text:
Dünýäniň köp ýurtlarynda neşe garaşlylygyna uçranlara kömek bermek üçin işlenip düzülen “12 ädim” usuly gowy netije berýär diýip, bilermenler tassyklaýarlar.
Ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň neşe maddalaryna hem jenaýatçylyga garşy göreş boýunça edarasy 2010-njy ýyl boýunça neşe barada ýörite hasabat ýaýratdy. Şol hasabatda Türkmenistanda diňe geroin ulanýan neşekeşleriň sanynyň 31 müňden gowrakdygy aýdylýar. Emma ýerli synçylar geroinkeşleriň sanynyň aýdylýanyndan birnäçe esse köpdügini çaklaýarlar.
Ýerli synçylar hem žurnalistler häzirlikçe Türkmenistanda neşekeşlere garşy, sowet döwründäki ýaly, repressiw metodlaryň ulanylýandygyny tassyklaýarlar. “12 ädim” diýlip atlandyrylýan usul bolsa adamkärçilik prinsiplerine esaslanyp düzülen.
Usulyň döreýşi
“12 ädim” programmasynyň döremeginiň taryhyna göz aýlasak, ol 18-nji asyryň ahyrynda dindar filosoflar topary tarapyndan işlenilip düzülipdir. Başda “10 ädim” diýlip atlandyrylan bu programma hristian dininiň ahlak prinsiplerine esaslanyp döredilipdir. Onuň adamynyň şahsy hasiýetlerini kämilleşdirmekde örän peýdalydygy hem belli.
1935-nji ýylda, ABŞ-da iň elhenç ykdysady krizis ýüze çykan döwründe, bu ýurtda alkogol içgilerine gadagançylygyň girizilendigine garamazdan, arakhorlaryň sany birden köpelýär.
Şonda köp ýylyň dowamynda alkogola garaşlylykdan gutulyp bilmän ýören iki adam Çikago şäherinde duşuşýar. Olar iki asyr öň döredilen “10 ädim” programmasy boýunça özlerini bejerip başlaýarlar hem-de şol programmanyň netije berýändigine göz ýetirip, beýleki arakhorlary hem öz toparyna çekip başlaýarlar.
Netijede arakhorlaryň dünýä belli anonim jemgyýeti döreýär. Agzalan programma bolsa, alymlar tarapyndan has kämilleşdirilip, “10 ädimden” “12 adim” programmasyna öwrülýär.
“12 ädim”
Narkologiýa boýunça spesialistleriň pikirlerine görä, bu programma alkogola ýa-da neşä garaşly bolan adamyň ruhy taýdan özgermegine getirýär. 1953-nji ýylda “12 ädim” programmasyna esaslanyp, neşekeşleriň anonim jemgyýeti döredilýär.
“12 ädim” programmasynyň adyndan belli bolşy ýaly, neşekeş neşä garaşlylykdan saplanmak üçin 12 basgançagy geçmeli.
Birinji basgançakda neşekeş neşä gezek gelende özüniň ejizdigini boýun almaly, ýagny neşekeşiň psihikasyna täsir edýän neşe zerarly neşekeşiň öz durmuşyna, öz ömrüne gözegçilik edip bilmeýändigine boýun bolmaly.
Ikinji adimde neşekeş özünden has güýçli güýjüň bardygyna, şol güýjüň hem onuň kadaly durmuşa dolanmagyna ýardam berjekdigine ynanmaly.
Üçünji ädimde neşekeş öz ömrüni hem-de öz erkini Hudaýa tabşyrmaly.
Dördünji ädimde neşekeş özüni alyp barşyna üns berip, durmuşyny analiz etmeli.
Bäşinji ädimde näsag şol analiziň netijesinde öz yalňyşlyklaryny boýun almaly.
Altynjy ädimde näsag Hudaýa daýanyp, öz kemçiliklerini düzetmäge synanyşmaly.
Ýedinji adimde neşekeş Alladan kemçiliklerinden saplanmaga ýardam bermegini dilemeli.
Sekizinji adimde neşekeş öz ömrüniň dowamynda göwnüne degen adamlarynyň atlarynyň sanawyny düzmeli we şol adamlardan tüýs ýürekden ötünç soramagy islemeli.
Dokuzynjy ädimde şol göwnüne degen adamlaryndan ötünç sorap, öz günäsini ýuwmaga synanyşmaly.
Onunjy ädime görä, neşekeş öz-özüne edýän analizini dowam etdirip, ýalňyşlyk edendigini duýan halatynda ony düzetmäge synanyşmaly.
Soňra, on birinji adimde, aýat-dogalary okap, oýlanyp, Hudaýa ýakynlaşmaga synanyşmaly, Taňrynyň ynsandan talap edýän işlegini ýerine ýetirmek üçin ondan güýç-gaýrat dilemeli.
Iň soňky, 12-nji ädimde, bolsa sizi Ruhy galkynyşa ýetiren programma barada beýleki neşekeşlere gürrüň berip, olaryň neşekeşlikden gutulmagyna ýardam bermeli.
Elbetde, ýokarda agzalan 12 ädimi ýuwaş-ýuwaşdan geçmek hemme adama başartmaýar. Şonuň üçin bu programmanyň barşynda neşekeşleriň topary bilen, adatça, psihologlar işleýärler.
Bu ugurdan bilermenler neşekeşlikden gysga wagtda saplanyp bolmaýandygyny aýdýarlar. Emma hakykatdan neşe garaşlylygyndan saplanmak isleýän adamlar bu programmadan soňra kadaly durmuşa dolanyp barýarlar diýip, narkologlar aýdýarlar.
Usulyň prinsipleri
Bu usulyň prinsiplerine ýene şeýle düzgünler girýär: hiç zat etmän oturanyňdan azda-kände hereket etmäge synanyşmaly. Spesialistler, bu prinsipden ugur alyp, neşekeşe “12 ädim” programmasy boýunça döredilen toparlara gatnap başlamagyň zerurdygyny nygtaýarlar.
Amerikan filmlerinden tanyş epizodda neşekeş ýa-da arakhor şeýle toparlara baryp, ilki bilen neşä garaşlylygynyň bardygyny boýun alýar. “Salam, meniň adym Jon, men neşekeş” diýip, şol adam, ýygnanan beýleki adamlara öz-özüni tanadýar. Şol topara ýygnanan neşekeşler öz dertlerini biri-birine açyp, durmuş tejribesinden maslahatlar bilen biri-birini goldamaga synanyşýarlar.
Bu 12 adim diýlip atlandyrylan programma boýunça döredilýän toparlar köplenç hökümete degişli däl guramalar tarapyndan gurnalýar. Bu programmanyň netije berýändigine göz ýetiren amerikan spesialistleri 1940-njy ýyllaryň ahyrynda onuň Minesota görnüşini işläp döredipdirler. Bu görnüşde neşekeşler diňe biri-birine ýardam berenoklar. Olar bilen işleşýän spesialistler psihologiýanyň, psihiatriýanyň, sosiologiýanyň soňky açyşlaryny ulanyp, bejeriş prosesine ýardam berýärler.
“12 ädim” diýen programmanyň Minesota görnüşinde derman terapiýasy düýpden ulanylmaýar. Bu programmada esasan agzalan toparlarda alnyp barylýan gürrüňler arkaly keselliniň öz üstünde işlemegini gazanmak arkaly netije gazanylýar. Ýagny, spesialistler ilki bilen adamyň özüni alyp barşyny özgerdip, soňra onuň dünýägaraýşyny üýtgedýärler. Türgenleşik arkaly täze endikleriň döremegi gazanylýar. Başda adamyň bedeni üýtgedilýär, bu bolsa soňra onuň aň-düşünjesine täsirini ýetiryär. Bu programmada ilki bilen bedeniňi özgert, soňra kelläňdäki pikirler hem özgerer diýen düşünje hem bar.
“12 ädim” programmasy ruhy taýdan adamyň özgermegine, ruhy belentligine öňyn täsir edip hiç bir neşesiz özüni gowy duýmagyna getirýär.
Iň esasy zat neşesiz ýaşamakdyr
Bu programmanyň dowamynda birnäçe şygarlar ulanylýar. Şol häli-şindi gaýtalanyp durulýan şygarlar neşekeşe neşesiz ömür sürmäge ýardam berýär. Mysal üçin “Diňe şu günüň bilen ýaşa” diýen şygar 24 sagadyň dowamynda neşe etme diýen manyda ulanylýar. Ýagny, bütin ömrüň, geljegiň barada pikir etmän, diňe bir gün neşesiz ýaşamaga çalyşmaly.
Soňra, ertesi gün gelende, şol 24 sagady ýaňadan başlamaly. Psihologik taýdan gysga möhletde näsaga neşesiz ýaşamak aňsadrak bolup görünýär. Soňra-da “Iň esasy zat – neşesiz ýaşamakdyr” diýen şygar bar. Bu şygar, beýleki gaýgy-aladalaryňy bir gyra süýşürip, diňe agzyň arassalygy barada pikir etmeli diýen manyda ulanylýar.
Sebäbi neşekeşlere köplenç gaýtadan neşä baş goşmak üçin bahana gerek bolýar. Şol bahanany bolsa gündelik durmuşdaky aladalarda hemişe tapyp bolýar. Şonuň üçinem neşekeşiň ünsi başga problemalara däl-de, esasan neşäni ulanman saklanmaga gönükdirilmeli.
“Sabyrly gul dura-dura şat bolar, bisabyr gul tiz ýolugar belaga” diýen şygar, bejeriş prosesini howlukdyrmaly däldigini, onuň dowamynda bir ädimden beýleki ädime ýuwaş-ýuwaşdan geçmelidigini aňladýar. Hemme aýdylanlary birden berjaý etmäge synanyşýan neşekeşler, adatça, hiç zada ýetişmän, lapykeç bolýarlar. Şeýle ýagadaýda bolsa onda gaýtadan neşä baş urmak howpy artýar.
Neşä garaşlylykdan ejir çekýän adam diňe howlukman, täzeden neşesiz ýaşamaga öwrenişip biler diýip, spesialistler aýdýarlar. “Men ýeke özüm başarmaryn, emma bilelikde biz başararys” diýen şygar neşekeşe başyna inen bela bilen ýalňyz, başa-baş galmandygyny, bilelikde hatda neşekeşlik ýaly agyr beladan hem gutulyp bolýandygyny ýatladýar.
“12 ädim” programmasy boýunça düzülen toparlarda hökmany suratda neşekeşlikden saplanan adamlar hem bolýar. Şolaryň mysallary bolsa neşekeşlikden bejerilmek isleýän adamda umyt döredýär. “Ol saplanan bolsa, näme üçin men bu beladan gutulyp bilmerin?!” diýen pikir hem neşekeşiň erkini taplaýar.
Bu agzalan şygarlar diňe bejeriliş döwründe däl, eýse neşekeş neşe garaşlylygyndan saplanandan soň hem kadaly ýaşamaga ýardam berýär. Neşekeş bu programma boýunça geçirlýän bejeriliş terapiyasyna gatnap, onuň bilen bir toparda bolan adamlar bilen ýakyn gatnaşyk gurýar, olar bilen dostlaşýar. Şol adamlar diňe bejerlişiň dowamynda däl, eýse galan wagt hem biri-birine kömek edýärler. Sebäbi neşekeşiň öňki bile neşe çeken dostlary köp halatlarda önuň gaýtadan neşä başlamagyny isläp, dürli usullar bilen ony yrmaga çalyşýarlar.
Bile bejergiden geçen adamlar bolsa: ýok, saklan, gaýdyp neşe etme – diýen ýaly maslahatlar bilen ony goldamaga çytraşýarlar.
“12 ädim” näderejede netijeli?
Neşe garaşlylygyndan saplanmak üçin ulanylýan “12 ädim” programmasy Amerikanyň, Ýewropanyň, Afrikanyň ýurtlarynda we Awstraliýada giňden ýaýran usuldyr.
1992-nji ýylda amerikanyň psihiatrlar birleşigi tarapyndan bu programmanyň netijeliligi barlandy. Barlaglaryň netijesinde bu programma boýunça bejerilen adamlaryň 30-40 %-niň gaýtadan neşä baş goşman, doly saplanandyklary anyklanypdyr.
Bu usul boýunça bejerilmäge synanyşan adamlaryň ýene 30-40 %-niň bu bejeriş terapiýasynyň barşynda bir ýa-da iki gezek gaýtadan neşä baş goşup, soňra doly bejerilendikleri anyklanypdyr.
Bu barlaglary geçiren amerikan psihiatorlary neşekeşleriň galan 20-30 %-niň neşäni birnäçe gezek başlap-taşlap, şeýdip, birnäçe sapar “12 ädim” atly bejeriş programmasyna gaýtalap gatnaşmaly bolandyklaryny anykladylar.
Spesialistleriň tassyklamagyna görä, neşekeşlik keselini bejermekde neşekeşleriň 30-40 %-niň bu dertden doly saplanmagy gaty gowy görkezijidir.


c: text/html

text:
Ýewropa Komissiýasy ÝB ýurtlarynyň üçünji döwletler bilen energiýa ylalaşyklaryna gözegçilik etmäge ukybynyň bolmalydygyny aýdýar. Bu baradaky pikir çarşenbe güni Brýusselde geçirilen maslahatyň dowamynda öňe sürüldi.
Ýewropa Bileleşginiň energiýa komissary Günter Öttinger çykyş edip, şeýle diýdi: “Bir maksat we bir ses bilen düýbünden başga derejä eýe bolarys. Munuň netijesinde beýleki taraplar “agzyny alart-da höküm sür” oýnuny oýnap bilmez”.
Şeýle-de ol Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky “Transhazar” gaz geçiriji proýekti boýunça ylalaşyga gelmekde ÝB-niň rol oýnap biljekdigini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BMG-niň Kabuldaky missiýasy Owganystandaky konfliktde raýat pidalarynyň sanynyň 2016-njy ýylyň birinji ýarymynda iň ýokary derejesine ýetendigini we söweşiji toparlaryň söweşlerini aktiwleşdirmeginiň netijesinde çagalara agyr zarba urulýandygyny habar berdi.
"BMG şu ýylyň ýanwar we iýun aýlarynyň aralygynda 1601 raýatyň ölendigini we 3565 müň adamyň ýaralanandygyny hasaba aldy” diýlip UNAMA-nyň 25-nji ýaýradan hasabatynda aýdylýar.
Bu sanlaryň geçen ýylyň degişli döwrüniň görkezijileri bilen deňeşdirilende has artandygy bellenýär.
Hasabatda heläkçilige duçar bolanlaryň üçden bir böleginiň çagalardygy aýdylýar we 388 çaganyň wepat bolandygy, 1121 çaganyň ýaralanandygy bellenýär.


text:
Şu gün gyrgyz oppozisiýasynyň on sany deputaty parlamentdäki dolandyryjy koalisiýanyň düzümine geçýändiklerini yglan etdi.
Şu gün ýurduň hökümetiniň metbugat gullugy oppozision «Ar-namys» partiýasyna agza deputatlardan onusynyň premýer-ministr Almazbek Atambaýewe ýörite hat ýazyp, özleriniň hökümet koalisiýasyny goldaýandyklaryny mälim edendiklerini habar berdi.
Bu resmi maglumata görä, bu deputatlar Gyrgyzstandaky häzirki syýasy ýagdaýlary hem-de hökümetiň dikeldiş işleri boýunça öz üstüne alan jogapkärçiliklerini öwrenip, şeýle karara gelendiklerini ýazypdyrlar.
Gyrgyzystanyň parlamentdäki dolandyryjy koalisiýasyny «Ata-žurt», «Respublika» we «Sosial-demokratik» partiýalary duzýär. Oppozision «Ar-namys» partiýasynyň on deputaty hem bu koalisiýanyň düzümine geçen halatynda, parlamentde bu partiýadan diňe 15 deputat galar.


