text:
Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň degişli ýolbaşçylary bilen geçiren nobatdaky wideoşekilli iş maslahatynyň dowamynda, beýleki meseleler bilen bir hatarda esasy üns möwsümleýin oba-hojalyk işleriniň ýagdaýyna gönükdirildi.
Duşenbe güni bolan maslahatda ýurduň beýleki welaýatlarynyň häkimlerinden tapawutlylykda, Daşogzuň häkimi sebitdäki heniz hem dowam edýän pagta ýygym kampaniýasynyň üstünde durup geçdi.
O. Gurbannazarow özüniň ýolbaşçylyk edýän welaýatynda ýygylman galan pagta hasylyny çaltlaşdyrylan depginde harmana tabşyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Häkim bu çäreleriň jikme-jikleri dogrusynda anyk maglumat bermese-de, geçen anna güni prezident G. Berdimuhamedowyň pagtany “iň soňky hanasyna çenli” ýygnap almak baradaky tabşyrygynyň yz ýanyna gabat geldi.
Ýurduň beýleki welaýatlarynda pagta hasylyny ýygnamak işleriniň aglaba böleginiň tamamlanandygyna garamazdan, bu günler ýurduň demirgazyk welaýatynyň gowaça meýdanlarynda bilini büküp, pagta ýygyp ýörenlere köpçülikleýin ýagdaýda duş gelse bolýar.
Pagta kampaniýasynyň dowamynda bolşy ýaly, häzir hem Daşogzuň gowaça meýdanlaryndaky ýygymçylaryň aglabasyny regionyň býujet işgärleri düzýärler.
Halkara jemgyýetçiliginiň türkmen hökümetiniň adamlary mejbury pagta meýdanlaryna çekmek tejribesini dowamly ýazgarmagyna garamazdan, häzirki wagtda Daşogzuň tas ähli etraplarynda diýen ýaly üstünde 30-40 ýygymçyny, bir pagta meýdanyndan, beýleki meýdana daşaýan ýük ulaglary görse bolýar diýip, daşoguzdaky habarçymyz Mekan Täşliýew maglumat berdi.
Ýokarda hem belleýşimiz ýaly, ýygymçylaryň aglaba bölegini býujet işgärleri, şol sanda mugallymlar we lukmanlar düzýärler.
“Nirede ýygar ýaly pagta galan bolsa, bizi şol ýere eltýärler. Bizi Ruhybelent etrabyndaky gowaça meýdanlaryna äkitdiler” diýip, Daşogzuň Saparmyrat Nyýazow etrabynyň 9-njy mekdebiniň mugallymlarynyň biri gürrüň berdi.
Özüniň efirde atlandyrylmasyzlygyny soran mugallym, häzir howanyň sowuklygynyň 5-den hem pesde bolan bu günlerinde, açyk meýdanda işlemegiň özlerine has agyr düşýändigini nygtap geçdi.
“Biz işiň arasynda meýdanda ot ýakyp çoýunýarys. Başga alajymyz ýok. Ýa pagta gitmeli ýa-da işiňden...” diýip, daşoguzly mugallym zeýrendi.
Gepiň gerdişine ýatlatsak, Türkmenistan özüniň 2016-njy ýyl üçin kesgitlän 1 million 50 müň tonna pagta planyny mundan tas bir aý ozal “doly doldurandygyny” buşlapdy. Emma, ondan bäri türkmen prezidenti hökümet maslahatlarynyň dowamynda galan pagta hasylyny ýygnap almak boýunça “haýal-ýagallyga ýol berilýändigini” aýdyp, ýygym kampaniýasyny tankytlapdy.
Pagta ýygymyna ilkinji bolup girişen Daşoguzdaky häzirki güne çenli dowam edip gelýän pagta ýygym kampaniýasynyň ýene näçe dowam etjekdigi barada türkmen emeldarlary hiç hili maglumat bermeýärler.
Şol bir wagtda, Azatlyk Radiosynyň sebitdäki habarçylary ýerli häkimiýetlere salgylanyp, Daşoguzdaky pagta ýygym kampaniýasynyň dekabra çenli dowam etjekdigini aýdýarlar.


c: text/html

text:
ABŞ-da millionlarça nýu-ýorklylar şäheriň täze, 109-njy häkimini saýlamak üçin ses berýärler.
Çaklamalara görä, şäheriň häzirki häkimi milliarder Maýkl Blumbergiň ornuny demokrat Bill de Blasio eýelär. Eger-de de Blasio saýlawlarda ýeňiş gazansa, ol 1989-njy ýyldan bäri ABŞ-nyň iň uly şäherine Demokrat partiýasyndan saýlanan ilkinji häkim bolar.
Wezipe möhleti tamamlanyp barýan Blumberg Nýu-Ýork şäheriniň iň özgerdiji häkimi bolandygy aýdylýar. Onuň döwründe şäherde jenaýatçylygyň derejesi dowamly pese gaçdy. Şeýle-de Blumbergiň alyp baran sosial-saglyk, şol sanda restoranlarda we barlarda çilim çekmek gadagançylygy bilen bagly programmalary ABŞ-nyň beýleki şäherlerinde hem ornaşdyrylypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Demirgazyk Koreýanyň gowşak ykdysadyýeti hökümetiň ýurduň milli pulunyň hümmetini güýçlendirmek barada geçen hepde kabul eden karary zerarly hasam çökdi.
Şol plana laýyklykda ýurduň milli puly bolan wondan yzky iki nol aýyrylar. Şunlukda öňki 100 wonuň hümmeti onuň täze görnüşiniň 1 wonuna barabar bolar.
Emma täze pul halk köpçüligine elýeterli edilmezden ozal köne puluň bir hepdäniň dowamynda tabşyrylmalydygy baradaky buýrugyň berilmegi ilaty aňk-taňk etdi.
Wonuň täze görnüşiniň duşenbe gününden ozal halk köpçüligine hödürlenmegine garaşylmaýar. Netijede puluny hökümete tabşyran raýatlar pulsuz galdylar.
Biznes edýän edaralar durdy
Phenýandaky daşary ýurtly ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, mundan öň Koreýanyň milli pulunda biznes edýän ähli edaralar, şol sanda magazinler we ulag gatnawlary öz işini bes etdi.
Häzirki döwürde iş alyp barýan magazinler hökümet tarapyndan rugsat edilen we daşary ýurduň puluny kabul edýän sanlyja iş merkezlerinden ybarat. Şol magazinleriň hem elitadan we daşary ýurt diplomatlaryndan ybarat çäklije müşderileri bar.
Mälim bolşuna görä, bu duýduryş 30-njy noýabrda düýbi döwlet edarasyna çatylgy we her öýde ýerleşdirilen ses güýçlendiriji enjam arkaly ilata duýduryldy. Tygşytlan puly köne wonda bolan raýatlar üçin bu gaty ýakymsyz täzelik boldy.
Şeýle-de hökümet öz beýanatynda her maşgala diňe 150 müň won çalyşmaga rugsat ediljekdigini aýtdy. Şondan artykmaç puly bolan adamlaryň öz serişdesini hökümet tarapyndan dolandyrylýan banklara tabşyrmalydygy aýdyldy. Banklara tabşyrylan şol puluň soňra eýelerine gaýtarylyp beriljegi-berilmejegi barada hem takyk maglumat berilmedi.
Phenýan bu çäräniň inflýasiýa hem-de gara bazara garşy göreşmek üçin görlenligini aýtdy. Mälim bolşuna görä, Phenýan 1959-njy ýyldan bäri pulunyň hümmetini güýçlendirmek barada şeýle ädim ätmändi. Netijede onuň pulunyň hümmeti barha peseldi.
Wondan iki noluň aýrylmagy ulanyşda onuň hasaplaşygyny ýeňilleşdirer.
Şeýle-de her maşgalanyň diňe 150 müň won çalyşmaga hukugy bar diýlen düzgün wonuň halk arasyndaky möçberiniň azalmagyna getirer. Bu hem öz gezeginde haryda bolan talaby azaldar we gara bazarda inflýasiýanyň peselmegine getirer.
Hökümetiň kontrollygynyň berkemegi
Synçylaryň aýtmagyna görä, bu çäre hökümete bäsdeş bolup biläýjek hususy sektoryň güýçlenmeginiň öňüni almaga şeýle-de ykdysadyýete hökümetiň kontrollygyny berkitmäge ýardam eder. Demirgazyk Koreýanyň kommunistik režimi halky özüniň ekläp bilmänligi üçin 2002-nji ýyldan bäri ýurtda hususy sektora degişli käbir ugurlara, şol sanda daýhanlara özbaşdak iş alyp barmaga rugsat edip gelýär.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Leeds Uniwersitetiniň eksperti Aidan Foster-Kartar bu barada şeýle diýdi: "Döwlet ilaty azyk iýmit bilen üpjün etmegi bes etdi, sebäbi ol bu işiň hötdesinden gelip bilmedi, halka kartoçka esasynda iýmit paýlamak düzgüni çagşady. Netijede 10 ýyl geçmänkä, halk öz-özüni eklemeli boldy. Onsoň "hususy bazar" diýlen düzgün peýda boldy. Hökümetiň ony halamaýanlygyna garamazdan, ol oňa göz ýummaly boldy".
Foster-Kartaryň aýtmagyna görä, häzirki döwürde hökümet üstünlikli biznesmenleri çökermäge synanyşýar. Ol bu strategiýanyň baý adamlara garanda, ýönekeý ilata aýratyn köp zyýan ýetirjekdigini aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu ýurduň baýlary öz baýlygyny Demirgazyk Koreýanyň wonunda däl-de, eýse dollarda, ýewroda, galyberse-de Hytaýyň ýuanynda saklaýarlar. Olaryň tygşytlan serişdeleri öz güýjüni ýitirmedi diýip, britaniýaly eskspert aýtdy.
Ýeri gelende ýatladyp geçsek, Demirgazyk Koreýa berk düzgün esasynda dolandyrylyp, bu iň ýapyk ýurtlardan biridir. Bu ýurtda hökümete garşy çykmak gadagan, şonuň üçin oppozisiýa ýok diýen ýaly.


text:
Orsýetde oppozisioner, şeýle-de Moskwanyň häkimi wezipesine dalaşgär Alekseý Nawalny ýurduň polisiýasy tarapyndan tussag edildi we gysga wagtdan soň azatlyga goýberildi.
Çarşenbe güni Orsýetiň polisiýasy Nawalnyny tussag edip, ony ulaga mündürende, ol Moskwa şäheriniň saýlaw komissiýasynyň edarasyndan çykyp barýardy.
Nawalnyý tussag edilenden birnäçe minut soň, Moskwanyň polisiýasy ondan ötünç sorap, ony goýberdi.
Polisiýa Nawalnyny tussag edende, ol Moskwa şäheriniň saýlaw komissiýasynyň edarasyna sentýabr aýynda geçiriljek hakimlik saýlawlaryna gatnaşmak üçin dokumentlerini tabşyrmaga barypdy.
Şu wagta çenli 40 töweregi adam, şol sanda häzirki wagtda Moskwanyň häkimi wezipesinde işleýän Sergeý Sobýanin hem Orsýetiň paýtagtynyň häkimi wezipesine dalaş etmäge meýillidigini yglan etdi.
Moskwa şäheriniň saýlaw komissiýasynyň edarasy Orsýetiň paýtagtynyň häkimi wezipesine dalaş etjekleriň dokumentleriniň ahyrkysyny çarşenbe güni kabul etdi.


text:
26-njy awgustda geçiren Ministrler Kabinetiniň mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýaş çatynjalaryň durmuş toýy, ondan öňki we soňky däp-dessurlar hakynda giňişleýin gürrüň etdi. Ýöne döwlet baştutanynyň ol aýdanlary 30-40 ýyl mundan öňki tutulan durmuş toýlarynyň däp-dessurlarynyň käbir aýratynlygyny öz içine alýar. Islendik bir döwürde halkyň sosial ýagdaýy bilen bagly milli däp-dessurlaram özgerýär.
Garaşsyzlyk zamanamyzda ýaş çatynjalaryň tutýan durmuş toýlarynda berjaý edilýän däp-dessurlarda ýewropa medeniýetine ýakynlaşmak gitdigiçe artýar. Mysal üçin öňler türkmenler täze gelni toýdan gaýyn öýünde 40 günläp saklap, 40 günden soň atasy öýüne gaýtaran bolsalar, indi ony 20-25 günden, uzak saklanlarynda bir aýdan atasy öýüne gaýtaryp, 10 güne ýetirmän yzyna gaýtaryp alýarlar. Öňler gelin atasy öýünde gaýtarma bolup bir aý, käteler alty aýa çenli hem gezer eken. Sebäbi gelniň gaýtarma döwründe oglan tarap gelne berilmeli galyňyň üzülip bilinmän galan bölegini bermeli eken, gelin bolsa atasy öýünde özüni çörege çagyryp, sowgat eden hojalyklara, gaýyn atasyna, öýlenen ýigidiň agalaryna, gaýyn enesine, baldyzlaryna, gaýyn ekejilerine eden sowgatlaryna görä, sowgatlyk etmek bilen başagaý bolýar eken. Häzir bolsa gelinler gaýdyp gelenlerinde çörege çagyryp sowgat eden adamyň ýa garyndaşlarynyň özüne eden sowgadyny sowgat hökmünde yzyna getirýär.
Häzir ogul öýerilende gyz tarapynda algy-bergi asla soňa goýulmar. Eger-de öň gyz galyňyndan ene-atasy belli bir maddy peýda gören bolsa, häzir gyz çykarýan hojalyklaryňam bergä batýan halatlary seýrek bolanok. Öňler gyz çykaranlarynda gyz çykýan öýüň erkekleri gaçyp, nirädir bir ýerik giden bolsalar, häzir gyz çykarmak toýy hem edil ogul öýeren ýaly dabaraly, aýdym-sazly tutulýar. Şu babatda gyz-oglanlaryň türkmen maşgala edebinde hukugynyň deňlenendigini guwanç bilen belläp bileris.
Eger öň gyzlar kyrk günlük gelin döwründe häzirkiler bilen deňeşdireniňde örän ýönekeý gelin kürtesini atynyp gezen bolsalar, häzir durmuşa çykýan gyzlar örän agyr keşdeli kürtäni esasan, gelinliginiň başky bir hepdesinde atynýarlar. Sebäbi olar kürtäni öňki döwürlerde özleri tikerdiler, indi bolsa her gününe töleg töläp, kireýine alýarlar. Häzir gelin kürtesiniň orta derejedäkisiniň hepdelik bahasy 100 amerikan dollaryndan arzan däl.
Kyrk gün gelin saklananok
Öňler ähli gelinler kürtäni toýdan soň kyrk gün atynan bolsalar, häzir iň baý hojalyklaryň gelinlerem kürtäni 15 günden köp atynmaýarlar. 15 gün üçin kürte tölegi 200 amerikan dollaryndan hem ýokary bolýar. Aşa baý hojalyklar gelin kürtesini prokata berýän adamlara 500-600 amerikan dollaryny töläp, 15 günüň dowamynda her günde bir kürte atdyrýarlar. Nähili bolanda hem kyrk gün gelin saklananogam, olar şonça günläp kürte-de atynanok.
Häzir gelniň toý gününde fata geýip orta çykmagy hem däbe öwrüldi. Ýewropa fatalarynyň dürli görnüşini durmuşa çykýan gyzlar bäsleşip geýýärler diýsem, öte geçdigim bolmasa gerek. Gyzlar durmuş toýunda geýýän fatasyny-da iki günlük, azyndan 100 amerikan dollaryny töläp, kireýine alýarlar. Eger-de öň durmuşa çykýan gyzlar iki guda tarapyň — ene-atalaryň ylalaşygyna görä, gyzyl-kümüş şaý-sepleri mümkinçiliklerine laýyklykda dakynan bolsalar, häzir olaryň has köp gyzyl şaý-sepli görünmek üçin amanat ýa-da kireýine hem gyzyl-kümüş şaý-sepleri dakynýan halatlaram az däl.
Umuman alanyňda, türkmende ogul öýermek, gyz çykarmagam ilatyň sosial ýagdaýyna laýyklykda gitdigiçe özgerýär. Ýöne halkyň islendik däp-dessury hakynda söhbet ediljek bolsa, şol ugurdan ýokary derejedäki sowatly adamlar gürrüň etseler, gowy bolardy. Sebäbi ýurt ýolbaşçysynyň döwlet işine dahyly bolmadyk medeni, edebi, däp-dessurlar hakynda söhbetleri etmegi şol ugurlaryň syýasatlaşýandygyny alamatlandyrýar. Bu bolsa syýasata dahyly bolmadyk medeniýet-sungat ugurlarynda hem hakykaty ýoýýar.
Mysal üçin, prezident ýaş çatynjalaryň durmuş toýlary hakynda gürrüň edenden soň, türkmende ogul öýermegiň-gyz çykarmagyň iň uşak däp-dessurlary hakynda türkmen mediasy giňişleýin gepleşik berip başlady. Ýöne şol gepleşiklerde häzir gelinleriň 20-25 günden atasy öýüne gaýtarylýandygyny aýtmak bolmaýan eken, sebäbi döwlet baştutany “gelinlik döwri kyrk gün” diýdi. Ondan aňyrda görnüp duran hakykaty görmegem bolanok, aýtmagam.
Elbetde, türkmeniň ogul öýermek, gyz çykarmak däp-dessury, onuň beýleki halklardan aýratynlygy hem halkaryň biri-birine ýakynlaşmak meselesi hakynda bir habaryň çäginde giňişleýin gürrüň etmek kyn, ýöne bir zat belli: türkmeniň milli däp-dessury, häzirki zaman aýratynlygy öwreniljek bolsa, şu ugurdan ýörite hünärmen adamlara, alymlara ýol bermeli. Asla ýurtda metbugat azatlygy bolmazdan, milli däp-dessurlaryň dogry öwrenilip bilinmejegine döwlet emeldarlarynyň düşünmegi zerur.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçarlary tarapyndan amala aşyrylan raketa hüjüminde söweşiji diýlip güman edilýän azyndan bäş adam öldürildi.
Pakistanyň howpsuzlyk resmileriniň berýän maglumatyna görä, gürrüňi edilýän hüjüm 7-nji oktýabrda Günorta Waziristan tire-taýpalar regionynyň Şawal sebitinde amala aşyrylypdyr.
5-6-njy oktýabrda gürrüňi gidýän sebitde amala aşyrylan şuňa meňzeş raketa hüjüminde hem, söweşiji diýlip güman edilýän 10 çemesi adam öldürilipdi.
Iýun aýynda Pakistanyň harbylary Demirgazyk Waziristany “Pakistanyň Talyban” hereketinden we beýleki pitneçi toparlardan arassalamak maksady bilen operasiýalary başladypdy. Pakistanyň armiýasy bu operasiýalar döwründe 1 müňden gowrak söweşijiniň öldürilendigini, şeýle-de 100 çemesi esgeriň heläk bolandygyny aýdýar. Emma bu maglumatlary garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.


