text:
Orsýetiň häkimiýetleri bir ýyllyk gaçybatalga bermek kararyna gelenlerinden soň, ABŞ-nyň öňki aňtaw analitigi Edward Snowden anna güni Orsýetde erkin ýaşamaga başlady.
Waşingtonda Ak tam Orsýetiň bu kararyndan aňrybaş derejede lapykeç bolandygyny aýtdy.
Sözçi Jeý Karniý Ak tamyň prezident Barak Obama bilen Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň güýzde planlaşdyrylan sammitiniň geçirilmelidigi ýa däldigi baradaky meselä gaýtadan garaýandygyny aýtdy.
Planlaşdyrylan sammit bolarmy?
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Mari Harf Waşingtonda Karniniň aýdan sözleri barada žurnalistlere düşündiriş berdi:
"Biz Orsýetiň hökümeti bilen gürleşmeli zatlarymyzyň giň toplumyny taýýarladyk. Bilşiňiz ýaly, Owganystan, Eýran sanksiýalary, beýleki ýerler bilen bagly, biziň bilelikde işlemeli bir topar meselämiz bar. Emma biziň juda berk ylalaşmaýan ýerlerimiz hem bolýar. Meniň pikirimçe, bu günki hereket, Ak tamdaky kärdeşlerimiň hem aýdyşy ýaly, aňrybaş derejede lapykeç edýär. Onsoň, olaryň şeýle hereket etmegi bizi gatnaşyklaryň nä haldadygyna, sammit geçirmegiň manysynyň bolup-bolmajagyna nazar aýlamaly edýär.”
Harf amerikan resmileriniň Orsýetiň Snowdene gaçybatalga bermek kararyna gelýändigi barada öňünden habarly edilmändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Waşington bilen Moskwanyň iki ýurduň hem bähbitlerine bolan meselelerde bilelikde işlemeklerini dowam etdirmelidigini aýtdy.
“Meniň pikirimçe, biz we prezident Putiniň özi biziň bu meseläniň ikitaraplaýyn gatnaşyklara giň gerimde ýaramaz täsir ýetirmeginiň islenmeýändigini gaty açyk aýtdyk, sebäbi biziň bile işleýän ýerlerimiz bar. Ol ýerlere Owganystan, Eýran sanksiýalary, öz ýadro arsenallarymyzy azaltmak bilen bagly meseleler girýär. Onsoň biziň ikimiz hem munuň aýratynlykda çemeleşmek isleýän bir zadymyzyň mysalydygyny, onuň biziň tutuş gatnaşygymyza ýaramaz täsir ýetirmegini islemeýändigimizi örän açyk aýtdyk. Aýdylyşy ýaly, bu hakykatdanam lapykeç ediji ädim boldy.”
Snowdeniň bolýan ýeri aýdylmaýar
Snowdeniň aklawçysy Anatoliý Kuçerena Snowdeniň penşenbe güni Moskwanyň Şeremetýowa uçar meýdanynyň geçiş zonasyny terk edendigini we Orsýete resmi taýdan girendigini aýtdy.
Ol Snowdeniň indi dünýäde iň bir yzarlanýan adamdygyny we onuň bolýan ýeri barada gürrüň etmegiň howply boljagyny aýdyp, ABŞ-nyň ozalky aňtaw analitiginiň anyk nirede ýerleşýändigini aýtmakdan saklandy.
Snowdeniň bir ýyllyk gaçybatalgasy kesgitsiz uzaldylyp bilner. Şeýle-de onuň Orsýetden raýatlyk soramaga-da hukugy bar.
Waşington Snowdeniň Orsýetden ekstradisiýa edilmegini isleýär, bu onuň Birleşen Ştatlaryň internet we telefon gözegçiligi boýunça uly göwrümli programmalary barada žurnalistlere maglumat syzdyranlygy zerarly sud öňünde içalyçylyk aýyplamalaryna jogap bermegi üçin gerek.


c: text/html

text:
Ýurduň Baş drama teatrynda Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda prezident G.Berdimuhamedowyň «Döwlet guşy» romany esasynda döredilen adybir oýnuň ilkinji görkezilişi boldy.
Prezident Berdimuhamedowyň öz kakasy, çagalygy gazaply uruş ýyllaryna gabat gelen Mälikguly Berdimuhamedow baradaky romany laýyk bir ozal, Daşoguzda geçen Ýaşulular maslahaty mahalynda jemgyýetçilige hödürlenipdi.
TDH şondan bäri geçen döwürde onuň diňe ýurt içindäki okyjylar tarapyndan däl, eýsem daşary ýurtlarda hem gowy garşylanandygyny ýazýar.
Aýdylmagyna görä, Türkmenistanyň Baş drama teatrynyň artistleri bu sahna eserini ýurt garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyna bagyşlap döredipdirler.
Emma Türkmen döwlet habarlar gullugynyň bu oýun barada çap eden giňişleýin makalasynda ne ony sahna çykaran režissýoryň, ne oňa saz ýazan kompozitoryň, ne sahna bezegini ýerine ýetiren hudožnigiň, ne-de rollarda oýnan artistleriň atlary agzalýar.
Eýsem prezidentiň öz kakasyna bagyşlap döreden eserini sahna çykarmaga zähmet siňdiren döredijilik wekilleriniň atlary näme üçin aýdylmaýar?
Azatlyk radiosy bu barada aşgabatly ýazyjy, dramaturg Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“LiveJournal” sosial ulgamynyň Gazagystanda öz işini dowam etdirmegine rugsat berildi. Dört ýyl mundan ozal bu sosial ulgamy terrorçylykly we ekstremistik maglumatlaryň çap edilmegi üçin mümkinçilik döretmekde güman edilip, resmi taýdan gadagan edilipdi.
Gazagystanyň Maýa goýumlar we ösüş ministrliginiň 11-nji noýabrda yglan etmegine görä, sosial ulgamyň eýeleri sorag astyna düşen ähli maglumatlary ýok edensoň, saýtyň işini dikeltmäge rugsat alypdyr.
2011-nji ýylyň 20-nji awgustynda Astananyň sudy “LiveJournal” sosial ulgamynda “terrorçylygy we ekstremizmi wagyz edýär” maglumatlaryň çap edilýändigini aýdyp, onuň Gazagystanda işini togtatmak barada kararyny yglan edipdi.
1999-njy ýylda ABŞ-da döredilen “LiveJournal” sosial ulgamy Orsýetiň SUP Media kompaniýasynyň eline geçipdi.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň Halkara Bilim bölümi orta mekdep okuwçylary üçin niýetlenen “Flex” programmasy üçin synaglaryň başlanandygy barada habar berýär. Bu programma Birleşen Ştatlaryň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýär. Bu barada ABŞ-nyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň websahypasynda bellenilýär.
“Flex” programmasynyň çäginde Türkmenistandaky orta mekdepleriň 8-9-10-njy synp okuwçylarynyň arasynda bäsleşik geçirilýär. Bäsleşikde ýeňiji bolan okuwçylar 2014-2015-nji okuw ýylynyň dowamynda bir amerikan maşgalasynyň ýanynda ýaşmaga we amerikanyň orta mekdebinde okamaga mümkinçilik gazanarlar.
Agzalýan websahypada bellenmegine görä, bäsleşikde ýeňiji bolan okuwçylaryň ähli ýol çykdajylary, Amerikada ýaşaýyş jaý üpjünçiligi we şol ýerde ýaşamak üçin sowalga puly gürrüňi edilýän programma tarapyndan tölener.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň websahypasynda “Biz 1-nji ýanwar 1997-nji ýyl bilen 15-nji iýul 1999-njy ýyl aralygynda doglan ähli okuwçylaryň bu bäsleşige gatnaşmagyna çagyrýarys” diýip, agzalýan programma gatnaşyp biljek ýaşlaryň doglan ýylyna degişli çäklendirmeler bellenilipdir.
Gatnaşyjylardan edilýän talaplar
“Flex” programmasyna gatnaşyjylardan talap edilýän şertleriň ýene biri – bäsleşikde üstünlik gazanan okuwçy soňky bäş ýylyň dowamynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda üç aýdan köp wagtlap ýaşan bolmaly däl. Şeýle-de edilýän talaplaryň arasynda onuň iňlis dilini kanagatlanarly derejede bilmelidigi hem bar.
Agzalýan programmanyň bäsleşigine gatnaşmak isleýän okuwçynyň synag merkezine baranda, dogluş hakyndaky şahadatnamasyny ýa-da pasportyny öz ýany bilen alyp barmalydygy aýdylýar. Bu talap okuwçynyň şahsyýetini anyklamak üçin wajyp hasaplanýar diýlip, agzalýan websahypada bellenilýär.
Şeýle-de synag merkezine baran okuwçylaryň öz ýany bilen ýakynda düşen 3x4 santimetr ululykdaky suratyny we bir sany galamy alyp barmagy talap edilýär.
Fiziki taýdan şikesliler hem gatnaşýar
ABŞ-nyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň websahypasynda berilýän maglumata görä, “Flex” programmasy gürrüňi edilýän talaplary ödeýän ähli orta mekdep okuwçylary, şol sanda fiziki taýdan şikesliler (maýyplar) üçin hem açykdyr.
Şeýle-de, bu programma boýunça fiziki taýdan şikesli çagalaryň eýýäm 220-den gowragy Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda okady diýlip, ABŞ-nyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň websahypasynda bellenilýär.
Bu websahypada berilýän maglumata görä, programmanyň Ahal welaýaty boýunça synag merkezi Tejen şäherçesiniň 32-nji mekdebinde bolup, ol 22-nji sentýabrda sagat 9-da geçirilipdir. Onuň Daşoguz welaýaty boýunça synag merkezi Daşoguz şäheriniň 2-nji mekdebinde bolup, ol 29-njy sentýabrda sagat 9-da geçirilipdir.
Synaglaryň geçirilýän merkezleri
Balkan welaýaty boýunça synag merkezi iki mekdepde geçiriler. Olaryň birinjisi Türkmenbaşy şäheriniň 10-njy mekdebinde bolup, ol 13-nji oktýabrda sagat 9-da geçiriler. Ikinjisi bolsa Balkanabat şäheriniň 3-nji mekdebinde bolup, ol 20-nji oktýabrda sagat 9-da geçiriler.
Mary welaýaty boýunça synag merkezi Mary şäheriniň 19-njy mekdebinde bolup, ol 3-nji noýabrda sagat 9-da geçiriler.
Lebap welaýaty boýunça synag merkezi Türkmenabat şäheriniň 2-nji mekdebinde bolup, ol 10-njy noýabrda sagat 9-da geçiriler.
Aşgabat şäheri boýunça synag merkezi paýtagtyň 20-nji mekdebinde bolup, ol 17-nji noýabrda sagat 9-da geçiriler.
Goşmaça maglumatlary 97-10-16 we 97-10-21 telefon belgilerine jaň edip alyp boljakdygy websahypada bellenilýär.
Şeýle-de bu barada Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Aşgabatdaky konsulhanasynyň Halkara Bilim bölüminiň websahypasyndan doly maglumat alyp boljagy aýdylýar. Onuň e-mail belgisi: http://americancouncilstm.org


text:
5-nji fewralda Mýunhende geçirilen howpsuzlyk meselelerine bagyşlanan halkara konferensiýasynda Eýran tarapynyň öz ýadro programmasy boýunça ylalaşyga gelinjekdigi baradaky optimistik garaýşyny günbatar ýurtlary seresaplyk bilen kabul etdiler.
Bu konferensiýada çykyş eden Eýranyň Daşary işler ministri Monuçer Mottaki Eýrana zerur bolan urany daşary ýurtlarda baýlaşdyrmak meselesinde ylalaşyga gelinmegiň gowy perspektiwalarynyň bardygyny belledi.
Günbatar ýurtlary Eýranyň ýadro ýaragyny döretmäge synanyşýandygy babatda alada bildirip, urany daşary ýurtlarda baýlaşdyrmak teklibini öňe sürdüler. Eýran bolsa ýadro programmasyny diňe parahatçylykly maksatlar üçin amala aşyrýandygyny aýdýp gelýär.
Mýunhende geçirilýan konferensiýa gatnaşjakdygyny yglan edeninde Eýranyň DIM-niň ýolbaşçysy çykyş edip, şeýle diýdi: “Häzir biz ähli taraplaryň kabul edip biljek jemleýji ylalaşygyň taýýar bolmagyna ýakynlaşdyk.”
Şeýle hem ol bu baradaky ylalaşyga ýakyn wagtda gelinjekdigini, bu mesele bilen bagly Atom energiýasy boýunça halkara guramanyň täze ýolbaşçysy Ýukiýa Amano bilen gepleşik geçirmegi planlaşdyrýandygyny mälim etdi.
Şol bir wagtda hem Manuçer Mottaki bu babatdaky ylalaşyga gol çekiljek wagtyny anyklamady.
Skeptiki garaýyşlar
Germaniýanyň daşary işler ministri Gwido Westerwelle 6-njy fewralda konferensiýada eden çykyşynda Mottakiniň sözlerine skeptiki garaýşynyň bardygyny ýaşyrmady: “Biz henize çenli Eýrana elimizi uzadýarys, emma biziň şol uzadan elimizi gysýan ýok. Gynansagam, men bu mesele bilen bagly garaýşymy özgerdip biljek täzeligi görmedim. Eger hyzmatdaşlygymyzda öňegidişlik bar bolsa, Eýran tarapynyň bu barada aýdan sözleri takyk hereket bilen berkidilmeli.”
Şeýle hem Westerwelle Eýranyň halkara atom energiýasynyň teklibini kabul edip, bu barada ylalaşyga gol çeken halatynda hem bu hereketiň Günbatar ýurtlarynyň Eýranyň ýadro programmasy babatdaky adalalaryny doly ýatyrmajakdygyny belledi.
ABŞ-nyň garaýşy
ABŞ-nyň garaýşy hem Germaniýanyňky bilen birmeňzeş boldy.
“Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly halkara jemgyýetçiliginiň bilelikde edýän aladasyny göz öňünde tutsak, onda Eýran ýa Günbataryň talaplaryny ýerine ýetirmeli ýa-da Eýrana gaşy has berk sanksiýalar girizilmeli. Bu bolsa Eýranyň has üzňe bolmagyna getirip biler” diýip, ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy Jeýms Jones aýtdy.
ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts hem Türkiýä eden saparynyň barşynda bu meseläniň çözülýändigine şaýatlyk edýan hiç bir alamatyň ýokdugyny belledi. Ýagny, Geýtes halkara jemgyýetçiligini özüniň ýadro ýaragyny döretmeýandigini ynandyrmak üçin Eýranyň hiç zat etmändigini aýtdy.
ÝB seresap
Ýewropa Bileleşigi hem Eýranyň wadalaryna seresap garaýandygyny görkezdi.
Ýewropa Bileleşiginiň Daşarky gatnaşyklar bölüminiň ýolbaşçysy Katrin Eşton Eýran Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň teklibine resmi taýdan tiz jogap berip, özüne bolan ynamy berkitmäge çalyşmaly diýip, Mýunhende howpsuzlyk meselelerine bagyşlanan konferensiýada eden çykyşynda belledi.
7-nji ferwralda, Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejat öz ýurdunyň atom gullugyna has ýokary derjede baýlaşdyrylan uran öndürmäge başlamagy buýurdy. Döwlet telewideniýesinden bu barada efire berlen gepleşikde 20 % baýlaşdyrylan uran Eýranyň zerurlyklaryny ödär diýildi.
Bu habar Eýranyň ýadro programmasy meselesinde esasy ünjüsi baýlaşdyrylan uranyň öndürilmegi bolan halkara jemgyýetçiligini has hem alada goýdy. Sebäbi Eýran urany atom elektrostansiýalaryna gerekli 20 %-e çenli baýlaşdyryp bilse, onda bu ýadro ýaraglaryny ýasamak üçin zerur bolan ýokary prosente çenli baýlaşdyrylan urany hem Eýranyň özünde öndürip boljakdygyny aňladyp biler.


text:
Penşenbe güni Owganystanyň hökümet resmileri ýurduň Gunduz welaýatynda janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda welaýatyň polisiýa edarasynyň başlygynyň ölendigini habar berdiler.
Gunduz welaýatynyň gubernatory Muhammad Anwar Jigdelegiň aýtmagyna görä, bu wakada polisiýa edarasynyň başlygy Abdul Rahman Saedhili 50 töweregi polisiýa işgäri bilen bile patrol gözegçiligini geçirýän eken.
Partlamanyň netijesinde Abdul Rahman Saedhili bilen bilelikde ýene azyndan iki adamyň ölüp, sekiz adamyň hem ýaralanandygy barada maglumat alyndy.


