text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda «Türki halklaryň medeni mirasy» diýen at bilen halkara ylmy konferensiýasy açyldy.
Bu konferensiýa dünýäniň sekiz ýurdunyň, hususan-da, Türkiýäniň, Gazagystanyň, Azerbaýjanyň, Gyrgyzystanyň, Orsýet Federasiýasynyň Başgyrdystan Respublikasynyň, Moldowanyň Gagauz regionynyň, Beýik Britaniýanyň we Birleşen Ştatlaryň ylym hem-de medeniýet işgärleri gatnaşýarlar.
Konferensiýanyň delegatlary bu forumyň dowamynda türki halklaryň umumy ruhy gymmatlyklaryny we taryhy-medeni miraslaryny öwrenmek hem-de ony gorap saklamak meseleleri barada maslahat ederler.


c: text/html

text:
Yragyň parlamenti ýurduň täze goranmak we içeri işler ministrlerini tassyk etdi.
Bu tassyklaýyş Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadiniň birnäçe hepde gijigen täze hökümetiniň ahyry düzülendigini aňladýar.
Kanun çykaryjylar 18-nji oktýabrda Muhammad Salim al-Gabbani içeri işler ministrligine tassyk etdiler. Ol şaýy deputaty bolup, Abadiniň Kanun döwleti syýasy birleşigine degişli.
Sünni arap birleşigine degişli Halid al-Obaýdi bolsa goranmak ministrligine tassyk edildi. Ol daşy gabalan şäher Mosuldan.
Gabban bilen Obaýdiniň wezipä bellenen wagty Yragyň «Yslam döwleti» topary bilen aldym-berdimli söweş gurýan wagtyna gabat geldi.
Parlament Abadiniň bu wezipelere öz hödürlän kandidatlaryny ret etdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saud Arabystanynyň daşary işler ministri Adel al-Jubeir Eýranyň Siriýada hökümet güýçlerini goldamak bilen özüniň bu ýerde parahatçylygy ornaşdyrmak boýunça tagallalarda rol oýnamagynyň öňüne böwet salýandygyny aýtdy.
“Eýran Siriýada ýagdaýdan çykalga tapmak üçin näme etmeli diýen sowal döreýär?”, diýip Jubeir Riýadda geçirilen metbugat-konferensiýasynda aýdyp, “jogap örän ýönekeý, ol Siriýadan goşun çykarmaly we Başar al-Assadyň režimini ýarag bilen üpjün etmegini togtatmaly, şeýle-de ol iberen şaýy söweşijilerini yzyna çekmeli... şonda onuň roly bolar”, diýdi.
Saud Arabystany Assadyň režimine garşy söweşýän gozgalaňçy toparlary goldaýar.
Eýran Siriýada öz goşunynyň ýokdugyny aýdýar, emma Siriýanyň haýyşy boýunça harby geňeşçilerini iberendigini belleýär. Ýakynda Eýranyň birnäçe baş harby ýolbaşçysy Siriýada wepat boldy.


text:
Gazagystanda 130 million dollarlyk kontrabanda operasiýalarynyň üsti açyldy, şeýle-de bu işe dahyllylykda aýyplanyp, howpsuzlyk we gümrük resmileriniň tussag edilmegine görkezme berildi. Bu barada ýurduň polisiýasy habar berýär.
Ykdysady jenaýatlar edarasynyň metbugat wekili Murat Žumanbaýyň berýän maglumatyna laýyklykda, 100 adamdan ybarat jenaýat topary soňky bäş ýylyň dowamynda bikanun ýagdaýda Hytaýdan Gazagystana ýük getiripdir.
Žumanbaýyň aýtmagyna görä, munuň bilen baglylykda 16 adamyň, şol sanda Horgos gümrük postunyň başlygynyň tussag edilmegine görkezme berlipdir.


text:
Hormatly Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyna gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!
Şu gün biz Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň dabaraly açylyşyna gatnaşýarys. Baş Assambleýa gatnaşmak üçin Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň, Aziýa we Okeaniýa döwletleriniň 62-siniň Milli Olimpiýa Komitetleriniň wekilleri ýurdumyza geldi.
Hormatly Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Prezidenti Şeýh Ahmad Al-Fahad Al Sabah!
Hormatly Aziýa we Okeaniýa döwletleriniň Milli Olimpiýa Komitetleriniň wekilleri!
Size myhmansöýer Türkmenistana «Hoş geldiňiz!» diýip ýüzlenýärin. Bu iri halkara çäresiniň ýurdumyzda geçirilýändigi üçin, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýolbaşçylaryna tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin! Türkmenistanda ilkinji gezek geçirilýän bu möhüm çäräniň bütin Aziýa sebitinde sporty ösdürmekde ägirt uly ähmiýetiniň bardygyna ynanýaryn.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň 2015-nji ýylda Türkmenistanda geçirilmegine halkara sport dünýäsinde Garaşsyz, Bitarap döwletimize goýulýan uly hormat diýip düşünýäris. Türkmenistanyň sport ulgamynda gazanan üstünlikleriniň bütin dünýäde ykrar edilmeginiň nyşany hökmünde garaýarys.
Şeýle hem bu çäre ýurdumyz bilen, sport ulgamynda gazanan üstünliklerimiz, gözel paýtagtymyz bilen ýakyndan tanyşmak üçin ajaýyp mümkinçilik döreder.
Siziň ähliňizi Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Baş Assambleýanyň işine uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Hormatly Baş Assambleýa gatnaşyjylar!
Gadyrly myhmanlar!
Hanymlar we jenaplar!
Türkmenistan halkara durmuşyna işjeň gatnaşýan ýurt hökmünde dünýäde sagdyn durmuş kadalarynyň giňden berjaý edilmegine çalyşýar. Halkara derejesinde bedenterbiýe-sagaldyş we sport hereketini wagyz etmäge, onuň hatarlaryna dürli ýaşdaky adamlary çekmäge aýratyn ähmiýet berýär.
Biziň ýurdumyz hem ikitaraplaýyn, hem köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň tarapdary bolmak bilen, dürli derejelerde, hususan-da, halkara guramalarynyň çäklerinde häzirki we geljekki nesiller üçin uly ähmiýeti bolan meseleleri yzygiderli teklip edýär we olary çözmäge işjeň gatnaşýar.
Şu gün geçirilýän Assambleýa hem bu aýdylanlara doly şaýatlyk edýär. Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzda geçirilmegi halkara Olimpiýa hereketine işjeň gatnaşyjy hökmünde Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana dünýä jemgyýetçiliginiň ynamynyň ýokarydygyny aýdyň görkezýär.
Hormatly Baş Assambleýa gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!
Biziň ýurdumyz 1993-nji ýyldan bäri Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň doly hukukly agzasy bolup durýar. Halkara Olimpiýa Komiteti we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy alyp barýar. Bu guramalaryň Olimpiýa hereketini we sporty ösdürmek boýunça öňde duran wezipeleri amala aşyrmaga gönükdirilen işlerine hemmetaraplaýyn ýardam berip gelýär. Şoňa görä-de, 2010-njy ýylyň dekabr aýynda Kuweýt döwletinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň arasynda 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hakyndaky şertnama gol çekildi.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň hem şu gün Aşgabatda geçirilmegi ýurdumyzda sporty ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň özboluşly ykrar edilmegidir. Bu çäräniň 2017-nji ýylda V Aziýa oýunlaryny ýokary derejede we guramaçylykly geçirmäge uly ýardam berjekdigine berk ynanýaryn.
Hormatly adamlar!
Türkmenistan Olimpiýa hereketiniň ýokary ynsanperwer däplerine berk eýerýär. Ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek berkarar döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar.
Şoňa görä-de, biz sporty ösdürmek boýunça döwlet maksatnamalarynyň birnäçesini kabul etdik. Şolaryň hatarynda «Türkmenistanda bedenterbiýäni we sporty goldamagyň hem-de ösdürmegiň 2011–2020-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasyny», «Türkmenistanda 2012–2016-njy ýyllarda sporty ösdürmegiň we ussat türgenleri taýýarlamagyň umumydöwlet maksatnamasyny» görkezmek bolar.
Häzirki döwürde Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012–2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy, Obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasy üstünlikli amala aşyrylýar. Bu maksatnamalarda hem sport ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny has-da pugtalandyrmaga uly ähmiýet berilýär.
Şol maksatnamalara laýyklykda, ýurdumyzda häzirki zaman stadionlary, sport toplumlary we mekdepleri, beýleki köp sanly sport desgalary gurlup, ulanmaga berilýär.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda hem sport-sagaldyş toplumly häzirki zaman desgalary, çagalar üçin tomusky dynç alyş-sagaldyş merkezleri yzygiderli gurulýar. Kabul edilen bu maksatnamalaryň ählisi uly möçberde gönükdirilýän döwlet serişdeleriniň hasabyna durmuşa geçirilýär.
Garaşsyz Watanymyzda her ýyl «Türkmenistan — ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy» diýen at bilen mekdep okuwçylarynyň, talyplaryň, edara-kärhanalaryň işgärleriniň arasynda sport ýaryşlary guralýar. Her ýylyň aprel aýynda «Sagdynlyk we bagtyýarlyk» diýen at bilen köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we sagdyn durmuş-medeni çärelerini geçirmek hem indi asylly däbe öwrülýär.
Bulardan başga-da, Bitarap döwletimizde milli we halkara derejelerinde dürli sport ýaryşlary, beýleki sport çäreleri yzygiderli geçirilýär. Ýaş sport ussatlarymyz ýurdumyzyň ýygyndy toparlarynyň düzüminde abraýly halkara ýaryşlaryna gatnaşýarlar. Bu ýaryşlarda olaryň köpüsi baýrakly orunlary eýeläp, Garaşsyz Watanymyzyň Döwlet baýdagyny belentde parladýarlar.
Biziň bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge gönükdirilen köp sanly başlangyçlarymyz we taslamalarymyz ýurdumyzyň ilatynyň arasynda giň goldaw tapýar. Şu başlangyçlar we taslamalar halkara derejesinde hem ykrar edilýär. Alnyp barylýan giň gerimli işleriň netijesinde ýurdumyzyň ilatynyň arasynda sport bilen işjeň meşgullanýan adamlaryň sany barha artýar. Biz bu ugurda gazanan üstünliklerimize buýsanýarys!
Hormatly Baş Assambleýa gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyny Olimpiýa şäherjiginde geçirýändigimize siziň ünsüňizi çekmek isleýärin. Olimpiýa şäherjigi 2017-nji ýylda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek üçin ýörite gurulýar. Taryhy ähmiýeti bolan şu Assambleýa bolsa 2017-nji ýylda paýtagtymyzda geçiriljek halkara sport baýramçylygynyň özboluşly başlangyjy hökmünde çuň many-mazmuna we uly ähmiýete eýe bolýar.
Bahasy 5 milliard amerikan dollaryna golaý bolup, meýdany 157 gektara barabar Olimpiýa şäherjiginiň gurluşygynda halkara ölçegleri we talaplary doly göz öňünde tutuldy. Olimpiýa şäherjiginde sport, ýaşaýyş-durmuş we medeni maksatly desgalaryň 30-a golaýy hem-de üpjünçilik ulgamlary bar.
Bu özboluşly sport şäherjiginiň gurluşygy üç tapgyrda amala aşyrylýar. Häzirki döwürde birinji tapgyrda bellenen gurluşyk işleri doly tamamlandy. Ikinji tapgyrda göz öňünde tutulan gurluşyk işleriniň 95 göterimi, üçünji tapgyrda meýilleşdirilen desgalaryň gurluşygynyň bolsa 40 göterimi ýerine ýetirildi.
Häzir Olimpiýa şäherjiginde gurluşyk işleri ýokary depginler bilen alnyp barylýar. Ikinji tapgyrda göz öňünde tutulan desgalaryň gurluşygyny şu ýylyň dekabr aýynda, üçünji tapgyrda göz öňünde tutulan desgalaryň gurluşygyny bolsa 2017-nji ýylyň mart aýynda doly tamamlap, ulanmaga bermek bellenilýär.
Mümkinçilikden peýdalanyp, siziň ähliňizi Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň geçirilýän günlerinde Olimpiýa şäherjiginde gurulýan desgalara baryp görmäge we bu desgalar bilen ýakyndan tanyşmaga çagyrýaryn. Bu ugurda siziň ähli bellikleriňizi we teklipleriňizi biz V Aziýa oýunlaryna çenli galan döwürde doly göz öňünde tutarys.
Hormatly Baş Assambleýa gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!
Olimpiýa şäherjiginiň gurluşygy bilen bir hatarda, biz 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýokary derejede geçirmek üçin, giň möçberli guramaçylyk işlerini hem alyp barýarys. Bu ugurda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýäris. Şeýle hem dürli halkara çärelerini yzygiderli geçirýäris.
Siziň bilşiňiz ýaly, 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komiteti döredildi. Guramaçylyk komitetiniň eýýäm birnäçe mejlisi hem geçirildi.
Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde 2013-nji ýylyň 29-njy iýuny — 6-njy iýuly aralygynda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça IV Aziýa oýunlarynyň ýapylyş dabarasynda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagy Inçhon şäherinden Aşgabat şäherine gowşuryldy. Bu baýdak ýurdumyzyň paýtagtyna uly dabara bilen getirildi. Şol ýylyň dekabr aýynda V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitet döredildi.
Bu Komitet bilen Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň «CSM Sport & Entertainment LL Ptradingas CSM Strategic» kompaniýasynyň arasynda baglaşylan şertnama esasynda geçen ýyl V Aziýa oýunlaryny geçirmegiň Baş meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy. Ol Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi tarapyndan doly makullanyldy.
Geçen ýylyň 28-nji noýabrynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komiteti we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen Okeaniýa döwletleriniň Milli Olimpiýa Komitetleriniň arasynda Ähtnama gol çekmek dabarasy geçirildi. Bu resminama laýyklykda, 2017-nji ýylda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna Aziýanyň Olimpiýa Geňeşine agza bolup durýan Milli Olimpiýa Komitetleriniň 45-sinden başga-da, ilkinji gezek Okeaniýa döwletleriniň Milli Olimpiýa Komitetleriniň hem 17-siniň gatnaşmagy göz öňünde tutulýar.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna sportuň 21 görnüşi girizildi. Olar sportuň ýeňil atletika, suwda ýüzmek, basketbol, futzal, tennis, welosiped sporty, sport göreşi, küşt, sport tansy, agyr atletika (pauerlifting), kik-boksing, taý boksy, sambo, kuraş, guşakly göreş, jiu-jitsu, taekwondo (WTF), bouling, bilýard, türkmen milli göreşi we konkur (atçylyk sporty) görnüşleri bolup durýar.
V Aziýa oýunlaryny wagyz etmek we mahabatlandyrmak boýunça hem 2013–2015-nji ýyllarda dürli çäreler üstünlikli geçirildi. Şol çäreleriň hatarynda halkara sport mediýa forumlaryny, «Aşgabat — Aziada—2017-niň paýtagty» atly halkara sport sergisini, «Aziada—2017-niň tagamlary» atly ýörite okuwy, «Aziada—2017 we Türkmenistanyň ösüşiň hem-de parahatçylygyň bähbidine sportda tutýan orny» atly halkara maslahatyny görkezmek bolar.
Geçen ýylyň noýabr aýynda paýtagtymyzda Guşakly göreş we türkmen milli göreşi boýunça dünýä çempionaty guraldy. Şeýle hem şu ýylyň fewral aýynda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Utgaşdyryjy komitetiniň birinji mejlisi geçirildi.
Hormatly adamlar!
Garaşsyz Watanymyz sport ulgamynda ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň tarapdary bolup çykyş edýär. Biz dürli derejelerde, aýratyn-da, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen bütin dünýäde parahatçylygy berkitmegiň we ynsanperwerligiň bähbitlerine hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge we ösdürmäge çalyşýarys.
Berkarar Watanymyzda 2015-nji ýyl Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Şoňa görä-de, biz şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny hemmetaraplaýyn açyp görkezýän ýokary derejedäki halkara maslahatyny geçirmegi göz öňünde tutýarys.
Bu taryhy wakanyň öň ýanynda ýurdumyzda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň geçirilmegi bolsa hemişelik Bitarap döwletimiziň dünýädäki abraýyny has-da ýokarlandyrýar. Bütin dünýäde hoşniýetli halkara gatnaşyklaryny ýola goýmak boýunça alyp barýan işlerimize ýardam berýär.
Mümkinçilikden peýdalanyp, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýolbaşçylaryny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda geçiriljek ýokary derejedäki halkara maslahatyna gatnaşmaga çagyrýarys.
Hormatly adamlar!
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynda serediljek meseleleriň we kabul ediljek çözgütleriň sporty mundan beýläk-de ösdürmäge ýardam etjekdigine, bu ugurda öňde goýlan maksatlara ýetmek we täze üstünlikleri gazanmak üçin giň mümkinçilikleri döretjekdigine berk ynanýaryn.


