text:
Bokurdak agyra garşy näme edip bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Bokurdakdaky agyrylar onuň wirus we streptokokk ýokançlyklary bilen zeperlenmegi, allergiki täsirliligiň ýüze çykmagy, dürli buglar bilen gyjyndyrylmagy (meselem, çilim tüsse), damagyň girelgesinde ýerleşýän badam şekilli mäzleriň sowuklamagy (tonzillit) sebäpli ýüze çykyp biler.
Sizi agyrydan başga beden gyzgynynyň galmagy, üsgülewük ýaly alamatlar biynjalyk edýärmi?
Şu alamatlaryň döremegi lukmanyň barlagyny we maslahatyny talap edip biler. Çünki wagtynda bejerilmedik bokurdak zeperlenmeleri badam şekilli mäziň iriňlemelerine, guragyra we onuň ýürege we böwrege ýaramaz täsir etmelerine getirip biler. Bokurdakdaky agyrylary aýyrmak üçin Siz aşakdaky çäreleri geçirip bilersiňiz:
1. Mümkin boldugyndan az gepläň;
2. Çilim çekýän bolsaňyz, bu endigiňizi taşlaň;
3. Gyzgyn suwuklygy (suw, çaý, şireleri) mümkin boldugyça köp, 8 stakandan 10 stakana çenli kabul ediň;
4. Bokurdagyňyzy ýörite erginler ýa-da mylaýym duzly suw bilen çaýkaň;
5. Düzüminde ýokançlyklara garşy serişdeleri saklaýan sorulýan gerdejikleri we pastilkalary (Doktor Mom, grammidin, strepsils, septolete, falimint, fitantis we başgalar) soruň;
6. Beden gyzgynyňyzyň peselmän, bokurdagyňyzdaky agyrylaryň güýjän halatlary, ýuwdunmak ýa-da agzyňyzy açmak kyn bolsa, haýal etmän lukmana ýüz tutuň.
Lukman degişli barlaglardan soň antibiotik serişdeleri bellär we gaýraüzülmeleriň öňüni almak üçin bejergini kesgitlär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
29 Eylül 2015 Salı
Türkmenistanyň Parahatçylyk Döredijilik Syýasaty Daşary Ýurt Metbugatynyň Üns Merkezinde
Diňe bir biziň ýurdumyz üçin däl, eýsem, tutuş Milletler Bileleşigi üçin ägirt uly syýasy ähmiýete eýe bolan wakanyň - hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçirilýän 70-nji mejlisiniň belent münberinden nobatdaky ählumumy häsiýetli parahatçylyk dörediji başlangyçlary öňe sürmeginiň öňüsyrasynda dünýä jemgyýetçiligi we metbugaty türkmen döwletiniň durmuşynyň dürli meselelerine uly gyzyklanma bildirýär. Milli Liderimiziň parasatly ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň halkara abraýy barha artýar.
Germaniýanyň “Wostok” žurnaly we Hytaýyň “Vitwo” žurnaly ýurdumyza bagyşlanan ýörite sanlaryny taýýarlady. Bu taslama Türkmenistanda yglan edilen Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň maksatnamasynyň çäklerinde daşary ýurt döwürleýin neşirleriniň we ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň bilelikdäki işiniň netijesidir.
“Wostok” žurnaly indi 25 ýyldan bäri neşir edilýär. Ol ýylda dört gezek çykýar, ony nemes dilli ýurtlaryň ählisinde okaýarlar. Neşiriň esasy maksady GDA ýurtlarynda möhüm syýasy, medeni, sungat, syýahatçylyk, sport wakalary barada makalalary çap etmekden ybaratdyr. Žurnalyň “Hemişelik Bitaraplygyň 20 ýyllygy: Syýasat. Jemgyýet. Medeniýet” atly ýörite sanynda Türkmenistanyň ösüşiniň daşary we içeri strategiýasy, “Gündogaryň merjeni” – ak mermerli Aşgabat, 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň paýtagty Mary baradaky we umuman, ýurdumyzyň ähli welaýatlary, olaryň ajaýyp ýerleri, türkmen halkynyň däp-dessurlary hakyndaky makalalar toplumy ýerleşdirildi.
Dürli ugurly makalalarda Türkmenistanyň şu günki ösüşi, BMG-niň belent münberinden öňe sürülýän we bütin dünýäde giň goldaw tapýan halkara başlangyçlary, umuman, jemgyýetiň durmuşynyň ähli ugurlary barada gürrüň berilýär. Olaryň hatarynda milli bilim ulgamynda amala aşyrylýan özgertmeler, taryhy-medeni mirasy aýawly saklamak boýunça geçirilýän giň möçberli işler, ykdysadyýetiň esasy pudaklarynda gazanylýan üstünlikler, Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýoly ýaly wajyp transmilli taslamalar, ilkinji türkmen aragatnaşyk hemrasynyň uçurylmagy bilen iş ýüzünde durmuşa geçirilip başlanan kosmos maksatnamasy barada gürrüň berýän makalalar bar. Şol makalalarda diňe bir gazanylan üstünlikler sanalyp geçilmän, eýsem, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ägirt uly geljegi hem açylyp görkezilýär.
Mowzuklaýyn “şypahana” synynda daşary ýurtly okyjylar ýurdumyzyň meşhur şypahanalary hem-de sagaldyş we dynç alyş merkezleri bilen tanşyp bilerler. Bu toplumda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyna aýratyn orun berlipdir. Neşirde türkmen tebigatynyň gözelliklerine we täsin ýadygärliklerine, şol sanda Köýtendagyň syrly gowaklaryna hem uly üns berlipdir. Taryha bagyşlanan uly toplum meşhur gadymy şäherlerde geçirilen arheologiki gazuw-agtaryş işleri we gymmatly tapyndylar, dünýäniň milli medeni genji-hazynasynyň bir bölegi hökmünde orta asyr binagärlik gymmatlyklary barada gürrüň berýän makalalary özüne birleşdirdi. Bu ýerde milli tagamlar, türkmen halyçylyk sungaty we çeper tikinçilik, atçylyk we beýleki köp zatlar, şeýle hem Aşgabadyň 2017-nji ýylda Aziýa oýunlaryny kabul etmäge taýýarlyk görşi baradaky gyzykly maglumatlar bilen tanyşmak bolýar.
Mundan başga-da, žurnalda köpsanly düşündiriş bermek häsiýetli goşmaça maglumatlar, statistiki maglumatlar getirilipdir. Munuň özi daşary ýurtly okyjylara Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistan barada köp zatlary bilmäge mümkinçilik berýär.
Ýewraziýa yklymynyň beýleki bir künjeginde, Hytaýda bolsa hytaý we iňlis dillerinde neşir edilýän “Vitwo” atly köpçülikleýin maglumat-syýasy žurnalynyň ýörite sany çapdan çykdy. Žurnalyň “Türkmenistan -2015-nji ýyl – Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly” atly bu sany ýurdumyzyň Hytaý Halk Respublikasyndaky Ilçihanasynyň goldaw bermeginde taýýarlanyldy.
Žurnalyň sahypalarynda ýaş döwletiň daşary syýasat derejesini saýlap alan taryhy pursadyndan bäri geçen 20 ýylyň döwamynda türkmen Bitaraplygynyň tejribesine giňişleýin seljerme berilýär. Makalalarda ýurdumyzyň halkara giňişligindäki parahatçylyk döredijilik ugrunyň we diplomatiýasynyň esasy ýörelgelerine hem-de olaryň iş ýüzünde getirýän anyk netijelerine, içerki ösüşde edýän täsirine, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň egsilmez güýç-gaýraty, erk-islegi we öňdengörüjiligi netijesinde olaryň giň möçberli taslamalarda amala aşyrylyşyna jikme-jik garalýar.
Hemişelik Bitaraplygyň strategiýasy babatda Türkmenistanyň parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň bähbidine dünýäniň ähli döwletleri bilen hyzmatdaşlyşy ösdürmekde, ýurduň içinde syýasy durnuklylygy üpjün etmekde hem-de sebitde parahatçylygy berkarar etmäge we durnukly ösüşi üpjün etmäge ýardam bermekde gazanan üstünliklerne syn berilýär. Türkmenistanyň BMG bilen hyzmatdaşlygyna hem-de bu guramanyň çäklerinde möhüm ählumumy meseleleri çözmek boýunça köptaraplaýyn gatnaşyklaryna aýratyn üns berilýär. Makalalaryň ählisinde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň döredijiligiň ygtybarly we giň binýadyna, milli bähbitleri goramagyň kepiline hem-de ählumumy abadançylygyň bähbidine, oňyn halkara gatnaşyklarynyň girewine öwrülendigi baradaky netijä gelinýär.
Hytaý okyjylaryna türkmen Bitaraplygynyň taryhy kökleri, milli ruhy-ahlak gymmatlyklaryň, umumadamzat ynsanperwerlik ýörelgeleriniň ulgamynyň esasynda onuň filosofiýasy baradaky makalalar hem gyzykly bolar.
Žurnalyň şol sanynyň ykdysady bölümine “Eýýamyň kosmos nyşany”, “Türkmenistanda oba hojalygynyň ösüşi - täze çemeleşmeler we talaplar” atly makalalar girizildi. Bu bölümde ýurdumyzyň serişdeler we eksport kuwwaty, türkmen tebigy gazyny dünýä bazarlaryna, şol sanda Hytaý Halk Respublikasyna ibermegiň ählumumy energetika howpsuzlygy üçin möhüm ähmiýeti baradaky makalalar hem ýerleşdirildi. “Türkmen sporty – täze belent sepgitlere ýetilýär”, “Türkmenistan Aziýada sport hereketiniň täze merkezine öwrülýär” atly makalalar hem ýurdumyzyň keşbine özboluşly öwüşgin çaýýar.
Žurnalda ýurdumyzyň diplomatiki wekilhanalarynyň gatnaşmagynda 2015-nji ýylda geçirilen işewür we döredijilik çäreleri barada hem gürrüň berilýär. Şol çärleriň hatarynda Pekinde guralan Nowruz baýramy, Lançžou şäherinde geçirilen, üstaşyr döwlet hökmünde ýurdumyzyň halkara giňişliginde eýeleýän ornunyň berkeýändigini nobatdaky subutnamasyna öwrülen “Türkmen-hytaý gatnaşyklary: durnukly ösüşiň bähbidine ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk” atly wekilçilikli forum hem-de Sian şäherinde geçirilen türkmen-hytaý işewürler maslahaty bar. Hytaýyň paýtagtynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan köpsanly çäreler –sergiler, “tegelek stoluň” başyndaky duşuşyklar guraldy. Şanly sene mynasybetli Pekinde sport festiwaly hem geçirildi.
Germaniýanyň “Wostok” we Hytaýyň “Vitwo” žurnallarynyň ikisiniň hem ýörite goýberişleriniň üsti infogrammalar bilen ýetirildi. Olar sanlar we maglumatlar arkaly ýurdumyzyň ösüşiniň depginine göz ýetirmäge mümkinçilik berýär. Neşirlerde Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň şöhratly ýylýazgysynyň ajaýyp wakalary şöhlelendirilen köpsanly suratlar hem ýerleşdirildi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 10—11 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
llki başda gowaklarda çekilen ýazgylar soňky taryhy ösüşde türkmenleriň halylarynda ýüze çykyp başlapdyr. Biziň döwrümizde-de olar halyçylyk sungatynda yzygiderli ulnaylýar. Olar ilki gowak ýazgylary görnüşlerinde döräpdir. Bu şertli suratlary uzak wagtlap saklamak üçin olary uly daşlaryň ýüzüne çekipdirler. Heýkeller öz göwrümleri, boýy we ýüzündäki şekilleri boýunça jübüt ýasalypdyr daş heýkellerdäki idiografiki çyzgyly ýazgylar ilkinji adamlaryň çokunan «Bolhasyllygyň enesi Äşäniň» ady bolmaly. Şol şertli idiografiki şekil Altyndepäniň külalçylygynda-da ulanylypdyr. Şeýle-de ol doga-tumarlarda, terrekotlarda ýazylypdyr. Olaryň biziň eýýamymyzdan öňki 3-nji müňýyllyga degişlidigini alymlar anykladylar.
Şeýle-de idiografiki şertli şekil türkmen halylarynyň göllerine öwrülipdir. Gündogar medeniýetinde şol şertli idiografiki ýazgy arhitektura bezegi hökmünde buthanalarda ulanylypdyr. Bezegli derede gabat gelýän «haça» meňzeş daş heykeller hristian medeniýetinde uly dini simwoliki orun tapan haça, şeýle-de türkmen halylaryndaky nagyşlara öwrülipdir. Şol daşa çekilen «+» ýazgysy biziň eýýamymyzdan öňki 3-nji müňýyllykda Anew medeniýetinde gabat gelýän bürünç haç möhürlerdir.
Bezegli deredäki dörän diwar suratlary daş heýkellere geçip, dünýäniň in gadymy medeniýeti hökmünde, soňra Ýewropa döwletlerindäki hristian medeniýetine öwrülip, şol simwoliki belgiler «Haç» — toba ediň, diýen ýazgy hem-de şertli idiografiki çyzgy «Bolhasyllygyň enesi — Äşäniň ady» ýazylan çyzgy Germaniýada gabat gelýän jaýlaryň daşky arhitektura bezeglerine öwrüiipdir. Bu idiografiki belgileriň biziň günlerimize çenli türkmen halylarynyň nagyşlarynda saklanyp galmagy daşdaky ýazgylaryň tötänleýin däldigini görkezýär.
