text:
21-nji martda Dauna sindromly adamlaryň Halkara güni bellenilip geçilýär.
2011-nji ýylda BMG-nyň Assambleýasy bu güni Dauna sindromly adamlaryň guni diýip yglan etdi we halkara guramalaryna, häkimiýete degişli bolmadyk guramalara, hususy sektory öz içine alýan hemme guramalara bu güni doly derejede belläp, jemgyýetçiligi bu kesel barada habardar etmekligi tabşyrdy, şeýle adamlaryň duş gelýän kynçylyklaryny çözmäge gönükdirilen çäreleriň ugrunda işlemegi hygtady.
Dauna sindromy – hromosomlaryň sanynyň köpelmegi netijesinde ýüze çykýan, genetiki bozulmaly, doga hromosomly keseldir.
Şeýle bozulma ýygy – 650 çagadan birinde duş gelip bilýändir. Käbir lukmançylyk edebiýatynda bu bozulmalar "Dauna keseli" diýip atlandyrylýan bolsa hem, alymlar "Daunyň sindromy" diýlip atlandyrmany dogry hasaplap, 1866-njy ýylda iňlis alymy Džon Daunyň beýan eden alamatlar we aýratynlyklar toplumyny göz öňüne tutýarlar.
Dauna sindromyň ýüze çykmagynyň sebäpleri
93 ýyldan soň, 1959-njy ýylda fransuz alymy Žerar Ležen artyk hromosomanyň döremeginiň bu sindromyň sebäbi bolup durýandygyny anyklaýar. Adam bedeniniň öýjükleri ene-atadan çaga geçýän alamatlary saklaýan 46 (23 jübüt) sany hromosomadan ybaratdyr. Dauna sindromly doglan çagalaryň 21-nji jübüt hromosomlary goşmaça hromosomy saklaýandyr. Şol, artyk 47-nji hromosoma hem Dauna sindromynyň ýüze çykmagynyň esasy sebäbi bolýandyr.
Köpsanly geçirilen barlaglar, Dauna sindromynyň ýüze çykma ýygylygy bilen enäniň ýaşynyň (35 ýaşdan uly) arabaglanşygynyň bardygyny belleseler hem, bu baglanşyk hemişe yzarlanmaýar. 19-20 ýaşly enelerde hem şeýle genetiki bozulmaly çagalaryň dogulýandygy syn edilýändir. Şeýle-de, ene-atanyň durmuş endikleriniň, ýaşaýyş tertibiniň, hünär aýratynlyklarynyň hem bu sindrom bilen baglanşygynyň ýokdygyny alymlar belläp geçýärler.
Şeýle sindromly adamlaryň gününiň bu senede bellenilip geçilmegi tötänden däldir: 21-nji hromosomanyň üçlenmegi seneleriň diline geçirilendir – 21.03.
Dauna sindromynyň alamatlary
Dauna sindromynyň alamatlaryny çaga doglan badyna anyklap bolýandyr. Çaganyň daşky keşbinde tapawutlandyryjy alamatlary aýdyň görmek bolýar: kelle çanagynyň nädogry görnüşi, ýasy ýüzlülik, göz yşlarynyň gyýa ýerleşmegi, ýokarky gabykda gasynyň bolmagy, ýeňse süňküniň ýasy bolmagy, gulak ýelkenleriniň kiçiligi, elleriň we aýaklaryň gysga bolmagy, barmaklaryň gysgalygy, eliň 5-nji barmagynyň gyşyklygy, eliň aýasynda kese gasynjygyň bolmagy.
Özboluşly, "Günüň çagalary" diýlip atlandyrylýan bu sindromly çagalarda köplenç doga ýürek ýetmezçilikler, süňkleriň ösüşiniň yza galmagy, galkan şekilli mäziniň işiniň ýetmezçiligi, kemakyllylyk, myşsalaryň çeýeliginiň peselmegi, hereketleriň dogrulygynyň bozulmagy ýaly alamatlar anyklanylýar. Şeýle çagalar giç ýöreýärler we gepleýärler, ýöne olaryň köpüsi sözleýşe, saza düşünýän, şadyýan, mähirli, göwnüňi tapmaga ymtylýan häsiýetli bolýarlar.
Dauna sindromynyň bejergisi
Esasy üns çaga dogmagy meýilleşdirýän jübütlere genetiki lukmanlar tarapyndan berilmelidir. Genetik lukmanlar barlaglar netijesinde maşgalada keselli çaganyň dogulma ähtimallygyny anyklamaga kömek edýärler.
Genetiki keselleriň arasynda ýygy ýaýran Dauna sindromyny bejerip bolmaýar. Bu sindromly adamlara berilmeli lukmançylyk we sosial kömegi bar bolan beden bozulmalaryna täsir edýän bejergini bermek, olara öz-özlerine hyzmat etme, gepleme, köpçülige uýgunlaşma endiklerini öwretme ýaly wajyp çärelerden düzülen bolmalydyr.
Barlaglaryň görkezişi ýaly, Dauna sindromynda peýdaly netijeleri tireoidin derman serişdesi berýär. Şeýle-de, prefizon serişdesi hem gowy netijeleri gazanmaga kömek edýär. Çaganyň kämilleşmeginde niamid, nuredal dermanlary peýdaly bolup, olar ruhy gamgynlylygyň döremegine garşy hem peýdalydyr.
Bedeniň alyş-çalyş hadysalaryny kadalaşdyrmakda nerobil, dianabol serişdeleri peýdaly bolup, umumy gurplandyryjy serişdeler höküminde kalsiý, demir we aloe ösümliginiň şiresini saklaýan dermanlary ulanma maslahat berilýär. Elbetde, bu derman serişdeleri diňe lukmanyň maslahatyndan soň, onuň gözegçiligi astynda kabul edilmelidir.
Ylymda gazanylan öňegidişlikler biziň döwrümizde sütünli (rus. - stwolowyýe) öýjükleri giňden ulanmaga mümkinçilik berýär. Bu öýjükler çaganyň hemme agzalarynyň işini kadalaşdyrmaga, immun ulgamyny taplandyrmaga, dokumalaryň üýtgän öýjüklerini dikeltmäge kömek edýär. Bejerginiň bu görnüşi beýniniň kadaly ösmegini üpjün etmäge kömek edýändir. Şeýle bejergi çaga doglandan soň gijikdirilmän başlanmalydyr we özwagtlaýyn bolmalydyr.
Dauna sindromly çagalara öz-özüňe hyzmat etme ukyplarynyň öwredilmegi, logoped lukmanynyň sapaklary, çagalar bilen aragatnaşyk saklamak ruhy taýdan kämilleşmegine uly itergi berip bilýändir.
Teswirlemeler
Hormatly Lukman! Soragyma jogap beräýiňdä! 23 jübüt hromosomlaryň näme üçin 21si üçlenýärkä? Beýleki jübütlerem üçlenip bilmez öýdýärsiňizmi ýa olar üçlenip bilmeýärlermyka? Näme üçin "Günüň çagalary" diýipdirler?
Beýleki hromosomlarda-da artyklygy(trisomiýa 13,18,23 jübbütlerde koplenç bolýar)ýa-da kemligi gabat gelýär,yone beýle ýagdaýda bashgaça kesel we alamatlary düýpgöter bashgaça bolýar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Birleşen Ştatlaryň uçarlary Owganystanyň günortasyndaky Helmand welaýatynyň şu hepdäniň başynda «Talabanyň» eline geçen Sangin etrabyna iki hüjümi amala aşyrdy diýip, resmiler 24-nji dekabrda aýtdylar.
Owgan güýçleri bilen talyban jeňçileriniň arasynda strategiki taýdan möhüm etrap üstündäki söweşleriň dowam edýändigi aýdylýar.
«Talyban» indi özleriniň Sangin etrabyna tutuşlygyna diýen ýaly kontrollyk edýändiklerini aýdýarlar. Olar etrap merkezindäki polisiýa we adminstrasiýa binalaryny hem ele geçirdiler.
Emma muňa garamazdan, owgan resmileri jeňçileri yza seкpikdirip, etraby gaýtadan eýeländiklerini aýdýarlar.
Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky NATO missiýasynyň sözçüsi amerikan harbylarynyň ýarygijeden öň Sanginiň golaýyna iki howa zarbasyny urandyklaryny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardariniň howpsuzlyk gullugynyň başlygy ýurduň günortasyndaky Karaçi şäherinde öldürildi.
Pakistanyň polisiýasynyň çarşenbe güni beren maglumatyna görä, howpsuzlyk gullugynyň başlygy Bilal Şeih bronly maşynyny saklap, dükandan haryt almak üçin ulagyndan çykanda öldürilipdir.
Polisiýa bu hüjümde Şeihiň sürüjisiniň we dükandaky satyjynyň hem öldürilendigini habar berýär.
Mundan ozal geçen ýyl hem Şeihiň janyna kast etmäge synanyşylypdy. Ol şonda halas bolupdy.
Geçen aý premýer-ministr Nawaz Şarifiň wezipesine girişmeginiň yzýany bilen Pakistanda ençeme bombaly hüjümler amala aşyryldy.
Ýadro ýaragly Paksitanyň hökümeti soňky on ýyl bäri hüjümleri dowam etdirýän “Talyban” hem-de “Al-Kaida” söweşijilerini henize çenli hem boýun egdirip bilmedi.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň Tomsk oblastynyň sudy hindileriň mukaddes “Bhagawad-Gita” kitaby bilen baglanyşykly geçiren sud diňlenişiginde bu kitabyň ekstremistik mazmuna eýe däldigi barada karar çykardy.
Sud özüniň bu kararynda Tomsk şäheriniň ýerli sudunyň ozalky kararyny goldady.
Tomsk şäheriniň prokuratura işgärleri halkara Hare Krişna hereketini esaslandyryjy Swami Prabhupada tarapyndan kommentirlenen bu mukaddes kitabyň ekstremistik dini kitap hökmünde gadagan edilmegine aýak diräp çykyş etdiler.
Bu kitaba garşy Orsýetde gozgalan sud işine Hindistanyň hökümeti we parlamenti ýiti reaksiýa bildirdi.


text:
Sudýany siňek öldürilýän bilen urandygy üçin türmä basylan gazak aklawçysynyň ejesi oglunyň 13-nji ýanwardan bäri açlyk çekýändigini aýdýar.
Ýewgeniý Tankowyň ejesi Walentina Tankowa 12-nji fewralda Azatlyk radiosyna öz oglunyň tussaglaryň hukuklarynyň hormatlanylmagyny talap edýändigini aýtdy.
Muňa kadaly naharlanmak, maglumat elýeterliligi, garyndaşlary bilen yzygiderli telefonda gürleşmek rugsady hem girýär.
Tankow 2014-nji ýylyň martynda Karagandy regionynda bolan sud mahalynda sudýanyň öňünde siňek öldürilýän goýup, soňra başga bir siňek öldürilýän bilen sudýany urdy.
Aklawçy Gazagystanyň adalat sistemasynyň gülkidigini görkezmek üçin, sudýany siňek öldürilýän bilen başa-baş söweşe, duela çagyrandygyny aýtdy. Tankow soň sudýa hüjüm etmekde günäli tapyldy we üç ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Bosniýa we Hersegowina
Bosniýa we Hersogowina Respublikasy (bosn. we horw. Bosna i Hercegovina, BiH, serb. Босна и Херцеговина, БиХ) — Balkan ýarymadasynyň merkezi bölegindäki konfederatiw döwlet. Ol Bosniýa we Hersegowina Federasiýasy, Serb Respublikasy we Brçko okrugy diýen awtonom administratiw birliklerden emele gelýär. Ýurduň ady Bosna derýasynyň adyndan we nemes tituly bolan "hersog" sözünden gelip çykýar.
Ol günbatarda we demirgazykda Horwatiýa, gündogarda Serbiýa, günorta-gündogarda Çernogoriýa bilen serhetleşýär. Adriatik deňzine uly bolmadyk çykalgasy bar.


text:
Boston partlamalary bilen aýyplanýanlaryň dostunyň kakasy öz oglunyň sud işiniň soňa goýulmagy üçin derňewçileriň elinde baryny edýändigini aýtdy.
Gazak işewüri Amir Ismagulow 16-njy aprelde Astana telekanalyna beren interwýusynda “biziň Birleşen Ştatlaryna ynjalyksyz soraglarymyz bolany sebäpli” ABŞ-nyň Astanadaky ilçihanasy bize wiza bermekde ikirjiňlenýär diýdi.
Ismagulowyň ogly Azamat Tažaýakow we başga-da bir gazak talyby Dias Kadyrbaýew Boston partlamalaryny amala aşyrmakda güman edilýän Džokhar Tsarnaýewiň dostlarydy. Olar adalata päsgelçilik döretmek we derňewçilere ýalan sözlemek aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Resmileriň sözlerine görä, gürrüňi edilýän gazagystanly iki talyp Boston partlamalaryndan üç gün soň, bir noutbuky we içinde boş feýrwerk gabyklary bolan rýukzagy Tsarnaýewiň umumy ýaşaýyş jaýyndaky otagyndan alyp gidipdirler.
2013-nji ýylyň 15-nji aprelinde bolan Boston partlamalarynda üç adam ölüp, 260-dan gowragy hem ýaralanypdy.


