýtdylar.
“Gadani” atly desga dünýäniň iň uly üçünji gämi-söküji merkezidir we onda 6,000-den gowrak adam işleýär.


text:
Aşgabatda garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan bäri ilata mugt berilýän suwuň tölegli edilendigi habar berilýär. Paýtagtyň “Aşgabat agyz suwy” edarasynyň işgärleri Parahat-2 etrapçasyndaky ýaşaýyş jaýlaryna aýlanyp, 2015-nji ýylyň 11, 2016-njy ýylyň 12 aýy üçin agyz suwy we kanalizasiýa tölegleriniň tölenmelidigini aýtdylar.
Degişli resmiler bu tölegiň türkmen prezidentiniň 2015-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda gol çeken we şol ýylyň 1-nji fewralyndan güýje giren kararyna laýyklykda alynýandygyny belleýärler.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, gürrüňi edilýän sebitde ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Orsýetden Germaniýa çekilen “Demirgazyk akymy” atly gaz geçirijiniň açylyş dabarasyna gatnaşdylar.
Germaniýanyň demirgazyk-gündogaryndaky Lubmin şäherinde gurnalan bu dabara Gollandiýanyň premýer-ministri Mark Rutte, Fransiýanyň premýer-ministri Fransiois Fillon we Ýewropa Bileleşiginiň energetika meseleleri boýunça komissary Günter Öttinger dagylar hem goşuldylar.
Baltika deňziniň asty bilen çekilen we uzynlygy 1,224 kilometr bu gazgeçiriji häzirlikçe göz öňünde tutulýan esasy truboprowodyň diňe birinjisi.
Geljek ýyl bu truboprowod doly güýjünde işläp başlanda, onuň üsti bilen Orsýetden Germaniýa ýyllyk 55 milliard kubometr gaz akdyrylar diýlip garaşylýar.


text:
Demokratiýa
Demokratiýa döwlet dolandyryşynyň formasydyr. Dolandyryşyň bu görnüşinde häkimiýet ähli halka degişli bolýar. Halk häkimligini ýokary kanun çykaryjy we ýerli häkimiýet edaralaryndaky wekilleriniň üsti bilen amal edýär.
XX asyrda demokratiýa sözi dünýäde iň köp ulanylýan syýasy söze öwrüldi. Häzirki wagtda bu adalgany ulanmaýan, demokratiýany amala aşyrýarys, gurýarys diýmeýän partiýa ýa-da syýasy topar ýok diýsek hem nädogry bolmaz.
Häzirkizaman syýasy durmuşynda demokratiýa sözi köp manyda ulanylýar. Onuň ilkinji manysy sözüň gelip çykyşy bilen baglanyşyklydyr. Demokratiýa – demos (halk, halk ýygnagy), kratos (häkimiýet) diýen grek sözlerinden gelip çykyp, “halk häkimiýeti” diýen manyny berýär. XIX asyrda ýaşap geçen ABŞ – nyň prezidenti Linkolnyň sözleri bilen aýtsak demokratiýa – bu “halk tarapyndan saýlanan, halk üçin saýlanan halkyň dolandyrmasydyr”.
“Demokratiýa” adalgasynyň ikinji manysy – da onuň etimologiýasyndan gelip çykýar. Ol düsündiriş boýunça – “demokratiýa dolandyrmaga we karar kabul etmäge jemgyýetiň ähli agzalarynyň deň hukukly gatnaşýan guramasydyr”. Ikinji manyda partiýanyň, kärdeşler arkalaşygynyň demokratiýasy, önümçilikdäki demokratiýa, hatda maşgala demokratiýasy barada hem gürrüň edip bolar.
Demokratiýa jemgyýetçilik durmuşynyň kämil formasyna esaslanýan gymmatlyklaryň sistemasy hökmünde – de garalýar. Şeýle gymmatlyklara azatlyk, deňlik, adam hukuklary we ş.m. degişlidir.
Demokratiýa meselesine normatiw çemeleşmek adamyň gymmatlyklaryna, arzuwlaryna esaslanýar. Empiriki çemeleşme demokratiýanyň işdäki, durmuşdaky hereketini görkezýär.
Deňligiň häsiýetine görä demokratiýany syýasy demokratiýa ( hukuklaryň deňligi) we sosial demokratiýa (adamlaryň sosial mümkinçilikleriň deň bolmagy, ýaşaýşynyň oňatlygy, bilim almaklyga zähmet çekmeklige, dynç almaklyga, saglygyny bejermeklige we ş. m. mümkinçilikleriň bolmagy) bölmek bolar.
Eger-de demokratiýa şahsyýeti doly boýun egdirse, onda beýle demokratiýa totalitar häsiýetdedir.
Konstitusion demokratiýada häkimiýet şahalara bölünýär, köpçülik belli bir çäklerde saklanýar, azlygyň we aýry – aýry şahslaryň erkinligi goralýar.
Demokratiýanyň döreýşiniň we ösüşiniň uzakdan gaýdýan taryhy bar. Demokratik ýörelgeler, däpler adamlaryň entek urug, taýpa bolup ýaşalan döwründe ýüze çykypdyr. Adamlaryň deňhukuklylygy, erkin pikirlenmek, öz-özüňe akyl ýetirmek, şahsy jogapkärçilik, adamyň mertebesi ýaly zatlar has öň kemala gelipdirler. Olar jemgyýetiň ösmegine ýardam edipdirler. Munuň tersine garynja, bal arsyna meňzeş ýaşaýyş, berk ierarhiýa köplenç ösüşi bökdäpdir. Urug döwrüni hemme halklar başdan geçiripdirler. Demokratiýanyň urug formasynyň aýdyň mysaly hökmünde amerikan irokezleriniň dolandyryş guramasyny görkezmek bolar. Taýpanyň ähli kämillik ýaşyna ýeten erkekleri we aýallary taýpanyň kethudasyny (ýaşulysyny) hem – de serdaryny (harby ýolbaşçyny) saýlamaklyga ýa – da boşatmaklyga gatnaşypdyrlar. Häzirki wagta çenli urug – taýpa demokratiýasynyň däpleriniň saklanyp galan ýerleri bar. Demokratiýanyň esasy alamatlary:
1. Jemgyýetde halkyň häkimiýeti ykrar edilýär. Halk häkimiýetiň çeşmesi bolup hyzmat edýär. Halkyň häkimliginiň ýokarylyk häsiýetine eýe bolýar. Onuň döwlet edaralaryny döretmek, saýlamak, yzygider täzeläp durmak, kanunlaryň işlenip düzülmegine gatnaşmak mümkinçiligi bolýar.
2. Döwletiň esasy edaralary saýlawlydyr. Döwletiň ýokary wezipelerine belli bir möhlete saýlanylýar
3. Döwleti dolandyrmakda adamlar deň hukuklara eýedirler. Bu ýörelge ilkinji nobatda saýlaw hukuklarynyň deňligini talap edýär. Mundan başga – da demokratiýa syýasy partiýalary we başga guramalary döretmek, öz pikiriňi erkin aýtmak, maglumatlary almak, döwletdäki wezipeleri eýelemek ugrundaky bäsleşige gatnaşmak, ýörişleri, ýygnaklary geçirmek, dine ynanmak ýa – da ynanmazlyk erkinliklerini aňladýar.
4. Çözgüdiň köpçülik tarapyndan kabul edilmegi, azlygyň köpçülige boýun egmekligi – de demokratiýanyň esasy alamatlarynyň biridir.
Belli bolşy ýaly, adamlar şahsyýetlerden, toparlardan we tutuş ilatdan (milletden, halkdan) durýar. Şoňa laýyklykda demokratiýanyň – da şahsy, toparyň we halkyň demokratiýasy ýaly görnüşleri bardyr.
Halkyň dolandyrmaga gatnaşmagynyň görnüşi boýunça demokratiýa gös – göni demokratiýa (meselem, sala şalyşlar) we wekilçilikli demokratiýa (meselem, saýlanan wekilleriniň üsti bilen ýurdy dolandyrmaga gatnaşmak) ýaly görnüşlere bölünýär.
Çeşme:Syýasaty öwreniş P. Aýdogdyýew, B. Begseýidow, G. Geldiýewa, I. Halmyradow, G. Hanow


text:
Nagt däl hasaplaşygyň tehnologiýalary jemgyýetiň hyzmatynda
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe, hormatly Prezidentimiziň alyp barýan il-ýurt bähbitli we öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde, Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmek we döwrebaplaşdyrmak ugrunda, şol sanda jemgyýet üçin ähmiýeti ýokary bolan amatlyklary üpjün edýän nagt däl hasaplaşyklaryň tehnologiýalaryny ornaşdyrmak boýunça degişli çäreler amala aşyrylýar.
Bank kartlary nagt däl görnüşde hasaplaşyklary geçirmegiň döwrebap töleg guraly bolup, islendik wagt bankomatlaryň üsti bilen nagt pul serişdelerini almak, pul geçirimlerini aňsatlaşdyrmak hem-de çaltlaşdyrmak, şeýle hem hasaplaşyklar geçirilende wagty tygşytlamak ýaly hyzmatlardan peýdalanmaga mümkinçilik döredýär.
Bank kartlarynyň üsti bilen töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşde söwda we hyzmat ediş nokatlarynda harytlary satyn almagyň, aragatnaşyk, jemagat we ýaşaýyş hyzmatlaryny tölemegiň, awtoulaglaryň ýangyjy üçin tölemegiň, saglygy goraýyş edaralarynyň hyzmatlary, awiapetekler üçin tölemegiň, karzy üzmek we onuň göterimlerini tölemegiň döwrebap, amatly we howpsuz usullary hödürlenýär.
Bankomatlar ýurdumyzyň karz edaralary tarapyndan raýatlara elýeterli we amatly nokatlarda ýerleşdirilip, nagt puly çykarmak, degişli edara gitmezden öýjükli telefonlaryň hyzmaty, «Türkmentelekom» döwlet elektrik aragatnaşyk kompaniýasynyň hödürleýän internet hyzmaty, «Aşgabat şäher telefon ulgamy» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň hödürleýän internet, öý telefon we IP-TV telewideniýe hyzmatlary üçin tölemäge, ipoteka karzlaryny gaýtarmaga we olaryň göterimlerini, saglyk ätiýaçlandyryş töleglerini tölemek ýaly amatly mümkinçilikler hödürleýär.
Bank kartyny saklaýjylara amatly şertler döretmek maksady bilen, ýurdumyzyň ähli karz edaralary tarapyndan bank kart hasabyndaky galyndy pul serişdelerine belli bir möçberde göterim hasaplanýar. Bu bolsa müşderilere goýum hökmünde goşmaça girdeji çeşmesi bolup hyzmat edýär.
Ýokarda bellenen nagt däl hasaplaşyk tehnologiýalary bütin dünýäde birnäçe onýyllygyň dowamynda jemgyýete ygtybarly we netijeli hyzmat edip, şu güne çenli hem wajyplygy we ulanylyşy dowam edýär. Türkmenistanda bank kartlarynyň, bankomatlaryň we töleg terminallarynyň giň tory hereket edýär we günsaýyn onuň jemgyýet üçin elýeterliligi we netijeliligi ýokarlanýar. Aşgabat şäherinde we ýurduň ähli welaýat we etrap merkezlerinde, ilatly ýaşaýyş ýerlerde banklar tarapyndan bankomatlar yzygiderli esasda ornaşdyrylyp, olaryň bökdençsiz hyzmat etmegi ugrunda çäreler durmuşa geçirilýär.
Häzirki wagtda ýurdumyz boýunça 1427 sany bankomat hereket edip, olaryň 434 sany Aşgabat şäheriniň, 150 sanysy Ahal welaýatynyň, 222 sanysy Balkan welaýatynyň, 180 sanysy Daşoguz welaýatynyň, 246 sanysy Lebap welaýatynyň 195 sanysy bolsa Mary welaýatynyň çäklerinde ýerleşýär.
Ýurdumyz boýunça töleg terminallarynyň 12671 sanysy gurnalyp, olaryň 5227 sanysy Aşgabat şäheriniň, 934 sanysy Ahal welaýatynyň, 1353 sanysy Balkan welaýatynyň, 1511 sanysy Daşoguz welaýatynyň, 1998 sanysy Lebap welaýatynyň, 1648 sanysy bolsa Mary welaýatynyň çäklerinde ýerleşýän söwda dükanlarynda, jemgyýetçilik iýmiti we beýleki hyzmatlary edýän nokatlarynda hereket edýär.
Ýokarda bellenen çäreleriň ählisi nagt däl hasaplaşygyň tehnologiýalaryndan jemgyýetiň giňden ulanmagyna we bu tehnologiýalaryň hödürleýän amatlyklaryndan doly we netijeli peýdalanmagyna gönükdirilen. Bu bolsa öz gezeginde Türkmenistanda alnyp barylýan “Döwlet adam üçindir” şygarly syýasatyň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň anyk mysalydyr.
Annamuhammet Atamyradow,
TMB-niň Bank işlerini awtomatizasiýalaşdyryş
müdirliginiň başlygy


