text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aziýanyň çempionatynyň ilkinji gününde türkmen samboçylary 23 medal gazanyp, umumy toparlaýyn hasapda öňe saýlandylar
Şu gün paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginiň başa-baş söweş sungatlary toplumynda sambo boýunça Aziýanyň çempionatyna badalga berildi. Çempionat 17 ýurtdan 400 töweregi türgeni özünde jemleýär. Ýaryşyň ilkinji güni Türkmenistanly türgenler 23 medala— dokuz altyn, ýedi kümüş we ýedi bürünç medala eýe boldular. Bu bolsa ildeşlerimiziň umumy toparlaýyn hasapda birinji orna ynamly çykmagyny üpjün etdi.
Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň düzüminde Muhammet Kössekow, Sapa Sapaýew, Ahmet Taňryberdiýew, Çarymyrat Annagurbanow, Margarita Filippowa, Zöhre Mätreýimowa, Gülbahar Mätreýimowa, Dinara Jumadurdyýewa, hem-de Nilufar Muhiddinowa hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna çykdylar. Maksatjan Öwlüýägulyýew, Mergen Joraýew, Göwher Atdaýewa, Dinara Hallyýewa, Ogulgerek Nurmedowa, Farida Mämmedowa hem-de Mähriban Gurbanowa kümüş medala mynasyp boldular. Alty Altyýew, Kuwwat Gurbanow, Nyýazmyrat Şahmyradow, Arslan Hojamämmedow, Begenç Annaýew, Kadyr Rejepgulyýew, Arslan Hojanyýazow bürünç medala eýe boldular.
Test ýaryşlar: Sambo boýunça Aziýanyň çempionaty Fotogalereýa / Synag ýaryşlary / 80 sany surat
Ilkini synag çäresi – Türkmenistanyň birinji orny eýelän, 26-njy maýdan 30-njy maý aralygynda Olimpiýa şäherjiginiň söweş sungaty toplumynda geçirilen sambo boýunça Aziýa çempionatydyr. Sambo boýunça Aziýa çempionatyna, 17 döwletden 500-den köpräk türgen gatnaşdy, toparlaýyn hasapda ýeňişi türkmen watandaşlarymyz gazandylar. Olar jemi medalla...
Habarlar #ASC2016
- Soňky habarlar
Türkmen samboçylary Aziýada öňdäki orunda barýandyklaryny subut etdiler29 Maý, 2016 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndy topary birinji orunda29 Maý, 2016 (20:55)
- Soňky habarlar
Aziýa çempionatynyň final tutluşyklary türkmen samboçylaryna täze altyn medallary getirdi29 Maý, 2016 (18:17)
- Soňky habarlar
Aýsoltan Garçowowanyň we Dinara Rozykulowanyň altyn medallary29 Maý, 2016 (16:15)
- Soňky habarlar
Sambo boýunça Aziýa çempionatynda ýetginjekler toparynda şu günki ilkinji ýeňijiler aýan boldy29 Maý, 2016 (15:45)
- Soňky habarlar
Çärýek we ýarym final bäsleşikleriniň netijeleri29 Maý, 2016 (14:53)
- Soňky habarlar
Finalda çykyş etjek türgenleriň birnäçesi belli edildi29 Maý, 2016 (14:53)
- Soňky habarlar
Sambo boýunça Aziýanyň çempionaty: üçünji gün29 Maý, 2016 (14:52)
- Soňky habarlar
Sambo boýunça Aziýa çempionatynyň iki gününde biziň ýygyndy toparymyz 44 medal -13 altyn, 18 kümüş we 13 bürünç medal gazandylar28 Maý, 2016 (21:30)
- Soňky habarlar
Gülnar Haýytbaýewa we Begenç Begaliýew Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň gaznasyna ýene iki altyn medal goşdular28 Maý, 2016 (21:29)
- Soňky habarlar
Sambo boýunça Aziýa çempionatynyň ikinji gününiň agşamky bölegi: erkekler we zenanlar toparlarynda jemleýji bäsleşikler28 Maý, 2016 (18:40)
- Soňky habarlar
Aziýa çempionatynda medallaryň sany boýunça türkmen samboçylary öňde barýar28 Maý, 2016 (17:12)
- Soňky habarlar
Sambo boýunça Aziýa çempionatyndan28 Maý, 2016 (13:10)
- Soňky habarlar
Aziýanyň çempionatynyň ilkinji gününde türkmen samboçylary 23 medal gazanyp, umumy toparlaýyn hasapda öňe saýlandylar27 Maý, 2016 (22:21)
- Soňky habarlar
Türkmen samboçysy Zöhre Mätreýimowa altyn medala mynasyp boldy27 Maý, 2016 (22:11)
- Soňky habarlar
Söweş sambosy boýunça Çarymyrat Annagurbanow final tutluşygynda owadan ýeňiş gazandy27 Maý, 2016 (21:24)
- Soňky habarlar
Erkekleriň we zenanlaryň arasynda birnäçe agram derejelerinde geçirilen final tutluşyklary çempionatyň ýeňijilerini kesgitledi27 Maý, 2016 (21:19)
- Soňky habarlar
Ýetginjeklerimiz milli ýygyndymyza ikinji altyn medaly getirdiler27 Maý, 2016 (14:09)
- Soňky habarlar
Sport sambosy boýunça erkekleriň we ýetginjekleriň arasynda baýrakly orunda göreşiň netijeleri27 Maý, 2016 (13:54)
- Soňky habarlar
Çempionatda söweş sambosy boýunça finalda çykyş etmeli türgenleriň birnäçesi belli boldy27 Maý, 2016 (13:52)


c: text/html

text:
Azerbaýjanyň demirgazyk-gündogaryndaky Guba şäherinde polisiýa protestçileri dargatmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulandy we suw toplaryny atdy.
Polisiýa bilen protestçileriň arasynda dörän çaknyşykda azyndan bir žurnalistiň ýaralanandygy habar berilýär.
Protestçiler ýerli häkim Rauf Habilowyň işden çekilmegini talap etdiler. Olar hökümet binasynyň aýnalaryny döwüp, Habilowyň öý emläklerini ýakdylar.
Guba şäherine paýtagt Bakuwdan we ýurduň beýleki künjeklerinden goşmaça howpsuzlyk güýçleriniň ugradylandygy habar berilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aşgabat, 01.02.2015. “Türkmenportal”.
2010-njy ýyl — Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ilkinji resmi sapary bilen Fransiýa Respublikasyna ugrady.
1994-nji ýyl — Şengen Ylalaşygy güýje girdi.
1973-nji ýyl — taryhda ilkinji gezek Londonyň gaznalyk biržasy söwdalara gatnaşmaga zenen brokere rugsat berdi.
1958-nji ýyl — ABŞ ýeriň emeli hemrasyny özbaşdak uçuran ikinji döwlet boldy.
1949-njy ýyl — RSA şereketi ilkinji winil plastinkasyny çykardy
1946-njy ýyl — Trýugwe Li BMG-niň ilkinji baş sekretary boldy.
1931-nji ýyl — “Mosfilm” kinostudiýasy açyldy.
1930-njy ýyl — “Taýms” ilkinji krosswordy çap edýär.
1926-njy ýyl — Gyrgyzystan ASSR-i döredildi.
1896-njy ýyl — Puççininiň “Bogema” operasynyň ilkinji görkezilişi (Turin).
1893-nji ýyl — Tomas Edison dünýäde ilkinji kinostudiýany açýar (“Gara Mariýa”).
1884-nji ýyl — Iňlis diliniň Oksford sözlüginiň ilkinji neşiri çap edilýär.
1865-nji ýyl — ABŞ-da milli azatlyk güni her ýyl 1-nji fewralda bellenilýär. Şol gün prezident Awraam Linkoln kongressiň ABŞ-nyň Konstitusiýasyna gulçulygyň ýatyrylýandygy baradaky 13-nji düzedişi girizmek baradaky rezolýusiýasyna gol çekdi.
1814-njy ýyl — çap edilen güni lord Baýronyň “Korsarynyň” 10 000 nusgasy satylýar.
1709-njy ýyl — Ýuwaş ummanyň ýaşalmaýan adasyndan soňlugy bilen Robinzon Kruzanyň gelejekki keşbine öwrülen matras Aleksandr Selkirk tapyldy.
Alžir — Ewakuirlemegiň güni.


text:
Türkmenistanyň futbol çempionatynyň ikinji aýlawynyň başlanandygyny mälim eden 10 –njy tapgyryň ilkinji oýun gününi Aşgabatda we Türkmenbaşyda geçirilen duşuşyklar bilen tamamlandy.
Paýtagtda milli çempionatda ilkinji gezek çykyş edýän “Hazyna” ýurduň häzirki çempiony “Altyn asyry” kabul etdi. Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň toparyna ýedinji ýeňiş getiren pökgüleri Süleýman Muhadow geçirdi we 10 pökgi bilen öňde barýan “Balkanyň” oýunçysy Myrat Ýagşyýewiň yzydan ýetdi. Garşydaş topardan bir pökgini Guwanç Abylow geçirdi. Netijede 1:2 hasabynda “Hazynany” ýeňen “Altyn asyr” esasy garşydaşlary “Ahal” bilen “Şagadamdan” 6 utuk öňe saýlandy.
Deňizýaka futbolçylar bolsa bu tapgyrda öz meýdanynda 5:2 hasabynda “Daşogzy” ýeňdiler. Bu duşuşykda iki dubl (Bir oýunda iki pökgi geçirmek) hasaba alyndy. Şeýle netijelilik bilen ýer eýelerinden Hemra Amanmämmedow, myhmanlardan bolsa Ibragim Ibragimow tapawutlandylar.
Milli çempionatyň 10-njy tapgyry 9-njy maýda “Aşgabat” — “Merw” we “Balkan” — HTTU duşuşyklary bilen jemlener.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
“Hazyna” – “Altyn asyr” – 1:2 (0:1)
8-nji maý. Aşgabat. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň stadiony. 300 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Guwanç Abylow 65 – Süleýman Muhadow 9, 69.
Duýduryş alanlar: Döwran Orazalyýew 58, Guwanç Rejepow 77 – Döwletgeldi Durdyýew 59, Selim Nurmyradow 63, Süleýman Muhadow 82.
Emin: Babanazar Haknazarow.
Gözegçi emin: Çaryýar Ataýew.
«Şagadam» – «Daşoguz» – 5:2 (2:0)
8-nji maý. Türkmenbaşy etraby. «Sport desgasy». 150 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Tirkeş Muhammetberdiýew 8, Hemra Amanmämmedow 38 (11 metrlik urgudan), 63, Döwlet Baýramow 60, Ýewgeniý Tkaçenko 90+2 – Ibragim Ibragimow 78, 80 .
Duýduryş alanlar: Ýunus Orazmämmedow 73 – Merdan Rejepbaýew 38.
Emin: Ruslan Ereşow.
Gözegçi emin: Öwez Gylyçmyradow.


text:
Eýranyň demirgazykdaky Mazandaran welaýatynda dokma senagatynyň 750 çemesi işçisi gubernatoryň edarasynyň öňüne proteste ýygnandy.
Azatlyk Radiosynyň Pars gullugy ol işçileriň 10 aý bäri berilmeýän aýlyklaryny talap edýändigini aýdýar.
Germaniýada ýaşaýan zähmet hukuklary anaolisti Heşmatulla Raesi, ýurduň parlamentinde aýdylan statistiki maglumatalara görä, Eýranyň dokma senagaty kärhanlarynyň 90 prosent çemesiniň çökmegiň öň ýanynda durandygyny aýdýar.
Ol bu senagatyň şeýle agyr ýagdaýa düşmegine hökümetiň alyp baran syýasatynyň sebäp bolandygyny aýdýar.


text:
Žurnalyň ýolbaşçysy: "Indi ýalaňaç suratlar çap edilmez" diýýär.
"Plaýboý" hakyky edebiýat we amaly-haşam žurnalyna öwrüldi
1953-nji ýyldan bäri dynç alyş we durmuşy ugurlarda neşir edilip gelinýän "Plaýboý" žurnaly öňküsi ýaly indi diňe erkek adamlara niýetlenilmez.
Žurnal mundan beýläk diňe žurnalistleriň geçirýän barlaglary, tanymal eserler, söhbetdeşlikler, "ýaşlaryň amaly-haşam sungatyna barha artýan ünsi", suratkeşleriň eserleri barasynda materiallary çap eder.
"Plaýboý" žurnalynyň täze ýolbaşçysy Skot Flanders, "New Ýork Times" gazetine beren beýanatynda žurnalyň mundan beýläk dynç alyş žurnaly ýaly görünmejekdigini aýan edip: "Dynç alyş žurnallaryň ugry boýunça göreş alyp bardyk we ony gazandyk. "Plaýboý" žurnaly indi brend menejmenti firmasyna öwrüldi" diýýär.
Bu žurnal eýýäm köp wagtdan bäri özüni dynç alyş žurnallarynyň arasyndan çete çekip başlapdy.
Žurnalyň çap eden söhbetdeşlikleri
1969-njy ýylyň dekabr aýynda edebiýat tankytçysy Leslie Fiedleriň postmodern edebiýatyň manifesti hasaplanýan "Serhetleri aýyryň, berkitmeleri ýok ediň" atly makalasy haýsam bolsa bir edebiýat žurnalynda däl-de, hut "Plaýboý" žurnalynda çap edilipdi.
1960-njy ýyllarda "Plaýboý" žurnalynyň çap eden söhbetdeşlikleriniň arasynda Nabokow, Şweitser, Žofef Heller, Margaret Atwud, Haruki Murakami, Kurt Wonnegut we beýleki ýazyjylar bilen bir hatarda, Martin Lýuter King, Malkolm X, Amerikan milletparaz partiýasyny döreden Jorj Linkoln Rokwell, şol döwürde prezidentlige dalaş eden Jimmy Karter ýaly şahsyýetler orun alypdy.
2006-njy ýylda žurnalda tanymal amerikan ýazyjysy we professor Sam Lipsaýtyň hekaýasy çap edilipdi.
2014-nji ýylda bolsa "Plaýboý" özüniň baş sahypasyndan ýalaňaç adamlaryň suratlaryny aýyrýandygyny yglan edipdi.
Žurnalyň dynç alyş ugrundan has salykatly ugra geçýändigi bu hepde resmi derejede tassyk boldy.
Daşary ýurt metbugatynda bu habar "Hoş gal, Plaýboý" sözbaşysy bilen çap edildi. Şeýle-de "Plaýboýda” ýalaňaç suratlar könede galdy" ýa-da "Plaýboý" žurnalynyň internet döwründäki ironiki ahyry" görnüşli sözbaşyly materiallary çap eden neşirler hem bar.


