text:
Interpol
Intеrpоl-bu özüniň hukuk bаzаsy, tеhniki üpjünçiligi wе işiniň gurаlyş tаýdаn işjеňligi bilеn hаlkаrа pоlisiýа hyzmаtdаşlygyny utgаşdyrýаn öňdеbаryjy hаlkаrа gurаmаlаrynyň biri bоlup durýаr. Bu hаlkаrа gurаmаsy hаlkаrа jеnаýаtlаry bаrаdа hаbаr bеrmеkligе gönüdеn-göni gаtnаşýаr. Munuň ştаb kwаrtirаsy Frаnsiýаnyn Liоn şähеrindе ýеrlеşýär (şоl sеbäpli hеm dünýä ýurtlаryndаn Intеrpоldа işlеmägе islеg bildirýänlеrdеn öz enе dilindеn wе iňlis dilindеn bаşgа frаnsuz dilini-dе bilmеklik tаlаp edilýär) . Intеrpоl 1000 bеýlеki ýurtlаrdа özüniň güýji bilеn özbаşdаk jеnаýаt dеrňеwi bilеn mеşgullаnyp ýа-dа jеnаýаtlаryň üstüni аçmаkdаky dеssin (оpеrаtiw) çärеlеri gеçirip ýа-dа jеnаýаtkärlеri gözdеn gеçirip bilmеýär. Intеrpоldа bu işlеri gеçirmеk üçin zеrur bоlup durýаn dеssin (оpеrаtiw) güýç ýоkdur. Şеýlе-dе bu häzirki zаmаn hаlkаrа hukugynyň nukdаýnаzаryndаn sеrеdеniňdе hеm mümkin däldir. Çünki, öz çägindе bеýlе hеrеkеtlеr gеçirilýän döwlеt tаrаpyndаn bu özygtyýаrlygynyň bоzulmаgy wе içеrki işlеrinе gаtyşylmаgy hökmündе sеrеdilip bilnеr. Ýönе, Intеrpоl birnäçе ýurtlаryň pоlisiýа edаrаlаrynyň оpеrаsiýаlаryny utgаşdyrýаr, оlаryň birwаgtdа gеçirilmеgini gurnаýаr, kynçylyklаry аrаdаn аýyrýаr, tаrаplаr bilеn ylаlаşyk gаzаnylmаgyny üpjün edýär, dеrňеwdеn ýа-dа аdyl kаzyýеtdеn gаçyp gizlеnýän jеnаýаtçylаrа hаlkаrа gözlеgini yglаn edýär. Intеrpоl-bu dürli ýurtlаryň pоlisiýа edаrаlаrynyň bеlli-bеlli jеnаýаtlаryň üstüni аçmаkdаky gündеlik işiniň mеhаnizmi wе аrаçysy bоlup, оlаryň bilеlikdäki işiniň utgаşykly gurаlmаgynа ýаrdаm edýär. Intеrpоl bu işlеýiş mеhаnizmi bilеn pоlisiýа işiniň esаsy ugurlаryny wе hаlkаrа jеnаýаtçylygynа gаrşy görеş tаktikаsyny işläp tаýýаrlаýаn dünýädе ýеkе-täk mеrkеz bоlup durýаr. Intеrpоlyň ösüş mаksаtnаmаsyndа: «ähli çygyrdаky jеnаýаtçylykly etmişlеr bütindünýä pоlisiýа mаglumаtlаry ulgаmynа sаlynmаlydyr wе оl mаglumаtlаry аlyş-bеrişiň görnüşlеri kеsgitlеnilmеlidir» diýlip bеllеnilýär. Şоl mаksаt bilеn hеm Intеrpоlyň Bаş sеkrеtаrlygy häzirki zаmаn kоmmunikаsiýаlаry bilеn gyzyklаnýаr wе оlаry öz işlеrindе pеýdаlаnýаrlаr. Ősеn kоmmunikаsiýаnyn üsti bilеn elеktrоn pоçtа аrkаly ýеrlеrdäki Milli Mеrkеzi Býurоlаr bilеn hаbаrlаry аlyşýаrlаr. Bu sеrişdеlеri pеýdаlаnmаk аrkаly hаlkаrа gözlеgindäki jеnаýаtçylаr, оgurlаnаn аwtоulаglаr wе çеpеr dörеdijilik işlеri, milli gymmаtlyklаr bаrаdа mаglumаtlаr аlyp bоlýаr. Şоl sеbäpli Intеrpоlyň dеssin (оpеrаtiw) işgärlеri gеrеkli mаglumаtlаry ýоkаrdа аgzаlаn sеrişdеlеriň üsti bilеn hаýаl etmän аlyp bilýärlеr. Elеktrоn ulgаm gümаn edilýäniň şаhsyýеtini аnyklаmаk üçin surаtlаry wе el yzlаryny аlyşmаk аrkаly hеm pеýdаlаnylýаr. Hаlkаrа jеnаýаtlаry wе jеnаýаtçylаr bаrаdаky tеlеkоmmunоkаsiоn ulgаm аrkаly bеrilýän mаglumаtlаr Intеrpоlyň Frаnsiýаnyň Liоn şähеrindäki ştab-kwаrtirаsyndа sаklаnyp gаlýаr. 1889-nj ýyldа jеnаýаt hukugynyň hаlkаrа bilеlеşigi bаrаdа hаlkаrа mаslаhаty gеçirildi. Bu hаlkаrа mаslаhаtа gаtnаşyjylаr hаlkаrа jеnаýаtçylygynyň dörеýändiginiň wе dürli ýurtlаryň pоlisiýа edаrаlаrynyň оňа gаrşy görеşmеkdе öz işlеrini sаzlаşykly gurаmаlydyklаry bаrаdаky mеsеläniň üstündе durup gеçdilеr. Şundаn sоň bоlsа, döwlеtlеriň pоlisiýа edаrаlаrynyň özаrа hyzmаtdаşlyk etmеklеri üçin hеmişеlik hеrеkеt edýän milli gurаmаlаry dörеtmеk, sоňrа hаlkаrа dеrеjеsinе çykаrmаk bаrаdа tеkliplеr girizilip bаşlаnylýаr. 1905-nji ýyldа gеrmаndilli döwlеtlеriň kriminаlistlеriniň hаlkаrа mаslаhаtyndа (kоnfеrеnsiýаsyndа) hаlkаrа jеnаýatçylygynа gаrşy güýçlеri birikdirmеk wе bilеlikdе görеşmеk bаrаdа ýеnе-dе durulyp gеçildi. Kriminаlislеriň Gаmburg şähеrindе gеçеn hаlkаrа аssаmblеýаsyndа frаnkоdilli döwlеtlеriň tеklibi bоýunçа rеzоlýusiýа kаbul edilýär. Оndа, turizmе wе dащаry ýurtlаrа syýаhаtа 1000 gitmägе bоlаn höwеsiň аrtmаgy bilеn hаlkаrа jеnаýаtlаryň täzе görnüşlеriniň dörеýändiginiň üstündе durulýаr. Şеýlе hеm, ähli ýurtlаryň pоlisiýа bölümlеriniň düzümindе оl jеnаýаtlаry öwrеnmеk wе zеrur çärеlеri görmеk, hаlkаrа jеnаýаtlаry bаrаdа hаbаrlаry аlyşmаk, biri-biri bilеn göni gаtnаşyklаry hаs-dа gоwlаndyrmаk mаksаdy bilеn milli mеrkеzi býurоlаry dörеtmеk bаrаdа аýdylýаr. Hаlkаrа jеnаýаtçylygynа gаrşy görеşmеk bаrаdа 1905-nji ýyldаky (Buenоs-Аýrеs), 1909-njy ýyldаky (Mаdrid), 1912-nji ýyldаky (Sаn-Pаulо), wе 1913-nji ýyldаky (Wаşingtоn) kоnfеrеnsiýаlаryndа wе kоngrеsslеrindе аrа аlnyp mаslаhаtlаşyldy. Оlаryň ählisi hеm оl ýа-dа bеýlеki dеrеjеdе hаlkаrа häsiýеtinе еýеdirlеr. 1909-njy ýylyň Mаgtymguly-Gаrаşsyzlyk аýlаryndа Gеrmаniýаnyň Drеzdеn şähеrindе gеçirilеn hаlkаrа surаt sеrgisindе pоlisiýаnyň surаtlаry görnükli ýеri eýеlеýär. Bu sеrgä Drеzdеn, Gаmburg pоlisiýаlаrynyň, Prussiýаnyň jаndаrmеriýа mеkdеplеriniň, pоlisiýаnyn Pаriж prеfеkturаsynyň, Wеnа pоlisiýаsynyň, Sаnkt-Pеtеrburgyň, Mоskwаnyň, Wаrщаwаnyň jеnаýаt pоlisiýаsynyň, Wаşingtоnyň аdyl kаzyýеtlik wе kriminаl idеntifikаsiýа dеpаrtаmеntiniň wеkillеri gаtnаşdylаr. Bu çäräniň dоwаmyndа jеnаýаtçylygа gаrşy görеşmеk üçin hаlkаrа pоlisiýа gurаmаsyny dörеtmеk bаrаdаky mеsеlä hеm gаrаldy. 1910-njy ýyldа Buenоs-Аýrеsdеn pоlisiýаnyň bütindünýä sоýuzyny dörеtmеk bаrаdа tеklip gеlýär. Jеnаýаt pоlisiýаnyň ähli güýjüni bir ýеrе jеmlеmеk bаrаdаky işlеri gеçmägе çаlyşаnlаryň biri hеm Bаwаriýа hökümеtiniň wеkili dоktоr Hеýndеldir. Emmа, оnuň gеçirеn çärеlеri hаlkаrа dеrеjеsindе аmаlа аşmаn, diňе 1912-nji ýyldа Bеrlindе çаgyrylаn nеmеs ýеrlеriniň pоlisiýа güýçlеriniň kоnfеrеnsiýаsynа çеnli nеtijе bеrdi. 1914-nji ýylyn Gurbаnsоltаn аýynyň 14-20-lеri аrаlаgyndа Mоnаkоdа Jеnаýаt pоlisiýаsynyň ilkinji hаlkаrа kоngrеssi gеçirildi. Bu kоngrеssа Frаnsiýаnyň, Itаliýаnyň, Russiýаnyň, Аwstriýаnyň wе Bеýik Britаniýаnyň jеnаýаt pоlisiýаlаry gаtnаşdylаr. Gеrmаniýа bоlsа rеsmi bоlmаdyk ýаgdаýdа gаtnаşdy. Dеgişli kоngrеssiň gün tеrtibinе 4 (dört) mеsеlе girizildi: 1. Jеnаýаtçylаry dаşаry döwlеtdеn öz döwlеtinе bеrmеk (ekstrаdаsiýа) tеrtibini birkysymа sаlmаklyk; 2. Аdаmyň bеdеnini wе synаsyny ölçеýşiň (аntrоpоmеtiýа)1 öňüni аlyş (prеwеntiwnаýа)2 hаlkаrа çärеlеri; 3. Jеnаýаt bаrаdаky mаglumаtlаryň hаsаbyny ýörеdýän hаlkаrа bölümi dörеtmеk; 4. Jеnаýаtçylаry tussаg etmеk çärеlеrini çаltlаndyrmаk wе ş.m. Bu kоngrеsiň bölümçеlеrindе dürli ýurtlаryň pоlisiýаlаrynyň rеsmi wеkillеri pоlisiýаnyň hаlkаrа bitеwi kаnunyny (kоdеksini) kаbul etmеk, pоlisiýаnyň оfisеrlеrini gоrаmаk bilеn bаglаnşykly tеhniki wе bеýlеki mеsеlеlеrе gаrаdylаr. Birinji bölümçе (sеksiýа) pоlisiýаnyň umumy prоblеmаlаrynа sеrеtdi. Ikinji wе üçünji bölümçеlеrdе (sеksiýаlаrdа) hаlkаrа pоlisiýаsynyň ýöritе mеsеlеlеri wе ýurtlаryň kаnunçylygynyň аýrаtynlyklаry аrа аlnyp mаslаhаtlаşyldy. Frаnsiýаnyň pоlisiýаsynyň wеkili Dеwid bu ulgаmlаry bеlli bir kаdа sаlmаklygy tеklip etdi. Kоngrеssе gаtnаşyjylаr Mоnаkоnyň wеkilindеn Pаriжdе şаhsyýеti tаssyklаýаn щаhаdаtnаmаny işlеmеk bаrаdаky tоpаry wе hаlkаrа jеnаýаtlаryň ýеkе-täk hаlkаrа býurоsyny dörеtmеk bаşlаngyjyny öz üstünе аlmаgyny sоrаdylаr. Sоňundаn kоngrеssе gаtnаşyjylа 1000 r Buhаrеstdе ýеnе-dе iki ýyldаn Jеnаýаt pоlisiýаsynyň ikinji hаlkаrа kоnrеssindе duşuşmаklygy wаdаlаşdylаr. Birinji jаhаn urşynyň bаşlаnmаgy wаdаlаşylаn ähli umytlаry wе kаbul edilеn ähli Mоnаkо rеzоlýusiýаlаryny аrаdаn аýyrdy. Birinji jаhаn urşundаn sоňrа hаlkаrа jеnаýаtçylyk prоblеmеlаry ýеnе-dе hаs ýiti görnüşdе ýüzе çykyp bаşlаdy. Bоlup gеçеn hаrby ýаgdаý аdаmlаrа güýçli täsir edipdi. Jеnаýаtçylyk göz görtеlе ýоkаrlаndy, nеşеkеşlik wе аrаkhоrlur аrtdy. Şоl sеbäpli hеm jеnаýаtçylygа gаrşy görеşmеkdе pоlisiýаnyň güýçlеrini hаlkаrа dеrеjеsindе birlеşdirmеk mеsеlеsi hаs-dа аktuаllаşdy. 1923-nji ýylyň Ruhnаmа аýynyň 3-6 аrаlygyndа Wеnа pоlisiýаsynyň оzаlky bаşlygy wе eks-fеdеrаl kаnslеr I. Şоbеriň bаşlаngyjy bilеn Wеnаdа Pоlisiýаnyň Hаlkаrа kоngrеssi gеçdi. Bu kоngrеssе gеlеn ähli dеlеgаtlаr öz hökümеtlеrindеn bоrçlаndyryjy hiç-hili çözgütlеri kаbul etmеzlik bаrаdа tаbşyryk аlypdylаr. Ýönе, şеýlе-dе bоlsа bu mаslаhаt hаkyky hаlkаrа häsiýеtе eýе bоldy. Muňа Аwstrаliýаdаn bаşgа ähli kоntinеntlеriň wеkillеri gаtnаşdylyr. Kоngrеssе Аwsriýаdаn, Bеlgiýаdаn, Çеhоslоwаkiýаdаn, Dаniýаdаn, Müsürdеn, Frаnsiýаdаn, Gеrmаniýаdаn, Grеsiýаdаn, Gоllаndiýаdаn, Wеngriýаdаn, Itаliýаdаn, Ýаpоniýаdаn, Lаtwiýаdаn, Pоlşаdаn, Rumyniýаdаn, Щwеsiýаdаn, Şwеýsаriýаdаn, Türkiýеdеn wе Аmеrikаnyň Birlеşеn Ştаtlаryndаn kriminаlistlеr, kriminоlоglаr, diplоmаtlаr gаtnаşdylаr. Kоngrеsiň rеzоlýusiýаsyny hаlkаrа jеnаýаtçylygynа gаrşy görеşmеkdе pоlisiýаnyň öňündе durýаn wеzipеlеr düzdi. Bu bоlsа, hаlkаrа jеnаýаtçylygynа gаrşy görеşmеkdе dürli ýurtlаryň pоlisiýаlаrynyň özаrа gаtnаşygyny ýоlа gоýmаklаrynа, özаrа hyzmаtdаşlygyny ýоkаry götеrmеkligе esаs dörеdýän hаlkаrа ylаlаşygy bоldy. Mundаn bаşgа-dа kоngrеss Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа tоpаryny (JPHT) dörеtdi. Оl bоlsа hаýаl etmän özüniň mеýilnаmаsy esаsyndа işе girişdi. Şеýlеlik bilеn 1923-nji ýyl Hаlkаrа jеnаýаt pоlisiýаsy gurаmаsynyň dörеdilеn güni hаsаp edilsе-dе, Intеrpоl hаkykаt ýüzündе 1956-njy ýylа çеnli rеsmi tаýdаn Hаlkаrа jеnаýаt pоlisiýа tоpаry diýlip аtlаndylylyp gеlindi. 1924-nji ýylyň Mаgtymguly аýyndа Hаlkаrа jеnаýаt pоlisiýа tоpаry edilmеli işlеri birnäçе ýyl öňündеn kеsgitlеýän bäş sаny esаsy mеsеlеlеr bоýunçа rеzоlýusiýа kаbul etdi. Оlаr: 1. Hаlkаrа jеnаýаtlаr bаrаdаky fаktlаry ýygnаýаn mаglumаtlаr bölümini dörеtmеk; 2. Subutnаmаlаr ulgаmyny işläp tаýýаrlаmаk, jеnаýаtçylyryň hаlkаrа gözlеgi; 3. Аdаmyň umumy ýа-dа käbir аlаmаtlаrynyň mеňzеşligini tаkyklаýаn (idеntifikаsiýа) bölümi dörеtmеk; 4. Hаlkаrа pоlisiýа gаzýеtini nеşir etmеk; 5. Gаlp bаnknоtlаryň wе rеsminаmаlаryň öňüni аlmаk hеm-dе ýüzе çykаrmаk bаrаdа bilеlikdäki mеýilnаmаny düzmеk. 1924-nji ýylyň Sаnjаr аýyndа Intеrpоlyň hаýyщnаmаsy bоýunçа Wеnа pоlisiýаsy «Intеrnаtiоnаl оffеntilishе Sishеrhеit» («Hаlkаrа jеmgyýеtçilik hоwpsuzlygy») аtly nещiri çаp edip bаşlаdy. Ikinji gurultаý 1926-njy ýyldа Wеnаdа çаgyryldy. Оndа 21-sаny wаjyp rеzаlýusiýа kаbul edildi. Bu rеzаlýusiýаlаr esаsаn hаlkаrа jеnаýаtlаr bаrаdаky mаglumаtlаrа, pоlisiýа güýçlеriniň аrаsyndа tеlеgrаf аrаgаtnаşygyny ýоlа gоýmаklygа, pоrnоgrаfik filmlеrе wе edеbiýаtlаrа gаrşy gönükdirilеn çärеlеr bаrаdаdyr. Şеýlе-dе bu gurultаýdа Bеlgiýа 1000 nyň wеkili jеnаp Kеffеrаnyň nоbаtdаky 1926-njy ýylyň kоngеssini Bеrlindе gеçirmеk bаrаdаky tеklibi gоldаnyldy. 1926-njy ýylyň Ruhnаmа аýynyň 17-ndеn, 30-y аrаlygyndа bоlаn Bеrlin kоngrеssinе 245-аdаm gаtnаşdy. Kоngrеss esаsаn jеnаýаtkäri öz döwlеtinе bеrmеk (ekstrаdisiýа) mеsеlеsinе bаgyşlаndy. Şеýlе-dе bоlsа jеnаýаtkäri öz döwlеtinе bеrmеk ýörеlgеlеri Intеrpоl tаrаnyndаn 1930-njy ýyldа işlеnilip tаýýаrlаnyldy. Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа tоpаrynyň (JPHT) nоbаtdаky kоngrеsslеri 1934-nji ýyldа Wеnаdа, 1935-nji ýyldа Kоpеngаgеndе, 1936-njy ýyldа Bеlgrаddа, 1937-nji ýyldа Lоndоndа, 1938-nji ýyldа Buhаrеstdе gеçirildi. Jеnаýаt pоlisiýаsynyn hаlkаrа tоpаrynyň Ikinji jаhаn urşy döwründе işlеýщi bаrаdа gysgаçа durup gеçеliň. 1938-nji ýylyň Nоwruz аýynyň 12-nе nеmеs gоşunlаry Аwstriýа girýär. Şоndаn 18 аý sоňrа Ikinji jаhаn urşy bаşlаnýаr. Bu dünýä urşunyň bаşlаnmаgy bilеn JPHT-nyň işi düýpli bоzulýаr. 1940-njy ýyldа JPHT-nyň bаşlyklygynа nеmеs hоwpsuzlyk gullugynyň ýоlbаşçysy Gеýdrih gеçýär. Gurаmаnyň mеrkеzi edаrаsy Wеnаdаn Bеrlinе gеçirilýär. Prеzidеntiň ýöritе wеkili wе mаslаhаtçysy dоktоr Zindеl JPHT-nyň dоlаndyryjysy ýоlbаşçysy wеzipеsinе bеllеnilýär. Оl nеmеs hоwpsuzlyk gullugynyň wе оnuň bаşlygynyň ýоlbаşçylygy esаsyndа hеrеkеt etdi. Őwrеnilýän gurаmаnyň hаlkаrа býurоsynyň bаşlyklygynа Gеrmаn jеnаýаt pоlisiýаsynyň bаşlygy Аrtur Kоbе bеllеnilýär. JPHT-y RSHА-nyň bäşinji bölümi wе gеstаpоnyň dördünji bölüminе öwrülýär. 1943-nji ýylyň Türkmеnbаşy аýyndа RSHА wе SD-niň Аwstriýа pоlisiýаsynyň bаşlygy Kаltеnbrunnеr (Kаltеnbrunnеr Nýurеnbеrg prоsеssindе 20-sаny аýyplаnýаnyň biri bоlup, оl аdаmzаdа gаrşy jеnаýаt etmеkdе günäli bilinip 1946-njy ýylyň Gаrаşsyzlyk аýyndа аsylyp öldürilýär) bеllеnilýär wе оl şоl wаgtyň özündе JPHT-nyň prеzidеnti bоlýаr. Millеtçilеr JPHT-nyň аrhiwini özlеriniň jеnаýаtçylykly mеýillеri üçin giňdеn pеýdаlаndylаr. Ikinji jаhаn urşunyn dоwаmyndа Hаlkаrа jеnаýаt pоlisiýаsynyň ýеkеjе-dе rеsmi kоngrеssi gеçirilmеdi. Bеlgiýаnyň hökümеtiniň çаgyrmаgy bоýunçа 1946-njy ýylyň Оguz аýynyň 3-5 аrаlygyndа 17-döwlеtiň wеkillеri 1938-nji ýyldаn bäri mаslаhаty gеçirilmеdik Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа tоpаryny dikеltmеk mаksаdy bilеn Brýussеldе duşuşdylаr. Bu mаslаhаtdа JPHT-nyň Prеzidеntliginе wе Bаş sеkrеtаrlygynа dеgişlilikdе Bеlgiýаnyň Аdаlаt ministrliginiň esаsy inspеktоry M. Luwаж, Frаnsiýаnyň Içеri Işlеr ministrliginiň ýаnyndаky frаnsuz jеnаýаt pоlisiýаsynyň bаşlygy M. Dynе Duklо sаýlаnylýаr. Şеýlе hеm Gurаmаnyň ştаb-kwаrtirаsyny Pаriже gеçirmеk bаrаdа çözgüdе gеlinýär. Dünýäniň 19-döwlеtiniň gаtnаşmаgyndа JPHT-y dikеldildi. Оl döwlеtlеr: Bеlgiýа, Çili, Dаniýа, Müsür, Frаnsiýа, Grеsiýа, Gоllаndiýа, Eýrаn, Lýuksеmburg, Nоrwеgiýа, Pоlща, Pоrtugаliýа, Şwеsiýа, Şwеýsаriýа, Çеhоslоwаkiýа, Türkiýе, Bеýik Britаniýа, Аmеrikаnyň Birlеşеn Ştаtlаry wе Ýugоslаwiýаdyr. Indi bоlsа, «Intеrpоl» diýеn sözüň wе оnuň nyşаnynyň dörеýşi bаrаdа durup gеçеliň. «Intеrpоl» diýеn аdаlgа wе Gurаmаnyň häzirki nyşаny 1914-nji ýyldа «Jоurnаl dе Mоnаkо» аtly жurnаldа çаp edilеn Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа kоngrеssi bаrаdаky rеsmi nеşirdе ilkinji gеzеk pеýdа bоldy. 1946-njy ýylyň Gоrkut аýynyň 22-ndеn «Intеrpоl» аdаlgаsy Gurаmаnyň Pаriжdäki ştаb-kwаrtirаsyndа tеlеgrаf s 1000 lgysy, аňlаtmаsy bоýunçа ulаnylyp bаşlаnyldy. 1956-njy ýyldа JPHT-y Wеnаdа gеçirilеn Bаs Аssаmblеýаsynyň 25-nji ýubilеý gurlutаýyndа Gurаmаnyň täzе düzgünnаmаsyny kаbul etdi. Düzgünnаmаnyň 1-nji mаddаsyndа: «Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа tоpаry diýlip аtlаndyrylýаn gurаmа mundаn bеýläk «Jеnаýаt pоlisiýаsynyň hаlkаrа gurаmаsy-Intеrpоl» diýlip аtlаndyrylýаr. Оnuň bоlmаly ýеri Frаnsiýа diýlip kеsgitlеnеn» diýlip görkеzilеndir.


