text:
Ýaponiýa
Ýaponiýa (ýap. 日本 Nihon, Nippon?), resmi ady Şablon:Audio (ýap. 日本国?) — Gündogar Aziýada ada döwleti. Ol Ýuwaş okeanda, Ýapon deňziniň, Hytaýyň, KHDR-nyň we Günorta Koreýanyň we Russiýanyň gündogarynda ýerleşýär. Demirgazykda Ohot deňzinden başlap, tä günortada Gündogar Hytaý deňzine we Taýwana çenli territoriýany eýeleýär.
Gysgaça[düzet | çeşmäni düzet]
Paýtagty: Tokio
Meýdany: 377,944 kw. km.
Ilaty: 127,960,000 adam (2011 ý.)
Gimn: Kimigayo
Resmi dili: Ýapon
Hökümet baştutanlary: Naruhito (Imperator), Shinzo Abe (premýer-ministr)
Pul birligi: Ýen
Iň belent nokady: Fujiýama wulkany (3776 m)
Agalyk ediji dini: şintoizm we buddizm
Umumy maglumat[düzet | çeşmäni düzet]
“Ýaponiýa” ýaponça Nippon ýa-da Nihon – “Günüň dogýan ýurdy”). Gündogar Aziýanyň kenar sebitleriniň golaýynda, Ýuwaş okeanyň adalarynda ýerleşen döwlet. Ýaponiýanyň territoriýasynyň düzüminde demirgazyk-gündogardan günorta-günbatara 3500 km diýen ýaly uzalyp gidýän 6852 ada bar. Esasy adalary – Hokkaýdo, Honşu, Şikoku we Kýuşu. Bu 4 ada ýurduň 97% tutýar. Ýaponiýa gündogarda we günortada Ýuwaş okean, günbatarda Hytaý hem-de Ýapon deňizleri, demirgazykda Ohot deňzi ýanaşýar. Meýdany 372,2 müň kw.km. Ilaty 127.9 mln-dan gowrak adam (2011). Ilatynyň sany boýunça dünýäde 10-njy orny eýeleýär. Paýtagty – Tokio şäheri. Ýaponiýanyň territoriýasy administratiw taýdan 47 prefektura bölünýär.
Jemi içerki önümiň möçberi boýunça dünýäde 3-nji orny eýeleýär. Ýaponiýa BMG-niň, G8-iň, G20-iň agzasydyr. Ýaponiýa konstitusion monarhiýa döwleti bolmak bilen, Akihito ýurduň imperatorydyr.
Döwlet gurluşy.[düzet | çeşmäni düzet]
Ýaponiýa – konstitusion monarhiýa. Häzirki konstitusiýasy 1947-nji ýylyň 3-nji maýynda güýje girýär. Konstitusiýa laýyklykda Ýaponiýanyň nesilden-nesle geçýän imperatory “döwletiň we halkyň bitewiliginiň simwoly” hasaplanylýar. Ol parlamentiň görkezmegi boýunça premýer-ministri, hökümetiň görkezmegi boýunça Ýokary suduň başlygyny we agzalaryny belleýär. Kanun çykaryjy ýokary organy – parlament, ol 2 palatadan — Wekiller palatasyndan (4 ýyllyk saýlanylýar) we Maslahatçylar palatsyndan (6 ýyllyk saýlanylyp, her 3 ýyldan ýarysy täzelenýär) ybarat.
20 ýaşyna ýeten raýatlaryň hemmesine saýlaw hukugy berilýär. Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýokary organy – hökümet (Ministrler kabineti). Onuň düzümini (20 ministr) premýer-ministr formirleýär.
Ýaponiýanyň sud sistemasyna baş kazy we kazylaryň 14-sinden ybarat Ýokary sud baştutanlyk edýär. Ýokary sud konstitusion suduň funksiýalaryny hem ýerine ýetirýär. Apellýasion sudlaryň 8-si, esasy ýerli sudlaryň 49-sy hem-de olaryň bölümleriniň 232-si we başga sudlary bar.
Tebigaty[düzet | çeşmäni düzet]
Ýaponiýanyň tebigatynyň esasy aýratynlygy onuň aram, subtropiki we tropiki guşaklyklarda hem-de adalarda ýerleşip, materikden izolirlenmegi arkaly kesgitlenilýär. Kenar çyzygynyň umumy uzynlygy 30 müň km-e golaý. Uly ýarym adalary – Kii (Honşu adasynda), Oşima (Hokkaýdo adasynda) we başgalar. Territoriýasynyň 3/4 böleginden gowragyny belentlikler we daglar tutýar. Peslikler aýry-aýry sebitlerde bolup, kenar ýakasynda ýerleşýär. Hokkaýdo adasyndaky esasy gerişler Sahalin we Kuril adalaryndaky gerişleriň dowamydyr. Honşu adasynyň orta bölegini döwülmeleriň (jaýryklaryň) zolagy bolan Fossa-Magna (uzynlygy 250 km) kesip geçýär. Onun üstünden ençeme wulkan, şol sanda Ýaponiýada iň beýik Fujiýama (3776 m) wulkany ýokary göterilýär. Honşu adasynyň merkezi böleginde Hida, Kiso, Akaişi (beýikligi 2900–3192 m) gerişleri ýerleşýär. Ýaponiýada (Honşu adasynda) beýikligi 3000 m-den geçýän 16 dag depesi bar. Honsýu adasynyň günorta-günbatarynda Kinki düzlügi we Biwa köli ýerleşýär. Sikoku adasynyň iň beýik ýeri Isidzuti dagy (1981 m), Kýuşu adasynda bolsa Kunju wulkany (1788 m) hasaplanylýar. Rýukýu adalarynda plato we pes daglyklar agdyklyk edýär. Ýapon adalary Günbatar Ýuwaş umman geosinklinal guşaklygyň düzümine girýär. Ýaponiýanyň territoriýasy ýokary seýsmikligi (weýran ediji ýertitremeler 1855, 1891, 1897 ýyllarda, 1923 ýylda Tokio weýran bolýar, 1995 we 2011-nji ýyllarda güýçli ýertitremeler bolýar), aktiw wulkanizm (150 töweregi wulkan bolup, onuň 40-a golaýy hereket edýär) bilen häsiýetlendirilýär. Wulkanik raýonlar mineral we termal çeşmelere baýdyr. Gazylyp alynýan peýdaly zatlardan kömür, kükürt, demir, marganes, gurşun-sink, mis magdanlary, nebit, hromit, altyn, kümüş we simap bar. Klimaty musson, demirgazygynda aram, Ýapon adalarynyň günorta böleginde subtropiki, Rýukýu adalarynyň köp böleginde tropiki. Umuman, klimaty çygly. Ýyllyk ygaly 800–3000 mm. Ýurtda gysga, bol suwly, dag derýalarynyň gür ulgamy bar. Olardan ululary – Honsýu adasynda Şinano, Tone, Kitakami, Hokkaýdo adasynda Işikari. Kölleri köp, emele gelişleri boýunça dürli-dürlüdir. Ululary: Biwa (meýdany 716 kw.km), Inawaşiro, Towada, Kutçaro, Kasumigaura, Saroma. Demirgazykda küljümek, çemen-batga topraklar, aram guşaklygyň günorta böleginde goňur tokaý, subtropiklerde, tropiklerde sary we gyzyl topraklar ýaýrandyr. Ýaponiýanyň territoriýasynyň 2/3 böleginden gowragyny tokaýlar we gyrymsy agaçlar tutýar. Ýaponiýada agaçlaryň we gyrymsy agaçlaryň 700-den gowrak, otlaryň 3000-e golaý görnüşi bar. Ýurtda süýdemdirijileriň 270, guşlaryň 800-e golaýy, süýrenijileriň 110, Ýaponiýa ýanaşýan deňizlerde balyklaryň 600-den gowrak, mollýusklaryň 1000-den gowrak görnüşi bar. Ýaponiýanyň faunasynda endemik hem-de relikt görnüşler köp. Hokkaýdo we Honsýu adalarynda möjek, tilki, torsuk, ýenot görnüşli it, diňe Hokkaýdo adasynda goňur aýy, samyr, gornostaý; Togara aýlagyndan günortada tropiki fauna (uçýan itler, köp sanly tropiki guşlar we mör-möjekler) bar. Ýaponiýada guşlardan daşdeşen, jokjoky, garlawaç, durna, teterew, leglek, gyrgy, bürgüt, hüwi, kenar ýakalarynda deňiz guşlary duşýar. Süýji suwda ýaşaýan balyklardan zagara, lakga, ýylan balyk, minogalar, kenar ýakasyndaky suwlarda balykçylyk ähmiýetli balyklardan Ýuwaş okean takgazy, tunes, treska, kambala bar.
Ilaty[düzet | çeşmäni düzet]
Ýaponiýa bir milletli ýurt bolup, ilatynyň 98.5%-inden gowragy ýaponlardyr. Ýurduň gadymy ilatlary aýnlar we ýamatolar. Resmi dili – ýapon dili. Ýaponiýa ilatynyň sany (2011 ýylda 127 mln-dan gowrak adam) boýunça dünýäde 10-nji orny eýeleýär. Ilatynyň ortaça gürlügi 1 kw. km-de 337.1 adam (2010). Esasy şäherleri – Tokio, Osaka, Ýokohama, Nagoýa.
Taryhy[düzet | çeşmäni düzet]
III asyrda Ýamato diýen uly taýpa birleşigi döreýär. Şu birleşigiň esasynda, synpy jemgyýetiň formirleniş prosesinde ýapon döwleti emele gelýär. Feodalçylyk gatnaşyklarynyň ösmegi bilen bir hatarda gul eýeçilik gurluşy döreýär. VII asyryň ortalarynda – XII asyryň ahyrynda Ýaponiýa irki feodalizmi, XII asyryň ahyrynda – XVI asyrda ösen feodalizmi başdan geçirýär. Ýaponiýada kapitalistik manufaktura XVIII asyryň ahyrlarynda – XIX asyryň I ýarymynda ýüze çykýar.
1900-nji ýylda Ýaponiýa beýleki döwletler bilen bilelikde Hytaýda bolan antiimperialistik gozgalaňy basyp ýatyrmaga gatnaşýar. Manjuriýanyň we Koreýanyň üstünde Ýaponiýa rus-ýapon urşuny (1904-1905) turuzýar. 1910-njy ýylyň awgustynda Koreýa anneksirlenýär we ýapon koloniýasyna öwrülýär.
Ýaponiýanyň dolandyryjy toparlary Sowet Russiýasynyň hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ýola goýmak hakyndaky ähli tekliplerini ret edýär, ABŞ, Beýik Britaniýa, Fransiýa bilen dil düwşüp, Sowet respublikasynyň garşysyna ýaragly interwensiýa ýoluna düşýär. Ýapon goşunlary 1918-nji ýylyň 5-nji aprelinde Wladiwostoga düşürilýär. Olar Sowet Primorýesini okkupirleýärler we Sibire çozýarlar. Mundan-da başga,
ýapon hökümeti Koreýany we Hytaýy koloniýalaşdyrmak işini dowam etdirýär. Halk köpçüligi Sowet Russiýasynda interwensiýany bes etmegi talap edýär. Ýaponiýanyň agressiw daşary syýasaty reaksiýanyň ýurduň içinde hüjüme geçmegi bilen utgaşýar. 1931-nji ýylyň 18-nji sentýabrynda Ýaponiýa Hytaýyň demirgazyk-gündogar welaýatlaryny basyp alýar, we bu ýerde Mançgon-Gon döwletini döredýär.
Manjuriýany okkupirlemegi we Hytaýdan bölüp aýyrmagy II jahan urşuna tarap ädilen ädim bolýar. 1937-nji ýylyň iýulynda Ýaponiýa bütin Hytaýy basyp almak üçin urşa başlaýar. 1938-nji ýylda Ýaponiýa Hytaýyň ykdysady taýdan has ösen ähli gündogar bölegini okkupirlemegi tamamlaýar. Ýaponiýa sowet we mongol araçäklerinde prowokasiýalar edýär, emma güýçli gaýtawullara sezewar bolýar (uruşlar Hasan kölüniň, 1938, Halhin-Gol derýasynyň ýanynda, 1939 we başga ýerlerde geçýär).
1940-njy ýylyň sentýabrynda Ýaponiýa Hindi-Hytaýyň demirgazyk bölegini okkupirleýär. 1941-nji ýylyň 7-nji dekabryndan 8-ine geçilen gije ýapon harby-howa we harby-deňiz güýçleri uruş yglan etmezden (8-nji dekabrda yglan edilýär) amerikan flotunyň Pýorl-Harbor, Guam, Manila we Gonkong (Gawaý adalary) bazalaryna hüjüm edýär. 1942-nji ýylyň ortalaryna Ýaponiýa Filippinleri, Hindi-Hytaýy, Taýlandy, Birmany, Malaýýany we Indoneziýany okkupirleýär. Basylyp alnan ýerlerde kolonial düzgün girizilýär. 1941-1945 ýyllaryň Beýik Watançylyk urşy ýyllarynda Ýaponiýa Germaniýa kömek berýär. Sowet hökümeti 1945-nji ýylyň 8-nji awgustynda SSSR-iň 1945-nji ýylyň 9-njy awgustyndan başlap Ýaponiýa bilen uruş etjekdigini yglan edýär we ABŞ, Beýik Britaniýa, Hytaý (1945-nji ýylyň 26-njy iýulyndan) hökümetleriniň 1945-nji ýyldaky Potsdam deklarasiýasyna goşulýar. Bu deklarasiýa Ýaponiýanyň gürrüňsiz boýun egmegini talap edýärdi. Sowet goşunlary Ýaponiýanyň Kwantun goşunyny derbi-dagyn edýär.
Manjuriýany, Demirgazyk Koreýany, Günorta Sahalini we Kuril adalaryny azat edýär. 1945-nji ýylyn 2-nji sentýabrynda Ýaponiýa gürrünsiz boýun egmek hakyndaky akta gol çekýär. ABŞ atom bombasyny ilkinji gezek synag edipdi. 1945-nji ýylyň awgustynda ABŞ-da iki sany atom bombasy bardy. Şolaryň biri 1945-nji ýylyň 6-njy awgustynda Hiroşima, beýlekisi 9-njy awgustda Nagasaki şäherleriniň üstüne taşlanyldy. Iki şäherden tas ýarym mln. parahat ilat öldürildi ýa-da maýyp edildi. Şäherleriň ikisi-de weýran edildi. Ýaponiýanyň uruşda ýeňiljekdigi görnüp duran ýagdaýynda, SSSR-iň Ýaponiýa garşy urşa goşuljak wagty atom bombasyny ulanmak harby zerurlyk däldi.
“Sowuk uruş” syýasatynyň başlanmagy Ýaponiýanyň ykdysady taýdan galkynmagyna itergi berdi. ABŞ Ýaponiýany özüniň esasy garşydaşy SSSR-e garşy ulanmak isleýärdi. Ýaponiýanyň bolsa özüniň demirgazyk goňşusyndan asgyndygy görnüp durdy. Onuň goşuny dargadylypdy. Üstesine-de, ykdysadyýeti gözgyny haldady. Edil Almaniýa babatda bolşy ýaly, ABŞ özüniň Ýaponiýa bolan gatnaşygyny üýtgetdi: ol onuň duşmanyndan SSSR-e garşy göreşinde esasy daýanjyna öwrüldi.
Ykdysadyýeti[düzet | çeşmäni düzet]
Bazar ykdysadyýetine geçmek bilen ýurduň ykdysadyýeti örän çalt depginde ösýär (II Jahan urşundan soňra). Jemi milli önüminiň möçberi boýunça dünýäde (ABŞ we Hytaýdan soň) 3-nji orny eýeleýär. Awtomobil gurluşygy boýunça dünýäde 2-nji orny eýeleýär.. Pul birligi – ýen.
Bilim[düzet | çeşmäni düzet]
Bilim ulgamy 1947-nji ýylyň “Bilim barada esasy kanunyna” laýyklykda gurulýar. 6 ýaşdan 15 ýaşa çenli bolan çagalar üçin hökmany okuwy 9 ýyllyk. Başlangyç mekdebi 6 ýyllyk (6 ýaşdan 12 ýaşa çenli), onuň bazasynda 3 ýyllyk uly orta mekdebi bar. Kiçi orta mekdepden uly orta mekdebe geçmek giriş synaglary we test boýunça barlamak esasynda amala aşyrylýar, okuwy pully. Ilkinji uniwersitetleri 1868-nji ýylyň rewolýusiýasyndan soň açylýar. II Jahan urşundan soň uniwersitetleri modernirlendi, okuwyň möhleti 4 ýyla çenli (medisinada 6 ýyl) gysgaldyldy. Uly döwlet uniwersitetleri: Tokio (1877), Kýoto (1897) uniwersitetleri, Osakadaky uniwersitet (1931), Sap-porodaky Hokkaýdo (1876), Sendaýdaky Tohoku (1907) uniwersitetleri, hususy uniwersitetlerinden Nihon uniwersiteti (1889) we başgalar.
Edebiýaty[düzet | çeşmäni düzet]
Ýaponiýada gadym zamanda (VII asyryň ortalaryna çenli) aýdym-goşgy döredijiligi we mitologiýa giňden ýaýrapdyr. Ýapon dilinde ýazylan ilkinji ýadygärligi – “Kojiki” ýyl ýazgysy 712-nji ýylda düzülýär. Onda mifler, ertekiler, taryhy rowaýatlar, aýdymlar ýerleşdirilipdir. 759-njy ýylda ilkinji ýapon poetik antologiýasy “Manýosýu” peýda bolýar. IX asyryn ortalarynda birnäçe nowellalardan ybarat. “Taketori-monogatari» powesti ýüze çykýar. Murasaki Sekibuwyň (978 ?—1016) X asyryn ahyrynda – XI asyryň başlarynda döreden “Genji – monogatari” eseri Ýaponiýanyň klassiki edebiýatynyň naýbaşy bolýar. Ösen feodalizm döwrüniň (XII-XVI asyrlar) edebiýatynyň harby-feodal günki epopeýasynyň ýüze çykmagy, dramaturgiýanyň we renga poeziýasynyň gülläp ösmegi, şäher edebiýatynyň peýda bolmagy häsiýetlidir. Hünärmenler, söwdagärler poeziýa ussatlygy boýunça ýaryşlar gurapdyr we ýaryşda üstün çykanlaryň eserler ýygyndysy düzülipdir. Giçki feodalizm döwrüniň (XVII asyr – XIX asyryň 60-njy ýyllary) edebiýatynda demokratik meýiller agdyklyk edýär. XVIII-XIX asyrlaryň sepgidinde proza žanry täzeden pajarlap ösýär. XIX asyryň 30-40-njy ýyllarynda sentimental roman ýazmak giň ýaýraýar. II jahan urşunda (1939-1945) ýapon militarizmi derbi-dagyn edilenden soň, Ýaponiýa edebiýatynyň ösüşinde täze etap başlanýar. Bu döwre tradision, demokratik we sengoha («uruşdan soňky topar») akymlarynyň çylşyrymly özara täsirli häsiýetlidir. 60-70-nji ýyllarda ylmy fantastiki we detektiw romanlar ýazmak has rowaçlanýar. Ýaponiýada Nobel baýragynyna mynasyp bolan iki ýazyjy bar – Ýasunari Kabawata (1968) we Kenzaburo Oýe (1993).


