text:
Pavlodarda jylýmen jabdyqtaýdy turaqtandyrý josparyna jurtshylyqtyń usynysy engiziledi PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodarda jylytý maýsymynyń problemalary boıynsha qoǵamdyq komıssııa qurylyp, oǵan qalanyń burynǵy basshylary, tájirıbeli jylý berýshiler, sarapshylar, páter ıeleri kooperatıvteriniń tóraǵalary jáne depýtattar kirdi, dep habarlaıdy QazAqparat oblys ákimdigine silteme jasap.
Qaraǵandyda jylymaı otyrǵan úıler: Jylýmen jabdyqtaý temperatýrasy kóterildi QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandyny jylýmen qamtamasyz etetin JEO-3 belgilengen rejımge shyǵa bastady. Búgingi tańda qalanyń kóptegen aýdandarynda ortalyq jylýmen jabdyqtaý temperatýrasy jaqsardy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Talǵarda rezeńke dóńgelek órtep qubyr jylytqandardyń isi tekseriledi - mınıstrlik NUR-SULTAN. QazAqparat – Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Almaty oblysynyń Talǵar aýdanyndaǵy qubyrdy jylytý úshin kóliktiń rezeńke dóńgelegin órtegen adamdardyń isin tekserip jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaraǵandy oblysy aldaǵy aıazdy kúnderge daıyn ba QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysynda osy aptada sınoptıkter qatty aıaz bolady dep boljap otyr. Temperatýranyń tómendeýine baılanysty óńir basshysy Jeńis Qasymbek jylý kózderiniń jumysyna baqylaýdy kúsheıtýdi tapsyrdy. Ol turǵyndardyń shaǵymyna jedel jaýap berýdi talap etti, dep habarlady QazAqparat tilshisi.
Túrkistan oblysyndaǵy eki eldimekenge taza aýyz sý berildi ARYS. QazAqparat – «Tuńǵysh Prezıdent kúnine» oraı Túrkistan oblysyndaǵy Kókjıde jáne Aqqala eldimekenderinde taza aýyz sý berildi. Arys qalasyna qarasty aýyldarda ótken saltanatty sharaǵa qala ákimi Murat Qadyrbek qatysyp, jergilikti halyqty merekemen quttyqtady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi
Pavlodardyń jylý ortalyǵyndaǵy apatty tekserýge táýelsiz sarapshylar tartylady PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodar oblysynyń ákimi Ábilqaıyr Sqaqov 27 qarasha kúni qaladaǵy birinshi jylý ortalyǵynda bolǵan apattyń sebebin anyqtaý maqsatynda keńes ótkizdi, dep habarlaıdy QazAqparat oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


c: text/html

text:
Şeýle hem okaň
19.01.2021 | Milli saglygy goraýyş ulgamynyň kuwwatyny artdyrmagyň wezipeleri ara alnyp maslahatlaşyldy
18.01.2021 | Türkmenistan “Sputnik V” sanjymyny bellige aldy
13.01.2021 | Taryhy-medeni miras – milletiň ruhy baýlygynyň binýady
12.01.2021 | “Demokratiýa we hukuk” žurnalynyň nobatdaky sany
11.01.2021 | «Syýasat we jemgyýet» žurnaly
11.01.2021 | 2021-nji ýylyň şygary dabaralandyrylýar
Balkanabat, 8-nji dekabr (TDH). Şu gün Balkan welaýatynyň merkezinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagy üçin baýdak sütünli täze meýdançanyň açylyş dabarasy boldy.
Ýetip gelýän Bitaraplyk gününe bagyşlanyp geçirilýän bu şanly waka çuňňur many-mazmuna eýedir. Bu binanyň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek -- ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda açylmagy türkmen halkynyň mukaddesligine—milletimiziň agzybirligini, mertebesini we buýsanjyny alamatlandyrýan Döwlet baýdagyna ägirt uly sarpanyň hem-de Watanymyza buýsanjyň, onuň nurana geljegine ynamyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan durmuşa geçirilýän oňyn daşary syýasat ugry hem-de tutuş dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi berkarar etmäge gönükdirilen netijeli halkara başlangyçlary netijesinde, Türkmenistanyň parahatçylyk dörediji merkez hökmünde abraýy barha belende galýar. Türkmenistanyň Döwlet baýdagy ýurdumyzyň ynsanperwer, parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň nyşany hökmünde Birleşen Milletler Guramasynyň hem-de beýleki halkara guramalarynyň binalarynyň öňünde buýsançly pasyrdaýar.
Garaşsyzlygyň mukaddes baýdagy bilen Bitarap döwletimiz täze taryhyny döredýär, abadançylygyň we ösüşiň ýolunda belent sepgitlere ýetýär, Ýer ýüzünde kuwwatly, okgunly ösýän ýurt hökmünde mynasyp ornuna eýe bolýar, ýurdumyzda ata-babalarymyzdan miras galan ruhy-ahlak gymmatlyklary öňdebaryjy täzeçillik usullary bilen sazlaşýar.
Ýaşlary watançylyk ruhunda hem-de belent umumadamzat taglymlary esasynda terbiýelemekde milli Baýdagymyzyň ähmiýeti, Watanymyza bolan buýsanç barha artýar. Garaşsyz Watanymyzyň Tugy her bir öýüň, täze binalaryň – Garaşsyz Türkmenistanyň döredijilikli syýasatynyň subutnamasy bolan belent desgalaryň üstünde hem-de türkmen alpinistleriniň boýun egdiren dag belentliklerinde buýsançly pasyrdaýar, milli Tugumyz älem giňişliginde boldy, dürli yklymlarda zehini hem-de dürli ulgamlarda ýeten belent sepgitleri bilen ata Watanymyzy şöhratlandyrýan türkmenistanlylaryň ukyp-başarnyklarynyň alamaty hökmünde belende göterildi.
Balkanabat şäherinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagy üçin baýdak sütünli täze meýdançanyň açylmagy mynasybetli geçirilen dabara welaýatyň we şäheriň häkimlikleriniň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, köpsanly ýaşlar gatnaşdy. Olaryň ellerinde ajaýyp gül çemenleri hem-de dürli öwüşginli howa şarlary bar. Meýdançada goşunlaryň dürli kysymlarynyň harby gullukçylary nyzama düzüldi.
Watanymyzyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagy dabara aýratyn öwüşgin çaýyp, oňa gatnaşyjylaryň belent watançylyk duýgusyny artdyrdy. Ägirt uly baýdak sütüniniň 100 metr belentligine mukaddes Tugumyz dabaraly ýagdaýda galdyryldy. Ýygnananlar joşgunly el çarpyşmalar bilen bu tolgundyryjy pursady mübäreklediler.
Dabara gatnaşyjylar Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň öňünde gadymy milli ýörelgelere laýyklykda baş egýärler. Türkmenleriň mukaddes Tuguna belent mertebe goýýandygyny görkezýän bu dessur halkymyzyň ata-babalarymyzyň ruhy wesýetlerine wepalydygyny ýene-de bir gezek tassyklady.
Balkanabat şäheriniň täze etrapçalarynyň birinde Gurbansoltan eje şaýolunyň ugrunda ýerleşen bu desganyň gurluşygynda granit we mermer daşlary peýdalanyldy. Umumy meýdany 3,34 gektara barabar bolan onuň merkezinde Türkmenistanyň ösüşiň täze belentliklerine, beýik maksatlara ýetmegini alamatlandyrýan ap-ak bogaldak gurnalypdyr. Bu ajaýyp öwüşginli hem-de şol bir wagtda anyk many-mazmuna eýe bolan görnüş ýurdumyzyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýeten sepgitlerini alamatlandyrýar.
Şeýle desgalaryň bina edilmegi aýratyn inžener-tehniki häsiýete eýedir. Desganyň taslamasy düzülende köpsanly şertler, şol sanda tebigy howa hem-de seýsmiki täsirler göz öňünde tutuldy, şunuň bilen baglylykda, iri möçberli gurnamanyň berkligini üpjün edýän enjamlar gurnaldy. Belende galdyrylan Tuguň ini 20 metre hem-de uzynlygy 30 metre deň bolup, umumy meýdany 600 inedördül metre barabardyr. Baýdak sütüniniň öňünde hormat garawuly goýlupdyr.
Bu ýerde şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň portireti hem-de ýurdumyzyň Döwlet nyşanlary – Tugra hem-de Baýdak şekillendirilen uly monitorlar goýlupdyr.
Meýdançanyň gapdallarynda beýikligi 22 metre deň bolan minara görnüşli sütünler oturdylypdyr, oturgyçlar hem-de bezeg yşyklandyryjy çyralar gurnalypdyr. Ýanaşyk çäklerde arçalaryň 900 düýbi hem-de beýleki baglar ekilipdir, olar üçin 1,2 gektar meýdan bölünip berlipdir.
Bu belent desga agşamlaryna has-da ajaýyp görnüşe girer, şonda baýdak sütüniniň bogaldagy çyralaryň kesişýän şöhlelerinde üýtgeşik öwüşgine eýe bolar. Şu günden başlap bu meýdança şäheriň iň gelim-gidimli ýerleriniň birine öwrüler. Bu ýerde milli baýramlar mynasybetli dabaralar geçiriler.
Balkanabatdaky milli Tugumyz pasyrdaýan täze baýdak sütüni birnäçe kilometr uzakdan seleňläp görünýär hem-de Türkmenistanyň Döwlet baýdagy pasyrdaýan belent binalaryň hataryna sazlaşykly goşulýar. Mälim bolşy ýaly, olaryň iň belendi--133 metre deň bolan baýdak sütüni Watanymyzyň paýtagty ak mermerli Aşgabatda oturdyldy hem-de 2010-njy ýylda Ginnesiň bütindünýä rekordlar kitabyna girizildi.
Dabara gatnaşyjylaryň belleýişleri ýaly, ýurdumyzyň mukaddeslikleri bolan döwlet Senamyz, Tugramyz, Tugumyz döwletimiziň güýji we kuwwaty, milletimiziň abraýy hem-de mertebesi, türkmen halkynyň garaşsyz we gülläp ösýän Watan baradaky arzuwlarynyň hasyl bolmagyny alamatlandyrýar.
Dabara gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Watanymyzyň abadançylygy baradaky ýadawsyz aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan edip, döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür hem-de ýurdumyzyň we halkymyzyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdiler.
Copyright 2012-2021 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Toklutaý
Toklutaý — Haýwanat dünýäsindäki özboluşly görnüşi bilen tapawutlanýan jandarlaryň biri hem toklutaýdyr. Olar hindi towuk ölçegli, uly guşdur. Üstki tarapynyň reňki kese gara zolakly çypar, kellesi we boýun bölegi tüsse reňkli çal. Ýazyna horazynyň bokurdagynyň gapdallary sallanyp duran ak ýelekli, boýnunyň aşagy bolsa çypar reňklidir. Ganatlary gara uçly.
Toklutaýlar esasy Ýewraziýanyň düzlük we dag sähralygyna giňden ýaýrandyr. Şeýle hem biziň ýurdumyzda Hazar deňziniň kenarynda we Etrek derýasynyň aşaky başyndan Köpetdagyň öňüne çenli we uly derýalaryň jülgelerinde seýrek duş gelmek bolar. Olar Demirgazyk Garadeňiz pesliginde, Hazarýakasynda, Kiçi we Alynky Aziýanyň käbir ýerlerinde gyşlaýarlar.
Bu guşlaryň ýaşaýyş şertleri uçup geçýän we gyşlaýan guş. Ýazyna martda we apreliň başynda, güýzüne-oktýabrda we noýabrda uçup geçýär. Guşlar ýarym çöllük, ýowşanly sähralyk ýerlerini, oazisleriň gyra çetlerini halaýarlar. Ýabany otlaryň we medeni däneleriň baldagy we tohumlary, tomzaklar we beýleki käbir mör-möjekler bilen iýmitlenýärler
Toklutaý guşlary ýitip gitmek howpy abanýan görnüş hökmünde döwletimiziň Gyzyl kitabyna girizilendir.
Ýaşaýan Ýerleri[düzet | çeşmäni düzet]
Jemi sany 31,000 bilen 37,000 sany diýip hasap edilýar. 4,200 - 4,500 görnüşi Gündogar Aziýada duş gelýär. Soňky wagtlarda Gündogar , Merkezi Ýewropada we Aziýada , aýratyn hem Gazagystan we Mongoliýada sanlarynda düşüş bar.


text:
17-nji sentýabrda ýaňsyly ylmy sylagyň, Şnobel baýragynyň 30-njy Ilkinji ýyllyk gowşurylyş dabarasy geçirildi diýip, BBC-niň Rus gullugy habar berýär.
Bu ýyl baýrak bermek dabarasy, dünýäde emele gelen ýagdaýlar bilen baglylykda, onlaýn görnüşinde geçirildi.
Baýragyň guramaçylarynyň ýazmaklaryna görä, bu derejä mynasyp bolanlar "başda gülki döreden, soňra oýlanmaga mejbur eden üstünlikleri" üçin sylag alýarlar.
Bu ýyl Şnobel baýragyna, saglyk biliminde we beýleki ugurlarda gazanan üstünlikleri üçin, türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem mynasyp boldy.
Onuň hususan-da "COVID-19 pandemiýasyny dünýä jemgyýetçiligine syýasatyň ömre we ölüme alymlara hem-de lukmanlara garanda has kän täsiriniň bardygyny görkezmekde ulanandygy" bellenýär.
Elbetde, prezident bolanyndan soň ýazyjylyk talanty açylan we on dört ýyla golaý wagtda 50-den gowrak kitap ýazan, türkmen döwlet TW-sinde beýleki ugurlardaky ussatlyklaryny yzygiderli görkezen Berdimuhamedow bu baýragy ekelikde alyp bilmedi.
Şnobel baýragyna türkmen prezidenti bilen bilelikde ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp, RF-niň prezidenti Wladimir Putin, Belarusdaky saýlawlary galplaşdyrmakda aýyplanýan Aleksandr Lukaşenka, Braziliýanyň prezidenti Žair Bolsanar, britan premýer-ministri Boris Jonson, Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan we Meksikanyň prezidenti Andres Manuel Lopes Obrador dagy hem mynasyp boldy.
Ýeňijileriň doly sanawy baýragyň saýtynda çap edildi. Olar pul görnüşinde Zimbabwäniň 10 trillion dollarlyk galp banknoty bilen sylaglanýar.
Türkmen hökümeti dünýäniň has ösen, saglyk pudagyna uly möçberde serişde harçlaýan döwletlerini hem aljyraňňylyga salan howply wirusa garşy, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň derman ösümlikler hakynda ýazan ylmy işleri esasynda, ýüzärlik tütetmek, burçly unaş içmek, sazak pürüni we külüni ulanmak ýaly öňden gelýän halk tebipçilik emleri bilen göreşmegi maslahat berdi, döwlet edaralarynda we beýleki ýerlerde ýüzärlik tütedip, bu çäräni döwlet TW-si arkaly wagyz etdi.
Ýöne soňra, ilki döwlet derejesinde goldanan köpçülik çäreleri biraz çäklendirildi we, "ýokanç keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen", dürli çäklendirmeler girizildi, Hazarda suwa düşmek, deňizde we derýalarda, kanallarda balyk tutmak gadagan edildi, toý-dabaralaryň tutulýan toý mekanlary we restoranlar, kafeler, güýmenje ýerleri hem köp adamly şowhunlaryny azaltmaly boldular.
Şol bir wagtda, häkimiýetler bilen "umumy dil tapan" adamlaryň islendik derejedäki toý dabarasyny tutup bilýändigi habar berilýär.
Balyk tutmak gadaganlygy hem hemmelere degişli bolmady.
Prezident Berdimuhamedow tomusda dynç alça çykyp, ady aýdylmaýan ajaýyp kölde, balyklaryň azyndan 25 görnüşiniň bardygy aýdylýan ýerde balyk tutup, "Döwletliler köşgüniň" çagalaryny balyk çorbasy bilen naharlady.
Şonuň bilen bir wagtda, başda türkmen metbugatynda gadaganlyk girizilen "koronawirus" aňlatmasy soň biraz erkin ulanylyp başlanan hem bolsa, Türkmenistanda ýüz maskalaryny hökmany geýmek talaby COVID-19 howpy bilen däl-de, eýsem, howanyň düzümindäki tozançylyk derejesiniň birden köpelmegi bilen düşündirilýär.
Şeýle-de, gürrüňi edilýän howply tozanyň aralýaka sebitlerindäki koronawirusy getirmek ähtimallygy duýdurulýar. Bu tozana garşy göreş tagallalarynyň çäginde ýurduň demirgazyk serhetleriniň boýunda wagtal-wagtal oba hojalyk uçarlary uçup, howa hlor erginini pürkýärler.
Türkmenistan BSG-nyň missiýasynyň ýurda gelip, ýagdaýy gözi bilen görmegini hem mümkin boldugyça gijikdirdi. Ýöne BSG missiýasy ýurtda bolup, türkmen hökümetiniň aýdanlaryny tassyklamakdan başga çäre tapmady.
Emma soň, ýurtda ýokanç keselden ölýänleriň sanynyň aşa köpelmegi bilen bagly maglumatlar, gonamçylyklarda jaýlanan adamlaryň täze mazarlarynyň suratlary, wideolary ýaýransoň, türkmen aktiwistleriniň daşary ýurtlarda gurnan protest çäreleri netijesinde, BSG bilen Berdimuhamedow bir aý gowrak öň ýene bir barlag geçirmek ylalaşygyna geldi.
Garaşylýan barlagda BSG ekspertleri özbaşdak koronawirus synaglaryny geçirmeli. Olar ozal diňe özlerine berlen resmi maglumatlar esasynda netije çykarypdylar.
Häzirlikçe bu synaglaryň haçan geçiriljekdi we olardan näme netije çykjakdygy belli däl.
BSG 2014-nji ýylda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkmenistany temmäki önümlerinden saplamakda bitiren işleri üçin Guramanyň ýörite sertifikaty bilen sylaglady.
Ýerli synçylar, şol sanda hukuk toparlary türkmen hökümetiniň çap edýän statistiki sanlarynyň ygtybarlylygyny sorag astyna alýarlar. Emma muňa garamazdan, türkmen hökümetiniň çap edýän sanlaryna, şol sanda koronawirus näsaglarynyň ýüze çykarylmandygy barada aýdylýanlara ynanýan halkara guramalary hem bar.
BMG-niň Aşgabatdaky wekilhanasynyň başlygy Ýelena Panowa Türkmenistanda COVID-19-yň bolmazlygynyň sebäplerini hökümetiň öz wagtynda gören berk çäreleri we ilatyň azdygy, gür ilatly şäherleriň bolmazlygy bilen düşündirýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Ýewropanyň Ösüş we Täzeleniş Banky (ÝÖTB) “Arassa Rysgal” hususy kärhanasyna uzyn gonçly ädikleriň önümçiligini ýola goýmak üçin 2 million dollarlyk maliýe goldawyny berdi. 2010-njy ýylda açylan bu kärhana ilkinji bolup, guradylan miweleri we maňyzlary “Şabakja” haryt nyşany bilen bazara çykarmaga başlady.
“Arassa Rysgal” aýakgap senagatyna 2015-nji ýylda şypbyk önümçiligi bilen girdi. Häzirki wagtda önümlerini Türkmenistanyň dürli künjegine iberýän kärhananyň gündelik önümçilik mukdary 24 müň jübüte ýetdi.
Önümçilik ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmagy maksat edinen kärhananyň ÝÖTB-niň goldaw bermeginde ýerli bilermenler tarapyndan halkara talaplara laýyklykda maliýe seljermesi çykaryldy. Munuň netijesinde, uzyn gonçly ädikleriň we sport aýakgaplarynyň önümçiligik sehlerini gurmak, gerekli bolan enjamlary satyn almak üçin “Arassa Rysgal” kärhanasy ÝÖTB-den 2 million dollarlyk maliýe goldawy aldy.
Täze önümçilik sehiniň açylmagy bilen kärhananyň işgärleriniň sanynyň 2 esse, dolanyşygynyň bolsa 28 göterim ýokarlanmagyna garaşylýar.


