text:
Wladimir Žirinowskiý ozal, içki geýimli, Dumada ýumrugyny çenäp, guş dümewiniň ýaýramagynyň öňüni almak üçin orslary guşlary atyp öldürmäge çagyrypdy.
Ýöne bu masgarabazyň gursagynda bir dilçiniň kalby bar.
Milletçi LDPR partiýasynyň başlygy indi bir täze kanunyň girizilmegine çagyrýar. Bu kanun boýunça ors dilinde bar bolan sözleriň deregine çet ýurt sözlerini ulanýan ýazyjylar, žurnalistler, alymlar jezalandyrylmaly.
Täsin, çakdanaşa dabaraly deputat sişenbe güni žurnalistleriň öňünde ors dilini "Keseki sözleriň hapa-hupasyndan" arassalamaly wagt gelip ýetdi, aýratyn-da "bizi gynaýan" amerikanizm diýdi.
Ors dilini arassa lingwistik derejä ýetirmek baradaky göreş "jinsi" geýnip, "biznesiň" gürrüňini edýän çet ýurtlular Orsýetiň deňiz kenarlarynda peýda bolaly bäri, kanun çykaryjylaryň ünsüni çekip gelýär.
'Keseki' sözler
Žirinowskiniň gara sanawyndaky sözler hem mese-mälim söwda häsiýetli sözler. Kommersant FM radiosyna beren interwýusynda Žirinowskiý özüniň "diler", "treýder", "menejer" ýaly sözleri çalyşmaga meýillidigini bildirdi.
Ol şeýle hem köp wagt bäri ors dilinde ulanylýan german dilinden alnan "parikmaher" sözüni-de nyşana aldy.
Žirinowskiý soňra gaharyny fransuzlara gönükdirdi. "Restoran, kafe, bar"… Ors dilinde "zakusoçnaýa" ýaly şeýle gowy alternatiwa barka, bu sözlere ýerli sözlükde orun ýok. "Zakusoçnaýa, bu bir gaty gowy söz. Barýarsyň-da, ýeňiljek nahar edinip gaýdýarsyň" diýip, Žirinowskiý aýtdy.
Uzak wagt bäri ulanylyp gelinýän "prezerwatiw" sözi-de goralyp saklanmaly däl. Žirinowskiý munuň ýerine köne "predohranitel" sözüni teklip edýär. "Hemmesiniň ýüzünde prezerwatiw sözi bar. Oglanlar munuň nämedigine-de düşünenoklar" diýip, Žirinowskiý zeýrendi.
"Biz hemişe radiodan, telewideniýeden çet ýurt sözlerini eşidýäris. Mysal üçin, 'diler' muňa ors dilinde 'posrednik' diýilýär. 'Butik', 'lawka', 'muton' orsçada 'owçina'. Şäheriň ähli ýerinde 'sale', 'sale', 'sale' diýip ýazylýar. Hemmesi – iňlisçe. 'Kondom' orsçada 'predohranitel' bolmaly. Ýok, indi 'prezerwatiw'. Bu bir fransuzça söz. Orsçada ol 'predohranitel' bolmaly" diýip, Žirinowskiý gaýtalaýar.
Žirinowskiý Türkiýäni öz dilini 60 ýyl mundan ozal arapçanyň, parsçanyň we fransuzçanyň täsirinden saplany üçin öwdi.
Wadim Dengin LDPR partiýasynyň Dumadaky deputatlarynyň biri. Ol şeýle hem Dumanyň maglumat syýasaty komissiýasynyň başlygynyň orunbasary. Denginiň aýtmagyna görä, bu çäreler ors medeniýetini gorap saklamak üçin teklip edilýär: "Biz öz ors dilimizi ösdürmeli. Biz ony ýeterlik öwrenmeýäris, onda ýeterlik gürlemeýäris. Wladimir Wolfowiçiň aýdyşy ýaly, indi original orsça sözler ýitip barýarka, biz köplenç idiomatik jümleleri, amerikanizmleri ulanýarys. Biz öz medeniýetimizi ýitirip barýarys. Bu teklipleriň populizm bilen hiç hili ilteşigi ýok. Bu gün bu bir fakt. Indi, gynansak-da, ony dikeltmek üçin çäre görmeli. Şeýdilse, biz öz dilimize guwanyp bileris".
Ýöne Žirinowskiý keseki sözleriň hemmesini süpürip taşlamakçy däl. Tükeniksiz baý ors diliniň alternatiwa hödürlemedik sözleri-de bar. Mysal üçin, rezin aýakgap galyp biler. "Biz ”galoş” sözi üýtgedilsin diýemzok" diýip, Žirinowskiý aýtdy.


c: text/html

text:
Dünýä liderleri 4-nji fewralda bäş ýyla golaý Siriýa konfliktiniň täsir ýetiren adamlaryna 9 milliard dollar kömek toplamak üçin London maslahatyna ýygnandylar.
Bu maslahata dünýäniň 70 töweregi ýurdundan liderleriň gatnaşmagyna garaşylýar.
Olar Siriýanyň 4.6 million bosgunyna ykdysady we ynsanperwerçilik kömegini etmegiň planlary barada ylalaşmaly.
German kansleri Angela Merkel 2018-nji ýyla çenli siriýa bosgunlaryna 2.6 milliard dollar harçlamagy wada berdi.
Britaniýa 2020-nji ýyla çenli 1.77 milliard dollarlyk täze kömek berjegini aýtdy, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bolsa öz ýurdunyň etjek ýardamyny yglan etmeli.
Halkara sahawatlylyk guramasy bolan «Oksfam» 1-nji fewralda Siriýa bilen bagly köp ýurdy, şol sanda Orsýeti konfliktiň pidalaryna kömek bermezlikde tankytlady.
Siriýa konflikti netijesinde azyndan 250 müň adam öldi, millionlap adam ýurdundan gaçdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanda ozalky harby komandir general Abdul Raşid Dostum ýurduň graždançylyk urşy döwründäki hereketleri üçin ötünç sorady.
Dostum 7-nji oktýabrda ýaýradan beýanatynda “biziň syýasatymyz sebäpli pida edilen owganlylardan ötünç soramagyň wagty geldi” diýilýär.
Bu graždançylyk urşuna gönümel gatnaşan harby komandiriň ilkinji gezek ötünç soramagydyr. Dostum ozalky özbek söweşijisi bolup, ol uruş jenaýatlarynda aýyplanýar.
1992-96-njy ýyllardaky graždançylyk urşunda parahat ilatyň arasyndan ýüz müňlerçe adam heläk bolupdy.


text:
Türkmenistanda girdejä salynýan salgytdan başga-da dürli tutumlaryň bardygy, hatda mekdeplerde we şäherleriň köçelerinde bejergi-abadançylyk işleri, baýramçylyklary, medeni çäreleri geçirmek, bagçylyk we beýleki zatlar üçin hem ilatdan tutum tutulýandygy aýdylýar.
Ikinji tarapdan, bu tutumlar barada resmi düşündiriş hem berilmeýär diýip, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan raýatlar aýdýarlar.
Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu ýagdaý barada Aşgabatda ýaşaýan ýerli synçy, publisist ýazyjy A.Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Hytaýyň döwlet mediasy, Pekiniň kanun aktiwistleriniň garşysyna geçirýän köpçülikleýin basyp ýatyryş çäreleriniň arasynda, tussag edilen hukuk aklawçysynyň öz günäsini boýun alandygyny aýdýar.
Jo Şifeň şu aýda hytaý howpsuzlyk resmileri tarapyndan tussag edilen ýa soraga çagyrylan 130-dan gowrak ýuristiň diňe biri diýip, hukuk toparlary ýazýar.
«Sinhua» habar gullugy Jo Şifeňiň - öz aklawçysy bilen duşuşyp bilmedik tussagyň – 18-nji iýulda «günäsini boýun alandygyny» we özüne ýene bir mümkinçilik berilmegini sorandygyny habar berdi.
Jo şu ýyl çagalary gury süýtden zäherlenen maşgalalara kanun kömegini beripdi, Kommunistik partiýany tankytlandygy üçin tutulan 81 ýaşyndaky ýazyjynyň goragynda çykyş edipdi.
Hukuk toparlary Hytaýdaky «boýun alyş tobalarynyň» fiziki sütem ýa-da gynag astynda alynýandygyny aýdýarlar.
«Amnesty International» guramasy Hytaýda 9-njy iýuldan bäri 200-den gowrak kanun aktiwistiniň nyşana alnandygyny aýdýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewi “salykatly hem ynamdar” hyzmatdaş atlandyrdy.
Waşingtonda geçirilen gepleşiklerden soň iki lider bilelikdäki metbugat konferensiýasynda çykyş etdi.
Şol bir wagtda-da Obama käbir meselelerde, mysal üçin, Gürjüstandaky ýagdaý barada garaýyşlaryň dürlüdigini belledi.
Obama Gyrgyzystana gumanitar kömek bermegi sazlamaga ABŞ-nyň we Orsyetiň razylaşandygyny aýtdy.
Amerikan prezidentiniň sözlerine görä, Waşington hem Moskwa terrorizm bilen göreş hem ony aňtamak boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge ylalaşypdyr.
“Iki ýurt bilelikde zorluk ulanýan ekstremizmiň garşysyna göreşde hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrdylar. Sebäbi terroristler, goý ol Taým Skwer bolsun ýa Moskwa, biziň ýurtlarymyza howp abandyrýar. Biz terrorizme garşy durmak hem ony aňtamak boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmek kararyna geldik” diýip, Barak Obama aýtdy.
Gepleşikleriň netijeleri boýunça bilelikde dokuz beýannamanyň, şol sanda strategik durnuklylyk, terrorizme garşy rus-amerikan hyzmatdaşlygy, häzirki zaman tehnologiýa täzelikleri ugrundan hyzmatdaşlyk, Owganystan ýaly ugurlar boýunça beýannamalaryň kabul edilendigi habar berilýär.


text:
7-nji sentýabrda Aşgabatda “Bitarap Türkmenistanyň 20 ýylda ýeten sepgitleri” atly daşary ýurtly ýaş diplomatlaryň okuwy geçirildi. Ilkinji gezek geçirilýän bu çäre Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesini almagynyň 20 ýyllygyna bagyşlandy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde açylan bu okuwa Hindistanyň, Türkiýäniň, Pakistanyň, Mongoliýanyň, Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň daşary syýasat edaralaryndan wekiller gatnaşdylar. Okuwyň dowamynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde, Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezinde, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynda, Türkmenistanyň Strategik meýilnamalaşdyryş we ykdysady ösüş institutynda okuw sapaklary geçiriler.
Okuwyň birinji gününde türkmen diplomatlary Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän parahatçylyk, hoşniýetli goňşuçylyk we ählumumy ösüş syýasaty barada giňişleýin gürrüň berdiler.
Okuw çäresiniň dowamynda myhmanlara ýörite medeni meýilnama boýunça Aşgabadyň gözel ýerlerine, ýadygärliklerine, muzeýlerine aýlanmaga mümkinçilikler dörediler. Okuwlaryň tejribeli türkmen diplomatlary, ilçileri we alymlary tarapyndan alnyp barylmagy, şeýle hem okuwyň çäklerinde daşary ýurtly diplomatlaryň türkmen kärdeşleri bilen duşuşyklaryň, tanyşdyrylyş çäreleriniň geçirilmegi, birek-birek bilen hünär bilimleriň we tejribeleriň paýlaşylmagy üçin örän gymmatly tejribedir. Şeýle okuw sapaklary ýaş hünärmenlere halkara we sebit durmuşynyň möhüm meseleleri barada pikir alyşmaga, peýdaly çekişmeleri geçirmäge mümkinçilik berýär.


text:
Adam hukuklary boýunça tanymal aktiwist Lew Ponomarýow öten hepdede öz Moskwadaky býurosyndan zor bilen çykarylanda ýaramazlaşan saglygynyň indi birneme gowulaşýandygyny aýdýar. Hökümete tankydy garaýan guramalara edilýän basyşlar Orsýetde häzirki wagtda-da dowam edýär.
72 ýaşly Ponomarýow näbelli adamlar tarapyndan býurosyndan süýrelip çykarylanda, bedeniniň ençeme ýeri çişip, derisiniň sypjyrylandygyny, bu admlaryň özüni urup-dependigini aýdýar: "Gije 'Tiz kömek' maşyny bilen meni gyssagly syrkawhana getirdiler. Ençeme ýerim çişip, gan-gabarçyk bolandygy barada lukmanlardan kagyzym bar. Ýaralaryň üçüsi kellämde, biri gözümde, ony özüňiz şu wagt hem görýänsiňiz. Boýnumda sypjyrylan ýerler, ýeňsämde we gursagymda hem çişler bar. Olar meniň edil böwregime depdiler".
Mundan öň
Ponomarýowyň aýtmagyna görä, 21-nji iýunda polisiýa onuň guramasynyň býurosyna gelip, işgärlere jaýyň boşadylmalydygyny aýdypdyr. Ýöne jaýdan mejbury çykarylmak barada haýsydyr bir order görkezmändir.
Ponomarýow bilen beýleki alty adam býurony terk etmekden boýun gaçyranyndan birnäçe sagat soň, öýlän takmynan sagat ikide bir topar adam gelip, býuro hüjüm edipdirler.
Aýdylyşyna görä, polisiýanyň gözüniň alnynda bu adamlar olary köçä taşlap, gapylaryň gulplaryny çalşyrypdyrlar.
Moskwanyň polisiýa edarasynyň aýtmagyna görä, jaýy boşatmak baradaky görkezme şäher häkimliginden gelipdir. Bu buýrugy bir hususy howpsuzlyk kompaniýasynyň işgärleri ýerine ýetiripdirler.
Moskwanyň şäher häkimiýetleri hökümete degişli däl bu guramanyň kireýe alan binasynyň ulanyş möhletiniň ýanwar aýynda soňlanandygyny aýdýarlar. Ýöne Ponomarýow öňki ýyllardaky ýaly bu gezek hem bu möhletiň uzaldylmagyna garaşandygyny, jaýdan mejbury çykarylmak barada hem suddan order bolmalydygyny belleýär.
Mümkin sebäpler
Ol özleriniň jaýdan çykarylmagynyň Putiniň administrasiýasynyň işgärleri tarapyndan ýola goýlandygyna ynanýar. Ponomarýowyň pikiriçe, bu onuň toparynyň şu ýylyň başlarynda geçirilen barlaglarda islenen dokumentleri prokurorlara bermekden boýun gaçyrandygy sebapli öç almak üçin edilen iş.
Bir jedelli täze kanun boýunça "syýasy taýdan işjeň" we daşary ýurtlardan maliýe kömegini alýan hökümetden aýry guramalar özlerini "daşary ýurtlaryň agenti" diýip hasaba aldyrmaly. Bu kanun Orsýetde hökümete degişli däl ýüzlerçe gurama, şol sanda Ponomarýowyň toparyna-da degişli bolýar.
Toparlaryň aglabasy bu talaby ýerine ýetirmekden boýun gaçyrdylar.
Milliarder Mihail Prohorow, 25-nji iýunda, sişenbe güni, Ponomarýow bilen duşuşanyndan soň bu toparyň jaý kireýini özüniň tölejekdigini aýtdy.


text:
Siriýanyň pitneçi söweşijileri, ABŞ-nyň koalisiýasy «Yslam döwletiniň» söweşijilerini serhediň Siriýa tarapynda yza çekilmäge mejbur edeninden soň, Yrak serhedindäki geçelgäni kontrol astyna aldylar.
Siriýanyň Adam hukuklary obserwatoriýasy 5-nji martda pitneçi güýçleriň Iordaniýadan Yrak serhediniň Siriýa tarapyndaky Al-Tanf geçelgesini eýelemäge girendigini aýtdy.
Söweş bir gün öň, Azat Siriýa goşunynyň günorta fronty YD söweşijileriniň birini öldürip, birnäçesini ýaralanyndan soň başlandy diýip, ýerli utgaşdyryjy komitet, Siriýadaky oppozisiýa topary aýtdy.
Al-Tanf geçelgesiniň Yrak tarapy «Yslam döwleti» toparynyň kontrolynda galýar, olar 2015-nji ýylyň maýynda başda geçelgäniň iki tarapyny hem ele geçiripdiler diýip, aktiwistler aýtdy.
Yrak bilen serhediň galan ýerinde YD jeňçileri Albu Kamal geçelgesini elde saklaýar. Emma kürt söweşijileri demirgazykdaky Ýarabiýah geçelgesine kontrollyk edýär.


