text:
Türkmenistan - Özbegistan Respublikasy: hoşniýetli goňşuçylyk, dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürmek ýoly bilen
Umumy ykrar edilen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda hemmetaraplaýyn ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýan Bitarap Türkmenistan häzirki zaman halkara gatnaşyklar ulgamyna işjeň gatnaşyp, parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak, durnukly ösüşiň we sebit howpsuzlygyny üpjün etmegiň uzak möhletli maksatlaryny durmuşa geçirmek işine saldamly goşant goşýar. Milli ösüşiň we daşary syýasy strategiýany üstünlikli durmuşa geçirmegiň giň gerimi durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça maksatnamalaýyn wezipeleri amala aşyrmak bilen sazlaşýar. Şunda Türkmenistanyň oňyn pikirleri we başlangyçlary bütin dünýä proseslerine oýlanyşykly çemeleşmeleri gözlemäge hem-de işläp taýýarlamaga gönükdirilendir, olar özara düşünişmek hem-de ynanyşmak, ähli döwletleriň we halklaryň deňhukuklylygyny üpjün etmek we bähbitlerini berjaý etmek ýagdaýyny pugtalandyrmaga ýardam edýär. Türkmenistanyň başyny başlan, sebitiň ýurtlarynyň we giň halkara bileleşigiň parahatçylygy pugtalandyrmak hem-de ýurtlaryň we halklaryň durmuş-ykdysady taýdan ösüşini üpjün etmek boýunça tagallalaryny birleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlary hut şu ugurda amala aşyrylýar.
Ýakyn goňşular bilen ysnyşykly we köptaraply gatnaşyklary ösdürmek döwletimiziň daşary syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. “Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2017 — 2023-nji ýyllar üçin konsepsiýasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde sebitiň döwletleri bilen özara düşünişmek we ynanyşmak ýörelgeleri esasynda hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berilýär. Munuň özi Merkezi Aziýada parahatçylygy we howpsuzlygy saklamagyň hem-de pugtalandyrmagyň esasy şerti bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, Merkezi Aziýada amatly geosyýasy we ykdysady şertleri döretmäge hemmetaraplaýyn ýardam bermek, şeýle hem giň halkara hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini netijeli çözmek Türkmenistanyň sebit strategiýasynyň esasyny düzýär. Şundan ugur almak bilen, Türkmenistan sebitiň döwletleri bilen ikitaraplaýyn esasda, şeýle hem abraýly halkara guramalaryň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny we özara bähbitli hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýär.
Özbegistan Respublikasy Türkmenistanyň iň ýakyn goňşularynyň biri bolup durýar. Bu ýurt bilen dostluk we doganlyk gatnaşyklary öz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýar hem-de döwrüň synagyndan geçendir. Biziň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň taryhy ösüşinde, medeniýetlerinde we däp-dessurlarynda hem umumylyklar köpdür. Iki döwletiň hem Aziýa yklymynyň merkezinde geografik taýdan amatly ýerleşmegi diňe bir sebit däl, eýsem, ählumumy möçberde hem möhüm ähmiýete eýedir. Türkmenistan we Özbegistan söwda-ykdysady hem-de ulag-kommunikasiýa geçelgeleriniň möhüm çatrygynda ýerleşmek bilen, “Gündogar — Günbatar” we “Demirgazyk — Günorta” ugurlary boýunça has geljegi uly ugurlary ösdürmek boýunça utgaşykly gatnaşyk edýärler.
Türkmenistan we Özbegistan gadymy we täsin medeniýetleriň mirasdüşerleri bolmak bilen, umumadamzat gymmatlygynyň aýrylmaz bölegi bolan taryhy-arheologik ýadygärliklere aýawly garamak babatda hyzmatdaşlyk edýärler. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen hem-de häzirki we geljekki nesiller üçin bahasyna ýetip bolmajak gymmatlyga eýe bolan Nusaýyň, Merwiň, Köneürgenjiň, Samarkandyň, Buharanyň, Hywanyň we beýleki merkezleriň arheologik ýadygärlikler we binagärlik toplumlary häzirki döwürde diňe bir köp sanly syýahatçylar üçin däl, eýsem, dünýäniň iri ylym-bilim merkezlerinden alymlar üçin özüne çekiji merkezler bolup durýar. Ençeme müňýyllyklar mundan ozal olarda häzirki siwilizasiýanyň esasy goýlupdyr.
Tebigatyň özi biziň topragymyza täsin baýlyklary peşgeş berdi. Olar bolsa geografik landşaftda hem-de ägirt uly ýerasty baýlyklarda öz beýanyny tapýar. Türkmenistan we Özbegistan tebigata hem-de onuň baýlyklaryna aýawly garamak bilen, suw-energetika serişdelerini rejeli ulanmak, ekologiýany gowulandyrmak hem-de daşky gurşawy goramak boýunça bilelikde işleýärler.
Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň Garaşsyzlyga eýe bolan pursadyndan iki halkyň hoşniýetli we doganlyk gatnaşyklary täze taryhy eýýama gadam basdy. 1993-nji ýylyň 7-nji fewralynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlanyndan soň, geçen çärýek asyrdan gowrak wagtyň dowamynda biziň döwletlerimiz ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde dostlukly we netijeli hyzmatdaşlygyň baý tejribesini topladylar. Türkmen-özbek gatnaşyklarynyň okgunly ösüşi syýasy gepleşiklere, söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk ulgamlarynyň giňeldilmegine, şeýle hem medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça ysnyşykly gatnaşyklara esaslanýar.
Türkmenistan Özbegistan Respublikasynyň durmuşa geçirýän, ýurtlaryň milli bähbitlerine esaslanýan açyk we oňyn daşary syýasatyna hormat goýmak bilen garaýar. Özbegistan, öz nobatynda, Türkmenistanyň umumy ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk halkara hukuk derejesine hormat goýmak we goldamak bilen, 1995-nji we 2015-nji ýyllarda BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalarynyň kabul edilmeginiň awtordaşlarynyň biri bolup durýar. Özbegistan parahatçylyk söýüji ýurt bolmak bilen, berk daşary syýasy garaýyşlara eýerýär. Onuň esasyny bolsa islendik harby-syýasy toparlara goşulyşmazlyk, öz çäginde daşary ýurtlaryň harby bazalarynyň we desgalarynyň ýerleşdirilmegine ýol bermezlik hem-de ýurduň harby gullukçylarynyň daşary ýurtlarda parahatçylyk dörediji operasiýalara gatnaşmazlygy, ähli gapma-garşylyklary we dawalary diňe parahatçylykly syýasy ýol bilen çözmek ugruna ygrarlylyk düzýär.
Türkmenistan we Özbegistan Respublikasy halkara bileleşigiň parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça tagallalaryny birleşdirmek işine mynasyp goşant goşýarlar. Häzirki döwrüň derwaýys meseleleri boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň üsti netijeli hyzmatdaşlyk hem-de abraýly halkara düzümleriň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde birek-biregiň başlangyçlaryny goldamak bilen ýetirilýär. Hususan-da, Özbegistan Türkmenistanyň energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna howpsuz üstaşyr geçirmek, ählumumy ulag we halkara gatnaşyklaryň beýleki meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk etmek ulgamynda başyny başlan iri resminamalaryň birnäçesiniň awtordaşy bolup durýar.
Ýokary ýolbaşçylaryň derejesinde şahsy we özara ynanyşmaga beslenen gatnaşyklar ösüşleriň yzygiderli depginli bolmagynyň hem-de hoşniýetli goňşuçylyk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň möhüm ýagdaýy bolup durýar. Hormatly Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Şawkat Mirziýoýew iki döwletiň we olaryň halklarynyň, parahatçylygyň we durnukly ösüşiň bähbitlerine özara peýdaly hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerine oňyn garamagyň we olary netijeli çözmegiň belent nusgasyny iş ýüzünde görkezýärler. Resmi saparlaryň, halkara maslahatlaryň hem-de ýokary derejeli beýleki forumlaryň çäklerinde bolýan gatnaşyklar mahaly geçirilen duşuşyklar we gepleşikler munuň ynamly subutnamalarydyr.
Özbegistanyň Baştutany hökmünde Prezident Şawkat Mirziýoýewiň öz ilkinji döwlet saparyny 2017-nji ýylyň martynda Türkmenistana amala aşyrandygy aýratyn bellenilmäge mynasypdyr. Aşgabatda ýokary derejede geçirilen netijeli gepleşikler, Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasynda strategik hyzmatdaşlyk hakynda gol çekilen Şertnama, şeýle hem beýleki resminamalaryň uly toplumy ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda täze sahypanyň açylandygyny aňlatdy. Syýasy, söwda-ykdysady hem-de hyzmatdaşlyk etmegiň medeni-ynsanperwer ulgamlaryny nazara almak bilen, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň giň gerimi boýunça doly möçberli gatnaşyklary ösdürmegiň başy başlandy.
2017-nji ýylyň 19 — 20-nji maýynda Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň Türkmenistana iş sapary ozal gazanylan ylalaşyklary has-da öňe ilerletmekde tapgyrlaýyn ähmiýete eýe boldy. Ýagdaýlar barada geçirilen pikir alyşmalar hem-de goşmaça mümkinçilikleriň ara alnyp maslahatlaşylmagy biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine uly itergi berdi.
Hemmetaraplaýyn esaslandyrmaga we uzak möhletleýin geljek üçin milli ösüş strategiýasyny durmuşa geçirmäge çemeleşmeleriň gabat gelýändigi özara bähbitleri ýakynlaşdyrmak üçin düýpli ähmiýete eýedir. Hususan-da, biziň ýurdumyzda Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki milli maksatnamasy, ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasy, Aşgabat şäheriniň binagärlik-şähergurluşyk keşbini mundan beýläk-de özgertmegiň maksatnamasy hem-de beýleki maksatnamalar durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzy 2024-nji ýyla çenli ösdürmegiň maksatnamasyny giň gerimde durmuşa geçirmegiň çäklerinde häzirki wagtda Türkmenistanda umumy bahasy ABŞ-nyň 42 milliard dollaryndan gowrak bolan iri desgalaryň 1600-den gowragynyň gurluşygy dowam edýär. 2018-nji ýylyň şygary: «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» häzirki zaman we ýokary tehnologiýaly ulag-kommunikasiýa düzümlerini döretmek boýunça halkara tagallalary birleşdirmäge biziň döwletimiziň açykdygyny alamatlandyrýar. Şol tagallalar parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň belent maksatlaryna ýardam bermäge gönükdirilendir.
Özbegistanda häzirki 2018-nji ýyl işjeň telekeçiligi, innowasion pikirleri we tehnologiýalary goldamagyň ýyly diýlip yglan edildi. Bu bolsa ykdysady ulgamda, senagatda hem-de ýurdy ylmy-tehniki taýdan ösdürmekde okgunly ösüşleri üpjün etjek özgertmeleri durmuşa geçirmäge ymtylyşy aňladýar. Doganlyk ýurduň daşary syýasat işleriniň baş we ilkinji nobatdaky wezipeleriniň biri 2017 — 2021-nji ýyllarda Özbegistan Respublikasyny ösdürmegiň ileri tutulýan bäş ugry boýunça hereket etmegiň strategiýasyny netijeli amala aşyrmakdan ybaratdyr. 2017 — 2021-nji ýyllara niýetlenen strategiýanyň maksady geçirilýän özgertmeleriň netijeliligini düýpli ýokarlandyrmak, döwletiň we jemgyýetiň hemmetaraplaýyn hem-de depginli ösüşini üpjün etmek üçin şertleri döretmek, ýurdy döwrebaplaşdyrmak we durmuşyň ähli ulgamlaryny liberallaşdyrmak bolup durýar. Bäş ýylyň dowamynda Özbegistany ösdürmegiň strategiýasynyň çäklerinde 2017 — 2021-nji ýyllardaky döwür üçin umumy bahasy 40 milliard dollar bolan maýa goýum taslamalarynyň 657-sini amala aşyrmak hem-de senagat önümçiliginiň möçberini 1,5 esse köpeltmek meýilleşdirilýär.
Baý serişde binýady, Türkmenistanyň hem-de Özbegistanyň eksport kuwwatynyň artyşy ikitaraplaýyn söwdanyň möçberleriniň hemmetaraplaýyn ýokarlandyrylmagynyň we giňeldilmeginiň, ykdysady hyzmatdaşlygyň hem-de ylmy-tehniki gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagynyň ygtybarly esasy bolup hyzmat edýär. Soňky ýyllarda biziň döwletlerimiziň arasynda eksport-import amallarynda senagat düzümleriniň agdyklyk etmegi barha köp ýüze çykýar. Hususan-da, Türkmenistan goňşy ýurda nebithimiýa, dokma senagaty, şeýle hem azyk we gaýtadan işleýän senagatyň önümlerini iberýär. Özbegistan, öz nobatynda, Türkmenistana himiýa senagatynyň önümlerini, gurluşyk serişdelerini, hojalyk we elektrik harytlary, metal önümlerini, enjamlary hem-de ulag serişdelerini eksport edýär. Şunda 2018 — 2020-nji ýyllar üçin ykdysady hyzmatdaşlyk hakynda Şertnama hem-de harytlary özara ibermek hakynda Ylalaşyk iki ýurduň arasyndaky ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek üçin zerur bolan halkara-hukuk şertleriniň üpjün edilmegine ýardam berýär.
Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-özbek toparynyň mejlislerinde Türkmenistanyň we Özbegistanyň özara gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek meseleleri yzygiderli ara alnyp maslahatlaşylýar. Hususan-da, hökümetara toparyň, nobatdaky, on dördünji mejlisi 2018-nji ýylyň 1 — 2-nji martynda Daşkentde geçirilip, şonda ozal gazanylan ylalaşyklary netijeli durmuşa geçirmegiň çärelerine garaldy. Yzygiderli sergiler we işewürlik maslahatlary hem-de iki ýurduň telekeçilik düzümleriniň arasynda göni gatnaşyklaryň ýola goýulmagy söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň netijeli amala aşyrylmagyna köp babatda ýardam berýär. Şunuň bilen baglylykda, 2018-nji ýylyň 29 — 31-nji martynda Aşgabatda Özbegistan Respublikasynyň ilkinji Senagat sergisiniň üstünlikli geçirilendigini bellemek gerek.
Iki döwletiň arasyndaky medeni-ynsanperwer gatnaşyklar biziň halklarymyzyň has-da ýakynlaşmagyna hem-de medeniýetleriniň özara baýlaşmagyna ýardam berýär. 2017-nji ýylda bu ugurda 2017 — 2019-njy ýyllar üçin Türkmenistanyň hökümeti bilen Özbegistan Respublikasynyň hökümetiniň arasynda medeni-ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlyk etmegiň maksatnamasyna gol çekildi. Şol maksatnamanyň çäklerinde birnäçe bilelikdäki çäreler, şol sanda, iki ýurduň medeniýet we sungat işgärleriniň konsertleri, sergiler we forumlar, döredijilik festiwallary we maslahatlar göz öňünde tutuldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Özbegistan Respublikasyna boljak döwlet saparynyň hoşniýetli goňşuçylygyň we özara hormat goýmagyň köpasyrlyk däpleriniň, netijeli hyzmatdaşlygy goldamagyň esasynda amala aşyrylýan gadymy doganlyk gatnaşyklaryny hil taýdan has täze derejä çykarmagy aňladyp, taryhy ähmiýetli waka öwrüljekdigi gürrüňsizdir.


