text:
Bir wagtlar Aşgabatda trolleýbus marşrutlarynyň sany dokuza dagy ýetýärdi. Häzir şäherde trolleýbus gatnaýan ýekeje marşrut galdy.
Geçen asyryň ellinji-altmyşynjy ýyllarynda Aşgabat şäherinde maşynlar onçakly kän däldi, häzirki ýaly maşyn akymyny göz öňüne getirer ýalam däldi. Elbetde, geçen asyryň ellinji-altmyşynjy ýyllarynda maşynlaryň öndürilişi-de azdy, olaryň bahasy-da hemmeler alardan ýokarydy.
Häzir maşynlaryň çykarylyşy dünýä boýunça artdy. Türkmenistanyň şäherlerinde, obalarynda-da daşary ýurtlarda ozal sürlen maşynlary getirip münýänler köpeldi. Ýurduň paýtagty Aşgabatda-da maşynlar kerweni suw bolup akýar. Maşynlaryň her biri daş-töweregiň howasyny hapalaýar. Köne maşynlar howany has-da hapalaýar.
Ösen döwletlerde köne maşynlary ulanmak gadagan. Häzirlikçe bizde beýle düzgüni girizmek nädogry bolardy. Sebäbi köp kişi köne maşynlary bilen kireý edip, güzeran dolaýar.
Şäheriň howasy gün-günden hapalanýar. Paýtagtyň ileri ýüzündäki dagyň gapdalyndaky depelere münüp, şähere nazar aýlasaň, maşyn tüsseleri sebäpli, şäheriň üstünde çal, käte bolsa gara bulut gezip ýören ýaly. Transport serişdeleriniň howa ýetirýän zyýany ölçegsizdir.
Trolleýbuslar arassa transport ulaglary hasaplanýar.Ýöne soňky ýyllarda paýtagtyň köçelerinde olaryň sany üzül-kesil azaldy.
Mundan on-on bäş ýyl ozal Aşgabadyň içinde trolleýbus marşrutlarynyň ençemesi bardy. 8-nji nomerli trolleýbus şäherde trolleýbus gatnaýan sekiz marşrutyň bardygyny aňladýar. Şeýle arassa ulaglaryň sany ýylsaýyn azaldy. Häzir trolleýbus marşrutlarynyň ýekejesi galdy. Muňa köp köçelerde gurluşyk işleriniň alnyp barylmagynyň sebäp boldy diýip aýtsa bolar. Täze salynýan jaýlar sebäpli köçeler giňeldildi. Trolleýbus simlerini saklaýan sütünler aýryldy. Şu zatlar hem trolleýbuslaryň gatnawynyň azalmagyna getirdi.
Şäher marşrutlarynyň gatnawy Soýuz döwründe-de ibaly däldi. Çem gelen öz şäherlerinde maşynlaryň gatnamaýanlygyndan arz edip, arza ýazardylar. Hudožnikleriň baş temasy wagtynda gelmeýän awtobuslardy. Awtobusa garaşyp, awtobus duralgasynda sakgaly ösüp, ýere ýetýän ýolagçylar hakda kän suratlar çekilerdi.
Ýurt bir dolandyryşdan başga bir dolandyryşa geçýän döwründe hemme ýerde-de ýagdaý kyn bolýar. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda ýolagçylar transporty meselesinde Türkmenistanda kän kynçylyklar döredi. Wagtynda işe barmak we öýe gaýtmak örän uly problema boldy.
Şäheriň içinde kyn
Prezident Berdimuhamedowyň döwründe ýolagçy gatnadýan awtobuslar kän satyn alynýar. Şäher etegindäki obalara gatnaýan awtobuslar sanardan kän. Öňler şäheriň daşy üçin diňe etrap merkezlerine çenli gatnaýan awtobuslar bolardy. Etrap merkezlerine baranlaryndan soň adamlar öýlerine pyýada ýa-da (tapsalar) taksili giderdiler.
Mysal üçin paýtagtyň töwereginde diňe Abadana, Gökdepä, Bäherdene, Änewe gatnaýan awtobuslar bolardy. Şol etrapdaky obalaryň ählisiniň ýaşaýjylary hem şol, sanlyja awtobuslar bilen gatnardylar. Häzir welin diňe bir etraplara däl, eýsem her bir oba gatnaýan awtobuslar bar. Ol hem bir däl-de, birnäçe. Adamlar hezil etdiler. Kiçi marşrut taksileri-de bar. Hiç wagt awtobuslar adamlardan hyryn-dykyn dolmaýar. Hiç kim dik durup gitmeýär. Hemmelere oturgyçlarda oturyp gitmäge mümkinçilik bar.
Obalaryň hem etraplaryň ýolagçylar transportynyň ýagdaýy düzeldi diýse boljak. Ýöne iň köp ýolagçy gatnadýan awtobuslary satyn alnan paýtagt şäherde welin, awtobuslar henizem problema döredýärler. Köplenç halatda agşam sagat sekizden-dokuzdan soň awtobus ýok. Şäher bolsa gijesi bilen işleýär. Awtobus garažlarynda welin awtobuslaryň sany-sajagy ýok. Olar näme üçin ýöremeýär, bilýän ýok.
Bar zadyň ulanylmazlygy problemany köpeldýär. Oba adamlary öýlerine awtobuslaryň oturgyçlarynda arkaýyn oturyp gidýän bolsalar, şäher adamlary öýlerine ýeke aýakda dik durup gidýärler. Welaýat merkezlerinden iş gözläp gelip, şäherde işläp, ýaşap ýören adamlary ýolagçylar transportynyň ýolbaşçylary öwrenenoklarmy- nämemi, nämüçindir, şäherde şeýle köp bolan awtobuslarda adamlar awtobuslaryň böwrüni deşip çykaýjak bolýarlar.
Käte awtobuslaryň gatnawy seýrekleýärem. Ýagdaý şeýle bolansoň, trolleýbuslar adamlary gatnatmakda birneme kömek bolaýýardy. Özem olar gije sagat on-on bire çenli gatnaýarlar.
Ýaňy-ýakynda trolleýbuslar babatda hoş habar ýaýrady. Türkmenistan Belarus respublikasyndan täze çykan, uzyn trolleýbuslary satyn almaga taýýarlanýar diýýärler. Ekologiýany arassa saklamak üçinem bu örän gowy zat. Adamlaryň işe, gezelenje arkaýyn gidip-gelmegi üçinem.
Edip bolsa, trolleýbuslary diňe bir şäher içine däl, eýsem Abadan, Gökdepe, Änew, Ruhabat ýaly ýakyn etraplara gatnatsa-da boljak. Hatda welaýat merkezlerinde-de trolleýbus gatnawy ýola goýulsa, ekologiýanyň arassalygy üçin peýdaly bolardy.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Siriýada giň gerimli harby türgenleşikler başlandy. Bu barada ýurduň mediýasy habar berýär.
“SANA” habar agentliginiň ýekşenbe güni beren maglumatyna görä, türgenleşikler birnäçe gün dowam eder. Türgenleşikler şenbe güni başlanyp, ilki bilen olaryň harby-deňiz tapgyry geçirilipdir.
Türgenleşikleriň dowamynda ýer üsti we howa operasiýalarynyň hem geçiriljekdigi barada resmi mediýa informasiýa berýär.
Ekspertleriň pikiriçe harby türgenleşikler halkara jemgyýetçiliginiň Siriýanyň içerki krizisine goşulmazlygy üçin, göz edilip geçirilýär.
Siriýanyň oppozisiýasynyň käbir toparlary Günbatara ýüzlenip, halkara goşunlarynyň Siriýadaky krizise goşulmaklary üçin çagyryş edipdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Britaniýaly aýdymçy Sara Braýtmanyň (Sarah Brightman) 2015-nji ýylda Halkara kosmos stansiýasyna syýahatçy hökmünde amala aşyrjak uçuşy üçin awgust ýa-da sentýabr aýlarynda taýýarlyklara başlamagy planlaşdyryldy.
Russiýanyň Kosmonawtlary türgenleşdirýän merkeziniň müdiri Ýuriý Lonçakow 27-nji iýunda žurnalistlere beren maglumatynda Braýtmanyň halkara ekipaž bilen Gagarin adyndaky kosmonawtlary türgenleşdirýän merkezde sapara taýynlanjakdygyny aýtdy.
53 ýaşyndaky Braýtman Endrýu Loýd Webberiň (Andrew Lloyd Webber) "Phantom of the Opera", ýagny “Operanyň fantomy” atly eserinde baş roly ýerine ýetiren tanymal soprano, ýagny iň belent zenan sesidir.
Maglumata görä, ol kosmosa amala aşyrjak 10 günlük bu sapary üçin 50 million amerikan dollaryndan gowrak pul töleýär. Braýtman kosmosda aýdym aýdan ilkinji professional aýdymçy bolmagy umyt edýändigini belledi.


text:
Aşgabatda türkmen, owgan we täjik prezidentleriniň arasynda üç taraplaýyn duşuşyk geçirildi.
Bu duşuşygyň netijesinde Türkmenistan, Owganystan we Täjigistan arasynda gurulmaly täze demirýol ulgamy barada özara düşünişmek ähtnamasyna gol çekildi.
Möhüm we wagtynda ädilýän ädim
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan, Owganystan we Täjigistan demir ýoluny gurmak boýunça özara düşünişmek ähtnamasyna gol çekilenden soň guralan metbugat ýygnagynda bu başlangyjyň “halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmakda möhüm we öz wagtynda ädilýän ädim bolup durýandygyny” aýtdy.
Şeýle-de ol bu taslamanyň amala aşyrylmagynyň oňa gatnaşýan üç ýurduň dünýä bazarlaryna çykmagy üçin goşmaça mümkinçilikleri döretjegini sözüne goşdy.
Türkmen lideriniň metbugat ýygnagynda berlen soraglara jogap berende aýtmagyna görä, bu taslama boýunça 2011-nji ýylyň maýynda, Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň Türkmenistana sapary mahalynda ikitaralaýyn çarçuwaly ylalaşyga gol çekilipdir we şondan bäri türkmen demir ýolçulary bu ugurda bar bolan tehniki meseleleri çözmek bilen meşgul bolupdyr.
Tutuş sebite bähbitli iş
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý metbugat ýygnagynda bu teklibi Kabulda eşiden batlaryna ikelläp goldandyklaryny ýatlady. Ol bu hoşniýetli pikiriň owgan halkynyň bähbidine boljagyny, täjik halkyna hem peýda getirjegini belledi.
Şeýle-de prezident Karzaý bu gurluşygyň üstünlikli amala aşyrylmagy üçin zerur bolan işleriň hemmesiniň ýokary derejede alnyp baryljagyny, onuň maýa goýum we beýleki meselelerini wagtynda çözmek üçin owgan tarapynyň elde baryny etjegini aýdyp, bu demirýol ulgamanyň gurluşygynyň amala aşyrylmagynyň taryhy waka boljagyny aýtdy.
Täjigistanyň prezidenti Ymamaly Rahmon bu demirýol taslamasynyň örän uly emiýete eýedigini, onuň Türkmenistan bilen Täjigistanyň arasyndaky transport-söwda ýoluny has-da gysgaltjagyny belledi.
Mundanam başga, ol bu taslamanyň sebit boýunça bir göreldeli hyzmaty ýerine ýetirjegine, kän-kän iş ýerlerini döretžegine we bu ýurtlaryň halklary üçin diýseň bähbitli boljagyna ynanýandygyny nygtady.
Mälim bolşy ýaly, Täjigistan energiýa mätäçiligini çekýär we eger Owganystanyň üstünden Türkmenistan bilen göni demirýol gatnaşygy ýola goýulsa, resmi Duşenbe Aşgabat bilen göni energiýa hyzmatdaşlygynyň hözirini görüp biler öýdülýär.
Gurluşyk iýulda başlanar
Prezident Berdihmuhamedowyň tassyklamagyna görä, bu demir ýoluň gurluşygy şu ýylyň iýul aýynyň birinji ongünlüginde başlanar.
Taslama boýunça, täze demirýol ulgamy Türkmenistanyň Lebap welaýatyndaky Atamyrat (öňki ady Kerki) şäherinden başlanyp, takmynan 85 km aralykdaky Ymamnazar şäherçesine geler, soň Owganystana, üç kilometr çemesi uzaklykdaky Akina şäherine uzalar.
Perzident Berdimuhamedow, eger ýeterlik maýa goýumlary bolsa, türkmen demirýolçylarynyň bu demirýol ulgamyny Antgoýa çenli hem gurup biljegini aýtdy.
Owganystanyň perzidenti Hamid Karzaý bilen Täjigistanyň prezidenti Ymamaly Rahmon Aşgabada Nowruz baýramynyň dabaralaryna gatnaşmaga geldi.


