text: 13 Ýerobgamyň hökümdarlygynyň 18-nji ýylynda, Abyýar Ýahudanyň patyşasy boldy+.2 Ol Iýerusalimde üç ýyl höküm sürdi. Ejesi Mikaýa+ gibeýaly+ Uryýeliň gyzydy. Abyýar bilen Ýerobgamyň arasynda söweş boldy+.3 Abyýar edermen* we batyr 400 000 esgerini+ alyp, söweşe çykdy. Ýerobgam hem 800 000 edermen we batyr esgerini söweş meýdanynda nyzama düzdi.4 Abyýar Efraýym daglaryndaky Zemaraýym dagynda durup, şeýle diýdi: «Eý Ýerobgam! Ysraýyl halky, diňläň!5 Bileňizokmy, Ysraýyl Hudaýy Ýehowa ebedilik* äht+ baglaşyp, Dawut bilen ogullaryny+ Ysraýyla hemişelik patyşa belledi+.6 Emma Dawudyň ogly Süleýmanyň hyzmatkäri Nebat ogly Ýerobgam+ hökümdaryna garşy gozgalaň turuzdy+.7 Ýerobgamyň ýanyna bolgusyz we dereksiz adamlar ýygnandy. Olar Süleýmanyň ogly Rehobama garşy gozgalaň turuzdylar. Rehobam bolsa ýaş hem tejribesizdi*, şonuň üçin olara hiç zat edip bilmedi.8 Sanyňyzyň köplügine we Ýerobgamyň ýasap beren altyn gölelerine+ buýsanýaňyzmy? Ýehowanyň Dawudyň ogullaryna beren patyşalygyna garşy çykyp bilerin öýdýäňizmi?9 Siz Ýehowanyň ruhanylaryny, Harunyň nesillerini we lewileri kowduňyz+. Başga halklar ýaly, özüňize ruhany bellediňiz+. Bir öküzçe bilen ýedi goç gurbanlyk beren islendik adamy ýalan taňrylaryň ruhanysy edýäňiz.10 Emma biz Ýehowa Hudaýymyza+ sežde edýäris, ondan ýüz öwürmedik. Ruhanylarymyz hem Harunyň nesli, olar Ýehowa hyzmat edýär, lewiler bolsa olara kömek edýär.11 Olar her gün ertirine-agşamyna+ Ýehowa ýakma gurbanlyklary hödürläp, hoşboý ysly tütetgi ýakýarlar+, sap altyndan stolda hödür çöregini goýýarlar+, her gün agşam altyn şemdanyň+ şemlerini ýakýarlar+. Biz Ýehowa Hudaýymyzyň öňündäki borjumyzy ýerine ýetirýäris, siz bolsa ondan ýüz öwürdiňiz.12 Hak Hudaý bizi goldaýar, ýol görkezýär. Söweşde surnaý çaljak ruhanylar hem biziň aramyzda. Eý ysraýyllar, ata-babalaryňyzyň Hudaýy Ýehowa bilen söweşmäň, barybir ýeňlersiňiz!»+13 Emma Ýerobgam ýahudalara hüjüm etmek üçin, esgerleri bilen arka tarapda bukuda ýatdy. Goşunyň köp bölegi ýahudalaryň öň tarapynda, bukuda ýatanlar bolsa arka tarapyndady.14 Ýahudalar ysraýyllaryň öňdenem, yzdanam hüjüm edýändigini görüp, Ýehowany kömege çagyryp başladylar+. Ruhanylar bolsa surnaýy batly çalýardy.15 Ýahudalar söweş meýdanynda batly gygyryşdylar. Şonda hak Hudaý Abyýaryň we ýahudalaryň öňünde Ýerobgamy we Ysraýyl goşunyny derbi-dagyn etdi.16 Ysraýyllar ýahudalardan gaçdylar. Hudaý olary ýahudalaryň eline berdi.17 Abyýar bilen esgerleri ysraýyllary gyryp, 500 000 edermen* esgeri öldürdiler.18 Şeýlelikde, ysraýyllar ýeňildi, ýahudalar bolsa ata-babalarynyň Hudaýy Ýehowa bil baglap, ýeňiş gazandy+.19 Abyýar Ýerobgamy kowalady. Ol Ýerobgamyň birnäçe şäherini, Beýteli+ we daş-töweregindäki galalary, Ýeşany we daş-töweregindäki galalary, Efraýyny+ we daş-töweregindäki galalary basyp aldy.20 Abyýaryň döwründe Ýerobgam güýç-kuwwatyny dikeldip bilmedi, Ýehowa oňa jeza berdi, ol öldi+.21 Abyýar bolsa gitdigiçe güýçlenýärdi. Onuň 14 aýaly+, 22 ogly, 16 gyzy bardy.22 Abyýaryň durmuşynda bolan başga-da wakalar, eden işleri we aýdan sözleri Ydon pygamberiň golýazmasynda ýazylandyr+.


c: text/html

text:
Türkmen wekiliýeti Tokioda möhüm duşuşyklary geçirdi hem-de Olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Buýrugyna laýyklykda, XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynyň resmi açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Ýaponiýanyň paýtagty Tokio şäherine iberilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň amala aşyran saparynyň çäklerinde döwletara hyzmatdaşlygynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak boýunça ikitaraplaýyn möhüm duşuşyklaryň birnäçesi geçirildi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryny ýerine ýetirmek bilen geçirilen duşuşyklarda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamda türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň şu günki ýagdaýyna we geljegine garaldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow Ýapon-türkmen dostlugy parlament ligasynyň wekilleri bilen duşuşdy.
Taraplar gatnaşyklaryň aýrylmaz bölegi hökmünde parlamentara gatnaşyklary pugtalandyrmagy ugur edinýän düzümiň işiniň möhümdigini belläp, kanun çykaryjylyk ulgamynda özara bähbitli tejribe alyşmagyň hem-de ýokary derejede gazanylýan ylalaşyklary üstünlikli durmuşa geçirmäge hyzmat edýän gatnaşyklary ýola goýmagyň möhümdigini nygtadylar. Anyk teklipler we degişli şertnamalaýyn-hukuk binýady bilen yzygiderli berkidilýän türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň geljekde hem uzak möhletleýin, özara bähbitli esasda ösdüriljekdigine ynam bildirildi.
Saparyň dowamynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon hem-de ýapon-türkmen komitetleriniň başlyklarynyň — wise-premýer S.Berdimuhamedowyň hem-de “Itochu Corporation” kompaniýasynyň dolandyryjy direktory Hiroýuki Subaiň duşuşygy boldy. Duşuşyga Ýaponiýanyň iri, dünýä belli “Mitsubishi Corporation”, “Sumitomo Corporation”, “Sojitz Corporation”, “Marubeni Corporation”, “Komatsu Ltd”, “Kawasaki Heavy Industries” kompaniýalarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri gatnaşdylar. Munuň özi dostlukly ýurduň işewür toparlarynyň geljegi uly türkmen bazarynda öz orunlaryny pugtalandyrmaga gyzyklanmalarynyň ýokarydygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi.
Özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmegiň ugurlary barada pikir alyşmalaryň çäklerinde, Türkmenistanyň milli ykdysadyýetini senagatlaşdyrmaga we diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, öňdebaryjy tehnologiýalaryň esasynda işleýän hem-de ýokary hilli, bäsdeşlige ukyply, ähli babatda halkara ölçeglere kybap gelýän önümleri öndürmegi ugur edinýän önümçilikleri kemala getirmäge tarap alan ugruny nazara almak bilen giň mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.
Şeýle-de ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, ýaponiýaly hyzmatdaşlar Türkmenistanda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýaýbaňlandyrylan düýpli özgertmeleriň, şol sanda ýurduň senagatlaşdyrylmagynda möhüm ähmiýeti bolan maýa goýum taslamalarynyň amala aşyrylmagyna işjeň gatnaşmaga taýýardyklaryny mälim etdiler.
Taraplaryň tagallalary netijesinde, soňky ýyllarda bilelikde üstünlikli amala aşyrylan birnäçe taslamalar uzak möhletleýin, strategik häsiýete eýe bolan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ýokary netijeliligini görkezýär. Şolaryň hatarynda öňdebaryjy ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanda gurlan iri senagat desgalary — Mary şäherindäki ammiak we karbamid öndürýän zawod, Garabogazdaky karbamid dökünlerini öndürýän zawod, Gyýanly şäherçesindäki polimer gazhimiýa toplumy, ekologiýa taýdan arassa sintetik ýangyç öndürýän ilkinji kärhana — Ahal welaýatyndaky tebigy gazdan benzin öndürýän zawod bar. Lebap welaýatynda döwrebap gazturbinaly elektrik bekedini ulanmaga bermäge taýýarlyk görülýär.
Ýaponiýanyň işewür toparlarynyň wekilleri Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar. Munuň özi türkmen Lideriniň alyp barýan öňdengörüjilikli syýasaty bilen aýrylmaz baglydyr. Şonuň netijesinde, özara bähbitli işewür gatnaşyklaryny ösdürmek üçin zerur şertler döredilýär.
Duşuşygyň dowamynda ýapon tarapynyň Ahal welaýatyndaky tebigy gazdan ekologiýa taýdan arassa benzin öndürýän zawodyň ikinji nobatdakysynyň gurluşygyna gatnaşmaga taýýardygy tassyklanyldy.
Nebitgaz pudagy, elektroenergetika, ulag we aragatnaşyk, suw hojalygy, dokma hem-de himiýa senagaty, sport, syýahatçylyk, obasenagat toplumy we beýlekiler ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary hökmünde görkezildi.
Ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanda döwrebap senagat-tehnologiýa düzümini kemala getirmegiň geljegine aýratyn üns berildi. Bu geljekde ýurtlaryň ikisi tarapyndan Orta we Ýakyn Gündogar, Hazar, Gara hem-de Ortaýer deňizleriniň sebitleri bilen ykdysady gatnaşyklary ösdürmekde ulanylyp bilner.
Şunuň bilen baglylykda, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon hem-de ýapon-türkmen komitetleriniň işine üns berildi. Bu gazanylan ylalaşyklary ilerletmegiň hem-de söwda-ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmagyň täsirli guralydyr. Soňky döwürde bilelikdäki işler ep-esli giňeldildi, onuň anyk ugurlary Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň türkmen tarapyndan başlygy S.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň Ýaponiýa saparlarynyň barşynda kesgitlenildi. Wise-premýer ýapon kärdeşleri bilen yzygiderli geçirilýän ikitaraplaýyn wideoduşuşyklaryň hem-de gepleşikleriň çäklerinde, hyzmatdaşlygyň gyzyklanma döredýän ugurlaryny ara alyp maslahatlaşýar.
Tokioda geçirilen gepleşikleriň jemleri boýunça ikitaraplaýyn wajyp resminamalaryň üçüsine gol çekildi, hususan-da, olar ulag ulgamy, suw hojalygy ulgamynda täzeçil usullary, suw tygşytlaýjy tehnologiýalary ornaşdyrmak, awtomobil we demir ýol ulaglary düzümleri üçin zerur tehnikalary ibermek meseleleri boýunça hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine gönükdirilendir. Resminamalara gol çekilmegi geçirilýän işleriň netijelidigini nobatdaky gezek tassyklady.
Türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow Tokioda saparda bolmagynyň çäklerinde Ýaponiýanyň ykdysadyýet, söwda we senagat boýunça döwlet ministri Kiýoşi Ejima bilen duşuşdy. Duşuşygyň barşynda taraplar türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýyny we geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Şunuň bilen baglylykda, bu gatnaşyklaryň ösüşi we strategik häsiýete eýedigi kanagatlanma bilen bellenildi. Şeýle hem taraplar ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary has-da giňeltmäge gyzyklanma bildirdiler.
Türkmenistanyň milli ykdysadyýetini senagatlaşdyrmaga we diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, bäsdeşlige ukyply önümleri öndürýän ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmäge tarap alan ugry dürli pudaklarda netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmegi şertlendirýär.
Ýapon tarapy möhüm ugurlarda, şol sanda nebitgaz, ulag-kommunikasiýa hem-de logistika, oba hojalygy we beýleki pudaklarda özara gatnaşyklary giňeltmek boýunça täze tekliplerini aýdyp, geljekki hyzmatdaşlygyň ugurlaryna öz garaýyşlaryny beýan etdi. Bu ugurlarda tagallalaryň birleşdirilmegi has netijeli hasaplanylýar.
Söhbetdeşler hyzmatdaşlygy yzygiderli giňeltmegiň uly geljeginiň bardygyny belläp, haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmak, işewürlik gatnaşyklaryny pugtalandyrmak, maýa goýum işjeňligini höweslendirmek maksady bilen, dürli derejedäki gatnaşyklary geljekde hem goldamagyň möhümdigini aýtdylar.
Taraplar iki ýurduň arasyndaky özara gatnaşyklary ösdürmegiň, hususan-da, “Infrastruktura babatda hyzmatdaşlyk boýunça ýol kartasynda” beýan edilen ylalaşyklara laýyklykda ösdürmegiň barşyny seljerdiler. Şeýle hem ulag ulgamynda bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň barşyna seredildi, energetika we senagat pudagynda hyzmatdaşlygy ilerletmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmen tarapynyň energiýanyň dikeldilýän çeşmelerini peýdalanmak babatda Ýaponiýanyň tejribesini özleşdirmäge gyzyklanmasyny nazara almak bilen, “ýaşyl energetika” ugrunda hyzmatdaşlygyň geljegine aýratyn üns berildi.
Duşuşygyň barşynda özara gyzyklanma bildirilýän ähli ugurlarda netijeli hyzmatdaşlygyň üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirildi.
Şonuň ýaly-da, Tokioda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedowyň Ýaponiýanyň Imperatory Naruhito bilen duşuşygy boldy. Türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy Ýaponiýanyň Imperatoryna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň iberen mähirli salamyny hem-de XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynyň başlanmagy mynasybetli gutlaglaryny, şeýle hem ýapon halkyna bagt, abadançylyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Imperator Naruhito, öz nobatynda, türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysyna mähirli salam üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň Prezidentine we ähli türkmen halkyna parahatçylyk hem-de rowaçlyk baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
S.Berdimuhamedow türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň netijeli, sazlaşykly hem-de däbe öwrülen dostlukly häsiýetini kanagatlanma bilen belläp, Ýaponiýanyň Türkmenistanyň ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biri bolmagynda galýandygyny belledi. Dostlukly ýurt bilen gatnaşyklar ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde — abraýly halkara we sebit guramalarynyň, şeýle hem “Merkezi Aziýa+Ýaponiýa” hyzmatdaşlygynyň çäklerinde üstünlikli ösdürilýär.
Taraplar Türkmenistanyň we Ýaponiýanyň gatnaşyklaryň täze nusgasyny dikeltmek arkaly netijeli hyzmatdaşlyk ýoluna ygrarlylyk görkezýändiklerini nygtadylar. Şol hyzmatdaşlyk ykdysady bähbitlere, döwleti ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryna hem-de umumy abadançylygyň maksatlaryna esaslanandyr.
Şunuň bilen birlikde, iki döwletiň halklaryny ýakynlaşdyrmagyň, olaryň arasynda dostlukly gatnaşyklary we özara düşünişmegi pugtalandyrmagyň möhüm şerti bolan medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmegiň uly orny bellenildi.
Ýaponiýanyň Imperatory Naruhito hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow anyk teklipler hem-de degişli şertnamalaýyn-hukuk binýady bilen yzygiderli berkidilýän türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň geljekde hem uzak möhletleýin, özara bähbitli esasda ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň saparynyň çäginde Ýaponiýanyň Premýer-ministri Ýoşihide Suga bilen duşuşyk geçirildi.
Türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy duşuşygyň barşynda milli Liderimiziň dostlukly ýurduň Premýer-ministrine iberen salamyny hem-de oňa we Ýaponiýanyň halkyna XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynyň başlanmagy mynasybetli gutlaglaryny ýetirdi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 13-nji maýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýanyň Premýer-ministri Ýoşihide Suga bilen telefon arkaly söhbetdeşligi boldy. Onuň dowamynda özara bähbitlilik ýörelgeleri esasynda ösdürilýän döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary kesgitlenildi.
Şu gezekki duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşyldy. Taraplar “Merkezi Aziýa+Ýaponiýa” hyzmatdaşlygynyň işjeň häsiýetiniň ähmiýetlidigini belläp, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlarda gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm guralynyň işlenip taýýarlanylmagynyň wajypdygyny nygtadylar.
Duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanyň we Ýaponiýanyň döwlet hem-de hususy düzümleriniň wekilleriniň yzygiderli gatnaşyklaryny ýola goýmagyň möhümdigi barada aýdyp, gaz, himiýa, ulag, oba hojalygy pudaklarynda başlanylan işleri üstünlikli dowam etdirmegiň esasy ýollaryny kesgitlediler. Şeýle hem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň şertnamalaýyn-hukuk binýadyny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygy bellenildi.
Söhbetdeşligiň dowamynda ýokary derejede gazanylan möhüm ylalaşyklar, bu ugurlarda bar bolan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Iki ýurduň ugurdaş düzümleriniň arasynda ýola goýulýan gatnaşyklaryň, ykdysady babatda bolşy ýaly, täze önümçilik kuwwatlyklarynyň döredilmeginde hem aýratyn orny eýeleýändigi nygtaldy.
Medeni-ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklar döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, bu ugurda ýola goýulýan hyzmatdaşlyga ýokary baha berildi, ol milli gymmatlyklary, köpasyrlyk baý däp-dessurlary açyp görkezmekde we halk köpçüligini olar bilen tanyşdyrmakda möhüm hasaplanylýar. Bu ulgamda tejribe alyşmak hyzmatdaşlygyň täze ugurlar arkaly baýlaşdyrylmagyny üpjün eder.
Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki komitetleriň hem-de iki ýurduň parlamentara toparlarynyň ugry boýunça gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigi bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer S.Berdimuhamedow Ýaponiýanyň Premýer-ministrini we bu ýurduň wekilçilikli toparyny Türkmenistana gelmäge hem-de ýurdumyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli kuwwaty 432 MWt gazturbinaly elektrik bekediniň açylyş dabarasyna gatnaşmaga çagyrdy. Bu desga dostlukly ýurduň “Sumitomo Corporation” kompaniýasy tarapyndan Lebap welaýatynda gurulýar. Çakylyk hoşallyk bilen kabul edildi.
Şeýlelikde, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň Ýaponiýa sapary örän netijeli boldy. Ýaponiýa sapar mahalynda geçirilen duşuşyklaryň çäklerinde döwletara gatnaşyklaryň has-da pugtalandyrylmagyna gönükdirilen möhüm ylalaşyklar gazanyldy, olara strategik, durnukly we uzak möhletleýin häsiýet mahsusdyr. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça başlanylan Türkmenistanyň Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň ýurtlary bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygynyň giň ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýändiginiň aýdyň tassyklanmasy boldy.
Mundan başga-da, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi S.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýeti, hormatly Prezidentimiziň tabşyrygyna laýyklykda, XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynyň resmi açylyş dabarasyna gatnaşdy. Dabara Tokio şäheriniň Olimpiýa stadionynda türgenleriň ýörişi bilen açyldy, onuň barşynda oýunlara gatnaşyjylar öz ýurtlarynyň baýdaklaryny buýsanç bilen belende galdyryp geçdiler. Dünýäniň güýçli türgenleriniň hatarynda Watanymyzyň Tugy astynda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary hem geçdiler, onuň düzüminde sportuň dört görnüşinde çykyş edýän türgenleriň dokuzysy bar.
Tokioda geçirilýän Olimpiýa oýunlaryna Türkmenistanyň iň güýçli türgenleri Hojamuhammet Toýçyýew, Öwez Öwezow, Rejepbaý Rejebow, Polina Gurýewa, Kristina Şermetowa, Merdan Ataýew, Darýa Semýonowa, Gülbadam Babamuradowa we Mergen Mämmedow gatnaşýarlar. Öz işine ussat sport hünärmenleri we tälimçiler türgenleriň ýanlarynda bolýarlar. Olaryň hatarynda suwda ýüzmek boýunça ýygyndy toparlaryň baş tälimçisi, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi S.Ýepifanow, ýeňil atletika boýunça sport ussady H.Rahmanow, dzýudo boýunça tälimçi Ç.Geldibaýewa, agyr atletika boýunça ýurdumyzyň at gazanan tälimçileri I.Matkarimow, milli ýygyndy toparyň baş tälimçisi A.Emirýan, şeýle hem halkara derejeli sport ussady, Olimpiýa oýunlaryna dört gezek gatnaşan U.Bazarbaýew bar.
Watandaşlarymyzyň dünýäniň iri ýaryşlaryna gatnaşmagy hem-de gazanýan üstünlikleri, ýurdumyzyň halkara sport giňişliginde ýylsaýyn artýan abraýy köpçülikleýin bedenterbiýe hem-de Olimpiýa hereketini ösdürmäge aýratyn üns berýän milli Liderimiziň hemişelik aladalarynyň aýdyň subutnamasydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täzeçil başlangyçlarynyň netijesinde, giň gerimli taslamalar we maksatnamalar durmuşa geçirilýär, eziz Diýarymyzda sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak hem-de ýokary netijeli sporty ösdürmek üçin halkara ölçeglere kybap gelýän ähli şertler döredildi, dünýä derejeli türgenleriň taýýarlanylmagyna uly üns berilýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, aýratyn-da, “Türkmenistan —parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” diýlip yglan edilen ýylda ýurdumyzyň sport ulgamynyň taryhyna täze sahypalar ýazylýar. Bu ajaýyp zamanada ykballaryny sporta baglan ýaşlarymyz sebit we halkara derejeli ýaryşlarda ata Watanymyzyň sport abraýyny mynasyp gorap, watansöýüjiligiň, gaýduwsyzlygyň we hakyky ussatlygyň ajaýyp nusgasyny görkezýärler.
Ýurdumyzyň türgenleriniň dünýäniň iri ýaryşlaryna gatnaşmagy köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini, ýokary netijeli sportuň ösdürilmegini esasy ugur edinýän döwlet syýasatynyň rowaçlyklara beslenýändigini aňladýar.
Ýeri gelende aýtsak, Ýaponiýada geçirilýän nobatdaky tomusky Olimpiýa oýunlary iki hepdeden gowrak dowam eder. Şu döwürde sportuň 33 görnüşi boýunça medallaryň 339 toplumy ugrunda bäsleşikler guralar. Tomusky Olimpiýa oýunlarynyň maksatnamasyna sportuň karate, daga dyrmaşmak, sýorfing, skeýtbording ýaly täze görnüşleri hem-de birnäçe wagtlyk arakesmeden soň, sprortuň beýsbol we softbol görnüşleri gaýtadan girizildi. Mundan başga-da, onuň maksatnamasyna suwda ýüzmekde we ýeňil atletikada garyşyk estafetalar goşuldy. Şeýlelikde, sportuň täze görnüşleri oýunlaryň medallarynyň sanyny artdyrdy. Bu bolsa Tokioda geçirilýän Olimpiýa oýunlarynyň medallarynyň mundan 5 ýyl ozalky ýaryşlaryňkydan 33 medalyň köp boljakdygyny aňladýar.
Ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň pugtalandyrylmagy bilen bir hatarda, ýokary hünärli türgenleri, tälimçileri we bu ugra degişli hünärmenleri taýýarlamak arkaly, ýokary netijeli sportuň ösdürilmegine hem-de netijeli halkara hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegine möhüm ähmiýet berilýär. Türkmen türgenleri ýurdumyzda we daşary döwletlerde geçirilýän abraýly sport ýaryşlaryna gatnaşyp, baýrakly orunlary eýeleýärler hem-de ýokary netijeleri gazanýarlar.
Türkmen tälimçileri daşary ýurtly kärdeşleri bilen yzygiderli tejribe alyşmak arkaly, sportuň dürli ugurlary boýunça bilim we ussatlyk derejelerini yzygiderli artdyrýarlar. Şeýlelikde, türkmen türgenleriniň dünýäniň sport giňişliginde Watanymyza mynasyp wekilçilik edip, ýokary netijelere eýe bolmagy üçin ähli zerur tagallalar edilýär.
(TDH).
https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/newspapers/2/articles/35483

