text:
Paolo Koelio
(Iňlisçe – Paolo Coelho) 1947-nji ýylyň 24-nji awgustynda Braziliýanyň Rio-de Janeýro şäherinde dünýä indi. Ýazyjylyk bilen çynlakaý meşgullanmak kararyna gelmezden öň dramaturg, teatr režissýory bolup işledi.
Ilkinji uly seslenme döreden “Zyýarat’ atly romany 1987-nji ýylda neşir edildi.
1988-nji ýylda neşir edilen “Alhimik” atly romany bolsa Paulo Koelionyň ussat Gabriýel Garsia Markesden soň, dünýäniň iň köp okalýan latyn amerikaly ýazyjysy diýlip ykrar edilmegine getirdi. P. Koelionyň häzirki güne çenli 16 kitaby neşir edildi. Ýazyjynyň iň meşhur eserleri “Brida”, “Walkiriýa”, “Piedra derýasynyň kenarynda oturdym, agladym”, “Bäşinji dag” we “Weronika amanadyny tabşyrmak isleýär” ýaly romanlary hasaplanylýar. Onuň “Alhimik” romanynyň dürli dillerde neşir edilen umumy nusgalygy 300 milliondan hem geçdi. Ýazyjy bu eseri üçin dürli ýurtlaryň edebiýat baýraklaryna mynasyp boldy. Häzirki döwürde P. Koelio aýaly Kristina bilen Rio-de Janeýroda ýaşaýar.
Şunlukda, ýazyjynyň meşhur “Alhimik” romanynyň terjime edilen dilleriniň sany ýene-de artdy — ol türkmen dilinde ikinji gezek neşir edildi.
Çeşme: “Dünýä edebiýaty” žurnaly (№1.2011)Paolo Koelio


c: text/html

text:
Türkmenistanyň halk ÿazyjysy Magtymguly baÿragynyň eÿesi Kerim Gurbannepesow 1929-njy ÿylda Gökdepe etrabynyň Ÿylgynly obasynda daÿhan maşgalasynda eneden bolÿar.Obada 7-ÿyllyk orta mekdebi gutarÿar.U
ruş döwrüniň agyr günleri Kerimi Tejene eltÿär.Ol Tejen etrap gazetinde “Ÿaş kommunistde” öz goşgularyny çykardÿar.1949-njy ÿylda Kerim goşun hataryna çagyrylÿar.Bu ÿerdede ol poeziÿa b/n meşgullanmagy dowam edÿär.
Goşun, soldat durmuşy hakda ÿazan onlarça goşgulary “Ÿaş kommunist”, “Sowet Türkmenistany” gazetlerinde çap edilÿär.Ol goşun gulugyny 1951-nji ÿylda gutaryp, 1952-nji ÿylda žurnalistik kärine dolanyp ÿaşKerim Gurbannepesowyň terjime eden ululy-kiçili 250 töweregi eserleri Türkmenistanda terjime edebiÿatynyň altyn hazynasyna girÿär.Türkmenis tanyň halk ÿazyjysy Sahy Jepbarow şeÿle diÿÿär:
“K.Gurbannepesow goşgularynyň köpüsi dörände öz nepis sazy bile dünÿä inen,bize şol ajaÿyp heňi tapaÿmak galÿar.Ol heňem başga ÿerde däl-de, halkyň içinde öňden ÿaşäp ÿören äheňleriň,heňleriň arasyndan gözlemeli.”
K.Gurbannepesow diňe bir poema, goşgular ÿazmak b/n çäklenmän publistika, proza eserlerini hem ÿazÿar. K.Gurbannepesow Türkmen halkynyň aňynda, kalbynda ajaÿyp şahyr hökmünde baky ÿaşar.
1954-nji ÿylda onuň çalt ösÿän şahyrdygyny subut edÿän goşgular ÿygyndysynyň ikinjisi çap edildi.Kerim Gurbannepesow ellinji ÿyllaryndan başlap, öz eserlerini yzly-yzyna çap edip başlaÿar.”Güÿjümiň gözbaşy”(1952),”Soldat ÿüregi “(1953) “Maşgala mekdep”(1954) “Ÿalta we bagt”(1955),”Taÿmaz baba”(1957),we ş.m goşgulary ÿazÿar. (çeşme: Türkmen edebiýaty 9-synp 441-sahypa)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Päkistanly sünnüler terrorizme garşy protest hökmünde şenbe güni tutuş ýurt boýunça köpgünlük ýörişe başladylar.
Bir topary pyýada, bir topary maşynly protestçiler ýurduň paýtagty Yslamabaddan çykdylar.
Sünnüler Lahora çenli bolan 320 kilometr aralygy geçip, şol ýerde köpçülikleýin miting gurnamakçy.
Aksiýany Päkistandaky sünni guramalaryň biri gurnady. Olar yslamyň dürli ugurlary boýunça mukaddeslikleriň howpsuzlygyny pugtalandyrmagy häkimiýetlerden talap edýärler.
Soňky aýlar Päkistanda şol mukaddes ýerlere ençeme gezek hüjüm edilip, onlarça adam heläk boldy.


text:
Türkmenistanda ýerleşýän Britan ilçihanasynyň şu gün ýaýradan metbugat beýanatynda “Penitensiar sistemasynyň halkara standartlary” atly ýurduň hukuk goraýjy organlaryna niýetlenip, tussaglar we türme sistemasy boýunça ýörite seminaryň geçirilýändigi habar berilýär.
Bu çäräniň Aşgabatdaky Britaniýanyň ilçihanasy bilen Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutynyň hyzmatdaşlygy baradaky planyň çäginde geçirilýändigi maglumatda aýdylýar.
Bu seminaryň “Merkezi Aziýada sud we hukuk sistemalarynyň reformalaryny goldamak” babatda Britan ilçihanasynyň Germaniýanyň tehniki hyzmatdaşlyk boýunça jemgiýetiniň bilelikdäki proýekti esasynda geçirilýändigi habar berilýär. Oňa Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň, Daşary Işler ministrliginiň, Türkmenistanyň mejlisiniň, Ýokary sudynyň, Baş prokuratirasynyň, Adalat Ministrliginiň, Adwokatlar kollegiýasynyň, Döwlet we hukuk institutynyň we beýleki edaralaryň wekilleriniň gatnaşýandygy habar berilýär.


text:
Prezident Saparmyrat Nyýazowyň permany esasynda 1993-nji ýylyň 1-nji noýabrynda iki manady bir amerikan dollarynyň hümmetinde türkmen puly dolanyşyga girizildi. Ýöne ol çalt hümmetsizlenip başlady.
Eýýäm 2003-nji ýylyň ortalarynda gara bazarda 23-24 müň manadymyza bir amerikan dollaryny berýärdiler. 2003-2006-njy ýyllarda gara bazarda bir amerikan dollarynyň bahasy 23-26 müň manat aralygynda oýnap durdy. Ýöne Nyýazow gara bazary inkär edip, döwletde 5200 manat bir amerikan dollaryna deň diýen emeli bahany goýupdy.
Amerikan dollaryny döwlet bahasyndan raýatlara gaty çäklendirilen ýagdaýda ujypsyzja mukdarda çalşyp berýärdiler. Tanyşparazlyk bilen bikanun ýollar arkaly amerikan dollaryny döwlet bahasyndan çalyşýan az sanly adamlar topary emele gelipdi. Gara bazarda amerikan dollarynyň söwdasy gülläp ösýärdi.
Häkimiýetiň çalyşmagy bilen 2008-nji ýylyň 1-nji maýyndan bir amerikan dollary 14250 manat diýlip kesgitlendi. Şondan bärem amerikan dollarynyň türkmen manadyna bolan gatnaşygy bir nyrhda saklanyp dur. Raýatlarymyz owalbaşda amerikan dollaryna bolan gatnaşygynda türkmen manadynyň bir nyrhda saklanjagyna ynamsyzlyk edenem bolsa, ol ynamsyzlyk doly aradan aýryldy diýsem öte geçdigim bolmaz.
2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan denominirlenen täze türkmen manady dolanyşyga girizildi. Häzir Türkmenistanda amerikan dollaryna bolan gatnaşygynda türkmen manadymyzyň döwlet hem gara bazar boýunça kursy ýok. Amerikan dollaryny alyp-satýan raýatlarymyz hem döwletiň kesgitlän (bir amerikan dollary 2.85 manat) bahasyndan amerikan dollaryny halka hödürleýärler ýa-da satyn alýarlar.
S. Nyýazow 1993-nji ýylda täze türkmen manadyny girizende, pul denominasiýasy gümürtik ýagdaýda geçirilipdi. Söwet pulunyň 500 manadyna täze bir türkmen manady berildi.
SSSR döwründe raýatlarymyz ogul öýermek ýa maşyn almak ýaly ýagşy niýetde artdyran manatlaryny süýşürintgiler bankynda saklaýardylar. Mysal üçin, 1980-nji ýyllaryň ikinji ýarymynda täze "Žiguliniň" döwlet bahasy 9 müň manat, gara bazarda bolsa bu maşyny 12-13 müň manada satyn alyp bolýardy. Emma türkmen manady dolanyşyga girizilende, bir täze maşyn alyp bolýan pula 24-26 türkmen manadyny berdiler. Ol pula bolsa şol döwürde iki kilogram gant düşýärdi. Bir ýyldan soň bolsa asla hiç zat düşmedi.
Ogul öýerjek bolup, 30-40 müň manadyny süýşürintgiler bankynda saklan hojalyklaram köpdi. Mysal üçin, tejenli Meret aga Nyýazowyň pul çalşygy netijesinde döwlet bankynda özüniň 48 müň manadynyň köýendigini aýdýar. Mahlasy, müňlerçe manat pullaryny köýdüren hojalyklaryň anyk sany hem takyklanman gelýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem 2007-nji ýylda ilatyň köýen pullarynyň öwezini tölemek meselesini gozgapdy, ýöne häzire çenli bu mesele çözülenok. Emma köýen pullaryň eýeleri hökümetiň ýakyn wagtda öwez tölegini etjekdigine uly umyt edýärler.
Ýene bir bellemeli zat, her ýyl döwlet derejesinde geçirilýän "Türkmeniň Altyn asyry" bäsleşiginiň pul sylagy amerikan dollarynda tölenýär. Ilatymyz bolsa özara pul alşyp- berşenlerinde ýa-da harytlaryň bahasyny agzanlarynda Nyýazow döwründe emele gelen türkmen manadynyň hümmetinde aýdýarlar. Has dogrusy, 5 müň esse kiçeldilip, denominirlenen türkmen manadynyň girizilmegi ilatymyzyň täze manadymyza düşünmeginde belli bir kynçylyklary döredýär.
Emma, bulara garamazdan, türkmen manadynyň durnukly puldugy hakyndaky düşünje halkymyzyň aňyna ornaşyp başlady.
Döwlet Mäneli türkmenistanly alymyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Bu blogdaky pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda maddy däl milli mirasy toplamagyň, hasaba almagyň, öwrenmegiň we gorap saklamagyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet programmasyny tassyklamak baradaky karara gol çekdi.
Türkmen lideri lebap topragynda geçiren göçme mejlisinde bu programmanyň taslamasy baradaky hasabaty diňläp, ýurtda «medeni maksatly taslamalary maliýeleşdirmäge, medeniýet ulgamyna maýa goýumlarynyň gönükdirilmegine aýratyn möhüm ähmiýet berilýändigini» belläpdir.
Türkmen mediasynyň habaryna görä, Ministrler kabinetiniň 27-nji iýunda geçirilen göçme mejlisinde nobatdaky Medeniýet hepdeligini Mary şäherinde geçirmek baradaky karara hem gol çekilipdir.


text:
Şu gün Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad dünýäniň iri alty döwleti bilen geçiriljek gepleşikleriň wagty boýunça ylalaşylandygyny aýtdy.
Ahmedinejad gepleşikleriň geçiriljek ýeri barada entek ylalaşyga gelinmändigini hem sözüne goşdy.
"Biz häzirem gepleşikleriň geçiriljek ýeri barada gürrüň edýäris. Ýöne meniň pikirimçe, bu mesele barada hiç hili kynçylyk bolmaz” diýip, Eýranyň prezidenti çykyş etdi.
Birleşen Ştatlar, Orsýet, Fransiýa, Britaniýa, Hytaý we Germaniýa gepleşikleriň esasy temasynyň Eýranyň dawaly ýadro programmasy barada bolmalydygyny öňe sürýärler.
Emma Tähran gepleşikleriň dowamynda ýurduň urany baýlaşdyrmak programmasynyň maslahat edilmejekdigini öňe sürýär.
Günbatar döwletleri Eýrany ýadro ýaragyny döretmek synanyşygynda aýyplaýarlar. Eýran bu aýyplamalary ret edýär.


text:
Türkmen senariçisi Jora Hudaýberdiýewiň “Müneçjim” spektakly Dagystanda sahnalaşdyryldy. Hepdäniň şenbe güni Dagystanyň Derbent şäherinde onuň premýerasy geçiriler.
Ilkinji gezek 1991-nji ýylda Özbegistanyň Termez şäherinde sahnalaşdyrylyp, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň birnäçesinde görkezilen bu spektakl Türkmenistanda soňky sapar 1990-njy ýyllaryň aýagynda görkezilipdi.
“Müneçjim” spektaklynyň awtory Jora Hudaýberdiýew Azatlyk Radiosyna öz eseri barada şeýle gürrüň berdi: “Spektakl komediýa, ýöne onda aýdylýan esasy zat: ynsan mertebesini, adama rehim-şepagatly garap, ony kemsitmän, onuň mertebesini saklamaly. Adamlaryň arasyndaky gatnaşyklar adam şekilli bolmaly, birek-birege hormat bilen aragatnaşyk saklamaly. Bu şeýle gowy niýet bilen ýazylan komediýa”.
Türkmen senariçisi Jora Hudaýberdýewiň “Müneçjim” spektaklyny dagystanly ýaş rejissýor Jambulat Gabibow sahnalaşdyrdy. Azatlyk Radiosy Gabibow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz “Müneçjim” spektaklyny näme sebäpden saýlap aldyňyz?
Jambulat Gabibow: Bu pýesa tötänden elime düşüpdi. Men bu eseriň awtory bilen öň tanyş däldim. Men kitaby tötänden tapyp, okap görenimde onuň mazmuny maňa dessine ýarapdy. Onuň mazmuny anyk, ilkinji gezek okaňda düşnükli. Mazmunyň aýratynlyklary-da biziň milli mentalitetimize gabat gelýär. Men pýesanyň awtory bilen gürleşemde, ol hem maňa siziň beren sowalyňyzy berdi, “Müneçjimi” saýlap almagymyň sebäbini sorady. Men bolsa bu eseriň bize ýaranlygyny aýtdym.
Azatlyk Radiosy: Bu eserde size näme ýarady?
Jambulat Gabibow: Bu ýerde möhüm bir tema gozgalýar. Eser göräýmäge komediýa bolup, onda adamy güldürýän pursatlar köp bolsa-da, sada bir maşgala gatnaşyklary barada gürrüň gidýän-de bolsa, onuň esasy ahlagy adamyň içki baýlygyny saklamagy başarmagydyr. Adamyň daşyndaky ýagdaý üýtgäp dursa-da, syýasat üýtgese-de, birden baýlyk düşse-de ol öz içki dünýäsini, gymmatlyklaryny gorap saklamaga çalyşýar. Bu pýesada şu günki gün bizde biraz kemterlik edýän gymmatlyklar bar.
Azatlyk Radiosy: Bu spektakl ilkinji gezek 1991-nji ýylda goýlan hem bolsa onuň aktuallygy şu günki güne çenli saklanýar diýip pikir edýärsiňiz, şeýlemi?
Jambulat Gabibow: Bu, elbetde, mizemez bir tema, ol ilsendik döwür üçin aktual.
Azatlyk Radiosy: Spektaklyň Derbent şäherinde sahnalaşdyrylanlygy aýdylýar. Teatr we spektaklda oýnajak aktýorlar barada gürrüň berseňiz?
Jambulat Gabibow: Bu Tabasaran Drama Teatrynda, ýagny Döwlet Drama Teatrynda goýuldy. Teatrda ýaş aktýorlar oýnaýarlar. Teatryň işläp başlanyna 12 ýyl boldy. Aktýorlar örän zehinli, spektakldaky rollaryny üstünlikli ýerine ýetirýärler. 4-nji maýda spektakly tabşyrýarys, onuň yz ýany, 5-nji maýda onuň premýerasy bolar, ýagny oýun tomaşaçylara ilkinji gezek görkeziler.
Azatlyk Radiosy: “Müneçjim” spektakly näçe wagtlap görkeziler?
Jambulat Gabibow: Biz ony häzirki möwsümiň soňuna çenli görkezmekçi bolýarys. Möwsüm geçen ýylyň noýabr aýynda başlanyp, şu ýylyň güýzüne çenli dowam eder. “Müneçjim” teatrymyzda şu möwsümiň başyndan bäri sahnalaşdyrylan ikinji täze spektakl. Emma bu meniň üçin ilkinji režissýorlyk işi. Men Sankt-Peterburgyň Teatr sungatlarynyň akademiýasynda okaýaryn we bu meniň ilkinji işim.
Azatlyk Radiosy: Spektakl diňe Derbentde görkezilermi?
Jambulat Gabibow: Biz häzir maý aýynda spektakly Dagystan respublikasynyň ähli şäherlerinde görkezmekçi. Ondan soň Derbent, Tabasaran we Hiw raýonlarynda hem görkezeris. Mahaçkala, Kaspiýsk, Izberbaş, Kizlär ýaly iri şäherleriň tomaşaçylary bu spektakl bilen tanyş bolup bilerler. Bu noýabr aýyna çenli dowam etdiriler.