c: text/html

collection: archivebot

text:
Yslam
Yslam yeke Tanryly ve supernational bir dindir. Yslam dinine ynanan adamlara Musulman diyilyar. Pygammeri Hezreti Muhammet'dir.
Yslam dünýä dinleriniň içinde iň ýaşydyr. Muňa garamazdan ol gaty giň gerim bilen dünýä ýaýran dindir. Yslam uýýan adamlaryň sany boýunça dünýäde ikinji ýerde durýan dindir. Sünnüler we şaýylar yslam dininde tapawutlanýan esasy iki ugurdyr. Olar hem öz gezeginde birnäçe mezheplere bölünýär. Yslam dini Aziýada we Afrikada giň ýaýrandyr. Saud Arabystanyndaky Mekge we Medine musulmanlaryň mukaddes şäherleridir. Yslam dini Aziýada, Afrikanyň Merkezi we Demirgazyk sebitlerinde, Günorta-Gündogar Ýewropada giň ýaýrandyr. (Geçen asyryň ahyrynda dünýäde oňa uýýan adamlaryň sany 1 mlrd. 200 mln. çemesidi.) Türkmen halky hem yslam dinine uýýar. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň tagallasy bilen XX asyryň ahyrynda yslama uýýan türkmen halky hem öz dini ynançlaryny erkin ýüze çykarmaga mümkinçilik aldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TDH döwlet habar gullugy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň kakasy Mälikguly aga hakynda ýene bir kitap ýazandygyny habar berýär.
Bu kitap türkmen prezidentiniň söweş lybasynda nyşana ok atyp, pyçak zyňyp, harby taýýarlygyny görkezýän wideosynyň onlarça ýurduň mediasynda gyzykly habara öwrülen hepdesiniň yz ýanynda okyjylaryna gpwuşdy.
Berdimuhamedow mundan öň atasy Berdimuhammet Annaýewe bagyşlanan “Älem içre at gezer” atly kitabyny, kakasyna bagyşlanan “Döwlet guşy” eserini çap etdiripdi. Ikinji kitap boýunça sahna eseri hem döredildi.
Täze kitap “Mert ýigitler gaýrat üçin dogulýar” diýlip atlandyrylypdyr we ýurduň Içeri işler ministrliginiň taryhyna hem-de prezidentiň kakasynyň ministrligiň işine goşan şahsy goşandyna bagyşlanypdyr.
Berdimuhamedowyň fewral aýynda çykan kitaby hem mertlik temasyndan ýazylypdy we “Mertler Watany beýgeldýär” diýlip atlandyrylypdy.
Täze kitabyň tanyşdyrylyş dabarasy Içeri işler ministrliginiň Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky 1001-harby bölüminde guraldy we oňa gatnaşyjylar 1001-nji harby bölümde Mälikguly Berdimuhamedowyň zähmet ýoluna bagyşlanan muzeýe hem baryp gördüler diýip, habarda aýdylýar.
Dabarada çykyş edenler täze kitabyň “nesiller, aýratyn-da, içeri işler edaralarynyň şahsy düzümi üçin özboluşly mekdepdigini bellediler” diýip, TDH habar berýär.
Dabaranyň dowamynda bagşy-sazandalar Mälikguly Berdimuhamedowyň goşgularyna döredilen aýdymlary aýtdylar diýip, habarda bellenýär.
Türkmen prezidenti 2006-njy ýylyň aýagynda häkimiýet başyna geleli bäri 40 töweregi kitabyny çap etdirdi.
Mysal üçin, 2007-nji ýylda prezidentiň 5 kitaby çap edildi. Şondan soňky ýyllarda ol edil beýle öndümli işläp bilmedi, emma her ýylda azyndan 2, 3 kitap çykartmaga ýetişdi.
Eger 2013-nji ýyldan soňky döwre seretseň, Berdimuhamedowyň ýene öndümli ýazyp başlandygyny görse bolýar.
Ol 2014-nji ýyldan bäri her ýyl, döredýän täze aýdym-sazlarynyň gapdalyndan 6, 7sany kitap ýazyp we çykardyp hem ýetişýär.
Türkmen telewideniýesi mundan öň Berdimuhamedowyň täze kitaplaryny Ministrler kabinetiniň mejlisinde egindeşlerine sowgat berşini we olaryň ony eglip, maňlaýlaryna sylyp kabul edişlerini görkezerdi. Emma bu gezek bu däp bozulana meňzeýär.
Ýöne muňa garamazdan, prezidentiň kitaplary indi telewideniýede okalyp, okyjylara mawy ekran arkaly hem ýetirilýär.
Şeýle-de soňky döwürde prezidentiň ejesi hakynda, "gahrymany dünýä beren ene" hökmünde, alkyşly aýdym aýdylyp başlandy.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ogly – Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen delegasiýasy Tatarystanyň paýtagty Kazana sapar edip, ol ýerde Respublikanyň prezidenti Rustam Minnihanow bilen duşuşyk geçirdi.
Geçen hepde Türkmenistanyň Mejlisiniň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlygy Serdar Berdimuhamedowyň “Russiýa-yslam dünýäsi: “Kazansummit-2017” IX Halkara ykdysady geňeşiniň umumy mejlisine gatnaşmagy barada, türkmen mediasynda ýörite maglumatlar hem berildi.
Eýse, prezidentiň oglunyň ýokary derejeli döwletara duşuşyklaryna gatnaşdyrylyp, bu barada ýerli mediada habarlaryň taýýarlanyp başlanmagynyň ýurduň syýasy durmuşynda nähili ähmiýeti bar? Bu soraga Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Brýus Panniýer jogap bermäge synanyşdy.
B.Panniýer: Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň özüne bir mirasdüşer taýýarlap başlajakdygy baradaky pikirler öňden bardy. Häzirki ýagdaýlardan çen tutulsa, onda onuň ogly – Serdara mirasdüşer hökmünde garalýandygyny aýtsa bolar.
Serdaryň Tatarystana sapara ugradylmagy bilen onuň günlerde bir gün ýurt başyna geçip biljekdiginiň häzirden duýdurylýan bolmagy hem mümkin.
Bu ýerde meseläniň başga ýene bir gyzykly tarapy bar. Bilşimiz ýaly, soňky wagt türkmen-rus gatnaşyklary birneme dartgynly döwürleri başdan geçirýärdi. Öz ogluny ugratmak bilen Berdimuhamadow gepleşiklere taýýardygyny bildirmek islän bolmagy hem ähtimal.
Azatlyk Radiosy: Brýus, Serdar Berdimuhamedowyň syýasy karýerasy barada gürrüň edäýsek. Serdar Bedimuhamedow geçen ýylyň noýabrynda Mejlise deputat saýlanypdy. Aradan üç aý töweregi geçenden soň, ol Mejlisiň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlyklygyna saýlandy. Mundan öň, türkmen mediasy prezidentiň oglunyň iş we durmuş ýoly barada juda çäkli derejede maglumat berýärdi. Serdar Berdimuhamedowyň deputatlyga saýlanmagyndan ozal, onuň eýelän döwlet wezipeleri barada asla-da maglumat ýokdy. Emma şol pursat onuň Daşary işler ministrliginde bölüm müdiri, ýagny halkara habar serişdeleri bilen aragatnaşyk departamentiniň ýolbaşçysy bolup işländigi tassyk edildi. Siz bu barada näme aýdyp bilersiňiz?
B.Panniýer: Muny täjik prezidenti Emomali Rahmonyň ogly – Rustam Emomaliniň karýera ösüşi bilen deňeşdirip bolar. Emma nähili-de bolsa, Rustamyň syýasy ösüşi edil, Serdaryňky ýaly tiz bolmandy. Ol bir wezipede üç ýyl çemesi oturandan soň, nobatdaky häkimiýet kürsüsine geçipdi.
Mundan iki ýyl çemesi ozal Serdar barada hiç zat bilinmeýärdem ahyryn. Diňe “Berdimuhamedowyň bir ogly barmyş” diýen äheňde gürrüň edilýärdi.
Emma häzir birden howsala düşülip, Berdimuhamedowyň oglunyň bir wezipeden beýleki wezipä bellenmeginiň, onuň telewideniýede görkezilip başlanmagynyň sebäpleri aýdyň däl.
Näme boljagyny indi ýene görmeli bolar. Ýöne bärde prezidentiň töweregindäkilere ynam, has dogrusy ynamsyzlyk meselesiniň hem möhüm faktor bolup durýan bolmagy mümkin. Berdimuhamedow daşyndaky emeldarlaryna bil baglamaýandygy üçin, öz ogluny ýokary wezipelere belleýän bolmagy gaty ähtimal.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow degişli türkmen resmilerine kärendeçiler bilen hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy. Emma pagtaçy kärendeçileriň onlarçasy döwlet harmanyna tabşyran pagtasy üçin, hasyl puluny indi iki hepdä golaý wagt bäri alyp bilmeýändigini aýdýar.
Türkmen lideri 30-njy oktýabrda geçiren hökümet maslahatynda ýurtda ýetişdirilen pagta hasylyny iň soňky hanasyna çenli ýygnap almak üçin zerur çäreleri görmegi belläp, tabşyrylan hasyl üçin hasaplaşyklary öz wagtynda geçirmäge degişli meseleleri hemişe gözegçilikde saklamagyň zerurdygyny nygtady.
Şol bir wagtyň özünde, Azatlygyň ýerli çeşmeleri bilen söhbetdeş bolan onlarça pagtaçy daýhan resmi mediada kärendeçiler bilen hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilmelidigi tekrarlansa-da, özleriniň oktýabr aýynyň ortalarynda tabşyran hasylynyň puluny henizem alyp bilmeýändigini aýdýarlar.
“Daşoguzda pagta ýygymyna gijräk girişilýänem bolsa, pagtany öz wagtynda ýygnap, tabşyrdyk. Ýöne banklardan hakymyzy, girdejimizi alyp bilemizok” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran ýurduň demirgazyk welaýatynyň Köneürgenç etrabynyň Aşyr Kakabaýew adyndaky daýhan birleşiginiň “12-nji Brigad” ýa-da Garaguşly obasyndaky daýhanlaryň biri gürrüň berdi.
Şeýle-de, ol döwlet banklaryndan hasyl pullaryny öz wagtynda alyp bilmeýän oba daýhanlarynyň onlarçasynyň ýygymçylar bilen hasaplaşyklary geçirmek üçin, öz gapysyndaky mal-garasyny satmaga ýa-da tanyş-bilişlerinden karzyna pul almaga mejbur bolandygyny sözüniň üstüne goşdy.
“Pagta ýygmaga gelen adamlaryň köpüsi şäherlerde, döwlet edaralarynda işleýänler. Olara ýygýan pagtasy üçin töleglerini wagtynda bermelidik. Ýöne döwlet biziň bilen hasaplaşygy wagtynda geçirmändigi sebäpli bizde-de pul ýokdy. Şonuň üçin kimimiz mal-garamyzy satdyk, kimimizem tanyş-bilişden pul karz aldyk” diýip, garaguşly daýhan gürrüň berdi.
Galyberse-de, şugundyr ýetişdirýän daýhanlaryň ýagdaýynyňam pagtaçy kärendeçileriňkiden o diýen tapawutlanmaýandygy aýdylýar.
Balkan welaýatynyň Serdar etrabynyň Azady adyndaky we Garabogaz daýhan birleşiklerinde şeker şugundyryny ýetişdirýän kärendeçileriň ençemesi sentýabr aýynyň birinji ongünlüginde tabşyran hasyly üçin, hasaplaşyklaryň henizem doly geçirilmändigini gürrüň berdi.
“Daýhan birleşigi bilen daýhanlaryň arasynda baglaşylan şertnama laýyklykda, kärendeçiler şeker şugundyryny daýhan birleşiklerine tabşyrandan soň, 10 günüň dowamynda hasyl puly berilmeli. Indi 4-5 ýyl bäri şeker şugundyryny ýetişdirýäris. Ýöne ýekeje gezegem hasyl pulumyz wagtynda berilmedi. Şu ýylam şeýle boldy. Indi bir ýarym aý bäri hasyl pulumyzyň plastik kartlarymyza geçmegine garaşýarys” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran balkanly daýhan aýdýar.
Ýatlap geçsek, bu türkmen daýhanlarynyň hasyl pullaryny öz wagtynda alyp bilmeýändigi barada ilat köpçüligine ýaýran ilkinji maglumatlar däl.
Şu ýylyň iýun aýynda Balkan welaýatyndaky kärendeçileriň onlarçasy döwlet harmanyna tabşyran galla hasyly üçin, öz plastik kartlaryna geçirilen puly nagtlaşdyrmakda kynçylyk çekýändiklerini habar beripdiler.
Şonda balkanly kärendeçiler bankomatlardan günde diňe 300 manady nagtlaşdyryp bolýandygyny, özleriniň bir ýyllap çeken zähmetiniň puluny almak üçin azyndan on gün bankomatlaryň bar nokatlaryna, hatda goşmaça çykdajy edip, beýleki etraplara ýa-da welaýat merkezlerine gitmeli bolýandyklaryny Azatlygyň ýerli çeşmelerine gürrüň beripdiler.
Bu maglumatlardan soň, türkmen telewideniýesinde “özleriniň tabşyran galla hasyly üçin alan girdejilerini hasaplaşmaga gelýän daýhanlaryň şatlyklaryny, begenç-buýsançlaryny hiç bir zat bilen deňär ýaly däl” diýlip, emaý bilen ykjam egin-eşikleri geýen kärendeçileriň hatara durup, bankomatlardan nagt puly alýan we ony başyna sylýan pursatlary görkezildi.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, Azatlyk Radiosyna daýhanlaryň öz hasyl pullaryny wagtynda alyp bilmeýändigi dogrusynda, degişli türkmen häkimiýetlerinden komentariý almak başartmady. Bu barada türkmen mediasynda hem mesele gozgalmaýar.


