text:
Parajubaea torallyi palmasy
Parajubaea torallyi Günorta Amerikanyň iň owadan we çydamly palmalaryndan biridir. Bu at size hiç zatlar aňlatmaýar gerek? Geň däl. Tohumlary ullakan bolansoň (şonuň üçin ony daşamagyň çykdajysy köp bolýar) ony Ýewropa käwagt getirýärler. Şonuň üçin palmanyň bu özüne çekiji görnüşi Boliwiýadan başga ýerde örän seýrek duş gelýär.
Tebigatda bu palma Boliwiýa Andlarynyň gury jülgelerinde, deňiz derejesinden 2700–3400 metr beýiklikde duş gelýär. Şonuň üçin ol dünýäde has belentde ösýän palmadyr. Temperatura 20 oC-a çenli seýrek ýokarlanýar, gijelerine bolsa aýaz seýrek bolmaýar. Gyş aýlarynda (iýul, awgust) temperatura köplenç –7 oC-a çenli peselýär. Bu ýerde ýyllyk ýagynyň mukdary zordan 550 mm-e ýetýär, ýagny günorta Morawiýanyň iň gurak ýerlerindäkiden hem az. Tebigy gögeriş arealynyň beýik dag klimaty sebäpli bu palma sowuga çydamly subtropiki görnüşdir. Şonuň üçin ony Ortaýer deňiz sebitlerinde amatly şertlerde ýyluzyn açyk asmanyň astynda ösdürip bolýar. Bizde gyş aýlarynda ony jaýyň içinde goýmaly, bu ýerde ol 0 oC temperatura çydap bilýär. Ýewropada sowuga çydamlylygy – 3 oC-a deň. Palmanyň çydap bilen iň pes temperaturasy –8 oC boldy. Aslynda ol hemme ýapraklaryny dökdi, ýöne guramady. Ýazda bolsa täze ýaprak çykardy.
Boliwiýada ol 14 metre çenli ösýär, sütüniniň diametri 25–35 sm. Ýüz ýyllyk nusgalarynyň boýy 30 metre, sütüniniň diametri bolsa 50 sm ýetýär. Özüne çekiji owadan kronasynda 5 metre çenli uzynlykda 20-ä golaý ýapragy bolýar. Bu palma öz watanyndan başga ýerde ekilende has ownuk bolýar.
Tebigatda bu palma tohumlarynyň ululygy boýunça bir-birinden tapawutlanýan 2 aýra populýasiýada ösýär. Parajubaea torallyi war. torallyi tohumlary 7 sm-e ýetýär, şol bir wagtyň özünde onuň kiçi tohumly görnüşi bolan Parajubaea torallyi war. microcarpa 3 essä golaý kiçi we daşyndan seredeniňde biri-birinden diňe azajyk tapawutlanýar, tebigatda kiçi görnüşi öz uly tohumly urugdaşy ýaly uzyn bolmaýar.
Parajubaea torallyi Boliwiýada şäher seýilbaglarynda we köçeleriň gyralarynda oturdylýan söýüli ösümlikdir. Ekwadorda we günorta Kolumbiýada şäherlerde deňiz derejesinden 2500–3000 m ýokarda Parajubaea cocoides ösdürilýär. Ol sowuga az çydamly bolup, haýal ösýänligi bilen tapawutlanýar. Onuň Parajubaea torallyi-a örän meňzeşligini göz öňüne tutup, şeýle hem onuň tebigatda näbellidigi üçin gürrüň Parajubaea torally-niň ekilýän görnüşi barada gidýär diýip çak edilýär.
1996-njy ýylda öz topary boýunça iň kiçi görnüş bolan Parajubaea sunkha-nyň aýratynlyklary beýan edildi. Boýy 8 metre ýetýän bu palma Wallegrande prowinsiýasynyň käbir içerki And jülgelerinde we Boliwiýanyň Santa-Krus okrugynda deňiz derejesinden 1700–2200 m ýokarda ösýär. Anyk taksonomiki barlag geçirilýänçä ony Parajubaea torally-den tapawutlandyryp bilmediler.
Palmanyň Parajubaea görnüşini tohumlaryndan ösdürmek kyn däl, ýöne munuň üçin örän uly sabyr gerek. Tebigatda tohumlar regulýar däl görnüşde çykýar, adatça bu proses 1,5 ýyl dowam edýär. Käbir tohumlar ekilende bir aýdan gögerýär, käbirleri ýarym ýyldan, käbirleri bolsa iki ýyldan gögerýär. Eger gürrüň palmanyň subtropiki görnüşleri barada gidýän bolsa, ýokary temperatura tohumlaryň gögerijiligini tizleşdirmeýär, tersine uzaklaşdyrýar.
Tohumlary ekmezden öň ýyly suwda 5–7 gün ezip goýmaly. Uly tohumly görnüşini 2 hepdä çenli goýmaly. Tohumlar çüýremez ýaly suwy her gün çalşyp durmaly. Tohumlar (esasan-da uly tohumly görnüşi) biraz ýylmanmagy mümkin. Şol wagtyň dowamynda suw tohumyň içine aralaşýar we durgunlyk döwrüni togtadýar (tohumy guraklyk döwründe gögermekden goraýan dynç alyş fazasy, guraklyk döwri Boliwiýada gyş aýlarynda, ýagny iýundan oktýabra çenli) we tohum gögermäge başlaýar. Şunuň bilen çyglylyk fazasy tamamlanýar. Gürrüňiň gurak sebitlerde ösýän subtropiki görnüş barada gidýändigini ýatdan çykarmaň. Şonuň üçin bol suw oňa oňaýsyz täsir edýär. Tohumlary ezeniňizdeň soňra, olaryň ýarysy toprakdan çykyp durar ýaly edip gül ekilýän küýzelere ýa-da plastiki haltajyklara oturdyň. Temperatura 10–20 oC-a golaý bolmaly (gündizine ýokary we agşamyna pes temperatura bolup, arasynda uly tapawut bolsa has gowy bolýar). Has pes temperatura we has gurak toprak palmanyň bu görnüşini ösdürmekde beýleki köp görnüşleri bilen deňeşdirilende esasy tapawut bolup durýar.
Ekilen tohumlary 3–4 hepdeden bir gezek barlaň, gögerenleri bolsa, aýratyn küýzelere oturdyň. Käbir höwesjeň bagbanlar tejribeli bolýarlar – olar bir ýylyň dowamynda gögermedik tohumlary suwarmagy bes edýärler we topragy iki aýlap doly gurar ýaly garaşýarlar. Soňra tohumlary saýlaýarlar, bir hepde ezip goýýarlar we gaýtadan ekýärler. Ýarym ýylyň dowamynda hemmesi diýen ýaly gögerýär. Gögermedik tohumlary bolsa, indiki ýyl ýene iki aýlap guradýarlar (Boliwiýadaky guraklyk dönemini ýatladýarys) we gaýtadan ezilenden soňra, ahyrsoňy tohumlar gögerýär.
Bu palmanyň tohumynyň gögerjiligi takmynan 100 %, ýöne olary nädip ekmelidigini bilmeli we ylaýta-da ýalta tohumlara guramaklary üçin birnäçe aý wagt bermeli.
Tohum gögerip çykandan soňra ony ösdürmek örän aňsat, ýöne ony suwaranyňyzda ägä boluň. Ýaş palmalar ala kölegäni halaýar (tebigatda tohumlar uly agaçlaryň kölegesinde ösýär), şol bir wagtyň özünde ýetişen ösümlikler üçin doly ýagtylyk gerek.
Parajubaea görnüşi ýitip gimek howpy bolan Günorta Amerika palmalary toparyna degişli. Ýitip gimek howpynyň esasy sebäbi biotoplaryň ýok edilmegi, oba hojalyk ýerleriniň giňeldilmegi, tokaýlaryň ýok edilmegi we haýwanlaryň çakdanaşa köp bakylmagydyr. Palmalar örän kiçi territoriýalarda duş gelýär, bu bolsa olara abanýan howpy we ýok bolmak mümkinçiligini artdyrýar. Tohumlarynyň ullakan bolmagy sebäpli palmalaryň täze ýerlere ýaýramak mümkinçiligi çäklidir. Olaryň has meşhur ýaýradyjysy äýnekli aýy (Tremarctos ornatus) bolup, oňa adamlaryň alyp barýan işleriniň netijesinde ýitip gitmek howpy abanýar.
««« Öňki makala: Gazony nähili kesmeli? Indiki makala: Adaty weşenka (Pleurotus ostreatus) ýetişdireliň »»»
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


c: text/html

text:
- Men Türkmenistanda ilkinji gezek. Häzire çenli bu topraga gelmedigime gaty gynanýaryn. Hiçden giç ýagşy. Hernä nesibämde bar eken, türkmen topragyna alnymy diremek. Elbetde, häzirki begenjimi, içki joşgunymy beýan etmeklikde söz ejiz gelýär. Çünki türkmen ynsanlarynyň mähribanlygy söz bilen beýan edip bolmajak derejede maňa täsir etdi. Medeniýetimiz, sungatymyz, dilimiz, dinimiz bir biziň. Medeniýet ulgamyndan mysal alsak, aýdym-sazlarymyzyň özeni bir. Saz gurallarymyzdaky, egin-eşillerimizdäki we şaý seplerimizdäki meňzesligi tapawutlandyrmak juda kyn. Bu ýere gelemsoň, türkmen aýdymçylary bilen hem gürrüňdeşlikde bolduk. Esasy zat - her kim öz dilinde gürleýär, şeýle-de bolsa, aýdylýan ähli zatlar bir-birege düşnükli. Medeniýet günlerimiz Türkmenistanda bary-ýogy 3 gün dowam eder. Ýöne şol üç gün durmuşymda gaýtalanmajak pursatlara beslenen günler boljakdygyna ynanýaryn. Şol üç günüň dowamynda öz halkymyzyň aýdymlaryny türkmen halkyna ýetireris! Türkmen-özbek dostlugynyň berk binyatlydygyna şu ýerde has göz ýetirdim.
Soňky habarlar
Archive news
Nobira PIRMATOWA: "Goý, ýaşasyn, baky dursun, türkmen-özbek dostlugy!"
13:4115.11.2017
0
1016
Teswirler
Teswir ýazmak üçin içeri giriň ýa-da registrasiýa boluň

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň muzeýleriniň taryhy
Türkmenistanda ilkinji muzeý toplamasy 1894-nji ýylda ýygnalyp başlandy. Eýýäm şol ýyllarda ol esbaplar türkmen halkynyň taryhyna, arheologiýasyna, etnografiýasyna, tebigatyna we şekillendiriş sungatyna degişlidi.
1897-nji ýylda taryhy wakalaryň esasynda Gökdepe muzeýi hereket edip başlady.
1899-njy ýylyň 17-nji martynda Aşgabatda resmi ýagdaýda Zakaspiý oblastynyň muzeýiniň açylyş dabarasy boldy.
1902-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda ýörite jemgyýetçilik kitaphanasynyň muzeýiniň we muzeý jaýynyň gurluşygy başlandy, 1904-nji ýylda bolsa onuň dabaraly açylyşy boldy. 1919-njy ýyla çenli bu muzeý Zakaspiý welaýat muzeýi diýip atlandyrylýardy.
1927-nji ýylda Ülkäni öwreniş muzeýinde şekillendiriş sungaty bölümi açyldy.
1938-nji ýylda Şekillendiriş sungaty muzeýi döredildi.
1951-nji ýylda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasy döredilip, Ülkäni öwreniş muzeýi onuň hataryna girdi.
1963-nji ýylda Ülkäni öwreniş muzeýi Türkmenistanyň Medeniýet ministirliginiň düzümine girdi.
1985-nji ýylda Taryh muzeýiniň, Ülkäni öwreniş muzeýiniň we “Rewolýusiýa göreşijileri” adyndaky memorial muzeýiniň birleşdirilmegi netijesinde Türkmenistanyň Döwlet birleşen Taryh we etnografiýa muzeýi döredildi. Muzeý Zakaspiý oblastynyň öňki Hökümetiniň jaýynda ýerleşipdir.
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk döwrüniň muzeýleri.
1998-nji ýylyň 5-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidentiniň № 3479 kararyna laýyklykda, öň hereket eden Türkmenistanyň Taryh we etnografiýa muzeýi hem-de Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýi birigip Türkmenistanyň Milli muzeýi döredildi.
1998-nji ýylyň 12-nji noýabrynda Türkmenistanyň Milli muzeýiniň dabaraly açylyşy boldy.
2005-nji ýylyň 16-njy fewralynda Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýi açyldy.
2007-nji ýylyň 17-nji fewralynda Türkmenistanyň Milli medeniýet merkezinde Türkmenistanyň Ilkinji Prezidentiniň muzeýi açyldy.
Muzeý işini kämilleşdirmeklige esasy üns berip, Türkmenistanyň Prezidenti Hormatly Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň muzeýleriniň taryhyny öwrenmekligi maksat edindi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2007-nji ýylyň 21-nji fewralynda çykaran № 8270 kararyna laýyklykda Türkmenistanyň Milli muzeýiniň iki gapdalyndan Türkmenistanyň Prezidentiniň muzeýiniň hem-de Etnografiýa we ülkäni öwreniş muzeýiniň gurluşygy başlandy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň kararyna laýyklykda 2009-njy ýylyň 14-nji maýynda Türkmenistanyň Milli muzeýine Türkmenistanyň Baş milli muzeýi diýen at dakyldy.
2009-njy ýylyň 18-nji maýynda Türkmenistanyň Baş milli muzeýiniň etnografiýa we ülkäni öwreniş muzeýiniň, 2009-njy ýylyň 29-njy iýunynda bolsa Türkmenistanyň Prezidentiniň muzeýiniň dabaraly açylyşy boldy.
2008-nji ýylyň 12-nji maýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň karary boýunça Balkanabat, Mary, Türkmenabat şäherlerinde welaýat Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýleriň binalarynyň gurluşygy barada, 2009-njy ýylyň 31-nji iýulynda bolsa Daşoguz şäherinde welaýat Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň binasynyň gurluşygyny başlamak barada karar çykaryldy.
Muzeýler öz gapylaryny myhmanlar üçin:
Mary şäherinde 2010-njy ýylyň 15-nji fewralynda;
Daşoguz şäherinde 2011-nji ýylyň 20-nji iýunynda;
Türkmenabat şäherinde 2011-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda;
Balkanabat şäherinde 2011-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda dabaraly açdy.
Muzeýleriň gurluşygyny dünýäniň belli gurluşyk kompaniýalary amala aşyrdy, ekspozisiýasy bolsa Türkmenistanyň muzeýleriniň esasy usulyýet merkezi bolup durýan, Türkmenistanyň Baş milli muzeýiniň işjeň ýardam bermegi netijesinde amala aşyryldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2013-nji ýylyň 25-nji aprelinden, Türkmenistanyň Medeniýet Ministirliginň garamagyndaky edralaryň işini kämilleşdirmek hakynda çykaran № 12981 karary esasynda, Türkmenistanyň Baş Milli Muzeýi Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň düzümine girizilip, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet Muzeýi diýlip atlandyryldy.
Şol günden başlap öňki Döwlet medeniýet merkeziniň Prezident Muzeýiniň adyny üýtgedip, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň ilkinji Prezidenti bölümi diýlip atlandyryldy.