text:
Birleşen Ştatlaryň günbatar ştaty bolan Koloradada, agyr gelen sil azyndan dört adamy öldürenden soň, giň gerimli halas ediş işleri alnyp barylýar.
Resmiler tarapyndan "100-ýylyň sili" ady berlen tupan çarşenbe güni başlandy.
Birnäçe müň adam ýaşaýan ýerinden ewakuasiýa edildi, nirededigi bilinmeýän adamlaryň hem ýüzlerçedigi aýdylýar.
Resmiler tapylmaýan adamlaryň käbiriniň bir ýerde gabalyp, ýaralanyp galan bolmagynyň hem ahmaldygyny, bir toparynyň bolsa ýaşaýan ýerinden göçürilip, entek dostlary we garyndaşlary bilen habarlaşyp bilmeýän bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Milli gwardiýa adamlary howp-hatarly ýerden alyp çykmak üçin dikuçar iberdi, prezident Barak Obama adatdan daşary ýagdaý düzgünini yglan etdi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aşgabat çempionatyna sözsoňy
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Goşunyň merkezi sport klubynyň toparynyň ýeňişi bilen basketbol boýunça erkekler toparlarynyň ýokary ligasynyň Aşgabat çempionaty tamamlandy. Oýunlaryň jemleýji tapgyrynda ýeňijiler geçen ýyl birinji ýeri eýelän Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň “Nebitçi” toparyny iki gezek utdular.
Şu gezekki ýaryşlaryň düzgünlerine birnäçe ýütgetmeler hem girizilendigini bellemelidiris. Öňki ýyllarda geçirilen çempionatlarda toparlaryň 12-sinden aýlaw usulynda iň gowy toparlaryň dördüsi kesgitlenilýärdi, olar birinji orun üçin bäsleşigi dowam etdirýärdiler. Bu gezek ýaryşa gatnaşyjylar ilki iň güýçli toparlaryň sekizligine girmek üçin güýç synanyşdylar. Soňra bolsa ýarym finalda oýnajak toparlar anyklaynldy.
Ýarym finalda ýeňiş gazananlar finalda çykyş edýärler, şonda çempion adyny almak ugrunda oýunlaryň tapgyry geçirilýär we birinji orna mynasyp bolmak üçin iki gezek ýeňiş gazanmaly. Bürünç medallar ugrundaky bäsleşikler hem şeýle düzgünde geçirilýär. Munuň özi ilkinji duşuşykda utulan toparlara bäsdeşleri bilen ýene bir gezek duşuşmaga mümkinçilik berýär, bu düzgünler oýunlaryň has çekleşikli bolmagyna getirýär.
Goranmak ministrliginiň Harby institutynyň hem-de Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň häzirki zaman sport toplumlarynyň meýdançalarynda geçirilen oýunlaryň final tapgyrynda Goşunyň merkezi sport klubynyň topary bilen “Nebitçi” topary duşuşdylar. Eger-be, geçen möwsümde Goşunyň merkezi sport klubynyň geçiren oýunlaryna toparyň esasy düzümi gatnaşyp bilmändigi üçin olar finala çykyp bilmediler, bu gezek şol oýunçylaryň daşary ýurtlardan gaýdyp gelenlerinden soň, harby toparyň hüjümi has güýçlendi, bu bolsa olara finala çykmaga ýol açdy.
Myrat Myratdurdyýewiň tälim berýän toparynyň şol oýunçylary Kemal Nurmuhammedow, Timur Allanurow, Aleksandr Paşkow we Maksim Otbozindir, hünärmenleriň pikirine görä, olaryň daşary ýurt klublarynda toplan tejribeleri milli ýygyndy toparymyzyň dünýä derejesindäki iri ýaryşlarda üstünlikli çykyş etmegine goşant bolar. Basketbol ýene-de iki ýyldan Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Şol Aziýa oýunlarynda basketbol boýunça Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň mynasyp çykyş etjekdigine ynanmaga doly esas bar.
Munuň şeýledigini halkara ýaryşlarynyň birnäçesiniň, şol sanda geçen ýylyň noýabr aýynda Tailandda geçirilen IV kenarýaka Aziýa oýunlarynyň netijeleri milli ýygyndynyň geljeginiň uludygy baradaky pikiri tassyklaýar. “3х3” usulynda geçirilen basketbol boýunça bäsleşiklerde biziň ýurdumyzyň topary güýçli toparlaryň sekizligine girdi. Şonda türkmenistanlylar III kenarýaka Aziýa oýunlarynyň çempionyny hem utmagy başardylar.
Final duşuşygynda Goşunyň merkezi sport klubynyň topary
oýnuň ilkinji pursatlarynda hüjüme geçdiler. Toparyň oýunçulary tizlik bilen hüjüm edip, ýene-de haýal etmän goranyşa geçýärdiler. Netijede, olar 81:65 hasabynda ýeňiş gazandylar. Bu bolsa “Nebitçiniň” tälimçisi Meret Meredowdan jogap duşuşygyna ykjam taýýarlyk görmek üçin düýpli üýtgetmeleri geçirmegi talap etdi.
Ikinji duşuşygyň hem başy birinji duşuşyga meňzeş boldy: Goşunyň merkezi sport klubynyň oýunçulary goragda hem hüjümde hem öz hereketlerini sazlaşdyryp artykmaçlyk gazandylar. Oýnuň barşynda olar 22 utuk artykmaçlyk gazandylar we oýnuň ykbaly çözülene meňzedi. Emma, duşuşygyň soňky 10 minutynda “nebitçiler” Goşunyň merkezi sport klubynyň hüjümini yza serpikdirmegi başardylar. Şunlukda hasabyň utuk tapawudy ep-esli azaldy we 3 utuga deň boldy. Emma, hüjüm has gyzygan wagty oýnuň tamamlanandygy barada jürlewügiň sesi ýaňlandy. Şeýlelikde, Goşunyň merkezi sport toparynyň basketbolçylary birinji orny eýelediler.
Eger-de, finalda iki duşuşyk geçirilen bolsa, üçünji orun ugrundaky bäsleşikler giňişleýin maksatnama laýyklykda geçirildi, sebäbi “Aşgabat” we “Talyp sporty” toparlarynyň ilkinji iki duşuşygy 1:1 hasabynda deňme-deň tamamlandy. Şunda talyplar duşuşygy üstünlikli başlap, ahyrynda ýeňişi elden giderdiler. Ilkinji duşuşykda olar oýunyň tamamlanmagyna üç minut galanda 10 utuk tapawudy bilen öňde barýardylar, emma, “Talyp sportynyň” oýunlary şol hasaby saklap galjak bolup nädogry usuly saýlap aldylar. Bu bolsa “Aşgabat” toparyna duşuşygyň esasy wagtynda hasaby 85:85 görnüşinde deňlemäge mümkinçilik berdi.
Soňra goşulan goşmaça 5 minutda “Aşgabadyň” oýunçulary üstünlikden ruhlanyp çekeleşikli bäsleşikde 94:93 hasabynda üstünlik gazanmagy başardylar.
Ikinji we üçünji duşuşyklarda Toýly Baýryýewiň tälim berýän “Talyp sporty” toparynyň oýunçulary ilkinji duşuşykda goýberen säwlüklerini düzedip, birinji jogap duşuşygynda 84:71, aýgytlaýjy soňky oýunda bolsa 75:54 hasabynda ynamly ýeňiş gazanyp, bürünç medallary eýelediler.
Basketbol boýunça ýokary liganyň toparlarynyň arasynda geçirilýän Aşgabadyň çempionaty Türkmenistanyň çempionatyna gatnaşjak toparlaryň üçüsini ýüze çykardy, ýurdumyzyň çempionatynda hem indi köp ýyllaryň dowamynda medallar ugrunda esasy bäsleşikler paýtagtymyzyň toparlarynyň arasynda geçirilýär.
Üç tapgyrda geçirilýän ýurdumyzyň milli çempionatynda aşgabatlylar welaýatlaryň bäşisiniň ýygyndy toparlary bilen güýç synanyşmaly bolarlar. Ilkinji tapgyr aprel aýynda, ikinji tapgyr maýda we jemleýji üçünji tapgyr noýabr aýynda geçiriler.
2-nji fewralda Aşgabatda 1997-1998-nji ýyllarda doglan ýetginjekleriň we gyzlaryň arasynda basketbol boýunça Türkmenistanyň birinjiligi başlandy. Ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan toparlaryň we paýtagtymyzyň toparlarynyň birnäçesiniň gatnaşýan ýaryşlary Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň sport toplumynda geçirilýär.
Ýeňijiler 7-nji fewralda belli bolar.
Habarlar #Basketbol
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary altyn we kümüş medallara mynasyp boldular29 Dekabr, 2016 (20:40)
- Soňky habarlar
Aşgabatly türgenleriň tapawutlanmagy18 Dekabr, 2016 (12:18)
- Soňky habarlar
Basketbol: Türkmenistanyň ýygyndy topary – halkara ýaryşynyň ýeňijisi06 Noýabr, 2016 (10:22)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagtynda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga aldy05 Noýabr, 2016 (22:45)
- Soňky habarlar
Aşgabatda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga alýar04 Noýabr, 2016 (12:55)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Baýramçylygyň hormatyna ýaryşlar18 Maý, 2015 (22:01)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Aşgabat çempionatyna sözsoňy05 Fewral, 2015 (23:13)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary çärýek finala çykdylar17 Noýabr, 2014 (19:08)
- Soňky habarlar
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar23 Oktýabr, 2014 (19:19)
- Soňky habarlar
Geljekki olimpiýa ýeňişleriniň bähbidine18 Aprel, 2014 (19:18)


text:
Ukraina ýurduň iki regionynda orsýetçi separatistler tarapyndan öz-özüňi dolandyrmak boýunça geçirilen referendumlary «jenaýatçylykly bolgusyzlyk» diýip atlandyrdy we olaryň Moskwa tarapyndan gurnalandygyny aýtdy.
Daşary işler ministrliginiň beýanatynda bu ses berişligiň Kreml tarapyndan «ruhlandyrylandygy, gurnalandygy we maliýeleşdirilendigi» aýdylýar.
Ukrainanyň iş başyndaky prezidentiniň adminstrasiýasynyň başlygy Serhiý Paşinskiý separatistler tarapyndan geçirilen referendumyň Donetsk we Luhansk regionlarynyň territoriýasynyň üçden iki böleginde bolmandygyny aýtdy.
"80 prosentden hem ýokary"
Emma Ukrainanyň iki gündogar regionynyň öz-özüni jar eden resmileri öz-özüňi dolandyrmak boýunça geçirilen referenduma köp saýlawçynyň gatnaşandygyny aýdýarlar.
«Donetsk halk respublikasynyň» saýlaw komissiýasynyň başlygydygyny aýdýan Roman Lýahin tutuş regionda ses berişlige gatnaşanlaryň 50 prosentden ýokary bolandygyny aýtdy.
Donetsk şäherindäki birnäçe saýlaw uçastogynda ses berijileriň uzyn nobatlara durandygy göründi.
Emma regionyň beýleki ýerlerinde saýlaw uçastoklary bolmady we separatist resmileri polisiýanyň Donetskiniň günbatar böleklerindäki saýlaw uçastoklaryna adamlary goýbermändigini aýtdylar.
Luhansk regionynyň özüni özi jar eden lideri Olekseý Çmilenko bu sebitde ses berişlige gatnaşygyň «80 prosentden hem ýokary» bolandygyny aýtdy.
"Girdaba tarap ädim"
Ukrainanyň iş başyndaky prezidenti Oleksandr Turçinow bu ses berişligiň «girdaba tarap ädimdigini» duýdurdy.
Günbatar hökümetleriniň birnäçesi Kiýewe goşulyp, bu referendumlary ýazgardy we olaryň bikanundygyny aýtdy.
Separatist ýolbaşçylar geçen aý Orsýet bilen serhetleşýän iki regionda, Donetsk bilen Luhanskde «halk respublikalaryny» yglan etdiler.
Ukriana tarapdar media 6.5 million çemesi ilaty bolan iki regionda hem umumy ses berişligiň derejesiniň pes bolandygyny aýdýar.
Şeýle-de ol ýerde çagalaryň hem ses berişlige gatnaşdyrylandygy, şol bir adamlaryň bir gezekden kän ses berendigi we saýlawçylaryň aýalym, beýleki maşgala agzalarym üçin ses berýän diýendigi barada habarlar bar.
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri we 25-nji maýda geçiriljek prezident saýlawlarynda bäsleşýän Ýuliýa Timoşenko Odessanyň GRAD telewideniýesine «bu referendumlarda ses bermek biziň boýnumyza dakylan betbagtlyk we biz ony ymykly duruzmaly» diýdi.
Söweş dowam edýär
Ukrainanyň howpsuzlyk güýçleri Krasnoarmiýsk şäherine girdiler we polisiýa bölümini, ýerli geňeşiň binasyny kontrol astyna aldylar. Şeýle-de olar saýlaw uçastoklaryndaky saýlawçy sanawlaryny we býulletenleri ele geçirdiler.
11-nji maý güni irden separatistleriň mesgeni Slowýanskde söweş bolandygy, gozgalaňçylaryň ukrain esgerleri tarapyndan goralýan Telewizion diňe hüjüm edendigi habar berildi.
Ukraina bu hüjümde bir esgeriň ýaraly bolandygyny aýtdy.
Prezident adminstrasiýasynyň başlygy Paşinskiý ukrain howpsuzlyk güýçleriniň, Telewizion diňe hüjüm edilmegine jogap hökmünde, Slowýansk we Kramatorsk şäherleriniň daşyndaky käbir barlag nokatlaryny «ýumrandygyny» aýtdy.
Emma Slowýansk şäheriniň öz-özüni bellän häkimi Wýaçeslaw Ponomarew bu ýerde ses berişligiň 100 prosent boljagyny aýtdy.
Resmiler Mariupolda, geçen hepde ganly çaknyşyklaryň bolan şäherinde, 500 müň çemesi ilat üçin diňe sekiz sany saýlaw uçastogynyň açylandygyny aýdýarlar.
Bu ses berilýän ýerlerde uzyn nobatlaryň döremegine, binanyň daşynda, köçede goşmaça çelekleriň goýulmagyna sebäp boldy.


text:
Moldowan polisiýasy öňki sowet respublikasynyň garaşsyzlyk baýramy mahalynda hökümete garşy protest bildirýän adamlary dargatmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulandy.
27-nji awgustda Kişinýowyň esasy meýdançasynda ýüzlerçe demonstrasiýaçy toplandy.
Haçanda prezident Nikolaýe Timofti we beýleki resmiler 15-nji asyryň moldowan gahrymany Beýik Stiweniň ýadygärligine gül çemenini goýanda, köp adam «Ogrular» , «Utanyň» diýip gygyryşdylar.
Berk polisiýa gurşawy netijesinde meýdança girmek rugsady sähelçe adama berildi. Çaknyşyklarda ýaraly bolanlar hakynda maglumat berilmedi.
Timofti 27-nji awgustda sözlän sözünde Moldowanyň garaşsyzlygynyň we howpsuzlygynyň, ilatyň isleginiň garşysyna, ýurtda daşary ýurt harbylarynyň bolmagy zerarly wehim astyndadygyny aýtdy.
Ol orsýetçi separatistleriň ýerleşýän Pridnestrowiýa sebitinde 1000 çemesi rus parahatçylyk esgeriniň saklanmagyny nazarda tutýardy.


text:
Azerbaýjanyň hökümeti Watikanyň ýapyk arhiwlerinden orta asyrlara degişli 60-a golaý golýazmanyň nusgasyny aldy.
Azerbaýjanyň Golýazmalar institutynyň departamentiniň başlygy Farid Alakbarliniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, azeri alymlary tarapyndan tapylan şol dokumentleriň arasynda Nyzamy, Fizuly, Nesimi, Maragaýi we Nasreddin Tusi ýaly alymlaryň, şahyrlaryň işleri bar.
"Watikan olary CD ýagzygysa geçirip, azeri resmilerine berdi. Arapça we parsça ýazylan bu işler latyn elipbiýine geçiriler" diýip, Alakbarli sözüne goşdy.
Şol gymmatly golýazmalaryň arasynda “Gorkut Ata” kitabynyň nusgasy hem bar diýlip, habar berilýär.


