text:
Türkmenistanyň Prezidenti Karate-do-nyň 10-njy Danyna Mynasyp Boldy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sport hereketini we bu ulgamda hymatdaşlygy ösdürmäge goşan ajaýyp goşandy üçin karate-do-nyň 10-njy danyna mynasyp boldy.
Halkara Meýbukan Godzu-Rýu Karate-do Assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Ýagi Meýtats “Aziada-2017: Parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly Halkara sport kongresinde bu hormatly sylagy gowşuryp,
ýygnananlaryň adyndan hem-de hut öz adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa forumyň netijeli işlemegi babata döredilen ajaýyp şertler üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu sylagy Türkmenistanyň sport we bedenterbiýäni ösdürmekde hyzmatlarynyň, ýurdumyzyň halkara sport hereketinde eýeleýän işjeň ornunyň, onuň Olimpiýa hereketiniň belent ýörelgelerine, halklaryň arasyndaky dostlugy hem-de özara düşünişmegi pugtalandyrmak işinde sportuň ornuny ýokarlandyrmak ýörelgesine berk ygrarlylygynyň ykrar edilmeginiň nyşany hökmünde kabul edýändigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti: jynsparazlyga, milleti boýunça kemsidilmeleriň dürli görnüşine, ekstremizme garşy hereket sport hereketiniň taglymynda mäkäm orun aldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Awazada sport kongresinde çykyş edip, häzirki wagtda jynsparazlyga, milleti boýunça kemsidilmeleriň dürli görnüşine, ekstremizme garşy hereket dünýä sport şygarlarynyň birine öwrülendigini, onuň halkara sport hereketiniň taglymynda mäkäm orun alandygyny belledi.
Türkmenistanda şeýle düşünjeler çagalykdan, mekdeplerde, ýokary okuw mekdeplerinde, goşun bölümlerinde terbiýelenilýär, onuň netijesi myhmansöýerlikde we biziň watandaşlarymyzyň daşary ýurtlarynyň wekillerine olaryň milletine hem-de haýsy dine uýýandygyna garamazdan, hoşniýetli gatnaşyklarynda ýüze çykýar. Biziň ýurdumyz halkara sport hereketiniň belent ynsanperwerlik taglymlaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde subut edýär.
Sport halkara hyzmatdaşlygynyň örän möhüm bölegi boup, özara ynam, hormat goýmak we özara düşünişmek ýagdaýyny kemala getirmäge uly goşant goşýar diýip, türkmen Lideri nygtady.
Türgenler – parahatçylygyň ilçileridir, olar öz ussatlygy we erki bilen adalatly bäsleşikde olimpiýanyň belent taglymlaryny ösdurýärler, ýaşlar üçin görelde bolýarlar, sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýola goýulmagyna, işjeň durmuş garaýyşlaryň kemala gelmegine ýardam berýärler.
Aziýanyň küşt federasiýasy Türkmenistanyň Prezidentini «Ýylyň adamy» diýip atlandyrdy.
“Aziada-2017: parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly kongresde hormatly Prezidentimize “Ýylyň adamy” hormatly derejesini bermek hakyndaky diplomy gowşurmak dabarasy boldy. Ony döwlet Baştutanymyza Aziýanyň küşt federasiýasynyň ýolbaşçysy Şeýh Sultan Halifa Sultan Şahbut Al-Nahaýan dabaraly gowşurdy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşyjy ýurtlaryň wekillerini, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň, halkara sport federasiýalarynyň we guramalarynyň ýolbaşçylaryny, hormatly myhmanlary bir ýere jemlän wekilçilikli forum Bütindünýä saglyk gününe gabatlanyldy.
Kongresde Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň ýurdumyzyň sport ulgamy we döwletara gatnaşyklary üçin, durmuş we ykdysady pudaklaryň toplumyndan sebit dünýä möçberinde Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilik strategiýasynyň ýerine ýetirilişine çenli ähmiýetine garalar.


c: text/html

text:
Onuň özboluşly tilsimi reňk sazlaşygy we çotganyň ýeňiljek hereketinden döreýän joşguny duýgurlygy berip bilýänligi bilen tapawutlanýar.
„Meniň maşgalam“ suratynda ýaş maşgala üýtgeşik görnüşde-ullakan şäherdäki maşynyň içindäki aýnasynda şekillendirilipdir. Munuň özi tehnikanyň ösen we çalt depginler döňründe-de maşgala gatnaşyklarynyň öz ähmiýetini ýitirmänligini aňladýar.
„Balçylar küşt başynda“ atly işi birbada geňirgendirmänem duranok. Bal arylary öz adaty işini taşlap oýunçylaryň daşyny gallapdyrlar. Olaryň wazzyldysy, hamala, her göçümiň gürrüňini edýäne meňzeýär. Myhman ätiýaç edip ýüzüne nikap geýipdir, balçy bolsa öz arylaryna ynamly bolansoň diňe bäsdeşini utmagyň pikirini edýär.
Beýle ýordum oýlap tapar ýaly däl. Suratçynyň özi ýa şeýle bäsleşigi gören bolmaly, ýa-da oýnan bolmaly. Biz bu barada ondan soranymyzda olaryň ýüzi nikaplysy Begenjiň hut özi eken. Gahrymanlaryny göwrümleýin giňişlikde ýerleşdirmek–Begenç Berkeliýewiň döredijiligine mahsus tilsimdir.
Nakgaşyň çotgasynyň ýeňiljek hereketi bilen döreýän göwrümlilik „Atam-ekskowatorçy“ atly suratynda hem göze ilýär. Oglanjyk ençeme gurally äpet mäşyna erk edýän atasyna buýsançly baksa, atasy bolsa öz kärine hem belki, geljekde kesbini dowam etjek agtygyna guwançly garaýar. Dok reňklerde berlen ýiti duýgylar tomaşaçylaryň ünsüni nesil dowamat-dowamlylygyna çekýär.
Begenç Berkeliýew täzeçil pikirlenýän nakgaş. Her dürli açyk saýawanlaryň suratyna gözi düşenden „Ýagmyrly gündäki baýram ýörüşi. Ýokarsyndan görnüşi“ suratyny çekipdir. Begenç sary,gyzyl, gök, ýaşyl saýawanlary hatara düzüp, olaryň üstüni şarlar bilen ýetirip, adamlaryň keşbini saýawanlaryň astyna geçirýär-de, suratynda baýramçylyk dabarasyny bermegiň hötdesinden gelýär.
Reňkleri ulanyş we çekiş usulynyň özboluşlylygy bilen tapawutlanýan Begenç adaty bilim alýar: Tejeniň Mämmet Mämmedow adyndaky çagalar çeperçilik mekdebini, soňra Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň ýanyndaky ýörüteleşdirilen sungat mekdebini, 2013-nji ýylda bolsa, Çeperçilik akademiýasyny tamamlaýar. Indi onuň şatlyk paýlaýan eserleri türkmen nakgaşlarynyň köpçülikleýin sergilerinde goýulýar.
Tamara GLAZUNOWA,
surata düşüren Ýuriý ŞKURIN

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça oýunlarynyň başlanmagyna az wagt galdy. “Aşgabat 2017” taslamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi döwlet Baştutanymyzyň hemişe üns merkezinde saklanylýar, milli Liderimiz öňde boljak iri bäsleşiklere taýýarlyk görmek meselelerine uly üns berýär. Şunuň bilen baglylykda, ähli ugurlar boýunça, şol sanda söwda we hyzmatlar ulgamynyň işini guramakda iri möçberli işler geçirilýär. Şu ýylyň 28-nji iýulynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň göçme mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow V Aziýa oýunlarynyň geçirilýän günlerinde dükanlaryň gije-gündizleýin işini guramagyň zerurdygyna ünsi çekdi.
Myhmanlaryň we paýtagtymyzyň ýaşaýjylarynyň amatlyklary üçin 1-nji awgustdan başlap, olimpiýa şäherjiginiň golaýynda ýerleşýän söwda nokatlarynyň gije-gündizde 24 sagadyň dowamynda işläp başlandygyny bellemek gerek. Olaryň hatarynda “Berkarar” söwda-dynç alyş merkeziniň “Kämil” marketi, “Altyn asyr” we “Paýtagt” söwda merkezleri, “Şazada” supermarketi, “Bereket” we “Miras” dükanlary bar.
Bazarlaryň we dükanlaryň tekçelerindäki bolçulyk ýurdumyzda ygtybarly azyk üpjünçiliginiň döredilendigine şaýatlyk edýär. Bu pudak Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleriň möhüm bölegidir. Dükanlarda harytlaryň we hyzmatlaryň dürli görnüşleri hödürlenilýär.
Ekologiýa taýdan arassa azyk önümleriniň dürli görnüşleri: hyýarlar, pomidorlar, kelem we şugundyr, ýeralma, almalar, armytlar we beýlekiler bar — hemmesini sanap geçmek mümkin däl. Ter önümlerden başga-da, islendik islege laýyk gelýän gaplanylan önümler bar. Dükanlarda dürli görnüşli çörekler, et önümleri, guradylan miweler we beýleki süýji iýmitler bar. Şeýle-de, şireli, alkogolsyz, mineral içgileriň dürli görnüşleri bar.
Ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň maldarçylyk toplumlarynda taýýarlanylýan dürli görnüşli peýnirler hem alyjylaryň arasynda uly islegden peýdalanýar.
Dükanlarda hödür edilýän dürli görnüşli azyk däl harytlaryň sanawynda parfýumeriýa, dokma önümleri, sowgatlyklar, çaga oýnawaçlary, elektronika önümleri, egin-eşikler, aýakgaplar, kosmetika we şaý-sepler, sagatlar we ykjam telefonlar we köp sanly beýlekiler bar.
Alyjylary üçin amatly bolar ýaly gije-gündizleýin işleýän dükanlarda nagt pullary almak, şeýle hem ykjam we öý telefonlary hyzmatlaryny tölemek üçin bankomatlar işleýär. Daşary ýurtlardan syýahatçylaryň ýurdumyza gelip görmäge isleg bildirýänleriň sanynyň barha artýandygy göz öňünde tutulyp, bankomatlaryň maglumatlary diňe bir türkmen dilinde däl-de, iňlis we rus dillerinde ýazylandyr.
Gije-gündizleýin işleýän dükanlaryň ýanynda kafeler hem bardyr, olar gije-gündiziň islendik pursady alyjylara tagamly naharlary we içgileri hödürlemäge taýýardyr. Amatly gurnalan kafeteriýlerde doňdurmalar, dürli görnüşli süýji-köke önümleri we beýleki süýji tagamlar hödürlenýär.
Islendik şäheriň durmuş üpjünçiliginiň sazlaşygyny gazanmak, esasan-da, okgunly ösýän türkmen paýtagtynda şeýle sazlaşygy emele getirmek köp ýagdaýlar bilen şertlendirilýär, olar şäher hojalygynyň ähli ulgamlarynyň bökdençsiz işlemegini üpjün ederler. Şu nukdaý nazardan ilat we daşary ýurtly myhmanlar üçin hyzmatlaryň ýokary hilli guralmagy milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adamlaryň durmuşy üçin amatly şertler döretmek barada edýän aladasynyň nobatdaky subutnamasydyr.


text:
Bibliografiya
we
kä bir bellikler
SWEDEN
Giriş
Magtımgulı köñle gaygı getirme,
Bu bir iyş wagtıdır, özüñ yitirme,
Sözüm diñlän yok diyip, öm-süm oturma,
Jahan giyñdir, çendan bilende bardır.
Magtımgulı bu ad ähli türkmen üçin, çeper sözüñ ähli mugtakları üçin iñ mähriban, iñ guwançlı at. Belli gündogarşınas Bartoldıñ belleyşi yalı, bütin orta Asıya halklarınıñ arasında diñe türkmenlerde bir millin şahır bolupdır, ol-da Magtımgulıdır.
Magtımgulı, beyik akıldar, filosof, gündogarıñ pähim payhasını öñe süren humanist, öz milletini janı-teni bilen söyen watançı, milli şahır bolupdır. Belli klassiki şahıyrımız Mämedweli Kemiynäniñ sözleri bilen ayıtsak: Magtımgulı edebiyat meydanınıñ oragunı orup giden şahırdır. Türkiyäniñ göreşjeñ şahırı, belli Türk şahırı Nazım Hikmet Magtımgulı hakında şeyle diyipdir:
Magtımgulı meniñ hem şahırım, onuñ dili meniñ hem dilim...Men Magtıgulıdan köp zatlar öwrenyärin, ol meniñ-de ussadım. Yöne onuñ bir öwreden ullakan zadını has nıgtasım gelyär. Ol-da öz halkıñ azatlıgı üçin göreşmek.
Türkmen halkınıñ edebiyat tarıhında ençeme klassiki şahıyrı sanap bolar. Olardan alım Bertelsiñ aydışı yalı, söz ussadı, deñi-tayı bolmadık Magtımgulı birinji orunda duryar. Magtımgulı, türkmeniñ edebiyat hazınasınıñ gımmat-baha daşlarınıñ biyri bolup, ol biziñ zamanamızda täze yüzügiñ gaşında gözüñi gamışdırjı şöhlesi bilen lowurdayar. Magtımgulı, Jemşiydiñ jamıdır.
Magtımgulı, 18-nji asırda yaşap, özüniñ dürdäne döredijiligi bilen türkmen edebiyâtını, türkmen dilini ösdüren şahıyrdır. Belli alım Mäti Kösäyev ayıtmışlayın, türkmen halkınıñ wepalı oglı Magtımgulı örän kiçi göwünli, sayhallı, edepli, salıhatlı, sıpayı adam bolupdır. Ol hiyç wagtda ulumsılık etmändir, men-menlik satmandır, şöhräte kowalaşmandır, adamkärçiligiñ iñ gowı sıpatlarını özünde birleşdiripdir. şahıyr ulumsılık etyänleri, tekepbiyrleri, bedasıl şöratparazları, açgöz hırsı dünyäleri, elmıdama rehimsiz tankıyt edip, oları yurdi yıkan, orramsıdan bolan haramhor begler diyip sıpatlandırıpdır.
Gündogarıñ çeperçilik pikriniñ ösüş tarıhında, türkmeniñ beyik ogullarınıñ biyrisi Magtımgulı Pıragı öz boluşlı şahıyrana dünyä açdı. Onuñ asırlar aşıp gelen ajayıp sözi, umumı adamzât bähbiytli şahıyrâna pikirleriñ giden bir älemini yada salyandıgından başgada özünıñ ruhı taydan çuññur milliligi bilen hem äşgär tapawutlandı.
Magtımgulı, külli türkmeniñ şahıyrı hökmünde at-owazası dünyä dolan şahsıyet, şonuñ üçin onuñ ajayıp setirlerine, gızılıñ gırındısı yalı garamak duygusı diñe bir türkmen halkına häsyetli duygı bolman, eysem, dünyäniñ dürli halklarına mahsus duyga öwrüldi. Özi-hem şahıyrıñ altın setirleri, şeyle duygı bilen örän iyrki döwürlerden bäri ünsi özüne çekip geldi. Şoña görä onuñ dana setirlerini birleşdiryän ayrı-ayrı şıgır diywanlarınıñ bir uwjı Hindistandan çıksa, bir uwjı meşhur Britan muzeyinden çıkdı.
Magtımgulı diywanınıñ daş basma çapları:
Barıp 1842-nji yılda, palyak alımı Alexander Chodozko tarapından onuñ 3 goşgusı Londonda neşir edildi. Ol bu goşguları 1833-nji yılda Köpet-dag etrapına, demirgazık Hurasana geçiren sıyahatı döwründe yıgnapdır. Neşir bolan goşgular Duwza mıyhmandır, Galmazlar , Sıyl galmaz. şeyle-de şahıyra degişli bolan Yaraşmaz (Aksakgallık yaraşmaz), Olmaz(...kebuter olaz) yalı şıgırları Kemine we Aydıñ Deregezli diyen şahslarıñ eseri diyip görkezipdir.