text:
Azerbaýjanyň paýtagty Bakuda Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso we azeri prezidenti Ilham Aliýew Ýewropa gaz akdyrmak boýunça bilelikdäki Jarnama gol goýdular.
Gol goýlan Jarnamada Azerbaýjan we Ýewropa Komissiýasy öz öňlerinde umumy maksat goýýar: "Günorta Koridoryň" ýola goýulmagy üçin Azerbaýjan degişli geçirijileri ýeterlik mukdarda gaz bilen üpjün eder. Ýewropa we Azerbaýjan Ýewropanyň gaz bilen üpjün edilmegi boýunça zerur bolan infrastrukturany bilelikde dörederler.
“Günorta Koridor” birnäçe gaz geçiriji proýektini öz içine alýar. Olaryň arasyna “Nabukko”, ITGI, “Ak akym” we TAP hem girýär. Bu gaz geçirijiler Hazaryň gazyny Ýewropa akdyrar.
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barrosonyň indiki duralgasy Türkmenistan bolar. Barroso Türkmenistana resmi sapar bilen ilkinji gezek gelýär.
Aşgabatda Barroso türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen syýasy ugurlar we energiýa meseleleri boýunça gepleşik geçirer.


text:
Türkmen ýolbaşçylary paýtagtyň etegindäki Abadan şäheriniň golaý-goltumyndaky harby ammardaky partlamanyň agyr netijelerini ýurduň ilatyndan, dünýä jemgyýetçiliginden gizlejek bolup, abraýlaryny ýitirdiler.
Eger-de häzirki günlerde garaşsyz guramalar tarapyndan sosialogik pikir soraşmalar geçirilse, ýolbaşçylaryň halkyň ynamyndan gaçandyklaryny doly görkezerdi diýen pikiri ret etmek mümkin däldir. Emma olar utanman-uýalman, ýurduň mediasynda öz atlaryna alkyşly çykyşlary, hatlary çap etdirýärler. Bu meselede hökümetiň ideologlary tagalla baryny edýäne meňzeýär.
Netijede, "Watan" gazetiniň 9-njy iýuldaky sanynda Aşgabat şäherindäki ýöriteleşdirilen orta mekdebiň müdiri Şemşat Gazakowanyň adyndan "Ýurdumyzyň ähli pudaklaryndaky ösüşleriň sakasynda duran, döwletimiziň halkara abraýyny barha artdyrýan milli liderimiziň tutumly işleri mundan beýlägem rowaç bolsun" ýaly sözleri peýda bolýar.
"Aşgabat" gazetiniň 14-nji iýuldaky sanynda şäheriň Azatlyk etrabynyň ýaşulular geňeşiniň başlygy Çary Hajyýewiň adyndan "Alkyşymyz çäksiz", şäheriň ýaşaýjysy Bäşim Nurmyradowyň adyndan "Hakyň sylan Arkadagy" sözbaşyly minnetdarlyk hatlary çap edilýär. Şäheriň ýene bir ýaşaýjysy Aýgözel Öwezowanyň ady bilen ýerleşdirilen hat bolsa "Bagtdan paýly balalar" atlandyrylyp, onda "Tüweleme, gurjak gurulýan döwletimizde adyny tutan amatlygyň, arzuwlap boljak gowulyklaryň hakykat bolup durmuşymyza dolup dur" diýilýär.
Ýolbaşçylaryň ýüreklerine teselli bolýan şeýle öwgüler, alkyşlar, minnetdarlyklar "Watan" gazetinde "Halkyň ýürek owazy", "Aşgabat" gazetinde "Paýtagtlylaryň ýürek sözi" ýaly rubrikalarda berilýär. "Türkmenistan" gazetinde bolsa "Halkyň ýürek sözi" rubrika yzygiderli alnyp barylýar. Onuň 14-nji sanynda çap edilen üç hat hem beýleki neşirlerden hiç hili tapawutlanmaýar, olarda-da Abadan pajygasy agzalmaýar, "Arkadagyň" alyp barýan işleriniň dünýäde ykrar edilýändigi nygtalýar.
"Nesil" gazeti ýaşlaryň üçüsiniň adyndan aýtdyran alkyşlaryny "Waspy söze sygmaýan pursatlar" diýen sözbaşynyň astynda ýerleşdiripdir. Bu badyhowa sözbaşynynam ýeterliksiz hasaplap, onuň astyndanam "Özleri barada edilýän atalyk alada üçin ýaşlar hormatly Prezidentimize alkyş aýdýarlar" diýen jümläni hem aýratyn tapawutlandyryp beripdir.
"Edebiýat we sungat" hepdeligi ýolbaşçylaryň göwnüne teselli bermekde hasam tapawutlanmaga çalyşýan ýaly. Hepdeligiň 14-nji iýuldaky sanynda berlen hatlaryň, çykyşlaryň depesinde goýlan "Hormatly Prezidentimiz halk bilen bir jan, bir tendir" diýen umumy sözbaşynyň özi nämä degmeýär?! Bu sözbaşynyň astynda Türkmenistanyň halk artisti meşhur gyjakçy Annageldi Jülgäýewden başlap, Türkmen döwlet uniwersitetiniň studentine çenli jemi ýedi adama döwlet baştutanyň şanyna mahabat aýtdyrylýar. Iň geň ýeri olaryň ählisiniň-de hatlarymy ýa çykyşlarymy "Arkadagymyzyň ömri uzak, jany sag bolsun. Allatagala Arkadagymyzy penasynda aman saklasyn" diýen mynajat bilen tamamlanýar.
Bu, elbetde, türkmen žurnalistlerinden talap edilýän zat. Ýurduň mediasyndaky hatlar, çykyşlar bir elden çykan ýaly bolup görünýär. Ýöne olar ýolbaşçylaryň abraýyny dikeldip bilermikä?! Ine, mesele şunda.
Aşyrguly Baýryýew Aşgabatda ýaşaýan garaşsyz žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory, Deýwid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Häzirki wagtda Aşgabadyň käbir etraplarynda ýaşaýjylar agyz suw üpjünçiliginden ejir çekseler, Mary welaýatynyň käbir etraplarynda bolsa, daýhanlar ýa-da kärendeçiler ekin meýdanlarynda suwuň ýetmezçiliginden kösenýärler.
Mary welaýatyndan özüni Orazsähet diýip tanyşdyran pensioner Murgap derýasyndan gelýän suwuň azalandygy sebäpli, uly ýabyň golaýynda ýerleşýän pagta meýdanlaryna dört-bäş gezek, daýhan birleşiginiň çetki sebitlerinde ýerleşýän pagta meýdanlaryna bolsa bir gezek suw berilýändigini aýdýar.
Ol bu ýagdaýyň ilatyň arasynda deňsizligi döredýändigi aýdýar. Bu barada pensioner Orazsähet aga Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Şenbe güni Orsýetiň paýtagty Moskwada oppozisiýanyň Koordinasiýa Geňeşine geçirilýän içerki saýlawlaryny goldaýjylaryň ýüzlerçesi pikete ýygnandy.
Oppozisiýa liderlerinden biri Sergeý Udalsow şu gün Moskwanyň “Swetnoý bulwar” meýdançasyndaky parkda gurnalan bu pikete müňden gowrak adamyň gatnaşandygyny aýtdy.
Bu piketiň öňýany, şenbe güni irden oppozisiýanyň Koordinasiýa Geňeşine internet arkaly geçirilýän ses berişlik hakerleriň hüjümi sebäpli bökdeldi. 45 orunlyk bu Geňeşe Orsýetiň dürli oppozisiýa toparlaryndan we partiýalaryndan jemi 200-den gowrak wekil dalaş edýär.
Bu Geňeş üçin ses berişlikleri şenbe we ýekşenbe günleri regionlarda oppozisiýanyň agzalary tarapyndan býulletenler arkaly göni ses berişlik hem-de internet arkaly elektron ses berişlik görnüşinde geçirmeklik planlaşdyrylýar.


text:
Türkmenistan we Oman söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara toparyny döretmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Bu barada iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda geçirilen syýasy maslahatlaşmalaryň barşynda aýdyldy. Oman wekiliýetine Aşgabatda sapar bilen bolýan daşary işler ministriniň orunbasary Ahmet Bin Ýusuf Al-Harsi ýolbaşçylyk etdi.
Ikitaraplaýyn syýasy maslahatlaşmalaryň barşynda syýasy, söwda-ykdysady, energetika, ulag we kommunikasiýa ulgamlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy üpjün etmegiň ylalaşyk-hukuk binýadynyň berkidilmeginiň möhümdigi bellenildi.
Mundan başga-da, iki ýurduň Baştutanlarynyň duşuşygyny guramak boýunça bilelikdäki tagallalary işjeňleşdirmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistan arap Gündogary bilen aragatnaşyklary işjeňleşdirýär. Raýat awiasiýasyny milli ösüş maksatnamasyny durmuşa geçirmek maksady bilen, Aşgabatdan El-Kuweýte (Kuweýt döwleti), Maskata (Oman Soltanlygy), Şarm-el-Şeýh, Hurgadu, Kair (Müsür Arap Respublikasy) howa gatnawlaryny ýola goýmak meýilleşdirilýär.


text:
Birleşen Ştatlar Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýanyň hökümete garşy protestçilere edýän zulum-sütemi sebäpli ony ýazgarýan bir rezolýusiýasyna Orsýet bilen Hytaýyň weto goýmagyna özüniň gaharlydygyny aýdýar.
4-nji oktýabrda geçen ses berişlikde bu rezolýusiýany Geňeşiň 15 agzasyndan 9-sy goldady. Hindistan, Günorta Afrika, Braziliýa we Liwan hem ses bermekden saklandylar. Ýöne taslamasy Britaniýanyň, Germaniýanyň we Portugaliýanyň hyzmatdaşlygy bilen Fransiýa tarapyndan düzülen bu rezolýusiýa Geňeşiň iki sany hemişelik agzasy Orsýet bilen Hytaýyň weto goýmagy zerarly başa barmady.
Ýewropalylar tarapyndan teklip edilen bu rezolýusiýa weto garşylygy bilen ýüzbe-ýüz bolmazlygy üçin protestleriň basylyp ýatyrylmagy dowam eden ýagdaýynda Damaskyň garşysyna tutuşlygyna däl-de, diňe “nyşanalaýyn çäreler” göz öňünde tutulypdy.
Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs
Ses berişlikden soň Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs
Waşingtonyň gaharyny şeýle beýan etdi:
—Bu Geňeşiň ahlak kynçylygy we regionyň asudalygyna hem howpsuzlygyna abanýan howp bilen iş salyşmagy başarmandygyna Birleşen Ştatlar gaharda. Howpsuzlyk Geňeşiniň birnäçe agzasy ençeme hepdeläp bigünä adamlaryň janyny Assadyň zulmundan gorajak her bir teksti gowşadyp, bozmaga synanyşdylar.
Ses berişlikden soň, Siriýanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky wekili Başar Jaafari çykyp gepläninde Raýs bilen Britaniýanyň BMG-däki ilçisi Mark Lýall Grant protest hökmünde zaldan çykyp gitdiler.
Birleşen Milletler Guramasy protestçilere edilýän zulum mart aýynda başlany bäri ölenleriň sanyny 2,700-den agdyk diýip çaklaýar. Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümeti hem özüniň ýurtda reformalary geçirýändigini aýdyp, “bidüzgünçilikleri döredýän ýaragly garakçylar” diýýär.
“Konfrontasiýa filosofiýasy”
Orsýetiň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Witaliý Çurkin
: “Siriýa häkimiýetlerine sanksiýalar bilen haýbat atylmagy kabul ederliksiz” diýdi. Çurkin bu hakda öz ýurdunyň pozisiýasyny şeýle mälim etdi:
—Ret edilen bu günki taslama bir bütinleý tapawutly filosofiýa bolan konfrontasiýa filosofiýasyna daýanýar. Biz Damaskyň garşysyna birtaraplaýyn aýyplama bildirme islegi bilen ylalaşyp bilemzok. Biz Siriýanyň hökümetiniň garşysyna sanksiýa ultimatumy bilen haýbat atmak kabul ederliksiz diýip, pikir edýäris. Bu çemeleşme krizisiň parahatçylykly ýollar bilen Siriýanyň milli dialogy esasynda çözülmegine prinsipde garşy gelýär.
This approach is against the principle of a peaceful settlement of a crisis on the basis of a full Syrian national dialogue
Hytaýyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Li Baodong hem Pekiniň Siriýanyň içerki işlerine gatyşylmagyna garşydygny bildirdi. Li Baodong: “Sanksiýanyň ýa-da sanksiýa bilen haýbat atmagyň ýagdaýy çylşyrymlaşdyrmagy mümkin” diýdi.
Moskwa bilen Pekin parahat ilaty goramak üçin zorluk ulanylmagyna ygtyýar berlen bir rezolýusiýadan NATO Liwiýada Kaddafiniň režimini agdarmak üçin galp peýdalandy diýýärler.
Ýöne Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs
muny “arzan mekirlik” diýip, ret etdi:
—Beýlekiler hem Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýa baradaky berk hereketi harby interwensiýa üçin bir bahana bolar diýýärler. Şek-şübhe bolmasyn, bu harby interwensiýa barada däl. Bu Liwiýa barada däl. Bu Siriýa halkyny goldamagyň deregine Siriýa režimine ýarag satmak isleýänler tarapyndan edilýän arzan mekirlik.
Fransiýanyň BMG-däki ilçisi Gerard Araud
: “Bu weto Siriýada ugrunda göreşilýän kanuny bähbitleriň ýigrenilýändigini görkezdi” diýdi:
—Biz al-Assadyň bu netijä demonstrantlaryň garşysyna alnyp barylýan zorlugy güýçlendirmek üçin ýoluň açyk diýildigi diýip düşünmezligini umyt edýäris. Bu weto ýoluň soňy däl. Biz şu ýerde bolarys. Zorluk täze etaba ýetdi diýip pikir eden mahalymyz hem Geňeşe gaýtadan dolanarys.
Bu weto Orsýet bilen Hytaý tarapyndan 2008-nji ýyldan bärde goýlan ikinji goşa wetodyr. Bu iki ýurt şol ýyl Zimbabwäniň garşysyna teklip edilen sanksiýalary hem bilelikde weto goýup ret edipdiler.


