text:
2013-nji ýylda daşary ýurt harby güýçleriniň aglaba bölegi Owganystany terk eder. Bu bolsa bu ýurtdan inwestisiýa serişdeleriniň-de çykjakdygyny aňladýar.
Owganystanyň Maliýe ministrligi daşary ýurt inwestisiýalaryny saklamak ugrunda edýän tagallalarynyň çäklerinde daşary ýurt kompaniýalarynyň we biznesmenleriniň işleriniň howpsuzlygyna kepil geçýän täze bir dokument kabul etdi.
Ministrligiň kabul eden bu täze taslamasyna 2013-nji ýylyň fewralynda parlamentde garalar. Maliýe ministrliginiň işläp düzen bu taslamasynda geljek iki ýylyň dowamynda Owganystanda maýa ýatyrjak kompaniýalaryň saldamly derejede salgydyny azaltmaklyga hem-de olaryň örän arzan bahadan ýer satyn almaklaryna hukuk bermeklige kepil geçilýär.
Kabulyň köçelerinde energiýa içgisini satýan söwdegärler. Dekabr, 2012.
Owganystanyň maliýe ministriniň maslahatçysy Najibullah Manalaý maýa ýatyrylmagyna iň bir zerurlyk duýulýan pudaklaryň esasan senagat önümçiligi, magdan we oba hojalyk pudaklarydygyny aýdýar.
Owganystanyň Milli bankynyň maglumatyna görä, soňky bir ýylyň dowamynda bu ýurtdaky 4.6 milliard dollarlyk daşary ýurt maýa ýatyrymlary ýurtdan çykarylypdyr.
Bu tendensiýa 2014-nji ýylda NATO-nyň harby güýçleri Owganystany doly terk edenlerinden soň ýurtdaky howpsuzlyk ýagdaýy ýaramazlaşar we korrupsiýa has-da öser diýen ätiýaçlyklar bilen baglanyşdyrylýar.
Umytlar bar, emma...
Maliýe ministriniň maslahatçysy Najibullah Manalaý NATO-nyň güýçleriniň Owganystandan gitmegi ýurduň ykdysadyýetine ýaramaz täsir eder diýip garaşmaýandygyny aýdýar. Ýöne, şeýle-de bolsa, ol häzirki kabul edilen taslamanyň bolaýmagy mümkin ykdysady täsirleri mümkin boldugyndan azaltmak makdasyndan ugur alýandygyny boýun aldy.
Emma Maliýe ministrliginiň optimistik garaýyşlaryna garamazdan, käbir synçylar we syýasatçylar ministrligiň hödürleýän ýeňillikleriniň daşary ýurt inwestisiýalaryny saklamak üçin ýeterlik däldigini aýdýarlar.
Owganystanyň Söwda we senagat palatasynyň agzasy Azarakş Hafizi: “Owganystanda inwestorlary gorkuzýan iki sany zat bar. Ol korrupsiýa bilen howpsuzlyk. Kadaly işlemek we howpsuzlygyny goramak üçin yzygiderli para berilmeli bolanda, inwestorlar üçin bu örän köp çykdaja durýar” diýip, ýagdaýy düşündirýär.
Korrupsiýa meselelerine baha berýän “Transparency International” guramasynyň hasabatynda Owganystan dünýäde iň bir korrumpirlenen ýurtlaryň hatarynda durýar.
Howpsuzlyk meselesinde-de, Owganystanyň hökümeti şu çaka çenli hat-da iň bir abraýly daşary ýurt inwestorlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek meselesinde-de çynlakaý kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär.


c: text/html

text:
Eýran türkmenlerinden bolan alym Umyt Kowkabi Tähranyň Ewin türmesiniň 350-nji kamerasynda saklanylýar. Soňky berlen maglumata görä, alymyň saglyk ýagdaýy barha ýaramazlaşýar. Umydyň ýürek we böwrek keseline uçrandygy aýdylýar.
BBC radiosynyň 15-nji sentýabrda beren maglumatyna görä, Umyt Kowkabi böwrek, aşgazan we ýürek keseline uçrapdyr. Ewin türmesiniň ýolbaşçylary bu alyma öz saglygyny bejertmäge rugsat bermediler“ diýip, BBC belleýär.
Umydyň böwreginde daş bar. Şol bir wagtyň özünde-de ol indi köp wagtdan bäri diş agyrydan ejir çekýär. Onuň bu ýagdaýy hakda halk arasynda hem giňden gürrüň edilýär.
“Biz onuň derhal türmeden çykarylyp, medisina kömegini almagyna rugsat berilmegini soraýarys” diýip, Adam hukuklaryny goraýan Halkara AI guramasynyň Londondaky Býurosynyň ýakyn Gündogar boýunça jogapkäri Bahra Dewis belleýär.
Umyt Kowkabi kim?
Umyt (Omid) Kowkabi 33 ýaşynda we 3 ýyldan bäri türmede saklanylýar. Ol Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Texas Uniwersitetinde ýadro Fizikasy ugrundan okaýardy.
Kowkabi 2011-nji ýylyň fewral aýynda öz ene-atasyny görmek üçin Birleşen Ştatlardan Eýrana baranda, tussag edilipdi.
Tähran sudy Umydy 10 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi. Ol günäsiz ýerinden türmede saklanylýar diýp, hukuk goraýjy käbir guramalar, şol sanda Nobel baýragyny alan18 alymyň Eýranyň ruhany lideri Hameneýä iberen ýuzlenmesinde aýdylýar.
Bu haty ýazanlar Fizika boýunça Nobel baýragyny alan alymlar. Olaryň hatyna Adam hukuklaryny goraýjy Amnesty International, şeýle-de New Yorkda ýerleşýän Alymlaryň Komiteti we Amerikanyň fizikler guramasy hem gol çekipdirler.
Käbir Eýran neşirlerinde, şol sanda "Käleme" atly websahypada çap edilen habarda hem Umydyň bu ýagdaýyna alada bildirliip, onuň hiç haçan syýasata goşulmandygy aýdylýar.
Emma Eýranyň häkimiýetleri bolsa Umydy ABŞ-nyň bähbidine hyzmat edýänlikde aýyplap, ony 2011-nji ýylda 10 ýyl türme tussaglygyna höküm etdiler.
Amerikanyň fizika boýunça baýragyna hödürlendi
Ýeri gelende aýtsak, onuň ylmy işleri barada Tehas Uniwersitetniň websaýtynda hem ýörite bölüm açylypdyr. Ýaş alym Umyt Kowkabi Eýranda fizika boýunça Olimpiada ýaryşlarynda birinji orny alypdy. Ýurduň ruhany lideri aýatolla Aly Hameneýi Umydyň bu üstünligini gutlap, oňa sylag hatyny hem beripdi.
Eýranyň „Järäs” adyndaky internet sahypasy bolsa Umyt Kowkabiniň türmede çüýremegi ylma, şeýle-de öz watany eýran üçin uly ýitgi diýip ýazýar.
Ýeri gelende aýtsak, “American Physical Society“ atly gurama geçen ýylyň 25-nji sentýabrynda Umydy onuň fizika ylmyna goşan goşandy üçin öz ýörite baýragyna hödürledi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Adam hukuklary» programmamyzyň bu gezekki sanynda türkmen parlamentiniň jenaýat kodeksine girizilýän düzedişler we goşmaçalar, adwokatura ve aklawçylyk işi baradaky kanun taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmagy, Bejik Ýeňşiň 65 ýyllygyna gabat geçirilen günä geçiş barada ýerli synçylar Aşyrguly Baýryýewiň, Döwletmyrat Ýazgulyewiň gatnaşmagynda gürrüň edýäris.
Programmany Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp barýar.
"Adam hukuklary" programmasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Sülgüniň „Gelni“
Duz-nesibe meni ABŞ-yň Siettlle şäherine eltdi. Ol ýerde öň Türkmenistanda bolan bir gurply adam myhmançylyga çagyrdy. Biziň ilimizde gören hormat-sylagyny gaýtarmak isläpdir.
Onuň baý içerisinde menden öňem bir türkmen bar ekeni. Ýaş gelniň kartinasy törden asylyp goýlupdyr.
Kartina sada usulda çekilipdir. Gyzyl kütä bürenen gelin ýüzüni açyp otyr. Ol atasy öýüne gelen gaýtarma meňzeýär. Gelniň ýüzünde üýtgeşik bir duýgy ýa-da nähilidir pikiri aňladýan alamat görnenok. Ýöne başyna atynan kürtesi welin taýsyz owadan. Ol Ahalyň düzünde öýlänçi gelensoň döreýän älemgoşara meňzeýär. Şol öwüşgin meni özüne çekdi. Oňa ýakyn baranymy duýmadym.
Gelniň atynan kürtesinde şeýle bir nagyş bar welin, olar hatar-hatar düzülip, tutuş bir nagyşlar älemini emele getirip dur. Nagyşlaryň takyklygy hem reňkleriň jaýba-jaý goýluşy haýran galdyrýar. Bu nagyşlaryň bir ussadyň elinden çykandygy belli.
Ussat aslynda şol nagyşlary janlandyrmak üçin, şeýle kartina döreden bolsa gerek. Eger kürte ýaş gelniň başynda bolmasa, ýürege ýetmeýär. Ol nagyşlar diňe ýaş gelniň jemalynda janlanyp bilýär.
Men itinip, kartinanyň adyny gözläp başladym. Aşakda inçejik harplar bilen kril elipbisinde „Сүлгүн“ diýlip ýazylypdyr. Munuň Sülgün Hojagulyýewa bolmagy mümkin. ,,Ýedigen” diýen kitaplar toplumyny bezän hudožnik ýadyma düşdi.
Öý eýesi geň galanymy aňlady-da:
– Bu işi tanadyňmy? – diýdi.
– Hawa, tanadym.
– Men ony Aşgabat bazarynda bir çepiksije, horja daýzadan satyn aldym.
Şol horja, çepiksije daýzanyň elinden çykan „Gelin“ dünýäniň beýle çetinde, bir amerikanlynyň törüniň bezegi bolupdyr.
Satylmak
Moskwanyň etegindäki Srogino ýaşaýyş toplumynda, ýekelige çydaman, belent jaýlaryň arasynda aýlanyp ýördüm.
Kimdir biriniň eýwanynda serlip goýlan gyzyl hala gözüm düşdi. Aýagym duşaldy, nazarym şol hala baglandy. Birsellem seredip duramsoň, onuň bu çet ýere nädip düşüp biljegini hyýalyma getirjek boldum.
Şol wagt ýel öwüsdimi ýa göwnüme boldumy, haly çalarak silkindi. Ol:
– Men satyldym – diýdi.
Abraýly haryt
Aradan birnäçe ýyl geçensoň, türkmen halylarynyň iň bol ýerini Stambulda gördüm.
Giň aýnanyň alnynda ýalbaryp duran halyny görüp, derrew şol dükana sowuldym.
Halynyň ýanyna bardym. Köne tanşyma duşup, onuň bilen görüşýän ýaly, ýüzüne elimi ýetirdim hem gölleri sypaladym.
Dükan eýesi ýanyma geldi. Onuň soragly nazaryna näme diýjegimi bilmän:
– Bu türkmen halysy – diýdim.
– Dogry, bu türkmen halysydyr. Aljakmysyňyz?
Men baş ýaýkadym. Ýöne söwdagär söwdadan gaýtmady.
– Alyň, türkmen bolanyňyz üçin, muny size arzan bereýin. Bu öýüňiziň bezegi bolar.
– Mende öý ýok, gardaşym.
Ol meniň mysapyrdygymy aňdy, şonda-da söwdadan el çekmedi.
– Ol pahyr etmez. Muny siz Günbatarda gowy bahadan satarsyňyz. Bu abraýly haryt, hiç wagt könelmez. Ýanyňyzda dursa ýoldaşly bolarsyňyz.
Men satyja minnetdarlyk bildirip, daş çykmaga alňasadym.
Soňra şäheriň syýahatçylar gezýän böleginde şeýle bir halylary gördüm. Ählisi diýen ýaly, esasan, görkezme haryt hökmünde, görnükli ýerlerde goýlupdyr. Olaryň ululary-da, kiçileri-de; köneleri-de, täzesi-de bar. Bosforyň şol ýokary başynda, Gara deňizden gözbaş alýan ýeridäki dükanlarda-da türkmen halylary gözüme ildi.
Bu halylar göýä uçar bilen Stambul dükanlarynyň üstüne seçilen ýaly. Ýöne men olaryň ýanyna barmadym. ,,Bu biziň halymyz” diýip, hiç biriniň çetinden tutup, ýüzüni sypalajak bolmadym. Sebäbi ol öň biziňkidi, indi başganyň haryt maly. Ol täze eýesine garaşýar. Men oňa eýe çykyp biljek däl.
Türkmen halylary Günbataryň uly şäherleriniň ählisinde bar. Iň bolmanda, Gündogar haly-palaslary satylýan dükanlarda duşýar.
Hawa-da, milletiň çykaryp satyp biläýjek ýeke-täk harydy – haly. Olar edil dünýäniň dürli künjegine ýaýran türkmenler ýaly. Ýöne köçede türkmene duşmak kyn, olar esasan iş orunlarynda. Halylar bolsa dükanlarda dur.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministriliginde geçirilen gol çekişlik dabarasynda ABŞ bilen Türkmenistanyň neşe serişdelerine gözegçilik we hukuk goraýyş boýunça hyzmatdaşlygy dowam etdirmegi resmileşdirildi. Bu barada ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň metbugat beýanatynda aýdylýar.
Iki ýurduň resmileri 2001-nji ýylyň sentýabr aýynda ABŞ bilen Türkmenistanyň arasynda baglaşylan “Neşe serişdelerine gözegçilik we hukuk goraýyş edaralaryna ýardam bermek baradaky ylalaşyga” girizlen dördünji üýtgetmä gol çekdiler.
Türkmen hökümetiniň adyndan Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, ýurduň daşary işler ministri Raşid Meredow we ABŞ-nyň hökümetiniň adyndan ABŞ-nyň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Linn Treýsi bu resminama gol çekdiler.
Bu girizilen üýtgetme "Türkmenistanyň hukuk goraýjy edaralarynyň işgärleri üçin iňlis dili okuwlary" we "Türkmenistanyň neşe serişdelerine garşy göreşmek boýunça döwlet gullugynyň iş mümkinçiliklerini kämilleşdirmek" atly taslamalararyň dowam etdirilmegine gönükdirilýär diýlip, ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň beýanatynda aýdylýar.