text:
Gojaman daglaryň başyndan inýän Etrek, Sumbar, Çendir derýalaryň melhemli suwy müňýyllyklaryň dowamynda gaýalaryň daşyny ýonup, täsin jülgeleri döredipdirler. Daglaryň kertlerinden akýan çeşmeler edil gan damarlar ýaly topraga siňip, tebigaty janlandyrýar. Rowaýatlara beslenen Paraw, Dehistan, Bezeglidere, Garrygala hem Gerkez sebitleri Magtymguly Pyragynyň, Zelili şahyryň, Seýitnazar Seýdiniň ömri we döredijiligi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Bu owadan, keramatly ýerleriň şöhratly taryhy, beýik şahsyýetleriň ruhy wesýetleri, gözel tebigatyň keşpleri suratkeş Meret Gylyjowyň döredijiligine möwç berýär. Zehinli suratkeşiň döredijilik ýoly grafika sungatyndan başlanypdyr. Köp ýyllaryň dowamynda suratkeşiň grafikanyň basma usulynda çap edilen eserleri we karrikatura - degişme suratlary Türkmenistanyň hem-de daşary ýurt çeperçilik sergilerinde görkezilipdir, gazet-žurnallaryň sahypalarynda çap edilipdir.
Grafika sungatynyň ulgamynda at gazanyp, Meret Gylyjowyň höwesi kem-kemden nakgaşçylyk sungatyna aralaşýar. Özüniň ýaşaýyş baradaky oýlanmalary, kalbyndaky duýgylary doly ýagdaýda açyp, äşgär etmek üçin grafikanyň çeperçilik dilini unutman, suratkeş reňkli dünýäniň bark urýan keşbini suratlandyrýar. Eýýam ýigriminji asyryň togsanynjy ýyllaryndan bäri ezber suratkeş nakgaşçylyk sungatynda özboluşly ýoluny tapyp, diňe öz ýüreginiň duýgularyny diňläp işleýär.
Meret Gylyjowyň nakgaşçylyk döredijiligini bäş tapgyra ýa-da dogrusyny aýtsak bäş görnüşli timarlaýyş hem teswirleme sypatlara eýedir - suratkeş nakgaşçylygyň realizm, sýurrealizm, puantilizm, abstraksionizm, simwolizm çeperçilik akymlaryň düzgünleri boýunça işläp, milli äheňli eserleri döredýär.
Suratkeşiň ilkibaşda döreden eserleri oba durmuşynyň pursatlary iki-üç saýlama reňkleriň esasynda beýan edilipdir. Reňk mukdarynyň azlygy, reňk tygşytlylygy eseriň many-mazmunyny birnäçe uşak göwrümlere bölmän bitewi keşpleriň sudurynda jemlemäge mümkinçilik berýär. Şonuň ýaly eserler suratkeşiň çeperçilik teswirlemesiniň birinji görnüşine degşlidir. Birnäçe ýyllaryň dowamynda suratkeş türkmeniň gadymdan gelýän haly we keçe sungatynyň nagşlama ulgamyny öwrenip, öz döredijiligini üýtgedýär. Türkmen gelin-gyzlaryň el hünäriniň nagşlarynda dünýä gurluşy baradaky syrly düşünjeleri halynyň, keçäniň, keşdeleriň her bir çitimine salnypdyr. Amaly-haşam sungatynyň nyşanalyk häsiýetini ulanyp, suratkeş nagyşlaryň taslamasynda dürli keşpleri suratlandyrýar.
Meret Gylyjowyň "Maşgala", "Küýzegärler", "Çopan", "Joralar", "Düýedarlar", "Posa", "Gyzykly kitap", "Owlakly gyz", "Kerwenbaşy", "Üç akyldar" atly nakgaşçylyk eserlerinde görkezilýän adamlaryň keşbi, janly we jansyz tebigatyň şekilleri çabyt-donlaryň, kürte-çyrpylaryň, tahýa-börükleriň, külalçylygyň hem-de halyçylygyň milli nagşlama kanunlarynyň esasynda düzülýär. Bu eserleriň tapawutly aýratynlygy "goçak" nagşlardan emele gelýän şekilleriň sudury we taslama sazlaşygydyr.
Türkmeniň milli sungatyndan itergi alyp, suratkeş belli bir tapan çeperçilik usulynda saklanman, onuň döredijiligine orta asyr syrçaly mozaika sungatynyň äheňleri mahsus bolýar. Kendiriň tekizligi tükeniksiz reňkli böleklerden ybarat bolup, onuň reňkli jümmüşinde başda göze ilmeýän şekiller döreýär. Eseriň meýdany köp görnüşli böleklere paýlanyp, reňkli tegmiltlerden öwüsýän zolaklar, adamlaryň keşpleri hem tebigatyň görnüşleri düzülýär.
Bir reňkli bölekleriň serhetinde başga reňkleriň öwüsginlerini serpikýärler. Suratkeşiň döredijiliginde türkmen gelin-gyzlaryň dogabitdi owadanlygy, maşgala ojagynyň ýylysyny saklaýan zenanlaryň asylly, agras häsiýeti hem ýüzleriniň nury wasp edilýär. Mozaika äheňinde döredilen "Türkmen gelinleri", "Gopuzyň owazy", "Dagly gelinler", " Ýaşlyk", "Zenan kalbynyň owazlary", "Oba durmuşy" ýaly eserleriň reňk teswirlenişi gadymy Dehistan keramikasynyň syrçaly örtügini ýatladýar. Meret Gylyjowyň eserlerinde suratlandyrylýan durmuş wakalary, dürli hadysalary adamzadyň gursagyndaky wyždanyna, niýetine hem ruhy arassalygyna sepleşendir. "Zenan häsiýetleri" atly eserinde türkmen gelin-gyzlaryň durmuşdaky, maşgaladaky tutýan ornuny, mertebesini pelsepeçilik taýdan sypatlandyrýar. Ösümlik dünýäsi-agaçlaryň, şahalaryň, ýapraklaryň şekilleri bilen zenanlaryň täsin keşplerini suratlandyrypdyr.
"Direg" atly eserinde asmana, Güne tarap ymtylýan, toprakdan güýç alýan ýaş agaç iki sany ýykylyp barýan garry agaçlary saklaýar. Hawa, bu suratda adamlaryň keşbi çekilmändir, aýlawly manyda berilýän hadysalar adamzady gurşap alýan dünýäni, ýaşaýşy şöhlelendirýär. Suratkeş türkmen maşgalasynyň adaty bolan terbiýeçilik, ahlaklyk derejesini şekillendiriş serişdeleriň üsti bilen kesgitleýär. Zenanlaryň owadan syratyny, görmegeýligini "Hazar gözeli", "Mylaýym şemal" atly eserlerde tebigatyň gözelligine utgaşdyrýar.
Meret Gylyjowyň suratkeşlik ýörelgesi türkmen halkynyň ruhy we maddy medeniýetinden gözbaş alyp, dünýäniň küýseýän ynsanperwerlik gymmatlyklary we arzuwlary bilen baglydyr.
23 февраля 2015
Hakyky türkmen mekdebi, öz ýoly nakgaşyň ! Gyzykly eserler.


text:
Yragyň howpsuzlyk resmileri we tire ýaşululary YD jeňçileriniň Anbar welaýatynda azyndan 85 adamy öldürendiklerini aýdýarlar.
Al-Bou Nimr tiresiniň ýaşulusy Şeýh Naim al-Gaud 1-nji noýabrda YD jeňçileriniň bir gün öň Ras al-Maa obasynda bosgunçylykda ýaşaýan 50 tiredeşini öldürendiklerini aýtdy.
Al-Gaud YD jeňçileriniň olary öz toparlarynyň Hit şäheriniň töweregindäki ilerlemesine garşy durmakda aýyplandyklaryny aýtdy.
Anbar geňeşiniň agzasy Faleh al-Issawi Ras al-Maa obasynda adam öldürilendigini tassyk etdi.
Adyny aýtmazlygy soran howpsuzlyk resmisi bolsa, Anbar welaýatynda bir köpçülik mazaryndan ýene 33 jesediň tapylandygyny aýtdy.


text:
Özbegistanyň raýaty Ulugbek Kodirow
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň federal sudy asly özbegistanly 21 ýaşly Ulugbek Kodirowa prezident Barak Obamany öldürmek barada haýbat atmakda hem-de bikanun ýarag götermekde jenaýat aýyplamasyny bildirdi.
Birleşen Ştatlaryň resmileri Alabama ştatynyň Birmingam şäheriniň sudýasynyň oňa hepdäniň sişenbe güni ABŞ-nyň prezidentiniň janyna kast etjekdigi barada dört gezek haýbat atmakda günä bildirendigini mälim etdiler.
Mundan daşary, Ulugbek Kodirowa bikanun ýagdaýda birnäçe granat hem-de M15 awtomat ýaragyny saklandygy üçinem jenaýat aýyplamasy bildirilipdir.
Resmi beýanatda aýdylmagyna görä, Kodirow 13-nji iýulda Alabama ştatyndaky “Leeds” myhmanhanasynda, ABŞ-nyň howpsuzlyk güýçleri bilen işleşýän gizlin agentden ýarag satyn alandan soň, tussag edilipdir.
Oňa prezident Obama garşy her bir haýbaty üçin 5 ýyla çenli, saklan bikanun ýaraglarynyň hersi üçin bolsa 10 ýyl türme tussaglygy garaşýar.
Amerikan resmileriniň maglumatynda özbek raýaty Ulugbek Kodirowyň 2010-njy ýylyň aprelinden bäri Birleşen Ştatlarda bikanun ýaşandygy aýdylýar.
Maglumata görä, öz okuw jaýyna barmaly möhletinde barmandygy üçin, onuň student wizasynyň güýji 2010-njy ýylyň aprelinde ýatyrylypdyr.


text:
Medisina ätiýaçlandyryş sistemasyny reforma etmek boýunça Kongress tarapyndan düýn kabul edilen kanun proýektine şu gün ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň gol çekmegine garaşylýar.
Waşingtonda boljak şol dabara reformany goldan kongressmenler we senatorlar gatnaşar.
Obamanyň administrasiýasy tarapyndan teklip edilen täze kanun şu wagta çenli medisina ätiýaçlandyryşy bolmadyk 30 million amerikalyny hökmany medisina ätiýaçlandyryş sistemasyna goşar.
Respublikanlar reforma garşy bolup çykyş etdiler hem reformanyň döwlet býujetine artykmaç agyr ýük boljakdygyny öňe sürdüler.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron halkara jemgyýetçiligi liwiýa lideri Muammar Kaddafini öz halkyny «gyrmakdan» saklamaly diýdi.
Kameron Londonda owgan prezidenti Hamid Karzaý bilen çykyş eden metbugat ýygnagynda «Polkownik Kaddafiniň uçarlary we dikuçar pulemýotlaryny ulanyp, öz halkyny gyryp bilmegi kabul ederliksiz» diýdi.
Ol bu sözleri Karzaýyň Britaniýa resmi saparyna başlaýan wagtynda aýtdy.
Karzaý bu ýurda Owganystandaky dikeldiş we howpsuzlyk tagallalary, şol sanda bu işde Britaniýanyň kömegi barada maslahatlaşmaga geldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2010-njy ýylyň üstünlikli bolanlygyny Täze ýyl ýüzlenmesinde belledi.
Prezident milli umumy içerki önümçilik, gurluşyk, transport we aragatnaşyk, energetika, nebit-gaz senagaty, dokma senagaty, oba hojalygy ýaly milli ykdysady ugurlary bilen bir hatarda daşary syýasy we ykdysady ugurlaryň hem üstünlikler bilen tapawutlananlygyny nygtady.
2010-njy ýylda Türkmenistan daşary syýastyna ünsi güýçlendirdi. Aşgabat daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen esasan hem söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklaryny pugtalandyrmak işini 2011-nji ýylda hem dowam etdirmekçi. Bu barada türkmen metbugatynda habar berildi.
Pekin ýakynlaşýar
Regional we halkara metbugatynyň sahypalarynda Türkmenistanyň alyp barýan energiýa hyzmatdaşlygyna aýratyn ýer berildi. ABŞ-nyň “The New York Times” gazeti Hytaýyň Merkezi Aziýada, şol sanda Türkmenistanda amala aşyrýan energiýa strategiýasyna üns berýär.
“The New York Times” Hytaýyň öz ykdysady ösüşini güýçlendirmek we energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek strategiýasynyň çäginde soňky ýyllarda iki regional gaz geçirijä eýe bolandygyny, Türkmenistandan uzynlygy 1,760 kilometrden aşýan gaz geçirijisini çekip, bu ýurdy 30 ýyllap her ýyl 40 milliard kubmetrden gaz akdyrmaga borçly edenligini we dünýäde iň iri gaz ýataklarynyň biri hasaplanýan Günorta Ýolöten gaz ýatagyny özleşdirmek üçin lisenziýa eýe bolandygyny ýazýar.
Azerbaýjanyň “Trend” habar agentliginiň maglumatynda Ýewraziýany energiýa bilen durnukly üpjün etmek ugrunda Türkmenistanyň geçen ýylda oýnan roluna üns berilýär we Aşgabatda ÝHHG-niň Baş sekretary Peren de Brişambonyň gatnaşmagynda Merkezi Aziýada regional hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak boýunça halkara forumynyň geçirilenligi bellenýär.
Orsýet we Eýran
“Trend” agentliginiň maglumatynda Orsýetiň soňky ýyllarda Türkmenistandan gaz satyn almagyny azaltmagynyň we 2010-njy ýylyň oktýabr aýynda Hazarýaka gaz geçirijisiniň gurluşygyny yza tesdirenligini yglan etmeginiň Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşiginiň “Nabukko” proýektine tarap öwrülmegine itergi bolanlygy bellenýär.
Türkmenistanyň regional energiýa hyzmatdaşlarynyň ýene biri bolan Eýranyň resmi delegasiýasynyň Türkmenistanyň paýtagty Aşgabada eden sapary hem käbir metbugatlaryň üns merkezine düşdi.
30-njy dekabrda Aşgabada Eýran Yslam Respublikasynyň nebit-gaz ministri we Milli gaz kompaniýasynyň başlygy Jawad Ojiniň ýolbaşçylygynda baran resmi topar türkmen tarapy bilen energiýa hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek meselesini maslahat etdi.
Türkmen prezidenti Türkmenistandan Eýrana tarap gurlup, geçen ýylyň başynda işe girizilen ikinji gaz geçirijisiniň 2010-njy ýylyň dowamynda durmuşa geçirilen 180 industrial proýektiň arasyndaky esasy ornuny belledi diýip, “Fars News” agentligi ýazýar.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi hem-de Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bergidar Gresiýany öz borçlaryny ýerine ýetirmäge çagyrdylar.
Parižde geçirilen ikitaraplaýyn gepleşiklerde Fransiýanyň we Germaniýanyň liderleri Ýewrokomissiýa, Ýewropanyň merkezi banky we Halkara pul gaznasy bilen Afinanyň haýdan-haý ylalaşyga gol goýmalydygyny nygtadylar.
Bu iki döwlet Gresiýanyň ýewrozonada galmagynyň tarapdary.
Afinada ýekşenbe güni geçirilen gepleşiklerde bolsa Gresiýanyň häkimiýet başyndaky kaolisiýa talap edilýän reforma meselesinde ylalaşyga gelmek başartmady.


text:
Polisiýa demirgazyk Owganystanda owgan hem daşary ýurt güýçleri tarapyndan geçirilen operasiýada 60 çemesi “Talyban” pitneçisiniň öldürilendigini, 100-den gowragynyň bolsa ýaralanandygyny aýdýar.
Demirgazyk zonasy komandasynyň polisiýa başlygynyň orunbasary, general Mohammad Ali Razaýi Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna “60-dan 70-e çenli pitneçiniň, şol sanda “Talyban” we daşary ýurt söweşijeleriniň öldürilendigini, 110 çemesi pitneçiniň bolsa ýaralanandygyny aýtdy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleri hem bu aýdylýanlary tassyk etdi.
Mundan başga, HHKG-nyň beýanatynda birinji gün geçirilen operasiýada 30 pitneçiniň tussag edilendigi aýdylýar.