text:
Türkmenistan 2019-njy ýylyň dokuz aýynyň degişli döwri bilen deňeşdirilende elektrik energiýasynyň eksport möçberleriniň söwdasyny 2,4 esse, fiziki möçberini bolsa 2,1 esse artdyrdy. Bu barada Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetine salgylanyp, “ORIENT.tm” habar berdi.
Häzirki wagtda türkmen elektrik energiýasynyň esasy satyn alyjylary Owganystan, Eýran we Özbegistan döwletleridir. Geljekde goňşy Owganystana iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini artdyrmak meýilleşdirilýär.
Habarda bellenilişi ýaly, ýanwar-oktýabr aýlarynda Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň garamagyndaky kärhanalar elektrik energiýasyny geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 40,3% artdyrdylar.
Şu ýylyň başynda Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary wezipesini ýerine ýetiren Çarymyrat Purçekow Türkmenistanyň Energetika ministri wezipesine bellendi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ony ministr wezipesine belläp, elektrik energiýasynyň öndürilişiniň we eksportynyň mukdaryny artdyrmagyň, Türkmenistan–Owganystan–Pakistan (TOP) elektrik geçirijisiniň gurulmagynyň zerurdygyny aýtdy.
Senagaty ösdürmek meýilnamasyna laýyklykda, 2024-nji ýyla çenli Türkmenistanda elektrik energiýa önümçiliginiň ýyllyk öndürijilik kuwwaty 33 mlrd. KWt sagada ýeter. Bu maksada ýetmek üçin bar bolan önümçilik desgalary döwrebaplaşdyrylýar. 2018-nji ýylda ýurtda ilkinji bug-gaz elektrik stansiýasy açyldy.


text:
Soňky mowzuklar
Klasdaş..+1Uly ýola garap dymyp otyryn,
Çykyp gyradaky çile klasdaş.
Müñ bir gaýgy gama çümüp otyryn,
Berlip müñ ham hyýala klasdaş.
Bi
...dowamy...
BezZzaT (7 sag ozal) okaldy (20) teswirler (1)
Ýene-de ene hakynda.+0süýt beren ene gadyrdan gaçýar diýdiler,
Sadagaň bolaýyn, ene.
Sen hakda ýüz gezek ýazypdym öňem,
Ýüz birinji gezek ýazaýyn ý
...dowamy...
BezZzaT (7 sag ozal) okaldy (15) teswirler (0)
GMSS men yasamaly+0Wagty geler men goz yaslarym akysy yaly Ene-Ata sizem okinip aglarsynyz yatlarsynyz jogap berersiniz belki ana sonda gujak ac
...dowamy...
GMSS (7 sag ozal) okaldy (16) teswirler (1)


text:
Türkmen-tatar hyzmatdaşlygynyň geljegi wideokonferensiýalar görnüşinde ara alnyp maslahatlaşyldy
Şu gün Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň iri halk hojalyk pudaklarynyň wekilleriniň arasynda wideokonferensiýa görnüşinde maslahat geçirildi. Bu maslahat hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda guraldy.
Mälim bolşy ýaly, Russiýa Federasiýasy hem-de onuň iri sebitleri, esasy senagat, ylym-bilim we medeni merkezleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn pugtalandyrmak milli
Liderimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän ýurdumyzyň daşary syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Muňa Tatarystan Respublikasy bilen netijeli gatnaşyklar mysal bolup biler, hyzmatdaşlygyň baý tejribesi hem-de köpugurly mümkinçilikler bu gatnaşyklaryň binýadyny emele getirýär.
Wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen maslahatyň dowamynda «Türkmendeňizderýaýollary» agentliginiň we Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň «Ak Bars» gämigurluşyk korporasiýasynyň «A.M.Gorkiý adyndaky Zelenodolsk zawod» paýdarlar jemgyýetiniň ýolbaşçylarynyň hem-de wekilleriniň arasynda uzak möhletleýin esasda özara bähbitli söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek üçin bar bolan mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmak boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy.
«Ak Bars» gämigurluşyk korporasiýasynyň «A.M.Gorkiý adyndaky Zelenodolsk zawod» paýdarlar jemgyýetiniň wekilleri netijeli gatnaşyklary berkitmäge gyzyklanmalaryny beýan edip, gury ýük gämisini gurmak boýunça teklibi aýtdylar, şeýle gämi Hazarda deňiz gatnawlary üçin tehniki we ykdysady babatda has bähbitli hasap edilýär.
Maslahata gatnaşyjylar türkmen-tatar gatnaşyklaryny dostluk we özara düşünişmek ruhunda ösdürmäge ýardam edýän hyzmatdaşlygy geljekde hem giňeltmegiň möhümdigini nygtap, bu maksat üçin bar bolan ähli mümkinçilikleri herekete getirmäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Wideokonferensiýa şeýle hem «Türkmenhowaýollary» agentliginiň hem-de «Kazanskiý wertolýotnyý zawod» açyk paýdarlar jemgyýetiniň ýolbaşçylary hem-de wekilleri gatnaşdylar we bar bolan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişiniň barşyna hem-de hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerine garadylar.
Döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna laýyklykda, raýat awiasiýasynyň işini kämilleşdirmek boýunça maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar. Bu pudaga içerki we halkara ugurlary boýunça ýolagçy hem-de ýük gatnawlarynda aýratyn orun degişlidir.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň mart aýynda döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekdi, oňa laýyklykda, «Türkmenhowaýollary» agentligi «Kazanskiý wertolýotnyý zawodda» (RF, Tatarystan Respublikasy) öndürilen, häzirki zaman lukmançylyk enjamlary bilen enjamlaşdyrylan «ANSAT» WE «Mi-17-1W» dikuçarlary satyn alar.
Köpugurly dikuçarlar uzakda ýerleşýän ilatly ýerleriň, şeýle hem şäherleriň töwereklerindäki ilata tiz lukmançylyk kömegini bermäge niýetlenendir. Degişli şertnamada olara ätiýaçlyk şaýlaryny getirmek, şeýle hem hünärmenleri okatmak göz öňünde tutulandyr. Wideokonferensiýanyň barşynda ulag ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmak üçin ähli tagallalary etmäge taraplaryň taýýardygy tassyklanyldy.
«Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň hem-de Tatarystanyň «KER-Holding» jogapkärçiligi çäklendirilen jemgyýetiniň ýolbaşçylary we wekilleri ýene bir wideokonferensiýa geçirdiler. Onda Türkmenabadyň himiýa zawodynda toplumlaýyn dökün önümçiligi boýunça enjamy gurmagyň taslamasyny amala aşyrmak hem-de degişli şertnamany taýýarlamak bilen baglanyşykly meselelere esasy üns berildi.
Türkmenistanda halk hojalyk toplumyny giň gerimde senagatlaşdyrmaga alnan ugruň üstünlikli amala aşyrylmagy bilen baglylykda, himiýa senagaty kuwwatly ösüşe eýe boldy. Bu pudagyň ägirt uly mümkinçilikleri ýurdumyzyň baý tebigy serişdelerine, ýokary tehnologiýaly düzümleri döretmegiň mümkinçiliklerine daýanýar.
2019-njy ýylyň iýun aýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Tatarystan Respublikasyna amala aşyran iş saparynyň çäklerinde «Türkmenhimiýa» döwlet konserni bilen «KER-Holding» jogapkärçiligi çäklendirilen jemgyýetiň arasynda Özara düşünişmek hakynda ähtnama gol çekildi, bu resminamada taraplaryň Türkmenistanyň himiýa pudagyny ösdürmegiň geljegi uly maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmakda özara bähbitli hyzmatdaşlyga gyzyklanmalary beýan edilýär.
Bu kompaniýa «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň kuwwaty ýylda 170 müň tonna dökün öndürmäge deň bolan ýokarda agzalan enjamyň taslamasyny düzmek we ony doly gurmak boýunça yglan eden halkara bäsleşiginiň ýeňijisi boldy.
Bu taslamany durmuşa geçirmek baradaky degişli Çarçuwaly ylalaşyk geçen ýylyň awgust aýynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynda baglaşyldy.
Şu gezekki wideokonferensiýanyň barşynda täze önümçilik toplumynyň taslamasyny taýýarlamak bilen baglanyşykly dürli meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Bellenilişi ýaly, daşary ýurt kompaniýalarynyň netijeli işlemegi üçin ähli zerur şertler döredilen türkmen bazarynyň uly geljegi bar.
«Türkmenawtoulaglary» agentliginiň hem-de «KAMAZ» açyk paýdarlar jemgyýetiniň ýolbaşçylarynyň we wekilleriniň arasynda geçirilen wideoaragatnaşyk arkaly maslahatyň barşynda hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şunda, Türkmenistan bilen Tatarystan Respublikasynyň arasynda uzak ýyllaryň dowamynda birnäçe ugurlar, şol sanda ulag ulgamy boýunça hyzmatdaşlygyň netijeli ösdürilýändigi barada aýdyldy.
Häzirki wagtda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçen ýylyň iýun aýynda gol çeken Kararyna laýyklykda, ýurdumyzyň ministrliklerine, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna we beýleki kärhanalaryna dünýä belli kompaniýanyň ýokary öndürijilikli awtoulag serişdelerini we ýörite tehnikasyny ibermek boýunça zerur işler geçirilýär.
Kompaniýanyň wekilleri Türkmenistanyň bazarynyň «KAMAZ» üçin örän möhüm bolup durýandygyny belläp, geljekde hem öz hyzmatdaşlyk borçnamalarynyň, şol sanda hyzmat merkezlerini gurmak, işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak, häzirki zaman tehnikalaryna hyzmat etmek boýunça wezipeleriň ýerine ýetirilmegine has jogapkärli çemeleşjekdiklerini aýtdylar.


text:
«Ösüşe gönükdirilen milli ýörelgeler»
Ýakynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllygy mynasybetli hem-de, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň taryhy ähmiýetini, ene-mamalarymyzdan galan milli däp-dessurlarymyzy, maşgala mukaddesligini, nesil terbiýesi, sagdyn-durmuş ýörelgelerini wagyz-nesihat etmek maksady bilen Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň bilelikde gurnamaklarynda Aman Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebinde «Ösüşe gönükdirilen milli ýörelgeler» atly wagyz-nesihat çäresi geçirildi.
Bu maslahatda Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň mugallymlary bilen birlikde talyp ýaşlary hem gatnaşdylar. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň wekilleri Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Milli Liderimiziň içeri we daşary syýasatynyň özenini adamyň gündelik derwaýys meseleleri we zerurlyklary düzýändigi, häzirki döwürde jemgyýetiň sazlaşykly ösmegi üçin ähli mümkinçilikler döredilendigi barada belläp geçdiler. Dabaranyň dowamynda Gahryman Arkadagymyzyň ýaşlarymyza watansöýüjiligiň beýik nusgasyny görkezýändigini, ata-babalarymyzdan galan ýol-ýörelgelerimizi, däp-dessurlarymyzy dowam etdirmek babatda uly işlere giň ýol açýandygy, häzirki wagtda türkmen jemgyýetinde ýaramaz endiklere garşy durmagyň has oňaýly ýoly sporta aýratyn üns berilýändigi barada täsirli çykyşlar etdiler. Dabaranyň ahyrynda oňa gatnaşanlar Gahryman Arkadagymyza alkyş sözlerini aýtdylar.
Laçyn MÄTDURDYÝEWA


text:
Şeýle hem okaň
20.01.2021 | Welaýatlary toplumlaýyn ösdürmek maksady bilen iş tejribesi alşyldy
16.01.2021 | Birža täzelikleri
12.01.2021 | Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen nobatdaky wideoduşuşyklar
09.01.2021 | Birža täzelikleri
03.01.2021 | Birža täzelikleri
Lebap welaýatynyň şalyçylary döwlete 48 müň tonna golaý şaly tabşyryp, bellenilen wezipä üstünlikli hötde geldiler.
Şu ýyl Amyderýa jülgesinde güýzlik galla ýygnalandan soň boşan 10 müň gektardan biraz artyk ýerde şaly ekildi. Döwlet tarapyndan toplumlaýyn goldaw we satyn alyş nyrhlarynyň ýokarlanmagy welaýatyň ekarançylarynyň üstünligine şert döretdi.
Zähmet ýeňşine döwlete 10 müň tonna golaý şaly tabşyryp, şertnama borçlaryny artygy bilen berjaý eden Çärjew etrabynyň şalyçylary saldamly goşant goşdylar. Şalynyň her gektarynyň hasyllylygy ortaça 55 sentnere barabar boldy. Kerki etrabynyň ekarançylary-da ýokary netije gazandylar.
Dünýä belli kompaniýalaryň döwrebap şaly ýygnaýjy komabaýnlarynyň netijeli ulanylmagy ýetişdirilen hasyly öz wagtynda we ýitgisiz ýygnamaga mümkinçilik berdi.
Copyright 2012-2021 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň saýasynda ýurdumyzyň sport we saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga iri maýa goýumlary goýberildi. Her bir raýatyň sagdyn-durmuş ýörelgesini amala aşyrmagy, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy babatda öz islegini kanagatlandyryp bilmegi üçin zerur şertleri döretmeklik, ilatyň beden we ahlak taýdan saglygyny berkitmeklik hem-de gorap saklamaklyk ulgamynda Türkmen döwletiniň durmuş syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu babatda hormatly Prezidentimiz: “Sport – bu güýç kuwwatyň, gözelligiň we saglygyň çeşmesi, sporta söýgi bolsa ýaşaýşa söýgüdir. Beden we ruhy taýdan sagdyn nesiller bilen biz hemme sepgitlere ýeteris, ähli işlerimizi üstünliklere besläris.” – diýip örän jaýdar belleýär.
Sport hereketiniň ýyl geçdigiçe barha geljegi uly halkara we sebit merkezine öwrülýän Aşgabat şäherinde dünýä derejeli sport desgalary – Milli Olimpiýa sport Köşgi, sportuň gyşky görnüşleri boýunça sport toplumy, Olimpiýa suw-sport toplumy, awtodromy, futbol meýdançasyny, ýeňil atletikanyň ylgaw ýodalaryny, uzynlygyna, beýikligine bökmek üçin bölümleri, tennis meýdançasyny, gimnastika ýaryşlary üçin meýdançalary we sportuň beýleki görnüşleri üçin niýetlenilen binalary özünde jemleýän köpugurly “Aşgabat” we “Olimpiýa” stadionlary hem-de Olimpiýa şäherjigi hereket edýär. Ata Watanymyz Türkmenistanyň saglygy goraýyş we sport ulgamlarynda amala aşyrylýan bu hili giň gerimli özgertmeler biziň ýurdumyzda milli Liderimiziň saýasynda sagdyn durmuş ýörelgesiniň berk berjaý edilýändiginiň aýdyň güwänamasydyr.
Gaýypnazar BALLYÝEW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallymy.