text:
24-nji iýulda Tähranda Eýranyň daşary işler ministri Manuçer Mottaki bilen Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň arasynda gepleşikler geçirildi.
Goňşy ýurtlaryň resmileriniň arasynda dünýädäki we regiondaky ýagdaý, şeýle-de köptaraplaýyn türkmen-eýran gatnaşyklary maslahat edilip, ikitaraplaýyn ykdysady hem energiýa hyzmatdaşlygy boýunça pikir alşyldy.
Tährandaky gepleşiklerde Türkmenistanyň we Eýranyň daşary işler ministrleri ýurtlaryň ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça ikitaraplaýyň komissiýasynyň çäginde gelnen ylalaşyklara we olary durmuşa geçirmegiň mümkinçiliklerine syn etdiler diýip, Eýranyň “Fars news” agentligi habar berýär.
Türkmen metbugatynda Raşid Meredowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen delegasiýasynyň Eýran tarapy bilen Tährandaky gepleşikleriniň nebit-gaz pudagyndaky hyzmatdaşlyga bagyşlanjakdygy öňünden habar berlipdi.
23-nji iýulda G.Berdimuhamedow energiýa ugrundan halkara hyzmatdaşlygynyň ähmiýetini nygtap, Türkmenistanyň energiýa taýdan köpugurlylygyna gyzyklanma bildirýän ähli taraplar, şol sanda Eýran bilen hem hyzmatdaşlygy giňeltmäge isleg bildirýänligini mälim edipdi.
Transport we energiýa
Soňky döwürde Eýranyň Merkezi Aziýa döwletleri bilen syýasy, ykdysady we medeni taýdan gatnaşyklaryny güýçlendirmek ugrunda tagalla edýänligi, Ahmadinejadyň 2010-njy ýylyň başynda Türkmenistana eden saparynyň netijesinde täze ykdysady proýektlere bat berlenligi “Fars news” agentliginiň habarynda bellendi.
Häzirki wagtda Türkmenistan bilen Eýranyň arasynda alnyp barylýan iri proýektleriň biri uzynlygy 900 kilometrlik Üzgen-Gyzylgaýa-Bereket-Etrek-Gürgen halkara demirýolunyň gurluşygydyr.
Gazagyztandan başlanyp, Türkmenistanyň Garagum çölüniň giňişlikleriniň üstünden Eýranyň Gülüstan welaýatyna çekilýän demirýoluň 284 kilometriniň gurlanlygy iýun aýynda Türkmenistan tarapyndan yglan edildi.
Bu halkara demirýoly Türkmenistanyň üstünden geçýän ýolagçy we ýük gatnawynyň möçberini artdyrmaga we içerki transport çykdajylary çäklendirmäge, şeýle-de täze demirýolyň gyrasyndaky regionlaryň ösüşine itergi berer diýlip, resmi maglumatlarda nygtalýar.
Emma bu goňşy ýurtlaryň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň iň işjeň ugry energiýa hyzmatdaşlygy bolup durýar. 16-njy iýunda Türkmenistandan Eýrana goşmaça mukdarda gaz akdyrmak boýunça ylalaşyga hem gol çekildi.
“Türkmengaz” döwlet konserni bilen Eýranyň milli gaz kompaniýasynyň arasynda öňden bar bolan ylalaşyga gol çekilen goşmaça ylalaşyga laýyklykda, ýakynda gurlup işe girizilen Döwletabat-Saragt-Hangeran gaz eksport ýoly arkaly Eýrana goşmaça mukdarda türkmen gazy akdyrylar diýip, türkmen metbugatynda habar berlipdi.
Ykdysady gatnaşyklaryň syýasy tarapy
Regional bilermenler Türkmenistan bilen Eýranyň arasyndaky energiýa hyzmatdaşlygynyň ykdysady bähbitlerden daşgary, ýurtlaryň regiondaky we dünýä derejesindäki syýasy agramyny güýçlendirmek maksatlaryna hem hyzmat edýänligini belleýärler.
Merkezi Aziýa boýunça analitik Artýom Ulunýanyň pikirine görä, halkara derejesinde adam hukuklary boýunça tankyt edilýän Aşgabat we ýadro programmasy üçin ýazgarylýan Tähran özara hyzmatdaşlygyň güýçlendirilmegini halkara sahnasynda syýasy we ykdysady gural hökmünde ulanmaga ukyply.
Eýranyň Türkmenistandaky ilçisi Saýed Muhammad Musa Hasşemi Golpaýegani iki ýurduň regional we halkara meseleleri boýunça nukdaýnazarlarynyň ýakyndygyny bellemek bilen, dünýäde ýaragsyzlanmak we regional howpsuzlyk boýunça meňzeş garaýyşlary mälim edýänliklerini “Fars news” agentligi aýtdy.
Iki ýurduň baş diplomatlarynyň 24-nji iýulda Tähranda bolan duşuşygynda ýadrosyzlanmak barada 18-19-njy aprelde Tähranda hem-de Merkezi Aziýa we Hazar regionlarynyň ýaragsyzlanmagy boýunça 24-nji iýunda Aşgbatda geçirilen konferensiýalarda gelnen kararlaryň durmuşa geçirilişine hem syn edildi diýlip, habar berilýär.
Köpugurly gatnaşyk
Tährandaky türkmen-eýran gepleşiklerinde taraplaryň arasynda syýasy we medeni ugurlar boýunça hyzmatdaşlyk hem maslahat edildi. Emma neşe gaçakçylygyna garşy göreş ýaly regional derejesinde ähmiýeti barha güýçlenýän meseleleriň maslahat edilip-edilmänligi barada maglumat ýok.
Şol bir wagtda-da gepleşikleriň öň ýanynda Türkmenistana Eýrandan aşyrylan neşe maddalarynyň uly mukdary ele salyndy. Türkmenistanyň kanuny goraýjy işgärleri tarapyndan azyndan 230 kilo tirýegiň ele salnanlygy 23-nji iýulda türkmen telewideniýesinde habar berildi.
Türkmenistanyň öňki diplomaty Nurmuhamet Hanamow öňden bäri ençeme möhüm meseleleriň türkmen-eýran gepleşikleriň gün tertibinden daşda galýanlygyny belläp, eýranly türkmenleriň problemalarynyň we neşä garşy göreş temasynyň şeýle meseleleriň arasyndadygyny aýtdy.
Nurmuhammet Hanamowyň pikirine görä, halkara we regional derejede gitdigiçe has köp üns berilýän neşe gaçakçylygy problemasyny regionyň döwletleri bilen gepleşiklerinde türkmen hökümetiniň ýokary derejede gozgamagy örän zerur.


text:
Gresiýanyň polisiýasy daş böleklerini oklan we benzinli bomba ulanan protestçilere garşy göz ýaşardyjy gazy we burçly suw pürküjini ulandy. Onlarça müň ptrotestçi hökümetiň tygşytlamak düzgünlerine garşylyk görkezip, Gresiýanyň paýtagtynda çarşenbe güni ýörüş geçirdiler.
Gresiýany bankrotlykdan halas etmäge gönükdirilen ÝB-niň we Halkara pul gaznasynyň nobatdaky maliýe kömegini almak üçin tygşytlaýyş düzgüni talap edilýär.
Afinynyň merkezindäki parlament meýdançasynda protestçiler baglary otladylar, pyýada ýörelgelerdäki daşlary we mermer örtgüleri gopardylar we olary polisiýa garşy zyňdylar.
Afinyda we Tessalonikide döwlet we hususy sektorlarynyň 50 müňden gowrak işgäri iki sany iň uly kärdeşler arkalaşygynyň goldamagy bilen 24 sagatlyk ählimumy iş taşlaýyş geçirip, çarşenbe güni ýörüş etdiler.
Bu iýun aýynda üç partiýanyň kaolisiýasy esasynda hökümet döredileninden soň ýurtda geçirilýän ilkinji ählimumy iş taşlaýyşdyr.
Tygşytlamak düzgünlerine ilat köpçüligi berk garşy durýar, çünki ýurtda işsizligiň derejesi rekord derejesine galdy we grekleriň köp bölegi garyplyk derejesine düşürildi.
Marinos Kazakis Afinynyň hususy sektorynda işleýär.
“Üç partiýadan ybarat hökümetiň berk tygşytlamak düzgünleri kabul ederliksizdir. Adamlar göreşsiz maksada ýetip bolmaýandygyna düşünmeli” diýip, Kazakis aýdýar.
Çarşenbe güni ýüz beren protestler ýurduň turizm pudagyna hem täsirini ýetirdi. Gresiýanyň meşhur Akropolis turist kompleksi ýapyldy, uçar reýsleri birnäçe sagatlap gijä galdyryldy.
Gresiýa 2010-njy ýylyň maý aýyndan bäri 230 milliard ýewro möçberinde halkara maliýe kömegini aldy. Halkara kömegi berilmedik ýagdaýynda Gresiýa defolt, ýagny bergileri sebäpli bankrot ýagdaýa düşmek we 17 agzadan durýan ýewro zolagyndan çykmak howpy abanýar.


text:
EKOSOS-yň agzalary BMG-niň Ykdysady we durmuş geňeşiniň guramaçylyk mejlisiniň barşynda 2016—2019-njy ýyllar aralygy üçin Türkmenistany BMG-niň ilatly ýerler boýunça Maksatnamasynyň dolandyryjylar Geňeşiniň agzalygyna biragyzdan kabul etdiler — diýip, DIM-niň metbugat gullugy habar berýär. Şonuň bilen birlikde Türkmenistan BMG-niň ýurtlaryň ilatly we ösüş boýunça toparynyň 2016—2019-njy ýyllar aralygyndaky döwri üçin agzalyga gaýtadan saýlanyldy.
BMG-niň ilatly ýerler boýunça Maksatnamasy durnukly şäher ösüşi babatynda halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde, käbir ýurtlara we sebitlere ilatly ýerleri we infrastrukturalary ösdürmegiň meselelerinde ýardam bermekde BMG-niň esasy düzümleriniň biri bolmagynda galýar.
Ilatly ýerler boýunça topar 2001-nji ýylda BMG-niň ilatly ýerler boýunça maksatnamasynyň dolandyryjylar Geňeşine öwrülip, BMG-niň Baş Assambleýasynyň kömekçi düzümine öwrüldi. Ol BMg-niň Ykdysady we durmuş geňeşi tarapyndan dört ýyl möhletde saýlanylan 58 agza döwletleri özünde jemleýär.


text:
Häzir paýtagtyň awtolulaglaryna berilýän belgilerde elipbiýiň iň soňky harpy, ýagny Z harpy dur. Basym, birki aýdan Z harply seriýalaryň hem tamamlanmagyna garaşylýar.
Türkmenistan garaşsyzlygyny alansoň, awtomobil nomerleri hem täze belgilere çalşylyp ugraldy. Bu nomerlerde Türkmenistany alamatlandyrýan TM belgisi hem-de ýurduň baýdagynyň şekili goýuldy.
Türkmenistandaky awtomobil nomerleri regionlara bölünendir. Aşgabat şäherine degişli bolan awtomobil nomerleri AG harplary bilen başlanýan bolsa, Ahal welaýatynyňky AH, Mary welaýatynyňky MR, Daşoguz welaýatynyňky DZ, Lebap welaýatynyň LB, Balkan welaýatynyňky bolsa BN harplary bilen başlanýar."Bet" nomerler we serialaryň çalt gutarmagy
Täze nomerler ilkinji gezek 1993-nji ýyldan awtoluglara dakylyp başlandy. Şunda diňe täze ulag alanlara täze belgi berlerdi. Ýöne 1996-njy ýyldan ýurtda Soýuz döwründäki köne nomerleriň ählisi täze belgilere çalşyryldy.
2007-nji ýyla çenli seriýa boýunça berilýän nomerler üçin ýylda bary-ýogy bir harp ýeterlikdi. Ýöne Döwlet ýol gözegçiligi gullugynyň 2007-nji ýylda gelen karary netijesinde bir harp seriýa boýunça berilýän nomerler üçin üç aýa-da ýetmän başlady.
Döwlet ýol gözegçiligi gullugy il içinde «bet» nomerler diýlen belgileriň birini-de ulanyşa goýbermegi gadagan etdi. Hatda bu gulluk ozal awtolulaglarda bolan şeýle nomerleri hem yzyna gaýtaryp aldy. Bir müň amerikan dollary berlip alnan 1111, 2222, 6666 ýaly «bet» nomerler hasaplanylýan awtoulag belgilerini sürüjiler gözlerini ýaşlap diýen ýaly yzlaryna tabşyrdylar.
Döwlet ýol gözegçiligi gullugy diňe dört sany birmeňzeş bolan nomerleri ýatyrman, eýsem, iki sany gaýtalanýan 6565, 7878, 3030...; aýna görnüşli diýilýän 3993, 2882, 4554... hem-de başy nol bilen başlanýan nomerleri hem ulanyşdan aýyrdy. Hut şu zatlar sebäplem ozal bir ýyla ýetýän seriýa boýunça harplar indi üç aýa ýetmän gutaryp başlady.Bir harpyň ýerine iki harp
Döwlet ýol gözegçiligi gullugy seriýa boýunça harplaryň tiz gutarjagyny öňünden hasaplap, bu ýagdaýdan özleriçe çykalga tapdylar. Häzirki berilýän awtomobil nomerlerinde sanlardan başga jemi üç harp bar. Başky iki harp regiony aňladýar, soňky üçünji harp bolsa, seriýa harpy. Indiki beriljek awtomobil nomerlerinde dört harp bolar. Başky iki harp regiony aňladar, soňky iki harplar bolsa seriýa harplary bolar. Bu awtomobil belgileri Mary welaýatynda eýýäm alty aý mundan öň berlip ugraldy.
Täze seriýalara paýtagt Aşgabatdan Maryda tiz geçilmegi bu regionda maşynyň juda köplüginden däldir. Türkmenistana daşary ýurtdan awtoulaglar esasan Mary welaýatynyň telekeçileri tarapyndan getirilýär. Maşynlar daşary ýurtlardan getirilip, Mary welaýatynda bellige alynýar, soňra ýurduň beýleki welaýatlaryna ýa-da Aşgabada alyjylara satylýar.Parahorlugyň soňuna çykmak üçin tapylan çykalga
Döwlet ýol gözegçiligi gullugy tarapyndan il içinde «bet» nomerler diýilýän belgileriň ulanyşdan aýrylmagynyň düýp sebäbi bu gullukdaky parahorlugyň soňuna çykmak üçindir.
Sürüjiler özlerine awtoulag satyn alanlarynda, köplenç maşynlaryna nomeriň hem owadanyny dakaslary gelýär. Özem üýtgeşiginden-üýtgeşigini. Sürüjileriň bu islegleri bolsa Döwlet ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleriniň arasynda parahorluguň ösmegine getirip başlady. 2002-nji ýylda I1111AG belgili nomer bilen bagly waka Döwlet ýol gözegçiligi gullugynyň çygryndan daşyna çykyp, has ýokarlary hem ýetdi. Bu belgidäki I harpynyň bäşinji birlige meňzeýänligi üçin, ony almaga höwesekler juda köpelip, bu nomeriň «bahasynyň» iki müň amerikan dollaryna baryp ýetendigini aýdýarlar. Dawa ula ýazansoň, bahasynyň özi tas bir maşynyň nyrhyna ýeten bu belgi iň soňunda KAMAZ awtoulagynyň eýesine berlipdir.
Elbetde, seriýadan şeýle owadan sanly belgileriň aýrylmagy Döwlet ýol gözegçiligi gullugyndaky nomer paýlamakdaky parahorlugyň ýatmagyna belli bir derejede täsir etdi. Sürüjiler indi olaryň ýanyna nomer üçin para hödürläp asla baranoklar.
Ýöne daşary ýurtlaryň käbirinde şeýle ýagdaýdan başgaça çykalga tapýarlar. Owadan nomerler kanuny ýagdaýda ulagyň eýesine satylýar. Bu nomerden alnan pul bolsa döwletiň haýryna geçirilýär. Ýerli bilermenleriň pikirine görä, eger Türkmenistanyň Döwlet ýol gözegçiligi gullugy bu tejribäni özünde ulanyp görse, onda owadan nomerleriň aşyklary bolan sürüjiler ýene maşynlaryna laýyk hasaplaýan belgini dakmaga mümkinçilik alardylar.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.
Iki dostlukly döwletiň Baştutanlary türkmen-rus hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmaga, halkara we sebit syýasatynyň käbir meseleleri boýunça pikir alyşmaga döredilen mümkinçilige kanagatlanma bildirdiler.
Işjeň we oňyn ýagdaýda geçen söhbetdeşligiň çäklerinde deňhukuklylyk, özara ynanyşmak we hormat goýmak ýörelgelerinde guralýan hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagyna ýardam berjek ozal gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişiniň barşyny ara alyp maslahatlaşmaga ilkinji derejeli üns berildi.
Söhbetdeşler söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk, şähergurluşyk, obasenagat toplumyny we beýleki pudaklary hyzmatdaşlygyň möhüm ähmiýetli ugurlary hökmünde görkezdiler. Şeýle hem ynsanperwer ulgamda, hususan-da, ylym, bilim, medeniýet, sport we syýahatçylyk ulgamlarynda gatnaşyklary giňeltmegiň möhümdigi bellenildi, bu ugurlary ösdürmek iki döwletiň Liderleriniň durmuşa geçirýän syýasatynyň hem ileri tutulýan ugurlarydyr.
Iki döwletiň Baştutanlary üstünlikli amala aşyrylan bilelikdäki taslamalaryň birnäçesi bilen berkidilen geljekki netijeli hyzmatdaşlyga gyzyklanmalary tassyklap, ýokary we hökümet derejesinde yzygiderli geçirilýän gepleşikleriň türkmen-rus gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna ýardam berjekdigine ynam bildirdiler.
Taraplar halkara syýasatynyň özara gyzyklanma bildirilýän meselelerine degip geçmek bilen, umumydünýä wakalarynyň oňyn häsiýete eýe bolmagyna hemmetaraplaýyn ýardam bermekde, hususan-da, dünýä syýasatynyň esasy meseleleri boýunça giň halkara gatnaşyklaryny ýola goýmak we parahatçylygyň, durnuklylygyň hem-de ählumumy howpsuzlygyň berk binýadyny kemala getirmekde Türkmenistanyň we Russiýanyň garaýyşlarynyň ýakyndygyny tassykladylar.
Söhbetdeşligiň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Wladimir Putin özara bähbitli hyzmatdaşlygyň geljekde hem ösdüriljekdigine ynam bildirip, iki dostlukly ýurduň halklaryna bagt, gülläp ösüş hem-de abadançylyk baradaky arzuwlaryny beýan etdiler.
Telefon arkaly söhbetdeşlik rus tarapynyň başlangyjy bilen geçirildi.