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Watan mertleri baky ýaşaýar
Şeýle at bilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Baş Arhiw müdirliginiň, Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, şeýle hem Aşgabat şäher prokuraturasynyň bilelikde guramagynda Baş arhiw müdirliginiň mejlisler zalynda Beýik Ýeňşiň 75 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk duşuşygy hem maslahaty geçirildi. Jemgyýetçilik guramalarynyň, muzeý işgärleriniň gatnaşmagynda geçirilen dabara hem maslahata Beýik Watançylyk urşuna gatnaşan hem-de tylda zähmet çeken weteran zenanlar gatnaşdylar.
Baş arhiw müdirliginiň foýesinde arhiwde saklanylýan uruş ýyllaryna degişli fotosuratlaryň, şeýle hem suratkeşlerimiziň Beýik Watançylyk urşuna degişli eserleriniň sergisi guraldy.
Maslahatyň dowamynda çykyş edenler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe uruş weteranlaryna we tylda zähmet çeken zenanlara goýulýan hormat-sarpa dogrusynda belläp geçdiler. Hawa, täze taryhy eýýamda ýurdumyzda Ýeňiş güni türkmen halkynyň parahatçylyga we ylalaşyga, ynsanperwerlige hem-de döredijilige üýtgewsiz ygrarlylygy hökmünde her ýylda uly dabara bilen bellenilip geçilýär.
Beýik Watançylyk urşunda köp garaşylan Ýeňşi gazanan türkmen gerçekleriniň deňsiz-taýsyz edermenligi, mukaddes ojaklaryna wepaly zenanlarymyzyň gaýduwsyz zähmeti hakyndaky ýatlama häzirki we geljekki nesilleriň ýüreklerinde baky ýaşar. Uruş we zähmet weteranlarynyň gahrymançylykly durmuş ýoly häzirki wagtda watançylygyň, mähriban topragymyza çäksiz wepalylygyň hem-de mukaddes Watanymyza, halkymyza we tutuş adamzada ak ýürekli hyzmat etmegiň hakyky mekdebi bolup durýar. — Ýalynly ýyllary ýatlamak maňa ýeňil düşmeýär. Uruş belasy gaty aýylganç zat. Ýanýoldaşym urşa gidenden soň, men hem lukmançylyk kömegini bermek üçin kömekçi topara goşulyp, urşuň aýylganç wakalarynyň şaýady boldum. Frontda köp kynçylyklar görüldi. Urşuň ilki başlan ýylynda eli ýarag tutup bilenleriň ählisi fronta gidenden soň, obadaşlar bolup, tylda gije diýmän, gündiz diýmän zähmet çekdik. Özümiz hem ata, hem ene hökmünde çagalara terbiýe berip, olary hiç zada mätäç etmän ulaltjak bolup jan aýamadyk. Artan-süýşenlerimizi bolsa fronta kömege ugratdyk.
Haçan-da frontdaky gerçeklerimize kömek gerek diýlende, ilkinjileriň hatarynda döwtalap bolup, topara goşulyp fronta gitdik. Ol ýerde ýaralananlara ilkinji lukmançylyk kömegini berdik. Uruş diýlen zadyň yzasy ömrüňe ýoldaş bolýan eken. Şol ýyllaryň ýowuzlygy henizem ýüregimde. Eziz Arkadagymyzyň aladasy bilen ýurdumyzda uruş weteranlary aýratyn alada bilen gurşalýar. Döwlet tarapyndan goldawlar berilýär. Özüm 95 ýaşymda. Gowgaly günlerden soň şeýle bagtyýar durmuşyň miýesser edendigine buýsanýaryn. Watany goran gerçekler bize bagtly günleri peşgeş berdiler. Iň esasy bolsa, olar adamlaryň ýüzlerine, ýüreklerine ýylgyryşy gaýtaryp berdiler. Şonuň üçin hem olaryň orny biziň her birimiziň ýüregimiziň töründe.
Ýurdumyz «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» diýlip yglan edilen şu ýylda hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 25 ýyllygyny belleýär. Parahatçylyk, agzybirlik — bu uly döwletlilikden alamat. Nirede parahatçylyk bar bolsa, şol ýurduň raýatlary hem bagtly durmuşda ýaşaýar diýilýär. Hudaýa şükür, parahat ýurdumyz, halkynyň bagtyýar durmuşy barada uly alada edýän hormatly Prezidentimiz bar.
1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 75 ýyllygyny belleýän günlerimizde hormatly Prezidentimiz Beýik Watançylyk urşuna gatnaşanlary, olaryň ýanýoldaşlaryny, şeýle-de tylda zähmet çeken weteranlary «1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 75 ýyllygyna» ýubileý medal bilen sylaglamak hakyndaky Permana gol çekdi. Gahryman Arkadagymyzyň Permany bilen maňa hem baýramçylyk gününiň öňüsyrasynda ýubileý medalyň gowşurylmagy baýramçylyk şatlygymy artdyrdy. Uruş weteranlaryny hormatlaýan, sarpalaýan Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, ömrüniň uzak bolmagyny arzuw edýärin! — diýip, uruş weterany Faina Smirnowa gürrüň berdi.
Hawa, aramyzda ýaşap ýören weteranlarymyz ýaş nesil üçin terbiýe mekdebi. Olaryň geçen söweş ýoly baradaky gürrüňleri, dürli görnüşli maglumatlar, frontdan gelen hatlar, gahrymançylyklary we edermenlikleri üçin berlen Hormat hatlarydyr orden-medallar watansöýüji ýaşlary terbiýelemekde uly ähmiýete eýedir.
Öz gahrymanlaryny hatyralamak türkmen halkynyň asyrlar boýy dowam edip gelýän mukaddes ýörelgesidir. Ýowuz uruş ýyllarynda türkmen topragynyň edermen gerçekleriniň müňlerçesi beýleki halklaryň wekilleri bilen egin-egne berip, hakyky edermenligiň, mertligiň ajaýyp göreldesini görkezdiler.
Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda uruş we zähmet weteranlaryna, şeýle hem mukaddes ojaklaryna wepaly enelerimize aýratyn hormat-sarpa goýulýar, olar döwletimiz tarapyndan hemişe üns-alada bilen gurşalýar. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzda 1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunda wepat bolan gahrymanlaryň atlary «Hatyra» kitabynda, galagoply söweş ýollaryny geçip, öýlerine ýeňiş bilen dolanan Watan goragçylarynyň atlary bolsa «Şöhrat» kitabynda ebedileşdirildi. Beýik Ýeňşi gazananlaryň mertligi-edermenligi hakyndaky bu resmi maglumatlar bolsa olaryň nesillerinde buýsanç we guwanç duýgularyny döredýär.
«Watan mertleri baky ýaşaýar» atly baýramçylyk duşuşygynyň hem maslahatyň ahyrynda Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň kirişli saz gurallar toparynyň talyp ýaşlarynyň ýerine ýetirmeginde halypa kompozitorlarymyzyň uruş ýyllarynda görkezilen mertlik, gahrymançylyk, edermenlik hakdaky sazlary ýaňlandy.


