text:
25-nji aprelde ir bilen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat atçylyk-sport toplumyna geldi.
Bu ýerde ählihalk tarapyndan bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramynyň öňüsyrasynda ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda çapyşyklar geçirildi. Onuň guramaçylary hökmünde “Türkmen atlary” döwlet birleşigi, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi hem-de Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasy çykyş etdiler.
Baş girelgäniň öňünde aýdym-saz toparlarynyň ýaşajyk ýerine ýetirijileri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa öz ussatlygyny görkezýärler. Garaşsyz Watanymyzyň ösüp gelýän ýaş nesliniň wekilleri diňe bir ýerde däl-de, eýsem şu gün Aşgabat atçylyk sport toplumynda geçirilen wakalaryň hem baş gahrymanlary boldular. Paýtagtymyzyň sport mekdeplerinde tälim alýanlar gimnastika, gylyçlaşmak, söweş sungatlary, küşt we şaşka we ş.m., şeýle hem sportuň milli görnüşleri boýunça öz başarnyklaryny görkezdiler.
Bu ýerde, atçylyk sport toplumyna barýan ýodajyklaryň ugrunda ähli welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň çeperçilik mekdepleriniň okuwçylary öz döreden, behişdi bedewlerimize bagyşlan nakgaşlyk eserlerini görkezdiler. Olaryň döreden eserlerini milletiň Lideri üns bilen synlady we ýaşajyk suratkeşler bilen olaryň döredijilik gözlegleri barada söhbet etdi.
Ýaşajyk suratkeşleriň, türgenleriň we artistleriň başarnyklaryna mynasyp baha berenden soň, döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň el-çarpyşmalary astynda atçylyk toplumynyň binasyna girip, özi üçin ýörite taýýarlanan ýere geçýär. Dürli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular we atçylyk pudagynyň işgärleri, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri hem-de beýlekiler tomaşaçylar münberine çykýarlar.
Soňra ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda at çapyşygynyň başlanýandygy yglan edilýär.
Geçirilen ýedi at çapyşygynyň dowamynda ýurdumyzyň ýaş çapyksuwarlary öz bedewlerinde çalasynlyk hem-de ezberlik görkezdiler. Olar baş baýraklar ugrunda bäsleşdiler.
Çapyşyklar başlanyp, bedewler aýlawyň çäge düşelen çapuw ýodajyklaryna düşende, tomaşaçylar joşgun tapdylar. Däp boýunça 1200 metr aralyga geçirilen çapuwa Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna, Milli atçylyk sport mekdebine, Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň atçylyk hojalygyna, şeýle hem hususy hojalyklara we telekeçilere degişli üçýaşar bedewleriň 7-si gatnaşdy.
Ilkibaşda bedewler bir-birine ýakyn topar bolup çapdylar. Pellehana takmynan 200 metr galanda, bedewleriň biri has öňe saýlandy. Galanlary onuň yzyndan ýetmäge synanyşdylar, emma Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli bolan Dowamat atly gurt mele bedew yzyndan ýetdirerli däldi. Ýetginjek çapyksuwar Kerimguly Berdimuhamedow köpsanly tomaşaçylaryň şowhunly el-çarpyşmalary we göwün göteriji sözleri astynda Dowamat atly bedewde ilkinji bolup pellehanadan geçýär we bu aralyga 1 minut 18,4 sekunt wagt görkezýär. R.Abdyýew Garagum atly bedewde ikinji orna (1 minut 19,1 sekunt), Merkez atly bedewde Ý.Aşyrow üçünji orna (1 minut 22,3 sekunt) mynasyp boldular.
Eýýäm birinji çapyşyk, şeýle hem ähli soňky çapyşyklar täze taryhy eýýamda häzirki zaman milli atçylyk mekdebiniň özüniň müňýyllyk däplerini üstünlikli dowam etdirýändigini görkezdi. Ýetginjek çapyksuwarlaryň gatnaşan ähli çapyşyklarynda has yzda galan çapyksuwarlar bolmady. Bäsleşikler bellenen aralygyň başynda we ortalarynda umuman deňräk ýagdaýda geçdi. Öňde baryjy esasan pellehana golaýlaşylan wagtynda öňe saýlanyp başlady. Bu bolsa ýurdumyzyň ýaş çapyksuwarlarynyň arasynda bäsdeşligiň ýokarydygyndan habar berýär.
At çapyşyklary tamamlandan soň, asmanda sesden hem ýokary tizlik bilen hereket edýän uçarlaryň peýda bolmagy hemmeleriň ünsüni özüne çekýär. Uçarlary ýokary hünär başarnyklaryny doly ele alan türkmen uçarmanlary dolandyrýarlar we ussatlyk derejesini görkezýärler. Bu ýere ýygnananlar asmanda uçarlaryň peýda bolmagynyň tötänlikmi ýa-da at çapyşyklarynyň guramaçylarynyň öňünden meýilleşdiren çärelerimi — muňa doly düşünmän, olaryň peýda bolmagyna bütin ýer ýüzünde asman bedewleri diýlip atlandyrylýan ahalteke atlarynyň ýelden ýüwrükliginiň we ”uçuşynyň” aýdyň nyşany hökmünde kabul etdiler. Şeýle hem türkmen atlarynyň owadanlygy üçin olara behişdi bedewler diýýärler. Atlary synlan her bir adam biygtyýar buýsanç bilen ýylgyryp başlaýar.


c: text/html

text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasy, şeýle hem Germaniýa ýadro programmasy hakda gepleşikleri täzeden dowam etdirmek barada Eýranyň eden teklibi bilen ylalaşdylar.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Katerin Aşton sişenbe güni Eýranyň ýadro gepleşiklerine ýolbaşçylyk edýän Saeed Jeliliden täze gepleşikler barada fewralda gowşan hata özüniň ylalaşykly jogap berendigini aýtdy. Aşton Eýran bilen gepleşik giçirýän topara wekilçilik edýär.
Tähran bilen alty güýçli döwlet - Birleşen Ştatlar, Orsýet, Hytaý, Fransiýa, Britaniýa we Germaniýanyň - arasyndaky bu gepleşikleriň haçan, nirede geçmelidigi barada entek gelnen ylalaşyk ýok.
Jeliliniň 14-nji fewralda iberen hatynda parahatçylykly atom energiýasy boýunça hukugy hormatlanan halatynda Eýranyň petige dirän bu gepleşiklere täzeden başlamaga taýyndygy aýdylýar.
Günbatar Eýranyň ýadro programmasynyň maksady atom ýaragyny öndürmek üçin diýip alada edýär. Tähran hem ýarag öndürmek barada edilýän hiç bir işiň ýokdugyny aýdýar.
Aşton bir beýanatda özüniň Eýran dowamly konstruktiw dialog prosesine girişip, edilýän öňegidişlikler bilen halkara jemgyýetçiliginiň ýadro programmasy barasyndaky aladasyny aradan aýrar diýip umyt edýändigini bildirdi.
Berlinde hem Germaniýanyň daşary işler ministri Guido Westewelle Eýranyň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan hödürlenýän bu pursatdan doly peýdalanmalydygyny nygtady.
Parçin desgasy
Günbatar Eýranyň harby toplumy Parçinde ýarag programmalarynyň bir böleginiň alnyp barylýandygyna ynanýar. Tähran sişenbe güni Halkara atom energiýasy gullugynyň barlagçylaryna Parçine baryp görmäge rugsat etmäge meýillidigini bildirdi.
Bu gullugyň ýaňy golaýda Eýranda bolan inspektorlaryna Parçine barmaga ýol berilmändi.
Eýranyň döwlet mediasy ýurduň Wenadaky Halkara atom enegiýasy gullugynyň ýanyndaky wekilçiliginiň bir beýannamasyna salgylanyp, Parçin toplumyna ýygy-ýygydan barmaga rugsat edip bolmanýandygyny, bu baza barmagyň "köp wagt alýandygyny" aýtdy.
Bu beýannamada "Ýöne atom häkimiýetleriniň geljekde bu ýere bir gezek barmagyny gurnap bolar" diýilýär.
Sişenbe günündäki wakalar Eýran bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlylygyň barha artýan mahalyna gabat gelýär.
Ysraýyl Tähranyň ýadro desgalaryny dargatmak üçin oňa harby zarba urmagynyň mümkindigini aýdýar.
Ysraýylyň Birleşen Ştatlara sapar eden premýer-ministri Benýamin Netanýahu duşenbe güni prezident Barak Obama Ysraýylyň öz ykbalyny özüniň kesgitlemelidigini, öz aladasyny özi etmäge onuň hukuklydygyny aýtdy.
Obama bilen Netanýahu Ak Tamda ýapyk gapylaryň aňyrsynda gepleşik giçirdiler. Amerikan prezidentiniň aýtmagyna görä, bu gepleşikde esasy tema Eýranyň ýadro programmasy bolupdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
3-nji iýulda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini geçirdi.
Duşuşygyň dowamynda, ýurduň sosial –ykdysady ugurlary boýunça öňde durýan programmalaryň we uly möçberli maýa goýum proýektleriniň durmuşa geçirilişi, şeýle hem milli bilim sistemasynyň özgerdilmegi, ýokary okuw jaýlaryna we yörite orta mekdeplere nobatdaky kabul edişlik we beýleki ugurlar boýunça meselelere garaldy.
Mejlisiň barşynda, Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredow, geçen aýyň ahyryndaky ABŞ-na sapary barada hasabat berip, ABŞ-niň Döwlet departamentiniň ýokary wezipeli işgärleri bilen bolan duşuşykda, Türkmenistan bilen konstruktiw gepleşikleri mundan beýläk hem dowam etdirmäge, ABŞ-niň taýýardygynyň mälim edilendigini belledi.
Meredowyň aýtmagyna görä, ABŞ-niň Döwlet Sekretary Hillari Klinton, Türkmenistanyň energiýa pudagynyň diwesifikasiýalaşdyrylmagy boýunça ABŞ-niň goldaw berýändigini belläpdir. Şeýle hem, ABŞ-niň syýasy we işewür toparlarynyň wekilleri, şol sanda “Şewron”, “Ekson Mobil” ýaly ägirt uly kompaniýalaryň ýolbaşçylary, Türkmenistan bilen söwda-ykdysady we gumanitar ugurlar boýunça ýakyndan hyzmatdaşlyk etmäge uly gyzyklanma bildiripdirler.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, ABŞ bilen netijeli gepleşikleri ýola goýmak bilen, daşary gatnaşyklar boýunça strategiýasynyň möhüm ugurlary hökmünde, Türkmenistanyň dünýäniň öňde baryjy ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegiň tarapdarydygyny mälim etdi.
Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Hydyr Saparlyýew, şu ýyl harby ugurlardan başga ýokary okuw jaýlaryna 4275 studentiň, yörite orta mekdeplere bolsa, 1698 studentiň kabul ediljekdigini mälim etdi. Giriş ekzamenleri bolsa, 31-nji iýul bilen 23-nji awgust aralygynda geçiriler.
Öz gezeginde, Türkmenistanyň Baş prokurory Çary Hojamyradow, Döwletmämmet Azady adyndaky milli dünýä dilleri institutynyň rektory Aýna Gurabanyýazowanyň, şol institutyň gündogar dilleri we edebiýaty fakultetiniň dekany Toýly Öwezowyň we rus dili we edebiýaty kafedrasynyň mugallymy M.Esenmyradowanyň gatnaşmagynda, bu ýokary okuw jaýyna girmäge synanyşýan sekiz adamdan jemi 119 müň ABŞ dollarynyň bikanun alnyp, olaryň okuwa kabul edilmegine kepillik berilendigini aýan etdi we degişli işgärler wezipesinden boşadyldy. Bu instituta rektor edip S.Çaryýewa bellendi.
Işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň Çeperçilik Akademiýasynyň rektory M.Durdyýewa hem wezipesinden boşadylyp, onuň ýerine A.Nuwwaýew bellendi.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow, ýurduň bilim ministri Muhammetgeldi Annaamanowa hem işi bilen baglanşykly düýpli nägilelikler bildirip, ony wezipesinden boşatdy we ýerine onuň orunbasary bolup işlän G.Mämmedow bellendi.
Seýitnazar Seýdi adyndaky döwlet mugallymçylyk institutynyň taze rektory edip, Magtymguly adyndaky türkmen döwlet uniwersitetiniň ylmy işler boýunça prorektory bolup işlän G.Hanmyradow bellendi.
Duşuşykda, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw jaýlaryna okamaga şu ýyl 2700 studentiň iberiljekdigini mälim etdi. Türkmenistan ýokary derejeli kadrlar bilen doly üpjün edilýänçä, bu tejribaniň dowam etdiriljekdigini türkmen prezidenti mälim etdi.
Duşuşygyň dowamynda dürli ugurlar boýunça käbir beýleki meselelere hem garaldy.
Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň, Türkmenistanyň döwlet mediasyna beren maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ysraýylyň premer-ministri Benýamin Netanýahu iki günlük sapar bilen Moskwa gelýär.
Ol Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew premýer-ministr Wladimir Putin bilen gepleşikler geçirer. Onuň beýleki ors ýolbaşçylary bilen duşuşyklary planlaşdyryldy.
Agentlikleriň berýän habaryna görä, gepleşikleriň baş temasy ýadro programmasy bilen bagly Eýrana garşy täze halkara sanksiýalary girizmek mümkinçiligi bolar.
Moskwa gepleşiklerinde garaşylýan temalaryň arasynda Ýakyn Gündogar problemasyny parahatçylykly kadalaşdyrmak hem Orsýet bilen Ysraýylyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary ýaly meseleler bar.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanda medeniýet we sungat işgärleriniň güni bellenilip geçilýär. Her ýylyň 27-nji iýunynda şeýle baýramçylygy belläp geçmek däbi 2008-nji ýylda girizilipdi.
Medeniýet we sungat işgärleriniň güni mynasybetli bu gezek baýramçylygyň öňýany, 20-nji iýundan başlap paýtagt Aşgabatda teatr premýeralarynyň marafony yglan edildi. Şu çäräniň çäklerinde Aşgabatda Türkmenistanyň dürli teatrlarynyň spektakllary görkezildi.
Mundan daşary, sişenbe güni Türkmenistanyň çeperçilik Akademiýasynyň maslahatlar zalynda “Biziň prezidentimiz milli medeniýete we sungata uly sarpa goýýar” ady bilen ýörite döredijilik duşuşygy we konferensiýa geçirildi.
Bu çärede Türkmenistandaky medeniýetiň we sungatyň ösüşleri, esasan, ýurduň häzirki prezidentiniň tagallalary bilen baglanyşdyryldy.