Bu ýadygärlikleriň taryhy ähmiyeti uludyr. Olaryň yerleşyän yerinde saklanyp galan gadymy idiografiki ýazuwyň Türkmenistanda bolandygynyň subutnamasydyr. Şeyie-de şol gadymy medeniyetiň dünyä halklarynyň medeniyetlerine-de uly täsir edendigini belläp geçmek gerek.
Muhammet GELDIÝEW, etnograf.


text:
NEŞEKEŞLIGIŇ BEJERGISINDE ULANYLÝAN KÄBIR BEJERIŞ USULLARYNA SYN
Häzirki wagtda neşekeşligiň bejergisini geçirýän dürli merkezleriň ägirt uly sany peýda boldy: tölegli merkezler, döwlet lukmançylyk edaralary (narkologiki dispanserler), awtorlyk hukukly usullar bilen işleýän merkezler, neşekeşleriň bile ýaşap bejergi alýan birleşmeleri (kommunalar), daşary ýurt usullary bilen işleýän merkezler, psihoterapiýa usulyny peýdalanyp bejergi geçirýän merkezler, galyberse-de hiç hili peýdasyz, aňsat eklenç gözleýän ekstrasensler we tebipler (meselem, neşekeşiň suratynyň üsti bilen oňa täsir etmek we başga "usullar")...
Öz maşgalasynyň agzasyny, garyndaşyny, çagasyny neşekeşlik keselinden halas etmek üçin maşgala agzalary, ene-atalar bar bolan usullaryň häsiýetnamasyndan habarsyz, dürli usullar bilen işleýän merkezlere, hünärmenlere ýüz tutýarlar. Diňe bejeriş usullar barada anyk maglumat alyp, olary seljermek arkaly neşekeşe degerli kömek edip bilersiňiz.
Käbir lukmançylyk merkezlerinde işleýän lukmanlaryň mahabatlandyrma maksady bilen öz ulanýan usullaryny gizläp, öz töweregini "syrly halka" bilen gurşamak isleýärler. Ol merkezlerde alnyp barylýan bejeriş çäreleri we usullary barada psihiatr-narkologlaryň hem, dolandyryjy lukmançylyk guramalarynyň hem hiç hili habary ýokdur.
Düzgün bolsy ýaly, ýörite lukmançylyk edebiýatynda onuň ýaly usullar barada maglumatlar beýan edilmeýär.
Geliň, olaryň käbiriniň üstünde durup geçeliň.
Nazaraliýewiň usuly
Awtoryň öz bejeriş usullaryny lukmançylyk metbugatynda beýan etmeýänligi sebäpli, geçirilýän bejergi usullary barada maglumat bermekde elýeter maglumat çeşmelerine, merkezde bejergi geçen näsaglaryň gürrüňlerine salgylanyldy.
Nazaralyýewyň usulynda neşe serişdeleriniň ýetmezçilik ýagdaýlaryny, ýagny azarlamany güýçli damar giňediji serişde bolan atropin ulanylyp bejerilýär. Atropin ulanylma neşekeşi özünden gitdirip, (koma ýagdaýyna düşürip) neşä bolan islegi we azarlamany şol ýagdaýda aňsat geçirmäge mümkinçilik döredýär.
Atropin komalaryny ulanmak juda howply çäre bolup, bir tarapdan serişdäniň ölüme getirýän mukdary koma getirýän mukdaryna meňzeş bolsa, beýleki tarapdan neşekeşiň beýnisindäki gan aýlanyşygyny öňküden hem kynlaşdyryp, atropin ensefalopatiýasyna getirip biler.
Nazaralyýewyň usulynyň ikinji tapgyry neşekeş bilen geçirilýän psihoterapiýa usullaryna salgylanyp, ol hem uçdan tutma üýtgeşik geçirilýändir.
Berilýän görkezmeler, ýumuşlar ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda lukman tarapdan temmi bermek, näsaglaryň juda bek gün tertibi, adaty we ýakymly bolmadyk ýagdaýlarda uzak wagt ýaşamak, şahsyýet üçin adaty bolmadyk kemsidiji hereketleri, işleri amala aşyrmak bu psihoterapiýa bejergisiniň esasyny düzýändir.
Daşary ýurt psihoterapewtleri 20 ýyl mundan öň, şahsyýeti gazaplandyrýan, öz-özüne kast etme meýillerini döredýän bu usullardan el çekipdiler.
Jemleýji dikeldiş tapgyrynda Nazaralyýew tarapyndan oýlanyp tapylan derman neşekeşe goýberilýär. Bu dermanyň täsir edýän wagty neşe serişdelerini kabul etmeklik neşekeşi ölüme getirip biler diýlip duýdurylýar.
Lukman Nazaralyýew öz oýlap tapan dermanynyň himiki düzümini äşgär etmäge we kliniki barlagdan geçirmäge boýun gaçyrdy.
Nazaralyýewyň merkezinde (Bişkek şäherinde ýerleşýär) bejergi alan näsaglaryň goýberilýän dermanyň täsiri gutarmanka neşä ýene gaýdyp gelip, diri galanlygyny nazara alsaň, onuň ýaly "jadyly" serişdäniň bolup bilmeýänligine düşünýärsiň. Eger haçanda bolsa hem geljekde adamzada neşe serişdelerden azat edip biljek dermany oýlap tapmak başardaýsa hem, ony gizlinlikde saklama gerek bolmaz. Ol dermanyň awtorlaryna Nobel baýragy berlip, bu dermanyň önümçiligi hemme ýurtlar tarapyndan maliýeleşdiriler...
Näme-de bolsa, Nazaralyýewyň bejeriş usullary özüne göwni ýetip, özünde dörän bu keseli boýun alyp, başgaça bejergi almaga güýji ýetmedik näsaglar üçin peýdaly bolar.
Nazaralyýewyň usuly hem, dünýäniň hemme psihoterapiýa usulyny ulanyp bejergi berýän merkezleriniň gazanan 5-10% netijeliligini berip biler. Bu usul bilen bejerginiň bahasy 10-18 müň amerikan dollaryna barabardyr.
"Detoks" meýilnamasy
Bu meýilnama 6 sagadyň dowamynda neşekeşi azarlamadan azat etmäge söz berýär. Şu wagtyň dowamynda ol narkoz ukysynda geçirip, şol wagt näsaga neşe serişdelerine garşydaş täsir edýän dermanlar goýberilýär. Şeýlelikde, agyryly azarlama döwri çalt we ýeňil geçirilýär.
Bejerginiň ikinji tapgyrynda neşekeşe "jadyly" endorfin serişdesi goýberilip, onuň bilen ýarym ýylyň dowamynda neşä bolan islegiň döremeginiň öňi alynýandyr.
Ýöne onuň ýaly serişdäniň ýoklugyny bellemek gerekdir.
Ulanylýan psihoterapiýa usullary barada hem meýilnama boýunça işleýän lukmanlar anyk habar bermeýärler. Bu usulda ulanylýan, neşekeşi azarlama ejirinden ýeňil we çalt dyndyrýan bejergi çäresiniň ýaramaz tarapynyň barlygyny narkolog lukmanlary belleýärler.
Azarlama ejiri neşekeşiň alan keýpi üçin töleýän tölegidir. Bu duýgyny başdan geçirtme, psihoterapewta neşe serişdelerine bolan ýigrenji we gorkyny döretmäge kömek edýär. Azarlama döwrüni neşekeş näçe ýeňil geçirdigiçe, şonça-da çalt ýene neşe serişdelerini kabul edip başlajakdygyny barlaglar görkezýär.
Narkolog lukmanlarynyň aglabasynyň pikir edişine görä, uzak möhletleýin netijeliligi almak üçin, neşekeşde bejergini aňsat we ýakymly duýgular bilen utgaşdyrmakdan gaça durmalydyr. Neşekeşiň aňynda neşe serişdelerini kabul etmek agyryly, ezýetli azarlama ýagdaýynyň ejirleri bilen baglanyşdyrmalydyr. Tersine bolan halatynda, "neşe serişdesini men näme üçin ulanmaly dälkäm? Neşäniň mukdary köpeldilip, men erbet bolýan ýagdaýymda hem, kakamdan pul alyp "Detoksa" giderin welin, hemme zat gülala-güllik bolar" diýen pikiriň neşekeşde döremegi ikuçsuzdyr.
Ondan başga-da, başga lukmançylyk kynçylyklary hem ýüze çykyp biler. Näsagyň ganynda bir wagtda geroiniň we narkoz ýagdaýyna getirýän serişdeleriň aýlanmagy, Nazaralyýewyň usulyndaky atropin serişdesi ýaly, beýniniň öýjüklerini zeperlendirip, näsagyň onsuz hem gowşak ruhy ýagdaýyna zyýan ýetirip biler.
Lukmançylyk narkozyny döredýän serişdelere näsagyň beýnisiniň ýokary duýujylygy ýüze çykanda bolsa, ölüm howply ýagdaýlaryň döremegi hem mümkindir.
Ýöne biziň jemgyýetimizde lukmançylykda "jadyly taýajygy" gözläp, bedenini wagtlaýyn neşeden arassalamak üçin bary-ýogy 5 müň amerkan dollaryndan (!) dynmak isleýän adamlar az däldir.
Hawa, daşary ýurtda "Detoks" meýilnamasynyň usullarynyň bir bölegi narkologiki kömegiň ýörite görnüşlerinde ulanylýandyr. Narkoz neşekeşiň bedeninden neşäniň galyndylaryny çykaryp we azarlama garşy çäreleri görüp, neşekeşi özüne getirme hem-de onuň bilen işleme, hukuk goraýjy edaralaryň işgärleri tarapyndan kömek ediji çäre höküminde ulanylýar.
Ýöne bu usuly esasy usul hökmünde uzak ulanmak, neşekeşligiň bejeriş netijeliligini has pese gaçyryp biler. Esasy zady ýatda saklamalydyr: adamyny "6 sagadyň içinde neşeden bütinleý azat edip biljek" usuly, häzirki zaman ylmy entek işläp düzen däldir.
Marşagyň usuly
S.Ýa. Marşak we onuň "Kundala" merkezi neşekeşlikden ejir çekýän näsaglara iki tapgyrdan ybarat kömegi hödürleýärler.
Birinji tapgyrda, bedeni zäherlensizdirme usuly "detoks" meýilnamasyndaky ýaly narkozyň täsiri bilen geçirilýär.
Ikinji tapgyr dikeldiş tapgyry bolup, onda psihoterapewtiki usullar ulanylýar. Bu tapgyr iki ugur boýunça amala aşyrylýandyr: dini ugurly "ýoge kundalini" (adaty ýoga usuly) ýa-da Kaliforniýa şäherinde dörän "Anonim neşekeşleri" hereketiniň "12 ädimi" meýilnamasynyň ugurlaryny ulanmak.
Dikeldiş tapgyryna Marşak tarapyndan ýörite Amerikadan çagyrylan hünärmenler ýolbaşçylyk edip, merkezde ulanylýan „Kundalini“ kuwwatlylykly ruhy maşklar näsaglarda neşe serhoşlygy ýagdaýyny modelirlemäge (ýasamaga) gönükdirilendir.
Bu usul adam özünde neşe serhoşlugy ýagdaýyny türgenleşikler netijesinde döretmäge ukyply diýen düşünjä esaslanandyr.
"Gündogar" psihoterapiýa usullary "ikuçly taýak" bolup, islendik bejergide wajyp bolşy ýaly, ony ýokary hünärli lukmanlar ulanmalydyr. Usulyň ulanylmada ýerlikliligi bolsa bütinleý subut edilen bolmalydyr.
Näsagyň uýýan dini pelsepesini göz öňüne almazdan, bu inçe gündogar tilsimlerini ulanma, neşekeşiň onsuz hem gowşak psihiki mehanizmlerini "döwüp" biler.
Neşäniň psihologiki jähtden modelirlenmegi, ýetginjek neşekeşiň bekemedik beýnisi üçin täze görnüşli neşä öwrülmejegini kim anyk aýdyp bilerkä?
Islendik neşe maddasynyň gizlin ýatan ruhy keselleri ýüze çykaryp biljekdigini ýatdan çykarmaly däldiris.
Garaguşagyry keseliniň, şizofreniýa keseliniň ilkinji ýüze çykmalary ýa-da beterleşmeleri aňy üýtgedýän neşeleriň ýa-da belli bolmadyk dini usullaryň täsiri astynda bolup geçýändir.
Marşagyň usulynda "Anonim neşekeşler" hereketiniň ugurlarynyň ulanylmagy has hem täsindir.
"Anonim neşekeşler" meýilnamasy lukmançylyk bejeriş usuly bolman, neşe maddalaryny kabul etmegi bes eden adamlaryň özara kömek çärelerine esaslanan halkara meýilnamasydyr.
Hereketiň düzgünlerine laýyklykda toparlarda lukmanlaryň we psihologlaryň işlemegi goldanylmaýar. Bu herekete neşä ýykgyn edýän adamlaryň gatnaşmagy meýletin häsiýete eýedir we düýbünden mugtdur. Emma Marşagyň merkeziniň öz tölegli hyzmatlaryny (5000 amerikan dollary) işini mugt esasda alyp barýan bu belli hereketiň düzgünleri bilen näderejede utgaşdyryp bilýänligi welin juda geň faktdyr.
Marşagyň merkezinde dikeldiş döwri, bar bolan maglumatlara görä, 28 gün dowam edýändir. Çynlakaý düzülen meýilnama üçin bu juda az möhletdir. Haýsy hem bolsa bir meýilnamanyň neşeden ejir çekýän näsag üçin jogapkärçiligi öz üstüne almagy üçin, ol ruhy gamgynlylygyň dowam edýän ýarym ýyldan az bolmadyk döwründe oňa kömek we goltgy bermäge taýyn bolmalydyr.
Her niçik hem bolsa, "Kundala" merkeziniň psihoterapiýa usullaryna mätäçlik bildirýän näsaglaryň topary bardyr.