c: text/html

text:
Balkan ýarymadasy
Balkan ýarymadasy (slowen. Balkanski polotok, horw. Balkanski poluotok, bosn. Balkansko poluostrvo, serb. we çern. Балканско полуострво, rum. Peninsula Balcanică, bolg. we maked. Балкански полуостров, grek. Baλkavιkή xepσόvnσoς, türk. Balkan Yarımadası, ital. Penisola Balcanica, lat. Paeninsula Balcanica) Ýewropanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. Meýdany — takmynan 505 müň km². Günorta-günbataryny, günortasyny we günorta-gündogaryny Ortaýer, Adriatik, Ion, Mermer, Egeý we Gara deňizleri ýuwup geçýär. Ýarymadanyň kenary ýokary derejede böleklenen görnüşde. Relýefi esasan daglyk görnüşde. (Stara-planina, Rodopy, Dinar daglygy, Pind)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň hökümeti bazarlarda satylýan elin etiň belli bir kesgitlenen nyrhdan satylmagyny talap edýär we bu talabyň ýerine ýetirilişiniň berk kontrollykda saklanylýandygy habar berilýär. Azatlyk Radiosy elin etiň bahasynyň döwlet tarapyndan kesgitlenmeginiň mümkin bolan sebäpleri barada Gazagystanyň ozalky oba hojalyk ministri Baltaş Türsymbaýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen hökümeti bazarlarda satylýan elin etiň bahasyna kontrollyk edip, ony öz kesgitlän nyrhynda saklamaga çalyşýar. Bu meselä hatda ýörite gulluklaryň hem ýakyndan gözegçilik edýändigi aýdylýar. Siziň pikiriňizçe, munuň nähili sebäbi bolup biler?
Baltaş Türsymbaýew: Meniň pikirimçe, Türkmenistan awtoritar-diktator režimleriň hataryna girýär we režim hemişe halka özüniň ilaty arzan et bilen üpjün edýändigini görkezmek isleýär. Şu sebäpdenem ol kontrolluk etmäge başlaýar, bazarlarda nyrhlaryň kesgitlenmegine gatyşýar, çäklendirýär, eger kim-kim muňa tabyn bolmasa, olara temmi berýär. Türkmenistanda bu meseledäki esasy sebäp şunda, bu ýerde başga sebäp ýok.
Azatlyk Radiosy: Eger has anygrak aýdylsa, siz bazar mehanizmleri režim tarapyndan bozulýar, şol hem esasy sebäp diýýärsiňiz, şeýlemi?
Baltaş Türsymbaýew: Aýdaly, satyjy we alyjy bar. Satyjy bahany kesgitleýär, alyjy harydy satyn alýar. Eger alyjy harydy satyn almasa, satyjy onuň bahasyny arzanladýar. Eger haryda isleg, talap ýokary bolsa, satyjy bahany ýokarlandyrýar. Muňa bazar mehanizmi diýilýär. Haçanda, siziň ýurduňyzdaky ýaly, bazardaky nyrhlara adminstrasiýa wekilleri, ýörite gulluklaryň wekilleri gatyşýan bolsa, bu ýurtda awtoritar režimiň bardygyndan habar berýär.
Azatlyk Radiosy: Eger Türkmenistandaky ýagdaý Gazagystandaky bazar şertleri bilen deňeşdirilse, siziň ýurduňyzda bazar mehanizminiň işleýşi nähili? Sizde önüm öndürijiler öz önümlerini bazaryň göteren nyrhyndan erkin satyp bilýärlermi? Ýa-da sizde hem bazaryň nyrhlaryna belli bir derejede kontrolluk edilýärmi?
Baltaş Türsymbaýew: Bizde, Gazagystanda eýýäm köp wagt bäri beýle kontrolluk ýok, bazar bar ondaky nyrhlary haryda bolan isleg we talap kesgitleýär. Ýagny satyjy bar, alyjy bar, bazar mehanizmi bar, bizde bazar mehanizmleri işleýär. Dogry, bir gün et biraz gymmat bolup biler, başga gün ondan arzanrak bolup biler. Hatda bizde etiň bahasy oblastlaryň ýagdaýyna görä hem dürli-dürli, aýdaly, biziň demirgazyk oblastlarymyzda etiň bahasy arzanrak, günortada bolsa gymmadrak. Ol nyrhlara hiç kim kontrolluk etmeýär, bazar kontrolluk edýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistandan gowuşýan habarlara görä, häzir ýurtda bir tarapdan ilatyň elinde mal bar, emma adamlar hökümetiň kesgitlän nyrhyndan et satmak islemän, mallaryny saklamaga çalyşýarlar. Şol bir wagtda bazarlarda et nobatlary uzaýar. Eger hökümet bazarlardaky nyrhlara kontrollyk etmegi dowam etdirse, munuň ahyr netijesi näme bolar?
Baltaş Türsymbaýew: Diýmek, sizde et ýeterlik öndürilmeýär. Eger döwlet we döwlet organlary gatyşsa, şeýle bir wagt geler, ol has-da az bolar. Sebäbi diýseň, haçanda döwlet organlary gatyşanda, hususan-da baha mehanizmlerine kontrollyk edilende, et öndürijiligi azalar we onuň önümçiliginiň derejesi has aşak gaçar. Mallaryň baş sany azalar. Bu ýerde esasy howp şu ýerde.
Azatlyk Radiosy: Eger döwlet bazarlardaky nyrhlara gatyşmasa, et öndürijiler öz önümlerini bazaryň göteren ýerinden satyp bilseler, olar höweslenip, has köp et öndürer we bazarlardaky nyrhlar bolçulyk esasynda aşak düşer, ýogsa-da et has gytalar, gymmatlar, siz şeýle diýmekçi bolýaňyzmy?
Baltaş Türsymbaýew: Hawa, elbetde, bu şeýle bolar.


text:
Şatlyk paýlaýan baýram
Täze ýyl. Eýýäm bu sözüň özünde ençeme pikir, many jemlenen. Täze ýyl ynsanlary täze durmuşa, täze geljege tarap alyp barýar. Çünki, täze ýylda ynsanlar dürli işlerde dürli üstünlikleri gazanyp bilýärler. Täze ýyl her maşgala şatlyk, bagt getirýär.
Täze ýyl maşgala mukaddesligidir. Maşgalany öňküsinden hem agzybirleşdirýän ajaýyp baýramdyr. Bu ajaýyp baýramçylyk her bir maşgala ojaklaryna şatlyk paýlaýar. Täze ýylda her bir ynsan arzuw edip, şol arzuwlara ýetmek üçin bolsa, öňünde beýik maksatlary goýýar. Umuman aýdanymyzda, Täze ýyl her bir maşgalada giňden ýazylan saçagyň başynda bellenilýär. Täze ýyl ynsanlary täze bagta sary alyp gidýär. Kalplarda ruhubelentlik, şatlyk duýgusyny oýarýar. Ähli ynsanlary, halklary jebisleşdirýär. Bu baýramçylykdaky ýerine ýetirilýän däp-dessurlaryň üsti bilen ynsanlar birek-birege sylag, hormat goýýandyklaryny beýan edýärler. Ýürekleri birleşdirýän Täze ýyl her bir ynsana mähir, bagt, saglyk, agzybirlik paýlasyn! Goý, siziň her biriňiziň janyňyz sag, ömrüňiz uzak bolsun! Täze — 2021-nji ýyl düşümli ýyllaryň biri bolup, isleg-arzuwlaryňyzyň hasyl bolýan ýyly bolsun!
Jemal KUŞŞYÝEWA


text:
Aımaqta agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý bes baǵyt boıynsha júzege asyrylyp jatyr. Búginde alqapty jappaı óńdeýden bas tartyp, qajetti telimdi ǵana óńdeý, et, sút fermalaryn avtomattandyrý óndiris tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik berip otyr.
Bıyl aýyl sharýashylyǵy salasyn sıfrlandyrýǵa kóp kóńil bólinip. «Aqyldy» et, sút fermasy, qus fabrıkasy men ózge de óndiristerdi avtomattandyrý qolǵa alynbaq.
«Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń tapsyrmasyna sáıkes, 2022 jylǵa deıin oblys aýmaǵynda 381 sıfrlyq ferma qurylady. Bıyl sıfrlandyrý sharalary boıynsha pılottyq joba ósimdik óndirisimen aınalysatyn 41 seriktestik jáne iri qara ósirý isin qolǵa alǵan 33 sharýa qojalyǵynda júzege asyrylady. Eginshilik isinde zamanaýı agregattardy paıdalaný kózdelgen. Sonymen qatar, dıqandarǵa dán sińirýdiń ınovasıalyq júıesin qoldaný usynyldy. Bul rette, olarǵa memlekettik qoldaý sharalary jaqsy dárejede kórsetiledi», — delingen oblys ákiminiń baspasóz qyzmeti taratqan habarlamada.
Sıfrlyq tehnologıalardy engizýdiń jemisin dıqandar biraz jyldardan beri kórip keledi. Máselen, alqapty suryptap óńdeý tehnologıasyn engizý arqyly dıqandar óndiris tıimdiligin jaqsaryp, janar-jaǵarmaı shyǵynyn azaıtýǵa qol jetkizgen. Nátıjesinde astyq túsimi 3 sentnerden 5 sentnerge deıin ulǵaıǵan.


text:
-
ONLAIN:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
08:10
-
-
-
-
-
-
-
-
Qazaqstan segiz aıda 44 mln tonna munaı eksporttady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qańtar-tamyz aralyǵynda Qazaqstannan 44 mln tonna munaı eksporttalyp, jospar 100 paıyz oryndaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Úkimet otyrysynda Energetıka mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev osyndaı málimet usyndy.
«Kórsetilgen kezeńde 56,1 mln tonna munaı jáne kondensat óndirildi. Bul – osy jylǵa josparlanǵan kórsetkishtiń 99,3 paıyzy. Eseptik kezeńde «Qarashyǵanaq» jobasynda jospardyń tolyq oryndalmaýy baıqalady. ıAǵnı, kesteden qalyp barady. Sebebi, Orynbor gaz óńdeý zaýytynda jóndeý jumystarynyń júrgizilýine baılanysty gaz qabyldaý shekteldi», - degen mınıstr munaı-gaz salasyndaǵy iri kompanııalardyń kórsetkishterine toqtaldy.
«Teńiz» jobasynda atalǵan kezeńde 17,1 mln tonna munaı óndirildi. ıAǵnı osy jylǵy jospar 100 paıyz oryndaldy. Qashaǵan nemese Soltústik Kaspıı jobasynda munaı óndirý kólemi 10,2 mln tonnaǵa jetip, jospar asyra oryndaldy. «Qarashyǵanaq» jobasy boıynsha 7,8 mln tonna munaı óndirilip, jospar 93 paıyz oryndaldy. Osy esepti kezeńde 44 mln tonna munaı eksporttaldy. ıAǵnı 8 aıdyń jospary 100 paıyz oryndaldy», - dedi vedomstvo basshysy.
Onyń aıtýynsha, gaz óndirý jospary 98 paıyz oryndalǵan.
«Gazǵa kelsek, esepti kezeńde 35,5 mlrd tekshe metr gaz óndirildi. Bul osy jylǵa josparlanǵan kórsetkishtiń 98 paıyzyna teń. Gaz óndirisiniń tómendeýi munaı óndirý kólemine tikeleı baılanysty. Óıtkeni ol munaı óndirý kezinde alynatyn ilespe gaz bolyp otyr. Taýarlyq gazdyń ishki tutyný kólemi josparmen salystyrǵanda 12 paıyz ósip, 11,6 mlrd tekshe metrge jetti», - dedi mınıstr.
- Alkogol ónimi tek esepke alý-baqylaýdyń qaǵaz markalarymen tańbalanatyn bolady
- Elordaǵa qosymsha 2300 tonna suıytylǵan gaz bólindi - Energetıka mınıstrligi
- Prezıdent Astana Group kompanııasynyń basshysy Nurlan Smaǵulovty qabyldady
- Nur Otan: Dári-dármekterge salyqtyq jeńildikterdi alyp tastaý baǵany kúrt ósiredi
- KASE: Dollar baǵamy qaıta kóterildi
- «Aýyl - el besigi»: 1 mln aýyl turǵyny tabysyn arttyrady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
-->
"Cashback" hyzmaty
Türkmenistanyň "Halkbank" paýdarlar täjirçilik banky Size 3 göterimli "Cash back" atly sowgat hyzmatyny hödürleýär! Bu hyzmat size biziň bankymyzyň "Altyn asyr“ aýlyk bank kartlary bilen girdeji gazanmaga mümkinçilik berer..
Girdeji gazanmak isleýän bolsaňyz, aýlyk bank kartlaryňyz bilen harytlara we hyzmatlara töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşinde tölemäge howlugyň!
Nagt däl görnüşinde geçirilen amallaryň umumy bahasynyň 3 göterimi siziň aýlyk kartyňyza gaýdyp beriler.
Bir aýyň dowamyndaky aýlyk kartyňyza gaýdyp gelen pul serişdeleriňiz baradaky maglumat her aýyň 25-ne SMS-habary arkaly siziň ykjam telefonyňyza iberiler.