text:
Alymlaryň pikiriçe, Gün ulgamyndan daşarda sözüň doly manysynda Ýere çalymdaş ýat planetalaryň tapylmagy adamzadyň öz Älemdäki orny barada täzeden oýlanyp, oňa täzeden baha bermegi üçin möhüm açyş bolmagy mümkin.
Astronomlar geçen birnäçe ýyllykda daş keşbi belli bir derejede Ýere gabat gelýän käbir ekzoplanetalaryň üstünden barsalar-da, biziň planetamyzyň hakyky "ekiztaýy" entek tapylanok. Ýöne bu hemişe beýle bolup galmajaga meňzeýär.
Puerto Riko uniwersitetinde "Planetary Habitability" laboratoriýasyna ýolbaşçylyk edýän professor Abel Mendez biziň Ýerimize çalymdaş ilkinji planetanyň üstüniň açylan ýyly bolar diýip, özüniň 2013-nji ýyla oňyn garaýandygyny 2012-nji ýylyň 27-nji dekabrynda "space.com" saýtyna beren interwýusynda aýtdy.
Açyşlaryň ýakyn taryhy
Astronomlar Güne meňzeş bir ýyldyzyň daşynda aýlanýan ilkinji ekzoplanetany 1995-nji ýylda tapdylar. Şondan bäri biziň Gün sistemamyzdan daşarky gözegçilik edilen dünýäleriň sany 800-den geçdi. Gözegçilikler arkaly indiki tassyklanmaly planetalaryň sany bolsa mundan-da köp.
Birleşen Ştatlaryň aeronawtika we kosmos agentligi bolan NASA-nyň kosmos teleskopy "Kepler" 2009-njy ýylyň mart aýynda gözlege çykaly bäri 2,300-den agdyk asman jisimini potensial planetalaryň sanawyna girizdi. Bularyň häzir tassyklanany 100 töweregi. Galanynyň planetadygy entek belli däl. Muny edilmeli indiki gözegçilikler görkezmeli. Ekspertler sanawdaky planetalaryň azyndan 80 prosenti tassyklanar diýip çaklaýarlar.
Tapylan ilkinji ekzoplanetalar Ýupiteriň ululygynda, ýöne öz ýyldyzyna juda ýakyn bolan we şol sebäpden hem üstünde aşa ýokary temperatura höküm sürýän planetalardy.
Gün sistemasyna goňşulykda ýerleşýän "Kepler-22" ýyldyzyny görkezýän model.
Ýyldyza ýakyn hem-de göwrümi uly bolansoň, olara gözegçilik etmek aňsat bolýardy. Ýöne wagtyň geçmegi bilen täze enjamlaryň çykmagy we çylşyrymly tehnologiýadan peýdalanylmagy orbitasy öz ýyldyzyndan uzagrakda ýerleşýän Ýere has çalymdaş kiçeňräk planetalaryň hem tapylmagyna ýol açdy.
Mysal üçin, 2011-nji ýylyň dekabr aýynda "Kepler" Ýerden 2.4 esse uly bolan bir planetany tapdy. "Kepler-22b" diýip at berlen bu planeta bizden 600 ýagtylyk ýylyna deň uzaklykda ýerleşýän Güne meňzeş "Kepler-22" ýyldyzynyň ýaşamaga ýaramly zonasynda onuň daşynda aýlanýar. Bu hem akar suwuň, belki, ýaşaýşyň-da bolmagyna mümkinçilik berjek aralykdyr.
"Kepler" topary we şular ýaly gözlegler geçirýän beýleki toparlar "Kepler-22b" ýaly ýene birnäçe dünýä gözegçilik etdiler. Ýaşamaga gerekli şertleriň bar bolmagy mümkin hasaplanylýan ekzoplanetalaryň sany häzir 9.
Puerto Riko uniwersitetinde "Planetary Habitability" laboratoriýasyna ýolbaşçylyk edýän professor Abel Mendeziň “Ýaşamaga ýaramly ekzoplanetalar” katalogynda getirilýän asman jisimleriniň ählisi Ýeriň hakyky ekiztaýy bolardan uly. Şu wagta çenli tapylan planetalaryň arasynda ululygy Ýeriňkä deň planetalar barmak basyp sanardan-da az. Bularyň hemmesi hem öz ýyldyzyna aşa ýakyn. Şol sebäpden olarda ýaşaýyş bardyr öýdülenok.
Ýöne ýaşamaga ýaramly zonada ýerleşýän kiçeňräk, Ýer toparyna girýän planetalaryň üstünden barylmagy diňe bir wagt meselesi ýaly bolup görünýär. Muňa indi köp garaşmaly bolmaz diýip pikir edýän ýeke Mendez däl.
Täzelige garaşylýar
Ululygy, orbitasy we ýaşamaga ýaramly şertlere eýedigi gutarnykly subut edilen ilkinji ekzoplanetanyň tapylandygy baradaky habaryň 2013-njy ýylda bildirilmeginiň ähtimaldygyna astronomiýa boýunça Kaliforniýa uniwersitetiniň professory we "Kepler" toparynyň agzasy Jeff Marki-de ynanýar.
Mendez bilen Markiniň pikiriçe, bu açyşy eden "Kepler" bolar. Bu kosmos teleskopy, öz perspektiwasyndan garanyňda, planetalar ýyldyzyň öňünden geçenlerinde, şöhläniň peselmegini ölçemek arkaly, olary ýazga alýar.
Bu iş üçin oňa üç "tranzit" gerek, ýagny öwrenilýän planeta ýylydyzyň öňünden üç gezek geçeninde, oňa gözegçilik etmeli. Şol sebäpden, "Kepler" teleskopynyň deslapky açyşlaryna tranziti gysga wagtyň içinde gaýtalanýan planetalar girýärdi. Ýöne soňra wagtyň geçmegi bilen "Kepler" orbitasy uzak bolan planetalara-da gözegçilik edip ugrady.
Ýere çalymdaş planeta tapylar diýip umyt edýän astronomlaryň arasynda Älemde planetalaryň we ýyldyzlaryň aşa köpdügine bil baglaýanlar-da bar. Ýöne tapylmagy ähtimal ekzoplanetalaryň sany şeýle bir köp welin, olaryň hemmesini barlap görmek mümkin däl.
Käbir alymlar bu planetalary tapmak üçin Älemiň uzak künjeklerine gitmek gerek däl, olaryň biziň öz galaktikamyzda hem bolmagy ähtimal diýýärler.
"Çen-çak bilen aýdanyňda, Älemdäki 200 milliard ýyldyz iň azyndan 50 milliard planetany öz töwereginde saklaýar. Planetalaryň sany şundan köp bolsa köpdür, ýöne az däldir. Bularyň diňe on müňden biri Ýere çalymdaş bolanda-da, 5 million planeta bolýar" diýip, Britaniýanyň Hertfordshire uniwersitetinden Mikko Tuomi belleýär.
Tuomi 2012-nji ýylda ýaşamaga ýaramlydygy mümkin hasaplanylýan ençeme planetany açan topara ýolbaşçylyk etdi. Bu planetalaryň biri Ýerden 11.9 ýagtylyk ýylyna barabar uzaklykda ýerleşýän "Taw Kita" ýyldyzynyň daşynda aýlanýar.
"Biz iň azyndan müňlerçe şular ýaly planetanyň gürrüňini edýäris" diýip, Tuomi belleýär.
Ýöne alymlaryň arasynda Älemde ikinji Ýeriň bardygyna professor Mendeziň ynanyşy ýaly berk ynanmaýanlar-da bar. Mysal üçin, Birleşen Ştatlaryň Kolumbiýa uniwersitetiniň astrobiologiýa merkeziniň direktory, astronom Kaleb Şarfyň pikiriçe, haýsy hem bolsa bir ekzoplanetanyň Ýeriňki ýaly atmosferada ýeleşmegi onuň edil Ýer ýalydygyny aňladanok.
Bir planetanyň “Ýere çalymdaş” we “ýaşamaga ýaramly” bolmagy onda okeanlar, daglar we jülgeler bar diýildigi däl. Ol diňe bu planetanyň akar suwy buga ýa buza öwürmän saklap bilýändigini aňladýar. Köp astronomlaryň pikiriçe, haýsydyr bir planeta Ýeriň ekiztaýy diýilmezinden öň ol barada örän köp maglumat toplanmaly.
Araz Perwiş Germaniýada ýaşaýan žurnalist, syýasy ylymlaryň doktory.
ÇEŞMELER:
1. http://news.discovery.com/space/first-alien-earth-will-be-found-in-2013-experts-say-121227.html
2. http://www.space.com/19044-alien-earth-exoplanets-2013.html
3. http://www.ibtimes.com/first-alien-earth-planet-astronomers-predict-well-find-one-2013-974362
4. http://global.christianpost.com/news/first-alien-earth-planet-could-be-found-in-2013-hopeful-scientists-say-87327/


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani gazetleri hökümeti masgaralamakda aýyplap ýapmak praktikasyny tankytlady.
Rohani şenbe güni efire berlen beýanatynda «jogapkärçilikli metbugat azatlygyny» gorap çykyş etdi.
Ol hökümet gazetleri ýapanda, jemgyýetçilik ynamyna zeper ýetýär diýdi. Rohani gazetleri ýapmagyň iň soňky çäre bolmalydygyny, ilkinji çäre bolmaly däldigini nygtady.
Eýran hökümetiniň, yslam respulikasynyň gymmatlyklaryna zeper ýetirmek bahanasy bilen, gazetleri ýapmakda uly tejribesi bar.
Oktýabr aýynda, geçen ýyl, reformaçy «Bahar» gazeti hem şeýle ýagdaýda ýapylypdy.


text:
Ýekşenbe güni Kuweýtiň Konstitusion sudy ýurduň parlamentini dargadyp, täze saýlawlaryň geçirilmelidigi barada karar çykardy.
Şol bir wagtyň özünde-de, sud Kuweýtiň emiriniň ýurduň saýlawlar baradaky kanunyna girizen üýtgetmelerine garşy oppozision toparlaryň eden şikaýatlaryny kanagatlandyrmakdan ýüz öwürdi.
Kuweýtiň oppozision toparlary saýlawlar baradaky kanuna girizilen üýtgetmeleriň ýurduň dolandyryjy emir maşgalasynyň bähbidini araýandygyny we bu mesele barada halka sala salynmandygyny aýdyp, bu üýtgetmelere garşy çykyş edýärler.


text:
Wengriýanyň prezidenti Pal Şmitt özüniň ylmy doktorlyk dissertasiýasynda edebi ogurlyga ýol berenlikde özüne bildirilýän aýyplamalar bilen baglanyşykly özüniň anna günki resmi iş planlaryny ýatyrdy.
Pal Şmittiň metbugat sekretary jenap Şmittiň anna güni agşam döwlet telewideniýesinde bu wakalar bilen baglanyşykly çykyş etjekdigini aýtdy.
Emma ol prezident Pal Şmittiň wezipesinden çekiljekdigi barada habar serişdelerinde peýda bolan çaklamalaryň näderejede esaslydygy ýa däldigi barada belli bir zat aýtmakdan saklandy.
Hepdäniň peşenbe güni Budapeştiň Semmelweis uniwersiteti prezident Şmittiň 1992-nji ýylda ýazan doktorlyk ylmy dissertasiýasynyň uly böleginiň başga bir alymyň ylmy işinden göçürilendigini aýdyp, ony doktorlyk ylmy derejesinden mahrum edýändigini yglan etdi.


text:
Halkara pul fondy Ukrainany ýurtda ulanylýan gazyň bahasyny ýokarlandyrmaga hem-de ukrain pulunyň has erkin söwdasyna ýol açmaga çagyrdy.
HPF-nyň missiýa ýolbaşçysy Nikolaý Gueorguew bu rekomendasiýalary penşenbe güni, Ukraina eden 12 günlük saparynyň ahyrynda berdi.
Ol Ukrainanyň töwerekleýin we ynamdar reformalary geçirip, ykdysadyýeti durnuklaşdyrmagynyň we ösüşi dikeltmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Gueorguew öz beýanatynda döwlet eýeçiligindäki nebit-gaz kompaniýasy «Naftogazyň» ilata Orsýetden alýan gazyny öz satyn alan ýerinden arzan bahadan satmak praktikasyny soňlamagyna çagyrdy.
Şeýle-de ol Ukrainanyň milli pulunyň häzir, durunuklylyk alamaty hökmünde, Merkezi bankda sekiz hriwnia -bir dollar çemesinde saklanýandygyny, eger bu meselede çeýelik köpeldilse, munuň eksporta ýardam berjegini aýtdy.


text:
Ýurduň 2020-nji ýyla çenli syýasy, ykdysady, medeni ugurlar boýunça strategik ösüşini üpjün etmek maksady bilen Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýörite milli programmany amala aşyrmaga, şeýle-de ýerli gurluşyk kärhanalarynyň bäsdeşlik ukybyny ösdürmäge ýardam etjek ýörite karara gol çekipdir.
Karara görä, mundan beýläk ýerli gurluşyk kärhanalary gurluşyk montaž, remont we rekonstruksiýa işlerinde daşary ýurt kompaniýalary bilen deň şertlerde tenderlere gatnaşyp bilerler.
Ýerli gurluşyk kärhanalaryna nahili täsir eder?
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, bu hereket prezident tarapyndan mundan 3-4 aý öň başlanypdyr. Nyýazowyň döwründe ýörite lisenziýasy bolmadyk şirketleri gurluşygyň gyrasyndan getirmek gadagan edilipdir.
“Häzirki şertlerde bu meselä üns berilmeginiň sebäbi ýurtdaky işsizlikdir. Soňky döwürde gazanç etmek maksady bilen iş gozlap, ýurtdan çykyp gidenler gaýdyp gelip ugrapdyr. Şonuň üçin hem döwlet, prezident öz etmeli derejesindäki işi edýärler. Bu hereketden maksat ýurtdaky işsizligi aradan aýyrmak, ilaty iş bilen upjun etmekdir” diýip, Bugaýew aýdýar.
Özbegistanly jemgyýeti öwreniji Kamron Alyýewiň sözlerine görä, ýerli gurluşyk şirketlerini tenderlere gatnaşdyrmak – bu gowy zat. Sebäbi iri gurluşyk kompaniýalary bilen bir hatarda ýerli gurluşyk şirketleri-de tenderlere gatnaşanda, hökümetiň şol kiçi şirketlere nähilidir goşmaça kömek bermäge-de, tenderlerde ýeniş gazanmagy üçin goldaw bermäge-de mümkinçiligi bar.
Onuň sözlerine görä, bu ýerde üns bermeli ýagdaý – uly gurluşyk kompaniýalarynyň hemmesi daşary ýurtlaryňky. Kiçi kärhanalar bolsa, Türkmenistanyň özüniňki. “Ýurduň pulunyň daşary ýurtlara gitmezligi üçin tender ýaryşlaryna hökman ýerli kiçi şirketleri-de gatnaşdyrmaly. Şonda olarda pul gazanmak, baýamak we ulurak gurluşyklara-da gatnaşmak mümkinçiligi döreýär.”
Gyrgyzystanly syýasaty öwreniji Orazbek Moldalyýewiň pikirine görä, ýerli kiçi şirketleriň tenderlere gatnaşmagy ýurtdaky uly gurluşyk kompaniýalarynyň işiniň şowly bolmagyna getirer.
“Meselem, gonşy Owganystanda kabir obýektleriň gurluşygy boýunça tender yglan edilende, ähli şirketler ýa-da kompaniýalar gatnaşyp bilmeýärler. Munun üçin her bir karhananyň özünde ýeterlik puly we gurluşyk mehanizmleri, işine ussat inžener we tehnik topary bolmaly” diýip Moldalyýew aýdýar.
Orazbek Mondalyýew, Türkmenistanyň prezidentiniň ýerli kiçi şirketleriň hem tenderlere gatnaşmagyna mümkinçilik bermegi gurluşykçylaryň işiniň gowulanmagyna getirjekdigini aýdýar. “Tenderleri gurnan kompaniýalaryň talabyna jogap bermek üçin kiçi şirketler bir birine goşulup, zerur tehnikany alyp başlarlar we pul tapmak üçin sponsor gözläp başlarlar. Meniň pikirimçe, bu gaty gowy ideýa.”
Daşary ýurt kompaniýalaryna berilmegi
Name üçin Türkmenistanda iri gurluşyk proýektleri daşary ýurt kompaniýalaryna berilýär? Problema korrupsiýadamy ýa-da spesialistleriň ýokdugyndamy?
Problema korrupsiýada diýip Kamron Alyýew aýdýar. “ Sebabi olar uly wadalary bermek mümkinçiligine eýe. Onsoňam daşary ýurt kompaniýalary şol pudakda spesialist hasaplanýar. Olar beýle gurluşlary dünýä ýüzünde alyp baranlaryndan soň ekspertizadan geçirmegiň ýollaryny bilýarler. Şonuň üçin-de olaryň tenderlere gatnaşyp ýeňmek mümkinçiligi uly” diýip, Alyýew jogap berdi.
“Emma daşary ýurt kompaniýalarynda mümkinçilik uly diýip, döwlet olara ynansa, bu gazdan we nebitden gelen başga walýuta zapaslarynyň daşary ýurtlara çykyp gitmegine getirýär. Bu hem döwletiň ösmegi üçin gowy hasaplanmaýar. Ähli baýlyklaryň azyndan 70 %-i ýerli kärhanalarda ýagny ýurduň özünde galmaly. Sebäbi daşary ýurda giden pul yzyna gelmeýär. Emma ýurduň içinde galan pul içerde galar” diýip, Alyýew aýtdy.
Orazbek Moldaliýewiň pikirine görä bolsa, diňe Türkmenistanda däl, eýsem bütin Merkezi Aziýada bir problema bar, ol hem adamlarda hususy maliýe mümkinçiliginiň pesligi. “Şonuň üçin kwalifisirlenen spesialistleri we tehnikasy bar kiçi şirketler tenderlere gatnaşmak mümkinçiligine eýe däl. Bu ýerde birinji problema pul meselesi bolsa, ikinjisi tender aç-açan bolmasa, mynasybyň däl-de, eýse diňe para beren kompaniýanyň ýeňmegi mümkin. Şonun üçin-de öz şirketleriniň tenderlerde ýeňmegi üçin döwlet olara kömek, ýagny birinji nobatda ýeňillikli kreditler bermeli” diýip, syýasaty öwreniji aýdýar.
Aktiwlik we azat metbugat
Ýazyjy Bugaýewiň sözlerine görä, bu ugry ösdürmek üçin telekeçileriň özleri aktiw bolmaly. Ikinjiden, ýurtda garaşsyz we azat metbugat bolmaly.
Gurluşyk pudagyny giňeltmek boýunça proýektler bolmalydygyny Kamron Alyýew aýdýar. Gurluşyk materiallaryny ýerli senagat öndürmeli, ýörite proýektler bolmaly, onsoňam döwlet tarapyndan geçirilýän umumy bir syýasat bolmaly, ýagny ol gurluşyk kompaniýalarynyň ösüşi barada monitoring alyp barmaly. Şeýle-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda hyzmatdaşlygy güýçlendirmeli. Bu ýurtlar biri-birniň tejribesini öwrenip, biri-biriň mümkinçiliklerinden peýdalanmaly.
Orazbek Moldalyýewiň pikirine görä, Merkezi Aziýanyň işçileri we spesialistleri gazanç etmek maksady bilen daşary ýurtlara gitmäge mejbur bolýarlar. Eger-de öz ýurdunda şeýle iş orunlary doredilse, birinjiden, bu migrasiýany azaldar. Onsoňam, ýurduň ykdysadyýetiniň ösmegine kömek eder.
Emma Turkmenistana dolanyp gelsek, olarda pul serişdeleri bar. Şonun üçin hem Merkezi Aziýanyň beýleki döwletleri bilen deneşdireňde bu meseläni çözmek olar üçin ýeňil düşýär diýip, syýasaty öwreniji Orazbek Moldalyýew aýtdy.