c: text/html

text:
04.12.2016. Hepdäniň dynç güni Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow adaty endigine eýerip, özüniň agtygy bilen ynsan gylykly bedewler bilen didarlaşdy.
Milli Liderimiz müňýyllyklaryň dowamynda dünýä medeniýetiniň ösüşine ägirt uly goşant goşan türkmen halkynyň özboluşly medeni mirasyny aýawly saklamak, baýlaşdyrmak we dünýäde giňden wagyz etmek ýörelgelerini Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwürdi.
Behişdi bedewlere aýratyn gadyr goýýan, olaryň hüý-häsiýetine belet döwlet Baştutanymyz bedewler bilen didarlaşmak we atly gezelenç etmek bilen meşgullanmaga wagt tapyp, şöhratly pederlerimizden galan bu asylly ýörelgäniň nesilleriň üsti bilen dowamat bolmagy ugrunda yzygiderli tagalla edýär. Şunlukda, ösüşleriň belentliklerine tarap okgunly hereket edýän ýurdumyzyň ynamly gadamy ýelden ýüwrük bedewleriň badyna meňzedilýär. ... Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň agtygy bilen bilelikde bedewler bilen didarlaşyp, olara edilýän ideg, bedewleriň gyş möwsümini geçirişleri we bu ýerde döredilen şertleriň aýratynlyklary bilen gyzyklandylar.
Soňra döwlet Baştutanymyz Adylhan, milli Liderimiziň agtygy Kerimguly bolsa Baýramhan atly bedewleri jylawlap, athanadan çykardylar. Hormatly Prezidentimiz agtygy bilen bedewleri sypaň-sermeň edip, atlandylar-da, çapuw ýodasyna çykdylar. Öz erkine goýberilen bedewler gezim ýörişini etdiler.
Milli Liderimiz özüniň ahalteke bedewlerine bagyşlan eserlerinde milli atşynaslyk ýörelgesiniň rowaçlanýandygyny, ýurdumyzda bu pudagyň ösdürilmegi ugrunda ägirt uly işleriň bitirilýändigini, şunlukda ahalteke bedewleriniň dünýä ýüzündäki şöhratynyň belende galýandygyny belleýär. Türkmen halkynyň asylly atşynaslyk däpleriniň kämilleşdirilmegi, ahalteke tohum atlarynyň baş sanynyň artdyrylmagy üçin zerur şertleriň döredilmegi, ýurdumyzyň atşynaslyk pudagynyň halkara ugurdaş düzümlerine goşulmagy, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegi ugrunda yzygiderli alada edilýär.
Milli we dünýä medeniýetiniň aýrylmaz bölegi bolan behişdi bedewler gözelligi, çeýeligi, wepalylygy hem-de ösen aňy bilen asyrlaryň dowamynda şahyrlar, suratkeşler üçin ylham çeşmesi bolup hyzmat etdi. Çünki şöhratly pederlerimiziň döreden we dünýä beren milli gymmatlygy dünýäniň belli alymlarynyň, atşynaslarynyň ünsüni özüne çekýär.
Güýz paslynyň tamamlanan pursatlarynda türkmen tebigatynda özboluşly gözellik, asyllylyk emele gelýär. Munuň özi ynsan üçin tenekarlygy üpjün edýän ýakymly howadan, türkmen topragynyň aýratynlygyndan ybaratdyr. Milli Liderimiz agtygy bilen at sürüp baryşlaryna milli atşynaslyk däpleri, şöhratly pederlerimiziň dünýä beren gymmatlygy, onuň ähmiýeti barada gürrüň berdi.
Döwlet Baştutanymyz agtygyna at çapmagyň aýratynlyklary we inçe tilsimleri, bedew batly çapylanda eýerde ykjam oturmalydygy, jylawy tutmagyň usullary, çapyksuwaryň bedew bilen bir hörpden gopmalydygy, dem alşyň hem bedewiňki bilen sazlaşmalydygy barada öwüt-ündewleri berdi.
Soňra olar ajaýyp bedewleri gorgunyna sürdüler. Gorgunlap barýan bedewlere ynamly we ussatlyk bilen erk edýän hormatly Prezidentimiz hem-de onuň agtygy atly ýörişini dowam etdiler. Köpetdagyň eteklerinde ýaýylyp ýatan ajaýyp ýaýla, özüne çekiji baýyrlaryň özboluşlylygy bu künjegiň görnüşine ajaýyp gözellik çaýýar.
Mälim bolşy ýaly, ahalteke bedewleriniň asyl mekanynda arassa ganly atlaryň baş sanynyň artdyrylmagy, bedewler, seýisler, çapyksuwarlar we atşynaslar üçin zerur mümkinçilikleriň döredilmegi, milli atçylyk sportunyň halkara derejesindäki abraýynyň ýokary göterilmegi ugrunda maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Bu bolsa özüniň oňyn netijesini berýär.
Soňra bedewli gezelenjini dowam edýän hormatly Prezidentimiz we onuň agtygy atlary öňatdy ýörişine geçirdiler. Bedewleriň bu hereketi ösüşleriň we täze ýeňişleriň belentliklerine tarap ynamly gadam urýan ýurdumyzyň okgunly hereketini ýatladýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň agtygy bilen, ajaýyp bedewler bilen didarlaşmagyny, atly gezelenç etmegini täze belentliklere tarap okgunly öňe barýan türkmen halkynyň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda amala aşyrylan beýik işleriň, ýagşy dessurlaryň we nurana arzuwlaryň dabaralanýandygyny alamatlandyran ýagdaýa öwrüldi. Çünki, ahalteke bedewi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ajaýyplyklaryny, döwrüň döredijilikli ruhy göterilişini özünde jemleýär.
Milli Liderimiz agtygy bilen bolan söhbetdeşlikde geçmişde ahalteke bedewleriniň gazanan şöhraty, halkymyzyň durmuşynda eýeleýän orny barada gyzykly rowaýatlaryň üsti bilen gürrüň berdi. Hormatly Prezidentimiziň aýdyşy ýaly, ahalteke bedewleri ata – babalarymyzyň dünýä beren gymmatlyklarynyň has möhümleriniň biridir. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkymyzyň guwanjyna öwrülen türkmen atlarynyň şöhratynyň dünýä dolmagy babatda yzygiderli işler alnyp barylýar.
Mälim bolşy ýaly, gönüden-göni hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýurdumyzda ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda at çapyşyklarynyň guralmagy ýola goýuldy. Munuň özi ýaş ýetginjekleriň bedew münmäge, at çapmaga bolan gyzyklanmalaryny artdyrmak bilen bir hatarda, milli çapyksuwarlyk däpleriniň üstünlikli dowam etdirilmegini we ol ýörelgeleriň mundan beýläk-de ösdürilmegini şertlendirýär. Ýetginjekleriň arasynda geçirilen ilkinji çapyşykda hormatly Prezidentimiziň agtygy Kerimgulynyň ýeňiş gazanandygyny aýratyn bellemeli.
At çapmaga uly höwesi bolan agtygynyň hereketine syn etmek ata üçin örän buýsançlydyr. Hormatly Prezidentimiz agtygynyň bedewe erk edişini, ony çapyşyny synlap, onuň erjelligine, yhlasyna guwandy. Bu duýgular ençeme asyrlaryň we müňýyllyklaryň dowamynda nesilleriň arabaglanyşygyny alamatlandyryp, milli buýsanjymyz bolan behişdi bedewe bolan söýginiň türkmeniň ganynda bolup, bu belent sarpanyň nesilden-nesle geçip, olar üçin durmuş mekdebiniň möhüm sapaklarynyň birine öwrülýändigini aňladýar.
Döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy bilen ýurdumyzda atçylygy ösdürmek boýunça uly işleriň geçirilmegi netijesinde, milli we dünýä medeniýetiniň gudraty hasaplanýan ahalteke bedewleriniň dünýä derejesindäki at-abraýy barha belende galýar. Ahalteke bedewiniň tebigy gözelligi we syratlylygy, wepalylygy, ösen aňy we täsin zehini şahyrlar hem-de suratkeşler üçin asyrlarboýy ylham çeşmesi bolup hyzmat edýär.
Biz milli Liderimiziň tagallasy netijesinde behişdi bedewleriň öçmejek şöhratynyň ýer ýüzünde barha belende galýandygyny buýsanç bilen belläp bileris.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň we agtygynyň nobatdaky bilelikde atly gezelenji nesilleriň dowamatlylygynyň nyşanyna öwrüldi, şunda bedewe sarpa goýmak uly nesilden ýaş nesle geçirilýär hem-de durmuşyň örän möhüm sapaklarynyň biri bolup durýar.
«tdh.gov.tm»

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2-nji maýda Eýranyň Daşary işler ministrligi Tähranyň Günbatar Saharanyň garaşsyzlygy ugrunda göreşýän pitneçi topary ýarag bilen üpjün edendigi baradaky aýyplamalary ret etdi. Bu waka Marokkonyň agzalýan aýyplamalar bilen baglanyşykly Tähran bilen diplomatik gatnaşyklary kesmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
“Marokkonyň daşary işler ministriniň Günbatar Saharadaky eýran diplomatlary bilen Polisario frontynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk barada eden çykyş ýalan” diýlip, Eýranyň Daşary işler ministrliginiň beýanatynda aýdylýar.
1-nji maýda Marokko Tähranyň “Polisario frontyna”, ýagny Günbatar Sahara garaşsyz hereketine berýändigi aýdylýan goldaw bilen baglanyşykly Eýran bilen diplomatik gatnaşyklaryny kesdi.
Marokkonyň daşary işler ministri Nasser Bourita Eýrany we onuň liwanly şaýy ýarany Hizballahy “Polisario” söweşijilerini guryýer-howa raketalary bilen ýaraglandyrmakda we türgenleşdirmekde aýyplady. Şeýle-de, Bourita olaryň muny Eýranyň Alžirdäki ilçihanasynyň üsti bilen 2016-njy ýyldan bäri amala aşyrandygyny aýtdy.
Marokkonyň daşary işler ministri özüniň Eýrana baryp gelendigini we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary soňlamak baradaky karary öz eýranly kärdeşlerine mälim edendigini belledi.
Marokkonyň ilçisi Tährany terk etdi we Eýranyň Marokkodaky ilçihanasy hem “dessine” ýapylar diýip, Bourita aýtdy.
Günbatar Sahara öňki ispan koloniýasy bolup, ol 1975-nji ýylda Marokko tarapyndan anneksiýa edilipdi.