text:
Oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnynyň saklanylýan deslapky tussaghanasynyň Öňüni alyş topary ony “gaçmaga meýilli” diýen bellige aldy. Syýasatçy muny özüniň Instagram sahypasynda yglan etdi.
Nawalny özüne garşy görlen çäräni Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň Gelenjikdäki köşgünde geçirilen derňew sebäpli basyş hasaplaýandygyny aýtdy. Oppozisioner komissiýanyň karary bilen tanşandygyny görkezýän kagyzlara gol çekmeginiň soralandygyny hem sözüne goşdy.
Nawalny öz ýazgysynda "Meni ozal diňe bir ulag kerweninde däl-de, eýsem başlary kaskaly, elleri awtomatly ýörite güýçleriň ugratmagynda äkidip-getirýärdiler, megerem indi el-aýagyma gandal hem salarlar” diýdi.
Moskwanyň kazyýeti fewral aýynda Nawalnyny 2014-nji ýylda kezzaplyk aýyplamasy esasynda çykarylan höküm esasynda, 2 ýyl 8 aý türmä ibermek kararyna geldi.
Adam hukuklary boýunça Ýewropa kazyýeti 2017-nji ýylda “Iw Roşe” işi diýilýän esasynda ýyl kesilen oppozisioneriň, ýagny Nawalnynyň adalatly sud seljerişligi hukugynyň bozulandygyny aýtdy.
Oňa kompensasiýa tölendi. Emma Russiýanyň Ýokary kazyýeti bu karary kanuny diýip ykrar etdi we ony üýtgetmekden ýüz öwürdi.


text:
Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwdaky sud derňewçi žurnalist we AÝ/AR-nyň hyzmatdaşy Hatyja Ysmaýylowanyň deslapky tussaghanada saklanmak möhletini 24-nji maýa çenli uzaltmaly etdi.
Bu karar 6-njy martda, Bakuwyň Nyzamy etrap sudunyň öňünden planlaşdyrylmadyk seljermesinde kabul edildi.
Azerbaýjanyň döwlet prokuraturasynyň edarasy bu uzaltmanyň zerur bolandygyny, sebäbi soňky aýyplamanyň Azatlyk radiosynyň Azeri gullugynyň 2008-nji ýyldan bäri bikanun işländigini öňe sürýändigini aýtdy.
Azatlyk radiosyna garşy bildirilýän aýyplamalar Ysmaýylowa 13-nji fewralda salgytdan gaçmak, bikanun biznes işleri we derňewçi žurnalistiň wezipesini bikanun peýdalanmak babatda ýöňkelen günälere dahylly bolup görünýär.
Ysmaýylowanyň makalalarynda azeri hökümetiniň ýokary derejeli resmileriniň bozuk işleriniň üsti açylypdy.
Ol 6-njy martdaky sudda özüne garşy bildirilýän aýyplamalaryň galpdygyny we syýasy äheňlidigini aýtdy.
AÝ/AR-nyň baş redaktory Nenad Peýiç AÝ/AR-a garşy aýyplamalaryň, şonuň bilen bir wagtda Hatyja garşy işiň möhletiniň uzaldylmagynyň real esaslarynyň ýokdugyny, azeri häkimiýetlleriniň bu zatlary ýol ugruna toslaýandyklaryny aýtdy.


text:
Partııalyq emes baıqaý ortalyǵy ákimder saılaýyna baǵa berdi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Partııalyq emes baıqaý ortalyǵy keshe ótken ákimder saılaýynyń uıymdastyrylý barysyn qorytyndylady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Aýyldyq okrýgterdiń ákimderin saılaýdy baıqaý protsesin qamtamasyz etý maqsatynda saılaýdy partııalyq emes baqylaý ortalyǵy quryldy. Ortalyq qyzmetiniń negizgi baǵyty saılaýdy, onyń ishinde saılaý ýchaskelerinde baqylaý men monıtorıng júrgizý arqyly saılaý protsesine júıeli túrde qatysý. Ortalyqtyń fılıaldary elimizdiń barlyq óńirlerinde ashylǵan. «Saılaýdy partııalyq emes baqylaý ortalyǵy» RQB 2021 jylǵy 25 shildede aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń, kentterdiń, aýyldyq okrýgterdiń ákimderin saılaýdy baıqaýǵa belsendi qatysty. Daýys berý kúni tańǵy saǵat 7.00-den bastap ortalyqtyń 2000-nan astam baıqaýshysy respýblıkanyń barlyq oblystaryndaǵy eń shalǵaı saılaý ýchaskelerin qosa alǵanda, 1845 saılaý ýchaskesinde daýys berýdi baqylaýǵa qatysty», - dedi Partııalyq emes baıqaý ortalyǵynyń tóraǵasy Tólegen Kúnádilov baspasóz máslıhatynda.
Onyń aıtýynsha, partııalyq emes baqylaý ortalyǵynyń jumysyna úkimettik emes uıymdardyń 95 ókili qatysty.
«Sonymen qatar, saılaýdy partııalyq emes baqylaý ortalyǵy janynda ahýaldyq ortalyq jumys istedi, onda óńirlerden kelip túsken derekter óńdelip, taldandy. Óńirlik baıqaýshylar shtabtarymen jedel baılanys turaqty negizde saqtaldy jáne 14 oblysta fılıaldardyń basshylarymen jumys úılestirildi. Barlyq baıqaýshylar ýchaskelerge qoldanystaǵy saılaý zańnamasyna, sondaı-aq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq normalardyń talaptaryna sáıkes jiberildi. Baıqaýshylar elektorattyń daýys berý belsendiligi joǵary bolǵanyn atap ótti. Saılaý komıssııalarynyń jumysyna shaǵymdar men teris pikirler túsken joq, saılaý ýchaskelerinde eleýli zańbuzýshylyqtar tirkelgen joq», - deıdi ol.
Sondaı-aq, ortalyq basshysy saılaý barysynda kishigirim buzýshylyqtardyń bolǵanyn, biraq onyń dereý joıylǵanyn aıtty.
«Buzýshylyqtardyń basym bóligi tehnıkalyq sıpatta boldy jáne jergilikti jerlerdegi saılaý komıssııalarynyń múshelerimen jedel joıyldy. Atap aıtsaq, jekelegen azamattardyń óz otbasy múshelerine daýys berý áreketi, daýys berý kabınasyna 2 adamnan kirý, keıbir azamattardyń kýálandyratyn qujatsyz bıýlleten alǵysy kelý nıeti, áleýmettik qashyqtyqty saqtamaý sekildi faktiler oryn aldy. Bizdiń baıqaýshylarymyz osyndaı 12 buzýshylyqty tirkedi. Degenmen atalǵan buzýshylyqtar saılaý protsesiniń zańdylyǵy men ashyqtyǵyna áser etpedi», - dedi T. Kúnádilov.
- Marat Ahmetjanov: Bıznes salasynda jemqorlyqqa qarsy standarttar engizý qajet
- Nur Otan-nyń saılaýaldy ýádeleri aıasynda bıyl 165 jańa mektep salyndy
- Almatyda «Jasyl qala» naýqany aıasynda kóshetter tegin taratylyp jatyr
- Ákim: Halyq sanaǵy Almatynyń áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq damýy úshin mańyzdy
- Almaty taýlarynda týrısterdiń qaýipsizdigi úshin 15 qutqarý lashyǵy ornatyldy
- Baqytjan Saǵyntaev almatylyqtardy koronavırýstyń qaıta órshýine jol bermeýge shaqyrdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
13 – 15-nji aprel aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Ylymlar akademiýasynyň bilelikde guramagynda ýaşlaryň arasynda programma üpjünçiligi boýunça geçirilen «Sanly innowasiýalar» atly bäsleşigiň ýeňijileri belli boldy. Bu barada «Türkmenistan» gazeti habar berýär.
«Sanly çözgüt – IT meýdança» hojalyk jemgyýetiniň binasynda geçirilen bäsleşige ýurdumyzyň mekdep okuwçylary, talyplary, ýaş alymlarydyr hünärmenleri işjeň gatnaşdylar. Şonda olaryň innowasion şäher, sanly bilim, söwda we hyzmatlar ulgamy boýunça IT-taslamalar, ýörite ugur, maglumat howpsuzlygy we kiberhowpsuzlyk ugurlary boýunça taýýarlan taslamalarynyň 150-ä golaýy hödürlendi. Olaryň arasynda iň gowulary hasaplanan taslamalara emin agzalary tarapyndan ýokary baha berildi.
Şeýlelikde, «Innowasion şäher» ugry boýunça Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyplary Şageldi Weliýew bilen Annanazar Mämiýewiň bilelikde taýýarlan «Awtoulag kärhanalarynyň optimal dolandyryşyny sanly tehnologiýalar arkaly kämilleşdirmek», «Sanly bilim» ugry boýunça Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň talyby Durdygylyç Mergenow «E-mekdep», «Söwda we hyzmatlar ulgamy boýunça IT-taslamalar» ugry boýunça şol institutyň talyplary Nurmuhammet Allanow bilen Mahmyt Allaberdiýewiň bilelikde taýýarlan «Türkmenbaşy» bankynyň hyzmatlaryny sanlylaşdyrmak», «ýörite ugur» boýunça Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Harby institutynyň talyby Ýazmyrat Ataýew «Dalaşgär», «Maglumat howpsuzlygy we kiberhowpsuzlyk» ugry boýunça Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň talyby Muhammetnur Ataýew «Ulgamlaýyn žurnal utilitasy» taslamalary bilen birinji orna mynasyp boldular.
Bäsleşigiň ýeňijileri Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Ylymlar akademiýasynyň diplomlary we sowgatlar bilen sylaglanyldy.


text:
Müsüriň resmileri 1-nji iýulda “Yslam döwleti” atly toparyň şübheli söweşijileri durnuksyz Sinaý sebitindäki armiýanyň barlag-gözegçilik nokatlaryna bir wagtda birnäçe hüjümi amala aşyrdylar diýýärler. Bu hüjümde azyndan 10 esgeriň ölendigi habar berilýär.
Müsüriň harbysy tarapyndan ýaýradylan beýanatda esgerler bilen söweşijileriň arasynda bolan çaknyşyklarda 22 “terrorçynyň” öldürilendigi bellenilýär.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini "Yslam döwleti" toparynyň Müsürdäki şahamçasy öz üstüne aldy.
Bu hüjümlerde, şol sanda janyndan geçeniň bombaly ulagda eden hüjüminde Şeýh Zuweýd we Rafah şäherçeleriniň golaýyndaky azyndan bäş harby-barlag nokatlary nyşana alyndy diýip, howpsuzlyk we harby resmiler aýdýarlar.
Sinaý sebitindäki söweşijiler Müsüriň howpsuzlyk güýçleri bilen eýýäm ençeme ýyl bäri söweşip gelýärler, emma 2013-nji ýylda yslamçy prezident Mohammad Morsiniň häkimiýetden çetleşdirilmegi bilen, olaryň amala aşyrýan hüjümleriniň gerimi möwjedi.


text:
Birleşen Ştatlaryň tehnologiýa kompaniýalarynyň dördüsi öz onlaýn hyzmatlaryndan terrorizm bilen ilteşikli maglumatlary aýyrmak üçin, güýçlerini birleşdirýändiklerini aýdýar.
5-nji dekabrda YouTube, Facebook, Twitter we Microsoft kompaniýalar öz sahypalaryndan pozulyp aýrylan wideolaryň we suratlaryň umumy maglumatlar bazasyny döretmegi planlaşdyrandyklaryny aýtdylar.
Kompaniýalar Facebook firmasynyň guramaçylygyndaky bu maglumatlar bazasynyň bir sahypadan aýrylan ekstremistiki maglumatlary özleriniň beýleki websaýtlaryndan hem tizara öçürilmegine mümkinçilik döretjekdigini mälim etdiler.
Şeýle-de, bu maglumatlar bazasy suratlaryň we wideolaryň “heş” diýlip tanalýan digital suratlaryny özünde saklar. “Heşler” – her bir maglumat üçin döredilen özboluşly digital barmak yzydyr.
“Terrorizmi propoganda edýän maglumatlara ýer ýok”
Gürrüňi edilýän kompaniýalaryň sahypalaryna ýüklenen suratlarda we wideolarda maglumatlar bazasy tarapyndan barlanan “heşler” bolar. Eger şol “heş ýa-da heşler” maglumatlar bazasynda öňden bellige alnan “heşler” bilen utgaşsa, onda bu barada kompaniýalara bildiriş habar berilýär.
Dört kompaniýanyň bilelikdäki bu maglumatlar bazasy öňümizdäki ýyldan işe giriziler we hyzmatdaşlyk üçin oňa başga-da firmalar goşulyp biler.
“Biz wajyp global meselesi bolan onlaýn terrorizm maglumatlaryny çäklendirmek üçin öz syýasatymyzy güýçlendirmegi dowam etdirýän mahaly, bu hyzmatdaşlygyň örän gowy netijeleriniň bolmagyny umyt edýäris” diýlip, Facebook kompaniýasynyň beýanatynda aýdylýar.
“Biziň müşderi hyzmatlarymyzyň çäginde terrorizmi propoganda edýän maglumatlara ýer ýok” diýip, Twitter kompaniýasynyň metbugat wekili aýtdy. Ol bu başlangyjyň “iň ekstremist we göz-çykgynç” suratlara we wideolara gönükdirilendigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Günbatar ýurtlary çagyryş etdi
Günbatar ýurtlary sosial ulgamlarda çap edilýän ekstremistik mazmunly maglumatlaryň aýrylmagy üçin tehnologiýa kompaniýalaryny has köp iş alyp barmaga çagyrdylar.
Ýewropa Bileleşiginiň ýerine ýetiriji organy tehnologiýa kompaniýalary ýigrenç we jynsparaz mazmunly maglumatlary aýyrmak işine has tizden-tiz jogap bermese, onda ÝB-niň bu babatda çalt herekete geçmek hakyndaky hökmany düzgünnamany girizjekdigini duýdurypdy.
“Yslam döwleti” topary sosial ulgamlarynyň üsti bilen öz hatarlaryna täze söweşijileri çekýärler. Bu topar sosial ulgamlarda paýlaşýan maglumatlary arkaly tutuş dünýäde öz täsrini güýçlendirýär. Bu maglumatlar bolsa, toparyň tarapdarlaryny radikallaşdyryp, olaryň ýekebara hüjümlerini amala aşyrmagyna ruhlandyrýar.
YouTube we Facebook ýaly tehnologiýa kompaniýalarynyň ençemesi öz sahypalaryndan ekstremist mazmunly maglumatlary awtomatik görnüşde aýryp başladylar.
Şu ýylyň fewral we awgust aýlary aralygynda Twitter kompaniýasy 235,000 sany ulanyjy sahypasynyň işini ýatyrdy. Şeýle-de, bu kompaniýa ekstremist mazmunly maglumatlara gözegçilik edýän toparyny giňeltdi.