text:
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýanynda jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorizmiň maliýeleşdirilmegine garşy göreş boýunça pudagara koordinasion işçi komissiýa döredildi.
Bu baradaky karara prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gol goýdy. Karara görä, şeýle komissiýa jenaýatçylykly ýollar we terrorizmi maliýeleşdirmek bilen gazanylan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy çäreleriň planyny işläp taýýarlamak üçin düzüldi.
Şonuň ýaly-da täze komissiýa öňde goýlan wezipeler berjaý edilende, maliýe gözegçiligini edýän edaralaryň işlerini koordinirlemek bilen meşgullanar.
Aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedowyň pikiriçe, häzir bu komissiýanyň döredilmegi gerek zat. Emma ol bu komissiýanyň gowy işlejekdigini sorag astynda goýýar: “Şeýle pikiriň döremegine birnäçe sebäpler bar. Häzir Aşgabat şäherinde ýa-da başga ýerlerde hiç hili aýlyga gurup bolmajak jaýlar çinownikler tarapyndan gurulýar”.
Mejlisiň öňki deputaty, Şwesiýada ýaşaýan Halmyrat Söýünow hem komissiýanyň döredilmegini oňlaýar: “Şeýle komissiýanyň döredilmegi, bir tarapdan, gutlamaly zat. Çünki öň şeýle at bilen Türkmensitanda komissiýa ýokdy. Eger komissiýa döredilýän bolsa, onda problema bar” diýip, Söýünow aýdýar. Hapa pullar kimiň elinde?
Söýünowyň sözlerine görä, jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan pullaryň kanunlaşdyrylmagy diýlende, Nyýazow döwründen galan problemalary göz öňüne getirmek mümkin.
“Türkmenistan garaşsyzlyga çykan döwri ýurduň territoriýasynda sowet
Zähmetkeş halkyň elinde jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan pullar ýok. Şeýle pullar diňe döwlet işgärleriniň elinde.
eýýamyndan galan köp ýaraglar bardy. Şol ýaraglar deger-degmez bahadan satyldy we hökümetde oturan emeldarlar millionlarça dollar girdeji gazanypdylar” diýip, öňki deputat Söýünow aýdýar.
Ol neşe gaçakçylygynyň hem bikanun girdejiler getirýän bir çeşmedigini belleýär: “Nyýazow 90-njy ýyllarda çykyş edip, bäş gram tirýek üçin adamlara azar bermäň diýipdi. Şol bir wagtyň özünde konfiskasiýe edilen tirýekler we beýleki neşe maddalary “gupbaly” köşgüň ýerzemininde saklanýardy. Muňa şaýat köp”.
Aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bolsa, ýurtda korrupsiýa arkaly bikanun gazanylýan girdejileriň bardygyny aýdýar: “Men esasan korrupsiýa arkaly gazanylan pullary göz öňünde tutýaryn. Şeýle-de korrupsiýa diýen zadyň özi adamlaryň aňyna ýaramaz täsir edýän zat. Çünki eýýäm ýurtda adamkärçilik gymmatlyklary peselýär”.
Nurmämmedow zähmetkeş halkda jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan puluň ýokdugyna hem berk ynanýar: “Zähmetkeş halkyň elinde jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan pullar ýok. Şeýle pullar diňe döwlet işgärleriniň, döwlet çinownikleriniň elinde bar”. Maksat näme?
Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň agzasy Artýom Ulunýanyň pikiriçe, şeýle komissiýanyň häzir döredilmeginiň birnäçe aspekti bolmagy mümkin: “Birinjiden, ýokary nomenklaturany düzýänler kesgitli pul serişderlerini alýarlar. Şeýdip hem olar kesgitli maliýe mümkinçiliklerine eýe bolýarlar. Olaryň bu mümkinçilikleri syýasy bähbitleri üçin ulanmaklary ahmal”.
Ulunýan beýleki aspekti şeýle düşündirdi: “Ikinjiden bolsa, häzirki lider
Komissiýanyň gowy işlemegi üçin ýurtda söz, metbugat azatlygy we köppartiýalylyk gerek.
Berdimuhamedowyň erkin pikirlilik, demokratik syýasy özgerişikler barada aýdýandygyna garamazdan, ol halkara guramalaryň, fondlaryň Türkmenistanda demokratiýany ösdürmek üçin pul berip başlamagyny oňlamaýar. Sebäbi agzalýan problemalara garşy hakyky göreş üçin pudagara komissiýany döretmegiň zerurlygy ýok diýip oýlanýaryn”.
Taryh ylymlarynyň doktory Ulunýanyň pikiriçe, Aşgabadyň korrupsiýa garşy göreşýändigini daşky dünýä görkezmek isleýän bolmagy hem mümkin.
Türkmenistan 2005-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň korrupsiýa garşy göreş boýunça konwensiýasyna goşulypdy. Geçen ýylyň iýunynda bolsa Türkmenistan jenaýatçylykly ýollar bilen gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak boýunça Ýewraziýa toparyna agza boldy.
Aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedowyň pikiriçe, Türkmenistanda jenaýatçylykly ýollar bilen gazanylan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşjek komissiýanyň gowy işlemegi üçin ýurtda söz, metbugat azatlygy we köppartiýalylyk gerek.


text:
Demirgazyk Owganystanda özbek söweşijileriniň topary “Yslam döwleti” atly ekstremist topara özleriniň ygrarlydygyny aýtdylar. Olar özleriniň “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly topara degişlidigini öňe sürýärler.
Özüni Sadulla Urgenji diýip tanadan adam “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly topar mundan beýläk “Talyban” hereketiniň 13 ýyl bäri köpçülikde görünmeýän lideri Mullah Omary lider diýip ykrar etmeýär we “şerigatyň kanunlaryna laýyklykda” ol mundan beýläk lider bolup bilmeýär diýdi.
Urgenji öz toparynyň “Yslam döwleti” atly toparyň lideri Abu Bakr al-Bagdadiniň häkimiýetini ykrar edýändigini belledi.
Şeýle-de, bu topar öz agzalarynyň owgan esgeriniň kellesini kesýändigini görkezýän wideo ýazgyny ýaýratdy. Şol bir wagtyň özünde Urgenji, ýakynda Farýap welaýatynda owgan güýçleriniň “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly toparyň birnäçe zenan agzasyny tussag edendigini we munuň deregine özleriniň 30 sany owgan esgerini alyp gaçandygyny nygtady.


text:
Çarşenbe güni Katarda Liwiýanyň halkara “aragatnaşyk toparynyň” maslahaty geçirilýär.
Bu maslahat Muammar Kaddafiniň güýçleri bilen NATO-nyň goldawyndaky gozgalaňçylaryň arasyndaky konflikt boýunça halkara reaksiýany utgaşdyrmaga gönükdiriler.
Dohada geçýän bu maslahatda gozgalaňçylaryň Milli Geçiş Geňeşiniň agzalarynyň çykyş etmegine hem garaşylýar. Bu Geňeşi Liwiýanyň kanuny häkimýeti hökmünde, häzire çenli Katar, Fransiýa we Italiýa ykrar etdi.
Resmileriň aýtmagyna görä, maslahatyň dowamynda Liwiýanyň ozalky daşary işler ministri Mussa Kussa hem çykyş eder.
Şol wagtyň özünde, sişenbe güni Fransiýa we Britaniýa Kaddafiniň güýçlerine garşy howa hüjümleri ýaýbaňlatmaga NATO çagyryş etdiler.


text:
Gyrgyzystanyň Oş şäherinde ekstremistleri we terroristleri galp resminamalar bilen üpjün edýän bikanun ýeriň üsti açyldy. Bu barada Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk boýunça döwlet komiteti maglumat berýär.
Galp resminamalary taýýarlaýan ýeriň ýolbaşçysy tussag edildi. Onuň geçmişde hem jenaýat jogapkärçiligine çekilendigi aýdylýar.
Polisiýa resmileriniň çarşenbe güni beren maglumatyna görä, bu iş bilen ilteşikli başga-da adamlaryň gözlegi dowam edýär.
Gyrgyzystanyň Oş regiony Özbegistan bilen serhetdeş dartgynly Fergana jülgesinde ýerleşýär. Bu sebit 2000-njy ýyllaryň başlarynda Özbegistanyň yslam hereketi tarapyndan Özbegistana girmek üçin ulanylypdy.


text:
Gazagystanda etniki gazak gyzyny zorlamakda we ony öldürmekde günäli tapylan etniki kürt 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi, şeýle-de onuň emlägi döwletiň haýryna geçirildi.
Besagaş obasynyň ýaşaýjysy 22 ýaşly Ahmed Kakhaoglynyň sud diňlenişigi Almatyda ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirildi.
17 ýaşly Žanaiým Sydykowanyň jesedi 25-nji fewralda Besagaş obasynyň golaýynda tapylypdy.
Gazagystanda, esasanam ýurduň günorta sebitlerinde, 8,000 töweregi etniki kürt ýaşaýar. Olar 1930-njy we 1944-nji ýyllarda Staliniň görkezmesi esasynda zor bilen Kawkaz regionlaryndan göçürilip getirilipdi.


text:
Ýekşenbe güni Londona sapar edýän Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron bilen gepleşik geçirmekligi planlaşdyrýar.
Bu gepleşiklerde esasan Siriýadaky konfliktler bilen baglanyşykly meseleler üns merkezinde bolar diýlip garaşylýar.
Siriýa bilen bagly meselelerde Orsýet bilen Britaniýa gapma-garşylykly pozisiýalara eýerip gelýärler. Britaniýa Siriýadaky oppozision söweşijileri ýakyndan goldaýar we olaryň ýarag bilen üpjün edilmegine aýak direýär.
Bu wakanyň öňýany Amerikanyň Birleşen Ştatlary Siriýanyň serhetlerine golaý ýerde Iordaniýa bilen bilelikde harby türgenleşik geçirmekçidigini we türgenleşiklerden soň özüniň “Patriot” kysymly raketalarynyň hem-de “F-16” kysymly söweş uçarlarynyň bir toparyny Iordanyň territoriýasynda galdyrmakçydygyny mälim etdi.
Orsýet bu harby tehnikalaryň Siriýada uçuşlaryň gadagan zonasyny döretmek üçin ulanylmagynyň mümkindigini aýdyp, muňa alada bildirdi.


text:
30-njy noýabrda Aşgabatda “BMG-niň Merkezi Aziýada terrorizme garşy global strategiýasyny amala aşyrmak” proýekti boýunça ýokary derejeli duşuşyk bolar.
BMG-niň Merkezi Aziýada öňüni alyş diplomatiýasy boýunça regional merkeziniň press-relizinde bellenişine görä, maslahata Merkezi Aziýanyň bäş döwletiniň, şeýle-de Owganystanyň, Azerbaýjanyň, Hytaýyň, Hindistanyň, Eýranyň, Norwegiýanyň, Pakistanyň, Orsýetiň, Türkiýäniň, ABŞ-nyň ýokary derejeli wekilleri, BMG-niň, Ýewropa Bileleşiginiň wekilleri gatnaşarlar.
Duşuşygyň netijeleri boýunça deklarasiýa kabul etmek planlaşdyrylýar.


