text:
Özüne bildirilýän aýyplamalarda, şol sanda ölüm jezasyny ýatyrmak baradaky kampaniýa agzalykda günäli tapylanyndan soň, eýranly tanymal adam hukuklary boýunça aktiwist jemi 16 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň laureaty Şirin Ebadi bilen bilelikde gurlan "Adam hukuklaryny goraýjylaryň merkezi" atly guramanyň başlygynyň orunbasary Narges Mohammadi häzir 6 ýyl möhlet bilen türmede otyr. Täze çykarylan bu agyr höküm hem onuň üstüne urna bolýar.
"Adam hukuklaryny goraýjyny türmede saklamak we beýleki hukuk aktiwistlerini gorkuzmak ondan öç almak üçin edilýän zat" diýip, Mohammadiniň adamsy Tagi Rahmani Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Özleriniň iki çagasy bilen häzir Parižde ýaşaýan Rahmaniniň aýtmagyna görä, 16 ýyl türme tussaglygynyň 10 ýyly "Eýranda ölüm jezasynyň ädimme-ädim ýatyrylmagyna tarap" atly bikanun kampaniýanyň "gurnalmagy" sebäpli berlipdir.
Türme möhleti
Ýöne Rahmani bu kampaniýany guran Mohammadi däl, ol diňe onuň bir agzasydy diýýär.
Rahmani 19-njy maýda telefon arkaly geçirilen söhbetdeşlikde şeýle diýdi: "Ol kampaniýany gurnan agzalaryň biri däl. Näme üçin ölüm jezasynyň ýokary sanyny aşaklatmak ugrunda işlemek Eýranda jenaýat bolýar?"
Rahmaniniň aýtmagyna görä, Mohammadi "Yslam respublikasynyň garşysyna iş görmek üçin duşuşyk geçirmekde we dildüwşükde" aýyplanyp, 5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir, bir ýyl hem oňa "Eýranyň milli howpsuzlygyna garşy iş alyp baranlygy" üçin berlipdir.
Eýranyň kanunlary boýunça üstünden ençeme türme hökümi çykarylan adam haýsynyň möhleti uzak bolsa, şonça türmede oturmaly bolýar. Bu kanuna görä, Mohammadiniň tussaglyk möhleti 10 ýyl.
Bu höküm barada şikaýat suduna hem ýüz tutup bolýar.
Agyr höküm
Fransiýanyň media gözegçilik edýän “Serhetsiz reportýorlar” topary 20-nji aprelde çykarylan karary Eýranyň Aňtaw ministrligi bilen ”Yslam rewolýusiýasynyň sakçylarynyň” täsiri astynda "galplaşdyrylan sud prosesinde" çykarylan karar diýip, ýazgardy.
Toparyň baş sekretary Kristof Deloire 19-nji maýda bir beýanatda: "Bular ýaly agyr höküm Eýranyň sud häkimiýetleriniň adalatsyz häsiýetini görkezýär" diýdi.
Ol soňra hem: "Sud ulgamynyň buýrugy ýokary lideriň özünden alýandygyny hemmeler bilse-de, prezident Rohani kanun bu derejede gödek bozulýan wagty dymyp oturyp bilmez" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Adam hukuklary ugrunda eden tagallalary üçin "Serhetsiz reportýorlar" tarapyndan informasiýa gahrymany diýen hormatly at bilen sylaglanan Mohammadi 2015-nji ýylyň maý aýynda tutuldy.
Ol adam hukuklary ugrunda alyp baran işleri üçin ondan ozal hem ençeme gezek tutulyp, ençeme gezek türme tussaglygyna höküm edilipdi.


c: text/html

text:
Kiýewiň merkezinde ukrain polisiýasy hökümete garşy protestçiler bilen çaknyşdy.
Berilýän maglumata görä, çaknyşyk haçan-da demonstrantlar parlament binasyny goraýan polisiýa halkasyny böwsüp geçmekçi bolanda ýüze çykdy.
Polisiýa daş zyňýan protestçilere garşy tüsse granatlaryny we rezin oklary ulandy. Demonstrantlar bolsa polisiýanyň iki ulagyny ýakdylar.
Ukrainanyň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, rezin oklardan azyndan iki aýal protestçi ýaralanypdyr. Içeri işler ministrligi wakada üç işgärine şikes ýetendigini habar berdi.
Reforma talaplary
Müňlerçe protestçi Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyndan parlament binasyna tarap ýöriş geçirip, prezident Wiktor Ýanukowiçiň ygtyýarlyklaryny çäklendirýän reformalaryň geçirilmegini talap etdiler.
Oppozisiýadaky “Swoboda” (“Azatlyk”) partiýasynyň lideri Oleg Týahnibok ýörişiň dowamynda žurnalistlere şeýle diýdi: “Güýjüň çeşmesi hökmünde halk köpçüligi özüne wekilçilik edýänlere basyş görkezip, parlamentde agzalan kararlaryň kabul edilmegini gazanjak bolarlar. Goý, bu sişenbe güni ýa çarşenbe güni ýa-da penşenbe güni bolsa-da bolsun. Emma bu zatlar şu gün amala aşsa, has gowy bolardy”.
Parlamentde...
Parlamentiň içinde bolsa oppozision deputatlar spikeriň münberiniň öňüni böwetlediler. Bu ýagdaý parlamentiň başlygynyň oppozisiýa tarapyndan hödürlenen reformalary diňlenişigiň gün tertibine girizmänligi sebäpli döredi.
Ukrainada hökümete garşy protestler eýýäm üç aýdan gowrak wagt bäri dowam edýär. Demonstrantlar prezident Ýanukowiçiň häkimiýetden çekilmegini talap edip, Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyny we ençeme hökümet binalaryny eýelediler.
Duşenbe güni oppozisiýa liderleri Arseniý Ýatsenýuk we Witaliý Kliçko Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen duşuşyp, ýurtdaky syýasy krizisi maslahat etdiler.
Şeýle-de duşenbe güni Russiýanyň maliýe ministri Anton Siluanow Moskwanyň Ukrainanyň 2 milliard dollarlyk ýewroobligasiýalaryny satyn aljakdygyny mälim etdi.
Dekabr aýynda Kiýew bilen Moskwa Russiýanyň 15 milliard dollarlyk ukrain ýewroobligasiýalaryny satyn almagy boýunça özara ylalaşyga geldiler. Mundan öň Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen planlaşdyrylan erkin söwda ylalaşygyndan ýüz öwrüp, köpçülikleýin protestleriň döremegine sebäp boldy.
Dowam edýän protestleriň fonunda Ukrainanyň milli pul birligi griwna şu ýyl eýýäm öz hümmetiniň 7%-ni ýitirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýewropa Bileleşigi Türkiýäniň başa barmadyk agdarylyşykda güman edip, müňlerçe adamy tussag etmegine we işden çetleşdirmegine “aladalanma” bildirdi we ýurdy adam hukuklaryna hem kanunyň hökmurowanlygyna hormat goýmaga çagyrdy.
21-nji iýulda Türkiýäniň prezidenti Recep Taýyip Erdogan agdarylyşykda güman edilýänleri tussag etmäge ygtyýarlygyny artdyrmak üç aý möhletli adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi, şeýle-de agdarylyşyga goldaw bildirmekde aýyplap, mekdeplerde, uniwersitetlerde, polisiýada we kanun goraýjy edaralarda 60 müňden gowrak adamy wezipesinden boşatdy ýa-da iş başyndan çetleşdirdi.
“Biz bolup geçýän ýagdaýlara ýakyndan we aladaly syn edýäris”, diýlip Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar boýunça ýolbaşçysy Federika Mogherininiň we bileleşigi ýaýbaňlandyrmak boýunça komissary Johannes Hahnyň 22-nji iýulda ýaýradan bilelikdäki beýannamasynda aýdylýar.
Olar hususan-da mugallymlaryň, sudýalaryň we žurnalistleriň yzarlanmagyny “kabul ederlikli däl” diýip atlandyrdylar we Türkiýäniň “kanunyň hökmurowanlygyna, adam hukuklaryna we esasy azatlyklara, şol sanda raýatlaryň adatly sud edilmek hukugyna hormat goýmalydygyny bellediler.


