text:
Şol bir wagtyň özünde-de Brýusselde Ukrainanyň premýer-ministri örän simwolik görnüşde Ýewropa Bileleşigi bilen kesgitleýji syýasy ylalaşyga gol çekdi.
Orsýetiň Federasiýa geňeşinde anna güni geçirilen ses berişlik anneksiýa baradaky kararyň jar etmek prosesini jemledi. Federasiýa geňeşiniň başlygy Walentina Matwiýenko şeýle diýdi: “Biz şu günler bolan taryhy wakalaryň şaýatlary däl-de, gatnaşyjylary bolduk we biz mertebeli, jogapkärçilikli we patriotizm duýgusy bilen özümiziň taryhy missiýamyzy ýerine ýetirdik”.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin anneksiýa baradaky kanuna gol çekdi. Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýi bolan Döwlet Dumasy anneksiýa baradaky karary sişenbe günki maslahatynda makullady.
Assosiasiýa barada ylalaşyk
Ukraina Krymyň azatlygy ugrundaky göreşini dowam etdirjekdigini aýtdy.
Günbatar döwletleri anneksiýany halkara kanunlarynyň açyk depelenmegi hökmünde ret etdiler. ABŞ we ÝB munuň bilen baglylykda sanksiýalary girizdiler.
ÝB-niň prezidenti Herman Wan Rompui anna güni Ukraina bilen assosiasiatiw ylalaşygyň syýasy bölegine gol çekilmeginiň iki tarapyň özara gatnaşyklarynyň näderejede möhümdigini görkezýändigini belledi. Rompui “Bu günki care diňe başlangyjydyr. Biz tiz wagtda ylalaşygyň galan bölegine, ykdysady şertlerine hem gol çekilmegine garaşýarys. [Ylalaşygyň] syýasy bölegi bilen bilelikde olar umumy bir dokumenti emele getirerler”.
Rompui Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk bilen ylalaşyga Ýewropa Bileleşiginiň Brýusseldäki sammitiniň gidişinde gol çekdi.
Ukrainanyň häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň geçen ýylyň noýabr aýynda ÝB bilen assosiasiýa we erkin söwda baradaky ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmegi ýurtda syýasy krizisy tutaşdyrypdy.
Brýusselde sişenbe güni başlanan sammitiň ilkinji güni ÝB-niň liderleri Orsýetiň Ukrainadaky ýagdaýy durnuksyzlandyrmak boýunça ädim ätmegine garşy duýduryş berdiler.
Sanksiýalar
Sişenbe güni ABŞ we ÝB Orsýete garşy öz sanksiýalarynyň sanawyny giňeltdiler. ABŞ prezident Wladimir Putiniň ýaranlaryna we ýurduň ýolbaşçylygy bilen ýakyn gatnaşykda bolan “Rossiýa bankyna” garşy-da sanksiýalar girizildi.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi jogap hökmünde Orsýet tarapyndan sanksiýalaryň nyşanyna alnan amerikanlaryň sanawyny çap etdi.
Anna güni Putin Orsýetiň ABŞ-nyň sanksiýalaryna jogap bermegi üçin mundan beýläk zerurlygyň ýokdugyny aýtdy. Şeýle-de Putin telewideniýede görkezilen bu çykyşynda kinaýa bilen: “Rossiýa bankynda” hasap açmakçydygyny aýtdy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow anna güni Federasiýa geňeşinde çykyş edip, günbatar döwletleriniň Orsýet resmilerine garşy sanksiýalarynyň netijeli däldigini we gerek bolmadyk böwetleri döredip biljekdigini aýtdy.
Federasiýa geňeşi öz beýannamasynda sanksiýalary “syýasy şantaž” diýip atlandyrdy.


c: text/html

text:
Türkmenistanda aýlyk haklary we kömek pullary 10% galdyrylýar.
Prezidentiň gol çeken kararyna görä, 2015-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap döwlet býujetinden maliýeleşdirilýän kärhanalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň işgärleriniň aýlyklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömeginiň we studentleriň stipendiýalarynyň möçberi artýar.
Türkmenistanda minimal aýlyklaryň möçberi 535 manat, pensiýalaryň minimal möçberi 210, kömek pullarynyň möçberi 200 manat derejesinde kesgitlenildi, diýip resmi maglumatlarda aýdylýar. Beýik watançylyk urşuna gatnaşanlaryň pensiýasynyň minimal derejesi 878 manat, maksimal derejesi 1184 manat, uruş weteranlarynyň pensiýasy bolsa 1077 manat derejesinde kesgitlenilipdir.
Aýlyklaryň we döwlet tölegleriniň ýokarlandyrylmagynyň, hususan-da işgärleriň zähmet öndürijiligini artdyrmagyň we ulanylmadyk içerki rezerwleriň hasabyna üpjün ediljegi aýdylýar.
Ençeme ýyl bäri Türkmenistanda aýlyklar we döwlet tölegleri her ýylyň ýanwar aýynda 10 % galdyrylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň paýtagty Kabuldaky "Şaolin Wuşu kluby" owgan zenanlaryna uzak gündogar söweş sungatyny öwredýän ýeke-täk klubdyr. Aşa patriarhal jemgyýetde zenanlar diýseň seýrek ýagdaýda türgenleşik bilen meşgullanýarlar. Bu fotosergide “Wuşu” we “Kung-Fu” söweş sungaty bilen meşgullanýan owgan zenanlarynyň käbirleri görkezilýär.
Hijaply şaolin söweşijileri
Owganystanyň paýtagty Kabuldaky "Şaolin Wuşu kluby" owgan zenanlaryna uzak gündogar söweş sungatyny öwredýän ýeke-täk klubdyr. Aşa patriarhal jemgyýetde zenanlar diýseň seýrek ýagdaýda türgenleşik bilen meşgullanýarlar. Bu fotosergide “Wuşu” we “Kung-Fu” söweş sungaty bilen meşgullanýan owgan zenanlarynyň käbirleri görkezilýär.


text:
Seniň teniň her gün bir garaşylmadyk täsinlik görkezýär: sen hemişe bolşuňdan köp derleýäň, saçyň birden ýagly bolýar, goňak peýda bolýar. Alada edip oturma, seniň ýaşyňda bu adaty bolmaly ýagdaýdyr. Edil häzir seň üçin bar ünsüňi öz bedeniň gigiýenasyna bermek möhümdir. Esasy maksat - deriň arassaçylygyny üpjün etmek. Her gün suwa düşmek, has gowusy akyp duran duşyň aşagynda; Wannadan soň hökman arassa suw bilen ýa-da duşuň aşagynda ýuwunmak gerek; Her gün goltugasty oýtumlaryňy ýuwmaly, we ösýän tüýleri syryp aýyrmaly, sebäbi der olarda saklanyp soňra üýtgeýär, bu bolsa özboluşly ysyň döremegine getirýär; Aýaklaryňy günde aram sowuk suwda ýuwmaly; Her gün joraplaryňy, kolgotkiňi, eşigiň aşagyndan geýilýän geýimiňi çalşyp durmaly; Seniň aýratyn diňe özüňe degişli daragyň, diş çotgaň, elsüpürgijiň, gaýçyň, eşigiň aşagyndan geýilýän geýimiň, aýakgabyň, dodak pomadaň, kellä geýilýän geýimiň, dezodorantyň, tüý syrmak üçin abzalyň bolmaly; Antiperspiranty/dezodaranty diňe arassa bedeniňe sepmeli.
1 Düwürtikleriň döremegi adaty ýagdaýdyr
Seniň ýag çykarýan mäzleriň aşa işjeň bolýar we ýag bölüp çykarýar, olar bolsa deriň öýjüklerini petikleýär we düwürtikleriň döremegine sebäp bolýar. Şol öýjüklere düşen bakteriýa çişme prosesi ýüze çykarýar we netijede düwürtikler döräp başlaýar.
Düwürtikleriň döremegine başga zatlar hem sebäp bolup biler, olardan garyn-içege trakt keselleri; mysal üçin, disbakterioz, gastrit, ötde daşyň bolmagy. Şeýle-hem " gormonal düwürtikler" ady bilen belli endokrin sistemasynda disbalans.
2 14 -18 ýaş aralykdaky ýetginjekleriň ýüzden 50%-de düwürtik bolýandyr.
Eger sen hut şu 50%-me düşen bolsaň, onda tizden-tiz biziň maslahatlarymyzy berjaý et ýa-da dermatolog lukmanyňyzdan olary bejermek barada maslahat al!
Iň möhüm we ýönekey düzgün - şahsy gigiýenany berjaý etmek.
Ýüzüňi hökman günde azyndan iki gezek ýuwmaly;
Ýüzüňi yuwulmadyk elleriň bilen ellemeli däl;
Düwürtikleri sykyp çykarjak bolmaň, beýle etseň infeksiýa düşürmegiň ahmal;
Ýörite deri üçin niýetlenen arassalaýjy salfetkalardan, çagalar üçin sabynlardan, düwürtiklere garşy losýonlardan peýdalanyp bilersiň;
Iýmit möçberiňden ajy we öte süýji önümleri, gazlandyrylan içgileri aýyr.
Eger düwürtik örgüni seni ynjalyksyzlandyrýan bolsa, hökman dermatolog- lukmanyňyzdan olary bejermek barada maslahat alyň.
3 Haýsy düzgünler gyzlaryň saglygyny goramakda kömek edip bilerkä?
Içki sintetik geýimi we beter gysýan egin-eşigi, aýratyn-hem ýylyň yssy wagtynda geýme, olary diňe juda gerek bolanda geýip bilersiň. Şeýle eşik geýilende adaty howa aýlanyş bozulýar;
Pagtadan we galyň däl matadan tikilen içki geýim çygy özüne gowy siňdirip, seni şol ýakymsyzlyklardan azat eder;
Içki geýimi günde çalşyryp durmaly.
4 Gyzlar üçin gizlin ýerleriniň gigiýenasynyň düzgünleri
Gizlin ýerleriňi irden we agşam ýuwmaly, öňünden bolsa gowy edip eliňi ýuwmaly;
Ýuwanyňda arassa, ýyly, akar suw ulanmaly;
Yzky täret deşiginden gizlin ýerleriňe infeksiýa düşürmez ýaly, elleriň hereketi we suwuň akymy öňden yza gönükdirilen bolmaly (hajathana kagyzyny ulanmak hereketi hem suňa meňzeş);
Gizlin ýerleriňi ýuwanyňda diňe hut özüňe degişli bolan elsüpürgiç ulanmaly. Gizlin ýerleriňi ýumşak, gury, arassa elsüpürgiç bilen süpürmeli;
Her gezek kiçi meýdandan soň, peşew damjalary aşaky geýimleriňe siňmez ýaly gizlin ýerleriňi hajathana kagyzy ýa-da kagyz salfetkasy bilen süpürmeli.
5 Aýbaşy döwründe gigiýena
Aýbaşy döwründe, ýatgynyň içki ýüzi açyk ýarany ýada salýar, we mikroblar düşen ýagdaýynda ol dessine çişmä getirip biler, şonuň üçin şu döwürde gigiýena nukdaýnazardan gorag serişdelerini ulanmak zerurdyr - ginekolog lukmanyň maslahaty boýunça prokladkalar ýa-da tamponlar.
"Dogry" ýa-da "nädogry" diýen gigiýena nukdaýnazardan gorag serişdeleri ýokdyr, sadaja sen özüňe has laýyk gelýän serişdäni saýlap bilersiň.
Aýbaşy bolýan günlerde günüň dowamynda gizlin ýerleriňi ýygy-ýygydan ýuwup durmaly;
Her gezek prokladkany ýa-da tampony çalşanyňdan öň we soň elleriňi ýuwmaly;
Prokladkalary we tamponlary her 3-4 sagatdan çalyşmaly;
Ulanylan prokladkany gowy edip daşyny dolap hapa atylýan bedrä atmaly;
Ulanylan prokladkany hiç bir ýagdaýda unitaza atmaly däldir, sebäbi onuň ýerlagym ulgamy bitirmegi mümkin.
6 Aýbaşy sikliň senenamasy
Ilkinji gezek aýbaşy başlandan aýbaşy sikliň senenamasyny ýöretmek talaba laýykdyr;
Sen Android smartfon üçin ýörite programmany ýükläp bilersiň:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.popularapp.periodcalendar
7 Ýadyňda sakla!
Gigiýena düzgünleriniň bozulmagy sowuklama keselleriň döremegine getirýär we JÝAGI bilen kesellemek howpuny ýokarlandyrýar.


text:
Tomus pasly. Howa yssy. Bu howada derlemek her kimi oňaýsyz ýagdaýa salýar. Derlemek – bedende suwuň, duzuň we ýylylygyň deňagramlylygyny üpjün edýän fiziologik hadysa. Bu hadysanyň bedende aşa köp ýüze çykmagyna lukmançylyk dilinde «giperhidroz» diýilýär. Giperhidroz genetika, gormon bilen bagly meseleler, daşky gurşaw şertleri arkaly ýüze çykýar. Adam bedeniniň, köplenç, eliň aýasy, aýak, goltuk, boýun we arka ýaly agzalaryndan has köp der bölünip çykýar.
Derlemegiň öňüni alyş çäreleri:
Sowuk suw içmek bedeniň temperaturasyny kadalaşdyrýar we aşa köp derlemegiň öňüni alýar. Ýöne sowuk suwy yssy howada bedeniň temperaturasy ýokary wagty içmeli däl! Ony mümkin boldugyça bedeniň ýagdaýy kadalaşanyndan soňra içiň!
Alkogolly içgileri içmek we çilim çekmek ýaly zyýanly endikler hem bedeniň aşa köp derlemegine sebäp bolýar. Şeýle ýaramaz endiklerden elmydama daşda durmaly!
Kofe we kola ýaly kofeinli içgileri azrak içiň! Kofein we beýleki işjeň maddalar has köp derlemegiňize sebäp bolýar.
Derlemek netijesinde emele gelýän ýaramaz yslardan halas bolmak üçin parfýumeriýa serişdeleri ulanylýar. Ýöne şeýle serişdeleri ulanmazyňyzdan ozal bedeniňiz hökmany suratda gury we arassa bolmaly!
Ýüplükden we pagtadan taýýarlanan egin-eşikler beden üçin has ýakymly bolýar. Ylaýta-da tomusda şeýle eşikleri geýmek maslahat berilýär. Sintetik egin-eşikler bedeniň howa alyş-çalşygyna päsgelçilik döredýär. Şonlukda hem bedenden deriň has köp bölünip çykmagyna sebäp bolýar.
Azyndan her günde bir gezek suwa düşüň! Bu örän möhüm. Bedenden bölünip çykýan der deriniň yslanmagyna we guramagyna sebäp bolýar. Şonuň üçin onuň ýörite serişdeler bilen wagtal-wagtal tämizlenip durulmagy zerur.
Taýýar iýmitlerden saklanyň! Mümkin boldugyça tebigy iýmitleri iýiň!
Stressli hereketlerden gaça duruň, ýeňil sport bilen meşgullanyň!
Kişmiş iýmek hem bedeniň temperaturasyny kadalaşdyrýar.
Derlemegiň öňüni almagyň tebigy usullary:
Aşa köp derlemegiň öňüni almak üçin iň oňat tebigy önümleriň biri alma sirkesi. Alma sirkesi güýçli antioksidant hasaplanýar. Ol zyýanly bakteriýalary ýok etmekde möhüm rol oýnaýar. Ýatmazdan ozal mylaýym suwa düşüň we antibakterial sabyn ýa-da ýörite gel bilen ýuwunyň! Soňra bedeniňizi guradyp, aşa köp derleýän agzalaryna alma sirkesini çalyň! Irden suwa düşmek hem beden ýylylygyny kadalaşdyrmaga ýardam edýär.
Bir bulgur ýyly suwa bir ýa-da iki çaý çemçesi alma sirkesini we biraz bal garyp, demine goýuň! Bu içgiden her günde bir bulgur içmek maslahat berilýär.
Çaý sodasy hem derlemegi aradan aýyrmaga ýardam edýär. Ol bedendäki artykmaç çyglylygy siňdirýär we ýaramaz yslary aýyrýar. Bir çaý çemçesi çaý sodasyny biraz suw bilen gowy garmaly. Taýýarlan garyndyňyzy pagtanyň kömegi bilen bedeniň aşa köp derleýän ýerlerine çalmaly we takmynan, 15-20 minutdan soňra ýyly suw bilen ýuwmaly. Bu usuly hepdede 2 ýa-da 3 gezek ulanmak ýeterlikdir.
Gara çaý antibakterial aýratynlyklary bilen bedende ýaramaz ysyň döremegine sebäp bolýan bakteriýalara garşy göreşýär. Derlemegiň öňüni almak üçin gara çaýy içip ýa-da pagtanyň kömegi bilen bedeniň derleýän ýerlerine sürtüp bilersiňiz. Bu tebigy we täsirli usuly hepdede bir ýa-da iki gezek ulanmak maslahat berilýär.
Kokosyň ýüzüň tämiz bolmagyna we bedeniň gurplanmagyna köp peýdasy bar. Kokos ýagynyň düzümindäki laur turşusy özüniň güýçli ysy bilen ýaramaz yslary ýok edýär. Kokosyň bakteriýalara garşy göreşijilik ukyby hem bar. Ýyly suwa düşeniňizden soňra bedeniň aşa köp derleýän ýerlerine kokos ýagyny çalyň! Bu melhemi her günde ulanyp bilersiňiz!