text:
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasy Türkmenistanyň medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrliginiň garamagyna degişlidir.
TDÇAsy Türkmenistanyň Prezidenti permany esasynda 1994-nji ýylyň 1nji Türkmenbaşy aýynda döredildi.
- "Žiwopis we kompozisiýa " kafedrasy
- “Grafika” kafedrasy
- “Heýkeltaraşlyk” kafedrasy
- “Binagärçilik we bezeg” kafedrasy
- “Milli sungaty” kafedrasy
- “Sungatyň taryhy we nazaryýeti” kafedrasy.
Şu kafedralar ýokary okuw mekdebiniň esasyny düzýär.
Esasan ýokary çeperçilik mekdebiniň ylmy ugurlary şekillendiriş sungatynyň görnüşlerine esaslanýar, şeýlede häzirki zaman sungatynyň derejesine we görnüşlerine daýanýar.
- Žiwopis we kompozisiýa (Türkmenleriň miniatýur nakgaşçylygy, stanok nakgaşçylygy, teatr-haşam nakgaşçylygy, filmiň şekillendiriş çözgüdi, monumental nakgaşçylygy)
- Grafika (stanok grafigi, kitap grafigi we plakat)
- Heýkeltaraşlyk (heýkeltaraşlyk)
- Binagärlik (binagärlik, binagärlik ýadygärlikleriniň rejelenilişi)
- Dizaýn (dizaýn)
- Milli sungat (keramika sungaty, halyçylyk sungaty, zergärçilik sungaty)
- Sungaty öwreniş (şekillendiriş sungatynyň taryhy we nazaryýeti)
- Ylmy bölümiň işi ýokarda sanalan sungatyň ugurlary boýunça hünärmenleri dünýäniň standartlaryna laýyklykda taýýarlaýar, şeýlede kesgitlenen täze akymlara daýanýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň iki ştatynda ölüm jezasy berlen ganhorlaryň jezasy ýerine ýetirildi.
Tehasda 48 ýaşly Karl Blu özüniň öňki söýgülisini üstüne benzin guýup, otlap öldürenligi üçin, penşenbe güni awuly sanjym arkaly jezalandyrylyp öldürildi.
Jorjada 38 ýaşly Andrýu Kuk hem penşenbe güni, suda eden soňky şikaýaty inkär edilenden soň, awuly sanjym arkaly jezasyny aldy.
Kuk özüniň 1995-nji ýylda, bir maşynda otyrkalar atyp öldüren iki studentiniň maşgalasyndan ötünç sorady.
Birleşen Ştatlar bilen Ýaponiýa henizem ölüm jezasyny ulanýan ýeke-täk uly senagat we demokratiýa ýurtlarydyr.


text:
Birleşen Ştatlar tarapyndan hapa pullary ýuwmakda we bikanun ýarag satmakda gözlenilýän orsýetli adam Ýerewanda gysga wagtlaýyn tussag edilenden soň, Ermenistany terk etdi.
Sergeý Mironowyň aklawçysynyň 31-nji awgustda beren maglumatyna görä, Mironow Moskwa uçmak üçin Ýerewany terk edipdir.
Mironow Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň haýyşy esasynda 26-njy awgustda Ýerewanyň Zwartnost halkara aeroportunda tussag edilipdi.
29-njy awgustda Ýerewanyň sudy ermeni prokurorlaryň Mironowyň Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmek ähtimallygy dogrusyndaky proseduralary yzarlamagy üçin tussaghanada galmalydygy barada eden haýyşnamasyny ret etdi.


text:
Rio Tinto kompaniýasynyň ýolbaşçysy Tom Albanese
Şu gün Hytaýyň Şanhaý şäheriniň sudy ýurtdaky «Rio tinto» atly magdan gazyş kompaniýasynyň dört sany işgärini uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Bu türme tussaglygyna höküm edilenlerden biri Stern Hu Awstraliýanyň raýaty. Sud jenap Hu bilen onuň ýene üç sany kärdeşini para almakda hem-de Hytaýyň döwlet syryna degişli maglumatlary ogurlamakda günäli tapdy.
Şanhaýdaky iňlis-awstral magdan ofisiniň başlygy Stern Hu sud tarapyndan 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Şanhaýyň sudy onuň ýerli kärdeşlerinden birine 14 ýyl, ýene birine 8 ýyl, üçünjisine bolsa 7 ýyl türme tussaglygyny bermek barada höküm çykardy.


text:
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žan-Klaude Ýunker (Jean-Claude Juncker) Ýewropa gelýän bosgunlaryň akymy bilen baglylykdaky planyny aýan etdi.
9-njy sentýabrda Ýewropa Parlamentinde eden çykyşynda Ýunker häzirki wagt Gresiýada, Wengriýada we Italiýada saklanylýan 160 müň bosgunlary ÝB-niň giňişliginde gyradeň ýaýratmagy göz öňünde tutýan çäreleri äşgär etdi.
Ýunker ÝB-e agza döwletleriň hökmany kabul edäýmeli bosgunlarynyň kwotalarynyň, ýagny öňünden bellenen sanynyň kesgitlenendigini aýtdy. Gürrüňi gidýän bolsgunlaryň aglabasy Siriýadan gelenler.
Ýunker Ýewropa Komissiýasy tarapyndan maý aýynda 40 müň bosguny ýerleşdirmek baradaky işlenip düzülen planynyň üstüne ýene-de 120 müň bosgunyň goşulandygyny aýtdy.
Ýunker: “Biz 40 müň [bosgun] barada gürrüň etmeýäris. Bu 120 müň hem däl. Bu 160 müň. Ýewropalylar bularyň aladasyny etmeli bolarlar” diýdi.
“Bu hökmany ýagdaýda berjaý edilmelidir“ diýip, Ýunker sözüniň üstüne goşdy.
Bosgunlaryň aglabasyny kabul etmegi öz üstüne alan Germaniýa kesgitlenen kwotalary goldaýar. Emma ÝB-niň käbir döwletleri, şol sanda Wengriýa hem bu çärelere garşy çykýarlar.
Ýunkeriň çykyşyndan soň, Slowakiýanyň daşary işler ministri Miroslaw Lajçak Bratislawanyň kabul etmeli bosgunlaryň kwotasyny kabul etmeýändigini yglan etdi. Şeýle-de ol Slowakiýanyň bosgunlar krizisi meselesinde Ýewropa Komissiýasyna çendenaşa ygtyýarlyklaryň berilmegine garşydygyny aýtdy.
Çehiýanyň premýer-ministri Bohuslaw Sobotka Praganyň hem mejbury kwotalara garşy çykýandygyny aýtdy.
Sobotka Ýunkeriň çykyşyna jogap edip, täze planlary düzmän, eýse häzire çenli ylalaşylan öňki çäreleri durmuşa geçirmelidigini nygtady.
Ýunker başpena gözläp gelen bosgunlaryň dokumentlerine seredilýänçä, olara işlemek we pul gazanmak mümkinçilikleriniň döredilmelidigini hem aýtdy.
Ýunker 2015-nji ýylyň başyndan bäri Ýewropa Ýakyn Gündogardan we Afrika ýurtlaryndan 500 müň bosgunyň gelendigini aýtdy.


text:
Bolgariýanyň hökümetiniň tutuşlygyna wezipeden çekilmeginiň yzy bilen, prezident Rosen Plewneliýew ýurtda möhletinden öň parlament saýlawlarynyň geçiriljekdigini yglan etdi.
Bu barada penşenbe güni parlamentiň öňünde eden çykyşynda ol saýlawlaryň 12-nji maýda geçiriljekdigini mälim etdi.
Ýakynda Bolgariýanyň dürli şäherlerinde ykdysady kynçylyklara protest bildirilip geçirilen demonstrasiýalaryň yzy bilen, Bolgariýanyň premýer-ministri Boýko Borisow we onuň hökümeti wezipeden çekildi.
Ýurduň uly partiýalary parlamentiň häzirki düzüminde özleriniň täze hökümet düzmek islemeýändiklerini aýdýarlar. Bolgariýa Ýewropa Bileleşiginiň düzüminde iň garyp ýurtlardan biri hasaplanylýar.


text:
Orsýetiň “Mužestwo i gumanizm” atly jemgyýetçilik guramasy Orsýetiň we Türkmenistanyň prezidentleriniň adyna açyk hat bilen ýüzlendi. Gurama Wladimir Putini we Gurbanguly Berdimuhamedowy ýurtlaryň ikisiniň-de raýatlary bolan adamlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny aradan aýyrmak üçin takyk çäre görmäge çagyrýar.
10-njy iýunda Türkmenistan şu çaka çenli dolanyşykda bolan pasportlary ýatyrýar. Goşa raýatlyga eýe bolan adamlar bolsa özlerine täze pasportlaryň berilmeýändigini aýdýarlar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan adamlar, Türkmenistanyň Migrasiýa gullugynyň olara diňe bir ýurduň raýatlygyny saýlasalar, şonda täze türkmen pasportynyň beriljegini aýdýandygyny gürrüň berdiler. Şol bir wagtda-da ýuristler kanunlaryň tersin güýjüniň ýokdugyny we munuň halkara kadalaryna laýyk gelmeýändigini belleýärler.
Azatlyk Radiosy Orsýetiň we Türkmenistanyň prezidentleriniň adyna açyk hat bilen ýüzlenen “Mužestwo i gumanizm” atly jemgyýetçilik guramasynyň ýolbaşçysy Wladislaw Nemçinow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Guramaňyzyň Orsýetiň we Türkmenistanyň prezidentleriniň adyna açyk hat bilen ýüzlenmeginiň maksady näme?
Wladislaw Nemçinow: Birinjiden, bizi prezidentlere ýüzlenmäge mejbur eden zat, Türkmenistanda köne pasportlaryň dolanyşykdan aýrylmagyna çenli wagtyň azalmagy. Bu bolsa täze pasport alyp bilmedik adamlaryň ýurtdan çykmak mümkinçilikleriniň çäklendiriljegini aňladýar. Olaryň ykbalynyň mundan beýläk nähili boljagy barada henizem aýdyňlyk ýok. Bize köp adam alada bilen ýüzlenýär. Emma biz olara hiç kili kömek berip bilemzok. Şonuň üçin, biz döwlet baştutanlaryna ýüzlenip, olardan ýagdaýy anyklaşdyrmak we takyk maglumat bermek barada soramagy makul gördük.
Azatlyk Radiosy: Soňky aýyň dowamynda goşa raýatlyk meselesine döwlet derejesinde üns güýçlendi. Habar berlişine göra, bu mesele Putin bilen Berdimuhamedowyň arasynda telefon gepleşiginde gozgaldy, Orsýetiň daşary işler ministri Lawrowyň ýakynda Aşgabada eden saparynyň dowamynda-da maslahat edildi. Geçen hepdede Türkmenistanyň prezidenti goşa raýatlyk problemasy barada ilkinji gezek köpçüligiň öňünde çykyş etdi. Ol, hususan-da, täze türkmen pasportynyň ýurduň hemme graždanlaryna beriljegine güwä geçdi. Iş ýüzünde ýagdaý özgerdimi?
Wladislaw Nemçinow: G.Berdimuhamedowyň eden beýannamasyndan soň üýtgeşiklik göze ilmedi. Bu çykyşdan soň biz bilen söhbetdeş bolan türkmenistanlylar, resmi beýannama garamazdan, türkmen häkimiýetleri tarapyndan takyk hereketiň edilmändigini aýtdylar. Olar ýagdaýyň henizem aýdyň bolman galýandygyny belleýärler.
Biz häkimiýetlerden bu meselä düýpli çemeleşilmegine garaşýarys. Orsýetiň daşary işer ministri Lawrow Türkmenistana eden saparynyň dowamynda türkmen tarapynyň ähli problemalara garajagyna we her bir raýatyň meselelerine aýratyn garajagyna ynam bildiripdi. Orsýet bu meseläniň çözgüdiniň raýatlaryň bähbitlerine ters gelmejegine umyt bildirmek bilen öňdy.
Azatlyk Radiosy: Şu günki gün goşa raýatlyga eýe bolan adamlary nähili meseleler alada goýýar?
Wladislaw Nemçinow: Türkmenistanda ýaşaýan orsýet pasporty bolan adamlar 10-njy iýundan soň bu pasporty bilen ýurtdan çykyp bilmejekdiklerine aladalanýarlar. Olar özlerine täze türkmen pasportynyň berilmeýändigini, netijede köne pasportlaryň dolanyşykdan aýrylansoň, özleriniň pasportsyz galjagyny aýdýarlar. Olar ”nädip pasport almaly, ýurtdan nädip çykmaly we Orsýete nädip gitmeli?” diýen soraglary orta atýarlar. Bu ugurda ”Orsýetde ýaşaýan goşa raýatlygy bolan adamlar nätmeli?” diýen sowal hem köpleri gyzyklandyrýar. Muňa-da entek jogap ýok. Orsýetde ýaşaýan ors pasporty bolan türkmenleriň Türkmenistana barmak uçin wiza almakda ozalam kynçylyk çekýän wagty az däl.
Azatlyk Radiosy: Iki ýurduň pasportlarynyň eýeleri ýüzbe-ýüz bolýan problemalary bilen nirä ýüz tutmaly?
Wladislaw Nemçinow: Şeýle edaralaryň ençemesi bar. Birinjiden, migrasion gulluklara we ýurtlaryň Daşary işler ministrliklerine degişli edaralara, ýagny ilçihanalara we konsulhanalara ýüz tutup bolýar. Emma bu ýerde başga bir mesele bar. Bu edaralarda adamlaryň problemalaryna degerli derejede garalmazlygy problema bolup galýar.
Azatlyk Radiosy: Siz öz beýannamaňyzda Orsýetiň we Türkmenistanyň arasynda goşa raýatlyk problemasyny çözmek meselesine raýat jemgyýetçiliginiň gatnaşdyrylmaýandygyny belleýärsiňiz. Bu problemanyň çözgüdi ugrunda raýat jemgyýetçiligi nähili rol oýnap biler?
Wladislaw Nemçinow: Şu günki gün dünýäde islendik çylşyrymly mesele raýat jemgyýetçiliginiň gatnaşmagynda maslahat edilýär. Emma goşa raýatlyk meselesine gezek gelende, Orsýetde we Türkmenistanda bu tema diňe häkimiýet edaralarynyň kabinetlerinde maslahat edilýäne meňzeýär. Daşary işler ministrlikleri öz arasynda geçirýän konsultasiýalaryna jemgyýetçilik institutlaryny gatnaşdyryp bilerdiler ýa-da olar [bu ugurdan] jemgyýetçilik guramalary bilen diskussiýa geçirip bilerdiler.


text:
Waşington ABŞ-nyň ýörite güýçleriniň onlarça wekiliniň “Yslam döwletiniň” söweşijileri tarapyndan Siriýada zamun alnan žurnalist James Foleýi we beýleki amerikan zamunlaryny boşatmaga ýakynda synanyşandygyny aýdy, emma halas ediş operasiýanyň başa barmandygyny belledi.
Prezident Barak Obamanyň terrorçylyga garşy baş geňeşçisi Lisa Monako (Lisa Monaco) Obamanyň bu operasiýany geçirmäge tomsuň başynda ygtyýar berendigini aýtdy.
Waşington bu beýannamasy bilen öz harby güýçleriniň Siriýada bolmagyny ilkinji gezek boýun alýar.
20-nji awgustda edilen bu beýannamadan bir gün öň jyhadçylar Siriýada 2012-nji ýylyň noýabr aýynda ogurlanan žurnalist Foleýiň kellesiniň kesilmeginiň wideosyny ýaýratdylar.
Obama “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň zamunlykdaky ikinji žurnalist Stewe Sotloffy (Steve Sotloff) öldürmek barada haýbat atmagyna garamazdan, olara garşy hüjümleri dowam etdirmegi wada berdi.
Foleýiň jezalandyrylmagy halkara derejesinde güýçli ýazgaryldy.
Döwlet departamentiniň metbugat-wekili Marie Harf: “Biz onuň ölümine günäkärleri jogapkärçilige çekmek üçin tagallalarymyzy gaýgyrmarys” diýdi.


text:
“WikiLeaks” internet saýtynyň ýaýradan maglumatynda ABŞ-nyň Aşgabatdaky diplomatlary tarapyndan ýazylan hatlardan birinde Fransiýanyň “Bouygues” kompaniýasy üçin Türkmenistanyň özboluşly bir “jennet” diýlip atlandyrylýandygy aýdylýar.
“WikiLeaks” internet saýtynyň bu maglumaty düýn Fransiýanyň “LeMonde” gazetinde hem çap edildi.
“WikiLeaks” Amerikanyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň diplomatlarynyň Türkmenistanda boş ýatan binalaryň sanynyň juda köp bolmagyna garamazdan, näme üçin Aşgabatda ýene juda köp täze binalaryň gurulýandygy barada sorag goýýandyklaryny hem ýazýar.
Maglumata görä, ilçihanadaky diplomatlar tarapyndan bu mesele barada öňe sürlen pikirde ol binalaryň “sowgat”, ýagny, korrupsiýa bilen bagly bolup biljekdigine yşarat edilýär.