text:
Yragyň paýtagtynda şaýy musulmanlarynyň köpçülikleýin ýaşaýan territoriýasyna amala aşyrylan tapgyrlaýyn hüjümlerde azyndan 47 adam öldi we başga-da 120-den gowragy ýaralandy.
16-njy oktýabrdaky iň ýowuz hüjüm Bagdadyň Al-Dawlaý etrabyndaky gyzgalaňly territoriýada iki bombaly ulagyň bir wagtda partladylmagy netijesinde amala aşdy. Bu wakada 14 adam öldi, şeýle-de 30-dan gowragy ýaralandy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini Yragyň günbatarynda we demirgazygynda hem-de Siriýada giň territoriýany basyp alan “Yslam döwleti” atly ekstremist topar öz üstüne aldy.
12-nji oktýabrdan bäri Bagdatda amala aşyrylan hüjümlerde 160-dan gowrak adamyň ölendigi habar berilýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň ukrain kärdeşi bilen duşuşygynda “[Türkmenistan] halkara giňişliginde deňhukuklylyk, beýleki döwletleriň içerki işlerine goşulyşmazlyk, olaryň özygtyýarlylygyna we ösüşiň öz nusagasyny seçip almak hukugyna hormat goýmak ýörelgelerini ykrar etmek ugrunda aýgytly çykyş edýär” diýdi.
Berdimuhamedowyň 29-njy oktýabrda Aşgabatda türkmen-ukrain gepleşikleriniň çäginde eden bu beýanatynyň yzysüre prezident Petro Poroşenko “Türkmenistanyň Ukrainanyň territorial bütewüligini, özygtyýarlylygyny we garaşsyzlygyny goldaýandygy üçin öz minnetdarlygyny bildirýändigini” aýtdy.
Iki lider bu çykyşlaryny anyk haýsy meseläni göz öňünde tutup edendiklerini aýan etmeseler-de, bu Orsýetiň 2014-nji ýylyň mart aýynda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp almagyna we Kreml tarapyndan goldanylýan orsýetparaz separatistleriň gündogar Ukrainanada alyp barýan ýykgynçylykly hereketlerine gabat geldi.
Ýag-ýangyç
Aşgabadyň “Ruhyýet” köşgünde geçirilen gepleşikleriň çäginde iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady pudaklar boýunça, şol sanda ýangyç-energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek barada hem pikir alşyldy diýip, resmi türkmen metbugaty habar berýär. Gepiň gerdişine görä ýatladyp geçsek, mundan owal, has takygy 2006-njy ýyla çenli Türkmenistan Ukraina ýylda 36 milliard kubometr möçberinde gaz akdyrýardy.
Şeýle-de Petro Poroşenkonyň Türkmenistana 28-29-njy otkýabr aralygynda eden iki günlük saparynyň çäginde bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek barada hem maslahat edilip, munuň netijesinde birnäçe, şol sanda iki ýurduň ýokary okuw jaýlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek baradaky şertnamalara gol goýuldy.
Ukrain prezidenti Türkmenistana eden saparynyň netijeleri barada öz websaýatynda maglumat berip, onda [agzalýan saparyň we Türkmenistan bilen gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň] iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmäge, şol sanda ukrain kompaniýalary üçin täze mümkinçilikleri döredýändigini belleýär.
Şeýle-de, Poroşenko Aşgabatda geçirilen türkmen-ukrain gepleşikleriniň netijesinde uly göwrümli infrastruktura proýektleri dogrusynda ylalaşyklaryň baglaşylandygyny we şol proýektleriň durmuşa geçirilmegine ukrain potratçylarynyň gatnaşjakdygyny hem nygtap, “[Aşgabada] eden saparymyz, umuman, şowly boldy we biz [netijelere] guwanyp bileris” diýdi.
Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar mundan 23 ýyl ozal, ýagny 1992-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda ýola goýlupdy.


text:
Jynsy zorlukda aýyplanylyp Nýu-Ýorkda tussag edilen Halkara walýuta fondunyň başlygy Dominik Straus-Kan özüniň bu wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Şu gün Halkara walýuta fondy bu baradaky karara Dominik Straus-Kanyň düýn gol çekendigini mälim etdi. Bu baradaky beýanatda Dominik Straus-Kan ýene-de nobatdaky gezek özüne jynsy zorlukda bildirilýän aýyplamalary ret edipdir.
Ol geçen şenbe güni Nýu-Ýorkdaky myhmanhalaryň birinde myhmanhananyň bir hyzmatçysyny zorlamaga synanyşyk edenlikde aýyplanylyp tussag edilipdi.
Şu gün Ýewropa Bileleşiginiň käbir resmileri Halkara walýuta fondunyň başlygy wezipesine Ýewropadan täze bir wekiliň bellenilmelidigini öňe sürüp çykyş etdiler.


text:
Sişenbe güni Täjigistanyň sudy kanun taýdan gadagan edilen ekstremistik dini guramanyň 11 sany agzasyny dürli möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Ýurduň Sogd oblastynyň sudy bu aýyplanýanlary ilat arasynda etniki we dini duşmançylygy öjükdirmekde, şeýle hem Täjigistanyň kanuny hökümetini zorluk bilen agdarmaklygy planlaşdyrmakda günäli tapdy.
Geçen aý hem Täjigistanyň sudy ekstremistik “Hizb-ut-Tahrir” guramasyna agzalykda güman edilýän adamlardan 11-sini uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edipdi.


text:
Düýn Çehiýa respublikasynyň paýtagty Pragada dünýäniň 40-dan gowrak ýurdunyň resmileri Ikinji Jahan urşundan öň ýewreý ilatynyň elinden bikanun alnan ýerleri we jaýlary gaýtaryp bermek meselesi boýunça ýörite ylalaşyga gol çekdiler.
Germaniýadaky nasistler tarapyndan talanan şol hususy emläkleri ejir çeken ýewreýlere ýa-da olaryň nesillerine gaýtaryp bermek baradaky bu ylalaşyga dünýäniň 43 ýurdy gol çekdi. Bu ylalaşyk hökmany borçlandyryjy güýje eýe däl.
Ylalaşyk 1933-nji we 1945-nji ýyllar aralygynda şol wagtky Germaniýada ýaşan we hususy emläkleri bikanun ellerinden alnan ýewreýlere ýa-da olaryň nesillerine kompensasiýalaryň tölenmegi barada rekomendasiýalary teklip edýär.


text:
22-nji sentýabrda dünýäniň maliýe bazarlarynyň esasy indeksleri pese gaçdy. Muňa dünýä ykdysadyýetiniň ýagdaýynyň ýaramazdygy baradaky habarlar täsir etdi.
Nýu-Ýorkuň fond biržasynda esasy indeksleriň biri Dow-Jones takmynan 3% pese düşdi. Ýewropanyň maliýe bazarlarynda aksiýalaryň bahasy 4%-den gowrak peseldi.
Ýakynda Halkara pul gaznasy Birleşen Ştatlara we Ýewropa ykdysady çökgünlik howpunyň abanýandygy barada maglumat ýaýratdy.
Bütindünýa bankynyň prezidenti Robert Zelik hem 22-nji sentýabrda eden çykyşynda dünýa ykdysadyýetiniň “howply zonadadygyny” mälim etdi.


text:
Sydyk Abdulloýewiň Täjigistanyň Gorgandepe şäherindäki mekdebe işe alnaly bäri aradan bir ýyl hem geçenok. Emma 24 ýaşly mugallym häzirki wagt kärini taşlap, gurluşykda ýa-da kartoşka meýdanlarynda işlemek üçin Orsýete gidip barýar. Sebäbi näme?
Sydyk Abdulloýew muny täjik mekdeplerinde tölenýän aýlyklaryň juda azlygy bilen düşündirýär: “Mugallymyň aýlygy ýaşaýşyň bahalaryna laýyk gelmeýär. Mysal üçin, penjek bilen balagyň bahasy 800 somoni (takmynan 170 dollar), meniň aýlygym bolsa 500 somoni (105 dollar töweregi). Nädip baş çykarmaly: egin-eşik almalymy ýa-da azyk-iýmit?!”
Aýlyklaryň pes bolmagy Abdulloýew ýaly müňlerçe erkek mugallymlaryň işlerini taşlap, başga ýerlerde gowurak girdeji gözlemeklerine getirdi. Ýurduň Bilim ministrligi mekdeplerde erkek mugallymlaryň örän ýetmeýändigini aýdýar.
Çykalga gözlenilýär
Bir resminiň aýtmagyna görä, erkek mugallymlar aýal kärdeşleri bilen deňeşdirilende okuwçylaryň öňünde özlerini has ynamly we ygtybarly alyp barýarlar. Mekdeplerden gidýän mugallymlaryň sanyny azaltmak maksady bilen Bilim ministrligi mugallymçylygyň erkekler üçin geljekde has gyzykly iş bolmagy üçin täze bir kanuny teklip etdi.
Ýaş mugallymlara, erkek mugallymlara-da, aýal mugallymlara-da ýeňillikleri hödürleýän bu kanun taslamasy häzirki wagtda parlamentiň makullamagyna garaşýar. Saglygy mugt bejertmek, pul baýraklary, arzanlaşdyrylan ýaşaýyş jaýlardan başga-da, bu täze kanun erkekleri hökmany harby gullukdan hem boşadýar.
Ruhullo Juraboýew: “Biziň mekdebimizde 100 mugallymdan diňe ýedisi erkek kişi”.
Ýaşaýyş şertleriniň erbetligi, kadasyz iýmitleniş, şeýle hem gorkuzmalaryň giňden ýaýranlygy sebäpli ýaşlar täjik armiýasyndaky iki ýyllyk gullukdan nädip bolsa-da boýun gaçyrmaga çalyşýarlar.
Kanun çykaryjy Marhabo Jabborowanyň aýtmagyna görä resmiler beriljek ýeňillikler bilen birlikde olaryň hökmany harby gullukdan boşadylmagy erkek mugallymlaryň mekdeplere dolanmagyna itergi berer diýip umyt edilýändigini aýdýar: “Elbetde (bu ýeňillikler) ýaş erkekleriň mekdeplerde işlemäge ünsüni çeker. Häzirki döwürde saglyk we bilim sistemasynyň işgärleriniň köpüsi zenanlar. Kanun taslamasy ýaş erkek mugallymlary goldamak üçin niýetlenen”.
Problema diňe bu hem däl
Täjigistanda ekekleriň ýetmezçiligi diňe mekdeplerde däl. Bir milliondan hem gowrak ýa-da täjik ilatynyň her ýedinji raýaty bu ýurtda işleriň ýetmezçiligi zerarly Orsýetde zähmet migranty bolup işleýär. Ol erkekleriň aglabasy 18-60 ýaş aralygynda.
Käbir migrantlar gyş aýlary öýlerine dolansalar, beýlekileri her iki-üç ýylda bir gezek maşgalasyny görýärler. Köp çagalar kakasyny görmän ulalýarlar. Bahar möwsüminiň başyndan tä ýazyň ahyryna çenli ýaşululardan we ýetginjek oglanlardan başga bazarlarda, fermalarda, köçelerde erkek ýok diýen ýaly.
Täjigistandaky oba ýaşaýjylarynyň arasynda ýylyň bu aýlary migrasiýanyň iň gyzgalaňly wagty diýip bilinýär. Mekdep müdiri Ruhullo Juraboýew: “Maşgalalarda erkekleriň azlyk edýänligi üçin bize mekdeplerde görelde hökmünde erkek mugallymlar gerek” diýip, gürrüň berýär.
Weteran mugallymyň aýtmagyna görä, erkekleriň birnäçe ýyllap öýde bolmaýan halatynda ýetginjek oglanlar üçin mekdeplerde erkek mugallymlaryň bolmagy has hem zerur.
Juraboýew paýtagt Duşenbäniň günbatarynda ýerleşýän Garadag obasyndaky mekdebiň müdiri. Onuň aýtmagyna görä, onuň mekdebinde 100 mugallymdan diňe ýedisi erkek. Şol erkek mugallymlaryň dördüsi uniwersiteti ýakynda gutarypdyrlar.
Mekdep müdiri olary geçen ýyl goňşy obadan çagyrypdyr. Juraboýew olara mekdebiň töläp biljek iň ýokary aýlygyny, şeýle hem Garadag obasyndan her bäş günden öýlerine gidip-gelmek üçin transport çykdajylaryny tölemegi hödürländigini aýdýar.
Ortaça 50 dollar aýlyk
Mekdep müdiri bilim ulgamynda işleýänleriň ortaça aýlygynyň 50 amerikan dollardygy we onuň nädeňde-de ýaşaýyş üçin ýeterlik däldigi baradaky giňden ýaýran gürrüňlere goşulýar. Ýöne Juraboýewiň pikiriçe, “Bu aýallar üçin biraz tapawutly, sebäbi täjik maşgalalarynda, adatça, erkeklere ekleýjiler hökmünde garalýar”.
Resmileriň aýtmagyna görä, mugallymlaryň sany tutuş ýurt boýunça jemi 95 000 töweregi bolup, olaryň 60%-i zenan mugallymlardyr. Emma hakykatda bu diňe kagyz ýüzündäki san, esasanam erkek mugallymlaryň Orsýete möwsümlik işlere giden döwri mekdepler olaryň okuw ýylynyň köp wagtynda mekdebe gelmezligine göz ýumýarlar. Erkek mugallymlar diňe gyş aýlarynda mekdebe barsalar-da, olara tutuş ýylyň aýlygy tölenýär.
Bilim ministrliginde mekdepler baradaky departamente gözegçilik edýän Abdusamad Mulloýew mekdeplere erkek mugallymlary çekmek baradaky bu tagallanyň aýal mugallymlaryň roluny asla peseltmek däldigini aýdýar.
Ol: “Tutuş bilim sistemasyny aýallaryň boýnuna goýmak adalatly däl. Aýallaryň hoşgylawlygyna hormat goýmak bilen, mekdepler erkekleriň berip biljek tertip-düzgünine hem mätäç” diýip belleýär.
Gorgandepe şäherinde ýaş mugallym Abdulloýew goşlaryny toplaýar. Hökümetiň wada beren ýeňillikleri onuň pikirini üýtgedenok: “Hawa, men mugt dermanlary we mellek alyp bilerin, emma men ujypsyz aýlygym bilen ylalaşmagy dowam etdirmeli bolaryn. Ýok, sag boluň!”