Şunuň ýaly bejeriş usullary, meselem, parapsihologiýa, ezoterika we başga "gizlin pelsepeli" ugurlar bilen gyzyklanma esasanda neşe serişdelerine ýüz uran ýaş adamlara peýdaly bolup biler.
"Kodirleme" usuly
"Kodirleme" diýip, 80-nji ýyllaryň ortasynda lukman A.K. Dowženko arakhorlugy bejermek üçin öz işläp düzen usulyny atlandyrdy.
Hakykatdan bolsa, häzir "kodirleme" diýip atlandyrylýan usul ýönekeý bejeriş çäreleriň ýygyndysy bolup, ol gadym zamanlardan bäri ulanylyp gelýändir.
Bu usuly gadymy Müsüriň dindarlary hem ulanypdyr. Adaty psihoterapiýada oňa "şok ýagdaýyna getirýän bejergi" (şokowaýa terapiýa) hem diýýärler.
"Şoga getirýän bejerginiň" esasy maksady näsagda bir ýagdaýa, zada ýa-da bir adama bolan gorkyny (ýa-da tersine, baş egmäni, söýgini) döredip, onuň aňyna ornaşdyrmakdyr. Bu usul yzly-yzyna, bir günde geçirilýän iki uly bolmadyk tapgyrdan ybaratdyr.
Birinji tapgyrda, näsaglaryň toparyna psihoterapewt leksiýa okap, neşäni bes etmäge kömek edýän bejerginiň peýdalylygy, alnan gowy netijeler barada ýörite gipnoza getirýän ses bilen aýdyp berip, adamlary netijelilige gönükdirýär.
Topara "ynandyrma" bejergisi geçirilenden soň, "Kodirleme" bejergi çäresi geçirilýär. Näsag bilen bu tapgyrda haýsy hereketleri geçirilýänliginiň tapawudy ýok, esasy zat näsagyň ýaramaz, birden ýüze çykan duýguny başdan geçirmegini gazanmakdyr.
Şol maksat üçin A.K. Dowženko näsagyň bokurdagyna hloretili (belli bolan ýerli agyrsyzlandyrma üçin ulanylýan serişde) sepip we gaşlaryň ýanynda göz nerwiniň çykýan nokatlaryny basypdyr we näsaga belli bir wagt aralygyna "kodirleme" geçirendigini aýdypdyr.
Eger şol wagt aralygynda ol alkogol ýa-da neşe serişdelerini kabul etse, onda dürli ýaramaz ýagdaýlaryň (beýnä gan inme, ysmaz ýagdaýy) döräp biljekdigini duýdurypdyr.
Gazanç çeşmesini gözläp, bu usuly ulanyp başlan köp lukmanlar "kodirlemäni" hloretil bilen geçirmegiň hökman däldigine düşünip, bu maksat üçin elektrik toguny, özüňden gitme ýagdaýyna getirýän serişdeleri, ýagtylygyň ýiti şöhlesini ulanyp başladylar.
Lukmançylyk nukdaýnazaryndan adam beýnisi we şahsyýet örän çylşyrymly gurluşly ulgamlar bolup, olaryň içine "girme" we "täsir etme" mümkin däldir.
Bu usulda, "kody" girizýän adama dörän ynamlylygy netijesinde, näsagyň öz-özüni "kodirleýänligi" düşnüklidir. "Kogirlemäniň" netijeliligi näsagyň bilimlilik derjesine bagly bolup, adam beýnisi barada azda-kände düşünjesi bolan adamynyň, adamyň ýokary nerw ulgamyna şunuň ýaly ýönekeý usullaryň täsir edip bilmejekdigini bilmelidir.
Eger Sizi lukmanyň neşä garşy "kodirlemäge" mümkinçiligi bolsa, ol sizi başga ýagdaýlardan hem "kodirlemäge" ugur tapar. Ýöne biziň bagtymyza, onuň ýaly lukmanlar ýer ýüzünde ýokdur.
Gany zäherlenmelerden arassalamak usullary
Häzirki wagtda, berilýän narkologiki kömegiň çäginde ulanylýan usullaryň arasynda gany arassalama bejeriş çäreleriniň töwereginde hem uly jedeller gidýändir.
Bu çäreleri geçirmek üçin esasan iki sany usul ulanylýar:
- gemosorbsiýa – gany ýörite enjamyň sintetiki serişdelerden ybarat emeli süzgüjinden geçirip arassalamakdyr. Şunuň ýaly süzgüje mysal edip, işjeňleşdirilen kömrüň böleklerini getirip bolar.
- plazmafarez – bu usulda sentrifuga enjamyň kömegi bilen gan iki bölege – gan öýjüklerine we plazma bölünýändir.
Plazma beloklardan we suwdan ybarat ganyň bölegi bolup, ýiti zäherlenme ýagdaýynda gan öýjükleri tarapyndan zähersizlendirilmedik ýaramaz maddalar şonda ýygnanýandyrlar. Plazma bölünip aýrylandan soň, ýygnanan zäherler bilen bile ýok edilýändir, gan öýjükleri bolsa damar ulgamyna gaýtarylýandyr.
Ganyň suwuk bölegi bolsa ýörite arassa erginleriň kömegi bilen dikeldilýändir.
Dogry, agyr beden zäherlenmelerinde we agzalaryň käbir agyr kesellerinde bu usullar adamyň janyny halas etmäge kömek edýändir. Şonuň ýaly-da, olary ulanmak neşe serişdeleriniň aşa köp mukdaryny ýa-da aşa hapa garyndylary bolan neşe serişdelerini kabul eden neşekeşlere gerekli çäredir.
Biziň bedenimezde hiç hili "hapa galyndylar" saklanylmaýar. Geroin ýa-da başga neşe maddalaryň garylmagy netijesinde düşýän ýaramaz bölejikler bagryň öýjükleri tarapyndan ýok edilýändir.
Bagryň aýryp bilmedik hapa bölejikleri bolsa onuň dokumasynda ýygnanyp, wagtyň geçmegi bilen onuň howply keselini – bagryň sirrozyny döredip bilerler.
Ýokarda agzalan usullar bagyrda ol bölejikleri "arassalamaga" ukyply däldirler.
Ýöne onuň ýaly howply ýagdaýlar seýrek duş gelýändir. Köp halatlarda neşekeşiň bagry we böwregi neşe galyndylaryny bedenden çykarmaga ukyply bolup, zähersizlendirme başga howpsuz usullar bilen hem geçirilip bilner.
Neşe serişdesiniň mukdarynyň ýokarlandyrylan halatynda bolsa, ýüze çykyp biljek howply gaýraüzülmeleriň öňüni, islendik narkologiki edarasynda bolýan neşe serişdeleriniň täsirini togtadyjy dermanlary ulanyp alyp bolar.
"Siz hemme bar bolan usullary tankytladyňyz. Onda haýsy bejeriş usullaryna bil baglap bolarka?" diýip soramagyňyz mümkin. Şu babatda şulary aýtmakçy: biz ýokarda agzalan usullary tankytlamzok-da, olaryň käbir ýagdaýlarda neşekeşiň saglygyna howp salýandygyny Siziň dykgatyňyza ýetirmegiňi maksat edindik.
Häzirki zaman lukmançylygynda neşekeşligiň bejeriş usullary az däldir. Neşekeşligiň resmi taýdan tassyklanyp, näsagyň saglygyna howp salmaýan, belli bir netije berip biljek bejergi usullary, neşekeşiň maşgalasyndaky psihologiki dartgynlyk ýagdaýyny kadalaşdyrmagyň çäreleri barada biz indiki makalalarymyzda gürrüň ederis.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Hormatly lukman! Men ýanwar aýynyn 8-ne elin bilek süňki diýilýän ýerinde iki süňkimi hem döwdürdim. Soňra 2 sagatdan trawmotologiýa merkezine bardym. Elimi operasiýasyz bejerip bolmaýandygyny aýtdylar. 5 gün geçenden soň operasiýa etdiler. Elim soňra gowy boldy. Süňki berkidiji demir dakdylar. 15 günden soň hassahanadan elim 10 günlik gips bilen çykdym (hassahanada wagtym fiziobejergi hem aldym), sebäbi tikinim gowy bitmändi. Soňra 10 günde gowy bitdi. Şeylelikde, öýde nerw üçin bejergi aldym. Soňra elime 1,5 aýlyk gips dakdyrdym. Häzir elim agyranok. Ýöne başam barmagym içine tarap hereket edenok, daşyna hereket edýär. Hemem elim ýokary galanok. Näme maslahat berip bilersiňiz?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siziň eliňizden gips aýrylan gününden başlap, eliň hereketini dikeltmek üçin çäreleri geçirmäne başlamaly. Ilki bilen fiziobejergileri almaly. Sebäbi elektromagnit meýdany dokumalardaky ganaýlanyşygy gowulaşdyrýar. Şonuň esasynda eliňe duýujylyk gaýdyp gelýär we kyn hereketleri ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär. Şundan başga hem, bejeriş bedenterbiýe çärelerini geçirmeli. Çäreler ýörite türgençiniň gözegçiliginiň astynda geçirilse has dogry bolar. Bejeriş bedenterbiýe sapaklaryny yzygider, günde geçirip durmaly. Döwülen ele agramy deň dereje bermeli. Howlugyp, hereketi çalt dikeltjek bolup, ele agram birden aşa köp berilse, gaýraüzülmeleriň döremegi mümkin. Owkalama çäreleriň hereketi dikeltmekde gaty gowy peýda berýändigini belläsim gelýär. Emma Siziň ýagdaýyňyzda, bejergi operasiýadan soňky tygyň ýagdaýyna görä lukman tarapyndan aýratynlykly bellense has oňat bolar. Ol çärelerden daşary Size çydamly bolmagyňyzy maslahat berýärin!
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Habarlar 11 ýanwar 2018
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti we Malaýziýanyň daşary işler ministri hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar
Myhman türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirip, Malaýziýanyň ýolbaşçylar düzüminden Döwlet Baştutanymyza we tutuş ýurdumyzyň halkyna aýdan bagtyýarlyk hem-de rowaçlyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Wakalaryň jümmüşinde
Kreýg Ridi: Bütindünýä Dopinge garşy agentligi Türkmenistanyň Milli dopinge garşy agentliginiň ösdürilmegine ýardam bermäge ygrarlydyr
Siziň howandarlygyňyzda Türkmenistanda Merkezi Aziýanyň Sebit dopinge garşy guramasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň mejlisi hem-de 2017-nji ýylyň maý aýynda dopinge gözegçilik inspektorlaryny taýýarlamak boýunça okuw maslahaty geçirildi. Oňa gatnaşanlaryň aýtmaklaryna görä şol mejlisiň üstünlikli geçendigini Size habar bermäge şatdyryn. Şeýle hem Sizi we Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Ýerine ýetiriji komitetini bu Oýunlaryň Aşgabatda ýokary derejede guralandygy hem-de geçirilendigi bilen gutlamak isleýärin.
Resmi habar
Döwlet Baştutanymyz wezipä bellemek hakyndaky çözgütleri kabul etdi
Döwletmuhammet Muhammetnazarowiç Babaýew Türkmenistanyň Döwlet ösüş bankynyň başlygynyň orunbasary wezipesine;
Jemgyýet
Geçen ýylyň soňky üç aýyň dowamynda Türkmenistanda internetden peýdalanýanlaryň sany 1,2 esse artdy
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň maglumatlaryna görä, ýurudumyzda bütin dünýä ulgamdan peýdalanyjylaryň sany yzygiderli artýar. 2017-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 31-nji dekabryna çenli bütin dünýätora birikdirilen adamlaryň sany 1,2 esse, ulgamlaýyn hyzmatlary etmekden alnan girdejiler bolsa 2 million manada çenli artdy. Muny milli nternet –prowaýderleriň sowatly marketing strategiýasynyň hem-de ilat üçin bahalaryň ortaça 35 göterime çenli peseldilmeginiň hasabyna gazanmak başartdy.
Ylym
Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň analitikleri ekologiýa maksatnamalaryny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýarlar
Bu bölümiň müdiri Nury Atamyradowyň belleýşi ýaly, institutyň täze bölümi bag ekmek çärelerinde we tokaýlary kemala getirmekde, bilelikdäki ekologiýa taslamalaryny durmuşa geçirmekde, şeýle hem tebigaty goraýyş milli işlere ekologiýa menejmentiniň dünýä tejribesini ornaşdyrmagyň ugurlary boýunça maslahat kömegini bermäge niýetlenendir.
Ylym
Çölde pisse ýetişdirmek boýunça synag işleri netijeli alnyp barylýar
Laboratoriýanyň uly ylmy işgäri Güljemal Gurbanmämmedowanyň aýtmagyna görä, bu synaglar 2014-nji ýylyň dekabrynda Bokurdak obasynyň demirgazygynda taşlandy zeýkeş suwlarynyň golaýynda geçirilip başlandy. 2015-nji ýylda synag meýdançasynda adaty badam we hakyky pisse ekildi. Olaryň ösüşini we boý alşyny gowulandyrmak üçin mineral hem-de organiki dökünler ulanyldy. Laboratoriýanyň işgärleri guraklyga we duzlara durnukly beýleki miweli ekinleri hem synag etmegi göz öňünde tutýarlar. Üç ýyllap ylmy barlag geçirlenden soň pisse agaçlarynyň 450-si we badam agaçlarynyň 350-si bag ekmekde ulanmak üçin ýerli ilata berildi. Meýdançalarda galan üç ýyllyk ekinleriň duzlaşan ýerlere durnuklylyk derejesini kesgitlemek üçin olara ...