text:
Şu günler Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesinde ýurduň kärendeçi daýhanlarynyň galla hasylyny ýygnamakdaky üstünlikleri we olar bilen hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilýändigi barada, ýygy-ýygydan maglumatlar görkezilýär. Bu maglumatlar ýurtda käbir kärendeçileriň öz galla hasyly üçin alan puluny nagtlaşdyrmakda kynçylyk çekýändigi baradaky habarlaryň yz ýanyna gabat geldi.
“Altyn Asyr” telegepleşikler habarynda “özleriniň tabşyran galla hasyly üçin alan girdejilerini hasaplaşmaga gelýän daýhanlaryň şatlyklaryny, begenç-buýsançlaryny hiç bir zat bilen deňär ýaly däl” diýlip, emaý bilen ykjam egin-eşikleri geýen kärendeçileriň hatara durup, bankomatlardan nagt puly alýan we ony başyna sylýan pursatlary görkezildi.
Ýurdumyzda hasyl ussatlarynyň ýaşaýyş-durmuşy hakynda edýän ýadawsyz tagallasy üçin “mähriban Arkadagymyza” alkyş sözlerini, buýsanç bilen beýan edýärler diýlip, resmi metbugatyň maglumatynda aýdylýar.
Mundanam başga, telewideniýede ýurduň söwda we bank ulgamynyň döwrebap derejede kämilleşdirilýändigine üns çekilip, kärendeçileriň ugradylan pullary ýurduň söwda merkezlerinde azyk harytlarynyň söwda-satuw işlerini nagt däl görnüşinde plastik kartlarynda amala aşyrýandygy görkezildi.
"Hronika Türkmenistan" neşiriniň taýýarlan wideosy
Türkmen telewideniýesiniň bu habary ýurduň Balkan welaýatynyň azyndan iki etrabynda, ýagny Serdarda we Bereketde ençeme kärendeçiniň öz galla hasyly üçin plastik kartlaryna ugradylan puly nagtlaşdyrmakda kynçylyk çekýändigi barada, Azatlyk Radiosynyň beren maglumatlarynyň yz ýanyna gabat geldi.
Hepdäniň başynda Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan balkanly kärendeçileriň azyndan 10-sy öz etraplaryndaky bankomatlardan her bir adamyň günde diňe 300 manady nagtlaşdyryp bilýändigini, käbir bankomatlarda bolsa, asla nagt puluň tapdyrmaýandygyny, şol sebäpli bankomatyň gözleginde ençeme kilometr ýol söküp, welaýat merkezine ýa-da beýleki etraplara hem gitmeli bolýandyklaryny gürrüň berdiler.
Mundanam başga, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleriniň käbir gallaçy kärendeçilere salgylanyp aýtmagyna görä, käbir balkanly daýhanlar öz plastik kartlaryna gelen puly nagtlaşdyrmak üçin, kähalatda Aşgabada sapar edip, bu ýerde 2-3 gün galmaly bolýarlar.
Olar munuň sebäplerini Aşgabatdaky bankomatlardan günde her bir adamyň 1000 manada çenli pul serişdesini nagtlaşdyryp bilýändigi bilen düşündirýärler.
Türkmenistanyň Daýhan bankynyň Balkan welaýatyndaky şahamçalarynyň käbir resmileriniň aýtmagyna görä, bankomatlardaky pul ýetmezçiligi bu ýere merkezden ugradylýan nagt puluň möçberiniň örän çäklidigi bilen baglanyşykly.
Türkmenistanda dowam edýän ykdysady kynçylyklar sebäpli ýurtda nagt pul ýetmezçiliginiň ýiti duýulýandygy, raýatlaryň plastik kartlaryna gelen zähmet haklaryny nagtlaşdyrmak üçin, bankomatlaryň öňünde nobatlary emele getirýändigi aýdylýar.


text:
Türkmenistanda garaşsyzlykdan soňky iň agyr ykdysady kynçylyklary başdan geçirýändigini aýdylýan döwri ýurtda halkyň ýerli häkimiýetlere bildirýän nägilelikleriniň hem köpelýändigi barasynda maglumatlar gowuşýar.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik şerti bilen Azatlyk Radiosyna ýüz tutan Lebap welaýatynyň Sakar etrabynyň Lebap daýhan birleşiginiň käbir ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, pagta ýygymynyň ikinji tapgyryna geçilýän häzirki döwründe henizem kärendeçilere pullary tölenmeýär; üste sine-de olara pagta ýygymynda hakyna tutulýan edaradyr-kärhanalaryň işgärlerine öz jübüsinden zähmet haky tölemäge mejbur edilýär.
Olaryň beren maglumatyna görä, 12-nji oktýabrda günortan naharynyň arakesmesinde Raýdaşlyk obasynyň kärendeçileri öz nägileligini bildirmek üçin Lebap daýhan birleşiginiň arçyny pagta meýdanyna çagyrypdyr.
Lebap daýhan birleşiginiň arçyny nägilelik bildirmek üçin bir ýere jemlenip özüni gürrüňdeşlige çagyran kärendeçilere olara tölenmeli pullaryň Aşgabat-2017 oýunlaryna gönükdirileni sebäpli, tölegleriň tölenmeýändigini we pul gelen mahaly her kimiň bank hasabyna geçiriljekdigini düşündiripdir.
Şonda kärendeçiler arçyna tölegleriň köp wagtdan bäri tölenmeýändigini, adamlaryň öz mal-garalaryny satyp ýa-da karz pul alyp pagta ýygdyrýan kömekçilerine zähmet hakyny tölemeli bolýandygyny, ýöne indi kärendeçileriň elinde pula öwürer ýaly hiç zadyň galmandygy sebäpli pagta ýygymynyň bu ýagdaýda dowam edip bilmejegini nygtapdyrlar.
Raýdaşlyk obasynyň nägile kärendeçileriniň pagta ýygyma dowam etmekden ýüz öwürmegine gaharlanan Lebap daýhan birleşiginiň arçyny olara "Hany siz atyňyzy nirä çenli ýüwürdip bilýäňiz göreli. Giden ýerine çenli gidiriň hany atyňyzy, göreli bakaly" diýipdir.
Şeýle sözleri eşiden nägile kärendeçiler ýerli ýerden arçyny daşlamaga başlapdyrlar. Ýaşulularyň ara girip, töwella etmäge synanşygy pursadyndan peýdalanan Lebap daýhan birleşiginiň arçyny hem pagta meýdanyndan gaçypdyr.
Aýdylşyna görä, Lebap daýhan birleşiginiň arçyny nägile kärendeçileriň özüni daşlap protest etmeginden soň, ýagdaýy maslahatlaşmak üçin Sakar etrabynyň häkimligine gidipdir. Häkimligiň resmileri bolsa, pagta ýygymyna dowam edip bilmeýän kärendeçileriň barynyň elinden kärende ýerini alyp, şol obadaky ýa-da daýhan birleşigindäki gurby çatýanlara paýlanyp berilmegini tabşyrypdyr.
Muny eşiden nägile kärendeçileriň wekilleri etrap häkimligine baranda, ýerli ýolbaşçylar olara "Biz beýle görkezme beremzok. Gidiň öz ýagdaýyňyzy öz arçynyňyz bilen çözüň" diýipdir. Netijede, nägile kärendeçileriň köpüsi ýagdaý aýyl-saýyl edilýänçä işden sowap, pagta ýygymyny dowam etdirmezlige karar beripdir.
Azatlyk Radiosyna ýüz tutan kärendeçiler, diňe öz maddy ýagdaýy bolanlaryň bolsa, kömekçi tutup, olaryň zähmet hakyny öz jübüsinden töläp, pagta ýygymyna dowam edýändigini habar berýär.
Howpsuzlyk sebäpli adynyň efirde tutulmazlygyny sorap, Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan Lebap welaýatynyň Sakar etrabynyň Lebap daýhan birleşiginiň käbir ýaşaýjylary-da ol ýerde şeýle ýagdaýyň bolandygyny we nägileligiň hem kärendeçiler bilen ýolbaşçylaryň arasyndaky dartgynlylygyň dowam edýändigini tassyklaýarlar.


text:
Türkmenistanda korrupsiýada aýyplanan resmileriň nobatdaky tapgyrynyň tussag edilendigi aýdylýar.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiriniň türkmen telewideniýesine salgylanyp berýän maglumatyna görä, Senagat ministrliginiň “Türkmen Demir Önümleri” kärhanasynyň başlygy Merdan Babaýew, onuň orunbasary Döwran Allakulyýew, Dokma senagaty ministrliginiň Ahal welaýat birleşiginiň başlygynyň orunbasary Allanazar Ýazberdiýew, Daşogyz şäher häkimliginiň ýanyndaky “Daşoguzhyzmat” hojalyk hasaplaşygy kärhanasynyň başlygy Kerimbaý Matnazarow dagy korrupsiýa we parahorlyk aýyplamalarynda aýyplanyp,döwlete ýetiren aýratyn uly möçberlerdäki zyýanlary üçin tussag edilipdir.
Şeýle-de neşir Demir ýoluň Aşgabat bölüminiň stansiýa ýolbaşçysy Täçmyrat Gurbanmämmedow, Mary welaýatynyň Murgap etrabynyň medeniýet bölüminiň başlygy Şadurdy Momaýew, bu bölümiň işgärleri Şamuhammet Nurmuhammedow, Goçmyrat Rejebow dagynyň korrupsiýada aýyplanyp tussag edilendigini habar berýär.
Emma resmi Aşgabadyň “Türkmenistan: Altyn asyr”, “Türkmenistan bu gün” saýtlaryndabu tussag etmeler barada habar berilmedi.
Şeýle-de, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 3-nji oktýabrda geçirilen mejlisinde Ykdysady jenaýatlara garşy göreş baradaky döwlet gullugynyň başlygy Mämmethan Çahyýewiň dokuz aýyň dowamynda edilen işler barada hasabat berendigi aýdylan hem bolsa, soňky tussag etmeler barada bir söz hem aýdylmady.
Azatlyk radiosynyň hökümete ýakyn çeşmesiniň ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aşgabatda geçirilen 5-nji Aziýa oýunlaryndan öň beren maglumatyna görä, polkownik Çakyýewiň ýolbaşçylygyndaky döwlet gullugy soňky aýlarda geçirilen barlaglar netijesinde 100-den gowrak adamyň, şol sanda hökümet resmileriniň we il içinde “akula” diýilýän iri biznesmenleriň garşysyna korrupsiýa aýyplamalaryny taýýarlapdyr.
Ykdysady jenaýatlara garşy göreş boýunça döredilen döwlet gullugynyň özüne tabşyrylan wezipeleri berjaý etmek üçin giň gerimli barlag, derňew işlerini alyp barýandygyny başga-da birnäçe çeşme tassyk etdi.
Ýöne, adyny aýtmazlygy soran ýerli çeşmeleriň biriniň tassyklamagyna görä, Çakyýewiň edarasynyň korrupsiýada aýyplan adamlarynyň sanawy ilki prezidentiň ygtyýaryna berilýär we "bu hili adamlaryň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegi, telewideniýede toba etdirilmegi we beýlekiler iň ýokary derejelerde tassyklanmaly".
"Eger şeýle tassyklanma bolmasa, ilki döwlet gullugynyň işgärleri tarapyndan saklanan, garşysyna jenaýat işi gozgalan adamlar barada metbugatda hiç bir zat aýdylmaýar we soň olar sud edilmän, azatlyga hem goýberilip bilinýär" - diýip, ýagdaýdan habarly çeşme aýtdy.
Türkmenistanda maý aýynyň başynda korrupsiýa garşy göreş yglan edildi we prezident Berdimuhamedow kanuny bozan adamlaryň ählisine, eýeleýän wezipesine garamazdan, kanun esasynda çäre görüljekdigini aýtdy.
Şondan soň içeri kanun we hukuk goraýjy resmileriň, döwlet emeldarlarynyň onlarçasy korrupsiýada aýyplanyp, tussag edildi. Türkmen telewideniýesei bolsa, ol adamlary mawy ekranda “toba edýän”, ýagny eden günäsini boýun alýan we oňa ökünýän görnüşde görkezdi.
Şeýle-de bu kampaniýa netijesinde baş prokuror A.Hallyýew wezipesinden boşadyldy, içeri işler ministri I.Mulikowa käýinç berildi, baş sudýa B.Çaryýew başga işe geçirildi.
Ýöne bu görülýän çärelere garamazdan, Azatlygyň habarçylary bilen gürrüňdeş bolýan raýatlar ýurtda korrupsiýanyň giň ýaýrandygyny, uly derejelere baryp ýeten işsizligiň adamlary her hili galplyklara ýüz urmaga itekleýändigini gürrüň berýärler.
Ýerli synçylaryň köpüsiniň pikirine görä, Türkmenistandaky korrupsiýa ozaly uly derejeli döwlet, hökümet wekilleriniň gatnaşmagynda amala aşyrylýar.
Türkmenistan halkara derejesinde geçirilýän barlaglarda hemişe iň bir korrumpirlenen ýurtlaryň hatarynda getirilýär.