text:
Resmi tassyklanmadyk habara görä, Türkmenistanyň Demokratiýa we adam hukuklary institutynyň başlygy Şirin Ahmedowa eýeleýän wezipesinden boşadyldy.
Ahmedowanyň näme sebäpden wezipesinden boşadylandygy barada anyk maglumat berilmeýär. Ýöne käbir bilermenleriň aýtmagyna görä, Şirin Ahmedowanyň şeýle wezipä bellenmegi Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurtda yglan eden syýasy we ykdysady reformalaryna uly ýardam berer, hem-de halkara guramalar we Türkmenistanyň raýatlary bilen ikitaraplaýyn ylalaşykda hyjuwly işlär diýen pikirine ters gelipdir. Şu ýagdaýlar hem Şirin Ahmedowanyň wezipesinden boşadylmagyna getiripdir.
Şirin Ahmedowa institutyň başlygy wezipesinde işlän döwri öz işgärleriniň arasynda wezipeparaz, býurokrat häsiýeti bilen tanalypdyr.
Institutyň esasy alyp barýan işi adam hukuklary, demokratik prinsipler bilen bagly bolansoň, onuň işgärleriniň diňe resmi iş kagyzlar bilen däl, eýsem internet arkaly hem işlemeli bolýandygyna garamazdan, institutyň direktory Şirin Ahmedowa olaryň iş kompýuterlerinden internet baglanşygyny aýryp, ony diňe öz iş kabinetinde saklapdyr. Eger-de institutyň haýsy-da bolsa bir işgärine internet aragatnaşygy gerek bolanda, onda ol Şirin Ahmedowanyň adyna arza ýazyp, haýsy web sahypasyna girjekdigini görkezmeli edilipdir.
Mundan başga-da, halkara guramalardan gelýän grantlaryň ulanylşynda-da Şirin Ahmedowa «aýratyn tapawutlanypdyr».
Ýerli graždan aktiwistleriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu instituta täze bellenjek ýolbaşçy demokratik prinsiplerinden, Türkmenistanyň esasy kanunlaryndan ugur alyp, halkyna wepaly hyzmat eder diýip, adamlar tama edýärler.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Şu günler Warşawada Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratiýa we adam hukuklary institutynyň "Adamçylyk ölçegi" boýunça ýyllyk maslahaty geçirilýär. Bu çäräniň çäginde 24-nji sentýabrda Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça birnäçe duşuşyk geçirildi, şol sanda türkmen türmelerinde ýitirim bolan adamlaryň ykbalyna degişli “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasy boýunça çykyşlar edildi.
Warşawada Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratiýa we adam hukuklary institutynyň "Adamçylyk ölçegi" boýunça ýyllyk maslahatynyň çäginde Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça 24-nji sentýabrda geçirilen duşuşyklaryň biri türkmen türmelerinde ýitirim bolan tussaglaryň ykbalyna degişli “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasy bilen bagly boldy.
Mundan bir ýyl öň başlanan bu kampaniýanyň guramaçylaryndan “Crude Accountability” guramasynyň wekili Sonýa Zilberman Warşawadaky häzirki duşuşyk barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Bu maslahat “Adamçylyk ölçegi” boýunça çäreleriň çäginde geçirilýär. Biz iki sany möhüm doklady hödürleýäris. Olaryň biri türkmen türmelerinde ýitirim bolan adamlara bagyşlanýar. Häzir biziň elimizde ýitirm bolan 67 adamyň sanawy bar, olar barada 12 ýyl bäri hiç hili maglumat berilmeýär. Ikinji hasabatymyz Türkmenistanyň iň ýapyk türmeleriniň biri “Owadan depe” türmesine degişli. Biz onuň sputnikden alnan suratlarynyň, dürli adamlar bilen geçirilen interwýularyň, maglumatlaryň analiz edilmegi esasynda türme barada hasabat taýýarladyk”.
“Olary diri görkeziň!” atly aksiýanyň guramaçylary türkmen hökümetinden türmelerde ýitirim bolan adamlaryň ykbaly barada maglumat bermegi talap edýärler. Guramaçylaryň sanawynda Türkmenistanyň öňki daşary işler ministrleri Boris Şyhmyradowyň we Batyr Berdiýewiň, syýasy dissident Gulgeldi Annanyýazowyň, Türkmenistanyň Kommunistik partiýasynyň ýolbaşçysy Serdar Rahymowyň, Türkmenistanyň öňki Milli howpsuzlyk ministri Muhammet Nazarowyň we ýene onlarça adamyň ady görkezilýär.
Sonýa Zilbermanyň sözlerine görä, “Olary diri görkeziň!” atly aksiýanyň esasy netijesi türkmen türmelerinde zor bilen ýitirim edilen adamlaryň ykbalyna ençeme ýyllap dowam eden dymyşlykdan soň halkara we syýasy derejede ünsüň güýçlenmegidir: “Häzirki wagtda ÝHHG, hökümetler derejesinde Türkmenistanda 12 ýyl mundan öň bolan wakalara üns berilýär. Adamlar ýitirim bolan kärdeşlerini, garyndaşlaryny ideýärler. Biz ÝHHG-ni we hökümetleri 2003-nji ýylda döredilen we türkmen hökümetine rekomendasiýalary göz öňünde tutýan Moskwa mehanizmini janlandyrmaga we türkmen türmelerinde ýitirim bolan adamlaryň ykbaly anyklanýança işi dowam etdirmäge çagyrýarys”.
“Adam hukuklary boýunça halkara partnýorlygynyň” ýolbaşçysy Brigitte Dufour “Olary diri görkeziň!” atly aksiýa bilen bagly duşuşyga ÝHHG agza döwletleriň ençemesiniň resmileriniň gatnaşandygyny we adam hukuklaryny goramak ugrunda has köp iş edilmeginiň ähmiýetiniň nygtalandygyny belledi.
Şeýle-de Brigitte Dufour Türkmenistanyň türmelerindäki ýagdaýyň “Adamçylyk ölçegi” boýunça konferensiýada günüň dowamynda gynamalar barada geçirilen ýörite maslahatda hem gozgalandygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň Şweýsariýadaky ilçihanasy hökümete Şweýsariýanyň harby howa güýçleriniň uçarlarynyň näme üçin Orsýetiň şweýsar howa giňişliginden APEC sammitine geçip barýan delegasiýasyny ugradandygyna «düşünmezligini» beýan edip, hat iberdi.
19-njy noýabrdaky hat bu uçar gatnawy barada has öňünden habar berlendigini nygtaýar.
Bu hadysa bir gün ozal, uçar Orsýetiň delegasiýasynyň bir bölegini Limadaky Aziýa Ýuwaş okean hyzmatdaşlyk toparynyň sammitine alyp gelýän wagty boldy.
Ýagny şweýsar söweş uçarlary bu ýurduň howa giňişliginden geçen uçary ol ýerden çykýança ugratdylar.
Şonda uçaryň piloty ýolagçylara bu ýagdaýdan alada galmazlyk barada maslahat berdi we munuň öňünden ylalaşylan kadaly zatdygyny aýtdy.


text:
Anna güni Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň liderleri Polşanyň paýtagty Warşawada ýörite sammite ýygnandylar.
Sammitde liderler ýakynda arap ýurtlarynda ýüze syýasy wakalar hem-de bu ýurtlardaky demokratik geçiş prosesleri barada maslahat ederler diýlip garaşylýar.
Sammitiň işine Serbiýanyň we Rumyniýanyň prezidentleri gatnaşmakdan ýüz öwürdiler. Olar muny bu sammite Kosowanyň resmileriniň çagyrylandygy bilen düşündirler.
Serbiýanyň ozalky prowinsiýasy bolan Kosowanyň 2008-nji ýylda öz garaşsyzlygyny yglan edeli bäri Serbiýa bilen Rumyniýa onuň garaşsyzlygyny ykrar etmän gelýärler.


text:
Parižde bolan terrorçylykly hüjümleriň pidalarynyň hatyrasyna harby muzeýde 2000 çemesi adamyň gatnaşmagynda çäräniň geçirilýän wagtynda köçeleriň jaýlarynda Fransiýanyň baýdaklary asyldy.
27-nji noýabrda geçirilen bu ýapyk dabarada Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland döwlet gimniniň berjaý edilmeginden soň dymyşlyk pursadyny yglan etdi.
Pidalaryň maşgala agzalarynyň gatnaşmagynda geçirilen bu çärede 130 adamyň atlary oklady. Bu adamlar “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň milli stadiona, konsert zalyna we birnäçe restorana eden hüjümleriniň netijesinde wepat boldy.


text:
Gyrgyzystanda dört polisiýa işgärine Orsýetiň raýatynyň ölümi bilen baglylykda aýyplama bildirildi.
Etnik özbek Dadamirza Holmirzaýewiň polisiýa merkezinde sorag edilýän wagty rehimsiz ýenjilendigi gümän edilýär.
Dört polisiýa işgärine jebir bermek, wezipe ygtyýarlygynyň çäklerinden çykmak, sütem etmek ýaly aýyplamalar bildirildi.
Holmirzaýew 9-njy awgustda Jalalabadyň regional keselhanasynda ölüpdi. Mundan iki gün öň, ol geçen ýylyň iýunynda bolan etnik özbek we etnik gyrgyzlaryň arasyndaky çaknyşyklar boýunça, Bazar-Korgon etrap polisiýa merkezinde sorag edilipdi.
22-nji awgustda Içeri işler ministrligi Holmirzaýewiň ölümi sebäpli, Bazar-Korgonyň polisiýa başlygynyň wezipesinden boşadylandygyny mälim edipdi.


text:
Britaniýanyň Şikaýat sudy Guwantanamoda saklanan britaniýalynyň gynalandygy baradaky gizlin derňewiň üstüni açmaly etdi.
Efiopiýada doglan Binýamin Mohamed 2002-nji ýylda Päkistanda tussag edilip, Guwatanamo äkidilmeziden öň şol ýerde we Morokkoda gynalandygyny aýdýar. Ol geçen ýyl hiç hili aýyp bildirmezden azat edildi.
Şeýle-de ol britan häkimiýetleriniň özüniň edi ýyllyk tussag wagtynda gynalandygyny bilýändigini aýdýar.
Oktýabr aýynda sud häkimiýetleriň oňa nähili daralandygy baradaky gizlin amerikan dokumentlerini ile aýan etmelidigini aýtdy. Emma ýurduň daşary işler ministrligi bu kararyň milli howpsuzlyga zyýan ýetirjegini aýdyp, ondan şikaýat etdi.


text:
Gyrgyz resmileriniň beren maglumatlaryna görä, Özbegistanda bosgunlar lagerlerinde ýerleşdirilen müňlerçe özbekler Gyrgyzystana gaýdyp barýarlar. Emma referenduma taýýarlyk görülýän häzirki döwürde bu regionda dartgynly ýagdaýyň saklanýandygy aýdylýar.
Gyrgyzystanyň serhet gullugynyň başlygynyň orunbasary Çolponbek Turusbekowyň žurnalistlere aýtmagyna görä, şu gün, 23-nji iýunda, 46 müň bosgun Özbegistandan Gyrgyzystana dolanyp barypdyr. Geçen 24 sagadyň dowamynda, ozal hem 10 müň bosgun Gyrgyzystana dolanypdyr.
Gyrgyzystanyň günortasynda bolan bidüzgünçiliklerden soň, 100 müňe golaý etniki özbegiň ýurtdan çykandygy çaklanylýar. Öň bu wakalarda heläk bolan adamlaryň sany 251-e golaý diýlen bolsa, Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa öldürilen adamlaryň sanynyň 2000-e ýetmeginiň mümkindigini çaklady.
Gyrgyzystana gaýdyp baran bosgunlaryň sanyny häzirlikçe garaşsyz çeşmeler arkaly anyklamak başartmasa-da, Birleşen Milletler Guramasynyň bosgunlar boýunça Özbegistandaky wekili Nataliýa Prokopçik bosgunlaryň köpüsiniň çaknyşyk döwründe terk etmäge mejbur bolan öýlerine dolananýandyklaryny tassyklady.
Oşdaky öýüne gaýdyp barýanlaryň biri bosgun zenan Minura Waliýewa bu ýagdaý barada “Reuters” habar agentligine “Biz gam-hasrat bilen dolanyp gelýäris. Biz bu wakalaryň gaýtalanmagyndan gorkýarys. Bu zatlary hiç kim başdan geçirmäwersin” diýdi. Onuň sözlerine görä, ol öz taşlap gaýdan öýüniň nähili ýagdaýdadygyny bilenok.
Wada berilýär
Özbegistandaky bosgunlar lagerine sapar eden Jelalabat welaýatynyň häkimi Bektur Asanow Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz bölümine beren interwýusynda müňlerçe bosgunyň Oş hem Jelalabat şäherlerine tarap ýola düşendiklerini gürrüň berdi. Şeýle hem häkim bosgunlar lagerinde galan Jelalabat regionyndan 10 müň bosgunyň geljekki birki günde öýlerine gaýdyp barjakdyklaryny, bu meselede özleriniň bosgunlara ýardam berjekdiklerini tassyklady.
“Men Jelalabat şäheriniň häkimi hökmünde, nesip bolsa, hemme zat gowy bolar diýip, söz berýärin. Hiç bir prowakasion beýannamalara ynanmaň” diýip, häkim öýleri otlanan adamlaryň hemmesine maliýe kömeginiň beriljekdigini aýtdy.
“Jelalabatda häzir 500 tonna golaý azyk harydymyz bar. Biz olary gaýdyp gelen bosgunlara paýlarys. Öýleri weýran edilenleri çadyr hem ýorgan-düşek bilen üpjün ederis. Geljekki hepdeden başlap, gurluşyk materiallaryny hem maliýe serişdelerini berip başlarys” diýip, Jelalabat welaýatynyň häkimi Bektur Asanow bosgunlary ynandyrdy.
Etniki özbek bosgunlarynyň gaýdyp gelmegi, onsuz-da ýiti maliýe kynçylygyny başdan geçirýän gyrgyz häkimiýetiniň gurluşyklara has köp möçberde serişde sarp etmeli boljakdygyny aňladýar.
10-njy iýunda ýüze çykan etniki çaknyşyklar Gyrgyzystanyň günortasyny ysmaz etdi. BMG-niň ynsanperwerlik kömegi boýunça işleri sazlaşdyrýan bölüminiň metbugat sekretary Elizabet Byrs bu regionlarda dowam edýän dartgynlygyň ynsanperwerlik kömegi zerur ýerine ýetirmek boýunça işleri kynlaşdyrýandygyny aýdýar.
Howpsuzlyk ýagdaýlary
Gyrgyzystanyň howpsuzlyk güýçleri bu çaknyşyklary gurnanlary tapmak üçin barlag reýdlerini geçirdiler. Reýdiň dowamynda, 21-nji iýunda, iki adamynyň öldürilip, 23 adamynyň-da ýaralanandygy habar berildi. Bu barlaglaryň netijesinde ok-ýaraglar, tüpeňleriň dürli görnüşleri, partlaýjy maddalar ele salnypdyr.
Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň ýerine ýetiriji ýolbaşçysy Keneşbek Duýşenbaýew 22-nji iýunda geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda käbir raýonlarda hem aýry-aýry köçelerde henize çenli-de barrikadalaryň bardygyny aýdyp, öz geçirýän barlag reýdleriniň barşynda köçeleri barrikadalardan arassalamaga mejbur bolýandyklaryny aýtdy.
Käbir adamlar 27-nji iýuna planlaşdyrylan referendum geçirilende gaýtadan biduzgünçilikleriň ýüze çykmagyndan howatyrlanýarlar. Bu referenduma köp adamyň gatnaşyp bilmejekdigini aýdýanlaram az däl.
Howpsuzlyk meselesi zerarly ÝHHG-e öz synçylaryny bu referenduma iberip bilmejekdigini öňünden habar berdi diýip, Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw kommissiýasynyň agzasy Galiýa Alimbekowa mälim etdi. Ol, şeýle-de bolsa, bu guramanyň hemişelik wekillerinden 36-synyň referenduma görülýan taýýarlyklara syn edýändigini, mundan başga-da, referenduma gabatlap, Gyrgyzystana daşary ýurtlardan 100-e golaý synçynyň gelmekçidigini köpçüligiň dykgatyna ýetirdi.
Gyrgyz resmileri ýurtdaky dartgynlygy köşeşdirmek maksady bilen ozaldan planlaşdyrylan parlament saýlawlaryny bellenilen möhletinden bir aý öň geçirmäge synanyşýandyklaryny mälim etdiler. Wagytlaýyn hökümetiň baştutanynyň orunbasary Ömürbek Tekebaýew “Häkimiýetiň kanuny organlary mümkin boldugyça gijikdirilmän düzülmelidir” diýip, bu barada eden çykyşynda nygtady.