Gaazan we Petrburg universitetleriniñ professorı Brezin tarapından 1862-nji yılda tayyarlanan Türk hiristomatiyasında Magtımgulınıñ goşguları yerleşdirildi. 30-dan gowrak goşgusı bolsa belli Venger (Majar) alımı, Budapest universitetiñ professorı Vamberiniñ tagallası bilen 1879-nji yılda Leypzikde neşir edildi. (Seret. Zeitschrift der deutschen morgenländi schen gesellschaft. Bd.33)
1907-nji yılda professor N.P.Ostreomov Türküstan habarları adlı gazetiñ 54-58-nji nommerlerinde şahıyrıñ bir döwer goşgularını (81 sanı) neşir etyär. Streomov şol yılda G.H.Arıfjanovanıñ litografiyasında Otuziki tohum kıssası we Mahtımgulı eserini çap etdiryär. Bu kitap 1911-nji yılda Marılı kitap söwdigäri-Mirzahed Mirsıddıkoglı tarapından 2000 nusgada neşir edilyär. 1911-nji yılda Ostreomov Magtımgulınıñ goşgularını yörite bir kıtapça hökmünde, arap eliyp-biysinde Daşkentde neşir etdiryär. Şahırıñ goşgular yıgındısı Stavropol, Ufa, Gaazan, Simfropol, Urenborg we Hıwa yalı şäherlerde çap edilipdir. Magtımgulınıñ goşgular yıgındısınıñ iñ oñat görnüsi- ençeme türkmen alımlarıñ gatnaşmagı esasında- 1910-nji yılda Buharada çap bolyar. Bu gımmatlı eser Özbekistanıñ Abureyhan Biyruni adındakı gündogarı öwreniş inistitutınıñ litografi çapları saklanyan hazınasında saklanyar.
1912-nji yılda Astrahanda yaşan Nurmuhommet oglı Niyazı, şahırıñ goşgular yıgındısını Diywan-e Mahtumgulı adı bilen çap etdiryär. Bu barada A.Z.Velidov Şura jurnalında (Nr.12-17. 1913-nji yıl) gızıklı maglumat beryär. Niyazınıñ ayıtmagına görä şahırıñ eseriniñ çap edilmeginde Yagşımämet oglı Hajı Nurı effendi hem yardam edipdir.
1914-nji yılda Esengulıda yaşap öten Gurbanberdi Gürgeni öz harjı bilen Azadınıñ beheşt naması bilen Diywan-e Magtımgulını neşir etyär. Bu yıgındıda şahıyrın jemi 189 goşgusı yerleşipdir.
Türküstan yıgındısı adlı esereriñ 422-nji tomunıñ 125-135 we 446-nji tomunıñ 65-nji sahıpasında V.E.Mejov tarapında şahırıñ 78 sanı goşgusı çap bolupdır.
Magtımgulınıñ çeperçilik mektebe öwrülen payizyasınıñ hakıkı gadır-gıymatınıñ bütin halk tarapından özleşdirlen şu zamanda, onuñ şahırana dörüdijiligine ayratın sarpa goyulyandınıñ sebäbi hakda gürrüñ edip oturmagıñ hajatı yok. Diñe bir zat yorite nıgtamaga degyär. Magtımgulınıñ, hem-de onüñ dörüdijilik mektebine geçen klassiki şahırlarmızıñ ajayıp miyrasına goyulyan hormat we sarpa munıñ aydıñ şayadıdır. Milli şahır Magtımgulınıñ goşguları yeke türkmen dilinde däl, eysem birnäçe Aurupa dillerine hem neşir boldı. Onuñ dürdäne şıgırları Inglis, Fransuz, Polyak, Span, Alman, Arap, Pars, Venger, Türkiye türkçesine... öwrän-öwrän neşir edildi we edilip gelyär.
1944-nji yılda Almanıñ berlin şäherinde latın hatında Türkmenistanlı Türkmen, Gurban tarapından 85 sahıypadan ıbarat bolan Magtımgulınıñ eseri çap bolupdır. Eseri Türküstanıñ azatlıgı ugrun adlı gurama çap edipdir. Eser, milli Türküstan komitetiñ yanındakı edebi-ılmı bölümi tarapından çıkarlan 4-nji kitap diylipdir. Eserde 2 sahıypa Almança we 8 sahıypa türkmençe söz başı yerleşipdir. Söz başında şeyle diylipdir: Özlerini, öz milletiniñ hoşbagıtlı ugrunda gurban etyärler, ine biziñ meşhur Magtımgulımız hem şeyle beyik şahsıyetiñ biyridir...
Eseri çap etmäge tagalla sarp iyldeşimiz Gurban hakında şeyle maglumat bar:
Onuñ hakıkı adı Remezan bolmalı, ol Gızıl-arbatlı Gökleñlerden eken. Oktober Inkılabınıñ başlarında şahıyr Gara Seyitli bilen Bakua okuwa gidip, mugallıymçılık terbiye beryän yokarı okunı tamamlap, Türkmenistana gaydıp baryar we ol yerde tarıh mugallemı bolup işleyär, ol Bakulı bir gıyz bilen durmuş guryar. 2-nji jahan söweşi başlananda, fronta yollanyar we Almanlara yesiyr düşyär. Gurban Almanda döredilen Türküstani azat ediş guramasına alınyar we barıp 1944-nji yılda faşiystlarıñ dünyä gan çaykap duran mahalı Magtımgulınıñ eserini çap etdirmegi başaryar. Gurban 1960-nji yıla çenli Inglisleriñ Kipirde guran bir radio stansiyasında işläp, soñ Türkmenistana gaydıp baryar we näbelli yagdayda aradan çıkyar.
Şahiriñ kıtabınıñ çap edilşiniñ tarıhı
A. Türkmenistanda
Yöne bir ulı däl, juda ulı sen,
Dag oglı, dag şiyri, Magtımgulı sen.
Şonuñ üçin saylap daşlañ ulusın,
Yasadık biz senden dagın yagşısın.
K.Gurbannepes
Şahırıñ edebi miyrası Türkmenistanda 10 gezek çap edildi, olar yıl tertiybi boyunça şulardan ıbarat:
1. Magtımgulı. Goşguları. Aşgabat. (Paltaratski) Türkmen döwlet neşriyatı (T.D.N). 1926. Çapa tayyarlan Berdi Kerbabayev. Arap-cezidçe hatında.
2. Magtımgulı. Saylanan goşgular. Aşgabat. 1940. Çapa tayyarlan, Türkmensähralı Ahmat Gürgenli (Ahundov). Latın hatında. Jübi görnüşünde.
3. Magtımgulı. Saylanan goşgular. Aşgbat.1941. A.Gürgenli bilen Ruhı Alıyevıñ tagallaları bilen. Latın hatında.
4.Magtımgulı. Goşgular yıgındısı. Aş.1944. Baymuhommed Garrıyev. Rus (kril) hatında.
5. Magtımgulı. Saylanan eserler. Aş. TDN.1957. Rus hatında.
6. Magtımgulı. Saylanan eserler. Aş.1959. 2 tom. Rus hatında. B.Garrıyev. M.Kösayev.
7. Magtımgulı. Saylanan şıgırlar. Aşgabat-Bakuw.1960. Şahırıñ 225 yıllıgı mınasıbatına. Arap hatında. M.Kösäyev, Türkmensähralı Bayamuhmmed Ahundı/ Müderresi.
8. Magtımgulı. Saylanan goşgular. Aş.1976, 1977. Türkmenistan neşriyatı (T.N). B.Garrıyev M.Kösäyev.
9. Magtımgulı. Saylanan eserler. 2 tom. T.N. AŞ. 1983. Şahırıñ 250 yıllıgı mınasıbatına. G.Nazarov, Mükiamanov, Öwezgeldiyv, Çarıyev, Nuryagdıyev. Rus hatında.
10. Magtımgulı. şıgırlar. 3 tom. Aş.19 92, 94 Mülkamanov, M.Öwezgeldi, M.Çarıyev...Rus hatında.
¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤
B. Eyranda:
Aslı Gerkez yitmez adı,
Döwletmämet zuryatı,
Magtımgulı söz ussadı,
Söz tohmunı ekip gitdi.
M.Abdulgafur Ahengeri
1. Diywan-e hezret-e Magtımgulı. Çapa tayyarlan Molla-mürze Abdıllahı (Guşlı).1947. Arap hatında. 136 shıpa. Eyranda ilkinji çap.
2. Diywan-e hezret-e Magtımgulı. Çapa tayyarlan Berdimäd Amanı Kümmet Gabus 1949
3. Diywan-e kämil-e hezret-e Magtımgulı. Kümmet. 1963, 156 sah.
4. Külliyat-e hezret-e Magtımgulı Fragı. Gabus neşyiyatı. 1964, 620 sah. Çapa tayyarlanlar Welimämmed Azernuş, M.Gazı.
5. Magtımgulı. Saylanan şıgırlar. Aşgabat-Bakuw nusga esasında Tehrand çap bolup, 1979-nji yılda Türkmensährada yayradı.
6. Magtımgulınıñ kämil diywanı. M.Gazı.Kümmet 1979. 803 sah.
7. Magtımgulı Fragı. Yaşayışı we saylanan goşguları.
Abdırahman Düyeji. Tehran 1984. Pars we türkmen dillerinde 285 sah
8. Magtımgulı Fragınıñ kämil diywânı. M.Gazı. Maşat.1994. 2000 tiraj. 440 sah. Daş basma nusganın esasında.
Bulardan başga Şahıyrıñ edebi miyrası barasında Eyranda birnäçe kitap, gazet we jurnallarda, şeyle-de yörüte kitap görnüşünde ılmı iyşler bitirilip gelyär, şolardan:
1. Tenbiyh-el ehevan fiy märefete Magtımgulı iyşan (Magtımgulını tanamak). Abdırahman ahun- Teñli.Türkmen dilinde.Tehran 1984
2. Hezret-e Magtımgulı Fragınıñ guburını gorayan toparıñ neşri.1985
3. A.Sarlı. Türküstan tarıhı. Tehran 1985.
4. A.Ahmadı. Türkmenleriñ tarıhına gıysgaja bakış.Tehran. 1980
5. Magtımgulı Türkmeniñ milli şahıyrı. Emin Güli Gülçarh adında edebi jurnal 2-nji san, 6-nji May, 1986 şeyle-de şol jurnalıñ 1986-njı yılınıñ 3-nji iyun sanında. Pars dilinde.
6. Emin Güli. Eyran türkmenleriniñ tarıhı.Tehran 1986
7. Yüsüp.Azmun. Türkmen diliniñ grammatikası. Ankara. 1981
8. M.Sejjadiye. Dostluk şahıyrı. Tehran Keyhan gazeti. 22.Aug.1991
9. Yüsüp.Gojuk. Film jurnalı. 8-nji san. Okt. 1990
10. M.Gazı. Edebi miyras. Magtımgulı hakında oylanmalar.1992
Eyranlı yazıjılardan Seyitalı Miyrniya öz Deregezde yaşayan iylat adlı eserinde (Maşat 1983) Magtımgulını şayı mezhepli, yurdunı Deregezdäki Etek rayonı diyip görkezen bolsa, başga bir pars yazıcısı Bastanı Parizi, şahıyrımızı garakçılık edenlikde garalayar (Häşel-häft eseri. Tehran 1989).
¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤
C. Owganıstda:
Dünyäde şöhratlı Türkmen şahırı,
Ilım öwredip, manı saçan Pıragı.
Magtımgulı, adıñ dillerde diri,
Gaznalar goyup geçen Pıragı.
Şirmuhammet Yeñiş
1. Magtımgulı Fragınıñ şıgırlar toplamı. şamuhommet Yazmaz Kabol 1986. Türkmenistan 1983-nji yıldakı nusga esasında.
2. Arzuwm bar galsam gözel iyl bile. Nurmuhommet Garkın.Peşawer-Pakistan.1992.Türkmen dilinde.Arap hatında.
4. Köñüller sesası: Yıgnan: Abdulmejit Turan. Päkistan 1999-njı yıl.
3.Kä bir mektep okuwı üçin niyetlenen kitaplarda.
1. A.H.Boreyho. Bu polyaklı alım ilkinji gezek 1842-nji yılda şahıyrın üç sanı şıgrını Londonda neşir edipdir.
2. Vamberi. H. Die sprache der turkomanen und der Machdumkuli Zeitschrift der Deutschen Morgenländisjhen Gesellschaft. (Türkmendili we Magtımgulı diywanı.1879. Eserde goşgularıñ almança terjimesi hem berlipdir. 56 sah.)
3. Şiyh Mohsen-e Fanı. Magtımgulı diywanı we yedi asırlık türkçe bir manzuma. Istanbul 1921. Türkiye türkçesinde. 64 sah. (Vamberiniñ çap eden nusgası esasında)
4. Zeki Velidi Togan.Türkiyyat mejmugası (yıgındısı) adındakı jurnal, ikinji sanınıñ 365-nji sah. 1928 y
5. Yaş Türküstan jurnalı. 98-nji san. 20−27-nji sah. Tahıyr tarapından yazılan Türküstan milli edebiyatı etrabında- Magtımgulı adlı makala. 1938-nji yıl.
6. Z.V.Toganıñ Almanın Liden (häzirki Köln) şäherinde 1963-nji yılda çap bolan Gündogar golyazmaları adlı kitabınıñ 224 -nji sah.
7. Almanıñ Visbaden şährinde 1965-nji yılda çap bolan Philologia Turjijae fundamenta(Türkfilologiya esasları) adlı kitabınıñ 719-741-nji sahıpalarında Johannes Benzing tarapından alman dilinde yazılan Türkmen edebiyatı adlı makalası. Bu yazıjı doktorlık tezini hem türkmenleriñ dili hakında yazyar we onı Türkmen dilinde iyşlik türleri adı bilen 1939-nji yılda Berlinde çapa yetiryär. Bu yazıjı öz eserinde türkmen ulusınıñ göreşjeñ ınsanı Kümüş-depeli Dr.Ahmad Gara-daglıdan we onuñ yardamlarında yadlap geçyär.
8. Baymirza Heyät.Turküstan Rus bile Çiyn (Hıtay) arasınd Almançadan terjime eden A.Sadak. Hollandia. 1971.y127-nji sah.
9. Louis Batsin. Magtımgulı Pıragı. Fransça.1975. 131 sah.
10. Hemzeli. Magtımgulı Fragı. Bakuw 1984
11. Himmet Biyray. Magtımgulı diywanı. Kultur bakanlıgı (ministerligi) Ankara 1992. Türkiye türkçesinde. 538 sah.
12. Emine Gürsoy. Türkmen şiiri (goşguları). Istanbul.1995.
13. Îvedsyanıñ Lund universitet bibliotekasında saklanyan şahıyrıñ daş basma görnüşinde çap bolan diywanı. Lahur-Päkistan 1936
14. Gurban (Remezan). Magtımkulı. Milli türküstan komitetiñ yanındakı edebi-ılmı bölümi tarapından çap bolan.Berlin 1944 Latın hatında. 79 sahıpa.