text:
Duşenbe güni Özbegistanyň döwlet telewideniesinde eden çykyşynda prezident Yslam Karimow arap ýurtlaryndaky halk gozgalaňlaryny «daşarky uly güýçleriň plany boýunça amala aşyrylýan çäreler» diýip atlandyrdy.
Ýeňiş baýramçylygyna gabatlanylyp, Özbegistanda bellenilip geçilýän «Hatyra we hormat güni» atly ýörite güne bagyşlanylan telewizion programmada eden çykyşynda prezident Karimow «tebigy baýlyklara baý arap ýurtlarynda näme üçin şeýle wakalar bolup geçýär?» diýen soragy galdyrdy.
Sonam bu soraga ozi jogap berip: «Biziň halkymyz bu wakalaryn uly güýçleriň planydygyna gowy düşünmelidirler. Men şeýle weýrançylygyň, gapma-garşylyklaryň we uruşlaryň uly baýlyga eýe ýurtlarda tötänleýin ýüze çykandygyna ynanmaýaryn» diýip belledi.


text:
Ysraýyl ýekşenbe güni öldürilen alty söweşijiniň jesedini Müsüre berdi. Bu barada sişenbe güni Ysraýylyň mediasy habar berdi.
Ýaragly söweşijiler Sinaýy sebitinde 16 müsürli gümrükçini öldürip, ogurlyk harby ulagda Ysraýylyň territoriýasyna girmekçi bolupdylar.
Müsür şol yslamçy söweşijileri “kapyrlar” diýip atlandyryp, hüjümiň arkasynda duranlaryň jogapkärçilige çekiljekdigini belledi.
Ysraýyl Müsüri Sinaýy sebitiniň gözegçiligini güýçlendirmäge çagyrdy.
Müsürüň ýakynda saýlanan prezidenti Muhammet Mursi Sinaýy regionynyň “doly kontrollyga” alynjakdygyna söz berdi. Mursi söweşjileriň ýekşenbe güni amala aşyran hüjümi üçin “uludan jogap berjekdiklerini” hem sözüne goşdy.


text:
Paýtagt Aşgabadyň «Bedew» ýaşaýyş massiwindäki hususy dükanlaryň ýapylmaly edilenine dört aý çemesi wagt geçdi. Ýogsa ol dükanlar ýurduň kanunçylygy esasynda, häkimiýetleriň ýörite rugsat bermeginde açylyp, ýüzlerçe adamy iş bilen üpjün edýärdi.
Mundanam başga, «bu ýerdäki gurluşyk harytlary dükanlary jaý gurýan ýa jaýlaryny bejerýän paýtagtlylaryň iň arzyly ýeridi» diýip, ýaşaýjylaryň käbiri Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Bu dükanlaryň ozallar hem hepdeläp ýapylan halatlarynyň bolandygyny aýdýarlar, emma soň olar dükan eýeleri bilen häkimiýetleriň arasyndaky düşünişmelerden soň gaýtadan açylýan eken.
Emma bu gezek şeýle umydyň barha azalýandygy, sebäbi ozallar bir aý çemesi wagtdan gaýtadan açylan dükanlaryň indi dört aý bäri açylmaýandygyny habar berýärler.
Ýerli synçy Nurberdi Nurmämmedow bu dükanlaryň ýapylmagynyň sebäbi bilen gyzyklanyp, ol ýerde işlän adamlaryň käbiri bilen söhbetdeş boldy. Onuň Azatlyk radiosyna beren gürrüňini diňläp, belki, siz hem öz pikirleriňizi ýazarsyňyz.


text:
Türkmenistanda Ýokary okuw jaýlaryna we hünärmentçilik mekdeplerine dokument kabul ediş döwri tamamlanyp, giriş synaglary başlandy
. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň maglumatyna görä, 15-29-njy iýul aralygynda dowam eden resminama kabul ediş döwründe
, Ýokary okuw jaýlaryna (ÝOJ) jemi 27 müň 426
adam resminama tabşyrypdyr.
24-nji awgusta çenli dowam etjek giriş synaglarynyň netijesinde ýurduň ÝOJ-laryna jemi 6 müň 100
oglan-gyz kabul ediler. Türkmen resmileriniň belleýşi ýaly, bu san geçen ýylky görkezijiler bilen deňeşdirilende 334
adam köpdür. Şeýlelikde bu ýyl her bir talyp ornuna 4-5 abituriýentiň dalaş edýändigi nygtalýar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar gullugynyň (TDH) getiren maglumatynda, şu ýyl ýurduň Ýokary okuw jaýlarynyň ählisinde diýen ýaly kabul edilýän talyplaryň sanynyň artdyrylandygy bellenilýär.
2013-nji ýylda Türkmenistanyň ÝOJ-laryna kabul ediljek talyp sany:
Şeýle-de Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda açylan iki sany – “Umumymilli iýmitlenşi dolandyrmak” we “Ykdysady howpsuzlyk” – bölümleriniň her birine 15 talyp kabul ediler.
Şu ýylyň hasabyna orta hünärmentçilik mekdeplerine arza beren oglan-gyzlaryň sany 13 müň
bolupdyr. Resmi maglumatda ýurduň 37
sany orta hünärmentçilik okuw jaýyna jemi 6 müň 522
adamyň kabul ediljekdigi aýdylýar. TDH bu sanyň geçen ýylky bilen deňeşdirilende 747
adam köpdügini hem belläp geçýär.
Şeýle-de 2013-nji ýylda ýurduň başlangyç hünärmentçilik mekdeplerine 30 müň
töweregi adam kabul ediler.
TDH-niň berýän maglumatyndan çen tutulsa, onda şu ýyl mekdepden jemi 98 müňe
golaý oglandyr-gyz uçurym bolupdyr. Olaryň hataryndan 42,6 müňüsiniň
(43%-e golaýynyň) ýurduň başlangyç we orta hünärmentçilik mekdeplerine we ÝOJ-laryna kabul ediljekdigi aýdylýar.
Belläp geçsek, şu ýyldan tapawutlylykda, ozallar resmi Aşgabat ýokary okuw jaýlaryna kabul ediş kampaniýasy bilen baglylykda çäklendirilen görnüşdäki maglumatlary berýärdi.
Şol bir wagtda daşarda öz hasabyna okaýan ýa-da döwlet tarapyndan ugradylan türkmen talyplary baradaky takyk statistiki maglumat häzirlikçe elýeterli däl.


