text:
Halyçylyk sungaty
Halyçylyk sungaty - Halyçylyk sungaty türkmen halkynyň göz guwanjy, el hünäri, başarnyklygy hökmünde irki döwürlerden gelýän halk döredijiliginiň iň gymmatly ýadygärligi hökmünde XIX asyrda hem rowaçlanypdyr.
“Turanyň iň gözel önümi” hökmünde suratlandyrylýan nepis türkmen halylarynyň dürli-dürli gölleri bu döwürde hem dokalypdyr. Teke gölli, salyr gölli, saryk gölli, ýomut gölli (kepse göl, dyrnak göl) ärsary gölli (gülli göl, beşir göl) çowdur gölli diýip atlandyrylypdyr her tiräniň özüniň öz boluşly nagyşlary, gölleri bolupdyr. Türkmen halylary Gündogaryň ýurtlarynda we Ýewropanyň, Amerikanyň ýurtlarynda gadyr-gymmaty çäksiz bolup dünýä bazarynda XIX asyrda “Buhara halysy” ady bilen meşhurlyk gazanypdyr.
Şeýlelikde türkmen gelin-gyzlarynyň el işi bilen döreden ajaýyp çeper eserleri etnografiki we taryh muzeýlerinde nusga bolup galypdyr. Olaryň dakynýan şaý-sepleri (geçen asyrlarda ýasalan) Leningradyň, Moskwanyň, Aşgabadyň etnografiýa, taryh, ülkäni öwreniş muzeýlerinde saklanyp galypdyr we türkmen halkynyň hünärmentçiligiň we senetçiligiň nusgasy hökmünde geçmiş taryhymyza şaýatlyk edýär.
Taryhy
Halyçylyk — türkmen halkynyň amaly-haşam sungatynyň has gadymy görnüşleriniň biri hasaplanýar. Halyçylyk sungaty öz gözbaşyny gadymy geçmişiň jümmüşinden alyp gaýdýar hem-de baryp 5 müň ýyl mundan ozal türkmen halylarynyň dokalandygy äşgär edildi. Sumbar jülgesindäki Parhaý (Türkmenistan) diýen ýerde giçki bürünç eýýamyna degişli mazarystanlykda arheologik gazuw-agtaryş işleri geçirilen mahalynda, alymlar baý we dürli görnüşdäki haly önümçiliginde ulanylan materiallary toplapdyrlar, munuň özi şol ýerlerde ýaşan gadymy ilatyň durmuşyna degişli köp zatlary anyklamaga mümkinçilik döretdi. Sumbar jülgesindäki we Parhaýdaky mazarystanlyklarda diňe zenanlaryň jaýlanan guburlaryndan egirmek üçin niýetlenip, daşdan edilen bikoniki zatlaryň 40-sy tapyldy. Şol zatlaryň biri bürünçden edilen oka /steržene/ geýdirilipdir, munuň özi onuň näme üçin ulanylandygyny görkezip, bu baradaky şübhelenmeleri asla aradan aýyrdy. 9 sany zenanyň guburynda egirmek üçin niýetlenen zatlar, käbirinde bolsa hatda çişler we temenler bilen birlikde, özboluşly zatlaryň 16-sy ýüze çykaryldy. Uzynlygy 6—9 santimetre barabar bolan bürünç plastinalar emaýlyk bilen egreldilipdir, olaryň bir ujunda deşik bar, bularyň özboluşly haly dokalanda, ýüpi kesmek üçin peýdalanylan özboluşly iş gurallarydygyna göz ýetirmek kyn düşmeýär. Guburdan tapylan zatlar häzirki wagtda haly çitilende ulanylýan pyçaklara-keserlere dolulygyna laýyk gelýär we bular diňe haýsy materialdan taýýarlanylyşy boýunça biri-birinden tapawutlanýarlar. 1947-nji ýylda Altaýdaky Pazyryk diýen depede ýerleşen gadymy mazarlykda gazuw-agtaryş işleri geçirilende, türkmen halysynyň haýran galdyryjy nusgasy ýüze çykaryldy. Radiouglerodly usuly ulanmak arkaly, onuň 2400 ýyl mundan ozal dokalandygy kesgitlenildi. Bu tüýjümek halynyň şunça wagtlap ýatsa-da, kän bir zaýalanmandygy diýseň haýran galdyrýar. Haly oňat ýagdaýda saklanypdyr, onuň ýerligi gyzyl reňkde bolup, reňkleriniň gammasy we nagşyň geometriki taýdan örän takyk çitilişi boýunça edil häzirki türkmen halylaryna meňzeş. Onuň möçberi 183×200 santimetr, 1 inedördül dm. syklygy 3600 çitimden ybaratdyr. Häzirki wagtda bu haly Sankt-Peterburgdaky Ermitažyň gaznalarynda saklanýar. Halynyň nagşynda ykjam jemlenen görnüşde hakyky ýagdaýa degişli keşpleri şekillendirmegi başaran halyçylaryň nepisligi duýşy we çeperçilik bilen bagly zehini haýran galdyrýar we kalbyňda buýsanç döredýär. Halylar barada ХIII asyrda ýaşan wenesiýaly Marko Polonyň ýazgylarynda ýatlanylýar. Dünýäniň birentek ýerlerine baryp, geň-enaýy zatlary gören bu syýahatçy türkmen halylary barada ýazyp, «bu ýerde dünýädäki iň neps we ajaýyp halylaryň dokalýandygyny» aýdýar. ХIХ asyrda fransiýaly syýahatçy Modera şeýle sözleri ýazypdyr: «Türkmen zenany-hakyky suratçy, ol iň gözel we has berk halylary dokaýar». 1863-nji ýylda wengriýaly dilçi alym Arminiý Wamberi derwüşiň lybasyny geýip, Orta Aziýada syýahat eden mahalynda, Hazaryň çöllük kenarlaryndan başlap, Hywa we Buhara hanlyklarynyň gülläp ösen ýerlerine çenli baryp ýetýän giň ýurtda ýaşan ilatyň taryhy, meşgullanýan işleri, ýaşaýyşy we gylyk-häsiýetleri bilen tanşyp, türkmen halylaryna örän ýokary baha beripdir. Syýahatçy: «Reňkleriň täsin tämizliginden, dokalýan zatlaryň berkliginden başga-da, bu zenanlaryň şekilleriň simmetriýasynyň nepisligi bilen tapawutlanýan derejede takyk bolmagyny gazanmagy başarýandygy haýran galdyrýar» diýip ýazypdyr. G.Pugaçenkowa türkmen halyçylarynyň işini şeýle görnüşde beýan edipdir: «Öz öýjükleriniň geometriki takyklygyny berjaý edýän bal arysy deýin, ol (türkmen halyçysy) dokaljak halynyň çyzgysy bolmasa-da, duýgurlygyna bil baglap, dürli görnüşdäki göni şekilleri umumy meýdanyň ýa-da gyradaky nagyşlaryň çygryndan çykman ýerleşdirmek arkaly, adaty nagyşlaryň toplumlarynyň üsti bilen, belli bir derejede kesgitlenen görnüşler bilen birlikde, şol görnüşleriň hem-de şekilleriň täzeçe sazlaşygyna egsilmez hyjuwly fantaziýanyň goşulmagyny gazanýar». Irki döwürlerde Ýewropada örän gymmat bahaly zynata degişli zat hökmünde görlen türkmen halylaryndaky şekiller Italiýanyň Galkynyş döwründe ýaşan ussatlaryň suratlarynda-da gabat gelýär. Lippo Memmi tarapyndan çekilen «Madonna» atly surat (1350-nji ýyla degişli, Berliniň galereýasynda goýlan), Nikolo di Buanokorso tarapyndan döredilen «Mariýanyň nykalanyşy» atly eseri (1380-nji ýyla degişli, Londondaky milli galereýada goýlan), Lorenso di Krediniň Pistoýe diýen ýerdäki ybadathananyň diwarynyň ýüzüne çeken suraty (1475-nji ýyla degişli) muňa mysal bolup biler. Nemes suratçysy Körpe Gans Golbeýn nusgawy nagyşlardan oňat baş çykarypdyr, ol Galkynyş eýýamynyň beýik ussatlarynyň biri (1497-1543-nji ýyllar) hasaplanyp, tutuş nesle degişli ajaýyp suratlaryň awtory bolupdyr. Ol adamlaryň keşplerini çekmek, kitaplary bezemek we sahnany bezemek boýunça ussat hökmünde özüni tanadypdyr. Golbeýn predmetler bilen bagly dünýäniň gözelligini inçelik bilen suratlandyrmagy başarypdyr. Ol özüniň şekillendirýän zatlarynyň haýsy materialdan taýýarlanýandygyna we şol materiallaryň aýratynlyklaryna içgin üns beripdir. Ol adamyň daş-töweregindäki zatlary ussatlyk bilen şekillendiripdir. Ol suratdaky halyny diýseň täsirli şekillendiripdir, şony synlanyňda, häzirki wagta çenli döwrebap türkmen halylarynda suratlandyrylýan nagyşlary görmek bolýar. Häzirki wagtda-da Angliýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Italiýanyň, Ispaniýanyň, Awstriýanyň, Şweýsariýanyň, Amerikanyň, Eýranyň, Türkiýäniň, Müsüriň muzeýlerinde, sergi zallarynda we galereýalarynda türkmen halylarynyň gadymy nusgalary saklanýar. Başga-da birgiden ýurtlaryň çeperçilik galereýalarynda türkmen halyçylygyna degişli ajaýyp nusgalar bar. 1914-nji ýylda sungaty öwreniji A. Felkerzam şeýle sözleri ýazypdyr: «Türkmen halylaryny iň bolmanda, bir gezek synlan adam dokalyşynyň tehnikasy barada aýtmanyňda-da, onuň diňe nagşy boýunça beýleki taýpalaryň we halklaryň önümlerinden tapawutlandyrmagy başarýar. Nagşy takyk beýan etmek asla mümkin däl, çünki ondaky şekilleriň özboluşlylygyny güller ýa-da belli bir geometriki şekiller bilen deňär ýaly däl». 1927-nji ýylda rus alymy S.Dudin: «Türkmenleriň we parslaryň haly önümlerini taýýarlamakda ulanýan usullarynyň, dokma stanogynyň gurnalyşynyň, haly dokamakda materiallary ulanmagyň tärleriniň, reňkleriň utgaşyklylygynyň, çeperçilik taýdan-da biri-birinden düýpgöter tapawutlanmagy türkmenleriň halyçylyk senedi bilen has gadymy döwürlerden bäri meşgullanyp gelýändigini görkezýär» diýip ýazypdyr. Köp asyrlaryň dowamynda türkmen halky haly we haly önümleri el bilen dokamagyň tehnologiýasyny we onuň çeperçilik stilini aýawly saklap, kämil görnüşde biziň günlerimize ýetirdi.
Halylaryň toparlary
Türkmen halylaryny bezeýän nagyşlar arkaly hakyky ýagdaý, daşky gurşaw, türkmen halkynyň ýaşaýyşy we durmuşy umumylaşdyrylyp, nepislik bilen beýan edilipdir. Eger nagyşlary içgin synlasaň, şolarda türkmen halkynyň gelip çykyşynyň taryhy bilen tanşyp, şol halyny dokanyň haýsy taýpa degişlidigini, onuň haýsy welaýatda ýaşaýandygyny we onuň daş-töweregini gurşap alýan tebigatyň neneňsidigini bilip bolýar. Galyberse-de, göller arkaly, mertlik, gahrymançylyk, ata Watana ygrarlylyk ýaly düşünjeler beýan edilipdir.
Adaty türkmen halylary dürli görnüşde bolup, bular biri-birinden nagyşlary, reňkleriň utgaşygy we dokalyşynyň tehnikasy bilen tapawutlanýar.
Bir argaçly, syk dokalan: 1 inedördül metri 240—340 müň we şondan-da köp çitimden ybarat (1-nji topar-ahal-teke halylary); Iki argaçly, syk dokalan: 1 inedördül metri 220—340 müň we şondan-da köp çitimden ybarat halylar (2-nji-topar-teke, pendi halylary); Iki argaçly, syk dokalan: 1 inedördül metri 174—232 müň we şondan-da köp çitimden ybarat halylar (3-nji topar- ýomut, çowdur halylary); Iki argaçly, syk dokalan: 1 inedördül metri 156—200 müň we şondan-da köp çitimden ybarat halylar (4-nji topar-beşir, kerki, gyzylaýak halylary); Şekilli we ýüz keşpli haly önümleri (5-nji topar).
Reňkleriň adaty ýerleşdirilişi: gyzyl, mämişi, gök, ýaşyl, ak, gara, goýy gyrmyzy, açyk goňur (mele), mawy, sary we beýlekiler. Halylar, esasan, 0,5-den 24 inedördül metre çenli möçberde dokalýar. Aýratyn iş buýurmalar boýunça meýdany 100 we şondan-da köp inedördül metre barabar uly halylar hem dokalyp bilner.