text:
Aşgabadyň uly bazarlarynda we söwda nokatlarynda satylýan harytlaryň mukdary we görnüşleri täze ýylyň öňüsyrasynda göz-görtele köpeldi.
Ilkinji nobatda, ençeme wagt bäri satuwda bolmadyk towuk eti we ýumurtga satylyp başlandy.
“Towuk etiniň dürli görnüşleri öňküsinden has gymmat bahadan bolsa-da, şu günler satylýar. Bahasy 10 we 20 manat aralygynda. Ýumurtga hem satuwda bar. Ony esasan ulaglarda we goşmaça söwda tekjelerinde satýarlar” diýip, Azatlyk Radiosynyň aşgabatdaky habarçysy gürrüň berýär.
Türkmenistanda öndürilen towuk eti soňky bir aýa golaý wagtlap, ýumurtga soňky iki hepde satuwda bolmandy.
Şeýle-de, şu günler paýtagtyň bazarlarynda dürli bahadan sygyr, goýun etiniň we balyk önümleriniň bardygy aýdylýar.
Emma soňky günlerde Aşgabadyň bazarlarynda we söwda merkezlerinde ozalkysyndan has köp möçberde satylýan azyk önümleriniň esasy bölegini daşary ýurtlardan getirlen harytlar tutýar. Orsýetden, Ukrainadan we Gazagystandan getirilen süýji-kökeleri, süýt önümlerini, daşary ýurtlardan getirilen gök we miwe önümlerini görse bolýar.
Emma bu harytlara hyrydar köp däl.
Alyjylaryň aglaba bölegi arzanrak bahaly şeker we daşary ýurtlardan getirilen, emma öndürilen ýeri görkezilmedik il içinde “Buşuň aýajyklary” atlandyrylýan towuk etini satyn almak üçin nobata durýarlar. Şu günki gün bazardaky harytlar bilen deňeşdirilen has arzan bahaly şeýle harytlaryň köplenç goşmaça döredilen nokatlarda we köçelerde satylýandygyny ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
“Parahat-1 mikroraýonynda ýakynda açylan täze bazarda diňe 3-5 manatlyk şekeri we “Buşuň aýaklaryny” satyn almak üçin duran adamlaryň nobatyny gördüm” diýip, aşgabatdaky habarçymyz gürrüň berdi.
Aşgabatdaky ýene bir çeşmämiz “Teke bazarynda” agzalan harytlaryň satylan ýerinde basa-baslygyň dörändigine şaýat bolandygyny aýtdy.
Aşgabatda azyk önümleriniň ozalkysyndan köpelen wagtynda, olaryň gymmatlandygy hem duýulýar. “Berkarar söwda merkezindäki Kämil dükanynda öň 70 teňňeden satylan türk çöregi indi 90 teňňä durýar. Ýurtda öndürilen mesgäniň bahasy daşary ýurtlaryň önümleriniň bahasyna golaýlap, 180-200 grammy 6-9 manada ýetdi.
Paýtagtdan başga ýerde ýagdaý nähili?
Türkmenistanyň paýtagtynda şu günki gün dörän “azyk bolçulygynyň” ýurduň welaýatlarynda göze ilmeýändigini Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan regionyň ýaşaýjylary gürrüň berýärler.
Hususan-da, Daşoguzda haryt gytçylygynda bahalaryň hasam gymmatlandygy aýdylýar.
“Günebakar ýagy şu günki gün gyt haryt. Ýokary hilli un hem tapdyrmaýar. Gazagystanda öndürilen un bar, emma gymmat bahadan. Ýurtda öndürilen kökelerem iki esse gymmatlady. Pagta ýagy tapdyran ýagdaýynda-da, onuň hili örän erbet. Ýagyň hapalygyndan ýaňa nahar bişirilende, sabyn ýaly köpürjik gazany doldurýar” diýip, Daşoguzyň ýaşaýjysy Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Şeýle-de, onuň sözlerine görä, Daşoguz şäherinde we S.Nyýazow adyndaky etrapda 19 manatdan satylýan bir guty çilimi satyn almak isleýän alyjylar onuň gapdalyndan, Türkmenistanda öndürilen erkekleriň içki geýimini hem satyn almaga mejbur edilýär.
19 manatdan satylýan bir guty çilimi satyn almak isleýän alyjylar onuň gapdalyndan, Türkmenistanda öndürilen erkekleriň içki geýimini hem satyn almaga mejbur edilýär.
“Şekeri satanlarynda 3.20 manatlyk bir kilosynyň gapdalyndan bahasy 4 manatlyk miwe suwuny satyn almaly bolýar” diýip, daşoguzly söhbetdeşimiz aýdýar.
Aşgabatda şu günler çilim ugrundaky nobatlaryň köplenç göze ilmeýändigini, sebäbi diňe döwlet gözegçiligindäki dükanlarda satylýan çilimiň satuwda seýrek bolýandygyny, çilim satylan wagtynda bolsa nobatlaryň dükanlaryň arka tarapynda döredýändigini ýerli ýaşaýjylar Azatlyk Radiosyna habar berdiler.
Gözegçilik dowam edýär
Şeýle azyk nobatlary howpsuzlyk güýçleriniň gözegçiliginde galýar.
“Daşoguzda her nobata 4 sany ýol polisiýasy, 5 polisiýa işgäri we 2 sany milli howpsuzlyk wekili gözegçilik edýär” diýip, daşoguzly çeşmämiz aýdýar.
Türkmen häkimiýetleri ilatyň esasy azyk harytlaryny satyn almak üçin durýan nobatlaryna gözegçiligini soňky aýlarda güýçlendirdiler. Her bir nobata resmi geýimli polisiýa işgärlerinden daşary adaty geýimli howpsuzlyk wekilleriniň hem gözegçilik edýändigi aýdylýar. Döwlete degişli edaralaryň işgärlerine nobatlarda durmazlyk tabşyryldy we tutulanlaryň işden kowuljagy duýduryldy.
Şeýle-de, türkmen häkimiýetleri nobatlaryň surata düşürilmezliginiň öňüni almak boýunça, dürli çäreleri geçirýärler. Aşgabadyň ýaşaýjylary nobatlarda hatda mobil telefonlaryny ulanmagynyň hem çäklendirilýändigini aýdýarlar.
“Men şeker satyn almak üçin nobatda garaşyp duran wagtymda telefonumy açjak bolanymda, birden graždan eşikli biri öňümde peýda boldy we ‘näme edýäň, görkez telefonuňy’ diýip, telefonumy elimden aljak boldy” diýip, adynyň efirde tutulmazlygyny soran aşgabatly zenan gürrüň berdi.
Soňky döwürde nobatlarda duran adamlaryň mobil telefonlary elinden alnan pursatlarynyň ençemesi barada habar berildi.
Geçen aýda Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy nobaty surata düşürjek bolanda hüjüme sezewar boldy we onuň kamerasy elinden alyndy.
Türkmenistanda täze ýylyň öňüsyrasyndaky azyk üpjünçiligi, kanuny goraýjylaryň nobatlara gözegçiligi prezident Berdimuhamedowyň azyk bolçulygyny üpjün etmek barada beren tabşyrygynyň yz ýanyna gabat geldi.
Şol bir wagtda-da türkmen hökümeti ýurtda azyk önümleriniň gytçylygy, nobatlaryň dowam etmegi adamlaryň öz gazanjyny nagtlaşdyryp bilmän kösenmegi ýaly problemalary resmi taýdan agzamazlygyny dowam etdirýärler.


text:
Awstraliýanyň polisiýasy Melbourne şäherinde awtoulagyň pyýadalaryň üstüne sürüp, azyndan 14 adamy ýaralamagynyň yzýany iki adamy tussag edendigini habar berdi.
Awtoulag “ençeme pyýadany” kakyp geçensoň ulag duralgasyna baryp urdy diýip, Wiktoriýa ştatynyň polisiýasy 21-nji dekabrda aýtdy.
Olar ulagyň sürüjisiniň we ýolagçysynyň tussag edilendigini aýtdy.
Polisiýa yzýany bu ýagdaýyň “bilkastlaýyn hereket” bolandygyny aýtdy, emma onuň terrorçylyk bilen bagly bolup-bolmandygyny anyk etmedi.
Hüjümde 14 adamyň ýaralanandygyny polisiýa aýtdy. Olaryň arasynda mekdep ýaşyna ýetmedik çaganyň bolandygyny Wiktoriýa ştatynyň tiz kömek gullugynyň resmileri aýtdylar.
Ýerli media 19 adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
Melbournda ýanwar aýynda ulagyň pyýadalaryň üstüne sürmeginiň netijesinde alty adam wepat bolupdy. Polisiýa şol wakanyň terrorizm bilen bagly bolmandygyny aýtdy.


text:
Ukrainada müňlerçe adam köpçülikleýin protestleriň başlangyjynyň 3-nji ýyl dönümini bellediler. Prezident Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýet başyndan çetleşdirilmegine we Orsýetiň Krym ýarymadasyny zor bilen özüne birikdirip, gündogar Ukrainadaky pitneçileri goldamagyna şu protestler sebäp bolupdy.
Mertebe we azatlyk güni diýlip atlandyrylýan 21-nji noýabr hatyra gününe bu ýyl hökümet resmileri, öňki protestçiler we adaty ilat gatnaşyp, howpsuzlyk güýçleri bilen bolan çaknyşyklarda heläk bolan protestçileriň hatyrasyna gurlan “Behişdi ýüzlük” monumentine gül desselerini goýdular.
Köpsanly adamlar Kiýewiň “Maýdan” skwerinde: “Rewolýusiýa, Rewolýusiýa” diýip gygyryşyp, Orsýetiň Ukrainanyň içeri işlerine garyşmagyny ýazgardylar. Paýtagtyň başga bir ýerinde bolsa bir topar demonstrantlar bir ors bankynyň filialynyň penjirelerini owradyp, banky akan-dökän etdiler.
Hatyra çäreleri
Agşamara bäsdeş protestçi toparlaryň arasynda, şeýle hem howpsuzlyk güýçleri bilen ownuk-uşak çaknyşyklaryň bolandygy habar berildi.
Prezident Petro Poroşenko eden bir çykyşynda halky agzybirlige, Orsýet tarapdan abanýan “howpa” garşy durmaga çagyryp, öňki sowet respublikasynyň Moskwanyň agalygyndaky geçmişe asla dolanmajakdygyny nygtady.
“Mertebe rewolýusiýasy biziň ors-sowet geçmişimize, post-sowet döwrüne atanak çekdi. Ol biziň ukrain we Ýewropa dünýämizi ors dünýäsinden aýyrdy” diýip, Poroşenko aýtdy.
Hatyra çäreleri beýleki şäherlerde-de geçirildi.
Ýewromaýdan protestleri
2013-nji ýylky protestler Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary ýigrenç bilen ret edip, ykdysady gatnaşyklary Orsýet bilen ýygjamlaşdyrjakdygyny aýdanyndan soňra turdy.
Buzly-doňakly howada müňlerçe adam Maýdan skwerinde bir ýarym harby lagere ýygnandylar. 2014-nji ýylyň fewralynda protestler giň gerimli zorluklara öwrülip, köpsanly protestçileriň atylyp öldürilmegi we Ýanukowiçiň Orsýete gaçyp gitmegi bilen özüniň ýokary derejesine ýetdi.
Şondan soňra Moskwa çalt herekete geçip, Orsýetiň Gara deňiz flotunyň ýerleşýän ýeri bolan Krym ýarymadasyny zor bilen özüne birikdirdi, şeýle hem Ukrainanyň gündogaryndaky konflikti Kiýewiň güýçleri bilen Orsýet tarapdan goldalýan separatistleriň arasynda barýan göni urşa öwürdi.
Şonda azyndan 9600 adam heläk boldy.


text:
«Galkynyş» gaz käni tapgyrlaýyn özleşdirilýär
Ýurdumyzyň Mary welaýatynyň çäginde ýerleşýän iri nebitgaz ýatagy bolan «Galkynyş» dünýäde ululygy boýunça ikinji orny eýeleýär. Hormatly Prezidentimiz pudaga daşary ýurt maýadarlaryny çekmek hem-de nebitgaz ulgamynda öňdebaryjy tehnologiýalara eýe bolan kompaniýalar bilen özara bähbitli hyzmatda Munuň özi pudagy diwersifikasiýalaşdyrmakdyr, nebiti we gazy gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen täze, döwrebap toplumlary gurmakdyr, täze känlerde, şol sanda Hazar deňziniň türkmen bölegini we «Galkynyş» gaz känini senagat taýdan özleşdirmegi güýçlendirmekdir, şeýle hem bu işlerde ulanylýan sanly