text:
Türkmenistanda dürli ugurlara degişli döwlet edaralaryna öz işgärlerini jaý bilen üpjün etmegi üçin ýaşaýyş jaýlary gurdurylýar. Şol jaýlar degişli edaranyň işgärlerine 50% ýeňillikli bahadan satylýar.
Emma şeýle edaranyň birinde adaty işgär bolup işleýän Hurma daýza il içinde “Elitka” diýilip atlandyrylýan şeýle jaýlardan käbir işgärleriň ikiläp alýandygyny, käbirlerine bolsa ýekejesiniň hem berilmeýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy Aşgabadyň ýaşaýjysy Hurma daýza bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Demirgazyk Koreýanyň suwasty gämiden geçirmekçi bolandygy aýdylýan raketa synagy şowsuzlyga uçrady, diýip Günorta Koreýanyň harbylary maglumat berýärler.
Phenýan ýadro ýaragyny daşap bilýän raketa ulgamlaryny ornaşdyrmak ugrunda tagalla edýär.
Demirgazyk Koreýanyň soňky synagynyň öňýany, ABŞ bilen Günorta Koreýa Phenýandan gelip biljek howpuň öňüni almak üçin raketa hüjümlerinden goranyş ulgamlaryny ýerleşdirmek barada ylalaşandyklaryny mälim etdiler.
ABŞ Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Jong Uny adam hukuklaryny bozmakda güman edilýänleriň sanawyna goşandan soň, Phenýan muny “söweş deklarasiýasy” diýip, häsiýetlendirdi we muňa berk jogap berjekdigini duýdurdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti soňky raketa synagynyň Howpsuzlyk geňeşiniň rezolýusiýasyna garşy gelýändigini aýtdy.


text:
Orsýetiň, Eýranyň we Azerbaýjanyň prezidentleriniň öňümizdäki aý Bakuwda gepleşikleri geçirmegine garaşylýar.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Ebrahim Rahimpuryň 13-nji iýulda beren maglumatyna görä, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we Eýranyň prezidenti Hassan Rohani 8-nji awgustda azeri paýtagtynda Ylham Aliýew bilen duşuşarlar.
Bu beýanat, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow üç lideriň “regional hyzmatdaşlygyň täze formatynda” ýakynda duşuşyklary geçirjekdigini mälim etmeginiň yzýanyna gabat geldi.
Bu duşuşygyň dowamynda üç lideriň ykdysady hyzmatdaşlyk, ikitaraplaýyn gatnaşyklar we hazarýaka ýurtlaryň arasynda Hazar deňziniň eýeçiligini kesgitlejek Hazar deňziniň dokumenti baradaky Konwensiýa hakynda maslahat etmegine garaşylýar.


text:
Türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan – Owganystan – Täjigistan demir ýol ulag geçelgesiniň birinji tapgyryny işe girizmäge bagyşlanan maslahat geçirip, onuň gurluşygynyň noýabr aýynyň onlaryna çenli tamamlanjakdygyny yglan etdi.
7-nji oktýabrda Türkmenistanyň resmi metbugatynda berlen maglumata görä, häzirki wagt Atamyrat – Ymamnazar – Akina demirýol liniýasyndaky gurluşyk-gurnama işleri, şol sanda kömekçi düzümleýin desgalary gurmak işleri tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar.
“Bu ýoluň iki köprüsiniň gurluşygynda demir gurnawlary ýygnamak işi güýçli depginde dowam edýär. Bu işleri oktýabr aýynyň ikinji ongünlüginde, şol desgalardaky esasy gurluşyk-gurnama işlerini bolsa aýyň ahyryna çenli tamamlamak meýilleşdirilýär” diýlip, maglumatda nygtalýar.
Gurluşygyna mundan üç ýyl çemesi ozal başlanan bu demir ýoluň Türkmenistanyň çägindäki bölegi Lebap welaýatynyň Atamyrat şäherinden başlanyp, takmynan 85 kilometr aralykdaky Ymamnazar etrabyna barýar. Onuň galan 3 kilometri Ymamnazar (Türkmenistan) we Akina (Owganystan) serhetýaka nokatlarynyň arasyndaky bölekden geçýär.
“Bu ýol Aziýa – Ýuwaş umman sebitine çykar”
Anna güni geçirilen maslahatda Berdimuhamedow Atamyrat - Ymamnazar (Türkmenistan) – Akina (Owganystan) demirýol liniýasynyň açylyş dabarasyny taýýarlamak baradaky komissiýany hem tassyklady. Türkmen mediasy bu komissiýanyň Aziýa halkara demirýol transporty koridorynyň ilkinji nobatdakysynyň açylyş dabaralarynyň ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirilmegini üpjün etmek üçin düzülendigini habar berýär.
Bu dabarada Atamyrat – Ymamnazar – Akina demirýol uçastogy bilen bilelikde, Lebap welaýatynyň Ymamnazar etrabyndaky gümrük punktynda nebit önümlerini kabul etmek, saklamak we ugratmak baradaky terminal hem açylar.
Türkmenistan – Owganystan – Täjigistan demir ýolunyň başlangyç nokady Atamyrat şäherinden başlap, ony Owganystanyň Andhoý, Mazar-e Şarif şäherlerine, soňra-da Täjigistanyň Pýandž sebitine çenli ýetirmek göz öňünde tutulýar.
“Bu ýol Türkmenistanyň, Owganystanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň çäginden geçip, Hytaýyň köp şahaly demir ýol ulgamyna we onuň üsti bilen Aziýa – Ýuwaş umman sebitiniň çalt depginler bilen ösýän döwletlerine çykar” diýlip, resmi metbugatda habar berilýär.
“Söweşijileri ýok edip bilseler, hiç hili kynçylyk ýok”
Emma käbir ekspertler we syýasatçylar bu demir ýoluň uly bir böleginiň Owganystanyň demirgazygyndan, ýagny howpsuzlyk şertleriniň dartgynly bolup durýan territoriýalardan geçýändigini aýdyp, onuň Akinadan Täjigistana çekiljek böleginiň amala aşmak mümkinçiligine şübheli garaýarlar.
Owganystanyň Gunduz welaýat geňeşiniň deputaty Seýit Esedullah Sadatyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, häzirki wagt demir ýoluň Owganystandan geçjek bölegindäki obalaryň aglabasyna söweşijiler tarapyndan kontrolluk edilýär. Şol sebäpli ol beýle gurluşygy durmuşa geçirmegiň “häzirlikçe örän kyndygyny” aýdýar.
“Häzirki wagt howpsuzlyk ýaramaz. Howpsuzlyk üpjün edilmese, demir ýoly nädip çekerler? Şol “Talybana” paç-para berip demir ýoly çekäýmeseler, men başga nädip demir ýol çekjeklerini bilmedim. Agzalýan demir ýol Gunduz welaýatynyň Çardere we Kalaýzal etrabyndan geçmeli. Bu ýere söweşijiler kontrollyk edýär. Eger olar bu ýerdäki söweşijileri urup, ýok edip bilse, hiç hili kynçylygy ýok. Onda demirýoly çekip bilerler” diýip, deputat Esedullah Sadat belledi.
“Ýerli ilata iş orunlary dörär”
Şol bir wagtyň özünde, ol eger-de bu taslamanyň Owganystandan geçjek bölegi amala aşyrylsa, onda munuň ýerli ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň hem ýokarlanjakdygyny, iş ýerleriniň döremegine getirjekdigini sözüniň üstüne goşdy.
“Bu demirýol gurulsa, onda ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleri ýokarlanar. Käbir ýerlerde myhmanhanalar, dükanlar, awtoduralgalar, çaýhanalar gurlar. Munuň netijesinde iş orunlary dörär. Bu ýerli ilat üçin örän gowy bolar. Ýöne esasy mesele söweşijiler, “Talyban” bilen ylalaşmakdan ybarat. Bu meselede biz hem elimizden gelen kömegi etmäge taýýardyrys” diýip, deputat Esedullah Sadat aýtdy.
Türkmenistan – Owganystan – Täjigistan demir ýolunyň Atamyrat –Ymamnazar – Akina uçastogunyň düýbüniň tutulyş dabarasy 2013-nji ýylyň 5-nji iýunynda Lebap welaýatynyň Atamyrat şäherinde geçirildi.
Oňa türkmen lideri bilen birlikde demirýol ulgamynyň geçjek beýleki döwletleriniň ýolbaşçylary-da, ýagny Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý we Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon dagy gatnaşdylar.