text:
ABŞ-da prezident Barak Obama anna güni mekdepde atylyp öldürilen 26 adamyň maşgala agzalaryna özüniň duýgudaşlygyny bildirdi. Gürrüňi gidýän wakalarda, alty bilen ýedi ýaş aralygyndaky 20 çaga hem öldürilipdi.
Obama ýekşenbe güni Nýutownda eden çykyşynda ABŞ-nyň öz çagalaryny goramak üçin ýeterlik tagalla etmeýändigini, şeýle-de ýurtda ýaraglara bolan garaýşyň üýtgedilmelidigini aýtdy.
Ol: “Biz eýýäm bulara göz ýumup bilmeris. Bu tragediýalaryň soňy gelmelidir. Bulary togtatmak üçin hem, özgerilşikleri amala aşyrmalydyrys. Bolup geçýän bu wakalaryň çylşyrymly sebäpleri bolup biler. Hiç bir ýeke kanun, kanunlar toplumy dolulygyna elhençlikleriň ýa-da rehimsiz ganhorlugyň öňüni alyp bilmezler. Emma bu gol gowşuryp oturmak üçin bahana bolup bilmez”.
Şeýle-de prezident Obama ölen adamlaryň maşgala agzalary bilen şahsy duşuşyklary geçirdi.
Polisiýa gyrgynçylygy 20 ýaşly Adam Lanzanyň edendigini tassyklady. Hukuk goraýjy edaranyň maglumatyna görä, Adam Lanza gyrgynçylyga başlamazdan ozal, ejesini, soňundan hem özüni atyp öldüripdir.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
Ahal welaýatynyň häkimligi welaýatyň çäginde telekeçileriň öz hasaplaryna häzirki zaman awtoduralgalaryň taslamasyny taýýarlamak we gurluşyk işlerini geçirmek boýunça tender yglan etdi.
Tendere gatnaşmak isleýänlere Aşgabat — Daşoguz magistral awtoýolunyň 26-njy kilometrinde, Aşgabat — Mary magistral awtoýolunyň 20-nji kilometrinde awtoduralgalaryň taslamasyny taýýarlamak we gurluşyk işlerini geçirmek hödürlenilýär.
Tendere gatnaşmak isleýändigiň baradaky haýyşnamaňy hat üsti bilen gatnaşyjynyň doly atlandyrylyşyny, onuň hukuk ýagdaýyny, hasaba alnan ýurduny we rekwizitlerini görkezip 2015-nji ýylyň 10-njy martyna sagat 16.00-a çenli berip bolýar. Tender teklipleri ýerli wagt bilen 9.00-dan 18.00-a çenli kabul edilýär.
Tender tekliplerini şu salgy boýunça tabşyrylmalydyr: Ak bugdaý etraby, Änew ş. Halklaryň dostlugy köç. 2, Ahal welaýatynyň häkimligi. Habarlaşmak üçin telefonlar: (800137) 3-36-26, 3-33-23.


text:
«Ýukos» kompaniýasynyň ozalky paýdarlary amerikan sudlaryndan özleriniň köp milliardlyk kompensasiýa hukuklarynyň ykrar edilmegini soranyndan soň, Orsýetiň Birleşen Ştatlardaky emläkleri tutulyp saklanyp biler diýip, Londonyň «Telegraph» gazeti 3-nji iýulda habar berdi.
Mihail Hodorkowskiniň ýapylan nebit kompaniýasynyň paýdarlary, Haagadaky Hemişelik Arbitraž sudunyň geçen ýyl çykaran karary esasynda, Birleşen Ştatlaryň sudlaryndan özleriniň rus hökümetinden 50 milliard dollar zyýan çekendiklerini ykrar etmegi soradylar.
Eger üstünlikli bolsa, bu iş ABŞ-nyň häkimiýetlerini Orsýetiň hökümet eýeçiligindäki emläkleri, şol sanda bank hasaplaryny we gozganmaýan emlägi doňdurmaga borçly eder.
Orsýetiň RBK neşiriniň maglumatyna görä, sud kagyzlary Moskwadaky amerikan ilçihanasyna 22-nji iýunda gowşuryldy.
Prezident Wladimir Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow bu iş barada düşündiriş bermekden ýüz öwrüp, onuň «aklawçylaryň meselesidigini» aýtdy.
ABŞ-nyň Moskwadaky ilçihanasynyň sözçüsi amerikan sudlary daşarky döwletler bilen bagly karar çykaran halatynda Döwlet departamentiniň araçylyk edýändigini tassyklady, emma anyk şu iş barada düşündiriş bermekden boýun gaçyrdy.
«Ýukos» bir zaman Orsýetiň iň uly nebit kompaniýasydy, emma ol Hodorkowskiý salgytdan gaçmakda, galplykda we ogurlykda aýyplanyp, 2005-nji ýylda türmä basylanyndan soň söküldi.
Bu kompaniýanyň emläginiň köp bölegi soň Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki kompaniýalara, şol sanda Putiniň ýakyn hemşerisi Igor Seçin tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän «Rosneft» nebit firmasyna geçdi.
Kremliň tankytçlarynyň nukdaý nazaryndan Putiniň barha ýokarlanýan awtoritar dolandyryşynyň görnetin mysaly bolan iş, ýagny Hodorkoskiniň türmä basylmagy rus lideri tarapyndan «ogry türmede oturmaly» diýen söz bilen aklanyldy.
Putin 2013-nji ýylyň dekabrynda, on ýyl türmede oturanyndan soň, Hodorkowskiniň günäsini geçdi. Hodorkowskiý indi «Ýukos» kompaniýasynyň paýdary däl.
Haagadaky Hemişelik Arbitraž sud geçen ýyl Orsýet bu kompaniýany emläklerini ele geçirmek üçin aşa salgyt talaplary bilen, bilkastdan batmaga itekledi diýen karar çykardy. Sud şikaýatçylara 50 milliard dollar kompensasiýa tölenmeli etdi, olaryň arasynda Hodorkowskiý ýok.
Fransiýa, Belgiýa geçen aý, şu iş bilen baglylykda, Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki emläkleriň birnäçesini, şol sanda gozganmaýan emläkleri we bank hasaplaryny doňdurdy.
Orsýetiň daşary işler ministrligi bu ýagdaý sebäpli Belgiýanyň ilçisini çagyrdy we muny «açyk duşmançylyk hereketi» hökmünde häsiýetlendirip, «Belgiýanyň Orsýetdäki emläklerini nyşana alýan gaýtargy çäreleriniň» görüljekdigi bilen haýbat atdy.
Belgiýanyň Daşary işler ministrligi şonda bu emläk doňdurmalarynyň suduň karary esasynda bolandygyny, oňa Belgiýanyň hökümetiniň dahylynyň ýokdugyny aýtdy.
Awstriýanyň hökümeti hem emläk duoňdurmalaryny yglan etdi, emma jikme-jiklikleri aýtmady.
Orsýet ozal özüniň Haaga suduny ykrar etmeýändigini we kompensansiýa tölemek niýetiniň ýokdugyny aýdypdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
“Greenpeace” guramasy Russiýa tarapyndan tussag edilen 30 adamyň Murmansk şäherinden nämälim ýere geçirlendigini aýdýar. Agzalýan bu 30 aktiwist Arktik deňzinde nebitiň burawlanmagyna garşy protest geçirmeginiň yz ýany tussag edilipdi.
“Greenpeace” guramasy tussaglaryň türme otlusy bilen alnyp gidilendigini aýdýarlar. Guramanyň ýaýradan beýanatynda aýdylmagyna görä, tussag edilen 30 aktiwisti görmäge baran aklawça türme işgärleri tarapyndan olaryň başga ýere geçirilendigi aýdylypdyr.
Gurama aktiwistleriň näme sebäpden we nirä geçirilendigi barada anyk maglumat ýok diýýär.
Gürrüňi edilýän 28 aktiwist we iki žurnalist 18-nji sentýabrda Arktik deňzinde nebitiň burawlanmagyna garşy geçiren protestlerinden soň tussag edilipdi. Olara ilki başda ýöňkelen garakçylyk aýyplamasy soňy bilen huligançylyga düşürildi.


text:
Şu gün Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin “Izwestiýa” gazýetinde çap edilen makalasynda nämüçin özüniň ýene-de prezidentlige dalaş etmäge synanyşýandygy barada hem ýazýar.
Makalada “Hut şu makalanyň awtorynyň düzen we onuň pikirdeşlerinden ybarat topar Orsýeti graždanlyk urşunyň petiginden çykaryp, terrorizmi ýok etdi, Baş kanuna esaslanýan düzgünleri täzeden dikeltdi we ykldysadyýeti janlandyrdy” diýip, Putin ýazýar.
Şeýle-de, onuň bellemegine görä, “Orsýetiň taryhynda mydama gaýtalanýan problemalardan biri - bu onuň elitasynyň bir böleginiň yzygiderli ösüşiň ýerine rewolýusiýalara synanyşýandygyndan ybarat”.


text:
Gyrgyzystanyň ululygy boýunça ikinji şäheri bolan Oşyň öňki häkimi bu wezipä ýene dalaş etjekdigini aýtdy.
Anna güni Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Melis Myrzakmatow özüniň wezipesinden çetleşdirilmeginiň tehniki sebäpler bilen bagly bolandygyny aýtdy we şäheriň häkim wezipesine birnäçe hepdeden boljak saýlawlara dalaşgär hökmünde gatnaşmak planlaryny mälim etdi.
Şeýle-de, Myrzakmatow häkimiýetleri oppozision syýasatçylara gezek gelende adalat sistemasyny öz isleglerine görä ulanmakda aýyplady.
Myrzakmatow öňki prezident Bakiýew bilen gatnaşygy bolan ýeke-täk ýokary derejeli ýolbaşçy bolupdy. Bakiýew 2010-njy ýylda häkimiýet başyndan çetleşdirilenden soň hem Myrzakmatow öz wezipesinde galypdy.
Gyrgyzystanyň hökümeti Myrzakmatowy wezipesinden çetleşdirmäge uzak wagtlap synanyşypdy. Myrzakmatow bolsa öz tarapdarlarynyň gatnaşmagynda köpçülikleýin protestleri geçirmek arkaly wezipesinde saklanypdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Respublikan partiýasynyň prezidentlige dalaşgäri Mitt Romneý ýekşenbe günki çykyşynda, Eýranyň ýadro programmasyny prezident Barak Obamanyň “iň ilu şowsuzlygy” atlandyrdy we özüniň Birleşen Ştatlaryň prezidenti wezipesine saýlanan ýagdaýynda meselä başgaça çemeleşjegini aýtdy. Romneý Eýran Yslam Respublikasy babatynda alyp barjak syýasaty barada jikme-jik maglumat bermedi.
Günbataryň Eýran bilen gepleşikleri Tähranyň ýadro programmasynyň üstünde işlemeginden el çekmegi talap edilensoň togtadylypdy.
Romneý Birleşen Ştatlaryň Owganystan babatyndaky syýasatyny üýtjetmekçidigini hem mälim etdi. Romneý ykdysady dikeldiş barada sözlän sözünde Barak Obamanyň syýasatyny “işsizlikli dikeldiş” atlandyrdy. Şol bir wagtda-da Romneý Barak Obamanyň saglygy saklaýyş boýunça 2010-njy ýylda kabul eden kanunynyň esasy wezipelerini dowam etdirjekdigini aýtdy.


text:
Penşenbe güni Ýewropa Parlamenti Halkara Hokkeý Federasiýasyny Belarusda 2014-nji ýylda geçirilmegi planlaşdyrylýan dünýä ýaryşyny ýatyrmaklyga çagyrýan rezolýusiýa kabul etdi.
Ýewropa Parlamenti prezident Aleksandr Lukaşenkonyň režiminiň mundan beýlägem türmelerdäki syýasy tussaglary azatlyga goýbermekden ýüz öwürmegini dowam etdiren halatynda, bu ýurtda geçirilmegi planlaşdyrylýan hokkeý boýunça dünýä ýaryşyny ýatyrmak arkaly, Lukaşenkonyň režimine “temmi” bermeklige çagyryş etdi.
Kabul edilen rezolýusiýada Minskiň metrosynda partlama amala aşyrmakda güman bildirilýän iki raýata berlen ölüm jezasy-da agzalyp, Belarusyň häkimiýetleriniň ýurtda ölüm jezasyny ýatyrmaklaryna-da çagyryş edilýär.