text:
Gyrgyz Respublikasynda
Golaýda Gyrgyz Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň K.Dikambaýew adyndaky Diplomatik akademiýasynyň binasynda Türkmenistanyň Gyrgyz Respublikasyndaky ilçihanasy tarapyndan «Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty — parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmegiň guraly» atly «tegelek stol» geçirildi. Oňa Gyrgyz Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň, ýurtda hereket edýän diplomatik wekilhanalaryň, halkara guramalaryň wekilleri, ylmy işgärler, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary we türkmen talyplary gatnaşdylar.
Maslahatyň başynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllygyna bagyşlanan wideoşekiller görkezildi. Çärede ýokarda agzalan Diplomatik akademiýanyň rektory, Daşary işler ministrliginiň wekili, Belarusuň, Eýranyň, Türkiýäniň, Ukrainanyň, Özbegistanyň Gyrgyzystanda akkreditirlenen diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary we professor-mugallymlar çykyş edip, hemişelik Bitaraplygyň sebit we dünýä derejesindäki ähmiýeti barada gürrüň etdiler. Şeýle hem maslahata gatnaşyjylara şu ýylyň 11-12-nji dekabrynda Aşgabatda geçiriljek «Bitaraplyk syýasaty we onuň halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekdäki ähmiýeti» atly halkara maslahaty ýokary derejede guramak boýunça alnyp barylýan taýýarlyk işleri barada maglumat berildi.


text:
Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäheriniň Halkara howa menziline barýan ýoluň ugrunda şenbe güni Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen gurlan täze ýaşaýyş jaýlar toplumynyň açylyş dabarasy boldy.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň habaryna görä, täze ýaşaýyş jaýlar toplumynyň açylyş dabarasyna ýurdumyzyň hökümet agzalary, welaýat hem-de şäher häkimlikleriniň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular we ýaşlar gatnaşdylar.
Täze ýaşaýyş jaýlar 17 sany 4 gatly we 70 sany 2 gatly kottej görnüşli toplumyndan ybarat. Onuň umumy meýdany 23 gektara barabardyr.
Täze binalar şäher häkimliginiň buýurmasy esasynda “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň, Türkmenabat şäher häkimliginiň ýanyndaky “Şähergurluşyk we hyzmat” döwlet kärhanasynyň, Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrliginiň Türkmenabat şäherindäki “Demirbetonönümleri” hem-de “Demirbetonkonstruksiýa” edaralary tarapyndan bina edildi.
Umumy 544 maşgala üçin niýetlenen 17 sany täze ýaşaýyş jaýlarynyň hersinde 32 sany 3 we 4 otagly, ähli amatlyklary bolan öýler ýerleşdirilip, kottej jaýlarynyň hemmesi bolsa 5 otagdan ybaratdyr. Şeýlelikde, ählisiniň beýikligi 3 metre barabar bolan 3 otagly ýaşaýyş jaýlarynyň eýeleýän meýdany 105 inedördül metre, 4 otaglylaryňky bolsa 123 inedördül metre barabardyr. Kottej jaýlarynyň umumy meýdany 241,5 inedördül metre deňdir.
Habara görä, gurluşyk işlerinde ýurdumyzda öndürilýän we ekologiýa taýdan amatly serişdeler peýdalanylyp, täze ýaşaýyş jaýlarynyň hemmesi merkezleşdirilen ýylylyk, elektrik, gaz we suw ulgamy bilen doly üpjün edilendir. Binalaryň ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrylyp, çagalaryň oýun meýdançalary we sport bilen meşgullanmak üçin meýdanlar göz öňünde tutulandyr.
Mundan başga-da, täze ýaşaýyş jaýlar toplumynyň taslamasynyň çäklerinde iki sany 2 gatly söwda merkezi gurulyp ulanmaga berildi.
Sentýabr aýynyň başynda Ahal welaýatynyň Änew şäherinde iki sany dört gatly ýaşaýyş jaýlarynyň açylyş dabarasy geçirildi.


text:
Tәuelsizdik bәrinen qymbat: Ata Zang eldikting kepili
«Men azattyqtyng alghashqy onjyldyghyn jana Qazaqstannyng irgetasyn qalau kezeni dep atar edim. Osy uaqytta Elbasynyng basshylyghymen memleketimizding nyshandary belgilenip, biylik jýiesi qalyptasty. Últtyq valutamyz ainalymgha endi. Qaruly Kýshterimiz qúryldy. Ata zanymyz qabyldandy».
Qazaqstan Preziydenti Qasym-Jomart Toqaevtyng «Tәuelsizdik bәrinen qymbat» atty maqalasynan
Qazirgi aumaly-tókpeli dýniyede, talay últtar men úlystar ózgening tepkisin kórip, jat pighyldyng ógeyligin sezinip, jautankózge ainalyp, óz aldyna tu tigu qol jetpes armangha ainalghan kezde Jaratqan jar bolyp mynjyldyqtar toghysyna tayau ejelgi órkeniyet mekeni – Qazaqiya óz aldyna El bolyp ense tiktedi. El bolyp úiysudyng basty sharty – Halyqaralyq dәrejede moyyndalghan shekara tútastyghy, el aibynyn asyrar әskeri, ortaq maqsatqa úiystyrar memlekettik tili jәne elding býginin ghana emes, ertenin de kemeldendirer Ata Zany!
Jalpy osy Zang degenning payda bolu tórkinine, týbine bir ýnilip kórsek. Bizding jaman oiymyz Zannyng payda boluynyng týbi yrym-tiymdarda jatyr deydi. Alayda, Zang belgili bir qoghamnyn, memleketting mýddesin kózdey otyryp jasalady. Eger jeke bastyng mýddesin kózdep jasalsa (tarihta onday jaghday da bolghan) onda ol memleketting irgesining shayqaluyna әkep soghady.
Álemning kez-kelgen tolyqqandy elderining eshbirin memlekettik Konstitusiyasyz elestete almaysyz. Qúdayy kórshileri Europanyng ózin kózine ile bermeytin, tәkappar el – Angliya orta ghasyrlardaghy arystan jýrek Richardtyng kezinde qabyldanghan Zandaryn basshylyqqa alady desedi. Osyndayda oigha Shynghyshannyng «Úly Jasaq zanyn» bylay qoyghanda, Qazaq memleketining ejelgi zandary – «Qasym hannyng qasqa joly», «Esim hannyng eski joly» jәne Tәuke hannyng «Jeti jarghysy» keledi eken. Tarihtyng qoynauyna ýnilip otyrghan sebebimiz, Ata Zanymyzda kórsetilgendey qazaq halqynyng ejelden-aq memleket qúryp, bir maqsatqa birikken el bolghanyn aita ketu edi.
Erte dәuirlerde adamzat ru-taypa bop birige bastaghanda ózderine ortaq qaghidattardy ústandy. Ru ishinde belgili bir tәrtip boldy, ústanym boldy. Soghan oray tirshilik ortaq, namys ortaq edi. Qanday da bir rudyng әdet-ghúryptyq qaghida-erejeleri, salty әlsirese ol rular tarih sahnasynan birjola óship nemese basqa rulargha sinip ketip otyrghan. Mine osy kezde әdet-ghúryp zanynyng erejeleri qalyptasa bastady. Odan keyingi taypalyq odaqtar, tipti memleket payda bolu kezinde de ortaq namys, ortaq qaghida, adamgershilik ústyndary, qoghamdaghy qarym-qatynas erejeleri saqtalyp otyrdy. Erterekte zandardy «ata-baba joly», «jón-josyq» dep ataghan. Osyghan oray el ishindegi nebir qiyn dau-sharlar óz jón-josyghymen, saltqa say sheshilip otyrghan. Onday zandy shygharushy el arasynan iriktelip shyghyp, ózin moyyndata bilgen ghúlama ghalymdar men dana biyler bolghan. Sol danalardan qalghan taghylymdar «ýlgili sóz», «ataly sóz» retinde keyingi úrpaqtaryna baghyt siltep otyrdy. Áriyne, zamanyna qaray zan-erejening de ózgerip otyratyny zandylyq. Ókinishke qaray ejelgi saqtar zamanyn bylay qoyghanda, Týrik qaghanaty kezindegi Zandar da bizge beymәlim. Tek Eljau bi, Nәn bi, Tonykók, Onqay bi, Ayaz bi, Tóbe bi, Mayqy by aitqan sózder ghana ýzik-ýzik bop jetip otyr.
Biz jogharyda biylik qúru ýshin óren sheshendik kerek dedik. Ol Qazaq dalasynda ghana emes, kóne dýniyening bәrine tәn ústanym edi. Qazaq dalasynyng perzentteri Ábu Nasyr әl-Farabiy, Jýsip Balasaghúniy, Qorqyt ata, Jiyrenshe sheshen, Asan Qayghylar, odan keyingi iyisi qazaqqa biylik aitqanTóle biy, Qaz dauysty Qazybek biy, Áyteke biyler de ejelgi Sokrat, Siyseron, Eshil jәne t.b. túlghalardan sheshendigi jaghynan da, danalyghy jaghynan da kem týspeytin edi. Dala biylerining basty ústanymy «tura biyde tughan joq, tughandy biyde iman joq», «by ekeu bolsa, dau tórteu bolady», «biylik әdil bolmasa, halyqtyng berekesi ketedi» degen qaghidattar edi. Daugha biylik aitarda han men qara dep bólmey, bay men kedey dep ekshemey tarazysy – әdildik bolghan biylerding shygharghan zandary men qaghidalary halyqqa jaqyn jәne týsinikti bolatyn. Sebebi, olar halyqtyng ortasynan qaynap shyqqan qúryshtar edi. Eki by daugha týskende ortaq mәmilege kele almasa tóbe biyge jýginetin. Tarihtaghy qanday by bolmasyn jýginer tarazysy – ar soty edi.
Odan keyin dәuir auyp, bastaghy baq qúsy úshyp, keshegi ór el ensesi ezilgen halyqqa ainaldy. Qazaq atqa minip, sadaq tartyp jýrgende Europanyz óndiristik tónkeris jasap, damu jolyna týsip qana qoymay, әlsiz elderge aranyn asha týsken. Sol kezde europanyng sharapatymen damyp, kýsheyip alghan patshalyq Resey óz bodany – Qazaq jerinde zang ghylymyn zertteytin ghylymiy-zertteu mekemesi túrypty, oqu oryndaryn da ashpady. Tek 19 ghasyrdyng sonyna taman qazaq jastary Peterbor, Mәskeu jәne Qazan uniyversiytetterining zang fakulitetterinde oqyp, bilim ala bastady. B. Qarataev, J. Aqbaev, M. Shoqay jәnet t.b. túlghalar alghashqy qarlyghashtar edi. Bodan bola otyryp otarlaushy elding aldynda halqynnyng mýddesin qorghau ýshin solardyng zanyn da, tilin de, bolmysyn da jaqsy biluing kerek qoy. Jogharyda atalghan azamattar búl ýddeden shygha bildi. Olar tek Zang bilimin alyp qana qoymay elimizding әdet-ghúryp zandary men túrmystyq salt-dәstýrlerin de zerttep, el ómirine qoldanbaqshy bolghan synayly. Alayda, ol kezde oq kiristen shyghyp ketken, otar elding ata jolyn eskerushi adam bolsyn ba?
Aq patshanyng basynan baghy auyp ol shirkin Kenesterding basyna qonghanda Qazaq halqynyng zandyq jýiesi tolyqtay kenestik zang jýiesine baghyndy. Al, ejelgi jón-joralghylar eskilikting qaldyghy retinde kýresinge laqtyryldy. Sóitip, ejelden ózining zandyq qaghidattary bar el býtindey europalyq zang jýiesine kiriptar bop shygha keldi. Tamyr ýzildi, mәngýrttenuding alghysharty qalandy.
1926 jyly sol kezdegi astana – Qyzylorda qalasynda әueli zang qyzmetkerlerin dayyndaytyn kurs ashylyp, artynan ol eki jyldyq zang mektebine ainaldy. Al, 1934 jyly Almatydaghy Kenes qúrylys instituty Qazaqstanda zang bilimin damytugha sep boldy deydi. Sebebi, 1938 jyly osy institut negizinde alghash Zang instituty qúrylyp, artynan 1955 jyly QazMU-ng qúramyna Zang fakuliteti bop engizilipti. 1972 jyly Qaraghandy uniyversiytetinde elimizdegi ekinshi zang fakuliteti ashyldy. Alghashqyda zang mamandary ghylymy júmystaryn Mәskeu, Leningrad qalalarynda qorghasa keyinirek elimizde QGhA-ng Filosofiya jәne qúqyq instituty ashylyp kandidattyq, doktorlyq dissertasiyalar ózimizde de qorghala bastady. Qazaq zang ghylymynyng negizin salghan ghalymdar retinde S. Zimanov, T. Kýltóleev, Gh. Saparghaliyev, G. Taymanov, S. Sartaev jәne t.b. túlghalardy atay alamyz. Olar kenestik Qazaqstanda zang ghylymynyng mektebin qalyptastyrdy.
Tәuelsiz Qazaq Respublikasy 1993 jyldyng 28-shi qantarynda ózining alghashqy Konstitusiyasyn qabyldady. Degenmen, kóne kenestik soraptaghy Zang jana demokratiyalyq memlekettin, jana qoghamnyng ómir talabyna say kelmegendikten, odan eki jyldan keyin jas memleketting ózindik ústanymdaryn kórsetetin jana Zang qoldanysqa endi. Qazaqstan halqynyng ýshten biri talqylaugha qatysqan jana Konstitusiya 1995 jyldyng 30 tamyzynda býkilhalyqtyq referendum arqyly bekitildi. Referendumgha qatysqan 90 payyz saylaushylardyng 81 payyzy Konstitusiyany jaqtap, dauys berdi. Ózderining mýddesine say qabyldanghan, solardyng qúqyghyn qorghaytyn Ata zannyng avtory retinde Elbasynyng bastauyndaghy býkil halyq dep jasqanbay aitugha bolady. Ol turaly Elbasymyzdyng ózi: «Kópting sózi kiyeli», - deydi dana halqymyz. El-júrttyng talqysynan ótip, tandauyna ainalghan basty qújatymyzdyng avtory – býkil Qazaqstan halqy. Ghasyrlar toghysynda әlemdik órkeniyetting shynyna úmtylghan Qazaqstan halqy tarihy da taghdyrly sheshim qabyldap, jasampaz jana dәuirge qadam basty. Ata Zang bizding býkil jarqyn isterimizding qaynar bastauyna ainaldy», - degen ýlken bagha berdi. Ata Zanymyzdyng kirispesinde: «biz, ortaq tarihy taghdyr biriktirgen Qazaqstan halqy, bayyrghy qazaq jerinde (erekshelegen biz, avtor) memlekettilik qúra otyryp, ózimizdi erkindik, tendik jәne tatulyq múrattaryna berilgen beybitshil azamattyq qogham dep úghyna otyryp, dýniyejýzilik qoghamdastyqta layyqty oryn aludy tiley otyryp, qazirgi jәne bolashaq úrpaqtar aldyndaghy joghary jauapkershiligimizdi sezine otyryp, ózimizding egemendik qúqyghymyzdy negizge ala otyryp, osy Konstitusiyany qabyldaymyz», - dep maqsatymyz aiqyn kórsetilgen. Búl bizding qazirgi qoghamdaghy azamattargha artylghan mindet, bolashaqqa qaldyrar amanatymyz.
Qazaqstan әlem aldynda ózin demokratiyalyq memleket dep jariyalady. Al, onyng negizi qúqyqtyq memleket bolyp tabylady. Al, sol qúqytyq memleket retinde qalyptasu ýshin zamanaui, sapaly zannama, ony sayma-say qoldanu jәne qúqyqtyq sana degen negizgi ýsh túghyr qajet eken.
Respublika halqy Kenestik kezende mýlde armandap ta kórmegen kóptegen iygi ister osy Ata Zanymyzdyng arqasynda jýzege asyp jatyr. Solardyng qatarynda óshkenimizdi jandyryp, tarihymyzdy tarazylauymyzdy erekshe atap kórsetu qajet. Ásirese, óz aldyna el bolghaly últtyq mәdeny múralarymyzdy janghyrtu isi týbegeyli qolgha alyndy. Sebebi, qanday bir halyqtyng úlylyghy onyng jerining kendigi, baylyghy, qisapsyz halyq sanymen emes, eng әueli terenge ketken tarihiy-mәdeny tamyrymen ólshenetini, ruhani, mәdeni, últtyq múralar elderdi, halyqtardy biriktiretin negizgi faktorlar ekeni kózi qaraqty adam balasynyng bәrine de belgili jayt. Qazaqstan Respublikasynyng «Tarihiy-mәdeny múra obektilerin qorghau jәne paydalanu turaly» 1992 jylghy 2 shildedegi №1448-HII Zany (keyinirek 2019 jylghy 26 jeltoqsandaghy №288-VI Zanymen kýshin joydy) mәdeniyet salasyna sony bir serpin berdi. Osy Zannyng arqasynda jas memleket ózining mәdeniyet salasyn janasha baghytta qarastyra bastady. Solardyng qatarynda búryn Qazaqstan tәjiriybesinde bolmaghan derlik «qoryq-muzey» degen úghym payda bolyp, tarihiy-mәdeny erekshe oryndarda qoryq-muzeyler ashyla bastady. Qazaqstan Respublikasynyng mәdeny sayasaty turaly Tújyrymdamasynyng jobasynda elding shetinde, jelding ótinde ornalasatyn qoryq-muzeyler turaly arnayy qúqyqtyq status qarastyrylyp, ol turistik klasterdi damytudaghy negizgi salalardyng biri boluy kerektigi kórsetilgen. Áriyne, ony qalay damytu jónindegi úsynystar men qoryq-muzey ainalasyndaghy sheshilmey kele jatqan týiindi mәseleler de da osynda kórinis tapqan. Onyng bәri jeke qarastyrylatyn kýrdeli mәsele.
Jazbanyng sonynda barsha otandastarymyzdy Tәuelsizdigimizding tiregi, eldigimizding belgisi, bostandyghymyzdyng kepili – Ata Zang kýnimen qúttyqtay kelip, әlemdik demokratiyalyq ýrdisterding barsha talaptaryna jauap bere alatyn Zanymyz bar, endi sol Zandy saqtap, qorghap, mýltiksiz oryndaytyn qoghamymyz bolsyn dep ayaqtaghymyz keledi.
Dosym Zikiriya,
«Esik» memlekettik tarihiy-mәdeniy
qoryq-muzeyi diyrektorynyng orynbasary
Abai.kz