text:
Mobilnyý distributor dimek näme?
Distributsa bu - harydy paýlamak, harytlary satmak, harytlary paýlaýyş torunyň üsti bilen paýlamagy gurnamakdyr. Paýlamak, dürli alyjylaryň arasynda maddy akymy paýlamak prosesinde amala aşyrylýan özara baglanyşykly funksiýalaryň toplumydyr. Şeýlelik bilen, paýlanyş logistikasy ýa-da fiziki paýlama, önümleri almak, sargyt alnan wagtynda saklamak we müşderä indiki gowşuryş bilen baglanyşykly işdir. Marketing garyndysynyň beýleki üç elementi önüm, baha we önümi mahabatlandyrmakdyr.Aksargyt mobil hyzmaty siziň harydyňyzy şäher içine we şäher daşyna eltip berme hyzmatyňyzy has hem golaýlaşdyrar


text:
27-nji dekabrda Bişkekde ýekşenbede adat bolan "Kanunylyk üçin" ýörişi geçirildi, oňa gatnaşyjylar ýurtda hökümetiň görnüşini kesgitlemek üçin referendum geçirilmegine garşy çykýarlar.
Baştan Başta hereketi tarapyndan başlanan çärä gatnaşyjylar, adat bolşy ýaly, günortan Bişkek demir ýol menziliniň golaýyndaky Lineinaýa we Erkindik köçeleriniň kesişýän ýerinde ýygnandylar.
Soň olar plakatlar we şygarlar bilen "Ala-Too" merkezi meýdançasyna çykdylar. Olaryň çykyşlaryndan gelip çykýan umumy many ýygnananlaryň ýurduň konstitusiýasyna girizilen üýtgeşmelere, ýurtda awtoritarizmiň döredilmegine we häkimiýetiň bir elde jemlenmegine garşy çykýandygyny görkezýär.
Indi sekiz hepde bäri paýtagtda şeýle mazmunly parahatçylykly ýöriş geçirilýär. Aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, olar her ýekşenbe güni ýöriş edip, ýurduň häkimiýetleriniň öz pikirlerini diňlemegini gazanmaga çalyşýarlar.
Gyrgyzysatnda hökümet görnüşini saýlamak boýunça planlaşdyrylan referendum 2021-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda geçiriljek prezident saýlawlary bilen bir günde geçiriler.
Köpçülikleýin ses berişlikde raýatlar "Prezident ýa-da parlament dolandyryşy görnüşleriniň haýsyny saýlaýarsyňyz?" diýen soraglara jogap bermeli bolarlar. Býulletene “Ähli wariantlara garşy” diýen sütün hem girýär.
Bu dokument Ýokary geňeş tarapyndan bary-ýogy iki günde - 9-njy dekabrda (birinji okalyşda) we 10-njy dekabrda (ikinji we üçünji okalyşda) kabul edildi.
Ony durmuşa geçirmek üçin döwlet býujetinden takmynan 40 million som bölünip berildi.


text:
Habarlar / Gutlaglar, goşgular we pähimler
Gutlaglar, goşgular we pähimler
hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 25 ýyllyk baýramy MYNASYBETLI GUTLAG
Hasyl toýy MYNASYBETLI GUTLAG
Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni MYNASYBETLI GUTLAG
mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 29 ýyllyGY MYNASYBETLI GUTLAG
Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli gutlag
Mukaddes Gurban baýramy mynasybetli GUTLAG
BITARAPLYK, WATAN HAKDA GOŞGULAR
Halkara welosipedçiler birleşiginiň iň ýokary sylagynyň gowşurylmagy MYNASYBETLI GUTLAG
Türkmen halysynyň baýramy MYNASYBETLI GUTLAG
Bütindünýä welosiped GÜNI MYNASYBETLI GUTLAG
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GURBANGULY BERDIMUHAMEDOW:
– Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizde ýaşaýan ynsanlaryň ählisi her bir ädimde özi hakynda Döwletimiziň, hökümetimiziň, Prezidentiniň özüniň yzygiderli alada edýändigini duýup ýaşamalydyr.


text:
Daşary ýurtda ýaşaýan bolsaň salgydyňy nähili tölemeli
Şahsy taraplaryň girdejilerine salgytlaryň salnyşy bütin dünýäde diýen ýaly iki görnüşde alnyp barylýar: biri raýatlyk boýunça we ýene biri hem dahyllylyk (rezidentlik) boýunça. Daşary döwletleriň köpüsiniň salgyt kanunçylygynda şahsy taraplaryň girdejilerine salgyt salmaklygy dahyllylyk boýunça alyp barmak göz öňünde tutulandyr. Emma şeýle-de bolsa, käbir döwletler şahsy taraplara salgyt salmaklygy raýatlyk boýunça amala aşyrýarlar. Munuň iň aýdyň mysaly hökmünde Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny görkezmek bolar. Eger-de haýsy hem bolsa bir ABŞ-nyň raýaty bolan şahs, hatda hiç haçan ABŞ-da ýaşamadyk bolsa hem, ýaşaýan ýurdyndaky gazanan girdejisi salgyt salynmaga degişli bolup durýan bolsa, ABŞ-nyň hökümetine salgydyny tölemäge borçlydyr.
Bu ýagdaý iş ýüzünde, ABŞ-nyň salgyt gullugynyň öz raýatlarynyň girdejileri baradaky maglumatlary bütin dünýäde yzarlap ýörmegine ýol açdy. Munuň üçin Amerikada FATCA diýlip atlandyrylýan we beýleki döwletlerden öz raýatlarynyň hasaplary baradaky maglumatlary almagy göz öňünde tutýan kanunyň kabul edilmegi hem aýratyn bellärliklidir. Bu ýagdaýa öz gezeginde başga ýurtlarda ýaşamagyny dowam etdirýän Amerikanyň käbir raýatlarynda nägilelikleriň döremegine we hatda ABŞ-niň raýatlygyndan çykmaga höwes bildirmeklerine ýol açýar.
Dahyllyk boýunça şahslaryň salgyt töleýji bolup durýandygy ýa-da durmaýandygy nähili kesgitlenilýär? Bu ýagdaý her bir ýurdyň kanunçylygyna laýyklykda aýratynlykda kesgitlenilmäge degişli bolsa-da, köplenç halatda, ýurduň içinde ýylyň dowamynda ýaşalan gün sanyndan ugur alnyp kesgitlenilýär we bu gün sany hem köplenç 183 günden (ýarym ýyl töweregi) ybarat bolup durýar. Ýagny, kimdir biri ýurdyň çäginde jemi 183 ýa-da ondan köp senenama gün ýaşan halatynda, ol şol ýurdyň dahyllysy hasap edilýär we şahsy girdejisinden kanunçylyga laýyklykda bellenilen salgydyň möçberini şol ýurda tölemäge borçlanýar.
Elbetde bular umumy maglumat bolup, her bir ýurtda özüne mahsus salgyt kanunçylygy hereket edýär, şonuň üçin hem belli bir döwletiň çäginde şahslaryň girdejilerine nähili salgytlaryň salynýandgyny anyklamak üçin şol ýurtlaryň kanunçylygy düýpli öwrenilmelidir.


text:
“Diýar guşy” hojalyk jemgyýeti Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň çäginde broýler jüýjelerini (ROSS-308) öndürýän fermalar toplumyny önümçilige goýbermäge taýýarlanýar.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan “Diýar guşy” HJ-niň fermalar toplumynda bir inkubator ulgamy, 16 sany tohumçylyk we dört sany ýetişdirme fermasy bolup, olarda Türkiýe, Belgiýa ýaly döwletleriň enjamlary oturdyldy.
Kompaniýa tohumçylyk fermalaryndaky towuklardan alan ýumurtgalarynyň 90%-i inkubator üçin ulanyp, olaryň 80%-den jüýje çykarmagy maksat edinýär.
Toplum broýler jüýjeleriniň ýylda 25 million sanysyny öndürmäge ukyplydyr.
“Diýar guşy” hojalyk jemgyýeti toplumyň çägindäki gurluşygy tamamlanyp barýan iým zawodynda enelik towuklar üçin ýörite iým öndürmegi meýilleşdirýär.
Häzirki wagtda broýler jüýjeleri esasan, Türkiýeden import edilýär. “Diýar guşy” önümçilik kuwwaty bilen towukçylyk bilen meşgullanýan ýerli telekeçileri jüýje bilen dolulygyna üpjün etmegi göz öňünde tutýar.
Kompaniýa daşary ýurtdan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmäge gönükdirilen maksatnamanyň esasynda hereket etmek bilen, ýerli bazary dolulygyna üpjün edenlerinden soňra, goňşy ýurtlara eksport etmegi hem maksat edinýär.
“Diýar guşy” 2020-nji ýylyň başyna önümçilige başlar.


text:
Merkezi Aziýa
Anna 6 Mart 2020
-
Mart 06, 2020
Täjigistanda gözi görmeýänlere dini ündew diňlemek gadaganmy?
Täjigistanyň Gissar şäherindäki göz sebäpli maýyp bolanlaryň Okuw-önümçilik kombinatynyň (OÖK) din işleri hem-de milli däpleri düzgünleşdirmek meseleleri boýunça işgäri ýerli radio gepleşiklerde dini ündewleriň gadagan edilmegine öz närazylygyny bildirýär.
-
-
Mart 04, 2020
"Azatlyk öýi" Eýranyň, Orsýetiň protestçileri basyp ýatyrmagyny tankytlaýar, ABŞ-ny hem sylap goýmaýar
“Freedom House” – “Azatlyk öýi” guramasy Orsýet, Eýran ýaly “awtoritar döwletleri” protestleri güýç bilen basyp ýatyrmakda tankytlady, ýöne adatça demokratiýanyň goragçylary bolan ýurtlary, şol sanda Birleşen Ştatlary hem, “populizme kowalaşyp, ozalky demokratik däplerinden ýüz öwürmekde ýazgardy.
-
-
Mart 03, 2020
Sakgal – "ynamsyzlyk" alamatymy? Şinjiangdaky musulmanlaryň yzarlanyşy barada syzyp çykan soňky maglumat
Günbataryň köpçülikleýin habar serişdeleriniň eline düşen bu maglumat bazasynda, Hytaý hökümetleriniň Şinjiangda ýaşaýan müňlerçe musulmanlaryň ykbalyna nähili çemeleşýändigi, olaryň «syýasy taýdan täzeden terbiýeleniş lagerine» salynýandygy barada faktlar bar.
-
Mart 02, 2020
Gyrgyzystan bilen Russiýanyň eriş-argaç ýyly: hyzmatdaşlygy berkitmekmi ýa-da garaşsyzlyk üçin synag?
Kremldäki Gurultaýlar köşgünde Gyrgyzystanyň Russiýadaky hem-de Russiýanyň Gyrgyzystandaky eriş-argaç ýylynyň dabaraly açylyşyna Moskwada we Orsýetiň sebitlerinde ýaşaýan dört müň gyrgyzystanly gatnaşdy.
-
-
Fewral 24, 2020
Merkezi Aziýanyň ýokary okuw jaýlaryndan özbegistanlylar köpçülikleýin yzyna gaýdýar. Sebäbi näme?
Daşkent birnäçe çäklendirmeleri wagtlaýyn aradan aýrandan soň, Merkezi Aziýanyň goňşy ýurtlarynda okaýan özbegistanly müňlerçe student öz ýurdundaky ýokary okuw jaýlaryna dolanmaga howlugýarlar.
-
-
-
-
Iň soňky teswirler
-
Ýanwar 20, 2021Ынсан.
Вакцинаны Хытай довлетинден алан болсалар говы боларды ,Турк доганларымыздан горелде алып ,шонда ялнышмарыс! Тебигы газымыз бн хасаплашып хем билердик! Хер бир затда Кремльин межбур эдени билен ,оларын диенини эдибермелими , онсузам 30(отуз) йыл туркмен халкыны косап гелйарлер,ягны олары адам хасабында гормани!


text:
Söwdany awtomatlaşdyrmak programma önümiň bu görnüşi işjeň we dolandyryş hasabatlaryň meselelerini umumy ýagdaýda awtomatlaşdyrmaklyga we söwda amallary seljermeklige we meýilleşdirmeklige ýardam edýär. Bu bolsa häzirki zaman söwda kärhanasynyň netijeli dolandyrylyşyny üpjün edýär.
Hyzmatdaşlar bilen işlemek prosesi örän çeýedir. Bir ýa-da birnäçe ýurudiki taraplara degişli bolan we özara hasaplaşyklar amala aşyrylýan umumy tora degişli bolan dükanlar toplumlar bilen ýöredilýän işi amatly we dogry ýagdaýda beýan edip bolýar. «Hyzmatdaş» atly kömek maglumatlar toplumynyň bölüminde gerekli obýektiň adyny görkezip bolýar:
- alyjy (müşderi),
- hyzmatdaş (üpjün ediji),
- bäsleşige ukyply hyzmatdaş
Gerek bolan ýagdaýynda «soňky ulanyjy» atly müşderini gurnap bolýar, dürli görnüşli kontragentler şol müşdere degişli edip bolýar.
Ähli hasabat amallar aşakda görkezilen resminamalaryň üsti bilen beýan edilýär:
- Müşderiniň sargydy,
- hasap-faktura,
- harytlary satmak we hyzmatlary amala aşyrmak,
- maliýe resminamalary (çek we nagt däl tölegleri amala aşyrmak),
- hasapdan aýyrmak,
- ornuny üýtgetme,
- inwentarizasiýa (tükeleýiş) resminamalary,
- sortlamagy gaýtadan amala aşyrmak,
- üpjün ediji hyzmatlara tölegleri geçirmek,
Haryt we pul serişdeler bilen baglanyşykly islendik amallar, müşderileriň zerurlyklary ýa-da üpjün edijilere edilýän sargytlar agzalan resminamalaryň üsti bilen beýan edilýär.
Ondan başga-da, maliýe resminamalaryň amatly sanawy bardyr. Bu ýerde serişdeleriň kassanyň üsti bilen we nagt däl görnüşdäki girişi we çykyşy sazlanýar, ondan başga-da, özara hasaplaşyklarda görkezilýän bank göçürmeler saklanylýandyr. Üpjün edijiler bilen işlemek üçin tölegler senenamany hem ulanylýar. Onuň esasynda töleg resminamalary we töleg ýatlamalary amatly ýagdaýda döredip bolýar.