text:
Filologiýa ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistan YA-nyň akademigi, Türkmenistanyň ylymda we tehnikada at gazanan işgäri, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Baýmuhammet Atalyýewiç Garryýew 1936-njy ýylda Aşgabat döwlet mugallymçylyk institutynyň dil we edebiýat fakultetine okuwa girýär. Ol A.P. Poseluýewskiniň ýolbaşçylygynda türkmen gepleşik diliniň aýratynlyklaryny öwrenýär. Türkmenistanyň I lingwistik gurultaýyny geçirmek işine işjeň bilen gatnaşýar. Alym Türkmenistan YA-nyň Dil we edebiýat institutynda, Magtymguly adyndaky TDU-da işleýär. Azadynyň, Magtymgulynyň, Mollanepesiň eserlerini, «Ýusup –Ahmet», «Nejep oglan» we başga-da köp sanly dessanlary neşire taýyarlaýar.
Ol «Altyn däneler» (1982), «Zelili we onuň döwri» (1945), «Mollanepes» (1961), «Seýdi. Saýlanan eserler» (1948), «Türkmen matallary» (1962), «Türkmen halk nakyllary» (1976) ýaly ençeme kitaplaryň awtorydyr.
Alynan çeşme: Laýndaky Bir söz topary
Baýmuhammet Garryýew (1914-1981) barada
Filologiýa ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistan YA-nyň akademigi, Türkmenistanyň ylymda we tehnikada at gazanan işgäri, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Baýmuhammet Atalyýewiç Garryýew 1936-njy ýylda Aşgabat döwlet mugallymçylyk institutynyň dil we edebiýat fakultetine okuwa girýär. Ol A.P. Poseluýewskiniň ýolbaşçylygynda türkmen gepleşik diliniň aýratynlyklaryny öwrenýär. Türkmenistanyň I lingwistik gurultaýyny geçirmek işine işjeň bilen gatnaşýar. Alym Türkmenistan YA-nyň Dil we edebiýat institutynda, Magtymguly adyndaky TDU-da işleýär. Azadynyň, Magtymgulynyň, Mollanepesiň eserlerini, «Ýusup –Ahmet», «Nejep oglan» we başga-da köp sanly dessanlary neşire taýyarlaýar.
-
turkmen-talyp
2 weeks ago
- Ors dili entägem tmda edaralarda ulanyshdan galanok. Yogsam dowlet dili tmche. Tm dilin ösüshi peseldi.
-
garayolly68
2 weeks ago
- Awtor onuñ ,,Magtymguly,, monografyyasyny name ucindir agzamandyr.
-
AHALLY
1 week ago
- Gaty yuzley yazylan... bu hilli yazylandan yazylmazlyk yegdir


text:
TM HYZMAT BILMELI
Tebigat
Longleat Hedge Maze (Angliýa) labirinty dizaýner Greg Braýt 1975-nji ýylda düzdi...
EFFEKT atly arhitektur studiýasy turistlar we suratçylar üçin haýran galdyryjy...
Siziň görýäniňiz Atlantik okeanyň demirgazyk tarapyndaky Grenlandiýa kenarýakalarynda...
Ilkinji bolup bu güýe 2009-njy ýylda gyrgyz zoolog Artyr Anker tarapyndan Wenesueladaky milli Kanaýama parkynda tapyldy...
Biziň dünýämiz üýtgeşik we täsindir, çünki onuň her künjeginde adaty bolmadyk we haýran galdyryjy ýerleri tapyp bolýar...
Biziň dünýämiz owadan we üýtgeşikdir. Onuň köp bölegini deňizler we okeanlar tutýandyr...
Arylar - tebigatyň esasy özenleriniň biridir. Has dogrusy ösümlikleriň dostudyr! A siz arylar hakda näme bilýädiňiz?
Popugaý guşuň kömegi bilen üsti açylan 6 sany jenaýat işi
Adaty bilşimiz ýaly jenaýat işlerine güjükler has işjeň gatnaşýarlar. Emma bu makaladaky aýdyljak zatlar siziň garaýşyňyzy üýtgeder!
10 sany ekzotik iýmitlik ösümlikler hakda
Dünýäde ençeme ösümlikler bar - olar çäklenen meýdanlarda ösýärler emma olaryň tohumy iýmite ýaramly! Adaty olary dünýäde EKZOTIK ösümlikler diýlip atlandyrýas!
Tebigat bilen gyzyklanýaňyzmy? A siz okean hakda näme bilýärsiňiz? 10 sany syryny bilýän dälsiňiz diýp pikir edýän! Bilmek üçin çaltjak makalany oka!
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
DJ Yazzo
DJ, DJ producer, aýdym-sazlara we toý-dabaralar üçin DJ hyzmatlary...
-
BAGT ŞÄHER
-
Салон Красоты LAKSHMI
-
Салон Красоты HAIR ARTIST


text:
Dokuz aýyň içinde Ysraýyl-Palestina ýaraşygy maksat edinilýär0
Taraplary myhman alan Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri üç ýyldan soň şol bir stolda täzeden duşuşýan Palestinanyň we Ysraýylyň wekilleri üçin, dokuz aýyň içinde täzeden ylalaşyga gelmegi baş maksat edip goýdy. Iki güne çeken duşuşyklardan soň, gepleşikleriň düzüminiň we ugrunyň kesgitlenmegi üçin, taraplaryň iki hepdäniň dowamynda Ysraýylda we Palestinada täzeden duşuşyk geçirmegi barada karar alyndy.
Düýn Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň gatnaşmagynda dowam eden duşuşyklardan soň metbugat konferensiýasyny geçiren Kerri: “Munuň kyn iş boljagy syr däldir. Aňsat bolan bolsady, onda bir eýýäm durmuşa geçirilerdi. Kyn, bulaşyk, duýgulary öz içine alýan we simwoliki meseleler boýunça makul ylalaşyklara garaşýarys…Ysraýyl bilen Palestinanyň wekilleri 9 aýyň dowamynda düşünişmäge çalşar” diýdi.
Kerri ilkinji tapgyryň “önjeýli we oňaýly” geçendigini belläp, ysraýyllylar bilen palestinalylaryň arasynda parahatçylygyň ýola goýulmagynyň bolup biljek zatdygyny nygtady. Ol ABŞ-nyň Ysraýyldaky öňki ilçisi we ABŞ-nyň öňdebaryjy guramasy bolan Brookings Institutynyň başlygynyň orunbasary Martin Indigi gepleşikleriň geçirilişini yzarlamak üçin Ýakyn Gündogara parahatçylyk ilçisi edip ýollaýandygyny yglan etdi.
Waşingtonda geçirilen gepleşiklerde Ysraýyla ýurduň adalat ministri Tzipi Liwni we premýer-ministr Binýamin Netanýahunyň geňeşçisi Yitzhal Molço wekilçilik etdi. Stoluň Palestina tarapynda Baş araçy Saib Erekat we Döwlet baştutany Mahmut Abbasyň maslahatçyly Muhammet Şitaýeh oturdy. Indigiň gözegçiliginde mundan soň hem dowam etdiriljek gepleşiklere ýene şu resmiler gatnaşar.
Gepleşikleriň maksady “Ýakyn Gündogardaky ähli meseleleriň gözbaşy” hökmünde häsiýetlendirilýän Ysraýyl-Palestina meselesine iki döwletli çözgüt tapmakdan ybaratdyr. Emma taraplaryň arasynda serhetler, Palestina topraklarynda bikanun hasaplanýan ýewreý gurluşyklary, Ierusalimiň durumy we bosgunlyga çykan millionlarça palestinalylaryň ykbaly ýaly mowuzklar boýunça ýiti düşünişmezlikler dowam edýär.
Taraplar belli bir ylalaşyk gazanaýan ýagdaýynda hem, jemleýji ylalaşyk üçin öz halklaryny razy etmeli bolarlar. Ysraýylda Netanýahunyň käbir koalision şärikleri Palestina döwletiniň gurulmagyna garşy çykýar. Iordan derýasynyň günbatar kenary we Gaza hökmünde ikä bölünen Palestinada Abbasyň liderligindäki “Fatah” herekediniň öz içinde hem ýagdaý oňaýly däl. Gazadaky “Hamas” bolsa bu başlangyçlary ýazgardy.


text:
Amerikan ýazyjysy Semýuel Deşil Hemmet 1894-nji ýylyň 27-nji maýynda Merilend ştatynyň Sent-Meriz etrabynda dünýä inýär. 13 ýaşyndan başlap, dürli işlerde işleýär. Ol sekiz ýyllap detektiw işlerinde işleýär we bu onuň eserlerinde aýdyň ýüze çykýar. Onuň ilkinji detektiw eseri 1920-nji ýylda neşir edilýär. Hemmet bäş romanyň, birnäçe powestleriň we hekaýalaryň awtorydyr. Onuň eserleri özüniň aýdyňlygy, akgynlylygy, çeper beýan ediliş usuly bilen köpleriň göwnünden turýar.
Golaýda detektiw edebiýatynyň nusgawy ýazyjysy Deşil Hemmetiň 90 ýyl mundan ozal neşir edilen hem-de şu günki güne çenli ýitdi hasaplanan bir hekaýasy okyjylar köpçüligine ýaňadandan elýeterli edildi. Onuň “The Glass That Laughed” (Ýylgyrýan aýna) atly hekaýasy 1925-nji ýylyň noýabrynda “True Police Stories” žurnalynda neşir edilýär. Hemmetiň agtygy Juliýa Riwet onuň edebi mirasynyň gözegçisi bolup, şu mahala çenli ýitdi hasaplanan bu hekaýanyň ady agzalan žurnalda neşir edilendigini jemgyýetçilik tory arkaly anyklaýar we žurnalyň şol sanyny Hemmetiň muşdaklarynyň birinden satyn alýar. Häzir bu hekaýa “Electric Literature” saýtynda ýerleşdirilipdir. Hemmet 1961-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda 66 ýaşynyň içinde Nýu Ýorkda aradan çykýar. Ol esasan “Ganly hasyl” hem-de “Maltyý elguşy” ýaly romanlary bilen has giňden tanalýar.
Detektiw eserleriň meşhur awtory
Amerikan ýazyjysy Semýuel Deşil Hemmet 1894-nji ýylyň 27-nji maýynda Merilend ştatynyň Sent-Meriz etrabynda dünýä inýär. 13 ýaşyndan başlap, dürli işlerde işleýär. Ol sekiz ýyllap detektiw işlerinde işleýär we bu onuň eserlerinde aýdyň ýüze çykýar. Onuň ilkinji detektiw eseri 1920-nji ýylda neşir edilýär. Hemmet bäş romanyň, birnäçe powestleriň we hekaýalaryň awtorydyr. Onuň eserleri özüniň aýdyňlygy, akgynlylygy, çeper beýan ediliş usuly bilen köpleriň göwnünden turýar.


text:
28 Mayıs 2016 Cumartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Karara Gol Çekdi
Türkmenistanyň Prezidentiniň “Saglyk” döwlet maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmek, ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmek we onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny has-da berkitmek, şeýle hem dünýä ölçeglerine laýyk gelýän öňdebaryjy lukmançylyk we ýöriteleşdirilen enjamlar bilen üpjün edilen döwrebap saglygy dikeldiş merkezlerini hem-de şypahanalary gurmak boýunça işleri dowam etdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligine “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda 200 orunlyk “Awaza” şypahanasynyň taslamasyny düzmek hem-de ony döwrebap lukmançylyk enjamlary, ätiýaçlyk şaýlary we sarp ediş serişdeleri bilen üpjün etmek, hünärmenleri ýörite taýýarlamak, ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “Polimeks Inşaat Taahhüt ve Sanaýi Ticaret A.Ş.” türk kompaniýasy bilen şertnamany, şypahana üçin elektrik, aragatnaşyk, gaz, suw üpjünçiliginiň hem-de lagymyň meýdançadan daşarky eltiji inžener ulgamlaryny we desgalaryny gurmak hem-de olary umumy ulgama birikdirmek işlerini ýerine ýetirmek şertinde baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2016-njy ýylyň iýun aýynda başlamak we desgany 2018-nji ýylyň iýun aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
***
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Nepesow Işanguly Şyhberdiýewiç özüne ynanylan wezipäni oňarmandygy üçin, Balkan welaýatynyň Serdar şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesinden boşadyldy.
***
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Arazmämmedow Maksatmämmet Nazarmämmedowiç özüne ynanylan wezipäni oňarmandygy üçin, Balkan welaýatynyň Balkanabat şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesinden boşadyldy.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Bereket etrabynyň häkimi Gylyjow Nurahmet Kömekowiçe berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Esenguly etrabynyň häkimi Esenow Annaguly Bozoglanowiçe berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Gumdag şäheriniň häkimi Täşliýew Nobatgeldä berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň häkimi Kürenow Küren Durdymämmedowiçe berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynyň häkimi we “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny dolandyrmak baradaky baş müdirligiň başlygy Gylyjow Ýaztagana berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Kenar etrabynyň häkimi Aýmämmedow Gurbanmämmet Aýmämmedowiçe berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, welaýatda alnyp barylýan işleriň guralyşyna, kabul edilen maksatnamalaryň we meýilnamalaryň ýerine ýetirilişine hem-de garamagyndaky edaralaryň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Balkan welaýatynyň häkimi Durdyýew Durda berk käýinç yglan edildi.
***
Türkmenistanyň haryt öndürijilerini höweslendirmek, olaryň bähbitlerini goramak hem-de öndürilýän harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, şeýle hem Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe haryt dolanyşygyny düzgünleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Türkmenistanyň çäklerine getirilýän, gümrük paçlary salynýan harytlaryň birnäçesiniň sanawy, şeýle hem gümrük paçlarynyň möçberleri tassyklanyldy.
***
Türkmenistan bilen Belarus Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Ylym we tehnologiýalar babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça hökümetara türkmen-belarus toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
ABŞ «Günorta gaz geçelgesiniň» 15-nji fewralda Bakuda geçiriljek Konsultatiw geňeşiniň her ýylky mejlisine gatnaşmagy dowam etmek mümkinçiligine makullaýar, diýip Trend habar berýär.
«Konsultatiw geňeşiň mejlisi tutuş sebitiň hökümet we senagat wekillerini birleşdirip, taslamany üstünlikli amala aşyrmak we Ýewropa energiýa serişdelerini ugratmagyň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak syýasatynyň howpuny aradan aýyrmaklyga ýardam etmek boýunça ABŞ öz hyzmatdaşlary we tarapdarlary bilen...
26-njy ýanwarda Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,36 göterim pese düşüp, 70,17 amerikan dollaryna barabar boldy. öňküsi gün şertnamalar 0,16 göterim aşak düşüp, barreli 70,42 dollara deň boldy.
Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,27 göterim aşaklap, 65,33 amerikan dollaryna barabar boldy. Penşenbe güni şertnamalar 0,15 göterim...
Ýewropa türkmen energiýa göterijilerini import etmegiň iki sany mümkin bolan ugry bar, olar bar bolan ýa-da gurulýan turba geçirijileri işe girizmek arkaly, şeýle hem düýbünden täze turba geçiriji infrastrukturany döretmek arkaly. Bu barada Karlton uniwersitetiniň Ýewropa, Russiýa we Ýewraziýa barlaglary Merkeziniň we Kanadanyň Energetiki barlaglar institutynyň uly ylmy işgäri Robert M.Katler Natural Gas World neşirinde...