text:
Uzak wagtyň dowamynda urolog-seksolog lukmanlary jynsy işjeňligi bozulan erkek adamlaryň ýagdaýyny "impotensiýa" (jynsy gowşaklyk) düşünjesi bilen atlandyrdylar. Ýöne bu söz erkek adamyň jynsy gatnaşyklarynda duş gelýän hemme kynçylyklaryny öz içine alyp bilmeýärdi. Şonuň üçin hem häzirki wagtda "erektiw disfunksiýa" düşünjesi giňden ulanylyp, ol jynsy gatnaşyklary düzüji faktorlaryň islendiginiň bozulmalaryny aňladyp bilýändir.
Kliniki barlaglaryň şaýatlyk edişi ýaly, erektiw disfunksiýa jynsy höwesiniň üýtgemegi, ereksiýanyň (ujydyň gönelip bilme ýagdaýy), eýakulýasiýanyň (dölüň dökülmegi) we orgazmyň (dölüň dökülmegi bilen ýüze çykýan duýgy) dürli görnüşdäki bozulmalary ýa-da utgaşykda gelýän bozulmalary görnüşde ýüze çykyp biler.
Geliň, eýakulýasiýanyň bozulmalarynyň üstünde durup geçeliň. Beýleki seksual bozulmalar bilen deňeşdirlende, eýakulýasiýanyň bozulmalary hemme kynçylyklaryň 40%-ni düzýändir.
Süýdemdiriji haýwanlardan tapawutlylykda, adamda eýakulýasiýa hemişe nesli dowam etmäge ymtylmany aňlatmaýan hem bolsa, olarda seksual gatnaşyklaryň möhüm bir bölegi bolup durýandyr. Onuň bozulmalary şahsy kynçylyklara we maşgala gatnaşyklarynyň dartgynlylygyna getirip biler.
Eýakulýasiýa – gyjyndyrylan ujydyň döli zyňma häsiýeti bolup, ol erkek adamda kadaly jynsy gatnaşyklaryň tamamlanmagyny aňladýar.
Eýakulýasiýanyň bozulmalary dürli görnüşde ýüze çykyp biler:
- Wagtyndan öň ýüze çykan eýakulýasiýa:
- Wagtyndan juda ir öň ýüze çykan eýakulýasiýa (ereksiýasyz, jynsy ýanaşyga taýynlyk döwründe dölüň dökülmegi);
- Wagtyndan öň ýüze çykýan eýakulýasiýa (dölüň dökülmegi jynshana girme pursadynda ya-da birinji hereketlerden (friksiyalardan) soň bolup geçýär);
- Juda ir bolýan eýakulýasiýa (dölüň dökülmegi jynshana ýanaşmazdan öň bolup geçýär).
- Eýakulýasiýanyň saklanmagy (örän uzaga çekýän jynsy ýanaşmalardan soň dölüň dökülmegi);
- Spermatoreýa (seksual duýgulara we jynsy ýanaşma bagly bolmazdan dölüň özbaşdak akmagy);
- Agyryly eýakulýasiýa;
- Orgazmsyz ýüze çykýan eýakulýasiýa;
- Eýakulator refleksi ýa-da retrograd eýakulýasiýa (bu ýagdaýda eýakulýasiýa we orgazm bolup geçýändir. Ýöne döl daşyna däl-de, yzyna, peşew halta zyňylýandyr).
Wagtyndan öň ýüze çykýan eýakulýasiýanyň sebäpleri dürli-dürli bolup, her ýagdaýda ol aýry bejeriş usullary talap edýändir:
- Aşa seksual dartgynlylyga getirýän jynsy gatnaşyklaryň ýygylygynyň azalmagy. Bu ýagdaý ýaş erkek adamlaryň birinji jynsy gatnaşyklarynda, aýalyň uzak wagt ýanynda bolmazlygynda ýa-da keselçilik ýüze çykanda döräp biler;
- Aýal maşgala bilen şahsy gatnaşyklaryň kynçylyklary bolanda ýa-da ony kanagatlandyrma babatda biynjalyk ýüze çykan mahalynda;
- Jynsy gatnaşyklar oňaýsyz, göwnejaý ýerde geçirilmese ýa-da jynsy ýanaşmany çalt gutarmagy isleýän, jynsy taýdan sowuk aýal bilen uzak wagt gatnaşyk edilen ýagdaýynda;
- Ujydyň kellejigindäki uýanjygyň gysga bolup, jynsy gatnaşyklarda onuň aşa dartylmagy ýa-da erkeklik jyns mäziniň dowamly sowuklama (prostatit) ýagdaýlarynyň bolmagy. Iki ýagdaýda hem urolog lukmanyň bejergisini geçirmek möhümdir.
- Stress, nerw dartgynlylygy;
- Döl dökülme merkezlerine täsir edýän özbaşdak impulslaryň beýnide döremegi.
Orgazmy duýmazdan dölüň dökülmegi bolsa, köplenç erkeklik jyns agzalarynda geçirilen sowuklama ýagdaýlaryndan soň ýüze çykyp, sebäp bolan keseli bejermegi talap edýändir. Bu bozulmada adamynyň ýaşyny we onda bar bolan gan-damar ulgamy bilen baglanşykly keselleri göz öňüne tutmalydyr.
Häzirki zaman lukmançylygynda wagtyndan öň ýüze çykýan eýakulýasiýany bejermegiň dürli usullary ulanylýar:
I usul – Bilden aşakda ýerleşýän Mihaelisiň rombuny (arka we guýruk myşsalary bilen çäklendirilen türre bölümindäki çükurjyk) Wasilçenkonyň usuly bilen işlemek. Onuň üçin akja gabyjaklar emele gelýänçä, bil-türre rombuny hloretil bilen işleýärler. Soňundan ol ýeri gyzarma ýüze çykýança, el bilen gyzdyrýarlar. Bejergini hepdede 2-3 gezek geçirmek bolýar. Jemi 5-den 14 bejergi tapgyry maslahat berilýär.
II usul – tohum tümmejigi kümüş ergini ýa-da hlorgeksidin biglukonat bilen ýakmakdan ybaratdyr.
III usul – "hekrogormon" usuly diýip atlandyrylyp, bil-türre rombuna ýörite "ýakýan", prozerin, kalsiý hloridi ýaly serişdeler deriasty goýberilýändir. Derman goýberilen ýerde, dokumalaryň ýagdaýy üýtgäp, biologiki işjeň maddalar işläp çykyp ugraýarlar. Olar merkezi nerw ulgamyna täsir edip, eýakulýasiýanyň ir bolmagynyň togtadylmagyna getirýändir.
lV usul – iňňe bilen bejergi – ereksiýanyň merkezi nerw ulgamyndaky merkezleriniň togtadylmagyna, onuň hiliniň we dowamlylygynyň gowlanmagyna ýardam berýändir.
Dölüň dökülmeginiň saklanmagy seýrek duş gelýän seksual bozulmalar bolup, onuň hem sebäpleri dürli-dürli bolup biler:
- Kiçi çanaklyk agzalaryna hirurgiki bejerginiň geçirilmegi;
- Käbir newrologiki keseller we oňurga ýiliginiň bil we türre bölüminiň şikeslenmeleri;
- Psihiki sebäpler (howsalalyk, özüňi günäli saýma duýgusy);
- Gan basyşy peseldýän, merkezi nerw ulgamy rahatlandyryjy serişdeleri kabul etmek;
- Jynsy gatnaşyklaryň başga görnüşlerini ündeýän adamlarda hem adaty jynsy ýanaşma duýgularyň peselmegine getirip biler. Şonuň ýaly ýagdaý masturbasiýa bilen meşgullanýan adamlara hem degişlidir.
Gyjyndyrmalaryň ýeterlik bolmazlygy hem dölüň dökülmeginiň saklanmagyna getirip biler. Meselem, uly ýaşly adamlaryň (50 ýaşdan soň) köpüsini kanagatlandyrmak üçin uzak we güýçlüräk gyjyndyrmalar gerek bolýandyr.
Eýakulýasiýa wagty agyrylaryň duýulmagy jyns agzalarynyň sowuklama kesellerinde (erkeklik jyns mäziniň, tohum haltajygynyň, peşew çykaryş kanalynyň sowuklamagynda) duş gelip biler.
Eýakulator reflýuks ýagdaýy hem (dölüň yzyna, peşew halta zyňylmagy) jyns agzalarynyň kesellerinde, köplenç erkeklik jyns mäzinde geçirilen operatiw bejergiden soň ýüze çykyp biler.
Bu bozulma süýji keselli näsaglarda, omnik, kardura a-adrenoreseptorlary togtadyjy derman serişdelerini kabul etmeden soň hem döräp bilýändir.
Ondan başga-da, eýakulýasiýanyň düýbünden bolmazlygy ýagdaýy hem duş gelip biler. Onuň ýaly ýagdaý köplenç erkeklik jyhs mäziniň kesellerinde ýa-da erkeklik klimaksy döwründe ýüze çykyp biler.
Eýakulýasiýanyň jynsy gatnaşygy wagtynda bolmazlygy ýaly ýagdaýlaryň ýüze çykmagy hem mümkindir. Bu geçirilýän gyjyndyrmalaryň ýeterlik däldigi bilen düşündirilýändir. Erkek bu ýagdaýda öz aýalyny jynsy kanagatlandyryp biler, özi bolsa eýakulýasiýany masturbirlemek netijesinde gazanyp biler.
Eýakulýasiýanyň bozulmalary oňa getirýän sebäpleri aradan aýyrmaga gönükdirilen bolup, zerur bolan ýagdaýynda başga hünärmen lukmanlaryň hem maslahatyny almalydyr.
Eýakulator bozulmalaryň ýaramaz endiklere baglylygy geçirilen barlaglar netijesinde subut edildi.
Dürli barlaglaryň maglumatyna görä, eýakulýasiýanyň bozulmagy arak içmäge ýykgyn edýänleriň 71%-de, neşekeşleriň 85%-de we gözegçilik toparyndaky erkek adamlaryň diňe 16%-de duş geldi.
Erektil bozulmalarynyň islendik görnüşi ýüze çykanda hem urolog, seksolog lukmanlaryna ýüz tutmak ýerliklidir. Sebäbi anyklanylyp, wagtynda bejergi geçirmek, Sizi ýene özüňize ynamly, söýülýän, sagdyn duýmaklygyňyza kömek eder.
Teswirlemeler
Salam lukman. Gatnashyk edilmesede gyzyn oz ozi islese gowrelilik ahtimallygy bolup bilermi?
Jynsy gatnashyk bolmadyk yerde gowrelilik YOK!!!! Telepatiya, gyzy ellap gowreli edip bolanok. Mugallymlar name owredyarler mekdeplerimizde?
Siz özüňizi gyzyklandyrýan soraglara doly jogaby, saýtymyzda ýerleşdirilen "Jynsy gowşaklyk" atly makaladan tapyp bilersiňiz.
Aýallaryň seksual islegi aýbaşy halkasynyň belli günlerinde, jyns agzalaryň alawlama keselleriniň ýiti tapgyrynda, göwrelilik döwründe üýtgäp biler.Olar bilen bagly bolmadyk ýagdaýlarda aýalda seksual hyjuwy oýandyrma ýörite gözlegleri,aýratyn duýgulary talap edip, her aýal bedeniniň öz "açarynyň" bardygyny bellemelidir.Bu mesele babatda doly maglumaty almak üçin saýtymyzda ýerleşdirilen "Men seni duýýaryn", "Erkek bilen aýalyň seksuallygynyň arasynda tapawut barmy?" atly makalalary okamagyňyzy maslahat berýärin.
Jynshananyň agzynyň masturbasiýa netijesinde, ägä bolmazdan gödek hereketlet bilen gyjyndyrylmagy gyzlyk perdesiniň şikeslenmegine getirip biler. Bolup biljek şikeslenme hereketleriň güýjüne we gyzlyk perdäniň çeýeligine baglydyr.Bu ýerde daşky jyns agzalaryň anatomiýasyndan habarly bolmak peýdaly bolardy.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Adam hukuklaryny goraýan Amnesty international halkara guramasy Owganystanda 2001-nji ýylda talyp režimi ýykylaly bäri ýerli ýaşaýjylaryň howpsuzlygyna abanýan wehimiň häzir iň ýokary derejä ýetendigini öňe sürýär.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň pikiriçe, baş howp hökümete garşy ýaragly toparlardan, ylaýta-da “Talyban” hereketinden abanýar.
Soňky hepdeler, has-da 20-nji awgustdaky prezident saýlawlarynyň öň ýany Owganystanda terroristik aktlaryň hem hüjümleriň sany iň ýokary derejä ýetipdir.
Birnäçe gün mundan öň Gandagarda bolan teraktda 43 adam heläk boldy.
Düýn hökümet we halkara güýçleri Paktika welaýatynda talyplar tarapyndan basylyp alnan keselhana hüjüm edilende, 12 söweşiji hem bir amerikan soldaty öldi.


text:
Duşenbe güni Nýu-Ýorkda prokuror Halkara pul gaznasynyň öňki başlygy Dominik Straus-Kandan myhmanhana hyzmatçysyny zorlamak boýunça aýyplamany aýyrmagy suddan haýyş etdi.
Aýyplaw diňe hyzmatçy Nafissatu Diallonyň görkezmelerine esaslanýar, ol suwa düşülýän otagdan ýalaňaç çykan Straus-Kanyň özüni jynsy gatnaşyga mejbur edendigini tassyklaýar.
Prokuratura şol aýalyň düşündirişlerinde gapma-garşylyklary, şeýle-de girdejisi baradaky deklarasiýasynda maglumatlaryň we immigrasiýa dokumentleriniň dogry däldigini ýüze çykardy.
Straus-Kanyň aklawçylary Halkara pul gaznasynyň öňki başlygy bilen myhmanhana hyzmatçysynyň arasyndaky gatnaşygyň iki tarapyň ylalaşygy esasynda bolandygyna başdan aýak diräp gelýär.
Suduň karary sişenbe güni çykararyna garaşylýar. Eger bildirilýän günä aýrylsa, Straus-Kan Fransiýa dolanyp biler.


text:
Owganystandaky prezident saýlawlary petige diredi. Biz bu ýagdaýda gelýän günlerde we hepdelerde bolmagy mümkin käbir ssenariýalara göz aýlamaga çalyşdyk.
Owganystanda geçirilen prezident saýlawlarynyň ahyrky netijeleri aýan edilmezinden öň onuň kanunylygy sorag astyna alnyp başlandy.
14-nji iýunda Abdylla Abdylla bilen Aşraf Ganiniň arasynda geçirilen ikinji tapgyr bäsleşik, iki kandidatyň hem özüni ýeňiji diýip görkezmegi we hiç tarapyň ýeňlişi kabul etmezligi, giň ýaýrandygy aýdylýan gaplyk aýyplamalary bilen, gümürtik bir ýagdaýa düşdi.
Abdylla Ganiniň peýdasyna «göz-görtele galplyk» edilýändigini aýdyp, ony 2 million galp ses almakda aýyplady we saýlaw prosesini boýkot etdi. Gani bolsa saýlawlaryň degişlilikde arassa bolandygyny we özüniň 1 milliondan gowrak sesi köp gazanandygyny aýtdy.
Owganlaryň 6-njy ýa-da 7-nji iýulda yglan edilmeli deslapky netijelere garaşmagy bilen, uzyn şikaýatlar pursatynyň öňünden birnäçe ssenariýanyň ähtimallygy döreýär.
Eglişik ýeňliş
Abdylla bilen Gani il ortalaýyn, ýagny açyk ýagdaýda bu petikden çykaryp biljek ylalaşyga juda az isleg bildirdi.
Emma kandidatlaryň her biri aýratynlykda, BMG-niň araçylyk etmeginde, Garaşsyz saýlaw komissiýasy bilen gepleşik geçirdi. Iş başyndan gidýän prezident Hamid Karzaý we onuň iki wise-prezidenti – Ýunus Kanuny bilen Karim Halili dagy hem - degişli kandidatlar bilen gepleşik geçirdiler.
Bu gepleşikler şu wagta çenli o diýen kän miwe bermedi, emma synçylar, haýsy kandidatyň ýokaryk çykjagyna garamazdan, häkimiýet bölünişigi babatda ylalaşmak ähtimallygynyň mümkindigini aýdýarlar.
Kabul uniwersitetinde syýasat ylmyndan leksiýa berýän Nasrullah Stanikzai Kabuldaky protestlere we etniki dartgynlyklaryň ýokarlanmagyna ünsi çekip, şeýle netije çykarýar: «Soňky wakalary nazara alsaň, olar bir ylalaşyga geljege meňzeýän ýaly görünýär. Kanuna ters hem bolsa, bu syýasy taýdan ýerlikli bir çäre."
Resmi bolmadyk netijeler saýlawlaryň aprelde geçirilen birinji tapgyrynda Abdylladan az ses alan Ganiniň ikinji tapgyrda ýeňşe tarap süýşendigini we munuň oňa islendik gepleşikde rüstemlik berjekdigini görkezýär.
Bu hili bolanda Abdylla Abdylla, bolmanda hususy ýagdaýda, Ganiden ýeňlendigini kabul eder. Muňa derek Abdylla premýer-ministriň roly we, ýa-da bolmasa, indiki düzüljek hökümetde onuň syýasy ýaranlary üçin hökümet wezipeleri teklip edilip biler.
Raýat urşy
Saýlaw petiginiň emele gelmegi bilen etniki dartgynlyklar güýçlenip, ýurt ýene-de 1990-njy ýyllarda görlen etnigara zorluklar ýaly zatlara dolanmasa ýagşy diýen aladalar ýokarlandy. Bäsdeş kandidatlaryň arasyndaky ritorika ýitileşdi we zorluk haýbatlary atyldy. Abdyllanyň tarapyny tutýan protestçiler, eger öz talaplary ýerine ýetirilmese, güýç ulanmagy aradan aýyrmaýandyklaryny duýdurdylar.
Ýarym täjik, ýarym puştun bolan Abdyllanyň ýurduň demirgazygyndaky täjik jemgyýetçiliginde berk goldawy bar. Gani puştun bolup, onuň esasy goldaw bazasy puştunlaryň arasynda, Owganystanyň günortasynda we gündogarynda ýerleşýär.
Hu şu hem ýagdaýyň zorlukly wakalara baryp ýetjegi baradaky çaklamalara itergi berdi.
Emma Kabulda ýaşaýan syýasy kommentator Zubair Şafiki beýle boljagyna şübheli garaýar.
"Adamlar uruş-gowgadan argyn" diýip, Şafiki aýdýar. "Uruş olaryň boýnuna dakylýar, emma adamlar ony kabul etmez. Ýurt Aşraf Gani sebäpli-de, Abdylla üçin hem raýat urşuna girmez."
Başga bir tarapdan, Kabuldaky Halkara krizis toparynyň uly analitigi Graýeme Smitiň pikirine görä, eger bu ýerde ylalaşyk gazanylmasa, ýurduň degişlilikde parahatçylykly demirgazygynda dartgynlyklar ýokarlanar.
Ganiniň saýlawdaky ikinji wise-prezident egindeşi, ozalky uruş serkerdesi Abul Raşid Dostum bilen Abdyllanyň esasy goldawçysy, Balh welaýatynyň gubernatory Atta Mohammad Nur ganym duşman. Olaryň ýurduň demirgazygyna kontrolluk ugrundaky göreşiniň zorluga ösüp geçmegini çaklamak üçin hiç hili çişirme ýa ulaltma gerek däl.
"Meniň pikirimçe, eger demirgazykdaky toparlar hem günorta toparlaryň bireýýämden bäri söweşişi ýaly söweşmäge başlasalar, uruş täze demirgazyk ölçeglerine eýe bolar" diýip, Smit aýdýar.
Käbir synçylar bolsa, eger häkimiýeti paýlaşmak babatda kabul ederlikli ylalaşyga gelinmese, ýurt bölünip hem biler diýen pikiri öňe sürýärler.
"Eger ylalaşyk gazanylmasa, demirgazykdaky käbir adamlar özleriniň merkezi hökümetden garaşsyzlyklaryny jar ederler" diýip, Kabulda ýaşaýan syýasy synçy Ahmad Saýeedi aýdýar. "Olar eýýäm bu niýetlerini amerikanlara aýtdylar" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Karzaý ornunda galýar
Owganlaryň käbiri bu emele gelen krizisde iş başyndan aýrylýan prezident Hamid Karzaýy günäleýär we onuň, häkimiýetde galmak üçin, häzirki bulaşyklygy öňünden taýýarlandygyny aýdýarlar.
Eger-de Abdylla bilen Gani dawany çözüp blmese, Karzaý teoriýa boýunça, çözgüt tapylýança häkimiýetde galmaly. Karzaýyň konstitusion ygtyýarlylygy maýda tamamlanýar, emma ol geçiş lideri hökmünde işini dowam etdirip biler. Onsoň onuň özüniň we iki wise-prezidentiniň Gani bilen Abdyllanyň arasynda araça öwrülmegi netijesinde, Karzaý gelip çykjak netijä hem täsir ýetirip biler.
Abdylla iş başyndan gidýän prezidenti hökümetiň adminstratiw serişdelerini Ganiniň peýdasyna ulanmakda günäledi. Şeýle-de Abdylla Karzaýy, geljekki hökümete kontrolluk etmek üçin, saýlawy galplaşdyrmakda aýyplady.
"Bu ssenariýa Karzaý tarapyndan ugrukdyryldy» diýip, Saýeedi aýdýar. Ol Karzaýyň ýene bäş ýyldan prezidentlige dalaş etmek üçin özüne ýer taýýarlaýandygyny öňe sürýär. "Karzaý indiki hökümetiň örän gowşak bolmagyny, bikanun diýlip pikir edilmegini isleýär" diýip, ol aýdýar.
Emma Şafiki başga pikirde. Ol ýurtda häkimiýetiň ilkinji gezek demokratik esasda çalyşmagyna gözegçilik etse, bu Karzaýyň bähbidine bolar diýýär. "Ol häkimiýeti geçiren we ýurtda demokratiýany ornaşdyran ilkinji owgan lideri hökmünde ýatda galmak isleýär» diýip, Şafiki aýdýar.