text:
Edebi lakam — tahallus ýazyjynyň, şahyryň ýasama ady bolmak bilen, dünýä, aýratyn hem, Gündogar edebiýatynda giňden ýaýrandyr. Onuň mysallaryny öz köne edebiýatymyzdan islendik mekdep okuwçysy-da getirip biler: Döwletmämmet-Azady, Magtymguly-Pyragy, Nurmuhammet-Andalyp, Mämmetweli-Kemine we ş.m. Lakamlaryň soňra çyn atdan has ýörgünli ulanylandygy, ýagny onuň edebilikden ebedilige öwrülendigi-de mälimdir.
Žurnalist Aşyrguly Baýryýew, Aşgabat, 2010-njy ýyl.
Lakam alynmagynyň sebäbi-de, onuň saýlanyşynyň usuly-da dürli-dürlüdir. 20-nji asyryň başlarynda türkmen milli metbugaty döräp ugran uçurlary ýazyjy-şahyrlarymyz gazet-žurnallarda edebi lakam bilen hem çykyş edipdirler. Olar bilen tanyşmak okyjylar üçin gyzyksyz bolmasa gerek. Ilkinji habarçylar hökmünde çykyş eden şol awtorlaryň edebi lakam saýlap alanlarynda nähili akyla eýerendiklerini, olaryň sebäplerini çaklamagy okyjylaryň özlerine goýup, özümiň dürli çeşmelerden çöplän maglumatlarymy hödürleýärin.
Edebiýatymyzyň taryhyna-da Mollamurt tahallusy bilen giren şahyryň çyn adynyň Allaberen Hojanyýazdygyny bilýän köp däldir. Onuň habarçy hökmünde azyndan dört Akýal, Öwütli, Nesihatly, Saragtly lakamlaryny ulanandygyny bilýänler ondanam azdyr.
Kepje sakgal, Ýelken gulak, Akjyn lakamlaryna Berdi Kerbabaýewiň, Pişgemurt, Leňňeç, Garaçy lakamlaryna bolsa Garaja Burunowyň duwlanandygy bellidir.
Türkmenistanyň Ýazyjylar birleşiginiň ilkinji başlygy hasaplanýan şahyr Hojanepes Çaryýew Daşdeşen diýen ýekeje lakamdan peýdalanypdyr. Belli edebiýatçy, şahyr, kyssaçy Abdylhekim Gulmuhammedowyň Ala ýabyly, ýazyjy Agahan Durdyýewiň hem Kirpi diýen bir lakamy bolupdyr.
Ýakup Nasyrly Il ogly, Otaýly, Durdy Agamämmedow Musallat, Towky ýaly iki lakam bilen çäklenipdirler.
Ýazan habarlaryna, hatlaryna, replikalaryna, satiriki goşgularyna we ş.m. eserlerine meşhur şorta şahyrlar Ata Salyh Sübse, Meşhur, Habarçy; Ata Köpek Mergen Ýyndam möjek, Keýgen telpek, Joý-joý; görnükli ýazyjy Ata Gowşut Jeýhun, A.Aman, Aňkaw; Ata Berdi ogly Böwürslen, Burkaz, Misgin diýen üç lakamy goýupdyrlar.
Sapar Bekdurdy diýen habarçy, belki-de ilkinji žurnalistlerimiziň biri, lakam sany boýunça öz döwürdeşlerinden has ozduryp, metbugatda Ýylgyn, Obadaş, Tanyş, Belet, Gören, Eşiden diýen alty lakam bilen çykyş edipdir.Baha kesiler
Ýeri gelende aýtsam, şu setirleriň awtory Aşyrguly Baýryýew geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň ortalarynda bu özboluşly “rekordy” tozana garmaga mejbur bolupdy. Hawa, şol wagtlar adym, familiýam hökümdar Saparmyrat Nyýazowyň gözüne gelmänsoň, edebi lakamy ulanmaga mejbur bolupdym. Ýogsam şol ýyllar “Diýar” žurnalynyň edebiýat, sungat we publisistika bölüminiň redaktorydym. Dogry, olar asyryň ýigrimi-otuzynjy ýyllardakydan tapawutlylykda lakama garanyňda asyl atlara golaýdy. Olary ýadymda galyşyna görä sanaýyn: Baýrammämmet Saryýew, Wezir Garajaýew, Çopanoglan Mämmedow, Warkaz Sarybag, Öwezjan Baýramow, Öwez Atdaýew, Gulaşyr Baýramow we ş.m.
Asyryň ahyrlarynda Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky ýeke-täk habarçysy merhum Saparmyrat Öwezberdiýewiň üsti bilen radionyň “Diňleýjilerimiz bize ýazýarlar” we beýleki rubrikalaryna iberen materiallaryma goýan ýasama atlarymdan Öwez Saryýewden özgesi ýadymda-da galmady. Galar ýaly hem däl. Çünki olary her bir materialda diýen ýaly üýtgedip durmaly bolupdym. Olaryň originallaryny bolsa ýakyp ýoklamaly bolýardym.
Lakam bilen çykyş etmegi, material ýazmagy gorkaklyk hasaplaýanam bardyr. Ýewropada bosgunlykda ýaşaýan bir ildeşimiz ‘lakam bilen her kimem çykyş edip biler, gep meniň ýaly öz adyň bilen çykyş etmekde’ diýen terzdäki teýenesini, elbetde, oňlamaýaryn. Nyýazowyň zabun, zalym režiminde lakamam seni gorap bilmeýär. Ýöne her niçik bolsa-da, doly öz sesim bilen çykyş edip başlaýançam, ynsanlyk we žurnalistlik borjumy berjaý etmekden ötri lakama duwlanmaly bolupdym.
Edebi lakam ebedilige eýe bolmasa-da, oňa wagt ýagşydan-ýamandan baha keser diýip umyt edýärin.Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynyň Pendi daýhanbirleşiginiň ortasyndan geçýan ýaby – nowhanany gazmak işi indi 3-4 gün bäri yzy üzülmezden dowam etdirilýär. Ýerli ýaşaýjylaryň öz ekinlerini suwarmak üçin ulanýan bu ýabyndan suwuň gowy akmagy üçin, onuň gyrmança basan ýerleri ýörite hakyna tutulan agyr tehnika arkaly gazylyp giňeldilýär we çuňaldylýar.
Nowhana ýaby gazmak işleri ekinleri suwarmaly döwür göz öňünde tutulyp, irgözinden geçirilse-de, bu işiň talaba laýyk alnyp barylmaýandygy sebäpli, onuň töwerekdäki ilata ýetirýän oňaýsyz taraplary hem ýok däl.
Nowhananyň mellek ýerlerine ýakyn ýerleşýändigi sebäpli, ýapdan çykarylýan palçykdan depeler döreýär we töwerekdäki howlularyň haýatlary ýumrulýar. Ardylyp çykarylan läbik palçygyň ýabyň boýundaky ekin ýerlerine dökülýän gezekleri-de seýrek däl.
Läbik palçyk
Adatça, ýap gazýan ekskawator her ýyl nowhananyň bir gyrasyndan geçirilmeli we nowhanadan çykýan gum iki tarapa deňlenip, ýabyň gyrasyna endigan ýerleşdirilip, berkidilip gidilmeli. Emma häzirki gazym işleriniň netijesinde läbik palçyk ýabyň diňe bir gyrasyna üýşürilýär.
“Meniň öýüm nowhananyň gyrasynda ýerleşýär, emma indi ýyldan-ýyla ekskawatoryň gazym işleriniň geçirilmegi sebäpli, öýümiň töweregine gum üýşüp gidýär. Her gezek gazyjy traktor gelende, meniň mellegimiň haýatyny ýykyp gidýär, mellekdäki miweli baglaryma zyýan ýetirýär. Emma o tarapdan bolsa näme üçindir ekskawator eýýam 20 ýyldan bäri ýöredilmeýär” diýip, 40 ýaşlaryndaky pendili ildeşimiz Aman gürrüň berýär.
Gumuň ýabyň iki gyrasyna deň paýlanmaýanlygy obanyň käbir işgärlerini hem alada goýýar. Sebäbi pes tarapdan suwuň bol gelen halatlarynda kenary böwsüp, suw agyp gidýär we ençeme hojalyklaryň melleklerini suw almak bilen zyýan ýetirýär. Aýdylmagyna görä, öňki ýyllarda suwuň kenardan agmagy eýýäm ençeme gezek gaýtalanypdyr.
Ilatyň arzyna “gulak salynmaýar”
Pendili Agamammediň gürrüňine görä, ýerli ýaşaýjylaryň bu baradaky arzlaryna garamazadan, ilatyň arzyna hiç hili gulak salynmaýar, hatda gazym işleri geçirilýärkä şol ýerde bolup, işe gözegçilik etmeli jogapkär ýolbaşçy hem bu taýda görünmeýär.
Ýyllar boýy bir tarapdan ýöredilýän ekskawatoryň öz yzynda üýşürip gidýän gumy, her ýyl üsti ýetirilip, käbir ýaşaýjylaryň mellekleri daralýar we bu ýagdaý soňra ençeme dawalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolýar.
Nowhana obany başdan-aýak kesip geçýär. Oba ilaty bu ýapdan öz melleklerini suwarýar, obany agyz suwy bilen üpjün edýänem şu ýap. Nowhananyň suwy bulanyk bolansoň, ol ýygy-ýygydan gazylyp durmasa, ony gyrmança basyp, gömülýar. Galyberse-de, onuň gyrasyndan has uzakdaky hojalyklar hem bu ýapdan çekilen joýalardan suw bilen üpjün edilýär.


text:
31-nji awgustda “Talyban” hereketi bu toparyň lideri Molla Mohammad Omaryň ölüminiň gizlenendigini we onuň Owganystanyň aňtaw gulluklary tarapyndan öňe sürleni ýaly 2013-nji ýylda ölendigini tassyklady.
Gürrüňi edilýän söweşiji topar Molla Omaryň adyndan şu ýylyň iýul aýyna çenli beýanatlary ýaýratmagy dowam etdirýärdi. Şol bir wagtda Omar 2001-nji ýylda “Talyban” hereketi Kabuldaky häkimiýetden agdarylany bäri köpçülikde görünmeýärdi.
“Talyban” hereketiniň ýaýradan beýanatynda Molla Omaryň 2013-nji ýylyň 23-nji aprelinde heläk bolandygy mälim edilýär.
Beýanatda “Talyban” hereketiniň “ýokary derejeli geňeşiniň birnäçe agzasy” we dini alymlar Molla Omaryň ölümini “gizlemek we muny toparyň içindäki çäkli adamlara mälim etmek barada karara gelipdiler” diýilýär.
Şeýle-de, beýanatda bu kararyň kabul edilmegine NATO güýçleriniň 2014-nji ýylyň ahyryna Owganystandaky uruş missiýasyny tamamlajakdygyny yglan etmegi sebäp boldy diýilýär.


text:
Amnesty International, ýagny Halkara Günägeçiş guramasy täze ýaýradan ýyllyk hasabatynda esasan güýçli ýurtlaryň arasyndaky syýasy çekeleşigiň adam hukuklaryna ýetirýän ýaramaz täsirine üns berýär.
Penşenbe güni Londonda ýaýradylan we 159 ýurdy öz içine alýan şol hasabatda dünýäniň güýçli ýurtlarynyň adam hukuklary bilen bagly kanuny äsgermezliginiň dünýäde adalatyň ýaýbaňlanmagyna ýaramaz täsirini ýetiriýänligi aýdylýar.
Bu guramanyň hasabatynda postsowet ýurtlary barada çap edilen maglumatda esasanam Orsýet, Gazagystan we Gyrgyzystandaky ýagdaýlara üns berlip, şol ýurtlarda 2009-njy ýylda hem adam gynamalar boýunça dürli wakalaryň ýüze çykanlygy aýdylýar.
Amnesty International guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysynyň orunbasary Andrea Huberiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Orsýetde žurnalistleriň öldürilýänligi baradaky wakalar barada, umuman aýdylanda, derňewler geçirilmedi, ýagny kimdir birine garşy ýeterlik çäre görülmedi.
“Regionda ýerleşýän beýleki ýurtlarda hem žurnalistler we hukuk goraýjy aktiwistler huligançylyk ýaly etmişlerde aýyplanyp, gynamalara, gorkuzmalara, ýanamalara we tussaglyga sezewar edildiler” diýip, Huber aýdýar.
Türkmenistandaky ýagdaýlar
Şol hasabatda Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan bilen bir hatarda Türkmenistandaky ýagdaýlara hem üns çekilýär.
Amnesty International guramasynyň maglumatyna görä, türkmen resmileri 2002-nji ýylda öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşyk diýilýän bilen bagly tussag edilen adamlar barada maglumat bermezligini dowam etdirdi.
Amnesty International guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysynyň orunbasary Andrea Huber Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde türkmen hökümetiniň diňe bendiler barada maglumat bermezlik bilen çäklenmän, daşary ýurtlarda sürgünlikde ýaşaýan türkmenleriň Türkmenistandaky maşgala agzalaryna-da basyş edilýänligini öňe sürýär.
Halkara Günägeçiş, ýagny Amnesty International guramasynyň täze ýaýradan hasabatynyň Türkmenistan bilen bagly böleginde aýratynam wyždan ýesirleri barada gürrüň edilýär.
Maglumatda aýdylyşyna görä, “Aktiwist Andreý Zatoka 29-njy oktiýabrda ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilen diňlenişikde “huligançylykda” aýyplanyp bäş ýyl möhlet bilen türme tussaglygyna höküm edildi. Emma ol halkara jemgyýetçiliginiň basyşy sebäpli boşadyldy, ýöne Zatoka bilen onuň maşgala agzalary Türkmenistany terk etmäge mejbur boldular”.
Amnesty Internationalyň maglumatynda daşky gurşawy goraýjy aktiwist Zatokanyň Türkmenistanyň çäginden çykmagy söz berensoň, azat edilenligi we şunlukda onuň Orsýete göçüp gidenligi aýdylýar.
Amnesty International guramasy hukuk goraýjy aktiwist Annagurban Amangylyjowyň we Sapardurdy Hajyýewiň henizem türme tussaglygynda saklanýanlygyna ünsi çekýär.
Metbugatyň çäklendirilmegi
Amnesty International aýratynam Türkmenistanda köpçülikleýin habar serişdeleriniň döwlet eýeçiliginde galmaklygyny dowam etdirýänligini we netijede bu ýurtda bolup geçýän wakalar hakda doly maglumat almaklygyň gaty kyndygyny belleýär.
Andrea Huberiň aýtmagyna görä, bu gurama Türkmenistandaky adam hukuklarynyň kemsidilmegi bilen bagly maglumat toplanynda dürli çäklendirmeler bilen ýüzbe-ýüz bolýar. “Iň esasy mesele-da hukuk goraýjy aktiwistleriň berk gözegçilik astynda saklanmagydyr, bu olaryň ýurtda bolup geçýän wakalar barada daşary ýurtlara maglumat ýetirmegini has kynlaşdyrýar.”
Andreý Huber Türkmenistanda iş alyp barýan garaşsyz žurnalistlere, halkara habar beriş serişdeleriniň habarçylaryna uly päsgelçilikleriň döredilýändigini, olaryň bu ýurda giriş-çykyşlaryna ýiti çäklendirmeleriň girizilýändigini belleýär.
Amnesty International guramasy şeýle ýagdaýlar sebäpli Türkmenistan bilen bagly işini dowam etdirjekdigini nygtaýar.


text:
Döwlet statistikasy işgärleriniň hünär synagy
Işgärleriň hünär derejesini barlap görmek maksady bilen, 2011-nji ýylyň aprel–maý aýlarynda Statistika baradaky döwlet komitetiniň ähli işgärleriniň hünär synagy geçirildi. Hünär synagy Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň merkezi edarasynyň, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň Statistika müdirlikleriniň, etraplaryň we şäherleriň statistika bölümleriniň işgärleriniň hünär synagy hakyndaky düzgünnama laýyklykda amala aşyryldy. Hünär synagy tapgyrlaýyn geçirildi.
Merkezi edaranyň pudaklaýyn bölüm birlikleriniň we sebitleýin müdirlikleriň ýolbaşçy işgärleriniň (müdirlikleriň başlyklarynyň we olaryň orunbasarlarynyň, bölüm başlyklarynyň) hünär synagy söhbetdeşlik görnüşinde, ýolbaşçy däl işgärleriň hünär synaglary bolsa kompýuterde test görnüşinde amala aşyryldy.
Merkezi topar tarapyndan hünär synagyny geçirmegiň tertibi Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň merkezi edarasynyň bölüm we düzüm birlikleriniň we sebitleýin statistika edaralarynyň ýolbaşçylarynyň eýeleýän wezipesine laýyklygyny bahalandyrmagyň aşakdaky ölçeglerine esaslandy:
- işgäriň hünär derejesine edilýän resmi talaplara laýyklygy – iş stažy we başgalar;
- öňki hünär synagyndan häzirki wagta çenli aralykdaky döwürde öz işine döredijilikli çemeleşmek:
а) merkezi edaranyň pudaklaýyn müdirlikleriniň we bölümleriniň ýolbaşçylary üçin – degişli düzüm bölüm birliginde usulyýet we usuly häsiýetli işläp düzmeleriň, statistiki hasabatyň täze formalarynyň, hem-de täze görkezijileriň, ornaşdyrylyş tejribesiniň barlygy, usulýet işleriniň çap edilmegi, statistiki seljeriş işleriniň ýerine ýetirilişi, statistiki hasaba alyşyň halkara standartlarynyň we statistiki maglumatlary işlemegiň täze kompýuter programmalarynyň ornaşdyrylmagy, elektron maglumatlar binýadynyň döredilmegi we ýagdaýy, usulýet geňeşiniň işine gatnaşylmagy;
б) sebitleýin statistika müdirlikleriniň başlyklary we olaryň orunbasarlary, sebitleýin müdirlikleriň bölüm başlyklary hem-de etrap (şäher) statistika bölümleriniň başlyklary üçin – statistiki gözegçiligiň usullary boýunça düşündiriş işleriniň geçirilmegi, statistiki hasaba alyşy guramak boýunça usuly resminamalaryň barlygy, olary saklamagyň we işgärler üçin elýeterliligini üpjün etmegiň düzgünleriniň berjaý edilmegi;
- işgärler bilen işlemek – hünärmen işgärler bilen üpjünçilik, işgärleriň öz işlerine jogapkärçilikli çemeleşmegi, zähmet gatnaşyklarynyň düzgünleriniň berjaý edilmegi;
- statistiki işleriň guralyşynyň ýagdaýy – özünden aşakda/ýokarda durýan statistika edaralary bilen aragatnaşyk, pudaklaýyn ýa-da funksional bölüm birlikleri bilen gorizantal aragatnaşyk, statistiki gözegçilik bilen gurşalyp alyş we onuň hili, ýerlerde seminarlaryň we maslahat beriş işleriniň geçirilmegi, statistiki maglumatlaryň anyklygyny barlamagyň meýilnamalaşdyrylyşy we guralyşy, maglumatlar binýadynyň ýagdaýy, döwürleýin statistiki ýygyndylaryň goýberlişi we hili;
- statistikanyň nazaryýeti, pudaklaýyn statistika, ykdysadyýet, Türkmenistanyň Hökümetiniň sosial-ykdysady syýasaty boýunça bilimleri.
Hünärmenleriň hünär synagy degişli programma boýunça kompýutere girizilen sowallara synag tabşyryjynyň jogap bermegi görnüşinde geçirildi. Türkmenistanyň Hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze Galkynyş eýýamyndaky ykdysady taglymaty, Türkmenistanyň Konstitusiýasy, “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin milli maksatnamasy”, “Döwlet statistikasy hakynda” Türkmenistanyň kanuny, ykdysadyýet we sosial ýaýraw boýunça kadalaşdyryş we kanunçylyk binýady, statistikanyň nazaryýet esaslary, statistiki maglumatlary ýygnamagyň, işlemegiň we seljermegiň usullary boýunça, statistika ulgamynda döwlet dolandyryş edaralarynyň işgärleriniň wezipeleri we borçlary, kompýuter sowatlylygy boýunça, şonuň ýaly-da wezipe borçlaryny, ýolbaşçylaryň tabşyryklaryny we görkezmelerini ýerine ýetirişi, zähmet we ýerine ýetiriş düzgün-nyzamyny berjaý edişi hem-de beýleki işewürlik we ahlak sypatlary barada işgäre berlen häsiýetnamany göz öňünde tutup, hünär synagy topary her bir işgär boýunça çözgüt çykardy.
Tutuşlygyna alnanda gowy netijeler gazanyldy. Merkezi edarada bildirilýän talaplara gabat gelmeýän işgär ýok. Emma usulyýet işlerine, kompýuter sowatlylygyna ünsi güýçlendirmek zerurlygy ýüze çykaryldy. Işgärleriň ykdysady bilimleriniň derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen, merkezi edarada we ýerlerde derwaýys meseleler boýunça seminarlaryň yzygiderli geçirilmegi zerur bolup durýar.
Hünär synagynyň netijeleri boýunça, bölüm birlikleriniň işgär düzümini kämilleşdirmegiň barşynda işiň netijeliligini mundan beýlägem ýokarlandyrmak maksady bilen, işgärleri seçip almak we ýerli-ýerinde goýmak, orun tutjak ýaş hünärmenleri çekmek, statistiki maglumatlaryň elektron binýatlarynyň pugtalandyrylmagy boýunça işleri güýçlendirmek, işgärleriň kompýuter endiklerini ösdürmek, ykdysady-matematiki usullardan peýdalanylyşyny we maglumatlary işläp taýýarlamagyň täze programmalarynyň özleşdirilişini boýunça işleri üns merkezinde saklamak boýunça yzygiderli iş geçirilmegi maslahat berildi.