text:
Her ýylyň 14-nji fewralynda bellenilip geçilýän Söýgüliler güni, ýagny Keramatly Walentin güni dünýäniň ençeme ýurdunda giňden bellenilip geçildi. Bu gün mynasybetli Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda türkmenistanly ýaşlaryň käbirlerinden ilkinji söýgisi barada gürrüň bermegi haýyş etdik.
Ýokary bilimini Türkiýede dowam etdirýän türkmenistanly ýaşlar Myrat we Bahar ilkinji söýgileri, oňa haçan we nähili ýagdaýda duş gelendikleri barada gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz. Pikir-garaýyşlaryňyza aşakdaky teswir bölüminde garaşýarys.


text:
Şu setirleri türkmeniň söýgüli şahyry Magtymguly Pyragy ýazyp gidipdir.
«Remezan» aýyna köp halklaryň arasynda «roza» diýilýär, Türkmenistanyň köp ýerlerinde «oraza» diýilýär. Türkmenleriň arasynda bu aýa känbir «remezan» diýilmeýär. Ýöne oraza bagyşlanyp döredilen goşgularyň arasynda «remezan» ady tutulýar.
Ýyllar geçdigisaýy, oraza degişli däpler üýtgäpdir. Orazanyň asyl däbine görä, diňe derwüşlere agşamky nahary bermeli bolupdyr. Oraza yslamyň däbine öwrülensoň tapylan däplere görä, oraza aýy başlanmazdan öň üç gijeläp, adamlar goşgy aýdyp, sadaka diläp gapy-gapy aýlanýan ekenler. Muňa gadymlar aýal-gyzlar goşulmandyr. Diňe metjidiň ymamy metjitdäkileri yzyna tirkäp aýlanar eken. Birinji gije metjit üçin aýlanypdyrlar, ýagny ähli berlen sadakalary metjide tabşyrypdyrlar. Ikinji gije metjidiň ymamy üçin aýlanypdyrlar. Üçünji gije adamlar özleri üçin aýlanypdyrlar.
Türkmenistanyň köp ýerlerinde häzir hem «Ýaremezan» üçin üç gijeläp aýlanýarlar, ýöne Ahal welaýatynda bir gije aýlanýarlar.
Adamlaryň ýyl-ýyldan medeniýetleşmegi, okuw okalyp, sowat öwrenilmegi, halkyň iýmäge çörek tapmagy uly ýaşlylaryň aýagyny «Ýaremezan» aýdyp, gapy-gapy aýlanmakdan kesdi. Aýratyn-da bu däbe uly ýaşlylaryň goşulmagy sowet hökümetiniň ýyllarynda gadagan edilipdi. Sebäbi ýurtdaky metjit-medreseleri ýykyp, dindarlaryň gözüni türmede açan Leniniň hökümeti yslamy Sowet Soýuzynyň ähli territoriýasyndan ýok etmegi syýasy göreşiň bir şahasy hasaplapdy. «Ýaremezan» aýlanan mekdep okuwçylarynyň gulagyndan mugallymlar mazaly çekerdi.
Garaşsyzlyk döwründe türkmen çagalary «Ýaremezan» aýlanyp, keýpden çykýarlar. Ýöne häzirki wagtda-da «Ýaremezan» aýlanmaga 12 ýaşdan ýokary bolan çagalar goşulmaýarlar. Diňe çülpe çagalar aýlanýarlar. Häzirki wagtda «Ýaremezan» aýlanmaga gyz çagalar hem çykýarlar.
Oraza geldi ilimden,
Çalyp tutdy bilimden,
Öldüm-öldüm diýemde
Baýram aldy elinden,
Hak resul ymmaty, ýa, Remezan!
«Baýram aldy elinden» diýen setir Oraza aýyndan soňky aýyň Baýramdygyny aýdýar. «Ýa» sözi bu ýerde «eý, remezan» diýen ýaly, ýüz tutma, ümlük bolup gelýär. Emma goşgy aýdýanlaryň köpüsi muny bilmeýärler, «Ýaremezan» bir bütewi sözdür öýdýärler. Her goşgynyň yzyndan «Hak resul ymmaty, ýa, remezan!» diýip gaýtalamaly. Bu bolsa «Hakyň resulynyň (ýagny, Muhammet pygamberiň) halky» diýen manyny berýär.
Bu zatlar hakda ýerli metbugatda halka habar berip durmaly. Her bir däp-dessuryň, dinleriň ýüze çykyşy hakdaky durmuş hakykaty halka ýetirilmelidir. Onsoň, islendik däbi islän adam berjaý edibem biler, etmänem.
Garaja çatmaň öý bolsun!
Gapyňyzda toý bolsun!
Köp bereniň ogly bolsun!
Az bereniň gyzy bolsun!
Hak resul ymmaty, ýa, Remezan!
Döwlet Hojamedow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu makalada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi Basra şäheriniň golaýynda üç sünni ruhanysynyň öldürilip, ýene ikisiniň ýaralanmagyny berk derňemegi buýurdy.
Abadi 2-nji ýanwarda jenaýatçylaryň tutulyp, jogapkärçilige çekilmegini buýurdy. Polisiýa 1-nji ýanwarda dört sany ýaragly adamyň ruhanylaryň münüp gelýän maşynyny oka tutandygyny aýtdy.
Polisiýanyň maglumatyna görä, öldürilen ruhanylaryň birine YD toparynyň agzalary ozal ölüm haýbatyny atypdyr.
Şu arada, Siriýanyň Kobani şäherinde YD-nyň tanymal ruhanysy Osman al-Nazeh Assiri öldürildi. Ol 2-nji ýanwarda urlan howa zarbalaryndan ölüpdir.
Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary 2-nji ýanwarda Siriýadaky YD pozisiýalaryna 23 zarba urandyklaryny aýdýarlar.


text:
23-nji ýanwarda Müsüriň täze saýlanan parlamentiniň ilkinji maslahaty geçen ýylyň fewral aýynda Hosni Mubaregiň režimine garşy protestlerde heläk bolan ýüzlerçe adamyň hatyrasyna bir minut dymyşlyk bilen başlandy.
Parlamentiň aşaky palatasynyň spikeri wezipesine yslamçy “Musulman doganlygy” hereketiniň liderleriniň biri Saad al Katatni bellenildi. Onuň kandidaturasyny 496 deputatdan 399-sy goldady.
Täze spiker özüniň “demokratik hem döwrebap” Müsüri gurmaga goşant goşmaklyga wada berdi.
Müsüriň parlamentiniň üçden iki bölegi yslamçy partiýalar bolan “Erkinlik hem Adalatlyk”, “Musulman doganlygy” we “Al Nur” partiýalarynyň wekillerinden ybarat.


text:
18 Haç baradaky habar diňe heläkçilik ýolundan barýanlar üçin akmaklykdyr. Emma biz, ýagny gutulyş ýolundan barýanlar üçin bu habar Hudaýyň gudratydyr. 19 Çünki Mukaddes Ýazgylarda şeýle ýazylgydyr:
Men danalary danalykdan mahrum ederin, paýhaslylary paýhasyndan aýraryn1».
20 Hany dana kişi? Töwrady öwredýän hany? Bu döwrüň alymy hany? Eýsem Hudaý dünýä danalygynyň akmaklykdygyny görkezmedimi? 21 Çünki dünýä öz danalygyna daýanyp, Hudaýyň danalygyna laýyklykda Oňa akyl ýetirip bilmedi. Şoňa görä-de, Hudaý akmak saýylýan habarymyz arkaly iman edýänleri halas etmegi ýüregine düwdi. 22 Ýehudylar gudratly alamatlary talap edýärler. Grekler danalygy agtarýarlar. 23 Biz bolsa haça çüýlenen Isa Mesihi wagyz edýäris. Mesih ýehudylar üçin büdreme daşy, ýehudy däller üçin bolsa akmaklykdyr. 24 Emma çagyrylanlar üçin: ýehudy ýa ýehudy däl — parhy ýok, Mesih Hudaýyň gudraty we danalygydyr. 25 Çünki Hudaýyň “akmaklygy” ynsan danalygyndan danadyr. Hudaýyň “ejizligi” hem ynsan güýjünden güýçlüdir!
26 Eý, doganlar! Hudaý sizi çagyrmanka özüňiziň kim bolandygyňyzy ýada salyň. Araňyzda ynsan nukdaýnazaryndan dana, atly-abraýly, asylzada saýylýanlaryňyz köp däldi. 27 Emma danalary utandyrmak üçin, Hudaý bu dünýäniň akmak saýýanlaryny saýlady. Güýçlülerini utandyrmak üçin hem bu dünýäniň ejiz saýýanlaryny saýlady. 28 Hudaý dünýäniň abraýly saýýanlaryny hiç etmek üçin, asylsyzlary we äsgerilmeýänleri, ýagny hiç saýylýanlary saýlady. 29 Şoňa görä-de, goý, hiç kim Hudaýyň huzurynda öwünmesin! 30 Çünki siz Isa Mesih bilen diňe Hudaý arkaly birigensiňiz. Isa Mesih biziň üçin Hudaýyň danalygy, ýagny dogrulygymyz, mukaddesligimiz we azatlygymyz boldy. 31 Şunlukda, Mukaddes Ýazgylarda ýazylyşy ýaly:«Öwünýän diňe Reb bilen öwünsin2».


text:
Prezident Muhammad Morsiniň ýaranlarynyň we garşydaşlarynyň sişenbe güni Kairde gurnaýan garşylyklaýyn mitinglerine taýýarlyk görülýän wagtynda dokuz adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Müsüriň mediasynyň maglumatyna görä, Kairiň merkezi Tahrir meýdançasyna ýygnanyşan protestçileriň garşysyna hüjümçiler ok atyp, otlanýan bombalary oklapdyrlar.
Oppozisia toparlary taslanan täze konstitusiýa boýunça şenbe gününe planlaşdyrylýan referendumy ýatyrmaga prezidente basyş etmek üçin Kairde protest ýörişini geçirmeklige çagyryş etdiler.
Morsiniň yslamçy ýaranlary bolsa referendumy geçirmekligi goldap, ýörişe çagyryş etdiler.
Mitinglerden bir gün öň, Morsi polisiýa bilen bilelikde jemgyýetçilik tertip-düzgünini berjaý etmegi goşun güýçlerine buýurdy. Şeýle hem ol harbylara graždan adamlary tussag etmäge ygtyýarlyk berdi.
Prezidentiň yslamçy ýaranlarynyň agdaklyk edýän Assambleýasy tarapyndan düzülen Konstitusiýanyň taslamasy oppozisiýa we adam hukuklaryny goraýjylar tarapyndan ýazgaryldy. Olar esasy azatlyklary hem-de aýallaryň we azlyklaryň goragyny kepillendirmeýänlikde bu taslamany tankyt etdiler.
Morsi we onuň ýaranlary täze Konstitusiýanyň zerurdygyny aýdýarlar. Olar muny öňki prezident Hosni Mubarek wezipesinden agdarylanyndan soň Müsürde dörän özgerişikleri goramak üçin möhümdigi bilen düşündirýärler.
Ýitileşýän garşylyk
Sişenbe güni ýygnanyşan protestçiler şenbe gününe bellenilen referendumy ýatyrmaklyga çagyryş etdiler.
“Biz şenbe gününe çenli netije gazanmaga çalyşarys. Biz şenbe gününiň Müsüre gelmezligi üçin janymyzdan geçeris” diýip, proteste çykan Saýed aýdýar.
15-nji dekabrda referendum geçirilen ýagdaýynda Müsüriň esasy oppozisiýa topary hasaplanýan “Milli halas ediş frontunyň” ses berişligi baýkot edip-etmejekdigi ýa-da “garşy” diýip ses berjekdigi häzirlikçe anyklanmady.
BBC telekanalyna beren interwýusynda “Milli halas ediş frontunyň” liderleriniň biri Muhammad ElBaradeý referendumyň yza çekdirilmegini isleýändigini aýtdy.
“Hut Konstitusiýa biziň esasy hukuklarymyzy we azatlyklarymyzy kesgitleýär. Bu bolsa dogry demokratik sistemany döredip bilmeýär. Şunlukda, biz häzir şenbe günündäki referenduma garşy dyrjaşmak derejesinde durus”.
Şenbe gününe bellenen konstitusion referendum 2011-nji ýylyň fewral aýynda Hosni Mubarek wezipesinden agdarylanyndan soň Müsürde iň ýiti syýsy krizisi döretdi.
Geçen hepdede prezidentiň garşydaşlary bilen ýaranlarynyň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan ýedi adam öldi we ýüzlerçe adam ýaralandy.