text:
Yrakda yslamçy meýletinçiler güýçlenýärler. Bu ýagdaý Waşingtona-da täsir edýär. Birleşen Ştatlardaky ozalky we häzirki syýasatçylar Yrakdaky soňky ýagdaýlar sebäpli birek-biregi aýyplaýarlar.
Yrakdaky yslamçy meýletinçileriň hüjümleri sebäpli Waşingtondaky partiýalar biri-birine içi kitüwli garaýarlar. Häzirki we ozalky resmiler Yrakda ýüze çykan ýagdaýlar sebäpli biri-birlerini günäkärleýärler.
Respublikan kanunçykaryjylardan biri ”Yrak yslam döwleti we Lewant” toparynyň adatdan daşary ýagdaýda örüsini giňeltmegini Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamadan görýär. Ol Obamany Siriýadaky ýagdaýlar babatda aýgytly hereket etmezlikde aýyplaýar, şeýle-de ol “2011-nji ýylda amerikan goşunlary Yrakdan doly çekilmeli däldi” diýýär.
Yrak barada jedel
Demokratlar bolsa Obamany goldap, esasy aýyplanmaly adamyň Jorj Buşdugyny aýdýarlar. Demokratlaryň pikirine görä, Buş 10 ýyl mundan öň amerikan goşunlaryny Yraga girizmek bilen ýalňyşypdyr we häzirki ýagdaýlaryň ýüze çykmagyna sebäp bolupdyr.
15-nji iýunda CNN kanalynda çykyş eden günorta karolinaly respublikan Lindsiý Graham Obamany “boş” hem-de “garabaş” diýip häsiýetlendirdi.
Ol: “Biziň öz kellesine görä we keçjal hereket edýän prezidentimiz bar. Ol hemme zady hemmelerden has gowy bilýändirin öýdýär. Ynha, şeýdibem ol goşunlary yzyna çekýär, ýurdy kyn ýagdaýa salýar. Obama tizden-tiz alyp barýan syýasatyny üýtgetmeli. Eger-de ol şeýle etse, biziň entegem ýagdaýdan baş alyp çykmaga mümkinçiligimiz bar” diýdi.
Obamanyň administrasiýasy Yrakdaky amerikan goşunlarynyň doly yza çekilmegini Bagdatdan gördi. Olaryň aýtmagyna görä, bagdat resmileri şonda amerikan esgerlerine tarhanlyk hukugyny bermändir.
2012-nji ýylda prezidentlige dalaş edip, Obamadan ýeňlen Mit Romniý hem Grahamyň tankydy bellkilerine goşulyp, NBC kanalynda şeýle çykyş etdi: “Biz Yragyň premýer-ministri Malikä “Harby güýçleriň statusy baradaky şertnama” gol goýduryp bilýäris. Prezident şony şeýle etdirtjek diýipdi, ýöne etdirmedi. Ynha, munuň netijesinde bolsa häzirki krizis ýüze çykdy”.
Geçen hepde Birleşen Ştatlarda harbylar bilen gizlin gullugyň resmileriniň arasynda geçirilen ýygnakdan soňra miçiganly demokrat Senator Karl Lewin administrasiýanyň tarapyny çalyp çykyş etdi we Yrakdaky krizis babatda “oýlanyşykly” çemeleşmeli diýdi: ”Mundan sanaglyja ýyl ozal Yragyň hökümeti amerikan esgerleriniň belli bir kontingentiniň Yrakda galmaklary baradaky ylalaşyga gol çekip bilýärdiler, ýöne çekmediler. Şonuň üçinem biz häzir bir işe baş goşmazdan ozal gaty ünsli we oýlanyşykly hereket etmeli”.
Respublikanlaryň wekili Maýk Rojers Obamanyň administrasiýasynyň soňky üç ýylyň dowamynda Siriýany ünsden düşürendigi sebäpli, demirgazyk Yrakda gerimini giňelden ”Al-Kaýda” ilteşikli ISIL-iň öz potensial mümkinçiliklerini ösdürendigini aýtdy.
Rojers ”Fox News-e” beren interwýusynda şeýle diýdi: “Ýaýdanjaňlyk ýagdaýy şu derejä getirdi. Biziň ýaýdanjaňlygymyz sebäpli meýletinçiler saglyk bejergilerini aldylar, maliýe kömegini aldylar, türgünleşik geçdiler we şeýdibem Yrakda harby operasiýa başladylar”.
Obamanyň tankytlara jogaby
Obamanyň administrasiýasy Siriýa krizisi barada aýdylýan tankytlary iňkär edýär. Olar Birleşen Ştatlaryň Damaska harby hüjüm etmek howpy Orsýet bilen Amerikanyň ylalaşyp, Başar Assady Siriýany himiki ýaraglardan saplamaga mejbur etdi diýýärler.
Tanymal demokratlardan biri respublikanlaryň tankytlaryny dolulygyna iňkär edip, “belanyň esasy körüginiň” Buşdugyny aýtdy. Buş 2003-nji yylda Birleşen Ştatlaryň baştutanlygyndaky halkara goşunyny Yraga girizdi.
Golaýda geçiren gepdelik ýygnagynda Wekiller öýüniň Ýokarky öýündäki demokratlardan kaliforniýaly Nensi Pelosi yrakly diktator Saddam Huseýniň, ahaman barmyş diýlen köpçlikleýin gyrýan ýaraglaryny bahanalap, Birleşen Ştatlary Yrak bilen uruşdyran ozalky prezidenti aýyplady: “Meniň pikirimçe, biz häzir 11 ýyl ozal goýberilen syýasy ýalňyşlygyň miwesini görýäris. Buşuň administrasiýasy faktlary amerikan halkyna ýalňyş ýetirdi. Olar köpçülikleýin gyryş ýaraglarynyň Yrakda ýokdugyny bilselerem, Yraga çozmaly diýdiler, söweş öz-özüni ödär diýdiler, tiz wagtda soňlanar diýdiler. Kondoliza Raýs bizi Yrakda adamlar gül desseleri bilen garşylarlar, şonuň üiçnem biz ol ýere hökman giräýmeli diýipdi.”
Pelosi öz sözlerini şeýle dowam etdi: “Olar ýagdaýy halka şeýle ýetiripdiler. Elbetde, bularyň bary ýalandy. Administrasiýanyň özi hem bu zatlaryň ýalandygyny oňat bilýärdi”.
Buş döwrüniň resmileriniň köpüsi Yrak bilen Siriýanyň çäginde halyfat döretjek bolýan ISIL barada dymýar.
Ýöne 2011-2005-nji ýyllarda goranyş syýasaty boýunça resmi wezipäni eýelän Duglas Feith “Politico” žurnalyna beren interwýusynda Obamanyň administrasiýasynyň Yrakdan amerikan goşunlaryny yza çekmegini “aşa biperwaýlyk” diýip häsiýetlendirdi: “Prezident, goşunlar yza çekilen halatynda nämeleriň ýüze çykyp biljekdigi barada oňa aýdylan peýdaly duýduryşlara gulak asmady. Muňa derek ol “biz doly çekilýäris” diýmegiň özüne getirjek syýasy bähbitlerine üns berdi”.
"Bu krizis sapak bolmaly"
Feith Birleşen Ştatlaryň Yraga garşy yglan eden söweşini meýilleşdiriji toparyň merkezindäki adamdy.
Onuň pikirine görä, häzirki ýagdaý “Siriýalylara, Yragyň halkyna we Amerikanyň milli bähbitlerine gymmada düşdi”. Ol, şonuň üçinem Obama: bu krizis sapak bolmaly diýýär.
Dowam edýän jedellere goşulanlardan biri hem Buşuň hyzmatdaşlaryndan Beýik Britaniýanyň ozalky premiýer-ministri Toni Bleýrdir. Ol geçen hepdäniň soňunda öz websahypasynda çap eden makalsynda Yrakda dörän krizisi Siriýada dörän graždanlyk urşundan gördi.
Bleýr öz makalasynda, “eger Birleşen Ştatlary we onuň hyzmatdaşlary öz wagtynda Yraga çozup, Saddam Hüseýni tagtdan agdarmadyk bolanlarynda, häzirki wawwaly meseleler ýüze çykmazdy” diýen pikirleri ret etdi. Ol öz makalasynda şeýle ýazýar: “11 ýyl mundan ozal Yrakda bolan wakalar barada çekeleşmegiň deregine, bir zada göz ýetirmeli, ýagny biz Yraga girenimizde-girmänimizde-de bu günki kynçylyklar ýüze çykardy”
Londonyň şäher häkimi Boris Jonson “The Telgraph” gazetinde çap etdiren makalasynda Toni Bleýriň sözlerine jogap berýär we ony “tentekleriň tassyklamalaryny” ulanyp taryhy täzeden ýazmaga çytraşmakda aýyplaýar. Ol öz makalasynda şeýle ýazýar: “Kimdir biri baryp Toni Bleýriň agzyny ýumdursyn ýa-da iň bolmanda heläkçilige sebäp bolandygy baradaky hakykaty kabul etmegini sorasyn”.


text:
Aşgabat, 11.03.2015. “Türkmenportal”.
“Türkmenistanyň Gruziýadaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Döwletmyrat Myradow 11-nji martda Tbiliside geçirilen metbugat maslahatynda Türkmenistanyň Aşgabatda Merkezi Aziýa sebitinde howpsuzlyk we parahatçylyk boýunça maslahat geçirmek teklibi bilen çykyş edýändigini mälim etdi” diýip, “Nowosti Gruziýa” gabar berýär.
“Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ýardam bermeginde Merkezi Aziýa sebitinde howpsuzlyk we parahatçylyk boýunça maslahat çagyrmagy we ony 2015-nji ýylda türkmen paýtagtynda geçirmegi teklip edýär. Mundan başga-da, Türkmenistanyň BMG-niň Aziýada ýaragsyzlanmak boýunça Sebit merkezini döretmegiň meselesini ara alyp maslahatlaşmagy maksadalaýyk hasaplaýar” diýip, ilçi belläp geçdi.
Şeýle hem Döwletmyrat Myradow öz çykyşynda Türkmenistanyň halkara gatnaşyklarynyň global energetikany ösdürmek we transkontinental söwda-ykdysady hem-de ulag-kommunikasiýa geçelgelerini döretmek ýaly çylşyrymly meselelerini çözmekde täze başlangyçlary bilen yzygiderli çykyş edýändigini habar berdi.


text:
Soltan Sanjar mowzeleýi
XII asyryň ortalarynda Muhammet ibn Atsyz as-Sarahsy tarapyndan gurulypdyr. Sungaty öwreniji G.A. Pugaçenkowa bu ýadygärlik hakynda: “Eger-de Mary özi hakynda gürrüň berýän taryhy maglumatlar we şäherler bilen bilelikde ýitip giden hem bolsa diňe şu ýadygärligiň özi hem onuň öňki şöhratyna şaýatlyk etmäge ýeterlik bolardy” diýip ýazypdyr.
Soltan Sanjaryň türbesiniň planynda inedördül taraplary 27 metr we jaýyň ölçegi 17x17 mert bolan dört sany arkaly tagçanyň hasabyna diwaryň galyňlygyna tarap giňeldilen ýalňyz inedördül otagy bar. Ol arkaly paruslar ulgamynda beýik gümmez bilen örtülipdir, ol arkaly paruslar dört ýarysly stalaktit paruslaryň onalty gyraňlygynyň kömegi bilen gümmeziň daýanç aýlawyny döredýär. Onuň içerki ýüzünde gümmeziň ýüzini owadan böleklere bölüp, ägirt uly ýyldyzyň suratyny emele getirýän kerpiçden edilen bezeg gapyrgalar görünýär.
Mawzoleý, esasan taraplary 24-25 sm, galyňlygy 5 sm bolan inedördül oňat kerpiç bilen örülipdir. Mawzoleýiň diwarynyň 5 metr galyňlykda bolmagy onuň şunça wagtlap oňat saklanmagyny kepillendiripdir. Mawzoleýiň döredýän uly basyş güýji, kuwwatly diwarlaryň berkligi arkaly ýeňil göterilipdir. Bir wagtlar mawzoleýe, gündogar tarapdan gurylan metjit birikýär eken. Sokol bölegi 1937-nji ýylda gazylyp açylypdyr.
Soltan Sanjaryň mawzoleýini, orta asyr awtorlarynyň biri Reşiteddin (XIV asyr) “dünýäde iň uly jaý” diýip atlandyran bolsa, Isfizary (XV asyr) ýadygärlige “munuň özi älem-jahanda iň uly gurluşyklaryň biridir we ol zaýalanmak özüne galtaşyp bilmejek derejede mäkämdir” diýip baha beripdir.
Türkmenistanyň arhitekturasynda, Soltan Sanjaryň mawzoleýi deňsiz-taýsyz wakadyr. Sungaty öwreniji G.A. Pugaçenkowa bu barada şeýle ýazýar: “onuň arhitektura formalary, onuň konstruktiw tärleri, onuň bezelişi... XI -XII asyrlaryň günorta Türkmenistan arhitekturasynyň ewolýusiýasynyň bütin barşy bilen öňünden kesgitlenipdir. Bu ýadygärlikde, Sarahstdan arhitektor Muhammet ibn Atsyzyň we onuň bilen hyzmatdaşlyk eden ussalaryň toparynyň amala aşyran orta asyr halk gurluşyk genisiniň beýik gazananlary sintizirlenýär”. Alym özüniň “Gadymy Merw” diýen kitabynda Soltan Sanjaryň mawzoleýiniň ähmiýeti hakda öz pikirlerini şeýle beýan edipdir: ”Eger-de gadymy Merwdan hiç bir zat saklanylyp galman, hat-da onuň ozalky şöhraty hakynda şaýatlyk edýän taryhy maglumatlar we ägirt uly şäher harabalary hem saklanylyp galman, diňe Soltan Sanjar mawzoleýiniň ýalňyz özi saklanylyp galynsada hem, munuň özi gadymy Merwin nähili uly şäher bolandygyny göz öňüne getirmäge mümkinçilik bererdi”.
Soltan Sanjaryň mawzoleýiniň salynmagy barada halk arasynda saklanyp galan birnäçe rowaýatlar bolup, olaryň birinde şeýle diýilýär: “Sanjar asman perisi bilen söýşüpdir. Peri oňa özi bilen durmuş gurjak bolsa üç şertiniñ bitirilmelidigini aydypdyr. Olaryň biri periniň saçyny daraýşyna seretmeli däl, ikinjisi ylgan wagty onuň söbügine seretmeli däl, üçünjisi hem perini bilinden gujaklamaly däl eken. Bilesigeliji soltan şertleri birbada kabul etse-de, soňra olaryň üçüsini hem bozupdyr. Ol, periniň saçyny daranda kellesini eline alyp daraýandygyny, ylganda söbüginiň ýere degmeýändigini synlapdyr, gujaklanda hem biliniň süňksüzdigini bilipdir. Şertleriň bozulanyna dergazap bolan perizat ak guşa öwrülip, asmana galypdyr. Soltan Sanjar gözüni ýaşlap, onuň yzyndan:”Men seni görüp durmasam ölerin” diýip gygyrypdyr. Perizat asmanda pel-pelläp durşuna:”-Meni görjek bolsaň beýik hem owadan ymarat saldyr. Men her anna güni şol ymaratyň depesindäki deşikden saňa gararyn” diýipdir-de uçup gidipdir. Şondan soňra Soltan Sanjar şu mawzoleýi saldyranmyşyn...”.