text:
"The New York Times" neşri ýokanç keseller sebäpli gaty köp adama rak we öňelgesizlik ýaly gaty köp keselleriň howpunyň abanýandygyndan ynjalyksyzlanýar. Ýöne gözellik senagatynda häzire çenli hiç kim özüniň, işgärleriniň hem hünärmenleriniň saglygy barada çynlakaý pikir etmeýär. Has möhüm ýeri gözellik hyzmatlarynyň berilýän ýerlerine gelýän müşderileriň saglyk ýagdaýyna üns berilmeýär.
Eger ösen Günbatar ýurtlarynda ýagdaý şeýle bolýan bolsa, onda Gyrgyzystan barada näme aýdylyp bolar? Sowalyň jogabyny gözläp Bişkekdäki gözellik salonlarynyň käbirine baryp gördük.
Meerim söwda merkezinde ýerleşýän gözellik salonunda işleýär. Ol ir bilen sagat dokuzdan agşam sagat dokuza çenli işleýär. Meerim on iki iş sagadynyň dowamynda on müşderä hyzmat edip ýetişýär: "Biz arakesmesiz 12 sagat işleýäris. Köplenç dyrnaga çalynýan lak ýaly dürli himiki maddalaryň ýiti ysy sebäpli kelleagyry döräp bilýär. Käýarym gözleriň hem gyzarýar. Işiň himiki serişdeler bilen arabaglanyşykly bolansoň hiç hili çykalgaň bolanok. Saglyga zyýanly bolansoň ýolbaşçylarymyz hem bize çakdanaşa köp işlemäň diýip duýdyryş berýärler. Ýöne biz gyrgyzlar çydap, işläp ýörüs".
Laky aýyrmak üçin ulanylýan suwuk serişdeleriň düzümindäki akatseton, atsetonitril, butil, etil we izopropil ýaly himiki maddalaryň ysy dem alyş organlary arkaly bedene aralaşan mahaly kelleagyry döredýär. Şeýle serişdeleri ulanýan işgärlerde diňe bir kelleagyry däl, eýsem ýürek bulanma, gözüň guramagy hem gijemegi, şeýle-de burun we bokurdakda gijilewük emele gelmegi ýaly ýagdaýlar hem ýüze çykýar.
Lakyň düzümindäki himiki maddalar şeýle-de allergiýa sebäp bolup bilýär. Meerimiň aýtmagyna görä, onuň käbir işdeşleri saglyk taýdan dürli problemalara duçar bolupdyrlar. Bu ýene o diýen gorkunç ýagdaý däl. Soňky wagtlarda gözellik salonlarynda "gepatit C" keseli ýokuşan adamlara köp duş gelinip başlapdyr. Bu ýagdaýdan has köp manikýur edýän we onuň müşderisi ezýet çekýär.
Hekim Çolpon Idrisowa gözellik salonlarynda kesel ýokuşýanlaryň barha köpelmeginden özüniň diýseň ynjalyksyzlanýandygyny aýdýar: "Manikýur we pedikýur edilen mahaly ulanylýan enjamlar hem abzallar hiç wagt arassalanmaýar. Olar hamala uçujy spirt bilen arassalanýan ýaly edip görkezýärler. Ýöne gepatit wirusyny şeýle usul bilen ýok edip bolmaýar. Häzirki döwürde ýaşlaryň arasynda manikýur, pedikýur, gulagy we buryn bilen dili deşdirmek diýseň ýörgünli. Munyň netijesinde bolsa gipatit keseliniň dürli görnüşleri bilen keselleýän köpçüligiň sany barha ýokarlanýar".
Gyrgyzstanyň paýtagtynda manikýur üçin tölenýän tölegiň möçberi 250 somdan 600 soma baryp ýetýär. Nýu-Ýorkda şeýle hyzmata 100 Amerikan dollaryndan köp tölenýär. Manikýur bilen meşgullanýan işgärleriň ýagdaýy göz öňünde tutulyp, dünýä boýunça manikýur iň az dynç alynýan hünärleriň hatarynda görkezilýär.
Nýu-Ýorkuň zähmet baradaky döwlet edarasynyň maglumatyna görä, şeýle hünärdäki işgärleriň aýlyklary hojaýynlary tarapyndan ýygy-ýygydan kesilýär. Ýöne manikýur senagaty bolsa ähli oňaýsyz ýagdaýlara garamazdan has çalt depginde ösmäge hem kämilleşmäge dowam edýär.


text:
ÝB Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk bloguň Orsýete garşy girizilen ykdysady sanksiýalarynyň gelýän iki-üç hepdelikde, uly bir maslahat edilmezden uzaldyljagyna «örän ynamlydygyny» aýtdy.
"Men açyk aýtmak isleýärin, biziň Orsýet baradaky pozisiýamyz, şol sanda ykdysady sanksiýalar, Minsk şertnamalary doly ýerine ýetirilýänçä saklanyp galar» diýip, Tusk 26-njy maýda, Ýediler sammitiniň Ýaponiýadaky sammitinden öň aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň bu çäreleri bes etmegine çagyryşlar edilipdi.
2014-nji ýylda, Orsýetiň Ukrainadaky hereketleri sebäpli girizilen ykdysady sanksiýalaryň möhleti iýul aýynda soňlanmaly.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli harby ýolbaşçysynyň aýtmagyna görä, Waşington Owganystana goşmaça harby iberip-ibermezlik baradaky kararyny ýakyn wagtda yglan eder.
Bu pikiri General Deýwid Petraus prezident Barak Obamanyň howpsuzlyk boýunça ýokary derejeli maslahatçylary bilen Owganystan barada täze strategiýany kabul etmek boýunça geçirilýän ýygnaga gatnaşmazdan öň CNN telekanalyna beren interwýusynda aýtdy.
Mundan öň Ak tam prezident Obamanyň ençeme gün dowam etjek sapar boýunça penşenbe güni Aziýa gitjekdigini we şonuň üçin bu baradaky kararyň ýakyn wagtda yglan edilmejekdigini aýdypdy.


text:
3-nji sentýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýäniň energetika we tebigy resurslar ministri Taner Ýyldyz bilen gepleşik geçirdi.
Türkmenistan öz energiýa serişdelerini dürli ugurlardan, şol sanda Ýewropa tarap eksport etmek üçin ygtybarly we durnukly sistemanyň döredilmegine gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Türkiýe Türkmenistanyň energiýa pudagynyň içerki infrastrukturasyny täzelemek we energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna çykarmak boýunça proýektlere aktiw gatnaşmaga taýýarlyk bildirdi.
Şeýle-de duşenbe güni Aşgabada Ýewropa Bileleşiginiň resmi topary bardy. Bu delegasiýa Ýewropa Bileleşiginiň energetika boýunça baş edarasynyň ýolbaşçysy Žan Arnold Winua baştutanlyk edýär.


text:
Gazagystan, maglumat syzmasynyň öňüni almak üçin, hökümet binalarynda smartphonlaryň ulanylmagyny gadagan edýär. Bu gadagançylyk syzyp çykan dokumentden mälim boldy.
17-nji martda metbugata syzan hökümet dokumentinde resmileriň we olaryň ýanyna gelýänleriň hökümet binalaryna girenlerinde, 24-nji martdan başlap, öz smartfonlaryny gapynyň agzynda goýmaly boljakdyklary aýdylýar.
Syzan dokumentde WhatsApp mobil tilsimi arkaly konfidenisial maglumatlaryň barha köp syzyp çykýandygy aýdylýar.
Onda resmi binalaryň içinde ýönekeý, kamerasyz we internet baglanyşygy bolmadyk mobil telefonlarynyň ulanylyp bilinjekdigi aýdylýar.


text:
Orsýetiň baş banky “Sberbankyň» başlygy Moskwa ykdysady reformalary amala aşyryp bilmedi we «utulan» ýurtlaryň derejesine düşdi diýdi.
German Gref 15-nji ýanwarda Orsýet nebit eksportlaryna aşa garaşlylygy sebäpli «bäsleşikde ýeňildi» diýdi.
"Biz utulan ýurtlaryň arasynda, pese gaýdanlaryň içinde» diýip, ol Moskwadaky ykdysady konferensiýada, Orsýetiň öňdeligi saklamak üçin beýleki tehnologiýalara maýa ýatyrmagy başarmandygyndan zeýrenip aýtdy.
"Daş asyry biziň daşymyzyň gutaranlygy üçin tamamlanmady, ýöne biz uglewodorod asyrynyň eýýäm tamam bolandygyny aýdyp bileris» diýip Gref aýtdy.
Ol Orsýeti ilkinji nobatda netijesiz döwlet dolandyryşyny reforma etmäge çagyrdy.


text: Öten agşam dünýä meşhur amerikan pop aýdymçysy Maýkl Jekson Los-Anželes şäherinde 50 ýaşynyň içinde aradan çykdy. Habar agentlikleri Maýkl Jeksonyň ýürek gan-damar ugrunda ýüze çykan saglyk problemasy sebäpli aradan çykandygyny habar berýärler. Maglumata görä, düýn ol saglyk ýagdaýynyň ur-tut ýaramazlaşmagy sebäpli keselhana alnyp gidilipdir. Ýöne lukmanlaryň tagallasyna garamazdan, ony halas etmek başartmandyr. Maýkl Jekson şu geljek iýul aýynyň ortasynda Londonda uly konsert çykyşlaryny planlaşdyrypdy. Onuň bu konsert çykyşlary dünýä belli aýdymçynyň uzak arakesmeden soň uly sahna gaýtadan dolanmasy hökmunde alamatlanar diýlip garaşylypdy.


text:
Türkmenistanda soňky aýlarda täze bir däbiň döreýändigi, ýaş çatynjalaryň prezidentiň portretiniň öňünde surata düşmekleriniň adaty bir zada öwrülip barýandygy hakynda habar gelýär.
Käbirleri munuň häkimiýetler tarapyndan halkyň boýnuna zor bilen dakylýan zat däldigini, eýsem raýatlaryň öz erk-islegi bilen baglydygyny aýdýar. Emma bu pikir bilen ylalaşmaýanlar hem bar.
Şol bir wagtda döwlet baştutanynyň suratynyň indi Türkmenistanda hemme görnükli ýerde bardygyny, munuň ilatyň durmuş-ýaşaýşynyň bir bölegine öwrülendigini aýdýan raýatlar hem bar.
Emma bu täze däbi toýlaryň hem syýasylaşdyrylmagy, halk tarapyndan wagtlaýyn saýlanýan syýasy ýolbaşçyny iki adamyň toý şatlygyna hem şärik etmek synanyşygy hökmünde häsiýetlendirýänler hem bar.
Eýsem bu ýagdaý barada kim näme pikir edýär? Belki, ýaşlar dogurdanam öz toý albomlarynda syýasy lideriň hem bolmagyny isleýändirler. Ýa bu her kimiň öz islegi esasynda çözülmelimi?
Azatlyk Radiosy şu temadan söhbetdeşlik geçirmegi nazarda tutýar.
Pikirleriňizi, bellikleriňizi ýazsaňyz, minnetdar bolardyk.


text:
Ukraina ýurduň gündogarynda hökümet güýçleri bilen Russiýa tarapdar separatistleriň arasynda bolan çaknyşyklarda bäş ukrain esgeriniň ölendigini we başga-da 39 sanysynyň ýaralanandygyny habar berýär.
4-nji iýunda Ýuriý Birýukowyň Facebook sosial ulgamynda çap eden maglumatynda adam ýitgileriniň aglabasynyň Marýinka şäherçesiniň golaýynda bolandygyny mälim etdi. Bu şäherçe pitneçileriň kontrollygyndaky Donetsk regionynyň günbatarynda ýerleşýär.
Kiýewiň berýän maglumatyna görä, separatistler tanklary we artilleriýa oklaryny ulanyp, hökümet pozisiýalaryny ele salmaga synanyşypdyr.
Ukrain harbysy separatistleriň amala aşyran bu hüjümleri Minsk II ylalaşygyna laýyklykda ulanyşdan aýrylan artilleriýa oklaryny gaýtadan ulanmaga mejbur etdi diýýär.
Şol bir wagtyň özünde gündogar Ukrainadaky pitneçiler uruşlaryň amala aşyrylmagynda hökümet güýçlerini aýyplaýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, hökümet güýçleriniň eden hüjümlerinde parahat ilatdan we separatist söweşijilerden 15 adam heläk bolupdyr.


text:
DURMUŞY ULGAM
Türkmenistanda bazar gatnaşyklaryna geçmeklik döwletiň ilaty durmuş taýdan goramak syýasatynyň çäginde amala aşyrylýar. Ýurtda düýpleýin durmuş özgertmeler syýasaty ilatyň ýaşaýyş şertleriniň ýokary derejede üpjün edilmegine gönükdirilendir. “Döwlet – adam üçindir!” şygary Türkmenistanda amala aşyrylýan özgertmeleriň esasy şygarydyr. Durmuş meselelerini çözmek maksady bilen häzirki wagtda ýüzlerçe hassahanalaryň, ýokary okuw jaýlarynyň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň, sport bilen meşgullanmaga niýetlenen döwrebap binalary gurulýar. Türkmenistanyň raýatynyň döwrebap mugt lukmançylyk hyzmatyna we bilime hukugy bardyr.


text:
Moskwanyň şäher sudy Russiýanyň derňew habarçysy Anna Politkowskaýanyň öldürilmegi baradaky sud diňlenişigini soňa goýdy. Sud tussaglardan biri özüniň aklawçysynyň ýokdugyny aýdanyndan soň, sud diňlenişigini 20-nji ýanwara geçirdi.
Kazy Pawel Melekhin gürrüňi edilýän tussaga aklawçy belledi we täze aklawçynyň sud işini öwrenmegi üçin wagt gerek diýip, sud diňlenişigini soňa goýdy.
Şeýle-de, sud işine sişenbe güni täze žýuri bellenilipdi. Mundan ozalky žýuri noýabr aýynda wezipesinden boşadylypdy.
Politkowskaýa Çeçenistanda Kremliň tarapdary ýaragly toparlar tarapyndan amala aşyrylýan zulumlar barada habar taýýarlaýan žurnalist bolup, ol 2006-njy ýylda Moskwadaky öz öýüniň girelgesinde ýaragdan ot açylyp öldürilipdi.


