text:
Ýaponiýadaky reaktor krizisi netijesinde dörän global gorky köp ýurtlarda ýadro programmalarynyň haýalladylmagyna sebäp boldy. Soňky ýyllarda gazanylan senagat taýdan öňegidişlik netijesinde ýüze çykan global “atom galkynyşy” yza tesip başlady.
Munuň tersine, Orsýet özüniň uly göwrümli ýadro maksatlaryna ýetmek üçin öňe omzaýar.
Orsýetiň döwlet atom agentligi “Rosatom” indiki 20 ýylyň dowamynda ýurduň ýadro güýjüni iki essä çykarmagy göz öňünde tutýar. Ol beýleki ýerlerde, şol sanda Hindistanda, Hytaýda, Gazagystanda, Belarusda hem atom elektrik stansiýalaryny gurýar.
Häzir dünýä ýurtlary sunami we ýer yranmasy netijesinde zeper ýeten Fukuşimadaky reaktorlaryň howpsuzlygy barada alada edýärler. Orsýet bolsa dünýäniň ilkinji suwüsti ýadro desgasyny ulanyşa girizmäge taýýarlyk görýär.
“Fukuşimada bolan wakalardan soň, bu pikir durşy bilen gülkünç, howply we ahlaksyzlyk” diýip, Russiýanyň ýaşyl energiýa programmasynyň ýolbaşçysy Wladimir Çuprow aýdýar.Toga sok we işlet
Ýüzýän ilkinji desganyň indiki ýylyň aýagyna çenli işläp başlamagyna garaşylýar. Onuň labyry Orsýetiň uzak gündogaryndaky Kamçatka ýarym adasyna taşlanar. Ol ýerde harby bazalar bar.
Bu region ýer yranmalaryna we sunamilere meýilli hem bolsa, “Rosatomuň” başlygy Sergeý Kirilýenko şu hepde eden çykyşynda bu desganyň Fukuşima senarisine meňzeş ýagdaýlara çydamly boljakdygyny öňe sürdi.
“Fukuşima wakasy gižželeýji myş-myşlara, şol sanda suwüsti atom desgasy boýunça gep-gürrüňlere sebäp boldy – muny bilýärin” diýip, Kirilýenko telewideniýede çykyş etdi. “Käbir adamlar ‘gury ýerdäki stansiýa sunaminiň öňünde durup bilmeýän bolsa, suwda gurlan desgalara näme bolar’ diýip soraýarlar. Emma hiç zat bolmaz. Hemme zat gül ýaly bolar”.
“Rosatom” suwüsti desganyň 12 sanysyny ýasamagy we olaryň birnäçesini eksport etmegi göz öňünde tutýar.
Bu desgalaryň asyl maksady – uzakda ýerleşýän regionlary ýa-da harby bazalary energiýa bilen üpjün etmek. Bu usulyň kän çykdajysynyň ýokdugy aýdylýar.
“Toga sok we işlet” diýlip atlandyrylýan kiçijek stansiýalar labyry kenara ýakyn ýerlere berkidilen baržalaryň üstünde oturdylar, olara elektrik kabelleri çekiler.
Orsýet ýüzýän reaktoryň gurluşygynyň çykdajysyny $550 million diýip kesgitleýär. Adaty reaktorlaryň gurluşygynyň bahasy bolsa mundan has gymmat. Howpsuzlyk gorkusy
Emma daşky gurşawy goraýan aktiwistler bu proýetiň uly belalara ýol açyp biljekdigini nygtaýarlar.
Daşky gurşaw boýunça “Bellona” topary Sowuk uruşdan galan we deňiz desgalarynda ulanylýan tehnologiýalaryň Sowet suwasty gämilerinde azyndan 10 betbagtçylyga ýol açandygyny belleýär. Şeýle desgalaryň terrorizmden goralmagy hem kyn bolup biler.
Ilkinji ýüzýän atom desgasyny daşajak gämi – “Akademik Lomonosow” geçen ýylyň iýun aýynda Sankt-Peterburgda deňze goýberildi.
Ilkinji ýüzýän atom desgasyny daşajak gämi – “Akademik Lomonosow” geçen ýylyň iýun aýynda Sankt-Peterburgda taýýar edildi.
“Bu mobil desgalar ençeme täze töwekgelçilikleri döredýär” diýip, Russiýanyň ýaşyl energiýa programmasynyň ýolbaşçysy Çuprow aýdýar. “Birinjiden, gatnaw mahalyynda: bu desgany açyk deňizlere goýbermegiň özi hem howply. Deňizde ýüzüp ýören şeýle reaktor terror hüjümleri üçin ideal nyşan. Ýokary derejede baýlaşdyrylan urany daşap ýören baržalaryň howply adamlaryň ellerine geçmek töwekgelçiligi hem ýok däl”.
Tankytçylaryň duýdurmagyna görä, suwüsti desgalary satyn almaga isleg bildirýän ýurtlarda - Hytaýda, Günorta Koreýada, Filipinlerde, Çilide, Braziliýada we beýlekilerde – ýadro desgalarynyň işledilişi boýunça çäkli tejribe bar.
Desgalar üçin niýetlenilýän ýerleriň üzňeleşdirilmegi “howpsuzlyk meseleleri boýunça birnäçe soraglary döredýär” diýip, Halkara parahatçylygy boýunça Karnegi fondunyň Berlindäki ýadro eksperti Mark Hibbs aýdýar.
“Belki-de bu Russiýa Federasiýasy üçin degişli bolman biler, emma Aziýanyň uzak sebitlerinde ýa-da Indoneziýada çynlakaý heläkçilik ýüze çykan ýagdaýynda desglanyň howpsuzlygy nähili bolar? Uzak aralyk heläkçiligiň ýeňledilmegine päsgelçilik döretmezmi? Beýleki bir sorag bolsa: reaktoryň uzakda ýerleşdirilmegi terroristleriň we garakçylaryň hüjüm etmek howpuny ýokarlandyrmaýarmy?”
Hibbsiň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlar we Ýewropa döwletleriniň birnäçesi çalt oturdylýan ýadro desgalarynyň ösüp barýan döwletlere berilmeginiň howpy barada “Rosatom” agentligine duýduryş beripdirler.
Munuň bilen birlikde, “Greenpeace” guramasy “Rosatom” edarasynyň ähtimal müşderileriniň köpüsiniň suwasty ýadro tehnologiýasyny edinmegiň ugruna çykandygyny we reaktorlaryň harby maksatlar üçin ulanylmagynyň ähtimaldygyny duýdurýar.


c: text/html

text:
Anna güni prezident G.Berdimuhamedow 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap ýurtda 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçmek barada ýörite permana gol çekdi.
Bu permanda 12 ýyllyk bilim sistemasy bilen baglylykda Türkmenistanyň kanunlaryna we kanunçylyk aktlaryna girizilmeli üýtgetmeler barada ýurduň Bilim ministrligine we Adalat ministrligine ýörite teklipleri taýýarlap, Ministrler Kabinetiniň garamagyna hödürlemeklik tabşyrylýar.
Mundan daşary, Bilim ministrligine 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçilmegi bilen baglylykda degişli okuw planlaryny işläp düzmeklik hem-de ony Ministrler Kabinetiniň başlygynyň garamagyna hödürlemeklik hem tabşyrylýar.
Bu baradaky permanda täze işlenip düzüljek okuw planlarynyň esasynda degişli okuw programmalarynyň, okuw kitaplarynyň we esbaplarynyň tassyklanylmalydygy aýdylýar.
Prezidentiň tabşyrygy boýunça bu çäreleriň durmuşa geçirilişine Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew bilen bilim ministri G.Mämmedowa gözegçilik eder.
Orta bilimiň bölünişi
Anna güni Aşgabatda geçirilen hökümet maslahatynda umumy bilim beriş mekdeplerinde 12 ýyllyk orta bilim sistemasynyň nähili esaslarda derejelere bölünjekdigi barada-da gürrüň edildi.
Maslahatda bellenmegine görä, 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap çagalaryň orta bilimi alty ýaşdan başlanar. Orta mekdepleriň başlangyç bilimi 1-4-nji klas aralyklaryny öz içine alar. 5-10-njy klas aralygynda çagalar umumy orta bilim alarlar. 11-12-nji klas okuwçylary bolsa, ýokary orta bilim alarlar.
Täze sistema boýunça, orta mekdepleriň 11-12-nji klas okuwçylaryna özlerini gyzyklandyrýan hünär ugurlaryna laýyklykda okuw programmalaryny saýlamaklyga-da mümkinçiligiň beriljekdigi aýdylýar.
Anna günki geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň umumy bilim beriş mekdeplerinde giriziljek bu täze sistemanyň maksadynyň ýurduň milli bilim sistemasyny dünýäniň öňdebaryjy bilim standartlaryna laýyk getirmekden ybaratdygy bellenilip geçildi.
Bu baradaky permana gol çekilmeginiň yzy bilen, şenbe güni Türkmenistanyň Bilim ministrliginde bu meselä bagyşlanyp ýörite maslahat hem geçirildi.
Bilim ministrliginiň resmileri we spesialistleri 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçmek bilen baglanyşykly gaýragoýulmasyz çözülmeli meseleler barada maslahat etdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýetiň howpsuzlyk güýçleri Demirgazyk Kawkaz regionynyň Inguşetiýa sebitinde azyndan iki şübheli söweşijini öldürdiler.
Ýerli resmileriň berýän maglumatyna görä, 7-nji oktýabrda Gazi-Ýurt obasynda geçirilen terrorçylyga garşy operasiýalar döwründe söweşiji diýlip güman edilýän iki adam howpsuzlyk güýçleri tarapyndan atylyp öldürildi.
Inguşetiýany, Çeçenistany, Dagystany we Kabardino-Balkariýany öz içine alýan Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz regionynda ýowuzlyklar wagtal-wagtal amala aşyrylýar.
Yslamçy söweşijiler we jenaýatçylykly toparlar Orsýetiň harby işgärlerini we ýerli resmileri ýygy-ýygydan nyşana alýarlar.


text:
Liwanyň günortasynda Ysraýyl bilen serhetde bolan çaknyşykda 3 liwanly esgeriň we bir žurnalistiň heläk bolandygy habar berildi.
Ysraýylyň hem bir harby polkowniginiň heläk bolandygy aýdylýar.
Ysraýyl tarapy bu çaknyşygy BMG-niň Howsyzlyk Geňeşi tarapyndan kabul edilen 1701-nji rezolýusiýasynyň bozulmagy diýip atlandyrdy.
Çaknyşygyň emele gelmegine nämäniň sebäp bolandygy heniz belli däl.
Ýsrayl bu wakada Liwan tarapyndan atylan oklardan öz 2 esgeriniň ýaralanandygyny aýdýar. Liwan tarapy bolsa Ysraýylyň esgerleriniň serhedi bozandyklaryny öňe sürýär.
BMG-niň wekilleri taraplary asudalyga çagyrdy.