text:
Adalatsyzlyk
Türme kamerasyna getirilen täza tussagdan ozaldan outran tusaglykdaky bendiler:
– Saňa haýsy madda esasynda sud etdiler? Seniň günäň näme?– diýip, haýpygelijilik bilen soraýarlar.
Kamera täze getirilen tussag:
– Aslynda mende hiç hili günä ýok. Biler bolsaňyz, men bir gyza jandan-tenden aşyk boldum. Ol gyzyň ata-enesi magşugymy maňa bermez diýen gorky mende döredi. Onsoň aşyk bolan gyzyma “Gel, gaçaly, ata-eneň seni maňa bermez” diýdim. Magşugym razy boldy. Gaçmagy wadalaşan günümiz ol maňa ilki gymmat bahaly şaý-sepleri düwülen düwünçegi getirip berdi. Ol egin-eşikli bukjasyny almaga öýe girende, “Biziň gaçjak bolýanymyzy ata-enesi duýan bolaýmasyn” diýen gorky kalbyma ornady. Şu howsala sebäpli aljyrap, söýgülimiň daşara çykaryna-da garaşman, gaçdym. Ine, indem maňa “Talaňçylyk” diýen madda esasynda günä bildirip, şunça ýyl azatlykdan mahrum etdiler. Bu ýurtda azat söýgä, adalata orun ýok” diýip, zeýrenipdir.
***
Ýaryş
Biri tötänlikde duşan klasdaşynyň ýanynda öwünýär:
– Ýakynda milli göreş boýunça uly ýaryşa gatnaşyp, etrabymyzyň adyna şöhrat getirdim. Men ol ýaryşda onunjy orny eýeläp, güýçli pälwanlaryň birinji onlugyna düşdüm – diýýär.
Klasdaşynyň üstünligine begenen klasdaşy ondan:
– Ol ýaryşa jemi näçe pälwan gatnaşdy? – diýip soraýar.
Birinji onluga düşen “pälwan”:
– Jemi on pälwan gatnaşdy – diýip, jogap berýär hem-de
öwünmegini dowam etdirýär.
***
Baý tansçy
Iki boýdaş gyz pynhan ýerde pynhan gürrüň edýär. Olaryň biri jorasyna ýürek syryny açyp:
– Ýigitlere göwnüm ýetmän garrygyzlyk ýaşyna ýetip barýan. Häzir maňa üç ýigit aşyk boldy. Olaryň biri tütjar baý, ikinjisi akylly, üçünjisi meşhur tansçy. Şolaryň haýsy birine durmuşa çyksam, dogry bolar? Ýaşym-da esli boldy– diýip, maslahat soraýar.
Boýdaşy oňa:
– Munça garaşypsyň, indem garaş! Baý ýigide tans etmegi öwredip, şoňa durmuşa çyk! Akyllynyň akylyny, tansçynyň meşhurlygyny başyňa ýapjakmy?– diýip, çyny bilen jorasyna maslahat beripdir.
***
“Bir topar işsiz…”
Obanyň aksakgallary jem bolup, ýaşy bir çene ýetse-de, mal-gara ogurlaýan bir sakgaldaşlaryny akyla, edebe gagyryp, “Pylany, saç-sakgalyň agardy. Ulus-iliň mal-garasyny ogurlap, ili çürkemegiňi bes et! Ol dünýäňi ýada sal! Bu zatlar üçin ol dünýäde senden jogap soralar” diýipdirler.
Ol dünýä, ahyrýet ara düşeni üçin howsala düşen oba ogrusy olardan:
– Ol dünýäde näme bolar?– diýip sorapdyr.
Aksakgallar oňa:
– Ol dünýäde ogurlan mallaryň-da, mal eýeleri-de direler. “Ine, şu mallary ogurlap, şu mal eýelerine jebir etdiň” diýip, senden hasap soralar. Ahyrýetde jaýyň sakar dowzah bolar– diýipdirler.
Jany ýerine gelen oba ogrusy:
– Şu diýýäniňiz çynmy? – diýip sorapdyr .
Olar ýerli-ýerden “Çyn, hakykatyň hut özi” diýipdir. Ol sakgaldaşlaryna ýüzlenip:
– Siz garrylyk basmarlap, nämä güýmenjegini bilmän ýören bir topar akyly çaşan işsiz garrylar! Ol dünýäde ogurlanan mal-gara, olaryň eýesi direlýän bolsa, men dawa-jenjel etmän “Mal-garaňyzyň başy tükel. Olara eýe boluň!” diýerin – diýip,
syýnyny silkip, turup, gidiberipdir.
Il içinden çöplän we toplan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew


text:
Gollandiýanyň we Awstraliýalynyň daşary işler ministrleri Frans Timmermans (Frans Timmermans) we Juli Bişop (Julie Bishop) Ukrainada urlup ýykylan “Malaýziýa howaýollaryna” degişli uçaryň töweregine halkara polisiýa güýçleriniň ýerleşdirilmegine rugsat berilmegini gazanmak üçin Ukraina bardylar.
Gürrüňi gidýän ýurtlaryň daşary işler ministrleri bilen ukrain resmileriniň arasyndaky gepleşikler, Kiýew urlup gaçyrylan uçarda pida bolanlaryň jesetleriniň ýene-de ençemesini Harkiwden Niderlandlara ugratmaga taýýarlyk görýän mahaly bolup geçýär.
“Malaýziýanyň howaýollaryna” ýolagçy uçary urlup ýykylanda, ondaky 298 ýolagçynyň ählisi heläk boldy. Bu uçaryň orsýetparaz separatistler tarapyndan urlup ýykylandygy aýdylýar.
Uçar heläkçiliginde pida bolanlaryň ilkinji jesetleri 23-nji iýulda Niderlandlara ugradylypdy.
Ukrainanyň resmileri takmynan 200 jesediň tapylandygyny we olaryň Harkiwe ugradylandygyny habar beripdiler.
Golland premýer-ministri Mark Rutte wakada pida bolanlaryň galan jesetlerini tapmaga ýardam bermek üçin Ukraina 40 polisiýa işgärini ugratjakdygyny aýtdy.


text:
Eýranda 14-nji iýunda prezidentlik saýlawlary geçirilýär. Bu saýlawlara ýurtda ýaşaýan beýleki etniki toparlar bilen bir hatarda, sanlary üç milliona ýakyn bolan türkmenler hem örän gyzyklanma bildirýärler.
Eýranly türkmenleriň öňdebaryjylaryndan Ýusup Kör, bu saýlawlara taýýarlyklar we saýlawlarda Eýran türkmenleriniň oýnajak we oýnap biljek rollary hakda Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Eýranda geçirilýän saýlawlaryň Türkmensähra türkmenleri üçin ähmiýeti näme, siz şuňa nähili baha berýärsiňiz?
Ýusup Kör:
Eýranyň esasy kanuny boýunça prezidentiň uly bir roly bar. Gynansak-da, Eýranyň esasy kanunyna görä diňe şaýy mezhebinden bolan prezidentlige dalaşgärlik edip bilýär.
Eýrandaky Türkmensähra sebitindäki türkmenler sünni mezhebinden bolansoň prezidentlik saýlawyna dalaşgärlik edip bilmeýärler. Ýöne oba we şäher mejlisleriniň wekilleriniň saýlawlaryna Türkmensähra türkmenleri gaty çynlakaý hem işjeň gatnaşýarlar. Sebäbi bu ýagdaý Türkmensähra türkmenleriniň ýagdaýyna gönümel täsir edýär.
Eýranda owalky hökümet ýaly we häzirki hökümet hem türkmenleriň ýaşaýan sebitlerine başga milletlerden gaty köp adam göçürip getirdi. Esasanam, Eýranda türkmenleriň köpçülik bolup ýaşaýan şäherlerinde olaryň arasyna başga milletlerden gaty köp adam göçürip getirdiler. Şol sebäpdenem türkmenler sähel gowşak duran mahaly gelmişekler derrew olaryň ýerini alýarlar.
Eýranyň şeýle şertlerinde türkmenler güýçli bäsleşige girmäge mejbur bolýarlar. Şäher we şonuň ýaly-da oba ýerlerinde çözülmeli meselelerde mejlisler uly rol oýnaýar. Şeýle ýagdaýda türkmenler hem öz arasynda agzybirligi hasam güýçlendirmäge mejbur bolýarlar.
Bir topar ýerde geçirimlilik etmeli bolýarlar. Ýeri gelende özi bilen bäsdeşlik edýän türkmen agzalara egilşik etmeli bolýar. Ýöne bu ýagdaýlar türkmenleriň bilelikde iş alyp barmaklyk ýaly guramaçylyk ukyplaryny ösdürýär. Türkmenleriň agzybirligine gowy şert döredip, göz öňünde tutýan maksatlaryny hem başarýarlar. Meniň özüm aslynda şeýle ýagdaýa gaty begenýärin.
Azatlyk Radiosy: Türkmensährada türkmenler şu wagda çenli geçirilen şäher we oba mejlisleri saýlawlarynda nähili sepgitlere ýetdiler ýa-da üstünlik gazandylar? Siz bu ýagdaýa nähili baha berýärsiňiz?
Ýusup Kör:
Şu wagt esasy saýlaw şäher we oba mejlisleri üçin geçirilýän saýlawlar bolup durýar. Türkmenler şu wagta çenli öz aralarynda görkezen arkalaşygy hem raýdaşlyklary arkaly gowy peýda gördüler diýip pikir edýärin. Saýlawlarda başgalaryň garşysynda öz bähbitlerini goramagy başardylar diýip pikir edýärin.
Türkmensähra türkmenleri geljekde hem muny başarmaga mejburdyr. Ýöne gynansagam Eýranda türkmenlere gaty az wekil sany düşýär. Prezidentlik saýlawlarynda konserwatiwlere ýa-da reformaçylara goldaw bermeklik ýaly pikirlerde garaýyşlar tapawutlanyp bilýänem bolsa, oba we şäher mejlisleriniň saýlawlarynda aňsatlyk bilen bir pikire eýe bolýarlar.
Türkmensähradaky türkmenler. Eýran.
Azatlyk Radiosy: Eýrandaky prezidentlik saýlawlarynda Türkmensähradaky türkmen köpçüligi konserwatiwleriňmi ýa-da reformaçylaryň tarapyny tutýar?
Ýusup Kör:
Häzirki Yslam režimi Eýranda 34 ýyl bäri häkimiýet başynda. Geçen şeýle wagtyň içinde Eýranda türkmenler hem bir topar tejribe gazandylar. Türkmenler öz durmuşlarynyň dürli pursatlarynda konserwatiwlerden has köp reformaçylaryň Eýranda özlerine uly bähbit getirýändiklerine doly göz ýetirdiler.
Konserwatiwler Eýranda türkmenlere we olaryň haklaryna oňaýly çemeleşmeýärler. Konserwatiwler aýralykçy garaýyşa eýe. Gynansagam Eýranda häzir şeýle bir kyn ýagdaý bar. Konserwatiwler soňky ýedi-sekiz ýyl bäri häkimiýetde. Hökümet organlarynyň hemmesini diýen ýaly hem şol konserwatiwler eýeleýärler.
Türkmenler Eýranda reformaçylara ýakyn bolan mahaly has köpräk netije alyp bolýandygyna iş ýüzünde göz ýetirdiler. Ýöne Eýranda türkmenleriň arasynda hem beýleki tarapy, ýagny konserwatiwleriň tarapyny tutýanlar hem bar. Olaryň käbiri şahsy bähbitleri üçin çykyş edip, wezipeler hem eýeleýärler.
Azatlyk Radiosy: Siziň aýdyşyňyza göra, Eýranda şaýy mezhebinden bolmaýanlara syýasy rol berilmeýän bolsa, onda konserwatiwleriň tarapyny tutýan türkmenlere mezhebini üýtgetmän halatynda hem ýol açylýarmy, ähmiýetli wezipeler berilýärmi ýa olar wezipe üçin mezhebini üýtgetmeli bolýarmy?
Ýusup Kör:
Şu wagda çenli Eýrandaky Türkmensähra sebitinde bir türkmen şaýy bolupdyr diýip eşitmedim. Bu ýerde adamlaryň öz syýasy tutumy we toparlanyşmaklyk endigi bar. Her kim öz şahsy bähbidine görä toparlara bölünýär we öz toparyny goldaýar.
Türkmenleriň ýaşaýan ýerlerinde wekil saýlamaklyk üçin gerek bolan adam sany şertli, beýleki halklaryň ýaşaýan ýerlerine görä iki esse köp talap edilýär. Şeýlelik-de, beýleki halklar iki wekil saýlaýarka, türkmenler diňe ýekeje wekil saýlamaga mejbur edilýärler.
Azatlyk Radiosy: Eýrandaky prezidentlik saýlawlarynda siziň pikiriňize görä kim üstülik gazanar we şol gazanan tarapyň Türkmensähra türkmenlerine nähili peýdasy bolar öýdýärsiňiz?
Ýusup Kör:
Eýranyň häzirki häkimiýeti bütin dünýä bilen gapma-garşy bolup dur. Halkara kadalara kän boýun egmeýärler. Sebäbi olarda öz peýdalaryny görenoklar. Şonuň üçinem bir topar kynçylyklar döredip durlar. Umuman Eýranyň dünýä we goňşylary bilen tutumy şeýleräk. Şeýle ýagdaý hem türkmenleriň durmuşyna öz täsirini ýetirýär.
Eýranda şu wagt ykdysady ýagdaý gaty erbetleşdi. Hemme zatlaryň bahalary gaty gymmatlady. Sebäbi dünýä Eýrana garşy çäklendirmeler durmuşa geçirip dur. Gün-günden hem Eýrana garşy edilýän gysyşlar köpelýär. Bu sebäpden hem Eýranda häzir häkimiýetdäki konserwatiwler beýlekilere pursat berip hem duranok.
Umuman alynanda Eýranda şu meselelerde bir garaňkylyklar we gümürtik ýagdaýlar bar. Ony geljek biraz aýdyňlaşdyraýmasa, häzirki ýagdaýda Eýran barada anyk bir zat aýdar ýaly däl. Eýranda hökümet konserwatiwleriň elinde bolansoň şolaryň täsiri agdyklyk edýär. Dünýä bilen gatnaşan mahaly türkmenler hem ondan peýda görer diýip pikir edýärin.


text:
Hytaýyň Uýgur etnik azlygynyň wekili meşhur alym Ilham Tohtiniň aýaly öz öýüniň polisiýa tarapyndan dökülendigini we adamsynyň äkidilendigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, alymyň kompýuterleri, mobil telefonlary we studentler üçin taýýarlan materiallar ele salynypdyr.
Guzaili Nueriň penşenbe güni aýtmagyna görä, onuň öýüni dökmek we adamsyny äkitmek işine 30 çemesi polisiýa işgäri gatnaşypdyr. Ol alty sagatlap dowam eden bu operasiýanyň çarşenbe güni öýlän başlanandygyny belledi.
45 ýaşly Tohti Pekin uniwersitetiniň ykdysadyýet boýunça professory. Ol Hytaýyň häkimiýet başyndaky Kommunistik partiýasyny, şol sanda hökümetiň etnik uýgurlara edýän basyşlaryny berk ýazgarýar.
Esasan musulman dinine uýýan uýgurlar Hytaýyň Hinjang günbatar regionynda ýaşaýarlar. Bu regionyň uly bölegi Merkezi Aziýa bilen serhetdeş bolýar. Bu ýerde geçen ýyllarda ençeme zorlukly çaknyşyklar bolupdy.


text:
Orsýetiň RIA Nowosti habarlar gullugy ýurduň günortasynda ýykylan dikuçarda iki adamyň ölendigini habar berdi. Ol dikuçar premýer-ministr Wladimir Putiniň dynç almak üçin ulanýan gizlin ýerinde lyža liftini gurýan eken.
Dikuçara eýelik edýän Aero-Kamow wekiliniň aýtmagyna görä, Ka-32 dikuçary Kawkaz daglygyndaky Lunnaýa polýanada gurulmaly lyža liftiniň gurluşyk materiallaryny getirýän wagty ýykylypdyr.
Lunnaýa polýana resmi ylmy-barlag merkezi, ýöne oppozision metbugat bu gurluşyga Kremliň gözegçilik edýändigini we ol ýerde Putiniň dynç alýandygyny aýdýar.


