text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýaňy-ýakynda geçen mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen mediasyna nobatdaky nägileligini bildirdi.
Döwlet baştutany çap edilýän materiallaryň gowşakdygyny belläp, her bir žurnalistiň öz beýan edýän temasyna belet bolup ýazmalydygyny aýdyp, "Her kim başarýan işini etmeli" diýip, bu ugra serenjam berýän ýolbaşçylara tabşyryk berdi.
Goýberilen kemçilik üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň başlygy Ý.Ýazlyýewe prezident berk käýinç yglan etdi.
Eger-de şu käýinçden çen tutsaň, soňky döwürde türkmen mediasynda çap edilen materiallarda ýa haýsydyr bir görkezilen sýužetde gizlin döwlet syryna degişli maglumat paş edilipdir diýip çaklasa bolar, çünki Metbugat hem beýleki habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak boýunça komitet kanun boýunça türkmen mediasynda diňe döwlet syrlarynyň paş edilmezligine gözegçilik etmeli.
Netije
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde prezidentiň türkmen mediasynyň materiallarynyň hiliniň gowşakdygy hakyndaky gürrüňlerinden netije çykaranyňda bolsa, döwlet ýolbaşçylarynyň göwnünden turmadyk haýsydyr bir materialyň çap edilendigini aňsa bolýar.
Çap edilýän materiallaryň, telewideniýede görkezilýän sýužetleriň many-mazmunyna ilkinji nobatda awtor jogap bermeli. Her bir mediadaky materiallaryň hili üçin bolsa onuň ýolbaşçysy jogapkärçilik çekmeli.
Hatda türkmen mediasynda çap edilen materiallarda döwlet syrlaryna degişli gizlin maglumat çap ediläýende hem ilkinji jogapkärçilik onuň awtoryna hem metbugatyň ýolbaşçysyna düşmeli. Bu kadadan çykylyp, çap edilýän materiallaryň hiliniň gowşakdygy üçin Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň ýolbaşçysyna käýinç yglan edilmegi geljekde türkmen mediasyna döwlet gözegçiliginiň has güýçlenjekdigini alamatlandyrýar.
Hakykatda, halk içinde "senzura" diýlip atlandyrylýan, döwlet syrlaryny gormak boýunça komitet türkmen mediasynda çap edilýän materiallaryň, görkezilýän sýužetleriň hemmesini elekden geçirýär. Metbugata gidip barýan materiallardan, efirden çala kesä çekiler diýlip pikir edilen sözlemler, jümleler hakynda gürrüň ýok, sözlerem aýrylýar, gerek bolsa materiallar metbugatdanam, efirdenem iň soňky pursatda hem zyňlyp taşlanýar.
"Gülala-güllük"
Mahlasy, türkmeniň "gülala-güllük" durmuşda ýaşaýandygyny mahabatlandyrmagy türkmen mediasyna baş wezipe edilip goýuldy. Şonuň üçinem türkmen mediasy ýurdumyzyň hakyky ýagdaýyny däl-de, döwlet ýolbaşçylarynyň halky abadan ýaşatmakdaky hyýaly isleglerini beýan edýän propagandistik gurala öwrüldi.
Emma döwlet baştutanynyň türkmen mediasyna yzygider nägileligini bildirmegi hökümetiň medianyň propagandasyndan ýeterlik hoşal däldigini görkezýär. Halk içinde, esasan, okalmaýan, diňlenmeýän türkmen mediasynyň bir tarapdan ilhalar bolmagy aýdylýar, ikinji tarapdan bolsa "Beýik galkynyşy" wasp etmeklik talap edilýär. Bu iki talap bütinleý biri-birine garşydyr.
Şonuň üçinem häkimiýet başynda oturanlar ilki bilen türkmen mediasyndan näme islenýändigini aýyl-saýyl etmeli. Ýöne bir zat welin belli: bir adamyň buýrugy ýa islegi bilen türkmen mediasyny ilhalar edip bolmaz. Türkmen mediasynyň ilhalar bolmagy üçin döwlet metbugata gözegçiligini bes etmeli, metbugat azatlygyna giň ýol açmaga şert döretmeli, iň esasy hem metbugatyň durmuşyň aýnasydygy ykrar edilmelidir. Ine, şonda türkmen mediasyndaky hili pes materiallar üçin aýratyn bir ýolbaşça käýinç yglan etmek geregem bolmaz.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Welaýatlardan Aşgabada gelýän «gasterbaýterler» awtobuslarda, trolleýbuslarda uklaşyp gelýärler. Agyr zähmet olary maýryp barýar.
Aşgabat şäheriniň içine gatnaýan awtobuslaryň ýüki ýetik. Ir ertirem şeýle, günortanam, giçligem. Märeke egsiler ýaly däl. Awtobuslaryň gatnaýyşlary-da oňşarlykly.
Mundan otuz-kyrk ýyl ozal awtobuslarda, trolleýbuslarda gazet, žurnal, kitap okap barýan ýolagçylara kän gabat gelnerdi. Häzir beýle däl. Döwür bu zatlara-da öz möhürini goýýar.
Adamlaryň okamaga eli degenok. Güzeran dolamak, maşgala eklemek ör-boýuna galdy. Iş tapmak kyn. Tapaýsaňam — iş agyr. Indi ozalkylar ýaly, sekiz sagat işlenilip, iki gün dynç alynýan döwürden oba göçdi. Häzir, köplenç halatda, ertirden agşama çenli işlenilýär. Dynç günleri-de işlenilýär. Bu meselede býujet işgärleriniňki az-owlak ganymat. Ýöne olaryňam dynç günleri köplenç burunlaryndan alynýar. Her dynç güni hökman çäre tapylýar. Çärä barmasaň —hasap soralýar. Hatda işdenem kowulýar.
Gurluşyklarda işleýänleriňki has agyr. Dogry, olaryň eden işine görä hak tölenilýär. Baýramçylyk, dynç günleri zähmet çekene artykmaç hak ýazylýar.
Adamlar zähmetem çekmeli, dynjam almaly. Ýöne daşary ýurtlularyň gurluşyk firmalarynda işleýänleriň köpüsi dynç günlerinde hem işleýärler. Sebäbi olar maşgala eklemeli. Alýan haklarynyň bir bölegini kireýine ýaşaýan ýerleriniň hojaýynlaryna bermeli. Ýene bir bölegini obalaryna — ene-atasyna, maşgalasyna, çagalaryna ibermeli. Olar alýan haklarynyň ujypsyz bölegini özleri üçin sarp edýärler.
Başda awtobuslarda, trolleýbuslarda gazet-žurnal, kitap okaýan ýolagçy indi ýok diýdik. Häzir ulaglaryň üstünde başgaçarak ýagdaýa köp gabat gelinýär.
Soňky ýyllarda ulaglaryň üstünde uklaýan ýolagçylar köpeldi. Irden sagat altyda awtobusa ýa-da trolleýbusa münäý, azyndan dört-bäş sany adam uklap barýandyr. Şolaryň arasynda ýaşy elliden geçenem, kyrk ýaş töweregindäkilerem, hatda durmuşyň çetinden ýaňy giren gögele ýetginjeklerem bar. Olar şeýle bir süýji uklaýar — gapdallarynda çalarak ardynjyramaga-da utanýarsyň. Görgüsi ýamanlaryň üstünden ajy deriň ysy kükäp dur. Hany ýat ýerde, kireýine ýaşaýyşda olara günde-günaşa suwa düşere banýa!
Nätsinler, wagtly-wagtynda ýuwnup-ardynmaga, egin-eşiklerini çyrpmaga mümkinçilikleri ýok. Ýaban ýatyp işlemek aňsat düşmeýär. Awtobuslaryň, trolleýbuslaryň üstünde gijara-da edil şeýle waka höküm sürýär.
«Gastarbaýterler»
Esasan, Daşoguz, Mary, Lebap, Balkan welaýatlaryndan gelip, Aşgabat şäherindäki gurluşyklarda işleýänlere «gastarbaýterler» diýýärler. Olaryň ýaşamaýan ýeri ýok. Mikroraýonlaryň kireýine ýaşaýjylary-da şolar, howly jaýlarynyň ýaşaýjylary-da, hatda Çoganly posýologynyň töweregindäki daçalarda-da şolar topar-topar bolup ýaşaýarlar.
Maşgala eklemek üçin gije-gündiz, dynç günüsiz işlemek hernäçe daýaw, sagat kişini-de ir-u-giç maýyrýar. Şu gurluşyklarda, esasanam, ýaşlaryň zähmet çekýänini unutmaly däldiris. Gurluşyklarda ýykylyp-sürşüp, heläk bolýanlaram, maýyp bolýanlaram az däl.
Eýsem, «gasterbaýter» diýilýänleriň güzeranyny düzedip bolarmy?! Elbetde, düzedip bolar. Munuň üçin welaýatlarda iş ýerlerini köpeltmeli. Iş ýerleri köpelse, hak-heşdekleri ýeterlik bolsa, hiç kim öz ýyly ojagyny taşlap, Aşgabada talap gözläp gelmez.
Türkmenistan gurulýan, gurulmaly ýurt. Häzir welaýatlarda, etraplarda kerpiç zawodlaryny, sement çykarýan kärhanalary, asfalt zawodyny, gurulýan binalara gapydyr penjire ýasaýan kärhanalaryň sanyny köpeldip bolsa, ine, adamlara iş!
Bäş-alty sany etrapda däl-de, welaýatlaryň, etraplaryň hemmesinde gurluşyk işlerini alyp barmaly. Halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrjak şuňa meňzeş çäreleri ýene-de gözläbermeli. Şeýdilse, welaýatlaram, etraplaram öser, ýerli ilata-da näçe diýseň, iş tapylar.
Şonda, agyr zähmet netijesinde ýegşerilip, maýrylara gelen — paýtagtyň awtobuslarynda, trolleýbuslarynda argynlykdan ýaňa irkilişip, işe barýan, uklaşyp işden gelýän ildeşlerimiziň sany görnetin azalardy. Olar ýadasalar-da, özleriniň mähirli ojaklarynda-ha uklardylar.
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azerbaýjanda milli futbol ýyldyzyny tankytlan žurnalisti ýenjip öldürenligi üçin bäş adama 9 ýyldan 13 ýyla çenli türme tussaglygy berildi.
30 ýaşly Rasim Aliýew özüne hüjüm edileninden bir gün soňra, 2015-nji ýylyň 9-njy awgustynda Bakuwyň bir keselhanasynda aradan çykdy.
Bukuwyň agyr jenaýat işlerine garaýan kazyýeti 1-nji aprelde bäş adamy žurnaliste şikes ýetirip, onuň ölümine sebäp bolanlykda günäli tapdy. Netijede Elşan Ysmaýylowa 13 ýyl, Aryf Aliýewe 12.5 ýyl, Jamal Mammadowa 11 ýyl, Sami Mustafaýew bilen Kanan Madatowa hem 9 ýyl türme tussaglygy berildi.
Aliýew keselhanada ýatyrka özüne hüjüm edenleriň Azerbaýjanyň milli futbol toparynyň oýunçysy Jawid Huseýnowyň tarapdarlarydygyny aýtdy. Aliýew "Facebook" saýtynda Huseýnowy tankytlapdy. Ol futbolçynyň 6-njy awgustda Kiprde özüni alyp barşyny ýazgaryp, onuň Ýewropa ýaryşlaryna goýberilmezligine çagyrypdy.
Problema Kiprdäki ýaryşdan başlady
Kiprde geçen oýundan soňra Huseýnow Türkiýäniň baýdagyny galgatdy. Bir grek žurnalisti ondan näme üçin bu işi edendigini soranda bolsa, ol edepsizlik bilen elini bulady.
Aliýew "Ýewropanyň futbol meýdanlarynda ahlaksyz, edepsiz we özüne erk etip bilmeýän bir adamynyň" maňa wekilçilik etmegini islämok diýip ýazypdy.
Aliýewiň aýtmagyna görä, soňra oňa bir adam iki gezek jaň edip, özüniň Huseýenowyň ýegenidigini aýdyp, oňa gaharlanyp gygyrypdyr. Ol adam ýene bir gezek jaň edip, özüniň öňki jaňy üçin ötünç sorap, oňa bu ýagdaý barada çaý başynda gürleşeli diýipdir.
Aliýew bu adam bilen duşuşmak üçin baryp, onuň bilen salamlaşjak bolup ulagdan düşen ýerinde oňa arkadan hüjüm edilipdir.
Huseýenow jenaýaty habar bermän, ony bassyr-ýussur edenlikde aýyplandy. Oňa aýratyn sud prosesi garaşýar.
Futbolçy özüniň bu işde eliniň ýokdugyny aýdýar. Eger günäli tapylsa, onda oňa üç ýyla çenli türme tussaglygy berler.
Žurnalistiň kakasy nägile
Öldürilen žurnalistiň kakasy Mammadali 1-nji aprelde hökümden kanagatlanma bildirip: "Bularyň hemmesi jeneýatkär. Olar meniň oglumy bilkastdan öldürdiler. Olar meniň oglum bilen duşuşmazdan öň bu hüjümi planlaşdyryp, soňra ony öldürdiler" diýdi.
Ýöne höküm edilen bäş adamyň garyndaşlary kazyýetiň karary adalatsyz diýip, özleriniň appelýasiýa suduna ýüz tutjakdyklaryny aýdýarlar.
Ýyl kesilen bäş adam hem özleriniň Aliýewi öldürmegi planlaşdyrmandyklaryny aýdyp, onüň ölümine sebäp bolan keselhananyň doktorlarynyň geleňsizligi diýýärler.
Aliýew garaşsyz we tanymal žurnalistdi. Ol ozal Azerbaýjanda medianyň erkinligi ugrunda iş alyp baran we soňra hem işini togtatmaga mejbur edilen "Reportýorlaryň Erkinligi we Howpsuzlygy" atly guramada işläpdi.
Ol ilkinji hüjüm däldi
Aliýew öz professional işi bilen bagly ozal ençeme gezek hüjüme uçrady. Ol 2013-nji ýylda Bakuwda geçen bir protest ýörişinden habar berip durka polisiýa tarapyndan ýenjildi. Oňa dowamly haýbat atyldy.
Azerbaýjandaky garaşsyz we oppozision žurnalistler Aliýewiň ýenjilip öldürilmegi ýurtda hökümeti tankytlaýan žurnalistlere hüjüm etseň, jeza ýok diýen pikiriň giňden ýaýrandygyny görkezýär diýdiler.
Derňeýji žurnalist Şahweled Çobanogly geçen awgustda Aliýew Bakuwyň golaýynda Mehdiabad obasynda jaýlananda: "Hemmeler žurnalistlere hakimiýet başyndakylaryň çemeleşişi ýaly çemeleşmelidir öýdýärler" diýdi.
Çobanogly soňra hem: "Polisiýanyň žurnalistleri ýenjip, jezasyz galýandygyny görýän adamlar metbugatyň garşysyna zorluk ulanyp bolýar diýip pikir edýärler" diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Umumy hasaplamalar:
18 futbolça 25 pökgi: Futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrynda geçirilýän şu ýylky ýaryşda çärýek finalyň ilkinji duşuşyklaryndan soň, derwezelere jemi 25 pökgi girizildi. Olar 18 futbolça degişlidir.
«Daşoguzdan» başga her kim öz paýyny aldy: Şu ýylky Kubok ýaryşynda garşydaş derwezä pökgi girizip görmedik ýeketäk topar «Daşoguzdyr».
"Ahal" 3 — 1 "Balkan"
Gollar:
0:1, Aleksandr Boliýan 32’
1:1, Orazmuhammet Işangulyýew 45’
2:1, Altymyrat Annadurdyýew 45+2
3:1, Altymyrat Annadurdyýew 89’
«Ahal»: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— Türkmenistanyň Kubogynyň soňky eýesi bu ýaryşda jemi 41 duşuşyk geçirdi;
— «Ahal» geçiren duşuşyklarynyň 13-sinde ýeňiş gazandy, 20-sinde utuldy, 8 duşuşyk bolsa deňlik bilen tamamlandy.
— «Ahal» Kubok ýaryşlarynda garşydaşlarynyň derwezesine 50 pökgi geçirdi, öz derwezesine bolsa 64 pökgi goýbertdi.
— 2013 we 2014-nji ýyllarda Türkmenistanyň Kubogyna mynasyp boldy.
Türkmenistanyň Kubogyndaky ilkinji duşuşygynda: «Ahalyň» hüjümçisi Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda geçiren ilkinji duşuşygynda iki gezek tapawutlandy.
Iki ýyldan bäri: «Ahal» Türkmenistanyň Kubogyna soňky iki ýyldan bäri ýeňiş bilen başlaýar. Topar geçen ýyl hem ýaryşa çärýek finaldan goşulyp, ilkinji duşuşykda «Daşoguzdan» 4:0 hasabynda üstün çykypdy.
«Balkan»: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— Bu duşuşyk «nebitçileriň» Kubok ýaryşlarynda geçirilen 101-nji duşuşygydyr.
— «Balkan» Kubok ugrundaky ýaryşlarda 57 gezek ýeňiş gazandy, 31 gezek utuldy. Toparyň geçiren 13 duşuşygy bolsa deňlik bilen tamamlandy.
— «Balkan» Kubok ýaryşlarynda garşydaşlarynyň derwezesine 197 pökgi geçirdi, öz derwezesine bolsa 116 pökgi goýbertdi.
«Ahal» Kubok ýaryşlarynda garşydaşlarynyň derwezesine 50 pökgi geçirdi, öz derwezesine bolsa 64 pökgi goýbertdi.
— Topar 2003, 2004, 2010 we 2012-nji ýyllarda Türkmenistanyň Kubogyna mynasyp boldy.
Ýene geçen ýylky ýaly: «Balkan» geçen ýylam Kubok ýaryşyna çärýek finaldan gatnaşyp başlapdy. Geçen ýylam ilkinji duşuşygyny Aşgabatda geçirip, onda-da ýeňlipdi. Ýöne toparyň geçen ýylda çärýek finaldaky garşydaşy «Aşgabatdy». Ýene bir tapawut: «Balkan» geçen ýyl çärýek finalyň birinji duşuşygynda pökgi geçirip bilmändi, ýöne özi bir gol goýberdipdi. Bu ýyl bolsa derwezesine 3 gol goýberdip, özi bolmanda bir jogap pökgüsini salmagy başardy.
HTTU 1 — 3 "Altyn Asyr"
Gollar:
0:1, Süleýman Muhadow 48’
0:2, Süleýman Muhadow 59’
0:3, Umidjan Astanow 83’ (pen.)
1:3, Nurýagdy Muhammedow 89’
HTTU: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— Şu duşuşyk HTTU-nyň Kubok ýaryşlarynda geçiren 51-nji duşuşygydyr.
— HTTU Türkmenistanyň Kubogynda 19 gezek ýeňiş gazandy, 17 gezek utuldy. Toparyň 15 duşuşygy deňlik bilen tamamlandy.
— Türkmenistanyň Kubogyndaky pökgi gatnaşygy HTTU-nyň peýdasyna: 71 — 64.
— HTTU Türkmenistanyň Kubogyna 2006 we 2011-nji ýyllarda mynasyp boldy.
Ýene...
şol garşydaşlar: HTTU bilen «Altyn asyr» geçen ýyl hem çärýek finalda duşuşypdylar. Bir tapawudy, geçen ýyl birinji duşuşyk «Altyn asyryň» meýdanynda geçipdi.
şowsuz başlangyç: HTTU geçen ýyl hem çärýek finalyň ilkinji duşuşygynda utulypdy.
«Altyn asyr»: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— Geçen ýyl Kubok ýaryşyny çärýek finalda tamamlan soňky çempion bu ýaryşda jemi 30 gezek ýaşyl meýdana çykdy.
— «Aragatnaşykçylar» Kubok ýaryşynda 14 ýeňiş gazanyp, 6 gezek ýeňildi. Olar 10 duşuşygy deňlik bilen tamamladylar.
— «Altyn asyr» Türkmenistanyň Kubogynda jemi 62 pökgi geçirip, öz derwezesine 35 pökgi goýbertdi.
— «Altyn asyr» Türkmenistanyň Kubogyna 2009-njy ýylda mynasyp boldy.
Ýene başy şowly: «Altyn asyr» bu ýylam Kubok ýaryşyna şowly başlady. Geçen ýylkydan tapawutlykda, bu ýyl toparyň pökgi artykmaçlygy hem uly. Üstesine-de uly artykmaçlyk bilen gazanylan ýeňiş myhmançylykda geçirilen oýunda geldi.
Muhadow — her ýyl bir toparda: Süleýman Muhadow geçen ýyl hem Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ilkinji duşuşygynda tapawutlanmagy başardy. Ýöne geçen ýyl HTTU-nyň, bu ýyl «Altyn asyryň» düzüminde. Has täsin tarapy bolsa Süleýman geçen ýyl hem pökgini duşuşygyň ikinji ýarymynda (54-nji minutda) geçirdi.
"Hazyna" 3 — 2 "Aşgabat"
Gollar:
1:0, Guwanç Abylow 5’
2:0, Gurban Annaýew 16’
3:0, Didar Durdyýew 27’
3:1, Ruslan Kurbanow 60’ (pen.)
3:2, Pirmyrat Gazakow 80’
«Hazyna»: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— «Hazyna» Türkmenistanyň Kubogynda bary-ýogy 3 duşuşyk geçirdi. Şolaryň 2-sinde ýeňdi, birinde asgyn geldi.
— Topar Kubok ýaryşlaryna garşydaş derwezelere 6 pökgi geçirip, öz derwezesine-de şonda pökgi goýbertdi.
— «Hazyna» entek Türkmenistanyň futbol Kubogyna mynasyp bolup görenok.
«Aşgabat»: çärýek finalyň birinji duşuşygyndan soň, kubok ugrundaky ýaryşdan käbir sanlar:
— «Aşgabat» bu ýaryşda jemi 26 duşuşyk geçirdi;
— «Aşgabat» geçiren duşuşyklarynyň 10-synda ýeňiş gazandy, 12-sinde utuldy, 4 duşuşyk bolsa deňlik bilen tamamlandy.
— «Aşgabat» Kubok ýaryşlarynda garşydaşlarynyň derwezesine 28 pökgi geçirdi, öz derwezesine bolsa 32 pökgi goýbertdi.
— «Aşgabat» entek Türkmenistanyň futbol Kubogyna mynasyp bolup görenok.
Gol bolçulygy: Bu duşuşyk «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-iň» iň köp golly duşuşygy boldy.
Her kime birde: Bäş golly duşuşykda iki gezek tapawutlanyp bilen ýekeje futbolçy hem ýok.
Şu ýylky ýaryşyň ilkinji jerime urgusy: Ruslan Kurbanow «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-iň» ilkinji 11 metrlik jerime urgusyny dürs ýerine ýetirdi.
Her ýyl bir toparda: Didar Durdyýew bilen Ruslan Kurbanow geçen ýylam çärýek finalyň birinji duşuşygynda tapawutlanypdylar. Ýöne Didar geçen ýyl «Altyn asyryň» düzüminde HTTU-nyň derwezesine pökgi geçiripdi.
Bellikler:
1 — Çärýek finalyň bir duşuşygy 29-njy awgustda geçirilipdi:
"Şagadam" — "Energetik" 1:0 (1:0)
1:0, Hemra Amanmämmedow 53’
2 — Çärýek finalyň jogap duşuşyklary 19-njy sentýabrda geçiriler.