text:
Birleşen Ştatlaryň kanun goraýjylary Orsýetden, Ukrainadan, Gazagystandan, Moldowadan we Belarusdan gelen 73 adamy bank kezzapçylygynda aýyplady.
Aýyplanýanlaryň köpüsi student alyş-çalşygy esasynda gelen 19-26 ýaş aralygyndaky adamlar. Olar galp dokumentleri ulanyp, Birleşen Ştatlardaky bank hasaplaryndan 4 milliona golaý dollar ogurlamakda güman edilýär.
Aýyplanýanlaryň köpüsi student alyş-çalşygy esasynda gelen 19-26 ýaş aralygyndaky adamlar. Olar galp dokumentleri ulanyp, Birleşen Ştatlardaky bank hasaplaryndan 4 milliona golaý dollar ogurlamakda güman edilýär.


text:
- Hyzmat etme meseleleri boýunça maslahatlary almagy we hyzmatlar üçin tölegleri tölemegi hyzmat ediş ofislerinde amala aşyrmak mümkin.
- Öz hasabyňy bilmek: öz telefonyňyzdan *0800# belgini ýazyň we “Çagyryş” düwmejigini basyň.
Tehniki goldaw telefonlary (TMCELL müşderileri üçin mugt1)
- 088
- (+99312) 93-20-26 (hökman halkara formatda +9 bilen ýazmaly)
- (+99312) 93-02-79 (hökman halkara formatda +9 bilen ýazmaly)
1) roumingde aragatnaşygyň hyzmat ediji operatory öz nyrhnamalary boýunça töleg alyp biler


text:
IOS (Iphone OS) Android OS, Symbian OS, Windows phone 7 OS, Bada Os, MeeGo, BlackBerry OS (mundan beýläk smartfonlar) operasion ulgamlary astynda dolandyrylýan ykjam telefonlaryň we enjamlaryň eýelerine rouming de bolan halatlarynda bu enjamlarda ýa peýdalanyjynyň özi ýa-da öndüriji tarapyndan gurnalan programma üpjünçiligiň GPRS/EDGE/3 G ulgamlarda mobil interdediniň sessiýalaryny özbaşdak inisirläp bilýändigine aäratyn üns bermelidirler. Mysal üçin : internet sahypalarny täzelemek ýada priliženiýalaryň wesiýalaryny täzelemek üçin.Düzgün bolşy ýaly, bular dürli çatlar, sosial ulgamlar, TravelMate, elektron poçtasyny, kartalar, howa çaklamasy, pul birligiň hümmeti, aksiýalaryň hümmeti we başga birnäçeler. Egerde öý ulgamynda şeýle sessiýalar maglumaty bermegiň pes bahasy sebäpli, peýdalanyjy üçin görünmän geçýän bolsa, onda rouming de şeýle sessiýalar rouming tarifine laýyklykda tarifleşdirler.
GPRS/EDGE/3G mobil enternediniň hyzmatlarynyň tölegleri üçin önünden görüp bolmajak çykdaýjylardan gaça durmak üçin, siziň smartfonyňyzyň programma üpjünçiligiň awtomatik täzeleme funksiýalaryny öçürmekligi maslahat berýäs. Awtomatik täzeleme boýunça gözükdirme siziň smartfonyňyzda gurnalan maglumatnama menýusynda saklanyp biliner. Awtomatik täzelenme funksiýasyny öçürmeklik mümkin bolmadyk halatynda siziň öziňiz smartfonyňyzyň maglumatlary berme funksiýasyny öçürme funksiýasyndan peýdalanyp ýada awtomatiki täzelenme priloženiýalary aýyryp bilersiňiz. Maglumatlary berme funksiýasynyň nädip öçirilmegi barada maglumaty Siz öndirijiniň saýtynda ýada smartfonyňyzyň gözükdirmesinde anyklap bilersiňiz.
Roumingde tarifleşdirme 30 gije-gündize çenli saklama bolup geçip biler.Aragatnaşyk hyzmatlary karzyna berilýär.


text:
Krym tatarlarynyň lideri Ahtem Çiýgoz azatlyga goýberilenden bir gün soň, žurnalistlere beren maglumatynda Russiýada we onuň anneksiýa eden Krym regionynda syýasy bendileriň tussag edilmeleriniň soňuna ýetmek boýunça göreşini dowam etdirjekdigini wada berdi.
“Göreşiň şertleri üýtgedi we men türmede wagtym hem öz göreşimi dowam etdirdim. Men göreşmek üçin mundan beýläk has köp mümkinçiligimiň boljakdygyna ynanýaryn” diýip, Çiýgoz 26-njy oktýabrda AÝ/AR-na beren maglumatynda aýtdy.
Türk prezidenti Rejep Taýýyp Erdoganyň araçylyk etmeginde gelnen ylalaşyga laýyklykda, Çiýgoz we beýleki krym tatarlarynyň lideri Ilmi Umerow 25-nji oktýabrda rus türmesinden boşadyldy. Olar rus sudunyň çykaran kararyna laýyklykda, şu ýylyň sentýabr aýynda Krym ýarymadasynda tussag edilipdiler.
Olar Ukraina dolanmazdan öň, Russiýadan Türkiýä sapar etdiler. Ýewropa Bileleşigi gürrüňi edilýän iki lideriň azatlyga goýberilmegini “gowy habar” diýip häsiýetlendirip, Russiýada we Krym ýarymadasynda bikanun tussag edilen beýleki ukrain raýatlarynyň hem dessine boşadylmagy üçin çagyryş etdi.


text:
Russiýanyň Daşary işler ministri resmi sapar bilen Azerbaýjana bardy
Lawrow Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew tarapyndan kabul edildi
Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew tarapyndan kabul edildi.
Azerbaýjanyň Prezident diwanyndan berlen beýanata görä, Aliýew kabul edilşikde Azerbaýjan bilen Russiýanyň arasyndaky gatnaşyklardan hoşaldygyny aýtdy.
Hyzmatdaşlygyň geljek-de has-da pugtalanjakdygyna ynanýandygyny aýdan Aliýew, üstümizdäki ýyl söwda mukdarynyň we iki taraply maýa goýumlaryň artandygyny, iki ýurduň arasynda energetika we transport pudagynda edilýän gatnaşyklaryň hem ýokarlandygyny ýatlatdy.
Ermenistan-Azerbaýjan çaknyşygy we Daglyk Garabag meselesi hakynda pikir alyşandyklaryny aýdan Aliýew “Azerbaýjan bu meseläniň gysga wagtda çözülmegini isleýär” diýdi.
Russiýanyň Daşary işler Lawrow Russiýa bilen Azerbaýjanyň arasyndaky söwda mukdarynyň üstümizdäki ýylyň 9 aýlyk döwründe 60 göterim artandygyny belledi.
Daglyk Garabag meselesiniň çözülmegi etaby hakynda hem durup geçen Lawrow “Biz Ýewropada Howpsyzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Minsk toparynyň agzasy hökmünde meseläniň çözülmegine goldaw bermek isleýäris” diýdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 10 aýynyň netijelerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde habar berlişi ýaly, hasabat döwründe ýurt boýunça 16 müň 850 orunlyk umumybilim berýän mekdepleriň 31-si hem-de 2 müň 570 orunlyk çagalar baglarynyň 15-si, A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebi, Lebap welaýatynda 300 orunlyk çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezi ulanylmaga tabşyryldy, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine hem-de Türkmen döwlet neşirýat gullugyna degişli orta hünär okuw mekdepleri döredildi.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi boýunça ýanwar-oktýabr aýlarynda okuw kitaplarynyň we gollanmalarynyň 248-si taýýarlanyldy, olardan 154-si neşir edildi.
Türkmen mekdep okuwçylary ýylyň başyndan bäri halkara bilim bäsleşiklerinde medallaryň 132-sini, şol sanda 45 altyn, 50 kümüş we 37 bürünç medal gazandylar. Halkara ders hem-de Internet bäsleşiklerine gatnaşan ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplary medallaryň 114-sine: 20 altyn, 47 kümüş we 47 bürünç medallara, 19 diploma we 8 şahadatnama mynasyp boldular.


text:
Türkiýäniň harbylary Siriýanyň menbej şäherinde ýerleşdirildi
ýerli habar çeşmeleri Türkiýäniň goşun güýçleriniň Siriýanyň demirgazygyndaky menbej şäherinde ýerleşdirlendiklerini habar berdiler.
Türkiýäniň horriýat hazeti ýerli habar çeşmelerine salgylanyň Ankara bilen Waşingtonyň resmileriniň arasynda hasyl bolan ylalaşyk esasynda şu gün türkiýäniň goşun güýçleri Siriýanyň menbej şäherinde gezme işlerini başladylar.
elnetde menbej şäheriniň harby geňeşi bu şäheri kontrol etmek baradaky Ankara bilen waşingtonyň arasynda hasyl bolan ylalaşygy kabul edýän däldir.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 25-nji maýda wideoşekilli göni aragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisinde döwlet Baştutany maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarowyň 13 - 17-nji maý aralygynda Tailandda geçirilen BMG-niň Aziýa we Ýuwaş ummany sebitleri üçin Ykdysady hem-de durmuş meseleleri boýunça komissiýasynyň 74-nji mejlisine gatnaşmagy baradaky hasabatyny diňledi. BMG-niň iri düzümleriniň biriniň nobatdaky mejlisiniň gün tertibine Aziýa — Ýuwaş ummany sebitinde 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmek meseleleri girizildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow üstünlikli durmuşa geçirilýän Oba milli maksatnamasynyň baş maksadynyň adamlaryň durmuşynyň hilini täze derejä çykarmakdan, ilatyň abadançylygyny gowulandyrmak üçin zerur şertleri döretmekden ybaratdygyny, bularyň bolsa Durnukly ösüş maksatlarynyň wezipeleri bilen sazlaşýandygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany bu resminamada bellenilen çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegini üns merkezinde saklamagyň möhümdigini belläp, ministre bu maksatnamanyň durmuşa geçirilişini içgin seljermegi tabşyrdy.


text:
“Türkmenistanyň salgyt ulgamy” žurnalynyň nobatdaky sany çapdan çykdy. Ol edaranyň bölümleriniň we düzümleriniň işgärleri, şeýle hem hasapçylar, auditorlar, maslahatçylar, telekeçiler, kärhanalaryň ýolbaşçylary, şeýle hem daşary ýurtly işewürler we bilermenler üçin niýetlenendir.
Telekeçilere salgyt salmagyň ýeňillikli ulgamy, täze düzgünler, olara düşündirmeler we teswirlemeler žurnalyň täze sanynyň esasy mowzugyna öwrüldi. Onuň giriş makalasynda bellenilişi ýaly, şu ýylyň iýulynda güýje giren Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Hususy telekeçilere salgyt salmagyň ýeňillikli ulgamyny kämilleşdirmek hakyndaky» Karary ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek üçin has amatly salgyt ýagdaýyny döretmäge gönükdirilendir.
Resminama işewürlik başlangyjyny höweslendirmäge, telekeçilik işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga we ýurdumyzda senagat meýdançalaryny artdyrmaga, önümçiligiň möçberlerini ýokarlandyrmaga we şeýlelikde, «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012—2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda» kesgitlenen wezipeleri üstünlikli çözmäge ýardam etmelidir.
“Düşündirişler” bölüminde Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugynyň hünärmenleri tarapyndan taýýarlanan telekeçilere salgyt salmagyň ýeňillikli ulgamynyň aýry-aýry düzgünleri we şu meseleler bilen bagly bolan habarlar we düşündirişler getirilýär. Hususan-da, olar işleriň aýry-aýry görnüşlerine patent bermegiň, ygtyýarlandyrmagyň tertibi, patent töleginiň möçberleri bilen baglydyr. Bu ýerde kesgitlenen patent tölegini hasaplamak boýunça usuly görkezmeler getirildi. Düşündirişleriň degişli edaralara gelip gowuşýan ýüz tutmalary nazara almak bilen düzülendigini bellemek gerek.
Žurnalyň okyjysy “Sorag-jogap” bölüminde hem salgyt salmagyň aýratynlyklaryny öwrenmek hem-de ol ýa-da beýleki ýagdaýda salgyt kanunçylygyny ulanmak boýunça peýdaly maglumatlary tapar.
Şeýlelikde, maliýe-ykdysady neşir okyjylaryň giň köpçüligine diňe salgyt ulgamyndaky özgerişlikler barada habarly bolmaga däl-de, eýsem, tejribeli hünärmenlerden hukuk kömegini almaga mümkinçilik berýär. Ýöriteleşdirilen neşirler ulgamynda golaýda peýda bolan hem-de hünärmenleriň arasynda uly abraýa eýe bolýan žurnal salgyt edaralarynyň, maslahatçylaryň we salgyt töleýjileriň arasyndaky hünär gatnaşyklarynyň aýratyn giňişligini döretmegi dowam edýär.