text:
Sen şu suratda barmyň? Biziň bilen habarlaş, biz seniň başdan geçiren wakalaryň bilen gyzyklanýarys.
Bu sergidäki fotosuratlar 20 ýyl mundan ozal şol wagtky SSSR-iň dürli respublikalarynda we şäherlerinde düşürilen suratlar. Azat Ýewropa Azatlyk Radiosy şu suratlardaky adamlar bilen gürrüňdeş bolmak isleýär. Biz Sowet Soýuzy darganyndan soňky geçen 20 ýylyň dowamynda siziň başdan geçiren wakalaryňyz barada söhbetdeşlik geçirmek isleýäris. Bize islendik bir dilde habar gönderip bilersiňiz. Biz siziň bilen hökman habarlaşarys.


text:
Pakistanyň durnuksyz demirgazyk-günbatarynda hökümete tarapdar tire-taýpanyň ýaşulusy bomba partlamasynda heläk boldy.
Köçäniň gyrasynda goýlan içi bombaly awtoulagyň partlamasy Bakkakel şäherinde boldy.
Şäheriň “Talybana” garşy ýaragly toparyna ýolbaşçylyk eden Malik Saýed Ali Wazir keselhana barýarka ýolda aradan çykdy.
Onuň ogly agyr ýaralandy we lukmanlar häzir onuň janyny halas etmek ugrunda göreşýärler.
Hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan bolmady, mundan öň şuňa meňzeş hüjümleriň jogapkärçiligini Pakistanyň “Talyban” hereketi öz üstüne alypdy.


text:
Gazagystanyň polisiýasy Almatynyň merkezi meýdançasynda hökümetiň ekerançylyk ýerlerini uly möçberde hususyýetçilige bermezligine çagyrmakçy bolýan protestçileriň öňüni almak üçin ýigrimiden gowrak adamy tussag etdi.
7-nji maýdaky tussag etmeler onlarça adam merkezi meýdança toplananda amala aşyryldy.
Polisiýa ýygnanlaryň daşyny gabap, olary derrew dargatdy. Ýogsa ol ýere gelenler özleriniň Milli goşunyň gününde, Gazagystanyň garaşsyzlyk heýkeliniň eteginde gül çemenlerini goýmaga gelendiklerini aýtdylar.
Polisiýa bu çärä gelmedik aktiwistleriň hem birnäçesini, öňürdip, öz ýaşaýan ýerlerinde tussag etdi.
7-nji maýda tussag edilenleriň hemmesi gysga wagt soň boşadyldy.
Soňky iki hepdede ýüzlerçe gazak ýurduň birnäçe şäherinde köçelere çykyp, prezident Nazarbaýewiň hökümetinden nägilelik bildirdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň goňşy Özbegistana iki günlük sapary başlady.
Türkmen döwlet habarlary (TDH) gullugynyň berýän maglumatyna görä, Berdimuhamedow we onuň özbegistanly kärdeşi Yslam Karimow ikitaraplaýyn gatnaşyklary, şol sanda Hytaýa we Ýakyn Gündogara tebigy gazy transport etmek we energetika pudagynda hyzmatdaşlyk etmek ýaly meseleleri maslahat ederler.
Şeýle-de, NATO güýçleriniň 2014-nji ýylda Owganystany terk etmeginiň yz ýany Merkezi Aziýadaky regional howpsuzlyk meseleleriniň hem gepleşikleriň bir bölegi bolmagyna garaşylýar.


text:
Gyrgyzystanda howpsuzlyk güýçleri bilen protestçileriň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 180 adamyň ýaralananlygy aýdylýar.
Saglyk ministrliginiň metbugat wekili Ýelena Baýalinowa salgylanylyp çap edilen habarda ýaralananlaryň howpsuzlyk güýçleriniň agzalarymy ýa-da protestçilerden ybaratdygy hakda takyk maglumat berilmedi.
Azatlyk Radiosynyň habarçylary müňlerçe protestçiniň Prezident köşgüniň töweregine jemlenişenligini we olaryň prezident Kurmanbek Bakyýewiň wezipesinden çekilmegini talap edýänligini habar berdiler.
Azatlyk Radiosynyň habarçylary protestçileriň howpsuzlyk güýçlerine daş atyp hüjüm edenligini we polisiýa güýçleriniň bolsa olara göz ýaşardyjy gaz bilen garşylyk berenligini aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde prukorurlar ençeme oppozision liderleri tussag edip, olary “agyr jenaýat” edenlikde aýyplady. Olaryň arasynda oppozision Sosial Demokratik partiýasynyň ýolbaşçysy Almazbek Atambaýew we Ata Meken partiýasynyň lideri Ömürbek Tekebaýew dagylaryň bardygy aýdylýar.
Soňra oppozision lider Isa Ömerkulow howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edilen oppozisiýa liderleriniň ählisiniň azat edilenligini habar berdi.
Beýleki oppozision lider Roza Otunbaýewanyň nirededigi anyk däl, emma onuň sözçüsi Otunbaýewanyň tussag edilmek howpy zerarly gizlin saklananlygyny aýtdy.
Şeýle-de protestçileriň Gyrgyzystanyň Talas şäherindäki hökümet binasyny gije gaýtadan basyp alanlygy aýdylýar. Olar hem prezident Bakyýewiň wezipesinden çekilmegini talap edýärler.


text:
Düýn Türkmenbaşy şäheriniň aeroportunda prezident Berdimuhamedow geçen hepdäniň jemlerine bagyşlap, hökümet maslahatyny geçirdi.
Bu hökümet maslahatynda wise-premýerler öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Şu maslahatyň barşynda-da prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň hökümetinde ylym, täze tehnologiýa we innowasiýalar boýunça işlere gözegçilik ediji täze wise-premýerlik wezipesiniň döredilýändigini mälim etdi. Bu wezipä hem ol Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň prezidenti Gurbanmyrat Mezilowy belledi.
Şol gün hem döwlet lideri birnäçe permana gol çekip, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin ýurduň awtomobil transport ministri Garbanmyrat Hangulyýewi hem-de «Türkmengaz» Döwlet konserniniň başlygy Nury Muhammedowy wezipelerinden boşatdy.
Mundan daşary, ol işindäki kemiçlikleri uçin «Türkmen-awtoýollary» Döwlet konserniniň başlygy Aşyr Sarybaýewe berk käýinç yglan etdi.


text:
Täze Tolkun gepleşigimiziň bu hepdeki sanynda Ukrainadaky we Gyrgyzystandaky syýasy agdaryşyklyklara şaýat bolan türkmen ýaşlary bilen söhbetdeşlik geçirdik.
Ýokary bilimini Ukrainada dowam etdirýän türkmen talyby Arslan: “MenUkrainada halkyň agzybirligine, dost-dostuň elinden tutup ýurduň syýasatyna aktiw gatnaşýandygyna şaýat boldum” diýip, Ukrainadaky syýasy agdaryşyklarda şaýat bolan pursatlaryny gürrüň berýär.
Gyrgyzystanda okaýan türkmen talyby Azat bolsa: “Ukrainada-da, Orsýetde-de Türkmenistandaky ýaly diktatura ýok. Bu ýurtlarda her kim öz islän zadyny erkin aýdyp bilýär. Şonuň üçin bu ýurtlarda rewolýusiýa bolýar. Türkmenistanda hiç haçan bular ýaly zat [rewolýusiýa] bolmandy” diýýär.
Ýokary bilimini Orsýetde dowam etdirýän Arslanlynyň, Azadyň we Arslanyň beren gürrüňlerini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Garaýyşlaryňyza teswir bölüminde garaşýarys.


text:
2-nji dekabrda Aşgabatdaky Konstitusiýa binasy bilen “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň aralygyndaky meýdanda täze “Arçabil” seýilgäh toplumy ulanylmaga berildi.
Meýdany 784 müň inedördül metre barabar bolan ýeri eýeleýän seýilgäh Aşgabadyň günortasynda emele gelýän dolandyryş-işewür we medeni merkeziň düzümine sazlaşykly goşulýar. Seýilgähiň taslamasy Aşgabat şäher häkimliginiň buýurmasy boýunça “Aşgabat abatlaýyş gurluşyk” önümçilik birleşiginiň “Ussat” aýrybaşga kärhanasy tarapyndan amala aşyryldy. Döwrebap inženerçilik-tehniki çözgütlere we innowasion tehnologiýalara laýyklykda gurlan seýilgäh şäher bagçylyk-tebigat sungatynyň we bezeginiň hakyky nusgasy bolup durýar. Uzynlygy 1600 metr we ini 490 metr bolan bu ägirt uly bagda gyrymsy agaçlaryň, we gülleriň köp sanly görnüşleri oturdylyp, olaryň ugrunda gezelenç ýodalary, oýun oýnamak üçin ýörite açyk meýdançalar hem-de oňaýly ak telärler guruldy.
Bu ýerde pürli agaçlaryň 28 müňe golaýy hem-de saýaly baglaryň 14 müňüsi, gyrymsy agaçlaryň we gülleriň, şol sanda Italiýadan we Türkiýeden ýörite getirilen gülleriň 925 müňden gowragy oturdylypdyr.
Çeperçilik pikiriniň özboluşlylygyny, dizaýneriň we taslamaçylaryň ussatlygyny diňe guşuçar belentlikden görmek bolýar. Oýlanyşykly meýilleşdirilen seýilgäh baglarynyň, olaryň arasyndaky ýollaryň we meýdançalaryň görnüşi behişdi guşuň, balyklaryň we balykgulaklaryň keşbini açyp görkezýär. Olaryň suratlary sazlaşykly gezekleşýär.


text:
“Bazardan satyn alan 1 kilogram mesgäm aslynda mesge hem däl ekeni. Tagamyndan bildirip dur. Hakyky mesge ýagynyň köp mukdardaky ösümlik ýagy bilen garylyp satylýandygyny soň bazarda söwda edýän goňşymdan eşitdim” diýip, lebaply zenan Mamajan gürrüň berýär.
Diňe Mamajan däl, welaýatyň bazardyr dükanlarynda satylýan we adamlaryň gündelik ulanýan azyk önümleriniň galplaşdyryp satylmagy ýaly wakalaryň ýüze çykýandygy baradaky gürrüňler käbir beýleki ýaşaýjylar tarapyndan hem gozgalýar.
Türkmenabadyň merkezi bazarynyň garbanyşhanalarynyň biriniň işgäri we özüni Jumageldi diýip tanadan türkmenabatly bolsa kolbasa alyp aldanandygyny aýdýan ýaşaýjylardan biri. “Tagamy hem bahasyna seredeniňde kolbasa arassa önüme meňzänok, jylka etiň kilogramynyň bahasy 20 manat, kolbasanyňky bolsa 10. Onsoň oňa nämäniň näçe mukdarda goşulýandygyny diňe çak etmek galýar” diýip, Jumageldi aýdýar.
Öňe sürülýän bu pikirler barada ýerli hem bazar administrasiýanyň resmilerinden hiç hili maglumat alyp bolmady. Emma käbir ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, bazarda satylýan haryt önümleriniň galplaşdyrylyp satylmagy ýaly wakalar diňe ýokarda agzalan mysallar bilen çäklenmän, öndürilen ýurdunyň ady üýtgedilip satylýan önümler hem bar.
Türkmenabatly zenan Mamajanyň Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde bu barada şeýle diýdi: “Ýerli ýa-da Orsýetden getirilen arzan mesge ýaglarynyň daşyna Täze Zellandiýanyň, Germaniýanyň ýaglarynyň ýarlygyny ýelmäp, 1 kilogramynyň bahasy 12-14 manatlyk ýagy 26 manatdan satýarlar”.
Garaşsyzlyk ýyllarynda döwlet we hususyýetçiler tarapyndan öndürilýän önümleriň köp bölegi bazardyr dükanlarda peýda boldy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda döwlet we hususyýetçiler tarapyndan öndürilýän önümleriň köp bölegi bazardyr dükanlarda peýda boldy. Olaryň täze gurlan zawodlarda, ýörite gözegçilik astynda öndürilýänligi barada, hiliniň ýokarydygy we hatda daşary döwletlere-de eksport edilýänligi barada ýerli metbugatda aýdylyp gelinýär.
Türkmenabadyň ýaşaýjysy 45 ýaşly Ereş Türkmenistanda öndürilýän azyk harytlarynyň hiliniň erbet däldigini, ýöne ol önümleri hususyýetçileriň has giç satýandyklaryny belledi. Onuň aýtmagyna göra, bazarlarda möhleti geçen harytlaryň hem satylýan halatlary bolýar.
“Bazarlarda satylýan we Türkmenistanda öndürilen dürli miweleriň ählisiniň daşynda ulanyş möhleti ýazylan. Men birnäçe gezek öýümiň golaýyndaky bazarda ulanyş möhleti geçen önümleriň satylýanlygyna şaýat boldum” diýip, Ereş gürrüň berýär.
Munuň üstesine, hususyýetçiler tarapyndan öndürilýän et we süýt önümleriniň gaplarynda azygyň öndürilen we ulanyş möhletiniň asla ýazylmaýanlygy aýdylýan önümlere hem duş gelmek mümkindigini käbir ýaşaýjylar aýdýarlar.
Ulanyş möhleti tamamlanan ýa-da zaýalanan azyk önümlerinden peýdalanyp, mundan zyýan çekenler ýa-da şeýle önümleri satýanlara garşy berk çäre görlenligi barada döwlet eýeçiligindäki habar serişdelerinde maglumat berilmeýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurda temmäki önümlerini getirmegiň we satmagyň ähli ygtyýaryny diňe Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine berdi.
Şol bir wagtda ýurtda eýýäm çilimiň arzyly harytdygy, hatda onuň para-pul ýerine hem kabul edilýändigi aýdylýar. Türkmenistanda çilim kontrabandasy üçin ýyl kesilen öňki tussag, gazak raýaty Erik Supuşewiň Türkmenistandan alternatiw habarlary çap edýän gurama aýtmagyna görä, Türkmenistana barýan ýük maşynlarynyň sürüjileri ol ýerde para bermek üçin ýanlaryna köp çilim alýarlar.
Eýsem täze kararyň nähili netijeleri bolup biler, Azatlyk radiosy bu barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Düýn Ysraýylyň sudy ýurduň ozalky prezidenti Moshe Katsawiň aýal zorlamakda we beýleki jynsy jenaýatlarda günälidigi barada höküm çykardy. Bu aýyplamalar sebäpli M.Katsawä azyndan 4 ýyl çemesi türme tussaglygynyň berilmegi mümkin.
Ýurtda jynsy zorluk jenaýaty üçin 4 ýyldan 16 ýyla çenli türme tussaglygy berilýär
"Meniň pikirimçe, onuň bu işi üçin oňa adaty jezalandyrmalardan has uly jeza bermeli. Sebäbi ol Ysraýylyň prezidenti bolup oturypdy. Bu wezipede ol, adaty raýatlardan tapawutlylykda, has habardar hereket etmelidi” diýip, Ysraýylyň raýatlaryndan biri Awi Borowksi belledi.
Ysraýylyň ozalky prezidenti Moshe Katsaw özüne bildirilýän aýyplamalary ret edýär.
Aýal zorlamak bilen bagly ýüze çykan galmagal sebäpli 65 ýaşly Moshe Katsaw 2007-nji ýylda masgaraçylyk bilen häkimýetden çetleşmäge mejbur bolupdy. Ol 7 ýyl töweregi Ysraýylyň prezidenti bolupdy.