text:
Penşenbe güni Gürjüstanyň parlamenti prezident Mihail Saakaşwiliniň käbir ygtyýarlyklaryny elinden almak meselesi boýunça ses berişlik geçirdi. Parlament bu mesele boýunça jemi üç gezek ses berişlik geçirmegi planlaşdyrýar.
Penşenbe günki geçirilen birinji ses berişlikde deputatlaryň aglabasy prezidentiň ygtyýarlyklaryny çäklendirmekligi goldap ses berdiler.
Hususan-da, ses berişlikde deputatlar prezidentiň Gürjüstanyň hökümetini we parlamentini dargatmak baradaky ygtyýarlyklaryny ýatyrmaklygy goldadylar.
Geçen ýylyň oktýabrynda Gürjüstanda geçirilen parlament saýlawlarynda ozalky oppozision koalisiýa parlamentde orunlaryň köplügine eýe bolupdy. Şondan bäri premýer-ministr Bidzina Iwanişwiliniň syýasy koalisiýasy prezidentiň ygtyýarlyklaryny çäklendirmek ugrunda aktiw hereket edip gelýär.


text:
Çarşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatyna sapar edip, ol ýerde «Awaza» milli turistik zonasyndaky işleriň barşy bilen ýakyndan tanyşdy.
«Awaza» milli turistik zonasyndaky işleriň barşy barada bu milli turistik zona boýunça Komitetiň başlygy we Balkan welaýatynyň häkimi prezident G. Berdimuhamedowa hasabat berdiler.
Berdimuhamedow ministrlikler we dürli kärhanalar üçin niýetlenilip gurulýan myhmanhalardan daşary, ýurduň bäş welaýaty üçin niýetlenilip gurulmagy göz öňünde tutulýan aýry-aýry dynç alyş merkezleriniň proýektleri bilen-de ýakyndan tanyşdy.
Döwlet lideri bu bäş dynç alyş merkeziniň arhitektura we dizaýn taýdan biri-birlerinden tapawutlanmalydyklaryny belledi.


text:
Eýranyň resmileri ýurduň “Fordo” atly ýadro desgasyny goramak üçin Orsýetde öndürilen we uzak aralyga uçýan täze raketa ulgamyny ýerleşdirendigini aýdýar.
Eýranyň howa goranyş ulgamynyň komandiri general Farzal Esmaili 28-nji awgustda döwlet eýeçiligindäki “IRIB” telekanalyna beren maglumatynda ýurduň ýadro desgalaryny goramak “ähli şertlerde” ilkinji orunda durýar diýdi.
Şeýle-de, ol “häzirki wagtda Eýranyň asmanynyň regiondaky iň howpsuz howa giňişlikleriniň biridigini” belledi.
Eýranyň döwlet telewideniýesinde “Fordo” ýadro desgasyndaky beýleki ýaraglar bilen birlikde “S-300” kysymly raketa göteriji sistema görkezildi.


text:
25-nji maýda Ýanbaş we Bekrewe köçeleriniň kesişýän ýerinde gurlan “Ylym” binasynyň açylyşy boldy.
“Ylym” binasy ýurdumyzyň ylmynyň ösmeginiň, onuň häzirki döwürde gazananlarynyň, bu örän möhüm ulgamyň hil taýdan täze, dünýä derejesine çykarylandygynyň aýdyň alamatyna öwrüler.
Binanyň ýerden ýokarlygyna umumy beýikligi 36 metrdir. Onuň aşakdan ýokarlygyna uzalyp gidýän aýratyn binagärlik usulynda ýerine ýetirilen sütünleri ýokarky umumy binada birleşýär, ýokarky böleginiň açylan gülleriň keşbini ýatladýan görnüşde gurulmagy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen ylmynyň gülläp ösýändigini beýan edýär. Binanyň ýokarky böleginde Gün ulgamynyň 9 planetasynyň görnüşi şekillendirilendir.


text:
Koalision güýçler Yrakda howadan eden hüjüminiň netijesinde “Yslam döwleti” toparynyň baş liderleriniň birini öldürdi, diýip Pentagon 22-nji sentýabrda aýtdy.
ABŞ-nyň goranmak resmisiniň “Frans Press” (AFP) agentligine aýtmagyna görä, Yragyň demirgazygynda Tal Afarda 10-njy sentýabrda amala aşyrylan hüjümde öldürilen Abu Bakr al-Turkmani “gulçulyk dellaly” bolup, Ýazidi dini azlygynyň aýallaryny seksual gulçulyga satylmagyna gatnaşypdyr.
Pentagonyň metbugat-sekretary Peter Kook Turkmaniniň “YD” toparynyň Yrakdaky liderleriniň “administratiw emiri” we “ýakyn ýarany” bolandygyny aýtdy.
2014-nji ýylda “YD” topary ýezitleri gyrgyna berip, müňlerçe aýal-gyzy ýesir alyp, seksual gulçulyga sezewar edipdi. Onlarça müň adam öýlerini terk etmäge mejbur bolupdy.


text:
Täjigistanly moda dizaýneri Nafisa Imranowa heniz 22 ýaşynda we ol ýokary okuw jaýynyň 5-nji kursunda okaýar. Emma, muňa garamazdan, geçen anna güni, ýagny 23-nji awgustda ol eýýäm öz ikinji şahsy moda sergisini köpçülige görkezdi.
Nafisa gyzlaryň egin-eşikleri bilen bir hatarda ýigitleriňkini hem taýýarlaýar. Ol taýýarlaýan egin-eşiklerini diňe Täjigistanda däl, eýsem Amerikada we Kandada-da satýar.
Azatlyk Radiosy Nafisa bilen, onuň işde gazanan üstünlikleri we soňky geçiren moda sergisi barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Nafisa, başda özüňiz barada biraz gürrüň beräýseňiz?
Nafisa Imranowa:
Men 2008-nji ýylda Pamirde orta mekdebi tamamladym. Mekdepden soň men Täjigistanyň Tehnologiýa uniwersitetine girdim we häzir bäşinji kursda okaýaryn. Men häzire çenli ikinji moda sergimi geçirdim. Men birinji sergimi 2012-nji ýylda geçiripdim. Meniň soňky, ýagny ikinji moda sergim, 23-nji awgustda Täjigistanyň paýtagty Duşanbedäki Serena myhmanhanasynda geçirildi.
Nafisa Imranowanyň moda sergisinden bir bölek
Azatlyk Radiosy: Siz soňky moda sergiňizde jemi näçe köýnegi köpçülige hödürlediňiz?
Nafisa Imranowa:
Meniň soňky sergimde modeller meniň jemi 24 köýnegimi köpçülige tanatdylar. Ol jemi üç kolleksiýadan ybaratdy. Ýagny, her kolleksiýa boýunça sekiz köýnegi köpçülige hödürledim.
Azatlyk Radiosy: Siz dizaýn işi bilen näçe wagtdan bäri meşgullanýarsyňyz?
Nafisa Imranowa:
Men professional derejede munuň bilen iki ýyl bäri meşgullanýaryn. Tiz wagtda men okuwymy tamamlaryn we diplomly dizaýner bolaryn.
Azatlyk Radiosy: Siz bu işe nädip başladyňyz? Sizde muňa gyzyklanma nädip döredi?
Nafisa Imranowa:
Men Tehnologiýa uniwersitetine okuwa giren ýylymdan başlap, eskizleri çekip başladym. Men çeperçilik, suratçylyk kurslaryna gatnap ugradym. Men okuwa başlanymda, bar prosesler bilen ýakyndan tanşyp ugrapdym. Gören zatlarym mende häzirki işim we döredijilik bilen meşgullanmaga has uly isleg döretdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň taýýarlaýan geýimleriňiz nähili stillere, haýsy ugurlara degişli?
Nafisa Imranowa
Nafisa Imranowa:
Men dürli stilleri ulanýaryn. Men belli bir stile ýykgyn etmeýärin. Men klassika, toý geýimleri, rok-n-roll stillerinde-de egin-eşik taýýarlaýaryn. Şeýle-de mende hem erkekler, hem-de aýallar üçin geýimler bar. Men her sapar başga-başga stilleri ulanýaryn, her sapar täze bir zatlary gözleýärin. Men şol bir zatda saklanyp bilmeýärin, meniň stillerim, şekillerim üýtgäp durýar.
Azatlyk Radiosy: Moda sergileriňizi guramak we geçirmek üçin sizde sponsorlar bolupmydy ýa-da siz diňe öz maddy güýjüňize daýandyňyzmy?
Nafisa Imranowa:
Men köpçülige görkezýän geýimlerimi diňe öz hasabyma taýýarlaýaryn. Täjigistanda maliýe taýdan ýardam beriji sponsory tapmak gaty kyn. Men öz moda sergilerimi ene-atamyň ýardamy bilen, şeýle-de bir ýyllap zähmet çekip toplan pulumyň hasabyna geçirdim. Şu ýyl bolsa men iki sany sponsor tapdym. Olar belli bir möçberde pul berdiler. Esasy çykdajylar bolsa meniň öz hasabyma bolýar.
Azatlyk Radiosy: Siz taýýarlaýan geýimleriňizi diňe Täjigistanda satýarsyňyzmy ýa-da başga ýurtlarda-da müşderileriňiz barmy?
Nafisa Imranowa:
Amerikada ýaşaýan müşderilerim bar. Men olaryň sargyt edýän geýimlerini şol ýere iberýärin. Tajigistanda-da müşderilerim bar. Kanada hem iberýärin. Şol ýere iberilýän geýimlere Gündogaryň nagyşlaryny goşýaryn.
Nafisa Imranowanyň moda sergisinden bir bölek
Azatlyk Radiosy: Siz egin-eşikleri ýeke özüňiz taýýarlaýarsyňyzmy ýa-da kömekleşýän kärdeşleriňiz barmy?
Nafisa Imranowa:
Men häzir ýeke özüm işleýärin. Ýanyma adam almak üçin mende mümkinçilik ýok. Men bar işi özüm edýärin. Soňabaka men moda öýüni döretmegi arzuw edýärin. [Şonda] men eskizleri, nusgalary dörederdim, başgalar bolsa geýimleri tikip bererdi. Häzirlikçe egin-eşikleriň suratyny çekýänem men, tikýänem men. Matalary hem meniň özüm saýlaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Nafisa, siziň taýýarlaýan köýnekleriňiziň bahalary näçe?
Nafisa Imranowa:
Köýneklerimiň bahasy 100 dollardan geçmeýär. Matalaryny maňa dostlarym Özbegistanyň Daşkent, Hojant şäherlerinden ýa-da Türkiýeden getirýärler. Tajigistandan hem mata satyn alýaryn, emma bu ýerde gerek matany tapmak kyn boýar.


text:
Owganystanyň Kandagar welaýatynda 17 sany parahat ýaşaýjyny öldürmekde aýyplanýan amerikan seržanty Robert Balesin adwokaty Jon Henri Braun ABŞ-nyň hökümetini öz müşderisiniň goragy üçin zerur bolan maglumatlary we subutnamalary gizlemekde aýyplap, çykyş etdi.
Adwokat Braun, hususan-da, prokuraturanyň geçirilen derňewler baradaky ähli dokumentleri günäkärlenýäniň aklawçylaryndan gizleýändigini we Kandagarda bolan şol wakanyň esasy şaýatlarynyň-da Owganystanyň barmasy kyn uzak raýonlaryna göçürilendiklerini aýdýar.
Şu sebäplere görä, adwokat Braun öz toparynyň hatda Owganystandaky gözli şaýatlar bilen gürrüňdeş bolup bilmändiklerini-de belleýär.


text:
2014-nji ýylyň birinji ýarymynda Owganystanda asuda ilatdan ölen adamlaryň sany, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 17 prosent ýokarlandy diýip, BMG-niň hasabatynda aýdylýar.
Umuman, ýanwar bilen iýun aralygynda asuda ilatdan jemi 1,564 adam öldürildi. 2013-nji ýylyň birinji alty aýynda bu san 1,342 adam bolupdy.
Çagalaryň ölüm derejesi 21 prosent ýokarlandy, ýagny şu ýylda 295 çaga öldürildi.
BMG söweşleriň ilatly ýerleriň jaýlaryna gaty golaý aralykda bolup geçýändigini aýdýar.
Ozallar asuda adamlaryň ölümine esasan ýol ýakasynda goýlan bombalaryň sebäp bolýandygy aýdylardy.
BMG asuda adamlaryň öldürilmeginde esasy jogapkärçiligiň «Talyban» hereketiniň we beýleki pitneçilik hereketleriniň boýnuna düşýändigini aýdýar.
Bu aladaly tendensiýa 2014-nji ýylyň aýagynda Birleşen Ştatlaryň we onuň ýaran güýçleriniň söweş goşunlarynyň Owganystandan çykarylmagynyň öň ýanynda bolup geçýär.


text:
Günorta Koreýa, gämi batyrylmagy bilen ýitileşen dartgynlygyň arasynda, Demirgazyk Koreýa gönükdirilen radiogepleşiklerini dikeltdi.
Halkara ekspertleri Demirgazyk Koreýanyň suwasty gämisinden atylan torpedonyň Günorta Koreýanyň gämisini batyrandygyny aýdýarlar.
Bu waka martda bolupdy we şonda 46 deňizçi ölüpdi.
Emma Phenýan bu aýyplamany ret edýär. Eýýäm Phenýan bilen söwda gatnaşyklaryny togtadan Seul serhet aşyr eşidilýän radiogepleşikleri efire bermäge başlady.
Şeýle-de Günorta Koreýa bolan hadysa bilen Demirgazyk Koreýanyň ilatyny habardar etmek üçin listowkalaryň ýaýradyljagyny, habar ýetirmek üçin äpet elektrik ekranlarynyň ulanyljagyny aýdýar.


text:
Düýn Türkiýäniň energetika ministri Taner Ýyldiz Türkmenistandan Eýrana gaz akdyrjak goşmaça turbanyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Türkmenistana bardy.
Türkmenistanyň prezidenti tarapyndan kabul edilen türk ministry Taner Ýyldiz bu duşuşykda Ankaranyň-da türkmen gazyna uly gyzyklanma bildirýändigini mälim etdi.
Taner Ýyldiz düýn Türkmenistanyň tebigy gazyny ulanmak we dolandyrmak baradaky Döwlet Gullugynyň ýolbaşçysy Ýagşygeldi Kakaýew bilen hem duşuşdy.
Türkmen mediýasynyň maglumatyna görä, Kakaýew şol duşuşykda gaz eksportyny köp ugurly etmek arkaly, türkmen gazynyň Türkiýä hem akdyryljakdygyny mälim edipdir.