text:
Tomsuň häzirki günlerinde mekgejöwen baldaklary daýhanyň dyzyndan däl-de, onuň boýy bilen boýdaş bolmaly. Ýöne bu tomus Birleşen Ştatlaryň ekerançylyk merkezlerinde, bolmalysy ýaly, adaty tomus däl.
Suwsuzlykdan ýaryk-ýaryk bolan hem-de tozanly meýdanlarda ýatan gyrymsy ösümlikler Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda soňky 50 ýyl gowrak wagtyň dowamynda emele gelen iň agyr gurakçylygyň netijesidir.
ABŞ-nyň Oba-hojalyk departamenti gelýän ýylda ýurtda iýmitleriň bahasynyň 3 ýa-da 4 prosent galjagyny çak edýändigini belläp, ýurduň 1000-den gowrak etrabyny “howply apat zolaklary” diýip, yglan etdi.
26-njy iýulda ABŞ-nyň gurakçylyga gözegçilik edýän edarasy tarapyndan ýaýradylan maglumatda ýagdaýyň gün-günden erbetleşýändigi aýdylýar. Aýdylşyna görä, häzirki gurakçylyk ABŞ-nyň üçden iki bölegine öz täsirini ýetiripdir.
Daşary ýurtlara täsiri
Amerikada ýagşyň ýagmagyny umyt edýänler diňe daýhanlar we alyjylar däl. Bilermenleriň aýtmagyna görä, zyýanly guraklygyň gelmegi ABŞ-nyň araçäginiň daşyndaky ýurtlarda hem iýmitleriň bahalarynyň ýokarlanmagyna sebäp bolar we bu bolsa global iýmit krizisiniň döremegine ýol açar.
Bütindünýä bankynyň oba-hojalyk we obalaryň galkynyşy boýunça öňki müdiri we häzirki wagtda Waşingtonyň Johns Hopkins Uniwersitetiniň myhman akademigi Robert Tompson: "Bu gurakçylyk asyrda bir ýa-da iki sapar bolýar we ol adamlaryň garaşanyndan has agyr bolup geçer” diýýär.
Ýagşyň azlygy we howanyň yssylygy sebäpli ABŞ-nyň 78%-e golaý hasyly bilen bir hatarda mekejöwene has hem köp zyýan ýetdi. Bu hem öz nobatynda ýurduň soýa hasylyna öz täsirini ýetirdi.
ABŞ mekejöweniň dünýädäki iň uly öndürijisidir. Bu hem häzirki ýagdaýyň täsiriniň ABŞ-nyň daşyndaky ýurtlarda hem duýuljakdygyny aňladýar.
Mekgejöwen tutuş dünýäde önümçiligiň köp ugurlarynda peýdalanylýar. Soýa esasan hem iýmit önümçiliginde peýdalanylýar. Galyberse-de, olaryň ikisi hem haýwanlar üçin niýetlenen iýmit önümlerinde hem ulanylýar we bu hem agzalýan problemanyň etiň bahasyna-da öz täsirini ýetirjekdigini görkezýär.
Mekgejöweniň we soýanyň nyrhynyň ýokary bolmagy bugdaýa bolan islegi hem artdyrýar. Netijede bu ýagdaý gallanyň bahasynyň hem artmagyna sebäp boljaga meňzeýär.
Guran mekgejöwenler, ABŞ-nyň Illinoýi ştaty, 25-nji iýul.
Bütindünýä bankynyň berýän maglumatyna görä, iýun aýynyň ortalaryndan başlap, bugdaýyň we mekgejöweniň bahalary 45-50% artypdyr. Soýanyň bahasy bolsa iýun aýynyň 1-den başlap, 30% ýokary göterilipdir.
Agzalýan bankyň maglumatyna görä, krizisiň ösmegine sebäp bolýan faktorlar ABŞ-daky gurakçylyk, Orsýetdäki, Ukrainadaky, Gazagystandaky ekin meýdanlarynda ýagşyň az ýagmagy, Ýewropanyň köp böleginde bolsa köp yagmagy, şeýle-de daşky gurşaw bilen bagly käbir beýleki faktorlary öz içine alýar.
Bütindünýä banky hökümetlere birnäçe programmalaryň üsti bilen krizisiň täsirini azaltmaga kömek etjekdigini söz berdi. Bu gurakçylygyň esasanam ösüp barýan ýurtlara, şeýle hem Merkezi Amerika we Afrikanyň demirgazygyndaky ýurtlara has köp täsir ýetirjekdigi çak edilýär.


text:
Asly Türkmenistanly protestant Oleg Piýaşew Orsýete gitmekçi bolanda Türkmenistandan goýberilmändir. Habar berlişine görä, Piýaşew maşgalasy bilen Orsýetde ýaşaýar.
Protestant Piýaşewiň 23-nji sentýabrda Aşgabadyň halkara aeroportunda Türkmenistandan Orsýete çykarylmanlygy habar berilýär.
Piýaşew Türkmenistanyň we Orsyýetiň raýaty.
Türkmenistandan çykyp bilmedik Piýaşew Orsýet Federasiýasynyň Aşgabatdaky ilçihanasyna ýüz tutupdyr.
Ilçihananyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, orsýet ilçihanasy Piýaşewiň “uçar reýsinden düşürilmeginiň sebäplerini” anyklamak üçin Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine ýüzlendi.
Ilçihananyň metbugat wekili Alekseý Musiniň sözlerine görä, häzir Orsýetiň Aşgabatdaky ilçihanasy türkmen tarapynyň resmi jogabyna garaşýar.
Düýbi Norwegiýada ýerleşýän “Forum 18” täzelikler agentligi Oleg Piýaşewiň ýakynda Daşoguz şäherinde dini duşuşyk geçirenligi sebäpli jerime berilen üç sany protestant dindaryň biridigini habar berýär.
“Forum 18” agentligi protestant dinçiniň Türkmenistandan goýberilmänliginiň sebäbiniň kesgitsiz görünýänligini aýdýar. Agentligiň baş redaktory Feliks Korli türkmenistnly protestantlara salgylanyp, jerime tölemeli edilen protestantlaryň, şol sanda Piýaşewiň 750 manat ýagny 260 dollar mukdarda jerimäni tölänligini Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Feliks Korliniň sözlerine görä, Protestant kelisasy Türkmenistanda resmi hasaba alynan dini toparlaryň biri.
Dini guramalara basyş
Maglumatda ýakynda Daşoguzda dini guramalar bilen baglanyşykly ýene bir wakanyň bolanlygy aýdylýar. Habar berlişine görä, polisiýa we ýerli häkimiýetler baptist dinçiniň öýüne baryp, 77 ýaşly baptist Begjan Şirmedowy tussag we sorag edipdir. Resmileriň Şirmedowyň aýalyny urup, beýleki dinçilere jezalandyrmak haýbatyny atandyklaryny “Forum 18” belleýär.
Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň wekili Alekseý Musiniň sözlerine görä, Oleg Piýaşew Türkmenistanyň giňişliginde bolan wagty “kanunlar we goşa raýatlar boýunça tükmen-ors ylalaşyklary esasynda doly türkmen tarapynyň garamagynda bolýar”.
Iki hepde mundan öň Türkmenistandaky “Hare Krişna” dini guramasynyň bir agasy Aşgabadyň halkara aeroportunda daşary ýurda goýberilmändi. Munuň öňüsyrasynda dinçi Azatlyk Radiosyna interwýu beripdi. “Hare Krişna” topary Türkmenistanda resmi hasaba alynan dini gurama.


text:
Mary welaýatynyň hasyl ussatlary hemişelik Bitaraplygymyzyň 20 ýyllyk şanly toýunyň bellenilýän ýylynda jemi 14900 gektar meýdanda gant şugundyryny ekdiler. Şonuň bir müň gektaryny bu azyklyk ekiniň ýazlyk görnüşi tutýar.
Ýylyň başlaryna ekilip başlanan, şu güne çenli hem göwnejaý ideg-hyzmaty ýetirilen ekinler öz hasylyny sahylyk bilen eçilip başlady. Bereketli hasyly kemala getiren welaýatyň hasyl ussatlary ýazlyk gant şugundyryny ýygnamaga guramaçylykly girişdiler. Olar ýetişdirilen hasyly gysga wagtda ýygnap almak üçin ähli güýji we tehnikany bu ugra gönükdirýärler.
Galladan boşan ýerlere irki möhletlerde ekilen güýzlük gant şugundyryndan hem kadaly gögeriş alyndy. Häzirki wagtda ýaňy ýerden saýlanyp ugran ýaş ekinlere göwnejaý ideg edilýär.


text:
Orsýet Siriýanyň ikinji iri Aleppo şäherine “tragediýanyň” aralaşýandygy barada şenbe güni duýduryş etdi.
Şol bir wagtyň özünde, pitneçileriň ýurduň iri şäherlerini eýeleýän wagtynda hökümet güýçleriniň olara garşy durup biljekdigine garaşyp bolmaz diýip, Orsýet mälim etdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda “Aleppoda tragediýanyň ýakynlaşýandygyny” aýtdy.
Ilkinji bolup parahatçylyga tarap hereket etmek barada Siriýanyň hökümetini yrmaga Moskwanyň çalyşýandygyny ol sözüne goşdy. Emma, oppozisiýanyň Aleppo ýaly iri şäherleri eýeleýän wagtynda muny amala aşyryp bolmaýar diýip, Lawrow aýtdy.
Şenbe güni Aleppo şäherinde pitneçileriň eýeleýän raýonlarynda Siriýanyň hökümet güýçleri agyr söweşlerini dowam etdirýärler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Senatynyň daşary gatnaşyklar komitetinde Orsýetiň Ukrainadaky, Gürjüstandaky we Moldowadaky «propagandasyna» garşy durmak üçin ýylda 10 million dollar maliýe serişdesini goýbermeklige ygtyýar berýän kanun taslamasy kabul edildi.
Bu ygtyýarnama Ukraina Azatlyk goldawy aktynyň bir bölegi bolup, komitet tarapyndan 18-nji sentýabrda kabul edildi.
Kanun taslamasynda aýdylmagyna görä, bu serişdeler Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň «Orsýet Federasiýasynyň propagandasyna» garşy gönükdirilen beýleki fondlaryndan aýry bolar.
Bu taslamanyň Senatda haçan sese goýuljagy belli däl.


text:
Yrakda ýüze çykan partlamalarda azyndan 39 adam öldi we başga-da 120-den gowragy ýaralandy.
Partlamalaryň iň pajygalysy şaýy musulmanlarynyň köpçülikleýin ýaşaýan etraby Baýada bolup geçdi. Ýekşenbe günki şol hüjümde bombaly ulagyň partladylmagy netijesinde ýedi adam öldi we başga-da 14 sanysy ýaralandy.
Yrakdaky ýowuzlyklar barha möwjeýär. Ýurduň paýtagty her gün diýen ýaly nyşana alynýar. Birleşen Milletler Guramasynyň raportyna görä, şu ýyl Yrakda 8 müňden gowrak adam heläk bolupdyr.
Henize çenli ýekşenbe günki hüjümleriň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady. Emma 2011-nji ýylda ABŞ-nyň goşunynyň Yrakdan çykmagy we goňşy Siriýada krizisleriň artmagy bilen “Al-Kaýda” topary ýurduň dürli künjeklerindäki häkimiýetini artdyrdy.


text:
Eýranda döwlet bankyndaky 2.6 milliard dollarlyk bank galplygy bilen ilteşikli biznesmen jezalandyrylyp öldürildi.
Eýranyň döwlet telewideniýesi 24-nji maýda Mahafarid Amir Hosrawiniň, ýa-da il içinde Amir Mansur Aria diýlip bilinýän tütjaryň Ewin türmesinde, ir bilen öldürilendigini aýtdy.
Hosrawiniň aklawçysy Golam Ali Riahi öz müşderisiniň ölüm jezasynyň ýerine ýetiriljekdigi barada öňünden hiç bir zat aýdylmandygyny aýtdy.
Döwlet telewideniýesi Hosrawiniň Ýokary sud onuň ölüm hökümini güýjünde galdyrandan soň jezalandyrylandygyny aýtdy.
Hosrawi ýurduň öňdebaryjy maliýe guramalarynyň biri bolan Sedarat bankyndan kredit alanda galplaşdyrylan dokumentleri ulanmakda günäli tapyldy.
Hosrawi bu karzy emläk satyn almakda, şol sanda döwlet eýeçiligindäki kompaniýalary satyn almakda ulandy.
Bu iş boýunça 39 adam günäli tapyldy we olaryň dördüsi ölüme höküm edildi, ikisi ömürlik tussag edildi, galanlary 25 ýyla çenli türme tussaglygyny aldy.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow gündogar Ukrainadaky urşuň soňuna ýetmek üçin mümkinçiligiň bardygyny aýdyp, täze parahatçylyk gepleşikleri geçirmäge çagyryş etdi.
Lawrowyň 12-nji dekabrda eden bu çykyşy Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko hökümet güýçleri bilen orsparaz separatistleriň arasyndaky ok atyşygy bes etmek baradaky “hakyky” diýip häsiýetlendiren ylalaşygyň güýçde galýandygyny mälim etmeginiň yzýanyna gabat geldi.
Lawrow “Ukrainada parahatçylygy dikeltmek üçin mümkinçiligiň dörändigini” aýdyp, “bu kyn boldy, emma ýaraşyk ylalaşyldy, ok atyşygy bes etmek baradaky režim dikeldildi” diýdi.
Şeýle-de, rus daşary işler ministri konfliktden ejir çeken regionlaryň “ykdysadyýetini dikeltmek” ugrunda “öňe gitmek üçin konstruktiw esasyň” bardygyny hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Türkiýede 15-nji iýul agşamy bolan harby döwlet agdarylyşygy synanyşygy ýurduň durmuşynda uly üýtgeşiklik döretdi we müňläp adamyň tussag edilmegine, on müňlerçe adamyň işden boşadylmagyna getirdi.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 21-nji iýulda, agdarylyşyga gatnaşmakda güman edilýänleri tutmak üçin döwlet ygtyýarlyklaryny güýçlendirmek maksady bilen, üç aýlyk adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň girizilýändigini jar etdi.
Adatdan daşary ýagdaý düzgüni prezidente we hökümete, ilki parlamente geňeşmezden, kanun kabul etmäge we hukuklary hem azatlyklary çäklendirmäge, togtatmaga ygtyýar berýär.
Ilkinji karar 1,043 hususy mekdebi, 1,229 sahawatlylyk fonduny, 19 profsoýuz birleşigini, 15 uniwersiteti, 35 medisina institutyny ýapmagy buýurýar.
Eýsem, Türkiýede bolan harby agdarylyşyk synanyşygy bu ýurtda ýaşaýan we işleýän türkmenistanly migrantlaryň durmuşyna nähili täsir ýetirdi?
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň nobatdaky sanynda şu soraga jogap agtarylýar.