text:
Resmi Aşgabadyň 29-njy iýunda Hazardaky dawaly ýataklar baradaky pozisiýasyny aýdyňlaşdyryp, Hazardaky üç nebit-gaz ýatagy baradaky meseläni BMG-niň Halkara adalat sudunda çözmekçidigini aýtmagy iňlis, rus we azeri habar serişdelerinde türkmen-azeri dawasy barada dürli pikirleriň peýda bolmagyna getirdi.
Aşgabat Bakuwyň aýdýanlaryny ýalana çykardy
Türkmenistanyň nebit-gaz senagaty we mineral rusurslary ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji Kakageldi Abdyllaýewiň aýtmagyna görä, prezident Berdimuhamedowyň 2008-nji ýylda Azerbaýjana eden saparynda iki ýurduň arasynda dawaly ýataklar barda hiç hili ylalaşyga gol çekilmändir we resmi Aşgabadyň bu meseledäki teklipleri Baku tarapyndan goldaw tapmandyr.
Emma Azerbaýjanyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Elman Abdyllaýew 18-nji iýunda Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna Türkmenistanyň Azerbaýjandaky ilçisine protest notasynyň gowşurylmagy bilen bagly beren düşündirişinde prezidentler Alyýew bilen Berdimuhamedowyň 2008-nji ýylda Hazar deňziniň hukuk durumy çözülmezinden öň dawaly ýataklarda hiç hili iş geçirmezlik barada ylalaşyk baglaşandygyny aýdypdy.
Türkmenistan Azerbaýjanyň hukuk durumy kesgitlenmedik “Omar” we “Osman” ýataklarynda ençeme wagtdan bäri iş balyp barýandygyny we resmi Aşgabadyň bu işleri togtatmak baradaky talaplaryna jogap bermegiň ýerine, öz bikanun hereketlerini ýaşyrmaga hem-de özüni mamla edip görkezmäge çalyşýandygyny öňe sürýär.
Täze dartgynlyklar, "Transhazar" proýekti we rus bähbitleri
Iňlis dilinde çykýan “Scotland on Sunday” neşiri Türkmenistanyň Hazardaky dawaly ýataklar ugrundaky diplomatiki hüjümleri güsýçlendirendigini belläp, iki ýurduň arasyndaky täze dartgynlyklaryň Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Ýewropa Orsýetden sowa türkmen we azeri energiýasyny getirmeli “Transhazar” geçirijisine howp salýandygyna ünsi çekýär. Şeýle-de bu neşir, Eýranyň ýarym resmi habar gullugyna salgylanyp, Tähranyň Hazar deňzine suwasty gämilerini ýerleşdirmek plany barada habar berýär.
“Golos Rossii” radiosy Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleriniň golaýda bolan duşuşygy, Azerbaýjan we Türkmenistan bilen "Transhazar" geçirijisi barada ylalaşyk baglaşmaga baglanýan umyt hem-de türkmen-azeri dawasy barada pikir alyşmak üçin Orsýetiň Energiýa we maliýe institutynyň ykdysadyýet bölüminiň müdiri Sergeý Agibalow bilen söhbetdeşlik gurapdyr.
Agibalowyň pikirine görä, Orsýetiň Türkmenistany Ýewropanyň gaz bazaryndan üzňeleşdirmek ugrundaky hereketleri Moskwanyň öz bähbitlerine garşy bolup çykypdyr.
“Belki-de biz Türkmenistany Ýewropa goýbermezlik meselesinde üstünlik gazandyk, ýöne şol bir wagtda bu ýere hiç kimiň garaşmadyk başga oýunçylary geldi” diýip, Sergeý Agibalow Hytaýyň Türkmenistan bilen alyp barýan işlerine, eýýäm bir gaz geçirijisini gurandygyna ünsi çekýär. Şeýle-de ol Türkmenistandan Pakistana we Hindistana çekilmekçi bolýan gaz geçirijisiniň has real görnüp başlandygyny belleýär.
“Biz hakykatda türkmen gazyny dünýäniň bir bölegine goýbermezlik üçin Ýewropa bilen göreşýäris, emma ol işjeňlik bilen başga ýere aralaşýar” diýip, Agibalow aýdýar.
Rus ekspertiniň pikiriçe, bu ýerde esasy mesele diňe Hazara çemeleşişde hem däl, eýsem Orsýetiň Türkmenistana gatnaşygyny “gaýtadan gurmagy” gerek. “Häzir hut rus tarapy utulyş ýagdaýynda, biz hakykatda Türkmenistanyň we onuň energiýa pudagynyň ösüşine gatnaşamzok” diýip, Agibalow “Golos Rossii” radiosyna aýdypdyr.
"Türkmenistan bilen oňşarys, ýöne..."
Azerbaýjanyň “Vesti.az” habar gullugy “Türkmenistan bilen oňşarys, ýöne Eýran bilen düşünişmek kynrak bolar” diýen at bilen çap eden makalasynda Hazar dawasy barada azerbaýjanly ekspertleriň pikirlerini beýan edipdir.
Syýasaty öwreniji Fikret Sadykow “Türkmenistan “Kepaz” ýatagyna dawa etmek bilen Baku bilen Tähranyň arasynyň ýaramazlaşmagyndan peýdalanmakçy bolýar” diýen pikiri öňe sürýär. Sadykow Baku bilen Aşgabadyň arasynyň bozulmagynda Kremliň eliniň bolmagyny hem aradan aýyrmaýar.
Syýasaty öwreniji Ilgar Mammedow bolsa, Türkmenistanyň dolandyryjy elitasynda, milli bähbitler bilen bir hatarda, Kremliň bähbitlerini yzarlaýan adamlaryň hem bardygyny öňe sürýär.
Syýasaty öwreniji Zarduşt Alizade “Vesti.az” habar gullugyna Hazar bilen bagly soňky wakalarda üýtgeşik gorkuly zat görmeýändigini, iki döwletiň ýolbaşçylary umumy dil tapyşar diýip pikir edýändigini, bu meselede uruş-gowga bolmajagyny aýdypdyr.
Türkmenistan 2001-nji we 2009-njy ýyllaryň tomsunda hem Azerbaýjany Hazar meselesi boýunça halkara suduna berjekdigini aýdypdy.
Şularlykda TDH prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň sözlän sözleriniň, “Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty we diplomatiýasy” ady bilen, azeri dilinde özbaşdak kitap edilip çykarylandygyny habar berdi.


text:
Hytaý Eýran bilen harby gatnaşyklaryny güýçlendirmek isleýär, diýip Hytaýyň ýokary derejeli admiraly 15-nji oktýabrda Tähranda Eýranyň goranmak ministri bilen geçiren duşuşygynyň yzýany mälim etdi.
Halk azat ediş goşunynyň ýolbaşçysynyň orunbasary admiral Sun Jianguo “bu saparyň maksady mundan beýläk-de Eýran bilen dostlugy, hyzmatdaşlygy ösdürmek we ikitaraplaýyn harby gatnaşyklar hem özara alada döredýän meseleler barada pikir alyşmakdan ybarat” diýdi.
Eýranyň ýokary derejeli generaly Mohammad Bakeri iki ýurduň “goranmak boýunça aragatnaşyklary hem ýaýbaňlandyrmak” barada ylalaşandygyny aýtdy.
Hytaý we Eýran ýakyn diplomatik, ykdysady, söwda we energiýa hyzmatdaşlyk alyp barýarlar. Hytaý eýranyň nebitiniň esasy hyrydary.


text:
ABŞ-dan bir haçparaz we bir musulman alym "Gurhan" bilen "Injili" terjime edip, şol bir kitapda çapa taýýarlapdyrlar. Kitapda 3 müňe golaý ugurdaş tema we ýagdaý deňeşdirilipdir.
"The Independent" gazetiniň ýazmagyna görä, bu kitap okyjynyň iki mukaddes kitaby özbaşyna garaşsyz ýagdaýda deňeşdirmegine gollanma bolar.
Kitabyň awtory bolan alymlar Dawid Hungerford we Safi Kaskas iki dost ekeni. Mundan on ýyl owal Gurhany iňlisçä terjime etmäge başlan jenap Kaskas häzirki işe hem şol döwürde girişipdir. Hungerford bilen Kaskas özleriniň eden bu işiniň haçparazlar bilen musulmanlaryň arasynda parahatçylygy hasam pugtalandyrmagyny tama edýärler.
"11-nji sentýabr hüjümlerinden soň Günbatarda ýüze çykan jemgyýetçilik dartgynlylygyň düýp sebäbi, haçparazlary musulmanlardan we olaryň mukaddes kitaby bolan "Gurhandan” goramagydyr" diýip, Kaskas belleýär.
Wagty bir eýýäm ýeten eser
Alymyň sözlerine görä, hut şeýle eseriň çapdan çykmaly wagty "bir eýýäm gelip ýetipdir". Ol şeýlelikde "has hatarly dartgynlylygyň öňüni almak" isleýändigini bildiripdir. Şonuň üçinem adamlaryň iň uly dünýä dinlerine "has gowy" düşünmegini göz öňünde tutup, öz dosty bilen bu kitaby taýýarlapdyr.
"Bu terjimäniň adamlara, haçparazlyk bilen yslamyň tapawutly ýaly görünse-de, aslynda bu iki diniň ýörelgeleriniň arasynda umumylyklaryň bardygyny görkezmegini umyt edýäris" diýip, doktor Hungerford nygtapdyr.
Onuň aýtmagyna görä, Isa Mesihiň ady "Gurhanda” "Isa pygamber" görnüşinde ýüzlerçe gezek agzalýar. Professor gaty geň galyjylyk bilen, ösen jemgyýetlerde yslam bilen haçparazlygyň "umumy ugurlaryna" diýseň az üns berilýändigini belleýär. Onuň pikrine görä, aslynda iki dinem "Isa pygambere" aýratyn ähmiýet berýär.


text:
Türkmen elipbiýi
Türkmen elipbiýi, Türkmenistanda Türkmen dili üçin ulanylýan latyn grafikasy elipbiýidir.
Mazmuny
Harplar[üýtget | edit source]
Türkmen elipbiýi, latyn grafikasyna görä ýazylyp 1993 ýyldan bäri Türkmenistanda durmuşyň ähli pudaklarynda ulanylmaga başlandy. Ol 1930-njy ýyllarda ulanylan latyn we ondan soň 1991-nji ýyla çenli ulanylan Kiril elipbiýden tapawutlanýar. Türkmen elipbiýinde 30 sany harp bar.
Bular:
Çekimli we çekimsizler[üýtget | edit source]
a, e, ä, y, i, o, ö, u, ü harplary çekimli sesleri, beýleki harplar bolsa çekimsiz sesleri aňlatmak üçin ulanylýar.
Türkmen elipbiýinde ýok bolan harplar[üýtget | edit source]
Esasy ýalňyşlyklaryň biri türkmen elipbiýinde ýok bolan harplary ulanmakdyr. Olar beýleki latyn elipbiýlerinde bolan Q/q, X/x, C/c, V/v ýaly harplardyr. Bulary ulanmak ýalňyşlykdyr.
Käbir goýberilýän ýalňyşlyklar[üýtget | edit source]
Käbir harplar türkmen dilinde ulanylmaýar.
- Viktoriýa däl Wiktoriýa bolmaly
- Quentin Tarantino däl Kwentin Tarantino
- taxi, maximum däl taksi,maksimum
- capital däl kapital
Käbir sesler käbir sözlerde ýazylmaýar
- kyýn däl kyn
- uzyýn däl uzyn
- dolly(göwrüm) däl doly
Käbir ýokardaka meňzeş ýagdaýlarda bu sesler ýazylýar
- dün däl düýn
Türkmen dilinde sözler b, d, j sesleri bilen gutarmaýar
ad däl at
ýab däl ýap
saj däl saç
==Käbir goýberilýän ýalňyşlyklar == (Düzeltme)
- Viktoriýa - bu at bolandygy üçin üýtgedilip ýazylmaýar. Edil aýdylyşy ýaly ýazylýar.
- Quentin Tarantino hem şeýle.
==Käbir goýberilýän ýalňyşlyklar == (Bellik)
- Tehniki sözler we şoňa meňzeş halkara sözleri üýtedilmeýär, bolşy ýaly ýazylýar. Mysal üçin: wideo däl, video, Wenise däl, Venice.
Türkmen dilinde D bilen gutarýan sözler bardir .mesal uçin: ad, adam adi
Nädip dogry türkmençe ýazmaly?[üýtget | edit source]
- Türkmençe ýazuwy dürs bolan bir resminama, websahypa, kitaplara seretmeli. Meselem:Türkmenistanyň salgyt gullugy
- Sözlük we beýleki dürs ýazuw gollanmalaryndan peýdalanmaly.
- Bilýän adamlardan soramaly
- Viktoriýa däl Wiktoriýa bolmaly - Quentin Tarantino däl Kwentin Tarantino Wiktoriýa we Kwentin Tarantino dogry. Sebäbi (V) (Q) harplary türkmen elipbisinde ýok. Ýok harplar bilen nädip ýazmak mümkin bolýanmyş? (Qu) eşdilýändigi sebäbe görä (Kw) dogry.
Näme üçin dürs ýazuw gerek?[üýtget | edit source]
- Bir edebi diliň barlygy we ösüşi onuň dürs we belli bir ülňülere görä ýazylýandygyna baglydyr.
- Dogry aragatnaşygy ýola goýmak.
- Diliň peýdalanyşynda eden-etdilikden gaça durmak