text:
«Gökdepe alyndy, tekeler derbi-dagyn edildi, entek ählisi boýun egmedigem bolsa, biziň ýeňşimiz şübhesizdir. Jemgyýet we metbugat şowhun edýärler. Mundan öňräk bolsa jemgyýetde hem-de metbugatda bu işe örän parhsyz seredipdiler. Aýartynam general Lomakiniň şowsuzlygyndan soň hem-de ikinji hüjüme taýýarlanylýan wagtlarda: “Aslynda ol ýer biziň nämämize gerek, ol Aziýada biziň näme işimiz bar, özümizde açlyk, difterit bar wagtynda mekdepler ýok we gaýrylar” diýlipdi. Hawa, şeýle pikirler ýaýradylýardy, biz bolsa olary diňleýärdik. Eýsem hemmeler şeýle pikirdemidiler – ýok, ýok – ýöne nähilem bolsa düşünmek gerek. Biziň Aziýa hüjüm ediji syýasatymyza soňky döwürde gaty köpler ýakymsyz garaýyşda boldular.»
Bu setirler dünýä belli rus ýazyjysy F.M.Dostoýewsikiniň galamyna degişli. Ol ýazyjynyň 1984-nji ýylda Moskwada çapdan çykan doly eserler toplumynyň 27-nji tomunyň 32-nji sahypasyndan alyndy. Onuň ýazylanyna laýyk 130 ýyl boldy.
Bu ýazyjynyň Gökdepe galasynda gazanyljak ýeňşe uzak garaşan bolmagy mümkin. Iň bolmanda, beýle islegiň 1879-njy ýylyň awgustyndan soň has güýçlenendigini aýdyp bolar. Sebäbi şol ýylyň 28-nji awgustynda general Lomakiniň ýolbaşçylygyndaky goşun ahal tekeleriniň berkitme galasy Gökdepede ýeňlişe sezewar bolupdy. Olar örän sada ýaraglanan hem regulýar goşuny bolmadyk tekelerden ýeňildiler hem yza gaçdylar. Ruslaryň “ýeňilmez goşuny” baradaky şowhun ýalana çykypdy. Günbatar, aýratyn-da Angliýa, Russiýanyň üstünden gülüpdi. Bu ýagdaý öz milletini aşa söýýän F.M. Dostoýewskä gaty agyr täsir eden bolsa gerek.
Aradan iki ýyl geçenden soň, ýazyjynyň şol arzuwy hasyl boldy. Rus gylyjy Aziýada adam maslygyndan depeler döretdi. Muňa çäksiz şatlanan ýazyjy öz ýurdunyň talaňçylygynyň hem basybaljylygynyň Russiýanyň geljegi üçin iňňän möhüm ähmiýete eýe boljakdygyny aýdýardy.
«Skobelewiň ýeňşi bilen tutuş Aziýanyň iň çet künjeklerine çenli: “Ine, ýene bir, hamana, gazaply hem boýunegmezek dindar halk ak patyşa boýun boldy” diýen gopgun gaty çalt ýaýrady. Goý, ol millionlap halklar, tä Hindistana çenli, hatda Hindistanyň özünde hem ak patyşany ýeňip bolmaýandygy we onuň gylyjynyň synmazdygy baradaky ynam össün. Ýogsam bolmasa general Lomakiniň şowsuzlygyndan soňra, tutuş Aziýada biziň gylyjymyzyň sarsmazlygy barada şübhäniň döremegi gürrüňsiz bolup biljekdi we ruslaryň abraýy, megerem, şübhe astyna düşerdi. Hut şonuň üçin hem biz bu ýolda saklanyp bilmeýäris. Ol halklaryň öz hanlary, emirleri bolup biler… Goý, halyf bolsun, ýöne ak patyşa halyfyň hem patyşasydyr. Hut şeýle ynamy hem ornaşdyrmalydyrys. Ol ornaşdyrylýar hem-de ýyl saýyn ösýär, bu biziň üçin örän zerur, çünki geljegi taýýarlaýar.» (27; 33-sah.)
F.M.Dostoýewskiý bu işinde şol uruşlaryň nämä gerekdigi baradaky pikirini ösdürip, ýene şeýle diýýär.
«Indi tas iki asyra golaý ýewropalylaryň bizi aziýaly saýyp gelmeginiň özi utançdyr» diýip, ol belleýär. Bu “utançdan” gutulmak üçin, ol şeýle diýýär: «Onsoň biz näme-nämeler etmeli welin, Ýewropa bizi özüniňki saýmaly, ýewropalylara degişli diýmeli, diňe ýewropalylara degişli, emma tatara degişli däl.» Rus ýazyjysy munuň sebäbini şeýle düşündirýär. “Türkler, semitler bize, arilere garanda, olar ruhy taýdan golaýdyrlar.» (27; 35-sah.)
Ýazyjynyň bu pikirleri Sowet Soýuzynyň başky ýyllarynda giň köpçülige aýan däldi. O zatlary bilmek üçin, ýörite kitaphanalaryň arhiwini görmek gerekdi. Ahyrynda 1984-nji ýylda F.M.Dostoýewsikiniň eserler toplumunyň doly ýygyndysynyň 30 tomlugy “Nauka” neşirýaty tarapyndan çap edildi.
F.M.Dostoýewskiniň şu pikirleri halk köpçüligine ýaýraýan döwürde Türkmenistanyň resmi ýolbaşçylary: “Türkmenler Russiýa meýletin birikdiler” diýen ideýany öňe sürüp, bu barada ýörite kitap çykarypdylar hem ýadygärlik daşyny oturdypdylar. Soňra bolsa şol pursady dabaralandyrjak ýadygärlikler toplumyny döretmegiň aladasyny etdiler.
Çeşme: F.M.Dostoýewsjiý. Doly eserler ýygyndysy. 1984. tom 27.
Hudaýberdi Hally Pragada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Makaladaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Adamsy gaty kop ichyan eken gije zordan oye geler eken kate gelmeyan wagtlaram bolupdyr. Muna chozgut tapyp bilman yoren ayaly kellesine yyldyz pikir gelya ...
Adamsyna 80 manatlyk hoz dowulyan (nokia 1202) telefon alyp beryar. Ayaly indi gijeleri oye gelman wagty jan edip gygyryp getirip bashlayar...
Bir gunem dostlary bilen ichip otyran wagty ayaly jan edyar doslaryny birem al getir trubkany mana ber indi jan etmez yaly edeyin diyip trubkany alyar...
Ayaly jan edyar: dosy trubkany galdyryp(sesini ayalyn sesine menzedip): abonentin telefony ochurilendir yada
ol bir yerlerde ichip otyrandyr..
Ank tank bolan ayaly tazeden jan edyar Dosy tazeden: abonentin telefony ochurilendir yada ol bir yerlerde ichip otyrandyr....
Gije adamsy oye gelende eli tayakly ayaly onunden chykyp : hey yer yuwdan meyt senin yerde yatan alkashdygyny oba bilyardi indi ol altyn asyrda ishleyan gelinlerem bilyarmi diyip gygyryanmysh)
12 ноября 2016
Âri öýüne içgili zordan ýörâp gelýâr-de, ýumrugy bilen stolabatly uryp: -Şu öýde kim hojaýyn? diýip gygyrýar. Aýaly eline oklawy alyp, birki gezek âriniñ arkasyna saýgylaýar. Biraz wagtdan âri arkasyny tutyp, ýatan ýerinden :-nâme- oow, indi sorag bermegem bolmaýarmy bu öýde?- diýýârmiş.
12 ноября 2016
Âri öýüne içgili zordan ýörâp gelýâr-de, ýumrugy bilen stolabatly uryp: -Şu öýde kim hojaýyn? diýip gygyrýar. Aýaly eline oklawy alyp, birki gezek âriniñ arkasyna saýgylaýar. Biraz wagtdan âri arkasyny tutyp, ýatan ýerinden :-nâme- oow, indi sorag bermegem bolmaýarmy bu öýde?- diýýârmiş.


text:
Golaýda Azerbaýjanyň žurnalistleriniň bir topary tussaglykda saklanýan žurnalist Eýnulla Fatullaýewiň ýagdaýyna ünsi çekmek üçin «simwoliki açlyk” yglan etdiler.
Azerbaýjanyň “Azatlyk” atly garaşsyz gazetiniň redaktory Ganimat Zahid
Azerbaýjanyň “Azatlyk” atly garaşsyz gazetiniň redaktory Ganimat Zahid bu az wagtlyk açlygyň Fatullaýewi tussaglykdan çykarmak üçin ýeterlik däldigine düşünseler-de, bu waka ünsi çekmek üçin beýleki žurnlistler bilen birlikde açlyk çekendiklerini aýtdy.
21-nji aprelde 20 sany azerbaýjanly žurnalist aýry-aýrylykda öz edaralarynda açlyk çekdiler. Zahid özüniň 24 sagatlap hiç zat iýmändigini aýtdy. Şeýle-de kärdeşleriniň hem muny amala aşyrandygyna umyt edýändigini gülümsiräp, aýan etdi.
Zahid bu yglan eden açlyk çäresi barada şeýle diýdi: "Umuman aýdylanda, bu bir simwoliki goldaw çäresidi. Biz bir günlük açlyk tutmagymyz bilen, üýtgeşik bir özgerişligiň bolmajakdygyny bilýärdik. Eger-de syýasy talaplar öňe sürlüp, 10-15 günüň dowamynda nahardan ýüz öwrülse, onda biz ýurdumyzda jemgyýetçiligiň ünsüni çekip bilerdik”.
Emma Zahid 2006-njy ýylda azeri hökümetiniň “Azatlyk” gazetiniň edarasyny elinden almagyna garşy 17 günläp açlyk çekmeginiň-de hiç bir netije bärmändigini-de aýtdy. Zahidiň şol açlygy onuň özünden gidip, koma düşmegi bilen tamamlandy. Azerbaýjan hökümeti hem gazetiň edarasynyň jaýyny Zahidiň elinden alyp, oňa başga, has oňaýsyz ýerden bina beripdir.
Dünýäde iň meşhur açlyk çekmegiň nusgalarynyň biri hökmünde Irlandiýanyň armiýasynyň wekili Bobby Sandsyň nahardan ýüz öwürmegini mysal getirip bolar. Ol 1981-nji ýylda beýleki dokuz tussag bilen birlikde tä jan berýänçä, 66 günläp açlyk çekipdi.
Mahatma Gandi amerikan sufražistkalary, ýagny aýallaryň ses bemek hukugy ugrunda göreşýänler bilen birlikde, 1980-nji ýyllardaky türk syýasy tussaglarynyň, şeýle-de häzirki kubaly dissidentleriň ýagdaýyna jemgyýetçiligiň ünsüni çekmek üçin uzak möhletleýin açlyk çekipdi.Sany peselýär
Açlyk yglan etmeler boýunça ekspert, “Halkara Gyzyl Haç” jemgyýetinde tussaglar meselesi boýunça iş alyp barýan doktor Hernan Reýesiň aýtmagyna görä, özgertmeleri gazanmak üçin yglan edilýän has ýowuz, uzak möhletleýin açlyk çekmeleriň sany häzir gitdigiçe peselýär. Reýes açlyk çekmegiň we iýmek-içmekden ýüz öwürmegiň arasynda tapawudyň bardygyny belleýär.
“Haçan-da biri açlyk yglan edende, ol soňuna çenli gitjekdigini, özüniň ynamy üçin janyndan hem geçmäge taýýardygyny hemmelere äşgär edýär” diýip, Reýes belleýär.
Nahar iýmekden ýüz öwürýänleriň esasan türme tussaglarydygyny aýdyp, Reýes şeýle gürrüň berdi: "Nahar iýmekden ýüz öwürýänleriň öz saglyklaryna sähelçe-de şikes ýetirmek ýaly aladalary ýok. Olar käbir iýmitlerden ýüz öwürýärler, olar hatda hepdäniň dowamynda hem hiç zat iýmän bilerler. Emma olaryň asyl maksady, başardykdan goh-galmagal turuzmak, habar serişdeleriniň ünsüni bu ýagdaýlara çekmek, daşardaky adamlary seslenmäge mejbur etmek, türme başlygynyň ýüzüne gara çekmek. Olaryň Bobby Sandsyň ýolundan gitmäge zerre ýaly-da niýetileri ýok”.
Açlyk çekýänleriň käbiri özleri üçin nahardan ýüz öwürmegiň wagt çägini-de kesgitleýärler. Mysal üçin, geçen aýyň ortalarynda Orsýetde çagalar baglarynyň ýapylmagyna protest hökmünde ors eneleri üç günläp açlyk yglan etdiler. Olar eger-de talaplary berjaý edilmese, 4-nji maýda ýene-de açlyk çekjekdiklerini hem duýdurdylar. Emma bu haýbat bilen bagly häzire çenli-de hiç hili maglumat ýok.
Simwoliki taýdan açlyk çekýänler, ýagny özlerine ýetip biljek zyýany boldugyça pes derejede saklap, köpçüligiň ünsüni çekmek isleýänler barada Reýes şeýle diýýär: "Bular ýaly ýagdaýlaryň ýüzlerçesi bar... “Men ertirlik edinmedim, men günortan hiç zat iýmedim, siziň kärdeşiňiz bu nahary iýmedi diýen ýaly zatlary agyz dolduryp aýdýanlar açlyk yglan edýändiris öýdýärler. Aslynda bu açlyk yglan etmek däl, bu diňe ugursyz gürrüňler”.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Media azatlygy boýunça wekiliniň edarasy soňky günlerde Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna basyşyň artdyrylyp, polisiýa tarapyndan soraga çekilmegi bilen baglanyşykly meseläni yzarlaýandyklaryny we muny degişli resmileriň öňünde gozgajakdyklaryny aýtdy.
Bu barada ÝHHG-niň Media azatlygy boýunça wekiliniň edarasy 22-nji dekabrda Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna mälim etdi.
Soňky 10 günüň dowamynda Türkmenistanyň howpsuzlyk gulluklary Azatlyk Radiosynyň üç habarçysyny soraga çekip, olara wideo-surat faýllaryny ýazgy etmezlik dogrusynda basyş edip, haýbat hem atdylar.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň 2014-nji ýylyň fewral aýynda ýaýradan hasabatynda Türkmenistan maglumat azatlygy boýunça dünýädäki iň bir erbet orunda, ýagny 178-nji orunda ýerleşdirilip, bu ýurduň “habar we maglumat azatlygy boýunça hut garaňky gorp” bolup galýandygy aýdylýar we Türkmenistan žurnalistler üçin “ hakyky dowzah” hökmünde häsiýetlendirilýär.