text:
Türkmen hökümetiniň alyp barýan işine syn edeniňde, birnäçe soraglar örboýuna galýar. Hökümet kabul edýän käbir karalaryny we görkezmelerini halka açyk ýetirmekden saklanýar. Muňa nämeler sebäp bolýarka?
G.Berdimuhamedow prezidentlige saýlananda, diňe türkmenistanlylar däl, eýse dünýä jemgyýetçiligem ol ýurtda demokratik reformalary geçirmek üçin aýgytly ädimleri äder öýdüp garaşypdy. Emma käbir ownuk problemalara degişli kararlardyr-görkezmeler bolaýmasa, gynansak-da, döwlet tarapyndan häzire çenli geçen wagtda ýurdy düýpli galkyndyrjak hereketler edilmedi.
Prezident öz çykyşlarynda ýurtda käbir zerur syýasy özgerişleriň giriziljekdigini aýtsa-da, häzirlikçe ol beren sözünde tapylanok, onuň wadalary resmi kanuna öwrülenok. Olardan, ilkinji nobatda, köppartiýalylyk hakyndaky kanuny, Jenaýat ködeksine girizilmeli üýtgetmeleri (iň agyr jenaýat üçin jeza çäresini 15 ýyla getirmek) we jaýlary hususylaşdyrmak hakyndaky kanuny ýatlasa bolar.
Halkara guramalarynyň öňki prezident S.Nyýazow döwründe tussag edilen döwlet işgärlerini, şeýle-de 2002-nji ýylyň noýabr wakalary bilen baglanyşykly günä bildirilen toparlary, galyberse-de döwlete garşy içalyçylykda aýyplanan raýatlary azatlyga çykarmak talaplarynyň jogapsyz galdyrylmagyny-da muňa goşsa bolar.
Belki, sanaw ýagşy niýet bilen gizlenilýändir...
Beýik Ýeňşiň 65 ýyllygy mynasybetli öňki SSSR-e girýän döwletleriň birnäçesinde bendileriň günäsini geçmek hakynda kararlar kabul edildi. Şeýle kararyň bizde-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 6-njy maýdaky mejlisinde hökümet tarapyndan kabul edilendigini Türkmen telewideniýesi habar berdi.
Ýöne öňki kabul edilen karalardan tapawutlykda bu kararda näçe adamynyň günäsiniň geçilýändigi hakda maglumat berilmedi. Şol karar boýunça azatlyga goýberilýän adamlaryň sanawynyň ýurduň metbugatynda çap edilmänligini-de aýtmak artykmaçlyk etmez.
Tussagdan boşadylýan adamlaryň sanawyny gazetlerde çap etmek ýa-da telewideniýede we radioda atlaryny sanamak aslyýetinde hukuk taýdanam, ahlak taýdanam dogry däldir. Sebäbi, hukuk nukdaýnazaryndan, her bir graždanyň şahsyýeti kanun boýunça goralmaly. Döwletiň graždanlaryň şahsy syryny köpçülige paş etmäge haky ýokdur. Tussagdan boşan raýat kanun öňünde adaty graždanlar bilen deň tutulmaly. Tussaglar özleriniň azatlyga goýberilýänligi hakdaky maglumatyň gazetde çap edilmegini, belki, isläbem duran däldirler.
Ahlak taýdan seredeniňde-de, tussaglykdan boşan adamlaryň metbugatda atlaryny sanap, telewideniýeden we radiodan uly ile äşgär etmek, olaryň uzak aýralykdan soň hossarlary bilen duşuşýan pursatlaryny köpçülige görkezmek aýyp hem-de utanç işdir. Sebäbi olar watany gorap gelen gahrymanlar däl ahyryn. Gynansagam, tussaglykdan boşap gelýänleriň 90 %-i neşe serişdeleri bilen öz parahat milletini zäherlän adamlar.
Hökümet özüne bir ynanýarmyka?
Türkmenistan hökümeti bu gezekki tussaglykdan boşadylýanlaryň sanawyny çap etmedik bolsa-da, olaryň jemi sanynynyň ýedi müňden (7 000-den) geçendigi belli boldy. Bilermenleriň biri bu gezek günäleri geçilip, azatlyga goýberilýänleriň sanawynyň metbugatda çap edilmänliginiň sebäbini şeýle düşündirýär: hamana, Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky günä geçiş komissiýasy, ýokarda agzalan jenaýat işleri boýunça köp ýyllardan bäri türmede ýatan belli adamlar boşadylanda, olaryň atlarynyň köpçülige ýaýramagyny islänokmyş.
Bilermeniň aýtmagyna görä, aýratyn tussaglaryň ýakyn günlerde azatlyga goýberilmegi ahmal. Ol sene – 14-nji maý güni bolar diýlip, çak edilýär. Şol gün Daşoguzda geçiriljek ýaşulularyň maslahatynda prezident Berdimuhamedowyň birnäçe wajyp kanunlary kabul etmegine garaşylýar. Olar Türkmenistanda köppartiýalylygy girizmek, hojalyk jaýlaryny hususylaşdyrmak baradaky kanunlar we jenaýat ködeksine giriziljek özgerişlerdir.
Bu kanunlar kabul edilen güni köp ýyllardan bäri tussaglykda oturan raýatlara «Wagtyndan öň şertli boşatmak» (WÖŞB) we «tussaglykda oturan döwrüniň ýarpysyny kesmek» (Ýarpylama) düzgünlerine görä, olaryň köpüsiniň azatlyga goýberiljekdigi aýdylýar.
Näme üçin şeýle üýtgetmeler türkmen döwleti tarapyndan gizlin edilýär? Näme üçin halka ýetirilmeli syýasy, hatda ykdysady reformalar-da ýedi gulpuň astynda saklanylýar? Belki, hökümetiň gowy işleri dogrudanam edip biljegine ynamy ýokdur? Halk beýle-de dursun, eýse hökümet özüne berin ynanýarmyka – bu häzir uly sorag.
14-nji maýda göz ýetireris
Ýöne çaklamanyň hakykata golaýlaýandygy baradaky habary Türkmenistanyň merkezi metbugat sahypalaram tassyklady. «Türkmenistan» we «Neýtralnyý Turkmenistan» gazetleriniň 7-nji maýdaky sanlarynda «Türkmenistanyň Mejlisiniň 10-njy maýda öz Dördünji çagyrylyş altynjy mejlisini geçirýänligi» hakda habar çap edildi. Bu habara salgylansak, onda Türkmenistanyň Mejlisiniň öz 10-njy maýdaky nobatdaky ýygnagynda agzalan kanunlar boýunça karar kabul etmegine garaşsa bolar. Ýuridiki kanun esasynda Türkmenistanyň Mejlisiniň kabul eden kanunyny Türkmenistanyň prezidenti gol çekip, tassyklaýar. Diňe şondan soň kanun güýje girýär. Diýmek, bilermeniň aýdyşy ýaly, prezidentiň 14-nji maýda şol kanunlara gol çekip, tassyklamagy we olaryň şondan soň, dogrudanam, durmuşa geçirilmegi mümkin.
Eger-de ýaşulularyň şol maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylan kanunlara gol çekmese, netijede ýurtda köppartiýalylyk girizilmese, käbir örän zerur ykdysady reformalaryň başy başlanmasa, iň bärkisi uzak ýyllaryň dowamynda tussaglykda oturan bendiler-de azatlyga goýberilmese, onda prezidentiň ýurduň içinde-de, dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde-de syýasy abraýy gara şaýa geler. Şol waka Türkmenistanda ikinji Nyýazowyň dörändigini hem-de Türkmenistanyň gaýtadan totalitar garaňkylyga çümýändigini subut eder. Bu agyr synagyň ýurdumyzyň, halkymyzyň depesinden ikilenç injekdigine ýa-da inmejekdigine biz örän basym, ýagny 14-nji maýda ymykly göz ýetireris.
Gurbangeldi Töräýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Siriýanyň oppozisiýasynyň beren maglumatyna görä, "YD" atly ýaragly jeňçiler toparynyň bir söweşijisi öz ejesini halkyň gözüniň öňünde atyp öldüripdir.
Siriýanyň oppozisiýa toparlarynyň tassyklamagyna görä, "YD" toparyna goşulan wagşy topalaňlaryň biriniň agzasy bolan bir söweşiji öz ejesini halkyň öňüne çykaryp, oňa ölüm jezasyny beripdir.
"The Washington Post" gazetiniň ýazmagyna görä, bu ýagdaý hatda "YD" guramasynyň öz kada-kanunlaryndan çen tutanyňda-da, gaty seýrek duş gelýän wakadyr.
Hadysa Siriýanyň Rakka şäherinde bolup geçipdir. Rakka şäheri "YD" guramasynyň ykrar edilmedik paýtagty hasaplanýar.
Siriýada adam hukuklaryny goramak toparynyň habaryna görä, geçen anna güni 21 ýaşyndaky Ali Sakr öz 45 ýaşyndaky ejesi Lena Al-Kasemini çykarylan ölüm jezasyna laýyklykda ýeňsesinden atyp öldüripdir.
Britaniýada ýerleşen Siriýanyň oppozision guramasynyň maglumatyna görä, agzalýan waka hut ejesi bilen oglunyň arasyndaky dawa sebäpli ýüze çykypdyr.
Ejesi öz oglunyň "YD" guramasynyň hatarynda söweşmeginden närazy ekeni.
Surira atly maslahatçy topardan Rami Abdulrahmanyň aýtmagyna görä, ejesi ogluna, "YD" ýaragly topardan çykyp, Siriýanyň başga bir ýerine ýa-da Türkiýä gitmegi maslahat beripdir.
Ondan soň onuň ogly ejesiniň aýdanlaryny "YD-niň” ýolbaşçylaryna ýetiripdir we derrew onuň ejesini tussag edipdirler. Bolan wakanyň wideo surata düşürilip-düşürilmändigi entek mälim däl.
Ejesi şaýy-alewit ekeni
Rakkadaky "YD-niň" jeňçilerine garşy hereket edýän "Rakka halky gyrylýar" atly topardan Mohammed Al-Saleh ejesiniň näme sebäpli tussag edilendiginiň nämälimdigini bildiripdir. Salehiň aýtmagyna görä, ol zenanyň "dinsizlikde" aýyplanmagy şaýy mezhebiniň bir şahamçasy bolan alewitlige uýýandygy bilen baglanşykly bolup biler.
Siriýanyň hökümetinde we goşunynda ýokary wezipeleri şaýy mezhebinden bolan alewitler eýeleýärler. Ekstremistik sünni toparlar bolsa şaýy mezhebiniň bir şahamçasy bolan alewitligi kapyrlyk hasaplaýarlar.
Käbir maglumatlara görä, aýalyň şu wagta çenli tussag edilmändiginiň sebäbi, onuň adamsynyň sünni mezhebine uýýandygy bolup biler.
Şeýle-de, aýdylşyna görä, ady Ali Sakr diýip mälim edilen "YD-niň” söweşijisi bolan ol ýaş ýigit öňler alkagolly içgileri gaty halaýandygy bilen at gazanan ekeni. Ýöne şäher "YD" toparynyň eline geçen badyna, ol hem derrew olaryň hataryna goşulypdyr.
Siriýada adam hukuklaryny goramak toparyndan Abdulrahmanyň aýtmagyna görä, özüni "YD" diýip atlandyrýan gurama 2014-nji ýylyň iýun aýyndan bäri Siriýada 3707 adama ölüm jezasyny beripdir. Olardan 2001 sanysy resmi işgär, 106 sanysy aýal-gyzlar we 77 sanysy hem çagalardyr.


text:
29-njy oktýabrda günüň ikinji ýarymynda Ukrainanyň Prezidenti Pýotr Poroşenko Garaşsyzlyk binasyna gül goýdy. Asylly däbe görä, Ukrainanyň Baştutany Hormatly myhmanlar seýilbagynda iki ýurduň we halklaryň arasyndaky mizemez dostlugyň nyşany hökmünde agaç nahalyny oturtdy.
Şol ýerden ukrain Lideriniň awtoulag kerweni Gypjak obasyna ugraýar, bu ýerde Pýotr Poroşenko kümmete gül dessesini goýup, Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň ýagty ýadygärligini hatyralady we Türkmenbaşynyň Ruhy metjidine baryp gördi.
Şu gün Ukrainanyň Prezidenti Halkara atçylyk sport toplumyna bardy. Belent mertebeli myhman bu ýerde gözelligiň, syrdamlylygyň hem-de asyllylygyň hakyky nyşany hasaplanýan ahalteke bedewlerini köpeltmegiň taryhy barada köp gyzykly zatlary eşitdi hem-de şöhratly bedewleri köpeltmek we saklamak, bäsleşikleri hem-de baýramçylyk atçylyk sport dabaralaryny geçirmek üçin döredilen şertlere haýran galýandygyny aýtdy. Belent mertebeli myhmana gözelligi hem-de syratlylygy bilen haýran galdyrýan naýbaşy ahalteke bedewleri görkezildi.
Şeýle hem şu gün Ukrainanyň Prezidenti Aşgabadyň taryhy merkezinde ornaşdyrylan ajaýyp ukrain şahyry Taras Şewçenkonyň ýadygärligine gül goýdy.


text:
Anna güni Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda müňlerçe adam prezident Serž Sarkisýanyň ikilenji möhlet prezident saýlanmagyna protest bildirip, demonstrasiýa geçirdi.
Duşenbe güni geçirilen prezidentlik saýlawlarynda alan sesleriniň sany boýunça ikinji ýerde bolan ozalky daşary işler ministri Raffi Howannisýan prezident Sarkisýany we onuň tarapdarlaryny sesleri galplaşdyrmakda aýyplap çykyş etdi.
Ol saýlawlaryň netijesiniň güýçsüz diýlip yglan edilmegi ugrunda tagalla etjekdigini aýtdy.
Ermenistanyň Merkezi Saýlaw Komissiýasy duşenbe günki saýlawlarda Serž Sarkisýanyň sesleriň 58.6 prosentine eýe bolup, ýeňiş gazanandygyny yglan etdi. Raffi Howannisýanyň bolsa sesleriň 37 prosentine golaýyna eýe bolandygy yglan edildi.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň harbylary ýurduň möhüm port şäheri Baniasa tanklary getirip, barlag-gözegçilik nokatlaryny gurup, şeýle-de töwerekdäki aragatnaşyk liniýalaryny kesip, şäheri böwetlediler.
Bu wakadan birnäçe sagat soň, Baniasyň töwreklerinde ýarag sesleriniň eşidilendigi habar berildi.
Siriýaly aktiwist Mazen Darwişiň aýtmagyna görä, howpsuzlyk güýçleri Baniasdaky protestçilere garşy zarba urýana meňzeýär. Onuň bellemegine görä, azyndan dört sany tank şähere salnypdyr.
Mazen Darwişiň beren bu maglumatlaryny tassyklamak başartmady.
Siriýadaky protestler mundan üç hepde töweregi ozal ýüze çykypdy. Onlarça müň siriýalylar ýurtda reformalary talap edip, protest geçirýärler.


text:
Siriýada ok atyşlygy bes etmek baradaky kararyň 12-nji aprelde güýje girendigine garamazdan, bu ylalaşygyň ýerine ýetirilişine syn etmek üçin BMG-niň synçylary ýurda baryp ýetişmänkäler, ýene ýaragly konfiktleriň ýüze çykandygy habar berilýär.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň 30 adamdan ybarat synçylar toparynyň agzalary Siriýa tarap ýola düşen bir wagtynda, bu ýurtda ok atyşlygy bes etmek baradaky ylalaşygyň bozulandygy barada-da maglumatlar gelip gowuşýar.
16-njy aprelde polkownik Ahmed Himmiçiň ýolbaşçylygynda Siriýa baran BMG-niň synçylar toparynyň bir bölegi başda optimistik bolup göründi. Polkownik Himmiç synçylar Siriýa baran dessine çykyş edip, özleriniň wezipelerini ýerine ýetirmäge taýýardyklaryny aýtdy. Ýöne, ýerli synçylaryň pikirine görä, Siriýada dowam edýän söweşler gowşajaga meňzemeýär.
Parahatçylyk plany sorag astynda
Duşenbe güni Başar al-Assadyň hökümet goşunlary Homs şäheriniň birnäçe kwartalynda hüjümlerini dowam etdirdiler. Ýerli aktiwistleriň biriniň hüjümleriň gidişi barada internetde ýerleşdiren wideoýazgysynda raketa oklarynyň atylýandygy görünýär. Şeýle hem, 16-njy aprelde Siriýa bilen Türkiýäniň araçägindäki Idlib welaýatynyň Hama şäherinde-de oppozision söweşijiler bilen Siriýanyň hökümet goşunlarynyň arasynda ýaragly çaknyşyklaryň emele gelendigi habar berilýär.
Ýerli synçylaryň hem Britaniýada Siriýadaky ýagdaýlara gözegçilik edýän aktiwistleriň tassyklamagyna görä, bu çaknyşyklarda azyndan iki adam öldürilipdir. Ýurtda zorlugyň dowam etmegi prezident Assadyň Siriýada parahatçylygy ornaşdyrmak planynyň ýerine ýetirilmegine goşýan goşandyny sorag astynda goýýar.
Ok atyşlygy kesmek baradaky ylalaşyk BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa meseleleri boýunça ýorite wekili Kofi Annanyň alty punktdan ybarat planynyň bir şerti bolup durýar. Annanyň planynda bidüzgünçilikleriň haýdan-haý bes edilmegine, gabalan ýerlere ynsanperwer kömeginiň ýetirilmegine we hökümet bilen oppozisiýa wekilleriniň özara dialogyna çagyryş edilýär.
Halkara jemgyýetçiligi tarapyndan Siriýada parahatçylygy ornaşdyrmak üçin öňe sürlen bu plan Siriýa režiminiň ýaranlary hasaplanylýan Hytaý we Orsýet tarapyndan hem goldanyldy.
Siriýanyň prezidenti bu plany resmi Kremliň basyşyndan soňra kabul edipdi. Ýöne häzir Homsdaky söweşler sebäpli Siriýanyň režiminiň ok atyşlygy bes etmek baradaky ylalaşygy ýerine ýetirip bilmändigi aýan boldy. Ýurduň oppozisyýasy hem agzalan şertnamany bozyp, hökümet goşunlaryna garşy birnäçe hüjümi amala aşyrdy, olary gabawa saldy.
Synçylar üçin hem şertler zerur
12-nji aprelde ok atyşlygyň kesilendigi baradaky ylalaşyk güýje gireli bäri ýurtda 40-a golaý adamyň heläk bolandygy habar berilýär. 2011-nji ýylyň mart aýynda Siriýada Assadyň režimine garşy protestler başlaly bäri bolsa bu ýurtda 9 müňe golaý adamyň öldürilendigi çaklanylýar.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun 16-njy aprelde Brýusselde eden çykyşynda Siriýada zorlugyň dowam etmegi bilen bagly alada bildirdi. Ol Siriýanyň häkimiýetleriniň we BMG-niň synçylarynyň öz wezipelerini ýerine ýetirip bilmegi üçin synçylara ýurduň bütin territoriýasynda erkin hereket etmäge mümkinçiligiň döredilmelidigini aýtdy.
Pan Gi Mun: “Siriýanyň hökümeti synçylaryň ýurduň içinde erkin hereket etmegini kepillendirmeli. Olar barjak ýerlerine baryp, bolýan wakalara syn etmek mümkinçiligine eýe bolmaly” diýdi.
BMG-niň synçylar toparynyň ähli agzalarynyň şu hepdäniň ahyryna çenli Siriýa barjakdyklary aýdylýar. BMG Siriýadaky ýagdaýa gözegçilik edýän synçylaryň sanyny artdyryp, toparyň agzalarynyň 250 adama ýetirilmegini isleýär.
Emma bu meseläniň çözgüdi geljek hepdede BMG bilen Siriýanyň häkimiýetleriniň arasynda geçirilmegi planlaşdyrylýan gepleşikleriň netijesine bagly bolar diýlip garaşylýar.