text:
Türkmenistana resmi sapar bilen gelen rus prezidenti Wladimir Putin bilen türkmen lideri Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda gepleşik geçirdiler.
Türkmen tarapynyň çakylygy bilen duşenbe güni geçen gepleşikleriň dowamynda, iki ýurduň arasynda strategik hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama, başga-da 14 sany bilelikdäki dokumente gol goýuldy.
Hususan-da, rus we türkmen taraplary Senagat babatda hyzmatdaşlyk etmek, Migrasiýa ulgamynda ygtyýarly edaralaryň wekilhanalaryny açmak, şeýle-de Neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek hakyndaky ylalaşyklary baglaşdyrlar.
Gepleşikleriň dowamynda iki ýurduň Hazar deňzindäki ýakyn gatnaşyklara ygrarlydygy nygtalyp geçilse-de, trans-Hazar gazgeçiriji proýektiniň maslahat edilip-edilmändigi dogrusynda hiç zat aýdylmady. Ýatlatsak, türkmen gazyny Ýewropa akdyrmaga mümkinçilik berjek trans-Hazar proýektiniň durmuşa geçmegine Moskwa garşy çykyp geldi.
Putin bilen Berdimuhamedowyň arasyndaky gepleşikleriň dowamynda Owganystandaky howpsuzlyk ýagdaýlarynyň hem maslahat edilendigi aýdylýar. Taraplar bu ýurtdaky ýagdaýlaryň gepleşikler esasynda, syýasy-diplomatik serişdeler arkaly kadalaşdyrylmalydygyny nygtadylar. Emma türkmen-owgan serhedindäki howpsuzlyk ýagdaýlarynyň gün tertibine getirilip-getirilmändigi barada hiç zat aýdylmaýar.
Owganystanyň demirgazyk, Türkmenistan bilen serhetleşýän sebitlerinde howpsuzlyk ýagdaýlarynyň ýaramazlaşmagy bilen, Moskwa Aşgabada Owganystan bilen serhedini berkitmegine ýardam bermäge taýýardygyny ençeme gezek mälim edipdi.
Galyberse-de, Putiniň saparynyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky energiýa hyzmatdaşlygyndaky dörän meseleleriň gürrüň edilendigi barada hiç hili resmi maglumat berilmedi.
Azatlyk Radiosynyň ozal-da habar berşi ýaly, Moskwa geçen ýylyň ýanwarynda, Türkmenistandan gaz almagyny doly togtadypdy. Bu ýagdaý garaşsyz Türkmenistanyň taryhynda iň agyr ykdysady krizisleriň biriniň emele gelmegine, şeýle-de uly bölegini gaz eksportunyň emele getirýän býujetine uly zarba urupdy.
Türkmenistana edýän saparynyň dowamynda Putin türkmen kärdeşini Aleksandr Newskiý ordeni, Berdimuhamedow hem öz gezeginde ony “Hyzmatdaşlygy ösdürmäge goşandy üçin” diýen orden bilen sylaglady.
Berdimuhamedow Putini orden bilen sylaglaýan pursady ony “parasatly” we “dünýäniň halklaryna durnuklylyk we howpsuzlyk ugrunda uly işleri bitirýän şahsyýet” diýip häsiýetlendirdi. Ýeri gelende bellesek, rus häkimiýetleri Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp almakda we Ukrainanyň gündogar sebitlerindäki separatistlere goldaw bermekde tankytlanýarlar.
Şeýle-de, türkmen prezidenti, anyk mysallaryň üstünde durmasa-da, halkara meseleleriniň aglabasy boýunça iki ýurduň “meňzeş ýa-da ýakyn garaýyşlarynyň bardygyny” hem nygtap geçdi.
Türkmenistan bilen Russiýanyň arasyndaky diplomatiki gatnaşyklar 1992-nji ýylyň aprelinde ýola goýuldy.


text:
Şeýle hem okaň
10.10.2020 | «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» kitabynyň ХII jildiniň tanyşdyrylyş çäresi
07.10.2020 | Milli Liderimiziň hytaý dilinde neşir edilen «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy
06.10.2020 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy
05.10.2020 | Ygtybarly immuno-öňüni alyş çäreleri ilatyň saglygyny goramagyň kepilidir
03.10.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň täze eseri hytaý dilinde çapdan çykdy
02.10.2020 | Türkmenistan — BMG: adam hukuklary ulgamynda hyzmatdaşlyk
Ýurdumyzyň Içeri işler ministrliginiň Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky 1001-harby bölüminde Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Mert ýigitler gaýrat üçin dogulýar” atly täze kitabynyň tanyşdyryş dabarasy boldy.
Neşir kanunçylygyň, jemgyýetçilik asudalygynyň hem-de hukuk tertibiniň üpjün edilmeginde örän möhüm wezipäni ýerine ýetirýän Türkmenistanyň IIM-niň alyp barýan işlerine bagyşlanypdyr. Kitapda döwlet gurluşynyň bu möhüm edarasynyň kemala gelmeginiň taryhy hem-de bu düzümlerde köp ýyllaryň dowamynda işlän we baý tejribe toplan Mälikguly Berdimuhamedowyň şahsy goşandy açylyp görkezilýär.
Dabaraly çäre mynasybetli ýurdumyzyň IIM-niň edaralarynda dürli ýyllarda ulanylan awtoulaglaryň hem-de beýleki ýörite ulaglaryň sergisi guraldy.
Şeýle hem tanyşdyryş dabarasyna gatnaşyjylar 1001-nji harby bölümiň Türkmenistanyň içeri işler edaralarynyň hormatly weterany Mälikguly Berdimuhamedowyň bitiren işlerine we geçen zähmet ýoluna bagyşlanan muzeýe baryp gördüler. Muzeý gymmatlyklarynyň arasynda hormatly Prezidentimiziň kyblasyna degişli resminamalar, bu ajaýyp ynsanyň bitiren hyzmatlary üçin berlen hormat hatlary, diplomlar we beýlekiler bar.
Täze neşiriň tanyşdyryş dabarasynda çykyş edenler milli Liderimiziň täze kitabynyň giň okyjylar köpçüligine niýetlenendigini hem-de onuň nesiller, aýratyn-da, içeri işler edaralarynyň şahsy düzümi üçin özboluşly mekdepdigini bellediler.
Şeýle hem halkymyzyň parasatly ruhy ýörelgeleri barada gürrüň edildi. Şol däp-dessurlaryň biri hem ýaşuly nesle hormat goýmak, olaryň maslahatlaryna eýermek, dowamatlylyk we halypaçylyk ýörelgeleridir.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň dowamynda Içeri işler ministrliginiň weteranlary çykyş edip, Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda Türkmenistanda Içeri işler edaralarynyň milli mekdebiniň döredilişi baradaky ýatlamalaryny paýlaşdylar, bu edaralaryň wezipeleri jemgyýetçilik tertibini gorap saklamak hem-de jemgyýetçilik howpsuzlygyny üpjün etmek, jenaýatlaryň öňüni almak we olary açmak işlerinden ybaratdyr. Garaşsyz döwletimiziň kemala gelýän şol çylşyrymly döwürlerinde ýerine ýetiriji häkimiýet döwlet edaralarynyň aýrylmaz düzüm bölegi bolup durýan milli hukuk goraýjy ulgamyň döredilmeginde Mälikguly aga uly orun degişlidir. Bular göz öňünde tutulyp, IIM-niň Weteranlar geňeşi bütin durmuşyny öz halkyna, türkmen döwletiniň we jemgyýetiniň bähbitleriniň goragyna bagyş eden bu ajaýyp ynsanyň bitiren hyzmatlarynyň hormatyna Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky Medaly esaslandyrmagy teklip etdi. Bu teklip Türkmenistanyň Mejlisiniň garamagyna iberiler.
Şeýle hem tanyşdyrylyş dabarasynda täze kitapdan bölekler okaldy, onuň ahlak-watançylyk ähmiýeti, many-mazmun çuňlugy hem-de ýokary çeperçilik derejesi nygtaldy. Kitabyň awtory hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly durmuşyň manysy – okamakdyr. Hut şu pikir hem täze neşiriň pelsepe özeni boldy.
Şeýle hem dabaranyň dowamynda ýurdumyzyň medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlary guraldy. Mälikguly Berdimuhamedowyň ýarym asyrdan hem gowrak wagt mundan ozal döreden hem-de häzirki döwürde hem ähmiýetini ýitirmeýän goşgularyna döredilen aýdymlar ýerine ýetirildi.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Ýehowanyň Şaýatlary kim?
Biz dürli milletlerden bolsak-da, dürli dillerde geplesek-de, maksadymyz bir. Biz Mukaddes Kitaby ýazdyran we ähli zady Ýaradan Ýehowa Hudaýy şöhratlandyrmak isleýäris. Biz Isa pygamberiň göreldesine eýermäge çalşyp, onuň şägirdidigimize guwanýarys. Biziň her birimiz adamlara Mukaddes Kitap we Hudaýyň Patyşalygy barada öwretmek üçin yzygiderli wagt sarp edýäris. Şol sebäpli-de biz Ýehowanyň Şaýatlary hökmünde tanalýarys.
Sahypamyza göz aýlaň. Mukaddes Kitaby Internetde okaň. Biziň guramamyz hem ynançlarymyz hakda köpräk öwreniň.


text:
Semalt: “Mozilla Firefox” -da çykýan poplary nädip blokirlemeli, kadadan çykmalar goşmaly we näsazlyklary düzetmeli
Indiki makalada “ Semalt” müşderi üstünlikleriniň dolandyryjysy Maks Bell, “Mozilla Firefox” brauzeriňizdäki pop- poplara gözegçilik edende bilmeli ähli sazlamalaryňyzy düşündirýär.
Açylýanlar näme?
Açylýan penjireler 1000 , rugsadyňyz bolmazdan brauzeriňizde awtomatiki peýda bolan brauzer penjireleridir. Hiç haçan tutuş ekrany doldurmaýarlar we häzirki sahypanyň ýokarsynda ýa-da aşagynda görkezip bilerler (pop-unders). “Firefox” ulanyjylaryna pop-uplary we pop-aşakylary dolandyrmaga mümkinçilik berýän özboluşly aýratynlyga eýedir. Saýlawlar sahypasyna girseňiz, açylan blokirleme aýratynlygynyň açykdygyny görersiňiz. Ulanyjy öň “Firefox” maglumat setirini işden çykarmadyk bolsa, brauzer açylan wagty blokirlän wagty peýda bolar. Häzirki adres setirinde petiklenen pop-up şekillendirilen nyşan hem görkeziler.
Sahypadaky açylan blokirleme opsiýalaryna girmek üçin maglumat setirindäki Görnüşlere ýa-da salgylar panelindäki nyşana basyň. Aşakdakylardan saýlap bilersiňiz:
- Häzirki sahypadaky pop-uplara rugsat beriň ýa-da blokirläň;
- Açylýan Bloker opsiýalaryny redaktirläň;
- Blokirlenen pop-up hakda habar berýän habary görkezmezligi saýlaň;
- Blokirlenen pop-up hakda jikme-jiklikleri görkeziň;
Sahypadaky açylan bölekleri bloklamak beýleki web sahypalaryna päsgel berip biler. Käbir web sahypalary käbir möhüm aýratynlyklary üçin pop-uplary ulanýarlar. Olaryň çykýan böleklerini bloklasaňyz, bu aýratynlyklary öçürýär. Käbir sahypalara göz aýlaýarkaňyz açylan pop-poplarynyň işlemegine rugsat bermek üçin, belli web sahypalaryna pop-uplary görkezmäge rugsat berlenleriň sanawyny goşmaly bolarsyňyz.
Açylýan poplary blokirlemek hemişe işlemeýär. Käbir web sahypalary açylmadyk usullary nädip ulanmalydygyny bilýärler, bu bolsa Firefox-yň açylmagynyň öňüni alandan soň hem ýüze çykmagynyň öňüni alýar.
Açylýan blokirleme sazlamalarynda nämä garaşmaly:
1. Açylýan blokirleme sazlamalaryna girmek
- Rightokarky sag burçdaky menýu düwmesine basyň we açylan menýudan Görnüşleri saýlaň;
- Gizlinlik we Howpsuzlyk paneline basyň;
- Rugsatlar bölüminiň aşagyndaky açylan penjireleri belläň;
- Kadadan çykmalar goýmasynda, rugsat bermek isleýän sahypalaryňyzyň sanawyny girizýän ýeriňizde täze gepleşik penjiresi peýda bolýar;
Dialog size:
- Rugsat: kadadan çykma sanawyna web sahypasyny goşmaga kömek edýär;
- Sahypany aýyrmak : kadadan çykma sanawyndan web sahypasyny aýyrmaga mümkinçilik berýär;
- Allhli saýtlary aýyryň: ähli web sahypalaryny kadadan çykma sanawyndan aýyrýar;
2. Açylýan bir bölek petiklenmese näme bolýar?
Ilki bilen, çykýan penjire Firefox-dan gelip çykandygyny ýa-da ýokdugyny barlaň. Daş görnüşi, çykýan penjire Firefox brauzerinden gelýärmi ýa-da ýokdugyny size habar bermeli. Açylýan penjirede tegelekde berkidilen bellikli şekil bar bolsa, çykýan penjire Firefox-dan. Onuň ýoklugy, pop-uplaryňyzyň çeşmesi bo c2e lan kompýuteriňizde zyýanly programma üpjünçiliginiň pidasy bolmagyňyzy aňladýar.
Ikinjiden, Saýtyň Aýyrmalar sanawyna goşulandygyny ýa-da ýokdugyny barlaň. Açylýan blokirleme sazlamalaryna girmek we kadadan çykmalar gepleşik penjiresini açmak prosedurasyna eýeriň. Açylýan sahypa girýän web sahypasy kadadan çykma sanawynda bolsa, Saýty aýyrmak düwmesine basyň we sahypany ýazdyryň we ýapyň.
Käwagt açylan penjireler, Firefox-yň işlemegini talap edýän saýtlar üçin açylan bökdençlikleri bökdemezligi üçin bilgeşleýin hereket edýär. Şonuň üçin syçanjyga basanyňyzdan ýa-da düwmä basanyňyzdan soň penjiräniň görkezilýändigini anyklaň. Şeýle etseler we açylan blokirleme aýratynlygy açyk bolsa, alada etmeli däl.
Açylýan penjireler penjire meňzeýän bolsa, ýöne hakykatdanam ýok bolsa, Firefox olary saklap bilmeýär.
Netijede, “SurveyGizmo” -dan anketa gatnaşmagyňyzy haýyş edip, “Mozilla” açylandan soň bir pop-up peýda bolsa, bu kompaniýanyň barlag programmasy we Firefox ony petiklemez.