Ylym
Ýokary we orta bilim ulgamynyň hünärmenleri daşary ýurt dillerini öwretmekdäki täzeçil usullary ara alyp maslahatlaşdylar
Tematiki sergide dil bilimi ulgamyndaky ýörelgeler we innowasiýalar görkezildi. Ýörüteleşdirilen dil merkezleriniň we kitap dükanlarynyň tekjelrinde dürli dillerde neşir edilen okuw, çeper, ylmy edebiýatlaryň onlarçasy goýlupdyr. Paýtagtyň hukuk, biznes we tehnologiýalar mekdebi ýörüte edebiýatlaryň ençemesini getiripdir, bu ýerde çagalar hem, ulular hem bilimleriniň üstüni ýetirip, gözýetimini giňeldýärler. Mekdepde diňleýjileriň dil taýýarlygyna aýratyn üns berilýär. Bu babatda türkmen mugallymlary bilen netijeli gatnaşykary ýola goýan Oksford uniwersiteti degerli goldaw berýär. Mekdep dürli dillerdäki okuw we usulýet edebiýatlaryny yzygiderli edinýär. Şeýle hem paýtagtymyzdaky „Älem kitap“ dükany we „Gujurly ...
Ykdysadyýet
Maýa goýum hyzmatdaşlygy – Daşary ykdysady bankyň işiniň esasy ugurlarynyň biri
Gepleşiklerde gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň hatarynda maýa goýum hyzmatdaşlygynyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. BAE-niň hökümet we işewür toparlarynyň wekilleri ýurdumyzda ykdysadyýeti innowasion taýdan ösdürmäge, önümçilik, tehnologiki we söwda aragatnaşyklarynyň halkara ulgamyna Türkmenistanyň has-da ýakynlaşmagyna gönükdirilip, durmuşa geçirmek maksat edinilýän taslamalara uly gyzyklanma bildirdiler.


text:
Aşgabat şäheriniň Gyşky oýunlar sport toplumynda 2013-nji ýylyň 17-nji fewral aýynda Hokgeý oýuny boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň kuboguny almak ugrundaky halkara ýaryşynyň jemi jemlendi. Bu ýaryş 17 ýaşa çenli ýenginjekleriň arasynda geçirildi. Ýaryşa gatnaşan ýaş türgenler diýseň çekeleşikli ýagdaýda ýaryşy tamamladylar. Ýaryşda birinji orna Moskwanyň eteginden gelen topar mynasyp boldy. Türkmenistanyň ''Oguzhan'' topary bu halkara ýaryşynyň 2-nji ornuna mynasyp bolmagy başardy we kümüş baýragyna mynasyp boldy.
Biz türgenlerimize öňdäki bäsleşiklerde diňe baş baýragy arzuw edýäris!
18 февраля 2013
Howwa ertir.сom saýtynda-da habar beripdiler, ýöne sizede Sagbol menä halladym! Arzuwlaryňa goşulýan.
19 февраля 2013
Habary wagtynda bereniňe minnetdar dost
19 февраля 2013
Aý erbet däl umuman gowy ýaryşyň T-da geçirilmeginiň özi baş baýraga mynasypdyr, T-en hokgeýçileri bu gezek bolmasa indiki gezek baş baýragy alarlar.
19 февраля 2013
Oýuny görüp bilmedigime gynanýan nätjek nesibedirde, ýöne sagbol habary ýetireniňize..


text:
Pekinde Aziada — 2017-ä bagyşlanan sergi açyldy
Türkmenistanyň HHR-däki ilçihanasynyň ýanyndaky Söwda wekilhanasynyň binasynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 100 günüň galmagy mynasybetli serginiň açylyşy we tanyşdyryş çäresi boldy. Ýurdumyzyň ilçihanasynyň we Hytaý Halk Respublikasynyň DIM-niň bilelikde guramagynda geçirilýän foruma daşary ýurtlaryň HHR-de işleýän diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary we işgärleri, Hytaýyň jemgyýetçilik guramalarynyň, öňdebaryjy kompaniýalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, Pekiniň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan türkmen ýaşlary gatnaşdylar.
Tanyşdyryş çäresiniň dowamynda oňa gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda sporty we sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek, halkara derejeli türgenleri hem-de tälimçileri taýýarlamak, meýletinçilik hereketini ösdürmek, bu ugurdaky kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, sagdyn we belent ruhly ýaşlary terbiýelemek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli işleriň ugurlary bilen tanyşdyryldy. Häzirki döwürde Türkmenistan şeýle ähmiýetli çäreleri guramaga we geçirmäge ukyply ýurtlaryň hataryna goşuldy. Ýurdumyzyň gazanýan köptaraplaýyn üstünlikleri, onuň ösüşiniň toplumlaýyn we köpugurly häsiýete eýe bolmagy munuň aýdyň subutnamasydyr.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Aziada — 2017-ni Aşgabatda geçirmek hakyndaky çözgüdi kabul etmegi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şahsy başlangyjynyň aýdyň netijesidir. Döwlet Baştutanymyz bedenterbiýäni we sporty ösdürmegi döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde kesgitledi. Şunuň bilen baglylykda, bu ýere ýygnananlar bu oýny ýokary derejede guramakda, milli sport hereketiniň taryhynda täze sahypany açmakda milli Liderimiziň tagallasyny aýratyn nygtadylar.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň sportuň döwrebap düzüminiň kemala getirilmegine, hususan-da, tutuş sebitde deňi-taýy bolmadyk Olimpiýa şäherjiginiň gurulmagyna, ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanylmagyna aýratyn ähmiýet berýändigi bellenildi. Bu giň möçberli forumyň netijesinde Aşgabat diňe bir iri sport ýaryşlaryny guramakda tejribe toplamak bilen çäklenmän, sporty ösdürmek, dünýä çempionatlaryna we Olimpiýa oýunlaryna milli ýygyndy toparlar üçin düzümi taýýarlamak üçin oňyn mümkinçilige eýe bolar.
Aziada — 2017 ýaly iri taslamanyň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň halkara abraýynyň ýokarlanmagyny şertlendirer. Çünki, şunuň ýaly giň möçberli çäreler köpugurly halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirýär. Dostlukly we işewür gatnaşyklaryň ösdürilmegine, sebitde we dünýäde ynanyşmak, birek-birege düşünişmek ýagdaýynyň emele gelmegine oňyn täsirini ýetirýär hem-de milli ykdysadyýeti, medeni durmuşy hem-de syýahatçylyk ulgamyny ösdürmäge giň mümkinçilik açýar.
Sergini guraýjylar ýurdumyzyň dokma önümlerine aýratyn üns berdiler. Türkmen dokmaçylary tomusky möwsüme dynç alyş we sport bilen meşgullanmak üçin lybaslaryň täze görnüşlerini taýýarladylar. Ýurdumyzyň dizaýnçylary Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň nyşanlary ýerleşdirilen lybaslaryň görnüşlerini görkezdiler. Bularyň tebigy nah we garyşyk matadan, şol sanda degişli nyşanlar şekillendirilen önümlerdigini bellemek möhümdir.
Ýurdumyzyň telekeçileriniň halyçylyk, däp bolan senetkärçilik, amaly-haşam sungaty ulgamynda, milli sowgatlyk önümleri, şol sanda öňde boljak Aziýa oýunlarynyň nyşanlary şekillendirilen önümleri taýýarlamakda ýeten derejesi myhmanlaryň ünsüni özüne çekdi.
Serginiň kitap bölüminde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hytaý diline terjime edilen işleri hem-de Türkmenistanyň häzirki döwri, türkmen halkynyň özboluşly däp-dessurlary, bu gün türkmen topragynda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler, nusgawy we häzirki zaman edebiýatynyň ugurlary barada gürrüň berýän bezegli neşirler görkezildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon ýurtlaryň strategiki partnýorlygy hakynda ylalaşyk baglaşdylar.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2-nji noýabrda Duşenbä saparynyň dowamynda gol çekilen ondan gowrak dokumenti, ýurtlaryň özara söwda-ykdysady, bilim, oba hojalygy, gurluşyk ýaly pudaklaryna degişli boldy.
Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynyň aralygynda ýurtlaryň haryt dolanyşygynyň möçberiniň 32 million amerikan dollaryna barabar bolandygy resmi maglumatlarda habar berildi.
Duşenbedäki gepleşiklerde taraplar iki ýurduň gatnaşmagynda amala aşyrylýan Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan (TOT) demir ýolunyň gurluşygynyň ähmiýetini nygtadylar.
2013-nji ýylyň 5-nji iýunynda Türkmenistan demir ýoluň öz giňişliginden geçýän uzynlygy 85 kilometrlik ýoluň gurluşygyna öz hasabyna başlap, 2016-njy ýylyň 28-nji noýabrynda Owganystanyň serhedinde demir ýoluň birinji tapgyry açypdy. Şondan bäri demir ýoluň Owganystanyň we Täjigistanyň üstünden geçjek bölekleriniň gurluşygyna degişli indiki planlar mälim edilmedi.


text:
Satyn alyş barada mälim ediş Türkmenistanyň telekommunikasiýa ulgamlaryny ösdürmek taslamalary17.11.2017
Ministrligiň resmi web-saýty açyldy09.03.2016
Milli teleradioýaýlymlaryň gepleşikleri Türkmen hemrasy arkaly ýaýlyma berlip başlandy09.06.2015
Satyn alyş barada mälim ediş Türkmenistanyň telekommunikasiýa ulgamlaryny ösdürmek taslamalary Maliýeleşdirmegiň görnüşi: Möhletleýin satuw, Ijara hyzmatlary Telekommunikasiýa ulgamlaryny ösd...Dowamyny oka
Türkmenistanyň aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça uly taslamalar amala aşyrylýar we şu gün olaryň arasyna ýene biri goşuldy. Ministrligiň resmi web-saýty ýurdumyzyň ýaş hünärme...Dowamyny oka
Şu günler milli telewideniýäniň we radionyň gepleşikleri “TürkmenÄlem 52°E” aragatnaşyk hemrasynyň üsti bilen ýaýlyma berlip başlandy. Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ozal habar berlişi ýaly,...Dowamyny oka
Täzelikler
Türkmenistanyň Aragatnaşyk MinistrligiOka
Edaralar
Türkmentelekom
Türkmenistanyň döwlet elektroaragatnaşyk kompaniýasy
TMCELL
«Аltyn Asyr» - Ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti
AŞTU
Aşgabat şäher telefon ulgamy
Türkmen hemrasy
«TürkmenÄlem 52.0 E» Milli aragatnaşyk hemrasy
Türkmenpoçta
Türkmenistanyň poçta aragatnaşygy Döwlet kompaniýasy
Hünärment
mekdebi
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň "Politehniki" orta hünär okuw mekdebi
Hasaplaşyklar
şertnamalar
Türkmenistanyň halkara hasaplaşyklar we şertnamalar merkezi
TÄZE HYZMATLAR
Online TV
Türkmen telewideniýe kanallaryny online seretmek mümkinçiligi
Internet barada
Türkmenistanda Internet torunyň ösüşini we internet-hyzmatlaryny etmegi hukuk taýdan düzgünleşdirmek hakyndaOka


text:
Ysraýyl öjükdiriji hereketlerini dowam etdirýär
Geçen hepdäniň anna günündäki wakalardan soň Aksa metjidi terror bahanasy bilen ybadata ýapylypdy
Ysraýylyň Içerki howpsyzlyk ministri Gilad Erdan Aksa metjidiniň musulmanlara ýapylmagy bilen baglanşykly: “Aksa metjidi biziň elimizde. Açylyp-ýapylmagy babatynda ilkinji we soňky söz Ysraýyla degişlidir” diýdi.
Ministr Iordaniýada geçirilen Ysraýyla garşy demonstrasiýalarda bolsa Aksa metjidiniň Ysraýylyň özygtyýarlylygynyň astyndadygyny we beýleki ýurtlaryň mesele bilen baglanşykly näme pikir edýändiklerini biperwaý garaýandyklaryny habar berdi.
Geçen hepdäniň anna güni Aksa metjidiniň howlusynda palestinaly 3 ýaş oglan basyp alyjy Ysraýyl polisi tarapyndan atylyp, öldürilipdi.
Şondan soň Aksa metjidi terror bahanasy bilen ybadata ýapylypdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkini kabul etdi. Ol Russiýanyň wekiliýetiniň düzüminde ýurdumyzda giňden bellenilýän Bütindünýä saglyk gününe gabatlanyp geçirilýän “Aziada-2017: parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly Halkara kongrese gatnaşmak üçin Türkmenistana geldi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasy we onuň sebitleri, şol sanda Astrahan oblasty bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga aýratyn ähmiýet berilýändigini nygtady. Milli Liderimiz Türkmenistan bilen bu sebiti taryhyň dowamynda emele gelen hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna esaslanýan ysnyşykly ykdysady we ynsanperwer hyzmatdaşlygyň baglanyşdyrýandygyny belledi.
Söhbetdeşligiň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow myhmany şu ýylyň güýzünde Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk işleri bilen tanyşdyrdy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan Merkezi Aziýanyň ýurtlarynyň arasynda ilkinji bolup, bu ägirt uly sport baýramçylygyny geçirmek hormatyna eýe boldy. Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň bu çözgüdi olimpiýa hereketiniň belent ynsanperwerlik ýörelgelerine eýerýän ýurdumyza uly ynam bildirilýändiginiň hem-de onuň gazanýan üstünlikleriniň ykrar edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda kuwwatly sport binýadynyň döredilýändigi aýratyn nygtaldy. Türkmen paýtagtyndaky Olimpiýa şäherjigi – wezipesi hem-de binagärlik çözgüdi babatda dünýäniň iň gowy olimpiýa toplumlaryndan birjik-de pes durmaýan ägirt uly toplum şol binýadyň merkezine öwrüler. Şunuň bilen baglylykda, myhman Astrahan oblastynyň ýokary we ýöriteleşdirilen okuw mekdeplerinde bilim alýan we daşary ýurt dillerini bilýän türkmen talyplarynyň hataryndan meýletinçileri ibermek baradaky teklibi beýan etdi. Olar Aşgabatda Aziada-2017-niň sport çäreleriniň geçirilýän günlerinde işlärler.