text:
Eýranyň Yslam rewolýusiýasy gwardiýasynyň korps komandiri Saud Arabystanynyň Siriýa goşun ibermäge gaýraty ýok diýdi.
"Olar [Siriýa] goşun iberjek diýýärler, emma men olar muňa het eder öýtmeýärin” diýip, 6-njy fewralda Yslam rewolýusiýasy gwardiýasynyň korps komandiri Mohammad Ali Jafariniň aýdan sözleri sitirlendi.
Jafari bu sözleri Eýranyň regional bäsdeşi Saud Arabystanynyň Siriýadaky «Yslam döwleti» ekstremist toparynyň jeňçilerine garşy gury ýer operasiýalaryna goşulmaga taýýardygy barada aýdan sözlerine jogap hökmünde aýdypdyr.
Saud Arabystany, eger-de ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky harby ýaranlyk Siriýada gury ýer operasiýalaryna başlasa, özüniň hem olara goşuljagyny duýdurypdy.
“Bu olar üçin ölüm zarbasy ýaly bolar. Görnüşinden, olar şundan başga çykalga görmeýärler, eger şeýle bolsa, olaryň kysmaty öňünden belli" diýip, Jafari aýtdy.
Eýran söweşijileri Siriýada eýýäm söweşip ýörler we soňky hepdelerde olaryň onlarçasy wepat boldy.
Eýran mediasy olaryň meýletinçilerdigini aýdýar.
Tähran ol ýere diňe regional ýarany, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada goldaw üçin, «harby geňeşçileri» ýollandygyny aýdýar.


text:
Tibete garşy Hytaýyň alyp barýan syýasatyna protest bildirip, Tibetiň paýtagty Lhasda iki sany monah özlerini otlady. Tibetde özüni otlamak ýaly waka şu ýylda birnäçe gezek bolupdy.
Azat Aziýa Radiosynyň duşenbe güni ýaýradan beýanatynda bu monahlaryň 27-nji maýda Lhasdaky butparazlaryň ybadathanasynyň öňünde özlerini otlandyklary aýdylýar.
Sinhua habar agentligi monahlaryň biriniň ýangyndan heläk bolandygyny habar berdi. Maglumata görä, polisiýa “dessine” ýangyny söndüripdir we Dargyýe atly beýleki monah halas bolupdyr.
Hytaýyň häkimiýetleriniň butparazçylyga garşy girizen çäklendirmelerine protest bildirilip we ruhy lider Dalaý Lamanyň bosgunlykdan dolanmagyna çagyryş edilip, 2011-nji ýylyň mart aýyndan bäri monahlaryň arasynda özlerine ot bermek wakasynyň azyndan 30 gezek bolandygy aýdylýar.


text:
Bu wakanyň bolandygy şu gün wagtlaýyn hökümet ol ýerde adatdan daşary ýagdaýy girizip, regionda ýaragly güýçleri ýerleşdirensoň, doly aýdyň boldy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Oşdaky habarçysy Alişer Tuksanbaýewyň habar bermegine görä, ýerli gyrgyz we etnik özbek ýaşlarynyň arasynda turan ýeňil dawanyň yzy atyşyga barypdyr.
Tuksanbaýew: “Ýaşlaryň arasyndaky konflikte nämäniň sebäp bolandygy entek belli däl” diýýär.
Aýdylyşyna görä, bu çaknyşyga müň töweregi adam gatnaşyp, penjireler döwlüp, dükanlar talanypdyr, maşynlara ot berlipdir.
Saglygy goraýyş işgärleri iň bärsinden 500 töweregi adamyň ýaralanyp, keselhana düşendigini tassyklaýarlar.
Goranmak ministri Ysmaýyl Isakow bilen Içeri işler ministri Bolot Şerniýazow gyssagly ýagdaýda geçirilen duşuşyjdan soň Oşa gidipdirler.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy regiona ýaragly güýçleriň ýollanandygyny aýdýar.
“Häkimiýetler Arawan we Karasu etraplarynda, şeýle hem Üzgen we Oş şäherinde goşun we polis güýçlerini ýerleşdirip, adatdan daşary ýagdaýy yglan etdiler” diýip, Tuksanbaýew telefon arkaly habar berdi.Ýagdaý durnukly däl
Wagtlaýyn hökümetiň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa şu gün telewideniýede eden çykyşynda adamlary imisalalyga çagyrdy.
“Biz degerli çäreler arkaly ýykgynçy elementleriň dürli toparlaryň arasynda çaknyşyk döretmek baradaky synanyşygyny togtatdyk. Duýduryş üçin howa ot açyldy, howpsuzlygy goramak üçin Oş şäherine harby maşynlar bardy” diýip, Otunbaýewa aýtdy.
Tuksanbaýew adaty günlerde märekeli şäheriň köçelerinde häzir adam köp däldigini aýdýar.
“Şu gün Oşda açyk edara ýok, banklar hem ýapyk. Köçelerde gatnaw togtady. Şäherde köp esger we polis güýçleri, şeýle hem tank we beýleki harby maşynlar bar. Köçeler çola. Adamlar häkimiýetlerden bolup geçene meňzeş wakalaryň geljekde öňüni almagy talap edýärler. Olar basym adaty durmuşa dolanmagy isleýärler” diýip, Tuksanbaýew belleýär.
Oşda ep-esli özbek ilaty ýaşaýar. Bu şäherde gyrgyzlar bilen özbekleriň arasynda çaknyşyk ozal hem bolman durmandy. Öten aý hem şular ýaly çaknyşyk boldy. Ýöne hökümet wagtynda aýgytly herekete geçip, onuň beýleki etraplara ýaýramagynyň öňüni aldy.
Oşda ozal 1990-njy ýylda ýüz beren etniki çaknaşykda hem ýüzlerçe adam ölüpdi.
Şu ýylyň aprel aýynda syýasy gozgalaň turup, Bişkekde hökümet çalşaly bäri Oş we ýurduň beýleki günorta etraplarynda ýagdaý durnukly däl.


text:
Birleşen Ştatlaryň Kongresiniň iki agzasy Eýrana garşy gadagançylyklary artyrmagy teklip edýärler. Bu baradaky kanunyň taslamasyny respublikançy Aýlino Ros Lehtinen we demokrat Houardom Berman taýýarlady.
Eýranda adam hukuklaryny bozýan ýolbaşçylaryň hasaplaryny doňdurmak we olaryň Amerika girmegine gadagançylyk girizmek teklip edilýär.
Şonuň ýaly-da, olar Eýranyň ýokary derejeli edaralary bilen biznes edýän daşary ýurtly kompaniýalara garşy gadagançylyklar girizmegi-de teklip edýärler.
Şeýle-de, eýranly diplomatlaryň Nýu Ýorkda hereketini çäklendirmek hem kanunyň taslamasynda görkezilýär.


text:
Günorta Koreýanyň harbylary şenbe güni Inçhon aeroportuna gonmak üçin aşak inen “Asiana” awikompaniýasynyň ýolagçy uçaryny oka tutdular.
Komandowaniýäniň maglumatyna görä, Demirgazyk Koreýa bilen serhede ýakyn adalaryň birinde postda duran esgerler uçary Demirgazyk Koreýanyň harby uçarydyr öýdüp, awtomatdan oka tutupdyrlar.
Üstünde 119 ýolagçysy bolan, Hytaýdan gelýän uçaryň howply ýagdaýa duçar bolmandygyny, aralygyň ýeterlik derejede uzak bolandygyny awiakompaniýa habar berdi. Bu waka derňelýär.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 8-nji iýunda Minske sapar edip, Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenka bilen duşuşar we regional foruma gatnaşar.
Kremliň aýtmagyna görä, iki lider Ýewraziýa ykdysady bileleşigi guramasynyň geljegine degişli meseleleri ara alyp maslahat ederler.
7-nji iýunda Orsýetiň we Belarusyň regionlary forumynyň 350 çemesi gatnaşyjysy sosial we ykdysady problemalary maslahat etdiler.
Forumyň gatnaşyjylarynyň 300 million dollarlyk şertnamalara we birnäçe regional ylalaşygyna gol çekmegine garaşylýar.