text:
Halk içinde Mäne baba ady bilen tanalýan Abu Sagyt Mähneýi 967-nji ýylyň 7-nji dekabrynda häzirki Altyn asyr etrabynyň Mäne obasynyň ýanyndaky Mähne şäherinide däri-derman ýasap satýan Abulhaýryň maşgalasynda dünýä inýär.
Uniwersitet mugallymyz, professor Nazar Gullaýewiň tassyklamagyna görä, Mane babanyň kakasy Abulhaýr Mahmyt Gaznawy patyşanyň ýakyn dostlarynyň biri bolupdyr. Abulhaýr Gaznawylar köşgüni däri-derman hem müşk-anbar bilen üpjün edip, bu hyzmaty üçin köşkden wezirler bilen deň aýlyk alypdyr. Mahmyt Gaznawy portret suratyny öz eli bilen Abulhaýra sowgat beripdir.
Abu Sagyt başlangyç bilimi dogduk mekany Mähne şäherinde alypdyr. Ol ýatkeş bolansoň, eýýäm 14-15 ýaşynda Gurhany ýatdan bilýän ekeni. Abu Sagyt on bäş ýaşlarynda her gün ýarygijeden soň, öýlerinden gaýdyp, ýanlaryndan daş bolmadyk guýa dikbaşak sallanyp, Gurhany 40 günde hatm etmegi (doly ýatdan aýtmagy) niýet edinipdir. Emma Abu Sagydyň ejesi oglunyň ýarygijeden soň, bir ýerik çykyp gidýänliginden bitakat bolup, ony kakasyna duýdurýar. Şondan soň Abulhaýr oglunyň nirä gidýändigini yzarlap, oglunyň guýa dikbaşak sallanyp Gurhan hatm edýändigine göz ýetiripdir.
Abulhaýr beýniňe ýaşlykda agram bermek geljegiňe zyýan bolar diýip, ogluny gaýdyp, Gurhan hatm etmäge goýbermändir. Şondan soň Abu Sagyt ýeldirgän ýaly bolup, öýünden çykyp, üç ýyldan ýedi ýyl aralykda Haweran düzlüginde (Mäne-Gäwers aralygy) meýdanda ýaşapdyr. Abulhaýr ogluna ylym bilen meşgullanmagyna päsgel bermejegini aýdansoň, Abu Sagyt öýüne dolanýar.
Abu Sagyt Merwde, Sarahsda Abdylla Hazary, Lukman Sarahsy ýaly uly pirlerden sapak alypdyr. Mäne baba iki gezek hyrka (ussatlygy ykrar edilip, has ylymly pirlerden ak pata alyp, ýörite niýetlenen eşik) geýipdir. Abu Sagyt birinji hyrkany Sarahsly pir Abulfazl Muhammet ibn Hasandan geýen bolsa, ol ikinji hyrkany nişapurly alym Abdyryhman Selimiden geýipdir. Professor Nazar Gullaýewiň bellemegine görä, Abu Sagyt üçünji hyrkany sopuçylyk taglymatyndan Amulyň (Çärjew) uly piri Abulapbas Gassabydan geýipdir.
W. Jukowskiý, A. Semýonow, M. Mämmedow, N. Gullaýew ýaly Mäne babanyň ömrüni hem döredijiligini öwrenen alymlaryň tassyklamagyna görä, onuň ylmyň dürli ugurlaryna degişli 300 golaý traktaty, 88 goşgusy, 726 rubagysy biziň günlerimize gelip ýetipdir. Seljuklar patyşalygynyň düýbüni tutan Togrul begdir, Çagryl bege döwlet döretmek üçin ak pata berenem Mäne babadyr.
Mäne baba rubagylarynda pespälligi, kanagatlylygy, alymlara-sowatly adamlara ylym-bilimi wagyz etmegi ündeýär:
Tekepbirlik etme, pes tutgun päli,
Ýeten ýokdur ondan mertebä häli,
Gözelleň zülpi deý bolgun päkize,
Her demde müň göwün awlaryň ýaly.
Ýa-da:
Ýat tutan-da bolsaň, müň kitaby sen,
Ne peýda nebsiňe buýrup bilmeseň,
Namaz üçin nä goýarsyň Ýere baş
Bilim berip, ajy doýrup bilmeseň.
Mäne baba şu dünýäde halal, dost-doganlykda ýaşamagy bagtyň gözbaşy hasaplapdyr:
Otlasalar nebit guýup synamdan,
Razy ýöne saplasalar günämden,
Gözüme guýsalar guýsunlar duzy,
Aýyrman dost-ýardan mähriban ýüzi.
Mäne babanyň hormaty Seljuklar köşgünde hem örän ýokary bolupdyr. Şonuň üçin Togrul begdir, Çagryl beg Mäne Babanyň özi dirikä, oňa häzirki Mäne baba kümmetini gurup beripdir. Mäne baba halk içinde uly pir, gudratly adam hökmünde tanalýar.
Mäne baba aradan çykanda, mazar daşynyň ýüzüne şu rubagysy ýazylypdyr diýlen maglumatam bar:
Heý, dünýede mundan gowy ne iş bar.
Dost-dosta sataşsa, ýara duşsa ýar.
Bolupdy gam-şatlyk, hoş söz uly iş
Bes şolardan il-gün bolsa minnetdar.
(Goşgularyň terjimesi N. Gullaýewiňki)
Gündogarda Mäne babanyň sopuçylyk taglymaty ýörite öwrenilipdir. On sekizinji, on dokuzynjy asyrdan başlap, Mäne babanyň ömür-döredijiligine Günbatarly alymlaram uly gyzyklanma bildiripdirler.
Mäne baba Seljuk patyşalarynyň salyp beren kümmetinde jaýlanypdyr.
Ýaňy ýakynda geçen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Mäne babanyň rubagylarynyň neşir ediljekdigi hakyndaky berlen habar il-ulusymyzy çäksiz begendirdi. Bu günki günem halkyň arasynda Mäne babanyň hormaty çäksiz uludyr. Şonuň üçin Mäne babanyň kümmetine zyýarata gelýänleriň yzy üzülenok.
Döwletmyrat Ýazgulyýew aşgabatly garaşsyz žurnalist, edebiýatçy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
"Demokratik saýlawlar türkmen jemgyýetiniň demokratik esaslaryny pugtalandyrmak, hakyky halk häkimiýetliliginiň ýörelgelerini dikeltmek ýolunda möhüm ädimdir."
Saýlawlar jemgyýetiň özboluşly aýnasydyr. Ýurtda geçirilýän islendik derejedäki saýlawlar ýa-da sala salşyklar jemgyýetiň dürli gatlaklarynda höküm sürýän ajaýyp sazlaşygyň, jebisligiň, agzybirligiň, asudalygyň derejesini görkezýän täsin ölçeg guralydyr. Saýlawlary geçirmegiň halkara tejribelerini, saýlaw ulgamynyň ugurlaryny giňişleýin öwrenmek, olar barada saýlawçylaryň arasynda, saýlaw toparlarynyň arasynda düşündirişler geçirip, ony halk köpçüliginiň aňyna ýetirmek, şonuň netijesinde-de,...
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşyklarynyň geçirilýändigini hab...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 48-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgärleri Merkezi saýlaw topary bellige alýar. Dalaşgärleri bellige almak saýlawlara elli gün galanda ba...
Daşoguz welaýatynyň merkezinde ýerleşýän N.Andalyp adyndaky döwlet drama teatrynda sebitiň jemgyýetçiliginiň, hormatly ýaşulularyň, edaralaryň we kärhanalaryň işgärleriniň, köpçülikleýin habar beriş s...
Türkmenbaşyda Balkan welaýatynyň saýlawçylarynyň döwlet baştutany wezipesine dalaşgär, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew bilen duşuşygy boldy. Duşuşyk Türkmenbaşydaky nebiti gaýt...


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta düýn Kabula geldi.
Panetta Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý we goranmak ministri Abdul Rahym Wardak bilen gepleşik geçirmeli.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlaryň baştutanlygyndaky halkara güýçleriniň komandirleri bilen duşuşar.
Bu Panettanyň iýul aýynda goranmak sekretary bolaly bäri Owganystana edýän ikinji saparydyr.
Birleşen Ştatlar şu ýylyň aýagyna çenli bu ýurtdaky 100 müň esgeriniň on müňüsini çykarjagyny yglan etdi.
2012-nji ýylyň sentýabrynyň aýagyna çenli bolsa, Owganystandan ýene 23 müň esger çykarylar.


text:
Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary degişli pudaklaryň wekilleri bilen bilelikde ýurduň Raýat kodeksiniň 4-nji, intellektual eýeçilige dahylly bölüminiň täze redaksiýasyny taýýarladylar. Türkmen metbugaty girizilen düzedişleriň akyl eýeçiligi hukuklarynyň goragyny hem döwlet, hem halkara derejesinde kämilleşdrimäge gönükdirilendigini ýazýar.
Mundanam başga, türkmen deputatlary döwletiň “Awtorlyk hukugy we gatyşyk hukuklar hakyndaky kanunynyň” taslamasyny taýýarladylar.
Ýerli intellektuallar bu ugurdaky kanuny zerurlyklar barada öňräkden bäri aýdyp gelýärdiler. Mysal üçin, hukuk meselelerini öwrenýän aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew 2009-njy ýylda Azatlyk Radiosynyň intellektual eýeçilik hukuklaryna bagyşlanan ýörite gepleşiginde ýurtda intellektul ogurlygyň adaty zada öwrülendigini aýdypdy.
Baýryýew şonda awtorlardan kanuny esasda rugsat alynmandygyny, hatda döwlet telewideniýesiniň daşary ýurt telekanallaryndan göçürilip alnan filmleri, emblmalarynyň üstüni basyryp, tomaşaçylara hödürländigini ýatlaýar.
Sowet döwrüniň ahyrky ýyllarynda Türkmenistanyň awtorluk hukuklaryny goraýan edarasyna Mergen Jumaýewiç Hümmedow ýolbaşçylyk edipdi. Ol soň Nyýazow tarapyndan işden aýryldy we intellektuallaryň arasynda giňden tanalýan tejribeli hukukçynyň ýerine bu işden baş çykarmaýan adam bellendi. Soňy bilen bu edara düýpden ýapylyp taşlandy.
Türkmen edebiýatçylary Nyýazowyň prezident bolan ýyllarynda Magtymguly Pyragynyň belli goşgy setirlerine girizilen düzedişleri intellektual eýeçiligiň äsgerilmezliginiň iň gözçykgynç mysaly hasaplaýarlar. Galyberse, bu döwürde türkmen intellektuallarynyň bir topary gara sanawa salnyp, akyl zähmetinden gazanç etmek hukugyndan mahrum boldy.
Aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bu ýagdaý barada Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda awtor hukuklarynyň tas goragsyz diýen ýaly galandygyny, bu mesele boýunça ýokarky edaralara birnäçe gezek ýüz tutandyklaryny, emma arzlaryny eşitdirip bilmändiklerini gürrüň beripdi.
“Pikir azatlygy”
Ýerli intellektuallar prezident Berdimuhamedowyň döwlet başyna geçen ilkinji ýyllaryndan žurnalistleriň Nyýazow döwründe ýatyrylan ýa azaldylan galam haklaryny dikeltmek barada gürrüň gozgamagyny, bu ugurda käbir işleriň edilmegini gowulygyň alamaty hasaplaýarlar. Türkmen metbugaty, ähli meselde bolşy ýaly, intellektual eýeçilik, awtorluk hukuklary baradaky kanunçylygyň kämilleşdirilmegini hem Berdimuhamedowyň ady bilen baglaýar, ýagny onuň geçen ýylyň ýanwarynda deputatlaryň öňünde şeýle wezipe goýandygyny ýatlaýar.
Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry Berdi Akbendi Türkmenistanda akyl zähmetiniň goragynyň berkidilýändigini eşidip, örän begenendigini, sebäbi munuň jemgyýetiň okgunly öňe gitmegine itergi berjek kanunlaryň biridigini aýtdy. Onuň pikirine görä, intellektual eýeçiligiň kanun esasynda berk goralmagy islendik ýurduň abadançylygynyň esasyny goýýar. Şeýle-de ol öz ýaşaýan ýurdy Şwesiýada bu meselede nusga alara zadyň kändigini, döredijilik adamlarynyň, ylym wekilleriniň hukuklarynyň ýüz prosent goralýandygyny aýdýar.
Şeýle-de Akbendi Şwesiýada islendik eser barada pikir aýtmagyň bolýandygyny, ýöne awtoryň hukugyny basgylamaga asla ýol berilmeýändigini gürrüň berdi.
Türkmen telewideniýesi Mejlisde akyl zähmetiniň goragy barada çykyş edenleriň sözlerine salgylanyp, bu kanun taslamasynyň awtorlaryň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini goramagyň netijeli serişdesi boljagyny aýdýar. Emma ýerli synçylaryň köpüsi ýurtda başgaça pikirlenýän adamlaryň ýanalýan we gara sanawa salynýan wagtynda diňe gowy kanunlaryň kabul edilmeginiň ýeterlik bolmajagyny aýdýarlar.
Akbendi intellektual eýeçilik kanunynyň netijeli bolmagy üçin “pikir, galam (söz) we ynam azatlygynyň” hem bolmalydygyny nygtaýar. Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyrynyň ynanjyna görä, “dar syýasy sebäpler esasynda kanunda kepillendirilen azatlyklara ýol berilmezligi jemgyýeti ösüşden saklaýan zatlaryň biri bolup biler”.


text:
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy 2008-nji ýylyň aýaklarynda 25 ekspertden ybarat bir topara medisina barlaglaryny, şeýle hem garyp ýurtlarda ösüşi maliýeleşdirmek üçin täze ýollary agtaryp tapmagy tabşyrypdy.
Halkara derejesinde ykrar edilýän syýasatçylardan we tehniki ekspertlerden durýan topar düýn bu mesele boýunça öz teklipleri bilen Ženewa ýygnandylar. Beýleki temalar bilen birlikde bu teklipler barada Bütindünýä saglygy goraýyş Assambleýasynda 17-nji maýdan 21-nji maýa çenli aralykda pikir alşylýar.
Ekspertler medisina barlaglaryny maliýeleşdirmek üçin halka gytaklaýyn salgyt salmagyň dürli ýollaryny teklip edýärler. Mysal üçin, halkara ýarag söwdasyndan 10 prosent salgyt alynsa, ýylda 5 milliard dollar girdeji geler diýlip hasap edilýär.
Ýene-de bir teklip – uçar biletine goşmaça hak tölenmegi. Bu iş ozal hem edilip, oňat netije beren zat. Şol bir wagtyň özünde-de Bütindünýä saglygy goraýyş guramasyna agza 193 döwlet tarapyndan bu teklibiň aňsatlyk bilen kabul edilmegi mümkin. Üçünji teklip – halkara maliýe transaksiýasyndan salgyt almak. Munuň hem oňat netije bermegine garaşylýar. Dördünji teklip –elektronik ýa internet salgydy. Onuň möçberi elguş bilen ýerine ýetiriljek basma bagly. Her bir 10 basma bir sent tölense, onlarça milliard dollar ýygnalar diýilýär.
Aňsat däldigini bilýärler
Ekspertler toparynyň agzasy Dr. Marz Moran: “Bular diňe öňe sürülýän pikirler, olary kabul edip-etmezlik baradaky karary kabul etmeli Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy” diýýär.
“Men bu aýdylýanlaryň teklip däl-de, maslahat berilýän çemeleşmelerdigini nygtamakçy. Bilşiňiz ýaly, bir zatdan salgyt almak, mysal üçin, elektronik salgyt, köp işler bilen baglanyşykly. Ol näçe getirer, nädip alnar? Bularyň özi bir iş” diýip, Moran aýdýar.
Roger Bate Waşintonda ýerleşeýän Amerikan Enterprise Institutynyň işgäri. Ol bu teklipleriň peýdalydygyna yananmaýar. Ol şeýle diýýär: “Bu tekliplerde derman önümçiliginiň söwda tarapy gözden salynýar. Medisina taryhyna seretsek, öndürilen dermanlaryň ählisi diýen ýaly pul gazanamak isleýen adamlar tarapyndan üsti açylan zatlar. Jemgyýetçiligiň saglygy bilen gyzyklanýan adamlaryň garaýşyça, bu bir gelşiksiz iş. Şol sebäpden hem olar barlagy we ösüşi maliýeleşdirmek üçin gazanç bilen baglanyşyksyz ýollary agtarýarlar”.
Bu teklipler barada Bütindünýä saglygy goraýyş guramasyna agza döwletleriň agzyny birikdirmegiň aňsat däldigini ekspertler-de bilýärler. Dr. Moran salgyt baradaky garaýyşlaryň dürli ýurtlaryň arasynda gaty tapawutlydygyna ünsi çekýär.
“Mysal üçin Beýik Britaniýanyň, nähili hem bolsa, salgyt boýunça teklipleri kabul etjegine ynam ýok diýerlik. Dürli ýurtlaryň tapawutly býujet aýlawy we dürli salgyt sistemasy bar. Biziň pikirimizçe, käbir ýurtlar salgyt pikirini goldasa, käbiri goldamaz” diýip, Moran belleýär.


text:
Ýemende ýagdaýlar dartgynlaşýar. Duşenbe güni ýurduň harbylary paýtagt Sananyň köçelerine çykaryldy.
Ýemeniň beýleki şäherlerinde-de protestleriň geçirilýändigi habar berilýär.
Ýemeniň Marib welaýatynda polisiýanyň protestçilere garşy ot açmagy sebäpli azyndan 30 adamyň ýaralanandygy aýdylýar.
Ýurduň Jawf welaýatynda-da polisiýa protestçileri dargatmak üçin ýaraglardan ot açdy.
Ýemende fewralyň ortalaryndan bäri protestler geçirilýär. Protestçiler ýurduň prezidenti Ali Abdullah Salehiň häkimiýetden gitmegini talap edýärler.
Prezident Saleh ýurda 32 ýyl bäri baştutanlyk edip gelýär.
Protestler başlanany bäri 30 töweregi adamyň öldürlendigi habar berilýär.