text:
Institut aşakdaky ugurlar boýunça talyplyga kabul edýär:
1. Ykdysadyýet we hojalyk hukugy (hünärler: ykdysadyýet we hojalyk hukugy; maliýe hukugy; buhgalter hasaby we audit; statistika).
2. Menejment (hünärler: menejment; ykdysadyýetde we dolandyryşda maglumat ulgamlary; dünýä ykdysadyýeti; kärhananyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy; döwlet we ýerli dolandyryş; halkara maglumat işewürligi).
3. Kompýuter tehnologiýasy (hünär: awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň we kompýuter tehnikasynyň programma üpjünçiligi).
4. Marketing (hünärler: marketing; zähmetiň ykdysadyýeti we bazary; hili dolandyrmak; ilatyň durmuş üpjünçiligini guramak).
5. Halkara işewürligi we menejment (hünär: dünýä maliýe bazary).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary:
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, maýyp çagalar‚ lukmançylyk-durmuş taýdan anyklaýyş edaralarynyň netijenamasy esasynda degişli bilim edaralarynda okamak gadagan edilmedik I we II topar maýyplary, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalan-ýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary:
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
ykdysadyýet we hojalyk hukugy, menejment, marketing, halkara işewürligi we menejment ugurlary—matematika, Türkmenistanyň taryhy;
awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň we kompýuter tehnikasynyň programma üpjünçiligi hünäri — matematika, fizika.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary dilden döwlet dilinde geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- ykdysady hünärler boýunça iki ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.


text:
Halkara Jenaýat sudunyň prokurorlary özleriniň Palestinanyň territoriýalarynda edilen bolmagy mümkin uruş jenaýatlary boýunça derňew işini açandyklaryny aýtdylar.
Bu derňew netijesinde ysraýyllylaryň ýa-da palestinalylaryň garşysyna aýyp bildirilmegi mümkin.
HJS-nyň prokurory Fatou Bensouda 16-njy ýanwarda özüniň «doly garaşsyzlyk we bitaraplyk» esasynda deslapky derňewlerini geçirjekdigini aýtdy.
Palestinanyň hökümeti HJS-nyň kanunçylygyny ykrar etdi we şu aýyň başynda bu suduň öz territoriýasynda derňew geçirip, Ysraýylyň iýun aýynda Gaza eden hüjümi mahalynda uruş jenaýatlarynyň bolup-bolmandygyny anyklamagy sorady.
Özi HJS-na agza bolmadyk Ysraýyl Haagada ýerleşýän suduň yglan eden habaryny ýazgaryp çykyş etdi.


text:
Şu gün Yragyň parlamentinde iki gün mundan ozal amala aşyrylan hüjümler bilen baglanyşykly diňlenşik geçirilýär.
Bu diňlenşikde hüjümçileriň nädip partlamalary amala aşyrandygy baradaky sowallara ýurduň premýer-ministri Nuri al-Maliki we onuň ýokary derejeli howpsuzlyk resmileri jogap berler diýlip garaşylýar.
130-a golaý adamyň ölümine sebäp bolan bu hüjümler bilen baglanşykly düýn bagdadyň howpsyzlygyna jogapkär ýokary derejeli harby resmisi wezipesinden boşadyldy.
Käbir maglumatlara görä bu hüjümiň jogapkärçiligini Yrakdaky Al Kaýda topary öz üstüne alypdyr.


text:
Çarşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama strategiki hüjüm ediji ýaraglary kemeltmek barada Orsýet bilen baglaşylan ylalaşygyň tassyklanan dokumentlerine gol goýdy.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew ol dokumentlere, Döwlet Duma we Federasiýa geňeşi tassyklandan soň, 26-njy ýanwarda gol goýupdy.
Şunlukda, bu ylalaşygy makullamak prosesi tamamlandy.
START diýlip atlandyrylýan bu ylalaşyk ABŞ-nyň we Orsýetiň wekilleri tassyklanan dokumentleri birek- birege gowşurandan soň güýje girer.
Dokmentleriň gowşurylyşy 6-8-nji fewral aralygynda Mýunhende geçiriljek howpsuzlyk konferensiýasy wagtynda bolar.
Ylalaşyga görä, taraplaryň ikisi hem ýadro ýaraglaryny takmynan üç esse kemelder.


text:
Şenbe güni Orsýetiň polisiýasy Moskwanyň merkezinde rugsatsyz gurnalan demonstrasiýa wagtynda oppozisiýanyň üç sany liderini tussag etdi.
Ýerli žurnalistler bu wakada oppozisiýa liderleri Alekseý Nawalnynyň, Ilýa Ýaşiniň we Sergeý Udalsowyň tussag edilendiklerini habar berdiler.
Bu demonstrasiýa tussaglykdaky käbir oppozision aktiwistleri goldamak maksady bilen gurnaldy.
Oppozisiýanyň liderleriniň polisiýa tarapyndan alnyp gidilendigine garamazdan, demonstrasiýa gatnaşyjylaryň bir topary dargaman, Moskwanyň Pokrowka köçesinden ýöräp geçdiler.


text:
Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň işi 2008-nji ýylyň 5-nji dekabrynda kabul edilen karar esasynda kesgitlenýär.
Aýdylyşy ýaly, il içinde hormatlanýan abraýly halk wekillerinden düzülen organyň şu saparky maslahatyndan nämä garaşylýar?
Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň öňünde şu günki gün möhüm döwlet kararlaryny işläp düzmekde we türkmen halkyny birleşdirmekde möhüm wezipäniň durýanlygy resmi maglumatlarda aýdylýar.
Ýaşulular maslahatynyň unikal jemgyýetçilik instituty bolup, bu organyň döredilmeginiň türkmenleriň medeni däp-dessurlaryndan ugur alýanlygy hem bellenilýär.
Türkmenleriň özünden ula hormat goýmak we tejribeli ýaşulular bilen geňeşmek däp-dessurlaryna eýerip, 1990-njy ýyllaryň başynda Ýaşulular maslahatynyň döredilmeginiň jemgyýetde uly umyt bilen kabul edilenligini türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.Düzümi we wezipesi
Ýaşulular maslahatyna ýaşy 60-dan öten, iş stažy 25 ýyldan az bolmadyk raýatlar saýlanýar. Ýurduň her welaýatyndan hem Aşgabat şäherinden ýerli halk maslahatlary tarapyndan 100 adamdan saýlanyp, jemi 600 adamdan ybarat Ýaşulular maslahatynyň wekilleri, türkmen metbugatynda bellenişine görä, öz welaýatynyň ilatynyň ähli gatlaklarynyň pikirini mälim edýär.
Ýaşulular maslahaty ýylda azyndan bir gezek geçirilýär. Bu maslahatlarda dürli meselelere açyk we erkin garamakdan hemd-e köpçüligiň pikiri esasynda bilelikde karar kabul etmekden ybarat işiniň netijesinde geňeş häsiýetli kararyň kabul edilýänligi resmi maglumatlarda bellenýär.
Emma synçylar Ýaşulularyň maslahatlarynda ýurduň öňünde duran we halk köpçüligini alada goýýan iň agyryly meseleleriň şu çaka çenli
Maslahatlarda ýaşulularyň prezidentiň ähli kararlaryny gyşarnyksyz kabul edip gelýändigi sebäpli bu maslahatlaryň abraýy gitdigiçe gowşaýar.
gozgalman gelýänligini belleýärler.
Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, maslahatlarda ýaşulularyň prezidentiň ähli kararlaryny gyşarnyksyz kabul edip gelýändigi sebäpli bu maslahatlaryň abraýy gitdigiçe gowşaýar.
Ýaşulular maslahatynyň ozalky duşuşygy 2009-njy ýylyň 6-njy martynda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde geçirildi. TDH gullugynyň maglumatyna görä, şonda ýurduň jemgyýet we döwlet durmuşynyň ähli ugurlarynyň täzelenmegine degişli meseleler maslahat edilip, Türkmenistanyň içerki we daşarky syýsatynyň esasy ugurlary kesgitlendi.
Türkmenistanyň resmi maglumatlaryna görä, Ýaşulular maslahatynyň häzirki duşuşygynda oba hojalygynyň düýpli özgerdilmegine degişli meseleleriň maslahat edilmegine garaşylýar. Şeýle-de: “Täze taryhy döwürde türkmen halkynyň öňünde duran ägirt uly meseleleriň gozgalmagyna garaşylýar”. Ygtyýarlary we täsiri
Syýasaty öwreniji Aždar Gurdow Ýaşulular maslahatyny 2008-nji ýylda dargadylan Halk maslahaty bilen deňeşdirýär. Onuň pikiriçe, dekoratiw Halk maslahaty-da öz döwründe prezident apparatynyň kararlarynyň halk tarapyndan goldanýanlygyny görkezmek wezipesini ýerine ýetiripdi. Edil şonuň ýaly, Ýaşulular maslahaty-da ýurduň syýasatyny üýtgetmekden ejiz we onuň ýurtdaky proseslere täsir ýetirmegine garaşyp bolmaz.
Aždar Gurdowyň pikirine görä, ýurduň häkimiýetini doly öz elinde saklaýan adamlar Ýaşulular maslahatyny özleriniň demokratiýa eýerýänligi we kabul edýän kararlarynda halkyň islegini hasaba alýanlygy barada pikir döretmek üçin ulanýarlar. “Üstesine, ýaşululara hormat goýup, gündogar jemgyýetine mahsus däp-dessurlary-da berjaý edýän kişi bolup görünýärler”.
Şu günki gün Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň işi 2008-nji ýylyň 5-nji dekabrynda kabul edilen karar esasynda kesgitlenilýär.
Türkmen metbugatyna görä, prezidentiň inisiatiwasy bilen ýa-da Mejlisiň teklibi boýunça prezident tarapyndan çagyrylýan nobatdaky maslahatlarda ýaşulularyň garamagyna teklipleri hödürlemek hukugyna Türkmenistanyň prezidenti, Mejlis we umumymilli “Galkynyş” hereketi eýedirler.


text:
Aleksandr Graýam Bell
Aleksandr Greýam Bell telefony oýlap tapypdyr. Ol Şotlandiýanyň Edinburg şäherinde dogulýar. Soňlugy bilen Belliň maşgalasy Kanada, soňra hem ABŞ göçüp gelýär. Bell bilimi boýunça inžener - elektrik hem fizik hem bolmandyr. Ol aýdym – saz we suhanwerlik sungaty mugallymy bolup işläpdir.
Aleksandr Bell 1893-nji ýylda gepleýiş synasynyň fiziologiýasy boýunça Boston uniwersitetiniň professory bolýar. Ol akustikany, adamyň gürleýşiniň fizikasyny dykgatly öwrenýär, ondan soň ses yrgyldylaryny ugradýan enjamda tejribe geçip başlaýar. Şeýlelikde, ol kem-kemden telefony döretmek taglymyna ýakynlaşyp başlaýar. Ol eger-de elektrik togunyň yrgyldylaryny döredip bolsa, dürli sesleri geçirmäge mümkinçilik dörejekdigine ynanypdyr.
Basym Bell öz iş ugruny üýtgedýär we bir wagtyň özünde birnäçe tekst ugradyp boljak telegraf döretmegiň üstünde işläp başlaýar. Telegraf döretmek boýunça alyp barýan işlerinde ýüze çykan tötänlik ony ýene-de telefony oýlap tapmaga alyp baran hadysanyň üstüni açmaga kömek edýär.
Bir gezek Belliň kömekçisi geçiriji enjamdan plastinkany çykarypdyr. Şonda kabul ediji enjamda Bell şygyrdy eşidipdir. Belli bolşuna görä, plastinka elektrik zynjyryna utgaşyp soňam açylan eken. Bell bu ýagdaýa örän ünsli çemeleşipdir. Birnäçe günden soňra sesi gataltmak üçin signal berýän buýnuzdan, deprek deriden we uly bolmadyk membranadan ybarat ilkinji telefon enjamy döredilipdir. Bu enjam ähli telefon enjamlarynyň başlangyjy bolupdyr. Şeýlelikde, 1876-njy ýylyň 10-njy martynda Bostonda (ABŞ) ilkinji telefon gepleşigi Aleksandr Greýam Bell we onuň kömekçisi Tomas Uotsonyň arasynda geçirilipdir. Ilkinji öý telefony ine şunuň ýaly oýlanyp tapylypdyr.
Muňa garamazdan A.G. Belle we dürli ýurtlardaky inženerlere, telefon aragatnaşygy häzirki görnüşine eýe bolýança, onuň üstünde ýene-de köp işlemeli bolupdyrlar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedoew türkmen parlamentiniň düzüminde ýaşlar syýasaty boýunça ýörite bölümiň döredilmegi barada edilen teklip bilen ylalaşmady.
Prezident G.Berdimuhamedow anna güni, Türkmenistanyň Minisirler kabinetiniň 2014-nji ýylda geçirilen ilkinji hökümet maslahatynda ilki bilen ýurduň parlamentiniň başlygy Akja Nurberdiýewa söz berdi.
Mejlisiň başlygy Akja Nurberdiýewa
Türkmen telewideniýesi Akja Nurberdiýewanyň «milli lideriň ýolbaşçylygynda üstünlikli geçirilýän durmuş maksatly syýasaty amala aşyrmak boýunça ýerlerde deputatlaryň alyp barýan işleri barada» gürrüň edendigini habar berýär.
Prezident mejlisiň başlygyny diňläp, 7-nji ýanwarda Türkmenistanyň Mejlisiniň 5-nji çagyrylyşynyň birinji maslahatynyň geçiriljegini aýtdy.
Döwlet baştutanynyň tassyklamagyna görä, bu maslahatda türkmen parlamentiniň täze düzümi dörediler, ýagny Mejlisiň ýolbaşçysy, komitetleriň başlyklary saýlanar.
«Mejlisiň täze düzümini döretmek bilen bagly mesele boýunça eýýäm köp sanly, ine, bize teklipler gelip gowuşdy» diýip, Berdimuhamedow hususan-da mejlisiň komitetleriniň sanyny artdyrmak, olaryň öňünde durýan wezipeler bilen bagly teklipleriň gelendigini, şeýle-de komitetleriň atlaryny üýtgetmek boýunça teklipleriň bardygyny belledi.
Mundanam başga, prezident Türkmenistanyň Mejlisiniň düzüminde ýaşlaryň işleri barada bir komitetiň döredilmeginiň teklip edilendigini aýtdy. Emma ol bu teklibe seretmegiň soňa goýlandygynyny aýtdy we munuň sebäbini Ministrler kabinetiniň düzüminde ýörite bölümiň, ýagny "Ýaşlar syýasaty" bölüminiň döredilendigi, şoňa görä-de parlamentiň düzüminde Ýaşlar syýasaty barada aýratyn komiteti döretmegiň maksada laýyklygy baradaky meselä geljekde serediljegi bilen düşündirdi.
«Häzirki döwürde ýurdumyzyň ykdysadyýetinde, şeýle hem oba ýerlerinde düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. Ine, şoňa görä-de, mejlisiň düzüminde ykdysady meseleler barada komiteti hem-de durmuş syýasaty baradaky aýratyn komiteti döretmek boýunça berlen teklipler bilen hem men ylalaşýaryn» diýip, G.Berdimuhamedow aýtdy.
Şeýle-de prezident «ýerli öz-özüňi dolandyryş baradaky aýratyn komiteti döretmek gerek» diýip pikir edýär. Sebäbi, prezident Berdimuhmedowyň ynanjyna görä, «häzirki döwürde ýurdumyzda döwlet dolandyryşynyň etraplaryň derejesindäki we ondan aşakdaky edarasynyň işini düýpli hem kämilleşdirmek zerur bolup durýar».
Prezident Berdimuhamedow parlament komitetleriniň sanyny sekize çenli artdyrmak barada edilen teklip bilen hem ylalaşýandygyny, munuň parlamentiň täze düzümi tarapyndan taýýarlanjak täze kanunlara daýanyp, ýurtda özgertmeleri işjeň alyp barmaga ýardam etjegini nygtady.