15. Azmun.Yüsüp. Song from the steppes of Central Asia (Orta-asya çöllerinden aydımlar). Inglis dilinde. Eserde şahıyrın 40 sanı goşgusı inglisdilinde terjime edilipdir. Çap eden Magtımgulının dostları adındakı jemgiyet. Britania. 1995
16. Almanıñ Mir inseklopediasınıñ 24-nji tomunıñ 42-nji sahıpasında Magtımgulı hakındakı makala.
17. Brock-haus inseklopediasınıñ 446-nji sahıpasında.
18. Britanika inseklopediyanıñ 28-nji bölüminiñ 1101-nji sahıpasında
19. Islam inseklopediya. Magtımgulı sözi. Arapça
20. 1954-nji yılda şahıyrın eseri Polşada -Poliş dilinde çap edilyär.
21. Makhtoumkouli Firaqui. Poemes de Turkménie. Traduits par L.Bazin et p. Boravav. Paris 1975 ( Jemi 88 sanı goşgısı)
22. Magtimguli Piragi. Almunkban el. Budapesht. 1983
........................................................
Magtımgulınıñ ömri we döredüjiligi
Magtımgulı budır derdiñ,
Sahıbı gerek her yurdiñ,
Îiyr zarbın görmeyän guwrdıñ,
Her murtı bir tiyre döner.
17-nji asırın soñlarında anık bolmadık belli bir senede, häzirki Garrı-gala we Marawa-depe etraplarında Giyñ-jay diyen bir yerde Gökleñleriñ Gerkez tiyresinden beyik Magtımgulınıñ 3-nji arkası Döwletmämet molla yaşapdır. Ondan takmıynan 1654-nji yılda Magtımgulı diyen perzent dünyä iynyär. Ömrüni agaç yonma we ussaçılık iyşleri bilen geçireni üçin, onuñ Yonaçı lakamı bolupdır, ol az-owlak şıgır hem aydıpdır. Ilmı, janı-teni bilen söyyän Magtımgulı yonaçı, garıyplık zerarlı mektebe gidip bilmän, barıp orta yaşlarında öylenyär we ondan 1700-nji yılda türkmen halkınıñ alım oglı Döwletmämet Azadı,dünyä iynyär. Döwletmämet ilkinji okuwnı obada tamamlap, yokarı ılım almak üçin Hıwa gidyär we birnäçe yıldan soñ ulı alım bolup, piyrlerinden ak pata alıp, Gerkeze öwürlip ol yerde mektep açyar.
Garrı molladan Wagız-elazad, Hekayet-e Jaber we Ensar, Monajat nama, Behiyşt nama, şeyle-de öz golı bilen yazıp, parasatlı oglı Magtımgulının kämilleşdirmegi bilen Muxteseradlı diyni eser yädigär galyar. Magtımgulınıñ nebirelerinden Ata iyşanıñ aytmagına göra bu kitap 2-nji jahan söweşi yıllarında, Gılıç Kulınıñ Asrabatda gulluk edip yören döwründe, Gerkezlerden amanat hökmünde alnıp, soñ Aşgabada aşırlan eken.
Döwletmämet Wagzılazat eserinde dürli sosial gıynçılıklara garap, ılım we düşünjäñ ösmegini, yoksullardan arka çıkılmagını, yolların, köpürleiñ we akar yaplarının abadlaşmagını öñe süryär. Ol bir goşgusında şeyle diyär:
Halk üzre çün häkim olarsa bir är,
Adıl bile höküm eylegey leyl-o-nahar
Häkim olganlar jahanda adıl ola ,
Bezegey är, özüni adlı bile.
Ya-da başga bir yerde:
Köñül içre owwal pikir eylegil,
Parh edip, yagşı, yamanı söylegil,
Ger yaman bolarsa söz, yumgıl dodak
Yagşı bolsa, diyer sen onı yagşırak.
Döwletmämediñ eseri köplenç Moyin-el morid we Gutatgu bilik eserleriñ äheñinde aydılıpdır.
Döwletmämediñ yaşayış we durmuşı barada şeyle maglumat bar:
Azadıñ, Orazgül adlı ayalından Abdılla, Muhommetsafa, Magtımgulı, Seyit, Gahıyrgulı, Gulça, Zobeyde, Hurma we Orazgül dünyä iynyär.
Abdılla bilen Muhommetsafa yaş wegtlarında Çowdurhan bilen, Ahmatşa Dürränä kömek bermek üçin söweşe gidip, gaydıp gelmeyärler. Magtıngulı doganlarına bagşlap, bular gelmedi diyen eligasiyasını döretyär. Döwletmämediñ Gahırgulı diyen oglundan Garaja molla, Garja molladan Bürre molla, ondan Annagurban- ahun, ondan Nazarmämet iyşan, ondan Annagurban iyşan, ondan Gara- iyşan, ondan Magtımgulı häzir Türkmensähranıñ Jergelan yaylasını Gerkez obasında yaşayar. Hurmadan bolsa şahır Gurbandurdı Zelili dünyä iynyär.
Döwletmämet Azadı 1760-nji yıda panı dünyäden bakaya göç etyär. Magtimgulı, Atamıñ diyen goşgusında bu waka barada şeyle diyipdir:
Altmış yaşda, nowruz güni, Low yılı,
Turdı ajal, yoluñ tutdı Atamıñ,
Bu dünyäniñ iyşi belemiş belli,
Ömrüniñ tanabını kesdi Atamın.
Belli bolan maglumatlara görä, türkmeniñ görnükli şahıyrı Magtimgulı 1733-nji yılda yagtı jahana iynip, takmıynan 1790-nji yılda Marawa-depäniñ Aba-sarı diyen çeşmäniñ kenarında aradan çıkıp, Ak-tokayda atasınıñ yanında jaylanıpdır.
Magtimgulı başlangıç ılmı, atasından alyar, soñ bolsa iyl-günüñ yardamı bilen Hiwanın belli Şiyrgazıhan medersesine okuwa gityär. şahıyr ol yerde üç yıl okandan soñ, öz dogduk diyarına gaydıp gelyär. Käbir rowayatlara göra şahıyr Halajıñ Edris-baba medersesinde hem okan eken. Rowayatlara göra, ol Buharada okap yören döwründe, Siyriyeli türkmen Bahıyr oglı Nurıkäzim bilen tanşıp, bilelikde Türküstanıñ köp yelerini sıyahat edip, Käbiliñ üsti bilen Lahura çenli ziyarat edenmişler. şahıyrın ilkinji guwat tapıp, gazal ayıtmaga başlamagı göyä 9 yaşında Turgul diydiler goşgusı bilen başlanan eken.
Magtimgulının yaşan döwri-18-nji asır- türkmen halkının iñ bir galagowuplı döwür hökmünde tarıh sahıypalarına siñipdir. Bu yagday 1736-nji yıldan soñ yagnı Nedirşa özüni Eyranın şası hökmünde jar edenden soñ has-da çılşırımlı bolyar. Nedir tagta geçenden soñ guduzaçan yalı goñşı halklarıñ üstüne gan döküşikli çozuşlar etyär. Onuñ ganlı gılıjı Owganıstanda, Hindistanda we Türküstanda şowurdap, günäsiz oturan iylatın üstünden iynyär. şol esasda Hıwa, Buhara hem tabıyn edilyär. Elbette Nediriñ ganlı yörüşleri türkmen halkının üstünden hem sawa geçmedi. Özüniñ sıyası özbaşdaklıgını saklamak, türkmen halkı üçin yeñil düşmedi. Magtimgulı öz goşgularında Nediriñ ganlı yörüşlerini berk tankıyt gamçısı astına alyar. şahıyr, şa bilen aldım-berdimli söweşe giyryär. Rowayatlara görä, Magtimgulınıñ golyazmaları, Gızıl-başların şol talañçılıklı yörüşleri netijesinde yok bolupdır.
Nedir şa, 1747-nji yılda öldrülyär. Ol ölenden soñ gol astında bolan yurtlarıñ üstünde häkimiyet yöretmek üçin ganlı göreş başlanyar. şeyle göreşleriñ netijesinde Owganıstanda Ahmat Dürräni özüni şa diyip ıglan etyär we öz häkimiyetini berkitmek üçin iki gezek hat üsti bilen türkmenlere yüzlenyär. Eyranlı tarıhçı Säniy-et-dowle öz Mätle-ol şämes (Dañ şapagı) adlı eserinde- bu kıtap daş basma görnüsünde Tehranda çap boldı- bu hatları getiripdir. Hatlar Gerkez han-begleriniñ adına yazılıpdır. Çowdurhanıñ baş tutanlıgında Döwletmämediñ iki sanı ogulları Muhommetsafa bilen Abdılla, söweşmäge gityärler we gaydıp gelmeyärler. Magtımgulı Atasında rugsat diläp, doganlarınıñ gözlegine çıkmakçı bolyar, emma iki oglunıñ yoguna yanan Azadı oña rugsat bermeyär. Şahıyr öz Oglum-Azadım goşgusında bu hakda yadlapdır.
Magtımgulı, yaşlıgından dayzasınıñ gıyzı Meñlä aşık bolyar. Aydılşına göra Meñliniñ hakıkı adı Yañıbeg bolup, Magtımgulı ışık sırını iyle paş etmezlik üçin onı Meñli diyip agzayar. Meñli (Yañıbeg) Meded päliwanıñ gıyzı eken. Magtımgulı, Hıwada okap yören döründe Meñliniñ Şıhım Harpıga berilyändigini eşidip, Meñli bilen edilen ähdi-peymanları yadlap, Nowruzdan seni diyen odlı setirleri yazyar.
Rowayatlara görä, şahıyr göye uruşda wepat bolan agasınıñ ayalı, yeññesi bilen öylenenmiş. Hakıkatdan bolsa, bu beyle bolup bilmez, sebäbi ıslam dininıñ kada-kanunlarını oñat bilyän Döwletmämet, dereksiz yiten ogulundan dolı habar gelyänça, onuñ maşgalasıñı başgasına berip bilmez, uruşda yitenlerden bolsa habar-hatıyr bolmayar. Magtımgulı soñra Ak-gıyz bilen durmuş guryar we bu öylülikden Ibrayım bilen Molla Bäbek ogullar dünyä iynyär, emme olar iyr dünyäden gayıtyarlar.
Watançı şahıyr
Magtımgulı...türkmen tiyreleriniñ hemmesi üçin deñ derejede gımmatlı görülyän we umumı milli şahıyr hasaplanyar.
Akademik A.Y.Krimiski
Magtımgulı öz döwrüniñ ulı akıldarı. Ol, döwrüñ sosyal we sıyası durmuşına çuññur hem giyñ dünyä garayış bilen göz yetiren şahsıyet. Munuñ şeyle-digine şahıyrın bize miyras goyup giden ajayıp setirleriniñ akıl sütünini emele getiren oylanmalarına göz gezdirmek yeterlikdir. şahıyr, türkmen halkınıñ sıyası durmuşında yüze çıkan agır şertlerine çeper analiz bermek bilen bu yagdaydan diynmagıñ yolunı agtaryar:
Musulmanlar gılıç goysa biyr-biyrine
Döwlet dönüp, diynlar nugsana gelgey,
Zulum eyläp, biyr-biyrin salsa esire,
Pelek bu pikirden puşmana gelgey.
Biyr-biyrini çapmak, ermes ärlikden,
Bu iyş şeytanıdır, belki körlükden,
Agzalalık, ayrar iyli diyrilikden,
Döwlet dönüp, nobat duşmana gelgey.
Bu setirlerde öñr sürlen pikre, gönüden-göni, beyik şahıyrıñ öz döwrüniñ sıyası gurulşını analizlamak netijesinde orta goyan jemgiyetçilik-sıyası ähmiyetli açışı hökmünde baha bermek dogrı bolar. Sebäbi Magtımgula çenli, 18-nji asır türkmenleriñ jemgiyetçilik-sıyası durmuşını analizlap, şeyle dogrı netiyjä gelen akıldarımız yok diyseñ boljak. Şahıyr, türkmen halkınıñ sıyası durmuşda düşen kıyn şertiniñ düyp sebäbini daşardan abanıp gelyän howuplardan başga, tiyre-taypalarıñ arasındadakı agzalalıkdan göryär. Has taakıkı, şahıyr, öz kalbını lerzana salan bu ayılıganç hakıkatı düyp-teykarı bilen yazgaryar. Ulı pähimdar, tiyre-taypa duşmançılıgınıñ möwç uran döründe munuñ türkmen halkınıñ ıkbalında yitmez tagma bolup durandıgına aydın göz yetiryär:
Derdim bar, diyarımdan, döwrümden,
Hayır kaysı, ıhsan kaysı bilinmez.
Zalımlarıñ jepasından, jebrinden,
Islam kaysı, iyman kaysı bilinmez.
Hakıykatdan hem öz dogduk diyarının derdi, yaşan döwrüniñ derdi, hut şahıyrıñ öz derdi. Sebäbi Magtımgulı öz ülkesiniñ, öz zamanasınıñ agısını aglan şahıyr. Şonuñ üçin ol öz töwereginde görüp-eşiden wakalarından, aldım-berdimli durmuş hadıysalarından akıllı-başlı baş çıkarjak bolyar, halkıñ başına düşen agır günlerden diynmagıñ aladası bilen yaşayar. Bu, elbette, şahıyra yeñil düşmeyär. Ol agır oylaran soñ, özüniñ çıkalga tapman kösenyändigini, umıytdan düşüp aljırayap oturyandıgını-da giyzlemejek bolmayar. Türkmen topragına daşarkı duşmanların talañçılıklı çözuşlarınıñ dowam etyän döründe, tiyre-taypaların özara oñışman, biyr-biyrini çapıp yörmeginiñ hakıkatını şahıyr ölüm bilen deñeyär:
Istär elden çıka, döwlet humayım,
Doga kılıp, döker bolduk yaşımız,
Dilegim duwş eyle gözel Allahım,
Ersgin boldı, gitdi, gızıl başımız.
Gızılbaşlarıñ ersgin almagı, şahıyrıñ liyriki gahrımanınıñ ruhı çökgünliginiñ düyp sebäbidir. Ol, duşman ordasınıñ türkmen topragına ganlı toynugınıñ düşmezligi üçin giyje-gündiyz doga kılmaga, nalışlı dileg etmäge hem tayyar:
Hızır gezen çölde iyller yayılsın,
Yurt benamız, gayım bolsun, goyulsın,
Çille mes nerlermiz barça ayılsın,
Bir suprada eda bolsun aşımız.
Ol, şeylelik bilen türkmen tiyreleriniñ bir supranın daşına egrilmegini arzuwlayar:
Türkmenler baglasa bir yere biyli,
Guwradar Gulzomı, deryay-e Niyli,
Teke, Yomut, Gökleñ, Yazır, Alılı,
Bir döwlete gulluk etsek bäşimiz.
Geñ tarapı, Nıyazovıñ rejimi ähli zatları galplaşdırışı kimin, milli şahırımızıñ bu setirlerine-de düzediş, has dogrusı galplaşdırma girizip, oña beyleki tireleriñ adlarını-da girizdi. (seret Türkmen sesi gazeti 97-nci yilkı sanı)
Hor galmasın puşt der puştum,
Berkarar döwlet islärin.
Şahıyr öz öñe süren ideyasınıñ, türkmenler bir millet hökmünde yaşamalı ya-da yaşamalı dälmi diyilyän hayhatlı döwür bilen baglıdıgını nıgtayar. Şoña görä, şahıyrıñ jandan sızdırıp gaytalayşı yalı, türkmen tiyre-taypalarınıñ birligi. jan gerekmi, pıçak- döwrüniñ öñe çıkaran talabı.
Magtımgulınıñ, Kemalhan Owgan diyen adamsı, Ahmathan Dürräni bolmalı. Sebäp, ol döwürde ol, Eyranı, şayılarıñ kontrolundan çıkarmaga kasam eden kişidi. Bu waka, şayı mezhebine eyerip, goñşı ükelere talañçılılı yörüş geçiryän gızılbaşlarıñ çım-pıtrak bolmak arzuwundan gelip çıkyar:
Yomut, Gökleñ täsiyp edip özünden,
Çekse goşun, öñi, ardı bilinmez.
