text:
Dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri: “Aşgabat 2017” – Aziýa oýunlarynyň iň gowusy!
“Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bu yklym derejesindäki ýaryşlaryň taryhynda iň gowy ýaryşlar boldy!” diýip, dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri “Aşgabat 2017” oýunlaryny häsiýetlendirip, dünýäniň millionlarça adamlarynda şatlykly, ýatdan çykmajak täsirleri galdyran bu ajaýyp sport baýramçylygynyň netijelerini jemlediler.
Paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesiniň meýdançalarynda geçirilen sport ýaryşlaryny dünýäniň 82 döwletinden žurnalistleriň 500-den gowragy beýan etdiler. Milli we halkara teleýaýlymlarynyň, sport neşirleriniň habarçylary we suratçylary, meşhur gazetleriň we žurnallaryň synçylary işlediler. “Aşgabat 2017” oýunlarynyň açylyş we ýapylyş dabaralarynyň göni ýaýlymda görkezilmegi, onuň has aýdyň pursatlaryny Facebook, Youtube, Google, “Odnoklassniki”, “ Yandex”, “Wikipedia” ýaly goşundylar “Möhüm täzelikler” we “Hepdelik synlar” diýen mowzuklar astynda ýerleşdirdiler.
Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Gazagystanyň, Hytaýyň, Özbegistanyň, Russiýanyň, Täjigistanyň we beýleki ençeme ýurtlaryň täzelikler agentlikleri öz habarlarynda bu wekilçilikli ýaryşlara aýratyn orun berdiler. Olara Aziýanyň we Okeaniýanyň 64 ýurdundan türgenleriň alty müňe golaýy, şeýle hem bosgunlaryň ýygyndy topary gatnaşdylar. Aziýadan we beýleki sebitlerden bolan esasy sport düzümleriň baştutanlary, milli komitetleriň we sport guramalarynyň ýolbaşçylary, dünýäniň dürli döwletlerinden tanymal türgenler we tälimçiler, görnükli syýasy we jemgyýetçilik işgärleri oýunlaryň hormatly myhmanlary boldular.
Bu waka bagyşlanan ähli habarlar Aşgabat şäheriniň üstüne ýüklenen wezipäniň — V Aziadany geçirmek wezipesiniň hötdesinden abraý bilen gelip, ylalaşdyryjy şäher, medeniýetleriň we halklaryň gatnaşyklarynyň merkezi diýen derejesini örän ajaýyp subut edendigini tassykladylar. Aziýa oýunlaryna ilkinji gezek bosgunlaryň topary gatnaşdy. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň adam hukuklary baradaky Geňeşiniň ýakynda Ženewada geçirilen mejlisinde “Parahatçylygy we adam hukuklaryny berkitmekde Bosgunlaryň” Olimpiýa toparlarynyň goşýan goşandyny höweslendirmek hakynda Jarnama kabul edildi. Bu bolsa “Aşgabat 2017” oýunlarynyň nobatdaky üstünligi bolup durýar.
Şol günler dünýä ýüzüne ýaýran köp sanly täzeliklerdir habarlarda Türkmenistanyň sport ulgamynda gazanan üstünlikleriniň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ulgamy ösdürmek meselelerine berýän örän uly ünsüniň aýdyň netijeleri bolup durýandygy bellenildi.
“Oýunlar uly üstünliklere beslendi. Bu bolsa Onuň Alyhezreti Türkmenistanyň Prezidentiniň öňdengörüjiligi we uly üns bermegi netijesinde mümkin boldy” diýip, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň prezidenti şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabahyň Aziadanyň açylyş dabarasynda eden çykyşyndan mysal getirýärler.
“Bu ýerde, ajaýyp şäherde biz täsin galdyran oýunlaryň şaýatlary bolduk. Biz öz ýanymyz bilen iň gowy ýatlamalary alyp gideris” diýip, AOG-nyň ýolbaşçysy belledi. Ol türgenlere ýüzlenip, olaryň her biriniň öz ýurduna buýsanç bilen wekilçilik edip, Watanynyň baýdagyny belende galdyrandygyny nygtady. Olar öz ýaryşlary bilen köp sanly tomaşaçylaryň ünsüni çekip, Aziadanyň taryhyna täze sahypany ýazdylar, çünki onda AOG-nyň taryhynda ilkinji gezek Okeaniýanyň türgenleri, şeýle hem bosgunlar topary çykyş etdiler. Bu bolsa dünýä sportuna goşulan nobatdaky goşant boldy.
Elbetde, V Aziýa oýunlarynyň sport üstünlikleri dünýäniň habar beriş serişdelerinde aýratyn gyzyklanma döretdi. Şunuň bilen baglylykda bellenilişi ýaly, Aziadanyň dowamynda Türkmenistanyň ýygyndy topary medallaryň sanawynda birinji hatary eýeläp, hiç kimi öňüne geçirmedi. Nobatdaky medallar ugrunda geçirilen ýaryşlaryň her bir güni türkmen toparyna dürli derejedäki täze medallary getirdi. Türkmenistanlylar “Aşgabat 2017” Oýunlarynyň maksatnamasyna girizilen sportuň 21 görnüşiniň 15-si boýunça ýaryşlarda baýrakly orunlary eýelediler. Aziýanyň we Okeaniýanyň iň gowy türgenleri bilen mynasyp bäsleşildi, munuň özi Türkmenistanyň türgenleriniň Aziada ýokary derejede taýýarlyk görendigine, milli sportuň uly mümkinçiliklerine şaýatlyk edýär.
“Türkmenistanyň türgenleri medallaryň jemi 245-sini, şol sanda 89 altyn, 70 kümüş, 86 bürünç medallary gazandylar. Ikinji orny Hytaýyň ýygyndy topary eýeläp, onuň türgenleri medallaryň 97-sini, 42 sany altyn, 32 sany kümüş we 23 sany bürünç medallary gazandylar. Eýrandan gelen türgenler hem birinji üçlüge girip, medallaryň 118-sini, 36 sany altyn, 23 sany kümüş we 59 sany bürünç medallaryny gazandylar” diýip, Hytaýyň esasy habarlar agentligi bolan “SINHUA” habar berýär.
Göreşiň däbe öwrülen görnüşleri—göreş, kuraş, guşakly göreş, şeýle hem sport göreşi boýunça ýaryşlarda biziň türgenlerimize şowlulyk ýaran boldy. Türkmenistanlylar kikboksing we taýboksy boýunça göreşlerde hem hormat münberine çykdylar. Jiu-jitsu boýunça göreşde Türkmenistanyň ýygyndy topary birbada ýedi sany altyn medal, sambo göreşinde bolsa sekiz medal gazandy. Biziň türgenlerimiz agyr we ýeňil atletika, sport tanslary, konkur, küşt we bilýard boýunça ýaryşlarda hem baýrakly orunlary eýelediler.
Türgenler hem-de Milli Olimpiýa Komitetleriniň wekilleri, şeýle hem köp sanly myhmanlar we janköýerler günsaýyn özüne çeken ýaryşlaryň barşyna uly üns bilen syn etdiler.
“Türkmenistanyň türgenleri milli göreş boýunça Aziýa oýunlarynyň altyn medallarynyň ählisini diýen ýaly—23 medal gazandylar” diýip “MIR 24” teleýaýlymynyň habarçysy habar berip, Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplarynyň üstünlikli çykyşlaryna ünsi çekdi. Şunda aýratyn bellenilişi ýaly, Aziýa oýunlary üçin Aşgabatda ýörite Olimpiýa toplumyny gurdular. “Bu şäheriň içindäki şäher bolup, bu ýerde diňe sport desgalarynyň sany 30-dan hem geçýär. Olaryň hemmesi halkara ölçeglerine laýyk gelýär”.
“Türkmenistan ahalteke bedewleri bilen konkury ösdürmekde öňdebaryjy boldy. Türkmen türgeniniň ahalteke bedewinde gazanan ýeňşi—behişdi bedewleriň halkara sport giňişligine üstünlikli gaýdyp gelmegi” diýip, SNGToday täzelikler portaly habar berdi.
“Ozal atçylyk sportunda uzak wagt esassyz ünsden düşürilen ahalteke bedewi nusgawy görnüşlerde sport ýaryşlary üçin ýaramsyz hasaplandy. Çak edilişine görä, hut özüniň kesir häsiýeti hem-de göçgünliligi zerarly çapyksuwar asman atyna sport meýdançasynda doly erk edip bilmändir. Türgenler kynçylyksyz ugra eýerip, adamyň diýenine aňsat boýun bolýan atlary ileri tutupdyrlar hem-de ganynda sport häsiýetleri bolan ahalteke bedewlerini unudypdyrlar” diýlip, makalada bellenilýär.
Şunuň bilen baglylykda, ahalteke bedewleriniň dünýä derejesindäki sport giňişliklerinde bitiren hyzmatlary, Olimpiýa çempiony Absent we onuň kakasy Arap, 1971-nji ýylda SSSR-iň konkur boýunça Kubogynyň eýesi bolan Penteli ýaly ajaýyp bedewleriň üstünlikleri ýatlanyp geçilýär.
“Behişdi bedewleriň watany bolan Türkmenistanda ahalteke bedewlerini halkara sport ýaryşlarynyň hormat münberlerine täzeden çykarmagy hem-de sport atlary hökmünde olaryň şan-şöhratyny gaýtadan dikeltmegi karar etdiler. Ahalteke bedewleriniň sportdaky şöhratyny dikeltmek pikirini Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hut özi öňe sürdi. Ýurduň hökümeti milli baýlygy bolan ahalteke bedewlerine uly üns berilýän ýurtda atçylyk sportuny ösdürmek meselesine aýratyn alada bilen çemeleşdi” diýlip, beýleki habar beriş serişdeleri tarapyndan ýaýradylan makalada bellenilýär.