text:
Şwesiýanyň SVT telekanaly 12-nji dekabrda şaýatlaryň özbek režiminiň çet ýurtly inwestorlardan para alýandygy barada beren görkezmelerini ile ýetirdi.
"TeliaSonera we diktatoryň gyzy" diýip atlandyrylan dokumental film düýbi Şwesiýada ýerleşýän telekommunikasiýa kompaniýasy "TeliaSonera" özbek bazaryna girmek üçin ýurduň prezidenti Yslam Karimowyň gyzy Gülnara Karimowa 250 million dollar para beripdir diýilýän aýyplamany güýçlendirjege meňzeýär.
Barlagçy žurnalist Fredrik Laurin bu dokumental filmiň "TeliaSoneradan" iki sany ýerine ýetiriji müdiriň beren görkezmelerini öz içine alýandygyny aýdýar.
Bular 2007-nji ýylda Özbegistana girmek üçin baglaşylan ylalaşyga şaýat bolupdyrlar. Bu ylalaşyga Karimowanyň telekom bazary bilen ilteşikli bir köne ýarany bilen geçirilen gepleşikler arkaly gelnipdir.
"Bu müdirler “TeliaSonera” bilen Gülnara Karimowanyň wekili Behzod Ahmedowyň arasyndaky gizlin ylalaşyga nädip gelnendigini gürrüň berýärler. Behzod Ahmedow ors telekom kompaniýasy MTS-iň Özbegistandaky öňki başlygy. Gülnara Karimowa tarapyndan beýleki telekom kompaniýalary bilen bolan gepleşiklere hem ýolbaşçylyk eden şol" diýip, Laurin aýdýar.
Şaýatlar režimiň ýüzüni açýar
Bu şaýatlardan öç alynmagyndan gorkulyp, dokumental filmde olaryň ady berilmeýär, ýüzleri hem görkezilmeýär.
Ýöne bularyň berýän görkezmeleri dünýäde iň repressiw, iň korrumpirlenen režimleriň biri hasaplanýan özbek režiminiň ýurduň bazaryna girjek bolanlarynda, çet ýurt inwestorlaryny nähili gysaja salýandygyny görkezip, onuň abraýyny gaçyrýar.
Özbek prezidentiniň gyzy Gulnara sport bilen hem meşgullanýar (surat onuň resmi twitter sahypasyndan alyndy).
Özüni söwdagär we aýdymçy diýip suratlandyrýan, resmi taýdan Özbegistanyň Ženewada Birleşen Milletler Guramasyndaky wekili bolup işleýän Gülnara Karimowanyň, çak edilişine görä, milliardlarça dollara barabar şahsy baýlygy bar.
"TeliaSonera" kompaniýasynyň müdirleriniň biri Ahmedowy Karimowanyň ýarany we wekili diýip suratlandyrýar: "Behzod Ahmedow Gülnaranyň agentidi. Ol onuň dosty, onuň telekom dünýäsi bilen aradaky baglanyşygydy. Ol Gülnara tarapyndan saýlanyp tutulan adamdy".
Dokumental filmde aýdylmagynä görä, 2007-nji ýylyň fewral we mart aýlarynda "TeliaSonera" kompaniýasynyň müdirleri bilen duşuşan Ahmedow bolupdyr.
Gümürtik kompaniýa bilen hyzmatdaşlyk
Laurin sentýabr aýynda "TeliaSonera" kompaniýasynyň Gibraltarda ýerleşýän işi gümürtik "Takilant" kompaniýasyna bikanun suratda 250 million dollar pul berendigini dokumetleşdiren žurnalistleriň biridir.
"Takilant" kompaniýasyny dolandyrýan Karimowanyň 24 ýaşly ülpedi Gaýane Awakýan. Ol häzir Şweýsariýada pul ýuwmak boýunça alnyp barylýan derňewleriň üns merkezinde.
Şweýsariýanyň prokurorlary 600 million dollardan agdyk özbek baýlygyny, şeýle hem 4 özbegi, şol sanda Ahmedow bilen Awakýany-da derňew astyna aldylar.
Şweýsariýanyň "RTS" telekanalynyň maliýe habarçysy Ywes Steineriň aýtmagyna görä, özbek pul ýuwuşlygy barada barlaga girişilmegine Awakýanyň Ženewadaky "Lombard Odier" bankyna baryp, bir uly bank hasabyny öz ygtyýaryna geçirmäge synanyşmagy sebäp bolupdyr.
"Görnüşine görä, Behzod Ahmedow Gülnara bilen gaharlanyşypdyr. Munuň näme üçin bolandygy entek takyk belli däl. Her niçik-de bolsa, Gülnara Karimowa ýakyn durýan adamlar Ženewa baryp, bu pullary dolandyrýan indi Behzod Ahmedow däl, Gaýane Awakýan diýipdirler. Bank hem muňa geň galypdyr" diýip Steiner aýdýar.


text:
Lebap welaýatyny kesip geçýän Amyderýanyň suwy joşup, ol häzirki wagtda käbir obalaryň ilatyny aljyraňňy ýagdaýa saldy. Suw birden joşup, derýanyň kenarynda ýerleşýän käbir ýaşaýyş jaýlaryna çenli baryp ýetdi.
Bu ýagdaý, esasanam, Kerki şäherçesiniň we onuň töwereginde derýanyň kenarynda ýerleşýän obalaryň ýaşaýjylaryny howsala salýar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir kerkiçilileriň aýtmagyna görä, olaryň mellek ýerlerini suw basypdyr. Öýlerini suw basanlaram bar.
Bu ýagdaý her ýyl gaýtalanýar, we her ýyl bolşy ýaly bu ýyl hem suw howpuna garşy adamlaryň özleri çäre görýärler. Edil şu günki gün Kerkiçi şäherçesiniň töwereginde hökümet tarapyndan bu barada alnyp barylýan haýsydyr bir tagalla göze ilenok.
Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynyň Garahowuz obasy hem derýa ýakyn ýerleşýän obalaryň biri. Suwuň derejesiniň ýokary galmagy bu obanyň daýhanlaryny hem aljyraňňy ýagdaýda goýdy. Ençeme daýhanlaryň gowaçaly atyzlary suwuň aşagynda galdy we bu ýagdaý daýhanlaryň azabyna uly howp salýar.
Bu barada özüni Nurmyrat diýip tanadan Garahowuz obasynyň 50 ýaşlaryndaky ýaşaýjysy Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Meniň dört gektar ýaly ýerimi suw aldy, gowaça ep-esli ulalypdy. Oňa näçe azap etdik, otadyk, dökün dökdük. Bu zatlary etmek üçin kömege adam tutduk, çykdaýjy boldy indi bolsa plany dolup bolmaz. Näme etjegimi bilemok”.
Garahowuzda bu ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolan diňe Nurmyrat däl, obanyň ýaşaýjylaryndan ençemesi mellegini suw basanlygy sebäpli hasylynyň nähili boljagyny we şeýlelikde maşgalasynyň ykbalyny alada edýärler.
Garahowzuň ýaşaýjylary obada suw basan ýeriň takmynan 200 gektar töweregidigini we howanyň gyzmagy bilen bu howpuň hasam artýandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler. Ýagdaýdan zýýan çeken kärendeçileriň sany çen bilen 50 töweregi diýlip habar berilýär.
Kärendeçileri, bu ýyl diňe hasylynyň pes boljagy däl, kärendesine alan ýeri sebäpli häkimiýetler bilen nähili çözlüşjegi hem alada goýýar. Sebäbi, hasylyň bitenligine ýa bitmedigine garamazdan, häkimiýetler diňe ylalaşylan plana görä hasabat soraýarlar.
Häzirki gün howanyň derejesi 40 gradusdan ýokary, bu ýagdaý Täjigistanyň daglaryndaky buzlary eredýar, buzlaryň eremegi Amyderýanyň suwuny joşdurýar, şeýlelikde joşan suw derýanyň kenaryny opurmagy dowam etdirýär.
Bu ýagdaý her ýyl gaýtalanýar, emma muňa garamazdan, edil häzirki gün howp astyndaky obalary, daýhanlaryň ekin meýdanlaryny goramak üçin hökümet tarapyndan alnyp barylýan haýsydyr bir çäre göze ilenok, ýöne ýaşaýjylardan käbirleriniň sözünden çen tutsaň, onda bu ugurdan häkimiýetler tarapyndan käbir çäkli derjedäki işler alnyp barylýana meňzeýär.
Garaz, şu günki gün Lebabyň Amyderýanyň kenarynda ýerleşýän obalarynyň daýhanlary aladaly, ertiriň öz başlaryna näme kynçylyklar getirjegi baradaky ynjalyksyz aladalar bilen ýaşaýarlar.


text:
Soňky günler Azatlyk Radiosynyň internet saýtynda türkmen jemgyýetçiliginde eýesiz itlere bolan garaýyş barada okan zatlarym, birhili, itli dünýä syýahata çagyran ýaly boldy.
Mysal üçin, Magtymguly bir goşgusynda ygrarly köpek bilen messepsiz adamyň arasyndaky tapawudy şeýle kesgitläpdir:
«Gördük saýy köňül sowar,
Sabyrsyz, kararsyz ärden.
Yssy beren köpek ýegdir,
Uýatsyz, ykrarsyz ärden.»
Şeýle-de Magtymguly «It zeriň minnetin çekmez,//Aňlamaza sözüm ýakmaz» diýipdir. Bu setir «Itiň boýnuna göwher daksaň, item aglar, göwherem» diýen nakyly hem ýadyňa salýar.
Magtymgulynyň başga bir setiri bolsa, sahawatsyz adamyň ýanyna, saçak ýazylmaýan ýere hatda it-pişigiň hem barmaýandygyny nygtaýar.
“Item aryklygyn gurda bildirmez,
Elbetde, duşmana syýasat ýagşy.” – Bu-da Magtymgulydan.
Ýene Magtymgulyda, ýalňyşmasam, «It ýalyn topraga dökseň, hoşlanar» diýen bir setir bardy. Bular meniň türkmen jemgyýetçiliginde it bilen bagly pikirlenişden, pelsepeden edil häzir ýadyma düşen zatlar.
1990-njy ýyllaryň ortalarynda, biznes edip biraz eli giňän dostumyň Balkan sebitinde bir çopan goşundan alan güjügini, «süňklerini berkidýär» diýip, balyk konserwasy bilen naharlaýany, her nahardan soňam itiniň ýalagyny gowy ýuwup goýýany ýadymda. Ol öz güjüginiň tohum itiň neslidigini aýdyp öwünmegi gowy görerdi.
Bir gezek ol, öz itiniň nähili çalt ulalýandygyny görkezmek üçin, öz firmasynda sürüji bolup işleýän ýigide jaň edip, onuň itini alyp gelmegini sorady. Aýtmagyna görä, olar itlerini bir çopan goşundan, bir ganjygyň guzlan güjükleriniň içinden bile saýlap alypdylar.
Çopan goşunda doglan güjük, 8-iýun, 2010.
Dogrudanam, bir garyndan dogan iki güjügiň tapawudy uly eken, sürüji bolup işleýän ýigidiň iti firma eýesiniň itiniň aşagyndan oňa degmän geçip bilýärdi. Sürüji ýigit utanyp, güjügini galan-gaçan nahar, köplenjem gaty-guty çörek bilen naharlaýandygyny, başlygynyňky ýaly aýratyn ýalak satyn almaga-da, itini balyk bilen bakmaga-da entek ýagdaýynyň ýokdugyny gürrüň berdi.
Biznesmen dostum şonda ýylgyryp: «Ýagdaýlary bolsa, adamlar itlerine has gowy sereder, men muny bilýän, ýöne iti uruşdyrmak üçin saklaýanlara, it urşundan lezzet alýanlara düşünip bilemok, olar türkmen dumuşyna nähilidir bir wagşylyk reňkini çaýýar» diýipdi.
Dostumyň sürüjisi rehimdar ýigit eken. «Bir gezek gije maşyn sürüp gelýärkäm, Bäherdeniň golaýlarynda, çopanyň itleri özara dalaşyp, öňüme çolaşdy. Maşyny ýuwaşatdym, emma saklap ýetişmedim, bir zada «hüt» edip uranymy, itleriň biriniň erbet waňkyranyny eşitdim... «Aý, itdir-dä» diýip, durup barlamadym, näme bolanyny bilemok. Emma şondan bäri, köçede it görsem, şo itiň sesi gulagyma gelýän ýaly bolýar - diýip, ol gözüni balkyldydyp, gürrüň berdi. - «Janawar öldümikä, ýa maýyp bolup, horlanyp ýörmükä?» diýip, aladasyny edýän. Çopan görgüli yzymdan gygyryp galdy, menem gaza basyp gaçdym, emma günäňden gaçyp gitjek ýeriň ýok eken.»
It urşuna alnyp barylýan köpek, Aşgabat, 2010.
1980-nji ýyllaryň ortalarynda, 90-njy ýyllaryň başlarynda türkmen aty, türkmen halysy, türkmen iti we beýlekiler hakynda köp ýazylypdy. Meniň ol ýazylan zatlardan ýadymda galany ýok diýerlik. Ýöne Bapba Gökleňiň uçýan bilen uçmaýanyň garym-gatym edilmezligini özelenip haýyş edýän «Ýolma guşuň ganatyn» goşugusy bilen «Köpek» atly goşgusy, «gara işe nusgalyk» diýen del aňlatmasy welin ýadymda.
Şol döwürler maňa bir toýda, adymy eşidip, daşymdan tanap ýören biriniň «eýesiz it-pişiklere hossarlyk» etmek barada edýän arzuw-hyýallaryny hem diňlemek miýesser edipdi. Ol ýigit it-pişigi daşlap, kesekläp ýören çagalara hiç düşünip bilmeýändigini aýdyp, menden bu barada makala ýazmagymy haýyş edipdi.
«It gözlemez, pişik bakmaz,
Saçak ýazylmagan ýerde» -
diýip, o ýigit toýda oturanlara Magtymgulynyň «adam sahawaty, rehimdarlygy bilen beýik» diýen pikiri öňe sürendigini düşündirjek bolupdy. Emma oňa kän üns beren bolmandy, menem onuň islän makalasyny ýazyp bilmändim...
Bulary ýatlap, «Hiçden giç ýagşy» edip, itli gürrüňe nähilem bolsa dolanman bilmedim. Bapba Gökleňiň «Köpek» goşgusyny bolsa, belki pikir alyşma döreder, ynsan sahawaty hem ünsden düşürilýän rehimsizlik barada gürrüň edilmegine getirer diýen tama bilen, Azatlyk Radiosynyň okyjylaryna hem ýetirmek isledim.
Ine, şol goşgy:
«Obaň ýeňsesinde, bir el tersine
Edilen iş – gara işe nusgalyk.
Ýatyr bezeg berip ýeriň üstüne –
Bir owadan köpek, daňylgy maslyk.
Ýatyr köpek rahat, azapdan azat,
Günäsinden, janyn berip, üzülip.
Eh, ýöne henizem bahana arap,
Maslygyň boýnundan daňylgy dur ýüp!
Nädip öldüreňde bolmaýar iti?!
Aryň alyp öldür, öldür keýpine.
Ýöne soňky demde gowşadyň ýüpi –
Bir gowşaklyk duýsun soňky deminde.
Ýatyr köpek özün siňdirip ýere,
Ýowuz nadanlygyň bir pidasy dek.
Hem çaň basan ýüpüň çala sudury
Türmede öleniň familiýasy dek.»
Ýowşan Annagurban