text:
Türkmenistanyň hökümeti anna güni, Ministrler kabinetiniň nobatdaky mejlisinde, 2015-nji ýylyň geçen bäş aýynyň sosial-ykdysady ösüşiniň jemlerine seretdi.
Türkmen metbugaty mejlise gatnaşanlaryň öz hasabatlarynda aýdan sanlaryna salgylanyp, ýurduň ykdysadyýetine maýa ýatyrmagyň möçberiniň 16 milliard manada – 4,6 milliard amerikan dollaryna golaý – bolandygyny habar berýär.
Şertnamalar esasynda gurulýan binalaryň we desgalaryň, şol sanda Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz portunyň, Aşgabatdaky Olimpiýa şäherçesiniň umumy bahasy 50 milliard amerikan dollaryndan gowrak serişdä barabar diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Ýurtda gurulýan sosial maksatly binalaryň sanynyň 145 bolup, salynýan ýaşaýyş jaýlarynyň meýdanynyň 947 kwadrat metrdigi habar berilýär.
Bulardan başga, sosial-ykdysady ösüşiň jemlerine bagyşlanan mejlisde geçen bäş aýyň dowamynda parlamentiň iki sessiýasynda 50 kanunyň, 32 kararyň kabul edilendigi aýdylýar.
Türkmen studentleriniň we mekdep okuwçylarynyň dürli görnüşdäki intellektual bäsleşiklerde gazanan 113 medaly, türkmen sportçylarynyň gazanan 138 medaly hem geçen bäş aýyň gowy netijeleri hökmünde görkezilýär.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde habar berlen esasy ykdysady görkezijiler prosent görnüşinde getirilýär. Ýagny jemi içerki önümiň möçberiniň 9,5 prosent, aýlyk tölegleriniň 9,7 prosent, bölekleýin haryt dolanyşygynyň 19 prosent ösendigi aýdylýar.
Resmi maglumatlara görä, Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 102,6 prosent bolup, çykdajy bölegi – 90,2 prosent bolupdyr. Ýurduň ýangyç-energetika toplumlarynyň özleşdiren maýasy bäş aýyň dowamynda 18 prosent köpelen bolsa, Senagat ministrliginiň öndüren önümleriniň möçberi, bitiren işleri we hyzmatlary 124,2 prosente barabar bolupdyr.
Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň ýazmagyna görä, tutuşlygyna alnanda, ýurduň gurluşyk we energetika toplumlarynyň ýanwar-maý aýlaryndaky plany, edilen işler we ýerine ýetirilen hyzmatlar boýunça, 127,1 prosente barabar bolupdyr. Şonuň bilen bir wagtda, ösüşiň depgini 120 prosente barabar boldy diýip, TDH ýazýar.
Prezident G.Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň mejlisinde sözlän sözünde ýene bir gezek dünýäde nebitiň we gazyň bahasynyň aşak bolup galmagynyň dowam edýändigini, munuň dünýä ykdysadyýetine, şol sanda Türkmenistanyň ykdysadyýetine ýaramaz täsir ýetirýändigini belledi.


text:
Owganystanyň gündogaryndaky Paktiýa welaýatynda düýn kiçi awtobus partlanda, 7 adam ölüp, 14 adam ýaralandy.
Welaýatyň Zurmat etrabynda bolan bu terror hüjümini gözi bilen görenleriň aýtmagyna görä, ölenleriň hem ýaradar bolanlaryň arasynda aýallar we çagalar hem bar.
Häkimiýetler häzirlikçe bu partlama barada hiç hili resmi beýanat bilen çykyş etmediler.
Owganystanda bolýan terrorçylykly işlerde parahat ilatyň häli-şindi pida bolýandygyny ýekşenbe güni ýurduň Içeri işler ministrligi habar berdi. Bu maglumata gorä, diňe 21-nji mart bilen 21-nji aprel aralygynda şeýle wakalarda 173 adam heläk bolupdyr. Bu bolsa geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 30% köpdür.


text:
Şu gün Germaniýanyň goranmak ministri Karl-Teodor zu Guttenberg şu ýylyň sentýabrynda Owganystanda köpsanly parahat ýaşaýjylaryň ölümine getiren howa hüjüminiň bolan ýerine sapar etdi.
NATO güýçleriniň gurnan bu howa hüjümi germaniýaly harby komandiriň beren görkezmesi boýunça amala aşyrylypdy. Şonda takmynan 40 töweregi parahat ýaşaýjy öldi diýlip hasaplanylýar.
Bu waka Germaniýanyň hökümetinde we Parlamentinde käbir syýasy dawalaryň hem ýüze çykmagyna getirdi.
Geçen aý Germaniýanyň goranmak ministri bu hüjüm bilen baglanyşykly maglumatlary bassyr-ýussur etmekde aýyplap, ýurduň harby güýçleriniň baş ştabynyň komanduýuşisini wezipesinden boşatdy.


text:
Birleşen Ştatlar hökümetiň «Al-Kaýda» bilen ilteşikli jeňçilere garşy söweşine ýardam berjek harby enjamlary Yraga çaltrak ýetirmegiň aladasyny edýändigini aýdýar.
Bu sözler duşenbe güni Ak tamyň sözçüsi Jeý Karniý tarapyndan, Yragyň Yslam döwletiniň we «Lewant» (ISIL) toparynyň geçen hepde Fallujanyň bir bölegini we Anbar welaýatyndaky Ramadi şäherini ele geçireninden soň aýdyldy.
Karniý Waşingtonda žurnalistlere Birleşen Ştatlaryň Yraga «Hellfire» raketalarynyň goşmaça tapgyryny şu güýzden gijikmän ýetirmegiň aladasyny edýändigini aýtdy.
Sözçüniň aýtmagyna görä, jeňçi toparlaryň yzyny yzarlamaga kömek etmek üçin, Waşington Yraga has köp gözegçilik dronlaryny hem berer, ýagny gelýän hepdelerde Yraga 10 dron, biraz soň, şu ýylyň dowamynda bolsa ýene 48 dron berler.
"Yraklylaryň öz işi"
Emma Karniý Yragyň bu söweşi öz güýji bilen alyp çykmalydygyny hem nygtady:
"Bu yraklylaryň özleriniň öňüni çekmeli we baş alyp çykmaly işi. Emma bu biziň olara kömek edip bilmeýändigimizi aňlatmaýar we biz olara [kömek etdik]. Biz yraklylar bilen «Al-Kaýda» dahylly toparlary üzňeleşdirmek boýunça maksadalaýyk strategiýa işläp düzmek ugrunda ýakyndan işleşýäris we Ramadide munuň käbir deslapky netijelerini gördük. Bilşiňiz ýaly, tire güýçleri, polisiýanyň hem Yrak goşunynyň goldaw bermeginde, ISIL toparyny şäheriň içinden çetleşdirene meňzeýär. Häzir ýagdaý yrga, onsoň bu barada bir zat aýdardan we netije çykarardan ir."
Ýüzlerçe ýaşaýjy eýýäm hökümet güýçleriniň topa tutmalarynyň we howa zarbalarynyň öňünden gaçýar. Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki Fallujanyň ilatyny jeňçileri şäherden kowup çykarmak boýunça çäre görmäge hem-de Yrak goşunynyň şähere hüjüm etmek zerurlygyny aradan aýyrmaga çagyrdy.
Maliki duşenbe güni döwlet eýeçiligindäki telewideniýede berlen beýanatynda eger harbylar içeri girseler, Fallujanyň ýaragly çaknyşyklar howpy bilen ýüzbe-ýüz bolup biljegini duýdurdy. Premýer-ministr özüniň howpsuzlyk güýçlerine ýaşaýyş etraplaryna hüjüm etmezligi buýrandygyny hem sözüne goşdy.
Eýranyň teklibi
Mälikiniň hökümetiniň ýarany bolan Eýran hem öz kömegini teklip etdi. Yslam respublikasynyň döwlet eýeçiligindäki habar gullugy Eýranyň harby ştabynyň başlygynyň orunbasarynyň jeňçilere garşy söweşde harby enjam we maslahat-geňeş kömegini teklip edendigini habar berdi. Emma general Mohammad Hejazi Bagdat tarapyndan bilelikde operasiýa geçirmek haýyşynyň bolmandygyny aýtdy.
Anbar welaýatyndaky soňky söweş Bagdadyň günbatarynda, 30-njy dekabrda Ramadidäki sünni protest lageri hökümet güýçleri tarapyndan dargadylandan soň turdy. Hökümet bu lageri «Al-Kaýda» bilen iltewli jeňçilere baza bolup hyzmat etmekde aýyplady.
Yragyň sünni azlygy şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümetiň öz jemgyýetlerini ýyllarboýy üzňeleşdirmäge ýykgyn edendigini aýdýar.


text:
Moskwanyň “Domodedowo” aeroportundan gowşan maglumata görä, “Türkmenhowaýollarynyň” hyzmatyndan peýdalanýan onlarça türkmenistanly ýolagçy Aşgabada uçup bilmän, bilet kassasynyň öňünde indi birnäçe gün bäri nobatda garaşýar.
Bu ýolagçylaryň ellerinde uçuş biletleri bar, emma biletlerde uçuş wagty goýulmadyk. Ýolagçylaryň esasan Orsýetde okaýan studentlerdigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa “Domodedowo” aeroportuna baryp, bu ýagdaý bilen gyzyklandy.
Gözel Hudaýberdiýewa: Häzir men Moskwanyň “Domodedowo” aeroportunda “Türkmenhowaýollarynyň” kassasynyň öňünde. Türkmenistana uçup bilmän garaşýan adamlaryň sany azyndan 40 adam. Emma düýnden bäri ýazylan spisoklar bar, olaryň birinde 66 adamyň ady, ýene birinde 18 adamyň ady ýazylan.
Azatlyk Radiosy: Şuny anyklaly, bu nämäniň spisogy?
Gözel Hudaýberdiýewa: Türkmenistana uçmak isleýän, emma gidip bilemeýän adamlaryň sanawlary. “Türkmenhowaýollarynyň” kassasynyň işgäriniň aýtmagyna görä, günde adaty bir reýs Türkmenistana uçýar. Emma şol işgär bir hepde bäri şol gündeki adaty reýsiň daşyndan goşmaça reýsiň hem iberilýänligi habar berdi. Şeýle goşmaça reýsleriň iň soňkusy şu gün ir sagat 10:15 ugrapdyr. Emma düýn düzülen sanawdan diňe 6 adamyň şu günki goşmaça reýs bilen gidenligini kassanyň işgäri habar berdi. Muny studentler hem tassykladylar. Käbir studentler şu ýerde üç gün bäri oturandyklaryny gürrüň berdiler. Emma käbir studentleriň sözlerine görä, goşmaça reýsler diňe iki gezek geçirilipdir.
Azatlyk Radiosy: Gözel, şeýle ýagdaý näçe wagt bäri dowam edip gelýär? Şu barada näme aýdýarlar?
Gözel Hudaýberdiýewa: “Türkmenhowaýollarynyň” kassasynda işleýän işgäriň aýtmagyna görä, şeýle ýagdaý bir hepde bäri dowam edýär. Emma studentler bu ýagdaý ekzamenler gutaraly bäri başlandy diýip, gürrüň berýärler. Studentleriň köpüsi Moskwanyň özünde däl-de, Orsýetiň başga şäherlerinde, başga regionlarynda okaýan ýaşlar. Olaryň sözlerine görä, bärde oturmak, garaşmak gaty kyn, emma olar şeýle tejribeleriň bardygyny bilip, köpüsi öňünden taýýarlyk görmäge çalyşýarlar.
Azatlyk Radiosy: Şu ýagdaýy has anyklasak, studentleriň ellerinde biletleri barmy?
Gözel Hudaýberdiýewa: Studentleriň ellerinden biletleri bar. Bu biletler Türkmenistanda satyn alnan biletler. Iki tarap üçin niýetlenen açyk dataly biletler. Emma olarda yzyna uçmak üçin, ýagny Orsýetden Türkmenistana uçmak üçin wagt goýulmandyr. Bu ýerde esasy mesele olaryň bron alyp bilmeýänliginde. Emma bärdäki kassada nobatdaky uçarda ýer bolmasa Türkmenistana gitmek isleýänleriň biletlerine bron goýdurylanok. Şol ýaşlaryň köpüsi öňünden bron goýduryp bilmändiklerini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin şeýle ýagdaý geçen ýylam boldy, indi şu ýyl hem gaýtalanýar? Onuň öňüni alyp bolmaýarmy? Bu barada nähili maglumatlar bar?
Gözel Hudaýberdiýewa: Gaty gowy sowal, şu sowaly bärde uýşen adamlar hem birek-birege berýärler, “Türkmenhowaýollarynyň” kassasynda işleýän işgäre-de berýärler. Emma muňa häzirlikçe jogap ýok. Käbirleri beýleki howa kompaniýalarynyň tejribelerine garap, “Türkmenhowaýollary” käbir hyzmatlary ornaşdyryp bilerdi diýýärler. Meselem, brony internet arkaly goýdurmak usulyny. Dünýäde ýörgünli bolan bu usul ähli ýolagçylara, olar nirede bolsa-da, uçjak gününi öňünden kesgitlemäge we tassyklamaga mümkinçilik döredýär. Emma “Türkmenhowaýollarynda” şeýle mümkinçilik ýok. Häzirki wagtda Moskwadan başga ýerlerde, başga şäherlerde okaýan ýa ýaşaýan türkmen ýolagçylary Türkmenistana gitmek üçin uçar biletlerine data goýdurjak bolsalar, ýa Moskwa gelmeli, ýa-da şeýle kassalar bar bolan şäherlere barmaly bolýarlar. Bu fiziki taýdan kyn, üstesine gaty gymmat düşýär.
Azatlyk Radiosy: Telefon arkaly bron edip bolanokmy? Bu barada studentler näme diýýärler?
Gözel Hudaýberdiýewa: Studentler näçe öňünde jaň etseňem “ýer ýok”, “bron ýok” diýýärler diýip, gürrüň berdiler. Hem adaty uçarlarda, hem goşmaça uçarlarda ýer ýok. Diýmek, Türkmenistana uçmaga ýa-da “Türkmenhowaýollarynyň” hyzmatlaryndan peýdalanmaga bildirilýän islegler “Türkmenhowaýollarynyň” teklip edýän hyzmatlaryndan ýa mümkinçiliklerinden has uly bolup çykýar.