text:
31 pökginiň kyssasy
«Turkmenportalyň» täze ýyldaky ilkinji söhbetdeşi Türkmenistanyň futbol boýunça 23-nji Milli çempionatynyň iň netijeli hüjümçisi Myrat Ýagşyýew
GYSGAÇA MAGLUMAT: Myrat Ýagşyýew 1992-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde doguldy. Maşgalasynda özünden başga-da iki sany gyz dogany bar. 2013-nji ýylyň 6-njy sentýabrynda durmuş gurdy. Bu gün ýaş jübütler Myratdyr Enejanyň iki perzendi bar. Olaryň ogly Samir 2014-nji ýylyň 12-nji iýunynda, gyzy Dinara 2015-nji ýylyň 29-njy iýunynda dünýä indi.
2000
SURATDA: Myrat Ýagşyýewiň perzentleri Samir we Dinara
— Myrat, Täze ýyl baýramynda futbol hakynda siziň bilen söhbet etmegi makul bildik. Sebäbi juda ýönekeý — siz tamamlanan ýylda ýurdumyzyň futbol çempionatynyň iň köp pökgi geçiren futbolçysy bolduňyz. Bu üstünlik hem-de Täze ýylyňyz bilen bilelikde gutlaýsak diýdik.
— Sag boluň! Siziňem baýramyňyz gutly bolsun.
— Biziň bilşimize görä, siz Ýokary ligada 2012-nji ýyldan bäri çykyş edýärsiňiz. Şol ýylda bary-ýogy iki gezek tapawutlanypsyňyz. Ýöne şondan üç möwsüm soňra Türkmenistanyň iň netijeli hüjümçisi bolup bilmegiňiz juda uly üstünlik. Gürrüňi futbola gelşiňizden başlaýalyň!
— Ähli futbolçylarda bolşy ýaly, ýaşyl meýdana çykmak meniň hem çagalyk arzuwlarymyň biridi. Şonuň üçin çagalykdan şäherimizdäki «Olimp» sport mekdebinde tälim alyp başladym. Biziň «Olimp» futbol toparymyz bolsa, ýurdumyzyň Milli futbol çempionatynyň birinji ligasynda çykyş edýär. Bu gün öňki topardaşlarymyň köpüsiniň Ýokary ligada çykyş edýändigi meni begendirýär. Olaryň arasynda Muhammet Astanow, Farhad Italmazow, Ruslan Nuriddinow, Ruslan Italmazow, Furkat Tursunow, Dima Barabaş, Umitjan Kerimow, Hudaýkuly Satdykow ýaly futbolçylaryň atlaryny agzap bilerin. Biziň şol wagtky baş tälimçimiz Igor Barabaş Wladimrowiçe bolsa hoşallygymyň çägi ýokdur. Biz tejribeli halypadan juda kän zady öwrendik.
— Ýokary liga gelşiňiz barada hem gürrüň beräýseňiz.
— Ýokary ligada esgerlik borjumy tamamlap gelenimden soňra çykyş edip başladym. 2012-nji ýylda şol wagt Ýokary ligada çykyş edip ýören «Bagtyýarlyk-Lebap» toparynyň tälimçisi Rinat Faýzullaýewiç meni topara çagyrdy. Ýokary ligada ilkinji geçiren pökgim hem ýadymda. Şol gün biz Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» toparyny kabul edipdik. Men duşuşyk 89-njy minudynda Ýokary ligadaky ilkinji pökgimi geçirdim. Şol pökgi hem duşuşygyň ykbalyny çözdi — biz 1:0 hasabynda ýeňiş gazandyk. Şondan soňky möwsümde (2013-nji ýyl) hem «Bagtyýarlyk-Lebapda» çykyş etdim. 2014-nji ýylyň ýarym möwsümini «Daşoguzyň» düzüminde geçirdim. Üçünji aýlawdan başlap bolsa «Balkan» toparynyň düzümine goşuldym.
— Myrat, käbir futbolçylar uly futbola futzaldan gelýär. Siziň azda-kände futzal tejribäňiz barmy?
— Elbetde, futzalam gyzykly oýun. Menem futzal oýnap gördüm. Hatda toparymyz bilen 2013-nji ýylda futzal boýunça Türkmenabat şäheriniň kubogy ugrundaky ýaryşyň finalyna çenli baryp ýetdik.
— Ýokary liganyň üç toparynda çykyş edip gördüňiz. Arasyndan siziň ykbalyňyzda aýratyn yz galdyrany haýsy?
— Bilýäňizmi näme, her toparyň kalbyňda aýratyn orny bolýan eken. «Olimpde» men futbolyň nämedigine has anyk göz ýetirdim. «Bagtyýarlyk-Lebap» Ýokary ligadaky çykyşlarymyň başlangyjy. Heý, onsoň şeýle topary unudyp bolarmy? «Daşoguzda» ýarym möwsüm çykyş eden-de bolsam, bu ýerde-de tejribämi artdyrdym. Ýöne, elbetde, janköýerlerimiziň hem bilşim ýaly, esasy üstünligi «Balkan» bilen gazandym. Şonuň üçin bu toparyň ykbalymda aýratyn uly orny bardyr. Mundan soňra çempionatyň iň netijeli hüjümçisi bolmak ýa nesip eder, ýa etmez, ony aýdyp biljek däl, ýöne arkaňda güýçli topar, tejribeli futbolçylar bar bolsa, ýetilmejek sepgit ýok eken.
— «Indi şuny beräýsem» diýip oturan sowalyma jogap alaýdymam öýdýän. «Balkandaky» üstünligiňiziň syry barada soraýjakdym.
— Hawa, arkamda güýçli topar bardy. Toparda her kim öz wezipesine dogry düşünip, şony hem ýalňyşsyz berjaý etse, bir möwsümde 40 pökgi geçirmegem ýetilmejek menzil däl eken. Meni goldan ähli topardaşlaryma, maňa ynanan tälimçilerimize çäksiz hoşallygymy bildirýärin.
— Myrat futboldaky iň uly arzuwyňyz näme?
— Elbetde, ýurdumyzyň çempiony bolmak we Kubok almak, nirede çykyş etsemem, ýaşyl meýdana köpräk çykyp, köpräk pökgi geçirmek. Galyberse-de, milli ýyygndymyzyň düzüminde türkmen futbolynyň Ýer ýüzündäki at-abraýyna goşant goşmak meniň üçin belent mertebe bolardy.
— Hüjümçi hökmünde Ýokary ligada geçiren pökgüleriňiziň sany ýadyňyzdamy?
— Eger ýalňyşmaýan bolsam, Ýokary ligada çykyş eden ilkinji ýylymda (2012-nji ýyl) «Bagtyýarlyk-Lebabyň» düzüminde 2 gezek, 2013-nji ýylda 12 gezek tapawutlanypdym. 2014-nji ýylda 18, 2015-nji ýylda-da 31 pökgi geçirdim.
— Myrat, belki özüňem habarlysyň? Ýöne Ýokary ligada soňky 14 ýylda bir möwsümde hiç bir futbolçy hem 31 pökgi geçirip bilmändi. Maglumat bersek, 1992-nji ýylda Sergeý Kazankowyň 41, 1995-nji ýylda Rejepmyrat Agabaýewiň hem 41, 2001-nji ýylda Didargylyç Urazowyň bir möwsümde 32 pökgüsi bardy. Diýjek bolýan zadym, siziň görkezen netijäňiz Ýokary liganyň 1992-nji ýyldan bäri taryhynda üçünji orny eýeleýär. Elbetde, bu üstünlik has uly netijeleri görkezmäge ruhlandyrýandyr.
— Elbetde, futbolçy hemişe-de ýetilmedik sepgitleriň ýolunda. Ýaňam aýdyşym ýaly, hüjümçi hökmünde has kän pökgi geçirip bilmek meniň iň uly arzuwlarymyň biri. Maglumatlar üçin bolsa, sag boluň!
— Geljekde tälimçi bolmak maksadyňyzda barmy?
— Men şu wagt futbolçy, ýaşyl meýdanda çykyş etmeli. Geljegimi bolsa, wagty geliberende pikir ederin-dä!
— Dünýä futbolyndan halaýan toparlaryň we futbolçylaryň barada hem eşidäýsek.
— Ispaniýanyň «Real Madrid» we «Barselona» toparlarynyň duşuşyklaryna, wagt tapsam, tomaşa edýärin. Halaýan futbolçylarym bolsa Kriştian 2000 o Ronaldo, Neýmar we Anhel Di Maria.
— Eger futbolçy bolmadyk bolsaňyz, haýsy käri saýlardyňyz.
— Men-ä şol barada pikirem etmändirin, dogrusy. Çünki futbolçylykdan başga käri arzuw etmändim.
— Myrat, siziň üçin futbolçylyk kärmi ýa ykbal?
— Ykbal. Çünki kär hem ykbalyň bir parçasydyr.
— Mümkin bolsa, saýtymyzyň okyjylaryny Täze ýyl baýramy bilen gutlap beräýseňiz.
— Ilki bilen, «Turkmenportala» Täze ýylda-da iş rowaçlyklaryny arzuw edýärin. Onuň ähli okyjylaryny 2016-njy ýylyň gelip ýetmegi bilen gyzgyn gutlaýaryn. Goý, Täze ýyl bizi göwnümizde beslän ähli maksat-myradymyza ýetirsin! Düşümli ýyl bolsun!
— Täsirli söhbetdeşlik üçin sag boluň! Ine, 2016-njy ýyla-da girişdik. Ýene-de siziň adyňyzy türkmen futbolynyň öňdebaryjylarynyň arasynda eşideris diýip tama edýäris!
— (ýylgyrýar) Köp sag boluň! Nesip bolsa.


text:
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň 11-nji tapgyrynyň ikinji oýun gününde ýer eýeleri myhmansöýerlik görkezmediler. Geçirilen üç duşuşykda myhmanlar bary-ýogy bir utuk gazandylar.
Baýramalyda «Merw» 2:0 hasabynda «Daşoguzdan» üstün çykdy. Pökgüleri 3-nji minutda jerime urgusyndan Begenç Alamow we birinji ýarymyň tamamlanmagyna 4 minut galanda Daýanç Durdyýew geçirdi.
Şeýlelikde, «Merw» üç oýunlyk ýeňlişsiz tapgyrynyň arasyny üzdi we ýaryş tablisasynda altynjy orna geçdi.
Türkmenbaşynyň «Şagadamy» öz meýdanynda Marynyň «Energetiginden» üstün çykyp, bassyr ikinji uly hasaply ýeňşini gazandy — 3:0. 15-nji minutda Gahrymanberdi Çoňkaýew, 57-nji minutda Döwlet Baýramow, 75-nji minutda bolsa 11 metrlik urgudan Hemra Amanmämmedow tapawutlandylar.
Balkanabatda bolan duşuşyk iň uly hasap bilen tamamlandy. «Balkan» «Hazynanyň» derwezesinden jogapsyz dört pökgi geçirdi. Olaryň ählisini Myrat Ýagşyýew öz adyna ýazdyrdy. Bu zehinli hüjümçi 2015-nji ýylyň çempionatynda poker (bir oýunda 4 pökgi geçirmek) görkezen ilkinji oýunçy boldy. Şeýle hem şu möwsümde Myrat Ýagşyýew penta-trik (bir oýunda 5 pökgi geçirmek) we het-trik (bir oýunda üç pökgi geçirmek) bilen tapawutlanan futbolçydyr. Ol bu netijeleri degişlilikde «Daşoguza» hem «Energetige» garşy duşuşyklarda görkezipdi. Netijede ol 14 pökgi bilen netijeli futbolçylaryň arasynda öňe saýlansa, «Balkan» öňde barýan «Altyn asyra» ýakynlady. Bu toparlaryň arasynda bary-ýogy 2 utuk tapawut bar.
Tapgyryň «Ahal» bilen «Altyn asyryň» arasynda geçirilmeli jemleýji duşuşygy 24-nji iýuna geçirildi.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşyklaryň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
«Balkan» – «Hazyna» – 4:0 (1:0)
16-njy maý. Balkanabat. «Sport toplumy». 700 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Myrat Ýagşyýew 43, 46, 73, 90+5.
Duýduryş alanlar: Batyr Atamämmedow 36, Serdaraly Ataýew 40, Nurtagan Mämmedalyýew 60 – Didar Durdyýew 34.
Emin: Alibek Sapaýew.
Gözegçi emin: Rubik Danelýan.
«Merw» – «Daşoguz» – 2:0 (2:0)
16-njy maý. Baýramaly. «Sport desgasy». 1 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Begenç Alamow 3, Daýanç Durdy& 2000 yacute;ew 41.
Duýduryş alan we oýundan çykarylan ýok.
Emin: Begenç Allaberdiýew.
Gözegçi emin: Eldar Ramazanow.
«Şagadam» – «Energetik» – 3:0 (1:0)
16-njy maý. Türkmenbaşy etraby. «Sport Desgasy». 200 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Gahrymanberdi Çoňkaýew 15, Döwlet Baýramow 57, Hemra Amanmämmedow 75 (11 metrlik urgudan).
Duýduryş alanlar: Hemra Amanmämmedow 14 – Rüstem Mämmedow 67.
Emin: Çarymyrat Gurbanow.
Gözegçi emin: Allabergen Sapaýew.
11-nji tapgyrdan soň toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew («Balkan») – 14 pökgi (1 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow («Altyn asyr») – 10.
Hemra Amanmämmedow («Şagadam») – 9 (4).


text:
Aşgabatda we Balkanabatda geçirilen iki duşuşyk Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynyň 5-nji tapgyryny jemledi.
“Aşgabat” adybir stadionda “Daşogzy” kabul etdi. Ilgiz Abdyrahmanowyň şägirtleri şu möwsümde häzirlikçe diýseň şowsuz çykyş edýärler we çempionatda bir pökgi hem geçirmedik ýeke-täk topar bolmagynda galýar. Ine, “Aşgabat” bilen bolan oýunda-da daşoguzlylar öz derwezelerine jogapsyz üç pökgi geçirtdiler. Ýeňiji topardan Berdi Şamyradow (iki pökgi) bilen Pirmyrat Gazakow tapawutlandy.
Balkanabatdaky oýun hem hut şeýle hasap bilen tamamlandy. “Balkan” “Energetikden” üstün çykdy. Pökgüleriň üçüsini-de Myrat Ýagşyýew geçirdi. Geçen tapgyrda “Daşogzy” 6:0 hasabynda ýeňipdi. Şol duşuşykda hem bu ukyply futbolçy pentatrik eden (bir oýunda 5 gol geçirmek) ilkinji futbolçy bolupdy. Ine, indi bolsa M. Ýagşyýew üç pökgi geçirip, ilkinji het-trigini etdi we 8 gol bilen netijeli hüjümçileriň sanawynda öňe saýlandy.
Bu ýeňişden soň, “Balkan” ýene birinji orna gaýdyp geldi.
Milli çempionatyň 6-njy tapgyry 10-njy aprelde “Ahal” — HTTU duşuşygy bilen açylar.