text:
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň professor-mugallymlary Halkara ylmy maslahatlara işjeň gatnaşýarlar. Hususanda, 2020-nji ýylyň 10 aýynda ýurdumyzda geçirilen «TÜRKMEN BEDEWI WE DÜNÝÄNIŇ SEÝISÇILIK SUNGATY» atly XI halkara ylmy maslahatyna, Ylymlar gününe bagyşlanan «BERKARAR DÖWLETIMIZIŇ BAGTYÝARLYK DÖWRÜNDE YLYM, TEHNIKA WE INNOWASION TEHNOLOGIÝALAR» atly halkara ylmy maslahatyna institutyň professor-mugallymlarynyň, aspirantlarynyň, magistrantlarynyň we talyplarynyň 168-si işjeň gatnaşdylar we olaryň 115 sany çykyşlarynyň tezisleri çap edildi. Şeýle hem beýleki halkara ylmy-amaly maslahatlarynda 11 sany mugallymyň we magistrantyň çykyşlarynyň tezisleri çap edildi. Bu maslahatyň «YKDYSADY ÖSÜŞ, HUKUK, HALKARA HYZMATDAŞLYK WE SYÝAHATÇYLYK» atly IV bölüminiň işi Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda uzak aralykdan wideo şekilli ulgam arkaly geçirildi.
Ýurdumyzda geçirilen «BERKARAR DÖWLETIŇ BAGTYÝARLYK DÖWRI: HUKUK DÖWLETINI GURMAGYŇ TARYHY TEJRIBESI WE KONSTITUSION ÖZGERTMELER» atly ylmy-amaly maslahata hem-de «SANLY YKDYSADYÝET – YKDYSADY ÖSÜŞIŇ MÖHÜM UGRY» atly ylmy-amaly maslahata institutymyzyň professor-mugallymlarynyň, aspirantlarynyň, magistrantlarynyň we talyplarynyň 75-si işjeň gatnaşdylar we olardan 56-synyň tezisleri çap edildi.


text:
Milli mirasymyz-ruhy baýlygymyz
Gahryman Arkadagly ýurdumyzyň her bir güni ýatdan çykmajak taryhy wakalara beslenip, toýlarymyz toýlara, baýramlarymyz baýramlara ulaşýar. Halkymyzyň döredijilik ruhunyň beýany bolup, jemgyýetçilik durmuşymyza özboluşly öwüşgin çaýýan baýramlarymyzyň biri hem Türkmenistanyň medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet günüdir. Gadymy türkmen topragyny uly dabaralara besleýän bu baýramyň joşguny milletimiziň mizemez agzybirliginiň we Magtymguly Pyragynyň amala aşan arzuwynyň nyşany bolup dünýä ýaň salýar.
Milli medeniýetde halkyň ýol-ýörelgesi, ruhy dünýäsi, şöhratly taryhy, milli gymmatlyklary özboluşly şöhlelenýär. Medeniýetiň ösdürilmegi sungatyň ähli ugurlaryny kämilleşdirmäge, edebiýaty döwrebap eserler bilen baýlaşdyrmaga ýardam berýär.
Häzirki wagtda ýurdumyzda medeniýet ulgamynda gazanylan üstünlikleri dünýä ýaýmak, bu ugurda alnyp barylýan işleri has-da kämilleşdirmek maksady bilen, ýokary derejeli medeni çäreler geçirilýär. Diýarymyzda her ýylyň 27-nji iýunynda Medeniýet we sungat işgärleriniň güni bilen bilelikde Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününiň giňden bellenilmegi, onuň çäklerinde-de medeniýet hepdeliginiň geçirilmegi milli medeniýetimizi ösdürmäge mümkinçilik berýär.
Medeniýet edep-ekramlylygy, sowatlylygy, çuňňur düşünjeliligi öz içine alýar. Medeniýet işgärleri halka ruhy lezzet, ruhubelentlik, gözellik paýlaýar. Biziň milli medeniýetimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has hem pajarlap ösýär. Bu ösüşleriň sakasynda Gahryman Arkadagymyzyň hut özüniň durmagy buýsanjymyzy goşalandyrýar. Hormatly Prezidentimiziň medeniýet ulgamy bilen baglanyşykly edýän çuň manyly çykyşlary, ylmy-seljermeleri we çeper eserleri milli medeniýetimiziň ösmegine uly itergi berýär. «Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz», «Gadamy batly bedew», «Atda wepa-da bar, sapa-da» atly kitaplar seýisçilik sungatyna bagyşlanan ajaýyp eserlerdir. «Janly rowaýat», «Arşyň nepisligi» atly eserler enelerimiziň gadymdan gelýän haly sungatyna, gelin-gyzlaryň naýbaşy sungaty bolan el işlerine bagyşlanandyr. Döwlet Baştutanymyz gelin-gyzlaryň çeper el sungatyna özüniň ajaýyp eserlerinde ýokary baha berýär we olary üýtgewsiz nusgada nesillere ýetirmegi sargyt edýär.
Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmen medeniýeti» atly kitabynda: «Medeni gözelliklerimize nazar aýlap, onuň döreýiş köklerini yzarlamak, kämilleşiş ugurlaryny seljermek, bu ugurda gazanylýan täze üstünliklere begenmek meniň üçin diýseň guwançly» diýen ganatly sözleri milli medeniýetimiziň pajarlap ösmegine giň ýol açylýandygyna güwä geçýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda Diýarymyzyň medeniýet ulgamynda gazanylýan üstünlikler sanardan köp. Medeniýet ulgamynda gazanylýan üstünlikleri dünýä ýaýmak, bu ugurda alnyp barylýan işleri has hem kämilleşdirmek maksady bilen halkara derejesinde-de dürli çäreler yzygiderli geçirilýär.
Edebiýatyň taryhynda şygryýet dünýäsi bilen öçmejek yz goýan Magtymguly Pyragynyň çeper döredijiligi ynsan üçin bahasyna ýetip bolmajak edebi gymmatlykdyr. Dana şahyryň paýhasyndan dörän dürdäne setirler özüniň çuň manysy we çeperçiligi bilen her bir ynsanyň kalbyna gözellik çaýýar. Türkmen döwletiniň agzybirligini, jebisligini, halkyň göterilen beýik ykbalyny, bagtyýarlyk eýýamyny arzuwlan Magtymguly Pyragy özüniň çeper döredijiligi bilen dünýä halklarynyň kalbynda-da müdimilik ýaşap gelýär. Şahyryň çuň many-mazmunly şygyrlary adamzat ýaşaýşynyň ruhy çeşmesine öwrüldi. Söz ussadynyň agzybirlikde, jebislikde, parahatçylykda, bir supranyň daşyna jem bolup, bir döwlete gulluk etmäge çagyran dana pikirleri, öwüt-nesihatlary halkymyzyň we döwletimiziň milli ýörelgesine öwrüldi. Bu günki günde beýik akyldaryň arzuwlan bagtyýar zamanasy hasyl boldy. Erkana ýola düşen türkmen halky Gahryman Arkadagymyz bilen Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe asuda we abadan durmuşda ýaşaýar, döredýär, gurýar.
Türkmenistanyň Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününe bagyşlanyp geçirilýän dabaralaryň milli medeniýetimizi ösdürmekde, ony dünýä ýaýmakda, dünýäde ynsanperwer hyzmatdaşlygy has-da ösdürmekde, dost-doganlygy berkitmekde, döwletleriň, halklaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy täze, has ýokary derejelere çykarmakda, Magtymguly Pyragynyň döredijiligini, adamzada goýan baý mirasyny öwrenmek boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmekde örän uly ähmiýeti bardyr.
Türkmenistanyň Demokratik partiýasy hem beýleki jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde milli Liderimiziň berýän tabşyryklaryndan, beýik maksatlaryndan ugur alyp, ýaşlarymyza milli gymmatlyklarymyzyň taryhyny düýpli öwretmek, many-mazmunyny düşündirmek, watançy nesli kemala getirmek boýunça netijeli işleri alyp barýarlar.
Hormatly Prezidentimizi, ähli türkmen halkymyzy Türkmenistanyň medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de beýik akyldar, türkmeniň nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni bilen tüýs ýürekden gutlaýarys! Baýramçylyklarymyzy şeýle ýokary derejede bellemäge mümkinçilik berýän hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, ömrüniň uzak bolmagyny, il-ýurt bähbitli alyp barýan işleriniň hemişe rowaçlyklara beslenmegini arzuw edýäris.
Pena AŞYROW


text:
Dört ymamyň akydasy
Gysgaça beýannama
Dört ymamyň akydasy: Bu kitapda dört ymamyň -Ebu Hanife, Mälik, Şafygy we Ahmet ibn Hanbel-iň -Alla olara rehmet etsin- akydalary beýan edilýär. Çünki olaryň akydalary Kuran we sünnete, sahabalaryň we tabygynlaryň ýagşylyk bilen ýörän ýollaryna gabat gelýändir. Allaha hamd-u senalar bolsun! Çünki olar diniň asyl kadalarynda birdirler, megerem olar Alla tagalanyň at-sypatlary meselesinde, Kuran Allanyň kelamydygyna (sözüdigine) bir agyzdan ylalaşandyrlar. Ýene-de olar imanyň hökman dil we kalp bilen tassyklanmagynyň wäjipdigine ylalaşandyrlar. Çünki olar Grek pelsepelerinden täsirlenen, jähmiýýe we başga taýpalara inkär edendirler.
- 1
- 2
Çeşmeler:
Dagwat we öwüt-nesihat ugrunda hemaýatçy edara, Saud Arabystan, Riýad, Rabwa raýony
Ylymly döredijilikler:


text:
Apple 2022-nji ýylda VR gulaklygyny, has takygy, wirtual hakykatly şlem öndürer. Bu barada “MacRumors” neşirine salgylanyp, lenta.ru habar berýär.
“DigiTimes”-iň habaryna görä, Apple-iň wirtual we goşmaça hakykatly gulaklygynyň önümçiligine 2022-nji ýylyň ikinji çärýeginde başlanar. Amerikan kompaniýasy täze önümi ýylyň üçünji ýa-da dördünji çärýeginde tanyşdyrmagy meýilleşdirýär.
Häzirki wagtda Apple bu önümiň prototipini işläp taýýarlamak we synagdan geçirmek işini tamamlady. Şeýlelikde, kompaniýa enjamy indiki ýylyň birinji ýarymynda üpjün edijilerine ýygnamak üçin ibermäge taýyn bolar. Apple-iň ilkinji VR äýneginiň şu güýzde, takmynan, noýabr aýynda satuwa çykarylmagyna garaşylýar.
Mundan başga-da, Apple dürli bazar segmentleri üçin enjamyň birnäçe görnüşini öndürmegi meýilleşdirýär diýip, çeşme habar berýär.


text:
Aşpezler reýhany naharlaryň we işdäaçarlaryň tagamyny artdyrýan hoşboý ysly ter gök otlaryň iň gowusy hasaplaýarlar. Onuň bejeriji we deriniň ýagdaýyny gowulandyryjy häsiýeti bolsa gadym eýýamlardan bäri mälimdir.
Içki täsiri:
Reýhan B1 we B2 witaminleriniň, rutiniň, efir ýaglarynyň, saponinleriň egsilmez çeşmesidir.
Düzüminde saklanýan askorbin turşusynyň mukdary boýunça reýhan hoşboýlyklaryň arasynda petruşkadan, gara we gyzyl burçdan soň dördünji orny eýeleýär.
C we PP witaminlerine baý bolmagy reýhandan taýýarlanan melhemlikleri gan damarlarynyň diwarlaryny pugtalandyryjy serişde hökmünde ulanmaga mümkinçilik berýär.
Reýhan ganaýlanyşyň işjeňleşmegine itergi berýär.
Bu hoşboý ysly otda köp mukdarda saklanýan efir ýagy dişagyryny köşeşdirýär. Munuň üçin efir ýagynyň 1 damjasyny 100 gram suwa garyp, günde 4-5 gezek agzyňy çaýkamaly.
Reýhanda merkezi nerw ulgamyny rahatlandyrýan kamfora köpdür.
A witamininiň deriniň, saçlaryň, dyrnaklaryň ýagdaýyny gowulandyrýandygy bellidir. Reýhanda bu witaminiň sintezlenmegine gatnaşýan karotin saklanýar.
Reýhanyň düzümindäki efir ýaglary we saponinler dem almagy ýeňilleşdirýär, üsgülewügi aýyrýar. Şoňa görä, bu ösümligiň melhemliklerini dem alyş ýollarynyň we öýken kesellerinde ulanmak peýdalydyr.
Reýhan işdäňi açýar, iýmitiň siňmegine ýardam edýär, immuniteti pugtalandyrýar.
Daşky täsiri:
Deride gaýnaglama alamatlary peýda bolanda reýhanyň ter ýapraklaryny ýapmak maslahat berilýär.
Güýçli bakterisid täsire eýe bolan reýhandan taýýarlanan melhemlikler süýjübaşda (ekzema) we çyban çykanda kömek edýär.
Saçlary pugtalandyrýandygy we olaryň düşmeginiň öňüni alýandygy üçin reýhanyň ekstraktyny saça garyşyk etmek üçin niýetlenen serişdelere (şampun, balzam, krem) goşýarlar.
Reýhanyň jöwherinden (nastoý) taýýarlanan ýapgylar deridäki düwürtikleri (akne) aýyrýar.
Dynç alynýan otagda reýhanyň ter ýa-da guradylan ýapraklaryny saklamak maslahat berilýär. Çünki onuň ýakymly hoşboý ysy keýpiňi göterýär, ýadawlygyňy aýyrýar, kelleagyryny köşeşdirýär, nerwleri rahatlandyrýar, ukyny kadalaşdyrýar.
Reýhanyň efir ýagynyň siňeklerden we çybynlardan goraýan tebigy repellentdigi (mör-möjekleri ürküziji serişde) mälimdir. Şoňa görä, howluda reýhan ekmek ýa-da köp gatly jaýyň eýwanynda bu ösümligiň birnäçe düýbi oturdylan golçalary saklamak peýdalydyr.
Saçlary