text:
Gyrgyz resmileri ýurduň 11 türmesiniň altysynda we 5 tussaghanasynda tussaglaryň açlyk çekýändigini aýdýarlar.
Türme sistemasynyň resmisi Kalybek Kaçkynalyýew bu protestiň 25-nji martda 3 türmede başlanyp, soň beýleki ýerlere hem ýaýrandygyny aýtdy.
Türme, düzediş sistemasynyň metbugat gullugy bu açlyga tussaglaryň 50 prosentden 70 prosente çenli gatnaşýandygyny aýdýar.
Tussaglaryň 70 çemesi garyndaşy Bişkekde hökümet binasyynyň öňüne ýygnanyp, türme şertlerini gowulandyrmak we tussaglaryň hukuklaryny üpjün etmek boýunça gyssagly çäreleriň görülmegini talap etdi.


text:
Pakistan goşunynyň berýän maglumatyna görä, söweşijiler Demirgazyk Weziristan tire-taýpa regionyndaky howpsuzlyk-barlag postuna eden hüjümlerinde dokuz esgeri öldüripdirler, 12-ni bolsa ýaralapdyrlar.
Harby resmiler bu hüjümiň ýekşenbe güni Weziristanyň paýtagty Miranşah şäherinde bolandygyny aýtdylar.
Harby posta duýdansyz edilen hüjümde söweşijiler bilen esgerleriň arasynda atyşygyň bolandygyny resmiler aýtdylar.
Söweşijileriň arasynda bolan ýitgiler barada maglumat berilmeýär.
Owganystan bilen serhetde ýerleşýän Demirgazyk Weziristan “Talyban”, “Al-Kaýda” we “Hakkany” toparlarynyň söweşijileriniň ýerleşýän ýeri hasaplanýar.
Bu wakadan bir gün öň, şenbe güni ABŞ-nyň pilotsyz uçary tarapyndan edilen hüjümde Demirgazyk Weziristanyň Şawal regionynda dokuz sany güman edilýän söweşiji öldürildi.


text:
ABŞ-nyň günbataryndaky Kolorado ştatynyň prokurorlarynyň Jeýms Holmese garşy adam öldürmek boýunça duşenbe güni resmi taýdan aýyplama bildirmeklerine garaşylýar.
24 ýaşly Holmes 20-nji iýulda Aurora şäheriniň kinoteatrlarynyň birinde “Batman” filminiň görkezilişinde ýaragdan ot açypdy. Şonda 12 adam ölüpdi we 58-si ýaralanypdy.
Şeýle-de Holmesa partlaýjylar bilen baglanşykly hem aýyplamalaryň ýöňkelmegine garaşylýar. Holmesiň öýünde geçirilen barlagda taýyn partlaýjy serişdeler hem tapylypdy.
Resmiler Holmesiň näme sebäpden ot açandygy barada düşündiriş berip-bermändigi barada häzirlikçe hiç zat aýtmadylar.


text:
Azerbaýjanyň resmileri döwlet eýeçiligindäki informasiýa agentliginiň başlygynyň şantaž we zor bilen pul almak aýyplamalary esasynda tussag edilendigini aýdýarlar.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi we Baş prokuraturanyň edarasy bilelikde beýanat ýaýradyp, «Asiýa» Informasiýa agentliginiň baş redaktory Gafar Gafarowyň 6-njy martda, 5 müň manat ($4,779) para alan wagty tutulandygyny aýtdylar.
Derňewçiler Gafarowyň ýene iki adam bilen bilelikde gorkuzmak we zor salyp pul almak usullaryny ulanandygyny aýdýarlar.


text:
Azerbaýjanyň ilkinji döwlet baştutany Aýaz Mutalibow 20 ýyl bosgunlykdan soň Orsýetden Bakuwa dolandy.
74 ýaşly Mutalibow 1990-njy ýylyň ýanwar aýynda “Gara Ýanwar” adyna eýe bolan we onlarça adamyň ölümine getiren garaşsyzlyk ugrundaky protestlere gatnaşanlykda aýyplanypdy.
Şol döwürde Mutalibow Sowet Azerbaýjan respublikasynyň Kommunistik partiýasynyň ýolbaşçysydy. Soňra ol garaşsyz Azerbaýjanyň ilkinji prezidenti wezipesini eýeledi.
Ol 1992-nji ýylda prezidentlik wezipesinden çekilmäge mejbur edildi we soňra Moskwa gitdi.
Ozalky döwlet işgärleri barada Azerbaýjanyň golaýda kabul eden kanuny şu ýylyň başynda syýasatdan çekilýän diýip yglan eden Mutalibowa ýurduna dolanmaga mümkinçilik döretdi.
Iýun aýynda kabul edilen kanuna laýyklykda, döwlet işgärleri wezipelerini ýerine ýetiren döwürlerinde eden hereketleri üçin jogapkärçilige çekilip bilinenok.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Yrakdaky iň soňky söweş brigadalary ýedi ýarym ýyla çeken söweş operasiýalaryndan soň, Yragyň territoriýasyny terk edip, Kuweýtiň territoriýasyna geçip başladylar.
Düýn käbir halkara habar agentlikleri bilen birlikde, CNN telewideniýesi, «Washington Post» we «The Los Angeles Times» gazetleri ýaly habar serişdeleriniň korrespondentleri Yragyň öz içinden bu çäreleriň amala aşyrylyşy barada maglumat berdiler.
Birleşen Ştatlaryň planyna görä, şu ýylyň 31-nji awgustyndan soň Yragyň territoriýasynda diňe 50 müň töweregi amerikan harbysy galar. Olar hem öz gezeginde Yragyň öz harbylaryna tälim bermek işleri bilen meşgullanarlar.


text:
Bahreýniň patyşasy Hamadyň aýtmagyna görä, mart aýynda şaýylaryň ýolbaşçylygynda proteste çykan demokratiýanyň tarapdarlarynyň ählisiniň günäsi geçilýär.
Patyşa proteste gatnaşandygy üçin harby sudlara çekilýän asuda ýaşaýjylaryň graždan sudlara geçiriljekdigini hem mälim etdi.
Patyşa Hamadyň sözlerine görä, ol işden boşadylanlaryň we okuwdan çykarylan studentleriň problemasyny çözmek barada hem görkezme beripdir.
Mart aýynda Bahreýniň howpsuzlyk güýçleri Saud Arabystanynyň goşunynyň kömegi bilen paýtagt Manamanyň merkezindäki protestçileri dargatdylar.
Häkimiýetleriň maglumatyna görä, şol protestlerde 24 adam ölüpdir.


text:
Türkmenistanda ýüpekçilik pudagyny yzygiderli ösdürmek boýunça öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, şeýle hem piläniň öndürilýän möçberlerini has-da artdyrmak we hilini ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligine we welaýatlaryň häkimliklerine 2016-njy ýylda 2000 tonna, şol sanda Ahal welaýatynda — 155 tonna, Balkan welaýatynda –25 tonna, Daşoguz welaýatynda — 470 tonna, Lebap welaýatynda—950 tonna, Mary welaýatynda — 400 tonna çig pile öndürmek boýunça tabşyryklaryň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek bellenildi.
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi welaýatlaryň häkimlikleri bilen pile öndürmek boýunça baş ylalaşyklary baglaşmaga, ministrligiň garamagyndaky “Türkmenýüpek” paýdarlar jemgyýetiniň üsti bilen welaýatlaryň daýhan birleşiklerini ýüpek gurçugynyň ýokary hilli tohumynyň zerur mukdary bilen üpjün etmäge borçly edildi.
Welaýatlaryň häkimliklerine şu Karara laýyklykda, pile öndürmek boýunça borçnamalaýyn tabşyryklaryň doly möçberde ýerine ýetirilmegini üpjün etmek tabşyryldy.


text:
Ýaponiýada 11-nji martda bolan ýer titremesinde beýleki desgalar bilen birlikde käbir ýadro komplekslerine-de zyýan ýetdi. Ýadro stansiýalaryndan syzyp başlan radiasiýanyň bolsa adam saglygyna howp salýandygy mälim edildi.
Ýapon alymlary atom desgalaryndan çykan radiasiýanyň howpunyň 4-nji derejä ýetenligini aýdýarlar. Emma Fransiýanyň Ýadro agentligi şol derejäni 6 diýip kesgitleýär. Radiasiýanyň iň ýokary derejesi bolsa 7 bolup, şu güne çenli oňa diňe Çernobyl wakasynda şaýat bolnanlygy aýdylýar.
Ýaponiýanyň Ministrler Kabinetiniň baş sekretary Ýukio Edano çarşenbe güni eden çykyşynda bu derejäniň hem adam saglygyna zýyan ýetirjekdigi hakda hiç hili şübhäniň bolmaly däldigini aýtdy.
Häzirki döwürde problema ýüze çykan desgalaryň töwereginde ýerleşýän etraplaryň ýaşaýjylaryndan sebiti terk etmekleri haýyş edildi. Käbir daşary ýurtlar bolsa öz raýatlarynyň Ýaponiýany terk etmegini, iň bolmanda radiasiýa problemasy ýüze çykan etraplardan uzaklaşmagyny soradylar. Germaniýa
Biblisdäki ýadro stansiýasynyň B blogy, Germaniýa.
Ýaponiýada bolan wakadan soňra, ýadro desgasyna eýe bolan käbir beýleki ýurtlar, şol sanda Germaniýa hem öz desgalaryna üns berip başlady. Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bu barada Berlinde eden çykyşynda şeýle diýdi: “Ýaponiýada bolan wakadan soňra, biz öz ýadro desgalarymyzyň ählisinde barlag işlerini geçireris. Bu hakda federal we welaýat hökümetlerimiz ylalaşdylar. 1980-nji ýyllardan ozal gurlan desgalaryň hersi üç aý möhlet boýunça togtadylyp, olarda barlag işleri geçiriler”.
Ýaponiýa ýaly tehnologiýa taýdan ösen ýurtda ýadro kompleksleriniň şeýle kynçylyklara uçran häzirki döwründe, eýse mundan ençeme ýyl ozal gurlan we tehnologiýa taýdan döwrebaplygy şübhe astynda bolan regiondaky ýurtlaryň ýagdaýy nähili? Ermenistan
“Metsamor" atom elektrik stansiýasy 1980-nji ýyllarda guruldy.
Bu temada ilki bolup göze ilýän atom desgalardan biri Ermenistanda ýerleşýän “Metsamordyr”. 1980-nji ýyllarda gurlan bu atom elektrik stansiýasy 1988-nji ýylda bolan güýçli ýer titremeden soňra ýapylypdy. Emma şol wakadan 7 ýyl soňra gaýtadan açylan bu desganyň diňe köneligi däl, ýerleşýän ýeri boýunça hem regiona uly howpdugy aýdylýar. Häzirki döwürde şol atom elektrik stansiýasy Ermenistany özüne gerek elektrik togunyň 40%-i bilen üpjün edýär.
Rumyniýa
Rumyniýadaky “Çernawoda” atom desgasynyň gurluşygy 1980-nji ýyllarda bir kanadaly kompaniýa tarapyndan başlanyp, 1996-njy ýylda tamamlanypdy.
Şeýle ýadro desgalarynyň biri hem Rumyniýada ýerleşýär. “Çernawoda” diýlip atlandyrylýan bu desganyň gurluşygy 1980-nji ýyllarda bir kanadaly kompaniýa tarapyndan başlanyp, 1996-njy ýylda tamamlanypdy. Ol Rumyniýa gerek bolan elektrik togunyň 1/5 bölegini öndürýär. Emma bu desga hem dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz. Hatda şu ýylyň ýanwar aýynda resmiler şol stansiýanyň bir bölegini ýapmaga mejbur bolupdylar. Sebäbi, edil Ýaponiýadaky ýaly bolmasa-da, Rumyniýada-da ýer titreme howpy mydama gün tertibinde saklanýan meseleleriň biri. 1977-nji ýylda Wranseada bolan ýer titremäniň güýji 7,2 bala barabar bolup, şol wakada Bolgariýa we Rumyniýada azyndan 1,000 adam heläk bolupdy. Türkiýe
Orsýet bilen Türkiýäniň arasynda hem atom elektrik desgasyny gurmak barada täze ylalaşyga gol goýuldy. Ylalaşyga görä, şol desga Türkiýede gurlar.
Türkiýe hem ýer titremeden yzygiderli ejir çekýän ýurtlardan biri. Eýse Ýaponiýada bolan wakadan soňra, şol desgalar gurulmalymy diýlen soraga Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Türkiýä edýän saparynyň dowamynda penşenbe güni şeýle jogap berdi: “Bu ygtybarly bolup biler we ol ygtybarlydyr. Üns berilmeli esasy zat, ýadro desgasyny gurulmaly ýeriniň, şol proýekti gurjak adamlaryň we ony işletjek toparyň dogry kesgitlenmegidir. Eger şu zatlara üns berilse, ýadro desgasy ygtybarly, hatda adamlar üçin has köp peýdaly bolup biler”.