text:
Bir hepde dowam etjek bu konferensiýanyň dowamynda käbir beýleki meseleler bilen birlikde, Ysraýylyň ýadro ýarag arsenaly baradaky mesele hem esasy çekişme doretjek meselelerden biri bolar diýlip hasaplanylýar.
Geçen ýylky konferensiýada hem, aglaba, arap ýurtlarynyň wekilleri Ysraýylyň ýadro ýaraglaryndan el çekip, ýadro ýaragyny ýaýratmazlyk baradaky halkara şertnamasyna gol çekmegini talap edipdiler.
Bu ýyl Ysraýylyň käbir tarapdarlary, şol sanda, Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem Ysraýylyň ýadro ýaraglary bilen bagly dawalaryň ýakynda ýola goýlan Ýakyň Gundogar parahatçylyk gepleşiklerine ýaramaz täsirini ýetirmeginden alada edýändiklerini mälim etdiler.


text:
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Eýranyň we Saud Arabystanynyň özara dartgynlylygy gowşatmak üçin elinden geleni etmelidigini aýtdy.
Regional bäsdeşleriň arasyndaky dartgynlylyk geçen aýda Riýadyň şaýy musulman ruhanysyny jezalandyrmagynyň yzýany eýranly protestçileriň Saud Arabystanynyň Tährandaky ilçihanasyna hüjüm etmeginiň yzýany hasam güýçlendi. Saud Arabystany Tähran bilen diplomatik gatnaşyklaryny kesdi.
“Biz bu regionyň has durnukly we howpsuz bolmagyna ýardam berip biljek islendik inisiatiwa seretmäge taýýar, şeýle-de biz regionda islendik hakyky howpa garşy göreşip bileris” diýip Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Abbas Arakçi 25-nji ýanwarda žurnalistlere aýtdy.
Esasan sünni ilatly Saud Arabystany we şaýy Eýran bir-birini Ýakyn Gündogarda durnuksyzlygy öjükdirmekde aýyplaýarlar.


text:
Howasy tenekar, ot-çöpi melhem gözel Diýarymyz şypahanalara, dynç alyş merkezlerine baý ülkedir. Ýurdumyzyň her bir künjeginiň ynsan saglygyna ýaramly täsir edýän tebigat gurşawynyň bardygy hakynda hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistan melhemler mekany» atly kitabynda hem giňişleýin beýan edilýär. Ýurdumyzyň jana şypaly, goýny sapaly döwrebap şypahanalary tomusky dynç alyş möwsüminde has-da gelim-gidimli bolýar.
«Daşoguz» şypahanasynda hem häzirki günlerde tomusky dynç alyş möwsüminde raýatlary kabul etmäge güýçli depginde taýýarlyk görülýär. Bu babatda hormatly Prezidentimiziň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiren Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparyň göçme mejlisinde öňde goýan möhüm wezipelerinden ugur alynýar.
Şypahanada saglygyny dikeltmek isleýän raýatlaryň pasportynyň, ýaşaýan ýeri boýunça saglyk öýünden berilýän şypahana kartasynyň, COVID-19-a garşy sanjym alandygy barada kepilnamanyň hem-de test barlagyndan geçendigini görkezýän resminamasynyň bolmagy zerurdyr.
Şypahanada dynç alýan we saglygyny berkidýän raýatlaryň bedeniniň gyzgynyna yzygiderli gözegçilik etmek üçin ähli zerur çäreler görüldi. Naharhanalarda we aşhanalarda arassaçylyk kadalarynyň berjaý edilişine, azyk önümleriň kada laýyk saklanylmagyna gözegçilik etmek üçin ähli zerur çäreler görüldi. Şypahananyň çägindäki howuzlaryň sanitariýa-epidemiologik ýagdaýy hem ünsden düşürilmez.
Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary topary tarapyndan kabul edilen çözgütlere laýyklykda, «Daşoguz» şypahanasynda bagtyýar raýatlarymyzyň rahat dynç almaklary, saglyklaryny berkitmekleri üçin ähli amatly şertler döredilýär.
«DAŞOGUZ» ŞYPAHANASY — HALKYŇ HYZMATYNDA
Howasy tenekar, ot-çöpi melhem gözel Diýarymyz şypahanalara, dynç alyş merkezlerine baý ülkedir. Ýurdumyzyň her bir künjeginiň ynsan saglygyna ýaramly täsir edýän tebigat gurşawynyň bardygy hakynda hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistan melhemler mekany» atly kitabynda hem giňişleýin beýan edilýär. Ýurdumyzyň jana şypaly, goýny sapaly döwrebap şypahanalary tomusky dynç alyş möwsüminde has-da gelim-gidimli bolýar.


text:
Qazaqstan Úkimeti men reseılik «Sber» arasyndaǵy memorandým jobasy jarııalandy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan Úkimeti men «Sberbank Rossıı» jarııa aktsıonerlik qoǵamynyń arasyndaǵy memorandýmǵa qol qoıý týraly Úkimet qaýlysy jarııalandy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Qaýlyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti Tsıfrlyq transformatsııa men tsıfrlandyrýdyń platformalyq modeline kóshýge múddeli ekeni aıtylǵan.
«Qazaqstandyq baǵdarlamalyq qamtylym ázirleýshisi – «BTS Digital» JShS (Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 40% úlesi bar ERG tobynyń enshiles kompanııasy) tsıfrlyq platformalyq sheshimderdi jasaý isinde tehnologııalary, tájirıbesi men quraldary bar «SBER» kompanııalar tobynyń strategııalyq áriptesi bolyp aıqyndaldy.
Jalpy praktıkadaǵy teń quqyqtyq, izgi nıet, qurmet pen senim negizinde áreket ete otyryp, SBER kompanııalary tobynyń strategııalyq áriptesiniń jáne «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy men QR Tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń Qazaqstan Respýblıkasyna tıesili beıindi uıymdarynyń qatysýymen jobany iske asyrý úshin arnaıy konsortsıým qurý týraly sheshim kelisildi», - delingen qujatta.
Memoranýdm aıasynda 2021 jyldyń sońyna deıin «Sber», BTS Digital jáne onyń úlestes tulǵasy arasynda govtech platformasyn mamandandyrylǵan derekter ortalyǵynyń bazasynda ornalastyrý úshin qorǵalǵan dınamıkalyq ınfraqurylym qurý týraly kelisimge qol qoıý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq, «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ men «Sberbank» JAQ arasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik kepildigimen «UAT» AQ-ǵa kredıttik jeli berý týraly kelisim jasalmaqshy. Kredıttik jeli Reseı rýblimen, 2022 jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna deıin 500 mln mıllıon dollar kóleminde beriledi.
Qujat boıynsha, SBER kompanııalar toby usynylatyn baǵdarlamanyń aqparattyq qaýipsizdigine, qujattan tys fýnktsııalardyń joqtyǵyna kepildik berýi tıis.
Al GovTech platformasynyń jáne ondaǵy derekterdiń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý Qazaqstan Respýblıkasynyń «Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» aktsıonerlik qoǵamyna júkteledi.
SBER kompanııalar toby Qazaqstan tarabyna Platform V platformasynyń komponentterine kodtyq aýdıt júrgizý múmkindigin beredi.
Bul rette sheteldik tehnıkalyq mamandardyń GovTech platformasynyń jáne «Elektrondyq úkimettiń» aqparattyq-kommýnıkatsııalyq ınfraqurylymyna qoljetimdiligi Qazaqstannyń memlekettik tehnıkalyq qyzmeti men Ulttyq qaýipsizdik qyzmeti qoıatyn talaptaryna sáıkes bolýy kerektigi aıtylǵan.
«Memorandým taraptar qol qoıǵan kúnnen bastap kúshine enedi. Memorandýmnyń qoldanylýy taraptar qujatta kórsetilgen yntymaqtastyqtyń barlyq baǵyttary boıynsha mindetteıtin kelisimderge qol qoıǵan kúnnen bastap, 2022 jylǵy 31 jeltoqsannan keshiktirmeı toqtatylady. Osy memorandým taraptardyń biriniń bastamasy boıynsha ekinshi tarapty otyz kún buryn jazbasha habardar etý arqyly kez kelgen ýaqytta buzylýy múmkin», - dep jazylǵan qaýly mátininde.
Qaýlynyń tolyq nusqasyn myna jerden oqýǵa bolady.
Eske salsaq, QR Tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın kópshilik arasynda qyzý talqylanyp jatqan atalmysh másele boıynsha túsinikteme berdi.
Al Májilis depýtaty Maqsat Ramanqulov osy másele boıynsha Premer-Mınıstrge depýtattyq saýal joldaǵan edi.
Baǵdaý Mýsın osy másele boıynsha Qazaqstan telearnasydaǵy Ashyq alań baǵdarlamasynda da pikir bildirdi.


text:
3-nji sentýabrda Türkmenistanda güýzlük bugdaý ekişine köpçülikleýin girişildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ak pata bermegi bilen, möhüm oba hojalyk möwsümi ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda birbada badalga aldy.
Döwlet Baştutanymyzyň Ministrler Kabinetiniň 27-nji awgustda sanly ulgam arkaly geçirilen mejlisinde belleýşi ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ykdysadyýetimiziň beýleki pudaklary bilen bir hatarda, oba hojalygynda hem oňat netijeler gazanylýar. Döwletimiz ekerançylaryň netijeli zähmet çekmegi hem-de oba hojalyk ekinleriniň bereketli hasylyny ýetişdirmegi üçin ähli zerur şertleri döredýär.
Ýurdumyzyň azyk howpsuzlygyny berkitmekde maksatnamalaýyn işler alnyp barylýar. Daýhanlar ýokary hilli tohum, mineral dökünler, döwrebap tehnikalar, ýeterlik mukdarda himiki serişdeler we suw bilen üpjün edilýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ekiş möwsümini öz wagtynda, ýokary hilli hem-de guramaçylykly geçirmegiň wajypdygyny aýdyp, gallaçylara hem-de oba hojalygynyň ähli zähmetkeşlerine berk jan saglyk, bagtyýar we abadan durmuş, mähriban topragymyzda bereketli hasyl ýetişdirmekde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Halkymyzyň asylly däbine görä, hormatly ýaşulular Beýik Biribardan ak bugdaýyň bol hasylyny dileg edip, oňat taýýarlanan topraga: “Her bir dänäň müň bolsun!” diýen sözler bilen, bugdaýyň ilkinji tohumlaryny sepip, nobaty mehanizatorlara berdiler.
Ýurdumyzda 690 müň gektara bugdaý ekiler. Daýhanlar şonça meýdandan 2022-nji ýylda 1 million 400 müň tonna bugdaý, şol sanda Ahal welaýatynda 400 müň, Mary welaýatynda 345 müň, Lebap welaýatynda 310 müň, Daşoguz welaýatynda 265 müň we Balkan welaýatynda 80 müň tonna däne ýygnamagy maksat edinýärler.
Türkmen ekerançylary milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmelerinden ugur alyp, geljek ýylyň bugdaý hasyly üçin niýetlenen oba hojalyk ýerlerini öz wagtynda sürüp we gurplandyryp, jogapkärli möwsüme aýratyn yhlas bilen girişdiler. Ekişe azyklyk bugdaýyň ýokary hasylly “Bereketli”, “Goşant”, “Rowaç”, “Hasylly”, “Sähraýy”, “Ýolöten-3”, “Watan”, “Juwan”, “Ýokumly”, “Ýolöten-1”, “Miras” görnüşleriniň tohumlary taýýarlanyldy.
Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrliginde habar berlişi ýaly, şu möwsümde Türkmenistan boýunça dünýäniň öňdebaryjy “John Deere”, “CLAAS”, “Case” kompaniýalaryndan satyn alnan ýer sürüji traktorlaryň 1972-si, ekijileriň we bejergi traktorlarynyň 1545-si hem-de daýhanlaryň zähmet öndürijiligini artdyrmak üçin beýleki serişdeler ulanylar.
Oba hojalygyny depginli ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasatynyň ähmiýetli ugurlarynyň biridir. Şol syýasat Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmaga, halkymyzyň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Bu ulgamda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilikleri ösdürmek we dürli oba hojalyk önümleriniň öndürilişini artdyrmagyň hasabyna, obasenagat toplumynyň eksport kuwwatyny ýokarlandyrmak babatda wezipeleriň çözgüdine ýardam bermäge gönükdirilen giň gerimli özgertmeler üstünlikli amala aşyrylýar.
Oba özgertmeleriniň çäklerinde pudagy sanly ulgama geçirmek, iň täze tehnologiýalary we innowasiýalary ornaşdyrmak maksady bilen, anyk çäreler görülýär. Oba hojalygynyň gaýtadan işleýän döwrebap kärhanalaryny, elewatorlary hem-de saýlama tohumlyk bugdaý taýýarlaýan bölümleri bolan degirmen toplumlaryny, mineral dökünleri öndürýän zawodlary gurmaga köp mukdarda maýa goýumlary gönükdirilýär.
Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan tassyklanan, ýurdumyzy 2025-nji ýyla çenli durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň, Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde, türkmen obasynyň durmuşyny düýpli özgerdýän iri maýa goýum taslamalary amala aşyrylýar.
Güýzlük bugdaý ekişiniň başlanmagy mynasybetli, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň “Üzümli toprak” daýhan hojalygynda, Balkan welaýatynyň Serdar etrabynyň “Goç”, Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň “Türkmenistan”, Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynyň “Watan”, Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň “Türkmenistan” daýhan birleşiklerinde welaýat we etrap häkimlikleriniň wekilleriniň, daýhan birleşikleriniň ýolbaşçylarynyň, agronomlaryň, mehanizatorlaryň, gallaçy kärendeçileriň, hormatly ýaşulularyň gatnaşmagynda tejribe maslahatlary geçirildi. Şol maslahatlarda ekiş möwsümini guramaçylykly geçirmäge, ak ekine ideg etmekde agrotehnikanyň usullaryny we öňdebaryjy tejribäni ulanmaga degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Munuň özi ekerançylara strategik taýdan möhüm oba hojalyk ekininiň ekişini has amatly möhletde hem-de ýokary hilli geçirmäge ýardam eder.
Şeýle hem ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň kärhanalarynyň öndürýän önümleriniň hem-de oba hojalyk pudagynda bar bolan täze tehnikalaryň sergisi guraldy. Ekiş möwsüminiň başlanmagy mynasybetli, aýdym-saz we folklor toparlary joşgunly çykyşlary ýerine ýetirdiler.
Çeşme: Türkmenistan: Altyn asyr