text:
15-nji maýda Taýlandyň premýer-ministri Abhisit Wejjajiwa ýerli telewidiniýede eden çykyşynda ýurtda dörän durnuksyzlygy, gan döküşikligi mümkin boldugyça azaldyp, ýagdaýy kadalaşdyrmaga synanyşýandygyny aýtdy.
Bu ýurtdaky ýagdaý barada berlen maglumatda häkimiýetleriň Bankogyň merkezini “atyş zonasy” diýip yglan edip, şol ýere proteste çykanlaryň esgerler tarapyndan oka tutuljakdygyny öňünden duýdurandyklary aýdylýar.
Taýlandyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça gullugynyň beren maglumatlarynda şenbe günindäki protestlerde ýene azyndan 8 adamyň heläk bolup, 50-den gowragynyň ýaralanandygy aýdylýar.
Özlerini “Gyzyl köýnekliler” diýlip atlandyrýan protestçiler Taýlandyň häzirki hökümetiniň bikanun häkimiýet başyna geçendigini aýdyp, täze saýlawlaryň geçirilmegini talap edýärler.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun ok atyşyklygy bes etmäge çagyrdy.


text:
“Ahalteke bedewi tebigatyň we adamyň ösen zähmetiniň we akyl- paýhasynyň peşgeş beren aýaýyp sazlaşygynyň, owadanlygyň, gözelligiň we gaýtalanmajak okgunlygyň simwoly”.
Bu setirler türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň internetde PDF formatynda ýerleşdirilen birnäçe kitabyndan biri bolan “Ganatly bedewler” atly kitabyndan alnan sitata. Ol kitaplar türkmeniň meşhur ahal-teke atlarynyň hormatyna täze döredilen resmi hökümet websaýtynda
ýerleşdirilipdir.
G.Berdimuhamedowyň “Ganatly bedewler” atly kitabynda çap edilen suratlardan biri.
Iňlis dilindäki görnüşinden daşary, bu websaýt türkmen we rus dillerinde-de elýeterli edilen. Ondaky PDF formatyndaky şekiller bir žurnala hem-de Berdimuhamedowyň iki sany kitabyna çelgi berýär (olardan biri ýokarda agzalyp geçilen “Ganatly bedewler”, beýlekisi “Ahal-teke bedewi – biziň buýsanjymyz we şöhratymyz” kitaby).
Bu internet saýty her ýylyň aprel aýynyň iň soňky ýekşenbesinde bellenilip geçilýän Türkmenistanyň milli baýramçylygy bolan Bedew baýramçylygynyň bosagasynda açyldy.
G.Berdimuhamedow türkmen halkynyň “sagdynlygy we bagtyýarlygy”
baradaky adalalary giňden wagyz etmekden daşary, 2006-njy ýylda häkimiýet başyna geçeli bäri atçylyk bilen-de çakdanaşa gümra bolup gelýär.
Atçylyk bilen çakdanaşa gümralyk
Türkmen lideri 2011-nji ýylda her ýyl ahal-teke atlarynyň gözelliginiň bäsleşiklerini geçirmek barada ýörite permana-da gol çekdi. Şu ýylyň 18-nji fewralynda telewideniýede gorkezilen maslahatda ol Türkmenistanyň atçylyk pudagyny ösdürmekde ýeterlik alada etmändigi üçin ýurduň atçylyk birleşiginiň başlygyna gaharly ýüzlenip, ony wezipesinden boşatdy
.
Berdimuhamedowyň käbir beýleki inisiatiwalarynda bolşy ýaly, onuň ahal-teke atlaryna bolan gyzyklanmasy-da ýurduň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň liderlik eden döwründe ýöredilen döwlet syýasatyndan gözbaş alýar.
Öz döwründe Saparmyrat Nyýazow öz içine suwa düşülýän howzy we weterinar punktuny (atlar üçin niýetlenen) alýan 20 million dollarlyk atçylyk kompleksini gurdurmakdan daşary, atlary dünýä liderlerine sowgat bermek edähedi bilen-de tanalypdy.
Onuň döwründe “Altyn asyryň altyn aty Ýanardag” diýlip at berlen Nyýazowyň atynyň keşbi Türkmenistanyň döwlet gerbine-de
ýerleşdirilipdi.
Täze hökümetiň döreden täze websaýtynyň mazmuny-da türkmen hökümeti üçin atyň simwolik rolunyň näderejede möhümligini ýene bir gezek nygtap görkezýäne meňzeýär.
Türkmenistanyň resmi internet saýtynda çap edilen suratlardan biri.
“Ahal-teke atyna hakyky sarpa goýujy, atçylyk boýunça bilermen we atçylygyň hemaýatçysy” diýlip mahabatlandyrylýan Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Ganatly bedewler” kitabynyň iňlis dilindäki nusgasy özboluşly geň iňlis diline terjime edilipdir we kitap foto-şop programmasynda öwrenje derejede redaktirlenen sansyz-sajaksyz suratlar hem-de geň, ýaranjaň äheňdäki ýazgylar bilen doldurylypdyr.
Bu sitatalaryň arasynda iň bir ýatda galyjylaryndan birem, meger, kitabyň 116-njy sahypasynda Türkmenistanyň awtoritar liderini çakdanaşa mahabatlandyryjy we ýaranjaň äheňdäki ýazgy bolsa gerek.
Ol ýazgyda: “Ak bedewe atlanyp, uçaryň şturwalynyň başyna geçip, deňiz laýnerini sürüp, kuwwatly KAMAZ-y dolandyryp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow diňe bir ajaýyp fiziki we ruhy taýýarlygyny we her bir işde ýokary professional endiklerini görkezmän, eýsem, ol halkyň aňynda häzirki zaman ýigidiniň keşbini pugtalandyrýar, ýigit bolsa köp zady başarmalydyr – ilkinýi nobatda, bilimli, fiziki taýdan taplanan, estetiki taýdan üşükli bolmalydyr. Bularyň hemmesi üstünlikli arzuwlardyr” diýilýär.
Köp synçylaryň türkmen hökümetiniň bu täze websaýtyna Türkmenistanyň režiminiň emelsiz propoganda guraly ýaly bir zat hökmünde baha bermekleri geň bir zat däl bolsa gerek. Özüniň çakdanaşa çäklendirilen metbugat azatlygy we ynsan hukuklary boýunça
pes görkezijileri bilen Türkmenistan dünýäde iň bir izolirlenen jemgyýet bolmagynda galýar.