Ýewropanyň “Euronews” teleýaýlymy “Aşgabat 2017” oýunlarynyň geçirilýän döwründe türkmen paýtagty hem-de biziň gujurly türgenlerimiz hakynda içgin gürrüň berýän filmleri yzygiderli görkezdi. Olaryň gahrymanlarynyň belleýşi ýaly, geçirilen oýunlar daşary ýurtly türgenleriň ençemesine Aziýanyň sport meýdançasyna ilkinji gezek çykmaga hem-de bu sebitiň, şol sanda Türkmenistanyň güýçli türgenleri bilen bäsleşmäge mümkinçilik döretdi.
“Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary rekordlara baý boldy. Oýunlarda ajaýyp ýagdaý höküm sürýär. Aşgabat örän gowy işi ýerine ýetirdi”.
“Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary tamamlandy. Aşgabat şäheri olaryň paýtagtyna öwrülip, Orta Aziýada ilkinji şäher hökmünde taryha girdi. Bu ýerde hasaba alnan rekordlar bolsa sport ýylýazgysyna düşdi” diýip, “Euronews” teleýaýlymynyň habarçysy Oýunlaryň jemlerini teswirleýär.
Aşgabatda geçirilen oýunlarda dürli döwletlerden gelen türgenler bir gymmatlyk barada birmeňzeş pikirde boldular diýip, Siriýanyň Olimpiýa komitetiniň wekili Mowaffak Juma bu barada pikirini şeýle beýan etdi: “Sport — bu halklaryň arasyndaky söýginiň we parahatçylygyň wekili. Islendik ýaryşlar tamamlanandan soň biz nämeleri görýäris? Edil ýaňy bäsdeş bolan türgenler tutluşyk tamamlanandan soň bir-birini gutlaýarlar. Hakyky sport ruhy bolsa edil şeýle bolmalydyr!”.
“Maňa ähli zat ýarady. Oýunlaryň açylyş dabarasynda, ençeme ýaryşlarda, şol sanda bowuling boýunça ýaryşda bolup gördüm. Ol özüne çekiji we örän gyzykly boldy. Umuman, bu örän ajaýyp guralan oýunlar boldy. Men Azady adyndaky diller institutynda koreý dilinden sapak berýärin. Türkmen talyplary örän gowy bilim alýarlar. Olara meýletinçiler bolmak hem-de koreý dilinden terjime etmek mümkinçiligi döredi” diýip, Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynda koreý dili boýunça mugallym bolup işleýän, Koreýa Respublikasyndan bolan Uk Jon habarçymyza gürrüň berdi.
Aziadany şöhlelendiren daşary ýurtly žurnalistler oýunlara gatnaşyjylar we onuň myhmanlary hakynda ýazan makalalarynda hem-de olar bilen geçiren köp sanly söhbetdeşliklerinde Türkmenistanyň paýtagty, döwrebap sport düzümleri, halkymyzyň myhmansöýerligi we mähirliligi hakynda dörän täsirler bilen paýlaşdylar.
“Biziň goňşy döwletlerdigimize garamazdan, meniň Aşgabat barada anyk garaýşym ýokdy. Şoňa görä-de, öz gözlerim bilen görmek has-da üýtgeşik boldy. Türkmen topragyna gadam goýan dessimize biz örän haýran galdyk, çünki biz gözelligi boýunça haýran galdyrýan howa menziline düşdik—diýip, SPORT REVIEW (Gazagystan) žurnalynyň redaktory Dmitriý Mostowoý gürrüň berýär. — Olimpiýa şäherçesii aýratyn-da, gijelerine haýran galdyryjy täsir edýär. Men 2014-nji ýylda Braziliýada geçen futbol boýunça dünýä çempionaty, Fransiýada bolan futbol boýunça Ýewropa çempionaty ýaly şeýle uly derejeli ýaryşlarda, ençeme ýurtlarda bolup gördüm, ýöne türgenler we myhmanlar üçin şeýle şertleriň döredilen ýeri az-azdyr”.
“Aşgabat 2017” oýunlarynyň ýany bilen bolan ençeme ähmiýetli wakalar elektron neşirleriň habarçylarynyň ünsüni çekdi. Şol wakalaryň hatarynda Aşgabatda geçirilen Aziýa kibersport konfederasiýasynyň (Electronic Sports) Baş Assambleýasy bar. Şonda bu guramanyň täze ýolbaşçylary saýlanyldy.
“Aşgabatdaky Aziýa oýunlaryna taryhda ilkinji gezek ýaryşlaryň maksatnamasyna kibersport goşuldy. Kompýuter enjamlaryna erk edijiler birbada birnäçe oýunlarda kimiň has ökde hyýaly gahrymandygyny ýüze çykarýarlar… Aşgabatdaky Aziýa oýunlarynda köp zat ilkinji gezek bolup geçýär: şolaryň hatarynda Merkezi Aziýada şunuň ýaly ýaryşlaryň ilkinji gezek bolmagydyr, ýene-de bir gyzykly täzelik kibersporta örän ýokary üns berilýänligidir. Häzire çenli has meşhur görnüşlerde hakyky ýokary derejeli oýunçylary Aziada çagyrmandylar. Indi bolsa şeýle ýaryşlary janköýerleriň örän köpsanlysy üçin bütin dünýä görkezýärler” diýip, rus internet ýaýlymy «ВЕСТИ.RU» habar berýär.
“Aşgabatdaky oýunlarda kompýuterli görnüşlere şeýle üns berilmegi kibersportuň tutuş dünýäsi üçin haýran galdyran waka boldy. Munuň özi sebitleýin bolsa-da, Olimpiýa komiteti tarapyndan ykrar edilmegidir. Ýöne ýakyn geljekde kompýuteriň düwmeleridir beýleki enjamlary bilen iş salşyp meşgullanýan bu ýaşlaryň Olimpiadanyň medallary ugrunda hem bäsleşjekdikleriniň geň bolmajagy bellidir” diýip, habary ýazan sözüni jemleýär. Bu habara beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hem salgylanýar.
Kompýuter sportunyň “Aziada-2017-niň” maksatnamasyna sportuň görkezme görnüşi hökmünde goşulandygyny aýtmak gerek. Munuň özi ýaryşlaryň netijeleri boýunça gazanylan medallaryň umumy medallaryň hasabynda göz öňünde tutulmandygyny aňladýar.
Teleýaýlymlarda, internet serişdelerinde, gazetlerde we daşary ýurt žurnallarynyň sahypalarynda hem türkmen halkymyzyň medeni mirasyna, köpasyrlyk taryhyna bagyşlanan ençeme makalalar peýda boldy. Owadan suratlar hem-de wideoşekiller okgunly ösýän Aşgabadyň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döredijilikli syýasatynyň netijesinde görlüp-eşidilmedik belentliklere ýeten ýurdumyzyň häzirki zaman durmuşyny görkezýär.
Täjigistanyň «Avesta» habarlar agentligi "Aşgabat 2017" oýunlarynyň resmi ýapylyş dabarasynyň gözelligi baradaky täzelikleri ýaýratdy. Bu dabara bütin dünýäden on müňlerçe tomaşaçy ýygnandy. Habarlar agentliginiň habarçylarynyň tassyklaýyşlary ýaly, türkmen türgenleri oýunlarda hemmelerden köp medal gazanyp, ajaýyp netije görkezdiler.
Žurnalistler “Ajaýyp Türkmenistana ýene-de gelmäge umyt edýäris” diýip, ýaryşlaryň ähli gününiň dowamynda Olimpiýa şäherçesiniň desgalarynda sportuň dürli görnüşlerinde öz ussatlygyny görkezen daşary ýurtly türgenleriň hem-de tälimçileriň sözlerini mysal getirýärler. Bereketli türkmen topragynda myhmansöýerlik bilen kabul edilen oýunlaryň myhmanlary köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýurdumyz barada haýran galmak duýgulary bilen seslenýärler hem-de türkmen sportunyň ösüşiniň ägirt uly ýokary derejesini nygtap, halkara derejesindäki şeýle uly möçberli ýaryşlarda çykyş etmäge mümkinçiligiň bagyş edileni üçin hoşallyk bildirýärler.
«Tasnim» habarlar agentligi V Aziýa oýunlarynyň resmi ýapylyş dabarasy barada giňişleýin habar taýýarlady hem-de Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Prezidenti Şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabahyň sahnadan türkmen Liderine ýüzlenip aýdan sözlerini getirdi: “Jenap Prezident! Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlarynyň häzire çenli geçirilenleriniň iň gowusy bolandygy bilen baglylykda, meniň gutlaglarymy kabul ediň!”.
Habarlar agentligi, şeýle hem V Aziýa oýunlarynda göreş, guşakly göreş we sport göreşi boýunça ýaryşlaryň barşy barada yzygiderli habar berip, sportuň bu görnüşlerinde gazanylan medallaryň her birini giňişleýin belläp geçdi.
Žurnalistleriň umumy pikirine görä, “Aşgabat 2017” oýunlary Aziýa oýunlaryny hil taýdan täze derejä çykardy. Bu oýunlara ilkinji gezek Okeaniýanyň milli sport komitetleriniň gatnaşandygy, ýaryşlaryň hataryna bolsa sportuň milli göreş, guşakly göreş, sambo we atly sport (konkur) ýaly görnüşleriniň goşulandygyny ençeme gezek nygtaldy.
Ýaryşlaryň barşy aýratyn gyzyklanma bilen beýan edildi, çünki Aziýa oýunlarynda ozal görkezilmedik köpdürli sport ýaryşlary ilkinji gezek ýokary derejede geçirildi. Ukrainanyň wrestlingua.com saýtynyň sport žurnalistleri türkmen milli göreşi, erkin göreş, sambo we göreşiň beýleki görnüşleri boýunça medallar ugrunda ýaryşlary işjeň şöhlelendirdiler. Olar her bir ýeňijini guwanmak bilen agzap geçip, Türkmenistanda sportuň milli görnüşi hökmünde göreşiň “Aşgabat 2017” oýunlarynda ösüşiniň täze itergisine eýe bolandygyny hem-de dünýäde has-da meşhur boljakdygyny nygtadylar.