text:
Owgan howpsuzlyk güýçleri 21-nji iýunda demirgazykdaky Gunduz welaýatynda bir etrapda garşylykly hüjüme taýýarlanýandyklaryny, sebäbi “Talyban» söweşijileriniň we «Yslam döwleti» toparyna ygrarly merkezi aziýaly jeňçileriň bu etraby ele geçirendigini aýdýarlar.
Gunduzyň welaýat geňeşiniň başlygy Mohammad Ýusuf Eýýubi jeňçileriň hökümete tarapdar ýerli milisiýa garşy iki gün urşup, 20-njy iýunda Çardere etrabyny ele geçirendiklerini tassyk etdi.
Çardere etraby Gunduz şäheriniň günbatarynda ýerleşýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň Gunduzdaky habarçysy welaýat paýtagtynyň 5 km çemesi günbataryndaky Gunduz derýasynyň indi, jeňçiler bilen hökümet kontrollugyndaky territoriýanyň arasynda galyp, strategiki taýdan möhüm tebigy araçäge aýlanandygyny aýtdy.
Azatlyk radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýmerdanguly Myrady Gunduzda 70 töweregi owgan harbysynyň jeňçileriň gabawynda galandygy barada habar berilýändigini aýdýar.
Ol Gunduz welaýatynyň goňşylygynda ýerleşen Baglan welaýatynda hem çatyşygyň dowam edýandigini habar berýär.
Şu aralykda Owganystanyň Içeri işler ministrligi Badahşan welaýatynyň Ýumgan etrabynyň jeňçilerden yzyna alnandygyny mälim edipdir.
Aýdylmagyna görä, «Talyban» Gul Tepe töwereginde, welaýat paýtagtynyň demirgazyk-günbatar tarapynda hem pozisiýa eýeläpdir.
«Talyban» we merkezi aziýaly jeňçiler Gunduz welaýatyndaky hüjümlerine aprel aýynda, 2000 çemesi söweşiji toplanlaryndan soň başladylar.
Demirgazyk Owganystandaky jeňçileriň köpüsi geçen ýyl Pakistandan, pakistan goşunlarynyň ýurduň Demirgazyk Waziristan tire töwereklerine gurnan hüjüminden gaçyp geldiler.
Inlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Demirgazyk Koreýanyň wekilleriniň aýtmagyna görä, olar ýadro arsenalyny ulanyp, Günorta Koreýa garşy “mukaddes urşa” başlamaga taýýar.
Demirgazyk Koreýanyň gornamak ministri Kim Yong-çun bu barada Günorta Koreýanyň geçiren harby türgenleşiklerinden birnäçe sagat soňra eden çykyşynda durup geçdi.
Beýleki tarapdan, bu harby türgenleşiklerden soňra Günorta Koreýanyň prezidenti Lee Myung-bak hem Demirgazyk Koreýanyň ýene-de hüjüm eden halatynda, oňa garşy rehimsiz jogap beriljekdigini aýtdy.
Phenýan sebitdäki uruş ýagdaýlaryny dartgynlaşdyrýandygy sebäpli Günorta Koreýa aýyplama bildiripdi.


text:
19-njy iýunda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine, şeýle hem käbir möhüm resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Mejlisiň başynda döwlet Baştutany oňa gatnaşyjylara ýüzlenip, düýn Oraza aýynyň başlanandygyny belledi. Oraza aýy mähriban halkymyz üçin mukaddes aýdyr. Ol halkymyzyň müňýyllyklardan gözbaş alyp gelýän däp-dessurlaryny, medeni we ruhy mirasyny özünde jemleýär. Mukaddes Oraza aýynyň her bir güni ynsany ruhy taýdan galkyndyrýar, ynsanperwer we haýyr-sogap işlere ruhlandyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti ýygnananlary, olaryň üsti bilen mähriban halkymyzy mukaddes Oraza aýynyň başlanmagy bilen tüýs ýürekden gutlady. Siziň mübärek Oraza aýynda berkarar Watanymyzyň asudalygy we abadançylygy, mähriban halkymyzyň parahat we bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin etjek doga-dilegleriňiz, namaz-orazaňyz Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolsun diýip, döwlet Baştutany aýtdy. Milletiň Lideri şeýle hem ýagşy niýetleriň we umyt-arzuwlaryň hasyl bolýan mukaddes Oraza aýynyň Bitarap Watanymyza, mähriban halkymyza rysgal-döwlet, bereket, egsilmez bagt getirmegini arzuw etdi.


text:
Şenbe güni Pakistanyň ozalky prezidenti Perwez Muşarraf Osama bin Ladeni öldürmek maksady bilen Birleşen Ştatlaryň Pakistanda geçiren harby operasiýasyny ýurduň özbaşdaklygyna wehim salyjy bir waka hökmünde häsiýetlendirip, muny tankyt etdi.
Dubaýda, pakistanlylaryň diasporasynyň wekilleri bilen duşuşykda eden bu çykyşynda Perwez Muşarraf Bin Ladeniň ölümine parahatçylyk söýüji adamlaryň begenmelidiklerini, emma, beýleki tarapdan, Pakistanyň özbaşdaklyk durumyna zeper ýetirýän islendik bir waka ýurduň hiç bir raýatynyň biparh garap bilmejekdigini aýtdy.
Amerikan güýçleri 2-nji maýda Osama bin Ladeni öldürmek üçin geçiren öz harby operasiýalaryny Pakistanyň häkimiýetlerine öňünden duýdurmazdan geçiripdiler. Bu bolsa Pakistanda nägilelik we gahar-gazap döretdi.


text:
Ilkinji partlama 29-njy martda ir bilen Lubýanka stansiýasynda duran metro otlysyny ýardy. Bu wakadan bir sagat geçmänkä Park Kultury stansiýasynda duran otlyda hem partlama emele geldi. Bu stansiýalaryň ikisi hem Moskwanyň merkezinde ýerleşýär.
Ors habar agentlikleriniň resmilere salgylanyp habar bermegine görä, Lubýanka stansiýasynda bolan partlama netijesinde 25-e golaý adam heläk boldy, azyndan 10 adam ýaralandy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň habarçysy Maksim Ýaroşewski partlamanyň ilkinji bolan ýeri Lubýanka metrosunyň ýanynda Moskwanyň Baş prokurory bilen gürleşdi. Onuň aýtmagyna görä, Lubýanka metro stansiýasyndaky partlama 7:52-de emele gelipdir we janyndan geçen bombaçy 3 kilogramlyk TNT-ni bedenine daňyp, otly ýetip gelende ikinji wagonynyň deňinde ýarypdyr.
Lubýanka stansiýasyndaky partlamada netijesinde hem otlydaky ýolagçylar, hem platformadaky adamlar ejir çekdi. Russiýa Federasiýasynyň Howpsuzlyk gullugy (FSB) edil şol stansiýanyň ýokarsynda ýerleşýär.
Park Kultury stansiýasynda bolan partlamada azyndan 12-ä golaý adam heläk boldy we 15 adam ýaralandy diýip, habar berilýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň habar bermegine görä, irki ýol dyknyşyklary sebäpli “Tiz kömek” maşynlary we ýangyn söndürijiler heläkçilikleriň bolan ýerlerine barmakda kynçylyk çekdiler.
Partlamalaryň nähili emele gelendigi dessine tassyklanmady.
Orsýetiň prokurorlarynyň derňew komitetiniň metbugat wekili Wladimir Markin ähtimal “terrorçulyk” boýunça jenaýat-derňew işleriniň ýola goýlandygyny habar berdi.
Moskwanyň meri Ýuriý Lužkowyň aýtmagyna görä, otlylar stansiýalara golaýlap gelýärkä iki sany janyndan geçen zenan tarapyndan partlaýyjylaryň gurnalan bolmagynyň ahmaldygy öňe sürülýär.
2004-nji ýylyň awgust aýynda hem janyndan geçen bir adamyň terror hüjümi netijesinde Moskwadaky metro stansiýasynyň daşynda 10 adam heläk bolupdy.
Moskwadaky metro-otlylary her gün takmynan 5,5 million adam daşaýar.


text:
Düýn Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasy Belarusyň häkimiýetlerini garaşsyz žurnalistlere edilýän hüjümleri bes etmeklige we tussaglykdaky žurnalistleri-de azatlyga goýbermeklige çagyrdy.
ÝHHG guramasynyň media meseleleri boýunça wekili Dunja Mijatowiç bu barada düýn Belarusyň daşary işler ministri Sergeý Martynowa ýörite hat gönderdi.
Hususan-da, ol hatda «ÝHHG 2010-njy ýylyň 19-njy dekabrynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň yzy bilen žurnalistlere garşy gurnalan zorluklar, gysyşlar, tussag etmeler we yzarlamalar barada çuňňur alada bildirýär» diýlip bellenipdir.


text:
Yrak urşunyň weterany, 25 ýaşly amerikaly harby-deňiz güçleriniň meşhur harby snaýperini atyp öldürmekde aýyplanýar.
Tussag edilen Eddi Reý Rut geçen şenbe güni Tehasda Kris Kaýly we ýene bir adamy atyp öldürenlikde güman edilýär.
Tehasyň ýol gözegçiligi boýunça ofiseri Lonni Hasçel bu heläkçilikli wakanyň pidalarynyň 38 ýaşly Kristofer Kaýl we 35 ýaşly Çad Littlefielddigini aýtdy hem-de 25 ýaşly Eddi Reý Rutyň olary öldürmekde güman edilýändigini mälim etdi.
“Associated Press” agentliginiň maglumatyna görä, amerikan harbylary harby-deňiz güýçleriniň kapraly Rutyň 2007-nji ýylda Yrakda we 2010-njy ýylda-da Gaitide gulluk edendigini tassykladylar.
Polisiýa Rutyň özüniň näme sebäpden adam öldürendigini häzire çenli düşündirmändigini habar berdi.
ABŞ-nyň Harby-deňiz güçleriniň snaýperi Kristofer Kaýl
38 ýaşly Kaýl hem Yrakda gulluk edipdi. Ol 2012-nji ýylda “Amerikan snaýperi: Amerikanyň harby taryhynda iň köp adam öldüren snaýperiň terjimehaly” atly kitabyny çap edipdi.
Kaýl 150-den gowrak adamy atyp öldüren snaýper hökmünde tanalýar. Kaýl yrakly gozgalaňçylaryň ony “şeýtan” diýip atlandyryp, onuň kellesi üçin 20 müň dollarlyk baýragy yglan edendiklerini aýdýardy.
Habar berlişine görä, Kaýly atyp öldürmekde şübhelenýän Rut başdan geçiren harby gullugy zerarly ruhy hassalyk tapynan diýlip hasplanýar. Onuň işsizdigi-de habar berilýär.
Kaýl amerikan weteranlaryna ýardam bermek boýunça alyp baran işleri bilen hem meşhurdy. Ol amerikan uruş weteranlaryna özleriniň harby gullukda alan fiziki we ruhyşikesleri bilen bagly problemalaryny çözmäge kömek berýärdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, iki adamyny atyp öldürmekde güman edilýän Rutyň ol adamlar bilen atyşyk türgenleşigi geçirilýän “Rough Greek Lodge” atly ýere bile gidendigi çak edilýär.
Rut Lankasterdäki öýünde ele salyndy. Polisiýa adamlaryň atylyp öldürilmeginde ulanylan ýaragyň hem tapylandygyny aýtdy. Polisiýanyň aýtmagyna görä, Rutyň harby gullukda ýeten zyýandan soňky stress näsaglygyny bejermek üçin medisina kömegini alyp-almandygy häzirlikçe belli däl.
Kristifer Kaýl 1999-njy we 2009-njy ýyllar aralygynda amerikan flotunda gulluk edipdi we dört gezek Yrakda bolupdy, şol sanda ABŞ-nyň “SEAL” atly ýörite harby bölüminiň düzüminde. Kaýlyň yzynda aýaly we iki çagasy galdy.
Tehasda ösüp kemala gelen Kaýl birnäçe amerikan sylaglaryna eýe bolupdy. Kaýl habar serişdelerine beren interwýularynda harby gullugyň dowamynda adam öldürenligine gynanmaýandygyny we gullugy sebäpli ruhy taýdan stress bolmandygyny aýdypdy we öz işini “abraýly” iş diýip atlandyrypdy.
Kaýl maýyp amerikan weteranlaryna ýardam bermek bounça iş alyp barýan kommersial däl guramanyň agzasydy. Şeýle-de, ol adamlara goranyş usullaryny öwredýän kompaniýany döredipdi.
Pajygaly wakalar
Kaýlyň öldürilmegi bilen bagly waka ABŞ-da ok-ýaraglaryň ulanylmagy bilen bagly hadysalaryň köpelen wagtyna we Yrakdaky hem Owganystandaky uruşlarda psihiki taýdan maýyp bolan harbylaryň problemasynyň güýçlenen döwrüne gabat geldi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 14-nji dekabrda Konnektikut ştatynda bolan gandöküşikli wakanyň yz ýany ok-ýaraglaryň sanynyň ýaýbaňlanmagynyň öňüni almak üçin çäre görüljegini aýdypdy. Şol pajygaly wakada 20 çaga we 7 sany uly adam atylyp öldürilipdi.
ABŞ-nyň Weteranlaryň işi boýunça departamenti geçen hepdede 2010-njy ýylda çen bilen her günde ortaça 22 weteranyň öz janyna kast edendigini habar berdi.


text:
Täjigistanyň parlamenti müňlerçe tussagy azatlyga goýberjek amnistiýa baradaky kanun taslamasyny tassyklady.
Täjik prezidenti Emomali Rahmon 1994-nji ýylyň 6-njy noýabrynda kabul edilen Täjigistanyň konstitusiýasynyň 20 ýyllygy mynasybetli günä geçiş yglan etmegi teklip edipdi.
29-njy oktýabrda Täjigistanyň parlamenti amnistiýa baradaky kanuny kabul etdi.
Täjigistanyň kanun çykaryjylaryna kanun taslamasyny tanyşdyran ýurduň baş prokurory Şerhon Salimzoda, deslapky tussaghanalarda saklanýan şübhelilerden we höküm edilen tussaglardan takmynan 10 müň sanysynyň azatlyga goýberiljekdigini aýtdy.
Gürrüňi gidýän amnistiýa laýyklykda ýurda dönüklikde, içalyçylykda, terrorizmde, jynsy zorlukda we adam öldürmekde höküm edilen tussaglaryň günäsi geçilmez.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
Täjigistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasy 2015-nji ýylyň 1-nji martynda (ýekşenbe) Täjigistan Respublikasynda ýurduň Mejlisi namoýandogan Mejlisi Olisine halk deputatlarynyň saýlawlarynyň geçirilýändigini habar berýär.
Türkmenistanda hemişelik ýa-da wagtlaýyn ýaşaýan Täjigistan Respublikasynyň raýatlary Täjigistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň ýanynda döredilen 70/18 belgili daşary ýurt saýlaw uçastogynda saýlawlara gatnaşyp bilerler. Ol şu salgyda ýerleşýär: Türkmenistan, Aşgabat şäheri, Garaşsyzlyk şaýoly, 4/2.
Saýlaw uçastogynyň işleýän wagty: duşenbe — anna, 9.30-dan 13.00-a çenli.
Saýlawlaryň Döwlet ýazgysyna adyňyzy girizmek bilen baglanyşykly sowallar bilen Täjigistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasyna ýüz tutup bilerler. Saýlawlar güni saýlaw uçastogy 06.00-dan 20.00-a çenli işlär.