text:
Siriýa
Siriýa Arap respublikasy diýlip hem atlandyrylýan Siriýa Aziýada Lewantin döwletidir. Demirgazykda Türkiýe, günorta-günbatarda Liwan, günortada Iordaniýa we Ysraýyl, günorta-gündogarda Yrak bilen serhetleşýär. Siriýanyň paýtagty Damask, iň uly şäher Halapdyr.
"Siriýa" ady taryhy taýdan Lewant bilen manydaş we arap dilinde al-Şam ady bilen tanalýan has giň sebite degişlidir. Häzirki zaman döwleti, miladydan öňki 3-nji müňýyllygyň Eblan siwilizasiýasyny goşmak bilen birnäçe gadymy patyşalygyň we imperiýanyň ýerlerini öz içine alýar.
Taryh[düzet | çeşmäni düzet]
Takmynan 10,000-nji ýyldan bäri Siriýa dünýäde ilkinji gezek oba hojalygy we maldarçylyk peýda bolan täze daş asyry medeniýetiniň merkezlerinden biri bolupdyr. Aşakdaky täze daş asyry döwri (PPNB) Mureybet medeniýetiniň gönüburçly jaýlary bilen aňladylýar. Küýzegärçilikden öňki täze daş asyry döwründe adamlar daşdan, gyplardan we ýakylýan hekden (Vaisselle blanche) ýasalan gap-gaçlary ulanýardylar.
Sebitde iň irki hasaba alnan ýerli siwilizasiýa häzirki Idlibiň golaýyndaky Ebla şalygydyr. Ebla takmynan miladydan öňki 3500-nji ýylda esaslandyrylan ýaly bolup, kem-kemden Mesopotamiýa Sumer, Assiriýa we Akkad döwletleri, şeýle hem demirgazyk-günbatarda Hurrian we Hattiýa halklary bilen Kiçi Aziýada söwda arkaly öz baýlygyny kem-kemden gurupdyr. Gazuw-agtaryş işlerinde tapylan faraonlardan gelen sowgatlar Eblanyň Müsür bilen gatnaşygyny tassyklaýar. Mari bilen uzak wagtlap dowam eden söweş sebäpli Ebla gowşady we Akkadyň Sargony we agtygy Naram-Sin ýeňişleri biziň eramyzdan öňki 23-nji asyryň birinji ýarymynda Eblanyň Siriýa agalygyny tamamlandan soň tutuş Siriýa Mesopotamiýa Akkad imperiýasynyň bir bölegine öwrüldi.
Miladydan öňki 21-nji asyra çenli Hurrianlar Siriýanyň demirgazyk gündogar bölegini mesgen tutupdyrlar, sebitiň galan böleginde amorlar agdyklyk edýärdi, Siriýa Assiriýa-Wawilon goňşulary tarapyndan Amurrunyň ýurdy diýlip atlandyryldy. Amorlaryň demirgazyk-günbatar semit dili Kengan dilleriniň iň irki subutnamasydyr.
Ugarit, Kengan dilleri bilen düýbünden baglanyşykly semit dili bolup, dünýäde iň gadymy elipbiý hasaplanýan Ugarit elipbiýini ösdüripdir. Ugarit şalygy miladydan öňki XII asyrda garakçy Hindi-Europeanewropa deňiz halklary tarapyndan weýran bolýança diri galypdyr, şuňa meňzeş patyşalyklary we döwletleri deňiz halklarynyň elinde şol bir weýrançylyga şaýat bolan Giç bürünç asyrynyň çökmegi diýlip atlandyrylýan ýerde.
Biziň eýýamymyzdan ozalky XIV asyrda gündogarda Wawilon bilen şowsuz konflikte giren ýarym çarwa suýtanlar we ozalky amorlary goldaýan günbatar semit dilli arameýler ýaly sebitde dürli semit halklary peýda bolupdyr. Olar hem asyrlar boýy Assiriýa we Hititler tarapyndan boýun egilipdir. Müsürliler günbatar Siriýany dolandyrmak üçin Hititlere garşy söweşdi; söweş miladydan öňki 1274-nji ýylda Kadeş söweşi bilen iň ýokary derejesine ýetdi. Günbatar weýran bolýança Hit imperiýasynyň bir bölegi bolup galypdyr. Miladydan öňki 1200-nji ýyl, gündogar Siriýa esasan 1114-1076-njy ýyllar aralygynda Tiglat-Pileser I döwründe Günbataryň köp bölegini basyp alan Orta Assiriýa imperiýasynyň bir bölegi bolupdyr.
Soňra Siriýa we Nearakyn Gündogaryň günbatar ýarysy giň Neo Assiriýa imperiýasyna (miladydan öňki 911-nji ýyl - 605-nji ýyl) degişlidir. Assiriýalylar imperiýa arameýini imperiýasynyň lingua franky hökmünde tanatdylar. Bu dil biziň eramyzyň VII we VIII asyrlarynda arap yslamlary basyp alandan soň Siriýada we tutuş Nearakyn Gündogarda agdyklyk etmeli we hristiançylygyň ýaýramagy üçin ulag bolmalydy. Assiriýalylar Siriýa we Liwan koloniýalaryna Eber-Nari diýip at berdiler. Assiriýanyň agalygy, Assiriýalylar gazaply içerki söweşlerde, soňundan hüjümler bilen özlerini ep-esli derejede gowşadandan soň tamamlandy; midiýalylar, wawilonlylar, babyllylar, parslar, skifler we kimmerler. Assiriýa ýykylanda skifler Siriýanyň köp bölegini weýran etdiler we taladylar. Assiriýa goşunynyň soňky duralgasy miladydan öňki 605-nji ýylda Siriýanyň demirgazygyndaky Karçemişde bolupdyr.
2-nji asyrda Siriýanyň demirgazygynda baý we käwagt güýçli arameý dilli şalyk Palmyra döräpdir; Palmyren şäheri Rim imperiýasynyň iň baýlarynyň birine öwürýän söwda ulgamyny döretdi. Ahyrynda, biziň eramyzyň 3-nji asyrynyň ahyrynda Palmyren şasy Odaenathus Pars imperatory Şapur I-ni ýeňdi we Rim gündogaryna gözegçilik etdi, mirasdüşeri we dul aýaly Zenobiýa Müsüri, Siriýany, Palestini, Aziýanyň köp bölegini basyp alan Palmyrene imperiýasyny döretdi. Kiçi, Judahahuda we Liwan biziň eramyzyň 273-nji ýylda Rimiň gözegçiligine alynmazdan ozal.
Wizantiýa imperiýasynyň gülläp ösen döwründe esasan arameý dilli Siriýanyň ilaty XIX asyra çenli ýene-de köp bolmazdy. Biziň eramyzyň VII asyrynda Arap Yslam ýeňişinden ozal ilatyň aglaba bölegi aramlardy, emma Siriýada grek we rim dolandyryjy toparlary hem ýaşaýardy, assiriýalylar henizem demirgazyk gündogarda, kenarýaka finikiýalylar, ýewreý we ermeni jemgyýetleri ýaşaýardy. Nabateýalylar we Yslamdan öňki araplar ýaly Lakmidler we Gassanidler Siriýanyň günortasyndaky çöllerde ýaşaýardy. Siriýa hristianlygy esasy din hökmünde kabul edilipdi, beýlekiler henizem ýahudylyga, Mitraizm, Manikanizm, Grek-Rim dinine, Kengan dinine we Mesopotamiýa dinine uýýarlar. Siriýanyň köp we abadan ilaty Siriýany Rim we Wizantiýa welaýatlarynyň iň möhümleriniň birine öwürdi, esasanam 2-nji we 3-nji asyrda (biziň eýýamymyz).
Biziň eramyzyň 640-njy ýyla çenli Halid ibn al-Walidiň ýolbaşçylygyndaky Arap Reşidun goşuny Siriýany basyp aldy. VII asyryň ortalarynda imperiýanyň hökümdarlary bolan Umaýýad neberesi imperiýanyň paýtagty Damaskda ýerleşipdir. Soňky Umaýýad döwründe ýurduň güýji pese gaçdy; bu esasan totalitarizm, korrupsiýa we ýüze çykan rewolýusiýalar bilen baglanyşyklydy. Soňra Umaýýad neberesi 750-nji ýylda imperiýanyň paýtagty Bagdada göçürilen Abbas dinastiýasy tarapyndan agdarylypdyr.
1516-njy ýylda Osman imperiýasy Müsüriň Mamluk soltanlygyna çozup, Siriýany basyp aldy we imperiýasyna goşdy. Osmanly siriýalylar üçin agyr däldi, sebäbi türkler arap dilini Gurhanyň dili hökmünde hormatlaýardylar we dini goraýjylaryň eşigini kabul edýärdiler. Damask Mekgäniň esasy girelgesi boldy we haj zyýaratyndan, Mekgä haj zyýaratyndan geçen sansyz zyýaratçylaryň peýdaly netijeleri sebäpli musulmanlar üçin mukaddes häsiýete eýe boldy.
Osmanly administrasiýasy parahatçylykly ýaşaşmaga alyp barýan sistema eýerdi. Her bir etno-dini azlyk - arap şaýy musulmanlary, arap sünni musulmanlary, arame-siriýa prawoslawlary, grek prawoslawlary, maronit hristianlary, assiriýa hristianlary, ermeniler, kürtler we ýewreýler millet emele getirdi. Her jemgyýetiň dini ýolbaşçylary ähli şahsy status kanunlaryny dolandyrýardy we käbir raýat wezipelerini ýerine ýetirýärdi.
Osmanly administrasiýasy parahatçylykly ýaşaşmaga alyp barýan sistema eýerdi. Her bir etno-dini azlyk - arap şaýy musulmanlary, arap sünni musulmanlary, arame-siriýa prawoslawlary, grek prawoslawlary, maronit hristianlary, assiriýa hristianlary, ermeniler, kürtler we ýewreýler millet emele getirdi. Her jemgyýetiň dini ýolbaşçylary ähli şahsy status kanunlaryny dolandyrýardy we käbir raýat wezipelerini ýerine ýetirýärdi.
1920-nji ýylda Haşimitler maşgalasynyň Faýsal I döwründe gysga möhletli garaşsyz Siriýa Patyşalygy döredildi. Şeýle-de bolsa, onuň Siriýa hökümdarlygy Maýsalun söweşinden birnäçe aý soň tamamlandy. San Remo konferensiýasy Milletler Bileleşiginiň Siriýany fransuz mandatyna tabşyrmagy teklip edeninden soň, şol ýylyň ahyrynda fransuz goşunlary Siriýany basyp aldy.
Siriýa bilen Fransiýa 1936-njy ýylyň sentýabr aýynda garaşsyzlyk şertnamasy baglaşdy we Haşim al-Atassi häzirki Siriýa respublikasynyň ilkinji keşbine laýyklykda saýlanan ilkinji prezident boldy.
1960-njy ýyllaryň ahyryna çenli garaşsyzlykdan Siriýanyň syýasatynda tolgunyşyklar agdyklyk etdi. 1948-nji ýylyň maý aýynda Siriýanyň goşunlary beýleki arap döwletleri bilen bilelikde Palestina çozdy we derrew ýewreý ilatly nokatlaryna hüjüm etdi. Olaryň prezidenti Şukri al-Kuwwatli frontdaky goşunlaryna "sionistleri ýok etmegi" tabşyrdy. Şeýle-de bolsa, Ysraýyl döwletini ýok etmek meýilnamasy başa barmady we Ikinji jahan urşundan bäri sebitde ilkinji agdarlyşyk boldy.
Dowam edýän Siriýa raýat urşy "Arap bahary" ynkylaplaryndan ylham aldy. 2011-nji ýylda parahatçylykly protestleriň zynjyry hökmünde başlandy, soň bolsa Siriýanyň goşuny tarapyndan basyş edilendigi aýdylýar. 2011-nji ýylyň iýulynda goşun goraýjylary Erkin Siriýa Goşunynyň döredilendigini yglan etdiler we söweş bölümlerini döretmäge başladylar. Oppozisiýada sünni musulmanlar agdyklyk edýär, öňdebaryjy hökümet işgärleri köplenç alawitler bilen baglanyşykly. Uruş gozgalaňçy toparlara (YD we al-Nusra) hem-de dürli daşary ýurtlaryň gatyşmagyna degişlidir, ikinjisini Siriýada wekilçilikli söweş hökmünde häsiýetlendirip bolar.
Demografiýa[düzet | çeşmäni düzet]
Adamlaryň köpüsi upewfrat derýasynyň jülgesinde we kenarýaka düzlüklerde, kenarýaka daglar bilen çöl arasynda oňat zolakda ýaşaýarlar. Siriýada ilatyň umumy gürlügi her inedördül kilometre 99 töweregi (inedördül kilometre 258). ABŞ-nyň Bosgunlar we immigrantlar komiteti tarapyndan neşir edilen Bütindünýä bosgun gözleginiň 2008-nji ýyldaky maglumatlaryna görä Siriýada bosgunlaryň we gaçybatalga gözleýänleriň sany takmynan 1,852,300 adam boldy. Bu ilatyň aglaba köplügi Yrakdan (1,300,000), emma Palestina (543,400) we Somaliden (5200) köp ilat bu ýurtda ýaşaýardy.
Siriýalylar Liwanlylar, Palestinalylar, Iordaniýalylar we Jewsewreýler ýaly ýakyn goňşulary bilen ýakyndan baglanyşykly ýerli Lewantin halkydyr. Siriýanyň takmynan 18,500,000 ilaty bar (2019-njy ýylyň çaklamasy). Siriýaly araplar, 600 000 palestinaly bilen bilelikde, daşary ýurtdaky 6 million bosguny öz içine almaýar. Ilatyň takmynan 74% -ini araplar düzýär.
Asserli Assiriýalylar we Günbatar Arameý dilinde gürleýänler takmynan 400,000 adam, Günbatar Arameý dilinde gürleýänler esasan Mauloula, Jubb'adin we Bag'a obalarynda ýaşaýarlar, Assiriýalylar esasan demirgazykda we demirgazyk-gündogarda ýaşaýarlar (esasanam Homs, Halap, Kamişli we Hasakah). Köpüsi (esasanam Assiriýa topary) henizem täze we arameý şiwelerini gürleýiş we ýazuw dilleri hökmünde saklaýarlar.
Siriýada ikinj orunda durýan etnik topar kürtlerdir. Ilatyň takmynan 9% -den 10% -ine ýa-da takmynan 1,6 million adama (şol sanda 40,000 idazidi [197]) degişlidir. Kürtleriň köpüsi Siriýanyň demirgazyk-gündogar burçunda ýaşaýar we köpüsi kürt diliniň Kurmanji görnüşini bilýär. [196]
Üçünji uly etnik topar, türk dilli siriýaly türkmenler / türkoman. Jemi ilaty barada birnäçe ýüz müňden 3,5 milliona çenli bolan çaklamalar ýok.
Şeýle hem albanlar, bosniýalylar, gürjüler, grekler, parslar, puştunlar we ruslar ýaly kiçi etnik azlyk toparlary bar. Şeýle-de bolsa, bu etnik azlyklaryň köpüsi belli bir derejede araplaşdy, esasanam musulman dinine uýýanlar.
Arap dünýäsiniň daşyndaky Siriýa diasporasynyň iň köp konsentrasiýasy millionlarça arap we beýleki Nearakyn Gündogardan bolan Braziliýada ýerleşýär. Braziliýa Amerikada siriýaly bosgunlara ynsanperwerlik wizalaryny hödürleýän ilkinji ýurt. Arap argentinalylaryň aglabasy Liwanly ýa-da Siriýaly.
Sünni musulmanlar Siriýanyň ilatynyň 69–74% -ini, sünni araplar bolsa ilatyň 59-60% -ini emele getirýär. Kürtleriň köpüsi (8,5%) we türkomanlylaryň (3%) sünni mezhebine uýýanlar we sünni araplaryň arasyndaky tapawudy hasaba alýarlar, siriýalylaryň 13% -i şaýy musulmanlary (esasanam alawitler, on iki adam we ysmaýyllar), emma araplar, kürtler we Türkoman), 10% hristian (aglaba bölegi Antiokiýa grek prawoslawlary, galanlary Siriýanyň prawoslawlary, grek katolikleri we beýleki katolik däp-dessurlary, gündogaryň assiriýa kilisesi, ermeni prawoslawlary, protestantlar we beýleki dinler) we 3% druze. Druze 500,000 töweregi bolup, esasan Jabal al-Druze sebitinde jemlenýär.
Medeniýeti[düzet | çeşmäni düzet]
Siriýa uzak medeni taryhy bolan adaty jemgyýet. Maşgala, din, bilim, öz-özüňi terbiýelemek we hormat goýmak möhümdir. Siriýalylaryň däp bolan sungata bolan islegi, al-Samah, Dabkeh ýaly tanslarda we gylyç tansynda beýan edilýär. Nika dabaralary we çagalaryň dünýä inmegi halk däp-dessurlaryny janly görkezmek üçin pursatlardyr.
Siriýanyň edebiýaty arap edebiýatyna goşant goşdy we dilden we ýazuw şygryýetiniň buýsançly däbine eýe. Köpüsi Müsüre göçüp gelen siriýaly ýazyjylar XIX asyryň nahda ýa-da arap edebi we medeni galkynyşynda möhüm rol oýnady. Häzirki zaman siriýaly tanymal ýazyjylar, beýlekiler bilen bir hatarda Adonis, Muhammet Maghout, Haýdar Haýdar, Ghada al-Samman, Nizar Kabbani we Zakariýa Tamer bar. Şeýle-de bolsa, Baas hökümeti edebiýata berk senzura girizdi.
Telewideniýe Siriýa we Müsür bilen 1960-njy ýylda, ikisi hem Birleşen Arap Respublikasynyň bir bölegi bolupdy. 1976-njy ýyla çenli ak-gara reňkde ýaýlyma berildi. Siriýanyň sabyn operalary gündogar arap dünýäsinde bazara aralaşdy.
Siriýanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň hemmesi diýen ýaly döwlete degişli we Baas partiýasy ähli gazetlere diýen ýaly gözegçilik edýär. Häkimiýetler birnäçe operasiýa işleýän Şubat al-Mukhabarat al-Askariýa atly birnäçe aňtaw gullugyny işleýär. Siriýanyň raýat urşy döwründe Siriýanyň köp sanly suratkeşi, şahyry, ýazyjysy we aktiwisti tussag edildi, käbirleri öldürildi, şol sanda meşhur karikaturaçy Akram Raslam.
Siriýanyň aşhanasy, belli bir tagamyň dörän sebitleri bilen baglanyşykly, düzüminde baý we dürli-dürli. Siriýanyň iýmitleri esasan Günorta Ortaýer deňzi, grek we günorta-günbatar Aziýa tagamlaryndan durýar. Käbir siriýaly tagamlar türk we fransuz naharlaryndan hem emele geldi: şiş kebap, doldurylan nahar / kurget we yabraʾ (üzüm ýapraklary).
Siriýalylar Liwanlylar, Palestinalylar, Iordaniýalylar we Jewsewreýler ýaly ýakyn goňşulary bilen ýakyndan baglanyşykly ýerli Lewantin halkydyr. Siriýanyň takmynan 18,500,000 ilaty bar (2019-njy ýylyň çaklamasy). Siriýaly araplar, 600 000 palestinaly bilen bilelikde, daşary ýurtdaky 6 million bosguny öz içine almaýar. Ilatyň takmynan 74% -ini araplar düzýär.


text:
Prezident Erdogan Çagalar Bilen Agzaçarda Duşuşdy
Erdogan, 23-nji aprel Milli häkimiýet we çagalar baýramy mynasibetli çagalar bilen agzaçarda duşuşdy
Prezident R. T. Erdogan bilen aýaly Emine Erdogan, 23-nji aprel Milli häkimiýet we çagalar baýramy mynasibetli çagalar bilen agzaçarda duşuşdy.
Prezident Erdogan bilen aýaly Emine Erdogan agzaçarda çagalar bilen ýakyndan gyzyklandy we ýadigärlik surata düşdüler.
Degişli Habarlar
Türkiýe Russiýa Gynanç Bildirdi
Rýazanda himiki madda öndürýän fabrikde bolan partlamada 17 adam ýogalypdy.
Eren-13 operasiýasynyň çäginde 4 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Siirt welaýatynyň Eruh etrabynda dowam edýän Eren-13 operasiýasynyň çäginde 4 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
Redaksiýadan düşündiriş: Ilkinji lukmançylyk-sanitar kömegi lukmançylyk kömegini bermek ulgamynyň esasy bolup, keselleri anyklamak, bejermek we öňüni almak, lukmançylyk reabilitasiýasy (dikeldişi), göwreliligiň geçişine gözegçilik etme, sagdyn ýaşaýyş düzgünini döretmek we ilata sanitar-gigiýeniki bilimi bermek çärelerini öz içine alýar.
- 1145 gezek okalan