text:
04.02.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylarynyň hem-de ugurdaş ýokary okuw mekdepleriniň rektorlarynyň gatnaşmagynda gurluşyk-senagat toplumyny ösdürmek boýunça iş maslahatyny geçirdi.
Döwlet Baştutanymyz geçen ýylda ýurdumyzyň gurluşyk we senagat toplumynda ýerine ýetirilen işleriň netijelerine bagyşlanan iş maslahatyny açyp, bu toplumyň milli ykydysadyýetimiziň möhüm ugurlarynyň biridigini belledi. Bu ugurda gazanylýan netijeler we pudaklaryň sazlaşykly ösüşi halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşynyň kepilini üpjün edýär.
Döwletimiz bu pudaklaryň ösüşine möhüm üns berýär we oňa ägirt uly maliýe serişdelerini gönükdirýär. Şeýle hem döwrebap kärhanalar gurulýar we öňdebaryjy tehnikalar satyn alynýar. Milli Liderimiz amala aşyrylýan giň möçberli çärelere garamazdan, bu ulgamda käbir kemçiliklere ýol berilýändigini we onuň ähli mümkinçilikleriniň doly herekete girizilmeýändigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu maslahatda ýokary ösüş depgini saklamak, toplumyň ähli kärhanalarynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak we umuman, ýubileý ýylynda döwlet maksatnamalaýyn borçnamalary üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen amala aşyrylýan özgertmeleriň depginini artdyrmak üçin işleri ýokary guramaçylyk derejesinde alyp barmak bilen baglanyşykly meselelere serediljekdigini belledi we maslahata gatnaşyjylaryň hasabatlaryny hem-de tekliplerini diňledi.
Ilki bilen gurluşyk we binagärlik ministri R.Gandymowa söz berildi. Ol ýolbaşçylyk edýän pudagynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, gurulýan dürli maksatly desgalardaky işleriň depginleri, binalary öz wagtynda ulanmaga bermek we gurluşyk işlerinde ýokary hil derejesini üpjün etmek maksady bilen amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
Gurluşyk pudagynda 180-den gowrak kadalaşdyryjy-tehniki namalar hereket edýär we olar bellenen tertibe laýyklykda yzygiderli kämilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ministrligiň işine düýpli nägilelik bildirdi hem-de gurluşykda öňdebaryjy tehnologiýalary we nou-houlary giňden ornaşdyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Şeýlelikde, binalaryň taslamalary taýýarlanylanda, oňa ylmy esasda çemeleşmegiň wajypdygy, sebitiň seýsmiki ýagdaýy nazara alnyp, olaryň ylmy taýdan esaslandyrylmagynyň möhümdigi bellenildi.
Halkara tejribesinden ugur alyp, gurluşyk-gurnama hem-de abatlaýyş işlerine möhüm ähmiýet berilmelidir. Maýa goýum taslamalarynyň bäsdeşlige ukyplylygy üpjün edilmelidir hem-de desgalaryň hiline we öz wagtynda ulanmaga berilmegine berk gözegçilik ýola goýulmalydyr diýip, milli Liderimiz nygtady.
Soňra ýurdumyzyň gurluşyk we binagärlik ministri mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalarda alnyp barylýan gurluşyk işleri, olaryň depginlerini ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler baradaky hasabatyny dowam etdi. Şeýle hem hasabatyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalaryň görnüşleri görkezildi.
Döwlet Baştutanymyz “Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän ýylda ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýetli şanly seneleriň giňden belleniljekdigini, aýratyn-da, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk baýramynyň uly dabaralara beslenmelidigini belläp, şu mynasybetli ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň berk gözegçilikde saklanmalydygyny aýtdy we bu babatda ministre birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra senagat we gurluşyk önümçiligi ministri S.Berdimuhamedow 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
2020-nji ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda Türkmenistanyň Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrligi boýunça jemi öndürilen önümleriň we ýerine ýetirilen işleriň ösüşi 107,9 göterime barabar boldy.
Hasabat döwründe sement zawodlary tarapyndan 1 million 940 müň 626 tonna sement öndürildi.
Keramzit öndürmek boýunça meýilnama 100,3 göterim ýerine ýetirildi we 100,2 göterim ösüş gazanyldy.
Sozulan metal öndürmek boýunça meýilnama 100 göterim ýerine ýetirildi we 101,6 göterim ösüş gazanyldy.
Gurluşyk aýnasy boýunça meýilnama 101,4 göterim ýerine ýetirildi we ösüş 100,1 göterime deň boldy.
Gurnama beton önümlerini öndürmegiň meýilnamasy 103,9 göterim ýerine ýetirildi.
Şeýle hem ministr häzir Halkara türkmen alabaý itleri assosiasiýasynyň toplumynyň gurluşygynda alnyp barylýan işler barada aýdyp, bu desgalaryň mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň hormatyna ulanmaga beriljekdigini, munuň üçin toplumyň gurluşygynda ýerine ýetirilýän işleriň depginini yzygiderli güýçlendirmek ugrunda zerur tagallalaryň edilýändigini habar berdi.
Mundan başga-da, Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrliginde hem-de garamagyndaky edara-kärhanalarda sanly ykdysadyýetiň ornaşdyrylmagyna itergi bermek maksady bilen, “Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça 2020-2021-nji ýyllarda ýerine ýetirilmeli işleriň meýilnamasy” düzüldi.
Şeýle hem ministrlikde elektron resminama dolanyşygy taýýarlanyldy hem-de degişli edaralar bilen ylalaşyldy. Bu gün ministrligiň garamagyndaky 27 sany edara-kärhanalaryň arasynda elektron resminama dolanyşygy ýola goýuldy hem-de ministrligiň web-saýty taýýarlanyldy we Internet toruna ýerleşdirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, kuwwatly senagaty döretmegi çaltlandyrmagyň wajypdygyna hem-de ministrligiň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygyna ünsi çekip, senagat we gurluşyk önümçiligini mundan beýläk-de ösdürmegi, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmagyň hasabyna pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagy gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda görkezdi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalaryň, aýratyn-da, Halkara türkmen alabaý itleri assosiasiýasynyň toplumynyň gurluşygynyň öz wagtynda tamamlanmagynyň we ýokary hil derejesiniň üpjün edilmeginiň möhüm talap bolup durýandygyny belledi. Gurluşykda ulanylýan serişdeleriň hili, toplumyň enjamlaşdyrylyşy, binalaryň bezeg aýratynlygy bilen baglanyşykly meseleler hemişe gözegçilikde saklanylmalydyr.
Iş maslahaty energetika ministri Ç.Purçekowyň hasabaty bilen dowam etdi. Ol ýolbaşçylyk edýän pudagynda hem-de onuň düzümleýin bölümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ilatymyzy we senagat desgalaryny elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek hem-de onuň daşary ýurtlara iberilýän ugurlaryny giňeltmek boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi.
Energetika ministrligi boýunça geçen ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda önüm öndürmegiň, işleri we hyzmatlary ýerine ýetirmegiň meýilnamasy 124 göterim berjaý edildi. Senagat önümçiligi boýunça meýilnama bolsa 128,3 göterim berjaý edildi.
Hasabat döwründe elektrik energiýasynyň önümçiligi boýunça meýilnama 108,4 göterim berjaý edildi hem-de 120,2 göterim ösüş gazanyldy.
2020-nji ýylda elektrik energiýasyny eksport etmegiň meýilnamasy iki esseden gowrak berjaý edildi.
Şeýle hem ministr Türkmenistan-Owganystan-Pakistan elektrik geçirijisiniň taslamasynyň çäklerinde türkmen böleginiň, Ahal-Balkan we Balkan-Daşoguz welaýatlarynyň arasynda halkalaýyn energiýa ulgamyň, Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynda kuwwaty 432 MWt bolan gaz turbinaly elektrik bekediniň, Aşgabat şäheriniň Büzmeýin etrabynda Energetika enjamlaryny abatlaýyş we hyzmat ediş merkeziniň gurluşyklarynyň batly depginde dowam edýändigi barada aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, energetika senagatynyň milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudaklarynyň biridigini belledi. Pudakda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, giň möçberli taslamalara laýyklykda kuwwatly elektrik beketleriniň gurluşygy we olaryň bellenen möhletde ulanmaga berilmegi bilen baglanyşykly meseleler berk gözegçilikde saklanylmalydyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyz pudagyň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekip, elektrik energiýasynyň önümçiligi, desgalaryň netijeli işi we olara edilýän hyzmatlar boýunça bellenen meýilnamalaryň üstünlikli ýerine ýetirilmegi babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň başlygy N.Nyýazlyýew ýolbaşçylyk edýän konserni tarapyndan 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Ýurdumyzda täze gurulýan himiýa zawodlarynda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň iň täze we ýokary öndürijilikli tehnologik enjamlary ornaşdyrylyp, himiýa önümleriniň dürli görnüşleriniň önümçiligi ýola goýulýar.
2020-nji ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda jemi öndürilen önümleriň we ýerine ýetirilen işleriň meýilnamasy 132,2 göterim ýerine ýetirildi we ösüş 160,5 göterime barabar boldy.
Hasabat döwründe konsern boýunça mineral dökünleri öndürmegiň meýilnamasy 103,4 göterim berjaý edilip, ösüş 137,1 göterim boldy.
Konsern boýunça tehniki ýody öndürmegiň meýilnamasy 123,2 göterime, tehniki uglerodyň öndürilişi 113,6 göterime barabar boldy.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň hereket edýän önümçiliklerini tehniki we ykdysady taýdan durnuklaşdyrmak, könelen önümçilikleri düýpli abatlamak hem-de döwrebaplaşdyrmak we durkuny täzelemek hem-de öndürilýän himiýa önümleriniň görnüşleriniň möçberlerini artdyrmak, eksporta niýetlenen we daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan beýleki himiýa önümleriniň önümçiligini ýola goýmak boýunça işler dowam etdirilýär.
Häzir Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary hem-de Ylymlar akademiýasynyň Himiýa instituty bilen kiçi göwrümli, dürli görnüşli himiýa önümlerini öndürýän birnäçe önümçilikleri bilelikde ýola goýmak boýunça işler hem alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp we konserniň işine nägilelik bildirip, ýurdumyzda öndürilýän, içerki hem-de daşarky bazarda uly islegden peýdalanýan himiýa önümleriniň möçberini artdyrmak we görnüşlerini giňeltmek boýunça işleriň depgininiň güýçlendirilmelidigini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, konserniň ýolbaşçysyna ýurdumyzyň himiýa senagatyny tehniki taýdan döwrebaplaşdyrmak, baý ýerli serişdeleriň esasynda uly isleg bildirilýän önümleriň täze görnüşlerini ýola goýmagyň mümkinçiliklerini içgin öwrenmek barada tabşyryklar berildi.
Iş maslahatynyň dowamynda Aşgabat şäheriniň häkimi Ý.Gylyjow geçen ýylda ýurdumyzyň baş şäherini abadanlaşdyrmak boýunça ýerine ýeirilen işler barada hasabat berdi.
“Türkmenistan-Bitaraplygyň mekany” şygary astynda geçen 2020-nji ýyl ýurdumyz üçin ähmiýetli şanly wakalara we döwletimiziň hem-de jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ulgamynda gazanylan üstünliklere baý boldy.
Milli Liderimiziň yzygiderli tagallasy netijesinde, ak mermerli Aşgabadyň keşbi tanalmaz derejede özgerdi, ilatyň durmuş derejesi ýokary halkara görkezijilerine we talaplaryna laýyk geldi.
Şunuň bilen baglylykda, bu ýerde täze desgalar yzygiderli gurlup, ulanylmaga berilýär. Olar paýtagtymyzyň binagärlik keşbini has-da gözelleşdirýär. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllyk baýramynyň hormatyna dürli maksatly binalaryň 22-siniň açylyş dabaralary boldy. Geçen ýylda paýtagtymyzda 1984 maşgala niýetlenen ýokary amatlygy bolan ýaşaýyş jaýlary ulanylmaga berildi.
Munuň özi milli Liderimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen şygary baş ýörelge edinýän syýasatynyň uly üstünliklere beslenýändiginiň aýdyň netijesidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň durmuşa geçirilişine ünsi çekip, ýurdumyzyň baş şäheriniň keşbini özgertmek, şäher ilatynyň ýaşaýyş derejesini we hilini ýokarlandyrmak meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidigini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Aşgabat şäheriniň häkimine paýtagtymyzyň ähli görkezijiler babatda ýokary derejesine laýyk gelýän abadanlaşdyrylyşy we ösüşi bilen baglanyşykly meseleleri berk gözegçilikde saklamak tabşyryldy. Şeýle hem Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalardaky işlere gözegçiligi güýçlendirmek babatda anyk tabşyryklar berildi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzda milli senenamamyzda möhüm orun eýeleýän şanly seneler hem-de “Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän 2021-nji ýylda meýilleşdirilen medeni-köpçülikleýin çäreleri guramak boýunça maksatnamany taýýarlamagy tabşyrdy.
Soňra Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň rektory B.Atamanow “Türkmenistan—Bitaraplygyň mekany” şygary astynda geçen 2020-nji ýylda institutda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tassyklan döwlet we milli maksatnamalaryndan hem-de milli bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyndan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek institutyň ýerine ýetirýän işleriniň esasy ugurlarynyň hatarynda durýar.
Ýaşlara ýokary hilli, dünýä derejesine laýyk gelýän bilim-terbiýe bermek, halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek, institutyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak wajyp wezipeler hökmünde kesgitlenildi. Ylmyň ýokary gazananlaryny we okatmagyň täzeçil usullaryny yzygiderli ornaşdyrmak esasy ugur bolup durýar.
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynda ýurdumyzyň gurluşyk-senagat toplumyna degişli pudaklaýyn kärhanalar üçin ýokary derejeli hünärmenler taýýarlanylýar, talyplar degişli düzümlerde önümçilik tejribesini geçýärler.
Institutda döwlet Baştutanymyzyň Karary bilen tassyklanan “Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy” tapgyrlaýyn esasda durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, institutyň sanly bilim portaly we web-saýty döredildi. Olarda professor-mugallymlaryň okuw dersleri boýunça taýýarlan gollanmalary, wideoýazgylar ýerleşdirildi.
Şeýle hem talyplaryň bilim derejesiniň ýokarlandyrylmagyna hem-de ylmy we taslama işlerine çekilmegine, okuw ulgamyna ylmyň we tehnikanyň soňky gazananlarynyň ornaşdyrylmagyna gönükdirilen toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Ugurdaş ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary üçin ýokary hünärli işgärleri hem-de ýaş alymlary taýýarlamak üçin Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ylmy-barlag institutlary bilen pugta aragatnaşyk ýola goýuldy.
Dünýäniň ösen tejribesini öwrenmek maksady bilen, özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygy giňeldilýär. Bilelikdäki ylmy-barlag işlerini geçirmek üçin daşary ýurtlaryň ugurdaş ýokary okuw mekdepleri bilen tejribe alyşmak maksady bilen, Ylalaşyklar we Ähtnamalar baglaşylýar.
Institutyň talyp ýaşlary dünýäniň ösen tehnologiýalaryny işjeň özleşdirip, BIM tehnologiýasynyň REVIT programma üpjünçiligini işläp düzdüler we onuň esasynda gurulmagy meýilleşdirilýän medeni-durmuş maksatly binalaryň ylmy taýdan esaslandyrylan şekil taslamasyny taýýarladylar hem-de olary degişli ministrliklere, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna hödürlediler.
Hususan-da, gurluşygy alnyp barylýan Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň binalar toplumynyň binagärlik keşbiniň, Halkara türkmen alabaý itleri assosiýasynyň toplumynyň hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň binalar toplumynyň şekil taslamalary taýýarlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, iň gowy milli we halkara tejribelerini nazara alyp, ylym-bilim ulgamynyň depginini ösdürmek we düýpli özgertmek meselelerine möhüm ähmiýet berilýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz bu wezipeleri möhüm ugur hökmünde kesgitläp, institutda alnyp barylýan okuw-terbiýeçilik işlerini kämilleşdirmegi, ýaşlary okatmagyň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmagy we olaryň watansöýüjilik ruhunda terbiýelenilmegine möhüm ähmiýet bermegi, ýokary hünärli ýaş işgärleriň hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagyna aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz gara ýollaryň gurluşygynda ulanylýan ýurdumyzyň howa şertlerine laýyk gelýän ýokary hilli serişdeleriň önümçiliginiň ýola goýulmagy bilen bagly meseläni öwrenmek boýunça rektora birnäçe görkezmeleri berdi.
Soňra Döwlet energetika institutynyň rektory S.Nazarow institutda ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi.
Bu ýokary okuw mekdebinde 18 hünär boýunça hünärmenler taýýarlanylýar we üç taýýarlyk ugry boýunça bakalawrlar taýýarlanylýar, olaryň birinde okuwlar iňlis dilinde alnyp barylýar. 2020-nji ýylda institutyň talyplary halkara Internet ders bäsleşiklerine gatnaşyp, jemi 46 baýrakly orunlary eýelemegi başardylar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bilim ulgamynyň öňünde goýan wezipelerini üstünlikli ýerine ýetirmek maksady biden, institutyň maddy-enjamlaýyn binýady berkidildi, okuw gollanmalary döwrebaplaşdyryldy. Okuw kitaplarynyň 6-sy neşir edildi we üç sany programma üpjünçiligine awtorlyk şahadatnamalary berildi.
Rektor häzirki döwürde dünýäniň iri ylym-bilim merkezleri, halkara guramalary we gaznalary bilen hyzmatdaşlygyň giňeldilendigini habar berdi.
Şeýlelikde, Döwlet energetika institutynda “Erasmus+” maksatnamasynyň çäklerinde täze tehnologiýalaryň kömegi bilen bilim ulgamyny kämilleşdirmek taslamasy amala aşyrylýar. Şeýle hem institutda “Energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalar” merkezi döredildi. Institutyň professor-mugallymlar düzüminiň gatnaşmagynda onlaýn-forumlary we halkara maslahatlar geçirilýär.
Bilim ulgamyna okatmagyň täze usullary we maglumat tehnologiýalary işjeň ornaşdyrylýar. Soňky ýyllarda bu ugurda baý tejribe toplanyldy. Bu bolsa ýaşlaryň bilim derejesini we olaryň döredijilik işini has-da ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýaşlaryň bilim derejesiniň yzygiderli ýokarlandyrylmagyna möhüm üns berilmelidigini belledi. Şunda, bu ugra häzirki zamanyň täzeçil usullarynyň yzygiderli ornaşdyrylmagy möhümdir.
Sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça öňde durýan wezipelere laýyklykda, institutyň okuw maksatnamasyna has zerur ugurlar boýunça täze hünärleri girizmek, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek boýunça zerur işler geçirilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi.
Bu gün ýurdumyzda maglumat tehnologiýalaryny ösdürmek, sanly ykdysadyýete geçmek meselelerini nazara alyp, energetika pudagynyň ýokary hünärli işgärler bilen üpjünçiligini pugtalandyrmak zerur bolup durýar.
Şeýle hem institutyň işini sanly ulgama geçirmek, giň dünýägaraýyşly hünärmenleri taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işler yzygiderli gözegçilikde saklanylmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we bu babatda rektora birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew gözegçilik edýän düzümlerinde geçen ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
2020-nji ýylyň ýanwar-dekabr aýlarynda ýurdumyzyň gurluşyk hem-de senagat toplumynda önümçilik we iş meýilnamasy 118,4 göterim berjaý edilip, 122,5 göterim ösüş gazanyldy.