text:
Hytaýyň paýtagty Pekinde Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň iki günlük sammiti başlandy. Onda esasy ünsüň regional howpsuzlyga gönükdirilmegine garaşylýar.
Sammit penşenbe güni tamamlanar. Şol gün Hytaýyň, Orsýetiň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň liderleriniň özara deklarasiýa gol goýmaklaryna garaşylýar. Gürrüňi edilýän resminamada 2013-2015-nji ýyllar aralygynda terrorizme, separatizme we ekstremizme garşy bilelikdäki göreşiň şertleri kesgitlener.
Hytaýyň prezidenti Hu Jintao bu çäreleriň Şanhaý toparyna “regionda parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmäge” hemaýat berjekdigini aýtdy. Hu Jintao Şanhaý toparynyň “Owganystanyň parahatçylykly ýagdaýda dikeldilmeginde uly rol” oýnajakdygyny hem nygtady.
Orsýetde, Hytaýda we Merkezi Aziýa sebitinde hereket edýän yslamçy söweşiji toparlaryň aglabasynyň düýbi Owganystanda we Pakistanyň tire-taýpalar regionynda ýerleşýär.
Owganystanyň daşary işler ministri duşenbe güni çykyş edip, ýakynda Owganystan-Hytaý özara gatnaşyklarynda “täze tapgyryň” başlanjakdygyny nygtady.
Pekinde geçýän sammitiň dowamynda Owganystana “synçy” statusynyň berilmegine garaşylýar. Şanhaý toparynda häzire çenli Eýran, Pakistan, Hindistan we Mongoliýa synçy derejesine eýe. Mundan öň Owganystan Şanhaý toparynyň “dialog hyzmatdaşydy”.
Hu we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Owganystany onuň täze statusy bilen gutladylar.
Sammitiň dowamynda, hususan-da, Owganystandan 2014-nji ýylyň dowamynda 130 müňlük halkara goşunynyň çykarylmagy meselesiniň üns merkezinde bolmagyna garaşylýar.
Bu maslahata myhman hökmünde Berdimuhamedow hem gatnaşýar, Pekin, 6-njy iýun.
Orsýetiň prezidentiniň Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyndaky wekili Kiril Barskiý Eýranyň entek guramanyň doly agzalygyna kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy. Ol muňa BMG-niň Tährana garşy girizen sanksiýalarynyň böwet bolýandygyny belledi. BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Eýrana onuň dawaly ýadro programmasy sebäpli dört tapgyr sanksiýalary girizipdi.
Eýran ençeme ýyllaryň dowamynda Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň agzasy bolmak ugrunda tagalla edip gelýär. Sammitiň çäklerinde Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Orsýetiň we Hytaýyň prezidentleri bilen hem duşuşyk geçirer.
Bu maslahata myhman hökmünde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşýar. Ol şu maksat bilen sişenbe güni Pekine bardy. Bu maslahatyň çäklerinde Berdimuhamedow Hytaýyň lideri Hu Jintao bilen-de gepleşik geçirer diýlip garaşylýar.


text:
Germaniýa 9-njy noýabrda Berlin diwarynyň ýykylmagynyň 25 ýyllygyny belleýär.
German paýtagtynda bu baýrama bir million çemesi adamyň gatnaşjakdygy, uly konsert dabarasynyň boljakdy, feýerwerkleriň atyljagy aýdylýar.
German kansleri Angela Merkel Germaniýanyň hemişe kommunist diktaturasyna garşy protest bildirmek üçin köçelere çykmaga gaýrat tapan gündogar germaniýalylara minnetdar boljagyny aýtdy.
Baýrama gatnaşyjylaryň biri Adelman şu geçen 25 ýylda hemme zadyň gowy bolandygyna özüniň diýseň bagtlydygyny aýtdy şeýle problemasy bar ýurtlaryň ählisine ösüş arzuw etdi.


text:
Duşenbe güni Müsürde Suez kanalynyň golaýyndaky Ismailia şäherinde bäş esger atylyp öldürildi. Bu barada ýerli howpsuzlyk resmileri habar berýär.
Maglumata görä, hüjümçiler esgerleriň barlag-gözegçilik nokadynda, ulagda oturan mahaly ot açypdyrlar. Soňky hepdeleriň dowamynda, bu sebitde söweşijidigi güman edilýän adamlar howpsuzlyk güýçlerine garşy ençeme tapgyr hüjümleri edipdiler.
Bu aralykda paýtagt Kairde näbelli hüjümçiler aragatnaşyk satelit ulgamlaryna hüjüm etdiler.
Şeýle-de duşenbe güni Sinaidaky al-Tour şäherinde güýçli ulag partlamasy ýüze çykdy. Wakada azyndan iki adam öldi, başga-da 50-ä golaýy ýaralandy.
Müsüriň harbylary Sinai ýarymadasynda aşa dinçi söweşijilere garşy ýörite operasiýa geçirýärler.


text:
Lebap welaýatynda ýerleşýän obalaryň biriniň ýaşaýjysy 13 ýaşly Bagtýyar öýlän günüň yssysynda gozakly welosipedine aýran, gatyk ýaly önümleri ýükläp, aýlanyp ýör. Ol duşundan geçene önümlerini hödürleýär. Alan alýar, almadygam geçip gidýär.
7-nji klasda okaýan Bagtýyar Türkmenabatda we welaýatyň beýleki oba-şäherlerinde aýlanyp, aýran, gatyk, süýt we gök öňümleri satyp gazanç edýän çagalardan diňe biridir. Şeýle çagalaryň sany bolsa soňky döwürlerde has hem köpelýär.
“Men oba ýerinde ýaşaýan. Maşgalamda dört çaga bar. Men iň ulusy” diýip, Bagtýyar Azatlyk Radiosyna aýtdy. “Kakam kärendeçi. Öýmüzde dört sany mal saklaýarys. Şu wagt iki sany sagyn sygyrymyz bar. Olardan her gün 10-a golaý litr süýt alýas”.
“Her gün şeýle bolansoň, maşgalamyzda süýt agdyklyk edýär. Şonuň üçin ejem artykmaç süýtleri gatyk edip ýa-da şol durşuna satdyrýar. Käbir günler aýran hem satýan” diýip, Lebap welaýatynyň obalarynyň biriniň ýaşaýjysy 13 ýaşyndaky Batgýyar gürrüň berdi.
Bagtýyar indi ep-esli wagtdan bäri okuwynyň daşyndan söwda-satyk bilen meşgullanýar. Okuwyny öýlän sagat ikide tamamlanan soň, ol welosipedini alyp, halkyň üýşýän ýerlerine – bazarlara aýlanýar. Ol öz gazanjyndan hem kärinden razydygyny aýdýar.
Bagtýyaryň aýtmagyna görä, okuwdan soň şeýle söwda-satyk bilen meşgullanýan onuň ýeke özi däl. Ol käbir klasdaşlarynyň hem miwe, tamdyrda bişirilen çörek we balyk ýaly önümleri satyp, gazanç edýändiklerini aýdýar.
Zähmet we okuw
Çagalardan käbirleri bu işlere maşgala býujetine goşant goşmak üçin baş goşýan bolsa, käbirleriniň öz islegi bilen girişýänligini raýatlar aýdýarlar. Şeýle pikiri öňe sürýänlerden biri hem orta mekdebiň okuwçysy Mähri.
“Çaga psihologiýasynda dürli zat bolýar, uly adamlaryň işini özleri etjek bolýan çagalar bolýar. Özleriniň höwesine görä işleýän çagalar bolýar, zorluk bilen işledilýän çaga ýok” diýip, Mähri Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
13 ýaşly Bagtýyaryň kakasy Gurban aganyň aýtmagyna görä, keminden öz ogly barada aýdylanda, ol bu işe “öz islegi bilen girişipdir”. “Eger bu onuň sapaklaryna zýyan ýetirmese, men Bagtýyaryň söwda etmegine garşy däl” diýip, Gurban aga aýtdy.
“Bu çagalaryň özi üçinem gowy, sebäbi ojuk-bujuk zatlary satýan çagalaryň aglabasy tygşytlan puly bilen mobil telefonlary, özleriniň halaýan egin-eşiklerini satyn alýarlar” diýip, Bagtýyaryň kakasy Gurban Aga Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, häzirki döwürde mekdep okuwçylarynyň 4-nji klasdan ýokarylarynyň ählisinde diýen ýaly mobil telefony bar. “Ol wagtyň talaby, şeýle enjamlary bolmadyk çagalar kemsinýärler, gurby çatmadyk ene-atalar bolsa olara kömek edip bilenok, şeýlelikde, çaga öz gerek-ýaragyny öz zähmeti bilen eden gazanjyndan satyn alýar” diýip, Gurban aga aýdýar.
Gurban Agadan tapawutlulykda, kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryň söwda-satyk ýaly işler bilen meşgul bolmagyna garşy çykýanlaram bar. Özüni Salamat diýip tanadan lebaply mugallyma hem şolardan biri.
“Bazarlarda, uly administratiw jaýlaryň öňünde, hatda öýme-öý aýlanyp, çagalaryň zat satyp ýörmegini men oňlamok. Sebäbi ol çagalar mekdep okuwçylary. Olar ýurdumyzyň geljegi, olaryň esasy işi okuw bolmaly” diýip, lebaply mugallyma öz pikirini aýtdy.
Mugallyma maşgalalaryndaky ýetmezçilikler sebäpli söwda-satyk ýa beýleki agyr işler bilen meşgullanýan çagalaryň hem az däldigini öňe sürýär. Emma şeýle çagalar barada ýurtda takyk statistiki maglumat ýok.
Türkmenistanyň çaga zähmetine garşy 2005-nji ýylda kabul eden kanunynda zähmet ýaşy 16 diýlip kesgitlenýär. Türkmenistan BMG-niň çaga zähmetine garşy Konwensiýasyna hem gol goýan ýurtlaryň biridir.


text:
Buddaçylyk
Buddaçylyk iň gadymy dünýä dini hasaplanýar. Ol hinaýana we mahaýana atly iki ugra bölünýär. Bulardan başga-da lamaçylyk hem buddaçylygyň bir ugrudyr. Buddaçylygyň esasy düzgüni şulardyr: bu dünýä ejir çekmekdir; adamyň islegleri we hyjuwlary ony ejir çekmäge mejbur edýär; hyjuwlaryndan halas bolan adam aýratyn bir hala (nirwana) düşüp, Hudaý bilen birleşýär, halas bolýar.
Buddaçylyk adamy öz şahsyýetini kämilleşdirmek ugrundaky göreşe çagyrýar. Onuň taglymatynyň merkezinde şahsyýetiň ruhy haly durýar. Buddaçylyk adamlary kastalara bölmeýär, ol dünýäni özgertmäge, kämilleşdirmäge çagyrmaýar.
Buddaçylyk Hindistanyň üsti bilen Seýlona, Birma, Siama, Indoneziýadaky adalara, Hytaýa we Ýaponiýa ýaýrapdyr. Afrikada ýerli dinler hem köp ýaýrandyr.


text:
26-njy iýunda Moskwada 86 ýaşynyň içinde Russiýanyň öňki premýer-ministri we DIM-niň baştutany Ýewgeniý Primakow aradan çykdy. Bu barada “interfaksa” syýasatça ýakyn çeşmeler habar berdi. Habarda aýdylyşy ýaly, ol “uzaga çeken keselden” soň dünýäsini täzeledi.
Primakowyň aradan çykandygy baradaky habary onuň agtygy Ýewgeniý Sandro hem tassyklady.
Ýewgeniý Maksimowiç Primakow döwlet adamsy, alym hem syýasatçydy, ol özünden soň örän baý miras goýdy — diýip, döwlet baştutanynyň metbugat sekretary Dmitriý Peskow aýtdy.
Primakow 1991—1996-njy ýyllar aralygynda Russiýanyň daşary razwedka gullugyna ýolbaşçylyk etdi. Soňra iki ýyllap daşary işler ministri, 1998—1999-njy ýyllarda bolsa hökümet baştutany boldy. 2001—2011-nji ýyllar aralygynda söwda-senagat edarasyna ýolbaşçylyk etdi.


text:
Mýanmanyň paýtagtynda geçirilen ýetginjekleriň arasyndaky Aziýa çempionatynda aşgabatly sport ussatlygyna dalaşgär Süleýman Welliýew bürünç medala mynasyp boldy. Ýaryşda 18 ýurtdan gelen ýaş pälwanlar dürli agramlyk derejelerde güýç synanyşdylar.
120 kg agramda çykyş eden biziň pälwanymyz ilkinji tutluşygynda asgyn geldi. Üçünji orun ugrundaky duşuşykda Süleýman Welliýew Gyrgyz Respublikasynyň wekilinden üstün çykdy.
Bu S. Welliýewiň halkara arenasyndaky ilkinji üstünligi däldir. Ol 2012-nji ýylda hem ýetginjekleriň arasyndaky Aziýa çempionatynyň bürünç medalyna mynasyp bolupdy. Mundan başga-da, Süleýman dürli ýaş derejelerinde birnäçe gezek Türkmenistanyň çempionatynda ýeňiş gazanypdy. Şu ýyl bolsa erkekleriň arasynda grek-rim göreşi boýunça Umumymilli spartakiadada öňdäki orny eýeläpdi.
Kakasy, erkin göreş boýunça sport ussady Maksat Welliýew Süleýmanyň ilkinji tälimçisidir. Soňky bäş ýyl bäri bolsa ýaş pälwan grek-rim göreşi boýunça halkara derejeli sport ussady, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Rozy Rejepowyň elinde ussatlygyny artdyrýar.
Ýakyn günlerde Süleýman Welliýew has jogapkärli ýaryşa — 9-17-nji awgust aralygynda Salwadorda (Braziliýa) geçiriljek ýetginjekleriň arasyndaky dünýä çempionatyna taýýarlanyp başlar. 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň düzümine girmek we medal ugrunda göreşmek hem ýaş pälwanyň elýetmez arzuwy bolup durýar.


text:
Korrupsiýadan we hyzmatlaryň hilinden şikaýat edýän yraklylar yssy howada toguň kesilmeginden dergazap bolup, 4-nji awgustda köçe protestine çykdylar.
Ýüzlerçe demonstrasiýaçy welaýat paýtagty Amarada, paýtagt Bagdadyň 300 km uzaklygynda hökümete garşy şygarlara gygyrdy.
Olar elektrik üpjünçiligini, iş ýerlerini, hökümet reformalaryny talap etdiler. Soňky günlerde Bagdatda, Basrada, Najafda, Babilde we Nasiriýada hem protestler boldy.
Yrakda howanyň gyzgyny selsiýa boýunça 50 gradusdan geçýär we bu ýagdaý hökümetiň geçen hepde dört günlük dynç alyş yglan etmegine getirdi.
31-nji iýulda Bagdatda geçirilen proteste gatnaşan ýüzlerçe protestçi «ogrular, ogrular, ogrular» diýip gygyrdy.


text:
Bagdatdan demirgazykda ýerleşýän Baiji atly şäherçede polisiýanyň bölümine janyndan geçen hüjümçiler tarapyndan hüjüm edilip, azyndan dört polisiýa işgäri wepat boldy we ýene birnäçe adam ýaralandy.
Polisiýa hüjümçileriň birini atyp öldürdi. Hüjümçileriň ýene üçüsi bazanyň içine girip, polisiýa bilen ok atyşmaga we bombalaryny partlatmaga ýetişdi. Bu hüjüme kimiň jogapkärdigi entek belli däl.
Yrakda polisiýa we howpsuzlyk güýçleriniň agzalary söweşijileriň hüjümlerine yzygiderli sezewar edilýärler.


text:
Şenbe güni Eýranyň içeri işler ministri anna günki prezidentlik saýlawlarynda 64 ýaşly Hassan Rohaniniň ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Eýranyň içeri işler ministri Mostafa Mohammad Najjar şenbe güni giçlik döwlet telewideniýesinde eden resmi beýanatynda Hassan Rohaniniň 18.6 million saýlawçynyň sesine, ýagny ähli sesleriň 50.68 prosentine eýe bolandygyny aýtdy.
Bu görkeziji ýeňiş üçin talap edilýän 50 prosent sesden sähel gowrak. Munuň özi prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynyň geçirilmegi üçin indi zerurlygyň ýokdugyny aňladýar.
Wideo: Şenbe güni Eýranyn içeri işler ministri Mostafa Mohammad Najjar saýlawlaryň gutarnykly netijesini yglan etdi.
Resmi maglumata görä, Tähranyň meri Mohammad Baker Kalibaf sesleriň 16 prosentine golaýyna eýe bolup, ikinji netijäni görkezipdir.
Eýranyň içeri işler ministri 14-nji iýunda geçirilen prezidentlik saýlawlaryna ses bermäge hukukly 50 milliondan gowrak ilatyň 36.7 millionynyň, ýagny 72.7 prosentiniň gatnaşandygyny aýtdy.
Anna günki saýlawlarda alty sany dalaşgär prezidentlik ugrunda özara bäsleşdi.
Hameneýi garaýşyny aýtmady
14-nji iýunda irden ilkinjileriň hatarynda ses bermäge gatnaşanlaryň arasynda Eýranyň Baş ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýi hem boldy. Öňüden garaşylyşy ýaly, ol özüniň kime ses berendigini mälim etmedi.
Ol: “Meniň kime ses berendigimi hiç kim, hatda meniň ýakyn dostlarym we dogan-garyndaşlarym-da bilmeýär” diýdi.
Emma käbir synçylar alty sany dalaşgäriň arasynda Aýatolla Ali Hameneýi tarapyndan goldanyljagynyň Eýranyň ýadro meselesi boýunça ýörite wekili Said Jalili boljakdygyny öňe sürüpdiler.
Said Jalili alty sany dalaşgäriň arasynda iň bir konserwatiwi hasaplanylýar. Ol özüniň saýlaw kampaniýasynyň dowamynda-da Eýranyn ruhany lideriniň garaýyşlaryna we pozisiýasyna meňzeş saýlaw programmalary bilen çykyş edipdi.