text:
Hakyky Isa buthanasy
"Çyn Isa Serkowy" (Hytaýça: 真耶穌教會) garaşsyz serkowdyr. Ol 1917de Pekin, Hytaý da guruldy. Şu wagt munyn 45 döwletde çenek bilen 1.5 million agzasy bar. Bu serkow Hristiyanlygyn 20-nji asyrda yüze çykan Protestanlyk bölümüne degişli. Bu serkow Taze Yyl Bayramyny gutlamayar. Serkowyn 10 sany ynanjy:
- Mukaddes Ruh
- Baptizm
- Mukaddes Birleşmek
- Ruh güni: "Sishenbe, (Altynjy guni) hepdanin yedinji guni, Mukaddes guni, Allanyn yalkan we eshretlan guni. Ol guni Allanyn doredilen guni hasaplanylmalydyr."
- Ayak Yuwmak
- Isa Pygamber
- Mukaddes Injil
- Halas Bolmak
- Serkow
- Sonky hukuk/hak


text:
POLIOMIÝELIT
Poliomiýelit – wirus arkaly döreýän kesel bolup, adatça 9 – 10 ýaşa ýetmedik kiçi çagalar keselleýär. Ýöne bu keseli uly adamlar hem agyr görnüşde geçirip bilýärler.
Kesel howa, hapalanan azyk önümleri we suw arkaly ýaýraýar. Has köp duş gelýän wagty tomus-güýz (awgust-oktýabr) aýlarydyr.
Poliomiýelidiň wirusy ilki agza, ondan bolsa dem alyş ýa-da iýmit siňdiriş ýollary arkaly (iýmitden geçen bolsa) oňurga we kelle ýiligine düşýär we nerw süýümlerini zayalap, ysmaz edýär.
Keseliň esasy alamatlary – bokurdakda agyry, üsgürme, gaytarma, kelle agyry, bedeniň gyzgynynyň galmagy, arkada, aýaklarda agyry, olaryň titräp ýygrylmagy, myşsalaryň güýjiniň gaçmagy. 3 – 5 günden adatça aýaklarda, seýrek başga myşsalarda ysmaz döreýär. Bu ýagdaý 2 günden 2 hepdä çenli saklanyp bilýär. Boýnuň we diýafragmanyň ysmazy has hem howplydyr, çünki ol dem almagyň bozulmagyna we ölüme eltip biler. Bedeniň gyzgyny gaçandan soň, keselden soňky dikeldiş döwri başlanyp, birnäçe aýdan birnäçe ýyla çenli dowam edip biler. Poliomiýelit keseliň alamatlary ýüze çykanda näsagy ayry otaga ýerleşdirmeli, ony düşekde ýatyryp, aýaklarynyň ýyly bolmagyny gazanmalydyr, agyrsyzlandyryjy we rahatlandyryjy dermanlary, “B“ toparyň witaminlerini bermelidir. Poliomiýelitiň alamatlary ýüze çykanda mümkin boldygyça derrew lukmana ýüz tutuň. Özbaşdak bejergi howply gaýraüzülmelere getirip biler.
Bu kesele garşy ýeke-täk kömek ediji serişde – bu poliomiýelite garşy öňüni alyş sanjymlarydyr. Sanjymlar ýörite kabul edilen meýilnama boýunça, çaga dogulandan soň, ol 2 – 3 günlükkä edilip başlanýär. Soň gaýtadan çaga 2 aýlykda, 3 aýlykda, 4 aýlykda, 18 aýlykda kabul etdirilýär. Daş töweregimizde adatdan daşary howply ýagdaýlar dörände, ýaz-güýz aýlary, goşmaça möwsümleýin sanjym geçirilýär.
Ref . http://www.saglyk.info/
//
Filed under: Çagalar, Bütin Temalar, Saglyk


text:
Özbek bosguny Birleşen Ştatlaryň harby akademiýasyna hüjüm etmegi planlaşdyrmakda 25 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. ABŞ-nyň sudunyň 7-nji ýanwarda çykaran kararyna laýyklykda, Fazliddin Kurbanowyň türme tussaglygy tamamlanandan soň, ol deportasiýa ediler.
“Ol [Kurbanow] Birleşen Ştatlarda jyhady amala aşyrmagy meýilleşdirdi” diýip, Birleşen Ştatlaryň etrap sudunyň kazysy Edward J.Lodge belledi.
Ýük ulag sürüjisi Kurbanow 2009-njy ýylda Özbegistany terk etdi. Ol: “Men terrorist däl... Men hiç haçan hiç kime zeper ýetirmedim we meniň hiç kime, hususanda, amerikanlara zeper ýetirmäge niýetim ýok” diýip, protest etdi.
Prokurorlar Kurbanowyň “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly terrorçy gurama bilen aragatnaşyga geçen jyhadçydygyny aýtdylar. Şeýle-de, olar Kurbanowyň bomba ýasamak üçin niýetlenen serişdeleri ýygnandygyny we onuň Birleşen Ştatlaryň harby nokatlaryna, hususanda Nýu-Ýorkdaky Günbatar harby akademiýasyna hüjüm etmegi planlaşdyrandygyny bellediler.


text:
Ýakynda Moskwada näbelli adamlar tarapyndan rehimsiz ýenjilip, huşundun giderilen orsýetli žurnalist Oleg Kaşin huşuna gelenden soň, düýn ilkinji gezek derňewçilere görkezme berdi.
Oleg Kaşin bilen gysgaça gürrüňdeş bolan sülçüler onuň özüne hüjüm edilmeginiň sebäbini Moskwanyň etegindäki Himki tokaýlygynda alnyp barylýan işler barada öz ýazan tankydy maglumatlary bilen baglanyşdyrýandygyny mälim etdiler.
Himki tokaýlygynyň üstünden täze transport ýoluny gurmak baradaky planlar jemgyýetçilikde uly dawalaryň döremegine sebäp bolupdy.
Bu plan barada tankydy materiallar bilen çykyş eden žurnalist Oleg Kaşine ýakynda, 6-njy noýabrda näbelli adamlar hüjüm edip, onuň saglygyna uly zeper ýetirdiler. Şondan bäri bihuş ýagdaýda ýatan Oleg Kaşin geçen hepdäniň ahyrynda özüne geldi.


text:
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň 28 dilde gepleşikleri taýýarlaýan gulluklaryna öz işleýän ýurtlarynyň hökümet resmileriniň "şarpyk çalmagy" köp duş gelýän hadysa. Olaryň arasynda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň aram-aram edýän kinaýaly belligini
ýa-da Eýranyň
we Özbegistanyň
awtokrat resmileriniň RFE/RL-niň galp websaýtlaryny döretmegini görkezmek bolar.
Ýöne geçen anna güni RFE/RL-niň, Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň žurnalistlerine Türkmenistanyň daşary işler ministriniň birinji orunbasarynyň BMG-de geçirilen ýygnakda adam hukuklary babatda bassyr-ýussurlyk edişini eşitmek nesip etdi. BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetiniň ýygnagyna
gatnaşan ekspertler döwletiň garaşsyz metbugata, şol sanda Azatlyk Radiosyna bolan garaýyşlary babatda hökümet delegasiýasyna ýiti soraglary berip, resmileri aljyratdylar.
Anna güni geçirilen diňlenişige köp wagtlap garaşyldy. Türkmenistan Graždan we syýasy hukuklar boýunça Halkara şertnamasyna
1997-nji ýylda gol goýupdy we 1998-nji ýylda şertnama esasynda hasabat bermelidi. Aşgabadyň hasabaty 14 ýyl gijä galdy.
Haçan-da BMG-niň komitetinde RFE/RL ýaly garaşsyz media serişdeleri barada soraglar berlende, türkmen delegasiýasy goranyş pozisiýasyna geçdi.
“Olar (Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylary) Türkmenistanda bolup geçýän wakalar barada yzygiderli maglumat berýärler, adam hukuklary barada hem maglumat berýärler, olar birek-birek bilen pikir alyşýarlar” diýip, Türkmenistanyň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Wepa Hajyýew Komitetde eden çykyşynda aýtdy. Ol soňra ýene-de şeýle diýdi: “Haçanda, žurnalistika barada gürrüň edilende, bu başgaça bolýar. Adamlara maglumat ýygnamaga we olary ýaýratmaga rugsat berilýär. Bu hukukdan Azatlyk Radiosy hem peýdalanýar”.
Bu aýdylýanlar RFE/RL-niň korrespondenti Döwletmyrat Ýazgulyýewe
täzelik bolup görünse gerek, çünki ol Abadan şäherinde ýarag ammarynda ýüz beren we onlarça adamyň ölümine sebäp bolan partlama barada reportaž bereninden soň, 2011-nji ýylyň oktýabr aýynda tussag edilip, bäş ýyl azatlykdan mahrum edilipdi. Soňra halkara guramalaryň we ABŞ-nyň berk diplomatik basyşlary bilen, türkmen hökümeti bu işe täzeden seredip, Ýazgulyýewiň ‘günäsini’ geçdi. Şondan soň ol azatlyga goýberildi.
Emma Ýazgulyýewiň ýüzbe-ýüz bolan kynçylygy, Azatlyk Radiosyna maglumat beren bäherdenli aktiwist Sazak Durdymyradowyňky
bilen deňeşdireniňde, bärden gaýdýar. Ol 2009-njy ýylyň iýun aýynda tussag edilip, “Türkmen GULAG-y” adyna eýe bolan ruhy hassahana ýerleşdirildi. Şol ýerde ol häkimiýetler tarapyndan erbet gynaldy.
Eger-de diri galan bolsa, RFE/RL-iň habarçysy bolup işlän we 2006-njy ýylda toslama aýyplama bildirilip türmä salnan we şol ýerde ýogalan Ogulsapar Myradowa
Hajyýewiň BMG-ä beren jogaplary barada birki agyz aýdardy. Mundan öň hökümetiň “Myradowa öz ajalyna öldi” diýen resmi jogabyndan tapawutlylykda, Hajyýew anna güni geçirilen diňlenişikde “Myradowa öz janyna kast etdi” diýdi. Onuň ýogalan wagty adam hukuklary boýunça ”Türkmen Helsinki Fondy” (THF), Myradowanyň çagalaryna salgylanyp, olaryň ejesiniň jesedi getirilende, merhumyň kellesinde “uly ýara yzynyň”, boýnunda bolsa garamtyl tegmiliň bardygyny aýdypdy. THF Myradowanyň ölümine “syýasy öldürme” diýip baha beripdi.
Elbetde, birnäçe obýektiw çärelerden çen tutulsa, Türkmenistan media babatda dünýäde iň ýapyk iki ýa-da üç döwletiň hatarynda durýar. Soňky üç ýylyň dowamynda ABŞ-daky hökümetden aýry “Freedom House” guramasy metbugat azatlygynyň ýyllyk görkezijisinde Türkmenistany yzdan ikinji orunda
, Demirgazyk Koreýanyň öň ýanynda goýdy. Fransiýada ýerleşýän “Serhetsiz Reportýorlar” guramasy metbugat azatlygynyň görkezijisi boýunça hasabatlarynda Türkmenistany soňky bäş ýylyň dowamynda yzdan üçünji orunda
ýerleşdirdi.
Adam hukuklary boýunça Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň direktory Weronika Goldstonyň aýtmagyna görä, diňlenişik türkmen hökümetiniň adam hukuklary babatdaky garaýşynyň “düýbünden boýun almazlyk” häsiýetindedigini görkezipdir.
Türkmenistanda Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň maglumat bermekde erkindiklerini yglan etmek bilen, Hajyýew öz hökümetiniň Azatlyk Radiosynyň ýurtdaky gaýduwsyz habarçylaryna garşy repressiýalary we ýanamalary ulanýandygy baradaky aýdylýanlara gümürtik jogap berdi. Ol ýurtdaky ýerli korrespondentleriň hökümetiň resmi akkreditasiýasyny almazdan iş alyp barýandyklaryny hem belläp, olary hakyna tutulanlar we kanun bozujylar hökmünde häsiýetlendirdi.
Hajyýew bu ugurda: “Eger-de olar öz alyp barýan işlerini žurnalistika diýip hasap edýän bolsalar, onda bu kanunçylyga laýyk gelmeýär... Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçylary nädogry maglumatlary berýärler. Olar muny pul üçin edýärler” diýdi.
“Soňky bäş ýylyň dowamynda biz öz žurnalistlerimize resmi akkreditasiýa almak üçin üç gezek ýüz tutduk” diýip, Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň direktory Muhammad Tahir “Off Mic” rubrikasyna aýtdy. “Biz Türkmenistanyň hökümetinden akkreditasiýa almaga hemişe gyzyklanma bildirip gelýäris. Elbetde, biz öz žurnalistlerimiziň kanuny esasda, erkin we gorkusyz habar berip bilmeklerine mümkinçiligiň döredilmegini isleýäris”.
Tahir türkmen resmisi Hajyýewiň Azatlyk Radiosynyň žurnalistleriniň “pul üçin edýärler” diýen sözlerine has hem geň galdy: “Näme üçin biziň professional žurnalistlerimiz bäş şaýy üçin tussag edilmek, gynalmak we ölüm howpy bilen ýüzbe-ýüz bolsunlar?! Muňa ynanmak juda kyn. Biziň işgärlerimiz bu işi Türkmenistanda dogry maglumatlaryň erkin ýaýramagy we sagdyn graždan jemgyýetiniň döremegi üçin edýärler”.
BMG-niň Komitetiniň käbir agzalarynyň Hajyýewiň beren jogaplaryndan göwünleri suw içmedik bolara çemeli. “Hakykatyň hatyrasyna aýtmaly bolsa, alada bildirilýän meseleler heniz hem saklanyp galýar” diýip, bu Komitetiň Şwesiýadan bolan agzasy Krister Telin türkmen delegasiýasyna aýtdy.
Bular diňe wakalardan käbirleri...
Kortneý Rouz Bruks Azatlyk Radiosynyň BMG-däki habarçysy.