text:
Ýekşenbe güni Liwanyň Sidon şäherinde ýurduň harby güýçleri bilen sünni musulman ruhanylaryna eýerýänleriň arasynda çaknyşyklar boldy. Port şäheri Sidondaky şol çaknyşyklarda azyndan 12 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Agzalýan territoriýada sünni we şaýy musulman şöweşijileriň arasynda goňşy Siriýadaky konfliktler sebäpli geçen hepdeden bäri dartgynlyk dowam edýärdi.
Häzirki wagtda Liwanyň ýolbaşçylary çaknyşyklaryň soňuna ýetmäge synanyşýarlar.
Ýekşenbe günki çaknyşyklar harby barlag nokadynda polisiýanyň radikal ruhana eýeriji Şeýh Ahmet al-Assiri tusag etmegi bilen başlapdy.
Şondan soňra Assiriň tarapdarlary ar-almak üçin howpsuzlyk güýçlerine hüjüm edip, tutuş Liwandaky tarapdarlaryna köçä çykmaga çagyryş etdiler.
“Reuters” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, çaknyşyklarda on adam ölüp, 40-sy hem ýaralanypdyr.


text:
Salam hormatly lukman! Gelnim çaga dogranda, daşky jyns agzalaryndan aşaklygyna tarap kesip çagany dogurdypdyrlar. Şeýle dogrumdan soň jynsy gatnaşygy naçe wagtdan son geçirme rugsat berilýär hem-de indiki dogrumy naçe wagtdan meýilleşdirip bolar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Dogrumda jyns agzalarynda şikeslenme geçiren aýallara 7-10 gün oturmak rugsat edilmeýär. Jyns agzalaryň 3 derejeli şikeslenmelerinde 5-7 gün täret etmelerden hem saklanmak üçin aýala ýörite berhiz tutma maslahat berlip, ýörite iç sürüjileriň kömegi bilen ýeňil täret etme gazanylýar.
Şeýle dogrumdan söň birinji jynsy gatnaşyga emaý bilen çemeleşip, mümkin bolandan gatnaşygy 5-6 hepdeden soň başlama maslahat berlip biler. Şu möhlet dogrum ýollaryň kadaly ýagdaýyna eýe bolmagy üçin ýeterlik bolup durýandyr. Indiki dogrumy 1,5-2 ýyldan meýilleşdirme, aýal bedeni üçin oňaýly bolar. Çünki dine bir dogrum ýollaryň däl-de, bütün bedeniň dikeldilmegi üçin belli bir wagt möhüm bolup durýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Iki million çemesi zyýaratçy ýekşenbe güni, heläkçilikli MERS wirusy sebäpli dörän aladalaryň arasynda, Saud Arabystanynda ýyllyk haj zyýaratyna başlady.
Zyýaratçylar mukaddes şäher Mekgeden golaýdaky Mina ýol bilen, pyýada, otluly ýola düşdiler.
Zyýaratçylar Minada namaz okap, duşenbe güni Arafat dagyna çykýançalar dynç alarlar.
Saud Arabystany MERS wirusyndan ölen adamlaryň sany boýunça dünýäde iň ýokarda durýar, ol ýerde bu wirusyň ýokuşan 60 adamsyndan 51-siniň heläk bolandygy aýdylýar.
Onsoň zyýaratçylaryň bu wirusy, yzlaryna dolanyp gelenlerinde, öz ýurtlaryna hem getirmek ähtimallygyndan alada edilýär.
MERS heläkçilikli, ýöne SARS wirusynyň az ýokuşýan görnüşi diýip bilinýär.
SARS wirusy 2003-nji ýylda Aziýada birnäçe ýüz adamyň ölümine sebäp bolupdy.
Saud häkimiýetleri haja gelenler üçin ägirt uly mukdarda saglyk we raýat gorag resurslaryny mobilizledi.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa Türkmenistanyň Arçman şypahanasynda bejergi alýan wagtynda, hüjüme sezewar edildi we ondan şypahanany terk etmek soraldy.
Soltan Açylowa Arçman şypahanasynda 31-nji oktýabrda bejergi alyp başlandygyny, 8-nji noýabrda näbelli iki zenan tarapyndan hüjüme sezewar edilendigini gürrüň berdi.
Soltan Açylowa: “Agşam sagat dokuzyň ýarynda şypahanada dynç alýanlara gatyk berilýär. Menem bardym, biraz garaşdym. Şonda iki sany aýal ‘ynha, şu-da’ diýdiler. Ikisi iki ýerden gygyryp başladylar. ‘Ynha, şu-da, magaziniň öňünde surata düşürip, internete goýup, Türkmenistany masgara edýän şu-da’ diýip, ikisi iki ýerden bile gygyrýar. Özlerem şeýle bir gaty ses bilen gygyrýar, adamlaryň ünsüni çekmek üçin, hemme eşider ýaly”. Onsoň menem gaty ýöräp otagyma bardym we gapyny gulpladym. Bir salymdan geldiler-de gapyny kakdylar, kakdylar, soň gitdiler”.
'Ony men diýip çalşyrypdyrlar'
Soltan Açylowa bu ýagdaýdan ozal şol günüň özünde şypahanada ýene bir hüjümiň bolandygyny gürrüň berdi: “Aýyň sekizi güni irräkden sagat 17:30 töweregi meniň ýaşaýan korpusymyň koridorynda bir garry aýaly iki sany aýal urupdyr, silterläp horlapdyr, onuň ‘sen surat alýaň’ diýip üstüne gygyrypdyr. Ony beýleki dynç alýanlar kynlyk bilen şol iki sany zenanyň elinden alypdyr. 75 ýaşlaryndaky garry aýal özünden gidipdir. Nobatçy lukmanlar gelip, zenana sanjym edip özüne getiripdir”.
Soltan Açylowanyň gürrüň beren bu hadysasynyň öz başdan geçiren ýagdaý bilen baglydygyny hasap edýär we hüjümçileriň ýalňyşyp başga bir aýaly süteme sezewar edendigini çak edýär: “Muňa men soň düşündim, şol aýaly koridoryň ugrunda garşylap hüjüm edipdirler. Ony men diýip çalşyrypdyrlar”.
9-njy noýabrda Arçman şypahanasynyň işgärleri Soltan Açylowanyň bejergilerini möhletden ir ýatyryp, öýüne gaýtmagyny soradylar.
“Lukmanym aýyň dokuzyna irden ýanyma geldi-de, sen şu gün gaýrat et-de gidäý diýdi. Biz haýyş edýäris diýdi. Şondan soň men ýagdaýa düşündim, meni şol ýerden aýyrmak üçin, baş lukmanyma-da görkezme berlen bolmaly. Ol hem meniň ýüzüme gelip aýdyp bilenok, sebäbi men köp ýyllardan bäri şol ýerde bejergi alýan, Arçman şypahanasyna ýygy-ýygydan barýan. Ýöne biz haýyş edýäris, ertir ýollar hem ýapylýar, kynçylyk çekersiňiz, ondan şu gün gaýdaýyň, ýene bir geleniňizde köpräk bolaýarsyňyz diýip, lukman sypaýyçylyk bilen meniň gaýtmagymy haýyş etdi”.
Polisiýa sorag etdi, kamerasy alyndy
Azatlyk Radiosynyň habarçysy 67 ýaşly Soltan Açylowa 25-nji oktýabrda Aşgabatda polisiýa tarapyndan soraga çekilipdi we soňra nämälim adamlaryň hüjümine hem talaňçylygyna sezewar bolupdy.
Soltan Açylowa Aşgabadyň “Laçyn” atly döwlete degişli dükanynyň öňünde emele gelen uzyn nobaty surata düşüren mahaly, polisiýa tarapyndan birnäçe sagat saklanypdy we nämälim adamlar onuň kamerasyny talapdylar.
Adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasy Türkmenistanda Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna, şol sanda Soltan Açylowa edilýän hüjümleri ýazgaryp beýannama ýaýratdy.
“Türkmen häkimiýetleri Açylowanyň we şonuň ýaly beýleki habarçylaryň öz işini ar almazdan we esassyz goşulmazdan ýerine ýetirmegine mümkinçilik dörediljekdigine kepil geçmeli” diýlip, guramanyň 7-nji noýabrda ýaýradan beýannamasynda bellendi.
Türkmenistanda türkmen dilindäki ýeke-täk alternatiw habar serişdesi bolan Azatlyk Radiosy bilen işleşýän Soltan Açylowa ýurtda ilat köpçüliginiň gündeki durmuşyna degişli problemalar barada maglumat berýär.
Häzirki wagtda Soltan Açylowanyň interneti we telefonlary işlemeýär.