text:
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko hökümet güýçleriniň gündogar şäher Debaltseweden «planly we guramaçylykly» çykarylmagynyň jemlenendigini aýtdy, bu şäher ukrain güýçleri bilen orsýetçi jeňçileriň söweşiniň merkezinde ýerleşýär.
"Häzir biziň goşun birikmelerimiziň 80 prosenti ol ýeri terk etdi» diýip, Poroşenko aýtdy we ýene iki kolonnanyň çykarylmagyna garaşylýandygyny sözüne goşdy.
Geçen hepde ýewropa liderleriniň araçylyk etmeginde baglaşylan we 15-nji fewralda güýje girmeli ýaraşyga garamazdan, Debaltsewede, pitneçileriň elindäki Donetsk we Luhansk şäherlerini birikdirýän esasy transport ulgamynda duşmançylyklar dowam edýär.
Hökümetçi harby bölümiň komandiri Mikola Kolesnik ukrain goşunlarynyň ol ýerden çykýandygyny tassyklady, emma olaryň hemmesiniň çykmaýandygyny aýtdy.
"Biz diňe şäheriň içinde we töwereginde daşy ilatly ýerler bilen gurşalan goşun birikmeleri barada gürrüň edýäris» diýip, ol 112 telewizion kanalyna beren gürrüňinde aýtdy.
Başga bir hökümetçi batalýona komandirlik edýän Semýon Semençenko, ukrain deputaty bolsa, öz feýsbuk sahypasynda pitneçileriň Debaltseweden çykýan ukrain goşunlarynyň ýoluny baglamaga synanýandygyny ýazdy.
Gözi bilen gören şaýatlara salgylanyp, ukrain goşunlarynyň onlarça tankynyň we kolonnasynyň Debaltsewden çekilýändigi habar berildi.
Separatist liderler hem öz söweşijilerini we toplaryny front liniýasynyň käbir böleklerinden yza çekýändiklerini aýtdylar.
Olar ýüzlerçe ukrain esgeriniň ýesir düşendigini hem aýtdylar, Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesi bolsa, onlarça ukrain esgeriniň pitneçiler tarapyndan oba gapdalyndaky ýoldan ugradylyp barlyşyny görkezdi.
Ukrain häkimiýetleri Debaltsewede esgerleriň ýesir alnandygyny tassyk etdiler, emma olaryň näçesiniň tutulandygyny aýtmadylar.
Halkara ýazgaryşlary
NATO-nyň baş sekeretary Jens Stoltenberg Riga, ÝB-niň goranmak ministrleriniň ýygnagyna gelende, žurnalistleriň öňünde şeýle diýdi:
"Men Orsýeti gündogar Ukrainadaky ähli güýçlerini ol ýerden çykarmaga, separatistlere berýän ähli goldawyny togtatmaga, Minsk şertnamasyny hormatlamaga, şeýle-de özüniň separatistlere bolan ähli täsirini ulanyp, olaryň ylalaşyk şertnamasyny hormatlamagyny gazanmaga çagyrýaryn."
Berlinde german kansleri Angela Merkeliň sözçüsi Steffen Seibert Germaniýa separatistleriň Debaltsewedäki hereketlerini, soňky baglaşylan ýaraşygyň bozulmagy hökmünde, berk ýazgarýar diýdi.
Fransuz hökümetiniň sözçüsi Stephane Le Foll ýaraşyk ylalaşygy «ölmedi» diýdi we öz ýurdunyň ony «diri saklamak» üçin elde baryny etjegini aýtdy.
Rus, ukrain, german we fransuz liderleriniň 18-nji fewralda Ukrainadaky ýagdaýy maslahatlaşmak üçin telefon maslahatyny etmegine garaşylýar.
Bu wakalar rus prezidenti Wladimir Putin Debaltsewedäki ukrain goşunlaryny tabyn bolmaga çagyrandan soň bolup geçýär.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 18-nji fewralda Moskwada ýaraşygyň tas ähli frontda, Debaltseweden başga ýerde saklanýandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol Debaltsewedäki ýagdaýyň Ukrainadaky parahatçylyk prosesini böltemek üçin ulanylmaly däldigini belledi.
Biraz öň ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden Orsýeti Minsk şertnamasyny bozmakda aýyplady.
Şu arada Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler başlygy Federika Mogherini pitneçileriň şähere hüjüm etmegini, ýaraşygy göz-görtele bozmak hökmünde, ýazgaryp çykyş etdi.
«Bu töweregi terk etmek isleýänleriň hemmesine howpsuz geçelge üpjün edilmelidir» diýip, onuň beýanatynda aýdylýar.
Şeýle-de ol ÝHHG-nyň Ýörite gözegçilik missiýasynyň Debaltseweniň içinde we töwereginde öz gozegçilik işini amala aşyrmagyna haýal etmän mümkinçilik berilmegine çagyrdy.
"Şerti Ukraina bozýar"
Jeňçiler ukrain güýçleriniň özleriniň ýaraşyk şertlerini bozýandyklaryny aýdýarlar we ylalaşygyň Debaltseweni öz içine almaýandygyny öňe sürýärler. Olar bu şäher pitneçileriň elinde we ýaraşyk şertnamasyna girmeýär diýýärler.
Pitneçiler ÝHHG-nyň ýaraşygyň ýerine ýetirilişine syn etmeli gözegçileriniň Debaltsewe töweregine girmeginiň öňüni beklediler.
Gündogar Ukrainadaky konflikt, BMG-niň hasaplamalaryna görä, 5600-den gowrak adamy öldürdi we milliondan gowrak adamyň ýaşaýan ýerinden bosmagyna sebäp boldy.
Şeýle-de ol ýurduň senagatçylyk merkezini harabaçylyga öwürdi.
Donetsk regionyndaky pitneçiler 18-nji fewralda Ukrainanyň ýokary ýolbaşçylarynyň garşysyna jenaýat işini gozgandyklaryny aýtdylar.
Şu aralykda Kanada Moskwa we onuň Ukraina konfliktindäki raýdaşlaryna garşy goşmaça sanksiýalary girizdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Dünýäniň iň uly ätiýaçlandyryş guramalaryny biri “Munich Re” 2010-njy ýylyň dowamynda dünýäniň dürli ýerlerindäki tebigy betbagtçylyklar sebäpli 295,000 adamyň ölendigini we dünýä ykdysadyýetine 130 milliard dollarlyk zyýanyň ýetendigini aýdýar.
“Munich Re” guramasynyň ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, geçen ýyl jemi 950 sany tebigy heläkçilik bolup, bu görkeziji 2010-njy ýyly 1980-nji ýyldan soň ikinji erbet ýyl edýär.
Şeýle-de bu hasabatda bellenmegine görä, geçen ýylky tebigy betbagtçylyklaryň aglabasy howa bilen bagly bolupdyr.


text:
Orsýetiň sürüjisiz ýük kosmiki gämisi Halkara kosmos stansiýasyna ýetip bilmän, Ýer şarynyň atmosferasyna dolandy we 8-nji maýda irden Ýuwaş Okeanyň üstünde ýandy, diýip Orsýetiň “Roskosmos” agentligi habar berdi.
Munuň öňüsyrasynda “Roskosmos” agentligi kosmiki gäminiň diňe kiçi bölekleriniň ýeriň üstüne düşmeginiň ähtimaldygyny habar berdi.
“Progress” ýük kosmiki gämileriň Ýeriň atmosferasyna gaýdyp gelende böleklere bölünmegi olaryň gurluşy taýdan göz öňünde tutulýar.
Agentligiň aýtmagyna görä, soňky wakanyň sebäpleri derňelýär we “Progress M-27M” kysymly ýük daşaýan kosmiki gämileriň planlaşdyrylýan indiki uçuşlarynyň tertibine täzeden garalmagy ähtimal.