text:
Britaniýada gurnalan edebiýat festiwalynda eden bu çykyşynda Julian Assanj «WikiLeaks» internet saýtynyň ýaýradan gizlin dokumentleri sebäpli kimdir-birine zyýan ýetendigi barada resmi şikaýatlaryň ýokdugyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleri «WikiLeaks» saýtynyň gizlin diplomatik dokumentleri jemgyýetçilige ýaýratmak arkaly kanunçylygy bozandygy ýa bozmandygy baradaky mesele boýunça derňew alyp barýarlar.
«WikiLeaks» internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanj şwesiýaly iki sany aýala jynsy taýdan zorluk edenlikde bildirilýän aýyplamalar boýunça häzirki wagt Britaniýada suduň gutarnykly kararyna garaşýar.


text:
Ýelena Bonner uruşdan soň Leningradyň medisina institutyny tamamlaýar. “Wraçlaryň işi” diýilýän barada öz pikirini aýdany üçin institutdan çykarylyp, Stalin ölenden soň, täzeden okuwa alynýar. Ol 1965-nji ýylda Kompartiýa girýär, bu hereketini soň “durmuşda goýberen iň uly ýalňyşlygy” diýip atlandyrýar.
Bonner 1972-nji ýylda SSKP-den çykyp, adam hukuklaryny goramak boýunça aktiw iş alyp barýar. Şol ýyl akademik Andreý Saharowa durmuşa çykýar. A.Saharowa 1976-njy ýylda Osloda Nobel baýragy gowşurylanda, dabara gatnaşýar. Moskwada adam hukuklaryny goraýan Helsinki toparyny döretmek baradaky dokumentiň aşagyna gol çekýär. “Memorial” merkezini döretmäge gatnaşýar. 1980-nji ýylda Adreý Saharow Gorkiý şäherine sürgün edilende, onuň bilen gidýär. Alty ýyldan soň adamysy bilen Moskwa dolanýar.
1994-nji ýylyň 28-nji dekabryna çenli Orsýetiň prezidentiniň ýanyndaky Adam hukuklary boýunça komissiýada bolup, syýasy režim bilen işleşmek mümkin däl diýen netijä gelýär. Ol şonda şeýle diýipdi: “Orsýet yzygiderli nadan hereketler edýär. Ol meni geň galdyrmady. Meniň lapymy keç eden Hytaý. Oňa ösýän ýurt diýýärler, ýöne syýasy özgeriş bolmazdan, ykdysady ösüş bolmaz. Şol ikisiniň darkaşyndan köne syýasat utýar. Men şondan gorkýaryn”.
Ýelena Bonner A.Saharow Fonduna hem ýolbaşçylyk edipdi.
Dogduk mekanynda tanalýarmy?
Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň aýtmagyna görä, Ýelena Bonner hakynda türkmenistanlylaryň bilýän zady juda çäkli. Ol munuň sebäbini diktaturanyň gabawynda ýaşamakda görýär.
Geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň birinji ýarymynda Moskwada türkmen oppozisiýasy yzarlamalara, tussaglyga sezewar edilipdi. Olaryň azatlyga çykmagynda Ýelena Bonneriň eden hyzmaty barada häzir Şwesiýada ýaşaýan oppozisiýa wekili Halmyrat Söýünow şeýle gürrüň berýär: “Nyýazowyň haýyşy boýunça Orsýetiň ýörite gulluklary bizi türmä gabapdy. Türmeden soňam ýene yzarlamalar... Şu meselelerde, meniň bilýän zadym, Ýelena Bonner, “Memorial” guramasy – şolaryň üsti bilen türkmen oppozisiýasyna ýardam, goldaw beripdi”.
Uruş ýyllary akademik Saharow Aşgabatda ýaşapdyr we işläpdir diýen maglumatlar bar. Bu barada ýazyjy Bugaýew şeýle gürrüň berýär: “Akademik Saharowyň uruş ýyllary Aşgabatda bolandygyny bilýän adamyň sany juda az. O gürrüňlerem geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň ikinji ýarymynda, haçanda akademik Saharowyň şahsyýeti hakynda ile ýeterlikli aýan gürrüň edilip ugralanda, il içinde alymlaryň dilinden şeýleräk gürrüň ýaýrapdy”.
Ýelena Bonner sahawatly adamdy. Ol Orsýetde we bütin dünýäde adamlaryň ýadynda çuňnur yz galdyrdy.
“Jumamyrat aganyň öz aýdan zady bar: Moskwadaky “Memorialdakylaryň” uly kömegi, goldawy bolupdy diýen sözi bar. Jumamyrat aga-da Ýelena Bonnerden goldaw alansoň, ynsan hukuklaryny goramak bilen meşgullanyp başlady” diýip, türkmen parlamentiniň öňki deputaty Söýünow ýatlaýar.
SSSR-iň ilkinji we iň soňky prezidenti Mihail Gorbaçýowyň telegrammasynda şeýle sözler bar: “Ýelena Bonner sahawatly adamdy. Ol Orsýetde we bütin dünýäde adamlaryň ýadynda çuňnur yz galdyrdy. Ol ömrüniň ahyryna çenli adam hukuklary ugrunda gaýduwsyz göreşdi”.
Aşgabatdan graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow Ýelena Bonneri şeýle ýatlaýar: “2000-nji ýylda türkmen türmesinde otyrkam, menem Ýelena Bonneriň goldawyna mynasyp bolupdym. Şol goldaw başgalaryňky bilen birlikde meniň bäş ýyla derek bir ýyl oturyp, türmeden çykmagyma hemaýat edipdi. Şeýle ýagşylyk ýatdan çykarylmaýar. Seniň ýagşylyklaryňa mynasyp bolanlar müňlerçedir, Ýelena Georgiýewna! Taňryýalkasyn. Ýatan ýeriň ýagty bolsun, jaýyň jennetden bolsun, Ýelena enemiz!”.


text:
Elbetde, başdan geçirilen zatlar meniňem ýadyma düşdi, emma bu şagalaň hiç haçan ýadymdan çykmajak başga bir wakany hem ýadyma saldy. Şol waka orta mekdebi tamamlap, ýokary okuwa girmek üçin başdan geçiren şowsuz tejribäm we onuň mende galdyran hemişelik täsiri bilen bagly.
Aradan dört ýyl geçdi, emma “inim, iň gowusy sen indiki ýyl geläýsene” diýlip berlen jogap henizem ýadymda.
Meniň ýaşlykdan Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä diller institutyna okuwa girmek arzuwym bardy. Bu arzuw öz gözbaşyny mende öňräkden peýda bolan daşary ýurtlaryň dillerini pugta öwrenmek, ol dilleriň birinde ýa ikisinde erkin gürlemäni başarmak, diliň üsti bilen beýleki halklaryň medeniýetini we taryhyny bilmek islegimden alyp gaýtdy diýsemem boljak. Üstesine-de, meniň üçin dil, edebiýat, taryh ýaly gumanitar ugurlar beýleki takyk ylymlara degişli ugurlardan has ýakyndy.
Emma bu maksada ýetmegiň ýoly şu ugurdan ýokary bilimli bolmakdan we bu ugurda ýokary bilim almagyň ýoly bolsa Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä diller institutyndan geçýärdi. Bu institut bolsa, beýleki ähli möhüm edaralar ýaly, paýtagtda ýerleşýärdi.
Orta mekdebi tamamlan beýleki 5-6 klasdaşym bilen bilelikde bizem Aşgabadyň ýoluna düşenimizde ýyl 2008-di. Biziň keýpimiz kökdi, çünki mekdepde okap alan bahalarymyz ýokarydy. Bilimimize, ukybymyza ynamymyz ýetik bolansoň, söhbetdeşligi elimiziň tersi bilen geçjegimize hiç hili şübhämiz ýokdy.
Şunlukda, Aşgabada baranymdan soň birinji işim kelle sokar ýaly ýer tapyp, ertesi gün irden paýtagtyň 30-njy mikroraýonyndaky öňki Ostrowskiý, häzir bolsa “2067”-nji belgi dakylan köçede ýerleşýän Döwletmämmet Azady adyndaky diller institutynyň ýoluny tutmak bolupdy. Menden başga-da baranlaryň az bolmajagyny bilýärdim, şonuň üçin garadaňdan ýola çykdym.
Ir sagat ýedilerde ol ýokary okuw mekdebiniň gapysynyň öňüne baranymda: “Beh, ýurtdaky beýleki institutlaryň we uniwersitetleriň ählisi ýapyldymyka?’’ diýip, dodagymy dişlänim henizem ýadymda. Giriş ekzamenlerini tabşyrmak üçin gapyň agzynda ýygnananlaryň sany kiçiräk futbol stadionyny doldurmaga arkaýyn ýetjekdi, emma şol ýyl bu instituta okuwa täze alynjaklaryň umumy sany 150-180 çemesidi.
Orta mekdepden alan bahalarymyň, ukybyma bolan ynamymyň ýokary bolmagyna garamazdan, bu ýagdaý meni gorkuzmady diýsem ýalan aýtdygym bolar. Şeýlelikde, gorkanym hem başyma geldi.
Şowsuzlygyň ilkinji buşlukçysy
Şol gün Aşgabatda meniň bilen parallel “A” klasda okan obadaşym, S.Nyýazow adyndaky polisiýa akademiýasyna hemme resminamalary tabşyryp ýetişen Baýjana sataşdym. Men oňa Döwletmämmet Azady adyndaky milli dünýä diller institutyna okuwa girmekçidigimi aýtdym. Baýjan meniň bu niýetimi oňlady, meniň bu ugur boýunça düýpli taýýarlyk görýänligim barada eşidendigini aýtdy, soňra bolsa: “Seniň pahanyňam, meniň pahanym ýaly, görmeli adamlary görüp, olar bilen gürleşmeli zatlar hakynda gürleşen bolsa, sen hiç zady gaýgy etme, giriş söhbetdeşligindenem, beýleki synanglardanam geçersiň” diýdi.
Men birbada onuň bu aýdanlaryna düşünmedim. Baýjan aýtmyşlaýyn, meniň pahanym kimi görüp, kim bilen näme hakynda gürleşmelidi? Ýa meniň kakam maňa bildirmän hemme meseläni eýýam çözüp goýdumyka? Bu we beýleki soraglara men jogap tapyp bilmedim.
Özümi dürsänimden soň, “pahanymyň” hiç kimi görmändigini we görjek hem bolmandygyny, okuwa hiç-hili tanyş-bilişsiz we pulsuz, diňe öz baldyr güýjüm we bilimim bilen girmekçi bolýanlygymy aýdanymda, atasy welaýat kazyýetinde uly wezipede işleýän Bayjan başyny ýaýkap, maňa seredip: “Aý, beýle bolsa, men bilmedim-ow, drug, seniň okuwa girmek niýetiň başa baraýsa ne ýagşy” diýdi.
Baýjanyň beýle şübhelenmesi maňa garaşýan şowsuzlygyň ilkinji buşlukçysy ekeni. Ýöne men hemme zada diňe giriş söhbetdeşligi bolan güni aňry ýany bilen düşündim.
“Inim, sen, gowusy, indiki ýyl geläýsene… ”
Ine, ahyry giriş söhbetdeşligi üçin maňa-da nobat sagat 11-den geçensoň ýetdi. Klasa gaty arkaýyn girdim, hiç hili tolgunmadym, çünki synag bermeli ders boýunça men klasymyzyňam, mekdebimiziňem iň güýçli okuwçysy bolup, birnäçe gezek etrap we welaýat derejelerinde geçirilen olimpiadalara-da gatnaşyp, baýrakly orunlara eýe bolupdym.
Salamdan soň men söhbetdeşlik geçirýän mugallyma elimdäki kagyzy uzatdym, familiýamy aýtdym. Garşymda oturan mugallym meniň familiýamy gaýtalap-gaýtalap hümmürdedi-de, stoluň aşagyndan bir ýerlerden bir kagyzy çykaryp, ony gözden geçirdi. Diňe şondan soň söhbetdeşlik başlandy.
Ilki mugallym üç sorag berdi, menem ýerime geçip ol soraglaryň hemmesine doly jogap ýazdym. Taýýar bolanymdan soň bilenlerimi we ýazanlarymy mugallyma aýdyp başladym. Mugallym “hä-hawa” diýen manyda ilki meniň jogaplarymy diňlän ýaly boldy. Emma problema institutyň mugallymy öz ýanyndaky birnäçe familiýadan düžülen sanawy gaýtadan gözden geçirensoň başlandy. Ol sanawda meniň adymy, familiýamy tapmadyk bolmaly. Şondan soň ol meniň özüme-de, meniň jan edip gürrüň beren zatlaryma-da bir bada dörän gyzyklanmasyny dolulygyna diýen ýaly ýitirdi oturyberdi.
Ekzamen alýan mugallym goşmaça sorag bilen meni ekzamenden ýykmagyň kül-külüne düşene meňzeýardi. Menem “aý, bolýan bolsa belli-külli bolsyn-laý” diýip, hiç säginmedim. Onuň “goşmaça” diýip beren soragyna-da nagt we takyk jogap gaýtardym. Jogaplarymdan ýekeje-de kemçilik ýa ýalňyş tapyp bilmedik, meni ekzamende ýykmaga hiç bir bahana tapmadyk mugallym şondan soň goşmaça soragynyň üstüne ýene-de sorag baryny berip başlady. Baryndan beteri synaga gatnaşyp, bu bolup duran zatlary gözi bilen görüp, gulagy bilen eşidip oturan beýleki adamlardan ses çykmady. Olar şol wagt hem lal, hem kör hemem kerdi.
Ahyry, ýalňyşmaýan bolsam, onuň beren 13-nji soragynda men birneme sägindim, ýaýdandym. Munuň özi “inim, sen, gowusy, indiki ýyl geläýsene” diýmäne oňa esas boldy duruberdi. Emma soň pikirlenip görsem, mugallymyň maňa beren soňky soragy taryh dersi boýunça mekdep programmasynda asla ýok ekeni.
Girýänler kim, gaýdýanlar kim?
Geň galmaly zat: meniň deň-duşlarymyň arasynda “bularyň kellesinde şygyrdy bar, bularyň okuwa girmegi gaty ahmal” diýenlerimiň ýekejesi-de institutlara girip bilmandirler. Soň görüp otursam, olar ýokary okuw mekdepleri-hä beýle-de dursun, Beki Seýtegiň adyny göterýan Daşoguzyň mugallymçylyk mekdebi ýaly ýörite orta bilim berýän okuw jaýlaryna hem girip bilmändirler.
Meselem, klasdaşym Aýjemal iňlis dilini suw ýaly bilse-de, ABŞ-daky orta mekdepde bir ýyl okap gelse-de, ol Aşgabatdaky dünýä diller institutynyň roman-german diller fakultetiniň iňlis dili bölümine nämüçindir girip bilmedi. Himiýa bilen biologiýa dersleri boýunça mekdep programmasynda göz öňünde tutulanlary bäş barmagy ýaly bilýän Alyşir Daşoguzyň Gurbansoltan eje adyndaky lukmançylyk mekdebine talyp hökmünde kabul edilmedi. Emma, şol bir wagtyň özünde-de, “pahany” welaýat kazyýetinde işleýän Baýjanyň ýakynda ýokary okuw mekdebiniň “gaty kagyzyny” aljakdygyny eşitdim.
Şeýdip, meniň klasdaşlarymyň hemmesi diýen ýaly işsizleriň hataryna goşuldylar, galan Baýjan ýalylar bolsa okuwa girdiler. Menem hyýalymyň Türkmenistanda başa barmajagyna göz ýetirenimden soň, ýokary okuwymy dowam etdirmek üçin daşary ýurduň ýoluny tutdum, abraýly uniwersitetlerden birine girdim, ýakynda hem ýokary baha bilen okuwymy tamamladym, häzir öňümde “indi näme etmeli?” diýen sorag dur.
Prezident soňky döwürlerde ýurtda kadrlar ýetmezçilik edýär diýip, ähli welaýat administrasiýalaryny tankytlap çykdy, şeýle tankytdan paýyny alan ministrliklerem az däl. Biziň ýurdumyz ýokary bilimli spesialistlere, ökde işçi hünärmenlere gaty mätäç. Başgaça aýtsam, ýurda işçi gerek, maňada iş. Ýurduma hyzmat etmek höwesim hem uly, emma bu planyň “ýönesi” bar. Abraýly uniwersitetleriň birinde okuwymy gutardym, häzir diňe diplom däl, elimde hünärimem bar, emma işe girjek bolup ýüz tutanymda, ýokary baha bilen Döwletmämmet Azady adyndaky instituta girjek bolan mahalym meniň bilen söhbetdeş bolan mugallymyň “inim, gowusy, sen indiki ýyl geläýsene” diýen sözi gaýtalanarmyka diýen gorky öňüme atanak çekýär. Diňe men däl, meniň bilen okuwyny tamamlan klasdaşlarymam, kursdaşlarymam şeýle pikirde. Biz çatrykda durus.
Kerim Artykow türkmenistanly garaşsyz synçynyň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanyň howpsuzlyk boýunça milli dolandyryş edarasynyň metbugat wekili Lutfullah Maşal owgan goşunlary tarapyndan amala aşyrylan reýdde bäş adamyň öldürilendigini aýtdy.
Ýene üç adam bolsa daň atansoň Kabulyň Pul-i Çakri raýonynda ýerleşýän bir öýde atylyp öldürilipdir. Bu öýde partlaýjy maddalary bilen doldurylan ulag tapylypdyr.
Owganystanyň Aňtaw gullugynyň hüjümiň planlaşdyrylýandygy baradaky maglumaty howpsuzlyk gulluklarynyň şeýle reýdi geçirmegine sebäp boldy, diýlip habar berilýär.
Muňa garamazdan, penşenbe güni "Talyban" Owganystanyň hökümet goşunlarynyň geçirilen harby operasiýasynyň özlerine garşy gönükdirilendigini ret edýän beýanat ýaýratdylar.