text:
Foto skrınshot
Esik aýylynyń perzenthana qyzmetkerleri mingen shaǵyn avtobýstyń jol apatyna túsýine baınalysty oblystyq túsinikteme berdi, dep habarlady zakon.kz
– 14 aqpan kúni tańǵy saǵat 07:40 shamasynda Eńbekshiqazaq aýdandyq polısııa bóliminiń kezekshi stansııasyna Talǵar-Esik-Báıdibek bı tas jolynyń 72-shi shaqyrymynda bolǵan jol-kólik oqıǵasy týraly habarlama kelip túsken. Oqıǵa ornyna barǵan tergeý-jedel toby buǵan deıin Mercedes-Benz Sprinter kóliginiń 41 jastaǵy júrgizýshisi shyǵys baǵytta, 73 km, Sataı aýylyna jaqyn jerde, kóktaıǵaq pen tumannyń kesirinen tizginge ıe bola almaı, kólik aýdarylǵan, dep túsinikteme berdi Almaty oblysy DP baspasóz qyzmeti.
Departament jol-kólik oqıǵasy boıynsha sotqa deıingi tergeý jumystarynyń bastalǵanyn aıtty. QR QK 345-baptyń, 2-bóligi boıynsha qajetti saraptamalar taǵaıyndaldy.
Buǵan deıin Almaty oblysynda perzenthana qyzmetkerleri bar shaǵyn avtobýs aýdarylyp qalǵany belgili boldy. Onda 18 adam bolǵan. Jaraqat alǵan júrgizýshi áınekti syndyryp, kólik ishindegi adamdardy túsirip úlgergen. Alaıda tórt adamnyń jaǵdaıy aýyr.
Aıta ketsek bul "GAZeldi" basshylyq emes, qyzmetkerler ózderi jaldaǵan. Tasymaldaýdy aýrýhana basshylyǵy qamtamasyz etýi kerek bolǵan, – deıdi kris_p_issyk Instagram-daǵy vıdeo avtoryna silteme jasap.
Posmotret etý pýblıkasııý v Instagram
Oqıǵa ornynan túsirilgen fotosýretter men vıdeolar áleýmettik jelilerde tarala bastady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
SANLY GURŞAW
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan parasatly syýasatynyň netijesinde ýurdumyzyň bilim ulgamy täze ösüşlere eýe bolýar. Ulgamyň işini innowasion taýdan guramak, oňa sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak, ýaşlara berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmak, bu babatda milli aýratynlyklary nazara almak bilen, dünýä döwletleriniň öňdebaryjy tejribesinden ugur almak, sanly bilim ulgamyna ornaşdyrmak boýunça giň möçberli işler alnyp barylýar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe durmuşymyzyň ähli ugurlary bilen bir hatarda, bilim ulgamyny has-da ösdürmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridir. Häzirki wagtda ýurdumyzyň ähli bilim ojaklarynda, şol sanda umumybilim berýän orta mekdeplerinde “Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyny” durmuşa geçirmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar.
Sanly bilimi ösdürmek ilki bilen bilim ulgamynda işleýän mugallymlaryň, hünärmenleriň, şeýle-de bilim alýanlaryň häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryndan baş çykarmaklarynyň zerurdygy öz-özünden düşnüklidir. Şeýlelikde, döwrebap elektron serişdeleriň we maglumat gorlarynyň ulanylyşynda bilim işgärleriniň sanly başarnyklaryny ösdürmek wezipesi hem öňe çykarylýar. Şunda ýurdumyzyň bilim edaralarynyň sanly tehnologiýalar bilen üpjün edilmegi, mugallymlaryň sanly sowatlylygynyň sanly giňişligine laýyk gelmegi örän uly ähmiýete eýedir. Her ýyl 1-nji synpa gadam basýan mekdep okuwçylaryna hormatly Prezidentimiziň adyndan kompýuterleriň sowgat berilmegi bellemek bolar. Bu bolsa öz gezeginde ýaşlaryň çagalyk döwründen başlap, kompýuter tehnologiýalaryny peýdalanyp bilmeklerini üpjün edýär.
Häzirki wagtda «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Ony durmuşa geçirmegiň göz öňünde tutulan işler boýunça ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde hünärmenler, talyp ýaşlar tarapyndan sanly bilim ulgamynyň tor programma üpjünçiligi bolan sanly bilim portallary işlenilip taýýarlanyldy. Sanly bilim portaly uzak aralykdan bilim almak, ylmy işler, bäsleşikler, olimpiadalar, maslahatlar, sözlükler, okuw gollanmalary, okuw kitaplary, ýaly bölümleri bar. Bulardan başga-, bilim edaralarynda maglumat aragatnaşyk tehnologiýalaryň, ýokary tizlikli internet hyzmatlaryň üpjün edilmegi netijesinde, ýurdumyzyň ýokary hem-de orta hünär okuw mekdepleriniň arasynda hem-de bilim babatda hyzmatdaşlyk edilýän daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleri, ylym-bilim merkezleri bilen uzak aralykdan sapaklar, wideoşekilli maslahatlar yzygiderli guralýar. Şonuň ýaly-da, ähli bilim edaralarynda sanly bilim tehnologiýalaryny ornaşdyrmak bilen dersler boýunça okuw-usuly üpjünçiligiň sanly görnüşi döredilýär.
Sanly bilimi ösdürmekde bilimi dolandyryş ulgamynda sanlylaşdyrylmagyna aýratyn orun degişlidir. Bu ugurda bilimi dolandyryş ulgamyny sanlylaşdyrmagyň aýratyn ýörelgesi hökmünde bilim işine gatnaşyjylaryň ählisine, ilkinji nobatda okaýanlara we olaryň ata-enelerine sanly bilim hyzmatlaryny (elektron žurnal, elektron gündelik, elektron ýazgy we beýlekiler) elýeterli etmek maksat edinýär. Ýurdumyzyň bilim edaralarynda elektron resminama dolanyşygy ornaşdyrylýar. Ýokary okuw mekdepleriň arasynda bilim tory hereket edýär. Döwrebap sanly gurşawyny gurmagyň netijesinde, bilim almagyň geografiki garaşlylygy aradan aýyrylyp, islendik ugurda we ýurdumyzyň ähli künjeklerinde ýaş nesle berilýän bilimiň mazmunyny hil taýdan ýokarlandyrmak bu möhüm resminamanyň esasy wezipeleriniň biridir. Häzirki wagtda ony tapgyrlaýyn durmuşa geçirmek boýunça uly möçberli işler alnyp barylýar. Elektron bilim gorlarynyň döredilmegini, olaryň zerur bolan maglumatlar bilen baýlaşdyrmagyny muňa mysal hökmünde görkezmek bolar. Gahryman Arkadagymyz dünýä ylmynda döredilen iň täze tehnologiýalary ylym, bilim ulgamyna giňden ornaşdyrmaga uly üns berýär. Gahryman Milli Liderimiziň ýaş nesle bilim bermegiň ähli basgançaklarynyň ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün edilmegi, bilim berşiň hilini has-da ýokarlandyrmaga, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmäge gönükdirilen işleriň çuň mazmunly häsiýete eýe bolmagy üçin ähli şertleri döredip berýär. Häzirki döwürde durmuşa geçirilýän tutumly işler geljekki ýaşlaryň ylymly-bilimli, döwrebap düşünjeli, giň gözýetimli adamlar bolup ýetişmegi üçin uly mümkinçilikleri açýar. Şol sanly özgertmeleriň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanyp, okuwlary innowasion usulda guramak, täzeçe iş usullaryny tejribä ornaşdyrmak her bir bilim işgäriniň baş wezipeleriniň biri bolup durýar.
Sanly bilim ulgamy häzirki zaman jemgyýetiniň talabydyr. Ol sanly dünýäde ýurdumyzyň mynasyp orny eýelemeginde özboluşly binýat bolup hyzmat edýär. Şonuň üçinem biz Gahryman Arkadagymyzyň: “Döwletimiziň geljekki gülläp ösüşleri bilimli, ylymly, giň dünýägaraýyşly, ösen düşünjeli, ukyply ýaşlara baglydyr” diýen parasatly sözlerinden ugur alyp, sanly maglumat aragatnaşyk tehnologiýalaryndan oňat baş çykarýan bilimli hem-de zehinli nesilleri bu sany; özgerişiklere taýýarlamak we dünýäniň sanly giňişligine netijeli utgaşmak esasy meseleleriň biri bolup durýar. Munuň üçin ähli şertleri döredip berýän hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden alkyş aýdýarys! Bilim ulgamynyň ösdürilmegi ugrunda köp tagalla edýän milli Liderimize hoşallygymyzyň çägi ýok. Hormatly Prezidentimiziň jany sag, belent başy aman bolsun, il-ýurt bähbitli işleri rowaçlyklara beslensin!
Annaýew Bagtyýar Muhammemyradowiç,
Oguzhan adyndaky inžener tehnologiýalar uniwersitetiniň
Kompýuter ylymlary we maglumat tehnologiýalary fakultetiniň talyby


text:
Batys Qazaqstanda sońǵy aptada koronavırýstan 18 adam kóz jumdy
ORAL. QazAqparat – Batys Qazaqstan oblysynda sońǵy aptada (7-14 qyrkúıek) 18 adam koronavırýstan kóz jumdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
BQO densaýlyq saqtaý basqarmasy málim etkenindeı, óńirde indetten barlyǵy 714 adam ómirden ótti.
Pandemııa bastalǵannan beri tirkelgen 36 231 naýqastyń 28 357-si jazylyp shyqty.
Sońǵy aptada aldyńǵymen salystyrǵanda, indet juqtyrý kórsetkishi 11,6 paıyzǵa (80 adamǵa) azaıdy.
Jyl basynan beri 27 010 adamnan koronavırýs tabylsa, sonyń 2326-sy balalar bolyp otyr. Qazirgi tańda balalardyń 2226-sy jazylyp shyǵyp, 100-i ázirge saýyǵa qoıǵan joq.
Basqarma málimetine qaraǵanda, kúni búgin 1208 naýqas ambýlatorlyq em alýda.
Oblys boıynsha 1063 tósektik 19 ınfektsııalyq statsıonarda 446 adam jatyr. Sonyń ishinde qaladaǵy 615 tósektik 7 statsıonarda 358 naýqas emdelýde. 96 tósektik jansaqtaý bólimshesinde jatqan 40 naýqastyń 36-synyń jaǵdaıy aýyr.
Óńirde 212 325 adam (egilýge tıisti turǵyndardyń 58,9 paıyzy) vaktsınanyń birinshi, 180 678-i (50,1 paıyz) ekinshi komponentin qabyldady.
Eske sala keteıik, budan buryn Batys Qazaqstanda indetke qarsy vaktsına saldyrǵandar sany 211 myńnan asqanyn, jyl basynan beri 2300-den astam balanyń koronavırýs juqtyrǵanyn jazǵan bolatynbyz.