text:
Birleşen Ştatlar özüniň Liwiýada Muammar Kaddafini häkimiýet başyndan çetleşdirmäge synanyşýan gozgalaňçylary ýaraglandyrmak mümkinçiliginiň ýok däldigini bildirdi.
Prezident Barak Obama muny sişenbe güni NBC telekanalyna beren inerwýusynda aýtdy: “Men bu mümkinçilik ýok diýemok, ýöne bar hem diýemok. Biz entek käbir ýagdaýlara baha bermäge synanyşýarys. Munuň bir bölegi Kaddafiniň güýçleriniň näme etjek bolýanlygy bilen bagly”.
Obama Kaddafiniň töweregindäki “halkanyň” gitdigiçe daralýandygyny belläp: “Liwiýada halkara güýçleri tarapyndan urulýan urgular Kaddafini ahyrsoňy häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur eder” diýdi.
Obamanyň liwiýaly gozgalaňçylary ýaraglandyrmak barada oýlanmak teklibini Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton hem goldaýar. Sişenbe güni Londonda geçen NATO-nyň we arap ýurtlarynyň bilelikdäki maslahatynda Klinton: “Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň Kaddafiniň güýçlerine garşy harby herekete ýol berip, üstümizdäki aý kabul eden rezolýusiýasy Liwiýa barada 1973 belgili halkara embargosyny güýçden gaçyrdy” diýdi.
Halkara reaksiýalar
Liwiýanyň gümürtik gozgalaňçylaryny ýarag bilen üpjün etmek pikiri koalisiýanyň öz içinde hem-de halkara derejesinde dürli reaksiýalara sebäp boldy. Waşington Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli resmileri bilen duşuşan liwiýaly oppozision güýçleriň barlagdan doly geçen adamlardygyny aýdýar. Ýöne olaryň maksatlarynyň we düzüminiň entek doly aýdyň däldigi barada prezident Obamanyň özi-de duýduryş berdi.
Amerikan admiraly James Stawridis aňtaw gulluklarynyň hasabatynyň Kaddafä garşy güýçleriň arasynda “Al-Kaýdanyň” adamlarynyň bolmagynyň mümkindigini görkeýändigini belleýär.
Fransiýanyň daşary işler ministri Alain Juppe öz ýurdunyň bu mesele boýunça gepleşige taýyndygyny bildirdi. Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameronyň pikiriçe, embargo Liwiýa ýarag eltmäge ýol berenok.
London maslahatynda oppozision söweşijileri ýarag bilen üpjün etmek barada gelnen anyk karar ýok.
Britaniýanyň daşary işler ministri William Hague maslahata gatnaşan NATO-nyň we arap ýurtlarynyň 48 ýolbaşçysynyň Kaddafä gysyş görkezmegi dowam etdirmek niýetinde berk durandygyny aýtdy: “Biz öz maksatlarymyzda agzybir durus. Biz öz ilatyna ýa regiona we beýleki ýerlere howp salmaýan Liwiýa meselesinde, ol öz asuda we durnukly geljegine barýan ýoly saýlaýarka, liwiýa halky bilen hyzmatdaşlyk etmek meselesinde agzybir durus”.
Liwiýadaky söweşler
Ýolbaşçylar Kaddafini häkimiýet başyndan çetleşdirmek barada pikir alyşýarkalar, Liwiýada täze söweşleriň barýandygy barada habar berildi.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi 17-nji martda uçuş gadagan zona we parahat ilaty goramak üçin harby operasiýalara ýol bereninden soň, oppozision söweşijiler ep-esli ýeňiş gazandylar. Ýöne şu gün Kaddafiniň oňat ýaragly we oňat guramaçylykly tarapdarlarynyň olaryň günbatara tarap ilerlemegini duruzandygy aýdylýar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet Sekretary Hillary Klinton: “Kaddafi Birleşen Milletler Guramasynyň parahat ilatyň garşysyna zorluk ulanylmagyny togtadyp, onuň güýçleriniň eýelenen şäherlerden çekilmegi baradaky talaplaryny ýerine ýetirýänçä, koalisiýanyň harby urgulary dowam eder” diýdi: “Biziň hemmämiz görkezilýän gysyşy, Kaddafiniň režiminiň üzňeligini çuňlaşdyrmagy dowam etdirmeli. Bu Kaddafa häkimiýet başyndan gitmegi aýdyň görkezýän syýasy we diplomatik basyşyň agzybir frontuny hem öz içine alýar”.
Klinton: “Birleşen Ştatlar şu gün missiýanyň ýolbaşçylygyny NATO tabşyrar” diýdi. Muny prezident Barak Obama hem halka telewideniýeden duşenbe güni eden ýüzlenmesinde aýdypdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky nobatdaky ilçisi hökmünde hödürlenen Allan P.Mustard, Türkmenistanda adam hukuklaryna üns berjekdigini aýtdy.
17-nji iýulda Birleşen Ştatlaryň Senatynyň Daşary gatnaşyklar boýunça komitetiniň öňünde eden çykyşynda Mustard, Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçisi wezipesine bellenen ýagdaýda bu ýurtda adam hukuklary, şol sanda adamlaryň hereket we söz azatlygynyň çäklendirilmegi, dini meseleleriň çakdanaşa çäklendirilmegi, esassyz tussag edilmeler we tussaglaryň gynamalara sezewar edilmegi ýaly meseleler boýunça işjeň iş alyp barjakdygyna wada berdi.
Şeýle-de, Mustard, “eger-de men bu wezipä bellenilsem, ähli ugurlar boýunça, hat-da ýokarda agzalan çylşyrymly meseleler boýunça Türkmenistanyň hökümeti bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda konstruktiw dialogy saklamagy gazanaryn” diýýär.


text:
Türkmenistanyň futbol çempionatynyň 4-nji tapgyrynyň çäklerindäki şeýle ýaryşa ilkinji gezek gatnaşýan “Hazyna” bilen “Aşgabadyň” arasyndaky duşuşygyň ahyry diýseň tolgundyryjy boldy.
Garşydaşlaryň birek-biregiň derwezesine pökgi geçirmek synanyşygy tä 90-njy minuta çenli netije bermedi. Esasy wagtyň soňky minutynda bolsa Didar Durdyýew “Hazynany” öňe çykardy — 1:0. Şunlukda, talyplar toparynyň öz ilkinji ýeňşini gazanjagynyň ujy iki däl ýalydy. Ýöne munuň bilen “Aşgabadyň” futbolçylarynyň ylalaşasy gelmedi. Goşulan wagtyň ilkinji minutynda olar çalasynlyk bilen hüjüm guradylar we Pirmyrat Gazakow gutarnykly hasaby goýdy — 1:1.
Şeýlelikde Aman Goçumowyň topar soňky minutlarda ýeňlişden gutuldy, Ahmet Agamyradowyň şägirtleri bolsa çempionatda ilkinji utugyny gazandy. Bu duşuşykda soň, “Aşgabat” 4 utuk bilen 7-nji ýerde, “Hazyna” bolsa 9-njy orunda barýar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
“Hazyna” — “Aşgabat” — 1:1 (0:0)
3-nji aprel. Aşgabat. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolanyryş institutynyň stadiony. 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Didar Durdyýew 90, Pirmyrat Gazakow 90+1.
Duýduryş alanlar: Serdargeldi Kadaýew 4, Begmyrat Baýew 57, Gurbanguly Aşyrow 90+4, Ruslan Orazutdinow 67, Baýjan Satlykow 74.
Emin: Saparmämmet Gurbanow.
Gözegçi emin: Allabergen Sapaýew.