text:
Gyrgyz rewolýusiýasynyň lideri Roza Otunbaýewanyň oppozisioner hökmünde äden ilkinji ädimleri ony Merkezi Aziýa döwletiniň birinji lideri wezipesine getirip, taryhda uly yz galdyrypdy. Geçen ýylyň dekabr aýynda Otunbaýewa 20 aýyň dowamynda Gyrgyzystany dolandyrandan soň, ýurduň wagtlaýyn lideri wezipesini demokratik ýoly arkaly terk edipdi.
Roza Otunbaewa bir ýyl mundan ozal döwlet başyndan çekilen hem bolsa ol halkara jemgyýetçiliginiň üns merkezinden düşmedi. 62 ýaşly Otunbaýewa öz gujur-gaýratyny elden bermedi.
Ol hökümetiň geňeşçisi hökmünde uly rol oýnaýar. Otunbaýewa bu barada ýakynda Waşingtona eden saparynyň dowamynda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Otunbaýewa Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew we premýer-ministr Jantoro Satybaldiýew bilen yzygiderli duşuşýandygyny, raýatlar bilen duşuşyklary we daşary ýurtlara edýan saparlary barada maglumat berýandigini habar berdi.
Syýasata dolanmak
Şol bir wgatda-da Otunbaýewa esasan jemgyýetçilik işlerini alyp barýan hem bolsa, ol günleriň birinde syýasata dolanmak mümkinçiligini hem aradan aýyrmaýar.
“Men syýasata dolanyp barjagymy aýdyp biljek dal, emma biziň başlan işimiziň üstünlikli bolmagy ugrunda göreşjekdigimizi belläsim gelýär. Biz bu ugruň şowsuzlyga uçramagyna ýol bermeris. Şeýlleikde biz muny gaýtadan goldamaga taýýar”, diýip Otunbaýewa aýtdy.
Otunbaýewanyň öz ýurdundaky täsiri we günbatar ýurtlardaky abraýy onuň wezipesinden çekileli bäri Waşingtona eden birinji saparynyň dowamynda aýratyn nygtaldy.
Otunbaýewa saparynyň dowamynda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun we ABŞ-nyň öňki prezidenti Bill Klinton bilen geçiren duşuşyklaryndan daşary Döwlet departamentiniň baş resmileri bilen hem duşuşdy.
“Roza Otunbaýewanyň inisiatiwasy”
Ýokary derejeli duşuşyklary bilen bir wagtda Otunbaýewa öz işlerini hem ýatdan çykarmady. Ol Bişkekde esaslandyran hökümete degişli bolmadyk guramasyny hasaba goýmakçy bolýar we öz inisiatiwasynyň amerikan maýa goýumlary esasynda maliýeleşdirilmegini isleýär.
Otunbaýewanyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol öz wagtynyň uly bölegini geçen ýylda döredilen “Roza Otunbaýewanyň inisiatiwasy” atly fonduna sarp edýär. Otunbaýewa özüniň “ýekeje salym boş oturmaýandygyny” aýtdy.
Bu fonduň işi Gyrgyzystanyň käbir agyr sosial problemalarynyň çözgüdine gönükdirilýär.
Otunbaýewanyň sözlerine göra, bu problemalar çagalar üçin başlangyç bilimiň kemçiligine, yurduň daşyna gidýän zähmet migrantlar meselesine, aýallar üçin mümkinçilikleriň çäklidigine, ýaşlaryň medeni taýdan baýlaşmagy üçin mümkinçilikleriň azdygyna we Gyrgyzystanyň goňşy döwletler bilen söwda derejesiniň pesdigine degişli.


text:
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň Oş şäherindäki habarçysy Janar Akaýewanyň beren maglumatyna görä, Jelalabatda bilim alýan bäş türkmen studenti çarşenbe güni Oşa bardy.
Şol studentleriň Jelalabatdan taksi bilen Oşa baranlygy we özleriniň Türkmenistana gitmek isleýänligini aýdyp, Oş welaýatynyň häkimliginden kömek soranlygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Oşdaky habarçysy Akaýew bu barada şeýle gürrüň berdi: “Men şol studentleri Oş şäheriniň Häkimlik binasynyň öňünde gördüm, olar näme etjeklerini bilmän durdylar. Olar Bişkege gitmekden hem gorkýandyklaryny aýtdylar. Eger Häkimlik galara jaý berse özleriniň şol ýerde galmak isleýändiklerini aýtdylar”.
Mälim bolşuna görä, şol studentler çarşenbe güni Oş şäherinden 350 töweregi türkmen studentiniň Özbegistana alnyp gaýdylmagyndan soň Oşa bardylar.
Olardan başga-da Oşda we Jelalabatda näçe türkmenistanlynyň bardygy barada häzirlikçe takyk maglumat ýok.


text:
Ukraina 2012-nji ýylda beriljek gazyň möçberi we tranzitiň şertleri boýunça gepleşikler geçirmegi Orsýete teklip edýär.
Degişli hatyň eýýäm Orsýetiň hökümetine ugradylandygyny anna güni Ukrainanyň premýer-ministri Nikolaý Azarow habar berdi.
Azarowyň sözlerine görä, Ukraina bilen Orsýetiň arasynda baglaşylan gaz şertnamasy ukrain kanunlaryna çapraz gelýär. Şonuň üçinem kontrakta hökmany suratda ýaňadan seredilmeli.
Hepdäniň çarşenbe güni Kiýew satyn alýan gazynyň möçberini azaltmak baradaky resmi hatyny “Gazproma” ýollady.
Ukraina berilýän gazyň problemalary şenbe güni Duşenbe şäherinde açylýan GDA-nyň sammitinde iki ýurduň prezidentleri tarapyndan maslahat ediler.


text:
Anna güni Türkiýä sapar edýän ABŞ-nyň wise prezidenti Jo Baýden Ankarany Tähranyň gapma-garşylykly ýadro işlerini togtatmagy üçin Eýrana basyşyny güýçlendirmäge we oňa garşy gadaganlyklar girizmäge çagyrdy.
Baýdeniň Türkiýäniň “Hürriýet” gazýetinde çap edilen interwiýysynda aýtmagyna görä, ABŞ Eýranyň ýadro programmasy boýunça oňşuksyzlygyň diplomatik çözgüdini goldamagyny dowam edýär.
Emma, Amerika öz ýaranlaryny şol sanda, Türkiýäni Eýrana garşy täze gadaganlyklar girizmek üçin ädimler ätmäge çagyrýar.


text:
Orsýetiň prezidentine garşy çykyş edip türmä höküm edilen “Pussy Raýot” pank toparynyň agzasy Nadežda Tolokonnikowanyň açlyk yglan edenden soň “howpsuz kamera” geçirilendigi habar berildi.
Orsýetiň tussaghanalaryna gözegçilik edýän Federal agentligiň sişenbe güni eden beýannamasyna görä, Nadežda Tolokonnikowanyň özüne ölüm howpunyň abanýandygy barada eden şikaýaty sebäpli ol ýeke tussaga niýetlenen kamera geçirilipdir.
Tolokonnikowa türmäniň ýolbaşçylarynyň we beýleki tussaglaryň özüne haýbat atýandygyny aýdyp, açlyk yglan edipdi.
Nadežda Tolokonnikowa we “Pusy Raýot” pank toparynyň ýene bir agzasy Mariýa Alýohina dini ýigrenji tutaşdyryjy bidüzgünçilikde aýyplanyp iki ýyl möhletli türme tussaglygynda saklanýarlar. Pusy Raýot toparynyň üç agzasy 2012-nji ýylyň fewral aýynda Moskwanyň Baş ybadathanasynda Wladimir Putine garşy aýdym aýdansoň tussag edilipdi.


text:
Makedoniýada ýene müňlerçe adam köçelere protest bildirmäge toplandy, olar polisiýa korrupsiýasy diýilýäne garşy çykýarlar.
8-nji maý güni giçlik paýtagt Skopýede bir müň çemesi adam ýöriş geçirdi. Ýerli metbugat beýleki şäherlerde hem kiçiräk demonstrasiýalaryň bolandygyny habar berdi.
Skopýede polisiýa esasy hökümet binalaryna barýan ýollaryň öňüni baglady. Bu ýerler 5-nji maýdaky protestler mahalynda bolan zorlukly çaknyşyklarda 38 ofiseriň we bir protestçiniň ýaralanan ýerleridi.
Protestler oppozisiýanyň çagyryşy bilen, 22 ýaşyndaky adamyň ölüminiň sebäpleriniň bassyr-ýussur edilýändigi baradaky aýyplamalar esasynda, 5-nji maýda başlandy.


text:
Italiýanyň goranmak ministri Ignazio Russanyň sözlerine görä, onuň ýurdy NATO-nyň Owganystandaky güýçlerine goşulmak üçin goşmaça goşun ibermegi göz öňünde tutmaýar.
Onuň bu çykyşy, haçanda Amerikanyň ýokary derejeli komandiri eger Owganystana goşmaça goşun ýollanmasa, onda bu uruşda şowsuzlyga uçramaklarynyň mümkindigini duýdurandan soňra edildi.
Italiýanyň goranmak ministri Russanyň aýtmagyna görä, ol Owganystana goşmaça goşun ibermek barada karara gelmezden owal Amerikanyň Owganystan baradaky raportyny öwrenmek isleýär.
Russa NATO-nyň käbir möhüm agzalarynyň Owganystandaky söweşijileri Italiýanyňkydan az we käbirleri söweşijilerini doly çykardy diýdi. Eger NATO kömege mätäç bolsa, onda şol döwletler kömek etmeli diýip Italiýanyň goranmak ministri düýn aýtdy.


text:
“Eurovision 2015” aýdym-saz bäsleşiginde Şwesiýa wekilçilik edýän Mons Selmerlew 365 bal bilen birinji orna mynasyp boldy.
Bu aýdym-saz bäsleşiginiň final tapgyry 23-nji maýda Awstriýanyň paýtagty Wenadaky “Wiener Stadthalle” arenasynda geçirildi.
“Eurovision 2015” aýdym-saz bäsleşiginde Russiýa wekilçilik edýän Polina Gagarina “A Million Voices” atly aýdymy bilen ikinji orna mynasyp boldy. Ol bu bäsleşikde 303 bal aldy.
Italiýan aýdym-saz topary “II Volo”-nyň ýerine ýetiren aýdymy “Grande Amore” atly aýdym 292 bal bilen üçünji orna mynasyp boldy.
Bäsleşigiň final tapgyrynda 27 ýurduň aýdym-saz wekilleri öz ukyp-başarnyklaryny görkezdiler.
Bäsleşikde 49 bal toplan azerbaýjanly aýdymçy Elnur Hüseýnow 12-nji oruna eýe boldy.


text:
Juda howply kompýuter wirusyny işläp düzmekde güman edilýän hem öň tussag edilen haker düýn Sloweniýada hiç ýere gitmezlik barada dil hat bilen tussaglykdan boşadyldy.
Geçen ýyl dünýäniň dürli döwletlerinde 12 million gowrak kompýuter Maripos diýlip atlandyrylan wirusa uçrady. Ol ispan dilinde kebelek diýmekdir.
Wirus soň bank hasaplaryndan pul ogurlamak maksady bilen maliýe maglumatlaryny almakda ulanyldy.
Mundan öň sloweniýaly hakeriň 22 ýaşly şärigi Ispaniýada tussag edilipdi, onuň ady häzir aýan edilmeýär.
Kompýuter jenaýatçylarynyň garşysyna operasiýalara Sloweniýanyň, Ispaniýanyň we ABŞ-nyň ýörite gulluklary gatnaşdy.


text:
Aşgabatda daşy mermer bilen örtülen Türkmenistanyň Milli kitaphanasynyň ägirt uly binasynyň äpet gapylaryny açanyňda, ilkibada özüňi gymmatbahaly myhmanhana giren ýaly duýýarsyň.
Bu kitaphanada okyjylara hyzmat edilişi hem şol myhmanhanalardakydan pes däl. Gyşyna ýyly, tomsuna salkyn okalga zallary ýörite ýyladyş we sowadyş sistemalary arkaly kadalaşdyrylýar. Kitaphanada internet-kafe işleýär. Kitaphananyň belli-belli ýerlerinde goýlan kompýuterlerden hem elýeter bahadan peýdalanmaga mümkinçilik bar.
Aşgabatdaky bu Milli kitaphananyň audio-wizual fondundan peýdalanmak üçin kitaphana ýörite tehniki serişdeler bilen-de üpjün edilipdir. Şeýle-de, okyjylar elektron katalogdan peýdalanyp bilýärler.
Okyjylar göze ilmeýär
Göräýmäge bu kitaphana özüniň içerki we daşky durky hem-de hödürleýän mümkinçilikleri bilen islendik kitaphanadan kem däl. Ol ýerde hemme zat ýerbe-ýer. Emma onda bir zat welin ýetenok, ol hem kitabyň gözleginde aňryk-bärik aýlanyp
Aşgabatdaky Milli kitaphananyň okalga zalyndaky boşlugy görkezýän bir görnüş. Aşgabat, ýanwar, 2012.
ýören kitap okyjylary.
Kitaphananyň adynyň agzalmagyny islemedik bir işgäriniň aýtmagyn görä, bu diňe şu güne mahsus bir ýagdaý däl. Bu kitaphana köpünden her gün 15-20 töweregi okyjy gelýär.
Birnäçe ýyl dowam eden bu kitaphananyň gurluşygy täze prezident häkimiýet başyna geçensoň, aradan köp wagt geçmän tamamlanypdy we ol 2007-nji ýylda ulanyşa berlipdi. Kitaphanada bir wagtyň özünde 1100 okyjyny kabul etmäge mümkinçilik bar.
Jemi 75 million dollar serişde bilen gurlan bu kitaphanada, göräýmäge, kitabam kemçilik etmeýän ýaly. Kitaphananyň işgäriniň aýtmagyna görä, edil häzirki döwürde kitaphanada 5 million töweregi kitap bar. Kitaphananyň mümkinçiliginden peýdalanmagam juda aňsat.
“Kitaplaryň aglabasy sowet döwründe toplanan rus dilindäki kitaplar. Garaşsyzlyk döwründe çap edilen kitaplaryň sany örän az. Daşary ýurtlardanam o diýen kitap gelmeýär” diýip, Milli kitaphananyň işgäri belledi. Kitaphananyň işgäriniň aýtmagyna görä, kitaphanada iňlis, fransuz we nemes dillerinde çäp edilen kitaplaram bar, emma olaryň sany 100 müňden geçmeýär.
“Kitaphananyň daşary ýurt neşirleriniň fondy, esasan, daşary ýurt guramalarynyň sowgat beren kitaplary ýa-da Aşgabatda her ýyl geçýän halkara kitap sergisine gatnaşýan neşirýatlaryň sowgatlaryndan ybarat. Kähalatda, bu sergä gatnaşýan daşary ýurt neşirýat kompaniýalaryna sergä getiren kitaplaryny kitaphanalara sowgat etmeklik talap edilýär” diýip, kitaphananyň işgäri söhbetdeşliginde belledi.
Neşir işleri peseldi
Kitaphananyň işgäriniň bu sözlerini ýurtda neşirýat işleri bilen bagly statistiki maglumatlar hem belli bir derejede tassyklaýar. Türkmenistanyň statistika baradaky
Aşgabatdaky Milli kitaphananyň okalga zalyndaky boşlugy görkezýän bir görnüş. Aşgabat, ýanwar, 2012.
Döwlet komitetiniň ýyllyk statistiki maglumatlaryna görä, 1990-njy ýylda ýurtda 759 sany kitap we kitapçalar neşir edilen bolsa, 2009-njy ýylda bary-ýogy 221 sany kitap we kitapçalar neşir edilipdir.
Neşir edilen şol kitaplaryň aglabasy hem okuw kitaplary ýa-da ýurdy dolandyrýan syýasy režimiň syýasy-ideologik propagandasyna gönükdürilen mazmundaky kitaplardan ybarat. Olaryň arasynda “Ruhnama” hem-de soňky döwürlerde çap edilen Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplary bar.
Adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly bir ýazyjynyň aýtmagyna görä, ylmy-populýar we çeper eserler häzirki döwürde Türkmenistanda ýok diýen ýaly, režimi wasp etmeýän kitaplaryň çap edilmegine ýurtda henizem ýol berilmeýär, türkmen ýazyjylarynyň daşary ýurtlarda çap edilen ýek-tük kitaplaryny hem ýurda getirmek kyn.
Başga-da sebäpleri bar…
Aşgabatdaky Milli kitaphana gelýän adamlaryň sanynyň azlygynyň sebäbi diňe bir täze kitaplaryň ýetmezçiligi bilenem bagly däl. Kitaphananyň şäheriň merkezinden uzakda ýerleşmegi hem okyjylaryň kitaphana gelmegine kynçylyk döredýär.
Bu ýagdaýdan kösenýänlerden biri-de Aşgabadyň 47 ýaşly ýäşaýjysy Gurbangeldi.
Ol: “Öň Milli kitaphana şäheriň merkezinde ýerleşýärdi. Kitaphana şäheriň islendik ýerinden arkaýyn baryp bolýardy. 5 ýyl mundan ozal kitaphana täze bina göçensoň, bu ýagdaý kynlaşdy” diýip, ýagdaýy düşündirdi.
Aşgabatda ýerleşýän ençeme kitaphanalaryň ýagdaýy Türkmenistanyň Milli kitaphanasynyňkydan tapawutly däl. Täze hökümet öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründe ýapylan kitaphanalary dikeltdi. Emma, aşgabatly ýazyjynyň aýtmagyna görä, kitaphanalary terk eden okyjylary yzyna getirmek welin o diýen aňsat bolmajak ýaly.