text:
Biynjalyk bolmaň, bu aýdylşy ýaly hakykata gabat gelmeýär. Ýöne edil olar ýaly utopiýa hem däl. Adamlaryň dünýäni dargadyp biljek howpunyň derejesini ölçän "Kyýamat sagady" wagty 11:57 görnüşinde görkezýär. Bu bolsa kyýamata jemi 3 minudyň galandygyny görkezýär diýmeklikdir. 1984-nji ýyldan bäri "Kyýamat sagadynda" wagt edil beýle sagat 12-ä golaý bolmandy.
Wagt iki minut öňe süýşüpdir
Alymlardan we ýadro hünärmenlerinden emele gelen bir topar tarapyndan ýadro urşy howpy göz öňünde tutulyp kesgitlenen bu wagt, aslynda simwoliki äýratynlyga eýedir. Şeýle maglumat ýadro alymlarynyň žurnalynda çap edilipdir. Ilkinji gezek 1947-nji ýylda geçirilen barlagda kesgitlenilenden bäri, bu ýagdaý dürli wagtlarda geçirilen derňewleriň netijesinde sagat 12-ä 17 minut galandan tä on ikä 3 minut galýança öňe süýşüpdir.
Barlagçylar bu gezek dünýäde howa şertleriniň üýtgemekligini, ýadro ýaraglarynyň döwrebaplaşmagyny we dünýädäki ýadro ýaraglarynyň möçberiniň köpelmekligini dünýäni ýok edip biljek howp hasaplapdyrlar. Şeýlelikde, alymlar kyýamat wagtynyň ýene 2 minut golaýlandygyny yglan edipdirler.
Ýadro ýaragynyň täsiri
"Kyýamat sagadynyň" suratyny ilkinji gezek 1947-nji ýylda suratkeş Martyl Langsdorf ýanýoldaşy fizik Aleksandr Langsdorf bilen bilelikde, adamsynyň hem agzalykda durýan alymlar toparynyň žurnalynyň daşyna çekipdir. Şonda suratdaky sagat 11:53 wagtyny görkezýär ekeni. Ondan iki ýyl soň SSSR-ň geçiren ýadro synagy hem bu ugurda alyp barýan işleri göz öňünde tutulyp, kyýamat wagty 4 minut öňe süýşürilipdir we sagadyň 11:57-ni görkezýän suraty çap edilipdir. Şondan bäri ylmy žurnalyň alymlardan ybarat redaksiýa topary, dünýäni ýok edip biljek derejede ýüze çykan problemalara üns çekmek maksady bilen, "Kyýamat sagadynyň" wagtyny öňe-yza üýtgedip gelýärler. Alymlar, kyýamat wagtyny kesgitlemeklikde ýadro ýaraglarynyň elýeterliligi we döwletleriň olary ulanyp biljek ähtimallygy ýaly täsirleri göz öňünde tutýarlar.
"Kyýamat sagadynyň" görkezijisiniň üýtgedilen ýyllary we onuň esasy sebäpleri:
1947-nji ýyl sagat 11:53 - Žurnalyň işgärleri halkara köpçüliginiň we syýasy ýolbaşçylaryň ünsüni ýadro howpunyň çynlakaýlygyna çekmek isläpdirler.
1949-njy ýyl sagat 11:57 - SSSR-iň ýadro synagy geçirmekligi.
1953-nji ýyl sagat 11:58 - ABŞ-nyň ilkinji termoýadro enjamyny synagdan geçirmekligi. Şonda dünýäniň ýagdaýy kyýamat wagtyna häzirkidenem iň golaýlan pursadyny başdan geçiripdir.
1960-njy ýyl sagat 11:53 - ABŞ bilen SSSR-iň ilkinji gezek sebitara dartgynlyklarda garşylyklaýyn herekete geçmekden gaça durmak islegini mälim etmekligi.
1963-nji ýyl sagat 11:48 - ABŞ bilen SSSR-iň atmosferada ýadro synagyny geçirmekligi gadagan edýän şertnama gol çekmekligi.
1968-nji ýyl sagat 11:53 - Wetnam urşy. Fransiýa bilen Hytaýyň ýadro ýaragyna bikanun ýagdaýda eýe bolmaklygy.
1969-njy ýyl sagat 11:50 - Ysraýyl, Hindistan we Pakistandan başga uly döwletleriň ýadro ýaraglarynyň ýaýbaňlanmagy şertnamasyna gol çekmekligi.
1972-nji ýyl sagat 11:48 - ABŞ bilen SSSR-iň strategiki ýaraglaryň çäklendirilmegi we antiballistik raketalar baradaky şertnamalara gol çekmekligi.
1974-nji ýyl sagat 11:51 - Hindistanyň ilkinji ýadro synagy.
1980-nji ýyl sagat 11:53 - Ýadro ýaraglaryndan el çekmeklik babatda esasy iki güýçli döwletiň geljek bilen baglanşykly hiç hili ädim ätmezligi.
1981-nji ýyl sagat 11:56 - SSSR-iň Owganystana harby hereket gurnamaklygy. ABŞ-nyň Moskwadaky Olimpiýada oýunlaryny boýkot etmekligi. Ronald Reýgeniň prezident saýlanmaklygy.
1984-nji ýyl sagat 11:57 - ABŞ bilen SSSR-iň arasyndaky diplomatiki gatnaşyklaryň gaty ýaramazlaşmaklygy.
1988-nji ýyl sagat 11:54 - Reýgen bilen Gorbaçýowyň orta menzilli ýadro raketalarynyň ýok edilmekligi babatda şertnama gol çekmekligi.
1990-njy ýyl sagat 11:50 - Berlin diwarynyň ýykylmagy. Polşanyň, Çehoslawakiýanyň, Wengriýanyň we Rumyniýanyň SSSR-e baknalykdan halas bolmaklygy.
1991-nji ýyl sagat 11:43 - Sowuk urşuň gutarmaklygy. Dünýäniň kyýamatdan iň köp daşlaşan wagty.
1995-nji ýyl sagat 11:46 - Dünýäde entägem 40 müňden gowrak ýadro ýaraglarynyň galandygy.
1998-nji ýyl sagat 11:51 - Hindistan bilen Pakistanyň ýadro synaglaryny geçirmekligi.
2002-nji ýyl sagat 11:53 - ABŞ-nyň Antiballistik raketalar şertnamasyndan bir taraply ýagdaýda çekilmekligi.
2007-nji ýyl sagat 11:55 - Demirgazyk Koreýanyň ýadgo synagyny geçirmekligi.
2010-njy ýyl sagat 11:54 - ABŞ bilen Rusiýa federasiýasynyň Strategiki ýaraglary çäklendirilmeklik şertnamasyny täzeden ele almaklyk üçin gepleşikleri gurnamaklygy.
2012-nji ýyl sagat 11:55 - Dünýäniň ýadro ýaraglary, ýadro energiýasy we howanyň global gyzgynlygynyň ýokarlanmaklygy ýaly problemalar babatda gaty ejiz ýagdaýa düşmekligi.
2015-nji ýyl sagat 11:57 - Ýadro ýaraglarynyň döwrebaplaşmaklygy, howa şertleriniň ýaramazlaşmaklygy we ýadro ätiýaçlygynyň möçberiniň aşa köpdügi.


text:
Bireleşen Ştatlaryň we Moldowanyň ýaragly güýçleri 3-nji maýda bilelikde harby türgenleşige başladylar.
Amerikanyň takmynan iki ýüz esgeri bronly kolonnada, Rumyniýanyň Goranmak ministrliginiň resmileri serhetden geçerler diýip aýdanyndan bir gün soň, ýagny 3-nji maýda daňdan Rumyniýadan Moldowa girdiler.
Birleşen Ştatlaryň ýaragly güýçleri serhet geçelgesi Skuleniden merkezi Moldowa girip, Falesti şäheriniň üsti bilen paýtagt Kişinýowyň takmynan 20 kilometr demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Negresti şäherine tarap ýola düşdüler.
Kodlaýyn ady "Aždarha pioner" bolan türgenleşik plana görä, 20-nji maýa çenli dowam eder. Moldowanyň orsýetçi oppozision partiýasy "Sosialistik" partiýa muňa protest bildirip, demonstrantlary ýoly baglamaga çagyrdy. Ýöne protestçileriň sany on-on iki adama-da ýetmän, amerikan esgerleri Negresti şäheriniň golaýyndaky türgenleşik ýerine tarap ýollaryny bökdençsiz dowam etdirdler.
Oppozision partiýalar 9-njy maý "Ýeňiş güni" mynasybetli amerikanyň bronly ulaglarynyň hem gatnaşmagynda Kişinýowda geçjek dabarada adamlary protestlere çagyrdylar.
Amerikanyň bronly ulaglarynyň gatnaşmagynda Kişinýowda geçirilýän dabara bilen ýaran güýçler nasistik Germaniýany ýeňip, Ýewropada Ikinji jahan urşunyň soňuna çykylmagynyň 71-nji ýyl dönümini belleýärler.
Sosialistik partiýanyň başlygy Igor Dodon türgenleşigi "harby basyp alyş" diýip atlandyrdy.
Moldowanyň goranmak ministri Anatol Salaru hem Sowet goşuny 1944-nji ýylda Moldowa gireli bäri, "Dodonyň atly goşuny Moldowany terk etmegi ýatdan çykardy" diýip, Dodonyň tankydyna jogap berdi.
Salaru bu beýanaty bilen Moldowanyň gündogaryndaky separatistik region Transdneprdäki ors esgerlerini göz öňünde tutýar.
1992-nji ýylda atyşyklary bes etmek boýunça ylalaşylyp, separatistik konflikt tamamlanandygyna garamazdan, Orsýet özüniň 1500 esgerini şindi-de bu regionda saklaýar.
Bu goşunyň 380 çemesi esgeri parahatçylygy goramak baradaky halkara güýçlerine degişli. Galanlary bolsa Orsýetiň 14-nji Gwardiýa goşunynyň esgerleri
Moldowa NATO-nyň Parahatçylyk boýunça partnýorlyk programmasyna 1994-nji ýylda goşuldy.