text:
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň beýanatlarynda prezident Wladimir Putiniň buýrugy boýunça Moskwanyň öz harby enjamlaryny Siriýadan çykarmaga başlandygy aýdylýar.
15-nji martda Goranmak ministrligi sany belli edilmedik Su-34 söweş uçarlarynyň Orsýetiň Siriýadaky howa bazalaryny terk edip, Ors Federasiýasyndaky bazalara dolanyp gelýändigini bildirdi.
Moskwa özüniň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady güýçlendirmek we "halkara terrorizmine garşy söweşmegi" maksat edinendigini aýdyp, bäş aý mundan ozal Siriýada howadan bombalama kampaniýasyna başlapdy.
14-nji martda Putin operasiýalaryň maksatlarynyň "umuman amala aşyrylandygyny" aýdyp, Orsýetiň öz harby güýçleriniň uly bölegini Siriýadan çykarjakdygyny bildirdi.
Ptin "Biziň bazalarymyz - Tartusdaky harby-deňiz we Hmeýmimdäki harby howa aerodromumyz - hemişekisi ýaly, öz işlerini dowam etdirerler. Olar gury ýerden, deňizden hem howadan berk howpsuzlandyrylmaly. Biziň harby kontingentimiziň bu bölegi däp boýunça ençeme ýyl bäri Siriýada ýerleşýär" diýdi.
Siriýada barýan graždanlyk urşuna syýasy çözgüt tapmak üçin ýola goýlan gepleşikler 14-nji martda Ženewada başlandy. By gepleşikler ikinji gün boýunça 15-nji martda hem dowam eder. Putiniň öz harbylaryna beren buýrugy şu gepleşikleriň geçýän wagtyna gabat gelýär.
Putin bu barada şeýle diýdi: "Men gelnen şu günki karar Siriýada konfliktdäki taraplara gowy yşarat bolar diýip umyt edýärin. Men bu Siriýada ýaraşyk prosesine gatnaşýanlaryň ählisiniň arasynda birek-birege bolan ynam derejesini artdyryp, Siriýa meselesiniň parahatçylykly ýollar bilen çözülmegine goşant goşar diýip umyt edýärin".
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow Siriýadaky geljekki hereketler barada Kremliň pikir öwürmekçi däldigini bildirdi. Ol soňra hem: "Bu gün edilmeli esasy iş parahatçylygyň ornadylmagyna hemmetaraplaýyn kömek bermek" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Orsýet 30-njy sentýabrdan bäri Siriýada howa zarbalaryny urýar. Moskwanyň aýtmagyna görä, ol terroristleri, şol sanda "Yslam döwleti" diýilýän ýaragly ekstremistik toparyň jeňçilerini hem nyşana alýar. Ýöne günbatar döwletleri Orsýetiň köplenç Assada garşy güýçlere hüjüm edýändigini belleýärler. Bu güýçleriň käbiri bolsa Assady häkimiýet başyndan çetleşdirmek synanyşygynda Birleşen Ştatlar bilen onuň ýaranlary tarapyndan goldanylýar.
Orsýetiň Federal geňeşiniň goranyş komitetiniň başlygy Wiktor Ozerowyň aýtmagyna görä, Moskwa müň töweregi harby işgärini Siriýadaky bazalarynda saklar. Ol Tartusdaky harby-deňiz bazasyny we Latakiýa welaýatyndaky Hmeýmim howa bazasyny goramak üçin 800 çemesi esger gerek diýdi. Bulardan daşgary, gözegçilik missiýalary üçin hem, harby howa ekipažy Siriýada galar.
Birleşen Ştatlaryň çaklamagyna görä, häzirki yza çekişden ozal, Orsýetiň Siriýadaky ýaragly güýçleriniň sany üç müň bilen alty müňüň aralygynda bolupdyr. Şeýle hem Orsýetiň Hmeýmimdäki söweş uçarlarynyň we dikuçarlarnyň sany 50 töweregi diýip çaklanýar. Orsýet bu bazada kämilleşdirilen S-400 ýer-howa raketa sistemasyny hem ýerleşdirdi.
Assadyň edarasy onuň 14-nji martda Putin bilen telefon arkaly gürleşendigini, bu ikisiniň Orsýetiň Siriýadaky harby güýçlerini azaltmagyny ylalaşandyklaryny bildirdi. Beýannamada bu karar terrorizme garşy göreşde we hökümetiň ýurduň möhüm regionlaryny öz eline geçirmeginde "üstünlik" gazanylandygyny görkezýär diýilýär.
Orsýetiň Döwlet Dumasynyň başlygynyň orunbasary we Daşary işler komitetiniň ýolbaşçysy Alekseý Puşkow Twitterde "duşmançylygy duruzmaga we Siriýada gepleşiklere girişmäge şert döreden ýeke-täk zat" Orsýetiň operasiýalary diýdi.


text:
Yragyň demirgazygynda harbylary daşaýan awtoulaga edilen ýaragly hüjümiň netijesinde 8 adamyň heläk bolup, biriniň ýaralanandygy habar berilýär.
Bu waka 5-nji sentýabr gijesi Bagdatdan 190 kilometr uzaklykda ýerleşýän Hadit şäheriniň golaýynda boldy. Häzir hüjümçiler gözlenýär.
Soňky döwürde Yrakda howpuzlyk güýçlerininiň gullukçylaryna we harbylara garşy hüjümler ýygjamlaşdy.
Ýurduň resmileriniň berýän maglumatlaryna görä, Yrakda diňe awgust aýynyň özünde 45 polisiýa işgäri we 39 harby gullukçy öldürilipdir.


text:
Olar Azerbaýjana nagt girdeji getirjek sygyrlar bolmalydy. Ýöne mallaryň ýurda import edilmeginiň başga maksatlary-da bar ýaly bolup görünýär.
Soňky üç ýylyň dowamynde Bakuwyň hökümeti maldarçylygyň hilini ýokarlandyrmak we süýt önümçiligini artdyrmak ugrunda tagalla edip, Germaniýadan we Awstriýadan 4500 töweregi arassa tohumly sygyry import etmek üçin 23 million amerikan dollaryny harçlady.
Arassa tohumly bir ýewropa sygry günde 40 litre golaý süýt berýär. Bu Azerbaýjanyň öz sygyrlarynyň öndürýäninden telim esse köpdür. Hökümet ýewropa sygyrlarynyň kömegi bilen 2011-nji ýylda öndürilen 1.6 million tonna süýdüň ýerine 2015-nji ýylda 2,5 million tonna süýt öndürmegi göz öňünde tutýardy.
Ýöne bu iş planlaşdyrylyşy ýaly bolmady. Öwgüli daşary ýurt mallary garaşylany ýaly köp süýt bermediler. Resmileriň aýtmagyna görä, munuň sebäbi birneme aýratyn şertleri talap edýän import sygyrlara maldarlaryň talaba laýyk ideg etmänliginden. Bakuwly, oba-hojalyk boýunça ekspert Wahid Maharramow bu barada şeýle diýýär: "Maldarlar daşary ýurtdan getirilen sygyrlara talabalaýyk seredip bilenoklar. Sebäbi ol mallar ýokary hilli iými we ýörite arassaçylygy talap edýärler".
Beýleki tarapdan maldarlaryň aýtmagyna görä, import mallaryň gözegçiligi üçin zerur bolan zatlar göz öňünde tutulanda, olary idetmek arzan däl. Şonuň üçin bu ýagdaý süýdüň bahasynyň ýokarlanmagyna getirip biler.
Azerbaýjanyň demirgazyk-günbataryndaky Samuh obasynyň maldary Tarbiýa Ýusupowa daşary ýurtdan import edilen arassa tohumly sygyrlar üçin maýa goýanlardan biri. Ol şol sygyrlar her gün 35 litr süýt öndürer diýip tama edýärdi. Ýöne ol sygyrlary idetmegiň ýörite talaplary bilen ýüzbe-ýüz bolansoň, onuň öndürýän süýdüniň bahasy bazar nyrhyndan gala geldi.
Ýusupowa bu barada şeýle diýýär: "Biziň sygyr üçin satyn alýan bedelerimiz örän gymmat bolany sebäpli, öndürýän süýdümiziň bahasy köp müşderiler üçin gymmat düşýär. Şol sebäpden hem biz hökümetiň pul kömegine mätäçlik duýýarys. Biz sygyr üçin bede we beýleki iýmleri satyn alyp bilemzok. Bize kömek gerek".
Maldarlar döwlet eýeçiligindäki "Agrolizinq" firmasyndan sygyrlary kärendesine almak programmasyna gatnaşýarlar. Başda hökümet we maldarlar, her haýsy aýry-aýrylykda, sygyrlaryň ýarpy bahasyny töleýärler. Galan bölegini bolsa maldarlar üç ýylyň dowamynda üzmeli.
Bu programma gatnaşmak üçin maldarlaryň iň bärkisi kagyz ýüzünde öz ekerançylyk meýdanynyň bolmagy we öz malýataklarynda berk düzgünleri saklamagy talap edilýär. Olaryň çyglylygy we ýagtylygy hem talabalaýyk bolmaly, berhiz we gigiýenik şertlerde-de ýewropa sygyrlary özlerini öýlerinde ýaly duýmaly.
Ýagdaý başgaça
Ýöne haçan-da Azatlyk Radiosy Azerbaýjanyň günbataryndaky Kuşçu obasyndaky ferma baryp görende, ýagdaýyň beýle däldigine göz ýetirdi.
Maldar Firudin Hasanowyň aýtmagyna görä, ol başda "Agrolizinq" firmasyndan 30 sany arassa tohumly sygyry kärendä alypdyr. Ýöne ol özüniň sygyrlary üçin kümeleri gurup bilmän, soňra ol sygyrlaryň köpüsini Bakuwyň goňşy territoriýasyna äkitmeli bolupdyr.
Onuň fermasynda galan birnäçe sygyr köp aý bäri arassalanmadyk ýaly görünýän idegsiz malýataklarynda saklanýar. Ol ýer dökün garyşykly batgalanyp, düşdüşler diwardan sallanyşyp, iým ahyrynyň daş-töwereginde-de her-hili mör-möjekler uçuşyp ýör.
Hasanow özüniň malýataklaryny täzeden dikeltmäge pulunyň ýetmeýändigini, sebäbi ol oba ýerlerinde öz süýdüniň her litrini 32 teňňeden, ýagny takmynan 0,40 sentden ýokary satyp bilmejekdigini aýdýar: "Biz her sygyrdan 22-23 litr süýt alýarys. Sygyrlaryň köp bölegini Bakuwa ugratmakdan başga çärämiz ýokdy. Ol ýerde olar süýdüň her litrini 80 teňňeden, ýagny takmynan 1 dollardan satýarlar".
Bu problemalaryň üstesine, wagtyndan öň ölen haýwanlaryň harajady üçin maldarlar “Agrolizinq” firmasyna bergili bolup çykýarlar. Import edilen sygyrlaryň 2009-njy ýyldan bäri azyndan 260-sy öldi. Bu hem hojalyklara takmynan 1,3 million amerikan dollary möçberinde zyýan getirdi.
Şeýle-de oba-hojalyk boýunça analitik Wahid Maharramow Azerbaýjanda maldarlardan arassa tohumly sygyrlar üçin alynýan tölegiň, beýleki ýurtlar bilen deňeşdireniňde ep-esli ýokarydygyny belleýär.
Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugynyň maglumatlaryna görä, Awstriýadan getirilen arassa tohumly her bir sygyr üçin 5 müň dollar tölenýän bolsa, munuň tersine, Türkiýeden getirilýän sygyrlaryň her biri 3 müň dollara durýar.


text:
Aşgabat, 03.02.2015. “Türkmenportal”.
2015-nji ýylyň ilkinji aýynda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan ýerine ýetirilen işlere bagyşlanyp geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisiniň barşynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew harby ulgamda amala aşyrylan düýpli özgertmeler, şeýle hem döwletimizde abadançylygy we asudalygy saklamak babatda ministrlik tarapyndan ýanwar aýynda edilen işler barada Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, Goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berdi.
— Parahatçylygy, milletimiziň agzybirligini we jebisligini pugtalandyrmagyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründäki arzyly maksatlara ýetmek ugrunda ynamly öňe barýan halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşynyň hökmany şerti bolup durýar — diýip Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de Milli howpsuzlyk ministrligine ýurdumyzy yzygiderli ösdürmekde berilýän ornuň möhümdigini aýratyn nygtady.
Soňra Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary geçen aýda edilen işler barada Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, Goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berdiler.