Şeýle hem hasabat döwründe gözegçilik edýän ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň görkezijileri barada hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, degişli düzümleriň önümçilik hem-de eksport kuwwatlyklaryny artdyrmak üçin ähli zerur çäreleri görmek we olaryň işine berk gözegçiligi ýola goýmak barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Gurluşyk-senagat toplumynyň işi wajyp durmuş-ykdysady wezipeleriň çözgüdine, ýurdumyzyň ilatynyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilendir. Şunda onuň ösüşine möhüm ähmiýet berilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi we bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa ýüzlenip halk hojalygy toplumynyň mundan beýläk-de durnukly ösüşini saklamak üçin maksatnamalaýyn hereketleri işläp taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi hem-de kärhanalaryň düşewüntliligi, olaryň ýokary önümçiligi, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan we eksport ugurly harytlaryň mukdaryny artdyrmak boýunça bellenen meýilnamalaryň ýerine ýetirilişi bilen baglanyşykly meseleleri hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu günki maslahaty jemlemek bilen, ýurdumyzyň gurluşyk we senagat toplumynyň işini gowulandyrmak üçin has tijenip, tutanýerli zähmet çekmegiň wajypdygyny nygtady.
Munuň üçin toplumyň bar bolan önümçilik kuwwatlyklaryny has doly we netijeli peýdalanmak zerurdyr.
Ylmyň hem-de tehnologiýalaryň iň täze gazananlary esasynda pudaklaryň önümçiligine sanly ulgamlar giňden ornaşdyrylmalydyr. Önümçilik kärhanalarynda zähmeti guramagyň oňat peýda berýän, has netijeli usullary ulanylmalydyr. Bu önümçiliklere daşary ýurt maýa goýumlaryny giňden çekmeli diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz bellenen gaýragoýulmasyz wezipeleri ýerine ýetirmek üçin maslahata gatnaşyjylara anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýewe
gurluşyk we senagat toplumynyň edara-kärhanalarynyň maliýe-ykdysady ýagdaýyny, önümçilik hem-de hojalyk işlerini yzygiderli seljerip durmak, önümçilikleriň doly kuwwatynda we bökdençsiz işledilmegini üpjün etmek tabşyryldy.
Milli Liderimiz toplumyň edara-kärhanalarynda çykdajylaryň düzümini seljermek we artykmaç (zerur bolmadyk) çykdajylary aýyrmak arkaly önümiň hem-de ýerine ýetirilýän işleriň özüne düşýän gymmatyny peseltmek boýunça çäreleriň yzygiderli geçirilmegine berk gözegçilik edilmelidigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz döwlet tarapyndan senagat, energetika we himiýa pudaklaryna uly möçberde maýa goýumlarynyň goýulýandygyny göz öňünde tutup, kärhanalaryň önümçilik taýdan netijeli we girdejili bolmagynyň gazanylmalydygyny nygtady.
Dünýä ykdysadyýetindäki ýagdaýlara baglylykda, importyň ornuny tutýan ýerli senagat we gurluşyk önümleriniň görnüşlerini hem-de möçberlerini artdyrmak wajypdyr.
Öndürilýän harytlar üçin täze bazarlary we ýerlemegiň usullaryny tapmak arkaly gelip gowuşýan erkin ýörgünli daşary ýurt pulundaky serişdeleri artdyrmak möhümdir.
Milli Liderimiz ýurdumyzda gurluşygy köp ýyllardan bäri tamamlanman duran we häzirki döwürde alnyp barylýan desgalary seljerip, olaryň gurluşygyny tamamlamak boýunça zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.
Wise-premýere Aşgabat şäherini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnamalaryň we maýa goýum taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilişini gözegçilikde saklamak, paýtagtymyzyň jemagat hojalygy gullugynyň hem-de edara ediş düzümleriniň işini talabalaýyk guramak, ilata edilýän jemagat hyzmatlarynyň, elektrik energiýasynyň, tebigy gazyň tölegleriniň hasaplaşygynda sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça işleri çaltlandyrmak tabşyryldy.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzy ösdürmegiň 17-nji tapgyry boýunça maýa goýum taslamasy, bahasy we maliýeleşdiriş çeşmeleri boýunça teklipleri gyssagly taýýarlamagy, döwlet Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk ýubileýi mynasybetli ulanmaga berilmeli desgalarda alnyp barylýan gurluşyk-gurnama işleriniň ýokary hil ölçeglerine hem-de möhlet tertibine laýyklykda ýerine ýetirilmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gurluşyk we binagärlik ministri R.Gandymowa ýüzlenip, halkara tejribesinden ugur alyp, gurluşykda nyrh emele getirmegi kämilleşdirmegiň, gurluşyk-gurnama hem-de abatlaýyş işleriniň bahalarynyň esaslandyrylan bolmagyny gazanmagyň, maýa goýum taslamalarynda bäsleşigi üpjün etmek boýunça çäreleri gyssaglydurmuşa geçirmegiň hem-de gurluşyklaryň ýokary hilli ýerine ýetirilmegine hemişe gözegçilik etmegiň zerurdygyny nygtady.
Ministrligiň ýolbaşçysyna ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk ýubileýi mynasybetli gurluşygy tamamlanmagy meýilleşdirilýän senagat we durmuş maksatly binalaryň hem-de desgalaryň, Ahal welaýatynyň täze merkezinde gurulýan desgalaryň ýokary hilli hem-de bellenen möhletinde ulanmaga berilmegini berk gözegçilikde saklamak tabşyryldy.
Ilatly ýerlerde şahsy kömekçi hojalygy alyp barmak hem-de ýaşaýyş jaýyny gurmak üçin döredilen ýer gaznalary boýunça Baş meýilnamalary taýýarlamagyň depginini güýçlendirmek,welaýatlarda hem-de etrap-şäherlerde döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň gurulmagyna aýratyn üns bermek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Şeýle hem ýurdumyzda gurluşygy köp ýyllardan bäri tamamlanman duran we häzirki döwürde alnyp barylýan desgalary seljerip, olaryň gurluşygyny tamamlamak boýunça zerur işleri geçirmek tabşyryldy.
Senagat we gurluşyk önümçiligi ministri S.Berdimuhamedowa önümçilik kärhanalarynyň doly taslama kuwwatynda işledilmegini gazanmak, ýurdumyzda importyň ornuny tutýansenagat önümleri we gurluşyk harytlary bilen üpjünçiligi gowulandyrmak, şeýle hem elektron senagatynda täze önümleriň önümçiligini döretmegi dowam etmek tabşyryldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrligi tarapyndan gurulmagy göz öňünde tutulan desgalaryň taslamalarynydurmuşa geçirmek boýunça alnyp barylýan işleriň depginini güýçlendirmegiň,ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda, Oba milli maksatnamasynda hem-de beýleki maksatnamalarda we meýilnamalarda göz öňünde tutulan desgalaryň ýerli gurluşyk serişdeleri bilen üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça zerur işleri geçirmegiň wajypdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz energetika ministri Ç.Purçekowyň öňünde hem birnäçe anyk wezipeleri goýdy. Oňa energiýa üpjünçilik kärhanalarynyňdoly taslama kuwwatynda işledilmegini gazanmak,sarp edijileri elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmeküçin durkuny täzelemek arkaly önümçilik kärhanalaryny döwrebaplaşdyrmak, gazturbinaly enjamlarda, elektrik beketlerinde we geçirijilerde öz wagtynda abatlaýyş işlerini geçirip, ätiýaçlyk şaýlary hem-de sarp ediş serişdeleri bilen üpjünçiligi hemişe üns merkezinde saklamak tabşyryldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow önümçilik maksatly import harytlarynyň, çig malyň, ätiýaçlyk şaýlarynyň we sarp ediş serişdeleriniň amatly bahalardan satyn alynmagyny gazanmagyň möhümdigini belläp,bu harytlar satyn alnanda önüm öndürijiler bilen göni hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň zerurdygyny nygtady.
Energetika ministrine energetika pudagynda ýörite ugurlar boýunça zerur bolan ýokary taýýarlykly hünärmenler bilen üpjünçiligigowulandyrmak tabşyryldy.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň başlygy N.Nyýazlyýewe himiýa senagatynyň önümçilik kärhanalarynyň doly taslama kuwwatynda işledilmegini gazanmak,tehniki möhlet tertibine laýyklykda olaryň öz wagtyndadurkuny täzeläp, önümçilik ugurlaryny döwrebaplaşdyrmak barada görkezmeler berildi.
Şeýle hem milli Liderimiz Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda kaliý dökünlerini öndürýäntoplumy taslama kuwwatyna ýetirmeküçin çäreleriň meýilnamasyny taýýarlap, guramaçylyk işlerini güýçlendirmegi tabşyrdy.
Ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, Balkan welaýatynyň Hazar we Gumdag şäherlerinde tehniki ýod, brom, Esengulywe Bereket etraplarynda ýod öndürýän zawodlary gurmak boýunça bellenen çäreleriň ýerine ýetirilmegini üpjün etmeli diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Döwlet Baştutanymyz döwlet konserniniň ýolbaşçysyna önümçilik maksatly import harytlarynyň, çig malyň, ätiýaçlyk şaýlarynyň we sarp ediş serişdeleriniň amatly bahalardan satyn alynmagyny üpjün etmegi,harytlar satyn alnanda önüm öndürijiler bilen göni hyzmatdaşlygy ýola goýmagy tabşyrdy.
Milli Liderimiz ýurdumyzda duz gorlarynyň baý ýataklarynyň bardygyny göz öňünde tutup, nahar we tehniki duzuň önümçiliginihas-da kämilleşdirmek hem-de önümiň hilini gowulandyrmak bilen eksport ugurlaryny artdyrmak boýunça zerur işleriň geçirilmelidigine ünsi çekdi. Milli Liderimiz himiýa pudagynda ýörite ugurlarboýunça zerur bolan ýokary taýýarlykly hünärmenler bilen üpjünçiligi gowulandyrmagy möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň häkimi Ý.Gylyjowa ýüzlenip, Aşgabat şäherini durmuş-ykdysadytaýdan ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnamalaryň we maýa goýum taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegini üpjün etmegi talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek, ilatyň ýaşamagy, işlemegi we dynç almagy üçin has oňaýly şertleri döretmek maksady bilen, ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny, binalary we seýilgähleri gurmagy dowam etmegiň wajypdygyny belledi.
Şunda şäherde ilatyň iş bilen üpjünçiligini we durmuş taýdan goraglylygyny has-da gowulandyrmak, täze iş orunlaryny döretmek,işewürlik gurşawyny kämilleşdirmek, hyzmatlar ulgamyny talabalaýyk guramak üçin zerur işleri geçirmegiň möhümdigi nygtaldy.
Şäher häkimine şäherdäki bilim, medeniýet, dolandyryş we jemgyýetçilik binalarynyň, döwlet gorundaky ýaşaýyş jaýlarynyň talabalaýyk saklanmagyna berk gözegçilik etmek, paýtagtda abadanlaşdyryş işleriniň öz wagtynda geçirilmegini hem-de ilata awtoulag hyzmatlarynyň talabalaýyk ýerine ýetirilmegini hem berk gözegçilikde saklamak tabşyryldy.
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň rektory B.Atamanowa, Döwlet energetika institutynyň rektory S.Nazarowa gurluşyk, senagat we energetika pudaklary üçin ýörite ugurlar boýunça zerur bolan ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak,okatmagyň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak arkaly ýaşlara berilýän bilimiň hilini we derejesini halkara ülňülerine laýyklykda ýokarlandyrmak barada tabşyryklar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ylmy-tejribe işlerini geçirmek boýunça häzirki zaman sanly aragatnaşyk ulgamlaryny ulanmak arkaly halkara uniwersitetleri hem-de beýleki abraýly bilim edaralary bilen gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmelidigininygtady.
Professor-mugallymlaryň, talyplaryňtaýýarlan ylmy işlerini, innowasiýalaryny we oýlap tapyşlaryny önümçilige ornaşdyrmak boýunça zerur işleri geçirilmelidir.
Gurluşyk we energetika pudagynyň ähli ugurlarynda iş alyp barmaga ukyply ýaşlary ýetişdirmeli. Dünýäniň ösen tejribesine laýyklykda bu işlere daşary ýurtlaryň ýokary derejeli hünärmenlerini hem çekmeli diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň mümkinçiliklerinden giňden peýdalanmagyň zerurdygyny belläp, bu ugurda anyk teklipleri bermegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz maslahatyň dowamynda döwlet energetika institutynyň «Gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri» ylmy‑önümçilik merkezinde Energiýanyň gaýtadan dikeldilýän görnüşleri esasynda energogurnawlar hünäri boýunça aspiranturany açmagy tabşyrdy.
Ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylaryna bilim ulgamynda gazanylan milli tejribelere we dünýä ylmynyň soňky gazananlaryna laýyklykda, okuw meýilnamalaryny we maksatnamalaryny yzygiderli döwrebaplaşdyryp durmak, inžener-tehniki ugurly hünärmenleri taýýarlamakda sanly bilimi okuw işine giňden ornaşdyryp, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny netijeli peýdalanmak tabşyryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer Ş.Durdylyýew hem-de gurluşyk we senagat toplumynyň ýolbaşçylarynyň ünsüni geçen ýyl 2019–2025-nji ýyllardagurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny taýýarlamak we nyrh emele getiriş ulgamyny kämilleşdirmek boýunça Döwlet maksatnamasynda göz öňünde tutulan 24 sany çäräniň diňe biriniň ýerine ýetirilendigineçekdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz halkara tejribesi esasynda bu ulgamy kämilleşdirmek boýunça çäreleri ýerine ýetirmegi çaltlandyrmagy tabşyrdy. Mundan başga-da, maýa goýum taslamalarynyň ýokary bäsleşige ukyply bolmagyny üpjün etmek boýunça çäreler geçirilmelidir. Milli Liderimiz gurluşyk-gurnama we abatlaýyş işleriniň
bahasynyň esaslandyrylmalydygyny hem-de gurluşyk işleriniň ýokary hilli ýerine ýetirilmeginiň hemişe gözegçilikde saklanylmalydygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň işi barada durup geçip, 2020-nji ýylda onuň önümçilik kuwwatlyklarynyň pes derejede ulanylandygyny belledi. Mysal üçin, «Tejenkarbamid» zawodynda bu görkeziji 53,7, «Marykarbamid» zawodynda 62,5 göterime, «Maryazot» önümçilik birleşiginde bolsa, bary-ýogy 23 göterime barabar boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň geçen ýyl boýunça ýaramaz netijeleri gazanandygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz Buýruga gol çekip, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň başlygy Nyýazlyýew Nyýazly Myradowiçe berk käýinç yglan etdi.
Milli Liderimiz elektrik energiýasy ulgamynyň işi bilen bagly meselelere geçip, bu ýerde elektrik energiýasyny öndürýän kuwwatlyklaryň 44,8 göterim ulanylandygyny belledi hem-depudaklaryňkärhanalarynda önümçilik kuwwatlygynyň ulanylyşyny ýokarlandyrmak boýunça zerur işleriň geçirilmelidigini tabşyrdy.
Sebäbi döwletimiz senagat, energetika we himiýa pudaklaryna köp möçberde maýa goýumlaryny goýdy. Şoňa görä-de, döwlet Baştutanymyzyň bu kärhanalaryň önümçilik taýdan netijeli we girdejili bolmagynyň gazanylmalydygyny nygtady.
Önümçilik kärhanalarynyň doly taslama kuwwatynda işlemegi üpjün edilmelidir. Import önümleriniň ornuny tutýan ýerli senagat we gurluşyk harytlarynyň üpjünçiligi artdyrylmalydyr. Innowasion tehnologiýalary we ylmyň hem-de tehnikanyň iň täze gazananlaryny ulanýan önümçilik kärhanalaryny döretmek arkaly senagatyň düzümi kämilleşdirilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ýokary hilli, uly islegden peýdalanýantäze önümleriň önümçiligini ýola goýmagyň dowam etdirilmelidigine,durkuny täzelemek arkaly hereket edýän kärhanalaryň döwrebap ýagdaýa getirilmelidigine ünsi çekdi.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň elektrik stansiýalarynda oturdylan 36 sany gaz turbinaly enjamlaryň diňe 2-si düýpli abatlanypdyr, galan 2-sinde bolsa, abatlaýyş işleri dowam edýär.Şeýle hem, 9 sany gazturbinaly enjamda düýpli abatlaýyş işlerini geçirmek zerur bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Ilaty elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek üçin, abatlaýyş işleriniň öz wagtynda geçirilmegine aýratyn üns berilmelidir. Bu enjamlar we elektrik geçiriji ulgamlar üçin ätiýaçlykşaýlaryny hem-de sarp ediş serişdeleri wagtynda satyn alynmalydyr.
Şunuň bilen birlikde, milli Liderimiz sarp edilen elektrik energiýasy boýunça hasaplaşyklary geçirmek üçinelektron töleg ulgamyny ornaşdyrmagy çaltlandyrmagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň hem-de Oba milli maksatnamalary we kabul edilen beýleki maksatnamalardyr meýilnamalar boýunça gurulýan desgalaryň hem-de binalaryň ýerli gurluşyk serişdeleri bilen üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça hem zerur işleriň geçirilmelidigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde aýna we aýna önümleriniň daşary ýurtdan getirilýändigini, walýutada çykdajy edilýändigini belläp, «Türkmen aýna önümleri» kärhanasynyň önümçilik kuwwatyny we önümleriniň görnüşini köpeltmek, eksport edilýän möçberini artdyrmak boýunça çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtady.
Milli Liderimiz senagat we durmuş maksatly binalary hem-de desgalary ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk şanly baýramynyň hormatyna ulanmaga bermek üçin, olaryň gurluşygynyň öz wagtynda tamamlanmagynyň berk gözegçilikde saklanylmalydygyny belledi.
Energetika pudagyna aýratyn ähmiýet berilýändigini aýdyp, döwlet Baştutanymyzbu ugurda öňde ulywezipeleriň durýandygynybelledi. Pudaga sanly ulgamy ornaşdyrmaly, elektrik energetikasy ulgamyny ösdürmeli we hereket edýänelektrik beketlerini döwrebaplaşdyryp, olaryň täzelerini gurmaly diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Şeýle hem ýurdumyzy elektrikleşdirmegi doly tamamlamaly, elektrik energiýasynyň goňşy ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmaly. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan» elektrik geçirijisiniň gurluşygyny tamamlamak boýunça hem öňde uly işler durýandygyna ünsi çekdi.
Milli Liderimiz wise-premýer G.Müşşikowa ýüzlenip, gurluşyk we senagat toplumynyňmaliýe-ykdysady ýagdaýyny yzygiderliseljerip, pul üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Toplumda pudagara algy-bergiler boýunça hasaplaşyklaryň geçirilişini we karzlaryň gaýtarylyşyny gözegçilikde saklamak zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz toplumyň edara-kärhanalarynyň önümçilik kuwwatynyň ulanylyşyny we ösüş depgininiň peselmeginiň sebäplerini jikme-jik öwrenmegiň wajypdygyny belläp, çykdajylaryň düzümini seljerip, şu ýyl göz öňünde tutulan düýpli maýa goýumlarynyň hem-de gurulýan desgalaryň netijeli we belli bir maksatly maliýeleşdirilmegi üçin zerur çäreleri görmegiň möhümdigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maslahata gatnaşyjylara – Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýewe hem-de ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, pudagyň işini has-da gowulandyrmak maksady bilen resminamalara gol çekjekdigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz «Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň meseleleri hakyndaky», «Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň meseleleri hakyndaky» we «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň meseleleri hakyndaky» kararlara gol çekip, resminamalary ýerine ýetirmek boýunça anyk görkezmeleri berdi.
Soňra wise-premýer Ş.Durdylyýew Aşgabat şäheriniň demirgazygynda ýerleşýän “Altyn kölüň” kenarynda paýtagtymyzy ösdürmegiň nobatdaky 17-nji tapgyryny gurmak barada teklip edilýän şekilleri görkezdi.
Durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilýän taslamalaryň owadan şekilleri täze dynç alyş zolagyny has-da ösdürmeginiň geljegi barada düşünje almaga mümkinçilik berdi. Olaryň hatarynda ähli amatlyklary bolan, bezeginiň özboluşlylyklygy bilen tapawutlanýan kottej toplumlarynyň 10-sy bar. Şonuň bilen bir hatarda, edara ediş binasyny, lukmançylyk we söwda-hyzmat ediş merkezlerini, polisiýanyň we ýangyn howpsuzlygy gullugynyň bölümini, 500 orunlyk 2 sany awtoduralgany, seýilgähleri, köpçülikleýin medeni çäreleri geçirmek üçin meýdançalary, beýleki degişli desgalary gurmak hem-de zerur inžener-tehniki we ýol düzümini döretmek göz öňünde tutulýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hödürlenen taslamalary, umuman, makullap, döwrebap dynç alyş düzümi döredilende ähli meseleleri göz öňünde tutmagyň, şol sanda ýerli tebigy aýratynlyklaryň nazarda tutulmagynyň wajypdygyny belledi. Gurulmagy meýilleşdirilýän desgalar bu künjegiň tebigaty bilen özboluşly sazlaşygy döretmelidir.
Döwlet Baştutanymyz täze gurulmagy meýilleşdirilýän dürli maksatly desgalar baradaky gürrüňi dowam edip, olaryň gurluşygynda bolşy ýaly, binagärlik aýratynlygynda, kottež jaýlarynyň ýaşaýyş üçin amatlylyk derejesinde häzirki zamanyň ösen tejribesiniň, täze tehnologiýalaryň we nou-haularyň öz beýanyny tapmalydygyny belledi hem-de bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz gurluşyk işleriniň hiline hem-de ulanylýan serişdeleri içgin saýlap almak meselelerine aýratyn üns bermegi nygtady. Şolar ekologiýa hem-de bezeg meselelerine laýyk gelmelidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşyjylaryň ählisine berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)