text:
Paýtagtymyzda öz işine başlan “Energiýa serişdelerini üstaşyr geçirmek boýunça köptaraplaýyn Çarçuwaly ylalaşyga tarap ýol” atly Halkara Energetika Hartiýasynyň forumyna gatnaşyjylary Ýewropa Komissiýasynyň wise-prezidenti Maroş Çefçowiç wideoşekil arkaly mübärekledi.
ÝK-nyň wise-prezidenti ýakyn ýyllarda Hazar sebitiniň, Merkezi Aziýanyň we Ýewropa Bileleşiginiň giň ugurlar, şol sanda energetika boýunça özara hyzmatdaşlygy ösdürjekdigine pugta ynam bildirdi. Türkmen gazyny Ýewropa bazarlaryna ugratmak boýunça geçirilýän gepleşikleriň we tagallalaryň gatnaşyklaryň berkidilýändigine şaýatlyk edýändigi bellenildi.
Maroş Çefçowiçiň aýtmagyna görä, gaz pes uglerod ykdysadyýete uzak möhletleýin esasda geçilmeginde möhüm orun eýeleýär. Halkara gaz bazarlarynda, ulag dzüminde, şeýle hem elektroenergiýanyň serhetüsti söwdasynda, elektroenergiýanyň anyk bazarlarynyň döredilmeginde bu meýiller energetika ulgamyny ösdürmek üçin möhüm bolup durýar.
Ýewropa komissiýasygyň wise-prezidenti Türkmenistany Gündogar-Günbatar turbageçirijisiniň gurluşygynyň tamamlanmagy we TOPH gaz geçirijisi boýunça işleriň dowam etmegi bilen gutlady. Taraplaryň şeýle iri taslamalar boýunça toplan tejribesi Ýewropa Bileleşigineň, hususan-da, Günorta gaz geçelgesine bolan ugurlary köpugurly esasda ösdürmekde, Hazarüsti turba geçirijisi arkaly Merkezi Aziýa bolan ugurlaryň giňeldilmeginde bähbitli bolar.
Hazar gazynyň Ýewropa bazarlaryna çekilmegi anyk ýagdaýa öwrülýär. Şu ýylyň fewral aýynda Bakuda geçirilen geňeş maslahaty muny tassyk etdi diýip, Maroş Çefçowiç belledi.
Ýewropa komissiýasynyň wise-prezidenti Aşgabatda bolan saparyndan we Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen bolan duşuşygyndan dogry iki ýyl geçendigini belläp, Ýewropa komissiýasy- Azerbaýjan- Türkiýe- Türkmenistan ýaly dörttaraplaýyn ministrler maslahatynda hyzmatdaşlyk hakyndaky Jarnama gol çekilmegi energetika pudagynda degişli iş toparyny döretmek üçin möhüm binýat bolup durýar. Şunlukda, bu hyzmatdaşlyk netijeli dowam etdiriler.


text:
Döwlet Baştutanymyz wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hakynda Karara gol çekdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Karary bilen:
Toýly Alladurdyýewiç Ataýew Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Ejegül Annamyradowna Mämmedowa Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesinden boşadyldy;
Güljeren Gurtmyradowna Myradowa Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Aýdogdy Geldimämmedowiç Nurgeldiýew Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Myrat Nazarow Balkan welaýatynyň Balkanabat şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Batyr Jumaberdiýewiç Ataýew Mary welaýatynyň Mary şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Geldimyrat Annakurdowiç Hallyýew Mary welaýatynyň Ýolöten etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi;
Atajan Jumaýewiç Soltanow Mary welaýatynyň Murgap etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi.


text:
Türkiýede ten söwdasynda tutulýan türkmenistanly migrantlar barasynda yzygiderli habarlar çykmagy dowam edýär. Türkiýede Stambul bilen Ankaranyň arasynda ýerleşýän Bolu diýen şäherde, birnäçe gün mundan owal türkmenistanly iki zenan ten söwdasynda tutuldy.
Türk metbugatynda ýaýran habara görä, Bolu şäherinde 34 ýaşyndaky türk raýaty M.S. atly zenan ýanynda saklaýan iki sany türkmen zenanyň ten söwdasyny ýola goýmakda aýyplanýar.
Bolu welaýatynyň polis gullugynyň ahlak bölüminiň işgärleri gelip-gowuşýan maglumatlardan ugur alyp, ten söwdasyny edýändigi aýdylýan Bolu şäheriniň Tabaklar mähellesindäki bir öýe duýdansyz operasiýa gurnaýar. Öýde biri 22, beýlekisi bolsa 42 ýaşynda bolan türkmenistanly iki zenan bilen olaryň ten söwdasyny ýola goýup, gazanç etmekde aýyplanýan türk raýaty M.S. atly zenan ele salynýar.
Güman edilýänlerden türk raýaty M.S, polisdäki soragdan soň "Ten söwdasyna araçylyk etmekde" aýyplanyp, kazyýete iberildi.
Jelepçilik bilen meşgullanan türkmen zenanlarynyň polisdäki resmi işleri tamamlanandan soň, deportasiýa ediljekdigi habar berilýär.
Gepiň gerdişine görä ýatlasak, türk metbugatynda şeýle temada owal ýaýran habarlaryň birinde, Adana welaýatynyň polis müdirliginiň ahlak gullugynyň işgärleriniň geçiren operasiýasynda, ýerli bir zenanyň Türkiýä turist bolup gelen G.O. atly bir türkmen zenanyň ten söwdasyna araçylyk etmekde aýyplanyp tussag edilendigi, ten söwdasynda tutulan ol türkmen zenanyň bolsa deportasiýa ediljekdigi aýan edilipdi.
Şeýle-de, Antaliýanyň Serik etrabynyň polisleriniň Kadriýe mähellesindäki bir myhmanhanada 150 türk lirasyna, ýagny 40 dollara tenini satýan daşary ýurtly zenanlary tutandygy we olaryň arasynda Jahan Hudaýberenowa atly bir türkmenistanly raýatyň hem bolandygy mälim edilipdi.
Ýeri gelende belläp geçsek, türk metbugatynda şol bir wagtyň özünde dürli wadalar bilen Türkiýä aldawa salnyp getirilip, soň zor bilen ten söwdasyna mejbur edilýän türkmenistanly zenanlara hem ýygy-ýygydan duş gelinýändigine üns çekilýär.
Owal bir ýyl Stambulda işläp gaýdan N.Z atly bir türkmen zenany, Türkmenistandaky A.A we S.T atly klasdaş boýdaşlaryny işe diýip aldap, Stambuldaky ten söwdasyny gurnaýan adamlaryň eline düşürýär. A.A bilen S.T-niň Türkmenistandaky hossarlary olardan habar-hatyr bolmansoň, daşary işler ministrligine ýüz tutyp kömek soraýarlar.
Türkmenistanyň resmileri türk kärdeşlerine ýitirim bolan türkmen gyzlaryň tapylmagyny sorap ýüz tutýar. Türkmenistanly gyzlar A.A bilen S.T-niň ýitirim bolandygy barasyndaky resminama Stambulyň howpsuzlyk gullugynyň ahlak we humar bölümine iberilýär. Türk polisi soň ol türkmen gyzlary ten söwdasyny gurnaýan jenaýat toparynyň elinden halas edýärler.
Türkmenistanyň metbugatynda Türkiýedäki türkmen migrantlaryň başdan geçirýän ýagdaýlary barasynda söz açylmaýar. Şeýle ýagdaýlara duş gelýän türkmen migrantlaryň ykballary barasynda degişli türkmen ýa-da türk resmilerden jikme-jik maglumat ýa-da haýsam bolsa bir kommentariýa almak hem Azatlyk Radiosyna başartmaýar.


text:
Özbegistanyň Medeniýeti günleri goňşy ýurtlaryň gatnaşyklarynyň has-da ösjekdigine şaýatlyk etdi
Daşoguz welaýatynyň dolandyryş merkezinde Özbegistanyň Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy boldy. N.Andalyp adyndaky döwlet sazly-drama teatrynyň sahnasynda türkmen we özbek artistleriniň bilelikdäki gala-konserti bu döredijilik çäresiniň jemleýji wakasyna öwrüldi.
Iki döwletiň Baştutanlarynyň – Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Şawkat Mirziýoýewiň başyny başlaýan giň gerimli çäresi özara düşünişmek, birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanan türkmen-özbek gatnaşyklarynyň ösmegine nobatdaky möhüm goşant bolup durýar. Özbegistanyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny has-da ösdürmek, medeni gymmatlyklary alyşmak, milli mirasy öwrenmek we aýawly saklamak, ony giňden wagyz etmek üçin kuwwatly itergi bolup hyzmat etdi.
Döredijilik forumynyň geçirilen günleri biziň myhmanlarymyz özbek sungatynyň köpdürli öwüşgini bilen tanyşdyrdylar. Mukamlar köşgüniň hem-de “Watan” kinokonsert merkeziniň sahnalarynda meşhur aýdymçylaryň we sazandalaryň, belli tans toparlarynyň çykyşlary guraldy.
Özbek fotosuratçylarynyň eserleri dürli ugurlary şöhlelendirdi. Suratlarda özbek halkynyň özboluşly däp-dessurlary, ajaýyp ülkäniň gaýtalanmajak gözelligi, taryh we medeni ýadygärlikleri, häzirki zaman binagärligi öz beýanyny tapdy. Şeýle hem sergide dürli gahrymanlaryň häsiýetlerini, duýgularyny we keýpçaglylygyny beýan edýän fotoportretleriň toplumy görkezildi.
Kino sungatynyň muşdaklary Şöhrat Mahmudowyň “Awisenna” çeper-publisistik kinofilmine tomaşa etdiler. Ol orta asyr alymynyň, akyldarynyň we lukmanynyň ykbalyna bolan garaýyşy, häzirki döwür bilen baglylykda onuň mirasynyň ähmiýeti bilen tanyşdyrdy. Şeýle hem Daşoguzda kinorežissýor we ssenariçi Zulfikar Musakowyň “Dadam betob” (“Kakam hassa”) atly çeper filmi görkezildi. Şu ýylyň başynda ekranlara çykan tolgundyryjy we täsir galdyryjy kinofilm ynsanperwer maksatlara beslenipdir. Ol döredilen keşpler—adam häsiýetleri we ruhubelentligi arkaly döredilen meseleleri düýpli gurşap alýar.
Terjimeçilik işi babatda özara gatnaşyklaryň jähetleri Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda geçirilen dostlukly ýurtlaryň döredijilik işgärleriniň duşuşygynyň meseleleriniň biri boldy. Şunuň bilen baglylykda, özbek ýazýjysy Kurambaý Matrizaýew öz kärdeşleri bilen geljekki meýillerini paýlaşdy. Ol ýurdumyzda türkmen şahyrlarynyň we ýazyjylarynyň terjimeleri bilen tanalýar. Magtymguly Pyragynyň mirasyny öwrenmekde, ýaýratmakda we wagyz etmekde bitiren hyzmatlary hem-de ylym we medeni-ynsanperwer ulgamda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmegine goşan şahsy goşandy üçin Kurambaý Matrizaýew nusgawy şahyrymyzyň 290 ýyllygynyň bellenilen ýylynda “Magtymguly Pyragy” medalyna mynasyp boldy. Sylagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hut özi gowşurdy.
Iki ýurduň döredijilik işgärleriniň duşuşygynyň barşynda medeniýet ulgamynda döwletara gatnaşyklaryny giňeltmek meseleleri boýunça pikir alyşmalar geçirildi. Ýygnananlar gatnaşyklaryň işjeňleşmegi, ynsanperwer hyzmatdaşlygy has-da ilerletmek ugrunda pikirlerini beýan etdiler. Duşuşyga gatnaşyjylar dostlukly duýgularyny goşgy setirlerinde beýan etdiler. Myhmanlar ajaýyp paýtagtymyzyň keşbiniň özlerinde uly täsir galdyrandygyny gürrüň berdiler.
Özbek wekiliýetiniň Aşgabadyň hem-de Daşogzuň taryhy ýerlerine, muzeýlerine we gözel ýerlerine baryp görmegi türkmen tarapynyň taýýarlan baý mazmunly maksatnamasynda öz ornuny tapdy.
Özbegistanyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasynda bu medeni çäräniň beýik we gadymy medeniýetleriň netijeli wagyz-nesihatçysy bolup çykyş edýändigi, öňden gelýän doganlyk gatnaşyklarynyň taryhyna eýe bolan iki halkyň arasyndaky däbe öwrülen dostlukly gatnaşyklaryny berkitmäge hyzmat edýändigi bellenildi.
Dabara gatnaşyjylar iki döwletiň Baştutanlaryna iki halkyň gadymdan gözbaş alýan ruhy gatnaşyklanyny berkitmäge we täze mazmun bilen baýlaşdyrmaga gönükdirilen döredijilik forumynyň ýokary derejede guralandygy üçin hoşallyk sözlerini beýan etdiler.
Soňra geçirilen dostluk konsertiniň maksatnamasyny halk hem-de häzirki zaman aýdymlary we sazlary, tans hem-de döredijilik çykyşlary düzüp, olar asyrlaryň jümmüşinden geçip gelen iki halkyň özboluşly däp-dessurlaryny şöhlelendirdi. Olar döredijilik çemenini düzüp, zehinli artistleri mähirli kabul eden tomaşaçylar üçin hakyky sowgada öwrüldi.
Tomaşaçylar “Görogly” dessanyndan parçany tolgunma bilen kabul etdi. Mälim bolşy ýaly, dessanlary aýtmagyň däbe öwrülen sungaty Daşoguz welaýatynyň ýüzüniň özboluşly tuwagy bolup durýar, “Görogly” eposy bolsa, 2015-nji ýylyň dekabrynda UNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna türkmen halkynyň dessan sungatynyň aýdyň nusgasy hökmünde girizildi.
Tomaşaçylar köpsanly halkara bäsleşikleriniň ýeňijisi, Özbegistanyň at gazanan artisti Ženisbek Pyýazowyň nusgawy aýdymlary ýerine ýetirmek ussatlygyna haýran galdylar.
Aýdym-saz muşdaklary Özbegistanyň halk artisti Abduhoşim Ismaýilowyň hem-de özbek sazandalar toparynyň ussatlygyna şowhunly el çarpdylar. Olar nusgawy we halk gurallaryny birleşdirip, eserleriň häsiýeti boýunça dürli aýdymlary ýerine ýetirmegiň özboluşly nusgasyny döretdiler.
Özbek tanslaryny ýerine ýetirmekde öz ussatlygyny tomaşaçylara “Nowruz” tans topary görkezdi.
Halk aýdymlaryny ýerine ýetirijileriň çykyşlary dostlukly ýurduň özboluşly medeniýetiniň öwüşgünlerini şöhlelendirdi. Estrada aýdymlary şowhunly el çarpyşmalary bilen garşylanyldy. Olaryň her çykyşy tanslar bilen utgaşyp, özboluşly şüweleň döretdi.
Myhmanlarymyzyň sowgat hökmünde türkmen dilinde birnäçe aýdymlary taýýarlandygyny bellemek gerek. Olar dürli konsert maksatnamalarynda tanyşdyryldy. Şu döredijilik agşamy hem şeýle äheňe eýe boldy. Özbegistanyň halk artisti, Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşiginiň ýeňijisi Ozodbek Nazarbekowyň ýerine ýetirmeginde döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Leýlisaç barada rowaýat” diýen aýdymy ýaňlandy. “Farhod we Şirin” toparynyň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan türkmen halk aýdymy hem özboluşly täsir döretdi.
Dostluk baýramçylygynyň ahyrynda artistler gadymy “Küştdepdi” tansyny bilelikde ýerine ýetirdiler. Bu aýdyň we özüne çekiji sahna doganlyk halklaryň kökleriniň gadymylygyny hem-de döredijilik güýjüni beýan etdi.
Konserte gatnaşyjylaryň agzybirlikde alyp göteren “Dostluk” aýdymy Özbegistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň jemleýji pursadyna öwrüldi.