text:
Häzirki günlerde Orsýet üçin Birleşen Ştatlaryň howa hüjüminden goranyş meselesi ýa-da Siriýa meselesi öz ähmiýetini ýitirdi diýen ýaly. Orsýetiň daşary işler ministrini Ýewrowideniýe aýdym ýaryşynda görnetin edilen ses berişlik dawasy has ynjalyksyzlandyrýar.
Ýagdaýy Orseýtiň daşary işler ministri “gabahat” diýip häsiýetlendirdi.
Baku bolsa hadysanyň “Orsýet bilen Azerbaýjanyň ikitaraplaýyn doganlykly gatnaşyklaryna täsir etmez” diýip umyt bildirdi.
Meseläniň nämedigini has takyk aýdanymyzda; "Ýewrowideniýe 2013" aýdym ýaryşynda Orsýete berilen sesleriň ogurlanan bolmak ähtimallygydyr.
Azerbaýjanly resmiler 18-nji maýda Şwesiýanyň Malmo şäherinde geçirilen aýdym aýtmak boýunça bäsleşikde Orsýete Azerbaýjanyň näme sebäpden “nol bal” berendigini derňeýär.
Derňewler
Azerbaýjanly tomaşaçylaryň ýaryşda Orsýetiň adyndan çykyş eden Dina Garipowa ses berip sms-ler arkaly oňa ikinji orny mynasyp görendikleri ýüze çykansoň derňew işleriniň ugruna çykyldy.
Ýöne Azerbaýjanyň döwlet telewideniýesinde Orsýet üçin hiç hili bal berilmedigi aýdyldy.
21-nji maýda sişenbe güni Moskwada Azerbaýjanyň daşary işler ministri Elmar Mämmetýärow bilen Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň eden metbugat çykyşynda iki döwlet hem ahmal bolan düzgün bozmalary ýakyndan derňejekdiklerini bellediler.
Mämmetýarow Azerbaýjanyň döwlet telewideniýesi ýaryşy gurnaýan Ýewropa Teleradioýaýlymlar bileleşiginiň esasy hyzmatdaşy bolandygy üçin ýagdaý barada döwlet telewideniýesiniň düşündiriş bermäge jogapkärdigini aýtdy.
“Azerbaýjanda bar bolan üç sany öýjükli aragatnaşyk kärhanasyndan alynan maglumatlara görä Orsýetiň adyndan çykyş eden aýdymça ikinji ýer berilipdi. Hany şol berilen sesler nirä gitdi? Olar nädip ýitirim boldy?” diýip, Elmar Mämmetýärow belledi.
Lawrow bu “gabahatçylykly” hadysanyň jogapsyz goýulmajakdygyny belledi: “Elbetde, öz ýurdumyzyň adyndan çykyş eden aýdymçynyň 10 balynyň ogurlanandygyny bilmekde hiç hili begenere zat ýok.”
Azerbaýjanyň döwlet teleradioýaýlymlar müdirliginiň başlygy Jamil Guliýew öz beýanatynda “käbir mälim bolan belli toparlar tarapyndan gozgalýan bu hadysanyň iki halkyň arasyndaky doganlykly gatnaşyklara zeper ýetirmejekdigine umyt edýändigini aýtdy.
Ses berlişik
“Ýewrowideniýe” ýaryşyna gatnaşan döwletleriň tomaşaçylary telefon ýa-da sms arkaly ses berdiler. Soňra olaryň beren sesleri telefon operatorlaryndan jemlenip telewideniýede göni ýaýlym arkaly ýaryşyň geçirilýän ýerine bildirildi.
Orsýet Azerbaýjanyň adyndan çykyş eden Farid Mämmedowa iň ýokary bal bolan 12 bal berdi. Mämmedowyň “Hold me” (“Sakla meni”) atly balladasy Daniýanyň “Only teardrops” (“Diňe gözýaşlary”) atly aýdymyndan soň ikinji ýere mynasyp boldy.
“What if...” (“Eger birden”) atly aýdym bilen Orsýetiň adyndan çykyş edip 5-nji orna mynasyp bolan Garipowa üçin Azerbaýjanyň bermeli 10 balynyň gaty kän bir täsiri bolmazdy.
Ýöne şonda-da “ýiten ballar” bäsleşigiň ýokary derejede syýasylaşdyrlan ses beriş sistemasyna, şeýle hem ýurtlaryň geopoltiki ýagdaýlary nazara alyp ses berýändiklerine ünsi çekdi.
2012-nji ýylda Ýewrowideniýe bäsleşigi Azerbaýjanda geçirlipdi. Şol wagt Azerbaýjandaky adam hukuklarynyň kemsidilmegi, şeýle-de Bakuwdaky “Ýewrowideniýe” arenasynyň gurluşygy hem-de muňa taýýarlyk işleri üçin jaýlaryň ýykylmagy barasyndaky kanun bozmalar tankyt edilipdi.


text:
Horwat hökümetiniň başlygy Ýadranka Kosor Horwatiýanyň garaşsyzlygy ugrundaky urşa gatnaşyjylaryň biriniň ýakynda tussag edilmegi bilen bagly serb häkimiýetlerinden düşündirişe garaşýandygyny habar berdi.
Tomislaw Purdam Serbiýanyň prokuraturasynyň orderi esasynda 5-nji ýanwarda Horwatiýanyň Bosnýa-Hersogowina bilen serhedinde saklandy. Serbiýa ony Wukowara etrabynda 1991-nji ýyldaky uruş hereketleri wagty etnik serbleriň garşysyna jenaýat etmekede aýyplaýar.
Ýadranka Kosor bu ýagdaýy Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç bilen duşuşugynda maslahatlmaşmakçydygyny aýtdy.
Bu işiň iki ýurt arasyndaky gatnaşyklara ýaramaz täsir ýetirmeginden howatyr edilýär.


text:
Ýewropada azyndan 30 adamyň ölümine sebäp bolan “E.coli” infeksiýasynyň ýaýramagyna Germaniýada ýetişdirilen gök önümleriň şinesi sebäp bolupdyr. Bu barada german resmileri habar berýär.
Germaniýanyň saglygy saklaýyş ministri Daniel Bahr: “Men entegem ähli zat aýryldy diýip biljek däl. Gynansak-da infeksiýanyň täze görnüşleri ýene-de döräp biler, emma bularyň sany gitdigiçe azalýar. Bu hem biziň optimist bolmagymyzyň bir sebäbi”.
“E.coli” bakteriýasy sebäpli 3,000 töweregi adam keselledi. Bularyň aglabasy Germaniýanyň ýaşaýjylary.
Infeksiýa ilkinji gezek 2-nji maýda hasaba alyndy. Häzir onuň ýaýraýyş depgini gitdigiçe peselýär.


text:
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan planlaşdyrylýan elektrik gammatlamasyna hötde gelmekde ermenilere maliýe kömegini bermegi wada berýär.
Mälim bolşy ýaly, elektrik nyrhlarynyň gammatlajagy baradaky habar paýtagt Ýerewanda protestleriň möwjäp galmagyna getirdi.
Sarkisýan birnäçe detaly aýan edip, Orsýetiň eýeçiligindäki elektrik kompaniýasynyň nyrh gymmatlatma planynyň näderejede ýerliklidigi barada garaşsyz barlag geçirilýänçä, gymmatladylan energiýanyň harjyny hökümetiň çekişjegini aýtdy.
Ol Ýerewanda 27-nji iýunda uly derejeli resmiler bilen geçirilen duşuşykdan soň çykyp gürledi.
“Elbetde, biz häzirki sosial harçlama programmalarymyzy howp astyna salmarys, emma biz howpsuzlygy mundan aňryk hem güýçlendirmeklige niýetlenen serişdelerden fond taparys" diýip, Sarkisýan aýtdy.
Ol, eger garaşsyz barlaglar dogry diýip tapsa, elektrik bahalarynyň gymmatladyljagyny aýtdy.
Sarkisýanyň beýanaty bir gije öň Orsýetiň transport ministri we Rus-ermeni hökümetara ykdysady komissiýasynyň başlygy Maksim Sokolow bilen geçirilen gepleşikleriň yz ýanyna gabat geldi. Olar şol duşuşyk mahalynda elektrik kompaniýasynda bilelikde barlag geçirmek ylalaşygyna geldiler.
«Talamaň» diýilýän hereketiň aktiwistleriniň biri Waghinak Şuşanýan Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna özleriniň ermenileri 28-nji iýunda, ýerli wagt bilen sagat 18.00-da Ýerewanyň merkezindäki Marşal Bagramýan prospektine toplanyp, Sarkisýanyň soňky teklibini sese goýmaga çagyrýandyklaryny aýtdy.
«Elektrik Ýerewan» diýlip atlandyrylan protest hereketiniň aktiwistleri bir hepde bäri merkezi Ýerewana toplanyp, Sarkisýanyň elektrik nyrhlarynyň ýokarlandyrylmagy baradaky karary ýatyrmagyny talap edýärler.
Döwletiň nyrh kesgitleýän edarasynyň 17-nji iýundaky kararyna görä, ýurtdaky elektrik bahalary 1-nji awgustdan başlap 16 prosent çemesi gymmatladylmaly.
Olar, eger-de Sarkisýan elektrik bahalarynyň gymmatladylmagy baradaky kararyň ýatyrlýandygyny milli telewideniýede yglan etmese, özleriniň protest meýdanyny terk etmejekdiklerini aýtdylar.
Şeýle-de olar elektrigiň häzirki nyrhlarynyň hem seljerilmegini we arzanladylmagyny talap edýärler we 23-nji iýunda aktiwsitleri we žurnalistleri uran polisiýa ofiserleriniň jezalandyrylmagyny isleýärler.
Ermeni polisiýasynyň başlygy Wladimir Gasparýan 27-nji iýunda protestçileriň «umumy düşünjelilik» görkezmeklerine we merkezi Ýerewana barýan ýollary baglamagy dowam etdirmezligine, adaty durmuşa päsgelçilik döretmezligine çagyryş etdi.
Demonstrasiýaçylar 26-njy iýunda Bagramýan prospektine barýan çatryklary gysga wagtlyk baglap, ol ýerdäki gatnawy doňdurdylar. Emma polisiýanyň çagyryşyndan soň, olar çatryk baglaryny açdylar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Irfan Gürdal Türkiýäniň TRT telekanalynda türk dünýäsiniň aýdym saz sungatyna bagyşlanan “Köňül bagy” atly programmanyň alypbaryjylaryndan biri
Garaşsyzlyk döwründe beýleki ençeme ugurlar bilen birlikde Türkmenistanyň aýdym-saz dünýäsinde-de käbir özgerişler bolup geçdi. Öň ýurtda bagşylar, halk aýdymlary aýdym-saz sungatynyň uly bölegini emele getiren bolsa, soňky döwürlerde häzirki zaman pop aýdymçylarynyň hem muşdaklarynyň sany barha köpelýär.
Türkmen aýdym-saz dünýäsiniň ugry hanjak? Onuň düýni, şu güni we geljegi bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir türkmenleriň hem türki dilli halklaryň saz sungaty bilen ýakyndan gyzyklanýan türkiýeli halk aýdymçysy Irfan Gürdal bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen aýdym-saz sungaty, şeýle-de türki dilli ýurtlaryň edebiýaty, söz hem saz sungaty bilen haçandan bäri gyzyklanýarsyňyz?
Irfan Gürdal: Tutuş türki dilli ýurtlaryň we regionlaryň aýdym-saz sungaty bilen bir hatarda men türkmen aýdym-sazlary, edebiýaty, goşgulary we şahyrlary bilenem içgin gyzyklanýaryn. Meniň türkmen sazy bilen gyzyklanmagyma sebäp bolan zatlaryň biri-de Türkiýäniň Anadoly regionynyň aýdym-saz sungatynyň kök-damarynyň türkmen aýdym-saz dünýäsi bilen berk ilteşikli bolandygy üçin.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanda bolduňyzmy?
Gürdal: Elbetde, Türkmenistana birnäçe gezek bardym. Birinji gezek 1995-nji ýylda sapar edip, Aşgabatda we Maryda konsertlere gatnaşdym. Şol saparymyň maksady türki dilli halklaryň ýazyjylarynyň sammitine gatnaşmakdy.
Mara baranymda, ýerli bagşylar we aýdymçylar bilen söhbet etmäge pursat tapdym, olaryň aýdymlaryny ýazga alyp, Türkiýä dolanamsoň, şol aýdymlaryň notasyny ýazdym.
Azatlyk Radiosy: Türkmen aýdym-saz dünýäsini göz öňünde tutsak, haýsy aýdymçylar sizde has köp täsir galdyrdy?
Gürdal: Men birinji gezek merhum Orazgeldi Ylýasowyň aýdymlarynyň ýazgysyny diňledim, ol mende uly täsir galdyrdy. Sahy Jepbarowy hem diňledim, olam türkmen aýdym-saz dünýäsinde özüne mahsus ýoly bolan ussat. Gurt Ýakup hem saz dünýäsiniň uly şahsyýetleriniň biri. Men onuň ençeme dessanyny diňledim, olaryň käbirlerini öz stilimde gaýtalamaga synanyşdym.
Men Türkiýäniň TRT telekanalynda türk dünýäsiniň aýdym saz sungatyna bagyşlanan “Köňül bagy” atly programmanyň alypbaryjylaryndan biri. Şol gepleşige bir gezek häzirki döwrüň aýdymçylaryndan Leýla Şadurdyýewany çagyrdyk. Meniň pikirimçe, ol hem türkmen halk aýdymlarynyň nukdaýnazaryndan aýdylanda, ussat aýdymçylardan biri.
Türkmenistan bilen birlikde men 2008-nji ýylda Magtymguly Pyraga bagyşlanyp geçirilen bir dabara gatnaşmak üçin Türkmensähra hem sapar etdim. O taýda men ýerli bagşylardyr aýdymçylar bilen duşuşdym.
Soňra Eýran türkmenleriniň tanymal aýdymçylaryndan biri Mejit Tekäni we onuň aýdym-saz toparyny Türkiýä-de çagyrdyk we onuň bilen bilelikde käbir işleri hem amala aşyrdyk.
Azatlyk Radiosy: Siz Sahy Jepbarow barada gürrüň etdiňiz, bu ussat bagşynyň sizde galdyran täsiri barada has jikme-jik gürrüň berip biljekmi?
Gürdal: Sahy Jepbarow uly bir ýoluň gözbaşynda duran ägirtlerden biri. Sahy Jepbarowyň diňe şahsyýeti barada gürrüň edemzok, onuň saz çalşynda we aýdym aýdyşynda türkmen aýdym-saz sungatynyň 1000 ýyllyk geçmişine we başdan geçiren tejribesine göz ýetirmek mümkin. Şonuň üçin möhüm bolan zat, kimdir bir aýdymçynyň şahsyýeti däl-de, onuň eýerýän ýoly, stili we öz hünärini geljekki nesillere miras galdyrmaga ukybydyr. Sahy Jepbarow bu wezipäniň hötdesinden gelen ussatlardan biri.
Azatlyk Radiosy: Eger soňky 30 ýyly göz öünde tutsak, türkmen aýdym-saz dünýäsi neneňsi tejribäni başdan geçirdi we onuň häzirki ýagdaýy barada siz näme aýdyp biljek?
Gürdal: Bu diňe Türkmenistana degişli mesele däl, tutuş dünýäde özgerişlikler göze ilýär. Elbetde, ol Türkmenistanyň aýdym saz dünýäsine-de öz täsirini ýetirýär.
Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlar, şol sanda Türkmenistan garaşsyzlygyna gowşansoň, bu ýurduň aýdym-saz dünýäsine Türkiýe juda ýaramaz täsirini ýetirdi diýip oýlaýaryn. Türkiýe türki dilli ýurtlara diňe häzirki zaman pop aýdym-sazlarlaryny ornaşdyrdy. Elbetde, Türkiýäniň hem gaty abraýly aýdymçylary bar, emma olaryň ýazgylary Türkmenistan ýaly ýurtlara kän bir ugradylyp durlanok.
Türkmenistan ýaly ýurtlara köplenç häzirki zaman pop aýdymçylarynyň ýazgylary alnyp gidilýar we olaryň täsiri sebäpli käbir ýerli aýdymçylar hem öz aýdymlarynyň stillerini üýtgediýärler. Bu ýagdaý bolsa öz nobatynda olaryň klassyky aýdym-saz sungatyna ýaramaz täsirini ýetirýär.
Elbetde, bu problema Türkiýede-de göze ilýär. Ýüzümizi Günbatara öwrenimiz üçin biz Günbataryň aýdym-saz sungatynyň täsirine düşdük. Indi biz öz gezegimizde Türkmenistanyň aýdym-sazyna öz ýaramaz täsirimizi ýetirýäris. Netijede türkmen aýdym-saz sungatynda häzir geňsi özgerişler bolup geçýär.
Azatlyk Radiosy: Gurt Ýakup “Nowaýy” ýoluny saýlap alan bagşylardan biri we siziň aýdymlaryňyzda hem “Nowaýynyň” ugruna duş gelmek bolýar. Bu ýoly saýlap almagyňyza sebäp bolan zat näme?
Gürdal: Alyşir Nowaýy türki dilli ýurtlaryň sungat dünýäsinde uly täsir galdyran şahyrlardan biri, hat-da Nowaýyny çagataý edebiýatynyň düýbüni tutan adamlardan biri hökmünde hem häsiýetlendirmek mümkin.
Nowaýy diňe Türkmenistanda däl, Özbegistanda we Türkiýäniň Anadoly regionynda hem örän gowy tanalýan şahyr. Emma aýdym-saz dünýäsinde “Nowaýy” diýlen ýol bilen Nowaýy şahyryň arasynda, elbetde, tapawut bar.
Gurt Ýakup barada gürrüň etsek, onuň aýdymlaryny halamagymyň sebäplerinden biri, belkem, onuň sungatynyň we eserleriniň Türkiýäniň Anadoly regionyndaka örän meňzeş bolmagydyr. Gurt Ýakubyň “Gülpamyk” dessanyny köp diňledim we bu dessan mende uly täsir galdyrdy. Eger ýalňyşmasam, “Nowaýy” atly türkmen sazy hem bar.
Azatlyk Radiosy: Siziň türkmen we beýleki türki dillerde aýdýan aýdymlaryňyzy diňlemäge Türkiýede nähili isleg bar?
Gürdal: Elbetde, häzirki zaman pop aýdymlary ýaly däl, ýöne ýurdumyzda bu stilde aýdylan aýdymlar bilen gyzyklanýan uly gatlagyň bardygyny bilýäris. Telekanallarda alyp barýan gepleşiklerimize-de uly isleg bar.
Eger dogrymy aýtsam, biziň TRT telekanalyndaky gepleşiklerimiz, Türkiýä garanda Türküstan, ýagny türki dilli halklaryň arasynda has köp tomaşa edilýär.
Azatlyk Radiosy: Siz dutaram, gyjagam çalýarsyňyz, bu gurallary çalmagy haçan, nireden, kimden we nähili öwrendiňiz?
Gürdal: Gyjak Türkiýäniň Anadoly regionynda ulanylýan “tabak kemany” atly gurala meňzeýär. Men kemanyny çagalykda öwrenipdim, onuň gyjak bilen hiç hili tapawudy ýok. Dutar barada aýtsam, men ilkibaşda özbek dutary bilen gyzyklandym, Türkmenistana baranymda özüme dutar edindim we Türkiýä dolanamsoň, beýleki ussatlaryň sazyny diňläp, öz-özüm çalyp öwrendim.
Azatlyk Radiosy: Siz öz aýdymlaryňyzda sufizme hem uly ähmiýet berýärsiňiz, onuň sebäbi näme?
Gürdal: Sufizmiň medeniýetimiziň uly bir bölegini emele getirýänligi üçin bu tema üns berdim. Bilşiňiz ýaly, türki dilli ýurtlaryň medeniýetinde atyň uly orny bar, ýazgylarymyzyň biri at baradaky aýdymlara bagyşlanan.
Türki dilli halklaryň, beýleki musulman halklar bilen deňeşdirilende, sufizme garaýyşlary gaty tapawutly, türkler öz dini ynançlarynda söýgä we çydamlylyga uly ähmiýet berýärler. Bu häsiýetimiz hem biziň sazymyza we sözümize öz täsirini ýetirýär. Şonuň üçin men ikinji ýazgymy sufizme bagyşlap, türki dilli halklaryň aýdym-saz eserlerini şol ýazgyda toplamaga synanyşdym.
Azatlyk Radiosy: Türkmen halk aýdymlaryny goramak üçin nähili ädimler ädilmeli? Bu ugurda Türkiýe Türkmenistana kömek edip bilermi?
Gürdal: Türkiýäniň bu ugurda Türkmenistana kömek etmäge ýagdaýy ýok. Sebäbi Türkiýe bu problemany has uly möçberde başdan geçirýär. Men Türkmenistanda klassyky we halk aýdym-sazlary boýunça uly ussalaryň bardygyny we olaryň henizem ýaş bagşylar ýetişdirýänligini bilýärin.
Şonuň üçin, belkem, halk sungatyny, bolşy ýaly, üýtgetmän, halka öwretmek nukdaýnazaryndan gaýta türkmen alymlary Türkiýä kömek edip bilerler. Şol bir wagtyň özünde-de alymlaryň we aýdym-saz bilen meşgullanýan adamlaryň uly jogapkärçilikleri bar. Olar öz saýlap alan ýoluny ýitirmeli däl.
Häzirki zaman pop tolkunlary hemişelik däl, belkem, wagtyň geçmegi bilen ýatdan çykarylar, netije-de halk ýene klassyky aýdymlara dolanar.