Prosports.kz elektron gazeti hem dürli görnüşli ýaryşlaryň barşyny ünsli synlap, türkmen sportuny şöhratlandyrýan türgenlerimiziň ajaýyp ýeňişlerini belledi.
Sportskeeda.com halkara sport saýty “Aşgabat 2017” oýunlarynyň barşyny uly gyzyklanma bilen synlady hem-de altyn medallary gazanan türgenlerimiziň ýeňişlerini belläp geçip, ýaryşlaryň ýokary guramaçylygyny, şol sanda türgenleriň saglygynyň goragynda duran lukman işgärleriniň üstünlikli işini görkezdi.
Neşir habarlarynyň biri ýaryşlar mahaly dyzyna uly bolmadyk şikes alan türgeniň sözlerini getirýär: “Dogrymy aýdaýyn, men şeýle dessine hem-de ýokary hünär derejeli lukmançylyk kömegini hiç haçan görmändim. Men Londondaky, Riodaky Olimpiýadalara we beýleki halkara ýaryşlaryna gatnaşdym, ýöne hiç haçan beýle hyzmaty görmedim. Hut ajaýyp türkmen lukmanlarynyň işiniň netijesinde maňa öňki kaddyna gelmek we göreşimi dowam etmek başartdy. Munuň üçin men olara örän uly hoşallygymy aýtmak isleýärin”.
Ýaryşlaryň geçişini «Inside the Games» halkara habarlar saýty hem ünsli synlady. Bu saýt güýçli türgenleriň ýeňişlerini belläp geçdi hem-de “Aşgabat 2017” oýunlarynyň guramaçylygyna degişli pursatlaryny beýan edip, Merkezi Aziýa sebiti üçin sport wakasynyň örän uly möçberlidigini nygtady.
«BBC» halkara habarlar kompaniýasy öz Internet sahypasynda Aşgabatda V Aziýa oýunlarynyň geçirilmeginiň sportuň dürli görnüşleriniň ösmegine ýardam berendigini, şol sanda şu ýyl görkezme häsiýetli kibersportuň ösdürilmeginiň garaşylmadyk depgine eýe bolandygyny belledi. Ösüşlere beslenen kompýuter tehnologiýalaryna aýratyn üns berilýän türkmen topragyndaky üstünliklerden soň, indiki Aziadada ýaryşlaryň bu görnüşi eýýäm esasy sanawa girer, kibertürgenler tarapyndan gazanylan medallar bolsa umumy gazanylan medallaryň hasabynda göz öňünde tutular.
Kataryň «Gulf Times» diýen gündelik gazeti hem “Aşgabat 2017” oýunlarynyň geçirilişine uly üns berdi. Bu neşir Türkmenistanyň paýtagtynda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi ýapylyş dabarasyny haýran galmak bilen beýan etdi. Katarly žurnalistler oýunlarda türgenleriň ýaryşlarynyň iň ýokary derejede guralandygyny, türkmen pälwanlarynyň bolsa, göreşde Türkmenistany tutuş dünýä şöhratlandyrandygyny aýratyn ruhubelentlik bilen bellediler.
Agyr atletika boýunça Halkara federasiýasynyň Internet sahypasy türgenlerimiziň köp sanly ýeňişlerini belläp geçdi.
Ýokarda aýdylanlary umumylaşdyryp, “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.” diýen şygar astynda geçen “Aşgabat 2017” oýunlarynyň örän uly jemgy ýetçilik-syýasy ähmiýetli waka, halkara sport hereketiniň ösdürilmegine Bitarap Türkmenistanyň anyk goşandyna öwrülendigini ynamly tassyklap bolar. Bu oýunlar dünýä derejesinde Watanymyzyň belent abraýyny aýdyň görkezdi, umumy maksatlaryň—bagtyýarlygyň, parahatçylygyň we abadançylygyň bähbidine netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň pugtalandyrylmagyna ýardam etdi.


c: text/html

text:
Türkmenistanda ilkinji meteorologiýa gozegçilikleri häzirki Türkmenbaşy (Krasnowodsk şäherinde) şäherinde 1869-njy ýylda ýola goýulýar. 1920-nji ýyllarda halk hojalygynyň dikeldilip başlamagy bilen bir hatarda Ýerbentde, Garabogaz aýlagynda meteorologiýa beketleri işläp başlaýar. 1924-nji ýylda diýarymyz boýunça jemi 19 sany meteobeket we 10 sany gözegçilik nokat işleýär. 1926-njy ýylda bolsa, Türkmenistanda Gidrometeorologiýa müdirliginiň döredilmegi ýurdun howa we gidrologiki taýdan öwrenilmegi boýunça has wajyp soraglary çözmeklige girişýär. 1930-njy ýyllarda jemi 28 sany meteobeket açylýar, şol sanda Derweze we Çagyl obalarynda meteorologiýa beketleri işe girizilýär we gözegçilik işleri ýola goýulýar.
Meteorologiýa gullugynyň işgärleri hatda Beýik watançylyk urşy ýyllarynda hem howa gözegçiliklerini dowam etdiripdirler. 1941-nji ýylyň awgust aýynda Amyderýanyň boýunda Burdalyk meteorologiýa bekedi, 1942-nji ýylda Amyderýanyn ýakasynda Danşer-Gala meteorologiýa bekedi, 1944-nji ýylda bolsa Merkezi Garagumda Bokurdak meteorologiýa bekedi döredilýär. Şeýlelikde 1930-1950-nji ýyllar aralygy täze meteobeketleri döretmekde güýçli depgin bilen ösüşe eýe bolan ýyllardyr.
Häzirki wagtda Türkmenistanda umumy 100-den gowrak gidrometeorologiýa beketleri we gözegçilik nokatlary bilen bilelikde, jemi 4 sany welaýat Gidrometeorologiýa merkezleri hem döredilýär. Bu beketlerde zähmetkeş meteorologlar tomsuň jöwzasyna ýa-da gyşyň aňzakly sowugyna garamazdan, gije-gündiziň dowamynda howada bolup geçýän hadysalaryň birini hem gözden düşürmän, gözegçilik edýärler. Türkmengidrometiň awiameteorologiýa merkezi we welaýat raýat awiameteorologiýa beketleri ýurdymyzyň howa menzillerinde gije-gündiziň dowamynda uçarlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin degişli işler alyp barýarlar. Türkmengidrometiň esasy wezipesi diňe bir howa çaklamalaryny düzüp, ilata ýetirmek bilen çäklenmeýärler. Ýurdymyzyň howa şertlerini öwrenip, onuň oba hojalyk ekinlerine ýetirýän täsiri, öri meýdanlarda otlaryň ösüşi ýaly maglumatlar taýýarlap, howply howa hadysalary baradaky duýduryşlary öňünden habar bermek bilen, ýetiriljek zyýanyň öňüni almakda uly işler alyp barýarlar. Şeýle hem, ýurdymyzdaky ulyly-kiçili derýalaryň suwlulygyna gözegçilik edilip, olaryň mukdary barada çaklamalar düzýärler. Türkmenistanyň tutýan meýdanyny özleşdirmekde-de, geçirilen meteorologiki gözegçilikleriň aýratyn ähmiýeti ulydyr.
Diýarymyzyň howa maglumaty gullugy 85-ýyllyk taryhyny öz içine alýar. Bütindünýä Meteorologiýa guramasy (BMG) 1950-nji ýylyň 23-nji martynda döredilýär. 1993-nji ýylyn ýanwar aýynyň 3-ne Garaşsyz Türkmenistan döwletimiz bu guramanyň düzüminiň agzalygyna girýär. Şol döwürden bäri ýagny 23-nji mart güni gidrometeorologiýa ulgamynyň işgärleri tarapyndan hem bellenilip geçilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Atly sportunda erkekler we zenanlar biri-biri bilen oýun meýdançasynda ýaryşýarlar. Üstünligiň esasy görkezijisi fiziki güýç bolman, tehniki usullar bolup durýar. Çapyksuwaryň we atyň ikisiniň hem ukyplylygy ýeňiji bolmak üçin möhüm bolup durýar we bäsleşikde atyň ýeterlik derejäni gazanyp bilmegi üçin ony taýýarlamak örän köp wagty talap edýär. Sport görnüşi Ýaryşyň maksady kesgitlenen wagtyň içinde böwetlerden geçmekdir. Kesgitlenen wagtdan geçen ýagdaýynda wagt jerimeleri kesgitlenilýär. Pasgelçilik ýykylan ýa-da düzgünler bozulan ýagdaýynda, mysal üçin, atyň pasgelçilige ýetip durmagy üçin konkur jerimeleri kesgitlenýär. Iň az jerime alan türgen medal hasapda ýokarky setiri eýeleýär. Hiç hili jerime almadyk çapyksuwar bilen at “arassa tapgyry” geçen hasaplanýar. Gelip çykyşy Adamlaryň atlar bilen işleşmegi barada Gadymy Hytaý, Müsür we Pars döwletleri bilen baglanyşykly maglumatlar bar. Gadymy Olimpiýa oýunlarynda atlar ýörite arabalarda çapyşmak üçin ulanylypdyr. XVIII asyrda Angliýada tilkileri atly awlamak naýbaşy güýmenjeleriň biri bolupdyr, bu bolsa atçylyk sungatynyň ösüşine umumylykda itergi bolupdyr. Mundan başga-da, çapyksuwarlar awda dürli tebigy päsgelçilikerden geçmäge mejbur bolupdyrlar, bu bolsa atyň üstünde bökmegiň emeliniň ösüşine getirdi. Atly sportuň konkur görnüşi 1900-njy ýylda Pariždaky Olimpiýa oýunlarynyň maksatnamasyna girizildi.


text:
Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk instituty 2018-nji ýylyň 28-nji aprelinde we 12-nji maýynda sagat 14.00-da 2018 — 2019-njy okuw ýylynda okuwa girmek isleýän ýaşlar bilen «Açyk gapylar» gününi geçirýär.