text:
Ýekşenbe güni Hindistanyň Nýu-Deli şäherinde köpçülikleýin jynsy taýdan zorlanyp we awtobusdan zyňlyp öldürilen 23 ýaşly gyzyň kremasiýa-jaýlanyş çäresi gurnaldy.
Bu ýas çäresine bu heläk bolan gyzyň dogan-garyndaşlary bilen birlikde köpsanly hökümet resmileri-de gatnaşdylar.
Bu ýaş student gyz geçen hepdäniň penşenbe güni gyssagly bejergi üçin Singapura alnyp gidilipdi. Ýöne şenbe güni irden ol Singapuryň keselhanasynda aradan çykdy.
Singapuryň lukmanlary bu gyzyň beden organlaryna we beýnisine salnan ýaralaryň juda çynlakaýdygy sebäpli, onuň ömrüni halas edip bolmandygyny aýdýarlar.
16-njy dekabrda hindistanly bu student gyzyň alty sany erkek kişi tarapyndan awtobusda jynsy taýdan zorlanmagy, ýenjilmegi we awtobusdan zyňylmagy bilen bagly bolan bu waka paýtagt Nýu-Delide uly gerimde protest çykyşlarynyň möwç almagyna sebäp boldy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň energiýa komissary Guenther Oettinger gaz üpjünçiligi barada 21-nji oktýabrda Ukraina bilen Russiýanyň wekilleriniň arasynda geçirilen gepleşiklerde degerli öňe gidişligiň gazanylandygyny mälim etdi.
Oettinger deslapky ylalaşygyň bir bölegi hökmünde Ukraina şu ýylyň ahyryna çenli Russiýadan 4 milliard kubometr tebigy gazy satyn almagy planlaşdyrýar diýdi.
Şeýle-de, Oettinger Ukraina mundan öň satyn alan tebigy gazy üçin Russiýa bermeli karzynynyň 1,4 milliard amerikan dollaryny oktýabr aýynyň ahyryna çenli we beýleki 1,6 milliard amerikan dollaryny şu ýylyň soňuna çenli berer diýdi.
Gürrüňi gidýän gepleşiklere gatnaşan rus delegasiýasynyň başlygy, Russiýanyň energetika ministri Aleksandr Nowak Ukraina satyljak tebigy gazyň 1 müň kubometri 385 amerikan dollaryna barabar bolar diýdi. Bu nyrh Russiýanyň bir hepde öň talap edýän tebigy gaz bahasyndan 100 amerikan dollary aşakdyr.
Şeýle-de, Nowak tebigy gazyň bu bahasynyň 2014-nji ýylyň oktýabr aýy bilen 2015-nji ýylyň mart aýy aralygynda güýçde saklanjakdygyny belledi.


text:
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetdeş Garkyn etrabynyň ýaşaýjysy öz doganynyň mundan sekiz ýyl çemesi wagt öň türkmen serhetçileri tarapyndan tutulyp alnyp gidilendigini we şondan bäri ondan hiç hili habar alyp bilmeýändiklerini aýdýar.
Garkynly Muhammet Zahyr Amyderýanyň kenarynda balyk tutýan mahaly tussag edilen doganynyň aýatda bolup-bolmandygyny hem bilmeýändiklerini belleýär. Ol öz doganynyň ykbaly bilen gyzyklanyp, türkmen diplomatlaryna hem ýüzlenendigini nygtaýar.
Şeýle-de, Muhammet Zahyr öz sesini türkmen häkimiýetlerine eşitdirmek maksady bilen Azatlyk Radiosyna ýüzlenendigini aýdýar. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Şu günlerde, Türkmenistanyň prezidneti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Mary welaýatyna saparynyň öňýanynda, ýerli häkimiýetler tarapyndan welaýatdaky öýsüz-öwzarsyz haýwanlaryň atylyp öldürilýändigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda öýsüz haýwanlaryň öldürilmegi we bu çäräniň nähili ýygylykda amala aşyrylýandygy barada, türkmenistanly graždan aktiwisti Nataliýa Şabunts bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda öýsüz haýwanlaryň öldürilmegi bilen baglanyşykly çäreler nähili ýagdaýlarda we nähili ýygylykda amala aşyrylýar?
Nataliýa Şabunts: Bilýäňizmi? It-güjüklere garşy gazaply çäreler öňki prezident Saparmyrat Nyýazow aradan çykandan soň, häzirki prezident (G.Berdimuhamedow) ilkibada haýwanlary öz gününe goýdy. Biz şonda örän begendik. Soňra bolsa, hemme zat öňküsindenem beterleşip, wagşy görnüşde gaýtadan başlandy. Dört aýagynyň üstünde ýöreýän jandarlar awlanyp başlandy. Indi haýwansöýerler ýa-da haýwan eýeleri ýurtda geçirilýän her baýramçylyk dabarasyna gorky bilen garaşýarlar. Sebäbi her baýramçylykda ýa-da ýurda myhman gelende (haýwanlar) köpçülikleýin ýok edilýärler. Öň bu çäre kiçi çäkde amala aşyrylan bolsa, häzir ýagdaý düzgüne öwrüldi. Ýurt baştutanynyň etjek saparynyň öňýanynda, häkimiýetler öýsüz haýwanlary ýok edýärler.
Men haýwan eýeleriniň bu çäräniň amala aşmagyna ýol berip, öz haýwanlaryny halas etmeýändigine örän gynanýaryn. Haýwanlar eýmendiriji we nejis görnüşde dürli usullarda zäherlenip ýok edilse, onda ol başga gürrüň we mundan gaçmak, goranmak aňsat däl. Ýöne häzirki wagt haýwanlar daşlanyp, atylyp ýa-da demir bilen ýenjilip öldürilýär. Şeýle ýagdaý Aşgabatda ýygy-ýygydan bolýar.
Köp halatlarda, ýaşaýjylar tarapyndan naharlanan it-pişikler çagarlaryň gözüniň alnynda öldürilýär. Mundan soň, käbir çagalara psihiki taýdan saglyk bejergisi zerur bolýar. Häzirki wagtda haýwanlary öldürmek çäresi örän ýokary ýygylykda alnyp barylýar.
Azatlyk Radiosy: Nataliýa, bilşimiz ýaly Türkmenistanda baýramçylyklar ýa-da täze desgalaryň açylyş dabaralary ýygy-ýygydan geçirilýär. Şu nukdaýnazardan seretsek, haýwanlary öldürmek çäresi-de ýygy geçirlýän bolsa gerek?
Nataliýa Şabunts: Bilýäňizmi? Bu yzygiderli alnyp barylýan tejribe. Ýöne Aşgabatda, umuman aýdanymyzda, öýsüz-öwzarsyz haýwanlar galmady diýen ýaly. Şuňa meňzeş tejribe soňky gezek Çoganlyda adamlaryň jaýlary köpçülikleýin ýykylan mahaly boldy. Şonda jaý eýeleri it-pişiklerini şol ýerde taşlap gaýtmaga mejbur boldular. Bu sebitdäki jaý ýykyşlyk tamamlanandan birnäçe gün soň, adamlar şol ýere baryp, olary naharlamak üçin iýmit goýdular. Emma ol ýerde haýwanlar ýokdy. Biz ol ýerden birneme daşlaşanymyzdan soň, it-güjükler buky ýerlerinden çykyp, biziň goýan naharlarymyzy iýip başladylar. Bu waka bir aý çemesi dowam etdi. Ýöne biziň polisiýa işgärlerimiz olardan hem dynmagy başardylar. Şol ýerdäki itleriň ählisi ýok edildi. Biziň ýurdumyzda öýsüz haýwanlary köpçülikleýin görnüşde ýok etmek çäresi alnyp barylýar.
Azatlyk Radiosy: Nataliýa, eýesiz haýwanlary öldürmek işine haýsydyr bir döwlet guramalary, gigiena işgärleri gatnaşýarmy?
Nataliýa Şabunts: Meniň pikirimçe, bu çärä örän köp adam gatnaşýar. Olar esasan kommunal hojalyk gullugynyň işgärleridir. Olaryň öňünde ýok edilmeli haýwanlaryň sany boýunça ýörite plan goýulýar hem-de olara pul tölenýär. Olara ortaça 50 manat berilýär. Emma baýramçylyklaryň öňýanynda, bu çäre köpçülikleýin görnüşde alnyp barlyp, oňa kommunal hojalyk gullugyň, öý uprawleniýesiniň işgärleri-de gatnaşýarlar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda öýsüz haýwanlar boýunça ýörite gulluklar barmy?
Nataliýa Şabunts: Meniň bilşime görä ýok. Elbetde, bu barada anyk maglumat aýtmak kyn. Sebäbi ilata maglumat berilmeýär. Ýöne bizde eýesiz haýwanlary saklamak üçin, ýörite gullugyň bolmaýşy ýaly, bu ugur boýunça işleýän ýörite gulluk hem ýok.
Aşgabadyň eteginde haýwanlar üçin niýetlenen birnäçe ýörite goraghanalar, jaýlar bar. Şol jaýlaryň eýeleri öýsüz haýwanlary meýletin ýygnaýarlar. Ýöne men munuň nirededigini aýdyp biljek däl. Sebäbi islendik wagt hökümetiň ýörite gulluklary gelip, şol haýwanlary ýok edip bilerler.
Azatlyk Radiosy: Haýwanlary haýsy usullar bilen öldürýärler?
Nataliýa Şabunts: Mary welaýatynda öýsüz haýwanlaryň atylyp ýok edilişi meni geň galdyrdy. Sebäbi olary atyp öldürmek – bu pul çykdajysy bolýar. Aşgabatda eýesiz haýwanlar demir simler, tokmaklar bilen ýenjilip öldürilýär. Häkimiýetler diňe öýsüz haýwanlary däl, hatda köçelerdäki öý haýwanlaryny hem eýeleriniň gözüniň alnynda ýok edýärler.
Azatlyk Radiosy: Käbir internet saýtlarynda köçelerde ölüp ýatan haýwanlaryň suratlary wagtal-wagtal peýda bolýar. Siz şeýle ýagdaýa duş geldiňizmi?
Nataliýa Şabunts: Men şeýle ýagdaýlara örän köp duş geldim. Ýöne men soňky döwürde öz ýaşaýan sebitimde görmedim. Mundan ozal, meniň kiçijek itim öldi. Men onuň sebäbine düşünmedim, meniň ýok wagtym, köçede bir zat iýen ýa-da ysgan bolmagy mümkin. It-güjükleriň ölmegi üçin, olaryň diňe bir zady ysgamagy ýeterlik diýýärler. Hatda mundan birnäçe ýyl ozal, häkimiýetleriň it-pişikleri öldürmek üçin köçelere naftalin oklandygyny eşitdim. Elbetde, bu maglumaty tassyklatmak maňa başartmady.