text:
Saryýagyz, gök gözli, intellektuwal, ýaşy kyrkdan agan, saçy indi düşmäge başlan, ýöne muny alada etmeýän, gaýtam muny iş karýerasy üçin täze mümkinçilik hasaplaýan britaniýaly aktýor Jude Law çagalygyndan bäri aktýor bolmagyň kül-külüne düşenlerden biri ekeni.
Jude Law 1972-nji ýylyň 29-njy dekabrynda mekdep mugallymlary Peter we Meggi Lawyň maşgalasynda dünýä inipdir. “Jude” adyny oňa “The Beatles” aýdym-saz toparyndaky “Heý. Jude” aýdymyndaky gahrymanyň hormatyna dakypdyrlar. Jude 14 ýaşyna çenli Londondaky adaty mekdepleriň birinde bilim alypdyr. Ýetginjegi[ ukybyny göz öňünde tutan ata-ene ony Dalwiçde ýerleşýän hususy mekdebe geçiripdirler. Ýöne Jude mekdepde okamagy däl-de aktýor bolmagy isläpdir. Ene-atasy-da onuň bu islegine garşy çykyp durmandyrlar. Olar gaýtam oňa teatry söýdüripdirler we Judeniň çagalykdan sahna çykmagy höwes etmegini goldap, has ruhlandyrypdyrlar.
Geljegiň tanymal aktýory özüniň ilkinji roluny alty ýaşynda, çagalar oýnunda oýnapdyr. On iki ýaşynda bolsa, Milli filarmoniýanyň ýaşlar teatrynyň agzasy bolupdyr.
Law 1986-nji ýylda çagalar üçin taýýarlanan “Sowalgajyk” atly telekomediýadaky bölümleriň birinde çykyş edipdir. 17 ýaşynda bolsa, “Klosteriň dessesi” atly telefimde seýisiň roluny oýnapdyr. Ondan soňky ýyl hem Dalwiçdäki mekdebi taşlap, Mançestere gidipdir. Ony “Maşgala” atly köp bölümli kinofilmde (seriýal) ýetginjek Neýtan Tompsony[ roluny oýnamaga çagyrypdyrlar. Soňky iki ýylyň dowamynda ýetginjek Jude “Pigmalion” sahnasy bilen gastrollarda bolupdyr.
Kann film festiwalynda Law 1992-nji ilkinji gezek kinoda surata düşmäge çakylyk alypdyr. Şonda Britaniýanyň kinomatografiýa institutynyň bir çäresi çäginde “The Crane” atly gysga metražly filde rol alypdyr. Soňky surata düşen kinofilmleri şowly bolmany üçin, Law bar ünsüni teatra gönükdirmek kararyna gelipdir. 1994-nji ýylda “Ýaramaz maşgala” atly teatr oýnunda sahna çuw ýalaňaç çykypdyr we “Laurence Olivier” baýragyny alypdyr. “Pespälli bolmaýan” atly teatr oýnundaky rolundan soň Brodweýe iberilen Jude ol ýerde
Ketlin Tenerlä garşydaş bolupdyr. Ol oýun ABŞ-da gaty uly gyzyklanma döredipdir. Law “Ien Charotsiton” we “Tony” baýraklaryna dalaşgär görkezilipdir. Ol şeýlelik bilen “Hollywooda” çagyrylypdyr we onuň “Hollywood”durmuşy başlapdyr. Aktýor yzly-yzyna “Seni söýýärin, seni söýmeýärin” atly melodramada, “Ýapgyt” dramasynda, Oskar Uaýldyň biografiki romany esasynda surata düşürilen “Uaýld” kinifilminde oýnapdyr. Ethan Hawke we Uma Thurman bilen “Qattaka” atly trillerde olara şärik bolupdyr. Ýöne ol kinofilmleriň hiç biri onuň bagtyny çüwdürmändir.
Law 1997-nji ýylda “Şopping” atly kinofilmde tanyşan aktrisasy Sadie Frost-Laewlen bir ýyldan soň durmuş gurupdyr we birnäçe kärdeşi bilem bilelikde “Natural Nylon” atly kino firmasyny döredipdir. 2004-nji ýyla çenli işlän firma, esasan kinofilmleriň prodýuserligi bilen meşgullanypdyr.
Ahyrynda bagty çüwüpdir...
1999-njy ýylda mawy ekranda “Ukyply mister Ripli” atly kinofilm görkezilmäge başlapýar.
Aktýor ol kinofilmde barly bir ýaş ýigidiň obrazyny suratlandyrypdyr. 40 million amerikan dollary möçberindäki býudjet bilen taýýarlanan kinofilm garaşylandan iki esse köp girdeýji gazandyrypdyr we onda oýnan aktýiorlara hem dünýä derejesinde abraý getiripdir.
Tankytçylar Kudeniň roly ýerine ýetirşine gaty haýran galypdyrlar. Şeýle roly sebäpli ol “ikinji plandaky iň gowy aktýor” ugru boýynça “Oskar” we “Altyn globus” baýraklaryna dalaşgär görkezilipdir. Ondan soňky ýyllar Law yzly-yzyna alty sany kinofilmde surata düşüpdir. Ol kinofilmleriň käbiri şowly, käbirem şowsuz bolsa-da, Jude Law “Hollywoodda” gaty gowy görülýän aktýorlaryň birine öwrülipdir.
Jude Law asylly iňlis jentelmeni ýaly hemişe özüni seresaply alyp barýar. Meşhurlyk onuň başyny aýlamaýar we hemişe şöhratparazlygyň ugrunda ylgamaýar. Ol, roly uly-kiçidigine ýa-da girdeýjisine görä saýlap almaýar. Teklip edilýän işde onuň üçin iň wajyp bolan režissýordyr: “Men mazmuny okajak hem bolup duramok. Meniň üçin ýörite ssenariýa ýazylmagyny-da talap etmeýärin. Elbetde, ssenariýadan düýpgöter bihabar bolmak hem mümkin däl. Dogrumy aýtsam, meniň üçin iň wajyby režissýor bilen gepleşmek. Eger kinofilmiň režissýoryny tanamaýan bolsam, kimiň surata düşürýändigini anyk bilmesem, ssenariýany okamaýaryn. Meselem, Stewen Soderbergiň “Gapdallaýyn täsir” kinofilminde hut şeýle bolupdy. Men onuň özüniň ahyrky işini berjaý edýändigini öwrenenimden soň, derrew ol işden çekilmäge razy boldum. Umuman alynanda, ol kinofilmde meni biynjalyk edýän käbir ýagdaýlar bardy. Ol ruhy taýdan gaty agyr trillerdi. Men kim, hekim bomak, onda-da psihoterapwt bolmak kim? Size hakykady aýtsam, doktor Jude Lawyň kim ýanyna geler we kim oňa özüni ynanar”.
Ýaşy ýaňy 40-dan agan Law indi özüni şol bir wagtyň özünde öňe we yza gitmek isleýän awtoulaga meňzedýär: “Men gaty köp, diýseň ýaramaz kararlar kabul edipdirin! Olary gaýtalamak islemezdim. Men özümi bir awtoulaga meňzetmek islesem, şol bir wagtyň özünde öňe we yza gitmek isleýän ýaly. Edil häzirki ýagdaýda deňagramlylyk şeýle görnüşde öňe ýa-da yza gitmäge mümkinçilik berýär. Başdan geçirenlerim meni öňe ümzükdirse gaty gowy bolardy. Ýöne soň men onuň jogapkärçilik ýüküniň aşagynda müzzerlip galmak islemeýärin ýa-da uçrurymdan aşak gaçmak ýa-da batgalyga batmak islemeýärin”.
Zenanlar
Jude Law paparazzileriň halaýan adamlarynyň biri boldy. Hatda mundan birnäçe ýyl owal “Scotland-Yard” Britaniýanyň meşhur tabloidlerinden biriniň Lawyň telefonlaryny diňländigi äşgär bolupdyr. Aktýor kazyýetiň üsti bilen şol žurnala ummasyz jerime töledipdir. Muňa garamazdan, paparazziler ondan el çekmändirler. Law olaryň gybat-gürrüňleriniň netijesinde, öz söýgülilerini yzgiderli üýtgedýän aktýor statusyna eýe bolupdyr.
Hatda Lawyň gündelik durmuşda salamlaşýan her bir zenanyny onuň söýgülisi ýaly edip görkezjek derejesine ýetipdirler. Ýöne ýagdaý görnüşi ýaly, ýagny has dogrusy görkezilmek islenişi ýaly däl. Law 44 ýyllyk ömründe aňry başy dört-bäş sany zenan bilen aragatnaşykda bolupdyr. Bu onuň hut özüniň aýtmagyna görä şeýle! Eger gatnaşygyň çynlakaýlygy nazarda tutulanda, bu sanyň ikä çenli azalaýmagy-da mümkindir.
Jude Law ilkinji we ýeke-täk ýanýoldaşy, aktrisa Sadie Frost bilen ilkinji gezek surata düşen kinofilminiň meýdançasynda tanşypdyr. Tomaşaçylar Sadie Frosty Bram Stokeriň “Drakula” kinofilmindäki Lýusi Western roly bilen tanaýarlar. Law bilen Frost tanşan mahaly aktrisanyň adamsy we çagasy bar ekeni. Ýöne Jude bilen biri-birine şeýle aşyk bolupdyrlar welin, adamsyndan aýrylyp, oňa durmuşa çykmaga razy bolupdyr. Çatynjalaryň toýy Temzada gäminiň üstünde geçirilýär. Jude söýgülsiniň hormatyna eline “Seksi Sadie” diýen tatuirowka suratyny çekdiripdir. Sadie bilen Judeniň maşgalasynda Rafferti atly ogan we Aýris atly gyz çaga dünýä inýär. Law özüni durşy bilen maşgala işlerine we çagalaryna terbiýe bermäge gönükdiripdir.
Maşgala gatnaşygyndaky romantikany gorap saklamak maksady bilen çatynjalar durmuş toýunyň bolan gününi ekzotiki täsin adalarda gutlaýarlar. Olar yzygiderli romantiki garaýyşlary beýän edýärler we özlerine romantiki atmosfera döredýärler. Ýöne muňa garamazdan, olaryň maşgala gatnaşygy gowşamaga we romantika azalmaga başlaýar.
Sadieniň durkuny düýpgöter üýtgeden üçünji çagasyna göwreli bolan mahaly Lawyň ony ünsden düşürmegi, olaryň arasyndaky düşünişmezligi hasam möwjedipdir we özara gatnaşyklaryny ymykly sowadypdyr.
Jude öz söýgülisini tanalmaz ýagdaýa ýetiripdir. Mähriban Sadieniň ornuny her gün has erbet gahar-gazaba münýän, sähelçe zady göwnüne alýan bir ynjyk zenan alypdyr. Şeýle pursatlaryň başdan geçirilýän mahaly aktýora “Sowuk dag” atly kinofilmde rol teklip edilipdir. Ol synaglar üçin Rumyniýa gidipdir. Aradan kän salym geçmän, olaryň ikinji ogly dünýä inipdir. Ýöne körpe çaga hem olaryň nikasyny howpdan halas edip bilmändir.
Sadie diýseň agyr depressiýa duçar bolupdyr. Şol bir wagtyň özünde-de adamsy Lawyň “Sowuk dag” kinofilminde bile oýnaýan aktrisasy Nikol Kidman bilen söýgi aragatnaşygynyň bardygy barasynda ýaýan habarlar onuň bu ýagdaýyny hasam agyrlaşdyrypdyr.
Üns berilmeýändigi üçin olaryň kiçijik gyzy Aýrisiň ekstazly dermanlaryny içip zäherlenmegi bolsa, maşgala gatnaşygynyň çürt-kesik erbetleşmegine sebäp bolupdyr.
Jude Law aýrylşan mahaly aýalyna 18 million dollar bilen Londonyň etegindäki jaýyny beripdir.
Aktýoruň ikinji çynlakaý maşgala gatnaşygy amerikaly aktrisa Sienna Miller bilen bolupdyr. Edil başdaş aýaly Sadie ýaly onuň bilen gatnaşygy hem “Alfi” filmi surata düşürilýän meýdançada başlanypdyr.
Sienna we Law “Hollywoodyň” iň meşhur aşyklary hasaplanýar. Hemmeler olaryň durmuş gurup, maşgala gurjak gününe uly gyzyklanma bilen garaşýar. Ýöne owal aýdylan ýörgünli bir söz ýaly “Sen näçe hasap etseň ediber, gör-bak, pelek näme çotlaýar”...
Sienna söýgülisiniň çagalaryna seredýän hyzmatkär zenan bilen gatnaşyk gurandygyny öwrenýär we çürt-kesik onuň bilen aragatnaşyny goýbolsun edýär. Aktýor ilki bada öz şeýle etmişini boýnuna alman iňkär edenem bolsa, soň owalky aýaly we çagalary bilen bilelikde hemmelerden ötünç soraýar.
Aradan sähel salym geçensoň başga bir model we aktrisa zenandan bir gyz çagasynyň dünýä inendigi barada habar ýaýraýar. Üstesine Law özüniň dördünji çagasynyň bolandygy baradaky habary bir zenandan däl-de, žurnalistlerden bilýär. Ol aktrisa çaganyň ilkinji suratyny öz kakasyna däl-de, žurnalistlere görkezip, olara satýar.
Şeýle goh-galmagallar sowlansoň, 2009-njy ýylda Sienna Miller we Jude Law täzeden görüşmäge başlanam bolsalar, bu gezek olaryň gatnaşygy gaty gysga wagta çekýär, olar derhal aýrylyşýarlar.


text:
ABŞ-nyň ýaşyryn diplomatik hatlarynyň çap edilmegi, Päkistandaky käbir syýasy we howpsuzlyk meseleleriniň daşyndaky çekişmeleriň gyzyşmagyna-da sebäp boldy.
Ozal Päkistanda syýasy hem harby liderleriň hususy pikirleri beýle derejede jemgyýetçilige aýan edilmänsoň, bu diplomatik hatlarda aýdylýan zatlar agyr aýyplamalara we garşylyklaýyn dawalara alyp geldi.
Päkistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani 4-nji dekabrda “WikiLeaks” tarapyndan çap edilen diplomatik hatlar barada gürrüň edip, žurnalistlere «‘WikiLeaks’-e ynanmaň» diýdi. Ol: «O syzyp çykan maglumatlar kiçi diplomatlaryň pikirleri» diýip, belledi.
Synanyşyklar oňyn netije bermedi…
Emma Gilaniniň we beýlekileriň Päkistanda “WikiLeaks”-iň paş etmeleriniň ähmiýetini peseletjek bolup eden synanyşyklary oňyn netije bermedi.
Üsti açylan diplomatik hatlar esasy syýasy hem harby liderleriň käbiriniň hususy gürrüňçilikde amerikan diplomatlaryna aýdýan zatlary bilen päkistan jemgyýetçiligine aýdýan zatlarynyň arasynda uly tapawudyň bardygyny görkezdi. Onsoň, bu ýagdaý telegepleşiklerde we gazet makalalarynda uly gowur döretdi.
Çap edilen hatlaryň biri Päkistanyň jemgyýetiniň iň güýçli topary bolan harbylary gaty gelşiksiz ýagdaýa saldy. Birleşen Ştatlaryň ilçisi Anne W. Pattersonyň 2009-njy ýylda ýazan hatynda «harbylaryň häzirki ýolbaşçysy, general Aşfak Parwez Kaýani ýagdaýyň kesgin ýaramazlaşan halatynda, her neneň islemese-de, özüniň prezident Zardarini işden çekilmäge yrmaly bolmagynyň ahmaldygyny ýaňzytdy» diýilýär.
Bu maglumatlaryň netijesinde harbylaryň sözçüsi, general-maýor Athar Abbas harbylaryň demokratiýany goldaýandyklaryny jemgyýete ynandyrmak üçin ýörite çykyş etmeli boldy. Ol 4-nji dekabrda ýaýradan beýanatynda «Goşun Päkistanyň konstitusiýasynyň çäginde syýasy prosesi goldamak syýasatyny ýöredýändigini görkezdi» diýdi we harby güýçleriň komanduýuşisi, general Aşfak Parwez Kaýaniniň milli liderleriň ählisine hormat goýýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Syýasatçylar oňaýsyz ýagdaýda
Çap edilen diplomatik hatlar Birleşen Ştatlaryň diplomatlary bilen eden şahsy gürrüňleriniň üstüni açansoň, Päkistanyň uly syýasatçylary berk hem yzygider tankyda sezewar boldular.
Päkistanly tanymal yslamçy syýasatçy Mawlana Fazlur Rehmanyň “Jamiýet ulam-e yslam” partiýasy Günbatara garşy çykyş edýändigi bilen tanalýar. Emma, gizlin diplomatik hatlarda aýdylmagyna görä, ol 2007-nji ýylyň noýabrynda ilçi Pattersondan özüniň premýer-ministr bolmagy üçin goldaw aljak bolupdyr.
Onuň tarapdarlary bu hili haýyşyň bolandygyny inkär etdiler. “Jamiat ulam-e yslamyň” liderinden biri Abdul Jalil Jan Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde diplomatik hatlarda aýdylýan zatlaryň hakykata gabat gelmeýändigini, özleriniň Alladan başga hiç kimden kömek soramandyklaryny we eger halk köpçüligi özlerine ses berse, premýer-ministriň wezipesine-de dalaş edip biljekdiklerini we şonda Birleşen Ştatlaryň özlerine ýurdy dolandyrmaga päsgel berip bilmejegini aýtdy.
Çap edilen diplomatik hatlar Saud Arabystanynyň Päkistana çuň täsiriniň bardygyny hem görkezýär. Birleşen Ştatlaryň Riýaddaky ilçihanasyndan 2008-nji ýylyň oktýabrynda ýazylan hatda şeýle diýilýär: «Päkistanlylar saud patyşasy Abdyllanyň Päkistanyň ozalky premýer-ministr Nawaz Şarif tarapyndan dolandyrylanyny amatly görýär diýip hasaplaýarlar. Olaryň pikiriçe, patyşa Abdylla hut özüniň şu maksadyna ýetmek üçin Päkistana berilýän ýardamlary hem kemeldipdir».
Emma Nawaz Şarifiň “Pakistan Musulman Ligasy” partiýasynyň ýolbaşçylarynyň biri Hawaja Asif bu aýdylýanlary ret edýär. Ol Azatlyk Radiosynyň Päkistan gullugyna beren interwýusynda bu gürrüňleriň Yslamabat bilen Riýadyň arasyna çöp atmak üçin ýaýradylýandygyny öňe sürüp, «Biz üçin esasy zat päkistan halkynyň Nawaz Şarife bolan garaýşy. Allanyň ýalkamagy bilen, biz halkyň garaýşyndan razy, sebäbi adamlar Penjab welaýatynda biziň häkimiýete gelmegimiz üçin ses berdiler» diýdi.


text:
Bilbil owazly Mähri Pirgulyýewa durmuş ýoluna gadam basdy
Ülkämiziň ýaş, zehinli we hoş owazly saýrak bilbili Mähri Pirgulyýewa geçen hepde öz saýlan ýigidi Ildar bilen durmuş ýoluna gadam basdy.
Mähri Pirgulyýewa her bir gyzyň arzuwy bolan erteki ýaly toýda Şa gyzlaryndan kem bolmady. Bagtlylygy gözlerinden okap bolýan we gül dizaýnly gelinligi bilen Mähri gözleri gamaşdyrdy. Söwer ýary Ildaryň hem begenji geliniňkiden kem däldi.
Olaryň täze maşgalasyna agzybirlik, berklik we jan saglyk diläp, sungat äleminde bizi begendirmäge dowam etmegini dileýäris.


text: Ispan polisiýasy Huelwa welaýatynda ýanwar aýynda başlan anti-neşe operasiýasynda 17 adam bilen 7 tonna golaý haşişi ele salandygyny aýtdy. Polisiýa bu operasiýanyň iki bölekden ybarat bolandygyny aýdýar. Operasiýanyň birinji bölegi ýanwar aýynda, 8 adamyň we 5 ýarym tonna gaşişiň tutulmagy bilen amala aşyrylypdyr. Operasiýanyň ikinji bölegi geçen aýda amala aşyrylyp, 9 adamyň hem 1.3 tonna neşäniň tutulmagy bilen soňlanypdyr. Iki operasiýada hem neşe söwdagärleri deňizde, neşe maddalaryny uly gämilerden kiçi gaýyklara geçirýän pursatlarynda ele salnypdyr.


text:
Orsýetde ýekşenbe güni geçirilen ýerli saylawlaryň netijesini protest edip ors parlamentiniň Kremliň tarapyny tutýan partiýasynyň wekillerinden başga ähli deputatlary düýn ýygnak geçirilýän zaly terk etdiler.
Dumany terk eden ors kanun çykaryjylarynyň aýtmagyna görä, ady agzalýan saýlawlarda aşa galplyklara ýol berlipdir. Şol saýlawlarda hökümeti dolandyrýan Bütewi Orsýet partiýasy berlen sesleriň aglabasyny gazandy. Hökümet bu aýyplamany ret edýär.
Orsýetiň parlamentiniň agzalarynyň köpüsi Bütewi Orsýet partiýasynyň deputatlaryndan ybarat bolup, Dumada Liberal Demokratik, Komunistik şeýle-de Diňe Orsýet Partiýalaryna hem wekilçilik edilýär.
Kanun çykaryjylaryň protest edip Dumany terk etmekleri, Orsýetde adaty ýagdaý diýlip hasaplanmaýar. Liberal oppozision partiýalarynyň bolsa parlamentde agzalary ýok.
Düýn parlamenti terk eden deputatlaryň aýtmagyna görä, olara Dimitriý Medwedew bilen duşuşup öz pikirlerini prezidente aýtmaga mümkinçilik berilýänçä parlamente dolanmazlar.


text:
ABŞ-nyň goranmak sekretary Eş Karter Waşingtonyň Eýranyň Ýemene barýan gämileriniň şaýylaryň “Huthi” gozgalaňçylaryna ýarag alyp barmagynyň ähtimaldygyna “aladalanýandygyny” aýtdy.
Eýranyň gämileri Ýemene girmekçi bolan ýagdaýynda ABŞ-nyň olary saklamak niýeti barmy, diýlip 22-nji aprelde žurnalistleriň beren sowalyna Karter “biziň mümkinçiliklerimiz bar” diýip jogap berdi we “biz ol nokada ýetmedik” diýip sözüniň üstüni ýetirdi.
Şeýle-de Karteriň aýtmagyna görä, Waşington Tährana “ody tutaşdyrmagyň ýa-da haýsy-da bolsa bir tarapa goşulmagyň makullanmajagyny” duýdurypdyr. Onuň bu çykyşy ABŞ-nyň uçar göteriji USS Theodore Roosewelt gämisiniň Ýemeniň kenarýaka suwlaryna girip, ABŞ-nyň beýleki söweş gämilerine goşulan wagty edildi.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri aýatolla Ali Hameneýi Birleşen Ştatlar bilen Ýakyn Gündogarda hyzmatdaşlyk edip bolmaz diýdi.
Hameneýi 21-nji martda Nowruz mynasybetli sözlän sözünde «Birleşen Ştatlar bilen diňe ýadro meselesi barada gepleşiň, başga hiç zat barada gepleşmäň» diýdi.
Ol Maşat şäherinde toplanan mähellä ýüzlenip, Waşingtony Siriýada, Liwiýada we Müsürde durnuksyzlyk döretmekde aýyplady.
«ABŞ-nyň regional meselelerdäki wezipeleri biziňkä düýpden ters gelýär» diýip, ol aýtdy.
Hameneýi Waşingtony ykdysady sanksiýalary ulanyp, eýran halkyny Yslam respublikasyna garşy goýmaga synanmakda aýyplady.