text:
Ogul oýerip gyz çykarmak bir gowy zat. Biziň gadymy halkymyzda öňki döwürlerde-de häzirki zamanada-da birek birege gowy dileg edilende “ogul oýerip gyz çykarmak miýesser etsin” diýilýar.
Emma soňky wagtlarda gadymdan gelýän toý tutmak däbinde “goşmaça” kadalaryň, “täze” dessurlaryň peýda bolyp, ol dessurlaryň agdyklyk edip başlandygy baradaky gürrüňleriň toý tutýan ene-atalaryň arasynda köpelip başlandygy aýdylýar.
Toý tutmak däbindäki peýda bolan soňky “dessurlar” Köneürgençli zenan, Pygamber ýaşyna ýeten, dört ogly oýerip iki gyzy durmuşa çykaran Gülsenem daýzanyň gaharyny getirýar. Hakykatyň hatyrasyna aýdylsa bu dessurlar, onuň gaharyny getirmezçede däl, olaryň birem galyň meselesi.
“Galyňyň gürrüňi ýök, ol biziň ilimizde gadymdan bäri bar, ýöne onuň göwrüminiň çenden aşa artmagy, gyzyň bukjasyna salynýan zatlaryň sanawynyň giňelmegi, toýuň aýdymçysy, sazandasy, tamadasy, wideoçysy, suratçysy diýermiň, gelin alyja gitmeli maşynlaryň sany, olaryň bezelşi, toý tutuljak hususy restorandyr kafesiniň kärende tölegi – garaz sanasaň sogaby bar” diýip, Gülsenem daýza gürrüň berýär.
Nyrhlar bolsa artýar
Öňki wagtlar gelini düýäň üstüne mündurip kejebede, soňky döwurlerde bolsa “Jiguli” ýa-da “Wolga” kysymly maşynlarda getiren bolsalar, häzirki zamanada gelini diňe daşary ýurtda öndürilen, “inomarka” diýip atlandyrylýan gymmat bahaly ulaglarda getirmeklik hökmany däbe öwrulendigini Köneürgenjiň beýleki bir ýaşaýjysy, pensioner Haýdar aga aýdýar.
“Ol 'inomarkalaryň' eýeleri pul berseň hyzmata taýýar, ýöne olar bilenem öňünden gepleşmeli, puluny tölemeli, bolmasa saňa nobat ýetmezligi-de ahmal” diýip, Haýdar aga sözüniň üstüne goşýar.
Gelin maşynyň sürüji-eýelerine, mundan 5-6 ýyl öň, 10 manat pul bilen bir “korobka-köýnek” diýip aýdylýan baýragy berilse, indi olar 40-45 manatdan az bolsa toýda hyzmat etmekden ýüz öwürýarler.
Dogry, nyrhyň artmagy bilen gelin maşynlaryň hyzmatyň hili hem gowulaşdy. Indi "inomarkalaryň" eýeleri diňe gündüzki toýda däl, eýsem gelini agşamky, häli-şindi “komsomol toýy” diýip aýdylýan toýada ýaş çatynjalary getirip äkidýärler.
Haýdar agaň aýtmagyna görä, Köneürgeçde-de, beýleki etraplarda-da, mahlasy, ýurduň ähli ýerlerinde-de toý gurnaljak restorandyr kafeleriň, toýhanalaryň kärende tölegleri, dondyr guppaň, kümüşden ýasalan milli şaý-sepleriň we beýleki prokata alynan toý esbaplaryň-da nyrhlary asmana uçup gidipdir.
“Häzirki wagtda biziň welaýatymyzda köne puldan ortaça 60-70 million manat galyň bermeli we ýenede şonçarak, käte bolsa ondanam köp puly toýuň beýleki harajatlaryna bermeli bolýaň, bolmasa toýuň iliňka meňzemez diýlen düşünje her bir toý etjek eňe-atada bar” diýip, ýaşuly äýdýar.
“Aş köp bolsa kada-da köp bolýar”
Öňräkdäki döwürlerde ogul öýerenler bir toý, ýagny gelin alma toý we onuň öň ýanynda toýda hyzmat etjekleri çagyryp kiçeňräk geňeş etseler, häzirki döwürlerde gelin alma toýlar goşmaça toý çäreleri bilen utgaşyp gitdi.
Köneürgençli zenan Gülsenemiň aýtmagyna görä, Daşoguž welaýatynda “täze dessurlary” köp halatlarda ilki bolup wezipeli we barly adamlar durmuşa ornaşdyrýarlar. Olaryň gurnan töýlaryna gözi giden orta gurpda, hat-da ýeter-ýetmezçilikde ýaşaýanlaram baýlaryňky ýaly edip toý beresleri gelýär.
“Beýle toýlary tutmak köplere başardyp hem durmasa-da, adamlar “eşek eşekden galsa gulagynam kes, guýrugynam” diýlenni edip, karza-bergä batyp toý tutýarlar, soňam bolsa uzak wagtlap bergiň aşagyndan çykyp bilmäni azara galyp ýörendirler” diýip, Gülsenem daýza aýdýar.
Onuň sözlerine görä, häzir toýdan öň bir gün-a töwerekdäki bar bolan işan mollalary çagyryp, olara hezzet edip hediýe bermeklik, ýene bir günsi bolsa edara-kärhanalaryň başlyklaryny, etrabyň häkimini, onuň orunbasarlaryny, arçyny, öýlenjek ýigidiň işleýan edarasynyň ketdelerini çagyryp olara söwüş gurnamaklyk hem hökmany edilmeli zatlaryň hataryna ymykly girizilip barýar.
“Meniň kiçiräk wagtlarymam, ýadyma düşýär, ondan has öňki döwürlerde-de töýlara işan mollalary-da, kolhoz başlygy-da, beýleki wezipeli adamlary-da çagyrardylar, ýöne olaram il hatar çagyrardylar. Häzir bolsa bir hili düşnüksiz döwür bolup gitdi, türkmeniň 'aş köp bolsa kada-da köp' diýeni çyn ekeni” diýip, köneürgençli zenan aýdýar.
Paýtagtda toý bermek güzap
Köneürgençli aksakgal, pensioner Haýdar agaň we biziň söhbetdeş bolan beýleki adamlaryň aýtmagyna görä, oba ýerlerinde ogul öýerip toý berenleriň toý bilen bagly ähli harajatlary şäherlileriň ýa-da paýtagt Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň toýa eden çykdajylaryndan iki-üç esse az bolýar.
“Arada Aşgabatda ýaşaýan ýakyn garyndaşlarymyň biri oglyny öýerdi. Agşamky toý paýtagtyň ady belli bir toýhanasynda geçirildi, oňa 500-e golaý myhman çagyryldy. Gepiň tümmegi, restoranyň her bir myhman kürsüsi üçin, orta getirilen alty-ýedi görnüşli tagamlar we dürli-dümen alkogolly we alkogolsyz içgiler üçin, tamadasy, aýdymçysy we ýene gaýralary üçin köne puldan 220 milliondan gowrak pul harçlandy. Men-a, dogrymy aýtsam, ol nyrhlar barada eşidip, ýakamy tutup, içime tüýkürdim” diýip, meniň söhbetdeşim Gulsenem daýza aýdýar.
Onuň pikiriçe, beýle ummasyz köp sanly myhmanlary çagyryp, 6-7 görnüşli tagamlary, şol sanda çişlik, et börek ýa-da ýumurtga börek ýaly taýarlamasy aňsat we bahasy arzan bolmadyk naharlary orta çekmeklik ýazgarylmaly däl zat.
“Oňaranlar, barlylar, goý, etseler edibersinler, ýöne biziň käbir ildeşlerimiz ýorgana görä aýak uzadasy gelenok, olar barlylaryň yzyndan galmajak bolup, bergi baryny edip toý tutunýarlar. Ine beýle adamlaryň hereketlerini oňlap bolanok” diýip, Köneürgenç etrabynyň ýaşaýjysy Gülsenem daýza aýdýar.
Howanyň maýlamagy bilen biziň ýurdumyzyň oba ýerlerinde-de, şäherlerinde-de toý tutýanlaryň sany köpelýar. Şonuň bilen bir hatarda-da bergä batýanlaryň hem sany artýar, ýöne olaryň bergidardygyny olaryň özlerinden başga bilýänler az.
Kerim Artykow – türkmenistanly jurnalistiň, ýerli synçynyň edebi lakamy.


text:
Saddam Husseýniň öldürilen diýlip hasaplanylýan orunbasary Izzat Ibrahim al-Douri ýekşenbe güni “YouTube” internet saýtynda wideo ýüzlenme bilen çykyş etdi.
“Bas” režimi döwründe Yragyň wise-prezidenti bolup işlän Izzat Ibrahim al-Douri 2005-nji ýylda öldürildi diýlip yglan edilipdi.
Ýöne ýekşenbe güni Yragyň territoriýasyndan internete ýerleşdirilen wideo ýazgyda Izzat Ibrahim al-Douri özüniň diridigini aýdýar we Yragyň häzirki şaýy hökümetiniň alyp barýan syýasatyny tankytlaýar.
Spesialistler heniz bu wideo ýazgynyň hakykydygy ýa däldigi barada belli bir zat aýtmaklygyň kyndygyny aýdýarlar.


text:
Pakistanyň öňki premýer-ministri Nawaz Şerif saýlawlardan soň ýurduň täze hökümetini düzmäge taýýardygyny aýtdy. Bu saýlawlara, ”Talyban” tarapyndan amala aşyrylan zorlukly hüjümlere garamazdan, saýlawçylar örän aktiw gatnaşdylar.
Ýekşenbe günki ses berişligiň resmi däl netijelerine esaslanýan çaklamalara görä, täze parlamentde Nawaz Şerifiň “Pakistanyň musulman ligasy” atly partiýasy köpçülik bolar. Onuň partiýasynyň göni saýlanýan 272 orundan 130 orna eýe bolmagyna garaşylýar.
Şerifiň partiýasynyň 342 orunlyk parlamentde aýallar we dini azlyklar üçin niýetlenýän orunlaryň uly bölegini hem eýeläp, öz täsirini artdyrjakdygy çak edilýär.
Ilkinji netijeler
Saýlawlaryň netijeleri Nawaz Şerifiň ýurduň hökümetininiň baştutany hökmünde üjünji möhletiniň bosagasynda durandygyny aňladýar.
Şeýle-de, resmi däl netijelere görä, öňki kriket sportsmeni Imran Hanyň “Adalat ugrundaky hereketi” uly goldawa eýe bolupdyr. Bu bolsa onuň parlamentde täze bir syýasy güýji döredip biljegini görkezýär.
Koalisiýa boýunça ýaranlar “Pakistanyň halk partiýasy” we “Awami” partiýasy geçen bäş ýylyň dowamynda häkimiýet başynda bolan döwründe öz ses berijileriniň goldawyny ýitirene meňzeýärler.
Nawaz Şerif Lahorda eden çykyşynda syýasy güýçleri Pakistandaky problemalara garşy göreşmek üçin hyzmatdaşlyga çagyrdy. Şerif elektrik togunyň ýetmezçiligi, inflýasiýa we işsizlik ýaly kynçylyklary agzady.
Nawaz Şerifiň partiýasy biznesi goldamagy, regional hyzmatdaşlyga we goňşular bilen parahatçylygy saklamaklyga ýykgyn etmegi bilen tanalýar.
Şerifiň syýasaty
Yslamabatly žurnalist Zahid Hussain Şerifiň häkimiýet başynda Waşington bilen hyzmatdaşlyk etjegini we ”Talyban” hereketiniň zorluklaryna garşy durmak ugrunda hereket etjegini çaklaýar.
Hussain Nawaz Şerifiň golastynda Pakistanyň Waşington babatyndaky daşary syýasatynda uly bir üýtgeşikligiň boljakdygyna garaşmaýandygyny aýtdy. Ol 1993-1998-nji ýyllarda Nawaz Şerifiň premýer-ministr bolan döwründe ýurduň ABŞ bilen gatnaşykda bolandygyny ýatlatdy.
Şol bir wagtda-da, Husseýniň pikirine görä, Nawaz Şerifiň Pakistanyň Owganystan babatyndaky syýasatynda uly bir täsiri bolmaz. Husseýn “bu syýasaty, hökümetiň razylygy bilen, ýurduň ýaragly güýçleriniň alyp barjakdygyny” aýdýar.
Pakistanyň Waşingtondaky öňki ilçisi Tarik Fatmi Nawaz Şerif Owganystanda parahatçylyk prosesini goldar diýip pikir edýär.
63 ýaşly Şerif Penjab welaýatyndan bolan tütjar baý, polat öndüriji. Ol köp ýyllaryň dowamynda Pakistanyň syýasy ýolbaşçylygynda täsirli şahslaryň biri bolup galýar.
Şerif Pakistan özüniň ilkinji ýadro ýaragynyň synagyny geçirende, häkimiýet başyndady. Ol 1999-njy ýylda general Perwez Muşarrafyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan harby agdarylyşygy netijesinde wezipesinden çetleşdirilipdi.
Nawaz Şerif ençeme ýyllap sürgünlikde bolup, 2007-nji ýylda ýurda dolandy. Onuň syýasy partiýasy 2008-nji ýylyň saýlawlarynda ikinji orny alypdy.


text:
Türkmenistan köpmilletli ýurt. Şol milletlerden birem buluçlar. Dürli statistiki maglumatlara görä, Türkmenistandaky buluçlaryň sany 30-40 müň aralygynda diýlip hasaplanylýar. Olar, esasan, Mary welaýatynyň Baýramaly, Ýolöten, Garagum we Türkmengala etraplarynda ýaşaýarlar. Şu günki gün Türkmenistandaky buluçlaryň däplerininiň, medeniýetleriniň we hukuklarynyň goralyş ýagdaýy nähili? Şu meseleler barada Azatlyk Radiosy Baýramaly etrabynda ýaşaýan 45 ýaşly buluç aýaly Gülperi Abdylkerimowa bilen gürrüňdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Gülperi, siziň çagalaryňyz mekdepde haýsy dilde okaýarlar?
Gülperi Abdylkerimowa: Mekdepler türkmen dilinde okadýar. Çagalar nirä barsa-da, türkmen dilini bilse oňat. Bärde buluç dilinem, rus dilinem okadýarlar. Iňlis dilem bar.
Azatlyk Radiosy: Buluç dilini okatmak üçin ýörite klaslar barmy?
Gülperi Abdylkerimowa: Ýörite klaslar ýok, ýöne okadylýan sapak bar. Biziň dilimizde okuw kitabam ýok. Ony ýöne öz buluç dili bilen öwredýärler. Ýokary bilim aljak bolup, Aşgabada gidip, Moskwa gidip okap gelýärler.
Buluçlaryň içinde gyzyl diplom alyp gelýänler-de bar. Doktor bolýan bar, inžener bolýanlary, başlyk bolýanlary bar. Mugallymlaram bar. Montýorçylyga-da gidýärler. Buluç oglanlardan mugallym bolup işleýänleri bar. Buluç gelinlerinden doktoram bar, mugallymam bar. Aşgabatda instituty okap gelenler bar. Buluç gelinlerden gyzyl diplom alyp gelenlerem bar.
Azatlyk Radiosy: Gyzlaryny okatman, öýünde saklaýan buluç maşgalalary gabat gelýärmi?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, buluçlaryň içinde çagasyny okuwa goýbermeýänlerem bar. Köne däbi alyp barjak bolup, çagasyny goýbermän, öýünden çykarmaýanlaram bar. Häzir döwür üýtgedi. Indi gyzlaram işleýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenleriňki ýaly buluçlarda-da galyň salmak däbi barmy?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, türkmenlerde bolşy ýaly, biziňkilerde-de galyň bar. Öň biz durmuşa çykan wagtymyzda altyn şaý-sep ýokdy, indi döwür ýütgäp, buluçlaram “altyn getir” diýýärler. Galyňa-da 25 millon manat töweregi pul geçirmeli. Bu bir. Soňam gyzyň eşiklerini alyp bermeli.
Azatlyk Radiosy: Buluç gyzlarynyň öz halaşýan ýigidi bilen öýden gaçyp, durmuş gurýan halatlary gabat gelýärmi?
Gülperi Abdylkerimowa: Buluç gyzlaryndanam halaşýanlary bilen gaçýanlary bar. Ýöne soň molla-zady getirýärler. Şonda gyzlar “şunça million getir, soň aragatnaşyk bolar. Eger getirmeseň, aragatnaşyk etjek däl” diýýärler. Onsoň şol talap edilýän zatlary getirip berýärler. Şeýdip, gyzlar öz halaýanyna barýarlar.
Azatlyk Radiosy: Buluçlar bilen türkmenleriň arasynda birek-birege gyz bermek, gyz almak ýaly ýagdaýlar nähili?
Gülperi Abdylkerimowa: Hawa, oglan bilen gyz biri-birini halasa, şonda oglanyň gyzy almaga haky bar. Ine, türkmen gyzlary buluja äre barýarlar, buluç gyzlary türkmen oglanlaryna barýar. Şeýle zatlaram ýüze çykýar. Buluçlaryň içinde-de, türkmenleriň içinde-de bar bu ýagdaý. Käbir erkekler buluç gelni bar bolsa-da, üstüne türkmen aýal alýarlar. Biziňkide türkmen alýarlar, orus alýarlar öýlenip, iki aýallylary-da bar.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýaşaýan obaňyz buluç obasymy ýa türkmen obasy?
Gülperi Abdylkerimowa: Türkmenem bar, bulujam. Ýöne bu obada buluç kän. Buluçlar-a öz dilini alyp barýalar, türkmenlerem öz dilini. Ýöne türkmenlerem buluç dilini suw ýaly bilýärler. Buluçlaram türkmen dilinde gürleýärler. Iki milletiňem gatnaşygy oňat. Pata bolsa, toý bolsa iki milletem agzybir. Biri-biriniň oturyşygyna gatnaşýarlar. Iki milletem bir garyndaş ýaly.