text:
“Armaco” saudlaryň geljegini kesgitleýär0
Saud Arabystany milli gününi baýram edýärkä, “Armaco” kompaniýasy özüniň 80 ýyldan gowrak wagt bäri dünýäniň iň uly nebit öndürijisi bolup gelýändigini buýsanç bilen yglan edýär. Aslynda, bu patyşalygyň ykdysady ösüşi barada gürrüň edenimizde “Armaco” kompaniýasyny asla gözden salyp bolmaz.
Emma patyşalygyň öz nebitiniň ilkinji barrellerini çykaryp başlan döwri bilen häzirki döwri deňeşdirenimizde dünýä düýpgöter özgerdi. Indi Saud Arabystany öz ykdysadyýetini dürli ugurlara gönükdirmegiň ugruna çykdy. Ol özüniň strategiki we energetiki geljeginiň global ykdysady we energiýa güýji bolmaga ýykgyn edýändigini görýär. Sebäbi ol diňe bir dünýäniň iň uly üpjünçisi bolmak bilen çäklenmän, beýleki nebit önümleriniň hem esasy eksportçysydyr. Şu ýerde “Armaco” Saud Arabystanynyň ykdysadyýetiniň kemala gelmeginde möhüm orun eýeledi. Ol özüniň bu wezipesini patyşalygyň geljegini kemala getirmek bilen dowam etmäge taýýarlanýar.
Saud Arabystanynyň “Armaco” kompaniýasynyň öňünde häzir üç sany esasy strategiki maksat ýatyr. Birinjiden – Saud Arabystanynyň çig nebit önümçiligi boýunça kuwwatyny gorap saklamak, sebäbi bu pudak patyşalygyň syýasy we ykdysady täsirinde möhüm ähmiýete eýedir. Munuň bilen birlikde, çig nebit eksportyny erkinleşdirmek üçin, ol gaz önümçiligini hem ýokarlandyrmaly. Bu iş içerki talaby ödemek üçin zerurdyr. Şeýle hem ol täze ýüze çykyp başlan Aziýa güýçleri, mysal üçin Hytaý we Hindistan bilen ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmelidir.
Saud Arabystanynyň global energiýa bazaryndaky möhüm orny özüniň dünýäniň subut edilen iň uly nebit ätiýaçlyklaryna eýe bolmagyna esaslanýar. BP tarapyndan çap edilen 2013-nji ýyl boýunça dünýä energiýasynyň statistiki gözden geçirilişinde aýdylmagyna görä, 2012-nji ýylyň ahyrlarynda bu görkeziji 265.9 milliard barrele baryp ýetdi. Bu bolsa dünýä nebitiniň möçberiniň 16 prosentine deňdir. Şeýle hem Saud Arabystany dünýäniň iň uly nebit eksportçysydyr.
Bu özboluşly orun babatda başga-da belläp geçmeli zat – Saud Arabystany örän uly artykmaç ätiýaçlyga eýe bolan ýeke-täk öndürijidir. “Petroleum Economist” neşiriniň belläp geçmegine görä, “Saud “Armaco” kompaniýasynyň dünýä ykdysadyýetindäki ähmiýetli ornuna göz ýetirmek her kimiň başarjak zady däl. Soňky iki ýylyň dowamynda Liwiýada, Siriýada we Günorta Sudanda çeşmeler çöküp, sanksiýalar Eýrana täsir ýetirip ugrandan soň, saud üpjünçiligi nebitiň bahalarynyň ýokary galmagynyň öňüni almakda möhüm rol oýnady”.
Saud Arabystanynyň ýokary derejeli bu nebit önümçiligi her gün çykarylýan nebiti 10 million barrelden 12.5 million barrele çykarmak baradaky maksatnamanyň netijesidir. Patyşalyk bu iş üçin 100 milliard dollar goýberdi.
Saud Arabystany nebiti köp sarp ediji ýurtlaryň hem arasyna girýär. Ol öz öndürýän nebitiniň çärýek möçberini elektrik toguny öndürmek üçin ulanýar. Bu ýurt 2012-nji ýylda günlük 2.92 million barrel nebiti sarp etdi. IEA-nyň çaklamagyna görä, bu görkeziji şu ýyl 3 million barrele çykmaly. Saud hökümeti çak edilýän içerki talaby ödemek üçin özüne 2020-nji ýyla çenli goşmaça 20 GW elektrik togunyň gerek boljakdygyny aýdýar. Şeýle-de EIU-niň çaklamagyna görä, Saud Arabystanynyň tebigy gaza bolan talaby 2012-2020-nji ýyllar aralygynda iki essä çykar, sebäbi bu ýurduň ilat sany barha ýokarlanýar, çalt depginli ykdysady ösüş bolsa elektrik toguny gitdigiçe köp sarp edýär.
Şu ýagdaý göz öňünde tutulanda, ýurtda tebigy gaz önümçiliginiň ýokarlanmagy patyşalygyň senagat taýdan diwersifikasiýa edilmegi üçin juda möhümdir. Şonuň üçin, “Armaco” kompaniýasy indiki bäş ýylyň dowamynda ýurtda gazyň çykarylyşyny 50% ýokarlandyrmagy maksat edinýär.
Ykdysadyýetiniň guruluşy sebäpli, saud eksporty esasan nebiti iň köp sarp edýän ýurtlara daýanýar. Häzirki döwürde Saud Arabystanynyň Aziýa eksport edýän nebitiniň möçberi Ýewropa bilen Demirgazyk Amerika eksport edýän nebitiniň jemi möçberinden hem uludyr. Onuň nebitiniň üçden iki bölegi Aziýa kontinentine çykýar. Aslynda, Saud Arabystany Aziýadaky iň uly güýçleriň (Hytaý, Ýaponiýa, Hindistan we Günorta Koreýa) esasy nebit üpjünçisidir. HSBC bankynyň çaklamagyna görä, Ýaponiýa 2012-nji ýylda saudlaryň iň uly eksport bazary bolupdyr, emma indiki ýigrimi ýylyň dowamynda bu orna Hytaýyň geçmegine, Hindistanyň ikinji orna geçmegine, Birleşen Ştatlar bilen Günorta Koreýanyň bolsa üçünji we dördünji orunlara geçmegine garaşylýar.
Şu nukdaýnazardan seredilende, “Saudi Aramco Asia Company Ltd.” kompaniýasynyň döredilmegi Aziýanyň bu kompaniýa üçin strategiki ähmiýete eýedigini görkezýär, şeýle hem patyşalygyň dünýäniň iň çalt ösýän regionyndaky täsirini ýokarlandyrýar. 2012-nji ýylda Pekinde “Saudi Aramco Asia Company Ltd.” kompaniýasynyň resmi şahamçasy işläp başlady. Ylmy barlaglar we Yslam ylymlary boýunça Patyşa Faýsal Merkeziniň ýolbaşçysy Şazada Türki Al-Faýsal Garward Uniwersitetinde eden çykyşynda geljekki maksatlaryny gönüläp aýtdy: “Esasan hem Hytaý bilen Hindistanyň nebite bolan talaby ýokarlanýan mahaly, patyşalyk bu talaby ödemek üçin ähli çäräni göz öňünde tutýar”.
Jemläp aýdylanda, Saud Arabystany ençeme ýyllaryň dowamynda dünýäniň iň esasy nebit üpjünçisi bolup geldi. Eger-de “Armaco” özüniň strategiki maksatlaryny amala aşyrmagy başarsa, onda bu ýagdaý indiki ençeme ýyllaryň dowamynda hem global energiýa bazarynda Saud Arabystanynyň uly orna eýe bolmagyny kepillendirer.
Dr. Naser Al-Tamimi Britaniýada ýaşaýan Ýakyn Gündogar synçysydyr. Ol esasan energiýa syýasaty we syýasy ykdysadyýet boýunça ylmy-işlere gatnaşýar. Makalanyň asyl nusgasy ilki başda “Al-Arabiýa” neşirinde iňlis dilinde çap edildi. Makaladaky pikirler awtoryň özüne degişlidir.


text:
ABŞ häkimiýetleri Seatliň demirgazygyndaky söwda merkezinde bolan atyşykda bäş adamyň ölendigini aýdýarlar.
Polisiýa 24-nji awgustda söwda merkezinde dört aýalyň öldürilendigini aýtdy.
Hüjüm wagtynda ýaralanan bir erkek biraz soň, hassahanada ok ýaralaryndan öldi.
Atyşyk ýerli wagt bilen agşam 7:30 töwereklerinde, Seatliň 100 km çemesi demirgazygyndaky Burlington şäherinde boldy.
Seatliň KOMO News telewizion stansiýasy şaýatlara salgylanyp, atyjynyň Kaskada söwda merkezinde Meýsiniň dükanyna girip, adamlary oka tutmaga başlandygny aýtdy.