text:
Dünýäde üzümden iň gadymy çakyr önümçiliginiň 8000 ýyl mundan oň dörän bolmagynyň subutnamasy Gürjüstanda tapyldy. Tapylan gadymy küýze çakyr önümçiliginiň ozalky çaklamalardan ýene 1000 ýyl uzak taryhynyň bardygyny görkezýär diýlip, 13-nji noýabrda çap bolan maglumatlarda aýdylýar.
Ozal tapylan subutnamalara görä, dünýäde üzümden edilen çakyr önümçiliginiň taryhy biziň eramyzdan öňki döwüriň 5400-5000-nji ýyllaryndan ugur alýardy. Tapyndylar Eýranyň Zagros daglaryndan gazylyp çykarylypdy diýlip, ABŞ-nyň Milli ylymlar akademiýasynyň neşrinde çap edilen maglumatda aýdylýar.
Dünýäde iň gadymy çakyryň 9000 müň ýyl mundan ozal Hytaýda öndürilen bolmagy çak edilýär, emma ol tüwüden öndürilipdi.
“Biz bu nusganyň Ýewraziýada biten ýabany üzümiň çakyr önümçiligi üçin hojalykda öndürilip başlanmagyny subut edýändigine ynanýarys” diýip, açyşyň awtorlaryndan Toronto uniwersitetiniň alymy Stefen Batiuk aýtdy.
Palçykdan ýasalan 300 litrlik küýzäniň bölekleri Tbilisiden 50 kilometr uzaklykda ýerleşýän Gadaçrili Gora we Şulaweris Gora atly arheologik meýdanlarynda tapyldy.


text:
Hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzy sanly ykdysadyýete geçirmek bilen bagly tabşyryklaryndan ugur alyp, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik banky özüniň onlaýn hyzmatlarynyň sanyny barha artdyrýar. Bu hyzmatlaryň her biriniň ilata dürli amatlyklary döredýändigini biz öz tejribämizde görüp gelýäris.
Bankymyzyň täze «Talyp tölegi» hyzmaty ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde tölegli esasda bilim alýan talyplarymyzyň töleg işini ýeňilleşdirmekden we döwrebaplaşdyrmakdan ybaratdyr.
«Talyp tölegi» hyzmaty arkaly talyplar bankymyzyň https://halkbank.gov.tm/ resmi internet-sahypasynda ýerleşdirilen «Onlaýn-tölegler» atly bölümden bank kartlary arkaly okuw tölegini onlaýn usulda geçirip bilerler.
Täze «Talyp tölegi» hyzmaty talyplara we olaryň ene-atalaryna birnäçe ýeňillikleri hödürleýär. Ine, olaryň käbiri:
― ilkinji nobatda, talyp ýa-da onuň ýakyn hossary tölegi geçirmek üçin banka barmak bilen bagly wagtyny tygşytlaýar;
― nagt tölegde talypdan birbada bir ýyllyk ýa-da alty aýlyk tölegi geçirmeklik talap edilýän bolsa, onlaýn hyzmatymyz arkaly bir ýa-da birnäçe aýlyk tölegi hem geçirmek mümkinçiligi;
― töleg üçin talybyň özüniň ýa-da onuň ýakyn hossarynyň (ene-atasynyň, doganlarynyň, garyndaşlarynyň) «Altyn asyr» bank karty ulanylyp bilner;
― onlaýn töleg hepdäniň islendik gününde, gije-gündiziň islendik wagtynda elýeterlidir;
― «Talyp tölegi» onlaýn bank hyzmaty arkaly geçirilen tölegler boýunça tölegiň güwanamasyny almak mümkinçiligi.
Hyzmatdan peýdalanmak üçin bildirilýän talaplar:
― Her bir talyp okaýan ýokary okuw mekdebinden özüniň şahsy belgisini (logini) we açar sözüni alyp, bankymyzyň internet sahypasyndaky ýörite bölüme şol maglumatlary girizmeli we öz şahsy otagyna girmeli;
― hyzmatdan peýdalanmak üçin töleg geçirilýän kartyň CVC koduny bilmeli we bank kartyna SMS hyzmaty birikdirilen bolmaly.
Bankyň täze hyzmatyndan peýdalanyň!
Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik banky.


text:
2018-nji ýylyň 7-nji maýynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Indoneziýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi (ýerleşýän ýeri Tähran ş.) j-p Oktawino Alimudin bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň başynda taraplar Türkmenistanyň we Indoneziýa Respublikasynyň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmek işinde tagallalary birleşdirmeklige meýillerini beýan etdiler we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we mümkinçilikleri babatda pikirleri alyşdylar. Halkara guramalaryň çaginde hyzmatdaşlygy giňeltmegiň meselelerine aýratyn üns berildi. Taraplar pagta senagaty, gaz we ulag pudaklarynda hyzmatdaşlygyň meselelerine garadylar.
Gepleşikleriň dowamynda taraplar Türkmenistanyň we Indoneziýanyň telekeçileriniň arasynda özara bähbitli söwda-ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň mümkinçilikleri barada pikirleri alyşdylar. Taraplar nobatdaky syýasy geňeşmeleriniň çäginde iki ýurduň telekeçileriniň arasynda duşuşuyklary gurnamagyň zerurlygyny bellediler.
Şeýle hem, taraplar ynsanperwer ulgamynda, ýagny bilim ugrunda gatnaşyklary ösdürmekde gyzyklanmalaryny bildirdiler.


text:
2018-nji ýylyň 7-nji iýunynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde ynanç hatlaryny gowşurmak maksady türkmen paýtagtyna gelen Kolumbiýanyň Türkmenistandaky (ýerleşýän ýeri Moskwa ş.) Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi jenap Alfonso Lopes Kabalýero bilen duşuşyk geçirildi.
Türkmen-kolumbiýa gatnaşyklaryny ösdürmek işinde jogapkärçilikli wezipesine bellenilmegi bilen Ilçini gutlap, türkmen tarapy Kolumbiýa bilen gatnaşyklary berkitmekde we geljekde ösdürmekde ýurduň aýratyn ünsüni belledi. Ilçi Lopes öz gezeginde Merkezi Aziýa ýurtlary, aýratyn hem Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmekde Kolumbiýanyň gyzyklanmasy barada aýtdy.
Gepleşikleriň dowamynda taraplaryň halkara meýdanynda, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň we Goşulyşmazlyk hereketiniň çäginde işjeň gepleşikleri ösdürmäge ygrarlydygy bellenildi. Şeýle hem, ählumumy meselelere we howplara garşy göreşmegiň mümkinçiliklerine seredildi. Gejekki hyzmatdaşlyk üçin öňdebaryjy ugurlary bellemek bilen, duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanyň we Kolumbiýanyň daşary syýasat edaralarynyň arasynda syýasy gepleşikleri geçirmegiň wajyplygyny bellediler.


text:
«Ustazdar úıinde» qashyqtyqtan oqytý jaǵdaıyndaǵy biliktilikti arttyrý kýrstarynyń jumysymen, sondaı-aq pedagogtardy qoldaýdaǵy is-sharalarmen tanystyrý maqsatynda ótken kezdesýge qalalyq bilim salasynyń basshylary qatysty.
Almaty qalasy Bilim basqarmasynyń basshysy L.Jylqybaeva, Jalpy orta bilim bóliminiń basshysy A.Aıtýarovany «О́rleý» BAUO» AQ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary I.Samsaev, «О́rleý» BAUO» AQ fılıaly Almaty qalasy boıynsha PQBAI dırektory R.Sadvakasova Muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý ınstıtýtynyń 60 jyldyq mereıtoıy qarsańyndaǵy sharalarmen jáne de aǵymdaǵy jumystar barysymen tanystyrdy.
Osy kezdesýde «M.Montessorı» kabınetiniń jetekshisi S.Mýsına Montessorı tehnologııasyn qoldaný ádis-tásilderiniń bala tárbıesindegi mańyzdylyǵyna jan-jaqty toqtaldy. Bilim berý úderisin psıhologııalyq-pedagogıkalyq jetekshilik etý kafedrasynyń aǵa oqytýshysy Q.Nurlybaev biliktilikti arttyrý salasyn sıfrlandyrý aıasyndaǵy «Robototehnıka negizderi», STEM, STEAM oqytýǵa arnalǵan kýrstarǵa toqtalyp, kýrs tyńdaýshylarynyń shyǵarmashylyq qabileti men áleýetin arttyrýǵa múmkindik beretin aldyńǵy deńgeıli LEGO® MINDSTORMS® EV3 oqý konstrýktorlary men Arduino kontrollerin paıdalanyp júrgizgen tájirıbe jumystary týraly jan-jaqty baıandady. Aqparattyq-kommýnıkasııalyq ortalyqta Kitaphana isi jónindegi bas maman N.Qarabalaeva «Instıtýt kitaphanasy» aıdaryndaǵy jańashyldyq qadamdarynyń múmkindikterimen tanystyrdy.
Búgingi zaman talabyna sáıkes jabdyqtalǵan Beıne jáne dybys jazý stýdııasynyń ınnovasııalyq jetistikterimen, jańashyl bastamalarymen tanystyrý barysynda «О́rleý» BAUO» AQ Innovasııalar jáne qoǵammen baılanys departamentiniń dırektory K.Kópbaeva ortalyqtyń áleýmettik jelilerge aqparat ornatý jumystaryna jan-jaqty toqtaldy. Búginde qashyqtan oqý jaǵdaıynda muǵalimderge qoldaý kórsetý maqsatynda júzege asyrylǵan aýqymdy jumystarǵa toqtalyp, ulttyq ortalyqtyń oqytýshylary mektepterdiń úzdik ustazdarymen birlese otyryp jańa oqý jylynyń 1-shi toqsan baǵdarlamasyna sáıkes pánder boıynsha 5000-ǵa jýyq sıfrlyq sabaqtardyń kontenti daıyndalyp You Tobe-te О́rleý bilim kanalyna ornalastyrylǵan. Sondaı-aq Facebook jáne Instagram-daǵy «Onlaın vebınar», «Kýrstardaǵy qyzyqty sátter», «Ustazǵa kómekshi resýrstar», «Trenerlermen onlaın kezdesý», «IT fıshka», «Qashyqtan oqytý kezindegi kıber qaýipsizdik» syndy rýbrıkalar, apta saıyn professor-oqytýshylar men mazmuny jańartylǵan bilim berý baǵdarlamasy boıynsha trenerlerdiń taqyryptyq vebınar-keńesi ustazdardyń kásibı ósýine qoldaý kórsetý maqsatynda uıymdastyrylýda. Qashyqtan oqytý boıynsha muǵalim biliktiligin arttyrý úshin «О́rleý» BAUO» AQ «Qashyqtan oqytý: sabaqty ázirleýden bilim berý prosesin uıymdastyrýǵa deıin» taqyrybynda 5-qyrkúıekten bastap ashyq onlaın kýrstary jalǵasyn tabýda.
Al muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý júıesiniń qalyptasýy men damý tarıhy týraly qundy derekterdi toptastyrǵan zamanaýı úlgidegi murajaımen ınstıtýt dırektorynyń orynbasary I.Halıtova tanystyrdy. Kezdesý qonaqtary muǵalimderdiń biliktiligin búgingi talap deńgeıinde arttyrýda bar múmkindikterdi qarastyrǵan «О́rleýdiń» óreli isterine rızashylyǵyn bildirdi.
Almaty
Qaraǵandyda akvamádenıetti damytý ortalyǵy qurylady
Ekologııa • Búgin, 15:05
A.Balaeva: Salalyq jýrnalıstıkany damytýdaǵy mańyzdy kezeń bastalady
Qazaqstan • Búgin, 15:00
Almaty oblysynda epıdemııalyq jaǵdaı ońalmaı tur
Aımaqtar • Búgin, 14:45
Taldyqorǵanda qoǵamdyq kólik órtendi
Aımaqtar • Búgin, 14:41
Oralda dinı birlestiktiń zańsyz qyzmeti áshkerelendi
Aımaqtar • Búgin, 14:22
Almatylyq professor: Koronavırýs juqtyrý qaýpin tómendetý úshin ımmýndyq profılaktıka qajet
Medısına • Búgin, 14:12
Balalary uryp soqqan ana alıment óndirip alatyn boldy
Qoǵam • Búgin, 13:54
Qazaqstandyqtar eGov.kz-ke kire almaı jatyr
Tehnologııa • Búgin, 13:45
Sadyr Japarovtyń ulyqtaý rásimi 28 qańtarda ótedi
Álem • Búgin, 13:27
Ispanııanyń Madrıd qalasynda jarylys boldy
Álem • Búgin, 13:11
Ulttyq kıno ortalyǵyna jańa laýazym ıeleri taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 12:32
Azyq-túlik ónimderin sertıfıkattaý salasyn akkredıtteýdiń jańa baǵyttary qandaı?
Aımaqtar • Búgin, 12:18
Sırek kezdesetin jaǵdaı: Mańǵystaýda eki aılyq bala ınsýlt aldy
Aımaqtar • Búgin, 12:18
Iordanııa Koroldigi «AntikorNews» medıa-jobasyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyr
Qazaqstan • Búgin, 12:08
«Nur Otan»: Shymkent qalalyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary taǵaıyndaldy
Aımaqtar • Búgin, 12:06
Atyraýda medısınalyq betperde 15 teńgeden satylatyn boldy
Medısına • Búgin, 12:05
Iordanııa Koroldiginiń Sybaılas jemqorlyqqa qarsy komıssııasy qazaqstandyq jobaǵa qyzyǵyp otyr
Qazaqstan • Búgin, 12:05
«AntikorLive» - qoǵamda sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetti qalyptastyrýǵa arnalǵan onlaın-alań
Qazaqstan • Búgin, 11:56
Shetelden PTR anyqtamasyz 258 azamat keldi
Qazaqstan • Búgin, 11:54
Atyraýda esirtki saıttaryna jarnama jasaǵan kim?
Tehnologııa • Búgin, 11:50
Mádı Manatbek jańa qyzmetke taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 11:49
Qyzylordada eki alaıaq áıel sottaldy
Aımaqtar • Búgin, 11:47
Ekonomıka • Búgin, 11:37
«Oqýlyq» RǴPO jańa basshy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 11:35
Qyzylorda oblysynda 6 mıllıonǵa jýyq dárilik zat alyndy
Aımaqtar • Búgin, 11:31
Polısııa qar barysynyń terisimen túsirilgen sýretti tekserýdi bastady
Qazaqstan • Búgin, 11:30
«Vaksınadan soń qaıtys boldy»: Oqıǵaǵa qatysty mınıstrlik túsinikteme berdi
Qazaqstan • Búgin, 11:20
Pavlodar oblysynda boryshker ákeniń qaryzy 2 mln teńgege jýyqtaǵan
Qoǵam • Búgin, 11:14
Qoǵam qaıratkeri Natalıa Týkalevskaıa «Qurmet» ordenimen marapattaldy
Qazaqstan • Búgin, 11:10
Energetıka mınıstri Tengizchevroil kompanııasynyń jańa dırektorymen kezdesti
Qazaqstan • Búgin, 11:08
Endi júrgizýshi kýáliginsiz júre berýge bolady
Qoǵam • Búgin, 11:07
Ulttyq Bankte jańa komıtet quryldy
Ekonomıka • Búgin, 10:56
Tártip saqshysyna kúsh qoldanǵan azamat 5 jylǵa sottaldy
Qoǵam • Búgin, 10:56
Kent kóshelerine 17 qoqys konteıneri qoıyldy
Aımaqtar • Búgin, 10:52
Aımaqtar • Búgin, 10:47
Uıǵyr ulty týraly jazba: Twitter Qytaı elshiliginiń akkaýntyn buǵattap tastady
Álem • Búgin, 10:45
Qazaqstandyqtardyń shetelden aqsha alýy kúrt azaıǵan
Ekonomıka • Búgin, 10:41
О́skemen garnızonynyń jaýyngerlik ázirligine oń baǵa berildi
Aımaqtar • Búgin, 10:38
Máýlen Áshimbaev: Ár zań jobasyn talqylaǵan kezde qoǵamnyń pikirin eskerýimiz kerek
Parlament • Búgin, 10:36
Petropavlda alaıaqtyq asqynyp barady
Aımaqtar • Búgin, 10:35
Qazaqstannyń 7 óńiri «qyzyl» aımaqta tur
Qazaqstan • Búgin, 10:25
Jańa Ekologııalyq kodekstiń ereksheligi qandaı?
Qoǵam • Búgin, 10:15
Krıshtıaný Ronaldý 66 jyl ózgermegen rekordty jańartty
Sport • Búgin, 10:15
2020 jyly 13 myńnan astam etnıkalyq qazaq qandas mártebesin aldy
Qoǵam • Búgin, 10:06
AQSh prezıdentiniń ınaýgýrasııasy ótti: Baıden qyzmetine kiristi
Álem • Búgin, 09:55
Tokıo olımpıadasy qashan ótedi
Sport • Búgin, 09:54
Elimizde taǵy 2 adam pnevmonııadan qaıtys boldy
Qazaqstan • Búgin, 09:44
Koronavırýs juqtyrǵan 300-ge jýyq adamnyń jaǵdaıy nashar
Koronavırýs • Búgin, 09:44
Áleýmettik jelide jalǵan dollar satylyp jatyr
Qoǵam • Búgin, 09:37
Almaty oblysynyń soty karantınge jabyldy
Aımaqtar • Búgin, 09:13
Aqtóbe oblysynyń qoımasynda qajetti dári-dármekter joq bolyp shyqty
Medısına • Búgin, 09:06
Koronavırýs juqtyrǵan myńnan asa adam emdelip shyqty
Qazaqstan • Búgin, 09:05
Qazaqstanda ótken táýlikte 1180 adamnan koronavırýs anyqtaldy
Qazaqstan • Búgin, 09:00
Oqıǵa • Búgin, 08:41
Rýhanııat • Búgin, 08:40
Tehnologııa • Búgin, 08:38
Sapany «Adaldyq alańy» baqylaıdy
Oqıǵa • Búgin, 08:36
Jeńil ónerkásiptiń úlesi ulǵaıa tústi
Tehnologııa • Búgin, 08:35
Golovkın-«Kanelo» trılogııasy bola ma?
Kásipqoı boks • Búgin, 08:30
Aq samaıly Almaty (300 myńdaı zeınetker Belsendi uzaq ómir súrý ortalyqtarynyń qaraýynda)
Aımaqtar • Búgin, 08:28
Elektrondy qoltańbany onlaın alýǵa bolady
Tehnologııa • Búgin, 08:26
Úndistan vaksınasyna senim joq
Álem • Búgin, 08:24
Álem • Búgin, 08:22
Sheksiz álemniń jabyq shekaralary
Saıasat • Búgin, 08:21
AQSh prezıdentteri nesimen erekshelenedi?
Álem • Búgin, 08:20
Rýhanııat • Búgin, 08:18
Jalaqysyz qalǵan jumysshylar jumys berýshini sotqa berýge májbúr bolyp otyr
Qoǵam • Búgin, 08:16
Saılaý qory qarajatyn paıdalanǵany týraly esep
Oqıǵa • Búgin, 08:12
Ekonomıka • Búgin, 08:08
Uqsas jańalyqtar