Gürrüňdeşligiň dowamynda söhbetdeşler şeýle hem sport ulgamynda, sagdyn durmuş ýörelgesini berkitmekde hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny ösdürmegiň we giňeltmegiň wajypdygyny bellediler. Bu babatda eýýäm üstünlikli gatnaşyklaryň, şol sanda sportuň suw görnüşlerinde hem-de syýahatçylyk sportunda hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlarynyň ösdürmegiň we giňeltmegiň wajypdygy bellenildi. Hazaryň kenarynda döredilýän “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyna we onuň ajaýyp sport hem-de myhmanhana toplumlaryny nazara almak bilen, bu gatnaşyklary has-da ösdürmek üçin ähli mümkinçilikler bar.


text:
Salam hormatly lukman! Meniň gelnim iki aýlyk göwreli, häzir aş saýlama döwrüni başdan gecirýär. Ol kän zat iýenok, diňe ögeýär, gaýtarýar. Indi ýöne gyzylödegim agyryp dur diýýär. Şeyle hem sag tarap böwregim agyrýar diýýär. Biz siziň maslahatyňyza örän mätäç. Sag boluň!
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Aş saýlama alamatlary ýüze çykanda ýagsyz, gaty gyzgyn bolmadyk naharlary ýygy-ýygydan iýmek (günde 5-6 gezege çenli), suwuklyklary bolsa nahar kabul etmeleriň arasynda içmek maslahat berilýändir. Aş saýlama alamatlary güýçli derejede ýüze çykyp, beden suwsuzlanmasy ýagdaýy dörände, serukal, doprokin, toksikoz-stop ýaly serişdeleri ulanma we bedene damja görnüşde erginleri (dekstroza, duz saklaýjy erginleri) göýberme zerurlygy döreýändir. Orta we agyr derejeli aş saýlama keselhanada bejerilýär. Sag böwregiň agyrmasy bar bolan böwrek keseliniň beterleşmegi ýa-da güýçli aş saýlamanyň gaýraüzülmesi höküminde döräp biler. Zerur barlaglary (peşewiň we ganyň umumy barlagy, peşewiň asetona barlagy, böwregiň, bagryň USB-ny we baş.) geçip, bejergini almak üçin degişli Saglyk öýüňiziň aýal lukmanyna haýal etmän ýüz tutmak zerurdyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Soňky gezek duşuşdylar: 28-nji tapgyr şol bir wagtyň özünde Milli çempionatymyzyň şu möwsüminiň iň soňky tapgyrydyr. Şonuň üçin hem toparlar birek-birek bilen şu ýyldaky iň soňky duşuşygy geçirdiler.
16 gol: Tapgyrda geçirilen duşuşyklarda derwezelere 16 pökgi girizildi. Ýöne «Altyn asyr» bilen «Hazynanyň» arasynda geçirilmeli ýene bir duşuşygyň bardygyny hem ýatladýarys.
Üstünlik ýer eýelerinde: Geçirilen 4 duşuşygyň diňe birinde myhmanlar ýeňdi, iki oýun ýer eýeleriniň peýdasyna tamamlandy. Bir duşuşykda bolsa deňlik hasaba alyndy. Ýer eýeleriniň 10 goluna myhmançylykda çykyş eden toparlar 6 gol bilen jogap berip bildiler.
400-e 8 gol galdy: Şu tapgyrdan soň, 23-nji Milli çempionatymyzda derwezelere jemi 392 pökgi geçirildi. Geçen ýyl möwsümiň 579 gol bilen jemlenendigini ýene bir gezek ýatladýarys. Hany göreliň, bu ýylky hüjümçilerimiz geçen ýylky sepgide ýetip bilerlermikä?!
Aşgabat 3-0 Merw
Gollar:
1-0_Berdi Şamyradow 20' (pen.)
2-0_Rasim Gereýhanow 68' (öz derwezesine)
3-0_Rahymberdi Baltaýew 70'
Baltaýew soňky aýlawa şowly başlady: 4-nji aýlawyň ilkinji duşuşygynda «Aşgabatdan» Rahymberdi Baltaýew möwsümdäki ilkinji goluny geçirdi.
Şamyradowda 50 gol: Dogry, adyny türkmen futbolynyň taryhyna iň köp bombardir bolan futbolçy hökmünde ýazdyran Berdi Şamyradow üçin bu sepgit az. Ýöne bize Ýokary liganyň oýunlarynyň taryhyny dörüp, diňe 2012-nji ýylyň futbol möwsüminden bäri kim näçe gol geçirendigini bilmek başardyk. Biziň ýöredýän sanawynymyz hem şol möwsümden başlaýar. Şu tapgyrda dürs ýerine ýetiren 11 metrlik jerime urgusy Berdi Şamyradowyň 2012-nji ýyldan bäri geçiren 50-nji goly boldy. Ol şol möwsümden bäri 50 gol geçirenleriň sanawyna 6-njylyk bolup adyny ýazdyrmagy başardy. Bu sanawyň ilkinji 5 basgançagynda S.Muhadowyň, M.Karadanowyň, D.Durdyýewiň, A.Boliýanyň, H.Amanmämmedowyň atlary bar.
140-njy ýeňiş: Şu tapgyrda «Aşgabat» Ýokary ligadaky 140-njy ýeňşini gazandy.
Baltaýew ilkinji 10-lukda: Biz 2013-nji ýylyň futbol möwsüminden bäri toparlaryň iň netijeli futbolçylarynyň sanawyny hem döretdik. Şu tapgyrda şol möwsümden bäri, «Aşgabadyň» düzüminde 6-njy pökgüsini derwezeden geçiren Rahymberdi Baltaýew toparyň bombardirleriniň sanawynda ilkinji onluga (9-njy orun) düşmegi başardy.
Şu ýyl «Aşgabat» — «Merw»: Şu möwsümde iki toparyň arasynda geçirilen 4 duşuşygyň 3-si «paýtagtlylaryň» ýeňşi, biri «Merwiň» ýeňşi bilen tamamlandy. Gollaryň gatnaşygy: «Aşgabat» 7 — 3 «Merw».
"Balkan" 1 - 1 HTTU
Gollar:
1-0 Myrat Ýagşyýew 58'
1-1 Nurýagdy Muhammedow 70'
Deňlikler ýedi ony tegeledi: Şu tapgyrdan soň, HTTU-nyň Ýokary ligada geçiren duşuşyklarynyň 70-si deňlik bilen tamamlandy.
Myrat Ýagşyýew gollaryny köpeldýär: Birinji aýlawdan bäri iň netijeli hüjümçileriň sanawynda öňdeligi hiç kime bermän gelýän Myrat Ýagşyýew ýylyň iň kän gol geçiren futbolçysy bolmaga ýene bir ädim ýakynlaşdy.
Muhammedowyň 10-njy goly: HTTU-a arzyly deňligi getiren Nurýagdy Muhammedowy şu möwsümde 10-njy gezek tapawutlandy.
«Balkanam» 10 gol goýbertdi: Şu tapgyra çenli «Altyn asyr» bilen «Balkan» öz öýünde derwezesine geçirden gollarynyň sany 10-a çykmadyk 2 topardy. Indi bu sanawda «aragatnaşykçylaryň» bir özi galdy.
Ýeňişli tapgyryň soňy: «Balkanyň» ýeňişli tapgyryny HTTU jemledi. Mundan öňe 3 duşuşykda yzygider ýeňiş gazanan «Balkan» bu gezek talyplara çäre tapyp bilmedi.
Şu ýyl «Balkan» — HTTU: Şu möwsümde «Balkan» bilen HTTU-nyň arasyndaky duşuşyklarynyň 2-si «nebitçileriň», biri talyplaryň ýeňşi bilen tamamlandy. Soňky aýlawdaky duşuşyk bolsa, siziňem bilşiňiz ýaly, deňlik bilen tamamlandy. Gollaryň gatnaşygy: «Balkan» 7 — 3 HTTU.
"Şagadam" 5 — 0 "Daşoguz"
Gollar:
1-0, Gahrymanberdi Çoňkaýew 11'
2-0 Gahrymanberdi Çoňkaýew 49'
3-0 Hemra Amanmämmedow 79'
4-0 Islam Muhadow 80'
5-0 Azat Garajaýew 83.
Çoňkaýew hem dublçy: «Şagadamyň» duşuşykdaky ilkinji iki golunyň awtory Gahrymanberdi Çoňkaýew täze toparyndaky ilkinji dublyny amala aşyrdy.
«Şagadamyň» Muhadowy: Duşuşykda tapawutlanmagy başaran ýaş zehin Islam Muhadow, bize belli bolan maglumatlara görä, entek 17 ýaşynda. Şeýle-de bolsa, ýaş zehin özüne bil baglansa, geljegiň ýyldyzlarynyň birine öwrülip biljekdigini görkezdi.
Bir derwezä 90 pökgi: «Şagadamyň» 5 golundan soň, «Daşoguzyň» möwsümde geçirden gollarynyň sany 90-na çykdy.
Ýene 5 gol: «Şagadam» «Daşoguz» bilen ikinji aýlawda öz meýdanynda geçirilen duşuşykda hem «demirgazyklylaryň» derwezesine 5 gol geçiripdi. Ýöne onda «Daşoguz» bu gollaryň 2-sine jogap berip bilipdi. Bu gezek welin...
Şu ýyl «Şagadam» — «Daşoguz»: Geçirilen 4 duşuşyk hem «Şagadamyň» peýdasyna tamamlandy. Gollaryň gatnaşygy: «Şagadam» 16 — 2 «Daşoguz».
«Energetik» 1-5 «Ahal»
Gollar:
0-1_Rahmet Şermetow 8'
0-2_Begmyrat Balakaýew 31'
0-3_Rahmet Şermetow 49'
0-4_Altymyrat Annadurdyýew 63'
1-4_Kerim Hojaberdiýew 76'
1-5_Altymyrat Annadurdyýew 77'
Annadurdyýew ikinjilige geçdi: Şu duşuşykda iki gezek tapawutlanan Altymyrat Annadurdyýew iň netijeli futbolçylaryň sanawynda ikinji orna geçdi.
Şermetowam dublçy: Möwsümdäki ilkinji dublyny amala aşyran Rahmet Şermetowam BIR OÝUNDA IKI PÖKGI GEÇIRENLERIŇ sanawyna goşuldy.
Altymyrat 4-nji gezek: Ýokarky netijeden hem görşüňiz ýaly, duşuşykda iki gezek tapawutlanyp bilen diňe Rahmet Şermetow däl. Altymyrat Annadurdyýew indi şu möwsümde 4-nji gezek bir oýunda iki gezek tapawutlanyp bildi. Şeýlelikde, ol möwsümiň dublçylarynyň sanawynda ikinji orna çykdy. Bu sanawyň başyny 7 dubl bilen Süleýman Muhadow çekýär.
60-njy şowsuzlyk: Şu tapgyrdan soň, möwsümde «Energetigiň» derwezesinden geçirilen gollaryň sany 60-a çykdy.
Şowsuzlyk döwri tamamlandy: Şu tapgyra çenli «Ahal» bassyr 3 oýunda ýeňlipdi.
Şu ýyl «Energetik» — «Ahal»: Möwsümde geçirilen 4 duşuşygyň 3-si «Ahalyň» ýeňşi bilen, biri bolsa deňlik bilen tamamlandy. Gollaryň gatnaşygy: «Energetik» 2 — 14 «Ahal»


text:
Eýranyň goranmak ministri Eýranlylaryň elleri bilen bejerilen karrar adyndaky birinji öňdebaryjy tanky görnişe goýdy.
General Hoseýin Dehgan Karrar tanky görnişe goýmak dabarada beren gürrüňlerinde haryb enjamlaryň modernizeleşdirilmegi Eýranyň goranmak ministrliginiň asly strategiýalaryndandyr we karrar tanky bolsa Eýranyň gudratynyň simwolydyr diýdi.
Karrar tanky Eýranyň goranmak ministrliginiň senagat çylarynyň ýokary başarjaňlyklaryny görkezýär we çydam ykdysadyýetiň aýdyň görnişi bolup Eýranyň tersine bolan sanksiýalaryň netijesiniň ýoklygyny görkezýär diýip general Dehgan sözüne goşdy.


text:
Türkmen taryhynda ady agzalýan şahsyýetleriň biri hem Hojanepes türkmendir
ÝAZYJY: ATAMYRAT ŞAGULY - Zaman Gazyeti
Rus-türkmen gatnaşyklarynyň taryhyndan we şu gününden käbir sahypalar
Türkmeniň şöhratly taryhy bar. Geçmişe nazar salsaň, köp-köp şahsyýetler türkmen milletiniň adynyň äleme dolmagynda uly rol oýnapdyr. Mysal hökmünde, iki-üç sanysyny alyp göreliň: Hindistanda hanlar hany diýen ada mynasyp bolan Baýram han, dünýäde «Beýik» diýen ady alan Seljuk Türkmen döwletini döreden türkmen serkerdeleri Togrul beg we Çagry beg.
Togrul beg 1055-nji ýylda Bagdatda halyflaryň paýtagtynda soltan diýlip yglan edilýär, şonda oňa ýedi yklymyň patyşasy diýen dereje berilýär.
