text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier Orsýet bilen Günbataryň gatnaşyklarynda "dawa-jenjeliň" ýokdugyny belläp, Moskwa bilen Berliniň arasynaky gatnaşyklar öňümizdäki ýyllarda gowulanar diýdi.
Ol ors kärdeşi Sergeý Lawrow bilen geçiriljek gepleşikleriň öň ýanynda Orsýetiň Ýekaterinburg şäherinde bir uniwersitetde eden çykyşynda gündogar Ukrainada barýan konfliktiň soňuna çykmak üçin entek mümkinçilikleriň bardygyny, Minsk parahatçylyk prosesiniň edilýän tagallalaryň merkezinde durmalydygyny aýtdy.
Germaniýanyň daşary işler ministri şeýle-de Orsýet bilen Günbatary, "aýratyn-da kynçylykly wagtlarda" dartgynlylygy gowşatmak üçin, "Orsýet-NATO geňeşiniň mümkinçiliklerinden" peýdalanmaga çagyrdy.
Orsýetiň daşary işler ministri Lawrow mundan bir gün öň žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Berlin bilen bolan dartgynly gatnaşyklarda Orsýet günäkär däl diýdi.
"Demirgazyk akym 2"
Lawrow 14-nji awgustda Ýekaterinburgda geçen bir duşuşykda şeýle diýdi: "Biz Germaniýa bilen bolan gatnaşyklara ýokary derejede üns berýäris. Bu gatnaşyklaryň kynçylykly döwri başdan geçirmegi biziň günämiz däl".
Duşuşykdan öň Lawrow "Demirgazyk akym 2" diýip atlandyrylýan gazgeçiriji proýektinde öňegidişlige çagyryp: "Bu Ýewropa Bileleşiginde bar bolan tebigy gaz infrastrukturasyny ösdürmek baradaky programma laýyk gelýär" diýdi.
Orsýetiň daşary işler ministri bilen Germaniýanyň daşary işler ministriniň Ýekaterinburgdaky gepleşikleri tebigy gaz barada bolsa-da, onuň Siriýadaky we Ukrainadaky konfliktler ýaly meseleleri hem öz içine almagyna garaşylýar.
Orsýetiň Krym ýarymadasyny basyp almagy we gündogar Ukrainada 9500-den agdyk adamynyň başyna ýeten uruşda separatistleri goldamagy Moskwanyň Ýewropa Bileleşigi bilen aradaky gatnaşyklaryna agyr zarba urdy.
“Diwersantlary iberýär”
Ukrainanyň içerki işlerine gatyşmagy sebäpli Orsýetiň garşysyna girizilen sanksiýalarda Ýewropa Bileleşiginiň iň güýçli döwleti bolan Germaniýa möhüm rol oýnaýar.
Öten hepde Orsýetiň, hüjümleri gurnamak üçin Kryma "diwersantlary" iberýär diýip, Ukrainany aýyplamagy Krymyň töweregindäki dartgynlylygy has-da artdyrdy. Ukraina bolsa bu aýdylanlary manysyz diýip, ret edýär.
Günbatar ýurtlarynyň bellemegine görä, Orsýetiň bu aýdýanlaryny tassyklaýan subutnamalar köp däl. Käbir analizçileriň pikiriçe bolsa, bu gündogar Ukrainada barýan urşuň soňuna çykmak boýunça edilýän tagallalarda üstünlik gazanmak üçin Orsýet tarapyndan ulanylan pirim.
2015-nji ýylyň fewralynda [gündogar Ukrainada barýan] atyşyklary bes etmek boýunça gelnen ylalaşyga Germaniýa araçylyk etdi. Ýöne bu ylalaşyk doly ýerine ýetirilmän gelýär.
Agzalan iki ýolbaşçynyň Siriýa krizisi boýunça-da özara pikir alyşmagyna garaşylýar.
Steinmeier Germaniýanyň "Welt am Sonntag" gazetine beren interwýusynda Siriýanyň gabawdaky şäheri Aleppo gyssagly ynsanperwer kömek gerekdigini aýtdy.


c: text/html

text:
Amerikanyň prezidenti Barak Obama Birleşen Ştatlar bilen Latyn Amerikasynyň arasynda, deň hukukly hyzmatdaşlyk esasynda, täze gatnaşyklary gurmaga çagyrdy. Prezident bu barada Çilide çykyş etdi.
Şeýle-de prezident Obama bu çykyşynda Latyn Amerikasynyň syýasy tejribesiniň demokratiýany gurmak isleýän beýleki halklara hem gollanma bolup biljekdigini nygtady.
Prezident Obama Latyn Amerikasy döwletlerine sapar edýär.
Braziliýada Barak Obama ençeme söwda we energiýa ylalaşyklaryna hem gol goýdy.
Obama El-Selwadora hem barýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý deputatlar bilen uzaga çeken dawalardan soň, ýurduň täze saýlanan parlamentiniň ilkinji inagurasiýa sessiýasyny açdy.
Geçen ýylan sentýabrynda geçirilen parlament saýlawlaryndan bäri bu saýlawlarda galplyklara ýol berlendigi barada bildirilýän aýyplamalar sebäpli täze saýlanan parlamentiň inagurasiýa sessiýasy yza süýşürilip gelnipdi.
Sişenbe güni Karzaýyň prezident administrasiýasy parlament saýlawlarynda galplyklaryň amala aşyrylandygy barada bildirilýän aýyplamalar boýunça derňew işleriniň barybir dowam etdiriljekdigini mälim etdi.
Geçen hepde prezident Karzaý şu mesele boýunça derňewleriň doly amala aşyrylmagy üçin täze parlamentiň açylyş dabarasyny bir aý yza süýşürmek barada karar çykarypdy. Parlamentiň deputatlary bolsa muňa protest bildirip, parlamentiň sessiýasyna özbaşdak başlajakdyklary bilen haýbat atypdylar.


text:
Polşanyň prezidenti Andrzej Duda NATO-ny Gündogar Ýewropada has köp sanly goşun ýerleşdirip, Polşany we regionyň beýleki ýurtlaryny has agressiw bolup barýan Orsýetden goramaga çagyrdy.
“Maksat NATO-nyň goşunlarynyň ýerleşdirilmegi we göze ilmegi” diýip Duda NATO-nyň Brusseldäki edarasynda 18-nji ýanwarda eden çykyşynda aýtdy.
Polşa NATO-nyň indiki ýylyň iýul aýynda boljak sammiti geçirer.
Duda Polşada ýerleşdirilmegini isleýän goşunlarynyň sanyny agzamady. Emma olaryň “NATO-nyň gündogar tarapyny goramaga ukyply bolmalydygyny” belledi.
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg Polşadaky sammitiniň netijeleriniň kanagatlandyryjy boljakdygyny aýtdy.
“NATO-nyň Polşany öz içine alýan regionda goşunlary häzirem bar” diýip Stoltenberg aýtdy we “biz Warşawada boljak sammitden soň NATO-nyň Polşada öňküsinden has köp bolmagyna serederis” diýdi.


text:
ABŞ-nyň Arizona ştatynda ýangyn söndüriji edarasynyň 19 işgäri öldi.
Birleşen Ştatlaryň resmileriniň berýän maglumatyna görä, ýangyn söndüriji edarasynyň işgärleri Ýarnel şäherçesindäki dörän ýangyny söndürmäge synanyşanlarynda heläk bolupdyrlar.
Şeýle-de dörän bu ýangynyň çaltlyk bilen daş-töwerege ýaýramagy netijesinde ýekşenbe güni 50 töweregi ýaşaýyş jaýy ewakuasiýa edildi.
ABŞ-nyň ýerli metbugatynyň berýän maglumatyna görä, häzirki wagtda ýangyn 800 gektardan gowrak ýere çenli ýaýrapdyr.
Bu ýangyn ABŞ-nyň Arizona ştatynda anna güni döräpdi. Howanyň gyzgynlygy we güýçli ýel sebäpli ýangyn çaltlyk bilen daş-töwerege ýaýrady.


text:
Malaziýanyň resmileri ýeriň hemrasynyň görkezýän täze suratlarynda ýiten uçaryň bir bölegi diýip çaklanylýan takmynan 122 obýekte duş gelindi diýýär. Bu obýektler Hindi okeanynyň günortasynda görünýär.
Malaziýanyň häzirki transport ministri Hişamuddin Hussein gürrüňi edilýän obýektleriň 400 kwadrat kilometr aralykdaky territoriýada tapylandygyny aýdýar.
Malaziýanyň “MH370” kysymly uçary 8-njy martda Kuala Lampurdan Pekine tarap uçanyndan gysga wagt soň ýitirim bolupdy. Uçardaky 239 ýolagçynyň aglabasy Hytaýyň raýatydy.
Birleşen Ştatlaryndan, Hytaýdan, Ýaponiýadan, Günorta Koreýadan, Awstraliýadan we Täze Zelandiýadan 12 uçaryň we iki gäminiň gatnaşmagynda gürrüňi edilýän uçardan galyndylary gözlemek tagallalary çarşenbe güni täzelendi. Olar gözleg işlerini Awstraliýanyň Perth şäheriniň takmynan 2 müň 500 kilometr günorta-günbatarynda amala aşyrarlar.


text:
Yrakda 50 çemesi tussagyň türmeden gaçmagynyň guralmagynyň arkasynda «Yslam döwleti» toparynyň durandygy aýdylýar.
Bu wakada ondan gowrak polisiýa ofiseri öldürildi. «Roýters» habar gullugy Oudi Al-Khadrana, türmäniň ýerleşen şäheriniň häkimine salgylanyp, onuň 9-njy maýda tussaglaryň gaçmagyna we polisiýa ofiserleriniň öldürilmegine YD jeňçileri jogapkär diýendigini ýazýar.
Yragyň içeri işler ministrligi Diýala welaýatyndaky Halis türmesinden azyndan 40 tussagyň gaçyp gutulandygyny aýtdy. Ministrlik biraz öň tussaglaryň gaçmagyna YD-nyň dahyllydygyny inkär edipdi.


text:
Montenegronyň premýer-ministri Milo Dýukanowiç öz ýurdunyň NATO ýaranlygyna we Ýewropa Bileleşigine agza bolmaga çalyşýandygyny belläp, sebäbi "biz öz bähbidimizi gözleýäris" diýýär. Podgorisanyň ýüzüni Günbatara öwürmegine Moskwanyň gaharly reaksiýa görkezmegi ony geňirgendirýär.
"Biz Ýewropa Bileleşigini we NATO-ny saýlap tutduk, sebäbi şol ýerde bolsak, özümiz üçin gowy bolar diýip pikir edýäris, sebäbi biz öz bähbidimizi gözleýäris. Şol sebäpden men içerki syýasata [keseden] bu derejede göni gatyşylýandyr öýtmändim" diýip, Dýukanowiç aýdýar.
NATO 2-nji dekabarda Montengrony ýaranlyga goşulmaga resmi suratda çagyranyndan iki hepde soň Azatlyk Radiosy bilen bolan söhbetdeşlikde Dýukanowiç özüniň Moskwanyň bu reaksiýasy Montenegronyň özi barada däl-de, ilkinji nobatda Orsýet-NATO gatnaşyklary baradadyr diýip pikir edýändigini aýtdy.
“Garaşylmadyk zat”
"Biz bu ýerde bir zady bellemeli, bu Orsýet bilen NATO-nyň arasyndaky, şeýle hem Orsýet bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklaryň çynlakaý ýagdaýda ýaramazlaşýan mahalyna gabat gelýär. Meniň pikirimçe, düşündirişiň esasy bölegi şu ýerde ýatyr" diýip, Dýukanowiç 13-nji dekabrda aýtdy.
Ol Montenegronyň Ýewropa integrasiýasyna tarap edýän tagallalaryna Moskwanyň bu derejede duşmançylyk etmeginiň özüni geňirgendirendigini, sebäbi bu kiçijik balkan döwletiniň hereketleriniň Orsýete hiç hili howp salmaýandygyny belledi.
"Men munuň meniň üçin bir garaşylmadyk zat bolandygyny boýun almalydyryn. Şu ululykdaky bir döwletiň, şol güýç, şol gudrat, şol çynlakaýlyk, şol taryh bilen bir ýurduň içerki syýasy gatnaşyklary bolan zatlara şeýle gönümellik bilen gatyşmagy garaşylýan zat däl".
Gatnaşyklar
Ors prezidenti Wladimir Putiniň sözçüsi NATO-nyň Montenegro eden çakylygyna 2-nji dekabrda jogap berip, Moskwanyň mümkin bolan jeza çärerleri barada oýlanjakdygyny aýtdy.
Ors parlamentiniň ýokarky palatasynyň Goranmak komitetiniň başlygy Wiktor Ozerow Orsýet Montenegro bilen bilelikde alnyp barylýan proýektleri, şol sanda goranmak baradaky hyzmatdaşlygy-da doňdurar diýdi.
Orsýetiň daşary işler ministri hem 2-nji dekabrda bu çakylyk "diňe Orsýet bilen NATO-nyň gatnaşyklaryny öňküden hem beter çylşyrymlaşdyrar" diýip, duýduryş berdi.
Moskwa köpden bäri Montenegronyň NATO ýaranlygyna goşulmagyna garşy çykyp gelýär. Dýukanowiç mundan öň Kremli ýurtda bulagaýlyk oduny ölçermekde aýyplady. Onuň çaklamagyna görä, Moskwanyň maksady Montengrony durnuksyz, şol sebäpden hem [NATO] ýaranlygyna kandidatlyga ýaramsyz ýurt edip görkezmek.
“ÝB ymtylma bir adamyň garşysyna däl”
Montenegrodaky orsýetçi partiýalar NATO-nyň çakylygyna garşy çykyp, ençeme hepdeläp protest geçirdiler. Wagtal-wagtal zorlukly hereketlere ýazan bu protestler indi azalan hem bolsa, dolulygyna aýrylyp gidenok.
12-nji dekabrda Podgorisada 800 çemesi adam ýygnanyp, Dýukanowiçiň häkimiýet başyndan çekilmegini, ýa täze saýlawlar geçirilmegini ýa-da bir aralyk hökümetiň gurulmagyny talap etdiler. Soňky protestler hakda Orsýetiň döwlet telekanalynda berlen habarlarda protestçileriň sany "müňlerçä" ýetirilip, ýurt bulam-bujarlygyň gyrasynda diýip görkezildi.
Dýukanowiç Azatlyk Radiosy bilen bolan söhbetdeşlikde Moskwanyň tutumyna gynanyp, Podgorisanyň Günbatara tarap gönükmegi Orsýetiň "garşysyna" däl diýdi.
"Men bu bolan zatlara gynanýaryn. Sebäbi men Montenegronyň Ýewropa Bileleşigine ýa NATO ýaranlygyna agza bolmaga ymtylmagy bir adamyň garşysyna diýip pikir edemok. Şol sebäpden Orsýetiň-de garşysyna däl, onuň bilen asyrlar boýy däp bolup gelýän ikitaraplaýyn resmi gatnaşyklarymyz bar".
Pikir soralyşygyň netijeleri
NATO ýaranlygyna agzalyk Montenegroda, aýratyn-da jemgyýetiň özüni Serbiýa bilen ilteşikli duýýan bölegi üçin, düýpli mesele bolup durýar. Olar ýaranlygyň 1999-njy ýylda Serbiýany bombalanlygy üçin heniz hem gaharda.
Podgorisada ýerleşýän Demokratiýa we adam hukuklary baradaky merkez tarapyndan geçirilen pikir soralyşygyň 12-nji dekabrda görkezmegine görä, ilatyň 36.5 prosenti NATO goşulmagy oňlasa, onuň 36.2 prosenti oňa garşy.
Orsýetçi partiýalar soňky ýyllarda NATO garşy tutumy tutup geldiler. Oppozision partiýalaryň ählisi, şol sanda Ýewropanyň tarapyny çalýanlar-da, köplenç uzak wagt bäri häkimiýet başyndadygy üçin Dýukanowiçiň özüni-de tankytlaýarlar. 25 ýyl bäri Montenegronyň syýasatyna agalyk edýän - Dýukanowiç we onuň ”Sosialistleriň demoratik partiýasy”.
Dýukanowiçden onuň bir adamyň 20 ýyldan köp häkimiýet başynda galmagyny nädip delillendirýändigi, bu işi edýänler, adat boýunça, diňe diktatorlar ýa awtokratlar diýlip soraldanda, ol bu oppozisiýanyň gowşaklygynyň alamaty diýip jogap berdi.
"Güýjümiz gowşak bolsa-da, biz utuş gazandyk. Sebäbi bäsleşik örän gowşak boldy, gynansak-da, bu [ýagdaý] hiç haçan uýtgemedi".