text:
ÝÜREGI JOŞGUNLY, GUJURLY GOLLY
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň döredileninden bäri ýigrimi iki ýyl wagt geçdi. Ine ...
Ýazylan wagty: 16 декабря 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 63 Jogaplar: 0
“Paýhas çeşmesinden” ylham alan gujurly ýaşlar
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň karary bilen 2016-njy ...
Ýazylan wagty: 16 декабря 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 28 Jogaplar: 0
GUJURLY ÝAŞLARYŇ DÖREDIJILIK SERGISI
Sungatda suratkeşleriň ýolunyň nesilden-nesle geçişini, ösüp ýetişdirilen täze nesliň döredijilik aýratynlyk...
Ýazylan wagty: 16 декабря 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 28 Jogaplar: 0
Nakgaşçylykda Göroglynyň waspy
Berkarar Döwletiň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen 2016-njy ýyl Mira...
Ýazylan wagty: 16 декабря 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 20 Jogaplar: 0
GUJURLY ÝAŞLAR
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň...
Ýazylan wagty: 15 декабря 2016 Ýazan NEXTTM
2
Okalan sany: 43 Jogaplar: 0
KITAP BEZEGI WE SUNGAT
Türkmen halkymyzyň çeper sungaty gadymy milletimiziň köp asyrlyk däp- dessuryny, taryhyny, ruhy medeniýetini özünde jemleýär. Milli w...
Ýazylan wagty: 24 сентября 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 82 Jogaplar: 0
Grafika sungatynyň inçe syrlary
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda medeniýetimize, şekillendiriş sungatymyza uly üns berilip, bu ugurda ençeme işler durmuş...
Ýazylan wagty: 23 сентября 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 229 Jogaplar: 1
Ýaş grafikaçylaryň ylhamy
Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda milli medeniýetimiz we sungatymyz ösüşiň belent sepgitlerine ýetdi. Biz ýaşlara döwletimiziň ýokary ...
Ýazylan wagty: 23 сентября 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 197 Jogaplar: 1
DÖREDIJILIK ÝOLY
Türkmen halky uzak taryhy döwürleri başyndan geçirdi. Halkyň ýaşa...
Ýazylan wagty: 07 сентября 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 130 Jogaplar: 0
Uçar ganatym – Türkmen bedewi
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda, Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow atçylygy we atçylyk sportyny ösdürmek...
Ýazylan wagty: 16 апреля 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 242 Jogaplar: 0
Bedew atym – ganatym
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saýasynda Türkmenistan döwletimizi...
Ýazylan wagty: 16 апреля 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 408 Jogaplar: 0
Türkmen bedewi – toý-baýramyň bezegi
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň başlangyçlary bilen şöhratly geçmişimize uly üns ber...
Ýazylan wagty: 15 апреля 2016 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 188 Jogaplar: 0
DUÝGULY ŞEKILLER
Gojaman daglaryň başyndan inýän Etrek, Sumbar, Çendir derýalaryň melhemli suwy müňýyllyklary...
Ýazylan wagty: 23 февраля 2015 Ýazan SUNGATYM
23
Okalan sany: 668 Jogaplar: 5
USSAT SURATKEŞLERIŇ GÖRELDE MEKDEBI
Türkmenistanda ýaşlaryň bilim derejesiniň gowulandyrylmagy, olaryň zähmet we ahlak terbiýesini...
Ýazylan wagty: 23 февраля 2015 Ýazan SUNGATYM
16
Okalan sany: 447 Jogaplar: 1
Keramikaçy zenanyň owadan dünýäsine syýahat
Türkmenistanyň halk suratkeşi Dursunsolmaz Muhammedowanyň döredijiligi türkmen amaly-haşam sungatyndaky gaýtalanmajak hadysa bolup, tomaşaçylary ö...
Ýazylan wagty: 03 февраля 2015 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 432 Jogaplar: 1
Dizaýn. Döredijilik sergisi.
Türkmenistan Watanymyz bedew bady bilen gün-günden pajarlap ösýär. Ýurdumyzyň ähli pudaklary ...
Ýazylan wagty: 29 декабря 2014 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 277 Jogaplar: 0


text:
ÝHHG Ukrainanyň Krym regionynda Orsýete degişli bolmadyk metbugatyň berk çäklendirmeler, şol sanda telewizion kanallaryň petiklenmeler bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýtdy.
ÝHHG-nyň Metbugat azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiçiň şenbe güni Wenada çap edilen beýanatynda “adatdan daşary senzura, metbugat guramalarynyň we merkezleriniň ýapylmagy, žurnalistleriň adminstrasiýalaryna hüjüm edilmegi derrew bes edilmeli» diýilýär.
Soňky birnäçe günde Krymda ukrain telekanllarynyň hem birnäçesiniň gepleşiklerini görüp bolmaýar.


text:
Bütindünýä bankynyň ýanyndaky Maýa dawalaryny çözmek boýunça Halkara merkezi Türkiýäniň “Kylyç Inşaat” gurluşyk kompaniýasynyň türkmen hökümetiniň üstünden şikaýaty bilen bagly agzalýan merkeze 2009-njy ýylyň ahyrynda tabşyran dawasy barada deslapky operatiw kararyny ýaýratdy
. Onda bu kompaniýanyň öz şikaýaty bilen halkara merkezine ýüzlenmezden öň Türkmenistanyň sud edaralaryna ýüz tutmalydygy aýdylýar.
Emma “Kylyç Inşaat” kompaniýasynyň başlygy Mahmyt Kylyç öz nägilelikleri barada Türkmenistanyň sud edaralaryna ýazan arzalaryna hiç bir jogap alyp bilmändigini Azatlyk Radiosyna aýtdy. Ol Maýa dawalaryny çözmek boýunça Halkara merkeziniň özlerine, eger iki tarap hem islese, sudy Türkmenistanda dowam etdirip bilersiňiz diýendigini habar berýär.
“Türkmenistanyň islegi boýunça sud bize, eger iki tarap hem islese, onda sudy Türkmenistanda dowam etdirip bilersiňiz diýen teklip etdi” diýip, Kylyç aýdýar. “Bizem ol ýerden janymyzy zordan halas etdik. 11 adamymyz Türkmenistanda galdy. Bizi 1,5 ýyllap Türkmenistandan çykarmadylar, türmä basdylar diýdik. Biziň Türkmenistanda suda gatnaşmak-ha däl, ol ýere gitmegimiziň hem mümkin däldigini aýtdyk. Türkmenistanda sud diýen zat ýok ahyry”.
Geçen ýyllarda Türkmenistanda iş alyp baran türk gurluşyk kompaniýalarynyň başga-da üçüsi– “Içkale Inşaat”, “Adem Dogan” we " Sehil Inşaat” gurluşyk kompaniýalary türkmen hökümetiniň üstünden şikaýat edip, halkara arbitraž sudlaryna ýüz tutupdylar.
Türkiýäniň metbugaty Türkmenistanda işlän türk kompaniýalarynyň bir bölegine tamamlanan proýektler üçin 1 milliard dollar töwereginde iş hakynyň tölenmändigini ýazypdy. Emma Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow geçen ýylyň iýun aýyndaky çykyşynda Türkmenistanda işleýän türk kompaniýalarynyň bitiren işleri üçin tölegiň öz wagtynda we yzygiderli edilip gelnendigini nygtady.
“Biz dünýäde ykdysady çökgünlik ýyllarynda hem türkiýeli hyzmatdaşlarymyz tarapyndan ýurdumyzda ýerine ýetirilýän ähli işler üçin tölegleri öz wagtynda we yzygiderli töläp geldik” diýip, şonda prezident Berdimuhamedow aýtdy. “Bu tölenen serişdeler bolsa türkiýeli dostlarymyza ykdysady kynçylyklary ýeňip geçmekde belli bir derejede hemaýat bolandyr diýip pikir edýärin”.
Moskwada ýaşaýan türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Greçuhiniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, daşary ýurt kompaniýalary bilen baglaşylýan islendik ylalaşykda suda ýüzlenmek barada ýörite bölüm bolýar we onda ähli düzgün ýazylýar: “Şonda nägilelikleriň sud prosesine çenli nähili bildirilişi barada jikme-jik ýazylýar. Ikinjiden, dokumentde eger partnýorlaryň arasynda dawa ýüze çyksa, oňa haýsy sudda garalmalydygy barada hem aýdylýar”.
Greçuhiniň pikirçe, eger bir kompaniýa Türkmenistanyň içinde bolman, halkara suduna ýüzlenmekçi bolsa, onda Türkmenistandaky bir ýurist ýa-da ýuridiki edara bilen ylalaşyk baglaşyp bilýär: “Düzgüne görä, kompaniýa Türkmenistandaky ýurist ýa-da ýuridiki edara bilen ylalaşyga gol goýup we oňa degişli ynanç hatyny berip bilýär. Netijede, Türkmenistanyň raýaty öz ýurdunyň çäginde bu kompaniýanyň bähbidini gorap bilýär”.
Maýa dawalaryny çözmek boýunça Halkara merkezi Türkiýäniň “Kylyç Inşaat” gurluşyk kompaniýasynyň türkmen hökümetiniň üstünden eden şikaýaty barada häzirlikçe gutarnykly karara gelmedi.
Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, häzirki wagtda Türkmenistanda 600-den gowrak türk kompaniýalary işleýär we olar bahasy 20 milliarddan gowrak amerikan dollaryna deň bolan işleri amala aşyrýarlar.


text:
BMG Howpsuzlyk geňeşi Siriýa boýunça täze rezolýusiýanyň taslamasyna garaýar. Siriýanyň himiki ýaraglaryny halkara gözegçiliginiň astyna almak baradaky rezolýusiýanyň taslamasy diplomatlaryň arasynda Siriýa babatda gidýan diskussiýalary hasam güýçlendirdi.
Damask öz ýaraglarynyň gözegçiligine degişli planlara boýun bolmaga razylyk berdi we ABŞ-nyň Assadyň režimine garşy harby zarba urmak planlarynyň badyny gowşatdy.
Orsýetiň garaýşy
Emma Orsýet BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň rezolýusiýasynyň taslamasyny ret edýär, sebäbi Fransiýanyň teklibinde rezolýusiýanyň şertleri berjaý edilmese agyr netijeleriň göz öňünde tutulýandygy aýdylýar. Şeýle-de, Moskwa geçen aýda Damaskyň golaýynda bolan himiki hüjümlerde Siriýanyň hökümetiniň günälenmegine garşy çykyş edýär.
Orsýetiň Fransiýadaky ilçisi Aleksandr Orlow rezolýusiýany halkara goşunlarynyň girizilmegi üçin ýol açýan bir usul hökmünde häsiýetlendirdi. Orlow rezolýusiýanyň taslamasynda sanksiýalaryň däl-de, gözegçilik üçin mehanizmleriň bolmalydygyny aýtdy. “Sebäbi häzir öz ýaraglaryny halkara gözegçiligine tabşyrmaga taýýarlyk bildirýän ýurda garşy sanksiýalary ulanmaga hiç hili esas ýok” diýip, Orlow aýtdy.
Orsýetli diplomatyň sözlerine görä, eger-de Siriýanyň hökümeti geljekde hyzmatdaşlyk etmäge islegsizlik bildirse, diňe şonda ýurtlar BMG-de diskussiýa geçirip, nähili sanksiýalary ulanyp boljakdygyny maslahat etmeli.
Sişenbe güni agşam Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Moallem Siriýanyň “himiki ýaraglaryň saklanýan ýeri barada habar bermäge, himiki ýaraglary öndürmegini bes etmäge we bu obýektleri Orsýetiň, beýleki ýurtlaryň we BMG-niň wekillerine görkezmäge taýýardygyny” mälim etdi.
ABŞ-nyň pozisiýasy
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama telewideniýe arkaly göni efirde eden çykyşynda Waşingtonyň we onuň ýaranlarynyň ýarag tabşyrmak bilen bagly teklibe mümkinçilik berýändiklerini, şol bir wagtda-da harby çäreleriň ähtimallygyny hem aradan aýyrmaýandyklaryny aýtdy.
Waşington geçen aýda Siriýada adam heläkçiligine sebäp bolan gaz hüjümlerini amala aşyrmakda Siriýanyň režimini aýyplady. ABŞ şol hüjümlerde 1400 adamyň wepat bolandygyny aýtdy.
Barak Obama “belli bir nyşanlara urlan zarbalar Başar al-Assady ýa-da başga diktatorlary himiki ýaraglary ulanmazdan ozal gowy pikirlenmäge mejbur eder” diýip belledi.
Obamanyň pikirine görä, Siriýanyň himiki ýaraglaryny halkara gözegçiliginiň astyna almak barada Moskwanyň öňe süren teklibiniň üstünlikli bolup-bolmajagy barada belli bir zat aýdardan entek ir.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri penşenbe güni Ženewada bu meseläni Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen maslahat etmegi planlaşdyrýar.