text:
Lıvanda qazaqstandyq bitimgerlerdiń kezekti rotatsııasy ótti NUR-SULTAN. QazAqparat - Besinshi qazaqstandyq bitimgershilik kontıngenti «BUU-nyń Lıvandaǵy ýaqytsha kúshteri» mıssııasyna qatysýyn aıaqtady. Olardyń ornyna Qazaqstan bitimgerleriniń altynshy quramy attandy, depp habarlaıdy QR QM baspasóz qyzmeti.
Qazaqstanda áskerılerdiń dene daıarlyǵy qalaı júrgiziledi NUR-SULTAN. QazAqparat - Dene daıyndyǵy áskerı qyzmetshilerdiń jaýyngerlik tapsyrmalardy oryndaýdaǵy daıarlyqtyń negizgi bóligi. Dene daıarlyǵynan bólek jaýyngerlerdiń moraldyq rýh pen tabandylyqty nyǵaıtýda mańyzdy. Jeke quramnyń dene daıarlyǵynyń dınamıkasyn jaýyngerlik daıarlyq departamenti baqylaıdy.
Qorǵanys mınıstrligi merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrylatyndar sanyn arttyrady – Daryn Tuıaqov NUR-SULTAN. QazAqparat – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdiń qorǵanys qabiletin nyǵaıtýǵa qatysty birqatar naqty tapsyrma bergen bolatyn. Osyǵan oraı QazAqparat tilshisine suhbat bergen QR Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Daryn Tuıaqov Prezıdent tapsyrmalaryn oryndaý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar jaıynda egjeı-tegjeıli aıtyp berdi.
Erevanda TMD memleketteri birikken áskerı baılanys júıesin damytý máselelerin talqylady NUR- SULTAN. QazAqparat - Qazaqstan Qarýly Kúshteri Bas shtaby Baılanys departamentiniń bastyǵy polkovnık Arman Qalıjanov TMD-ǵa múshe memleketter qarýly kúshteri baılanys basshylarymen ótken Úılestirý komıtetiniń kezekti otyrysyna qatysty, dep habarlaıdy QazAqparat QR Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Senat TMD elderiniń mınadan tazartýdaǵy birlesken bólimshesine qatysty zańdy qabyldady NUR-SULTAN. QazAqparat – Senattyń jalpy otyrysynda «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketter qarýly kúshteriniń birlesken gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý ınjenerlik bólimshesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańy qabyldandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qorǵanys mınıstrligi saperlerdiń kúshimen paıdalanylmaıtyn oq-dárilerdi joıýǵa kirisedi NUR-SULTAN. QazAqparat - Qorǵanys mınıstri general-leıtenant Murat Bektanov apparattyq keńes ótkizdi, onda áskerdiń tynys-tirshiligine qatysty ózekti máseleler talqylandy, dep habarlaıdy QazAqparat QR Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstanda áskerden jaltarǵandardy izdeý tártibi ózgermek NUR-SULTAN. QazAqparat – Qorǵanys mınıstrliginiń saıtynda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryn áskerı qyzmetke shaqyrýdy uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engiziletin Úkimet qaýlysynyń jobasy jarııalandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstan armııasynda áskerlerdi qorytyndy tekserý bastaldy NUR-SULTAN. QazAqparat - El Qarýly Kúshteriniń quramalary men áskerı bólimderinde 2021 oqý jylyn qorytyndy tekserý bastaldy. Bul kezeń qazan aıynyń sońyna deıin jalǵasady, dep habarlaıdy QazAqparat QR Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Áskerı teńizshiler Kaspıı teńizine jıynǵa shyǵady NUR-SULTAN. QazAqparat - Quramynda Áskerı-teńiz kúshteriniń «Oral», «Saryarqa», «Mańǵystaý» zymyrandy-artıllerııalyq korablderi, «Alataý» mına-traldyq korabli jáne «Jaıyq» gıdrografııalyq kemesi bar top Kaspıı teńiziniń Qazaqstan sektoryndaǵy akvatorııasynda jıyn-joryqqa shyǵady.
Qazaqstan men Frantsııanyń áskerıleri jahandyq qaýipsizdik máselelerin talqylady NUR-SULTAN. QazAqparat - Nur-Sultan qalasynda Qorǵanys mınıstriniń orynbasary general-maıor Muhamedjan Talasovtyń basshylyǵymen Frantsııanyń Ulttyq qorǵanysy Joǵary zertteý ınstıtýty (IHEDN) men Qazaqstan Qorǵanys mınıstrligi ókilderiniń qatysýymen dóńgelek ústel ótti, dep habarlaıdy QR QM baspasóz qyzmeti.
Qorǵanys mınıstri Qazaqstandaǵy Úndistan elshisimen kezdesti NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada Qorǵanys mınıstri general-leıtenant Murat Bektanov Qazaqstandaǵy Úndistan Respýblıkasynyń Tótenshe jáne Ýákiletti Elshisi Shýbhdarshını Trıpathımen jáne Úndistannyń áskerı attashesi polkovnık Mılan Nalavademen kezdesti. Kezdesý barysynda taraptar ózara qyzyǵýshylyq týdyrǵan ózekti máselelerdi talqylady, dep habarlaıdy QazAqparat QR Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstanda alǵash ret zymyran shabýylyna qarsy qorǵanystyń tıimdi júıesi ázirlenbek NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan tarıhynda alǵash ret áýe-ǵaryshtyq jáne zymyran shabýylyna qarsy qorǵanystyń tıimdi júıesiniń elementterin qalyptastyrý josparlanyp otyr. Bul týraly másele Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bekitken Qarýly Kúshterdi, basqa da áskerler men áskerı qurylymdardy qurýdyń jáne damytýdyń jańa tujyrymdamasynda qamtylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat.
Germanııa kontslagerinde qaza tapqan 927 qazaqstandyq jaýyngerdiń jaqyndary izdestirilýde NUR-SULTAN. QazAqparat – ІІ Dúnıejúzilik soǵys kezinde Germanııadaǵy kontslagerlerde qaza bolǵan 927 otandasymyzdyń tizimi tabyldy. Búginde olardyń týystaryn izdestirý jumysy júrip jatyr. Bul týraly QR Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Tımýr Dandybaev málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Google Chrome
Windows Phone we Windows 10 Mobile 10 Tizen
Google Chrome, Google tarapyndan ösdürilýän mugt web brazueridir. 2008-nji ýylyň sentýabr aýynda Microsoft Windows wersiýasy neşir edildi; has soňra Linux, macOS, iOS we Android wersiýalary hem neşir edilýär.[1][2][3]
Google, Chrome-uň çeşme kodlarynyň uly bölegini Chromium atly açyk çeşme proýektinde paýlaşýar.[4][5][6] Dahylly Adobe Flash Player ýaly käbir goşantlaryň çeşme kodlary paýlaşylmaýar. Chrome'uň 27-nji wersiýasyna çenli WebKit layout motory ulanylýardy, emma 28-nji wersiýasyndan bäri iOS-dan galan bütin platformalarda WebKit motorynyň atanak özleşdirilen görnüşi bolan Blink motory ulanylmaga başlanýar.
StatCounter statiskalaryna görä 2017-nji ýylyň ikinji çärýeginde Google Chrome-uň iş stol brazueri bazaryndaky paýynyň 63%-digi kesgitlenilýär. Şol çaklamalara görä, bütin platformalaryň jemindäki bazar paýy 54%, akylly telefonlardaky bazar paýy hem 54%-dir.
Google Chrome-uň bu üstünlügi sebäpli Google, "Chrome" markasyny Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox we Chromebase ýaly üýtgeşik önümlerde hem ulanýar.
Taryhy[düzet | çeşmäni düzet]
Google-yň CEO-sy Eric Schmidt Google Chrome-uň çykyşyndan 6 ýyl öň azat brauzer döretmek pikirine garşy gelýärdi. Google-yň kiçi şereketdigini göz öňünde tutýar we bu pikiriň şereketiň ygtyýarlygyny zaýalamagyny islänokdy. Emma şereketi esaslandyran Sergey Brin we Larry Page bir-iki Mozilla Firefox wezipeli ösdüriji programmistleri işe alyp beta wersiýasynyň döremegini başarýarlar.
Duýduryşlar[düzet | çeşmäni düzet]
Hakyky duýdurylan taryhy 2008-nji ýylyň 3-nji sentýabry bolan bu täze brauzeriň aýratynlyklaryny we sebäbini beýan edýän, Scott McCloud tarapyndan döredilen karikatura žurnalistlere we bloglara iberilýär.[7] Ýewropa üçin taýýarlanan kopiýalar Philipp Lenssen-iň Google Blogoscoped-inde ýerleşýär.[8] 38 sahypalyk karikatura 2008-nji ýylyň 1-nji sentýabryndan bäri onuň sahypalarynda ýerleşýär.[9] Google Chrome-uň çykyşynyň yzýanyndan Google, Google Books ady bilen karikaturalary öz saýdynda neşir etmäge başlady.[10] Resmi blogunda ir duýduryş beýany bilen bular barada hem agzap geçdi.[11]
Beta wersiýasy[düzet | çeşmäni düzet]
Microsoft Windows üçin Beta wersiýasy 2008-nji ýylyň 2-nji sentýabrynda, 43 sany dilde ulanyşa açylýar. Google, beýleki operasion sistemalar üçin hem programmanyň gysga wagtda tamamlanjagyny beýan edýär.
3-nji sentýabrda, Slashdot habarlarynda;[12] beta wersiýasynyň hyzmat şertleri tekstinde ýer alýan passaža uly üns berildi. Muňa görä hyzmat şertleri kabul edilende, Google-yň bütin mazmunlary Chrome arkaly alyp biljegi barada lisenziýa kabul edilýärdi.[13] Agzalýan tekst umumy Google hyzmat şertlerinden alnypdy.[14] The Register teksti "Şahsy hukuklaryňyz köýer." diýip beýan etdi.[15] Şol gün, Google ulanylan tekstiň beýleki Google önümlerinden alnandygyny bildirip çekişmelere jogap berdi we agzalýan passažy hyzmat şertlerinden aýyrdy.[16] Google aýratyn hem bu üýtgeşikligiň Google Chrome-y has öň ulanyp başlanlara hem degişlidigini beýan etdi.[17]
Google Chrome-uň ilkinji wersiýasy Acid1 we Acid2 barlaglaryndan geçýär, emma Acid3 barlagy ýerine ýetirilmeýär; Onuň alan baly 78/100 bolup, Internet Explorer 7 we Firefox 3-den has ýokary bolýar. Hem-de Acid3 barlagyny birnäçe gezek gaýtalananda 76-79/100 arasynda üýtgeşik netijeler beren ilkinji brazuerdir.[18]
Google Chrome Android[düzet | çeşmäni düzet]
Dizaýn[düzet | çeşmäni düzet]
Gorag[düzet | çeşmäni düzet]
Ulanyjy interfeýsi[düzet | çeşmäni düzet]
Derejelendirme[düzet | çeşmäni düzet]
Gizlinlik[düzet | çeşmäni düzet]
Gorag açyklary[düzet | çeşmäni düzet]
Salgylanmalar[düzet | çeşmäni düzet]
- ↑ Pichai, Sundar (1-nji Sentýabr 2008ý.). "A fresh take on the browser". Google Blog. 2015-nji ýylyň 11-nji dekabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ "Google Chrome update: First screenshot, and live-blog alert". CNet. 1-nji Sentýabr 2008ý.. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Associated Press (2-nji Sentýabr). "Google launches Chrome web browser". 2010-njy ýylyň 9-njy sentýabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 2-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Google Chrome bilen Chromium-yň arasyndaky tapawutlar
- ↑ Google unveils Chrome source code and Linux port
- ↑ dev.chromium.org
- ↑ Scott McCloud (1-nji Sentýabr 2008ý.). "Surprise!". Google Blogoscoped. 2015-nji ýylyň 6-njy noýabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Philipp Lenssen (1-nji Sentýabr 2008ý.). "Google Chrome, Google's Browser Project". 2015-nji ýylyň 24-nji iýunynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Philipp Lenssen (1-nji Sentýabr 2008ý.). "Google on Google Chrome - comic book". Google Blogoscoped. 2015-nji ýylyň 18-nji iýunynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ "Google Chrome". Google Books. 1-nji Sentýabr 2008ý.. 2015-nji ýylyň 17-nji noýabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 2-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Scott McCloud and Google Chrome team (1-nji Sentýabr 2008ý.). "Google Chrome By the Google Chrome team, comics adaptation by Scott McCloud". Google Books. 2015-nji ýylyň 26-njy noýabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 1-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Slashdot (3-nji Sentýabr 2008ý.). Reading Google Chrome's Fine Print. Elýeterlik senesi: 3-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ tapthehive.com (3-nji Sentýabr 2008ý.). Google's EULA Sucks Archived 2008-09-04 at the Wayback Machine. Elýeterlik senesi: 3-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Google Terms of Service
- ↑ Burned by Chrome
- ↑ "Google Chrome Terms of Service (English)". 2012-nji ýylyň 22-nji maýynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 4-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ PC World (3-nji Sentýabr 2008ý.). Google Amends Chrome License Agreement After Objections. Elýeterlik senesi: 3-nji Sentýabr 2008ý..
- ↑ Hoffman, Harrison (2-nji Sentýabr 2008ý.). "Chrome tops IE, Firefox in Acid3 test". CNET News. 2012-nji ýýylyň 15-nji dekabrynda bu çeşmeden arhiwlendi. Elýeterlik senesi: 3-nji Sentýabr 2008ý..
Daşary çykgytlar[düzet | çeşmäni düzet]
- Google Chrome baş sahypasy
- Google Code-da Chromium proýekt sahypasy
- Google Chrome bilen Chromium-uň arasyndaky tapawutlar
- Google Chrome-da resmi Google Blog makalasy
- Google Chrome çyzgy romany
- Webarchive template wayback links
- Wikipedia:Bots
- Kompýuter ownuk makalar
- Tüm ownuk makalar
- Google Chrome
- Google programmalary
- Android üçin Web brauzerleri
- İOS üçin Web brauzerleri
- Mugt programmalar
- WebKit esasly programmalar
- Web brazuerleri
- Chromium proýektleri
- Android programmalary
- C++ programmalary
- Atanak platforma programmalary
- Gömülgi Linux
- İOS programmalary
- Mac OS X web brazuerleri
- 2008-nji ýyl programmalary