text:
Türkmen aýdymynda «Syndyrma sen, syndyrma sen, näzikdir gyz ýüregi» diýilýär. Eýsem Türkmenistanda gyz-gelinleriň, aýallaryň näzik kalbyna laýyk gelýän durmuş-ýaşaýyş şertleri barmy, olar bagtlymy?
Azatlyk radiosynyň "Täze tolkun" ýaşlar gepleşiginde daşary ýurtlara çykan, türkmen durmuşyny dünýäniň beýleki künjeklerindäki alýa-gyzlaryň durmuşlary bilen deňeşdirmäge mümkinçiligi bolan ýaşlaryň gatnaşmagynda söhbetdeşlik guraldy.
Belki, bu söhbeti diňläp, sizem öz pikir-garaýyşlaryňyzy aýdarsyňyz.


text:
7-nji oktýabrda Gyrgyzystanyň parlament komiteti geý “propagandasyny” gadagan edýän kanun taslamasyny tassyklady.
Gürrüňi edilýän kanun taslamanyň awtorlarynyň biri Kurmanbek Dýikanbaýew (Kurmanbek Dyikanbaev) Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda taslamanyň maslahat edilmegi üçin parlamente ugradyljakdygyny we ol parlament tarapyndan tassyklanyp, Gyrgyzystanyň prezidenti tarapyndan gol goýulsa, taslamanyň kanun görnüşinde güýje girjekdigini aýtdy.
Kanun taslamasy “däp bolmadyk jynsy gatnaşyklaryň propagandasyny” edenleri 1 ýyla çenli türme tussaglygy bilen jezalandyrmagy göz öňünde tutýar.
Şeýle-de, onda gomoseksual gatnaşyklary “propaganda etmekde” günäli tapylan žurnalistleriň hem jogapkärçilige çekiljekdigi bellenilýär.
Gürrüňi gidýän kanun taslamasy lesbianlaryň, geýleriň, biseksuallaryň we transgenderleriň hukuklaryny goraýan jemgyýetler ýaly toparlary döretmegi hem gadagan edýär.


text:
Aşgabat, 21-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Şu gün — 21-nji ýanwarda Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Ganiniň Türkmenistana döwlet sapary başlanýar.
Bu sapar we Aşgabatda geçiriljek ýokary derejedäki gepleşikler däbe öwrülen, täze mazmuna eýe bolan dostlukly, hoşniýetli goňşuçylyk döwletara gatnaşyklaryny has-da berkitmegiň we ösdürmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim bolar.
Garaşylyşy ýaly, ýokary derejedäki nobatdaky türkmen-owgan gepleşikleriniň gün tertibine döwletara hyzmatdaşlygynyň — ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem abraýly halkara guramalarynyň we düzümleriniň, ozaly bilen, BMG-niň çäklerinde meseleleriň giň topary giriziler. Iki ýurduň Liderleri ozal gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde amala aşyrmak we uzakmöhletleýin geljek babatda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşarlar. Aşgabatda ýokary derejede geçiriljek duşuşygyň jemleri boýunça täze ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekmek göz öňünde tutulýar.


text:
Ýurduň prezidenti täze açylan bazary aýlanyp görüp, tanşansoň, bazaryň çäginde hökümet agzalarynyň gatnaşmagynda maslahat geçirdi.
Berdimuhamedowa namazlyk sowgat berilýär, 15-nji fewral.
Geçiren maslahatynda prezident häzirki zaman söwda merkezlerini döretmek boýunça gazanylan tejribäni içgin öwrenmegiň zerurdygyna aýdyp, degişli ýolbaşçylara bu tejribäni ýurduň ähli welaýatlaryna giňden ornaşdyrmak üçin zerur işleri alyp barmagy tabşyrdy hem-de paýtagtda açylan bu täze söwda toplumynyň beýleki welaýatlarda guruljak döwrebap bazarlaryň nusgasy bolmalydygyny nygtady.
Aşgabadyň demirgazygynda gurlan «Altyn asyr» gündogar bazary özboluşly binagärlik aýratynlygy bilen tapawutlanyp, daşdan syn edeniňde ol ahal gölüniň şekilini alamatlandyrýar. Täze bazaryň bu binagärlik aýratynlygyny nazara almak bilen Berdimuhamedow ýurduň beýleki welaýatlarynda gurulmaly şeýle bazarlaryň ählisinde her welaýata mahsus bolan haly gölüniň öz beýanyny tapmalydygyny welaýat häkimlerine hem-de degişli ýolbaşçylara tabşyrdy.Türkmenleriň jygyldyk bazary haçan döredi?
Bazar ähli ýurtda, ähli döwürde-de bar zat. Ýöne her ýurduň bazarlarynyň öz döreýiş taryhy, satylýan harytlar, bazaryň iş ýagdaýy dürli-dürli.
Türkmenlerde hem bazarlar gadymy döwürlerden bäri bar. Halk bazarlarda esasan, iýmit önümlerini satýar. Gadymky bazarlarda diňe erkek kişiler söwda edipdir. Satylýan harytlar—adamlaryň öz şahsy hojalyklarynda öndürilýän süýji, çörek önümleri, melleklerinde bitýän gawun-garpyzlar, baglarynda bişýän miweler, mallardan alynýan et-süýt önümleri, ýüň, haly we ş.m. bolupdyr.
Ikinji jahan urşunda erkek kişileriň köp gyrylmagy bilen, bazarlara aýallar hem çykyp başladylar, şeýlelikde aýallara çörek puly gazanmak ýoly hökmünde bazarlarda ýüpek-sapak, öýde dokalýan keteniler, aýal-gyzlara gerekli kürte-çabytlar hem satylyp başlanýar.
Türkmenistan Garaşsyzlygyny alansoň jygyldyk bazary onlarça esse ulaldy.
Soňy bilen bazarlar özünde satylýan harytlaryň görnüşleri boýunça aýrylaşýar. Mal bazarlar aýry, gök bazarlar aýry bolýar. Gök bazarlar esasan iýmit bazary bolup, olarda esasan gündelik sarp edilýän iýmit önümleri — et, ýag, gök önümler, süýt, çörek önümleri satylýar. Şeýle hem Aşgabatda hojalykdaky artyk düşekleri, elde dokalýan milli matalary, don, telpek ýaly milli egin-eşikleriň satylýan bazary döräpdi.
Soňy bilen şeýle bazarlar halk arasynda «Jygyldyk bazary» diýen ady aldy. Bu bazar ilkinji sapar «8-nji mart» diýip at alan raýonda, öňki Podwoýskiý köçesiniň baýyrlara tarap uzap gidýän ýerinde döräpdi. Jygyldyk bazarynyň döremegine esasy sebäp bolan zat — bazarlarda hökümet magazinlerinde satylmaly owadan hem gymmatbaha matalaryň spekulýasiýa görnüşinde satylyp başlanmagydy.
Sowet hökümeti döwründe Türkmenistan hiç bir ýurt bilen söwda aragatnaşygyny saklamaýardy. Ähli zat, şol sanda söwda hem Moskwanyň elindedi. Moskwa dünýäniň ýurtlary bilen her pudak boýunça aragatnaşyk saklaýardy, şol sanda söwda aragatnaşygyny saklap, bu ýol boýunça ýurda getirilýän matalary, aýakgaplary, iýmitleri Orsýediň gol astyndaky on bäş respublika paýlaýardy.
Aslynda importdan gelýän ol harytlar hökümet magazinlerinde satylmalydy. Ýöne ministrler, sklad mudirleri, magazin müdirleri importdan gelýän delje harytlary öz bahasy bilen halka bermek islemeýärdiler. Olar öz tanyş-bilişlerine ol harytlary iki-üç esse köp baha bilen ogryn satdyrýardylar. Sklad-hem magazin müdirlerinden garyp-gasar goňşular, tanyş-bilişler del harytlary alyp, bazarlarda satýardylar.
Sowet hökümeti erkin söwda ýol bermeýärdi. «Sosialistik emlägi dargadyjylaryň garşysyna göreşijiler» (OBHSS) ady bilen polisiýada ýörite bölümler bolardy. Olar bazarlarda importdan gelen harytlary satýanlary tutmak bilen meşgullanardylar. Juda köp adamlar OBHSS-çiler tarapyndan tutulyp, türmelere giderdi. OBHSS-çileriň eline düşmejek bolup, gelin-gyzlar matalary, köwüşleri dik durup satýardylar.
Polisiýa işgärleri geliberse, aýallar satýan harytlaryny bukup, hamala, kürte-çabyt, ýüpek-sapak alýan ýaly bolup durardylar, polisiýa işgärleri aýlanyp gidensoň, ýene söwda başlanýardy. Sebäbi şol ýol hem çörek gazanma ýoludy. Şeýdip, jygyldyk bazary döredi.
Jygyldyk bazary welaýatlarda, etraplarda ýokdy, diňe Maryda gök bazaryň gapdalynda mata-marlak satylýardy. Marylylar hem, beýleki welaýatdyr etraplaryň mata söwdagärleri hem matadyr köwüşleri Aşgabadyň jygyldyk bazaryndan alyp gidýärdiler.Jygyldyk bazarynyň mekany
«8-nji mart» töwereginden soň Aşgabadyň jygyldyk bazary demir ýoluň gaýrasynda ýerleşýän «Hitrowka» diýen obaçylyga — Halturin köçesi bilen Swerdlow köçesiniň kesişýän ýerine göçdi. Jygyldyk bazary halkyň çörek puly gazanýan ýeri. Ol ýerde kiçijik çagalara çenli bedreli suw satyp, gazanç edýärdiler. Polisiýa bolsa suw satýanlary-da, mata satýanlary-da kowalaýardy.
«Hitrowkadan» soň jygyldyk bazary Sewernyý köçesiniň ugruna goçüp bardy. Ol ýerde häzir halk arasynda «Gündogar bazary» diýip at alan, hökümet tarapyndan «Daýhan bazary» diýlip at dakylan gök bazary ýerleşýär. Bu bazara häzir welaýatlardan, daşary ýurtlardan getirilýän gök önümler düşüp, esasan lomaý söwda edilýär. Şäheriň beýleki gök bazarlaryna harytlar esasan şu bazardan äkidilýär.
Sewernyý köçesinden soň jygyldyk bazary kanaldan gaýra, Çoganly posýologyndan hem has uzaga, Garagum çölüniň içine zyňyldy. Hökümet halkyň söwda etmesini goýduryp bilmejegine göz ýetirip, çölüň içinde dörän jygyldyk bazary üçin betondan haýat dikip, bazar jaýynyň içini asfaltlap berdi.
15-nji fewralda bolsa jygyldyk bazary Garagum çölüniň içinde, öňki jygyldykdan-da has uzakda ýerleşýän «Altyn asyr» gündogar bazaryna göçürildi.Garaşsyzlyk ýyllarynda jygyldyk bazary
Türkmenistan Garaşsyzlygyny alansoň jygyldyk bazary onlarça esse ulaldy. Ol ýer işsiz galanlaryň çörek puly gazanmak üçin maňlaý direýän ýerine öwrüldi. Bu ýerde daşary ýurtlara özleri gidip matadyr köwüş, dürli harytlary getirýän iri söwdagärlerden gündeki çörek pulusyny gazanmak üçin bazara çykýan ownuk söwdagärler alyp-satarlyk edýärler. Jygyldyk bazarynda alyjylardan satyjylar kän bolup görünýär. «Altyn asyr» gündogar bazarynyň aýratynlygy
Jygyldyk «Altyn asyr» bazaryna göçýär diýseler-de, «Altyn asyr» gündogar bazaryna «Jygyldyk bazary» diýip bolmaz. Täze bazar hökümet tarapyndan salnan, hususy eýeçilige berlen dükanlar. Olaryň nyrhy örän gymmat bolansoň, olarda satyljak harytlaryň hem gymmat satylmagy mümkin.
Jygyldyk bazaryny emele getirýän ownuk söwdagärler bolan ownuk gatlak çete zyňyldy. Olara bu täze bazarda häzirlikçe orun ýok. Ýöne olar ýene nirädir bir ýerlere üýşüp, hakyky jygyldygy ýüze çykararlar diýip, pikir edilýär. Sebäbi işiň örän gyt döwründe, söwda-satyk bilen maşgala ekleýän garyp gatlak niredendir bir ýerlerden çörek puly gazanmaly bolar. Olara bazara barmadan başga gazanç ýoly ýok.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
ÖNELGELILIK SAGLYGYNYŇ MESELELERI BOÝUNÇA MAGLUMATLAR KAMPANIÝASYNYŇ MAKSATLARY WE ÖŇDE GOÝÝAN MESELELERI
Maglumatlar kampaniýasy – bu ilatyň haýsydyr bir toparyna (meselem, ýetginjekler, çagalar, uly ýaşly ýa-da gartaşan adamlar we başg.) özleri we tutuş jemgyýet babatda täze, peýdaly maglumatlary kabul etmäge ýardam berýän dürli çäreleriň toplumydyr. Şeýle maglumatlar köpçülikleýin ýa-da indiwidual habar beriş serişdeleri arkaly amala aşyrylyp, durmuşyň haýsydyr bir çäkleridäki endikleriň ýa-da ýörelgeleriň oňat tarapa özgermegine kömek edýär.
Önelgelilik saglygy umumy beden saglygynyň möhüm düzüjileriniň biri bolup, onuň binýady çagalyk we ýetginjeklik döwründe tutulýandyr. Önelgelilik saglygy adam ömrüniň dürli döwürlerinde önelgelilik ulgamynyň kadalay işiniň çäginde fiziki, ruhy we sosial görkezijileriň deňagramlylyk ýagdaýydyr. Önelgelilik ulgamy nesil öndürme işini amala aşyrýan beden agzalarynyň toplumydyr.
Biziň kampaniýamyzyň esasy maksady – önelgelilik saglygy babatda halkymyzyň bilimini artdyryp, adamlaryň endiklerini üýtgetmek
Önelgelilik saglygynyň meseleleri boýunça maglulamatlar kampaniýasynyň esasy maksady adamyň önelgelilik ulgamynyň anatomiýasyny we fiziologiýasyny, oňa ýaramaz täsir edýän faktorlary, sagdyn jynsy gatnaşyklar, sagdyn göwrelilik ýagdaýy barada adamlara dogry maglumatlary ýetirip, bu babatda olary bilimini artdyrmakdan ybaratdyr. Biz şeýle bilimi alan adamyň öz saglygy barada alada etjegine, önelgelilik ulgamy babatda ýüze çykaýjak kynçylyklarynyň öňüni almaga ymtyljakdygyna umyt baglaýarys. Bu soraglar adam durmuşynyň syrly, pynhan bölegini tutup, köp adamlaryň hemişe olar barada aç-açan gep agmaga utanýandyklaryny hem göz öňünde tutanýarys. Şonuň ýaly-da, bu soraglar babatda her adamyň öz tejribesi, bilimi, şahsy garaýyşlary, milli däp-dessurlaryna laýyklykda öz pikirleriniň bolup biljekdigini hem bellemelidiris.
Önelgelilik saglygynyň hili köp babatda adamyň ýaşaýyş tertibine, endiklerine, onuň jynsy gatnaşyklaryna jogapkärli çemeleşme derejesine bagly bolup durýandyr. Şonuň üçin-de, biziň saýtymyz belli bir netijä gelmäge ýardam berýän dürli nukdaýnazarlaryň we pikirleriň orta atalyp, çekeleşikleriň geçirilmegini goldaýar. Biz saýtda berilýän maglumatlaryň 14-16 ýaşlaryndaky juwanlar üçin-de, baý durmuş tejribesi bolan uly ýaşly adamlar üçin-de deň derejede gyzykly, düşnükli we peýdaly bolmagyny maksat edinýäris.
Bedeniň önelgelilik ulgamynyň ýagdaýyna köp faktorlar täsirini ýetirip biler:
- Ata-enäniň ýaşy. Nesil öndürmek üçin iň amatly ýaş aralygy-20-35 hasaplanýar.
- Aýalda çaga dogrumlarynyň arasynyň ýygylygy. Çaga dogrumlarynyň arasynyň 2-2,5 ýyldan az bolmaly däldigini lukmanlar nygtap belleýärler.Bu möhlet geljek dogrum üçin güýç toplamaga we aýalyň hem-de çaganyň saglygyny berkitmäge ýardam berýär.
- Abort etmek – nesil öndürmäni kadalaşdyrmagyň oňaýly usuly hasaplanmaýar. Ol zenan saglygy üçin howply bolup, dürli gaýraüzülmelere getirip biler. Häzirki zaman göwreliligiň öňüni alyş serişdelerini dogry we ýerlikli ulanmak, bu kynçylyklaryň öňüni alyp, adamyň seksual durmuşyny dartgynlylykdan, gerekmejek ýaramaz tolgunmalardan azat etmäge kömek edip biler.
- Jynsy gatnaşygy arkaly geçýän keseller (weneriki keseller) önelgelilik agzalarynyň keselçiliginiň, köplenç hem aýal we erkek önelgesizliginiň sebäpleri bolup bilerler. Öz saglygyňa jogapkärli garama we goraýyş çäreleri ulanma (meselem, prezerwatiw) Sizi köp kynçylyklardan halas edip biler.
Maşgalany meýilleşdirmek, göwreliligiň öňüni alyş serişdeleriniň howpsuz usullaryny ulanmak Siziň saglygyňyzy gorap, sagdyn we garaşylýan çagalary dünýä indirmäge, maşgala durmuşynda bagtyýar bolmaga kömek eder.
Su maksat üçin Biz:
- pikir alşylýan mesele boýunça belli bir netijä gelmäge ýardam berýän çekeleşikleriň we pikir alyşmalary medeniýetli esasda aç-açan gurnamak isleýäris.
- önelgelilik saglygy, jynsy gatnaşyklar bilen bagly wajyp meseleleri hemme taraplaýyn açyp görkezýän we olar barada doly maglumatlary berýän makalalary taýynlap Siziň dykgatyňyza ýetireris.
- Saýtyň okyjylaryna bu babatda gyzyklanýan soraglaryna doly jogaby we düşündirişi düşnükli we sada dilde bermäge çalşarys.
Sizden – saýtyň okyjylaryndan bolsa, biz:
- jemgyýetimizdäki saglyk meselelerini ýüze çykarmaga we olaryň çözgüdini tapmaga işjeň gatnaşmagyňyza garaşýarys.
- öz sowallaryňyz bilen ýüzlenip, pikirleriňizi, bellikleriňizi mälim etmek arkaly, saýtyň işine ýardam bermegiňize garaşýarys.
- alan maglumatlaryňyz öz durmuşyňyzda, maşgalaňyzda ulanyp, olary dost-ýarlaryňyz, tanyşlaryňya bilen paýlaşmagyňyza garaşýarys.
ÝÖRITE ŞU MAGLUMATLAR KAMPANIÝASY ÜÇIN TAÝÝARLANAN MAKALALAR
2. AÝBAŞYDAN GALMA DÖWRÜNIŇ KYNÇYLYKLARY
3. GÖWRELILIK WE JYNSY GATNAŞYKLAR
5. JYNSY GATNAŞYKLARY "AJADÝAN" ÝENE BIR SEBÄP
6. ÝATGYDAN DAŞARKY GÖWRELILIK
7. AÝALYŇ WE ERKEGIŇ JYNSY ISLEGINIŇ ARASYNDA TAPAWUT BARMY?
8. ERKEKLIK JYNS MÄZINIŇ ADENOMASY: SEBÄPLERI WE KLINIKI ALAMATLARY
9. GÖWRELILIGIŇ GORMONAL ÖŇÜNI ALYŞ SERIŞDELERI: TOSLAMALAR WE HAKYKAT
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Çarşenbe güni Tunisiň oppozision partiýasynyň lideri Çokri Belaýd ýurduň paýtagtynda öz öýüniň ýanynda atylyp öldürildi.
Onuň aýaly Tunisiň radiosyna beren interwýusynda öz adamsynyň näbelli adamlar tarapyndan iki ýerinden atylyp öldürilendigini mälim etdi.
Tunisiň Birleşen Demokratik Milli partiýasynyň lideri Çokri Belaýd hökümetde agdyklyk edýän “Ennahda” atly yslamçy partiýany ýiti tankytlap gelýän oppozision liderlerden biridi.
Şu geçen şenbe güni ol “Ennahda” partiýasy tarapyndan hakyna tutulan ýaragly adamlaryň öz partiýasynyň maslahatyna hüjüm edendiklerini mälim edipdi.
Ýöne oňa garşy edilen çarşenbe günki hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Rumyniýanyň prezidenti Traýan Baseskunyň çakylygy boýunça çarşenbe güni Türkmenistanyň prezideni Gurbanguly Berdimuhamedow Rumyniýanyň paýtagty Buhareste bardy.
Berdimuhamedowyň ýolbaşçylyk edýän hökümet delegasiýasynyň hatarynda Türkmenistanyň başga-da ýokary derejeli resmileri bar.
Çarşenbe güni Buharestiň aeroportunda Rumyniýada okaýan türkmen studentleri prezident Berdimuhamedowy “Arkadaga şöhrat!” diýen şygarlary gygyrşyp garşy aldylar.
Energiýa üns merkezinde
Saparyň ilkinji güni Rumyniýanyň daşary işler ministri Teodor Bakonsçi Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow bilen gepleşik geçirdi. Gepleşikde iki ýurduň ykdysady we energiýa hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alşylandygy habar berilýär.
Çarşenbe güni Rumyniýanyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan press-relizinde rumyn tarapynyň, aýratynam, Türkmenistanyň «Nabukko» we «AGRI» gaz proýektlerine gatnaşmagyna gyzyklanma bildirýändigi mälim edildi.
Prezidentler Berdimuhamedow (çepde) bilen Basesku Buharestdäki duşuşykda, 12-nji maý.
Buharestde çap edilýän «Romania Libera» atly gündelik gazetiň baş redaktory Sabina Fati şu gün döwlet liderleri Gurbanguly Berdimuhamedow bilen rumyn kärdeşi Traýan Baseskunyň geçiren özara gepleşiklerinde-de «Nabukko» gaz proýekti bilen baglanyşykly meseläniň esasy üns berlen meselelerden biri bolandygyny aýtdy.
“Gepleşikleriň gün tertibindäki iň möhüm meselelerden birem ‘Nabukko’ bilen baglanyşykly mesele boldy. Iki ýurduň prezidentleriniň 2009-njy ýylda geçiren gepleşiklerinden soň, ‘Nabukko’ proýekti bilen bagly mesele Rumyniýa üçinem, Türkmenistan üçinem möhüm mesele bolup durýar. Ýöne bu gepleşikleriň ähli tehniki jikme-jikligi barada iki ýurduň diplomatlarynyň ýaýratjak resmi beýanatlarynda mälim ediler” diýip, Sabina Fati Azatlyk Radiosyna aýtdy. Maslahata ýygnandylar
«Romania Libera» gündelik gazetiň baş redaktory Sabina Fati şu gün iki ýurduň prezidentleriniň geçiren gepleşikleriniň yzy bilen Türkmenistan bilen Rumyniýanyň delegasiýa agzalarynyň hem Buharestde özara maslahata ýygnanandyklaryny aýtdy.
Türkmenistan bilen Rumyniýanyň delegasiýasy özara maslahatda, Buharest, 12-nji maý.
Bu maslahatda iki ýurduň resmileri Rumyniýa bilen Türkmenistanyň dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alyşýarlar. Ýöne bu maslahatda-da Türkmenistan bilen Rumyniýanyň energiýa sektoryndaky hyzmatdaşlyklarynyň perspektiwalarynyň aýratyn üns merkezinde durýandygy habar berilýär.
Prezidentler Berdimuhamedow bilen Baseskunyň häzirki duşuşygy olaryň döwlet liderleri hökmünde geçiren üçülenji duşuşygydyr. Berdimuhamedow 2008-nji ýylyň aprelinde Rumyniýa sapar edenden soň, 2009-njy ýylyň iýulynda Rumyniýanyň prezidenti Basesku Aşgabada sapar edip, Berdimuhamedow bilen gepleşik geçiripdi.
Şol gepleşiklerde-de iki ýurduň hyzmatdaşlyklarynyň täze ugurlary, aýratynam, energiýa pudagyndaky hyzmatdaşyklarynyň ugurlary kesgitlenilipdi.
Rumyniýada dowam edýän häzirki ýokary derejedäki gepleşikleriň netijesinde türkmen-rumyn hyzmatdaşlyklaryna degişli käbir täze dokumentlere-de gol çekiler diýlip garaşylýar.