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredow hem-de döwlet ministri – “Türkmengaz” döwlet konserniniň başlygy Myrat Arçaýew 4-5-nji martda Marokko Patyşalygynda saparda boldy.
Saparyň ilkinji güni türkmen wekiliýetini Marokkonyň Premýer-ministri Saadeddin Osmani kabul etdi. Gürrüňdeşlikleriň barşynda döwletleriň ikisiniň hem ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge bolan gyzyklanmalary, şeýle-de bütin dünýäde parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmek işindäki nukdaýnazarlarynyň meňzeşligi aýratyn bellenildi.
Taraplar iki döwletiň we onuň halklarynyň taryhy gymmatlyklaryna hem-de däp-dessurlaryna ygrarlydyklaryny aýratyn nygtadylar. Taraplar syýasy, ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlardaky türkmen-marokko gatnaşyklaryny ösdürmegiň bar bolan mümkinçiliklerine seredip geçdiler.
Şeýle hem çarşenbe güni Türkmenistan bilen Marokkonyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda syýasy geňeşmeler geçirildi. Marokkonyň wekiliýetine Daşary işler we halkara hyzmatdaşlyk ministri Nasser Burita ýolbaşçylyk etdi. Duşuşygyň başynda türkmen DIM-niň ýolbaşçysy R.Meredow Premýer-ministre Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň dekabr aýynda hemişelik Bitaraplygyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp geçiriljek çärelere gatnaşmaga iberen çakylyk hatyny gowşurdy.
Taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny, şeýle hem halkara guramalarynyň, hususan-da Birleşen Milletler Guramasynyň hem-de Yslam hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde Türkmenistan bilen Marokkonyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ara alyp maslahatlaşdylar. Hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk gorlaryny ösdürmegiň wajyplygy bellenildi.
Diplomatlar söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmegiň mümkinçiliklerine seretdiler. Iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygyna gyzyklanmany artdyrmakda bilelikdäki işewürler maslahatlaryny gurnamagyň mümkinçilikleri boýunça pikir alşyldy. Şeýle hem Medeniýet günlerini guramagy öz içine alýan, medeni çäreleri geçirmegiň mümkinçilikleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Geňeşmeleriň barşynda taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryny geljekde hem berkitmekligi özünde jemleýän ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekdiler.
Saparyň dowamynda türkmen wekiliýetiniň Marokkonyň Mejlisiniň Wekiller Palatasynyň başlygy Habib El Maliki, Marokkonyň Geňeşçiler Palatasynyň Başlygy Hakim Benşamaş, Marokkonyň ykdysadyýet, maliýe we dolandyryş özgertmeleri ministri Mohammed Benşaabun, şeýle-de hususy pudagynyň wekilleri bilen duşuşyklary boldy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Italiýa Respublikasynyň Prezidenti Serjio Mattarella bilen penşenbe güni geçiren telefon arkaly söhbetdeşliginiň barşynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy güýçlendirmek üçin Milan şäherinde ýurdumyzyň söwda wekilhanasyny açmagy teklip etdi. Şeýle-de türkmen-italýan işewürler geňeşini ýa-da degişli Iş toparyny döretmek hem-de her ýyl Türkmenistanda Italiýanyň Ykdysadyýetiniň gününi geçirmek teklip edildi.
TDH-nyň habar berşi ýaly, söhbetdeşligiň dowamynda ýurt Baştutanlary Gurbanguly Berdimuhamedow we Serjio Mattarella hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny anyklaşdyryp, söwda-ykdysady ulgamy şolaryň hatarynda görkezdiler. Şunuň bilen baglylykda, Italiýanyň Ýewropa döwletleriniň arasynda Türkmenistanyň iň iri ykdysady hyzmatdaşy bolup durýandygy bellenildi.
Şeýle-de döwlet Baştutanlary bilelikdäki geljegi uly taslamalaryň birnäçesini ara alyp maslahatlaşdylar. Bu taslamalaryň hatarynda Türkmenistanda Gün batareýalary üçin panelleri çykarýan kärhanany, keramiki önümleri öndürýän önümçiligi döretmek, döwrebap tehnologiýalary ulanmak arkaly ýüňi gaýtadan işlemegi ýola goýmak ýaly taslamalar hem bardyr.
Telefon söhbetdeşliginiň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Serjio Mattarella ynsanperwer hyzmatdaşlygy meselesine aýratyn üns berdiler. Bellenilişi ýaly, Italiýa hem-de Türkmenistan baý taryhy-medeni mirasa eýedir, munuň özi netijeli gatnaşyklary çuňlaşdyrmak üçin amatly mümkinçilikleri şertlendirýär.
Milli Liderimiz bilim ugry boýunça hyzmatdaşlyk meselelerine degip, ýurdumyzda italýan diliniň öwrenilmegine uly üns berilýändigini belledi, häzirki wagtda bu dil iki ýokary okuw mekdebinde ulgamlaýyn esasda öwredilýär.
Döwlet Baştutanymyz italýan kärdeşini özi üçin islendik amatly wagtda resmi sapar bilen Türkmenistana gelmäge çagyrdy.
Prezident Serjio Mattarella türkmen-italýan hyzmatdaşlygynyň derejesine we many-mazmunyna ýokary baha berip, Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmak, ykdysady hem-de ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmek we diwersifikasiýalaşdyrmak, medeni çäreleri guramak, ýokary okuw mekdepleriniň arasynda gatnaşyklary çuňlaşdyrmak boýunça türkmen Lideriniň öňe süren ähli tekliplerini doly goldaýandygyny beýan etdi.
Türkmenistan häzirki wagtda Italiýanyň “ENI” hem-de “Leonardo” kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýär.


text:
Gyş günleriniň dowam edýän döwründe sitrus miwelerine has köp isleg bildirilýär. Saglyk üçin peýdaly hasaplanýan limon dürli tagamlar taýýarlamakda ulanýar hem-de çaýa atylyp içilýär. Miwe we gök önümler dogry saýlanmaly. Sebäbi, ter önümleri iýmek saglyga has peýdaly. Ine, limony dogry saýlamak üçin birnäçe maslahat:
Limony satyn alanymyzda ilki bilen onuň gabygyna seretmeli. Oňa hiç hili zeper ýetmedik bolmaly. Şeýle hem terje bolmaly. Ter limonyň daşy sähelçe ýalpyldaýar. Gabygynda tegmil, ýaryk, ýumşaklyk bolanlaryny almaly däl. Ýiti turşy ysly limonlary hem almaly däl.
Eger limony uzak wagt saklamakçy bolsaňyz, sähel gögrägini alyň! Emma goýy däl-de, açyk ýaşyl limony alyň!
Beýleki miwedir gök önümlerde bolşy ýaly limonyň hem birinji hasyly has gowy bolýar. Limon agajynyň birinji hasylyndan alnan limonlaryň gabygy ýuka bolýar. Ýuka gabykly limon galyň gabykla garanyňda witamine baý bolýar.
Limony salkyn howaly ýerde saklamaly. Sowadyjyda saklasaň hem bolýar.


text:
Ýöne häzir ýagdaý düýbünden başgaça. Kompaniýanyň alýan arassa peýdasy 2009-njy ýylyň ilkinji iki kwartalynda takmynan ýarpy çemesi pese gaçdy. Şirketiň agalygyny dowam etdirmäge böwet bolýan birnäçe çynlakaý faktorlar bar.
Medwedewiň aladalary
Orsýetiň prezidenti D.Medwedew noýabr aýynda Federal geňeşinde eden ýyllyk çykyşynda ýurduň ykdysadyýetiniň gazdan gelýän girdejä bagly edilmeginiň soňuna çykylmalydygyny nygtady. Ol şeýle-de ykdysadyýetiň 10 prosent peselendigini mälim edip, Orsýet çig malyny ownuk hem az netije berýän pudaklara sarp etmekden çeke durup, onuň ýerine tehnologiýa sektorynyň ösüşini tizleşdirmeli diýdi.
Orsýetiň prezidentiniň çykyşy bilen bir wagtda Halkara Energiýa Agentligi-de ýyllyk raportyny ýaýratdy. Şol raportda gaz öndürilişiniň gereginden artyk tizlik bilen artýandygy, munuň hem geljek 10-12 ýylda gazyň bahasynyň azalmagyna getirjekdigi aýdylypdy.
Islegler we mümkinçilikler
Ýewropa gerek boljak gazyň geljekdäki möçberi-de Orsýeti uly alada goýýan meselelerden biri. Sanlar Orsýetiň uly müşderileriniň gaza bolan isleginiň azalýandygyny görkezýär. 2020-nji ýyla çenli onuň 20 prosent töweregi peseljekdigi çak edilýär.
Geçen gyşda Kremliň syýasy ýalňyşlyklary esasynda “Gazprom” Ýewropa akdyrýan gazyny kesipdi. Şol bir wagtda-da Orsýet iki sany täze geçiriji arkaly Ýewropa 110 milliard kubometr gazy akdyrmagy planlaşdyrýar. Ýewropa bolsa muňa alternatiw hökmünde Hazar deňzinden we Ýakyn gündogardan gaz almagy niýet edinýär.
Ýöne Orsýetiň geljekde halkara bazarlaryny gaz bilen üpjün etmek ukyby sorag astynda durýar. Muňa bu pudaga ýolbaşçylyk etmekdäki geleňsizlik, gaz geçirijileriniň ýetmezçilik etmegi, tehnologiýanyň hem maýanyň ýetmezçiligi, şeýle-de ýerli gaz bazaryndaky monopol agalyk sebäp bolýar.
Orsýetiň Ýewropany gaz bilen üpjün etmeginde uly rol oýnap gelýän Merkezi Aziýa döwletleri bolsa indi ýüzüni Gündogara öwrüp, Hytaýa we Eýrana gaz satyp başladylar.
Orsýet hem Aziýa regionyna gaz berjekdigini aýdýar. Maglumata görä, gaz geçiriji turbalary çekmek üçin Hytaýdan karz pul hem gelip gowşupdyr. Ýöne Hytaý gaz üçin Ýewropa ýurtlary ýaly baha tölemez. Oňa gerek bolan gaz hem gündogar Sibirdäki üsti açylmadyk ýataklary özleşdirmek bilen üpjün edilip bilinjek.
Orsýet ýorganyna görä aýak uzadýarmy?
Gün tertibinde duran enegiýa pudagyny ýaýbaňlandyrmak wezipesine-de Orsýetiň nädip hötde geljegi anyk däl. “Gazprom” bolsa halkara energiýa proýektlerine, hatda ABŞ-nyň bazarlaryna aralaşmak üçin milliardlarça kubometr gaz berip biljekdigini tassyklaýar.
Şol bir wagtyň özünde-de, energiýa babatynda Orsýetiň 2030-njy ýyl üçin göz öňünde tutýan strategik planynda rus kompaniýalarynyň tölegleri esasynda ýurt möçberinde bu pudaga 2 trillion 1 milliard dollar maýa ýatyryljakdygy aýdylýar.
Bu meselede taryh ýene gaýtalanýan ýaly bolup görünýär. 2010-njy ýyllarda Orsýete edil 1970-nji ýyllardaky Sowet Soýuzynyň ykbaly garaşýar. Şol döwürde nebit ýataklaryny aşa ulanmak, üstesine-de global derejedäki energiýa krizisi 80-nji ýyllaryň başlarynda sowet ykdysadyýetini garaşylyşyndan has yza tesdiripdi. “Gazpromyň” öz gerimini giňeltmek baradaky bu günki berýän wadalary-da şoňa meňzeýär.
Stasy Klosson Waşingtondaky “Woodrow Wilson” merkeziniň eksperti. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Döwlet sekretary Hillary Klintonyň aýtmagyna görä, hasabat dürli regionlarda adam hukuklarynyň ýerine ýetirilişine baha bermäge ABŞ üçin bir ölçeg bolup durýar.
“Şu gün neşir edilen hasabatlar biziň nirededigimiziň ýazgysy bolup durýar. Ol ýazgylarda öňümizdäki ýyllarda Birleşen Ştatlaryň beýleki ýurtlar baradaky diplomatik, ykdysady we strategik syýasatyny emele getirjek fakt esaslary berilýär” diýip, Klinton aýtdy.
Klintonyň aýtmagyna görä, ol raportlar bu syýasatlary suratlandyrmak üçin niýetlenilenok. “Ýöne Amerikan hökümetinde bu ugurda işleýän adamlary zerur maglumatlar bilen üpjün edýär”.
Klintonyň garaýşyça, bu maglumatlar bolan öňegidişlikleri ölçemäge, problemanyň şindi-de bar ýerlerini kesgitlemäge aktiwistler we hökümetler üçin bir gural: “Bu hasabatlar dünýäniň dürli jemgyýetlerinde batyrgaý göreşip, adam hukuklaryny goraýan aktiwistlere, bu hukuklaryň bozulan halatlaryny dokumentirleýän žurnalistler we alymlar üçin zerur gural bolup durýar”.
Uruş barýan ýerler
Hasabatda aýdylmagyna görä, 2009-njy ýylda parahat ilatyň adam hukuklarynyň bozulmagy bilen ýüzbe-ýüz bolan ýerleri, aýratyn-da ýaragly çaknyşyk we uruş barýan ýerleri.
Öten ýyl ýurtda ýüz beren gazaply hereketlerden iň agyr ejir çeken Owganystanyň parahat ilaty. Hökümet oba ýerlerinde ýaşaýan adamlary ýeterlik gorap bilenok.
Hasabatda Yrakda ýedi ýyla çeken uruş bilen baglanyşykly hökümetiň ýa onuň organlarynyň ençeme adamlary bikanun ýä ýersiz-ýere öldürenligi aýdylýar.
“Öten birnäçe ýyllykda hökümete degişli däl guramalaryň, adam hukuklary we beýleki guramalaryň üstünden çäklendirme girizen ýurtlaryň sany 25-den az däl” diýip, Döwlet sekratarynyň demokratiýa, adam hukuklary we zähmet baradaky kömekçisi Maikel Posner
aýtdy.
Eýran, Özbegistan we Hytaý
Hasabatda Eýranda adam hukuklarynyň ozal hem öwerlik däl ýagdaýynyň jedelli iýun saýlawlaryndan soň has hem ýaramazlaşandygy bellenilýär.
Birleşen Ştatlar mediany berk gysyp, hökümete tankydy garaýan neşirlere ýol bermeýänligi üçin özbek hökümetini-de tankytlaýar.
Hytaýda hem azlyklaryň, il bähbidi üçin göreşýän adwokatlaryň, şeýle hem häkimiýetler bilen pikirdeş hasaplanmaýan adamlaryň hukuklarynyň depgilenýänligi aýdylýar. Hasabatda: “Hökümetiň aýratyn-da uýgurlardyr tibetlilere görkezýän gysyşy uzak möhletli türme tussaglygyna, adamlaryň urlup-ýenjilip, gynalmagyna, eden-etdilik bilen tutulmagyna, olara ölüm jezasynyň berilmegine ýol açdy” diýilär.