«Açyk gapylar» gününde ýaşlara hormatly Prezidentimiziň milli bilim ulgamyny kämilleşdirmek barada alyp barýan düýpli özgertmeleri, institutda taýýarlyk ugurlary, olara degişli hünärler, alnyp barylýan okuw-usuly, ylmy-barlag, terbiýeçilik, medeni-köpçülik işleri hem-de okamak, ýaşamak, medeniýetli dynç almak, sport bilen meşgullanmak üçin döredilen şertler barada giňişleýin maglumat berler.
Salgymyz: Türkmenabat şäheri, Şabende köçesiniň 7-nji jaýy. Telefonlary 3-04-21; 3-67-02; 3-25-44.
Türkmen döwlet maliýe instituty 2018-nji ýylyň 21-nji aprelinde we 12-nji maýynda sagat 15.00-da orta mekdepleriň okuwçylary, harby bölümleriň esgerleri, edara-kärhanalarda işleýän ýaşlar üçin «Açyk gapylar» gününi geçirýär.
«Açyk gapylar» gününde ýaşlar hormatly Prezidentimiziň ylym-bilim ulgamyny ösdürmek baradaky özgertmeleriniň durmuşa geçirilişi, institutda okuwlaryň guralyşy, medeni-köpçülik we sport çäreleriň geçirilişi, taýýarlanylýan hünärler, talyplaryň okuw we ýaşaýyş şertleri bilen tanşyp bilerler.
Biziň salgymyz: Aşgabat ş., 1987-nji köç., (Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Nyýazow şaýoly), 112. Habarlaşmak üçin telefon belgilerimiz: 49-63-09, 49-88-52.
Türkmenistanyň Döwlet energetika instituty 2018-nji ýylyň 28-nji aprelinde we 12-nji maýynda sagat 15.00-da orta mekdepleri tamamlaýan okuwçylary, harby gullugy tamamlaýan esgerleri we önümçilikde zähmet çekýän ýaşlary «Açyk gapylar» günlerine çagyrýar.
«Açyk gapylar» günlerinde ýaşlar institutda alnyp barylýan okuw-usulyýet, ylmy-barlag, medeni-köpçülik, sport işleri, häzirki zaman tehniki serişdeleri bilen üpjün edilen okuw otaglary bilen tanşyp bilerler. Bu çärä gatnaşýanlara talyplaryň oňat okamaklary we döwrebap ýaşamaklary üçin amatly şertler döredilen umumy ýaşaýyş jaýlaryna, talyplar sport klubuna baryp görmäge mümkinçilik dörediler. Olar talyplaryň çeper höwesjeňler toparynyň çykyşyna hem tomaşa ederler.
Institutyň salgysy: Mary şäheri, Baýramhan köçesiniň 62-nji jaýy. Habarlaşmak üçin telefonlary: 800522-5-75-02, 800522-5-75-03.
2018 — 2019-njy okuw ýylynda okuwa girmek isleýän ýaşlary «Açyk gapylar» gününe çagyrýar
Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk instituty 2018-nji ýylyň 28-nji aprelinde we 12-nji maýynda sagat 14.00-da 2018 — 2019-njy okuw ýylynda okuwa girmek isleýän ýaşlar bilen «Açyk gapylar» gününi geçirýär.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini geçirdi. Mejlisde ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynyň möhüm meselelerine, halkara gatnaşyklary ösdürmegiň ugurlaryna, möhüm çärelere we iri pudaklaýyn maslahatlara görülýän taýýarlyk işleriniň barşyna seredildi.
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibini yglan edip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Ol Türkmenistanyň 2018-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde ministrlikler, pudak edaralary we häkimlikler bilen bilelikde degişli maglumatlary we ýurdumyzyň baş maliýe resminamasyny taýýarlamakda zerur bolan hasaplamalary taýýarlamagyň tertibi işlenip taýýarlanyldy, resminamalary tabşyrmagyň anyk möhletleri kesgitlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Döwlet býujetiniň taslamasy taýýarlanylanda, önümçiligiň netijeliliginiň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagynyň we ykdysadyýetiň ähli pudaklaryna öňdebaryjy tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagynyň, maýa goýum mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmagyň, täze önümçilikleriň döredilmeginiň, döwlete dahylly bolmadyk pudagyň ösdürilmeginiň möhüm görkeziji bolmalydygyny aýtdy. Şeýle hem ähli sebitlerde döwrebap düzümiň kemala getirilmegine, raýatlaryň durmuş goraglylygy ulgamynyň kämilleşdirilmegine aýratyn üns berilmelidir. Şonda halkyň abadançylyk derejesini ýokarlandyrmak meseleleriniň möhüm bolup durýandygyny belläp, milli Liderimiz wise-premýere ýurdumyzyň möhüm maliýe resminamasyny taýýarlamak babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew Türkmenistanyň VIII halkara Gaz kongresine hem-de oňa gabatlanyp geçirilýän halkara sergä görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Forum 23—24-nji maýda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiriler.
Gaz kongresiniň gün tertibine türkmen tebigy gazynyň eksportunyň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak, döwletara gaz geçirijileri gurmak, ýurdumyza maýa goýumlary çekmek üçin döredilen şertler we mümkinçilikler, daşky gurşawy goramak boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň halkara başlangyçlary, dünýä gaz bazarynyň häzirki ýagdaýy we geljekki mümkinçilikleri baradaky meseleler giriziler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin açyk meýdança öwrüljek VIII halkara Gaz kongresiniň ähmiýetini belläp, onuň bu strategik ulgamda özara peýdaly gepleşikleri hem-de tejribe alyşmagy giňeltmäge, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen mundan beýläk hem netijeli gatnaşyklaryň ýollaryny kesgitlemäge ýardam berjekdigini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere halkara Gaz kongresiniň we oňa gabatlanylyp guralýan serginiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän gurluşyk, elektroenergetika we ýol-gurluşyk ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de türkmen paýtagtyny abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, gözegçilik edýän düzümleriniň işini berk gözegçilikde saklamak hem-de giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasyny üstünlikli ýerine ýetirmek üçin zerur şertleri üpjün etmek boýunça anyk görkezmeleri berdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gurluşyk işleriniň hiline we desgalaryň bellenilen möhletde ulanmaga berilmegine aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow gözegçilik edýän düzümlerindäki işler hem-de Hazar deňziniň kenarynda tomusky dynç alyş möwsümine görülýän taýýarlygyň barşy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar deňziniň kenarynda tomusky dynç alyş möwsümini ýokary derejede guramagyň zerurdygyny, munuň üçin bu ýerde häzirki wagtda kaşaň myhmanhanalaryň, ähli amatlyklar döredilen dynç alyş öýleriniň, sagaldyş merkezleriniň toplumynyň hereket edýändigini belledi. Şonuň bilen baglylykda, milli Liderimiz öňde durýan wajyp meselelere jogapkärli çemeleşmek barada wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow Aşgabat şäherinde Türkmen-belarus işewürler maslahatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk hem-de «Söwda we hyzmat — 2017» atly sergi-ýarmarkany geçirmek bilen baglanyşykly alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Beýleki ýurtlar bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmek maksady bilen, Türkmen-belarus işewürler maslahatynda oba we jemagat hojalygy, awtomobil gurluşygy, elektrik enjamlaryny, gurluşyk serişdelerini, durmuşda ulanylýan tehnikalary hem-de azyk önümlerini öndürmek hem-de resminamalary taýýarlamagyň ýokary tehnologiýalary ulgamlarynda we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlyk etmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň ägirt uly eksport hem-de maýa goýum kuwwatyndan netijeli peýdalanmak üçin halkara sergileri we işewürler maslahatlaryny guramagyň wajypdygyny nygtady. Milli Liderimiz şeýle çäreleriň dünýä bazarynda türkmen önümlerini ilerletmäge, ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, daşary ýurtly önüm öndürijiler bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge gönükdirilmelidigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz türkmen-belarus işewürler maslahatynyň hem-de «Söwda we hyzmat — 2017» atly sergi-ýarmarkanyň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmek babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew Türkmen halysynyň baýramçylygyna görülýän taýýarlyk işleri, bu şanly sene mynasybetli her ýylda geçirilýän “Gözellik nusgasy — türkmen halysy” atly Halkara sergini we onuň çäklerinde Türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň ХVII maslahatyny geçirmek boýunça meýilleşdirilen çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, türkmen halysynyň halkymyzyň ruhy we medeni gymmatlyklarynyň jemlemesi bolmak bilen, tutuş dünýä medeniýeti üçin bahasyz baýlykdygyny aýtdy. Bu ajaýyp sungat eseri türkmen zenanlarynyň köp nesilleriniň yhlasly we döredijilikli zähmeti bilen kemala gelip, köp asyrlaryň içinden geçip, kämillik derejesine ýetirildi.