text:
Ýekşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagtynda taryhda ilkinji Ýewropa oýunlary resmi taýdan tamamlandy. Ýapylyş dabarasy Bakuwyň Olimpiýa stadionynda geçirilip, onda Oýunlaryň alawy öçürildi.
Indiden beýläk her dört ýyldan bir gezek guraljak Ýewropa oýunlary Bakuwda 12—28-nji iýun aralygynda geçirildi.
Umumytoparlaýyn hasapda Russiýanyň ýygyndysy ýeňiji boldy. Bu topar Bakuwda 79 altyn, 40 kümüş we 45 bürünç medal gazandy.
Ikinji orny ýer eýeleri — Azerbaýjanyň topary (21-15-20), üçünji ýeri bolsa Beýik Britaniýanyň ýygyndysy (18-10-19) eýelediler.
Biraz öňräk Russiýa Federasiýasynyň sport ministri Witaliý Mutko RIA Nowosti agentligine beren beýanatynda Russiýanyň ýygyndysynyň çykyşyna teswirleme berdi.
“Umuman, sportuň köp görnüşi boýunça diýseň gowy çykyş etdiler. Bakuwda tejribeli türgenlerem, ýaşlaram boldy. Ýöne men öňem aýdypdym, Ýewropa oýunlary, munuň özi indiki ýylyň uly wakalaryna, Riodaky Olimpiada taýýarlyk diýen ýaly. Gowşamaly däl, öňe tarap hereketi dowam etdirmeli. Ýakyn wagtda Bakuwdaky netijeler boýunça federasiýalaryň başlyklaryny ýygnarys. Çünki türgenleriň eli degmez, olaryň şeýle-de ýüki ýetik bolansoň, ünsüni bölesimiz gelenok” — diýip, Mutko aýtdy.


text:
Halkara “Human Rights Watch” guramasy Siriýanyň hökümet güýçlerini Homs şäherinde “adamzada garşy jenaýat” edenlikde aýyplady.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Human Rights Watch” guramasynyň täze ýaýradan 63 sahypalyk hasabatynda mälim edilmegine görä, apreliň ortalaryndan awgustyň aýagyna çenli aralykda howpsuzlyk güýçleri Homs şäherinde 587 raýaty öldüripdir.
Homs – Siriýanyň üçünji uly şäheri bolup, ol režime garşy dowam edýän sekiz aýlyk protestleriň merkezleriniň biridir.
Bu aralykda, ynsan hukuk goraýjylaryň maglumatyna laýyklykda, anna güni Siriýada howpsuzlyk güýçleri 12 adamy öldüripdir. Bularyň 10-sy Homs şäherinde öldürildi diýlip, habar berilýär.


text:
Hormatly lukman! Göwrelilere kofe içmek bolýarmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göwrelilere kofe içgisini içmegiň zyýanlylygy ýa-da zyýansyzlygy babatda köp ýyllar lukmanlaryň arasynda dürli pikirli çekeleşmeler dowam edýär.
Kofe içgisiniň tarapdarlary onuň az mukdarynyň kabul edilmeginiň göwreliniň nerw ulgamyny tijendirip, şähdiaçyklyga, keýplilige getirýändigini belleseler, onuň garşydaşlary bu içginiň düzümindäki kofeiniň ösýän çagada az agramly dogma howpuny döredýändigini delil getirýärler. Galyberse-de, bu içginiň gan basyşy ýokarlandyrma häsiýetini göz öňüne tutup, onuň göwreliligiň üçünji ýarymynda ýaramaz täsirlere getirip biljekdigini hem belläp geçýärler.
Ýöne daniýaly alymlaryň köp ýylky geçiren gözegçilikleri, göwreli üçin irden 1-2 sany kiçijik çaşka kofe içgisini içmegiň howpsuz bolup durýandygyny anyklady. Ýeri gelende aýtsak, alymlar gök çaýyň hem kofeini saklaýandygyny we onuň köp mukdarda kabul edilmeginiň göwreli üçin ýaramly bolup bilmejekdigini belleýärler.
Aýdylanlardan dine bir netije çykaryp bolýar: göwrelilik dowri köfe içgisini az kabul etme (1-2 kiçi çaşkajyk) rugsat berilsede, arassa çeşme suwuny, morslary, ir-iýmiş gaýnatmalary (kompot), miwe suwlaryny içmeklige ýykgyn edilse peýdaly bolar.
Hormat bilen, saýtyň ginekolog lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Birleşen Ştatlar Türkiýäniň häkimiýetleriniň sosial media ulgamy bolan Twitteri gadagan etmek synanyşygyny tankytlady.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki Türkiýäniň hereketleri bu ýurduň demokratiýanyň ýokary standartlaryna eýermek islegi barada aýdan beýanatlaryna ters gelýär diýdi.
Anna güni Türkiýäniň telekommunikasiýa häkimiýetleri Twitteri suduň karary esasynda ýatyrýandyklaryny yglan etdiler.
Premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan Twitteri «ýok etjegini» aýdyp, haýbat atdy. Bu saýtda Erdoganyň eden gürrüňiniň ses ýazgysy ýaýradylyp, ony uly korrupsiýa skandalyna ilteşikli ýaly etdi.
Prezident Abdylla Gül hökümetiň çäklendirmelerini ýazgaryp çykyş etdi. Ol sosial media platformalarynyň doly gadaganlygynyň tassyklanyp bilinmejegini aýtdy. ABŞ-nyň sözçüsi garaşsyz we päsgel berilmeýän medianyň demokratiýa bilen açyk jemgyýetiň düýp özeni bolup durýandygyny belledi.