text:
Pıter Grıffıts «Bek Air» áýe kompanııasynyń bolashaǵy qalaı bolatynyn aıtty
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bul týraly «Bek Air» áýe kompanııasynyń qyzmetin tekserý barysynda anyqtalǵan kemshilikterge qatysty suraqtar boıynsha elordada ótken brıfıngte «Qazaqstannyń avıatsııalyq ákimshiligi» AQ Bas dırektory Pıter Grıffıts aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bek Air» áýe kompanııasynyń taǵdyry «Bek Air»-diń qolynda. Loýkoster (low cost – tómen baǵa - basty maqsaty shyǵyndardy azaıtyp, ushý baǵasyn tómendetý - avtor) jumys isteý úshin basty úsh nárseni eskerý kerek: tolyǵymen jańa qurylǵy ornatý, áýe bıletterin satýdyń jańa ádisin oılap tabý jáne ushaq qaýipsizdigine tolyǵymen jaýap beretin qyzmetkerler alý. Kez kelgen memlekettiń avıatsııa salasynda retteýshisi bolady. Ol ushaq bortyndaǵy ár jolaýshynyń qaýipsizdigne jaýap beredi. «Bek Air»-ge árqaısysymyzdyń «Olar jumys isteı alady» degen qujat túrindegi qoldaýymyzdy qajet etedi», - deıdi Pıter Grıffıts.
Ol uıymyndaǵy ár ınspektor ushaqty teksergen kezdegi qorytyndyǵa qol qoıýlary kerek ekenin aıtty.
«Avıatsııalyq ınspektorlarǵa qatysty meniń halyqaralyq dárejede bedelim bar. Ushaq ushqan kezde qaýipsizdikpen tolyq qamtylǵanyna kóz jetkizip alýymyz kerek. Oqıǵa bolǵaly maǵan bir de bir adam habarlasyp, «Bek Air»-di qaıtarý kerektigin aıtqan joq. Sol sebepti «Bek Air» halyqaralyq erejelerge saı jumys isteýge daıyn bolsa – men «Bek Air»-di basqa da talapqa saı áýe kompanııalaryndaı qabyldaımyn. Biraq «Bek Air» avıatsııalyq qaýipsizdikti birinshi orynǵa qoıýy kerek. Olaı bolmaǵan jaǵdaıdy eshqaısysymyz oǵan ushýǵa ruqsat etetin qujatqa qol qoımaımyz», - deıdi ol.
Bas dırektor halyqaralyq ınspektorlar kómektesý úshin júrgenderin aıtty.
«Qazaqstannyń keń-baıtaq jeri bar memleket. Aýmaǵynyń úlkendigi sondaı – ushaqty qajet etedi. Sizder ushaq bıletiniń baǵasy arzan, qoljetimdi bolýyn qaladyńyzdar. «Qazaqstannyń avıatsııalyq ákimshiligi» qazaqstandyq áýe kompanııalarmen sizderdiń osy qalaýlaryńyzdy oryndaý úshin, qazaqstandyq jolaýshylar da ózge memleketterdegi jolaýshylar qoldanatyn mehanızmderdi qoldanatyndaı etý úshin jumys isteıdi. «Bek Air» osy protsestiń bólshegi bolǵysy keletin-kelmeıtinin oılanýy kerek. Ol jolaýshylaryna qurmetpen qaraýǵa daıyn eken, ushqan kezde qaýipsizdikpen qamtamasyz ete alatynyn dáleldegenshe eshteńe de ózgermeıdi. Degenmen, biz olarǵa qyzmet sapasyn arttyratynyn dáleldeýge múmkindik beremiz.
Jumys aıaqtalǵan kezde ol qalaı jaýap bergenin bilemiz. Men qazaqstandyq azamattardan aıyrylyp qalýǵa sebepshi bolatyn taǵy bir áýe apaty bolýyna jol bermeıtinim anyq. Osyndaı olqylyqtarǵa jol bergen kez kelgen áýe kompanııasy «Qazaqstannyń avıatsııalyq ákimshiligi» tarapynan qatań tekseriledi. Meniń uıymymdaǵy qyzmetkerler ushý talaptaryna saı kelmeıtin áýe kompanııasynyń ushaqtarynyń ushýyna jol berse – mán-jaıdy eń qatań jolmen sheshetin bolamyn. Bul talaptar oryndalmaı jatqanyn túsingen bolsańyz, osy sózderimdi esime salýǵa bolady», - deıdi «Qazaqstannyń avıatsııalyq ákimshiligi» AQ Bas dırektory.
Almaty áýejaıy mańyna qulaǵan «Bek Air» ushaǵyna qatysty málimetterdi myna jerden bilýge bolady.
- ShQO-da qutqarýshylar kólikke qystyrylyp qalǵan adamdy alyp shyqty
- Aqtóbede jol apatynan júrgizýshi men jolaýshy kóz jumdy
- Aqmola oblysynda jol apaty saldarynan eki adam kóz jumdy
- Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy
- Shymkentte qoqystan tabylǵan náreste oqıǵasy: 1996 jylǵy áıel polıtsııaǵa jetkizildi
- Sıngapýr AQSh pen keıbir Eýropa elderiniń vaktsınalanǵan týrısteri úshin shekarasyn ashty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Prezıdent Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulovtyń esebin tyńdady
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevqa memlekettik baǵdarlamalardyń júzege asyrylý barysy men Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń bıylǵy jartyjyldyqtaǵy jumystarynyń negizgi baǵyttary týraly baıandaldy, dep habarlaıdy QazAqparat Memleket basshysynyń baspasóz hatshysy Berik Ýálıdiń Feısbýktegi paraqshasyna silteme jasap.
Mınıstr Beıbit Atamqulov óńdeý ónerkásibiniń damýy jóninde egjeı-tegjeıli esep berdi. Onyń aıtýynsha, jyl basynan bergi ósim kórsetkishi 5,6 paıyzǵa, sonyń ishinde, farmatsevtıka 31 paıyzǵa, mashına jasaý salasy 22 paıyzǵa, hımııa 2,8 paıyzǵa jáne metallýrgııa 0,8 paıyzǵa artqan.
- Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardy kásibı merekesimen quttyqtady
- «Aýyl - el besigi»: 1 mln aýyl turǵyny tabysyn arttyrady
- Aýyl búldirshinderi 100 paıyz balabaqshamen qamtylady
- «Aýyl – el besigi» aıasynda 6,5 myń joba iske asyrylyp jatyr
- Astana Mining&Metallurgy 11-shi taý-ken metallýrgııa kongresi ótedi
- Prezıdent TMD-nyń birlesken gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý bólimshesi týraly kelisimge qol qoıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Bizge Qytay dos pa, jau ma?
Qytaydaghy qazaqtargha jasalyp jatqan zansyzdyq, qylmys, genosidti toqtatu ýshin jәbirlenushi qazaqtardyng ózderi, tughan-tuysqandary birinshi bolyp Qazaqstangha, BÚÚ-na, halyqaralyq qúqyq qorghau úiymdaryna aryzdanyp qúqyghyn qorghaugha at salysuy – dúrys qadam; zandylyqqa sayady. Ár adamnyng óz qúqyghyn qorghauy, әr últtyng óz haqyn qorghauy – zandylyq. Al Qazaq eli Qytaydaghy óz últy ókilderining adamdyq qúqyghyn (kisilik qúqyghyn) qorghaugha, óz qandas-tuystarynyng últtyq tili men mәdeniyetin saqtaugha, qalypty (dәstýrli) diny senimin saqtaugha, olardyng Qazaqstandaghy tughan-tuystarymen barys-kelis jasap aralasyp túruyna birinshi bolyp talaptanugha tiyis. Sonday-aq halyqaralyq qúqyq qorghau úiymdary men ózge elder de óz kezeginde búl iske kónil bólip, aralasatyn bolady. Sebebi zansyzdyqqa, qylmysqa, genosidke tútas әlem halyqtary qarsy. Kerisinshe, halyqaralyq úiymdardyng oghan qúlaq aspauy, aralaspauy - BÚÚ, әlem elderi kórse de kórmeske salyp ýnsizdik tanytu arqyly zansyzdyqqa, qylmysqa, genosidke jol berip, «kim kýshti bolsa, sol tiri qalatyn» jabayy januarlar arasyndaghy tabighy súryptalu (estestvennyy otbor) zanynyng adamzat qoghamynda oryn aluyn astyrtyn qoldaghany bolyp tabylady.
Dostyqtyng shynayy mәn-maghynasyna, alghy sharttaryna jәne dialektikalyq qaghidanyng qatang talabyna oray, jay halyq el basshylary ózge eldermen diplomatiyalyq baylanysta (diplomattardyng auzymen) jii aitatyn «tatu kórshi», «dos el», «strategiyalyq әriptes» t.b. sózder senip ýmit arta bermeu kerek. Eshbir el, eshbir últ senimen kórshi bolghany ýshin, dos el, dos últ bolghany ýshin óz mýdesin qayyryp qoyyp sening jaghdayyndy jasap bermeydi. Diplomatiyada ekinshi bir el kýshtiligin kórsetip jelkene minip alsa da baylanysymyz jaqsy, dospyz dep aitylady. Eki elding ShYN MÁNINDE dos ne jau ekenine qaramastan kezdesulerde ózara qúrmetteu, sen de jaqsy men de jaqsy degen sypayylyqty joghaltpau, mәdeniyettilikti saqtau әrqashan artyqtyq etpeydi. Sebebi Jyly sózderdi bәri de quana qabyldaydy. Búl әriyne syrtqy bet jýzi, forma ghana. Negizgi maqsattardy jýzege asyrudyng qarapayym әri ýirenshikti bir tәsili ghana. Ári halyqarada qalyptasyp qalghan diplomattardyng sóileu daghdysy. Shyn mәninde sauatty diplomatiyalyq baylanys – «qoy terisin jamylghan qasqyr» bolugha tiyis. Syrty qanshalyqty meyirimdi, kópshil, qamqor nemese syrttay sypayy, mәdeniyetti, sýikimdi, dos kóringenimen, kórinbeytin ishinde bәri bir óz eli, óz últynyng kóp týrli býgingi jәne bolashaq manyzdy mýdeleri qorghau jәne jýzege asyru syndy negizgi maqsattary jatady. Ózining jeke bas paydasyn quyp ketpegen, (jaudyn) júmsaq kýshining túzaghyna týspegen diplomattar әr qashan óz elinin, óz últynyng mýdelerin, qúqyqtaryn, qúndylyqtaryn eli men últynyng bolashaghyn qorghaugha tyrysady. Sauatty, bilikti diplomat óz kózdegen maqsatyna qol jetkize alu ýshin qarsy jaqtyng talmau, әlsiz, (bizge) tәueldi jerin dóp tauyp, ózining maqsatyn (qorghaytyn mýdelerin) qarsy jaq jyly, dúrys qabyldaytyn siqyrly boyamen әdemilep boyap, qúlaghynan qúiyp (onyn) jýregine sindiredi. Yaghni, ózi ishtey biletin maqsaty aiqyn, prinsipke berik, qoghamnyng damu zandylyghyna say, «tili tәtti, dini qatty» bolugha tiyis.
El men el, últ pen últ arasyndaghy dostyq qútty ómirdegi jeke adamdar arasyndaghy dostyqqa qatty úqsap ketedi. Mysaly, (Qúday saqtasyn) ómirde dosynnyng inisine jala jauyp sottatyp, týrmege qamatsan; әkesining jeke menshik jeri men kәsibin tartyp alsan; qaryndasyn zorlap oiyna kelgendi istesen; balalaryn soyyp aghzalaryn satsan, yaghni, dosynnyng mýdesine qiyanat jasasan, zandy qúqytaryn ayaq astyna taptasan, ar-namysyna tiysen, qolynnan kelgen bar qastyghyndy jasasang – qalay onyng dosy bolyp qala beresin? Osy istegen qiyanattaryna kóz júma qarap shimirikpesten sen ony dosym degeninmen ol seni dosym dep baghalay ma? Múnday jaghdayda әli dostyq qarym-qatynasy bar, dostyghy jalghasuda dep esepteuge bola ma? Jauabyn halyq ózi bersin.
Shyn mәnindegi dostyqtyng barlyq mәn-maghynasy joghalghan bolsa da tiline «dostyq» sózi jabysyp qalghan, eki sózining birinde «dostyq, dos el, dos halyq» dep aitu - sóileu әdetine ainalyp ketken, aralarynda dostyqtyng eshbir sharttary saqtalmaghan, esh nyshany da qalmaghan «dostyqty» diplomatiyalyq kezdesuden tysqary jerde jurnalistterdin, úsaq shendilerding (t.b.) azuymen halyqqa aita beru, dәttey beruding paydasynan ziyany kóp. Ár nәrsening eki jaghy (paydaly jәne ziyandy jaghy, tiyimdi jәne tiyimsiz túsy t.b.) qatar jýretinin eshqashan úmytpaghan jón.
Meninshe múnday qúr sóz jýzinde aitylatyn, mәn-maghynasy men mazmúnyn joghaltqan ótirik dostyqty auzynan tastamay aitu jәne ony kóringen jerde dәripteuding – halyqty adastyrudan basqa paydasy joq. Balany ótirik aityp tәrbiyelesen, ol da óskende ótirikshi bolady. Ótirikshi bolghanymen qoymay, ertengi kýni el basyna kýn tughanda «arandatushy», «jau shaqyrushy» degen úrandaryn kóterip óz últynnyng mýdesi ýshin kýrespey, asa qajetti shyndyqqa, aqiqatqa, әdildikke, qarsy shyghady. Ondaylardyng sany az da bolsa bar ekenin bәrimiz estip te, kórip te jýrmiz.
Aty bar zaty joq «dostyqty» - tómendegi tórt týrli adamdar jii aitady.
1) Ózi tәuelsiz el, tәuelsiz elding azamaty bola túra, derbes elding negizgi sayasy maqsattaryn týsinbeytinder, Filosofiyadaghy dialektikalyq qaghidalardan sauaty tómender. Búl qaghidalar aitu tәsili basqashalau bolghanymen shyn mәninde «Qúran Kәriym» de bar iydelar. Biz bәrimiz de (27 jastan jogharylar) dini basqa, dinsiz ózgening elinde tuyp, erjetkendikten Qúran Kәrimdi, Islamdy dúrys, tereng týsine almadyq. Osynyng ózi bizding kóp adasuymyzgha sebep boluda.
2) Dostyqtyng ne ekendigin, dostyq sózining ishinde qanday mәn-maghyna, qanday mazmúndar bar ekendigin, dostyq qarym-qatynas bolu ýshin qanday alghy sharttardyng mindetti týrde saqalatynyn bilmeytin, oghan mәn berip, qyr-syryna ýnilip, sanasyna toqymaghan adamdar, jurnalistter dostyq turaly tereng týsinbegendikten belgili bir eki el arasynda dostyqtyng eshbir belgisi bolmasa da kelsin-kelmesin, kez-kelgen jerde halyqtyng sanasyn ulap dostyq sózin aita beredi. Bilmegen u ishedi. U densaulyq pen ómirge qauip tóndiredi. Sondyqtan, diplomatiyalyq kezdesuden tysqary jerde dostyghy joq el men halyqty onymen dospyz dep óz halqyna ótirikti nasihat jasau – halqyndy qate týsinikke, búrys jolgha, tipti qate jolgha jeteleydi. Halqymyzdyng syrtqy jәne ishke kirgen jaudan saqtanu qabiletin joyady. Ruhany immuniytetin әlsiretedi. Saqtyqtyng bolmauy, qyraghylyq tanyta almaytyn qabiletsizdikting aqyry alys-jaqyn bolashaqta óz halqymyzdyng qasiretine ainalyp ketui de mýmkin. Onyng mysaly da joq emes. Kýieui men balalary Qazaqstan azamaty bolghanmen ózining pasportyn Shynjang jergilikti biylik tarapynan tartyp alynyp, bir ózi arghy bette jipsiz baylanyp, otbasynan bólinip, ana jýregine ayazday batyp, qysym kórip, aqyry basqa amaly qalmaghandyqtan jan saughalap, Qazaqstandy pana kórip (sayasy baspana súray) qashyp kelgen Sayrangýl Sauytbay qyzy turaly mәn-jaydy anyqtamay jatyp, bir ret te sot bolmay jatyp Qytaygha ústap beruge asyqqandardan, jantalasqandardan qanday ýmit kýtuge bolady? Olardan qanday últtyq sana, mýde, óre kórip túrsyn?
«Tisteytin at tisin kórsetpeydi» deydi Y.Altynsariyn. Sondyqtan, meyli qaysy el, qaysy últ bolsa da dospyz degen tek sózine senip qalmay, dos ne jau ekendigin - onyng naqtyly is-әreketterin, dostyqtyng alghy sharttary men mәn-maghynasyn shyn dostyqtyng ólshemi ete otyryp baghalay biluimiz qajet.
3) Óz bilimi men kýshine senimsiz, mýde (әr el, әr halyq óz mýdesin kýitteydi. Esh bir el, esh bir últ óz mýdesin qayyryp qoyyp, ekinshi bir el nemese últtyng mýdesi ýshin enbektenbeydi, kýrespeydi), qayshylyq turaly týsinikti bylay qoyyp týisigi de joq, tym qorqaq adam әr dayym óz qara basynyng amandyghyn saqtaudy oilastyryp jýredi. Sol ýshin qorqaq adamdar qas jauyn da erikti nemese eriksiz týrde «dos» dep auzynan tastamay aitugha bar. Oilaydy, maqtay bersem, qúlaghyna jaghymdy sózderdi aita bersem – ol (qarsylasy nemese jauy) óz mýdesin úmytyp, mening mýdemdi oilap, shapaghatyn maghan tógip aman qalamyn dep. Sonda onyng (basqa eldin, mysaly Qytaydyn, t.b.) algha qoyghan negizgi maqsaty menen nemese sizden maqtau nemese jyly sóz estu ýshin be? Onda onyng (basqa el, basqa últtyn) kózdep otyrghan óz mýdeleri, maqsattary qayda qaldy?
4) Jaudyng júmsaq kýshining arbauyna aldanyp, kózge kórinbeytin túzaghyna týsip, jaudy dos dep sanap onyng sózin sóilep, mýdesin qorghaghandar «dostyq» sózin jii qoldanugha qúmar keledi. Qytay halqynda «Jattyng asyn ishkenderding jatqa auzy batpaydy. Jaudyng asyn ishkenderding jaugha qoly batpaydy» degen maghynada maqaly bar. Sondyqtan, meyli elimizding biylik basynda jýrgen shendiler bolsyn, meyli qoghamdyq úiymnyng basshylary bolsyn, meyli elimizding kez-kelgen jurnalisti men qarapayym azamattary bolsyn ózge el, ózge elding halyqtarymen qarym-qatynas jasaghanda asa saqtyq, aqyldylyq, bilimdilik tanytqany dúrys. Sonday-aq, ózge el sondaghy óz qandastarymyzgha, ózge de basqa últtargha qanday sayasat jýrgizip, qanday mәmile jasap jatqany sol elding maqsat, mýdesining ne ekendiginen derek beredi. Mysaly, Qytaydaghy qandastardyng qazirgi kezde qanday qiyn sayasy jaghdaydy bastan keship jatqanyn estip, kórip jatqan bolarmyz. Tipti neshe týrli sayasy tәsilder, ,әdis-amaldar oilap tauyp Qazaqstan azamattyghyn alyp, elimizde jýrgen etnikalyq Qazaqtargha әsirese oqushy, studentterdi aldap-arbap, ýrkitip-qorqytyp Qytaygha keri shaqyryp pasportyn jinap alyp Qazaqstangha jibermey birsypyrasyn sayasy tәrbiyeleu lagerine qamap tastaghan. Óz elining ishindegi Qazaqtargha jasap jatqandy, erteng elimizdegi Qazaqtargha jasamasyna kim kepil. Sondyqtan, dos pen jaudyng ara jigin olardyng is-әreketine, dostyqtyng alghy shartyn oryndau-oryndamauyna, kózdegen maqsat-mýdesine qaray otyryp ajyrata biluimiz kerek.
Joghary da atalghan tórt týrli adamdar halqymyzdyng kimning (qay eldin, qay últtyn) dos, kimning qarsylas, kimning eki betkey, kimning jau ekenin aiyru, jygha tanu qabiletin әlsiretip, halyqtyng dúrys, ghylymy týsinik qalyptastyruyn shatastyrady. Osylaysha halyqtyng jau men dosty erte tanu, jaudyng qúrghan túzaghyn erte bayqau, erte saqtanu, erte qorghanu әreketine kedergi keltirip, bóget bolady. Ekinshi sózben aitqanda sanaly nemese sanasyz halde jaugha paydaly is istep, jaugha ýshin qyzmet jasap jýrgenin ózi ne biler ne bilmes.
Jau alqymnan qysyp qylqyndyryp tynys tarylghanda әreng týsinip ólim aldynda jantalasqannan ne payda. Medisinada da densaulyqty qorghaudyng jәne qalpyna keltiruding basty qaghidasy «Aurudyng aldyn alu jәne erte diagnozyn aiyryp, erte emdeu». Sondyqtan, dos pen jaudy erte, alystan ajyrata biluge mәjbýr ekenimizdi týsinuge tiyispiz. Kimning dos, kimning jau ekenin ajyrata bilu, tany bilu – jauynmen atkekilin kesu nemese soghysu degen sóz emes. Qayta olarmen bolghan qarym-qatynasta saqtyq pen súnghylalyq tanyta bileyik, egemen elding negizgi maqsatyn úmytyp qalmay óz elimiz ben últymyzdyng mýdesin sauatty týrde qorghay biludi erte qolgha ala bileyik degenim.
Qosymsha;feature=youtu.be
Bir ananyng aitqan audio pikiri
Kenjebek Qúdysúly
Abai.kz