text:
Öten agşamdan başlap, düýbi Germaniýada ýerleşýän Lufthansa howa kompaniýasynyň pilotlarynyň köpçülikleýin iş taşlaýyş yglan etmekleri netijesinde, ýüzlerçe ýolagçy uçarynyň gatnawy togtadyldy.
Lufthansa kompaniýasy Ýewropadaky iň uly ýolagçy-howa kompaniýasy hasaplanylýar.
Dört gün dowam etjek bu iş taşlaýyşlygyň dowamynda jemi 3 müň 200 töweregi uçaryň uçuşynyň ýatyrylmagyna garaşylýar.
Lufthansa kompaniýasynyň pilotlary daşary ýurtly arzan işçi güýjüniň işe çekilmegi netijesinde, özlerine işlerinden boşadylmak hem-de aýlyk haklarynyň azaldylmak howpunyň abanýandygyny aýdyp, bu ýagdaýa alada bildirýärler.
Lufthansa kompaniýasynyň resmileri bu iş taşlaýyşlygyň netijesinde bu kompaniýanyň 100 million ýewro töweregi ýitgi çekmeginiň mümkindigini aýdýarlar. Şu gün bu iş taşlaýyşlygyň öňüni almak üçin kompaniýanyň ýolbaşçylary suda ýüz tutdular.


text:
Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisiniň janyna kast etmek maksady bilen dildüwşük gurnamakda güman edilip, ABŞ-da tussag astyna alnan eýranlynyň ýanyna barmaga öz diplomatlaryna mümkinçilik döredilmegini Eýran talap edýär.
Şeýle mazmunly beýannamany ýekşenbe güni Eýranyň DIM-i Şweýsariýanyň Tährandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekiline gowşurdy. ABŞ-nyň Eýran bilen diplomatik gatnaşyklary ýokdugy üçin, onuň bähbitlerine Şweýsariýa wekilçilik edýär.
Amerikan hem eýran goşa raýatlygy bolan Mansor Arbabsiar sentýabr aýynyň aýagynda tussag edilipdi. Derňew maglumatlaryna görä, ol Eýranyň ýörite gulluklarynyň işgäri bilen saud ilçisini öldürmegi planlaşdyrypdyr. Şol işgäre gizlenmek başardypdyr.
Mundan öň Eýranyň ruhany lideri aýatolla Hameneýi Birleşen Ştatlary öz içindäki problemalardan dünýäniň ünsüni sowmak üçin “dildüwşük toslap tapmakda” aýyplapdy.


text:
Türkmenistanda çaga zähmeti kanun esasynda gadagan edilen bolsa-da, käbir hususy zawodlarda kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryň işledilýändigi aýdylýar.
Türkmenistandan gelip gowşan maglumatlara görä, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherindäki hususy kerpiç zawodynda 14-15 ýaşyndaky çagalaryň agyr iş şertlerinde hepdäniň ýedi güni her gün 12 sagada golaý zähmet çekýändigi bellenilýär.
Maglumatlarda käbir hususy kärhanalarda kämillik ýaşyna ýemedik çagalaryň zähmetinden peýdalanmagyna döwlet tarapyndan ýeterlik derejede gözegçilikleriň hem edilmeýändigi nygtalýar. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diň;lemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Hytaý Halk Respublikasy
Hytaý Halk Respublikasy (hyt. däp. 中華人民共和國, ýönek. 中华人民共和国, pinin Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), gysgaltmasy HHR ýa-da ýönekeý Hytaý (hyt. däp. 中國, ýönek. 中国, pinin Zhōngguó, sözme-söz: "ortaky döwlet") — Gündogar Aziýada döwlet, ilat sany boýunça dünýäde iň iri döwlet (1,3 mlrd. gowrak, ilatyň aglabasy — etniki hytaýlylar, özlerini atlandyryşlary — han); Russiýadan we Kanadadan soň territoriýasy boýunça dünýäde üçünji orunda durýar.
Goňşy döwletler: Ýaponiýa, Russiýa, Demirgazyk Koreýa we Taýwan.


text:
Orsýet Ukrainadaky wakalar bilen baglylykda Birleşen Milletler Guramasynyň we Ýewropa Bileleşiginiň üstüne hüjüme geçdi we Ukrainadaky konfliktiň Günbataryň 25 ýyllyk ekspansionizm, ýagny öz täsirini ýaýbaňlandyrmak syýasaty bilen bagly hereketleriniň netijesidigini aýtdy.
Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýünde 19-njy noýabrda eden çykyşynda daşary işler ministri Sergeý Lawrow Günbataryň “Kiýewde uruş partiýasyny goldamagyň, adam hukuklarynyň gödek depelenmegine, bikanunçylyklara we uruş jenaýatçylyklaryna göz ýummagyň ýerine iki tarap üçin-de kabul ederlikli ylalaşyklar prosesini goldamalydygyny” aýtdy.
Lawrow gündogar Ukrainada aprel aýyndan bäri 4 100-den gowrak adamyň ölümine sebäp bolan hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky konflikte Orsýetiň gatnaşygyny inkär edip, Moskwanyň edýän çykyşlaryny gaýtalady.
Ol konfliktiň Ukrainanyň içerki meselesidigini we “Orsýeti konfliktiň bir tarapy hökmünde görkezmek boýunça ähli synanyşyklaryň netijesizdigini we üstünlikli bolup bilmejegini” belledi.
Lawrow döwlet telewideniýesinde göni efirde görkezilen Döwlet Dumasynda eden bu çykyşynda orsýetlileri Kremliň hak iş edýändigine ynandyrmaga çalyşdy we Orsýetiň Ukrainanyň Lugansk we Donetsk regionlarynyň uly böleklerini eýelän separatistlere göni harby ýardam berýändigi barada Günbataryň edýän aýyplamalaryny ret etdi.
Munuň öňüsyrasynda ýurtda öz täsirini artdyrmak üçin Günbatara garşy sözleri we hereketleri ulanýan prezident Wladimir Putin ABŞ Orsýeti özüne “garaşly edip”, öz problemalaryny biziň hasabymyza çözjek bolýar diýdi.
Lawrow hem Günbatara garşy garaýyşlary nygtap, Orsýetiň we onuň köne partnýory Ýewropa Bileleşiginiň arasynda hyzmatdaşlyga hiç hili alternatiwanyň ýokdugyny aýtdy.
Emma Lawrow Orsýetiň Günbatar bilen gatnaşyklarynyň deňhukuklylyk esasynda bolmalydygyny belledi we prezident Putiniň 2012-nji ýylda prezidentliginiň üçünji möhletiniň başynda kesgitlän daşary syýasatyna degişli maksatlaryny gaýtalady.
Awgust aýynda Orsýet Ýewropa Bileleşiginden we ABŞ-dan uly möçberli azyk önümleriniň importyny ýatyryp, Ukrainadaky krizis bilen baglylykda Günbataryň Orsýete garşy girizen sanksiýalaryna jogap berdi.
Gündogar Ukrainadaky konflikt Orsýetiň has uly territoriýalara gözegçilik etmek isleýän bolmagy barada onuň beýleki goňşularynyň arasynda hem aladalanmalary güýçlendirdi, şeýle-de Moskwanyň Günbatar bilen gatnaşyklaryny Sowuk uruşdan soňky derejä çenli pese düşürdi.
Gatnaşyklar Orsýetiň mart aýynda Krym ýarymadasyny Ukrainadan bölüp, öz düzümine goşmagy netijesinde bozuldy. Munuň öňüsyrasynda Ukrainanyň Moskwa tarapyndan goldanan prezidenti birnäçe aýlap dowam eden protestlerden soň ýurdy terk etdi. Protestçiler Ukrainanyň ÝB bilen syýasy we ykdysady ylalaşyklary baglaşmagyny talap edipdiler.
Kiýew we Günbatar Orsýeti separatistlere ýardam bermek üçin gündogar Ukraina ýarag we öz harbylaryny ibermekde aýyplaýarlar.


text:
Halkara walýuta fondunyň (IMF) başlygy Dominik Straus-Kan bir myhmanhananyň hyzmatçysyny zorlamaga synanyşanlykda aýyplanyp, şu gün Amerikada suda çekilýär. Onuň adwokady Straus-Kanyň günäsizdigini subut etmek üçin özüniň sud-medisina barlagyndan geçirilmegine razylyk berendigini aýtdy.
Halkara walýuta fondunyň 62 ýaşly başlygy Nýu Yorkuň merkezinde ýerleşýän “Sofitel” myhmanhanasynda bir hyzmatçy aýaly öz nomerindäki wanna otagyna salyp, zorlamaga synanyşmakda we şeýle-de onuň azatlygyny çäklendirmekde aýyplanýar. Bildirilýän bu günä subut bolan halatynda oňa 20 ýyla çenli türme tussaglygy garaşýar.
Straus-Kana tanymal adwokat Bejamin Brafman wekilçilik edýär. “Ol bu aýyplamalardan berk goranmagy maksat edinýär, özüniň nädogry iş etmänligini aýdýar” diýip, Brafman aýdýar.
HWF kyn ýagdaýda
Bu masgaraçylyk Halkara walýuta fonduny kyn ýagdaýa saldy. Fond global maliýe krizisinde Straus-Kanyň ýolbaşçygylynda dünýä ykdysadyýetini dikeltmek üçin ýolbaşçylaryň milliardlarça dollar goýbermegine kömek edenligi üçin köp taryplanypdy. Ol şeýle hem maliýe taýdan kyn ýagdaýa düşen Islandiýany, Wengriýany, Gresiýany we Portugaliýany halas etmek üçin hem kynçylyksyz kredit beripdi.
Straus-Kanyň tutulmagynyň Ýewropa Bileleşigi bilen Halkara walýuta fondy tarapyndan Gresiýa berlen kreditleri uzaltmak hakda geçirilmeli gepleşikleri hem çylşyrymlaşdyrmagy mümkin.
Ýewropa Komissiýasy: “Straus-Kanyň tutulmagy ýewro zonasynda kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýan ýurtlary halas etmek baradaky tagallalara täsir etmez” diýdi. Ýöne Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Brýusseldäki habarçysy Rikard Jozwiagyň pikiriçe, Straus-Kana günä bildirilmegi Ýewropa Bileleşiginiň maliýe ministrleriniň şu günki duşuşygyna ýaramaz täsir eder.
“Ýeke Irlandiýa däl, Portugaliýa bilen Gresiýany halas etmek baradaky planlary hem ýola goýup, olary alyp baran şoldy. Gresiýa barada olar täze düzgünler hakda pikir alşarlar. Portugaliýa barada hem bir ylalaşyga gelinmeli. Bu bir kyn wagt. Geňeş şu işleri bitirmeli, Halkara walýuta fondundan hem bir başga adam iberilýär. Gepleşikler dowam eder. Ýöne bu waka gepleşikleriň üstüne gara bulut bolup abanar” diýip, Jozwiak aýdýar.
Fransiýa täsiri
Straus-Kana günä bildirilmegi Fransiýada oppozision sosialistik partiýany-da garma-gürmelige saldy. 2012-nji ýylda geçmeli prezidentlik saýlawlaryna kandidatlygyny resmi taýdan yglan etemese-de, Straus-Kan ileri tutulýan kandidat hasaplanýardy. Ol pikir soralyşyklarda hem prezident Nikolýa Sarkozydan öňde durýardy.
Sosialistleriň ýokary derejeli liderleri halky köşeşmäge we aramlyga çagyrdylar. Straus-Kanyň aýaly fransuz telewideniýesiniň ýokary derejeli žurnalisti Anne Sinkleýr hem adamsyna bildirilýän aýyplamalara özüniň ynanmaýanlygyny aýdýar.
Sarkozynyň sagçy UMP partiýasy Straus-Kany entek göni ýazgarmakdan saklanýar. “Men bular ýaly pursatlarda adamyň Fransiýanyň abraýy barada oýlanýandygyny aýtmalydyryn. Sebäbi bu bir hakyky zat: göz öňüne getirip görüň, Fransiýa dünýäde beýle tanalsa, nähili bolar? Esasy mesele şu. Ýöne ýene bir gezek aýdaýyn, bu wakanyň ähmiýeti we agramy bizi sandyradýar” diýip, prezident Nikolýa Sarkozynyň UMP partiýasynyň başlygy Žan Fransua Koup aýtdy.
Ýöne Straus-Kanyň aýyplanmagy halk tarapyndan ol diýen halanmaýan Sarkozynyň bähbidine bolar diýip, pikir edilýär.


text:
HHR-niň başlygy Hu Jintao dört günlük döwlet sapary bilen ABŞ-a geldi. Onuň amerikan prezidenti Barak Obama bilen gepleşikleri şu güne planlaşdyryldy.
Duşuşykda gozgaljak esasy meseleleriň biri Hytaý bilen söwdada ABŞ-nyň defisiti bolar diýlip garaşylýar. Bu ýagdaýyň sebäbini amerikan ekspertleri hytaý puly - ýuanynyň kursunyň emeli peseldilmeginde görýärler.
Saparynyň öň ýany Amerikan köpçülikleýin habar serişdelerine beren interwýusynda Hu Jintao “Waşington we Pekin gatnaşyklaryň täze derejesini tapmaly, ol netijesiz “sowuk uruş” döwründen tapawutlanmaly” diýdi.


text:
Krym ýarymadasynda Orsýete garşy çykyş edýän aktiwistlerden we žurnalistlerden azyndan bäş adam ýitirim boldy.
Krymyň Ukraina geňeşiniň başlygy Andriý Sçekun we Simferopolda ukrain mekdebiniň hossarlyk geňeşiniň müdiri Anatoliý Kowalskiý Orsýetiň Krym ýarymadasyny basyp almagyny ýazgaryp, aktiw çykyş edipdiler.
Olaryň 9-njy martda Simferopolda Orsýetiň okkupasiýasyna garşy öz gurnan ýörişiniň başlanmagynyň öňüsyrasynda ýitirim bolandygy habar berilýär.
AÝ/AR-a gowşan maglumatlara görä, Sçekun we Kowalskiý Simferopolyň demirýol wokzalynda saklanypdyrlar. Olar Kiýewden iberilen düwünçegi almak üçin wokzala baran ekenler.
“Ors birleşigi”
Özlerini Krymyň täze, orsýetparaz premýer-ministri Sergeý Aksýonowyň ýolbaşçylygyndaky “Ors birleşigi” atly partiýasynyň agzalary diýip tanadan birnäçe adam Sçekuny we Kowalskini başda yzarlapdyrlar, soňam olary tutup, demirýoluň polisiýa bölümine eltipdirler.
Polisiýanyň ofiseri aktiwistleriň tussag edilýändigini aýdansoň, aktiwistler adamlaryň başga bir topary tarapyndan näbelli tarapa äkidilipdir.
Krymyň prokuraturasy olaryň ýitirim edilmegi boýunça jenaýat işini gozgady.
Ukrainanyň internet neşiri bolan “Žurnalistik derňewler merkezi” ýitirim edilen iki aktiwistiň urlup-ýenjilendigini we olary tussag etmek barada Aksýonowyň hut özüniň görkezme berendigini habar berdi.
Krymyň parlamentiniň spikeriniň orunbasary Hryhoriý Ioffe Sçekunyň 9-njy martda “Ors birleşigi” atly partiýanyň edarasyna gysga wagtlyk eltilendigini tassyklady.
Kowalskiniň ogly Serhiý Kowalskiý aktiwistleriň ikisiniň-de Simferopolda gizlin bir ýerde saklanýandygyny aýtdy.
Ýitim bolan zenan aktiwistler
Şeýle-de 9-njy martda ukrainaly iki žurnalist we Ýewropa bilen ýakynlaşmak hereketinden bolan protestçileri goldaýan “Awtomaýdan” atly ulag sürüjiler toparynyň metbugat wekili Krymyň demirgazygynda ýerleşýän Armýansk şäheriniň üsti bilen ýarymada barmakçy bolanda ýitirm bolupdyr.
“Ukrain hepdeligi” atly neşiriň habarçysy Olena Maksymenko, garaşsyz bloger Oleksandra Rýazantsewa we “Awtomaýdan” hereketinden Kateryna Butko mobil telefonlaryna edilýän jaňlara jogap berenoklar.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Ukrainada protestleriň başlanmagyndan soň adam hukuklaryna garşy hereketleri hasaba almak üçin döredilen “Ýewromaýdan SOS” atly raýat inisiatiw toparyna görä, zenan aktiwistler “Berkut” atly ýöriteleşdirilen polisiýanyň ýerli bölümi tarapyndan tussag edilipdirler.
“Ýewromaýdan SOS” agzalan zenanlary Sewastopolyň döwlet howpsuzlyk gullugynyň ofiserleri saklaýarlar diýip pikir edýär.
Krymyň barlag-geçiş nokatlarynda başga-da käbir žurnalistleriň saklanandygy barada tassyklanmadyk maglumatlar gowuşýar.