text:
Okuwçynyň ene-atasy mekdebiň we polisiýanyň ötünç soramagyny talap edýär.
"Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, Angliýada bir harpy nädogry ýazyp, ýönekeýje bir ýalňyş goýberen 10 ýaşyndaky bir musulman mekdep okuwçysy terrorçylar bilen arabaglanyşyk saklamakda güman edilip, polisiýa tarapyndan soraga çekildi.
Okuwçy iňlis dili sapagynda ýaşaýan jaýynyň adyny ýazanda, "Terraced house" (utgaşyk öýler) diýip ýazmagyň deregine, bilmezden, "terrorist house", ýagny "terrorçy öý" diýen jaýda ýaşaýandygyny ýazypdyr.
Ýöne hiç kim ol musulman okuwçy çaganyň harp ýalňyşyny goýberendigine düşünmändir. Ol çaganyň maşgalasy 2015-nji ýylda ýurda kabul edilen ekeni. Onsoň terrorçylyga garşy howpsuzlyk düzgüniniň talaplaryna laýyklykda, ol okuwçyny polisiýa tabşyrmaly bolupdyrlar. Ol şertnamada aýdylmagyna görä, mugallymlar okuw jaýynda terrorçylyk bilen ilteşikli hereket edýändigi güman edilýän adamlar hakda derrew degişli howpsuzlyk guramasyna habar bermeli edilen.
“Çaga öz adyny ýazmakdan hem gorkýar”
Geçen ýylyň 7-nji dekabrda polisiýa diňe bir ol okuwçy oglanjygy soraga çekmek bilen çäklenmän, onuň öýdäki noutbugyny, ýagny göterme kompýuterini hem açyp barlap görüpdir.
BBC-niň beren habaryna görä, okuwçy çaganyň maşgalasy bu bolan waka sebäpli mekdebiň we polisiýany ötünç soramagyny talap edýär.
Okuwçy çaganyň bir hossarynyň aýtmagyna görä, onuň maşgala agzalary ilkibaşda özleri bilen oýun edýändirler öýdüpdirler. Ýöne bolan waka okuwçy çaganyň ruhy saglygyna zeper ýetiripdir.
Howpsuzlyk düzgünleri
Çaganyň hossary BBC-e beren interwýusynda şeýle diýýär: "Şeýle ýagdaýa 30 ýaşyndaky bir adam duçar bolanda, muňa düşünse bolar. Ýöne çaganyň beýle zada uçradylmagyna düşünmek mümkin däl. Mugallymy biynjalyk eden ýeke-täk ýagdaý bar, ýagny ol hem çagajygyň harpy nädogry ýazmagydyr".
Okuwçynyň şol hossarynyň bellemegine görä, çagajyk indi eline galam alyp, öz adyny ýazmakdan hem gorkýar.
Terrorçylyga garşy howpsuzlyk düzgünlerini tankyt edýänleriň aýtmagyna görä, şeýle görkezme mugallymlary öz aňy bilen hereket etdirmän, gaýta haýsam bolsa bir gümürtik meselä çakdanaşa reaksiýa bildirmäge iterýär. Kanuny bozmakdan gorkýandyklary üçinem, olar şeýle säwlikleri goýberýärler.


text:
Daşary ýurt walýutasyna Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Owganystandan, Gonkongdan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, yşyklandyryş kerosinini, uçar kerosinini, dizel ýangyjyny, gidroarassalanan dizel ýangyjyny satyn aldylar. Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan we Latwiýadan gelen işewürler tehniki ýody, “B” belgili karbamidi (“Türkmenhimiýa DK”) we polipropilen haltalaryny satyn aldylar. Russiýadan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, BAE-den, Türkiýeden, Singapurdan, Owganystandan, Gruziýadan we beýleki döwletlerden gelen telekeçiler daşary ýurt walýutasyna bugdaý ununy, nah ýüplügi, pagta-süýümini satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 64 million 854 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine ABŞ-dan, Türkiýeden, Slowakiýadan, Pakistandan gelen işewürler jemi bahasy 3 million 954 müň manatlykdan gowrak arassalanan pagta ýagyny we nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 894 müň manatdan gowrak azyklyk bugdaýy we polimer granulýanty (TNGIZT) satyn aldylar.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Biden Ukrainanyň parlamentinde eden çykyşynda Orsýet Krymda “garaşsyz Ukrainanyň territoriýasyny okkupirleýär” we Ukrainanyň ýarymadasyny bikanun anneksiýa edip, halkara kanunlaryny bozdy diýdi.
Biden 8-nji dekabrda eden bu çykyşynda “dünýäniň Ukraina syn edýändigini” we onuň “Kremliň rehimsiz agressiýasyna garşy söweşýändigini” aýtdy.
Biden ABŞ Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegini “hiç wagtda ykrar etmez” diýip, Ukraina Orsýetiň agressiýasyna garşy goldaw bermegini dowam etdirjekdigini mälim etdi.
Ukrainanyň gündogarynda separatistleri goldaýan Orsýetiň 2014-nji ýylyň mart aýynda Krym ýarymadasyny Ukrainadan bölüp öz düzümine goşaly bäri Biden Kiýewe dördünji gezek sapar edýär.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Gennadiý Gatilow Siriýadaky konfliktleriň daşardan harby ýollar arkaly çözülmegine Moskwanyň bütinleý garşydygyny nygtady.
Şeýle hem, ol geçen hepdäniň ahyrynda Houla şäherinde 108 adamyň, şol sanda onlarça çaganyň ölümine getiren hüjümler bilen baglanyşykly BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň täze çäreleri planlaşdyrmagynyň howlukmaçlyk boljakdygyny öňe sürdi.
Siriýadaky bu ganly waka protest bildirip, sişenbe güni Ýewropanyň birnäçe döwleti, şeýle hem Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Ýaponiýa hem Siriýanyň ilçilerinden ýurtdan çykmaklygy talap etdi.


text:
Aram konserwatiw Ali Larijani 29-njy maýda Eýranyň parlamentine wagtlaýyn spiker edilip, gaýtadan saýlandy.
Larijani 290 orunly assambleýada 173 ses aldy, onuň reformaçy garşydaşy Mohammad Reza Aref bolsa 103 ses aldy.
Hemişelik spiker saýlamak baradaky ses berişlik gelýän günlerde, mejlis indiwidual deputatlaryň ygtyýarlyklaryny tassyklanyndan soň geçiriler.
Eýranyň täze parlamenti fewralda we aprelde geçirilen saýlawlardan soň düzülip, 28-nji maýda Tähranda bolan açylyş sessiýasynda kasam kabul etdi.


text:
23-nji awgustda Halkara Krizis topary Gyrgyzystandaky etniki krizisler bilen bagly ýörite raport ýaýratdy. Onda Gyrgyzystandaky wakalar “Etniki ýykan-ýumranlyk” diýlip atlandyrylypdyr. Halkara Krizis toparynyň metbugat sekretary Endru Strolein bu ulanylan deňeşdirmäniň manysyny şeýle düşündirdi: “Etniki ýykan-ýumranlyk diýip atlandyrmagymyzyň sebäbi bu hüjümleriň bir etniki topara garşy gönükdirilenligidir. Bu ýerde hüjüme uçran tutuşlygyna diýen ýaly özbekler boldy”. Aşakda şol raportyň gysgaldylan görnüşi.
Şu ýylyň 11-14-nji iýunynyň aralygynda günorta Gyrgyzystanda bolan gazaply hereketlerde ýüzlerçe adam ölüp, ençeme öýler dargadyldy. Ölenleriň aglaba köplügi özbekler.
Ýurduň özbek ilaty bilen gyrgyz ilatynyň arasyndaky oňşuksyzlygy güýçlendiren bu çaknyşyk şol bir wagtyň özünde-de 2010-njy ýylyň aprelinde prezident Kurmanbek Bakyýewi agdaryp, häkimiýet başyna gelen wagtlaýyn hökümetiň netijeli iş alyp barmaga tutuşlygyna diýen ýaly ukypsyzdygyny subut etdi.
Hökümetiň çaknyşyklaryň sebäplerine we netijelerine garamakda gaty haýal hereket edýänligini nazara alanyňda, çaknyşyklaryň ýene turmak howpy gaty ýokary görünýär.
Gazaply hereketleriň esasy bolan ýeri Oş şäheri. O diýen ganly bolmasa-da, edil şeýle waka regionyň beýleki möhüm şäheri Jelalabatda-da boldy.
Bu gazaply hereketleriň yzynda duran güýçleriň kimlerdigi entek doly anyklananok. Düýpli we professional halkara barlagy geçirilmese, bu iş bitjege-de meňzanok.
Özbekler özlerine edilen hüjümleriň döwlet tarapyndan planlaşdyrylandygyna doly ynansalar-da, bu faktlaryň esasynda subut edilen zat däl. Ýöne tanymal syýasatçylaryň aýratyn-da Oş şäherindäki çaknyşyklarda eliniň bolandygyny çaklamaga welin, güýçli esaslary bar.
Regiondaky howpsuzlyk güýçleri gaty haýal herekete geçipdir ýa-da özi bu işe goşulypdyr. Iýundan öň, maý aýynda hem Jelalabatda etniki we syýasy dartgynlylyklar bolupdy. Ýöne bular hem merkezi hökümet hem-de halkara jemgyýetçiligi tarapyndan äsgermezlik edildi.
Yzly-yzyna häkimiýet başyna gelen hökümetler etniki dartgynlylyklary çözmekden boýun gaçyrdylar. Olar beýle dartgynlylygyň bardygyny asyl kabul hem etmediler.
2010-njy ýylda bolan gazaply herektler köp babtlarda 1990-njy ýylda bolan ganly etniki çaknyşyklara çalym edýär. 1990-njy ýylda bu problemanyň esasy sebäplerini aradan aýyrmak üçin edilen tagalla bolmandy. Onsoň bu mesele 20 ýyldan soň gaýtadan has güýçli ýüze çykdy.
Ýagdaý tutuş ýurtda dartgynly. Ýurduň günortasy bolsa, gaýtadan partlamagyň bäri ýanynda. Hökümet ýagdaýlar kadalaşyp barýar diýen pikiri ýaýratmaga synanyşýar. Aslynda bolsa, Oş häkimiýetleri özbekleri jezalandyryjy syýasaty alyp barýarlar. Munuň hem has güýçli çaknyşyklara getirmegi mümkin.
Biz gyrgyz hökümetini 2010-njy ýylyň maýynda Jelalabatda, iýunynda hem Oş we Jelalabatda bolan gazaply hereketleriň sebäplerini we netijesini halkara arkalaşygynyň kömegi bilen derňemäge hem-de şeýle derňewi goldamaga çagyrýarys.
Halkara arkalaşygyna-da biz 2010-njy ýylyň maý we iýun aýlarynda bolan wakalaryň derňelmegini goldamagy maslahat berýäris. Bu barlaglarda esasy roly Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça Ýokary komissarlygy, şeýle hem Ýewropada Howpsyzlyk we Hyzmadaşlyk guramasynyň Azlykdaky milletler baradaky Ýokary komissarlygy oýnamalydyr.


text:
Aşgabat, 01.02.2015. “Türkmenportal”.
3-nji fewralda Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 2014-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Astrahanda Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti W. W. Putin bilen Türkmenistanyň Prezidenti G. M. Berdimuhamedowyň arasynda gazanylan ylalaşyklaryň ösdürilmegi bilen baglanyşykly iş sapary bilen Türkmenistanda bolar. Bu barada şu gün Russiýanyň daşary syýasat edarasynyň ýaýradan habarynda aýdylýar.
Garaşylyşy ýaly, Sergeý Lawrow Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ynsanperwerlik ýörelgelerini hem öz içine alýan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň döwrebap meseleleri boýunça gepleşikler geçiriler. Halkara durmuşynyň esasy meseleleri, hususan-da, iki döwletiň BMG-niň, şeýle hem Türkmenistanyň assosirlenen gatnaşyjy bolup durýan GDA-nyň çäklerinde iki döwletiň arasyndaky hyzmatdaşlyga degişli meseleler boýunça pikir alşylar.
Saparyň barşynda Russiýanyň we Türkmenistanyň daşary işler ministrleri, ikitaraplaýyn hem köptaraplaýyn derwaýys meseleler boýunça pikir alyşmalaryň tertibini öz içine almak bilen, 2015-nji ýyl üçin daşary işler edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň Maksatnamasyna gol çekerler. Russiýada Türkmenistan bilen daşary syýasat, ykdysadyýet, ynsanperwerlik ýaly köp ugurlar boýunça alnyp barylýan hyzmatdaşlyga ýokary baha berilýär. Sergeý Lawrowyň Türkmenistana boljak sapary däbe öwrülen rus-türkmen gatnaşyklarynyň has-da pugtalandyrylmagyna ýardam eder diýlip, Russiýanyň daşary syýasat edarasynyň habarynda aýdylýar.


text:
Owganystanyň günortasyndaky Nangarhar welaýatynda janyndan geçen bombaçy aýalyň özüni partlatmagy netijesinde ýedi adam, şol sanda üç çaga wepat boldy.
Azatlyk radiosynyň Pakistan boýunça maglumat berýän Maşal radiosynyň Nangarhardaky habarçysynyň ýerli resmilere salgylanyp beren maglumatyna görä, özüni partladan aýalyň Türkmenistanyň raýatydygy aýdylýar.
Nangarhar gubernatorynyň edarasynyň sözçüsi Ataulla Hogýani bu hadysanyň 10-njy dekabr agşamy, howpsuzlyk güýçleri dokuz sany rusça gepleýän adamy, şol sanda özüni partladan aýaly we üç çagany tussag edeninden soň bolandygyny aýtdy.
Hogýani tutulan adamlaryň howpsuzlyk güýçleriniň edarasyna alnyp gidilendigini we ol aýalyň şol pursatda öz bedenine berkidilen partlaýjyny ýarandygyny gürrüň berdi.
Partlamada üç çaga, owgan howpsuzlyk güýçleriniň hem üç ofiseri wepat boldy.
Bu partlamanyň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç kim öz üstüne almady. Tussag edilen toparyň diri galan adamlary derňew astynda.
Mundan ozal Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän welýatlarynda hereket edýän söweşijileriň hatarynda Türkmenistandandygy aýdylýan käbir adamlaryň bardygy hakynda hem maglumatlar gowşupdy.
Ýöne häzir türkmenistanlydygy aýdylýan zenanyň nähili ýagdaýda ol ýere barandygy we Owganystanda näme iş bilen meşgul bolandygy barada hiç bir maglumat ýok.
Türkmenistanyň Owganystandaky diplomatiki wekilçilikleri häzirlikçe bu habar bilen bagly halk köpçüligine hiç bir beýanat ýaýratmady.
Bu habary başga çeşmeler arkaly tassyklamak başartmady.
Azatlyk radiosynyň Kabuldaky habarçysy ýerli resmilere salgylanyp, häzir bu hadysa boýunça derňew geçirilýändigini, özüni partladan aýalyň hakykatda haýsy ýurduň raýatydygynyň häzirlikçe resmi taýdan tassyklanylyp bilinmeýändigini habar berdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Donald Trampyň ABŞ-nyň prezidenti wezipesine saýlanmagy mynasybetli, oňa gutlag hatyny iberdi.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, türkmen prezidenti
“şu ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, Donald Trampa tüýs ýürekden berk jan saglyk, şahsy bagtyýarlyk we abadançylyk, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň dostlukly halkyna bolsa öňe gitmegi we gülläp ösmegi arzuw etdi”.
Mundanam başga, prezident Berdimuhamedow ABŞ-nyň saýlanan prezidentine “örän uly hormat goýýandygy hem-de Türkmenistanyň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary iki ýurduň halklarynyň bähbitlerine mundan beýläk-de ösdürmäge we pugtalandyrmaga çalyşýandygy baradaky ynandyrmalaryny beýan etdi diýip, habarda aýdylýar.