text:
Aktual Analiz 11
“Zeýtun Şahajygy” operasiýasynyň çaginde Afriniň Türkiýe bilen serhetdeş bolan ýerleri ÝPG terrorçylaryndan saplandy
“Zeýtun Şahajygy” operasiýasynyň çaginde Afriniň Türkiýe bilen serhetdeş bolan ýerleri ÝPG terrorçylaryndan saplandy we soňky bir hepdäniň dowamynda Jinderes, Rajo, Şeýh Hadid we Şaran ýaly ilatly ýerler terrorçylardan alyndy. Türkiýäniň serhetýakasyny saplamagyndan soň ÝPG terrorçylarynyň top we gysga aralyga atylýan raketalar bilen Türkiýä hüjüm guramagynyň öňi alynyp, Türkiýäniň milli howpsyzlygy taýdan möhüm netije alyndy. Şeýlelikde Afrin etrabyndan Reýhanly etrabyna we Kilis şäherine guralýan hüjümler hem kesildi.
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Serhet zolagynyň gözegçilik astyna alynmagyndan soň ÝPG/PKK-nyň Amanos daglaryna geçme ähtimallygy hem ortadan aýryldy. Mälim bolşy ýaly ÝPG/PKK Afrinden Hataý welaýatyna tarap Amanos daglarynyň üstaşyr ýarag hem-de terrorçy ugradýardy. Şeýlelikde Türkiýede ABŞ-nyň ÝPG-ä beren köp sanly ýarag ulgamlary ele salyndy. Emma Türkiýäniň milli howpsyzlygy taýdan diňe bir serhet howpsyzlygy däl, şol bir wagtda PKK-niň pul we adam serişdeleri hem elinden alynmaly. Türkiýe öz serhetýakasynda uzap gidýän terror gurşagyna ýol bermejekdigini “Zeýtun Şahajygy” we “Ýefrat Galkany” operasiýasy bilen görkezdi.
“Zeýtun Şahajygy” operasiýasynyň çäginde Afrin gurşaw astyna alyndy. Emma Türk ýaragly güýçleri we Azat Siriýa goşuny entek şähere hüjüme başlamadylar. ÝPG terrorçylary asuda ilaty galkan hökmünde ulanmaga synanşýar we asuda ilatyň şäher merkezinden çykmagynyň öňüni alýar. Şeýlelikde türk uçarmansyz howa ulaglarynyň alan wideo ýazgylary ulaglar bilen Afrinden gitmäge synanşýan asuda ilatyň ÝPG terrorçylary tarapyndan saklanandygyny görkezýär. Afrindäki asuda ilat şäherden çykyp Türk ýaragly güýçleri we Azat Siriýa goşuny tarapyndan terrorçylardan saplanan ýerlere gaçmak isleýär. Emma ÝPG/PKK onuň öňüni alýar. Türk ýaragly güýçleri we Azat Siriýa goşuny asuda ilatyň ýitgi çekmezligi üçin ünsli çemeleşýändigi sebäpli Afriniň şäher merkezine guraljak operasiýa giç başlap biler.
“Zeýtun Şahajygy” operasiýasy dowam edýärkä Türkiýe günorta serhediniň terrordan saplamak üçin täze taýarlyklar görýär. Bir tarapdan ABŞ bilen Ýefrat derýasynyň günbatarynda ýerleşýän Munbiç boýunça gepleşik alyp barýan Türkiýe, beýleki tarapdan Yrakdaky terror toparlary boýunça Yragyň merkezi hökümeti bilen gepleşikler geçirýär.
ABŞ Munbiçi ÝPG-niň häkimiýeti astyndaky Siriýanyň demokratik güýçleri bilen alan wagty Türkiýä şäheriň DAIŞ-den alynmagyndan soň ÝPG terrorçylarynyň Ýefrat derýasynyň gündogaryna çekiljekdigi we Munbiçe araplar tarapyndan gözegçilik ediljekdigine söz beripdi. Türkiýe ABŞ-nyň şol teklibini sebitiň DAIŞ-den saplanmagy üçin kabul edipdi. Şeýlelikde Munbiç operasiýasyndan soň ýokary derejeli amerikaly resmiler ÝPG-niň sebitden çykandygyny beýan edipdi. Emma onuň hakykaty beýan etmeýändigi Türkiýe tarapyndan mälim edildi. “Ýefrat Galkany” operasiýasynyň dowamynda ÝPG terrorçylarynyň Türk ýaragly güýçleri we Azat Siriýa goşunyna hüjüm etmeginden soň ABŞ-nyň beýannamasynyň nädogrudygy subut edildi. Türkiýe “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyndan soň Munbiçi hem ÝPG terrorçylaryndan saplamakçy.
Türkiýäniň egilşiksiz pozisiýasyndan soň ABŞ bilen ýokary derejeli duşuşyklar geçirildi we işjeň toparyň döredilmegi barada ylalaşyldy. Işjeň toparlarda ABŞ bilen Türkiýäniň arasynda bar bolan düşnüşmezlikleriň nähili çözüljekdigi ara alynyp maslahatlaşar hem-de hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda başlangyçlar ediler. Munbiç boýunça bolsa ÝPG-niň sebitden çyklarylmagy we Türk hem-de Amerikan esgerleriniň bilelikdäki goşunynyň döredilmegi meýilleşdirilýär. Şuňa laýyklykda türk we amerikan esgerleri Munbiçde howpsyzlygy bilelikde üpjün ederler. Türkiýe “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyndan soň Munbiçe operasiýa gurama ähtimallygynyň ýany bilen Amerikan bilen ylalaşmak isleýär. ABŞ üçin bolsa Türkiýe bilen ylalaşyp, Munbiç üçin çözgüt tapylmagy we sebitiň terror güýçlerinden saplanmagy has ýerlikli bolar. Şeýlelikde Türkiýe gymmaty näçe bolsa bolsun, Munbiçiň terrordan saplanmagy möhüm.
Yrakdaky terror toparlary üçin bolsa Yragyň merkezi hökümeti bilen bilelikde operasiýa guralmak isleýär. Operasiýanyň Yrakdaky saýlawdan soň guralmagyna garaşylýar. Türk ýaragly güýçleriniň şol bir wagtda iki frontda söweşme ukybynyň bardygy üçin “Zeýtun Şahajygy” operasiýasy gutarmasa hem harby taýdan Türkiýäniň şeýle ukyby bar. PKK-nyň Yrakdaky pozisiýalary Duhok, Zagros we Kandil ugrunda ýerleşýär. Emma Siriýada bolşy ýaly PKK, DAIŞ-iň ýüze çykmagyndan peýdalanyp häkimiýet we operasiýa sferasyny giňeltdi. Yragyň Sinjar etrabynda we Sinjar dagynda ornaşýan PKK şol bir wagtda sebitden Yrak bilen Siriýanyň arasynda arabaglanşyk hökmünde hem peýdalanýar.
Türkiýe düzen täze konsepsiýasy bilen terrorçylyga garşy göreşi öz çäklerinde goranyş bilen däl, serhetaşa harby operasiýalary amala aşyryp, terrory gözbaşynda ýok edýär. DAIŞ-iň “Ýefrat Galkany” operasiýasy bilen Siriýanyň Jarablus, Dabyg we Al Bab etraplaryndan saplanmagyndan soň terror guramasynyň Türkiýedäki hüjümleri azaldy. Hat-da gutarandygyny hem aýdyp bileris. Şeýle-de “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyndan soň Yrak we Munbiç ÝPG terrorçylaryndan saplanandan soň Türkiýäniň içinde guralýan terror aksiýalary azalar. Türkiýe aslyna seredilende serhetaşa operasiýalar bilen diňe bir öz milli howpsyzlygyny däl, şol bir wagtda goňşy ýurtlaryň hem milli howpsyzlygyny goraýar we bütin dünýäni terror howpundan goraýar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 22-nji dekabrda Ýagşygeldi Kakaýewi Türkmenistanyň prezidentiniň nebit-gaz meseleleri boýunça geňeşçisi wezipesine bellemek hakyndaky karara gol çekdi.
Prezident Kakaýewi aprel aýynda hökümet başlygynyň nebit-gaz senagatyna gözegçilik edýän orunbasary wezipesinden boşadypdy. Şonda ol gözegçilik edýän pudagyna kontrollygy gowşatmakda aýyplandy.
Metbugat habarlaryndan mälim bolşuna görä, Türkmenistanyň iň girdejili pudagy bolan nebit-gaz senagatyndaky maliýe kynçylyklary saklanyp galýar.
Berdimuhamedow dekabryň başynda Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň baş direktory Döwletmyrat Bäşimowa, “Türkmennebit” döwlet konserniniň başlygy Döwletdurdy Hajyýewe käýinç yglan etdi.
Resmi habara laýyklykda, olar hem wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, işde kemçilik goýberipdir.
Şu aralykda “Türkmennebit”, “Türkmengaz” döwlet konsernleriniň daşary ýurtly hyzmatdaşlaryna bergili bolup galýandygy barada habarlar çykdy.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onuň gün tertibine halkymyzyň abadançylygynyň üpjün edilmegine gönükdirilen döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary girizildi, şeýle hem birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz Mejlisiň gün tertibini yglan edip, hasabat bermek üçin ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Şeýle hem 2022-nji ýylda ýurdumyzda ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň nobatdaky uçdantutma ýazuwynyň geçirilmeginiň meýilleşdirilýändigi habar berildi. Bu çäre 2015-nji ýylyň 10-njy iýunynda BMG-niň Ykdysady we durmuş geňeşiniň kabul eden “Ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň 2020-nji ýyldaky ýazuwynyň Bütindünýä maksatnamasynyň” kararnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde amala aşyrylar. Bu çäräniň geçirilişine düýpli taýýarlyk görmek, guramaçylyk meselelerini wagtynda çözmek hem-de öňde boljak çäräni degişli derejede ugrukdyrmak maksady bilen döwlet toparyny döretmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu çäräniň uly ähmiýetiniň bardygyny belledi. Onuň netijeleri döwletimiziň durmuş-ykdysady syýasatyny kämilleşdirmek, möhüm milli maksatnamalary işläp taýýarlamak, ilatyň demografiýa ýagdaýyna baha bermek üçin wajyp bolup durýar.
Milli Liderimiz ilat ýazuwynyň maglumatlarynyň jemlenilmeginiň durmuş we ykdysady ulgamlarda ýerine ýetirilmeli çäreleri kesgitlemekde möhüm esas bolup durýandygyny belläp, ähli derejedäki býujetleri, ilkinji nobatda bolsa, Döwlet býujetini meýilnamalaşdyrmakda statistiki maglumatlaryň peýdalanylmagynyň zerurdygyny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz bu çäreleriň möhüm meselelerine ünsi çekip, wise-premýere degişli düzümler bilen bilelikde bu meseleleri ýene bir ýola işläp taýýarlamagy we şu ugurdaky milli tejribä hem-de öňdebaryjy ýörelgelere laýyklykda taýýarlyk işlerini alyp barmagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, “şäher” bilen “obanyň” ýaşaýyş-durmuş tapawudyny aradan aýyrmak içerki syýasatyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Milli Liderimiz bu meseleleriň sebitlerde döwrebap düzümiň kemala getirilmeginde giň möçberli gurluşyk işleriniň ösmegi arkaly çözülmelidigini aýdyp, welaýatlaryň ösüş maksatnamalarynda hut şu ugurlaryň göz öňünde tutulmagynyň wajypdygyny belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de degişli edaralaryň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen bilelikde ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz ulgamyny giňeltmek, kuwwatyny hem-de milli ösüşiň möhüm wezipelerini çözmäge goşýan goşandyny artdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow söwda we telekeçilik işini kämilleşdirmek, işewürligi işjeňleşdirmek üçin şertleri döretmek hem-de ýurdumyzyň bäsdeşlige ukyply senagat toplumyny döretmekde hususy başlangyçlary höweslendirmek, bu ulgama öňdebaryjy tejribäni ornaşdyrmak boýunça wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew şu ýylyň 2-4-nji noýabry aralygynda Aşgabatda geçirilmegi meýilleşdirilýän “Türkmenistanyň nebiti we gazy-2017” atly XXII halkara maslahaty hem-de sergini guramaga görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Ykdysady gözden geçirilişe dünýäniň köp ýurtlaryndan hünärmenler, şol sanda nebitgaz kompaniýalaryň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, halkara guramalaryň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşar.
Halkara maslahatynyň gün tertibine dünýäniň,sebitiň we ýurdumyzyň nebitgaz pudagynyň hem-de bu ulgamdaky halkara hyzmatdaşlygynyň ösüşi, pudaga daşary ýurt maýa serişdelerini çekmek, täzeçil tehnologiýalary ornaşdyrmak bilen baglanyşykly meseleler giriziler. Türkmen tebigy gazyny dünýä bazarlaryna ugratmagyň köpugurly meselelerine, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamalaryna aýratyn üns berler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça maksatnamalarda göz öňünde tutulan taslamalaryň ýerine ýetirilişine gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz nebitgaz sergisiniň we maslahatyň döwletimiziň ýangyç-energetika toplumynyň serişde hem-de senagat kuwwatyny doly derejede görkezmäge, ýurdumyz bilen öňdebaryjy tehnologiýalara eýe bolan daşary ýurt kompaniýalarynyň arasyndaky özara peýdaly gatnaşyklary işjeňleşdirmäge ýardam bermäge gönükdirilmelidigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz forumyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň zerurdygy barada aýdyp, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew welaýatlarda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Häzirki güne çenli 735 müň 787 gektar meýdana bugdaý ekildi. Şunuň bilen birlikde, agrotehniki kadalara laýyklykda ak ekinlere ideg etmek, şol sanda ösüş suwuny tutmak, haşal otlara garşy göreşmek boýunça işler alnyp barylýar.
Ýurdumyzyň pagtaçylary golaýlaşyp gelýän ajaýyp baýramçylygy – Garaşsyzlyk gününi zähmet üstünlikleri bilen garşylaýarlar. Häzirki güne çenli Watan harmanyna 1 million tonnadan gowrak “ak altyn” tabşyryldy. Ýygnalan pagta hasyly kabul ediş bölümlerine hem-de pagta arassalaýjy kärhanalara bökdençsiz ýetirilýär, tabşyrylan hasyl üçin pagtaçylar bilen öz wagtynda hasaplaşyklar geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow edermen pagtaçylarymyzy ajaýyp üstünligi bilen tüýs ýürekden gutlap, olara berk jan saglyk, bagtyýar we abadan durmuş, täze zähmet ýeňişlerini arzuw etdi.
Milli Liderimiz meýdanlarda galan hasyly ýitgisiz ýygnap almak üçin işleri ýokary depginde dowam etmegiň, ýygnalan hasyly harmanlarda talabalaýyk saklamagyň şertlerine aýratyn üns bermegiň wajypdygyny aýdyp, wise-premýere bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň dokma senagaty üçin zerur bolan paýy seljermek, hasylyň özümizden artýan bölegini Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaryna çykarmak boýunça hem degişli görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän ulgamyndaky işleriň ýagdaýy hem-de ýurdumyzyň himiýa we dokma toplumynyň önümçilik kuwwatyny pugtalandyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
Wise-premýer kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna karbamide barabar zawodyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşmak üçin Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherine bolan iş saparynyň netijeleri barada-da hasabat berdi.
Täze gazhimiýa toplumynyň daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda taslamada göz öňünde tutulan möhletlerde gurulýandygy hem-de dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň tehnologiýalary we enjamlary bilen üpjün edilýändigi habar berildi. Häzirki wagtda desgada gurluşyk-gurnama işleri çalt depginde alnyp barylýar.
Zawodyň baş elektrik üpjün ediji bekedinde kabelleri gurnamak, deňizden suw alyş bekedinde nasoslaryň we enjamlaryň gurnama işleri alnyp barylýar. Suwy himiki taýdan arassalamak bölüminde, bug gazanlaryny suw geçiriji we beýleki bug geçiriji turbalarynda, gaztrubina generatorynda orta hem-de pes basyşly synag işleri geçirilip, ilkinji sazlaýyş-goýberiş işlerine taýýarlyk görülýär.
Garabogaz şäherindäki “Bekdaş” gämi duralgasynyň durkuny täzelemek we döwrebaplaşdyrmak boýunça gurluşyk işleri dowam edýär.
Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň Dokma senagaty ministrliginiň işini kämilleşdirmek boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şu maksatlar bilen ministrligiň täze düzgünnamasy işlenip taýýarlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, senagaty ösdürmek boýunça taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň sebitleri toplumlaýyn senagatlaşdyrmak, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek wezipelerini çözmäge, bu ulgamda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri hem-de eksport ugurly harytlary öndürýän önümçilikleri döretmäge ýardam etmelidigini belledi.
Umuman, munuň özi Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň artmagyna we gülläp ösmegine, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlanmagyna hyzmat eder.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurdumyzyň okgunly ösýän gazhimiýa pudagyny pugtalandyrmak üçin karbamid öndürýän täze zawodyň gurluşygynyň strategiki ähmiýetini belledi. Hormatly Prezidentimiz önümçilik desgalar ulgamyna öňdebaryjy tehnologiýalary we iň täze işläp taýýarlamalary ornaşdyrmagyň, ekologiýa howpsuzlygynyň talaplaryny berjaý etmegiň wajypdygyna ünsi çekip, wise-premýere gazhimiýa kärhanasynyň hem-de Garabogazdaky deňiz portunyň gurluşygynyň barşyny hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Mejlisiň dowamynda hormatly Prezidentimiz ýeňil senagatynda amala aşyrylýan düzümleýin özgertmeleriň dokma pudagynyň kuwwatyny artdyrmaga, ýokary hilli haly önümleriniň önümçiligini ýola goýmaga, daşary ýurtlara iberilýän önümleriň möçberini we görnüşini artdyrmaga ýardam etmelidigini nygtady. Milli Liderimiz bu ugurda gaýragoýulmasyz meseleleriň birnäçesine ünsi çekip, wise-premýere degişli görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Aşgabat şäherini ösdürmegiň 15-nji nobatdakysynyň çäklerinde bina edilen medeni-durmuş maksatly desgalaryň açylyş dabarasyna görülýän taýýarlyk we şanly wakalar mynasybetli işlenip taýýarlanylan maksatnama barada hasabat berdi.
Bu tapgyrda ýurdumyzyň dürli ministrlikleri we pudak edaralary, Aşgabat şäher häkimligi hem-de Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bu binalaryň buýrujylary boldular. Häzirki döwürde täze binalaryň gurluşyk işleri doly tamamlanyp, olaryň ulanmaga berilmegi mynasybetli guraljak dabaralara taýýarlyk işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, paýtagtymyzyň ýokary derejesine laýyklykda ähli görkezijiler babatda nusgalyk bolmalydygyny belledi. Aşgabat sazlaşykly ösýän şäheriň köpugurly ulgamlaryny özünde jemlemek bilen, gözelligiň, amatlylygyň, täzeçil usullaryň we binagärlik çözgütleriniň öňdebaryjy meýilleriniň hem-de milli binagärlik ýörelgeleriniň utgaşygyny döretmelidir. Şunda adamlaryň abadan ýaşaýşy üçin ähli zerur şertleriň döredilmegi Aşgabatda amala aşyrylýan giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň möhüm ugruna öwrülmelidir.