text:
Aşgabatda diplomatik wekilhanalaryň toparlarynyň arasynda ýaryş geçirildi
Halkara Bitaraplyk güni we BMG-nyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň döredilmeginiň 10 ýyllygy mynasybetli Daşary işler ministrligi Türkmenistanda ýerleşýän ilçihanalaryň we halkara guramalarynyň wekilhanalarynyň arasynda kiçi futbol, woleýbol we stol üstünde oýnalýan tennis boýunça ýaryş gurnady, oňa ýurdumyzyň daşady syýasat edarasynyň topary hem gatnaşdy. Bu barada DIM-niň saýtynda habar berilýär.
„Galkynyş“ we „Türkmenistan“ sport toplumlarynda geçirilen kiçi futbol boýunça ýaryşa jemi 10 topar: BMG-nyň Wekilhanasynyň, Eýranyň, Gazagystanyň, Russiýanyň, ABŞ-nyň, Täjigistanyň, Ukrainanyň ilçihanalarynyň, Kataryň we ÝeHHG-nyň bielelşen, şeýle hem Türkmenistanyň DIM-niň toparlary gatnaşdylar. Birinji orny Russiýa Federasiýasynyň ilçihanasynyň topary, ikinji ýeri gazak diplomatlary, üçünji orny ABŞ-nyň ilçihanasynyň topary eýelediler.
Kiçi futbol boýunça ýaryşyň ýeňijisine BMG-nyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň göçme Kubogy gowşuryldy. Ýaryşyň iň ökde derwezebanyna we hüjümçisine ýörüte baýraklar berildi. Şeýle hem daşary ýurt ilçihanalarynyň we DIM-niň wekilleriniň gatnaşmagynda dostluk oýny guraldy.
DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň sport toplumynda geçirilen woleýbol ýaryşynda Saud Arabystanynyň ilçihanasynyň topary öňe saýlandy, russiýaly diplomatlar—ikinji, Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň işgärleri üçünji orny eýelediler.
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň sport toplumynda gurnalan stol üstünde oýnalýan tennis boýunça ýaryşda ABŞ-nyň ilçihanasynyň weikili ýeňiş gazandy, Russiýanyň ilçihanasynyň işgäri—ikinji, türk diplomaty üçünji orny eýelediler.
Ýaryşa gatnaşanlary ählisine BMG-nyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň baýraklary gowşuryldy. Baýrakly orunlary eýelän toparlara we oňa gatnaşanlara Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň Hormat hatlary gowşuryldy.