text:
Yrakda ýaragly adamlar 14 sany ýük maşyn sürüjisini atyp öldürdi. Maglumatlara görä, ýaragly adamlar sürüjileri Bagdatdan demirgazyga tarap gidýän uly ýoluň ugrunda guralan ýol böwedinde saklap, olaryň şahsyýetini kesgitleýän dokumentlerini barlandan soň öldüripdirler.
Yragyň resmileri, ýaragly adamlaryň sürüjileri öldürenden soň, olaryň ýük maşynlaryny hem ogurlandyklaryny habar berýär.
Bu waka çarşenbe güni giçlik Süleýman Pek şäherinde howpsuzlyk güýçleri bilen söweşijileriň arasyndaky çaknyşyklaryň möwjemeginiň yzýany bolup geçdi. Süleýman Pek şäheri Bagdadyň 160 kilometr demirgazygynda ýerleşýär.
Yragyň howpsuzlyk güýçleri, çaknyşyklaryň penşenbe güni daňdana çenli dowam edendigini we şol atyşyklarda söweşijileriň minomýotlary we awtomatiki ýaraglary ulanandygyny aýtdylar.
Maglumatlara görä, çaknyşyklarda parahat ilatyň arasyndan azyndan bir adam öldürilipdir. Mundan öň ýaragly adamlar çarşenbe güni ir bilen Tikrit şäheriniň günbataryndaky bir awtobusa duzak gurup, dört esgeri atyp öldüripdiler.
Şeýle-de, çarşenbe güni söweşijileriň polisiýa nokadyna eden hüjüminde dokuz polisiýa işgäri öldürilipdi.


text:
Anna güni Pakistanyň polisiýasy ýurduň ozalky premýer-ministri Benazir Bhuttonyň ölümini derňeýän döwlet prokurory Çaudry Zulfikäriň atylyp öldürilendigini habar berdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, bu wakada prokuroryň janpenasy ýaralanyp, köçeden geçip barýan bir aýal hem wakanyň pidasy bolupdyr.
Prokuror Çaudry Zulfikär 2007-nji ýylda öldürilen Benazir Buhottonyň ölümi we Hindistanyň Bombeý şäherindäki uly partlamada aýyplanýan ekstremistik toparyň işi boýunça derňew alyp barýan esasy prokurorlardan biri hasaplanylýar.
Çaudry Zulfikäriň janyna kast etmek boýunça gurnalan bu hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almandyr.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň Türkmenistanda tussag edilenine doly bir ýyl dolýar.
Azatlyk Radiosynyň we “Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri” neşiriniň habarçysy Nepesgulyýew geçen ýylyň 7-nji iýulynda Awazada žurnalistika işi bilen baglylykda maglumat toplaýarka ýitirim edilip, soňra 31-nji awgustda ýapyk sud arkaly türmä höküm edildi, oňa neşeli dermanlary ýanynda saklamakda günä bildirildi.
Žurnalistleri goraýan “Serhetsiz reportýorlar” guramasy Saparmämmet Nepesgulyýewiň tussag edilmeginiň ýyl dönüminde Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýazylan açyk haty çap etdi. Hatda Nepesgulyýewiň tussag edilmeginden soňky döwrüň aglaba böleginde daşky dünýäden üzňelikde saklanýandygy bellenýär we onuň dessine türmeden boşadylmagy talap edilýär.
Saparmämet Nepesgulyýew Azatlyk Radiosy bilen 2015-nji ýylda işleşip başlady we Türkmenistanyň Balkan welaýatyndaky ykdysady, sosial ýagdaýlar barada habar berip, ilatyň gündeki durmuşyna degişli problemalary gozgady.
Azatlyk Radiosy we adam hukuklaryny hem žurnalistleri goraýan halkara guramalar Nepesgulyýewiň tussaglygyny onuň professional işleri bilen baglanyşdyrýarlar. Halkara guramalarynyň ençemesi žurnaliste goldaw bildirip, häzirki wagtda ýörite kampaniýa alyp barýarlar.
Kampaniýa gatnaşýan 13 sany guramanyň çap eden bilelikdäki beýannamasynda “BMG-niň Adam hukuklary komitetiniň Türkmenistandaky türme şertleri we ýowuz daramalar, şol sanda gynamalar howpy barada bildiren aladalary bilen baglylykda biz jenap Nepesgulyýewiň saglygy we howpsuzlygy barada alada galýarys” diýlip bellenýär.
Azatlyk Radiosy we halkara guramalar 2015-nji ýylyň sentýabryndan bäri Nepesgulyýewiň hal-ýagdaýy barada hiç bir maglumat alyp bilmän gelýärler.
BMG-niň Işçi topary 2015-nji ýylyň dekabrynda jenap Nepesgulyýewiň işine syn edip, onuň eden-etdilikli ýagdaýda tussag edilendigini, sebäbi onuň hiç kim bilen görüşdirilmän saklanylandygyny, öz islän aklawçysy bilen üpjün edilmändigini aýtdy. Şeýle-de bu topar Nepesgulyýewiň parahatçylykly ýagdaýda öz pikirini aýtmak hukugyndan mahrum edilendigini belläp, Nepesgulyýewiň azat edilmegine hem eden-etdilikli türme tussaglygy döwri üçin oňa kompensasiýa tölenmegine çagyrdy.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasy we Nepesgulyýewi goldap çykyş edýän beýleki guramalar Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýazan bilelikdäki açyk hatynda Nepesgulyýewiň galplaşdyrylan aýyplamalar esasynda türmä basylandygyny belläp, onuň hiç kime görkezilmän saklanylmagynyň Türkmenistanyň kanunçylygyna-da, BMG-niň Graždan we syýasy hukuklar baradaky halkara konwensiýasyna-da ters gelýändigini aýdýarlar.
BMG-niň Adam hukuklary baradaky ählumumy jarnamasynyň 19-njy maddasy, şeýle-de Graždan we syýasy hukuklar baradaky konwensiýanyň 19-njy maddasy raýatlaryň parahatçylykly ýagdaýda pikir aýtmak azatlygyny kepillendirýär.


text:
Orsýetiň premýer ministri Dmitriý Medwedew Moskwada Feýsbugy esaslandyryjy Mark Zukgerbag bilen duşuşyp, bu sosial ulgamyň rus bazaryndaky geljegi barada maslahat etdi.
Orsýetiň premýer ministriniň sözçüsi olaryň Orsýetde informasiýa tehnologiýasyny ösdürmek, nusga alyş hukuklary we Medwedewiň Skolkowadaky başlangyçlary barada gürleşendiklerini aýtdy.
Medwedew Moskwanyň daşyndaky Skolkowa şäherinde Silikon jülgesine çalymdaş tehnologiýa merkezini döretmegiň inisiatory bolupdy.
Orsýet dünýäde Feýsbugyň nomer 1 sosial ulgam hasaplanmaýan az sanly ýurtlarynyň biridir. Ol Orsýetde WKontakte atly websaýtdan soň ikinji orunda durýar.


text:
Gyrgyzystanyň Saglyk ministrliginiň maglumatyna görä, ýurduň Öş hem Bişkek şäherlerinde doňuz dümewiniň mutasiýa geçen görnüşi tapylypdyr.
Gyrgyzystanyň Saglyk ministrliginiň metbugat sekretary bu şäherleriň saglyk merkezlerinde barlanan adamlaryň 16%-de doňuz dümewiniň H3N2 görnüşiniň anyklanandygyny mälim etdi.
Häzir bu keseliň geçmek howpy ýokary bolan medisina işgärlerine doňuz dümewine garşy sanjymlaryň edilýändigi habar berilýär.
Käbir tassyklanmadyk maglumatlara görä, doňuz dümewi Gazagystanyň hem günortasyndaky Çimkent şäherinde birnäçe göwreli aýalda anyklanypdyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky NATO koalisiýasy Owganystanyň gündogarynda Owgan milli armiýasynyň bäş esgeriniň tötänleýin öldürilendigini tassyklady.
Maglumatlara görä, wakada başga-da azyndan sekiz esger ýaralanypdyr. Owganystanyň hökümet resmileri bu wakanyň ABŞ-nyň pilotsyz uçarlarynyň ýalňyş howa zarbasy esasynda amala aşyrylandygyny aýdýarlar.
Koalisiýa öz ýaýradan beýanatynda “bu gynançly wakanyň döremegine sebäp bolan ýagdaýy kesgitlemek üçin derňewleriň dowam edýändigini” habar berýär.
Gürrüňi edilýän waka penşenbe güni Owganystanyň Logar welaýatynda ýüze çykdy. Bu waka eýýäm gatnaşyklary erbetleşen prezident Hamid Karzaý bilen ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky NATO koalisiýasynyň arasyndaky aragatnaşygyň has-da dartgynlaşmagyna sebäp boljaga çalym edýär.


text:
Tanymal amerikan futuristi, ýagny geljegiň kultuna çokunýan Raýmond Kurzweiliň adamzadyň öňündäki döwürler bilen baglanyşykly synlaryndan.
67 ýaşyndaky Kurzweil häzir Google firmasynda baş hünärmen wezipesinde işleýär.
2030-njy ýyllar
Adamyň aňynyň nusgasynyň göçürilip bilinmegi iş ýüzündäki ahyrky ösüş bolar. Adam öz aňyny şonda, edil bolşy ýaly, kompýutere geçirip biler. Şeýlelikde adam wirtual ýagdaýda ölümsiz bolar. Adamyň aňynyň kompýutere ýa-da başga bir enjama göçürilip bilinmegi bilen adamlar wirtual ýaşap, soňra islän wagty öz bedenine gaýdyp gelmäge mümkinçilik tapar.
Nano tehnologiýanyň adamynyň aňyna aralaşmagyna mümkinçilik dörär. Şeýlelikde nano tehnologiýa adamynyň beýni öýjükleri bilen gönümel arabaglanyşyk gurup, gelýän we gidýän signallary öz gözegçiliginde saklap biler. Munuň netijesinde hem adamzat öz nerwi ulgamyna islän wagty täsir edip biler we şeýlelikde öz hakyky durmuşyny durzup, wirtual reallykda ýaşamaga başlap biler.
Şol döwre çenli Ýer ýüzünde ýaşaýan adamlar gözüniň görýän ähli zadyny hemmetaraplaýyn elektroniki görnüşe geçirer we wirtual dünýä geçen adamynyň "görýän hakykaty", ýagny reallygy hakyky durmuşdan tapawutlanmaz.
Nano enjamlar, kompýuter adamyň aňyna şeýle bir derejedäki utgaşykly ýagdaýa baryp ýeter welin, bir adam "telepatiki usulda", ýagny aňynda başga adamlar bilen aragatnaşykda bolup biler.
2040-njy ýyllar
Adamlar wagtynyň köp bölegini wirtual älemde geçirerler.
Ýasama aň tebigy aňdan milliardlarça esse güýçli bolar.
Tehnologiýa ösüşiniň baş itergi güýji adamynyň aňy däl-de, eýse kompýuterler bolar. Täze açyşlary hut kompýuterler ederler, we ahyr netijede öz geljeklerini olaryň özleri kesgitlärler.