Milli halyçylyk ulgamynyň ýeten derejesiniň dünýä ýüzünde giňden wagyz edilmeginde pudaklaýyn maslahatlaryň geçirilmeginiň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belläp, milli Liderimiz olaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň barşynda Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-belarus hökümetara toparynyň Türkmen böleginiň düzümini tassyklamak hakyndaky Karara hem gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew 29—31-nji maýda Täjigistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günlerini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Döredijilik forumyň çäklerinde konsertler, filmleriň görkezilişi, suratkeşleriň, şekillendiriş sungaty eserleriniň, neşir önümleriniň sergisi guralar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow medeni gatnaşyklary ösdürmegiň Täjigistan Respublikasy bilen döwletara hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belläp, öňümizdäki döredijilik çäresiniň iki halkyň gadymydan gelýän dostluk däplerine esaslanýan hem-de olaryň bähbitlerine laýyk gelýän ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz Täjigistanyň ýurdumyzdaky Medeniýet günleriniň çäklerinde göz öňünde tutulan ähli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini talap edip, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň barşynda milli Liderimiz Türkmenistanyň hem-de Moldowa Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklary has-da ösdürmek maksady bilen, degişli Karara gol çekip, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara türkmen-moldowa toparynyň Türkmen tarapynyň düzümini tassyklady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy we galla oragyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanda 2017-nji ýylyň galla oragyny guramaçylykly geçirmek boýunça çäreler hakyndaky” Karara gol çekip, häzirki wagtda gallaçylaryň esasy wezipesiniň ýetişdirilen bugdaý hasylyny çalt we ýitgisiz ýygnap almakdan ybaratdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz galla oragynyň sazlaşykly geçirilmegini, oba hojalyk tehnikasynyň hem-de awtoulaglaryň netijeli ulanylmagyny üpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy, ýurdumyzyň orta mekdeplerinde okuw ýylynyň tamamlanmagy mynasybetli, däp bolan “Soňky jaň” dabarasyna, şeýle hem Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli baýramçylyk çäreleriniň guralmagyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow orta mekdepleriň uçurymlary üçin “Soňky jaň” gününiň olaryň täze, özbaşdak durmuşa girişýändiklerini alamatlandyrýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz okuw ýylynyň tamamlanmagy mynasybetli baýramçylyk çäreleriniň guralmagyna we geçirilmegine döredijilikli çemeleşmegiň zerurdygyny aýtdy. Bu aýratyn günüň uçurymlaryň hakydasynda şatlykdan we tolgunmadan, ýagşy umyt-arzuwlardan doly pursat hökmünde hemişelik galmagy üçin ähli çäreler görülmelidir, bu gün ýaşlarymyzy durmuşyň täze möhüm tapgyrynda öz arzuw eden hünärini ele alyp, eziz Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine döredijilikli zähmet çekmäge ruhlandyrmalydyr.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa söz berildi. Wise-premýer Moldowa Respublikasyna iş saparynyň jemleri barada hasabat berdi, onuň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýeti hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça doganlyk halkyna sowgat hökmünde Moldowa Respublikasynyň Gagauziýa Awtomon-çäk birliginiň Wulkaneşt etrabynyň Çişmikioý obasynda bina edilen “Dostluk” çagalar bagynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, bu desgany gurmak baradaky başlangyç milli Liderimiz tarapyndan 2013-nji ýylda dostlukly ýurda amala aşyran resmi saparynyň barşynda öňe sürüldi. Täze mekdebe çenli çagalar edarasynyň açylyş dabarasyna Moldowa Respublikasynyň Prezidenti Igor Dodon we Gagauziýa Awtonom-çäk birliginiň baştutany Irina Wlah gatnaşdylar, olar türkmen Lideriniň adyna şeýle ajaýyp sowgat üçin çuňňur hoşallyklaryny beýan etdiler.
Bellenilişi ýaly, durmuş düzüminiň bu möhüm desgasy iki döwletiň we halklaryň arasyndaky dostlugyň aýdyň mysalydyr. Şunda abadanlaşdyrylyşy hem-de çagalaryň sazlaşykly ösmegi üçin zerur bolan ähli şertleriň dörediliş derejesi babatynda bu ajaýyp häzirki zaman çagalar bagyna deň gelýän şunuň ýaly desganyň tutuş Moldowada ýokdugy bellenildi.
Türkmenistan tarapyndan maliýeleşdirilen bu möhüm durmuş ähmiýetli taslamanyň durmuşa geçirilmegi ähli ugurlar, şol sanda ynsanperwerlik ulgamy boýunça üstünlikli ösdürilýän türkmen-moldowa gatnaşyklarynyň taryhyna täze aýdyň sahypany ýazdy.
Şunuň bilen baglylykda, ýene bir aýdyň mysaly getirmek bolar. Ozal habar berlişi ýaly, Ýeňiş gününiň öň ýanynda Moldowanyň Delakeu obasynda (Nowoanen raýony) türkmen hyzmatdaşlary tarapyndan uruşda wepat bolan esgerleriň doganlyk gubrundaky Ýadygärlik düýpli abatlanyldy. Bu ýerde 1944-nji ýylyň 4-nji maýynda Moldowany azat etmek ugrundaky söweşleriň birinde meşhur türkmen ýazyjysy Nurmyrat Saryhanow wepat boldy, ol 299-njy Harkow atyjylyk diwiziýasynyň Bogdan Hmelniskiý ordenli 958-nji atyjylyk polkunda gulluk edipdir.
Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilik, oňyn bitaraplyk hem-de netijeli halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine daýanýan daşary syýasat strategiýasyny yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, öz döredijilik kuwwatyny umumy bähbitlere gönükdirmägi ugur edinýändigini nygtap, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-moldowa gatnaşyklarynyň däp bolan dostlukly okgunly häsiýetini kanagatlanmak bilen belledi, bu hyzmatdaşlyk soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykaryldy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ynsanperwer-medeni ulgam döwletara hyzmatdaşlygyň aýrylmaz bölegi bolup durýar, bu ugurda gatnaşyklaryň ösdürilmegi hoşniýetli, özara ynama we düşünişmäge esaslanýan gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna hyzmat edýär, medeniýetleriň özara baýlaşmagyna ýardam berýär.
Gagauz ýeri bilen gatnaşyklar barada aýdylanda bolsa, türkmen we gagauz halklarynyň ruhy we taryhy umumylygy, olaryň köpasyrlyk däp-dessurlara ygrarlylygy bilen şertlendirilýär. Gagauziýanyň wekilleri Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň agzalary bolup durýarlar, bu ýagdaý hem netijeli ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegine ýardam berýär.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň we Moldowa Respublikasynyň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, ähli ugurlar boýunça özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmek babatynda bu şanly wakalaryň ähmiýetini nygtap, wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna birnäçe tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri hasabatyň dowamynda 19—20-nji maýda Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň ýurdumyza boljak iş saparyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi. Ýokary derejedäki nobatdaky gepleşikleriň gün tertibine iki döwletiň we halkyň abadançylygyny üpjün etmegiň maksatlaryna laýyk gelýän türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň giň meseleler toplumy giriziler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýokary derejede yzygiderli ýagdaýda geçirilýän duşuşyklaryň iň gowy dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk, deňhukuklylyk, oňynlyk we uzak möhletleýin esaslarda guralýan netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine özara islegiň we iki ýurduň hem ýokary gyzyklanmasynyň subutnamasydygyny nygtady. Milli Liderimiz ähli ugurlar boýunça netijeli döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek üçin uly kuwwatyň hem-de mümkinçilikleriň bardygyny belläp, Özbegistan Respublikasynyň Baştutanynyň ýurdumyza boljak iş saparynyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa ýurdumyzyň kanunçylyk-hukuk binýadyny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeleriň kanunçylyk taýdan üpjünçiligini ýola goýmak boýunça milli parlamentiň alyp barýan işi barada habar berdi.
Bellenilişi ýaly, 13-nji maýda Mejlisiň nobatdaky maslahaty geçirildi. Onuň dowamynda parahorluk we korrupsiýa ýaly jemgyýetdäki ýaramaz ýagdaýlary ýok etmäge we olara garşy göreşmek boýunça degişli Maksatnamany işläp taýýarlamaga gönükdirilen toplumlaýyn çäreler ara alnyp maslahatlaşyldy. Munuň özi Türkmenistanyň döwlet gurluşy strategiýasynyň möhüm bölegine öwrüldi. Duşuşygyň barşynda hereket edýän jenaýat kanunçylygyny kämilleşdirmek, degişli hukuk goraýjy edaralaryň wekilleri bilen maslahatlary we “Döwlet gullugy hakynda”, “Döwlet gullukçysynyň etikasy we gullukda özüni alyp barşy hakynda”, “Korrupsiýa garşy hereket etmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň düzgünlerini düşündirmek boýunça beýleki çäreleri geçirmek babatda öňde durýan wezipeler anyklaşdyryldy.
Soňra hormatly Prezidentimiz ýolbaşçylary wezipä bellemek üçin işgärleri seçip almak ýaly möhüm mesele barada durup geçip, soňky döwürde ýolbaşçylaryň gatnaşmagynda bolan ýaramaz wakalaryň bu meselede köp kemçiliklere ýol berlendigini nygtamaga doly esas berýändigini aýtdy.
Milli Liderimiz ýolbaşçy wezipelere teklip edilýän adamlar üçin bildirilýän anyk talaplaryň bolmalydygyny nygtap, Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa wezipä hödürlenýäniň ýakyn garyndaşlarynyň kazyýet jogapkärçiligine çekilmändiginden başlap, olaryň bilim derejesiniň belleniljek wezipesine laýyk gelýändigi barada kanunçylyk esasynda talaplary işläp taýýarlamagy tabşyrdy. Bu talaplar eýeleýän wezipesiniň ululygyna ýa-da kiçiligine garamazdan, ähli ýolbaşçylara we olaryň orunbasarlaryna degişli bolmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Milli Liderimiz wise-premýer S.Toýlyýewe orta mekdepleriň, ýokary okuw mekdepleriniň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň okuw maksatnamalaryna täzeden seretmegi tabşyrdy.
Okuw maksatnamalaryna ahlak kadalary, edep-ekramlylyk, hukuk öwreniş boýunça sapaklar girizilmelidir. Adam ýaşlykdan ulalanda jemgyýetde özüni nähili alyp barmalydygyny anyk bilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Döwlet Baştutanymyz adam parahorluga ýa-da korrupsiýa ýüz ursa, aýratyn hem, zenanlar jemgyýetiň ahlak esaslaryny bozýan hereketleri etse, olaryň nähili jogapkärçilige çekiljekdigine anyk göz ýetirmelidigini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz bu mesele boýunça ýakyn wagtda öz teklipleriniň berilmeginiň wajypdygyna ünsi çekdi.
Soňra Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýewe söz berildi. Ol ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysyna “Korrupsiýa garşy göreşmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça alnyp barlan işler barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, korrupsiýa garşy hereket etmek hakynda işlenip taýýarlanylýan kanuna birnäçe üýtgetmeler we goşmaçalar giriziler. Ol hukuk bozulmalarynyň öňüni almak, olary ýüze çykarmak we açmak, şeýle hem hukuk bozulmalaryna günäkär jogapkär adamlary jenaýat jogapkärçiligine çekmek korrupsiýa garşy göreşmegiň hukuk we guramaçylyk esaslaryny kesgitlär.