c: text/html

text:
Aktual Analiz
Dünýäniň ileri tutulýan meseleleri
BMG-nyň Azyk we oba-hojalyk bölüminiň we Bütindünýä Azyk programasynyň 2016-njy ýyldaky hasabatyna görä dünýä ilatynyň 11 göterimi ýeterlik derejede iýmitlenenok we açlyk içinde ýaşaýar. Ýagny 800 million adam açlyk bilen ýüz-ýüze.
Öňümizdäki aýlarda 2017-nji ýylyň hasabaty mälim ediler. Nobatdaky hasabatda şol derejäniň azalmagyny dileg edýärin.
BMG-nyň hasabatyna görä ýer şarynda ýaşaýan her 5 adamyň 1-i gowy dolandyrylmaýan, krizisler tarapyndan islendik pursatda zamun alynyp bilinjek ýurtlarda ýaşaýar.
Üýtgeýän klimat şertleri sebäpli emele gelýän tebigy apatlar we täze gurakçylyk tolkunlary bu derejäniň artmagyna sebäp boljakdygyndan gorkulýar.
Bu elhenç dereje bilen birlikde indi bolsa ýüz milliardlarça dollaryň howada uçýan başga bir tablisa ser salalyň:
Geçen birnäçe aý ozal Saud Arabystany bilen Kataryň arasynda krizis başlady. Sebitiň ýurtlaryna her dürli erbet hereketler etmäge synanyşýan BAE bolsa şol krizisiň esasy aktýorlarynyň biridi. Başdan geçirilen krizisden 10 gün soň Saud Arabystanynyň ABŞ bilen takmynan 110 milliard dollarlyk täze ýarag satyn almak şertnamasyna gol çekişilendigi mälim boldy.
Şol şertnamadan birnäçe wagt soň krizisiň garşy tarapynda bolan Kataryň hem ABŞ bilen 11 milliard dollarlyk ýarag satyn alynmagy bilen bagly şertnama baglaşandygy habar berildi. Krizisiň bir tarapynda bolan Pars aýlagynyň beýleki käbir kiçi ýurtlarynyň hem 200 milliard dollarlyk ýarag satyn almagy bilen bagly şertnama baglaşandygy bellendi. Ana şondan soň ýüze çykan krizisiň güýçli ýeli peseldi we häzirki wagtda hiç zat ýok ýaly her tarap öz işi bilen bolup ýör.
Dünýä Pars aýlagy krizisinden halas boldy diýilen wagty bolsa, birden-bire Demirgazyk Koreýanyň ballistik we materigara raketalary synagdan geçirendigi baradaky habarlar dünýä metbugatynda öz ýerini almaga başlady. Barak Obama döwrüniň soňky aýlarynda başlaýan Koreýa krizisi birden has hem dartgynalşdy, bu ýurdyň lideri Kim Çen Yn bilen baglanşykly habarlar çap edilmäge başlady. We çap edilen habarlaryň ählisinde şu portret görkezilmäge başlandy: Haçan, näme etjekdigi bilinenok. Her gün täze ballistik raketa synagyny geçirýär.
We bu adamyň diňe töweregindäki ýurtlara däl, eýsem bütin dünýä howp abandyrýandygy düşünjesi orta atylmaga başlandy. Kim Çen Ynyň her hepde täze raketa synaglaryny geçirýändigi baradaky habarlar çap edilmäge başlandy. Müňlerçe kilometr uzaklykdaky Guam adasyny raketa bilen ýok etjekdigi, Ýaponiýanyň howa goranyş ulgamyndan geçip, bu ýurdyň üstünden ýadro boýegolwkaly raketa uçurandygy baradaky ençeme habarlar metbugatyň gün tertibiniň ileri tutulýan meseleleri boldy.
Ondan soň bolsa Demirgazyk Koreýa garşy ýurtlaryň özlerini goramak maksady bilen täze goranyş ulgamlary üçin on milliardlarça dollarlyk şertnamalara gol çekişendikleri mälim boldy.
Işiň gülkünç tarapy bolsa ABŞ-nyň Ýaponiýa ýerleşdiren meşhur THAAD howa goranyş ulgamynyň Kim Çen Ynyň raketalaryny tutmagy aňarda dursyn, iň bärkisi radarlary arkaly anyklamandygy ýüze çykdy.
Şeýlelik bilen täze goranyş ulgamlaryň satyn alynmagy we satylmagy gün tertibe geldi. Uzak Gündogaryň bu sebitinde başdan geçirilýän krizis ýene-de ýüz milliardlarça dollarlyk ýarag satmak ylalaşyklaryň baglaşylmagyny sebäp boldy. Diňe şonuň bilen başdan sowulsada gowy bolardy welin...
Sebitde 300-müňe golaý harby güýji bolan ABŞ ol ýerdäki bazalaryny we güýçlerini güýçlendirmäge başlady.
ABŞ-nyň 9 serkerdelikleriniň biri hem Ýuwaş okean ýagny PACOM serkerdeligidir. Merkezi Gawaýide ýerleşýän serkerdelik Pentagonyň býujetinden iň köp pul alýan serkerdelikdir. Bu serkerdeligiň iň uly aýratynlygy bolsa agyr enjamlaşdyrylan serkerdelik bolmagydyr. PACOM-yň 375 müň esgeri, 200 sany harby gämisi, deňiz asty gämileri we 1 müň töwerek harby uçary bar. Demirgazyk Krizisnden ozal ABŞ-nyň ozalky Prezidenti Barak Obama bu goşuny Hytaýyň töweregini gabamak üçin ol ýerleri tehnologiýa we ok-däri ammaryna öwürdi. Emma Hytaý ABŞ-nyň bu duzagyna girmedi we harby güýç üýşürmedi. ABŞ bilen ykdysady ugurda bäsdeşligini dowam etdirmek üçin iň möhüm liniýalarynyň biri bolan Ýüpek ýoly taslamasyny arakesmesiz dowam etdirdi.
ABŞ soňky döwrebap tehnologiýalarynyň biri bolan 5-nji nesil F-35 uçarlaryny Ýaponiýa, Çal Bürgüt diýip atlandyrylýan ýaragly uçarmansyz howa ulaglaryny bolsa şol serkerdeligiň hyzmatynda Günorta Koreýa ýerleşdirdi. Ýadro ýaraglary bolan deňiz asty gämiler bilen birlikde 5-nji nesil harby uçarlarynyň biri bolan F-22-leri hem şol sebite gönükdirdi. Mundan başgada 75 müň esgerini Ýaponiýa we Günorta Koreýa ýerleşdirdi.
Soň näme boldy diýip soraýarsyňyzmy? Eýrandan Hindistana çenli we Ýuwaş okeandaky ençeme ada döwletler ABŞ-nyň we Russiýanyň ýarag kärhanalarynyň gapylaryny kakdylar. Ýene-de ýüz milliardlarça dollarlyk ýarag satuw şertnamalary baglaşyldy.
Bütin dünýä geçen ýyl örän gerek bolmadyk zatlara sowan puly 1,1 trillion dollara barabar boldy. Her ýyl dünýä ilatynyň ählisine ýetjek derejede azyk öndürilýär. Gynansagam azyklaryň aglaba bölegi ysryp edilip, zir-zibile zyňylýar. 1,3 milliard tonna azyk bolsa maliýe, tehniki serhetler we azyk önümleriň goralmazlygy sebäpli ýok bolýar. Diňe ABŞ-da zir-zibile zyňylýan azygyň mukdary 222 million tonna. Bu mukdar bilen bütin Afrikany doýuryp bolýar.
Beýleki tarapdan bolsa tebigaty we azon gatlagyny zaýalaýan kosmetiki harytlara berýän on milliardlarça dollarlar ýadymyzdan çykarmalyň.
Şu ýyl Koreýa we Pars aýlagy krizisi bahanasy bilen ýaraglara berilen pul bilen açlyk çekýän ýirtlara we adamlara 10 ýyllyk azyklaryny alyp bolardy. Tebigy apatlardan we klimat çalşygyndan ozal biz adamlar öz soňumyzy getireris diýip pikir edýärin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Baş şäherimiziň iň gözel künjeklerinde , ýollaryň kesişýän ýerinde binagärlik we heýkeltaraşlyk sungatlarynyň sazlaşygyndan döredilen nyşanlardyr heýkelleriň oturdylmagy ähli ildeşlerimize ruhybelentlik we ylham bagyşlady. Sebäbi bu desgalar gözel paýtagtymyzyň binagärlik toplumyna sazlaşykyly utgaşyp şäherimiziň görküni hasda artdyrdylar. N.Andalyp we Magtymguly şaýollarynyň durky döwrebaplaşdyrylan aýlawly çatrygyndaky özboluşly binalar onuň aýdyň subutnamasydyr. “Ebedilik” diýlip atlandyrylan kompozisiýa N.Andalyp şaýolunyň we Ýunus Emre köçesiniň çatrygyny bezeýär. Onda barlygyň ebedilik pikiri beýan edilip, onuň hyýaly görnüşlerinde durmuşyň çarhy hem-de sekizlik görnüşdäki dowamatlylygyň nyşany, üznüksiz herekediň depgini hem-de asyrlaryň we giňişlikleriň içinden geçýän adam pikiriniň okgunlylygy şöhlelendirilýär. “Jebislik” diýip atlandyrylan heýkel N.Andalyp we A.Nyýazow şaýollarynyň kesişýän aýlawynda ýerleşdirilen. Bu desganyň çeper taglymatynda ençeme çeşmeleriň bir bitewi joşgunly akaba öwrülip, öz ugrunda ähli päsgelçiliklerden geçip bilýändigi baradaky pikir açylyp görkezilýär. Bu kompozisiýada aýlaw esasy keşp bolup, azatlygyň, nuruň, ýagtylygyň, durmuşyň ruhuň we paýhasyň nyşany, şeýle hem ,däp-dessurlaryň yzygiderliginiň alamaty bolup durýar. N.Andalyp we Galkynyş şaýollarynyň kesişýän aýlawynda bolsa “Ösüş” diýlip atlandyrylan özboluşly plastiki kompozisiýa bina edilen. Monumentallygyna garamazdan, onuň gözüňi dokundyrýan nusgawy gurluşy ösüşi, galkynyşy we täzelinilişi, şol bir wagtda durmuşyň kuwwatyny beýan edýär. N.Andalyp we Magtymguly şaýollarynyň kesişýän ýerinde çatrygyň keşbini garlawaçlary şekillendirýän beýik heýkel janlandyrýar.Ol “Erkanalyk” diýip atlandyrylýar we ruhuň, pikiriň erkinligini, ylham-joşgunyň asyllylygyny alamatlandyrýar. Asmana galýan guşlaryň sdudurynda adamyň keşbi göze ilip, ony alys gözýetimler özüne imrindirip, boýun egdirilmedik belentliklere çagyrýar. Galyberse-de, garlawaç halk arasynda baharyň, ýagşylygyň, bagtyýarlygyň, umyt-arzuwyň, şowlulygyň buşlukçysy hasap edilýär. Bu guş diňe agzybirligiň höküm sürýän öýünde höwürtgeleýär diýlip hasaplanylýar. Bu desga öý-ojagyň asudalygynyň, wepalylygyň, gözbaşlara ygrarlylygyň tumary bolup, onuň bilen syýahatlara bolan islegi utgaşdyrýarlar. Ýene bir monument Magtymguly we A.Annaýew şaýollarynyň çatrygyndaky aýlawda ýerleşen we “Çemen” diýip atlandyrylýar. Onuň şekiliniň ýönekeýligi we täsinligi özünde köp manyny jemleýär. Çünki çemen – bu toý-dabaranyň nyşany bolmak bilen iň gowy arzuwlary: bagtyýarlygy, söýgini, bereket-bolçulygy, saglygy, üstünlikleri baglanyşdyrýar. Galyberse-de, ol ýürekleriň birleşmeginiň nyşany, ýürek duýgularynyň beýany, minnetdarlygyň we täsirliligiň alamaty bolup durýar. Baş şäherinde bolup geçýän şeýle özgerşikler ýurdumyzda amala aşyrylýan beýik işleriň hem-de Türkmenistanyň durmuň-ykdysady taýdan ösüşiniň sazlaşykly, innowasion häsiýete eýe bolmagyny şertlendirýän ägirt uly özgertmeler syýasatynyň üstünliklere beslenýändiginiň ajaýyp we aýdyň nyşanydyr.


text:
Orsýet ABŞ-nyň Siriýada himiki ýaraglaryň ulanylmagy üçin Moskwa jogapkär diýen aýyplamasyna gaharly gaýtawul berdi we Waşibgtony Ýakyn Gündogar ýurdundaky urşuň tamamlanmagy üçin edilen tagallalary gömmek synanayşygynda aýyplady.
Rus resmileri ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillersonyň Damaskyň eteginde güman edilýän täze himiki hüjümiň “pidalary üçin jogapkärçiligi ahyr netijede Moskwa çekýär” diýen sözlerine gaharly jogap berdiler.
Prezident Wladimir Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow 24-nji ýanwarda ABŞ resmileri “hiç bir esas ýok ýerinden” netije çykarmaga gyssanýarlar diýdi.
"Biz amerikanlaryň çemeleşmesi bilen düýpden razylaşmaýarys, olar Siriýada edilen ozalky himiki hüjüm mysallarynyň hakyky derňewini bulaşdyran adamlar” diýip, Peskow žurnalistlere aýtdy.
Daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow bolsa, şu aralykda, Birleşen Ştatlary “dartgynlylyk döretmek we himiki ýaraglaryň ulanylmagynyň üstüni örtmek üçin Moskwany aýyplamaga bahana tapmak” synananyşygynda günäledi.
Siriýanyň Daşary işler ministrligi özleriniň şindi hem himiki ýarag ulanýandyklary barada aýdylýan zatlaryň ýalandygyny, bu ýalançylyklaryň “Siriýada krizisden çykmaga edilýän tagallalaryň öňüni almaga” gönükdirilendigini aýtdy diýip, döwlet eýeçiligindäki SANA habar gullugy aýtdy.
Orsýet Siriýada ýedi ýyla golaý dowam eden urşuň dowamynda prezident Başar al-Assadyň hökümetine aýgytly harby we diplomatik kömek berdi, bu uruş protestçileri basyp ýatyrmakdan başlandy we ýüz müňlerçe adamyň öldürilmegine alyp geldi.
Amerikan prezidenti Donald Tramp Assady “jenaýatçy” diýip atlandyrdy we Günbatar hökümetleri Moskwany uzak wagt bäri BMG-niň Howpsuzlyk geňeşindäki agzalyk we weto goýmak hukugyny Assady güman edilýän himiki hüjümleri we beýleki hereketleri üçin jezalandyrmakdan goramak üçin ulanmakda günäleýärler.
Tillerson 23-nji ýanwarda Parižde eden çykyşynda Orsýet Siriýanyň hökümetine Himiki ýaraglary ulanmagy gadagan edýän şertnamany bozmaga kömek berýär diýdi.
Şeýle-de ol Orsýet geljekde BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde himiki ýaraglary ulanyjylary jogapkärçilige çagyrýan rezolýusiýalar sese goýlanda “weto goýmagyny bes etmeli, bolmanda mundan saklanmaly” diýdi.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Wasiliý Nebenzia Tillersonyň bu sözlerini gaharly ret etdi we Waşington Siriýanyň hökümetini himiki ýaraglary ulanmakda “gyssanmaç aýyplady” diýdi.
"Indi olar Orsýeti hem munuň içine çekmäge synanyşýarlar” diýip, Nebenzia 23-nji ýanwarda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşine aýtdy.
Siriýanyň goşuny we hökümeti häzir ýedinji ýylyna giren uruşda himiki ýaraglary ulanandygyny yzygiderli ret edýär, Moskwa bolsa, himiki ýaraglaryň geçmişde ekstremistler tarapyndan ulanylandygyny öňe sürýär.
BMG-niň himiki ýarag ulanylmagyna garşy sanksiýa girizmek tagallalary, Orsýetiň gaýta-gaýta weto goýmagy netijesinde, başa barman gelýär.
Tillerson täze guramanyň – Himiki ýaraglaryň ulanylmagy üçin jogapkärçilik çekmezligiň garşysyna hyzmatdaşlygyň konferensiýasynda çykyp gürledi. Bu gurama himiki hüjüm edenlere garşy basyşyň güýçlendirilmegini niýet edinýär.
Aktiwistler we halas ediş toparlary 22-nji ýanwarda Damaskyň eteginde, pitneçileriň elindäki ýerde ýaşaýan adamlara garşy ulanylan zäherli gazyň 20-ä golaý asuda adama zyýan ýetirendigini we bu hüjümiň Siriýanyň hökümetinden görülýändigini aýdýarlar.


text:
PANAMA HALKARA ENERGETIKA HARTIÝASYNA GOL ÇEKDI
2017-nji ýylyň 26-njy oktýabrynda Panamanyň Belgiýa Patyşalygyndaky, Lýuksemburg Beýik Gersoglygyndaky we Panamanyň Ýewropa Bileleşiginiň Missiýasyndaky Ilçisi Onuň Alyhezreti Dario Ernesto Çiru Oçoa Sekretariatda Baş Sekretar Urban Rusnagyň we Energetika Hartiýasyna ýolbaşçylyk edýän ýurda wekilçilik edýän Türkmenistanyň Belgiýa Patyşalygyndaky Ilçihanasynyň geňeşçisiniň gatnaşmagynda Halkara Energetika Hartiýasynyň 2015-nji ýyldaky Düzgünnamasyna gol çekdi.
Halkara Energetika Hartiýasy energetika pudagynda maýa goýumlary höweslendirmek we goramak işinde uzakmöhletleýin syýasy ynanyşmagyň nyşany hasaplanýar. Ol 2016-njy ýylda Panama Respublikasynyň Hökümeti tarapyndan tassyklanan 2015-2050-nji ýyllar üçin Milli energetika meýilnamasyny goldaýar. Çaklamalara görä Panamada okgunly ösýän ykdysadyýetiň energetika talaby 2014-nji we 2050-nji ýyllaryň aralygynda 5,2% artar. Döwlet bu goşmaça talaby kanagatlandyrmak üçin daşary ýurt maýa goýumlaryna açykdyr.
Panama Halkara Energetika Hartiýasyna gol çeken Latin Amerika ýurtlarynyň dördünjisi hasaplanýar; beýleki üç ýurt – Çili, Kolumbiýa we Gwatemala. Häzirki güne çenli Hartiýa energetika pudagynda deň şertler üçin umumy ýörelgeleri tassyklan ähli kontinentlerden 87 ýurt gol çekdi.
Baş sekretar Urban Rusnak Ilçi Çiru Oçoany geljekde Energetika Hartiýasynyň Ylalaşygyna goşulmakda maýa goýum şertlerine, hukugy goramaga we energiýa netijeliligine gönükdirilen wagtlaýyn garamaga berlen maksatnama seretmäge çagyrdy. Ilçi Çiru Oçoa çakylygy kabul etdi we bu ugurda hereket etmäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Özbegistanyň Prezidenti Ak Tamda Donald Tramp bilen duşuşar
ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen 16-njy maýda Ak Tamda duşuşar
Ak Tam tarapyndan Mirziýoýewiň sapary barada ýazmaça beýanat berildi.
Ak Tamyň metbugat sekretary Sanders “Prezident Tramp 16-njy maýda Ak Tamda Özbegistanyň Prezidenti Şawkar Mirziýoýewi kabul eder. Mirziýoýewiň ilkinji taryhy saparynyň çäginde ABŞ bilen Özbegistanyň arasyndaky strategik gatnaşyklar seljerler” diýdi.
Beýanatda iki lideriň Özbegistandaky reforma etaby, özara söwda gatnaşyklary, maýa goýum mümkinçilikleri we Owganystan bilen birlikde sebitara howpsyzlyk meselesini ara alyp maslahatlaşmagyna garaşylýandygy ýatladyldy.
2016-njy ýyldan bäri Özbegistanyň Prezidenti wezipesini ýerine ýetirýän Mirziýoýew Ak Tamda ilkinji gezek kabul ediler.