text:
Májilis depýtattaryna kásipkerlikti qoldaý jóninde usynystar berildi
TÚRKІSTAN. QazAqparat - QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary, «Nur Otan» fraktsııasynyń músheleri Qaınar Abasov pen Syrym Ertaev Túrkistan oblysy, Kentaý qalasynda boldy. Kentaý transformator zaýytynda jumysshylarymen kezdesken halyq qalaýlylary el kókeıindegi suraqtarǵa jaýap berip, usynystaryn tyńdady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Kezdesý kezinde «Nur Otan» partııasynyń «Ózgerister joly: Ár azamatqa laıyqty ómir!» atty saılaýaldy baǵdarlamasynyń oryndalý barysy týraly da sóz qozǵaldy.
Óz kezeginde zaýyt jumysshylary halyq qalaýlylaryna óndiris oryndarynda, aýyr jumys isteıtin áıelderdiń zeınet jasyn tómendetý jóninde usynys-tilekterin bildirdi.
Sonymen birge 2006 jyldan beri jer kezeginde turǵan turǵyn óziniń kezekten syzylyp ketkeni týraly aıtyp, osy máseleni sheship berýdi surady.
Depýtat Qaınar Abasov atalǵan usynystardy nazarǵa alatynyn jetkizdi. Zeınet jasyn tómendetý máselesi tereń saraptaýdy qajet etetin dúnıe ekenin, saılaýshylardyń talaptary boıynsha izdenip, jumys júrgizetinin málimdedi.
Sonymen qatar «Kentaý trasformator zaýyty» AQ basqarma tóraǵasy Haırýlla Qojabaev depýtattarǵa «jańa stanoktar men mashınalar alýǵa memleketten jeńildetilgen nesıe qarastyrylsa, monoqalalardy damytý baǵdarlamasy arqyly 1 paıyzdyq nesıe berilse» degen usynysyn ortaǵa saldy.
Ol máseleni zaýyt jumysshylary da qozǵady. 60 jyldyq tarıhy bar zaýyt transformatordyń 400-den astam túrin qurastyrady.
1200-den astam adam jumyspen qamtylǵan zaýyt óndirgen ónimniń 40 paıyzy eksporttalady.
Biraq shetelden jáne elimizden kelgen suranysty tolyq oryndaý úshin zaýytqa sapaly stanoktar aýadaı qajet bolyp tur.
Eger memleket tarapynan qoldaý kórsetilip, másele sheshimin tapsa, óndiris eki ese artady.
Bul usynystardy tyńdaǵan depýtat Syrym Ertaev «Nur Otan» partııasynyń «Ózgerister joly: Ár azamatqa laıyqty ómir!» atty saılaýaldy baǵdarlamasynda eksporttaýshy kásiporyndardy qoldaý basym baǵytqa ıe ekenin málimdedi.
«Saılaýaldy baǵdarlamany oryndaý arqyly aldaǵy 5 jylda elimizdegi belsendi eksporttaýshy kompanııalar sanyn 400-den 1000-ǵa deıin arttyrý kózdelip otyr. Sonymen birge shıkizattyq emes eksportty 2,5 ese arttyrý jospary bar. Aýyldardy aralaý barysynda kásipkerler tarapynan osy baǵytta usynystar men ótinishter jıi aıtyldy. Ásirese pandemııa saldarynan jumysy toqtap qalǵan kásiporyndarǵa memlekettik qoldaý asa qajet. Biz kásiporyndardy nesıelendirý barysyn jandandyrý úshin Parlamentte tıisti usynystar joldaımyz», – dedi ol.
Al, Qaınar Begalyuly transformator zaýytynyń Orta Azııada jetekshi kásiporyn ekenin aıta kele osy kezdesýde kóterilgen usynystar nazarǵa alynatynyn jetkizdi.
Qazirgi tańda otandyq óndirýshilerdi qoldaý boıynsha zań jobasy ázirlenip jaqanyn aıtqan ol jumysshy tobyna ene otyryp, kásiporyndardy nesıelendirý boıynsha naqty usynystar beretinin atap ótti.
«Nur Otan» partııasy Túrkistan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary, fraktsııa jetekshisi Beısen Tájibaev árbir usynys nazarǵa alynatynyn aıta kele Jol kartasy jóninde túsindirip ótti.
Jalpy Parlament Májilisiniń depýtattary 7 shildeden beri Túrkistan oblysynyń barlyq derlik aýdan-qalalaryn, eldi mekenderin aralap shyqty.
Qoǵamdyq qabyldaý ótkizip, «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyndaǵy Jol kartasynyń oryndalý barysyn saralady. Іssapar áli de jalǵasýda.
Aldaǵy ýaqytta saılaýaldy baǵdarlamany oryndaý arqyly óńirdegi ózekti máselelerdi sheshý jolynda jumystar jalǵasyn tabady.
- SQO-da bir aıdyń ishinde 70-ke jýyq adam koronavırýstan qaıtys boldy
- Reseılik dáriger: kovıdten keıingi sındromnan saqtaný joly – fızıkalyq belsendilik
- Qyzylordada úsh kún buryn joǵalǵan 18 jastaǵy boıjetken izdestirilýde
- Qutqarýshylar kúni: ShQO-da órt sóndirýshiler krossfıtten jarysqa tústi
- Atyraý oblysynyń turǵyndary Prezıdent Ákimshiligine 173 ótinish joldaǵan
- Aqtóbede monıtorıngilik top vaktsına saldyrmaı jumys istegenderdi anyqtady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aşgabatda ýurdumyzyň ykdysady gazananlaryna bagyşlanan forum geçirildi
Sene : 21.09.2020
Düýn paýtagtymyzda Türkmenistanyň ykdysady üstünlikleriniň ýurdumyzyň Garaşsyzlyk gününiň 29 ýyllyk baýramyna bagyşlanan iki günlük sergisi we “Sanly ykdysadyýet-ykdysady ösüşiň möhüm ugry” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Giň möçberli sergi ykdysady ösüşiň we türkmen halkynyň durmuş hem-de ruhy ulgamlaryndaky giň möçberli özgertmeleriniň özboluşly ýylýazgysyna öwrüldi. Bu çäre halkymyzyň özboluşly medeni mirasynyň baýdygyny äşgär etdi.
Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralan gözden geçirilişiň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Mejlisiň ýolbaşçylary we deputatlary, daşary ýurtlaryň diplomatik wekilhanalarynyň hem-de halkara guramalaryň Türkmenistanda işleýän wekilleri, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň.hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriň ýolbaşçylary we işgärleri gatnaşdylar.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň giň möçberli çärä gatnaşyjylara iberen Gutlag hatyny uly ruhubelentlik bilen diňlediler. Onda Watanymyzyň nurana geljegini üpjün eden mukaddes Garaşsyzlygymyzyň döwletimiziň özygtyýarlylygynyň, halkymyzyň agzybirliginiň hem-de bitewüliginiň, ykdysady we durmuş üstünliklerimiziň mizemez binýadydygy barada aýdylýar.
Milli Liderimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe biziň parahatçylyga, döredijilige, ösüşe gönükdirilen içer hem-de daşary syýasatymyzyň, döwlet, halk, umumadamzat bähbitli beýik işlerimiziň we düýpli özgertmelerimiziň beýik maksada-Garaşsyz döwletimizi hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösdürmäge hem-de mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da gowulandyrmaga gönükdirilendigini belleýär.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow serginiň we maslahatyň ýurdumyzyň ykdysadyýetde, durmuş ulgamynda gazanýan üstünlikleri bilen giňden tanyşmak üçin ygtybarly çärä öwrüljekdigine ynam bildirdi.
Bu gezekki gözden geçirilişde onlarça fiirmalar we kompaniýalar, hususy telekeçiligiň wekilleri häzirki mümkinçiliklerini, geljekki ösüşini görkezmek bilen, 70-den gowrak bölümleriň üsti bilen öndürýjn önümleriniň ýokary hil derejesini we dürli görnüşli hyzmatlaryny hödürleýärler.
“Türkmenistan-Bitaraplygyň mekany” şygary astynda geçýän ýylda guralýan serginiň ähmiýeti has-da ýokary boldy. Bu ýyl ýurdumyz hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 25 ýyllygyny dabaralandyrýar.


text:
Bu barada Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 19-njy aprelde hökümet resmileri bilen sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçiren iş maslahatynda wise-premýer Pürli Agamyradow prezidente hasabat berdi.
Türkmen telewideniýesi bu okuwlaryň sanly ykdysadyýet boýunça bilimi ýokarlandyrmaga gönükidirilendigini aýdýar:
“Okuwlar sanly ykdysadyýet boýunça bilimi ýokarlandyrmaga gönükdirilendir hem-de sanly tehnologiýalaryň aýratynlyklary we mümkinçilikleri, pudaklaryň ösüşine we durmuş ulgamyna täsiri barada umumy düşünjelerini artdyrmaga ýardam etmelidir” diýip, “Watan” habarlar gepleşiginiň alyp baryjysy prezidentiň geçiren sanly wideoaragatnaşygyna salgylanýar.
Türkmen häkimiýetleri “uly şowhun” bilen sanly ykdysadyýete geçýär. Ýurduň döwlet eýeçiligindäki media we metbugat serişdelerinde sanly ykdysadyýet, sanly ulgam, sanly hasaplaşyk, sanly wideoaragatnaşyk ýaly sözler yzygiderli tekrarlanýar. Meselem, TDH-nyň prezidentiň 19-njy aprelde geçiren iş maslahaty barada çap eden habarynda 23 gezek sanly sözi gaýtalanýar.
Türkmen mediasy ýurtda sanly ykdysadyýete geçmegiň konsepsiýasynyň maksadyny şeýle düşündirýär:
“Ähli derejelerdäki döwlet edaralarynyň dolandyryş kuwwatyny we netijeliligini güýçlendirmäge gönükdirilen Konsepsiýada göz öňünde tutulan çäreleriň tapgyrlaýyn amala aşyrylmagy dürli düzümleriň we jemgyýetiň arasyndaky gatnaşyklary berkitmäge mümkinçilik berer” diýip, Türkmenistanyň döwlet telewideniýesi habar berýär.
Ýöne Türkmenistan sanly ulgamyň iň esasy girewi bolan elektron hökümeti ösdürmekde 2018-nji ýylda 193 ýurduň arasynda 147-nji orunda ýerleşdirildi.
Türkmenistan BMG-niň Ykdysady we sosial meseleler baradaky departamentiniň (UN DESA) Durnukly ösüş maksatnamasy baradaky programmasynyň “Elektron hökümete syn 2018” atly hasabatynda 193 ýurduň arasynda dünýäde 147-nji orunda ýerleşdirildi.
Türkmenistan sanly ykdysadyýete geçýändigini yzygiderli nygtaýar; ýurduň gazet-žurnallarynda, telewizion kanallarynda yzygiderli bu ugurda gepleşikler efire berilýär, maglumatlar çap edilýär. Ýöne synçylaryň aýtmagyna görä ýurtda sanly mümkinçilikleriň gerimi çäkli bolmagynda galýar.
Ýurduň transport ulgamynda, meselem, taksi çagyrmakda, köpçülikleýin transport serişderleriniň biletlerini onlaýn satyn almakda, “Türkmenhowaýollarynyň” uçar biletlerini onlaýn satyn almakda, ýa-da syýahatçylyk pudagynda türkmen wizasyna onlaýn ýüz tutmakda, ýa-da bolmasa Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän myhmanhanalardan onlaýn ýer saýlamakda we sargamakda türkmen häkimiýetleri sanly mümkinçilik hödürlemeýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy indirip bilersiňiz.Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna ynamly gadamlar bilen
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamasy bilen yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň başlanmagyna resmi taýdan badalga berilmegini ýurdumyzyň durmuşyndaky möhüm wakalaryň hatarynda Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, parahatçylyk hem-de ynanyşmak häzirki wagtda adamzada iňňän zerur bolup durýar, sebäbi bir-biri bilen baglanyşykly bu iki düşünje hyzmatdaşlygyň, ählumumy howpsuzlygy hem-de abadançylygy üpjün etmegiň möhüm şertidir. Ýurdumyz oňyn Bitaraplyk, hoşniýetli goňşuç


text:
Bawariýa” futbol klubynyň derwezebany Manuel Noýer Çempionlar ligasynyň yzly-yzyna ýeňişleri üçin täze rekord goýdy. “Zalzburg” bilen geçirilen oýunda (3: 1) hasap bilen nemes derwezeçisi Çempionlar ligasynda yzly-yzyna 15-nji ýeňşini baýram etdi. Noýer 2019/20 möwsümde 11 oýunda ýeňiş gazanan bolsa, bu möwsüm topary bilen bilelikde dört oýuny ýeňişli tamamlady.
Şeýlelikde, Noýer “Ýuwentusyň” hüjümçisi Kriştiano Ronaldunyň rekordyny täzeledi. Portugaliýaly futbolçy 2013/14 we 2014/15 möwsümde “Real” futbol toparynyň düzüminde yzly-yzyna 14 oýunda ýeňiş gazanypdy.
Ýeri gelen, Noýeriň 2019/20 möwsüminde FIFA klassifikasiýasyna laýyklykda ýylyň iň gowy derwezeçisi diýen ada dalaş edýänleriň sanawyna goşulandygyny bellemelidiris. Ronaldu bolsa häzirki wagtda ýylyň iň gowy oýunçysyna gowşurylýan “The Best” baýragy ugrunda bäsleşýär.


text:
Kásipkerlerge jeńildikpen nesıe alýǵa bolatyny durys túsindirilmeýde – Danıal Ahmetov
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov qala, aýdan basshylarynyń kásipkerlerge jeńildikpen nesıe alýǵa bolatyny durys túsindirilmeı jatqandyǵyn synǵa aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Bul jaıly aımaq basshysy «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jobasynyń iske asyrylýy boıynsha ótken keńes barysynda aıtty.
«Kásip bastaý úshin jeńildikpen nesıe alýdyń artyqshylyqtaryn túsindirý jóninde ákimderdiń jumysy sylbyr. Búginde «Damý» qory arqyly 5 mıllıard teńgeden astam somaǵa 500 joba jasalǵan. Biraq nátıje biz oılaǵandaı emes», - dedi Danıal Ahmetov.
Onyń aıtýynsha, halyqty únemi aqparattandyrý – turǵyndardy kásip ashý barysyndaǵy úreı men kúdikten seıiltedi.
«Kez kelgen azamat óz kásibin bastap, ony órge domalatyp, jetistikke jetkisi keledi dep oılaımyn. Sondyqtan olarǵa qolushyn sozyp, tıisti múmkindikterdi jasaý kerek. Men óz orynbasarlaryma jáne Kásipkerlik basqarmasyna turǵyndarmen kezdesip, jeńildikpen nesıe alý algorıtmderin egjeı-tegjeıli baıandaýdy, «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jobasynyń múmkindikteri týraly túsindirý jumystaryn júrgizýdi tapsyrdym», - dedi oblys ákimi.
- Karantın: ShQO-da túngi klýbtar jumysyna ruqsat berildi
- ShQO-da 1 jarym gektardy sharpyǵan dala órti sóndirildi
- Semeıde soqtyǵysqan eki kóliktiń biri jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
- Marat Ahmetjanov: Bıznes salasynda jemqorlyqqa qarsy standarttar engizý qajet
- Semeıde 4 jerasty ótkeli jóndeýden ótip jatyr
- Semeıde bıyl tabysy artqan 400 otbasyǵa AÁK tóleý toqtatyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
«Bárine qarsymyn» baǵany ákimder saılaýynda azamattardyń balama ustanymyn bildirýine jol ashty – Erlan Qarın
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Prezıdentiniń kómekshisi Erlan Qarın 25 shildedegi ákimder saılaýynda qoldanylǵan daýys berý bıýlleterine «Bárine qarsymyn» baǵanyn engizýdiń alǵashqy nátıjeleri týraly aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Aýyl ákimderiniń ótken tikeleı saılaýynda alǵash ret saılaýshylarǵa «Bárine qarsy» daýys berý múmkindigin beretin norma iske qosyldy. Memleket basshysy mundaı normany saılaý zańnamasyna engizý qajettigi týraly bıyl qańtar aıynda Parlament Májilisiniń jańa shaqyrylymnyń birinshi sessııasynda málimdegen bolatyn», - dep eske saldy ol Telegram kanalynda.
Memleket basshysy kómekshisiniń aıtýynsha, «Bárine qarsymyn» baǵany saılaýshylar pikiriniń barlyq spektrin eskerýge múmkindik bergen.
«Bul baǵan azamattardyń balama ustanymyn zańdy túrde bildirý quqyǵyn keńeıtedi. Mysaly, BAQ-ta habarlanǵandaı, Qaraǵandy oblysy boıynsha «Bárine qarsymyn» baǵany Aqtoǵaı aýdanynyń Shashýbaı kentinde eń kóp belgilengen (116). Bul daýys bergenderdiń 7%-y. Al búkil Mańǵystaý oblysynda bul quqyqty tek 279 adam paıdalanǵan», - dep jazady Eran Qarın.
Prezıdent kómekshisi osylaısha, ákimder saılaýy Prezıdent júrgizip otyrǵan saıası reformalardyń tıimdiligin kórsetip, olardyń barlyq tarmaqtary praktıkada dáıekti túrde iske asyrylyp jatqanyna kóz jetkizgenin aıtady.


text:
Germaniýanyň raýatlary dynç alyş üçin Türkiýeniň deregine Ispaniýany saýlap alýarlar. Bu barada Germaniýanyň Statistika baradaky federal edarasy habar berýär. 2016-njy ýylyň ýanwar-iýun aýlary boýunça howa menzilleriniň hasabatyna görä, ýurduň raýatlary Ispaniýa köpräk gidip başlapdyrlar.
Degişli döwürde Germaniýadan Ispaniýa uçar arkaly dynç alşa gidenleriň sany 6,2 milliona golaýlady. Bu görkeziji geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, 11 göterim köpdür. Germaniýalylaryň 3,5 milliony, esasan hem, Balear we Kanar adalarynda dynç aldylar.
Ýokarda agzalan hasabat döwründe Ispaniýa bilen bir hatarda, Gresiýa gidýänleriň sany hem 6 göterim köpelipdir. 6 aýyň dowamynda Germaniýadan bu ýurda gidenleriň sany 1,1 milliona barabar boldy. Mundan başga-da Ýewropanyň beýleki şäherleri hem dynç almak üçin amatly ýerlere öwrüldi. Italiýa gelýän germaniýaly myhmanlaryň sany 4,5 göterim köpelen bolsa, bu görkeziji Beýik Britaniýada 3,6 göterim, Fransiýada 1,8 göterim artdy.
Ispan tagamlarynyň 7 täsinligi
Ispaniýanyň myhmanhana işewürligi federasiýasy “Gastranomiýanyň 7 täsinligi” atly bäsleşik geçirdi. Ol ýerli we daşary ýurtly jahankeşdelerde uly gyzyklanma döretdi. Ýurduň iň süýji hem-de köp isleg bildirilýän tagamlary saýlap almak üçin geçirilen bäsleşigiň ses berişlik çäresine internet arkaly 400 müň adam gatnaşyp, olaryň 18 göterimini – ABŞ-nyň, Hytaýyň, Russiýanyň, Hindistanyň, Kanadanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Beýik Britaniýanyň hem-de Argentinanyň raýatlary tutdy.
Şol bäsleşigiň esasynda ýeňiş gazanan tagamlaryň düzümi şeýleräk:
– Papas arrugadas: kartoşkadan taýýarlanýan tagam. Oda gömlüp bişirilen kartoşkany ýanynda ajy burçly sous bilen hödür edýärler. Ol Kanar adalarynyň tagamy hasaplanýar. XVI asyrda Kanar adalary Günorta Amerikadan getirilen kartoşkanyň ýetişdirilip başlanan Ýewropanyň ilkinji mekanydyr.
– Hamon iberiko: Ispaniýanyň şöhlat önümleriniň biri hasaplanýar.
– Osminog: tüssede kakadylan osminog gaýnadylan kartoşka we burç bilen berilýär.
– Walensiýanyň paelýasy: ol ispan tagamlarynyň nyşanydyr. Onuň düzüminde towşan eti, towuk eti, gök fasol, tomat we ysly otlar bar.
– Kartoşka tortilýasy: Ispaniýanyň iň meşhur tagamy. Alymlaryň aýtmagyna görä, ol bu ýurtda XVIII asyrda peýda bolupdyr.
– Kesada pasega: süýt, un, ýag, ýumurtga, şeker, dalçyn we guradylyp owradylan limon gabygy goşulyp taýýarlanýan desert.
– Paparahotes mursianos: Mursiýa şäherinde giňden ulanylýan üýtgeşik desert.