text:
Pakistanyň Ýokary sudy ýurduň premýer-ministri Ýusuf Raza Gilanä günä bildirmekçidigini yglan etdi. Gilani korrupsiýa bilen bagly prezident Asif Ali Zardarä garşy iş gozgamakdan boýun gaçyrmakda we netijede sudy äsgermezçilik etmekde aýyplanýar.
Hepdäniň penşenbe güni kazy Nasir ul-Mulk Ýusuf Raza Ýokary suda Gilanä garşy jenaýat işini gozgamak üçin esaslaryň bardygyny aýtdy.
Pakistanyň hökümeti ýurduň prezidenti Asif Ali Zardariniň korrupsiýa dahyllylygy boýunça köne işi gozgamakdan boýun gaçyrýar we muny Konstitusiýada döwlet baştutanynyň eldegrilmesizliginiň kepillendirilýänligi bilen düşündirýär.
Kazy Nasyr ul-Mulkuň aýtmagyna görä, Gilani 13-nji fewralda boljak sud diňlenişigine gatnaşmaly.
Gilanä näme garaşýar?
Eger Gilani sudy äsgermezlikde günäli hasaplansa, ol 6 aý türme tussaglygyna höküm edilip, döwlet wezipesini eýelemek hukugyndan mahrum edilip bilner. Bu ýagdaý Pakistanda saýlawlaryň möhletinden öň geçirilmegine zerurlyk döreder.
Emma Gilaniniň aklawçysy Aitzaz Ahsan suduň kararyny ýatyrmak üçin mümkinçilikleriň bardygyny aýdýar. Aklawçynyň sözlerine görä, Gilaniniň wezipesinden çetleşdirilmegi ýörite parlament proseduralaryny hem talap edýär:
—Konstitusiýa laýyklykda, ol günäli hasaplanandan soň hem premýer-ministr wezipesinde galýar. Ony bu wezipesinden çetleşdirmek üçin ýeke-täk ýol – Konstitusiýanyň 63-nji maddasynyň ikinji bölümine esaslanýar. Diňe parlamentiň spikeri onuň ygtyýaryny ýatyrmak meselesini gozgap bilýär.
Geçen ýylyň maý aýynda amerikan goşunlary Pakistanda “Al–Kaýdanyň” lideri Osama bin Ladeni öldürensoň Gilani bilen Zardariniň Pakistanyň täsirli harby elitasy bilen aragatnaşyklary hasam ýaramazlaşdy.
Pakistanyň premýer-ministri 19-njy ýanwarda ýurduň Baş suduna baryp, Zardariniň işi boýunça suduň talabyny ýerine ýetirmekden boýun gaçyrmagynyň sebäbini düşündirmäge çalyşdy. Pakistanyň Ýokary sudy Gilaniden onuň Şweýsariýa ýüz tutup, Zardarä garşy 1990-njy ýyllarda korrupsiýa bilen bagly gozgalan işleri gaýtadan gozgamagy soramagy talap edýär.
Käbir analitikler Pakistanyň ýaragly güýçleriniň ýolbaşçylarynyň Zardariniň we Gilaniniň häkimiýet başyndan çekilmegini isleýänligini aýdýarlar.
Zardariniň işi
Zardariniň 1990 -1993-nji, 1996 -2004-nji ýyllar aralygynda tussag edilmegine sebäp bolan korrupsion işler onuň syýasy karýerasynyň dowamynda ençeme sapar gozgaldy.
1993-1996-njy ýyllar aralygynda Zardari öz aýaly Benazir Bhutto Pakistanyň premýer-ministri bolan döwründe birnäçe hökümet wezipelerini eýeläpdi.
Zardari korrupsiýa bilen baglylykda özüne bildirilýän aýyplamalary ret edýär we şeýle aýyplamalaryň syýasy sebäplere baglydygyny aýdýar.
2003-nji ýylda Zardari Şweýsariýanyň türmesinde oturan wagty, Sweýsariýanyň sudy ony we Benazir Bhuttony 15 million dollar möçberindäki bikanun ýol bilen gazanylan pullary ýuwmakda aýyplapdy. Suduň çykaran karary esasynda olar 6 ay türma tussaglygyna höküm edilipdiler. Şeýle-de sud olaryň 50 müň amerikan dollar möçberinde jerime tölemegini we 11 million dollary Pakistanyň gazanasyna tabşyrmagyny talap edipdi.
2007-nji ýylda Benazir Bhuttonyň janyna kast edilensoň, Pakistan Zardariniň işini ýatyrypdy, emma Zardari 2008-nji ýylda “Pakistanyň halk partiýasynyň” egindeş ýolbaşçysy bolansoň, bu işleriň daşyndaky dawa ýene tutaşdy.
2010-njy ýylda Sweýsariýanyň prokuraturasy Zardariniň kanun taýdan eldegrilmesizligi sebäpli oňa garşy işleri gaýtadan gozgap bilmejegini aýtdy.
Häzir Sweýsariýanyň Adalat ministrligi Pakistanyň prezidentine garşy işleri gaýtadan gozgamak meselesine garalmagy üçin Pakistanyň hökümetinden resmi ýüzlenmäniň bolmalydygyny aýdýar.


text:
Ýekşenbe güni Bahreýniň polisiýasy Merkezi bankyň Manamadaky jaýyny eýelemäge synanyşan protestçiler bilen çaknyşdy.
Şaýatlaryň aýtmagyna görä, polisiýa 350 çemesi aktiwiste garşy gözden ýaş akdyryjy gaz we rezin dürre ulandy.
Keselhanadaky çeşmeler protestlerde 200-e golaý adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Bahreýniň Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, 14 polisiýa işgäri ýaralanypdyr.
Patyşa Hamad esasy oppozision toparlary bilen diýalog geçirmek teklibini gaýtalady.
Oppozisiýa entek hökümet işden çekilýänçä we dissidentler türmeden boşadylýança diýalogdan ýüz öwürýär.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Mukaddes Gurban baýramynyň şanyna täze binalardyr desgalaryň açylyş dabaralary boldy. Paýtagtymyzda durky düýpli täzelenen «Altyn asyr» söwda merkezi işläp başlady.
Durky täzelenen «Altyn asyr» söwda merkeziniň Aşgabat şäheriniň «10 ýyl abadançylyk» köçesiniň ugrunda, ýagny paýtagtymyzyň Garaşsyzlyk binasynyň golaýynda ýerleşýär.
Bu desganyň durky Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň buýurmasy boýunça ministrligiň Abatlaýyş-gurluşyk kärhanasy tarapyndan düýpli täzelenildi. Oňa iň döwrebap enjamlar ornaşdyryldy. Umumy meýdany 14 müň 296,7 inedördül metr bolan söwda merkeziniň binasy 8 gatdan ybarat bolup, onda dükanlaryň 17-si, restoranlaryň 2-si, oýun zallarynyň 2-si müşderilere gapysyny giňden açdy.
Söwda merkeziniň birinji gatynda uly ýaşly adamlar üçin oýun zaly, mebel we çeperçilik önümleri dükany, dokma we haly önümleri dükany, tele-radio, kompýuter harytlary dükany, elektron harytlar dükany, «Super market» dükany we çagalar üçin oýun zaly ýerleşýär. 2-nji gatda dükanlaryň 12-si, ýagny egin-eşik dükanlary, galantereýa harytlary dükany, dokma önümleriniň dükany, aýakgap dükany, sport dükany, hojalyk we elektrik harytlary dükany, öýjükli, hojalyk telefonlary, sagatlar dükany, sowgatlar we parfýumeriýa dükany, çaga oýnawaçlary dükany we kanselýariýa harytlary dükany bar.
Ýurdumyzda öndürilen dokma önümleri, türkmen halylary we haly önümleri alyjylaryň ösen isleglerini kanagatlandyrýar. Bu önümler “Altyn asyr” söwda merkezinde hem mynasyp orun tapypdyr. Ýaglyklaryň dürli görnüşleri, sowgatlyk önümler, tahýalar, telpekler, horjunlar, goştorbalar we beýleki harytlar dükanlary bezeýär. Önümleriň köpüsinde 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny alamatlandyrýan şekilleriň bolmagy bu iri sport baýramçylygynyň-da barha golaýlaýandygyny buşlaýar. Bu ýere gelýän daşary ýurtly syýahatçylar bu önümlere uly isleg bildirýärler. Olar türkmen milli egin-eşikleriniň hem hyrydary.
«Super marketde» gök-bakja ekin önümleri, miweler, ir-iýmişler, et we et önümleri, süýt önümleri, miwe şireleri, dürli görnüşli gazlandyrylan içgiler, süýjüdir kökeler, gaplanan balyk, et, towuk önümleri, çaýlaryň dürli görnüşleri, un we unaş önümleri, duzlanyp gaplanan gök önümler, her dürli ýaglar, çagalar üçin niýetlenen azyk önümleri, owadan gaplara gaplanan tüwi, nohut, noýba, greçka ýaly önümler, dürli görnüşli işdäaçarlar, ary baly, gawundan taýýarlanylan kak we azyk harytlarynyň başga-da köp görnüşleri hödürlenilýär. Bu ýerdäki önümleriň hatarynda, esasan, milli önümlerimiziň, telekeçilerimiziň öndüren harytlarynyň bolmagy has-da guwandyryjydyr.
Kanselýariýa harytlary dükanynda müşderiler dürli neşir önümlerini, edebi-çeper kitaplary hem satyn alyp bilerler.
Söwda merkeziniň işgärlerine hem döwrebap mümkinçilikler, dynç alyş, zähmet şertleri üpjün edilýär. Otaglaryň, dükanlaryň giňligi, ýagtylygy, döwrebaplygy hem-de kämil tehnologiýalar bilen üpjün edilmegi göwnüňi göterýär. Bu ýere gireniňden, owadan bezegler özüne çekýär.
«Altyn asyr» söwda merkeziniň 3-nji hem-de 4-nji gatlarynda iş otaglary we ammar jaýy, 5-nji gatynda aşhana ýerleşýär. Onuň 6-njy gatynda 120 orunlyk restoran, 7-nji gatynda döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen bar, 55 orunlyk ýapyk restoran, şeýle-de 115 orunlyk üsti açyk restoran bar. Bu ýere gelen ildeşlerimize we daşary ýurtly myhmanlara datly tagamlar, dürli ýakymly içgiler hödürlenilýär. Olara açyk asmanyň astynda dynç alyp, paýtagtymyzyň ajaýyp keşbini synlaga mümkinçilik döredilendigi bellärliklidir. Ýörite dürbülerde Aşgabadyň gözelligini synlamaga hem mümkinçilik döredilipdir. Daş-töwereginiň bagy-bossanlyga bürenmegi bu ýerde howanyň, daşky gurşawyň has-da jana tenekar bolmagyny üpjün edýär.


text:
Owganystanda uzaga çeken durnuksyzlyk sebäpli ýyllaryň dowamynda türkmenleriň bir bölegi goňşy Pakistanda ýerleşdi. Bu göhä-göçlük onlarça ýyl dowam edip, Pakistanda türkmenleriň täze bir nesli kemala geldi.
Olaryň sany barada takyk maglumat ýok, emma Pakistanda häzirki döwürde on müňlerçe etniki türkmenleriň ýaşaýandygyny aýtmak mümkin, olaryň käbirleri kanuny statusa eýe bolsa, käbirleri-de henizem gaçgak bosgun hökmünde ýaşaýarlar. Ýakynda Pakistanyň hökümetiniň bikanun bosgunlary şu ýylyň aýagyna çenli ýurtdan çykarmak barada yglan eden karary, olaryň durmuşyna hem erbet täsir ýetirer.
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň şu günki sanynda Pakistandaky türkmenleriň, esasanam şol ýurtda bikanun ýagdaýda bolan ildeşlerimiziň durmuşyna ýakyndan syn edip, olaryň häzirki problemalary, mundan beýläk etjek hereketleri bilen tanyşmakçy.
Hemmäňizi bu temadan bilýän maglumatlaryňyz, pikirdir-garaýyşlaryňyz, teklipdir-bellikleriňiz we teswirleriňiz bilen gepleşige goşant goşmaga çagyrýarys. Pikirleriňizi aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz, eger biziň bilen habarlaşmak isleseňiz, elektron salgymyz: hat@azatradio.org


text:
2012-nji ýyl Gülnara Karimowa we Twitter üçin ullakan ýyl boldy. Şeýle-de, ýanwar aýynyň ilkinji günleriniň görkezişine görä, 2013-nji ýyl hem ondan kem bolmajaga meňzeýär.
Köpler Özbegistanyň prezidentiniň gyzy Gülnara Karimowany kakasynyň awtoritar režiminde tankydy diş diýip hasapýarlar
we adatça, ol ýiti habar serişdelerinden başgalar üçin elýetersiz. Ýöne häzirki wagtda Gülnara Karimowa BBC telekanalynyň habarçysy Natalia Antelawany özüne şyltak atmakda hem-de adyny “öz abraýyny beýgeltmek” üçin ulanmakda aýyplaýar.
Soňky tersleşik Antelawanyň Twitter hasabynda möwjäp başlady. Şol tersleşik 3-nji ýanwarda “New Ýorkeriň” websaýtynda çap boldy
.
Twitterdäki tersleşik
Şonda Twitterde Karimowanyň, Antelawanyň we Halkara krizis toparyndan Andrew Stroehleiniň arasynda bolan haýran galdyryjy söhbetdeşlik beýan edilýär. Stroehlein, Gülnara Karimowa ýörite garşy çykyp, Özbegistanda depgilenýän adam hukuklary meseleleriniň çözülmegini wada berse-de, onuň öz sözünde durmaýandygyny aýdyp, bu wadalary “biderek” diýip häsiýetlendirdi
.
“Gülnaradan tweetler: diktatoryň gyzy” sözbaşysy bilen bu sahypada çap edilen materiallar okyjylara Karimowanyň şahsy işleri barada birnäçe gyzykly habarlary hödürleýär. Gülnara Karimowanyň pikiriçe, şol sanda “diktatoryň gyzy” sözi-de, elbetde, “akmak manysynda” ulanylýar.
Özbegistanda mejbury ýagdaýda sterilizirlenen, ýagny çaga dogurmak mümkinçiliginden mahrum edilen aýallar bilen duşuşmak, gürleşmek üçin ýaňy-ýakynda Özbegistana giden Antelawanyň ýurtdan güýç bilen deport edilmegi baradaky sorag Karimowanyň bu jedelleşige goşulmagyna itergi beren aýratynlykdyr.
Aýallaryň zorluk bilen dogurmakdan galdyrylmagy prezident Yslam Karimowyň Özbegistanyň oba ilatynyň san taýdan ösüşini togtatmak üçin alyp barýan syýasatynyň bir bölegi diýlip hasaplanýar
.
Özara aýyplamalar
Şol sözbaşylar çap edilenden birnäçe sagat soň Karimowa bilen Antelawa gönüden-göni Twitter arkaly jedelleşige girişdiler. Antelawa bir tweetinde: “Özbegistanly bir biznesmeniň Özbegistanda biznesi ütünlik gazandy. Soňra-da Karimowanyň islegi bilen Özbegistanyň häkimiýetleri tarapyndan onuň işi durzuldy we ol Gazagystana gaçmaga mejbur boldy” diýip ýazýar. Karimowa hem öz gezeginde Antelawanyň bu aýdanlaryny “bolgusyz” diýip häsiýetlendirdi.
Beýleki tarapdan, Karimowa BBC telekanalynyň žurnalistini “bir adamy garalamaga” synanyşmakda we Karimowyň abraýyny garalamak üçin Özbegistandan “ogurlanan” pullary kabul etmekde aýyplaýar.
Antelawa Karimowanyň özüne hem-de Stroehleine ýazan tweetlerinde tankyt edilmeginiň öz pikirini aňlatmaga mümkinçilik berendigini aýdyp, şeýle diýýär: “Karimowa özüni iňňelemekde, menden we Andrewden göwnüniň galandygyny ýaňzytjak bolýar. Ol görýän zatlaryndan göwnüniň galandygyny ýaňzydýar. Şeýle-de onuň žurnalistika çozuşyny görmek hem gyzyklydy. Ol munuň üçin bize pul tölenendigi, özümizi beýgeltmäge synanyşýandygymyz we şan-şöhrat gözleýändigimiz sebäpli bu işi edýändiris öýdýär”.
Antelawa Twitterde bolan sene-mene arkaly Karimowa basyş etdi. Ol Karimowanyň “Forum” atly haýyr-sahawat fondy ençeme aýallaryň saglyk ”inisiatiwalaryna”, ýagny aýallaryň zorluk bilen dogruşdan galdyrylmagyna belli bir derejede hemaýat edýär diýip ýazdy.
Bu jedeliň soňunda Karimowa Antelawany bir problemadan beýleki problema çawjamakda aýyplady we özüne berilýän sowallaryň Saglyk ministrligine berilse, gowy boljakdygyny aýtdy.
Şeýlelik-de 40 ýaşly Karimowa Antelawany “köşeşmäge” çagyryp, söhbetdeşligi tamamlady.


text:
Täze Tolkun ýaşlar gepleşiginiň nobatdaky sanynda kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlaryň göwreli bolup çaga dogurmagynyň ýa-da olaryň çagasyny meýletin düşürtmeginiň saglygyna ýetirýän täsirleri barada türkmenistanly zenanlar şeýle hem lukman bilen söhbetdeş bolarys. Ahun bilen söhbetdeş bolup, bu meseläniň dini tarapyna hem nazar aýlarys.
Ondan başga-da bu programmamyzda owganystanly türkmen gyzlarynyň arasynda barha ornaşýan çilimkeşlik meselesi barada taýýarlan maglumatymyzy dykgatyňyza ýetireris.
Ýaşlar programmamyzy ýewropada ýaşaýan türkmenistanly Nazar Annagurbanyň öz döredijiligi barada beren gürrüňleri bilen jemläris.