text:
Adamynyň günde ençeme kynçylyklary ýeňip geçýän, daşdan köp müňlerçe gelýän habarlary kabul edip seljermeli bolýan, okgunlylygy, tizligi, ýygjamlylygy talap edýän döwrümizde ruhy gamgynlylyk ýagdaýy (depressiýa ýa-da depressiw bozulmalar) has ýygy duş gelýändir.
Ruhy gamgynlylyk (depressiýa) – ruhy keseller toplumy bolup, keýpiň pesligi, durmuşa bolan höwesiň ýitmegi, öz-özüňe kast etme (suisidal) pikirleriň döremegi bilen häsiýetlendirilýär.
Depressiýanyň ýüze çykyş sebäpleri belli däldir. Psihiatrlaryň bellemegine görä, depressiýanyň döremegi adamynyň nerw ulgamynyň ýagdaýyna, onuň gylyk-häsiýetleriniň aýratynlygyna, daş-töweregine we dürli ýaşaýyş kynçylyklaryna garaýşy we ýeňip geçişine bagly bolup durýandyr.
Depressiýanyň döremegine käbir möhüm faktorlar sebäp bolup biler:
- Tohum yzarlama häsiýeti ýa-da ruhy gamgynlylyga genetiki töwekgelçiligiň bolmagy. Ýakyn garyndaşlary (ene-atasy, doganlary) depressiýadan ejir çekýän adamlarda hem onuň ýüze çykma mümkinçiligi ýokarydyr.
- Beýnide biologiki işjeň maddalaryň arabaglanşygynyň bozulmagy. Depressiýanyň döremeginde serotoniniň, noradrenaliniň, dopaminiň orny uludyr. Şu biologiki maddalaryň alyş-çalyş ýagdaýyny kadalaşdyrýan serişdeler depressiýanyň bejergisinde hem ulanylýar.
- Erkek adamlar bilen deňeşdirlende, aýallarda depressiýa ýagdaýy has ýygy duş gelýändir. Bu ýagdaý olarda geçýän gormonal üýtgemeleriň ýygylygy (jynsy taýdan ýetişmek, göwrelilik, aýbaşyndan galma döwri) bilen düşündirilýär. Käbir aýallarda dogrumdan soň döreýän depressiýalar bolýar. Bu ruhy keseliň aýry görnüşidir.
- Howanyň üýtgemegi möwsümleýin depressiýanyň döremegine getirip, ol esasan güýz we gyş aýlary ýüze çykýandyr.
- Gipotireoz (galkan şekilli mäziň gormonlarynyň peselmegi), Kuşingyň sindromy (böwreküsti mäziň gormonlarynyň ýokarlanmagy), süýji keseli ýaly endokrin ulgamyň keselleri hem depressiýaniň sebäbi bolup bilýändirler.
- Howply we howply däl täze döremeleri, miokardyň infarkty, AIDS, inçekesel, Parkinsonyň keseli, dagynyk skleroz ýaly keseller hem depressiýa getirip biler.
- Käbir dermanlary uzak wagtlaýyn kabul etmek hem: glucokortikoidler, interferon, indometasin, howply täze döremelere garşy berilýän dermanlar, estrogen saklaýan serişdeler hem ruhy gamgynlylygyň alamatlaryny ýüze çykaryp biler.
- Neşekeşlik we alkogol içgileri kabul etmek.
- Ýakyn adamlaryňdan aýra düşmek, emlägiň ýitirilmegi, ýalňyzlyk, işsizlik ýaly emosional sarsgynlyga getirýän faktorlar hem, depressiýa ýagdaýyna töwekgelçiligi bolan adamlarda bu keseli ýüze çykaryp biler.
Depressiýanyň ýa-da depressiw bozulmalaryň birnäçe görnüşi bolup, olar alamatlaryň ýüze çykyş derejesi we olaryň dowamlylygy bilen tapawutlanýandyrlar.
Uly depressiw bozulmalar
Uly depressiw bozulma ýa-da uly depressiýa adamyň öndürijilikli işlemegine, adamlar bilen gatnaşmaga, öwrenmäge, durmuşdan lezzet almaga päsgel berýän alamatlar utgaşmalarynyň ýüze çykmagy bilen häsiýetlendirilýär.
Adam durmuşynda uly depressiýanyň birnäçe gezek gaýtalanmagy bolup biler.
Uly depressiýadan ejir çekýän adamlarda soňky 2 hepdede, aşakda sanalyp geçilen alamatlaryň azyndan 5-si duş gelip bilýändir:
- Keýpsizlik we gaharjaňlyk;
- Öň halaýan işleriňe höwesiň ýitmegi we olara biparh garamak;
- Işdäniň kesilmegi, bedeniň agramynyň azalmagy;
- Ukysyzlyk ýa-da tersine, ukuçyllyk;
- Gowşaklyk, "içki kuwwatlylygyň ýitmegi";
- Öz peýdasyzlygyňy duýmak;
- Ünsi jemlemek ukybynyň peselmegi;
- Ölüm barada we özüňe kast etmek pikiriniň döremegi;
- Hereketleriň haýallanmagy ýa-da tersine, çendenaşa tolgunma ýagdaýlarynyň ýüze çykmagy;
- Özüňe kast etmäge synanyşmak ýa-da ony geçirmegi meýilleşdirmek.
Ýokarda bellenilen alamatlar hemişe ruhdan düşme duýgusy bilen utgaşykda duş gelýändir.
Eger uly depressiýanyň alamatlary 2 ýyldan uzak dowam etse, ol dowamly hasaplanýandyr.
Distimiýa bozulmalary
Distimiýa bozulmalary – bu keýpiň ýaramazlaşmagy bolup, 2 ýyl we ondan hem köp dowam edip bilýändir. Bu bozulma alamatlary uly depressiýa bozulmalary ýaly ol diýen güýçli bildirmeýär we bu ýagdaý adamyň işlemegine, okamagyna we daş-töweregindäki adamlar bilen gatnaşykda bolmagyna täsir edýän däldir.
Distimiýa bozulmasyna duçar bolan adam keýpsiz, "ýüzi gamaşyp duran", öz pikir girdabynda ýaşaýan, özüne we başga adamlara tankydy göz bilen garaýan, degişmä düşünmeýän bolýar. Ol adamlar uly depressiw bozulma ýagdaýyna hem, howsala düşme ýagdaýyna hem duçar bolup bilerler.
Kiçi depressiýa
Kiçi depressiýa hem uly depressiýanyň alamatlary bilen ýüze çykýar, ýöne ol az wagtly bolup, 2 hepdä çenli dowam edýändir. Kiçi depressiýa näsag adamynyň durmuşynyň hil taýdan üýtgemegine täsir edýän däldir.
Möwsümleýin depressiw bozulmalar
Depressiýanyň bu görnüşi güýz we gyş aýlary döräp, ýaz we tomus aýlary geçip gidýändir. Ýylyň sowuk wagty günüň ýylylygynyň we ýagtylygynyň ýetmezçiligi sebäpli endokrin ulgamynyň işiniň üýtgemegi netijesinde döräp bilýändir.
Dogrumdan soňky depressiýa
Aýallaryň 75%-den gowragy dogrumdan soňky birinji 4 hepdesinde keýpiň bozulmalarynyň dürli derejesini başdan geçirýändirler. Köp aýallarda gamgynlylyk ýagdaýy ýüze çykýp, ol diýen bir aýdyň bolmadyk alamatlar bilen geçýändir. Keýpiň üýtgäp durmagy, aglaklyk, howsala düşmek duýgusy, ýaňy bolan çaganyň saglygy babatda ýerliksiz howsala düşmek ýaly alamatlar döräp biler.
Düzgün bolşy ýaly, bu ýagdaý dogrumdan 4-5 gün geçenden soň başlap, 2 hepdeden soň özbaşdak aýrylýandyr. Aýallar öz kiçi çagalaryna ideg etmäge ukyply bolup, bu ýagdaý ýörite bejergini talap edýän däldir. Maşgalada aýala dogan-garyndaşlary tarapyndan berilýän kömek we ünsli garaýyş gowy goltgy bolup biler.
Eger agzalan alamatlar 2 hepdeden köp wagt dowam etse, onda dogrumdan soňky depressiýa barada pikir etmelidir.
Aýalda dogrumdan soňky 1 ýylyň içinde depressiýa ýagdaýy döräp, bejergi geçirilmedik ýagdaýynda, ol köp ýyllaryň dowamynda saklanyp biler.
Dogrumdan soňky depressiýanyň alamatlary uly depressiw bozulmalaryň alamatlaryndan tapawutlanýan däldir. Alamatlarynyň ýüze çykyş derejesi boýunça dogrumdan soňky depressiýa ýeňil, ortalyk we agyr derejelerde geçip bilýändir.
Agyr derejeli depressiýadan ejir çekýän aýallaryň özüne we çagasyna şikes ýetirip bilme ýagdaýyny göz öňüne tutup, olara keselhanada bejergi bermek hökmandyr. Olar garyndaşlary we lukmançylyk işgärleri tarapyndan üznüksiz gözegçilige mätäçdirler.
Depressiýa köplenç anoreksiýa (horlanmak maksady bilen iýmitden ýüz öwürmek), howsalaly bozulmalar, neşekeşlik we alkogolizm keseli bilen utgaşykda geçip bilýändir. Şonuň ýaly ýagdaýlarda esasy keseli bejermekden başlamalydyr.
Hemme adamlar hem käwagtlar keýpsiz ýagdaýda bolup bilýärler. Ýakyn adamlardan aýrylmak ýa-da olaryň ölümi, emlägiňi we işiňi ýitirmek ýaly ahwalatlar islendik adamy emosianal deň-agramlylykdan çykaryp biler.
Adam durmuşynda ýaramaz ahwalatlar netijesinde dörän emosianal üýtgemeleri, ruhy kesel bolan depressiýadan aşakdaky alamatlar boýunça tapawutlandyryp bolýandyr:
1. Keýpiň bolmazlygy we göwnüçökgünlik depressiýada 2 ýa-da ondan hem köp hepde dowam edýär.
2. Depressiýa hemişe başga agzalaryň işiniň bozulmalary bilen utgaşyp gelýändir:
- Iýmit siňdiriş ulgamy tarapyndan - içiňde agyrlyk we agyry, sarynyň gaýnamagy, içiň ýellenmegi, içiň gatamagy ýa-da geçmegi;
- Ýürek-damar ulgamynda – ýürek agyrylary, ýürek urgularyň ýygylaşmagy, baş aýlanma;
- Dem alyş ulgamy tarapyndan – howa ýetmezçilik duýdusy, çalt-çaltdan dem alma, pallama ýaly alamatlar bolup biler. Ondan başga-da ukynyň bozulmagy, işdäniň peselmegi, horlanmak, çalt-çaltdan buşukma, derlegenlik ýüze çykyp biler.
3. Öz-özüňe kast etme pikirleriniň ýüze çykmagy depressiw bozulmasyndan habar berýändir.
4. Käwagtlar depressiýa hiç hili sebäpsiz hem ýüze çykyp bilýär. Eger depressiýa agyr durmuş kynçylyklary sebäpli ýüze çykýan bolsa, ol alamatlary boýunça agyr geçýän däldir we 2 hepdeden az dowam edýändir. Şonuň ýaly sebäpler bilen ýüze çykýan depressiýa psihogen depressiýalar diýilýär we olar hem bejergä mätäçdirler.
Depressiw ýagdaýlary psihiatr lukmanlar gürrüňleşme, ýörite test barlaglary arkaly anyklaýarlar. Gerek bolan halatlarynda başga hünärmenleriň maslahatyny we goşmaça barlag usullaryny hem geçirýärler.
Depressiýany näsaga ruhy taýdan täsir edip bejermek usullary we depressiýa garşy serişdeler (antidepressantlar) bilen üstünlikli bejerip bolýandyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Ketrin Aşton Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç ÝB bilen söwda we hyzmatdaşlyk ylalaşygyna “gol goýmaga yhlaslydygyny” aýtdy diýýär.
Geçen aý Ýanukowiçiň gürrüňi edilýän ylalaşyga gol goýmakdan ýüz öwürmegi ýurtda müňlerçe adamyň protest çärelerini geçirmegine sebäp boldy.
Aşton penşenbe güni Brýusselde eden çykyşynda Ýanukowiç tarapyndan ýatladylyp geçilen ýurtdaky ykdysady problemalar Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmak bilen ýeňilleşip biler diýdi.
Beýleki tarapdan Ukrainanyň oppozisiýadaky liderleri Ýanukowiçiň gepleşikleri geçirmek baradaky teklibini ret etdiler we hökümetiň häkimiýetden çetleşmegi üçin çagyryş edýärler.


text:
Aşgabat şäher häkimliginiň Ýazga durmak üçin bölüminiň öňünde uly goh-galmagalyň içinde nobata duran onlarça adamy synlamak bolýar. Adamlar, ellerinde gerekli resminamalary jemläp, entek sowet döwründen galan düzgüne görä, propiska, ýagny ýaşaýan ýeriňde ýazga durmak üçin uzakly gün nobatda durlar.
Aşgabat şäher häkimliginiň Ýazga durmak üçin bölüminde uly nobatlary görmek bolýar.
Emma günde-günaşa diýen ýaly döreýän uzyn nobatlaryň arasyndan diňe sanlyja adam kabul edilýär diýip, nobata duran pensioner aýal gürrüň berýär.
Ol: “Serediň-ä, bärde ýarym müňe golaý adam dyknyşyp dur. Muny nädip beýdip bolar?! Adamlaryň kösenmezligi üçin, ähli kişini bir ýere jemlemän, resminamalary etrapma-etrap kabul etseler bolmaýarmy?!" diýdi.
Ol sözüni dowam etdirip: "Adamlar nobatyna garaşyp, bu ýerden hiç ýere gitmän, üç-dört gije-gündizi hem geçirýärler. Ine, serediň bir aýal nobata duranlaryň özüçe sanawyny düzýär. Bu onuň işimi näme?! Muny häkimligiň resmileri etmeli ahyryn" diýip, belledi.
Pensioner zenan ýazga durmak üçin häkimlige eýýäm ençeme sapar gelse-de, binanyň içine girip bilmändigini aýdýar: “Men eýýäm üçünji gezek geldim. Sebäbimi? Sebäbi gerek bolsa, bu duran nobata bir serediň-ä. Her gün müňe golaý adam ýygnanýar. Köp bolsa-da, 30 adam kabul edilýär. Eger-de siziň tanşyňyz bolmasa, onda 30 günüň içinde hem resminamalary tabşyryp bolmaýar”.
Ýazga girmek üçin talap edilýän resminamalaryň sanawy
Şäher häkimliginiň Ýazga durmak üçin bölüminiň howlusynda ýazga girmek üçin talap edilýän resminamalaryň sanawy hem goýlupdyr. Emma adamlar soralýan resminamalar ýygnalyp getirilse-de, resmileriň gezekli-gezegine goşmaça meseleleri döredýändigini nobatda duranlar gürrüň berýär.
Pensioner aýal: Elbetde, kynçylyklary döredýärler. Ýaňy hem aýdyşym ýaly, edil meniň özüm ol ýere entek girip bilmedim. Şonuň üçin anyk bir zady aýdyp biljek däl. Ýöne olar ‘bu resminamaň ýalňyş doldurylan” ýa ýene-de bir zatlar diýip, yrsaraýarlar.
Propiska, ýagny ýaşaýan ýeriňde ýazga durmak meselesiniň türkmenistanlylara uzak wagtyň dowamynda belli bir kynçylyklary döredip gelýändigi barada habar berilýär. 60 ýaşly pensioner özüniň duçar bolan kynçylyklary barada şeýle gürrüň berdi: “Şu güne çenli men hatda özümiň oglumy hem ýazga girizip bilemok. Öz oglumy, düşünýäňizmi?!.
Ol sözüni dowam etdirip: "Meniň doganym umumy ýaşaýyş jaýyndan ýazgydan çykyp, 10 ýyl töweregi jaý gurluşyk kombinatynda işläpdi. Şol wagt oňa ‘seni dessine ýazga alarys’ diýen bolsalar hem, hiç zat edilmändi. Munuň netijesinde doganymyň 10 ýyllyk iş stažy hem hasaba alynman, ol ýele sowruldy. Men ähli ýere ýüz tutdum, emma baran ýerlerimiziň hiç birinde-de biziň haýyşymyzy kanagatlandyrmandylar. Propiska gadagandy" diýdi.
60 ýaşlaryndaky pensioner sözüniň ahyrynda “eger-de ähli adamlary bir ýere jemlemän, olary degişli etraplara bölüp kabul etseler, onda uly nobat bilen bagly kynçylyklaryň, döreýän dawa-jenjelleriň hem azaljakdygyna” ynanýandygyny aýtdy.


text:
Gyrgyzystanyň häkimiýet başyndaky “Sosial demokratik partiýasy” (SDP) ýurduň Russiýanyň liderligindäki “Gümrük Bileleşigine” goşulmagy üçin taýýarlanylan ýol kartasyny tassyklady.
“Sosial demokratik partiýasynyň” gyrgyz parlamentindäki toparynyň lideri Çynybaý Tursunbekow 23-nji maýda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda häzirki wagt dokumentiň parlamentdäki beýleki bölümler we parlament komiteti tarapyndan maslahat edilmelidigini aýtdy.
Gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew 20-nji maýda Şanhaý şäherinde žurnalistlere beren maglumatynda gürrüňi edilýän ýol kartasy kesgitlenilende Gyrgyzystanyň bähbidi hasaba alynmalydyr diýdi.
Şu hepde Gyrgyzystanyň premýer-ministri Joomart Otorbaýew gürrüňi edilýän ýol kartasyny durmuşa geçirmek üçin Bişkegiň 400 million amerikan dollaryna zerurulyk duýýandygyny belläp, ol bu möçberdäki puluň döwlet gaznasynda ýokdugyny aýdypdy.
Bu ýol kartasy barada soňky maslahatyň Gyrgyzystan bilen “Gümrük Bileleşigine” agza ýurtlaryň – Russiýanyň, Belarusyň we Gazagystanyň arasynda 29-njy maýda gazak paýtagty Astanada geçirilmegi planlaşdyrylýar.


text:
Bruneý
Bruneý, doly ady Bruneý-Darussalam döwleti (mal. Brunei Darussalam) — Günorta-Gündogar Aziýada, Kalimantan adasynyň demirgazyk-günbatar kenarynda ýerleşýän döwlet (soltanlyk). Kenarýakasyny Günorta-Hytaý deňzi ýuwýar. Malaýziýa bilen araçäkleşýär. Tutýan meýdany — 5,8 müň km². Ilat sany — 401 müň (2011). Paýtagty — Bandar-Seri-Begawan. Milletler arkalaşygyna girýär.
Klimaty[üýtget | edit source]
Klimaty tropiki ekwatorial. Günorta-Hytaý deňziniň akwatoriýasynyň mussonlarynyň güýçli täsirine sezewar bolýar. Howanyň temperaturasy tutuş ýylyň dowamynda 26 °C töwereginde üýtgäp durýar. Territoriýasynyň 75%-den gowragyny çygly tropiki tokaýlar tutýar, daşgyn zolagynda bolsa, mangr tokaýlary ösýär.
Suw resurslary[üýtget | edit source]
Ýurtda uly köller we derýalar ýok. Bruneý, Tudong, Temburong we Belaýt derýalary ýurduň günorta bölegindäki baýyrlardan demirgazyga tarap akyp, Günorat-Hytaý deňzine guýýar.


text:
SBS News amerikan telekanalynyň korrespondenti Lara Logan Müsüriň paýtagty Kairde hüjüme sezewar boldy.
Telekompaniýanyň ýolbaşçylarynyň sişenbe güni ýaýradan beýannamasynda žurnalistiň öz topary bilen geçen anna güni Kairiň Tahrir meýdanyndan reportaž berendigi bellenýär.
Garaşylmadyk ýagdaýda olaryň daşyny 200 töweregi adam gabapdyr. Olar gysyp gelişlerine Lara Logany kärdeşlerinden daşlaşdyrypdyr. Ol jynsy masgaralama sezewar edilipdir hem gaty urlupdyr.
Žurnalisti mitinge gatnaşýan aýallar we Müsür armiýasynyň 20 esgeri halas edipdir.
Şenbe güni ABŞ-a gaýdyp gelen Lara Logan häzir keselhanada.
Žurnalistleri goraýan halkara Komitetiň maglumatyna görä, 30-njy ýanwardan bäri Müsür wakalaryny beýan eden žurnalistlerden ölenleriň we ýaralananlaryň sany 140 adam.