text:
Türkmenistan — BMG: ekologiýa ulgamyndaky gatnaşyklar ösdürilýär
23.12.2016
Umumy mejlislerde howanyň üýtgemegine uýgunlaşan oba hojalyk hem-de azyk düzümlerini döretmek meselelerini ara alyp maslahatlaşmagyň barşynda Türkmenistanyň obasenagat toplumynyň gazanýan üstünlikleri we maýa goýum mümkinçilikleri bellenildi. Çykyşlar bu ýerde oturdylan ekranlarda görkezilen we önümçilik ulgamynyň ähli bölümlerine täzeçil tehnologiýalary ornaşdyrmagyň binýadynda ösümlikçilikde, maldarçylykda, suw hojalygynda, gaýtadan işleýän pudakda ýaýbaňlandyrylan oňyn özgertmeleriň netijeleri barada gürrüň berýän görnüşler bilen utgaşdyryldy.
Ýerleriň suwaryş ýagdaýyny gowulandyrmak, tohumçylyk we seçgi işini kämilleşdirmek, tohumçylygy ösdürmek, weterinar gullugy gowulandyrmak, oba hojalyk önümleriniň gaýtadan işlenilişiniň hilini hem-de derejesini ýokarlandyrmak, dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň döwrebap enjamlaryny hem-de tehnikalaryny ulanmak arkaly häzirki zaman düzümini döretmek, pudagyň ylmy kuwwatlyklaryny ýokary hünärli işgärler bilen üpjün etmek arkaly berkitmek bilen, oňyn netijeleriň gazanylandygy bellenildi. Bu pudaklar ýurdumyzyň oba hojalygynda möhüm maýa goýum ugurlary bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oba hojalygyny özgertmek boýunça alyp barýan syýasatynda durmuş ulgamyna aýratyn ähmiýet berilýär. Oba hojalyk önümlerini öndürijilere döwlet goldawynyň berilmegi, olaryň ýeňillikli karzlar arkaly ähli salgytlardan boşadylmagy, önümleriň döwlet satyn alyş nyrhlarynyň yzygiderli ýokarlandyrylmagy, ýere, suwa, tohuma, döküne, meýdanlarda alnyp barylýan tehniki işlere we beýleki hyzmatlara ujypsyz tölegiň bellenilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Okuw maslahatynda ekologiýa we energiýa babatda BMG ÖM-niň alyp barýan işi beýan edildi. Bu guramanyň daşky gurşawy goramak, howanyň üýtgemegi we suw hem-de ýer serişdelerini dolandyrmak babatda türkmen hyzmatdaşlarynyň işläp taýýarlaýan we ýerine ýetirýän taslamalary barada aýdyldy. Olaryň hatarynda “Türkmenistanyň ýaşaýyş jaýlarynda energiýanyň netijeliligini gowulandyrmak”, “Türkmenistanda suw hojalygyny durnukly dolandyrmak üçin gaýtadan dikeldilýän energiýany netijeli peýdalanmak”, “Türkmenistanda howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly töwekgelçiliklere seslenmek” hem-de şu maslahatda badalga alan “Türkmenistanyň gurak ýerlerinde oba hojalyk bileleşiginiň howanyň ýagdaýy bilen bagly durnukly işjeňligine goldaw bermek” ýaly taslamalar bar. “Ýer hem-de suw tygşytlaýjy ulgamy we tejribäni ilerletmek”, “Durnukly şäherler”, “Gaýtadan dikeldilýän energiýany we beýleki uly geljegi bolan taslamalary ösdürmek” ýaly taslamalaryň işlenip taýýarlanylýandygy hem-de ylalaşylýandygy barada aýdyldy.
“Türkmenistanyň gurak ýerlerinde oba hojalyk bileleşiginiň howanyň ýagdaýy bilen bagly durnukly işjeňligine goldaw bermek” taslamasynyň tanyşdyryşy hem-de 2017-nji ýyl üçin meýilleşdirilen çäreler okuw maslahatynyň gün tertibiniň esasyny düzdi. Tanyşdyryş çäresiniň barşynda Türkmenistanyň çäginde howanyň üýtgemeginiň ugurlaryna seljerme geçirildi.
Taslamalary ara alyp maslahatlaşmagyň dowamynda demografiýa, ilatyň iş bilen üpjünçiligi, ýurdumyzyň oba ýerlerindäki ýer we suw serişdeleri boýunça statistiki maglumatlara garaldy. 2020-nji ýyla çenli döwri öz içine alýan taslamanyň durmuşa geçirilmegi taslamany amala aşyrmak üçin seçilip alnan Lebap welaýatynyň Galkynyş hem-de Daşoguz welaýatynyň Görogly etraplarynyň ilatynyň howanyň üýtgeýiş şertlerine bolan uýgunlaşmak mümkinçiliklerini artdyrmak we onuň töwekgelçiligini azaltmak boýunça çäreler göz öňünde tutulýar. Uýgunlaşdyryş çäreleriniň tutuş toplumynyň durmuşa geçirilmeginiň taslama üçin seçilip alnan hojalyklarda suwy peýdalanmagyň we oba hojalyk önümçiliginiň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyna mynasyp goşant bolar.
Okuw maslahatynda howa bilen baglanyşykly taslamany tutuşlygyna we onuň birinji tapgyryny durmuşa geçirmek boýunça 2017-nji ýyl üçin bellenilen işleriň deslapky meýilnamasyny ýerine ýetirmek babatdaky çäreleriň ýol kartasy ara alnyp maslahatlaşyldy. Toplanylan tejribe degişli milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça başlangyçlary we teklipleri işläp taýýarlamak üçin oňyn esas bolup durýar. Öri meýdanlaryny durnukly dolandyrmak boýunça ýerli ekoulgam hyzmatlaryna baha bermäge niýetlenen guraly işläp taýýarlamak meýilleşdirildi.
Taslamanyň çäklerinde beýleki birnäçe çäreleriň hatarynda ýurdumyzyň degişli kartalaryny işläp taýýarlamak, ýer we suw serişdelerindäki howanyň täsiri astynda ýüze çykýan üýtgemeleri nazara almak bilen, agroekologiýa zolaklary kesgitlemek çäresi bar. Durmuş-ykdysady taýdan möhümdigini nazara almak bilen, BMG-niň okuw maslahatyna gatnaşyjylar tarapyndan ol goldanyldy. Ara alyp maslahatlaşmagyň barşynda Taslama Geňeşi tarapyndan döredilen taslamanyň dolandyryş ulgamy işe girizildi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Siriýanyň paýtagty Damask şäherinde pitneçiler bilen hökümet güýçleriniň arasynda söweş gidýär.
Bu çaknyşygyň bir ýyl mundan ozal prezident Başar al-Assadyň režimine garşy gozgalaň başlany bäri iň agyr söweşdigi aktiwistleriň sözlerine salgylanylyp, habar berilýär.
Hökümet güýçleri bilen Azat Siriýa goşunynyň pitneçileriniň arasyndaky çaknyşyklar Damaskyň al-Mezze etrabynda ýüze çykdy. Bu ýerde birnäçe howpsuzlyk güýçleriniň ýerleşdirilendigini ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
Bu söweş ir ertire çenli azyndan iki sagatlap dowam etdi.
Britaniýada ýerleşýän Siriýa gözegçilik ediji adam hukuklary boýunça topar Damaskdaky öz aktiwistlerine salgylanyp, söweşde hökümetiň azyndan 18 esgeriniň ýaralanandygyny mälim etdi.
Bu çaknyşyklar Damaskda we Siriýanyň ikinji uly şäheri bolan Aleppoda geçen hepde ahyrynda bolan bomba partlamasynda 30 töweregi adam öldürilenden soň ýüze çykdy.
Birek-biregi aýyplaýarlar
Ýekşenbe güni Aleppoda ulaga berkidilen bomba partlamasynda azyndan 2 adam öldi we 30 töweregi adam ýaralandy.
Mundan bir gün öň Damaskda bir wagtda bolan bomba hüjümlerinde 27 adam öldi we 100-e golaýy ýaralandy.
Bomba partlamasynda häkimiýetler “terrorçylary” aýyplaýarlar, oppozisiýa bolsa onuň gozgalaňy öjükdirmek üçin häkimiýetler tarapyndan ýörite amala aşyrylandygyny çaklaýar.
BMG bir ýyl bäri dowam edýän Siriýa gozgalaňlarynda 8,000-den gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar. BMG-niň maglumatyna görä, 30,000 adam ýurdy terk edipdir, 200,000 adam ýurduň içinde başga ýere göçürilipdir.
Ýekşenbe güni agşam Damaskda bolan çaknyşyklar Gyzyl Haç guramasynyň halkara komitetiniň prezidenti Ýakob Kellenbergeriň Siriýa meselesini maslahat etmek üçin Moskwa sapara giden wagty ýüze çykdy. Duşenbe güni Kellenberger Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen gepleşik geçirýär.
Orsýet Siriýa režiminiň uzak wagtdan bäri ýarany bolmak bilen, Assadyň öz opponentlerini basyp ýatyrmagyny ýazgarýan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýalaryna Hytaý bilen bile iki gezek garşy çykdy.
Moskwa saparynyň öň ýanynda eden çykyşynda Kellenberger Assadyň režimine garşy protestlerde ýaralananlary ewakuasiýa etmek üçin her gün azyndan iki sagatlap ot açyşlygyň togtadylmagynyň zerurdygyny aýtdy.
BMG-niň ozalky baş sekretary, Siriýa boýunça BMG-niň we Arap Ligasynyň ýörite wekili Kofi Annan ot açyşlygy bes etmek we halkara synçy toparynyň missiýasy barada maslahat etmek üçin halkara ekspertler toparynyň Siriýa sapar etmegi barada görkezme berdi.
Annanyň sözçüsiniň aýtmagyna görä, bu toparyň duşenbe güni Nýu-Ýorkdan we Ženewadan Damaska ugramagyna garaşylýar.


text:
Britaniýanyň jemgyýetçilik palatasynyň “Zenanlar we raýdaşlyk” komitetiniň geçiren barlaglarynyň netijesi, käbir aýal-gyzlaryň gowy işe girmek üçin, hyjapdan ýüz öwürmäge mejbur bolýandygyny görkezýär.
Britaniýanyň mejlisiniň jemgyýetçilik palatasynyň agzalarynyň beýan eden hasabatynda aýdylşyna görä, hyjaply musulman zenanlaryň iş arzalaryna garalman, köplenç gapdala süýşürilýär.
Hasabatda, ylaýta-da hukuk we şoňa meňzeş hünärlerde kämilleşip, ýokary derejelere ýeten ýokary bilimli hünärmen zenanlaryň süýregsiz hem idegsiz galýandygyna üns çekilýär. Muňa sebäp hökmünde öňe sürülýän zat - olaryň "tabynlyga görin we gowşak" häsiýetleriniň bardygy diýilýär.
Jemgyýetçilik palatasynyň “Zenanlar we raýdaşlyk” komitetiniň geçiren barlaglarynyň hasabatynda, käbir zenanlaryň gowy işe girmek üçin hyjapdan ýüz öwürmäge mejbur bolýandygy mälim edilipdir.
Olardan durmuşa çykyp-çykmandygy...
Aýal-gyzlaryn başga bir bölegi bolsa özleriniň bikanun soraglara uçraýandyklaryny aýdypdyrlar. Olara äre çykyp-çykmandygy, çagalarynyň bolup-bolmandygy, çaga isläp-islemeýändigi barada dowamly sorapdyrlar. Hyjaply işgärlere möhüm wezipäniň mynasyp däldigi gönümel ýüzlerine aýdylypdyr. Olaryň uzak möhletli iş saparyna gitmegine maşgalasynyň "rugsat bermejegi" üçin şeýle edilýändigi düşündirilipdir.
Hasabatda, musulman jemagatyndaky işsizlige çözgüt tapylmagy üçin aýgytlaýjy çäreleriň durmuşa geçirilmegine çagyrylýar. Hasabatda şol bir wagtyň özünde musulmanlaryň arasyndaky işsizligiň (12,8%) umumy ilatyň arasyndaky işsizligiň derejesinden (5,4%) iki esse ýokarydygyna aýratyn üns çekilýär. Hasabatda, şeýle ýagdaýyň öňi alynmadyk ýagdaýynda, jemgyýetde adalatsyzlygyň ýokarlanjakdygy bellenilýär.
Jemgyýetçilik palatasy firmalary adamlary "atsyz" iş arzalary esasynda işe kabul etmäge çagyrýar. Çagyryşyň musulmanlar bilen bir hatarda beýleki azlyklara garşy "oňaýsyz tutumy" azaltmagy göz öňünde tutýandygy nygtalýar. Hasabatda, gerek bolan halatynda, kanuna degişli üýtgeşiklikleriň girizilmegi hem maslahat berilýär.
Geçen ýyl ABŞ-nyň prezidenti...
Geçen ýyl ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama öz çykyşlarynyň birinde "Tapawudy ýok, Johnnyny işe kabul etmek gepleşigine çagyrmak isleýändigini" aýdypdy. Agzalýan hasabatda hem onuň aýdan bu sözi ýatladylýar.
Jemgyýetçilik palatasynyň agzalýan komiteti, öz hasabatyny taýýarlan mahaly, bilermenler we hünärmenler bilen aýratynlykda maglumatlary ýygnapdyr. Lüton atly şäherde musulman ýaşlaryň bir topary bilen ýörite gürrüňdeşlik geçirilipdir we, ondan daşgaryn öz arasynda bolşy ýaly, umumy jemgyýetde kemsidilen we gysyşlara uçran zenanlary gözläp tapypdyr.
Barlagyň netijeleri, musulmanlara şeýle çemeleşilmeginiň gaty köp adamlary öz işleýän ýerindäki ýagdaýlaryň üstünden arz etmekden gaça durmaga iterýändigini aýan edipdir.
Käbir halatlarda bolsa musulman aýal-gyzlar, diňe gije wagty ýola çykmaga mejbur etmeýän işleri tapyp, şeýle edaralara ýüz tutmaga synanyşýarlar. Bu bolsa soňky döwürde musulman aýal-gyzlara garşy ýolda-yzda edilýän hüjümleriň artandygy sebäplidir.
"Bu ýurtda her kim..."
Hasabaty taýýarlaýan mejlisiň hususy komitetiniň başlygy Maria Miller: "Adamlaryň özleriniň musulman zenanlary ýekirmegine... ýekirmek diýip düşünmeýändigini görkezýän gaty ýerlikli deliller bar... Aýal-gyzlaryň bir bölegine beýlekilerden köp raýdaşlyk görkezip bilmersiňiz. Bu ýurtda hemmeler şol bir kanuna tabyndyr we musulman aýal-gyzlaram beýleki zenanlar ýaly islegine görä geýnip bilerler. Olar hut munuň üçin kemsitmä duçar edilmeli däldir" diýýär.
Komitetiň başlygy musulman zenanlaryň göz-görtele "institusional milletparazlyga" sezewar edilýändigini nygtaýar.
Duýduryş
Mejlisiň komiteti ýene bir ugurdan hem duýduryş berýär. Komitetiň pikrine görä, hökümetiň has owal mekdeplerde durmuşa geçiren "çäre görmek" strategiýasy musulmanlaryň ýekirilmegini hasam çuňlaşdyryp, jemgyýetde dartgynlylygy artdyrýar. Şol strategiýa görä, mugallymlar haçan-da [okuw jaýynda kimdir biriniň] bolup biläýjek radikallaşmak howpunyň alamatlaryny duýan mahaly, derrew ony habar bermäge borçly edildiler:
"Komitetiň pikrine görä, musulmanlaryň iş üpjünçiligine goldaw bermek bilen - ekstremizme garşy görülýän aýgytly çäreleriň arasynda tapawut bolmaly".
Ol şol bir wagtyň özünde barlagy geçiren toparyň ilkibaşda musulman toparlar bilen duşuşmakda gaty uly kynçylyk çekendigini belläpdir. "Olar biziň mejlisden gelendigimizi eşidende, biziň "Takyklama strategiýasy" bilen baglanyşyklydygymyzy çak edipdirler. Bizem olara soň özümiziň komitet hökmünde hökümet bilen hiç hili arabaglanşygymyzyň ýokdugyny gaty gowy aýyl-saýyl edip düşündirmeli bolduk" diýip, ol sözleriniň üstüni ýetirýär.