Sıgmay çıka deşt-o- dahan düzünden,
Yörän yolı, gonan yurdi bilinmez.
Üçmün nayza bazı bardır nökerden,
Dörtmüñ pildarı bardır gala yıkardan,
Teke, Salır yörüş etse yokardan,
Öñünde,çömüç, kesek, gerdi bilinmez.
Şahıyr, orta çıkaran durmuş hakıkatını payhas eleginden geçirip, ol zamanasınıñ bet-asıllıgı, asılzadalıkdan ileri tutyan döwür bolandıgı, yagşılıgıñ egsilip, yamanlıgıñ möwç urup joşyan, Piygambar ornunda oturan gazılarıñ-da gara nebisleriniñ guluna öwrlüp para üçin el seryän, hatta diyndarlarıñ dünyä malı üçin öz diynından el göteryän, gamçısından gan damyan zalımlarıñ zulmundan, garıyp-puharaıñ horlanyan, ejir çekyän, asılsız beglere dowran dolanıp, şumlık, haramılıgıñ artan zamanası bolandıgını we şol zamanıñ fesat bolanını yazıp, panıdan, bakaya gitmele bolyandıgı üçin gussalı oylarıñ girdabından çıkıp bilmeyär. Döwrüñ kemçiliklerini düzetmek üçin, şahıyr çäre agtaryar:
Bakıñ bu eyyamı, görün gerdişi,
Pahıyra zulum etmek, zalımıñ iyşi.
Hak yolunda dogrı gezen derwüşı,
Goymadılar, öz halına yatmaga.
Yüregim sabırdan gitdi, karardan,
Yaman iyşdir, bogaz bolmak, är, ärden,
Biyzara gelip men şeyle diyardan,
Jür bolup men başım alıp gitmäge.
Milli şahıyr we sıyası arzuw-islegler
Magtımgulı sözle herne bileniñ,
Özüñe kemlik bil ayıtman öleniñ,
Taraşlap şaglatgın köñle geleniñ,
Senden soñkılara yädigär bolar.
Sözümiziñ başında belläp geçişimiz yalı, milli şahıyrımızıñ edebi miyrasını öwrenmek işi barıp Türkmenistan jemhuriyeti gurlan yıllardan yagnı barıp 1924-nji yıldan bäri ıyzı giderli dowam edip gelyär. Şol ilkinji yıllarda şahıyrıñ diñe iyl-güni wasp etyän goşgularını çap edip, başga temalı goşgular ünsden düşrüldi. Muña şol wagıtlar yörgünli bolan sıyasat güyçli täsir etdi. Insankärçilik düzgüni wada beryän Bolşevikler, şahıyrımızıñ, halkıñ milli duyguları ösdüryän goşgularını öwrenyän we öwretyän alımlarıñ erkana yaşamagna yol berip bilmediler, oları ıyzarlap, görgi barını görkezdiler, gitse gelmez yola iyberdiler.
1941-nji yılda Türkmenistanda yazuw hat, Latından rusça üytgedilenden soñ, durabara arap hatı unudılıp başlandı. Magtımgulı- şınaslarmız rus hatı esasında tayyarlanan tekstleri öwredip geldiler. Bu yagday bir näçe kıynçılıklara alıp geldi:
1-njiden şahıyrıñ adına toplanan ähli golyazmalar arap hatında, elbette, arap hatınde, arap-pars dilini bilmezden Magtımgulını tanamak we onuñ golyazmalarını öwrenmek mümkin däl.
2-njiden Dolı analiz etmezden başga klassiki şahıyrlarıñ käbir goşguları, Magtımgulınıñ adına berildi.
3-njiden- Rus hatı bilen, arapça yazılan gadımı tekstleri göçürmek käbir yalñışlıklara alıp gelyär, esasan arap sözlerini, rus hatı bilen dolı yazıp bolmayar. Şol esasda bir topar sözler yalñış yazılıp, iyl arasında yayradı.
4-njiden Kommunistik ideologiyasınıñ türkmen gulları, Magtımgulınıñ adına bir näçe yasama goşgular düzüp berdiler we şahıyrıñ eserlerini galplaşdırdılar. Sözümiz gurak bolmaz yalı, käbir mısalları alıp göreyliñ:
Ajap guran gerekmes, azan gerekmes.
Gerekmes goşgudan
Diyerler har Dejjal jahana geler,
Ne,ajap nakıldır, kim onı biler.
Jeñ sesin añsa
Magtımgulı yalı din alımından hey-de şeyle sözler çıkarmı ?
Ya-da
Pelek sen hem bir dem aman eylegil,
Biz nadan yesire döwran eylegil.
iyl geçer
Magtımgulı gayra çekgil özüñi,
Anık bil, oyarlar gözüñi,
Diñlän yokdır, zaya kılma sözüñi
Indi senden habar alan bolmadı.
Zaman bolmadı
Nadan menem, düşdüm pelek toruna,
Çoh garaşdım, ajap eyyam gelmedi.
Ya-da
Hak sözüne ınanmazdım men dayım,
Hijrandan tutupdır kerwön sarayım.
Baradır
Ya-da
Magtımgulı yarıymadım,
Perzent pohun arıtmadım.
Soyüş bile
Ya-da
Arıp bolup, mest bolupdır tilkiler
Magtımgulı çaşıp, lala dönüpdir.
Bil indi
Iyl sözüne ınandım men yazıklı biyçäre
¤¤¤¤
Gözel alsañ arıplara gulak goy
Biyr-biyrine zor bilen baglanyan beyitleri alıp göreyliñ:
Dag başınıñ dumanı bar,
Her bagıñ bagbanı bar,
Adam oglı zenanı bar,
Gözüm düşmer ol jenana.
Bu dahana
Ya-da
Gökleñ içre bir özüm,
Galıp men arman bilen.
Magtımgulı hiyç mahal menlik satan şahıyr däldir.
Howa. Bular yalı mısallardan getirseñ getirip oturmalı. Beyle yalñışları düzletmek üçin yörüte ılmı yıgnak we akademik konferensiyalar geçirmeli. Yöne, gıynansagam, milli şahıyrımız hakında edilyän galplıklar bu günler başga görnüşde dowam etyär. Ol-da sovyet döwründe dini mazmunlı goşgularıñ çap bolmagına rugsat berilmäni üçin, bu günler dogrı galbırdan geçirilmän, käbir dini goşguları şahıyrın adına berilyär. Hakıkı magtımgulı şınaslar, şahıyrıñ goşgı stilleri bilen tanış bolmaga wagt yetendir diyp oyedyäris.
Milli şahıyrımız Magtımgulı hakında bolan yalñışlar diñe onuñ goşgları bilen çäklenmän, eysem şahıyrın hatta yüz keşbine hem yetipdir. Barıp 40-nji yıllarda Türkmenistanıñ belli suwratkeşi Ayhan Hajıyeviñ çeken suwratında, şahıyrıñ başına çür telpek geydirilyär. Dogurdanam türkmenlerde şeyle telpek bolupdırmı, yogsa, ol Hurasan Kürtlerine mahsus baş börükmi?
Beyle galplıklara çıdap bilmedik çagdaş şahıyrımız Dañatar yürek nalasını şeyle beyan edipdir:
Her kim Pıragıda özün görmän.
Pıragıda, Pıragını görmeli.
Pıragıñ yerine özi sözlemän,
Pıragıñ özüne söz bermeli.
¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤
Pıragıdan proletaria bolarmı,
Başına çür telpek geydirmek bilen
Magtımgulı, Maksim Görki de bolmaz
Diymedik sözlerini diydirmek bilen.
Terki dünyä ruhanı-da däldir ol
Uymadık yoluna uydırmak bilen
Magtımgulı, diñe, Magtımgulıdır,
Magtımgulıgına örän uludır.
Peydalanılan çeşmeler:
1. Alehander Jhodzko. Spejimens of the popular poetry of Persia.
Harrison & jo printers. 1864 London
2. Dañatar. Salam Pıragı. Berlin 1991.
3. Miyrniya. S. Deregezde yaşyan iylat. Maşat. 1982
4. Bastani Parizi. Heşel-heft. 2-nji göyberiş. Novin neşriyatı. Tehran
1989. Sahıpa. 349
5. Yüsüp Azmun. Magtımgulı kim? Inglis dilinde.
6. Almaz Yazberdiev. Biblioteçno-bibliografiçeskoye. Aşgabat. Ilım 1988
7. Makalada agzalan dürli çeşmeler we artikeller.


text:
Hormatly lukman! Men ozal ýykylyp dyzymy agyrdypdym. Indi dyzymda agyry peyda boldy. Men özüm woleýbol bilen meşgullanýan. Türgenleşik wagty has gaty agyrýar. Ozüme bildirşine görä "dyzyma duz ýygnanýan" ýaly duýgusyny duýýan. Nädip dyzdaky duzy aýryp bolarka? Sizden gerekli maslahat bermegiňizi haýyş edýärin!
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Hakykata seretsek, adaty lukmançylykda "dyza duz ýygnama" diýen düşünje ýok. Bu düşünje halk lukmançylygyndan geldi. "Dyza duz ýygnanma" keseliň hakyky ady "Dyz bognuň gonartrozy ýa-da osteoartrozydyr".
Bu kesel köplenç şikesden soň, bogna aşa agram salnanda ýa-da lukmana has giç ýüz tutulanda kem-kemden ýüze çykyp başlaýar. Ilkinji alamatlaryň arasynda şu aşakdakylary tapawutlandyryp bolýar:
→ Bogna agram salnanda agyry we ýaramaz duýgular ýüze çykyp başlaýar. Agyry injige we dabana çenli ýaýraýar.
→ Hereket edilende agramlylyk duýgusynyň bolmagy. Irden turaňyzda dyz bognuny birnäçe gezek epläp ýazmasaň adaty hereketiň dikeldilmezligi.
→ Bogny epeňde hütürdemegi.
→ Dyz bogunda çişiň bolmagy.
→ Dyz bognunyň hereketiniň çäklenmegi (doly epip ýa-da ýazyp bolmazlygy).
Keseliň bejerilşi derejesine bagly bolup, derman serişdeler (konserwatiw bejergi) bilen bejergini ýa-da hirurgiki usullary talap edip biler. Keseliň ilkinji alamatlary ýüze çykyp başlanda lukman tarapyndan fiziobejergiler, owkalama, manual bejergi we berhiz ýaly çäreler bellenilýär.
Derman bejergide köplenç bogny dikeldiji derman serişdeleri belläp başlaýarlar. Ondan başga damarlary giňeldiji derman serişdeler, steroid däl gaýnaglama garşy serişdeler (ýerli ulanyş üçin) we kortikosteroid gormonlar agyryny aýyrmak maksady bilen bellenilýär.
Operatiw usuly konserwatiw usuldan peýda bolmadyk ýagdaýda ulanylýar:
► Artroskopiki debridment – bu usulda hirurg ýörite guralyň kömegi bilen agyry duýgusyny döredýän dargan bognuň böleklerini aýyrýar. Bu operasiýa ýylda iki gezek geçirilýär. Operasiýanyň gowy tarapy – adama uly şikes ýetirilmeýär.
► Bogna endoprotez goýmak usuly – bu usulda bogny tutuşlaýyn demirden, plastmasdan ýa-da jäşden ýasalan protez bilen çalyşmak göz öňüne tutulýar. Esasan hem doly dargan we beýleki usullar bilen dikeldip bolmadyk dyz bogunda şu görnüşli operasiýa edilýär. Netijede, bogun öz hereketini dikeldýär, emma emeli proteze öwrenişmek üçin adam öz durmuşyna mahsus üýtgeşmeler girizip, ýuwaş-ýuwaşdan uýgunlaşyp başlamaly bolýar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
ABŞ-da ýokary bilim almak üçin dünýäniň başga hiç ýerinden tapyp bolmajak mümkinçilikler barada öwreniň
2001-nji ýyldan bäri “Medeni mirasy gorap saklamak üçin Ilçiniň gaznasy” maksatnamasy Türkmenistanda 24 taslamany maliýeleşdirdi.
1984 (Puşkin) köçesi, 9-njy jaý,
Aşgabat ş., Türkmenistan 744000
Tel.: (+99312) 940045
Faks: (+99312) 942614
Awtory US Embassy Ashgabat | 21/11/2017 | Bloglardan saýlap alyň: ABŞ-da bilim almak, Ilçi, Iňlis dilini öwrenmek, Maglumat serişdeler merkezi (MSM) we Amerikan burçlary, Maglumat we medeniýet bölümi, Medeniýet, Täzelikler


text:
Wasiliý Şukşin
Wasiliý Şukşin
AÝ AÝDYŇ GIJEDÄKI SÖHBET
Marýa Seleznýowa kiçeňräk bakjada işleýärdi welin, onda bir kesel tapdylar-da, başga işe geçmegi maslahat berdiler. «Bu ýaşdan soň indi men nädip başga işe geçeýin? — diýip, ol uly alada galdy. Onuň pensiýa çykmagyna-da bary-ýogy ýyl ýarym wagt galypdy. — Başga bir hünär öwren diýmek dilde aňsat. Hünär öwrenäýmek sagyňdan çepiňe agdarynyp ýataýan ýaly däl ahyryn».
Gürleşdiler, gülüşdiler, ahyram oňa oba magazininiň garawullygyny hödürlediler. Marýa Seleznýowa oturdy, pikir etdi, oýlandy, iň soňunda-da ol işe razy boldy. Şeýdibem täze işe başlady.
Garawulam-a bolsa boldy welin, Baýew atly bir goja-da her agşam Marýanyň ýanyna gatnamagy çykardy. Baýew ömrüni kä oba sowetiniň, kä kolhoz prawleniýesiniň, kä deri edarasynyň kontorasynda işläp geçiren adamdy. Ol tutuş ömri boýy çot kakdy. Onuň kakan düwmejikleriniň baryny bir ýere ýygnasaň, uly tam ýaly boljakdygyna şübhe ýokdy. Özem gaty ümsüm adamdy. Sokulmasyz ýere sokulyp, geplemesiz ýerinde samsyklaç gepläp ýörenlerden däldi. Oňa garamazdan, Baýewiň akylly söz aýdan pursatyna-da gabat gelen ýokdy. Şeýdip, orta-miýana bolup, ol altmyş üç ýaşy orta atdy, iki sany gyz ýetişdirdi, oglunyň üstüne kaşaň öý dikdi. Ol ümsüm adamynyň basyrylgydygyna adamlar gaty giç düşündiler. Baýew ömrüni biderek geçirmedi, köp iş etmäge ýetişdi, durmuşynda-da kem zady ýok. Akylsyz adam däldigine soňabaka Baýewiň özem ynandy, gepinde-gürrüňinde-de akmak däldigini syzdyryberdi. Ozallar akylly-başly adamlary onuň sulhy almaýardy, olar bilen jedelleşmeýärdi, olaryň artykmaçdyklarynam boýun alýardy. Indi welin, ol akyllylardanam çekinmegini goýup, ömrüniň ahyrynda, özüni barypýatan akylly hasaplaýardy. Soňky wagtlarda Baýew ukusyzlyk derdine ýolukdy. Şonuň üçinem ol gümür-ýamyr edip, wagt geçirmek niýeti bilen magaziniň täze garawulynyň ýanyna gatnamagy çykardy.
Marýa garawulçylygyny gündiz dellekhana bolýan jaýjagazda geçirýärdi. Dellekhananyň penjiresinden magaziniň çar töweregi görünýärdi.