text:
Köpekmyrat ejesinden kakasynyň gargy tüýdügi bilen il göwnüni awlaýşy barada kän gürrüňler eşidipdi. Ol mekdepde okap ýören ýyllary aýdym-saz, drama gurnagynyň işjeň agzalarynyň biridi. Onuň sungata bolan söýgüsine göz ýetiren mugallymlary: «Senden oňat mugallym-a çykar welin, teatr ugrundan gitseň, juda-da ýerine düşer» diýip maslahat berýärler.
Köpekmyrat Akow 1941-nji ýylyň maý aýynyň 5-inde Mary etrabynyň Mülkbagşy obasynda dogulýar. Ol barada bagşyçylyk sungatyny öwreniji, žurnalist Agamyrat Gylyjow «Miras» kitabynyň «Köpekmyrat Akow» atly bölüminde: — Bir pursat ýadymda. Gurnak ýolbaşçymyz Akmyrat Hümmedow bizi okuwdan soň alyp galdy-da: «Şu gün sahna oýnumyzy doly taýýar etmesek boljak däl. Ertir hasyl toýy. Oňa sowgatsyz barsak, gelşikli bolmaz» diýdi. Biz o gün «Keýmir kör» sahna oýnuny sahnalaşdyrmak üçin uzak gije zähmet çekdik. Halkyň öňüne sahna oýnunyň tanyşdyrylyşy boldy. Men Mürzäniň keşbinde oýnadym. Şowly bolandyr-da. Köpçülik el çarpyşyp garşy aldy. Spektakl gutaransoň, ýanyma bir agajet adam gelip, elimi gysdy. Ol meni Lunaçarskiý adyndaky döwlet teatral institutyna okuwa girmäge-de çagyrdy. Ol agajet adam sahna ussady Aman Gulmämmedow eken. Men oňa «bolýaram» diýdim. Ýöne göwnümdäki bolmady. Ejem hassalap: «Balam, agaň Annamyrat janam okuw-beýleki diýip, hemişe sergezdan. Kakaňyňam fronta diýip gidişi. On sekiz ýyldyr gözümi ýoluna dikip oturanyma. Senem alys ýere gitseň, ýalňyz galyp, içim gysar» diýip, gözýaş döküp duransoň, menem bir depen ýerimi depip, kejirlige tutup durmadym — diýip, Köpekmyrat oglanlyk ýyllarynyň wakalaryny ýatlady» diýip ýazýar.
1958-nji ýylda orta mekdebi gowy bahalar bilen gutaran Köpekmyrat bir ýyldan köpräk wagt Marynyň kolhozara gurluşyk edarasynda işçi bolup zähmet çekýär. 1960-njy ýylda onuň durmuşynda uly özgerişlik bolup geçýär. Ol häzirki Türkmenabat şäherindäki Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutyna okuwa girýär. Oňa bu ýerde Goçy Meredow, Agamyrat Şamyradow, Aga Mämmedow ýaly sungaty öwrenijileriň elinde tälim-terbiýe almak miýesser etdi. Köpekmyrat bu ýokary okuw mekdebinde okan ilkinji ýylyndan başlap, Juma Toýlyýewiň ýolbaşçylyk edýän halk teatrynyň höwesjeň artisti bolup, spektakllarda keşpleri döredip başlaýar. Şeýdip, sungata örküni baglaýar.
B.Kerbabaýewiň «Kim kimi söýýär», O.Akmämmedowyň «Sekizinji hazyna», H.Derýaýewiň «Ykbal», B.Pürliýewiň «Sapançaly aýal» eserleri — ine, bular halk teatrynyň sahnasynda orun alan spektakllardy.
1966-njy ýylyň bahar paslynda Aşgabat şäherinde halk teatrlarynyň arasynda döwlet derejesindäki bäsleşik geçirilýär. Oňa mugallymçylyk institutynyň halk teatrynyň ýaş artistleri-de ýazyjy Hydyr Derýaýewiň eseri esasynda goýlan «Ykbal» spektakly bilen gatnaşdylar. Bu spektakl birinji baýraga mynasyp boldy. Köpekmyrat hem iň gowy erkek keşbini döredeni üçin birinji orna mynasyp görülýär.
K.Akow institutda ilki gündizki, soňra gaýybana okap, «Türkmen dili we edebiýaty hem-de aýdym mugallymy» hünärini ele alýar. 1968-1976-njy ýyllarda ol bu ýokary okuw mekdebiniň talyplar klubynyň müdiri wezipesinde işleýär. Şol bir wagtda «Jeýhun» wokal-instrumental ansamblyna-da ýolbaşçylyk edýär.
...«Jeýhun» wokal-instrumental ansambly Türkmenabat şäheriniň merkezi medeni seýil we dynç alyş bagynda çykyş edýärdi. Tomaşaçylar
aýdym-sazlara, tansçy oglan-gyzlaryň ussatlyk bilen ýerine ýetirýän tanslaryna tomaşa edip, ruhy lezzet alýardylar. Tomaşaçylaryň arasynda, öňdäki hatarda Nepes Bazarow (ol şol wagtlar welaýat medeniýet müdirliginiň başlygydy) hem bardy. Ansamblyň höwesjeň artistleriniň her bir çykyşyny dykgat bilen synlaýan Bazarowy konsertiň guramaçylykly tarapy, sahna medeniýeti, sahnanyň estetiki bezegi özüne
çekdi. Konsert Nepes Bazarowa ýarady, ol ansamblyň ýolbaşçysy Köpekmyrat Akow bilen duşuşyp, gürrüň etdi. Ony welaýat medeniýet müdirligine işe geçmäge yrdy.
1976-1998-nji ýyllarda K.Akow halk döredijiliginiň we medeni aň-bilim işleriniň welaýat ylmy-usulyýet merkeziniň direktory wezipesinde işleýär. Şol ýyllarda welaýatyň medeniýet edaralarynyň işinde köp täzelikler, üstünlikler bolup geçdi. «Ýassydepe nagmalary», «Çapak», «Balsaýat», «Akdere», «Ak altyn» ýaly folklor ansambllarynyň döredilmeginde, senet ussatlarynyň, bagşy-sazandalaryň uly toparynyň welaýat, döwlet derejesinde adykmagynda Köpekmyrat Akowyň uly hyzmaty bar. Onuň tagallasy bilen welaýatyň medeniýet edaralarynyň iş
tejribeleri barada gollanma kitaplar, bukletler, plakatlar çap edildi. Bu edaralaryň arasynda bäsleşikler, sergiler, maslahatlar geçirildi. Medeniýet edaralaryna ýygy-ýygydan usuly kömekler berildi. K.Akow 1998-2008-nji ýyllar aralygynda Lebap welaýatynyň Seýitnazar Seýdi adyndaky döwlet sazly drama teatrynyň baş ýolbaşçysy wezipesinde işleýär.
Teatryň döredijilik topary dramaturglar G.Daňatarowyň «Soňky jaň», A.Rahymowyň «Lukman Hekim», H.Bäşimowyň «Azaşan yzyny tapsa ýagşy», B.Abdyllaýewiň «Küşt we yşk» oýunlaryny tomaşaçylara hödürledi.
Teatrda B.Mämmedowyň «Howsala salan hat» atly eseri esasynda režissýor M.Jumageldiýewiň goýan adybir oýnunda hut şu günleriň wakalary beýan edilýär. Ynsanyň başyndan geçirýän ruhy ahwalatlary, duýgulary, häsiýetleri, ajaýyp pikirler öňe sürülýär. Dramaturg D.Öräýewiň dramasy esasynda sahnalaşdyrylan «Howply erteki» oýnuny režissýor R.Ilmyradow sahnalaşdyrdy. Bu oýunda çaga durmuşyndaky wakalar yzarlanyp, ot-ýalyndan ägä bolmak, ot oýnamazlyk ýaly meseleler barada gürrüň edilýär. Režissýor, häzir teatryň ýolbaşçysy M.Sylabow dramaturg G.Daňatarowyň «Syrak» eserini sahnalaşdyrdy. Oýnuň mazmunyndaky ruhy işjeňlik, watansöýüjilik we wepalylyk tomaşaçylar tarapyndan gyzgyn garşy alyndy. Teatryň döredijilik topary bu spektakl bilen Müsüriň Kair şäherinde eksperimental teatrlaryň arasynda geçirilen XIX Halkara festiwalyna hem gatnaşyp, üstünlikli çykyş etdi. Dramaturg G.Daňatarowyň «Patyşa pähimi» spektaklyny zehinli režissýor M.Sylabow sahnada goýdy. Bu sahna eseri Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşiginde ýeňiji boldy.
Hormatly Prezidentimiz: «Halkymyzyň ýürek urgusy bilen deň gadam basýan milli teatrymyzyň artistleriniň dünýä derejesine laýyk sahna eserlerini döretmegi üçin zerur şertler bardyr» diýip, jaýdar belleýär. Teatryň döredijilik işgärleri hem özleri hakynda edilýän alada anyk iş bilen jogap berýärler. Lebap welaýat medeniýet müdirliginiň başlygy Gurbandurdy Saryýew, Türkmenistanyň halk artistleri Babageldi Rejebow, Akjagül Suwhanowa, Türkmenistanyň at gazanan artistleri Babamyrat Aşyrow, Daňatar Gurbanow, Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgärleri Mekan Sylabow, Myrat Haýtyýew, Türkmenistanyň Ýaşlar baýragynyň eýesi Çary Dolyýew, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşiginiň ýeňijisi Döwran Joraýew dagy Köpekmyrat Akowyň tälim-terbiýesini alan şägirtleridir. Olar şu günler döwrüň ruhuny açyp görkezýän medeni-köpçülik çärelerinde, sahna oýunlarynda tomaşaçylaryň göwnüni awlamagyň aladalary bilen ýaşaýarlar. Medeniýetimizi
we sungatymyzy ösdürmekde bitiren uly hyzmatlary üçin Köpekmyrat Akowa «Türkmenistanyň at gazanan medeniýet işgäri» diýen hormatly
at dakylýar. Şeýle hem ol Hormat hatlarynyň ençemesi bilen sylaglanýar. Ata-babalarymyz: «Altyn alma, alkyş al!» diýip, örän dogry
aýdypdyrlar. Halypa Köpekmyrat Akow 2008-nji ýylyň fewral aýynda, 67 ýaşynyň içinde aradan çykanam bolsa, ol hakdaky ýakymly ýatlamalar ýüreklerde ýaşaýar.
Oral Temirow, Türkmenistanyň at gazanan medeniýet işgäri.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň geçiren iş maslahatynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow hem-de bilim ministri M.Geldinyýazow dünýäde ýüze çykan çylşyrymly ýagdaýlary nazara alyp, degişli düzümlerde alnyp barylýan işler barada hasabat berdiler.
Wise-premýer gözegçilik edýän saglygy goraýyş, ylym-bilim, sport ulgamlarynda, jemgyýetçilik guramalarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada aýdyp, ýurdumyzda koronawirus ýokanjynyň ýüze çykmagynyň öňüni almak boýunça ýerine ýetirilýän toplumlaýyn öňüni alyş çäreleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistanda ýiti öýken sowuklama keseliniň ýüze çykmagyna garşy anyk we toplumlaýyn çäreleriň alnyp barylmalydygyna ünsi çekdi hem-de işleriň netijeli häsiýete eýe bolmagy üçin ähli zerur tagallalaryň edilmelidigini tabşyrdy.
Bilim ministri M.Geldiniýazow döwlet Baştutanymyzyň ylymly-bilimli sagdyn nesilleri kemala getirmek, täzeçil tehnologiýalary we ylmyň gazananlaryny giňden ornaşdyrmak bilen baglanyşykdy meseleleri işjeňleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz çagalar baglarynda, orta we ýokary okuw mekdeplerde dünýäde ýüze çykan çylşyrymly ýagdaýlaryň ýurdumyzda ýaýramagynyň öňüni almak boýunça zerur işleriň geçirilmelidigini belledi hem-de bu babatda ministre birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň geçiren iş maslahatynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow hem-de bilim ministri M.Geldinyýazow dünýäde ýüze çykan çylşyrymly ýagdaýlary nazara alyp, degişli düzümlerde alnyp barylýan işler barada hasabat berdiler.