Parahorluk we korrupsiýa ýaly häzirki döwrüň ýaramaz ýagdaýlaryna garşy alnyp barylýan göreşiň güýçlendirilýändigini nazara almak bilen, kanunçylyk binýadynyň kämilleşdirilmeginiň aýratyn möhümdigini belläp, döwlet Baştutanymyz bu ugurda alnyp barylýan işleriň raýatlaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň goraglylygyna, döwlet edaralarynyň işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagyna, milli howpsuzlygyň we Türkmenistanyň durnukly ykdysady ösüşiniň üpjün edilmegine gönükdirilmelidigini aýtdy.
Bilelikdäki mejlisiň çäklerinde ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň beýleki agzalary bolan harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryny diňledi. Olar özlerine ynanylan düzümlerde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, durmuşa geçirilýän çäreleri kämilleşdirmek, Ýaragly Güýçleriň şahsy düzümlerinde tertip-düzgüni pugtalandyrmak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdiler.
Hasabatlaryň çäklerinde ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, serhet üstünden geçýän ýüklere we ýolagçylara degişli gözegçiligi ýola goýmak, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek hem-de degişli düzümlere öňdebaryjy tejribeleri, täzeçil usullary ornaşdyrmak boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler barada habar berildi.
Hasabatlary diňläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öňde durýan wezipeleriň birkemsiz we anyk ýerine ýetirilmelidigine, harby we hukuk goraýjy edaralarda başy başlanan giň möçberli özgertmeleriň amala aşyrylmagyna örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigine mejlise gatnaşyjylaryň ünsüni çekdi.
Özygtyýarly Türkmenistanyň goranyş kuwwatyny berkitmekde, raýatlaryň parahatçylykly we abadan durmuşynyň ygtybarly goragyny üpjün etmekde harby we hukuk goraýjylara möhüm ornuň degişlidigini belläp, Ýaragly Güýçleriň Belent Serkerdebaşysy bu işleriň mähriban Watana gulluk etmek ýaly mukaddes işiň nusgasy bolup durýandygyny aýtdy. Şunlukda, ýurdumyzyň bitaraplyk derejesini we onuň daşary syýasat ugruny hasaba almak bilen, işlenip taýýarlanylan harby-syýasy strategiýa üstünlikli durmuşa geçirilmelidir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kabul edilen Harby doktrina laýyklykda döwletimiz mundan beýläk-de ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň yzygiderli berkidilmegine üns berer we harby gullukçylaryň ýaşaýyş, zähmet we dynç alyş şertlerini gowulandyrmak ugrunda zerur çäreleri durmuşa geçirer diýip, milli Liderimiz aýtdy.
2017-nji ýylyň «Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly» diýlip yglan edilmeginiň aýratyn ähmiýetiniň bardygyny belläp, milli Liderimiz harby we hukuk goraýjy edaralaryň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk işlerine örän jogapkärçilikli çemeleşmelidiklerini belledi.
Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisinde möhüm meseleleriň başga-da birnäçesine garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Mejlisiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hemmeleri Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni bilen ýene bir ýola gutlady we amala aşyrylýan işlerde, möhüm wezipeleri ýerine ýetirmekde uly üstünlikler arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Ugratmazdan ozal harydy nädip gaplamaly
Daşamagyň barşynda ulanylýan gap – munuň özi esasy düzüm bölegi bolup, munuň üçin ulag kompaniýasy jogapkärçilik çekip bilmez.
Biziň wezipämiz – siziň ýüküňiz üçin ýokary howpsuz daşamakdyr, munuň üçin gap öz içindäkä laýyk bolmalydyr. Munuň özi aýratyn-da suwuk ýa-da külke görnüşdäki ýüklere degişlidir.
Ýük kadalara laýyklykda, şeýle hem aşakda sanalyp geçilen biziň talaplarymyzdan ugur alnyp gaplanylmalydyr.
Eger Sizde ýük üçin gaplamak babatda sowallar bolsa, biziň menejerlerimiz bilen baglanyşyň, olar Size dogry gaby saýlap almaga kömek ederler.
- Bize ýazyň
-
Bize jaň ediň
(+993) 12 76-57-48 - merkezi ofis
(+993) 66 31-77-31 | (+993) 65 88-10-57 Jaň sargyt etmeli


text:
Aktual Analiz
Türkiýäniň Terrorçylyga Garşy Göreşinde Täze Tapgyr: “Zeýtun Şahajygy” Operasiýasy”
Türkiýäniň Terrorçylyga Garşy Göreşinde Täze Tapgyr: “Zeýtun Şahajygy” Operasiýasy”
Türkiýe hem milli howpsyzlygyna hem-de Siriýanyň territorial bitewiligine uly howp hökmünde görülýän PKK-nyň Siriýadaky bölegi bolan PÝD/ÝPG-ä garşy birnäçe wagtdan bäri giň gerimli harby operasiýa üçin taýarlyk görýärdi. Ýetilen sepgitde terror guşagynyň günbatar tarapyndan Afrin üçin herekete geçildi. Türk ýaragly güýçleri birnäçe wagtdan bäri goşmaça harby güýç ugradyp, Idlibde Afriniň günortasynda ornaşyp, etraby gurşaw astyna aldy. Birnäçe wagt bäri taýarlyklary dowam eden operasiýa Prezident R.T.Erdoganyň “Afrin operasiýasy başlady” diýlen beýanatyndan gysga möhlet soň 20-nji ýanwarda 17:00-da hüjüm görnüşinde başladyldy. Operasiýa “Zeýtun Şahajygy” ady goýuldy.
Afrin Türkiýe bilen serhet zolagynyň esasy geosyýasy ýerlerinden birini emele getirýär. Siriýada 2004-nji ýylda geçirilen ilat ýazuwynyň netijesine görä, Afrinde 64,758 adam etrap merkezinde, etrapda bolsa 172,095 adam ýaşaýardy. Afriniň hökümetiň howa hüjümine sezewar bolmazlygy sebäpli beýleki ýerlere seredilende howpsyz bolmagy etraba başga ýerlerden göçülmegine sebäp boldy. Häzirki wagtda Afrin etrabynda ilatyň 300 müňe golaýlandygy çaklanylýar.
Etrap terror guramasy üçin hem Ortaýer deňizine çykalga hökmünde görülýär. Şeýlede Türkiýä Amanos daglarynyň üsti bilen geçelge açyp partizan we ýarag geçirmäge synanşýar. Türk ýaragly güýçleri we içeri işler gullugy häzirki wagta çenli Afrinden sebite geçen 40-dan gowrak terrorçyny ýok etdi.
Türk ýaragly güýçleriniň “Zeýtun Şahajygy” atlandyran operasiýasynyň hüjüm tapgyry 20-nji ýanwar güni sagat 17:00-da Türk howa güýçleriniň harby uçarlarynyň Siriýanyň howa giňişligine geçip, Afrindäki terror pozisiýalaryny bombalamagy bilen başlady. Terror guramasy PKK/KJK/PÝD-ÝPG-ä degişli gaçybatalgalar, ok-däri ammary hökmünde peýdalanylýan 108 nyşana operasiýa gatnaşan 72 uçar tarapyndan derbi-dagyn edilendigi habar berildi. Operasiýanyň birinji tapgyry Afrindäki PKK terroryna garşy giň gerimli harby operasiýa geçiriljekdigini görkezdi.
Türk ýaragly güýçleri we Türkiýe tarapyndan goldanýan siriýaly oppozisionerler “Zeýtun Şahajygy” operasiýasynyň 2-nji gününde gury ýerden operasiýa başladyp, birnäçe ýeri almagyň hötdesinden geldi. Wagtyň geçmegi bilen esasy maksadyň daglyk ýerlerdäki depelerdigi görüldi. ÝPG-niň garaşmaýan we iň kynçylykly tarapdan operasiýa başlanmagy, operasiýanyň strategiýasy taýdan möhüm. Daglyk ýerlerdäki depeler alnyp, ÝPG-niň gaçmagynyň öňüni alynmak isleýär. Türk ýaragly güýçleri depeleriň alynmagyndan soň ÝPG-ni sözüň doly manysynda saplaýyş tapgyryna geçerler. Beýleki tarapdan ünsi çekýän bir husus hem operasiýanyň 8 frontdan dowam etmegi. ÝPG-ni şol bir wagtda birnäçe frontda söweşmäge mejbur edip, güýji azaldylýar.
Häzirki wagta çenli üstünlik bilen dowam edýän we 6 güni yzda galan operasiýada terror guramasy PKK/PÝD bolsa assimetriki-gibrid uruş usullary bilen göreşip, ilatly ýerlere çekilip, asuda ilaty galkan hökmünde peýdalanmagyň ugrunda. Guramanyň asuda ilaty galkan hökmünde peýdalanyp hem öz ýitgisini azaltmaga synanşýandygy hem-de asuda ilatyň ýitgi çekmegini ýola goýup, şolar arkaly halkara derejesinde gara propoganda alyp barmagy nazarda tutýar. Guramanyň agzalary tarapyndan Afriniň merkezindäki we çetki obalaryndaky ilatyň başga ýerlere gitmegine ýol berilmezligi onuň iň anyk görkezijisidir.
Operasiýanyň harby tarapy bilen birlikde diplomatik tarapy hem ünsleri çekýär. Russiýa Siriýanyň howa giňişligini hökümet bilen gazanan ylalaşygyna laýyklykda öz gözegçiliginde saklaýar. Sebitde gözegçilik nokatlaryna eýe bolan Russiýanyň Türkiýäni has kiçi göwrümli operasiýa razy etmek isleýändigi hem bilinýär. Emma Türkiýäniň Afrindäki terror howpyny doly ýok etmegi üçin giň gerimli saplaýyş işlerini geçirmegi hökman.