text:
Türkmen hökümeti Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan (TAT) demirýolunyň gurluşygyny durmuşa geçirmek baradaky protokoly henizem tassyklanok diýip, Täjigistanyň transport ministri Şerali Ganjalzoda 1-nji awgustda Duşenbede geçirilen metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
Ganjalzoda žurnalistlere “Biz bu mesele dogrusynda olara ýüz tutanymyzda, dokument hökümetiň garamagynda diýip, jogap berýärler” diýip mälim etdi.
Täjik resmisiniň sözlerine görä, Täjigistanyň we Owganystanyň arasynda 2014-nji ýylda gol çekilen bu dokument demirýoluň Owganystanyň üstünden geçjek dawaly böleginiň ugruny kesgitleýär.
Şerali Ganjalzoda Täjigistanyň 160 kilometrlik gysga marşruty, Owganystanyň 500 kilometrlik uzyn marşruty teklip edendigini belledi we taraplaryň öz arasynda ylalaşmagy başaryp, protokoly Türkmenistanyň garamagyna tabşyrandygyny habar berdi.
“Biz demirýoluň gurluşygy boýunça iki ýoly teklip etdik. Olardan biri, has uzyny Gunduzyň we Mazary-Şerifiň üstünden geçýär. Teklip edilen beýleki ýol Täjigistanyň Aýwadža atly ýerinden Owganystanyň Heroton diýen ýerine barýar. Bu protokola Täjigistan we Owganystan tarapyndan eýýäm gol çekildi we Türkmenistana iberildi. Emma, gynansak-da, türkmen kärdeşlerimiz bu protokola gol çekmediler. Türkmenistan protokola gol çekse, proýekt hakykylyk alar” diýip, Şerali Ganjalzoda aýtdy.
TAT gurluşygy
Türkmenistanyň, Owganystanyň we Täjigistanyň prezidentleri TAT demirýoluny gurmak baradaky memoranduma 2013-nji ýylyň 20-nji martynda Aşgabatda gol çekipdiler we 2014-nji ýylyň 6-njy iýunynda bu gurluşygyň düýbi tutulypdy.
2015-nji ýylyň noýabr aýynda Türkmenistan demirýoluň öz giňişliginden owgan serhedine çenli 85 kilometrlik Atamyrat-Ymamnazar böleginiň gurluşygyny doly tamamlandygyny we ýakyn wagtda onuň Owganystanyň Akina atly ýaşaýyş nokadyna çenli üç kilometrlik böleginiň üstündäki işleriň başlanjagyny yglan edipdi.
Şeýle-de Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda gurluşygyň indiki tapgyrynda demirýoluň 38 kilometrlik Ymamnazar-Anthoý böleginiň gurluşygynyň planlaşdyrylýandygy mälim edilipdi.
Türkmen hökümeti Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýolunyň gurluşygynyň özüniň ileri tutýan meseleleriniň biridigini aýdýar. Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow 26-28-nji iýunda Owganystana eden saparynyň dowamynda proýektiň Türkmenistan üçin ähmiýetini nygtasa-da onuň durmuşa geçirilmegi boýunça hyzmatdaş ýurtlaryň arasynda haýsydyr bir özara ylalaşylmadyk meseleleriň bardygy hakda dil ýarmady.
Howpsuzlyk we maddy üpjünçilik
Ýaňy-ýakynda Täjigistan TAT proýektiniň durmuşa geçirilmän galmagynyň sebäpleriniň biriniň Owganystandaky durnuksyzlykdygyny mälim etdi. 26-njy iýulda Täjigistanyň demirýollarynyň başlygynyň orunbasary Usmon Kalandarow biz demirýoluň öz bölegimiziň gurluşygyna başlamaga taýýar emma bar zat Owganystana bagly diýdi. Şeýle-de, Kalandarow demirýoluň Owganystandaky böleginiň gurluşygynyň maliýe üpjünçiligini öz üstüne alan Aziýanyň ösüş bankynyň ýurduň howpsuzlyk problemasy sebäpli proýektiň gatnaşygyny yza tesdirendigini belledi.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýol proýektiniň tehniki-ykdysady delillendiriş işlerine 9 million amerikan dollaryny çykaran Aziýanyň ösüş banky geçen dekabr aýynda bu proýekti goldamak işini häzirlikçe ýatyrýandygyny yglan etdi.


text:
Korrupsiýa garşy göreş alyp barýan “Transparency International” toparynyň täze ýaýradan hasabatynda dünýäniň köp ýurtlarynda parahorlugyň gitdigiçe artýandygy aýdylýar.
Ýöne “Transparency International” toparynyň hasabatyna görä, korrupsiýa we parahorlyga närazylyk bildirip, bu hadysalaryň üstüni açmaga meýilli adamlaryň sany hem köpelýär.
9-njy dekabrda korrupsiýa garşy Halkara göreş güni bellenip geçildi. “Transparency International” bu waka gabatlap, özüniň 2010-njy ýyl üçin taýýarlan hasabatyny çap etdi. Hasabatda dünýäniň 86 ýurdy barada berilýän maglumatlaryň käbiri adamy ikirjiňlendirse, käbiri umyt döredýär.
Hasabat hökümet edaralarynda, keselhanalarda, polis edaralarynda, okuw jaýlarynda we sudlarda bar bolan parahorlyk barada 91 müň adamyň pikiri owrenilip, taýýarlanypdyr.
Korrupsiýa barha artýar...
Pikirleri soralanlaryň 60 prosentiniň garaýşyça, geçen üç ýyllykda parahorlyk artypdyr. “Transparency International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça regional direktory Miklos Marşall pikiri soralanlaryň dörtden biriniň korrupsiýadan ejir çekendigini aýdýandygyny belleýär.
“Erbet görkeziji - korrupsiýanyň gitdigiçe ýaramazlaşýanlygy. Bu tutuş dünýäde bize maglumat beren adamlaryň 60 prosentden gowragynyň aýdany. Korrupsiýa barha artýar. Ol geçen üç ýyllykda hem artypdyr. Ýene bir ýaramaz görkeziji, ol-da, 86 ýurtda pikiri soralan adamlaryň 25 prosentiniň öten ýyl para tölemeli bolandygydyr. Bular gowy görkezijiler däl” diýip, Marşall belleýär.
Barlag geçirilen ýurtlarda iň parahor hasaplanýanlar polisiýa işgärleri. Pikiri soralan adamlaryň 30 prosente golaýy geçen 12 aýyň içinde özleriniň polis işgärlerine para bermeli bolandyklaryny aýdýarlar. Bu 2006-njy ýyldakydan iki esseden hem köp.
Hasabatda görkezilişi ýaly, parahorlyk sud häkimiýetlerinde-de barha artýar.
Parahorlugyň iň ösen regionlary Owganystan, Hindistan, Yrak we Afrikanyň demirgazyk ýurtlary hasaplanylýar. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlarda hem ilatyň takmynan üçden bir böleginiň öz meselelerini para bermek bilen çözýändikleri aýdylýar.
Ýaramaz we oňyn taraplar
“Transparency International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça regional direktory Mikloş Marşall “Bu regionlarda adamlardan ‘Näme üçin para berdiňiz’ diýip soranymyzda, adamlaryň köpüsi häkimiýetler bilen problemalardan gaçyp, para berendiklerini aýtdylar” diýip, belleýär.
“Transparency International” guramasynyň wekilleri köp ýurtlarda iş alyp barýan syýasy partiýalaryň ilat tarapyndan iň bir ynamdan gaçan toparlar hökmünde baha berilmegine geň galandygyklaryny aýdýarlar. Pikiri soralanlaryň 80 prosent töweregi bular ýaly guramalary “düýpden çüýrük” diýip hasaplaýandyklaryny belläpdirler.
Ýöne hasabatda erbet görkezijiler bilen birlikde gowy görkezijiler-de bar. Barlaglaryň görkezmegine görä, adamlaryň arasynda korrupsiýa garşy sagdyn garşy durmalaryň derejesi hem barha artýar. Parahorlyga garşy durup, bu ýagdaýy häkimiýetlere ýetirmäge taýyndygyny aýdýan adamlaryň sany indi öňkülerinden ýokary.
Mikloş Marşallyň pikiriçe, ilatyň aň-düşünjesiniň, gahar-gazabynyň artmagy gowy bolsa-da, düýpleýin ornan korrupsiýany aradan aýyrmak üçin halkyň gysyş görkezmegi, hökümetleriň hem degişli çäreleri görmegi gerek.
“Halk tarapyndan basyş bolmasa, parahorlyga garşy göreş mümkin däl. Oňa ýokardan aşaklygyna we aşakdan ýokarylygyna çemeleşilmeli. Bize bir tarapdan reformany isleýän we düşünjeli syýasy ýolbaşçylar, beýleki tarapdan bolsa güýçli gysyş görkezip, ýagdaýyň üýtgemegini talap edýän ilat gerek. Media üçin, graždan jemgyýeti üçin erkinlik bar ýerinde, bu basyşy belli bir ugra gönükdirip bolýar. Bu ýagdaý reformalara getirip bilýär” diýip, “Transparency International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça regional direktory Mikloş Marşall nygtaýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistanyň nebiti we gazy—2015» atly 20-nji halkara maslahata we sergä gatnaşyjylara Gutlagyny iberdi. Onda şeýle diýilýär:
«Hormatly halkara maslahata we sergä gatnaşyjylar!
Gadyrly myhmanlar!
Sizi Aşgabat şäherinde geçirilýän «Türkmenistanyň nebiti we gazy—2015» atly 20-nji halkara maslahatyň we serginiň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe asylly däpleriň birine öwrülen bu halkara maslahatyň we serginiň nebitgaz pudagyna degişli möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga we bu ugurda alnyp barylýan hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge giň mümkinçilikleri döretjekdigine berk ynanýaryn.
Gadyrly adamlar!
Türkmenistan uglewodorod serişdeleriniň gorlary boýunça dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň biri bolmak bilen, bu serişdeleri aýawly hem-de rejeli peýdalanmak boýunça tutumly işleri amala aşyrýar. Biziň ýurdumyzyň geosyýasy taýdan amatly ýerleşmegi bolsa ençeme halkara taslamalary öňe sürmäge, tebigy baýlyklary sebitiň döwletleriniň bähbitlerine peýdalanmaga oňyn şertleri döredýär.
Türkmenistanyň Ýaşulularynyň şu ýyl «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda bolup geçen maslahatynda hem ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň alyp barýan işleri, öňde durýan wezipeleri bilen bagly anyk meselelere seretdik. Şeýle hem uglewodorod serişdelerini daşary ýurtlara diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek meselelerini ara alyp maslahatlaşdyk.
Biz ýene-de sanlyja günden Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyna başlamagy göz öňünde tutýarys. Bu gaz geçirijiniň taslama gatnaşýan ýurtlaryň ykdysadyýetini ösdürmäge, ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga, şeýle hem täze iş orunlaryny döretmäge uly ýardam berjekdigine berk ynanýaryn.
Hormatly halkara maslahata we sergä gatnaşyjylar!
«Galkynyş» gaz känini senagat taýdan özleşdirmek hem gaz pudagynda amala aşyrylýan iri taslamalaryň biridir. Ýakyn günlerde bu gaz känini özleşdirmegiň üçünji tapgyrynyň taslama işlerine badalga bereris. Bu bolsa ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny bütin adamzadyň bähbidine gönükdirýändigimize ýene-de bir gezek şaýatlyk edýär.
Şu ýylyň dekabr aýynda ulanmaga berilmegi göz öňünde tutulýan Gündogar—Günbatar gaz geçirijisiniň işe girizilmegi bolsa dünýäniň energetika howpsuzlygyna goşant goşýan ýurt hökmünde Türkmenistanyň syýasy we ykdysady mümkinçiliklerini has-da artdyrar.
Häzirki döwürde ýurdumyzda uglewodorod serişdelerinden zerur önümleri öndürýän toplumlaryň gurluşygyna başlanmagy halk hojalygynyň pudaklarynyň sazlaşykly ösdürilmegi hem-de Türkmenistanyň senagat taýdan ösen döwlete öwrülmegi bilen berk baglanyşyklydyr. Şoňa görä-de, uglewodorod serişdelerini peýdalanyp, häzirki döwürde dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän önümleri öndürmek, şonuň netijesinde köp sanly iş orunlaryny döretmek ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň öňünde durýan esasy wezipeleriň biridir.
Häzirki döwürde ýurdumyzda iri gazhimiýa toplumlarynyň birnäçesiniň gurluşygy üstünlikli alnyp barylýar. Ýakynda tebigy gazdan suwuk ýangyç öndürjek ýene-de bir toplumyň düýbüniň tutulmagy bolsa bu ugurdaky meýilnamalary üstünlikli amala aşyrýandygymyza şaýatlyk edýär.
Türkmenistanda nebitgaz pudagynda amala aşyrylýan taslamalaryň işine halkara işewürler toparlarynyň maslahatlary, şeýle hem ýurdumyzda we daşary ýurtlarda geçirilýän halkara maslahatlar uly itergi berýär.
Hormatly myhmanlar!
Gadyrly dostlar!
Bu halkara maslahat we sergi milli ykdysadyýetimiziň dünýä ykdysadyýetine işjeň goşulmagy üçin zerur şertleri döretmäge ýardam berer.
Sizi «Türkmenistanyň nebiti we gazy—2015» atly 20-nji halkara maslahatyň we serginiň öz işine başlamagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Siziň ähliňize berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işleriňizde üstünlik, halkara maslahatyň we serginiň işine bolsa rowaçlyk arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow».