text:
Günorta Afrikanyň öňki prezidenti Nelson Mandela ”Pretoria” hassahanasynda üçünji gijesini geçirdi. Habar berlişine görä, Mandela öýkeninde gaýtadan öjügen infeksiýanyň garşysyna bejergi alýar. Nobel baýragynyň laureatynyň saglyk ýagdaýy hakda hiç hili täze resmi maglumat ýok.
94 ýaşyndaky Mandela dekabr aýyndan bäri dördünji gezek keselhana girýär. Ýekşenbe güni hökümet sözçüsi Mandelanyň ýagdaýynyň, agyr bolsa-da durnuklydygyny aýdyp, onuň özbaşdak dem alýandygyny habar berdi.
Mandelanyň saglygy üçin ýekşenbe güni tutuş Günorta Afrikada doga-dileg edilendigi aýdylýar.
Mandela Günorta Afrikada garaýagyz afrikanlaryň kemsidilmegine garşy alnyp barlan göreşiň çäginde 27 ýyl türme tussaglygynda saklanypdy. Ol öz bendilik döwründe inçekesele uçraly bäri dem alyş ýollaryndaky kynçylykdan ejir çekýär.
Mandela azatlyga çykanyndan soň Günorta Afrikanyň ilkinji garaýagyz prezidenti bolupdy we 1994-1999-njy ýyllar aralygynda hökümete baştutanlyk edipdi.


text:
Sişenbe güni siriýaly aktiwistler Türkiýe bilen serhet ýakadaky ilatly punktlarda protestçilere garşy hökümet güýçleriniň ýarag ulanmaklary netijesinde nobatdaky gezek 30 töweregi adamyň ölendigini habar berdiler.
Ýerli aktiwistler bu wakalarda hökümet güýçleriniň parahat ilata garşy tanklar we bronetransportýorlar bilen-de hüjüm edendiklerini aýdýarlar.
Bu wakalaryň fonunda düýn Siriýa sapara baran Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Siriýanyň ýokary derejeli hökümet resmileri, şol sanda, ýurduň prezidenti Başar al-Assad bilen-de Siriýadaky gandöküşikli wakalar bilen baglanyşykly gepleşik geçirdi.
Ol bu gepleşiklerde Siriýanyň ýolbaşçylaryny parahat protestçilere garşy repressiw çäreleri ulanmaklygy bes etmäge çagyrdy.
Siriýaly aktiwistler soňky bäş aýa golaý wagt bäri ýurtda dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda azyndan 1 müň 700 töweregi adamyň öldürilendigini aýdýarlar.


text:
Çilili grafikaçy suratkeş Hawier Hensen (Javier Jensen) temalary we daş keşbi bilen dünýäniň ýörgünli klassyky eserleriniň arasynda orun alan kitaplary GIF programmasynyň üsti bilen, edil janly ýaly hereket edýän ýagdaýa getirýär.
Onuň taýýarlan programmasynda F.Skott Fitžeraldyň (F. Scott Fitzgerald) "Ajaýyp Gatsby" atly kitabynyň täsinligi bilen meşhurlyk gazanan jiltiniň birnji sahypasynda çekilen goşa göz emaý bilen gyrpyp dur.
Artur Konan Doýluň (Arthur Conan Doyle) meşhur detektiw eseri “Şerlok Holmsuň” müşdüginden bolsa suratda tüsse çykýar. Şeýlelik-de Hawier Hensen klassyky kitaplaryň daş keşbini üýtgetmän, olary diňe görenleriň has-da ünsüni çeker ýaly etmäge synanyşýar.
Kitaplaryň hereket edýän täze jiltleriniň, ýagny daşlarynyň arasynda iň köp üns çekýän German Melweýliň (Herman Melville) "Moby Dick" atly romanydyr. Aslynda daşky görnüşi gaty ýönekeý bolan bu kitabyň jildiniň birinji sahypasynda ýerleşdirilen kitiň suratynyň guýrugy okeanyň suwuna batyp-çykyp dur...
Hensen kitaplaryň hereket edýän täze daşlarynyň sergisinde şeýle diýdi: "Tapawutly temalar babatda biziň her birimiziň öz pikirlerimiziň, düýşlerimiziň we ynançlarymyzyň döremegine sebäp bolan bu romanlara men täzeçe bir görk bermek isledim".
"Kitaplaryň bezeginde ulanan täzeçe görnüşlerim meniň her gezek ol romanlaryň daşyny synlanymda aňymda döreýän hereketli suratlardyr".
Hawier Henseniň täzeçe bezän kitap daşlaryny şu ýerden synlap bilersiňiz.


text:
13-nji noýabrda Fransiýanyň paýtagty Pariž şäheriniň birbada 6 ýerinde terroristler ýaragly köp sanly adam heläkçiliklerine getiren hüjümleri gurnadylar. Netijede, 130-a golaý adam heläk boldy. Dünýä metbugatynda bu gandöküşikli waka Fransiýa Ikinji dünýä söweşinden soň iň uly ýetirilen zeper hökmünde häsiýetlendirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Fransiýa Respublikasynyň Prezidenti Fransua Ollanda ýurtda bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna we şikes ýetmelerine getiren terrorçylyk hereketleri zerarly gynanç hatyny iberdi.
“Türkmenistan terrorçylygyň we ekstremizmiň islendik ýüze çykmalaryny iň bir aýgytly ýagdaýda ýazgarmak bilen, bu apata garşy göreşmek we ony ýok etmek işinde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny doly goldaýar” diýlip, hatda aýdylýar.
Türkmenistanyň Baştutany gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna ýürekden gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky arzuwyny aýtdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler
Wengriýanyň paýtagtynda tamamlanan küşt boýunça “First Saturday” halkara ýaryşynda türkmenistanlylar örän ýokary netije görkezip, medallaryň ähli görnüşlerine: halkara ussatlarynyň toparynda altyn we kümüş, halkara grossmeýsterleriniň toparynda bolsa kümüş medallara mynasyp boldular. Biziň ildeşlerimiz bu üstünlikleri nusgawy görnüşinde geçirilen ýaryşlarda eýe boldular, onda bir küşt bäsdeşligine her göçümden soň 30 sekunt goşmak bilen 1,5 sagat wagt berilýär.
FIDE-niň ussady Saparmyrat Atabaýew ýeňiş gazandy. Oňa halkara ussatlarynyň toparynda taý gelen bolmady. Şunda Aşgabat şäheriniň Ruhabat etrabyndaky 117-nji umumybilim berýän orta mekdebiň 10-njy synp okuwçysy toparda çykyş edýän iň ýaş küştçüdir. Ýöne bu oňa ýokary derejeli küştçüleriň arasynda tapawutlanmaga päsgel bermedi, onuň bäsdeşleriniň hatarynda diňe bir halkara ussatlary däl-de, grossmeýsterler hem çykyş etdiler.
Mundan başga-da, 15 ýaşly türkmen küştçüsi möhletinden öň ýeňiş gazanmagy üpjün etdi. Soňky tapgyryň bäsleşiginde oňa deňme-deň oýnamak hem ýeterlikdi. Netijede biziň ýaş küştçimiz mümkin bolan 9 utukdan 7 utuk toplady. Ol köpüsiniň ýaşy 50-den geçýän bäsleşiklerinden alty oýunda üstün çykdy we ikisinde deňme-deň oýnady.
Mundan başga-da, Saparmyrat özüniň bu ýeňşi bilen halkara ussadynyň derejesine eýe bolmagy üpjün etdi. Şeýlelikde, S.Atabaýew şunuň ýaly üstünlik gazanyp, özboluly rekord goýan iň ýaş türkmen küştçüsi boldy.
Saparmyradyň birnäçe gezek rekord goýandygyny bellemelidiris. Häzirki wagtda ol Türkmenistanyň birinjiligini almak ugrunda dürli ýaş toparlarynda 19 altyn medala mynasyp bolan ýurdumyzyň ýeke-täk küştçüsidir. Şu ýylyň güýzünde Aşgabatda 20 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda birinjiligi almak ugrunda ýaryş geçiriler, şonda Saparmyart ýigriminji gezek ýeňiş gazanmagy özüne wezipe edip goýdy.
Indi birnäçe ýyldan bäri S.Atabaýew ýokary liga girýän uly ýaşly küştçüleriň arasynda Türkmenistanyň çempionatynyň altyn medala ugrundaky ýaryşlaryň esasy bäsdeşleriniň biri bolup durýar. 2013-nji ýylda ol bürünç medala, geçen ýyl bolsa ikinji orna mynasyp boldy. Ýeri gelende aýtsak, erkekler milli ýokary ligasy geljek aýda 2015-nji ýylyň iň gowy küştçüsini yglan eder.
2012-nji ýylda Türkiýäniň Stambul şäherinde geçirilen Bütindünýä küşt olimpiadasynda Atabaýewiň örän möhüm ähmiýetli ýeňiş gazanandygyny ýatlamalydyrys: şonda ol 16 ýaşly ýetginjekleriň toparynda altyn medala eýe boldy. Şonuň üçin hem Saparmyradyň Budapeştde geçirilen halkara ýaryşynda gazanan ýeňşi garaşylýan netijedir.
Biziň toparymyzyň düzüminde halkara ussatlarynyň arasynda çykyş eden S.Atabaýewiň halypasy, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi, grossmeýster Orazly Annageldiýew 5 utuk toplap, bürünç medala eýe boldy. Mundan başga-da, biziň ildeşimiz ýaryşyň tamamlanmagyna bir tapgyr galanda utuklaryň köp mukdaryny toplamak bilen möhletinden öň özüne baýrakly orny üpjün etdi.
Grossmeýterler toparynda halkara ussady Ýusup Atabaýew kümüş medala mynasyp boldy. Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby ABŞ-dan halkara ussady Aleksandr Batte bilen geçirilen çekeleşikli bäsleşikde iň soňky tapgyrda ýeňiş gazanyp, bäşinji orundan ikinji orundan öňe saýlandy.
Küşt hünärmenleri ilki başda bu topara gatnaşýan küştçülerden Ýusubyň dogany, halkara ussady Maksat Atabaýew ýeňiş gazanar diýip çakladylar, sebäbi ol ýaryşyň tutuş dowamynda ynamly üçünji orny eýeläp gelýärdi. Emma ýaryşyň soňky tapgyrynda Maksadyň şowsuzlyga sezewar bolmagy, ony bäşinji orna geçirdi.
Bu ýaryşlaryň öňüsyrasynda Budapeştde küştüň beýleki bir ugry—“Rapid” görnüşi boýunça ýene bir halkara ýaryşy geçirildi. Bu küşdi “çalt” oýnamak görnüşidir, onda her göçümden soň 10 sekunt goşmak bilen bir oýna 15 minut berilýär. Şunda doganlar we bile okaýan talyplar Maksat we Ýusup Atabaýewler uly ýaşly küştçüleriň arasynda tapawutlanyp, degişlilikde altyn we kümüş medallara mynasyp boldular.
Şeýle hem “çalt” küşt oýnamak boýunça Saparmyrat Atabaýew ýetginjekleriň arasynda birinji orna eýe boldy.
Şeýlelikde, Budapeştde geçirilen halkara ýaryşlarynyň ikisiniň jemleri boýunça türkmenistanly küştçüler jemi alty medala—üç altyn, iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular. Bu ýeňşi paýtagtymyzyň sport baradaky komitetiniň sport mekdebiniň wekilleri ýetip gelýän bahar baýramy—Nowruz baýramyna bagyşlaýarlar.
Habarlar #Küşt
- Soňky habarlar
Ýaş küştçüsiniň üstünligi11 Dekabr, 2016 (14:46)
- Soňky habarlar
Küşt boýunça dünýä çempionatynda altyn we kümüş medallar01 Noýabr, 2016 (11:10)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleri Aziýanyň çempionatynda hem-de Moskwada geçirilen ýaryşda tapawutlandylar19 Iýul, 2016 (10:41)
- Soňky habarlar
Küşt: halkara ýaryşlaryndaky üstünlikler15 Iýul, 2016 (11:05)
- Soňky habarlar
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi21 Maý, 2016 (00:54)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň güýçli küştçüleri Budapeştde geçirilýän “First Saturday” halkara ýaryşyna gatnaşar03 Maý, 2016 (16:46)
- Soňky habarlar
Ýazky ýaryşlar güýzde Bakuda geçiriljek Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşmak üçin milli ýygyndyny kesgitlär02 Mart, 2016 (18:41)
- Soňky habarlar
Küşt bilen meşgullanyp başlaýanlar üçin kitap neşir edildi: taryhdan käbir maglumatlar we 300 küşt meselesi02 Mart, 2016 (18:38)
- Soňky habarlar
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy27 Ýanwar, 2016 (22:09)
- Soňky habarlar
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler21 Ýanwar, 2016 (15:48)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Maksat Atabaýew — 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi30 Aprel, 2015 (22:09)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler18 Mart, 2015 (22:40)
- Soňky habarlar
Bir zalda dört ýaryş05 Mart, 2015 (22:49)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň medallary we rekordlary22 Fewral, 2015 (22:53)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler24 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň halkara ýaryşynda gazanan nobatdaky üstünligi23 Iýul, 2014 (20:06)