Milli Liderimiz döwletmiziň türkmenistanlylaryň durmuş derejesiniň yzygiderli ýokarlandyrylmagy bilen baglanyşykly meselelere mundan beýläk-de yzygiderli üns berjekdigini aýdyp, paýtagtymyzda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 26 ýyllyk şanly senesine gabatlanyp ulanylmaga berilýän medeni-durmuş maksatly täze binalar toplumynyň açylyş dabarasy mynasybetli geçiriljek köpçülikleýin çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň barşynda D.Täşliýewi başga işe geçmegi sebäpli Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň häkimi wezipesinden boşatmak hem-de bu wezipä Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynyň häkimi wezipesinde işlän R.Annaberdiýewi bellemek hakyndaky Permanlara hem-de Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynyň häkiminiň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmegi Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynyň häkiminiň orunbasary A.Gyşykowyň üstüne ýüklemek hakyndaky Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow gözegçilik edýän ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky işleriň ýagdaýy, Bereket lokomotiw deposynyň açylyşyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, häzirki zaman yklymara ýollarynyň çatrygynda ýerleşen bilen, Türkmenistanyň häzirki döwürde ägirt uly üstaşyr kuwwatyny sebitiň hem-de tutuş dünýäniň abadançylygynyň we durnukly ösüşiniň bähbidine laýyk gelýän özara peýdaly hyzmatdaşlygy ýola goýmaga gönükdirýändigini belledi. Ýurdumyz döwrebap ulag düzümini döretmäge ägirt uly serişdeleri gönükdirip, milli ykdysadyýeti mundan beýläk-de ösdürmek hem-de daşary ýurtly hyzmatdaşlar üçin onuň özüne çekijiligini ýokarlandyrmak babatda ygtybarly esasy döredýär.
Bu ugurda amala aşyrylýan ähli çäreler ýurdumyzyň ulag ulgamynyň halkara kommunikasiýa düzümine işjeň goşulyşmagyna, ýurdumyzda multimodal gatnawlaryň utgaşdyrylmagyny üpjün edýän iri logistiki merkezleriniň döredilmegine ýardam edýär. Milli Liderimiz täze desganyň ähmiýetini belläp, wise-premýere lokomotiw deposyny ulanmaga bermek dabarasyny ýokary derejede guramagy tabşyrdy.
Soňra wise-premýer hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berip, häzirki zaman awtoulag kärhanasynyň we okuw-türgenleşik merkeziniň gurluşygynyň taslamasynyň taýýarlanylyşy barada hasabat berdi. Häzirki wagtda Awtomobil ulaglary ministrligi we Aşgabat şäher häkimligi tarapyndan degişli işler geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimize gurulmagy meýilleşdirilýän desgalaryň şekil taslamasy hem-de gurulmagy teklip edilýän ýeriň çyzgysy hödürlenildi.
Döwlet Baştutanymyz awtomobil ulag ulgamynyň düzümini döwrebaplaşdyrmagyň, onuň tehniki parkynyň üstüni ýetirmegiň, gatnawlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmagyň ulgamy ösdürmegiň gaýragolulmasyz wezipeleri bolup durýandygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz täze desga gurlanda ähli degişli meseleleri, şol sanda göz öňünde tutulýan işleriň hilini, degişli gurluşyk serişdeleriniň ulanylyşyny, işleriň bellenen möhletlerde tamamlanmagyny, ulag serişdelerini hem-de olara tehniki taýdan hyzmat ediş we abatlaýyş serişdeleriniň alynmagyny, awtoulag serişdelerine edilýän hyzmatlaryň talabalaýyk ýerine ýetirilmegini berk gözegçilikde saklamagyň möhümdigini nygtap, hödürlenen taslamany makullap, wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Soňra wise-premýer “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasy” esasynda işlenip taýýarlanylan “Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary pudagyny 2018-2021-nji ýyllar aralygynda ösdürmegiň esasy ugurlarynyň maksatnamasynyň” taslamasy barada hasabat berdi. Hödürlenilýän maksatnamanyň çäklerinde, bu pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilen çäreleriň birnäçesini geçirmek göz öňünde tutulýar.
Milli Liderimiz bu pudagy kämilleşdirmegiň döwlet strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belledi. Soňky ýyllarda işe girizilen polat ýollar Türkmenistana goňşy döwletler bilen hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga mümkinçilik berdi, milli baýlyklary çalt depginler bilen özleşdirmäge hem-de rejeli peýdalanmaga ýardam etdi, ýurdumyzyň sebitlerini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde möhüm orun eýeledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow demir ýol ulaglary ulgamynyň işgärleriniň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekip, degişli edaralar bilen bilelikde teklip edilýän çäreleriň netijeliligini seljermegi, meýilleşdirilýän taslamalaryň ykdysady netijeliliginiň hasabatlaryny düzmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew şu ýylyň
10-12-nji noýabrynda Ýaponiýada Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň meýilnamasy barada hasabat berdi. Döredijilik çäresiniň dowamynda ýurdumyzyň amaly-haşam sungatynyň we muzeý gymmatlyklarynyň eserleriniň sergisi, belli aýdymçylaryň, bagşy-sazandalaryň, “Galkynyş” folklor-tans toparynyň çykyşlary, türkmen hem-de ýapon artistleriniň bilelikdäki konserti guralar.
Ýaponiýada geçiriljek Türkmenistanyň Medeniýet günleri 2015-nji ýylyň oktýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abeniň arasynda Aşgabatda geçirilen gepleşikleriň dowamynda gazanylan ylalaşyklara laýyklykda guralýar. Medeni çäreler türkmen-ýapon köpugurly hyzmatdaşlygynyň ruhy taýdan baýlaşmagyny, iki ýurduň halklarynyň ýakynlaşmagyny şertlendirer hem-de özara düşünişmek we dostluk gatnaşyklarynyň ösdürilmedigine ýardam berer.
Soňra wise-premýer Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 26 ýyllyk baýramçylygyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Garaşsyzlyk güni mynasybetli meýilleşdirilen dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek, Ýaponiýada geçiriljek medeni çäreleri degişli derejede guramak boýunça birnäçe tabşyryklary berdi. Nobatdaky medeni çäre türkmen sungatyny, halkymyzyň däp-dessurlaryny hem-de baý milli mirasyny we Türkmenistanyň häzirki döwürde ýeten derejesini giňden beýan etmelidir.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew şu ýylyň
11-12-nji oktýabrynda Tehnologiýalar merkezinde geçirilen “Innowasiýalar, täze tehnologiýalar we olary önümçilige ornaşdyrmagyň meseleleri” atly birinji Türkmen-hytaý ylmy-innowasion forumynyň netijeleri barada hasabat berdi.
Habar berlişi ýaly, oňa HHR-niň Ylym we tehnika minisrtliginiň, Hytaýyň Hubeý hem-de Guandun welaýatlarynyň Ylym we tehnika departamentleriniň “Aziýa-Ýewropa” forum guramasynyň, şeýle hem Hytaýyň ylmy-barlag institutlarynyň 11-siniň, ýokary okuw mekdepleriniň 4-siniň wekilleri gatnaşdylar. Türkmenistana ýurdumyzyň ylym we bilim edaralarynyň 57-siniň hünärmenleri, 468 alym wekilçilik etdi.
Maslahatyň dowamynda ylmyň we tehnikanyň dürli ugurlary boýunça täzeçil işläp taýýarlamalara garaldy mowzuklaýyn ugurlar boýunça “tegelek stoluň” başyndaky pikir alyşmalar boldy. Seýsmologiýa, himiýa, maldarçylyk, weterenariýa gullugy, gün energiýasy, biologiýa, agrotehnologiýa ýaly ugurlaryň ösüşi bilen baglanyşykly meselelere hem garaldy.
Maslahata gatnaşyjylar möhüm ylmy wezipeleri çözmekde netijeli gatnaşyklaryň geljekki ugurlaryny kesgitlediler. Hususan-da, uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň şertnamalaýyn-hukuk esaslaryny giňeltmek, ylym we innowasion tehnologiýalar boýunça hyzmatdaşlyk baradaky hökümetara toparyny döretmek babatda teklipler öňe sürüldi.
Gepleşikleri yzygiderli dowam etmek maksady bilen, 2018-nji ýylda Hytaý Halk Respublikasynda şunuň ýaly ikitaraplaýyn forumy geçirmek, şeýle hem türkmen hünärmenleriniň HHR-niň ylmy edaralarynda tejribe geçmegini guramak, özara alyşmalary we ylym hem-de innowasion tehnologiýalar babatda türkmen-hytaý hyzmatdaşlygyna bagyşlanan bilelikdäki maglumat taslamasy bolan web-saýtlary guramak teklip edilýär.
Tejribe alyşmak, iş ýüzündäki gatnaşyklary ýola goýmak, Hytaýyň işjeň seýsmiki zolaklarynda kiçi etraplaşdyrmak boýunça işleri geçirmek üçin türkmen hünärmenleri çagyryldy. Hytaý alymlary bolsa Türkmenistanyň nebitgaz ýataklarynda senagat ugurdaş suwlardan seýrek deş gelýän serişdeleri (litiýa rubidiýa, seziýa we beýlekiler) almak boýunça tehnologiýalary bilelikde işläp taýýarlamaga çagyryldy. Garlyk dag-magdan baýlaşdyryjy toplumyň binýadynda tohumçylyk-seçgi işleri babatda mallaryň ýokanç kesellerine garşy waksinalary taýýarlamak we olary ornaşdyrmak boýunça iki ýurduň hünärmenleriniň gatnaşyklarynyň geljekki ugurlary kesgitlenildi.
Gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri boýunça birnäçe anyk teklipler öňe sürüldi. Munuň özi nano düzümli ýarym geçiriji organiki we organiki däl fotoelementleri, fotodetektorlary taýýarlamakdan, gün energiýasynyň hasabyna mikrosuwotularyny senagat möçberde ösdürmegiň innowasion tehnologiýasyny işläp taýýarlamakdan hem-de önümçilige ornaşdyrmakdan, galyndysyz, özbaşdak işleýän geliobiologik innowasion toplumy işläp düzmekden we önümçilige ornaşdyrmakdan ybaratdyr. Derman ösümliklerini ösdürip ýetişdirmegiň hem-de olary gaýtadan işlemegiň täzeçil tehnologiýalaryny taýýarlamak, azyklyk we dermanlyk üçin niýetlenen kömelekleri ösdürip ýetişdirmegiň innowasion usullaryny özleşdirmek hem-de önümçilige ornaşdyrmak, oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygyny ýokarlandyrmak boýunça netijeli teklipler öňe sürüldi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, täzeçil tehnologiýalaryň döwletimiziň ösüşi üçin oňyn binýat bolup durýandygyny, adamlaryň durmuş derejesiniň ýokarlanmagyny şertlendirýändigini, senagaty, oba hojalygyny ösdürmek üçin täze mümkinçiligi açýandygyny we ykdysadyýetiň bäsdeşlige ukyplylygyny berkidýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda türkmen-hytaý gatnaşyklarynyň dowam etdirilmeginiň hem-de onuň üçin degişli hukuk, guramaçylyk binýadynyň döredilmeginiň, bilelikdäki taslamalara işewür düzümleriň çekilmeginiň we ýokary tehnologiýaly önümçiligiň döredilmeginiň, iň esasy bolsa olara döwlet goldawynyň üpjün edilmeginiň zerurdygyny belläp, wise-premýere teklipleri seljermegi we hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlaryny durmuşa geçirmek boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Daşary işler ministrligi tarapyndan alnyp barylýan işler we şunuň bilen baglylykda, 14–15-nji noýabrda Owganystan boýunça 7-nji sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyk maslahatyny (RECCA VII) geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Goňşy döwletler, şol sanda Owganystan Yslam Respublikasy bilen dostluk gatnaşyklaryny hem-de netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurdumyz doganlyk döwletiň dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň häzirki zaman ulgamyna goşulyşmagyna ýardam etmäge gönükdirilen giň möçberli taslamalary amala aşyrmaga çekmek arkaly Owganystanyň durmuş-ykdysady düzüminiň dikeldilmegine yzygiderli goldaw berýär.
Şunuň bilen birlikde, Türkmenistan owgan meselesiniň sazlaşykly çözgüdini işläp taýýarlamak boýunça halkara tagallalaryna işjeň gatnaşýar. Ýurdumyz ençeme ýyllaryň dowamynda 2011-nji ýylda döredilen “Stambul prosesiniň” çäklerinde “Sebit düzümleri” atly çärelere baştutanlyk edip gelýär. Şunuň bilen baglylykda, Owganystan boýunça sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyga möhüm orun degişlidir.
Häzirki wagtda iki goňşy döwletiň daşary syýasat edaralary tarapyndan bu maslahata taýýarlyk görmek boýunça bilelikdäki işler alnyp barylýar. Guramaçylyk we beýleki degişli meseleleri üstünlikli çözmek maksady bilen, ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginde ýörite utgaşdyryjy topar döredildi. Garaşylyşy ýaly, forumyň işine dünýäniň ençeme ýurdunyň we halkara guramalarynyň, şol sanda BMG-niň ýöriteleşdirilen düzümleriniň wekilleri gatnaşar.
Maslahatyň gün tertibiniň taslamasy işlenip taýýarlanyldy. Gatnaşyklary ösdürmek hem-de ykdysadyýet babatda hyzmatdaşlygy giňeltmek onuň esasy meseleleriniň biri bolar. Iki günlük duşuşygyň barşynda Owganystanyň gatnaşmagynda amala aşyrylýan energetika we ulag-aragatnaşyk taslamalaryny durmuşa geçirmek, söwda, hususy ulgamy ösdürmek hem-de telekeçilik ugry boýunça işjeň hyzmatdaşlygy ýola goýmak ýaly ugurlara degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşylar.
RECCA VII maslahatynyň çäklerinde şu ýylyň 13-nji oktýabrynda Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Hytaýyň, Eýranyň, Pakistanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Özbegistanyň, Owganystanyň we ABŞ-nyň wekilleriniň gatnaşmagynda ylmy maslahatyň geçirilendigi habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, türkmen we owgan halklarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýandygyny hem-de hoşniýetli goňşuçylygyň baý tejribesine we köpasyrlyk taryhy-medeni umumylyga daýanýandygyny belledi. Häzirki döwürde däp bolan dostlukly döwletara hyzmatdaşlygy ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde, abraýly halkara guramalaryň we düzümleriň çäklerinde yzygiderli ösdürilýär.
Döwlet Baştutanymyz Owganystandaky ýagdaýy diňe parahatçylyk ýoly, syýasy-diplomatik serişdeler arkaly kadalaşdyrmak ugrunda çykyş etmek bilen, Türkmenistanyň goňşy ýurduň durmuş-ykdysady hem-de medeni taýdan dikeldilmegine netijeli kömek berýändigini, şu maksatlar bilen sebit we dünýä ähmiýetli iri düzümleriň taslamalaryň başyny başlaýandygyny belledi. Olaryň hatarynda Türkmenistan –Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmak, ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek we elektroenergetika ulgamyndaky taslamalar bar.
Ýurdumyz owgan halkynyň parahat we abadan durmuşa ymtylmasyny goldamak bilen, Owganystana ýeňillikli nyrhlardan elektrik energiýasyny hem-de suwuklandyrylan gazy iberýär, doganlyk döwletiň çäginde durmuş maksatly, hususan-da, saglygy goraýyş we bilim ähmiýetli desgalary gurýar, dürli hünärler boýunça ýokary hünärli işgärleri taýýarlamaga ýardam edýär. Şu ýyl Owganystanyň Balh welaýatynyň Mazari-Şarif şäherinde “Türkmenistan” bilelikdäki söwda öýüniň açylmagy üstünlikli ösdürilýän döwletara hyzmatdaşlygynyň aýdyň nyşanlarynyň biri bolup durýar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Owganystana mundan beýläk-de ýardam berjekdigini hem-de bu ugurda halkara tagallalaryň işjeňleşdirilmegini goldajakdygyny aýdyp, wise-premýere, daşary işler ministrine RECCA VII maslahatyna ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmegi we geçirmegi hem-de degişli meseleleriň ählisini öz wagtynda çözmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa şu ýylyň 14-16-njy oktýabry aralygynda ýurdumyzyň parlamentarileriniň toparynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilen Parlamentara Bileleşiginiň 137-nji Assambleýasyna gatnaşmak üçin Russiýa Federasiýasyna bolan iş saparynyň netijeleri hakynda habar berdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy bu forumyň çäklerinde Türkmenistanyň Mejlisiniň Parlamentara Bileleşiginiň agzalygyna kabul edilendigi baradaky şatlykly habary aýdyp, Parlamentara Bileleşiginiň iri halkara parlament guramasydygyny hem-de dünýäniň 173 ýurdunyň we 11 parlamentara guramalarynyň wekillerini özünde jemleýändigini habar berdi.
Wekiliýetiň agzalary Parlamentara Bileleşiginiň we Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň çagyrmagy boýunça bu giň möçberli foruma gatnaşdy. “Demokratiýa hakyndaky Ählumumy Jarnamanyň 20 ýyllygyna: biziň köp dürlüligimiziň umumylygy” atly kararnamanyň kabul edilmegi Assambleýanyň işiniň esasy netijeleriniň birine öwrüldi.
Şeýle hem Mejlisiň ýolbaşçysy Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federal Geňeşiniň Başlygy Walentina Matwiýenko bilen bolan duşuşyk barada aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, parlamentara gatnaşyklaryň berkidilmeginiň we giňeldilmeginiň Türkmenistanyň dünýä giňişliginde halkara düzümleri bilen alyp barýan syýasy-diplomatik çärelerini işjeňleşdirýändigini belledi. Milli Liderimiz deputatlaryň daşary syýasat ulgamyndaky esasy wezipesiniň Bitarap döwletimiziň ählumumy meseleleriň çözgüdi boýunça öňe sürýän başlangyçlaryny goldamakdan we ony wagyz etmekden ybaratdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Parlamentara Bileleşiginiň düzümine goşulmagynyň möhüm we jogapkärli ädimdigini munuň dünýä ýurtlarynyň parlamentleri bilen oňyn gatnaşyklary işjeňleşdirmäge kuwwatly itergi berjekdigini we kanun çykaryjylyk ulgamynda oňyn tejribeleri öwrenmek üçin täze mümkinçilikleri açjakdygyny belledi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň, Sagdynlyk we ruhubelentlik ýylynda türkmen halkynyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Türkmen döwlet habarlary
19.10.2017 ýyl.
http://tdh.gov.tm/news/tm/articles.aspx&article9685&cat19