text:
“Saglyk” maksatnamasyny işläp taýýarlan we durmuşa geçirilmegine badalga beren Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan uzak wagtlap ýolbaşçylyk edilen ýurdumyzyň saglygy goraýşy soňky ýyllarda Türkmenistanyň ilatyna kepillendirilen ýokary hilli lukmançylyk hyzmatyny üpjün etmek bilen, dünýä standartlarynyň derejesine çykdy. Häzirki wagtda döwlet baştutany tarapyndan başy başlanan milli saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmäge tarap alnan ugur diňe bir bu netijeleri berkitmek bilen çäklenmän, ilata edilýän lukmançylyk kömeginiň mundan beýläk-de ýokary derejesini üpjün etmelidir, şol hyzmatyň hili bolsa ýurdumyzyň abadançylygynyň we onuň raýatlarynyň mynasyp durmuş derejesiniň möhüm görkezijileriniň biri boldy we şeýle bolmagynda galýar.
Täze häzirki zaman merkezleriniň we hassahanalarynyň birnäçesi häzirki wagtda bu derejäni kepillendirýär, döwletimiz bolsa olary gurmaga hem-de enjamlaşdyrmaga ýüzlerçe million dollara barabar serişde harçlady. Mysal üçin, Aşgabatda saglygy goraýşyň täze iri desgalarynyň–100 orunlyk kelle we boýun kesellerini bejermegiň häzirki zaman Halkara merkeziniň we talyplaryň bilim almagy hem-de ýaşamagy üçin ähli şertler dörediljek 3000 orunlyk Türkmen döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň binasynyň gurluşygyna başlanmagy hakyndaky habar “Saglyk” maksatnamasynyň nobatdaky ýyllygynda lukmanlara ajaýyp sowgat boldy.
Giň möçberli gurluşyklaryň diňe bir paýtagtymyzda däl, eýsem ýurdumyzyň ähli sebitlerinde hem alnyp barylýandygy guwançlydyr, paýtagtymyzda bolsa Köpetdagyň ajaýyp dag eteklerinde tutuş saglygy goraýyş şäherjigi bir ýere jemlendi. 2008-nji ýylyň ahyryna çenli ýurdumyzyň welaýatlarynyň dolandyryş merkezleriniň ählisinde hyzmatlaryň giň toparyny hödürleýän,işläp gelýän keselleri anyklaýyş merkezleri bilen bir hatarda, döwlet baştutanynyň görkezmesi boýunça her biri 50 orunlyk häzirki zaman “Ene mähri” merkezleri peýda bolar, ähli etraplarda bolsa täze Saglyk öýleri gurlar we öňki Saglyk öýleriniň durky täzeleniler
Häzirki wagtda dünýäniň öňdebaryjy maşyn öndürijileriniň awtomobilleri bilen üpjün edilen pudagyň ýörite awtoulag parky doly täzelendi. Golaýda rentgen barlaglaryny geçirmek üçin “ZIL” kysymly awtomobilleriň altysy,şeýle hem donorçylyk ganyny toplamak, saklamak we daşamak üçin “PAZ” kysymly awtobus lukmançylyk gulluklarynyň ygtyýaryna gelip gowuşdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesi boýunça lukmançylyk enjamlary we dermanlar bilen üpjünlenen “Mersedes-Bens Sprinter 224 KA 4h2″ kysymly tiz kömek awtomaşynlarynyň ýene-de 50-si satyn alyndy, olar ýakyn wagtlarda Türkmenistana getiriler.
Ilatyň saglygynyň görkezijileriniň şu ýyllaryň içinde ep-esli derejede hil taýdan üýtgemegi hem 1995-nji ýylyň Gorkut aýynyň (iýul) 21-inde kabul edilen maksatnamanyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginden habar berýär. Esasy gazanylan üstünlik ýurdumyzyň ilatynyň kesellemeginiň ep-esli azalmagydyr. Munuň özi tötänleýin däldir, sebäbi keselleriň öňüni almak, sagdyn durmuşy,bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek bu ugurda ýöredilýän syýasatyň esasy ugurlary boldy. Arassaçylyk babatdaky howpsuzlyga gözegçiligiň güýçlendirilmegini hem has ähmiýetli netijeleriň hatarynda görkezmek bolar, Türkmenistanyň arassaçylyk—keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň özgerdilmegi muňa ýardam etdi,şol gulluk bolsa keselleriň ýaýramagyna garşy gözegçiligi üpjün edýär,ýurdumyza getirilýän we ondan alnyp gidilýän önümleriň arassaçylyk taýdan güwälendirilmegini geçirýär.
Häzirki wagtda dünýäde ösen ulgamlaryň biri bolup durýan eneligi we çagalygy goramak ulgamy garaşsyzlyk ýyllary içinde döwlet tarapyndan ägirt uly goldawy aldy. Häzirki wagtda ýurdumyzda ene süýdi bilen iýmitlendirmek we az ganlylyga garşy göreş alyp barmak boýunça milli maksatnamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär,ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralarynyň birnäçesi Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň ekspertleri tarapyndan resmi taýdan tassyklanylan “Çaga mähirli garaýşyň hassahanasy” atly ýokary derejä mynasyp boldy.
Döwlet tarapyndan berk gözegçilikde geçirilýän immunoprofilaktika çäreleri hem ilatyň kesellemeginiň derejesini peseltmekde möhüm orny eýeleýär. Häzirki günde Türkmenistan sebitde Bütindünýä Saglyk Guramasy tarapyndan güwälendirilen waksinalary 100 göterim satyn alýan we iň ýokary derejede ilatyň hökmany mugt immunizasiýalaşdyrylmagyny geçirýän ýeke-täk döwletdir. Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy 95 göterimini talap edýän hem bolsa ýurdumyzyň ilatynyň 99 göterime golaýy sanjym bilen gurşalyp alnandyr. 1997-nji ýylda ýurdumyzda çagalary her ýylda köpçülikleýin immunizasiýalaşdyrmak boýunça geçirilen çäreler we şol çäreleriň göwnejaý guralmagy netijesinde ýurdumyzda poliomielitiň doly soňuna çykyldy, şunuň bilen baglylykda 2002-nji ýylda Türkmenistanyň öz çäginde ýabany poliwirusyň aýlanyşygynyň bes edilendigi hakynda sertifikat berildi.
Has giňden ýaýran beýleki kesellere, şol sanda gyzzyrma keseline hem garşy göreş alyp barmakda üstünlikler gazanyldy. Ýurdumyzda WIÇ-infeksiýanyň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça geçirilýän işler hem nusga alarlykdyr, şonuň netijesinde Türkmenistan WIÇ-infeksiýa we SPID keseli ýaýramadyk az sanly ýurtlaryň hataryna degişlidir.
BMG-nyň Çagalar gaznasynyň, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň we ýod ýetmezçiligi bilen döreýän kesellere gözegçilik etmek boýunça Halkara Geňeşiniň halkara sertifikatynyň Türkmenistana gowşurylmagyny hem ýene-de bir möhüm ähmiýetli waka hökmünde görkezmek bolar. Türkmenistan GDA we Merkezi Aziýa döwletlerinden ilkinji we dünýäde dördünji bolup, umumylykda kabul edilen halkara standartlaryna laýyklykda duzy köp ugurly ýodlaşdyran ýurt hökmünde ählumumy ýagdaýda ykrar edildi. Adam bedeninde ýoduň we demiriň ýetmezçiligi bilen baglanyşykly keselleriň öňüni almak we olary ýok etmek maksady bilen Türkmenistanda daşary ýurtly hyzmatdaşlar, şol sanda BMG-nyň düzüm birlikleri bolan ÝUNISEF, Ilat gaznasy we beýlekiler bilen ýakyn hyzmatdaşlykda azyk önümlerini, hususan-da, uny we duzy baýlaşdyrmak boýunça giň möçberli taslamalaryň birnäçesi amala aşyryldy.
Soňky ýyllarda düýpli ýeňillikleri berýän meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyny wagyz etmäge we işe ornaşdyrmaga uly üns berilýär. Saglygy goraýyş polisleriniň eýeleri sebitde iri häzirki zaman hassahanalarynda lukmançylyk kömegini almak we bejeriş kursuny geçmäge mümkinçilige eýe bolup, diňe bir tölegli saglygy goraýyş hyzmatlary üçin däl, eýsem derman serişdelerini satyn almak üçin hem ýeňillikleri alýarlar. Ýurdumyzyň derman senagatynda gazanylan ägirt uly öňe gidişlikleri hem ýatlap geçmeli, garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzda oňat hilli we nyrhy boýunça elýeterli derman serişdeleriniň köp görnüşleriniň öndürilmegi ýola goýuldy. Türkmen lideriniň soňky başlangyçlary mynasybetli saglygy goraýyş ylmyny ösdürmäge, ony iş ýüzündäki saglygy goraýşa ýakynlaşdyrmaga uly üns berilýär, şunuň bilen baglylykda dürli ylmy-barlag institutlary gaýtadan guraldy.
Şeýlelik bilen, saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmek boýunça Türkmenistan tarapyndan halkara guramalary we kompaniýalary bilen ýakyn hyzmatdaşlykda geçirilýän anyk çäreler düýbünden täze, eýýäm öz netijeliligini subut eden saglygy goraýyş gullugyny döretmäge mümkinçilik berdi. Onuň maksady bolsa ýurdumyzyň abadançylygyny has ýokarlandyrmakdan ybaratdyr.
gozyetim.com
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk Tagged: | Bütin Temalar, Saglyk


text:
Aşgabat, 9-njy ýanwar. «Türkmenportal».
-Biz kabul eden maksatnamalarymyzyň çäklerinde Garaşsyz Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça giň gerimli işleri alyp bardyk. Häzirki döwürde diňe gurluşyga gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberi 51 milliard amerikan dollaryndan gowrak bolup durýar. Diňe bir geçen ýylyň dowamynda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna bahasy 10 milliard amerikan dollaryna golaý bolan 456 sany önümçilik we medeni-durmuş maksatly iri desgany gurup, ulanmaga berdik – diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde eden çykyşynda brelläp geçdi.
Ulanmaga berlen iri desgalaryň hatarynda Bagtyýarlyk känindäki zawody we onuň ýerüsti üpjünçilik ulgamlaryny, umumy kuwwaty 550 megawat bolan 3 sany gazturbinaly elektrik stansiýasyny, Mary şäherindäki ammiak we karbamid öndürýän zawody, ýurdumyzyň welaýatlarynda gurlan 8 sany iri elewatory görkezmek bolar. Şeýle hem, «Demirgazyk–Günorta» demir ýoluny, Aşgabat şäherinde we welaýat merkezlerinde gurlan edara binalaryny, döwrebap myhmanhanalary, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky dynç alyş merkezlerini we köp sanly durmuş maksatly desgalary ulanmaga berdik.
Şol desgalaryň hatarynda sagaldyş merkezleri, 13 200 orunlyk 85 sany çagalar bagy, iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen 91 sany sport mekdebi we orta mekdepler, 1 million 348 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýlary bar.


text:
Gyrgyzystanda gadagan edilen Yslamçy toparyň tussag edilen agzasynyň ýurduň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan ýiti urlup-ýenjilendigini tussagyň dogan-garyndaşlary habar berýärler.
Dilýar Jumabaýewiň maşgala agzalarynyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, “Hizb ut-Tahrir” toparynyň agzasy öýünde gözleg işleriniň geçirilmegine rugsat berýän resminamany görkezmegi talap edip, howpsuzlyk güýçleriniň öýüne girmegini ret edensoň, oňa hüjüm edilipdir.
Olar Jumabaýewiň birnäçe dişiniň döwülendigini we kellesiniň birnäçe ýerine şikes ýetendigini belleýärler.
Gyrgyz polisiýasy bu waka barada maglumat bermegi ret etdi.
Jumabaýew häzirki wagt Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş şäheriniň tussaghanasynda saklanylýar. Ol düýbi Londanda ýerleşýän syýasy gurama – Hizb ut-Tahrir toparyna agzalygyny gizlemeýär. Bu gurama ähli musulman ýurtlarynyň bir Yslam halyfatyna birleşmegini isleýär.
Gyrgyz hökümeti bu toparyň agzalaryny we tarapdarlaryny “ekstremistler” diýip atlandyryp, ony gadagan etdi.


text:
2012-nji ýylda özbek hökümetini tankytlaýan ymamy öldürmäge synanmakda güman edilen özbek raýaty Şwesiýa ekstradisiýa edildi.
Şwed prokurory Krister Petersson ol adamyň ýanwarda, halkara gözlegi esasynda, Moskwada tutulandygyny aýtdy.
Petersson şwed kanunyna eýerip, güman edilýäniň adyny aýtmady, ýöne onuň 25-nji awgustda Şwesiýa getirendigini habar berdi.
Öldüriljek bolnan ymam Obidhon Kary Nazarow 1998-nji ýylda ýurdundan gaçyp, 2006-njy ýylda şwed raýatlygyny aldy.
2012-nji ýylda ol Şwesiýada kellesinden tüpeňlendi, emma aman galdy.


text:
Orsýetiň global derejede nebit önümçiligini çäklendirmek barada nebit öndüriji ýurtlaryň OPEK guramasy bilen gepleşik geçirýändigine garamazdan, öz nebit önümçiliginiň möçberini postsowet döwründe iň ýokary derejä ýetirdi.
Döwletiň gözegçiligindäki “Rosneft” kompaniýasynyň başlygy Igor Seçin Wenesuelanyň nebit ministri Eulogio Del bilen Moskwada geçiren duşuşygynyň yzýany gepleşiklerde taraplaryň global nebit bazarlaryny durnuklandyrmak boýunça bilelikdäki tagallalary ara alyp maslahat edendigini aýtdy.
Ýakyn Gündogara sapar edýän Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwanyň nebit guramalary we olaryň daşyndaky ýurtlar bilen nebit önümçiligini çäklendirmek hem bahalary artdyrmak barada gepleşik geçirmäge taýýardygyny nygtady.
Muňa garamazdan, Orsýetiň Energiýa ministrliginiň 2-nji fewralda ýaýradan deslapky maglumatlaryna görä, Orsýet geçen aýda nebit önümçiligini aktiw artdyrypdyr. Global derejede nebtiň bahasy 2014-nji ýyldan bäri 75% pese gaçdy.


text:
Häzirki wagt türkmen hökümeti birnäçe, şol sanda “Demirgazyk-Günorta” we “Türkmenistan-Owgansytan-Täjigistan” ýaly halkara demirýol proýektlerine gatnaşýar.
Şol bir wagtda, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan adaty türkmenistanlylar ýurduň demirýol pudagynyň ýerli halkyň talabyny ödärden daşdadygyny, kassalarda biletleriň ýetmezçilik edýändigini, parahorlugyň höküm sürýändigini belleýärler.
Ýakynda Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna:
“Salam men Kerim. Özüm Türkmenistanyň Mary welaýatynda ýaşaýaryn. Welaýatyň wokzalynda Aşgabada gitmekçi bolýanlara bilet ýok. Öň irden Aşgabada gidýän otly bardy, indi şol hem agşama geçdi. Mary welaýatynyň ýaşaýjylary şu sebäpden kösenýär” diýen mazmunly hat hem geldi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa “Mary-Serhetabat” ýolagçy otlusynyň häzirki ýagdaýy barada serhetabatly Şekersoltan bilen ýörite söhbetdeşlik geçirdi.


text:
Grek parlamenti Lukas Papademosyň hökümetine ynam bildirensoň, ýurduň premýer-ministri çykyş edip, özüniň esasy wezipesiniň ÝB we Halkara pul gaznasy tarapyndan hödürlenýän 130 milliard ýewrolyk maliýe kömeginiň kabul edilmegini parlamentde tassyklatmakdan ybarat boljagyny aýtdy.
Gresiýa bu maliýe kömegini kabul etse, bu çäre ýurdy defolta uçramak howpundan halas eder.
Ýöne, şol bir wagtda-da, häkimiýetler ilat arasynda nägilelik döredýän tygşytlaýyş boýunça berk çäreleri amala aşyrmak borjuny öz üstüne alarlar.
Geçen hepde, bergi krizisi sebäpli, ýurduň premýer-ministri Georgios Papandreu wezipesinden çekildi.