Gündizlerine dellekhana öwrülýänligi zerarly, ol jaýdan gijelerine-de atyr ysy burk urýardy. Hezillikdi. Hiç hili howpam ýokdy. Dumly-duşda elektrik çyrasy ýanýanlygy sebäpli daş-töwerek gündizlik ýalydy. Üstesine, ilkagşamdan Aýam ýalbyrap dogýardy. Parlak Aý gyrasyndan ýüp dakylyp sallanan ýaly ýere şeýlebir golaýdy welin, hut eliňi uzadyp tutaýmalydy. Gündiz az-kem eräp, agşam sowugynyň düşmegi bilen birneme gyrpaklan gar hem Aý nurunyň astynda kümüş ýaly lowurdaýardy.
Garawulhanada çyra ýakylmaýany üçin penjireden içerik girýän şöhle diwaryň, potologyň ýüzünde oýnaýardy, dürli reňkli keşde çekýärdi, ol keşdelerem hereket edýärdi. Şeýle gözel görke girýän jaýjagazyň içinde ikiçäk oturyp gürleşmek, äpişgeden görünýän ajaýyp dünýä syn etmek, şol dünýäň içinde özüňiňem bardygyňy duýmak örän ýakymlydy. Ýene daň atar, ýene täze gün başlanar. Täze günde-de sen bolarsyň. Belkem, ertirki gün bu günküden bähbitli bolar. Ýaşamagy başarsaň, bähbitli güne-de garaşybermeli-dä.
— Adamlar nähili ýaşaýarlar diýsene. Olar diňe şu günüň aladasy bilen ýaşaýarlar. Ertiriň gamyny iýýän ýok — diýip, Baýew adamlaryň ýaşaýşyna bolan garaýşyny seljerýärdi. — Ömür diýilýän zadyň bolsa iň soňky nokady hakda-da oýlanmak gerek. Ölçeg gerek, ölçeg! — Şuny diýen Baýewiň ýüzi aladalandy, ýokarky dodagy bolsa süýnüp, tas burnuna ýetipdi, gözi çakgyň çüýüne döndi. — Akylly adam malyny ölçäp-döküp görmän, jaý salmaga başlamaz. Hasap-hesip işinde oňa smeta diýilýär, ýagny ölçeg. Käbirleri ýorganyna görä aýak uzatman, islän ýerine elini uzadyp ýaşamak isleýär. Şeýtjek bolup, ähli zadyny orta dökýä. Beýle bol-telkiçiligem gaty uzaga gitmeýär. Otuz ýaşa çenli tarhan bolup ýaşaýa, otuzdan soňam pyrk bolýa. Ähli zady gutarýa.
Marýa ol sözleri baş atyp tassyklady. Ömrüni kontorlarda oturyp geçiren, bil agyrtmadyk, gazananyny ýygnap-düýrüp saklan, emlägi ýene azyndan ýigrimi ýyla arkaýyn ýetjek tyňkyja Baýew dogrudanam akylly bolup göründi.
— Bir gezek men şäher keselhanasynda ýatdym. Newerow äkidip ýerleşdiripdi. Uruş döwründe ispolkomyň başlygy bolup işlän Newerowy tanaýaňmy?
— Ýadyma düşenok. Olaň haýsy birini tanajak. Her ýyl biri başlyk bolýady ahyryn.
— Wasiliý Iliç Newerow… O mahal süýt plany dolmaýardy. Plan dolmasa-da, Newerowyň iki aýagyny bir gonja sokýardylar. Döwür şeýledi. Men oň kabinetine bardym-da: «Wasiliý Iliç, plan dolmagyň syryny öwredeýinmi?» — diýdim. «Hany öwret!». «Kolhozçylar sagan suýtleriniň baryny tabşyrýalarmy?». «Tabşyrýan bolsalar gerek. Näme diýjek bolýaň?». «Siz gowuja edip derňäň, süýdüň hemmesi geçýän däl bolaýmasyn».
— Baý, şonda heläk edipdiler-ä, — diýip, Marýa geçmişi ýatlady. — Sygyry sagaga-da, ähli süýdi geçirersiň. Zor etseň, çagajyklara bir kürüşge alyp galarsyň. Süýt plany şeýlebir agyrdy welin, akyla sygar ýaly däldi.
— Sen yzyny diňle! — diýip, geçmiş ýatlalanda, öz teklibini göz öňüne getiren Baýew janlandy. — «Süýdüň baryny ýygnadyňyzmy ýa ýok?». Ol bir gyzjagazy çagyrdy-da: «Hany, swodkany getir» — diýdi. Swodka seretdik. Ýygnalman galan süýt ujypsyz ekeni. «Aý, ugurly zat galmandyr-la». Men oňa: «Indi gulak as — diýýän. — Hany, ölçerip-döküp göreli. Döwlete şunça, näçedigi häzir ýadymda däl, süýt bermeli. Şeýlemi? Kolhozçylar-a baryndan beripdir. Galan süýdi nireden almaly?» Ol maňa: «Sen meň beýnime nemetme-de… ibaly maslahat ber» — diýýär. Agzy gaty hapady bidöwletiň. Men «Hany, hasaplaly» diýen manyda maglumat ýazylan kagyzy elime alýan-da: «Aýdaly, sen bäş ýüz litr süýt tabşyrmaly» diýýän. — Baýew göz öňüne getirýän çotunyň bäş sany düwmesini hyýalynda kakyp goýberdi-de, assyrynlyk bilen Marýanyň ýüzüne seretdi. — Şeýlemi? Bu sygyrlaň süýdüniň ýaglylygy şunça prosent diýen hasapdan. — Baýew hyýaldaky çotunyň ýokarky düwmelerinden birnäçesini kakdy. — Indi seň sygyrlaň süýdüniň ýaglylygy bäş ýüz litre däl-de, pesiräge erjeşýändigi aýdyňlaşýar. Şeýlelmkde ýaglylyk derejesini doly gazanmak üçin, aýdaly, bäş ýüz litre derek bäş ýüz ýetmiş bäş litr süýt geçirmeli. Düşünýäňmi?
Marýa häzirlikçe Baýewiň hasabyndan baş çykaryp bilmeýärdi.
— Olam şol mahal seň şumatky bolşuň ýaly hiç zada düşünmän, ýüzüme mölerip seredip otyrdy. «Ýaglylyk derejesini bir prosent aşak düşürseň, goşmaça süýt gazanarsyň» diýýän. Kolhozçylaň beren o süýdüni nädip döwlete geçirjek? Kagyz ýüzünde süýt bolsa, ony geçirmegiň ýagdaýy tapylýa-la. Wasiliý Iliç muňa şeýle bir begendi welin, heý goýaý ýöne! «Eden hyzmagyň üçin diliň geplän zadyny bereýin» — diýýär. Men oňa «Zat berme-de, meni şäher keselhanasyna elt-de ýerleşdiräý» — diýýän. — Ýatyp dynç alar ýaly. Äkitdi.
Döwlete süýt tabşyrmak planyny doldurmagyň bulaşyklygyndan Marýa henizem baş alyp çykyp bilmeýärdi.
— Dile düşmez ekeniň-aýt! — diýip, Baýew ýagdaýy düşündirmäge durdy. — Ine, sen tabşyrmaly bäş ýüz litr süýdüňi geçirdiň. Saňa bolsa «Graždanka Seleznýowa, borjuňyzy berjaý etmek üçin siz ýene ýetmiş bäş litr süýt geçirmeli» diýýärler. Sen, elbetde, oň sebäbini sorarsyň. Men ýaly hasapdanyň biri çotuny eline alar-da: «Ynanmaýan bolsa, gel, bileje hasaplap göräýeli» diýer welin, diliňi ýuwudan ýaly bolup duransyň-da. «Ýalňyşlyk goýberilipdir. Süýdüň ýaglylyk derejesi nädogry ölçelipdir. Hasapçy ýalňyşypdyr. Özem şu mahal keselhanada ýatyr…» Özüň obaly bolsaň, o keselhana düşäýmek häzirem hyllalla. Men bolsam, şo mahallaram düşdüm oňa.
— Näme üçin keselhana düşdüň? Näsagladyňmy?
— Saňa men nädip düşündirsemkäm?.. Kesellämok. Umuman kemim-ä bardy, gözüm şo ýyllaram… Zordan ýolumy aňşyrýadym. Gözüm üçin meni urşa-da almandylar. Ýöne, o gezek göz üçin ýatmadym. Nädip aýtsamkam saňa… Gepiň küle ýeri, şäher keselhanasynda ýatasym geldi-dä. Jahylkamam şäher keselhanasynda ýatmagy arzuw ederdim. Ahyr amatly pursat geldi-dä… Hawa, keselhana bardym. Jygyldap duran ýaýly kerebat, päkize ýorgan-ýassyk, ak gar ýaly ýapynja, gapdaljygynda-da tompuçka… Nirede gören zadyň! Dogry, jaýda ýeke özüm däl. Menden başga-da dört sany degenek pyýada. Her haýsynyňam öz derdi bar. Biriniň eli saralgy bolsa, beýlekisiniň maňlaýy daňylgy. Bir traktorçy ýatyrdy welin, arkasynyň ýary ýanaýan ekeni. Benzin döküläýse nätjek. Bolsa-da men ahyr öz maksadyma ýetdim.
— Keselsiz-dertsiz hassahanada ýatmakdan görýän peýdaň näme? — diýip, aýdylýan zatlara akyl ýetirip bilmeýän Marýa sorag berdi.
— Ullakan peýda-ha ýok welin… Näsaglara nähili hyzmat edilişini biljek boldum. Şäher keselhanasynda ýagdan düýpden başgamyş, näsaglara hyzmat edilişem üýtgeşikmiş diýýärdiler. Aý, men-ä üýtgeşik hyzmat görmedim. Gaýtam «Niräň agyrýar?» diýip, bizar-petiňi çykarýarlar. «Ýüregim agyrýar» diýýän. Nä seň ýüregiňi açyp görýän barmy. Endam-janymy pitikläp çykdylar, diňläp gördüler. Başaran goşlary bolmady. Keselhana, adamlar hakdaky gürrüňe biz näme üçin başladyg-a?.. Hä, palata girdim. Şo pyýadalar ýatyrlar. Men adam şekilli salam berdim-de, ornuma geçip gyşardym. ýol uzak, ulagam siltäp-siltäp janymy aldy halys, uklaýsamam kem görjekgä. Ýatyp turdum welin, ýaňky haýwanlar maňa «Analiz tabşyrmaly» diýýarler. «O nähili analiz?». «Ilk-ä bäş-on damja der tabşyrmaly, soňam tezegiňi. Özem dokuz ýüz gram bolmaly». Elbetde, men o habara geň galdym. Ýöne…
Şu ýerde Marýa şeýlebir güldi welin, gözleri ýaşaryp gitdi. Baýewem birbada gülen boldy, soň ol gürrüňdeşi gülüp bolýança garaşdy.
— Nätdiň onsoň? — diýip, ýaglygynyň ujy bilen gözüni süpüren Marýa sorag berdi. — Ýygnadyňmy?
— Der ýygnap başladylar, — diýip, durmuş sapagy hökmünde aýdýan gürrüňiniň gülkä öwrülmeginden närazy bolan Baýew tutuk jogap gaýtardy. — Üstüme iki-üç sany ýorgan basdylar. Boş çüýşänem goltugymda saklamagy öwretdiler. Goltugymdan şol çüýşä der akmalymyşyn. Edýän oýunlaryny gör olaň. Özlerem näsag diýjeksiň. Jahanda şeýle aýylganç uruş gidip durka, mehanizator bolanyň sebäpli jeňden alyp galanlary üçin, bardygyňam duýdurman ýatmaly welin, olaň ýadyna oýun düşýä. Adamzadyň gurluşy şeýleräk-dä. Olar bar zady tersine edýärler. Kellä gelmejek güýmenje tapýarlar. Ertirki günüň bardygynyň, ol güni nädip ýaşamalydygynyň, harç-harajatyň aladasyny edýändirler öýdýäňmi? Et nire! Beýle döwletli pikir edenlerinden, diş gyjap ýatanlaryny gowy görýärler.
Dokuz ýüz gram tezegi ýatlap Marýa ýene güldi. Baýewiň soňky asylly gürrüňlerini eşidensoň, gülmegiň ýerliksizdigine düşünse-de, ol saklanyp bilmedi.
— Nätdiň? Onsoň ony ýygnadyňmy? — Marýa ýene gözüni süpürdi. — Meni bagyşla, Nikolaý Ferapontýewiç, özüme erk edip bilemok. Gaty gülkünç-dä. Dokuz ýüz gramy nätdiň onsoň?
— Ähli gepem biziň özümize erk edip bilmezligimizde-dä — diýen, Baýew Marýanyň özüni alyp baryşyny halamady. — Ýagşa-ýamana parh goýman ýaşaýas, sebäbi özümize erk edip bilemizok. Içýäs, gezýäs, enteýäs… sebäbi, özümize erk edip bilemizok. Anha, meň giýewim maşgalasyndan aýrylyşmaga çenli baryp ýetdi. Nämemiş, özüne erk edip bilmeýämiş. Bir topar haýwan! — Baýew örän gaharlandy… — Elime pilsap alaga-da kluba baraýsam-a bilýän… «Bokurdak ýyrtmagy öwrenýäňizmi? Satanyňyzy ýirip, tans etmegi öwrenýäňizmi? Hany indi boş kelläňizi şu taýagyň aşagynda goýmagam bir öwreniň. Şeýdip men size durmuşyň nämedigini okadaýyn.» Haýwança ýok haramzadalar.
Ikisem dymdy. Marýa-ha uludan demem aldy. Sebebi, oňam gyzy bardy, oňam durmuşy bişeýkeldi.
— Düzedip bolsa, oňa ýetesi zat ýok welin. Olara nädip kömek etjek?
— Kömek edip bolmaz — diýip, Baýew kesgitli gepledi. — Goý, özleri düşünişsinler. Ýene dymdylar.
Baýew kisesinden çykaran çüýşesinden bir çümmük ysgalýan temmäki aldy-da, burnunyň deşigine taýly gezek eltdi, körjümek gözlerini gyrpyldadyp, keýp bilen yz-yzyna asgyrdy.
Temmäkili çüýşä tarap ümlän Marýa:
— Gözüňe nepi degýämi? — diýip sorady.
— Wah, şuň güýji bilen yra-dara ýolumy aňşyrýan. Ýogsam birçak kör bolup gitmeli ahyryn.
— Seň gözüň nädip zaýa boldy? Ýogsam tohumyňyzda-da garagyndan nadyly bolmandy.
— Bolmandy… — diýip, Baýew uludan dem aldy… — Gözünden nadyly bolmandy, ýöne tohumymyzda akyllysam ýokdy. — Ol temmäki çüýşejigini kisesine saldy-da, oýa batdy. — Meni kakam pahyr nätdi? Oň edeni akyla sygjak zat däl. Mekdebe goýbermejek bolup, elinden gelenini etdi. Ýogsam men öljek okajakdym, Mekdebiň kethudasy telim gezek öýümize-de geldi. «Şunyň ýöne däl, hökman bir zat bolup çykar. Okat.» Kakama bolsa geregi meň okuwym däldi-de… Dünýäden öteniň günäsini ýatlamak gowy däl-dä. Öňünde dyza çökup, möňňürip ýalbardym. Ähli yhlasym edil daşa damja damana döndi. «Geç otur ojak başyna, hyýal etme daşyňa.» Ana, kakam pahyryň ähli heňi şoldy. Bolsa-da, gijelerine kakamdan gizlenip, alagaraňkyda kitap baryny okap çykdym. Ana onsoň, alagaraňkyda kitap okan gözüň soňy ibaly bolarmy?
— O nä seň okuwyňa beýle garşy durduka?