text:
ÄGÄ BOLUŇ! DÜMEW...
ýa-da onuň bejergisinde göýberilýän 5 sany ýalňyşlyk.
Siz ähtimal "Eger dümew bejerilse ol bir hepdäniň içinde aýrylyp gider, bejerilmese – 7 günüň içinde” diýen nakyly eşiden bolsaňyz gerek. Güýz aýlaryň gelmegi bilen ýüze çykýan we ýaýraýan dümewe, biziň köpümiz asla üns hem bermän tapan derman serişdelerimiz bilen bejermäge synanşyp, gaýraüzülmelere getirip biljek ençeme ýalňyşlyklary göýberýäris.
Birinji ýalňyşlyk – düşekde ýatma düzgüninden boýun gaçyrma.
Bedeniň gyzgyny galyp, dümewiň alamatlary peýda boldymy – ýyly ýorganyň aşagyna geçip, lukmany çagyrberiň! Zähmet çekmäne bolan hyjuwyňyzy wagtlaýyn ýatyryp, saglygyňyzyň aladasyny ediň. Eger bejergi wagtynda başlansa, onda 2-3 günüň dowamynda sagalmaga mümkinçilik döreýändir. Işe gidip gelmeler, öý işleri bilen meşgullanma bolsa keseliň has agyr we dowamly geçmegine getirip biler.
Ikinji ýalňyşlyk — hemme dermanlar bilen bejergi geçirmek.
Dümewden dynmagyň aladasy bilen, biz öýde tapan hemme derman serişdelerimizi kabul etmäge ymtylýarys. Iki derman kabul edilende olaryň berýän garaşylmadyk ýaramaz täsiri ýüze çykyp, üçünji derman serişdesinden soň bu täsir has hem ýokarlanýandyr. Bu çäreler bilen sen keseliň alamatlaryny aýryp bilersiň, ýöne keseliň bejerilmegini gazanyp bilmersiň. Üstesine hem, dümew keseliniň ýany bilen aşgazan bozulmalarynyň ýa-da allergiki täsirliligiň alamatlaryny "peşgeş" alyp bilersiň.
Üçünji ýalňyşlyk – derman serişdeleriniň dogry ulanylşyny berjaý etmezlik.
Iň bir howpsyz, öňden belli gerdejigi ýa-da suwuk görnüşdäki derman serişdesini kabul etmezden öň hem, onuň ýany bilen maglumat berýän kagyzy okamaga çalyşyň. Belki-de, ol saňa hiç hili zyýan hem ýetirmez, ýöne özüňi howp astyna salma nämä gerek? Käbir dermanlaryň ýörek bulanma, gaýtarma, deride döreýän örgünleriň peýda bolmagynyň sebäbi bolup, birnäçe aýdan soň bu dermanyň ulanylmagynyň allergiki şok ýagdaýyna getirendigi belli ýagdaýlar bolup durýandyr. Meselem, demigysmaly adamlara analgini hem-de aspirini ulanmak gadagandyr, çünki olar bronhlaryň gysylmagynyň sebäbi bolup biler. Şonuň ýaly-da, bagry ýaramaz adamlara parasetamoly kabul etmekden saklanma maslahat berilýär.
Dördünji ýalňyşlyk – antibiotikleri ulanmak.
Dümew köp ýagdaýlarda antibiotik serişdelersiz bejerilýändir. Dümewi antibiotiklere duýgur bolmadyk wiruslar döredýär. Lukmanyň maslahatyny almazdan bu serişdeleri kabul etmek bilen, sen öz bedeniňi olara "öwrenişdirýärsiň". Egerde soň saňa bu antibiotikler bilen bejergi geçirme zerurlygy dörände, olar saňa kömek edip bilmez.
Dümew keseli basyk, bronhit, gaýmorit ýaly keseller bilen gaýraüzülende antibiotikleri ulanma zerurlygy ýüze çykyp biler. Ýöne üns beriň! – bu netijäni diňe lukman ykrar etmelidir.
Bäşinji ýalňyşlyk – öýde ulanylýan serişdelere zyýansyz bejergi höküminde garamak.
Dümew bilen keselläp sen agyrýan bokurdagyňy çopantelpegiň gaýnatmasy bilen çaýkasyň gelýärmi? Belki bu maksat üçin sary güli (kalendulany) taýynlansyň? Otlar peýdaly bolsa-da, diňe allergiki täsirlilikden ejir çekmeýän adamlar üçin peýdalydyr. Şeýle bolmadyk ýagdaýlarda, peýdaly otly gaýnatma bokurdakdaky agyrylary beterleşdirip biler. Şeýle ýagdaýlarda kabul edilýän malinaly, böwürslenli, bal garylan çaý hem allergiki täsirli adamlar üçin howply bolup bilýändir.
Dümew bilen näsaglan wagtyňyz özwagtynda, dogry we lukmanyň maslahatlaryny berjaý edip bejergi almaga çalşyň!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
1-nji iýunda Türkmenistanyň Prezidentiniň Aşgabatdaky Döwletliler köşgüniň gaznasynyň hasabyna geçiren haýyr-sahawat serişdesi hoşniýetli erkiň, ynsanperwerligiň we rehimdarlygyň ýene-de bir çäresi, ösüp gelýän nesil hakdaky atalyk aladanyň subutnamasy boldy.
Döwlet Baştutany Çagalary goramagyň halkara gününiň şanyna ýurdumyzyň okyjylarynda uly meşhurlykdan peýdalanýan, şeýle hem daşary ýurt dillerine terjime edilmegi bilen, özge ýurtlarda giň meşhurlyga eýe bolan öz kitaplarynyň galam hakyny bu edaranyň hasabyna geçirdi.
Döwletliler köşgüniň toparyna sowgatlyk serişdeleriň resminamasynyň gowşurylyş dabarasy Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli baýramçylyk çäreleriniň çäklerinde geçirildi. Köşgüň meýdançasy hatarynda hökümet agzalary, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, bilim ulgamynyň we beýleki pudaklaryň wekilleri, ýaşulular bolan hormatly myhmanlary owadan bezelen milli öwüşginlerde garşylady. Bu ýerde haly düşelen sekilerde el işleri bilen meşgul bolup oturan ýaş tikinçi gyzjagazlar, beýleki tarapynda bolsa bagşylar we ýaşuly nesliň wekilleri ýerleşdiler.
Bularyň ýanynda çagalaryň çeken suratlarynyň we ýasan çeper işleriniň ekspozisiýasy ýaýbaňlandyryldy. Meýdançada kitaplaryň sergisine aýratyn orun berlipdir. Olaryň arasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň eserleri, şeýle hem beýik türkmen nusgawy şahyrlarynyň—Magtymgulynyň, Mollanepesiň, Andalybyň we beýlekileriň eserleri bar. Kitaplaryň arasynda türkmen halkynyň taryhyna, medeniýetine, däplerine bagyşlanan, Marguş, Dehistan barada “Türkmen zenanynyň taryhy keşbi” atly ylmy ýygyndy neşirleri, ýurdumyzyň, onuň welaýatlarynyň we Aşgabadyň häzirki zaman ösüşi barada kitaplar bar. Mekdep okuwçylary we mekdebe çenli çagalar üçin okuw hem-de çeper edebiýat kitaplarynyň giň görnüşi görkezilýär.
Töwerekde köpsanly çagalar—köşkde terbiýelenýän hem-de olaryň paýtagtyň beýleki mekdeplerindäki deň-duşlary elleri döwlet baýdakly, dürli reňkli baýramçylyk öwüşginli serişdeler bilen dabara gatnaşýarlar. Şadyýan milli oýunlar, döredijilik bäsleşikleri, şeýle hem woleýbol we futbol boýunça sport ýaryşlary baýramçylyk öwüşginini artdyrýar.
Döwletliler köşgünde terbiýelenýänleriň arasynda 2015-nji ýylyň Gulbaba adyndaky çagalar baýragynyň eýeleri, dürli umumymilli döredijilik bäsleşikleriniň, Türkmenistanyň Prezidentiniň “Altyn asyr” döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, daşary ýurtlarda geçirilen festiwallaryň ençeme gezek baýrak eýeleri bar.
Köşkde terbiýelenilýänler öz döredijilik zehinlerini şu günki dabarada hem görkezip, myhmanlaryň öňünde şowhunly tanslar we söýgüli Watanymyzy wasp edýän göwün galkyndyryjy aýdymlar bilen çykyş etdiler. Bagtyýar çagalar aýdym-sazlarda we şahyrana setirlerde özleri baradaky atalyk aladasy üçin Türkmenistanyň Prezidentine uly hoşallyk bildirdiler.
... Döwletliler köşgündäki çärelere gatnaşyjylar, onuň ýolbaşçylary, mugallymlary we terbiýeçileri Ýüzlenme kabul edip, ýaşlar, hemme ýaş türkmenistanlylar hakyndaky atalyk aladasy, olaryň durmuşy we ösmegi, deň mümkinçilikleriň gülläp ösýän jemgyýetinde öz ornuny tapmagy üçin iň oňat şertleri döredýändigi üçin milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowa çuňňur hoşallyk bildirdiler hem-de öz ähli güýçlerini, bilimlerini, ukyplaryny we ymtylyşlaryny mähriban Watanymyza bagyşlajakdyklaryna ynandyrdylar.
Göni dabaralaryň üstüne Döwletliler köşgüniň “Joşgun” tans toparynyň gelmegi aýratyn ýakymly sowgada öwrüldi. Olar ýap-ýaňy Türkiýeden dolanyp geldiler. Ol ýerde köşkde terbiýelenýän çagalar Stambul şäherinde geçirilen “Çoçuk Şöleni” halkara festiwalynda üstünlikli çykyş etdiler.
... Döwletliler köşgündäki dabaralar tamamlanandan soň, onda terbiýelenýänler üçin “Arkadag” binasyna hem-de Aşgabadyň beýleki gözel ýerlerine gezelenç guraldy.


text:
Şenbe güni Azerbaýjanyň polisiýasy Baku şäherinde dükanlaryň kärende töleginiň ýokarlandyrylmagyna nägilelik bildirip, proteste çykan söwdegärleri dargatmak üçin güýç ulandy.
Bu wakada müňe golaý protestçiniň Azerbaýjanyň Alat şäheri bilen Baku şäheriniň aralygyndaky esasy transport ýolunyň ugruny baglandyklary habar berilýär. Maglumata görä, protestçileri dargatmak üçin polisiýa işgärleri göz ýaşardyjy gazlary we dubinkalary ulanypdyr.
Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugynyň maglumatyna görä, protestçiler polisiýa işgärlerine garşy daş zyňyp, garşylyk görkezip, transport ýoluny baglamaklaryny dowam etdirmäge synanyşypdyrlar.
Wideo: RFE/RL-niň Azeri gullugynyň düşüren wideosy
Iki sagada golaý dowam eden bu garpyşyklardan soň polisiýanyň bu protestçileri dargadandygy habar berilýär. Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi bu wakada 15 sany protestçiniň tussag edilendigini mälim etdi.
Nägileligiň sebäpleri
Bakudaky hususy “Bina” söwda merkezinde söwda edýän söwdegärler bu merkezdäki dükanlaryň her aýdaky kärende bahasynyň indi 300 dollara çenli ýetýändigini aýdyp, muňa nägilelik bildirýärler. Olar özlerine başga-da dürli hili salgytlaryň salynýandygyny aýdýarlar.
Bu söwdegärlerden biri özleriniň töleýän tölegleri barada şeýle diýdi: “Olar kärende töleglerini 250 manat (190 dollar) töweregi gymmatlatdylar. Biz öz hukugymyzy talap edýäris. Munuň daşyndan olar 5 müň manat (3 müň 850 dollar töweregi) pul ýygnadylar. Muny hemme kişi bilýär. Indi bolsa olar ýene goşmaça 3 müň 500 manat (2 müň 700 dollar töweregi) almak isleýärler”.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi protestsçilere garşy rezin oklaryň atylandygy barada media serişdelerinde peýda bolan maglumatlary inkär etdi.
Içeri işler ministrligi şenbe güni polisiýa bilen bolan bu çaknyşyklar boýunça Bakuwyň prokuraturasynyň jenaýat işini gozgandygyny mälim etdi. Ministrlik bu çaknyşyklarda 10 sany polisiýa işgäriniň ýaralanandygyny we protestçilerden hem ýaralananlaryň bardygyny aýtdy.
Şenbe güni gurnalan bu protest çäresini goldamak maksady bilen Bakuda 5 müň töweregi hususy söwdegärler we biznesmenler öz dükanlaryny ýapdylar.


text:
Uzak ýyllaryň dowamynda nyrhy yzygiderli göterilen altynyň bahasy indi gitdigiçe pese gaçyp barýar. Azatlyk Radiosy bu ýagdaýyň sebäpleri barada gürrüň etmekçi.
Altynyň bahasy näçeräk arzanlady?
Geçen iki hepdäniň dowamynda altynyň bahasy takmynan 15% arzanlady. Penşenbe güni, ýagny 27-nji iýunda gyzylyň bir unsiýasynyň bahasy 1180 amerikan dollaryna çenli düşdi. Bu bolsa altynyň geçen üç ýylyň içinde düşen iň arzan bahasydyr.
28-nji iýunda nyrh sähelçe galyp, bir unsiýa altyn 1202 amerikan dollaryna barabar boldy. 2011-nji ýylda unsiýasy 1895 dollara deň bolan altynyň bahasynyň bu günki gün aşa pese gaçmagy bilen analitikler maýadarlar üçin altynyň indi gadyrynyň ýokdugyny we nyrhyň mundan beýläk hem pese gaçjakdygyny aýdýarlar.
Altynyň bahasy näme üçin arzanlaýar?
Adamlar iki ýagdaýda altyna pul goýýarlar. Birinjisi, olar haçan-da inflýasiýadan gorkanlarynda, özleriniň nagt pullarynyň gymmatyny saklap biljek bir zada maýa goýmak isleýärler. Ikinjisi, olar haçan-da banka goýan pullaryndan kän bir girdeji görmeseler, onda gaznadaky pullaryny altyna goýup, has gowy girdeji gazanmak isleýärler.
Şeýle aladalar adamlary altyn almaga mejbur edipdi, ýöne olar 2008-nji ýyldan bäri dowam edýän global ykdysady krizisi görüp, ýagdaýy täzeden seljermeli bolýarlar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Merkezi bankynyň başlygy Ben Bernanke 19-iýunda eger-de amerikan ykdysadyýeti we zähmet bazary ösüşini dowam etse, Birleşen Ştatlaryň Merkezi bankynyň şu ýylyň ahyryna çenli döwlet ykdysadyýetine häzirki goşýan aýlyk 85 milliard dollarlyk goşantlaryny azaltmaklarynyň ahmaldygyny aýan etdi. Ýagdaý şeýle bolanda amerikan bazaryna goşmaça pul kömegi bolar we bu hem inflýasiýany gowşadyp, gazanjyň ýokarlanmagyna getirer.
Düýbi Londonda ýerleşýän Ykdysadyýet we Biznes barlag merkeziniň ykdysadyýetçisi Çitraj Çannanyň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlaryň Merkezi bankynyň meýilnamalary ykdysadyýetde ygtybarly zolak döreder. Altynyň az idelýän haryda öwrülmeginiň sebäbi hem ykdysadyýetdäki ygtybarly zolak bilen baglanyşyklydyr.
“Inflýasiýanyň ýokarlanmagynyň öňüni aljak çärelere kän bir talap bolmaz. Merkezi bankyň maliýe programmalary gowşap, gazanç görkezijileriniň ýokarlandygyça inflýasiýa kän bir ýokary galmaz, ýagny beýle diýmeklik, altyna kän bir talap bolmaz diýildigidir.”
Beýleki sebäpler
Altynyň nyrhynyň pese gaçmagynyň başga-da goşmaça sebäpleri barmy? Hawa, bar we şol sebäpler altyn satyn alýan maýadarlaryny gyzyklandyrar.
Global ykdysady krizis döwründe birentek ýurtlar altyn gaznalaryny galňatmaga çalyşdylar. Indi olar mundan beýläk hümmetini ýitirmegi ahmal bolan gymmatly metalyň hemmesini saklap oturyp bilmezler. Bütindünýä altyn geňeşiniň görkezijilerine görä, geçen ýyl merkezi banklaryň satyn alan gyzylynyň mukdary soňky 48 ýylda edilen altyn söwdasynda iň ýokary derejä ýetdi we bu global talabyň 12 göterimini düzýär.
Ýöne altynyň nyrhynyň düşýän döwründe altyn satyn almaklyk gaty garaşylmadyk söwda öwrülip barýana çalymdaş. Orsýet, Türkiýe, Azerbaýjan we Gazagystan ýaly döwletler şu ýylyň mart aýynda altyn gaznalaryny dykalap doldurdylaram welin, apreliň ortalarynda altynyň unsiýasynyň bahasy 270 dollar arzanlap, gymmatly metalyň bahasy ýere degdi.
Indi Birleşen Ştatlaryň ykdysadyýetiniň kuwwatlanmagy bilen, amerikan dollarynyň hümmeti hem birden galyp başlana meňzeýär. Merkezi banklar göwneseler, altyn satyn alyp bilerler ýa-da öz walýutalaryny durnukly saklap bilerler we olaryň altynyň bahasyna eden ozalky basyşlary ýeňlär.
Altynyň bahasynyň galmagy näderejede rasional ýa-da rasional däl bolup biler?
Islendik haryda, aýratynam jadylaýjy altyna goýlan maýa goýumlary mydamada adamlaryň hemmesiniň bir wagtda hereket etmegine getirýän umytlardan ýa-da gorkulardan täsirlenýär.
Londondaky Kapital ykdysadyýet merkeziniň haryt barlag bölüminiň başlygy Žulian Žessapyň aýtmagyna görä, häzirki günlerde altynlaryny satýanlar ykdysady durnuklylygyň çalt bozulmak ýagdaýyny aşa ulaldýarlar.
“Meniň pikirimçe, şol aladalar ulaldylýar. Birleşen Ştatlaryň Merkezi banky belli bir wagta çenli gymmat baha harytlary satyn almagyny, pul bazasyny giňeltmegini dowam eder. Aluw-satuwdan galýan peýdanyň mukdary häzirlikçe gaty pesligine galar. Bu ýagdaý diňe bir Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda däl-de, beýleki uly göwrümli ykdysadyýetlerde-de şeýle bolar. Şonuň üçinem, meniň pikirimçe, belli bir sebäpden altynlaryny satyp gutaranlar ýagdaýyň halys gözüni çykardylar. Ýöne Birleşen Ştatlaryň Merkezi bankynyň aýdan zatlaryndan soň altyna berilýän ünsde gaty uly hem görnetin üýtgeşiklik bolup geçdi”.
Altynyň bahasynyň arzanlamagynda belli bir çäk bolarmy?
Ynha, şu hemmeler üçin iň kyn sorag. Jessap bahanyň ýakyn wagtda durnuklaşmagyna garaşýar. Ol bu hakda şeýle diýýär: “Biz ýakyn wagtda altynyň bahasynyň tegeleklenjekdigini duýýarys. Ýuwaşlyk bilen ýagdaýy şu derejä ýetiren faktorlar ulaldyldy. Ýöne, muňa garamazdan, biz altynyň bahasy soňky ýyllardaky ýaly gymmat nyrhyna täzeden ýeter öýdemzok. Sebäbi ol wagtlar altynyň bahasy bolup biljek iň erbet ýagdaýlardan, giperinflýasiýadan ýa-da maliýe sistemalarynyň düýbünden çökmeginden gorkulyp galdyryldy. Meniň pikirimçe, indi olar ýaly gorky ýok”.
Jessabyň çaklamagyna görä, altynyň bahasy ýene täzeden bir tijenip alar. Iň bolmanda häzirki nyrhynda saklanar, ýa-da bolmasa, sähelçe arzanlar.
Beýleki analitikler 2008-nji ýylda global ykdysady krizis başlananda altynyň unsiýasynyň bahasynyň 800 amerikan dollaryna barabar bolandygyna we şonuň üçinem gyzylyň bahasynyň şondan gaty bir aşak düşmejekdigini belleýärler.
Ýöne çaklamalardan ägäräk bolmaly. Şu ýylyň başynda analitikler altynyň bir unsiýasynyň bahasynyň 2000 amerikan dollaryna çenli baryp ýetjekdigini çaklaýardylar. Emma ýagdaý edil tersine boldy.