text:
Soňky 20 ýylyň dowamynda ilkinji gezek sungat işgärleri barada şeýle tankydy pikir aýdylan şol maslahatda “ahlak taýdan bozuk, edep-terbiýesiz sungat işgärleri” we “olaryň milli mentalitete gabat gelmeýän klipleri” tankyt edildi.
Özbek sungat işgärleriniň döredijiligini we ýaşaýyş durmuşyny şöhlelendirýän “Şow şuw” internet saýtynyň redaktory Jasur Hemraýew geçirilen maslahat barasynda şeýle diýdi:
—Maslahatda sungat işgärleriniň ahlak hem edep terbiýesi hakynda gürrüň edildi. Klipmeýkerleriň hatalary açyk aýdyldy. Öz mentalitetimize gabat gelmeýän kliplerden bölekler görkezildi. Bu sungat işgärleriniň üstünden gülmek däl, eýse her bir adamyň öz hatasyny bilmegi hem beýle ýagdaýyň ýene-de gaýtalanmazlygy üçin görkezildi. Her bir işgär özüne laýyk netije çykarar diýip, pikir edýärin.
Maslahatda käbir sungat işgärleriniň “dürli reňkdäki boýaglar bilen ýüzüni we saçyny boýap, ýarym-ýalaňaç kliplere surata düşmegi, şeýle-de olaryň dürli habar serişdelerine özüniň uly basseýnlerini, jaýlaryny reklama edip, interwýu bermekleri edepsiziligiň aňry başy” hökmünde bellendi.
Aýdymçylardan Mawlýuda Asalhojaýewanyň, Döwran Ergaşewiň, “Mango” toparynyň, Husan, Asilbek we Feruza Jumanyýazowanyň käbir klipleriniň aşa haýasyzdygy aýdyldy. Kenizäniň “His et”, ýagny “Duý “atly aýdymy uçin surata alnan klibiň ahlak taýdan bozuk klipdigi bellendi.
Maslahatda Kenizäniň “His et”, ýagny “Duý “atly aýdymynyň klibiniň ahlak taýdan bozukdygy aýdyldy.
“Şow şuw” internet saýtynyň redaktory Jasur Hamraýew käbir özbek aýdymçylaryna düzediş bermelidigini nygtady:
—Mawlýuda Asalhujaýewa we Keniza diýen gyzlarymyz bar. Kenizä, meniň pikirimçe, umuman, düzediş bermeli. Çünki “Leýdi Gaga” klibi tomaşaçylarda gün saýyn ýigrenç döredýär. Şeýle-de ýaşlardan Husan diýen biri bar. Ony birnäçe gezek tankyt etdik. Jerime saldyk. Şonda-da olar özlerini aklamaga çalyşýarlar. Meselem, Mawlýuda Asalhojaýewa we ýene-de birkisi özüni aklamaga çalyşdy. Olara Gulomjon Ýakubow ýaly hormatly aýdymçylarymyz maslahat berdi.
Bu maslahatda Daşkentde döredijilik işi bilen meşgul bolýan we ýaşaýan aýdymçylaryň welaýatlarda geçirilýän garaşsyzlyk baýramy ýaly çärelere gatnaşanlarynda aýdym aýdany üçin pul talap etmekleri-de tankyt edildi.
Feruza Jumanyýazowanyň hem käbir klipleriniň aşa haýasyzdygy aýdyldy.
Emma sungat işgärleriniň köpüsi bu tankydy pikirleri ýerlikli hasaplamaýarlar. Olaryň biri Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde, efirde adynyň tutulmazlygyny haýyş edip, bu hakda şeýle diýdi:
—Biziň Daşkentdäki Garaşsyzlyk we Nowruz baýramyna bagyşlanyp geçirilýän çärelere gatnaşmak üçin 500 den 1000 dollara çenli pul beren wagtlarymyz boldy. Häzir bularyň gözüne welaýatlara barmak üçin soralýan 200-300 dollar pul bolup görünýär. Öňi bilen merkezdäki çärelere gatnaşmaga pul soramaklaryny bes etseler, biz welaýatlardaky çärelere mugt barardyk.
Maslahatda Munojat Ýulçiýewa hem Ozodbek ýaşlara nusga alarlyk görelde hökmünde görkezildi.
Maglumatlara görä, maslahatda tankyt edilen klipleriň telekanallar arkaly görkezilmegine gadagançylyk girizilmändir.


text:
Garlykdaky kaliý dag-magdan toplumynyň işe girizilmeginden bir ýyl soň, resmi Aşgabat Toplumy guran belarus hünärmenlerine närazylygyny bildirdi.
Читайте также на русском
Ýatlatsak, umumy bahasy 1 milliard dollara deň bu Kombinatyň gurluşyk işleri 2009-njy ýylyň iýun aýynda başlanyp, geçen ýylyň 31-nji martynda tamamlanypdy.
Şol bir wagtda, Lebap welaýatynda gurlan Garlyk kombinatynyň işe girizilmegi birnäçe gezek yza süýşürildi; taraplar işleriň gijikmeginde, tölegleriň wagtynda edilmezliginde birek-biregini aýypladylar.
Mundan iki hepde töweregi ozal geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde bolsa, Garlyk kaliý dag-magdan toplumyna edilen iş saparynyň netijesinde, zähmeti goramagyň we tehniki howpsuzlygyň ähli talaplaryny berjaý etmek boýunça işleriň seljerilendigi, netijede gurluşygyň baş potratçysy bolup durýan Belarus tarapynyň hünärmenleriniň şertnama boýunça ýerine ýetirilmeli işleri doly berjaý etmändiginiň ýüze çykarylandygy habar berildi.
Emma resmi habarda anyk haýsy bärden gaýtmalar barada gürrüň edilýändigi aýdyňlaşdyrylmaýar.
Mejlisiň dowamynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer Kerim Durdymyradowa we daşary işler ministr Reşid Meredowa ýüzlenip, Toplumda alnyp barylýan işlere degişli seljeriş işlerini geçirmek babatda, anyk görkezmeleri beripdir. Ýöne bu “anyk görkezmeleriň” mazmuny-da takyklaşdyrylmady.
Bu aralykda, belarusyň habar serişdeleri türkmen tarapynyň Garlykdaky kaliý dag-magdan toplumynyň gurluşygy boýunça şikaýatlaryň sanawyny taýýarlaýandygyny habar berdi.
Türkmenistanyň hökümeti Garlykdaky dag-magdanlaryny baýlaşdyryjy kombinatynda ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürmek planlaryny yglan edipdi we munuň üçin ýylda 7 million tonnadan gowrak magdan çyg malynyň zerurdygyny mälim edipdi.
Ýöne Toplumyň işe girizilmeginden 1,5 aýdan soň, onuň göz öňünde tutulan proýekt kuwwatyndan diňe 7% derejesinde işleýändigi barada maglumatlar peýda boldy.
Ýeri gelende bellesek, geçen ýylyň aýagynda belarusyň habar serişdesi ýurduň prezidenti Aleksandr Lukaşenka salgylanyp, Türkmenistanyň Belarusdan dag-magdanlaryny baýlaşdyryjy ýene bir kombinaty gurup bermegi sorandygy barada maglumat beripdi.
“Belaruslara täze kombinatyň gurluşygyny ynanmak üçin ähli güýjüň ulanyljakdygy hut özüme wada berildi. Emma men oňa [Türkmenistanyň prezidentine] aýtdym, eger-de biz islesek, onsuzam tenderi utarys diýdim” diýip, “tut.by” neşiri Lukaşenkanyň sözlerini getiripdi.
Ýöne Belarusyň “Belgorhimprom” kärhanasy Türkmenistanda ikinji kaliý zawodyny gurmakdan ýüz öwürdi. Bu barada kompaniýanyň aksiýalarynyň kontrol paketiniň eýesi “Belaruskaliý” kärhanasynyň baş direktory Iwan Golowatyý mälim etdi. Ol türkmen tarapynyň hödürlän şertleri bilen ylalaşmandyklary üçin, “biz teklibimizi ýollamadyk” diýip maglumat beripdi.
Galyberse-de, geçen aý türkmen prezidenti Lebap welaýatynyň Tübigatan kaliý duzlarynyň ýatagynda kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan baýlaşdyryjy kombinatynyň gurluşygyny ýerli kärhanalaryň amala aşyrjakdygyny, gurluşygy maliýeleşdirmek üçin hem 600 million amerikan dollary möçberinde döwlet karzynyň beriljekdigini mälim edipdi.


text:
ABŞ-niň Halkara ösüş agentliginiň (USAID) Merkezi Aziýada bäsdeşlige ukyplylyk, söwda we täze iş orunlary döretmek boýunça (CTJ) taslamasy çarşenbe güni Türkmenistandaky miwe we bakja önümleriniň öndürijileri üçin eksport boýunça penşenbe güni uzakdan maslahatlary bermäge başlady. Bu barada USAID habar berýär.
USAID (CTJ) taslamasynyň maksady, Merkezi Aziýanyň bäş döwletiniň eksport ukybyny kämilleşdirmek hem-de miwe we bakja, syýahatçylyk, ulag we logistika pudaklarynda täze iş orunlary döretmekden ybaratdyr.
Maslahatlar aşakda görkezilen esasy mowzuklar boýunça berler:
- Eksporty öňe sürmegiň gurallary;
- Miwe we bakja önümleriniň Ýewropa, Ýakyn Gündogara we Günorta-Gündogar Aziýa eksporty;
- Sergilere taýýarlyk görmek we eksporty öňe sürmek üçin mahabatlandyrma materiallaryň taýýarlanylyşy;
- Gepleşik geçirmegiň ukyplary;
- Saýhallamak we gaplamak (söwda standartlary);
- Hasyly dogry ýygnamak we eksport üçin sowadyjy ammarlarda saklamak;
- Miwe we bakja önümleri import ediji ýurtlaryň fitosanitariýa talaplary;
- Miwe we bakja öndürijileriň GDA ýurtlaryndaky döwrebap bölek satuwy bilen hyzmatdaşlygy.
Eksport boýunça uzakdan maslahatlary bermek işi oktýabryň 30-na çenli dowam eder.


text:
Şuşada 28 Ýyl Soň Juma Namazy Okaldy
Azerbaýjanyň goşunlary Şuşany 8-nji noýabrda basyp alyşlykdan azat edipdi
Azerbaýjanyň goşunlary tarapyndan basyp alyşlykdan azat edilen Daglyk Garabagyň simwollaryndan biri bolan Şuşa şäherinde 28 ýyl soň Juma namazy okaldy.
Şuşadaky taryhy Ýokary Göwher Aga metjidinde ilki azan okaldy. Azandan soň azerbaýjanly esgerler Juma namazyny okady.
Azerbaýjanyň taryhynyň we medeniýetiniň esasy simwollaryndan biri bolmak bilen birlikde geografik ýerleşişi taýdan hem Daglyk Garabagyň iň uly şäheri bolan Hankendä tarap gidýän ýoluň ugrunda ýerleşýändigi üçin strategiýa taýdan esasy orun eýeleýän Şuşa, 1992-nji ýylyň 8-nji maýynda Ermenistan tarapyndan basylyp alnypdy.
Azerbaýjanyň goşunlary Şuşany 8-nji noýabrda basyp alyşlykdan azat edipdi
Degişli Habarlar
Azerbaýjan Bilen Goşmaça Tebigy Gaz Ylalaşygyna Gol Çekişildi
Ermeni Ýaragly Toparlaryň Ot Açmagy Sebäpli Azerbaýjanly 1 Esger Şehit Boldy
"Ermeni ýaragly toparlaryň täsirsiz ýagdaýa getirilmegi üçin Azerbaýjanyň kanunlaryna laýyklykda hüjüme degişli gaýtawul berler"
Azerbaýjanyň Ilçisi Ynanç Hatyny Gowşurdy
Prezident Erdoganyň, Azerbaýjanyň Ankaradaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Reşad Mammadowy kabul etdi


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistana amal edýän iki günlük resmi saparynyň çäginde 5-nji oktýabrda özüniň özbek kärdeşi Şawkat Mirziýoýew bilen gepleşikleri geçirdi. Berdimuhamedow Daşkende 4-nji oktýabrda geldi, ony aeroportda prezident Mirziýoýewiň özi garşy aldy.
Özbek prezidentiniň metbugat edarasynyň maglumatyna görä, Kuksaroý rezidensiýasyndaky resmi garşy alyş dabarasyndan soň, iki goňşy ýurduň liderleri ilki dar formatda, soňra-da giňişleýin görnüşde gepleşikleri geçiripdirler.
Mirziýoýew iki ýurduň arasynda gelnen ähli ylalaşyklaryň durmuşa geçirilendigini belläp, bularyň iki ýurduň halkynyň bähbitine hyzmat edýändigini hem aýtdy. Ol bu saparyň sebit we halkara arenasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmäge mümkinçilik berjekdigini hem sözüne goşdy.
Berdimuhamedow iki ýurduň arasynda “ýokary derejede” gatnaşyklaryň bardygyny nygtap, soňky döwür özara hyzmatdaşlygyň dinamiki taýdan ösýändigini, şeýle-de munuň syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer pudaklarynda öz öwüşginini tapýandygyny aýtdy.
Maslahatyň dowamynda iki ýurduň serhet ýakasyndaky sebitleriň özara hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerine hem üns berildi. Ýatlatsak, 22-nji sentýabrda Lebap welaýatynyň wekiliýetçilik topary Özbegistanyň Buhara regionyna we Daşogzuň delegasiýasy demirgazykdaky goňşy döwletiň Horezm sebitine sapar edipdiler. Gepleşikleriň dowamynda prezidentler bular ýaly duşuşyklaryň dowamly geçirilmeginiň tarapynda çykyş etdiler.
Mundan başga-da, iki ýurduň arasyndaky suw-hojalygyndaky hyzmatdaşlyga uly baha berildi. Bellesek, geçen aý BMG-niň Azyk we oba hojalyk boýunça edarasy Türkmenistanda we Özbegistanda suwdan peýdalanmagyň geriminiň “aýgytly” derejä ýetendigini duýdurypdy.
Galyberse-de, taraplar sebit we halkara gün tertibindäki meseleler, şol sanda Owganystandaky ýagdaýlar boýunça hem pikir alyşdylar.
Özbek tarapynyň maglumatyna görä, soňky dört ýylyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky özara söwda dolanyşygy üç esse ýokarlanyp, 400 million dollardan hem aşypdyr. Şu ýylyň başyndan bäri söwda dolanyşygy 25% ýokarlanypdyr.
Mirziýoýew Özbegistanda häzir 200 müňden hem aşa türkmen milletli adamyň ýaşaýandygyny aýtdy. Şol bir wagtda, Türkmenistanda ýaşaýan etniki özbekler barada maglumat berilmedi. Azatlyk Radiosy ýurduň Daşoguz we Lebap sebitlerinde ýaşaýan etniki özbekleriň pasport almakdaky kynçylyklary, işe ýerleşmekde duş bolýan meseleleri, şeýle-de özbek dilinde bilim berýän mekdepleriň we metbugatyň ýokdugy barada habar beripdi.
Mundan öň, Berdimuhamedow Özbegistana 2018-nji ýylyň aprelinde döwlet sapary bilen barypdy, şeýle-de 2019-njy ýylyň noýabrynda Merkezi Aziýa döwletleriniň prezidentleriniň ikinji Konsultatiw duşuşygyna gatnaşmak üçin iş saparyny amala aşyrypdy.
Türkmenistan bilen Özbegistanyň resmi diplomatiki gatnaşyklary 1993-nji ýylyň 7-nji fewralynda ýola goýuldy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.