text:
Orsýetiň Ukraina boýunça 2013-nji ýylyň güýzünden bäri alyp barýan agresiw syýasaty Moskwa üçin bellärlikli bähbitleri netije berdi.
Kiýewiň Ýewropa bilen integrasiýasyna badak atyldy.
Strategiki ähmiýete eýe bolan Krym ýarymadasy Orsýete anneksiýa edildi.
Gündogar Ukrainadaky rusparaz seperatistleriň tutaşdyrýan bulagaýçylyklary Kiýewdäki hökümete dowul salýar. Şol bir wagtyň özünde bu durnuksyz ýagdaý Moskwanyň mundan beýläk hem Ukrainanyň içerki meselerlerine goşulmagyna “esas” bolýar.
"Gymmat ýeňiş"
Ýöne, eger-de Günbatar agzyny birikdirip uzak möhletli basyşyndan dänmese ýokarda agzalan taktiki ýeňişler Putine gaty gymmada düşer.
Brýusselde ýerleşýän “Karnegi Ýewropa” merkeziniň direktory Ýan Tekau bu mesele boýunça şeýle diýýär: “Orsýet öz-özüni harlady. Orsýetiň gaty az sanly hakyky patnýorlary galdy, hatda ozallar orslara bil baglap ýörän käbir hyzmatdaşlary hem Orsýetiň hiç haçan ynamdar partnýor bolup bilmejekdigine göz ýetirdiler”.
Tekau öz sözleriniň üstüni ýetirip şeýle diýýär: “Ukraina sebäpli Orsýet halkara jemgyýetçiliginden üzňeleşer, ýalňyzlaşar”
San Fransisko Döwlet uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň professory Andreý Tsygankow, Orsýetiň şeýle kynçylyklara çydamlylygy ýa-da däldigi sorag astynda diýýär:
“Orsýetiň çydamlylygy Putiniň döreden döwlet sistemasynyň öz-özüni üýtgedip bilmek ukybyna we onuň has işjeňligine bagly bolar. Şeýle-de, bu ýagdaý onuň maddy çeşmeleri ýerlikli ulanyp ykdysadyýeti pozitiw ugur boýunça ösdürmek islegine-de bagly bolar. Sebäbi, häzirlikçe rus ykdysadyýeti hereketsiz. Eger-de Putin ykdysadyýeti işjeňleşdirip bilmese bu şeýle bolmagynda-da galjak ýaly bolup görünýär”.
Birleşen Ştatlary, ÝB we beýleki käbir ösen döwletler Orsýete garşy çäkli sanksiýalary girizip başladylar. Tekaunyň aýtmagyna görä Günbatar sanksiýalara dowam edip ykdysadyýetiň ähli ugurlarynda “3-nji derejeli” çäklendirmeleri girizse, ýagny ozallar Eýrana garşy girizilen sanksiýalar ýaly çäklendirmeleri Orsýete garşy hem girizse onda bu ýagdaý rus ykdysadyýetini “saňsar” eder.
Mundanam has ähmiýetli bir mesele bar, ýagny Ukrainada ýüze çykan krizis ÝB-niň energiýa babatda Orsýete garaşly bolmazlyk syýasatynyň durmuşa geçirilşini has tizleşdirdi. Tekaunyň bellemegine görä soňky ýagdaýlaryň Orsýete edýän täsiri üstümizdäki birnäçe aýyň ýa-da birnäçe ýylyň dowamynda göze ilginç bolmany biler, ýöne sanksiýalar dowam etdigiçe Orsýet gaty uly ýitgilere sezewar bolar.
Halas bolmak üçin Hytaý
Günbatara jogap hökmünde Orsýet öz ykdysadyýetiniň belli bir bölegini gündogara tarap gönükdirip başlady. Putiniň Hytaýa eden resmi saparynyň öňi syrasynda premýer-ministr Medwedew Bloomberg kanalyna beren interwýusynda Orsýetiň Pasifik regionyndaky döwletler bilen söwda hem-de maýa goýum hyzmatdaşlygyny maksat edinýändiklerini aýtdy.
Medwedew: “Bir hepde ozal men Aziýa-Pasifik regiony bilen hyzmatdaşlyk etmek üçin hökümet ministrleri we iri kompaniýalaryň ýolbaşçylary bilen ýörite ýygnak geçirdim. Aýratynam Hytaý Halk Respublikasy bilen has işjeň hyzmatdaşlyklary göz öňünde tutýarys. Şeýle hyzmatdaşlyk söwda hem-de maýa goýum ulgamynda biziň üçin aýratyn ähmiýete eýe bolar”.
21-nji maýda Putiniň Hytaýa edýän saparynyň çäklerinde Orsýet bilen Hytaý uzak-möhletli we uly göwrümli tebigy gaz ylalaşygyna gol çekdi. Ylalaşygyň detallary entek seljerilýän hem bolsa, biz bir zady aýdyp bileris, ýagny bu ýagdaýy Orsýetiň soraglaryna jogap bolup bilmez. Sebäbi, bu şertnama laýyklykda Orsýet Hytaýa ýylda 38 milliard kub metr gaz satar ýöne ol 2012-nji ýylda Ýewropa 139 milliard kub metr gaz satypdy
.
Gazyň bahasynyň näçedigi barada takyk maglumat berýän adam ýok, ýöne bu takmynan 1000 kub metr gaza 350 dollar töwerefi bolar diýlip çak edilýär. Agzalýan baha satylýan gazy çykarmakda edilen çykdajynyň bahasyna deňeçer bolýar. Bu hem döwletiň gaznasyna hiç-hili girdeji getirmeýär diýsek hem bolar. Hemme zat şowuna bolaýan ýagdaýynda-da satylmaly gaz Hytaýa 2018-nji ýyldan bärde akdyrylmaz
.
Ösüş modelleri
“Orsýetiň Günbatardan öz islegi bilen üzňeleşmegi we bu ýagdaýa çydajak bolmagy bir zady görkezýär, ýagny Moskwa ýurduň ozalky prezidentleri Boris Ýelsiniň, Medwedewiň goldan “Neoliberal döwrebaplaşma” syýasatyndan el çekýär” diýip Tsygankow belleýär.
Putiniň alyp barýan syýasatyna döwlet gözegçilgindäki “Neo-merkantilist döwrebaplaşyk” diýsek hem öte geçdigimiz bolmaz. (Merkantilizm: Ykdysady teoriýa bolup 16-njy 18-nji asyrlarda Ýewropada ýoň bolupdy. Bu taglymata görä halkyň gazananlary hökümetiň gözegçiliginde döwlete gönükdirilýär.)
Tsygankowy gyzyklandyrýan sorag şu, ýagny “Orslar Putiniň kälä getiren işlemeýän, peýdasyz mehanizmini kabul ederlermi, ýa-da olar Hytaýyňky ýaly “döwrebaplaşyk” syýasatyna eýererlermi?”
Tsygankow analizlerine şeýle dowam edýär, Putiniň Ukrainany bahanalap Günbatar bilen konflikte girmegi oňa orslaryň esasy ykdysady elitasynyň daşary ýurtlarda maýa goýmaklaryny togtadyp Orsýetiň içinde maýa goýmaklaryna talap etmäge mümkinçilik döretdi. Muňa garamazdan, ýüze çykan konflikt 2014-nji ýylyň birinji ýarymynda Orsýetden köp mukdarda kapitalyň daşary ýurda akmagyna getirdi.
Tsygankowyň aýtmagyna görä rus ykdysadyýetiniň aşa köp harby maksatlara gönükdirilmegi sebäpli onlar üçin Hytaýyňky ýaly döwlet gözegçiligindäki döwrebaplaşmak syýasaty kybap däl bolup biler.


text:
18 марта 2013
Türkmenistandan boks ýaryşlary boýunça kimleri tanaýaňyz? bilýänbolsaňyz habar beriň.
18 марта 2013
Aliasker Başirowy,Şöhrady,tanayan
19 марта 2013
Şöhrat menem tanaýan ýöne beleki birini tanamok, ýaňy ýakynda türkmenistan boýunça boks ýaryşy geçirildi emma men netijesini bilemok, hemmeler gowy bäsleşik diýip öwdiler
19 марта 2013
Salam Maýiçka, NextTM.com saýtynyň adyndan size üstünlikler ýaran bolmagyny arzuw edýärin!
19 марта 2013
menem gutlaýan, diziň bilen dostlaşyp bilersiňiz
21 марта 2013
Türkmenistanda geçirilen boks ýaryşyndan habarym ýok ýone ýakynda Mart aýynyň 10-16-sy aralygynda Filippin döwletinde boks boýunça Aziýanyň çempionaty geçirildi, şol ýaryşda bolsa OLIMP orta sport mekdebiniň uçurumy Şatlyk Myradow 49 kilogram agram derejesinde 3-nji ýeri eýeläp bürünç medalyň eýesi bolmagy başardy.Onuň tälimçisi Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Annamyrat Sähedowdyr.Ýaş türgeni üstünligi bilen gutlaýarys.Indiki halkara bäsleşiklerinde diňe altyn medally ýurdumyza dolanyp gelmegini arzuw edyäris.
21 марта 2013
Sport bilen çyny bilen gyzyklanýan adamlar barow


text:
Anna güni Täjigistanyň Ýokary sudy ýurduň oppozision Yslam Dikeldiş partiýasynyň resmisi Şerik Karamhudoýewi 14 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Sud ony jenaýatçylykly topar döretmekde, bikanun ýarag saklamakda we köpçülikleýin bulagaýçylyk döretmekde günäli tapdy. 46 ýaşly Şerik Karamhudoýew oppozision Yslam Dikeldiş partiýasynyň Daglyk-Badagşan oblastyndaky bölümine ýolbaşçylyk edýärdi.
Ol geçen ýylyň iýulynda hökümet güýçleriniň bu regiondaky ýaragly toparlara garşy geçiren operasiýasynyň barşynda tussag edilipdi.
Şerik Karamhudoýewiň özi hiç bir hili ýaragly çaknyşyklara gatnaşmandygyny aýdyp, özüne bildirilýän aýyplamalary ret edýär. Karamhudoýewiň partiýasynyň resmileri bolsa onuň tussag edilmegini syýasy matlaba esaslanýan çäre diýip häsiýetlendirýärler.


text:
«Kommersant» gazeti Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň Türkmenistana sapary mahalynda gelnen ylalaşyk barada habar berdi.
Rus hökümetiniň wise-premýeri Igor Seçiniň «Kommersant» gazetine aýtmagyna görä, gepleşikleriň esasy netijesi Hazarýaka gaz geçirijisini gurmak baradaky proýektiň Ýewropa Bileleşiginde gaza bolan isleg ýokarlanýança soňa goýulmagy bolupdyr.
Seçin bu proýektiň hemişelik doňdurylmaýandygyny, gaz hyzmatdaşlygyndaky gepleşikleriň hemmesiniň bazar ýagdaýlary esasynda kesgitlenjegini hem sözüniň üstüne goşýar.


text:
Aşgabat, 1-nji fewral. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň futbol çempiony — paýtagtyň “Altyn asyry” Türkiýäniň Antalýa şäherinde okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny tamamlady. Ildeşlerimiz 10-njy fewralda Aşgabatda AFK-nyň Kubogy ugrundaky bäsleşigiň deslapky tapgyrynda “Al Sakr” topary (Ýemen) bilen boljak duşuşyga taýýarlygyň çäklerinde jemleýji oýun geçirdiler. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň şägirtleri Makedoniýanyň çempionatynda 3-nji orny eýelän, mahal-mahal Ýewropa Kubogy ugrundaky bäsleşigiň deslapky tapgyrynda çykyş edýän “Şkendiýa” topary bilen duşuşdy.
Oýun biziň çempionymyz üçin şowsuz tamamlandy. Eýýäm 9-njy minutda Wruçina “Şkendiýany” öňe çykardy — 1:0. 41-nji minutda pökgi ýene-de “Altyn asyryň” derwezesinden geçdi. Makedoniýalylar munuň bilenem köşeşmediler. 51-nji minutda Juffo üçünji pökgini geçiren oýunçy boldy.
Türkmen futbolçylaryna bir jogap pökgüsini geçirmäge mümkinçilik döredi. Ýöne Didar Durdyýew 11 metrlik urgyny dürs ýerine ýetirip bilmedi.