text:
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 8-nji iýunda geçirilen mashalatynda bikanun neşe dolanyşygyna garşy göreş meselesine garaldy.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky maslahatynda neşä garşy göreş ugrundan profilaktiki çäreleriň ähmiýeti bellenildi.
Hususan-da, neşä garşy göreş boýunça ýöriteleşdirilen “Göknar- 2010” programmasynyň durmuşa geçirilişi boýunça hasabat diňlenildi.
TDH gullugynyň maglumatynda prezident G.Berdimuhamedow neşe howpuna garşy durmak maksady bilen ýerli öz-özüni dolandyryş we jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde işleriň güýçlendirilmeginiň ähmiýetini nygtady diýilýär.
Türkmenistanyň käbir ýaşaýjylary soňky döwürde “Umumymilli galkynyş” hereketine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň ýurduň welaýatlarynyň ýaşaýjylarynyň arasynda duşuşyklary geçirmek arkaly dürli çäreleri amala aşyrýandygyny gürrüň berýärler.
Türkmen hökümetiniň soňky döwürde bu meselä ünsi artdyrmagynyň käbir takyk netijeleri peýda bolup başlady.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin ýurtda neşe söwdagärlerine garşy alnyp barylýan göreş netijesinde neşe maddalarynyň möçberi azalyp, onuň bahasynyň ençeme esse gymmatlanlygyny aýtdy.
Emma käbir ýaşaýjylar Türkmenistanda hökümet derejesinde yglan edilýän çärelere garamazdan, ýurduň käbir regionlarynda neşekeşligiň we neşe söwdasynyň azalmanlygyny belleýärler.
“Aýgytly göreş”
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin soňky döwürde neşe problemasy boýunça halkara hyzmatdaşlygyny belli bir derejede güýçlendiren Türkmenistanyň neşekeşligiň öňüni almak hem neşekeşleri bejermek ýaly meselelerde hem halkara guramalary bilen işleşmeginiň möhümdigini belledi.
“Gadagançylyk çäreleri problemany çözmekde oňly netije bermeýär, şonuň üçinem esasy ünsüň profilaktiki çärelere we neşekeşleriň bejerilmegine gönükdirilmegi juda zerur” diýip, Tuhbatullin aýdýar.
Türkmen metbugatynda prezident G.Berdimuhamedowyň 14-nji maýda Daşoguzda bolan Ýaşulular Maslahatynda neşe problemasyna garşy “aýgytly göreşi” tutuş jemgyýetiň tagallasyna daýanyp alyp barmagyň zerurlygyny nygtanlygy habar berildi.
Resmi maglumatlara görä, şol çykyşynda G.Berdimuhamedow “Neşekeşlige we bikanun neşe söwdasyna baş goşýanlara hiç hili rehim edilmejegini” belläp, bu sosial betbagtçylyga garşy ýurtda gidýän göreşe hemmäniň gatnaşmalydygyny aýtdy.
Jemgyýetiň roly
Bilermenler islendik problemany çözgmekde onuň möçberini anyklamagyň we oňa garşy tutuş jemgyýet derejesinde çäre görmegiň, döwlet tarapyndan edilýän işlere jemgyýetiň gözegçilik etmeginiň derwaýysdygyny tassyklaýarlar.
Emma şu günki Türkmenistanda problemalary çözmek prosesine raýatlaryň we tutuş jemgyýetiň gatnaşmagyna mümkinçiligiň ýoklugy hemmä aýan faktdyr.
Türkmenistanda neşä degişli hakyky ýagdaý barada maglumatlar köpçüligiň dykgatyna ýetirlmeýär. Ýurtda hereket edýän jemgyýetçilik guramalarynyň ählisi döwlete degişli “Umumymilli galkynyş” hereketiniň düzümine girýär.
Türkmen parlametininiň öňki deputaty Halmyrat Söýünow Türkmenistanda neşä garşy garaşsyzlyk döwrüniň başyndan bäri alnyp barylýan çäreleriň öňly netije bermän gelýänligini belläp, munuň sebäbini ýurduň syýasy sistemasynyň ýapyklygynda görýär.
Söýünowyň pikirine görä, habar beriş serişdeleri azat-erkin bolup, türkmen ýaşululary, ýazyjylar, žurnalistler ýaly jemgyýetçilik wekilleriniň çykyşlarynda we çap edýän maglumatlarynda neşe problemasynyň gozgalmagy bu prosesiň tutuş jemgyýetiň goşulmagynda giňden amala aşyrylmagyna getirip biler.
H.Söýünow türkmen döwletiniň neşä garşy alyp barýan işleriniň ýüzleý häsiýete eýedigini belläp, halkara jemgyýetçiligi neşä garşy göreşini güýçlendirýärkä, Türkmenistan hem neşe problemasyna ünsüni güýçlendirip, daşarky syýasy maksatlaryna ýetmek isleýär diýip, pikir edýär.
“Türkmen halkyna neşe problemasy ýaly betbagtçylyklara garşy göreşde aktiw rol oýnamaga mümkinçilik berlen ýagdaýynda jemgyýetiň syýasy meselelerde hem aktiwligi güýçlener we şeýle özgeriş türkmen ýolbaşçylarynyň göwnünden turmaýar” diýip, Söýünow aýdýar.
Görülýän çäreler
Türkmen metbugaty ýurtda neşä garşy göreşiň netijeliligini artdyrmak üçin dikuçarlary we sürüjisiz uçarlary satyn almak, şeýle-de serhetlerde göreş işlerini güýçlendirmek ýaly çäreleriň göz öňünde tutulýanlygyny habar berdi.
11-nji maýda döwlet derejesinde aýan edilişine görä, Türkmenistanyň kanuny goraýjy edaralarynyň ýokary wezipelileriniň arasynda neşe söwdasyna baş goşýanlar hem bar.
Türkmenistanyň prezidentiniň gol çeken permanyna görä, 8-nji iýunda ýurduň Neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugynyň Ahal welaýat dolandyryşyna täze ýolbaşçy bellenildi. Bu wezipä Döwet gullugynyň Lebap welaýaty boýunça bölüminiň oňki başlygy maýor Gurbanberdi Nursähedow mynasyp görüldi.
Neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugynyň Ahal welaýat dolandyryşynyň öňki başlygy podpolkownik Baýrammyrat Ilamanow 20-nji aprelde “işde goýberen düýpli kemçilikleri sebäpli” wezipesinden boşadyldy we harby atlardan hem harby işgärler üçin kanun tarapyndan göz öňünde tutulan ähli ýeňilliklerden mahrum edildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsiniň ýekşenbe güni aýtmagyna görä, ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillary Klinton Siriýa meselesi boýunça türk hökümeti bilen gepleşikler geçirmek üçin Türkiýä sapar eder.
Malawiniň paýtagty Lilongwede eden beýanatynda sözçi Wiktoria Nuland Klintonyň türk hökümeti bilen “ikitaraplaýyn konsultasiýalary” Stambulda 11-nji awgustda geçirjekdigini aýtdy.
Malawide saparda bolan Hillary Klinton soňra Günorta Afrika barar we ozalky prezident Nelson Mandele bilen duşuşar.
Afrika saparynyň soňunda Hillary Klinton Gana barar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Balkan welaýatynda iş saparynda bolup, täze desgalaryň dabaraly açylyşlaryna, döredijilik işgärlerini sylaglamaga gatnaşdy.
Sylaglananlaryň atlary metbugatda çap edilýär we türkmen telewideniýesi olaryň hormatly atlar, pul we altyn zynjyr sylaglary üçin prezidente alkyş aýdyşyny görkezýär.
TDH-nyň maglumatyna görä, prezident Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrapynda gurlan uly awtoduralgany, Hazaryň kenarynda gurlan bäş ýyldyzly «Gämi» myhmanhanasyny açmaga gatnaşdy we durmuş gurýan ýaşlaryň toý dabaralaryna hormatly myhman bolup, olara bagtly durmuş arzuw etdi.
AFP habar gullugy 13 gatly, 350 otagly, bahasy 100 million dollardan hem geçýän täze oteliň häzirlikçe "Awaza" zolagyndaky iň uly myhmanhana bolandygyny ýazýar.
Bu otel, AFP-niň maglumatyna görä, döwlet eýeçiligindäki kompaniýanyň tabşyrygy esasynda, Türkiýäniň "Ekol" gurluşyk we logistika firmasy tarapyndan gurlupdyr.
Türkmen lideri dabarada sözlän sözünde «Awazanyň» indi ýazyjy-şahyrlaryň, bagşy-sazandalaryň we suratkeşleriň zehinini joşdurýan, olary täze döredijilik üstünliklerine ruhlandyrýan ylham mekanyna öwrülýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Aşgabatda bina edilen medeniýet şäherçesinde döredijilik işgärleri üçin ähli zerur şertleriň üpjün edilendigini belledi.
Ýöne prezident ýurtda soňky ýyllarda gurlan gymmatbaha otelleriň özüni ödeýşi barada sanlary, döredilen ilhalar ýa-da halk tarapyndan ykrar edilen eserleri mysal getirmekden saklandy.
Ýogsam bolmasa, häkimiýet başyna gelen ilki ýyllarynda, Berdimuhamedow halk tarapyndan gözlenip okalýan eserleriň, höwes bilen tomaşa edilýän oýunlaryň ýa kinolaryň ýokdugyny aýdyp, döredijilik işgärleri bilen ençeme duşuşyk geçiripdi.
Şol bir wagtda prezident halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilýändigi, Türkmenistanyň halkara abraýynyň ýokarlanýandygy barada aýdýan sözlerini «Awazada» ýene bir gezek dile getirdi.
Ol döwlet sylaglaryny we «Altyn asyr» bäsleşiginiň ýeňijileriniň baýraklaryny gowşurmak üçin guralan dabarada sözlän sözünde bu pikirini ösdürip, şeýle diýdi:
«...merdana halkymyzyň asuda, abadan, bol-elin we bagtyýar durmuşda ýaşamagyna, garaşsyz döwletiň mundan beýläk-de öňe gitmegine gönükdirilen giň gerimli we beýik işleri belentden wasp etmek hem-de dünýä ýaýmak medeniýet, sungat we ähli döredijilik işgärleriniň mukaddes borjy bolup durýar.»
Emma muňa garamazdan, döwlet baştutany soňky aýlarda welaýatlarda geçiren göçme mejlislerinde bu diýýän maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişinde düýpli kemçilikleriň bardygyny boýun alyp, onlarça resmini wezipesinden boşadypdy, onlarça resmä bolsa käýinç beripdi.
Mundanam başga, soňky döwürde iş ýerleriniň kemeldilmegi, dollaryň gara bazary we manadyň hümmeti, aýlyklaryň gijikmegi bilen bagly aladalar köp eşidilýär.
Ýurtda döredijilik wekillerine döredilýän şertler barada aýdylanda bolsa, Türkmenistan halkara hukuk toparlarynyň hasabatlarynda söz, metbugat azatlygynyň çäklendirilmeginde, ýaşaýjylaryň alternatiw habarlary almagyna päsgelçilik döredilmeginde yzygiderli tankyt edilýär.


text:
Merkezi Aziýanyň iň köp ilatly öňki sowet respublikasyna çärýek asyrlap yzgytsyzlyk bilen höküm ýöreden özbek prezidenti Yslam Kerimow 78 ýaşda aradan çykdy.
Gyzy kakasynyň "beýnä gan inmekden" ejir çekýändigini aýdanyndan, 7 gün soňra Özbegistanyň döwlet telewideniýesi 2-nji sentýabrda Kerimowyň sagat 20.50de Daşkentde ölendigini habar berdi.
Öňki kommunistik partiýanyň ýolbaşçysy bolan Kerimow adam hukuklaryny giňden depelemekde aýyplanýan howpsuzlyk gullugynyň goldawy, Orsýet bilen Günbataryň arasynda geosyýasy deňagramlygy saklamak we özüniň prezidentlik ygtyýarlylygyny dowamly giňeltmek bilen häkimiýeti öz gysyjandan çykarman saklan adam.
Ol, aktiwistleriň aýdyşy ýaly, syýasy taýdan başgaça pikirlenýänleri sistemalaýyn basyp ýatyrmak, Özbegistanyň pagta meýdanlarynda mejbury zähmet, kanun goraýjy güýçlere we howpsuzlyk gulluklaryna adamlary urup-ýenjip gynatmak bilen ýurda ýolbaşçylyk etdi.
Kerimowyň ölümi Sowet Soýuzy dargaly bäri diňe bir adamyň häkimiýet başynda bolup, gümürtik hökümet sistemasyny ösdüren, demokratiýa we kanunçylyk boýunça ilaty tejribesiz ýurda oruntutar meselesinde näbellilik getirýär.
1938-nji ýylda gadymy Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän Samarkant şäherinde doglan Kerimow alan bilimi boýunça ykdysatçydy. Ol 1989-njy ýylda Sowet respublikasy Özbegistanyň kommunistik partiýasynyň birinji sekretary bolmak bilen ýokary syýasy orna eýe boldy.
Ýokardan berlen buýruk esasynda geçen saýlaw bilen 1990-njy ýylda şol wagtky sowet respublikasynyň prezidentlik ornuny eýelän Kerimow döräp gelýän döwletde we geljekki on ýyllyklarda Özbegistanyň syýasatyna özüniň agalyk etmegi üçin şertler döretdi. Ol şonda: "Eger siz meni ertir prezident saýlaýsaňyz, onda maňa parlamenti bozmaga hukuk gerek. Onsoň hemme mesele menden çözüler" diýipdi.
Sowet Soýuzy dargap ugranda Kerimow 1991-nji ýylyň 31-nji awgustynda Özbegsitanyň garaşsyzlygyny yglan etdi. Şeýdip, ýurtda geçen ilkinji prezidentlik saýlawyny gazandy.
Onuň 25 ýyllykda her gezeginde sesleriň 90% çemesini alyp, täzeden prezidentlige saýlanmagyny Günbatar ne erkin, ne-de adalatly diýip ykrar etdi. Onuň iki gezekden artyk saýlanmagy hem jedellere getirdi, sebäbi Özbegistanyň konstitusiýasy boýunça prezidentiň iki möhletden artyk iş başynda bolmagy gadagan.
Mekir syýasy oýunçy Kerimow ýaňy garaşsyzlyga çykan Özbegistanda şübheli referendumlardan peýdalanmak, syýasy oppozisiýany zyýansyzlandyrmak, tankydy mediany ýok edip, mümkin bäsdeşlerini bir gyra itmek bilen öz güýç-gudratyny pugtalandyrdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departmenti adam hukuklary boýunça aprel aýynda çykaran ýyllyk hasabatynda Özbegistanda "prezident Yslam Kerimowyň ýolbaşçylygynda ýerine ýetiriji bölüm syýasy durmuşa agalyk we hökümetiň beýleki ugurlaryna doly diýerlik derejede kontrollyk edýär" diýdi.
Kerimowyň döwründe tussag edilen adamlaryň gynalmagynyň adaty zada öwrülendigi aýdylyp, Özbegistanyň sud sistemasy häli-şindi diýen ýaly halkara hukuk guramalary tarapynda tankyda uçrady. 2007-nji ýylda "Human Rights Watch" guramasy "Öwrülere ýer ýok: Özbegistanda gynalma we urlup-ýenjilmek" atly bir hasabat çap etdi.
Bu guramanyň Ženewadaky direktory Juliette De Riwero şonda Azatlyk Radiosynyň özbek gullugyna şeýle diýdi: "Hasabatdan esasy maksat tussaglaryň sistemalaýyn gynalýandygyny görkezmek, sud prossesiniň ähli etapynda tussaglaryň basyş astynda durýandygyny, olaryň gynama bilen deň ýagdaýda saklanýandygyny görkezmek".
Käbir adamlar Kerimowy özüniň rehimsiz howpsuzlyk çärelerini aklamak üçin, yslamçylykdan abanýan howpy bahana edinýänlikde aýypladylar. 1999-njy we 2004-nji ýyllarda partlan bombalardan we Özbegistanyň yslamçy hereketiniň 1999-njy we 2000-nji ýyllarda ýurda duýdansyz çozmagyndan soňra yslamçy toparlara zabunlyk bilen basyş edildi.
1990-ynjy ýyllaryň aýaklarynda radikal yslamçylara garşy göreşde gowşak hereket edýär diýilýän kanun çykaryjylara sögüp, Kerimow parlamentde: "Muny etmek niýetiňiz ýok bolsa, maňa bir tüpeň beriň, özüm olary kellelerinden atyp öldüreýin" diýdi.
Kerimow Waşington bilen arabaglanyşyk gurmak üçin, Özbegistanyň geografik ýerleşişinden hem peýdalandy. Ol 11-nji sentýabr hüjümlerine jogapkär edilen Al-Kaýda garşy Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygynda Owganystanda alnyp barylýan harby operasiýalara logistiki kömek bermegi teklip etdi.
Adam hukuklaryny goraýan aktiwistler amerikan resmilerini tranzit mümkinçiliginden peýdalanmak üçin, özbek prezidentiniň gabahat işlerine göz ýumýanlykda aýypladylar.
Ýurduň gündogarynda ýerleşýän Andijan şäherinde 2005-nji ýylyň maýynda turan uly protestler we garym-gatymlyk howpsuzlyk güýçleri tarapyndan rehimsizlik bilen basylyp ýatyryldy, ýüzlerçe adamyň ölendigi habar berildi.
Kerimow bu gyrgynçylyk barada halkara guramalary tarapyndan barlag geçirilmegine ýol bermän, tolgunmalaryň ýurt daşynda türgenleşdirilen yslamçy militantlar tarapyndan tutaşdyrylandygyny aýtdy.
Öňki Sowet Soýuzynyň sebitdäki ähli respublikalary, şeýle hem Owganystan bilen serhetdeş Özbegistan Merkezi Aziýada iň uly ýaragly güýçlere eýe we iň köp ilatly ýurt bolup durýar. Galyberse-de, ol aşa köp nebit-gaz çeşmesiniň üstünde otyr.
Kerimowyň ýolbaşçylygynda ýurduň regiona agalyk etmäge ýykgyn etmegi käwagtlar serhediň bozulmagyna, aýratyn-da suw meselesinde goňşular bilen duşmançylykly gatnaşyklara getirdi.
Daşkent ýygy-ýygydan yslamçy ekstremizme salgylanyp, özbek serhetlerini ýapmak bilen ýurduň öz ýaşaýjylaryny, şeýle hem dürli medeniýetli Fergana jülgesindäki goňşy döwletleri kyn ýagdaýa saldy.
Özbegistanyň tebigy gaz eksporty Kerimowa gurpsuzrak goňşulary bolan Gyrgyzystana we Täjigistana garanda ep-esli artykmaçlyk berip, pul tölenmänligi ýa başga jedeller sebäpli bu ýurtlara berilýän gaz ýygy-ýygydan kesildi durdy.
Goňşy döwletler Kerimowyň howpsuzlyk güýçlerini öz territoriýalarynda bolýan hüjümleri ýola goýýanlykda ýa özbek häkimiýetleri tarapyndan gözlenýän adamlary tutmak üçin, serhetden bikanun geçýänlikde aýypladylar.
Adam hukuklarynyň ýagdaýynyň tankytlanmagyna garamazdan, Özbegistanyň geografik ýerleşişi we energiýa baýlygy sebäpli hem Orsýet, hem-de Günbatar döwletleri Kerimow bilen ýakyn gatnaşyga synanyşdylar. Ýöne Kerimowyň alyp baran syýasaty Daşkent bilen Orsýetiň, Birleşen Ştatlaryň, Ýewropa Bileleşiginiň we halkra maliýe guramalarynyň arasynda köplenç oňuşmazlyk döretdi.
1990-njy ýyllarda Täjigistan graždanlyk urşunyň girdabyna düşdi. Gyrgyzystan bilen Gazagystan bolsa turýan protestler we prezidentler bilen parlamentiň arasyndaky dawa-jenjeller sebäpli hereketsiz galdylar. Merkezi Aziýanyň täze döräp gelýan döwletlerine oňňut üçin halkara guramalaryndan kömek gerek boldy. Emma Özbegistan uly durnuksyzlyklara uçraman, öz halkyny esasy harytlar we hyzmatlar, şol sanda tok we tebigy gaz bilen üpjün etmegi başardy. Ýöne synçylar zorlukly garşylyga şert döreden rehimsizlik bilen edilen zulum-sütem we ýaşaýyş derejesiniň pesligini aýtdylar.
Özbegistanda ykdysady reforma ýok diýlip tankytlandy, korrupsiýa bilen garyndaşparazlygyň giňden ýaýran ýeri hökmünde ýazgaryldy. Ol giň pagta senagatyndaky mejbury zähmet sebäpli hem häli-şindi diýen ýaly halkara hukuk toparlarynyň tankydyna sezewar boldy.
Kerimowyň iki gyzy Gülnara bilen Lolanyň sistemadan aşa köp bähbit görendiklerine ynanylýar.
Kerimowyň jemgyýetçilikde giňden tanalýan şahsyýet we söwdagär, wagty gelende kakasynyň oruntutary bolar diýlip çaklanan uly gyzy Gülnara 2014-nji ýyldan bäri köpüçlikde göze ilenok. Aýdylyşyna görä, ol öý tussaglygynda saklanýar. Munuň hem halkara korrupsiýa skandaly bilen baglanyşykly bolmagy mümkin.
28-nji awgustda özbek hökümeti prezident keselhana düşdi diýip, Kerimowyň saglyk ýagdaýy barada seýrek bildirişi bereninden bir gün soňra daşky dünýäni kakasynyň ýagdaýyndan habarly eden Lola Tillýaýewa-Kerimowa boldy.
Ol 29-njy awgustda öz Instagram hasabynda: "Onuň geljekki saglyk ýagdaýy hakda belli bir zady aýdardan entek ir" diýip ýazdy.
Ors, özbek we iňlis dillerinde edilen bellikde 28-nji awgustda keselhana düşen kakasynyň "ýagdaýynyň ep-esli derejede durnuklydygy" aýdylýardy.
Özbegistanyň UNESCO-daky ilçisi Tillýaýewa-Kerimowa adamlardan "çaklamalardan saklanyp" öz maşgalasynyň hususy sferasyny hormatlamagy sorady.