text:
Lebap welaýatynyň saýlaw uçastoklarynda býulletenleri atmak üçin niýetlenen gutular, ses bermek üçin ýörite kabinalar hem taýýar edilip goýuldy. Köp söwda merkezleriniň, dükanlaryň, adminstratiw jaýlaryň ýüzünde saýlawlara çagyryş plakatlary asylgy.
Etrap merkezlerindäki saýlaw uçastoklarynyň jaýlarynyň daş-töweregi arassalanýar, daşky diwarlary agardylýar. Garaz, saýlawlara taýýarlyk barada aydylanda, bu çäreleriň öňki saýlawlar bilen deňeşdirilende belli bir derejede tapawutlanýanlygyny aýtmak mümkin.
Emma saýlawlara taýýarlyk boýunça hökümet derejesinde alnyp barylýan bu tagallalaryň halk durmuşunda uly rol oýnajakdygyna ynanmaýan adamlaram az däl. Olardan biri hem özüni Gülzar diýip tanyşdyran söhbetdeşimiz. Lebaply ýaş gelin bu barada öz pikirini şeýle beýan edýär:
—Sekiz dalaşgär bolany bilen, saýlawlara barasym gelenok, sebäbi kimiň saýlanjagy belli. Kimden sorasaň hem häzirki prezident saýlanýar diýýärler. Bu geçirilýän zatlar ýöne oýun ýaly zat, şonuň üçin hiç kimiň saýlawlara barasy gelmeýär. Häli görersiňiz, saýlawlar geçensoň häzirki prezident 99 ýa-da 97 prosent ses aldy diýip aýdarlar.
12-nji fewralda geçiriljek saýlawlara sowuk-sala garaýanlar bilen bir hatarda, agitasiýa çärelerine gatnaşýan we dalaşgärleriň çykyşlaryny diňlemäge barýanlaram az dal. Emma hökümet edarasynyň adynyň agzalmagyny islemedik bir işgäriniň aýtmagyna görä, şol cärelere gatnaşýanlaryň aglaba köpüsi hökümet işgärleri bolup, olar şol duşuşyklara ýolbaşçylarynyň tabşyrygy sebäpli gatnaşýarlar.
Ýokardan gelýän ‘ses’
Türkmenistanyň “Wagon-remont” edarasynyň adynyň agzalmagyny islemedik bir işgäri bolsa, şol tabşyrygyň diňe duşuşyklara gatnaşmak bilen çäklenmän, kime ses bermeli diýlen ýaly tabşyryklary hem öz içine alýanlygyny aýdýar:
—Ýakynda başlygymyz ýygnak edip, bizi Türkmenistanyň demir ýol ministri Seýitgulyýewiň çykyşy bilen tanyşdyrdy. Ministr şol çykyşynda ministrligiň işgärleriniň ählisiniň prezident Berdimuhamedowy biragyzdan goldajakdygyny aýdypdyr. Müňlerçe adamyň adyndan bir adamyň beýle etmegi meniň lapymy keç etdi. Her adamyň saýlawlarda berjek sesi özüne degişli ahyryn.
Tutuş ýurtda saýlaw çäreleri dowam edýärkä, bu çäreleriň hökümet meselesine öwrülmeginiň döwlet edaralarynyň kadaly işlemegine hem ýaramaz tasirini ýetirýän halatlarynyň ýüze çykýandygy aýdylýar. Lebap welaýatynyň ýaşaýjysy Atajan bu barada öz başyndan geçiren tejribesini şeýle gürrüň berdi:
—Meniň aýalym pasportyny çalyşmana baranda oňa saýlawlardan soň, 21-nji martda gelmelidigini aýdyp, yzyna gaýtarypdyrlar. Sebäbi edarada adam ýetmezçilik edýärmiş.
Sekiz dalaşgär, şol sanda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda geçiriljek saýlawlar 12-nji fewralda bolar.
Diňe käbir ýerli ýaşaýjylar däl, halkara metbugaty hem saýlawlarda häzirki prezident Berdimuhamedowyň aňsatlyk bilen ýeňiş gazanjakdygyny çak edýär.
Umyt Jumaýew Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy.