text:
Türkmenlerde gyz maşgala her ýaşda bir at berlipdir. Gyzjagaz ulalyp göze görnen bolsa, oňa «ulugyz» diýlipdir. Bu sözüň manysy gyzyň ýetginjek ýaşa ýetendigini aňladypdyr. Gyz maşgala hoşsurat we näzenin bolsa «gözel gyz» diýlipdir. Bu sözüň çuň mazmuny ata-babalarymyzyň durmuş pelsepesinden gelip çykýar. Sebäbi biz ähli gözegelüwli, aňrybaş owadan zatlara gözel diýip baha berýäris. Owadan, mylaýym gyza «gözel gyz» diýlip ýüzlenilmegi tebigydyr. Çünki Magtymguly atamyz hem:
Gün hanjary gökden ýere inende,
Güne garşy dogan Aýy gözel sen.


text:
Robatlar barada
Adamzat 21-nji asyra çenli ýaşap bilmez
Amerikanyň Birleşen Ştatlaryň harby merkezi bolan Pentogondaky işleýän ylmy alymalar janly adamyň beýnisine meňzeş kompýuter döretdi. Bakylyk hakynda arzuw edýän adamlar, haýwanat dünýäsine bizi kowjak täze swilizasiýany döretjekler
Adamzada reýal howpy baradaky temada Orsýetiň „Komsomol“ gazýetiniň krospendenti Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň milli aýrokosmiki agenstwanyň ylmy barlag professory Aleksandr Blonkin bilen söhbet. Aleksandr Aleksandrowiç, adamzat bakylyk barada arzuw edýär.Ýöne 10-20 ýylda näme boljakdygynyň mümkünçiligini Sizden başga hiç-kim öňünden aýtmandy, medesina optimizimi az berýärmi ? Adamzat ýaşyny uzaltmak üçin özüniň saglygynyy tä dörtden bir bölegine çenli sarp edýär. Lukmanlaram netije gazandylar. Däri-derman döretdiler, organlary ýasap-oýlap we otyrtmany öwrendiler. Soňky 200 ýyl bäri orta ýaşyň dowamlygyny iki esse galdy. Näme aýtsagam bu çykgynsyz ýagdaý. Näme üçin, biologlaryň habar bermeklerine görä ýaşyňy uzaltýan mäzi bölüp aldylar, ol kletkasyňyň bölünmegine jogap berýär. Olaryň aýtmaklaryna görä onuň bölünýän kletkasy bakylygy döretýär. Kletkanyň bölünmegniň bes edilmegi(togtatmagy) goramak mehanizimiň ilkinji şerti däldir. Siz awtomobiliň motoryny çalşyp bilersiňiz, ýöne bary-ýogy başga mehanizimleri tapdan çykýar. Ýaşaýşy 5-10 ýyla çenli dowam etmek mümkin. Bir goşun pensiýonerleri jemgiýet aldy diýäýmeseň, bu hemmesi üçin gowydyr. Bolsada umumuy organizimiň garramasy ölüme sezebar bolmak bilen biologiki çäklenmesi gadam basýar. Bakylyga nähili ýol görünýär ?
Döwülüp ýok bolup gitjek, janyň biologik molekularyny ýarym gejiriji çiplere çalyşmaly, olar kisloroda mäteçlik çekmeýär we gerek bolsa müň ýyla dagy çekip biler
Bu birhilek fantastika görnüşli eşdilýär. Silikon çipleriň biziň janly sypatymyz bilen nähilek gatnaşygy bar. ? Adam beýnisiniň modelini kompýutelerde döredip bolýar. Şonuň ýaly tejribäni Britan alymy Worwik geçirýär. Ol „ýedi gnom“ (garsaky adamlar) atly öz-özi hereket edýän mini robotlaryň gruppasyny döretdi. Massaçuset Tehnologik Institutynda Bruk diýen alym, atly ýaşly çagaň fiziki we akyly ukyply, başarnykly modelini döretmekde işlejek bolýar. Ol bir topar intlektli, adamsypatly robatlaryň „atasydyr“. Olaryň ýeke bir elektron gözleri, gulaklary elleri bilen çäklenmän, şertli reflekslerini öwrenmeklerde ukyby bar. Bu onda bakylyk ýalyda ? Howa, şeýlelikde adam kopiýasyny wagtyň täsiriniň astynda döretmek mümkündir, şonuň ýaly ýaş uzaltmalar, degme şeýle formada bolaýsyn onuň islegi gutarmazmykan öýtýärin. Haçan adam-robatlar ýüze çykyp ugrar we olaryň sany ňäçe bolarka ? Ilki bilen munuň ýaly transformasiýa 10 million dollara çenli çykdaýjylar we ol ýeke gaty baý adamlara ýeterlikli bolar. Ýöne 2020 ýyla çenli adam-ekwiwalent çipli we özi hereket edýän teniň bahasy şeýle bir gaçar welin, ösüp barýan döwletlerde-de almak başardar. Şondan soňra 10-15 ýyl bakylyk miwesini hemme planetanyň adamlary dadyp görer. Diýmek geljekde, ýerde elektron beýnili akyldy jandarlaryň we mehanki bedenli, Siziň aýtmagyňyza görä, E-jandarly robot barlyklaryň döredilmegine ýüze çykmagy mümkin. Olaryň biologik gabykda ýaşaýanlar we şol biologik şertde galjaklar bilen nähilek gatnaşykda bolarlar. Ilki bilen oňuzmaça bolar. Haýsam bolsa bir duýgy bilen biýologik çagalaryny ýatlap bilýän elektron kopiýaly ene-atalary bolar. Haýsam bolsa bir wagyt, bileräk ýaşaýmaklaram ahmal ýöne geljekdäki perspektiwada-häzirki şu siwilizasiýanyň soňy bolar. Näme üçin? Adamzadyň gündäki problemalaryny üstüne alyp durmuşda aladasyz, lezzet almaklygy berýän akylly robotlar barada arzuw edýär ahyryn ! Ol ynanjaňlyk azaşmaklakdadyrlar, E-robot barlyklar biraz kämil bolarlar. Olara iýmit, suw, howa gerek bolmaz. Adamlaryň 10-ýyldaky bilimini olar göz-açyp ýumasy edinerler . Olar baky bolup, döwülen, lagşan ýerlerini aňsatlyk bilen çalşarlar. Olar ýerde we kosmosda ýerlerini üýtgetmelerini fiziki hereketsizlikde bolar, maglumatlayny bir çipden bir çipe ýazmaklyk, ýeterlikli bolar. Adamlar olara garanyňda, pes jynslardan bolup görnerler. E-barlyklar-robot özüniň biýologik ata-babalaryna hormot goýmaklyk borjy duýulmazda? Biziň häzirki janly dünýämiz–biziň ata-babalarymyzdyr. Adam şekilli maýmynlar biziň ýakynrak garyndaşymyz biz şolary hormatlamaga taýynmy ? Ewalýusiýanyň kanuny şeýle, pes derejeli akyldar jandarlar gaçyp gutulmasyz- beýik derejeli akyldarlarlaryň guly ýa-da oňa hyzmat etmeli bolýar. Biziň bagtymyza daşary planetanyň adamalary gelenok. Ony ýeke, örän uly derejä ösüp giden siwilizasyýadakylar edip biler we biz olaryň gaçyp gutulmasyz guly bolarys. E-barlyk robatlar, aň-pikirde uly özgerişler tizligi bilen böküp, bizi özüne deň etmeklikde hasap etmesini goý bolsyn ederler. Küştçi Kasparowy kompýuter sensasiýion ýeňenden soňra, öz reputasiýasyny hasam berkedenem bolsa, komputerlleriň intellektnini göz öňüne getirmek örän kyn. Şu günlere çenli, kuwwatly komputerler 40-dan 60 milliona çenli neýronly modelini döredildi. Ol çak edilmegine görä 200 esse adam beýnesinden gowşakrakdyr. Ýöne komputerler şeýle bir çalt täzelenip gurulýar welin, ynha ýene-de bäş ýyldan arasy üzülen ýerlerini tiziräk doldyrarlar. We şonda adam beýnesiniň elektron taslamalary (görnüşleri) dörär ? Bar gepem şonda-da, ýöne bir taslama ýa-da model dälde, eýsem konkret adamyň beýnisiniň analogynyň kopiýasydyr. ABŞ-yň goranmak ministrligi eýäm näçe ýyllar „Kompýuter Maugli „ diýen proýektiň üstünde işlenýär. Şol proýekte gatnaşyjylaryň biri, Stim Roýleriň aýtmagyna görä Sid diýen täze dogyp ölen çagaň beýnesini 60 % prosent neýronlaryny skanirlenýär. Sid öldi, ýöne onuň elektron beýnisi ösmäge we özgermäge başlady. Ene atasy oňa nähilek garady ? Ejesi rahatyrak, Kakasy ilki bilen gazaply boldy we ol elektron beýnini ýok etmekligi talap etdi, ýöne olam soňra köşeşdi. Ylmy-barlagçylar, kompýutere wirtual hakykatlygy ýagny surat şekilini sistema otyrdylar. Çagany üç ölçegli surat şekilde görüp bolýar we onuň sesini eşidip gepleşibem bolýar. Indi onuň ata-eneleri janly çaga sereden ýaly aladalanýarlar. Geň göräýmeli, ýöne Sid hakynda hiç hili maglumata eşdemzok we ol hakynda gürlänoklara ?. Amerikanlar proýektiň jikme-jik ýerini görkezmän syrly saklaýarlar. Bu düşnükli zat, sebäbi gep-gürrüň adamzadyň ykbaly barada gitýär. Alymlar çüýşeden jyny goýberer öýdüp gorkýarlar. Ýöne belli bolşy ýaly, hiç-hili syry köp ýylyň dowamynda saklap bilmezler. Diýmek elektronly Sidden soň uly adamlaryň computer kopiýasy bolmalyda ? Howa, ýene 10 ýyldan ýa-da bir näçe ýyldan, islendik adamlaryň aňy, onuň ýatkeşligi, huşy, pikiri, endikleri-silikon çipler görnüşde döretmek mümküňçilikler bolar. Ola beýni, a beýleki bedenleriň böleklerini nätmeli bolar. ? Robatlaryň tenini islendik forma görnüşde ýasap bolar. Bu bolsa mehanikleriň işi. Gerek bolsa, islegiň boýunça ony biologik nusga meňzeş görnüşde ýasamak mümkündir. Oňa ham, täze ýüz keşbi, göz, burun aý garaz ol islegiň modosyna baglylykda döredip bolar. Gerek bolsa, biz olara peýdaly bolsak öňat hasap ederler, päsgel bersek bizi ýok etmekden gaýtmaz. Adamzadyň günleri rezerwasiýa we haýwanat dünýäsinde gutarar. Biz olara öý haýwanlary bolmak mümkünçiligi ýokdyr, çünki robatlar onuň ýaly zada mätäçlik çekmez. Sebäbi E-barlyk robatlara daşky gurşalyp alynan sreda ýagny güne ýagyşa, howa zerur bolmaz, olaryň çipine gerek bolan minerallary gözläp tapmak üçin, ýerleri çöwürüp ugrarlar welin janly jandardan zat galmaz we ýitip gitmegine sezebar ederler. Eger-de öňünden aýtmalar (prognozlar) garaňkylyk bolsa, robatlaryň çozmagyna päsgel ýa-da olary duzyrmak üçin we biziň siwilizasiýamyzy uzaltmak üçin, Adamzat güýjini birleşdiräýende bolanokmy ? Ylmyň we tehnikanyň progressini ýatyrmak asla mümkün däldir. Döwlet ony togtatsa, başga güýçli ösýän döwletleriň eline geçeýmegem mümkündir. Şonuň üstünden işleýän ylmy-barlaglara sylag berip, özünüň bakylygy we dünýäsiniň üstünden häkim sürjek aladaly diktator hemişe tapylar. Ýöne e-robatly adamlaryň üstünde kontrol etmek synaşygyň mümkünçilikleri bolara ? Geliň onda adam sypatly maýmynlara adamlary control etmekde olara hukuk bereli. Adamyň akyly bilen, ugrytapyjylygy bilen hemişede ýeňiji bolup galar. E-beýneli robot barlyklar bizi şeýtmeklikde hiç-hilek esasa müňkürlük etmek şek şübhe ýokdyr. Beýik Paýhasly ýaradanyň döreden biologik basgançak rolyny ýerine ýetirip Adamzat ýerdäki wekilçiligini tamamlar. Bizi köşeşderýän pikir şeýle bolmaly ýagny, biz Galaktikada ýeke-täk we belkem älem jahanda elektron swilizasiýany dörediler we olaryň, ýagny E-barlyklaryň, Ýeriň çäginden çykyp gitmek we geljekdäki kosmiki kataklizimlerde bize görä olaryň örän uly mümkinçilikleri bardyr diýen umyt bardyr.
Terjime eden Şasöýin Ýasawi