text:
Britaniýada 7-nji maýda geçirilen saýlawlarda premýer-ministr Deýwid Kamerunyň “Konserwatiw” partiýasy parlamentde ýerleriň aglabasyny eýeledi.
Sesleriň tas ählisi diýen ýaly sanalansoň, Kamerunyň partiýasy parlamentde 330 çemesi ýeri alana meňzeýär.
Kamerun bu ýeňşi öz syýasy karýerasyndaky “iň süýji ýeňiş” diýip atlandyrdy.
Kamerun 8-nji maýda Britaniýanyň şa aýaly Ýelizaweta bilen hem duşuşdy. Hökümeti düzmek üçin Britaniýada formal taýdan monarh bilen duşuşmaklyk talap edilýär.
Esasy bäsdeş
Konserwatiwleriň esasy bäsdeşi hasaplanylýan “Zähmet” partiýasy parlamentde 25 çemesi ýeri ýitirdi. Bu partiýanyň başlygy Ed Miliband öz wezipesinden çekildi.
Kamerunyň ýeňşi Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň düzüminde galjakdygy ýa-da -galmajakdygy barada iki ýylyň içinde referendum geçiriljekdigini aňladýar. Ol bu barada öz saýlaw kampaniýasynyň dowamynda wada beripdi.
BBC korporasiýasynyň geçiren pikir soralyşyklarynda, oppozision “Labour Party”, ýagny “Zähmet” partiýasynyň parlamentde diňe 239 orun gazanmak bilen lapykeç boljakdygy çaklanylýardy.
Eger pikir soralyşygyň netijeleri hakykata öwrülse, onda “munuň Konserwatiwler üçin örän, örän arassa ýeňişdigi we “Zähmet” partiýasy üçin örän ýaramaz gijedigi mese-mälim görnüp dur” diýip, Londonyň häkimi Boris Johnson saýlawlaryň netijeleri mälim edilmezinden öň belledi. Ol parlamentde orun almak üçin konserwatiwleriň hatarynda saýlawlara gatnaşdy.
Uly urgy
Bu saýlawlaryň netijeleri “Liberal demokratlara” hem uly urgy boldy we olaryň parlamentdäki orunlary pese gaçyp, 56-dan 10-a geldi.
Britaniýada “Zähmet” partiýasynyň we “Liberallaryň” parlamentdäki orunlarynyň pese gaçmagy, kiçi partiýalaryň häkimiýete gelmegine täsir ýetirdi. Aýratynda Şotlandiýanyň Milletçi partiýasynyň parlamentdäki ýeriniň ikiden 58-e ýetmegine sebäp boldy.
Bu özgerişlikleriň çäginde Şotlandiýanyň ýaşlaryň arasynda meşhur bolan separatist partiýasyndan 20 ýaşly student hem parlamente girmegi başardy. Mhairi Black 1667-nji ýyldan bäri Britaniýada saýlanan iň ýaş kanunçykaryjydyr.
Britan saýlawlarynda Milletçileriň uly üstünlik gazanmagy, Şotlandiýanyň öz garaşsyzlygy ugrunda täze referendumy geçirmegi üçin mümkinçilikleri artdyrdy.


text:
Türkiýä ýygnanan siriýaly dissidentler prezident Başar al-Assadyň režimini agdarmak ugrunda işleýän adamlara goldaw berjek geňeşiň düýbüni tutdular.
Parižde ýaşaýan Burhan Halaýun geçen aý yglan edilen geňeşiň garaşsyz topardygyny aýtdy. Ol bu geňeşiň siriýa halkynyň özygtyýarlylygyny gowşadýan islendik daşarky gatyşmany ret edýändigini hem sözüne goşdy.
Bu habar Siriýanyň resmi habar serişdeleri pitneçi şäher Rastanyň, bäş güne çeken agyr söweşden soň, hökümet güýçleriniň eline geçendigini habar beren güni çykdy.
Bu şäher soňky birnäçe hepde goşundan gaçan dezertirleriň kontrolunda bolup, Assadyň iş başyndan çekilmegini talap edýän uly protestleriň sahnasyna öwrülipdi.


text:
Fillipinler döwletiniň paýtagty Manilanyň halkara aeroportunda anna güni dört adam, şol sanda şäher häkimi atylyp öldürildi we ýene dört adam ýaralandy.
Resmileriň aýtmagyna görä, polisiýanyň geýimine geýnen motorly hüjümçiler 3-nji terminaldan çykan Ukol Talumpany we onuň aýalyny oka tutupdyrlar. Talumpa ýurduň gündogar böleginde ýerleşýän dartgynly Mindanao regionynyň Labangan şäheriniň häkimidi.
Häkim we onuň aýaly aeroportyň golaýynda ýerleşýän keselhana barandan soň aradan çykypdyr. Ýaralananlardan ýene iki adam, şol sanda 18 ýaşly ýigit hem aradan çykypdyr. Ýaragly hüjümçilere gaçmak başardypdyr. Häkimiýetler bu hüjümiň sebäpleri boýunça derňew geçirilýändigini mälim etdiler.