text:
I-nji Jahan urşy Russiýa doly bakna Zakaspi oblastyndan (Türkmenistan) sowa geçmändir. Diňe türkmenlerden düzlen Türkmen polky (1916-njy ýylyň martynda ady “Teke polky” diýip üýtgedilen), 3 atly diwizion Jahan urşuna gatnaşypdyr. Rus Imperatorynyň 25.06.1916-daky Beýik Permanyna laýyklykda 10 müň çemesi türkmen (bolmalysy 15 müň) tyl işlerine (päle) alynypdyr.
Krasnowodsk we Tejen uýezdlerinde päleçilige garşy tas 8 aýa çeken ýaragly gozgalaň bolupdyr. I-nji Jahan urşy ýyllary türkmenlere at, öý, düýe…, telpek salgydy salynypdyr.
Telpek salgydy näme üçin salynypdyr? Onuň mukdary (sany) näçe bolupdyr? Oňa jogap berjek anyk taryhy dokumentleri tapmak bize häzirlikçe başartmady. Baş sebäbi Türkmenistanyň Döwlet arhiwiniň gapysy ýurt raýatlary üçin ýapyk. Bir tagta arhiw materialy bilen tanyşmak üçin ençeme edaradan ejaza hatyny ýygnamaly. Ony bolsa alyp bolanok. Telpek salgydyny gytaklaýyn faktlara esaslanyp anyklamak welin mümkin.
Taryhy faktlarlar 1-nji Jahan urşuna “Wagşy” diwiziyanyň-da gatnaşandygyny tassyk edýär. Sitata (alynma): “Wagşy” diwiziýa: osetin, çeçen, tatar, kabardin, inguş, çerkes, dagystan polklary giripdir” (Ö.Gündogdyýew “Tragediýa tekinskogo polka”, “Weçerniý Aşgabat” gazeti, 11.06.1992). Şol “Wagşy” diwiziýanyň her polky ortaça, 1700 esgerden ybarat bolupdyr. Ählisi gaba (silkme) telpek geýipdir.
2-nji sitata: “Bize… I-nji Jahan urşuna gatnaşan, 70-nji ýyllarda aradan çykan Şaberdi Hakberdiň (Georgiý hajynyň kawaleri) ogly Hojamberdi Şaberdiýew bilen duşuşmak miýesser etdi. Ol… kakasynyň Köşüdäki çagyryş punktyna baranda, ony ak telpek we ak at keçe getirmek üçin yzyna iberendiklerini
gürrün berdi. …fronta iberilýäniň ýanynda harby lybas: …ak telpek, gyrmyzy don, gara ädik we ak at keçe bolaýmaly eken”. Alynmanyň soňy. (Ö.Gündogdyýew, J.Annaorazow “Teke atly polky”, Aşgabat, 1992, 18-nji sahypa).
3-nji tutaryk. Harby habarçy F.Kupçinskiý “Petrogradskiý kurýer” gazetiniň 1914-nji ýylyň noýabr sanynda “German topragynda, Soldaunyň etegindäki söweşde… türkmenlerden durýan täze goşun bölümini gördüm. Apet telpekli, billeri egri gylyçly, garaýagyz ýigitler … hemmeleriň ünsüni çekýärdi we heniz görülmedik şowhun döredýärdi” (“Turkmeniýa” tom l, Leningrad, 1929, 217-nji sahypa).
Taryhy faktlar rus goşunynyň düzümindäki kazak atlylarynyň-da silkme (gaba) telpek geýendigini tassyk edýar. Eýsem, silkme (gaba) telpek rus goşunyna näme üçin gerek bolupdyr? Bu sowala Türkmen (Teke) polkunyň, Wagşy diwiziýanyň, kazaklaryň atly goşun bölumleriniň (kawaleriýa) taryhy jogap berýär. Silkme (gaba) telpek esgere söweşjeň, ýowuz sypat beripdir. Ol garşydaşynyň howuny basypdyr. Silkme (gaba) telpekli goşun bölümleri hüjüme geçende ozal beýle sypatdaky esgerleri görmedik ýerli ilat “Adamhorlar (adam iýýänler) geldi” diýip, ýaşaýan ýerlerini terk edip gaçypdyr. Bir söz bilen aýdanyňda, silkme (gaba) telpek goşun üçin ruhy (psihologik) ýarag bolupdyr.
I-nji Jahan urşuna gatnaşan rus goşun bölümleriniň belli bir bölegini telpek bilen üpjün etmek üçin türkmenlere Telpek salgydynyň näçe mukdarda salylandygy hakynda anyk maglumat elimizde ýok. Ýöne şol salgydy tölänleri görenleriň, olaryň gürrüňini gulagy bilen eşidenleriň aýtmagyna görä, Zakaspi oblastynyň Tejen, Aşgabat, Krasnowodsk uýezdlerinde her 10 öýden biri “Telpek salgydyny” töläpdir. Müňgyşlak, Mary uýezdlerine bu salgyt salynmandyr.
Amanmyrat Bugaýew, ýazyjy.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Orsýetiň we gündogar Uktainanyň arasyndaky serhetde gözegçiligi gowulandyrmagyň ýollaryny maslahat etdiler.
Obama bilen Poroşenko 15-nji oktýabrda telefon arkaly gepleşdiler.
Ak tamyň maglumatyna görä, olar ok atyşygy bes etmek barada geçen aýda Minskde gol çekilen ylalaşygy nähili berjaý etmelidigini maslahat edipdirler. Bu ylalaşyk duşmançylykly duýgulary gowşatsa-da, häzirlikçe ok atyşygynyň soňuna çykyp bilmedi.
Ak tamyň aýtmagyna görä, şeýle-de Obama we Poroşenko energiýa howpsuzlygyny we Ukrainanyň ykdysadyýetini galdyrmak üçin geçirilmeli syýasy reformalary maslahat etdiler.
Obama Ukrainanyň parlamentiniň korrupsiýa garşy göreş boýunça kanun kabul etmegini makullady.
Milandaky duşuşyk
ABŞ-nyň we Ukrainanyň prezidentleriniň arasyndaky bu telefon gepleşigi Orsýetiň prezidenti Waldimir Putiniň Günbatar ýurtlary bilen Ukraina barada geçirjek gepleşiginiň öňüsyrasynda boldy.
Putin 16-njy oktýabrda Milanda Ýewropanyň we Aziýanyň iki günlük sammitine gatnaşýar.
Bu duşuşyk Putine iýul aýyndan bäri, ýagny Ikinji jahan urşunda Ýewropany nasistlerden azat etmek boýunça operasiýalaryň başlanan gününi belläp, Fransiýada geçirilen dabaradan bäri ilkinji gezek Ýewropa Bileleşiginiň liderleri bilen duşuşmaga mümkinçilik berýär.
ABŞ we Ýewropa Ukrainadaky hereketleri üçin Moskwa temmi berdi.
Günbatar Orsýeti gündogar Ukrainadaky orsýetçi separatistlere ýarag we esger kömegini bermekde aýyplaýar, Kreml bolsa muny ret edýär.
Serbiýanyň “Politika” gündeligine beren interwýusynda Putin Günbataryň sanksiýalaryny ýazgaryp, olary Orsýeti üzňeleşdirmegi maksat edinýän “manysyz we howaýy” çäre diýip atlandyrdy.
Putin Obamanyň Orsýeti ebola wirusy we “Yslam döwleti” topary bilen bir hatarda adamzada garşy esasy howp hökmünde häsiýetlendirmegini berk tankyt etdi: "Biz öz partnýorlarymyzyň Orsýeti garalamak synanyşyklarynyň peýdasyzdygyna düşünýändigine we esasy ýadro güýçleriniň arasyndaky gapma-garşylyklaryň strategik durnuklylygyna ýetirýän täsirini ýatda saklaýandygyna umyt baglaýarys”.
Merkeliň pozisiýasy
Prezidentiň daşary gatnaşyklar boýunça geňeşçisi Ýuriý Uşakow Putiniň 16-njy oktýabrda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen gepleşip, beýleki liderler bilen hem nahar başynda duşuşjakdygyny aýtdy.
Merkel ok atyşygy bes etmek ylalaşygynyň berjaý edilmeginiň maslahat edilmegine garaşýandygyny aýtdy.
“Men garaýyşlar we Minsk ylalaşygynyň durmuşa geçirilmegindäki öňegidişlikler barada açyk pikir alşylmagyna garaşýaryn. Biz Minsk ylalaşygyny nädip durmuşa geçirip boljakdygy barada hem gepleşeris” diýip, Merkel Berlinde žurnalistlere aýtdy.
Geçen aýyň aýagynda Merkel söweşleriň dowam edýändigi sebäpli ÝB-niň Orsýete garşy sanksiýalary ýatyrmak meselesine heniz seredip bilmändigini aýdypdy.


text:
Orsýetiň 10 adamy alyp barýan uçary Irkutsk regionynda ýitirim boldy.
Orsýetli habar çeşmeleriň maglumatlarynda “Ilýuşin Il-76” uçarynyň iň soňky gezek dispetçerler bilen 1-nji iýulda irden habarlaşandygy aýdyldy.
Uçar regionda tokaýlardaky ýangyny söndürmäge ýardam berýärdi we maglumatlara görä, günüň dowamynda ikinji gezek ýangyn söndürmäge barýardy.
Aragatnaşygyň kesilmeginden ozal uçardaky kemçilikler barada hiç hili maglumat berilmändi.
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň aýtmagyna görä, uçar sürüjisi ýangynyň netijesinde dörän tüsse zerarly ugruny ýitiren bolmagy ähtimal.


text:
Türkmenistan 12-nji dekabrda öz öňyn Bitaraplyk durumynyň 17 ýyllygyny baýram etdi. Bu gezekki Bitaraplyk gününiň adatdakylardan biraz üýtgeşik geçirilendigi aýdylýar.
Aýdaly, geçen ýyl Bitaraplyk güni bellenende, Aşgabadyň “Aşgabat” stadionynda uly dabara guralyp, oňa 20 müň çemesi tomaşaçy toplanan bolsa, bu ýylyň 12-nji dekabrynda “Aşgabat” stadionynda hiç bir dabara geçirilmändir.
Dogrusy, bu ýyl şeýle dabaranyň bolmajagy, stadiondaky taýýarlyk işleriniň togtadylandygy öňünden belli boldy. Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylary bu barada öz wagtynda resmi çeşmelere salgylanyp habar berdiler. Mundan başga, düýbi Wenada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” topary hem Bitaraplyk güni stadion dabaralarynyň bolmajagyny habar berdi.
“Türkmenistanyň hronikasy” neşiriniň Aşgabatdaky stadion dabarasyna taýýarlyk mahalynda iki sany studentiň heläk bolandygy baradaky habary iňlis dilindäki neşirlerde hem çap edildi.
Ikinji tarapdan, ýerli synçylaryň käbiriniň pikirine görä, Bitaraplyk baýramynda stadion dabarasynyň ýatyrylmagy Türkmenistanda syýasatyň üýtgeýändigini, ýurduň halkara abraýyny gowulandyrmak ugrunda indi biraz başgaça alada edilýändigini hem aňladyp biler.
Umuman, bu meselede bir topar çaklama orta atylýar we “Bu nämäniň alamaty bolup biler?” diýen sorag köp derejede jogapsyz galýar.
Azatlyk Radiosynyň bu gezekki “Tegelek stol” söhbetdeşliginde “Türkmenistan uly şowhunly toý-baýram etmek, ilaty köpçülikleýin çärelere gatnaşdyrmak syýasatyndan yza çekilýärmi?” diýen soraga jogap tapmaga çalşylýar.
Söhbetdeşlige Aşgabatdan ýerli synçylar Aşyrguly Baýryýew, Nurberdi Nurmämmedow, Şwesiýadan Türkmenistanyň parlamentiniň ozalky deputaty Halmyrat Söýünow gatnaşýar.
Şu “Tegelek stol” gepleşigini diňlemek üçin aşaky düwmä basyň:


text:
Aşgabat, 09.03.2015. “Türkmenportal”.
Dynç gününde boş wagtlaryny at üstünde gezim etmegi, şol sanda sport bilen meşgullanmagy, täze kitabyň üstünde işlemegi özi üçin endige öwren milli Liderimiz 8-nji martda agtygy bilen Köpetdagyň eteginde ýerleşýän atçylyk toplumyna geldi.
Milli Liderimiziň agtygy Dosthan atly bedewe atlanyp, çapuw ýodasyna çykdy we ony öz erkine goýberdi. Bu görnüş agtygyň at çapmak ýaly örän çylşyrymly we jogapkärli hünäre bolan höwesiniň hem-de yhlasynyň netijesidir.
Soňra hormatly Prezidentimiz agtygy bilen ahalteke bedewleri, türkmen atşynaslarynyň we zehinli seýisleriniň dünýä beren milli gymmatlygy barada söhbet etdi.
Hormatly Prezidentimiziň agtygy toplumda idedilýän naýbaşy bedewleriň biri bolan “Dowamat” atly ata atlanyp, ýene-de çapuw ýodasyna çykdy.
Onuň uçganaklap duran bedewe erjellik bilen erk edişi, aty öz erkine goýbermegi türkmen ilinde ähmiýetli hasaplanýan çapyksuwarlyk ýörelgeleriniň kämil derejede dowam edýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
At çapmaga uly höwesi bolan agtygynyň hereketine syn etmek ata üçin örän buýsançly wakadyr. Hormatly Prezidentimiz agtygynyň bedewe erk edişini, ony çapyşyny synlap, onuň erjelligine, yhlasyna guwandy.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek, ol hem döwlet Baştutanymyzyň taýsyz- tagallasy bilen “behişdi bedew” halkymyzyň ileri tutýan milli ugurlarynyň düzüminde aýratyn orny eýeleýär.
Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň okgunly ösüşiniň bedew badyna meňzedilmegi hem ýöne ýerden däldir.
Milli Liderimiz we agtygy atly gezelenji tamamlap, bedewleri athana alyp geldiler. Olara ideg etmek bilen, döwlet Baştutanymyz agtygy bilen bu ýerden ugradylar.