text:
Bu saparky “Saglyk” programmamyzda dünýäde giň ýaýran dertleriň biri - rak keseli, oňa garşy göreş hem keseliň öňüni almak boýunça edilmeli işler barasynda lukman Annaberdi Daňatarowyň maglumatdyr maslahatalaryny diňläp bilersiňiz.
Türkmenistanda jöwzaly tomus başlandy. Ýylyň şu paslynda günorta ukusynyň saglyk hem ýatkeşligi ösdürmek üçin ähmiýeti barada Owgansytandaky habarçymyz Habybulla Hakganynyň taýýarlan gepleşigini dykgatyňyza hödürläris.
Programmany Pragadaky studiýadan Nazar Hudaýberdi alyp barýar.
“Saglyk” programmasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Ýekşenbe güni Gürjüstanyň separatistik regionlary bolan Günorta Ossetiýa bilen Abhaziýa öz garaşsyzlyklarynyň dört ýyllygyny belläp geçýärler.
Günorta Ossetiýanyň parlamentiniň spikeri Stanislaw Koriýew bu waka bilen baglanyşykly eden çykyşynda şu geçen dört ýylyň dowamynda Günorta Ossetiýanyň “ruhunyň döwülmändigini” nygtady we bu regionyň halkyny “gahryman halk” diýip atlandyrdy.
Abhaziýanyň daşary işler ministri Wýaçeslaw Çirikba hem öz çykyşynda Gürjüstan bilen Abhaziýanyň territorial konfliktleriniň heniz tamamlanmandygyny belledi.
Dört ýyl mundan ozal, 2008-nji ýylyň 26-njy awgustynda Orsýet Gürjüstanyň bu iki regionyny özbaşdak ýurtlar hökmünde ykrar edipdi. Şondan bäri dünýäniň diňe sanlyjy ýurdy bu iki regionyň garaşsyzlygyny ykrar etdi.


text:
ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Maýkl MakFol öz iş gününiň tertibi barada takyk maglumatlaryň NTW telekanalynyň žurnalistlerine öňünden belli bolmagyna gaty geň galýandygyny aýdýar. Bu barada 29-njy martda Maýkl MakFol özüniň “Twitter” sosial ulgamynda ýazan blogunda gürrüň berdi.
Öz blogunda Maýkl Makfol: “Men niräk barsam-da, NTW eýýäm şol ýerde garaşyp dur. Meniň iş günümiň tertibini olara kim berýärkä? Bu hili zatlara kanun nähili çemeleşýärkä?” diýip gyzyklanýar.
Ol: “Men metbugat wekilleriniň islendik ýere baryp, islendik soragy bermek hukuklaryna hormat goýýaryn. Emma olaryň meniň şahsy e-mail hatlarymy okamaga hem telefon gürrüňlerimi diňlemäge haklary barmyka?” diýen soragy orta atýar.
Diplomatyň bellemegine görä, NTW telekanalynyň wideoýazgy düşürýän topary hem olaryň ýanyndaky aktiwistler amerikan ilçisiniň baran ýerinde düýdansyz peýda bolup, wideo düşürip başlaýarlar.
“Adam hukuklary üçin” atly hereketiň lideri Lew Ponomarýow 29-njy martda amerikan ilçisi bilen duşuşmagy planlaşdyran mahaly, özleriniň edarasynyň ýanyna bir topar adamyň gelip, özlerini žurnalist diýip tanyşdyrandygyny tassyklady. Ponomarýow: “Olar 20 minudyň dowamynda ilçä dürli sowallary berdiler” diýip gürrüň berýär.
Ponomarýowyň aýtmagyna görä, ilçi maşynyna paltosyny geýmäge barjak bolanda, ony gurşap alan adamlar goýbermändirler. Soňra ilçi özüniň barjak ýerini nireden bilenliklerini soranda, özlerini žurnalistler diýip tanyşdyran adamlar bu soraga jogap bermändirler.
Soňra, diplomat MakFol nano tehnologiýalary boýunça “Rosnano” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Anatoliý Çubaýs bilen duşuşansoň, NTW telekanalynyň bir topar işgäriniň özüne garaşyp durandygyny, olaryň hem “Bu duşuşyk barada nireden bildiňiz?” diýen sowalyna jogap bermändiklerini belledi.
“Adam hukuklary üçin” atly hereketiň lideri Lew Ponomarýow “Bu adamlara maglumatlar gaty çalt ýetirilýär. Bu duşuşyk barada hiç ýerde maglumat çap edilmändi” diýýär.
Özüniň amerikan ilçisi bilen bolan duşuşygy barada telefonda gürleşendigini belläp, aktiwist öz telefonynyň ýörite gulluklar tarapyndan diňlenýändigini güman edýär: “Men öz telefonymyň diňlenýändigini 100% bilýärin”.
NTW telekanaly Maýkl MakFolyň Lew Ponomarýow bilen duşuşygy baradaky käbir wideoýazgylary öz ineternet saýtynda köpçülige ýetirdi. Onda NTW telekanalynyň žurnalistiniň “Ponomarýow bilen näme barada gürrüň etmegi göz öňünde tutýarsyňyz?” diýen sowalyna diplomat “Biz ýöne duşuşýarys hem dürli meselelere garaýas” diýip jogap berdi. Soňra MakFol: “Orsýetiň ABŞ-daky ilçisi arkaýynlykda öz işini edip bilýär, ony hiç kim ynjalykdan gaçyrmaýar, siz bolsa men niräk barsam, şol ýerde. Siz bu zatlary etmekden çekinmeýärsiňizmi?” diýip, NTW-niň wekillerine ýüzlenipdir.
NTW-niň habarçysynyň: “Siz oppozisiýadan ýene kimleri goldaýarsyňyz?” diýen sowalyna ilçi: “Men iki gün mundan ozal siziň prezidentiňiz bilen duşuşdym. Men ony hem goldaýaryn. Bu logika gabat gelýärmi? Men biri bilen duşuşsam, şony goldadygym bolýarmy?” diýip, sorag beripdir.
NTW telekanalynyň metbugat bölümi “Interfaks” habar gullugyna beren maglumatynda ABŞ-nyň diplomatynyň işiniň gün tertibi baradaky maglumatlaryň özlerine “informatorlar” arkaly ýetirilýändigini aýdypdyr. Ol bu meselede öz garaýşyny: “Käbir halatlarda biz hiç bir maksatlary yzarlaman, wideoýazgylary diňe arhiw üçin düşürýäris” diýip, mälim edipdir.
Mart aýynyň ortalarynda NTW telekanaly “Protestiň anatomiýasy” atly filmi tomaşaçylara görkezdi. Onda Orsýetde “Adalatly saýlawlar üçin” atly giň gerimli protestlere gatnaşan adamlara pul berlendigi aýdyldy. Bu film graždan aktiwistleriniň hem oppozisiýanyň wekilleriniň arasynda nägilelik döretdi.
“Demokratik ugur” we “Raýdaşlyk” hereketleriniň agzalary öz at-abraýlarynyň goralmagyny sorap NTW telekanalynyň garşysyna suda arza bilen ýüzlendi.
Diplomat Maýkl Makfol şu ýylyň 14-nji ýanwarynda ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi wezipesine bellenildi. Moskwa geleninden şoň ilçi “Adalatly saýlawlar üçin” atly protest aksiýalarynyň gurnaýjylary bilen duşuşdy.


text:
Pakistanyň häkimiýetleri geçen gije Karaçide tikinçilik fabriginde bolan ýangynyň netijesinde, bu ýerde gabalyp galan işçilerden 280-den gowrak adamyň heläk bolanlygyny we 60-dan gowrak adamyň ýaralananlygyny aýdýarlar.
Bu fabrikde 450 çemesi adamyň işlänligi çak edilýär, bu sanyň ýene-de köpelmegi ähtimal. Hepdäniň çarşenbe güni häkimiýetler ýangynyň bolan ýerinde gözleg işlerini dowam etdirdiler.
Karaçiniň graždan keselhanasynyň tiz kömek bölüminiň ýolbaşçysy Tarik Kamal Aýubi heläk bolanlaryň 30 çemesiniň aýylganç ýanandygyny we şu sebäpden olaryň aýal ýa erkekdigini bilip bolmanlygyny aýtdy.
Olaryň ençemesi ýokarky gatda gabalyp galypdyr, käbirleri bolsa aýnalardaky deşiklerden süýnüp daşyna çykmaga synanyşypdyr. Binanyň daşyna çykmaga ýol tapmadyklar bolsa ölüme duçar bolupdyr.
Ýangyn söndürijiler binanyň aşaky gatynda tapylan pidalaryň ýangyndan däl-de, oduň ysyny tutup heläk bolandyklaryny habar berdiler. Olar bu aşaky gatyň gapysynyň ýapyk bolanlygyny aýtdylar.
Şaýatlaryň gözi bilen
Keselhana düşen pidalaryň biri 29 ýaşly Liakat Hussain ýangynyň iki minudyň içinde fabrigiň ähli böleklerine ýaýrandygyny aýtdy.
Karaçi şäheriniň ýaşaýjysy Muhammad Işak bolup geçen hadysa we ýerli ýaşaýjylaryň binada gabalyp galan adamlary halas etmek boýunça eden tagallalary barada gürrüň berdi.
Şaýat, ýangynyň güýçli bolanlygyny, adamlaryň soňky gatdan böküp düşmäge synanyşandyklaryny, bu ýerde üýşen adamlaryň bolsa kömek bermek üçin elinden geleni etmäge synanyşandyklaryny habar berdi.
Karaçiniň ýene bir ýaşaýjysy Bilal Ahmed özüniň we geçip barýan beýleki adamlaryň fabrigiň içindäki adamlary ýangyndan çykarmak üçin diwary döwmäge synanyşandyklaryny gürüň berdi.
"Biz daşky diwary döwdük, adamlar özünden gidip ýatyrdy. Başda halas edijiler olaryň birnäçesini daşary çykardylar, soň biz dört-bäş adam bolup, binanyň içinden ýuwaş-ýuwaşdan ençeme adamy çykardyk", diýip Bilal Ahmed gürrüň berdi.
Bu waka hepdäniň sişenbe güni Pakistanda iki fabriginde bolan ýangynlaryň biri. Bu ýagdaý zähmet şertleriniň howpsuzlygyny barlamak baradaky çagyryşlary güýçlendirdi.


text:
Özbegistanyň raýaty “Yslam döwletine” söweşiji bolmak üçin ABŞ-da adamlary hakyna tutmak işine baş goşmakda güman edilip, 11-nji iýunda Nýu Ýorkda suda çekilen bäşinji adam boldy.
29 ýaşly Akmal Zakirow terrorçy guramany maddy taýdan goldamak boýunça Brooklyn sudunda özüne garşy öňe sürlen aýyplamalary ret etdi.
Zakirowyň işleri ozal diňlenen beýleki günälenýän dört adam bilen bilelikde 16-njy iýynda sudda peýda bolmagyna garaşylýar. Olardan üçüsi Abdurasul Juraboew, Dilkhaýot Kasimow we Abror Habibow Özbegistanyň raýatlary we Akhror Saidahmetow Gazagystanyň raýaty.
Prokurorlar Saidahmetowyň we Juraboewiň Siriýa baryp “Yslam döwletiniň” düzüminde söweşmegi planlaşdyrandygyny, Zakirowyň we Habibowyň olary öz hasabyna pul bilen üpjün etmegi maslahatlaşandygyny aýydýarlar. Zakorow günäli tapylsa öňa 30 ýyllyk türme tussaglygy garaşýar.


text:
Ýekşenbe güni Palestin hökümetiniň araçyl wekili Saeb Erakat Ysraýyl bilen Palestinanyň arasynda göni bolmadyk gepleşikleriň başlanandygyny yglan etdi.
Öz gezeginde Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu hem şu gün irden eden çykyşynda taraplaryň Birleşen Ştatlaryň ara durmagynda göni bolmadyk gepleşiklerden ýüzbe-ýüz gepleşiklere geçmelidiklerini nygtap çykyş etdi.
2008-nji ýylyň dekabrynda Palestinanyň Gaza Sektorynda Ysraýylyň amala aşyran harby hüjümlerinden bäri Palestina tarapy Ysraýyl bilen gepleşik geçirmekden ýüz öwrüp gelipdi.


text:
11-nji aprelde liwiýaly gozgalaňçylar Afrika Bileleşiginiň ok atyşygy bes etmek baradaky planyny ret etdiler.
Gozgalaňçylaryň lideri Mustafa Abdul Jalil parahatçylyk prosesini ýola goýmak üçin Muammar Kaddafiniň häkimiýetden gitmeginiň zerurdygyny nygtady.
Kaddafiniň özi wezipesinden çekilmejekdigini aýdýar.
Afrika Bileleşiginiň delegasiýasy 8 hepde bäri dowam edýän konflikti çözmek üçin Kaddafi bilen gozgalaňçylaryň arasyndaky gepleşikleri ýola goýmak maksady bilen araçy bolmaga synanyşýar.
Delegasiýanyň agzalary 10-njy aprelde Tripolide Kaddafi bilen geçirilen duşuşykdan soň, Bengazi şäherine baryp, gozgalaňçylar bilen gepleşik geçirdiler.
Bu delegasiýa ýolbaşçylyk edýän Günorta Arfikanyň prezidenti Jeýkob Zuma ok atyşygy bes etmek üçin düzülen plan bilen Kaddafiniň ylalaşýandygyny mälim etdi.
Afrika Bileleşiginiň asudalyk hem howpsuzlyk meseleleri boýunça komissary Ramtane Lamamra bu planyň eglenmezden ok atyşygyň bes edilip, gumanitar ýüklere ýol açylmagyny, taraplaryň gepleşiklere başlamagyny öz içine alýandygyny aýtdy.
Şol bir wagtda-da ol Liwiýanyň ýolbaşçysyny diňe ýurduň halkynyň saýlamalydygyny, bu meselä hiç bir tarapyň goşulmaly däldigini nygtady.
“Esasy prinsipine görä, Afrika Bileleşigi Liwiýanyň halkynyň özüniň demokratik usullary bilen liderini saýlamagynyň tarapdary. Bu meselä hatda Afrika Bileleşigi hem goşulyp bilmez. Ony diňe Liwiýanyň halkynyň özi çözmeli” diýip, Lamamra belledi.