Türkmen taryhynda ady agzalýan şahsyýetleriň biri hem Hojanepes türkmendir. Taryhda ol ilkinji sapar türkmen-rus gatnaşyklaryna ýol açan ilçi, wekil hökmünde tanalýar. Geliň, Hojanepesiň geçen durmuş ýoluny yzarlalyň.
XVII asyryň aýagynda, XVIII asyryň başlarynda Maňgyşlakda (Müňgyşlak) ýaşap geçen türkmen täjiri Hojanepesiň taryhy çeşmelerde türkmenleriň sadyr-salyr, käbir ýerlerde bolsa abdal tiresindendigi görkezilýär. Ol özi hakda berýän maglumatlarynda obasynyň Düýpgyran aýlagynyň golaýyndaky Begli hem-de Ýemli çeşmeleriniň boýunda ýerleşýändigini, kethudalarynyň adynyň Seýdaly Soltandygyny aýdýar.
Ýaşlygyndan söwda işlerine werziş bolan Hojanepes bu ugurda tejribe toplap ugraýar. Ol söwda kerwenleri we ýelkenli gämiler bilen Hywa, Astrahana, Eýrana gidip söwda edipdir. Emma Hojanepesiň ady taryhda ukyply täjir bolany üçin belli bolman, eýsem onuň ady türkmen-rus söwda-ykdysady we syýasy aragatnaşyklaryny ösdürmekde, rus söwdasy üçin Gündogara ýol açmakda, Amyderýany Uzboýuň ugry bilen akdyryp, türkmenleriň ekin ýerlerini suwlandyrmak hem-de söwda gatnaşyklaryny Hazar-Amyderýa suw ýoly arkaly amala aşyrmak ugrunda eden tagallalary üçin bellidir.
Takmynan 1710-1713-nji ýyllarda Maňgyşlakda söwda işleri pajarlap ösüp başlaýar. Şol ýyllarda, has takygy 1713-nji ýylda ukyply täjir, söwda-ykdysady we syýasy taýdan ýeterlik tejribesi bolan Hojanepes Maňgyşlak söwdagärleriniň bir topary bilen Astrahana barýar we şol ýerde Gilýanda doglan eýranly täjir, XVIII asyryň başynda Astrahana göçüp baran knýaz Zamanow (Zaman bek) bilen duşuşýar. Oňa özüniň Russiýanyň imperatory Pýotr I huzuryna baryp, döwlet ähmiýetli bir iş hakda maslahatlaşmak isleýändigini habar berýär.
Zamanow Hojanepesiň gürrüňlerini diňläp, onuň arkasyndan öz bähbidini arap, ony Sankt-Peterburga alyp gidýär we Pýotr I ýakyn adamy bolan gwardiýa poruçigi A.Bekowiç - Çerkasskiniň üsti bilen onuň patyşa tarapyndan kabul edilmegini gazanýar. Şunlukda, Pýotr I Hojanepesi 1714-nji ýylyň ýaz aýlarynyň bir güni kabul edýär.
Hojanepes oňa Buhara hanlygynda, Amyderýanyň boýunda çägeden altyn alynýandygy, derýanyň geçmişde Hazar deňzine guýandygy, Hywa hanlarynyň ony Russiýadan ätiýaç edip, Aral deňzine tarap sowandygy barada habar berýär.
Duşuşygyň dowamynda Hojanepes Pýotr Birinjiden Amyderýany öňki hanasyna -Uzboýa sowup, Hazar deňzine tarap akdyrmagy haýyş edýär. Eger şeýle edilse, onda türkmenleriň Amyderýany Arala sowmak üçin galdyran gaçysynyň nirededigini görkezip, ony açyp, derýany Uzboýa sowmakda ruslara kömek berjekdigini aýdýar.
Hojanepesiň altyn alynýan ýer baradaky maglumatyny Sibiriň gubernatory knýaz Gagarin bilen Hywa gelen ilçi Aşyr beg hem tassyklaýar. Bularyň hemmesi Pýotr Birinjini örän gyzyklandyrýar. Sebäbi ol öň hem Hazar deňziniň üsti bilen Hindistana söwda ýollaryny açmagyň aladasyny edýär eken.
Hojanepes kabul edişlikden göwnihoş halda ol ýerde umyt bilen birnäçe gün garaşýar.
1714-nji ýylyň Magtymguly aýynyň 29-yna Pýotr I ýörite perman çykaryp, Hazar deňziniň gündogar kenarlaryny öwrener ýaly hem-de Amyderýa, Hywa, Buhara barada deslapky maglumatlary ýygnamak maksady bilen A.Bekowiç - Çerkasskiniň ýolbaşçylygynda ekspedisiýa guramaklygy buýruk berýär. Şondan soň Hojanepesiň ykbaly A.Bekowiç-Çerkasskiniň ekspedisiýalary bilen baglanyşykly bolýar. Şunlukda, ol Peterburgdan Astrahana dolanyp gelýär we üç ekspedisiýa hem gatnaşýar.
A.Bekowiç-Çerkasskiniň wekilleri bilen Amyderýanyň aşak akymyna baryp, onuň öňki akan hanasyny hem-de beklenen ýerini görkezýär we Krasnowodskä (häzirki Türkmenbaşy) dolanyp, ýene-de A.Bekowiç-Çerkasskiniň garamagynda iş geçirýär. Hojanepesiň özi we onuň ildeşleri A.Bekowiç-Çerkasskiniň ekspedisiýalarynyň şowly we netijeli geçmegi üçin köp ýardam edýärler, oňa ýol salgy bermek, ulag kömegini etmek ýaly işleri ýerine ýetirýärler. Bu hyzmatlardan hoşal A.Bekowiç-Çerkasskiý Pýotr Birinjä ýazan hatlarynyň birinde türkmenleriň özüni gowy garşylandyklaryny we köp hyzmatlary bitirendiklerini ýörite belläp geçýär. 1717-nji ýylda Bekowiç-Çerkasskiniň Gurýewden Hywa ugran harby-diplomatik ekspedisiýasyna-da Hojanepes işeňňir gatnaşýar. Muňa gazaplanan Hywa hany Şirgazy han Bekowiç-Çerkasskiden telim gezek Hojanepesiň özüne berilmegini talap edýär, ruslara ýol görkezeni üçin ony köpüň gözüniň öňünde jezalandyrjakdygyny aýdýar.
Emma Bekowiç-Çerkasskiý Hojanepesi arabalaryň üstündäki ýükleriň arasynda gizläp saklamagy buýruk berýär. Şeýlelikde, Şirgazy hanyň hilesi bilen Bekowiç-Çerkasskiniň özi we ekspedisiýasy heläk bolanda-da Hojanepes diri galýar.
Onuň gizlenip ýatan arabasy Hywa hanynyň türkmenlerden bolan nökeri Agamämmede olja düşýär we şonuň kömegi bilen ol ölümden halas bolýar. Ýöne şol gün Hojanepes Bekowiç-Çerkasskiniň we onuň ýakyn adamlarynyň kellesiniň alnanyny öz gözi bilen görýär. Hojanepes aman-sag obasyna dolanyp gelenden soňra, Düýpgaragandaky rus otrýadyna baryp, hemme bolan wakalary habar berýär. Soňra ony Astrahana äkidip, şol ýerde sorag edýärler. Astrahandan bolsa Gazana äkidip, ol ýerde gubernator Saltykowyň hut özi ondan sorag edýär.
Hojanepesiň ady taryhy resminamalarda iň soňky gezek şonda, ýagny 1718-nji ýylda Saltykowyň sorag edende ýazylan protokolda tutulýar. Şondan soň onuň ykbaly hakda hiç hili ygtybarly maglumat ýok. Ýöne halk rowaýatlaryna görä, Hojanepes Gazandan sag-aman dolanyp gelýär. Emma Hywa hany Şirgazydan ätiýaç edip, Hazaryň kenary bilen günorta tarap - Eýran türkmenleriniň arasyna göçýär. Şonuň üçin Gürgen derýasynyň Hazar deňzine guýýan ýerinde ýerleşen «Hojanepes» atly ilatly ýer hem onuň ady bilen bagly bolmagy mümkin.
1985-nji ýylyň aýaklaryna Alty Garlyýew (häzirki Oguzhan) adyndaky «Türkmenfilm» kinostudiýasynyň görnükli režissýory, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi, Türkmenistanyň halk artisti Halmämmet Kakabaýew «Hojanepes» atly çeper filmi surata düşürdi. Onda Hojanepesiň keşbini Türkmenistanyň halk artisti, Magtymguly adyndaky halkara baýragynyň eýesi Nury Allaberdiýew janlandyrdy.
Hojanepesiň geçen taryhy ýoluny açyp görkezýän bu film 1986-njy ýylda doly surata düşürilip gutaryldy. Film tomaşaçylar tarapyndan gyzgyn garşylandy.
Gojaman
taryhyň sahypalary... Gör, üstünden nijeme heňňamlary, gerdişleri,
asyrlary aýlaýan taryh bize nähili zatlary gürrüň berýär. Käbiri
geçmişiň saralyp giden sahypalarynyň gatlarynda siňip giden, käsi
häzirki günlerimiz bilen şöhlelenýän taryhy näçe öwrenseň öwrenip
oturmaly. Geliň, şu nukdaý nazardan rus-türkmen gatnaşyklarynyň käbir
sahypalaryna dykgat bereliň. Alnymyzda—gojaman taryhyň XVIII asyry.
XVIII
asyrda rus täjirleriniň we ilçileriniň ýollary esasan Üstýurtda,
Maňgyşlakda oturýan türkmenleriň üsti bilen geçipdir. Olara türkmenler
ýolbeledi bolmaga, kerwenlerini goramaga yzygiderli kömek beripdirler.
Şoňa görä rus adamlary türkmenleriň arassa, boýun alan ýumuşlaryny ak
ýürek bilen berjaý edýändiklerini nazarda tutup, olar bilen has
ýakynlaşmak isläpdirler. Aýratyn-da, rus täjirleriniň ünsüni
türkmenleriň nepis halysy, çig ýüpegi, gara köli baganasy özüne
çekipdir. Şol döwürlerde Russiýanyň imperatory Pýotr Birinjidi. Edil şol
wagtlar Maňgyşlakda we Hazar deňziniň gündogar kenarynda ýaşaýan
türkmenler hem Rus döwleti bilen ysnyşykly aragatnaşygy ýola goýmaga
çalyşýardy. Sebäbi olar ruslar bilen öňräkden aragatnaşyk saklap
gelýärdiler. Birek-birege hormmat goýýardylar. Şeýle emele gelen taryhy
pursatda türkmen ýigidi Hojanepes Rus imperatory Pýotr I bilen
Sankt-Beterburgda duşuşypdyr.
1678-nji
ýylda demirgazyk Maňgyşlakdaky Ýykylgan diýen ýerde dünýä inen
Hojanepes Söýün ogly edenli, akylly-paýhasly, ilat arasynda abraýly
ýigit bolup ýetişipdir. Halk oňa uly hormat goýupdyr, sözüne gulak
salypdyr. Hojanepes bolsa öz gezeginde halkyň aladasyny edipdir. Türkmen
halkynyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak üçin uly aladalary edýän ýigit
ahyry netijede Rus döwletiniň baştutanynyň ýanyna baryp, ondan kömek
soramagy ýüregine düwüpdir. Ol döwürde türkmen adamsynyň uzak ýol söküp,
Sankt-Peterburga barmagy aňsat iş däldi. Bir gezek Hojanepes Astrahana
söwda-satuw işi bilen baranda, şol ýerde asly eýran täjiri Zaman beg (
Zamanow ) bilen tanyş bolupdyr. Oňa rus patyşasynyň ýanyna gidip, onuň
bilen döwlet bähbitli gürrüň edesiniň gelýändigini aýdypdyr. Zamanow
bolsa bu işde Hojanepese kömek bermäge höwesjeň bolupdyr. Şeýlelik
bilen, olar 1713-nji ýylda Sankt-Peterburga bile gidipdirler.
Sankt-Peterburga baransoňlar Zamanow Hojanepesi öz köne tanşy Aleksandr
Bekowiç-Çerkasskiý bilen tanyşdyrypdyr. Onuň arada durmagy bilen
1714-nji ýylyň ýazynda Hojanepesi rus imperatory Pýotr I kabul edipdir,
ony üns brip diňläpdir. Hojanepes oňa Amyderýanyň ozal Hazar deňzine
guýýandygyny, emma ony Hywa hanynyň deňziň we Uzboýyň üsti bilen
ruslaryň gelmeginden howatyrlanyp, Arala sowandygy barada giňişleýin
gürrüň beripdir. Şoňa görä-de Balkan töwereginde we Uzboýyň ugrunda
ýaşap ýören oturymly türkmenleriň ýurtlaryny taşlap, dürli taraplara
göçüp gitmäge mejbur bolandyklaryny aýdypdyr. Rus döwletiniň bendi açyp,
derýany köne hanasy bilen akdyrmaga kömek etmegini haýyş edip, oňa
türkmenleriň-de işeňňir gatnaşjakdygyny mälim edipdir. Mundan başga-da,
ol Erket şäheriniň töwereginde derýanyň boýundan gumdan altyn
alynýandygyny habar beripdir. Bu maglumatlar Pýotr Birinjide uly
gyzyklanma döredipdir. Ol Hojanepesiň haýyşlaryny göwünjeňlik bilen
goldapdyr.
Pýotr
I-iň permany esasynda Aleksandr Bekowiç-Çerkasskiniň baştutanlygynda
1715-1717-nji ýyllar aralygynda üç gezek ekspedisiýa guralýar.