text:
BMG: 5 million ýemenli açlyk bilen ýüzbe-ýüzdirler
Birleşen Milletler Guramasy 400 müň çaga bilen birlikde bäş million ýemenliniň açlyk howpunda durýandygyny aýdýar.
Fars habar gullugynyň habaryna görä, BMG-nyň Ýemendäki gumanitar meseleler boýunça utgaşdyryjysy Deýwid Grisli Ženewada geçirilen metbugat ýygnagynda Ýemen söweşinden ýedi ýyl töweregi wagt geçensoň, 20 million adamyň ýa-da Ýemeniň üçden iki böleginiň kömege mätäçdigini aýtdy.
Grisli Ýemeniň ykdysadyýetiniň çökendigini, azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlandygyny we harytlary almak kynlaşandygyny aýtdy.
BMG-nyň bu resmisi ýurduň günortasyndaky Ýemen halkynyň ýaramazlaşýan gumanitar ýagdaýyna ünsi çekip, Ýemeniň dünýäniň iň erbet gumanitar krizisine duçar bolandygyny aýtdy.
Saud Arabystany, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň we beýleki birnäçe ýurduň goldawy bilen 2015-nji ýylyň mart aýyndan bäri Ýemene harby çozuşy we gury ýer, deňiz we howa gabawy başlady.


text:
Salam Öwrenmeli saýtynyň hormatly okyjylary. Men Öwrenmeli saýtynyň ýazyjysy Ilhan Dowranow. Şu gün men size geljekde durmuşymyza giňden ornaşjak täze tehnologiýalar hakda gürrüň bermekçi. Emma ol tehnologiýalar şu günki durmuşymyzda hem ulanylyp başlandy, ýöne olaryň sanynyň azlygy we bahasynyň gymmatlygy zerarly durmuşymyza giňden ornaşanok. Geliň men size şol tehnologiýala barada gürrüň bereýin.
Awtomatiki taýdan ýöreýän ýük maşynlary
Soňky döwürlerde Tesla kompaniýasy özüniň öndürýän awtoulaglary dünýä bazarlarynda ýokary orunlary eýeleýärler. Tesla kompaniýasy tarapyndan öndürilen Semi atly bu awtomatiki taýdan ýöreýän ýük maşyny tehnologiýanyň täze ugry boýunça uly belentliklere eýe boldy. Bu ýük maşyny elektromaşyn bolup ýagny arassa tebigy togda işleýär. Ony bir gezek akkumulýatoryny doly zarýaddan doldursaň, onda bu ýük maşyny 800 km aralygy geçýänçe işläp biler. Ýagny bu ýük maşyny iň bir ýokary derejeleri tehnologiýalaryň hataryna girdi. Bu ýük maşyny ekologiýa taýdan arassa bolup, ol ýol-ulag hadysalarynyň sanynyň peselmegine uly kömek edýär. Ýagny bu maşyn sürüjisiz hem, öz özüni dolandyryp bilýär. Bu ýük maşynlary 2019-njy ýyldan doly öndürilip başlanýar.
Ekzoskeletler
Ýene bir geň galdyryjy tehnologiýalaryň biri – ekzoskeletlerdir. Bu tehnologiýa ReWalk proekti tarapyndan oýlanylyp tapyldy. Bu tehnologiýa hereketlenip bilmeýän, ýöräp bilmeýän maýyplar üçin niýetlenip döredilendir. Ýagny bu tehnologiýa arkaly maýyplar doly hereket edip we ýöräp bilerler. Bu ekzoskelet ýörite adamyň pulslary arkaly işleýärler. Umuman aýdanymyzda bu tehnologiýa medisina ylmy üçin uly goşandyny goşýar. Ýene bir zat, bu tehnologiýa diňe bir medisina üçin däl, eýsem geljekde bu tehnologiýany ýaragly güýçler, esgerler üçin hem ulanylmaga beriljekdir.
Iýmit taýýarlaýan printer (3D)
Tehnologiýalaryň iň bir ösen hataryna iýmit taýýarlaýan printer hem girýär. Bu printer ByFlow kompaniýasy tarapyndan döredilip, restoran biznesine uly goşant goşdy. Ýagny bu printer uly göwrümi iýmitleri gysga wagtyň içinde taýýarlap berýär. Bu printer arkaly islendik nahary bişirip bolýar. Bu printeriň ýene bir aýratynlygy, taýýarlajak naharyňa bellibir möçberde kaloriýa we agramyny berip bilýäň. Printer beren maglumatlaryňa görä nahary gysga wagtyň içinde taýýarlap berýär.
Robotlar we transformerler
MBlock tarapyndan döredilen robot-transformerler iň ösen tehnologiýalaryň hataryna girdiler. Bu kub görnüşindäki robotlar başga şekile geçip bilýärler. Ýagny olar formalaryny üýtgedip bilýärler. Häzirki döwürde bu robotlar ýörite pultlar, dolandyryjylar arkaly dolandyrylýar. Ýöne bu robotlaryň doly göwrümli we awtomatiki taýdan işleýän görnüşini taýýarlamak boýunça täze işler alnyp barylýar.
Biometriýa maglumatlary arkaly töleg
Soňky döwürlerde tehnologiýalaryň ösmegi bilen täze täze funksiýaly tehnologiýalar girizilýär. Internet arkaly, ýagny howa arkaly adamlar birnäçe tölegleri amala aşyrýarlar. Bu tölegleriň doly howpsuzlygyny gazanmak üçin täze funksiýalary oýlap tapýarlar. Soňky 3-4 ýylyň içinde telefon arkaly töleglerde barmak yzlarynyň ulanylmagy arkaly täze funksiýalar girdi. Ýagny tölegi amala aşyrmak üçin hökman barmak yzlary gerek. Ýöne bu funksiýada doly howpsuzlygy üpjün etmeýär. Ýakynda täze döredilen bu funksiýa, ýagny biometriýa maglumatlary arkaly amala aşyrylýan töleg funksiýasy doly howpsuzlygy üpjün edýär. Ýagny men internet dükanyndan haryt satyn aldym we men howa arkaly tölegi amala aşyrmaly. Tölegi kabul ediji, tölegi iberijä öz suratyny iberýär. Tölegi iberiji ony sistema ýükleýär we sistema awtomatiki ýagdaýda tölegi kabul ediji anyklap, biometriki maglumatlaryny tölegi iberijä görkezýär. Şeýlelikde biz kim bilen söwda guraýanlygymyzy anyklap bilýäs. Bu bolsa tölegiň howpsuzlygyny amala aşyrýar. Bu funksiýa “Открытия” banky tarapyndan oýlanylyp tapyldy. Ýagny bu funksiýa diňe şu bankyň ulanyjylaryna elýeterli.
Jemi 17,004 gezek okaldy, Şu gün 3 gezek okaldy


text:
Qaraǵandyda er adamnyń quldyqta bolǵany týraly is qarastyrylyp jatyr
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandylyq polıtseıler áleýmettik jelide jarııalanǵan beınehabarlaǵa qatysty oqıǵanyń mán-jaıyn anyqtaýda. Kadrda er adam ony bir jigit eńbek quldyǵynda ustaǵanyn jáne uryp-soqqanyn málimdedi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Pavlodar oblysynyń turǵyny beıneótinish jazyp, onda ol Qaraǵandynyń mańynda eńbek quldyǵynda ustalǵany týraly habarlaıdy. Er adam onyń jumys berýshisi atqarǵan jumysy úshin qaryzyn tólemegenine, sondaı-aq ony birneshe aı boıy uryp-soǵyp otyrǵanyna shaǵymdanady.
«Tamyz aıynda men Maratqa jumysqa turdym. Jelezınsk aýdanyna baryp, onda bir nysandy óńdedik. Ol maǵan eńbekaqymdy tólemedi. Men odan jalaqymdy suraǵanda, ol meni uryp-soqty. Sodan keıin Qaraǵandyǵa ekinshi nysanǵa bardyq. Onda da jumys istedik. Sodan keıin men taǵy da jalaqy suradym. Ol meni taǵy urdy. 21 qyrkúıekte men túski ýaqytta qashyp kettim. Marat meniń uıaly telefonymdy alyp qoıdy. Sondaı-aq, meniń qujattarym, jeke zattarym sol jerde qaldy. Brıgadanyń alty adamynan qazir eki adam qaldy. Bireýi – Qyrǵyzstan azamaty. Jumys isteımiz, aqshamyzdy suraımyz. Biraq olar bizge bermeıdi. Tek mezgil-mezgil uryp-soǵady. Meniń jalaqymdy tóleýge kómektesýdi jáne ony uryp-soǵý faktisi boıynsha jaýapqa tartýdy suraımyn. Kómek suraımyn», - deıdi er adam.
Qaraǵandy oblysynyń Polıtsııa departamenti bul istiń mán-jaıyn anyqtap jatqanyn málimdedi.
«Áleýmettik jelilerge monıtorıng júrgizý barysynda er adamǵa atqarylǵan jumys úshin aqsha tólemeý jáne jumys berýshi tarapynan uryp-soǵý faktisi boıynsha beıneótinish joldandy. Atalǵan fakti Qaraǵandy qalasynyń polıtsııa basqarmasynda tirkeldi. Polıtsııa qyzmetkerleri vıdeo avtorynyń – Pavlodar oblysynyń 41 jastaǵy turǵynynyń kim ekenin anyqtady. Qazirgi ýaqytta onyń ornalasqan jeri anyqtalyp jatyr», - dep habarlady vedomstvonyń baspasóz qyzmeti.
- Qordaıda kólikpen jylqyny qaǵyp ketken júrgizýshi kóz jumdy
- Temirtaýda áskerı qyzmetshi ózine oq atyp kóz jumdy
- ShQO-da 1 jarym gektardy sharpyǵan dala órti sóndirildi
- Semeıde soqtyǵysqan eki kóliktiń biri jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
- Qaraǵandy oblysynda ańshy ıtter jarysy ótti
- Qaraǵandy turǵyny HQKO qyzmetkeri qol kóterdi dep shaǵymdandy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanda atly syýahatçylygy ösdürmegiň mümkinçilikleri
Türkmen halky özüniň ussatlyk derejesine ýetiren atçylyk hünäri we naýbaşy owadan atlary bilen dünýä bellidir. Daşary ýurtly barly adamlaryň iň bolmanda ýekeje bolsa-da owadan türkmen bedewini edinmek arzuwynyň bolmagy şondan bolsa gerek. Olaryň türkmen atlary bilen, esasan-da, ahalteke atlary bilen aşa gyzyklanmasy bar. Bu sebäpden hem «Türkmeniň ganaty» atlandyrylýan türkmen atlarynyň syýahatçylyk ulgamynda ulanylma ähmiýeti hem uludyr.
Türkmenistanyň Hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän öňdengörüjilikli we döredijilikli döwlet syýasaty halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga, ýurdumyzyň ykdysady, durmuş we medeni kuwwatyny pugtalandyrmaga, mukaddes Watanymyzyň halkara abraýyny has-da belende galdyrmaga gönükdirilendir. Milli Liderimiziň döredijilikli döwlet syýasaty öz gözbaşyny ata-babalarymyzyň ynsanperwerlige ýugrulan asylly däp-dessurlaryndan alyp, adamzat siwilizasiýasynyň özboluşly gymmatlyklary hökmünde ykrar edilýän milli mirasymyzy dünýä ýaýmak arkaly, türkmen halkynyň şöhratly taryhy ýolunyň dowamy bolup durýar.
Halkymyzyň gadymy taryhy bilen berk baglanyşykly, şöhratly ýolunyň syrdaşy bolan “behişdi bedewlerimiz” her bir türkmenistanlynyň milli buýsanjy, gözelligiň ajaýyp nusgasy bolup, ol türkmen halkynyň, şeýle hem ähli halklaryň bahasyna ýetip bolmajak gymmatlyklarynyň biri hökmünde ykrar edilýär. Ata-babalarymyza mukaddes tebigatymyzyň peşgeş beren bu ajaýyp gymmatlygy döwlet Garaşsyzlygymyzyň mizemez nyşanlarynyň biri bolan Türkmenistanyň Döwlet Tugrasynyň kiçi tegeleginiň içinde şekillendirilmeginde çuňňur many bardyr.
Ata bolan sarpa her bir türkmeniň ýüreginde berk orun alyp, atçylygyň we atly sportuň döwlet derejesinde ösdürilmegi bolsa halkymyz tarapyndan gyzgyn goldanylýar. Türkmenistanda ägirt uly Halkara atçylyk sporty toplumynyň açylmagy, Ahal welaýatynda 7000 tomaşaçy orunlyk we 400 atlyk athanasy bolan aýlaw, şeýle hem Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynyň hersinde 3000 tomaşaçy orunlyk we 200 atlyk athanasy bolan aýlawlar gurlup ulanmaga berilmegi hem atçylyk pudagyna we sportuna berilýän döwlet goldawynyň subutnamasy bolup çykyş edýär.
Şunuň bilen birlikde, atçylygyň syýahatçylygy, hususan-da, halkara syýahatçylygyny ösdürmekde uly ähmiýete eýedigini belläp geçmek möhümdir. Ýurdumyzda syýahatçylygy ösdürmek bilen baglanyşykly, atly syýahatçylygy ösdürmegiň möhümligi ykrar edilip, ýurdumyzyň welaýatlarynda atly syýahatlary guramak bilen baglanyşykly çäreler guralýar. Şu ýerde, syýahatçylyk pudagynyň ykdysadyýetiň aýrylmaz pudagy bolmagy bilen çäklenmän, eýsem onuň çalt ösmegine hem uly itergi berýän pudagydyny bellemek mümkindir.
Häzirki wagtda, Türkmenistanyň syýahatçylyk kärhanalarynyň biri bolan “Owadan syýahat” tarapyndan atly gezelençleriň daşary ýurtly syýahatçylar üçin guralýandygyny belläp bileris.
Atly syýahatçylyk - “Syýahatçylyk hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda “işjeň syýahatçylgyň” bir görnüşidir. Atly syýahatçylyk adama dynç almaga, göwnüaçyk bolmaga we adamyň bedeniniň berkemegine oňyn täsir edýär. Atly syýahatçylygyň esasy aýratynlyklary bolup, onuň “adam aýagy basmadyk” hasaplanýan ýerlere syýahat etmegini aňsatlaşdyrmagy çykyş edýär. Hakykat ýüzünde, ulag bilen syýahat etmek amatly bolup durýar, emma, tebigat bilen has ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik bermeýär. At üstünde gurnalýan gezelençler bolsa tebigat bilen has ýakyndan tanyşmaga, barmasy kyn bolan ýerlere gezelenç etmäge giň mümkinçilikleri döredýär. Şonuň bilen birlikde, at üstündäki gezelenjiň adamyň jan-saglygyna hem oňyn täsir edýändigini lukmanlar doly kabul edýärler.
Türkmenistanda her ýylyň aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen bedewiniň baýramy umumymilli baýramçylyk hökmünde bellenip geçilýär. Paýtagtymyzda we welaýatlarda bu mynasybetli geçirilýän ýokary derejedäki çärelere, saýlama bedewleriň çapyşyklaryna daşary ýurtly syýahatçylaryň ýüzlerçesi gatnaşýar.