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi çarşenbe güni ýaýradan beýannamasynda, Täjigistanyň demirýol pudagynyň ýokary derejeli resmisiniň Orsýete tarap demirýoly Türkmenistandan sowa gurmak barada eden çykyşyna nägilelik bildirdi.
Resmi Aşgabat Täjigistanyň Özbegistanyň we Gazagystanyň üstünden, Orsýete täze demirýoly çekmek plany barada Täjigistanyň we Özbegistanyň resmi toparlarynyň geçiren gepleşiklerine özi gatnamasa-da, agzalan plan dogrusynda "düşünişmezlik" sözüni ulandy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Täjigistanyň demirýollarynyň başlygy Usmon Kalandarowyň Türkmenistandan sowa geçýän demir ýoluň ýolagçylaryň gatnawyny, bahasyny we wagtyny tygşytlap, ýeňilleşdirmäge mümkinçilik berer diýip aýdan sözlerini halamadyk bolmagy ähtimal.
DIM öz beýannamasynda täjik resmisiniň sözüni "etika gabat gelmeýän" we "dostlukly däl" diýip atlandyrdy.
"Täze demirýolyň "Türkmenistandan sowulyp" gurulmagy barada aýdanda ýokary wezipeli resminiň ýokary döwlet derejesinde gelnen ylalaşyklary ýatdan çykarana meňzeýär” diýlip, beýannamada bellenýär we Türkmenistanyň “agyr döwürlerde doganlyk täjik halkyna beren ýardamy” agzalýar.
“Hut iki ýurdy baglaşdyrýan demirýol marşrutlary arkaly türkmen tarapy tebigy betbagtçylyklar zerarly ýa-da adaty bolmadyk howa şertleri sebäpli ejir çeken adamlaryň zerurlyklary üçin, gerekli ynsanperwer ýüklerini ençeme gezek ýollapdy” diýlip, DIM-niň resmi beýannamasynda aýdylýar.
Käbir synçylaryň pikirine görä, türkmen DIM-niň nägileligine Aşgabadyň we Düşenbäniň gatnaşmagyndaky beýleki demirýol proýektleriniň şu çaka çenli sorag astynda galýandygy bilen bagly bolmagy mümkin.
Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Brus Paniýer şeýle diýýär:
“Meniň pikirimçe, bu belli bir derejede Türkmenistanyň Owganystan we Täjigistan bilen arasynda gurulýan demirýol proýektine degişli. Eger Täjigistan Özbegistan we Gazagystan bilen alternatiw demirýoly durmak barada ylalaşsa, Duşenbäniň türkmen-owgan-täjik demir ýolunyň gurluşygyny tamamlamaga isleginiň ýitmezliginden Aşgabadyň howatyrlanýan bolmagy ähtimal. Umuman, bu proýektiň geljegine köp şübhe bildirilýär, sebäbi onuň uly bölegi Demirgazyk Owganystanyň üstünden geçmeli. Emma Türkmenistan Aşgabadyň we Duşenbäniň bu proýekte halkara maliýe guramalarynyň öňünde itergi berip biljegine umyt baglaýar. Şonuň üçin Aşgabat Demirgazyk Owganystandan geçmeli demir ýola Duşenbäniň gyzyklanmasynyň gaçmagyndan howatyrlanýar. Hut şu sebäpden Türkmenistan özüni kemsinen we aldanan şekilli duýan bolmagy mümkin” diýip, bilermen belledi.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň birinji bölegi geçen ýylyň noýabr aýynyň aýagynda açylypdy. 88 kilometrlik demir ýoluň 85 kilometri Türkmenistanyň içinden geçýär we galan üç kilometri Owganystanyň territoriýasyndan Akina atly ýere çenli çekildi. Demir ýoluň bu bölegini Türkmenistan öz hasabyna gurdy. Proýekte laýyklykda demirýoluň galan bölegi Täjigistana barýança Demirgazyk Owganystanyň Andhoý, Mazar-i-Şerif we beýleki welaýatlarynyň üstünden, ýüzlerçe kilometrlik giňişlikden çekilmeli.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýaradan resmi beýannamasy bilen bir wagtda ýurduň resmi mediasy prezident Berdimuhamedowyň Özbegistanyň wise-premýeri, “Özbek demirýollarynyň” baştutany Açylbaý Rahmatow bilen duşuşyk geçirendigini habar berdi. Rahmatowyň baştutanlygynda Aşgabada sapar edýän özbek delegasiýasy hökümetara türkmen-özbek komissiýasynyň bilelikdäki maslahatyna gatnaşar.
Prezident Yslam Kerimowyň aradan çykmagyndan soňky aýlarda Özbegistanyň we Täjigistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk, şol sanda transport ugrundan ösüp başlady.
Özbegistanyň häzirki prezidenti Şawkat Mirziýaew ähli goňşy ýurtlar, şol sanda Türkmenistan we Täjigistan bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmaga isleg görkezýär.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
TROFIKI BAŞ KESELI: SEBÄPLERI, BEJERGISI
Trofiki baş keseli aýratyn bir kesel hökmünde seredilmän, ol öz içine birnäçe keseliň alamatlar toplumyny jemleýändir. Trofiki başlar baradaky maglumatlar biziň döwrümize gadymy Müsür döwletiniň tebiplerinden ýetip gelip, bu kesel adamzada gadym döwürlerden bäri belli bolupdyr. Häzirki wagtda dünýäde 2 mln. gowrak adam aýaklarda dörän trofiki baş keselinden ejir çekýändir.
Trofiki başlaryň emele gelmeginiň sebäpleri
Aýaklarda gan we limfa damarlarynyň ýetmezçiligi netijesinde dokumalaryň iýmitlenmeginiň bozulmalary trofiki (iýmitlenme) başlaryň emele gelmegine getirip biler.
Trofiki başlaryň emele gelmegine damarlardaky ganyň aýlanşygynyň bozulmalaryndan başga, bedende alyş-çalyş hadysalaryň, nerw duýujylygynyň bozulmagy we deriniň dürli şikeslenmeleri sebäp bolup biler
Trofiki başlaryň döremegine getirýän keseller:
► Arterial gan aýlanşygyň bozulmalary;
► Aýaklaryň warikoz keseli (iň ýygy duş gelýän sebäp);
► Gan basyşyň ýokarlanmagy;
► Tromboflebit keseli;
► Deriniň dürli sebäplere görä zeperlenmegi;
► Süýjüli diabet;
► Nerw üpjünçiligiň bozulmagy.
Trofiki baş keseliniň alamatlary
Trofiki başlaryň görnüşi, döreýän ýerleri, göşmaça ýaramaz alamatlar bilen utgaşma häsiýeti olaryň döremegine getiren kesele baglylykda dürli-dürlidir.
Esasy arteriýalaryň ateroskleroz zeperlenmesi netijesinde injigiň dokumalarynyň gan ýetmezçiligi sebäpli aterosklerotiki trofiki başlar döreýändir. Şeýle başlar dabanyň iç ýüzünde we aşagynda, uly barmakda, ökjede ýerleşip, ýarym tegelek görnüşde, uly bolmadyk ölçegdedir, başyň ýüzi iriňli nem bilen örtülendir. Aterosklerotiki başlar esasan gartaşan adamlarda duş gelip, ol basgançakdan münende döreýän kynçylyk we agsama alamaty bilen utgaşýandyr. Aýaklar hemişe sowuk bolup, gijeler agyrýarlar. Eger şu tapgyrda bejergi başlanmasa, onda bütin dabana ýaýraýan başlar döreýärler.
Aýaklaryň wena gan damarlarynyň ýetmezçiligi (aýagyň warikoz keseliniň gaýraüzülmesi höküminde hem) netijesinde emele gelýän başlaryň döremeginiň öňsyrasynda aşakdaky alamatlar peýda bolýar:
→ Baldyrda çişginliligiň, agyrlygyň döremegi;
→ Gije damar çekmeler ýüze çykýar;
→ Injigiň derisi "gijäp" başlaýar, onuň ýüzünde giňelen wenalardan ybarat "torjagaz" peýda bolýar:
→ Ýuwaş-ýuwaşdan wenalar birleşip, soňundan melewşe reňke öwrülýän goýy gyzyl reňkli tegmilleri emele getirýärler;
→ Keseliň ýaýbaňlanmagy netijesinde deri galňap, ýalpyldaýar.
Eger şu tapgyrda bejergi başlanmasa, onda uly bolmadyk baş emele gelýär. Ilki bilen ol derini, soň ökje siňirini, baldyr myşsasyny, uly injik süňküniň daşky gatlagyny zeperleýär. Dogry bellenmedik bejergi ýa-da gijikdirilen bejergi netijesinde beze keseli, iriňli tromboflebit, limfa düwünleriniň alawlamagy ýaly gaýraüzülmeler döräp biler.
Gan basyşynyň ýokarlanmagy netijesinde döreýän trofiki başlar (Martorellanyň başlary) seýrek duş gelip, gan basyşynyň dowamly ýokarlanmagy netijesinde kiçi gan damarlarynyň diwarlarynyň gatamagy hem-de olaryň gysylmagy sebäpli ýüze çykýar. Köplenç 40 ýaşdan soň, aýallarda duş gelýär. Keseliň başlanmagy kiçi düwünçejigiň ýa-da biraz agyryly gyzylymtyl-gök reňkli ýerleriň döremegi bilen häsiýetlenýär. Gan basyşyň ýokarlanmagy bilen döreýän başlaryň bir aýratynlygy – zeperlenmeleriň iki tarapda hem döremegidir: başlar iki injigiň daş ýüzüniň ortasynda ýerleşýärler. Başlaryň döremegi gije-gündiz gowşamaýan agyrylary döredip biler.
Süýjüli diabetde dokumalaryň iýmitlenmeginiň (diabetiki angiopatiýa) we alyş-çalyş hadysalaryň bozulmagy netijesinde trofiki başlar ýüze çykýar. Näsaglaryň ýaralarynyň töwereginde agyry bolmaýar, sebäbi ol ýerdäki nerw dokumalary ölen ýagdaýda bolýar. Aýaklarda gije döreýän agyrylar ýüze çykýar. Alamatlary arteriýa gan aýlanşygyň bozulmagy netijesinde döreýän trofiki başlara meňzeş bolýar, ýöne bir tapawudy – agsama bolmaýar. Başlar esasan aýagyň uly barmagynda döräp, ol uly ölçegde we çuň häsiýetli bolýar. Diabetiki trofiki başlar, başga görnüşler bilen deňeşdirlende, ýokançlyklaryň täsirine duýgur bolup, bu gaýraüzülme aýagyň dokumalarynyň çüýremegine we aýagyň amputasiýasyna (aýrylmagyna) getirip biler.
Dokumalaryň we damarlaryň nerw geçirijiliginiň bozulmagy zerarly ýüze çykýan trofiki başlar beýniniň we oňurganyň şikeslerinde döreýär. Şeýle başlaryň şikeslendirýän ýerleri – ökjäniň gapdal tarapy ýa-da ökje tümmegi tarapyndan ökjäniň aşagydyr. Başlar çuň krater görnüşde bolup, onuň düýbi süňkden, siňirden ýa-da myşsadan ybaratdyr. Başyň ýerleşen ýeriniň töweregi öz duýujylygyny ýitirýändir.
Trofiki başlaryň bejergisi
Aýaklaryň trofiki başlarynyň bejergisi her näsag üçin dürli bolup, bu olaryň sebäpleriniň köpdürliligi bilen düşündirilýändir. Başlary hirurgiki usul bilen, şeýle hem derman serişdeleriniň kömegi bilen bejerip bolýar. Başlaryň ýagdaýyna görä bejergi usullaryň dürli utgaşmalary ulanylýar.
Hirurgiki usullar
⇒ Wakuum bejergisi – poliuretandan ybarat özenli sargylary ulanyp, pes otrisatel basyş bilen bejermekdir. Bu usul ýaralardan iriňli bölünip çykmalary çalt we netijeli aýyrmaga, başlaryň ölçeglerini kiçeltmäge, olaryň daşyndaky çişginliligi aýyrmaga, dokumalarda gan aýlanşygy gowlandyryp, dikeldilme hadysalaryny çaltlaşdyrmaga kömek berýär. Wakkum bejergisi ýaranyň içinde ýokançlyklar üçin bökdençlik bolup durýan çygly gurşawy döredýändir.
⇒ Trofiki başlaryň käbir görnüşlerinde kateter goýma usuly hem ulanylýandyr.
⇒ Nerw üpjünçiliginiň pesligi bilen döreýän başlaryň bejergisinde "wirtual amputasiýa" usuly giňden ulanylýandyr. Bu usulyň esasy manysy, dabanyň anatomiki bütewliligini bozmazdan, daraklyk-barmaklar bognuny we daraklyk süňküni kesip aýyrmakdyr. Şeýle usulyň kömegi bilen artykmaç basyş aradan aýrylyp, süňkli ýokançlyk ojaklary ýok edilýändir.
Derman serişdeleri bilen bejergi
Derman serişdeleri bilen bejergi hirurgiki bejerginiň öňünden geçirilýän taýynlaýjy çäreler bolup hyzmat edýär. Ýöne geçişi boýunça orta we ýeňil derejeli başlarda derman bilen bejergi esasy usul höküminde hem ulanylyp bilner. Ýaralaryň ýagdaýyna görä, derman bilen bejergi birnäçe tapgyrlara bölünip biler.
Başlaryň suwjarmagy bilen geçýän ilkinji tapgyrda bejergi aşakdaky dermanlardan düzülýär:
♦ Giň gerimli antibiotik serişdeleri;
♦ Steroid däl alawlama garşy serişdeler (ketoprofen, diklofenak);
♦ Gany suwuklandyryjy serişdeler (pentoksifellin, peopoluglýukin);
♦ Allergiki täsirlilige garşy serişdeler: tawegil, suprastin.
Ýerli bejergi bu tapgyrda başy ölen dokumalardan we ýokançlyklardan arassalama gönükdirilen bolup, aşakdaky çärelerden ybaratdyr:
• Antiseptik serişdeler bilen ýarany ýuwma: marganes turşylygy, furasilin, hlorgeksidin;
• Bejeriş melhemleri (dioksikol, lewomekol, streptolawen, iruksol) bilen sargy goýmak.
Ýara arassalanyp, bitişme döwri başlanandan soň, ýarany bitiriji melhemler – aktowegin, solkoseril, ebermin ulanylýar. Bu tapgyrda ýarany ýapmak üçin swiderm, geşispon, algipor, allewin serişdeleri giňden ulanylýar.
Ýaralaryň bitişme döwründe, bejerginiň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen enjamly fiziki emleri usullary üstünlikli ulanylýar: pes ýygylykly ultrases kawitasiýasy, lazer bejergisi, magnit bejergisi, ultramelewşe şöhlelendirme, ozon we azot bilen bejergi.
Şeýle hem, bejerginiň hemme tapgyrlarynda elastiki, kompression (basyjy) lukmançylyk trikotažyny (jorap görnüşde) geýmek maslahat berilýär. Basyjy trikotaž önümleri çişginliligi aýyrýar, wenalaryň göwrümini kiçeldýär, aýaklaryň gan we limfa aýlanşygyny gowlandyrýar.
Trofiki başlaryň çylşyrymly görnüşleriniň bejergisi
Kähalatlarda ýaralar uly ölçeglerde bolup, geçirilýän bejergi çäreleri netijesiz bolýar. Ýara açyk galyp, näsaga ezýetleri berýär. Köplenç şeýle zeperlenme wena damarlarynyň ýetmezçiliginde duş gelýär. Şeýle ýagdaýlarda ýanbaşdan ýa-da butdan alnan deriniň oturdylmagy geçirilýär. Oturdylan deri bölekleri bitişip, ýaranyň töwereginde dikeldilme hadysalaryny tijendirýärler.
- 1318 gezek okalan


text:
Paraw, Balkan
PARAW - Balkan welaýatynyň Serdar (öňki Gyzylarbat) etrabynda oba.
TaryhyEdit
Serdar şäherinden 25 kilometr günbatarda, dagyň eteginde ýerleşýän bu oba bilen dag aralykda gadymy Paraw (käbir çeşmelerde Ferawa) diýen şäheriň galyndylary bar. Bu ýerde iki sany gümmezli gubur şu wagta çenli saklanyp galypdyr. Olardan bir kilometr çemesi uzaklykda, dagyň belent gaýasynda XI asyra degişli hasap edilýän ýer bar.
Obanyň üstüne abanyp duran daga Partaw (“par dagy”) diýilýär. Şu ýerdäki Paraw, Parawata, Parawbibi, Partaw diýen ýerleriň, şeýle-de, obanyň deňesindäki gumda gazylan Par atly gadymy guýynyň we obanyň atlaryna esas bolan “par” sözi Iranileriň par (parn) taýpasynyň adyndandyr diýlip hasap edilýär. Gadymy Iranli Parfiýa döwletiniň adynda-da parlaryň etnik ady duş gelýär.
Paraw öz döwründe adybir welaýatyň merkezi bolupdyr


text:
Aýatolla Ruholla Musawi Homeýni
Aýatolla Ruholla Musawi Homeýni (1900-1989).
Ruhany maşgalasynda doglan. Dini bilim alansoň, 27 ýaşynda Kum şäherinde dini bilimleri okatmaga başlaýar. 1953-nji ýylda Mosaddygyň hökümeti agdarylyp, ýurtda şa düzgüniniň berkemeginden soň onuň garşysyna açykdan-açyk çykyş edip başlaýar. 1964-nji ýylda noýabrynda şa hökümeti ony Turkiýd gitmäge mejbur edýär. 1965-nji ýylda Homeýni Nejefe (Yrak) gelýär. Bu ýerdäki şaýy dini merkezinde 13 ýyllap. ders berýär. Şu ýerden dolandyryşyň yslam görnüşi hakynda “Yslam hökümeti“ atly işini ýazýar. 1978-nji ýylyň oktýabrynda Homeýni Fransiýa gidýär. Şu ýerde ol öz tarapdarlary bilen eýran ynkylabyna ýolbaşçylyk edýär. Homeýni 1979-njy ýylyň 1-nji fewralynda Parižden Tährana gelýär. 3 mln. adam ony garşylamaga çykýar.
1979-njy ýylyň başynda Eýranda syýasy dartgynlylyk başlandy. Fewralyň başynda halk çykyşlary has-da güýçlendi. Hereketden gorkan şa ýurtdan çykyp gaçdy. 1979-njy ýylyň 10-11-nji fewralyndaky yslam ynkylabynyň netijesinde halk asyrlarboýy dowam eden şa düzgünini agdardy. Fewral eýran ýylnamasy boýunça bahman aýy diýlip atlandyrylýar. Wakalaryň esasan bahman aýynda bolany üçin eýran halky ol bahman ynkylaby ady bilen meşhurdyr. 1979-njy ýylyň 1-nji aprelinde döwlet resmi taýdan Yslam Respublikasy diýlip jar edildi. Respublikanyň başynda onuň ruhy ýolbaşçysy - rehberi Aýatolla Homeýni durýardy.