text:
Şu ýylyň 1-nji iýunyndan başlap jemgyýetçilik transportunda, wokzallarda, awtobus duralgalarynda, jemgyýetçilik binalarynda dagy çilim çekmeklik bikanun bolar.
2014-nji ýylyň iýunyndan başlap bolsa, bu sanawa gämiler, uzak aralyga gatnaýan otlylar, myhmanhanalar, kafeler we restoranlar hem giriziler.
Täze kanuna görä temmäki serişdelerini mahabatlandyrmak hem gadagan edilýär.
Çilim çekmek derejesi boýunça Orsýet iň öňdebaryjy ýurtlaryň biri bolup, orsýetlileriň 40%-den gowragy dowamly temmäki serişdelerini ulanýar.


text:
Eýran: Amerikalynyň goýberilmegine basyş edilýär
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ýokary derejeli öňki howpsuzlyk we goranmak resmileri Eýranda tussag edilen amerikaly deňiz harbysynyň azat edilmegi üçin täze arza bilen ýüz tutdular.
Amir Hekmati içalyçylyk aýyplamalary bilen 2011-nji ýylyň awgust aýyndan bäri Tähranda tussaglykda saklanylýar. Emma Waşington bu aýyplamalary ret edýär.
Resmileriň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ugradan hatynda Hekmatiniň azatlyga goýberilmeginiň çaltlaşdyrylmagy üçin “derhal herekete geçilmegine” çagyryş edilýär.
Gürrüňi edilýän bu hata ABŞ-nyň öňki Goranmak sekretary William S. Kohen, general Peter Pase, milli howpsuzlyk boýunça öňki maslahatçy general James L. Jones, general Joseph W. Ralston dagylar gol goýdular.
Gürrüňi gidýän resmileriň aýtmagyna görä, Günbatar ýurtlary we Eýran ýadro ylalaşygynyň öňe gitmegi üçin tagalla edýärkä, häzirki wagt Hekmatiniň azatlyga goýberilmegi üçin Tährana basyş etmäge gowy pursat diýýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň mundan bäş ýyl ozal uçurylan kosmos gämisiniň 4-nji iýulda giçlik Ýupiter planetasyna barmagyna garaşylýar.
Gün sistemasynyň nyzamyny öwrenmek baradaky missiýanyň çäginde NASA-nyň “Juno” atly kosmos gämisi öňümizdäki 20 aýyň dowamynda Ýupiteriň daşyndan 37 gezek aýlanar.
Ýupiteriň Gün sistemasynda emele gelen ilkinji planetadygyna ynanylýar.
“Juno” missiýasynyň maliýe çykdajysy 1,1 milliard amerikan dollaryna barabar boldy.
“Juno” kosmos gämisi Ýupitere barýança 2,8 milliard kilometr aralygy syýahat etdi.


text:
Azady metjidiniň derwezesi ýykylýar Aşgabadyň Hitrowka raýonynda ozalky Griboýedow, häzirki Hoja Ahmet Ýasawy köçesi bilen ozalky Mir, häzirki Andalyp köçesiniň çatrygynda, Garaşsyzlygyň başky ýyllarynda gurlan Azady metjidiniň daşky haýatlary we derwezesi ýumrulýar.
Bu etrabyň ýaşaýjysy, 70 ýaşly pensioner Orazmyrat aganyň aýtmagyna görä, Azady metjidiniň haýatlaryna we derwezesine zeper ýetirilmegine Andalyp hem-de Hoja Ahmet Ýasawy köçeleriniň giňeldilmegi, bu çatrykda aýlawly ýol we çatrygyň ortasynda gurlan bina sebäp bolupdyr.
“Her näme-de bolsa, metjidi ýykmadylar. Onuň ozalky derwezesini we daşynyň haýatlaryny ýykyp, ony bir metre golaý içe süýşürmeli etdiler. Munuň üçin biz Taňrydan müňde bir razy, bahana bilen ýumrulmaly diýenlerinde hem elimizden geljek çäre bolmazdy” diýip, Orazmyrat aga aýdýar.
Aşgabady özgerdip gurmak bahanasy bilen, başga-da birnäçe sebäplere görä, soňky 10-15 ýylyň dowamynda Aşgabatda halkyň öz hasabyna, haýyr-sahabatyň hasabyna ýygnalan pula gurlan metjitleriň 7-8 sanysynyň ýumrulandygyny aýdyp, onuň öwezine kompensasiýa-da berilmän, hatda başga ýerden täze metjit gurmaga ýer hem görkezilmän, metjitleriň ýumrulandygny söhbetdeşlige goşulan hitrowkaly Batyr aga hem nygtaýar.
Soňky ýyllarda ýumrulan metjitleriň hatarynda Garadamagyň metjidini, Ýolöten köçesinde gurlan we ‘nohurlylaryň metjidi’ adyny alan Aksa metjidi hem başga-da birnäçe metjitleri agzasa boljakdygyny ol sözüne goşýar.
Ozal bir tarapy boşluk bolan Azady metjidiniň howlusynyň öňündäki meýdança ýoluň giňeldilen ýerlerine düşse-de, onyň häzirki derwezesiniň we demir haýatlarynyň ýumrulyp durmagy hem adamlaryň ýüregini agyrdýandygy aýdylýar.
Şol derwezäni ýarym metr aňry süýşürmek üçin, näçe azap çekilip weýrançylyk edilýär. Şol bir metr ýaly ýer bolmanda-da, metjidiň öňündäki täze ýanýodanyň o diýen darlyk etmeýändigini hem ýaşaýjylar aýdýarlar.
“Bizde ýöne ýumurmaly diýilse, ýolbaşçylaryň gözi açylýana meňzeýär. Hiç zada ýürekleri agrymaýar. Ynha, nebir nagyşlanyp gurlan belent derweze ýer bilen ýegsan edilip dur. Özem bu işler döwletiň hasabyna däl-de, metjidiň haýyr-sahabadynyň hasabyna edilýär” diýip, Orazmyrat aga aýdýar.
Şol bir wagtda metjidiň howlusynda ösüp ýetişen daragtlara hem zeper ýetirilendigini, birnäçe agaçlaryň çapylandygyny hem görse bolýar.
Metjidiň golaýynda täze binanyň gurulýandygyna garamazdan, metjidiň meýdançasynyň daralmagy bilen onuň daş-töwereginde awtoulag barar ýaly boş ýeriň asla galmandygyny hem aýdýarlar.
“Metjide barýan ýaşaýjylaryň arasynda garrylar, aýak agyrlylar hem kän. Garrylary ol ýere ulagly eltmek mümkinçiligi has azaldy. Juma namazy okalýan günleri metjitde adam has köpelýär. Şol günler adamlar üçin has kynçylyk bolar” diýip, bu metjide gelýänler nygtaýarlar.
Şeýle-de bolsa, metjidiň düýbünden ýumurylman galandygyna bu metjidiň gurluşygyna goşant goşanlaram, häzir ol ýere baryp, öz musulmançylyk borçlaryny ýerine ýetirýänlerem begenýärler.
10-a golaý ýumrulan metjidiň ornuna bolsa, häzirki wagtda Parahat-7 ýaşaýyş massiwinde bir metjidiň gurluşygnyň alnyp barylýandygy aýdylýar.


text:
Oppozisiýa liderleri tapgyrlaýyn protestleri bes etmek we Sudanyň dolandyryjy harby geňeşi bilen gepleşikleri dikeltmek barada ylalaşyga geldiler diýip, efiopiýaly araçy aýtdy.
Dolandyryjy generallar BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi 11-nji iýunda harbylaryň asuda adamlaryň raýat boýun egmezligi kampaniýasynyň garşysyna gören soňky zorlukly çärelerini ýazgarandan soň çykan maglumaty tassyklamadylar.
Ýokary derejeli ABŞ diplomaty harbylara protestçileri basyp ýatyrmagy bes etmek we raýat dolandyryşyna geçmek barada basyş görkezmek üçin Sudana gitmäge taýýarlanýar.
Efiopiýanyň premýer-ministriniň konflikte araçylyk etmäge synanyşýan wekili “Azatlyk we Özgerişlik üçin raýat ýaranlygy raýat boýun egmezligi kampaniýasyny şu gün bes etmäge razy” diýdi.
“Iki tarap hem basym gepleşikleri dikeltmäge razy boldy” diýip, iki tarapyň arasynda araçylyk edýän Mahmoud Drir aýtdy.
Howpsuzlyk geňeşi taraplaryň ählisini “häzirki krizisi çözmek üçin bilelikde işleşmäge" çagyrdy we Afrikan ýolbaşçylygyndaky diplomatiki tagallalary goldady.


text:
Eýranda baýlaşdyrylan uranyň möçberi 2015-nji ýylda Tähranyň we dünýäniň iň täsirli ýurtlarynyň arasynda baglaşylan ýadro ylalaşygynda görkezilen çäkden geçdi diýip, çeşmeler aýdýarlar.
Fars täzelikler agentliginiň ady agzalmadyk "ygtybarly çeşmelere" salgylanyp, 1-nji iýulda habar bermegine görä, Atom energiýasy boýunça halkara agentligi Eýranda baýlaşdyrylan uranyň 300 kilogramdan ybarat limitden geçilendigini tassyklapdyr.
Yzýany Reuters agentligi "zapaslar 300 kilogramdan aşdy" diýip, habar berdi.
"Biziň inspektorlarymyz şol ýerde we olar [pes derejede baýlaşdyrylan] uranyň möçberi tassyklansa bu barada tizden-tiz baş edara habar bererler" diýip, Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň metbugat wekili aýtdy.
ABŞ Eýran bilen baglaşylan halkara ýadro ylalaşygyny 2018-nji ýylda birtaraplaýyn terk etdi.
Eýranyň resmileri ylalaşygyň beýleki gatnaşyjylarynyň ABŞ-nyň dikelden sanksiýalarynyň ýaramaz täsirlerini gowşatmakda şowsuz bolmagyna nägilelik bildirdiler we urany baýlaşdyrmak işini dikeltjegini yglan etdiler.


text:
Liwiýanyň Gyzyl Ýarymaý jemgyýeti öz halas edijileriniň şu ýyl Ortaýer deňzinde bolan iň heläkçilikli gämi hadysasyndan soň, Ýewropa barýan migrantlaryň 62 sanysynyň jesedini tapandyklaryny aýtdy.
"Biziň Gyzyl Ýarymaý toparymyz 25-nji iýuldan bäri 62 migrantyň jesedini suwdan çykardy” diýip, bu birleşigiň başlygy Abdelmoneim Abu Sbeih 26-njy iýulda aýtdy.
Kömek agentlikleri 25-nji iýulda, Liwiýanyň kenarlarynda gämileri çökensoň, 150 çemesi migrantyň, şol sanda çagalaryň tapylmaýandygyny aýtdylar.
BMG-niň bosgunlar boýunça ýokary komissary Filippo Grandi 25-nji iýuldaky gämi heläkçiligini şu ýylda “Ortaýer deňzinde bolan iň aýylganç betbagtçylyk” hökmünde häsiýetlendirdi.
BMG-niň başlygy Antonio Guterres bolsa, özüniň deňizde bolan soňky betbagtçylygy eşidip, “hopugandygyny” aýtdy.
"Bize migrantlar we bosgunlar üçin howpsuz, kanuny ýollar zerur. Gowurak durmuş gözleýän her bir migrant howpsuzlyga we mertebä mynasyp” diýip, ol twitterde ýazdy.


text:
ATA, ENE, BABA, MAMA, HAL-AHWALYŇYZ NÄHILI?
BSGG ýakynda jemgyýetçilik saglygyny we kanunlaryny aladalandyrýan hem-de COVID-19 pandemiýasynyň gelmegi bilen has-da ýitileşen mesele bolan gartaşan adamlaryň arasyndaky ýalňyzlyk we sosial üzňelik barada maglumat çap etdi. Bu maglumatda gartaşan adamlaryň arasyndaky ýalňyzlygyň we sosial üzňeligiň göwrümi, täsiri, zyýanlary we olara görüp boljak çäreler hakynda bellenilip geçilýär.
↪ Gartaşan adamlaryň arasynda sosial üzňelik we ýalňyzlyk barha ýaýbaňlaşýar. COVID-19 pandemiýasy bu meseläni has-da wajyplaşdyrdy.
↪ Sosial üzňelik we ýalňyzlyk zyýanlydyr. Bular gartaşan adamlaryň ömrüni gysgaldyp, olaryň psihiki we fiziki saglygyny hem-de durmuş hilini ýaramazlaşdyrýarlar.
↪ Garrylykda ýeke we ýalňyz ýaşamak dürli ölüm-howply keselleriň döreme töwekgelçiligini artdyrýar: ýürek-damar keselleri, beýnä gan inme, diabet, kognitiw ukyplaryň peselmegi, demensiýa, depressiýa, ynjalyksyzlyk we suisid.
Emma muňa birnäçe çözgüt bar:
↪ Ýüzbe-ýüz ýa-da wirtual (sanly), telefon arkaly aragatnaşyk hyzmatlaryny gurnamak. Meselem, kognitiw özüňi alyp baryş terapiýasy, sosial ukyplaryň türgenleşigi ýa-da dostlaşyklar.
↪ Infrastrukturany (transport, sanly inklýuziýa, emeli gurşawlar we ş.m.) ösdürmek we ähli ýaşdaky adamlar üçin oňaýly bolan ýaşaýyş ýerlerini döretmek.
↪ Kanunlaryň we düzgünleriň üsti bilen, ýaşa garşy diskriminasiýa, deňsizlige we sanly tehnologiýa elýeterligindäki deňsizlige garşy çäreler görmek.
Sosial üzňelik we ýalňyzlyk aýry ýöne baglanyşykly düşünjelerdir. "Ýalňyzlyk" yzaly subýektiw duýgy bolup, durmuşdaky sosial aragatnaşyklar islegdäki bilen gabat gelmese döreýär. "Sosial üzňelik" obýektiw ýagdaý bolup, birnäçe adamlyk maşgalaňdan ýa-da dost-joraňdan daşary başgalar bilen örän az we seýrek aragatnaşyk etmekdir. Käbir ylmy barlaglar sosial üzňelik bilen ýalňyzlygyň arasynda örän gowşak arabaglanyşyk tapdylar: sosial taýdan üzňe adamlar hökman ýalňyz bolmaýar ýa-da ýalňyz adamlar köpçülikden üzňe bolmaýar. Adamyň özüni nähili derejede ýalňyz duýýandygy onuň adam gatnaşyklaryna hem şahsy garaýşyna hem medeniýetiniň garaýyşlaryna bagly bolýar.
- 91 gezek okalan


text:
Ford awtoulag öndürijisi “Mach-Eau” atly hoşboý ysy tanyşdyrdy. Ol benzin ysyny küýseýän täze "Mach-E GT" elektrikli awtoulagynyň eýeleri üçin niýetlenendir diýip, ferra.ru ýazýar.
Kompaniýanyň özi “premium-klasyň ysynyň” doly elektrikleşdirilen täze elektrikli Mustang "Mach-E GT"-niň güýjüni isleýän, emma adaty benzinli awtoulaglaryň özüne çekiji yslaryna höwesli awtoulag eýeleri üçin niýetlenendigini nygtaýar.
Ford tarapyndan geçirilen pikir soraşmalarynyň netijelerine görä, oňa gatnaşyjylaryň, takmynan, 70%-i belli bir derejede benzin ysyny küýseýär. Täze ys benzin, tüsse we rezin ysynyň "ýokundylaryny" özünde birleşdirýär. Atyry diňe elektrik Mustang bilen bile satyn alyp bolýar diýip, çeşme nygtaýar.
Belläp geçsek, “Ford Mustang Mach-E” yzky tigiri we ähli tigirleri çekişli wersiýalarda öndürilýär. Onuň güýç agregatynyň kuwwaty 465 at güýjüne ýetýär. Şeýle hem awtoulag 5 sekuntda 100 kilometr/sagat tizlige ýetip bilýär.