text:
Şu gün «Türkmenistan Altyn asyr» internet saýty Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň mukaddes Gadyr gijesininň hatyrasyna tussaglaryň gunäsini geçmek barada ýörite permana gol çekendigini habar berdi.
Türkmenistanyň resmi saýtynyň maglumatynda, bu permanyň esasynda 1284 tussagyň günäsiniň geçilip, azatlyga goýberlendigi habar berilýär.
Ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalary Türkmenistanda yglan edilýän günä geçişliklerde 2002-nji ýylyň noýabr wakasy bilen baglanyşykly köpçülikleýin tussag edilen adamlaryň, şeýle hem syýasy tussaglar diýlip hasaplanylýan adamlaryň günäsi geçilýänleriň sanawyna goşulmaýandygyny belläp, bu ýagdaýy tankytlap gelýärler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen onuň ýan ýoldaşy Lýudmila Putina prezidentlik saýlawlary güni bile göründiler. Olaryň bu hereketi är-aýal Putiniň bile ýaşap-ýaşamaýandygy baradaky soraglaryň gaýtadan ör boýuna galmagyna getirdi. Saýlaw güni ýan ýoldaşy bilen ses bermäge gelen Lýudmila Putina arasynda Putiniň goluna degdi, ýöne Putin reaksiýa bermedi. Saýlaw uçastogyndan çykanda bolsa, Lýudmila Wladimir Putin bilen gol tutuşyp durdy. Internetde ýaýradylan bir suratda Putin ýan ýoldaşynyň elini gysyp dur, suratyň aşagynda “6 ýyldan görşeris” diýlip ýazylgy. Orsýetde indiki prezidentlik saýlawlary 6 ýyldan soň geçirilmeli.
Adamlaryň köpüsi Lýudmilany ýurduň birinji hanymy hasaplamaýarlar. Aradan uzak wagt geçenden soň, jübütler saýlaw güni bile bir ýerde göründiler. Emma bu ýerde 12 ýyl bäri Orsýeti dolandyrýan Putiniň maşglasyna degişli bir syr bar ýaly görünýär.
Putiniň ýan ýoldaşy we onuň iki gyzy baradaky maglumatlar juda çäkli. Aýdylmagyna görä, är-aýal köpden bäri aýry ýaşaýar. Gyzlarynyň bolsa ýokary okuw jaýynda başga atlar bilen okaýandygy aýdylýar. Putiniň gyzlarynyň nirededigini, hatda olaryň Orsýetde ýaşap-ýaşamaýandyklaryny, işläp-işlemeýändiklerini hem hiç kim bilenok. Orsýetli žurnalistleriň aýtmagyna görä, ýurduň döwlet howpsuzlygy barada maglumat almak Putiniň maşgalasy barada makala ýazmakdan has aňsat.
2008-nji ýylda “Moskowskiý Korrespondent” gazeti Putiniň öz ýan ýoldaşy bilen aýrylyşyp, olimpiýa oýunlarynda gimnastikada altyn medal alan Alina Kabaýewa (sagda) öýlenjekdigini öňe sürüpdi.
2008-nji ýylda “Moskowskiý Korrespondent” gazeti Putiniň öz ýan ýoldaşy bilen aýrylyşyp, olimpiýa oýunlarynda gimnastikada altyn medal alan Alina Kabaýewa öýlenjekdigini öňe sürüpdi. Şondan soň gazeti ýapdylar. Soňra bolsa Putin prezidentligi Dmitriý Medwedewe berdi, ýan ýoldaşy bolsa gözlerden gaýyp boldy.
Ýöne geň ýeri Putiniň gyzlarynyň görünmezligidir. 27 ýaşly Mariýanyň we 25 ýaşyndaky Ýekaterinanyň atlary sosial aragatnaşyk saýtlarynyň hiçisinde duş gelmeýär. Orsýetlileriň köpüsi olaryň daş keşbini hem göz öňüne getirip bilenok.
Putin öz gyzlarynyň “adaty” durmuşda ýaşamaklaryny isleýändigini aýdypdy. Olaryň ikisi hem Sankt-Peterburg Döwlet uniwersitetinde okady. Mariýa biologiýa, Ýekaterina bolsa Aziýa boýunça bilim aldy.
Günorta koreýaly Ýoon Joowon kakasy Moskwadaky ilçihanada işleýän wagty Ýekaterina bilen görüşendigini aýdýar. Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasyna degişli şirketde işleýän gollandiýaly Jorrit Faaseniň bolsa Mariýa bilen duşuşandygy aýdylýar.
Hatda Putiniň ýakyn dostlary hem onuň maşgalasy hakynda gürrüň etmeýärler. Sankt-Peterburgyň Sazçylyk öýüniň režissýory Sergeý Roldugin Mariýanyň haç atasydyr. Onuň kömekçisi Sergeý Rolduginiň Wladimir Putin we onuň maşgalasy hakynda hiç hili soraga jogap bermejekdigini aýtdy. Kömekçisiniň aýtmagyna görä, “ol şuňa meňzeş temalar barada gürlemekden çekinýär”.


text:
BMG geçen ýyl Owganystanda asuda ilatdan öldürilenleriň we ýaradar bolanlaryň 14 prosent köpelendigini aýtdy.
BMG-niň Owganystandaky Kömek missiýasy özüniň ýyllyk hasabatynda 2013-nji ýylda asuda ilatdan 8615 pidanyň hasaba alnandygyny, olaryň 2959-synyň öldürilendigini, 5656-synyň bolsa ýaraly bolandygyny aýtdy. Bu 2012-nji ýyldaky pidalar bilen deňeşdirilende 14 prosent köp bolýar.
Şeýle-de BMG öldürilen we ýaralanan çagalaryň sanynyň geçen ýyldakydan 34 prosent köpelendigini aýdýar. Hasabatda ölüm-ýitimli hadysalaryň 74 prosentine pitneçileriň jogapkärdigi bellenilýär.
Owgan polisiýasy we goşuny pidalaryň 8 prosentine jogapkär bolsa, halkara güýçleri ol pidalaryň 3 prosentine jogapkär diýip, hasabatda aýdylýar.
Pidalaryň 10 prosenti üçin taraplaryň hiç birini aýratynlykda jogapkär hasaplap bolmaýar, 5 prosentiniň bolsa, haýsy tarapdan ejir çekendigi belli däl.


text:
Türkmenistanda çagalara üç dil – türkmen, rus, iňlis dilleri öwredilýär. Rus we iňlis dilleri çagalar baglaryndan başlap, uly ýaşly we mekdebe taýýarlaýyş toparlarynyň hersinde hepdede iki sagatdan okadylýar. Orta mekdeplerde türkmen, iňlis, rus dilleri 1-nji klasdan 10-njy klasa çenli okadylýar. Mugallym kadrlarynyň ýeterlik bolan mekdeplerinde bolsa dördünji bir dil – ýewropa ýa-da gündogar dilleriniň biri-de okadylyp, olar ýöriteleşdirilen mekdepler hasaplanylýar.
Ýaşlara üç dili öwretmek meselesinde degişli okuw programmalary ýola goýlan. Ýöne köp ýyl iş stažy bolan lebaply dilçi mugallaym Ýazmyrat aga bu ugurda edilmeli işleriň az däldigini aýdyp, Azatlyk Radiosyna şeyle gürrüň berdi:
—Okuwçylara öz ene dillerinden beýleki dilleri öwretmek üçin okuw programmasyndaky sagat sanlary gatybir az hem däl. Türkmen, rus, iňlis dilleriniň 5-nji-10-njy klaslardaky jemi sagat sany 10-11 sagat. Bu az däl. Islendik bir başga dili öwrenmek üçin, ilki bilen, her bir okuwçy öz ene diliniň kadalaryny bilmeli. Türkmen dili üçin berilýän sagatlaryň beýlekilerden köp bolmagy gowy zat. Dilçi mugallymlaryň özara utgaşykly iş alyp barmaklary zerur. Ine, şu meselede edilmeli işler kän.
Iňlis we beyleki bir daşary ýurt dilini öwretmek üçin türkmençe-iňlisçe sözlükleriň, okuw materiallarynyň, beýleki gollanmalaryň ýeterlik däldigini aýdan iňlis dili mugallymy Serdar Azatlyk Radiosyna şeyle gürrüň berdi:
—Ylaýtada, daşary ýurt dillerini has çuňňur öwrenmek isleýän okuwçylar üçin şeyle gollanmalar ýeterlik däl. Rus dilinde bolsa olar näçe diýseň tapylýar. Daşary ýurt tele we radio kanallarynda berilýän dil öwrediş kurslarynyň-da ählisi rus dilinde. Onsoň daşary ýurt dilini çuňňur öwrenmek isleýän türkmen çagalary, ýaşlary ilki bilen rus dilini gowy öwrenip, beyleki dili soňra şonuň üsti bilen öwrenmäge geçmeli bolýarlar. Bu bolsa okuwcylarda, esasan hem oba mekdepleriniň okuwçylarynda uly kynçylyk döredýär. Türkmen telewideniyesinde, radiosynda okuw kanalynyň ýoklugy hem dil öwrenýänleriň peydasyna däl.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda we welaýat merkezlerinde dil we kompýuter boýunça ýörite kurs merkezleri hem hereket edýär. Ilatyň arasynda bu merkezlerde iňlis dilini öwrenmäge isleg bildirýänleriň sany az däl. Bu merkezlerde dil tapgyrlaýyn öwredilýär we dürli ýaşdaky adamlar kabul edilýär.
Iňlis dili mugallymy Serdar adamlarda dil öwrenmäge bolan islegiň barha güýçlenýändigini aýdyp, şeýle diýýär:
—Daşary ýurt dilini, halkara dil hasaplanylýan iňlis dilini häzirki döwürde ösüp gelýän nesle öwretmegiň nähili möhümdigini tekrarlap oturmak hökman däl. Iň esasy zat bolsa, häzirki nesliň muňa gowy düşünýänligi, olarda daşary ýurt dilini öwrenmäge bolan islegiň güýçlenýänligi. Türkmenistanda daşary ýurt dilini özbaşdak öwrenýän ýaşlaryň, orta ýaşly, hatda ýaşy 50-den geçenleriň hem köpelip başlamagy-da aýdylanlary subut edýär.
Umyt Jumaýew Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy.