text:
Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow öz ýurdunyň Hytaý bilen gatnaşyklaryna ýokary baha berdi.
Karimow Hytaýyň Halk kongresiniň başlygy Wu Banguo bilen Daşkentde duşuşandan bir gün soňra, telewideniýe arkaly bu barada çykyş etdi.
Özbek hökümetiniň beren habaryna görä, söwda we ykdysady hyzmatdaşlyk barada ylalaşyklara gol goýlupdyr. Başga jikme-jik maglumat berilmedi.
Aprel aýynda hem Özbegistan bilen Hytaý birnäçe ylalaşyga gol goýdular. Olaryň arasynda 5 milliard amerikan dollary möçberinde inwestisiýa proýektleri hem bardy.


text:
Rus prezidenti Wladimir Putin Günbataryň Moskwa garşy girizen sanksiýalarynyň Russiýany çäklendirmäge gönükdirilendigini aýdyp, Ýewropa Bileleşigi, Birleşen Ştatlar we beýleki döwletler tarapyndan girizilen jeza beriji çäreleriň Moskwanyň Ukrain krizisindäki we konfliktindäki roly bahanalanyp güýje girizilendigini öňe sürdi.
Putin bu barada 16-njy aprelde döwlet telewideniýesinde göni efirde görkezilen ýyllyk sorag-jogap çykyşynda belläp geçdi.
Rus prezidenti sanksiýalaryň Russiýany “bökdemegi” maksat edinýändigini aýdyp, olaryň ýakynda güýçden aýrylmajakdygyny çaklady.
Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar sanksiýalaryň Russiýanyň öz tutumyny üýtgetmegine gönükdirilendigini aýdýarlar. Şol bir wagtyň özünde Kiýew we Günbatar ýurtlary Russiýanyň 2014-nji ýylyň mart aýynda Krym ýarymadasyny bikanun anneksiýa edendigini we ukrain urşundaky separatistlere goldaw bermek üçin gündogar Ukraina goşun we ýarag ugradandygyny belleýärler.
Gündogar Ukrainada hökümet güýçleri bilen Russiýa tarapdary separatistleriň arasyndaky konflikt zerarly geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 6 müňden gowrak adam öldi.


text:
BMG-niň çarşenbe güni ýaýradan hasabatynda 2100–nji ýyla çenli dünýäniň ilat sanynyň 10 milliarda ýetjekdigi çaklanylýar. Ýakyn geljekde, 31-nji oktýabrda bolsa 7 milliardynjy adamyň dogulmagyna garşylýar.
Hasabatda berlen maglumata görä, häzir çaga dogurmaklygyň derejesi pese gaçypdyr. Mysal üçin, 1950-nji ýyllarda her aýalyň ortaça 6 çagasy bolan bolsa, häzir bu san takmynan üç esse peseldi diýlip, hasabatda aýdylýar.
BMG-niň beren maglumatlarynda dünýäde 25-e ýetmedik adamlaryň sanynyň jemi ilat sanynyň 43%-ni tutýandygy görkezilýär.
Hasabatda häzir ýaşy 60-dan geçen adamlaryň sanynyň 900 milliona golaýdygy bellenip, bu sanyň 2050-nji ýyla çenli iki ýarym milliarda çenli ösmegine garaşylýar.


text:
Resmi türkmen metbugaty "Awaza" syýahat zonasynda "Aziada - 2017 aşhanasy" ady bilen ussatlyk klaslarynyň dabaraly açylyşynyň bolandygyny habar berýär.
Bu çäre gatnaşmak üçin Türkmenistana dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan, şol sanda Britaniýadan, Germaniýadan, Hytaýdan, Koreýa respublikasyndan, Malaýziýadan, Hindistandan, Nepaldan, Ýaponiýadan, Pakistandan we beýleki ýurtlardan aşpezler, kulinariýa hünärmenleri gelipdir.
Foruma gatnaşanlaryň türkmen saçagynyň milli däpleri bilen tanyşdyrylandygy habar berilýär. Dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelen myhmanlar bolsa, öz gezeklerinde, öz milli naharlary, saçak medeniýetleri barada maglumat beripdirler.
"Aziada - 2017 aşhanasy" seminarynyň türkmen aşpezleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen gurnalandygy aýdylýar, çünki ol aşpezler Aşgabatda 2017-nji ýylda söweş sungatlary boýunça ýapyk binalarda geçiriljek 5-nji Aziýa oýunlaryna gatnaşyjylara hyzmat etmeli.
Bu seminar Türkmenistanda tutuş bir aýlap geçirilýän saglyk çärelerine hem gabat geldi.
Mälim bolşy ýaly, türkmenler "Saglyk agyzdan" diýýärler, çünki sagdynlyk adamyň iýýän-içýän zatlaryna hem bagly bolup durýar.
Eýsem türkmen saçagynyň esasyny düzýän, has dogrusy, türkmenleriň has köp iýýän milli tagamlary nähili naharlar we Türkmenistanda sagdyn naharlanmak baradaky düşünje nähili ýagdaýda?
Azatlyk Radiosy şu mesele bilen gyzyklanyp, türkmenistanly gelinler Gülşat we Jeren bilen söhbetdeş boldy.
Belki, bu söhbetdeşligi diňläp, sizem öz saçak, naharlanmak bilen bagly tejribeleriňizi, pikirleriňizi paýlaşarsyňyz.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow şu gün Moskwda Hamasyň syýasy lideri Haled Mişaal bilen duşuşdy. Olar Palestinanyň jeňçi topary bilen onuň bäsdeşi Fatah hereketini ýaraşdyrmak tagallalary barada maslahat etdiler.
Bu iki topar bir-birine garşy durýar. Hamas Gaza zolagyna kontrolluk etse, Palestin häkimiýetiniň prezidenti Mahmut Abbasa degişli Fatah Günbatar kenary eýeleýär.
Birleşen Ştatlar we Ýeropa Bileleşigi Hamasy terror guramasy atlandyrýar, emma Orsýet bu gurama bilen resmi gatnaşyklaryny dowam etdirýär.


text:
Prezident Barak Obama 20-nji martda taryhy sapar bilen Kuba bardy. 88 ýyla çeken döwürde amerikan prezidenti tarapyndan edilýän bu sapar Fidel Kastronyň 1959-njy ýyldakyrewolýusiýasyndan başlap, dartgynlaşyp ugran gatnaşyklary gowulandyrmak ugrunda ädilen möhüm ädimdir.
Obama Birleşen Ştatlaryň Kuba barada ýarym asyrdan köp wagtlap alyp baran syýasatyny üýtgedip, gantşyklarkadalaşdyrylyp başlanyndan 15 aý soň 48 sagatlyk wizit bilen Kuba baranda, Twitterde ispan dilinde "ýagdaý niçik, Kuba" diýip ýazdy.
Amerikan prezidentini Gawanada garşy almaga aeroporta baran Kubanyň iň ýokary derejeli resmisi ýurduň daşary işler ministri Bruno Rodriguez Parrilla boldy.
Prezident Obama ilki Amerikanyň Gawana myhmanhanasynda täze açylan ilçihanasynyň işgärleri bilen duşuşdy. Ol olara: "Bu kuba halky bilen gönüden-göni iş salyşmak üçin taryhy pursatdyr" diýdi.
Prezident ilçihananyň işgärleri bilen salamlaşanyndan soň,guýup duran güýçli çabga garamazdan, öz maşgalasy bilen Gawananyň gadymy bölegine aýlandy.
Obama iki günlük saparynda Kubanyň prezidenti Raul Kastro, şeýle hem syýasy dissidentler bilen duşuşar.
Bu plana garamazdan, dissidentleriň 20-nji martda Gawanada geçiren demonstrasiýasy Obama barmazyndan sanlyja sagat öň ýatyrylyp, elli töweregi protestçi tutuldy.
Kubanyň prezidenti bilen Obamanyň arasynda 2014-nji ýylyň dekabrynda geçen giňişleýin telefon gepleşiginden soňra Gawana bilen Waşington diplomatik gatnaşyklary täzeden dikeldip, telekommunikasiýa boýunça şertnama baglaşmagy, howa gatnawyny ýola goýmagy ylalaşdylar.
Ýöne esasy aratapawutlarda, şol sanda Birleşen Ştatlaryň 54 ýyl mundan ozal Kubanyň garşysyna girizen ykdysady embargosynda-da üýtgän zat ýok.
Ýurduň daşary söwda we daşary maýa goýumy boýunça ministri Rodrigo Malmiersanyň 20-nji martda Gawanada geçirilen metbugat ýygnagynda belleýşi ýaly, Kubany has beter gynaýan hem edil şu: "Kubanyň ykdysady ösüşine iň uly böwet bolan Birleşen Ştatlaryň Kubanyň garşysyna girizen ykdysady embargosy".
Ol munuň sebäplerini şeýle düşündirdi: "Kubanyň kompaniýalaryna Birleşen Ştatlara önüm ýa hyzmat eksport etmäge ýol berlenok. Iki ýurduň arasyndaky söwda häzir birtaraplaýyn. Galyberse-de, amerikan kompaniýalaryna Kubada telekommunikasiýa pudagyndan başga ýerde maýa goýmaga rugsat edilmeýär. Kubanyň hiç bir bankynyň amerikan banky bilen göni gatnaşygy ýok. Olar amerikan banklarynda hasap-da açyp bilenoklar".
Malmiersa Birleşen Ştatlaryň Kuba baradaky syýasatyna baha berip: "Birleşen Ştatlaryň syýasaty Kubanyň döwleteýeçiligindäki kompaniýalary barada ýalňyş pikir ýöredip, olary ýekirdi. Biziň ykdysady düzgünimizde agdyklyk edýän döwlet eýeçiligindäki kärhanalar. Bu düzgün biziň özbaşdaklygymyzyň esasynda kuba halkynyň saýlap tutan ýoly" diýdi.


text:
Goranmak sekretary Çak Heýgel Birleşen Ştatlaryň Siriýanyň himiki ýarag materiallarynyň ýok edilmek üçin tabşyrylmagynyň gijikdirilmeginden alada galýandygyny aýtdy.
Heýgel Polşa sapary mahalynda çykyp gürläp, bu gijikmäniň iş bilmezlik sebäpli ýa-da başga sebäpler esasynda bolandygy anyk däl diýdi. Heýgel bu mesele barada Orsýetiň goranmak ministri Sergeý Şoýgu bilen hem maslahat edendigini aýtdy.
Siriýanyň hökümeti iň howply himiki ýarag materiallaryny 31-nji dekabra çenli ýurtdan çykarmagy wada beripdi. Emma bu wada ýerine ýetirilmedi.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Kiýewiň Orsýet tarapyndan okkupirlenen Krym bilen bir aýyň içinde söwdany ýatyrjakdygyny aýtdy.
Ýatsenýugyň 16-njy dekabrda geçirilen hökümet maslahatynda aýtmagyna görä, Ukrainanyň hökümeti Kryma we Krymdan “haryt, iş we hyzmatlar üpjünçiligi” 30 günüň dowamynda gadagan etmek kararyna gelipdir.
Ýatsenýugyň sözlerine görä, gadagançylyk “şahsy zatlara, sosial taýdan möhüm azyklara we ynsanperwer kömegine” degişli bolmaz.
Ýatsenýuk Krymyň elektrik togy bilen üpjünçiligini dikeltmekligiň aýratyn bir mesele bolup durýandygyny we diňe Ukrainanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň karar çykarmaga ygtyýarlydygyny aýtdy.
Geçen ýylda Orsýetiň Ukrainada bölüp, öz düzümine goşan Krym ýarymadasy noýabr aýynda Ukrainadan gelýän elektrik simleriniň näbelli adamlar tarapyndan sandan çykarylmagyndan soň energiýa ýetmezçiliginden kösenýär.
Krymdaky krizis ukrain-orsýet gatnaşyklaryny ýaramazlaşdyrdy.


text:
Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň ýaş hünärmenleri Ýaponiýada “Merkezi Aziýa we Kawkaz ýurtlarynyň ýaş liderleri. Sebit syýahatçylygynyň ösüşi” diýen halkara hyzmatdaşlygy agentliginiň maksatnamasynyň çäklerinde guralan hünär kämilleşdiriş okuwyny geçip geldiler. “Syýahat” žurnalynyň nobatdaky sanynda myhman kabul etmek babatdaky işleri dolandyrmakda ýapon tejribesini öwrenmegiň geçişi barada gürrüň berilýär.
Hususan-da, “Ýaş liderler” maksatnamasy geljekde syýahatçylyk ulgamyny ösdürmäge hem-de bu pudak bilen baglanyşykly meseleleri çözmäge möhüm goşant goşup biljek işgärleriň hünär bilimlerini we başarnyklaryny artdyrmaga gönükdirilendir. Hünär kämilleşdiriş okuwy syýahatçylykda döwletiň we hususy ulgamyň orny, sebitlerde syýahatçylygyň ösüşi hem-de beýlekiler ýaly ugurlary gurşap aldy.
Okuwyň çäklerinde welaýatlaryň döwlet syýahatçylyk edaralarynyň wekilleri Honsýu adasynyň demirgazyk-gündogaryndaky Tohoku etrabynda syýahatçylygyň guralyşy, syýahatçylyk syýasatynyň netijeli durmuşa geçirilişiniň iň oňat tejribesi we usullary bilen tanyşdylar, ýaponlaryň ýokary derejede ussat işgärleri bilen duşuşdylar hem-de bu pudakda häzirki zaman çemeleşmelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Okuwyň diňleýjileri Sendaý paýtagty bolan Miýagi prefekturasyna baryp gördüler, ýerli uniwersitetde bolup, tanyşdyryş çärelerine gatnaşdylar, şeýle hem Masusima şäherine, Ýakurai we beýleki ýerlere baryp gördüler. Sapaklardan başga-da, syýahatçylygy ösdürmek babatda ulag düzümleri barada gezelençler, şäheriň ýolbaşçylary hem-de syýahatçylyk boýunça ýapon assosiasiýasynyň wekilleri bilen duşuşyklar guraldy.
“Syýahat” žurnaly ýurdumyzyň syýahatçylygyny ösdürmegiň ýokary hünär derejeli ugurlaryny beýan edip, okyjylary bu ulgamdaky täzelikler, bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak hem-de düzümlerini ösdürmek, dynç alşy guramagyň görnüşleri we tehnologiýalary, myhmanlary kabul etmek, hödürlenilýän hyzmatlar boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdyrmagyny dowam edýär. Öňde boljak Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň çäklerinde bu işler aýratyn depgine eýe boldy.
Žurnalyň täze sanynda bu baradaky meselä “Aşgabat—2017: sebitiň sport we syýahatçylyk paýtagty” atly makala bagyşlanypdyr. Onda ýurdumyza sport baýramçylygyna 62 ýurtdan geljek myhmanlary garşylamaga Türkmenistanyň möhüm taýýarlyk görýändigi barada gürrüň berilýär, Aziada—2017-den soňky netijelere çaklama baha berilýär. Bu ýerde gürrüň durmuş, ykdysady pudaklarynda, düzümleýin döwrebaplaşdyrmalarda uzakmöhletli oňyn özgertmeler, şol netijeleriň maddy däl düzüm bölekleri bolan öwrenilen bilimler, başarnyklar we toplanan tejribeler barada barýar. Munuň özi halkara derejesinde ýurdumyzyň abraýynyň pugtalanmagydyr hem-de oýunlary guraýjy — Aşgabat şäheriniň ajaýyp mertebesiniň ýokarlanmagydyr. Bu daşary ýurt dillerini öwrenmäge, halkara aragatnaşyklaryny özleşdirmäge ... tarap ymtylyşdyr.
Çünki sport ýaryşlarynyň geçirilmeginden başga-da, biz myhmanlara ýurdumyzyň ähli gözelligini we köptaraplaýynlygyny, myhmansöýerligini hem-de bütin dünýä açyklygyny, ähli pudaklarda hyzmatdaşlyk etmäge we özara gatnaşyklara taýýardygyny giňden görkezmek isleýäris. Aşgabat oýunlarynyň syýahatçylygyň ösdürilmegine hem kuwwatly itergi berjekdigi gürrüňsizdir.
Žurnal “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda täze desgalaryň gurluşyklary, ýurdumyzda lukmançylyk we sagaldyş jahankeşdeliginiň geljegi, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gyrgyz Respublikasyna sapary mahalynda Türkmenistanyň Balkan welaýaty bilen Gyrgyz Respublikasynyň Yssykköl oblastynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda gol çekilen ylalaşygyň çäklerinde Yssykölüň kenarynda türkmen işewürleriniň bäş ýyldyzly myhmanhananyň gurluşygynyň taslamasy baradaky makalalary hödürleýär.
Türkmen, iňlis we rus dillerinde neşir edilýän “Syýahat” žurnaly daşary ýurtly okyjylary milli däp-dessurlar, halkymyzyň medeni-taryhy mirasy bilen tanyşdyrýar. Bu bolsa ýöriteleşdirilen neşiri has-da baýlaşdyrmak bilen gyzykly hem-de meşhur edip, medeniýet, taryh, etnografiýa, ekologiýa we köp sanly beýleki ugurlary gurşap alyp, dürli nukdaýnazarlardan syýahatçylyk mowzugyna has giňden garamaga ýardam edýär.
Neşir “Dünýäniň gudraty” atly rubrika bilen jemlenýär. Onda ýerleşdirilen mowzuklaýyn täzelikler ýurdumyza innowasion çemeleşmeleri hem-de işläp düzmeleri üstünlikli ornaşdyrmaga, halkara syýahatçylygynyň kartasynda geljegi uly täze merkez hökmünde Türkmenistanyň berkarar bolmagyna ýardam bermek üçin beýleki ýurtlaryň iň oňat syýahatçylyk tejribesini öwrenmäge gönükdirilendir.