— Ony özünden sora. Nämemiş, okuw daýhan adamyň pişesi dälmiş. Pahyr hem düşünjesizdi, hem hötjetdi. Ondan ýaňa ýüregimde ömürlik kitüw galdy, Ýadyma düşýä, bende öljek bolup ýatyrka: «Kolýa, günämi öt, men seň okamagyňa..!» — diýipdi. Näme diýmelidigi-hä bellidi welin, nä olar ýaly pursatda gaty-gaýrym söze diliň aýlanýamy. «Suw seňrikden agansoň…» — diýýäň-de, öz-özüňi köşeşdiren bolýaň. Ýogsam meň kelläm edil täze sagat ýaly işleýädi. Goşgy dagy iki gezek okalar welin, gylyny gymyldatman ýatdan gaýtalap oturandyryn. Kelle bardy-da.
— Kakaň pahyr ahyr öz ýalňyşyna düşünip, «bagyşla» diýipdir-ä.
— Soňundan düşündem welin… «Hudaýyň haky üçin, gaýrat et-de, bir arzajyk ýazyp ber» — diýip, ýa şoňa meňzeş haýyş bilen üstüme geler durardylar. Ýumuşlaryny bitirersiň welin, aklyk diýip ýumurtgajykmy, towujakmy, käte eslije ýüňmi, garaz, geler durardy. Arza ýazmak dagy meň üçin bir owurt suw içençe-de ýokdur. Mekirräk ýazmaly ýerinde mekir, ejizlemeli ýerinde gözýaş döküp, möňňürip, başga, ýokarrak ýazmaly bolsa adresini üýtgedip… Aý, garaz elimden gelýärdi-dä. Şeýdip, oňaryp ýazaýmagam her kişiň işi däl. Ýazarsyň-da «Bar, işiň oň bolsun!» diýip goýbärsiň. Ol bende hoş bolup gider. Ýöne, aňyrsy ýarym sagadyň içinde men bir towuk ýa jüýje gazanýanymdan habarsyz ýaly, alkyş baryny ýagdyryp gider. Kakam pahyram meň mekdepde okamadyk halyma şonça eklenç edýänimi görüp, sümügini çekip oturandyr. Özüniň günäkärdigini bilýä-dä. Il deňinde partada oturyp okaýan dagy bolsam men dag opurjak ahyryn. Aý, bolýa-da. Şu ýagdaýyma-da şükür. Öz-özümden okap ýarym hasapçylyga, soň buhgalterlige ýetdim. Şu mahalky paňkelleleňki ýaly on ýyl dagy okadylaýan bolsam, men bu jelegaýlarda durmazdym. Wah! Aý, bolýa-da. — Baýew çyny bilen hasrat çekdi. Hatda onuň gözlerem nemlendi. Ol jaýtarylyp duran süýem barmagy bilen gözlerini süpürdi. — Indiki ökünçden peýda ýok. Geçen geçdi, bolan boldy. Ýöne, oýlanyp görýän welin, meň elime degen işleň hetdi bar-da, hasaby ýok. Baý-ba! Meni barlagçy edip, başga raýonlara-da iberýädiler. Ýat raýona gidip barýansyň, içiňden bolsa «Barjak ýerimde meň bary-ýogy üç klas bilimimiň bardygyny biläýseler nädip bor? — diýip, pikir aýlaýansyň. Ähli okanyňy jemleseňem dört ýarym aý bolýar. Özüňem derňewçi bolup barýaň.»
— Alla saňa okamaga yhlas-ha beren ekeni — diýip, Marýa gara çyny bilen gojanyň sözlerini tassyklady. — Beýle yhlas adamda nädip döreýäkä?
— Ol iniş-çykyşa düşünmekden döreýär — diýip, Baýew düşündiriş berdi. — Men asyl özümi bilelim bäri barypýatan synçydym. Heniz oglanjykkam dyza ýetip duran suwa dagam giräýýädim. Ýadyňa düşýämi, obaň ýeňsesinde bir köljagaz bardy? Ramen köli diýerdiler. Şoňa girip, gazyk ýaly bolup durandyryn. Bir sagat däl, iki sagat däl. Tutuş ýarym günläp durandyryn. Özem suwuň düýbünde näme bolup geçýänini seljerýändirin. Bu zatlar Hudaý tarapyn bolýan zatlar-da. Kakama galsa-ha edep-ekrama derek şelpeli şarpyk beräýmese. Boljagymdyr-da. Boljak oglan bolşundan belli diýip eşitmänmidiň?
— Şo-da. «Boljak oglan bolşundan belli» diýleni-dä. Men welin, başga iş bilen pişäm bolman, uzynly güni daşarda oýnap geçirerdim.
— Günä-de göterýän bolmagym mümkiň welin — diýip, Baýew töweregine garanjaklady-da, sesinem pessaýlatdy. — Ýatan ýeri ýagty bolmuş, ejem pahyr meni başga birinden alan bolaýmasa.
— Hudaý diýeweri! — diýip, Marýa tisgindi-de, edil Baýew ýaly töweregine garanjaklap, sesini peseltdi. — Seň ejeňmi? Anisýamy? Hudaý diý, Baýew. O pahyr beýle iş edip biljek adama çalymdaş däldi. Sen kakaňa meňzeýäňem ahyryn. Sakgalsyz diýäýmeseň, jortmagrak diýäýmeseň, başga sypatlaňňa kakana meňzeýä. Agzyňy haýyr aç. Ejeň pahyr seni kimden alyp bilsin?
Baýew ýene temmäki çüýşesine ýapyşdy.
— Ejem meni başga kişiden almadyk bolsa, onda men kime çekip beýle kelleli bolýamyşym? Şo ýyllar şu töwerekde amerikanlar bardy. Dagdan bir zat-ha gözleýädi özlerem. Kim bilýär. Megerem, ejem pahyr şolar bilen dagy arasyny sazlan bolaýmasa. Amerikanlar jalaýrak milletdir öz-ä…
— Onda näme sen amerikanly däl-de…
— «Duza gaçan duz bolar». Kimiň elşnde össeň, şoňa-da çalymdaş borsuň-da. Adam dagy näme, hol-ha item öz eýesine çekýär ahyryn. Günä götermek-hä gowy däl welin, ejem pahyr meni şol amerikanlylardan alandyr-la. Daýhan tohumyndan däldigimi ýüregim syzyp dur. Ýer sürmek, ekin ekmek diýen ýaly daýhançylyk hysyrdysyny oglanlykdanam sulhum almaýady. Çakyr-şerap bilenem il däl men. — Baýew özüni daýhan neslinden däl edip görkezmäge dyrjaşsa-da, içinden öz aýdanlaryna müňkür bolýardy. — Oýlanyp görýän-de: «Daýhan tohumyndan bolsam, daýhançylyk gylyklary nirä ýitirim boldy menden?» — diýen netijä gelýän. Ýer depesim gelmese-de, içgini halamasamam, baýramçylyklarda-ha bir çaýkanardym-da. Mellegiň-ä gyrasyndan barsam keýpim gaçýa. Içgidenem men daş. Ýöne kontorda otursam welin, keýpim uçýa…
— Kanturda oturmagy hiç kimem kem görýän däldir — diýip, Marýa ýanjady. Kantur hem ýyljajyk, hem abraýly ýer.
— Kantur beýle gowy ýer bolsa, hany oturjak bol-da. Özüňem erkek adamyň etmeli işine baş goşup, uzyn gijäňi garawulçylykda geçirýäň. Kim saňa kanturda oturma diýýä? Bar, otur-da.
— Otur-da…
— Kanturda-da her öňýeteni oturdanoklar. Oňa-da kelle gerek, kelle. Men şo kantura gerek kelle hakda-da gürrüň edip otyryn-da. Eger men daýhan atadan dörän bolsam, kelläm ne sebäbe daýhan kellesi bolmandyr?
— O döwurde obada erkek göbekli galdymy? Çorba çykjagyny urşa çagyrdylar. Uruş…
— Uruş… — diýip, Baýew Marýanyň sözüni böldi. — Urşa gidenlerem göre-göre gelýäs. Eliňe nagan alyp, bokurdagyňy ýyrtanyň bilen kelekden kelle getirdigiň bolýamy? Bizde eýsem bokurdagyny ýyrtyp galmagal edýänler azmy? Hol Wanýa Kysany alyp gör. Oglanlykdan eli pyçakly ösdi, türmedenem gözi açylmady. Ana, şonam edermen, gahryman hasap edýärdiler…
— Tapdyň gahrymany!
— Gahryman kemi ýok. Eýsem şondan batyr adam barmy? Hany, tap-da.
— Wanýa Kysa gahryman däl, galtaman. Galtamanam galtaman bolýa. Men watan goraýan mert adamlar hakda aýdýan. Ana, Iwan Kozlow. Soldatlykdan komandirlige ýetdi. Döşi orden-mydaldan doludy. Ýadyma düşýä, hemmämiz şoň suratyny görmäge ylgapdyk.
— Ol aýdýanyň dogry — diýip, Baýew iki egninden demini aldy. Ol çalasowat Marýanyň jedelde özüne taý däldigini gizlejegem bolup durmady. Onuň pikiriçe, Marýanyňky ýüzleýräk gelýärdi. — Kamandir bolmak, orden dakynmak, jarkly ädik geýmek… Elbetde, olaňňam adama täsiri bardyr. Ýöne, kelläni welin hiç hili orden bilen çalşyryp bilmersiň. Aslynda bolmasa, kelle diýilýän zat näme etseňem diňe telpek üçin ýaradylan boş kädiligine galar.
Baýew bilen Marýa şeýdip gije üçe-dörde çenli gürrüň edip oturdylar, pikirleriniň deň gelen ýerem boldy, sözleriniň azaşan ýerem. Her niçigem soňy düz boldy, tersleşmediler.
…Bir gezek Marýa bilen Baýew ýene gije üçe çenli dagy oturdylar. Baýew galanja temmäkisini ysgap, gitmäge häzirlenip durka, Marýa kimdir biriniň magaziniň eýwanyna çykyp barýanyny gördi. Ol adam magaziniň gulpuny elleşdirdi, töweregine garanjaklady. Marýa zöwwe ýerinden galdy-da:
— Ferapontyç! — diýip, ýüregi ýarylan ýaly içini çekdi. — Seret oňa!
Daşaryk sereden Baýewiňem agzy öwelip, eňegi süýnüp gitdi. Eýwana baran adam eýläk-beýläk gezmeledi, ýene gulpa elini ýetirdi. Demriň şaňňyrdysam eşidildi.
— Tüpeňle! — diýip, Baýew pessaý ses bilen Marýa ýüzlendi. — Tüpeňle. Äpişgeden güwlet-de goýber.
Marýa daşaryk seredip, gymyldaman durdy.
— Näme aňk bolup dursuň? Tüpeňle ahyryn!
— «Tüpeňle! Tüpeňle!». Janly adamyny tüpeňläýmek oýun zatmy? Sen akylyňdan azaşdyňmy?
Eýwandaky adam garawulhananyň aýnasyna tarap seretdi-de, bärligine gaýdyberdi.
— Eý, Taňrym, senden medet! — diýip, Marýa pyşyrdady
— Sanalgymyz dolaýdy öýdýän.
Baýewiň-ä dilem tutuldy. Ol pyşyrdabam bilmän, «Tüpeňle» diýen manyda ýaraga tarap barmagyny çommaltdy.
Aýnanyň aňyrsyndan aýak astynda galyp owranýan garyň goýurdysy geldi. Eýwandan gaýdan adam aýak çekdi-de, penjireden içerik seretdi. Şol mahalam geleniň kimdigini tanan Marýa içini çekdi.
— Wah, bi Petka ahyryn! Petka Sibirsew! Giriber, giriber, — diýip, Marýa oňa el bulady. — Häh, köpeý ogly. Ýüregim bölek-bölek bolup ýarylarmyka öýtdüm. Muňa serhoşlykdan ýaňa gije bilen gündizi bulaşdyran adam diýerler.
Petka içerik girdi-de:
— Şu mahal gündizmi ýa gijemi? — diýip sorady.
— Mahow diýsänim! — diýip, Marýa gargyndy. — Sen magazine arak almaga gelensiň. Şeýlemi?
Petka wagtyň gündiz däl-de, gijedigine örän kynlyk bilen ynandy.
— Ýatyp galaýypdyryn.
Baýewem ahyr özüne gelip, janlandy. Ol burnuna temmäki degirdi, ýöne asgyryp bilmän, elýaglygyna sümgürindi.
— Bä, gije bilen gündizi bulaşdyrdym diýsene! Içeniňe görä şeýdip içäýseň.
Petka Sibirsew oturgyja geçdi-de kellesini gaşady.
— Gör-ä bolup ýören zatlary!— diýip, Marýa Petkanyň ýagdaýyna henizem geň galýandygyny duýdurdy. — Ýeri, ataýan bolsam näderdiň?
Petka ýüzüni galdyryp, Marýa tarap äňetdi. Ýa-ha ol Marýanyň aýdanlarynyň manysyna düşünmedi ýa-da oňa pisindem etmedi.
— Petkanyň kellesi şatlap durandyr — diýip, Baýew halys ýürekden duýgudaşlyk bildirdi. — Ah, adamlar, adamlar! — Ol ýaglygyny çykaryp dodagyna ýelmeşen temmäki owuntygyny, soňam gözüni süpürdi. — Häli, agtygym maňa kitap okap berýä. «Aleksandr Newskiý rus topragyny duşmandan halas etdi» — diýýä. Ýazyşlary erbedem däl, ýöne men ol sözleň ýekejesine-de ynanamok.
Marýa bilen Petka goja tarap üşerlişdiler.
— Asyl ynanamok — diýip, Baýew ýene bir gezek tekrarlady. — Howaýy sözler. Ýöne şol sözler üçinem ýazan adam dünýäň puluny alandyr.
— O nähili howaýy sözler? — diýip, gojanyň aýdanlaryna oňly düşünmedik Marýa geňirgendi.
— Jypydypdyr-da. Nä ýalan sözleýän gytmy?
— Ol taryhy hakykat ahyryn — diýip, Petka-da söze goşuldy. — Taryhy ýazýan adamlar asyl ýalan sözläp bilmez. Ýöne bolan wakany birneme owadanlamaklary mümkin.
— Olar ýaly taryh hakykat bolanok… Newskiý kime syrtyny diräp, rus topragyny gorapdyr? Seň ýalylaramy?
Petka ýene gojaň ýüzüne çiňerildi, ýöne sesini çykarmady.
— Şu mahal dumly-duşdan gulagyňyza guýup, akyl öwretjek bolup, azar edilende-de, sizi terbiýeläp bolanok. O mahallar dagy bular ýaly terbiýe berýän barmydy?
Petka kiselerini sermeşdirip, çilim gözledi. Ýöne ol ne çilim tapdy, ne-de otluçöp, ahyram ýaşula:
— Gazete ýaz-da, taryhyň ýalňyşyny çykar — diýip, ýerinden turdy.
Marýa bilen Baýew äpişgeden Petkanyň yzyndan seretdiler. Ýaş ýigidiň aýagynyň astynda galan doň gar owranyp, üýtgeşik ses edýärdi. Ol ses Petka magaziniň gapdalyndan aýlanyp, gözden ýitensoňam eşidildi durdy.
— Megerem, olar bu gün toý edýändirler — diýip, Marýa öňürti gepledi. — Petkaň aýal dogany nemä… o tükä äre çykýar ahyryn. Kim-ä ol? Adyny tapsana. Agronom aýalyň yzyndan gelen doganynyň ady nämedir-ä? Tapsana…— Men näbileýin oň adyny. Bilesimem gelip duranok. Bir topar ýygyndydan ýygnananyň haýsy biriniň adyny bileýin men. — Baýew özüniň ýadawlygyny duýdy, aýagam gurşdumy-nämemi, doňan ýaly boldy. Petkaly wakadan ol gorkmanam durman ekeni.