text:
Azatlygyň ýerli çeşmelerinden gelip gowuşýan we sosial ulgamlarda peýda bolan habarlara görä, Türkmenistanyň umumy bilim berýän orta mekdeplerinden şu ýyl okuw başlanmazyndan öň 7-nji klas okuwçylaryna paýlanyp berlen okuw kitaplarynyň biri, «Edebiýat» kitaby gyssagly yzyna ýygnalypdyr.
Emma bu kitabyň yzyna alynmagynyň sebäbi barada ne mugallymlara, ne okuwçylara düşündiriş berlipdir.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda okuw kitaplary Bilim ministrliginiň öňüňden tassyklamagynda, döwletiň hasabyna çap edilip, okuwçylara mugt berilýär.
Azatlyk radiosy 7-nji klas okuwçylary üçin «Edebiýat» kitabynyň yzyna alynmagynyň bolup biljek sebäpleribaradaaşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Sişenbe güni irden Saif al-Islam paýtagt Tripolide Kaddafiniň tarapdarlaryna ýüzlendi. Ol gozgalaňçylary “alakalar” diýip atlandyryp, režimiň tarapdarlaryny olara garşy göreşmäge çagyrdy. Al-Islam öz çykyşynda “Biz şu gün, nesip bolsa, elimize ýarag alyp, alakalara garşy çykarys” diýdi.
Aglaba daşary ýurt žurnalistleriniň bolýan myhmanhanasynyň öňüne baryp, al-Islam öz kakasynyň howpsuzlygynyň üpjündigini mälim etdi. Şeýle-de ol gozgalaňçylaryň Liwiýanyň paýtagtyna dolulygyna eýelemändiklerini aýtdy. Gozgalaňçylar duşenbe güni Tripoliniň 95%-niň öz gözegçiliklerindedigini aýdypdylar.
Al-Islam özüniň tussag edilendigi barada ýalňyş habarlaryň peýda bolmagyny NATO-nyň we Günbatar döwletleriniň üstüne atdy. Ol: “Ilki bilen men ähli gep-gybatlary inkär edýärin. NATO we Günbatar özüniň häzirki zaman tehnologiýalary bilen aragatnaşygy böwetlediler. Meniň pikirimçe, olar maglumatlary halka Liwiýanyň aragatnaşyk liniýalary arkaly ugradan bolmaly. Olar döwlet telewideniýesiniň işini hem kesdiler. Olar Liwiýada gorky we howp döretmek üçin media we elektronik urşy alyp barýarlar” diýdi.
Al-Islamyň aýtmagyna görä, duşenbe güni Tripolide Kaddafiniň bolýan ýerine hüjüm etmek synanyşygynda gozgalaňçylar köp ýitgileri çekipdirler. Habara görä, bu ýer Liwiýanyň esgerleri, tanklary we ýaragly ulaglar bilen goralypdyr.
Al-Islamyň bu çykyşyndan öň, Halkara Jenaýat sudunyň prokurory Luis Moreno-Okampo gozgalaňçylaryň al-Yslamy ele salandyklaryny tassyklandyklaryny aýdypdy.
Duşenbe güni Halkara Jenaýat sudy Saif al-Islamyň Gaaga geçirilmegi ugrunda tagalla edýändigini mälim etdi. Saif al-Islam hem kakasy bilen birlikde adamzadyň garşysyna jenaýat etmekde, ýagny fewral aýynda başlanan gozgalaňy “ähli mümkin şertler” bilen basyp ýatyrmak çärelerine ýolbaşçylyk etmekde aýyplanýar. Bularyň arasynda ýüzlerçe hökümete garşy protestçini öldürmek, şeýle-de protestçilere garşy ýaraglardan ot açyp, olaryň ýüzlerçisini ýaralamak ýaly aýyplamalar hem bar.
Al-Islamyň sişenbe güni irden paýtagtda peýda bolmagy oppozisiýanyň söweşijileriniň Tripoliniň käbir böleklerinden yza çekilendigini we netijede gan döküşikligiň mundan beýläk hem dowam etmeginiň mümkindigini görkezýär.
Kaddafiniň özüniň nirededigi häzirlikçe näbelli.


text:
Iordaniýanyň paýtagty Ammanda howpsuzlyk edarasyna edilen ýaragly hüjümde aňtaw gullugynyň üç ofiseri we howpsuzlyk gullugynyň iki wekili wepat boldy, diýip hökümet resmileri 6-njy iýunda aýtdylar.
Iordaniýanyň telewideniýesi we döwlete tarapdar Al-Rai gazeti bu ýagdaýy “terrorçylykly” hüjüm hökmünde häsiýetlendirdiler.
Hökümetiň metbugat-wekili Mohammad al-Momaniniň sözlerine görä, hüjümçiler aňtaw gullugynyň 70 müň palestinaly bosgunyň ýerleşýän ýeri bolan Bagaa lagerindäki ýerli bölümine zarba urupdyrlar.
Umuman durnukly ýurt bolan Iordaniýa konfliktleri başdan geçirýän Yrak we Siriýa bilen goňşy.
Howpsuzlyk güýçleri 2014-nji ýylda täsirini artdyran “Yslam döwleti” (YD) atly ekstremist toparynyň tarapdarlaryna basyş görkezýärler.
Mart aýynda Iordaniýanyň häkimiýetleri YD toparynyň hüjüm etmek bilen bagly dildüwşüginiň üstüni açandygyny yglan etdiler.
YD toparynyň ençeme tarapdary şu ýylyň başynda Irbid şäherinde geçirilen operasiýanyň netijesinde öldürildi.


text:
Çarşenbe güni Aşgabatda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç bilen türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde döwlet liderleriniň iki ýurduň ykdysady, söwda we medeni-gumanitar pudaklaryna degişli hyzmatdaşlyklary mundan beýläk-de has ösdürmeklige degişli meseleleri ara alyp maslahatlaşandyklary habar berilýär.
Maglumata görä, gepleşikde Türkmenistan bilen Ukrainanyň energiýa sektoryndaky hyzmatdaşlyklarynyň perspektiwalary barada-da gürrüň edilipdir.
Mälim bolşy ýaly, soňky wagtlar Orsýetden gymmat bahadan tebigy gaz satyn alyp gelýän Ukraina Orsýetiň tebigy gazyna bolan garaşlylykdan çykmak üçin alternatiw energiýa çeşmelerine gyzyklanma bildirip gelýär.
Çarşenbe güni Berdimuhamedow bilen Ýanukowiç Lebap welaýatyna sapar edip, ol ýerdäki Amyderýanyň üstünden gurlan transport köprüleriniň açylyş dabarasyna hem-de täze halkara aeroportunyň gurluşygynyň düýbüniň tutulyş dabarasyna gatnaşýarlar.


text:
ABŞ-nyň senatorlary Jon MakKeýn we Lindseý Graham Müsüre sapar edýärler. Olar ýurtdaky syýasy krizise parahatçylykly çözgüt tapmak ugrunda tagalla ederler.
MakKeýn we Graham Kaire duşenbe güni giçlik geldiler. Olar iki günüň dowamynda konsultasiýalar bererler.
3-nji iýulda yslamçy prezident Mohammad Morsi harbylar tarapyndan çetleşdirilenden soň, Müsürde ýagdaýlar dartgynlaşdy. Morsiniň nirede saklanýandygy äşgär edilmeýär. Oňa ençeme, şol sanda adam öldürmek aýyplamalary ýöňkelýär.
Morsiniň müňlerçe tarapdary onuň wezipe ygtyýarlyklarynyň dikeldilmegini talap edip, protest geçirýär. Morsi çetleşdirilenden bäri dörän gazaplylyklarda 250 töweregi adam öldürildi.


text:
Alymlar Günorta Afrikanyň dag gowaklarynda adama meňzeş janlylaryň täze bir görnüşini tapandyklaryny aýdýarlar.
Johannesburgyň Witwatersrand uniwersitetiniň alymlarynyň 10-njy sentýabrda aýtmaklaryna görä, Homo Naledi diýlip at berilen janly häzirki we ozalky döwürleriň alamatlaryny özünde jemleýär. Onuň beýni çanagynyň mundan dört we iki million ýyl mundan ozal ýaşan irki adamlara mahsus. Şeýle-de onuň adamyňky ýaly dabany, egni bar.
Alymlar tapyndysynyň gowaga nädip düşendigini we näçe wagtlap ýatandygyny anyk bilmeýärler, emma açyşyň adamzadyň gelip çykyşyna täzeçe garalmagyna ýol açýandygyny aýdýarlar.


text:
Özbegistanyň serhet gullukçylarynyň ot açmagy netijesinde gyrgyz raýaty ýaraladylar. Bu dartgynly gyrgyz-özbek araçäginde amala aşyrylan ýowuz wakalaryň iň soňkusydyr.
Gyrgyzystanyň Batken regionyndaky serhet gullugynyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, 10-njy noýabrda özbek gullukçylary serhediň Özbegistan tarapyna ýükleri boşadýan iki gyrgyz raýatyny tutmaga synanyşan mahaly ot açypdyr.
Özbek resmileriniň berýän maglumatyna görä, olaryň biri tussag edilipdir we beýlekisi gaçmaga synanyşan mahaly atylyp, ýaralanypdyr. Resmiler ýaraly gyrgyz raýatynyň Özbegistanyň keselhanasyna ýerleşdirilendigini sözleriniň üstüne goşdular.
Özbek resmileri tussag edilen iki gyrgyz raýatyny serhediň çägine takyk bolmadyk bikanun önümleri getirmäge synanyşmakda aýyplaýarlar.


text:
Geçen anna güni geçirilen hökümet maslahatynda ýene-de gopgun turdy, bu bolsa ýokary häkimiýetiň belli bir böleklerinde dolandyryjy sistemada ysmaz keseliniň bardygyna şaýatlyk edýär. Bu gezek gazap paýtagtyň häkimiýetine gönükdirildi.
Birinjiden, ýokary derejeli dolandyryjylaryň at berşi ýaly ýene-de “rugsatsyz gurluşyklar” meselesi ör-boýuna galdy.
Bir tarapdan, hususy gurluşyk kärhanalar faktynyň özi ägirt uly hem aşa gymmat gurluşyklaryň fonunda ýaşaýyş jaýlarynyň ýetmezçilik edýändigini görkezýär. Ýolbaşçylaryň bu uly gurluşyk planlarynda ilatyň ýaşaýyş jaýa bolan islegini kanagatlandyrmak, ilaty jaý bilen üpjün etmek ýeterlik derejede göz öňünde tutulmandyr ýa ünsden düşürilipdir.
Şol bir wagtda-da ministrlikleriň binalary, ägirt uly köşk toplumlary, ýadygärlikler üçin gaty uly möçberde pul serişdelerini goýbermek göz öňünde tutulýar. “Döwlet adam üçindir” diýen şygar iş ýüzünde “Döwlet özi üçindir” diýen şygara öwrülýär.
Beýleki bir tarapdan, birugsat alnyp barylýan hususy gurluşyklaryň hili-de böwrüňi diňledýär.
Gümürtik ýagdaý
Ýöne adamlara berk gözegçilik edilýän gazaply režimde, häkimiýetleriň göwnüne ýaramaýan adamdan rehimsizlik bilen ar alynýan düzgünde rugsatsyz, özbaşdak jaý gurmaga milt edip bilýän adamlaryň bardygyna ynanmagam kyn.
Şu kampaniýanyň aňyrsynda haýsydyr bir korrupsion shema ýatan bolaýmasyn? Häkimiýetler diňe bir ýerli derejede däl, ýokarrakda-da hususy gurluşyk kärhanalarynyň barlygyndan habarly bolaýmasyn? Häzir döwlet obýektleri üçin goşmaça ýer, meýdan gerek bolaýmasyn?
Şol hususy gurluşyklar birinji gezek alnyp barlanok, ýöne orary hut häzir ýykyp aýyrmak kararyna gelindi. Ýene-de şol gümürtik ýagdaý, onuň soňy diýseň bulaşyk.
Şäher ýolbaşçylary bilen prezidentiň geçiren darkaşynda Aşgabatda hem tutuş ýurt boýunça gurluşyk işlerini sazlamak üçin döredilen köp sanly departamentleriň, komissiýalaryň, döwlet edaralarynyň hakykatda işlemeýändigi äşgär boldy.
Režimiň köne ýarasy ýene-de özüni görkezdi. Ýerli, aşakdaky başlyklaryň ählisi bir ýüpe çatylyp, häkimiýetiň ýokarky gatlagyna daňylgy, oňa garaşly.
Ýokarky ýolbaşçylaryň görkezmesi ýa tabşyrygy bolmazdan, hiç kim ýeke ädimem ädip bilmeýär. Iş ýüzünde tutuş sistema hemişe ýokardan görkezme berilmegine garaşyp otyr.
Indiki pida kim bolar?
“Näme üçin dolandyryş sistemasy tutuşlygyna ysmaz, hereketsiz, ýogsa aýgytly hereket etmek üçin kanunçylyk bazasy bar ahyryn” diýip, G.Berdimuhamedow janykdy. Edilen teklip üçin jezalandyrmak, umumy gorky däbi bolmadyk bolsa, Berdimuhamedowyň aýdýanlaryna düşünse bolardy.
Aşakdaky ýolbaşçylardan haýsydyr bir teklibiň çykmagyny halamaýan ýokary derejeli çinownikler hemişe-de tapylýardy. Eger şol teklip ýokarky başlygyň bähbitlerine degýän bolsa, dat günüňe!
Töwekgellik etmezlik üçin ýolbaşçylar garaşmaga endik etdiler: “Gorkajyk bolaýyn – aman bolaýyn!” Ähli häkimiýeti elinde jemlän prezident öz hökmürowanlygyndan ýokary wezipeli çinownikleriň aşa gorkusyna ýene bir gezek düşünmeli, çäre görmeli boldy.
Döwlet baştutanynda aslyýetinde ýolbaşçylara duýduryş etmekden, olary gazaply gorkuzmakdan, halys bolmasa, wezipeden kowmakdan başga täsir guraly ýok. Bu bolsa häkimiýetiň ýokary gatlagynda kök uran gorkyny has-da berkidýär. Şol bir ýagdaý gaýtalanyp dur. Hakykatda nämeler bolup geçýär?
Tutuş dolandyryjy elita şol bir aýlawda aýlanyp dur. Bu ýerde hereket bar ýaly bolup görünýär. Aslyýetinde netije hem hereket göz öňünde tutulsa, çinownikleriň ählisi ysmaz keseli degen. Bularyňam üstesine “hökümdaryň eline düşjek indiki pida kim bolar?”
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Türkmenistanyň Türkmenbaşy şäherinde-de Günbatar Balkan we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň parlament wekilleriniň gatnaşmagynda aýal-gyzlaryň hukuklaryna bagyşlanylan bir hepdelik seminar öz işini tamamlady.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy tarapyndan gurnalan bu seminara Türkmenistanyň wekilleri bilen birlikde Gazagystanyň, Gyrgyzstanyň, Täjigistanyň, şeýle-de Balkan döwletleri bolan Bosniýa-Gersogowinanyň, Makedoniýanyň we Çernogoriýanyň hem parlament wekilleri gatnaşdylar.
Seminarda bu ýurtlaryň wekilleri aýal-gyzlaryň jemgyýetçilik işlerine gatnaşmaklaryna ýardam bermek we bu ugurda kanunçylyk aktlaryny işläp düzmek meseleleri barada pikir alyşdylar.
Seminaryň barşynda oňa gatnaşyjylar bu gürrüňi edilýän mesele boýunça ÝHHG guramasyna agza ýurtlardaky bar bolan gowy tejribiler bilen hem ýakyndan tanyşdylar – diýip, «TurkmenistanRu» internet gazýeti habar berýär.