text:
Awstriýanyň prezidenti Heinz Fişer 13-nji oktýabrda Türkmenistana eden saparynyň çäginde Türkmenistanyň prezidenti bilen duşuşyp, gepleşik geçirdi. Bu gepleşikleriň dowamynda beýleki meseleler bilen birlikde türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak meselesine-de garalandygy aýdylýar.
Awstriýanyň prezidenti Heinz Fişer bilen geçirilen duşuşykda Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak üçin kanuny esaslaryň işlenip taýýarlanýandygyny nygtady. Ol bu mesele bilen bagly iki tarapyň gatnaşmagynda energiýa boýunça spesialistlerden düzülen işçi toparynyň döredilendigini belledi.
Awstiýanyň prezidentiniň Türkmenistana sapary bilen bagly “Trend” habar gullugynda ýaýradylan maglumatda resmi Aşgabadyň “Nabukko” proýekti üçin zerur bolan “Transhazar” gazgeçirijisiniň gurluşygy boýunça gepleşiklere başlamagy ylalaşandygy aýdylýar.
“Başa barmazlygy mümkin”
Rumyniýanyň energetika boýunça ekspertlerinden biri, Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasynyň agzasy Dan Susio bu proýektiň gurluşygyna geljek birnäçe aýyň dowamynda başlanmasa, onuň başa barmajagyny çaklaýar.
“Biz bu proýekt bilen bagly Aşgabatda geçirilen hem geçiriljek gepleşikleriň jemleri jemlenip, olar bilen bagly anyk edilmeli işler hem olaryň möhleti kesgitlener diýip garaşýarys. ‘Transhazar’ gazgeçirijisiniň gurluşygyna ýakyn wagtda başlanmasa, türkmen tarapyna Orsýetden hem Hytaýdan hödürlenýän proýektler üstün çykyp biler” diýip, Dan Susio belledi.
Bilermeniň pikiriçe, “Transhazar” gazgeçirijisi boýunça edilmeli işler eýýäm gijikdirildi. Rumyniýaly energetika boýunça ekspert Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde bu proýektiň amala aşyrylmagyna esasy howpuň häzir Ýewropa Bileleşiginde ýüze çykan bergi krizisinden abanýandygyny nygtady. Ýagny, Dan Susio ýewrozonany halas etmek boýunça geçirilýän işleriň netijesinde başga proýektleriň amala aşyrylmagyna serişdeleriň ýetmezligi mümkin diýýär.
Azerbaýjanly ykdysatçy Azer Hasrat Awstriýanyň prezidentiniň ilki bilen Azerbaýjana, soňra-da Türkmenistana sapar etmegini Ýewropanyň Orsýetden başga energiýa çeşmelerini tapmak üçin dürli ýollar agtarýandygyna şaýatlyk edýändigini aýtdy.
Bilermen Ýewropanyň türkmen gazyny almak üçin elden gelen tagallasyny etjekdigini çaklady.
Mumkinçilikler we talaplar
Azerbaýjanly ykdysatçy Azer Hasrat Orsýetiň täsirinden doly çykmak üçin Azerbaýjana hem Türkmenistana ýewropa ýurtlaryna gaz we nebit geçirip biljek proýektleri gurmagyň strategik taýdan uly ähmiýete eýedigini nygtady.
Türkmenistanyň prezidenti hem Heinz Fişer bilen duşuşykda energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlygyň Türkmenistanyňdyr Awstriýanyň strategik bähbitlerine gabat gelýändigini belledi.
Energetika boýunça rumyn eksperti Dan Susio türkmen tarapy bilen Ýewropanyň ylalaşmagyna kynçylyk döredýän meseleleriň biri hem ýurtdaky adam hukuklary bilen bagly ýagdaý diýýär.
Bilermen Dan Susio: “Ýewropa ýurtlary adam hukuklary berjaý edilmeýän ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk etmeýär” diýmek bilen, şu gezekki duşuşyklarda hem adam hukuklary bilen bagly meseläniň gozgalandygyny çaklady.
“Men energiýa bilen bagly geçirilýän gepleşiklerde adam hukuklary bilen bagly meseläniň türkmen häkimiýetleriniň öňünde keserdilip goýulmagyna garaşmaýaryn. Ýöne ýewropa tarapynyň bu meseläni gozgamagyny dowam etdirjekdigine ynanýaryn” diýip, rumyn eksperti Dan Susio belledi.
Awstriýanyň prezidentiniň Türkmenistana eden saparynyň netijesinde käbir beýleki meseleler bilen bir hatarda energetika pudagyndaky hyzmatdaşlygyň güýçlendirilmegi baradaky türkmen-awstriýa memorandumyna gol çekildi.


text:
Şenbe güni Orsýetiň hökümeti bu ýurtdaky hökümetden aýry guramalaryň Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilmegini “perdä bukulmazdan, bu ýurduň içerki işlerine goşulyşmaklyk” diýip häsiýetlendirdi.
Bu barada eden beýanatynda Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Aleksandr Lukaşewiç bu meselede ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat sekratary Wiktoriýa Nulandyň eden çykyşyna salgylandy.
Geçen hepdäniň penşenbe güni Wiktoriýa Nuland Birleşen Ştatlaryň üçünji bir araçyl ýurtlaryň üsti bilen Orsýetdäki hökümetden aýry guramalary maliýeleşdirmegini dowam etdirmekçidigini belläpdi.
Öz gezeginde Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Aleksandr Lukaşewiç ABŞ-nyň bu syýasatyny Orsýetiň kanunçylygyndan sowlup geçip, bu ýurduň içerki işlerine gatyşmaklyk hökmünde häsiýetlendirdi.
Aleksandr Lukaşewiç ABŞ-nyň bular ýaly çäreleriniň Orsýetdäki hökümetden aýry guramalary bu ýurduň jemgyýetçilik guramalary baradaky kanunlaryny bozmaklyga iterýändigini aýtdy.
Barlaglar we onuň maksady
Soňky birnäçe hepdäniň dowamynda Orsýetiň häkimiýetleri bu ýurtdaky hökümetden aýry guramalaryň täze kabul edilen kanuna eýerip-eýermeýändiklerini anyklamak maksady bilen giň gerimde barlag işlerini alyp barýarlar.
Geçen ýyl kabul edilen bu täze kanuna laýyklykda, daşary ýurt fondlarynyň hasabyna Orsýetde iş alyp barýan guramalar indi özlerini “daşary ýurt agenti” diýen at bilen täzeden registrasiýa etdirmeli.
Köp guramalar bu täze statusyň bu guramalary “daşary ýurtlaryň içalylary” ýa-da “watan duşmanlary” diýip atlandyrmaklyga deňdigini öňe sürýärler.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bu guramalaryň işini derňemek boýunça alnyp barylýan işleri olaryň öz düzgünnamalarynda görkezilen maksatlara hem-de Orsýetiň kanunçylygyna eýerip-eýermeýändiklerini anyklamak üçin geçirilýän adaty bir barlag hökmünde düşündirdi.
Soňky wagtlar şeýle derňewlere sezewar bolan guramalaryň hatarynda “Amnesty International”, “Human Rights Watch” we “Transparency International” ýaly halkara guramalarynyň Moskwadaky bölümleri-de bar.


text:
Türkmenistanly Iýegowa şaýady Bibi Rahmanowanyň dört hepdeden soň türme tussaglygyndan boşadylandygy habar berildi. Ýaş çaganyň enesi Rahmanowa awgust aýynda tutulyp, soňra dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
“Iýegowa şaýatlary” guramasynyň ýakyn günlerde ýaýradan maglumatyna görä, Bibi Rahmanowa 2-nji sentýabrda agşam sagat 8-de Daşoguzyň türmesinden boşadylypdyr, emma oňa ýöňkelen aýyplamalar ýatyrylmandyr.
Rahmanowany dört ýyl türme tussaglygyna höküm etmek barada suduň çykaran ozalky kararynyň şertli tussaglyga çalyşylandygy habar berilýär. Rahmanowanyň şikaýatyna garan Daşoguzyň welaýat sudunyň kararynda Rahmanowanyň aýal maşgaladygy, ýaş çaganyň enesidigi hem-de onuň öň jenaýat işine çekilmändigi hasaba alyndy diýlip görkezilýär.
Rahmanowanyň tussaglygy
Dört ýaşly çaganyň ejesi 33 ýaşly Bibi Rahmanowa 6-njy awgustda resmi taýdan aýyplama bildirilip, tussag astyna alnypdy. 18-nji awgustda geçirilen sud diňlenişiginde Rahmanowa “polisiýa işgärine hüjüm etmek” we “huligançylyk” aýyplamalary esasynda günäli tapylyp, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
“Iýegowa şaýatlary” dini guramasy Bibi Rahmanowanyň “galp” aýyplamalar esasynda, “bikanun” ýagdaýda türme tussaglygyna höküm edilendigini yglan edipdi. Guramanyň maglumatyna görä, Bibi öz adamsy Wepa Tuwakow we ogly bilen bilelikde şu ýylyň 5-nji iýulynda Aşgabatdaky tanyşlary tarapyndan ugradylan dini edebiýaty we käbir şahsy emläkleri almak üçin Daşoguzyň wokzalyna baranda, olaryň daşyny gaban raýat eşigindäki polisiýa işgärleri tarapyndan urlup-ýenjilipdir.
“Iýegowa şaýatlary” dini guramasynyň we dini meseleler boýunça “Forum 18” täzelikler agentliginiň maglumatlarynda dört hepde çemesi wagtlap türme tussaglygynda saklanan Bibi Rahmanowanyň türmede fiziki taýdan kemsitmelere we ýowuz zorluklara sezewar edilendigi habar berilýär. Oňa hem türme işgärleri hem-de beýleki tussaglar tarapyndan sütem edilendigi aýdylýar.
Bibi Rahmanowanyň daşary ýurtly aklawçysy onuň tussaglykdan boşadylmagynyň sebäbini belli bir derejede onuň ykbalyna halkara dini guramalar tarapyndan bildirilen aladalanmalar bilen hem baglanyşdyrýar.
Dini gysyşlar
Rahmanowanyň ýagdaýy “Iýegowa şaýatlary” dini akymyna eýerýän adamlara Türkmenistanda basyş edilmeginiň ýeke-täk mysaly däl. Ýurtda dinçileriň esasy hak-hukuklarynyň yzygiderli depelenýändigi barada habar berilýär.
“Iýegowa şaýatlary” dini guramasy häzirki wagtda Türkmenistanda öz dinçilerinden sekiz adamyň dini ynançlary sebäpli tussaglykda saklanýandygy we olardan altysнnyň harby gullukdan boýun gaçyran ýaşlardygy we ýene ikisiniň galp aýyplamalar esasynda türmä höküm edilendigi barada habar berýär.
Dini meseleler boýunça “Forum 18” täzelikler agentligi Türkmenistanda tussag edilen dinçileriň sanawyny çap etdi. Sanawda “Iýegowa şaýatlary” dini akymynyň 8 dinçisiniň we bir protestant dinçisiniň ady görkezilýär:
“Iýegowa şaýatlary”:
1. Döwran Mätýakubow, 21 ýaşynda, 2012-nji ýylda Daşoguzyň sudy tarapyndan 2 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi;
2. Mätkerim Aminow, 23 ýaşynda, 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda Daşoguzyň sudy tarapyndan 2 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi;
3. Amirlan Tolkaçew, 21 ýaşynda, 2013-nji ýylyň iýul aýynda Türkmenabadyň sudy tarapyndan 18 aýlyk türme tussaglygyna höküm edildi;
4. Suhrab Rahmanberdiýew, 18 ýaşynda, 2013-nji ýylyň noýabr aýynda 18 aýlyk türme tussaglygyna höküm edildi;
5. Pawel Paymow, 23 ýaşynda, 2014-nji ýylyň fewral aýynda Aşgabadyň sudy tarapyndan 1 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi;
6. Merdan Amanow, 19 ýaşynda, 2014-nji ýylyň iýul aýynda Aşgabadyň sudy tarapyndan 1 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi;
7. Aibek Salaýew, 35 ýaşynda, 2012-nji ýylyň aprel aýynda, Daşoguzyň sudy tarapyndan 4 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi;
8. Bähram Şamyradow, 42 ýaşynda, Daşoguzyň sudy tarapyndan 4 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi;
Protestant dinçi:
9. Umyt Gojaýew, 32 ýaşynda, 2012-nji ýylyň maý aýynda Daşoguzyň sudy tarapyndan 4 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi;
Adam hukuklaryny goraýjylar Türkmenistanyň häkimiýetleriniň adam hukuklary boýunça halkara kanunlaryndan ugur alyp, ýurtda dini azatlyklara ýol berjegine umyt baglaýarlar.