text:
17 Haziran 2015 Çarşamba
Türkmenistanyň Gazhimiýa Ulgamyny Ösdürmäge Alan Ugrunyň Dünýädäki Abraýy Artýar
Hazaryň kenarynda ýerleşýän Gyýanly şäherçesindäki döwrebap gazhimiýa toplumynyň gurluşygynyň taslamasy eksport-karz agentlikleri tarapyndan maliýeleşdirilýän 2014-nji ýylda Ýewropada we Ýewraziýada on taslamanyň iň gowularynyň biri hökmünde Beýik Britaniýanyň “TXF” guramasynyň ýörite baýragyna mynasyp boldy. Bu çözgüt şu ýylyň iýun aýynyň başynda Fransiýanyň paýtagty Pariž şäherinde geçirilen abraýly halkara maliýe we ätiýaçlandyryş guramalarynyň wekilleriniň, žurnalistleriň maslahatynda kabul edildi.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geçen ýylyň aprel aýynda bu iri maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň badalga berdi. Şonda döwlet Baştutanymyz toplumyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşanlaryň öňünde çykyş edip, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän önümleri çykarýan gazhimiýa pudagyny ösdürmegiň strategiki ähmiýetini nygtady.
Baý ýangyç serişdelerine eýe bolan Türkmenistan üçin bu ýerde ägirt uly mümkinçilikler bar. Ýurdumyz tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde dördünji orny eýeläp, diňe energiýa serişdelerini öndürmek ýa-da eksport etmek bilen çäklenmeýär. Häzirki wagtda ýangyç-energetika toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmaga, “mawy ýangyjy” has düýpli we toplumlaýyn gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen täze ýokary tehnologiýaly kärhanalary döretmäge alnan ugur çaltlaşdyryldy.
Gyýanly şäherçesinde gurluşygy alnyp barylýan gazhimiýa toplumy ýylda 5 milliard kub metr tebigy gazy gaýtadan işlemäge hem-de 386 müň tonna polietilen we 81 müň tonna polipropilen öndürmäge niýetlenendir. Taslama Ýaponiýanyň “TOYO Engineering” kompaniýasy hem-de Günorta Koreýanyň “LG Internasional Corporation” we “Hyundai Engineering Corp. Ltd” kompaniýalarynyň konsorsiumy tarapyndan bilelikde amala aşyrylýar. Onuň umumy bahasy ABŞ-nyň 3 milliard 432 million dollaryndan gowrakdyr.
Taslamany maliýeleşdirmäge daşary ýurt maýadarlary gatnaşýarlar.
ABŞ-nyň 2,5 milliard dollaryndan gowrak bolan, 10 ýyl möhletli degişli karz ylalaşyklaryna Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky tarapyndan Ýaponiýanyň Halkara hyzmatdaşlyk banky, Koreýanyň Eksport-import banky we Ýaponiýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Koreýanyň, Hytaýyň, Awstriýanyň, Şweýsariýanyň hem-de beýleki ýurtlaryň gatnaşýan maliýe edaralarynyň Sindikaty bilen gol çekildi.
Polietileniň we polipropileniň öndürilişi döwrebap tehnologiýalaryň esasynda amala aşyrylar. Olaryň esasy aýratynlygy çig maly dürli garyndylardan arassalamakdan ybaratdyr. Şunuň netijesinde ýokary halkara ölçeglerine laýyk gelýän ekologiýa taýdan arassa önüm alynýar. Granulirlenen polipropilene dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýär. Ol polimer plýonkasyny, emeli süýümi, örän berk termoplastlary we degişlilikde, dürli polimer önümleri, turbalary, berk tanaplary, awtoulaglar üçin filterleri, şeýle hem dürli lybaslary we mebelleri, gaplaýjy serişdeleri, azyk önümleri üçin gaplary hem-de beýlekileri öndürmekde ulanylýar. Toplumyň beýleki bir önümi bolan polietileniň hem eksport mümkinçilikleri uludyr. Onuň esasynda dürli turbalaryň we uly isleg bildirilýän harytlaryň çykarylyşyny ýola goýmak bolar.
Ýurdumyzda ilkinji polipropilen toplumy Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda ýaponiýaly hyzmatdaşlar – “Jeý Ji Si”, “Itoçu”, “Nişo Iwaý” we “Marubeni” ýapon kompaniýalarynyň konsorsiumy tarapyndan Ýaponiýanyň “Eksimbankynyň” maliýe taýdan gatnaşmagynda gurlupdy. Häzirki wagtda nebiti gaýtadan işlemekden alynýan granulirlenen propilen Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň çykarýan önümleriniň sanawynda esasy orunlaryň birini eýeleýär. Bu önümi öndürmek üçin suwuklandyrylan gaz çig mal bolup hyzmat edýär. Ol Ýaponiýanyň, Russiýanyň, Türkiýäniň, Eýranyň, Hytaýyň, ýakyn we alysdaky beýleki ýurtlaryň sarp edijilerinde uly islegden peýdalanýar.
Gaplaýjy serişdeler senagaty bütin dünýäde polimerleri sarp etmegiň möçberi boýunça esasy pudaklaryň biri bolup durýar. Şundan ugur alnyp, häzirki wagtda Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda ýyllyk kuwwaty 20 müň tonnadan gowrak önüme barabar bolan, “B-O-P-P” polipropilen plýonkasyny öndürýän zawodyň gurluşygy alnyp barylýar. Bu taslama Indoneziýa Respublikasynyň “P.T.ISTANA KARANG LAUT” kompaniýasy bilen bilelikde durmuşa geçirilýär. Polipropilen plýonkasy täsin häsiýetlere eýedir. Ol dürli gyzgynlyga çydamlylygy, berkligi we maýyşgaklygy bilen tapawutlanýar. Bu önümi azyk, dokma, derman senagatynda, kosmetika senagatynda, oba hojalygynda we beýleki pudaklarda gaplaýjy serişde hökmünde ulanmak bolýar. Mundan başga-da, “B-O-P-P” plýonkasy tehniki maksatlar üçin hem, ýagny, kondensatlar, ýelimleýji, gaplaýjy we konselýar lentalar we beýleki önümler öndürilende ulanylýar. Şeýlelikde, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndüriljek polipropilen plýonkasyna ýurdumyzyň, şeýle hem daşary ýurtlaryň bazarlarynda uly isleg bildirilýär.
Mundan başga-da, ýurdumyzyň nebithimiýa pudagynyň öňdebaryjy kärhanasyny döwrebaplaşdyrmak boýunça giň möçberli maksatnamanyň çäklerinde bu ýerde ELDAD-HT-7 nebitini ilkinji gezek gaýtadan işleýän täze desganyň gurluşygy tamamlanyp barýar, onuň ýyllyk kuwwaty 3 million tonna uglewodorod çig malyna barabardyr. Niderlandlar Patyşalygynyň “Alliance Engineering and Construction B.V.” kompaniýasy hyzmatdaş bolup çykyş edýär.
Iri taslama Koreýa Respublikasynyň “LG International Corp.” we “Hyundai Engineering Co.,Ltd” kompaniýalarynyň konsorsiumy tarapyndan bilelikde amala aşyrylýar. Onuň çäklerinde halkara ülňülerine laýyk gelýän ýokary hilli awtomobil benzinlerini öndürmek üçin niýetlenen desgalar gurulýar. Bu ýerde ýylda 2,3 million tonna çenli benzin öndüriler.
Şunuň netijesinde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda nebitiň gaýtadan işlenýän möçberi ýylda 10,5 million tonna çenli artar, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemegiň möçberi bolsa 95 göterime barabar bolar, munuň özi iň ýokary dünýä ölçeglerine laýyk gelýär.
Şu ýylyň aprel aýynda Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň hem-de “LG International Corp.” we “Hyundai Engineering Co.,Ltd” kompaniýalarynyň konsorsiumynyň arasynda şertnama gol çekildi. Oňa laýyklykda, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda täze döwrebap desgalar – dizel ýangyjyny hem-de benzinleri arassalaýan, pes tizlikde kokslaýan we katalitiki kreking desgalary gurlar.
Ýurdumyzyň gazy gaýtadan işleýän we gazhimiýa senagatyny ösdürmek baradaky gürrüňi dowam edip, geçen ýylda Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň gurluşygynyň başlanandygyny bellemelidiris. Taslamany durmuşa geçirmäge Ýaponiýanyň “Kawasaki” kompanýiasy we Türkiýäniň “Rönesans Holding” kompaniýasy gatnaşýarlar. Daniýanyň “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň iň täze tehnologiýalary bilen üpjün ediljek bu kärhanada her ýylda tebigy gazyň 1 milliard 785 million kub metri gaýtadan işlener hem-de Euro-5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A-92 kysymly benziniň 600 müň tonnasy çykarylar. Taslamanyň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 milliard 700 million dollaryna baradardyr. Bu taslama ýapon tarapynyň maýa goýumlarynyň we “Türkmengaz” döwlet konserniniň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar. Zawody 2018-nji ýylda işe girizmek göz öňünde tutulýar.
Himiýa senagaty hem tebigy gazy gaýtadan işlemegiň geljegi uly ulgamlarynyň biridir. 2014-nji ýylyň oktýabr aýynda Mary şäherinde ammiak we karbamid öndürýän zawodlar toplumy ulanmaga berildi. Bahasy ABŞ-nyň 1 milliard dollaryndan gowrak bolan bu döwrebap kärhana “Renaissance” türk kompaniýasy tarapyndan guruldy. Ýaponiýanyň “Kawasaki Plant Systems Ltd” we “Sojitz Corporation” kompaniýalary onuň taslamasyny düzdüler, enjamlary getirdiler hem-de tehniki maslahat beriş çärelerini amala aşyrdylar. Toplumyň kuwwaty ýylda 400 müň tonna ammiak we 640 müň tonna karbamid öndürmäge niýetlenendir.
“Tükmenhimiýa” döwlet konserni bilen baglaşylan şertnama boýunça, Ýaponiýanyň “Misubishi Corporation” kompaniýasynyň we Türkiýäniň “Gap Inşaat” kompaniýsaynyň konsorsiumy Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde karbamid öndürýän zawodyň gurluşygyna girişdi. Kärhananyň kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna önüme barabardyr.
Umuman, bularyň ählisi dünýäniň iri işewür toparlarynyň Türkmenistan bilen maýa goýum we tehnologiki hyzmatdaşlyga uly gyzyklanma bildirýändigini hem-de hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýdyňlyk bilen görkezýär. Munuň özi ygtybarly, durnukly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde ýurdumyza uly ynam bildirýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “açyk gapylar” syýasatyny durmuşa geçirmek bilen, daşary ýurtly maýadarlaryň işini hukuk taýdan goramak, milli ykdysadyýetimize maýa goýumlarynyň özüne çekijiligini ýokarlandyrmak meselelerine uly üns berýär. Ýurdumyz degişli düzümi yzygiderli ösdürýär we maýadarlaryň hukuklaryny goramak boýunça halkara talaplaryny nazara almak bilen kanunçylyk binýadyny kämilleşdirýär.
Uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemäge ylmyň iň soňky gazananlaryny we “nou-haulary” ornaşdyrmak nebit we gazhimiýa senagatynyň ösüşiniň esasy bolup durýar. Häzirki wagtda milli ykdysadyýetimiziň bu ulgamy özüniň kuwwatyny barha artdyrýar, giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalary hem-de halkara taslamalary durmuşa geçirmegiň çäklerinde oňa möhüm orun berilýär. Tutuş ýangyç-energetika toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmak işi barha giň gerime eýe bolýar. Şunuň hasabyna bu möhüm ulgam içerki islegleri doly üpjün etmäge, şeýle hem uly islegden peýdalanýan önümleriň halkara bazarlaryna eksportunyň möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berýän kuwwatlyklaryň köp esse artdyrylmagy bilen häsiýetlendirilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Sport
23.05.2018 | “Altyn asyr” topary - AFK 2018-iň kiçi Kubogynyň eýesi
Aziýa futbol konfederasiýasynyň Kuala-Lumpur şäherinde (Malaýziýa) ýerleşýän ştab-kwartirasynda AFK 2018 Kubogynyň zonal ýaryşlarynyň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy.
16.05.2018 | “Altyn asyr” AFK-NYŇ Kubogy ugrunda ýaryşy dowam eder
Aziýa futbol konfederasiýasynyň ýaryşlarynyň toparçadaky tapgyry tamamlandy. “D” toparçasynyň toparlarynyň duşuşyklary türkmen janköýerleriniň aýratyn ünsüni çekdi, şonda 6 oýnuň dowamynda biziň iki toparymyz güýç synanyşdy. Olar ýurdumyzyň çempiony “Altyn asyr” hem-de Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi “Ahal” toparlarydyr.
12.05.2018 | Hormatly Prezidentimiz “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň saýlama tapgyryna gatnaşdy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine diňe bir ak pata bermän, eýsem, özi hem onuň saýlama tapgyrlaryna gatnaşdy, onuň barşynda şol halkara ýaryşa Türkmenistandan gatnaşjak ýygyndy toparlar kesgitlenildi.
12.05.2018 | Türkmen samboçylarynyň Aziýanyň çempionatyndaky üstünlikli çykyşy
Mongoliýanyň paýtagty Ulan-Bator şäherinde geçirilýän sambo boýunça Aziýa çempionatynda milli ýygyndy toparymyz 11 medal, şol sanda bäş altyn, 2 kümüş we 4 bürünç medal gazandy. Çempionata ýurdumyzdan 13 türgen gatnaşýar.
03.05.2018 | “Altyn Asyr” topary AFK-nyň Kubogy ugrundaky bäsleşigi dowam etmäge mümkinçiligi saklaýar
“Altyn Asyr” we “Ahal” toparlary Aziýa futbol konfederasiýasynyň Kubogynyň toparlaýyn tapgyrynda bäsdeşleri bilen öz ýerlerinde duşuşdylar.
28.04.2018 | Türkmenistanly boksçy — Aziýanyň çempionatynyň kümüş baýragynyň eýesi
Bangkokda (Tailand) tamamlanan ýetginjekleriň arasynda boks boýunça Aziýanyň çempionatynda Saparmyrat Ödäýew 64 kilograma çenli agramlyk derejede ikinji orna mynasyp boldy.
28.04.2018 | Agyr atletikaçylaryň yklym birinjiliginde gazanan medallary
Özbegistanyň Ürgenç şäherinde dowam edýän ýetginjekleriň we ýaşlaryň arasynda geçirilýän agyr atletika boýunça Aziýa çempionatynda Türkmenistanyň türgenleri bir kümüş we iki bürünç medala eýe boldular.
28.04.2018 | Türkmen woleýbolçylarynyň altyn medallary
Bangladeşiň paýtagty Dakka şäherinde geçirilen zonal Aziýa çempionatynda Türkmenistanyň ýygyndy topary uly üstünlik gazandy. Biziň ýurdumyzyň ýygyndy topary nobatdaky altyn medala mynasyp boldy.
25.04.2018 | Türkmenistanyň woleýbol ýygyndy topary Aziýanyň bäsleşiginde finala çykdy
Dakka şäherinde (Bangladeş Halk Respublikasy) woleýbol boýunça Aziýanyň çempionatynda Türkmenistanyň ýygyndy topary finala çykyp, indi bäsleşigiň ýer eýeleri bilen duşuşarlar.
25.04.2018 | Reýimbergen Jumaýew - agyr atletika boýunça Aziýanyň çempiony
Türkmen türgenleri Ürgenç (Özbegistan) şäherinde ýaşlaryň we ýetginjekleriň arasynda agyr atletika boýunça geçirilýän Aziýa çempionatyndaky üstünlikli çykyşlaryny dowam edýärler.


text:
URUG – TAÝPA GURLUŞYGY DÖWRÜNIŇ BEDENTERBIÝESI
Ýazylan wagty: 15 мая 2018 Ýazan Mayichka
URUG – TAÝPA GURLUŞYGY DÖWRÜNIŇ BEDENTERBIÝESI Ilkidurmuş jemgyýetiniň kemala geliş döwri metallary ele almaklyk bilen we çarwadarlygy hem ýeri özleşdirmegi tapawutlandyrýan zähmet bilen baglanyşyklydyr. Ol ykdysady we durmuş ýaşaýşynyň wajyp üýtgewi bilen häsiýetlendirilýär. Hökmany demokratiýa eýýamy urug-taýpa gurluşynyň kemala geliş döwri üçin görkeziji bolup hyzmat edýär, tire-taýpalaryň arasyndaky çaknyşyklar yzygiderli häsiýete eýe bolupdyr, uruşlar bolsa hemişe bolup, talaňçylyk häsiýetde alnyp barlypdyr. Urug-taýpalaryň jemgyýetçilik durmuşynyň merkezi gizlin soýuzlar diýlip atlandyrylypdyr. Soňra jemgyýetçilik terbiýesiniň başlangyç görnüşleri bolan edaralar – “ýaşlar öýleri” ýüze çykyp başlapdyr. Bu soýuzlar köpçülikdäki doly hukukly işgärleri taýýarlamak we terbiýelemek üçin döredilipdir. Bir ýaş toparyndan beýlekä geçirmeklik yzygiderliligi berk saklanypdyr. Soýuza şol taýpanyň ähli erkekleri girip bilipdir, ýetginjekler beden taýýarlygyny ýüze çykarýan agyr synaglary başdan geçiripdirler. Gizlin soýuzlarda beden terbiýesi örän köpdürliligi bilen tapawutlanypdyr (ylgaw, bökmek, ýaýdan ok atmak we ş.m.). Urug-taýpa jemgyýetiniň kemala gelmegindäki gizlin soýuzlaryň soňraky hereketi üýtgäp, olaryň terbiýeçilik ähmiýeti peselýär we olaryň dowam edijilik hereketi ýatyrylýar. Gadymy nemeslerde bedenterbiýe harby häsiýete eýe bolupdyr, muňa Gasit, Sezar ýaly awtorlaryň ýazgylary şaýatlyk edýär. Harby beden terbiýesi gadymy nemes ýaşlarynyň ýaşaýyş durmuşyny aňladypdyr. Taryhçylaryň şaýatlyk etmeklerine görä, urug-taýpa üýşmeklerinde galkanly naýza zyňyşlary geçirilipdir. Engelsiň belleýşi ýaly, gadymy nemes jemgyýetiniň erkekleriniň esasy meşgullanmalarynyň biri harby maşklar bolupdyr. Suwda ýüzmeklige, at münmeklige, göreşe, top bilen oýnalýan oýunlara hem uly üns berlipdir. Gadymy slawýanlarda-da edil şonuň ýaly, beden terbiýesi ýeterlik derejede giň gerim alypdyr. Özboluşly edaralar, jaýlar bolan erkekler öýleri hakda, olaryň ýaş aýratynlyklary taýdan bölünişleri barada halk arasynda aýdylýan rowaýatlarda ýatlanylyp geçilýär. Gadymy Peruda ýaşlaryň güýç, çydamlylyk endikleri laýyk saýlanylan maşklar esasynda ösdürilipdir, harby beden terbiýesi bolsa juda berk synaglar astynda alnyp barlypdyr we onuň manysy göreş, güýç synanyşmagyň esasyndaky maşklardan düzülipdir. Kimde-kim bu synaglara döz gelip bilmese, topara goýberilmändir. Antik döwründe şeýle-de gimnastika, ylgaw sungaty öňe sürlüpdir.
Okalan sany: 8 Jogaplar: ( 0 )


text:
ABŞ 11-nji maýda ýedi ýurduň Arktik geňeşiniň polýar regionyny maýladýan howanyň üýtgemegine garşy göreşde tagallalary güýçlendirmek baradaky çagyryşyna goşuldy.
Trampyň administrasiýasynyň ençeme resmisiniň klimat meselesinde ynamsyzlyk bildirmegine garamazdan, ABŞ-ny, Orsýeti, Kanadany, Daniýany, Finlýandiýany, Islandiýany, Norwegiýany we Şwesiýany öz içine alýan topar Arktikada howanyň güýçli maýlamagyna aladalanma bildirýändigini aýdyp bu ýagdaýy regionda adam tarapyndan alnyp barylýan işler bilen baglanyşdyrdy.
Arktika planetanyň beýleki ýerlerinden iki esse güýçli maýlaýar, bu regionyň temperaturasy 20-nji asyryň başyndan bäri ýylda 3.5 gradus ýokarlanyp gelýär we müdimi buzlugyň eremegine sebäp bolýar.
Geňeşiň Alýaskanyň Fairbanks şäherinde geçirilýän maslahatyna baştutanlyk edýän ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson toparyň kömür-turşy gazlary azaltmaklyga garşy göreşe çagyryşyny goldady, emma ABŞ-nyň 2015-nji ýylda baglaşylan Pariž ylalaşygyny berjaý etmegi dowam etdirip-etdirmezligi barada henizem anyk karar gelmändigini belledi.