text:
Penşenbe güni gazagystanly nebitçileriň hukugyny goraýjy aktiwistlerden biri Natalýa Ažigaliýewa polisiýa tarapyndan tussag edildi.
Gazagystandaky hökümete degişli bolmadyk «Sosial garşy duruş» guramasynyň wekilleriniň aýtmaklaryna görä, Natalýa Ažigaliýewa penşenbe güni ýurduň Žanaozen şäherinde öz jorasynyň kwartirasynda jorasy bilen bilelikde tussag edilipdir.
Onun tussag edilmeginiň sebäpleri barada Gazagystanyň resmi çeşmeleri häzirlikçe hiç hili maglumat ýaýratmadylar.
Geçen aý gazagystanly nebitçileriň hukugyny goraýjy başga bir aktiwist, adwokat Nataliýa Sokolowa hem häkimiýetler tarapyndan tussag edilip, alty ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Uzak Gündogarda kosmiki merkezi gurmak işini dört aýlap yza tesdirmek üçin resmileri tankyt etdi.
Wostoçnyý Kosmodromynyň gurluşygynyň korrupsiýa bilen bagly yza tesdirilendigi habar berildi. Işgärler bahar aýlarynda zähmet hakynyň tölenmändigi sebäpli iş taşlaýşy yglan edip, diňe Putine göni ýüzlenmekleriniň netijesinde öz gazanjyna eýe bolupdylar.
Kontrakt boýunça işleýän üç şirketiň ýolbaşçylary korrupsiýa bilen baglylykda tussag edildiler.
Putin 14-nji oktýabrda eden çykyşynda gurluşykda güman edilýän jenaýatçylyklary we kemçilikleri içgin öwrenmek üçin derňewçilere basyş etjekdigini resmilere aýtdy.
Şeýle-de putin Wostoçnyý kosmodromyndan ilkinji uçuşyň indiki ýylda amala aşyrylmagyna garaşýandygyny aýtdy.
Kosmiki merkezini gurmak arkaly Orsýet adam tarapyndan dolandyrylýan kosmiki gämileri uçurmak üçin öz desgasyna eýe bolar. Häzir Orsýet sowet döwründe gurlan Baýkonur kosmodromyndan Gazagystana kireý töläp peýdalanýar.


text:
Azatlyk Radiosy düýbi Gollandiýada ýerleşýän "Balh Türkmen Dostlary" jemgyýetiniň başlygy, asly owganystanly Meňli Rahymy bilen öz durmuşy we alyp barýan işleri barada söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: "Balh Türkmen" dostlary jemgyýeti haýsy zerurlyga görä döredildi?
Meňli Rahymy: Türkmen halkynyň öz medeniýetini ýitirmezligi üçin şeýle jemgyýet gurmany özüme borçly bildim. Özümiz türkmen. Haýsy ýurda barsagam, şol ýurtda sen türkmeniň bir nusgasy bolup durýarsyň.
Daşary ýurtda ýaşýan wagtyň soňky geljek nesiller şol ýerde özüniň türkmenligini ýitirip gider diýip, köpräk aladamyz şu tarapdan boldy. Onuň gapdalyndan hem, biz hem türkmen, öz ýurdumyz bar – Türkmenistan. Şony hem bärde tanatmakçy.
Sebäbi, nirä barsaň, Türkmenistan diýen mahalyň köp adam tananok. Şonuň üçinem şeýle jemgyýet arkaly hem özümizi tanatmakçy hem-de medeniýetimizi tanatmakçy, şonuň ýaly-da geljekdäki neslimizi goramakçy.
Azatlyk Radiosy: "Balh Türkmen dostlary" jemgyýetiniň şu wagta çenli eden işleri barada maglumat berseňiz?
Meňli Rahymy: Şu wagda çenli geçiren oňat işlerimizden biri: Gollandiýada uly bir festiwal boldy we şol festiwala 150 müň adam gatnaşdy. Şonda türkmeniň däp-dessury barada nämesi bar bolsa şonuň hemmesi festiwalda görkezdik.
Gurnaýanlaryň iň uly başlygy jaň edip, biziň Türkmenistandymyzyň ýagny sergi bölümimiziň medeniýet boýunça birinji ýer alandygyny aýtdy. Şu täze ýylda gurnaljak festiwalyň gurmaçylygyna kömek etseň diýip, talap bildirdiler.
Bu teklip meniň üçin uly buýsanç boldy. Sebäbi, türkmeniň hemme zady halysy, kümüşi, şaý-sepi, däp-dessuryndan, myhmana garşy mähribanlygyndan, sahylygyndan tutuň hemmetaraplaýyn bu ýerde bir täzelik döretdi.
Azatlyk Radiosy: Bir aýal maşgala höküminde sizi şeýle jemgyýetçilik işlerine iten sebäp näme?
Meňli Rahymy: Biziň Owganystan türkmenlerimiz gynansagam birinjiden okuw barasynda gaty yza galdyk. Owgan halkynyň içinde hemişe ikinji ýerde galdyk. Muňa uruş sebäp boldy bir tarapdan. Men alty ýyl okuwa gitdim. On iki ýaşymda mekdepde okanymda klasdaşlarymyň bary owgan halkyndandy.
“Men türkmen” diýen mahalym üstümden gülýärdiler. Şondan hemişe meniň ýüregimde okuw, türkmeni ýokary götermek arzuwy bilen ulaldym. Gynansagam Owganystan türkmenleriniň arasyndaky aýal hukuklarynyň ýagdaýyna nol baha bersem dogry bolarmyka diýýärin.
Hiç haçan bize hak-hukuk berilmedi, okuw okadylmady. Meniň özüm şu wagt Owganystanda Şybyrgan welaýatynda bir mekdebe kömek edýärin. İndi öňki ýaly däl, Hudaýa şükür, gyzlarymyz okap başlady.
Türkmen diýlende şeýle işleri etmegi bir hili gaty geň görülýärdi aýallar üçin. Eger-de aýal şeýle işler bilen meşgullanan halatynda abraýyny, häsiýetini, özüni gowy alyp baran wagtynda hiç kim muny geň hem görmez ekeni, gaýtam oňa berekella diýiler ekeni.
Men şu wagda çenli Owganystan türkmenleri bolsun ýa-da bütindünýä türkmenleriniň arasynda bolsan sen ýalňyş iş etdiň diýen adam görmedim, tersine hemmesem "Taňryýalkasyn!" aýdýar.
Sebäbi bir ýere baram wagtym eginbaşymdan, eşigimden, durşumdan tutuň, men hemmetaraplaýyn türkmeniň nusgasy. Şeýle ýagdaýda hiç wagt, hiç ýerde gynanç hem gelenok.
Bärdäki edýän aladamyz: şu ýerdäki türkmenler baryp pes-aşakdaky işlerde işlemeli däl. Biz okamaly bu taýda. Nesip bolsa okuwy tamamlap, Owganystanamy ýa Türkmenistanamy yzymyza gaýtmaly. Bärde berilýän köp zatlardan peýdalanmaly. Bir aýal diýeniň, bir aýnadyr! Çagalar şoňa sereder.
Azatlyk Radiosy: Bir öňdebaryjy zenan höküminde özüňizi ykrar etdirmeklik üçin nähili tapgyrlary başdan geçirmeli bolduňyz?
Meňli Rahymy: Bu aýtjak gürrüňlerim köp bölegi esasanam Owganystan türkmenlerine degişli. Meselem, bizde bir aýalyň çykyp, erkek adam bilen gürleşmegi hem bir hili görülýärdi.
Şeýle kynçylyklary aşjak wagtym “Kim näme diýerkä?” diýip, gaty gorkýardym. Dokuz dilde terjimeçi bolup işlän mahalym, bir günde on sany erkek adam bilen gepleşik geçirýärin.
Şulary başda men bir hili gizläp başladym, hamala bir ýalňyş iş eden ýaly bolup. Ýöne şeýle kyn sepgitleri aşdym indi, Hudaýa şükür!. Ynha biziň türkmen aýallarymyzyň problemasy şol.
Biziň aýallarymyza şeýle ýagdaýda biraz ýol berilsin. Şolara rugsat berlende, bir erkek adamyň edip bilýän işini aýal maşgalanyň hem edip bilýändigini ynha men öz işlerim bilen tassyk etdim.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýaly jemgyýetde özüni ykrar etdirmek isleýän dünýä türkmenleriniň wekillerine, esasanam aýal-gyzlara nähili maslahatlaryňyz bar?
Meňli Rahymy: Bütindünyä türkmenlerine, esasan hem aýal doganlaryma, ýaş gyz maşgalalara berjek nesihatym ýa-da öz ýaşaýşymdan aýtjak birnäçe sözüm bar. Hiç zat üçin hiç wagt giç däl.
Adam özüni ýetişdireýin diýen mahaly iki zady göz öňünde tutmaly. Birinjiden ýörän wagtyň owal Allanyň ady bilen, ikinjiden hem öz medeniýetiň, däbiň ady bilen ýöreýän diýen mahalyň barmajak bir gapyň, açylmajak bir gapy ýokdur.
Okasynlar we baran ýerinde özüni, türkmeniň däp-dessuryny ýitirmedik wagtynda muňa biziň öz türkmen erkeklerimiz hem rugsat berýär, dinimizem, medeniýetimizem, hemme adamam rugsat berýär.
Ýöne baran ýurtlarynda özlerini gowy alyp barsynlar. Hiç-haçan ýatlaryndan çykarmasynlar nirden gelenini, kimdigimi, aslyny, neslini. Şol ýerde sen türkmeniň bir nusgasy. Şony gowy sergilesinler. Şuny köp, uly haýyş edýän.


text:
Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň başlygy bu gurama ýadro barlaglaryny Eýrana tabşyrypdyr diýilýän habaryň özüni "birahat" edendigini aýdýar.
Guramanyň baş direktory Ýukiýa Amano 20-nji awgustda beren beýanatynda bular ýaly çykyşlar "biziň alyp barjak mümkin bolan barlag işlerimiziň ýoluny nädogry görkezýär" diýdi.
Habar agentligi AP 19-njy awgustda özüniň Eýran bilen Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň arasynda baglaşylan bir ýaşyryn ylalaşygyň taslamasyny görendigini habar berdi.
Bu ylalaşyk boýunça atom ýaraglaryny öndürmek bilen baglanyşykly synaglar geçirilýär diýip güman edilen Perçindäki (Eýran) ýadro desgalaryny eýranly inspektorlar barlamaly.
Amano goşmaça ylalaşygyň ýaşyryndygyny belläp, "men bu çäräniň tehniki taýdan sagdyn we biziň uzak wagt bäri alyp barýan işlerimize gabat gelýändigini aýdyp bilýärin" diýdi.
"Halkara barlaglaryny halkara barlagçylary geçirmeli"
Birleşen Ştatlarda Eýran bilen gelnen ýadro ylalaşygyna garşy adamlar AP agentliginiň habaryna derrew reaksiýa görkezdiler. Öňümizdäki aý bu ylalaşyk barada amerikan Kongresinde ses berişlik bolar.
Wekiller palatasynyň Daşary işler komitetiniň başlygy Ed Roýs (respublikan-Kaliforniýa): "Halkara barlaglaryny halkara barlagçylary geçirmeli" diýdi.
Respublikanlaryň prezidentlik kandidaty Jeb Buş hem ylalaşygy "fars", ýagny “pyrryldak” diýip atlandyryp, "terrorizmi goldaýan bir döwletiň ýadro barlagçylary abraýly sistemada işläp bilmez" diýdi.
AP agentliginiň habaryndan soňra Ak tam özüniň Halkara Atom Energiýasy Gullugyna ynanýandygyny aýtdy.
“Adatdan daşary zat”
"Biz gullugyň Eýranyň öňki programmasynyň mümkin bolan harby gerimlerini barlamak baradaky tehniki planlaryna ynanýarys. Bu mesele käbir halatlarda 10 ýyldan gowrak mundan ozala degişli" diýip, Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň sözçüsi Ned Praýs 19-njy awgustda aýtdy.
Ol şeýle hem atom häkimiýetleriniň Eýran bilen bolan ýaşyryn ylalaşygy "gullugyň Eýranyň taryhy işjeňligini barlamagynda bolan bir adatdan daşary zatdy" diýdi.
Wekiller palatasynda demokratlaryň başlygy bolan Nansi Pelosiniň bellemegine görä, AP agentliginiň goşmaça ylalaşyk baradaky habary geljekki ýadro meseleleri bilen däl, eýse geçmişde bolan harby işleri barlamak bilen baglanyşykly.
Pelosi: "Men bu ylalaşyga çyndan ynanýaryn" diýdi.
“Medianyň çaklamasy”
Döwlet telekanalynda aýdylmagyna görä, Eýranyň ýadro gullugynyň sözçüsi Behruz Kamalwandi AP-niň habary "medianyň çaklamasy" diýipdir.
AP habar gullugynyň aýdýan taslamasy boýunça Halkara Atom Gullugy barlagy özi geçirmän, Perçindäki ýadro desgalaryny barlaýan eýranly inspektorlara gözegçilik eder.
Halkara Atom Energiýasy Gullugyna Perçine baryp görmäge ençeme ýyllap ýol berilmedi. Eýran özüniň ýadro ýaragyny öndürme niýetiniň ýokdugyny, geçmişde hem bu ugurda hiç hili iş alyp barmandygyny aýdýar.
Atom häkimiýetleri satellit bilen alnan suratlara esaslanyp, Eýranyň Perçinde atom ýaraglary boýunça synag işlerini geçiren bolmagy mümkin diýip güman edýär. Tähranyň beýleki desgalarda hem başga ýarag işlerini kämilleşdiren bolmagy ähtimal.
Perçindäki güman edilýän iş 10 ýyldan gowrak mundan ozal togtadylanyndan soňra-da Birleşen Milletler Gurmasynyň atom häkimiýetleri, ýene-de satellit suratlaryna esaslanyp, ýadro desgalaryny arassalamak üçin edilýän bolmagy mümkindir öýdülýän synanyşyklar hakdaky subutnamalara ençeme gezek salgylandylar.