text:
1. Öý hojalyklarynyň statistikasynda Niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatoryny ulanmak boýunça gollanma
Öý hojalyklarynyň statistikasynda Niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatoryny ulanmak boýunça gollanma Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2010-njy ýylyň 6-njy awgustynda tassyklandy. Şu işiň taýýarlanmagy sarp ediş harytlaryň we hyzmatlaryň sanawynyň bölekleýin üýtgemegi we şunuň bilen baglylykda Niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatoryny ulanmak üçin geçiş açarlarynyň takyklanmagy bilen baglanyşykly.
Öý hojalyklarynyň statistikasynda 2008-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, resminamalarda we maglumatlary elektron işläp taýýarlaýyş ulgamynda Niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatory ulanylýar.
Geçiş açarlary öý hojalyklarynyň statistikasynda kabul edilen harytlar we hyzmatlar üçin çykdajylaryň klassifikasiýasyndan Niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatoryna geçilmegini üpjün edýär we öý hojalyklarynyň pul çykdajylary boýunça jemleýji statistiki maglumatlaryň geçen ýyllar bilen deňeşdirijiligini ulanmak üçin niýetlenýär.
Şu işiň goşundysynda 2011-nji ýylda öý hojalyklaryň statistikasynyň maglumatlarynyň işlenip taýýarlanyşyna, sarp ediş harytlaryň we hyzmatlaryň atlarynyň täzeden seredilen sanawynyň girizilmegini hasaba alyp, täzeden işlenip taýýarlanan “Statistiki maglumatlar işlenip taýýarlananda niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatorynyň kodlaryny ulanmak üçin geçiş açarlary” getirilýär.
Statistiki maglumatlar işlenip taýýarlananda niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatorynyň kodlaryny ulanmak üçin geçiş açarlary tablisa görnüşinde görkezilýär, we ol iki bölümden ybarat: “Iýmit önümleri we alkogolsyz içgiler, alkogolly içgiler, temmäki önümleri“we “Azyk däl harytlar we hyzmatlar”.
Öý hojalyklaryň statistikasynda görkezijilere kod berilmegini ýeňilleşdirmek üçin idensifikasion kodlar ulanylýar. Idensifikasion koduň berlişi iýmit önümlerine, alkogolsyz içgilere, alkogolly içgilere, temmäki önümlere we azyk däl harytlara, hyzmatlara aýratynlykda amala aşyrylýar.
“Statistiki maglumatlar işlenip taýýarlananda niýetlenişi boýunça sarp ediş harytlary we hyzmatlary üçin çykdajylaryň döwlet klassifikatorynyň kodlaryny ulanmak üçin geçiş açarlary“ Öý hojalygynyň statistikasy we seljerişi müdirligi taýýarlady.
2. Jemi sebitleýin önümi hasaplamagyň gollanmasy
Jemi sebitleýin önümiň hasaplamalarynyň usulyýet esasy bolup, Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasynyň (YHÖG-nyň), BMG-nyň, Bütindünýä bankynyň, Halkara Pul Gaznasynyň, Ýewrostatyň (Nýu-Ýork — 1998ý.) 1993-nji ýylda taýýarlan Milli hasaplar ulgamynyň halkara ölçegi (MHU- 93) hyzmat edýär.
Jemi sebitleýin önümi hasaplamagyň gollanmasy Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin hasaplamalary deň getirmek maksady bilen welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň hasabat müdirlikleri bilen bilelikde jemi sebitleýin önümi önümçilik usuly bilen hasaplamagyň ýeke-täk usulyýet esasy işlenip taýýarlanyldy. Bu resminama taýýarlanylanda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň «Önümçilik hasaplamalaryny düzmek boýunça usuly görkezmeler» (Aşgabat; 2008ý.) ulanyldy.
Gollanmada sebitleriň ykdysady pudaklary boýunça önümçilik hasaplamalarynyň görkezijileriniň hasabynyň usullary beýan edilen, goýberilişi, aralyk sarp edişi we goşmaça gymmaty hasaplamak üçin tablisalar getirilen. Goýberiliş we aralyk sarp edişiň hasaplamalary degişlilikde pudaklaryň hasabat görnüşleriniň hasabatynyň, Döwlet býujetiniň ýerine etirilişi barada hasabatynyň we beýleki maglumatlaryň esasynda geçirilýär.
Pudaklaryň klassifikasiýasy Halk hojalygynyň pudaklarynyň umumy döwlet klassifikatorynyň modifisirlenen görnüşine esaslanan (HHPUK). Häzirki wagytda Türkmenistanyň ykdysady işleriniň görnüşleriniň döwlet klassifikatoryna (YIGDK) geçmek boýunça işler alnyp barylýar.
Jemi sebitleýin önümiň hasaplamalary salgyt salmaklygy kämilleşdirmek, sebitleýin býujeti emele getirmek bilen baglanyşykly meseleleri çözmekde, döwletiň transfert, sosial syýasatyny kesgitlemekde uly ähmiýete eýedir, ýurduň jemi içerki önüminiň (JIÖ) emele gelmeginde her bir welaýatyň goşan goşandyny, Türkmenistanyň her bir sebitinde ilatyň adam başyna düşýän JIÖ-niň öndürilişini, sebitleriň sosial-ykdysady taýdan ösüşini deňleşdirmek syýasatyny kesgitlemäge mümkinçilik döredýär.
Gollanma Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Milli hasaplar müdirligi tarapyndan taýarlanyldy
3. Öý hojalyk kitaplarynyň, öý hojalyklarynyň sanawlaryny ýöretmegiň we jemleýji hasabatlary düzmegiň tertibi barada düşündiriş gollanmasy
«Öý hojalyk kitaplarynyň, öý hojalyklarynyň sanawlarynyň ýöretmegiň we jemleýji hasabatlary düzmegiň tertibi barada düşündiriş gollanmasy» 2008-nji ýylyň 18-nji aprelinde tassyklandy we 2009-njy ýyldan 2013-nji ýyla çenli hereket eder. Hojalyk kitaby öý hojalyklarynda oba hojalyk işleriniň tutuşlaýyn hasabaty ýöretmek maksady bilen girizildi. Onda maşgalalaryň düzümi, mellek ýerleriniň barlygy, mallaryň we guşlaryň baş sany, ekerançylyk we maldarçylyk önümleriniň öndürilişi görkezilýär.
Gollanma 6 bölümden ybaratdyr:
Ýokarda görkezilen bölümleriň her haýsysynda olary dogry doldurmak boýunça jikme-jik görkezmeler berilen.
Gollanma etrap (şäher) derejesinde ulanylar we işläp düzülen gollanma esasynda hojalyk kitaby alyp barmagy we doldurmagy welaýat, etrap (şäher) häkimlerine tabşyryldy.
Bu gollanma Oba hojalygynyň statistikasy we seljeriş müdirligi tarapyndan taýýarlanyldy.
4. Awtoulaglaryň ýerlenmeginden alynýan salgydy hasaplamak üçin awtoulaglaryň bazar nyrhyny ulanmak hakynda düzgünnama
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Ýerli salgytlar we ýygyndylar baradaky» 2000-nji ýylyň 28-nji sentýabryndaky № 4860 Kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti gümrükhana paçlarynyň we aksizleriň hasaplanylmagy üçin awtoulag serişdeleriniň bazar nyrhlary barada maglumatlary taýýarlaýar.
Türkmenistanyň Ýustisiýa ministrligi tarapyndan 2001-nji ýylyň 17-nji awgustyndan 267 belgi bilen bellige alnan «Awtoulaglaryň satylmagyndan alynýan salgydy hasaplamak üçin awtoulaglaryň bazar nyrhyny ulanmak hakyndaky» Düzgünnama esasynda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti «Awtoulag serişdeleriniň nagt pula satylýan bazar nyrhlary baradaky ýygyndyny» çärýekleýin goýberýär.
Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň statistika müdirlikleri tarapyndan awtoulaglaryň bazar nyrhlaryna olaryň görnüşleri, markasy, modeli we öndürilen ýyly boýunça (döwlet, telekeçilik we resmi bolmadyk bazarda) gözegçilik etmeklik ýerleşdirmegiň ähli ugurlary boýunça alnyp barylýar, şu nyrhlaryň esasynda hem nagt pula söwdadaky bazar nyrhlary çykarylýar.
Ýygyndy nyrhlaryň statistikasy we seljeriş müdirligi tarapyndan taýýarlanyldy.
5. Işgärleriň sanynyň we iş hakynyň hasabaty boýunça gollanma
Işgärleriň sanynyň we iş hakynyň hasabaty boýunça gollanma. Şu gollanma Zähmet hakyna çykdajylaryň halkara klassifikasiýasy (HZG, Jenewa, 1985 ý.), Ýewrostatyň Girdejiler we zähmet harajatlary boýunça düzümleýin statistika babatynda 530/1999 belgili Maslahatlaryna laýyklykda işlenip taýýarlanyldy. Şu Gollanma Türkmenistanyň çäklerinde hereket edýän karhanalarda, guramalarda we edaralarda zähmet we oňa hak tölenişi meseleleri boýunça statistiki hasaba alyşynyň tertibini kesgitleýär we ol 12 sany bölümden ybarat.
I bölümde (Umumy düzgünler) hasaba almaga degişli bolan obýektler, senenamalaýyn hasabat berilýän döwür, zähmet boýunça hasabat düzülendäki esasy talaplar, zähmet hakynda hasabat düzülýän ilkinji hasaba alyş resminamalaryň formalary kesgitlenilýär.
II—VII bölümlerde işgärleriň sanyny hasaba almagyň tertibi ýerleşýär. Şonda işgärlerin sanaw boýunça düzümine hemişelik, möwsümleýin, şonuň ýaly-da hasabat döwründe bir gün we ondan köp wagtlap işleri ýerine ýetirýän hakyna tutma işgärler goşulýar.
Ortaça iş haky we beýleki ortaça görkezijiler hasaplananda «işgärleriň ortaça sanawy boýunça sany» diýen görkeziji peýdalanylýar. Işgärleriň ortaça sanawy boýunça sany kesgitlenende sanaw düzümindäki işgärleriň käbir toparlary goşulmaýar.
Köp pudakly hyzmatlary ýerine ýetirýän kärhanalaryň zähmet hakyndaky hasabatynda işleýänleriň umumy sanyndan esasy iş bilen meşgul bolýan we esasy däl iş bilen mesgul bolýan (hyzmatlary ýerine ýetirýän we gaýry hojalyklarda) işgärleriň aýratyn bölünip çykarylmagy göz öňünde tutulandyr.
Zähmet hakyndaky hasabatda işgärleri iki topara paýlanýar: işçiler we gullukçylar. Gullukçylaryň toparyndan ýolbaşçylar, hünärmenler we gullukçylara degişli beýleki işgärler bölünip çykarylýar.
Sanaw düzüminiň işgärleriniň hereketi işe kabul edilmegi we dürli
sebäplere görä işden çykarylmagy netijesinde işgärleriň sanaw boýunça sanynyň üýtgemegi bilen häsiýetlenýär. Iş orunlarynyň hereketi olaryň döredilmegi ýa-da ýapylmagy netijesinde kärhanada iş orunlarynyň sanynyň üýtgemegi bilen häsiýetlenyär.
«Iş haky» düşünjesi pul ýa-da zat görnüşinde hasaplanan gazançlaryň ähli görnüşlerini we sosial tölegleri maliýeleşdiriş çeşmelerine bagly bolmazdan garamazdan öz içine alýar.
IX—XI bölümlerde, işlenen we işlenmedik wagt üçin tölegleri, bir wagtlaýyn berilýän sylaglary we baýraklary, sosial häsiýetli tölegleri we guramanyň iş haky gorunda we sosial häsiýetli töleglerinde hasaba alynmaýan çykdajylary hem goşmak bilen, iş haky goruny hasaba almagyň tertibine seredilýär.
Döwlet statistiki hasabaty doldurylanda, töleg üçin hasaplanan pullaryň jemi görkezilýär. Şonda görkezilen jemi töleg kanunçylykda göz öňünde tutulan salgytlary we beýleki tutumlary aýyrmazdan görkezilýär.
6. Öý hojalyklaryň gözegçiligi boýunça gollanma
Öý hojalyklaryň gözegçiligi boýunça gollanma öý hojalyklarynyň büjetleriniň seçimleýin gözegçiligi geçirilende, Türkmenistanyň döwlet statistika dolandyryş edaralary üçin amaly işde peydalanmaga niýetlenildi.
Öý hojalygynyň gözegçiligi boýunça gollanma 5 bölümden ybarat
«Gözegçiligiň maksatnamsynyň mazmuny» diýen 1-nji bölümde öý hojalyklaryna gözegçilik etmegiň maksatnamsy görkezilýär, ol gözegçilik döwründe öý hojalyklaryna gelýän serişdeleri we sarp edilýän serişdeleri hasaba alýan görkezijilere esaslanýar. Ol bäş formadan we üç sany öý hojalyklarynyň pul we manada öwrülen pul görnüşinde bolmadyk girdejileriň we çykdajylarynyň (kömekçi) ýazgy blankalaryndan ybaratdyr:
«Öý hojalyklarynyň gözegçiligi boýunça ykdysatçylaryň borçlary» diýen 2-nji bölümde ykdysatçynyň her bir öý hojalygyna barmaly sany, maglumatlary takyklamagyň, öý hojalyklary boýunça wedomosty doldurmagyň tertibi görkezilýär.
«Maglumat ýygnamagyň» we «Öý hojalyklaryň pul girdejileri we çykdajylary» № 1 formany taýýarlamagyň tertibi" diýen 3-nji bölüme laýyklykda maglumatlary ýygnamak öý hojalygynda gündelik girdejileriň we çykdajylaryň (kömekçi) ýazgy blanklarynyň, şeýle hem öý hojalyklarynyň agzalary bilen göniden-göni sorag-jogap alyşmaklyga esaslanýar. Bu ýerde — «Öý hojalygynyň pul girdejileri we çykdajylary» (çärýeklik) № 1 formany we «Azyk önümleriniň dolanyşygy» (çärýegiň bir aýy) № 1a formany doldurmak boýunça gollanma berilýär.
№ 2 forma «Öý hojalygynda mallaryň, guşlaryň, bal ary maşgalalarynyň sany» we № 3 forma «Öý hojalygynyň emläginiň häsiýetlendirilişi» (ýyllyk) doldurmak boýunça gollanma 4 we 5 bölümlerde degişlilikde berilýär.
Goşundylarda öý hojalyklarynyň seçimleýin gözegçiliginde zerur bolan habar beriji materiallar getirilýär.
«Öý hojalyklarynyň gözegçiligi boýunça gollanma» Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň milli we sebitleýin derejelerinde peýdalanylýar.
«Öý hojalyklarynyň gözegçiligi boýunça gollanma» Öý hojalygynyň statistikasy we seljerişi müdirligi tarapyndan taýýarlanyldy.
7. «Genstat Region» maglumatlar binýadyny girizmek we işlemek boýunça gollanma
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti hereket edýän görkezijileri toparlara bölüp «Gender statistikasynyň görkezijiler ulgamyny» işläp taýýarlady..
Görkezijiler ulgamy hasaba alşyň we statistikanyň halkara tejribesinde we BMG-nyň, ÝUNESKO-nyň, BSGG-nyň, HZG-nyň we beýlekileriň usulyýet görkezmelerinde we klassifikasiýalarda kabul edilen ýörelgeleriň esasynda guruldy.
Gender statistikasy boýunça maglumatlar binýady Türkmenistanda 1998-nji ýyldan kemala gelip başlady. Gender hasaba alyşy üçin 6 bölümden ybarat bolan görkezijiler girizildi:
Döwlet statistiki hasabatynyň hereket edýän formalary, jyns alamatlary boýunça bölmek bilen, statistiki görkezijileri özünde saklaýan sowalnamalar gender statistikasynyň esasy bolup durýar.
1 bölümde Türkmenistanda statistika boýunça «Genstat region» maglumatlar binýadynyň — erkekler we aýallar babatda esasy statistika görkezijileri boýunça maglumatlar binýadynyň häsiýetnamasy berilýär. Onda milli, sebitleýin we etrap derejelerinde sosial we ykdysady işleriň dürli görnüşleriniň giň ulgamyny öz içine alýan temalar boýunça maglumatlar saklanýar we birnäçe bölümden durýar:
1.1. «Genstat region» gender statistikasy boýunça maglumatlar binýady barada maglumatlar
1.2. «Genstat region» maglumatlar binýadynyň düzümi:
1.2.1. ilat
1.2.2. saglygy goraýyş
1.2.3. bedenterbiýe we sport
1.2.4. bilim we ylym
1.2.5. durmuş üpjünçiligi
1.2.6. zähmet we iş bilen meşgullyk
2 bölümde «Genstat region» maglumatlar binýady bilen işlemek boýunça gollanma beýan edilýär, Access maglumatlar binýadyndaky ähli maglumatlar (hasaplama maglumatlaryny goşmazdan) Excel faýllary görnüşinde başlangyç tablisalarda ýerleşdirilýär. Ähli maglumatlar ýyllar boýunça şu tablisalara girizilýär, soňra olar Accesse eksport edilýär (geçirilýär).
Maglumatlary girizmek we işlemek boýunça gollanma Durmuş statistikasy müdirligi tarapyndan taýýarlanyldy.