text:
Azerbaýjanyň senagat we energetika ministri Natik Alyýewiň aýtmagyna görä, Baku bilen Aşgabat iki ýurdy birleşdirjek gazgeçirijini gurmak baradaky ylalaşygy taýýarmak boýunça ylalaşypdyrlar.
Iki dokumentden ybarat ylalaşygyň taýýarlanmagyna ÝB-niň ekspertleri, Azerbaýjanda iş alyp barýan daşary ýurt kompaniýalarynyň we azeri SOCAR kompaniýasynyň wekilleri hem gatnaşarlar.
Ministriň žurnalistlere aýtmagyna göra, dokumentleriň biri “Günorta koridor” gaz proýekti boýunça Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň we ÝB-niň pozisiýasyny beýan edýän syýasy deklarasiýa bolar.
Ikinji dokumentde täze gazgeçirijiniň gurluşygy we onuň işläp başlamagy boýunça Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň borçlary görkeziler.
Azeri ministriniň aýtmagyna göra, bular barada ýakynda Germaniýanyň Frankfurt şäherinde geçirilen duşuşykda ylalaşylypdyr.
Şol duşuşyga ÝB-niň energiýa boýunça komissary Günter Öttinger we türkmen resmileri hem gatnaşdylar diýlip, habar berilýär.
Hazaryň tebigy gazyny Ýewropa akdyrmagy göz öňünde tutýan “Nabukko” proýekti hem “Günorta koridor” proýektiniň bir bölegi bolup durýar.


text:
Saýlawlaryň netijelerine laýyklykda, üçünji prezidentlik möhletine saýlanan Çawez nebte baý Wenesuelany ýene alty ýyllap dolandyrar.
Saýlaw resmileri ýurtda hasaba alynan 19 million çemesi saýlawçynyň 80%-den gowragynyň ses berendigini yglan etdiler. Netijeler yglan edilensoň Çaweziň tarapdarlarynyň paýtagt Karakasyň köçelerine çykyp ýeňişi uly dabara bilen belländikleri habar berilýär.
Orsýetiň, Belarusyň we Eýranyň hökümetleriniň ýarany Çawez 1999-njy ýyldan bäri häkimiýet başynda galýar we Latin Amerikada saýlanan prezidentleriň arasynda iň uzak wagtlap saklanýan prezident hasaplanýar.
Ynsan hukuklaryny we metbugaty goraýjy aktiwistler Çawezi öz häkimiýetine garşy çykyş edýänler babatynda repressiw çäreleri ulanmakda aýyplaýarlar.


text:
Bazarda ýangyn ýüze çykansoň, howpsuzlyk güýçleri tarapyndan onuň daş töwereginiň ýapylandygy, ýangyn söndürýän edaralaryň tagallalaryna garamazdan ýangynyň öýläne çenli dowam edendigi aýdylýar.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki telekanalynyň "Watan" habarlar programmasynda aýdylşyna görä, şol waka bilen bagly degişli ýolbaşçylara käýinç hem berilipdir.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Osman Hallyýewiň Daşoguzdaky dörän ýangyn bilen bagly berýän gürrüňini diňlemek üçin, aşaky düwmä basyň.


text:
Sişenbe güni Siriýanyň daşary işler ministri Walid Muallem Russiýanyň döwlet Dumasynda eden çykyşynda, Damaskyň rus tarapynyň eden teklibi bilen “razylaşýandygyny” aýtdy.
Mundan öň, Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýanyň himiki arsenalyny halkara jemgyýetçiligiň kontrollygyna geçirmek ugrunda “açyk we aýdyň” bir planyň üstünde işlenýändigini aýdypdy.
Lawrow: “Häzirki pursat rus tarapy iş ýüzünde berjaý ediljek anyk we aýdyň bir planyň üstünde işleýär. Munuň üçin edil şu pursatda Siriýa tarapy bilen gepleşikler geçirilýär. Biz golaý wagtyň içinde bu plany aýan etmekçi. Biz planyň üstünde BMG-niň Baş sekretarynyň, Himiki ýaraglary gadagan edýän guramanyň, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalarynyň gatnaşmagynda işlemäge taýýar” diýdi.
ABŞ
Himiki ýaraglara kontrollygy amala aşyrmak baradaky duşenbe güni edilen beýanat Waşington tarapyndan sypaýy gutlanyldy. Prezident Barak Obama duşenbe güni telewideniýede eden çykyşlarynda döwlet sekretary Jon Kerrä rus resmileri bilen habarlaşyp, bu taslama boýunça gepleşikleri geçirmegi tabşyrandygyny aýtdy.
CNN telekanalyna beren interwýusynda Obama “öňegidişligi gazanamagyň mümkindigini” belledi. Emma şol bir wagtda-da munuň režim tarapyndan “wagty utmak üçin” ulanylmagynyň mümkindigini hem sözüne goşdy.
Obama: “Munuň gowy özgeriş bolmak ähtimallygy bar. Siriýanyň içinde himiki ýaraglaryň ulanylmagyna garşy harby hüjüm bilen haýbat atylmadyk bolsa, men şular ýaly [oňyn] beýanatlar bolardy öýdemok” diýdi.
Himiki ýaraglary halkara jemgyýetçiliginiň gözegçiligine geçirmek baradaky beýanat ABŞ-nyň kanunçykaryjylarynyň Obmanyň administrasiýasyna Siriýa garşy çäklendirilen harby hüjümi amala aşyrmak ygtyýarlygyny berip-bermezlik baradaky çekişmelerine gabat geldi. Bu harby çäräni Siriýa hökümetiniň ulandy diýilýän himiki hüjümine jogap hökmünde geçirmek maksat edinilýär.
ABŞ Siriýa hökümetini 21-nji awgustda Damaskyň eteginde zäherli gazy ulanyp, 1 müň 400 töweregi adamy öldürmekde aýyplaýar.
Siriýanyň hökümeti bu aýyplamalary inkär edip, hüjümi gozgalaňçylaryň edendigini öňe sürýär.
Assadyň režimine garşy söweşýän gozgalaňçylar duşenbe güni beýanat ýaýradyp, bu planyň diňe wagt ýitirmekdigini, munuň netijesinde has köp ölümleriň boljakdygyny nygtadylar. Oppozisiýa hödürlenýän plany “syýasy göçüm” diýip häsiýetlendirdi.


text:
Döwlet eýeçiligindäki “Xinhua” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, bu karary Hytaýyň günortasyndaky Şandong welaýatynyň Ýokary Halk sudy anna güni çykarypdyr.
Sentýabr aýynda geçirilen sud işi döwründe Bo özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edipdi. Bo syýasatdan çetleşdirilmezden ozal ýurduň günorta-günbataryndaky Çunsin şäherine ýolbaşçylyk edýärdi we oňa Hytaýyň Kommunist partiýasynyň hemişelik komitetiniň agzasy bolmaga dalaşgär hökmünde garalýardy. Hytaýyň Kommunist partiýasy ýurtda iň täsirli organdyr.
Ýöne Bonuň karýerasy 2011-nji ýylyň noýabr aýynda britan işewüri Neil Heýwudyň öldürilmegi bilen ilteşikli dargady.
Bu waka baradaky maglumatlardan soň Bonuň ýokary derejeli resmisi Birleşen Ştatlaryň konsulhanasyna gaçypdy we Bonuň aýaly Heýwudy öldürmekde türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Owganystanyň prezidentlige kandidaty Abdylla Abdylla saýlaw netijeleriniň aýan edilmeginiň soňa goýulmagyny gutlady.
Abdylla 14-nji iýundaky saýlawlardan soň sesleriň sanalmagyny boýkot edipdi. Ol öz bäsdeşi Aşraf Ganini, iş başyndan gidýän prezident Hamid Karzaýy we saýlaw häkimiýetlerini galplykda aýyplady.
Garaşsyz saýlaw komissiýasy deslapky netijeleriň 2-nji iýulda yglan edilmelidigini, emma munuň birnäçe gün soňa goýulýandygyny aýtdy.
Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň başlygy Ahmet Nuristani 30-njy iýunda Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna 30 welaýatdaky 1900 çemesi saýlaw uçastogynda sesleriň gaýtadan sanalýandygyny, bu işiň 4-5 gün wagt aljagyny aýtdy.


text:
Türkiýäniň harbysy 10-11-nji awgustda kürt pitneçileriniň 17 sany nokadyna garşy howa zarbalarynyň urlandygyny aýdýar. Bu hüjümler Türkiýäniň harbylarynyň ýurduň günorta-gündogar bölegindäki kürt pitneçilerine garşy howa hüjümleriniň gerimini giňeltmegi bilen bagly amala aşyryldy.
Türkiýäniň Hakkari welaýatyndaky bu hüjümlerde bikanun ”Kürdüstan işçiler partiýasyna” (PKK) degişli söweşijiler nyşana alyndy. Gürrüňi edilýän söweşijiler has uly Kürt awtonomiýasyny döretmek maksady bilen üç on ýyllykdan bäri gozgalaňlary dowam etdirýärler.
Türkiýäniň harbysy tarapyndan ýaýradylan beýanatda howa zarbalarynyň Buzul dagynyň we Ikiýaka regionynyň töwereginde amala aşyrylandygy mälim edildi. Ikiýaka regiony Eýran we Yrak bilen serhetleşýär.
“Sinhronlaşdyrylan uruş”
Türkiýäniň güýçleri iýul aýyndan bäri Siriýadaky “Yslam döwleti” atly toparyň jeňçilerine garanyňda demirgazyk Yrakdaky we Türkiýedäki PKK pitneçilerine garşy has köpräk hüjümleri amala aşyrýarlar. Ankara bu hüjümleri iki duşmançylykly topara garşy “sinhronlaşdyrylan görnüşde alnyp barylýan uruş” diýip atlandyrdy.
Türk häkimiýetleri Türkiýäniň öz çäklerinde-de ýüzlerçe güman edilýän kürt pitneçilerini tussag etdiler.
PKK-a ýolbaşçylyk edýän Jemil Baýyk (Cemil Bayik) Türkiýäni kürt söweşijilerine garşy hüjüm etmek arkaly “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini goramakda aýyplady.
Aýyplamalar
Baýyk 10-njy awgustda BBC korporasiýasyna beren maglumatynda “Meniň pikirimçe, türk prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Siriýadaky kürtleriň Türkiýäniň serhediniň golaýynda has köp territoriýa kontrollyk etmeginiň öňüni almak maksady bilen “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň demirgazyk Siriýadaky kürtlere garşy alyp barýan söweşinde üstünlikli bolmagyny isleýär” diýdi.
NATO-nyň agzasy Türkiýe bu aýyplamalary ret edip, ýakynda “Yslam döwleti” atly toparyň jeňçilerine garşy operasiýalaryny güýçlendirmegi planlaşdyrýandygyny aýdýar.
Türk howa zarbalarynyň soňky tolkuny 10-njy awgustda kürt pitneçileri Türkiýäniň howpsuzlyk güýçlerine garşy öz hüjümlerini gaýtadan başladan mahaly has-da güýçlendi. Şol hüjümlerde azyndan dokuz adam öldi.
Stambulda partladyjy serişdeler ýerleşdirilen ulag bilen polisiýa merkezine hüjüm edildi.
Hüjümler
Stambulyň häkiminiň edarasy bu wakada bir pitneçiniň ölendigini, şeýle-de partlamanyň yz ýany bolan ok atyşykda başga-da iki söweşijiniň we bir polisiýa ofiseriniň heläk bolandygyny aýtdy.
Şeýle-de 10-njy awgustda iki sany aýal Birleşen Ştatlaryň konsulhanasyna garşy ot açdy, emma bu wakada hiç kime ýara düşmedi.
Şol bir wagtyň özünde 10-njy awgustda Türkiýäniň günorta-gündogar böleginde harby ulagyň ýoluň gyrasyna düşelen bombanyň üstünden barmagy netijesinde dört polisiýa ofiseri heläk boldy.
Türkiýäniň harbysy Şyrnakdaky kürt söweşijileriniň harby dikuçara eden aýry hüjüminde hem bir türk esgeriniň ölendigini mälim etdi. Şyrnak Hakkari regionynyň gapdalynda ýerleşýär.