text:
Ak tam, Kiýewiň ykdysady, syýasy we energiýa reformalaryny goldamak üçin, Ukraina şu ýyl 220 million amerikan dollaryny berjegini aýtdy.
Uruşdan ejir çekýän ýurda bu zerur maliýe kömeginiň beriljegi 15-nji iýunda Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Joe Baýdeniň (Joe Biden) Ukrainanyň premýer-ministri Wolodymyr Hroýsman bilen telefon arkaly geçiren gepleşiginden soň mälim edildi.
Ak tam Ukraina bu kömegiň “ýurtda demokratik institutlary güýçlendirmek, durnukly ykdysady ösüşiň binýadyny berkitmek we ynsanperwer zerurlyklary üpjün etmek üçin” beriljekdigini aýtdy.
Ak tamyň bildirmegine görä, Hroýsmanyň “erjel reformalarynyň gün tertibindäki” maddalaryň arasynda – gümrük reformalary, adalat ulgamyndaky reformalar arkaly korrupsiýa garşy göreş we 2-nji iýunda Ukrainanyň parlamenti Rada tarapyndan kabul edilen konstitusion üýtgetmeleriň ýerine ýetirilişini güýçlendirmek ýaly wezipeler bar.
Maliýe kömegi
Maglumatda Hroýsmanyň garaşsyz mediany we raýat jemgyýetçiligini goldamak, şeýle-de hökümetiň netijeliligini artdyrmak üçin Ukrainada häkimiýetiň merkeze garaşlylygyny gowşatmak we döwlet dolandyrylyşyna raýatlaryň has aktiw gatnaşmagyny ýaýbaňlandyrmagy maksat edinýändigi aýdylýar.
Şeýle-de Hroýsman energiýa reformasyny amala aşyrmak, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň standartlaryna laýyklykda gaz we elektrik togunyň bazarlaryny döretmek, ýurduň Orsýetiň gazyna garaşlylygyny gowşatmak we energiýa agentliklerini hususylaşdyrmak ýaly çäreleri wada berýär.
Ak tamyň maglumatyna görä, 9-njy iýunda Birleşen Ştatlaryň daşary ýurt hususy inwestisiýa korporasiýasy iki hususy inwestisiýa fonduna 62,5 million amerikan dollary möçberindäki maliýe kömegini bermegi tassyklady. Bu fondlara geçirilen pul serişdesi Ukrainanyň çäklerindäki ençeme pudaga, şol sanda oba-hojalyk biznesine, saglygy saklaýyş, infrastruktura, sarp edilýän harytlar we gozgalmaýan emläk pudagyna goýberiler.
Ukraina berlen jemi maliýe kömegi
2014-nji ýyldan bäri Birleşen Ştatlaryň Ukraina beren maliýe kömegi jemi 1,3 milliard amerikan dollaryna ýetdi. Munuň düzümine gündogar Ukrainada orsýetparaz separatistler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky konfliktden ejir çeken parahat ilata berlen 112 million amerikan dollary möçberindäki ynsanperwer kömek hem girýär diýlip, Ak tamyň maglumatynda görkezilýär.
Şeýle-de, Birleşen Ştatlaryň hökümeti Ukraina $2 milliard karz berjekdigini hem tassyklady. 3-nji iýunda bolsa, amerikan hökümeti Ukrainanyň bu karzyň 1 milliard dollarynyň üçden bir bölegini öňümizdäki aýlarda ulanmagyna mümkinçilik berýän şertnamany kabul etdi.
Ak tam “Bu karz Ukrainanyň öz ykdysadyýetini durnuklylaşdyrmagyna we ykdysady geçiş döwründe ilatyň iň gowşak bölegini goramaga ýardam berer” diýip belleýär.


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Goranmak departamenti Owganystandaky “Parwan” tussaghanasynyň kontrollygyny bu ýurduň garamagyna geçirmek barada Owganystan bilen ylalaşyga gelnendigini habar berdi.
Pentagonyň bu baradaky beýanatynda Bagram howa bazasyny golaýyndaky bu tussaghanany Owganystanyň kontrollygyna geçirmek boýunça dabaranyň şu duşenbe güni gurnaljakdygy habar berilýär.
Ozalbaşda bu tussaghanyny amerikan güýçleriniň garamagyndan Owganystanyň güýçlerine geçirmek çäresi 9-njy marta planlaşdyrylypdy.
Ýöne bu tussaghanadaky käbir howply tussaglaryň dessine azatlyga goýberilmeginiň mümkindigi barada amerikan tarapynda dörän aladalar sebäpli, bu çäre yza süýşürilipdi.


text:
Gazagystanyň Žurnalistler bileleşiginiň başlygy we Milli press klubuň ýolbaşçysy Seitgazy Mataýewiň sud diňlenişigi onuň saglygynyň ýaramazlaşmagy sebäpli yza tesdirildi.
Seýitgazy Mataýewiň we onuň ogly “KazTAG” agentliginiň başlygy Asetiň korrupsiýa bilen bagly aýyplamalara esaslanýan işine 23-nji awgustda diňlenip başlandy.
Seitgazy Mataew suduň diňlenişiginiň ilkinji güni özüni erbet duýup, gan basyşynyň ýokarlanmagy sebäpli suduň jaýyndan keselhana äkidildi.
Sudýa Akbolat Kurmantaýewiň 24-nji awgustda aýtmagyna görä, sud diňlenişigi 29-njy awgustda dowam etdiriler.
Mataew fewral aýynda tussag edilip, öý tussaglygy astynda alnypdy.
Mataýew we onuň ogly özlerine ýöňkelýän aýyplamalary ert edýärler. Adam hukuklaryny goraýjy guramlar bu aýyplamalaryň syýasy matlapldygyny aýdýlar.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 53-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Eýrandan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen uçar, yşyklandyryş we tehniki kerosini, dürli görnüşli awtobenzini, dizel ýangyjyny, binýatlyk ýagyny, jemlenen nebit koksuny satyn aldylar. Beýik Britaniýadan we Owganystandan gelen täjirler göni arassalaýyşdan geçirilen benzini, dizel ýangyjyny (Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawody), Hytaýdan gelen işewürler bolsa – tehniki ýody (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Şeýle hem daşary ýurt walýutasyna el halylary, pagta ýagy, nah ýüplük, pagta-süýümi, ulýuk ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Germaniýa, Şweýsariýa, BAE, Türkiýe, Ukraina, Gyrgyzystan. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 147 million dollaryna golaý boldy.
Depozit manat serişdesine Pakistandan gelen işewürler toparynyň wekilleri jemi 3 million 190 müň manatlykdan gowrak pagta ýagyny hem-de nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin, jemi 525 müň manatlyk ulýuk satyn aldylar.


text:
Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani ýurduň täze hökümet agzalaryny ynam sesini almak üçin parlamente hödürledi.
Gani 20-nji ýanwarda owgan parlamentiniň kiçi öýünde eden çykyşynda: “Biz halkyň öňünde jogapkär we hasabat berýän dogry hökümeti düzmek üçin elimizden gelen ähli zady etmäge synanyşdyk” diýdi.
Şeýle-de, ynam sesini almaga garaşýanlaryň arasynda ýurduň Aňtaw gullugynyň ýolbaşçylygyna we Merkezi bankyň müdirligine dalaş edýän agzalar bar.
Ganiniň ýurduň baş ýerine ýetirijisi Abdylla Abdylla bilen “birleşen” hökümeti düzmek tagallalary, iki ýolbaşçynyň arasynda hökümetdäki esasy wezipeleri eýelemek dogrusynda dörän jedeller sebäpli üç aýa çekipdi.


text:
Ýewropa Bileleşigi, Ýakyn Gündogar ýurdunda dowam edýän zorluklar zerarly, özüniň Müsür bilen gatnaşyklaryna gaýtadan seretmegi planlaşdyrýar.
Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompu bilen Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Joze Manuel Barrozanyň ýekşenbe gün çap eden beýanatynda Müsürdäki taraplaryň ählisiniň zorlukdan saklanmagyna we sabyr-kanagatlylyk görkezmegine çagyrylýar.
Beýanatda ÝW-niň gyssagly suratda, gelýän birnäçe günde Müsür bilen gatnaşyklaryna gaýtadan seretjegi hem-de zorlugyň mundan beýläk dowam etmeginiň öňüni aljak çäreleri görjegi aýdylýar.
Müsürde soňky dört günüň zorluklary netijesinde 750-den gowrak adam öldürildi.
Gyrakladylan prezident Muhammad Morsä ygrarly yslamçylar öz demonstrasiýalaryny dowam etdirmegi wada berýärler.


text:
Türkmenistanda dollaryň “gara bazardaky” nyrhy ýene-de gymmatlap, geçen hepdeden bäri 35% çemesi ýokarlandy. Bir hepde mundan ozal paýtagt Aşgabatda bir dollar 4,00 -4,10 manatdan satyn alnyp, 4,60-4,70 manatdan satylan bolsa, häzir “gara bazarda” bir dollara 5,40 manat berilýär, degişlilikde bir dollar-da 5,90-6,00 manada satylýar.
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenistanda dollaryň hökümet tarapyndan kesgitlenen nyrhy 3,50 manada deň bolsa-da, mundan bir aý çemesi ozal dollaryň “gara bazaryndaky” nyrhy 7 manada çenli ýetipdi. Emma mundan iki hepde çemesi ozal, dollaryň näresmi nyrhy duýdansyz 45% çemesi pese gaçypdy.
Ýurduň welaýatlarynda dollaryň ‘gara bazardaky’ nyrhy paýtagtdakydan has gymmat bolup, ol ortaça 0,20 manat tapawutlanýar.
Gelip gowuşýan maglumatlara görä, şu gün, ýagny 18-nji awgustda Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäheriniň ‘gara bazarynda’ bir dollar 5,40 manada, Mary şäherinde 5,50-5,60 manada, Daşoguz şäherinde 5,60-5,70 manada, Balkanabat şäherinde 5,50-5,60 manada satylýar.
“Birbada dollar alýanlar azalypdy”
Ýerli synçylaryň dollaryň “gara bazaryndaky” söwdagärlerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, olar dollaryň näresmi nyrhynyň mundan iki hepde çemesi ozal birbada pese gaçmagyna daşary ýurtda okaýan studentleriň ýurda dolanmagy, dynç alyşa gitmek üçin dollar satyn alýanlaryň azalmagy we ýerli ýokary okuw jaýlaryna studentleri kabul etmek prosesiniň tamamlanmagy sebäp boldy diýýärler.
“Olaryň [söwdagärleriň] aýtmagyna görä, dollary satyn alýan esasy müşderiler çagalary daşary ýurtda okaýanlar ýa-da çagalary daşary ýurda okamaga gitjekler, dynç alyşa gitjek bolýan adamlar. Beýleki bir zerurlyk, ol hem gizlin ýagdaý däl, ýurduň içinde çagaňy okuwa ýerleşdirjek bolsaň-da, juda köp ýagdaýda para-peşgeş bermeli bolýar. Onsoň parany dollar görnüşinde berip, çagasyny okuwa saljak bolýanlar hem dollary satyn aldylar. Indi olaryň sany azaldy. Şonuň üçinem dollar bir bada pese düşdi diýýärler” diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
Häzirki wagtda ýurtda dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň gaýtadan ýokarlanyp başlanmagyna nämäniň sebäp bolandygy barada anyk maglumat almak kyn bolsa-da, käbir synçylar muny şu günler daşary ýurtlarda okaýan studentleriň öz okaýan ýurtlaryna dolanyp başlamagy bilen baglanyşdyrýarlar. Munuň netijesinde dollary satyn alýan türkmenistanlylaryň sanynyň köpelendigini aýdýarlar.
Çäklendirmeler
Ýeri gelende aýtsak, 2014-nji ýylda hökümetiň öz alyş-çalyş nokatlarynda dollar söwdasyna her dürli gadagançylyklaryň girizilip başlanmagy bilen, daşary ýurt walýutasyna bolan talap “gara bazaryň” täzeden janlanmagyna getirdi.
Şu ýylyň başyndan bolsa, dollaryň nagt görnüşdäki resmi satuwynyň doly ýatyrylmagy we dollar almakçy bolýanlardan iş ýerlerinden sprawkalaryň talap edilmegi netijesinde daşary ýurt walýutasynyň näresmi kursy ýokarlanmak bilen boldy.
Şol bir wagtda türkmen resmileri “gara bazaryň” öňüni almak maksady bilen, geçen ýylyň aýagynda daşary ýurt pullary bikanun satylanda we satyn alnanda, kanunyň öňündäki jogapkärçiligi has berkidip, Türkmenistanyň “Administratiw hukuk bozulmalary hakyndaky” Kodeksine degişli düzedişleri girizdiler.
Munuň netijesinde daşary ýurt puluny bikanun satýana we satyn alýana girizilýän jerime ençeme esse artdyrylyp, şeýle-de puluň konfiskasiýa edilmegi ýaly täze çäreler girizildi.