text:
Iordan hökümetiniň sözçüsi Mohammad al-Momani, «Yslam döwleti» jeňçi topary ýesir alnan iordan pilotynyň kapasada diriligine otlanyp öldürilişini görkzýän wideony ýaýradanyndan soň, yrakly jeňçi aýal Sajida al-Rişawiniň ýene bir yrakly jeňçi bilen bilelikde jezalandyrylyp öldürilendigini aýtdy.
Al-Rişawi, aýdylmagyna görä, 4-nji ferwalyň daňdany başga bir tussag, Iordaniýa garşy dildüwşükler sebäpli ölüme höküm edilen yrakly jeňçi bilen bilelikde asylyp öldürildi.
Al-Rişawi Iordaniýanyň paýtagty Ammanda 2005-nji ýylda guralan üç myhmanhana partlamasy bilen baglylykda ölüm kamerasynda otyrdy, bu partlamalarda onlarça adam öldürilipdi.
Jezalandyrylyp öldürilen beýleki jeňçiniň Yrakdaky «Al-Kaýdanyň» işgäridigi we 2008-nji ýylda bir iordaniýalyny öldürenligi üçin ölüme höküm edilen Ziýad Karbolidigi aýdylýar.
YD jeňçileri al-Rişawiniň dekabryň aýagynda uçary Siriýada urlup ýykylanda ýesir alnan pilot Muaz al-Kasaesbehiň deregine azat edilmegini talap edipdiler.
«Yslam döwletiniň» jeňçileri tarapyndan internetde ýerleşdirilen wideo al-Kasaesbehiň diriligine otlanyp öldürilişini görkezýän bolup görünýär.
Ata oglunyň ganyny soraýar
YD tarapyndan öldürilen iordan piloty Muaz al-Kasaesbehiň kakasy Safi al-Kasaesbeh 4-nji fewralda Karakda, Iordaniýada žurnalistleriň öňünde çykyş edip:
«Men Muazy allanyň şehidi diýip bilýärin. Hudaý halasa, ol beýleki şehitler, gowy adamlar we pygamberler bilen jennetde jaý tapar. Meniň sabyr-kanagatym gözel sabyr-kanagat, men hudaýdan hemaýat dileýärin, iordan hökümetinden bolsa Muazyň gany üçin ar almagyny soraýaryn» diýdi.
Ol öz oglunyň ganynyň milletiň ganydygyny, milletiň ganynyň bolsa ýerde galdyrylmaly däldigini aýtdy.
Müsüriň Al-Ažar uniwersitetiniň, sünni yslamyny öwrenýän tanymal okuw jaýynyň baştutany bu wideo sebäpli gahar-gazabyny beýan etdi.
Ahmed al-Taýeb 3-nji fefralda çap eden beýanatynda «Yslam döwletiniň» terrorçylarynyň «öldürilmegine, haja çüýlenmegine, çapylyp bölek-bölek edilmegine» çagyrdy we olaryň muňa mynasypdygyny, sebäbi hudaýa we Muhammet pygambere garşy gidýändiklerini öňe sürdi.
BMG-niň çagyryşy
BMG-niň Baş wekretary Ban Ki-munuň sözçüsi Stefan Duýarriç 3-nji fewralda Nýu-Ýorkda, žurnalistleriň öňüne çykyş edip, Baş sekretaryň ähli hökümetleri adam hukuklary babatda alan borçnamalarynyň çäginde terrorizmi we ekstremizmi köki bilen köwlemek ugrundaky tagallalaryny güýçlendirmäge çagyrandygyny aýtdy.
Iordaniýanyň patyşasy Abdulla iordan pilotynyň ýakylyp öldürilendigi baradaky habar ýaýran mahaly Birleşen Ştatlardady.
Abdullanyň bu waka baradaky gysgaça beýanaty iordan telewideniýesinde ile ýetirildi, ol al-Kasaesbehiň öldürilmeginiň «yslama dahylsyz, jenaýatçy topar tarapyndan amala aşyrylan bigaýrat terror hereketi bolandygyny» aýtdy.
"Doganlar we uýalar, eziz ýurdumyzyň raýatlary we ogul-gyzlary, siz alla öz penasynda saklasyn. Biz bu gün uly hasrat astynda, gahyrman pilot Muaz al-Kasaesbehiň bigaýrat terror guramasy bolan Yslam döwleti toparynyň jeňçileriniň elinden şehit bolmagynyň yzýanyndaky gynanç we gahar içinde duşuşýarys” diýip, patyşa Abdulla aýtdy.
Şeýle-de ol «bu günki krizisiň garşysynda biziň ählimiziň bile bolmagymyz möhüm we bu bizi has güýçli hem-de bütewi eder» diýdi.
Abdulla ýurduna dolanmak üçin saparyny gysgaltdy, emma urgamazyndan öň Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen duşuşdy. Bu gysga duşuşyk öňünden planlaşdyrylmandy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 3-nji fewralda Ak tamda žurnalistleriň öňünde çykyş edip:
"Eger-de bu wideo hakykatdanam asyl nusga bolsa, bu ol guramanyň nä-neneňsi elhenç we wagşydygynyň ýene bir görkezijisi bolar» diýdi.
"Meniň pikirimçe, biz golobal koalisiýamyzyň «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň ysgyndan düşürilmegi, ahyrynda ýeňlip ýok edilmegi babatdaky hüşgärligini we aýgytlylygyny has artdyrmaly» diýip, prezident Obama sözüniň üstüni ýetirdi.
Iordan harbylary bu wideo çap edileninden soň YD jeňçilerine garşy jeza we ar alyş çäreleriniň görüljegini wada berdiler.
Ýaponiýanyň premýer-ministri Şinzo Abe pilotyň öldürilmegi bilen baglylykda Iordaniýa öz gynanjyny bildirdi.
YD soňky iki hepdede iki ýapon zamunyny jezalandyryp öldürdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 7-nji dekabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, ýylyň 11 aýynda ýurdumyzda jemi 18 müň 50 orunlyk umumybilim berýän orta mekdepleriň 33-siniň hem-de 2 müň 890 orunlyk çagalar baglarynyň 17-siniň binalary ulanmaga berildi.
Türkmen okuwçylary ýylyň başyndan bäri halkara bäsleşiklerinde 45 altyn, 50 kümüş, 37 bürünç — jemi 132 medala mynasyp boldular. Halkara ders bäsleşiklerine, şol sanda halkara açyk Internet bäsleşiklerine gatnaşan talyplar 20 altyn, 47 kümüş, 47 bürünç — jemi 114 medala mynasyp boldular.
Şeýle hem 5-6-njy noýabrda GFR-de geçirilen 5-nji türkmen-german forumynyň netijeleri barada habar berildi. Onda saglygy goraýyş hyzmatlarynyň, şol sanda çaga leýkemiýasyny bejermekde hil kepilliklerini gazanmak, süýjili diabetiň öňüni almak, lukmanlaryň hünär kämilligini ýokarlandyrmak meseleleri ara alyp maslahatlaşyldy. Türkmen wekilleri sanitar awiasiýasy gullugynyň işi bilen hem tanyşdy.
Ýanwar-noýabr aýlarynda sportuň dürli görnüşleri boýunça milli derejedäki ýaryşlaryň 176-sy geçirildi hem-de köpçülikleýin sport çäreleriniň 82-si guraldy.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Iordaniýanyň BMG-däki ilçisini BMG-niň Adam hukuklary komissiýasynyň başlyklygyna hödürledi.
Ban Ki-munuň edarasy 6-njy iýunda şazada Zeid Ra’ad Zeid al Husseiniň – uzak wagtlyk diplomatyň we BMG-niň ozalky parahatçylyk goraýjysynyň Nawi Pillaýyň ornuna hödürlenýändigini yglan etdi.
Nawi Pillaý bu wezipedäki möhletini sentýabrda tamamlaýar. Şazada Zeid ozal Iordaniýanyň BMG-däki, ABŞ-daky, Meksikadaky ilçisi wezipelerinde işledi.
Şeýle-de ol ozalky Ýugoslawiýada, Balkan konflikti döwründe BMG-niň parahatçylyk goraýjy missiýasynda syýasy meseleler boýunça ofiser bolup işledi.
BMG-niň diplomatlary Zeidiň BMG-niň 193 agzaly Assambleýasynda tassyklanmagyna garaşýandyklaryny aýtdylar.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň orta mekdeplerinde “Soňky jaň” dabaralary geçirildi. Bu dabara her ýyl mekdep okuwçylary üçin tomus kanikulynyň başlanmagyny, gutardyş klas okuwçylary üçin bolsa orta mekdebiň tamamlanmagyny aňladýar.
Ýöne bu “Soňky jaň” dabarasyndan soň hem mekdeplerde 18-nji iýuna çenli gutardyş ekzamenleri geçiriler.
Häzirki tamamlanýan okuw ýylynyň bu gezekki aýratynlygy onuň iň soňky 10 ýyllyk orta bilim ýyly boljakdygydyr. Çünki geljekki okuw ýylyndan başlap, Türkmenistanyň orta mekdepleri 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçýär.
Her ýyl Türkmenistanyň orta mekdeplerini ortaça 110 müňden gowrak uçurym tamamlaýar.
Emma synçylar Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna kabul edilýän abiturientleriň tutuş sanynyň henizem 5 müňden sähel gowrakdygyna salgylanmak bilen, ýurduň içinde ýaşlaryň öz bilimlerini dowam etdirmek mümkinçilikleriniň örän çäklidigini belleýärler.