text:
Şu gün Britaniýanyň «The Times» gazýeti şu ýylyň iýun aýynda Tährandaky protest çykyşlarynda atylyp öldürilen eýranly zenan Neda Agha-Soltany «Ýylyň şahsyýeti» diýip atlandyrdy.
«The Times» gazeti Eýrandaky prezidentlik saýlawlaryna protest bildirilip geçirilen demonstrasiýada öldürilen 26 ýaşly Neda Agha-Soltanyň eden-etdiliklere garşy duramaklygyň simwolyna öwrülendigini aýdýar.
Hanym Agha-Soltanyň gana boýalan ölüm pursatyndaky suraty şonda internet we beýleki habar serişdeleri arkaly tutuş dünýä ýaýrapdy.
«The Times» gazetiniň bu baradaky makalasynda Neda Agha-Soltanyň şahsyýetiniň Eýranyň režiminiň zalymlygyny hem-de ýurduň oppozisiýasynyň gahrymançylygyny görkezýän özboluşly simwola öwrülendigi aýdylýar.


text:
Ysraýlyň basylyp alnan Günbatar kenardaky gurluşyklary bölekleýin doňdurmak maratorisi tamam boldy.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu ýarygije tamam bolan maratoriden biraz soň çykyş edip, palestin prezidenti Mahmud Abbasy «peýdaly we dogruçyl gepleşikleri» dowam etmäge çagyrdy.
Ysraýylyň lideri Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň gurluşyklary doňdurmagyň möhletini uzaltmaga çagyryşyna garşy çykdy. Emma Birleşen Ştatlar ýekşenbe güni, Ysraýylyň kararyna garamazdan, iki tarapyň hem gepleşikleri dowam etdirmegi barada tagalla edýändigini aýtdy.
Abbas gurluşyklary doňdurmak möhleti uzaldylmasa, gepleşiklerden çekiljegini aýdyp haýbat atdy.


text:
“Žanaözen” diýen söz bilen tanyş ýa-da Gazagystanyň merkezinden uzaklarda ýerleşýän bu şäherden habarly adamlar bu şäheri, megerem, ozaly bilen 2011-nji ýylda ýüz beren gandöküşikli wakalar bilen baglanyşykly ýatlaýan bolsalar gerek.
Geçen ýylyň 16-njy dekabrynda nebitçileriň hökümete garşy geçiren protest çykyşlary ganly waka öwrülip, azyndan 17 adamyň ölümi bilen alamatlanypdy.
Bu wakanyň bir ýyllyk ýyl dönüminiň golaýlamagy bilen Žanaözen ýene-de habar serişdeleriniň üns merkezine düşdi we gyzgyn çekişmeleriň ojagyna öwrüldi.
Teklibiň gözbaşy
Ýakynda Žanaözen şäherini öz içine alýan Mangystau oblastynyň Ýaşulular Geňeşi karar kabul edip, ýerli häkimiýetlere bu şäheriň adyny üýtgetmek teklibi bilen ýüzlendi. Hususan-da, Ýaşulular Geňeşi bu şähere 18-nji asyrda şu regionda ýaşan, sopuçylyk boýunça tanymal filosof-alym Beket Atanyň adyny dakmaklygy teklip etdi.
Oblast administrasiýasynyň içerki syýasat boýunça bölüm ýolbaşçysy Nurbol Telegenow Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugyna beren interwýusynda bu mesele boýunça gutarnykly karara indi Astanada gelinjekdigini aýtdy.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol “Şäheriň adyny üýtgedip-üýtgetmezlik meselesi ahyrky netijede halkyň özüne bagly bolar. Adamlar belli bir netijä gelensoňlar, oblast administrasiýasy merkezi hökümete ýörite haýyş gönderer” diýip ýagdaýy düşündirdi.
Nurbol Telegenow eýýäm bu mesele boýunça şäheriň ýaşaýjylarynyň arasynda diskussiýalaryň ýola goýlandygyny we bu meseläniň hatda oblast telewideniýesinde göni efirde ara alnyp maslahatlaşylandygyny-da aýtdy.
“Facebook” ýaly käbir internet sosial ulgamynda Žanaözen şäheriniň adyny Beket-Ata ady bilen çalşyrmaklygy goldap seslenme ýazan adamlaryň-da bardygyny görmek bolýar.
Häkimiýetlere müňkürlik edilýär
Beýleki tarapdan, şäheriň ady bilen baglanyşykly täze teklibe Gazagystanyň ýakyn taryhynda bu şäherde ýüze çykan gara tegmili aýyrmak maksady bilen häkimiýetler tarapyndan gurnalýan ýörite çäre hökmünde baha berýänler -de az däl.
“Facebook” saýtynda özüni Ergenekon diýip atlandyran bir raýat bu barada şeýle ýazýar: “Žanaözen şäheriniň ady indi tizden-tiz unudylmaly edilen bolmaly. Sebäbi, şeýle edilen ýagdaýynda, kimdir-biri bizden bu şäheriň nirededigini sorasa, ‘Gazagystanda beýle şäher ýok’ diýip jogap bermeli bolarys”.
“Facebook” saýtynda özüni Konak diýip atlandyran başga bir raýat bolsa: “Häzirki çäreler maňa mekdepde ýaramaz baha alan çaganyň öz okuw gündeligini ýyrtjak bolmasy ýaly bir ýagdaýy ýatladýar” diýip belläpdir.
2011-nji ýylyň dekabrynda parahat protestçilere garşy ýarag ulanylmagy, şeýle hem birgiden aktiwistleriň we oppozisiýa liderleriniň tussag edilmeleri bilen baglanyşykly Gazagystanyň häkimiýetleri halkara jemgyýetçiliginiň ýiti tankytlaryna sezewar bolupdylar.
Žanaözenli bir kollej okuwçysy öz adynyň agzalmazlyk şerti bilen beren interwýusynda “täze derýa” diýmekligi aňladýan bu şäheriň adynyň üýtgedilmegine garşydygyny aýtdy: “Men şäheriň adynyň üýtgedilmegine garşy. Köp beýleki ýaşlaryň garaýşy-da şeýle. Bu teklip häkimiýetlere ýaranjaňlar tarapyndan tapylan zat”.
Geçen ýylyň dekabryndaky ganly wakalar we şonuň yzy bilen maglumat alyş-çalşygyna girizilen gadagançylyklar adamlaryň hakydasynda henizem berk ornaşan zat. Köp ýerli ýaşaýjylar öz garaýyşlaryny habar serişdelerine açyk beýan etmekden henizem çekinýärler.


text:
Pakistanda hökümet tarapdary tanymal tire-taýpa lideri nämälim ýaragly adam tarapyndan atylyp öldürildi. Ol ýurduň resmileri tarapyndan durnuksyz Demirgazyk Waziristan sebitine ýolbaşçy edilip bellenilipdi.
Pakistanyň metbugatynyň nämälim hökümet çeşmelerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, Malik Kadir Han, onuň sürüjisi we janpenasy 1-nji maýda ýurduň Çaşma Pul sebitinde öldürilipdir.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady.
Asly Madahel taýpasyndan bolan Han öňdebaryjy tire-taýpa liderleriň hataryndadyr. Ol hökümet resmileri bilen geçirilen ençeme maslahatda tire-taýpalara wekilçilik edipdi.
Pakistanyň Demirgazyk Waziristan sebiti ýurduň Owganystan bilen araçäginde ýerleşýän tire-taýpalar regionydyr. Bu sebitde söweşijileriň türgenleşik lagerleriniň we bileleşikleriniň ýerleşýändigi aýdylýar.


text:
Prezident Dmitriý Medwedew Gürjüstany Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna girmegine bökdençlik döretmezlige çagyrdy.
Medwedew Soçi şäherinde beren telewizion interwýusynda şu ýyl Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna girmek mümkinçiligi ýokary, ýöne oňa Gürjüstanyň syýasy päsgelçilik döretmegi ähtimal diýdi.
Tbilisi gümrük kontrollugy üstündäki dawalar çözülmese, özüniň weto hukugyny ulanyp, Orsýetiň bu gurama kabul edilmegine päsgel berjegini aýdýar.
Medwedew Orsýetiň «Eho Moskwy» radiosyna, Orsýetiň «Segodnýa» telewideniýesine we Gürjüstanyň PIK-TW-sine interwýu berdi. Bu Medwedewiň 2008-nji ýylyň awgustynda Gürjüstanyň bölüniji sebitleriniň üstünde bolan uruşdan bäri gürji mediasyna beren ilkinji interwýusydyr.


text:
Gyrgyzystanyň parlamenti, ýurduň iň uly altyn gory hasaplanýan Kumtor bilen Kanadanyň "Centerra Gold" kompaniýasy arasynda 2009-njy ýylda baglaşylan maliýe ylalaşygyny täzeden gözden geçirilmegi üçin hökümete ýene-de dört aý wagt berdi.
Bu rezolýusiýa sişenbe güni kabul edildi. Bu proses Gyrgyzystanyň wise-premýeri Jomart Otorbaýew parlamentden, hökümetiň maliýe we hukuk geňeşçileri bilen gepleşikleri geçirmek üçin has köpräk wagt bermegi sorandan soň ýola goýuldy.
Mundan ozal, fewral aýynda Gyrgyzystanyň parlamenti Kumtor altyn gory barada Kanadanyň kompaniýasy bilen baglaşylan maliýe ylalaşygy hökümetiň iýun aýyna çenli täzeden gözden geçirmegini tabşyrypdy.
2009-njy ýylda baglaşylan ylalaşyga görä, kanadaly kompaniýa ýurda az salgyt töleýär. Gyrgyzystanyň resmileriniň aýtmagyna görä, 2009-njy ýylda baglaşylan şol ylalaşyk ýurduň býujetini millionlarça dollar girdejiden mahrum edýär.
Düýbi Torontoda ýerleşýän "Centerra Gold" kompaniýasy 1997-nji ýyldan bäri Gyrgyzystanyň Kumtor altyn goryny dolandyrýar. Kanadaly kompaniýa, Kumtor altyn gory bilen baglanyşykly geçiriljek gepleşiklerde “hereket edýän hukuk borçlarynyň” göz öňünde tutulmalydygyny aýtdy.


text:
Yslam ösüş banky (YÖB), Türkmenistan-Owganystan- Pakistan-Hindistan (TOPH) tebigy gaz geçirijisiniñ gurluşygy üçin, 700 million dollar möçberinde karz puly goýberer.
Munuñ bilen baglanyşykly şertnama, Halkara walýuta fondy bilen Bütindünýä bankynyñ Waşingtonda geçirilen güýzki geñeşinde gol çekilipdir.
Şertnama karz puly alýan höküminde Türkmenistanyň hökümetiniñ adyndan Halkara ykdysady gatnaşyklar baradaky döwlet banky gol çekipdir.
Türkmenistanyň halkara ykdysady garnaşyklar baradaky döwlet banky, hökumetiñ strategiýa taýdan ähmiýetli maksatnamalaryñ maliýeleşdirilmegi ugrunda, halkara bazarda daşary ýurt maýa goýumlaryna we uzak hem orta möhletli süýşürntgilerine wekilçilik edýär.
Bank şol bir wagtyñ özünde hem Yslam galkynyş bankynyñ Türkmenistandaky wekili hökmünde, ondan daşaryn beýleki dürli fondlaryñ hem türkmen hökümeti bilen bolan hyzmatdaşlyk işlerini amala aşyrýar.
2015-nji ýylyñ 13-nji dekabrynda başlanan TOPH gaz geçirijisiniñ uzynlygy takmynan 1814 km baryp bolar. Onuñ Türkmenistandan geçiriljek böleginiñ uzynlygy bolsa 214 kilometre deňdir.
Gecirjiniñ her ýyllyk güýji bolsa, 33 milliýard metrkubdyr. Gaz geçirjiniñ tutuşlygyna abadanlaşdyryş işleri bilen bilelikde 2019-njy ýylyñ dekabr aýynda doly tamamlanyp, ulanyşa girizilmegi göz öñünde tutulýar.
Şol bir wagtda, TOPH gaz geçirijisiniň amala aşmagyna Owganystandaky howpsuzlyk ýagdaýlarynyň bökdençlik döredip biljekdigine üns çekilýär.


text:
25-nji ýanwar Wladimir Wysotskiniň doglan güni. Sowet döwrüniň meşhur dissident şahyry we aýdymçysy merhum Wysotskiý şu ýyl 75 ýaşamalydy.
25-nji ýanwarda Orsýet merhum şahyr Wladimir Wysotskiniň doglan gününi belleýär.
Wysotskiniň doglan gününde, adatça, köp adamlar onuň Moskwada jaýlanan ýerine üýşýärler. Bu gün onuň hatyrasyna bütin dünýäde-de konsertler hem edebi duşuşyklar geçirilýär.
Wysotskiý diňe bir zehinli döredijilik adamsy bolman, ol sowet režimini açyk ýazgaran tankytçylaryň biridi. Onuň batyrgaý ýaňsylamalary tutuş nesliň sowet döwrüniň çäklendirmelerine garşy düýgularyny mälim edipdi.
Wysotskiý "Tagankadaky teatryň spektaklynda" Moskwa, 2-nji aprel, 1965.
Wysotskiniň aradan çykanyna 30 ýyl geçen hem bolsa, ol Orsýetde giňden tanalýan we örän hormatlanýan şahyr bolup galýar. Orsýetlileriň köpüsi, şol sanda ýaşlar-da onuň aýdymlaryny we goşgularyny ýatdan bilýärler.
Ýakynda Wysotskiý barada alnan filme bolan gyzyklanma onuň meşhurlygyny ýene bir gezek tassyklady. 2011-nji ýylda alnan film görkezilip başlanan badyna, bu film ilkinji on günüň dowamynda 21 million dollar girdeji getirdi.
Wysotskiniň meşhurlygy sowet döwründe ony belli bir derejede söz azatlygy bilen üpjün edipdi. Muňa garamazdan, onuň hiç bir kitaby dirikä çap edilmändi.
Şonda-da Wysotskiniň aýdymlary köpçülige elýeterlidi. Aýdymlaryň ýazgylary gaçakçylyk ýoly bilen satylýardy, kitaplary resmi bolmadyk ýollar bilen çap edilýärdi.
Wysotskiý kino we teatr artisti hökmünde-de tanalýardy. Ol onlarça spektakllarda we filmlerde baş rollary oýnapdy.
1980-nji ýylda 42 ýaşynda aradan çykan Wysotskiniň ölüminiň daşynda şu çaka çenli anyklanmadyk ýagdaýlar bar. Wysotskiniň ýüreginden agyry tutup, aradan çykandygy aýdylýar. Onuň köp ýyllaryň dowamynda arak içmeginiň we neşe ulanmagynyň muňa sebäp bolandygy çak edilýär.
Ol ölenden soň, ýagny 1985-nji ýylda merhum Wysotskiniň käbir goşgulary açyk çap edilip, resmi suratda köpçülige ýetirildi.
Wysotskiý aradan çykanda, onuň ölümi barada resmi taýdan yglan edilmändi. Muňa garamazdan, onuň ýaşaýan jaýynyň daşynda we soňky ýyllarda işlän “Tagankadaky teatrynyň” öňünde köp adam jemlenipdi. Adamlar birnäçe günläp dargamandy. Wysotskini soňky ýoluna ugratmak üçin onlarça müň adam köçä çykypdy.
Wladimir Wysotskiý bilen hoşlaşyk, "Tagankadaky teatryň" öňünde, 28-nji iýul, 1980.
Şu sapar Wysotskiniň doglan gününi bellemek üçin 25-nji ýanwarda Orsýetde meşhur aýdymçylaryň konserti bolar. Konsert döwlet telewideniýesinde görkeziler.
Moskwada geçirilýän ýene onlarça dabaranyň arasynda “Tagankadaky teatryň” sahnasynda Wysotskiniň käbir dostlarynyň we kärdeşleriniň gatnaşmagynda edebi agşam geçirilýär.