text:
Türkmenistan bilen diplomatiki gatnaşygy bolmansoň, köne pasportly türkmen migrantlarynyň ýurtda ýaşaýyş ýa-da zähmet rugsady bilen işlemegini ýola goýan Demirgazyk Kipr türk respublikasynyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde türkmenistanlylarbaradaky habarlar yzygiderli peýda bolýar.
Kipriň mediasynda ýaýran habarlarda aýdylmagyna görä, adanyň demirgazygyndaky Magusanyň Maraş sebitinde ýerleşýän garrylar öýünde işleýän türkmenistanly zähmet migranty seresapsyzlyk edip, seredýängarry adamynyň ölümine sebäp bolmakda aýyplanyp, sud edilýär.
Kipr habar gullugynyň maglumatyndan çen tutylsa, wakadan soň göz astyna alnan 29 ýaşyndaky türkmenistanly Çynara Rozyýewa tussag edilmek talaby bilen 28-nji aprelde Gazimagusa kazyýetine çykaryldy.
Adalat bölüminde işleýän polisiýa seržanty Kamil Perçiner sud diňlenişiginde aýtmagyna görä, "waka 27-nji aprelde sagat 12:30 töwereginde Gazimagusadaky garrylar öýünde bolup geçdi”.
Ol ýerde işleýän türkmen zenany naharhanany günortan naharyna taýýarlaýan mahaly oturgyçlaryň birinde oturan 88 ýaşyndaky Ramadan Alihany ýerinden turzup, onuň oturgyjyny stolyň aşagyna itipdir. Soňra ol garry adamyň oturmagyny isläpdir. Yzynda oturgyç durandyr öýden garry gaýtadan ýerinde oturjak bolanda ýykylyp, kellesi betona degip, şol bada aradan çykypdyr.
Polisiýa seržanty Kamil Perçiner, waka bilen baglanşykly derňew işiniň ýaňy başlanandygy üçin, 20 töweregi adamyň sorag ediljegini we garrylar öýüniň wideokameralarynyň hem birlaý gözden geçiriljegini aýdyp, kazyýetden derňew işi doly tamamlanýança möhlet berilmegini sorady.
Gazimagusa kazyýetiniň sülçüsi Gökhan Asafogullary bolsa, türkmenistanly zähmet migranty Çynara Rozyýewanyň işi doly tamamlanýança iki günläp göz astynda saklanmagy hakynda karar çykardy.
"Kybrys haber turk“ atly neşiriň ýazmagyna görä, "seresapsyzlykdan adamyň ölümine sebäp bolmakda aýyplanýan türkmenistanly zenanyň kazyýet işine 30-njy aprelde gaýtadan garaldy we onuň tussag däl ýagdaýda sud edilmegi” baradaky karara gelindi.
Suduň kararyna laýyklykda, adam ölümine sebäp bolmakda güman edilýän Çynara Rozyýewanyň ähli dokumentleri elinden alnyp, onuň Demirgazyk Kipr türk respublikasyndançykmagy wagtlaýyn gadagan edildi.
Şeýle-de ol 1700 amerikan dollary möçberinde nagt kepillik puluny tölemeli edildi, iki sany demirgazyk kiprli raýat bolsa, onuň üçin her biri 24 müň dollarlyk kepilnama gol çekdi. Aýyplanýan hepdede iki gün ýaşaýan ýerindäki polis bölümine baryp, özüniň bardygyny görkezmeli edildi.
Azatlyk Radiosyna anonim ýagdaýda maglumat beren saglyk işgäri Kipriň demirgazygynda garrylar öýi we olarda işleýänler bilen baglanşykly kanunda "kanuny durum gümürtikliginiň“ bardygyny, şu sebäpden gabat gelen zähmet migrantynyň şeýle ýerde işläp bilýändigini gürrüň berdi.
Şeýle-de ol türkmenistanly zähmet migrantlaryny işletmegiň has arzan düşýändigini we olara şu sebäpdenköp ýerdeiş berilýändigini öňe sürdi.


text:
Taslamany işläp taýýarlamak
Howpsuzlyk ulgamlarynyň taslamasyny işläp taýýarlamaklyga bolan hünärmen çemeleşme – bu onuň üstünlikli girizilmeginiň (gurnalmagynyň, enjamlaşdyrylyşyň gurnalmagynyň, işe goýberilmeginiň) esasy we ygtybarly hem-de ýokary hilli işiniň kepilidir. «DOGRULYK HJ» şereketi bu işe diňe bu çygyrda uly tejribesi bolan hünärmenleri çekýär. Bu bize islendik çylşyrymlylyk derejeli taslamalary, şeýle hem integrirlenen howpsuzlyk ulgamlarynyň ýeke-täk taslamalaryny taýýarlamaga mümkinçilik berýär. Munuň bilen bir wagtda, biz müşderiniň hile bolan talaplaryny doly göz öňünde tutup, kesgitli maksatlar üçin doly laýyk gelýän enjamlary saýlamak bilen artykmaç çykdajylaryň öňüni alýarys.
TASLAMANY TAÝÝARLAMAGYŇ TAPGYRLARYI-nji tapgyr. Howpsuzlyk ulgamynyň eskiz taslamasynyň taýýarlanylmagy
«DOGRULYK HJ» şereketiniň inženerleri desganyň resminamalaryny, müşderiniň tehniki tabşyrygynyň şertlerini we desganyň taslamadan öňki barlagyny geçiren hünärmenlerimiziň maslahatlaryny, şeýle hem müşderiniň goşmaça talaplaryny we isleglerini derňeýärler. Bu maglumatlaryň esasynda, howpsuzlyk ulgamlarynyň birnäçe tipologiýalarynyň, enjamlaşdyrylyşyň dürli görnüşleriniň, elektrik üpjünçilik meselesiniň dürli çözgütleriniň ulanylmagyny, awtomatlaşdyrma derejesiniň saýlanylmagyny we gerek bolan meýilnama üpjünçiliginiň seçilip alynmagyny teklip edýän howpsuzlyk ulgamynyň birnäçe eskiz taslamalary taýýarlanylýar. Müşderi eskiz taslamalarynyň görnüşleri bilen tanyşdyrylýar, her bir görnüş boýunça giňişleýin düşündirişler berilýär we olaryň takmynan bahalary delillendirilýär. Bu tanyşlygyň esasynda müşderi geljekki taslamanyň iň amatly görnüşini saýlaýar (ýa-da öz tekliplerini girizýär) we tehniki tabşyrygy kesgitleýär. Eskiz taslamasy – bu desganyň geljekki howpsuzlyk ulgamynyň esasydyr, ol kämilleşdirme mümkinçiliklerini we geljekde tehniki serişdeleriň integrasiýasyny kesgitleýär.II-nji tapgyr. Howpsuzlyk ulgamynyň tehniki taslamasynyň taýýarlanylmagy
Eskiz taslamanyň esasynda «DOGRULYK HJ» şereketiniň hünärmenleri, geljekki howpsuzlyk ulgamynyň tehniki resminamalaryny, desganyň ähli aýratynlyklaryny nazara alýan çyzgylary we spesifikasiýary, şeýle hem taslamanyň düşündiriş hatyny öz içine alýan jikme-jik tehniki taslamasyny taýýarlaýarlar. Şeýlelik bilen, müşderä gurnama işlerini başlamak üçin gerek bolan doly resminama ýygyndysy berilýär.III-nji tapgyr. Howpsuzlyk ulgamynyň iş taslamasynyň taýýarlanylmagy
Iş taslamasy taýýarlanylan taslamanyň durmuşa geçirilmeginiň şertlerini kesgitleýär. Ol jemleýji smetanyň taýýarlanmagyny, ulgamy gurnamak we işletmek boýuça işleriň möhletini, şeýle hem taslamany durmuşa geçirmek üçin gerek bolan çäreleri (dürli tehniki we gurluşyk gulluklarynyň işleriniň ylalaşdyrylmagy, potratçylaryň hereketleriniň sazlaşygy, döwlet we ýerli dolandyryş edaralaryndan ygtýarnamalaryny almak zerurlygy we ş.m.) göz öňünde tutýar. Biziň hünärmenlerimiz tarapyndan taýýarlanylan taslamalar müşderiniň şahsy islegleriniň we mümkinçilikleriniň jikme-jik işlenilmegi we nazara alynmagy bilen tapawutlanyp, iş buýrujylarynyň aglabasy tarapyndan öz “howpsuzlyk standartlarynda” ulanylýar. Biz howpsuzlyk ulgamlarynyň iş taslamalaryny diňe, bu taslama biziň şereketimiz tarapyndan ýerine ýetiriljek ýagdaýynda taýýarlaýarys.


text:
21-nji oktýabrda Türkmenistanyň futbol boýunça milli çempionatynyň Ýokary ligasynda 28-nji tapgyryň duşuşyklaryna badalga berildi. Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» futbol toparynyň dyçn alýan tapgyrynyň ilkinji gününde «Şagadam» «Energetigi», «Köpetdag» «Ahaly», «Merw» bolsa «Aşgabady» kabul etdi.
Mundan sanlyja gün ozal hut şu stadionda geçirilen duşuşykda «Energetigi» Türkmenistanyň kubogy ugrundaky ýaryşdan çykaran «kenarlylar» bu gezekki duşuşygyň hem üstün tarapy boldy. Süleýman Muhadowyň ýyldyzlaşan duşuşygynda ýer eýeleri myhmanlary 3:1 hasabynda ýeňdi. «Şagadamyň» gollarynyň ikisi Süleýman Muhadowa degişlidir. Ol 15-nji we 18-nji minutlarda tapawutlandy. 58-nji minutda bolsa şu ýyl bombardirlik ýaryşyna goşulan Amir Gurbany 11 metrlik jerime urgusyndan hasaby 3:0-a çykardy. «Energetik» bolsa derwezesine geçirilen 3 pökgä Pirmyrat Gazakowyň 60-njy minutdaky ýeke goly bilen jogap berip bildiler.
Paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda geçirilen duşuşyk hem gyzykly boldy. Içeri işler ministrliginiň topary «Ahalyň» çempionlyga barýan ýoluna böwet bolup bilmedi. Gaýtam, Seýit Seýidowyň şägirtleri öz derwezesinde 4 pökgi gördüler. Süleýman Orazow, Didar Hajyýew ýaly tejribeli futbolçylaryň baş rolda çykyş eden duşuşygynda hasap 15-nji minutda açyldy. Duşuşygyň ilkinji goluny «Ahalyň» merkezi ýarym goragçysy Süleýman Orazow geçirdi. Şondan ýene 15 minut soňra kapitan Didar Hajyýew 11 metrlik jerime urgusyny dürs ýerine ýetirip, hasaby myhmanlaryň peýdasyna 2:0-a çykardy. 45-nji minutda Süleýman Orazow ýene bir gezek sahna çykdy we hasap 0:3. Emin birinji ýarymyň jemleýji jürlewügini çalmanka, «Köpetdagyň» futbolçylary umyt goluny geçirmegi başardylar. Ýöne Öwezbaý Annagulyýewiň geçiren bu goly diňe «umytlygyna» hem galdy. «Ahalyň» ýaş hüjümçisi Begenç Akmämmedowyň 75-nji minutda geçiren goly bilen myhmanlar 1:4 hasabynda ýeňiş gazandylar.
Mary şäherinde geçirilen duşuşykda «Merw» Begenç Alamowyň 11 metrlik jerime urgusyndan «Aşgabady» 1:0 hasabynda ýeňdi.
Tapgyryň ikinji gününde «Turan» «Balkany» kabul edýär.


text:
Aqmola oblysy Jaqsy aýdanynyń Terisaqqan aýyly mańynda «Qos beıit» dep atalatyn kesene bar. Jazyq dalada alystan kórinetin qos tóbeden paıda bolǵan keseneniń bylaısha atalýynyń ózindik tarıhy bar. Bul týraly QazAqparat tilshisine Aqmola oblystyq tarıhı-mádenı murany qorǵaý jáne paıdalaný ortalyǵynyń bas ınspektory Serik Ysqaqov aıtyp berdi.
Onyń aıtýynsha, atalmysh eskertkish týraly derekter Tortaı Sádýaqasovtyń «El men jer» kitabynda (2003 jyl) ketirilgen. Jergilikti ólketanýshy Saqtash Álseıitov te osy týraly halyqtyń arasynda ańyzdyń saqtalǵanyn aıtqan bolatyn. Ańyz bylaı bastalady: «Qos beıittiń» mańaıyn óz zamanynda kópshilikke ámiri júrip turǵan, baı adam jaılaıtyn bolǵan eken. Baıdyń aı dese aýzy, kún dese kózi bar boıjetken qyzy bolǵan desedi. Baıǵa úıir-úıir jylqysyn barymtashylarǵa bermeı, ıt-qusqa jem qylmaı, qalǵan jylqyshy bitkenge bas-kóz bolyp júretin bir myqty jigit jumys istegen eken. Sol jigit baıdyń jan degende jalǵyz qyzyna ǵashyq bolady, qyz da jigitti unatyp qalady. Jigit araǵa jeńgelerin salyp, qyzben kezdesip sóz baılasady. El qulaǵy elý degendeı bul habar qyzdyń ákesine de jetedi. Sodan ne kerek óz esiginde jaldanyp júrgen kedeı jigitke qyz berýdi ózine ar sanaǵan baı qolshoqparlaryna buıyryp jylqyshy jigitti ólimshi etip sabap ketedi. Jigit jaqyn bir jamaǵaıynyń úıinde tósek tartyp jatsa da, qyzdy alyp qashý jónindegi oıynan aınymaıdy. Keıin esin jıǵan soń jigit at baptap, ýádelesken ýaqytta baı qyzyn alyp qashady. Sóıtse, baı jigitti ańdytyp qoıǵan eken, saq otyrǵan bir top adam eki jastyń sońyna túsip qýady. Astaryna mingen attary qansha júırik bolsa da, jabyla týǵan kóp adam olardyń sońynan qalmaı qoıady. Bul kóktemniń qar erip, Terisaqqan ózeniniń arnasynan tasyp jatqan shaǵy. Qýǵynshylar ustaýǵa taıap qalǵan soń, eki jas amalsyzdan astyndaǵy attarymen ózendi kesip ótpek bolady. Bylaıǵy kezde beti ǵana jybyrlap, shym-shymdap aǵatyn Terisaqqan kóktem sala býyrqana týlap, ashýyna qatty minetin bolsa kerek, qos ǵashyqty aǵyzyp ala jóneledi. Qatty yzaǵa boı aldyryp, qýyp kele jatsa da qyzynyń ajal tyrnaǵyna ilinerin bilgen baı eki jasty qutqarýǵa qansha tyrysqanymen doly ózen shyr aınaldyryp, tereńine tartyp əketedi. Sodan, el-jurt bolyp ózen boıyn eki-úsh kúnde boıy sharlap, jigit pen qyzdyń məıitin taýyp alady. Jalǵyz qyzynan aıyrylǵan baı óziniń tym qatty ketkenine ókinip, tirisinde qosylmaǵan eki jasty jer qoıynyna qatar jerleıdi. Keıin osy jerge «Qos beıit» kesenesi salynady. Aıta keterligi, kesene Aqmola oblysy kıeli nysandarynyń kartasyna enip otyr.
inform.kz