text:
Soňky döwrlerde türkmenistanda dindarlara garşy basyşlaryň barha artýandygy barada, resmi taýdan tassyklanmadyk dürli maglumatlar gowuşýar. Edilýändigi aýdylýan bu basyşlaryň adamlara bolýan täsirleri hem dürli dürli.
Özüni Meret diýip tanadan türkmenistanly dindar şol basyşlar sebäpli, ýurdy terk etmeli bolandygyny aýdyp, öz deň-duşlaryndan onlarçasynyň bolsa ýakyn wagtlarda tussag edilendigini we olaryň tussag edilmegine hiç hili sebäbiň bolmandygyny aýdýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda şu wagt ýagdaýlar nähili ildeş?
Meret: Türkmenistanda ýagdaýlar oňadan däl şu wagt. Çärjew bilen Aşgabat başda bolmak bilen beýleki ýerlerde kän dindar oglanlarymyz basyldy. Olaryň arasynda az hem bolsa gynansagam polisiýany duşman hasaplaýanlar bar. Ýöne tutylanlaryň köpüsi hiç hili günäsiz namaz okap ýören oglanlar. Olar hat-da bir garynjanyň hem göwnüne degmejek oglanlar. Şolar köpçülikleýin guramaçylykly hereket edip, hökümede garşy gozagalaň turuzmaga synanyşmaklyk bilen aýyplanýarlar.
Azatlyk Radiosy : Siziň pikiriňize görä näme üçin ylaýta-da dindarlara şeýle çemeleşilýär? Ýa-da şol aýýplamalarda jan barmy?
Meret: Meniň özüm olar ýaly zady eşdemok hem bilemok. Men bu temada öz tanaýan oglanlarymyň päliniň düzüwdigine güwä geçip bilýärin. Olarda asla beýle niýet ýok. Hemmeler eşidendir owal bolan şeýle bir wakany. Rinat Kulyýew diýen bir dindar hem bir disk sebäpli tussag edildi. "(Biz) bidüzgünçilik edýänleri dogry ýola çagyrýarys. Arak içme, haram iş etme diýip ündeýäris. Ýöne sizem bir şolary dogry ýola çagyrsaňyz“ diýip, Türkmenistanyň howupsyzlyk işgärlerine ýüz tutanda, ondan şol adamlaryň diskini getirip bermegini isleýärler. Ana şondan soň olar barada jenaýat işini gozgarys“ diýipdirler.
Ol hem howupsyzlyk işgärlerine ynanyp, baryp bazarda ýaýradylýan bir diskiň kopýasyny getirip berýär welin, ony şol şeýle ahlaksyz diski ýaýratmaklyk bilen aýyplap basyp goýberýärler. Ynha häzir şol bigünä oglan ýitip gitdi. Tussaglygynyň birinji ýyly umumy režimde saklandy. Ondan soň hem iki ýyl agyr şertlerdäki Owadandepe zyndanynda oturdy. Soň ol ýerden hem çykardylar. Ýöne şondan soň onuň nirä gideninden habar bolmady. Ynha häzir Türkmenistan barada gürrüňler şeýle. Şonuň üçinem men şu ýere howupsyzlygyn üçin Stambula gaýtdym. Türkmenistanda şu wagt gaty köseýärler.
Azatlyk Radiosy: Size näme Türkmenistanda bir howup abanýardymy?
Meret: Şu wagt Türkmenistanda namaz okaýan bolsaň we sakgally bolsaň göni wahhabylykda aýyplap, azar berip ýörler oglanlara. Dini tutýan oglanlaryň niýeti Allanyň we pygamberiň ýoluna görä ýaşamaklyk. Hakyky musulmanyň iň ýaman görýän zady il arasynda we ýurt arasynda pitne turuzmaklyk. Şol tutylan oglanlaryň hem iň erbet görýän zady pitne turuzmaklykdy. Dini tutýan oglanlaryň maşynly yzyna düşüp, saklap, zol-zol çagyryp, sakgalyny syrdyryp, şeýdip azar görenler hem bar.
Azatlyk Radiosy: Sakgalyny özi syryp, sakgal goýbermeklikden dänenlere hem azar berilýärmi?
Meret: Sakgalyňy syrsaňam ýa-da şolaryň isleýşi ýaly namaz okaýanam bolsaň, barybir bir bahana tapyp, çeňňege ildirýärler. Üç-dört sany tanyş oglanlarymyz bardy ýöne şeýle asuda-parahat gezip ýören. Howupsyzlyk işgärleri şolaryň öňünden çykyp, ýanyna barýar-da, sen men ýok iki şarpyk çalypdyrlar. Olaram nähak urlansoň garşylyk görkezýärler welin, ondan soň olaryň tanyşlary bilen jemi alty sany dindar oglany basýarlar. Ynha şu wagt Türkmenistanda ýagdaý şeýle.
Azatlyk Radiosy: Siz "Türkmenistanda dini ygtykatlara görä ýaşaýanlara azar berýänleri, olary basyp, gysyş edýändikleri üçin Stambula geldim“ diýdiňiz. Mundan beýläk göz öňünde tutýan maksadyňyz näme Türkiýede galjak bolýaňyzmy ýa-da bosgunlyga ýüz tutsam diýýärsiňizmi?
Meret: Şu wagt belli bir karara gelip bilemok. Bu ýerden hem kän bir umydym ýok. Şu wagt bir işe girdim welin, ýöne ýagdaý gowy däl. "Türkmenistana gidäýsemmikäm? Ýa basaýarlarmyka? Ýene azar bererlermikä?“ diýip gaýgydan şu wagt size anyk bir zat aýdyp bilemok.
Azatlyk Radiosy: Soňky günlerde Türkmenistandan Stambula gaty köp dindar geldi diýen gürrüňler bar. Şol gürrüň dogrymyka?
Meret: Şeýle habary eşitdim. Özüm olary göremok. Ýöne bir-iki sany oglanyň bärik gaýdanyny bilýärin. Alajy bolmansoň agýdýarlar. Bolmasa öz ýurduň ýaly gowy ýer ýok. Öz çagalaryň arasynda, öz ýurduňda arkaýyn gezip, ýaşap ýörseň oňa taý geljek zat ýok. Meniň hem Türkmenistanda gaty gowy işim bardy. Aýlygym alty milliýon manatdan aňyrdady. Hemme zadymyz ýeterlikdi. Ýöne azar berilip duransoň daşary ýurda gaýtmaly boldum.


text:
NATO ýekşenbe güni Tripolä urlan howa zarbasynda ölen graždan adamlaryň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy.
NATO-nyň beýanatynda «bir ýarag niýetlenen nyşanasyny urmadyga çalym edýär we ol ýerde ýaraglar sistemasynda näsazlyk döräp, graždan adamlaryň ölümine sebäp bolan bolmagy mümkin» diýilýär.
Liwiýa hökümeti NATO-ny Tripolide bir ýaşaýyş etrabyna urlan howa zarbasynda 9 adamy öldürmekde aýyplady.
Daşary işler ministri Abdul-Ati al-Obeýdi žurnalistlere partlamada 9 adamyň, şol sanda iki çaganyň ölendigini, 18 adamyň bolsa ýaralanandygyny aýtdy.
Gozgalaňçylar ýekşenbe güni Misrata şäheriniň töwereginde kaddafiçi güýçler bilen bolan söweşlerde 9 adamyň ölendigini, 51 adamyň bolsa ýaralanandygyny aýtdylar.


text:
2004-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda döredilen we Ýewraziýa döwletlerini birleşdirýän bu gurama ykdysady jenaýatçylyklara garşy göreş we halkara terrorçylygynyň howpuny azaltmak boýunça bilelikde tagalla edilmegini göz öňünde tutýar.
Jenaýatçylykly ýollardan gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak boýunça Ýewraziýa topary 2004-nji ýylda Belarus, Gazagystan, Gyrgyzystan, Orsýet, Täjigistan we Hytaý tarapyndan döredilipdi. 2005-nji ýylda bu gurama Özbegistan hem agza boldy.
Ýedi ýurdy agza hökmünde, 16 ýurdy we 15 halkara guramasyny synçy hökmünde öz içine alýan Ýewraziýa toparynyň 31-nji maý we 3-nji iýun aralygynda Alma-Atyda geçirilen 12-nji plenar mejlisinde guramanyň agzalarynyň we synçylarynyň sany köpeldi.
Türkmenistan hem bu halkara gurama deň hukukly agza hökmünde goşuldy. Serbiýa we Çernogoriýa guramada synçy statusyna eýe boldular. Bu barada Ýewraziýa toparynyň resmi maglumatynda aýdyldy. Nämäni aňladýar?
Jenaýatçylykly ýollardan gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak boýunça Ýewraziýa toparyna şu çaka çenli synçy hökmünde gatnaşan Türkmenistanyň gurama agza bolmaga taýýarlanýanlygy aprel aýynda habar berlipdi.
2010-njy ýylyň 5-6-njy aprelinde “FATF”, ýagny jenaýatçylykly girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy maliýe çärelerini işläp düzmek boýunça halkara guramasynyň we Ýewraziýa toparynyň bilelikdäki delegasiýasynyň Aşgabada sapary boldy.
Aşgabatda geçirilen gepleşikleriň netijesinde Türkmenistan jenaýatçylykly girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine, korrupsiýa we guramaçylykly halkara toparlaryna garşy göreşde ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge islegini tassyklapdy.
Türkmenistanyň dünýä derejesinde ähmiýetli problemalaryň çözgüdi ugrundaky halkara tagallalara goşulmagy howpsuzlyk meselesine has uly ähmiýet berip başlanlygyny aňladýar diýip, Merkezi Aziýa boýunça bilermen Sanobar Şermatowa belleýär.
Şermatowanyň pikirine görä, halkara strukturalaryndan we borçnamalaryndan ozal çetde durmaga synanyşan Türkmenistanyň Ýewraziýa toparyna goşulmagy türkmen häkimiýetleriniň bu meselä alada bildirýänligini görkezýär.
Sanobar Şermatowa Türkmenistan bu işden çetde galsa, jenaýatçylykly girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy göreşde onuň halkara strukturalarynyň bilelikdäki göreşine böwet bolup biljekdigine halkara derejesinde göz ýetirilmegi sebäp bolandyr diýip çaklaýar. Problemanyň möçberi
2009-njy ýylda Türkmenistan pul ýuwmakda hem terrorçylygy maliýeleşdirmekde “halkara maliýe sistemasyndan peýdalanmagy ähtimal töwekgelçilikli döwletleriň” arasynda agzalypdy.
Jenaýatçylykly girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy maliýe çärelerini işläp düzmek boýunça “FATF” halkara guramasynyň 2009-njy ýylyň 27-nji fewralynda Fransiýanyň paýtagtynda geçirilen umumy maslahatynda oňa gatnaşan Ýewraziýa toparynyň wekilleriniň “FATF” guramasyny Türkmenistana we Özbegistana garşy sanksiýalary girizmezlige yrandyklaryny ITAR TASS agentligi habar beripdi.
Käbir synçylar jenaýatçylykly pullary kanunlaşdyrmak problemasynyň derejesi ýurtdaky korrupsiýanyň möçberine bagly diýip, pikir edýärler. Tebigy resurslary eksport ediji ýurtlarda adam hukuklarynyň ýagdaýyna syn edýän “Global Witness” guramasyndan Tomas Maýn uly möçberli korrupsiýaly ýurtda hapa pullary ýuwmak meselesiniň möçberi-de uly diýýär.
Sanobar Şermatowa Türkmenistanda jenaýatçylykly pullary kanunlaşdyrmak problemasynyň esasan neşe söwdasyna baglydygyny çak edýär. Bilermen Türkmenistanyň Ýewraziýa toparyna goşulmagyna, ýurduň belli bir derejede neşä garşy göreş ugrunda Owganystan bilen serhedini pugtalandyrmak, neşä garşy ýörite strukturany döretmek ýaly çärelerinden soňky indiki ädimi hökmünde garaýar.
Jenaýaytçylykly ýol bilen alynýan girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň öňüni almak boýunça kanuny mehanizmler Türkmenistanyň “Jenaýatçylykly ýollar bilen gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak boýunça” kanunynda, ýurduň Jenaýat kodeksiniň 242-nji maddasynda we “Türkmenistanyň maliýe ministrliginiň maliýe monitoringi boýunça dolandyryşy boýunça” kanunynda göz öňünde tutulýar.
Bikanun girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy Türkmenistanyň kanunlarynyň teksti Ýewraziýa toparynyň resmi internet saýtynda
ýerleşdirildi.


text:
Globalvoicesonline.org neşiri türkmenistanly okuwçy gyzlaryň ellerine sübse-beýleki alyp, aýdym aýdan bolup, mobil telefonda düşüren degişme wideo-klibine golaýda YouTubede 50 müňe golaý adamyň tomaşa edendigini habar berýär.
Şeýle-de bu neşir türkmen häkimiýetleriniň okuwçy gyzlaryň degişme-wideosy boýunça derňew geçirip, okuwçylaryň mobil telefonlaryny konfiskasiýa edýändigi barada habar ýaýrandygyny ýazýar.
«Bu klibiň aýby ýok, belki-de biraz pitneçil, gülkünç» diýip, "Dünýä sesleri" neşiri Türkmenistandaky ýaşlaryň, klipdäki aýdymda aýdylyşy ýaly, dünýäniň başga ýurtlaryndaky deň-duşlary bilen «bir howadan dem alyp» bilmeýändiklerine, ýagny o diýen erkin ýaşamaýandyklaryna ünsi çekýär.
«Bu ýurt Özbegistan, Demiragzyk Koreýa, Zimbabwe, Saud Arabystany we beýlekiler ýaly, saýlama repressiw döwletleriň hataryna girýär» diýmek bilen, neşir Türkmenistanyň 2004-nji ýylda “Economist» neşiriniň Dünýäniň ýaşamak üçin iň erbet ýerler barada düzen sanawyna girizilendigini ýatladýar.
Şeýle-de bu neşir, Azatlyk radiosyndan alnan fotosuraty çap edip, Türkmenistanda mekdepde okaýan gyzlaryň hem döwlet telewideniýesiniň zenan diktorlary ýa-da Ministrler kabinetiniň zenan agzalary ýaly, milli egin-başlary geýmäge borçly edilýändigini ýazýar.


text:
Serb prezidenti Tomislaw Nikoliç 11-nji iýulda Bosniýada Srebrenisa gargynçylygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanýan ýatlama çärelerine gatnaşmaz. Bu habary prezidentiň edarasy ýaýratdy.
Bu habar BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde bolan maslahatda Günbatar döwletleri we Orsýet Bosniýa urşy mahalyndaky Srebrenisa gyrgynçylygyny 'genosid' atlandyrmalymy ýa däl diýen meselede iki bölünenden soň çykdy.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň 1-nji iýuldaky ýatlama çäresinde Ban Ki-mun we ABŞ-nyň ilçisi Samanta Power 8 müňden gowrak bosniýaly musulman erkeginiň köpçülikleýin öldürilmegini «genosid» diýip atlandyrdy.


text:
Salowmalik menem arňyza goşarmysyňyz, saýtyňyzy haladym, men özüm barada azajyk tanyşdyraýyn,men gaharjaň göwnüme degseňiz öýkelewaç, gitsem gelmerin, menem pikirlerimi bilýän zatlarymy paýlaşýan ýigit gysganç däl eli açyk, esasy meni gyzyklandyran teme Bäsleşik yglan edipsiňiz şoňa gatnaşmak bilen sizi araňyzda...
29 марта 2013
waleykumessalam, hoshgeldin dost!
29 марта 2013
Hoş geldiň sapa geldiň, geliberde geçiber.
29 марта 2013
Wah bilmändirn Salam gowumy gel geç, Ýaman gorkuzdyňlaý, öňem gansyz uçup ýören kebelejik men,
29 марта 2013
Salam täzeje agza, Gelen bolsaň agzalar bilen dostlaşyber
29 марта 2013
Garabeg hoş geldiň. Ýöne nämeüçin beýle hyrsyz adamyň suratyny goýduň, çagalary gorkuzmasana
29 марта 2013
Gutlaýan hormatly agza hoş geldiň biziň saýta
29 марта 2013
Gorkunç surat goýanyň bilen adamlar gorkar diýip pikir etýn bolsaňa ýalňyşýaň,suraty haladym


text:
Anna güni prezident G.Berdimuhamedow düýbi Şweýsariýada ýerleşýän “Kran Montana” forumynyň başlygy Žan-Pol Karteron bilen duşuşdy.
Bu gurama halkara derejesinde işewür toparlaryň, döwlet we hökümet resmileriniň arasyndaky dialoglaryň ösdürilmegine ýardam bermek boýunça iş alyp barýar.
Anna güni “Kran Montana” forumynyň başlygy Žan-Pol Karteron Aşgabatda geçirilen giňeldilen hökümet maslahatyna-da gatnaşdy.
Bu maslahatda ol prezident G.Berdimuhamedowa “halkara hyzmatdaşlyklarynyň berkemegine goşan goşantlary hem-de bu ugurdaky tagallalary” üçin oňa öz guramasynyň ýörite altyn medalynyň gowşurylýandygyny yglan etdi.
Öz gezeginde prezident Berdimuhamedow bu sylagy Türkmenistanda amala aşyrylýan “düýpli özgerişlikleriň we konstruktiw daşary syýasatyň” halkara derejesinde ykrar edilmesiniň nyşany hökmünde kabul edýändigini aýtdy.