text:
Wengriýa Siriýadan, Yrakdan, Owganystandan we Afrikadan gelýän bosgunlaryň akymynyň öňüni almak üçin Horwatiýa bilen serhet geçelgesini ýapandan soň, migrantlar Horwatiýanyň Sloweniýa bilen serhedine tarap ugradylar. Emma Sloweniýa migrantlaryň akymyny gowşatmak üçin Horwatiýa bilen bar bolan demir ýol gatnawlaryny togtadypdy.
Ýewropa Bileleşigi Siriýadaky krizis sebäpli ýurtdan gaçyp çykan bosgunlary saklamak üçin Türkiýä maliýe hemaýatyny bermek barada ylalaşylandygyny mälim etdi. Munuň yzy bilen Wengriýa öz serhetlerini ýapdy.
Wengriýa, ozalky sowet blogunyň beýleki agzalary ýaly, Ýewropa Bileleşigine 120 müň migranty getirmek baradaky planlara garşy çykýar.


text:
Türkmenistanyň 1992-nji ýylyň 18-nji maýynda kabul edilen Konstitusiýasynda şol bir adamyň diňe iki möhlete prezident bolmalydygy ýazylyp, ýurdumyzyň bazar ykdysadyýetiniň şertlerinde ösdürilmegi kepillendirilýärdi.
Emma ýurduň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow kem-kemden ähli ygtyýarlygy öz eline alyp, diktatura syýasatyny emele getirdi. Ol ilki "Türkmenbaşy" adyna eýe boldy. SSSR-i saklap galmak üçin öz mümkinçiliginiň çäginde elinden gelenini edendigini gizläp, Nyýazow türkmene sekiz ýüz ýyldan soň garaşsyz türkmen döwletini "döredip beren" "serdar" boldy.
Nyýazow 1999-njy ýylyň dekabrynda çaklendirilmedik möhlete prezident bolmaga ygtyýar aldy.
Halk maslahatynyň ygtyýarlygyna girmeýän karary esasynda Nyýazow 1999-njy ýylyň dekabrynda çaklendirilmedik möhlete prezident bolmaga ygtyýar aldy. Muny az gören diktator ýaranjaň döredijilik işgärlerine özüne "pygamber, Allanyň ýerdäki wekili" diýip ýazdyrypdy, 2000-nji ýyllaryň başynda prezident köşgünde işlän Akmyrat Muhadowyň "Pygamber Serdaryň her aýdan sözi Arşdan permandyr saňa, türkmenim" diýen ýaly setirlerini şol döwürdäki islendik metbugat sahypasyndan tapmak mümkindi. Hatda şahyr Baýram Jütdiýew "Beýik Serdaryna" "Alla" titulyny berip, goşgy ýazypdy.
Kakamyrat Ballyýew we Osman Ödäýew 2001-nji ýylyň maýynda "Нейтральный Туркменистан" hem "Türkmenistan" gazetlerinde Nyýazowyň "pygamberligini" delillendirip, "Pygamber habary" atly makalany rus hem türkmen dillerinde, gazetleriň iki sahypasyny dolduryp ýazypdylar.
Aslynda, ol makala Dünýä türkmenleriniň gumanitar birleşiginiň şol döwürde çagyrylan nobatdaky maslahatynda Nyýazowyň hakykatdan-da pygamberligini dünýäniň çar künjünden gelen türkmenlere makullatdyrmak üçin ýazylan eken. Ýöne şol maslahatda beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragynyň agasynyň altynjy arkasy bolan Ata işan bu konferensiýa gelen daşary ýurtly türkmenlere örän sypaýyçylyk bilen yslam dininde soňky pygamberiň Muhammetdigini aýdyp, ylalaşyk hökmünde Nyýazowa "Beýik" titulyny bermegi teklip edýär hem-de Nyýazowyň arzuw eden "Pygamberligi" yglan edilmän, ol adynyň öňünden "Beýik" diýlip tutulmak hukugyna eýe bolýar.
Bir söz bilen aýdanyňda, Nyýazow türkmeniň owal-ahyr döremedik, indem döräp bilmejek "lideri" bolupdy. Hatda merhum žurnalist Annageldi Nurgeldiýew "Bu beýik lideriň" suratyny baýdagymyzda ýerleşdirmegi teklip edipdi, bu ideýany goldap, metbugatda uly kompaniýa alnyp baryldy. 2002-nji ýylyň noýabrynda Nyýazowyň janyna "kast edildi" diýlen wakada şol "kast edişlige" gatnaşan adamlary, hatda olaryň hossarlaryny, neresse çagalaryny türkmeni ýer ýüzünden ýok etmek islän adamlar hökmünde öldürmek teklipleri edilipdi. Köşk şahyry Gözel Şagulyýewa halkyň öňünde, "Beýik serdarynyň" gaşynda ondan soň ýaşamajakdygyna dabara bilen kasam edipdi.
"Altynjy eýýam"
Elbetde, Nyýazowyň "Beýik liderdigi", onuň türkmene beren "Mukaddes Ruhnama" kitabynyň awtorydygy hakynda hem onlarça, belki ýüzlerçe makalalar ýazyldy. Ýöne häkimiýetiň çalyşmagy bilen, Nyýazowyň "beýikligi" hakyndaky söhbetleriň soňuna nokat goýuldy. Ynha, birdenem Nyýazowyň "Beýik Serdardygyny, Türkmenbaşydygyny, Beýik türkmen Pygamberidigini" wagyz eden adamlaryň döwlet gullugyndakylary Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň "Beýik lider", "Arkadagdygyny" öňe sürüp başladylar.
Häzirki prezidente-de "Beýik serdar", "Serdardan serdar" diýip ýazýanlaram bar. Gözel Şagulyýewa üçin prezident "Arkadag ogul". Ýöne häzir döwlet baştutanyny "Arkadag" diýip mahabatlandyrmak ýaranjaňlaryň baş wezipesi boldy. Hatda daşary ýurt metbugatlaram nobatdaky geçjek Ýaşulular maslahatynda prezidente "Arkadag" adynyň beriljekdigini habar berdiler.
Täçgeldi Gutlyýew bolsa şu ýylyň 4-ni maýynda "Türkmen dili" gazetinde "Adam ýüzi mübärek" atly uly göwrümli makalasynda döwlet baştutanynyň "Arkadag" adynyň Ylahdan - Alladan ak kepderiniň getirendigini delillendirmäge çalyşýar. Bu žurnalistiň ýazmagyna hem tassyklamagyna görä, ak kepderi Ylahdan türkmeniň altynjy eýýamynyň başlanan habaryny-da getiripdir. Şeýle hem Gutlyýew prezidentiň türkmeniň altynjy eýýamynyň, indiden beýleki döwrüniň baş kitaby boljak "Türkmennama" ýa "Adamnama" görnüşli "Beýik Kitap" ýazyp ýörendigini hem agzalan makalasynda belleýär.
Elbetde, ýaranjaňlaryňky düşnükli, ýöne olar haçan öz halklaryny masgaralamagyny, Baş Kanunymyzyň kepili bolan döwlet baştutanyna dil ýetirip, prezidente näsag ruhly "titul, lakam" bermeklerini bes etjekkäler?! Eger Türkmenistan kanuny döwlet bolan bolsady, onda ýaranjaňlaryň öz bähbitlerini arap, Türkmenistany diktatura ýurdy hökmünde masgaralaýan "mahabatlandyrma oýunlary" üçin sud seljerilişi geçirilerdi. Sebäbi ol ýaranjaňlar, birinjiden, aýdýan mahabatlandyrmalaryny ýürekden aýtmaýandyklaryny Nyýazowy aşa öwmegiň mysalynda subut etdiler, häkimiýet çalşan badyna ýaranjaňlar hem olaryň ýetişdiren täze nökerleri ikirjiňlenmezden häzirki döwlet baştutanyny mahabatlandyrmaga başladylar. Ikinjiden, halk tarapyndan saýlanýan prezident ýaranjaňlaryň "titulyna-lakamyna" mätäç bolmalam däl. Eger prezidenti halk saýlasa, ol öz saýlan liderine mynasyp baha bermegi başarar.
Halk ýaranjaňlaryň prezidente titul-lakam bermek wagyzlaryna, mahabatlandyrmalaryna, esasan biparhlyk bilen çemeleşse-de, ilatymyzyň sowatly bölegi özara söhbetdeşliklerde ýaranjaňlaryň mahabatlandyrma oýunlaryny ýazgarýarlar, olar hakynda her dürli ýaňsyly kinaýa aýdyşýarlar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň nebit we gaz pudagyna degişli halkara konferensiýasy öz işine başlady. Forum Türkmenistanyň Nebit-gaz senagaty we mineral resurslary ministrligi bilen ýurduň Söwda-senagat palatasy tarapyndan gurnaldy.
1996-njy ýyldan bäri geçirilýän bu foruma nebit we gaz pudagynda işleýän dürli daşary ýurt kompaniýalarynyň 500-e golaý wekiliniň gatnaşmaga isleg bildirendigi aýdylýar.
Bu halkara konferensiýasynyň öňüsyrasynda, 15-nji noýabrda Aşgabatdaky Sergi köşgünde “Türkmenistanyň nebiti we gazy – 2011” atly halkara sergisi açyldy. Bu sergä dünýäniň 20 ýurdundan 100 çemesi kompaniýanyň gatnaşýandygy habar berildi.
Sergä gatnaşan kompaniýalaryň arasynda Türkmenistan bilen öňden bäri hyzmatdaşlyk edip gelýan Malaýziýanyň "Petronas Charigali", arap-britan "Dragon oil", Hytaýyň "CNPC", Germaniýanyň "RWE", Orsýetiň "Itera", şeýle hem fransuz "Schlumberger" kompaniýalary bar.
Bu sergi üç günläp dowam eder.


text:
Orsýetiň premýer ministri Wladimir Putin Abhaziýanyň goragyny güýçlendirmek üçin ýarym millard dollardan gowurak serişde wada berdi.
Putin Gürjüstanyň bölüniji sebitine planlaşdyrylan saparyndan öň çykyp gürläp, Orsýet Abhaziýanyň goranyşyny berkitmek üçin 504 million dollar harç eder diýdi.
Orsýet geçen ýylyň awgustynda Gürjüstan bilen bolan 5 günlük uruşdan soň Abhaziýany hem Günorta Osetiýany özbaşdak döwlet hökmünde ykrar edipdi.
Putin şu gün Gürjüstan uruşdan sapak almalydyr diýdi.
Orsýet Gürjüstanyň bölüniji regionlaryna müňlerçe soldat we harby bazalaryny ýerleşdirdi.


text:
BMG-niň telekommunikasiýalar gullugynyň başlygy indiki jahan urşunyň gibernetika giňişliginde bolmagy mümkin diýýär.
Ženewada telekom Dünýä 2009 ýarmarkasynda çykyp gürlän Hamadoun Tour «biz beýle uruşda hiç hili super güýjüň bolmajakdygyna hemme ýurtlaryň düşünmegini gazanmaly» diýdi.
Tour döwletleriň söwda, maliýe, saglygy saklaýyş we beýleki möhüm pudaklarda tehnologiýa örän garaşly bolandygyny we telekommunikasiýa sistemalarynyň ýitirilmeginiň islendik döwleti çökerjekdigini aýtdy.
Touryň bu duýduryşy internet ekspertleriniň barha köpelýän gibernetiki jenaýatlara we howplara garşy aýgytly çäre görmek çagyryşlary bilen bagly.


text:
Paýtagtyň taryhy merkezi raýony diýlip atlandyrylýan ýerden ozalky prezident S.Nyýazowyň ejesi Gurbansoltanyň ýadygärligi aýryldy. Häzir bu ýerde täze seýilgähiň gurluşygy gidýär. Aýdylşyna görä, S.Türkmenbaşy prospektinden Alyşir Nowaýy köçesine çenli uzajak täze seýilgähde 2000-nji ýyllaryň başynda gurlan ady agzalan ýadygärlik üçin orun bolmaz.
Paýtagtly bir medeniýet işgäriniň aýtmagyna görä, paýtagtyň merkezinden ýaňy-ýakynda aýrylan bu ýadygärlik Gypjak obasynda ýerleşdiriler. Emma häzirlikçe Gypjakda bu meselede alnyp barylýan nähilider anyk işler göze ilmeýär.
Beýleki heýkeller
Häzir paýtagtda Nyýazowyň ejesiniň ýene-de birnäçe ýadygärlikleri bar. Olaryň biri Adalat köşgüniň öňündäki eli terezili adalaty alamatlandyrýan Femida grek hudaýynyň obrazyndaky ýadygärlik. Wokzalyň golaýyndaky öňki Gurbansoltan eje adyndaky bagt köşgüniň binasynyň öňünde-de onuň ýadygärligi häzirem bar. Paýtagtdaky orta mekdepleriň birine ýörite onuň ady dakylyp, mekdebiň öňünde ýadygärligi hem oturdylypdy.
Mundan başga-da öňki Bitaraplyk binasynyň ýanynda ýerleşen häzir Bekrewä göçürilen, 1948-nji ýylda gurban bolanlaryň ýadygärligi – Öküziň şahyndaky ýer şarynyň ýarygyndan çykyp öz çagasyny halas edýän ene hem Gurbansoltanyň keşbi. Onuň elindäki altyn çaýylan çaga bolsa S.Nyýazowyň özi.
Ýeri gelende aýtsak, Gypjakdaky 1948-nji ýyldaky ýer titremäniň pidalaryna gurlan memorial ýadygärlikler toplumynda hem onuň edil şu manydaky ýadygärligi goýuldy.
Gurbansoltan ejäniň kulty diňe bir onuň ýadygärliklerini goýmak bilen çäklenilmändi. Nyýazowyň ejesiniň ady ýurtdaky zenanlar guramasynyň adyna, zenanlar üçin neşir edilýän žurnalyň adyna dakylyp, kalendaryň aprel aýy hem Gurbansoltan aýy diýlip atlandyrylypdy.
Tagzym
Mundan başga-da sözüň doly manysynda Gurbansoltana tagzym etdirilýärdi. Onuň doglan güni häzirki aýrylan ýadygärligine gül desseleri goýdurylýardy. Ýazyjy-şahyrlar hem ony wasp edip, goşgulary, hekaýalary, pýesalary ýazýardylar. Olaryň eserlerinde Gurbansoltanyň Saparmyrat Nyýazowy dogurmagy gahrymanlyk hökmünde wasp edilýärdi.
S.Nyýazow döwründe Gurbansotana resmi taýdan Türkmenistanyň gahrymany diýilýärdi. 2003-nji ýyl bolsa Gurbansoltan eje ýyly diýlip yglan edilipdi. Iki gezek onuň şekili ýerleşdirilen altyn şaýy hem çykarylypdy.
Gurbansoltan aýrylýar
Indi soňky döwürde ýurtda Nyýazowyň ejesi bilen bagly simwollaryň gitdigiçe azalyp, olardan döwlet derejesinde ýüz öwrülýänligini görse bolýar. Onuň ady dakylan žurnal indi “Zenan kalby” diýlip atlandyrylýar, kalendaryň aprel aýyndan hem Gurbansoltanyň ady aýryldy. Onuň adyny göteren kinoteatra hem, rekonstruksiýa edilip, “Türkmenistan” ady dakyldy. Ýurduň Zenanlar birleşiginiň adyndan hem onuň ady aýryldy. Zenanlara berilýän we ozal onuň adyny göteren orden hem şy ýylyň başynda “Zenan kalby” diýen ady aldy.
Emma onuň ady dakylan etraplardan, köçeden we käbir edara-kärhanalardan Gurbansoltan ady aýrylanok. Aşgabatdaky iň uly propsektleriň biri häzirem onuň adyny göterýär. Paýtagtdaky çagalar keselhanasy we bir orta mekdep entegem onuň adyny göterýär. Öňki N.Krupskaýanyň adyny göteren ýüň egriji fabrige hem onuň ady dakylypdy.
Daşoguz welaýatynyň öňki Ýylanly posýolagynyň hem-de Ýylanly etrabynyň ady hem 2004-nji ýylda Gurbansoltan eje diýlip atlandyryldy.
Gurbansoltan barada ençeme makalalardyr eserleriň ýazylandygyna garamazdan, onuň ömri barada maglumat az. Ol 1913-nji ýylda doglupdyr. Atamyrat Annanyýazowa durmuşa çykyp, üç ogul dogrupdyr. Onuň ikinji ogly Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow. Beýleki iki ogly bolsa onuň özi bilen 1948-nji ýyldaky ýertitremede wepat bolupdyr.