text:
24-nji ýanwarda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň maslahaty geçirildi we onda Akademiýanyň işiniň guramaçylygyna degişli meseleler maslahat edildi.
Türkmen metbugatynyň sahypalarynda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň ýurtda amala aşyrylýan progressiw özgerişlikleriň çäginde täze we möhüm ideýalary döretmekde, şeýle hem ýurduň intellektual mümkinçiliklerini netijeli ulanmakda möhüm rol oýnaýanlygy aýdylýar.
Ýurduň Ylymlar Akademiýasy “Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň işi” baradaky permana gol çekilip, 2007-nji ýylda dilkeldilipdi. Emma ol döwlet strukturasy hökmünde has soňrak, ýagny 2009-njy ýylyň 12-nji iýunynda prezidentiň gol çeken “Türkmenistanyň Ylymlar Akdemiýasyny dikeltmek baradaky” permany esasynda işläp başlady.
Şu günki gün Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynda üç bölümiň işläp düzülenligini, bölümleriň gumanitar we ykdysady ylymlar; fizika-matematika, himiýa, geologiýa we tehniki ylymlary; şeýle-de medisina, biologiýa we oba-hojalyk ylymlary ugurlaryndan işleýänligini Türkmenistanyň döwlet metbugaty ýazýar, emma Ylymlar Akademiýasynyň alyp barýan işleri barada takyk maglumat berilmeýär.
“Ylym we bilim hökümetiň üns merkezinde bolar”
Şu günki gün Türkmenistanyň hökümetiniň ylym we bilim baradaky pozisiýasy barada prezident G. Berdimuhamedow şeýle diýdi: “Ýurdumyzyň bilim we ylym ulgamlaryny dünýä derejesine çykarmak, ýaşlarymyzyň sazlaşykly ösmegi, dünýägaraýyşlarynyň giňelmegi üçin ähli şertleri döretmek meseleleri hemişe biziň üns merkezimizde bolar”.
Ylymlar Akademiýasynyň çäginde innowasion teklipleriň bankynyň döredilenligi hem habar berilýär. Şol teklipler bankyndan Ylymlar Akademiýasynyň işgärleriniň, şeýle-de dürli pudak institutlarynyň, senagat strukturalarynyň we ýokary okuw jaýlarynyň peýdalanyp biljegini TDH gullugy belleýär.
Maglumatda şeýle-de “Wirtual Ýüpek Ýoly” atly ylmy programmanyň çäginde milli ylym we bilim sistemasynyň döredilmeginiň ähmiýeti hem nygtalýar. Munuň maksady Türkmenistanyň ylym we bilim pudagy üçin bütewi informasion giňişligini döretmekden we ony halkara informasion jemgyýetçiligine aralaşdyrmakdan ybarat.
Şol bir wagtda-da käbir synçylar Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň dikeldilmegi ýurt üçin ylmy taýdan öňegidişlik bolan hem bolsa, bu strukturanyň halkara gatnaşyklar taýdan işinde aktiwliginiň göze ilmeýänligini belleýärler.
Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň agzasy, taryh ylymlarynyň doktory Artýom Ulunýan şeýle diýýär: “Gynansak-da, gumanitar ugurdan şeýle gatnaşyklar göze ilmeýär. Orsýetiň gumanitar alymlarynyň arasynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ýol açyljagyna uly umyt bar. Açyk hyzmatdaşlygyň alnyp barylmagy türkmen häkimiýetlerine bagly diýip pikir edýärin, eger muňa ýol berilse, anyk netijeler barada hem aýdyp bolar. Şu günki gün türkmen alymlarynyň meselem Orsýete gelýänligi göze ilmeýär. Halkara kontaktlaryň depginine bolsa, adatça, bilelikdäki proýektleriň ösüşi we alymlaryň saparlary hem bilelikdäki işleri esasynda baha berilýär”.
Has giňişleýin hyzmatdaşlyga isleg hem zerurlyk
Artýom Ulunýan garaşsyzlyk ýyllarynyň dowamynda Orsýetiň we Türkmenistanyň alymlary arasynda aktiw hyzmatdaşlyk alnyp barlan ugurlaryň arasynda arheologiýany belläp geçdi. Emma alymyň pikirne görä, şu günki gün has giňişleýin hyzmatdaşlyga hem isleg hem zeurulyk bar.
Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň taryhyna göz aýlasak, ol 1951-nji ýylda SSSR-iň Ylymlar Akademiýasynyň Türkmenistandaky filialynyň esasynda döredilipdi. Sowet Soýuzy dargansoň, Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasy 1998-nji ýylda S.Nyýazowyň permany bilen ýapylypdy.
Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň dikeldilmegi üçiň döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan, onuň prezidentliginiň ilkinji günlerinden başlap, uly işleriň amala aşyrylanlygy türkmen metbugatynyň maglumatlarynda nygtalýar.
Alymlar Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasy ýapylan döwründe-de onuň düzüminde bolan käbir institutlaryň işiniň dowam etdirilenligini we munuň esasan ýurt üçin strategik ugurlara degişli bolanlygyny belleýäler.
“Şu günki gün Ylymlar Akademiýasynyň dikeldilenligi barada däl-de, onuň kanunlaşdyrylanlygy barada aýtmak has dogry bolar diýip, pikir edýärin. Sebäbi Nyýazow döwründe-de ylmy işler alnyp barylýardy, emma çäklendirilen görnüşde we ýurduň esasy pudaklaryna gönükdirilýärdi. Ýöne nebit-gaz, himiýa senagaty ýaly esasy ugurlara şu günki gün hem esasy üns berilýänligi barada pikir döreýär. Umuman, Ylymlar Akademiýasynyň düzümi we alyp barýan işleri barada berilýän maglumatlar çäkli bolansoň, bu belli bir derejede düşnüksiz görünýär” diýip, A.Ulunýan aýtdy.
Türkmenistanda alnyp barylýan ylmy barlaglaryň esasy ugurlarynyň arasynda tebigy baýlyklary giňişleýin ulanmak, elektroenergiýa, dokma senagaty, transport aragatnaşygy, senagatyň awtomatlaşdyrylmagy, ekologiýa taýdan arassa we galyndysyz tehnologiýalary girizmek we medisina ugurlary agzalýar.


text:
Aşgabat, 1-nji ýanwar. «Türkmenportal».
1-nji ýanwardan Türkmenistanda benziniň bahasy 60% gymmatlap, indi onuň litri 1 manada deň boldy. Häzirki wagta çenli 95-lik benziniň litri 62 teňňä barabardy.
Täze ýylyň ilkinji güni bu meseläni ara alyp maslahatlaşmak daşary ýurtlaryň habar beriş serişdeleriniň esasy üns berýän täzelikleriniň birine öwrüldi. Dürli ýurtlaryň žurnalistleri Türkmenistanda ýangyjyň bahasynyň gymmatlandygy hakyndaky habara giň jemgyýetçiligiň ünsüni çekip, uzak ýyllaryň dowamynda biziň ýurdumyzyň benziniň arzanlygy babatda “rekordçy” bolandygyny nygtaýarlar. Şeýle-de hatda häzirki wagtda onuň bahasy gymmatlansoňam Türkmenistanyň benziniň iň arzan ýeri bolmagynda galýandygyny aýdýarlar.


text:
Gökdepe etrabynyň Yzgant obasynda ýerleşýän Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky Medeniýet köşgünde Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar gurmasynyň Merkezi Geňeşiniň Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde Milli bahar baýramy mynasybetli ýurdumyzyň orta mekdepleriniň 1-4-nji synplarynda okaýan okuwçy gyzlaryň arasynda “Iň eýjejik gyzjagaz-2015” atly bäsleşigiň döwlet tapgyry geçirildi. Bäsleşige ýurdumyzyň welaýatlarynda we Aşgabat şäherinde geçirilen tapgyrlarynda ýeňiş gazanan gyzjagazlaryň 12-si gatnaşdy.
Bäsleşik üç şert boýunça geçirildi. Onuň birinji şertinde Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan tutumly işleri, mähribam Watanymyzy, bagtly çagalygy hem-de dost doganlygy wasp edýän aýdym-sazly çykyşy ýerine ýetirdiler. Çagalar bäsleşigiň ikinji şerti boýunça milli egin-eşikleri goşgynyň hem-de aýdymyň üsti bilen wasp etdiler. Üçünji şertde bolsa, goşgulary çeper okamakda ýaryşdylar.
Baş baýraga Kaka etrabyndaky 17-nji orta mekdebiň 2-nji synp okuwçysy Bahargül Ýusupowa mynasyp boldy. Birinji orny Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabyndaky 34-nji orta mekdebiň 4-nji synp okuwçysy Ogulbossan Garahanowa, ikinji orny Saýat etrabyndaky 6-njy orta mekdebiň 1-nji synp okuwçysy Nurana Amanowa we üçünji orny Türkmenbaşy şäherindäki 2-nji orta mekdebiň 4-nji synp okuwçysy Şäperi Toýgulyýewa eýelediler.
Ýeňijilere Hormat hatlary we sowgatlar gowşuryldy. Bäsleşige gatnaşyp, oňat çykyş edenleriň hemmesi höweslendiriji baýraga mynasyp boldy.
“Iň eýjejik gyzjagaz — 2015” atly bäsleşikden biziň portalymyzyň taýýarlan fotoreportajyny synlamagy unutmaň!
“Iň eýjejik gyzjagaz-2015” atly bäsleşigiň döwlet tapgyryndan fotoreportaž


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň howpsuzlyk agentligi Pakistandaky “Talyban” güýçleriniň Owganystandaky ýaragly toparlara ýörite janyndan geçen hüjümçileri satýandyklaryny aýdyp, beýanat ýaýratdy.
Bu baradaky beýanatynda Owganystanyň howpsuzlyk boýunça milli departamenti pula satylan we partlama amala aşyrmaklygy planlaşdyran Pakistanyň bir raýatynyň Owganystanyň Paktiýa welaýatynda ele salnandygyny aýdýar.
Bu departamentiň şol ele salnan hüjümçiniň sözlerine salgylanyp aýtmagyna görä, Pakistandaky “Talyban” toparlary bu ýurtda türgenleşik geçen ajalyna kaýyl hüjümçileriň her birini Owganystandaky söweşijilere 70 müň dollar bilen 93 müň dollaryň aralygynda satýan ekenler.


text:
Ukrainada Azatlyk we Mertebe güni bellenilýär. Bu gün 2013-nji ýylda ozalky prezident Wiktor Ýanukowiçiň çetleşmegine getiren Ýewromaýdan protestleriniň ýyl dönümi ýatlanýar.
Hökümet resmileri, Maýdan protestlerine gatnaşyjylar we adaty raýatlar 21-nji noýabrda Kiýewde geçirilýän ýörite çärelere gatnaşarlar. Şeýle-de bu gün protestleriň dowamynda hökümet güýçleri bilen çaknyşyklaryň dowamynda heläk bolan demonstrantlaryň hatyrasyna “Nepis ýüzlük” monumentine gül desseleri goýular.
2013-nji ýylda Ýanukowiç Kiýewiň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosasiýa şertnamasyny baglaşmajakdygyny yglan etmeginden soňra, Ýewromaýdan hereketi başlanypdy.
Ýanukowiç 2014-nji ýylda häkimiýetden çetleşdirilenden soňra, Russiýa gaçdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Goşma serkerdeler ştabynyň başlygy, general Martin Dempsiý we Britaniýanyň daşary işler ministri Uilýam Heýg Ysraýyly Eýranyň ýadro programmasyna garşy hüjüm etmezlige çagyrdylar.
Ýekşenbe güni CNN-e beren interwýusynda Dempsiý Eýrana hüjüm etmäge Ysraýylyň mümkinçiliginiň bardygyny, ýöne haýsydyr bir hüjümiň Eýranyň ýadro programmasyny diňe iki ýyla yza çekip biljekdigini aýtdy.
BBC-de eden çykyşynda Heýg “Eýranyň garşysyna häzir hüjüm gurnamak Ysraýyl üçin paýhaslylyk däl” diýip belledi.
Dempsiý bilen Heýg Eýrana garşy girizilen täze halkara sanksiýalarynyň täsir edip başlamagy üçin köpräk wagtyň gerekdigini nygtadylar.
Eýranyň ýadro programmasy barada Ysraýylyň aladasy gitdigiçe artýar. Ysraýyl Tähranyň ýadro ýaragyny edinip, ony Ysraýyla garşy ulanmak mümkinçiliginden, şeýle hem ýewreý döwletine garşy Eýranyň raketa atmagyndan ýa-da Ysraýylyň ýakynynda ýerleşýän “Hamas” ýa-da “Hizbullah” wekillerini raketa ýaragy bilen üpjün etmeginden howatyrlanýar.