Russiýa bilen yzgiderli aragatnaşygyň ýany bilen Türkiýe ABŞ, ÝB-ne agza ýurtlar we Pars aýlagynda ýerleşýän ýurtlar bilen depginli diplomatiýa alyp barýar. Operasiýanyň başlamagyndan soň köp sanly ýurduň ilçileri daşary işler ministrligine çagyrylyp, maglumat berildi. Beýleki tarapdan Fransiýanyň “Zeýtun Şahajygy” operasiýasynyň BMG-niň Howpsyzlyk Geňeşiniň gün tertibine getirme başlangyjy türk daşary işler ministrliginiň diplomatik tagallasy bilen Siriýadaky gumanitar şertleriň ara alynyp maslahatlaşylan gün tertibine öwrüldi. Şeýle-de Ýewropa Geňeşinde PKK-ny goldaýan käbir töwerekleriň “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyndan hoşal däldikleri görülýär. Britaniýanyň, Germaniýanyň we NATO-nyň “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyny legal hökmünde ykrar edýändigine garamazdan Russiýa ABŞ-nyň Siriýadaky äwmezek çemeleşmesini jogapkär saýýar.


text:
Türkiýäniň we Ýewraziýanyň Güntertibi
Erdoganyň Hindistana sapary we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar
Türkiýäniň Prezidenti R.T.Erdogan maý aýynyň dowamynda ýokary depginli diplomatiýa alyp bardy. Şolaryň esasylaryndan biri hem Hindistan boldy. Biz hem gepleşigimiziň bu sanynda Erdoganyň Hindistana sapary we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary analiz etmekçi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň asisenti Jemil Dogaç İpegiň mesele baradaky analizini dykgatyňyza ýetirýäris.
Türkiýe bilen Hindistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmegi Türkiýäniň daşary syýasatynyň esasy ugurlaryndan biri. Prezident Erdoganyň Hindistana sapary türk daşary syýasaty taýdan iňňän möhüm. Erdoganyň Hindistana Milletçi hereket partiýasynyň halk deputatlary bilen gitmegi hem möhüm detallardan biri. Bu detal Erdoganyň täze döwürde alyp barjak içeri we daşary syýasaty taýdan bir görkeziji bolup biler.
Hindistanyň ilaty 1 milliarddan gowrak. Hindi okeanynda tebigy hökmürowanlygy bar. Arap dünýäsi bilen Malaý dünýäsiniň arasynda esasy geçelge. Baý etniki gurluşynyň düzüminde türk halklary bilen birlikde uly musulman gatlak hem bar. 7 region we 28 federasiýa bilen dolandyrylýan ýurtda 22 dilde gepleşilýär. Köp medeniýetli we köp dilli bolan Hindistan bilen Türkiýäniň gatnaşyklarynyň taryhy diýseň gadymy. Türkiýe REspublikasynyň Prezidentiniň tugrasynda Hindistanda gurlan Babur türk imperiýasyna 1 ýyldyz bilen wekilçilik edilýär. Häzirki wagtda Hindistanda 30 milliona golaý türki dilli halk ýaşaýar.
Hindistan uly satyn alyş güýjüne eýe 200-300 million sarp edijiniň ýaşaýan, durnukly makro ykdysady gurluşa eýe bolan bazar. Türkiýe bilen Hindistanyň arasyndaky söwda mukdary artýar. Emma iki ýurduň söwda gatnaşyklarynda Türkiýe amatsyz şertlere eýe. 200-den gowrak hindi firmasy Türkiýede maýa goýýar. Türkiýäniň Hindistanda goýan maýasy iňňän pes. Hindistan häzirki ösüş depginini dowam etdiren halatynda 2030-njy ýylda dünýäniň ykdysady taýdan güýçli ikinji ýurdyna öwrüler. Türkiýe Hindistan üçin Ýewropanyň we Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak taýdan möhüm hyzmatdaş bolup biler. İki ýurduň arasyndaky söwda mukdary 6,5 milliard dollara golaý. Ol elbetde ýeterlik däl. gysga möhletde 10 milliarda ýetirmek iki tarap üçin hem amatly bolar. Bu ugurda iki tarapda-da ygtyýar bar.
Hindistanda häzirki wagtda gümrük paçlarynyň mukdary ýokary. Hindistanda liberallaşmak üçin edilen ähli başlangyçlara garamazdan ýokary gümrük salgytlary bilen ýerli senagatçysyny goramagy nazarda tutýar. Hindistanyň hökümetiniň Bütindünýä Söwda guramasyna beren kepillendirmesine laýyklykda çil mal importynda salgytlaryň 10 göterime, harytlarda bolsa 20 göterime çenli azaltmak barada söz berdi. Emma köp sanly harytdan goşmaça salgyt alynýar. Şol sebäpli jemi salgyt bellenen çäkden diýseň ýokary. Goşmaça salgytlar goşulanda harydyň gümrük salgydy iki esse artýar. İki ýurduň bankçylyk uldamlarynyň arasynda entek hiç hili hyzmatdaşlyk ýok. Türk banklaryndan alynýan kepilnamalar kabul edilmeýär. Habarçy bank meselesinde kynçylyklar bar we araçy banklar bilen edilýän işler diýseň gymmat düşýär. Hindistanyň banklaryndan gelen akreditasiýalar diýseň detally we operasiýa möhletleri diýseň uzyn. Ykdysady gatnaşyklaryň ösmegi üçin beýan edilen ugurlardaky kynçylyklar çözülmeli.
Hindistanda esasanda syýasatda güýçlenen yslamafobiýa jemgyýetde düýpli dartgynlykalara sebäp bolup biler. Bu meselede ünsli bolunmaly. Prezident Erdoganyň sapary bilen Türkiýe-Hindistan gatnaşyklary ýokary depginde öser. Şeýle-de bu saparyň käbir oňyn netijeleri bolup biler. Hindistan bilen Pakistanyň arasynda täze dialog şertleri ýüze çykyp biler. Hindistan-Hytaý gatnaşyklaryna goşant goşup biler. Kaşmir meselesiniň ilki gözegçilik astyna alynmagyna, soň bolsa çözülmegine hyzmat edip biler. Türkiýe, ABŞ bilen Russiýanyň Hindistan üçin eýeleýän pozisiýasyny deňagramlaşdyryjy funksiýa eýe bolup biler. Hindistandaky köp sanly musulman ilat we taryhda Hindistanda gurlan türk döwletlerinden galan miras Türkiýäniň şol potensiýalyny güýçlendirýär.
Türkiýe we Hindistanyň arasyndaky ýokary derejeli saparlaryň iki ýyldan bir iki taraply görnüşde amala aşyrylmagy peýdaly bolar. Bu saparlar diňe ýokary derejede däl, ähli derejelerde guralmaly. Ylmy işgärleriň, ylmy-barlag guramalarynyň gatnaşyklary ýaýbaňlandyrylmaly. Bilelikde ylmy-amaly maslahatlar guralmaly we iki ýurdy gyzyklandyrýan meseleler barada neşirler çykarylmaly. Jemläp aýdanymyzda Hindistan ýerleşýän sebiti, ilaty, serişdeleri we ykdysadyýeti bilen strategik ýurt we Türkiýe Hindistan bilen gatnaşyklaryny ähli taraplaýyn ösdürmäge dowam eder.


text:
09.05.2018. Şu gün Türkmenistanda adamzadyň parahatçylyga, dostluga, ynsanperwerlige we halklaryň jebisligine bolan telwasyny aňladýan 1941-1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňiş baýramyna bagyşlanan çäreler geçirildi.
Beýik Ýeňşiň 73 ýyllygynyň şanyna, asylly däbe görä, ýurdumyzyň ähli şäherlerinde we obalarynda uruşda wepat bolan gahrymanlaryň ýagty ýadygärlikleri hormatlanylýar. Weteranlara aýratyn mähirlilik bilen sarpa goýulýar. Bu şanly sene türkmen halkynyň belent watançylygynyň we edermenliginiň, onuň parahatçylyk söýüjilik, döredijilik ýörelgelerine, ata-babalaryň parasatly wesýetlerine ygrarlylygynyň nyşany hökmünde milli senenamada möhüm orun eýeleýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baýramçylyk Gutlagynda: “Wagt nusgalyk söweş hem-de durmuş ýoluny geçen watandaşlarymyzyň hataryny barha azaltsa-da, gazaply uruş ýyllarynyň güzaplary, jebir-jepalary, ýetiren zyýany hiç wagt unudylmaýar. Batyrlygyň, edermenligiň beýik nusgasyny görkezen gahrymanlar kalbymyzda baky ýaşaýar. Şoňa görä-de, azat-erkana durmuş ugrundaky aldym-berdimli söweşlerde mertligiň, gaýduwsyzlygyň, ýanbermezligiň belent nusgasyny görkezen gahrymanlarymyzy, gije-gündiz zähmet çekip, beýik Ýeňşi gazanmaga ägirt uly goşant goşan watandaşlarymyzy uly hormat bilen ýatlaýarys” diýlip bellenilýär.


text:
Aktual Analiz 17
Türkiýäniň möhletinden irki saýlawyň geçirilmegi baradaky karary
Yrakdaky we Siriýadaky wakalar Türkiýäniň eýeleýän pozisiýasyny güýçlendirer hem-de onuň ýüküni agyrlaşdyrar. Şeýle möhüm tapgyra Türkiýäniň saýlawlar bilen girmegi howply bolup biler. Saýlawlaryň 24-nji iýunda geçirilmegi baradaky kararyň kabul edilmeginde içerki meseleler ýaly serhetýakasynda we sebitde başdan geçirilýän wakalaryň hem täsirleri bar. Sebitde kartalar ýaňadandan çyzylýarka Türkiýe saýlaw kampaniýalary bilen güýmenmezdi. Türkiýäniň goýberjek iň bir ýönekeý syýasy, harby, ykdysady ýalňyşlygy ABŞ-na we demografik özgerlişik isleýän güýçlere taryhy pursat döreder. Möhletinden irki salawyň geçirilmegi baradaky karar şol howpa garşy edilen göçümdir.