text:
Ertir paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda futbol boýunça nobatdaky dünýä we Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň çäklerinde ýurdumyzyň ýygyndysy omanly futbolçylary kabul eder.
Mälim bolşy ýaly, türkmen futbolçylary saýlama tapgyrda ýurdumyzda geçirilýän duşuşyklarda üstünlikli çykyş edýärler. Şu wagta çenli Türkmenistanda üç duşuşyk geçiren ildeşlerimiz şolaryň birinde-de ýeňilmedi, gaýtam iki sany möhüm ýeňşi gazandy. Şu günki duşuşyk türkmen futbolçylarynyň saýlama tapgyrda öz topragymyzda geçirjek soňky oýny bolar. Mundan soň ildeşlerimiziň öňünde ýeke duşuşyk galýar. Ol hem geljek ýylyň mart aýynda Hindistanda geçiriljek duşuşykdyr.
Şu gün paýtagtymyzyň adybir myhmanhanasynda Türkmenistanyň we Omanyň milli ýygyndylarynyň baş tälimçileri we kapitanlary köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň sowallaryna jogap berdiler. Omanyň futbol ýygyndysynyň baş tälimçisi, fransiýaly hünärmen Pol Le Guen žurnalistleriň sowallaryna jogap bermek bilen, Türkmenistanda özlerini juda mähirli garşylandyklaryny aýtdy. «Biz Aşgabadyň iň owadan myhmanhanalarynyň birinde ýerleşdik. Bu ýerden tutuş şäher eliň aýasynda ýaly görünýär» diýip, myhman toparyň baş tälimçisi aýtdy. Fransiýanyň «Nantes», «PSG» ýaly belli toparlarynda, milli ýygyndysynda (1993 — 1995-nji ýyllarda) futbol oýnan we «Ren», «Olimpik Lion», «PSG» ýaly meşhur fransuz toparlaryna hem-de Kamerunyň ýygyndysyna tälimçilik eden hünärmen Omanyň futbol ýygyndysynyň başyna 2011-nji ýylda getirildi. Şondan bäri hem omanly futbolçylar bilen dürli ýaryşlarda, esasan hem Aziýanyň çempionatynda üstünlikli çykyş edip gelýär.
«Biz bu duşuşyga ýokary derejede taýýarlykly geldik. Türkmenistanyň ýygyndysynyň ýakynda eýranly futbolçylar bilen geçiren duşuşygynyň ýazgysyna tomaşa etdik. Şol duşuşykdan we sentýabr aýynda türkmen futbolçylary bilen biziň öz geçiren duşuşygymyzdan çen tutup, bu gezekki oýnuň juda çekeleşikli boljakdygyny öňünden aýdyp bilerin. Ýöne her näme-de bolsa, ýeňiş biziň üçin juda zerur. Çünki biz toparçada Eýranyň ýygyndysy bilen deň utuk toplap, dünýä çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyryna çykmak üçin göreşýäris» diýip, myhman aýdanlarynyň üstüni ýetirdi.
Biziň milli ýygyndymyz ýaryşa Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Amangylyç Koçumowyň ýolbaşçylygynda gatnaşýar. Tejribeli tälimçi žurnalistler bilen bolan duşuşykda milli ýygyndymyzyň öz topragymyzda üstünlikli çykyş edýändigini aýtmak bilen, «Bu oýunda hem janköýerlerimiziň goldawy bilen ýeňşiň bizlik boljakdygyna ynanýarys» diýdi. «Toparda ähli zat ýerbe-ýer. Şu aýda ýurdumyzyň milli ýygyndysynyň dünýäniň futbol ýygyndylarynyň sanawynda 34 basgançak ýokary galmagy bizi nobatdaky ýeňişlere ruhlandyrdy. Ýygyndymyzyň esasy futbolçylarynyň biri Arslanmyrat Amanow jezasy sebäpli bu duşuşyga gatnaşyp bilmez, ýöne biziň Ruslan Mingazow, Artur Geworkýan, Ahmet Ataýew, Süleýman Muhadow ýaly tejribeli futbolçylarymyz kän. Olaryň ýurdumyzyň sport abraýy üçin elinden gelenini gaýgyrmajakdygyna ynanýarys» diýip, baş tälimçi sowallara jogap berdi.
«Biz Omanyň ýygyndysy bilen ozal hem duşuşdyk. Şonuň üçin hem garşydaşlarymyzyň oýun tärinden habarymyz bar. Ýöne Oman Aziýanyň iň güýçli futbol ýygyndylarynyň biri. Şonuň üçin hem duşuşygyň ýeňil bolmajakdygy belli. Şeýle-de bolsa biz iýun aýynda Aziýanyň sanawynda birinji orunda durýan eýranly futbolçylar deňe-deň oýnap, güýçli garşydaşlara mynasyp jogap berip bilýändigimizi görkezdik. Galyberse-de ýeňiş bize zerur. Biz topary azyndan üçünji orunda tamamlap, Aziýa çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyryna gönümel gatnaşmagy maksat edinýäris» diýip, milli ýygyndymyzyň baş tälimçisi aýdanlarynyň üstüni ýetirdi.
Ertir ildeşlerimiz bilen bir toparçada çykyş edýän Guamyň hem-de Eýranyň milli ýygyndylarynyň arasynda hem duşuşyk geçiriler. Guam döwletinde geçiriljek bu duşuşykda eýranly futbolçylar ýeňiş gazansa, ildeşlerimiz hem şu günki duşuşykda, iň bolmanda, deňlik hasap bilen oýnap bilseler, türkmen futbolçylaryna öňde goýan maksadyna ýetmäge mümkinçilik bar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 18-nji iýunda başyna giden ýarag zorlugynyň, barha möwjeýän deňsizligiň we beýleki problemalaryň garşysyna çäre görmegi başarmaýan, petige dirän syýasy sistemanyň üstünden düşdi.
Birleşen Ştatlar Çarlstonde, Günorta Karolina ybadathanasynda bolan iň elhenç ýigrenç jenaýatyna, dokuz sany garaýagyz dindaryň zalymlarça atylyp öldürilmegine şaýat bolanyndan soň, Obama özüniň ýedi ýyl mundan öň gozgan meselesinde özgerişlik döredip bilmezliginden lapykeçlik bildirdi.
Kaliforniýa ştatynda, Bewerli Hillzde, kinorejissýor Taýler Perri tarapyndan beýemçilik edilen serişde toplamak çäresine gatnaşýan donorlaryň öňünde çykyş eden Obama özüniň «gujurly göreşendigini» emma sistemanyň «şindem döwükdigini» aýtdy.
"Kongres işlemelisi ýaly işlemeýär"
"Kongres öz işlemelisi ýaly işlemeýär» diýip, Obama aýtdy. Prezident Obama ABŞ-nyň köp ştatynda azat-erkin satyn alyp bolýan ýaraglary düzgünleşdirmek baradaky kanuny geçirjek bolupdy, emma kongres liderleri hatda bu meseläni sese goýmagy hem başarmandylar. Sebäbi ýurduň kuwwatly ýarag lobbistleri ýarag satmagyň düzgünleşdirilmegine berk garşylyk görkezýärdiler.
"Netijede ýene bir gezek bigünä adamlar öldürildi, sebäbi kast etmek islän adam ýarag edinmekde hiç bir päsgelçilik görmedi» diýip, Obama aýtdy.
"Men şunuň ýaly beýanatlary köp gezek etmeli boldum” diýip, ol aýtdy. «Kähalatda, biz ýurt hökmünde, şeýle görnüşdäki köpçülikleýin gyrgynyň beýleki ösen ýurtlarda bolmaýandygyna nazar salmaly. Bu başga ýerlerde beýle ýygjam bolmaýar. Onsoň bu meselede çäre görmek bize bagly» diýip, amerikan prezidenti sözüniň üstüni ýetirdi.
Onuň çykyş edip duran wagty garaýagyz dindarlaryň «Injil» sapagy duşuşygyna kabul edilen, olar bilen bir sagat oturyp, soň dokuz adamy atyp öldüren ak adam baradaky habar ýaýrady. Ekspertler munuň ýurduň taryhyndaky iň elhenç ýirenç jenaýatydygyny aýdýarlar.
Öldürilenleriň biri, pastor Klementa Pinkniý Obamanyň dostudy, sylagly syýasy we dini liderdi. Ol bir gezek «Seniň käte, azatlygy we deňligi ilerletmek üçin, ölmeli bolmagyň-da mümkin» diýipdi.
Öldürilenleriň üçüsi ýurduň iň gadymy garaýagyzlar ybadathanasynyň - Emmanuel afrikan metodist ýepiskop ybadathanasynyň ruhanysydy, ýene biri regional kitaphananyň ýolbaşçysy, beýlekisi ýokary mekdebiň mugallymy we söz terapistidi, ýene iki sanysy bolsa ybadathana horunyň agzalarydy.
Jynsparazlyk wehimi
"Bu hadysanyň garaýagyzlar ybadathanasynda bolmagy biziň geçmişimiziň garaňky künjekleri baradaky soraglary hem öňe çykarýar» diýip, Obama aýtdy.
"Bu garaýagyzlaryň ybadathanalaryna birinji gezek hüjüm edilişi däl. Biz jynslar we dinler babatyndaky ýigrenjiň biziň demokratiýamyza we ideallarymza aýratyn wehim salýandygyny bilýäris» diýip, prezident aýtdy.
21 ýaşyndaky Dilan Ruf babatdaky habarlar onuň garaýagyz adamlara garşy ýigrenç esasynda hereket edendigine uly bir şübhe galdyrmaýar. Şol bir wagtda soňky ýyllar Birleşen Ştatlarda köpçülikleýin atylyp öldürilen adamlar köplenç hiç bir syýasy sebäpsiz, ruhy hassa damlaryň pidasy boldy.
Ruf, aýdylmagyna görä, öz pidalaryna ýüzlenip, şeýle diýipdir: «Men bu işi etmeli, siz biziň aýallarymyzy zorlaýarsyňyz we ýurdumyzy alýarsyňyz. Siz gitmeli.»
AP-niň habaryna görä, ol golaýda dostuna şeýle diýipdir: «Garaýagyzlar dünýäni ele geçirýär, kimdir biri bu meselede akýagyzlaryň hatyrasyna bir zatlar etmeli.”
Ruf 18-nji iýunda Şelbide, Demirgazyk Karolinada tussag edildi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Yragyň Goranmak ministrliginiň aýtmagyna görä, “Yslam döwleti” ekstremistik toparynyň” ýolbaşçylarynyň biri ýurduň demirgazygynda koalisiýanyň amala aşyrýan howa zarbalarynyň netijesinde öldürlipdir.
Ministrligiň metbugat-wekili general Tahsin Ibrahimiň 13-nji mýda aýtmagyna görä, Abu Alaa al-Afri ady bilen tanalýan Abdul Rahman Mustafa Mohammed hüjüm astyna düşen Tal Afar şäheriniň metjidinde bolupdyr.
Ibrahim YD-nyň ýolbaşçysynyň onlarça söweşiji bilen duşuşyk geçiren wagtynda öldürlendigini habar berdi.
ABŞ-nyň harbylary koalision güýçleriň metjide hüjüm etmändigini aýtdy we bu maglumaty tassyklamakdan ýüz öwürdi.


text:
Masalahtda çykyş eden Türkmenistanyň Baş prokurory Hojamyradow Türkmen Milli Dünýä Diller Institutynyň rektory Aýna Gurbannyýazowanyň gös-göni gatnaşmagynda para alynanlygy bilen bagly ýagdaý barasynda hasabat beripdir. Gurbannyýazowanyň ýakyn dostlary bolan gündogar dilleri we edebiýaty fakultetiniň dekany Öwezowanyň, rus dili we edebiýaty kafedrasynyň mugallymy Esenmyradowanyň arasyndaky jenaýatçylykly dildüwşük barada aýdylypdyr. Olar şu ýyl instituta okuwa ýerleşdirmegiň kepili hökmünde 8 adamdan jemi 119 müň amerikan dollaryna barabar para alypdyrlar. Ekspertleriň garaýşy
Gyrgyzystanyň rus-slawýan institutynyň dosenti Bekbosun Borubaşewiň sözlerine görä, beýle problemany hem Türkmenistanyň hem Gyrgyzystanyň prezidentleriniň gozgamagynyň esasy sebäbi bu şu günüň aktual problemasydyr. “Ýaşlara döwrebap bilim bermek - geljegiň aladasyny etmekdir.”
Ýaşlara döwrebap bilim bermek - geljegiň aladasyny etmekdir
Özbegistanly jemgyýeti öwreniji Kamron Aliýew bolsa Gurbanguly Berdimuhamedowyň korrupsiýa baradaky soňky tankydyny dogry diýip hasaplaýar. “Sebäbi Merkezi Aziýa respublikalarynda serhet çyzyklaryna garamazdan umumy ýagdaý biri-birine meňzeş. Korrupsiýa Merkezi Aziýanyň her bir döwletinde bar. Meselem Özbegistanda hem ýokary okuw jaýlarynda studentlerden para alynýandygyny, olara ynsap bilen bilim berilmeýändigini aýtsa bolar” diýip Aliýew belleýär. “Egerde parahorlyga garşy göreşi Gurbanguly Berdimuhamedow başlan bolsa bu gaty gowy başlangyç. Diýmek goňşy ýurtlaryň prezidentleri hem şondan görelde almaly.”
Bekbosun Borubaşewiň sözlerine görä, Merkezi Aziýada korrupsiýanyň giňden ýaýramagynyň birnäce sebäpleri bar. Birinji sebäp bu ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlaryna zähmet hakynyň ujypsyzdygy, ikinjiden orta mekdeplerde okuwçylara berilýän bilimiň derejesiniň pesdigi.Çözgütler
Ynsan hukuklary boýunça Türkmen Helsinki Toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa, bu problemanyň sebäbini ýurtda kanunyň işlemeýändiginden görýär we bu problemanyň öňüni almak üçin jemgyýetiň aktiw bolmalydygyny nygtaýar. “Ýurtda korrupsiýany ýok etmek üçin türkmen resmileriniň ýörite güýçli pozisiýasy bolmaly.”
Dosent Bekbosun Borubaşew bu problemanyň öňüni almak üçin ilki bilen ýurtda hukuk bazasynyň bolmalygydygyny, ikinjiden mugallymlaryň zähmet hakynyň ýokarlanadyrylmagyny, üçünjiden ýokary okuw jaýlaryna işgärleriň konkurs esasynda alynmalydygyny aýdýar.


text:
Gyrgyzystanly müfti Çubak hajy Jelilow özüniň öňki orunbasaryny haj zyýaratyny gurnanda para alanlykda aýyplaýar. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy habar berdi.
Çarşenbe güni Jelilowyň metbugat gullugynyň žurnalistlere aýtmagyna görä, Ubaýdilla Sarybaýewe garşy jenaýat işiniň açylmagy onuň “geçen ýyl haj zyýaratyny gurnanda parahorluga ýüz urandygy üçin jogapkärçilige çekilýändigini” aňladýar.
Sarybaýew 5-nji dekabrda wezipesinden boşadylýança dini işler boýunça resmi edaranyň Oşdaky bölüminiň başlygydy.
Sarybaýew Azatlyk Radiosyna parahorluk bilen bagly özüne ýöňkelýän aýyplamalaryň toslamadygyny aýtdy.


text:
Soňky birnäçe gün bäri Braziliýanyň dürli şäherlerinde giň gerimde protest demonstrasiýalary dowam edýär.
Demonstrasiýaçylar hökümet derejesindäki korrupsiýa, ýaramaz hökümet dolandyryşyna we geljek ýylky dünýä futbol çempionatyna çakdanaşa uly çykdajylaryň sarp edilmegine protest bildirýärler.
Sişenbe güni agşamlyk Braziliýanyň iň uly şäheri bolan San-Paolo şäherindäki baş hristian ybadathanasynyň öňüne 50 müň töweregi protestçi ýygnandy. Şondan bir gün öň bu şäheriň köçelerine 200 müň töweregi protestçiniň çykandygy habar berlipdi.
Braziliýanyň prezidenti Dilma Russef jemgyýetçilige edilýän hyzmatlaryň we hökümet dolandyryşynyň gowulandyrylmagyna zerurlygyň bardygyny boýun aldy.
Şol bir wagtyň özünde-de, ol Braziliýadaky häzirki demonstrasiýalara ýurtdaky “demokratiýanyň güýjüni görkezýän” bir alamat hökmünde baha berdi.


text:
Göwreli we dul galan aýaly adamsynyň bu suratlarda bolmagyny isleýärdi
ABŞda ýaşaýan Nikol we Deonta Bennet ikinji perzentlerine garaşýardy. Täze çaga dogmanka, Deonta 4 ýaşly ogly bilen ejesine sýurpriz etmek isläp, surat sessiýasyna taýynlanýar.
Ýöne doguma 2 aý galanynda, Deonta pajygaly ýagdaýda aradan çykýar. Nikoly hiç zat köşeşdirip bilmeýär, emma ol çagalary üçin ýaşamaga dowam edip, täzeden ýylgyrmagy başarmalydygyna göz ýetirýär. Şondan soň ol ýoldaşynyň arzuwyny ýerine ýetirmäge karar berýär.
Suratçy Sidni Konli bir zamanlar Deontanyň Nikola öýlenmek teklip eden parkynda surat sessiýasyny geçirýär. Aradan çykan ýoldaş we kaka hem suratda ýerini almasa bolmazdy. Edilen işleriň netijesi Sidnini hem ýaşa bogdy: "Men Deontany her surata goşdum. Ol göýä öz maşgalasyny ýokardan yzarlap, olaryň ýagdaýlarynyň oňatlygyny bilmek isleýän ýalydy".
"Men nähilidir bir üýtgeşik zat etmek isläpdim"-diýip Nikol aýdýar.
-Bu suratlaryň hemmesi meniň oglum üçin kakasy barada ýatlama bolup galar, gyzym üçinem şeýle. Ol kakasyny görmedem ahyry". Gynandyryjy, emma owadan. Näme bolsa-da, biziň ýakynlarymyz elmydama biziň ýanymyzda.