text:
Dünýä boýunça adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Amnesty International” guramasynyň ýaýradan “gyssagly çäre” çagyryşynda
belli türkmen atşynasy Geldi Kärizowyň juda agyr ýagdaýda ýatandygy, şeýle-de onuň saglygyna seretdirmek üçin Türkmenistandan gyssagly çykyp, bejergi almalydygy aýdylýar.
Bu çagyryşyň ýaýradylmagynyň sebäpleri barada “Amnesty International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň koordinatory Zulfiýa Abdullaýewa Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
—Bize gowşan maglumatlara görä, Geldi Kärizowyň saglyk ýagdaýy juda agyr. Onuň ýüreginde näsazlyklar, gan basyşy bilen bagly kynçylyklar, başga-da birnäçe kemçilikler bar. Şol sebäpli oňa gyssagly ýagdaýda degişli medisina kömegi berilmeli. Emma bizdäki maglumatlara görä, Türkmensitanda häzir oňa gerekli kömegi berer ýaly mümkinçilik ýok. Şol sebäpli-de ol daşary ýurda çykyp, saglygyna seretdirmeli.
Abdullaýewanyň maglumatyna görä, Geldi Kärizow “gara sanaw” diýilýän toparda bolup, ol häzirki wagtda ýurduň daşyna çykarylmaýar. Şu sebäpli-de gurama bu ýagdaýa ünsi çekip, türkmen hökümetiniň oňa hiç bir bökdençsiz saglygyna seretdirmegine ýol açmagyny soraýar.
“Türkmenatlary” bileleşginiň baş direktory wezipesinde işlän Geldi Kärizow atşynaslyk we atlaryň tohumyny kämilleşdirijidir. Ol öz kesp-käri bilen halkara meşhurlygy gazanypdy.
Tanymal atşynas
Düýbi Gollandiýada ýerleşýän “Ahalteke atlary” assosiýasiýasynyň sekretary, şeýle-de Türkmenistana birnäçe gezek sapar eden Klara Wos wan Steenwijk Geldi Kärizowy şahsy tanamasa-da, onuň at-owazasynyň halkara arenasynda bellidigini Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy:
—Ol Türkmenistandaky iň tanymal we meşhur atşynaslaryň biridir. Ol dünýäniň beýleki atşynaslarynyň arasynda-da uly hormata we sylaga eýe. Ol öz işiniň ussady. Onuň atlara seretmek boýunça öz usuly bardy. Ol bedewlerini ýörite saýlantgy iým bilen hem bakýardy. Meniň pikirimçe, onuň dünýä beýle meşhur bolmagy, bu onuň atşynaslyk sungatynyň ganynda, zandynda bolmagydyr. Ol özüniň etmeli işini juda gowy bilýärdi.
Geldi Kärizow 2002-nji ýylda wezipe ygtyýarlyklaryny hyýanatçylykly peýdalanmakda we uly möçberde hökümet serişdelerini ogurlamakda aýyplanyp, 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Synçylaryň bellemegine görä, bu syýasy matlap bilen edilen iş bolupdy.
Kärizow 2007-nji ýylyň sentýabrynda yglan edilen günä geçişlige düşüp, tussaglykdan boşadyldy. Emma “Amnesty International” guramasynyň bellemegine görä, hökümet tarapyndan oňa we onuň maşgalasyna garşy basyşlar dowam edýär. Gurama Geldi Kärizowyň ýagdaýyna mundan beýläk-de ünsi çekip, onuň meselesiniň oňyn çözülmegi ugrunda hereket etjekdigini aýdýar.


text:
Ilkidurmuş jemgyýeti
Ilkidurmuş jemgyýeti (şeýle hem taryhdan ozalky jemgyýet) — adamzat taryhynda ýazuw oýlanyp tapylýança geçen döwür, ýazuw döränden soň ýazuw çeşmelerini öwrenmeklige esaslanýan taryhy gözlegleri geçirmek mümkinçiligi ýüze çykýar. Taryhdan ozalky diýen termin 19-njy asyrda ulanylyşa girýär. Sözüň giň manysynda, "taryhdan ozalky" diýen söz Älemiň dörän pursadyndan (14 mlrd çemesi ýyl ozal) başlap, tä ýazuw oýlanyp tapylýança bolup geçen islendik döwür üçin, ýöne dar manyda — diňe adamyň taryhdan ozalky geçmişi üçin ulanylýar. Belli bir döwür hakynda döwürdeşler tarapyndan galdyrylan ýazuw çeşmeleri ýokdugy sebäpli, ol hakyndaky maglumatlar arheologiýa, etnologiýa, paleontologiýa, biologiýa, geologiýa, antropologiýa, arheoastronomiýa, palinologiýa ýaly ylymlar arkaly alynýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhmedow 2012-nji ýyly kadr çalşygyndan we käýinçden başlady. Ol 6-njy ýanwarda geçen ýylyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen hökümet maslahatynda çykyş edip, ýurduň Ýokary kontrol palatasynyň we Baş prokuraturasynyň aýry-aýry ýolbaşçylar tarapyndan goýberilen düýpli kemçilikleriň üstüni açandygyny aýtdy.
Prezident Berdimuhamedowyň şenbe güni çykan gazetlerde çap edilen kararynda aýdylmagyna görä, “Türkmengaz” döwlet konserniniň başlygy Amanaly Hanalyýew “işde goýberen kemçilikleri üçin” wezipesinden boşadyldy. Hanalyýew bu wezipä bir ýyl çemesi ozal, 2011-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda bellenipdi. “Türkmengazyň” öňki başlygy Nury Muhammedow hem bu wezipeden “işde goýberen kemçilikleri üçin” boşadylypdy. Ýöne türkmen metbugaty ol kemçilikleriň nämelerden ybaratdygyny ýazmandy.
Prezident Berdimuhamedow “Türkmengaz” döwlet konserniniň başlyklygyna ozal “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserniniň başlygy bolup işlän Akmyrat Ýegeläýew belledi. Ýegeläýewiň ýerine bolsa onuň öňki birinji orunbasary Amanaly Gurbanow bellendi.
Täze ýylda “Neýtralnyý Turkmenistan” gazeti hem täze baş redaktoryň goly bilen çykýar. Bu gazetiň öňki baş redaktory Wladimir Gubanowyň ýerine Wiktor Zaýsew bellendi.
6-njy ýanwardaky giňeldilen hökümet maslahatynda ýerli häkimiýetleriň hem birnäçesiniň ýolbaşçysy işinden boşadyldy. Balkanabat şäheriniň häkimi Aşyrberdi Beçikow, Gubadag etrabynyň häkimi Bekmyrat Ödebaýew, Beýik Türkmenbaşy adyndaky etrabyň häkimi Durdymyrat Akmyradow, Atamyrat etrabynyň häkimi Batyr Osmanow, Köýtendag etrabynyň häkimi Halnazar Taganow dagy işde goýberen kemçilikleri üçin işden aýryldy.
Daşoguz welaýatynyň häkimi Esenmyrat Orazgeldiýew bilen Lebap welaýatynyň häkimi Ýagşymyrat Ýaýylowa bolsa, sebitdäki işlere kontrollugy gowşadany üçin käýinç berildi.
Ýurduň tebigaty goramak ministri Babageldi Annabaýramowa işde goýberen kemçilikleri üçin berk käýinç berildi. Ýöne oňa, beýleki käýinç berlen resmilerden tapawutlylykda, bar bolan kemçilikleri gysga wagtda düzetmese, işden boşadyljagy hem duýduryldy.
Syýasy endik
Türkmenistanda kadrlara käýinç we işden aýryljagy barada duýduryş bermek, olary çalt-çaltdan çalşyrmak öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda adaty bir zada, belki-de Türkmenistanyň dünýäniň beýleki ýurtlaryndan has tapawutlanýan bir özboluşlylygyna öwrüldi.
Ýerli synçylar milli kadrlara iki onýyllyga golaý geldi-geçer we jogapkärçiliksiz çemeleşilmeginiň ýurtda ullakan kadr ýetmezçiligini emele getirendigini aýdýarlar. Ýurtdaky kadr ýetmezçiligini prezident Berdimuhamedow hem boýun alýar. Ol bu barada 2009-njy ýylyň fewralynda şeýle diýipdi: “Häzirki döwürde biziň ýurdumyzda alyp barýan özgertmelermizi durmuşa geçirmekde hünärli işgärleriň ýetmezçiligi sebäpli bökdençlikler döreýär”.
Şu sebäpden hem ol Ministrler kabinetiniň işgärlerini täze döredilen döwlet gullugy akademiýasynda hünär derejesini ýokarlandyrmaly etdi. Şeýle-de ýokary hünärli ýolbaşçylary taýýarlap ýetişdirmegi etrap häkimlerini taýýarlamakdan we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmakdan başlamaly diýipdi.
Hukuk meselelerini öwrenýän aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew Berdimuhamedow prezident bolandan soň kadrlary taýýarlamak meselesinde biraz özgerişligiň bolandygy bilen ylalaşýar.
“Käbir özgerişleriň bardygyny inkär edip bolmaz. Şol özgerişler kadrlar syýasatynyň üç ugrunyň birinjisine, ýagny kadrlary taýýarlamaga degişli” diýip, Baýryýew kadrlaryň hünär derejesini ýokarlandyrýan akademiýanyň döredilmegini oňyn edilen iş hökmünde mysal getirýär. Ýöne ol kadrlary saýlap almakda we ýerli-erinde goýmakda känbir ilerleme ýok diýen pikire gol ýapýar.
“Bu iki ugurda haýsydyr bir öňegidişligiň bardygyny nygtamak kyn. Muňa kadrlaryň geldi-geçerliginiň has okgunly bolmagy ýol bermeýär. Dürli derejedäki kadrlar häli-şindi çalşyrylýar, olara uzak işlemäge, täze wezipede tejribe toplamaga mümkinçilik berilmeýär” diýip, Baýryýew aýdýar.
Kanadada ýaşaýan türkmen aktiwisti Muhammet Düýejiniň pikirine görä, Türkmenistanda kadrlaryň ýygy-ýygydan çalşyrylmagy bir tarapdan kadrlaryň taýýarlyk derejesiniň pesligi, giň ýaýran korrupsiýa bilen bilen bagly bolsa, ikinji tarapdan ýurtdaky awtoritar dolandyryş bilen bagly.
“Meniň pikirimçe, bu diktatorlara mahsus häsiýet. Olar häkimiýeti ýuwaş-ýuwaş ele alanlaryndan soň, özlerine hiç bir bäsdeşiň döremegini islemeýärler. Şol sebäpden hem diktatorlar öz güýçleri ýetýän resmileri çalt-çaltdan çalşyrýarlar, olaryň güýçlenip, garşydaş bolmagyndan ätiýaç edýärler” diýip, Düýeji aýdýar.
Žurnalist Baýryýew “işde goýberen kemiçilikleri üçin” diýen gümürtik kesgitleme bilen işsiz galdyrylan kadrlaryň käbiriniň soň daşary ýurt firmalaryna işe ýerleşip, özüniň nähili arassa, ýokary hünärli we başarnykly işgärdigini subut edýändigini aýdýar. Bu ýagdaý, ýerli synçynyň pikirine görä, hökümetiň kadrlaryň işine baha bermekde adalatsyzlyga ýol berýän bolmagynyň ahmaldygyny aňladýar.


text:
Türkmenistanyň Owganystan bilen araçägindäki Ymamnazar geçiş nokadynda türkmen serhetçileri üçin serhet gözegçiligi kursy açyldy diýip, ITAR-TAS habar berýär.
Bu kurs ÝHHG-nyň býujetden daşary proektiniň bir bölegi bolup, Türkmenistanyň serhet gullugynyň işgärleriniň professional taýýarlygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär we Lýuksemburgyň hem-de ABŞ-nyň hökümetleri tarapyndan maliýeleşdirilýär.
Habarda aýdylmagyna görä, 45 günlük tälim kursuna halkara ekspertleri çagyrylyp, olar türkmen serhetçilerine araçäge gözegçilik etmegiň täze usullaryny öwredýärler.


text:
Orsýetiň oppozisiýa toparlary 4-nji dekabrda geçirilen parlament saýlawlarynyň netijelerene närazylyk bildirip, protest demonstrasiýalaryny dowam etdirjekdiklerini aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde sişenbe güni Moskwada 560, Sankt- Peterburgda bolsa 250 protestçiniň tussag edilendigi habar berilýär.
Oppozisiýa toparlary demonstrasiýalary gurnamak üçin sosial ulgamy ulanyp gelýärler. Olaryň arasynda “Bütewi Orsýet” partiýasyny göz öňünde tutup, özüni “Kezzaplaryň we ogrularyň partiýasyna garşy” diýip atlandyran bir topar her gün agşam sagat 7-de proteste çykmaklygy teklip edýär.