text:
Pakistanda suw joşmak howpy artan Penjap welaýatynyň merkezi şäheri Muzaffargafdan 250 müň adam howpsuz ýerlere göçürildi.
Birleşen Milletler Guramasynyň beren maglumatlaryna görä, Pakistandaky tebigy hadysalaryndan 6 milliona golaý adamyň ömrüne howp abanyp, olar ynsanperwerlik kömegine juda mätäç. Bu barada BMG-niň metbugat sekretary Elizabet Baýrs aýtdy.
Guramanyň maglumatyna görä, Pakistandaky suw joşmasy sebäpli öýsüz galan adamlaryň sany 2004-nji ýylda Hindistanda bolan deňiz harasadyndakydan hem, 2010-njy ýylda Gaitide bolan ýer titremedäkiden hem köp bolup durýar.
Häzirki tebigy hadysalar Pakistanda 14 million adamyň durmuşyna ýaramaz täsirini ýetirdi.


text:
Azerbaýjandaky öç almak, pul we belki-de ölüm bilen baglanyşykly hekaýata çalym edýän soňky syýasy masgaraçylyk öňümizdäki güýzde geçmeli prezidentlik saýlawlaryndan öň häkimiýet başyndaky režimi bulaşdyrarly görünýär.
Bu masgaraçylyk Azerbaýjanyň Halkara uniwersitetiniň öňki rektory Elşad Abdullaýewiň öten sentýabrda bir wideo ýazgyny köpçülige ýetirenden soň başlandy.
Abdullaýew munuň 2005-nji ýylda, geçen parlament saýlawlarynyň öň ýanynda özüniň parlamentden bir orun satyn almak üçin bu ugurda alyp baran gepleşiginden gizlin taýýarlanan wideodygyny aýdýar.
Şol videoda şeýle dialog bar: "Gular Ahmadowa: Puly özüm alýaryn. Bu meniň baham. Şu puly töleseň, saňa parlamentden bir orun bereýin. Galany öz eliňde, indi bir karara gelmeli sen. Elşad Abdullaýew: Ýöne siz ozal 500 müň diýdiňiz. Ahmadowa: Şu wagt men beýle diýemok".
Wideo: Ýazgyda ýurduň parlamentinde bir orny satyn almak barada gürrüň edilýäne meňzeýär
Ahmadowa Azerbaýjanyň häkimiýet başyndaky "Ýeni Azerbaýjan" (”Täze Azerbaýjan”) partiýasynyň güýçli agzalarynyň hataryndaky bir deputat.
Ahmadowa Abdullaýewe, eger ozal beren takmynan 637 müň dollara deň bolan 500 müň azerbaýjan manadynyň üstüne ýene şonça puly goşsa, onda oňa parlamentden orun beriljekdigini aýdýar.
Ahmadowa bilen onuň kömekçisi Sewinç Babaýewa Abdullaýewiň öňki beren pullarynyň prezidentiň edarasynyň başlygy Ramiz Mehdiýewe ýetirilendigini aýdyp, ony arkaýynlaşyrýarlar.
Abdullaýew şondan bäri güýçli korrupsiýa toparynyň başlygy hökmünde 74 ýaşly Mehdiýew bilen baglanyşykly jemi ýedi wideoýazgyny ile ýaýratdy. Ol Mehdiýew wezipesinden boşadylmasa, başga wideolary-da jemgyýetçilige ýetirjekdigini aýdýar.
Elşad Abdullaýew
Abdullaýewiň aýtmagyna görä, onuň dogany Milli howpsuzlyk ministrliginiň maýory Mahir Mehdiýewiň buýrugy boýunça adam ogurlaýan toparyň pidasy bolupdyr. Bu topary dolandyrýan howpsuzlyk gulluklary. Abdullaýew doganynyň boşadylmagy üçin millionlarça dollar pul töläpdir.
Birnäçe aý mundan ozal Azerbaýjandan gaçyp, häzir Fransiýanyň Strasburg şäherinde ýaşaýan Abdullaýew öz doganyny halas etmek üçin parlamentden orun satyn almaga synanyşandygyny aýdýar: "Bu ýerdäki hukuk professorlary, meniň öz aklawçym-da elimdäki subutnamalaryň diňe 10 prosenti bilen hem suda, hatda Ýewropanyň Adam hukuklary boýunça suduna hem ýüz tutup biljekdigimi aýdýarlar. Olar maňa näme üçin azara galyp, Fransiýa geldiň diýýärler. Ýöne meniň janym howp astyndady. Maňa başga ýol goýmadylar. Men Azerbaýjanda şikaýat bilen suda ýüz tutjak boldum. Emma olar maşgalamy gorkuzyp ugradylar".
Abdullaýewiň özi hem bir bigünä adam hasaplananok. Azerbaýjanyň Halkara uniwersitetiniň başlygyka onuň korrupsiýadan ep-esli peýda görenligu güman edilýär. Ýöne onuň wideo kampaniýasy Bakuwda güýçli täsir döretdi.
Muňa garamazdan, syýasy analizçi Huseýnbala Salimowyň pikiriçe, Abdullaýewiň wideolary, saýlawlary hemişe galplaşdyrylan diýlip baha berilýän Azerbaýjan ýaly bir ýurtda, Gürjüstandaky bolşy kimin häkimiýet başyndaky partiýa ullakan şowsuzlyk getirmez.
Salimowyň aýtmagyna görä, Mehdiýew wezipeden kowulsa-da, oppozisiýanyň Alyýewe bäsdeş bolup biljek güýçli kandidaty ýok.
"Hökümete wekilçilik edýänler garry adamlar. Olar syýasy sahnany, elbetde, basym terk ederler. Ýöne sistemanyň düýp prinsipleri üýtgemese, bir işgäriň ýerini başga biriniň almagy bilen üýtgän zat bolmaz" diýip, Huseýnbala Salimow nygtaýar.


text:
Prezident Rohani bilen Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň arasynda bolup geçen taryhy ähmiýetli telefon söhbetdeşligi, umuman aýdanymyzda, Eýranda hoşallyk bilen kabul edildi. Eýranda syýasy ýolbaşçylyk eýýäm 30 ýyldan hem köp wagt bäri Amerikanyň garşysyna hereket edýär.
Geçen hepde Rohani BMG-niň Baş Assambleýasynda çykyş edip, ýurduna dolananynda, ony köne syýasatyň tarapdarlaryndan birnäçe adam ýumurtga we aýakgap zyňyp, garşy aldylar. Ýöne üýşen protestçiler sanlyja adamdan ybarat bolup, täze prezidente goldaw berýänleriň sany olardan has köpdi.
Bu wakanyň öňümizdäki günlerde ýene-de gaýtalanmagy mümkin, sebäbi köne syýasatyň hötjet tarapdarlary öz prezidentleriniň Obama bilen duşuşmagy dogrusyndaky tankydy belliklerini aýtman, her niçigem bolsa, ümsümligi saklaýarlar.
Telefon gepleşigi
27-nji sentýabrda iki prezidentiň arasynda bolup geçen telefon gürrüňdeşligi 1979-njy ýylda Eýranda bolup geçen Yslam Rewolýusiýasyndan we Tähranda amerikan diplomatlaryny zamun almaklyk hadysasyndan soň ilkinji gezek geçirilen telefon gürrüňdeşligidi.
Telefon söhbetdeşligi barada köp sanly eýranly raýatlar, reformaçylar we hatda yslamy edaralaryň konserwatiw agzalary hem özleriniň hoşal sözlerini aýtdylar.
Käbirleri telefon jaňynyň iki ýurduň gatnaşyklaryndaky dartgynly ýagdaýlary gowşadyp, ýurduň ýadro programmasy meselesinde çözgüt tapylmagyna umyt döredýändigini aýtdy. Amerika garşy çykmagy öz ömürleriniň manysy hasaplaýan hötjetlere Eýranyň “ömürlik duşmany” bilen edilen telefon gürrüňdeşligi ýakmadygam bolsa, dilden aýdylan tankydy bellikler hem boldy.
Bilermenleriň aýtmagyna görä, bu ýagdaýyň sebäbi Rohaniniň başlangyçlaryny Eýranyň yslamy edaralarynyň ýokary wekilleriniň goldamaklarydyr. Oppozisiýa wekilleri prezident Rohaniniň diplomatiki synanyşygynyň amala aşmagy ýa-da netijesiz boljagy barada ýakyndan gyzyklanarlar diýip, bilermenler öz sözlerine goşýarlar.
“Entek ir”
30-njy sentýabrda Eýranyň ”Rewolýusiýanyň sakçylary” gullugynyň komandiri Ali Jafari Rohani bilen Obamanyň arasyndaky telefon gürrüňdeşligini “entek ir” diýip, tankyt etdi. Ol: “Birleşen Ştatlaryň prezidenti özüniň akýürekliligini subut etmek üçin anyk çäreler görýänçä, Rohani garaşmalydy” diýdi.
Muňa garamazdan, Jafari prezident Rohaniniň Nýu-Ýorkdaky soňky saparyny “dogumly we zerur hereket” diýip häsiýetlendirdi we onuň diplomatik propogandasyny goldaýandygyny beýan etdi. Jafari: “Elbetde, käbir säwlikler goýberildi, mysal üçin, telefon arkaly gürrüňdeşlik” Diýip, konserwatiw ”Tasnim” agentligine gürrüň bermek bilen öz sözlerini şeýle dowam etdi: “Ýöne bu säwlikler soňundan düzedip boljak ýalňyşlar.”
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani
Öňler köplenç Ýokary lider Aýatollah Hamaneýiniň garaýyşlaryny neşir edýän, aňrybaş gaty syýasatyň tarapdary - “Keýhan” gündelik neşiri hem telefon gürrüňdeşligini tankyt etdi.
“Eger bu sypaýyçylyk bolsa, onda näme üçin taraplaryň hiç haýsysy jogapkärçiligi kabul edenok?” diýip, gündelik neşir öz sahypalarynda ýazýar.
Tankytlarda dünýäniň ösen ýurtlary bilen täze ýadro ylalaşyklaryny ýola goýmagy maksat edinýän Eýranyň syýasatynyň we iki oduň arasynda galan Rohaniniň ýagdaýlarynyň örän çylşyrymlydygy hem aýdyldy.
Maşatda ýaşaýan žurnalist Muhammet Sadeh Jawadi Hessar iki tarapyňam tankydy bellikleriniň diňlenjekdigini, ýöne olaryň häzirlikçe sesleriniň çykarylmajakdygyny çaklaýandygyny aýtdy.
Jawadi Hessar öň kanunçykaryjy bolup işläpdi. Ine, onuň bu ugurdan eýeleýän pozisiýasy: “Eýranda-da, Birleşen Ştatlarda-da garşy pikirler ýüze çykyp biler. Ýöne olaryň täsiri bolmaz. Ylalaşygy maksat edinýän hökümetiň we edaralaryň garaýyşlary has täsirli bolar.”
“Gahrymançylykly geçirimlilige”
Jawadi Hessaryň aýtmagyna görä, gaty syýasatyň tarapdarlary ýokary lideriň isleglerine garşy gidip bilmezler. Ýokary lider geçen aý Eýranyň Günbatar bilen ylalaşygynda taraplary “gahrymançylykly geçirimlilige” çagyrypdy. Hessaryň aýtmagyna görä, Hameneýi, Eýrana problemalaryň hötdesinden gelmek zerur diýip pikir edýär.
Muňa garamazdan, eýranly beýleki bir bilermen Reza Alyjany kän bir ynamly däl. Ol: “Gaty syýasatyň tarapdarlary uly döwletler we Birleşen Ştatlar bilen ýadro ylalaşyklaryny amala aşyrjak bolýan Eýranyň diplomatiki öňegidişliklerine badak atjak bolarlar” diýip aýtdy.
“Aýratynam soňky sekiz ýylyň dowamynda howpsuzlyk we harby güýçler syýasata goşuldylar. Häzir olara yza gaýtmak kyn. Hameneýi “gahrymançylykly eglişige” çagyranam bolsa, gaty syýasatyň tarapdarlary – hötjetlere Birleşen Ştatlar bilen gönüden-göni gepleşikleriň zerurlygyny düşündirmek kyn bolar. Şonuň üçinem ”Rewolýusiýanyň sakçylary” gullugynyň käbir komandirleri we gündelik neşir bolan “Keýhan” prezidenti tankyt edýärler. Meniň pikirimçe, tankydy bellikler diňe Rohaniniň garşysyna däl, eýsem olar Hameneýä täsir etmek üçin hem ulanylýar.”
30-njy sentýabrdaky belliklerinde Eýranyň ”Rewolýusiýanyň sakçylary” gullugynyň komandiri Jafari: “Waşington Eýranyň ýagşy niýetine jogap bermeli” diýip belledi. Mysal üçin, eýran halkynyň garşysyna girizilen sanksiýalary ýatyryp, Eýrana garşy içi kitüwliligi bes etmek we Eýranyň ýadro programmasyny kabul etmek arkaly Birleşen Ştatlar Eýranyň ýagşy niýetine jogap berip biler” diýdi.
Yspyhan şäherinde ýaşaýan konserwatiw dinçi Muhammet Tagi Rahbar anna güni okalýan namazlardan soň we ähmiýetli çärelerde aýdylýan “Amerika ölüm” şygarlarynyň haçanam bolsa bir gün ýatyryljakdygyny aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, bu şygarlar Gurhanda ýok we şonuň üçinem olar baky däl.