text:
Tomus aýlarynyň gelmegi bilen dürli ýurtlarda ýaşaýan türkmen migrantlar, studentler we olar bilen durmuş baglary bolan daşary ýurtlylar öz dogan-garyndaşlaryny, çagalaryny we tanyş-bilişlerini görmek üçin Türkmenistana baryp-gelýärler. Olaryň arasynda ençeme ýyldan soň Türkmenistana barýanlar hem bar.
Ýogsa-da, ençeme ýyldan soň Türkmenistana baranlaryň ünsüni çekýän zatlar näme? Olary geň galdyran, buýsandyran we göwnüni galdyran zatlar näme?
Azatlyk radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda golaýda Türkmenistana baryp-gaýdan türkmen migrantlaryň we daşary ýurtlylaryň owalky hem häzirki ýagdaýlary deňeşdirip berýän bahalaryna gönükdirýär.
Bu temada gepleşige gatnaşyp, öz başyndan geçirenlerini, tejribedir-belliklerini dünýä türkmenlerine ýetirmek isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylary arkaly aragatnaşyga geçsin. Teswirleriňizi bolsa aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz.


text:
Türkmenistanda 12-nji fewralda geçirilen prezident saýlawlaryndan soň täze hökümet düzmek işi tamamlanyp barýar.
Türkmen metbugatynda prezidentiň kanun goraýjy edaralara bellän ýolbaşçylary baradaky permany 28-nji fewralda çap edildi. Dokumentden belli bolşuna görä, güýç ulanyjy we kanun goraýjy organlaryň öňki ýolbaşçylary öz ornunda galypdyr
.
Türkmen mediasy bu wezipä bellenişigiň Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 53-nji maddasynyň 7-nji bölümi boýunça amala aşyrylandygyny, prezidentiň teklibi bilen Mejlisiň ylalaşýandygy barada karar kabul edilendigini habar berýär.
Berdimuhamedow wezipä bellenenleri gutlap, olara Watanyň we türkmen halkynyň öňündäki belent borjuny ýekeje sekund hem unutmazlygy, kanun goraýjy organlaryň işgärleriniň iň ýokary moral-ahlak prinsiplerine bap gelmelidigini, kabul eden kasamlaryna wepaly bolmalydygyny nygtady.
Adam hukuklary
Düýbi Wenada ýerleşýän Adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin kanuny goraýjy edaralaryň öňünde duran wezipelere ünsi çekip, Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
—Şol organlar kanun goraýjy organlar diýlip atlandyrylýar, olar türkmenistanlylaryň hukuklaryny, Konstitusiýany, kanunlary goramaly. Gynansagam, olar häkimiýeti graždanlardan, graždan jemgyýetinden goraýarlar.
Adam hukuklaryny goraýjynyň sözlerine görä, Türkmenistanyň kanun goraýjy organlarynyň, hususan-da, MHM-niň öňünde duran çözülmeli esasy meseleleriň biri diňe bir syýasy howpsuzlyk däl, sosial, ekologik problemalar:
Türkmenistanyň kanun goraýjy gurluşlarynyň öňünde duran çözülmeli meseleleriň ýene biri - syýasy tussaglaryň, wyždan ýesirleriniň işine ýaňadan seretmek hem olary azatlyga çykarmak.
—Sosial howpsuzlyk häzir iň wajyp meseleleriň biri. Uly möçberdäki işsizlik bilen bagly mesele çuňlaşdygyça, ahyrky netijede ol ýurtda partlama döredip biler. Postsowet giňişligindäki reňkli rewolýusiýalary, arap ýurtlaryndaky tolgunyyşyklary muňa mysal görkezmek bolar. Türkmenistanda ykdysady ýagdaýyň agyrdygy belli. Türkmenistanyň kanun goraýjy we güýç ulanyjy gurluşlarynyň öňünde duran çözülmeli meseleleriň ýene biri - syýasy tussaglaryň, wyždan ýesirleriniň işine ýaňadan seretmek hem olary azatlyga çykarmak. Ýöne ýörite gulluklar hökümet syýasaty bilen doly ylalaşmadyklary tussag etmek, yzarlamak bilen başagaý. Şol adamlaryň işine ýaňadan seredilmegini, olaryň azatlyga çykarylmagyny türkmen häkimiýetlerinden talap edip gelýäris. Gynansagam, türkmen häkimiýetleri biziň talaplarymyza-da, dünýä jemgyýetçiliginiň talaplaryna-da dymmak bilen jogap berýär.
Türkmenistanyn öz içindäki raýatlar nämelere garaşýar? Žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew şeýle diýdi: “Güýç ulanyjy edaranyň ýolbaşçysyndan halkyň umyt edýän zady – bagtyýarlyk zamanada adalat isleýär”.
Berdimuhamedow öňki wezipesine täzeden bellenen ýolbaşçylara üstünlik arzuw etdi.


text:
Orsýetiň Kosmos gullugynyň resmileri “Progres” üpjünçilik hemrasy Halkara kosmos stansiýasyna birkemsiz baryp gondy diýýärler.
Üsti adamsyz hemra ýekşenbe güni Gazagystandaky Baýkonur kosmodromyndan asmana göterilip, alty sagat çemesi soň menziline gowuşdy.
Halkara Kosmos stansiýasynyň agzalary onuň azyk, ýangyç, kislorod ýaly zatlardan ybarat bolan we ol ýerdäki alty adama niýetlenen ýüküni düşürmäge girişdiler.
Halkara Kosmos stansiýasynyň ekipaž agzalaryny orsýetli Pawel Winogradow, Fedor Ýurçihin, Ýewropa Kosmos gullugyndan Luka Parmitano, amerikanlar Kris Kassidi we Karen Niberg dagy düzýär.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Eýranyň nebit eksportyny nyşana alýan sanksiýalary dowam etdirmek boýunça öňe hereket ediljekdigini mälim etdi.
Bu baradaky beýanatda “nebite bolan häzirki islegler, käbir ýurtlaryň nebit öndürijiliginiň artmagy, nebit çig malynyň we nebit önümleriniň hususy rezerwleri hem-de elýeterli strategik nebit rezerwleri baradaky häzirki görkezijiler” göz öňünde tutulyp, şeýle karara gelnendigi aýdylýar.
Her 6 aýda netije çykarylar
Geçen ýylyň ahyrynda bu mesele barada Kongresiň kabul eden kanuny dokumentinde beýleki ýurtlaryň nebit eksportynyň möçberiniň hem-de bahasynyň Eýrandan nebit satyn alýan ýurtlara bu ýurtdan nebit almaklaryny görnetin çäklendirmäge mümkinçilik berjekdigi ýa bermejekdigi baradaky ýagdaýa 30-njy marta çenli baha bermeklik şert edilip goýulypdy.
Kongresiň kabul eden kanunçylygynda ýagdaýa şeýle baha berişligi mundan beýläk her 6 aýdan bir gezek geçirmeklik-de şert edilip goýulýar.
"Eýranyň umumy söwda girdejileriniň 70%-e golaýy nebit söwdasyndan gelýän girdejiler diýlip hasaplanylýar".
Ýöne anna güni ABŞ-nyň prezident administrasiýasy Eýranyň nebit eksportyna garşy mundan beýläkki giriziljek çäklendirmeleriň onsuz hem bahasy ýokarlanan nebitiň halkara bazaryndaky bahasyna nähili täsir ýetirjekdigi baradaky mesele barada anyk bir garaýşy öňe sürmedi.
Ak Tam diňe nebite bolan halkara islegiň artmagynyň nebitiň bahasyna täsir edýändigini bellemek bilen çäklendi.
Tomusda güýje girer
ABŞ-nyň ştatlarynyň ýolbaşçylaryna, Gazna we Energiýa ministrliklerine ýollan memorandumynda prezident Barak Obama Eýrandan satyn alynýan nebitiň möçberiniň kemeldilmegi bilen bagly ýagdaýa nebit bazarynyň uýgunlaşyşyna özüniň ýakyndan gözegçilik etmegini dowam etdirjekdigini nygtapdyr.
Eýranyň nebit eksportyna garşy Birleşen Ştatlaryň göz öňünde tutýan täze sanksiýalary iýun aýynyň ahyrynda güýje girer.
Ýewropa Bileleşiginiň Eýranyň nebitine girizen embargosy bolsa iýul aýyndan başlap güýje girýär.
Eýranyň umumy söwda girdejileriniň 70%-e golaýy nebit söwdasyndan gelýän girdejiler diýlip hasaplanylýar.


text:
Şenbe güni gije dünýäniň dürli ýurtlarynyň esasy şäherlerinde käbir meşhur diňleriň we binalaryň elektrik yşyklaryny bir sagatlyk öçürmek boýunça ýörite çäreler geçirilýär.
“Ýer sagady” diýlip atlandyrylýan bu çäre, Ýer planetasynda elektrik energiýasyny we tebigy resurslary tygşytlamaga bolan zerurlyga ünsi çekmekligi maksat edinýär.
Ýyllyk geçirilýän bu kampaniýanyň çäklerinde Orsýetde ilkinji gezek Kremliň yşyklary hem öçüriler.
Kremliň dolandyryş edarasynyň metbugat wekili Wiktor Kherkowyň “Itar-Tass” habar agentligine beren maglumatyna görä, Kremliň diwaryndaky elektrik çyralary hem öçürmek planlaşdyrylýar.
Şeýle-de “ýer sagady” mynasybetli Londonyň Bukingem köşgünde we Parlament binasynda, şeýle-de Parižyň Ýeliseý meýdançasynda, Eýfel küresinde, Notre Dame katedralynda dagy çyralar öçüriler.
Nýu-Ýorkdaky “Empire State Building” binasy, Hytaýyň “Beýik Diwary”, Sidneýiň Opera öýi hem belli bir wagt içinde tümlükde bolar.
Guramaçylar dünýä boýunça, ýerli wagt bilen sagat 20:30-da, ýüzlerçe million adamyň-da öz elektrik yşyklaryny 60 minut öçürjekdigine garaşýarlar.
Belli-belli jemgyýetçilik we medeni binalarda agşam bir sagatlap elektrik yşygyny öçürmek çäresi ilkinji gezek 2007-nji ýylda Awstraliýanyň Sidneý şäherinde başlanyp, oňa “Ýer sagady” diýlip at berlipdi.
Geçen ýyl bu çärä 150-den gowrak döwlet we 2 milliarda golaý adam gatnaşypdy.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna saparyna synçylar öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ölüminden soň Günbatar ýurtlaryna tarap täzeden açylýan Türkmenistanyň ýene bir oňyn ädimi hökmünde garaýarlar. Şol bir wagtyň özünde, halkara jemgyýetçiligi adam hukuklary we demokratiýa babatda Türkmenistanyň anyk we pozitiw öňe gidişlikler etmegine garaşýar.
Synçylaryň käbiriniň pikirine görä, türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň täze döwri Türkmenistanda adam hukuklarynyň berjaý edilmegine hökman gowy täsir ýetirer. Sebäbi Barak Obamanyň baştutanlygyndaky Birleşen Ştatlaryň täze adminstrasiýasy adam hukuklaryna aýratyn üns berýär.
Aşgabadyň adam hukuklaryna garaýşy özgerermi?
Türkiýäniň Gazy uniwersitetiniň halkara gatnaşyklary bölüminiň professory Mehmet Seýfuddin Erolyň pikirine görä, Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna saparyna ozaly adam hukuklary we demokratlaşma babatda däl-de, eýsem ABŞ-nyň Merkezi Aziýadaky täze strategiýasy, sebitdäki ýurtlaryň bolsa öz gezeginde Orsyýetiň täsirine garşy deňagramlylyk agtarmagy nukdaý nazaryndan garalyp bilner. “Amerikanyň Birleşen Ştatlary ozal bu sebitde Ýewropa Birleşigi bilen bilelikde hereket edip bir topar şerti öňde goýýardy. Ol şertler adam hukuklary, demokratlaşma, metbugat azatlygy we başgalardy”.
Türk professory Mehmet Seýfetdin Erolyň pikirine görä, Amerikanyn Birleşen Ştatlarynyň bu şertleri Merkezi Aziýada oňyn netije bermedi we sebitdäki ýurtlaryň Orsyýete ýakyn durmagyna getirdi. Häzirki pursatda Merkezi Aziýa sebitinde ABŞ mundan öňki goýberen ýalňyşlaryny gaýtalamak islemeýär we bu sebitiň döwletlerini özüne ýakynlaşdyrmak üçin has professional we pragmatiki ädimleri ätmäge taýýarlanýar diýip, Erol aýdýar.
Türk professorynyň pikirine görä, Türkmenistan bilen Orsyýetiň arasynda energiýa üstünde dörän krizis ABŞ üçin elden bermesiz bir pursat bolup durýar. Şeýle-de ol bu pursaty ABŞ babatda-da, daşary syýasatda deňagramlylyk gözleýän Türkmenistan üçin-de gutulgysyz netije hasaplaýar.
Ýaş hem sowatly liderler
Syýasy ýanamalar sebäpli Şwesiýada mejbury bosgunlykda ýaşaýan Aýgül Täjiewa hünäri boýunça wraç we Saparmyrat Nyýazow döwründe türkmen parlamentiniň deputaty boldy. Ol Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň ABŞ-a saparyna Aşgabadyň adam hukuklary we demokratlaşma babatda özgermegine oňyn täsir ýetirjek waka hökmünde garaýar.
Aýgül Täjiýewanyň pikirine görä, Raşid Meredow Saparmyrat Nyýazow bilen deňeşdrilende ýaş we sowatly adam. Ikinji tarapdan, ol öňki prezident döwründe bolan hukuk bozulmalaryny, kadr zaýaçylygyny gowy bilýär we indi ol beýle zatlaryň gaýtalanmagyny islemez.
Şeýle-de Täjiýewa prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem ýaş we sowatly adamdygyny aýdyp Türkmenistanyň ABŞ bilen ýakynlaşmakdan hökman gowulyk gazanjakdygyna, bu ýagdaýyň ýurtdaky adam hukuklaryna we demokratlaşma oňyn täsir etjekdigine ynanýar. “Sebäbi Berdimuhamedow hem ýaş adam. Olam öňe gidişlik isleýändir. Näçe biz ümsüm oturaly, biz hiç zat etmäli diýse-de onuň ýüregi ony etmez. Sebäbi ýaş, progressiw adamlar öňe gitmeli. Näçe men etmäýin diýse-de oturyp bilmez” diýip Täjiýewa aýdýar.
Moskwa duýduryş
Bu saparyň Aşgabat bilen Moskwanyň arasynda bolan gaz oňuşmazlyklarynyň yz ýanyna gabat gelmegi hem dürli pikirleri öňe sürmäge itergi berýär.
Türkiýäniň Gazy uniwersitetiniň professory Mehmet Seýfetdin Erolyň pikirine görä, ýokary derejeli türkmen resmisiniň ABŞ-a sapary mahalynda iki ýurduň arasynda ozaldan ýola goýlan gatnaşyklar has giňeldiler we bu Aşgabadyň Waşingtonuň üstünden Moskwa bir duýduryşy bolar. Mundan beýläk Moskwa Aşgabat baradaky ädimlerini şu duýduryşy hasaba alyp ätmeli bolar diýip, türk professory Mehmet Seýfetdin Erol belleýär.