text:
Wirusly gepatitler
Wirusly gepatitler (lat. Hepatitis viruses) – dürli wiruslaryň täsiri bilen döreýän, köp duş gelyän we adam üçin howply infeksion keselleriň toparydyr. Olar bagryň öýjüklerine täsir edip, onuň işine zeper ýetirýärler. Wirusly gepatitleriň dürli görnüşleri, gepatitleriň has ýaýran alamaty esasynda, “sarylama“ diýip hem atlandyrylýar. Sarylamanyň epidemiýalary barada entek b.e. öň V asyrda Gippokrat hem beýan edip geçipdir. Keseliň alamatlary belli bolsada, gepatitleri dörediji wiruslar diňe geçen asyryň ortasynda açyldy. Keseli dörediji wiruslar, şoňa göräde, olaryň döredyän gepatitleriniň görnüşleri harplar bilen (A, B, C, D, E we başgalar) aňladylýar. Gepatitiň A wirusy, gepatitiň A görnüşini, B wirus gepatitiň B görnüşini döretjekligi düşnüklidir. Şonuň ýaly-da, her harpyň aňyrsynda belli bir özbaşdak wirusyň we özbaşdak keseliň ýatanlygyny ýatdan çykarmaly däldir. Ol keseller ilatyň arasynda ýaýraýyş ýoly, inkubasion döwrüniň möhleti, keseliň geçiş aýratynlyklary, gaýraüzülmeleri bilen özara tapawutlanýandyr. Ondan başga-da, gepatitler aýry kesel görnüşinde duş gelmän, aýry-aýry keselleriň alamaty görnüşinde hem ýüze çykýar. Gepatitler, ýagny bagryň sowuklamasy, gyzylja, garamyk, uçuk ýokançlygy, infeksion mononukleaz, AIDS keselleriniň geçişinde hem ýüze çykyp biler. Ondan başga-da, alkogolyň täsiri netijesinde bagryň zeperlenmegi – toksiki gepatitler ýüze çykýar. Wirusly gepatitleriň aýry görnüşleriniň üstünde durup geçeliň.
Gepatit A (Botkiniň keseli) – ýüze çykma sebäbi boýunça ýerli sanitar-gigiýeniki ýagdaýlara bagly bolan, iň köp ýaýran görnüşidir. Esasan hem gigiýena düzgünleri berjaý edilmeýän ýagdaýlarda ýa-da agyz suwunyň hiliniň pesligi netijesinde ýüze çykýar. Bu wirus hemme adama ýokuşyp biler. Geçirilen kesele uzak, bütün ömrüniň dowamynda saklanýan bedeniň durnuklylygy emele gelýär. 14 ýaşa çenli çagalar, ululara garanyňda, 3 esse köp keselleýändir. Ýaýraýyş ýolunyň suw bilen baglylygyny göz öňüne tutup, ýokuşma ähtimallygynyň içilen suwuň mukdaryna baglydygyny bellemelidir. Gepatitiň A wirusy bilen keselçilik tomsuň ahyryna we güýzüň başyna ýokarlanýandyr. Tomus suw köp içildigiçe, ýokuşma ýagdaýy hem köp ýüze çykýar. Inkubasion möhleti (keseliň ýokuşyp, birinji alamatlary ýüze çykýança geçýän wagty) 4-6 hepde aralygy bolany üçin, güýz aýlary keselçilik has ýokarlanýandyr. Gepatit A bedeniň gyzgynynyň galmagy bilen başlanýar. Köp alamaty boýunça ýiti respirator keselini ýada salýandyr. 2-4 günden näsagyň peşewi goňrymtyl reňkde bolup,piwo içgisine ýa-da goýy demlenen çaýa meňzeşdir. Täreti bolsa reňksiz bolýar. Sarylama alamaty ýüze çykandan soň, näsagyň ýagdaýy gowulaşýar. Keseliň uzaklygy 1 hepdeden 1,5-2 aýa çenli dowam edip, keselden soň dikeldiş döwri 6 aýa golaý wagty öz içine alýandyr. Wirusly gepatitleriň içinde, A görnüşi has ýeňil bolup, agyr gaýraüzülmelere getirýän däldir we käwagt bejergisiz hem öz-özünden geçip gidýändir. Bejergi keselhanada geçirilmelidir. Bejergi näsaga dynçlyk berme (düşekde ýatmaly), ýörüte berhiz tutma we gepatoprotektorlary (bagryň öýjüklerini goraýjy dermanlary) ulanma yaly çäreleri öz içine alýandyr. Çagalara waksinasiýa geçirmek maslahat berilýär. Esasy öňüni alyş çäreleri sanitar-gigiýena düzgünleri berjaý etmäge syrygýandyr. (Elleri ýuwmak, gök önümleri ýuwup iýmek, arassa agyz suwy bilen üpçünçilik.)
Gepatit E – hemme alamaty we ýokuşma ýoly boýunça gepatit A görnüşe meňzeşdir. Yssy howaly, ýaramaz agyz suwly ýerlerde ýüze çykýar. Bejergi geçirlende sagalma çalt bolup geçýär. Ýöne başga gepatitlerden tapawutlylykda, E gepatitiň agyr görnüşi diňe bagra dälde, böwrege hem zeper ýetirýändir. Gepatit E, göwreliligiň soňky aýlarynda, ene bilen çaga üçin howply bolup, gaýraüzülmelere getirip biler. E gepatitiň öňüni alyş çäreleri A gepatite meňzeşdir.
Gepatit B – bagryň zeperlenmesine getirýän, howply görnüşidir. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň bellemegine görä, dünýäde B wirusy 1 mlrd. adam göterip, ýylda 500 mln.adam bu kesel bilen keselläp, 2 mln. adamdan gowragy bolsa ölýändir. Gepatit B ýokuşmagy ganyň we gan serişdeleriniň üsti bilen, jynsy gatnaşygy arkaly bolup biler. Wirus eneden çaga hem ýokuşýandyr. Ýokuşma üçin ganyň bir damjasy hem ýeterlikdir. Şonuň üçin hem, kosmetiki çäreler geçirlende, gulak deşilende, derä ýörite suratlar çekilende (tatuirowka) ýokuşma bolup biler. Esasy ýokuşma getirýän ýollaryň içinde bolsa, medisina çäreleri birinji ýerde durýandyr – sanjymlar, operasiýa geçirmek, gan goýbermek we başgalar. Inkubasion döwri has uzakdyr, 2 aýdan 6 aýa çenli. Gepatit B hem, edil gepatit A ýaly, bedeniň gyzgynynyň ýokarlanmagy, umumy ysgynsyzlyk, bogunda agyry, ýürek bulanma, gaýtarma ýaly alamatlar bilen başlanýar. Peşewiň garalmagy, täretiň agarmagy, deride örgüniň ýüze çykmagy, bagryň, dalagyň ulalmagy bolup biler. Gepatit B keselde sarylama alamaty kän bolmaýar. Näsaglaryň 10%-de, geçirilen ýiti gepatit dowamly gepatite, soňundn bolsa bagryň sirrozyna getirip bilýändir. Gepatit B bilen kesellän adamlaryň 5-10%-i bu wirusy göteriji we ýaýradyjy bolup durýandyrlar. Gepatit B hem, edil E görnüş ýaly, göwreliler üçin howply bolup, düýpli gaýraüzülmelere getirip biler. B gepatitde bejeriş çäreleri keseliň geçişi, onuň gaýraüzülmelerine baglydyr. Bejergi geçirlende immun serişdeleri, gormonlar, antibiotikler, gepatoprotektorlar ulanylýar. B gepatitiň öňüni almak üçin waksinasiýa geçirilýär. Esasan kombiofox, enažeriks B, euwaks waksinalary ulanylýar. Waksinalary ulanmak tertibi şeýle – birinji waksinasiýadan soň, 1 aýdan, ikinji waksinasiýa geçirilýär.Ikinji waksinasiýadan 5 aý geçenden soň, üçünji waksinasiýany geçiryärler. 1 ml. waksina, gola, myşsa goýberilýär. Bedeniň bu kesele bolan durnuklylygy 8-10 ýyla çenli, käwagt bütün ömre hem saklanýar. Gepatit B garşy öňüni alyş sanjymlary çagalara hem ýörite bellenilen tertipde – doglandan soň, 2, 3, 4 aýlarda geçirilýär.
Gepatit C (Posttransfuzion gepatit) – wirusly gepatitleriň içinde iň howplysydyr. Ýaş adamlarda has hem köp duş gelýär. Gepatit C, esasan, gan goýberme ýa-da sterilizasiýa geçmedik şpisler arkaly geçýär. Şonuň üçin oňa şeýle at berilýär. Seýrek ýagdaýlarda jyns gatnaşygy arkaly geçip biler. Wirus göwreli eneden çaga hem geçip bilýär. Gepatit C bilen näsaglanlaryň 70-80%-de kesel dowamly görnüşe geçýändir. Dowamly gepatit bagryň sirroz keseliniň we howply täze döremeleriň ýüze çykma ýagdaýyny ýokarlandyrýandyr. Gepatit C bilen başga gepatitler utgaşanda näsagyň ýagdaýy erbetleşip, gaýraüzülmeleri köpelip, ölümçilige hem getirip biler. Gepatit C garşy entek öňüni alyş waksina ýok. Häzirki wagtda alymlar bu ugurda iş alyp barýarlar. Bejergi gepatoprotektorlary, wirusa garşy dermanlary ulanmakdan ybaratdyr. Wirusa garşy dermanlardan interferon we ribawiron ulanylýar. Bejergini gepatolog lukmany, laborator barlaglaryň gözegçiligi astynda, tapgyrlaýyn geçirýändir.
Gepatit D ýa-da delta gepatiti – beýleki wirusly gepatitlerden tapawutlylykda, D wirusy adamyň bedeninde özbaşdak köpelip bilenok. Köpelmek üçin oňa „ wirus kömekçi“ gerek bolýar. Şol kömekçi bolup, oňa wirus gepatiti B "hyzmat edýär“. Şonuň üçin Delta-gepatitine özbaşdak kesel höküminde dälde, gepatit B keseliniň geçişini beterleşdirýän kesel höküminde seretmelidir. Keseliň geçişi B gepatite meňzeşdir, ýöne oňa mahsus gaýraüzülmeler has ýygy we agyr ýagdaýda ýüze çykýandyr.
Gepatit G – öz geçişi we alamaty boýunça C wirusly gepatite meňzeşdir. Ýöne ol C gepatiti ýaly howply däldir. Bagryň howply döremeleri we sirrozy döretme G gepatit üçin mahsus däldir. Ýöne C we G gepatitleriň utgaşmagy netijesinde gaýraüzülmeler döräp biler. Wirusly gepatitleriň hemme görnüşi häzirki wagtda takyk anyklanylyar we irki möhletde başlanan bejergi esasynda sagalmany gazanyp bolýandyr.
Ýöne gepatitleriň bejergisi üç faktora baglydyr:
- Wiruslaryň işjeňligine;
- Bedeniň öz göreşmek ukybyna;
- Lukmanyň maslahatyny we bejergini takyk ýerine ýetirmeklige.
Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, gepatitleriň bejergisi – berhiz tutma, gepatoprotektorlary, gormonlary, wiruslara garşy dermanlary, umumy gurplandyryjy dermanlary ulanmakdan durýandyr. Berhiz barada aýratyn durup geçesimiz gelýär. Wirusly gepatitleriň ýeňil derejesiniň bejergisinde berhiz tutma birinji orunda durýandyr:
- Berhiz ýeňil özleşýän önümlerden düzülen bolmalydyr. Ýagly önümleri bütünleý kabul etmeli däldir;
- Berhiziň dowamlylygy 6 aýdan az bolmaly däldir. Berhiziň tamamlanýan wagtyny lukman degişli barlagdan soň kesgitleýär;
- Az-azdan, ýygy-ýygy iýiň;
- Önümler ýeňil özleşer ýaly, mümkin boldugyndan ownadyp iýiň;
- Gowrulan naharlary iýmäň. Diňe gaýnan, buga bişen önümleri iýiň.
Näsag üçin gadagandyr:
- Gazlandyrylan içgiler;
- Ýiti işdäaçarlar, marinadlar, duzlanan, kakadylan önümler, ketçup, maýonez;
- Kömelek, kofe, kakao, şokolad;
- Sakgyçlar;
- Doňdurma.
Keseliň ýiti döwründe – köpräk içmeli (5% glýukoza, süýjüli çaý ýa-da bally çaý, şipownikli çaý, guradylan ir-iýmişlerden taýynlanan kompot). Süýji ir-iýmişler ownadylan görnüşde berilse gowy bolar. Garpyz hem peýdalydyr. Näsagyň ýagdaýy gowulaşandan soň, suwda bişirlen şüle, kisel, ir-iýmişleriň şiresini bermek bolýandyr. Sarylama alamaty aýrylandan soň, etiň we balygyň ýagsyz görnüşini, ýagsyz towuk, buglanan alma, ýagsyz çorbany bermek maslahat berilýär. Nähili doly, gymmat dermanlar bilen bejergi alnan hem bolsa, şol bejergini bir tarelka gowrulan kartoşka ýa-da duzly kömelekler puja çykaryp biler. Bejergi keselhana şertlerinde, gepatolog lukmanyň gözegçiliginde alynmalydyr.


text:
Şenbe güni Müsürde täze konstitusiýanyň taslamasyna ses bermek boýunça ähliumymy referendumyň ikinji, gutarnykly tapgyry geçirilýär.
Bu konstitusiýanyň tankytçylary täze konstitusiýanyň yslamçy partiýalaryň isleglerine laýyklykda düzülendigini we onuň aýal-gyzlaryň hem-de dini azlyklaryň hukuklaryny göz öňünde tutmaýandygyny aýdyp, muny tankyt edýärler.
Prezident Muhammad Mürsi täze konstitusiýanyň kabul edilmeginiň Müsüri demokratiýa tarap öňe iterjekdigini nygtap çykyş etdi.
Anna güni Müsüriň Aleksandriýa şäherinde täze konstitusiýanyň tarapdarlary bilen garşydaşlarynyň arasynda ýüze çykan özara çaknyşyklarda onlarça adam ýaralandy.


text:
Anna güni Orsýetiň häkimiýetleri ýarag söwdasynda aýyplanýan orsýetli Wiktor Buta penşenbe güni Amerikan sudunyň çykaran hökümini “esassyz we tarapgoý” höküm diýip atlandyryp, muny tankyt etdiler.
Bu baradaky beýanatynda Orsýetiň Daşary işler ministrligi Wiktor Buty öz watanyna gaýtaryp getirmek üçin “ähli mümkin bolan tagallalary” etjekdigini nygtapdyr.
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Federal sudy Wiktor Buty Amerika garşy duşmançylykly syýasat alyp barýan Kolumbiýanyň söweşijilerine ýarag satmak dildüwşüginde aýyplap, ony 25 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Mundan daşary, sud onuň 15 million dollar jerime tölemelidigi barada-da karar çykardy. Wiktor But 2008-njii ýylda Bankokda tussag edilip, 2010-njy ýylda Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilipdi.


text:
Şu gün Baýramalyda “Energetik” — “Balkan” duşuşygy bilen Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynda 14-nji tapgyr başlandy.
Toparlaryň birinji aýlawda Balkanabatda geçen duşuşygynda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň şägirtleri 3:0 hasabynda ynamly ýeňiş gazanypdylar. Pökgüleriň üçüsini-de Myrat Ýagşyýew geçiripdi. Baýramalyda geçen jogap duşuşygynda ýeňiş gazanyp bilse, “Balkan” öňdäki orna geçýärdi.
Ýöne oýun myhmanlar üçin garaşylmadyk ýagdaýda başlandy. Ýer eýeleri eýýäm 40-njy sekuntda pökgini meýdanyň burçundan oýna girizmäge hukuk gazandylar. Çep gyradan jerime meýdançasyna geçirilen pökgini Döwletmyrat Seýitmuhammedow aýagy bilen derwezä gönükdirdi we şu milli çempionatda iň tiz geçirilen gollaryň biriniň eýesi boldy.
“Balkany” ýeňlişden Serdaraly Ataýew halas etdi. Ol 29-njy minutda jerime meýdançasynyň sag burçundan derwezäniň çep tarapky “dokuzlygyna” gönükdirdi. Duşuşyk şeýle hasap bilen hem tamamlandy — 1:1. Bu “Energetik” soňky üç tapgyrdaky üçünji deňligidir.
“Balkan” barada aýdylanda, bu topar ýene-de iň bolmanda wagtlaýynça öňdäki orna çykmak mümkinçiligini elden giderdi.
14-nji tapgyr 29-njy maýda “Hazyna” — “Şagadam”we “Ahal” — “Merw” duşuşyklary bilen dowam etdirerler.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
"Energetik" – "Balkan" – 1:1 (1:1)
28-nji maý. Baýramaly. «Sport desgasy». 700 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Döwletmyrat Seýitmuhammedow 1 – Serdaraly Ataýew 29.
Duýduryş alanlar: Mekan Çaryýew 54, Ylýas Minhairow 63, Rustam Mamedow 70 – Batyr Atamämmedow 61, Myrat Ýagşyýew 75, Güýçmyrat Annagulyýew 88.
Emin: Babanazar Haknazarow.
Gözegçi emin: Hudaýnazar Rejepow.
29-njy maýa çenli toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 17 pökgi (2 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – 13.
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 11 (5).


text:
Owganystanyň içeri işler ministri ýekşenbe güni Kabulda amala aşyrylan hüjümleriň arkasynda “Hakkany” toparynyň durandygyny aýdýar.
Ministr Besmillah Mohammadiniň aýtmagyna görä, ele salnan söweşijiler bu hüjümleri düýbi Pakistanda ýerleşýän “Hakkany” toparynyň gurnandygyny tassyklapdyrlar.
16 sagada çeken atyşyklar duşenbe güni irden tamamlandy. Ýerli resmileriň berýän maglumatyna laýyklykda, çaknyşykda 36 hüjümçi we 8 owgan esgeri ölüpdir.
Hüjümleriň jogapkärçiligini Talyban topary öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy. Hüjümleriň nyşanasy daşary ýurt ilçihanalary, gymmatbaha myhmanhanalar, NATO-nyň baş ofisi we Owganystanyň parlamenti boldy.