text:
Hökümet güýçleriniň geçiren operasiýalary netijesinde ýurduň Türkmenistan bilen serhetleşýän Gormaç etraby söweşijilerden yzyna alyndy. Bu etrap mundan iki aý çemesi wagt ozal söweşijiler tarapyndan basylyp alnypdy.
Owgan güýçleriniň Farýab welaýatyndaky söweş güýçleri boýunça başlygy general Nyzameddin Kumandan bu etrapdaky söweşijileriň Türkmenistanyň serhet territoriýalaryna gaçyp gidendigini öňe sürýär.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Häzirki güne çenli Türkmenistanda resmi taýdan hereket edýän döwlete degişli däl guramalaryň (DDG) 80-den gowragy bar. Olaryň köpüsiniň soňky iki ýylyň içinde resmileşdirmäge döwlet tarapyndan rugsat berilmeginiň sebäbi Gurbanguly Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi we ýurduň Halkara guramalar bilen aragatnaşygynyň giňeldilmegi bilen düşündirilýär. Türkmenistanda häzir onlarça guramalaryň resmileşdirilmegine garaşylýar.
Ýyllyk hasabat ABŞ-nyň MSI (Halkara Dolandyryş Sistemasy) bilen USAID halkara guramalarynyň hemaýat bermekleri bilen geçirildi. Bu guramalar Türkmenistan boýunça hasabatyny ýakyn wagtda öz internet websaýtlarynda hem ýerleşdirerler.
Bu ýylky jemleýji hasabat ýygnanyşygy döwlete degişli däl «Bosfor» ýuridiki hyzmat beriji guramasynyň iş merkezinde geçirildi.
Hasabat ýedi (7) sany iri görkezijiler boýunça kesgitlenildi. Olar şu aşakdaky tertipde getirildi:I. Gurşap alan hukuk ýollary
- Resmileşdirmek.
Döwlete degişli däl guramalary resmileşdirmek üçin kanun barmy? Iş ýüzünde guramalary resmileşdirmek we onda işlemek ýeňilmi?
- Kanunda. (döwlete degişli däl guramalar hakynda)
Döwlete degişli däl guramalaryň işleri jikme-jik görkezilenmi? Guramalar syýasy meseleler boýunça döwlet tarapyndan dargadylmakdan we ýatyrylmakdan goralanmy?
- Administratiw päsgelçilikler we döwlet tarapyndan ýanamak.
Guramalar öz işlerinde döwlet edaralary salgyt gulluklary tarapyndan ýanalýarmy? Olara işlemäge päsgelçilikler berilýärmi?
- Ýerlerde hukuk ukyplylygy.
Ýerlerde Döwlete degişli däl guramalar hakynda kanunlary bilýän hukukçylar barmy?
- Salgyt almak.
Döwlete degişli däl guramalar salgytdan boşadylanmy? Guramalara hemaýat berýän şahsy we iri korparatiw kärhanalara salgyt ýeňillikleri barmy? DDG alýan pul grantlaryndan salgyt tölemelimi?
- Gazanylan girdeji.
Edilýän hyzmatlardan ýa-da önümden Döwlete degişli däl guramalara girdeji almaga ygtyýar berýän kanun barmy?II. Guramaçylyk mümkinçiligi
- Pikirdeşleri ýygnamak.
Döwlete degişli däl guramalar öňde goýan maksatlaryna bilelikde gatnaşmak üçin ýerli toparlary döretmäge aktiw gatnaşýarmy? Bu işde olar üstünlikler gazanýarmy?
- Strategik planlaşdyryş.
Döwlete degişli däl guramalarda dogry anyklaşdyrylan maksatlar barmy we olar şoňa gönükdirilenmi? Guramalar öz işlerinde strategik planlaşdyryş metodlaryny kabul edýärlermi?
- Içerki dolandyryş strukturasy.
Döwlete degişli däl guramalaryň içerki strukturalarynda işgärleriň we ýolbaşçylaryň arasynda jogapkärçilik işleriniň bölünişigi aýdyň görkezilenmi? Guramanyň ýolbaşçylary emläkleri ulanmakda işgärlere açyk-aýdyň hasabat berýärmi?
- DDG-niň işgäri.
DDG-de hemişe tölegli durýan işgärleri barmy?
- Tehniki ösüşi.
DDG-ä zamana gabat gelýän gurallar bilen ofislerinde işlemäge mümkinçilikler bolýarmy (kompýuter we onuň programmalary, telefon fakslar we internedi ulanmak mümkinçiligi)? III. Maliýe taýdan durmuşa ukyplylygy
- Ýerli kömek.
DDG işlerini maliýeleşdirmek üçin puluň belli bir bölegini ýerli çeşmelerden ýygnap bilýärmi? Meýletin toparlardan durýanlaryň kömegi bilen pul görnüşinde bolmadyk zatlara gymmatlyklary alyp bilýärmi? Ýerli çeşmelerden haýyr-sogp kömegi barmy?
- Diwersifikasiýa – köptaraplaýyn.
DDG-ni maliýeleşdirmek çeşmeleri barmy? DDG-niň özüni saklamaga az wagtlygam bolsa ukyby barmy?
- Maliýe dolandyryş sistemasy.
Ýerlerde maliýe sistemasyny dolandyrmakda ýagdaýlar barmy? DDG maliýe işlerini açyk görkezýärmi? Olary garaşsyz audit gulluklary barlaýarmy we barlagyň netijeleri ýyllyk hasabatda çap edilýärmi?
- Serişdeleri ýygnamak.
DDG sosial ugurda işleýän programmalara gatnaşýarmy? Olarda agza bolup durýarmy?
- Gazanylan girdeji.
Hyzmatlardan düşen girdeji DDG-ä ýeterlik bolýarmy? Döwlet edaralary ýa-da beýleki şahsy kompaniýalar DDG-ä görkezýän hyzmatlary üçin şertnamalar baglaşýarlarmy? Guramalarda agzalyk tölegleri ýygnalýarmy?IV. Propaganda
- Ýerli we Merkezi döwlet organlary bilen hyzmatdaşlyk.
Döwlet syýasatçylary bilen DDG-niň arasynda gatnaşyk barmy? DDG bilen döwlet guramalary käbir proýekleriň üstünde bile işleýärlermi?
- Köpçilikleýin syýasy teklipler.
DDG belli bir maksatlara ýetmek üçin giňişleýin propagandistik kampaniýalary gurnadylarmy? Ýerli ýa-da döwlet derejesinde şol propagandistik kampaniýalary geçirildimi?
- Syýasy ýollaryň açylmagyna täsir etmek.
DDG-leriň syýasy proseslere gatnaşmagy üçin mehanizmleri barmy? Syýasy ýollaryň açylmagyna tasir etmek prinsiplerine DDG-ler düşünýärlermi? Täsir etmek ýollary ýerli ýa-da döwlet derejesinde bolup geçdimi? Kanunlaryň kabul edilmeginde täsirler boldumy?V. Hyzmatlary hödürlemek.
- Önümiň görnüşleri we hyzmat.
DDG sosial hyzmatlary ýerine ýetirýärmi? (saglygy saklaýyşda, bilimde dürli hyzmatlar).
- Müşderiler we topar müşderileri.
DDG-e neşir etmek, seminar we analiz geçirmek hyzmatlary beýleki guramalara, dini edaralara ýa-da döwlete hödürleýärmi?
- Çykdajylary ödemek.
Edilýän hyzmatlarda çykýan çykdajylaryň öwezini dolmak üçin olardan tölegler alynýarmy? DDG-de bazaryň islegi hakynda düşünje barmy? Müşderileriň olaryň önümi we hyzmaty üçin tölemäge ýagdaýlary barmy?
- Döwlet goldawy.
Döwlet tarapyndan goldaw barmy? DDG-niň sosial taýdan edýän hyzmatlaryna döwlet nähili seredýär? Döwlet olara grant berýärmi?VI. Infrastruktura
- Goldaw beriji araçyl guramalar we DDG-niň resurs merkezi.
Informasiýa we tehnologiýa almak üçin hem-de ýurduň ähli ýerinde kadrlary taýýarlamak hem-de olara tehniki kömegini bermäge goldaw beriji araçyl guramalaryň we DDG-niň resurs merkezleri hem-de beýleki mehanizmler barmy?
- Grant beriji ýerli guramalar.
Belli bir meseleleri çözmek üçin ýerli guramalar, goldaw beriji araçyl guramalar ýerli serişdelerden ýa-da halkara serişdelerden alyp, grantlar berýärmi?
- DDG-niň birleşigi.
DDG-ler bir-biri bilen maglumat alyş-çalyşyny geçirýärmi? Informasiýa almakda ýeňilleşdirilen ýollar barmy?
- Bilim.
Döwlete degişli däl guramalary dolandyrmakda ýörite öwrediji hünärmentler barmy? Paýtagtda we beýleki şäherlerde DDG-niň ilkinji iş ýollaryny öwredýän okuw merkezi barmy? Ýöriteleşdirilen hünärler boýunça (strategik dolandyrmak, buhgalter hasabaty, maliýe dolandyryşy, serişde ýygnamak, meýletinleri dolandyrmak) okadylýan merkezler barmy? Okadylýan okuw materiallary ýerli dillerde tapylýarmy?VII. Jemgyýetçilikdäki roly
- Habar beriş serişdeleri bilen gatnaşygy.
Döwlet we ýerli metbugatda DDG-niň işleri pozitiw suratlandyrylýarmy? Habar beriş serişdeleri DDG-ä çykyş etmäge mümkinçilik berýärmi?
- DDG-e barada jemgyýetçiligiň pikiri.
Jemgyýetçilik DDG-ni pozitiw kabul edýärmi? Olar DDG-niň esasy maksatlaryna düşünýärlermi? Jemgyýetçilik DDG-ni goldaýarmy?
- DDG-ni döwletiň we biznesiň kabul edişi.
Döwlet edaralary, biznes pudagynda işleýänler DDG-ni gowy kabul edýärlermi? Olar DDG-den hakyky maglumatlary, habarlary alýarlarmy?
- Jemgyýetçilik bilen baglanyşyk.
DDG-e öz alyp barýan işlerini jemgyýetçilige aýan edýärmi hem-de abraýny artdyrmak isleýärmi? DDG-ler žurnalistler bilen aragatnaşyk saklaýarlarmy?
- Öz-özüňi sazlamak.
DDG-ler еtikanyň düzgünini kabul etdilermi ýa-da olar öz hasabatlaryny her ýyl açyk berýärlermi, ony metbugatda çap edýärlermi? Ortaça san çykaryldy
Geçirilen hasabatda ýedi (7) ugur boýunça jemlenen sanlaryň netijeleri Türkmenistanda Döwlete degişli däl guramalaryň, raýatlar jemgyýetiniň, umumy syýasy we ykdysady erkinliginiň ýurtdaky asyl ýagdaýyny suratlandyrýar.
Bu maglumatlar halkara guramalaryň hemmesine diýen ýaly ugradylýar. Şu hasabatyň jemi boýunça ABŞ-daky Freedom House (Azatlyk öýi) guramasy hem Türkmenistan boýunça öz ýyllyk hasabatyny berýär.
Hasabatda 1-den 7-ä çenli san berilýär. 1 san pozitiw, ýagny oňat, 7 san negatiw, ýagny ýaramaz diýip aýdylýar. Döwlete degişli däl guramalaryň wekilleriniň beren bahalarynyň jemi goşulup, onuň ortaça sany çykarylýar.
Geçen 2008-nji ýylda geçirilen hasabat boýunça ähli ýokardaky görkezijiler Türkmenistan boýunça 6.4 sana deň boldy. Bu diýildigi, görkezijiler öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründäkiden azda-kände üýtgän hem bolsa, ýaramaza ýakyn diýlip hasap edildigidi.
Şu ýylky hasabatyň netijesi 5.3 sana deň bolup, geçen ýyldakydan 1 sandan gowrak üýtgäpdir. Bu hem, bilermenleriň aýtmagyna görä, položitel görkezijidir.
Duşuşyga gatnaşan ýerli bilermeniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ýurtda garaşylýan uly syýasy we ykdysady üýtgeşmeler bolarmy we haçan diýen sowala berlen hasabatyň netijeleri degişli düşündirişi berýär.
“Eger-de ösüşiň geçen we şu ýylky ýaly bady dowam etse, onda Türkmenistan döwletiniň syýasy we ykdysady durumyndaky erkinligi, özgerişleri, garaşylýan pozitiw netijeleri ýene-de bäş ýyldan görse bolar. Bu hem diňe jemgyýetçiligiň intellektiniň ösmegi bilen amala aşyp biler” diýip, Aşgabatda hereket edýän Döwlete degişli däl guramanyň wekili Azatlyk Radiosyna aýtdy.Ýerli habarçylaryň beren maglumatlary esasynda taýýarlanyldy.


text:
Azyk we oba-hojalyk guramasynyň (FAO) 27-nji maýda çap eden ýyllyk hasabatynda Birleşen Milletler Guramasy dünýäde açlyk çekýän adamlaryň sanyny hasaba alyp başlany bäri, bu görkeziji ilkinji gezek 800 milliondan hem pese gaçdy diýilýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň düýbi Rimde ýerleşýän guramasynyň berýän maglumatyna görä, tutuş dünýäde açlykdan ejir çekýän adamlaryň sany 795 milliona barabar bolup, bu görkeziji 1990-92-nji ýyllardaky hasabatda görkezilen sanawdan 216 million azdyr.
Hasabatda berilýän maglumata görä, ösüp barýan ýurtlarda adamyň ýeterlik derejede iýmitlenmezliginiň derejesi ilat sanynyň 12,9%-ne barabardyr.


text:
Gresiýada gaýtadan geçiriljek parlament saýlawlarynyň bosagasynda, şenbe güni Gresiýanyň parlamenti resmi ýagdaýda dargadyldy.
Şu aýyň başynda geçirilen ozalky parlament saýlawlarynda hiç bir partiýa parlamentde orunlaryň köplügine eýe bolup bilmedi. Ýewropadan kredit almak meselesinde bar bolan oňşuksyzlyklar sebäpli, bu partiýalar parlamentde özara koalisiýa hem döredip bilmediler.
Netijede, parlament saýlawlaryny 17-nji iýunda gaýtadan geçirmeklik karar edildi. Synçylar ikilenji tapgyr saýlawlarda Ýewropadan karz alynmagyna garşy çykyş edýän partiýalaryň has köp ses almaklarynyň mümkindigini aýdýarlar.


text:
Rumyniýada “Greenpeace” guramasynyň aktiwistleri ýurduň Daşky gurşaw ministrliginiň edarasyna hüjüm etdiler. Muňa Transilwaniýa regionynda altyn çykarmak boýunça planlar sebäp boldy.
Tankytçylaryň aýtmagyna görä, Rosia Montana şäherinde altyn çykarmak boýunça alnyp baryljak işlerde ulanyljak himiki serişdeler daşky gurşawa zyýan ýetirer.
Altyn çykarmak boýunça planyň tarapdarlary bolsa, munuň netijesinde ýüzlerçe iş orunlarynyň dörejekdigini we daşary ýurt sermaýasynyň geljekdigini aýdýarlar.
Umumy bahasy 7,5 million dollara barabar bu proýekt esasan Kanadanyň eýeçiligindäki şirketler tarapyndan alnyp barylýar.
Rumyniýanyň daşky gurşaw ministri Laszlo Borbelynyň edarasyna sişenbe güni 20 töweregi rumyn we daşary ýurtly aktiwist hüjüm edipdi. Olaryn ikisi zynjyr bilen özüni ministriň otagyndaky radioatora baglady. Bäş sagatdan soň, olar asuda ýagdaýda binany terk etdiler.