text:
Hytaý hökümeti Merkezi aňtaw agentliginiň (CIA) Hytaýdaky aňtaw tagallalaryny “sistematiki opuryp”, 2010-njy ýylyň aýagyndan başlap, iki ýylyň dowamynda gizlinlikde işleýän CIA çeşmeleriniň azyndan 12 sanysyny öldürdi ýa türmä basdy diýip, “The New York Times” gazeti 21-nji maýda habar berdi.
“The Timesiň” häzirki we ozalky amerikan resmileriniň on sanysynyň atlarynyň aýdylmazlyk şerti bilen beren maglumatlaryna salgylanyp ýazmagyna görä, bu soňky onýyllyklarda görlen iň ýaman aňtaw bökdelmeleriniň biri bolup durýar.
Derňewçileriň käbiriniň ynanjyna görä, Merkezi aňtaw agentliginiň içinde bir şugul bar, emma beýlekiler Hytaýyň CIA-niň daşary ýurtlardaky çeşmeleri bilen gürleşmekde ulanýan gizlin sistemasyna aralaşandygyny, hakerlik edendigini güman edýär. Bu jedel çözülmän galýar diýip, gazet aýdýar.
2010-ny ýylyň aýagyndan 2012-nji ýylyň ahyryna çenli azyndan 12 sany CIA çeşmesi öldürildi, şol sanda olaryň hökümet binasyndaky suduň howlusynda, kärdeşleriniň öňünde, beýlekilere göz edilip, atylyp öldürilenleri hem bar diýip, “the Times” habar berdi.
Umuman alnanda, iki sany ozalky baýry resminiň sözlerine görä, Hytaýda 18-den 20-ä çenli çeşme ýa öldürildi, ýa türmä basyldy.
Bu ýitgiler ABŞ-nyň Sowet Soýuzynda we Orsýetde, iki sany ýakasy gaýyşly içalynyň – Oldriç Eýms (Aldrich Ames) bilen Robert Hansseniň dönükligi esasynda ýitiren adamlarynyň sanyna barabar diýip, habarda aýdylýar.
Günbataryň aňtaw gulluklary Hytaýda we Russiýa aňtaw nokatlaryny gurmagy adatdan daşary ýagdaýda kyn hasaplaýarlar
Federal derňew býurosy (FBI) we Merkezi aňtaw gullugy (CIA) 2013-nji ýylda Hytaý indiden beýläk amerikan agentlerini paş etmäge ukyply däl diýen netijä geldiler diýip, gazet ýazýar we CIA-niň we FBI-iň düşündiriş bermekden boýun gaçyrandygyny belleýär.
Bu maglumatlar CIA-niň käbir ýokary derejedäki gizlin maglumatlarynyň iki aý ozal nähili ýagdaýda WikiLeakse ýetendigini anyklamaga çalyşýan wagtyna, FBI-niň bolsa Donald Trampyk kampaniýasy bilen Russiýanyň arasyndaky ähtimal baglanyşyklary derňeýän mahalyna gabat geldi.
Tramp administrasiýasy Iowanyň gubernatory Terry Branstady Hytaýdaky ilçisiniň wezipesine belledi, ol entek Pekine göçenok.


text:
Eýranda zenanlary jemgyýetde ýekirýän kanunlar we syýasat olaryň iş tapmagyny bökdeýär. Bu barada adam hukuklaryny goraýan Human Rights Watch guramasynyň 25-nji maýda çap eden hasabynda aýdylýar. Gurama eýranly zenanlara käbir çäklendirmeleriň girizilendigini bildirýär. Muňa zenanlara syýahat gadagançylygy, käbir işlere alynmazlyk, hukuk goragyndan mahrumlyk ýaly mysallar getirýär.
Zenanlaryň ýüzden 20 göterimi işsizdir
59 sahypalyk hasabat "Erkekler kluby: Eýranyň iş bazarynda zenanlaryň ýekirilmegi" diýip atlandyrylýar.
"Soňky 40 ýylda Eýranda uniwersiteti gutaranlaryň ýarysyny zenanlar düzýär. Ýöne soňky resmi hasabatlara salgylanylan halatynda, 2016-njy ýylyň mart aýyndan, şu ýylyň mart aýyna çenli zenanlaryň ýurduň iş güýjüniň diňe ýüzden 14,9 göterimini emele getirendigini görmek bolýar. Erkek adamlaryň iş güýjünde eýeleýän orny bolsa ýüzden 64,1 göterimdir. Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrikada zenanlar iş güýjüniň 20 göterimini eýeleýärler, Eýrandaky ýagdaý bolsa mundanam pesdir. Häzirki wagtda eýranly zenanlaryň işsizlik derejesi erkek adamlara garanda, iki esse köp, ýagny ýüzden 20,7 göterim" diýip, hasabatda aýdylýar.
Adam hukuklaryny goraýan Human Rights Watch guramasynyň wekilleri kiçi biznes bilen meşgullanýan, menejer ýa-da döwlet gullukçysy ýaly işlerde işleýän 44 zenan we erkek adam bilen aýratynlykda gürrüňdeşlik geçiripdir. Olardan käbiri hut Eýranda ýaşaýan bolsa, käbirleri daşary ýurtda ýaşaýanlar. Olar Eýranda işleýän ýa-da iş bazary barada barlag geçiren adamlardyr. Hasabatda Eýranyň kanunlaryna, syýasatyna we resmi beýanatlaryna hem baha berlipdir.
Medeni kanunyň döredýän päsgelçiligi
Aýdylşyna görä, Eýranyň medeni kanuny zenanlaryň iş bilen üpjünçiliginiň öňünde durýan esasy päsgelçiligiň çeşmesidir. Medeni kanuna görä, erkek adam öýüň esasy hojaýyny hasap edilýär we oňa zenanyň ykdysady erkini dolandyrmak ygtyýary berilýär. Muňa şol sanda zenanyň käbir şertlerde işlemegini gadagan etmek hem degişlidir.
Eýranyň kanun çykaryjylary iş ýerinde zenanlaryň ýekirilmegini gadagan edýänem bolsa, işe alynmak we işde ýokary wezipelere çekilmek muňa degişli däl. Işgär bildirişleriniň köpüsinde jynsyýet şerti goýulýar we ylaýta-da tehniki hem menejer işlerinde erkek adamlar talap edilýär.
Döwlet pudagynda iş üpjünçiligini hususy hökümet komissiýasy amala aşyrýar. Ýöne Human Rights Watch guramasynyň geçiren barlagynda, soňky 3 ýylda döwlet işlerinde 7 müňden köp wakansiýa bildirişleriniň ýüzden 60 göterimini erkek adamlaryň eýeländigi äşgär bolupdyr. Şeýlelikde, zenanlara aýrylan iş orny bolsa diňe 5 göterimi emele getiripdir.
Rohany synagy ýatyrypdyr
Ýurduň Zenanlar we maşgala boýunça wise-prezidenti Şahindoh Mowlawerdy 2015-nji ýylyň aprelinde bu diskriminasiýa meselesini gün tertibine getirip, hökümetiň dykgatyna hödürläpdi. Prezident Hassan Rohany muňa jogap höküminde, geçen ýylyň iýulynda 2545 sany wakansiýa üçin geçirilmeli synagy goýbolsun edipdir. Nobatdaky synag şu ýylyň noýabr aýynda bolar we şonda zenanlara 300 iş orny hödürlener. Human Rights Watch guramasynyň hasabatyna görä, bu juda ujypsyzja öňegidişlik bolsa-da, döwlet pudagynda zenanlaryň işe ornaşmagynda duçar bolan ýekirilmäni aradan aýyrmaýar.
Hukuk goragynyň bolmazlygy hem zenanlara iş bazarynda uly bökdençlik döredýär. Eýranly resmileriň beýanatlaryna görä, 48 müňden gowrak zenan kanuny ýagdaýda dekrete çykandan soň işini taşlapdyr. Resmiler iş ýerlerinde antiseksual gynama syýasatynyň ýokdugyny aýdýarlar. Zenanlar bolsa, jynsy gynamadan has köp tapawutly geýim kodeksiniň mejbury bolmagyndan söz açýarlar.
Zenanlar kanun çykaryjy organlarda hem hiç hili ygtyýara eýe däl. Olar häzir mejlisdäki orunlaryň diňe ýüzden 5.8 göterimini emele getirýärler. Goraýjylar geňeşi şu wagta çenli prezidentlik saýlawlarynda zenan dalaşgäre rugsat bermeýärler. 19-njy maýda geçirilen saýlawlara gatnaşmak isleýän ähli zenan dalaşgärler hem kabul edilmändir.


text:
Ayallarda Önelgesizlik Sebapleri
AYALLARDA ÖNELGESİZLİK SEBAPLERİ.
ÖNELGESİZLİK NAME?
Önelgesizlik yada başga bir söz bilen aydylanda,infertilite ayallarda we erkeklerde saglyk sebapli çaganyn bolmazlygydyr. Lukmançylykda önelgesizlik jüwütlerin hiç
hili goranmazdan, bir yylyn dowamynda yzygiderli jynsy birlikdeligin dowamynda göwreli bolup bilmezligidir. Hazirki günde dürli hili derejelerde önelgesizlik sebapli
lukmana yüz tutan jüwütlerde, birnaçe görnüşli bejergiler bilen hassanyn bejergisi mümkindir. Yöne çaganyn bolmazlygynyn bütün sebapleri bejerilip bilinmeyar. Beyle
önelgesiliklere hakyky önelgesizlik, strerilite diyilyar. Ayal aybaşy kesilmesine(menepoza) 35 yaşdan son bolsa ir aybaşy kesilmesi, ayalyn rahiminin yada
yumurtalyklarynyn aperetsiya bilen alynmasy, azospery yaly ir sperma döredip bilmezligi yagdaylar muna nusga edilip görkezilip bilinyar.
Ayal we erkeklerde yüzre çykyan önelgesizlik sebabi munun bejerilmesi üçin in uly sebabinin yüze çykarylmasydyr. Bu ylmy işlerin netijesinde gözden gaçyrylan kabir
hassalyklar tebigy üytgeşmeler yüze çykyar. Ediljek bolyan bejergi muna göra seçilyar.
AYALLARDA ÖNELGESİZLİK SEBAPLERİ? HAYSY HASSALYKLAR ÖNELGESİZLİGE SEBAP BOLUP BİLYARLER?
Önelgesizlik halk arasynda 20-25(%) göterim aralygyndadyr.Bu sebaplerin içinde ayallara değişli hassalyklar sebapli çagalarynyn bolmazlygy bolsa 50(%) göterimdir.
Ayallardaky önelgesizligin in möhüm sebabi, ayallaryn her ay döretmesi gerekli bolan yumurta mukdary yada döredilen yumurtalaryn dogry döredilmezligidir. Bu hassalyga,
ovulasyon bozuklygy, taze yumurta döretme dozuklygy diyilyar. Önelgesizlikde in köp görülyan ikin sebap bolsa, yumurtalyk kanallarynyn yapyk bolmasydyr. Yumurtalyk
kanallary: yumurtalykdaky yumurtany garbap içine alyar we rahimdan gelen sperma bilen birlikde döllenme yumurtalyk kanalynyn içinde bolyar. Kanallarda yapyklyk,
şepbeşiklik, gowy işlemeyandigi we kanalyn içindaki yumurta bilen spermany birbirine yakynlaşdyryan milyonlarça kiçijek tüyjagazlaryn funksiyasyny yitirmesi
netijesinde önelgesizlik yüze çykyar. Yumurtalyk kanalyndaky hassalyklar köplenç hiç çagasy bolmayanlarda dalde, bir çagasy bolandan son ikinji bir çagasy bolmayan
ayallarda köp görülyar. Mundan başgada ayalyn göwreli bolmazlygynyn in esasy sebapleri:
– Yumurtalama(ovulasyon) yzygidersizligi.
– Turbalaryn yapyk bolmasy.
– Hiperprolaktinemi(süyt garmonyn köplügi).
– Guatr, hipotroidi, hipertroidi yaly garmon bozuklygy.
– Endometrial ossifikasyon.
– Antisperma antikorlar.
– Rahym we yumurtalyklar bilen baglanşykly edilen aperatsiyalar.
– Genital organlar bilen baglanşykly enfeksiyonlar.
– Yaşy ululyyg bilen baglanşykly yumurta azalmasy.
– Rahim agzyna bagly sebapler.
– Jüwütlerin 10-15(%) göteriminde önelgesizlik(infertilite) bolsada hiç hili sebap tapylmaz.
YUMURTALARYN YZYGİDERSİZ DÖREMEGİ.
Yumurtanyn yzygidersiz döremegi ayal önelgesizliginde in köp duş gelinyan hassalyklaryndan biridir. Ayallarda yumurtalama, yumurtalykda ulalyp yetişen yumurtalaryn
içnde suwukluk bolan kasejiklerden(folikul) daşary çykmasyna diyilyar. Yumurtgalama bolmasa, döllenme we göwrelilik bolup bilmeyar. Hiç hili aybaşy bolmayan, seyrek
bolmasy yada has yakyn aralyklar bilen aybaşy bolyan ayallarda, yumurtalama bilen baglanşykly hassalyklary akyla getirip bilyar. Aybaşynyn yzygidersizligi, seyrek yygy
bolan yada polikistik ober sendromy hassalygy anyklanan boljak enelerde yumurtalamanyn bolup-bolmayandygyny anyklamak üçin YZY(ultrasonografi) we ganyn anyklanmasy
yaly ylmy işler bilen anyklanyar. Yöne yumurtalama yzygidersizligi aybaşysy yzygiderli bolyan ayallarda hem bolup bilyar. Yumurtalamanyn her ay yzygiderli bolmasy
göwreli bolmakda in uly sebapdir. Yumurtalama bolmayan bir aybaşy ayynda göwreli bolmak mümkin daldir. Önelgesizlik sebabi, yumurtalama yzygidersizligi bolan
hassalarda garmun dermanlary we sanjymlar bilen bejerilip bu hassalyk düzedilip bilinyar.
RAHYM KANALLARYNYN TURBAJYKLARYNYN YAPYKLYGY.
Rahym turbajyklarynyn belli bir böleginin yada hemmesinin yapyk bolanda spermalar yumurta baryp baryp bilmezler. Her iki turbajygynda yapyk bolmagy yumurtanyn
turbajykdan geçip sperma bilen birleşmesi dübünden mümkin daldir. munun bilen birlikde göwreli bolup bilinmeyar. Turbajyklaryn yapyk bolmasy yada zeper yetmesine
sebap bolan hassalyklar, hassanyn geçmişinde bolan garyn içi yada içki organlaryndaky enfeksiyon, turbajykdaky döran göwrelilik aydylyp bilinyar. Turbajyklar
munun yaly sebapler bilen tykylyp bilyar. Turbajyklaryn yapyk yada açykdygyny anyklamak üçin rahimin rontgeni alynyar. Rahym rontgende turbajyklaryn yapykdygyny 100(%)
göterim anyklamak üçin laparoskopi edilyar. Rontgende yapyk görülen turbajyklar laparoskopda açyk bolup görünip bilinyar. Eger iki turbajygynda yapyk bolsa emeli
yoldan göwrelilik bejergisi edilyar.
ALLERGİYYA SEBAPLERİ.
Allergiya sebapleri önelgesizlige sebap bolup bilyar. Munun yaly sebaplerin anyklanmasy we bejergisi gyn bolyar.