text:
VOA: Siz Owganystandaky amerikan esgerleriniň sanynyň azaldyljakdygyny bildirdiňiz. Owgan halky muňa nähili düşünmeli?
Barak Obama:
Bu biziň goşmaça esger ibermek, ýagny "Surge" bilen gazanan üstünligimizi we geçişe çynlakaý garaýanlygymyzy görkezýär. 2009-njy ýylda goşmaça 30 müň esger iberenimizde, belli maksatlarymyz bardy. Ol hem ilerläp gelýän "Talybanyň" öňüni almakdy. Şeýle hem pursatdan peýdalanyp, öz ýurdunyň howpsuzlygyny özleri gorar ýaly Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerini türgenleşdirmekdi.
Şu döwrüň içinde köp öňegidişlik gazandyk. Gandagar we Gilman ýaly ýerler "Talybanyň" elinden alyndy. Biziň häzir etjek bolýan zadymyz 10 müň esgeri şu ýyl, 23 müň esgeri hem geljek tomsuň aýagyna çenli Owganystandan çykarmak. Şeýdip, esgerleriň sany öňki derejesine getiriler. Geçiş 2014-nji ýylda tamamlanmaly. 2014-nji ýyldan soň hem owgan halky we owgan hökümeti bilen berk gatnaşyk saklarys.
VOA: Munuň NATO boýunça ýaranlarymyza nähili täsiri bolar? Olaryň bizden öň çykyp gaýtmazlygyny nähili kepillendirjek?
Barak Obama:
Biz bu karara gelmezden öň, NATO ýaranlarymyz bilen ýakyndan pikir alyşdyk. Soň hem NATO-nyň Baş sekretary we goşant goşýan esasy döwletler bilen gürleşdim. Olar bu işiň "Surge" üçin edilendigini, esgerleriň esasy sanynyň 68 müň bolup galjagyny bilýärler.
VOA: Siz owgan hökümetiniň we prezident Karzaýyň Birleşen Ştatlara hem NATO gaty tankydy garandygyny bellediňiz. Onuň ýaranlygy nähilidi?
Barak Obama:
Prezident Karzaýyň-da biziňki bilen deň strategik bähbitleri bar. Ol hem özbaşdak we howpsuz owgan hökümetiniň bolmagy. Onuň öz ykbalyny özüniň kesgitläp bilmegi. Halkara arkalaşygyna, aýratyn-da Birleşen Ştatlara Owganystanyň belent arzuwlaryny goldaýan güýçli ýaran diýip garamagy.
VOA: Çykylyp gaýdylsa, owgan halkynyň käbir bölegi muňa özleriniň taşlanyp gidilmegi diýip düşünmezmi?
Barak Obama:
Men beýle pikir edemok. Biz üstümizdäki ýýlyň aýagyna çenli 10 müň, geljek tomsuň aýagyna çenli hem goşmaça 23 müň esgeriň gürrüňini edýäris. Ýene 68 müň amerikan esgeri galýar. Onsoň beýleki ýaranlarymyzyň-da ýaragly güýçleri bar. Bütinleý çykylyp gaýdylanok. Ýöne bu owganlaryň özleriniň köpräk jogapkärçiligi kem-kemden öz üstlerine alýandygyny görkezýär.
VOA: Bilşiňiz ýaly, häzir Owganystanda barlyşyk sözi köp ulanylýar. Siz bu barlyşygy nähili göz öňüne getirýärsiňiz, bu prosesde Birleşen Ştatlar nähili rol oýnaýar? Ol "Talybanyň" käbir bölekleri bilen gepleşigi goldaýarmy?
Barak Obama:
Regiona hakyky asudalygy getirmek üçin bir syýasy çözgüt bolmaly. Biz muny hemişe aýdyp geldik. Ýöne biziň gaty aýdyň kriterilerimiz bar. Biz her bir adam bilen gürleşeris. Owganlara hem muny maslahat bereris. Ýöne bu adamlar "Al-Kaýda" bilen arasyny üzüp, owgan Konstitusiýasyny ykrar etmeli. Syýasy güýje eýe bolmak üçin zorluk ulanmagy bes etmeli. Olar şu işleri etse, onda 30 ýyllyk uruşdan soň, Owganystana rahatlyk getirjek syýasy çözgüt üçin güýçli mümkinçilik dörär. Ýöne bu syýasy tagallalary goldamak üçin biziň barby tagallalarymyzyň dowam etmegi möhüm. Biz owgan Konstitusiýasyny ykrar edip, gepleşiklere gatnaşmaklary üçin olara gysyş görkezerlik ýagdaýda bolarys.
VOA: Owganystan barada gürrüň gidende, Pakistan barada hem gürrüň etmeli bolýar. Indi Owganystandan çekilmäge başlamak bilen üns Pakistana gönükdirildimi?
Barak Obama:
Meniň garaýşymça, üns Pakistana iki ýyl mundan ozal gönükdirildi. Owganystana we Pakistana şol bir meňzeş problemanyň iki bölegi diýip garamaly. Serhet regionyna ekstremistik elementler kontrollyk edýär. Owganystana, Pakistana we dünýäniň beýleki ýerlerine hüjüm edýän "Al-Kaýda" şu ýerde pena tapýar. Şol sebäpden biz Pakistan bilen hyzmatdaşlyga ymtyldyk. Bu dartgynlylyga getirmän durmady. Ýöne Pakistan gizlin maglumat toplamakda, ýokary ähmiýetli nyşanalary Pakistanda urmakda biziň bilen umuman hyzmatdaşlyk edip geldi.
Biziň pikirimizçe, terrorizmden Pakistandan köp ejir çeken ýurt ýok. Şol sebäpden bu tutuşlygyna olaryň öz bähbidine. Biz barlyşyk prosesinde Pakistan kanuny rol oýnamaly diýip pikir edýäris.
VOA: Siziň pikiriňizçe, Pakistan terrorizme garşy göreşde köpräk rol oýnamalymy?
Barak Obama:
Meniň pikirimçe, Pakistan terrorizme birsyhly ýa başgalaryň problemasy diýip garap geldi ýa-da "Talybanyň" böleklerine Owganystana täsir etmekde bir gural diýip garady. Biziň Pakistana duýduranymyz - diňe bir terrorizmden oňa beýleki ýurtlara garanda, has köp howp abanýanlygy däl, diňe onuň öz goňşulary we Birleşen Ştatlar ýaly dostlary bilen bolan gatnaşygyny dartgynlaşdyrýanlygy-da däl. Biz oňa owgan hökümeti bilen göni gatnaşykda bolup, bu gatnaşyk-da konstruktiw bolsa, onda "Talybana" Owganystana garşy bir gorag hökmünde garamaga hiç hili deliliň ýokdugyny-da duýdurdyk. Munuň deregine olar owgan hökümetine arkalaşykly işleşmäge ýaran hökmünde garamaly.


text:
Gynansakda, biz gündelik durmuşymyzda dürli sebäplere görä şikeslenmeleriň dürli görnüşlerine sezewar bolýarys. Ýokardan gaçma, bat bilen urlan zadyň zarbasyna sezewar bolma, typyp ýykylma we ýene-de ençeme şikeslenmelere getirýän sebäpler biziň direg-hereketlendiriş ulgamymyzyň şikeslenmegine, üýtgemegine, biziň zähmete ukyplylygymyzyň belli bir wagt aralygy ýitirilmegine getirýär.
Şikeslenme netijesinde alnan zeperlenmeleri aýyl-saýyl edip, dogry we özwagtynda kömek berilme hem-de bu düzgünleri hemmeleriň bilmegi wajyp bolup durýandyr.
DARTYLMA (GYPJYNMA)
Bogna adaty hereket etme mümkinçilik çäginden beter agram düşmegi netijesinde, bogundaky siňirleriň we birleşdiriji dokumalaryň zeperlenmegidir. Köplenç dyzda, goşarda we topuk bognunda has ýygy gabat gelýär. Bogundaky agyry, çişginlilik, baglaýjylaryň ýyrtylmagy netijesinde gan toplanmalaryň döremegi ýaly alamatlar bilen ýüze çykyp, çykuwdan tapawutlylykda, dartylmada bognuň görnüşiniň üýtgemegi syn edilmeýär. Döwükden tapawutlylykda, baglaýjylary ýa-da siňirleri dartylan bogny hereket etdirmek mümkindir.
Berilmeli ilkinji kömek:
► Şikeslenen agza 2-3 gün hereketsiz saklanylmalydyr;
► Çişiň ýaýramagynyň öňüni almak üçin 15-20 min. sowuk ýapgylar (daşyna mata ýa-da süpürgiç saralan buzly haltajyk we ş. m.) ýapylmalydyr. Sowuk ýapgylary birinji 2 günüň dowamynda, günde 2-3 gezek gaýtalap durmaly. Şikeslenmeden soňky 3-nji günde ýyladyjy serişdeleri (suw bilen spirt garylan, arakly ýapgylar, gyzdyryjy melhemler) ulanmalydyr. Şikeslenen bogny mäkäm sarap, sargyny 5-7 gün aýyrmaly däldir.
Bogun baglaýjylaryň dartylmagynda, esasan olaryň ýyrtylmagyna ýol berilmeli däldir. Sebäbi, wagtyň geçmegi bilen, baglaýjylar gowşap, endikli aýagyň gaňrylmagy ýaly ýagdaýlara getirip bilýändir.
ÇYKYK
Çykyk diýip, bogundaky süňkleriň biriniň ýerinden çykmagyna aýdylýar. Barmaklaryň, egniň, tirsegiň, uýlugyň, topugyň we äň bogunlarynyň çykygy has ýygy gabat gelýändir.
Alamatlary:
► Bognuň görnüşiniň bozulmagy;
► Bognuň çişmegi we derisiniň gögermegi;
► Bogunda dörän agyry;
► Ýerinden üýtgeýän süňk sebäpli bognuň kadaly hereketiniň bozulmagy.
Berilmeli ilkinji kömek:
► Çykykly bognuň hereket etmezligi üçin ony seýiklemelidir. Çykygy özbaşdak ýerine salma synanşyklaryň, üstesine, süňkleriň döwülmegine getirip biljekdigini ýatda saklamalydyr;
► Agyrsyzlandyryjy serişdeler berilmeli;
► Tizden-tiz lukmançylyk kömegini üpjün etmeli.
Eger täze dörän çykyk şikeslenmeden soňky sagatlarda ýerine salynmasa, könelşen çykyk döräp, hirurgiki bejergini talap edip biler.
DÖWÜK
Döwükde şikeslenen ýeriň berkliginden uly agramlylygyň täsiri bilen süňk dokumasynyň bütewliliginiň doly ýa-da bölekleýin bozulmagy bolup geçýär.
Döwügiň aşakdaky görnüşleri tapawutlandyrylýar:
⇒ Ýapyk döwük – deri örtüginiň we ýakyndaky ýumşak dokumalaryň bitewliligi bilen häsiýetlendirilýär;
⇒ Açyk döwük – döwük bogun süňkleriniň uçlarynyň görünmegi we töweregindäki dokumalaryň agyr zeperlenmeleri bilen alamatlandyrylýar.
Açyk döwügi derrew aýyl-saýyl edip bolýandyr. Ýapyk döwükde güýçli agyry bolup, şikeslenen agzany hereketlendirme mümkin däldir, şikeslenen ýeriň görnüşiniň üýtgemegi we ýaýraýan çişiň we gan toplanmanyň ýüze çykmagy häsiýetlidir.
BERILMELI ILKINJI KÖMEK
Döwükde (çykykda hem) esasy çäre – şikeslenen ýeri hereketsizlendirmekdir. Döwük süňküň hereketi şok ýagdaýa getirjek agyrylaryň, huşuň ýitirilmeginiň, daşky dokumalaryň şikeslenmeginiň sebäbi bolup biler.
Eger heläk bolanda açyk döwük bolup, ondan gan akýan bolsa, onda gany duruzmak maksady bilen basyjy daňynyň daňylmagy ýa-da ýörite žgutyň goýulmagy we ýarany arassalama (spirt, iod, ýaşyl jöwheriň spirtli ergini) çäreleri geçirme hökmanydyr.
Lukmanlar ýetip gelýänçä, adamynyň ýagdaýyny ýeňilleşdirmek üçin şikeslenen ýere sowuk zat goýma, agyrsyzlandyryjy serişdeleri (analgin, tempalgin) ulanma hem zerurdyr. Heläk bolana suw ýa-da mylaýym çaý berip, sowuk bolsa üstüni ýapyp bolar.
Ýatda saklaň! Şikeslenen süňkleri ýerine goýma ýa-da çykyp duran süňkleri ýerine özbaşdak salma synanşygyny geçirmekden saklanyň. Bu zerur çäreleri diňe lukmanlar amala aşyrmalydyr.
Eger lukmany çagyrma mümkinçiligi bolmadyk halatlarynda seýigi (şinany) özbaşdak goýup, heläk bolany ulagda keselhana getirme talaby döreýändir.
SEÝIKLEMÄNI DOGRY GEÇIRMEGIŇ DÜZGÜNLERI
Döwlen süňki, çykan bogny hereketsizlendirmek üçin seýik goýlanda tagta, taýak, ýogyn simler, kemer, gaty kardon kagyz ýaly dürli görnüşli serişdeleri ulanyp bolar.
Seýiklemede şu aşakdaky düzgünleri berjaý etmelidir:
⇒ Seýik (şina) ikiden az bolmadyk bogna goýulýar (döwükden aşakda we ýokarda ýerleşýän bogunlar);
⇒ Seýik bedeniň açyk ýerine goýulman, onuň aşagyna hökman pagta, eşik, hasa goýmalydyr;
⇒ Goýlan seýik oňaýly we berk goýlup, ol gymyldamaly däldir.
EL DÖWLENDE
Eli hasanyň ýa-da üçburç eplenen ýaglygyň kömegi bilen boýundan asyp hereketsizlendirip bolar. Bilek döwlende seýik bilegiň arkasyndan we aýa tarapdan goýulýar.
EGIN, ÝAÝJYK SÜŇKI WE PILÇE DÖWLENDE
Egin guşaklygynyň döwüginde goltugyň aşagyna eplenen mata goýulýar, eli bolsa hasa ýa-da ýaglyk bilen boýna asyp, göwrä daňýarlar. Heläk bolany oturdyp keselhana getirýärler.
AÝAK DÖWLENDE
Şikeslenen aýagy sag aýaga döwlen ýerden aşakda we ýokarda daňmalydyr. Eger adamyny ýatyryp äkitme mümkin bolmasa, aýagyň iki bognuny tutýan seýik goýlup, esasy seýik, bogun eplenmez ýaly, aýagyň yz tarapyna goýulmalydyr. But süňki döwlende seýik bile çenli goýlup, oňa daňylýandyr.
GAPYRGALAR DÖWLENDE
Gapyrgalaryň dem almada amala aşyrýan hereketlerini aradan aýyrmak üçin gursagy basyjy daňylar bilen daňýarlar. Şeýle edilende, adam garny bilen dem alyp, bolup biljek agyrylaryň öňi alynýandyr. Ýeterlik hasa tapylmadyk ýagdaýynda, gursagy süpürgiç, prostyn, şarf bilen mäkäm daňyp bolar. Heläk bolan oturdylyp keselhana getirilmelidir. Çunki adam ýatan ýagdaýynda, gapyrganyň döwlen ýiti bölekleri içki agzalary zeperlendirip biler.
ÇANAKLYK SÜŇKLERI DÖWLENDE
Çanaklyk süňkleriň döwülmegi köplenç içki agzalaryň şikeslenmegi, gan akma, şok ýagdaýynyň döremegi bilen utgaşýar. Heläk bolany agyrylaryny azaltmaga ýardam berýän ýagdaýda ýatyrmaga çalyşmalydyr. Köplenç aýaklarynyň aşagyna matalardan (ýorganlar, ýassyklar, egin-eşikler) edilen direg goýlup, adam arkanlygyna ýatyrylýandyr. Agyrsyzlandyryjy serişdeler edilip, gan akma duruzylandan soň, adam gaty seýigiň üstünde keselhana ýetirilýär.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täjigistanda hökümete degişli bolmadyk guramalar özleriniň daşary ýurt grantlaryna almaklaryna çäklendirme girizýän täze kanun barada aladalanmalaryny bildirýärler.
18-nji noýabrda täjik paýtagty Duşenbede geçirilen halkara konferensiýa gatnaşyjylaryň sözlerine görä, ýakynda parlament tarapyndan kabul edilen kanun üýtgetmelerine laýyklykda, Täjigistandaky hökümete degişli bolmadyk guramalar diňe hökümetiň tassyklamagy esasynda daşary ýurt edaralaryndan grant alyp bilerler.
“Täjigistanda Garaşsyz metbugatyň milli assosiasiýasy” atly guramanyň lideri Nuriddin Karşiboýew konferensiýada beren maglumatynda agzalýan kanun üýtgetmeleriniň hökümete degişli bolmadyk guramalaryň hereketlerine degerli täsir ýetirjekdigini we munuň netijesinde olaryň käbirleriniň öz işini togtatmaga mejbur boljakdygyny aýtdy.
“Täjigistanda söz azatlygy” atly konferensiýa Ýewropa Bileleşigi we Täjik hökümeti tarapyndan guramalaşdyryldy.