text:
Siziň oglyňyz ýa-da gyzyňyz daşary ýurtda okaýarmy?
Siz olar barada binjalyk bolýarsyňyzmy?
Siz olara pul serişdelerini iberýärsiňizmi?
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynda Siz olar üçin halkara VISA we MasterCard kartlaryny açyň.
VISA we MasterCard kartlarynyň amatlyklary:
- Pul serişdeleriniň howpsyzlygy
- Islendik wagtda Bankomatda nagt pul serişdeleri alyp bolmaklygy
- Söwda nokatlarda nagt däl hasaplaşyklaryň mümkinçiligi
- VISA we MasterCard kartlarynyň kömegi bilen okuw üçin kitaplary, harytlary we beýleki hyzmatlary internetiň üsti bilen satyn almak bolýa


text:
Kolorado tomzagyna garşy NOVODOR FC
Kolorado tomzagyny (Leptinotarsa decemlineata) hiç kime tanatmak gerek däl. Ony kartoşka zyýan beriji hökmünde islendik adam bilýär. Ony „himiki“ usul ulanmazdan ýok etmek mümkin däl.
Emma häzirki wagtda biologiki preparatlaryň bardygyny we olaryň saýasynda tomzagyň şeýle bir gorkunç däldigini köpler bilmeýär.
Ol nireden peýda boldy
Kolorado tomzagy Ýewropa Demirgazyk Amerikadan getirildi. Ilki başda ol diňe Kordilýer prowinsiýasyndaky kiçi territoriýada ýaşady. Şol ýerde ol ýabany itüzümiň ýapraklaryndan iýmitlendi. Haçan-da kartoşka (botaniki ady Solanum tuberosum) Amerikanyň ähli ýerinde ýetişdirilmäge başlananda kolorado tomzagy ýabany itüzümden oňa geçdi. Häzirki wagtda kartoşkanyň saýasynda ol dünýäniň hemme ýerine diýen ýaly ýaýradyldy.
NOVODOR FC – üçünji müňýyllygyň troýan atymy?
Novodor FC -iň düzüminde Bacillus thuringiensis ssp. tenebroinis bakteriýasynyň 2 % proteini bar. Bu bakteriýa diňe ýaprak iýijiler maşgalasyndan (Chrysomelidae) bolan tomzaklaryň liçinkasyny ýok edýär. Höwesjeň bagbanlaryň nukdaýnazaryndan bu esasan ýaprak iýiji tomzaklara (bezeg agaçlaryna we gyrymsy agaçlara – dagdan agajyna, olha, werba zyýan berýär) we kolorado tomzagyna degişlidir.
Preparat agzalan görnüşleriň liçinkalarynda kesel döredýär. Liçinkalar işlenen ýapraklary iýenlerinden soňra iýmitlenmeklerini bes edýärler we 2–5 günden ölýärler. Preparat beýleki mör-möjekleriň liçinkalary üçin zyýansyzdyr. Preparat ulanylandan soňra ösümlikde-de, toprakda-da zyýanly galyndylar galdyrmaýar. Ol diňe liçinkalara täsir edýär we uly mör-möjekler üçin zyýansyzdyr. Şonuň üçin ol diňe ýaş liçinkalar üçin ulanýar.
Preparatyň has netijeli bolmagy üçin liçinkalar intensiw ýagdaýda iýmitlenmeli, ýapraklar bolsa ýokarsyndan we aşagyndan sepilen suwukluk bilen örtülmeli. Şonuň üçin suwuklygy diňe şemalsyz howada, 15 Сº-dan ýokary bolmadyk temperaturada sepmeli. Eger sepeniňizden soňra 12 sagadyň dowamynda ýagyş ýagsa, gaýtadan sepiň.
Preparat şeýle hem kiçi gapda, 100 ml-lik plastiki çüýşelerde, takmynan 3 ýewrodan satylýar.
Bu bakteriýanyň beýleki görnüşleri kelem kebeleginiň we plodožorkanyň (preparat Biobit FC), şeýle hem çybynlaryň bakteriýalaryny (bizde satylmaýar) ýok edýär.
Hezil ýeri: Işlenen ösümliklere suwuklyk sepen badyňyza iýmit hökmünde ulanmak bolýar!
««« Öňki makala: Hytaý çaý agajy – öz çaýyňyzy özüňiz ýetişdiriň! Indiki makala: Kalimantan mangosy, Kasturi (Mangifera casturi) »»»
Sişenbe 15.12.2009 10:13 | Print | Zyýan berijiler
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
Berdimuhamedow Ilham Aliýewi Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti wezipesine gaýtadan saýlanmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlady
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ilham Aliýewi Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti wezipesine gaýtadan saýlanmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlady. Milli Liderimiz gutlagynda Ilham Aliýewiň saýlawlarda gazanan ýeňşiniň azerbaýjan halkynyň onuň döwlet gurluşyny berkitmäge we ýurdy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge gönükdirilen ýoluna uly ynamynyň we goldawynyň şaýady bolup durýandygyny belledi.
“Türkmenistan bilen Azerbaýjany köpasyrlyk dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary baglanyşdyrýar. Biziň ýurtlarymyzyň arasynda emele gelen hyzmatdaşlygyň we özara düşünişmegiň ýokary derejesiniň iki doganlyk halkyň bähbidine türkmen-azerbaýjan gatnaşyklaryny depginli ösdürmek we pugtalandyrmak üçin berk esas bolup hyzmat etjekdigine ynanýaryn” diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Şu ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, döwlet Baştutanymyz Ilham Aliýewe berk jan saglyk we abadançylyk hem-de iň ýokary döwlet wezipesinde parahatçylygyň, öňe gitmegiň we Azerbaýjan Respublikasynyň doganlyk halkynyň gülläp ösmeginiň hatyrasyna uly üstünlikleri gazanmagy arzuw etdi.(TDH)


text:
Hususy telekeçilik düzümleri gurluşyk materiallaryny öndürýärler
Häzirki wagtda gurluşyk senagaty çalt depginlerde ösdürilýär. Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ýurdumyzda öndürilmegi strategiýasy gurluşyk materiallarynyň öndürmek boýunça ýokary tehnologiýaly önmümçilikleri bina etmäge we ozal bar bolanlarynyň iş ugruny üýtgetmäge itergi berdi. Kiçi we orta telekeçiligi goldamagyň döwlet maksatnamasy bu ugurdan telekeçileriň sanynyň artmagyna getirdi.
Daşoguz welaýatynyň senagat düzüminde ýakyn wagtda bezeg materiallaryny çykarýan hususy kärhana peýda bolar. Demirgazyk sebitiň merkezinde keramik plitalary we dürli bezeg materiallaryny öndürmek boýunça kiçi zawodyň gurluşygy tamamlanyp barýar.
Täze kärhana ýylda 30 müň tonna önüm çykarar. Bu ýerde ýurdumyzda öndürilýän çig maldan jaýlaryň içki we daşky bezegi, ýanýoda, jaýlara düşeklik plitalar we beýleki bezeglik materiallar çykarylar.
Russiýadan we Ukrainadan satyn alnan ýokary öndürijilikli enjamlar we iň täze tehnologiýalar döwrebap, gelşikli we ekologiýa taýdan arassa bezeg materiallarynyň ençeme görnüşini öndürmäge mümkinçilik berer. Täze kärhanada müşderileriň talabyna laýyklykda dürli ölçegli we bezegli önüm çykarylar, bu bolsa harytlara islegi kanagatlandyrmaga we bazar bäsleşigine bäs gelmäge mümkinçilik berer.
Ýarym gektar ýerde ýerleşýän kärhananyň düzüminde önümçilik sehinden başga-da, iki gat edara jaýy, özbaşdak suw, ýylylyk we tok berijiler ulgamlar, suw saklanýan rezerwuarlar we öndürilýän önümleriň nusgalary bolan söwda zaly bolar.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
TÜRGENLEŞEN MYŞSALAR GARRYLYGA ÇENLI JUWANDYRLAR
Ýylyň islendik paslynda her bir erkek adama ynamlylyk berýän zat nämedir öýdýärsiňiz? Elbetde, gujur-gaýrat!
Söýgüli aýalyny garraýança ellerinde götermek isleýän her bir erkek kişi hemişe gujur-gaýratda bolmagyň arzuwandydyr. Kimdir biriniň bu zatlar biderek diýip pikir etmegi hem ahmal. Ýöne onuň bu pikiri düýbünden nädogrudyr!
Adamyň ýaşyna garamazadan, her ýaşda-da berdaşly we çydamly myşsalary edinse bolýar. Alymlar gartaşan myşsalaryň gujur-gaýratyny, işjeňligini agram götermek arkaly saklap bolýar diýip hasaplaýarlar. Bu babatda daşary ýurtly hünärmenler tarapyndan köpsanly barlag işleri geçirildi.
Kimdir biriniň bu nämä gerek diýmegi mümkin. Garrap, tapdan galansoň, agyr ýükleri götermeli däl-de, baglary, gülleri suwarmaly diýerler. Emma gerontologlar bütenleý başgaça pikir edýärler (gerontolog – bu garrylyk we adam ömrüni uzaltmaklyk meseleleriniň üstünde işleýän alym). Gartaşan erkek özüni ýaş wagtyndakysy ýaly garaşsyz duýasy gelýär. Hojalyk işlerinde bir bedre suwy hiç kime haýyş etmän, özi getirende, garry özüni ynamly duýýar. Özüni şeýle ynamly duýýan garry hüňürdeýän-de däldir. Ol hatda indiki ýaşlaryň terbiýesiz ösýändigini tankytlap-da duranok. Gartaşan adam özüniň fiziki başarnyklaryny tapdan galan ýaşytdaşlary bilen deňeşdirende, onuň öz-özüne bolan ynamy artýar. "Gördüňmi, men nähili zor-a! Goňşym bolsa lagşap gidipdir" diýip, öwnüp-de bilýär.
Gujur-gaýraty bilen öwünmegi halaýan erkekler myşsalarynyň güýjüni, çydamlylygyny türgenleşdirmelidir. Lukmançylyk hünärmenleri agramly daşlary götermek bilen edilýän maşklaryň saglyga oňaýly täsiriniň bardygyny anykladylar. Beden türgeneşigi maşklar arkaly ýaşlykda başlanylsa has-da oňatdyr. Ýöne halk arasynda «Hiçden giç ýagşy» diýen nakyl hem bardyr.
Ýüregi türgenleşdirmek
Agyrlyklary götermeklik ýürek-damar ulgamynyň işini sazlaşdyryp gowulandyrýandygy käbir alymlar tarapyndan anyklanyldy. Olar agramly daşlary götermek bilen edilýän maşklardan soň gandaky holesteriniň derejesiniň peselýändigini ýüze çykardylar. Belli bolşy ýaly, holesteriniň köp mukdarda bolmagy beýnä gan urmagynyň, ýürek infarktynyň ýüze çykmagyna sebäp bolýar. Holesteriniň türgenleşik wagtynda näme üçin azalýandygy alymlar üçin hem entäk doly aýan däl. Olar munuň sebäbi barada birnäçe çaklamalary aýdýarlar. Birinjiden, agramly daşlary götermek bilen maşk edýän adamyň agramy azalýar we onuň endamyndaky ýagyň mukdaryň kemelýär. Belki, şu sebäbi görä gandaky holesteriniň mukdary kemelýän bolmagy ahmal. Ikinjiden, çydamlylygyň artmagy bedeniň himiki düzümine täsir edýärler.
Türgenleşik mahaly myşsalar kuwwaty köp mukdarda sarp edýärler. Bedeniň myşsalar agramy näçe köp bolsa, adamyň organizmindäki maddalaryň alyş-çalşygy şonça-da tizleşýär.
Süňkleri beketmek
Adam haýsydyr bir agyr zady göterende, süňklerine düşýän agramy artdyrýandyr. Munuň netijesinde süňklerde mineral maddalaryň mukdary artýar. Bu bolsa öz gezeginde süňkleriň bekemegine ýardam edýär. Sebäbi bilşimiz ýaly, garrylyk döwründe azar berýän osteoporoz ýa-da süňkleriň portlugy olaryň düzümindäki mineral maddalaryň ýitirilmegi netijesinde ýüze çykýar. Alymlaryň geçiren barlaglarynyň netijesinde agramly daşlary göterip türgenleşýän adamlaryň süňkleriniň dokumalary beýleki adamlaryňkydan has dykyz bolýandygy mälim boldy. Şonuň üçin-de mümkin boldugyndan, beden türgenleşiklerini yzygiderli ýagdaýda geçirmek saglyk üçin peýdalydyr.
Türgenleşige başlamazdan öň birnäçe peýdaly maslahatlar.
- Hökmany suratda lukman bilen maslahatlaşyň. Eger-de ol sizde osteoporozyň alamatlarynyň bardygyny anyklasa, siz üçin ýörite ýeňilleşdirilen maşklar toplumyny düzmeli bolar.
- Eger-de siz heniz agramly daşlary götermek arkaly türgenleşip görmedik bolsaňyz, onda ýöriteleşdirilen sport toplumyna baryp, tälimçä ýüz tutuň. Ol size türgenleşigiň inçe tilsimlerini öwreder. Soňabaka siz özbaşdak hem türgenleşip bilersiňiz.
- Agram daşlaryny götereniňizde, islendik beýleki işlerde bolşy ýaly dem alyň. Maşklary ýerine ýetirip bolýançaňyz, birsydyrgyn dem alyň. Demiňi saklamak saglyk üçin zyýanlydyr. Sebäbi gan basyşyň ýokarlanmagy mümkindir.
- Agramly türgenleşikleri ýeňil zatlary götermekden başlamaly. Türgenleşikleriň hepdedäki sany hem çäkli bolmalydyr. Birbada 10-15 gezek daş götermek ýetirlikdir. Soňabaka ýuwaş-ýuwaş köpeldiberiň.
- Güýji köpeltmek üçin köp wagt gerek däldir. Onuň üçin iki-üç hepde ýeterlikdir. 2-3 aýyň dowamynda arakesmesiz türgenleşseňiz, myşsalaryňyzyň gujur-gaýraty size söýgüli aýalyňyzy berdaşly gollaryňyzda götermäge mümkinçilik döreder. Gazanan üstünlikleriňizi ýokary derejede saklamak isleseňiz, hemişe agramly daşlary göterip türgenleşmegi dowam etdirmeli bolarsyňyz. Sebäbi çalt gelen gujur-gaýrat çalt-da gidip biler.
- Öz-özüňize zor salmaň. Özüňize laýyk agramy we göwnüňize ýaran zatlary göteräýiň. Ganteleni halamaýan bolsaňyz, alyň eliňize ýekedabany! Esasy zat göterýän agramyzyň daş keşbi däl-de, olary göterip, yzygiderli türgenleşip durmakdyr.
- Ýene-de esasy maslahatlaryň biri-de — göteren agramly zadyňyzy emaý bilen ýere goýmak. Munda çydamlylygy beketmegiň bar syry ýatyr. Eger siz ele alan daşyňyzy „üç-de” ýokary göteren bolsaňyz, ony dörde çenli sanaňyzda ýere goýmaly. Agyr zatlar emaý bilen ýere goýlanda, myşsalaryň terslin gysgalmalary bolup geçýär. Bu bolsa olaryň çydamlylygy artdyrýar.
- Agyrlyk daşlaryny islendik ýaşda-da göterse bolýandyr. Bu babatda myşsalaryň dokumalary örän täsindir. Olaryň çalt uýgunlaşmaga, ýagny 40, 60 ýa-da 90 ýaşda-da çydamlylygyň artdyrmak häsiýeti bardyr.
Amerikanyň Massaçusets ştatynyň Taft uniwersitetiniň hünärmenleri haýran galan märekäniň öňünde agram daşlaryny götermek arkaly türgenleşdirilen myşsalarynyň göwrüm kuwwatynyň 100%-den 200%-e çenli artan 90 ýaşly garrynyň çykyşlaryny guradylar.
Ulanylan WEB Salgy
- 3857 gezek okalan


text:
Türkmen wekiliýeti Musulman Zenan Parlamentarileriniň 7-nji maslahatyna gatnaşar
12-nji ýanwarda geçirilen Hökümetiň mejlisinde Mejlisiň ýolbaşçysy Akja Nurberdiýewa ýurdumyzyň wekiliýetiniň Eýranda geçiriljek Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Parlament Bileleşiginiň Musulman Zenan Parlamentarileriniň 7-nji maslahatyna we bu halkara guramanyň Parlament Bileleşiginiň 13-nji maslahatyna gatnaşmagyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz parlament diplomatiýasynyň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmagyň möhümdigini belledi. Şeýle hem parlamentara gatnaşyklarynyň, BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary we beýleki halkara guramalary, şol sanda Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy bilen gatnaşyklary yzygiderli ösdürmegiň ähmiýeti nygtaldy.


text: Garaşsyz baky Bitarap ýurdumyzyň dokma pudagynyň iň öňdebaryjy kärhanalarynyň biri bolan Magtymguly etrabyndaky tikin we aýakgap fabrikler toplumynyň hünärmenleri şu ýylyň geçen 10 aýyny ýokar zähmet görkezijileri bilen jemlemegi başardylar. Kärhananyň aýakgap önümçiliginde nusgalyk zähmet çekilip, bu ýerde ýylyň başyndan bäri 58 müň 574 jübüt aýakgap satuwa ugradylyp, netijede meýilnama 107 göterim amal edildi. Öndürilen aýakgaplaryň pul hasabyndaky möçberi 4 million 910 müň manada barabar boldy.