text:
Ukrainada raketanyň awtobusa uçurylmagy netijesinde azyndan 11 adam wepat bolandan soň, Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar gündogar Ukrainada ýowuzlygyň artmagyny ýazgardylar.
Ukrainanyň harby güýçleri 13-nji ýanwarda separatistleriň kontrollugyndaky Donetsk şäherinden sapar edýän gatnaw awtobusyna edilen raketa hüjüminiň orsparaz separatistler tarapyndan uçurylandygyny aýdýarlar.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň Donetsk regionyndaky bölüminiň başlygy Wýaçeslaw Abroskiniň 13-nji ýanwarda beren maglumatyna görä, wakada ölenleriň sany 12-ä ýetipdir.
Gündogar Ukrainadaky orsparaz separatistleriň liderleri awtobusa özleriniň raketa uçurandygy baradaky maglumatlary ret etdiler.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti gazy eksport ediji ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň Sammitine gatnaşdy
2015-nji ýylyň 23-nji noýabrynda Eýran Yslam Respublikasynda resmi saparda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Tähranda geçirilen gazy eksport ediji ýurtlaryň Forumynyň döwlet Baştutanlarynyň Sammitine gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, türkmen Lideri Sammite hormatly myhman hökmünde çagyryldy. Munuň özi Bitarap Türkmenistanyň ýokary halkara abraýyna we milli Liderimiz tarapyndan geçirilýän sebit we ählumumy derejede netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen oňyn, döredijilikli daşary syýasatyň giňden ykrar edilýändiginiň subutnamasydyr.
Ozal habar berlişi ýaly, düýn Tähranda “Jumhury” köşgünde ýokary derejeli türkmen-eýran gepleşikleri uly üstünlik bilen geçirildi, gepleşikler asyrlaryň dowamynda mizemez dostluk gatnaşyklaryny saklaýan iki döwletiň we halklaryň özara bähbit, deňhukuklylyk hem-de hoşniýetli erk-islege daýanýan doly möçberli hyzmatdaşlygy ösdürmäge we giňeltmäge ygrarlydygyny tassyklady. Söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmäge, şeýle hem ulag, energetika hem-de medeni-ynsanper ulgamlarynda däp bolan hyzmatdaşlygy giňeltmäge uly üns berildi.
Gepleşikleriň jemleri boýunça birnäçe resminamalara gol çekildi we türkmen-eýran hyzmatdaşlygyna täze itergi berýän ylalaşyklar gazanyldy.
Bu meselelere türkmen Lideriniň Eýran Yslam Respublikasynyň Beýik ruhy Lideri Aýatolla Ali Hamaneýi bilen bolan duşuşygynda hem deglip geçildi, duşuşykda şol sanda taraplaryň ýokary derejede gazanylan ylalaşyklary tizden-tiz durmuşa geçirmäge gyzyklanýandyklary nygtaldy.
Şu gün günüň birinji ýarymynda özüne bölnüp berlen “Hafeziýe” Köşgündäki kabulhanada Türkmenistanyň Prezidenti Yrak Respublikasynyň Prezidenti Fuad Masum, Köpmilletli Boliwiýa Döwletiniň Prezidenti Ewo Morales, Alžir Halk Demokratik Respublikasynyň Premýer-ministri Abdelmalek Sellal bilen duşuşyklary geçirdi.
Günüň ikinji ýarymynda türkmen Lideri gazy eksport ediji ýurtlaryň Forumynyň döwlet Baştutanlarynyň Sammitiniň geçirilýän ýerine -“Ejlas-Saran” Maslahatlar merkezine geldi.
Gazy eksport ediji ýurtlaryň forumy 2008-nji ýylda döredilen halkara hökümetara guramasy bolup, öz düzüminde tebigy gazy eksport etmekde dünýäde öňdebaryjy ýurtlary birleşdirýär. 12 döwlet: Alžir, Boliwiýa, Wenesuela, Müsür, Eýran, Katar, Liwiýa, Nigeriýa, Birleşen Arap Emirlikleri, Russiýa, Trinidad we Tobago, Ekwotarial Gwineýa bu guramanyň agzalarydyr. 6 ýurt: Yrak, Gazagystan, Niderlandlar, Norwegiýa, Oman we Peru synçy derejesine eýe bolup durýarlar.
Dünýä gaz gorlarynyň 70-e golaý göterimi, gaz önümçiliginiň 42 göterimden gowragy, turbageçirijileriň 40 göterimi we suwuklandyrylan tebigy gazyň söwdasynyň 85 göterimi gazy eksport ediji ýurtlaryň Forumynyň paýyna düşýär.
Guramanyň esasy maksady agza ýurtlaryň öz tebigy gaz gorlaryna özbaşdak ygtyýarlylygyny we ekologiýa durnuklylygyny, gazy aýawly hem-de netijeli işläp taýýarlamagy hem-de öz halklarynyň bähbidine peýdalanmagy üpjün etmek, gaz senagatyny ösdürmegiň esasy meseleleri boýunça tejribe, pikir we maglumatlary alyşmakdan ybaratdyr.
XX asyryň tutuş dowamynda nebit esasy energetika serişdesi hasap edilýärdi. Tebigy gaza dünýä nyrhlarynyň pesligi sebäpli, ol pes girdejili energiýa serişdesi hasap edilýärdi we energiýa önümlerini öndürijiler tarapyndan hem, maýa goýujy işewürler tarapyndan hem aýratyn üns berilmeýärdi. Şol sebäpli hem uglewodorod ýataklary işlenip taýýarlanylanda nebiti gaýtadan işlemek üçin peýdalanylýardy, gaz bolsa ugurdaş önüm hökmünde uzak wagtlap peýdalanylmandy.
Emma, geçen ýüzýyllygyň soňky çärýeginde dünýäniň ykdysady ösüşi, gazlyp alynýan ýangyjyň we ondan alynýan önümleriň sarp edilişiniň durnukly ösüş meýilleri, energiýanyň beýleki çemeleriniň bäsdeşlige pes ukyplylygy hem-de nebitiň nyrhlarynyň durnuksyzlygy adamzady ozal uly ähmiýet berilmedik energiýa serişdesi bolan tebigy gaza has içgin üns bermäge mejbur etdi, bu energiýa serişdesi dünýä bazarlarynda barha ornuny berkidýärdi.
Häzirki döwürde”mawy ýangyç” senagat taýdan ösen ähli döwletlerde öz täsirini durnukly artdyrmagyny dowam edýär we dünýä bazarlarynda diňe bir özboluşly “walýuta” bolmak bilen çäklenmän, örän möhüm syýasy gural, käbir ýagdaýlarda bolsa syýasy taýdan täsir etmegiň serişdesi bolup çykyş edýär.
Emma, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň daşary ykdysady strategiýasy syýasy, ideologiýa hem-de haýsydyr bir beýleki garaýyşlardan tapawutlanmak bilen, ähli daşary ýut hyzmatdaşlary bilen deňhukuklylyk we özara bähbitlilik ýörelgelerine esaslanýan gatnaşyklary ýola goýmaga gönükdirilendir. Türkmen Lideri bu barada yzygiderli aýtmak bilen, Türkmenistanyň diňe hakyky ýagdaýdan ugur alyp, arassa täjirçilik taslamalarynyň syýasylaşdyrylmagyndan daşda durýandygyny aýratyn nygtaýar.
Sammite gatnaşmak üçin Tährana gazy eksport ediji ýurtlaryň Forumyna agza döwletleriň, synçy derejesine eýe bolan ýurtlaryň Prezidentleri we ýokary wezipeli wekilleri, belent mertebeli myhmanlar geldiler. Foruma şeýle hem halkara guramalarynyň birnäçesiniň wekilleri gatnaşýarlar.
Bu ýerde, “Ejlas-Saran” Maslahatlar merkezinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy we beýleki belent mertebeli myhmanlary Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhany mähirli garşylady.
Soňra döwlet Baştutanlarynyň we wekiliýet ýolbaşçylarynyň bilelikde surata düşmegiň resmi dabarasy boldy.
Eýranyň Lideri gazy eksport ediji ýurtlaryň Forumyna agza döwletleriň Baştutanlarynyň Sammitini açmak bilen, öz çykyşynda hemmetaraplaýyn ösüşi höweslendirmek maksady bilen gazy eksport ediji ýurtlaryň forumynyň agzalarynyň oňyn hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň hem-de işjeňleşdirmegiň möhümdigini belledi.
Soňra bellenilen kada laýyklykda, çykyş etmek üçin foruma gatnaşyjylara söz berildi.
Türkmen Lideri ýokary derejeli Sammitde çykyş etmek bilen, Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhana myhmansöýerlik hem-de netijeli işlemek üçin döredilen şertler üçin tüýs ýürekden minnetdarlygyny beýan etdi.
Türkmenistanyň Baştutany dünýä energetika gňňişligindäki, şol sanda gaz pudagyndaky häzirki ýagdaýlaryň uly we çylşyrymly wezipeleriň birnäçesi bilen şertlendirilendigini belläp, energetika howpsuzlygyny üpjün etmegiň zerurlygyny ählumumy ykdysadyýetiň yzygiderli we sazlaşykly ösüşiniň möhüm esasy şertleriniň biri bolup durýandygyny nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, gazy öndüriji, üstaşyr geçiriji we sarp ediji ýurtlaryň bähbitlerini üpjün etmegi nazarda tutmaga gönükdirilen täsirli çäreleriň kabul edilmegi has möhümdir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şu nukdaýnazardan bu ugurda hyzmatdaşlyk edýän döwletleriň özara gatnaşyklarynda kemsidilmelere ýol bermeýän açyk, aýdyň düzgünleriň işlenip taýýarlanylmagy uly ähmiýete eýedir.
Türkmenistan özüniň energetika syýasatynda şu garaýyşlardan ugur alýar diýip, milli Liderimiz aýtdy we munuň biziň ýurdumyz tarapyndan öňe sürülýän başlangyçlaryň hem-de iş ýüzünde amala aşyrylýan çäreleriň esasy many-mazmunyny kesgitleýändigini belledi. Energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna iberilmeginiň ygtybarlylygyny we goraglylygyny üpjün etmegiň kepilleri barada Türkmenistanyň başlangyçlary dünýäde barha giň goldawa eýe bolýar.
Muňa Birleşen Mlletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2008-nji we 2013-nji ýyllarda energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi baradaky Rezolýusiýalarynyň kabul edilmegi hem şaýatdyk edýär, onuň awtordaşlary hökmünde 70-den gowrak döwlet çykyş etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, häzirki wagtda BMG-niň ählumumy energetika giňişliginde umumy kadalara laýyklykda iş alyp barmak hakyndaky täze halkara-hukuk resminamasyny taýýarlamak boýunça zerur işleriň geçirilýändigini belledi. Bu resminamany işläp taýýarlamak üçin halkara bilermenler topary döredildi. Bu toparyň işini kämilleşdirmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar, onuň birinji mejlisi geçen ýylyň ahyrynda Aşgabatda boldy.
Türkmenistanyň Baştutany sözüni dowam edip, halkara energetika ulgamyna äze sebitleriň we bazarlaryň goşulyşmagy dünýäniň senagat önümçiliginiň, söwdanyň, maýa goýumlarynyň ösüşine goşmaça kuwwatly itergi berer, şeýle hem täze iş orunlarynyň döredilmegine ýardam berer diýip aýtdy. Öz nobatynda munuň özi sebitlerdäki we döwletlerdäki syýasy ýagdaýyň durnuklaşdyrylmagyna oňyn täsirini ýetirer.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasynyň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi. Biz bu taslama birek-birege hormat goýup, deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmegiň mysaly hökmünde garaýarys diýip, Türkmenistanyň Baştutany nygtady. Taslama gatnaşýan ýurtlaryň uzak möhlete niýetlenen bähbitler we ösüş gazanmak boýunça maksatlary umumydyr. Biz bu döwletleriň taslamany durmuşa geçirmäge jogapkärli we hakyky ýagdaýlardan ugur alyp çemeleşýändiklerine ýokary baha berýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmekde biziň Aziýadaky we Ýewropadaky hyzmatdaşlarymyz, örän iri maliýe edaralary, ilkinji nobatda bolsa, Aziýanyň Ösüş banky uly goldaw berýär diýip belledi.
Häzirki döwürde bu taslama iş ýüzünde durmuşa geçirilip başlandy. Türkmenistan ýakyn günlerde bu gaz geçirijiniň öz çäklerinden geçýän böleginiň gurluşygyna başlar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan – Owganystan – Päkistan – Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň ylalaşylan möhletlerde, ýagny 2018-nji ýylda doly tamamlanjakdygyna berk ynanýandygyny mälim etmek bilen belledi.
Bu transmilli taslama diňe bir ykdysadyýet boýunça ägirt ululygy bilen tapawutlanman, ony durmuşy geçirmekde, Günorta Aziýanyň käbir sebitlerinde, hususan-da, Owganystanda durnuksyz ýagdaýy hasaba almak bilen, oňa gatnaşýan ähli ýurtlaryň syýasy taýdan birleşmegi babatynda hem deňsiz-taýsyzdyr. Şeýle-de bolsa synçylaryň aglabasy üçin Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň özüniň zerurdygyny we durmuşa ukyplydygyny anyk subut edýändigi aýdyň hakykata öwrüldi.
Bu babatda türkmen döwletiniň Baştutanynyň durnukly halkara ösüşine we Birleşen Milletler Guramasynyň baýdagy astynda energiýa çeşmeleriniň üstaşyr geçirilmeginiň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça täsirli guraly döretmäge ýardam edýän möhüm başlangyçlary we anyk ädimleri aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Şu ýerde Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan gaz geçirijisi ýaly ägirt uly transmilli infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmekde, şeýle halkara guralynyň bolmagynyň örän möhümdigini bellemek gerek. Mümkinçilikden peýdalanyp, türkmen Lideri Owganystanyň, Päkistanyň we Hindistanyň ýolbaşçylaryna, taslama boýunça taýýarlyk işlerine gatnaşan hyzmatdaşlaryň ählisine tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistanda, dünýä ýüzünde üsti açylan mukdary boýunça ikinji orunda durýan “Galkynyş“ käni, şeýle hem Amyderýanyň sag kenaryndaky, Hazar deňziniň türkmen bölegindäki we beýleki nebit-gaza baý sebitlerdäki täze açylan geljegi uly ýataklary özleşdirmek işiniň batly depginler bilen barýandygy hem ünsi özüne çekýär. Şeýle hem, dünýä ýüzünde giňden isleg bildirlýän nebitgazhimiýa önümlerini öndürmäge gönükdirilen senagat önümçiliginiň innowasiýalaryny döretmek üçin uly işler geçirilýär. Munuň özi bolsa, bu strategiki pudakda ykdysady bähbitleri hasaba almak bilen, giňgöwrümli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk barada gürrüňini dowam edip, döwlet Baştutanymyz türkmen tebigy gazyny Ýewropa ugry boýunça ibermek babatda taslamalary durmuşa geçirmek ugrunda hem gyzyklanma bildirýän taraplar bilen netijeli gepleşikleriň alnyp barylýandygyny habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň esasy gaz ýataklaryny, ýeke-täk gazgeçiriji ulgama birleşdirip, Türkmenistanyň eksport kuwwatyny düýpli ösdürmäge mümkinçilik berjek “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijisiniň gurluşygynyň tamamlanyp barýandygyny bellemek ýerliklidir. Energiýagöterijileri köp mukdarda zerur bolan taraplara geçirmäge mümkinçilik berjek bu gazgeçirijiniň gurluşygy, türkmen tebigy gazynyň ýollarynyň diwesifikasiýasynyň mümkinçiliklerini ep-esli giňelder hem-de türkmen energiýagöterijilerini halkara bazarlaryna ygtybarly we durnukly eksport etmäge goşmaça kepillendirmeleri döreder.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň durmuşa geçiren, gatnaşýan we amala aşyrmagy göz öňünde tutýan gaz geçirijileriniň taslamalarynyň ählisiniň oňa gatnaşýan ýurtlar üçin bähbitlidigini belledi. Bu taslamalar çäklerinden gaz geçirijiler geçýän ähli ýurtlaryň ykdysady we täjirçilik bähbitlerinden ugur alnyp amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz gaz pudagynda amala aşyrylýan halkara hyzmatdaşlygynda hemmetaraplaýyn oýlanyşykly ykdysady ölçeglere eýermek, ilkinji nobatda bolsa, tebigy gaz üçin we onuň üstaşyr geçirilmegi üçin esaslandyrylan nyrhlardan ugur almak maksadalaýyk bolar diýip aýtdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan dünýäde tebigy gazy öndüriji iri ýurtlaryň biri bolmak bilen, bu energiýa serişdesini ibermek boýunça halkara taslamalaryna gatnaşýar, şoňa görä-de, biziň ýurdumyz bu ugurda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmegiň ekologiýa meselelerine ýokary derejede jogapkärli çemeleşýär diýip nygtady. Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideri turbageçirijiler gurlanda ekologiýa talaplaryny berjaý etmek, tebigy gurşawy gorap saklamaga aýawly we uzak döwri göz öňünde tutup çemeleşmäge ünsi çekdi.
Uglewodorod serişdelerini çykarmak ýokary ekologiýa talaplaryna laýyklykda amala aşyrylmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.Bu babatynda ykdysady bähbitleri, halkara hyzmatdaşlygyny ekologiýanyň talaplaryny berjaý etmek bilen utgaşdyrmak biziň umumy wezipämizdir.
Şeýle hem türkmen döwletiniň Baştutany energiýa serişdeleri çykarylanda we iberilende ekologiýa töwekgelçiliginiň örän az derejede bolmagyny gazanmak, önümçilik toplumlaryna netijeli gorag tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, häzirki zaman dolandyryş usullaryny ulanmak möhüm ähmiýete eýedir diýip belledi.
Şu maksatlardan ugur alyp, Türkmenistanyň maslahata gatnaşýan ýurtlar, energiýa serişdelerini sarp edýän we üstaşyr geçirýän döwletler, halkara guramalary bilen bu ugurda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge we ösdürmäge taýýardygyny bellemek isleýärin diýip, milli Liderimiz aýtdy. Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu meselede anyk ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Türkmenistan energiýa serişdelerini jogapkärli we ygtybarly öndüriji hem-de iberiji ýurtlaryň biridir diýip bellemek bilen, milli Liderimiz türkmen tarapynyň. ählumumy energetika strategiýasynyň ähli meseleleri boýunça aç-açanlyga eýerýän, sazlaşykly usullary işläp taýýarlamak üçin dürli döwletler we halkara guramalary bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny tassyklady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşyny jemlemek bilen, biziň ýurdumyz 2017-nji ýylda Energetika hartiýasyna başlyklyk etjek döwründe özara bähbitli hyzmatdaşlygyň bu ugruna aýratyn üns berer diýip belledi.
Sammitiň çäklerinde döwlet baştutanlary we dünýäniň iri energetika döwletleriniň ýokary wezipeli wekilleri dünýä energetika ulgamynyň ösüşi barada pikir alyşdylar. Ählumumy gaz bazarynyň ösüş mümkinçilikleririne, has elýeterli, ykdysady taýdan bähbitli we ekologiýa taýdan arassa energiýa serişdesi hökmünde gazy sarp etmegi höweslendirmek meselelerine aýratyn üns berildi. Mundan başga-da, gaz öndüriji ýurtlaryň bähbitlerini öňe sürmek boýunça hereketleri utgaşdyrmagyň mümkinçilikleri baradaky mesele duşuşygyň gün tertibinde aýratyn orun eýeledi.
Bu ýerde, “Ežlas -Saran” Maslahatlar merkezi Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti Tähran şäheriniň “Mehrabad” halkara howa menziline bardy we ol ýerden Watanymyza ugrady.
Birnäçe wagtdan hormatly Prezidentimiziň uçary Aşgabadyň halkara howa menzilinde gondy. Ol ýerde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar garşyladylar.
TDH