text:
Penşenbe güni BRICS topary, ýagny dünýäniň iň uly we çalt özgerýän ykdysadyýeti bolan bäş döwlet, Hytaýyň Hainan welaýatyndaky Sanýa şäherinde duşuşýar.
BRICS toparyna Braziliýa, Orsýet, Hindistan, Hytaý we Günorta Afrika girýär.
Sammitiň soňunda bilelikdäki beýanaty ýaýratmak hem göz öňünde tutulýar.
Sammitiň dowamynda serediljek meseleleriň arasynda halkara maliýe sistemasynyň reformalaşdyrylmagy, söwda meseleleri, şeýle-de Ýakyn Gündogardaky we Demirgazyk Afrikadaky ýagdaýlar hem bar.
BRICS toparynyň dört agzasy - Hytaý, Orsýet, Hindistan we Braziliýa halkara güýçleriniň Muammar Kaddafiniň güýçlerine garşy amala aşyrýan howa hüjümlerini ýazgarypdy.


text:
Şu gün Kairde Arap Ligasynyň maslahaty geçirildi. Oňa BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun we Arap ligasynyň başlygy Amr Musa ýolbaşçylyk etdi.
Bu duşuşykda Liwiýadaky krizisiň çözgüdini tapmak barada maslahat edildi. Oňa Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça baş wekili Ketrin Aşton, Yslam konferensiýasy guramasynyň başlygy Ekmeleddin Ihsanoglu we Afrika Bileleşiginiň komissiýasynyň başlygy Žan Piň gatnaşdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Liwiýadaky krizisiň “syýasy”çözgüdini tapmaga we atyşyklary wagtlaýynça togtatmaga çagyrdy.


text:
Ozal hem habar berlişimiz ýaly, turkmenportal.com Türkmenistanyň resmi internet saýtlarynyň içinde ilkinji bolup türkmen futbolçylarynyň arasynda 2015-nji ýylyň iň gowy oýunçysyny yglan etmek boýunça ses berlişigi yglan etdi. Ine-de, şol garaşylýan gün — 31-nji ýanwar gelip ýetdi we saýtymyzyň redaksiýasy ses berlişigiň netijelerini jemledi.
Mälim bolşy ýaly, ses berlişik 2016-njy ýylyň 25-nji ýanwaryndan 31-nji ýanwaryna çenli dowam etdi. Şu gije sagat 00:00-da ses berlişik tamamlanyp, saýtyň redaksiýasy tarapyndan sosial aragatnaşyk ulgamlarynyň üçüsinde dalaşgär görkezilen 30 futbolça berlen sesleri sanady. Biz LINE, «vkontakte» we «odnoklassniki» sosial-aragatnaşyk ulgamlaryndaky resmi sahypalarymyzda söýgüli futbolçylaryna ses beren ähli okyjylarymyza hoşallyk bildirýäris.
Şeýlelikde, saýtymyzyň okyjylarynyň ses bermeginde, Türkmenistanyň futbol ýygyndysynyň we «Balkan» toparynyň 22 ýaşly goragçysy Mekan Saparow üçünji orna mynasyp boldy. Mekan biziň sosial-aragatnaşyk ulgamlarymyzyň okyjylary tarapyndan sesleriň 213-sini gazandy. Şol sanda goragça «vkontakte» arkaly 58, «odnoklassniki» arkaly 25, «Line» arkaly bolsa 130 okyjy ses berdi. Umumylykda üçünji orna mynasyp bolan hem bolsa, Mekan biziň «odnoklassniki» sosial-aragatnaşyk ulgamyndaky resmi hasabymyzda iň kän ses alan futbolçydyr.
Ikinji orna milli ýygyndymyzyň we Özbegistanyň «Almalyk» toparynyň ýarym goragçysy Arslanmyrat Amanow mynasyp boldy. Janköýerlerinden jemi 746 ses alan Arslanmyrat şol sesleriň 101-ni «vkontaktdaky», 4-sini «odnoklassnikidäki» we 641-ini «Line-daky» resmi sahypamyzda gazandy. Şu maglumatlardan hem görnüşi ýaly, tejribeli ýarym goragçyny, esasan, «Line» ulanyjy janköýerleri goldadylar. Ol ses berlişige dalaşgär görkezilen 30 futbolçynyň içinde «Line» arkaly iň kän ses alan futbolçydyr.
Hormatly okyjylarymyz! Siziň BIRINJI ORNA mynasyp gören futbolçyňyz bolsa Ruslan MINGAZOW boldy. Ol diňe «Vkontakdaky» ses berlişikde 2166 ses gazanyp, beýleki futbolçylardan has öňe saýlandy. Ýaryşymyzyň ýeňijisini «odnoklassnikide» 13, «Line-da» 514 adam goldady. Şeýlelikde, R.Mingazowyň janköýerlerden jemi gazanan sesi 2693-e deň boldy.
Şu gün sagat 16:00-da «Turkmenportalyň» ofisinde ýeňijä saýtyň redaksiýasy tarapyndan baýrak gowşurylyş dabarasy bolar.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Ýusup Reza Gelany terrorizme garşy göreş meselesi boýunça umumymilli konferensiýa gurnamaga razylyk berdi.
Ondan bir gün öň oppozisiýa lideri, Pakistanyň musulman ligasyna baştutanlyk edýän Nawaz Şarif ýurtda howpsuzlyk meselesini bilelikde maslahat etmek üçin talyplar bilen gepleşikler stolunyň başyna geçmäge hökümeti çagyrdy.
Konferensiýa “Talybanyň” wekilleri çagyrylarmy? Ol häzirlikçe näbelli bolup galýar.
Zorluklaryň derejesi Pakistanda azalmaýar. Hepdäniň penşenbe güni Lahorda bolan terroristik aktyň netijesinde 42 adam heläk boldy. Onlarçasy ýaralandy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde
Behişdi bedewlerimize atlanan gerçek ýigitlerimiziň V Aziýa oýunlarynyň dünýä ýaň salyp açyljak gününiň hormatyna milli Liderimiziň hut özüniň ak pata bermegi bilen başlanan taryhy ýörişi Balkan welaýatynda dowam edýär.
Behişdi bedewlerimize atlanan gerçek ýigitlerimiziň V Aziýa oýunlarynyň dünýä ýaň salyp açyljak gününiň hormatyna milli Liderimiziň hut özüniň ak pata bermegi bilen başlanan taryhy ýörişi Balkan welaýatynda dowam edýär. Gamyşgulak dal bedewleriň üstünde Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny we Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny ynamly göterip gelýän atly topar welaýatyň her bir oba-kendinde, taryhy ýadygärlikleriniň duşunda, şäherlerinde we etrap merkezlerinde ýerli ilat tarapyndan güler ýüz, duz-çörek, mähir-muhabbet, şatlyk-şowhun bilen garşylanylýar.
Tutumly türkmen toýuna ýazyp gidýän şeýle ajaýyp dabaralaryň her biri atly ýörişe gatnaşyjylara bu sebitiň taryhy ýadygärlikleri, ajaýyp tebigaty, welaýatyň ähli künjeklerinde amala aşyrylan ägirt uly ykdysady we medeni-durmuş özgertmeleri bilen tanyşmaga, barha we barha dowamat tapýan ösüşlere tüýs ýürekden buýsanmaga doly mümkinçilik berýär. Munuň şeýledigini atly ýörişe gatnaşyjylaryň Bereket etrabynyň merkezinde geçirilen garşylanyş dabarasy hem aýdyň görkezdi.
Serdar etrabyndan dabaraly ýagdaýda ýola salnan atlylaryň hem-de olary öz etraplarynda garşy alýan Bereket etrabynyň ilatynyň ýüz-gözlerindäki nuranalyk öz merdana halkyny baky bagtyýarlyga ýaran eden Gahryman Arkadagymyzyň beýik işlerine hoşallygyň guwandyryjy güwäsine öwrüldi. Atly ýörişe gatnaşyjylaryň hormatyna etrap merkezindäki medeni seýilgähde guralan dabaraly çärede sportuň dürli görnüşleri we milli oýunlar boýunça ýaýbaňlandyrylan görkezme çykyşlary ata Watanymyzyň bu nurana künjeginde ýokary ruhubelentligiň höküm sürýändiginiň subutnamasy boldy. Juda ýeňil gopýan ýaşlaryň ýaglykda towsuşlary, babyr bilek pälwanlaryň tutan göreşleri bu ýerdäki şatlyk-şowhunyň alyslara ýaň salmagyna getirdi.
Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz sahawaty netijesinde dünýä nusgalyk özgertmeleri başdan geçirýän bu döwletli mekanyň ägirt uly ösüşleri bilen has içgin tanyşlyk etrap hassahanasynda dowam etdirildi. Ýurdumyzyň we şu etrabyň saglyk ulgamynda gazanylan ösüşler barada guralan sergi atly ýörişe gatnaşyjylary gyzyklandyrdy. Olar bu ýerde hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ensiklopedik kitaplarynda görkezilen melhemlik otlardan taýýarlanan çaýy höwes bilen içip, teşneliklerini gandyranlaryndan soňra, hassahananyň otaglaryna aýlanyp görüp, bu ýerde halka hyzmat etmek üçin oturdylan häzirki zaman dünýäsiniň iň kämil lukmançylyk enjamlary bilen jikme-jik tanyşdylar hem-de öz merdana halkynyň saglygy barada irginsiz alada edýän milli Liderimiziň adyna çäksiz alkyş sözlerini aýtdylar.
Türkmenistanyň Mejlisiniň çözgüdi esasynda ýaňy-ýakynda şäher derejesi berlen etrap merkeziniň tutumly ösüşleri bilen tanyşlyk soňra Bereket çeper halyçylyk kärhanasynda dowam etdi. Haly we haly-palas önümlerinden guralan sergä uly gyzyklanma bilen tomaşa eden myhmanlara kärhananyň taryhy, bu ýerde dokalýan halylaryň aýratynlyklary barada täsirli gürrüň berildi. Atly ýörişe gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiziň hut özüniň ak pata bermegi bilen açylan bu kärhanada ene-mamalarymyzyň, gelin-gyzlaryň çäksiz yhlasy bilen şu günlere gelip ýeten milli senedimiziň bu ulgamyny has kämilleşdirmek, döwrebap öwüşginlere beslemek üçin ähli zerur şertleriň döredilendigine ýene bir öwra göz ýetirdiler.
Etrap merkezindäki Medeniýet öýünde amaly-haşam sungatynyň we el işleriniň önümlerinden guralan täsin sergi hem milli mirasymyzyň öz köklerini juda gadymyýetden alyp gaýdýandygyny görkezdi. Etrabyň çeper höwesjeňler toparlarynyň, sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren hüwdüleridir läleleri, joşgunly küştdepdileri merdana hem agzybir halkymyzyň şahandazlygyndan, myhmansöýerliginden habar berdi.
Etrap merkezindäki häzirki zaman hil ülňülerine laýyk derejede gurlan 6-njy çagalar bagynda döwrebap terbiýelenilýän eýjejik körpeleriň yzly-yzyna ata Watanymyzy, Gahryman Arkadagymyzy, bagtyýar durmuşymyzy wasp edip, okap beren ajaýyp goşgulary berkarar döwletimiziň hakykatdan hem bagtyýar çagalygyň ýurdudygyna doly güwä geçdi.
Hawa, etrap merkezi juda gysga wagtyň dowamynda gülläp ösüşleriň mesgenine öwrülýär. Bu ýerdäki Bereket ýod kärhanasy hem munuň jedelsiz subutnamalarynyň biridir. Lukmançylyk ulgamynda juda zerur bolan gymmatly önümi öndürmeklige niýetlenilip gurlan kärhanada taýýarlanýan önümlerden görkezilen sergi hem bu künjegiň nazarlaýan ösüşleriniň uludygyndan habar berýär. Hut şu ýerde melhemlik otlardan taýýarlanan çaýlardan ýene bir gezek içip gören myhmanlaryň etrap merkezi bilen tanyşlygy soňra Bereket tikin fabriginde dowam etdirildi. Öndürýän önümleri içerki we daşarky bazarlarda örän islegli bolan kärhanada häzirki zamanyň iň kämil enjamlary oturdylypdyr.
Her bir gelen myhmany güler ýüzli garşy alyp, ýagşy doga-dilegler bilen ak ýola salmak — bize pederlerimizden miras galan asylly däplerimiziň biri. Bereket şäheri bilen tanyşlygyň ahyrynda etrabyň kaşaň Medeniýet öýüniň öňünde guralan jemleýji konsertde hem şu asylly däp öz beýanyny tapdy. Sungat ussatlarynyň ýerine ýetirmeklerinde belentden-belent ýaňlanan aýdym-sazlar bu nurana künjegiň bagtyýarlaryň mesgenidigini ýene bir gezek subut etdi. Ata Watanymyzy, merdana hem agzybir halkymyzy bagtly ertirlere ynamly alyp barýan hormatly Prezidentimize tükeniksiz alkyşyň beýanyna öwrülen bu aýdym-sazlar Balkan welaýatynda 100 günläp dowam etjek atly ýörişe gatnaşyjylaryň güýjüne güýç, gaýratyna egsilmez gaýrat goşdy. Il sylagly ýaşulularyň ak patasy bilen ýola düşen atly ýörişe gatnaşyjylar ýüzugra Bereket demir ýol menziliniň ajaýyp binalary, onuň ýolagçylara göreldeli hyzmaty ýola goýmakda ýokary derejedäki giň mümkinçilikleri bilenem içgin tanyşdylar. Gazagystan —Türkmenistan — Eýran halkara ulag geçelgesiniň ugrunda möhüm çatrykda ýerleşýän bu menzilgäh özüniň binagärlik zynaty, amatlyklary bilen myhmanlary haýran galdyrdy.
Polat ýoluň üstünde seteran duran täze wagonlaryň hem-de elleri Döwlet baýdakly bereketlileriň arasyndan buýsançly başlaryny belent tutup ugran atlylaryň gadamy Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabyna tarap gönükdi. Olara bu jenneti künjekde täze duşuşyklar, tebigatyň ajaýyplyklary, taryhy ýadygärliklere tomaşa etmek bagty garaşýar.
"Türkmenistan".
Habarlar #atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
Türkiýäniň yslamçylyga esaslanýan häkimiýet başyndaky partiýasy häzirki we öňki harby ýolbaşçylardan 50-den gowragyny tutmak arkaly ýurduň kemalistleri bilen darkaşygy güýçlendirdi.
Onlarça ýyllaryň dowamynda harbylar Mustafa Kemal tarapyndan düýbi tutulan respublikanyň dünýewi düzgüniniň sakçysy hasaplanyp geldiler. Türkiýäniň ilkinji prezidenti tutuş ýurtda “Atatürk” diýlip tanalýar. Onuň yzyna eýerýänlere hem “Kemalistler” diýilýär.
22-nji fewralda ýokary derejeli 21 generalyň tutulmagy kemalistik düzgüne urlan agyr urgy hasaplanylýar. Türk metbugatynyň çaklamagyna görä, bularyň tutulmagy Ergenekon agzalarynyň häkimýet başyndaky "Adalat we Galkynyş partiýasynyň" garşysyna gönükdirilen harby döwlet agdarylyşygy baradaky plany bilen baglanyşykly.
Türkiýede bu tutha-tutluga yslamçylyga esaslanýan "Adalat we Galkynyş partiýasynyň" Türk Respublikasyny täzeden definirlemek baradaky göçümi diýip garalýar.
“Hürriýet Daily News” gazetiniň habarçysy Özgür Ögritiň aýtmagyna görä, munuň yzynyň nämä ýazjakdygy, näme bilen soňlanjakdygy belli däl.
“Bu Türkiýede ozal bir ýörelen ýol däl. Öten aýdan bäri metbugatda her gün: ‘ilkinji gezek Türkiýede, ilkinji gezek respublikanyň taryhynda, ilkinji gezek bu general görkezme bermäge geldi, ol general tutuldy ýa harbylaryň bir gizlin otagy barlandy’ diýen şol bir sözlemlere gözüň düşýär” diýip, Ögrit aýdýar.
Türkiýedäki uly bölünişik
Mediada we syýasy töwereklerde "Adalat we Galkynyş partiýasynyň-da" kemalistleriň-de tarapdarlary ýeterlik bolansoň, 2007-nji ýylda başlanan Ergenekon derňewi Türkiýäniň içinde uly bölünişik döredip gelýär.
Bu bölünişigiň däp boýunça türk döwletiniň üç sütüni hasaplanylýan goşun, sud häkimiýetleri we býurokratiýa ornaşmagy hem güýç synanyşygynyň yzynyň nirä barjagyny öňünden aýtmaga mümkinçilik berenok.
Sud häkimiýetleriniň içinde “Ergenekon derňewini dowam etdirmeli” diýýänler bilen oňa dünýewi garşydaşlaryny jezalandyrmak üçin "Adalat we Galkynyş partiýasynyň" elindäki syýasy gural hökmünde garaýanlaryň arasynda gazaply göreş gitdi. Indi hem 50-den gowrak harby ýolbaşçynyň tutulmagy bu jenjeli uzaga çekdirjege meňzeýär.
“Munuň iş ýüzünde bir getiren ýeri ýok. Ýöne indi bu tutha-tutluk bilen ol ýene mediada möhüm habar bolup galýar. Adamlar: ‘Ergenekon topary döwlet agdarylyşygyny planlaşdyran bolsa, bu derňewe näme üçin žurnalistler, alymlar, ýazyjylar getirilýär? Döwlet agdarylyşygyny amala aşyrjak esgerler nirede?’ diýip soraýarlar. Bu sorag örän adalatly sorag. Eger dinçi hökümet indi ýokary derejeli generallary yzarlaýan bolsa, onda bu işiň manysy gaçýar” diýip, Ögrit aýdýar.