text:
Azatlyk Radiosy, "Dünýä Türkmenleri" gepleşiginde "Türkiýe türkmenlerini tanalyň" diýen tema esasynda, Türkiýedäki türkmenleriň dürli wekilleri bilen söhbetdeş bolup, Türkiýedäki ýörükler-türkmenler barada maglumatlar aldy.
Türkiýedäki ýörükleriň-türkmenleriň wekilleri, Türkmenistan bilen Türkiýäniň gatnaşyklary üçin metbugatda ulanylýan "Bir millet, iki döwlet" diýilýän şygaryň özara gatnaşyklara we halkyň durmuşyna ýetirýän täsirleri hakyndaky öz garaýyşlaryny hem Azatlyk Radiosynda beýan etdiler.
Türkiýeli türkmenler barada maglumat edinmek, şeýle-de olaryň "Bir millet, iki döwlet" diýlen şygara garaýyşlaryny öwrenmek bilen bir hatarda bu temada öz pikirdir-garaýyşlaryny paýlaşmak isleýänleri Azatlyk Radiosynyň "Dünýä Türkmenleri" gepleşigini şu ýerden diňlemäge çagyrýarys:


text:
Owganystanyň Goranmak ministrligi günorta Owganystandaky esasy baza «Talyban» jeňçileri 8-nji dekabrda zabt edeli bäri asuda ilatdan 37 adamyň öldürilendigini aýdýar.
Goranmak ministrliginiň sözçüsi Dawat Waziri bir jeňçiniň, söweş başlanyndan 24 sagat çemesi soň hem, Kandagar Howa meýdanynyň içindäki söweşini dowam etdirýändigini aýtdy.
Waziri «talyban» jeňçileriniň 8-nji dekabrda ir sagat 5.30-da Kandagar Howa meýdanynyň öňündäki mekdebe we bazara hüjüm edendiklerini, netijede asuda ilatdan 37 adamyň öldürilendigini, 35 adamyň ýaraly bolandygyny aýtdy.
Ol «talybanyň» 9 söweşijisiniň öldürilendigini, biriniň ýaraly bolandygyny aýtdy. Emma ol hökümet güýçleriniň ýitgisi barada hiç zat aýtmady.
Kandagaryň welaýat gubernatorynyň sözçüsi Samim Kpalwak 9-njy dekabr güni irden owgan milli goşunynyň esgerlerinden hem öldürilenleriň bardygyny aýtdy.
NATO-nyň Aýgytly goldaw missiýasynyň sözçüsi 9-njy dekabr güni irden Kandagar Howa meýdanynda ýerleşen halkara esgerleriniň arasynda ejir çekenleriň ýokdugyny aýtdy. Bu howa bazasy Kandagar şäheriniň 30 km çemesi uzaklygynda ýerleşýär.
«Talyban» beýanat ýaýradyp, janyndan geçen bombaçylaryň baza ýeňil we agyr ýaraglar bilen kürsäp urmagy başarandyklaryny, hem owgan milli goşunyna, hem-de halkara güýçlerine garşy hüjüm edendiklerini aýtdy.
Şeýle-de «Talyban» öz söweşijileriniň tutuş gije dowam eden söweşde 150 çemesi adamy öldürendigini aýtdy.
Emma owgan resmileri «Talybanyň» adatça owgan we halkara güýçleriniň ýitgilerini ulaldyp görkezýändigini aýdyp, bu aýdylýanlary ret etdiler.
Kandagar Howa meýdany günorta Owganystanda, 2001-nji ýylyň aýagynda ABŞ-nyň ýörite güýçleri tarapyndan ele geçirleli bäri, «Talyban» jeňçilerine garşy söweşmek üçin esasy harby baza we logistiki üpjünçilik merkezi bolup durýar.
Bu howa meýdany günorta Owganystanda operasiýa geçirýän harby uçarlaryň uçuş meýdany bilen bilelikde NATO-nyň ýüzlerçe daşary ýurtly esgerine hem öý-jaý bolup hyzmat edýär. Onuň graždan böleginde bolsa ýolagçy uçarlary üçin uçalgalar bar.
Bu söweş owgan prezidenti Aşraf Gani bilen Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarifiň Yslamabatda Owganystana berilýän regional goldawy güýçlendirmek baradaky konferensiýa gatnaşýan wagtyna gabat geldi.
Aziýanyň ýüregi konferensiýasyna Hindistanyň, Hytaýyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň we Eýranyň daşary işler ministrleri hem gatnaşýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Ebu Zeýt Balhy
ABU ZEÝT al-Balhy (takmynan 849/50-935)- Orta Aziýa geografy. Ol Balhda (Owganystanda) doglupdyr. Ýaşlygynda Yraga gidip, meşhur arap filosofy al-Kindiniň (800-879) elinde 8 ýyl okapdyr. Soňra Balha gelip, Samanitleriň köşgünde bolupdyr. Onuň ýazan köp sanly işleriniň arasynda "Welaýatlaryň şekillendirilmesi" ("Suwar al-akalim") diýen ýygyndysy hem bar. Soňra Abu Ishak Ybrahym ibn Muhammet al-Farisi al-Istahry 930-33 ýyllarda al-Balhynyň şol geografiki ýygyndysyny gaýtadan işläpdir we oňa "Ýurtlaryň ýollary kitaby" ("Kitab mesalik al-memalik") diýip at goýupdyr. Ol ýurtlary 20 klimata (welaýata) bölüp, olary jikme-jik beýan edýär. Onda Horasan, Orta Aziýa iň soňky klimata degişli edilipdir.


text:
Owganystada geçirilen saýlawlara gözegçilik edýän guramanyň maglumatlaryna görä, geçen aý bu ýurtda geçirilen saýlawlarda galplyklara ýol berilendigi dogrusynda anyk maglumatlar bar.
Saýlawlar bilen bagly şikaýatlara garaýan komissiýa Owganystanda saýlawçylaryň 100%-iň gatnaşandygyny maglumat beren saýlaw uçastoklarynda hem-de dalaşgärleriň biriniň sesleriň 95%-ni gazanan uçastoklarda sesleriň gaýtadan sanalmalydygyny şu gün bu barada ýaýradan beýanatynda ýazýar.
Şu gün irden, BMG-nyň Owganystandaky ýokary derejeli wekilleri bu ýurtda geçirilen saýlawlarda ýüze çykan galplyklaryň üstüni açmak meselesinde hereket etmäge çagyrdy.
Bu mesele bilen baglanşykly çykyş eden Kai Eide Owganystanyň saýlaw kommisiýasynyň resmilerini nädogry doldurylan hemme saýlaw býullitenlerini hasaba goşmazlyga çagyrdy.
Şu gün irden Owganystanyň saýlawlar boýunça garaşsyz kommisiýasy ýurtdaky 447 saýlaw uçastoklarynda 200 müňe golaý sesleriň sanalandygyny mälim etdi. Bu bolsa bütin ýurt boýunça sesleriň 74%-tiniň sanalandygyny aňladýar.
Reuters habar gullugynyň ýaýradan soňky maglumatyna görä, häzirlikçe sanalan sesleriň netijeleri Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň sesleriň 54%-ti bilen ýeňiş gazanandygyny görkezipdir.
Onuň esasy garşydaşy, ýurdyň öňki Daşary işler ministri Awdylla Awdyllanyň sesleriň takminan 32%-ni ýygnandygy habar berlipdi. Saýlawlaryň birinji tapgyrynda ýeňiş gazanmak üçin prezident Karzaýa saýlawçylaryň sesleriniň azyndan 50%-ni almalydyr.


text:
Owgan hökümetiniň ýerine ýetiriji başlygynyň orunbasary demirgazyk Owganystanda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň ýerleşendigini boýun aldy.
“Yslam döwleti atly toparyň we Talyban herketiniň söweşijileri demirgazyk Owganystandaky ilata, döwlet işgärlerine wehim salýar” diýip, inžener Muhammet Han belleýär.
Şol bir wagtyň özünde Täjigistanyň hökümeti hem, demirgazyk Owganystanda howpsuzlyk şertleriniň üýtgemegi bilen baglanyşykly aladalanma bildirdi.
Demirgazyk Owganystandaky howpsuzlyk şertleri barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Belarusyň sudy oppozisioner Wasiliý Parfenkowy dört ýyl azatlykdan mahrum etdi, ol berk düzgünli türmede jeza çeker.
Parfenkow 19-njy dekabrdaky prezident saýlawlaryndan soň Minskide bolan köpçülikleýin bidüzgünçiliklere gatnaşmakda günäli bilindi.
Şol bidüzünçilikler boýunça gozgalan iş esasynda 42 adam suda çekiler, olaryň arasynda prezidentlige öňki bäş kandidat, olaryň ynanylan wekilleri, žurnalistler bar.
Tussag edilenleriň arasynda iki Orsýetiň graždany bolup, olara 22-nji fewralda sud ediler.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Mark Toner şeýle diýdi: “ABŞ Belarus häkimiýetleriniň 19-njy dekabr wakalaryna gatnaşanlaryň üstünden ilkinji sud prosesini başlamagyna alada bildirýär. Biz, halkara jemgyetçiligi saklananlaryň ählisini azatlyga çykarmaga, graždan jemgyýetde garşylyklary, garaşsyz habar serişdelerini, oppozisiýany basyp ýatrmagy bes etmäge çagyrdyk, biz şol çagyryşy ýene gaýtalaýarys”.


text:
Penşenbe güni Müsüriň esasy oppozision toparlaryndan biri bolan Milli Azat Ediş Fronty yslamçylar tarapyndan goldanylan täze konstitusiýa garşy protest bildirmegini dowam etdirjekdigini mälim etdi.
Bu oppozision frontuň metbugat sekretary Husseýin Abdel Ghani prezident Mürsüniň hökümetini yslam dinini ulanyp, Müsüri repressiw döwlete öwürjek bolmak synanyşyklarynda aýyplady we muňa garşy parahatçylykly protestleriň dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Ol prezident Muhammad Mürsüniň dürli syýasy toparlar bilen milli dialogy ýola goýjakdygy barada eden beýanatynyň çyn ýürekden edilen beýanatdygyna ynanmaýandygyny-da belledi.
Müsüriň resmi häkimiýetleri ýakynda geçirilen referendumda ses berijileriň 64 prosentiniň täze kontitusiýanyň taslamasyny goldandygyny yglan etdiler.


text:
TAPGYRYŇ UMUMY AÝRATYNLYKLARY:
15 GOL: Tapgyrda derwezelere 15 gol girizildi.
2 DEŇLIK: Iki duşuşyk deňlik bilen tamamlandy, ikisem şol bir hasap bilen: 1:1.
PAÝTAGTLYLAR ÝEŇIŞ BILEN: Tapgyrda ýeňen toparlaryň üçüsi hem Aşgabada wekilçilik edýär.
SEÝITMUHAMMEDOWDAN ILKINJI ÄDIM: «Energetik» — «Balkan» duşuşygynda «Energetikden» Döwlet Seýitmuhammedow şu möwsümdäki ilkinji goluny geçirdi.
MILLI ÝYGYNDY RUHLANDYRDY: 11-nji iýunda Guamyň ýygyndysynyň garşyna oýnajak milli ýygyndymyzyň düzümine çagyrylan u möwsümde derwezelere salan 4 golunyň 3-sini soňky iki tapgyrda saldy.
SERDARALY TARYHA GIRDI: Nädip? Sebäbi onuň şu duşuşykda salan goly «Balkanyň» Ýokary ligadaky 1320-nji goludyr.
30-a ÇYKDY: «Energetigiň» şu tapgyrda derwezesine geçirden goly Ýokary ligadaky 30-njy goly boldy.
ILKINJI GOL ÝETERLIK BOLMADY: Duşuşykda «Şagadamdan» hasaby deňlän Begenç Guldurdyýew şu möwsümdäki ilkinji goluny geçirdi.
HEM ÝEŇIŞ, HEM ILKINJI GOL: Azatberdi Tagandurdyýewiň «Hazyna» ýeňşi getiren goly oýunçynyň şu möwsümdäki ilkinji goludyr.
10, 20: Eger-de şu sanlaryň arasyndaky otury aýyrsak, onda emele gelýän san «Şagadamyň» milli ýaryşlarda derwezesine geçirden gollarynyň sanyny aňladar. Hawa, toparyň derwezewanlary milli ýaryşlardaky taryhynda 1020 pökgini saklamagy başarmadylar.
20: Şu tapgyrdan soň «Hazyna» Ýokary ligada derwezesine 20 gol geçirtdi.
IKISINDE-DE «HAZYNA»: Şu ýyl «Hazyna» bilen «Şagadamyň» arasynda bolan iki duşuşykda-da 2:1 hasabynda «Hazyna» ýeňiş gazandy.
MÄMMEDALY IKINJI 60-LYKÇY: Biz 2013-nji ýylyň futbol möwsüminden bäri ligamyzda ähli gol salan oýunçylaryň hasabatyny ýöredip gelýäris. Mämmedaly Karadnowyň şu tapgyrdaky 11 metrlik jerime urgusy onuň 2013-nji ýyldan bäri derwezelere girizen 60-njy pökgüsi boldy we şol möwsümden bäri 60 gol salan oýunçylaryň sany 2-ä çykdy.
999 GOL: Şu tapgyrdaky deňlikden soň «Merw» milli ýaryşlarda (Ýokary liga bilen Türkmenistanyň Kubogyny bilelikde alanyňda) derwezesine 999 gol geçirtdi. Ýene-de ýekeje ýalňyşlyk...
OWADAN SANYŇ NESIBESI MÄMMEDALYDA EKEN: Mämmedaly Karadanowyň şu tapgyrda dürs ýerine ýetiren jerime urgusy «Ahal» futbol toparynyň taryhynda derwezelere salan 555-nji goludyr.
ÝENE 1:1: Indi iki tapgyr bäri şol bir hasap bilen oýnaýan «Ahalyň» şu möwsümdäki deňlikleriniň ählisi hem 1:1 hasabynda tamamlandy.
KAPITAN BAŞYNY BAŞLADY: «Altyn asyryň» HTTU-nyň derwezesine girizen 4 pökgisiniň ilkinjisiniň awtory, toparyň kapitany Ahmet Ataýew şu möwsümde ilkinji gezek gol saldy.
ÝAGŞYÝEWE IKI ÄDIM GALDY: Duşuşykda iki gezek tapawutlanmagy başaran Süleýman Muhadow iň netijeli hüjümçileriň sanawynda birinji orundaky Myrat Ýagşyýew («Balkan») bilen arany ýygyrdy.
UMYTLY BAŞLANGYÇ: Didargeldi Kowusowyň HTTU-ny hiç hili jogapsyz utulmakdan halas eden goly onuň şu möwsümdäki ilkinji goludyr.
MILLI ÝARYŞLARDA 90-NJY GEZEK: Şu gezekki ýeňliş HTTU-nyň milli ýaryşlardaky 90-njy ýeňlişidir.
MUHADOW GOŞALAÝAR: Bassyr iki duşuşykda iki gezek tapawutlanyp gelýän Süleýman Muhadow şu möwsümde iň netijeli «dublçydyr». Ol jemi 5 tapgyrda iki gol salmagy başardy.
DIŇE BIR JOGAP: HTTU şu möwsümde «Altyn asyr» bilen geçiren iki duşuşygynda garşydaşyň 6 goluna diňe bir jogap goluny salmagy başardy.
PIRMYRADYŇ TAPGYRY: «Aşgabat» futbol toparynyň hüjümçisi Pirmyrat Gazakow şu möwsümde ilkinji gezek bir oýunda 2 gol saldy.
YZYGIDER 7 TAPGYRDA: «Daşoguz» futbol topary yzygider 7 tapgyrda ýeňildi. Mundan öň şu möwsümde yzygider 7 tapgyr ýeňlen topar ýok.
IKISI HEM ŞOL BIR HASAP BILEN: Şu möwsümde «Daşoguz» bilen «Aşgabadyň» arasynda geçirilen duşuşyklaryň ikisi hem 3:0 hasabynda paýtagtly futbolçylaryň peýdasyna tamamlandy.


text:
Ýekşenbe güni Eýranyň resmileri ýurduň Sistan-Baluçistan prowinsiýasynda 2010-njy ýylda amala aşyrylan terror hüjüminde günäli tapylan üç adamyň dardan asylyp öldürilendigini mälim etdiler.
Eýranyň sudy bu ýurduň raýatlary Ýahýa Çarezehi, Abduljalil Kahrazehi we Abdulbasset Rigini 2010-njy ýylda bomba partlamalaryny amala aşyryp, jemi 67 adamyň ölümine sebäp bolanlykda günäli tapypdy we olary ölüm jezasyna höküm edipdi.
Hususan-da, Ýahýa Çarezehi bilen Abduljalil Kahrazehi 2010-njy ýylyň dekabrynda Şabahar şäherinde şaýylaryň dini dabarasynda partlama amala aşyryp, 39 adamy öldürenlikde günäli tapyldy.
Abdulbasset Rigi bolsa şol ýylyň iýul aýynda Zahedan şäherinde partlama amala aşyryp, 28 adamy öldürenlikde günäli tapyldy. Maglumata görä, bularyň üçüsem ýekşenbe güni Zahedan şäheriniň türmesinde dardan asylyp, jezalandyrylypdyr.


text:
Türkmenistana eksport üçin demorýoly ulanmak isleýän eýranlylaryň sanynyň köpelendigini “Eýran demirýollarynyň” başlygy Mohsen Purseýed Agaýä salgylanmak bilen eýran metbugaty habar berýär.
Bu ýagdaýyň Türkmenistanyň Eýrandan barýan ýük ulaglara gümrük salgytlaryny ýokarlandyrmak baradaky ýakynky kararyndan soň emele gelendigi maglumatda aýdylýar.
“Bize her gün Türkmenistana demirýol arkaly 20-30 konteýneri eltmegi sorap ýüz tutýarlar”, diýip Iran.ru neşri eýran resmisi Mohsen Purseýed Agaýini sitirleýär.
Awgust aýynyň başynda Eýranyň resmileri Türkmenistanyň öňünden duýdurmazdan eýranly ýük ulaglar üçin gümrük salgydyny 3.5 esse artdyrandygyny aýdyp, bu ýagdaýyň halkara transport konwensiýasyna ters gelýändigini aýdypdylar.
Käbir maglumatlarda Eýranyň 70 müň çemesi ýük ulagynyň ýylda Türkmenistana geçýändigi, şeýle-de Türkmenistandan Eýrana 20 müň çemesi ýük ulagyň geçýändigi habar berilýär.
2015-nji ýylyň dekabr aýynda Türkmenistan, Eýran we Gazagystan uzynlygy 926 kilometrlik özara demirýoluny işe girizdiler. Resi maglumatlara görä, geljekde bu demir ýol arkaly ýylda 10-12 million tonna ýüküň daşalmagyna garaşylýar.