text:
Bütindünýä Bankynyň 2011-nji ýylyň 16-njy fewralynda ýaýradan hasabatynda
aýdylmagyna görä, azyk önümleriniň bahasynyň galmagy Ösýän döwletlerde soňky ýarym ýylyň içinde 44 million ilatyň garyplaşmagyna sebäp bolupdyr. Merkezi Aziýa döwletlerinde hem geçen ýyl azyk önümeleriniň bahasy 50%-den 100%-e çenli galypdyr.
Bütindünýä Bankynyň hasabatyna görä, geçen ýylyň iýun aýyndan üstümizdäki ýylyň ýanwaryna çenli dünýäde bugdaýyň bahasy iki esse galyp, mekgejöwen 73% gymmatlapdyr. Emma tüwiniň bahasy duýarlyk derejede galmandyr. Şekeriň we dürli ösümlik ýaglarynyň bahasy duýlarlykly ýokarlanypdyr.
Bugdaýyň bahasynyň Täjigistanda 37%, Gyrgyzystanda 54% galandygy barada hasabatda aýdylýar. Azyk önümleriniň bahalarynyň 2008-nji ýyldaky rekord derejesine ýetmegine 3% galypdyr. Bu baradaky hasabat dünýäniň 20 sany iň güýçli ykdysadyýetli döwletleriniň maliýe ministrleriniň Pariždäki maslahatynyň öňüsyrasynda yglan edildi.
Bütindünýä Bankynyň maglumatynda Bankyň prezidenti Robert Zoelligiň şeýle sözleri getirilýär: “Bütin dünýäde azyk önümleriniň bahalary howply derejede galýar. Bu dünýäde millionlap garyp gatlagyň durmuşyna howp salýar. Bahalaryň galmagy eýýäm millionlarça adamlaryň has-da garyplaşmagyna getirdi we girdejisiniň ýarpysyndan köpüsini azyk önümlerine sarp edýän adamlar üçin kynçylyk döredýär”.
Bütindünýä Bankynyň prezidenti Robert Zoellik girdejisiniň ýarpysyndan köpüsini azyk önümlerine sarp edýän adamlar garyplyga duçar bolarlar diýýär. Eger-de şu prinsipden ugur alsak, türkmenistanlylar azyk önümlerine öz girdejisiniň näçeräk bölegini sarp edýär diýen sowal döreýär.
Işi bar bolan adamlaryň ýa-da özüniň hususy firmasy bar adamlaryň girdejisi maşgalanyň azyk önümlerine artykmajy bilen ýetýär diýip, türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar: “Türkmenistanda medeniýetde, halk magaryfynda işleýänleriň ortaça aýlygy 250-350 dollar töweregi. Eger-de 2-3 çagaly maşgala bolsa, şonuň 150-200 dollary azyk önümlerine ýetýär. Hususy biznes bilen meşgul bolýanlaryň hem girdejisi erbet däl”.Köpçagaly maşgalalaryň ýagdaýy nähili bolar?
Emma Türkmenistanda köpçagaly maşgalalar-da bar. Bugaýew maşgalada 7-8 çaga bolup, ýekeje adam işleýän bolsa, onuň aýlygynyň hiç zada ýetmejekdigini, sebäbi hususy eýeçilik bilen döwlet eýeçiliginiň arasynda ýaryş bolmany üçin bazar nyrhlarynyň bazar söwdagärleriniň islegine görä galdyrylýandygyny aýdýar.
”Türkmenistanda etiň bahasy 5 amerikan dollaryna deň. Bu Türkmenistan üçin gaty gymmat. Gök önümler hem şeýle. Göräýmäge, hemme zat bol ýaly. Emma şu günlerde, ýagny gyş paslynyň dowam edýän wagty, olar ýokary bahalardan satylýar” diýip, Bugaýew aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowanyň sözlerine görä, käbir et dükanlarynda etiň bahasy 9-10 manat diýlip ýazylsa-da, satyjylar müşderiler bilen hasaplaşanda 12 manatdan gowrak bahadan hasaplaşýarlar. Gök önümleriň we miweleriň köpüsi daşary ýurtlardan getirilensoň, olaryň bahasy-da gymmat.
“Eger-de ýurduň içinde oba hojalygyny ösdürmäge ünsi güýçlendirseler, bahalar beýle gymmat bolmazdy“ diýip, 45 ýaşly türkmenistanly işçi Aýgül aýdýar.
Özbegistanda nähili?
Özbegistanyň Surhanderýa welaýatynda mugallym bolup işlýän Fahriddiniň sözlerine görä, geçen ýyl 60-65 müň sumdan satylan Gazagystanyň uny häzir 85 müň sumdan, geçen ýyl 2,800 sumdan satylan ösümlik ýagy hazir 4,500 sumdan, öň 7-8 müňden satylan et häzir 12 müň sumdan satylýar. 1 amerikan dollary 1,650 özbek sumyna barabar.
BMG-niň Azyk önümleri we oba hojalygy baradaky edarasynyň geçen ýylyň netijeleri boýunça yglan eden hasabatyna görä, 2011-nji ýylda iň garyp döwletleriň azyk önümleriniň importyna sarp edýän harajaty 11% ýokarlanar. Bu gurama eger-de 2011-nji ýylda azyk önümleriniň ýetişdirilýän ekin meýdanlary ýeterlikçe giňeldilmese, agyr günleriň geljekdigini duýdurýar.


text:
11-nji aprelde Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin ähli syýasy güýçleri parlament we prezidentlik saýlawlary bilen bagly dartgynly ýagdaýlardan soňra ýurdy ösdürmek üçin bilelikde işleşmäge çagyrdy.
Ol ýurdyň premýer-ministri hökmünde parlamentde eden ahyrky çykyşynda geçen 4 ýylda öz hökümetiniň ýeten sepgitleri barada gürrüň etdi.
Putin: “Orsýet parlament we prezidentlik saýlawlary bilen bagly dartgynly ýagdaýlary başdan geçirdi. Elbetde, şu günem gaharly emosiýalary we syýasy göreşleriň ýaňyny eşitmek mümkin. Emma, kämil demokratiýanyň logikasyna laýyklykda, saýlawlar tamamlanandan soň has bir möhüm etap bolan bilelikde işleşmek etapy başlanýar” diýip belledi.
Şu ýylyň 4-nji martyndaky prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanan W.Putin 7-nji maýda prezidentlige kasam eder. Ol 6 ýyllap Orsýeti dolandyrar. W.Putin 2000-2008-nji ýyllar aralygynda hem Orsýetiň prezidenti bolupdy.


text:
Çehiýanyň saýlawçylary şu hepdede täze parlamenti saýlamaga taýýarlyk görýärkä, ýurduň Kommunistik partiýasy 1989-njy ýylda Çehoslowakiýada kommunistik režim dargaly bäri eýe bolmadyk üstünligine eýe bolup, öz syýasy täsirini görnetin artdyrýar.
Pensioner Wladimir Pekny we onuň aýaly Hana Pekna Praganyň merkezinde ýerleşýän öýüniň golaýyndaky parkda açylan bägülleriň ýanynda oturyp, Çehiýada ýetip gelýän saýlawlar barada gürrüň edýärler.
Şu ýylyň iýun aýynda ýurduň öňki premýer-ministri Petr Neçasyň sagçy-merkezçi koalisiýasyny hökümetden çetleşdiren dawa çeh saýlawçylarynyň henizem ýadynda, bu bolsa kommunistlere öz täsirini artdyrmaga mümkinçilik döretdi. Ýurtda Kommunistik partiýa 1989-njy ýyldan bäri häzirki ýaly derejede goldaw bildirilmändi.
Ses berijileriň goldawy
Käri boýunça mehanik, 88 ýaşly pensioner Pekny häzirki ýagdaýa begenýär. Ol kommunistik döwri we Sowet Soýuzy boýunça goňşulary bilen şol döwürdäki söwda gatnaşyklaryny küýseýändigini aýdýar. Pekny ýurduň kömür känleriniň hususylaşdyrylmagyny ýazgaryp, muny halkyň milli baýlygyny talamak diýip atlandyrýar.
Wladimir Pekny we onuň aýaly Hana çäklije pensiýa pullaryna zordan oňýandyklaryny aýdýarlar. Olar ýurduň korrumpirlenen syýasatçylarynyň baýamak üçin öz wezipelerinden hyýanatçylykly peýdalanýandyklaryny nygtaýarlar. Olar parlament saýlawlarynda kommunistlere ses bermek niýetini mälim edýärler.
Bu pensionerleriň pikiri bilen ylalaşýan raýatlaryň sany köpelýär. Şu ýylyň başynda geçirilen pikir soralyşyklaryň netijelerine görä, öz pikirini mälim eden raýatlaryň üçden bir bölegi kommunistik režimiň höküm süren döwründe has gowy ýaşandyklaryny aýdypdyrlar.
Üstesine, ýurduň sagçy-merkezçi partiýalardan göwni galan ses berijileriniň saýlawlara gatnaşyk derejesiniň pes boljakdygy, munuň bolsa kommunistleriň şanslaryny artdyrjakdygy çak edilýär.
Sagçy-merkezçi sosial-demokratlaryň saýlawlarda 22% ses almagyna garaşylýar, bu bolsa olara özbaşdak köpçülik bolup hökümet düzmäge mümkinçilik bermeýär.
Çak edilişine görä, bu ýagdaý kommunistleriň sesleriň 17%-ni almagyna we öz täsirini artdyrmagyna getirer.
Meşhurlygyň sebäpleri
Pragada ýerleşýän Nýu-Ýork uniwersitetiniň müdiri we Çehiýanyň öňki prezidenti Waslaw Gaweliň kömekçisi bolan syýasy analitik Ýirži Pehe kommunistleriň häzirki üstünligini ýurtda alnyp barylýan syýasata garşy protestleriň artmagy bilen düşündirýär.
Ýirži Peheniň pikirine görä, öňki pemýer-ministr Petr Neçasyň hökümetiniň kemçilikleri ýurtdaky antikommunistik garaýyşlara uly zeper ýetirdi.
“Öň kommunistlere garşy çykyş eden adamlar indi hatda kommunistleriň-de Petr Neçasyň hökümetinden erbet däldigini aýdýarlar” diýip, Pehe belleýär.
1989-njy ýylda kommunistik režimi parahatçylykly ýol bilen agdaran we ”Mahmal rewolýusiýa” ady bilen taryhda yz galdyran ýurtda gaýtadan kommunistlere syýasy goldawyň artmagy köpleri geň galdyrýar.


text:
Sişenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň Mary welaýatyna sapar edip, welaýatda täze guruljak ammiak we karbamid zawodlarynyň gurluşygynyň düýbüniň tutulyş dabarasyna gatnaşdy.
Bahasy 1 milliard 100 million dollara durjak bu zawodlaryň gurluşygy Ýaponiýanyň we Türkiýäniň kompaniýalary tarapyndan amala aşyrylar.
Marydaky bu zawodlar doly güýjünde işläp başlanda, olaryň ýylda 400 müň tonna ammiak we 640 müň tonna karbamid öndürmäge ukyply boljakdyklary habar berilýär.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, Mary welaýatyndaky bu zawodlaryň işe girmegi bilen, olarda 900 töweregi iş orny peýda bolar.