text:
Türkmenistanda ýaş gyzlar işsiz ýigitler bilen durmuş gurmaga isleg bildirmeýärler. Ýaş oglanlar bolsa ene-atalar gudaçylyk gürrüňini etseler gyzyň diplomly bolmagynyň göz oňünde tutulmalydygyny aýdýarlar.
Maşgala eklenji köplenç zenanlaryň boýnuna düşýär. Şol sebäpli gyzlarda durmuşa çykmak islegi köplenç az bolýar diýilýär.
Türkmen ýaşlary üçin karýera edinmek möhümmi ýa-da maşgala gurmak?
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar” programmasynda çaga we iş meselesiniň ýaş türkmen maşgalalarynda nähili çözülýändigi barada hem gürrüň edilýär.
Bular barada diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Täjigistanyň prezidenti EmamoliRrahmon öz gyzyny adminstrasiýanyň başlygy wezipesine belledi.
Bu onuň häkimiýeti öz maşgala agzalarynyň eline jemlemek üçin soňky eden göçümileriniň biridir.
Ozoda Rahmonyň prezident adminstrasiýasynyň başlyklygyna bellenendigi 27-nji ýanwarda yglan edildi.
Rahmonyň ýedi gyzy bolup, 38 ýaşyndaky Ozoda 2014-nji ýylyň maýyndan bäri daşary işler ministriniň birinji orunbasary bolup işleýärdi.
Ol 2004-2006-njy ýyllarda ABŞ-da okamazyndan öň täjik döwlet uniwersitetini tamamlapdyr.
Onuň kakasy Täjigistana 1992-nji ýyldan bäri ýolbaşçylyk edýär.


text:
Gyrgyzystan we Täjigistan iki ýurduň arasyndaky dawaly serhediň çägini kesgitlemek dogrusynda geçiriljek gepleşikler döwründe Russiýanyň arhiwindäki sowet döwrüne degişli resminamalardan peýdalanarlar.
Gyrgyz hökümetiniň serhediň çägini kesgitlemek boýunça işçi toparynyň agzasy Kurbanbaý Iskandarow özüniň 7-nji ýanwarda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, ýakynda gyrgyz resmileriniň Moskwa sapar edendigini we arhiwe degişli maglumatlary getirendigini mälim etdi.
1991-nji ýylda Sowet Soýuzy darganyndan bäri, Merkezi Aziýanyň bäş ýurdunyň arasyndaky serhetleriň köp bölegi kesgitsiz, dawaly bolmagyna galýar.
Soňky aýlarda Täjigistanyň we Gyrgyzystanyň serhet gullukçylarynyň we ýaşaýjylaryň gatnaşmagynda bolan ýowuzlyklardan soň, iki ýurduň arasyndaky serhediň çägini kesgitlemek dogrusyndaky gepleşikleriň gerimi güýçlendirildi. Gürrüňi gidýän ýowuzlyklar Gyrgyzystanyň territoriýasyndaky täjik esklawynyň golaýynda bolupdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen taekwondoçylary Almatyda Aziýanyň çempionatynyň hem-de Italiýada dünýä çempionatynyň medallary ugrunda göreşerler
Marynyň dzýudo we sambo boýunça ýöriteleşdirilen sport mekdebinde taekwondo boýunça (ITF görnüşi) ýetginjekleriň arasynda ýurdumyzyň birinjiligi geçirildi.
Koreý söweş sungaty boýunça bäsleşiklere ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň ýygyndy toparlarynda çykyş edýän 18 ýaşa çenli türgenleriň 200-e golaýy gatnaşdy. Olar taekwondonyň (ITF) dört görnüşi – şahsy hem-de toparlaýyn maşklar, öz-özüňi goramak boýunça görkezme çykyşlary we başa-baş tutluşyk ugurlarynda güýç synanyşdylar.
Maryly türgenler altyn medallaryň 16-syna mynasyp bolup, oňat taýýarlykly gelendiklerini görkezdiler. Ikinji orny öňdebaryjydan uly tapawut bilen yza galan -- 5 ýeňiş gazanan aşgabatly türgenler eýelediler. Balkan welaýatynyň türgenleri birinji orunlaryň 3-sini eýeläp, üçünji orna mynasyp boldular.
Şu gezekki ýaryşlaryň netijeleri boýunça ýurdumyzyň milli topary düzüler, ol 25-30-njy mart aralygynda Gazagystanyň Almaty şäherinde geçiriljek ýetginjekleriň hem-de ulularyň arasyndaky Aziýa çempionatyna gatnaşar.
Biziň türgenlerimiziň ozal geçirilen şunuň ýaly ýaryşlarda gazanan ýeňişleri olarda üstünlige bolan ynam döredýär. Şol ýeňişleriň hatarynda 2014-nji ýylda Nepalyň paýtagty Katmandu şäherinde geçirilen Aziýa çemptonaty bar, şonda türkmen taekwondo ussatlary dürli derejeli medallaryň 15-sini eýelediler. Şol çempionatda maryly türgen Orazmyrat Çaryýew jemi 5 medal (1 altyn, 3 kümüş we 1 bürünç) gazanyp, toparymyzyň ýeňşine uly goşant goşdy. Ýetginjekler toparynda çykyş eden bu türgen Aziýa-2014-iň çempiony diýen ada hem mynasyp boldy.
Geçen ýyl türkmen türgenleri Aziýa we dünýä derejesindäki dürli ýaryşlarda köpsanly medallara eýe bolup, ýurdumyzyň sport abraýyny belende göterdiler. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň şu gezekki birinjiliginiň guramaçylary halkara sport ýaryşlarynda has tapawutlanan türkmen taekwondoçylary üçin ýörite baýraklary döretdiler. Iň güýçli türgenleriň hatarynda Orazmyrat Çaryýewi (gara guşak, III dan), Goşanýaz Durdyýewi (III dan), Annamyrat Goşanýazowy (II dan) we Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby Gaýgysyz Atabaýewi (II dan) görkezmek bolar, olaryň hemmesi sportuň bu görnüşi boýunça Mary mekdebine wekilçilik etdiler.
Ýaryşlar tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Taekwondo federasiýasynyň (ITF) hasabat-saýlaw ýygnagy geçirildi, oňa ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň tälimçileri we belli türgenleri gatnaşdylar. Mejlisiň barşynda bu sport guramasynyň täze ýolbaşçy düzümi saýlanyldy, oňa ýene-de gara guşagyň eýesi (I dan) Meret Rozyýew ýolbaşçylyk eder.
Gazagystanda geçirilen Aziýa çempionatyndan başga-da, türkmen taekwondoçylary sportuň bu görnüşi boýunça Italiýanyň Andria şäherinde sentýabr aýynda ýetginjekleriň hem-de weteranlaryň arasynda geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlyk görýärler.
Habarlar #Taekwondo
- Soňky habarlar
Höweslendirmek — sport ýeňişleriniň kepili05 Dekabr, 2016 (15:12)
- Soňky habarlar
Ussat taekwondoçylaryň bäş medaly30 Oktýabr, 2016 (17:43)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary - Aziýanyň iň gowy toparlarynyň üçlüginde30 Mart, 2016 (18:30)
- Soňky habarlar
Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular: iki günde 10 medal28 Mart, 2016 (16:25)
- Soňky habarlar
Taekwondoçylaryň Aziýa çempionatynda üstünlikli badalga almaklary27 Mart, 2016 (17:59)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary Almatyda Aziýanyň çempionatynyň hem-de Italiýada dünýä çempionatynyň medallary ugrunda göreşerler16 Fewral, 2016 (12:51)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylarynyň üstünligi06 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň başynda dört medal04 Dekabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondo ussatlarynyň ajaýyp çykyşy08 Noýabr, 2015 (21:21)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatyndaky üstünlikli badalga28 Awgust, 2015 (21:49)
- Soňky habarlar
Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda uly üstünlik gazandylar19 Mart, 2015 (22:39)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Dünýäniň kubogyny almak ugrundaky ýaryşda türkmen taekwondoçylary bäş sany medala eýe boldular07 Dekabr, 2014 (18:32)
- Soňky habarlar
Jogapkärli ýaryşlaryň öň ýanynda28 Awgust, 2014 (19:45)
- Soňky habarlar
Täze üstünlikleriň bosagasynda14 Awgust, 2014 (19:52)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň nobatdaky medallary09 Awgust, 2014 (19:55)
- Soňky habarlar
Türkmenistanlylaryň dünýä çempionatynda ilkinji ýeňişleri07 Awgust, 2014 (19:56)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynyň öň ýanynda27 Iýul, 2014 (20:05)
- Soňky habarlar
Sport täzelikleri18 Maý, 2014 (18:35)
- Soňky habarlar
Türkmen mekdep okuwçylary Kazanda geçirilen Halkara sport festiwalynda altyn we kümüş medallary aldylar27 Aprel, 2014 (19:07)


text:
Hytaýda öndürilen maşyn tekerlerini ýurda getirmekde ABŞ-nyň goşmaça paç girizmegi sebäpli Hytaý bu hereketi üçin ABŞ-nyň üstünden Dünýä söwda guramasyna şikaýat eder.
Hytaý häkimiýetleriniň pikiriçe, şol dawa ikitaraplaýyn gatnaşyklara täsir etmez. ABŞ bilen ykdysady we söwda gatnaşyklar Hytaý üçin juda möhüm.
Hepdäniň bäşinji güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama hytaý tekerlerine goşmaça paç girizmegi tassyklady.
Netijede, amerikan kärdeşler arkalaşygynyň maglumatyna görä, ABŞ-da müňlerçe adam işini ýitiripdir.


text:
Türkmenistanyň döredijilik işgärleriniň Ermenistan Respublikasyndaky her bir güni ýatdan çykmajak wakalara beslenýär.
Şenbe güni türkmen döredijilik wekiliýeti Ermenistanyň ululygy we derejesi boýunça ikinji şäherinde — Gümrä bardy. Ol Ýerewandan 126 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Türkmenistanyň Ermenistandaky Medeniýet günleriniň bir çäresiniň bu şäherde geçirilmegi ýöne ýerden däl. On üç asyrlyk taryhy bolan Gümri ýurduň medeni paýtagty hasaplanýar. Gümrililer öz şäherleriniň XIX asyrdan bäri şahyrlaryň, aşyklaryň, senetçileriň we sungatyň kendigini buýsanç bilen gürrüň berýärler. Ermeni wäşileri, şol sanda henek-degişmeleri hem hut şu ýerde döräpdir diýlip hasap edilýär. Belki, şonuň üçindir, Gümrini ermeni degişmeleriniň paýtagty diýibem atlandyrýarlar.
2013-nji ýylda türkmen şäheri Marynyň Gümri GDA-nyň medeni paýtagtynyň estafetasyny geçirendigi hem bellärliklidir. Gümride ýerleşýän Wardan Açemýan adyndaky Döwlet drama teatrynda ýaňlanan türkmen bagşylarynyň özboluşly äheňde ýerine ýetiren halk aýdymlary, nusgawy we häzirki zaman sazlary, degişmeler gar gatlaklary görünýän Aragaz dag ýaýlasynyň şorta söze baý, zähmetsöýer adamlaryna türkmen toparynyň ýylysyny paýlady.
Türkmen sungatynyň özboluşly dünýäsini açyp görkezen artistlerimiziň çykyşlary tomaşaçylar tarapyndan gyzgyn garşylandy. Bu olaryň şowhunly elçarpyşmalarynda we mähirli sözlerinde öz beýanyny tapdy. Dostlukly döwletiň halkyna öz toparymyzyň ýylysyny paýlamagyň, il-ulsuň zehininden döreýän gözelligi we parahatçylyga we hoş meýillere bolan ymtylyşyny görkezmegiň aýdyň subutnamasyna öwrülen şeýle sözleri eşitmegiň özi dag ýollarynyň müňlerçe kilometrlerini sökeniňe degýär.