text:
24-nji iýunda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Hindistanyň we Pakistanyň 2017-nji ýylda Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna (ŞHG) goşulmak ähtimallygyny uzaltdy.
Putin özbek paýtagty Daşkentde Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sammitinde çykyş edip, Nýu-Deli we Yslamabat gurama “agza ýurtlaryň statusyna eýe bolmak üçin borçnamalaryň ählisini ýerine ýetirmeli” diýdi.
Şol bir wagtyň özünde, Russiýanyň prezidenti guramanyň 2017-nji ýylda Gazagystanda geçiriljek sammitinde bu iki ýurduň hem topara doly agza bolmaga tarap ugrukmagyny umyt edýändigini belledi.
Öz çykyşynyň dowamynda Putin Eýranyň bu gurama agza bolmagyna bökdençlik bolýan zadyň ýokdugyny hem aýtdy.
Ol “Eýran ýadro problemasyny çözenden we Birleşen Milletler Guramasynyň sanksiýalary ýatyrylandan soň”, Tähran gurama agza bolup biler diýdi.
ŞHG-nyň liderleri regional howpsuzlyk we Owganystandaky häzirki ýagdaýlary öz içine alýan meseleler barada maslahat etmek üçin 23-nji iýundan bäri Daşkentde duşuşýarlar.


text:
Aşgabat, 07.03.2015. “Türkmenportal”.
2015-nji ýylyň 3-njy marty aralygynda Birleşen Milletler Guramasynyň Nýu-Ýorkda ýerleşýän ştab-kwartirasynda BMG-niň Statistika boýunça iş topary özüniň 46-njy maslahatyny geçirdi. Bu barada www.turkmenistanun.org saýtynyň habarynda aýdylýar.
Maslahatyň işine Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy A. Mämmedowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti hem gatnaşdy.
Türkmenistanyň wekiliýeti maslahatyň gün tertibiniň birnäçe meseleleri boýunça çykyş etdi.
Maslahatyň barşynda ara alnyp maslahatlaşmaga we degişli kararlaryň kabul edilmegine gönükdirilen öňegidişligiň has giň möçberli görkezijilerini işläp düzmegiň giň maksatnamasy, ekologiýa-ykdysady düzümiň hasaby, halkara söwdasynyň we ykdysady globallaşmagyň statistikasy, ösüş bähbitleri üçin habar beriş-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň ulanylyşy ýaly meseleler hödürlendi.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçylygy her ýyl geçirilýän bu maslahatyň işine 2010-njy ýyldan bäri gatnaşyp gelýär.


text:
Pakistanyň resmileri ýurduň Demirgazyk Waziristan tire-taýpalar regionynda pilotsyz uçaryň amala aşyran raketa hüjüminde azyndan dört söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran Pakistanyň ýokary derejeli howpsuzlyk resmisiniň berýän maglumatyna görä, 19-njy ýanwarda Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçary söweşijileriň Şahi Hel sebitindäki birikmesine iki raketany uçurypdyr.
Bu raketa hüjümlerinde kimleriň nyşana alnandygy barada takyk maglumat berilmeýär we resmiler hüjümlerde dörtden köp adamyň ölen bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Pakistanyň Demirgazyk Waziristan we ýarym awtonom beýleki regionlary “Al-Kaýda” we “Talyban” söweşijileriniň buky ýerine öwrülendir.
Pakistanyň harbylary geçen ýylyň iýun aýynda Demirgazyk Waziristan sebitinde operasiýalar başlany bäri 1 800-den gowrak söweşijiniň öldürilendigini öňe sürýärler.


text:
"Adam nähili suw içse, onuň şolar ýalam saglygy bolýar. Eger-de adam gereginden artyk minerallaşan suwy içse, onda adamyň böwreginde daş döreýär, onuň bagry zaýalanýar" diýip, Türkmenistanda agyz suwy we saglyk baradaky söhbete gatnaşan synçylar aýdýarlar.
Ýazyjy Akmuhammet Welsaparyň pikirine görä, suwuň minerallaşmagy hem zäherlenmegi ýurtda ýokanç keselleriň möwjemegine getirýär. Ol Türkmenistanda şol zatlary söwet döwründe görendigini we bu ýagdaýyň häzirki wagtda-da dowam edýändigini öňe sürýär.
Türkmenistanda agyz suwy hem saglyk barada ýerli synçylar, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, Türkiýede ýaşaýan türkmen biznesmeni Akmuhammet Baýhanow, Pragada ýaşaýan türkmen ýazyjysy Hudaýberdi Hallyýew dagynyň gatnaşmagynda gurnalan söhbetdeşligi diňläp, öz pikirleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.
We are sorry, but this feature is currently not available


text:
Azerbaýjanly Togrul mundan ýedi ýyl owal hiç ýerde işlänokdy. Wagtyny iýgi-içgi bilen geçirip, ene-atasynyň hasabyna ýaşar ýörerdi. Ol öýlerine golaýrakda goňşuçylykda ýaşaýan Nataliýa atly bir rus gyzy bilen gezýär ekeni. Günlerde bir gün Nataliýanyň alty aý göwrelidigi mälim bolýar.
Emma Togrul oňa öýlenmäge razy bolmaýar. Ýöne ol birnäçe ýyl geçensoň, yslam dini bilen gyzyklanmaga başlanda, günä iş edendigine düşünýär. Soň gyzyň musulmanlygy kabul etmegi bilen, oňa öýlenýär.
Beýleki bir Azerbaýjanly ýetginjek, Abbas Zahidi bolsa rumyniýaly, prowaslaw dinine uýýan adaglysy Sorinanyň yslam dinini kabul etmegini islemändir. Iki ýyl bilelikde ýaşaşanlaryndan soň gatnaşyklary ýagşy urugypdyr. Özara pikir alşyklarda dini meselelere degmän, başga ugurlarda özara jedelleşipdirler.
Ýöne bir gezek Abbas buthana jaňynyň sesiniň özüne ýaramaýandygyny aýdan-da, söýgülileriň sözi azaşypdyr. Emma Abbas bu ýagdaýa ünsem berjek bolup durmandyr.
"Dini garaýyşlaryň dawalar bilen baglanyşygy ýokdur. Onda-da iki azerbaýjanly iki musulmanyň arasynda hem tapawutly garaýyşlar döräp bilýär. Eger tapawutly pikirler ýok bolsa, onda ol özara gürrüňde ýalan bardyr ýa-da ol adamlar birek-birege geleňsiz garaýandyrlar" diýip Abbas Zahidi gürrüň berýär.
Azerbaýjanly afrikaly bilenem maşgala gurup biler
Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugynyň "Internýus Azerbaýjan" guramasy bilen bilelikde taýýarlaýan "Yslam we demokratiýa" goýberilişinde bu hepde yslamyň tapawutly dinleriň arasyndaky nikalara çemeleşişi hakda söz açyldy.
Programma gatnaşyjylardan biri, "Ruhy arassaçylyga çakylyk" atly jemgyýetçilik birleşiginiň başlygy Elşan Mustafaogly bolsa, tapawutly dünýägaraýşa, mentaliletlere eýe, dürli milletlerden bolan adamlaryň maşgala gurmagy arzuw edilýän ýagdaý däl.
"Eger öýlenen adamlaryň dünýägaraýyşlary, mentalitetleri, ýaşaýyş kadalary tapawutlanýan bolsa, onda olaryň ýaşaşmagy diňe bir dini taýdan däl, eýsem psihologiýa taýdan hem kynçylyk döredýän meseledir. Eger iki adam şol bir medeni we ruhy gymmatlyklara eýe bolsa, ynanjam bir bolsa, onda millet tapawutlylygynyň ähmiýeti ýokdur. Şeýle nukdaý-nazardan bir azerbaýjanly afrikaly bilen hem maşgala gurup biler." diýip Mustafaogly öz pikirini beýan etdi.
Musulman zenan dini başga bilen maşgala gurup bilmez
E. Mustafaoglynyň aýtmagyna görä, diňe bir yslamda däl, eýsem beýleki dinlerde hem başga dine uýýanlar bilen nika oňaýly garalmaýar. Meselem, haçparazlyk (hiristian) dininde maşgala agzalarynyň şol bir dine we hatda şol bir mezhebe eýe bolmagy talap edilýär. Ýagny, katolikleriň prawoslawlar bilen öýlenmegi gadagandyr.
"Yslamda bolsa erkek adamlara hak dine ynanýanlar bilen maşgala gurmaga rugsat berilýär. Ýagny, hiristianlar we ýewreýler bilen maşgala gurmaga rugsat berilýär. Emma zenanlar üçin şeýle rugsat ýok. Çünki harby ýagdaýlarda maşgalada erkek adamyň sözi ýöremeli bolýar. Ygtykat meselesinde erkek adam öz aýalyna täsir etmek güýjüne eýedir. Şonuň üçinem yslam erkek adamlaryň hak dine uýýan zenanlar bilen nikalaşmagyna mümkinçilik döredýär. Çünki yslamdan daşlaşmaz ýaly aýalyň täsiri erkek adamy asgynlatmaly däl."
Adamsy oraza tutýar, aýaly bolsa serhoşlyk edýär
Maşgalada pikir plýuralizmine adaty ýagdaý hökmünde garaýan E. Mustafaoglynyň aýtmagyna görä, dini garaýyşlaryň parhlylygy problema döredip biler.
Meselem, musulman erkek adam hiristian zenan bilen öýlenen mahaly olaryň ýaşaýyş kadalarynda örän möhüm meseleler döräp biler: "Musulman erkek adam oraza aýynda agyz bekläp, oraza tutar. Alkagolly içgileri içmez, doňzuň etini iýmez we ş.m. Emme welin, bir görseň onuň aýaly serhoş bolup, yranyp, ýöräp bilmän, diwara söýenip, zordan gymyldap barýandyr... Bu maşgala diýilýän mukaddes ojaga gelişmeýän ýagdaýdyr. Soň maşgalada düşünişmezlikler ýüze çykmaz ýaly, şeýle ýagdaýlar öňünden göz öňünde tutulmalydyr."
Tapawutly dindäkileriň nikasyndan çaga hem zyýan çekýär
Elşan Mustafaoglynyň nygtamagyna görä, tapawutly dinlere uýulýan maşgalada çaga edep-terbiýe bermekde hem problema döreýär. Ene-atasyndan biri çagany anna güni juma namazyna äkitmek islese, beýlekisi hem ýekşenbe güni buthana äkitmek isleýär.
"Maşgalanyň ruhy bütewüligi bozulýar. Şeýle tapawutlylyklar, dini ugurdaky jedelleşikler çaganyň psihologiýasyna diýseň ýaramaz täsir edýär. Öz ene-atasyny söýýän bir çaga nädip olaryň birini iňkär edip biler? Şonuň üçinem maşgala gurlan mahaly biriniň beýlekisine dinini üýtgetmegi üçin gysyş etmeli däldigi çürt-kesik bolmalydyr."
Yslam alymynyň bellemegine görä, zenanlaryň nikalaşmagy babatdaky gadaganlyk beýleki dinlerde hem bar. Elşan Mustafaoglynyň garaýşyndan ugur alnanda, Azerbaýjanda erkek adamlaryň sanynyň az bolmagy, şeýle-de ýigitleriň başga ýurtlara gazanç etmäge gidýändigi sebäpli azerbaýjanly gyzlaryň töwerekdäki musulman döwletlerden mynasyp adamlar bilen durmuş gurmagyna adaty ýagdaý hökmünde garamak bolar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda Bekmyrat Şamyradowy Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministri, Türkmenistanyň pensiýalar gaznasynyň müdiriýetiniň başlygy wezipelerinden boşatdy diýip, TDH habar berýär.
Şamyradowyň bu wezipelerden «işde goýberen kemçilikleri üçin» boşadylandygy aýdylýar.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow anna güni Saparmyrat Orazmyradowy, başga işe geçýänligi üçin, Türkmenistanyň senagat ministri wezipesinden, Muhammetnur Halylowy Türkmenistanyň nebit-gaz senagaty we mineral serişdeleri ministri wezipesinden boşatdy.
Muhammet Joraýew bolsa, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin diýlip, Lebap welaýatynyň häkimi wezipesinden boşadyldy.
Biraz öň türkmen lideri etrap häkimleriniň ondan gowragyny işden boşadypdy.