text:
"Twitter" saýty soňky döwürde ýaşlaryň iň köp agza bolýan saýtlarynyň biri hasaplanýar. Bu saýta agza bolmak mugt hem aňsat.
Internet ulanyjylary "Twitterdäki" öz saýtlaryna islendik habary we maglumaty mobil telefon arkaly ýerleşdirip bilýärler. Ýöne iberilýän maglumatlar 140 sany harp ýa-da bellik bilen çäklenýär.
"Twitter" saýty käbir habarlary we maglumatlary bermekde hatda halkara habar agentliklerinden hem öňde. Meselem, Ukrainadaky prezidentlik saýlawlaryndaky sesleriň netijeleri barada ilki başda "Twitterde" okamak mümkindi.
Türkmenistanda "Twitter" saýty geljekde has köp ulanylmagy mümkin diýlip çak edilýär. Sebäbi Türkmenistanda 1 milliondan gowrak adam mobil telefon ulanýar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan "Ýaşlar" programmasynda "Watan goraýjylarynyň güni" barada hem-de Türkmenistanda uly binalar, şol sanda ýokary okuw jaýlarynyň täze binalarynyň gurulmagynyň ýaşlara iş hem-de okuw orunlaryny döredip biljekdigi barada maglumat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Şenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Türkiýäniň ýokary derejeli resmileri bilen Siriýadaky konfliktleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Stambul şäherine bardy.
Afrika ýurtlaryna eden uzak saparyndan soň Türkiýä baran Hillari Klinton şenbe güni Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşigiň yzy bilen eden çykyşynda ol Siriýada prezident Başar al-Assadyň režimini häkimiýetden agdarmak ugrunda göreş alyp barýan söweşijilere ýardam bermek maksady bilen Birleşen Ştatlaryň we Türkiýäniň operasion planlaşdyryş çärelerini has giňeltmek isleýändiklerini aýtdy.
Ol: “Elbetde, biziň ministrliklerimiz öz işleriniň köpüsini koordinirleýärler. Emma biziň razwedka gulluklarymyzyň we harbylarymyzyňam uly jogapkärçilikli wezipeleri bar, oýnap biläýjek rollary bar. Şeýlelikde, biz şu ugurda anyk iş alyp barjak işewür topary döretmekçi” diýip belledi.
Hillari Klinton Siriýadaky oppozision ýaragly söweşijileriň kontrollygynda diýlip hasaplanylýan territoriýalary uçarlaryň uçuşy üçin gadagan zona öwürmek mümkinçilikleriniň-de göz öňünde tutulýandygyny aýtdy. Ol bu mesele boýunça Birleşen Ştatlar bilen Türkiýäniň ýagdaýy düýpli öwrenmek barada ylalaşyga gelendiklerini mälim etdi.
Geçen ýyl Liwiýada Muammar Kaddafini häkimiýetden agdarmakda daşary ýurt güýçleriniň Liwiýanyň territoriýasynda uçuşlaryň gadagançylygyny girizmekleri örän möhüm rol oýnapdy.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Stambulda eden çykyşynda Siriýadaky zorluklary tizden-tiz togtatmak we Başar al-Assadyň režiminiň soňuna çykmak meselesinde Ankara bilen Waşingtonyň birmeňzeş strategik maksada eýerýändiklerini nygtady.
Türkiýe Siriýada indi 17 aý bäri dowam edip gelýän halk gozgalaňlaryna garşy Başar al-Assadyň ulanýan gazaply çärelerini iň bir ýiti tankytlap gelýän ýurtlardan biri.
Şenbe güni Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Siriýada dowam edýän gumanitar krizisiň soňuna çykmak üçin halkara jemgyýetçiligini aýgytly ädimleri ätmeklige çagyrdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ”Talybanyň” Katardaky täze ofisinde başlanan parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri dowam etdirmek boýunça amerikan tarapynyň edýän tagallalaryny goldap çykyş etdi.
Obamanyň çarşenbe günki kommentarileri Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň ABŞ bilen özara ylalaşyk boýunça gepleşikleri togtadandan soň birnäçe sagat geçip-geçmänkä edildi. Owganystanyň ABŞ bilen bu ylalaşygynda amerikan harbylarynyň 2014-nji ýyldan soň Owganystanda tälim berijiler we maslahatçylar hökmünde galmagy göz öňünde tutulýar.
Parallel meseleler
Obamanyň Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen bilelikde Berlinde geçiren metbugat konferensiýasynda aýtmagyna görä, ol Owganystanda parahatçylyk ugrundaky gepleşiklere we amerikan harbylarynyň 2014-nji ýyldan soň Owganystanda galmagy boýunça gepleşiklere parallel meseleler hökmünde garaýar.
Hepdäniň çarşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý amerikan resmileri bilen Howpsuzlyk boýunça ikitaraplaýyn ylalaşyk ugrundaky gepleşikleri ýatyrandygyny aýtdy we munuň sebäbini “amerikan hökümetiniň Owganystan boýunça parahatçylyk prosesine degişli aýdýan sözleri bilen edýän hereketleriniň arasynda gapma-garşylyklaryň bardygy” bilen düşündirdi.
Şeýle-de, Karzaý ”Talybanyň” Katardaky täze ofisiniň “daşary ýurt” goldawyna daýanýandygyny belledi.
Owgan hökümetiniň garaýşy
Karzaý Owgan tarapynyň parahatçylyk prosesine ýolbaşçylyk edýändigine garamazdan, Owganystanyň parahatçylyk boýunça Ýokary geňeşiniň Katardaky gepleşiklere gatnaşmajakdygyny aýtdy.
Barak Obama “Talybanyň” sişenbe güni Katarda täze ofisini açmagynyň Karzaýyň hökümetiniň göwnünden turmandygyny belledi.
“Owganystanyň Yslam emirliginiň syýasy edarasy” diýlip atlandyrylan täze ofisiniň ady “Talyban” režiminiň Owganystany Karzaýyň döwlet başyna gelmeginden öň atlandyryşyna gabat gelýär.
Owganystanyň parlamentiniň aşaky öýüniň çarşenbe güni ýaýradan resmi beýannamasynda aýdylyşyna görä, ol Owganystanyň daşynda owgan hökümetine degişli bolmadyk hiç bir syýasy edarany ykrar etmekçi däl.
Sişenbe güni Karzaý “Talybanyň” liderleri bilen parahatçylykly gepleşikler boýunça meseläni maslahat etmek üçin Owganystanyň parahatçylyk boýunça Ýokarky geňeşiniň agzalaryny Katara ibermekçi bolandygyny mälim edipdi.
Emma “Talyban” owgan resmileri bilen gepleşmekden, hatda Karzaýyň hökümetini ykrar etmekden ýüz öwürýär.
Şeýle-de, “Talyban” Owganystanda daşary ýurtlularyň bolmagyna çürt-kesik garşy çykyş edýär.


text:
“Greenpeace” guramasynyň Gazpromyň Arktikadaky nebit çykaryjy desgasynda protest geçirip, tussag bolan 30 aktiwistiniň biri Orsýeti terk etdi.
Sowet Soýuzynda doglan şwesiýaly Dmitriý Litwinow penşenbe güni çykyş wizasyny alandan soň Orsýetiň Finlýandiýa bilen serhedinden geçdi. “Greenpeace” guramasy beýleki aktiwistleriň hem anna güni Orsýeti terk etmäge rugsat alyp ýurtdan gaýtmaklaryna garaşylýandygyny aýtdy.
Penşenbe güni Orsýet “Arctic Sunrise” gämisiniň ekipažynyň we onuň üstünde bolan aktiwistleriň garşysyna gozgalan jenaýat işleri ýapmak prosessini tamamlady.
Aktiwistleriň Orsýet tarapyndan iki aýlap tussaglykda saklanmagy we olaryň garşysyna huligançylyk aýyplamasy esasynda jenaýat işiniň gozgalmagy Günbatar tarapyndan berk ýazgarylypdy. “Arctic Sunrise” gämisi we onuň içinde bolan aktiwistler sentýabr aýynda tussag bolupdy.


text:
Ukrainanyň parlamentiniň spikeri prezident Petro Poroşenkonyň Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa baradaky ylalaşygy 16-njy sentýabrda parlamentiň garamagyna tabşyrjakdygyny aýtdy.
Oleksandr Turçynow Werhownaýa Radanyň kanuny tassyklamak boýunça ses berişligi ”gaýragoýulmasyz” geçirjekdigini aýtdy.
Turçynow Poroşenkonyň Ýewropa Parlamenti bilen ylalaşygy bir wagtda tassyklamak barada ylalaşandygyny habar berdi.
Ukrainanyň günbatara tarapdar hökümeti Orsýetiň garçy çykmagyna garamazdan, Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa baradaky ylalaşygyň syýasy bölegine mart aýynda gol çekipdi, iýun aýynda ylalaşygyň ykdysady bölegine gol goýuldy.
Ukrainanyň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň ÝB bilen Assosiasiýa barada ylalaşyga geçen ýylyň noýabr aýynda gol çekmekden ýüz öwürmegi birnäçe aýlap dowam eden protestlere sebäp bolup, fewralda onuň wezipeden çetleşdirilmegine getiripdi. Munuň yzýany Ukrainada emele gelen krizisiň netijesinde Orsýet Krym ýarymadasyny Ukrainadan bölüp, öz düzümine goşdy, Ukrainanyň gündogarynda ýaragly konflikt başlandy.


text:
Müsüriň hökümet resmileri ýurduň armiýasynyň ýokary derejeli ofiseriniň öldürilendigini habar berýärler. Maglumatda bu wakanyň howpsuzlyk güýçleri ýurtda geçirilmegi planlaşdyrylan hökümete garşy ýörişleriň öň ýanynda, 100-den gowrak yslamçyny tussag eden mahaly bolandygy bellenilýär.
Resmileriň berýän maglumatynda 28-nji noýabrda nämälim hüjümçiniň ulagdan ot açmagy netijesinde gürrüňi gidýän ofiseriň öldürilendigi, başga-da iki sanysynyň ýaralanandygy mälim edilýär.
28-nji noýabrda Müsürde döwleti agdarmaklyga çagyryş edýän yslamçy protestleri geçirmeklik planlaşdyrylýar. Şol bir wagtyň özünde howpsuzlyk güýçleri ýurtda amala aşyryljak islendik durnuksyzlyga garşy “öldüriji howply güýç” bilen gaýtawul beriljekdigine wada berýärler.
“AP” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, müsürlileriň köpüsi ýurtda bomba ýa-da beýleki hüjümleriň bolup biljekdigine aladalanma bildirip, öz üýşmeleňlerini soňa goýýarlar. Şol bir wagtyň özünde olar öýlerinden çykman, jemgyýetçilik transportynda syýahat etmekden gaça durýarlar.


text:
Aşgabadyň köçelerinde şu günler, ýollardaky ýörite bellenilen ýerlerden däl-de, bellenilmedik ýerlerden ýoly kesip geçýän pyýadalar saklanyp, iň golaýdaky polisiýa bölümine eltilýärler. Bu tertibi ýola goýmak we onuň iş ýüzünde amala aşyrylmagyna gözegçilik etmek üçin gerekli ýerlerde ýörite mikroawtobus polisiýa awtoulaglary dur.
Köçe düzgünini bozanlygy sebäpli saklanan raýatlaryň, polisiýa bölüminde şahsyýeti anyklanyp, olara 50 manat möçberinde jerime salynýar. Kähalatda pyýadanyň hossarlary hem şol polisiýa bölümine barmaly bolýarlar.
“Sebäbi hemme kişi dokumentlerini ýanynda göterenok ýa-da ýanynda ýeterlik puly bolmaýar. Şonuň üçin hossarlarynyň biri baryp, jerime puluny ýa-da dokumentlerini eltmeli bolýar” diýip, paýtagtyň Parahat-2 mikroraýonynyň ýaşaýjysy Kakajan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Şol bir wagtda hem bu çäre paýtagtyň käbir köçelerinde amala aşyrylýar. Esasanam, merkezi köçelerde eli jürlewükli polisleri ýygy-ýygydan görmek bolýar. Mysal üçin, olar S.Türkmnebaşy, Magtymguly prospektleri ýaly protokol we merkezi köçelerde durýarlar.
Öňem bolupdy
Paýtagtda pyýadalaryň köçeden geçenlerinde düzgüni bozmaklaryna garşy alnyp barylýan bu çäräniň gurnalyşy ilkinji gezek däl. Mundan ozal, 2013-nji ýylda, paýtagtyň köpçülik ýerlerinde, uly ýollaryň ugurlarynda pyýadalar üçin niýetlenen geçelgelerden geçmedik adamlara jerime salynjakdygy barada bildirişler asylypdy.
Şondan soň, aram-aram polisiýa işgärleri düzgüni bozýan pyýadalary saklap, olara jerime salýardylar. Bu çäre, adatça, aňry gitse bir aý dowam edýärdi. Soň pyýadalara jerime salynmaýardy. Köplenç diňe dilden duýduryş bermek bilen çäklenilýärdi.
Nireden geçmeli?
Bu ýagdaýa il arasynda biri-birine gapma-garşy garaýyşlar bar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir paýtagtlylar pyýadalar üçin niýetlenen geçelgeleriň köpüsiniň amatly däldigini, olaryň aralarynyň uzakdygyny, şol sebäpdenem adamlaryň rugsatsyz ýerlerde-de köçeleri kesip geçmeli bolýandyklaryny aýtsalar, polisiýanyň işgärleri howpsuzlyk düzgünleriniň berjaý edilmegi üçin şeýle çärelere baş goşmaga mejburdyklaryny gürrüň berýärler.
Soňky döwürde, iň bärkisi Aşgabady göz öňünde tutup aýdanymyzda-da, ýollaryň ençemesi giňeldilip, olarda ýerüsti hem ýerasty pyýada geçelgeleriň ençemesi guruldy. Bu pyýada geçelgeleriniň käbirlerinde eskalatorlar hem goýuldy. Olaryň ählisiniň diýen ýaly diwarlary özboluşly mozaika bilen bezelipdir.
Näme üçin geçelgeden peýdalanmaýarlar?
Emma käbir geçelgelerde eskalatorlar ýok. Esasanam, çuň ýerasty geçelgeleri göz öňünde tutup aýdanymyzda, olarda eskalatorlaryň bolmazlygy ýaşy bir çene ýeten adamlar üçin aýratyn kynçylyk döredýär.
“Ýerasty geçelgeler çuň, ýaşlar nähili-de bolsa aşak düşüp-çykyp biljek. Ýöne garrylar üçin bu örän kyn. Maýyplar barada gürrüňem edemok” diýip, özüni Kakajan diýip tanadan paýtagtly bu ugurdan öz pikirini beýan edýär.
Häzirki geçmesiz ýerden geçýän pyýadalara garşy görülýän çäreler barada resmi metbugatda hiç hili maglumat berilmeýär. Şol sebäpden paýtagtlylaryň köpüsi bu çäreden bihabar. Onsoň jerime bilen ýüzbe-ýüz bolmak, olar üçin köplenç garaşylmadyk ýagdaý bolýar.