text:
0
Gözleg motorlarynda web sahypasyny optimizasiýa - Semaltdan görkezmeler
Dünýäde iň köp ulanylýan gözleg motorlary, “Yandex” we “Google” bolup, internetdäki ähli soraglaryň paýyna eýe. Şoňa laýyklykda, “Yandex” we “Google” -da bir sahypany optimizasiýa etmek islendik internet çeşmesi üçin üstünlik gazanmagyň açarydyr.
Gözleg motorlarynyň esasy maksady, ulanyjylaryň isleglerine esaslanýan we gözleg netijelerini döretmekdir. Şeýle-de bolsa, algoritmiň ulgamlary başgaça işleýär. Belli bir mahabat usullary “Yandex” -de ajaýyp işleýän bolsa, bu Google-da we tersine üstünlik gazanmagy kepillendirmeýär.
Domen faktorlary
Sahypanyň ýaşy “Yandex” üçin has möhümdir. Google muňa kän bir ähmiýet bermeýär. Düşündiriş, Google-yň tekstleriň ýaşy baradaky syýasatynda. Gözleg motory makalany täzeläp durmagy makul bilýär. “Yandex” köne we üýtgeşik materiallara ýokary baha berýär.
Mowzuk
Gözleg motorlaryndaky dürli mowzuklardaky soraglaryň paýy başga. Mysal üçin, adamlar has ähtimal güýmenje saýtlary üçin gulak asyň
“Yandex” -de we “Google” -da lukmançylyk çeşme
2000
lerine has köp üns berýärler. Şeýle-de bolsa, maglumatlar yzygiderli üýtgeýär, şonuň üçin semantik ýadro düzülenden soň ünsi jemlemek has gowudyr.
Mazmuny
Qualityokary hilli mazmun Google we Yandex-de web sahypasynyň mahabatynda hereketlendiriji. Öňe sürmek üçin zerur bolan beýleki işler bilen, gowy materiallar bolmazdan, çeşmäni TOP-a getirmek kyn. Şeýle-de bolsa, gözleg motorlarynyň tekst parametrleri üçin dürli talaplary bar.
Google:
- uzyn tekstlerden hoşal;
- üýtgeşik däl suratlara aňsatlyk bilen degişlidir;
- içerki baglanyşyk üçin karma goşmaça goşýar;
- düşündiriş meta belliginden bir bölek döredýär;
- alt belligini sahypadaky adaty tekst hökmünde kabul edýär;
- rus diliniň morfologiýasyna has erbet düşünýär;
- tekstleri çalt görkezýär (1-2 gün).
Yandex:
- lakoniki, ýöne gowy gurluşly tekstleri makul bilýär;
- haýal indeksirlemek (8-10 gün);
- rus diliniň morfologiýasyna has gowy düşünýär;
- sahypanyň tekstinden bir bölek döredýär;
- alt belliklerine ähmiýet bermeýär, ýöne aşaky ýazgylary göz öňünde tutýar;
- sahypadaky üýtgeşik suratlary ýigrenýär.
Beýni derejesi
Google-da “Rank Brain” algoritmi mazmunyň hili üçin jogapkärdir. Ol mowzuga, materialyň täzeligine we sinonimlerine baha berýär. Google hatda gözleg talaplaryndan sözleri öz içine almaýan, ýöne gözlegiň manysyna laýyk gelýän sahypalary görkezip biler.
Makalalary ýokardan göçürip, web sahypasynyň mahabatlandyrylmagyna sebäp bolan “Rank Brain” algoritminiň girizilmegi indi işlemeýär. Materiallara has köp açar goşsaňyzam. Beýleki portallarda çap edilen maglumatlaryň 30% -den gowragyny täze materiallara girizmek maslahat berilmeýär.
Google-da mahabatlandyrmak üçin makalalar täzelenmeli, köne maglumatlary aýyrmaly we täze maglumat goşmaly. Gözleg motorlarynyň redaktirlenen materialy gaýtadan işlemegi üçin makalany webmasteriň panelinde täzeden gözlemek üçin ibermeli.
Mazmuny we islegleri gabat getirmek
Mysal üçin, elektrikli awtoulaglaryň peýdalary barada soraga gireniňizde, ulanyjylar bu hakda maglumatlary okamaga garaşýarlar. Elektrikli awtoulaglaryň dürli markalaryny we satyn alyp boljak ýerleriňizi sanasaňyz, şular ýaly material maksatly diňleýjiler üçin peýdasyz bolar we gözleg motorlary sahypanyň reýtingini peselder.
Maglumat kabul etmegiň aňsatlygy
Köp ulanyjylar materialy okamazdan ozal, wagtynyň ähmiýetiniň bardygyny ýa-da ýokdugyny bilmek üçin gözleri bilen skaner edýärler. Päsgelçilikleriň ýoklugy we logiki bölümlere gurluş, makala okalmazdan hem nämedigini kesgitlemäge kömek edýär. Soňra ulanyjy sahypa gaýdyp biler we portaldaky wagty çeşmäniň agramyny artdyrar.
Açar sözler
Döredileli bäri “Yandex” gözleg guraly bolup gelýär. “Yandex” düwmeleriň azalmagyny gowy kabul edýär. Google has çeýe. Düwmeleriň pese gaçmazdan girmegi has gowudyr. Google üçin sahypaňyzy optimallaşdyrmak üstünlikli bolmasa, bu meseläniň üstünde işlemegiň peýdasy deger.
Meta bellikleri
Gözleg motorlaryndaky web sahypalarynyň optimizasiýalary “Yandex” we “Google” meta belliklerinden başga-da köp babatda gaty meňzeýär.
Ady
Google üçin bir sahypany mahabatlandyrmak üçin açarlaryň adyna gönüden-göni giriş girizmek has gowudyr. Bu esasanam ýokary ýygylykly operatorlar üçin has dogrydyr. Geliň, wezipe "çagalar aýakgaplary" we "çagalar aýakgaplaryny satyn almak" sözlerini wagyz etmekdir.
“Yandex” söz düzümleriniň biriniň adyna goşulmagy bilen kanagatlanar, ýöne Google söz sözleriniň ikisini-de ýazmazdan mahabat alyp bilmez. Bu hökmany düzgün däl, ýöne bu faktor göz öňünde tutulmalydyr.
Düşündiriş
Öňden bilşiňiz ýaly, Google parça döredeniňizde düşündirişe üns berýär. “Yandex” şol ýerden teksti saýlap mazmun bilen işleýär. Gowy düşündiriş ýazmak, Google-yň mahabaty üçin gaty möhümdir. Mundan başga-da, ilkinji statistika çap edilenden, indekslenenden we ýygnanandan soň edilmeli. Sahypanyň görkezilen talaplaryny derňäň we teksti täzeden ýazyň.
Salgylar
Gözleg motorlarynda web sahypasyny mahabatlandyrmak, baglanyşyk binasy bolmazdan mümkin däl. Iň gowusy, sahypa baglanyşyklar bilen tebigy ýagdaýda köpelmeli, ýöne aslynda bu ýygy-ýygydan bolmaýar. Gözleg motorlary satyn alnan baglanyşyklara negatiw garaýar. Google muny has çalt jezalandyryp biler. Indeksirlemegi has çalt ýerine ýetirýändigi sebäpli, optimizasiýa effekti has çalt görünýär. Yandex baglanyşyklary görkezmek üçin has köp wagt alýar. Üýtgeşmeleri diňe iki aýdan soň görüp bilersiňiz.
Baglanyşyk massasyny guranyňyzda, aşakdaky nokatlary göz öňünde tutmagyňyzy maslahat berýäris:
- Google islendik sahypadaky baglanyşyklara gabat gelýär. “Yandex” -de üstünlikli optimizasiýa üçin esasy sahypadan baglanyşyklary satyn almaly.
- Makaladaky bir URL-e näçe baglanyşyk bolsa-da, Google hemmesini bir hasaplar. “Yandex” hemme zady göz öňünde tutar.
- Aşakdaky baglanyşyklar babatynda ýagdaý meňzeýär. “Yandex” ýerzemindäki baglanyşyklary göz öňünde tutýar we Google köplenç ünsden mahrum edýär.
- Öň hem belläp geçişimiz ýaly, Google diliň morfol
1000
ogiýasyna has erbet düşünýär. Mahabatlandyrmak üçin, labyrlaryň ýarysynyň gönüden-göni ýüze çykmagy islenýär. “Yandex” üçin dürli sözlemleri goşmak bilen tebigy labyrlary döretmeli. Düwmeler bilen pese gaçmazdan sanamak ulgamyň sanksiýalaryna sebäp bolup biler.
- Google janly journalurnal ýaly sosial baglanyşyk platformalaryny sanar we diňe çeşme ady bolsa-da islendik tekst formatyny kabul eder.
- “Yandex” -de pes ýygylykly ulanyjylar tarapyndan bir sahypany tanatmak has aňsat, gowy mazmun ýeterlikdir. Google baglanyşyklara mätäç.
- Google-da birbada çeşmäniň birnäçe sahypasyny TOP-a getirip bolýar. “Yandex” -de bu hemişe bir sahypa bolar.
Link-iň faktorlary Google üçin gaty möhümdir. Qualityokary hilli baglanyşyklaryň sanyny köpeltmek, sahypaňyzy has çalt tanatmaga kömek eder. “Yandex” birneme çylşyrymly. Hünärmenler geljekde baglanyşyk faktorlarynyň peýdasyna baglanyşyklaryň ähmiýetiniň azaljakdygyny çaklaýarlar.
Özüňi alyp baryş faktorlary bilen iş salyşmak
SEO-daky BFS ýylsaýyn köpelýär. Bu faktoryň öňe sürýän esasy talaby, mazmunyň peýdalylygy we girýäniň saýtda geçiren wagtydyr. Adam diňe bir sahypa giren bolsa, sessiýa ret etmek hasaplanar.
Şeýle-de bolsa, bu sahypada doly maglumat alyp, çeşmäni ýapyp bilýärdi. Şeýle ýagdaýlarda, beýleki saýtlarda talap edilýän maglumatlary gözlemegini dowam etdirendigi ýa-da ýokdugy göz öňünde tutulýar. Şeýle bolsa, mazmun doly peýdaly däldi.
Özüňi alyp baryş faktorlary sebäpli sahypanyň reýtingini gowulandyrmak üçin aşakdaky parametrler bilen işlemegi maslahat berýäris:
- Sahypanyň ulanylyşy. Nawigasiýa we çeşmäniň oýlanyşyklylygy myhmana zerur maglumatlary has çalt we amatly almaga kömek edýär.
- Sahypany ýüklemegiň tizligi.
- Mazmuny düzmek.
- Sosial ulgamlar bilen integrasiýa.
- Onlaýn dükan mahabatlandyrylýan bolsa, e-poçta habar býulleteni we wakalar. Bu, gelýänleri sahypa gaýdyp gelmäge höweslendirer.
- Semantiki ýadrosyň aýdyň ýygyndysy.
Jübi wersiýasy
Google-yň pikiriçe, islegleriň takmynan 60% -i ykjam enjamlardan gelýär. Gözleg motory algoritmde eýýäm üýtgeşmeler girizdi. Reýting täze düzgünlere laýyklykda amala aşyrylýar, şoňa laýyklykda gözleg netijelerinde ykjam dostlukly saýtlar has ýokary bolýar. Şeýle üýtgeşmelere “Yandex” hem täsir eder. Şol sebäpli, enjamlar üçin amatly çykarmak üçin çeşmäni düzmek gaty möhümdir. Aşakdaky hereketler muňa kömek edýär:
- smartfonlara we planşetlere özbaşdak sazlaýan adaptasiýa hereketlendirijisini ulanmak;
- algoritmler
1000
e Robot.txt faýlynda JavaScript we CSS-i derňemäge rugsat bermek;
- ykjam wersiýadaky artykmaç zatlardan dynmak we sahypanyň ýükleniş tizligini ýokarlandyrmak;
- Jübi telefonlary ony tanamaýandygy sebäpli “Flash”, “Silverlight” we “Applet” elementlerini ret etmek;
- Sahypany dürli ölçegli enjamlara dogry ýüklemek bilen işlemek.
Kompýuteriňiz we sahypalaryň ykjam wersiýalary bar bolsa, ondaky mazmunyň we meta bellikleriniň gabat gelýändigine göz ýetiriň.
Ses gözlegi
Ses gözlegi üçin optimizasiýa Google üçin has peýdaly bolar (ähli soraglaryň 20%), ýöne “Yandex” -iň hem artykmaç däldigi aýdyňdyr. Mahabat pes ýygylykly gürleýjiler üçin amala aşyrylýar we şeýle gözlegiň iň organiki usuly Sorag-jogap döretmekdir. Ses gözlemek üçin sahypany mümkin boldugyça amatly edip bilersiňiz:
- Jübi sahypalarynyň birikmelerini çaltlaşdyrmak;
- sahypanyň ýükleniş tizligini ýokarlandyrmak;
- gelýänleri ýazgylaryny döretmäge höweslendirýär.
Beýleki nokatlar
Bularyň hemmesi gözleg motorlarynda mahabatlandyryşa täsir edýän aýratynlyklar däl.
Göçürip almak tizligi
Gözleg motory optimizasiýasynyň beýleki taraplary ýük tizligindäki işleri öz içine alýar. Bu Google üçin möhümdir. Aşakdaky ädimler tizligi ýokarlandyrmaga kömek edýär:
- Surat ululygyny optimizasiýa.
- Gereksiz animasiýadan dynmak.
- Programma kodyndaky artykmaç bölekleri aýyrmak.
- Serweriň häzirki ýüklere laýyklygy.
Google PageSpeed Insights guralyny ulanyp, ösüşiňizi barlap bilersiňiz.
Parçalar
Parçalar bilen işlemegiň hem manysy bar. Bular halanýanlar bölümine girip biljek ulanyjylary gyzyklandyrýan soraglara gysga jogaplar. Oňa emojiler we emotikonlar goşup bilersiňiz.
Promotionerli mahabat
Sebitde bir kompaniýa ofisi bar bolsa, ýerli mahabat gaty möhümdir. “Yandex” saýtda şäher ady bolan subdomeniň bolmagyny halaýar. Google, sahypanyň Google Kartalardaky salgy bilen baglanyşygyna we "Aragatnaşyklar" bölüminde bu salgy bilen goşmaçanyň barlygyna baha berer.
Netije
Google we Yandex başgaça işleýär, ýöne esasy maksat şol bir. Gözleg motorlary gözleg netijelerinde ýokary hilli, gyzykly we peýdaly materiallary ýokarlandyrmaga synanyşýarlar. Diňe şeýle mazmuny döredýän bolsaňyz, ulgamlar çeşmäni ösdürmekde ýaran bolarlar. Şol bir wagtyň özünde hiç kim ak optimizasiýany gadagan etmedi, ýöne daşarky baglanyşyklary satyn almakda seresap bolmaly.
Gözleg motorlary üçin sahypany optimizirlemek, mahabat tendensiýalaryny yzarlamaga synanyşmak ýa-da hatda garaşmak maslahat berilýär.
G&o
ed3
uml;rşüňiz ýaly, “Yandex” we “Google” ýaly gözleg motorlarynda web sahypasynyň optimizasiýasy barada uzyn gürleşdik.
Articlehli makalany öwrenip bilseňiz, prosesi gaty uzyn we ýadaw tapyp bilersiňiz. Şeýle-de bolsa, alada etmegiň zerurlygy ýok.
Bu ölçegleriň hemmesini göz öňünde tutup, sahypaňyzy “Yandex” we “Google” gözleg netijeleriniň başyna geçirmäge kömek edip biljek ýöriteleşdirilen hyzmatlarymyz bar.
Hyzmatlarymyzy öwreniň
Biz internetde işiňizi ösdürmäge kömek edip biljek awtomatlaşdyrylan mahabat platformasydyrys.
Biziň ygtyýarymyzda, gözleýän maksatlaryňyza ýetýänçä size gije-gündiziň dowamynda 24 sagat ýoldaşlyk eder.
Başga bir tarapdan, işiňiz ýok bolsa we birine başlamak isleseňiz, hünärmenler toparymyz size üstünlikli bir işi kämilleşdirmäge we gurmaga kömek edip biler.
Mundan başga-da, başga-da birnäçe işjeň we peýdaly hyzmatlarymyz bar, sizi açmaga çagyrýaryn Semalt web sahypasy
.
mass gmail


text:
1.
#Coronavirus hemmamizi gorkudyp baslady. Aslynda coronavirus bilen biz birinji gezek yuzlesemiz dal. Coronavirus aslynda virus grubbasynyn ady. “Corona” ady viruslaryn ustundaki “täç” seklindaki gurlusdan cykan (mikroskobyn bilen).
-
Nouvelle conversation
-
SuudiArabystanyn howasam yssy , yone virus bar. Howanyn dahyly yok diyip pikir edyan
-
Hawa dogry o yurtlardada bar yone has yuwas yayraya. Kopusi syyahat eden yada virusly bolan bilen yakyn gatnasykda bolanlar. Asakdaky Johns Hopkins beryan kartasynda muny gormek mumkin. Ekvatoryn asagynda galan yurtlarda has az gorulen.pic.twitter.com/naaEDjZ4fc
- 2 réponses de plus
-
-
Nouvelle conversation
-
Pandemia yglan etmek yenil zat "DAL" diyjek boldunyz öydyan:)?
-
Hawa edil. Sagja bol duzeldenin ucin
Fin de la conversation
-
-
-
Aslynda aytyanynyz dogry bolup biler yone eger sheyle diysek India Kerala State inde shu wagt howa 35c° we coronovirus case lerin sany gun gunden artypp barya. Menin pikirimche howa bilen baglanyşykly dälmika diyyan( shahsy pikirim)Merci. Twitter en tiendra compte pour améliorer votre fil. SupprimerSupprimer
-
Le chargement semble prendre du temps.
Twitter est peut-être en surcapacité ou rencontre momentanément un incident. Réessayez ou rendez-vous sur la page Twitter Status pour plus d'informations.


text:
Awgust II Güýçli
Awgust Güýçli, we Fridrih Awgust I Saksonly we Awgust II Polýak (nem. August II. der Starke; pol. August II Mocny; 12 maý, 1670, Drezden — 1 fewral, 1733, Warşawa) — Saksoniýanyň kurfýursty we Polşanyň koroly.
Awgustyň uly fiziki güýji sebäpli oňa "Güýçli", "Saksoniýanyň Gerkulesi" we "Demir el" ýaly lakamlar dakypdyrlar. Ol eli bilen at nalyny döwmek arkaly özüne dakylan lakamlara mynasypdygyny görkezmegi halaýardy. Onuň atasy masowiýaly Kimburgis hem onuň güýçlüdigi barada belläp geçipdir.