text:
Aşgabat, 20.02.2015. “Türkmenportal”.
Ýurdumyzyň Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň 100 metr beýikligi bolan sütüni dikeldiler.
Ýurdumyzyň Döwlet baýdagynyň şöhratyny has-da belende götermek maksady bilen Türkmenistanyň prezidentiniň Kararyna laýyklykda, welaýatlaryň häkimliklerine gurluşyk işlerine 2015-nji ýylyň martynda girişmek tabşyryldy. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň sütünleri Lebap we Mary welaýatlarynda 2015-nji ýylyň iýunynda, Daşoguz welaýatynda iýulynda, Balkan welaýatynda bolsa awgustda doly taýýar edilip, ulanyşa girizmek bellenildi.


text:
Pakistanyň öňdebaryjy ruhanylary YD toparyny ýazgaryp çykyş etdiler. Pakistanyň Ulema geňeşi Yrakda we Siriýada uly territoriýany eýelän YD guramasy yslamyň kadalaryny bozýar diýdi.
«Yslam we musulmanlar YD-nyň eli bilen bigünä adamlaryň öldürilmegini, olaryň emläginiň tozdurylmagyny goldap bilmez» diýip, olaryň ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
Pakistanyň Ulema geňeşi adamlary we yslam ýurtlaryndaky ýaşlary Yslama we onuň pygamberi Muhammediň nesihatlaryna eýermeýän islendik zorluk toparyndan çeke durmaga çagyrdy.


text:
5-nji sentýabrda Watikanyň sözçüsi bu barada beren ilkinji beýanatynda bir adamy daşlap öldürmekligi ölüm jezasynyň iň bir zabun formasy diýip ýazgaryp, Watikanyň aram diplomatiýadan peýdalanyp, eýran häkimiýetlerine täsir etmäge synanyşjakdygyny duýdurdy.
Federiko Lombardy öz beýanatynda Watikanyň bu meseläni gyzyklanma bilen yzarlaýandygyny bildirdi. Soňam ol: “Gumanitar meselelerde ýaraşykly ýollar bilen ara goşulmaklyk soralanda, geçmişde ençeme gezek edişi ýaly, Watikan bu işi edýär. Ýöne ol muny açyk edenok-da, diplomatik ýollardan peýdalanýar” diýdi.
Bu beýanatdan öň Aştiýanynyň ogly Sajad Gaderzadeh Italiýanyň habar agentligi Adnkronosa öz ejesini ölümden halas etmekleri üçin kömek sorap, Rim papasy bilen italiýan hökümetine ýüz tutandygyny aýdypdy. Gaderzadäniň 4-nji sentýabrda media aýtmagyna görä, Britainiýanyň “The Times” gazetinde başy bürenjeksiz suraty ýerleşdirilendigi üçin Aştiýany 99 dürre zarbasyna höküm edilipdir.
“The Times” gazeti ilki bu suraty Aştiýanynyň öňki adwokaty Mohammad Mostafaýydan alandygyny aýdypdy. Ýöne gazet soňra bu suratyň başga bir aýalyň suratydygyny aýdyp, ötünç sorady.
Gaderzadeh bu 99 gamçy hökümini ejesi bilen bir türmede oturan beýleki tussaglardan eşidipdir. Ýöne ol bu hökümiň ýerine ýetirilendigini tassaklap bilenok.Synanyşyk
Rim papasynyň ara goşulmak mümkinçiligi Aştiýanyny daşlanyp öldürilmekden halas etmek üçin synanyşyk. Ozal Braziliýanyň prezidenti Luiz Inaçio Lula da Silwa hem bu 43 ýaşly aýala Braziliýada başpena berjekdigini aýdypdy.
Aştiýany, ilki adamsy aradan çykansoň, iki erkek bilen bikanun gatnaşykda bolandygy üçin 99 dürre urmaga höküm edilipdi. Ýöne soňra başga bir sudda garşysyna gaýtadan iş gozgalyp, ol zyna edenlikde günäli bilnip, daşlanyp öldürilmeli edildi. Eýran mediasynda aýdylyşyna görä, Aştiýany öz adamsynyň öldürilmeginde hem eliniň bolandygyny boýun alypdyr.
Halkara derejesinde görkezilen gysyş netijesinde Eýran häkimiýetleri Aştiýanynyň hökümini ýerine ýetirmegi wagtlaýyn togtatdylar. Ýöne onuň dardan asylyp öldürilmek howpy ýok däl.
Aştiýany meselesi Eýran bilen Fransiýanyň arasynda hem diplomatik agzalalyga getirdi. Muňa sebäp bolan zat – Eýranyň konserwatiw gazeti “Keýhanyň” Fransiýanyň prezidenti Nikola Sarkozynyň Aştiýanynyň tarapyny tutup, protest petisiýasyna gol çeken aýaly Karla Bruni-Sakozyny “jelep” diýip, kemsitmegi boldy.


text:
Ukrain häkimiýetleri 13 ýaşly gyzy 10 müň dollara satjak bolan mugallymany tutandyklaryny aýdýarlar.
Içeri işler ministri Arsen Awakow bu iş barada 22-nji noýabrda, Feýsbukda habar berdi. Ol satyljak bolan gyz bilen ony satmaga çalşan mugallymanyň hem suratyny çap etdi.
Ol gyz gündogardaky Harko sebitinde, ýetim çaglaryň mekdep-internatynda ýaşaýan eken.
Ukrain mediasy güman edilýän mugallymanyň adynyň Galina Kowalenkodygyny, onuň ukrain we rus dillerinden sapak berendigini aýdýar.
"Olar satyjyny jenaýatyň üstünde, gyzy alyjylara getirip, puluny alanda tutdylar» diýip, içeri işler ministri aýtdy.


text:
Söhbet Jumaýew bilen Söhbetdeşlik we uly maglumat !!!
-Söhbet seniñ bilen bu günki söhbetdeşligimizde saña birnäçe soraglarymyz bar ilkinji soragym
Şu wagt siz näme bilen meşgullanýañyz?
-Özüm barada aýtsam.Men hazirki wagtda mary welaýatynyñ serhedabat etrabynda watana bolan gulluk borjumy ýerine ýetirip ýörün.Men öz muşdaklarymyñ hemmesine jan saglyk işleriñizde hemişe üstünlik arzuw edyan.
-Söhbet siz näçinji ýylda we nirede doguldyñyz gysgaça aýdyp berseñiz?
-Men 1992-nji ýylyñ 18 — nji iýulynda Lebap welaýatynyñ Garabekewül etrabynda doguldym.
-Maşgalañyzda näçe dogan we sen näçinjisi?
— Biziñ Maşgalamyzda 3 dogan,Men iñ ulysy.
-Orta bilimi nirede aldyñyz we näçinji ýyllarda?
-Men 2009-nji ýylda Garabekewül etrabynyñ 1-nji orta mekdebini tamamlap,şol mekdebiñ uçurymy boldum.
-Aýdym saz sungatyna haçan başladyñyz hem-de siziñ halypañyz kim?
-Men aydym saz sungatyna yaşlykdan başladym we bu yolda öz halypam Eldar Ahmedowdygyny bellap geçýän.


text:
Anna güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystana resmi sapar bilen bardy. Şol gün hem ol Astanada prezident Nursoltan Nazarbaýew bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşiklerde iki ýurduň hyzmatdaşlyklaryny mundan beýläk-de ösdürmekligiň perspektiwalary barada maslahat edilendigi habar berilýär.
Berdimuhamedowyň Gazagystana saparynyň barşynda göz öňünde tutulýan möhüm çärelerden birem şenbe güni Demirgazyk-Günorta täze demirýol liniýasynyň Türkmenistan bilen Gazagystana degişli bölekleriniň işe girizilmegine bagyşlanyp gurnaljak dabara bolar.
Demirýolyň bu işe giriziliş dabarasyna prezident Berdimuhamedow bilen prezident Nazarbaýew hem gatnaşar diýlip garaşylýar.
Gazagystandan başlap, Türkmenistanyň we Eýranyň üsti bilen Pars aýlagyna çykmaklyga mümkçinçilik berjek bu täze demirýol liniýasyna regionyň söwda-haryt hyzmatdaşlyklarynda uly rol oýnajak demirýol liniýasy hökmünde baha berilýär.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Brýusseldäki sammitinde ýewrozonadaky ýurtlaryň banklaryna gözegçilik edýän organy döretmek barada karara geldiler. Bu kararyň geljek ýylda durmuşa geçirilip başlanjakdygy aýdylýar.
Ýewrozonanyň banklaryna gözegçilik edýän organy döretmek barada Ýewropa Bileleşiginiň bu karary Germaniýa bilen Fransiýa özara ylalaşyga gelenlerinden soň kabul edildi. Mundan ozal regionyň bank sistemasyna kömek bermek meselesinde bu iki ýurduň arasynda gapma-garşylyk döräpdi.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel penşenbe güni Berlinde eden çykyşynda ÝB-niň komissiýasyna agza döwletleriň býujetlerini tassyklamaga ygtyýarlyk berilmeli diýdi.
Ýöne Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland bilen penşenbe güni Brýusselde geçiren gepleşiklerinden soň, Angela Merkel bu meseläni sammitde sese goýmak barada teklip etmejekdigini aýtdy.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel (Ç) we Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland, Brýussel, 18-nji oktýabr 2012 ý.
Merkel: “Bu sammitde çözülmeli mesele däl. Biz bu mesele boýunça dekabrda karara geler ýaly häzir taýýarlyk görmeli. Ýöne biz meseläni dogry ugurda alyp barar ýaly bu ýerde maslahat etmeli”.
Şol bir wagtyň özünde Holland ÝB-ne girýän döwletleriň milli býujetlerini tassyklamak boýunça Ýewropa Bileleşigine ygtyýarlyk bermek teklibine garşy çykdy.
Şeýle hem Holland ýewrozonadaky krizisi çözmek baradaky ozal ylalaşylan usul boýunça Fransiýa we Germaniýa bilelikde hereket etmegini dowam etdirmeli diýdi.
Holland: “Ýewrozonany iki ýarym ýyl bäri dowam edip gelýän krizisden çykarmakda Fransiýanyň we Germaniýanyň umumy jogapkärçiligi bar. Has takygy, munuň iň gowy ýoly bilelikde kabul eden kararymyza hormat goýmakdyr”.
Ýewropa parlamentiniň prezidenti Martin Şulz penşenbe güni eden çykyşynda bergi krizisini çözmekde ÝB bitewüligini saklamaly diýdi.
Şulz: “Gynansak hem biz iki tizlikdäki Ýewropa däldiris, biz uzak möhlete gönükdirilen köp tizlikdäki Ýewropa. Meniň pikirimçe bu mesele problemanyň çözgüdi däl-de, onuň çeşmesidir. Bize hut Ýewropanyň has berk birligi gerek”.
ÝB-niň esasy maliýe merkezi hasaplanýan Britaniýa ýewrozona degişli bolmadyk beýleki dokuz ýurt bilen bir hatarda geljekdäki bank birliginde ses bermek hukugy barada alada bildirdi.


text:
Türkmenistanly ýaşlar döwlet ylalaşyklarynyň esasynda şu ýyl Horwatiýanyň we Azerbaýjanyň ýokary okuw jaýlarynda hem bilim alarlar. Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, Azerbaýjanyň ýokary okuw jaýlaryna iberilen türkmen studentleri nebit-gaz ugrundan bilim alarlar.
Resmi maglumatlarda Rumyniýanyň, Belarusyň, Hytaýyň, Türkiýäniň ýokary okuw jaýlarynda döwletara ylalaşyklarynyň çäginde eýýäm ýüzlerçe türkmen raýatynyň bilim alýandygy bellenýär.
Türkmenistanyň müňlerçe raýaty daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynda öz hasabyna hem bilim alýar. 2013-2014 okuw ýylynda Belarusda 8 müňden gowrak türkmenistanly, Türkiýede 6 900 çemesi türkmenistanly, Ukrainada 14 müň türkmenistanly student bilim aldy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan ukrain kärdeşi Petro Poroşenkony Ankaranyň Krymy, Orsýet tarapyndan bikanun anneksiýa edilen sebiti, ozalkysy ýaly, Ukrainanyň territoriýasy diýip hasaplajagyna ynandyrdy.
Ukrain prezidentiniň metbugat gullugy 20-nji awgustda Erdoganyň Poroşenko bilen telefonda gürleşendigini habar berdi.
Habarda aýdylmagyna görä, Erdogan Türkiýäniň ukrain garaşsyzlygyna we toprak bütewiliginiň eldegrilmesizligine, halkara ykrar edilen serhetlerine goldawy babatdaky pozisiýasyny üýtgetmändigini aýdypdyr.
Şeýle-de Erdogan Ankaranyň «Krymyň basylyp alynmagyny» ykrar etmejekdigini, krym tatarlaryny bolsa mümkin bolan ähli ugurlarda goldajakdygyny aýdypdyr.


text:
Serbiýadaky migrantlar indi, Wengriýa öz serhedini ýapanyndan soň, Günbatar Ýewropa girmek üçin Horwatiýa gitmäge başladylar.
Serbiýanyň mediasy azyndan 10 awtobusyň Serbiýanyň günorta serhedinden Makedoniýa bilen serhetdäki Sid şäherine gelendigini aýdýar.
Olar Horwatiýa bilen serhede 16-njy sentýatbrda gelipdir.
"Roýtersiň" kameraçysy azyndan 100 migrantyň mekgejöwen meýdançasynyň içinden Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolan Horwatiýa tarap ýöräp barýandygyny gördi.
Horwat polisiýasy migrantlaryň ilkinji tapgyrynyň daşyny gabap, olary hasaba almak üçin alyp gitdi.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Freedom House” guramasy Gazagystanda alty ýyl türme tussaglygyna höküm edilen ýurist Natalýa Sokolowanyň derhal azat edilmegine çagyryş edip, 10-njy awgustda ýörite metbugat beýanatyny ýaýratdy.
Gazagystanda protest geçirýän nebitçileriň ýuristi Natalýa Sokolowa “sosial bulagaýçylyga meçew bermekde” aýyplanylyp, hepdäniň duşenbe güni 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ýurist Sokolowa şu ýylyň maý aýynda ýurduň Mangystau regionynda “Karažanbas” nebit ýatagynyň işgärleriniň öz aýlyk haklaryna nägilelik bildirip, protest aksiýasyna başlamaklarynyň yz ýany tussag edildi. Ol nebitçileriň hukuklaryny gorap, ýuridiki iş alyp barýardy.
“Freedom House” Sokolowa garşy bildirilen aýyplamalaryň galpdygyny aýdyp, gazak häkimiýetleriniň ýurduň sud sistemasyny hökümete garşy pikirleri sem etmek üçin ulanmagyna alada bildirdi.