text:
Owganystanyň Tahar welaýatynyň Darkat etrabynyň kontrollygy söweşijilerden yzyna alyndy. Tahar welaýat polisiýasynyň başlygy general Nurmuhammad Hekiminiň Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda etrapda merkezi aziýaly söweşijileriň hem bolandygyny aýtdy.
Hekiminiň aýtmagyna görä, gürrüňi edilýän söweşijiler Owganystanyň Täjigistan bilen serhediniň arasynda ýerleşýän tokaýlyklara gaçyp gidipdir. Emma ýerli ýaşaýjylar etrapda söweşijileriň heniz hem saklanyp galýandygyny aýdýarlar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
19-njy awgustda Sergi köşgünde Eýran Yslam Respublikasynyň ХI ýöriteleşdirilen sergisi öz işine başlady. Sergini Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Eýranyň “Pars Pegah Tejarat” kompaniýasy bilelikde gurady. Dostlukly ýurduň senagat babatda ýeten derejeleriniň däp boýunça türkmen paýtagtynda geçirilýän sergisi iki goňşy ýurduň işewür toparlarynyň arasyndaky özara peýdaly hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine mynasyp goşant boldy.
Eýran Yslam Respublikasynyň senagat, magdan we söwda ministri Mohammed Reza Nematzade dabara gatnaşyjylaryň we myhmanlaryň öňünde eden çykyşynda köpasyrlyk türkmen-eýran gatnaşyklarynyň Türkmenistanyň Prezidentiniň durmuşa geçirýän işjeň daşary syýasaty netijesine häzirki döwürde täze ösüşe eýe bolýandygyny belledi. Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky haryt dolanyşygynyň ýokary derejesi munuň subutnamasydyr. Bellenilişi ýaly, taraplar bu görkezijini has-da artdyrmaga meýillidirler.
Eýran Yslam Respublikasynyň önümçilik tehnologiýasynda iň täze ylmy-tehniki gazananlary özünde jemleýän senagat kärhanalarynyň diwarlyklary giň möçberli serginiň esasyny düzdi. Olar sergä gatnaşyjylarda uly gyzyklanma döretdi.
Nebitgaz we elektroenergetika, himiýa senagaty, ýol-ulag pudagy, suw we oba hojalygy, gurluşyk materiallary senagaty ýaly pudaklar üçin enjamlaryň we tehnikalaryň görnüşleri, şekilleri sergide görnükli orun eýeleýär.
Şeýle hem bu ýerde “Ista Steel Struсture сomp” kompaniýasynyň alýuminden we plasmasdan öndüren metal gurnamalary we profilleri, “Apadana Sanat” kompaniýasynyň sorujylary we elektrik enjamlary, “Shahid Ghandi Сorporation” kompaniýasynyň mis, elektrik we optika süýümli kabelleri, “Polyetmhlene Hoghavemat Bandar” kompaniýaynyň plastik turbalary, “Сhloran сhemiсal produсtion сompony” kompaniýasynyň himiýa önümleri, “Adak Behin Niroo” kompaniýasynyň bölüji abzallary, “Сala” kompaniýasynyň nebit himiýa önümleri we beýlekiler görkezilýär. Mundan başga-da. suw üpjünçiligi, suw arassalaýjy ulgama, bezeg we gurluşyk materiallarynyň, daşdan edilen dürli örtgüleriň, plasmas önümleriň we elektrik panelleriň, agajy gaýtadan işleýän stanoklaryň, metal kesijileriň, ýylmaýjy stanoklaryň, burawlaýan enjamlaryň dürli görnüşleri görkezilýär.
Sergide Eýranyň ýeňil senagatyna degişli önümleri bilen tanyşmak bolýar. Bu ýerde dürli fabrik halylary, gaplaýjy enjamlar, aýna gaplary görkezilýär. Häzirki zaman ýyladyşhanalaryny we onuň enjamlaryny taslamalaşdyrmakda hem getirmekde iri düzüm bolup durýan “Marsus сom” kompaniýasynyň önümleri has-da uly gyzyklanma döretdi. Bu kompaniýalar polietilen plýonkalary, beýleki enjamlary, ýagtylyk saklaýjy ulgamlary, ýyladyşhanalary, howa arassalaýjylaryny, şeýle hem balyk we guş köpeldilýän kärhanalaryň gurluşygynyň taýýar taslamalaryny hödürleýär “Kimiadam” kompaniýasy guşçulyk fabrikleri üçin konsentirlenen iýmleriň dürli görnüşleri görkezýär.
Şeýle hem sergide işewür toparlaryň wekilleriniň arasynda ýygjam gatnaşyklary ýola goýmak üçin zerur şertleriň döredilmegine mynasyp goşant goşýan Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň ýanyndaky Medeniýet merkezi, “Sederat-Eýran” bankynyň wekilhanasy öz diwarlyklaryny guradylar.
Elde dokalan eýran halylarynyň dürli görnüşleri, bezegli gap-gaçlar, sowgatlyk önümleri we beýlekiler sergä özboluşly bezeg berdi. Munuň özi Eýran halkynyň gadym medeniýetiniň baý taryhynyň we sungatynyň bardygyny äşgär edýär.
Sergä gatnaşyjylar birnäçe günüň dowamynda iň täze tehnologiýalary we işläp taýýarlamalary görkezýän köpugurly sergi bilen ýakyndan tanyşmaga, geljekki meýilnamalary we özara gyzyklanmalar esasynda işewür teklipleri taýýarlamaga mümkinçilik alarlar.


text:
Ýemeniň mediasynyň habar bermegine görä, düýn prezident Ali Abdullah Saleh “krizis döwründe ýalňyşlyk edip” türmä düşenleriň ählisine günä geçişlik yglan edipdir. Şu ýyl Salehiň 33 ýyllyk häkimiýetine garşy geçirilen protestlerde ýüzlerçe adam heläk bolupdy.
Maglumata laýyklykda, şu ýylyň iýunynda Ali Abdullah Salehiň janyna kast etmek synanşygyna gatnaşanlar bu yglan edilen günä geçişlige düşmeýärler.
Geçen hepde Ali Abdullah Saleh häkimiýeti ýurduň premýer-ministrine geçirýändigi baradaky ylalaşyga gol goýupdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Daşkentde, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň sammitinden öň Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimow, Hytaýyň prezidenti Si Jinping bilen duşuşdy diýip, türkmen, özbek we hytaý mediasy 23-nji iýunda habar berdi.
Yslam Kerimow öz türkmen kärdeşi bilen duşuşyk mahalynda onuň Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň döwlet baştutanlarynyň mejlisine gatnaşmagyny iki ýurduň arasyndaky ynamdarlyga, hoşniýetli goňşuçylyga esaslanýan hyzmatdaşlygyň ýene bir mysaly hökmünde häsiýetlendirdi.
Şeýle-de habarda Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň depginli ösýändigi, ýokary derejeli duşuşyklaryň yzygiderli geçirilýändigi bellenilýär.
Resmi maglumatlara görä, Özbegistan Türkmenistana awtomobilleri, oba hojalyk tehnikalaryny, mineral dökünleri, azyk we beýleki harytlary eksport edýär, Türkmenistan bolsa Özbegistana nebit we nebit önümlerini iberýär.
«Podrobno.uz» habar gullugynyň maglumatyna görä, transport we tranzit pudagy türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň strategiki ugry bolup durýar we geçen ýyl Türkmenistanyň territoriýasyndan geçirilen özbek ýükleriniň möçberiniň 43 prosent ýokarlanandygy aýdylýar.
Türkmen we özbek prezidentleriniň duşuşygy mahalynda iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady, medeni-gumanitar hyzmatdaşlyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek barada maslahat edilipdir, regional we halkara ähmiýetli meseleler boýunça pikir alyşylypdyr.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň Özbegistan bilen köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmek isleýändigini aýdypdyr.
Aşgabat Pekiniň Guşak ýol gurluşygyny goldaýar
Türkmen prezidentiniň hytaýly kärdeşi bilen duşuşygynda hem iki ýurduň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygy ösdürmek barada maslahat edilipdir.
Hususan-da Berdimuhamedow Aşgabadyň Pekiniň «Belt and Road», ýagny Guşak we Ýol proýekti boýunça has işjeň hyzmatdaşlyk etmek isleýändigini bildiripdir. Pekin bu ýol gurluşygynda, Merkezi we Günbatar Aziýa arkaly, Hytaýy Ýewropa bilen birikdirmek maksadyny yzarlaýar.
Hytaýyň prezidenti Si öz ýurdunyň türkmen tarapynyň bu ýoluň gurluşygyna bildirýän goldawynyň we oýnaýan oňyn rolunyň gadyryny bilýändigini belledi diýip, habarda aýdylýar.
Şeýle-de Si Hytaýyň Türkmenistan bilen aradaky strategik partnýorlugy baýlaşdyrmak üçin dürli ugurlarda edilýän hyzmatdaşlygy giňeltmäge taýýardygyny aýdyp, energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlygyň giňeldilmeginiň iki ýurduň hem sosial-ykdysady ösüşine goşant boljakdygyny nygtapdyr.
Ol türkmen mekdeplerinde hytaý diliniň öwrenilip başlanmagyndan hoşallygyny bildirip, iki ýurduň halklarynyň arasyndaky gatnaşyklary hem ýokarlandyrmaga çagyrypdyr.
Mundanam başga, Si iki ýurduň kanun goraýjy we howpsuzlyk gulluklarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge, «üç belanyň» - terrorizmiň, separatizmiň we we estremizmiň garşysyna berk durmaga, regional parahatçylygy we durnuklylygyny bile goramaga çagyrypdyr.
Prezident Berdimuhamedow hytaýly kärdeşiniň pikirlerini goldap, iki ýurduň arasyndaky strategik hyzmatdaşlygyň berk syýasy we sosial esaslarynyň bardygyny belläpdir.
Prezident Berdimuhamedow ŞHG-nyň Daşkentde geçýän sammitine hormatly myhman hökmünde, prezident Kerimowyň çakylygy bilen geldi.
2001-nji ýylda döredilen guramanyň ýubileý sammitine Hytaý, Gazagystan, Gyrgyzystan,Orsýet, Täjigistan we Özbegistan doly agza hökmünde gatnaşsa, Owganystan, Belarus, Hindistan, Eýran, Mongoliýa we Pakistan synçy hökmünde gatnaşýar. Ermenistan, Azerbaýjan, Kambodia, Nepal, Şri Lanka we Türkiýe bu sammite dialog partnýorlary hökmünde gatnaşýar.


text:
Pakistanyň Demirgazyk Waziristan tire-taýpa regionynyň ýaşaýjylary harbylary söweşijilere garşy gurnalýan hüjümler döwri onlarça parahat ilaty öldürmekde aýypladylar.
Ýerlileriň aýtmagyna görä, geçen hepde ýurduň armiýasy operasiýalary başladany bäri sebitde 50-den gowrak adam ölüpdir.
Pakistanyň harbylary kanunyň hereket etmeýän sebitinde köçä çykmak gadagançylygy girizdiler. Ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, ençeme günläp dowam eden ok atyşykdan we reýdlerden soň adamlaryň köpüsi öýlerini terk edipdirler.
Pakistanyň Demirgazyk Waziristan sebiti Owganystan bilen araçäkleşip, onda Pakistanyň “Talyban” hereketi we “Al-Kaýda” bilen ilteşikli beýleki söweşijiler agdyklyk edýär.
Söweşijiler Demirgazyk Waziristandaky Mir Ali harby barlag-gözegçilik nokadyny bombalandan soň, ýurduň armiýasy 18-nji dekabrda hüjümlere başlady. Pakistanyň resmileri çaknyşyklarda onlarça söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler.


text:
Müsürli harbylar protestleriň dowamynda heläk bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna gynanç bildirip, olardan ötünç soradylar.
Müsüriň häkimiýetleri harbylaryň ýurdy dolandyrmagyna garşy geçirilýän protestleriň 6-njy güni bu protestlerde adam öldürenleri jogapkärçilige çekmäge çagyrdylar.
Geçen anna güni başlanan bu protestlerde azyndan 35 adamyň heläk bolandygy aýdylýar.
Müsürde ýüze çykan häzirki nägilelikler fewral aýynda Hosni Mubaregiň wezipesinden çekilmegine getiren protestlerden soňky iň dartgynly ýagdaý hasaplanýar.
Bu protestleriň 28-nji noýabra planlaşdyrylan parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda geçirilmegi ýagdaýy has hem dartgynlaşdyrýar.


text:
Garaşsyzlygymyzyň başky ýyllarynda ylmy edaralaryň köpçülikleýin ýapylmagy netijesinde ylmy düşünjesi bolmadyk nesil kemala gelip ugrady. 1990-njy ýyllaryň ikinji ýarymyndan orta mekdepleriň on ýyldan dokuz ýyla getirilmegi, üstesine hem okuw programmalarynyň aşa syýasatlaşdyrylyp, bilim diýen düşünjä dahyly bolmadyk “Ruhnamanyň” okuw jaýlarynda sapak hökmünde okadylmagy ýaşlary uly derejede sowatsyz goýdy.
Ýöne Türkmenistanda nesli hakynda alada edýän maşgalalarymyz çagalaryny ylymly-bilimli etmek üçin, mümkinçiliklerine görä, olara tölegli ylym-bilimiň dürli ugurlaryny öwretdiler. Mümkinçiligiň çäklidigine garamazdan, şol döwürde hem daşary ýurtlarda okap ylym-bilim alan ýaşlarymyz az bolmady. Ýaşlaryň dünýä dillerini bilmäge ýykgyn edendiklerini hem aýtmak gerek. Häzir üç-dört sany daşary ýurt dilini suwara bilýän ýaşlarymyz näçe diýseň bar.
Nyýazow döwründe hem öz ukyp başarnygy bilen sowatly bolan, azyndan üç-dört dili bilýän ýaşlarymyzyň onlarçasy Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine, Milli golýazmalar, Dil -edebiýat, Taryh instutlaryna işe alyndy. Milli golýazmalar instutyna işe alnan ýaşlara, Nyýazowyň islegi boýunça, orta asyrlarda arap halyflarynyň (şalarynyň), Gaznalylaryň, Seljuklaryň döwlet dolandyryşy, olaryň alyp baran söweşleri hakyndaky maglumatlary özünde jemleýän kitaplary arap-pars dillerinden köpçülikleýin terjime etdirdiler. Şonuň üçin, ylmy tejribesi bolmasa-da, Milli golýazmalar instutynda we “Miras” merkezinde işleýän ýaşlarymyzyň içinde arap-pars, hatda Ýewropa ýurtlarynyň dillerinden Gündogaryň taryhyna, medeniýetine degişli, esasanam, türkmene dahylly hasap edilen uly göwrümli dört-baş kitaby terjime edip, çap etdiren ýaşlarymyz barmak büküp sanardan köp.
Garaz, sowatly ýaşlarymyz arassa ylym bilen meşgullanmasalaram, şol ugurdan belli bir tejribe gazandylar. Tejribeli alymlarymyzyň özara söhbetdeşlikde tassyklamagyna görä, sowatly ýaşlarymyzyň ukybyny ylma gönükdirip, olara halypa alymlarymyzyň ylym tejribesi öwredilse, hut ýaşlaryň-halypalaryň utgaşan ylym gory bilen türkmen ylmyny doly döwrebaplaşdyrmak mümkin.
Halypa alymlar türkmen ylmyny ösdürmek, ýaşlarymyzy ylma höweslendirmek üçin, olara mümkin bolan şertleriň döredilip, ylym pudagynda halypa–şägirtlik mekdebiniň ýola goýuljakdygyna umyt edýärler. Olaryň pikiriçe, muny döwür talap edýär.
Döwlet Mäneli türkmen alymynyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Eýran Yrak bilen harby we howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny artdyrmaga taýýar. Bu barada Eýranyň harby güýçleriniň başlygy general Hassan Firouzabadi aýtdy.
Şeýle-de Firouzabadi Amerikanyň we onuň ýaranlarynyň Yrakdan “çykmaga mejbur edilendigini” gutlady. Onuň sözlerine görä, bu “Yragyň halkynyň we hökümetiniň gaýraty” sebäpli amala aşypdyr.
Eýranyň döwlet eýeçiligindäki “IRNA” habarlar gullugynyň berýän maglumatyna görä, Friouzabadi bu barada özüniň yrakly kärdeşi general-leýtenant Babaker Zebariýe we Yragyň goranmak ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji Saadun al-Dulaimiýä aýdypdyr.
Geçen aý Zabariniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa Eýranda saparda bolupdy.


text:
Gyrgyzystanyň täze döredilen Birleşen milli oppozision hereketi ýurduň ösüşi boýunça alternatiw programmany düzmek planlary barada yglan etdi.
Hereket çarşenbe güni Bişkekde geçiren özüniň birinji maslahatynda parlament respublikasyny döretmegi we prezidentiň ygtyýarlygyny çäklendirmegi goldaýan rezolýusiýany kabul etdi. Şeýle-de bu hereket Gyrgyzystanyň Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky Gümrük bileleşigine goşulyp-goşulmazlygy boýunça referendum geçirmegi talap edýär.
Orsýet Gyrgyzystany 2011-nji ýylda döredilen Gümrük bileleşigine goşulmaga ündäp gelýär. Bu gurama şu çaka çenli Belarus, Gazagystan we Orsýet girýär.
Dekabr aýynda Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew Bişkegiň Gümrük bileleşigine goşulmagy boýunça plany tankyt etdi we onuň ýurduň bähbitlerini göz öňünde tutmaýandygyny belledi. Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň ykdysadyýet ministri Temir Sariýew ýurduň Gümrük bileleşigine goşulmagynyň wagtynyň belli däldigini kanun çykaryjylara aýtdy.