— Gije bilen gündizi bulaşdyryp… Heý, o derejä ýetinçäňem bir içmek bormy?..
— Gije-de süýt ýaly ýagty. Ukudan oýanyp, daş çykandyr-da, ýagty bolansoň magazine gaýdyberendir.
— Nä Gün bilen Aýy tanamaýamyşmy?
Marýa güldi.
— Köpräk içendir-dä.
Baýewiň içinde bir jugurdy peýda boldy. Ol derrew temmäki gutujygynyň agzyny ýapdy-da ýerinden turdy.
— Men gideýin. Sag otur.
— Sag bol, Ferapontyç. Ertirem gelgin. Men ertir kartoşka-da getirjek. Oda gömüp iýeris. Gelgin.
— Iýeris, hökman iýeris — diýen, Baýew tizräk jaýdan çykmak bilen boldy.
Marýa Baýewiň meýdançany kesip, köçä geçişini synlap durdy. Aýagynyň burnuna garaýan goja howlukmaç gidip barýardy. Onuňam aýagynyň astynda galan garlar owranyp, ses edýärdi. Ýöne Petkanyň aýagynyň astyndaky ýaly onçakly şatyrdamaýardy. Sebäbi Baýew keçe ädiklidi.
Töwerek şeýlebir ýagty, şeýlebir ümsümlik, şeýle bir nuranady welin, ol gözellige gowy edip üns berseň, öz-özüň birhili boluberýärdiň. Tolgunýardyň. Aşakdan bir ýerden dörän gyzgyn çümşüldi ýüregiňe tarap ýönelýän ýaly bolýardy-da, çekgäň çalarak titreýärdi. Gulagyňda bolsa, beýnä baryp urýan ganyň sarsgyny ýaňlanýardy. Bar bolan waka şol. Jahanda şol sesden, şol sarsgyndan gaýry zat ýokdur hemem ýüpden asylyp, sallanyp duran Aý bardyr.
1972 ý.
Rus dilinden türkmen diline terjime eden Atajan Tagan.


text:
Şükür, ykbal bize ajaýyp döwür berdi, sowulmajak döwran berdi. Asuda ýurt, berkarar döwlet, agzybir il berdi. Bu diňe Hakyň nazary düşen toprakda, Hakyň halan Ynsany ýurda baş bolanda şeýle bolýar. Biziň Türkmenistan atly owadan Watanymyzda-da beýik Ynsan, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlary ýol alansoň, ýurdumyz gülläp ösýär. Aslynda-da, beýik işleri beýik şahsyýetler döredýär. Beýik başlangyçlar beýik ynsanlaryň akyl-parasadyndan gözbaş alýar. Beýik işler gözel kalplar dadöreýär, soň olar amala aşýar. Bu babatda käbir mysallara ýüzlenesim gelýär.
Watanyna, il-halkyna çyny bilen berlen adamlaryň döreden eserleri kämilligiň nusgasy bolup döwürler içinde aýlanyp, baky ýaşaýar. Ýigriminji asyrda ýaşap geçen ussat satiric ýazyjymyz AgahanDurdyýewiň aýdyp geçen bir jüpüne düşen sözi ýadyma düşýär. «Adamlary güldürmek üçin ilki özüň ýorgana girip aglamaly». Hakykatdan hem, adamlaryň ruhuna täsir edýän kitaplar yýazmak üçin ilki bilen özüň tolgunmaly. Beýik pikerleri kalbyňda beslemeli. Men her gezek ýazyjy Arap Gurbanowyň «Gülnaryny» okanymda Gülnar bilen deň söýüp, deň gülüp, deň aglanymy duýman galýaryn. Ony her gezek okanyňda Watanyňa, iliňe bolan söýgiň has-da güýçlenýär. Eser söýgi sözüni diliňe alman, söýüp bolýandygyny öwredýär. Diňebir türkmen eserleri däl, umumadamzat üçin ýazylan dünýä belli eserleriň ählisinde-de şeýle täsirli güýji duýmak bolýar. Türk ýazyjysy GünTeginiň «Saýrakguşjagaz» romanynyň şireli dili, durmuş wakalarynyň akgynly suratlandyrylyşy ýüregiňde baky orun alýar. Halk arasynda «Ýürekden çykan söz ýürege barýar» diýen söz bar. Ussatlaryň ýüreklerinden çogup çykan sözlerem göni ýüreklere melhem bolup, ylham bolup täsir edýär.
Ýaňy-ýakynda «Aşgabat 2017» oýunlarynyň ýapylyş dabarasynda G. Ezizowyň sözlerine, N. Halmämmedowyň sazyna «Türkmen sährasy» diýen aýdym şekilli görnüşde janlandyrylyp, şäherçäni dolduryp ýaňlandy. Ajaýyp sazlaşyk, kämilligiň ýokary derejesi bolan täsin owaz bütin märekäni jadylap, hemişelik aňymyzda galdy. Bu nämeden şeýle boldy?!
Bu güýçde beýikleriň utgaşmasy bar. G. Ezizowyň Watana, al-elwan sähramyza söýgüsi, N. Halmämmedowyň şol söýgüden ruhlanyp, kalbyndan syzdyryp döreden sazy, A. Garýagdyýewiň mahmal sesi bilen utgaşyp, türkmen sährasynyň gaýtalanmajak gözelligini kalplarda janlandyrdy. Tebigy deý güller, sözler hem sazlar hormatly Prezidentimiziň tutumlary bilen birleşip, türkmeniň kalby ýaly owadan sungatyny äleme äşgär etdi. Ine, bu beýikligiň kämil miwesi. Bu aýdymyň hormatly Prezidentimiziň parasady bilen dörän sport şäherçesinde halkara sport ýaryşynda ýaňlanmagy bolsa bu beýikligiň üstüni ýetirdi.
Hormatly Prezidentimiziň ýiti hem belent başlangyçlary ýurdumyzy barha özgerdýär, jennet ýaly owadan mekana öwürýär. Gahryman Arkadagymyzyň döreden «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy diýjekmi, belent-belent ymaratlardyr täze şäherçeler, dünýä uzaýan demir ýollar diýjekmi – bularyň bary bu beýik ynsanyň kalbynda dörän beýik işleriň mysaly. Şeýle belent başlangyçlary
amala aşyrmak üçin bolsa daglar ýaly belent ruh, gurşun ýaly agramlylyk, akyl-parasadyňda çeşme ýaly durulyk gerek. Bu sypatlaryň hemmesi biziň mähriban Prezidentimizde jemlenendir. Hut şonuň üçinem geçen Ýaşulularyň maslahatynda hormatly Prezidentimize il-halkyň alkyşy bilen ikinji gezek «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen belent at berildi.
Bu gün hormatly Prezidentimiziň ýiti zehininden dörän kitaplary aýdyň ýollarymyza şuglasyny saçýar. Elbetde, çeper eser birzat, syýasy pikirler başga zat. Emma olaryň ikisiniň hem aňyrsynda ynsan ýüregi, onuň watançylyk duýgusy bar. Hormatly Prezidentimiziň ýaňy-ýakynda neşir edilen «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly kitaby hem Watanyňa bolan beýik söýginiň ýürek joşmasy, taryhy hakykat. Onda geçmişimize buýsanç, geljegimize ynam bar. Bu kitap heňňamlaryň heňini çalýan mukam bolup, Watany söýmegiň nusgasy bolup, adamzadyň taryhynda baky ýaşar. Gahryman Arkadagymyzyň döreden elliden gowrak kitabynyň ählisinde-de ata Watanymyza bolan çäksiz söýgi edil güller ýaly burkurýar. Bu beýik işleriň döwürdeşi bolanyňdan soňra, «hakykatdan-da, beýik işler belent kalpda döreýär» diýeniňi duýman galýarsyň. Hormatly Prezidentimiziň jöwher galamy ýiti bolsun!
Gahryman Arkadagymyzyň dillerimiziň senasyna öwrülen bir goşgusynda «Türkmenistan – bahar baýramy» diýşi ýaly, goý, her bir dogjak günümiz bahar baýramy ýaly owadan bolsun!
Goý, Gahryman Arkadagymyzyňsaýasynda her birimize owadan ýurdumyzyň süýt ýaly arassa säher howasyndan dem alyp oýanmak hem geljege ganat berýän nurly Güni garşylamak nesip etsin!


text:
Russiýanyň Liberal-demokratik partiýasynyň fraksiýasynyň ýolbaşçysy Wladimir Žirinowskiý hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna hat ýollap, Türkmenistanda RLDP-niň wekiliýetiniň mähirli garşylanandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
“Biziň Türkmenistanda kabul edilişimiz ýaly myhmansöýerlige we hoşniýetlilige dünýäniň başga hiç bir ýurdunda duş gelmek mümkin däl. Siz-hakyky Prezident, öz halky we ýurdunyň ösüşi barada alada edýän hakyky ýolbaşçy!
RLDP-niň wekiliýetiniň kalby Size we türkmen halkyna hormat-sarpa duýgusyndan doludyr. Bu sapar biziň ýadymyzda hemişelik galar.
Size berk jan saglyk, rowaçlyk hem-de Türkmenistanyň abadançylygynyň bähbidine täze üstünlikler arzuw edýäris” diýilip Wladimir Žirinowskiniň hatynda aýdylýar.


text:
Habarlar 5 ýanwar 2018
Wakalaryň jümmüşinde
Milli parlament täze kanunlary kabul etdi hem-de käbir ilatly ýerlere taryhy atlaryny gaýdyp berdi
Maslahatyň gün tertibine laýyklykda, “Ulag howpsuzlygy hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy deputatlaryň garamagyna hödürlenildi. Maslahata gatnaşyjylaryň belleýişleri ýaly, 2018-nji ýyl “Türkmenistan-Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary astynda geçer. Bu çözgütde çuňňur many bar. Gadymy döwürlerde ýurdumyzyň çäginden Gündogaryň we Günbataryň halklarynyň arasynda söwda hem-de medeni hyzmatdaşlyk ugurlary hökmünde ykrar edilen köpsanly kerwen ýollary geçipdir.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti wezipä bellemekh akyndaky çözgütleri kabul etdi
Jumageldi Geldimyradowiç Garaýew Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministriniň orunbasary wezipesine;
Resmi habar
Türkmenistanyň Mejlisiniň Karary Aşgabat şäheriniň dolandyryş-çäk bölünişiginiň meseleleri hakynda
1. Aşgabat şäheriniň Abadan we Ruhabat etraplaryny ýatyrmaly we olaryň ýerlerini Aşgabat şäheriniň degişli etraplarynyň çäklerine geçirmeli.
Resmi habar
Türkmenistanyň Mejlisiniň Karary Ahal welaýatynyň dolandyryş-çäk bölünişiginiň meseleleri hakynda
1. Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabyny ýatyrmaly.


text:
Türkmenistanda pagta ýygymy başlandy. Türkmen mediasy pagtaçylygyň ýurtda “önümçilik möçberiniň artdyrylmagyna ilkinji derejede ähmiýet berilýän strategik oba hojalyk ekinleriniň biridigini” belleýär. Şol bir wagtda, ýurduň gazdan soňky ikinji eksport önümi bolsa-da, pagta hasyly ýylda diýen ýaly býujet işgärleriniň çekilmegi bilen, mejbury zähmet netijesinde ýygnalýar diýip, synçylar aýdýarlar.
Bu ýyl Türkmenistan 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny almagy planlaşdyrýar. Pagtanyň iň köp hasyly – 300 müň tonnasy Mary welaýatynda ýygnalmaly , Daşoguzda – 230 müň tonna, Ahalda - 207 müň tonna pagta ýygylmaly. Resmi maglumata görä, bu ýyl gowaça üçin bölünip berlen ýeriň umumy meýdany 545 müň gektara barabar.
Sowet ýyllarynyň tejribesinden belli bolmagyna görä, ýokardan berilýän planlary dolmak üçin, gowaça köplenç resmi sanlarda görkezilýän meýdandan kän ýere ekilerdi. Bu ýagdaý bir tarapdan aşa kän suw kowlan ýerleriň şorlamagyna getirse, ikinji tarapdan artdyryp ýazmak, korrupsiýa medeniýetini hem döretdi.
Ýerli synçylar bu ýagdaýyň şu günki gün hem bölekleýin dowam edýändigini aýdýarlar. Prezident Berdimuhamedow soňky ýyllarda welaýat häkimleriniň işinden yzygiderli nägilelik bildirmek bilen, bu aýdylýanlary gytaklaýyn tassyklaýar we ýurduň ekerançylyk ýerleriniň, suw serişdeleriniň netijeli ulanylmaýandygyny, ýerleriň şorladylýandygyny, her gektardan alynýan hasyllylygyň derejesiniň pesdigini tassyk edýär.
Hökümet başlygy şu ýyl bugdaý planynyň dolmandygyny boýun aldy. Ýerli synçylar diňe bugdaý planynyň däl, eýsem doldy diýilýän pagta planlarynyň hem hakykatda dolmaýandygyny öňe sürýärler. Hökümet başlygy geçen ýylyň dekabrynda pagta ýygym kampaniýasynyň guralyşy, gymmatbaha tehnikanyň ulanylyşy we beýlekiler barada berk tankydybellikler etdi. Ýöne ol, derňew geçirmeli diýse-de, pagta ýygymy bilen bagly korrupsiýanyň köklerine aralaşmakdan saklanyp, daýhanlar üçin ähli şertiň döredilýändigini nygtady.
Türkmen mediasy prezidentiň diýýän şertlerini taryplap, “Kärendeçiler we daýhan birleşikleri tehnika, tohum, mineral dökünler, suw hem-de hyzmatlaryň beýleki görnüşleri bilen ýeňillikli şertlerde üpjün edilýär” diýip ýazýar.
Ýerli synçylar, şol sanda Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolýan kärendeçiler daýhançylygyň ýurtda girdejisi pes hünärleriň birine öwrülendigini, döwletiň önüm satyn alyş nyrhlaryny ýokarlandyrman saklaýandygyny aýdýarlar.
Bu ýagdaý, daşary ýurtlaryň birinde migrant işçi bolan 30 ýaşly türkmeniň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, on müňlerçe türkmen raýatynyň daýhançylykdan gaçmagyna getirýär. “Daýhan ene-atalarynyň ýetde-gütde durmuşyny gören ýaşlaryň köpüsi gurluşyga ýa daşary ýurtlara gitmäge çalyşýar” diýip, adynyň aýdylmazlygyny soran türkmen raýaty aýtdy.
Emma türkmen metbugaty “orta we inçe süýümli pagtanyň, şeýle hem gowaçanyň ýokary hasylly sortlarynyň tohumlarynyň satyn alnyş bahalarynyň yzygiderli ýokarlandyrylýandygyny” habar berýär.
Mundanam başga,TDH-nyň maglumatyna görä, “Pagtaçylara süýümi, linti, übtügi, döwlete borçnamadan artyk tabşyrylan, senagat taýdan işlenilen çig pagtany ýurdumyzda we onuň çäklerinden daşarda ýerleşdirmäge mümkinçilik berilýär.” Emma metbugatda türkmen daýhanlarynyň pagtaçylykdan alýan arassa girdejileri barada hiç bir san getirilmeýär.
Türkmenistanda pagtaçylygyň ýa-da pagta monopoliýasynyň saklanmagy barada ýerli synçylar esasan iki bölege bölünýär: olaryň bir bölegi pagta işsiz halk üçin iş we az-da bolsa gazanç mümkinçiligini berýär diýen pikirde, ikinji pikire gol ýapýanlar, şol sandaTürkmenistanyň oba hojalyk ministriniň ozalky orunbasary Sapar Yklymow pagtaçylygy saklamagy ýalňyş hasaplaýar.