text:
Rus hökümeti özüniň oba hojalyk önümleriniň howpsuzlygy baradaky gullugyna Türkiýeden gelýän oba hojalyk önümlerine edilýän gözegçiligi berkitmegi buýurdy.
Aýdylmagyna görä, bu buýruk türk önüm öndürijileriniň rus ölçeglerini gaýta-gaýta bozýandygy üçin berildi.
Oba hojalyk ministri Aleksandr Tkaçew 26-njy noýabrda türk harytlarynyň serhetden geçirilýän ýerlerinde goşmaça barlagçylaryň goýuljagyny yglan etdi.
Bu çäre rus harby uçarynyň türk-siriýa serhedinde urlup ýykylmagynyň yz ýanyna gabat geldi.


text:
Eýranda Slowakiýanyň ençeme raýaty tussag edildi. Bu habary Slowakiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde tassyklady. Berlen maglumata görä, Slowakiýanyň Eýrandaky diplomatlary tussag edilen raýatlar bilen dowamly aragatnaşygy saklaýarlar.
Slowakiýanyň SME internet neşiriniň ýaýradan habarynda, Eýranda tussag edilen bäş ýa-da alty raýatyň içalyçylykda aýyplanýan bolmagynyň mümkindigi nygtalýar.
Mundan öň, şu ýylyň ýanwar aýynda Slowakiýanyň başga-da bir raýaty tussag edilip, ol ABŞ-nyň bähbidine içalyçylyk etmekde aýyplanypdy. 26 ýaşly Matej Waluç aýyplamalary inkär etdi. Wagtyň geçmegi bilen ol tussaglykdan azat edildi we öýüne dolandy.


text:
GDA-nyň gözegçiler missiýasy Türkmenistanda prezidentlik saýlawlarynyň guramaçylykly we ýurduň saýlaw kanunlaryna hem demokratik kadalara laýyklykda geçirilenligini belledi. Bu barada Orsýetiň iri habar agentlikleri, GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň ýolbaşçysy Sergeý Lebedewe salgylanyp, maglumat ýaýratdylar.
Sergeý Lebedew saýlawlarda ses berijileriň gatnaşyk derejesiniň ýokary bolanlygyny belläp, günortan sagat 12-de saýlawçylaryň 25-45 prosenti aralygyndakysynyň gatnaşandyklaryny aýdypdyr. GDA guramasynyň resmisi şeýle-de saýlawçylar tarapyndan şikaýatlaryň bolmanlygyny hem belläpdir.
GDA-nyň gözegçiler missiýasynyň Türkmenistandaky prezidentlik saýlawlary barada çykaran bu netijeleri 13-nji fewralda Aşgabatda geçirilen metbugat konferensiýasynda mälim edildi.
Missiýanyň Aşgabatdaky ştabynda Azatlyk Radiosyna aýdylyşyna görä, bu maglumatlar ilkinji netijeler. Bu saýlawlar boýunça GDA-nyň gutarnykly karary köpçülige ýakyn günlerde aýan ediler.
Ýeke-täk halkara gözegçisi
GDA-nyň gözegçiler missiýasynyň Aşgabatdaky ştabynyň ýolbaşçysy Aleksandr Slobodanyň saýlawlaryň öň ýanynda Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Türkmenstandaky saýlawlara syn etmek bilen GDA saýlawlaryň azat we demokratiýa laýyk bolmagyna ýardam bermek maksadyny göz öňünde tutdy.
Türkmenistandaky prezidentlik saýlawlaryna GDA tarapyndan jemi 63 adam gözegçilik etdi. Aleksandr Sloboda Türkmenistanyň saýlaw uçatoklarynyň sany 2,300-den gowrak bolansoň, GDA-nyň gözegçileriniň saýlaw uçastoklarynyň ählisine baryp bilmejegini öňünden aýdypdy:
—Elbetde, biz ähli saýlaw uçastoklaryna baryp bilmeris, emma biz mümkin boldugyndan köpüsini görjek bolarys. Olaryň näçesine baryp biljegimizi men edil häzir aýtmaga taýýar däl. Olaryň sany 500-600 uçastok töwereginde bolup biler.
GDA Türkmenistanyň saýlawlaryna gözegçilik eden ýeke-täk halkara guramasy boldy. Dünýäniň köp ýurtlarynda saýlawlaryň geçirilişine gözegçilik edýän Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy Türkmenistandaky saýlawlara syn etmedi.


text:
Peýdaly maglumatlar [ Hemmesi ]
Kätip 2.0 - barlag wersiýasy
KÄTIP 2.0 KÖMEKÇI PROGRAMMASY BARADASÖZLÜKLI WERSIÝA: Kätibiň oflaýn sözlükli wersiýasynyň ilkinji görnüşi taýýarlandy. Bu barada maglumatl almak üçin şu ýere basyň.
TÄZE: Kätip Onlaýn dürs ýazuwyň onlaýn hyzmatynyň barlag goýberilişi açyldy! Ulanyp görmek üçin şu ýere basyň.
Kätip 2.0 programmasy türkmen dilinde ýazuw işleri bilen meşgullanýan adamlara gerek käbir wezipeleri öz içine alýar we olaryň işlemeklerini has aňsat we netijeli etmäge gönükdirilendir. Kätip programmasynyň şu wersiýasynda sanlary we senäni hat bilen ýazmak, türkmen dilinde ýazylan tekstiň dürs ýazuw barlagyny amala aşyrmak funksiýalary bar.
Programmanyň işleýän görnüşiniň suraty.
NÄME TÄZELIK?Şu sahypa iň soňky 2012-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda täzelendi.
Kätip programmasyny has-da kämilleşdirmegiň üstünde işleýäris. Sözlügiň we programmanyň düzedilen görnüşleri hem şu ýerden elýeterli ediler.
- Kätip 2.1.2 - 11.08.2013
- Sözlügi ýatda saklamak funksiýasy goşuldy
- Kontrol+şift+insert basmak arkaly, penjiräni syçanjyk bilen açman, gözlemek funksiýasy goşuldy.
- Goşulmalary söküp gözlemek funksiýasy goşuldy.
- Kätip 2.0 (şu wersiýa) - 01.07.2012
- MS Office 2007-de ýalňyşlyk berýändigi ýüze çykdy we ol aradan aýryldy.
- Kätip 2.0 - 01.07.2012
- Gollanma faýlynyň menýulardan açylmagy goşuldy.
- Goşulan sözleri saklap täze wersiýanyň sözlük faýlyna göçürmek funksiýasy goşuldy.
- Kirillisadan-latyna, latyndan-kirillisa geçirýän funksiýa goşuldy.
- Türkmen dilindäki tekstleriň barlagy (Word)
- Barlaga söz goşmak, aýyrmak we sözleri düzetmek (Word)
- Kätip 1.0 wersiýasy
- Sanlary hat bilen ýazmak (Excel, Word)
- Sanlary pul hökmünde ýazmak (Excel, Word)
- Senäni türkmen dilinde hat bilen ýazmak (Excel, Word)
Häzire çenli ýüze çykan meseleler
- 13.07.2012 - Doňmak meselesi çözüldi. Indi gaty kösense bir sözüň üstünden geçip gidýär ýöne doňmaly däl.
- 10.07.2012 - Käbir sözleriň üstünde barlag dynuwsyz dowam edýär we şol sözüň üstünden ätläp geçip bilenok, şoň üçinem programma doňýar. Şol sözleri anyklamaga çalyşýarys.
- 25.06.2012 - Windows 7-de Arassala we Goş funksiýalary işlänokdy. Şolar düzedildi.
- 22.06.2012 - Windows 7 meselesi çözüldi. Windows 7 64-bit we Office 2010 64-bit ulgamda işleýär.
- 01.06.2012 - Käbir antiwirus programmalar katip_gurna.exe faýly işletmejek bolýar. Wagtlaýynça antiwirusy ýapyp, soň programmany gurnap, soň antiwirusy açyp bilersiňiz.
- 01.06.2012 - Windows 7 üçin käbir üýtgeşmeler girizildi. Indi işlemeli. Barlaglar dowam edýär.
- 31.05.2012 - 64-bit Windows 7 ulgamyndaky käbir ulanyjylar "Sözlük tapylmady" diýlen ýalňyşlygy görýändiklerini habar berdiler.
Biziň bilýän kemçiliklerimiziň käbirleri şular. Kemçilikleri şu ýere ýazsak, düzedilmeli zatlaryň sanawy bolar.
- Türkmen dilindäki sözleriň ep-esli bölegi ýok. Şonuň üçin, dogry sözler hem ýalňyş görkezilip bilinýär.
- Käbir ýalňyş sözleriň ýalňyşlygy anyklanmaýar.
- “-“ belgisi bilen ýazylýan sözleriň barlagy doly üstünlikli däl.
GURNAMAKKätip 2.0 aýratyn bir programma bolman, eýsem Maýkrosoft Ofis Word we Excel üçin döredilen goşmaça kömekçi (add-in) programmadyr.
Programmany gurnamak üçin, kompýuterde gerek şertler:
- Windows XP ýa-da Windows 7 gurnalan kompýuter.
- Microsoft Office 2007 ýa-da 2010 gurnalan kompýuter
- Programmanyň gurnaýyş faýlyny şu salgydan alyp bilersiňiz: katip_gurna.zip (3.22 MB) Kätip 2.1.2 wersiýasyny gurnamagy maslahat berýäris. Bu barada maglumat almak üçin şu ýere basyň.
- Programmanyň işleýşi barada jikme-jik maglumatlary onuň gollanmasyndan okap bilersiňiz: katip2.0_gollanma.pdf
Köp soralýan soraglarMen geçip ýatsam bu programma hemme zady özi edermikä? Olam bolar bir gün.
Näme üçin wirustutujy bu programmany howply görýär? Her döredilýän programma ýörite kod bilen gol çekilýär. Ol kod şol programmanyň belli bir kompaniýa tarapyndan Google, Microsoft we ş.m. tarapyndan döredilendigine güwä geçýär. Şol koduň esasynda hem wirustutujy "hääää bujagaş pylan firma degişli ekenow" diýip goýberýär, kody tanamasa bolsa saklaýar. Ajap Sözlüge heniz şeýle kod bilen gol çekilmedik bolany üçin wirustutujy ony howply programma bolaýmasyn diýip aldyrmajak bolýar.
Dogrulygy mese-mälim sözleri hem ýalňyş görkezýär-ä?
Katibiň sözlük harmany iň ýokary derejede baýlaşdyrylmadyk. Onuň hem ýörite sebäbi bar. Häzirlikçe programmanyň işleýiş usulyny kämilleşdirmäge çalyşýarys. Sözlük harmanynda häzirlikçe 35 000-den gowrak söz bar. Sözlügiň gurluşynda düýpli üýtgeşme gerek däl indi diýen wagtymyz, harmany has ulaldarys. Şonda çaklamalarymyza görä, ol birinjiden-ä has tizräk işlär, ikinjiden-em has köp türkmen sözi tanar.
Ýalňyş çyksa näme etmeli?
Programmany ulananyňyzda ýalňyş çyksa, bize öz ulanýan kompýuter işlediş ulgamyňyz we Ofisiňiz barada habar berseňiz, şoňa görä kömek etjek bolarys.
Kompýuteri doňduryp taşlady bu!
Eger bir gezekde örän uzyn tekst barlasaňyz we Duruzmak isläniňizde Duruz düwmesi işlemese we programma doňup başlasa, CTRL+PAUSE/BREAK düwmesine basyň we çykýan penjireden "End" saýlaň.
Iň netijeli ulanmak üçin haýsy usuly maslahat berýärsiňiz?
Özüňize nähili amatly bolsa şeýle ulanyp bilersiňiz. Döredijiniň maslahat berýän usuly şeýle. Ýazýan zadyňyzy ýazyp gutaranyňyzdan soň, ony Kätip bilen barlaň. Soň her bir gyzyl reňkli ýalňyş bolaýmagy mümkin sözleri el bilen düzedip çykyň. Soň Kätip bilen ikinji gezek barlaň. Gyzyl görkezilen zatlar azalyp, hemme zadyň dogrulygyna göz ýetirýänçäňiz şu prosesi gaýtalaň.
Telpek: 4.80/5 ses
Ýüklenýär...
Ýazylan teswirler ( 0 )Teswir ýazmak üçin girmeli


text:
NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda owgan hökümetine ýaraşyk we integrasiýa tagallaryny etmäge rugsat bermegiň möhümdigini nygtady.
Owgan hökümetiniň Talybanyň içindäki käbir toparlary jeňbazlygy bes etmäge yrmak planlary barada gürrüň edip, Ramussen munuň aýgytly işdigini belledi.
Rasmussen Talybanyň harby taýdan ýeňip, Owganystanda häkimiýeti gaýtadan ele alyp bilmejegini aýtdy.
Ol owgan halky azatlyk we demokratiýa isleýär, Talybanyň yza gelmegini islänok diýdi


text:
Eýranyň baş lideri Aýatollah Ali Hamenei Tähranyň özüniň esasy duşmanlary ABŞ we “erbet” Britaniýa bilen regional meseleler boýunça hyzmatdaşlyk etmäge hiç hili niýetiniň ýokdugyny aýtdy.
Hamenei 3-nji iýunda döwlet telewideniýesinde eden çykyşynda Waşingtony Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek boýunça 2015-nji ýylda dünýäniň iň täsirli liderleriniň arasynda gelnen ylalaşygy berjaý etmezlikde aýyplady.
“Olar öz borçnamalaryny berjaý etmezlik üçin bahana hökmünde ... adam hukuklaryny, terrorizmi ulanýarlar” diýip Hamenei aýtdy.
Ylalaşyga laýyklykda Eýranyň ýadro programmasynyň üstündäki işini togtatmagynyň yzýany ýanwar aýynda ýurda garşy ykdysady sanksiýalar aradan aýryldy. Günbatar Eýranyň ýadro programmasynyň bomba döretmeklige gönükdirilen bolmagyny çak edipdi, Tähran muny ret edipdi.
Eýrana garşy sanksiýalaryň ýatyrylmagyndan soň Tähran Günbatar bilen söwda gatnaşyklaryny ýaýbaňlandyryp başlady.
Emma ABŞ-nyň käbir sanksiýalary saklanyp galýar. ABŞ-nyň banklaryna Eýran bilen göni hyzmatdaşlyk etmek gadagan edilýär, sebäbi Waşington Tährany terrorçylygy goldamakda we adam hukuklaryny depelemekde aýyplaýar.


text:
Ýewropa Bileleşigi Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režimine garşy täze sanksiýalary girizdi.
ÝB-niň daşary işler ministrleriniň Lýuksemburgda geçirýän maslahatynda Siriýanyň bir şahsyýetine we alty şirketine garşy sanksiýa girizmek barada ylalaşyga gelindi.
Sanksiýa girizilenleriň atlary häzirlikçe yglan edilmedi.
Duşenbe güni kabul edilen bu karara geçen anna güni NATO-nyň agzasy Türkiýäniň uçaryny Siriýanyň harby güýçleri urup ýykanyndan soň gelindi.
Türkiýäniň haýyşy esasynda NATO-nyň ilçileri uçar bilen bagly waka boýunça sişenbe güni duşuşmaklygy planlaşdyrýarlar.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Mykola Azarow Ýewropa Bileleşigi bilen assosirlenen ylalaşygy baglaşmak boýunça gepleşikleriň dowam edýändigini mälim etdi. Mundan öň ukrain hökümeti şu hepdäniň aýagynda Wilnýusda geçjek sammitde gürrüňi gidýän ylalaşyga gol goýmajakdygyny yglan edipdi.
Azarow hökümetde çykyş edip, Ukrainanyň Russiýa bilen aradaky söwda şertleri boýunça tapawutlary aradan aýrandan soň, Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary gurmaga meýillidigini aýtdy. Ýöne bu ugurda hiç hili anyk sene agzalmady.
Bu aralykda Kiýewiň hökümet edarasynyň daşynda demonstrantlar indi dördünji gün protest geçirýärler. Bu ýere ýygnanan adamlar prezident Wiktor Ýanukowiçiň ugruny üýtgedip, Ylalaşyga gol goýmagyny talap edýärler.
Protestçiler
Protest çäresine gelen pensioner Alina Lysenkonyň aýtmgyna görä, Azarowyň hökümeti sebäpli ýurtda ýönekeý adamlara ýaşarlyk ýagdaý galmandyr: “Men hökümetde ýaramaz adamlaryň bardygy sebäpli şu ýere geldim. Biziň pensiýamyz müň griwen ($120). Bu bize ýeterlik däl. Şol sebäpli hem biz protesti goldaýarys”.
Protestçileriň başga biri, Witaliý Sergenko ÝB bilen ylalaşygyň baglaşylmagy üçin hökümete basyşyň artdyrylmalydygyny aýdýar: “Adamlar Ukrainanyň şu jenaýatçy we hilegär hökümetine garşy parahatçylykly ýol bilen basyş edýärler. Bu hökümet ÝB-ä agza boljakdygyny aýdyp, geçen ýyl bize ýalan sözläpdi. Adamlar olara ynanypdy, umyt baglapdy. Netijede bolsa olar Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmakdan ýüz öwürdiler. Diýmek, olar biz, ukrain halky, barada birjigem alada edenoklar”.
Kiýewde ÝB-niň tarapynda çykyş edýän protestçiler merkezi Garaşsyzlyk meýdançasynda toplanmak üçin özleriniň beýleki iki meýdandaky çadyrlaryny sökdüler.
Protestler ýurduň beýleki künjeklerinde hem dowam edýär. Sişenbe güni günbatar Lwow şäherinde 20 müňe golaý adam ýöriş geçirdi.
Timoşenko
Bu aralykda ýurduň ozalky premýer-ministri, tussaglykdaky Ýuliýa Timoşenko protestleri goldap, açlyk yglan etdi.
Timoşenkonyň gyzy Ýewgeniýanyň sözlerine görä, onuň ejesi soňky iki gün bäri diňe suw içip, gün görýär.
Kiýew gepleşiklerdäki şowsuzlygy ÝB-niň resmileriniň üstüne atýar. Ukrain resmileri ÝB-niň Russiýa bilen kesiljek söwda gatnaşyklary netijesinde çekiljek zyýanyň öwezini ýeterlik derejede dolmaýandygyny aýdýarlar.
Sişenbe güni prezident Ýanukowiç ÝB-niň hödürleýän teklipleriniň Ukraina üçin amatsyzdygyny aýtdy. Ol ÝB-niň hemaýat hökmünde 829 million dollar hödür edendigini, emma ýewropa standartlaryna ýetmek üçin ýurda her ýylda 20 milliard dollaryň gerek boljakdygyny aýtdy.
Mundan öň Brýussel Moskwany Ukrainanyň Ylalaşykdan boýun gaçyrmagyny gazanmak üçin basyş edýänlikde aýyplady.
Kreml bu aýyplamany inkär edýär.


text:
Geçen ýylyň oktýabr aýynda Ýemende alnyp gaçylan täjik lukmany azat edildi.
Ýemendäki rus kompaniýasynyň täjik işgäri Manuçehr Abduýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Gulruhsor Rofiýewa 10-njy fewralda azat edilip, ol häzirki wagt Marib şäherçesindäki keselhanada saklanylýar.
Gürrüňi gidýän şäherçedäki keselhananyň lukmany Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Rofiýewanyň azatlyga goýberilendigini tassyklady.
36 ýaşly Rofiýewa geçen ýylyň 29-njy oktýabrynda ýitirim bolupdy.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Ýemeniň Içeri işler ministri Rofiýewanyň azat edilmegi ugrunda ýurduň howpsuzlyk gullugynyň güýçli tagalla edýändigini habar beripdi.


text:
Düýn Polşanyň sudy Belorussiýanyň raýaty Sýarheý Moniçi içalyçylykly işlerde günäli tapyp, ony 5.5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Suduň metbugat sekretary Woýsieh Malek 43 ýaşly Sýarheý Moniçiň 2005-2006-njy ýyllar aralygynda Polşanyň howpsuzlygyna degişli gizlin maglumatlary daşary ýurt razwedka gulluklaryna berenlikde aýyplanýandygyny aýtdy. Belorussiýanyň raýatynyň bu işi bilen baglanyşykly sud prosessi ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirildi we diňe suduň hökümi jemgyetçilige äşgär edildi.
Jenap Moniç 2008-nji ýylyň noýabrynda Litwada tussag edilip, Polşa ekstradisiýa edilipdi.


text:
Tanymal türkmen taryhçysy, professor Öwez Gündogdyýew 47 ýaşynyň içinde aradan çykdy. Resmi türkmen metbugaty taryhçy alymyň biwagt ölümi barada hiç bir maglumat çap etmedi.
Onuň “Teke atly polky” (J.Annaorazow bilen), “Mary - şalaryň kalby”, “Aşgabat - keramatly Ärsagyň şäheri”, “Aziýanyň gerçekleri”, “Mary - Gündogaryň göwheri” ýaly kitaplary il içinde gözlenip, elden-ele geçirilip okalýan kitaplar boldy diýip, ýerli synçy N.Nurmämmedow gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy professor Gündogdyýewiň ömri, döredijiligi barada onuň ylmy işleriniň muşdaklarynyň biri Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow 19-njy awgustda Hytaýa resmi sapar edýär.
Özbegistanyň prezidentiniň metbugat-wekiliniň aýtmagyna görä, Karimowyň Hytaýyň ýolbaşçysy bilen duşuşygynda ýurtlar üçin özara bähbitli “esasy regional we halkara meselelere” serediler.
Karimow geçen gezek Hytaýyň prezidenti bilen maý aýynda Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň sammitiniň çäginde duşuşypdy. Şol gepleşiklerde Özbegistanyň Hytaýyň Ýüpek ýol ykdysady inisiatiwasyna gatnaşygy maslahat edilipdi.
Regional inisiatiwa Hytaýy Merkezi Aziýa ýurtlary bilen birleşdirýän tebigy-gaz geçirijisiniň ýaýbaňlandyrylmagyna gönükdirilýär. Şeýle-de Hytaýy Eýran we Baltiýa döwletleri bilen baglaşdyrmak boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň üstünden transport infrastrukturasynyň gurluşygy göz öňünde tutulýar.


text:
Täjigistanyň saýlaw resmileri ses berijileriň prezident Emomali Rahmonyň häkimiýetini pugtalandyrmak barada Konstitusiýa düzedişleri girizmegi makullandygyny aýtdy.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň 22-nji maýda geçirilen referendumyň deslapky netijelerine salgylanyp aýtmagyna görä, Konstitusiýa girizmek üçin teklip edilen 41 düzediş ses berijileriň 94.5%-niň goldawyna eýe bolupdyr.
Düzedişler Rahmonyň döwlet başynda galmagynyň wagt möhletiniň çäklerini aradan aýyrmak, prezident bolmaga dalaş edýänleriň ýaşynyň aşaky derejesini 35 ýaşdan 30 ýaşa çenli azaltmak, şeýle-de din bilen bagly syýasy partiýalary gadagan etmek ýaly düzgünleri göz öňünde tutýar.
Täjigistana çärýek asyryň dowamynda ýolbaşçylyk edýän Rahmonyň soňky ýyllarda din, raýat we syýasy azatlyklara basyşyny has güýçlendirendigini tankytçylar aýdýarlar.


text:
Türkmenistana öň ulanylan awtoulaglary getirmek uly bir söwda öwrüldi. Satyjylar uzak ýurtlardan, hususanda Birleşen Ştatlardan, Dubaýdan we Germaniýadan töwekgelçilik bilen getiren awtoulaglaryny satyp girdeji edinýärler. Alyjylaryň bolsa, köne-de bolsa, amatly hasaplanýan awtoulaglary satyn almaga mümkinçilikleri bar.
Göräýmäge iki tarapa hem bähbitli bolup görünýän bu söwda babatda aram-aram döwlet tarapyndan käbir çäklendirmeler girizilýär. Awtoulagyň aýnasynda onuň satylýandygy baradaky bildirişi we habarlaşmak üçin telefon nomerini ýazmaga girizilen gadagançylyk şeýle çäklendirmeleriň soňkusydyr.
Sürüjileriň aýtmaklaryna görä, häzir polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri awtoulaglaryň eýelerine bu hili ýazgylary pozdurýarlar. Gurban baýramynyň öňüsyraynda girizilen bu gadagançylygyň sebäpleri barada anyk maglumat almak başartmady.
Ýerli söwdagärler bu gadagançylygyň awtoulag satyjylaryň bähbidine däldigini aýdýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, awtoulagyň yzky aýnasynda goýulýan bildiriş käbir söwdagärler üçin awtoulag söwdasyny ýeňilleşdirýän bolsa, käbirleri diňe şeýdip awtoulag satýarlar.
“Häzir ilkibaşdaky ýaly awtoulagy satmak aňsat däl. Bir awtoulagy satmak üçin ep-esli wagt gerek. Ýöne wagtyny ýitirmek islemeýän söwdagärler “Reklamnyý westnik” gazetinde bildiriş berip ýa-da maşynlarynyň aýnalarynda habarlaşmak üçin telefonlaryny goýup söwda edýärler” diýip, adynyň agzalmagyny islemedik ulag söwdagäri aýdýar.
Kime bähbit, kime zyýan?
Hudaýberdiýew we Kotowskiý köçeleriniň çatrygyndaky awtoduralgalardaky ulaglaryň köpüsi satlyk.
Awtoulag söwdagärleriniň aýtmaklaryna görä, ýylyň ahyrynda awtoulag söwdasy has-da gyzgalaňly bolýar. Aşgabatly söwdagär Ahmediň aýtmagyna görä, bu söwdany ýylyň ahyrynda oba hojalygyndan girdejilerini alan daýhanlar döredýärler.
“Esasanam, Daşoguz welaýatyndan Aşgabada gelip, awtoulag satyn alýan köp. Olar “Opel Astra” awtoulagynyň furgon görnüşini köp satyn alýarlar. Şonuň üçin, häzir awtoulaglaryň bahalary bilen gyzyklanýan adamlar az däl” diýip, Ahmet gürrüň berýär.
Adatça, awtoulag söwdasy bilen bagly çäklendirmeler girizilende awtoulaglaryň bahasy ýokary galýar. Ýöne awtoulag söwdagärleri soňky girizilen çäklendirme zerarly awtoulaglaryň bahasynyň ýokary galmak mümkinçiliginiň pesdigini aýdýarlar.
Awtoulag söwdagäri Ahmet täze girizilen gadagançylygyň “Altyn Asyr” gündogar bazarynyň awtoulag satýan bazarynyň, şeýle hem paýtagtyň awtoulag duralgalarynyň bähbidine boljakdygyny belleýär. Sebäbi, onuň aýtmagyna görä, söwdagärleriň köpüsi satýan awtoulaglaryny şol ýerlerde goýup satýarlar.
Ahmediň aýdyşy ýaly, paýtagtyň awtoduralgalarynyň käbirleri hakykatdan hem awtoulag satylýan bazarlara öwrüldi. Mysal üçin, Hudaýberdiýew we Kotowskiý köçeleriniň çatrygyndaky awtoduralgalardaky ulaglaryň köpüsi satlyk. Bu awtoduralgada ulagy goýmak üçin gününe 1 manat 20 teňňe tölemeli.
Mundan öňki çäklendirmeler
Soňky girizilen çäklendirme awtoulag söwdasy bilen bagly şu ýyl girizilen ýeke-täk gadagançylyk däl. Awtoulaglaryň kesilen öňki tarapyny ýurda getirmek hem bir ýarym aý mundan ozal gadagan edilipdi. Awtoulag söwdagärleriniň arasynda “morda” diýlip tanalýan awtoulagyň bu bölegi ulaglaryň bütinleý dwigatellerini we beýleki şaý-seplerini çalyşmaga mümkinçilik berýär.
“Mordalaryň getirilmegine gadagançylyk girizilensoň şaý-sepleriň bahasy galdy. Hytaýda öndürilen pes hilli şaý-sepler goýlup başlady. Bu bolsa awtoulagyň howpsuzlygyna täsir edýär” diýip, aşgabatly awtoslesar Ýagşymyrat gürrüň berýär. Emma, onuň aýtmagyna görä, häzir bu gadagançylyk ýatyrylypdyr.
Ýurtda awtoulag söwdasy bilen bagly çäklendirmeleriň ilkinjisi öňki prezident Saparmyrat Nyýazow döwründe girizilipdi. Şonda gymmat bahaly awtoulaglary ýurda getirmek gadagan edilipdi. Şol gadagançylyk häzir hem belli bir derejede öz güýjünde galýar. Bu gadagançylygyň haýsy resminama bilen berkidilendigi barada maglumat almak başartmady.
Beýleki bir girizilen gadagançylyk 2011-nji ýylyň 16-njy iýunynda merkezi gazetlerde çap edilen düzgün bilen bagly. Oňa laýyklykda, öndürilen ýyly hasaba alynmanda 10 ýyly dolan hem-de öndürilen ýylyna garamazdan, zyýan ýetendigi ýa-da zaýalanandygy sebäpli ýol hereketiniň kadalaryna laýyk gelmeýän awtoulag serişdelerini, motosiklleri, traktorlary hem-de ýörite ulaglary we tehnikalary ýurda getirmek gadagan edilýär.
Şol tertip bilen sport nusgadaky ýokary tizlikli awtoulaglary hem-de hereketlendirijisiniň iş göwrümi 3500 kub sm-den ýokary bolan ýeňil awtoulaglary Türkmenistana getirmek hem gadagan edildi. Emma bu gadagançylyklaryň Türkmenistanyň prezidentiniň Diwanynyň iş dolandyryş müdirligine, Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine hem-de Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetine degişli däldigi bu maglumatda aýdyldy.
Türkmenistanda awtoulag söwdasy bilen bagly çäklendirmeleriň köpüsiniň öň ulanylan awtoulaglara degişlidigine garamazdan, ilat arasynda bu ulaglara bolan isleg azalmaýar.


text:
Russiýanyň Astrahan şäherinde hazarýaka döwletleriň bäşisiniň gatnaşmagynda Kaspiý sammiti açyldy. Kaspiniň kenaryndaky döwletler haýsy ýurduň deňziň näçe bölegine eýedigini kesgitläp, deňziň astyndaky baý nebit we gaz ýataklaryny özleşdirip başlamaga çalyşýarlar.
Sammite hazarýaka döwletleriň bäşisiniň hem prezidentleri, ýagny Türkmenistandan Gurbanguly Berdimuhamedow, Azerbaýjandan Ylham Alyýew, Russiýadan Wladimir Putin, Eýrandan Hassan Rohani we Gazagystandan Nursultan Nazarbaýew gatnaşýarlar.
Sammitiň açylyş dabarasynda Putin çykyş edip, Kaspiý regionyny “parahatçylyk we hoşniýetli goňşuçylygyň oazisi” diýip atlandyrdy.
Bu bäş döwletiň resmileri eýýäm ençeme ýyllardan bäri gepleşikleri geçirip, Kaspiniň ýuridiki statusyny kesgitlejek bolýarlar.
Kaspiniň kanuny statusy boýunça häzire çenli iki ylalaşyk – 1921-nji we 1940-njy ýyllarda – şol wagtky Sowet Soýuzy bilen Eýranyň arasynda baglaşylypdy.
Sowet Soýuzy dargandan soň täze emele gelen döwletler bolan Azerbaýjan, Gazagystan we Türkmenistan ozalky baglaşylan ylalaşyklaryň şertlerine boýun bolmak islemediler.
Esasy sorag
Kaspiý boýunça iň esasy kesgitlemeli zat şu: ol “kölmi” ýa-da “deňiz”?
Eger-de hazarýaka döwletleriň bäşisi hem Kaspiý - bu köl diýen netijä gelseler, onda halkara kanunçylygyndaky “kondominium” nazarýetine görä, Kaspiý we onuň tebigy baýlyklary we olardan gelýän girdejiler ähli döwletleriň arasynda deňje paýlanylar.
Eger-de Kaspiý deňiz diýlip ykrar edilse, onda Hazarda her ýurduň, öz kenaryna laýyklykda, milli sektory bolar. Bu garaýyş, hususan-da, beýlekilere görä, has uzyn kenar ýakasy bolan Gazagystan üçin bähbitli bolar. Çaklamalara görä, munuň netijesinde Gazagystan Kaspiniň tebigy baýlyklarynyň tas ýarpysyny öz eýeçiligine alar.
Beýleki bir tarapdan, eger-de bu garaýyş kabul edilse, onda Eýrana Kaspiniň iň az bölegi, ýagny 13% çemesi düşýär. Bu sebitde gaz we nebit ýataklarynyň has azdygy aýdylsa-da, bu babatda köp gözleg-barlag işleri geçirilmändi.
Azerbaýjan, Gazagystan we Türkmenistan özleriniň milli sektory diýlip atlandyrylýan ýerleri özleşdirjek halkara inwestorlaryny gysga wagtyň içinde tapmagy başarypdylar. Bu üç ýurduň öz sektorlaryndaky baýlyklary başgalar bilen paýlaşmaga razy boljakdygyny çaklamak kyn.
Putiniň sammitiň çäginde oňa gatnaşýan liderleriň ählisi bilen aýratynlykda duşuşmagyna garaşylýar.
29-njy sentýabrda Astrahanda açylan sammit Kaspiý boýunça soňky 12 ýylyň içinde geçirilen dördünji sammit bolar.
Ozalky sammitler 2002-nji ýylda Türkmenistanda, 2007-nji ýylda Eýranda we 2010-njy ýylda Azerbaýjanda geçirilipdi.


text:
Anna güni Gazagystanyň sudy ýurduň ozalky tebigaty goraýyş ministri Nurlan Iskakowy dört ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Sud Nurlan Iskakow bilen birlikde onuň ozalky orunbasarlary Zeýnulla Sarsembaýew we Alžan Braliýewi döwlet býujetinden 8 million dollar töweregi serişdäni bikanun ýollar bilen ogurlanlykda günäli tapdy. Iskakowyň bu ozalky orunbasarlaryndan birine 2 ýyl, beýleki birine bolsa 3 ýyl türme tussaglygy berildi.
Soňky birnäçe aýyň dowamynda Gazagystanda korrupsiýa bilen baglanyşykly jenaýatçylyklarda aýyplanylyp, hökümet resmileriniň we biznesmenleriň ençemesi tussag astyna alyndy.


text:
Ýekşenbe güni Orsýetiň Sankt-Peterburg şäheriniň eteginde Orsýetiň we Ýewropa Bileleşiginiň bilelikdäki sammiti açyldy. Bu iki günlük sammite gatnaşýan Orsýetiň delegasiýasyna prezident Wladimir Putin ýolbaşçylyk edýär.
Ýewropa Bileleşiginiň ýokary derejeli delegasiýasyna Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompuý bilen Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroso ýolbaşçylyk edýärler.
Orsýetiň resmileriniň maglumatyna görä, bu sammitiň dowamynda halkara maliýe-ykdysady kynçylyklaryny ýeňip geçmek we post-sowet giňişligindäki käbir integrasiýa problemalaryna çözgüt tapmak ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar.
Mundan daşary, Siriýa, Liwiýa, Eýran we Koreýa ýarym adasy ýaly regionlardaky syýasy meseleleriň-de sammitiň gün tertibinde boljakdygy habar berilýär.


text:
Golaýda (16-njy oktýabrda) Waşingtonda Jorj Waşington uniwersitetinde Türkmenistandaky birinji maşgalanyň biznes işleri, has dogrusy bu ýagdaý barada aýdylýan, diýilýän zatlar hakynda, şonuň bilen birlikde ýurtda gurulýan uly ýollar, binalar hakynda gürrüň edildi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda hökümet tarapyndan, daşary ýurt kompaniýalarynyň gatnaşmagynda alnyp barylýan gurluşyklaryň aşa gymmat düşýändigi, bu taýda korrupsiýanyň mümkin bolan roly hakynda öňdenem gürrüň bar. Şol bir wagtda Türkmenistanyň birinji maşgalasynyň biznese gatnaşygy barada anyk faktlar çykybermeýär.
Emma Azerbaýjandaky, Özbegistandaky, Gazagystandaky birinji maşgalalaryň biznes işleri barada faktlara esaslanýan materiallar çap edilýär. Aýdaly, soňky maglumata görä, Özbegistanyň prezidentiniň gyzy Gülnara Kerimowanyň biznes işleri bilen baglylykda derňew alyn barylýar.
Elbetde, wezipe bilen bagly biznes Türkmenistanda hem bar we ol resmi maglumatlar esasynda tassyk bolýar. Ýöne bu tassyklamalar prezidentden, birinji maşgaladan beýleki ýolbaşçylara, ministrlere, häkimlere degişli.
Eýsem Türkmenistanda uly döwlet wezipelerini eýeleýän adamlar we olaryň biznes işleri barada näme bilinýär?
Azatlyk Radiosynyň bu mesele barada gurnan "Tegelek stol" söhbetdeşligine ýerli synçylar: raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmet, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň ozalky başlygy, häzir Şwesiýada ýaşaýan türkmen oppozisioneri Hudaýberdi Orazow gatnaşdy.
Söhbeti diňläp, pikirlerňizi ýazsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Geçen hepde prezident Berdimuhamedow hökümet maslahatynda eden çykyşynda Türkmenistanda demokratiýany ösdürmek ugrunda çäreleriň göruljekdigini aýtdy.
Berdimuhamedow şu ýylyň özünde oppozision partiýalary esaslandyrymaga rugsat beriljekdigini mälim etdi.
Türkmen ýaşlary prezidentiň teklibini gowy garşy alýarlar we indi syýasy partiyalaryň ýurtda erkin işlemegi üçin zerur şertler dörär diýip garaşýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda dünýäniň dürli ýurtlaryndaky türkmen ýaşlarynyň öz ene dillerini nähili öwrenýändikleri hem-de Owganystandaky türkmen ýaşlarynyň halkara sport ýaryşlaryna gatnaşmaga isleg bildirýändikleri barada hem maglumat berilýär.
Bular baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Ermenistanyň paýtagtynda müňlerçe adam hökümete garşy protest bildirmek üçin köçelere çykdy.
Ýerewandaky demonstrasiýaçylar 10-njy oktýabrda prezident Serž Sarkisýanyň hökümetiniň iş başyndan çekilmegini talap etdiler.
Habarlara görä, protestçiler hökümeti ýurduň ykdysadyýetiniň haýal ösmeginde we dowam edýän korrupsiýada aýyplaýarlar.
Şeýle-de olar Sarkisýanyň ýurdy Ýewropa Bileleşiginden daşlaşdyryp, Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky ykdysady bileleşige goşulmak kararyna gahar edýärler.
Sarkisýan Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigine goşulmak baradaky şertnama 10-njy okýatýabr güni irden, Minsk şäherinde gol çekdi.
AP habar gullugynyň maglumatyna görä, protestçiler konstitusiýa girizilmegi teklip edilýän üýtgetmä hem garşy durýarlar. Bu teklip Sarkisýan tarapyndan goldanylýar we hökümetiň baş resmisini premýer-ministr etmegi öňe sürýär.
Opponentleri Sarkisýanyň bu üýtgetmäni 2018-nji ýylda ikinji möhlet prezidentligi tamam bolandan soň wezipede galmak, ýagny premýer-ministr bolmak üçin öňe sürýändigini güman edýärler.
Ýerewanyň merkezi Azatlyk meýdançasyndaky protest ýurduň esasy üç oppozision partiýasy - «Gülläp ösýän Ermenistan», «Miras», Ermenistanyň Milli kongresi tarapyndan gurnaldy.
Ozalky prezident, Ermenistanyň Milli kongresi partiýasynyň lideri Lewon Ter-Petrosýan 10 müň bilen 14 müň aralygyndaky mähellä ýüzlenip, çykyş etdi.
Ol «biziň öz jenaýatçylykly we korrumpirlenen hökümetimizden dynmagymyzyň wagty geldi» diýdi.
"Biziň häkimiýetlerimiziň Ermenistandaky ýaşaýyş standartalaryny ýokarlandyrmaga wagty ýeterlik boldy, emma olar şu wagta çenli muny başarmadylar» diýip, 34 ýaşyndaky protestçi Anna Saroýan AFP habar gullugyna aýtdy. «Indi olar gitmeli» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
«Miras» partiýasynyň lideri Raffi Owannisýan Sarkisýany, Belarusyň paýtagtynda bolan GDA sammitiniň gapdalynda Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigine goşulmak baradaky şertnama gol çekmek bilen, «adamlaryň islegini görmezlige salmakda» aýyplady.
3 million çemesi ilatly kawkaz döwleti indi, gol çekilen şertnama 2015-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda güýje girende, Orsýet, Belarus, Gazagystan tarapyndan döredilen ykdysady bileleşige goşulmaly.
Bu proekt Orsýetiň, Belarusyň we Gazagystanyň arasynda dowam edýän Gümrük bileleşiginiň esasynda gurulýar.
Daşy gury ýer bilen gurşalan Ermenistan Orsýet bilen gatnaşyklara köp derejede garaşly we geçen ýyl Ýewropa Bileleşigi bilen has ýakyn söwda we diplomatiki gatnaşyk gurmak baradaky şertnama gol çekmekden ýüz öwürdi.


text:
Şenbe güni Ýemeniň günortasyndaky Jaar şäherine ýurduň milli harby-howa güýçleriniň uran zarbasynda parahat ilatdan iki adam ölüp, üçüsi ýaralandy diýip, şähere kontrollyk edýän söweşijileriň wekili “Frans-Press” agentligine habar berdi.
Jaar Zinjibardan demirgazykda ýerleşip, ol ýerde hökümet goşunlary “Al-Kaýda” bilen baglanyşygy bolan ektremistleriň garşysyna gazaply göreş alyp barýar. Zinjibaryň eteklerinde şenbe güni 50 esgeriň at-dereksiz ýitendigini harbylar habar berdi.
Ýemen oppozisiýasynyň pikiriçe, prezident Ali Abdullah Salehiň pozisiýasyny goramak üçin häkimiýetler yslam howpuny bolşundan has ulaltmaga çalyşýar.
Ýemende prezidentiň iş başyndan çekilmegini talap edýän aksiýalar ençeme aý bäri dowam edýär.


text:
Serhetsiz reportýorlar guramasy 12-nji fewralda çap eden ýyllyk hasabatynda geçen ýyl dünýä metbugat azatlygynyň derejesiniň «kesgin pese gaçandygyny» aýtdy.
Bu peselişiň bir sebäbi «Yslam döwleti» we «Boko haram» ýaly ekstermist toparlar bilen düşündirilýär.
Serhetsiz reportýorlar guramasy geçen ýyl 180 ýurduň arasynda geçirilen barlag netijesinde, maglumat azatlygy babatda 3719 sany düzgün bozmanyň bolandygyny habar berýär.
Metbugat azatlygy görkezijisinde Eýran, Hytaý, Siriýa, Demirgazyk Koreýa we Türkmenistan ýaly ýurtlar iň pes baha alanlaryň arasynda getirilýär.


text:
ÝB düýn klimat özgermesi barada gelnen täze ylalaşygy “taryhy böwsüş” diýip atlandyrdy.
BMG-niň günorta Afrikada, Durbanda geçen klimat konferensiýasynda gelnen ylalaşyk ilkinji gezek dünýäniň uly howa hapalýjylaryny, şol sanda Birleşen Ştatlar bilen Hytaýy 2020-nji ýyla çenli öz goýberýän zyýanly gazlaryny kemeltmek üçin çäre görmäge mejbur eder.
Emma tebigaty goraýjylar bu çäreleriň temperaturanyň ortaça 3,5 gradus ýokarlanmagynyň we has köp gurakçylyga, suw joşmalaryna, tupanlara we deňiz derejeleriniň galmagyna sebäp bolmagynyň öňüni almak üçin ýeterlik däldigini aýdýarlar.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin 5-nji martdan soň ilkinji gezek jemgyýetçiligiň öňünde peýda boldy.
Putin 16-njy martda Sankt-Peterburgyň etegindäki Konstantinowskiý köşgünde gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew bilen duşuşdy.
Putin özüniň saglyk ýagdaýy bilen bagly edilen çaklamalara kakdyryp: “Gybat bolmasa, tukatlyk bolardy” diýdi.
Atambaýew Putiniň “örän gowy ýagdaýdadygyny” aýtdy.
62 ýaşly Putiniň saglyk ýagdaýy bilen bagly edilen çaklamalar bilen birlikde, 27-nji fewralda Kremliň golaýynda oppozision syýasatçy Boris Nemtsowyň öldürilmeginden soň, Russiýanyň syýasy we howpsuzlyk gatlaklyryndaky güýçlenen bölünişik barada hem gürrüňler peýda bolupdy.
Putiniň gözden ýitirim bolmagy bilen baglylykda Kremliň hiç hili düşündiriş bermeýänligi sebäpli, her dürli teoriýalar orta atylyp başlandy. Bir tarapdan, aýaly bilen aýrylyşan Putiniň çagasy boldy diýilse, başga bir tarapdan, Kremliň baýry syýasatçylarynyň ony wezipesinden çetleşdirendigi aýdyldy.
Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow, rus prezidentiniň Atambaýewi ulaga mündirip hut özüniň 15 minut dagy aýlandygyny aýdyp, peýda bolan gep-gürrüňleri ýaňsylap, şeýle sorag berdi: “Indi her kim Şweýsariýada çaganyň dogluşyny kabul edip, generallar tarapyndan zamun alnan ysmaz prezidenti gören bolsa gerek?”.
Atambaýew Putiniň syrkawlamagyny isleýänlere ýüzlenip: “Beýle bagt size ýetdirmez” diýdi.
Putin bilen Atambaýew Gyrgyzystanyň Ýewraziýa ykdysady bileleşigine goşulmak meselesi barada pikir alyşdylar.
Putin soňky gezek 5-nji martda Italiýanyň premýer-minstri Matteo Renzi bilen özara duşuşykda köpçülige görnüpdi.
Şondan soň, Kreml aram-aram köpçülige Putiniň käbir suratlaryny ýetirip dursa-da, käbir habar serişdeleri ol suratlaryň has ozal alnandygyny belläpdiler.


text:
Halkara walýuta fondy belarus häkimiýetleriniň ýurduň döwlet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklaryny 30% ýokarlandyrmak baradaky planyny tankytlady.
Fonduň wekilleri Minskiň bu hereketiniň ykdysady sebäplere esaslanmaýandygyny aýdyp, onuň Halkara walýuta fondy bilen belarus häkimiýetleriniň özara gol çekişen ylalaşyklaryna çapraz gelýändigini nygtadylar.
Dördünji gezek prezidentlik wezipesine dalaş etmäge taýýarlyk görýän belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko 27-nji sentýabrda býujet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklarynyň ýokarlandyryljakdygyny yglan etdi.
Prezident Lukaşenko 1-nji noýabrdan başlap ýurtdaky minimal aýylyklaryň möçberiniň hem 55% ýokarlanjakdygyny mälim etdi.
Aýlyklaryň ýokarlanmagynyň belarus býujetinden 2,3 millard dollara golaý çykdajy edilmegine getirjekdigi, netijede Belarusyň býujet defisitiniň iki esse ýokarlanjakdygy çak edilýär.
Belarusda geçirilmeli prezidentlik saýlawlary 19-njy dekabra bellenildi.


text:
Çarşenbe güni Gazagystanyň Aktobe şäheriniň sudy terror guramasyna agzalykda aýyplanýan 25 ýaşly bir ýerli raýaty 8 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Sud ony terror toparynyň işine gatnaşmakda we bikanun ýaraglara hem-de partlaýyjy maddalara eýelik etmekde günäli tapdy.
Suduň resmileri Gazagystanyň bu raýatynyň geçen ýylyň tomsunda bir ýerli polisiýa işgärini öldüren terror toparyna dahylly diýlip hasaplanylýandygyny mälim etdiler.
Ýöne ýurduň resmi çeşmeleri bu raýatyň anyk şahsyýeti barada maglumat bermeýärler.
2011-nji ýylyň maýynda şu Aktobe şäheriniň bir ýaşaýjysy Milli Howpsuzlyk Komitetiniň binasynyň girelgesinde öz-özüni partladypdy. Wakada üç adam ýaralanypdy.