text:
ABŞ Russiýa garşy täze sanksiýalary girizmäge taýarlyk görýär
ABŞ-nyň BMG-däki hemişelik wekili Nikki Heýli Siriýada merkezi hökümediň himiki ýarag saklamagyna we olary ýasamaga kömek beren rus kärhanalaryna garşy täze sanksiýalar girizjekdiklerini habar berdi
Nikki Heýli Amerikanyň CBS telewideniýesine gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary bilen bagly soraglara jogap berdi.
Gepleşikde ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň üstünde durup geçen Heýli Siriýada Asada tabynlykdaky güýçleriň himiki ýarag saklamagyna we olary ýasamaga kömek beren rus kärhanalaryna garşy täze sanksiýalar girizjekdiklerini habar berdi.
Heýli: “Russiýa garşy täze sanksiýalar giriziler. Maliýe ministri Stiwen Mnuçin duşenbe güni şol sanksiýalary aýan eder. Sanksiýalar gönüden-göni Asad we himiki ýarag ulanylmagy bilen baglanşykly rus kärhanalara garşy giriziler” diýdi.
Nikki Heýli ''Fox News Sunday'' gepleşiginde bolsa Russiýanyň Wenesuelada Madura, Siriýada Asada goldaw berip we Eýran bilen hyzmatdaşlyk edip ýalňyş aktýorlar bilen iş salyşýandygyny, Russiýanyň gowy dostunyň galmandygyny we bolanlaryň hem Russiýa zeper ýetirýändigini belledi.


text:
Orsýetiň döwlet media serişdeleriniň we ABŞ-nyň habar beriş serişdeleriniň maglumatlaryna görä, ABŞ-nyň Adalat departamenti ABŞ boýunça iş alyp barýan RT kompaniýasyndan “daşary ýurt agenti” hökmünde hasaba durmagy sorapdyr.
Habar berlişine görä, Adalat departamentinden iberilen hatda RT Amerika kanaly bilen işleşýän kampaniýadan Daşary ýurt agentlerini hasaba almak boýunça düzgüniň esasynda hasaba durmak talap edilýär. Düzgüne laýyklykda, daşary ýurtlaryň syýasy bähbitlerini goraýan şahsyýetleriň we ýuristleriň maglumat bermegi talap edilýär.
Adalat departamenti maglumatlary tassyklamady we ret etmedi.
RT telekanalynyň baş redaktory Margarita Simonýan guramanyň websaýtynda çap eden beýanatynda ABŞ-ny Orsýetiň mediasyna garşy “uruş” alyp barmakda aýyplady.
Ýanwar aýynda ABŞ-nyň aňtaw maglumatlarynda Orsýetiň ABŞ-nyň 2016-njy ýylyň prezidentlik saýlawlaryna goşulandygy aýdyldy we RT “Kremliň propagandasynyň esasy halkara mediasy” atlandyryldy. Hasabatda RT Amerika telekanalynyň “özüni ABŞ-nyň içerki media serişdesi hökmünde häsiýetlendirýändigi we özüniň Orsýetiň hökümeti bilen islendik resmi gatnaşygyny bilkastlaýyn ýaşyrmaga synanyşandygy” aýdyldy.


text:
Iň soňky habarlar
Halkara hyzmatdaşlygy Türkmenistanyň saglygy goraýşynyň innowasiýa ýoludyr
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda işlenip taýýarlanylan «Saglyk» Döwlet maksatnamasynda göz öňünde tutulan wezipeler, ýagny keselleriň öňüni almak, ömrüň ortaça dowamlylygyny ...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow: Ýokary derejede ösen lukmançylyk döwletiň kuwwatynyň nyşanydyr
Şu gün, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününiň öň ýanynda Lebap welaýatynyň dolandyryş merkezinde täze durmuş maksatly desgalaryň — ...
Türkmenistanyň şypahanalary - tebigy, saglygy goraýyş we ykdysady mümkinçilikleriň toplumy
“Adam jemgyýetiň we döwletiň esasy gymmatlygydyr” diýen ýörelgeden ugur alýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli syýasatyň taglymat esasy bolan şypahana-dynç alyş pudagynyň ösdürilmegine, dynç alyş, saglygy goraýyş we syýahatçylyk ulgamynyň netijeli häsiýete eýe bolmagyna möhüm ähmiýet ...
Yssy günleri aşa gyzmakdan nähili goranmaly?!
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Habarlar merkezi tomus paslynyň häzir dowam edýän yssy döwri bilen baglylykda bedeni aşa gyzmakdan goramak üçin özüňi alyp barmagyň kadalaryny we maslahatlaryny taýýarlady. Hünärmenler tomsuna günüň täsiri bilen adam bedeninde ýaşaýyş üçin zerur bolan maddalaryň emele gelýändigini belleýärler. Bedende suw-duz ...
Saud Arabystanyndan ussat sürüji Ýazid Al-Raji “Amul-Hazar 2018” Halkara rallisine gatnaşmakçy
Türkmenistanyň Er-Riýaddaky Ilçihanasynda “Amul-Hazar 2018” Halkara awtorallisine bagyşlanan metbugat maslahaty geçirildi. Çärä Saud Arabystanynyň jemgyýetçilik we sport guramalarynyň, DTYB-yň, bu ýurtda ýaşaýan türkmenleriň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Çäräniň hormatly ...
Aşgabadyň günbatarynda täze ýaşaýyş jaý toplumynyň gurluşygy ýokary depginlerde alnyp barylýar
Paýtagty gurmagyň 16-njy tapgyrynyň çäklerinde 72 öýli jaýlaryň onusyndan we 48 öýli jaýlaryň altysyndan ybarat täze ýaşaýyş jaý toplumy kemala gelýär. Aşgabat şäher häkimliginiň edaralary işleri bellenilen möhletden öňürdip alyp barýarlar. “Aşgabatgurluşyk” ÖB-niň potratçy hökmünde iş alyp ...
Resul Gylyjowyň ýolbaşçylygyndaky simfoniki orkestr möwsümiň ahyrynda saz muşdaklaryny ýene bir gezek begendirdi
Resul Gylyjowyň ýolbaşçylygyndaky Döwlet orkestri möwsümi Magtymguly adyndaky Milli sazly drama teatrynda konsert bilen jemledi. ...Çyralar öçýär. Sahna dirižýor taýagyna erk ediji çykýär. Tomaşaçylar mukam sazlaşygynyň älemine melul ediji syýahata garaşyp otyr. Bethoweniň Gýotäniň “Egmont” ...
Halkymyzyň abadançylygy durmuş ugurly syýasatyň baş maksadydyr
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen işlenip taýýarlanylan Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň strategiýasynda döwletimizi dünýäniň kuwwatly ýurtlarynyň hataryna çykarmak, halkymyzyň hal — ýagdaýyny has-da gowulandyrmak wezipeleri goýulýar. Bu maksada ýetmek boýunça ädilýän ädimler milli Liderimiziň ...
Nepalda taekwondo boýunça türkmen ussatlary altyn medallary gazandylar
Türkmenistanyň taekwondo boýunça ýygyndy topary (ITF görnüşi) Nepalyň paýtagty Katmandu şäherinde geçirilen Günorta Aziýanyň VI açyk çempionatynda umumy sanawda ikinji orny eýeledi. Ýaryşyň birinji güni taekwondo ussatlary göreşiň tuli görnüşinde bäsleşdiler. Türgenler göreşiň tärlerini we hereketleriň takyklygyny ýerine ýetirmegiň ...
Telekeçiler gurluşyk materiallarynyň öndürilişini artdyrýarlar
Hususy pudagyň kärhanalary döwlet baştutanynyň daşary ýurtlardan getrilýän harytlary ýurdumyzda öndürmek, ýurduň eksport mümkinçiligni berkitmek boýunça wezipesini üstünlikli çözýärler. 2020-nji ýyla çenli türkmen telekeçilik bileleşiginiň wekilleri içerki jemi önümiň 70 göterimini öndürerler. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler ...
Türkmenistan ilatyň kesellere garşy durnuklylygyny üpjün etmekde dünýäde öňde barýar
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň Prezidenti, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli tagallasy netijesinde, Türkmenistan saglygy goraýyş ...
Jiu-jitsu boýunça Aziýa çempionatynda ýygyndy toparymyz 18 medala mynasyp boldy
Türkmen türgenleri jiu-jitsu boýunça Aktau (Gazagystan) şäherinde tamamlanan Aziýa çempionatynda ýigrimä golaý medala mynasyp boldular. Ýaryşlara 20 ýurtdan dört ýüze golaý türgen gatnaşdy. Türkmenistanyň ýygyndy ...
Lukmançylyk biliminiň derejesi halkyň saglygyna gönükdirilýär
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanylan “Türkmenistany 2018 - 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasyna” laýyklykda, saglygy goraýyş ulgamy hemmetaraplaýyn göwnejaý kämilleşdirilýär, ilatyň arasynda keselleriň öňüni almakda, anyklamakda we bejeriş işlerini ...
Birža täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 21-si hasaba alyndy. Daşary ýurt puluna Şweýsariýadan we Owganystandan gelen telekeçiler degişlilikde Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalanan benzini we awtobenzini satyn aldylar. Ownuk däneli hlorly kaliý we karbamid (“Türkmenhimiýa” Döwlet konserni) Türkiýeden we ...
Türkmenistan we BMG-nyň Azyk guramasy: hyzmatdaşlygyň täze tapgyry
2021-nji ýyla çenli döwre niýetlenen “Merkezi Aziýanyň we Türkiýäniň guraklyga duçar bolan we şorlaşan oba hojalyk önümçilik landşaftlarynda tebigy serişdeleri toplumlaýyn dolandyrmak” atly taslama işläp başlar, ony Türkmenistanda Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti BMG-nyň Azyk guramasy (FAO) we Ählumumy ...


text:
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň Politehniki orta hünär okuw mekdebi
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2015-nji ýylyň 9-njy iýulynda çykaran №14328 belgili Karary esasynda we Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň 2015-nji ýylyň 31-nji awgustyndaky 200 belgili Buýrugy bilen, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň Politehniki orta hünär okuw mekdebi döredildi.
Politehniki orta hünär okuw mekdebinde aşakdaky hünärler boýunça orta bilimli hünärmenler taýýarlanylýar:
- Ykdysadyýet we dolandyryş;
- Awtomobil ulagynyň we dwigatelleriň tehniki hyzmaty we abatlanylyşy;
- Köp kanally elektrik aragatnaşygy;
- Radioaragatnaşyk, radioýaýlym we telewideniýe;
- Aragatnaşyk torlary we kommunikasiýa ulgamlary;
- Awtomobil ulagynda gatnawlary guramak we dolandyrmak.
2016-2017-nji okuw ýylynda täze “Awtomobil ýollarynyň we aerodromlaryň gurluşygy, ulanylyşy we abatlanylyşy” hünär girizildi.
Başga-da, Politehniki orta hünär okuw mekdebinde aşakdaky hünärler boýunça başlangyç bilimli hünärmenler taýýarlanylýar:
- Buhgalter;
- Aragatnaşyk ulgamynyň elektromontýory;
- Kompýuteriň operatory (iňlis dilini öwrenmek bilen);
- Telefon aragatnaşyk ulgamynyň kabelçi-sepleýjisi;
- Buhgalter, kompýuteriň operatory;
- Tele-radio enjamlaryny bejeriji we hyzmat ediji radiomehanik;
- Kompýuteriň operatory, (programmirlemegiň esaslaryny öwrenmek bilen);
- Poçta aragatnaşygynyň operatory;
- Köpkanally elektrik aragatnaşygynyň operatory;
- Awtomatlaşdyrylan elektrik aragatnaşygynyň operatory.
2015-2016-njy okuw ýylynda jemi 334 talyp bilim alýar.
Mekdepde ähli hünärler boýunça okuw meýilnamasy Hormatly Prezidentimiziň Bilim ulgamyny kämilleşdirmek hakyndaky Kararlaryna laýyklykda işlenip taýýarlanylýar, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan tassyklanylýar hem-de Türkmenistanyň Aragatnaşyk Ministrligi tarapyndam ylalaşylýar. Mekdepde okuw döwründe berilýän nazary bilimleri önümçilik tejribeliliginde berkidilýär. Okuwçylaryň önümçilik tejribesi Türkmenistanyň Aragatnaşyk pudagynyň edara-kärhanalarynda, bölümlerinde geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Aragatnaşyk ulgamyny has-da ösdürmek, Politehniki orta hünär okuw mekdebinde okaýan geljekki ýaş hünärmenlere bilim berlişiniň hem-de hünär öwredilişiniň derejesini mazmun we hil taýdan has-da ýokarlandyrmak, dünýä ülňülerine laýyklykda kompýuter-internet ulgamyndan peýdalanyp bilmek başarnyklaryny ösdürmek, ösýän hem-de özgerýän jemgyýetimiziň ösen talaplaryna mynasyp bolmak başarnyklaryny kemala getirmek maksady bilen, döwrebap kompýuterler oturdylyp, olara internet aragatnaşyk hyzmatlary birikdirildi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ýaşlaryň döwrebap bilim, edep-terbiýe alyp, ata Watana, il-güne mynasyp hyzmat etmegi üçin döredilýän zerur bolan ähli mümkinçiliklerinden peýdalanylýar. Ýurduň geljegi bolan ýaşlarda ruhubelentlik, gaýduwsyzlyk, halallyk, zähmetsöýerlik, agzybirlik, Watany söýmek, dostluk-doganlyk ýaly kämil ahlak sypatlaryny terbiýelemek işleri bu mekdepde esasy mesele hasaplanyp, okuw mekdebi häzirki zaman kompýuterleri, beýleki tehniki enjamlary bilen abzallaşdyrylan, okatmagyň, hünär öwretmegiň döwrebap usullaryny giňden ornaşdyrmak, okuw maksatnamalaryny yzygiderli kämilleşdirmek, bu meselede internet ulgamynyň hyzmatlaryndan peýdalanyp, dünýä tejribesini öwrenmekligi ýola goýulan.
Okuw mekdebiniň aragatnaşyk maglumatlary:
Adres: ş. Aşgabat, köç 2029, jaý 68.
Telefon: 341314, 34696


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson 19-njy sentýabrda “Fox News” agentligine beren interwýusynda prezident Donald Trampyň administrasiýasynyň 2015-nji ýylda Eýran bilen baglaşylan ýadro ylalaşygyny goldamagy üçin oňa üýtgetmeleri girizmegiň zerurdygyny aýtdy.
Tillerson öz administrasiýanyň ylalaşygyň “soňy” bardaky şertler bilen baglylykda aýratyn aladalanma bildirýändigini, Eýranyň urany baýlaşdyrmak ýaly ýadro işlerini çäklendirmek boýunça şertleriň 10 ýyldan, ýagny 2025-nji ýylda möhletiniň dolýandygyny belledi.
Tillerson ylalaşygyň bu bölegini “iň uly kemçilik” diýip atlandyrdy.
Bir gün mundan öň prezident Donald Tramp BMG-niň Baş Assambleýasynda eden birinji çykyşynda Tähranyň režimini “gyrgynçylykly” diýip atlandyryp, tankyt etdi we “biz ylalaşygy berjaý edip bilmeris, eger-de ol ýadro programmasyny döretmek üçin mümkinçiligiň üstüni ýaşyrmagy üpjün edýän bolsa” diýdi.