text:
Her bir ekzamen, gutardyş ýa-da okuw jaýlaryna giriş synagy bolsun – alnan bilimleriň berkliginiň synagy bolup, tabşyrýanyň ýaşyna we eýeleýän derejesine garamazdan adam üçin stress ýagdaýy döredýär. Soragnamany çekmezden öň birinji ýylyň talyby hem, 40 ýaşly ylymdar hem tolgunýar. Köplenç aljyraňňylyk öz güýjüňe ynamsyzlyk bilen bagly bolýar, özüňe ynamly bolmak hem öz gezeginde taýýarlygyň derejesine bagly bolýar.
Öňüňde maksat goýmaly
Möwzuklary özleşdirmegiň iň amatly usuly – okuw synaglaryna taýýarlanmagyň maksadyny göz öňünde tutmakdyr. Gowy baha almagy maksat edinen bolsaňyz, onda çynlakaý çemeleşmeler zerurdyr. Taýýarlanmazdan öň soraglaryň sanawyny eliňdäki öň okalan leksiýalar bilen deňeşdirip barlamak gerekdir. Leksiýada ýetmedik soraglaryň jogaplaryny kitapdan tapyp bellemek, nämäniň nirede ýerleşýänini bellik etmek möhümdir, sebäbi soňundan gözleýşe wagt ýitirmän, şol wagt açyp okamak wagty tygşytlap bilýär.
Emma ders seni gyzyklandyrmaýan bolsa, birnäçe günüň döwamynda taýýarlanyp, gowy baha alyp bilerin diýip çak etmek asla akmaklyk bolup biler. Netije: öz mümkinçiligiňe pähimli baha berip, maksada tarap okgunly hereket etmekdir. "Bäş" bahany almak üçin dersi düýpli öwrenmek ýa-da "üçlük" baha üçin kitaplara göz gezdirmek – düýbünden aýry iki sany strategiýadyr.
Taýýarlygy gowşak ýerden başlamalydyr
Köplenç okuw synagyna taýýarlanýan okuwçylar soragnamalary eline alyp, tertip boýunça birinji soragdan başlap, yzygiderli taýýarlanýarlar. Emma bu ýagdaýda ähli soraglaryň soňuna çenli okalyp ýetişilmezligi mümkindir. Synaglarda bolsa köplenç ýekeje gezek okalmadyk soraglaryň düşýän ýagdaýlary seýrek däl ahyryn. Şunuň oňaýly çözgüdi – taýýarlygy gowşak bilýän soraglaryňdan başlamakdyr.
Soraglara göz gezdirip, name barada düşünjäň bardygyny, nämäni sen asla bilmeýändigiňi anyklamak zerurdyr.
Öwrenişiň dürli görnüşlerini ulanmaly
Mowzugy ýönekeý okap bolar. Okap, bellikleriňizi gyra çykaryp bolar. Okap, konspekt ýazyp hem bolar. Emma iň amatlysy: her bir sorag üçin aýry kagyz alyp, ona bellikleri, shemalary, wakalary, meşhur atlary, formulalary, düzgünleri belläp ýazmakdyr. Meňzeşlik boýunça baglanşyklary deňeşdirip görmeli. Mysal üçin, tehniki termin seniň dostuň familiýasyna ýa-da daýzaň ýaşaýan köçesiniň adyna meňzeşdir, şundan peýdalan. Okuw synagyndan öň bu belliklere seredişdirip, aňsatlyk bilen mowzugy gaýtalap bilersiň.
"3-4-5" usuly näme?
Bu usulyň awtory psiholog A. Pronin bolup, onuň manysy şundan ybaratdyr:
Synaga çenli döwri (hepde, aý, ýarym ýyl) üçe bölmeli. Mysal üçin bir aý galan bolsa, ilkinji 10 günüň dowamynda, egerde saňa üçlük baha almak ýeterlik bolsa, sen ähli maglumatyň ujypsyz bölegini özleşdirmeli. Indiki 10 günüň döwamynda bilimiňi artdyrmak üçin, köpräk maglumaty okamagyň ugruna çykmaly. Soňky 10 günüň dowamynda, iň gowy baha üçin bilimiňi kämilleşdirmek maksadyň bilen taýýarlanma göz öňüne tutulýar.
Maglumatlary meýilnama boýunça özleşdirme we olary gaýtalap durma mümkinçiligi bu usulyň artykmaçlygy bolup durýandyr.
Ýat tutma usuly
Mowzugy näçe okasaň hem, oňa düşünmeýän wagtlaryň az bolanok. Onda okuw maglumatlaryny ýat tutmaly bolýar.
Ýat tutmagyň hem öz düzgünleri bar:
► ýat tutmaly ýerini okap, yzyndan gaýtalamaly;
► ýene 2 sekuntdan, 4 sekuntdan gaýtalap durmaly;
► ýene 10 minutdan gaýtalamaly;
► 2-3 sagatdan gaýtalamaly;
► 2 gün, 5 gün geçenden soň hem gaýtalamaly (ýatkeşliligiň dowamly görnüşini berkitmek üçin).
Bilimiňi daşyňdan ýa-da içiňden okap gaýtalamagyň tapawudy barmy?
Psihologlaryň bellemegine görä, içiňden okap gaýtalamagyň netijesi pesdir. Göwnüňe bilýän ýaly bolsaň hem, köplenç synag wagty üzlem-saplam aýdylan jogap eşidilýär. Daşyňdan jogabyň mazmunyny öz-özüňe aýdyp bermek, kagyzda beýan ediş meýilnamasyny düzmekden gowusy ýokdur. Bu ýagdaýda gepleýiş we hereket ediji ýat kömege gelýär.
Okuw synagyndan öňki taýynlyk
Synaga bir gün galanda köpräk dynç alyp, akyl we fiziki işi azaltmak maslahat berilýär. Gezelenç etmek hem peýdalydyr. Köpler synagdan öň gije-gündiz okap ýalňyşlyk edýärler. Netijede nerw dartgynlylygy döräp, kelle agralýar, ýatkeşlik peselýär. Şonuň üçin hem özüňe zor salman, iň gowusy irräkden ýatyp, ertesi şähdaçyk bolup oýanmakdyr.
Hemme taýýarlygyňy synag gününe goýmaly dälde, ondan bir gün öň eşikleriňi, el telefonyňy taýynlama, hemme gerekli resmi kagyzlary jemläp goýmak, bolgusyz ownuk zatlar üçin alada etmezlige kömek eder.
Synag güni tolgunmazlyk üçin näme etmeli?
Özüňe erk edip, tolgunman synagy tabşyrmak mümkin däl, sebäbi oňa geljegiň bagly bolýar. Emma stressiň derejesini peseldip, üstünlik gazanyp bolar.
→ Synaglardan öň rahatlandyryjy serişdeleri kabul etmek maslahat berilmeýär, sebäbi olar ukyçyllyga getirip, ünsüňi bölýär. Şonuň ýaly-da, kofe we çaýy köp içmekden saklanyň. Olar nerw ulgamynyň dartgynlylygyny ýokarlandyryp bilerler. Gowusy halaýan iýmitiňizden taýynlanan, ýeňil ertirlik ediniň. Ol siziň keýpiňizi galdyrar.
→ Gara şokolad pikirleniş hadysasyny güýçlendirýär. Irdenki maşkdan we duşdan soň, ertirlik wagty şokoladyň bir-iki bölejigini iýmek maslahat berilýär.
→ Okuw synagyna halaýan, özüňizi ykjam duýýan eşigiňizi geýip barmaly. Ol rahatlyk we gorag duýgusyny berýär. Synaga özüňe ýakyn adamlar bilen gitseň, olar ünsüňi sowmana kömek ederler.
→ Howsala düşmezlik üçin maşk kömek eder: ýuwaşlyk bilen 7-ä çenli sanap demiňi içiňe çekmeli, soňundan 7-ä çenli sanap demiňi saklamaly, soň ýene-de 7-ä çenli sanap haýallyk bilen demiňizi göýbermeli. Netijede adrenaliniň mukdary ganda peselip, ýürek urmalar haýallaýar.
Okuw synagynda özüňi nähili alyp barmaly?
Ekzamen wagty başga zat barada pikirlenmekden saklanmalydyr. Şowşuzlyga uçranyňda ýa-da synagdan geçeniňde nämeleriň bolup biljekdigi barada pikir ýöretmeleriň asla geregi ýokdur.
Soragnamany alyp, okanlaryňy arkaýyn ýada salyp we pikirleri jemläp, ýazyp başlama zerurdyr.
Ýatda sakla! Eger hiç maglumaty ýatlama başartmaýan bolsa hem, dymyp oturmakdan peýda ýokdur. Ondan ýalňyşlyk bilen jogap berip, gepläp oturanyň has gowydyr. Okuw synaglarynda diňe bilimiň dälde, özüň we seniň ýeňşe bolan erjelligiň synagdan geçýändigini unutma.
OKUW SYNAGLARYNDA ROWAÇLYK HEMRAŇ BOLSUN!
Teswirlemeler
Dashoguz welayatynyn turkmen oba hojalyk institutynda nahili fakultetler bar bilip bolarmy?
1. Agronomçylyk (hünärler: agronomçylyk; agroekologiýa (oba hojalygynyň ekologiýasy); agrohimiýa we topragy öwreniş).
2. Maldarçylyk we weterinar lukmançylygy (hünär: weterinar lukmançylygy).
3. Gidromeliorasiýa we oba hojalygynyň mehanizasiýasy (hünärler: mirapçylyk (gidromelioratiw ulgamlarynyň ulanylyşy); oba hojalygyny mehanizmleşdirmek; gidromeliorasiýa (suw gorlary we dolandyrmak), tehniki hyzmatyň guralyşy we tehnologiýasy).
4. Pudak kärhanalarynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy (hünär: oba hojalygynyň ykdysadyýeti).
5. Ykdysadyýet we hojalyk hukugy (hünär: oba hojalygynda buhgalter hasaby we audit).
6. Kompýuter tehnologiýasy (hünär: oba hojalygynda maglumat ulgamlary).
2016njy yylda tm dowlet lukmancylyk uniwersiteti haysy derslerden ekzamen bolar. Ekzamenin soraglaryny bilip bolarmy
Himiýa,biologiýa,jemgyyeti owrenish/taryh derslerinden bolýar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
hyzmatlarymyz
- › Hyzmatlarymyz
- › Raýatlara
- › Telekeçiler we edara görnüşli taraplar
- › Hyzmat ediş nokatlar
- › Pul geçirimler
SWIFT
SWIFT töleg ulgamy
Türkmen-Türk paýdarlar täjirçilik banky tarapyndan müşderileriň tabşyryklary boýunça geçirilýän amallaryň (tölegleriň) tizligini artdyrmak we ygtybarlylygyny has ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly seljeriş işleri geçirilýär. Munuň bilen baglanyşyklylykda, birinji derejeli daşary ýurt banklarynda habarlaşyk (aragatnaşyk) hasaplarynyň açylmagy we Bankyň halkara SWIFT ulgamyna goşulmagy netijesinde, berilýän hyzmatlaryň has kämil bolmagy, ýerine ýetirilýän bank amallarynyň halkara standartlarynyň derejesine ýetirilmegine we müşderileriň hasaplaşyklarydyr tölegleriniň has çalt amala aşyrylmagy baradaky islegleriniň doly kanagatlandyrylmagy üpjün edilýär.
dýp hümmeti 18.01.2017Merkezi Bankyň dýp kursy
karz hasaplama
goýum hasaplama
salgymyz
View Larger Map


text:
Owgan polisiýasy alty adamy janyndan geçen terrorçynyň kast ediş hüjümlerini planlaşdyrmakda gümanlap, tussag edendigini aýdýar.
Kabul polisiýasynyň başlygynyň orunbasary, general Mohammad Daoud Amin Azatlyk radiosynyň owgan gullugyna beren gürrüňinde ýekşenbe güni Kabulda geçirilen reýdde tussag edilen adamlaryň ýanyndan janyndan geçenleriň kast ediş hüjüminde ulanylyp biljek 6 keltekçäniň, 50 granatyň we bir topar tüpeňiň çykandygyny aýtdy.
Emma ol bu adamlaryň niräni nyşana alandygynyň entek belli däldigini hem sözüne goşdy.
Tutulan adamlaryň şahsyýetlerini anyklamak üçin derňew geçirilýär.


text:
Ýeňiş baýramynyň 70 ýyllygy mynasybetli geçirilýän “Sankt-Peterburg türkmen ýaşlarynyň gözi bilen” atly bir hepdelik çäräniň çäklerinde Peterburgyň Milletler öýünde Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň suratlarynyň sergisi açylar. Bu çäräni Peterburgyň “Mekan” türkmen medeniýeti jemgyýetiniň ýardam bermeginde Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi guraýar.
24-nji aprele çenli dowam etjek sergide žiwopisçi talyplaryň milli däpleri aýawly saklanylýan häzirki zaman Türkmenistanyň tebigaty, durmuşy, gaýtalanmajak gözel keşbi şöhlelendirilýän suratlaryň 30-a golaýy görkeziler. Açylyş dabarasynda Türkmenistanyň milli aýdym-sazlary ýaňlanyp, sowgatlyklary we kitaplary görkeziler, şeýle hem Beýik watançylyk urşunyň weterany, ýazyjy Iwan Ilýan bilen duşuşyk geçiriler.
Türkmenistanly talyplar I. Ý. Repin adyndaky çeperçilik akademiýasynda bolup, hünär ussatlygy derslerini geçerler. Şeýle hem Leningrad gabawynyň taryhy bilen baglanyşykly ýerlerde bolarlar we Demirgazyk paýtagtyň medeniýeti bilen tanşarlar.