text:
Düýn Pakistanyň hökümeti ýurduň Punjab prowinsiýasynyň gubernatory Salman Taseeriň janyna kast edilip öldürilmegi bilen baglanyşykly ýurtda üç gün matam tutulýandygyny yglan etdi.
Salman Taseer düýn Yslamabatdaky öýüniň ýanynda atylyp öldürildi. Ýurduň häkimiýetleri bu hüjümde onuň janpenalaryndan biriniň aýyplanýandygyny we onuň tussag astyna alnandygyny mälim etdiler.
Salman Taseer soňky wagtlar Pakistanyň dine dil ýetirmek meselesi barada kabul eden täze kanunyny ýiti tankytlap gelipdi. Bu täze kanun yslam dinine dil ýetirilmegi üçin adama ölüm jezasyny bermek ýaly çäreleri-de göz öňünde tutýar.
Salman Taseeriň janyna kast edenlikde aýyplanylýan onuň janpenasynyň jenap Taseeriň bu täze kanun baradaky tankytlaryna nägilelik bilen reaksiýa bildirip gelendigi aýdylýar.
Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropa Bileleşigi we Amerikanyň Birleşen Ştatlary Salman Taseeriň janyna kast edilmegini berk ýazgaryp çykyş etdiler.


text:
Siriýanyň döwlet habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, duşenbe güni Damask şäheriniň merkezi bankyna we polisiýa patrulyna garşy granatomýotly hüjüm amala aşyrylypdyr.
Ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Idlib şäherinde iki sany bombanyň partladylandygy hem habar berilýär. Döwlet mediasy janyndan geçen hüjümçileriň amala aşyran bu iki partlamasynda 8 adamyň ölendigini habar berýär.
Britaniýada ýerleşýän "Siriýanyň adam hukuklaryna gözegçilik ediji topar" bolsa, Idlib şäherinde bolan partlamada azyndan 20 adamyň öldürilendigini aýdýar.
SANA resmi habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, Damaskda dört polisiýa işgäri ýaralanypdyr we Merkezi bankyň binasyna biraz zeper ýetipdir. Döwlet mediasy hüjümleriň “ýaragly terrorçylar” tarapyndan amala aşyrylandygyny aýdýar.
Häkimiýetler prezident Başar al-Assadyň režimini agdarmaga synanyşýan garşydaşlaryny “terrorçylar” diýip atlandyrýarlar.
BMG-niň we Arap Ligasynyň ýörite wekili Kofi Annanyň parahatçylyk planyna garamazdan, Siriýada bidüzgünçilikler dowam edýär.


text:
Yragyň Mosul bendi ozaldanam dünýäniň iň bir howply ýagdaýdaky bendidi.
Yrak parlamentiniň 9-njy fewralda çap eden hasabatyna görä, bu bent barha gowşap, ugrundaky millionlarça adama gark bolmak howpuny salýar.
Birleşen Ştatlar tarapyndan taýýarlanylan hasabatda aýdylmagyna görä, bu bent gurlanda durnuksyz binýadyň üstünde gurlupdyr.
Munuň üstesine, «Yslam döwleti» topary 2014-nji ýylda gysga wagt Mosuly eýelände, bende edilmegi idegiň edilmezligi ony has-da gowşadypdyr.
«Geçen ýylyň dowamynda toplanan maglumatlaryň ählisi Mosul bendiniň şu günki gün, bir ýyl ozalkysyna garanda, has howply ýagdaýdadygyny görkezýär» diýip, Birleşen Ştatlaryň goşundaky inžerenler korpusynyň hasabatynda aýdylýar.


text:
Gaza sektoryna barýan gäminiň üstüne harbylaryň çykandygyny, gäminiň bortundaky adam hukuklaryny goraýjylardan hem ekipaždan hiç hili garşylyk bolmany üçin gämini Ysraýylyň Aşdot portuna ugradandyklaryny Ysraýyl häkimiýetleri habar berdi.
“Reýçel Korri” gämisinde jemi 20 adamyň bardygy, olaryň gäminiň ekipažy we gumanitar guramalaryň işgärleridigi habar berilýär.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň aýtmaklaryna görä, gämide 1200 tonna ýük bolup, azyk önümlerinden, däri-dermandan başga-da Gaza sektorynda gurluşyk işlerini alyp barmak üçin sement bar.
Ysraýyl tarapy barlagyň dowam edýändigini aýdýar.
Palestinlilere tarapdar aktiwistler Gaza sektoryna barýan Irlandiýanyň “Reýçel Korri” gämisini basyp almakda Ysraýyly aýypladylar.
Dublinde ýerleşýän “Palestina bilen raýdaşlyk kampaniýasy” guramasynyň beýannamasynda üsti gumanitar ýükli gämini zor bilen alyp gitmekde Ysraýyl aýyplanýar.
Ysraýyl tarapy gämidäki ýüki barlamaga ylalaşyk gazanylandygyny öňe sürýär.


text:
Ösümlikden elektrik energiýasy öndürýän ýörite gap taýýarlandy. "Bioo Lite" diýlip atlandyrylýan bu enjam, fotosintezden emele gelen energiýany elektrige öwürýär.
Daşky görnüşi adaty ösümlik saklanýan ýörite gapdan tapawutlanmaýan bu enjam, fotosintez mahaly erkin ýagdaýa öwrülen elektronlary alyp, olary elektrik energiýasyna öwürýär.
Enjam işledilmezden ozal ösümlik saklanýan gaba biraz suw dökülýär. Ondan soň hem şol ýörite gaba toprak guýulyp, ösümlik oturdylýar. Ýörite gabyň daşyndaky USB kabel dakylýan ýer bilen smartfonuň arasynda arabaglanyşyk gurulýar.
Ýörite enjamyň elektrik öndürjiligi adaty USB kabelden alýan energiýasy ýalydyr we bu enjam smartfonuň batareýasyny 8 sagadyň dowamynda elektrik energiýasy bilen doldurmaga ukyplydyr. Tehnologiýa ulgamy el bilen gurnalyp, işledilýändigi üçin ösümlige hiç hili zyýan bermeýär.
Häzirki döwürde oýlanyp tapylan bu enjamy öndürmek üçin "Indiegogo" arkaly maliýe goldawy ýygnalýar. Bu enjamyň önümçiligi üçin 15 müň ýewro ýygnamak göz öňünde tutulýardy. Emma häzirki wagtda ýygnanan maliýe goldawynyň möçberi 50 müň ýewro ýetipdir.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe gabatlap, 26-27-28-nji oktýabr günleri Aşgabat şäheri boýunça geçirilmeli edilen we metbugatda çap edilen çärelerden ilkinjilerinden birine Aşgabadyň döwlet sirkiniň öňünde tomaşa etmek aşgabatlylaryň paýyna düşdi.
Ir sagat 8:00-den Milli sirkiň öňündäki meýdança Aşgabadyň Aman Kekilow adyndaky ýörite mugallymçylyk mekdebiniň okuwçylary, Oba hojalyk uniwersitetiniň talyplary, döwlet sirkiniň wäşileri konsert programmalary bilen çykyş etmäge ýygnandylar.
Aşgabatly pensioner Hojaw aga hem bu baýramçylyk konserdine tomaşa etmäge gelenleriň biri. Onuň aýtmagyna görä, çäre örän göwnejaý gurnalypdyr.
“Açyk meýdanda gurnalan konserde tomaşa etmek juda gyzykly. Howa hem maýyl bolup, adamlaryň baýramçylyk keýpleri has ýokary göterildi. Ýaşlaryň, wäşileriň çykyşlary örän gyzykly boldy” diýip, aşgabatly pensioner Hojaw aga gürrüň berdi.
Sirkiň öňündäki meýdançada gurnalan iki sany hiňňildige ýaşlar gezekli-gezegine münip, hiňňildik uçýardylar.
Çoganly şäherçesinden özüni Oraz diýip tanyşdyran 50 ýaşly işçi hem häkimlikler tarapyndan gurnalýan bu çäreleriň oňat hem kemter taraplary barada öz pikirini aýtmak bilen, söhbetdeşlige goşuldy.
“Konsertleri, hiňňildikleri gurnap, ilata hezil bermek gowy zat. Ýöne şäher içinde ilatyň gür ýaşaýan ýerlerinde ýaşaýjylaryň islegi bilen hiňňildikleri gurnamak çäklendirildi. Sirkiň öňündäki ýaly, häkimlikleriň gözegçiliginde gurnalýan hiňňildikler ilata o diýen hezil berip baranok. Köp ýaşaýjylar käbir hiňňildikleriň gurnalýan ýerlerini hem bilmeýärler” diýip, ol öz garaýşyny mälim etdi.
Ir sagat 6:00-da turup, çäre geçirilmeli ýerlere barmaly talyp ýaşlaryň wagtynda dynç alyp, iýip-içip bilmeýändiklerini aýdýan ýaşlara-da duş gelmek bolýar. Sirkiň binasynyň ýanynda öz adynyň tutulmagyny sorap, şu ýagdaýlary tassyklan studentler-de boldy.
Bu ýerde işläp ýören we Jemagat hojalygy ministrliginiň kommunal kärhanasyndan özüni Sülgün diýip tanyşdyran orta ýaşly zenan bolsa, indi birnäçe günden bäri ir sagat 5:00-den agşam sagat 10:00-lara çenli iş ýerlerinde bolup, arassaçylygy pugta ýerine ýetirmeli bolýandyklary barada gürrüň berdi.
“Diňe günortan bir sagat iş üsdünde çaý-çörek iýmäge wagtymyz bolýar. Çäreleriň agramy köçe süpürijileriň gerdenine düşýär” diýip, ol özara söhbetdeşlikde belledi.
Baýramçylygyň ilkinji güni irden başlanan medeni çäreleriň agşam sagat 18:00-den soň hem dowam edilmegine garaşylýar.


text:
Türkmenistanda hususy söwda, medisina, transport we beýleki hususy nokatlaryň ýapylmagy, telekeçiligi çäklendirýän goşmaça düzgünleriň girizilmegi ykdysadyýet nukdaýnazardan nämäni aňladyp biler? Onuň ykdysadyýete ýetirip biljek täsiri nähili?
Azatlyk Radiosy bu barada Orsýetiň “RosBiznesKonsalting” agentliginiň analitika departamentiniň başlygy Aleksandr Ýakowlew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda soňky aýlaryň dowamynda kiçi hususy telekeçiligiň birnäçe görnüşleri çäklendirildi, ýagny dükanlaryň, söwda nokatlarynyň, diş bejerýän kabinetleriň we transport hyzmatlarynyň ençemesi ýatyryldy. Bu ykdysady taýdan nämäniň alamaty?
Aleksandr Ýakowlew: Ýurtda ykdysady taýdan bolup geçýän prosesleri men doly yzarlamok, emma agzalan çäklendirmeleriň simptomlary döwlet eýeçiliginiň güýçlenmeginiň tolkuny bolup biler. Döwletiň mundan syýasy ýa ykdysady taýdan bähbit gözleýän bolmagy ahmal, emma takyk bir zat aýtmak kyn. Şeýle ýagdaýyň soňky döwürde Orsýetde hem bolup geçýändigini bellemek gerek. Orsýet, bir görseň, kapitalizmi döretjek bolýar, kiçi we orta biznesi ösdürip, ykdysadyýetiň şoňa daýanmagyny isleýändigini aýdýar, soň düýpden başgaça hereket edýär. Türkmenistandaky ýagdaý hem ýurduň ykdysadyýetiniň ösüşi üçin oňyn bir zat däl. Sebäbi diňe bir çig malyň söwdasyna we iri kompaniýalaryň kuwwatyna daýanýan däl-de, eýse köpugurly we kiçi hem orta biznes tarapyndan goldanylýan deňagramly ykdysadyýet has netijeli bolýar. Sebäbi islendik monopoliýa, şol sanda döwlet monopoliýasy hem geljekki krizisiň buşlukçysydyr.
Azatlyk Radiosy: Kiçi biznesiň çäklendirilmegi bilen bagly Orsýetde ýüze çykan ýagdaýlara näme sebäp boldy we nähili netijeler ýüze çykdy?
Aleksandr Ýakowlew: Hawa, bu dogrudanam şeýle boldy, kiçi söwda babatyndaky düzgünler ýowuzlandyryldy, kiçi dükanlaryň formatyna degişli talaplar ýowuzlandyryldy, kiçi kiosklar ýok edildi. Moskwanyň häkimiýetleri bu syýasaty bilen paýtagtdaky söwdany Ýewropa mahsus şekile salmak, has gelşikli etmek isleýändigini yglan etdiler. Emma bu oňyn netije bermedi, maýda söwda bilen meşgullanan dükanjyklary, kiosklary dolandyran ýa-da ussahanalary işleden hususyýetçileriň ählisi uly basyş astyna düşdi, olar salgytlar, arenda düzgünleri we beýleki berk çäklendirmeler bilen gysyldy. Moskwa indi bu ugurdan sarp edijiler, alyjylar üçin amatly bolmadyk bir ýere öwrüldi we netijede Ýewropadan hasam daşlaşdy. Orsýetde bar zat ägirt uly formata geçdi. Iri söwda merkezleri, iri kompaniýalar, iri dükanlar orun aldy.
Azatlyk Radiosy: Sowdanyň iri formata geçmeginiň bahalaryň gymmatlamagyna täsiri barmy?
Aleksandr Ýakowlew: Söwda monopolistleriniň, elbetde, üpjün edijileri-de, alyjylary-da öz öňe süren öz şertlerine boýun edýändigi düşnükli.
Azatlyk Radiosy: Kiçi, öwnük biznes ykdysadyýete nämä berýär?
Aleksandr Ýakowlew: Kadaly ýurtda, kadaly we köpugurly ykdysadyýetli ýurtda şeýle biznes ykdysadyýeti ekleýär. Birinjiden, bu zähmet ýerlerini, ikinjiden, giň we monopoliýa tabyn bolmadyk we öz-özüni düzgünleşdirýän hem bahalary deňagramlaşdyrýan bazary döredýär, üçünjiden bu üpjün edijiniň we alyjynyň arasynda köpugurly gatnaşyklaryň döredilmegini, ýagny alyjynyň bir ýerde alyp bilmedik zadyny başga bir ýerden tapyp bilmegine şert döredýär, ýagny alyjynyň kanagatly bolmagyny üpjün edýär. Bu ýerde pozitiw zatlar köp, bu barada ykdysadyýet teoriýasy boýunça kitaplar hem köp.
Meselem, ABŞ-nyň ykdysadyýeti transnasional iri kompaniýalara däl-de, esasan kiçi we orta biznese daýanýar. Iri kompaniýalaryň ähmiýeti hem uly, emma köp amerikanlar öz-özlerine biznesmen bolýarlar, salgyt töleýärler we döwlet gaznasyny doldurýarlar. Tutuş ýurduň ykdysadyýeti olara daýanýar. Ençeme ýurtlarda, şol sanda Orsýetde ýagdaý başgaça, 10-15 çemesi iri kompaniýa bil baglanylýar. Emma kynçylyk dörände, ykdysadyýeti gurplandyrýan höregiň gurap galýandygyny görýäris. Kiçi we orta biznese degişli ykdysady çeşmejikler guranda, erbet netijeleriň ýüze çykandygyny görýäris.


text:
Azerbaýjanyň prezidenti ýurtda internete girmek üçin gadagançylygyň ýokdugyny aýdýar. Ilham Aliýew muny hökümetiň metbugat azatlygyny üpjün etmek baradaky aladalary bilen düşündirdi.
Çarşenbe güni geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Ilham Aliýew: “Käbir ýurtlar internete çäklendirmeleri girizýär. Emma Azerbaýjanda internet elýeterli. Bu hem biziň metbugat azatlygyna üns berýändigimizi görkezýär” diýip, çykyş etdi.
Şeýle-de, Azerbaýjanyň prezidenti “bu ugurda kynçylyklary görmek isleýän käbir halkara guramalar internetiň erkin bolmadyk döwletlerine özleriniň rekomendasiýalaryny bersinler” diýip, sözüne goşdy.
Ýakynda “Freedom House” guramasy özüniň ýaýradan hasabatynda Azerbaýjandaky internetiň ýagdaýyny bölekleýin erkin diýip häsiýetlendiripdi.