text:
Oskar Waýld
Oskar Waýld
(1854-1900)
Irland ýazyjysy Oskar Waýld öz döwrüniň iň meşhur ýazyjylarynyň biridir. Ol Irlandiýanyň paýtagty Dublinde, lukman Wilýam Waýldyň maşgalasynda dünýä inipdir. Oskaryň ene-atasy sungata berlen adamlar eken. Olaryň täsiri bilen Oskar eýýäm çaga wagty köp kitap okap, şahyr-ýazyjy bolmak kararyna gelýär.
Dokuz ýaşaýança ol bilimi öýünde alýar, fransuz, nemes dillerini öwrenýär, soňra Enniskillen şäherindäki Portor mekdebinde okaýar. Mekdebi altyn medal bilen tamamlap, Dubliniň Triniti kollejine okuwa girýär. Bu ýerde ol antik edebiýatyny, medeniýetini we taryhy öwrenýär, 1874-nji ýylda bolsa okuwyny Oksford uniwersitetinde dowam edýär. Şol döwürde Oskar özüniň ilkinji eserlerini ýazyp başlaýar. 1878-nji ýylda oňa «Rawenna» poemasy üçin Nýudigeýt baýragy berilýär, şol ýyl hem ol uniwersiteti tamamlap, Londona göçýär. Bu ýerde Oskar Waýld özüniň dilewarlygy, ugurtapyjylygy, bezemen geýinjeňligi hem-de geň häsiýeti bilen uly ile özüni tanadypdyr.
Şahyryň ilkinji şygyrlar kitaby 1881-nji ýylda çap edilýär. Waýldyň irki eserleri prerafaelitleriň we impressionistleriň täsirinde döredilipdir. 1882-nji ýylda Waýld ABŞ-a syýahat edýär. Bu ýerde ol edebi esseleri, leksiýalary bilen birnäçe uly uniwersitetlerde çykyş edýär. Amerikada bir ýyl ýaşap, Waýld Pariže ugraýar. Bu ýerde ol dünýä edebiýatynyň parlak ýyldyzlary, şol sanda Emil Zolýa, Wiktor Gýugo, Anatol Frans, Pol Werlen, Stefan Mallarme bilen tanyşýar, olar bilen dostlaşýar.
Angliýa gaýdyp baranyndan soň Waýld öýlenýär, onuň iki ogly bolýar. «Bagtly şazada» (1888) we «Nar jaýy» (1891) ertekiler ýygyndysyny Waýld ogullaryna bagyşlapdyr.
1887-nji ýylda ýazyjy özüniň «Kenterwil arwahlary» (1887) atly meşhur hekaýalar ýygyndysyny çap etdirýär. 1890-njy ýylda bolsa Oskar Waýldyň iň belli hem-de iň çuň eseri - «Dorian Greýiň portreti» romany çap edilýär.
Waýld diňe bir şygryýetde hem kyssada däl, eýsem dramaturgiýada hem uly kämillige ýetipdir. Onuň «Salomeýa» (1891) dramasy, komediýalary häzir hem tomaşaçylaryň göwnüni galkyndyrýar.
1898-nji ýylda Oskar Waýldyň iň ajaýyp eserleriniň biri bolan «Reding türmesiniň balladasy» atly poemasy çap edilýär.
Oskar Waýld özüniň ahlaksyzlygy sebäpli durmuşynda birentek görgüler görmeli bolupdyr. Ahyrsoňy ýazyjy 1900-nji ýylda, Parižde dünýeden ötýär.


text:
Wiktor Gýugo
Wiktor Gýugo (1802-1885) - fransuz ýazyjysy (şahyr, kyssaçy, dramaturg),fransuz edebiýatynda romantizm akymynyň düýbüni tutujy. Fransuz akademiýasynyň agzasy (1941)
Beýik fransuz ýazyjysy Wiktor Gýugo Bezansonda dünýä inipdir.Kakasy -Napoleonyň serkerdesi Žozef Leopold Sigisber Gýugo we ejesi hanym Gýugo (gyz ady Sofi Fransuaz Trebýuşe de la Renodýe).
Ene-atasy aýrylyşan körpe Wiktor iki sany uly agasy bilen kä kakasynyň, kä ejesiniň ýanynda ýaşady, olar bir şäherden beýlekä, Fransiýadan kä Italiýa, kä Ispaniýa göçüp-gonýardy. Wiktor bäş ýaşynda kakasynyň harby polkuna ýazylypdyr.
Ýetginjekkä Wiktor Gýugo goşgulary hem-de latyn şahyrlaryndan eden terjimeleri bilen on sany depderi doldurypdyr, emma olary ýakypdyr.Ol wagtlar Wiktor Parižde, keramatly Margarita köçesindäki pansionda okaýardy.
Fransuz akademiýasy tarapyndan yglan edilen bäsleşikde ýaş Gýugo üç ýüz otuz dört setirden ybarat poemasy üçin Hormat hatyna mynasyp boldy. Tuluz akademiýasy «Genrih IV heýkeliniň dikeldilmegi» atly odasy üçin ony «Altyn liliýa» baýragy bilen sylaglapdyr.
Tizara Wiktor Gýugo agasy Abel bilen bile «Edebiýat konserwatory» ady bilen edebi žurnal neşir etmäge synanyşdy. Bir ýarym ýylyň dowamynda Wiktor bu žurnalda on bir tahallus bilen 112 sany makala, 22 sany goşgy çap etdirdi. Abel öz hasabyna Wiktoryň ilkinji kitabyny neşir etdirdi, ol «Odalar we başga goşgular» diýlip atlandyrylýardy.
Ömrüniň otuzynjy ýylynda Gýugo eýýäm «Gündogar äheňleri», «Güýz ýapraklary» atly goşgular ýygyndylarynyň, «Islandiýaly Gan» (W. Skottuň usulynda we iňlis gotiki romanynyň täsirinde) romanynyň, «Ölüme höküm edileniň iň ahyrky güni» powestiniň, «Kromwel», «Marion Delorm» (çap etmäge rugsat berilmedik) we «Ernani» atly dramalarynyň ýazarydy.
«Kromwel» atly dramasyna ýazan sözbaşysy edebiýatçylar tarapyndan «Romantizmiň manifesti» hökmünde biragyzdan ykrar edilen Wiktor Gýugo romantizmiň asyl özenini «hiç haçan rahatlyk bilmeýän, kä şatlanýan, kä nalaýan kalbyň geň howsalasy» hökmünde häsiýetlendiripdi.
1831-nji ýylyň başlarynda ol «Parižli Bibimerýemiň ybadathanasy» atly romanyny tamamlady. Gýugo bu kitabyny ilkinji nobatda «hyýaly göz öňüne getirmäniň, hokgabazlygyň we fantaziýanyň önümi» diýip häsiýetlendirdi. Ol bu roman üçin zerur bolan XV asyryň Pariži hakyndaky maglumatlary üç ýyllap toplapdy. Romanyň golýazmasyny neşirýata şertnamada belenilen iň ahyrky möhletde tabşyrdy. Ol wagt Gýugonyň eýýäm öýi, maşgalasy bardy we ol edebi zähmeti bilen her ýyl iň azyndan on bäş müň frank gazanmagyň arzuwyndady. Tiz wagtdan ol mundan has köp gazanyp başlady, ýöne her agşam ol ýadaman-ýaltanman, öz çykdajylaryny santime* (fransuz pul birligi) çenli hasaplaýardy.
1830-njy ýylyň iýun we 1848-nji ýylyň fewral aýlaryndaky rewolýusiýalaryň aralygynda Gýugo birnäçe täze şahyrana eserler toplumyny: goşgy bilen ýazylan «Korolyň güýmenjesi» dramasyny, kyssadaky üç dramasyny, Germaniýa baradaky oçerkler kitabyny («Reýn») tamamlapdy we soňra ady «Ýekirilenler» diýlip üýtgedilen «Garyplyk» romanyny ýazmaga oturdy.
1841-nji ýylyň 7-nji ýanwarynda Wiktor Gýugo akademiýa kabul edildi. Aradan ýedi ýyl geçenden soň, Parižiň VIII okrugynyň häkimligine saýlandy. Ol Kanun çykaryjy mejlisde Respublikanyň prezidenti, şazada Lui Bonaparty tankytlap çykyş etdi. Lui Bonapart imperatorlyk häkimligini ele almak maksady bilen, döwlet agdarylyşygyny amala aşyrandan soň, Gýugo tussag edilmek howpy abandy we ol galp pasport bilen Parižden Brýussele gaçyp gitmeli boldy. Şeýdip onuň uzak ýyllara çeken sergezdanlygy başlandy.
«Eger jahanda sürgün edilen üçin ajaýyp künjek bar bolsa, Jersini hem olaryň hataryna goşmak gerek... Men bu ýerde, deňziň kenaryn 1000 daky ak külbede mesgen tutundym. Öz penjirämden Fransiýany görýärin» diýip, Gýugo Normand adalarynyň Jersi diýilýän ýerindäki Marin-Terras öýünde ýazypdy. Bu ýazgysynda «ak külbe» diýip atlandyrýan öýünde ol üç ýyllap ýaşady. Beýleki fransuz emigrantlary bilen birlikde Jersiden çykarylan Wiktor Gýugo goňşy Gernsi adasynda ýerleşdi we «Syn etme» atly goşgular ýygyndysynyň galamhakyna Otwil-Haus atly öýüni satyn aldy.
Otwil-Hausdaky öýünde ol «Ýekirilenler» romanyny ýazyp tamamlady, «Asyrlaryň rowaýaty» atly göwrümli epopeýasy üçin birgiden goşgulary we poemalary ýazdy. Şeýle hem «Deňziň zähmetkeşleri (Jersiniň balykçylary hakynda) we «Gülýän adam» atly romanlaryny döretdi.
1870-nji ýylyň 5-nji sentýabrynda Fransiýa Respublika hökmünde jar edilen dessine Gýugo Pariže dolanyp bardy. Parižiň Demirgazyk demir ýol menzilinde ony mähelle «Marselýezany» aýdyp we «Ýaşasyn Fransiýa! Ýaşasyn Gýugo!» diýen şatlykly gykylyk bilen garşylady. Tiz wagtdan Gýugo Milli mejlisiň deputatlygyna saýlandy.
«Togsan üçünji ýyl» atly soňky romanyny özüniň Jersidäki öýüne gaýdyp gelip tamamlan Gýugo onuň galamhakyna Parižden özi, agtyklary we gelinleri üçin uly mülk satyn aldy.
Şol wagt onuň aýaly-da, ogullary-da, uly gyzy-da aradan çykypdy. Onuň körpe gyzy bolsa akyl taýdan näsaglaryň hassahanasyna ýerleşdirilipdi. Gýugo agtyklary Žoržy hem Žannany diýseň eý görerdi we olara «Ata bolmak sungaty» atly goşgular toplumyny bagyşlapdy.
Ýakynlarynyň güwä geçmegine görä, Wiktor Gýugo ölüm ýassygynda ýatyrka şeýle diýipdir: «Günüň ýagtylygy bilen gijäniň tümlüginiň arasynda tutluşyk gidýär... en garaňkyda ýagtylygy görýärin». Bu ýazyjynyň iň ahyrky sözleri bolupdyr...
1885-nji ýylyň iýunynda san-sajaksyz märeke onuň tabydyny Ýyldyz meýdanyndan Panteona deňiç göterip äkitdi. Hormat garawulynyň ýanyndaky ak bägüllerden edilen gülhalkalar bilen bezelen, başga hiç hili kaşaňlyk bolmadyk gara tabyt arabasynyň gapdalynda on iki sany ýaş şahyr durdy. Öz wesýetnamasynda Wiktor Gýugo şeýle ýazypdyr: «Elli müň franky mätäçlere miras galdyrýaryn. Tabydymy gonamçylyga garyplara niýetlenen arabada äkitmeklerini isleýärin. Ybadathanalarda ruhum üçin doga okamaklaryndan ýüz öwürýärin. Hemmeleriň maňa doga-dileg etmegini haýyş edýärin. Taňra ynanýaryn. Wiktor Gýugo».
"Dünýä edebiýaty" žurnalyndan