text:
Mollaoraz Hojamämmet barada
Mollaoraz Hojamämmedow – Horezmde halk rewolýusiýasyna (1919-njy ýylyñ noýabry – 1920-nji ýylyñ ýanwary) işeññir gatnaşyjy. Rewolýusia netijesinde Hywada Jüneýit hanyñ häkimiýeti ýok edilýär. M.Hojamämmedow Horezm Halk Sowet Respublikasynyñ hökümetine çlenlige saýlanýar. 1920-nji ýylyñ 13-nji sentýabrynda RFSFR bilen HHSR-iñ arasynda soýuzdaşlyk şe...
Bäşim Serdar barada
Bäşim serdar – Türkmenistanda Graždanlyk urşuna, Buharada sowet häkimiýetini gurmaga işeňñir gatnaşyjy. Ol (familiýasy Seýitnazarow) Buhara emirliginiñ Çärjew begliginiñ Merýe obasynda (häzirki Saýat raýonynda) garyp daýhan maşgalasynda dogulýar. Çärjew bolşewikleri bilen ýakyn aragatnaşykda bolup, rewolýusion ideýalary köçülige ýaýradýar. 1920-nji...
Allaýar Gurbanow barada
Allaýar Gurbanow Türkmenistanda Graždanlyk urşuna işeññir gatnaşyjydyr. Ol 1888-nji ýylda Garrygala raýonynyñ Gerkez obasynda orta daýhan maşgalasynda dogulýar. Özünden başga 9 dogany bilen uýasy bolýar. Kakasy Gurban Hojamämmedow (oña “Gurban çaşy” hem diýipdirler) üç gezek oba arçynlygyna saýlanypdyr. Diñe 1912-nji ýylda ol 1905-nji ýyldaky ýarag...
Annajamal Hydyrowa barada
Garyp maşgaladan bolan Annajamal ýaşlygynda özünden uly adama durmuşa çykarylýar. Olaryñ üç çagasy bolup, güzeranyny ýykma-ýykylma dolandyrýar. Beýik Oktýabrdan soñ Annajamal ilkinjileriñ biri bolup ýygnaklara, köpçüligiñ arasynda geçirilýän syýasy-terbiýeçilik işlere gatnaşýar. 1923-nji ýylda Gökdepe wolost komitetiniñ aýal-gyzlar arasynda iş alyp...
Ene Kulyýewa barada
Ene Kulyýewa ýurtda sowet häkimiýetini berkitmek, aýal-gyzlary azatlyga çykarmak ugrundaky göreşe işeññir gatnaşyjy. Ol 1892-nji ýylda Gyzylarbat obasynda (häzirki Gyzylarbat şäheriniñ çäginde) köp çagaly batrak-çopan maşgalasynda dogulýar. Sowady ýerli mollada az-kem okap alan bilimi bilen çäklenýär. 14 ýaşynda durmuşa çykarylýar. Adamsy Garry Kul...
Tatýana Tekinskaýa barada
1881-nji ýylda rus goşunlary tarapyndan Gökdepe galasynyñ gorawy syndyrylýar. General Skobelew ýetim galan 3 ýaşly türkmen gyzjagazyny öz ýany bilen alyp gidýär. Şol gyzjagaz hem şol gürrüñi edilýän Tatýana Mihaýlowna Tekinskaýa bolmaly.
Ady oña hossar çykylan “Tatýana güni” bilen bagly bolsa gerek. Familiýasy türkmenleriñ teke taýpasyndan...
Достаток продовольственного товара полное самообеспечение
С целью обеспечения продовольственного самообеспечения претворяются в жизнь многие работы. Примером этому могут служить центральный базар Дашогуза, который расположился на широкой специально обустроенной площади. Удобные павильоны и торговые ряды заполнены различной продукцией. Здесь можно найти всё необходимое для дома и семьи. Особое место и пред...
Buhgalterçilik
Buhgalterçilik ylmynyň ykdysadyýetden aýrylyp, aýratyn bir ylym hökmünde öwrenilmegine itergi beren alym kimkä?
Dostmy ýa-da söýgüli ýar?
Dost gerekmi ýa-da hem dost hem söýgüli bolmagy başarýan bir ýar?
Состоялось открытие мероприятий, проходящих в рамках 55 заседания Генеральной Ассамблеи Азиатско-Тихоокеанского вещательного союза
30 сентября в отеле «Йылдыз» состоялось открытие специализированной выставки и ряда других мероприятий, проходящих в рамках 55 заседания Генеральной Ассамблеи Азиатско-Тихоокеанского вещательного союза (Asia-Pacific Broadcasting Union - ABU), сообщает Государственное информагентство Туркменистана.
Представители туркменского телевиде...
Rejep Taýyp Ärdogan barada
Rejep Taýyp Ärdogan Türkiýäniň Rize welaýatynda 1954-nji ýylyň 26-njy fewralynda dünýä inýär. 1965-nji ýylda Stambul şäherindäki Kasympaşa Piýale başlangyý mekdebine, soňra 1973-nji ýylda Stambuldaky Ymam hatip orta mekdebini tamamlaýar. 1981-nji ýylda Stambuldaky Mermer uniwerstetiniň Ykdydadyýet we söwda bilimler fakultetini tamamlap, ýokary bili...
Ogul, Saňa Diýjegim...
Sen ataň-eneň döwlediniň başysyň, nesil ulgamynyň dowamysyň. Sen olaryň gözüniň guwanjysyň, dyzynyň daýanjysyň, biliniň kuwwadysyň! Biz seniň barlygyň bilen bir zatdyrys. Syn edip gör: hatda ösümlikler hem özleriniň dok dänelerini ýere gaçyryp, ýeneki ýyllarda gögerip, pajarlap ösmeginiň, tohumynyň ýitip gitmezliginiň aladasyndadyr. Şonuň üçin hem...
Keypsizlik
Gowun cokgunligi nadip yenip gecip bolarr??
Türkmen edebiýatynyň we sungatynyň wekilleri baradaky gyzykly maglumatlar
Türkmen edebiýatynyň we sungatynyň wekilleri baradaky bu gyzykly maglumatlar, mümkin boldugyndan, ygtybarly çeşmelerden ýygnalmaga çalşyldy. Hemmeler üçin gyzykly bolar diýen umyt bilen...
Şahyr Kemal Işanow geografiýany, esasan hem, Hytaýyň geografiýasyny gowy bilýän ekeni. Ol hatda Hytaýdaky haýsydyr bir şäher bilen başga bir şäher...
Bedirkent
Alyslardan belent bolup görünýär,
Ençe asyr bäri duran, Bedirkent.
Şöhraty hupbaty ýaň salan dünýä,
Adalata ýüzün öwren, Bedirkent.
Abraýy bar, şöhraty bar, şany bar,
Belent serkerdesi Jüneýit hany bar.
Annagylyç Ata gahrymany bar,
Duşmana gurt oýnun guran, Bedirkent.
Pelek ger...
Adamyñ köp pikirlenýän soraglaryna anyk jogap
Tüýlerimiz näme üçin diken diken bolýar?
Bedenimiziň üstündäki tüýler, kiçijek bir muskul bilen derä baglydyr. Duýgu tarapyndan stres, üşeme duýgusy ýa-da deride bir rahatsyzlyk bolanda bu muskullar refleks ýagdaýynda gysylmagy, tüýleriň "diken diken bolamagyna" sebäp bolýar. Esasanda sowuk ýagdaýlarynda tüýleriň diken diken bolmagy...
Gysganç baýyň soňky oýlanmasy
Köp wagtlap näsag ýatan adam ahyry bu dünýä bilen hoşlaşypdy. Onuň yzynda iki çagasy bilen aýaly galypdy. Olar hem bir öýde kireýine ýaşamaly bolupdylar. Indi hemme zat onuň gerdenine düşýärdi. Öý kireýiniň tölenmänine-de esli wagt bolupdy. Öý öýesiniň olary öýden çykarjak bolmagy bolsa, ony has-da ünjä batyrýardy.
Öý öýesiniň üstüne gelip...
Gabanylýan adam näme etmeli?
Bu günki temamyz köp ýaşlaryň, maşgalalaryň arasynda bolýan gabanjaňlyk. Eýsem gabanjaňlyk näme?! Nämeden güýç alýar ýa-da nämelere sebäp bolýar. Ynamsyzlykdan döreýämi? ýa-da ynamsyzlygyň özi gabanjaňlykdan döreýämi? Gabanýan adam nähili? Gabanylýan adam nähili? Gabanylýan adam näme etmeli? Siziň pikiriňizi bilmek meň üçin aslynda has gyzykly. Ilk...
Bu-da geçer
Bir gün bir patyşa wezir-wekillerini daşyna jemläp, olara bitirmesi kyn ýumuş buýrupdyr:
- Meň gamly günüm gussamy egser ýaly, şat günümde-de gaýgy-endişäni ýada salar ýaly bir zat tapyň!
Hiç kim patyşanyň göwnüne ýaraýjak zady tapyp bilmändir. Ahyry şanyň sypaýylarynyň biri uzak oýlanmalardan soň bir ýüzügi hökümdar...
Samsyk sorag
Salamaleykum. Asgabat shaher ichinden kw gerekdi talyp 3 oglon yashamaly. Eger ozi atasy oyunde yashap oz oyuni arenda beryanchilerden tanshlannyz bolsa yada bashga arenda berjek adam bilseniz komek. na vsyaki sluchi yazyp goyayyn diydim.


text:
Durmuş şatlyk we gaýgylaryň baky duralgasydyr. Ynsanyň şatlykly günleriniň bolşy ýaly, ajy we gaýgyly günleri hem bardyr. Gowy günlerimizde şatlanýarys, ýaşaýyşdan, durmuşdan zowky – sapa alýarys. Diňe bir zowk, keýp almak bilen hem çäklenmeýäris, gelejege degişli arzuw – umytlar edýäris. Umyt bizi has gowy işlemäge ugrukdyrýar we üstünliklere ýetmegimize ýol açýar.
Gynansak-da ynsan şu synag dünýäsinde mydama şatlanmaýar. Ýaşaýşy boýunça birnäçe päsgelçilikler, kynçylyklar bilen garşylaşýar, käbir ýagdaýlarda gelejege degişli umytlary sönýär. Kalbyny gaplaýan umytsyzlyk ynsanyň sarsylmagyna sebäp bolýar. Käte-de akylyna – oýuna gelmeýän täzelikler bilen garşylaşýar, hiç garaşmaýan gynandyryjy wakalar we ajy habarlaryň garşysynda durup biljek güýjüni ýitirýär. Köplenç, gapysyny çalan bu peläketlere garşy durmaga güýji ýetmeýär. Bir kömekçisi bolmasa daýanman ýykylýar. Çünki, ynsan ejizdir, güýji çäklidir, ähli kynçylyklary aşyp biljek ýagdaýda däldir.
Elmydama Allanyň kömegine mätäç bolan ynsan ajy, gaýgyly wagtlarynda we umytsyzlyga düşen pursatlarynda bu mätäçligi has-da köp duýýar.
Ine, adaty güýjümize güýç goşýan, umydymyzy ýitiren pursatlarymyzda hem kalbymyza parlak we bize umyt gapylaryny açýan bir yşyk, ajy we gaýgylarymyzy ýeňledip, ruhumyzy huzura, rahatlyga gowuşdyrýan şypaly bir melhem, peläketler garşysynda we ajy günlerde bizi entirekläp ýykylmakdan goraýan ruhy bir güýç dogadyr. Doga – guluň Alladan kömek islemegi, ýagşylyk we rahmet dilemegi diýmekdir.
Alla bilen gulunyň arasynda bir bag bolan doga, ylahy rahmetiň kömegimize ýetişmegine ýol açýan ähmiýetli serişdedir. Biz isleglerimizi doga etmek usuly bilen Beýik Rabbymyza ýönelýäris, her haýsy bir meselede dileg we arzuwlarymyzyň kabul edilmegini isleýäris. Allatagala Kurany Kerimde:
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ
“Bendelerim senden Men barada sorasalar, (sen aýt): “Takyk, men (olara) ýakyndyryn. Menden dileg edýän wagtynda dileg edýäniň dilegini kabul ederin. Hak ýola ýetmekleri üçin (bendelerim) meniň çagyryşyma gulak asyp, Maňa iman getirsinler” diýip buýrup, dogalarymyzy kabul etjekdigini we isleglerimize garşylyk jogap berjekdigini ap-açyk bildirýär. Şonuň üçin biziň doga etmekligi we ýürek bilen Alla ýalbarmaklygy bilmegimiz zerurdyr.
Her pursatda Alla mätäç bolan ynsan kynçylyga düşen wagtynda-da ýene Oňa sygynýar, arzuw we isleglerini Alla arz edýär. Allatagalanyň beýikligi we tükeniksiz gudratynyň garşysynda öz güýçsüzligine akyl ýetirip, Allanyň hemme zady gurşap alan ägirt rahmetine bolan mätäçligini çyn, ak ýürekli duýgulary bilen dile getirýär.
Doga ynsanyň köňül – ýürekden Alla ýönelmegi, hem kalby, hem-de dili bilen dileglerini Oňa arz etmegidir.
Bir guluň öz ejizligini boýun alyp, bütin barlygy, şahsyýeti bilen Alla ýönelmegi we kalbynyň çuňluklaryndan gelen tämiz duýgulary bilen Oňa doga etmegi, şol bir wagtda bir ybadatdyr. Pygamberimiz Muhammet (S.A.W): “Doga- ybadatdyr” hadysy (Ibni Maje. Doga,1) bilen muny ajaýyp bir şekilde beýan edipdir.
Kurany Kerimde doganyň ähmiýeti we oňyn netijeleri açyk bir şekilde bildirilişi ýaly, örän köp doga mysallary hem ýer alandyr. Söýgüli Pygamberimiz hem doganyň peýdalaryny düşindiripdir, özi hem köplenç doga edipdir we bizi hem Allatagala nähili ýalbaryljakdygyny beýan edýän köp ajaýyp dogalary öwredipdir.
Alla doga edýärkäň, arada her haýsy bir araça zerurlyk ýokdur. Gul doga etjek wagty Beýik Rabbyna ýönelmeli, dileglerini gönüden – göni Oňa arz etmelidir. Çünki, Allanyň ylmy hemme zady gurşap alandyr. Näme etsek ony görer, näme sözlesek ony eşider, kalbymyzdan geçenleri hem biler.
Namazlaryň her rekatynda okaýan we Allatagala mynasyp bolan iň ajaýyp öwgi jümlesi bilen başlaýan Fatiha süresinde doganyň iň esasly, özenli we iň gözel, ajaýyp beýanyny görýäris:
“ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ {1} الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ {2} الرَّحْمـنِ الرَّحِيمِ {3} مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ {4} إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ {5} اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ {6} صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ {7}”
“Rahman (Mähriban) we Rahym (Rehim-şepagatly) Allanyň ady bilen. (Ähli) hamdy – senalar älemleriň Perwerdigäri Alla mahsusdyr. Ol (Rahmandyr) Mähribandyr, Rahymdyr (Rehim – şepagatlydyr). Din (kyýamat) gününiň Eýesidir. (Eý, Allam!) Bizi dogry ýola (yslam dinine) gönükdir! (Bizi) gazaba sezewar bolanlaryň we azaşanlaryň (ýoluna) däl-de, Öz nygmat berenleriň ýoluna (gönükdir)!” (Ämin).
Doga hakynda wagyz
Durmuş şatlyk we gaýgylaryň baky duralgasydyr. Ynsanyň şatlykly günleriniň bolşy ýaly, ajy we gaýgyly günleri hem bardyr. Gowy günlerimizde şatlanýarys, ýaşaýyşdan, durmuşdan zowky – sapa alýarys. Diňe bir zowk, keýp almak bilen hem çäklenmeýäris, gelejege degişli arzuw – umytlar edýäris. Umyt bizi has gowy işlemäge ugrukdyrýar we üstünliklere ýetmegimize ýol açýar.
-
Panturkist
6 months ago
- Dünya yüzünde her sagatda yüzlerçe çaganyn açlykdan ölyan wagty, Allanyn olaryn nalayşyny eşitman senin dogana jogap berjegine ynanyanmy?
-
wagt
5 months ago
- Utançsyz ekeniñay @Panturkist.!
-
wagt
5 months ago
- Ateist bolsañ ateistligiñi gowuz yeriñe dyk-da yaşa-da yör-da. Seniñ ynanman bilşiñ yaly ynanyanlaryñ ynanmaga erkin hukugy bardyr. Señ bolsa olaryñ ynanjyny yañsylamaga asla hukugyñ yokdur!