text:
Fransiýanyň täze wezipä bellenen premýer-ministri Jan-Mark Ero ýurduň täze hökümetiniň ilkinji maslahatynda prezidentiň we hökümet agzalarynyň aýlyk haklaryny 30 prosent töweregi azaltmak plany bilen bagly meselelere garaljakdygyny aýtdy.
Ýakynda Fransiýanyň prezidentligine saýlanan Fransua Olland özüniň saýlaw kampaniýasynyň barşynda ýokary derejeli hökümet resmileriniň aýlyk haklaryny azaltmaklyga söz beripdi.
Ondan tapawutlylykda, ýurduň ozalky prezidenti Nikolýa Sarkozi 2007-nji ýylda prezident saýlananda, öz aýlyk hakyny birnäçe esse ýokarlandyrypdy.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasy Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileriň lideri Stawropol regionynda geçen aýda alty adamyň öldürilmeginiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Ýekşenbe güni internetde ýerleşdirilen wideoda Tengiz Guketlow agzalan gyrgynçylygyň häzir Soçide geçýän olimpiýa oýunlaryna päsgel bermek barada edilen ozalky haýbatlar bilen gatnaşygynyň bolmandygyny aýtdy.
Guketlow alty adamyň öldürilmeginiň howpsuzlyk güýçleriniň geçiren dürli çärelerinde ýerli musulmanlardan 35 adamyň ölümine jogap bolandygyny aýtdy. Guketlow şol 35 musulmandan hiç biriniň yslamçy söweşiji bolmandygyny aýtdy.
Alty adamyň jesedi geçen aýda Stawropol şäheriniň daşynda awtoulaglaryň içinde we ýanynda tapylypdy. Iki awtoulagyň içi minaly bolupdy.


text:
Ýekşenbe güni Pakistanyň demirgazyk-günbatar raýonynda aýry-aýrylykda amala aşyrylan iki sany bomba partlamasynda azyndan 24 adam ölüp, onlarça adam ýaralandy.
Partlamalardan biri ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Nowşera şäherinde, çörek dükanynyň golaýynda amala aşyryldy. Polisiýa bu wakada azyndan 18 adamyň ölendigini aýdýar.
Ýene bir partlama bolsa, şol regionyň Matni-Bazar atly ilatly punktynda bir ýolagçy awtobusynyň golaýynda amala aşyryldy. Bu wakada 6 adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Bu hüjümleriň jogapkärçiligini Pakistandaky talyban söweşijileri öz üstlerine aldylar.


text:
Müsüriň Ýokary Konstitusion sudunyň penşenbe güni parlamenti dargatmak barada çykaran kararyna parlamentde agdyklyk edýän “Musulman Doganlygy” partiýasy ýiti reaksiýa bildirdi.
“Musulman Doganlygy” partiýasy Müsüriň indi “howply günler” bilen ýüzbe-ýüz durandygyny duýdurdy.
Parlamenti dargatmak barada höküm çykaran suduň sudýalary öz döwründe Müsüriň ozalky diktatory Hosni Mubärek tarapyndan bellenilen sudýalar.
Bu Ýokary Konstitusion sud penşenbe güni Hosni Mubäregiň döwründe premýer-ministr bolup işlän Ahmed Şafigiň şu geljek dynç alyş günleri geçiriljek ikilenji tapgyr prezidentlik saýlawlaryna-da dalaşgär hökmünde gatnaşyp biljekdigi barada karar çykardy.


text:
Abhaziýanyň territoriýasynda guryýer goşunlarynyň Orsýet bazasyny döretmek baradaky ylalaşyga şu gün Orsýet bilen Abhaziýanyň gol çekişmegine garaşylýar.
Abhaziýanyň Goranmak ministriniň orunbasary Garri Kapalbanyň Roýter agentligine aýtmagyna görä, bazada bärsinden üç müň harby gullukçy ýerleşer.
Baza döretmek planyny Gürjüstan “bikanun” atlandyrdy.
2008-nji ýylyň awgustynda Gürjüstan bilen ýaragly konfliktden soň Orsýet Gürjüstandan bölünip aýrylan Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň döwlet garaşsyzlygyny ykrar etdi.


text:
Premçand
Premçand
(1880-1936)
Ussat hindi ýazyjysy Premçand 1880-nji ýylda, Benares şäheriniň golaýyndaky Lamhi obasynda dünýä inýär. Onuň hakyky ady Dhanpatraý Şriwastaw. Ýaş wagty Premçand mugallym hem mekdep jaýlarynyň gözegçisi bolup işledi. Ýazyjy 13 sany powestdir romanlaryň, 40-a golaý hekaýalar ýygyndylarynyň, birnäçe publisistik eserleriniň ýazary hökmünde meşhurdyr. Hindistanyň milli azat edijilik hereketi ýazyja örän uly täsir etdi.
Premçandyň «Watana bolan söýgi» atly ilkinji hekaýalar ýygyndysy 1909-nji ýylda çap edildi, emma iňlis basybalyjylarynyň häkimýeti bu neşiri gadagan edip, otda ýakdylar.
Premçandyň «Söýgi aramgähi»(1922), «Meýdança»(1925), «Uruş meýdany»(1932), «Gurbanlyk sygyr»(1936) romanlarynda, «Ýedi lotos»(1917), «Söweş ýoly»(1932) hekaýalar ýygyndylarynda hindi halkynyň azatlyk üçin alyp baran göreşi, syýasy gapma-garşylyklar barada gürrüň berilýär. Ýazyjy öz eserlerinde gahrymanlarynyň çuňňur psihologiki häsiýetnamalarynyň üsti bilen ýönekeý halkyň agyr durmuşyny ussatlarça açyp görkezmegi başarypdyr.
Premçand eserlerini hindi hem urdu dilinde döredipdir. Ol 1930-36-njy ýyllarda «Hans» žurnalyna, 1932-34-nji ýyllarda «Jagaran» žurnalyna baştutanlyk edýär. Premçandyň publisistik eserleri hem Hindistanda realistik we demokratik edebiýatyň ösmegine güýçli itergi beripdir. 1936-njy ýylda ýazyjy Hindistanyň progressiw ýazyjylar birleşiginiň döredilmegini gazandy, şol ýyl hem Benares şäherinde aradan çykdy.


text:
Şenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý öz ýurdunda giň ýaýran korrupsiýa problemasynda daşary ýurtlaryň hökümetlerini aýyplap çykyş etdi.
Ol daşary ýurt hökümetleriniň döreden bu problemasynyň Owganystanda kanunçylygy ýola goýmak ugrunda öz alyp barýan tagallalarynyň öňüne-de böwet bolýandygyny aýtdy.
Şenbe güni telewideniýede eden bu baradaky çykyşynda Hamid Karzaý Owganystanda daşary ýurtlularyň “gümürtik işler” üçin töleýän millionlarça dollar bikanun puly bilen deňeşdirilende ýerli para tölegleriniň ujypsyzja zatdygyny nygtady.
Käbir halkara donorlary hem Owganystandaky ýagdaýlary durnuklaşdyrmak ugrunda alnyp barylýan tagallalaryň öňüne bu ýurtda giň ýaýran korrupsiýanyň böwet bolýandygyny aýdýarlar.
Şeýle hem, donor toparlar Owganystanyň hökümetini özüniň syýasy soýuzdaşlary bilen dahylly bolan korrupsiýa işleri boýunça jenaýat işlerini gozgamaýanlykda tankytlaýarlar.


text:
Halkara atom energiýasy gullugy (HAEG) Eýranyň ýadro işlerini barlamak bilen bagly gitdigiçe uly kynçylyklar çekýär. Mazmuny eýýäm ençeme agentlige mälim bolan HAEG-niň gizlin dokladyndan şeýle netije çykýar.
Şol dokumente laýyklykda Tähran öňküleri ýaly agentlik bilen hyzmatdaşlyga ýeterlik derejede taýýardygyny belli etmeýär, urany baýlaşdyrmagy bes etmek barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň talabyny ýerine ýetirmeýär.
Ýakynda Eýranyň häkimiýetleri ýurduň ýadro obýektlerine gözegçilikden HAEG-niň iki inspektoryny çetleşdirdi, şol iki spesialist eýran alymlarynyň gizlin geçiren iki eksperimenti barada habar beripdi.
ABŞ MAGATE-niň Eýran boýunça bu dokladynyň alada döredýändigini öňe sürýär. Ak Tamyň resmi wekili Tommi Wietor “Bu doklad Eýranyň ýadro boýunça alan halkara borçlaryny ýerine ýetirmekden ýüz öwürýändigini, özüniň ýadro programmasyny giňeldip, ýadro ýaragyna eýe bolmak boýunça tagallalaryny dowam etdirýändigini görkezýär” diýdi.


text:
Russiýanyň durnuksyz Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanda söweşiji diýlip güman edilýän azyndan üç adam ýurduň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan öldürildi.
Derbent şäheriniň polisiýa resmileriniň aýtmagyna görä, anna güni ýurduň howpsuzlyk güýçleri şäherdäki hususy jaýlaryň birinde ýaragly adamlary ele salypdyrlar.
Adamlar ýaraglary taşlamagy ret edip, onuň ýerine howpsuzlyk güýçlerine ot açypdyrlar. Howpsuzlyk güýçleri we polisiýa binany zabt etdi.
Deslapky maglumatlara görä, operasiýada söweşiji diýlip gümän edilýän üç adam öldürilipdir.
Dagystan yslamçy ekstremizm we guramaçylykly jenaýatlar bilen ilteşikli ýowuzlyklardan birnäçe ýyl bäri ejir çekip gelýär. Söweşijiler ýygy-ýygydan polisiýany we ýerli resmileri nyşana alýar.


text:
ABŞ-nyň Milli metbugat kluby 29-njy iýulda metbugat azatlygy boýunça baş baýragyny tussaglykdaky azeri žurnalisti Hadija Ismaýilowa gowşurdy.
AÝ/AR-sy bilen işleşýän Ismaýilowa 234 gün bäri deslapky tussaglykda saklanýar. Köp synçy žurnalistiň tussag edilmeginiň ýurtdaky ýokary derejeli korrupsiýa, şol sanda muňa prezident Ilham Aliýewiň gatnaşmagy boýunça geçiren derňewleri bilen baglydygyny aýdýar.
Azerbaýjanyň sudy Ismaýilowanyň işi boýunça 24-nji iýulda geçiren birinji diňlenişiginde aklawçylaryň žurnaliste garşy öňe sürlen salgytdan gaçmak we ogurlyk bilen bagly aýyplamalary aradan aýyrmak hem ony öý tussaglygyna geçirmek baradaky arz-şikaýatlaryny ret etdi. Ismaýilowa 19 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edilmegiň ähtimallygy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Media klubunyň metbugat azatlygy boýunça baýragyna şu ýyl eýe bolan tussaglykdaky beýleki žurnalistleriň arasynda “Waşington Post” neşriniň Siriýadaky habarçysy Austin Taýs we Tährandaky habarçysy Jason Rezaian bar.


text:
Türkmenistanda “Altyn Asyrdan” soň, 2007-nji ýylda, yglan edilen “Beýik Galkynyşlar eýýamy” hem tamamlandy. Indi ýurtda täze syýasy ideologiýa yglan edildi.
Türkmenistanyň milli telewideniýesiniň hepdäniň duşenbe günündäki Watan habarlar programmasynda hem jar edilen “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” diýlen ideologiýany mahabatlaýjy şygarlar we makalalar eýýäm şenbe güni çykan gazetlerde çap edilip başlandy.
Şenbe güni Mukamlar köşgünde bu täze döwrüň yglan edilmegi mynasybetli dabara geçdi. Şol dabara medeniýet we sungat işgärleri hem-de şol ugurlar boýunça bilim alýan studentler gatnaşdylar. Dabara başlanmanka zalda oturanlara özlerini şadyýan alyp barmak barada gysgaça instruksiýa berildi.
Dabarada täze başlanjak döwürde nähili işleriň amala aşyryljakdygy ýa-da bagtyýarlyk derejesine ýetmek üçin nähili maksatnamalaryň bardygy barada hiç zat aýdylmady. Çykyş edenleriň ählisi Gurbanguly Berdimuhamedowyň anna güni yglan eden “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” bilen ýygnananlary gutladylar. Şeýle-de “Beýik Galkynyşlar eýýamynda” ýetilen sepgitler barada mahabatlandyryjy sözler aýtdylar.
Bu çärä mejbury gatnaşmaly bolan aşgabatly medeniýet işgäri Geldimyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde çäräni ýaranjaňlaryň tribunasy hökmünde suratlandyrdy:
—Biziň ýurdumyzda ýaranjaňlar gatlagy bar. Bu hili çäreler bolsa olara öz “hünärlerini” kämilleşdirmäge mümkinçilik berýär. Olaryň çykyşlaryndaky aýdýan sözleriniň ýalandygyny diňe bir tomaşaçylar däl, eýsem olaryň özleri-de bilýärler. Ýöne wezipe, jaý, maşyn üçin ýaranjaňlar hemme zada taýýar.
"Magtymgulynyň islän zamanasy"
Dabarada çykyş edenleriň sözleri Geldimyradyň sözlerini belli bir derejede tassyklaýar. Dabarada çykyş eden “Türkmenistan” gazetiniň baş redaktory Annamyrat Poladow ýurduň häzirki döwrüni Magtymgulynyň islän zamanasy hökmünde suratlandyrdy:
—Beýik türkmen akyldary Magtymguly Pyragy öz döwründe berkarar döwlet islärin diýip, arzuw edip geçdi. Ata-babalarymyz niçeme asyrlap şol arzuwlaryň hasyl bolmagyna garaşdylar. Ine, şol beýik arzuw. Biziň hormatly prezidentimiz, eziz Arkadagymyz şol beýik arzuwy amala aşyrdy diýip arkaýyn aýdyp bileris.
“Ak kepderi”, “Ak güller” we ýaňy-ýakynda türkmen metbugatynda çap edilen “Şalar” ýaly ýurt ýolbaşçysyny wasp edýän eserleriň awtory Gözel Şagulyýewa hem ýygnanalary täze döwür bilen gutlap şeýle diýdi:
—Salamälik, “Bagtyýarlyk döwrüniň” bagtly adamlary! Döwrüň bilen, ömrüň bilen, Arkadag! Köňlüň bilen, köşgüň bilen Arkadag! Nuruň bilen, ugruň bilen, Arkadag! Mähriban prezidentimiziň, gahryman prezidentimiziň döreden täze eýýamy bilen, mähriban adamlar! “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” bilen!
Şagulyýewa sözüni dowam edip, Türkmenistanyň prezidenti bilen duşuşanda oňa aýdan sözleri barada gürrüň berip şeýle diýdi:
—Hormatly prezidentimiz söýgiň gujagynda ýaşaýar. Meniň ýadymdan çykanok, hormatly prezidentimiz ýurt başyna gelen wagty duşuşykda söz sözlemeli boldum. Şonda men hormatly prezidentimize ikije söz aýtmaga mümkinçilik tapdym. Başga zada bokurdagym dolup, begenjimden söz tapmadym. Şonda akar akmalydyr akar ýerinde.
Söýgiň gujagynda bol, ogul!
Söýgi garramaýar, söýgi ölmeýär.
Biz näme üçin bärde, ol ölýän bolsa.
Adam öli zady gözläp gelmeýär.
Şonuň üçin gelýär, ol gelýän.
Eziz, ogul! Arkadag, ogul! Gahryman, ogul söýgiň gujagynda ýaşa, mähribanym! Hemişe! Sebäbi, seni iliň ýaly söýýän, iliň ýaly apalaýan millet ýokdur dünýäniň ýüzünde! Ýöne, hormatly prezidentimizi dünýä-de des-deň, ýaňky aýdyşym ýaly, hormatlaýandyr, apalaýandyr—diýip, Şagulyýewa çykyş etdi.
Her günki sözler
Dabarada çykyş edýänleriň aýdýan sözlerini türkmen habar serişdelerinde her gün okamak ýa-da eşitmek bolýar. Edilýän çykyşlar zalda oturan tomaşaçylaryň hem ýüregine düşen bolmaga çemeli. Tomaşaçylaryň ählisi diýen ýaly dabaranyň çalt gutarmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşýardylar. Studentleriň arasynda mobil telefonlarynda oýun oýnap oturanlary hem az däldi.
Dabarany gurnaýjylar tomaşaçylary ýadatmazlyk üçin programma aýdym-saz hem goşupdyrlar. Bu çärede aýdylan aýdymlarda Türkmenistanyň prezidentiniň şahsyýeti wasp edilýärdi. Dabarany gurnaýjylar käbir aýdym aýdylanda tomaşaçylary ýerlerinden turzup çapak çaldyrýardylar. Tomaşaçylardan doldurylan konsert zaly dik durup çapak çalýardy.
Dabarada çykyş eden Jemal Saparowa bolsa öz çykyşynyň ahyrynda ör turup, “Beýik Arkadaga şöhrat!” diýip gygyrmagy teklip etdi. Onuň bu teklibi ýerine ýetirilensoň, ol aýdym aýtdy.
Dabara iki sagat dowam etdi. Alypbaryjy dabaranyň tamamlanandygyny yglan edenden soň, tomaşaçylar uly höwes bilen el çarpyşyp, gyssanmaç zaldan çykyp başladylar.
Zaldan çykyp barýan Geldimyrat täze döwrüň yglan edilmegi diňe öňki ideologiýanyň şygarynyň üýtgedilmeginden ybaratdygyny aýtdy.
—“Galkynyşlar zamanasy” ýa-da “Bagtyýarlyk zamanasy” tapawudy ýok. Mazmun üýtgänok, diňe forma üýtgeýär. Şu günki geçen dabara hem muňa mysal – diýip, aşgabatly medeniýet işgäri Geldimyrat ýüzi salyk halda zaldan çykyp gitdi.
Metbugat işgärleriniň aýtmagyna görä, indi olara “Beýik Galkynyşlar eýýamyny” mahabatlandyrman, täze girizilen ideologiýa barada ýazmaga görkezme berlipdir.