text:
Türkmen asylly amerikan raýaty Aziza Petro ogly bilen ahyry Türkmenistandan goýberildi.
Soňky üç aýda Türkmenistana myhmançylyga baran aýalyny we iki çagasyny yzyna almak ugrunda irginsiz tagalla eden amerikan raýaty Maýk Petronyň Türkmenistandan Alternatiw habarlary çap edýän gurama aýtmagyna görä, Aziza ogly bilen Türkmenistandan sag-aman çykmaga rugsat aldy.
Aýdylmagyna görä, bu habar 23-nji sentýabrda, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Birleşen Ştatlara, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji sessiýasyna gatnaşmak üçin Aşgabatdan ugramazyndan bir gün öň belli bolupdyr.
Şol gün Aziza Türkmenabadyň Migrasiýa gullugyndan hoş habaryň bardygyny we gyssagly gelmelidigini aýdyp, telefon edipdirler.
Migrasiýa gullugynda onuň ähli maglumatlaryny kompýutere girizip, prezidentiň Azizanyň türkmen raýatlygyndan çykmak baradaky arzasyna baryp «Awazadaky» Ýaşulular maslahatyna gitmezinden öň (10-njy sentýabr) gol çekendigini aýdypdyrlar.
Soňra Azizany, türkmen pasportyny tabşyrmagy üçin, ýerli içeri işler bölümine iberipdirler we ol ýerde oňa pasportyny tabşyranlygy barada resminama berlipdir.
Aziza bankda döwlet gümrük tölegini töläp geleninden soň, Migrasiýa gullugy onuň we oglunyň amerikan pasportlaryna 2-nji oktýabra çenli möhlet goýlan çykyş wizasyny ýelmäpdir. Wizalar üçin 70 amerikan dollaryny tölemeli bolupdyr.
Ýatladýarys, Türkmenistanyň we ABŞ-nyň raýaty bolan Aziza Petro Türkmenistanyň raýatlygyndan çykmak üçin Waşingtondaky türkmen ilçihanasynda arza berip, 2015-nji ýylyň iýunynda amerikan raýatlary bolan ogly we gyzy bilen garyndaşlaryny görmek üçin dogduk watanyna gelipdi. Olar yzlaryna 1-nji iýulda gitmekçidiler.
Emma olary Aşgabat aeportynda saklap, raýatlykdan çykmak baradaky arza prezidentiň gol çekmelidigini we ýurtdan diňe şondan soň çykyp biljekdiklerini aýtdylar.
Maýk Petronyň sosial ulgamlarda, metbugata, şol sanda Azatlyk radiosyna interwiýu berip, irginsiz alyp baran göreşinden soň, Aziza ahyry 26-njy sentýabrda ogly bilen Moskwa uçdy.
Ol Moskwanyň Domodedowo aeroportyndan Türkmenistanyň Alternatiw habarlary gullugyna «Men ahyry özümiň azatdygymy aýtmak isleýärin» diýipdir.
«Sag boluň, siz Türkmenistan we onuň halky üçin örän wajyp işleri edýärsiňiz» diýip, Azizo Petro sözüniň üstüni ýetiripdir.


text:
Orsýetde öndürilen ýük daşaýjy uçar günorta Sudanyň paýtagty Jubada heläkçilige uçrady, 23 adam wepat boldy.
Habar berilişine görä, Antonow uçary 4-nji noýabrda aeroportdan uçan wagtynda heläkçilige uçrapdyr.
Käbir maglumatlarda 40 golaý adamyň wepat bolan bolmagy mümkin diýilýär. Uçarda bolan ýolagçylaryň takyk sany entek anyk däl.
Prezidentiň metbugat-wekili Ateny Wek Ateny uçarda azyndan iki adamyň, ýagny, ekipaž agzasynyň we bir çaganyň diri galandygyny aýtdy.
Günorta Sudanyň uzak künjeklerinde ýük uçarlary köplenç ýolagçy daşaýarlar.


text:
Daşoguzda un satyn almakçy bolýan ýaşaýjylardan indi ýaşaýan ýerlerindäki etrap gaz we elektrik edaralaryndan ulanan elektrik togy we gazy üçin bergisiniň ýokdugy hakynda güwänama getirmek talap edilýär diýip, Azatlygyň ýerli çeşmesi habar berýär.
Şeýle-de, un satyn aljaklar ýaşaýan öýüniň “gaz taslama kitapçasy bar”, “sanly hasaplaýjysy bar” diýen kepilnamalary getirmeli, ýogsa olara bir kilogram un hem satmaýarlar diýip, Daşoguzdaky çeşmelerimiz aýdýarlar.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatyndaky un gytçylygy we un gymmatlamasy, kesgitlenen bahadan satylýan kepek nobatyndaky dawalar baradaky maglumatlar Azatlyk radiosyna esasan geçen ýylyň soňky aýlarynda gelip başlady.
Soňra Azatlyk radiosynyň Mary welaýatynyň Garagum etrabyndaky çeşmesi hem un gytçylygy we un nyrhlarynyň üýtgeýşi baradaky maglumatlary habar berdi.
12-nji fewralda bolsa, Daşoguzdaky çeşmämiz Ruhybеlеnt etrap häkimliginiň regionda emele gelen un gytçylygyna täzе çözgüt tapmagyň aladasyny edýändigini habar berdi.
“Bu täze çözgüt gurply ýa-da özüni oňarýan adamlaryň öýlеrindе barlag gеçirip, maşgala agzalarynyň alada edip, köpräkden alyp goýan unlaryny konfiskasiýa etmegi öz içine alýar” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran çeşme habar berdi.
Onuň sözlerine görä, welaýatyň ýöritе barlag komissiýasynyň agzalary soňky günler hеr hojalykda adam sanyna görä iň köpi 2 gap undan köp bolsa, rеsminama taýýarlap, “artykmaç unlaryň” konfiskasiýa ediljekdigini ilata duýdurýar.
Azatlygyň çeşmesiniň 15-nji fewralda iberen maglumatyna görä, demirgazyk welaýatyň resmileri ilat arasynda ýaýran un dowluny hem ýatyrmak, adamlary köşeşdirmek çärelerini hem görýärler.
Çeşmäniň maglumatyna görä, welaýat derejesindäki resmiler söwda işgärlerine “un az diýmäň, miýilnamadaky uny dükanlara doly möçberinde çykaryp durus, emma puly bar adamlar uny 40-50 gapdan satyn alýarlar, biz öz işimizi edip durus diýiň” diýip öwredipdirler.
Mundanam başga, ammarlarda hakykatda bugdaý, un az-da bolsa, welaýat resmileriniň “Halk içinde un köp diýip gürrüň ýaýratmak” barada tabşyryk berendigi aýdylýar.
Azatlygyň başga bir çeşmesi bolsa, dükanlarda satylýan unuň hem norma esasynda, ýagny maşgaladaky adam sanlyny nazarda tutmak bilen goýberilmeli edildendigini tassyklaýar. “Maşgaladaky her adam başyna aýda 5 kilogram un satylmaly edildi” diýip, ol Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy. Bu hili normanyň beýleki regionlardaky dükanlarda hem girizilmek ähtimallygyny anyklamak başartmady.
Mundanam başga, Daşoguzdaky un gytçylygy barada Azatlyk radiosynda berlen maglumatlardan soň, ýerli çeşmäniň sözlerine görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow etrap häkimlerini, Görogly, Daşoguz, Köneürgenç un zawodlarynyň başlyklaryny Aşgabada hasabat bermäge çagyrypdyr. Emma bu maglumaty başga çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Şu aralykda Türkmenistanda ekilen güýzlük bugdaýyň gögerişiniň juda ýaramazdygy, sebäbi ýylyň gurak gelendigi barada aladalar eşidildi.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň tassyklamagyna görä, Ahal we Balkan welaýatynyň meýdanlarynda ekilen bugdaýyň gögerişi juda ýaramaz, gögeren maýsalar bolsa, suw ýetmän, süllerip otyr. Emma Azatlyk radiosy ýurduň beýleki ýerlerinde ekilen bugdaýyň gögerişi, galla üçin bölünen meýdanlardaky ýagdaý barada anyk maglumatlary alyp bilmedi.
Prezident Berdimuhamedow soňky bir ýylda doldurylmadyk önümçilik planlary üçin hojalyk ýolbaşçylaryndan hasap soraljakdygyny, günäkär adamlaryň jogapkärçilige çekiljekdigini birnäçe gezek dile getirdi.
Şunuň bilen baglylykda, ýerli synçylar, şol sanda ýazyjy Bugaýew hökümetiň gurak gelen ýylda bugdaý ekip, zyýana galan daýhanlara berlen tohum we beýleki harajatlar üçin jerime salman, kyn ýagdaýda galan daýhanlara kömek etmelidigini öňe sürýär.
Türkmenistanda geçen ýyl bugdaý plany dolunmady we hökümet ýuirduň azyk howpsuzlygy boýunça ýörite komissiýa döretdi, emma bu komissiýa un gytçylygy ýa ammarlardaky un, bugdaý ätiýaçylary barada hiç bir düşündiriş bermeýär.


text:
Türkmenistandaky mobil aragatnaşyk hyzmatlaryny bes eden “MTS-Türkmenistan” kompaniýasy özüniň ýurtdaky emläklerini satyp başlady diýip, “Hronika Türkmenistan” neşiri habar berýär.
“Aprel aýyndan başlap MTS özüniň Aşgabatdaky, Marydaky we Daşoguzdaky ofislerinde öň ulanylan kondisionerleri, ýagny sowadyjylary satyp başlady. Mundanam başga kompaniýa transformator podstansiýasylaryny hem satmaga synanyşýar, ýöne bu babatda şowly bolmaýana çalym edýär. Sebäbi transformator podstansiýasylarynyň satuw möhleti uzaldylyp, onuň bahasy hem arzanladylýar” diýip, neşir özüniň 6-njy iýunda beren maglumatynda belleýär.
Ýatlap geçsek, 2017-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda MTS kompaniýasynyň Türkmenistandaky abonentleriniň aragatnaşyk hyzmatlary kesildi. Şol güni irden “MTS-iň” paýtagt Aşgabatdaky müşderileriniň interneti öçürilen bolsa, günüň dowamynda MTS-iň Türkmenistandaky ähli hyzmatlarynyň kesilendigi mälim boldy.
Şeýle-de, şol güni MTS-iň Moskwadaky baş edarasynyň metbugat wekili Dmitriý Solodownikow kompaniýanyň Türkmenistandaky aragatnaşyk hyzmatlaryny türkmen tarapynyň ýatyrandygyny we türkmen kärhanalarynyň aragatnaşygy üpjün etmek üçin zerur bolan käbir rugsatnamalaryň möhletini uzaltmandygyny Azatlyk Radiosyna mälim edipdi.
Şol bir wagtyň özünde, MTS-iň wekili kompaniýanyň öz müşderileriniň aragatnaşyk hyzmatlaryny dikeltmek boýunça “Türkmentelekom” bilen gepleşikleri alyp barýandygyny belläp, MTS kompaniýasynyň Türkmenistanda işlemegine degişli lisenziýanyň möhletiniň 2018-nji ýylyň 26-njy iýulynda tamamlanýandygyny nygtapdy.
Bu wakadan birnäçe aý öň bolsa, has takygy geçen ýylyň iýul aýynyň aýagynda Russiýanyň MTS kompaniýasy özüniň Türkmenistanda işlemeginiň şertleri boýunça türkmen häkimiýetleri bilen gepleşikleriň dowam etdirilýändigini habar beripdi.
Şol pursat, türkmen tarapynyň “Aý Nazar” atly täze mobil aragatnaşyk operatorynyň “MTS-Türkmenistanyň” infrastrukturasyndan peýdalanmagyna rugsat berilmegi baradaky ylalaşygy teklip edýändigi aýdylypdy.
Şonda MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasynyň Moskwadaky baş edarasynyň metbugat wekili Dmitriý Solodownikow bu mesele boýunça özleriniň kommentariý bermekden saklanýandygyny aýdyp, bu maglumaty ne inkär etdi, ne-de tassyklapdy.
Bu gepleşikleriň nähili netije bilen gutarandygy barada häzirlikçe hiç bir tassyklanan maglumat ýok. Şeýle-de, türkmen häkimiýetleri MTS-iň ýurtda alyp barýan işini resmi taýdan bes edýändigi ýa-da etmeýändigi barada henize çenli resmi beýanat bilen çykyş etmän gelýärler.
Emma Azatlygyň türkmen hökümetine ýakyn çeşmeleri, şol sanda “MTS-Türkmenistan” mobil aragatnaşyk operatorynyň käbir resmileri, hökümetiň ýokary gatlaklaryna ýakyn durýan adamlaryň döredýän täze mobil telefon aragatnaşyk ulgamyna, ýagny “Aý Nazara” has artykmaç şert döretmek üçin, rus kompaniýasynyň lisenziýasynyň uzaldylmajagyny geçen ýylyň iýun aýynyň ortalarynda habar beripdiler.
2017-nji ýylyň noýabr aýynda Russiýanyň MTS kompaniýasy özüniň Türkmenistandaky mobil aragatnaşyk hyzmatlaryny bes etmegi bilen, bu ýurtdaky aktiwleriniň hümmetiniň gaçmagy sebäpli çeken zyýanyny kesgitläp, munuň 2017-nji ýylyň üçünji çärýeginde 1,1 milliard rubl, ýagny 18,3 million amerikan dollary möçberinde bolandygyny habar berdi.
MTS kompaniýasy Türkmenistandaky müşderileriniň sanyny 2017-nji ýylyň 2-nji çärýeginde 1 million 700 müň diýip kesgitledi.


text:
"Newsweek" atly hepdelik amerikan žurnaly dilçi alymlaryň golaýda geçiren täze barlagyndan söz açýar we muňa salgylanyp çagalaryň daşary ýurt dilini öwrenmäge 10 ýaşyndan owal başlamalydygyny nygtaýar.
Daşary ýurt dilini 10 ýaşyndan owal öwrenýänler soň edil şol dili öz ene dili ýaly arassa we arkaýyn gepläp bilýärler.
Alymlar şeýle-de adamyň nähilidir bir sebäpden öwrenip bilmedik öz ene dilini 10 ýaşyndan soň çeper ýagdaýda öwrenip bilýändigine hem aýratyn üns çekýärler.
Täze barlagyň netijelerine görä, çagalar daşary ýurt diliniň grammatikasyny 17-18 ýaşyna çenli ýagşy özleşdirip bilýärler. Mundan owal munuň gaty kiçi ýaşda çäklenýändigi pikir edilýärdi.
Netijeler, çagalaryň 10 ýaşyndan soň hem dili çalt öwrenip bilýändigini, ýöne ol daşary ýurt dilinde hiç wagt durşy bilen arassa gürläp bilmejegini görkezýär. Sebäbi, 17 ýaşa golaýanda adamyň daşary ýurt dilini öwrenmek ukyby haýallaýar.
Şeýle ylmy barlagy geçiren Massaçussets tehnologiýa institutynyň Boston kollejiniň professory Joşua Hartşorn şeýle diýýär:
"Bizi gyzyklandyrýan esasy sowal şeýledi, ýagny dil öwrenmek ukyby adam dünýä inendenmi, bäş ýaşyndanmy ýa-da başga ýaşda haýallaýar? Bu ylmy barlag owaly bilen çagalaryň daşary ýurt dilini näme üçin ululardan has ýagşy öwrenmeginiň sebäbini düşündirýär“.
Netijeleri "Kognişon“ žurnalynda çap edilen ylmy barlagy, MTI we Garward uniwersitetiniň alymlarynyň 670 sany adamyň arasynda geçiren pikir soralyşygyna esaslanýar. Bu, dil öwrenilmegi barada şu wagta çenli geçirilen iň giňgerimli ylmy barlagdyr.
Mundan owal, geçirilen ylmy barlaglar diňe garrylar bilen çagalaryň dil öwrenmek ukyplaryny deňeşdirmek esasynda bolupdyr. Ýöne, ahyrky ylmy barlagda bar üns grammatikanyň ýagşy özleşdirilmegine gönükdirilipdir.
Barlag mahaly başga dilde gürleşýänleriň iňlis dilini öwrenýän mahaly başdan geçirýän sepgitleri nazarda tutulypdyr.
Munuň üçin pikir soralyşyga gatnaşýanlara dürli sowallar berlipdir.
Alymlar, mundan beýläk iň esasy maksadyň daşary ýurt dilini öwrenmek ukybynyň ýaş ulaldygyça näme üçin azalýandygyny anyklamak bolup dyrýandygyny belleýärler.
Bilermenler, munuň adamyň biologiýasy bilen arabaglanşykly bolup biljegini aýdýarlar.
Emma, bir mesele durşy bilen aýan boldy, ýagny daşary ýurt dillerini öwrenmek ukyby 17-18 ýaşa çenli täsirli ýagdaýdadyr.
Alymlar, hemme zat bir tarapa, ol ýaşdan soň adamyň durmuşynda başga aladalaryň köpelýändigine aýratyn üns çekýärler.