text:
ABŞ-nyň goranmak sekretary Robert Geýtsiň Hytaýa edýän sapary arkaly Waşington Pekin bilen arasynda dowam edýän harby dartgynlylygy köşeşdirmäge synanyşýar. Geýtsiň bu sapary Waşingtonyň Hytaýdan bölünen ada Taýwana bahasy ençeme milliard dollara barabar harby ejnamlary satmak baradaky karary kabul etmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
Mälim bolşuna görä, Waşingtonyň şol karary zerarly Hytaý bilen ABŞ-nyň arasynda harby gatnaşyk togtadylypdy. Hytaýyň prezidenti Geýts bilen geçiren duşuşygyndan soňra eden çykyşynda bu saparyň iki ýurduň gatnaşygyny güýçlendirmäge we özara ynamy artdyrmaga ýardam etjekdigini aýtdy.
10-nji ýanwarda Geýts öz Hytaýly kärdeşi bilen duşuşyp, garakçylyga we terrora garşy göreş hemem dürli tebigy betbagtçylyklardan gutulyş çäreleri boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada ençeme iş toparlarynyň döredilenligini yglan etdi. Emma agzalýan duşuşykda ABŞ-nyň ýadro programmasy we raketadan goranyş ýaly tekliplerini goldap çykyş etmekden saklanylyp, bu teklibi diňe öwrenmek barada ylalaşylanlygy mälim edildi.
Özara düşünişmezligi aradan aýyrmak ýa onuň ýüze çykmagynyň öňüni almak üçin iki ýurduň arasynda harby gatnaşyklaryň artdyrylmagynyň zerurdygy barada hem ylalaşylanlygy bellenildi.
Özara ynamsyzlyk güýçli…
Emma agzalýan metbugat ýygnagynda Geýtsiň hytaýly kärdeşi Liýaň Guwaňleýniň eden çykyşyndan çet tutulsa, Pekiniň Waşingtona bolan ynamsyzlygy henizem dowam edýän bolmaga çemeli. Liýaň bu barada şeýle diýýär: ”Waşingtonyň Taýwana ýarag satmak baradaky meselesi boýunça Hytaýyň belli bir pozisiýasy bar. Biz şeýle herekete garşy. ABŞ-nyň Taýwana ýarag satmagy Hytaýyň bähbitlerine ýaramaz täsirini ýetirdi. Biz şeýle ýagdaýyň gaýtalanmagyny islemeýäris”.
“China Daily” atly gazetiň düýnki sanynda ABŞ bilen Hytaýyň arasynda dartgynlyga sebäp bolýan zatlar hakda çap edilen makalada “ABŞ-nyň Hytaýyň töwereginde ýerleşýän deňizlerde öz harby güýjüni artdyrmagy we Taýwana ýarag satmagy ýaly meseleler hakda pikir gozgalýar.
Hytaý ABŞ, Günorta Koreýa we Ýaponiýa üçüsiniň harbylarynyň bilelikde geçiren harby türgenleşigindenem närazy. Waşington bolsa öz nobatynda Hytaýyň öz harbylaryny döwrebaplaşdyrmak ugrundaky işlerinden hem-de Hytaýyň azat ediş armiýasynyň kuwwatynyň artdyrylmagyndan alada bildirýär.
Waşington aýratynam Hytaýyň öz günortasynda ýerleşýän deňziň eýeçiligi barada tutýan pozisiýasyna garşy çykyş edýän ýurtlaryň pikiri bilen hem ylalaşýanlygyny belleýär.
Ýeri gelende ýatladyp geçsek, Amerikanyň Merkezi aňtaw gullugynyň öňki ýolbaşçysy Robert Geýtsiň Hytaýdan soňra Ýaponiýa we onuň yzy bilen hem Günorta Koreýa sapar etmegine garaşylýar.


text:
Düýn Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ilkinji hususy kosmos kapsulynyň orbital uçuşy amala aşyrdy we ol üstünlikli Ýere dolandy.
ABŞ-nyň hususy “SpaceX” kompaniýasy tarapyndan işlenip düzülen bu “Dragon” kapsuly Florida ştatynyň Kanawerel ýarym adasyndaky kosmodromdan uçuryldy. Ol Ýer şarynyň daşyndan iki gezek aýlanyp, soň Ýuwaş okeana gondy.
Uçuş pilotsyz amala aşyryldy. Ýedi adam sygýan bu kapsul geljekki synaglardan soň, diňe bir kosmosa syýahat üçin däl, eýsem halkara kosmos stansiýalaryna ýük eltmek üçin hem ulanylyp bilner.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy owganystanly aktiwist zenan Marýam Durani özüniň “Times” žurnalynyň dünýäniň iň täsirli 100 adamy barada düzen sanawyna goşulmagyna haýran galandygyny aýdýar.
Kandagar şäherinden Marýam Durani özüniň bu sanawa goşulmagyndan soň, Owgansytanda aýal maşgalalaryň duçar bolýan zorluk-sütemlerine ünsüň artjakdygyna umyt bildirdi.
Durani Kandagar şäherinde hususy radiostansiýada gepleşikleri alyp barýar. Bu radioda bilim, aýallaryň hak-hukuklary ýaly meseleler gozgalýar.
Marýam Duraniniň janyna ençeme gezek kast etmek synanyşygy amala aşyrylypdy. Bu synanyşyklar Talyban hereketiniň söweşijileri tarapyndan edilendir diýlip hasaplanylýar.


text:
Aşgabat, 30-njy ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik Wekilhanasy 4-16 ýaş aralygyndaky çagalary Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlap geçirýän “Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly” atly çaga suratlarynyň döredijilik bäsleşigine gatnaşmaga çagyrýar.
Bäsleşige hödürlenýän işler 2015-nji ýylyň 1-nji fewral-15 maý aralygynda kabul ediler.
1-nji iýunda – Çagalary goramagyň Halkara gününde Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik Wekilhanasynyň binasynda çaga suratlarynyň sergisi we baýrakly orunlary eýelänleri sylaglamak dabarasy geçiriler.
Bäsleşige gatnaşmak bilen baglanyşykly takyk maglumaty Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik Wekilhanasynyň www. turkmenistanun. org. saýtyndan alyp bilersiňiz.


text:
Täze Tolkun gepleşiginde her hepde türkmen ýaşlarynyň sosial saýtlarda iň köp maslahatlaşan, gürrüňini eden meseleleri barada maglumat berýäris.
Facebook
Facebook sosial ulgamynda meşhurlygy barha artýan sahypalardan biri “One Turkmen Kitchen”, ýagny “Bir türkmen aşhanasy”. Bu sahypa, esasan hem, türkmen tagamlaryny suratlary we reseptleri bilen birlikde çap edýär. “Bir türkmen aşhanasy” sahypasynyň “Içi doldurylan kädi” atly nahary sosial ulgamyň okyjylarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Hatda oňa diňe türkmenler däl, daşary ýurtlylar hem uly gyzyklanma bildiripdirler.
Bu tagamyň suraty jemi 24 sapar halanypdyr we oňa dokuz teswir ýazylypdyr. Todd A Carlson atly agza, naharyň suratda örän gowy görünýändigini we ony özüniň hem taýýarlap görjekdigini ýazypdyr. Şeýle-de, Todd A Carlson “Hakykatdanam, nahary 482 farengeýtde bişirdiňizmi? diýip sorag beripdir. Şeýle-de Carlson birnäçe wagt soň öz elleri bilen taýýarlan “Içi doldurylan kädi” naharynyň suratyny Facebookda çap edipdir.
Türkmen tagamlarynyň taýýarlanyşy bilen gyzyklanýan bolsaňyz, men size “One Turkmen Kitchen”, ýagny “Bir türkmen aşhanasy” websahypasyna ýüzlenmegi maslahat berýärin.
Vkontakte
Vkontakte sosial ulgamynda gürrüňi edilen maglumatlaryň biri sosial ulgamyň “Türkmenler” atly topary tarapyndan paýlaşylan “Söý meni, söý” atly wideoklip. Bu wideoklipde bir türkmen gyzy tans edip, aýdym aýdýar. Wideoklip jemi 10 sapar halanypdyr we oňa 13 teswir gelip gowşupdyr. Şol teswirleriň arasynda Atajan Mamed-Ali atly agza klip baradaky garaýşyny “Masgaralaý” diýip, gysgaça beýan edipdir. Ýakup Kakalyýew bolsa “Marydan çykýar şular ýaly klipler” diýip, öz şahsy pikirini galdyrypdyr.
Bu klibiň nirede düşürilendigi we klipdäki aýdymçynyň niredendigi sosial saýtyň agzalarynyň arasynda kiçijek diskussiýa emele getiripdir. Soňunda Kuwwat Serdarogly atly agza aýdymçynyň Lebabyň Kerki şäherçesindendigini aýdyp, “Onuň üçin goh gerek däl. Nireden bolanda-da türkmen şo-da. Ol tutuş türkmenleriň adyna gidýär. Eýýäm nätjek, bar-da bizde-de aňy-düşünjesi ösmedik adamlar. Oňa edip biljek çärämiz ýok . Adam pahyr özi-özünden bilip, öz gözýetimini özi giňeltmese, oňa sen şu zady et ýa-da etme diýip, düşündirip bolmaýar, millet” diýip, öz pikirini jemleýär.
Bu klip barada başga-da Amangeldi Nuryýew, Röwşen Burkazow, Janneta Hydyrowa, Merdan Magamedow ýaly agzalar teswir galdyrypdyrlar.
“Ertir.com”
“Ertir.com” sosial ulgamynda “Pyşbaga” atly agzanyň “Sakal howpy: Tagta etrabynda 632 raýat sakal goýberdi” ady bilen gozgan temasy agzalaryň arasynda uly gyzyklanma we jedel döredipdir.
19-njy oktýabrda çap edilen bu tema 22-nji oktýabra çenli jemi 1040 sapar okalyp, oňa 68 teswir gelip gowşupdyr we 42 sapar halanypdyr.
Bu temanyň mazmuny şeýle sözler bilen başlanýar: “Daşoguz welaýatynyň “Demirgazyk çapary” gazetiniň habar bermegine görä, Tagta etrabynda 632 raýat birdenkä sakal goýberipdir”. Soňra-da bu tema şeýle sözler bilen dowam edýär: “Bu Sarahs etrabyndaky 1932-nji ýyldaky sakal üýşmeleňinden soňky iň uly köpçülikleýin sakal goýberiş hereketidir”.
Bu tema boýunça “Ulymsyj@” atly agza: “Menem tagtaly. Ýöne bu geplerden bütinley bihabar. Çynmaý şu zatlar?” diýip, sorag ýazypdyr. Bu soraga “Friendship” atly agza şeýle jogap beripdir: “Hawa, çyn. Iñ soñky gezek haçan gitdiñ Tagta? Bu waka ýakynda boldy” diýip, öz pikirini galdyrypdyr.
Elbetde, bu tema Daşoguzda geçirilýän Ýaşulular maslahatyny ýaňsylap ýazylan tema çalym edýär…
Twitter
Twitter sosial ulgamynda türkmenleriň “Türkmençe ýaz “ jümlesiniň öňünden ”häş täg” alamatyny goýup, tweet ýazmak ýörelgesi dowam edýär. Bu sosial ulagmyň “le petit” atly agzasy tarapyndan “Paket Internet-5 gutordy" diýip sms geldi. Gynandym. Gutaranyna däl."Gutoronyna" diýip, tweet paýlaşypdyr.
Elbetde, bu taýda sms-däki goýberilen harp ýalňyşy barada gürrüň gidýär. Ýagny, “gutardy” diýlip ýazylmaly söz sms-de “gutordy” diýlip ýazylypdyr.
Bu tweet 16-njy oktýabrda paýlaşylyp, ol bäş sapar gaýtadan çap edilipdir we oňa Mehmet Türkmen atly agza “Has hem gynançlysy, bu yalñyşy düzedeýli diýýän hem ýok” diýip, öz pikirini mälim edipdir.
Azat Rahmanowyň “Türkmençe ýaz” jümlesiniň öňünden “häş täg” alamaty goýlup ýazylan: “Türkmen ýaşulysy: Iňlisçe gürlejek bolsaň, agzyňa gyzgyn kartoşka salyp, türkmençe gürläbermeli” diýlen tweeti hem birnäçe gezek gaýtadan çap edilen tweetleriň arasyndadyr.