text:
Birleşen Ştatlaryň günbatar ştaty bolan Kolorada gelen sil bäş adamyň ölümine sebäp boldy.
Boulder sebitiniň resmileri bu töwerege bir günde ýagan ýagşyň kadaly ýagdaýda bir ýylda ýagýan ýagşyň ýarysyna golaý bolandygyny aýtdylar.
Penşenbe güni, hasaplamalara görä, 38 santimetr töweregi ýagşyň ýere düşendigi aýdylýar.
Ewakuasiýa edilen müňlerçe adam kenaryndan çogmaga ýakyn derýalar bilen gabalan şäherlerde penalar ýaly ýer gözlemeli boldy.
Prezident Barak Obama adatdan daşary ýagdaý düzgünini yglan etdi.
Howa gullugy agyr ýagşyň bu sebitiň birnäçe ýerinde anna güni giçlik hem dowam etjege meňzeýändigini habar berdi.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen adam öldüren azerbaýjanly ofiseriň günäsiniň geçilmegine “çuňňur alada bildirýändigini” anna güni Bakuwa saparynda aýtdy.
Azerbaýjan goşunynyň leýtenanty Ramil Safarow sekiz ýyl mundan ozal NATO-nyň Wengriýada geçirýän harby türgenleşigi wagtynda ermeni harbysy Gurgen Markariany paltalap öldürenligi üçin Wengriýanyň sudy tarapyndan ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Geçen hepdede Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew Budapeştden Bakuwa dolanan Ramil Safarowyň günäsini geçdi we oňa maliýe kömegini bermek barada karar kabul etdi.
Rasmussen bu baradaky aladasyny penşenbe güni Ermenistanyň paýtagty Ýerewana gelende hem mälim etdi. Bu iş sebäpli gahar-gazaba münen halk Ýerewanda ýörüşe çykdy.
Safarowyň günäsiniň geçilmegi ermenileriň köplük bolup ýaşaýan Daglyk-Garabag territoriýasy boýunça Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky dowam edip gelýän dartgynlygy güýçlendirdi.
1990-njy ýyllarda iki goňşy döwlet bu territoriýanyň üstünde urşup, 1994-nji ýylda ýaragly söweşi bes etmek barada durnuksyz ylalaşyga gelipdi. Separatist toparynyň baştutanlygy tarapyndan Daglyk-Garabagyň garaşsyzlygynyň yglan edilmegi beýleki ýurt tarapyndan hiç haçan ykrar edilmedi.
NATO-nyň başlygy duşmançylyk gatnaşyklarynyň täzelenmegi barada Bakuwa we Ýerewana duýduryş etdi.
“Bu ýerde iki ýagdaý aýdyňdyr. Birinjiden, munuň harby çözgüdiniň ýoklugy, ikinjiden bolsa, ýeke-täk çözgüdiň diňe dialogyň, ylalaşygyň we hyzmatdaşlygyň üsti bilen gazanylmagydyr” diýip, Rasmussen aýtdy.
Alyýew öz pikirinde galýar
NATO-nyň başlygynyň tankydy çykyşynyň Waşingtondan, Brýusselden we Moskwadan goldaw tapmagyna garamazdan, Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew oňa gulak asmakdan saklandy.
Rasmussen bilen bilelikde geçiren metbugat konferensiýasynda Alyýew “Ermenistan Ramil Safarowyň günäsiniň geçilmegine ýerliksiz alada edýär” diýdi we bu prosesiň kanuna laýyklykda we adalatly geçirilendigini öňe sürdi.
Safarow “Ýewropa Konwensiýasy boýunça” ekstradisiýa edildi, “onuň günäsiniň geçilmegi bolsa Azerbaýjanyň kanunçylygy esasynda amala aşyryldy” diýip, Alyýew aýtdy.
Safarowyň boşadylmagyna BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýokary komissarlygy hem alada bildirdi. “Etniki higrenç esasynda amala aşyrylan jenaýatlar gynandyryjy ýagdaý bolmaly we olara hakyky jezany bermeli” diýlip bu beýanatda aýdylýar.
Wengriýanyň häkimiýetleri öz gezeginde Azerbaýjan tarapynyň özara gepleşiklerde Ramil Safarowyň ömürlik türme tussaglygynda galdyrylmagyna Azerbaýjanyň söz berendigini aýdýarlar. Muňa garamazdan, Ermenistan bu iş sebäpli Budapeşt bilen diplomatik gatnaşyklaryny bozdy.
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan penşenbe güni eden çykyşynda “jenaýatçydan gahryman ýasamaklyk kabul ederliksizdir” diýdi we parahatçylyga howp abandyrmakda Azerbaýjany günäkärledi.
Şol bir wagtyň özünde adam öldüreni azat edenligi üçin raýatlaryň Alyýewe ýollan gutlag hatlary onuň websaýtynda yzygiderli ýerleşdirilip gelinýär.


text:
Bitaraplyk türkmen halkynyň gadymdan gelýän milli däpleriniň dowamydyr. Bitaraplyk güni Garaşsyz türkmen döwletiniň ösüşiniň taryhyna altyn harplar bilen ýazylan ajaýyp seneleriň biridir. Hormatly Prezidentimizi we bütin türkmen halkyny Türkmenistanyň Milli baýramy — Bitaraplyk güni mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýarys. Hormatly Prezidentimize halkymyzyň eşretli durmuşda ýaşamagy üçin alyp barýan tutumly işlerinde uly üstünlikleri arzuw edýäris!
Bitaraplyk asmanymyzyň asuda, ýurdumyzyň abadan bolmagyny dilleriniň senasyna öwren pederlerimiziň hasyl bolan arzuw-umytlarydyr, halkymyzyň eşretli durmuşynyň kepilidir.
Oňyn bitaraplyk ýörelgesi halkymyzyň gadymy ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik, dostluk ýörelgeleriniň, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň rowaçlanmagy üçin uly mümkinçilikleri döretdi.
Gahryman Arkadagymyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň belent münberinden öňe süren, dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga, ähli umumy ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen çuň many-mazmunly halkara başlangyçlary bütin dünýäde giňden goldaw tapýar.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe dünýäniň ähli döwletleri we abraýly halkara guramalary hemişelik Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatyny biragyzdan ykrar edýärler.
Hormatly Prezidentimizi we merdana halkymyzy uly dabaralara beslenip giňden bellenilýän Milli baýram — Bitaraplyk güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýarys.
Mähriban Prezidentimize halkymyzyň asuda we bolelin durmuşda ýaşamagy, Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw edýäris.
Goý, hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, mertebesi belent bolsun! Il-ýurt bähbitli alyp barýan beýik başlangyçlary hemişe rowaçlyklara beslensin!Habarlar→


text:
Bankyň pul dolanşygy
Türkmenistanyň «Türkmenistan» döwlet täjirçilik bankynyň pul dolanyşygynyň işi Türkmenistanyň Merkezi bankynyň 1999-njy ýylyň 13-nji awgustyndaky 119 belgili gözükdirijisine laýyklykda amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň «Türkmenistan» döwlet täjirçilik banky boýunça kassalaryna gelýän nagt puluň möçberini kesgitlemek we hyzmat edilýän müşderileri nagt pul bilen üpjün etmek üçin kassa dolanşygynyň her çärýek üçin çaklamasy düzülýär. Munuň üçin, çärýek başlanmazyndan 35 gün öňünden bank tarapyndan eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki edaralardan, kärhanalardan we guramalardan çärýeklik kassa ýüztutmasyny talap edilýär. Şeýle hem, kassa ýüztutmasynyň esasynda zähmet haky üçin pul berilmegiň kalendar tertibi düzülýär we şol bir wagtyň özünde zähmet haky üçin goýberilýän nagt pullaryň berilmegine bankyň hünärmenleri tarapyndan gözegçilik amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan bellenilen nagt puluň girdeji we çykdajy kassa dolanyşygynyň çaklamaşyny ýerine ýetirmek üçin «Türkmenbankyň» ähli şahamçalary boýunça her aýda seljerme geçirilýär. Netijede, nagt puluň iň köp möçberde gelmegini we onuň eýeçiligindäki ähli görnüşlerindäki edaralar, kärhanalaryň we guramalaryň harajatlary üçin bankyň kassasyndan bada-bat berilmegini üpjün etmek maksady bilen degişli çäreler durmuşa geçirilýär.
Her ýyl birinji çärýek tamamlanmazyndan öň (1-nji marta çenli) hyzmat edilýän kärhanalaryň we guramalaryň ählisi üçin kassadaky nagt pul galyndysynyň çägi bellenýär. Kärhananyň haýyş etmegi boýunça kassadaky nagt pul galyndysynyň çägine ýylyň dowamynda gaýtadan seredilip bilner. Şonuň bilen bilelikde, hojalyk harajatlary we oba hojalyk önümlerini satyn almak üçin bankyň kassasyndan nagt puly çek kitapçasy boýunça alyp harçlamagyň kadalary bellenýär. Nagt puluň harçlanyşyna, ýagny onuň möçberiniň Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan 1997-nji ýylyň 1-nji maýynda bellenen ýokary çäklerinden artyk bolmazlygyna hemişelik gözegçilik edilýär. Ilatdan oba hojalyk önümlerini satyn almak üçin jemgyýetçilik iýmitiniň döwlet söwda kärhanalaryna we alyjylar jemgyýetlerine bankyň kassasyna tabşyrýan pulunyň 30 göterimine çenli möçberi berilýär. Oba hojalyk önümlerini satyn almak üçin Türkmenistanyň Azyk senagaty assosiasiýasynyň taýýarlaýjy we gaýtadan işleýji kärhanalaryna olaryň hasaplaşyk hasaplaryna önüm ýerleşdirmekden gelýän puluň 50 göteriminden 60 göterimine çenli möçberi berilýär.
Nagt puluň has köp mukdarda gelmegini üpjün etmek maksady bilen eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki edaralaryň, kärhanalaryň we guramalaryň kassa düzgün-nyzamynyň doly we dogry berjaý edilişini we zähmet hakynyň maksada laýyk ulanylmagyny hünärmenler tarapyndan barlanyp durýarlar. Kassa düzgün nyzamynyň birnäçe gezek bozulan ýagdaýy ýüze çykarylan halatynda, bu baradaky degişli maglumatlar bank tarapyndan salgyt gullugyna we edralaryň ýokary guramasyna hat üsti bilen habar berilýär.
Elektron resmi namalaryň dolanşygyny we töleg ulgamynyň netijeliligini artdyrmak arkaly nagt däl hasaplaşyklary has ösdürmek, pul serişdeleriniň dolanyşygyny çaltlandyrmak, söwda we hyzmatlar babatda olaryň hasabynyň ýöredilişini hem-de dolanyşygyna gözegçiligi kämilleşdirmek, şeýle hem milli pulumyzyň hümmetini ýokarlandyrmak maksady bilen Türkmenistanyň "Türkmenistan" döwlet täjirçilik bankynyň müşderileri bolan, hyzmat edilýän söwda edara-kärhanalarynda, ilata hyzmat edilýän nokatlarynda “ALTYN ASYR” plastiki kartoçkalary üsti bilen hasaplaşyklary geçirilýän terminal enjamlary gurulýar.
«Türkmenistanyň milli pul birliginiň denominasiýasyny geçirmek (gymmatyny üýtgetmek) hakynda» Türkmenistany. Prezidentiniň 2008-nji ýylyň 27-nji awgustyndaky PP-5161 belgili Permanyny ýerine ýetirmek maksady bilen 2009-nj ýylyň başyndan Türkmenbankyň hemme ulgamlary tarapyndan müşderleri bolan hemme eýeçilikdäki edara-kärhanalardan we raýatlardan köne nusgada bolan bonknotlary kabul edilýär. Şol bir wagtyň özünde bankyň kassa nokatlarynda manadyň köne nusgalaryny täze nusgalaryna alyş-çalyş edilýär.