text:
Häkimiýetler Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda öňi 77-lik bilen başlaýan awtoulaglaryň döwlet beglilerini ýygnaýarlar. Türkmenistanda “owadan” belgili awtoulaglaryň sanlary boýunça girizilýän täze çeklendirmeleriň maýyň aýagyna ýa-da iýunyň birinji on günlügine çenli tutuş ýurda ýaýylmagyna garaşylýar.
Читайте также на русском
Azatlyk bilen gürrüňdeş bolan aşgabatly synçy Amanmyrat Bugaýew ilat arasyndaky gürrüňlere salgylanyp, agzalýan çäreler hakdaky täzelikleri aýdyňlaşdyrdy.
“Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda döwlet belgisi, ýagny maşynyň öňi 77-lik san bilen başlanýan bolsa, gabat gelen ýerde köçe-ýol hereketi gullugynyň inspektorlary şol awtoulaglary saklaýarlar hem-de şolaryň döwlet belgisini, nomerini aýyrmagy talap edip, belgini özleri alyp gidýärler hem-de ýene-de 2-3 günden etrap polisiýasynyň köçe-ýol hereketi gullugyna barmalydyklaryny, şol ýerde olara täze nomeriň beriljekdigini aýdýarlar” diýip, Bugaýew habar berdi.
Şol bir wagtyň özünde, paýtagtly synçy Türkmenistanda hususy eýeçilikdäki awtoulaglar bilen bagly döredilýän kynçylyklaryň indi 1 ýyl bäri yzygiderli dowam edip gelýändigini aýratyn nygtap, muňa mysal hökmünde, häkimiýetleriň welaýatlardan paýtagta gelip kireý edýän hususy atowulaglaryň eýelerinden ulaglaryny ak reňke boýamagy talap etmeklerini agzap geçdi.
“Türkmenistanda dürli ýollar bilen, hususy eýeçilikdäki awtoulag eýelerine kynçylyk döretmek indi 1 ýyl çemesi wagt bäri dowam edip gelýär. Şolaryň biri, ozaly bilen welaýatlardan Aşgabat şäherine ýa-da beýleki welaýatlara kireý edýän hususy eýeçilikdäki taksilerden maşynlarynyň reňkiniň ak bolmagy talap edildi. Ak bolmasa, onda, hatda Aşgabat şäheriniň içine goýbermeseler, ýola çykmak şolar üçin gadagan. Birinjilik bilen maşynynyň reňkini ak reňke boýatmaly etdiler” diýip, Bugaýew aýtdy.
Ol bu çäklendirmeler baradaky söhbetden soň, 77-lik belginiň täzelikde gadagan edilmegi we onuň mümkin bolan sebäpleri hakynda giňişleýin mmaglumat berdi.
Synçynyň sözlerine görä, Serdar etrabynda käbir awtoulag eýeleri täze çäklendirmäniň sebäpleri bilen gyzyklanyp, häkimiýetlere ýüz tutupdyrlar, ýöne gadagançylygyň ýerine ýetirilmegini berk talap edýän ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri özleriniň bu çäklendirmäniň sebäplerinden bihabardygyny, olaryň diňe “ýokardan” berlen buýrugy berjaý edýändiklerini aýdypdyrlar. Şeýle-de söhbetdeşimiz, ýüz tutulan häkimiýet wekilleriniň çinleri barada-da maglumat berip, olaryň esasan kiçi çinli, ýagny kiçi seržant, seržant çinlerindäki gullukçylardygyny sözüne goşdy.
“Hemmesiniň berýän jogaby birmeňzeş jogap: “Näme üçindigine biz düşünemizok, bize berlen görkezme – şu hepdäniň 5-nji gününe çenli, ýagny 11-nji maýa çenli Serdar etrabynda, Serdar şäherinde, öňi 77-lik bilen başlanýan döwlet belgili maşyn duşsa, onda wezipäňizden hoşlaşdygyňyz hasap ediň” diýip berkden berk görkezme berlipdir” diýip, synçy aýtdy.
Agzalýan sebitde “owadan” belgiler boýunça gözegçiliň güýçlenýändigine ünsi çeken söhbetdeşimiz, öňi 77-lik bilen başlanýan döwlet belgileriniň ählisiniň Serdar etrabyndadygy baradaky çaklamalary ýerli ýaşaýjylara salgylanyp habar berdi.
“Öňi 77-likden başlanýan ähli döwlet belgisi häzir Serdar etrabynda diýip, gürrüň berýärler. Olam jemi 1 ýüz awtoulaga dakylan nomerdigini aýdýarlar” diýip, Bugaýew mälim etdi.
Synçynyň sözlerine görä, mundan sanlyja gün ozal ulaglaryny ak reňke boýadansoň, tehniki guratlyk hatyny almak üçin başdan-aýak barlagdan geçip, özleriniň gymmatly wagtyny hem-de maddy serişdelerini ýitiren serdarly awtoulag eýeleri, indi döwlet belgileriniň çalşyrylmagynyň özlerinden talap edilmegi bilen, şol bir prosesiň, ýagny tehniki guratlyk hatyny almak üçin zerur bolan barlagyň ýaňadan gaýtalanmagynyň özlerinden talap edilmeginden howatyrlanyp ünjä galýarlar.
Bu çäklendirmäniň tutuş welaýata degişlidigi ýa-da däldigi bilen gyzyklanandygyny aýdan synçy, Balkan welaýatynyň beýleki etrapdyr şäherlerinde beýle gadagançylygyň ýokdugyny sözüne goşdy. Ýöne, ol awtoulaglardaky öňi 11-lik, 22-lik, 33-lik we şuňa meňzeş birmeňzeş “owadan” belgileriň diňe bir Serdarda däl, tutuş ýurtda gadagan edilmeginiň ahmaldygy barada ilat arasynda ýaýran gürrüňlere ünsi çekdi.
“Eger ilat arasynda ýaýran myş-myşlara ynansaň, onda maý aýynyň aýagynda çenli, uzaga gitse iýun aýynyň birinji on günlügine çenli şeýle “owadan” döwlet belgileri ýurt boýunça aýryljak” diýip, paýtagtly synçy Amanmyrat Bugaýew sözi jemledi.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki köpçülikleýin media we habar serişdelerinde öňi 77-lik bilen başlanýan belgileriň awtoulaglarda gadagan ediljekdigi baradaky ilat arasynda ýaýran gürrüňler agzalmaýar.
Azatlyk Radiosynyň birnäçe ýerli çeşmesiniň aýtmagyna görä, prezident G. Berdimuhamedowyň 7-lik sany ýa-da belgisini halaýar. Berdimuhamedow öz gatnaşýan sport çärelerinde 7-lik belgili awotulaglara münýär, ýurtda geçirilen käbir dabaralaryň senesi we wagty 7-lik belgisine gabat getirilýär.


text:
Şehit bolan watandaşlarymyza bagyşlanan sergi
Her ýylyň 6-njy oktýabrynda ýurdumyzyň ähli ýerinde ata Watanymyzyň azatlygy ugrundaky söweşlerde wepat bolan edermen gerçekler gahryman ata-babalarymyz hormat bilen ýatlanylyp, olaryň ruhuna aýat okalýar, sadakalar berilýär. Ulus-ilimiziň gatnaşmagynda 1881-nji ýylyň Gökdepe söweşinde, 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda, 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde şehit bolan watandaşlarymyzy hatyralamak, olaryň ruhuna degsin etmek üçin, şol gahrymanlaryň hormatyna gurlan “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynda geçirilýän matam çäresiniň uly ähmiýeti bar. Belent baýryň üstünde ýerleşýän bu toplum müňýyllyklaryň jümmüşinden gözbaş alyp gaýdýan taryhymyz, halkymyzyň gadymy hakydasy bilen tapyşdyrýar. Şol bir wagtyň özünde-de ol hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkymyzyň geçmişi hakdaky hakykaty şu günki we geljekki nesillere elýeter etmek baradaky aladasyna şaýatlyk edýär.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde ata-babalarymyzyň sarpasyny belende götermek, olaryň görkezen gahrymançylyklarynyň esasynda ýaş nesillere watançylyk terbiýesini bermek üçin uly işler alnyp barylýar. 3-nji oktýabrda hem bu ýerde hatyra gününe bagyşlanyp gurnalan “Şehit bolan watandaşlarymyz” atly serginiň açylyş dabarasy bolup geçdi. Dabarany muzeýiň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açyp, ýurdumyzda milli mirasymyza, halk hakydasyna, geçmişde şehit bolan ata-babalarymyza uly sarpa goýulýandygyny, şu günlerde geçirilýän çäreleriň esasynda şol belent sarpanyň ýatandygyny nygtap geçdi. Soňra Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Aşgabat şäher komitetiniň başlygy, taryh ylymlarynyň kandidaty Süleýman Süleýmanow, Köpetdag häkimliginiň Ýaşulylar geňeşiniň başlygy Gurbandurdy Annadurdyýew, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň professory Gully Akynyýazow, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutynyň esasy ylmy işgäri, filosofiýa ylymlarynyň kandidaty Mäti Annanurow, Aşgabat şäheriniň Ýaşulular geňeşiniň agzasy, zähmet weterany Ogulgül Annageldiýewa, Türkmenistanyň medeniýetde at gazanan işgäri, şahyr Oguljemal Çaryýewa, Türkmenistanyň Döwlet kitaphanasynyň kitaphanaçysy, Türkmenistanyň medeniýetde at gazanan işgäri Oguljemal Orazdurdyýewa, “Garagum” žurnalynyň bölüm müdiri Nurtäç Annamuhammedowa, Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň Ilkinji ýaşlar guramasynyň başlygy Maksat Döwletow, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy Jeren Baltaýewa dagy çykyş edip, geçmişde ata-babalarymyzyň görkezen gahrymançylyklary, Aşgabat ýer titremesi bilen bagly pajygaly wakalar, şu günki parahatçylykly günleriň gadyr-gymmaty barada gyzykly gürrüň berdiler. Dabara Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik S.Türkmenbaşy adyndaky harby institutynyň talyplary, Aşgabat şäheriniň Ýaşulular geňeşiniň agzalary myhman hökmünde gatnaşdylar.
Serginiň açyk diýlip yglan edilmegi bilen myhmanlar gymmatly muzeý gymmatlyklaryny synladylar. Sergi olarda uly täsir galdyrdy.