text:
Ilatynyň aglaba köpçüligi musulman bolan Täjigistanda ilkinji onlaýn seks dükany işe başlady.
Dükan hödürlenýän hyzmatyň çäginde, çişirilen ballon manikenlerden wibratorlara çenli dürli görnüşdäki seks oýunjaklaryny birnäçe sagadyň dowamynda alyja ýetirmäge wada berýär.
"sex_shop_tj" atly onlaýn dükanynyň dolandyryjysy Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna "Waýber" habarlaşma programmasynyň üsti bilen beren maglumatynda, alyjylara bärkisi 30 minut bilen giç galsa 5 sagadyň içinde buýran harydyny gowşurýandyklaryny aýdýar.
Dükanyň dolandyryjysy müşderileriň şahsy maglumatlarynyň gizlin saklanyp, goralýandygyny aýdýar.
Instagram we Twitter sosial ulgamlarynda hem sahypalaryny açan dükan, ýerleşýän ýeriniň adresini hiç kime açmaýar. Şol bir wagtyň özünde-de paýtagt Duşenbe bilen ýurduň ikinji uly şäheri bolan Hojantda ýaşaýan müşderilerden gelýän islegleriň kabul edilýändigini bildirýär.
70 dollara ýasama seks gelinjik
Howa bilen çişirilýän ýasama maniken gelinjigiň bahasy takmynan 70 dollar. Bu baha bolsa Täjigistandaky ortaça aýlygyň ýarpysyna deň.
Sosial ulgamlarda ýazylan teswirleriň we Duşenbe şäheriniň köçelerinde geçirilen pikir soralyşyklara gatnaşanlaryň käbiri bu ýagdaýyň ruhy gymmatlyklary zaýalajakdygyny öňe sürüp, öz nägileligini bildirýärler. Käbirem bu temada azatlygyň bolmagynyň ähmiýetlidigini nygtaýarlar.
"Indi 21-nji asyrda ýaşaýarys..."
"Biz ýaşlary şeýle näsag endiklerden goramaly. Mekdepde çagaňa şeýle zatlaryň öwredilmegini islemersiň ahyryn" diýip, Muhammet atly okyjy Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugynyň sahypasynda öz pikrini ýazýar.
"Azizow Azizow" diýen diňleýjem ”Odnoklassniki” atly sosial ulgamdaky sahypa "Bu adamlar hassa bolmaly. Derrew lukmana gitsinler, özüni görkezmäge" diýip, teswir galdyrypdyr.
Duşenbäniň ýaşaýjysy Behruz bolsa, indi 21-nji asyrda internet döwründe ýaşalýandygyna ünsi çekip: "Adamlaryň öz ygtyýaryna we arzuw-islegine goşulyşyp bilmersiň. Şeýle-de goşulyşmalam däldir" diýýär.
Başga bir okyjy hem şeýle ýazypdyr: "Hytaýda rezinden ýasalan ýasama maniken gelinlerem gelen bolsa, onda, diýmek, biz indi ähli zady gördük".
Ýöne dini ýolbaşçylar bilen din alymlarynyň garaýşyna görä, seks dükanlary, erotiki oýunjaklar ýaly zatlar adaty maşgala we onuň gymmatlyklaryna garşy urulýan elhenç zarbadyr.
"Ýasama manikenler bilen jynsy aragatnaşyk etmek "zynadyr".
Täjigistanyň yslam uniwersitetiniň professory Mawlawi Abdurahim Karimow adaty durmuşda aýal bilen erkegiň arasynda gatnaşygyň gurulmagynyň tarapdarydygyny aýdýar. Onuň pikriçe, ýasama manikenler bilen jynsy aragatnaşyk gurmak "zynadyr".
Duşenbeli dindar Gobiljon Boýew bolsa seks oýunjaklaryndan peýdalanmagyň yslamy gymmatlyklara ters gelýändigini nygtaýar.
Dünýewi aýratynlyga eýe bolan Täjigistanda iş ýüzünde hökümet baram bolsa, täjik jemgyýetinde mollalar gaty uly täsire hem güýje eýe.
Emma ilkinji seks dükanynyň işe başlamagy indi täjik jemgyýetinde şeýle işler üçin hem orun bardygyny görkezýär.
Dükanyň dolandyryjy ýolbaşçysynyň aýtmagyna görä, seks oýunjaklary biznesine başlamak üçin ýeterlik sanda müşderi bar.


text:
Hindistanda elektrik üpjünçiligi bilen dörän kemçilikleriň netijesinde, 1.2 milliard adam elektrik togundan mahrum galdy.
Elektrik kynçylyklary ýurduň demirgazygyndaky we gündogaryndaky 12 sebitde, şol sanda paýtagt Nýu-Delide hem ýüze çykdy.
Sişenbe güni Nýu-Deliniň metro ulgamy hem işini togtatdy. Şeýle-de elektrik problemalary sebäpli 300-e golaý otlynyň gatnawynda kemçilikler döredi.
Hindistanyň Energiýa ministri Kumar Şinde elektrik togunyň sişenbe güni berlip başlanjakdygyny mälim etdi. Emma, ol kemçilikleriň näme sebäpden ýüze çykandygy barada maglumat bermedi.


text:
Ermenistanyň paýtagty Ýerewanyň polisiýa merkezinde gizlenen oppozision ýaragly adamlaryň galan bölegi hem öz ýaraglaryny taşlap, ermeni häkimiýetlerine garşy dowam edýän çaknyşyklarynyň soňuna ýetdiler. Iki hepde bäri dowam edýän bu gapma-garşylykda iki polisiýa ofiseri öldi.
“Ermenistanyň hukuk goraýjy organlarynyň ýörite güýçleriniň tutanýerli we sazlaşykly hereketleri ýaragly toparyň agzalaryny häkimiýetlere boýun bolmaga mejbur etdi” diýip, Ermenistanyň Milli Howpsuzlyk gullugynyň 31-nji iýulda ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
Beýanatda “terrorist” diýlip atlandyrylýan 20 ýaragly adamyň tussag edilendigi bellenilýär.
Ýaragly adamlaryň lideri Waružan Awetisian özleriniň häkimiýetlere boýun boljakdygyny aýdandan bir sagat çemesi soň, Ermenistanyň Milli Howpsuzlyk gullugy polisiýa merkeziniň binasynyň “doly boşadylandygyny” yglan etdi.


text:
Gyrgyz deputatlary ilkinji gizlin ses berişlikde parlamentiň täze spikerini saýlamagyň hötdesinden gelip bilmediler.
Iki kandidat, Gyrgyzystan partiýasyndan Kanat Isaýew, Onugu-Progres partiýasyndan Bakat Torobaýew 20-nji aprelde berlen ses berişlikde hersi 51 ses aldy.
120 orunly parlamentde spiker saýlanmak üçin azyndan 61 ses almak zerur. Netijeler aýan edileninden soň, iki kandidat hem kandidatlykdan çykaryldy.
Ses bermegiň ikinji tapgyry deputatlar täze kandidatlary hödürläninden soň geçiriler.
Ozalky spiker Asylbek Jinbekow geçen hepde dogany Surunbaý Jinbekow premýer-ministrlige belleneninden soň işden çekildi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat başlygy Ketrin Aştonyň sözçüsi dünýä döwletleriniň Almatyda Eýran bilen geçirilýän gepleşiklerden böwsüş ylalaşygyna garaşmaýandyklaryny aýtdy.
Maýkl Man bu sözleri sişenbe güni, gepleşikelr başlanandan soň kän wagt geçmänkä aýtdy.
Aşton alty döwletiň, ABŞ-nyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Orsýetiň, Hytaýyň we Germaniýanyň ygtyýar bermeginde Eýran bilen gatnaşyklara gözegçilik edýär.
Almaty duşuşygy sekiz aý öň Moskwadaky gepleşikler şowsuz gutarandan soň geçirilýän ilkinji maslahatdyr.
Dünýä döwletleriniň Almatyda Eýrana uran baýlaşdyrmagyny bes etmegi üçin täze teklipleri etmegine garaşylýar.
Eýran uran baýlaşdyrmak arkaly ýadro ýaragyny edinjek bolmakda güman edilýär, Tähran muny ret edýär.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Eşton, Müsürdäki artan durnuksyzlyk barada gepleşikleri geçirmek üçin Müsüriň harbylary we beýleki resmileri bilen duşuşar.
Duşenbe güni Eştonyň general Abdel Fatah al-Sisi we Müsüriň wagtlaýyn prezidenti Adli Mansour bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Şeýle-de, Eşton Morsiniň “Musulman doganlary” hereketiniň wekilleri bilen hem duşuşmagy planlaşdyrýar.
Eştonyň Müsüre edýän bu sapary, ýurtda 70-den gowrak adamyň ölmegine sebäp bolan dartgynly hepdäniň yz ýanyna gabat geldi.
Şu aýyň başynda harbylar Morsini zorluk bilen häkimiýetden çetleşdireli bäri, Müsürde dartgynlyk has hem möwjeýär.
Morsiniň tarapdarlary bolsa, onuň tussaglykdan goýberilmegine we prezidentlik wezipesiniň gaýtadan dikeldilmegine çagyryş edip, demonstrasiýalar geçirýärler.