text:
Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz regiony Dagystanda howpsuzlyk güýçleri terrorçylyk hereketlerinde ilteşigi bolmakda güman edilip, resmiler tarapyndan gözlenilýän iki söweşijini öldürdiler.
Russiýanyň Terrorçylyga garşy Milli komitetiniň 17-nji oktýabrda beren maglumatyna görä, gürrüňi edilýän iki söweşiji gijäň ýary Dagystanyň günorta-gündogaryndaky Derbent şäherinde geçirilen ýörite operasiýa döwründe öldürildi.
Dagystan Demirgazyk Kawkazda yslam döwletini döretmek isleýän ýaragly jenaýatçy toparlaryň we söweşijileriň zorlugynyň merkezine öwrüldi.
Bu ýerde polisiýa işgärleri, žurnalistler we hökümet resmileri hüjümlere ýygy-ýygydan sezewar edilýärler.


text:
Yragyň resmileriniň aýtmagyna görä, Bagdatdan demirgazyk-gündogar ýerde gaz geçiriji sistemasynda işlän 18 adam, atylyp öldürilipdir. Olaryň köpüsiniň eýranlylar bolandygy aýdylýar. Bu waka Bakuba şäheriniň golaýynda anna güni bolupdyr.
Polisiýa 15 eýranlynyň we üç yraklynyň Eýran-Yrak gaz geçirijisinde işländigini habar berdi. Bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan bolmandyr. Habar berilişine görä, bu hüjümde ýene bäş eýranly we azyndan iki yrakly ýaralanypdyr.
Şol bir wagtyň özünde-de, Bagdadyň günortasynda awto ulagda goýlan bombanyň partlamagy zerarly azyndan alty we Nahrawanda bolan ýene bir bomba partlamasynda dört adam wepat bolupdyr.
Yrakdaky zorluklar şu ýyl 2008-nji ýyldan bäri iň ýokary derejä ýetdi. BMG-niň maglumatyna görä, Yrakda şu ýylyň dowamynda sekiz müňden gowrak adam wepat bolupdyr.


text:
Eýran özüniň ýadro programmasy bilen baglanyşykly meseleler boýunça Birleşen Ştatlar bilen özara göni gepleşiklere taýýardygyny mälim etdi.
Bu barada ýekşenbe güni Mýunhende halkara howpsuzlyk konferensiýasynda eden çykyşynda Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi durup geçdi. Ol Birleşen Ştatlaryň şeýle özara gepleşiklere “adalatly we real” matlaplar bilen gelmelidigini nygtady.
Ali Akbar Salehi Waşingtonyň bir tarapdan gepleşiklere taýýardygyny aýtmagynyň, beýleki tarapdanam Eýrana garşy haýbat atmagyny dowam etdirmeginiň gapma-garşylykly pozisiýadygyny belledi.
Bu çykyşynda ol dünýäniň alty döwletiniň 25-nji fewralda Gazagystanda Eýran bilen täze gepleşiklere başlamaklygy planlaşdyrýandygyny-da mälim etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri esasy banklaryň ýolbaşçylaryna, eger olar Eýran bilen biznes etmek isleseler, ABŞ-nyň öňlerinde durmajagyny aýtdy.
Kerri 12-nji maýda Ýewropanyň bank ýolbaşçylarynyň maslahatynda, kreditorlaryň Eýran bilen etjek kanunalaýyk işi üçin jerime salynmaz, sebäbi dünýäniň kuwwatly ýurtlarynyň Tähran bilen baglaşan ýadro ylalaşygyndan soň, global sanksiýalaryň aglabasy aýryldy diýdi.
Bu duşuşyga Ýewropanyň banklary bilen bir hatarda Britaniýanyň Barclays, HSBC, we Standard Chartered ýaly uly banklary gatnaşdylar.
Kerri banklar diňe Birleşen Ştatlaryň nyşana almagy dowam etdirýän eýranly biznesmenleri, ýagny Eýranyň Rewolýusiýa gwardiýasy bilen ilteşikli kampaniýalar bilen biznes etmekden gaça dursalar gowy boljagyny nygtady.


text:
ilki bilen salam saytyn hormatly agzalary.
"pis pisi tapar,suw pesi"diyipdirler.sheydip menem ozum yaly(pis diyjek bolyan daldirin) goshgy okamany gowy goryanlerin gozlegine chykdym.
menin sheyle teklibim bar.gelin her birimiz ozunin okap goren in uytgeshik,gyzykly goshgularyndan yazsynlar.yogsam menin yeke ozum uytgeshik goshgy gozlap hemme kitaby dorup chykdym,onda-da edinen zadym yok.
shu barada sheyleajik bir goshgy okap gorupdim:
mende bir alma bar
sende bir alma.
men sana bir alma bersem
senem mana bir alma,
mende bir alma bolar,sende-de bir alma
mende bir bilim bar,
sende bir bilim.
men sana bir bilim bersem,
senem mana bir bilim,
mende iki bilim bolar,sende-de iki bilim
meninem aytjak bolyan zadym shuna menzesh,bilyan bilgilerinizi bizin bilenem paylashayyn.
Telpekler (1 kisiden 5 sany)
Bu yazgi ucin
- vatan 5 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


text:
Birleşen Ştatlar we ÝB 16-njy iýulda, Waşingtonyň birinji gezek Orsýetiň bank, harby we energiýa pudaklaryny göni nyşana almagy bilen, Orsýete Ukraina sebäpli girizilen sanksiýalary mazaly güýçlendirdi.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Orsýetiň gündogar Ukrainadaky zorluklaryň möwjemegini togtatmakda anyk çäre görmändigini aýdyp, täze sanksiýalary yglan etdi.
Obama bu täze hereketler Orsýetiň sebitdäki agressiýasynyň jogapsyz galmaýandygyny, ýagny özüne görä netijeleriniň bolandygyny görkezdi diýdi.
Birleşen Ştatlaryň Gazna departamenti nyşana alnan kärhanlaryň döwlet eýeçiligindäki nebit kompaniýasy bolan Rosnefti, döwlet eýeçiligindäki Wneşekonombanky, tebigy gaz öndürýän Nowatek kärhanasyny, Gazpromuň maliýe şahamçasy bolan Gazprombanky öz içine alýandygyny aýtdy.
Ýene bäş orsýetlä, şol sanda prezident Wladimir Putiniň kömekçisiniň garşysyna sanksiýa girizildi.


text:
Türkmenistanda kämillik ýaşyna ýetip-ýetmän durmuş gurup, soňundan hem tiz wagtdan aýrylyşýandygy hakynda maglumat gelip gowuşýar.
Şonuň bilen birlikde, bu ýagdaýyň sebäpleri barada resmi türkmen metbugatynda açyk gürrüň edilmeýär. Eýsem, türkmen ýaşlarynyň arasynda aýrylyşýanlaryň beýle köpelýändiginiň sebäbi näme?
Bu ýerde ýurtdaky ykdysady meseleler nähili rol oýnaýar? Ýa-da bolmasa, ýaşlaryň belli bir hünär alman, durmuşda orunlaryny tapman, haýdan-haý durmuş gurmaga howlukmaklaryna näme sebäp bolýar?
Gyssanmaç durmuş gurup, tiz wagtdan aýrylyşan ýaşlaryň bir tarapdan öz durmuşlaryny “döwmegi”, ikinji tarapdan bolsa, hem ataly hem eneli ýetim çagalaryň köpelmegi gelejekde hem bir topar sosial meseleleriň döremegine getirmezmi?
Umuman, durmuş gurmak we aýrylyşmak meselelerine juda çynlakaý garalýan jemgyýetde beýle ýagdaýlaryň döremeginiň sebäpleri näme? Şeýle çatak hala düşýan ýaşlaryň azalmagy üçin ýaşlaryň özleri näme etmeli? Name edilende munuň öňüni alyp bolar?
Öz pikirleriňizi aşakdaky teswir bölümimizde galdyryp bilersiňiz.


text:
Dünýäniň iň uly ätiýaçlandyryş guramalaryny biri “Munich Re” 2010-njy ýylyň dowamynda dünýäniň dürli ýerlerindäki tebigy betbagtçylyklar sebäpli 295,000 adamyň ölendigini we dünýä ykdysadyýetine 130 milliard dollarlyk zyýanyň ýetendigini aýdýar.
“Munich Re” guramasynyň ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, geçen ýyl jemi 950 sany tebigy heläkçilik bolup, bu görkeziji 2010-njy ýyly 1980-nji ýyldan soň ikinji erbet ýyl edýär.
Şeýle-de bu hasabatda bellenmegine görä, geçen ýylky tebigy betbagtçylyklaryň aglabasy howa bilen bagly bolupdyr.


text:
Türkmenistanda parlament saýlawlaryna gatnaşjak kandidatlaryň 283-si hasaba alyndy.
Türkmen metbugaty, Saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky merkezi komissiýanyň maglumatyna salgylanyp, 15-nji dekabrda geçiriljek parlament saýlawlarynda bäsleşmek üçin 283 kandidatyň resmi hasaba alnandygyny aýdýar.
Habarda aýdylmagyna görä, ýurduň Demokratik partiýasyndan 99, Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan 89 kandidat hasaba alnypdyr.
Mundan başga, Türkmenistanyň Aýallar birleşiginden 37, Magtymguly adyndaky Ýaşlar birleşiginden 22, raýat toparlaryndan bolsa 15 kandidatyň hasaba alnandygy aýdylýar.
Kandidatlaryň sanawlarynyň, olar hakyndaky goşmaça maglumatlaryň metbugatda çap ediljegi aýdylýar.
Indi kandidatlar, metbugaty hem ulanmak bilen, öz saýlaw kampaniýalaryna başlamaly.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi Orsýetiň MTS kompaniýasynyň hatyna jogap hökmünde resmi beýannama bilen çykyş etdi.
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň beýannamasynda MTS kompaniýasynyň Türkmenistandaky işini togtatmagynyň sebäplerine, kompaniýa bilen hyzmatdaşlygyň aýratynlyklaryna we ýurduň inwestision şertlerine Aşgabadyň garaýyşlary mälim edildi.
MTS geçen ýylyň dekabr aýynda Türkmenistandaky aragatnaşyk hyzmatlaryny togtadypdy we türkmen tarapyndan şikaýat edip, halkara suduna ýüz tutupdy.
3-4-nji fewralda Türkmenistanyň Singapurda geçiren halkara nebit-gaz konferensiýasynyň öň ýanynda MTS bu çärä gatnaşyjylara resmi beýannama bilen ýüzlenip, Türkmenistanda biznes şertleriniň howpludygyna ünsi çekdi.
Muňa jogap hökmünde Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi öz ýaýradan beýnnamasynda MTS kompaniýasynyň Türkmenistanyň biznes abraýyna kölege salmak synanyşygynyň gelşiksizdigini we siwilizlenen dünýäde ykrar edilen kadalara ters gelýänligini belleýär.
MTS-iň işinden şikaýatlar
Türkmen tarapy MTS-iň Türkmenistanda aragatnaşyk hyzmatlaryny üpjün eden döwründe esassyz ýokary bahaly tarifleri ulananlygyny belleýär. Üstesine, ägirt uly girdejileri alan MTS onuň diňe ujypsyz bölegini türkmen tarapyna berdi diýilýär.
Şeýle ýagdaý kada laýyk bolmansoň, ylalaşygyň möhleti dolan badyna türkmen tarapy MTS-e öňünden duýduryş berip, onuň ýurtdaky işini duruzmak meselesini goýupdy diýip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň beýannamasynda aýdylýar.
Beýannamada şeýle-de MTS-iň Türkmenistandaky işiniň 5 ýyllyk ylalaşyk möhletiniň dolanlygy bilen düşündirildi we bu ylalaşygyň kompaniýanyň Türkmenistandaky işini dolandyrmak boýunça esasy dokument bolanlygy bellenildi.
MTS tarapyndan üpjün edilen aragatnaşyk hyzmatlarynyň hilinden müşderileriň käbir şikaýatlary hem bar. Azatlyk Raidosynyň Internet sahypasyna okyjylardan gowşan teswirleriň birinde MTS-de GPRS açylyp, Internet tarifine geçilen döwri şertnamada 3 gigabaýtlyk diýlip görkezilen hyzmatlaryň 2 aýdan soň 1 gigabaýta düşürilenligi aýdylýar.
Emma MTS kompaniýasy Türkmenistanda işlän döwründe türkmen tarapyndan özüne hiç hili şikaýatlaryň, şol sanda tarifleriň nyrhyna degişli şikaýatlaryň edilmänligini aýdýar.
Kompaniýa öz lisenziýasynyň Türkmenistanyň aragatnaşyk ministrligi we beýleki döwlet edaralary tarapyndan 2010-njy ýylyň 21-nji dekabrynda, sebäbi düşündirilmezden birtaraplaýyn togtadylanlygyny aýdyp, jedeliň kanun esasynda çözülmegini isleýär. Emma MTS gepleşikler arkaly ylalaşmak mümkinçilgini-de aradan aýyrman gelýär.
Daşary ýurt maýa goýujylaryna täsiri
MTS “Türkmenistanyň nebit-gazy 2011” atly halkara ylmy konferensiýanyň gatnaşyjylaryna eden ýüzlenmesiniň sebäbini Türkmenistandaky öz negatiw tejribelerini halkara biznes jemgyýetçiliginiň dykgatyna ýetirmek maksady bilen düşündirdi.
Bu daşary ýurt kompaniýasynyň Türkmenistanyň içerki bazaryndan çykarylmagy bilen bagly wakalaryň ýurduň inwestision abraýyna kölege salýanlygyny käbir synçylar belleýärler.
Emma Moskwadaky Syýasy informasiýa merkeziniň başlygy Alekseý Muhiniň pikirine görä, Orsýetiň kompaniýalaryny ýurtdan gysyp çykarmak bilen Aşgabat Günbatar kompaniýalaryny ýurda çekmek isleýär.
“Orsýet Federasiýasy bilen konfliktli ýagdaý Türkmenistany gyzyklandyrýar. Sebäbi şeýdip, Türkmenistan öz daşary syýasatynyň ugruny üýtgedýänligini we Günbatar kompaniýalaryna ýol açýanlygyny görkezmäge çalyşýar. MTS bilen konflikte gidip, Aşgabat özüniň Moskwadan özbaşdaklygyny görkezmek isleýär” diýip, A.Muhin aýdýar.
Orsýet MTS-i goldamakçy
Orsýetiň Daşary işler ministrligi MTS-iň bähbitleriniň goralmagyny prinsipial wajyp mesele hasap edýär. 7-nji martda ýaýradan resmi beýannamasynda Orsýetiň Daşary işler ministrligi MTS kompaniýasyna mundan beýläk-de zerur ýardamy berjekdigini mälim etdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi beýannamasyna görä, türkmen tarapy MTS-e onuň Türkmenistandaky emlägini satyn almak boýunça gepleşikleri geçirmegi teklip edýär.
4-nji fewralda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ulag we aragatnaşyk pudaklaryna garaýan wise-premýer Nazarguly Şagulyýewe ýurtda döwlete degişli bolmadyk özbaşdak işleýän öýjükli aragatnaşyk kompaniýalarynyň geljekde azyndan üçüsiniň döredilmelidigi barada görkezme beripdi.
Bu kompaniýalaryň dünýäniň belli aragatnaşyk kompaniýalary bilen bilelikde döredilmelidigi we onda türkmen kompaniýalarynyň paýynyň 50 göterimden köp bolmalydygy barada prezident wise-premýer N.Şagulyýewe beren görkezmesinde aýdypdy.