text:
Giýaseddin sähnä
Eýranyň at gazanan woleýbolçylaryndan biri bolan Giýaseddin Sähnä 1963-nji ýylda Türkmensähranyň Akgala şäherinde dünýa geldi.
Eýranyň milli woleýbol topary ýygyndysynda oýnan Giýaseddin Bonýad Şehit atly topar bilen 1989-nji ýylda Asia woleýbol oýunlarynda iň gowy sportsmen hökmünde saýpanypdy.
Kümmet Gowuzyň Neopan atly topary bilen birlikde Bank Melli we Bargh toparynda da oýnan Giýaseddin sähnä Gülistan welaýatynyn woleýbol toparyniň tälimçisi hökmünde Gilan welaýatyndan öz ulagy bilen Türkmensähra gaýdyýarka ulagy ýandy.
Ulagyň içindäki Türkmensähranyň at gazanan tälimçisi Hoşgeldi sähnä bilen Eýranyň ýaşlar milli woleýbol topary ýygyndysynda oýanaýan Mekaýil Ýolma-da aradan çykdy.
Giýaseddin sähnä 2004-nji ýylyň maý aýynda aradan çykan mahaly 41 ýaşyndady.


text:
Eýranda 28-nji dekabrdan bäri hökümete garşy protestler dowam etdirilýär. 30-njy dekabrda agşam protestler ýurduň köp sanly iri şäherlerine ýaýrady. Eýranyňdöwlet telewideniýesi protestleriň dowamynda 20 adamyň, şol sanda polisiýa wekilleriniň heläk bolandygyny mälim etdi.
Habar berilişine görä, Eýranda 2009-njy ýyldan bäri hökümete garşy geçirilýän bu iň uly protest çykyşy ykdysady sebäplerden başlandy, adamlar azyk önümleriniň gymmatlamagyna, ilkinji nobatda-da ýumurtga we guş eti ýaly harytlaryň bahasynyň ýokarlanmagyna öz nägileligini bildirdiler.
Türkmenistanyň ýakyn goňşusy we iri söwda-ykdysady partnýory Eýrandaky şu günki ýagdaýlar barada ýurtda nähili habar berilýär?
Azatlyk Radiosy bu sowal bilen aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe ýüzlendi:


text:
Ejekejan
Ejekejan
Biyri barmyş, biyri ýokmyş. Öñler bir garyyp adam barmyş. Onuñ bir gyzy bilen bir ogly barmyş. Gyzynyñ ady Ejekejan, oglunyñ ady Baýmyratmyş. Bir gün olaryñ gapysyna bir saýyl gelip, iymäge zat diläpdir. Garyp adam oña:
-Kömek etmäge zadym ýok, arpa-bugdaýym bolmady- diýär.Saýyl:
-Gyzyñ öldürip arpa, ogluñ öldürip bugdaýa sepseñ, hasylyñ köp bolar-diýär.
Ejekejan bu gürrüñi eşidip, derrew elbukjasyny alyp, dogany Baýmyrady çagyrýar. Baýmyrat aşyk oynap duran ýerinden gaýdasy gelmändir., Ejekejan şeýle ýalbarsa-da ol gelmändir. Ahyry Ejekejan:
- Bally, aý bally, altyndan sakga bereyin, gel- diýipdir.
آردینی اوخو/Ardını oxu


text:
Garrygala söweşi
Garrygala söweşinden Pursat (1855).
Garrygala söweşi
Sarahs söweşinden (1855) soň, Hywa goşunlary Günorta Türkmenistana aýaklaryny sekmedi, indi bu ýerlerde Eýrandaky gajar türkmenleriniň hökümdarlygynyň şasy Nasreddiniň goşunlary basybalyş hereketlerini ýaýbaňlandyryp başladylar. Ol türkmenleri tabyn edip, özüne salgyt töletmekçidi. Emma türkmenler XIX asyryň ortalarynda goňşy döwletleriň basybalyjylykly ýörişlerine garşy gaýduwsyzlyk bilen göreşip, ata Watanyny, ene topragyny döş gerip goradylar. 1858-nji ýylyň Garrygala söweşinde-de hut şeyle boldy. Nasreddin şa türkmenleriň üstüne ýöriş guramak üçin mejlis geçirýär. Köşkdäki emeldarlaryň we serkerdeleriň mekirlik bilen taryna kakyp görýär. Şol mejlisde Büjnürt welaýatynyň häkimi Japarguly han türkmenleriň üstüne harby ýörişe gitmäge taýýardygyny mälim edýär. Şa Japarguly hany 1858-nji ýylda öz goşunlaryna baş serkerde edip, Garrygalany, soňra bolsa Ahaly basyp almak üçin iberýär. Japarguly hanyň goşunlary ençeme gün ýol ýöräp, Gürgen boýunda düşleýär. Uruş howpunyň abanyp gelýändiginden habarly gökleň türkmenleri Durdy hanyň baştutanlygynda özara maslahatlaşyp, galany berkidip, söweşe taýýarlyk görüp başlaýarlar. Olar goňşulary Ahal we günbatar türkmenlerine çapar ýollap, kömege çagyrmagy karar edýärler. Habar barandan atlanha-atlan bolup, derrew gökleň doganlaryna kömek bermek üçin Ahaldan Nurberdi hanyň baştutanlygynda 10 müň atly, günbatardan Mahmyt işanyň baştutanlygynda 8 müň atly Garrygala gelýär. Munuň özi kyn günde birek-biregi goldamagyň, umumy düşmana garşy bileleşip göreşmegiň türkmenleriň ganyna siňendigini subut edýärdi. Bu wakany Abdysetdar kazy “Jeňnamada” şeýle beýan edýär: Gördi gökleň ili gerdi-gubary, Yetip gelen on müň çapyksuwary. Tanadylar ony, Nurberdi handyr, Merdana, il bilen bir tenu-jandyr. Öňlerinden çykyp, aldylar garşy, Uly-kiçi aýdyp ýüz-müň alkyşy. Ýaşyl donly, eli ýaşyl hasaly, Köňlünde hak ýady, dili senaly. Mahmyt işan diýrler onuň ismine, Gelýär ol baş bolup ýomut iline. Munuň özi türkmenleriň atly-ýaragly saýlama edermen ýigitlerine bir tuguň-baýdagyň astyna jemlenip, duşmanyň öňünden çykmaga mümkinçilik beripdir. Japarguly hanyň goşunlary Çendiriň üstünden geçip, Garrygalanyň golaýyna gelip düşläpdir. Adatça, gadymdan gelýän däbe görä, her tarapdan söweşden öň bir batyr urşujy pälwan ýekme-ýek söweşmek üçin orta çykmaly eken. Bu gezek hem şeýle bolupdyr. Ýekme-ýek söweşde, esasan, galkan bilen naýza, gylyç ulanylýardy. Japarguly han öz pälwanyny öňe çykarypdyr. Gyzylarbatdan Päli mergen diýen bir batyr türkmen ýigidi garşydaşy bilen söweşip, onuň süýr depesinden gylyjy inderipdir. Başa-baş söweşden soň, Garrygalanyň eteginde uruş başlanypdyr. Japarguly han galany top okuna tutup almakçy bolýar. Türkmenler bolsa ilki mergenleri, soňra galan nökerlerini söweşe girizýärler. Söweşiň edil jygba-jygbaly pursadynda günbatardan gelen ýomut atlylary hem hüjüme geçýär. Uruşda tekeleriň, ýomutlaryň, gökleňleriň birleşen güýçlerine umumy ýolbaşçylyk etmek wezipesi Nurberdi hanyň paýyna düşýär. Duşman bilen söweş barha güýjeýärdi. Nurberdi han kethudalar, serdarlar bilen maslahatlaşyp, olara duşmanyň üstüne aýgytly hüjüme geçmek wagtynyň gelendigini mälim edýär. Soňra han ähli nökerlere ýüz tutup, türkmen tire-taýpalarynyň agzybir bolanda almajak galasynyň, gaýtarmajak ýagysynyň ýokdugyny nygtap, olary şir-peleň kimin duşmana daramaga çagyrýar. Duşman bilen aýgytly söweş bolan güni tekeler Nurberdi hanyň, Dykma serdaryň, Çopan batyryň (kir) ýolbaşçylygynda ortada, ýomutlar Mahmyt işanyň, Tuwakmyrat Taraşyň baştutanlygynda çep tarapda, gökleňler bolsa Durdy hanyň, Ýagşy mergeniň baştutanlygynda sag tarapda durup söweşipdirler. Japarguly han ähli top-tophanasyny söweş meýdanyna çykarýar. Bu aýgytly çaknyşykda iki tarap hem örän erjel söweşýär. Japarguly hanyň nökerleri türkmenleriň gazaply hüjümine çydaman, yza çekilmäge mejbur bolupdyrlar. Kän salym geçmänkä, türkmenler doly ýeňiş gazanypdyrlar. Olar duşmanyň tuguny çapypdyrlar, nökerleriniň aglabasyny gylyçdan geçiripdirler. Bu gazaply söweş Monjukly depäniň töwereklerinde bolupdyr. Umuman, Garrygalanyň eteginde bolan uruşda Päli mergen, Öwezli tentek batyr, Çary batyr, Pena serdar, Marydan gelen Gülten batyr ýaly başga-da köp ýigitler uly edermenlik görkezipdirler. Japarguly han galan az-owlak nökeri bilen ähli getiren harby enjamlaryny taşlap, söweş meýdanyndan gaçyp gidipdir. Eýran goşunlarynyň ýeňilendigi baradaky habary eşiden Nasreddin şanyň gaty gahary gelipdir we ahmyrlydygyny aýdypdyr. Gökleňler duşmandan olja alnan mis topy Nurberdi hana sowgat beripdirler. Türkmenleriň Garrygala söweşindäki ýeňşi Eýrandaky gajar türkmenleriniň hökümdarlygyna uly urgy boldy. Bu söweşde üç sany uly türkmen taýpasynyň birleşip, duşmana garşy göreşmeginde Nurberdi hanyň, Durdy hanyň, Mahmyt işanyň şahsy goşantlary uludyr. Olar Garrygala söweşinden has öň hem ýakyn aragatnaşyk saklapdyrlar. Bu hanlar biri-biri bilen ýüzbe-ýüz duşuşanlarynda, türkmen taýpalarynyň güýç birikdirip, agzybir bolmagyň zerurlygy barada söhbetdeş bolýardylar. Garrygala söweşi hem şonuň dogrudygyny hakykat ýüzünde subut etdi.
Çeşme: A.Nuryýew, M.Moşew. Türkmenistanyň taryhy. XVII-XX asyrlar. Orta mekdepleriň IX synpy üçin synag okuw kitaby. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2009.


text:
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň we Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň bilelikde guramaklarynda "Zenan kalbyndan dörän nepislik" atly hünär bäsleşigi geçirildi. Bäsleşik 3 şertden ybarat bolup, olar: 1. 9-12 ýaşlaryndaky gyzjagazlar üçin bir sagadyň dowamynda köýnek tikmek. 2. Berlen wagta laýyklykda, gyzlaryň elbukjasyny taýýarlamak. 3. Bir aýdymyň dowamynda gyzlaryň gültahýasyna gülýaýdy keşdesini nagyşlamak. Bäsleşik juda dartgynly geçdi. Netijede, baş baýraga - "Owadan" hyzmat öýüniň, birinji orna - Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, ikinji orna - Aşgabat şäheriniň 80-nji orta mekdebiniň, üçünji orna bolsa Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň toparlary mynasyp boldy. Ýeňijiler gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglanyldy.
Soňky habarlar
Archive news
"Zenan kalbyndan dörän nepislik" atly bäsleşik geçirildi
16:3819.11.2017
0
558
Teswirler
Teswir ýazmak üçin içeri giriň ýa-da registrasiýa boluň


text:
Çagalar – dünýäniň gülleri
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli gurnan «Çagalar – dünýäniň gülleri» atly sergisiniň açylyşyna ony synlamak isleýänleriň ählisini 2018-njy ýylyň 1-nji iýunynda sagat 10:00-da myhmançylyga çagyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
«Bu halkara baýram Birleşen Milletler Guramasynyň çagalaryň hukuklary we bähbitleri baradaky esasy ýörelgelerine Türkmenistanyň ygrarlydygyny, ýaş nesiller barada içgin alada edýändigini alamatlandyrýan şanly sene hökmünde jemgyýetçilik durmuşynda aýratyn orny eýeleýär».
Çagalary goramagyň halkara güni 1950-nji ýylyň 1-nji iýunyndan bäri her ýyl bellenilip geçilýär. Bu günüň bellenilmegi 1949-njy ýylyň noýabrynda Zenanlaryň halkara demokratik federasiýasynyň Pariždäki çözgüdi bilen esaslandyryldy. Çagalary goramagyň güni Türkmenistanda garaşsyzlygyň ilkinji günlerinden bäri bellenilýär. Ýurdumyzyň ýaş nesliniň durmuşynyň hilini we bilimini gowulandyrmak üçin Türkmenistan 1994-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Bütindünýä Jarnamasyna, şeýle-de çaganyň hukuklary hakyndaky Konwensiýasyna goşuldy.
Bagtly çagalaryň iň arzyly islegleriniň hasyl bolýan ýurdunda Gahryman Arkadagymyzyň başda durmagynda durmuşa geçirilýän beýik özgertmeleriň bütin halkymyzyň, şol sanda nesilleriň şu güni, hem-de geljegi bilen aýrylmaz baglanyşyklydygy ýaşlaryň ruhuny belende göterip, öz ata Watanyna bolan söýgi-buýsanjyny has artdyrýar.
Ýurduň Prezidentiniň taýsyz tagallalary netijesinde, ösüp gelýän ýaş nesil baradaky alada döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Şonuň üçin biziň ýurdumyzyň ýaş nesilleri durmuşda diňe bir bilim almak bilen çäklenmän, olar ruhy we beden taýdan hem sagdyn ösýärler. Türkmenistanyň Prezidentiniň ilkinji kararynyň biri bilimi kämilleşdirmek, şonuň bilen birlikde aspiranturany, ýokary okuw mekdepleri, orta-hünärmentçilik we orta bilim berýän mekdepleri düýpgöter özgertmek hakynda bolmaklygy tötänden däldir. Sagdyn ýaşaýyş durmuşyny ornaşdyrmak we oňa çagalary ýaşlykdan uýgunlaşdyrmak üçin çagalar baglarynda, mekdeplerde zähmet, sport we aýdym-saz gurnaklary hereket edýär. Çaga maşgalada näçe söýgi, alada, üns, bilen gurşalsa, onuň geljekde nähili adam bolup ýetişjekdigini durmuş aýdyň görkezýär.
Bütin dünýäde bolşy ýaly, Türkmenistanda hem 1-nji iýunda Çagalary goramagyň güni mynasybetli köp sanly çäreler geçirilýär. Şonuň ýaly çäreleriň her ýyl geçirilýän ýeri bolan Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde çagalaryň surat bäsleşigi geçirilýär, şonuň ýaly-da «Çagalar – dünýäniň gülleri» atly sergi gurnalýar. Bu sergide çagalaryň çeken suratlary hem-de belli suratkeşleriň çagalar dünýäsine bagyşlanan sungat eserleri görkezilýär.