text:
Bolgariýa
Mazmuny
Bolgariýa Respublikasy[üýtget | edit source]
Bolgariýa Respublikasy Gündogar Ýewropadaky döwlet. Bu ýurt Balkan ýarym adasynyň gündogar böleginde ýerleşýär. Ol demirgazykda Rumyniýa, günortada Gresiýa we Türkiýe, günbatarda Makedoniýa bilen araçäkleşýär. Ýurduň gündogar bölegini Gara deňiz ýuwýar. Onuň kenarynyň uzynlygy 378 kilometre barabardyr. Ýurduň paýtagty we iri şäheri - Sofiýa. Onda 1 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Umumy tutýan meýdany 110,9 müň inedördül kilometrdir.
Tebigaty[üýtget | edit source]
Bolgariýanyň tebigaty köpdürliligi bilen tapawutlanýar. Demirgazygynda göge bürenen Dunaý derýasy akýar, merkezinde bolsa dürli agaçly tokaýlyklar agdyklyk edýär, günortasynda giň düzlükler ýaýylyp ýatyr, gündogarynda Gara deňiz we onuň çägeli kenarlary bar. Ýurduň üçden iki bölegini baýyrlyklar we düzlükler tutýar. Bu ýerlerde oba hojalyk ekinleri ekilýär. Bolgariýanyň günorta-günbatar bölegini daglar tutýar. Ýurduň iň beýik gerşi Musala - 2925 kilometr. Rodopi dagy bolsa peýdaly gazylyp alynýan magdanlara örän baý.
Ilaty[üýtget | edit source]
Ýurduň ilatynyň sany ýyl-ýyldan artýar. Häzirki döwürde ýurtda 7,7 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Bolgariýa çaga dogluşy babatda Ýewropada iň öňdäki orunlarda durýar. Ýurduň ilatynyň ýaş dowamlylygy erkek 1000 lerde - 68,25, aýallarda bolsa 75,56 ýyl. Ilatyň agramly bölegi şäherlerde ýaşaýar. Soňky ýyllarda obalardan şäherlere ýaşamaga gelýän adamlaryň sany barha artýar. 1976-njy ýylda şäheriň ilatynyň umumy ilatyň 59 göterimini tutýan bolsa, 1996-njy ýylda ol 70 göterime çenli artdy. Ýurduň ilatynyň agramly bölegini bolgarlar düzýär. Şeýle hem ýurtda türkler, grekler, ermeniler, ruslar we beýleki milletden bolan adamlar ýaşaýar.
Dili[üýtget | edit source]
Bolgar dili Hindi-Ýewropa dilleri maşgalasynyň günorta slawýan toparyna degişli bolup, ol slawýan hat ýazuwlarynyň iň gadymy nusgalarynyň biri hasaplanýar. 862-nji ýa-da 863-nji ýylda doganlar Kirili we Mefodiý grekleriň Saloniki şäherinde gadymy bolgar elipbiýini düzüpdirler. Häzirki bolgar dili XVII-XIX asyrlarda ýerli ilatyň dialektine görä täzeden düzgünleşdirilýär. 1945-nji ýylda bolsa elipbiýdäki käbir harplar aýrylyp sadalaşdyrylýar.
Şäherleri[üýtget | edit source]
Ýurduň senagatlaşdyrylan döwrüne çenli şäheriň ilatynyň artyşy örän haýaldy. 1950-nji ýyllarda şäherlerde ilatyň üçden bir bölegi ýaşaýardy. 1989-njy ýylda bolsa bu görkeziji iki esse artdy. Soňky maglumatlara görä, ýurtda ilaty 100 müňden köp bolan şäherleriň 9-sy hasaba alyndy. Olar: Sofiýa (bir milliondan gowrak ilaty bar), Plowdiw - 341,4 müň, Warna - 308,6 müň, Burgas-196 müň, Ruse-170 müň, Stara-Zagora-150,5 müň, Plewen-130,8 müň, Dobriç- 104,5 müň, Sliwen-106,2 müň. Ýurduň esasy portlary şeýleräk: Burgas Gara deňizde we Ruse - Dunaý derýasynda. Gara deňziň kenaryndaky Warna şäheri ýurduň iň bir şypahana sebiti hasaplanýar. Stara-Zagora şäheri Bolgariýanyň esasy dermirýol uzelini düzýär.
Döwlet gurluşy[üýtg 1000 et | edit source]
Ýurduň Baş kanunyna laýyklykda, Bolgariýa parlament respublikasy bolup, döwlet baştutany - prezident. Ol gönüden-göni saýlawlar esasynda bäş ýyl möhlete saýlanýar. Prezident şol sanda ýurduň ýaragly güýçleriniň baş serkerde başysy hem-de milli howpsuzlyk boýunça maslahat geňeşiniň başlygydyr. Ýurduň kanun çykaryjy organy - bir palataly (Halk geňeşi) parlamentdir. Parlamentiň düzüminde 240 sany deputat bolup, olar saýlawlar esasynda dört ýyllyk möhlete saýlanýar. Olaryň arasynda saýlawlarda iň azyndan 4 göterim ses alan partiýalaryň agzalary hem bar. Parlament ýurduň premýer-ministrini wezipä belläp ony wezipesinden boşadýar hem-de premýerministriň teklibi boýunça ministrler kabinetiniň agzalaryny saýlaýar.
Daşary syýasaty[üýtget | edit source]
Bolgariýa Respublikasy dünýäniň 130-dan gowrak döwleti bilen diplomatik gatnaşyklar saklaýar. Bolgariýa Birleşen Milletler Guramasynyň agzasy bolup, 300-e golaý halkara guramalarynyň işine işjeň gatnaşýar. Bolgariýa bilen NATO-nyň arasyndaky gatnaşyklar 1990-njy ýylda ýola goýuldy. Häzir bolsa bu gatnaşyklar "Parahatçylygyň hatyrasyna hyzmatdaşlyk" meýilnamasynyň çäklerinde ösdürilýär. 1992-nji ýylyň 5-nji maýynda Bolgariýa Ýewropa Geňeşine agzalyga kabul edilýär. Bir ýyldan soň, Yewropanyň erkin söwda assosiasiýasy bilen ylalaşyga gol çekişýär.
Ykdysadyýeti[üýtget | edit source]
Bolgariýa Respublikasy industrial-agrar ýurt hasaplanýar. Ýurtda maşyn gurluşyk, azyk senagaty, gara we reňkli metallurgiýa, nebit-himiýa, agajy gaýtadan işleýän senagat has ösendir. Oba hojalygynda bolsa ekerançylyga uly ähmiýet berilýär. Syýahatçylyk pudagy hem ýurduň ykdysadyýetine saldamly goşant goşýar. XIX asyrda Bolgariýa oba hojalygy ýurdy hasaplanýardy. Muňa gammazdan, ýurduň dokma we aýakgap-deri senagatynda uly ösüşler gazanylypdyr. Beýik Watançylyk urşunyň öň ýanyndaky on ýyllyklaryň dowamynda ýurtda daşary ýurt maýa goýumynyň hasabyna hususy telekeçiligiň ösdürilmegine üns berilýär. Ýöne muňa garamazdan, ýurduň esasy milli girdejisiniň agramly bölegini oba hojalygyndan gelen girdeji düzýär.
1980-nji ýyllarda ýurduň ykdysadyýeti sazlaşykly ösüp başlady. 1000 Şol ýyllarda ykdysadyýetde täze dolandyryş ulgamy döredildi. Bu ulgam ykdysadyýetiň täzeden döwrebaplaşdyrylmagyna gönükdirildi.
Ykdysady geografiýasy[üýtget | edit source]
Bolgariýanyň umumy meýdany ykdysady taýdan üç sebite bölünýär. Olar: Günbatar, Günorta-gündogar we Demirgazyk-gündogar sebitleridir. Günbatar sebitindäki Sofiýa-Pernik senagat toplumy sebitiň ykdysadyýetiniň esasyny düzýär. Bu toplumda 30 göterim elektrik energiýasy, ýurtdaky ähli gara metallar öndürilýär. Günorta-gündogar sebitindäki Plowdiw, Burgas, Stara-Zagora we Haskowo senagat merkezlerinde reňkli metallurgiýa, himiýa senagaty, gurluşyk materiallary önümçiligi ýaly pudaklar has-da ösen. Bu sebitiň esasy oba hojalyk ekinleri şeýleräk - bugdaý, mekgejöwen. şaly, üzüm, dürli miweler we gök önümler. Demirgazyk-gündogar sebitinde bolsa maşyn gurluşyk, himiýa, dokma senagatyna uly ähmiýet berilýär.
Energetika[üýtget | edit source]
Peýdaly gazylyp alynýan baýlyklary bolan kömürň çykarylyşy yyl-ýyldan artýar. Bolgariýadaky nebit yataklaryny senagat taýdan özleşdirip bolmaýar. Ýurt nebiti OPEK guramasyna agza ýurtlardan we GDA ýurtlaryndan satyn alýar. Çig nebit Burgas şäheriniň golaýynda nebiti gaýtadan işleýän toplumda täzeden işlenilýär. Bu toplumda himiýa önümleriniň 100-e golaý görnüşi öndürilýär. Şeýle hem Bolgariýa GDA ýurtlaryndan tebigy gaz hem satyn alýar.
Ulag ulgamy[üýtget | edit source]
1993-nji ýylda ýurduň demirýollarynyň uzynlygy 6600 kilometre barabardy. 1995-nji ýylyň ahyrynda gara ýollarynyň 37 müň kilometrinde abatlaýyş işleri geçirildi. 1995-nji ýylda Bolgariýada Saraýewo halkara deniz porty açyldy. Bolgariýanyň çäginden 445 kilometr turba geçirijisi geçýär. Ýurtda 10 aeroport bolup, onun üçüsi halkara derejesinde halka hyzmat edýär.
Balykçylýgy[üýtget | edit source]
Bolgariýada iri döwlet we hususy balykçylyk kärhanalary bar. 1960-njy ýyllardan bari ýurtda balykçylyk bilen meşgullanýan hususy kärhanalaryň sany barha artýar. Balyklaryň 70 göterimi Atlantik okeandan tutulýar.
Maliye we bank ulgamy[üýtget | edit source]
Bolgariýanyň pul birligi - lew. Ýurduň merkezi banky esasy bank edarasydyr. Ol 1964-nji ýylda döredilen daşary söwda bankynyň hem gymmat bahaly kagyzlarynyň 72 göterimine eýedir. Döwlet süýşürintgiler banky ilata bank hyzmatlaryny hödürleýär. Ýurtda paýdarlar banklary 1987-nji ýylda döredilip başlandy.
Jemgyýeti[üýtget | edit source]
Bolgarlaryň agramly bölegi 20 bilen 30 ýaş aralygynda durmuş gurýarlar. Bolgariýa özüniň tebigy ajaýyplygy bilen hem hemmeleri haýran edýär. Ýurduň bu tebigy ajaýyplyklary daşary ýurtly jahankeşdeleri hem özüne bendi edýär. Ýurdun paýtagty Sofiýa Ýewropanyň iň gadymy şäherleriniň biri hasaplanýar. Bu şäherde köp sanly muzeýler, gadymy ýadygärlikler we özboluşly nusgawy kiliseler bar. Paýtagtyň owadan ýerleri şeýleräk: Aleksandr Newskiniň sobory (Balkan ýarym adasynyň iri prawoslaw kilisesi hasaplanýar), daşary ýurt sungaty muzeýi, Batenberg meýdany, etnografiýa muzeýi, milli taryh muzeýi (Balkan ýarym adasynyň iri muzeýi hasaplanýar), botanika bagy we ş.m. Pernik şäherinde Wizantiýa imperiýasy döwründen galan gadymy galalara duş gelmek bolýar. Bolgariýa 395-nji ýylda Wizantiýa imperiýasynyň düzüminde bolandygy üçin bu ýurduň käbir şäherlerinde şol döwürdäki taryhy ýadygärliklere gabat gelinýär.
Bolgariýanyň Bankýa sebiti termal şypahanalar merkezi hasaplanýar. Bu şypahanalar daşary ýurtly syýahatçylaryň iň bir gelim-gidimli ýeridir. Sumen şäheri Bolgariýanyň orta asyrlardaky durmuşyny açyp görkezýär. Bu şäherde Şumens galasy we ýurduň iň iri Tombul metjidi ýerleşýär. Şäheriň eteginde milli seýilgäh ýaýylyp ýatyr. Plowdiw şäherinde 3 müň omnlyk teatr we Hisar Kapiýa derwezesi bar. Şäheriň golaýynda Hiarýa şypahanasy ýerleşýär. Ol gadymy Rim döwründe hem örän meşhur şypahanalaryň biri hasaplanýan eken.
Şeýle hem ýurduň Arbanasi, Božensi, Ýetyr, Žerawna, Kopriwştisa, Kotel, Melnik, Nesebyr, Sozopol, Trýawna we Şiriko-Lyka ýaly şäherleri-de muzeýl ff6 ere, taryhy ýadygärliklere örän baýdyr. Gara deňziň kenaryndaky Warna we Nesebyr şäherleri bolsa ýurduň ilatynyň agramly böleginiň dynç alýan ýeri hasaplanýar. Bolgariýada Yewropanyň iň owadan dag gowagy hem bar. Ol Ledenika diýlip atlandyrylýar.
Esasy baýramçylyklary[üýtget | edit source]
- 3-nji mart - Bolgariýanyň azat edilen güni,
- 6-njy sentýabr - Bolgariýanyň birleşen güni,
- 22-nji sentýabr - Bolgariýanyň garaşsyzlyk güni.


text:
Norwegiýa
Norwegiýa Patyşalygy (norw. Kongeriket Norge, nýunorsk Kongeriket Noreg), Norwegiýa — Demirgazyk Ýewropada Skandinaw ýarymadasynyň günbatar böleginde we köp sanly ýanaşyk ownuk adalarda ýerleşýän döwlet. Ol gündogarda Şwesiýa, Finlýandiýa we Russiýa bilen araçäkleşýär. Kenarýakalaryny demirgazyk-gündogarda Barens deňzi, günbatarda Norweg deňzi, günorta-günbatarda bolsa, Demirgazyk deňzi ýuwýar. Ýurduň ady gadymy skandinaw dilindäki Norðrvegr — "demirgazyga barýan ýol" diýen sözden gelip çykypdyr.


text:
Materıaldardy paıdalanǵan jaǵdaıda Ligasy.kz resmı saıtyna mindetti túrde silteme berilýi tıis ©
Ligasy.kz
(budan ári – Saıt) saıtynda jarıalanǵan materıaldardyń, onyń ishinde «Pro, Jastar, Qyzdar, Tungy Hokei ligasy» (Pro, Jaz, Qyz, Tun ligasy) taýar belgileri men tańbalarynyń, sonymen qatar «Qazaqstan hokeı federasıasy» RQB (budan ári – «QHF» RQB) quqyqtyq ıegeri bolyp tabylatyn foto-vıdeo materıaldardyń, maqalalar jáne t.b. quqyǵy QR zańnamasyna sáıkes qorǵalady. Taýar belgilerin, tańbalardy jáne basqa da materıaldardy «QHF» RQB-nyń kelisiminsiz jarıalaý jáne/nemese paıdalaný QR zańnamasyna sáıkes «QHF» RQB-nyń ıntelektýaldyq quqyqtaryn buzý dep qarastyrylady. «QHF» RQB-nyń resmı ruqsatynsyz kez kelgen servıstermen Saıt aqparatyn avtomatty túrde alýǵa tyıym salynady. Ligasy.kz
saıtyna tikeleı silteme bolǵan jaǵdaıda ǵana Saıttan dáıeksóz keltirýge ruqsat etiledi.


text:
Sport
Türkmenistanyň Milli Futbol Ligasy
Sportyñ görnüşleri[üýtget | edit source]
Sport görnüşleri[üýtget | edit source]
Türkmenistanda sportyñ her hili gornüşleri bar olar aşakda:
- Futbol
- Basketbol
- Woleýbol
- Tenis
- Suwda ýuzmek
- Tupen atmak
- At capmak
- Göreş
- Boks
- Tekwando
- Dido
- Ýeñil atletika
- Küşt
- Dzýudo
- Futzal
- Agyr atletika
- Hokkeý
- Motor sportlary
- Welosiped bäsleşigi
- Sambo
Habarlar[üýtget | edit source]
- Aziýa oýunlary
Aşgabat, Bitaraplyk aýynyñ 4-i (TDH) Kataryn paytagyty Dohada gecyan Aziya oyunlarynda shu gun tupenden ok atkam boyunca gecirilen yarysha gatnashyan Igor Pirekeyew Turkmenistanyn topary ucin ilkinji kumush medaly gazandy. Ashgabatdan 35 yashly halkara derejeli sport ussady bu ustunligi 50 metr aralykdan yatyp ok atmak boyunca gecirilen yaryshda gazanmagy bashardy. Yaryshyn shu gornushi boyunca 20 yurtdan sportcularyn 50-si ozara basleshdiler. Olaryn dine 40-sy yaryshyn esasy bolegine cykmagy bashardylar. Igor kwalifikkasion yaryshda 592 ocko toplap ikinji derejani gorkezdi. Fiinalda bolsa ol 100,2 ocko toplap, umumy toplamaly ockonyn bashden birini yygnady we netijede ol jemi 692.2 ocko toplamagy bashardy.
- Turkmenistanyn birinjiligini eyelemek barada yarysh
HTTU bilem "Nebitci" Turkmenistanyn Superkubogy ugrundaky yaryshda ozara baslesherler. Gecen yyl Turkmenistanyn futbol assosiasiyasy tarapyndan yurdumyzyn cempiony we Kubogynyn eyesi ucin esaslandyrlan Superkubogy almak ugrundaky yaryshda Halkara turkmen turk uniwersitetinin futbol topary bilen Balkanabadyn "Nebitci" topary ozara basleshdiler. Yaryshyn ikinji dushushygy Bitaraplyk ayynyn 6-syna aralyk meydancada -Mary shaherinin futbol meydancasynda gecer. Yaryshyn shertlerine layyklykda dushushygyn esasy wagtynda taraplar oyny denme-den tamamlap yagdaylarynda, oyna yene-de 15 minut ybarat iki tapgyr gohular. egerde oyunlar yenede denme-den tamamlanyp, yeniji belli bolmasa, onda FIFA nyn duzgunine layyklykda 11 metrlik jerime urgulary gecirilip Superkubogyn eyesi belli kesgitlener. Final yaryshyna FIFAnyn emini Kakabay Seyidow, onun komekcileri Muhammet Owezdurdyyew we Bagtyyar Atajanow eminlik ederler. HTTU-nyn futbol topary shu yyl yurdumyzyn cempiony boldy we Kubogyny eyeledi. "Nebitci" bolsa milli birinjilik ugrundaky yaryshlarda 4 gezek kumush medala eye boldy. Gecen yyl HTTU Marynyn "Merw" toparyny 4:1 hasabynda utup, Turkmenistanyn Superkubogyny eyelemegi bashardy.
- Suw toplumynyn dabaraly yagdayda acylmagy
Taze olimpiya suw sport toplumy dabaraly yagdayda acyldy. Beyik serdarmyzyn ak patasy bilen acylan toplumyn umumy yapyk meydancasy 24820 ine dordul metrdir. Ol uc binadan ybarat bolup on bash binasynda halkara we olimpiya kadalaryna hemde sportyn suwda oynalyan gornushlerinin dunya federasiyasynyn talaplaryna gabat gelyan iki sany suw howdany yerleshendir. 1nji suw howdanynyn uzynlygy 50 metr ginligi 25 metr cunlugy uc metr bolup bu howdan yuzme, sinhronly yuzme, sport yaryshlaryny gecirmek ucin niyetlenendir. Bu howdanyn umumy meydany 1 250 ine dordul metr bolup gowrumi 3 750 kub metrdir. 2 nji suw howdanynyn uzynlygy 15 metr ginligi 25 metr cunlugy 5 metr bolup bu howdan beyiklikden bok 1000 mek ucin niyetlenendir. bina tomashacylar, myhmanlar habar berish serishdelerinin wekilleri we eminler ucin niyetlenen 1792 orunluk gowrume eyedir. Toplumyn orta binasynda turgenleshik tirnashor , woleybol zallary ish otaglary habar berish serishdelerinin wekilleri ucin niyetlenen otaglar, 200 orunlyk restoran yerleshendir. Toplumyn 3 nji binasynda okuw turgenleshik icllerini gecirmek, gelen myhmanlara dync almaklary ucin iki sany suw howdany we tomasha meydancalary yerleshendir. Sheyle hem bu binada cagalan wagtlaryny shatlyk shagalan bilen gecirmek ucin iki sany suw dagjagazy atly atiriksion gurnalandyr. Toplumyn suw howdanyndaky munlerce tonnalyk suwyn agramyny gotermek ucin howdanynyn binyady yorite usul bilen guruldy.
Sepler[üýtget | edit source]
- Turkmenistanyn kusht federasiyasy:
Sport hakda gurrundeshlik: