text:
Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda Türkmenistanda ykdysady kynçylyklaryň netijesinde edara-kärhanalaryň ýapylmagy sebäpli işsiz galan ilatyň eklenjiniň agramly bölegi zenanlaryň gerdenine düşüpdi.
Erkek kişileriň köpüsiniň Türkiýe, arap döwletleri ýaly daşary döwletlere iş gözläp gidenleri köp boldy. Bu babatda zenanlar hem pes oturmadylar. Daşary döwletlere iş gözlegine gidip, gazanç edip gaýdyp gelýän zenanlar hem bar. Daşary döwletlerde durmuşa çykyp ýa bolmasa ymykly işe ýerleşip, yzyna dolanmaýan türkmen zenanlary hem kän.
Işsizligiň artan ýyllary mekdeplerde mugallyma bolup işleýän zenanlar, saglygy saklaýyş ulgamynda, saklanyp galan edara-kärhanalarda ýa bolmasa gurulýan dokma fabriklerinde işleýän zenanlaryň eklenç aladalary birneme ýeňilräk bolupdy.
Emma ýurtda azyk önümleriniň bahasynyň birsydyrgyn ýokarlanmagy, puluň hümmetiniň gaçmagy netijesinde aýlyk-günlükli maşgalalar hem ykdysady kynçylyklary duýman galmadylar. Şol sebäpli elleri diplomly zenanlardan hem daşary döwletlere iş gözlegine gidenleri kän boldy. Soňky ýyllar bilim hem-de saglygy saklaýyş ulgamlarynda işleýän işgärleriň aýlyklarynyň yzygiderli ýokarlanmagy bilen maşgala eklenji biraz ýeňilleşdi.
Ýurtda soňky ýyllarda açylan ençeme dokma, ýüplük fabrikleri we beýleki kärhanalar ýurduň aýal-gyzlaryny belli bir derejede iş orunlary bilen üpjün edip başlady. Emma paýtagt Aşgabatdan we onuň töwereklerinden başga ýerler iş orunlary üçin oňaýly däl. Her etrapda gurulýan dokma fabrikleri ýa kärhanalar işsiz ilatyň belli bir bölegini iş bilen üpjün etse-de, işsizleriň sany on müňlerçe bolany üçin, gurulýan kärhanalar deňizden damja suw alynýana meňzeýär.
Çig mal serişdesi bolan pagtany özünden öndürýän Mary welaýatynyň köp ilatly Ýolöten, Murgap etraplarynda şu güne çenli dokma fabrikleri hem gurulman gelýär. Şeýle-de dokma fabriklerinde işleýän zenanlar aýlyklarynyň möçberiniň örän azlygy barada aýdýarlar.
Daşary döwletlere iş gözlegine giden zenanlary hasaba almanyňda-da, ýurduň welaýatlarynda işsizlikden kösenýän zenanlarymyz sanardan köp. Iş tapmaýan zenanlaryň aglabasy bir welaýatdan başga bir welaýata dürli harytlary, gök önümleri, et-süýt önümlerini daşap, söwda-satyk bilen maşgalasyny eklemek üçin billerini berk guşap, ýola çykdylar.
Mary welaýatyndan Ogulnaryň aýtmagyna görä, ýurtda zawod-fabrikleriň gurulýandygyna, telekeçiligi ösdürmäge üns berilýändigine seretmezden, işsiz ilatyň iş üpjünçiliginde göze ilip duran üýtgeşme duýulmaýar.
Söwda-satyk
Zenanlaryň ençemesi ozalky ýaly Aşgabada, Balkan welaýatynyň şäherlerine we etraplaryna gidip, ownuk söwda bilen gazanç etmäge çalyşýarlar. Güzeran üçin öý-öwzaryny, çagalaryny taşlap, söwda-satyk bilen başga welaýatlara gidýän zenanlaryň arasynda dürli ýaşdaky aýal-gyzlar bar.
Gelinleriň köpüsi ýaş çagalaryny öýde, işsiz adamsyna ýa bolmasa gaýynyna, kä halatlarda kämillik ýaşyna ýetmedik, ulurak ýaşly çagalaryna goýup gidýärler.
Erkek kişileriň çagalara gözegçilik etmek ýaly işleri öz üstlerine alyp, başga welaýatlara söwda-satyk etmäge gitmeýändikleriniň özüne ýetik sebäpleri bar. Erkek kişiler başga şäherlere baryp, söwda işi gutarýança kireýine jaýlarda ýaşap başlaýarlar. Polisiýa işgärleri, salgyt gullugynyň işgärleri dürli sebäpler bilen olara azar berýärler.
Erkek kişiler kä halatlarda gadagan edilen ýerlerde tötänden çilim otlaýsa, bir hepdelik gazanjyny polisiýa işgärlerine berip, öýlerine boş gaýtmaly bolýarlar. Bu ýagdaýlardan baş alyp çykmakda zenanlar birneme ugurtapyjyrak bolýarlar.
Ýolagçy otlularynda haryt salnan sumkaly zenanlara ýa-da baran ýerlerinde kireýine jaýlarda ýaşaýan zenanlara erkek kişilere garanda ýumşagrak daralýar. Şol sebäpden gazanç etmek aladasyny zenanlar öz boýunlaryna alýarlar. Hepdeläp, aýlap öýüni, balasyny taşlap gidýän zenanlaryň çagalary bolsa ene mährinden, ene terbiýesinden mahrumlykda ösýärler.
Köp çagaly maşgalalarda enäniň mydama öýde bolman, gazanjyň ugrunda ylgap ýörenligi üçin okuwyna, sapaklaryna ýetişmeýän, çilim, nas çekmek ýaly ýaramaz endikleri kiçilikden öwrenip, saglyklaryna zyýan ýetirýän çagalary görmek bolýar. Ýaşajyk gyzlar ene terbiýesinden uzakda galýarlar. Ýaňy kämillige ýetişip barýan gögele gyzlaryň zaýalanyp, göwreli bolýan faktlary ýa bolmasa özlerine mynasyp bolmadyk, aýaly bilen aýrylyşan, ýa neşe belasyna sezewar bolan adama gaçyp durmuşa çykýan wagtlary seýrek bolmaýar.
Bu kynçylyklaryň üstesine, gazanç ugrunda ylgap ýören zenanlar öz saglyklaryny-da ýitirýärler. Yssyda, sowukda açyk bazarlarda uzakly gün oturyp, söwda edýän zenanlaryň sowuklamadan, agyr ýükleri götermeden sanalgy ýylda saglyklary ýitýär. Soňky ýyllarda 35-50 ýaş aralygyndaky zenanlaryň aýak agyrydan, böwregi ýa beýleki organlarynyň sowuklamasyndan ejir çekmeýäni örän az. Agyr ýükleri götermeden önelgesiz bolýan ýaş zenanlar hem ýok däl.
Türkmenistanyň prezidenti soňky geçiren döwlet maslahatlarynyň birinde zenanlar baradaky aladalary artdyrmak hakda aýdyp geçdi. Eneler öz ojagyndan örüp, çaga terbiýesi bilen meşgul bolarlary ýaly, welaýatdyr etraplarda iş orunlarynyň döredilmeginiň döwlet maksatnamasynyň zerurlygyny, döwlet tarapyndan çagalara berilýän kömek pullarynyň çagalar 12-13 ýaşaýança uzaldylyp, onuň möçberiniň çagalary iýdirmäge-geýdirmäge, okuw esbaplaryny edinmäge doly ýeter ýaly möçberde artdyrylmagynyň zerurlygyny, etrapdyr obalarda iş orunlary ýeterlik bolar ýaly, uly we kiçi telekeçiligiň ösdürilmeginiň gaýra goýulmasyzdygyny ildeşlerimiz aýdýarlar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


c: text/html

text:
Düýn prezident Berdimuhamedow ýurduň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy Seýitnyýaz Ballyýewe işinde goýberen kemçilikleri üçin berk käýinç yglan etdi.
Hususan-da, bu baradaky resmi maglumatda Ballyýewe «işleri pes derejede gurnandygy we migrasiýa gullugynyň bölümleri üçin kadrlary saýlamak işine gözegçiligi gowşadandygy üçin» şeýle käýinjiň berlendigi aýdylýar.
Bu ugurdaky bar bolan kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmedik halatynda, Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy Seýitnyýaz Ballyýewiň wezipesinden boşadyljakdygy barada oňa duýduryşyň hem berlendigi habar berilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adam söwdasyna garşy göreş meseleleri boýunça Aşgabatda geçen sebitara seminar türkmenistanlylaryň özi üçin nä derejede netijeli hem bähbitli boldy?
Seminaryň işine bäş ýurduň - Azerbeýjanyň. Orsýetiň, Tailandyň, Türkiýäniň we Birleşen Arap Emirlikleriniň wekilleri gatnaşdylar. Bu forumy gurnaýjylaryň sanawyna girýän ýurtlar planlaryň, maksatlaryň uludygyndan habar berýär. BMG, ÝHHG we türkmen hökümetem bu çäreden daşda galmadylar.
Bu sanalanlar Türkmenistanyň bu çärä özüniň bardygyny görkezmegi ýa “gatnaşdy” diýdirmegi üçin däl-de, problemanyň ýitiligi bilen bagly bolsa gerek. Şu kontekstde Aşgabat adam söwdasy ýaly meseläniň şu wagta çenli dowam edip gelen ýapyklygyndan ýüz öwrüp, problemany çözmegiň häzirki zaman täze düzgünlerini kabul etmäge taýýarmy?
Dünýä praktikasy subut etdi...
Adam söwdasy, neşe maddalaryny ýaýratmak we beýleki kriminal işleri amala aşyrmak boýunça jenaýatçy toparlaryň işini ýapyk, ýaşyryn saklamagyň baryp ýatan galplykdygyny, onuň soňunyň diňe ýaramazlyga alyp gelýändigini dünýä praktikasy ençeme gezek subut etdi hem edýär.
Türkmen gyzlarynyň ýurduň daşyna çykarylyşy, daşary ýurtlara satylyşy baradaky informasiýalary Türkmenistan tutuş dünýä üçin, ozaly bilen öz ilaty üçin ýapyk informasiýa edip saklarmy? Ýurtda adam söwdasy barada seminara gatnaşyjylar türkmen hökümetinden hakyky maglumatlar alyp bildimi? Möhüm informasiýany öz halkyndan gizleýän ýokary derejeli jogapkär çinownikler şol hereketi bilen iş ýüzünde jenaýatçylara ýardam edýändigine düşünýärmikäler? Şol söwdanyň gülläp ösmegi diňe ýapyklyga daýanýar. Diýmek, adam söwdasyny edýänlere hökümet islese-islemese-de goldaw berýän bolup çykýar.
Hiç bir demir perde, hiç bir berkden-berk serhet çäreleri bu problemany çözüp biljek däl eken. Şol çylşyrymly problemany jemgyýetde açyk maslahat etmek bilen onuň garşysyna göreşip bolar. Sözüň şu manysynda Ukraina aýgytly ädim ätdi. Ýakyn wagtlara çenli onlarça müň ukrainaly aýal-gyzlar dünýäniň dürli döwletlerine jynsy hyzmat üçin gul edilip satylypdy.
Bu betbagtçylykly ýagdaýyň ýurduň içinde açyk hem aktiw maslahatlaşylmagy, gürrüňi edilmegi bu problemany çözmäge, agyr güne düşen adamlara real kömek bermäge mümkinçilik döretdi. Türkmenistanam bu problemany edil şonuň ýaly açyk maslahat edermi ýa býurokratik gorky aýgytly hereketden rüstem gelermi?
Adamlara hakykaty aýtmak
Adamlara hakykaty aýtmakdaky býurokratik gorkynyň ýönekeý ýagdaýlar bilen baglydygynyň üsti dünýäde näçe gezek açyldy. Hakyky ýagdaýyň özi çinownikleriň hakyky işewür, aň-üşük derejesine şübhe döredip biler. Ine, hut şonuň üçin, şol sada gorky sebäpli býurokratlar hakyky maglumaty, real faktlary ýaşyryn saklamaga çalyşýarlar. Türkmenistanyň häkimiýet apparatynam hakykaty açmakdan şu saklaýan bolaýmasyn?
Dogrusyny aýtsak, ýurduň durmuşyndaky köp wakalar baradaky habarlaryň ýapyk saklanmagy jemgyýetde iň bir howply, iň bir köpçülikleýin keseli - häkimiýetlere ynamsyzlygy döredýär. Şunuň ýaly agyr dert bilen, türkmen prezidentiniň atlandyryşy ýaly, täze “Galkynyş eýýamyny” gurup, döredip bolarmy? Ony kim gurar? Eger häkimiýetler ululy-kiçili hakykatlary adamlara ynanmaýan bolsalar, adamlaryň öz geljegini häkimiýetlere ynanjagyna garaşyp bolarmy?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň kararyna laýyklykda birinji aprelden etrap merkezlerindäki kitaphanalar işe başlady. Indi olar etrap medeniýet merkezleriniň düzüminden aýrylyp, özbaşdak edara boldular.
Şonuň ýaly-da, prezidentiň karary bilen etrap, şäher merkezi kitaphanalarynyň her birini 500 nusga kitap bilen üpjün etmek «Galkynyş» kitap merkeziniň üstüne ýüklenildi.
Bilşimiz ýaly, Garaşsyzlyk ýyllarynda oba, şäher kitaphanalary ýapylyp, olaryň fondlary dargadylypdy, negözel kitaplaryň oda ýakylan ýerleri-de bolupdy. Hatda merkezi kitaphanalardan «gerekmejek» hasaplanan kitaplar deger-degmezine satylypdy, ýok edilipdi. Munuň özi kitaphanaçylyk işine, halkyň aň-düşünjesine urlan aýylganç zarba bolupdy.
Bu aýylganç zarbadan aýňalmak üçin ýyllar gerek bolar, eger şu meselede oýlanyşykly çemeleşilmese, onda «okan namazymyz—ürküzen gurbagamyza» degmez. Ýagny, prezidentiň etrap merkezi kitaphanalaryny döretmek, olary kitap fondy bilen üpjün etmek baradaky gowy karary püçege çykar!
Kitaphana kitaplar bilen kitaphana!
Näme üçin beýle kesgitli netijä gelýäris? Sebäbi kitaphana kitaplar bilen kitaphana! Otsuz ojagy göz öňüne getirip görüň! Birinji aprelden işe başlan biziň kitaphanalarymyz hem otsuz ojagy ýatladýar.
Garaşsyzlyk ýyllarynda, esasan, Saparmyrat Nyýazowyň ady bilen çykarylan kitaplar, şonuň ýaly-da, onuň bilen baglanyşykly kitaplar neşir edildi. Häzirki döwürde-de syýasy neşirlere bat berilýär. Klassyk edebiýatdan bäş-on sany kitap çykaryldy. Olaryň-da tiražy sähelçe. Olaryň tiražy etrap merkezi kitaphanalarynyň kitap üpjünçiligine goşant bolardan bärden gaýdýar.
Kitaphana hakyky kitaphana boljak bolsa, onda olaryň tematiki örüsi örän giň bolmalydyr. Şeýle medeni ojaklarda syýasy, taryhy, ylmy-publisistiki, filosofiki eserler bilen birlikde çeper edebiýatlar hem bolmalydyr. Çeper edebiýatyň görnüşi hem kändir. Roman, powest, hekaýa, poema, goşgy, satira, ýumor…Üstesine-de şol eserler dürli taryhy döwri öz içine almalydyr.
Täze etrap merkezi kitaphanalarynda gadymy türkmen taryhyndan häzirki döwrüň taryhyna çenli monografiýalar bolmalydyr. Türkmen dili bilen baglanyşykly her dürli ylmy derňewli kitaplar bolmalydyr.
Aladasyny edip başlamaly
Hany, dürli döwürlerdäki türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň eserleri? Sowet hökümeti döwründe olar kirill elipbiýinde çapdan çykarylypdy. Kirill elipbiýindäki kitaplary ýaş nesil okap bilenok. Okamak isläýen ýagdaýynda-da, başda aýdyp geçişimiz ýaly, ol kitaplaryň köpüsi «gerekmejek» kitaplar hökmünde ýok edildi.
Kitapsyz galdyrylan kitaphanalary hakyky kitaphanalaryň derejesinde işletmek isleseň, şu günden olaryň aladasyny edip başlamaly. «Galkynyş» kitap merkezi häzirki günlerde-de derekli kitap çykaryp bilenok. Bu merkeziň ştaty köpeldilip, doly güýjünde işledilen ýagdaýynda-da ol täze açylan etrap kitap merkezlerini kitap bilen doly üpjün edip bilmez.
Şonuň üçinem çeper edebiýat, terjime, çagalar, ýetginjekler, ýaşlar, ylmy kitaplar ýaly…döwletiň neşirýatlarynyň, iň esasy-da hususy neşirýatlaryň işini günübirin ýola goýmak gerek. Diňe şeýle edilende, uly il bolnup ugruna çykylanda kitaphana işini bolmalysy ýaly ugrukdyryp bolar.
Kitap çykmasa, kitaphana döremez. Kitap bolmasa, okyjy bolmaz. Okyjy bolmasa, bilimli il bolmaz. Bularyň barysy biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýi Saud Arabystany haj zyýaratynda bolan basa-baslyk üçin ötünç soramaly diýdi.
Saud resmileri 24-nji sentýabrda bolan basa-baslykda 769 adam öldi, 900-den gowrak adam ýaralandy diýýärler. Tähran ölenleriň arasynda 136 sany eýranlynyň bardygyny aýdýar.
Hameneýi 27-nji sentýabrda saudlylar jogapkärçiligi kabul etmeli we musulmanlardan hem pidalaryň maşgalalaryndan ötünç soramaly diýdi.
Bir gün ozal Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Mekgäniň golaýynda bolan basa-baslyk barada derňew geçirilmegini talap eden bolsa, döwlet prokurory Ebrahim Raýsi Eýranyň Saud patyşasynyň maşgalasynyň öz «jenaýaty» üçin «halkara sudlarynda» jogap bermegi ugrunda tagalla etjegini aýtdy.
Saud Arabystanynyň daşary işler ministri Adel al-Jubeýir eýranlylary betbagtçylykdan syýasat ýasamakda aýyplady.


text:
Germaniýa we Hytaý şu gün Liwiýadaky konflikte zorluksyz, syýasy çözgüt tapmak baradaky çagyryşlaryny gaýtaladylar.
Bu çagyryş Germaniýanyň daşary işler ministri Guýdo Westerwelle bilen onuň hytaýly kärdeşi Ýaň Jiçiniň Pekinde geçiren gepleşiklerinden soň ýaýradan bilelikdäki beýanatlarynda edildi.
Muammar Kaddafiniň güýçlerine garşy howa kampaniýasyna häzir, BMG-niň graždan ilaty goramak baradaky rezolýusiýasy esasynda, NATO ýolbaşçylyk edýär.
Germaniýa bilen Hytaý BMG-niň bu rezolýusiýasy sese goýlanda saklandy we harby howa kampaniýasyna gatnaşmaýar.


text:
Türkmenistanda daşary ýurt dillerini öwrenmek boýunça koordinasion geňeş döredildi.
Türkmen habar beriş serişdelerine görä, Ylymlar Akademiýasynyň, ýokary okuw jaýlarynyň we ähli welaýatlaryň bilimi dolandyrýan edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagyndaky bu täze geňeş Türkmenistanda dil boýunça bilim bermegiň düzgünnamasyny we ony durmuşa geçirmek çäreleriniň planlaryny işläp düzmeli.
Geňeşiň öňünde goýlan baş maksatlaryň arasynda 2014-nji ýylyň aprel aýyna çenli ykdysadyýetiň dürli pudaklary üçin “iňlis diliniň gepleşik kurslary üçin okuw programmasyny işläp dümek we 2017-nji ýylda boljak Aziýa oýunlarynda işlemek üçin meýletin terjimeçileri taýýarlamak işi agzalýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Singapur Respublikasynyň Prezidenti jenap Toni Tan Ken Ýama Türkmenistanyň halkynyň adyndan we hut öz adyndan Singapur Respublikasynyň birinji Premýer-ministri Li Kuan Ýunuň aradan çykmagy zerarly, gynanç hatyny iberdi.
“Li Kuan Ýu görnükli syýasatçy we döwlet işgäri bolup, Singapuryň hem-de onuň halkynyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda örän uly işleri bitirdi” diýlip, gynanç hatynda aýdylýar.
Türkmen döwletiniň Baştutany merhumyň dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna, şeýle hem Singapuryň ähli halkyna ýürekden duýgudaşlyk we medet beriji sözlerini beýan etdi.


text:
27-nji aprelde Ahal welaýatynyň Gäwers ýaýlasynda dünýä türkmenleriniň «Özgeriş ülkesi - türkmen ýaýlasy» atly halkara festiwaly geçiriler. Dünýä türkmenleriniň bu festiwaly eýýäm Türkmenistanda üçünji gezek geçirilýär.
Däp bolup gelşi ýaly, bu ýyl hem «Özgeriş ülkesi - türkmen ýaýlasy» atly halkara festiwalyna daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmenler bilen birlikde ýurduň welaýatlaryndan gelen maşgalalar hem gatnaşarlar.
Festiwalyň esasy maksady maşgala temasy bolup, oňa gatnaşyjylar parahatçylygy, dünýäniň halklarynyň dostlugyny, doganlygy folklor çykyşlary bilen wasp ederler.
Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň, Türkmenistanyň Medeniýet we teleradio¬ýaýlymlar ministrliginiň hem-de Ahal welaýatynyň häkimliginiň bilelikde guramagynda Gäwers ýaýlasynda geçirilýän bu feswiwala her ýyl uly ähmiýet berilýär.
Festiwalyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, Mejlisiň deputatlary, hormatly ýaşu¬lular, ýurduň iri jemgyýetçilik guramalarynyň, Türkmenistanda resmi taýdan bellenen diplomatik korpusyň, ýokary okuw mek¬depleriniň, habar beriş serişdele¬riniň ýolbaşçylary hem-de wekil¬leri, meşhur medeniýet işgärleri, paýtagty¬ň ýokary okuw mekdepleriniň talyplary gatnaşmaga barýarlar.
Bu ýylky geçiriljek dünýä türkmenleriniň festiwalynyň tutumynyň has uly bolmaklygyna garaşylýar.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow bir aý mundan öň Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň wise-prezidenti Annagurban Aşyrowa «Özgeriş ülkesi - türkmen ýaýlasy» atly festiwalyň guramaçylyk işleriniň pes derejede barýandygyny üçin berk tankyt edipdi we aýdylan belliklerden dogry netije çykarmagy oňa tabşyrypdy.
Şu günler «Özgeriş ülkesi - türkmen ýaýlasy» atly festiwala taýýarlyk işleri güýçli depginde barýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Türkmenistanyň milli futbol komandasy Aziýa futbol konfederasiýasynyň kubogynda Owganystandan 3-1 hasap bilen ýeňildi. Bu barada “Khaama Press” websahypasy habar berýär.
Bu futbol ýaryşynda türkmen komandasynyň atan goluny oýnuň ikinji ýarymynda futbolçy Süleýman tarapyndan owgan derwezesine salyndy. Şeýle-de, futbol ýaryşynyň dowamynda türkmen futbolçysy Süleýamana gyzyl kartoçka hem berildi.
Owgan komandasynyň atan ilkinji goly ýaryşyň birinji ýarymynyň soňky minutlarynda Yslam Amiri tarapyndan türkmen derwezesine salyndy. Ikinji gol bolsa ýaryşyň ikinji ýarymynyň ilkinji minutlarynda Ahmad Haris, üçünji gol ýaryşyň soňky minutlarynda Faýsal Şaista tarapyndan türkmen derwezesine salyndy.


text:
Täze doňdurylan külke balyklaryň onlarça tonnasy ýörite doňduryjysy bolan ýük bölümli “Balykçy” gämisi bilen “Balkanbalyk” Döwlet kärhanasynyň Türkmenbaşy şäherindäki gämi duralgasyna getirildi. Bu täze gäminiň Hazaryň balyk tutulýan ýerlerine amala aşyran bir aýa çeken ikinji gatnawydyr.
“Balykçy” we şeýle görnüşdäki ýene iki gämi geçen ýylyň noýabrynyň aýaklaryna Hazar balykçylyk flotunyň üstüni ýetirdi. Olar ýörite barlagdan soň, Türkmenistanyň ykdysady zolagynda balyk tutmak işine girişdi.
Deňiz balykçylygy Balkan welaýatynyň ykdysadyýetiniň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Döwlet balykçylyk flotunyň iri maýa goýumlaryny çekýär, häzirki zaman gämiler bilen onuň üstüni ýetirýär. “Balykçy” bilen bilelikde Hazaryň türkmen böleginde şeýle görnüşli “Bereket” we “Garlawaç” balyk doňduryjy gämileri balykçylyk işi bilen meşgullanýar.


text:
Golaýda Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda gol çekilen hyzmatdaşlyk şertnamalary bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň barha ösýändigini, şol bir wagtda Pekiniň Merkezi Aziýadaky rolunyň barha güýçlenýändigini görkezdi.
Hytaý bilen gatnaşyklar Türkmenistanyň gaz söwdasynda Moskwa bolan garaşlylygyny azaltmagynda uly rol oýnady.
Ýöne synçylar Pekiniň ykdysady täsiriniň aşa güýçlenmeginiň Merkezi Aziýa respubliklarynyň, şol sanda Türkmenistanyň syýasy garaşsyzlygyna ýaramaz täsir ýetirmeginiň mümkindigini aýdýarlar.
Käbirleri bolsa «Ýagyşdan gaçyp, damja uçramakdan» ägä bolmalydygyny duýdurýar.
Eýsem Hytaý bilen gatnaşyklarda altyn ortalyk nirede?
Dünýäniň uly ykdysady läheňleriniň biri bolan ýurt bilen Türkmenistan ýaly ýaş ýurduň özara deň bähbitli hyzmatdaşlyk edip bilmegi üçin nähili çelgilerden ugur almaly?
Bu baradaky söhbetete Türkmenistandan ýerli synçylar, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow , Şwesiýadan ykdysatçy we oppozisiýa wekili Hudaýberdi Orazow gatnaşdy.
Söhbeti diňläp, pikirleriňizi aýtmagyňyza garaşýarys.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Siriýanyň demirgazyk şäheri Aleppodaky «üýşendiriji harby ýitileşmeden hopukdy» diýip, onuň sözçüsi aýtdy.
"Siriýa goşunynyň iki gün ozal gündogar Aleppony ele geçirmek üçin hüjüm etjekdigini yglan edeli bäri, ol ýerden ot beriji ýaraglaryň we baster bombalary ýaly has kämil oklaryň atylmagy bilen utgaşdyrylan howa zarbalary barada ençeme gezek habar berildi" diýip, Banyň sözçüsi Stefan Dujarrik 24-nji sentýabrda eden beýanatynda aýtdy.
Ban muny “asuda adamlary goramak babatdaky global borçnama üçin gara gün hasaplaýar" diýip, Dujarrik sözüniň üstüni ýetirdi.
Damask, geçen hepde ýaraşyk tagallalary puç bolaly bäri, şäheriň pitneçileriň elindäki bölegine urýan howa zarbalaryny güýçlendirdi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi 25-nji sentýabr güni giçlik Nýu-Ýorkda, zorluk-sütemiň möwjemegini ara alyp maslahatlaşmak üçin duşuşýar diýip, diplomatlar aýdýar.
Bu duşuşygyň geçirilmegini Britaniýa, Fransiýa we Birleşen Ştatlar talap etdi.
UNICEF, BMG-niň çagalar guramasy golaýda edilen hüjümleriň iki milliona golaý adamy suwsuz goýandygyny aýdýar.
Pitneçileriň elindäki gündogar Aleppony agyz suwy bilen üpjün edýän suw stansiýasy bombalaýyşlar netijesinde weýran edildi we pitneçiler muňa jogap edip, şäheriň günbataryny suw bilen üpjün edýän stansiýanyň işini togtatdylar diýip, UNICEF aýdýar.
Siriýanyň Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy 24-nji sentýabrda gündogar Aleppodaky bombalaýyşlar zerarly azyndan 45 adamyň, şol sanda 10 çaganyň öldürilendigini aýtdy.
“Bu reýdler ýygjam we dowamly" diýip, guramanyň direktory Rami Abdulrahman aýtdy.
Aktiwistler bu hüjüme hem Orsýetiň, hem Siriýanyň uruş uçarlarynyň gatnaşýandygyny aýdýarlar.
Siriýanyň goşuny özüniň şäherdäki pitneçi pozisiýalaryny nyşana alýandygyny aýtdy we graždan adamlary urýandygyny ret etdi. Orsýet özüniň bu hüjümlere gatnaşygyny tassyk etmedi.
Siriýanyň harbylary 22-nji sentýabr güni giçlik özleriniň şäheriň pitneçileriň elindäki gündogar bölegine garşy täze operasiýa başlaýandygyny yglan etdi.Şäheriň bu böleginde azyndan 250,000 adam ýaşaýar.
Goşundaky çeşme bu hüjümiň «töwerekleýin» boljakdygyny, howa zarbalaryndan we top atyşlykdan soň gury ýer hüjümi bilen utgaşdyryljakdygyny aýtdy.
Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Moalem 24-nji sentýabrda Nýu-Ýorkda, BMG-niň Baş Assambleýasynda Damaskyň indi ýeňşe öňkülere garanda has ynamlydygyny aýtdy we hökümet güýçleriniň «terrorçylyga garşy alyp barýan urşunda uly üstünlikler gazanýandygyny» sözüne goşdy.
Hökümet prezident Başar al-Assada garşy göreşýän pitneçi toparlaryň ählisini pitneçi hasaplaýar.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow biraz öň Siriýadaky ýaraşygy dikeltmek ähli taraplaryň tagallasyna bagly, diňe Orsýetiň «birtaraply eglişiklerine» bagly däl diýdi.
Ol bu sözleri ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri bilen duşuşykdan bir gün soň aýtdy.
Kerri bu duşuşykdan soň «progesiň azdygyny» aýtdy.
Moskwa bilen Waşington Siriýadaky degişli ýaranlaryny jylawlamagy başarmazlykda bir-birini günäleýär. Orsýet Assady goldaýar, Waşington oppozisiýa toparlaryna arka durýar.
Siriýanyň bäş ýyllyk konflikti 300 müňden gowrak adamy öldürdi we millionlap adamy öýünden bosdurdy.


text:
Musulmanlaryň mukaddes kitaby bolan Kuranyň nusgasynyň otlanandygy baradaky habarlar sebäpli proteste çykan mähelle BMG-niň demirgazyk Owganystandaky edarasynda 8 daşary ýurtlyny öldürdi.
Protestçiler Terri Jonsyň ýolbaşçylygyndaky çaklaňja Florida ybadathanasynda Kuranyň nusgasynyň otlanandygy baradaky habar sebäpli protest edýärdiler.
Ýerli hökümet sözçüsi protestçileriň käbiriniň BMG-niň goragçylarynyň elindäki ýaraglary garbap alyp, polisiýany oka tutandyklaryny we Mazari-Şerifdäki edara zabt edip girendiklerini aýtdy.
BMG-niň Kabuldaky missiýasynyň sözçüsi bu hadysada BMG-niň işgärleriniň öldürilendigini tassyk etdi.
Polisiýa öldürilenleriň ikisiniň kellesiniň kesilendigini aýdýar.


text:
Türkmenistanyň ýetginjekler ýygyndy toparynyň (U-16) Aziýa çempionaty — 2016-nyň saýlama duşuşyklaryndaky garşydaşlarynyň kimlerdigini bileninden bir sagat soň, Malaýziýanyň paýtagtynda ýerleşýän AFK-nyň ştab-kwartirasynda Aziýa çempionatynyň ýaşlaryň arasyndaky (U-19) saýlama böleginde bije çekildi.
Bijäniň netijesi boýunça Türkmenistanyň ýaşlar ýygyndysy “B” toparça düşdi. Onuň garşydaşlary Ýemeniň, Saud Arabystanynyň we Siriýanyň toparlary bolar. Duşuşyklar 2—6-njy oktýabr aralygynda Saud Arabystanynda geçiriler.
Ýaşlaryň arasyndaky Aziýa çempionaty — 2016-nyň saýlama bölegine 10 toparça bölünen 43 topar çykyş eder (25-si Günbatar zolakda, 18-si Gündogar zolakda).
Ýaşlaryň arasyndaky (U-19) Aziýa çempionaty —2016-nyň saýlama böleginiň bijesiniň netijeleri:
Günbatar zolak
“A” toparça: Özbegistan, Bangladeş, Pakistan, Şri-Lanka (ýer eýesi), Butan.
“B” toparça: Ýemen, Saud Arabystany (ýer eýesi) TÜRKMENISTAN, Siriýa.
“C” toparça: BAE, Palestina (ýer eýesi), Hindistan, Owgansytan.
“D” toparça: Katar (ýer eýesi), Oman, Liwan, Gyrgysyztan.
“E” toparça: Eýran (ýer eýesi) Kuweýt, Iordaniýa, Nepal.
“F” toparça: Yrak, Bahreýn, Maldiwler, Täjigistan(ýer eýesi).
Gündogar zolak
“G” toparça: Mýanma, Wýetnam, Gonkong, Bruneý, Gündogar Timor.
“H” toparça: Tailand, Koreýa Respublikasy, Singapur, Taýwan Demirgazyk Marian adalary.
“I” toparça: KHDR, Hytaý, Malaýziýa Makao.
“J” toparça: Ýaponiýa, Awstraliýa, Filippinler, Laos.
Saýlama bölegiň netijeleri boýunça 2016-njy ýylda Bahreýnde geçiriljek ýaşlaryň arasyndaky Aziýa (U-19) final bölegine 10 toparçanyň hersiniň ýeňijisi we ikinji orny eýelänleriň arasynda iň gowy topar gatnaşar.
Toparçadaky saýlama duşuşyklary 28-nji sentýabr — 6-njy oktýabr aralygynda geçiriler.


text:
Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri Türkmenistanyň aragatnaşyk ministri Öwlüýäguly Jumagulyýewe berk käýinjiň yglan edilendigi barada maglumat ýaýratdy.
Ministre “iş wezipelerini talaba laýyk ýerine ýetirmändigi, öz gol astyndaky edaralara we kärhanalara gözegçiligiň peseldenligi, aragatnaşyk pudagynyň ösüşi babatda alnyp barylan işleriň gowşak bolandygy” üçin käinç yglan edilendigi habar berildi.
Gysga wagtyň içinde bu ýetmezçilikler düzedilmese, Jumagulyýewiň wezipesinden boşadyljakdygy duýduryldy.


text:
Aşgabatda anna güni geçirilen hökümet maslahatynda ýurtda "KAMAZ" kysymly ýük ulaglarynyň tehniki-hyzmat merkezlerini gurmak barada gürrüň edildi. Şol bir wagtda ýurt içinden "Howo" kysymly ýük ulaglarynyň köpüsiniň işsiz durandygy aýdylýar. Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň iýul aýynda geçen hökümet maslahatlarynyň birinde
"Howo" maşynlary barada hem gürrüň edilipdi. Azatlyk Radiosy "Howo" meselesi barada ýerli synçy Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Şu ýylyň iýul aýynda Hytaýda öndürilýän «Howo» maşynlarynyň Türkmenistanda ulanylşy barada hökümet maslahaty derejesinde gürrüň edildi. Şondan soň bize gelip gowuşýan habarlarda “Howo” eýeleriniň ullakan zyýana galandygy aýdylýar. Eýsem, Türkmenistanda “Howo” meselesi iş ýüzünde nähili çözüldi?
Nurberdi Nurmämmedow:
Ýaňky agzan maslahatyňyzda “Howoly” meselä bir taraplaýyn seredildi. “Howonyň” ýollary zaýalaýandygy barada gürrüň edildi, onsoňam käbir “Howoly” adamlaryň öz maşynlaryny registrasiýa etmändikleri barada gürrüň edildi. Şol maslahatda Türkmenistanyň prezidenti “Howony” ulanmaklyga gatnaşýan ulgamlara, pudaklara, hem şol telekeçileriň “Howolaryny” işledýän ulgamlara-da özleriniň tekliplerini aýtmaklygy buýrupdy. Emma şol maslahatdan soň biz şol teklipleri görmedik.
Ýöne maslahatyň içinde aýdylan zatlar bar: meselem, içeri işler ministri “Howony” daş karýerlerinde ulansa boljak diýipdi. Şol maslahatdan soň diňe şol teklip göz öňünde tutuldy. Onuň ýaly işlerem “Howolulara” ýeterlik däl. Sebäbi ýurtda, şol maslahatda dört müň bäş ýüze ýakyn “Howo” işledilýän eken.
Meniň eşidişime görä, entek registrasiýadan geçmedik maşynlar ondanam kän eken. Şonça maşyna karýerde işlär ýaly iş ýeri ýok. Netijede, olar uly zyýan çekdiler, şu wagtam zyýan çekip ýörler.
Azatlyk Radiosy: Siz “Howo” eýeleri bilen görüşýän, gürleşýän bolsaňyz, olar şu meseläniň nähili çözülmegini isleýärler? Bu ýagdaýda nähili çözgüt bolup biler?
Nurberdi Nurmämmedow:
“Howoly” adamlar öz pikirlerini şeýleräk jemleýärler: eger-de “Howo” maşynlary dogry ýüklense, olaryň ýollara, köçelere edýän agramy häzirki talapdan geçmelem däl.
Meselem, “Howonyň” öz agramy 15 tonna töweregi, oňa ýüklenýän ýüküň agramy 20 tonnadan geçmedik ýagdaýynda şu wagtky ýol hereketinde bildirilýän talapdan agyr däl. Şol talaba, “Howolar” dogry ýük urlanda, gabat gelýärler. Şol zatlar edilen ýagdaýynda “Howolar” Türkmenistanyň ýollarynda işläbermeli. Emma, näme üçindir, hiç bir ýerde görkezilmedik, hiç bir ýerde aýan edilmedik görkezmeler esasynda “Howolar” ýola çykmaly däl edildi.
Ondan başga-da ýene bir zat aýtmak gerek: şol “Howolar” köçä çykmasyz edilen gününiň ertesi gün diýen ýaly, ýurtda ulanyşdan gaçan “KAMAZ” ýük maşynlary ortaça 12 müň dollar bahadan 18 müň dollar baha ýetdi. Häzir Türkmenistanyň ýollarynda “KAMAZ” ýük maşynlary kän görünýär. Emma “KAMAZ” maşynynyň tehniki derejesi “Howonyňkyça” ýok. Ine, gidip barýansyň welin, öňüňde “KAMAZ” awtomobili barýar, ondan çykýan tüsse ýoly tutýar, şonuň gapdalyndan geçjek bolsaň, seniň maşynyň içini tüsse tutýar.
Ýene-de bir zat bar: “Howo” awtomobilleri uly ýük göterýän, tizlikli maşyn. Olaryň öndürijiligem uly. “Howolar” ýatyrylandan soň, käbir uly gurluşyk edaralarynda öndürijilik peselipdir. Onsoňam, eger-de ýurda şonça “Howo” awtomobili getirilen bolsa, ol ýeke bir “Howo” eýeleriniň baýlygy däl, ol ýurduň baýlygy. Olar ulanylsa gowy boljak. Emma häzir “Howo” eýeleri awtomobillerini ulanybam bilenoklar, olary satybam bilenoklar.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň Içeri işler ministrliigniň "Köpetdag" sport toplumynda Türkmenistanyň orta we başlangyç hünär okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda geçirilýän spartakiadanyň çäginde ýeňil atletika boýunça ýarş geçirildi. Bu ýaryşa talyp oglanlaryň we gyzlaryň hersinden toparlaryň 12-si gatnaşdy.
Talyp oglanlar 100 metr aralyga ylgamak, uzynlygyna bökmek, dört bolup, her biri 100 metr aralyga estafeta ylgawy boýunça ýaryşdylar. Bu ýaryşda Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrliigniň demirýolçy orta hünär okuw mekdebiniň tpary birinji orny eýeledi. Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň mehanika-tenologik orta hünär okuw mekdebiniň topary ikinji, Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň Aşgabat energetika orta hünär okuw mekdebiniň topary üçünji orunlara mynasyp boldy.
Talyp gyzlar 60 metr aralyga ylgamak, uzynlygyna bökmek, dört bolup, her biri 100 metr aralyga estafeta ylgawy boýunça ýaryşdylar. Bu ýaryşda birinji orny Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň Aşgabat energetika orta hünär okuw mekdebiniň topary eýelemegi başardy. Ikinji orna Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrliginiň demirýolçy orta hünär okuw mekdebiniň topary, üçünji orna Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň mehanika-tehnologik orta hünär okuw mekdebiniň topary mynasyp boldular.


text:
Hökümet resmisi ýurduň demirgazyk-günbatarynda iki hepdeden gowrak wagtlap dowam eden soweşlerde Päkistanyň howpsuzlyk güýçleriniň Owganystan bilen serhetden geçen Talyban söweşijilerini yzyna gaýtarandyklaryny aýtdy.
Jehangir Azam Wazir, Bajur taýpasynyň ýaşaýan ýerinde 100-den köp adamyň, şol sanda 80 söweşijiniň, 18 parahat ýaşaýjynyň we sekkiz esgeriň öldürilenligini aýtdy. Üstesine 13 esger ýitirim bolupdyr, olaryň Talyplaryň eline düşenligi çak edilýär. Wazir, serhetýaka obalaryndaky söweşler sebäpli gabawa düşen ýüzleçe adamyň bu ýerden gidip bilýänligini aýtdy.
Talybanyň päkistanly wekili Ahsanullah Ahsan soweşijileriň yza çekilenligini tassyklady, emma ol talyplaryň toparlara bölünşip ýene hüjüm etmegi planlaşdyrýandyklaryny aýtdy.


text:
Maliýe galplyklarynda aýyplanyp Dubaýda tussag edilen täjigistanly oppozisiýa lideri Umarali Kuwatow bu wakada Täjigistanyň prezidentini aýyplap, açyk hat ýaýratdy.
Dubaýdaky tussag izolýatoryndan ýazan açyk hatynda Umarali Kuwatow özüne bildirilýän aýyplamalary ret edip, Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmony ýurtda totalitar režimi döredenlikde tankytlapdyr.
Ol maliýe galplyklarynda özüne bildirilýän aýyplamalary Emomali Rahmonyň hökümetiniň “repressiýasyna” garşy öz alyp barýan göreşi üçin ar alyşlyk çäresi hökmünde häsiýetlendiripdir.
Täjik opposiýasynyň liderlerinden biri Umarali Kuwatow Täjigistanyň häkimiýetleriniň haýyşy esasynda 23-nji dekabrda Dubaýda tussag astyna alyndy. Täjik häkimiýetleri oňa galp biznes işleri arkaly 1.2 million dollar töweregi serişde toplanlykda aýyplama bildirýärler.


text:
Duýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Open Society Justice Initiative”
atly hökümetden aýry gurama ýakynda BMG-niň Ynsan hukuklary Komitetine Ogulsapar Myradowanyň ölümi bilen bagly mesele boýunça ýörite şikaýat
bilen ýüzlendi.
Bu mesele barada guramanyň 11-nji aprelde ýaýradan press-relizinde
bu baradaky şikaýatyň Ogulsapar Myradowanyň dogany, Bolgariýada bosgunlykda ýaşaýan Annadurdy Hajyýewiň haýyşy esasynda taýýarlanandygy aýdylýar.
“Open Society Justice Initiative” guramasy özüniň bu şikaýatynda 2006-njy ýylyň 14-nji sentýabrynda Türkmenistanyň tussag izolýatorynda aradan çykan üç çaganyň enesi Ogulsapar Myradowanyň ölüminiň anyk sebäbiniň henize çenli talabalaýyk derňelmändigine ünsi çekipdir.
Gurama öz şikaýatynda ýedi ýyla golaý mundan ozal aradan çykan Ogulsapar Myradowanyň ölümi boýunça Türkmenistanyň häkimiýetleriniň hasabat bermelidiklerini nygtapdyr.
“Open Society Justice Initiative” guramasy hut şu maksat bilenem öz şikaýatynda BMG-niň Ynsan hukuklary boýunça Komitetini Myradowanyň ölümi boýunça täzeden talabalaýyk derňewleriň geçirilmegi üçin türkmen häkimiýetlerine basyş görkezmeklige çagyrypdyr.
Sorag döredýän ýagdaýlar
Gurama Ogulsapar Myradowanyň ozalbaşda 2006-njy ýylyň 18-nji iýunynda ýarag saklamakda aýyplanyp, Annagurban Amangylyjow we Sapardurdy Hajyýew bilen bilelikde tussag edilmezinden öň ýurduň şol wagtky režiminiň syýasaty barada tankydy garaýyşlary beýan edendigini, şol sanda onuň Azatlyk Radiosy bilen-de hyzmatdaşlyk edendigini belleýär.
Bu waka ynsan hukuklarynyň çakdanaşa gödek ýagdaýda bozulmasydyr
“Open Society Justice Initiative” guramasynyň bellemegine görä, Myradowanyň tussag izolýatorynda ölmeginiň sebäbini türkmen häkimiýetleri başda onuň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlygy bilen baglanyşdyran bolsalar, birneme soňra häkimiýeteler muny onuň öz janyna kast etmegi diýip düşündiripdirler.
Şol bir wagtyň özünde, bu gurama Ogulsapar Myradowanyň jesedinde onuň dogan-garyndaşlarynyň ten ýaralaryny we gynamalaryň alamatlaryny görendiklerini-de belleýär.
“Open Society Justice Initiative” guramasy öz şikaýatynda şu ýagdaýlara ünsi çekmek bilen, Türkmenistan tarapynyň Myradowanyň tussag edilmegi we onuň ölümi bilen baglanyşykly ençeme meseläni aýdyňlaşdyrmalydygyny nygtaýar.
Bu aýdyňlaşdyrylmaly meseleleriň hatarynda gurama şahsyýetiň söz azatlygynyň çäklendirilmegi, şahsyýeti bikanun tussag etmek, şahsyýeti talabalaýyk ýuridiki gorag bilen üpjün etmezlik, talabalaýyk derňew geçirmezlik, tussagyň gynalmagynyň öňüni almazlyk, tussagyň ölüminiň sebäbini anyklamak boýunça talabalaýyk derňew geçirmezlik ýaly jogap berilmeli anyk meseleleri belläp geçipdir.
Bu mesele barada 11-nji aprelde ýaýradylan press-relizde “Open Society Justice Initiative” guramasynyň ýerine ýetiriji direktory Jeýms A.Goldston: “Bu waka ynsan hukuklarynyň çakdanaşa gödek ýagdaýda bozulmasydyr. Türkmenistan Ogulsapar Myradowanyň eden-etdilikli tussag edilmegi, gynalmagy we ölmegi bilen bagly öz jogapkärçiligini boýun almalydyr. Şeýle hem, ol Myradowanyň maşgalasyny serişdeler, şol sanda kompensasiýalar bilen üpjün etmelidir we açyk ýagdaýda ötünç soramalydyr” diýip belläpdir.


text:
Aşgabatda ýaşaýyş jaýlaryny abdanlaşdyrmak işleri üznüksiz dowam edýär. Bu çäräniň çäklerinde ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary reňklenip, ençeme ýyllap ideg edilmedik jaýlaryň daş keşbi özgerýär.
Şol bir wagtda, daş keşbi öňden hem o diýen erbet bolmadyk ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary-da täzeden reňklenýär. Özi-de şol jaýlaryň käbirleriniň diwarlary ozal hem uzak bolmadyk döwürde iň bärkisi azyndan bir gezek oňarylypdy.
Ýatlap geçsek, 2009-njy ýylda şol jaýlar türk suwagy diýip atlandyrylýan suwag bilen suwalyp, dürli-dürli reňklere boýalyp, dürli dekorasiýalar bilen bezeldi. Protokol we uly köçeleriň gyralarynda ýerleşýän bu jaýlaryň şondan soňky eýe bolan keşbini häzirem görse bolýar.
Paýtagtyň S.Türkmenbaşy, Magtymguly, Görogly prospektlerindäki we beýleki käbir köçeleriň ugrundaky ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsiniň diwarlary “türk suwagy” bilen suwalypdy.
Emma häzirki wagtda şol jaýlaryň diwarlary ýaňadan abadanlaşdyrylýar. Esasanam, S.Türkmenbaşy prospektinde ýerleşen şonuň ýaly ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary oňarylýar. Mundan ozal özleriniň özboluşly bezegi we reňki bilen beýlekilerden tapawutlanýan bu jaýlaryň diwarlary indi mermere meňzeş “alkoban” atly gurluşyk materialy bilen örtülýär.
Käbir gurluşykçylaryň aýtmaklaryna görä, “alkoban” atly bu gurluşyk materialy plastmassa meňzeş bolup, oňa çala fiziki basyş edilse döwlüp ýa-da ýemşerip bilär. “Munuň ömri 3-4 ýyl. Şondan köp durmaz. Öňki türk suwagyça ýokdur” diýip, daşoguzly guruşykçy Han gürrüň berýär.
Häzirki wagtda ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlaryny alkoban bilen “mermerlemek” işi esasan paýtagtyň S.Türkmenbaşy prospektiniň ugrundaky ýaşaýyş jaýlarynda alnyp barylýar. Bu köçäniň ugrundaky ýaşaýyş jaýlarynyň käbirlerinde rejeleýiş işleri gutarsa-da, käbirlerinde eýýäm birnäçe aýdan bäri dowam edýär.
Dogrusy, diňe bir “türk suwagly” ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary däl-de, eýse ýaňy-ýakynda reňklenen ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary-da häzirki wagtda “alkoban” bilen örtülýär. Mysal üçin, golaýda paýtagtyň Parahat-2 mikroraýonynyň Ýunus Emre köçesiniň ugrundaky üç sany ýaşaýyş jaýynyň diwarlaryny “mermerlemek” işine başlandy.
Bu ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlarynyň reňklenenine entek 2 aý hem bolanok. Emma indi, ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, ol jaýlaryň diwarlaryny “mermerlemek” buýrulypdyr.
Ýeri gelende bellesek, paýtagtyň Parahat-2 mikroraýonyndaky ýaşaýyş jaýlary 2017-nji ýylda üsti ýapyk binalarda hem-de söweş sungatlary boýunça ”V Aziýa oýunlarynyň” geçiriljek olimpiýa şäherçesiniň golaýynda ýerleşýär. Paýtagtyň beýleki raýonlaryndaky ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlaryny oňarmak işleri hem ”Aziada-2017-ä” taýýarlyk işleriniň çäginde alnyp barylýar.
Bu işleriň gidişi bilen Türkmen döwlet habarlar agentliginiň ýurduň Ministrler kabinetiniň mejlisinden berýän raportlary arkaly tanyşmak mümkin. 20-nji martda bolup geçen Ministrler kabinetiniň mejlisinde Aşgabat şäheriniň etraplarynda 2015-2016-njy ýyllaryň iş planyna laýyklykda, iki ýylyň dowamynda Aşgabat şäheri boýunça Jemagat hojalygy ministrliginiň hasabynda duran ýaşaýyş jaýlarynyň 3639-synyň, şu ýylyň dowamynda bolsa 2073-siniň durkuny täzelemegiň we abatlamagyň göz öňünde tutulýandygy habar berildi.
Emma paýtagtyň ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlaryny abadanlaşdyrmak işlerine näçe maliýe serişdeleriniň sarp edilýändigi barada halka hiç hili maglumat berilmeýär. Şol bir wagtda-da, resmi maglumatlara görä, diňe Aşgabatdaky ”Aziada-2017-iniň” geçiriljek olimpiýa şäherçesiniň gurluşygyna 5 milliard dollara golaý çykdajy ediler.


text:
Awstraliýa Tähranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly Eýrana garşy girizen sanksiýalaryny artdyrjakdygyny mälim etdi.
Awstraliýanyň daşary işler ministri Bob Karr penşenbe güni ýaýradan beýanatynda, giriziljek täze sanksiýalaryň Eýranyň maliýe, söwda, energiýa we transport pudaklaryna gönükdiriljekdigini aýtdy.
Beýanatda, Awstraliýanyň bu sanksiýalary Ýewropa Bileleşigi we beýleki ýurtlar tarapyndan amala aşyrylýan çäreler bilen kybapdaşdygy nygtalýar.
Günbataryň girizen çäreleri we gadagançylyklary sebäpli Eýranyň ykdysadyýetinde we nebit eksportynda pese gaçma göründi.
Eýran özüniň ýadro ýaragyny özleşdirýändigi baradaky aýyplamalary ret edýär.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň Ykdysady howpsuzlyk baradaky baş edarasy Moskwanyň eteginde bikanun we gizlin ýagdaýda iş alyp barýan bir tekstil fabrikasynyň üstüniň açylandygyny habar berdi.
Bu edaranyň maglumatyna görä, alty gat binanyň astyndaky podwalda ýerleşýän bu gizlin fabrikada wýetnamly 1 müň 200 töweregi bikanun zähmet migranty işleýän eken.
Orsýetiň Ykdysady howpsuzlyk baradaky baş edarasy bu fabrikanyň daşynyň ýörite gorag ofiserleri tarapyndan yzygiderli goralyp gelnendigini we fabrikanyň işgärleriniň gije-gündiziň dowamynda wideo kameralaryň gözegçiligi astynda işläp gelendiklerini aýdýar.
Şeýle hem, bu fabrikada öndürilýän önümleriň dünýä meşhur geýim öndüriji korporasiýalaryň önüm belgileri bilen öndurilip gelnendigi-de aýdylýar.


text:
Türkmеnistanda sporta döwlеt, prеzidеnt dеrеjеsindе uly üns bеrilýär. Bu üns soňky ýyllarda gurlan uly, gymmatbaha sport dеsgalaryndan, täzе dörеdilеn sport nеşirlеrindеn, şonuň bilеn bir wagtda hökümеt maslahatlarynda sporty ösdürmеk barada edilýän gürrüňlеrdеn hеm görünýär.
Ýönе, şonuň bilеn bir wagtda, türkmеn sportçylarynyň, esasan hem türkmen fubolçylarynyň öňündе entеk bir topar çözülmеli mеsеlеlеr, ýeňip gеçmеli kynçylyklar hеm bar.
Eýsеm bu kynçylyklary kim nähili göz öňünе gеtirýär: türkmеn futbolçylary esasy nämеlеrе üns bеrmeli, iň ilki nämе edilеndе çalt nеtijе gazanyp bolar? Şonuň bilеn bir wagtda, ýurduň gеljеkki futbol üstünliklеrini nämеdе görýärsiňiz?
Munuň üçin şu günlеrdеn nämеlеr edilmеli? Umuman, türkmеn futbolçylarynyň halkara ýaryşlaryndan birinji ýerleri alyp dolanmagy üçin halk, millеt hökmündе nämе etmеli?
Mеgеrеm ilki bu barada açyk, mеdеniýetli, ýerlikli pikir alyşmak gеrеkdir. Egеr şеýlе pikir edýän bolsaňyz, pikirňizi aýdyň: Azatlyk Radiosy dеgеrli, sagdyn many-mazmunly, dеlilli, oýlanmaga çagyrýan, umumy işе pеýda gеtirjеk pikirlеr üçin hеmişе açyk.
Pikirlеriňizе garaşýarys, eziz futbol janköýеrlеri: türkmеn futbolyny nädip ösdürmеli?


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda
Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň şanyna dowam edýän 500 günlük atly ýörişe gatnaşyjylar Daşoguz welaýatynyň Ruhubelent etrabynyň çäginde ýerleşýän Şasenem galasyna geldi. Uzak asyrlaryň dowamynda ata-baba oturymly, gadymy mekan bolan bu galanyň öňündäki baýramçylyk lybasly giň meýdançada uly sport baýramynyň şatlykly buşlukçylary duz-çörek bilen garşy alyndy. Ak öýleriň uzyn hatary, gadymy mirasymyza degişli muzeý eksponatlarynyň sergisi guralan giň sahnada aýdym-sazyň owazy belent ýaňlandy. Bu duşuşyga welaýatyň teatr işgärleri özboluşly sahna eserini sowgat getiripdir. Nurmuhammet Andalybyň adyny göterýän döwlet sazly-drama teatrynyň artistleri açyk asmanyň astyndaky sahnada “Şasenem-Garyp” dessanyndan parçalary janlandyrdylar. Soňra atly ýörişe gatnaşýan ýigitler gadymy gala aýlanyp gördüler.
Bu galanyň taryhy iň şahyrana dessanlaryň biri hasaplanýan “Şasenem-Garyp” dessany bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Ol welaýat merkezinden 90 kilometr uzaklykda, gadymy akabalaryň biri bolan Çermenýabyň boýunda ýerleşýär. Dessanyň baş gahrymany Şasenemiň köşki-eýwany gadymy Suwburny şäheriniň taryhy galyndylarynyň arasynda howalanyp otyr. Ençeme asyr mundan ozal bag-bakjaly bu ýerlerde Şasenem öz kenizleri bilen aşyk Garyby garşylapdyr. Şol döwürde iri şäherleriň biri bolan Suwburny şäheri barada bu ýerlere syýahat eden belli jahankeşde Ýakudynyň eserlerinde giňden gürrüň berilýär. Şasenemiň galasynyň diwarlarynyň aglaba böleginiň beýikligi 9 metre barabardyr. Bu gadymy galanyň diwarlarynyň beýikligi käbir ýerlerinde 15 metre golaýlaýar. Şol diwarlaryň, esasan, gorag diwarlary bolandygyny bu ýerlerde gazuw-agtaryş işlerini geçiren alymlar tassyklaýarlar.
Şasenemiň galasynyň günortasynda baglyk meýdan bolupdyr. ÕII asyryň başlaryndan gülläp ösen künjekleriň biri hökmünde agzalýan bu galanyň töwereginde suw desgalary, mülkler, aýnadan ýasalýan önümleriň ussahanalar toplumy ýerleşipdir. Olaryň galyndylaryna häzirki wagtda hem duş gelmek bolýar. On ikinji asyryň başynda şu galanyň çäginde uly metjit salnypdyr. Onuň gurluşygynda şol döwürleriň beýleki galalarynda seýrek duş gelýän gurluşyk önümleri ulanylypdyr. Gadymy şäherde el işleriniň, hünärmentçiligiň ösendigini tapylan dürli şaý-sepler, gap-gaçlar aýdyň görkezýär. Gazuw-agtaryş işleri geçirilende, galanyň çäginden bürünç gazanjyk tapyldy. Örän oňat saklanyp galan bu gazanjygyň daş ýüzünde halynyň nagyşlaryny ýada salýan bezeg işleri bar.
Atly ýörişe gatnaşýan ýigitler bu täsin tapyndylary uly gyzyklanma bilen synladylar. Gadymy galanyň içine aýlanyp görmek olarda aýratyn täsir galdyrdy. Atly ýörişe gatnaşyjylar bu ýerde guralan baýramçylyk çärelerinde ýene-de bir gezek ýakymly duýgulara gurşaldylar.
On ýedi atlydan ybarat baýramçylyk kerweni täze taryhy eýýamymyzyň döredijilik güýji bilen özgerýän, gülläp ösýän Ruhubelent etrabynyň merkezine tarap ugur aldy. Tüýgyr belentliginiň eteginde ajaýyp görke gelýän şäherçede uly baýramçylyk dabarasy geçirildi. Döwrebap, ähli oňaýlyklary bolan belent başly jaýlaryň hataryny aralap gidýän giň ýollaryň tutuş boýy toý lybasyny geýindi. Bu ýerde etrabyň sungat ussatlary bagtyýar döwrümizi, ynamly gadamlar bilen ösýän türkmen sportuny wasp edýän aýdym-sazlary, tans kompozisiýalaryny ýerine ýetirdiler. Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyjy bilen 2007-nji ýylda düýbi tutulan, 2008-nji ýylda açylan Ruhubelent etrabynda amala aşyrylýan nusgalyk işleriň nury bu gadymy mekanyň keşbinde aýdyň duýulýar. Bu ýere göçüp gelen, ojak gurup, mülk edinen adamlaryň nazarynda ak bagtyň şuglasy nur saçýar. Olar şeýle bagty peşgeş berýän milli Liderimize alkyşlar aýdýarlar. Bu günki baýramçylyk dabarasy olaryň eşretli durmuşyna aýratyn görk berdi. Gadymy Şasenem ýaýlasyny gurşap alan toý şowhuny oňa gatnaşyjylarda unudylmajak täsir galdyrdy.
Uly sport baýramçylygyna ýokary derejede taýýarlyk görýän abadan ýurdumyzyň her güni şeýle ajaýyplyklara beslenýär. Şeýle bagtyýarlyk üçin Gahryman Arkadagymyza aýdylýan alkyşlar bolsa egsilmezdir.
"Türkmenistan".
Habarlar #Atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
Aşgabatda Hindistanyň Premýer-ministr Narendra Modi Mahatma Gandiniň ýadygärliginiň we Ýoga merkeziniň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Hindistanyň Garaşsyzlygy ugrunda göreşen akyldaryň ýadygärligi 2015-nji ýylyň ýazynda ulanmaga berlen paýtagtymyzdaky täze “Bagtyýarlyk” sport toplumyndaky Ýoga merkeziniň golaýynda ornaşdyryldy.
Dabarada Narendra Modi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa türkmen we hindi halklarynyň däp-dessurlaryny aýawly saklamaga we ösdürmäge berýän ünsi, biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky gumanitar gatnaşyklary giňeltmäge döredýän şertleri üçin hoşallyk bildirdi.
Işini ugrukdyrmak üçin Hindistandan mugallymlar çagyrylan Ýoga merkezini gözden geçirmegiň barşynda premýer-ministr türkmen ýaşlary — hindi dilini öwrenýän talyplar we gadymy hindi lukmançylygy bolan ýoga bilen gyzyklanýanlar bilen gürrüňdeş boldy.
Dabara şeýle hem ýolbaşçylar düzüminiň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, Aşgabat şäheriniň häkimi, ýurdumyzda işleýän hindi hünärmenleri gatnaşdylar.
Şu gün belent mertebeli myhman Gypjaga bardy we şol ýerde kümmete gül desselerini goýup, Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň ýagty ýadygärligini hatyralady hem-de Türkmenbaşynyň Ruhy metjidine baryp gördi.
Hindistanyň Premýer-ministriniň Türkmenistanyň Garaşsyzlyk binasyna gül dessesini goýdy. Asylly däbe görä, Hindistanyň Hökümetiniň baştutany iki ýurduň we halklaryň arasyndaky dostlugyň nyşany hökmünde bu ýerde ýerleşen Hormatly myhmanlaryň seýilbagynda agaç nahalyny oturtdy.
Agşam, üstünlikli tamamlanan saparyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmanyň hormatyna resmi agşamlyk naharyny berdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Hytaýa eden iki günlük resmi saparyndan yzyna Aşgabada dolandy. Şol saparyň dowamynda dürli meseleler bilen birlikde özara söwda hyzmatdaşlygyny artdyrmak barada hem gürrüň edilipdir.
Hytaý bilen Türkmenistanyň arasynda söwda hyzmatdaşlygy diýlende ilki bilen gaz ýada düşýär. Sebäbi Hytaý Türkmenistanyň gaz eksporty boýunça ýeke täk söwda partnýory bolup durýar.
Türkmenistanyň ykdysady taýdan Hytaýa bolan bu garaşlylygy ýakyn we uzak möhletlerde Aşgabat üçin nähili netijeler berip biler?
Biz bu sorag bilen gyzyklanyp, Glasgow uniwersitetiniň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy we Türkmenistanyň Bitaraplylygy barada kitabyň awtory doktor Luka Açesçi bilen söhbetdeş bolduk.
Azatlyk Radiosy: Türkmen-Hytaý aragatnaşygy barada gürüň edilende, ilki bolup ýada düşýän zat - energiýa hyzmatdaşlygydyr. Emma prezident Berdimuhamedowyň häzirki saparynda bu meselede täze ylalaşyk hakda gürrüň bolmady, onda bu saparyň maksady näme bolup biler?
Dr. Luka: Men bu sapar bilen bagly ýaňyja ”Türkmenistan.ru-da” çap edilen käbir resmi habarlary okadym. Habarda Berdimuhamedowyň bu saparynyň maksadynyň iki ýurduň aragatnaşygyny täze tapgyra çykarmakdan ybaratdygy aýdylypdyr.
Men edil şu habara Türkmenistanyň Hytaýa bolan garaşlylygynyň täze tapgyry hökmünde baha bererdim. Sebäbi eger bu resmi sapar bilen bagly ýaňky maglumatda energiýa agzalmasa-da, perdäniň arkasynda näme bolýar diýen sorag keserip dur.
Meniň pikirimçe, Berdimuhamedow ýa-da bu iki ýurduň arasynda dowam edýän bir ýagdaý hakda gürrüň etmek üçin, ýagny Hytaý-Türkmenistan gaz turbasy barada pikir alyşmak üçin giden bolmaly, ýa-da algy-bergi barada gürrüň etmek üçin, ýa-da Transowgan gaz proýekti üçin karz pul sorap baran bolmaly.
Elbetde, bu saparyň detallary has soň ýüze çykar.
Azatlyk Radiosy: Garaşlylygyň täze tapgyry diýeniňizde, näme diýjek bolduňyz?
Dr. Luka: Gaz eksporty Türkmenistanyň girdejisiniň tas ählisini emele getirýär we Hytaý bolsa gaz boýunça Türkmenistanyň ýeke-täk söwda hyzmatdaşy, bu hyzmatdaşlygyň möçberiniň gelejekde diňe artmagyna garaşylýar. Bu maňa 90-njy ýyllarda Türkmenistanyň Orsýete bolan garaşlylygyny ýatladýar. Garaşlylyk diýenimde, edil şu ýagdaýa ünsi çekjek boldum.
Azatlyk Radiosy: Hytaýa ykdysady taýdan doly garaşly bolmak, Aşgabadyň ýakyn hem uzak möhletli bähbitlerini göz öňünde tutup aýtsak, iş ýüzünde nämäni aňladýar?
Dr. Luka: Islendik ýurda 100% garaşly bolmak, prosesiň ähli tapgyryna öz täsirini ýetirer. Sada söz bilen aýtsak, ol Aşgabadyň Hytaýa garaşly boljagyny aňladýar. Bu garaşlylyk söwda prosesinde, söwdanyň şertleriniň kesgitlenişinde we onuň detallarynda hem ýüze çykar.
Şeýle-de Türkmenistan üçin onuň Hytaýa akdyrýan gazy eksportynyň 100%-ni emele getirýän-de bolsa, Hytaý üçin Türkmenistandan alynýan gaz onuň importynyň 100%ni emele getirmeýär, bu hem Hytaýyň bu söwdadaky pozisiýasyny güýçlendirýär.
Azatlyk Radiosy: Garaşlylyk düşnükli, emma Türkmenistanyň häzirki kyn ykdysady ýagdaýynda kömege mätäçligi bar, şeýlede ýagdaýda onuň Hytaýdan başga çykalgasy barmy näme?
Dr. Luka: Hawa, Türkmenistanyň Günbatara gaz akdyrmagy häzirlikçe mümkin däl, Transhazar proýekti barada kän gürrüň edildi, emma ol başa barjaga meňzemeýär. Transowgan gaz proýekti barada hem soňky döwürde gürrüňler kän.
Elbetde, ol düýbünden mümkin däl diýip bolmasa-da, onuň başa barmagy gaty kyn, sebäbi Türkmenistan gurjak diýeni bilen-de,tehnologiýa taýdan ýeterlik mümkinçiligi ýok we Owganystanyň howpsuzlyk ýagdaýy bolsa iň esasy mesele bolup durýar.
Sözüň doly manysynda Türkmenistan şu wagt näme etjegini bilenok. Şeýlelikde Hytaýyň ýeke-täk söwda partnýory bolmagy Aşgabat üçin erbet ýagdaý. Emma, nätjek, Türkmenistanyň edip biläýjek işi, şu pursatdan peýdalanyp gysga möhletde alternatiw çykalga tapmak.


text:
Türkmenistanda çagalary agyr zähmetden goraýan kanunlar toplumynyň kabul edilendigi aýdylýar, şol bir wagtda käbir welaýatlardan çagalaryň agyr işlerde işledilýändigi barada hem habarlar gelip gowuşýar.
Ikinji tarapdan, türkmen metbugatynda çagalaryň zähmet endiklerini almagy, ýaşlykdan iş öwrenmegi bilen agyr işlerde göýdükdirilmeginiň arasyndaky tapawut barada gürrüň edilmeýändigi, asla ýurtda çaga zähmetiniň bikanun ulanylmagy ýok ýaly bir ýagdaýyň duýulýandygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu mesele barada aşgabaly synçy Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
ÝB-niň Türkmenistana tehnki goldaw programmasynyň çäginde Ýewrokomissiýa tarapyndan goldanýan “Professional bilim we okuw sistemasyny täzelemäge ýardam” proýektine Aşgabatda açylan iki günlük seminarda serediler - diýip, internet gazeti habar berýär.
Forumy Ýewropanyň bilim fondy, Türkmenistanyň DIM-niň goldamagy bilen ÝB-niň Türkmenistandaky “Ýewropa öýi” Ýewrokomissiýa bilen bilelikde gurnapdyr.
Ýewropa bilim fondunyň ekspertleriniň çykyşlary esasan reformalary planlaşdyrmagyň tehnologiýasy, oňa taýýarlyk hem amala aşyrmak meselelerine bagyşlanypdyr.


text:
Duşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezident administrasiýasy halkara guramaçylykly jenaýata garşy göreş boýunça täze strategiýasyny mälim etdi.
Resminamada ozalky Sowet Soýuzynyň, Ýaponiýanyň, Meksikanyň we Italiýanyň jenaýatçy toparlaryna garşy goşmaça sanksiýalaryň girizilmeginiň möhümdigi nygtalýar.
Täze strategiýanyň jenaýatçy toparlaryň maliýe kuwwatyny peseltmek boýunça amerikan kanunlarynyň has netijeli berjaý edilmegine gönükdirilendigi bellenilýär.
Prezident Barak Obamanyň terrorizme garşy göreş we milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy Jon Brennan täze strategiýany Waşingtonda aýan etdi: “Soňky 15 ýylyň dowamynda halkara jenaýat toparlary täze we kuwwatly ýaranlyklary döretdiler. Olar öň görlüp-eşidilmedik derejede bikanun işleri amala aşyrýarlar. Bu dünýäniň ähli halklaryna we milletlerine oňaýsyz täsirini ýetriýär”.
Halkara jenaýat toparlary adam söwdasyndan, neşe gaçakçylygyndan, kiber-jenaýatçylykdan, intellektual emläkleriň ogurlygyndan we beýleki bikanun hereketlerden ýyllyk milliardlarça dollar gazanýarlar.


text:
Ýekşenbe güni Britaniýanyň “Nature” atly ylmy žurnaly şu üstümizdäki ýylda Arktikanyň üstündäki ozon örtüginiň örän uly derejede ýitirilendigi barada ylmy barlaglaryň netijesini çap etdi.
Bu ylmy maglumata görä, Arktikanyň 20 kilometr töweregi ýokarsynda gün radiasiýasyndan goraýan ozon örtüginiň 80 prosente golaýy ýitirilipdir.
Bu ozon ýitgisiniň häzir esasan Arktikada uly gerime eýedigi we onuň belli bir derejede Gündogar Ýewropa regionyna, Orsýetiň merkezi regionlaryna we Mongoliýa-da täsir edýändigi aýdylýar.
Alymlar ozon ýitgisiniň sebäbini atmosferada jemlenen himiki gazlar bilen baglanyşdyrýarlar.
Atmosferada ozon örtüginiň azalmagy adam organizmi üçin howply bolan ultramelewşe şöhleleriniň ýere päsgelçiliksiz geçmegine şert döredýär.


text:
RUSSIÝA. Döwlet Dumasy Söwda-senagat edarasynyň (SSE) telekeçiligi ösdürmek, hususyýetçileriň kärhanalaryny we bähbitlerini goramak boýunça alyp barýan işlerinde ýerine ýetirýän wezipelerini we hukuklaryny giňeldýän kanuny kabul etdi.
Kanun täze guramaçylyk-hukuk görnüşini emele getirmegi göz öňünde tutýar, ýagny Russiýa Federasiýasynyň (RF) Söwda-senagat edarasy (SSE) Söwda-senagat soýuzyna öwrülýär.
Mundan başga-da bu kanun SSE-niň esaslandyryjylarynyň sanyny artdyrmaga we sebitlerdäki Söwda-senagat edaralarynyň RF-niň Söwda-senagat edarasynda agza bolmagyny borçlandyrýar.
RF-niň sebitlerdäki SSE-leriniň Russiýanyň Söwda-senagat edarasynyň, ýerlerdäki SSE-leriňem sebitlerdäki Söwda-senagat edaralarynyň agzasy bolmagy hökmany borç bolup durýar.
RF-niň Söwda-senagat edarasynyň düzüminden çykan ýa-da çykarylan halatynda olar Söwda-senagat edarasy hökmünde iş alyp barmakdan mahrum edilýär.
Söwda-senagat edaralarynyň durmuşyndan täzelikler
RUSSIÝA. Döwlet Dumasy Söwda-senagat edarasynyň (SSE) telekeçiligi ösdürmek, hususyýetçileriň kärhanalaryny we bähbitlerini goramak boýunça alyp barýan işlerinde ýerine ýetirýän wezipelerini we hukuklaryny giňeldýän kanuny kabul etdi.


text:
15-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy, onuň barşynda milli Liderimiz ýurdumyzyň Awtomobil sporty merkezine bardy we Aşgabadyň täze gurulýan binalarynyň birnäçesindäki işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy.
Irden döwlet Baştutanymyz dikuçarda Aşgabadyň demirgazyk böleginde ýerleşýän ýurdumyzyň Awtomobil sporty boýunça desgalar toplumyna geldi. Bu ýerde milletiň Liderini Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary garşyladylar.
Türkmenistanyň Prezidenti Awtomobil sporty merkezindäki awtoulaglaryň görnüşleri, olaryň häsiýetnamalary, şeýle hem merkeze gelip gowşan sport awtomobilleri bilen tanyşdy.
Merkeze baryp görmeginiň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sport welosipedinde aýlanyp, ajaýyp taýýarlygyny we ussatlygy görkezdi. Döwlet Baştutanynyň göreldesine eýerip, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylarynyň ählisi Awtomobil sporty merkeziniň ýodajyklary bilen welosipedde aýlandylar.
Harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna ýüzlenmek bilen, milletiň Lideri harby gullukçylaryň arasynda sportuň dürli görnüşlerini ösdürmegiň, şahsy düzümiň arasynda yzygiderli sport ýaryşlaryny geçirmegiň we ähli degişli meseleleri berk gözegçilikde saklamagyň möhümdigini belledi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe raýatlarymyzyň saglygyny goramagyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini aýtmak bilen, döwlet Baştutany her bir bölümde sportuň dürli görnüşleri boýunça toparlary döretmegiň, bu işlere harby gullukçylaryň we hukuk goraýjy edaralaryň işgärleriniň işjeň gatnaşmaklarynyň möhümdigini aýtdy. Soňky ýyllarda welosiped sporty bilen meşgullanýan ýaşlaryň sanynyň barha artýandygyny kanagatlanmak bilen belläp, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda netijeli işleri dowam etmegiň möhümdigine ünsi çekdi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda aprel aýynda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we jemgyýetçilik – medeni çäreleriň biraýlygynyň geçirilmeginiň ähmiýeti barada aýtmak bilen, milletiň Lideri welosiped sporty bilen meşgullanýan ýaş türkmenistanlylaryň, harby gullukçylaryň we türgenleriň öz ussatlyklaryny yzygiderli kämilleşdirmegi we ýokarlandyrmagy üçin ähli zerur şertleriň döredilmeginiň zerurdygyny belledi.
Awtomobil sporty barada aýdylanda bolsa, ýurdumyzyň ähli sebitlerinde, şeýle hem harby we hukuk goraýjy edaralaryň şahsy düzüminiň arasynda ony ösdürmek üçin degişli çäreleriň geçirilmeginiň möhümdigini belledi.
Soňra milletiň Lideri bu ýerde görkezilýän sport ulaglaryny synlady. Bellenilişi ýaly, Awtomobil sporty merkezi üçin yzygiderli ýagdaýda täze ulaglar satyn alynýar, bu bolsa awtomobil sporty bilen meşgullanmak isleýän ýaşlaryň sanynyň artmagyny şertlendirýär.
Bu ýerde sport ulaglarynda türgenleşik geçirildi.
Görkezilýän häzirkizaman ulaglaryň arasynda daşary ýurtly belli öndürijileriň elektrik energiýasynda işlemäge ukyply elektrokarlary bar. Awtomobilleriň esasy aýratynlygy – olaryň oňyn ekologiýa görkezijileridir.
Bu awtomobiliň esasy tehniki häsiýetnamalary we artykmaçlyklary bilen gyzyklanyp, döwlet Baştutany Awtomobil sporty merkeziniň ýollary boýunça elektrokary sürüp aýlaw etdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow sport ulagyny sürmegi tamamlandan soň, ýurdumyzyň içeri işler ministri I.Mulikowa ekologiýa taýdan arassa bu ulagy ýurdumyza getirmek, mahabatlandyrmak we köpçülikleýin ulanmak bilen baglanyşykly meseleleri öwrenmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti paýtagtymyz boýunça dikuçarda uçuşyny dowam edip, şäherimiziň dürli künjeklerinde alnyp barylýan işleri synlady. Döwlet Baştutanynyň dikuçary paýtagtymyzyň demirgazyk künjeginden öwrüm etdi. Täze iri gurluşyk binalarynyň hatarynda Halkara howa menzilini görkezmek bolar. Bu desgalar toplumynyň birinji nobatdakysy eýýäm ulanmaga berildi. Dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň iň häzirkizaman enjamlary bilen üpjün edilýän täze howa menzilinde önümçilik-dolandyryş gullugy, işgärler we ýolagçylar üçin ähli zerur şertler dörediler.
Döwlet Baştutany guş uçar belentlikden şeýle hem Aşgabatda gurulýan we ulanmaga tabşyrylan köçeleri, estakada awtomobil köprülerini synlady. Dünýäniň iň ösen şäherleriniň biri hökmündäki öz derejesini ynamly berkidýän Paýtagtymyzyň binagärlik keşbi gün-günden gözelleşýär.
Aşgabadyň etraplarynda gurluşyk we abadanlaşdyryş işlerine, gök zolaklaryň döredilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Milli Liderimiz dikuçardan paýtagtymyzy ösdürmegiň 13-nji tapgyrynda gurluşygy dowam edýän desgalarda işleriň alnyp barlyşy bilen tanyşdy, şunda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine möhüm orun degişlidir.
Aşgabadyň bu künjeginde dürli maksatly desgalar, aýratyn-da, ýokary amatly ýaşaýyş jaýlary, söwda we hyzmatlar ulgamyna degişli binalar gurulýar, köçeler, seýilgäh zolaklary abadanlaşdyrylýar.
Soňra döwlet Baştutany paýtagtymyzyň günorta böleginde bina edilýän desgalarda işleriň barşy, olaryň aýratynlyklary bilen gyzyklanyp, bu ýerde gurulýan Mejlisler merkeziniň, gurluşygy tamamlaýjy tapgyra gadam basan “Abadançylyk” binasynyň ýanyna geldi. Bu özboluşly desga paýtagtymyzyň bu künjeginiň gözelligini has-da artdyrdy.
Bellenilişi ýaly, “Abadançylyk” binasy Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk baýramyna mynasyp sowgadyň özboluşly nyşanydyr. Onuň umumy beýikligi 47 metrdir. Desganyň ýokarsynda kepderiler bilen Ýer şarynyň şekili oturdylypdyr.
Bu çeper - binagärlik toplumy Türkmenistanyň hemişelik bitaraplyk derejesinden gelip çykýan parahatçylyk, hoşniýetli goňşuçylyk we oňyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna ygrarlydygyny alamatlandyrýar. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen, Türkmenistanda durmuşa geçirilýän parahatçylyk söýüjilikli döredijilikli syýasaty alamatlandyrýan zeýtun şahajyklary binanyň keşbine özboluşly bezeg berýär.
Şeýle hem milletiň Lideri paýtagtymyzyň dürli künjeklerinde gurlan şunuň ýaly köpsanly binalar bilen birlikde, “Abadançylyk” binasynyň açylyş dabarasyny Aşgabat şäheriniň gününiň bellenilýän senesinde, 25-nji maýda guramagyň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti bu ýerde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň barşy, ýol işleri bilen tanşyp, ýerasty geçelgäniň bezeg aýratynlyklary bilen gyzyklandy.
Türkmenistanyň Prezidenti paýtagtymyzy ösdürmek boýunça işlenip taýýarlanylan maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine, ýurdumyzyň baş şäherinde geçirilýän işleriň amala aşyrylmagyna döwrüň talaplaryna laýyklykda ýokary jogapkärçilikli çemeleşmegiň möhümdigini belläp, hemmelere öňde goýlan wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw etdi we bu ýerden ugrady.


text:
Ýekşenbe güni Yslam konferensiýasy guramasynyň ýaýradan habaryna görä, musulman ýurtlar, guramalar we şahslar Pakistana 1 milliard çemesi nagt amerikan dollaryny we halas ediş kömeklerini bermäge söz berdiler.
57 agzaly guramanyň başlygy Ekmeleddin Insanoglynyň aýtmagyna görä, şol wadalar musulman döwletlerden, guramalardan, hökümete degişli däl toparlardan hem-de Saud Arabystandaky, Türkiýedäki, Kuweýtdäki, Birleşen arap emirliklerindäki we Katardaky başga gurluşlardan gowuşdy.
Insanogly näçeräk möçberdäki puluň garaşsyz guramalar arkaly Pakistanyň hökümetine beriljekdigi hakynda habar bermedi. Emma Pakistanyň premýer-ministri Gilani donor döwletleriň Pakistanyň hökümeti arkaly däl-de, daşary ýurtly resmi däl guramalar arkaly ýardam edýändigini tankytlady. Ol köp pul ýele sowrular diýdi.
Geçen aý Pakistanda güýçli ýagyn ýagmagy netijesinde bolan suw joşmalary 17 million çemesi adama zeper ýetirdi.


text:
Aşgabat, 03.02.2015. “Türkmenportal”.
2-nji fewraldan her hepdäniň duşenbesinden penşenbesine çenli sagat 21:00-da “Rossiýa — 1” teleýaýlymynda “Söýgimi gaýdyp ber” atly serial başlandy. Köp serialy melodrama çylşyrymly söýgi üçburuçlugynsa galýan sada Wiolonçelçi Wera Nagornaýanyň (Olesýa Fattakowa) durmuşyndan söhbet açýar.
Bir gezek ol toý dabarasynda saz çalmaly bolanda bir-birinden üýtgeşik iki adam — gaýgy-gamsyz suratkeş Wlad Orlow (Stanislaw Bondarenko) we öz öňünde uly maksatlary goýýan täjir Anton Karagod (Dmitri Pçela) bilen tanyşýar. Wlad — çagalygyndan kakasyna — iri maýadar (oligarh) Sergeý Orlowa haçandyr bir wagt ejesini taşlap gidendigi üçin gaharly. Indi bolsa, haçan-da, kakasy mirasdüşere halaýan gyzyny — görmegeý suratkeş Alýona (Lýubowa Greşnowa) bilen duşuşmagy gadagan eden mahaly olaryň gatnaşyklary has-da dartgynly häsiýete eýe bolýar. Olaryň giýewisi Anton gaýynatasynyň kompaniýasynda işleýär we onuň ýolbaşçysy bolmagy kalbynda besleýär. Garaşylmadyk ýerden Wera bilen Antonyň arasynda aşyk-magşuklyk başlanýar. Ýigidiň öýlenen ekenligi baradaky habar gyz üçin agyr urgy bolýar. Her niçik-de bolsa, duýgusy şeýle güýçli bolansoň, ol onuň oýnaşy bolmaga razylaşýar.
Bu gatnaşyklar Antonyň aýaly Ilona (Nastasýa Samburskaýa) mälim bolýar. Şol pursatdan Weranyň durmuşynda agyr günler başlanýar: Anton ony ýalňyz goýup, aýalynyň ýanyna dolanýar, Wera türmä düşýär, dogran mahaly çagasy ýogalýar, ene-atasy bolsa awtoheläkçilige düşýär, diňe kakasyny halas etmek başardýar, ol hem bütin ömrüne maýyp bolup galýar. Betbagtçylykdan haly bolan Wera indi öňküleri ýaly sada we arzuwçyl sazanda däl. Ol indi uly söýgi diýen zada-da ynananok, onuň bar aladasy — pul gazanyp kakasyna kömek etmek. Wera kakasy bilen Primorskiniň uly bolmadyk şäherjigine göçüp barýar. Aradan bäş ýyl geçensoň, bu ýerde Wladyň mekan tutmagy bilen, ähli zat üýtgeýär. Alýonanyň duýdansyz ýagdaýda özüni heläklemegi netijesinde ol ähli kynçylyklardan we goýberen hatalaryndan halas bolmak üçin özüni bu ýere atan ýigidiň garaşylmadyk ýerden Wera duşmagy onuň durmuşyny özgerdýär. Ýöne Primorskä Wlad bilen Anton, onuň aýalydyr gyzy hem aralaşýar. Şunlukda, Weranyň düýbünden unutmak islän geçmişi gaýdyp gelýär…
Eger serialyň sýužet ýordumy sizi gyzyklandyran bolsa, oňa her hepdäniň duşenbesi — penşenbesi aralygynda “Rossiýa — 1” teleýaýlymynda 21:00-da tomaşa edip bilersiňiz.


text:
Abolisionizm
Abolissionizm (latynça: abolitio - ýok etmek, ýatyrmak) - 1) haýsy hem bolsa bir kanunyň ýatyrylmagyny talap edýän jemgyýetçilik hereketi; 2)XVIII-XIX asyrlarda Angliýanyň, Fransiýanyň we beýleki Ýewropa ýurtlarynyň koloniýalarynda gulçulygyň ýatyrylmagy ugrunda ýaýbaňlanan göreş; 3)XVIII-XIX asyrlarda ABŞ-da negrleri gulçulykdan azat etmek ugrundaky hereket. 1833-nji ýylda gulçulyga garşy göreşmegiň Amerikan jemgyýetiniň döredilmegi milli masştabda guramaçylykly abolissionistik hereketiň başlangyjyny goýdy. Abolissionizm plantatorlara - gul eýerine garşy ýer ugrunda göreşýän fermerleriň giň köpçüligini, plantassiýalarda işleýän işçileri, öňde baryjy inteligensiýany, negrlei azat ediş hereketiniň işgärlerini, gulzulygy ýurtuň kapitalistik ösüşine päsgel berýär diýip hasaplaýan buržuaziýanyň bir bölegini özüne birleşdirýär. Duglasyň baştutanlygyndaky iň rewolýussiýon toparlary gulçulyga garşy göreşde ýaragly güýjüň ulanylmagynyň zerurlygyna düşünipdirler. J. Braunyň (1859) ýolbaşçylygyndaky gozgalaň gylçulyga garşy göreşde esasy ähmiýete eýe bolýar. ABŞ-da Granždanlyk urşunyň (1861-1865) gidişinde halk köpçüligi gulçulygy ýok etmekde görnükli rol oýnaýar. Prezident Linkolnyň 1863 ýylynyň 1-nji ýanwaryndaky manifestine görä, gozgalaňa gatnaşan günorta ştatlaryň negrleri azat diýlip yglan edilýär. 1865-nji ýylda ABŞ-nyň konstitutsiýasyna girizilen 13-nji düzedişe laýyklykda ABŞ-da gulçulyk ýatyrylýar we gullar şahsy azatly alýarlar. Emma gulçulygyň formal taýdan ýatyrylmagyna garamazdan, negrler hakykatda gullardan az tapawutlanýan agyr şertlerde ýaşapdyrlar. Olar ýerden we iň ýönekeý graždanlyk hukuklaryndan mahrum edilýär. ABŞ-da negrler biziň günlerimizde hem jyns taýdan kemsitmelere sezewar edilýär. Prograssiw güýçler negrleriň jyns taýdan kemsidilmegine garşy, olaryň deň hukuklylygy ugrunda alyp barýan göreşlerinden Abolissionizmiň rewolýussiýon däplerini giňden ulanýarlar.


text:
Pakistanda gaýtadan başlan çagbaly ýagyş ynsanperwerlik kömeklerini paýlamaga, halas ediş işlerini dowam etdirmäge böwet döredýär.
Resmileriň beren maglumatlarynda ýaramaz howa şertleri zerarly halas ediş işleri üçin zerur bolan dikuçarlaryň ulanylyp bolmaýandygy aýdylýar.
Ýurduň Sindh welaýatynda sil howpunyň ýokary bolup durýandygy hem duýdurylýar.
Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani Sindh welaýatyna eden saparynda şeýle diýdi: “Halk ruhubelentligini saklamaly. Biz şeýle kyn ýagdaýda öz doganlarymyza, çagalarymyza ýardam bermeli”.
Düýn Britaniýanyň Birmingam şäherine sapar eden Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari ýiti tankyda sezewar boldy.
Protestçiler Pakistanyň suw joşmasy bilen bagly betbagytçylygy başdan geçirýän mahaly A.Zardariniň Ýewropa sapar etmegini ýiti ýazgardylar.


text:
Türkmenistanyň kanun goraýjy organlary tarapyndan ele salnan 489 kilogram möçberindäki neşe maddasy geçen şenbe güni Aşgabadyň etegindäki Kasamly jülgesinde oda ýakyldy.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň ýazmagyna görä, neşe maddalaryny ýakmak çäresine Türkmenistanyň resmileri bilen birlikde BMG-niň neşä we jenaýatçylyga garşy göreş boýunça uprawleniýesiniň we käbir daşary ýurt diplomatik wekilhanalarynyň wekilleri-de gatnaşypdyrlar.
Ýöne resmi habar çeşmelerinde bu neşe maddalarynyň anyk nähili operasiýalarda ele salnandygy barada maglumat berilmeýär.


text:
Liwiýanyň häkimiýetleri bir müňden gowrak tussagyň türmeden gaçandygyny aýdýarlar.
Bu waka şenbe güni, protestçiler ýurduň dürli ýerlerinde syýasy partiýalaryň edaralaryna zabt edenlerinde bolupdyr.
Bengaziniň golaýyndaky "Al-Kweýfiýa" türmesinden tussaglaryň gaçmagynyň demonstrasiýalar bilen nähili baglanyşygynyň bardygy anyk däl.
Şenbe güni bolan demonstrasiýalarda adamlar Liwiýanyň "Musulman doganlygynyň" yslamçylaryna tankydy garaýan bir aktiwistiň öldürilmegine garşy proteste çykdylar.
Howpsuzlyk resmileri türmedäki tussaglaryň sakçylar gaçjak bolýan üç tussagy oka tutanlaryndan soň pitnä başlandyklaryny aýdýarlar.
Şondan soň türmedäki pitne barada habar ýaýraýar we daşardan ýaragly adamlar gelip, tussag edilen garyndaşlaryna kömege ýetişýär.


text:
Türkmenistan garaşsyzlygyny alandan soň dürli ýurtlaryň raýatlary bilen edilýän nikalar-da köpeldi. Elbetde bu ýagdaý dürli problemalary hem ýany bilen getirdi.
Türkiýede köp sanly, şol sanda bikanun zähmet çekýän türkmen migrantlarynyň bardygy aýdylýlar. Olaryň arasynda Türkmenistana barsa, deport ediljeginden alada edip uzak wagtdan bäri Türkmenistana gitmeýärleri-de bar.
Bu ýagdaýlar sebäpli daşary ýurtda durmuşa çykyp dünýä inen çagalaryna degişli dokumentleri alyp bilmän, kösenýän ildeşlerimiziň hem bardygy bellenilýär.
“Dünýä Türkmenleriniň” bu sanynda hut şu mesele barada gürrüň edilýär. Azatlyk Radiosynyň habarçysy Döwlet Baýhanyň taýýarlan gepleşigini diňlemek üçin aşaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistanda raýatlaryň häkimiýetlere arzyny, şikaýatlaryny ýetirip, öz meselelerini adalatly çözüp bilmegi üçin ýeterlik kanun kepillikleriniň bardygy aýdylýar.
Ýagny raýatlar düzgün boýunça öz ýaşaýan etraplarynyň, welaýatlarynyň degişli bölümlerine bellenen tertipde ýüz tutup, ýa-da bolmasa kanun goraýjy guramalara arza ýazyp, öz meselelerini kanun esasynda çözüp bilmeli.
Mundan başga, raýatlaryň düzgün boýunça merkezi guramalara, ýurduň prezidentine, hökümet başlygynyň orunbasarlaryna, ministrlik we pudak ýolbaşçylaryna, şol sanda Adalat ministrligine, Ýokary suda, Baş prokuratura, jemgyýetçilik guramalaryna hem ýüzlenmek mümkinçiligi bar.
Ýurduň prezidenti hem ilatyň arza-şikaýatlaryna eserdeň seretmelidigini we wagtynda jogap bermelidigini ýatladyp durýar.
Emma ýurt içinden gelýän habarlarda häkimiýetlere arz edip, meseläni adalatly çözmegiň köp adama başartmaýandygy, kählatada bolsa arz-şikaýatlaryň iberilen ýerine ýetmän, üstünden arz edilen ýolbaşçylara gelip gowuşýandygy, adamlaryň arz etmekden howatyrlanýan halatlarynyň hem az däldigi aýdylýar. Sebäbi arz eden adamyň “garadonly” edilýän, “arzaçy” diýlip ýekirilýän wagty hem az däl diýen maglumatlar bar.
Türkmenistanda metbugat we söz azatlygy bolmansoň, adamlar arzyny eşitdirmek üçin Azatlyk Radiosyna hem ýüz tutýarlar.
Olar käte özleriniň hiç bir alaçsyz galýandyklaryny, sebäbi ýönekeý adamyň arzyny diňletmeginiň barha kynlaşýandygyny gürrüň berýärler.
Eýsem Türkmenistanda raýatlar arzyny nädip eşitdirmeli? Bu barada kim näme pikir edýär?
Azatlyk Radiosy nobataky “Tegelek stol” söhbetdeşligini şu meselä bagyşlaýar.
Pikirleriňize, bellikleriňize, söhbete goşulyp, öz tejribeleriňizi paýlaşmagyňyza garaşýarys.


text: Hondurasyň prezidenti Manuel Zelaýa harby agdarlyşykdan soň Kosto Rika gaçdy. Zelaýa, esgerleriň ýaragy astynda gitmäge mejbur bolandygyny, emma özüniň ýurduň prezidenti bolup galýandygyny aýdýar. Ýewropa Birleşigi we Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama döwlet agdarlyşygyny ýazgaryp çykyş etdiler we parahatçylyga çagyrdylar. Latyn Amekrikasynyň çepçi liderleri, şol sanda Wenezuelanyň prezidenti Hugo Çawez hem bu döwlet agdarlyşygyny ýazgardy. Hondurasda Zelaýanyň ikinji möhlete galmagy üçin referendum geçirilmelidi. Opponentler muny häkimiýeti basyp almak diýip atlandyrdylar.


text:
Belarusyň Siriýadaky ilçihanasy siriýaly söweşijiler tarapyndan alnyp gaçylandygyny we özüniň belarus raýatydygyny aýdýan aýal barada peýda bolan wideony derňeýär.
Çarşenbe güni Belarusyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Andreý Sawinyh wideo barada takyk netijelere gelmek üçin entäk irdigini aýtdy.
Agzalýan bu wideo sişenbe gününden bäri internetde peýda boldy we onda iki aýaly ýaragly we maskaly adamlaryň gurşap alandygy görkezilýär.
Şol aýallaryň biri özüniň maldowalydygyny, beýlekisi bolsa, özüniň belarusdygyny we adynyň hem Swetlana Markiýowiçdigini aýdýar.
Aýallaryň wideoda aýtmagyna görä, olar “Hizballahyň” agentleri bolup, Azat Siriýa armiýasy barada maglumat ýygnamak üçin özleriniň žurnalistdigi barada ýasalan galp dokumentleri bilen Siriýa barypdyrlar.
Geçen ýyl ukrainaly aýal žurnalist Anhar Koçnýewa siriýaly söweşijiler tarapyndan alnyp gaçylyp, ol tussaglykdan gaçyp gaýdýança, üç aýa golaý zamunlykda saklanypdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň harbylary Owganystanyň gündogarynda bir amerikan harbysynyň öldürilendigini we başga-da iki sanysynyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
“Helmand welaýatynyň Marja şäheriniň golaýynda geçirilen operasiýalar döwründe ýaralanan amerikan harbysy şu gün aradan çykdy” diýip, 5-nji ýanwarda Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky harby güýçleriniň metbugat wekili aýtdy.
Resmiler Birleşen Ştatlaryň mediasyna beren maglumatynda amerikan güýçlerine ýörite missiýanyň dowamynda hüjüm edilendigini mälim etdiler. Birleşen Ştatlaryň goranmak resmisi bu wakada başga-da birnäçe owgan harbysynyň ýaralanandygyny belledi.
Uzak ýyllaryň dowamynda “Talybanyň” esasy galalarynyň biri bolan Helmandda soňky hepdeleriň dowamynda güýçli çaknyşyklar boldy.


text:
Dünýäde žurnalistleri gorap çykyş edýän topar Türkiýe, Polşa, Täjigistan we Müsür ýaly ýurtlarda hökümet tarapyndan edilýän çäklendirmeleriň artýandygyny nygtap, geçen ýylyň dowamynda dünýäde media azatlygynyň ýiti derejede pese gaçandygyny aýtdy.
20-nji aprelde ýaýradylan “Dünýäniň media azatlygy indeksi 2016” atly hasabatda “Serhetsiz Reportýrolar” (SR) topary dünýäniň ençeme ýurdunda informasiýa azatlygynyň “ýiti we howply” derejede pese gaçandygyny belleýär.
Düýbi Parižde ýerleşýän topar “dini ideologiýalar”, şeýle-de “giň gerimli propagandalar” sebäpli garaşsyz medianyň hem howp astyndadygyny nygtaýar.
Hasabatda media azatlygy boýunça iň öňdäki orunlarda Finlandiýa, Niderlandlar, Norwegiýa, Daniýa we Täze Zelandiýa ýerleşdirilipdir.
Hytaý, Siriýa, Türkmenistan, Demirgazyk Koreýa we Eritreýa media azatlygynyň derejesi boýunça iň soňky orunlary eýeläpdir.


text:
Hillari Klinton 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan terroristik hüjümleriň 15-nji ýyl dönümi mynasybetli Nýu Ýorkda geçirilen ýatlama çäresini garaşylmadyk ýagdaýda terk edininden soňra onuň lukmany öňki döwlet sekretarynyň pnewmoniýa keselinden ejir çekýändigini aýtdy.
Klintonyň lukmany Lisa Bardak tarapyndan çykarylan beýannamada aýdylyşyna görä, 9-nji sentýabrda geçirilen barlagda dalaşgariň öýken sowuklamasyndan ejir çekýändigi anyklanypdyr.
Bardak şeýle hem Klintonyň köp ösgürendigini, munuň hem allergiýa bilen baglanyşyklydygyny belledi.
11-nji sentýabrda ýatlama çäresinde bedeniniň gyzgyny artyp, ysgyny gaçan Klinton gyzynyň öýüne äkidildi. Onuň häzir öz öýündedigi we saglyk ýagdaýynyň gowulanyp gelýändigi aýdylýar. Lukmanlar oňa antibiotik berip, dynç almagy maslahat beripdirler.
Hanym Klintonyň saýlaw kampaniýasyna ýolbaşylyk edýänler dalaşgäriň 12-13-nji senýabrda Kaliforniýa etjek saparynyň ýatyrylandygyny bildirdiler.
68 ýaşly Klinton Bütindünýä söwda merkeziniň 15 ýyl mundan oza terror hüjüminde iki diňiniň ýumrulan ýerinde, Nýu Ýork şäherini Ground zero memorialynda geçirilen hatyra çäresine prezident Barak Obama bilen birlikde gatnaşan resmileriň biri.
Klintonyň respublikan garşydaşy Donald Trampyň tarapdarlary onuň 2012-nji ýylyň dekabrynda özünden gidip, beýni çaýkanmasyny başdan geçirendigine salgylanyp, ol fiziki taýdan Ak tama ýarawsyz diýen netije çyrajak boldular.
Klinton öz saglyk ýagdaýy barada aýdylýan zatlary boş gürrüňler we esassyz dildüwşük teoriýalarynyň önümi diýip ret edýär.
2001-nji ýylda 11-nji sentýabrynda Al-Kaýdanyň 19 terroristiniň dört sany kommersiýa uçaryny ogurlap, amala aşyran hüjümlerinde üç müňe golaý adam öldi.
Bu hüjümler Birleşen Ştatlaryň ilki Owganystana, soňra hem Yraga basyp girmegine sebäp boldy.
Bu wakanyň üsünden 15 ýyl geçen hem bolsa, bu ýurtlaryň ikisi-de şu wagt-da pitneçilikden, terrorizmden we uruşdan dynyp bilenoklar.
Nýu Ýork şäherinde täzeden gurlan Bütindünýä söwda merkeziniň golaýynda ýerleşýän Ground Zero memorialynda hüjümlerde ölenleriň ady okaldy.


text:
Aşgabat, 24.02.2015. “Türkmenportal”.
“Düýn, 23-nji fewralda Türkmenistanyň daşary işler ministri BMG-niň Ilat gaznasynyň direktorlarynyň biri jenap Karlo Gustaf Kullesiň ýolbaşçylygyndaky wekiliýeti bilen duşuşdy” diýip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi saýty (“mfa.gov.tm”) habar berýär.
Duşuşygyň barşynda taraplar ösüş, gender deňligi, saglygy goraýyş meselelerinde öňde durýan maksatlar we wezipeler baradaky bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagynda gazanylan ösüş barada durup geçdiler.
Duşuşykda Türkmenistan tarapyndan 2015-nji ýyl üçin ilat sany meselesinde öňde durýan wezipeler we BMG-niň Ilat gaznasynyň Türkmenistanyň hökümeti bilen hyzmatdaşlygynyň täze taslamalary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle hem Aşgabatda şu ýylyň birinji ýarymynda geçirilmegi göz öňünde tutulýan gender deňligi boýunça ýokary derejeli Halkara maslahatyny geçirmegiň guramaçylyk meselelerine garaldy.


text:
Wideo: Aşgabadyň 20 km. günbatarynda ýerleşýän Abadan şäherindäki harby ammarda emele gelen partlamalaryň ilkinji kadrlary “Fergana” neşirinde peýda boldy.
Ýekşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Abadan şäheriniň golaýyndaky ammarda bolan ýangyn bilen bagly adatdan daşary ýagdaýyň netijelerini aradan aýyrmak üçin döredilen hökümet komissiýasynyň maslahaty boldy.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ýaýlym Berdiýewiň, komissiýa agzalarynyň, Abadan şäheriniň deputaty bolan Mejlisiň başlygynyň hökümet komissiýasynyň baştutanyna beren hasabatlarynda hadysanyň bolan ýerinde durmuş-ýaşaýyş sistemasyny dikeltmek, zelel ýeten binalary bejermek boýunça edilen işler barada habar berildi diýip, TDH habar berýär.
Şeýle-de TDH bu hadysa netijesinde iki harby gullukçynyň, 13 graždanyň wepat bolandygynyň, hadysanyň bolan ýerine golaý ýaşaýyş jaýlaryna we beýleki binalara bölekleýin zyýan ýetendiginiň habar berlendigini ýazýar.
Türkmen hökümeti ilki adam ýitgileriniň bolandygyny ret edipdi. Garaşsyz çeşmeler bolsa ölen adamlaryň sanynyň 100-e golaýlan bolmagynyň, hatda ondan hem kän bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar. Häzirlikçe bulary tassyklamak mümkin däl.
Habaryň dowamynda türkmen hökümetiniň partlamanyň yssy howa netijesinde, feýerwerkler ammarynda dörändigi baradaky ilkinji beýanaty gaýtalanýar we soňundan garaşsyz çeşmeleriň ýarag ammarynda ýangyn bolandygy baradaky habarlary bölekleýin tassyk edilýär.
TDH derňew feýerwerk ammarynda turan ýangyn netijesinde asmana atylan feýerwerkleriň golaýdaky ýarag amaryna baryp düşendigini, şeýdip ýangynyň söwet döwründen galan we hasapdan öçürilmäge degişli partlaýjy enjamlara we ok-därilere düşendigini anyklady diýip ýazýar.
Perzident Gurbanguly Berdimuhamedow maslahatda Abadan hadysasynda wepat bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna çuňňur gynanç bildiripdir we ejir çekenlere maddy we beýleki zerur kömekleriň ediljegini aýdypdyr.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow ýurduň goranmak ministri B.Gündogdyýewe berk käýinç berip, onuň çinini polkownik derejesine aşak düşüripdir.
TDH prezidentiň bu hadysa bilen bagly harbylaryň ählisiniň jogapkärçilige çekilmegini, Abadan şäheriniň ýerinde bolsa, häzirki zaman talaplaryna laýyk täze şäheriň gurulmagyny tabşyrandygyny ýazýar.
Ýerli çeşmeleriň maglumatyna görä, Abadan şäherine golaý ýerleşýän obalaryň, paýtagt Aşgabadyň ýaşaýjylaryndan Abadan şäheriniň ilatyna azyk kömegi gelip gowuşýar, meýletinçiler dikeldiş işlerine goşant goşýarlar.
Ahal welaýatynyň Abadan şäheriniň 50 müňe golaý ilaty bolup, ol Türkmenistanyň senagat taýdan iň ösen şäherleriniň biri hasaplanylýar.


text:
Ysraýylyň jedelli Gündogar Iýerusalymda 900 sany täze ýaşaýyş jaýlaryny bina etmek baradaky planyny tassyklamagyny Waşington berk tankytlady.
Ak tamyň wekili Robert Gibbs 17-nji noýabrda eden çykyşynda Ysraýylyň bu kararyna Waşingtonyň alada bildirýändigini aýtdy. “Şeyle hereketler Ysraýyl bilen Palestinanyň arasynda parahatçylyk boýunça gepleşikleriň gaýtadan ýola goýulmagynda has köp kynçylyga alyp geler” diyip, Gibbs sözüne goşdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun hem şeýle äheňde çykyş etdi. Ysraýylyň beýle kararynyň gynandyryjydygyny Mun 18-nji noýabrdaky çykyşynda mälim etdi. «Beýle karar iki tarapyň arasyndaky konfliktiň çözülmek meselesini şübhe astyna salýar» diýip, Mun sözüniň üstüni ýetirdi.
Palestina: “Gepleşikler başlamaz”
Palestinaly liderler bolsa Ysraýyl Iordan derýasynyň Günbatarynda ýaşaýyş jaýlary bina etmegi togtadýança gepleşikleriň gaýtadan başlanmajagyny aýdýarlar.
Gepleşikler boýunça palestinaly resmi Saeb Erekat 17-nji noýabrda Ammanda Fransiýanyň Daşary işler ministri Bernard Kuçner bilen bilelikdäki metbugat konferensiýasynda bu pozisiýany gaýtalady.
«Basylyp alnan Gündogar Iýerusalimiň Gilo diýen ýerinde 900 sany täze ýaşaýyş jaý bina etmek baradaky Ysraýyl hökümetiniň kararyny biz ýazgarýarys. Soňky rezelýusiýany kabul etmek üçin ýola goýuljak gepleşiklere beýle karar öz täsirini ýetirýär we iki döwletiň saýlap biljek çäresini puja çykarar. Gepleşikleriň alnyp barylmagynda araçylyk edýän dörtlükden biri bolan jenap Kuçnerden we beýleki agza Ýewropa döwletlerinden ýaşaýyş jaý gurmak baradaky kararyny togatmagyny Ysraýyl hökümetinden haýyş etmegini soraýarys» diýip Erekat aýtdy.
Kuçner taraplary gepleşikleriň gaýtadan başlanmagyna gyssagly çagyrdy.
17-nji noýabrda Ysraýylyň Içeri işler ministrligi täze binalaryň gurulmagyna ýol açylýandygyny yglan edenden birnäçe sagat soňra tankytlar başlandy.
Ysraýyl planyny goraýar
Ysraýyl öz planyny gorap, Gündogar Iýerusalimde bina ediljek öyleriň öňe sürülýän ýaşaýyş jaýlaryna dahyly ýok diýýär.
Premýer-ministr Benýamin Netenýahunyň edarasynyň ýaýradan beýannamasynda Gilonyň töwereginiň Iýerusalimiň bir bölegidigi öňe sürülýär. Ysraýyl şonuň ýaly-da 1967-nji ýyldaky urşdan soňra özüne birikdirilen bütin Iýerusalimiň, şol sanda Gündogar Iýerusalimiň-da Ysraýylyňkydygyny aýdýar. Gündogar Iýerusalim we onuň töwereginde häzir 180.000 çemesi ysraýylly ýaşaýar.
Öz gezeginde Palestina Gündogar Iýerusalimiň guruljak garaşsyz Palestin döwletiniň paýtagty bolmalydygyny we ol ýerde ýewreýler üçin ýaşaýyş jaýlarynyň gurulmagyny düýbünden ýazgarýandygyny aýdýar.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Gyrgyzystana edýän iki günlük saparynyň dowamynda prezident Almazbek Atambaýew bilen gepleşik geçirdi.
Atambaýew 13-nji iýulda Merkeli Manas halkara aeroportunda garşy alyp, Germaniýanyň kansleriniň Gyrgyzystana edýän ilkinji saparyny “taryhy” diýip atlandyrdy.
Merkel Gyrgyzystanyň öz demokratiýasyny ösdürýändigini belläp, bu ýoluň Berliniň we Bişkekgiň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalanmagyna alyp barýandygyny aýtdy.
Germaniýanyň kansleri Atambaýew bilen gepleşiklerinden soň dini we etnik liderler bilen duşuşdy.
Merkeliň Gyrgyzystana sapary awtoritar liderleri tarapyndan dolandyrylýan Merkezi Aziýa regionynda demokratik saýlawlaryny geçirýän we söz, metbugat azatlygyna we açyk jemgyýete ýol berýän ýurt üçin simwolik häsiýete eýe bolup durýar.
Demokratiýa ugrundaky üstünlikleri bilen tanymal Merkel Mongoliýa hem sapar eder, emma tebigy baýlyklara eýe bolan Gazagystan we Özbegistan ýaly ýurtlaryň duşundan geçer.


text:
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda ýaýbaňlandyrylýan täze gurluşyk proýektleri ýene-de nobatdaky gezek ýerli ýaşaýjylaryň ümsüm durmuşyna ynjalyksyzlyk getirer diýlip garaşylýar. Beýle aladanyň sebäpleri näme bilen baglanyşykly?
Adatça, Türkmenistanyň paýtagtynda ýola goýulýan uly haý-haýly gurluşyklara aşgabatlylar belli bir howatyrlanma bilen seredýärler.
Niýazowyň döwründe islendik bir beýik gurluşyklar özi bilen adaty ýaşaýjylara köp problemalary getirýärdi. Şol gurluşyklar sebäpli köplenç adamlar köpçülikleýin öz ýaşaýan ýerlerinden göçürilýärdiler. Olaryň ýaşap oturan ýerlerinde bolsa, häkimiýetler üçin ýadygärlikler we monumental desgalar gurulýardy.
Giň göwrümli gurluşyklar
Ýakynda Türkmenistanyň prezidenti Fransiýanyň «Buig» kompaniýasynyň täze gurluşyk proýektini kabul etdi. Bu gurluşyk planlary öz gerimi we sarp edilýän serişdesi bilen akylyňy haýran edýär. Beýle gurluşyklara şu günki gün regionda Türkmenistan ýaly uly girdejili ýurt hötde gelip biläýmese, muňa hemme ýurtlaryň gurby hem çatmaýar.
«Buig» kompaniýasynyň gurmagy planlaşdyrýan komplekslerine 20 milliard dollardan hem gowrak serişde goýberilýär. Bu proýektler Bitaraplyk şaýolunyň ugrundaky «Oguzkent» ýaly kaşaňly myhmanhanynyň gurluşygyny-da öz içine alýar.
Bu gürrüňi edilýän myhmanhana asla türkmenistanly müşderiler üçin niýetlenilmedik. Eýsem, şu günki gün ýurduň adaty graždanlaryndan kim bu myhmanhanalara tölemeli bahasyny töläp biljek? Dogrusyny aýtsak, ýurduň häkimiýetleri bu myhmanhananyň diňe daşary ýurtly myhmanlar üçin niýetlenendigini gizläp hem durmaýarlar.
Mundan daşary, uly-uly binalar gurlup, Arçabil zonasynyň täzeden abadanlaşdyryş işiniň özüne, gör, näçe serişdeler sarp edilýär!
Köçede galmak howpy
Planlaşdyrylýan bu täze gurluşyklara zerur bolan ýerleri boşatmak üçin aşgabatlylardan näçesiniň öz ýaşaýan jaýlaryndan göçürilendiklerini anyk hiç kim bilenok. Jaýlaryndan göçürilen ol adamlara ýaşar ýaly ýer berlip, olaryň aladasynyň edilendigi ýa edilmändigi hem belli bolman galýar.
Ol goçürilen maşgalalardan köpüsine başga gidere ýeriň ýokdugy öz-özünden düşnükli zat. Muňa garamazdan, häkimiýetler näçe adamyň ýaşaýyş jaý bilen üpjün edilmegine mätäçdigi baradaky maglumatlary hem gizlin saklaýarlar. Türkmenistanda adaty graždanlaryň hakyky durmuşyna degişli köpsanly beýleki maglumatlar bilen birlikde, şular ýaly maglumatlar hem döwlet syry derejesinde diýen ýaly gizlin saklanylýar.
Niýazowyň döwründe-de hususy ýaşaýyş jaýlary ýumrulyp, köp adamlar köçä kowlupdylar. Ol köçä kowlan adamlardan köpüsiniň ykbaly barada bolsa hiç kim alada etmändi, olaryň nirede ýaşajakdyklary bilen hiç kim gyzyklanmandy.
Şu günki gün häkimiýetleriň wagyz edýän «döwlet adam üçindir» şygaryny indi adamlar bütinleý başgaça kabul edýärler. Olar indi muňa «döwlet diňe bir adam üçindir» diýen manyda düşünýärler.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Fransiýanyň paýtagty Parižde on müňlerçe adam gomoseksuallaryň öýlenmegini we olaryň çagalary perzentlige almagyny kadalaşdyrýan kanuna garşy çykyp protest geçirdi.
Bu baradaky taslama prezident Fransua Olland tarapyndan goldanylýar. Onuň sosialist partiýasy hem ýurduň parlamentinde köpçülige eýe bolandygy üçin, gürrüňi gidýän kanun taslamasynyň kabul edilmegine garaşylýar.
Emma muňa katolik ybadathanasy we käbir konserwatiw syýasatçylar garşy çykýar.
Bir jynsdan bolanlaryň nikalary 11 ýurtda, şol sanda Belgiýada, Portugaliýada, Gollandiýada, Ispaniýada, Şwesiýada, Norwegiýada, Günorta Afrikada we ABŞ-nyň dokuz ştatynda rugsat edilýär.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Orsýete garşy özüniň uly göwrümli üçünji sanskiýalar tapgyryny girizdi. Ýewropa Bileleşigi Moskwa garşy giriziljek çäklendirmeleriň has hem güýjejekdigini habar berdi. Sanksiýalaryň täze tapgyry Orsýete nähili täsir eder?
Birleşen Ştatlaryň Orsýete garşy girizen nobatdaky sanksiýalar toplumy ozalky girizilen sanskiýalardan nähili tapawutlanýar? Bu ýagdaý iki döwletiň arasyndaky dartgynlylygy güýjedermi?
Orsýete garşy girizilýän sanskiýalaryň nobatdaky üçünji tapgyry işe girizildi. Girizilýän sanksiýalaryň her tapgyry, öz nobatynda ozalkylardan tapawutlanyp, iki döwletiň arasyndaky dartgynlylygy has hem güýjedýär.
Ýöne soňky girilzilen sanksiýalar aýratyn ähmiýete eýe. Sebäbi, üçünji tapgyrda Orsýetiň garşysyna girilen çäklendirmeler edil Eýrana garşy girizilen çäklendirmeler ýaly, ykdysady gatnaşyklaryň ähli ugurlaryny böwetleýär. Sanksiýalaryň üçünji tapgyry ýurduň durmuşyndaky iki esasy energiýa kompaniýany, iki sany uly göwrümli banky we sekiz sany ok-ýarag zawodyny nyşana alýar.
Martda girizilen çäklendirmeleriň birinji tapgyrynda ABŞ we ÝB Orsýetiň käbir jogapkär şahsyýetleriniň garşysyna Amerika we Ýowropa Bileleşiginiň ýurtlaryna syýahat gadagançylygyny girizipdi, şeýle-de käbir orsýetlilere degişli bolan hasaplary doňdurypdy.
28-nji aprelde Amerikanyň Birleşen Ştatlary sanksiýalaryň ikinji tapgyryny durmuşa geçirdi. Ikinji tapgyrda girizilen çäklendirmeler Putiniň ýanyndaky täsirli adamlary we olar bilen ilteşikli 17 sany kärhana holdingini nyşana aldy. Şonda Brýussel hem degişli adamlara garşy sanskiýalar girizipdi, ýöne Brýusseliň girizen çäklendirmeleri Waşingtonyňky ýaly giň göwrümli bolmady.
Sanksiýalaryň ikinji tapgyrynda Waşington Orsýetiň iň esasy uly banklarynyň, Wneşekonombankyň, ýagny Daşaryykdysadybankynyň we Gazprombankynyň öňünde öz gapylaryny ýapdy. Şonda Waşington döwlet eýeçilgindäki ”Rosneft” we ”Nowatek” atly has iri energiýa kompaniýalaryny, şol sanda ”Kalaşnikow” kärhanasyny hem öz içine alýan ok-ýarag öndürýän sekiz sany zawody hem sanksiýalar sanawyna girizipdi.
Birleşen Ştatlar Ukrainanyň iki sany separatist regiony bolan ”Lugansk Halk Respublikasyna” we “Donetsk Halk Respublikasyna” garşy hem sanksiýalary girizdi. Ýagny, ABŞ olaryň emläkleriniň hasabyny doňdurdy we amerikan kärhanalarynyň we raýatlarynyň olar bilen söwda gatnaşygyny etmeklerine gadagançylyk girizdi.
Birleşen Ştatlaryň kärhanalary we raýatlary agzalýan iki sebit bilen söwda gatnaşyklaryny edip bilmeýär. Amerikanyň Birleşen Ştatlary iň soňunda Orsýetiň FSB aňtaw gullugynyň wekili Sergeý Besedany we Donetskdäki separatistleriň lideri Aleksandr Borodaýy hem öz içine alýan jemi bäş sany rus raýatyna garşy çäklendirmeleri girizdi.
Sanksiýalar rus kompaniýalaryna we rus ykdysadyýetine nähili täsir edýär?
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, sanksiýalar agzalan kompaniýalara o diýen täsir etmez, ýöne umumylykda rus ykdysadyýetine gytaklaýyn zarba urar.
Prezident Barak Obama sanksiýalary “ähmiýetli, şol sanda maksatly” diýip häsiýetlendirdi.
Banklar we energiýa kompaniýalary Birleşen Ştatlaryň bazaryna çykyp bilmezler we mundan beýläk olar Birleşen Ştatlaryň kapital çeşmelerinden pul karz alyp bilmezler. Muňa garamazdan, olar amerikan kompaniýalary bilen söwda gatnaşyklaryny dowam etdirip bilerler. Hususdan-da, ”Rosneft” barada aýdylanda, ýagdaý şeýle. ”Rosneft” Amerikanyň ”ExxonMobil” atly ýangyç läheňi bilen söwda gatnaşyklaryny edýär.
Sanskiýalar rus ykdysadyýetiniň dürli pudaklaryna aýratynlykda zarba urmaga derek, käbir kompaniýalary nyşana alyp, Kremle duýduryş bermegi maksat edinýär.
Moskwada ýerleşýän “ Macro Adivsory” atly maslahat beriş firmasynyň düýbüni tutujylardan Kris Wýufer girizilýän çäklendirmeler barada şeýle diýýär: “Sanksiýalar habar serişdeleriniň üsti bilen Moskwa basyş etmegi maksat edinýär. Basyş edýärem. Meniň pikirimçe, biz häzir ýuwaş-ýuwaşdan kritiki nokada tarap süýşüp barýarys. Eýsem, ýagdaý gowulyk bilen çözülermi ýa-da has erbetleşermi? Ýalňyşmasam, şu zatlaryň takyklaşdyrylmagyna bary-ýogy birnäçe hepde galan bolmaly”.
Ne “Nowatek”, ne-de “Rosneft” Birleşen Ştatlaryň kapitalyna garaşly. Şonuň üçinem olar üýtgeşik täsir astynda galanok. Ýöne ABŞ meşhur kompaniýalara garşy sanksiýa girizmek bilen, Orsýet bilen işleşmäge meýilli günbatarly maýadarlara bir zatlary kakdyrýar.
Synçylar sanksiýalar rus ykdysadyýetine gytaklaýyn täsir eder diýýärler.
17-nji iýulda ruz biržasy soňky alty hepdäniň iň uly şowsuzlyklaryny başdan geçirdi we rubluň hümmeti yzygiderli ejizläp, rus ykdysadyýetini agyr güne salýar. Rubluň hümmetsizlenmegi Orsýetde banklarda saklanýan pullara-da täsir edip, kapitalyň ýurtdan gaçmagyna ýol açýar.
Halkara pul gaznasynyň hasabatyna görä, rus ykdysadyýetiniň ösüşi durgunlyk derejesine baryp ýetid we ol doly pese gaçyp, gitdigiçe gowşaýar. Üstesine, Ukrainada krzis başlaly bäri Orsýetden kapitalyň ummasyz möçberde daşary çykmasy ýüz berdi we bu ýagdaý entegem dowam edýär. Girizilýän nobatdaky sanksiýalar maýadarlaryň degnasyna degýär. Wýufer: “Sanksiýalar rus ykdysadyýetine gytaklaýyn täsir etmegi maksat edinýär” diýýär.
Sanskiýalar näme üçin şu wagt girizilýär? ABŞ we ÝB mundan näme netije gazanýar?
Soňky birnäçe hepdäniň dowamynda Birleşen Ştatlar Moskwa Ukrainadaky dartgynlylygy peseltmegi talap edip, duýduryş berip geldi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obama 16-njy iýuldaky çykyşynda täze sanksiýalaryň girizilýändigini habar berdi we ol, hususan-da, şeýle diýdi: “Orsýet Ukrainanyň araçägine ýarag we söweşiji eltmegini hökman bes etmeli”
Şu wagta çenli Orsýet muňa nähili reaksiýa bildirdi?
Orsýetiň daşary işler ministri Birleşen Ştatlaryň sanksiýalaryny “primitiw” diýip häsiýetlendirdi. Ol: “Ukrainadaky hadysalar Waşingtonyň islegine görä bolmansoň, Birleşen Ştatlar primitiw ar almaga synanyşýar” diýdi we ol Ýewropa Bileleşigini Birleşen Ştatlaryň ýalan haýbatyna boýun bolmakda aýyplady.
Putin sanksiýalaryň soňunyň gowulyga eltmejekdigini aýdyp, şeýle diýdi: “Girizilýän sanksiýalaryň bumerang şekilli täsiri bolar we olar, gürrüňsiz, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Orsýet bilen gatnaşyklaryny çykgynsyz ýagdaýa salar. Sanksiýalar örän çynlakaý zyýan ýetirer we bu çäklendirmeler, gürrüňsiz, amerikan hökümeti we amerikan halky bilen biziň aramyzda ýola goýlan uzak möhletleýin strategiki bähbitlere esaslanýan gatnaşyklara-da zyýanly täsir eder”.


text:
Sişenbe güni Orsýetiň demirgazygyndaky Wyborg şäherinde Orsýetden Ýewropa çekilen “Demirgazyk akymy” atly täze gaz geçirijiden ilkinji gezek gaz akdyrylyp başlandy.
Gaz akdyrylyş dabarasyna gatnaşan premýer-ministr Wladimir Pütin bu işe özüniň “ak patasyny” berdi.
Baltika deňziniň asty bilen Germaniýa çenli çekilen bu gaz geçiriji häzirlikçe esasy proýektiň diňe bir turbasyny ybarat edýär. Onuň ikinji turbasynyň gurluşygy heniz dowam edýär.
2012-nji ýylyň ahyrynda bu proýekt doly gurlup gutarlanda, ondan ýylda 55 milliard kubometr gaz akdyrmaklyk göz öňünde tutulýar.
Uzynlygy 1 müň 224 kilometr bolan bu gaz geçirijiniň gurluşygynyň umumy bahasy 7,4 milliard ýewro diýlip hasaplanylýar.


text:
Liýonel Messi
Lionel Messi 1987-nji yylyn 24-nji iyunynda argentinanyng rosario shaherinde dogulyar.heniz 5 yasynda kakasynyn turgenlesdiryan komandasyna gatnap baslayar. 11 yasynda barselona gocup gelyar.barselonanyng yashlar komandasynda cykysh edip, mowsumde 30 oyunda 37 gol gecirip ulularyng hatarynda cykysh etmek hukugy gazanyar. 2005-nji yylyn may ayynda heniz 17 yasyndaka ispanyanyn cempionatynda albasete komandasyna ilkinji goluny uryar hem-de barselonanyng hatarynda yash oyuncy hokmunde taryha giryar. Edil shol yyl 17 yashyndaka 20 yasha cenli yashlaryn arasynda gecirlen dunya cempionatynda argentinanyng yygyndysynda dunya cempiony bolyar.cempionatda 6 gol urup "altyn butsy"(in kop gol geciren oyuncy) hem-de "altyn pokgi"(in okde oyuncy) bayraklaryna mynasyp bolyar.sheyle hem ol 21 yasha cenli futbolcylaryng arasynda weýn runi, cristiano ronaldo, lukas podolski yaly oyuncylary yzda galdyryp "altyn oglanjyk"bayragyna eye bolyar.
Birnace rekordlayng eyesi messi yzly-yzyna 4 gezek yylyng futbolcysy boldy.
Messining kabir rekordlary:
yzly-yzyna 4 gezek yylyng oyuncysy boldy (bu rekord yene-de artyp biler)
la ligada 1 mowsumde 50 gol uran ilkinji oyuncy
champions leaguede 1 oyunda 5 gol uran ilkinji we yeke-tak oyuncy
champions leaguede 1 mowsumde 14 gol bilen ing kop gol geciren oyuncy
91 gol bilen bir yylda in kop gol salan oyuncy
heniz 25 yasynda bolsa-da barselonanyng in kop gol uran oyuncysy