text:
Her minudyň dowamynda erkek bedeninde 50 000 sany spermatozoid (erkeklik jyns öýjükleri) işlenilip çykarylsa, bir sagadyň dowamynda onuň ýumurtgajygy 3 mln, bir günüň dowamynda bolsa 72 mln. çykarmaga ukyply bolup durýandyr. Bu gyzykly we "öndürijilikli" hadysa jinsy kämillik döwründen başlanyp, ömrüň soňuna çenli dowam edýändir.
Erkeklik döli çylşyrymly düzümli bolup, öz içinde limon turşulygy, fruktozany, kaliý we möhüm element bolan sink hem-de ýene 30-dan hem köp dürli düzümli maddalary saklaýan biologiki suwuklyk bolup durýandyr. Şeýle-de dölüň düzüminde kükürt, mis, magniý, kalsiý, C hem-de B12 ýaly elementler saklanýandyr. Dölüň şeýle peýdaly häsiýetleri ony kosmetologiýa serişdelerini öndürmekde tapylgasyz çig mala öwürip, kosmetiki serişdeleriň peýdalylygyny ýokarlandyrýandyr. Ýöne bu maksatlar üçin öküziň döli ulanylýandyr.
"DOGULÝAN" ÝERLERI
Spermatozoid öýjükleri ýumurtgajyklarda öndurilip, soň onuň goşundysyna geçirilýändir. Täze "doglan" jynsy öýjükler entek ýetik kämilleşmedik we okgunly hereket bilen ýumurtga öýjügini tohumlandyrmaga ukyply bolmaýar. Goşundylaryň diwarlary suwuklyk bölüp çykaryp, şonuň täsiri bilen öýjükler hereketjeňlik we çalasynlyk häsiýetlere eýe bolýandyrlar. Ýöne entek hem olar doly kämilleşmedikdir. Doly kämilleşme derejesine ýetip, tohumlandyrma häsiýetlerine eýe bolmak üçin spermatozoidler ýumurtgajyklarda 72 gün, onuň goşundylarynda bolsa 12 gün "bişişmeli" bolýandyr. Diňe şondan soň ol tohum haltajygyna we erkeklik jyns mäzine tarap öz "syýahatyny" dowam etmäge ukyply bolup biler.
Doly emele gelen spermatozoid kellejikden, inçe boýunjykdan we guýrujykdan (žgutik) ybarat bolup, onuň kellejigi tohum häsiýetlerini geljekki nesillere geçirmäge ukyply genlerden ybarat 23 sany hromosomany saklaýandyrlar. Spermatozoidiň guýrujagy ýylan şekilli, öňe bolan hereketleri amala aşyrýandyr.1 sm. aralygy geçmek üçin spermatozoidiň guýrujagynyň aşaky bölegi 800 gezek iki tarapa hereketlenmelidir.
Biziň köpümiz erkeklik döli diýlende diňe jyns öýjügi bolan spermatosoidleri göz öňüne getirýäris. Hakykatdan bolsa, döl jyns öýjüklerinden, tohum haltajygyň we erkeklik jyns mäziniň işläp çykarýan suwuklygyndan ybarat, çylşyrymly biologiki serişde bolup durýandyr.
Spermatozoidler öz "täzeligini" bir aýa golaý wagt saklap, ondan soň könelişen we ölen jyns öýjükler dargap gidýändirler, olaryň düzümindäki ýokumly maddalar bolsa ýumurtgajyklar tarapyndan siňdirilýändir.
"OGLAN" HEM-DE "GYZ" ÖÝJÜKLER
Spermatozoidleriň iki görnüşi tapawutlandyrylýandyr: olaryň biri X-hromosomany, beýlekisi bolsa Y-hromosomany saklaýandyr. Ýumurtgajygyň Y-hromosoma bilen birleşmegi oglanjygyň, X-hromosoma bilen goşulyşmagy bolsa gyzjagazyň dünýä inmegine getirýändir.
Izrail alymlarynyň bellemegine görä, tohumlanma wagty doguljak çaganyň jynsyny kesgitläp bolýandyr. Y-hromosomaly spermatozoidler has çalasyn, ýöne gysga wagt ýaşaýan hasaplanylýar. Şonuň üçin hem, aýallyk öýjükleri ýaňy emele gelip, ýumurtgalyklardan çykan wagty tohumlanma bolup geçse, olar X-hromosomaly spermatozoidlere garanyňda has okgunly hereket edýändirler we oglanjygyň dogma ähtimallygy ýokarlanýandyr. Tersine, tohumlanma aýallyk öýjükleriniň emele gelýän wagtyndan bir gün öň bolup geçse, has uzak ýaşaýan X-spermatozoid bilen tohumlanma mümkinçiligi ýokarlanýandyr. Şeýlelikde, gyzjagazyň dogulma ähtimallygy döreýändir.
GOWLARYŇ GOWSY
Aýal jyns öýjügi bolan ýumurtgajyklara ýetilýänçä, spermatozoidleriň diňe 200 sanagynyň diri galýandygyny barlaglar äşgär edýär. Erkeklik jyns öýjükleriniň köpüsi birinji päsgelçilik bolan ýatgynyň boýunjygyndan geçip bilmedik bolsalar, ençemesi ýatgynyň içinden ýatgynyň turbalaryna çenli aralykda ölýärler. Spermatozoidler aýal jyns agzalarynda 2-7 gün ýaşamaga ukyplydyrlar. Edil şonuň ýaly wagt hem aýal öýjügini tohumlandyrmaga gerek bolup durýandyr. "Hil mukdardan wajyp" diýen düşünje spermatozoidlere hem degişli edilse bolýar. Gurluşy taýdan kämil, fiziologiki päsgelçilikleri geçip bilýän, eserdeň erkeklik öýjükleri aýal öýjügine "duşup", ony tohumlandyrmaga ukyply bolup durýandyr. Çakganlyk meselesi esasy bolup durýar. Çünki spermatozoidler diňe öňe hereket etmelidir. Olaryň ortaça tizligi bolsa 1 minutda 3 mm. aralyga deň bolup durýandyr. Tohumlanma ýatgynyň turbasynyň giň bölüminde bolup geçmelidir we hut şu ýere spermatozoidleriň iň eserdeňleri ýygnanýp, aýal öýjügine garaşýandyrlar. Eger aýallyk jyns öýjügi ýumurtgalyklardan çykan bolsa, onda oňa eýe bolma ugrunda spermatozoidler göreşi başlaýandyrlar. Öňe bolan hereketler we aýal öýjüginiň daşky gatlagyny eretmäge ýardam berjek himiki maddany bölüp çykaryp, spermatozoidler "hüjüme geçýändirler". Spermatozoidleriň tagallalary bilen daşky gatlakda yş açylansoň, erkeklik öýjükleriň birnäçesi aýal jyns öýjüginiň içine girýändirler. Indi iň soňky esasy böwet – aýal jyns öýjüginiň ýadrosyny gurşap alýan ýuka örtügi geçme galýandyr. Diňe bir spermatozoid ony geçmäge ukyplydyr. Megerem, şol hem gowlaryň gowusydyr. Spermatozoidiň ýadrosy aýal jyns öýjügiň ýadrosy bilen birleşip, hromosom jübütleriň birleşmesini emele getirýändir. Hut şol ýagdaý hem geljekki şahsyýetiň häsiýetlerini kesgitläp, Tebigatyň bize äşgär edýän syrlarynyň esasy bolup durýandyr.
ÖNELGESIZLIK KYNÇYLYKLARY
Önelgesizlik – kadaly jynsy gatnaşyklary saklaýan we göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri ulanmaýan, çaga dogurmaga ukyply ýaşly jübütlerde 12 aýyň dowamynda göwreliligiň bolup bilmezlik ýagdaýydyr.
Jübütleriň önelgesizliginde aýal we erkek önelgesizligiň paýy deň derejede 40%-i düzýän bolsa, 15% ýagdaýlarda sebäbi jübütleriň ikisine hem degişli edilýär, 5-10% ýagdaýlarda bolsa önelgesizligiň sebäbini anyklama başartmaýar.
Göwrelilige getirip biljek sagdyn dölde spermatozoidleriň umumy sany 20 mln. az bolmaly däldir, olaryň 50%-den gowragy hereketjeň bolmalydyr, 75%-den gowragy diri bolmalydyr, 30%-den gowragy kadaly gurluşly bolup, spermatozoidleriň ýelmeşmegi syn edilmeli däldir. Dölüň umumy mukdary 2 ml. az bolmaly däldir (deňeşdirme üçin – öküzde bir gezekde çykýan dölüň mukdary 250 ml, kit balygynda 3 litre deňdir).
Lukmançylyk edebiýatynyň bellemegine görä, jyns agzalaryň ýokançlygy, warikosele, endokrin bozulmalar, ýumurtgajyklaryň şikeslenmegi, käbir beden keselleri erkeklik önelgesizligiň esasy sebäpleri bolup durýandyr.
ERKEK ADAMLARYŇ ÝATDA SAKLAMALY MAGLUMATLARY
Ýaşaýyş düzgünleriň ýaramaz täsirleri, derman serişdeleri, käbir hünär aýratynlyklary dölüň, şeýle-de spermatozoidleriň işlenilip çykarylmagyna, olaryň tohumlandyrma häsiýetine täsir edip, erkek adamynyň ata bolma bagtyna ýetmegini gijikdirip biler.
Dölüň hilini gowulandyrmak üçin aşakdaky maslahatlary ýatda saklama peýdaly bolar:
► Iýmitiňize witamin C, B12, foliý turşylygyny, sinki, omega-3 ýagy saklaýan ömümleri goşuň. Olar spermatozoidleriň hilini we işjeňligini gowulandyrmaga kömek edýär;
► Göwreliligi meýilleşdirmezden 2-3 aý öň alkogol içgileri kabul etmeden we çilim çekmeden saklanyň;
► Dar, gysýan içki eşikleri geýmäň;
► Ýumurtgajyklaryň gyzmagyna getirýän çärelerden (meselem, gyzgyn suwa düşme) gaça duruň;
► Sport bilen meşgullanýan bolsaňyz, anabolik gormon serişdeleri kabul etmeden saklanyň;
► Jalbarlaryňyzyň öňki jübülerinde ykjam telefonlary götermejek boluň. Noutbuklary dyzyňyzyň üstünde goýup işlemeden saklanyň;
► Hünäriňiziň aýratynlyklaryna üns beriň. Meselem, himiýa önümçiliginde işeýän adamlaryň, gurluşykda reňkler, laklar bilen iş salyşýanlaryň, narkotiki serişdeler bilen işleýän anesteziologlaryň, diş lukmanlarynyň hünär bilen bagly ýaramaz täsirlere gabat gelme ähtimallygy ýokarlanýandyr.
Spermatozoidleriň işjeňligi güýzüne we gyşyna ýokarlanýandyr, çünki şol möwsümde döl jyns öýjükleriniň ýokary mukdaryny saklaýandyr. Lukmanlar oktýabr-fewral aýlar aralygyny çaga meýilleşdirilmegi üçin iň amatly wagt hasaplaýarlar. Ondan başga hem, şu aýlar oglanjyklaryň dogma mümkinçiligi ýokarlanýandyr. Sebäbi oglanjyklaryň dogulmagy üçin jogapkär Y-hromosoma tomsuň yssysyna örän düýgur bolup, tomus aýlary uzak ýaşamaga ukypsyz bolýandyr.
SPERMATOZOIDLER BARADA TOSLAMALAR
"Mende spermatozoidler gutaryp biler" – bu ýalňyş we ylym tarapyndan tassyklanmadyk toslama köplenç masturbasiýa bilen meşgullanýan ýaş oglanlar ynanýan hem bolsa, uly, kämil erkek adamlary hem bu toslama az alada goýanok. Erkeklik öýkükleriniň bütün ömrüň dowamynda emele gelýändigini bilseler hem, şeýle sorag erkek adamlar tarapyndan köp berilýär. Barlaglaryň görkezişi ýaly, jynsy gatnaşyklardan saklanma hem spermatozoidleriň görnüşine, mukdaryna, hereketjeňligine täsirini ýetirmeýär.
"Garrylyk döwri spermatozoidler emele gelmeýär" – barlaglaryň görkezişi ýaly, 70 ýaşda spermatozoidleriň emele gelmegi azalýar. Geçirilen derňewler 80-90 ýaş aralygyndaky garry adamlaryň 46-48%-niň dölünde erkeklik öýjükleriniň saklanýandygyny görkezdi. Häzirki wagtda alymlar ýaş adamlaryňka garanyňda, gartaşan adamlaryň dölüniň has gowşak we gurluşy boýunça üýtgän spermatozoidleri saklaýandygyny we olaryň doga kemisli çagany dünýä indirip biljekdigini belleýärler. Ýöne garry adamlaryň bu ýaşlarda ata bolmaga ymtylmaýandygy sebäpli, howplulyk derejesini kesgitleme mümkin däldir.
Teswirlemeler
Size ýene bir soragym bar. Erkeklik tohymyny ýagny spermany ösdirmek ùçin her hili tabletgalar ukollar tokly usulda alynýan ähli görnüsli emler bilen bejergi alyp gördim hemmesem andralok lukmannynyñ maslahaty bilen aldym emma birisem netije bermedi tohumluluk netijesi ösmedi oña näme sebäp bolup biler. Tohumlugyñ pesligi sebäpli önelgesizlik ýüze çykyp dur. Masgalam bilen durmus guranmyza 4 ýyl bolyp geçdi önelgesizlikden gynanýarys .
Lukman sizden haýys bize bir maslahat berseñiz sizden hosal bolardyk.!!!
Kömegiñiz üçin öñindem sagboluñ..!!!!!!!!!!!!!!
Toy gijesi gyz bilen bolanda dine gyzlyk perdesi alynyar sondan son nace gezek yatym turumdan son gyz gowrellik halynda bolup biler ?
Yada oglan nace gezek dokse gyz gowreli bolup biler?
Jynsy ukyby we hyjuwy döretmekde peýdaly önümler barada doly maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Söýgi hyjuwyny oýandyrýan önümler:afrodiziaklar" atly makala bilen tanyşmaklygy maslahat berýärin.Bu makalada sizi gyzyklandyrýan önümleriň toplumy barada gyzykly maglumat bardyr.
Sag ýumurtgajygyň kriptorhizminiň bejergisi we çep ýumutgajygyň işjeňlik ýagdaýyny kesgitlemek babatda (USB-gy, dölüň barlagy) androlog lukmanyna ýüz tutmak netijeli bolar.Bir sag ýumurtgajygyň kadaly işjeňligi hem önelgeliligi üpjün edip biler.
Kriptorhizm, adaty anatomiki ýerinde ýerleşmedik ýumurtgajygyň işjeňliginiň peselmegine,şeýle-de önelgesizlige getirip biler.Adamyň ýaşyna, kriptorhizmiň görnüşine, ýumurtgajyklaryň ýagdaýyna görä dürli bejergi (gormon serişdeleri ýa-da hirurgiki usullar)çäreleri geçirilip bilner.Kriptorhizm näçe ir anyklanylyp bejerilse, şonçada peýdaly netijeleri gazanma mümkinçiligi artýandyr.Bu kesel barada doly maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Kriptorhizm" diýen makalany okamagyňyzy maslahat berýärin.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Penşenbe güni Ukrainanyň Konstitusion sudy Wiktor Ýuşenkonyň ýurdy dolandyran ýyllarynda prezidentiň ygtyýarlyklaryny kemeltmek boýunça kabul edilen kararlara täzeden garap başlady.
2004-nji ýylda Ukrainanyň parlamenti prezidentiň belli bir ygtyýarlyklaryny parlamente geçirmek boýunça käbir konstitusion reformalary durmuşa geçiripdi.
Ukrainanyň Konstitusion sudy indi prezidentiň şol parlamente berlen ygtyýarlyklaryny gaýtadan yzyna almak meselesine garar.
Sud bu meselä Ukrainanyň häzirki prezidenti Wiktor Ýanukowiçe tarapdar syýasatçylar tarapyndan edilen şikaýatlaryň esasynda garaýar.