text:
XML
XML - (The Extensible Markup Language): umumy maksatly yşaratlama dilini gelişdirmek üçin spesifikasiýadyr. Bu diliň kömegi bilen öz elementleriňizi gelişdirip bilersiňiz, bu sebäpli hem extensible dil diýilyär. XML'iň kömegi bilen ilki bilen dokumentler we datalar kodlanýar we serialize edilýär, soňra bolsa ähli informatsiya sistemalarynyň, esasan hem internediň üstü bilen bu informatsiýa paýlaşylýar.
XML- WWC (Bütündünýä korsortium) tarapyndan hödürlenýän mugt açyk standartdyr.
iska-1993@inbox.ru men Isa Bekdurdyyew. Eger programmirlemek barada taze ya-da dushinmeyan zadynyz bar bolsa mana habar edin gayrat edip . Jan ederin diyseniz +99365891969


text:
Anna güni Türkiýäniň mediasy Siriýanyň harby ofiserlerinden 26-synyň, şol sanda iki sany generalynyň hem ýurduň goşunyny terk edip, Türkiýä gaçyp geçendiklerini habar berdi.
Munuň özi soňky aýlaryň dowamynda prezident Başar al-Assada ygrarly hökümet güýçleriniň düzüminden gaçyp çykan harbylaryň iň köp topary hasaplanylýar.
“Anadoly” habar agentliginiň maglumatyna görä, onlarça beýleki bosgun bilen bilelikde serhet geçelgesine bosup gelen bu harbylar Türkiýäniň territoriýasyndaky ýörite lagerlere ýerleşdirilipdir.
Türkiýe häzirki wagt Siriýadan bosup gelen bosgunlaryň 110 müňden gowragyny bosgunlar lagerlerinde pena berip saklaýar.


text:
Hytaýyň polisiýasy geçiren bir operasiýasynyň netijesinde metamfetamin neşeli serişdesiniň üç tonnasyny ele saldy. Bu serişde ýurduň günortasynda ýerleşýän Guangdong welaýatynda 29-njy dekabrda başlanan barlaglaryň netijesinde ele salynypdyr.
Hytaýyň Ksinhua habar agentligi polisiýanyň we harbylaşdyrylan güýçleriň geçiren operasiýasynda dikuçarlaryň we katerleriň ulanylandygy we oňa üç müňe golaý polisiýa ofiseriniň gatnaşandygy barada habar berdi. Operasiýanyň netijesinde 200 çemesi adam ele salynypdyr.
BMG-niň Neşe we jenaýatçylyk boýunça gullugynyň geçen ýylda çap eden hasabatyna görä, metamfetamin Hytaýda iň köp ulanylýan neşe serişdeleriniň arasynda geroinden soň ikinji ýerde durýar.
Şeýle-de BMG-na görä, Hytaýda ele salynan neşe serişdeleriniň möçberi 2012-nji ýylda 13% artyp 14 tonnadan 16 tonna ýetipdir.


text:
Eýranyň milli gaz eksport kompaniýasynyň direktory Reza Kazaizadanyň: “Biz Hazar deňziniň üsti bilen Türkmenistanyň Ýewropa gaz akdyrmagyna ýol bermeris” diýip, ýarym resmi Mehr habar agentligine 27-nji sentýabrda aýdandygyny eurasianet.org internet saýty ýazýar.
Onuň ýerine eýran çinownikleri Eýran territoriýasynyň üsti bilen gazyň gury ýerden geçmegini isleýärler.
Bu ABŞ tarapyndan goldanan, Merkezi Aziýanyň gazyny Orsýetden sowa Ýewropa akdyrjak gaz turba proýektine ýakymsyz signal-diýip, internet saýty ýazýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 27-nji iýulda Demokratlaryň milli konwensiýasynda eden çykyşynda Hillary Klintony prezidentlige aňryçäk derejede mynasyp dalaşgär diýip atlandyrdy.
“Men Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti bolmaga Hillary Klintondan has mynasyp erkek adamyň ýa-da aýal maşgalanyň bolmandygyny ynamly aýdyp biljek” diýlip Barak Obama aýtdy.
Onuň bu çykyşy Demokratik partiýasynyň delegatlarynyň Klintony öz dalaşgäri hökmünde resmi taýdan saýlamagynyň ertesi boldy. Klinton Ak Tama ýolbaşçylyk etmäge dalaş edýän ilkinji zenandyr.
8-nji noýabrda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda Klinton gapma-garşylykly respublikan dalaşgäri baý biznesmen Donald Trump bilen bäsdeş bolar.


text:
Türkmenistan boýunça 1 million 284 müň 486 tonna bugdaý hasyly ýygnaldy. Galla oragy bilen birlikde ýygnalan hasyly talabalaýyk saklamak üçin bugdaý hasylyny kabul ediş nokatlaryndan elewatorlara we ammarlara daşamak işleri utgaşykly dowam edýär.
Şeýle hem bugdaý oragyndan boşan meýdanlarda sürüm işleri geirilp, şol ýerlere aralyk ekinlerini ekmek işleri alnyp barylýar.
Şu günler ýurdumyzyň pagtaçylary gowaça ekilen meýdanlarda hatarara bejergi, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek hem-de ösüş suwuny tutmak işlerini alyp barýarlar.


text:
Ukrain häkimiýetleri Russiýanyň bankalaryna garşy edilen ençeme bomba hüjümleri bilen baglylykda derňewe başlandyklaryny habar berýärler. Bu partlamalar 2014-nji ýylda bolan Maýdan protestleriniň ýyl dönümine gabat geldi.
Kiýewde, Lwowda we Mariupolda geçirilen bu hüjümler Orsýete ýapjalyk eden ozalky prezident Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýetden çetleşdirilmegine getiren protestleriň iki ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen ýörişden soň boldy.
Orsýetiň ”Sberbankynyň” Lwowdaky bölümine 21-nji fewralda giçlik hüjüm edildi. 22-ne geçilýän gije Russiýanyň VTB we ”Sberbank” banklarynyň Mariupoldaky iki bölümine hem hüjüm edildi.
Mundan öň, milletçileriň Kiýewde geçiren ýörişinden soň Russiýanyň ”Sberbank” we Alfa-Bank banklarynyň bölümlerine hem hüjümler boldy. Weýrançylyga gatnaşanlar banklaryň binalarynyň aýnalaryny döwüp, içindäki tehnikany ýumurdylar; şeýle-de olar Ukrainanyň iň tütjar baýy – Rinat Ahmedowyň Kiýewdäki edarasyny daşladylar.
Milletçiler Ahmedowy Ukrainadaky korrupsiýany we ýurduň gündogaryndaky orsýetparaz separatistleri goldamakda aýypladylar.
Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Kiýewiň polisiýasynyň bu wakalar boýunça “huligançylyk” aýyplamasy bilen derňewe başlandygyny aýan etdi. Gepiň gerdişine görä bellesek, polisiýa banklara edilen hüjümleriň öňüni almak üçin, hiç hili çäre görmedi.
Bu hüjümler Ukrainada 2014-nji ýylda geçirilen Maýdan protestleriniň ýyl dönüminiň ýatlanýan günlerine gabat geldi. Gürrüňi gidýän protestleriň netijesinde ozalky prezident Wiktor Ýanukowiç 21-nji fewralda Kiýewi terk edipdi.
Ýanukowiç paýtagtdan çykmazyndan ozal howpsuzlyk güýçleri bilen çaknyşýan protestçileriň onlarçasy buky ýerden atýan mergenleriň oklaryndan ölüpdi.
Ýanukowiçiň wezipesinden çekilmeginiň yz ýany Russiýa Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp aldy. Ukrainanyň gündogaryndaky separatistleriň hereketleri netijesinde häzire çenli 9,100 töweregi adam öldürildi.


text:
Çarşenbe güni Azerbaýjanyň häkimiýetleri Ismaýilli raýon merkezinde 23-nji ýanwarda gurnalan protest çykyşlary bilen baglanyşykly bu raýonyň Haçihasanly obasynyň alty sany ýaşaýjysyny tussag etdiler.
Ismaýilli raýonynyň häkimiýetleri bu wakalar bilen baglanyşykly şu günki güne çenli jemi 14 adamyň tussag edilendigini aýdýarlar.
Maglumata görä, bu tussag edilenlere polisiýanyň talaplaryna boýun egmezlikde hem-de hususy emläklere zyýan ýetirmekde aýyplama bildirilýär.
23-nji ýanwarda Azerbaýjanyň bu raýon merkezinde müňlerçe adam demonstrasiýa geçirip, raýon häkiminiň wezipesinden çekilmegini talap etdiler. Protestçiler bu wakada häkimiň jaýyny, bir ýerli myhmanhanany we birnäçe maşyny ýakdylar.


text:
Liwiýadaky gozgalaňçylaryň arasynda az sanly “Al-Kaýdanyň” söweşijiler toparynyň hem “Hizbullah” radikal şaýy toparynyň agzalarynyň bolmagy mümkin diýip, düýn ABŞ-nyň Senatynda eden çykyşynda Ýewropadaky NATO güýçleriniň komanduýuşisi amerikan admiraly Jeýms Stawridis aýtdy.
Admiralyň sözlerine görä, gozgalaňçy toparlaryň düzümini NATO dykgat bilen öwrenýär. Häzirlikçe Muammar Kaddafiniň garşydaşlaryna göz-görtele täsir ýetirip bilýän ekstremistler barasynda maglumat ýok.
Şu günden başlap, Liwiýada harby operasiýa alyp barýan Halkara koalision güýçlere ýolbaşçylygy Demirgazyk Atlantik ýaranlygynyň öz üstüne doly almagyna garaşylýar.