text:
Çolpon Orozobekowa
Gyrgyzystanda 10-njy oktýabrdaky parlament saýlawlary asudalyk bilen geçirilen hem bolsa, ses berişlik synag bolup, garaşylmadyk netijeleri ýüze çykardy.
“Ata Žurt” partiýasynyň sesleriň 8,7%-ni gazanmagy köp synçylary geň galdyrdy. Bu partiýanyň liderleriniň köpüsi şu ýylyň aprel aýynda häkimiýet başyndan çetleşdirilip, häzirki wagtda Belarusda ýaşaýan Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakiýewi goldapdy.
Emma saýlawlarda 5% ses gazanyp, parlamentde orun eýelemek hukugyna zordan eýe bolan “Ata Meken” partiýasynyň işi köpleri kanagatlandyrmady. “Ata Mekeniň” lideri we Gyrgyzystanyň parlamentiniň ygtyýarlyklaryny güýçlendirip, halk köpçüligi tarapyndan goldanan konstitusion reformanyň esasy ideology hasaplanýan Ömürbek Tekebaýewiň ses berişlikde zordan bäşinji orna çykmagy geň ýagdaý boldy. Tekebaýewiň partiýasy “Ata Žurtdan”, sosial-demokratlardan we Orsýete tarapdar “Ar-Namys” partiýasyndan yza galdy.
Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa saýlaw gününi Gyrgyzystan üçin taryhy gün diýip atlandyrdy hem-de “gyrgyz halkynyň öz ykbalyny we öz geljegini saýlaýanlygyny” nygtady.
Emma Otunbaýewanyň çykyşy çakdan-aşa optimistik göründi. Sebäbi halk köpçüligi tarapyndan goldanan täze Konstitusiýa garşy çykyş edýän syýasy toparlary goldap, Bakiýewe tarapdar partiýanyň we Orsýete tarapdar toparyň peýdasyna ses beren raýatlar özlerine nähili geljegi saýlaýarlar diýen sowal jogapsyz galýar.
Agzalan partiýalar prezidentlik sistemasyny dikeltmegi maksat edinýärler. Şeýle sistema bolsa köp ýyllaryň dowamynda korrupsiýa we eden-etdilik bilen ýakasyny tanadypdy. Şol partiýalaryň maksadynyň haýsy tarapdan ýel alýanlygyny hem çak etmek mümkin. Parlamente daýanýan demokratiýany dargatmak Moskwanyň Merkezi Aziýadaky esasy maksatlarynyň biri bolmagyna galýar.
Orsýetiň eli
Şu aýda geçirilen saýlawlara daşarky güýçleriň göni we gödek goşulyşanlygyna garaşsyz Gyrgyzystanyň taryhynda ilkinji gezek şaýat bolduk. Käbir ekspertler Gyrgyzystanyň Orsýete tarapdar syýasy toparlarynyň öz saýlaw kampaniýalary üçin 70 million dollara barabar pul sarp edenligini öňe sürýärler. “Ar-Namys” partiýasynyň Kremldäki raýdaşlaryndan uly maliýe komegini alandygyna köpler şübhelenmeýär.
“Ar-Namys” partiýasynyň ýolbaşçysy, öňki premýer-ministr Feliks Kulowyň Gyrgyzystanyň Orsýete goşulmagyna degişli teklibi bilen 2007-nji ýylda eden çykyşy ýatlanyňa degýär.
Gyrgyzystandaky saýlaw kampaniýalary döwründe Moskwa özüniň goldaýan syýasy partiýalaryndan başga syýasy toparlaryň abraýyna şek ýetirmek üçin elde baryny etdi. Orsýetiň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üns merkezinde ilkinji nobatda Ömürbek Tekebaýew bolupdy. Maglumatlar Gyrgyzystanyň Orsýete tarapdar partiýalary barada pozitiw, “Ata Meken” partiýasy barada bolsa negatiw çemeleşmeleri bilen tapawutlandy.
Emma Gyrgyzystanyň syýasy liderleriniň ýazgarylmagyna-da esas bar. Olaryň aglaba köpüsi eýerýän maksatlarynyň öz şahsy bähbitlerine baglydygyny görkezipdi. Käbir syýasy toparlar bolsa, koalisiýa hökmünde çykyş edip, parlamentde agramly orny eýelemek üçin amatly pursady elden berdiler.
Muňa garamazdan, awtoritar häkimiýeti agdarmagy başaran Gyrgyzystanyň halkynyň Moskwanyň täsirine hem garşy durmaga isleg görkezmeginiň uly ähmiýeti bar. Häzirki wagtda Kreml Gyrgyzystandan el çekip, ýurduň öz kanuny hökümetini özbaşdak gurmagyna näderejede mümkinçilik bermäge ukyply diýen sowal köpleri gyzyklandyrýan mesele bolmagyna galýar.
Çolpon Orozobekowa Ženewada ýaşaýan gyrgyz žurnalisti, BBC radiosynyň, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň, Uruş we parahatçylyk maglumatlary institutynyň öňki žurnalisti, “De Facto” gazetiniň öňki baş redakory. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystan Transowgan gaz geçirijisiniň howpsuzlygyny üpjün etjekdigini aýdýar. Bu barada ors metbugatynda Owganystanyň magdan ministri Wahidulla Şahraniýä salgylanylyp habar berildi.
Ministriň aýtmagyna görä, talyp pitneçileriniň gözegçilik edýän ýerlerinde gaz geçirijiniň turbasy ýere gömülip, onuň goragyny üpjün etmek üçin hakyna sakçy tutmak planlaşdyrylýar.
Owganystanyň magdan ministri bu gaz geçirijiniň Owganystan üçin örän amatlydygyny, onuň geçýän ýerlerinde ýaşaýan owganlaryň doly möçberde tebigy gaz bilen üpjün ediljekdigini aýdýar.


text:
Ýaponiýada ýadro krizisiniň derejesi 7 ballyk şkala boýunça 4-den 5-e çykaryldy.
Ýaponiýanyň “Fukusimo Daiçi” atom stansiýasynda dörän krizis 1986-njy ýylyň Çernobyl awariýasyndan soňky iň elhenç atom betbagtçylygy hasaplanýar.
Tokionyň 250 kilometrlik demirgazygynda ýerleşýän bu atom stansiýasyna mundan bir hepde ozal dörän ýer yranma we sunami sebäpli zeper ýetipdi.
“Fukusimo Daiçi” atom stansiýasyndaky gyzan reaktorlary sowatmak synanşygynda oňa tonnalarça suw guýulýar.
Geçen hepdäniň anna güni bolan ýer yranma we sunami sebäpli ölenleriň we dereksiz ýitenleriň resmi sany 16,600 töweregi boldy.


text:
Nazar Hudaýberdi köpüň adamy boldy. Ol köpler bilen işleşdi, köp bilen gatnaşyk saklady. Ertir 12-nji aprelde onuň aradan çykanyna kyrk gün dolýar.
Türkmen Lewitany
SSSR zamanynda, geçen asyryň ortalarynda Bütinsoýuz radionyň Ýuriý Lewitan atly örän meşhur diktory – sözçüsi bardy. Ol möhüm habarlary okaýardy. Onuň sesi eşidilende, adamlar durýardylar hem möhüm habary diňleýärdiler.
90-njy ýyllaryň aýagynda Azatlygyň diňleýjilerinden biri Nazar Hudaýberdini şol meşhur lewitana meňzetdi. Bu barada Azatlyga ýörite hat geldi.
Ýeri gelende aýtsak, Ýuriý Lewitanyň bariton sesi bar diýýärdiler. Nazar Hudaýberdiniň sesi hem kämil goýlan bariton hasaplanýar. Olaryň hyzmatynda-da belli derejede meňzeşlikler boldy.
Nazar her bir meselede az sözlüdi; zeýrenmezdi, durmuşdan nalynyp durmazdy. Gowyny-da, erbedi-de kalbynda jaýlamagy başarýardy. Bile işleýän döwrümizde onuň diňe ejesi barada alada galýandygyny eşidýärdik.
Ene barada
Ol aram-aram ejesini ýatlaýardy. Ýurtdan gelýän habarlara görä, naçar ene-de ogluny mydama ýatlap durupdyr. Ýöne olara didar nesip etmedi. Ejesiniň ýarawsyzlygyny eşidensoň, ony görjek bolup köp alada galdy.
Dürli ugurlar bilen, hatda Halkara Gyzyl Haç jemgyýetiniň üstünden-de ýurda baryp-gaýtmaga rugsat alyp bilmedi. Onuň ejesiniň agyr halda keselhanada ýatandygyny tassyklaýan resmi hat bermediler. Şu zamanda, tehnikanyň şu ýeten derejesinde, olar görşüp bilmedi.
Agy
Bir gezek men Türkmenistan radiosynyň tanymal diktory hem ýüz çemesi aýdymyň goşgusyny döreden şahyr Geldi Bäşiýewiň hatyrasyna gepleşik taýýarladym. Şonda Nazar Hudaýberdei kärdeşini ýatlap çykyş etdi.
Söz arasynda Geldi Bäşiniň “Enem sen” goşgusyny ýatlady. Meşhur aýdyma öwrülen ol goşgy: “Bäbejikkäm ýüpek ýorgana dolan” diýen setir bilen başlanýardy.
Goşgyny ýatlan badyna Nazar Hudaýberdi möňňürip goýbermezmi. Bagtymyza ýazgy göni efirde däldi. Enäniň zary Narazyň bokurdagynda püre-pür bolup duran ekeni.
Birhaýukdan köşeşip özüni dürsedi hem ötünç sorady.
Ýat ýerlerde galmak
Onuň takdyry çeh topragyna çekipdir. Oňa Praganyň ortasyndaky Olşansky gonamçylygyndan ýer berdiler. Ol ýerde geçen 2-nji Jahan urşunda wepat bolan soldatlar gonambaşy bolup ýatyr. Halkyň erkinligi hem azatlygy üçin gurban bolanlara Watanyň şöhratly ogullary diýilýär. Olaryň arasynda öz ildeşlerimiziň bolmagy mümkin, sebäbi tanyş atlar bar.
Nazaryň ömür ýoly-da şol esgerleriň takdyryna meňzedi. Ony bu topraga durmuş zerurlygy hem ynsanlyk borjy getirdi. Döwür ondan şeýle hyzmaty talap etdi. Ol öz borjundan gaçjak ýa gutuljak bolmady. Eýsem borjuny bar ukyby hem zehini bilen ödemäge çalyşdy.
Ýaş wagtymyzda: ,,Ýat ýerlerde galdy merdiň mazary” diýen setirler bilen başlanýan aýdym bardy. Ol goşgyny kimiň ýazanyny biljek däl, ýöne aýdylýan söz ýerlikli bolansoň, berk ýatda galypdyr.
Ýagdaý şeýle, häzirki döwürde türkmeniň mazary ýat ýerlerde galyp başlady. Bu işde Nazar ilkinji däl, iň soňky hem bolmasa gerek.
Bir köşeşdiriji zat – ýat ýurtda mazar ýitmeýär, onuň üstünden jaý gurmaýarlar. Ol goralýar hem dokumentleşdirilip arhiwe geçirilýär.
Nazar Hudaýberdi özüni ýakyndan hem daşdan tanaýanlaryň hyýalynda ýatlama öwrülip barýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Germaniýanyň polisiýasy Mýunhen hüjüminde güman edilýän adamyň öýünde geçirilen barlagdan soň, onuň «Yslam döwleti» jeňçi topary bilen baglanyşygyny görkezýän «deliliň ýokdugyny», emma Norwegiýada köpçülikleýin gyrgynçylyk eden Anders Behring Breivik bilen «görnetin baglanyşyk» alamatlarynyň bardygyny aýtdy.
Güman edilýän hüjümçi, eýran asylly germaniýaly bilen, bu hydysada 10 adam öldi.
Polisiýa eýran asylly, 18 ýaşyndaky germaniýalynyň 22-nji iýul agşamy Mýunhen şäherindäki Söwda merkezinde we MkDonaldsda adamlara ot açmagynyň sebäbini düşündirjek zatlary gözleýär.
Bu hüjümde 16 adam ýaralandy. Güman edilýän ýeke adam Olimpia söwda merkezinden 1 km çemesi uzaklykda öli tapyldy. Ol kellesinden tüpeňläp, özüni öldürene meňzeýär diýip, polisiýa aýtdy.
Polisiýanyň başlygy Hubertus Andraýe žurnalistlere ol adamyň ozal jenaýat ýazgysynyň bolmandygyny we polisiýanyň ony tanamaýandygyny aýtdy.
"Bu jenaýatyň motiwi ýa düşündirişi düýpden aýdyň däl" diýip, ol aýtdy.
Polisiýa, «Bild» gazetiniň ýazmagyna görä, 23-nji iýulda irden, Maxvorstadt etrabynda bu ýaragly adamyň ene-atasy bilen ýaşan jaýynda barlag geçirdi.
Mýunhen polisiýasynyň sözçüsi Peter Bek howpsuzlyk çäklendirmeleriniň ýatyrylandygyny, jemgyýetçilik transportynyň kadaly işleýändigini aýtdy. Şeýle-de ol AP habar gullugyna polisiýa ofiserleriniň entek maglumat toplaýandygyny aýtdy.
Polisiýa jemgyýetçilik agzalaryndan ýaragly adama, atyşyga dahylly islendik suraty, wideo ýazgysyny ýa ses ýazgysyny özlerine tabşyrmagy sorady.
Kansler Angela Merkel 23-nji iýulda, bu atyşyk barada maslahatlaşmak üçin, öz howpsuzlyk geňeşi bilen duşuşýar.
Tähran, güman edilýän barada hiç zat aýtmazdan, bu atyşygy terrorçylyk atlandyrdy we «häzirki zamanyň ýüzügaralygy» hökmünde ýazgardy.
"Biz german halky we hökümeti bilen bilelikde ýas tutýarys we Mýunhendäki wakalary ýazgarýarys" diýip, daşary işler ministrliginiň sözçüsi Bahram Ghasemi aýtdy diýip, ISNA habar gullugy ýazdy.