text:
Müsürde hem Tunisde hökümet agdarylyşygyna getiren protest demonstrasiýalary Ýakyn Gündogar hem Demirgazyk Afrika regionynda ýerleşýän beýleki ýurtlara-da ýaýramagyny dowam edýär.
Çarşenbe gün müňlerçe adam Bahreýniň paýtagtynda, bu zorluklarda heläk bolan iki adamyň ýasyna ýygnanyp, hökümete garşy protest geçirdiler. Protestleriň Liwiýada hem ýüze çykandygy habar berilýär.
16-njy fewralda ýüzlerçe adam Liwiýanyň Bengazi atly şäherinde hökümete garşy demonstrasiýalary geçirdiler. Liwiýa ýaly awtokratik režimli ýurt üçin şeýle demonstrasiýalar gaty seýrek bolýan waka. Bu protestler Tunisden başlap, soňra Müsüre hem beýleki ýurtlara ýaýrady.
Bengazide protestleriň bolanlygyny hiç bir garaşsyz çeşme tassyklamady. Emma, gözli şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, demonstrasiýa çykan ilat polisiýany daşlap, garşylyk bildiripdir. Polisiýa bolsa protestçilere garşy göz ýaşardyjy gazy, suwy hem rezin okly tüpeňleri ulanypdyr.
Bu protest barada internetde ýerleşdirilen wideoýazgyda demonstrantlaryň şygarlary gygyryp, ýöriş geçirenliklerini görüp bolýar. Liwiýanyň hususy Kurina internet neşiriniň beren maglumatlarynda bu protestlerde 14 adamyň ýaralanandygy, olardan 10-nyň polisiýa işgäridigi aýdylýar.
Liwiýanyň hökümeti welin, bu waka barada dymýar. Bu ýurduň döwlet telewideniýesinde berlen maglumatlarda protestleriň ýurda 40 ýylyň dowamynda ýolbaşçylyk edýän Muammar Kaddafini goldap geçirilendigi aýdyldy.
Azatlyk Radiosyna gowuşýan maglumatlarda Bengazidäki protestlere hökümetiň tankytçysy, käri boýunça ýurist Fathi Terbiliň tussag edilmeginiň sebäp bolandygy aýdylýar. Soňra aktiwist Terbil tussaglykdan azat edilipdir. Emma, muňa garamazdan, protestleriň dowam edýändigi habar berilýär.
Ýakyn Gündogarda dowam edýän protestlere bu ýurtlardaky işsizligiň, bahalaryň ýokarlanmagynyň hem bu ýurtlara awtoritar liderleriň ýolbaşçylyk etmeginiň sebäp bolandygy aýdylýar.
Geçen hepdede hökümete garşy protestler Alžirde, Bahreýnde, Eýranda, Iordaniýada hem Ýemende ýüze çykdy. Ýemeniň paýtagty Saana şaherinde dördünji gün dowam edýän protestlerde çarşenbe güni hökümetiň tarapdarlarynyň hem garşydaşlarynyň arasynda çaknyşyk emele geldi.Bahreýn hem çaýkanýar
Şeýle hem 16-njy fewralda Bahreýniň paýtagtynyň merkezinde müňlerçe şaýylaryň gatnaşmagynda ikinji gün protestler dowam etdi. Bu çykyşlarda polisiýa bilen bolan çaknyşyklarda iki adamyň heläk bolandygy aýdylýar.
15-nji fewralda ýurduň patşasy Hamad bin Isa Al Halifa halka ýüzlenip eden çykyşyndan soň, polisiýa işgärleri biraz yza çekilip, protestçilere ýowuz çemeleşmegini bes edendikleri aýan boldy.
Patşa heläk bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna gynanç bildirip, bu iş bilen bagly derňewiň geçiriljekdigini aýdty. Şeýle hem patşa Hamad bin Isa Al Halifa ýurtda reformalary geçirmegi, şol sanda metbugatyň hem internetiň üstünden hökümet gözegçiligini gowşatmagy wada berdi.
Bahreýniň içeri işler ministri Şeýh Raşed bin Abdulla al Halifa iki protestçiniň öldürilemegine dahyly bolan polisiýa işgärleriniň, bu iş bilen bagly derňew geçirilýänçä, tussag edilendigini mälim etdi.
Bahreýniň sünnülerden düzülen howpsuzlyk güýçleriniň şaýy protestçilerine garşy rehimsizlik bilen hereket etmeginden nagilelik bildirip, ýurduň esasy oppozision “Wefag” atly blogy Bahreýniň parlamentiniň işine boýkot yglan etdi. Şeýle hem bu partiýanyň wekilleri 16-njy fewralda hökümet bilen gepleşiklere başlajakdygyny aýtdy.
Bahreýniň köçelerine çykan demonstrantlar ýurdy 40 ýylyň dowamynda dolandyrýan premýer-ministr şeýh Halifa bin Salman al-Halifanyň wezipesinden çekilmegini talap etdiler. Demonstrantlar mundan başga-da syýasy tussaglaryň azat edilmegini, iş ýerleriniň döredilmegini, hökümet tarapyndan ilatyň jaý üpjünçiligi bilen bagly kynçylyklary çözmäge has köp goldaw berilmegini talap etdiler. Protestçileriň talaplarynyň ýene biri-de ýurduň parlamentine has köp ygtyýarlyk berilip, täze Konstitusiýanyň kabul edilmegidir.
Bahreýnde ilatyň 70%-e golaýy şaýy musulmanlary bolsa-da, ýurdy sünni musulmanlaryň patşasy dolandyrýar.
1971-nji ýylda Bahreýn garaşsyzlygyny alaly bäri, ýurtda wagtal-wagtal şaýy hem sünni musulmanlarynyň arasynda düşünişmezlikler emele gelýär. Şaýylar özleriniň kemsidilmeginden nägilediklerini aýdýarlar.
Bahreýndäki protestler ABŞ-ny hem alada goýdy. Sebabi bu ýurtda Amerikanyň harby-deňiz güýçleriniň 5-nji floty ýerleşýär. ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Filip Krowli bu konfliktde taraplaryň ikisini-de asudalyga çagyryp, ýörite beýanat ýaýratdy.


text:
Gyrgyzystanyň häkimiýetleri altyn öndürýän kompaniýa edilen ýaragly hüjümde azyndan bäş kilogram altynyň ogurlanandygyny aýdýarlar.
Kanun goraýjy resmileriň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu hüjüm 7-nji sentýabrda agşam Gyrgyzystanyň Jalal Abad regionynyň “Fonta” atly altyn öndüriji kompaniýasyna edilipdir.
Habar berilişine görä, ýüzi nikaply iki adm bir howpsuzlyk işgärini atyp agyr ýaralapdyr we ýene iki sakçyny urup-ýenjipdir.
Bäş kilogram altynyň 6.3 million dollara durýandygy aýdylýar.


text:
Horwatiýanyň Serbiýa bilen serhedinde birnäçe gün bäri duran ýük ulaglarynyň sürüjileri gahar-gazap bildirip, 22-nji sentýabrda esasy ýoly böwetlediler.
Serbiýanyň döwlet telewideniýesi RTS Horwatiýanyň häkimiýetleriniň ýük ulaglaryň geçmegine 21-nji sentýabrda girizen gadagançylygyny belli bir derejede ýatyrmagynyň yzýany Belgrad-Zagreb aralygyndaky esasy gara ýoly böwetlän ulag sürüjileri görkezdi.
Gaharly sürüjiler Bajakowo-Batrowsi serhet geçelgesindäki ýolda ýük ulaglaryny keseleýin goýdular.
“Biz muny etmäge mejbur bolduk”, diýip özüni Emin diýip tanadan serb sürüjisi aýtdy.
“Biz bu ýerde birnäçe gün bäri galýarys, emma hiç kim ýanymyza gelip, siz açmy ýa suwsuzmy diýip soramady we bize hiç zat getirmedi”, diýdi.
22-nji sentýabrda Belgrad Ýewropa Bileleşiginiň raýatlary goramak boýunça mehanizmini işe girizdi. Ýurduň bileleşige agza bolmagyna ýol açýan bu çäre bosgunlaryň akymy bilen bagly meselä çemeleşmekde ÝB-niň ýardamyny göz öňünde tutýar.
Serbiýa bosgunlar üçin ýorgan-düşek, arassaçylyk serişdelerini, ulag, ýangyç we azyk soraýar.


text:
Sözlemde baş we aýyklaýjy agzalar bolup bilmeýän, ýagny sözlem agzasy hasaplanmaýan käbir sözler gabat gelýärler. Bu hili sözler sözlemiň umumy manysyna goşmaça many berýärler. Olar haýsydyr bir zada gürrüňdeşiň ünsüni çekmäge ýa bir zada bolan garaýşy, jogaby aňlatmaga hyzmat edýärler.
Jemal, sen şu gün okuwa gidýärmiň?
Sözlem agzasy hasaplanmaýan sözler, dört topara bölünýärler, ýüz tutma sözler, jogap sözler, ümlükler we giriş sözler.
Sözlemde aňladylýan pikiriň kime ýa nämä ýüzlenip aýdylýandygyny bildirýän söze ýüz tutma söz diýilýär. Ol bir we birnäçe sözden bolup bilýär.
Ine, diýen ýerimize geldik. Häzirlikçe sag boluň, ýoldaş mugallym.
Ýüz tutma sözler baş düşümdäki sözlerden bolup, sözlemiň beýleki agzalaryndan bölünip, belent heň bilen aýdylýar. Olar, esasan, gepleşikde köp ulanylýar.
Käbir ýüz tutma sözleriň özlerine baglanyp gelýän garaşly sözleri-de bolup bilýär.
Garry melgun, seniň ähli pikirleriň maňa aýdyň.
Ýüz tutma sözler sözlemiň başynda hem, ortasynda hem, soňunda hem gelip bilerler.
Sözlemiň başynda gelen ýüz tutma sözleriň yzyndan, ortasynda gelende iki tarapyndan, soňunda gelenleriň bolsa öňünden otur goýulýar.
Eger ýüz tutma sözler sözlemiň başynda has belent heň bilen aýdylsalar, onda olaryň yzyndan ýüzlenme belgisi goýulýar we olaryň yzyndan gelen sözler baş harp bilen başlanýar.
Akja! Gaýt yzyňa!
Gepleşikde berlen soraga diňleýji hawa, şeýle, bar, ýok, bolýar, mumkin, dogry ýaly sözler arkaly jogap berýär. Eger bu sözlerden aňlanylýan pikiri giňeltmek üçin, yz ýanlaryndan sözlem getirilse, onda ol sözler jogap sözleri bolýarlar.
- Giden ýeriňden kitap hem getirgin. Hawa, tapsam-a getirerin.
Gepleşikde soraga, buýruga ýa haýyşa biragyzdan jogap bolýan sözlere jogap sözler diýilýär. Jogap sözler sözlemiň beýleki agzalary bilen grammatik taýdan baglanyşmaýar.
Jogap sözler bir sözden hem, ýa şol sözüň birnäçe gezek gaýtalanmagyndan hem hasyl bolup bilerler.
Gaýtalanyp gelen jogap sözleriň tassyklaýjylyk ýa-da inkär edijilik häsiýeti has güýçli bolýar.
- Men şu gün onda gidäýeýin? -Ýok, ýok, bu gün däl, ertir gidersiň.
Jogap sözler esasan, sözlemiň başynda, kä halatda bolsa sözlemiň ortasynda gelýärler. Olar sözlem agzalaryndan otur arkaly aýratynlandyrylýarlar.
Ümlükler bile ulanylýan sözleminde ýüze çykan waka, ýagdaýa bolan emosional-ekspressiw garaýşy, buýrugy, çagyryşy, hoşallygy we ş. m. aňladýarlar. Ümlükleriň dürli duýgy-pikirleri aňlatmagynda intonasiýanyň hem-de kontekstiň roly örän uludyr.
Ümlükler sözlemiň haýsy ýerinde gelseler hem, sözlem agzalaryndan otur üsti bilen aýrylmalydyrlar.
-- Haçan gitmekçi, how?
Sözlemiň başynda gelip, aýratyn bir güýçli intonasiýa bilen görnetin bölünip aýdylýan ümlüklerden soň bir ýa-da birnäçe ýüzlenme belgisini goýmak bolar.
Waý-waýeý!!! Endam-janym owum-döwüm bolup barýar.
Sözleýän ýa ýazýan adamyň ýüze çykarýan pikirine bolan garaýşyny aňladýan sözlere giriş sözleri diýilýär.
Giriş sözler sözlem agzalary bilen grammatik taýdan baglanyşmaýar.
Dogrudan-da, Myradyň diýenleri dogry gelip durdy.
Giriş sözleri sözlemiň ähli ýerinde gelip bilerler we sözlem agzalaryndan otur arkaly aýratynlandyrylýar.
Giriş sözler aňladýan manylaryna görä bäş topara bölünýärler:
Şübhelenmezligi ýa berk ynanmagy aňladýanlar: şübhesiz, elbetde, hakykatdan, dogrudan, şeksiz.
Hakykatdanam, gowy kitap eken.
Başganyň ýa özüniň pikirine daýanmagy aňladýanlar: diýmek, eýsem bolsa, meniňçe, seniňçe, aýtmagyna görä, biziňçe.
Meniňçe, şeýle etsek ýagşy bolar.
Netije çykarmagy, jemlemegi aňladýanlar: diýmek, eýsem bolsa, şeýlelikde, umuman, jemläp aýdanymyzda.
Diýmek, sen ýalňyş.
Ikuçlulygy aňladýanlar: ähtimal, belki, megerem, çaky.
Ýagyş ýagar, belki.


text:
Şu gün Gazagystanyň «Ruh pen til», ýagny «Ruh bilen dil» atly ýaşlar guramasy ýurduň premýer-ministri Karim Masimowyň wezipesinden çekilmegini talap edip, gol ýygnaýyş kampaniýasyny geçirýändigini mälim etdi.
Şu gün Almaty şäherinde geçirilen metbugat konferensiýasynda bu guramanyň aktiwisti Inga Imanbaý «Ruh pen til» guramasynyň eýýäm bu mesele boýunça 10 müň töweregi gol toplandygyny aýtdy we ýurduň ilatyny bu kampaniýany goldamaklyga çagyrdy.
Ol premýer-ministr Karim Masimowy ýurtdaky azyk önümleriniň, ýangyjyň we elektrik energiýasynyň bahasynyň gymmatlamagynyň sebäbini düşündirmeýänlikde aýyplady.
Şu meseleler bilen bagly-da ol öz guramalarynyň Karim Masimowyň wezipeden çekilmegini talap edýändigini nygtady.


text: Ýewropa Bileleşigi Wilnýusda bolan dabarada Gürjüstan we Moldowa bilen assosiasiýa şertnamasyny baglaşmagyň başlangyç esaslaryny goýdy. ÝB resmileri anna güni bu iki ýurt bilen aýry-aýrylykda assosiasiýa şertnamasyny baglaşmagyň başlangyç dokumentlerini taýýar etdiler. Bu çäre iki post-sowet ýurdunyň geljekde ÝB bilen resmi assosiasiýa şertnamasyna gol çekmeginiň esaslaryny goýýar. Emma ÝB resmileri Wilnýusda geçen Gündogar hyzmatdaşlygy sammitinde Ukraina bilen assosiasiýa şertnamasyna we Çuň hem köptaraply azat söwda şertnamasyna gol çekişip bilmediler. Ýogsa bu barada ýyllap gepleşik alnyp barlypdy. ÝB-niň daşary syýasat başlygy Ketrin Aşton, her neneňsi hem bolsa, ÝB-niň gapysynyň Ukraina üçin açykdygyny aýtdy.


text:
Salam hormatly lukman! Men 33 ýaşymda. Süýji keselimiň bardygy sebäpli hemişe berhiz saklap gezýärin. Meniň ýagdaýym gowy bolsa-da, men ganymy kadaly barlamalymy? Ýene bir sorag. Günde bir gap çilim çekyärin. Çilimi birden taşlasam saglyga zyýany bolarmyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Elbetde, size gözegçilik edýän endokrinolog lukmanynyň gözegçiligi astynda, bellenen tertipde, kadaly ganyň glýukoza barlagyny, peşewiň glýukoza barlagyny geçirip durmak zerurdyr. Çilimi taşlama islegiňizi bolsa men iki elläp goldaýaryn.
Nähili mukdarda çekýäniňize garamazdan, çilimkeşlik süýji keselli näsaglar üçin has hem zyýanly endik bolup durýandyr.
Glýukozanyň kadasyz özleşmegi bilen häsiýetlenýän süýji keselinde bedeniň hemme gan damarlarynyň şikeslenmegi syn edilip, ol şikeslenme häsiýeti gözüň, ýüregiň, böwrekleriň, aýaklaryň, jyns agzalaryň ýagdaýynyň üýtgemegine getirýär. Netijede, beýnä gan inme, ýüregiň infarkty, gözüň görşüniň peselmegi, böwrek ýetmezçiligi, jynsy gowşaklyk ýaly howply we bejerilmesi kyn bolan keselleriň ýüze çykma ýygylygy köpelýär.
Çilim bolsa, has hem onuň düzüminde saklanýan nikotin we kömürturşy gazy öz gezeginde damarlaryň ýygrylmagyna we dokumalarda kislorodyň üpjünçiliginiň peselmegine getirip, süýji keseliniň täsiri bilen bar bolan bozulmalary has hem beterleşdirýändir. Çilimiň täsiri bilen süýji keselinde döräp biljek gaýraüzülmeleriň ýüze çykma ähtimallygy birnäçe esse ýokarlanýar.
Çilimi taşlamagyň usullary barada has giňişleýin maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Nikotin "tussaglygyndan" azat boluň!" atly makala bilen tanyşmagyňyzy maslahat berýärin.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Özbegistanda syýasy maksatly tussag edilen raýatlar gynamalara sezewar edilip, agyr türme şertlerinde saklanylýarlar, diýip adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasy habar berýär.
Gürrüňi edilýän guramanyň 26-njy sentýabrda “Soňuna çenli” ady bilen ýaýradan täze raporty sud resminamalaryna we ýakynda türmeden boşadylan raýatlar bilen geçirilen giň göwrümli interwýulara esaslanýar.
Resminamada tussaglaryň urlup-ýenjilmegi, elektrik togy bilen gynalmagy, emeli demikmegi hem-de jynsy zorluklar bilen haýbat atylmagy we jynsy taýdan kemsitmelere sezewar edilmegi ýaly çäreler suratlandyrylýar.
Şu ýylyň ýaz paslynda azatlyga goýberilenden gysga wagt soň aradan çykan aktiwist Abdurasul Hudoýnazarow özüniň saglyk bejergisini almak isleýändigi baradaky eden haýyşlarynyň yzygiderli ret edilendigini aýdypdy.