text:
Müsürde içalyçylykda aýyplanyp tussag edilen, amerikan we ysraýyl goşa raýatlygy bolan Ilan Grapel Ysraýylyň türmelerinde oturan 25 müsürliniň ýerine çalşylar. Bu barada Ysraýylyň hökümeti habar berýär.
Iýun aýyndan bäri tussaglykda saklanýan Ilan Grapel Müsürde ozalky prezident Hosni Mubarege garşy baş götermeler döwründe Ysraýylyň bähbidine içalylyçylyk etmekde aýyplanýar.
Ysraýyl we Grapeliň maşgalasy bu aýyplamalary inkär edýär.
Amerikanyň araçylyk etmeginde gelnen bu ylalaşyk indi Ysraýylyň howpsuzlyk kabineti tarapyndan tassyklanmaly.


text:
Pakistanyň ozalky prezidenti Perwez Muşarraf anna güni, Yslamabat sudunyň tussag etmek baradaky buýrugyna tabyn bolanyndan soň, iki günlük öý tussagy edildi.
Pakistan telewideniýesi anna güni irden Muşarrafyň polisiýa ofiserleri tarapyndan Yslamabat suduna alnyp barylýandygyny görkezdi.
Yslamabadyň Ýokary sudy penşenbe güni irden dynç alyşdaky 69 ýaşly generaly tussag etmegi buýurdy, emma Muşarrafyň howpsuzlyk topary ony tussag edilmezinden öň maşynyna mündürip ýetişdi. Ol Yslamabadyň çetinde ýerleşýän berk goragly jaýyna gitdi.
Muşarrafyň aklawçysy Ahmed Raza Kasuri suduň öz müşderisini tussag etmegi buýurmagyny tankyt etdi:
“Bu günki karar örän täsin we Pakistanyň taryhynda girew berip bolýan mahaly girew berilmezliginiň ilkinji mysaly boldy. Şuňa garamazdan, sudýalar şunuň ýaly işlerde ýa girew berýärler, ýa bermekden boýun towlaýarlar, emma hiç wagt aýyplanýany tussag etmegi buýurmaýarlar.”
Muşarrafyň aklawçylary tussag etmek buýrugyndan soň, girew sorap, Ýokary suda arza berjekdiklerini aýdypdylar, emma olar muny başarmadylar.
Öňki prezidentiň problemalary
Muşarrafyň girewi onuň 2007-nji ýylda, prezident mahaly ýokary derejeli sudýalary, şol sanda Ýokary suduň baş sudýasyny işden aýyrmagy bilen baglylykda ýatyryldy.
Muşarrafyň uly kömekçisi Mohammad Amjad Muşarrafyň uly kömekçileriniň we aklawçylarynyň onuň kanuny hukuk ýagdaýyny we geljekki syýasy strategiýasyny seresaplylyk bilen gözden geçirýändiklerini aýtdy:
"Maslahatyň esasy meseleleri şu günki bolan wakalar, geljekki sagatlarda we günlerde bolmagy mümkin zatlar barasynda. Şeýle-de biz özümiziň geljekki ugrumyzy kesgitläris. Biz öz halka aýtjak zadymyzy metbugat üsti bilen ýetireris."
Muşarrafyň hukuk problemalary ol geçen aý, 11-nji maýda geçiriljek umumy saýlawlarda bäsleşmek üçin, dört ýyllyk meýletin sürgünden dolanyp geleli bäri ýitileşdi.
Şu hepdäniň başynda, ýurduň çar künjegindäki saýlaw tribunallary onuň öz saýlan okruglarynda, demirgazyk-günbatrdaky Haýber Pahtunwa welaýatynda, Yslamabatda, günortadaky deňiz-port şäheri Karaçide, gündogardaky Panjab welaýatynyň Kasur etrabynda bäsleşige gatnaşmagyny gadagan etdi.
Saýlaw resmileri we sudýalar, Muşarrafa garşy dowam edýän sud işlerine salgylanmak bilen, onuň kandidatlygyna garşy durýarlar.
Muşarrafa, yzyna dolanyp gelmezinden öň, 2007-nji ýylda öldürilen öňki premýer-ministr Benizir Bhutto, 2006-njy ýylda öldürilen buluç pitneçi lideri bilen bagly işler boýunça girew kepillendirildi.


text:
Gündogar Ukrainadan gowuşýan maglumatlarda gije hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasynda bolan söweşlerde, şol sanda Mariupol şäherinde bolan top atyşygynda ýedi adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Ýaşaýjylar bu söweşiň soňky üç aýdan gowrak wagt bäri iň güýçli bolandygyny aýdýarlar.
Habarçylar 17-nji awgustda hökümet güýçleriniň Mariupolyň gündogar böleginiň we şäherden gündogar tarapda orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki giňişlikleriň arasynda ok atyşygyň bolandygyny habar berdiler.
Mariupoldan 5 kilometr uzaklykda ýerleşýän Sartana obasynda jaýlaryň we bir nebit bazasynyň ýumrulandygy habar berildi.
Separatistler Donetskiň demirgazyk-gündogarynda hökümetiň Horliwka şäherini oka tutmagynyň netijesinde azyndan üç adamyň ölendigini aýdýarlar.
17-nji awgustda hökümet güýçleriniň separatistleriň gözegçiligindäki Donetski hem oka tutandygy habar berildi. Şäheriň resmileri azyndan iki adamyň wepat bolandygyny aýtdylar.


text:
Şu gün Gazagystanda möhletinden öň parlament saýlawlary geçirilýär. Bu saýlawlaryň netijesinde parlamentdäki birpartiýalylyk sistemasynyň özgermegi mümkin diýlip garaşylýar.
Şu wagta çenli Gazagystanyň parlamenti ýurduň dolandyryjy “Nur otan” partiýasynyň wekillerinden ybarat bolup gelipdi.
Saýlawlar baradaky täze düzgüne görä, “Nur otan” partiýasyndan beýleki partiýalar talap edilýän 7 prosent sesden az ses alanlarynda-da, azyndan ýene bir partiýanyň parlamentden orun almagyna mümkinçilik berilýär.
Parlamentiň aşaky öýündäki 107 orna bu günki saýlawlarda “Nur otan” partiýasyndan daşary ýene alty partiýa dalaş edýär. Ýöne olaryň arasynda diňe oppozision Sosial Demokratik partiýa prezident Nursoltan Nazarbaýewi goldamaýan partiýa hasaplanylýar.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regiony Çeçenistanyň ýolbaşçysy Ramzan Kadyrowyň metbugat wekili özüniň Orsýetiň prokurorlaryndan oppozisiýa liderine garşy jenaýatçylyk işini gozgamagy resmi taýdan sorandygyny aýtdy. Alwi Karimow “PARNAS” partiýasynyň başlygynyň orunbasary Ilýa Ýaşini “etniki we dini agzalalygy öjükdirmekde” aýyplaýar.
14-nji martda Karimow Ýaşin tarapyndan Çeçenistan barada çykarylan hasabatyň Karimowa garşy gönükdirilen “aç-açan ýalanlary, kemsidilmeleri we esassyz aýyplamalary” öz içine alýandygyny aýtdy.
Fewral aýynda ýaýradylan hasabatda Kadyrowyň öz "çeçen halyfatynda" aýşy-eşretde höküm sürýändigi, şerigat kanunyny Orsýetiň kanunyndan ýokary tutýandygy, öz harby güýjüni artdyrýandygy aýdyldy.


text:
Ýekşenbe güni Saud Arabystanynyň häkimiýetleri bu ýurduň Eýrandaky diplomatlarynyň howpsuzlygyny Eýranyň güýçlendirmedik halatynda, diplomatlaryň yzlaryna çagyrylmaklarynyň mümkindigi bilen duýduryş berdi.
Geçen hepde eýranly studentleriň bir topary Saud Arabystanynyň Bahreýne harby güýçlerini eltmegine garşy protest bildirip, Saud Arabystanynyň Tährandaky ilçihanasynyň öňünde protest demonstrasiýasyny geçirdiler.
Şol wakada protestçi studentler Saud Arabystanynyň we Bahreýniň sünni dinastiýalary tarapyndan dolandyrylmagyna garşy şygarlary gygyryşyp, ilçihananyň binasyna içi ýangyçly çüýşeleri zyňypdylar.


text:
“Al-Kaýda” bilen ilteşigi bolan bir topar Bagdadyň şaýy sebitlerinde amala aşyrylan bomba partlamalarynyň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
“Yragyň yslam döwleti” atly toparyň bu baradaky beýanaty eskstremistiki internet saýtynda çap edildi. Onda bu hüjümleriň “şaýy hökümetiň sünni musulmanlara garşy adalatsyzlygy üçin ar alyş hökmünde edilendigi” bellenilýär.
Partlamalarda azyndan 28 adam ölüp, 100-e golaýy hem ýaralanypdy.
Ýanwardan bäri Yrakda janyndan geçen hüjümçileriň azyndan 10 hüjümi amala aşyrylypdy.


text:
BMG-niň Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň inspektorlary ýekşenbe güni Eýranyň Arak şäherinde agyr suwda işleýän we plutoniý serişdesini öndürýän obýektine bardylar. Halkara inspektorlary bu ýere soňky iki ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ilkinji gerek sapar edýärler.
Eýranyň habar beriş serişdelerine görä, Atom energiýasy boýunça iki halkara inspektorynyň Arak şäherinde ýerleşýän obýekte bu sapary Eýranyň we dünýäniň iň täsirli alty döwletiniň arasynda 24-nji noýabrda gelnen ylalaşygyň esasynda amala aşyrylýar.
Ylalaşykda Eýranyň ýadro programmasynyň üstündäki işi çäklendirmegi, bu ýurda garşy halkara sanksiýalarynyň hem gowşadylmagy göz öňünde tutulýar.
Eýran ylalaşyk arkaly özüniň Arak şäherindäki plutoniý öndüriji reaktoryny işletmezlik bilen ylalaşdy.
Şenbe güni Eýranyň prezidenti Hassan Rohani dünýä ýurtlary bilen gelnen ylalaşygy goldap çykyş etdi. Rohani ýurduň ykdysadyýetini gowulandyrmagyň, parahatçylykly ýadro programmasynyň üstünde işlemek bilen deň derejede möhümdigini belledi.


text:
Birleşen Ştatlar “Yslam döwleti” atly toparyň amala aşyrýan janyndan geçen bomba hüjümlerine garşy göreşmek üçin iýun aýynda Yraga 1 müň sany anti-tank, ýagny duşman tankyndan goranyş ýaraglary ugradýar. Bu barada 20-nji maýda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň resmisi mälim etdi.
Bu karar Respublikanlaryň, Ak tamyň “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy uruş alyp barmagy baradaky tankydy bilen bir wagtda ýüze çykdy.
Ramadide söweşijileriň şäheriň goranyşyna aralaşmak üçin ulanan “rehimsiz we köp möçberdäki” janyndan geçen bombaçylary “Yslam döwleti” atly toparyň üstünlik gazanmagyna sebäp bolan esasy zat boldy diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli resmisi belledi.
Ramadide heniz hem hökümet güýçleriniň kontrollygynda saklanylýan merkezi jaý toplumynyň daş-töweregindäki howpsuzlyk aýlawyny partlatmak üçin partladyjy serişdeler birikdirilen buldozerler ulanyldy.


text:
Yragyň demirgazygyndaky obada janyndan geçen bombaçynyň ulagy partlatmagy netijesinde aglabasy çagalardan ybarat azyndan 12 adam öldi.
Bu waka penşenbe güni irden Mosul şäheriniň gündogaryndaky Al-Muwaffakiýah obasynda ýüz berdi. Bu oba Yragyň Türkiýe bilen araçäkleşýän territoriýasynda ýerleşip, obada yslamyň şaýy mezhebine uýýan şabakly türkmenler ýaşaýarlar.
Ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň berýän maglumatyna görä, partlamanyň netijesinde 50 töweregi adam ýaralanypdyr. Şabakly türkmenleriň ýaşaýan ýerleri mundan ozal hem nyşana alnypdy.
Mundan ençeme ýyl ozal şabaklylaryň köpüsi Mosul şäherinde ýaşaýardy. Olar mezhebara uruşlar döwründe sünni söweşijiler tarapyndan Mosuldan çykarylypdylar.
Al-Muwaffakiýah obasynda bolan hüjümi henize çenli hiç kim öz üstüne almady.


text:
Berilýän maglumatlara görä, Eýranyň howpsuzlyk güýçleri Tähranda protestçileri dargatmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulanypdyrlar.
Şeýle-de howpsuzlyk güýçleriniň wekilleri demonstrantlar bilen çaknyşypdyrlar.
Şaýatlaryň Azatlyk Radiosynyň Eýran gullugyna aýtmagyan görä, protestçiler Tähranyň Enghelab we Azadi köçelerinde ýygnanypdyrlar.
Mundan öň, oppozisiýa wekilleri Mir Hossein Musawiniň we Mehdi Karrubiniň azatlyga goýberilmegini talap edip, sişenbe güni Tähranda ýöriş geçirmek planlaşdyrylypdy.
Eýranyň resmileri ýurduň oppozisiýa liderleriniň türmede saklanýandygy baradaky habarlary ret etdiler. Emma resmiler olaryň häzir nirede saklanýandygy barada hiç zat aýtmadylar.
Mir Hossein Musawi we Mehdi Karrubi 14-nji fewralda arap dünýäsindäki protestleri goldap ýöriş geçirmäge çagyryş edipdiler. Berilýän maglumata görä, olar şondan soň öý tussaglygynda saklanypdyrlar.
Olaryň maşgala agzalarynyň we oppozision Web saýtalarynyň maglumatlaryna laýyklykda, Mir Hossein Musawi we Mehdi Karrubi penşenbe güni tussag edilip, Tähranyň etegindäki türmä ýerleşdirilipdirler.
Baş porkuror Golam Hossein Mohseni Ejeýiniň aýtmagyna görä, käbir “duşman” habar beriş serişdeleriniň berýän maglumatlary “ýalan”.


text:
11-nji aprelde Belarusda geçen ýyl Minskiň metrosynda bolan partlamada ölenleriň hatyrasyna matam çäreleri geçirildi. Bu partlamada 15 adam ölüp, 300-den gowyrak adam ýaralanypdy.
Şol terror hüjümlerini amala aşyranlykda güman edilýänler partlamadan birnäçe gün soňra tussag edilipdiler. Olar Belarysyň Witebsk şäheriniň ýaşaýjylary Dmitriý Konowalow bilen Wladislaw Kowalýow.
Belarysyň Ýokary sudy 2011-nji ýylyň 30-njy noýabrynda Konowalowy we Kowalýowy terror hüjümlerini gurnanlykda aýyplady we olary ölüm jezasyna höküm etdi.
2012-nji ýylyň mart aýynyň ortalarynda Dmitriý Konowalowa we Wladislaw Kowalýowa berlen ölüm jezasynyň ýerine ýetirilendigi habar berildi.


text:
Türkiýänin demirgazyk-günbatar regionynda dowam edýän sil heläkçilikleriniň netijesinde azyndan 31 adamyň ölup, sekiz adamyň hem dereksiz ýitendigi habar berilýär.
Türkiýäniň habar agentlikleri diňe ýöne Ystambul şäheriniň özünde sil heläkçiliginde azyndan 24 adamyň ölendigini habar berýärler.
Käbir synçylar Ystambul şäheriniň käbir ýerlerinde ýaşaýyş jaýlarynyň resmi taýdan planlaşdyrylmazdan we rugsatsyz gurulmagynyň ýitgileriň geriminiň has-da uly bolmagyna sebäp bolandygyny aýdýarlar.
Iki gün mundan öň başlanan bu sil heläkçiligi ýüzlerçe jaýlaryň we transport ýollarynyň weýran bolmagyna getirdi. Bu tebigy hadysa sebäpli Türkiýe bilen Gresiýanyň we Bolgariýanyň arasyndaky gury ýer transport gatnawlary wagtlaýynça togtady.