text:
Russiýa geçen ýyl soňky on ýylyň içinde demokratiki görkezijileriniň iň köp derejesini ýitirdi; Ýewropadaky we Ýewraziýadaky awtoritar döwletler hem demokratiýanyň ornaşmagynyň öňüni almak üçin aýgytly çäreleri gördüler diýip, “Freedom House” guramasynyň täze hasabatynda nygtalýar.
Merkezi Aziýa we Gündogar Ýewropa regionlarynyň 29 ýurdundaky demokratiýa ýolundaky öňegidişlikler we yza gaýdyşlar barada maglumat ýaýradýan “Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatynda bellenişi ýaly rus prezidenti Wladimir Putiniň Krymy basyp almagy we gündogar Ukrainadaky orsýetparaz separatistleri goldap, Kiýewe garşy urşa meçew bermegi netijesinde Russiýanyň özünde we goňşy režimlerde azatlygyň we demokratiýanyň gazanan üstünlikleriniň öňi alnypdyr.
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän guramanyň geçiş döwründäki ýurtlar boýunça hasabatynyň awtory Sylwana Habdank-Kolaçzkowskanyň sözlerine görä, “Russiýadaky ýagdaýlar her ýyl çap edilýän hasabatlarda bellenilip geçilse-de, geçen ýyl onuň agressiýasynyň has giň gerime we täze görnüşe eýe bolmagy netijesinde, Russiýanyň ýaramaz täsiri has-da artypdyr”.
Russiýanyň demokratiýa uran zarbasy hem ýurduň içine, hem daş-töweregine öz ýaramaz täsirini ýetirdi.
Habdank-Kolaçzkowska: “Kreml Ukrainanyň täze demokratik hökümetini durnuksyzlaşdyrmak tagallalary bilen birlikde Russiýanyň özünde hem internet habar serişdelerine, oppozisiýa wekillerine we graždan jemgyýetine ekstremizm aýyplamalaryny ýöňkäp, gadagançylyklary girizdi, olara garşy jenaýat işlerini gozgady” diýýär.
Habdank-Kolaçzkowskanyň belleýşi ýaly, Putin Ukrainadaky hereketlerini “aklamak” maksady bilen, “rus propagandasynyň täze görnüşini ösdürip, ýalan maglumatlary ýaýratmak bilen meşgullanýar”.
Putiniň Ukrainadaky ýagdaýlary bulaşdyrmaga dyrjaşmasyna garamazdan, Kiýew demokratik görkezijiler boýunça sanawda dört bal derejesinde ýokary galmagy başarypdyr. Hasabatda nygtalyşy ýaly, muňa prezident Wiktor Ýanukowiçiň parahor režiminiň synmagy we bäsleşik esasynda geçirilen saýlawlar sebäp bolupdyr.
“Freedom House” guramasy mundan 20 ýyl ozal demokratik ugurdan birnäçe ýurtlara baha berip başlady. Şol wagtlar diňe üç ýurtdaky, ýagny Belarusdaky, Türkmenistandaky we Özbegistandaky ýagdaýlara syn edilen bolsa, häzir syn edilýän ýurtlaryň sany iki esseden hem artdy.
Gepiň gerdişine görä bellesek, “Freedom House” guramasynyň 23-nji iýunda çap bolan şu ýylky hasabatynda Türkmenistan tas ähli görkezijiler boýunça iň pes derejäni aldy.


text:
Şu günler Türkmenistanyň Durmuş taýdan üpjünçilik ministrligi Aşgabatda welaýat we etrap bölümleriniň işgärlerini ýygnap, 2011-nji ýyldan başlap, täze giriziljek pensiýa düzgünleri hakynda tanyşdyryş okuwyny geçirýär. Giriziljek düzgünler 2007-nji ýylyň 17-nji martynda kabul edilen “Durmuş üpjünçiligi hakyndaky”
kanundan gelip çykýar.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda pensiýa düzgünlerini döwrebaplaşdyrmak hakynda kän bir alada hem edilmedi. 1994-nji ýylda Bütindünýä banky özüniň “Dünýäniň garramaklyk krizisine duýduryş” diýen hasabatyny çap edýär. Şoňa çenli köp ýurtlar, şol sanda Türkmenistan hem pensiýa sistemasynda “serişdeleri nesilleriň arasynda paýlamak”
, ýagny “Pay – As – You – Go”
düzgünini saklap gelýärdi.
Halkara zähmet guramasy (ILO) 2020-nji we ondan soňraky ýyllarda dünýäde garry nesliň artmagynyň ykdysady çökgünliklere getirjegini tassyklansoň, köp döwletler pensiýa reformalaryna girişýär. Halkara zähmet guramasy öz çykaran hasabatynda reformalaryň her bir döwletiň içki ykdysady we milli aýratynlyklarynyň göz öňünde tutulyp geçirilmelidigini nygtaýar.
Ýurtlaryň esasy bölegi 1981-nji ýylda Çili döwletinde girizilen “şahsy toplaýyş hasabyny”
döretmek ýoluny saýlap alýarlar. Ykdysatçylar inflýasiýanyň we bazar töwekgelçiliginiň öňünde bu ýoluň goragsyzdygyny belleselerem, döwlet ykdysadyýetine ýykgyn edýän Hytaý halk respubliksasy ony 1997-nji ýylda ýurtda doly girizip başlady. Bularyň göreldesini goňşy Gazagystan hem alyp göterdi. 1998-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Gazagystanda “şahsy toplaýyş hasaby”
döredildi. Oňa ýurduň raýatlary öz girdejileriniň 10%-ini geçirmeli edildi. Bu reformanyň Gazagystanda üstünlikli amala aşyrylanlygy aýdylýar.
Dünýäde ykdysady krizisiň möwç almagy pensiýä sistemasyna hem öz täsirini ýetirdi. Pensiýa sistemasynyň iki sany duşmany bar. Olaryň birinjisi, ilatyň garramagy, ikinjisi-de, inflýasiýadyr. Şol howpdan goranmak üçin şu günler Fransiýa döwleti pensiýa sistemasyna mejbury ýagdaýda käbir üýtgeşmeleri girizmeli boldy. Olar maýa çökgünligi sebäpli pensiýa çykmak ýaşyny 60 ýaşdan 62-ä galdyrdylar. Bu ýagdaý hem garaşsyz profsoýuzlaryň gurnamagynda hökümetiň ýöredýän reformasyna garşy demonstrasiýalaryň we piketleriň geçirilmegine sebäp boldy.
Ilkinji gezek
Türkmenistan özüniň 2007-nji ýylda kabul eden “Durmuş üpjünçiligi hakyndaky”
kanunynda Günbatar ýurtlaryň tejribesiniň käbir ýollaryny saýlap aldy. Kanunyň 10-njy maddasynda Türkmenistanda hereket edýän pensiýa ulgamlary hakynda aýdylýar: “Türkmenistanda pensiýa üpjünçiliginiň esasyny arkalaşyk, şertli-toplaýyş we toplaýyş usullary düzýär”
. Bu usullaryň üçünjisini Türkmenistan ilkinji gezek ulanýar.
Kanunda bu usula şeýleräk düşündiriş berilýär: “Şertnamalaýyn zähmet ulanylmaýan şahsy kömekçi, öý hojalygy we hususy telekeçilik işi we başga zähmet bilen meşgullanýan raýatlara hem-de özbaşdak iş bilen meşgullanýanlara degişli bolup, olaryň meýletin pensiýa gatançlaryna esaslanýar”
.
Ýanwar aýyndan başlap, pensiýa ulgamyna girizilmeli edilen üýtgeşmeler kanunyň ýokarda agzalyp geçilen 10-njy maddasynyň 3-nji toplaýyş usulyna degişlidir. Kanun kabul edilip, güýje girensoňam, onuň 10-njy maddasynyň 3-nji toplaýyş usuly praktikada ulanylmady ýa-da şertleýin ulanyldy. Bu toplaýyş usuly raýatlar bilen meýletin şertnamanyň baglaşylýandygy sebäpli, telekeçiler we beýleki öý işgärleri bu meselede döwletiň geçirýän işlerine ynamlarynyň gaçanlygy üçin salgyt tölemekden boýun gaçyryp geldiler.
2011-nji ýylyň ýanwaryndan başlap, türkmen hökümeti kanunda telekeçilere we öý-hojalykçylara salgytlaryň meýletin töledilýänligine seretmän, ony güýç ulanmak bilen amala aşyrmakçy. Bu meselede Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliginiň işgärlerine ýerli polisiýa işgärleriniň berkidiljekdigi barada maglumatlar bar.Sebäp näme?
Türkmen hökümetiniň döwlete degişli bolmadyk toparlara garşy güýç ulanmagyna nämeler sebäp bolup biler? Elbetde, onuň jogabyny dünýäde we ýurduň içinde dowam edýän ykdysady we maliýe çökgünligi bilen düşündirip bolar.
Türkmenistana köp ýyllaryň dowamynda, hatda häzire çenli-de adaty ykdysady reformalary geçirmänligi (hususy eýeçiligiň hemme ugurlaryna ýol açylmanlygy, bank ulgamlarynyň erkin dälligi, ýerliksiz çykdajylar bilen býujetiň çişirilmegi, işsiz adamlaryň sanynyň artmagy we olaryň anyk jeminiň hasabynyň ýöredilmeýänligi) üçin pensiýa ulgamynyň pul ýygymyny doly görnüşde saklamak, elbetde, başartmaz. Eger Çili döwletinde pensiýadaky 1 (bir) adamyň paýyna 12,8 işleýän işçi düşýän bolsa, onda Türkmenistanda bu san 3,8-e deňdir. Finlýandiýada pensiýa çykdajylaryna umumy içerki önümiň 14%-i harç edilse, Türkmenistanda ol 1,6%-e barabardyr.
“The world factbook 2009” kitabynda Türkmenistanyň umumy içerki önüminiň 2008-nji ýylda 26 milliard dollardan gowrak bolandygy habar berilýär. Şu görkezijileriň özi hem Türkmenistanda bu meselä biparh garalýanlygyny subut edýär.
Halkdan salgyt ýygnamak, olara ony meýletin töletmek medeniýetini girizmek iň kyn meseleleriň biri bolup durýar. Perunyň belli ykdysatçysy Ernando de Soto özüniň “Özge ýol” atly kitabynda “Ykdysady çökgünlik döwründe garyplykda ýaşap gelýän halkyň arasynda salgyt syýasatyny zor bilen girizmek netije bermeýär. Şonuň üçin bu meselede ikitaraplaýyn bähbitli usuly ulanyp, salgyt syýasatyny amala aşyryp bolar”
diýip, reforma edýän we geljekde ony etjek ýolbaşçylara maslahat berýär. Türkmenistanda bu ykdysatçynyň tejribesi ulanylsa, halka we döwlete peýda getirerdi.
Türkmenistanyň ilatynyň 30%-niň garyplykda we umumy işe ukyply adamlaryňam 45%-den gowragynyň işsizdigi aýdylýar. Şeýle görkezijiler üýtgewsiz galsa, hökümet kimden salgyt ýygnap bilerkä?
Gurbangeldi Töräýew aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Bu blogda öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Gazagystanda üç sany garaşsyz bloger ownuk başbozarlykda aýyplanyp çarşenbe güni 10 gün tussaglyga höküm edildi.
Rinat Kibraew, Nurali Aitelenow we Dmitry Şçýolokow Almatynyň häkimi Ahmetžan Esimowyň we öňünden saýlanan gazagystanly blogerleriň arasynda çarşenbe güni bolan duşuşyga gatnaşdyrylmady. Polisiýa olaryň atlarynyň myhmanlaryň sanawynda bolmandygyny aýtdy.
Blogerlere Esimowyň blogerler bilen duşuşyk geçiren restoranyny wideo düşürmäge-de rugsat berilmedi. Mundan soň garaşsyz blogerler “Esimow çyk!” we “Esimow diňe özüne öwrenişdirilen blogerler bilen duşuşýar!” diýen şygarly plakatlary tutup durdular. Şonda polisiýa olary ele salypdyr.
Bu wakany wideo düşüren AÝ/AR-nyň habarçysy Madi Bekmaghambet hem tussag edildi, emma soň boşadyldy.


text:
Belli fransuz aktýory Žerard Depardýe (Gerard Depardieu) Kanna Film festiwalynda çykyş edip, rus prezidenti Wladimir Putini “örän gowy” görýändigini aýtdy. 66 ýaşly Depardiýe rus raýatlygyny alypdy.
Ukrainadaky krizis barada soralanda, ol: “Her kim ýaly men konfliktleriň ýaramaz bir zatdygyny çaklaýaryn. Men Putiniň oňatdygyny bilýärin we ony gaty gowy görýärin” diýdi.
2013-nji ýylda Putiniň özi Depardýe rus pasportyny gowşurypdy.
Kiýew we Günbatar ýurtlary Moskwany Ukrainanyň gündogaryndaky separatistleri ýarag bilen üpjün etmekde aýyplaýarlar. Moskwa bulary red edýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň harby uçarlary Merkezi Afrika ýurdundaky konflikt zonasynda galan amerikanlary ewakuasiýa etmek missiýasyny ýerine ýetirýän wagty oka tutulyp, dört amerikan esgeri ýaralanandan soň, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Günorta Sudana duýduryş berdi.
Prezident Obamanyň beýanatynda «Günorta sudanly fraksiýalaryň häkimiýeti güýç bilen almak babatdaky islendik hereketi Birleşen Ştatlaryň we halkara jemgyýetçiliginiň ýurda goldaw bermegine getirer» diýilýär.
Beýanat günorta sudanlylary paýtagt Jubada we Borda amerikanlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek tagallalaryna goldaw bermäge çagyrdy.
Birleşen Ştatlaryň harbylary üç sany «Osprey» uçarynyň Bordaky amerikanlary ewakuasiýa etmäge gidende oka tutulandygyny aýtdy.


text:
Fransiýanyň polisiýasy iki adamy zamun alan ýaragly adamyň Parižiň etegindäki poçta edarasynda gizlenýändigini habar berýär.
Fransuz polisiýasy Parižiň demirgazyk-günbataryndaky Kolombes şäherinde ýerleşýän territoriýanyň daşyny gurşap aldy we wakanyň bolýan sebitinde dikuçarlar uçup başlady.
“RTL” radiosynyň berýän maglumatyna görä, gürrüňi gidýän adam özüniň kalaşnikow kysymly tüpeň, sapança we granatlar bilen ýaraglanandygyny we üç adamy zamun alandygyny öňe sürüpdir.
Şeýle-de, maglumatda polisiýanyň gürrüňi gidýän adam bilen gepleşikleri geçirýändigi aýdylýar.
Fransuz polisiýasy bu wakanyň, geçen hepde Parižde yslamçy söweşijileriň amala aşyrylan hüjümleri bilen ilteşiginiň bolup-bolmandygy barada maglumatyň ýokdugyny mälim etdi.