Ekspedisiýanyň esasy wezipelerini imperatoryň özi kesgitläpdir. Onuň
öňünde Amyderýanyň öňki akymynyň ugruny anyklamak, Hindistana gidýän
ýollary öwrenmek, Hazar deňziniň kenarlarynda galalar gurmak, Hywa
hanlygyny raýatlyga yrmak, Buhara barada maglumatlar toplamak ýaly möhüm
wezipeler goýlupdyr. Mundan başga-da, Hywa hanynyň kömegi bilen Erket
şäheriniň töweregine baryp, altyn çykýan ýerleri barlamak tabşyrylypdyr.
1715-nji
ýylda birinji, 1716-njy ýylda ikinji ekspedisiýa guralýar. Netijede,
rus döwletine ggerek köp materiallar toplanypdyr. 1716-njy ýylyň
ekspedisiýasy döwründe Hazar deňziniň gündogar kenarynda üç sany
gala-berkitme guralyp, olarda rus goşunlarynyň kiçeňräk bölümleri
ýerleşdirilipdir. Bu Hywa hanyna ýaramandyr. Sebäbi Hywa hany ol ýerleri
öz raýaty hasaplapdyr.
1717-nji
ýylda Aleksandr Bekowiç-Çerkasskiý Astrahandan öz ygtyýaryndaky ähli
goşuny Gurýewe tarap iberipdir. Bu sapar ekspedisiýa üçin 3 müň adam, 6
müň ýaby, köp mukdarda düýe jemlenipdir.
1717-nji
ýylyň tomsunda Aleksandr Bekowiç-Çerkasskiniň ekspedisiýasy Hywa tarap
ugrapdyr. Ýoluň esli bölegi geçilenden soň, Bekowiç-Çerkasskiý Şirgazy
hana gymmat bahaly sowgatlar gowşurmak hem-de özüniň Rus döwletiniň
ilçisi hökmünde parahatçylykly maksat bilen gelýändigini habar bermek
üçin onuň ýanyna ýörite wekil iberipdir. Wekiliň beren gürrüňine Şirgazy
han ynanmandyr. Ilçiniň gaty köp goşyn we toply-tophana bilen gelmegini
geň görüpdir. Şunlukda ol gyssgly ýagdaýda aýgytly söweşe taýýarlyk
görüp başlapdyr. Hywa 120 kilometr galanda ekspedisiýanyň goşuny bilen
hanyň goşunynyň arasynda uly söweş bolupdyr. Söweş üç güne çekipdir.
Bekowiç-Çerkasskiniň toply-tophanaly otrýadyny ýeňip bilmejegine göz
ýetiren Şirgazy han onuň bilen gepleşige girişipdir we ol gepleşikde
bolan ýagdaýlara ökünen kişi bolup hilegärlige baş urupdyr. Şeýlelikde,
ol Bekowiç-Çerkasskini we onuň bütin otrýadyny myhmançylyga çagyrýar.
Şonda ol otrýaddaky adamlary myhmançylyga kabul etmek aňsat bolar ýaly,
olary böleklere bölmegi haýyş edipdir. Muňa Bekowiç-Çerkasskiý razy
bolupdyr. Netijede ekspedisiýanyň otrýady bäş bölege bölünip, Hywanyň
dürli galalaryna ugradylypdyr. Az wagt geçensoň, olary aýry-aýrylykda
hanyň goşuny aňsatlyk bilen ýok edipdir. Bekowiç-Çerkasskiý we onuň
ýanyndaky iň ýakyn adamlary hem wepat bolupdyr. Üçünji ekspedisiýa şeýle
ýagdaýda tamamlanypdyr.
Şol
gyrgynçylykda Hojanepes ölmän, diri galypdyr. Ony Hywa hanynyň atly
goşunynda gulluk edýän Agamuhammet diýen bir türkmen adamsy gizläp
saklapdyr. Soň ol adam Hojanepesi assyrynlyk bilen öýüne ugradypdyr.
Hywahanynyň yzarlamagy zerarly Hojanepes Astrabada göçüp gitmäge mejbur
bolupdyr.
1717-nji
ýylyň wakasy Russiýanyň türkmenler bilen gatnaşygynyň ondan beýläk
giňelmegine uly päsgel bermändir. 1719-njy ýylda täze ekspedisiýa
guralypdyr. Şonuň netijesinde Hazar deňziniň ilkinji ylmy kartasy
düzülipdir.
XVIII
asyryň 70-nji ýyllarynda Ogurjaly adasynda söwda etmek üçin gämi
duralgasyny gurup bermekligi haýyş edip, kenarýaka türkmenleri ýene-de
Russiýa ýüz tutupdyrlar. 1782-nji ýylda graf Woýnowiçiň ýolbaşçylygynda
rus ekspedisiýasy Çeleken adasynda bolupdyr. Graf öz adamlarynyň
kenarýaka türmenleri tarapyndan hoşniýetlilikli, dostlukly,
adamkärçilikli garşylanandygyny nygtapdyr.
* * *
XIX
asyryň birinji ýarymynda kenar ýakasyndaky türkmenleriň Russiýa bilen
ykdysady, syýasy we medeni gatnaşyklary has güçlenipdir. Bu döwür Hazr
deňziniň gündogar kenarynda rus täjirleriniň we senagatçylarynyň rolunyň
artanlygy bilen häsiýetlendirilýär. 1834-nji ýylyň aýagynda Astrahanyň
uly täjiri Aleksandr Gerasimow Hazar deňziniň kenar ýakasyndaky
türkmenleriň arasyna aýlanyp, şol ýerde Kyýat han bilen dostlaşýar.
Kyýat han arkaly türkmenler bilen dostlukly aragatnaşygy ýola goýýar.
Türkmenler oňa öz bahasy bilen balyk tutup bermäge, ýelim we işbil
bermäge söz berýärler. Ol bolsa türkmenlere gerek zatlaryny ibermegi
boýun alýar.
Türkmen-rus
gatnaşyklarynyň taryhynda Maňgyşlak türkmenlerine uly rol degişlidir.
Sebäbi Russiýadan Orta Aziýa hanlyklaryna ýollar Maňgyşlagyň üstünden
geçipdir. Ol Russiýanyň Orta Aziýa barmagy üçin derweze bolup hyzmat
edipdir. Türkmenler deňiz arkaly Russiýadan gelýän täjirleri, ilçileri
öz ulaglary bilen üpjün edipdirler, olary garşy alypdyrlar, ýola
salypdyrlar. Şonuň üçin Maňgyşlak türkmenleri ruslar bilen ýakyn
aragatnaşykda bolupdyr. Olar bir-birlerine ynanypdyrlar.
Şu
döwrüň taryhynyň dowamynda patyşa hökümeti Türkmenistany özüne
koloniýa edinmmek üçin ony yzygiderli öwrenmegini dowam etdiripdir.
Meselem, 1819-1821-nji ýyllarda rus goşunlarynyň Kawkazdaky baş
komanduýuşisi general A.P.Ermolowyň buýrugy boýunça Hazaryň türkmen
kenaryna uly ekspedisiýa guralýar. Ol ekspedisiýa maýor M.I.Ponamarýow
we kapitan N.N.Murawýow ýolbaşçylyk edipdir. 1832nji we 1836-njy
ýyllarda G.S.Kareliniň baştutanlygynda ýene iki sany ekspedisiýa
guralýar. Bu ekspedisiýalar türkmenleriň ýaşaýyş-durmuşyny
öwrenipdirler. Şu döwürde Kareliniň we Kyýat hanyň tagallasy bilen
1836-njy ýylyň tomsunda kenar ýakasyndaky ýomut türkmenleriniň
kethudalarynyň Esengulyda umumy maslahaty bolupdyr. Oňa takmynan 180
müňe golaý ilatdan ýörite saýlanan 118 any kethuda gatnaşypdyr.
Maslahatda umumy pikir alşylandan soň, Russiýadan howandarlyk soramak
barada karar kabul edilipdir.
* * *
Geliň indi bolsa ençeme ýyllary yzda galdyryp,taryhyň çarhyny XX asyra tarap aýlalyň.
Bir
hakykat bütin taryhyň dowamynda ýer ýüzüniň ähli halkyna bellidir. Ol
hem bolsa türkmen halkynyň öz ýaşaýşynyň bütin taryhynyň dowamynda päk
göwünli, ynsanperwer, adyl, zähmetsöýer, parahatçylygy söýüji, päk
ahlaklylygy, sabyrlylygy, şükranalygy özünde jemlänligidir. Ata-baba
zannyna guýlan bu häsiýetleri türkmenleri gojaman taryhyň dowamynda
beýleki milletlerden aýyl-saýyl tapawutlandyrypdyr. Şonuň üçin-de
islendik döwürde hem ol aslyny saklamagy başarypdyr. Türkmenleriň bu
ynsanperwer häsiýetleri dünýä halklaryny özüne has imrindiripdir.
Totalitar imperiýa döwründe, ýagny ýurduň işçileriniň, daýhanlarynyň we
intelligensiýasynyň, bir söz bilen aýdanymyzda, ähli milletleriň we
halkyýetleriň erk-islegini we bähbitlerini aňladýan sosialistik
umumyhalk döwletinde hem türkmen halky öz aslyny, milli ýörelgelerini
mümkingadyr saklamagy başarypdy. Bu döwürde bütin häkimiýet sowetler
ýurdunyňky, döwlet organlarynyň hemmesiniň onuň kontrollygy astynda we
olara hasabat berip durýardy. Döwlet we onuň ähli organlary sosialistik
kanunçylyk esassynda gurnalansoň, ähli ugurlarda, wezipelerde diýen
ýaly ýerli milletiň wekilleri däl-de, häkimiýeti gurujylar işleýärdi.
Emma muňa garamazdan, türkmenler niç bir milletiň dinine, gelip
çykyşyna, milletine garamazdan, olar bilen el-ele berip, dostana
gatnaşykda bolup ýaşapdylar.
Bu
ýyllarda mähriban türkmen halky özüne dostluk goluny uzadan rus halky
bilen hem edil beýleki halklara bolan garaýyşda dost-doganlyk
gatnaşygynda boldy. Olar bilen ele-ele berip işledi, ýaşady.
Ýöne
bir hakykat bolsa halkymyza aýandy, ol hem ahyry, irde-giçde
ata-babalarynyň arzuwlan zamanasynyň ak Güneşiniň atyp, gursaklarda
özbaşdak ýurtly, illi, döwletli bolmak hakyndaky arzuwynyň hasyl
boljakdygydy. Halkymyzyň bu arzuwy 1991-nji ýylda myrat tapyp,
ata-babalarymyzyň arzuwy hasyl boldy. Ýurdumyz Garaşsyz Türkmenistan ady
bilen äleme äşgär boldy.
Halkymyzyň
ykbalynda täze döwrüň başlanýan bu döwründe hem biziň erkinligimizi,
özygtyýarlygymyzy goldan, gutlan ilkinji döwletleriň biri ýene-de rus
halkydy. Bu dost-doganlygyň mizemezliginiň beýik nyşanydy. Jebisligiň
kepilidi. Şonuň üçin-de bu dost-doganlygyň köki häzirki döwürde gün
geldigiçe çuňluklara sary uzaýar.
* * *
2007-nji
ýylda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ählihalk
tarapyndan biragyzdan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlanmagy
bilen ýurdumyzyň taryhynda täze eýýam başlandy. Ynsanperwerligi,
dost-doganlygy, parahatçylygy baş şygar edinen bu döwürde Garaşsyz,
hemişelik Bitarap Türkmenistan milli Liderimiziň başda durmagynda ,,Açyk
gapylar’’ syýasatyny yglan edip, dünýä halkaryna dostluk goluny
uzatdy.
Bu
döwürde rus we türkmen halklarynyň müňlerçe ýyllardan bäri
dowam edip gelýän dostluk-doganlyk gatnaşyklary Russiýanyň
we Türkmenistanyň Prezidentleriniň tagallalary esasynda
has okgunly häsiýete, täze öwüşgine eýe bolup,
ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň taryhynyň täze sahypasyny
açdy diýsek, has dogry bolardy. Uzakmöhletleýin özara
bähbitli hyzmatdaşlyk berkeýär we ol taraplaryň hoşniýetli
erk-islegi we tagallalary netijesinde soňky ýyllarda hil
taýdan täze derejä çykaryldy. Onuň esasy ugurlaryna
söwda-ykdysady, ýangyç-energetika, ulag, aragatnaşyk, oba
hojalygy, gurluşyk we beýlekiler degişlidir. Ynsanperwer
ugur bolsa ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmekde we
berkitmekde örän wajyp hyzmaty ýetine ýetirýär. Şonuň üçin
Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasy ylym-bilim, medeni
gatnaşyklaryň has hem ösdürilmegine uly üns berýärler. Iki
ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygynyň gyşarnyksyz
artmagy, ynsanperwer hyzmatdaşlygyň ähli ugurlarynda,
ilkinji nobatda, bilim we ylym ulgamlarynda gatnaşyklaryň
giňelmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Türkmen ýaşlary
Russiýanyň dürli ýokary okuw mekdeplerinde öz bilimlerini
artdyrýarlar. Rus alymlary Türkmenistanda ýokary derejede
geçirilýän halkara ylmy maslahatlara işjeň gatnaşýarlar we
öz türkmen kärdeşleri bilen ýakyndan aragatnaşyk
saklaýarlar. Türkmenistanyň paýtagtynda I.A.Gubkin adyndaky
Russiýa döwlet nebit we gaz uniwersitetiniň bölüminiň,
şeýle-de A.S.Puşkin adyndaky türkmen-rus orta bilim berýän
mekdebiň hereket etmegi hem hil taýdan täze gatnaşyklaryň ýokary
häsiýete ýediginiň aýdyň netijesidir.