text:
Ukrainanyň harby sözçüsi Andriý Lisenko Orsýetiň gündogar Ukrainanyň orsýetçi separatistler tarapyndan kontrolluk edilýän böleklerine Orsýetden getirilen «harby enjamlary we harby gululkçylary intensiw ýerleşdirmäge» başlandygyny aýdýar.
Lisenkonyň beýanaty separatistleriň kontrollugyndaky ýerlerde 2-nji noýabrda başlanan dawaly saýlawyň geçirilýän wagtyna gabat geldi.
AFP-niň Donetsk şäheriniň golaýyndaky habarçylary özleriniň 20 çemesi ýük maşynyndan ybarat harby kolonnany görendiklerini, olaryň käbiriniň uçara garşy ýaraglary alyp gelýändiklerini we ugurlarynyň hökümet edindäki uçar meýdanyna tarapdygyny aýdýarlar.
Şol bir wagtda olaryň täze güýçlerdigi ýa-da däldigi aýdyň bolmady.
Günbatar metbugatynyň başga-da birnäçe serişdesi Donetsk şäheriniň golaýynda goşunlaryň agyr hereketine şaýat bolandygyny habar berdi.
Habarçylar Donetsk şäherindäki saýlaw stansiýalarynyň içinde ýaragly adamlaryň durandygyny aýdýarlar.
Ukrainanyň Howpsuzlyk gullugy 2-nji noýabrda bu saýlawyň ýurduň Baş kanunyny bozýandygyny, onuň häkimiýeti bikanun garbap almaga çalym edýändigini aýtdy.
Şeýle-de bu gurama saýlawyň guramaçylarynyň garşysyna jenaýat işiniň açylandygyny habar berdi.
Luhansk we Donetsk regionlarynyň bölekleriniň öz-özlerini yglan eden resmileri bu saýlawlarda özleriniň «halk respublikalary» üçin ýolbaşçylaryň we «halk geňeşleri» diýilýänleriň saýlanjakdygyny aýdýarlar.
Ukrain hökümeti, Birleşen Ştatlar, Ýewropa Bileleşigi we beýleki günbatar ýurtlary, BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun bu saýlawlaryň bikanundygyny we ykrar edilmejekdigini aýdýarlar.
Orsýetiň resmileri özleriniň bu saýlawlaryň netijelerini ykrar etjekdiklerini aýtdylar.
Luhansk halk respublikasy diýilýäniň ýolbaşçysynyň wezipesine dört adam, şol sanda häzirki lider Igor Plotnitskiý dalaş edýär, üç sany "sosial hereket» bolsa, halk geňeşleri diýilýänlerdäki orunlar ugrunda bäsleşýär.
Donetsk halk respublikasy diýilýände bolsa üç adam, şol sanda häzirki lider Aleksandr Zaharçenko Donetsk halk respublikasy diýilýäniň iň ýokary wezipesine dalaş edýär, iki hereket bolsa halk geňeşlerindäki orunlar ugrunda bäsleşýär.
Separatist häkimiýetler 1-nji noýabrda 3 million býulleteniň çap edilendigini we internet boýunça ses bermegiň birnäçe gün öň başlanandygyny aýtdylar.
Gündogar Ukrainadaky söweşler ýüzlerçe müň adamyň öýlerinden gaçmagyna sebäp boldy. Olaryň köpüsi häzir Orsýetde ýaşaýar.
"Gözegçiliksiz saýlawlar"
Bu saýlawlar ukrain kanunlary esasynda düzgünleşdirilmedi ýa-da Ukrainanyň Merkezi Saýlaw kommisiýasynyň gözegçiliginde geçirilmeýär.
Şeýle-de bu saýlawlara ÝHHG ýaly guramalaryň halkara synçylary gözegçilik etmeýär. Emma separatist resmileri bu saýlawlara 30 bilen 70 aralygynda daşary ýurt synçysynyň gatnaşýandygyny aýdýarlar. Ol synçylaryň Gürjüstanyň bölünen Abhaziýa respublikasy ýaly birnäçe ýerdendigi aýdylýar.
Ukrain hökümeti we giňiş halkara jemgyýetçiligi bu saýlawlary ykrar etmejegini, sebäbi olaryň sentýabr aýynda Minsk şäherinde Ukrainanyň, Orsýetiň we ÝHHG-nyň, şeýle-de separatist regionlaryň wekilleriniň arasynda gelnen ylalaşygy bozýandygyny aýtdylar.
Emma Moskwa bu prosesiň Minsk şertnamasyna ters gelmeýändigini aýtdy we onuň netijelerini kabul etmegi öňünden wada berdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 28-nji oktýabrda Moskwa separatistleriň saýlawlarynyň netijelerini «elbetde, ykrar eder» diýdi.
Emma Moskwa entek separatistleriň Donetsk we Luhansk regionlarynyň böleklerinde jar eden «halk respublikalaryny» resmi taýdan ykrar edenok we gündogar Ukrainadaky konflikte ilteşiklidigini inkär edýär.
Ýöne muňa garamazdan, Kiýew, NATO we birnäçe Günbatar ýurdy, halkara habarçylarynyň şaýatlara salgylanyp taýýarlan habarlary Orsýetiň separatistlere ukrain hökümet güýçlerine garşy söweşmek üçin goşun we ýarag kömegini iberendigine delilleriň ýeterlikdigini aýdýar.
Ukrainanyň Milli howpsuzlyk gullugy 31-nji oktýabr agşamy separatist saýlawlary mahalynda «prowakasiýalaryň» bolmak töwekgelligi barada duýduryş çap etdi.
"Ses beriş prosesiniň özi we bu saýlawlaryň gürrüňli bölegi howply" diýip, Milli howpsuzlyk gullugynyň resmisi Markiýan Lubkiwskiý aýtdy.
Ol «bu ýerde çynlakaý prowakasiýalaryň taýýarlanýandygyny we soň olarda ukrain häkimiýetleriniň günälenip bilinjekdigini» hem sözüne goşdy.
Bu saýlawlar Ukrainanyň separatist söweşijiler bilen baglaşan çalamydar ýaraşygynyň yzygiderli dartgynlyga düşýän wagtynda geçirilýär.
Ukrainanyň Milli howpsuzlyk we goranyş geňeşi 1-nji noýabrda 31-nji oktýabrdan bäri bolan söweşlerde 6 esgeriň öldürilendigini, 10-synyň bolsa ýaralanandygyny habar berdi.
BMG-niň soňky maglumatyna görä, ýedi aý çemesi dowam edýän uruşda 4035 adam öldürildi, olaryň 300-den gowragy soňky 11 günde wepat boldy.


text:
Eýran Ýewropa Bileleşiginiň girizen nebit embargosynyň, Tähranyň dawaly ýadro programmasy boýunça gepleşiklere “oňaýsyz täsirini” ýetirip biljekdigini aýtdy.
Bu barada Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ramin Mehmanparast sişenbe güni eden çykyşynda duýdurdy. Ýewropa Bileleşiginiň sanksiýalary 1-nji iýuldan güýje girýär.
Mundan öň, geçen hepdede Tähranyň ýadro programmasy bilen bagly Moskwada gepleşikler geçirilipdi. Eýran resmileriniň we dünýäniň iri alty döwletiniň arasyndaky şol gepleşikleriň netijesinde, uly öňegidişligi gazanmak başartmady.


text:
Tebigat
Tebigat — Älem-jahanyň material dünýäsi, aslynda — tebigy ylymlaryň öwrenýän esasy obýekti. Gündelik durmuşda "tebigat" diýen söz köplenç tebigy ýaşaýyş gurşawy (adam eli bilen döredilmedik hemme zat) diýen manyda ulanylýar.
Yer- bu hazirki dowrde belli yeketak yasayys bar planetadyr. Onun tebigy ayratynlygy ylym barlaglaryn enceme cesmesi hasaplanyar.
Yer- bu gun sistemasynyn ululygy boyunca, agyrlygy boyunca we dykyzlygy boyunca ucunji orunda duryar.
Onun 71% umman hasaplanyar. Galan bolegi materik we tokaylardan ybarat, ondan hem basga uly bolegi gury yer, ilaty halklar, demirgazyk yarm sarda bolyarlar.


text:
Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmda ýerleşýän Parahatçylyk boýunça halkara barlag institutynyň beren maglumatlarynda 2010-njy ýylda dünýä boýunça harby maksatlara sarp edilen serişdeleriň möçberiniň 2009-njy ýyla garanda 1,3% ýokarlanyp, 1,6 trillion dollara barabar bolandygy aýdylýar.
Bu görkezji harby maksatlara sarp edilýän serişdeleriň ösmegi boýunça soňky 10 ýylyň içinde iň pes san hasaplanýar.
Bu hasabatda 2010-njy ýylda Birleşen Ştatlaryň öz harby maksatlaryna sarp eden serişdeleriniň mukdarynyň ilkinji orunda bolup, onuň dünýä boýunça sarp edilen serişdeleriň 43%-ni tutandygy aýdylýar.
Birleşen Ştatlaryň 2010-njy ýylda harby maksatlara sarp eden serişdeleriniň möçberi 700 milliard dollara golaý boldy diýlip, habar berilýär.
ABŞ-dan soňra harby çykdajysy iň köp bolan ýurt Hytaý boldy diýlip görkezilýär. Hytaý 2010-njy ýylda harby maksatlary üçin 120 milliard dollara barabar serişde goýberipdir.
Harby maksatlara iň köp çykdajy eden ýurlaryň onlugyna Orsýet, Ýaponiýa, Saud Arabystany, Germaniýa, Hindistan we Italiýa hem girýär.


text:
12-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşdylar. Maslahatyň barşynda ýurdumyzyň oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan möwsümleýin işleriň barşyna we başga-da birnäçe meselelere garaldy.
Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny açyp, göni aragatnaşyga Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradowy çagyrdy. Häkim häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, güýzlük bugdaý ekişiniň hem-de pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi. Şeýle hem welaýatyň çäklerinde alnyp barylýan işler, döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar berildi.
Soňra Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew häzirki döwürde sebitiň çäklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, welaýatyň oba hojalyk toplumynda, ekerançylyk meýdanlarynda möwsümleýin işleriň barşy barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim welaýatda gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň netijeleri, olaryň öz wagtynda gurulmagy hem-de şanly seneler mynasybetli açylyş dabarasynyň geçirilmegi bilen baglanyşykly meseleler barada aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti welaýatda Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň we beýik türkmen şahyrynyň ömrüne we döredijiligine bagyşlanan muzeýiň açylyş dabarasynyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça häkime tabşyryk berdi.
Wideoşekilli iş maslahaty Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarowyň hasabaty bilen dowam etdi. Häkim häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, pagta ýygymynyň hem-de güýzlük bugdaý ekişiniň häzirki wagtda ýerine ýetirilen möçberleri barada hasabat berdi.
Soňra Lebap welaýatynyň häkimi M.Joraýew welaýatda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, hususan-da, pagta ýygymyny we güýzlük bugdaý ekişini bellenilen möhletde tamamlamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim şanly senelere görülýän taýýarlyk işleri barada aýtdy.
Soňra wideoşekilli iş maslahatyna Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow çagyryldy. Häkim häzirki döwürde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, pagta ýygymynyň we güýzlük bugdaý ekişiniň geçirilişi barada hasabat berdi.
Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şäheri abadanlaşdyrmak işlerini talabalaýyk alyp barmak boýunça degişli düzümleriň işlerini güýçlendirmek babatda döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, şeýle hem Garaşsyzlyk baýramyny mynasyp garşylamak boýunça işlenip taýýarlanylan maksatnama barada hasabat berdi.
Milletiň Lideri pagta ýygymynyň we güýzlük bugdaý ekişiniň, umuman, welaýatda oba hojalyk işleriniň guramaçylyk derejesiniň döwrüň talaplaryna we mümkinçiliklere gabat gelmeýändigini belledi. Döwlet Baştutany oba hojalyk pudagynyň ösdürilmegi babatda döwlet tarapyndan yzygiderli alada edilýändigine garamazdan, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginleriniň pesdigini, kemçilikleriň goýberilýändiginiň we serişdeleriň netijeli peýdalanylmaýandygynyň subutnamasydygyny nygtady. Hususan-da, welaýatyň Atamyrat, Sakar we Döwletli etraplarynda bugdaý ekişiniň depgini bellenilen meýilnamadan yza galýar. Şunuň bilen baglylykda, milletiň Lideri emele gelen ýagdaýy düzetmek üçin degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli ugurlar boýunça nusgalyk derejede bolmalydygyna ünsi çekip, bu babatda Aşgabady ösdürmek boýunça maksatnamalaýyn çäreleriň durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny belledi. Milletiň Lideri paýtagtymyzda abadanlaşdyryş we arassaçylyk işleri bilen baglanyşykly meseleleri hemişe gözegçilikde saklamalydygyny belläp, bu ugurda degişli gulluklaryň sazlaşykly işini üpjün etmek babatda häkime tabşyryk berdi.
Hormatly Prezidentimiz şanly Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy mynasybetli paýtagtymyzda guralýan baýramçylyk çäreleri barada aýtmak bilen, onuň çäklerinde gyzykly medeni çäreleriň guralmagynyň zerurdygyna ünsi çekdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Çak Heýgel özüniň Hytaý bilen harby gatnaşyklary kämilleşdirmeklige umyt baglaýandygyny aýtdy, emma Pekine kiber hüjümleri barada duýduryş hem berdi.
Heýgel şenbe güni Singapurda guralan howpsuzlyk konferensiýasynda çykyp gürledi. Ol Birleşen Ştatlaryň barha ösýän kiber howpy baradaky aladalaryny mälim edendigini, bu howpuň käbir derejede hytaý hökümeti we harbylary bilen ilteşikli bolup görünýändigini aýtdy.
Şeýle-de Heýgel Aziýa döwletlerine, saldamly býujet kemeltmelerine garamazdan, Pentagonyň öz harby goşunlaryny, gämilerini we uçarlaryny Ýuwaş okean sebitine geçirmegini dowam etdirjegini aýtdy.
Singapur howpsuzlyk forumy 7-8-nji iýunda Birleşen Ştatlaryň perzidenti Barak Obama bilen onuň hytaýly kärdeşi Xi Jinpingiň arasynda Kaliforniýada boljak duşuşygyň öň ýanynda geçirildi.