text:
Ýakynda «Russia Today» halkara teleýaýlymynyň topary Türkmenistanda boldy. Munuň özi türkmen kärdeşleri bilen maglumat alyşmagyň mümkinçiliklerini, hyzmatdaşlyk hakyndaky resminamanyň taslamasyny işläp taýýarlamak bilen baglanyşykly sapara öwrüldi. Russiýaly žurnalistleriň pikirine görä, häzirki döwürde bu ugruň uly geljegi bardyr.
Soňky ýyllarda biziň ýurdumyz hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda dünýä ýüzünde giňden wagyz edilmegine mynasyp üstünlikleri gazandy. Milli Liderimiziň işjeň syýasaty, ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady we durmuş ösüşi Türkmenistany dünýäniň sazlaşykly ösýän döwletleriniň hataryna çykardy we oňa halkara bileleşigiň ünsi güýçlendi.
“Russia Today” teleýaýlymynyň işgärleri Türkmenistan bilen ýakyndan tanşyp, ýurdumyzyň hyzmatdaşlyga we netijeli gatnaşyklara açykdygyny, onuň döwrebap derejede has aýdyň özgerendigini nygtadylar.
“Bu ýere ugramazdan öňürti biz ykjam taýýarlyk gördük, has giňişleýin maglumat almak üçin Türkmenistan hakynda köp zatlary okadyk. Ýöne bu ýere gelip görenlerimiz biziň garaşyşymyzdan has artyk boldy” diýip, Russiýada we GDA ýurtlarynda “RUPTLY” wideoagentliginiň wekili Indira Žarowa gürrüň berýär. Siziň ajaýyp paýtagtyňyz filmleriň we köp sanly sýužetleriň baş gahrymany bolmaga mynasyp. Munuň özi dünýäniň dürli künjekleriniň tomaşaçylarynyň özboluşly gözelligi görmegi üçin zerur” diýip, ol sözüni dowam edýär.
“Russia Today” (RT) teleýaýlymy sekiz täzelikler we dokumental ýaýlymlary, habarlar onlaýn-portalyny birleşdirýär. Olar alty dilde ýaýlyma berilýär, şeýle hem oňa dünýäniň ähli teleýaýlymlaryna seýrek materiallary hödürleýän “RUPTLY” ählumumy multimedia agentligi bar. Moskwadan gije-gündiziň dowamynda “RT” täzelikler teleýaýlymy iňlis, arap, ispan dillerinde habar berýär. RTD dokumental ýaýlym rus we iňlis dillerinde habar berýär. “RT America” we “RT UK” teleýaýlymlary rus we iňlis dillerinde, Waşingtondaky we Londondaky studiýalaryndan göni ýaýlyma çykýarlar. “RT France” Parižden habar berýär. “RT” dünýäniň ýüzden gowrak ýurdunyň 700 million tomaşaçysy üçin gije-gündiziň dowamynda açykdyr.
“Ipsos” halkara barlag kompaniýasy 2017-nji ýylyň oktýabr-noýabr aýlarynda dünýäniň 47 ýurdundan telewizion ülňülere laýyklykda barlag geçirende her hepdede 100 million adamynyň “RT” teleýaýlymyna seredýändigini äşgär etdi. Şunlukda, 2015-nji ýylda barlag geçirilen dünýäniň 38 ýurdunda her hepdede “RT” ýaýlymyň tomaşaçylary 70 milliondan 95 milliona çenli artdy.
Mundan başga-da, “RT” internet ulgamynda iň meşhur täzelik ýaýlymlaryň biri bolup durýar. Häzirki döwürde «RT» ýaýlymlaryna edilýän tomaşalaryň umumy sany 5 milliarddan geçýär. «RT» edilýän tomaşalaryň sany boýunça “BBC” teleýaýlymyndan bäş esse ýokarydyr, şeýle hem “CNN” we “Euronews” teleýaýlymlaryndan bolsa degişlilikde 2 we 3 esse ýokarydyr. “RT” ýaýlymynyň onlaýn tomaşaçylary aýda 50 millionlyk görkezijä golaý barýar. Şunlukda, “RT” toparlarynyň saýtlaryna girýän adamlaryň sany “Similar Web” maglumatlaryna laýyklykda 157 milliondan gowrakdyr.
Şunuň ýaly iri mediaholdingiň tejribesi Türkmenistan üçin örän peýdaly bolup biler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maglumat syýasatyny ählumumy habarlar akymyna goşulmaga gönükdirýär. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň žurnalistika ulgamynyň öňünde täze tehnologiýalary öwrenmek we ornaşdyrmak, halkara habarlar bazarynda milli täzelikleri ilerletmek, ýurdumyzyň anyk keşbini döretmek we tutuş dünýäniň tomaşaçylaryna, okyjylaryna amala aşyrýan özgertmeleri, ýetilen sepgitleri, halkymyzyň abadançylygyna, döwletleriň we sebitiň howpsuz hem-de durnukly ösüşine gönükdirilen başlangyçlarymyzy ýetirmek babatda anyk we gaýragoýulmasyz wezipeleri goýýar.
Şunlukda, “Russia Today” teleýaýlymy bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlyk türkmen kärdeşleriniň guramaçylyk-tehniki geňeşmeler babatda bolşy ýaly, hünär taýdan ösmegi, häzirki zaman tejribelerini özleşdirmegi, häzirki döwürde žurnalistlere we maglumat giňişligi ýaly netijeli bazarda mynasyp bäsdeşlik etmegi üçin köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärlerine oňyn täsirini ýetirer.
Türkmenistandan iki topar işewür gatnaşyklaryň çäklerinde “RT” teleýaýlymynda hünär kämilleşdiriş okuwyny geçdi. Kämilleşdiriş okuwyny geçenler zerur bilimi, ukyplary we mahabat, maliýeleşdirmek we habarlary ýaýratmak usullaryny ele aldylar.
Maý aýynyň başynda “RT” teleýaýlymyň topary Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň açylyşy hakynda ýörite reportaž taýýarlamak üçin biziň ýurdumyza geldi. Teleýaýlymyň beýleki toparynyň ýakynda bolan sapary mahalynda ägirt uly mümkinçilikleri bolan ýurt hökmünde Türkmenistan hakynda dünýä tomaşaçylaryna giňden gürrüň bermek maksady bilen surata düşürmek we bilelikdäki taslamalary taýýarlamak üçin täze pikirler emele geldi. Köne düşünjeleri aradan aýryp, täze nukdaýnazardan gürrüň bermek we Garaşsyz, Bitarap döwletimize täzeçe nazar bilen garamak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan parahatçylyk we hyzmatdaşlyk syýasatyny beýan etmek üçin giň mümkinçilikler döredi.
Soňra “RT” ýaýlymynyň işgärleri milli Liderimiziň başlangyjy boýunça geçirilýän “Amur — Hazar 2018” halkara awtorallisi ýaly taslama bilen içgin gyzyklandylar. Ol dünýäniň awtomobil sporty senenamasy, şeýle hem agyr atletika boýunça dünýä çempionaty babatda maglumat taýýarlamaga mümkinçilik berdi. Agyr atletika boýunça dünýä çempionatyna gatnaşmak üçin dünýäniň ýüze golaý ýurdundan türgenler gelerler. Umuman, ýygjam maglumat gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin pikirleriň çäklerinde Türkmenistan hakynda onuň häzirki döwri, medeni mirasy, syýahatçylyk aýratynlyklary barada dokumental filmler toplumynyň surata düşürilmegini öz içine alýar.
Şeýlelikde, Garagumuň merkezindäki özboluşly desga “RT” teleýaýlymynyň işgärleriniň ünsüni özüne çekdi. Derwezedäki täsinlik indi onýyllyklaryň dowamynda dünýäniň syýahatçylaryny özüne çekýär. Türkmen kärdeşleriniň ugratmagynda olar bu täsirli ýerde boldular we surata düşürilmegi meýilleşdirilýän çäreleri kesgitlediler. Şonda internet ulanyjylara dünýäniň iň täsin desgalaryna 360 gradus formatynda tomaşa etmäge mümkinçilik dörär.
Ýeri gelende aýtsak, Derwezäniň ýalynly künjeginde geljekki filmiň parçalary görnüşinde surata düşürilen wideogörnüşleriň “RUPTLY” saýtynda goýlandygyny we onuň ilkinji gününde beýleki serişdeler boýunça ýaýradylandygyny bellemeli. Olaryň hatarynda Russiýanyň “Zwezda”, “Mir TW”, Awstriýanyň “Krone Multimedia”, Latyn Amerikasynyň “Telesur”, Wenesuelanyň “La tele Tuya”, Panamanyň “TVN Media”, Türkiýäniň “Milliýet”, şeýle hem “Press TV”, “April TV”, “Rossiýa segodnýa”, “Channel 360” ýaly halkara media toparlary we beýlekiler bar.
“RUPTLY” toparynyň Türkmenistanda bolmagy bilen baglanyşykly makala hem-de Derweze täsinligi hakyndaky wideogörnüşler ählumumy ulgamyň täze serişdeleri bolan “Orient”, “Media — Türkmen” habarlar agentliklerinde ýerleşdirildi.
“RUPTLY” meýilnamasynda Türkmenistanyň ajaýyp ýerleri hakynda wideogörnüşler toparyny taýýarlamak bar. Munuň özi müňlerçe jahankeşdede uly gyzyklanma döreder. Şeýle ajaýyplyklaryň hatarynda dinozawrlaryň aýak yzlary, «Köwata” ýerasty köli we başga-da türkmen topragynyň köp sanly täsinlikleri bar. Häzirki döwürde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen täze hil derejesinde dikeldilýän Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky taryhy-medeni ýadygärlikleriň bu sanawyň dowamy boljakdygy gürrüňsizdir.
Türkmenistanyň başlangyjy boýunça ýurdumyzda amala aşyrylýan sebit möçberli taslamalar, onuň ykdysadyýeti, medeniýeti halkara habar beriş serişdeleriniň ünsüni özüne çekýär. Aşgabat şäheri dürli ýurtlaryň ugurdaş habarlar bileleşikleriniň hyzmatdaşlygy üçin möhüm meýdança öwrülýär.
Şu ýyl paýtagtymyzda Aziýa — Ýuwaş ummany habar beriş bileleşiginiň Baş Assambleýasynyň 55-nji mejlisi geçiriler. Ol Aziýa ýurtlarynyň we beýleki sebitleriň 69 ýurduny, şol sanda Türkmenistany özüne birikdirýär.
Şeýle hem “RT” ýaýlymy Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH) bilen hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky ylalaşyga gol çekmek meýilleşdirilýän bu foruma gatnaşmaga gyzyklanma bildirýär.
Munuň özi ýurdumyzyň habar beriş serişdeleriniň öz täzeliklerini, habarlaryny, makalalaryny daşary ýurtlaryň öňdebaryjy serişdelerinde ýerleşdirmegiň hasabyna öz tomaşaçysyny has-da giňeltmegiň ýolundaky möhüm ädimdir. Beýleki bir tarapdan bolsa, şunuň ýaly hyzmatdaşlyk tejribe alyşmak, täze tehnologiýalary peýdalanmak, bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek, şeýle hem ýurdumyzyň teleýaýlymlarynyň täze internet giňişligini we aragatnaşyk serişdelerini özleşdirmekleri üçin täze mümkinçilikleri açýar. Bu bolsa milli žurnalistikamyzda has ýokary hilli habarlar serişdeleriniň döredilmegini şertlendirer we hünär ussatlygyny ýokarlandyrar hem-de bu ulgamdaky döredijilik gatnaşyklaryny ösdürer.
Türkmenistan bilen beýleki ýurtlaryň arasynda habarlary alyşmak babatdaky gatnaşyklar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hökümet ýolbaşçylary, halkara guramalaryň baştutanlary, dünýäniň döwlet hem-de işewür toparlarynyň wekilleri bilen geçirýän ýokary derejedäki gepleşikleriniň barşynda ara alyp maslahatlaşylmaga hödürlenýär. Hyzmatdaşlykda möhüm maglumatlary ýaýratmagyň esasy guraly bolan köpçülikleýin habar beriş serişdelerine aýratyn orun degişlidir diýip, döwlet Baştutanymyz belleýär hem-de ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň öňünde halkara gatnaşyklary giňeltmek, halkara bileleşigiň ýurdumyzyň häzirki döwri, onuň ýeten derejesi we üstünlikleri barada habarly bolmagyny ýokarlandyrmak üçin göni gatnaşyklary ýola goýmak boýunça anyk wezipeleri goýýar.
Munuň özi “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary astynda geçýän ýylyň özboluşly nyşany bolmak bilen, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge täze itergi berer. Çünki habarlar giňişligi ýurtlaryň we halklaryň arasynda ykdysady hem-de medeni gatnaşyklar üçin netijeli meýdança, diplomatiýanyň, ösüşiň serişdesi, açyk, parahatçylyk söýüjilik gatnaşyklarynyň esasy bolup hyzmat edýär.
Çeşme: turkmenistan.gov.tm
Türkmenistan ählumumy maglumatlar ulgamyna goşulýar
Ýakynda «Russia Today» halkara teleýaýlymynyň topary Türkmenistanda boldy. Munuň özi türkmen kärdeşleri bilen maglumat alyşmagyň mümkinçiliklerini, hyzmatdaşlyk hakyndaky resminamanyň taslamasyny işläp taýýarlamak bilen baglanyşykly sapara öwrüldi. Russiýaly žurnalistleriň pikirine görä, häzirki döwürde bu ugruň uly geljegi bardyr.