Türkmenistan
Russiýanyň sebitleri bilen işjeň hyzmatdaşlyga aýratyn
üns berýär, sebäbi olar türkmen-rus gatnaşyklarynyň has hem
ösmegine itergi berýär. Türkmenistanyň we Russiýa
Federasiýasynyň her ýyl üsti anyk işler bilen doldurylýan
Tatarystan Respublikasy, Astrahan oblasty, Sankt-Peterburg
ýaly iri şäherleriniň we sebitleriniň arasyndaky netijeli
gatnaşyklaryň ösüşini döwletara hyzmatdaşlygyň wajyp
ugry hökmünde mysal getirmek bolar.
Türkmen
paýtagtynda Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň
Medeniýet günleriniň geçilmegi türkmen we rus halklarynyň
arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň, iki halkyň medeniýetleriniň
hyzmatdaşlygynyň pugtalanýandygynyň aýdyň
suwutnamasyna öwrüldi. Mälim bolşy ýaly, Astrahan oblasty
bilen Türkmenistany häzirki döwürde täze hile we
many-mazmuna eýe bolýan, dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk
gatnaşyklaryna esaslanýan ozaldan gelýän ykdysady hem-de
medeni hyzmatdaşlyklar baglanyşdyrýar. Şeýle iri medeni
çäreleri geçirmek indi gowy däpleriň birine öwrüldi. Munuň
özi Iki dostlukly ýurtlaryň arasyndaky özara peýdaly we ruhy
gatnaşyklary pugtalandyrmaga hem-de ösdürmäge bolan
ikitaraplaýyn meýilleriň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Şu
ýerde Russiýanyň işewürleriniň geljegi uly türkmen
bazarynda eýeleýän ornuny giňeltmäge çalyşýandygyny-da
bellemelidiris. Russiýanyň meşhur kompaniýalarynyň
birnäçesi türkmen bazarynda eýýäm üstünlikli işleýär.
Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň sebitleriniň
arasyndaky hyzmatdaşlygyň hem geljegi uludyr. Şol
hyzmatdaşlyk bolsa ýylyň-ýyllyna täze many-mazmun bilen
baýlaşdyrylýar. Mhlasy, russiýalylar Türkmenistanyň
gazananlary we halkyň ýaşaýyş aýratynlykary bilen
tanyşmaga yzygiderli mümkinçilik tapýarlar. Myuňa birje mysaly
getirmek artykmaçlyk etmese gerek.
Mälim
bolşy ýaly,2011-nji ýylyň maý aýynda “ GDA-nyň 20 ýyllygy:
hyzmatdaşlygyň täze ugurlary” atly halkara sergisi
geçirildi. Bu halkara ähmiýetli forum Türkmenuistanyň
garaşsyzlyk döwründe halk hojalygynyň dürli ugurlarynda
gazananalary bilen giňden tanyşmaga giň mümkinçilik döretdi.
Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň çapdan çykaran
kitaplary şol ýylyň sentýabr aýynda Moskwanyň halkara kitap
sergi-ýarmarkasyna üçünji gezek gatnaşdy. Türkmen
poligrafistleri sergi-ýarmarkada ýüzden gowrak, ýokary
poligraf derejede bezelip, neşir edilen kitaplaryny –
çeper, okuw we çagalar üçin niýetlenen kitaplar bilen
bilelikde döwürleýin neşirleri hem görkezdiler. Munuň özi
ikitaraplaýyn jebis işleriň miwesidir.
Ýurdumyzyň
“Açyk gapylar” syýasaty, giň halkara hyzmatdaşlygy
syýasaty, dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy
berkitmegi, ählumumy durnukly ösüş üçin amatly şertleri
döretmegi maksat edinýän ynsanperwer taglymlary
hem-de başlangyçlary Türkmenistan bilen Russiýa
Federasiýasynyň arasyndaky uzakmöhletleýin
gatnaşyklaryň has hem ösjekdigine, dostluk-doganlygyň
dowamatynyň dowamat boljakdygyna kepil geçýär.
Şaguly Gurbanow
Resource: http://gundogar-news.com/index.php?category_id=3&news_id=342


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň täze ýyldaky birinji mejlisinde hormatly Prezidentimiz Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi keşbini we tumaryny tassyklady. Aziada — 2017-niň dürli keşpler toplumynyň üsti ýurdumyzyň milli hem-de etnografik özboluşlylygyny, medeni-taryhy aýratynlyklaryny, onuň tebigat dünýäsini we halk däp-dessurlaryny görkezýän çuň manyly alamatlar bilen ýetirildi.
Aşgabat Aziadasynyň resmi keşbiniň beýleki nyşanlardan esasy tapawudy ony häzirki zaman sungat galereýasyna mynasyp sungat eseri diýip atlandyryp bolýandygyndan ybaratdyr. Onuň çeperçilik aýratynlyklary, özboluşly stilistikasy many-mazmunyň baýlygy, täsin şygryýet we şol birwagtyň özünde, ähli adamlara, hatda çagalara hem düşnükli bolan örän aýdyň we ýönekeý keşpler bilen utgaşýar.
Oýunlaryň tumary bolsa göze ýakymly hem-de şadyýan alabaý bolar. Türkmenler dogabitdi seçgiçiler bolmak bilen, ahalteke bedewiniň, türkmen alabaýynyň, awçy tazy itiniň täsin tohumlaryny ýetişdirdiler hem-de olarda iň gowy häsiýetleri kemala getirip, olary biziň günlerimize çenli üýtgewsiz görnüşde saklap galmagy, haýwanlary ösdürip ýetişdirmegiň däplerini hem ýitirmän saklamagy başardylar.
Alabaý — tumar ýörite milli lybasda ýa-da sport lybasynda şekillendirildi. Adaty bolmadyk ýaşyl “reňki” bolsa ony ertekiniň gahrymany ýaly jadyly görkezýär.
Türkmen paýtagtynda Aziýa oýunlarynyň geçiriljek döwründe baýramçylyk, myhmansöýerlik, hoşniýetlilik hem-de dostluk ýagdaýyny döretmekde bu ýakymly keşbe aýratyn orun degişlidir.
Şoňa görä-de, hut alabaýyň tumar hökmünde seçilip alynmagy tötänden däldir. Ol, hakykatdan hem, wepaly dost we goragçydyr, güýçli hem-de gaýduwsyzdyr.


text:
Azerbaýjanyň hökümeti 22-nji iýulda, milli Metbugat güni mynasybetli, žurnalistlere 225 kwartira berdi diýip, “Halk gazeti” habar berýär.
Prezident Ylham Alyýew Bakuwda bolan dabarada žurnalistlere kwartira bermek bilen, “Azerbaýjan žurnalizmi jemgyýetde örän oňyn rol oýnaýar. Azerbaýjanda... söz azatlygy ýola goýuldy” diýdi.
Emma halkara hukuk guramalary we media azatlygy toparlary Azerbaýjanyň hökümetini garaşsyz mediany basyp ýatyrmakda, döwletden aýry žurnalistleri galplaşdyrylan jenaýat işlerinde aýyplamakda tankyt edýär.
ABŞ-da ýerleşýän media gözegçiligi guramasy “Freedom House” Azerbaýjanyň metbugatyny “azat däl” diýip häsiýetlendiren bolsa, Serhetsiz reportýorlar guramasy bu ýurdy 2017-nji ýylyň Metbugat azatlygy indeksinde 180 ýurduň iýinde 162-nji orunda goýdy.


text:
2020-njy ýylda Türkiýä gelen Hytaýly syýahatçylaryň sany 3 milliondan geçer
Koçak 2018-nji ýylyň Hytaý Halk Respublikasynda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edilendigini ýatlatdy
Türkiýe-Hytaý Işewür adamlary dostluk we arkalaşyk jemgyýetiniň başlygy Kemal Koçak 2020-njy ýylda Türkiýä gelen hytaýly syýahatçylaryň sanynyň 3 milliondan geçjekdigini aýtdy.
Koçak 2018-nji ýylyň Hytaý Halk Respublikasynda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edilendigini ýatlatdy.
Koçak Hytaýda 1,5 milliard adamyň ýaşaýandygyny we ýylda ortaça 200 million adamyň dünýä ýurtlaryna syýahat edýändigini belledi.
Türkiýe-Hytaý Işewür adamlary dostluk we arkalaşyk jemgyýetiniň başlygy Kemal Koçak 2018-nji ýylyň Hytaý Halk Respublikasynda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edilmeginiň Hytaýdan Türkiýä geljek syýahatçylaryň sanynyn artdyrylmagy üçin uly pursatdygyna ünsi çekdi.
Koçak Hytaý bilen edilýän ähli gatnaşyklary iki taraply bähbide laýyklykda ösdürmek, diňe syýahatçylaryň däl eýsem hytaýly işewür adamlarynyň Türkiýede maýa goýmaklary üçin tagalla edýändiklerini sözleriniň üstüne goşdy.


text:
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda polipropilenden pleýonka öndürjek önümçilik bölüminde sazlaýyş işleri dowam edýär. Ol ýakyn wagtda ulanmaga tabşyrylar. Bu ýerde öndüriljek dürli galyňlykdaky biaksial ugurly polipropilen pleýonkasyna, ilkinji nobatda, azyk öhümlerine niýetlenilen gaplamak üçin serişde hökmünde içerki we dünýä bazarynda uly isleg bildirilýär.
TNGZT tarapyndan öndürilýän önümler ýokary oktanly awtomobil benzinlerinden başlap, suwuklandyrylan gaza we polipropilene çenli eýýäm onlarça görnüşleri özünde jemleýär.
Şeýle hem Seýdidäki nebiti gaýtadan işleýän zawodda ýokary oktanly benzinleri öndürmek boýunça enjamyň döwrebaplaşdyrylmagy tamamlandy. Desgalar hiliň we ekologiýa howpsuzlygynyň kadalarynyň halkara ölçegleri nazara alnyp bina edildi.
Täze enjamlaryň gurnalmagy hem-de Türkmenistanyň nebiti gaýtadan işleýän kärhanalarynyň döwrebaplaşdyrylmagy çig malyň oýlanyşykly peýdalanylmagyna, nebitiň gaýtadan işlenilişiniň çuňlugynyň görkezijisiniň ýokarlanmagyna ýardam berýär.


text:
Manadyň durnuklylygynyň kepili
Türkmenistanyň milli puly - manadyň durnuklylygyny üpjün etmek «Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Türkmenistanyň Merkezi bankynyň esasy maksatlarynyň biri bolup durýar. Bu ugurda döwletimizde Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan toplumlaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.
Şeýle çäreleriň netijesinde dünýäniň abraýly we iri maliýe düzümleri tarapyndan Türkmenistan döwletimiziň durnuklaşdyryş we ätiýaçlyk gorlarynda uly möçberli serişdeleri toplamaklygy başarandygy barada nygtalýar. Bu ýagdaýyň öz gezeginde köp ýyllaryň dowamynda ýurduň jemi içerki önüminiň ösüşini ýokary depginde saklanmagyna we häzirki döwürde ýüze çykýan ýagdaýlara uýgunlaşmagyna ýardam etjekdigi barada halkara bilermenleriň beren ýokary bahasynda bellenilýär.
Ýurdumyzda netijeli ýeke-täk döwlet pul-karz syýasatyny alyp barmak döwrüň möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Sebäbi milli ykdysadyýetiň sazlaşykly hereket etmegi, garaşsyz pul-karz syýasatynyň alnyp barylmagy, bank ulgamynyň netijeliligi milli puluň dolanyşygyna bagly bolup durýar.
Ýurdumyzda alnyp barylýan pul-karz syýasatynyň netijesinde uzak döwrüň dowamynda milli puluň durnuklylygy üpjün edilip, nyrhlaryň ýyllyk ösüş depgini bellenilen çäklerde saklanylýar. Häzirki zaman bütindünýä ykdysadyýetiniň çylşyrymly ýagdaýlaryna garamazdan, ýurdumyzyň halkara bazarlardaky bäsdeşligi we ykdysady kuwwaty saklanylýar. Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň daşary söwdasynyň düzümini kämilleşdirmek ugrunda möhüm çäreler durmuşa geçirilýär. Bu çäreler milli öndürijilik we eksport edijilik kuwwatlyklaryny ösdürmäge we ýurdumyzyň daşary söwda düzümini has-da kämilleşmäge gönükdirilendir. Milli ykdysadyýeti ösdürmekde alnyp barylýan işleriň ýokary netijeleri ýurdumyzyň makroykdysady ösüşiniň görkezijileri bilen doly tassyklanylýar.
Ýurdumyzyň ykdysadyýetini, şol sanda daşary ykdysady gatnaşyklary ösdürmekde gazanylýan şeýle üstünlikler milli pulumyzyň hümmetiniň we abraýynyň hem saklanmagyna hyzmat edip, alnyp barylýan netijeli ýeke-täk döwlet pul-karz syýasaty ýokarda agzalan bu wezipeleri amala aşyrmaga doly mümkinçilik berýär.
Hormatly Prezidentimiziň ylmy esasda alyp barýan ykdysady strategiýasyna halkara bilermenler we iri maliýe düzümleriniň wekilleri tarapyndan ýokary baha berilýär. Şol strategiýa laýyklykda bank ulgamynda milli manadymyzyň hümmetini mundan beýläk-de durnukly saklamak, bank hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek we hil taýdan halkara derejelerine çykarmak, dünýä tejiribesiniň öňdebaryjy usullaryny we innowasion tehnologiýalaryny bank işine ornaşdyrmak babatda giň göwrümli işler amala aşyrylýar.
Ýurdumyzyň ykdysady kuwwaty we alnyp barylýan netijeli ýeke-täk döwlet pul-karz syýasaty ýokarda agzalan wezipeleri amala aşyrmaga doly mümkinçilik berýär.