Sapar Yklymowyň ynanjyna görä,pagta ýetişdirmek örän zelelli, “ýöne sowet ykdysadyýeti ony girdejili ýaly edip görkezýär, biz onuň baha we beýleki hemme zatlaryna gatnaşyp gören adam, bu işiň nähili gurnalanyny we nähili ýöredilenini bilýäris, aýratyn respublika bolyp, Türkmenistan ýa Özbegistan bolsun, sowet döwründäki derejäni saklap bolanok” diýip, Şwesiýada ýaşaýan oba hojalyk eksperti aýtdy.
Şeýle-de Yklymow Azatlyk bilen söhbetdeşlikde Türkmenistanyň ýeriň eýesini tapmaly diýip, ýeri eýesiz goýmagy dowam etdirýändigini, sebäbi kärendeçiniň ýeriň eýesi bolup bilmändigini, onuň hatda öndüren önüminiň hem eýesi bolup bilmändigini aýtdy.
Emma türkmen metbugatynda bu hili pikir-garaýyşlar aýdylmaýar, oňa derek pagta ýygymynyň başlanmagy mynasybetli gurnalan dabaralarda “artistleriň, sazandalaryň we aýdymçylaryň, tans we folklor toparlarynyň” çykyş edendigi habar berilýär.


text:
Täzelikler Fransiýa-Türkmenistan
-
- Halkara gatnaşyklary institutynda Ýewropa Bileleşiginiň stendinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary, Daşary işleri ministri jenap Meredowyň garsy alynmagy (şenbe güni, 18-nji fewral)
- Fransiýanyň ýerli başlyklygynda Ýewropa Bileleşiginiň Aşgabatdaky missiýa başlyklarynyň ýygnagy (2017-nji ýylyň 24-nji ýanwary)
-
- « Diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny, ykdysady gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny » bellemek üçin 2017-nji ýylyň 3-nji martynda Aşgabatda FTSP-yň sergisi
- Claas grupbasynyň fransuz filiýalyna Ilçiniň sapary, Vélizy, 2017-nji ýylyň 8-nji fewraly
- Fransiýa - Türkmenistan Söwda palatasynyň agzalary bilen Ilçiniň duşuşygy, Pariž, 2017-nji ýylyň 7-nji fewraly
- MEDEF-International-yň Fransiýa-Türkmenistan kärhanalar başlyklarynyň Maslahatynda Ilçiniň audiýensiýasy (2016-njy ýylyň 16-njy noýabry)
- Ilçiniň SPFT tarapyndan kabul edilmegi
- Ykdysady diplomatiýa: aýna we aýna önümlerini öndürýän kärhana
- Ykdysady diplomatiýa / Älem : TürkmenÄlem 52° E
- Ykdysady diplomatiýa / Gurluşyk pudagy
- Fransiýanyň Türkmenistandaky Ilçisi Ykdysady maslahatyň ýygnagyny geçirdi.
- Ykdysady diplomatiýa: Türkmenistanyň prezentasiýasy, duşenbe 2015-nji ýylyň 2-nji marty
- Türkmenistandaky Fransiýanyň Ilçihanasynyň Ykdysady maslahatynyň birinji ýygnagy
- " Fransiýanyň Türkmenistandaky ykdysady diplomatiýasy"
- Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki komissiýa
- Aşgabadyň petank oýny boýunça 3-nji turnirine Fransiýanyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň bileleşip sponsorlyk etmegi (2017-nji ýylyň 8-nji oktýabry)
- Ashgabat 2017 AIMAG-e ganaşýan Taitili we Täze-Kaledoniýaly wekilleri Fransiýanyň rezidensiýasynda kabul etme
- 14-nji iýulyň Aşgabatda bellenmegi
- Ilçisiniň 2017-nji ýylyň 14-nji iýulyndaky çykyşy
- Jenap Žan-Mark Eýronyň beýannamasy – Fransiýa-Merkezi Aziýa - diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň ýigrimi bäş ýyllygy (2017-nji ýylyň 29-njy marty)
- Fransiýa/Merkezi Aziýa - diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygy


text:
(Y)
İki diwary hem gum sarysy renkine boyalan,yere gyrmyzy gülli haly serilen,kiçijek otagyn gap bilinde oturan garayagyz oglanyn sag eli,hatça deyin kellesini garnynyn üstaşyry göterip durdy. Yüzüne otagyn aydyn howasyna ters duygy çayylandy.Atabal bugün gaygylydy.Gülsonadan gelen haty okap pikir deryasyna gark bolupdy.
Birden gapy kakayldy we Atabalyn ‘gel ’diymegine garaşylman açyldy.Gelen Sayatnur,Atanuryn dosty we otagdaşy:
-İne geldim
Sayatnur adimini giden açyp otaga girdide,Atabayn yüzüne yylgyryp seretdi.
Atabal Sayatnura birnaçe sekunt manysyz garayyş atdyda:
-Hat geldi Sato,Gülsona tanyşaly diyar.
-Gül,tanyşaly diy.
-Nadip?!Men gyz bilen tanyşmak tejribam juda garyp.
-İki hili edersin.Eger bir gyzyn hatyna jogap yazmasan sylamazlyk bolar,yazsan yzy hökman geler.Yok diysen,belki öz geljegini garaldarsyn,bor diysen okuwyn gutarmagyna bir yylyn bar,iki yylam gulluk.
-Üç yylam hiçkim garaşmaz.
-Dogry,hem bayyn gyzy hem owadan,daşy oglandana doly.
-Halamayan yerimem şol,düyn bir mana seretyar,birde üç dört oglan bilen jykyrdaşyar.Mana köp seretyar yöne.
Sayatnur eline alma aldyda iymage başlady.Atabal yüzüni penjira tarap öwürdi.Şol seredişini hem üytgetman:
-Eger sen gyz bolan bolsa name ederdin?
-Herhili oyunlar bilen oglanlaryn gözüni başyny aylardym.
-O manyda dal,mana seredermidin,mende name bar?
-Sana dalde,men gözüm bayda bolardy son sapagy in gowuda,görmegeyi name edeyin,nana çalayynmy.Gyzlar,özlerine berilen altyna,kümüşe öwünyaler,sonam üytganok,juda bolmasa ansada,aşyk bolmadym, diyde syp.Yagdaya göra wagt kan diy,ejem diy,kakam diy,dayymyn ogly diy.
-Gül ibersem?
-Samsyklama,21.asyrda gül garyn doyranok.
Atabal,birzatlar tapan dey,penjireden yüzüni öwürdide,heniz almasyny iyip gutaran,Sayatnura seredip:
-Aslynda,Gülsonany yitirsem beyle gynanmayan,bilyanmi,geçen yyl 2.köçanin ugrunda kwartirankam,hepdanin 2.güni irdenki sapaga gitmek üçin sagat 9-da duralga baranymda,gara saçly,ak yüzli bir gyzy göryadim
-Son?!
-Elinde mydama gök sagady bardy.Gyz edil bal gaymak,şekelat,somsa işlekli,gawun garpyz…
-Hawa hemmesimişikda.
-Hemmesi,saçlary gapgara,yzyn,kökleri edi manlayynda birleşip çünkewrak burny bilen edil bir yoda yasayan yaly owadan.
-Gepleşmeli ekeninda.
-Çekinipdim,dine seredip geçdim.Sonlaram hyyal etdim,tapmadym yöne.
-İndi şuwagt gynanyan gerek?
-Dagy name,kawagt köp yatlayan,gabat gelseda yene…
-Yitirilen pursat gayta gelmez.Gülsonada şeyle,hatyna jogap yaz diyyan mena.
-Bilmedimda,ejemem bir gyzy tapypdyr,tüys bizlik,diyip.Mugallymamyş.
-Ana sana,bas ’boruny’bagtly yaşa,hehe…
-Suratyma görüp halapdyr.Gülsonada bar,onam öykeletman birzat diymeli.
-Onda şeyle,kanikula çenli duralga gatna,gök yüzük gabat gelse,joş,kanikula gidendede mugallymany gör.Bolsa baş,bolmasa her yerde gyz çalam çaş.Gülsonada 1 yylgyryş bilen iki salam ber.Sony ykbal,atalarymyz aydypdyra ‘Ykbal bilen aglasam sokur gözden yaş çykar’diyip.
-Yhlas bilen.
-Ha?!
-‘Yhlas bilen aglasan sokur gözden yaş çykar’ bolmaly.
-Şomyşykda,yhlas bilen ykbalyna garaşyber!


text:
2017-nji ýylda ýurdumyzyň ykdysadyýeti okgunly ösmegini dowam edýär
2017-nji ýylda ýurdumyzyň ykdysadyýeti okgunly ösmegini dowam edýär. Ýylyň başyndan bäri geçen iki aýyň dowamynda jemi içerki önüm 6,2 göterim artdy. Oba hojalygynda ösüş depgini 7,8 göterim, söwdada 16,9 göterim, ulag we aragatnaşyk pudagynda 14,2 göterim, hyzmatlar ulgamynda 10,3 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
Umumy bahasy ABŞ-nyň 48 milliard dollaryna deň bolan desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar, olaryň köpüsy durmuş maksatly desgalardyr. 17 milliard dollara golaý işleri ýurdumyzyň guluşyk-gurnama edaralary alyp barýarlar, munuň özi geçen ýyldakydan 20 göterim artykdyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Iki aýyň jemleri boýunça bölek-söwda dolanyşygy geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 17,1 göterime deň boldy.
Iri we orta kärhanalarda ortaça aýlyk zähmet haky 9,6 göterim ýokarlandy.
Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 2,8 milliard manada we çykdajy bölegi 2,7 milliard manada deň boldy.
Önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar. Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 3,9 milliard manada deň boldy.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Iň soňky habarlar
Parlamente, ýerli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralaryna dalaşgärleri hödürlemek çäreleri başlanýar
Aşgabatda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisi geçirildi. Ol Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk bilen baglanyşykly meselelere bagyşlandy. Mejlise ...
“Ahal” topary AFK-nyň Kubogy ugrundaky saýlama ýaryşlara ynamly başlady
Türkmenistanyň çempionatynyň kümüş medalyna hem-de ýurdumyzyň Kubogyna eýe bolan “Ahal” topary “AFK-nyň Kubogy - 2018” ýaryşynda 23-nji ýanwarda Bişkekde ilkinji saýlama duşuşygyny geçirdi.Biziň toparymyz Gyrgyzystanyň Kubogynyň eýesi Bişkegiň “Dordoý” topary bilen duşuşdy. Biziň futbolçylarymyz oýny ynamly başlap, ...
Milli goşunymyzyň geçmişi we şu güni baradaky gyzykly maglumatlar – ýörite žurnalyň täze sanynda
Goranmak ministrligi tarapyndan ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemek, şeýle hem harby gullukçylaryň edebiýat başarnyklaryny ýüze çykarmak maksady bilen neşir edilýän “Milli goşun” žurnalynyň nobatdaky sany çapdan çykdy. Žurnalda goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinamyza laýyklykda edermen ...
Türkmenistanyň Döwlet kitaphanasyna “Fransisko Skorinanyň kitap mirasy” sowgat berler
Belarus Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynda ýurtlarymyzyň arasynda diplomatrik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanan brifingde Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçi Oleg Tabanýuhow Belarus Respublikasynyň “Fransisko Skorinanyň kitap mirasy” faksimile neşirini Türkmenistanyň Döwlet kitaphanasyna ...
Türkmenistanly mekdep okuwçylary 14-nji Halkara Žautyk olimpiadasynda medallaryň 4-sini eýelediler
Almatyda geçirilen matematika,fizika we informatika boýunça abraýly bäsleşige dünýä ýurtlarynyň on bäşisinden ýaş intellektuallaryň bäş ýüze golaýy gatnaşdy. Ildeşlerimiz gruziýaly, gazagystanly, türkiýeli, belarusly, bolgariýaly,rumyniýaly, indoneziýaly, nserbiýaly. russiýaly, ermenistanly we beýleki ...
Türkmenistan we Belarus diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyny belleýärler
2018-nji ýylyň 21-nji ýanwarynda Belarus we Türkmenistan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda şanly senäni – iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyny belleýärler. Geçen çärýek asyr wagtda biziň döwletlerimiz ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mäkäm we hemmetaraplaýyn ulgamyny ...
Ahal welaýatynda çaga dogrulýan bölümiň düýbüni tutmak dabarasy boldy
Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen Milli maksatnamasynyň" durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde 20 orunlyk çaga dogrulýan bölümiň düýbüni ...
Birža söwdalarynda daşary ýurtlara goýberilen harytlaryň jemi bahasy 3 million ABŞ-niň dollaryndan gowrak boldy
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 18-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şotlandiýadan, Türkiýeden, Pakistandan, Litwadan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler arassalanan pagta ýagyna, nah ýüplüge ...
2018-nji ýylda medeniýet ulgamyny toplumlaýyn ösdürmegiň wezipeleri degişli mazmunly maslahatyň esasy meselesine öwrüldi
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde “Beýik Ýüpek ýoly” atly maslahat geçirildi. Maslahata jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym, medeniýet işgärleri we sungat ussatlary, ýokary okuw mekdepleriň professor-mugallymlary, talyp ...
Öňdebaryjy kompaniýalar iň soňky tehnologiýalary we enjamlary Aşgabat sergisinde görkezerler
31-nji ýanwar – 2-nji fewral aralygynda Söwda-senagat edarasynyň sergiler merkezinde senagat önümleriniň, enjamlarynyň we döwrebap tehnologiýalaryň halkara sergisi geçiriler. Häzirki wagtda gözden geçirilişe daşary ýurtlaryň kompaniýalarynyň wekilleri hem-de ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ...
Türkmenistanyň wekiliýeti Pakistanda we Hindistanda gepleşikleri geçirdi
Türkmenstanyň wekiliýeti Pakistan Yslam Respublikasynda we Hindistan Respublikasynda iş saparynda boldy. Yslamabatda we Nýu-Delide geçirilen gepleşikleriň jemleri barada hökümet mejlisinde wise-premýer, DIM-iň ýolbaşçysy Raşid Meredow hasabat berdi. Habar berlişi ýly, 15-nji ýanwarda geçirilen türkmen-pakistan syýasy we ykdysady geňeşmeleriň ...
Saud Arabystanynyň ösüş gaznasy TOPH taslamasyna maýa goýum serişdesini iberýär
Saud Arabystany TOPH gaz geçirijiniň gurluşygyna maýa goýum serişdesini iberýär. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer M.Babaýew hormatly Prezidentimiziň Saud Arabystany Patyşalygyna 2016-njy ýylyň maý aýynda bolan resmi saparynyň barşynda gazanylan ylalaşyga laýyklykda, Saud Arabystanynyň ösüş gaznasy ...


text:
Siziň oglyňyz ýa-da gyzyňyz daşary ýurtda okaýarmy?
Siz olar barada binjalyk bolýarsyňyzmy?
Siz olara pul serişdelerini iberýärsiňizmi?
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynda, siz olar üçin halkara MasterCard we VISA kartlaryny açyň.
MasterCard we VISA kartlarynyň amatlyklary:
Pul serişdeleriniň howpsyzlygy
Islendik wagtda Bankomatda nagt pul serişdeleri alyp bolmaklygy
Söwda nokatlarda nagt däl hasaplaşyklaryň mümkinçiligi
VISA we MasterCard kartlarynyň kömegi bilen okuw üçin kitaplary, harytlary we beýleki hyzmatlary internetiň üsti bilen satyn almak bolýa
Halkara VISA we MasterCard kartlary Siziň çagalaryňyzyň Rahatlygy we howpsyzlygydyr !!!
Çeşme: http://www.tfeb.gov.tm