text:
DVD
DVD diskler oyunlar 4 disk alana 1 kino disk mugt 6 CD aydymlaram bar baha 4Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 17x
Igrawoy rull
Satlyk igrawoy rull ps2 compyutera bolya yagdayy gowyGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 62x
dota 2 akkaunt
3K mmr bar eşik beryan, arkan yok, все сеты отдаю аркан нету, если реально интересует сделаю скидкуGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 39x
clash of clans
2 sany baza 200 manata biri 12tx stabilnyy, eyleki 11raserGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 26x
Akkaunt
World of tanks akkaunt satlyk. Bet akkaunt angarda 26 sany tank bar +99365885760Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 71x
satlyk xbox360 60gb
xbox360 60gb в отличном состоянии стоимость 1000 манат всего лишь торг естьGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 231x
PS3 PlaStation3 10 oyun
Satlyk PlayStation-3 10 sany oyun. 2 original pult. GTA-5, Pes18, Fifa18, MMA, Mortal Kombat, Tekken6, Gran Turismo-6, Batle field 4, Naruto storm. Yagdaÿy täze ÿaly, ussa görmedik, plombasy dur. Baha 8mln (1,600)Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 5 aý öň Gören adam sany 261x
Ps3
Ps3 super slim 500gb 2sany jostigi bar 10sany disk 4sany icine yazdyrylan oyuny bar bahasy 1600 manatGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 63x
satlyk oyyn disklar
kop oyun disklar bar.Hemme oyunlar ba.... habarlasayyn tel:863-62-29-44 kompyuter oyunlar dine...Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 357x
Orden
Gowy täze çyzylmadykGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 77x
Orden
Gowy täze çyzylmadykGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 156x
Ремонт Стиральных машин В Ашхабаде+99361582966
Ремонт Стиральных машин в Ашхабаде+99361582966 Ремонт следующих марок BRAUN. Boman.BOSCH.INDEZIT.Samsung.Ariston.Candy. Elektolux.Zanussi.Miele.LG.Whirpool.Beko.Siemens. Ardo.AEG.Brandt.ATLANT.gorenie.Kaiser.Hansa. DAEWOO.итд Быстро доступно качестве...Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 80x
PlayStation 2
Продаётся PlayStation2 в хорошом состоянии, 1 джостик. Line: akula.. Номер:+99363606633 По цене можем договоритьсяGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 277x
- 1


text:
Men karar etdim.
Türkmen döwlet transport we aragatnaşyk institutynyň ykdysadyýet fakultetinde mugallymlar PARA alaýarlar (Mugallymlaryň atlary aýryldy - redaktoryň belligi).
Olar kurs işi üçin täze manatda bir studentden 170 manat alýarlar, synaglarda 5-lik üçin 200 manat, 4-lik üçin 100 manat we 3-lik üçin 70 manat alýarlar.
Olar diplom işi üçin täze pulda bir studentden 400 manat alýarlar.
Studentleriň özlerine kurs işini-de, diplom işini-de ýazmaga rygsat bermeýärler, bizi para bermäge mejbur edýärler, olar şeýle diýýärler: “Eger bermeseň, özüňden gör”.
... dekanat seni kurs işiňi täzeden ýazmaga mejbur eder we sen kanikula gidip bilmersiň we men seni ekzamenden ýykaryn gowusy häzir ber soňra gymmt bolar. Men hiç bir zat edip bilmedim 170 manat berdim. Ol 170*11=1650 ýygnady.
Eger ýalňyşmasam, ol şol wagt audit boýunça sapak berýärdi.
A soň 4-nji kursda (ikinji semestrde) ol menden 2 kurs işi üçin 260 manat aldy. Men anayk senelerini ýazdym: 30.11.2016 170 manat, 30.03.2017 180 manat we soňra 26.04.2017 180 manat stipendiýa aldym.
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Türkmenistanda Garaşsyzlyk güni bellenildi
2018-nji ýylyň 27-nji sentýabrynda Türkmenistanda baş döwlet baýramy — Garaşsyzlyk güni uly we köpöwüşginli dabaralar bilen bellenildi. Türkmenistanyň baş meýdany Garaşsyzlygymyzyň 27 ýyllygy mynasybetli esasy dabaralaryň geçirilen ýerine öwrüldi. Bu ýere aşgabatlylaryň müňlerçesi hem-de Türkmenistanyň we dünýäniň dürli künjeklerinden gelen köp sanly myhmanlar ýygnandylar.
Münberde hökümet agzalary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, iri jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri, Türkmenistanyň daşary ýurtlarda işleýän ilçileri hem-de Aşgabatda döwletinde işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary we daşary ýurtly işewürler, şeýle hem Halk Maslahatynyň agzalary bar.
Garaşsyzlyk meýdanynda ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň goşunlarynyň ähli kysymlarynyň harby gullukçylary nyzama düzüldiler. Sagat 10.00. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet münberine çykýar.
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Göreldeli harby orkestri fanfar çalýar. Baýramçylyk harby ýörişden başlanýar. Bu ýöriş Türkmenistanyň goranyş kuwwatyny hem-de mukaddes Garaşsyzlygymyzyň gazananlarynyň, mähriban topragymyzyň parahatçylygynyň we asudalygynyň, halkymyzyň döredijilikli durmuşynyň goragynda duran türkmen esgerleriniň ýokary hünär ussatlygyny nobatdaky gezek görkezdi.
Türkmenistanyň Prezidenti dabaraly harby ýörişe başlamaga rugsat berýär. Goranmak ministri awtoulag bilen dabaraly harby ýörişe gatnaşýan şahsy düzümleriň öňünden geçip, olary gutlaýar. Şahsy düzümleriň hatarynda harby gullukçylar hem-de ýöriteleşdirilen ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlary, Milli goşunymyzyň esgerleri hem-de serkerdeleri egin-egne berip durlar. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar we şol wagt Türkmenistanyň Döwlet baýdagy galdyrylýar. Meýdançada nyzama düzülen türkmen harbylary Türkmenistana, türkmen halkyna, bu ýurdyň Prezidentine wepalylyk kasamyny aýtdylar.
Baýramçylyk ýörişini baýdak göterijiler topary açýar. Esgerler dabaraly sazyň astynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny hem-de Ýaragly Güýçlerimiziň goşun kysymlarynyň söweşjeň baýdaklaryny alyp geçýärler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy we goldaw bermegi boýunça bu ýurdyň Ýaragly Güýçleriniň hem-de Içeri işler ministrliginiň goşun bölümlerinde döredilen atçylyk bölümleriniň ýörişi döwlet Garaşsyzlygymyzyň 27 ýyllygy mynasybetli geçirilen harby ýörişiň hakyky bezegine öwrüldi.
Soňra döwrebap harby tehnikalaryň gözden geçirilişi başlandy.
Baýramçylyk ýörişi asmanda dowam etdirilýär. Türkmenistanyň Harby howa güýçleri bu ýurdyň howpsuzlygyny, halkynyň parahat durmuşyny üpjün etmek işinde möhüm orun eýeleýär. Meýdanyň ýokarsyndan Döwlet serhet gullugynyň «AGUSTA-109» we «AGUSTA-139» kysymly dikuçarlary uçup geçýärler. Harby ýöriş Milli howpsuzlyk ministrliginiň «Eurocopter — 365» hem-de Içeri işler ministrliginiň « Eurocopter — 145» kysymly dikuçarlary bilen dowam etdirilýär. Soňra «SU-25» kysymly söweşjeň uçarlary baş meýdanynyň howa giňişliginde peýda bolýarlar. Harby uçarmanlary ählihalk baýramçylygynda hünär ussatlyklarynyň ýokarydygyny görkezdiler.
Soňra döwlet münberiniň öňünde Goranmak ministrliginiň Aýratyn Hormat garawuly batalýonynyň harby gullukçylary peýda bolýarlar. Olar Garaşsyzlygymyzyň şanly 27 ýyllyk baýramçylygyny nyzam emelleri bilen bezeýärler. Münberiň öňünde Hormat garawulynyň şahsy düzümi nyzam ýörişi bilen “27” belginiň hem-de Garaşsyzlyk binasynyň şekilini emele getirdiler.
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň göreldeli harby orkestriniň joşgunly çykyşy baş baýramyň hormatyna guralan harby ýörişiň jemleýji çäresi boldy.
Ine-de, dabaraly sazyň owazy dutaryň sazy bilen utgaşyp gidýär.
Türkmenistanyň baş meýdanynda Türkmenistanyň Mejlisiniň, bu ýurdyň jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri peýda bolýarlar. Hormatly ýaşulular, kümüş saçly eneler öň hatarda barýarlar. Ýöriş mahaly dabarany alypbaryjy döwleti ösdürmekde jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary kanunçykaryjylyk edarasynyň, raýat hem-de jemgyýetçilik edaralarynyň ägirt uly orny barada gürrüň berýär. Soňra ähli welaýatlaryň wekilleri geçýärler. Olaryň yzysüre barýan awtoulagda mähriban ojagyň, jebisligiň hem-de nesilden-nesle geçirilip gelýän däpleriň nyşany bolan tamdyr ornaşdyrylypdyr.
Türkmenistanyň baş meýdanyndaky baýramçylyk dabaralary Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne, Türkmenistana we beýik Garaşsyzlygyna bagyşlanan köp öwüşginli aýdym-saz-tans kompozisiýasy bilen jemlenýär. Dabaranyň ahyrynda ýene-de “Öňe, Öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!” diýen sözler ruhubelentlik bilen ýaňlanýar.
Agşam Garaşsyzlyk güni mynasybetli “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň öňündäki meýdançada konsert boldy. Bu ýere Aşgabadyň köpsanly ýaşaýjylary we myhmanlary ýygnandylar. Konserte estrada ýyldyzlary, ussat we ýaş aýdymçylar, folklor hem-de tans, hor toparlary gatnaşdylar.


text:
«Gedaý galla akylly gedaý bol»Günüň nakyly
Biziň testimizde özüňi synap gör we haýsy kadalary ýadyňdan çykarandygyňa göz ýetir.
Harp ýalňyşlaryňy saýgarmak üçin türkmen diliniň orfografik sözlügini goldaýan programmalardan peýdalan: Online ýazuw barlaýjy täze, Mozilla Firefox, Apache OpenOffice.
radiolokasiýa
Radio tolkunlarynyň kömegi bilen dürli ýagdaýlardaky predmetleriň hakyky bolan ýeriniň görnüşini, aradaşlygyny, ugruny kesgitlemeklik.
Häzirki wagtda meteorlaryň suratyny almagyň giň ulanylyşy, soňky ýyllarda bolsa-radiolokasiýa has degerli netijeler berýär. (E. L. Krinow, Asman Daşlary)


text:
2040-njy ýyla çenli dünýäde nebite bolan isleg 16,5 göterim ýokarlanyp, günde 111,1 million barrele çenli artar. Bu geçen ýylky çaklamadan günde 1,7 mln barrel ýokarydyr. Hytaý we Hindistan ösüşiň esasy çeşmeleri bolar, diýlip OPEC - World Oil Outlook (WOO) 2040 her ýylky hasabatynda aýdylýar, Ria Nowosti habar berýär.
Gurama şeýle hem 2040-njy ýyla çenli nebit bilen gazyň energiýa bolan islegi kanagatlandyrmakda möhüm wezipäni ýerine ýetirjekdigini, olaryň energiýa deöagramlylygynda paýynyň 52 göterim boljakdygyny belleýär. Dünýä bazarynda OPEC-iň nebit paýy çaklama boýunça 2016-2040-njy ýyllarda 34 göterimden 37 göterime çenli ýokarlanar.
OPEC-iň çaklamagyna görä, 2035-nji ýyldan soň, nebite bolan her ýylky isleg ösüşi günde 0,3 million barrele çenli haýallar, ýakyn geljekde (2016-2022 ýyllarda) bolsa ol çen bilen günde 1,2-1,3 mln barrele deň bolar. 2022-nji ýyla çenli nebite bolan isleg günde 102,3 mln barrele deň bolar. Ol görkeziji geçen ýylky çaklama garanyňda, günde 2,24 mln barrel köpdür.
«2035-2040-njy ýyllarda nebite bolan islegiň ortaça ösüş depgini ýokary energgiýa netijeliliginiň, dünýäde energetika syýasatynyň berkidilmeginň, şeýle hem JIÖ-niň we ilatyň ösüş depgininiň haýallalagynyň hasabyna takmynan günde 300 müň barrele çenli haýallar» diýlip çaklamada bellenilýär.
2040-njy ýyla çenli nebit dünýäniň energetika deňagramlylygynda öňdebaryjy ornuny saklar, ýöne onuň paýy 2015-nji ýylda 31 göterimliginden 27 göterime çenli aşak düşer.
Tebigy gaz, munuň tersine, öz ornuny güýçlendirer. 2040-njy ýyla çenli ol başlangyç energiýa serişdelerine islegi kanagatlandyrmakda kömürden öňe geçip, ikinji orny eýelär. Onuň paýy bolsa 21 göterimliginden 25 göterime çenli artar.
Energiýanyň gaýtadan dikeldiýän çeşmeleri depginli ösüşe eýe bolar, 2040-njy ýyla olaryň energiýa deňagramlylygynda paýy öňki 1,4 göterimliginden 5,4 göterime ýeter.
Başlangyç energiýa serşdelerine bolan umumy zerurlyk 35 göterim artyp, günde 371,6 mln barrel nebit barabarlygyna deň bolar. «2040-njy ýylda dünýä energiýa deňagramlylygynda nebit bilen gazyň paýynyň 52 göterimden ýokary bolmagy aýratyn bellärliklidir» diýip OPEC belleýär.
Nebit bazarynda teklip boýunça çaklama hem günde 1,7 mln barrele çenli ýokarlandyryldy, 2016-2040-njy ýyllarda suwuk uglewodorodlaryň iberilmesi 16,2 göterim artyp, günde 111,3 mln barrele ýeter. OPEC däl döwletlerden hem ibermeler boýunça çaklama ýokarlandyryldy: 2020-nji ýyla olar 8,8 göterim ýokarlanyp, günde 62 million barrele deň bolar (ösüşiň 75 göterimi ABŞ-nyň paýyna düşer). Soňra bu ösüş depgini haýallap, görkeziji 2027-nji ýylda günde 63,8 million barrele ýetip iň ýokary derejesine çykar, soňra peselip başlap, 2040-njy ýylda barreli 60,4 mln barrele ýeter.
Şeýleikde, uzak geljekde OPEC dünýäniň goşmaça uglewodorodlara bolan zerurlygyny kanagatlandyrmakda möhüm wezipe ýerine ýetirmegini dowam eder. 2020-2040-nji ýyllarda gurama bazara günde diňe çig nebitiň goşmaça 7,7 mln barrelini satmaly bolar.


text:
Eýran häkimiýetleri Türkmenistanyň serhet gullugynyň Hazar deňzinde iki ýurduň arasyndaky suw serhedinde eýranly balykçylara ot açyp, olaryň ikisini öldürendigini we ikisini hem tutandygyny aýdýarlar.
Читайте также на русском
Bander-Türkmen şäheriniň häkimi Ylýas Hywaçynyň 21-nji martda giçlik Eýranyň döwlet habar gullugy IRNA aýtmagyny görä, öldürilen balykçylaryň jesedi we tutulan beýleki iki balykçy häzir Türkmenistanda saklanýar.
Hywaçy bu balykçylaryň hemmesi Bender-Türkmen şäheriniň ýaşaýjylary diýdi. Olar ýerli balykçylara berlen duýduryşlara garamazdan, iki ýurdyň aralygyndaky suw serhetleriniň töwereginde balyk tutmaga girişipdiler.
Eýran resmisi Türkmenistanyň serhet gullugynyň bu hereketini “ýerliksiz” diýip atlandyryp, balykçylaryň biriniň gülle degen badyna ölendigini, beýlekisiniň hem düşen agyr ýara sebäpli soňra aradan çykandygyny bildirdi.
IRNA habar gullugy Türkmenistanyň serhet gullugynyň eýranly balykçylara ot açandygy we iki adamyň ölüp, beýleki ikisiniň hem tutulandygy baradaky habaryň ilatynyň aglaba köplügi türkmenlerden ybarat Gülüstan welaýatynda, ilkinji nobatda Telegram kanallarynyň üsti bilen, giňden ýaýrandygyny ýazýar.
IRNA türkmenistanly serhetçileriň bender-türkmenli balykçylara ot açmagy ozal hem bolmadyk zat däl diýip, soňky ýyllarda iki ýurduň arasyndaky suw serhetlerinde balyk tutmaga synanyşan ençeme balykçynyň Türkmenistanyň serhet gullugy tarapyndan nyşana alnandygyny belleýär.
Eýranly balykçylaryň ýurduň demirgazygyndaky we günortasyndaky suwlarda goňşy ýurtlaryň serhet gulluklarynyň gaýtawuly bilen ýüzbe-ýüz bolmagy hakda häli-şindi diýen ýaly habarlar ýaýraýar.
Mysal üçin, üstümizdäki ýyl Pars aýlagynda bir eýranly balykçy Saud Arabystanynyň serhet goragçylary tarapyndan atylyp öldürildi. Şeýle-de, Saud Arabystanyny ençeme eýranly balykçyny tutup, olaryň dokuz sanysyny iki ýyldan soňra ýaňy golaýda türmeden boşatdy.