text:
Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarek Kairde geçirilen sud prosesinde özüne ýöňkelýän hemme aýyplamalary ret etdi. Ol korrupsiýada we fewral gozgalaňynda protestçileri öldürmäge buýruk bermekde aýyplanýar.
83 ýaşly Mubarek suduň zalyna keselhana koýkasynda getirilip, gözenegiň içinde ýerleşdirildi. Ol juda ýarawsyz we ysgynsyz görünýärdi: “Men maňa ýöňkelýän aýyplamalary dolulygyna ret edýärin” diýip, Mubarek sud prosesiniň dowamynda aýtdy.
Mubarek we onuň ozalky režiminiň howpsuzlyk boýunça ýokary derejeli resmileri ýanwar we fewral gozgalaňynda 850 töweregi demonstranty öldürmäge buýruk berenlikde aýyplanýarlar. Bu protestleriň netijesinde Mubaregiň 30 ýyl töweregi dowam eden häkimiýeti tamamlanyp, ol wezipesinden çetleşdirilipdi.
Beýleki aýyplanýanlaryň arasynda Mubaregiň ozalky içeri işler ministri Habib el-Adli we öňki ýokary derejeli polisiýa ofiserleriniň altysy hem bar. Bularyň ählisi özlerine bildirilýän aýyplamalary inkär etdiler. Eger olaryň günäsi subut edilse, onda olara ölüm jezasynyň berilmegi hem mümkin.
Şol bir wagtyň özünde Mubarege we onuň iki sany ogly - Gamal bilen Alaa hem korrupsiýa boýunça-da aýyplamalar bildirildi. Olar bu aýyplamalary-da ret etdiler.
Çarşenbe güni geçirilen sud prosesine Mubarek Gyzyl deňziň boýundaky keselhanadan uçar bilen getirldi. Ol aprel aýyndan bäri, saglyk ýagdaýy sebäpli Gyzyl deňziň boýundaky Şarm el-Şeýh kurortyndaky syrkawhanada saklanýardy.
Sud diňlenişigi Kairiň Polisiýa Akademiýasynda geçirildi. Ozalky ady “Mubarek Polisiýa Akademiýasy” bolan bu ýerdäki sud prosesi telewideniýe arkaly göni efirde görkezildi.
Mubaregiň ogullary Alaa (sagda) we Gamal suduň zalynda, Kair, 3-nji awgust.
Protestçiler Mubaregiň suduň zalyna getirilişini görmek üçin Akademiýanyň daşynda ýygnandylar. Şol bir wagtyň özünde Mubaregi goldaýanlar hem binanyň töwereginde toplandylar. Netijede iki tarapyň arasynda çaknyşyk ýüze çykdy. Howpsuzlyk güýçleriniň bar bolmagyna garamazdan, bu ýerde iki tarap birek-birege daş zyňyp, hüjüm etdiler.
Şu ýylyň başynda arap dünýäsinde başlanan gozgalaňlardan bäri Mubarek suduň zalynda peýda bolan ilkinji arap lideridir.
Ozal “Arap baharynyň” netijesinde häkimiýetden çetleşdirilen ilkinji arap lideri, Tunisiň öňki prezidenti Zin el-Abidine Ben Alä garşy gaýybana sud diňlenişigi geçirlip, ol 16 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Mubarek Müsüriň topragynda öljekdigini aýtdy.


text:
Duşenbe güni Moskwanyň sudy “Pussy Riot” atly topara agza üç gyza garşy huligançylykda bildirilýän aýyplamalar boýunça sud diňlenişiginiň geljek hepdäniň duşenbe güni başlanjakdygyny mälim etdi.
Geçen hepdäniň anna güni Moskwanyň sudy bu üç gyzyň wagtlaýyn tussaghanada saklanmak möhletini ýene alty aý uzalmak barada karar çykarypdy.
“Pussy Riot” toparynyň agzalary Nadežda Tolokonnikowa, Ýekaterina Samusewiç we Mariýa Alýohina şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň merkezi hristian ybadathanasynyň içinde prezident Putiniň dolandyryşyny ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymy bilen çykyş edenlerinde, tussag edilipdiler.
Orsýetiň prokuraturasy olary prawoslaw hristianlaryň duýgusyna “çuňňur ruhy ýara salanlykda” aýyplaýar.


text:
Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna okuwa girmäge dalaş edýänlerden resminamalary kabul ediş kompaniýasy dowam edýär.
Türkmenabat şäheriniň ikinji we bäşinji saglyk öýleriniň töweregi şu günler köp adamly. Olar Lebap welaýatynyň dürli etraplaryndan gelen ýaşlar. Ol ýaşlar okuwa girmek üçin tabşyrmaly dokumentleriň içinde edinmesi kyn bolan saglyk hakyndaky sprawkany almaga gelenler.
Ol sprawkany almak üçin dolulygyna medisina gözegçiliginden geçmeli. Gözegçilikden geçmek üçin hem üç-dört günläp nobata durmaly bolýan wagtynyň hem bardygyny ýaşlar gürrüň berýärler. Şu günler agzalan saglyk öýleriniň öňünde iki ýüze golaý adam nobata durýar. Nobatlaram kagyza ýazylýar.
Gözegçilik
Adamyň köplügi sebäpli saglyk öýleriniň hersinde tertip-düzgüne gözegçilik etmek üçin iki sany polisiýa işgäri nobatçylyk edýär. Olar ýüze çykmasy aňsat bolan nobat dawalarynyň bidüzgünçiliklere öwrülmesiniň öňüni almak üçin nobatçylyk edýärler.
Medisina gözegçiliginden geçmäge gelen 22 ýaşly Perhat özüniň Garabekewül etrabyndan gelendigini we üç günden bäri Türkmenabatda garyndaşlarynyňkyda bolýandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi: “Medkomissiýadan geçmek üçin gelenleriň juda köpdügi sebäpli men üç günläp garyndaşlarymyň öýünde bolmaly boldym. Şu wagt ähli doktorlara gol çekdirdim we indem peçat goýlansoň, sprawkamy alyp, Oba hojalyk uniwersitetine resminamalaryň kabul edilýän ýerine gitjek”.
Onuň sözlerine görä, Lebabyň uzagrak etraplaryndan gelýänler üçin okuwa dokument tabşyrmak kynrak düşýär, sebäbi olar öýlerinden Türkmenabada gatnamagy üçin her günde 30 manada golaý pul harçlamaly bolýarlar. Oba hojalyk uniwersitetine okuwa girmäge dalaş edýän garabekewülli Perhat Azatlyk Radiosyna bu barada şeýle gürrüň berdi: “Şäherde mendäki ýaly garyndaşyň, galmaga ýeriň bolsa gowy, Türkmenabatda meniň daýym ýaşaýar”.
"Diňe gol çekýärler"
Edil Perhat ýaly, medisina gözegçiliginden geçmäge gelen Rüstem gözegçilik diýilýäniň, eger öýkeniňi rentgen etmeklerini hasaplamasaň, galanlarynyň diňe gapyma-gapy aýlanyp, sagdyn diýip gol çekdirip çykmakdan ybaratdygyny aýdýar: “Hiç hili barlag ýok, on sany doktora gol çekdirip çykmaly bolany. Men dört ýyldan bäri okuwa girmäge synanyşýan, maňa hemme zat tanyş, şonuň üçin bir günde medkomissiýadan geçdim”.
Geçen ýyllardakydan tapawutlylykda bu ýyl Lebap welaýatynyň okuwa dalaşgärleri üçin medisina gözegçiliginden geçmek biraz ýeňilleşipdir. Munuň sebäbini efirde adynyň tutulmagyny islemedik we 2-nji saglyk öýünde şepagat uýasy bolup işleýän ýaş gelin Azatlyk Radiosyna şeýle düşündirýär: “Türkmenabat şäherinden has daş ýerleşýän etrapdyr-şeherçeleriň ýaşaýjylary medisina gözegçiliginden Atamyrat etrap hassahanasynda geçmeli edildi. Bu dalaşgärler üçin hem saglyk öýleriniň işgärleri üçin hem ýeňillik”.
Şepagat uýasynyň sözlerine görä, Magdanly şäheriniň, Köýtendag, Türkmenbaşy, Döwletli, Hojambaz, Atamyrat, Halaç etraplarynyň ýaşaýjylary medisina gözegçiliginden Atamyrat etrap hassahanasynda geçmeli edilipdir.
Medisina gözegçiligi sebäpli Türkmenabat şäheriniň 2-nji we 5-nji saglyk öýleriniň töwereginde söwda-satyk hem güýçlenipdir. Şu günler agzalan poliklinikalara golaý ýerleşýän hususy garbanyşhanalaryň, gazly suw satylýan dükanjyklaryň we öýlerinde somsadyr-işlekli bişirip satýan daýzalaryň müşderileriniň iň köp döwri.
Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin geçilmeli medisina gözegçiligi 29-njy iýula çenli dowam eder.