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Yrakdaky we Siriýadaky syýasy deňagramlyklar durnuklylyk ýola goýulan halatynda Türkiýe esasanda günorta serhedi boýunça güýçli daşary syýasat alyp barmaly bolar. Geografik ýerleşiş sebäpli Türkiýäniň günbatar ýurtlary ýaly alty aýlap hökümetsiz galmaga takady ýok. Syýasy durnuksyzlygyň jerimesi agyr bolan Ýakyn Gündogar sebitinde proaktiw we netijeli daşary syýasat alyp barmak hökmanydyr. Täze ulgama geçiljek 24-nji iýundaky saýlawlaryň Türkiýäniň sebitdäki syýasatyny hasam güýçlendirmegine garaşylýar. 2 aýlyk gysga möhlet hem Türkiýäniň saýlaw kampaniýalary bilen geçirjekdigi göz öňünde tutulanda sebitdäki şertleriň özgermegine sebäp bolup biler. Emma Yragyň we esasanda Siriýanyň geljeginiň birnäçe ýylyň dowamynda şekillenjekdigi göz öňünde tutulýandygy üçin Türkiýe saýlawlary has öňe süýşürmek bilen, sebitde täze kartlaryň çyzylyp, bassyr-ýussurlyk edilmeginiň öňüni alyp biler.
Siriýada ABŞ-nyň PKK-nyň Siriýadaky şahamçasy bolan ÝPG terror guramasyna berýän uzak möhletli goldawlary, Russiýanyň we Eýranyň Asadyň pozisiýasyny güýçlendirmek ugrundaky tagallalary we Ysraýylyň sebite bolan çemeleşmesi Türkiýäniň öz bähbitlerini goramak üçin gönükdirip biler. Astana tapgyry bilen Russiýa, Eýran we Türkiýe Siriýadaky çaknyşyklary bes etmek hem-de syýasy çözgüde şert döretmäge synanşýan bolsa, ABŞ ÝPG arkaly başgaça maksatlaryň kül-külünde. 2017-nji ýylyň ahyrynda aýlyklary gönüden göni ABŞ tarapyndan tölenýän 65 müň ÝPG terrorçysyna tälim bermegi meýilleşdiren Pentagon, Siriýanyň territorial bitewiligine we Türkiýäniň milli howpsyzlygyna wehim salýar.
Siriýada DAIŞ-den we ÝPG-den başga terror guramalarynyň esasan dargadylmagy halkara güýçleri uruşdan soňky ulgamyň gurulmagy üçin işe girişmäge gönükdirdi. Birnäçe ýyl dowam etmegine garaşylýan tapgyryň netijesinde Siriýanyň we sebitiň ykbaly kesgitlener. Siriýanyň we esasy serhetdeşi Türkiýäniň bu tapgyra gönüden degişli bolmagy möhüm. Saýlawyň öňe süýşürilmegi bilen Türkiýe şol tapgyrda saýlaw kampaniýalaryna güýmenmez we has güýçli daşary syýasat alyp barar.
Yrakda bolsa PKK-nyň güýji dowam edýär we Türkiýä gönüden howp salýar. Türkiýe häzirki wagtda PKK garşy Yragyň çäklerine harby operasiýalar guraýar. Emma Yrakdaky saýlawlar sebäpli harby operasiýalaryň gerimi çäkli. Yrakdaky saýlawlardan soň Türkiýe Yragyň merkezi hökümeti bilen birlikde PKK-nyň Yrakdaky güýçlerini ortadan aýyrmagy maksat edinýär.
Bir tarapdan Kandil daglary, beýleki tarapdan Siwar dagy PKK tarapyndan baza hökmünde ulanylýar. Türkiýe saýlawlary öňe süýşürmek bilen Yrakda PKK garşy guralmagy ähtimal harby operasiýasy üçin pozisiýasyny güýçlendirer.
Umuman alnanda bolsa; parlamentar demokratiýadan prezident dolanşygy ulgamyna geçiş tapgyry Türkiýäniň býurokratiýasyny we hökümeti ejizledýärdi. Geçiş döwrüniň gysga möhletde tamamlanmagy netijesinde Türkiýe has güýçli we ýokary depginde durnukly syýasat alyp barar. Esasanda daşary syýasatda syýasy ulgam geçişini tamamlandan soň Türkiýe rahatlanar.
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text:
Orsýetiň resmileri we kanun çykaryjylary ABŞ-nyň Moskwa babatynda täze sanksiýalary girizmegi göz öňünde tutýan we prezident Donald Trampyň olary gowşatmagyny ýa-da güýçlendirmegini agyrlaşdyrýan kanuny ýazgardylar.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow 26-njy iýulda eden çykyşynda, ABŞ-nyň Wekiller öýi tarapyndan bir gün öň kabul edilen kanuny Moskwanyň we Waşingtonyň arasynda “gatnaşyklary kadalaşdyrmak mümkinçiliklerini ýumurmaga tarap ädim” diýip atlandyrdy.
“Biz onlarça gezek aýtdyk şol çäreleriň jogapsyz galmajagyny” diýip, döwlet tarapyndan dolandyrylýan TASS agentligi Rýabkowy sitirledi.
Şeýle-de Eýrana we Demirgazyk Koreýa garşy täze sanksiýalaryň girizilmegini göz öňünde tutuýan ABŞ-nyň täze kanuny 25-nji iýulda 419 ses bilen makullandy, 3 ses garşy çykdy.
Bu kanuna Senatda haçan garaljagy nämälim galýar. Eger Tramp kanuny ret etse Kongress muňa garşy çykyp bilýär.


text:
Aşgabatda we Daşoguzda Coca-Cola kompaniýasyna degişli önümleriň gytalandygyny, olary diňe seýrek söwda nokatlarynda tapsa bolýandygyny, Azatlyk Radiosynyň bu şäherlerdäki habarçylary we çeşmeleri aýdýarlar.
“Soňky bir hepde bäri Coca-Cola satuwda asla ýok. Ony käbir dükanlarda örän seýrek ýagdaýda tapyp bolýar. Mundanam başga, Fanta, Sprite ýaly beýleki alkogolsyz içgileri hem satuwda tapyp bolmaýar” diýip, Azatlygyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa belledi.
Onuň tassyklamagyna görä, 1,5-2 litrlik plastik gaplara gaplanan Coca-cola önümleri indi sekiz aý ýyl çemesi wagt bäri asla satylmaýar. Onuň käte satuwa çykýan 1 litriniň bahasy bolsa barha gymmatlaýar.
“Häzir Aşgabadyň lomaý söwda bazarynda 1 litrlik Coca-cola içgilerini käte satyn alyp bolýar. Ýöne bu örän seýrek. Galyberse-de, bu söwda bazarynda mundan alty aý çemesi ozal 3 manatdan satylan 1 litrlik Coca-cola içgisini indi 10 manatdan satylýar. Ölçegi 1,5 litr bolan gazlandyrylan Berzeňňi suwy ozal 1 manatdy. Soňra ol 2 manat 20 teňňeden satyldy, edil şu günki gün onuň bir gabynyň bahasy 3 manada durýar” diýip, habarçymyz belleýär.
Azatlygyň Daşoguzdaky çeşmesi Coca-cola önümleriniň gytçylygy bilen baglanyşykly ýagdaýyň bu welaýatda hem dowam edýändigini, munuň bilen bir wagtda, beýleki spirtsiz içgileriň hem köplenç söwda dükanlarynyň tekjelerinde tapdyrmaýandygyny aýdýar.
“Daşoguz welaýatynda bir aý bäri Coca-cola önümleri satylmaýar. Umuman ýok. ‘sok’, ýagny gaplara gaplanan miwe suwlaryny we spirtsiz içgileri hem tapmak gitdigiçe kynlaşýar” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran Daşoguzdaky çeşmämiz gürrüň berdi.
Türkmenistanda “Coca-Cola” önümleriniň gytalmagy we olaryň bahasynyň gymmatlamagy barada kompaniýanyň resmi websaýtynda häzirlikçe maglumat berilmeýär. Azatlyk Radiosynyň “Coca-Cola Türkmenistan” kompaniýasynyň Aşgabadyň 11-nji mikroraýondaky edarasy bilen habarlaşyp, maglumat almak synanyşyklary hem häzirlikçe başa barmady.
Ýöne belläp geçsek, Türkmenistanda, hususanda, Aşgabatda “Coca-Cola” önümleriniň gytalmagy we olaryň bahasynyň barha gymmatlamagy bilen bagly ýagdaý geçen ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlamagynyň öňýanynda başlanypdy.
Şonda Azatlygyň paýtagtdaky habarçylary 1,5 we 2 litrlik plastik gaplara gaplanan Coca-Cola önümleriniň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyndan iki aý çemesi ozal söwda dükanlarynyň tekjelerinden ýitirim bolandygyny gürrüň beripdiler.
2017-nji ýylyň noýabr aýynda bolsa, Coca-Cola önümleriniň 0,5 we 1 litrlik plastik gaplara gaplanan görnüşleri diňe käbir söwda nokatlarynda satylyp, onuň bahasy 1 manat 30 teňňeden birden 3 manada ýokarlanypdy.
Şonda “Coca-Cola Türkmenistan” kompaniýasynyň adynyň efirde agzalmazlygyny soran jogapkär resmisi Coca-Cola önümleriniň önümçiliginiň wagtlaýyn çäklendirendigini aýdyp, munuň sebäpleri barada jikme-jik maglumat bermedi.
Ýeri gelende ýatlasak, 1998-nji ýyldan bäri Türkmenistanyň çäginde hereket edýän “Coca-Cola Türkmenistan” kompaniýasy geçen ýyl Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi halkara hemaýatkäri bolupdy.
Bu kompaniýanyň “Aşgabat-2017” oýunlaryna goldaw bermek ylalaşyklarynyň çäginde türgenleri, topar ýolbaşçylaryny, bäsleşige gatnaşýan işgärleri we meýletinçileri arassa agyz suwy (“Bonaqua”), alkogolsyz içgiler (“Coca Cola”, “Fanta”, “Sprite”) we sport içgileri (“Powerade”) bilen üpjün etjekdigi aýdylypdy.