text:
Boston marofonynda bolan partlamalaryň derňewi bilen baglylykda, bar bolan subutnamalary gizlemek synanyşygy sebäpli, iki sany gazagystanly studente hem aýyp bildirildi.
15-nji aprelde bolan partlamalar üç adamy öldürip, onlarça adamy ýaralapdy. Diýaz Kadyrbaýew we Azamat Tažýakow, ikisem 19 ýaşynda, partlamalarda güman edilýän Johar Sarnaýewiň ýoldaşlary bolupdyr.
Olar partlaýyşdan soň Sarnaýewiň umumy ýatakhanadaky otagyndan feýerwerkli sumkany we laptop kompýuteri başga ýere aýrypdyrlar.
Olar ilki 1-nji maýda dildüwşükde aýyplandylar we şondan bäri tussagda saklanylýar.
Olara 20 ýyla çenli tussaglyk, şeýle-de deportasiýa edilmek ähtimallygy garaşýar.
Sarnaýew federal tussaghanada suda garaşýar we oňa ölüm jezasynyň berilmegi mümkin.


text:
Dünýä saglyk guramasy global derejede rak keseliniň “aladaly derejede” ýaýbaňlanýandygyny duýdurýar. Guramanyň aýtmagyna görä, hökümetler ilatyň saglygyny saklamak boýunça sanjymlary we beýleki çäreleri ulanmak ugrunda tagallalary artdyrmaly, sebäbi keseliň bejerilmeginiň özi onuň ýaýramagynyň öňüni alyp bilmeýär.
Ýakynda geçirilen barlaglarda rak keseli bilen täze kesellän adamlaryň sany 2012-nji ýylda 14 million, diýlip kesgitlenipdir. Bu sanyň ýene artmagynyň ähtimaldygy aýdylýar.
Dünýä saglyk guramasy rak keseliniň Afrika, Aziýa, Merkezi we Günorta Aziýa regionlarynyň ösýän ýurtlarynda has batly depginde ýaýbaňlanýandygyny aýdýar. Dünýä saglyk guramasynyň bellemegine görä, rak keseliniň ýaýbaňlanmagy baý ýurtlara-da täsir ýetirýär.
Gurama 2010-njy ýylda rak keseli bilen bagly çykdajylaryň 1.16 trillion dollara durandygyny belleýär we semizlige hem çilimkeşlige garşy göreşi rak keseliniň öňüni almak üçin iň netijeli çäreleriň arasynda agzaýar.


text:
Aşgabat, 02.03.2015. “Türkmenportal”.
Ýazyň ilkinji günleri Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda ýaş suratkeş Gunça Myradowanyň Halkara zenanlar güni bolan 8-nji marta bagyşlanan şahsy sergisi açyldy.
Gunça Myradowa 1999-njy ýylda Türkmen döwlet çeperçilik uçilişesini, 2005-nji ýylda bolsa Döwlet çeperçilik akademiýasyny tamamlady. 2006-2008-nji ýyllar aralygynda Oguz han adyndaky “Türkmenfilm” kinostudiýasynda işledi. Zehinli suratkeş 2008-nji ýyldan bäri Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda mugallymçylyk edýär. 2011-nji ýyl Gunça Myradowanyň döredijiliginde aýratyn şowly ýyl boldy. Bu ýyl suratkeşiň zehini ýokary sylag bilen bellenildi. Ol Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň alty asyry” atly bäsleşiginiň ýeňijisi, şeýle hem Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň agzasy boldy.
Bu sergide Gunça Myradowanyň taryhy žanra degişli 30-dan gowrak žiwopis eserleri, ýerine ýetiren portretleri ýerleşdirilipdir. Zenanlara degişli portretler olaryň arasynda aýratyn orun eýeleýär. Bir ýagdaýda zenan portreti belli adamlaryň keşbini ebedileşdirmäge niýetlenen, onuň esasy häsiýetleri hökmünde keşbi takyk berip bilmek, onuň içki dünýäsini açyp görkezmek ýaly aýratynlyklar orta çykýar (“Şa zenany”, “Zöhre”, “Şasenem”). Beýleki halatlarda suratkeşiň bar ünsi nusganyň durnukly häsiýetlerine, şahsy we tertipleşdirilen aýratynlyklara gönükdirilendir. (“Gelin”, “Näzik”, “Ogulşat”, “Tansçy”, “Gyzym”).
Gunça Myradowanyň şahsy sergisi öz işini 2015-nji ýylyň 15-nji martyna çenli dowam etdirer.
Portalymyzyň okyjylary Gunça Myradowanyň sergide görkezilen işleri bilen “Fotoreportaž” rubrikamyzda tanşyp bilerler.


text:
Türkmenistanyň futbol boýunça häzirki çempiony paýtagtyň “Altyn asyry” milli çempionatyň dördünji tapgyrynyň ilkinji duşuşygynda Marynyň “Merwi” bilen 2:2 oýnap, ýene-de utuk ýitirdi. Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň topary geçen tapgyrda myhmançylykda Türkmenbaşynyň “Şagadamy” bilen 0:0 oýnapdy. Şonuň üçinem, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň şägirtleri bu duşuşykda diňe ýeňiş gazanmak hyjuwy bilen futbol meýdanyna çykdylar.
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň futbol meýdanynda geçen oýun “Altyn asyr” üçin şowly başlandy. Eýýäm 20-nji minutda Kazanyň “Rubininiň” ozalky ýaşlar toparynyň hüjümçisi Selim Nurmyradow hasaby açdy. Aradan 12 minut geçensoň, HTTU toparynyň düzüminde geçen ýyl AFK-nyň prezidentiniň Kubogyny eýelän ezber hüjümçi Süleýman Muhadow hasaby artdyrdy. Netijede toparlar 2:0 hasabynda arakesmä çykdylar.
Ikinji ýarymda myhmanlar özüne gelip, hasaby deňlemegi başardylar. 77-nji minutda Söhbet Allanurow tapawutlandy. Aradan 3 minut geçip-geçmän Döwlet Mirsoltanow hasaby 2:2 etdi.
Häzir “Altyn asyr” 5 utuk bilen altynjy orunda barýar, ýöne onuň “Ahal” bilen soňa süýşürilen 2-nji tapgyryň oýnalmadyk bir duşuşygy bar. “Merw” bolsa 8 utuk bilen öňdäki orna çykdy. Ýöne bu wagtlaýynça şeýledir, çünki onuň esasy garşydaşlary bu tapgyrdaky duşuşyklaryny indi geçirmeli.
Türkmenistanyň futbol çempionatynyň ýokary ligasyndaky 4-nji tapgyryň oýunlary 2-nji aprelde “Daşoguz” — “Balkan” duşuşygy bilen dowam eder. 3-nji aprelde “Hazyna” — “Aşgabat”, “Ahal” — “Şagadam” oýnar. Tapgyr 4-nji aprelde “Energetik” — HTTU duşuşygy bilen tamamlanar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
“Altyn asyr” — “Merw” — 2:2 (2:0)
1-nji aprel. Aşgabat. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty. 150 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Selim Nurmyradow 20, Süleýmen Muhadow 32, Söhbet Allanurow 77, Döwlet Mirsoltanow 80.
Duýduryş alanlar: Arslan Ýusupow 34, Daýanç Durdyýew 86 (ikisi hem “Merw”).
Emin: Alibek Sapaýew.
Gözegçi emin: Wadim Baratow.


text:
13-nji noýabrda Italiýanyň prezidenti Giorgio Napolitano ýakynda ýurduň ömürlik senatory wezipesine mynasyp bolan Mario Montiýä ýurduň täze hökümetini düzmegi tabşyrdy.
Monopoliýa garşy syýasat boýunça Ýewropa Komissiýasynyň öňki jogapkär işgäri, ykdysady ylymlaryň professory Mario Monti özüne bildirilen ynam üçin, ýurduň prezidentine minnetdarlyk bildirip, öz esasy wezipesini ýurduň maliýe ýagdaýyny gowlandyrmakda görýändigini nygtady.
Italiýanyň täze hökümetiniň ýurduň pensiýa, sosial üpjünçiligi ulgamlarynda reformalaryň geçirmegine, salgyt tölemekden boýun gaçyrýanlara garşy aýgytly göreş alyp barmagyna hem-de gurply adamlara goşmaça salgyt girizmegine garaşýarlar.
Ýewropadaky bergi krizisinden çykmak üçin edilýän bu tagallalar Ýaponiýanyň maliýe bazaryna oňyn täsir etdi. Netijede duşenbe güni irden bu ýerdäki esasy aksiýalaryň bahasy ýokary galdy.


text:
Anna güni Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon ýurduň parlamentine we ilatyna ýüzlenip eden ýyllyk ýüzlenmesinde şu ýylyň ahyrynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň “adalatly we aç-açan” ýagdaýda geçjekdigini nygtady.
Ol bu çykyşynda saýlawlar bilen baglanyşykly çärelerde ýurduň oppozisiýasynyň “öz daşary ýurtly ýardamçylaryna bil baglamaly däldiklerini” aýtmak bilen-de, duýduryş berdi.
Hususan-da, prezident Rahmon Täjigistanyň oppozision partiýalarynyň daşarky ýardamlara bil baglamak arkaly, ýurtda 1992-97-nji ýyllaryň graždanlyk urşundaky ýaly ýagdaýlaryň döremegine sebäp bolmaly däldiklerini nygtady.
Şu aýyň başynda Brýusselde žurnalistlere beren interwýusynda Emomali Rahmon özüniň geljekki saýlawlarda dalaş edip-etmezlik barada heniz belli bir karara gelmändigini aýtdy.
Emomali Rahmonyň 1992-nji ýyldan bäri Täjigistana ýolbaşçylyk edip gelýändigine garamazdan, konstitusiýa girizilen soňky üýtgetmelerden soň, ol ýene bir gezek ýedi ýyllyk möhlete dalaş etmäge hukuk aldy.


text:
Azerbaýjanyň öz-özüni garaşsyz diýip yglan eden Daglyk-Garabag sebitinde ýüze çykan üç günlük ýaragly çaknyşyklardan soň ok atyşyklary bes etmek boýunça gelnen özara ylalaşyk saklanýar.
Daglyk-Garabagda Ermenistan tarapyndan goldanylýan separatistler bilen Azerbaýjanyň harby güýçleriniň arasynda 2-nji aprelde gaýtadan ýaragly çaknyşyklar başlandy.
Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasynda ozal Daglyk-Garabagyň üstünde 1988-94-nji ýyllar aralygynda uruş turupdy. Şol uruşda 30 müňden gowrak adam öldürildi. Çaknyşyklar togtadylsa-da, halkara araçylarynyň bu konflikti gutarnykly çözmek ugrundaky tagallalary häzire çenli-de başa barman gelýär.
Russiýa bilen ABŞ 5-nij aprelde gelnen ylalşygy gowy garşyladylar. Emma olar taraplary gepleşikleri dowam etdirmäge çagyrdylar.
Bu konflikt boýunça “Minsk topary” diýlip atlandyrylýan – Farnsiýadan, Russiýadan we ABŞ-dan – ybarat araçylar 6-njy aprelde Bakuwda Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew bilen duşuşdylar. Araçylar “syýasy prosese dolanmagyň möhümdigini” aýratyn belläp geçdiler.
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýanyň 6-njy aprelde Berline edýän saparynyň çäginde Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we prezidenti Joahim Gauk bilen geçirýän duşuşyklarynda hem Daglyk-Garabag meselesiniň gozgalmagyna garaşylýar.
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 6-njy aprelde Bakuwa ugrady.
Azeri we ermeni taraplary 5-nji aprelde atyşyklary ýerli wagt bilen öýlän 12:00-de duruzmak barada ylalaşdylar.
Azerbaýjanyň aglaba etniki ermeniler ýaşaýan ýeri bolan bu welaýatynyň üstünde 1988-nji ýyldan başlap, ýiti konflikt döredi. 1991-nji ýylda Daglyk-Garabag diýen respbulika öz-özüni garaşsyz diýip yglan etdi. Ol 1992-nji ýylda garaşsyzlyk deklarasiýasyny kabul etdi. Öz-özüni garaşsyz diýip yglan eden bu respublika halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edilenok.
Taraplaryň ikisi-de soňky çaknyşyklaryň sebäpkäri hökmünde birek-biregi aýyplaýarlar.
Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi çaknyşykda 31 azerbaýjan esgeriniň heläk bolandygyny, şeýle-de bir dikuçarynyň we tankynyň ýok edilendigini mälim edýär.
Ermeni tarapyndan 29 söweşijiniň öldürilip, 28-niň hem dereksiz ýitendigi aýdylýar.


text:
Sesleriň dörtden üç bölegi sanalanda, Wiktor Ýanukowiçiň 36%, premýer-ministr Ý.Timoşenkonyň 25%, Merkezi bankyň ozalky başlygy Serhiy Tihipkonyň 13%, Ýuşenkonyň bolsa 5% ses alandygy belli boldy.
Ý.Timoşenko «Saýlawlaryň netijesinden mälim bolşy ýaly, ýurduň ýaşaýjylarynyň aglabasy Ukrainanyň erkin hem demokratik ýurt bolmagyny isleýär» diýdi. Ol bäsdeşi Ýanukowiçe şeýle baha berdi: «Prezident bolmaga Ýanukowiçiň hiç hili şansy ýok, sebäbi ol jenaýatçylar toparyna wekilçilik edýär».
Y.Timoşenko prezident bolan ýagdaýynda hiç haçan mämişi rewolýusiýadan yza gaýdyşlyga ýol bermejegini-de sözüne goşdy: «Bu adalaty dikeltmek ugrundaky göreşiň ýoly, bu Ýewropa tarap saýlap alan ýolumyzyň hem demokratiýany dikeltmek ugrundaky göreşiň ýoly».
Köp sanly ukrainalylar Timoşenko bilen onuň ozalky ýarany Ýuşenkonyň arasyndaky syýasy gapma-garşylyklardan bizar bolandyklaryny aýdýarlar. Ýurtda korrupsiýa ornaşdy we bu döwlete global maliýe krizisi-de berk täsirini ýetirdi.Çynlakaý synag garaşýar
Ýuliýa Timoşenko, Kiýew, 17-nji ýanwar.
Saýlawlarda köp ses alyp bilmedik beýleki 16 dalaşgärlere ses beren saýlawçylary öz tarapyna çekmek Timoşenko-da, Ýanukowiçe-de aňsat düşmese gerek. Şonuň üçin saýlawlaryň ikinji tapgyrynda çynlakaý synag garaşýar.
Ýanukowiçiň pikiriçe, saýlawlaryň netijesi ikinji tapgyrda oňa ýurduň prezidenti bolmaga mümkinçilik berjekdigini görkezýär: «Biziň graždanlarymyz özgerişlige ses berdiler, gowy durmuşa geçmäge talabyň bardygy hakyndaky garaýyşlaryny açyk görkezdiler, bu bolsa esasy netije».
Gündogar Ukrainanyň senagatlaşan ýerlerinde rus dilli ilat Ýanukowiçi goldap gelýär, ol Ukarina hiç haçan NATO-nyň agzasy bolmaz diýip ynamly aýdýar: «Ukrain döwleti hiç bir bloga goşulmaz, Ukraina hiç bir harby ýaranlyga agza bolmaz, bu ukrain halkynyň garaýşy, oňa hormat goýmaly hem ol hasaba alynmaly».
Saýlawlarda köp ses alan tamakinler bilen köp ses alyp bilmedik kandidatlaryň arasyndaky gepleşikler eýýäm başlandy. Analitikleriň pikiriçe, Ýanukowiçiň, zerur syýasy öwrümleri etmek mümkinçilikleri Timoşenkonyňkydan az. Mundan başga-da kommunist we sosialistlerden ybarat kiçi toparyň-da özüni goldajagyna ol bil baglap bilmez.
Bäsleşigiň gyzgalaňy bilen bir hatarda geljekki hepdelerde, ýagny saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň dowamynda, birgiden galplyklaryň bolmagynyň mümkindigine we bu meselede suda ýüz tutjaklaryň hem boljakdygyna garaşylýar.