text:
5-nji synpa ýaňy geçipdim. Täze bellenen türkmen dili we edebiýaty mugallymymdan ilkinji bäşligi aljak bolup öý iş berlen uzyn goşgyny ýat tutup bardym. Uly hyjuw we tolgunma bilen öňe çykyp, potolokdan gözümi aýyrman, goşgyny labyzly aýdyp berdim. Özümden göwnüm hoşdy. Sapagyň soňunda ýyrşaryp, mugallyma baha goýdurmaga gündeligimi berdim. Olam çala ýylgyrdy-da: "Gynansamam mende saňa baha ýok. Potologa aýdyp berdiň. Goý mynasyp bahanam şol goýsun" diýip, otagdan çykyp gitdi. Şodur-şodur potolok bilen aramy üzdüm.
Indi görüp otursam, asyl şol mugallymym meni glossofobiýa uçramakdan goran ekeni.
Glossofobiýa grek sözi (glossa – dil, fobos – gorky) bolup, köpçüligiň öňünde gürleme gorkusydyr. "Ýer ýüzünde her 4 adamdan 3-i glossofobiýadan kösenýär" diýip Forbes, psychologytoday.com, publicspeakingsuccess.net ýaly maglumat çeşmeleri habar berýärler. Ýazyjy we biolog Glenn Croston bolsa muny "ölümden hem beter gorkýan zadymyz" diýip atlandyrýar.
Haçanda köpçüligiň öňüne çykyp gürlemeli bolanyňda rahatlygyň bozulýarmy? Gan basyşyň ýokarlanyp, agzyň gurap, ýüzüň gyzaryp, der basýarmy? Sesiň haýallap, eliň-aýagyň titreýärmi? Eger ýokarky soraglaryň köpüsine "hawa" diýip jogap beren bolsaň, onda sen hem dünýäniň adamlarynyň glossofobiýadan ejir çekýän 75%-niň hataryndasyň.
Emma, gowy habar – bu fobiýanyň hötdesinden gelmek mümkindir. Geliň glossofobiýany ýeňmek üçin iň ygtybarly 10 maslahat bilen tanyş bolalyň!
1. Türgenleş! "Türgenleşmek kämillige eltýär" diýip ýöne ýere aýdylan däldir. Berjek çykyşyňyzdan öňürti näçe köp türgenleşik geçseňiz, şonça-da gürrüňini etjek materiallaryňyz ýadyňyza gowy ýerleşer we özüňize bolan ynamyňyz artar.
2. Şowsuzlyga taýýar bol! Çykyşdan öň nämeleriň başa barman biljegi hakynda oýlanyň we eger şeýle ýagdaý ýüze çykaýanda nädip üstünlik bilen baş alyp çykmalydygyny öwreniň.
3. Pozitiw pikirlen! Hemme zadyň üstünlikli geçjekdigi hakynda hyýallar guruň. Hyýalyňyzda özüňizi dogumly we ynamly halda janlandyrmak size ruhy taýdan rahatlyk berer. Ýasama hem bolsa ýylgyrmagy endik ediniň. Çünki beýni ýylgyryşyň ýasamasyny, hakykysyny saýgarmaýar. Ol diňe öz işini edýär we ýylgyryşa şatlygyň gormonlaryny bölüp çykarmak arkaly jogap berýär.
4. Bedeniňi hem taýýarla! Köpçüligiň öňünde çykyş etmek diňe bir psihiki däl, eýsem fiziki taýýarlygy hem talap edýär. Ýeterlik ukyňy almak, kadaly ertirlik edinmek we çykyşdan öň biraz maşk etmek bedeniňizi rahatlandyryp, sizi birnäçe ýakymsyz duýgulardan gorar.
5. Özüňi wideosurata alyp gör! Taýýarlanýan wagtyňyz özüňizi wideo düşüriň. Şonda siz özüňizi wideoda has gowy derňäp bilersiňiz. Göwnüňize jaý gelmeýän hereketleriňizi we sözleriňizi anyklap, olary düzedip bilersiňiz.
6. Iň wajyp ilkinji 30 sekunt! Islendik bir çykyşda ilkinji 30 sekunt iň wajybydyr. Eger şol 30 sekuntda diňleýjileriň ünsüni çekip bolsa, onda çykyşyň eýýäm 50% şowly geçdi diýip hasap edip bolar. Bu ilkinji 30 sekundy ýerlikli ulanmak üçin diňleýjilere sorag beriň ýa-da bir degişme bilen olary güldüriň, garaz, çykyşyňyzy olaryň ünsüni çekip biläýjek gürrüňler bilen başlaň.
7. Gözüň diňleýjilerde bolsun! Diňleýjileriň hemme zatdan öňde durýandygyny we siziň çykyşyňyzyň hem şolara bagyşlanandygyny unutmaň. Başardygyňyzdan diňleýjileriňize göni serediň. Olara hakykatdan hem birzatlar gürrüň bermek isleýändigiňizi bakyşyňyz, hereketleriňiz bilen ýaňzydyň.
8. El hereketleriňe üns ber! El hereketlerini ýerlikli ulanmak gürrüňiňiziň täsirliligini güýçlendirer. Şol bir hereketi gaýtalamakdan we başgalara öýkünjek bolmakdan saklanyň. Her adamyň özüne mahsus el hereketleri bolýar. Bulary hem öňünden türgenleşdirmek maslahat berilýär.
9. Ümleriňe berk bol! Glossofobiýa sebäpli köp adam aljyranda gürrüňiniň arasynda çakdan aşa aaa, eee, mmm, ýaly ümleri ulanagan bolýar. Üstünlikli çykyş etmek üçin ümleri başarsaňyz hiç ulanmazlyga çalşyň. Muny hem ykjam türgenleşmek bilen gazanyp bolýar.
10. Özüň bol! Hiç kimem kämil däldir. Ähli kemçilikleriňizi kabul edip, özüňize "hakyky özüňiz" bolmaga rugsat beriň. Hiç kim siziň roluňyzy sizden gowy oýnap bilmez. Başarjagyňyza ynanyň we özüňize şu sözleri ýatladyň: "Hemme zat gül ýaly. Men başararyn!" Size mahsus bolan erjelligi, dogumlylygy we ýeke-täkligi şöhratlandyrmaga ymtylyň.
Tehnologiýa adamlaryň gatnaşyklaryny hernäçe ýeňilleşdiren hem bolsa, biziň köpümiz okuwda, işde, köpçülik ýerlerinde dürli maksatlar sebäpli adamlar bilen gürleşmäge mejbur bolýarys. Hünärleriň bolsa aglabasy köpçülikde kynçylyksyz gürläp bilmek ukybyny talap edýär. Şonuň üçin hem pikirlerimizi köpçülikde erkin beýan etmäni başarsak, eýýäm dünýäde şeýle başarnygy bolmadyk adamlaryň 75%-niň sanawyndan çykýarys we bize durmuşda has köp mümkinçilik gapylary açylýar. Şahsy derejede hem bu ukyba eýe bolmagyň bize köp dostlary gazandyryp, abraýymyzy artdyryp we üstünlikler gazanmagymyza goşant goşup, durmuşymyzy aňsatlaşdyryp biljegi ikuçsuzdyr.
Awtor: Maýa Amanowa
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistan Hytaýa satýan gazynyň möçberini artdyryp, ýylda 40 milliarddan 60 milliard kubmetre ýetirmegi planlaşdyrýar. Ýurtlaryň arasynda 2006-njy ýylda gol çekilen ylalaşyga görä, Türkmenistan Hytaýa 30 ýylyň dowamynda gaz akdyrmaga borçly.
Türkmenistanyň Hytaýa satýan gazynyň möçberini 60 milliard kubmetre çenli artdyrmak boýunça ylalaşygyň şu ýylyň ikinji ýarymynda, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Pekine etjek saparynyň dowamynda gol çekiljegi habar berilýär.
Bilermenler Türkmenistanyň bu kararyny täze gaz eksport ýollaryny gözleýän ýurt üçin şu günki gün beýleki mümkinçilikleriň ýoklugy bilen baglanyşdyrýarlar.
Azerbeýjanyň “Nebiti öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şabanyň sözlerine görä, Transowgan proýekti boýunça käbir öňegidişlikler bolup, Ýewropa tarap Transhazar gaz geçiirijisi maslahat edilýän hem bolsa, ýurduň gaz söwdasyny artdyrmak boýunça mümkinçilikleri iş ýüzünde giňelmedi.
“Eýrana tarap täze turbanyň gurluşygy bilen hem eksport edilýän gazyň möçberi çürt-kesik köpelmedi. Üstesine, Türkmenistan Orsýetiň hem türkmen gazynyň has uly möçerini satyn almak niýetiniň ýokdugyna göz ýetirdi” diýip, Ilhan Şaban belleýär.
Hytaý üçin amatly
Gol çekişlige taýýarlanýan täze ylalaşykda göz öňünde tutulýan 60 milliard kubmetr gazyň Hytaýyň ýyllyk gaz harajatlarynyň ýarpysyndan gowragyny emele getirýänligi “Associated Press” agentliginiň maglumatynda bellenilýär.
Syýasaty öwreniji we Orsýetiň syýasy barlaglar institutynyň bilermeni Aždar Gurdowyň pikirine görä, Hytaýyň gaza bolan talaplary uly bolsa-da, häzirki wagtda ýurduň has köp mukdarda gaz satyn almak zerury ýok.
Emma, Gurdowyň sözlerine görä, häzirki wagtda nebit öndürýän regiondaky durnuksyzlyk energiýa serişdeleriniň bahasynyň galmagyna öz täsirini ýetirýärkä, Hytaýyň şü günki gün öz geljegi üçin gaz satyn almagy syýasy we ykdysady taýdan amatly görünýär.
Aşgabat bilen Pekiniň arasynda 2006-njy ýylda baglaşylan ylalaşyga görä, Türkmenistan Hytaýa ýylda 40 milliard kubmetr gaz akdyrmaga borçly. Emma 2009-njy ýylyň dekabrynda işe girizilen uzynlygy 1,800 kilometrden gowrak gaz geçirijisiniň diňe 2015-nji ýylda doly güýjünde işläp başlajagy çak edilýär.
Käbir maglumatlarda şu ýyl Türkmenistanyň Hytaýa 17 milliard kubmetr gaz akdyrmakçydygy aýdylýar. Türkmenistanyň Hytaýa satýan gazynyň bahasy barada habar berilmeýär.
Aždar Gurdowyň sözlerine görä, gazyň nyrhy barada resmi derejde habar berilmeýän hem bolsa bilermenler arasynda onuň Türkmenistanyň Orsýete we Eýrana satýan gazynyň ortaça bahasynyň 1/3 birine deňdir diýen çaklama bar.
Türkmenistan karz alýar
Türkmenistan bilen Hytaýyň arasynda gol çekilmegine garaşylýan täze ylalaşykda Hytaýyň döwlet ösüş bankynyň Türkmenistanyň hökümetine karz pul bermegi-de göz öňünde tutulýar. Bu puluň möçberi barada aýdylmaýar, emma Türkmenistan mundan öň hem Hytaýdan 4 milliard dollar karz alypdy.
Aždar Gurdowyň sözlerine görä, bir tarapdan Hytaýyň berýän karzynyň prosentiniň pes bolmagy Aşgabat üçin amatly. Emma bu başga bir tarapdan, ýurduň bergä batmagyna sebäp bolýar. Bilermeniň pikirine görä, üstesine, Hytaýdan karzyň alynmagy türkmen gazynyň pes bahadan satylmagyna sebäp bolýar.
Şol bir wagtda-da gazyň bahasyny galdyrmak Türkmenistan üçin wajyp meseleleriň biri. Aždar Gurdow hut şu meseläniň Pekindäki gepleşiklerde ýene gozgaljagyny çak edýär.
Türkmenistan geçen ýylyň dowamynda Hytaýa 6 milliard kubmetre golaý gaz satdy diýip, Ilhan Şaban belleýär. Onuň sözlerine görä, gazyň möçberi we bahasy uly bolmasa-da, bu söwda Türkmenistana 1 milliard dollar çemesi girdeji getirdi.
“Gazdan gelýän girdejilere bagly bolan ykdysadyýetli ýurt üçin, bu ýeterlikli bolmasa-da, Hytaý bilen ykdysady partnýorlyk Türkmenistanyň hökümetiniň göwnünden turýar, sebäbi şeýle hyzmatdaşlyk ýurduň syýasy taýdan özgermegini talap etmeýär” diýip, Ilhan Şaban aýdýar.
Emma Türkmenistan syýasy liberalizasiýa taýýar bolmasa, ýurduň köp taraplaýyn eksport ugurlaryny ösdürmek baradaky yglan edýän programmalarynyň netije berjegi bilermenlerde șübhe döredýär.


text:
Azatlyk Radiosyna türkmenabatly ýaşaýjylaryň birinden hat gelip gowuşdy. Bu hatda Türkmenabadyň durmuşy bilen bagly ençeme ýagdaý habar berilýär. Şeýle habarlaryň biri hem Türkmenabat şäherinde ýerleşýän türmeleriň biri bolan lb/d9 türmesi bilen bagly.
Türkmenabatly Serdar 30 ýaşlarynda türme bendiligini başdan geçirdi. Tussaglyk döwründen galan ýatlamalary ömür boýy ýadyndan çykmajakdygyny aýdýar.
“Abdyşükür” diýilip tanalýan derňew izolýatoryndaky başdan geçirmelerini howpsuzlyk howatyrlary sebäpli özüniň haçan we haýsy madda bilen bu ýere ýerleşdirilendigi baradaky maglumatyň gizlin saklanylmagyny haýyş etdi.
Serdaryň aýtmagyna görä, Türkmenabat şäheriniň günbatar böleginde ýerleşýän bu izolýator üç gatdan ybarat. Birinji gatda ilkinji gezek türmä düşenler bolup, olarar “birinji hodkaly” diýilýär. Ikinji gatynda bolsa 3-4 gezek jenaýata çekilenleriň saklanýandygy aýdylýar. 3-nji gatynda ýapyk şertlerdäki tussaglaryň saklanýan ýeridigini aýdýar.
Ilki başda tussaglara esasy derwezeden girenden, nireden, näme madda bilen geldiň diýen soraglary berýärler. Tussaglaryň berýän jogaby türmäniň işgärlerini kanagatlandyrmasa, onda urgy baryny görýändiklerini aýdýarlar.
Soňra gelen adamlary birinji gatda surata düşürýärler. Eline belgi berip, başda öňünden, soňra gapdalynda, soňra endamynda göze ilýän yşaratlary surata düşürýärler. Onuň el yzlaryny ýörite kompýutere girizilip. 5-10 ml g analiz üçin gan alýarlar. Soňra bolsa tussagyň saçyny syrýarlar.
Koridoryň ugrunda iki gapdaly hem kameralardan ybarat bolan türmäniň içinde tomusyň yssy günlerinde howa ýetmezçiliginiň ýiti duýulýandygyny aýdýarlar.
Hususan-da, kameralar howly tarapa seredýän bolsa, onda hiç hili howa ýok diýerlik diýip Serdar aýdýar. Kameralaryň gapysy iki gatdan ybarat, olaryň birinjisi demir gözenekden, ikinji gapysy tutuşlygyna demirden ýapyk görnüşinde oňarylypdyr. Howanyň ýetmezçiligi sebäpli sähelçe çyglyk bolanlygy sebäpli, inçekesel ýaly keselleriň aňsat ýaýarap bilýändigini aýdýarlar. Şol sebäpden hem kameralaryň içine sähelçe suw dökülen bolsa, tussaglar ony ýelpäp guradýarlar.
Türmäniň içinde kanalizasiýa turbalaryň könedigi aýdylýar, olaryň könedigi onuň daşynyň posy we çüýrük demirden akýan suwuň reňkiniň üýtgedýändiginden görse bolýandygyny aýdýarlar. Türmäniň içi doly antisanitariýa diýip Serdar aýdýar.
Tussaglar hepdede bir gezek suwa düşýärler we hepdede bir gezek 5-10 minutluk gezelenje çykarylýandygy aýdylýar.
Berilýan iýmitiň hiç hili ýokumynyň ýokdugyny, hiç hili ýagyň goşulmaýandygyny aýdýarlar. Serdaryň aýtmagyna görä ol oturan wagty, olara berilýän nahar üwelen bugdaýdan ybarat bolup, aşgazan agyryly adamlar üçin ýa bolmasa ýaşyulular üçin siňdirmesi kyn bolupdyr.
Şeýle-de, tussaglar üçin geçirlýän azyk iýmitleriniň ýarysyny diýen ýaly, türme işgärleriniň alýandyklaryny ol aýdýar.
Türnäniň içinde dindar adamlara aýratyn bir garaýyşyň bardygy aýdylýar. Olar üçin ne hossarlary bilen görüşmek rugsat berilýär, ne-de olara daşyndan azyk geçirdip bolýar. Hiç hili amatly şertleriň ýokdugyny aýdyp, olar hem goşmaça gynamalara sezewar bolýandyklaryny habar berýär.
Türkmenistanyň türmelerindäki ýagdaý hakda halkara guramalarynyň dokladlarynda hem agzalyp, olaryň örän ýaramaz şertlerdeligi gaýtalanyp aýdylyp gelinýär. Häzirki wagtda türkmen türmelerine halkara adam hukuklaryny goraýjy edaralaryň wekilleriniň hiç biri goýberilmeýär.


text:
5-nji maýda Pekiniň “Jintaý” sungat muzeýinde “Kitap parahatçylygyň we ösüşiň hyzmatynda” ady bilen ýöriteleşdirilen kitap sergisiniň, şeýle hem amaly-haşam sungatynyň sergisi açyldy, bu çäräni Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan tassyklanylan ýurdumyzyň Bitaraplyk derejesiniň 20 ýyllygyna we 2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatlyk ýyly diýlip yglan edilmegi mynasybetli halkara derejeli dürli çäreleriň maksatnamasyna laýyklykda Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky ilçihanasy gurady.
Sergä gelýänler Türkmenistanyň Döwlet neşirýat gullugynyň eksponatlarynyň 300-si, şeýle hem ýaş zergärleriň özboluşly işleri bilen tanşyp bilerler. Milli konserwatoriýanyň döredijilik toparynyň ýerine ýetirmeginde türkmen we daşary ýurt kompozitorlarynyň eserleri ýerine ýetirildi.
Serginiň açylyş dabarasyna Hytaý Halk Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň we HHR-de işleýän diplomatik missiýalaryň wekilleri, ylym we medeniýet işgärleri, Hytaýyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, şeýle hem Pekiniň ýokary okuw mekdeplerinde okaýan türkmen talyplary gatnaşdylar.
Türkmen halkynyň taryhy, medeniýeti we däp-dessurlary, şeýle hem Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň häzirki döwürde gazanan ägirt uly üstünlikleri barada gürrüň berýän ýöriteleşdirilen kitap sergisinde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň bütin düýnä meşhur eserleri, ajaýyp suratlar bilen bezelip neşir edilen halk dessanlary, türkmen we daşary ýurt ýazyjy-şahyrlarynyň nusgawy eserleri, sungat boýunça kitaplar, çagalar edebiýaty neşirleri görkezilýär.
—Bularyň ählisi Türkmenistanda kitaplary neşir etmek işiniň köptaraplydygyny açmaga mümkinçilik berýär, sergä gelip görýänler üçin bolsa türkmen döwleti we onuň Lideri, biziň planetamyzda parahatçylygy pugtalandyrmaga ýardam edýän Bitaraplyk syýasaty, biz üçin dostlukly bolan ýurduň we gadymy halkyň Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän reformalary netijesinde gülläp ösüşi, Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri baradaky düşünjelerini giňeltmäge mümkinçilik alýarlar — diýip, Ählihytaý halk syýasy maslahat geňeşi komitetiniň hemişelik agzasy, professor Ýuan Sikun aýratyn belläp geçdi.
Şu gün sergi öz işini dowam eder.