text:
Ali Akbar Haşemi Rafsanjany
Ali Akbar Haşemi Rafsanjany.
1934-nji ýylda Kerman welaýatynyň Rafsanjan şäheriniň golaýyndaky Bahraman obasynda dogulýar. Kakasy iri pisse bagynyň eýesi bolupdyr. Şaýylaryň dini merkezi Kum şäherindäki Faýziýe medresesini üstünlikli tamamlapdyr. Ol Homeýniniň täsiri bilen şa düzgünine garşy göreşe goşulýar. 60-70-nji ýyllarda özüniň syýasy garaýyşlary üçin birnäçe sapar türme tussaglygynda bolýar. Tähranda hususy çaphanasyny açyp, dini-syýasy äheňli kitaplary neşir etdirýär. Ynkylapdan birnäçe ýyl öň Ýewropada we ABŞ-da bolup görýär. Yslam ynkylabynyň ýetşinden soň içeri işler ministri “yslam medeni ynkylabynyň“ baş ştabynyň agzasy wezipelerinde täze düzgüni berkitmäge işjeň gatnaşýar. 1980-nji ýylyň iýulynda eýran mejlisiniň (parlament) başlygy bolýar. 1984, 1988-nji ýyllarda bu wezipd iki gezek gaýtadan saýlanýar. 1989-njy ýylyň 4-nji iýunynda ymam Homeýni aradan çykansoň Haşemi Rafsanjany EYR-yň prezidentligine saýlanýar. 1993-nji ýylda tomsunda ol bu wezipd ikinji gezek saýlandy.
Ali Akbar Haşemi Rafsanjanynyň prezidentligi.
80-nji ýyllaryň ahyryndan başlap Eýran uly özgerişler döwrüni başdan geçirýär. Ösüşiň yslam ýolunyň täze basgançagy prezident Rafsanjanynyň ady bilen baglanşyklydyr.


text:
Home Tags Güýmenje pudagynyň žurnaly bolan “Variety” neşiri kino şertnamalaryndan iň köp girdeji gazanan aktýordyr aktrisalarynyň sanawyna taýýarlady.
Tag: Güýmenje pudagynyň žurnaly bolan “Variety” neşiri kino şertnamalaryndan iň köp girdeji gazanan aktýordyr aktrisalarynyň sanawyna taýýarlady.
Kinolaryndan iň köp girdeji gazanýan aktýor
Güýmenje pudagynyň žurnaly bolan “Variety” neşiri kino şertnamalaryndan iň köp girdeji gazanan aktýordyr aktrisalarynyň sanawyna taýýarlady. Iňlis aktýory Daniel Kreýg “Knives Out” filmi üçin...


text:
Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putin 30-njy dekabrda GDA ýurtlary üçin 1941-1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 75 ýyllygy mynasybetli medallary taýýarlamak baradaky buýruga gol çekdi.
GDA ýurtlarynyň daşary syýasat edaralary şu ýylyň 1-nji fewralyna çenli medallaryň gowşuryljak adamlaryň sanyny Russiýanyň Daşary işler ministrligine habar berer.
Medallar 2020-nji ýylyň 1-nji martyna çenli diplomatik ýol bilen GDA ýurtlaryna ugradylar.
GDA ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň oktýabrda Aşgabat şäherinde geçen mejlisinde Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 75 ýyllygy mynasybetli Arkalaşygyň ýurtlarynyň halklaryna we dünýä jemgyýetçiligine Ýüzlenmesi kabul edilipdi.
Şeýle hem 20-nji dekabrda Russiýanyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilen GDA gatnaşyjy döwletleriň Liderleriniň resmi däl duşuşygynda Ýeňşiň 75 ýyllygyny baýram etmäge taýýarlyk görmek boýunça bilelikde iş alyp barmak hakynda maslashat edildi.


text: Lebap welaýatynyň ähli etraplarynda we şäherlerinde ýokanç keselleriň öňüni almaga bagyşlanan düşündiriş işleri geçirilýär. Jemgyýetçilik guramalarynyň ýerlerdäki düzümleri saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri bilen bilelikde edaralarda, kärhanalarda ilatyň dürli gatlaklary bilen bu meselä bagyşlanan duşuşyklary guraýarlar. Olarda ýokanç keselleriň görnüşleri, olaryň geçiş ýollary barada düşünjeleri berýärler. Kesellerden goranmagyň, öňüni alyş we zyýansyzlandyryş serişdelerinden peýdalanmagyň usullaryny öwredýärler, keselleriň alamatlary ýüze çykan ýagdaýynda nirä ýüz tutmalydygyny aýdýarlar. Agyz-burun örtüklerini dakynmagyň arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmegiň, howpsuz aralygy saklamagyň möhümdigini düşündirýärler. Düşündiriş işleri köpçülikleýin habar serişdelerinde hem işjeň alnyp barylýar. Ozal hem habar berşimiz ýaly, şu günler welaýatda «COVID-19»-a garşy sanjymlar alnyp barylýar. Oňa 18 we ondan uly ýaşly adamlar çekilýär. Welaýatda sanjymlaryň gerekli mukdardaky gory döredildi.


text:
UEFA Çempionlar ligasyndan soň, Ýewropa ligasynda-da iňlis finalyna garaşylýardy. Ýöne ýekeje gol geçirip bilmedik “Arsenal” bu çaklamalary puja çykardy. Myhmançylykda “Wilýarrealdan” 2-1 utulan londonlylar öz meýdançasynda golsuz deňme-deň oýnadylar. Şeýlelikde, “Wilýarreal” Ýewrokuboklaryň taryhynda ilkinji gezek finala çykmagy başardy. Ispan topary mundan öň UEFA-nyň ýaryşlarynda 3 gezek ýarym finalda utulypdy. Toparyň tälimçisi Unaý Emeri bolsa 5-nji gezek Ýewropa ligasynda final çykdy. Ol 3 gezek “Sewilýa”, 1 saparam “Arsenaly” finala çykarypdy. Şeýle-de, “Wilýarreal” UEFA-nyň ikinji derejeli klub ýaryşynda finala çykan 61-nji klub boldy.
“Old Traffordda” 6-2 hasabynda “Romany” ýeňen “Mançester Ýunaýted” aslynda finalyň bosagasyndan bir ädim ädipdi. Rimde oýnalan jogap oýnunda italýan kluby 3-2 hasabynda ýeňiş gazandy (Jeko 57, Kristante 60, Aleks Telles 83 ö.d. – Kawani 39, 68). Netijede, 8-5 öňe saýlanan Mankunianlar 2017-nji ýyldan soň 2-nji gezek Ýewropa ligasynda finala çykdy. “Mançester Ýunaýted” şol ýyl kubogy eýeläpdi.
“Wilýarreal” bilen “Mançester Ýunaýtediň” arasyndaky final duşuşygy 26-njy maý çarşenbe güni Polşanyň Gdansk şäherindäki “Meiýski” stadionynda oýnalar.


text:
Belent sepgitlere ynamly badalga
Türkmenbaşydaky Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň «Türkmennebitönümleri» müdirliginiň düzümlerinde hem şu günler döwrebap işler bitirilýär. Bu barada müdirligiň Balkan welaýatyndaky Serdar nebit önümleri kärhanasynyň başlygy Baýrammyrat ORAZGELDIÝEW habarçymyza şeýle gürrüň berdi: — Kärhanamyzyň garamagyndaky beketlerde bar bolan dürli maksatly tilsimatlardyr enjamlar hemişe saz işledilýär. Ýangyçdyr çalgy ýaglarynyň dürli görnüşleri sarp edijilere ýetirilende, ilkinji nobatda, daşky gurşawy goramagyň düzgünleri pugta berjaý edilýär.


text:
Orta Aziýada Žurnalistika ugrundan tomus instituty 2020-nji ýyla arza
Kyrgyzstan Respublikasynyň Bişkek şäherinde geçiriljek tomus institutyna arzalar kabul edilýär.
Orta Aziýada Žurnalistika ugrundan tomus instituty žurnalistika ugrundan okaýan talyplara we žurnalistlere hünärlerini üstünlikli dowan etmäge ukyplary hödürleýär. Tomus instituty Orta Aziýadaky hemme gatnaşyjylara hödürlenilýär we özbaşdak žurnalistleriň sebitleriň arasyndaky ulgamyň ösmegine gönükdirilen. Sapaklaryň dowamynda gatnaşyjylar özara aragatnaşygy gurarlar we programmany bitirenden soňra has giňişleýin žurnalistleriň ulgamy bilen, şeýle hem GoViral ulgamy bilen özara baglanyşygy gurarlar.
2020-nji ýylyň tomus instituty:
Orta Aziýanyň Amerikan Uniwersiteti 2020-nji ýylyň iýun aýynyň 22-den – iýul aýynyň 17-ne çenli Bişkekde gatnaşyjylary kabul eder. Okuwa modullar media-sowatlylykdan, žurnalistikadan we täze media-tehnologiýalardan ybarat. Tomus instituty rus dilinde alnyp barylar.
Stipendiýa halkara peteginiň tölegini, ýaşaýyş jaýyny, iýmitini, ätiýaçlandyryş şahadatnamasyny we okuw harytlaryny ödeýär.
Kriteriýalar:
- Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Türkmenistan we Özbegistan döwletleriniň raýaty bolmaly;
- 2020-nji ýylyň 22-nji iýunyna çenli ýaşy 18-den-30-a çenli bolmaly;
- Žurnalist ýa-da žurnalistika fakultetiniň talyby bolmaly.
Dalaşgärler indiki kriteriýalara laýyk bolmaly:
- Bu ugurdan gerekli tejribe ýa-da bilim;
- Hünär ösüşe islegli we liderçilik häsiýetli;
- Orta Aziýada özbaşdak žurnalistleriň ulgamyny özgertmek höwesli;
- Rus dilini gowy bilýän.
Resminamamlary nädip tabşyrmaly:
Aşakda onlaýn arzany dolduryň. Arza indiki resminamalardan ybarat bolmaly:
- Professordan ýa-da alymdan berlen 2 sany hödürleniş hatlary;
- Soňky üç ýylyň içinde çap edilen işiň 2 sany nusgasy.
Onlaýn arza: https://fs3.formsite.com/Meridian1630/2020letniiinstitut/index.html
Resminamalaryň kabul ediş möhleti: 1-nji mart, 2020ý, Duşanbe wagty bilen sagat 20:00 çenli.
Kabul ediş barada kararlar 2020-nji ýylyň maý aýyndan belli bolýar.
Eger-de sizde soraglar dörese CASummerInstitute@meridian.org salgy boýunça ugradyp bilersiňiz.


text:
Aşgabatda täze açylan ýangyç stansiýasynda ýangyn boldy
Azatlyk radiosynyň Aşgabatdaky habarçysynyň maglumatyna görä, 25-nji iýunda Aşgabat şäheriniň 11-nji mikroraýonunda Magistralnyý köçäniň ugrunda, köne Gündogar bazaryň ýanyndaky täze açylan ýangyç stansiýasynda benzin daşaýan sisternaly KAMAZ ýarylyp ýangyn emele gelipdir. Ýangyn Aşgabadyň ähli ýerinden görünip, iki gezek güýçli partlama bolupdyr. Ýangyn bir ýarym sagadyň içinde 8 sany ýangyn söndüriji maşyn bilen söndürilipdir. Azyndan iki adamyň ölendigi habar berilýär.