text:
Türkmenistanyň “Adalat” gazetiniň ozalky baş redaktory Hudaýberdi Gurbandurdyýew ýedi ýyl bendilikden soň azatlyga goýberildi. Bu barada türkmen metbugatynda hiç zat aýdylmaýar, emma ýerli çeşmeler onuň 1-nji awgustda Aşgabatdaky öýüne gelendigini aýdýarlar.
Žurnalist Hudaýberdi Gurbandurdyýew 2005-nji ýylyň tomsunda, öňki wise-premýer Rejep Saparowa garşy açylan jenaýat işi bilen baglylykda jogapkärçilige çekildi.
Rejep Saparow, 2005-nji ýylyň iýulynda ýaýradylan resmi habara görä, 1 million amerikan dollaryna çenli para almakda we bikanun ýarag saklamakda aýyplanyp, ýapyk sudda 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
“Adalat” gazetindäki adalatsyzlyk
Şol wagtky prezident Saparmyrat Nyýazowyň telewideniýe arkaly ile ýetirilen sözlerinden çen tutulsa, H. Gurbandurdyýewiň günäsi Ministrler kabinetiniň başlygynyň öňki orunbasary Rejep Saparow bilen duşuşan adama “Adalat” gazetiniň ştatdan daşary habarçysynyň şahadatnamasyny bikanun bermegi bolup durýar.
Prezident Nyýazow Gurbandurdyýewe “gep-gybat etmezligi, onda-munda öýkelän kişi bolmazlygy” tabşyryp, oňa ýolbaşçy işiň berilmejegini, ýöne iş berjekdiklerini hem sözüne goşupdy.
Şol wagt prezident Nyýazowyň žurnalist Gurbandurdyýewe bildiren aýyplamasynyň näderejede hakykata laýyk gelýändigi barada garaşsyz çeşmelerden maglumat alyp bolmandy.
Mundanam başga, döwlet eýeçiligindäki türkmen metbugaty “Adalat” gazetiniň öňki baş redaktorynyň garşysyna gozgalan jenaýät işi, geçirilen sud seljerişligi, oňa kesilen iş, çykarylan höküm barada hem maglumat bermedi.
Komsomoldan başlanan iş
Hudaýberdi Gurbandurdyýew 1982-nji ýylda Türkmen döwlet uniwersitetiniň türkmen filologiýasy fakultetini tamamlap, ilki komsomol işinde işledi. Kärdeşleri onuň žurnalistlik karýerasynyň Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat sekretary wezipesinden başlanandygyny, türkmen telewideniýesinde kanunçylyk barada taýýarlanýan ýörite gepleşikleri alyp barandygyny we şol ýerden hem “Adalat” gazetine gelendigini aýdýarlar.
Ýerli çeşmeleriň maglumatyna görä, H. Gurbandurdyýew Mary bilen Tejeniň aralygyndaky Gulanly obasynda sürgünlikde bolup, özüne sud tarapyndan berlen jeza möhletini doly ýerine ýetiripdir.
Ýene bir žurnalist
H. Gurbandurdyýewiň azatlyga çykmazyndan biraz öň, maý aýynda başga-da bir žurnalistiň, Täçmämmet Hürmenowyň hem dört ýyl türme tussaglygyny tamamlap, maşgalasyna gowşandygy aýdylýar.
Hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew T. Hürmenowyň türmä basylmazyndan öň Türkmenistanyň Döwlet neşirýat gullugynyň direktory bolup işländigini aýtdy. Türkmen metbugaty bu žurnalistiň işi barada hem maglumat bermedi.
Türmede haýsy žurnalistler galdy?
Hukuk goraýjy guramalar häzir Türkmenistanda türmede saklanýan žurnalistler barada alada bildirip, 2002-nji ýylda prezident Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän jenaýat işi bilen ilteşiklilikde azatlykdan mahrum edilen öňki žurnalistler we diplomatlar Boris Şyhmyradow, Serdar Rahymow, Batyr Berdiýew dagynyň işine gaýtadan seredilmegine çagyrýarlar
.
Şeýle-de, hukuk toparlary Türkmenistandaky şahsyýet kulty barada dokumental film taýýarlaýan fransuz žurnalistleri bilen hyzmatdaşlyk saklanlaryndan soň, türkmen häkimiýetleri tarapyndan ýykgynçylyk işlerinde aýyplanan Annagurban Amangylyjow, Sapardurdy Hajyýew dagy barada alada bildirýärler.


text:
2017-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň şu gün geçirilen giňişleýin mejlisinde 2016-njy ýylyň jemleri jemlendi. Onda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň döwlet Baştutanymyzyň beren anyk tabşyryklary we görkezmeleri babatda şu döwürde ýerine ýetirilen işler baradaky hasabatlary diňlendi.
Mejlisiň gün tertibine ýurdumyzyň howpsuzlygyny we asuda durmuşyny üpjün etmek, harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny has-da berkitmek bilen bagly meseleler girizildi. Mundan başga-da, Täze, 2017-nji ýyl üçin esasy çäreler we wezipeler kesgitlenildi.
Mejlisde Watanymyzyň mukaddes serhetlerini hüşgärlik bilen goramak wezipesini ýerine ýetirýän serhet goşunlarynyň şahsy düzüminiň ussatlygyny we söweşe ukyplylygyny artdyrmak boýunça alnyp barlan işler barada hasabat berildi. Şeýle hem ähli zerur şertleri özünde jemleýän serhet galalarynyň täze binalarynyň we serhetçiler üçin ýaşaýyş jaýlarynyň gurlup ulanmaga berlendigini habar berildi. Neşe serişdeleriniň hem-de psihotrop maddalaryň ýaýradylmagynyň öňüni almak, hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edilen 2017-nji ýylda zyýanly endiklerden ygtybarly goralmagyny üpjün etmek boýunça geçirýän işleri barada aýratyn durlup geçildi. Döwlet durmuşynyň ähli ulgamlarynda kanunçylygyň berk berjaý edilişine gözegçiligi güýçlendirmek boýunça görlen çäreler, şeýle hem bu ugurda alnyp barylýan işleri has-da kämilleşdirmek, prokuratura işgärleriniň hünär derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly durmuşa geçirilýän çäreler barada habar berildi.
Döwlet Howpsuzlyk geňeşiniň giňişleýin mejlisiniň dowamynda Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň kazyýetleriniň kazylaryny wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hem-de olara hünär derejelerini bermek hakyndaky Permana gol çekdi.
Ýurdumyzda ulag-üstaşyr geçelgeleriniň artdyrylýandygyny nazarda tutup, harytlary gümrük taýdan resmileşdirmek hem-de raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almak, olara ýurdumyzyň raýatlygyny bermek baradaky kanundan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler barada aýdyldy.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edilen şu ýylda ýurdumyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilmeginiň möhüm ähmiýete eýedigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ähli düzümleriniň Aziýa ýaryşlarynyň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegi, ýaryşlaryň geçirilýän günlerinde degişli tertip-düzgüniň ýola goýulmagy bilen baglanyşykly meselelerde wajyp orun eýeleýändigini belledi.
Mejlisiň çäklerinde döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň harby gullukçylaryny döwlet sylaglary bilen sylaglamak we olara harby atlary dakmak hakynda resminamalara we “Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň harby bölümleriniň söweşjeň baýdaklaryny döretmek we olaryň teswirlerini hem-de şekillerini tassyklamak hakyndaky” Permana gol çekdi.
Habarlar
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde 2016-njy ýylda harby we hukuk goraýjy edaralaryň alyp baran işleriniň netijeleri seljerildi
2017-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň şu gün geçirilen giňişleýin mejlisinde 2016-njy ýylyň jemleri jemlendi. Onda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň döwlet Baştutanymyzyň beren anyk tabşyryklary we görkezmeleri babatda şu döwürde ýerine ýetirilen işler baradaky hasabatlary diňlendi.


text:
Bir hepde gowrak mundan öň alty aýyň jemlerine bagyşlanyp, giňeldilen hökümet maslahaty geçirildi.
Duşuşyk prezidentiň permanlary, görkezmeleri, tabşyryklary bilen tamamlandy. Prezident ýokary derejeli ýolbaşçylara bir hepde dynç almaga görkezme berdi. Öz golastyndaky işgärlerini şunuň ýaly köpçülikleýin häsiýetde hezzetlemäni, belki, häzirki zaman syýasy taryh bilýänem däldir. Tizara Awaza dynç almaga G.Berdimuhamedowyň özüniňem gidendigi belli boldy.
Iň esasy başlyk kabinetinde işläp otyrka, beýleki ýolbaşçylaryň ählisi iş ýerinde bolaýmaly. Türkmenistanyň tutuş ýolbaşçylar toplumynyň kollektiwleýin dynç alyş prosesinde ähmiýeti kiçi bolmadyk ýene bir ýagdaý ýüze çykdy. Ýüzlerçe, belki-de, müňlerçe ululy-kiçili başlyklar ýurduň saýlantgy şypahanalaryna ugradyldy.
Ýolbaşçylaryň esasy bölegi hem parlamentiň deputatlarynyň aglabasy “Awazada” täze gurlan sagaldyş merkezlerinde ornaşdy, prezidentiň özem şol ýerde dynç aldy. Ol diňe bir dynç almady, G.Berdimuhamedow “Serdar” otelinde hökümet başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň ýolbaşçylary, Balkan welaýat häkimi hem “Awaza” milli turistik zolak boýunça komitetiň başlygy bilen maslahat geçirdi.
Jikme-jikler
Şu ýerde-de köpçülikleýin dynç alyş aksiýasynyň käbir jikme-jikleri aýan boldy. Mejlisiň başlygy Akja Nurberdiýewa “Awazada” parlamentiň agzalarynyň dynç alýandygy, deputatlaryň käbiriniň “Arçman”, “Ýyly suw” şypahanalarynda, “Baýramaly” şypahanasynda saglygyny dikeldýändigi barada prezidente hasabat berdi.
Prezidentiň inisiatiwasy bilen amala aşyrylýan özgerişleriň netijesinde şypahanalaryň täzelenendigini A.Nurberdiýewa G.Berdimuhamedowa ýatlatdy. Ol bularyň hemmesini jemleýji jümläniň öňünden aýtdy. Sözüniň soňunda bolsa tutuş deputatlar korpusynyň adyndan şeýle ajaýyp dynç alşa mümkinçilik döredendigi üçin G.Berdimuhamedowa çuňňur minnetdarlyk bildirdi. Minnetdarlyk estafetasyny soň hökümet başlygynyň orunbasary Orazow alyp göterdi. Onuň yzyndan wise-premýerler M.Ýazmuhammedowa, N.Şagulyýew döwlet baştutanyna taňryýalkasyn aýtdylar.
Ýönekeý soraglar
Kaşaň binalarda, gowy şertlerde gurnalan dynç alyş üçin başlyga tüýs ýürekden aýdylýan minnetdarlyk sözleri, göräýmäge, ýönekeý soraglary döredýär. Ozaly bilen: “Ýüzlerçe, belki, müňlerçe ýolbaşçy kimiň hasabyna dynç aldyka?” diýen sowal peýda bolýar. Eger ol býujetiň hasabyna bolsa, tölegi haýsy edara eder? Ol döwletiň umumy pul balansyna nähili täsir ýetirer? Şunuň ýaly aksiýanyň ýöne-möne pula durmaýandygyny çak etmek kyn däl. Ýolbaşçylaryň dynç alşy üçin harç edilen maliýe serişdeleri barada kim kimiň öňünde hasabat berer?
Elbetde, bu soraglara jogap ýok: beýleki köp sanly maglumatlar ýaly bu sanlaram býurokratik apparatda ýitirim bolsa gerek. Prezidentiň öz sadyk gullaryna sahylyk bilen eçilen bu dynç alşy gizlin hasaplar boýunça geçip, beýleki döwlet syrlarynyň saklanýan arhiwlerindäki tekjelerde özüne orun tapar. Sebäbi ýurduň halk hojalygyna degişli möhüm hasap-hespleriň köpüsi häzirem hojaýynyň ynamdar ammarynda gizlin saklanylýar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýerli maglumatalara görä, eýran häkimiýetleri belli kinorežissýor Asgar Farhadiniň tamamlanmadyk filmine berlen rugsady yzyna aldy.
Aýdylmagyna görä, režissýor Eýranyň oppozisiýadaky Ýaşyllar hereketi barada oňyn gürrüň edipdir.
Medeniýet ministriniň orunbasary Jawad Şamakdari Farhadiniň «Nader Simin bilen aýrylyşýar» atly filmi režissýoryň golaýda bolan sylag dabarasynda aýdan «nälaýyk sözleri» sebäpli öz ygtyýarnamasyny ýitirdi diýipdir.
Farhadi, aýdylmagyna görä, Berlinde geçen halkara kino festiwalynda öz «Elli hakynda» atly filmi üçin 2009-njy ýylyň iň gowy režissýory diýen sylag berlende Eýranda köp özgerişlik görmek isleýändigini aýdypdyr.


text:
Penşenbe güni Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy Azerbaýjanyň häkimiýetlerini Ýewropa Sudunyň çykaran kararyny äsgermezlik etmekde we oppozision žurnalist Eýnulla Fatullaýewi tussaglykdan boşatmazlykda tankytlap beýanat ýaýratdy.
ÝHHG guramasynyň media azatlygy boýunça wekili Dunja Mijatowiç bu barada ýaýradan beýanatynda Azerbaýjanyň häkimiýetleriniň diňe bir ynsan hukuklary boýunça Ýewropa Sudunyň kararyny ýerine ýetirmezlik bilen hem çäklenmän, eýsem žurnalist Eýnulla Fatullaýewe uly basyş görkezmeklerini-de dowam etdirýändiklerini belläpdir.
2007-nji ýylda tussag edilen Eýnulla Fatullaýewe başda ýurduň häkimiýetleriniň şahsyýete ýalan töhmet atmak we terrorçylyk bilen meşgullanmak ýaly işlerde aýyplama bildirendiklerine garamazdan, birneme soňra häkimiýetler bu aýyplamalary ýatyryp, oňa neşe maddalaryny saklamak jenaýatçylygynda aýyplama bildirdiler.


text:
Ysraýylyň daşary işler ministri Awigdor Liberman Bakuwa iki günlük sapar edýär. Saparyň dowamynda ýokary derejeli azeri resmileri bilen iki ýurduň özara gatanşyklary maslahat ediler.
Mundan bir aý öň ABŞ-nyň “Foreign Policy” neşirinde Eýrana garşy edilip bilinäýjek harby hüjüm bilen baglylykda Ysraýylyň Azerbaýjanyň aerodromlaryny ulanmaga ygtyýarlyk alandygy barada maglumat peýda bolupdy. Bu habary hem Ysraýyl, hem Azerbaýjan ret etdi.
Şol bir wagtda, Ysraýylyň Azerbaýjana 1.6 milliard dollar möçberinde ýarag satmak boýunça ylalaşyk baglaşandygy baradaky habarlar ýaýransoň, Tähran bilen Bakuwyň gatnaşyklaryna dartgynlylyk aralaşypdy.