text:
Türkmenistanyň ilkinji telekommunikasiýa hemrasy Ýeriň daşyndaky orbitada ýerleşdirildi.
Ýurduň “TürkmenÄlem 52°E” ilkinji aragatnaşyk emeli hemrasy ABŞ-nyň Florida ştatynyň Kanaweral burnundaky kosmodromdan 27-nji aprelde uçuryldy we “Falkon 9” raketa göteriji tarapyndan orbita çykaryldy.
Türkmen emeli hemrasynyň kosmosa uçurylyşy raketany göterijide berkidilen kamera arkaly görkezildi.
ABŞ-daky “SpaceX” kompaniýasynyň meýdançasy bilen Aşgabadyň arasynda guralan tele-köprä Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow gatnaşdy.
G.Berdimuhamedow ýurduň emeli hemrasynyň orbita çykarylmagy bilen türkmen halkyny gutlap, Türkmenistanyň parahatçylykly maksatlara eýerýändigini we sputnik sistemasy boýunça özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmak ugrunda giň möçberli iş alyp barýandygyny belledi diýip, resmi maglumatlarda aýdylýar.
“TürkmenÄlem 52°E” satelliti öz orbitadaky nokadyna ýetensoň, Türkmenistanyň Ahal welaýatyndaky dolandyryş merkezi bilen aragatnaşygy ýola goýjakdygy, yz ýany-da onuň ähli sistemalary synagdan geçirilip, bu kosmiki apparaty dolandyrmak işini türkmen hünärmenleriniň öz üstüne aljakdygy habar berildi. Türkmen hünärmenleriniň degişli ugurdan daşary ýurtlarda bilim alyp, tejribe toplandygy aýdylýar.
Türkmen mediasy, Türkmenistanyň kosmiki döwletleriň düzümine girendigini habar berip, ýurduň emeli hemrasyny kosmosa uçurmak akaly onuň milli tele-radio gepleşikleriň efire berlişiniň hiliniň ýokarlandyrylmagyna, şeýle-de göni efirde telegepleşik geçirmek we internetiň ýokary hilli sistemasyny ýola goýmak, uzakdan bilim almak we telemedisinany öňe sürmek işlerine güýçli itergi bermegine garaşylýandygyny belledi.
Türkmenistanyň emeli hemrasy ýurduň sargydy boýunça Fransiýanyň “Thales Alenia Space” kompaniýasy tarapyndan guruldy.
Kompaniýanyň maglumatyna görä, agramy 4,500 kilogramlyk “TürkmenÄlem 52°E” satelliti Merkezi Aziýada, Ýewropada, Ýakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada 1.2 milliarddan gowrak adamy telewizion gepleşikler we beýleki hyzmatlar bilen üpjün etmäge ukyply bolar.
“Uçurylyş Türkmenistanyň kosmiki ýurt hökmünde ösüşi üçin ilkinji zerur bolan ädim”, diýip “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň prezidenti we ýerine ýetiriji müdiri Jean Loic Galle emeli hemranyň uçurylyşynyň öňüsyrasynda “SpaceX” kompaniýasynyň wideo translýasiýasynda aýtdy.
Türkmen satellitiniň kosmosa çykarylyşy düýbi Kaliforniýada ýerleşýän “SpaceX” ady bilen tanalýan “Space Exploration Technologies” hususy kompaniýasy üçin jemi 18-nji we soňky iki hepdeden az wagtyň dowamynda hem ikinji uçurylyş boldy.
Türkmenistanyň ilkinji emeli hemrasynyň kosmosa uçurylmagy ýurtda ilatyň arasynda örän meşhur sputnik antennalary ýok etmek boýunça häkimiýetler tarapyndan alnyp barylýan kampaniýa gabat geldi. Sputnik antennalary ilata beýleki ýurtlaryň satellit telekanallaryny tutmaga mümkinçilik berýär. Türkmenistanyň milli mediasy häzire çenli doly döwlet gözegçiliginde saklanýar.


text:
Dagystanyň Tsunta etrabynyň barlag-gözegçilik nokadyna hüjüm edilende bir ors esgeri öldi.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, Orsýetiň Goranmak ministrliginiň esgerleri tarapyndan goralýan bu barlag-gözegçilik nokadyna “näbelli topar awtomatiki ýaraglar bilen hüjüm edipdir”.
Resmiler hüjümiň duşenbe güni irden bolandygyny aýdýarlar. Bu waka boýunça derňew başlandy.
Mundan birnäçe sagat ozal, Dagystanyň Hasawýurt regionynda hem harby kerwene hüjüm edilipdi.
Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Çeçenistanda, Dagystanda, Inguşetiýada we Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileridigi öýdülýän toparlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklarda her ýyl onlarça adam ölýär we ýaralanýar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş Mollagarada
Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň hormatyna badalga berlen atly ýörişe gatnaşyjylar şu günler Balkan welaýatynyň oba-kentlerinde, etrap merkezlerinde, öçmejek yz galdyran taryhy ýadygärlikleriniň ýanynda, ýerasty we ýerüsti baýlyklar mesgenlerinde, tebigy täsinlikleriniň goýnunda il-ulsumyz tarapyndan ýokary derejede garşylanylyp, iň bir ýagşy arzuwlar bilen ak ýola salynýar. Hut ýaňy-ýakynda sebit merkezi Balkanabat şäheriniň ykdysady we medeni-durmuş ulgamlarynda gazanan üstünlikleri bilen içgin tanyşmak bagtyna eýe bolan atly ýörişe gatnaşyjylar welaýatyň çägindäki duzly suwy hem-de gyrmançaly gara palçygy bilen tutuş dünýäde meşhurlyga eýe bolan «Mollagara» şypahanasyny nazarlap ýola düşdüler.
Uzaklardan howalanyp görünýän Uly Balkan dagynyň degresi diňe bir tebigy täsinlikleriň mekany bolmak bilen çäklenmän, hormatly Prezidentimiziň saýasynda ägirt uly ykdysady ösüşleriň hem giň gerimde ýaýbaňlandyrylýan we yzygiderli dowamat tapýan mesgenine-de öwrüldi. Bu jedelsiz hakykata ganatly bedewleriň on ýedisine ezberlik bilen erk edip barýan ýigitler «Mollagara» şypahanasyna tarap buýsançly gadam urup barýarkalar, ýüzugra Jebel şäherçesiniň golaýyndaky Bejeriş palçyklaryny we deňiz duzuny gaplaýan kärhana hem-de belent başly dag gerişlerini alkymlap oturan «Balkan» sement zawodyna baryp görenlerinde-de magat göz ýetirdiler.
Gyrmança palçyklary boýunça Mollagara köli dünýäde belli künjekleriň biridir. Soňky ýyllarda bu täsin kölüň palçygynyň kosmetologik häsiýetleri içgin öwrenilip, onuň deri üçin örän ýaramly täsirleriniň bardygy anyklanyldy. Ol deride öýjük täzeleýji we gurplandyryjy, gan aýlanyşygyny kadalaşdyryjy, ýüze näziklik beriji hem-de derini täzeleýji häsiýetleri özünde jemleýär. Palçygynyň bolsa kesel bejeriş häsiýetleri has-da ýokarydyr. Onuň düzüminde köp sanly gymmatly mikroelementler bar. Gürrüňini edýän kärhanamyzyň bejeriş palçyklary bölümine tebigy çeşmelerden getirilýän çig maldan her sagatda 600 gap taýýar palçyk önümi taýýarlanylýar. Kärhananyň deňiz duzuny gaplaýan bölüminde bolsa duz ilkinji tapgyrda gerekli ölçege çenli owradylyp, soňra ýöriteleşdirilen elekde magnitleriň kömegi bilen daş, metal we beýleki garyndylardan doly arassalanylýar. Arassalanylan çig malyň her bir bölegi ýörite basyşyň kömegi bilen gerdejik görnüşine geçirýär. Gerdejiklere dürli derman otlary goşulyp, olara bejeriş häsiýetleri berilýär. Bu bölümiň önümçilik kuwwaty bolsa sagatda 3 müň 600 gram taýýar önüme barabardyr.
Jebel şäherçesindäki Bejeriş palçyklaryny we deňiz duzuny gaplaýan kärhananyň önümçilik bölümleri bilen içgin tanşyp, hünärmenleriň olar baradaky täsirli gürrüňlerinden ruhlanan atly ýörişe gatnaşyjylar soňra ýyllyk kuwwaty bir million tonna barabar bolan «Balkan» sement zawodyna hem baryp gördüler. Şäherjigi ýada salýan bu ägirt uly kärhanada myhmanlar güler ýüz bilen garşylanyldy. Jemi 50 gektar meýdanda ýerleşýän bu zawodyň karýer hojalygyndan başlap, çig mal owradyjy, bişiriji bölümlerinde, sement degirmeninde işleriň ähli tapgyrlary doly mehanizmleşdirilen we awtomatlaşdyrylan ýagdaýda alnyp barylýar. Awtoulag, mehaniki, awtomatiki bölümleridir dolandyryş merkeziniň işiniň sazlaşykly ýola goýulmagy bu gymmatly gurluşyk serişdeleriniň bökdençsiz önümçiligini üpjün edýär. Kärhanada ýokary hilli sement önümçiligini ygtybarly ýola goýmak üçin zerur bolan çig malyň tutuşlygyna diýen ýaly ata Watanymyzyň çäklerinden alynýandygy bolsa, atly ýörişe gatnaşyjylary has-da buýsandyrdy. Önümçiligiň gönüden-göni üstünde bolmaly hünärmenleriň maşgalalary üçin gurlan dört gatly, her biri 16 hojalyga niýetlenen ýaşaýyş jaýlary ähli amatlyklar bilen ýokary derejede üpjün edilipdir. Milli ykdysadyýetimiziň iň kuwwatly kärhanalarynyň biri bolan zawodyň tutuş daş-töwereginde adam eli bilen döredilen saýaly agaçlaryň tokaýlygy myhmanlary has hem geň galdyrdy.
Atly ýörişe gatnaşyjylar Jebel şäherçesiniň duşundan geçip barýarkalar, giň howlynyň bir böwründäki agylda düýe sagyp duran gelin olara gor küýzeden çal hödür etdi. Bu suwsuzlygyňy gandyryjy taýsyz içgini taýýarlap, hödür edene müň keren sagbolsun aýdyp, ýollaryny dowam eden atlylary «Mollagara» şypahanasynyň giň howlusynda ak ýektaýly lukmanlar, bu ýerde dynç alyp, saglyklaryny berkidýän köp sanly adamlar, şäherçäniň ilaty şatlyk-şowhun bilen mübäreklediler. Duz-çörek dadyp, ýaşuly nesliň wekilleri bilen saglyk-amanlyk soraşylandan soň, medeniýet we sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren döwrebap aýdym-sazlary diňlenildi. Gelin-gyzlaryň ene-mamalarymyzdan miras galan senetleri başarnykly dowam etdirişleri, folklor toparlarynyň joşgunly tanslary, türgenleriň arasynda milli oýunlar boýunça ýaýbaňlandyrylan görkezme çykyşlarydyr bäsleşikler dabara gatnaşyjylaryň ruhuny göterdi. Atly ýörişe gatnaşyjylaryň lukmanlar bilen bilelikde häzirki zaman dünýäsiniň iň bir kämil enjamlary bilen üpjün edilen şypahananyň bölümlerine aýlanyp görmekleri ýatda galyjy pursatlaryň biri boldy. Hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ensiklopedik eserinde öz ornuny tapan melhemlik otlardan taýýarlanan çaýlardan işdämenlik bilen içip gören myhmanlary soňra şypahananyň Mollagara kölüniň kenarynda açyk asmanyň astyna döredilen dynç alyş meýdançasyna çagyrdylar. Ýaşuly nesliň wekilleri, şeýle hem şypahananyň lukmanlary bu täsin kölüň döreýşi, onuň her pasla görä özboluşly aýratynlyklary, tomsuň jöwzaly yssysyndan-da kölüň hanasyndaky suwuň derejesiniň asla egsilmeýändigi barada gürrüň beren rowaýatlarydyr dürli maglumatlary atly ýörişe gatnaşýan ýigitlerde uly täsir galdyrdy. Kölüň gyrasyndaky ýaşajyk suratçylaryň çekýän suratlaryny, şeýle hem dürli ugurlar boýunça guralan sergileri synlamak hem myhmanlarda uly täsirleri galdyrdy.
Şeýle ajaýyp pursatlara gözli şaýat bolmakdan ruhlanan atly ýörişe gatnaşyjylar özlerini dabaraly ýagdaýda garşy alanlar bilen hoşlaşanlaryndan soňra, gujurly gollarynda Garaşsyz Diýarymyzyň döwlet Tuguny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny hem-da Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny belent tutup, indiki menzillerine — deňiz kenaryndaky Hazar şäherine tarap ruhubelentlik bilen ýola düşdüler.
"Türkmenistan".
Habarlar #Atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)