text:
Şu gün Türkiýäniň, Yragyň we Amerikanyň birleşen ştatlarynyň ýokary derejeli resmileri Yragyň demirgazygyndaky separatist kürt söweşijileriniň döredýän problemalaryna nähili çemeleşmelidigi baradaky meseläni ara alyp maslahatlaşmak üçin Ankarada maslahata ýygnandylar.
Kürt söweşijileri indi 1984-nji ýyldan bäri Türkiýäniň günortasynda özbaşdaklyga eýe bolmak şygarlary bilen ýaragly hereket alyp barýarlar. Bu ýaragly çaknyşyklaryň netijesinde şu günki güne çenli on müňlerçe adam öldi.
Türkiýäniň hökümeti Yragyň demirgazygyndaky Kürdüstan awtonom regionynyň resmilerini ol ýerdäki separatistik kürt söweşijileriniň Türkiýä garşy hereketlerine göz ýumýanlykda we hat-da olara ýardam berýänlikde aýyplap gelýär.
Ýöne muňa garamazdan, geçen ýyl Türkiýe bu dawaly meseleleri Yragyň merkezi hökümeti we ýrakly kürtler bilen gepleşikler geçirmek hem-de hyzmatdaşlyklary ýola goýmak arkaly çözmäge çalyşjakdygyny mälim edipdi.


text:
Bu sorag bilen baglanşykly biziň jemgyýetimizde bolup geçýän ýagdaýlar barada statistiki maglumatlaryň bolmazlygyna garamazdan, bizde çaga şarpyk çalmagyň tarapdarlarynyň "aýaly başdan, çagany ýaşdan!" diýip pikir ýöredýänleri kän bolmaly diýip hasaplaýaryn. Ýöne bu gezek gürrüňi aýal-gyzlara garşy edilýän zulumluk barada alyp barman, çagalarymyzyň terbiýesinde ulanylýan usullar barada alyp barmakçy.
Köp ýyllaryň dowamynda bu soragy owrenip gelýän hünärmenler çaga şarpyk çalmagy, urmagy, onuň terbiýesinde güýç ulanmagy netijesiz, zyýanly we howply usullar diýip hasaplaýarlar. Şarpygyň ene-atany sylamaga öwretmän, olardan gorkmagy mejbur edýändigi üçin ony netijesiz we ýerliksiz hasaplap bolar. Çalnan şarpygyň çaga gaty degip şikeslendirip bilýändigi we çaganyň nädogry düşünjä eýe bolmagyna mümkinçilik döredýändigi sebäpli, ony terbiýeçilik usullarynyň netijesiz görnüşidigi diýip bellesek ýalňyşmazmykak diýýärin. Ene-ataň çagasyna çalan şarpygy: "Başga adamlaram urup öz diýeniňi gögerdip bolar!" diýen düşünjäniň döremegine esas bolýar. Psihologlaryň bellemeklerine görä, çagalykda urlan adamlarda olaryň soňky durmuşynda agressiw häsiýetliligiň döremeginiň towekgelçiligi artýandyr.
Hünärmenleriň maslahatlaryna garamazdan çagasyna temmi berýän ene-atalaryň sany näme üçin azalmaýarka? Biz olaryň maslahatlaryna eýermek islämzokmy ya-da olaryň bilmeýän zadyny bilýärismi?
"Şarpyldadyp urmak" näme?
Ilki bilen "şarpyldadyp urmak" düşünjäniň nämäni aňladýandygyny anyk kesgitläliň. Rus dilinde "отшлепать" sözi çaganyň eline ya-da otyrýerine şarpyldadyp ( eliň aýasy bilen) urmagy aňladýar. Ýöne onuň manysyny her ene-ata özüçe düşündirip, oňa bolan dürli garaýşyny beýan edýärler. Barlaglar geçirlende çagasyny urýan ene-atalaryň hataryna diňe eli bilen däl-de, kemer bilen hem, başga zatlar bilen hem ýençýän ene-atalar bir topara girizilýärler. Bir zatda ene-atalar bilen hünärmeler ylalaşýarlar – çaga garşy çendenaşa güýç ulanmak hyýanat etmeklige barabardyr we ýerliksizdir.
Çaga temmi bermegiň tarapdarlary bolan ene-atalar hem we olaryň garşysyna çykýan ene-atalaryň hem öz sebäpleri bar. Ýöne iň esasy sebäp – olaryň öz çagalyk döwründen gelip çykýar. Çagalykda urlan ene-ata öz çagasyny urmaga ýykgyn bolýar. Bellemeli zatlaryň biri hem, çagalykda temmi alan ene-atalaryň özleri ulalansoňlar köp halatlarda öz ene –atalaryny ýazgarmaýarlar. Olar: "Meni çagalykda urýardylar, ýöne bu temmä men mynasyp bolandyryn, sebäbi gaty garagoldym we günäkärdim" diýip hasaplaýarlar.
Täsirler
Öz täze "Ilkidurmuş zorlugy" ("The Primordial Violence") atly kitabynda Möry Straus (Murray Straus), Niýu Hampşer (New Hampshire) uniwerstitetindäky proffesor, bu ugurda 40 ýylyň dowamynda alyp baran işleriniň we barlaglarynyň netijesini jemleýär. Kitapda subutnamalara, barlaglara esaslanyp urmagyň çaga edýän täsiri barada giňişleýn maglumat berilýär. Bu kitap Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky 7000-e golaý maşgaladan, 32 dürli ýurtlarda öwrenilen maglumatlaryň we soňky barlaglaryň netijelerini okyja hödürleýär. Kitapda dürli medeniýetlerde, ýurtlarda çaga temmi bermegiň terbiýede ulanylşy we olaryň çaga we jemgyýete edýän tasiri barada dürli maglumatlar beýan edilýär.
Stros öz pikirini şeýle beýan edýär: "Barlaglar çagany urup, onuň özüni nädogry alyp barşyny düzedip bolýär diýen düşünjeleriň agdyklyk edýändiginden maglumat berýärler. Ýöne urmak usuly bäşga terbiýeliş usullardan, meselem "burçda goýmak", çaga düşündirme, ony gowy görýan zadyndan wagtlaýyn mahrum etmek ýaly usullar bilen deňeşdirlende ýokary netijeliligi bilen tapawutlanýan däldir. Şundan başga-da, urmak bilen gazanylan netijäniň "bahasy" gaty ýokary bolýar. Çaga bilen ene-atanyň arasyndaky aragatnaşygyň gowşamagy we çaganyň başga çagalaram urmak töwekgelçiliginiň artmagy bu usulyň ýaramaz tarapy bolup durýandyr. Ulalanda urlan çaganyň halaýan ya-da öýlenen gyzyny urmagy we oňa garşy güýç ulanmagy, şeýle gyzyň öz halaýan ýigidi bilen oňşuksyz bolmagy ähtimaldyr. Onsoň hem, şarpyk çalmak çaganyň aklynyň ösmegini bökdäp, onuň mekdepde üstünlikli okamak mümkinçiligini peseldýar".
Kitabyň awtorlarynyň iş topary çagalaryň urulmagyny azaltmak we soňra bu tejribäni doly aradan aýyrmak maksady bilen anyk çäreleri teklip edýärler. Meselem, köpçüligiň üýşýän ýerlerinde "Çagalary urmaň!" diýen manyly bildirişleri ýaýratmak, ene-atalara çaga dogluş şahadatnamasy gowşurlanda çaga temmi berilmeginiň onuň saglygyna getirip biljek zyýany barada maglumat bermek, çagalary bilen gatnaşykda kynçylyklar dörän ene-atalara kömek bermek ýaly anyk çareler teklip edýärler. Awtorlar çäreleriň wajyplygynyň subutnamasy höküminde şeýle faktlary hödürleýärler:
► Maşgalada urulmaýan çaganyň adamlar bilen gowy aragatnaşyk gurmak ukyby we okuwda üstünlikleri artýar.
► Hemişe temmi berilýän çaganyň, ulalan döwri özüni ýaramaz alyp barmagynyň we jenaýatçylyga baş goşmagynyň ähtimallygy ýokarydyr.
Ene-atalara Stros şeýle maslahat berýär: "Siz çagaňyz uçin, onuň bagtly we sagdyn durmuşa bolan mümkünçiligini artdyrmak uçin sowgat gözleýän bolsaňyz hem-de onuň gowy işi tapyp, zorluksuz maşgala durmuşyny gurmagyny isleýän bolsaňyz, onda kitapdaky subutnamalardan ugur alyp, özüňiziň hiç haçan çagaňyzy urmajakdygyňyza söz bermegiňiz gerek. Bu ädimiň çagaňyzyň size bolan hormatyny we söýgüsini artyrmagy ahtimal. Beren wadaňyzda durup, ony berjaý etmäge siziň çagaňyzyň özüniň hem kömek etjegini belläsim gelýär".
Stros kitapda öz pikirini şeýle jemleýär: "20-den gowrak döwletde çaga şarpyk çalmak gadagan edilen. Bu çagalaryň esasy hukuklarynyň biri hasaplanyp, dürli ýurtlarda bu düşünje babatda ylalaşma döredi. Birleşen Milletler Guramasy hemme halklary çaga şarpyk çalynmagyny we urulmagyny gadagan etmäge çagyrýar. Temmi berilmezlik diňe jenaýatçylygyň we dürli psihiki keselleriň döreme töwekgelçiligini peseltmän, edil aýal-gyzlaryň hem geçen asyrda zorluklardan azat bolma hukugyny gazanşy ýaly, çagalaryň ösmeginde "terbiýelemek" diýip ulanylýan fiziki zorlukdan azat ösmegini üpjün eder".
Teswirlemeler
Netije nähili? Sylama, hormat goýmak jemgyýetde gaty öwerlik ösendä.
dogry ayytyanyz gorkasa sylamaz, bu hemme kisha degishli....
Menä bilýän kiçi çagakam, ýagny ylgap ýörkäm, mekdepde okamda örän garagoldym. Ulularam, ejem, kakamam şarpyk çalardylar. Şol bir hili meni köşeşdirip, bet çaga bolmakdan daşlaşdyran ýaly.
dogry ayytyan ka wagtlar 1 sharpyk yarym sharpyk gerek bolayar....
Türkmende zannynda bolsun diýilişi ýaly düşbüje, rahat çagany urjak bolup eliňem galmaýar. Beýliki bir çagany terbiýelemek iňňe bilen guýy gazandan enaýy bolman örän kyn bolýar.Nätjekdä?
Onda-da ka wagtlar 1 sharpyk yarym sharpyk chalmaly hem bolayarda.....
Türkmenlerde bir aýdylýan söz "Gormasa sylamaz". Şu güne çenli çagalar üçinem, beýleki uly adamlar üçinem ulanylyp gelýär ahyryn. Belkäm bu durmuşda wajyp bolansoň öz ähmiýetini ýitirýän däldir.
Netije nähili? Sylama, hormat goýmak jemgyýetde gaty öwerlik ösendä.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Wik Wild Orsýet üçin snowbord boýunça altyn medal gazandy.
Amerikada doglan Wild Soçide geçýän Olimpiadanyň snowbord boýunça ägirt slalom ýaryşynda Şweýsariýaly Newin Galmariniden üstün çykdy. Erkek sportçylaryň arasynda snowbord boýunça bu ýaryşda bürünç medala Sloweniýaly Zan Kosir eýe boldy.
Sportyň bu görnüşinde aýallaryň arasynda Sweýsariýaly Patrizia Kummer altyn medal gazandy.
Çarşenbe günki ýaryşda Ýaponiýaly Tomoka Takeuçi ikinji bolup, öz ýurdy üçin snowbord ýaryşynda ilkinji medal gazandy. Orsýetli Alena Zawarzina üçünji ýer ugrunda Awstriýaly Ina Mesçik bilen bäsleşip, üstün çykdy we bürünç medala eýe boldy.


text:
Müsüriň paýtagty Kairde anna güni “Musulman doganlygy” yslam hereketiniň tarapdarlary bilen dünýewi döwlet ugrunda çykyş edýänleriň arasynda çaknyşyk boldy.
Çaknyşyk prezident Hosni Mubaregiň režimini agdaran 25-nji ýanwar halk gozgalaňynyň bir ýyllygyna bagyşlanyp, şäheriň merkezinde geçirilýän birnäçe müň adamly miting dowam edýän wagty boldy.
Analitikler bu çaknyşygyň dini däl-de, ýurtdaky syýasy oňşuksyzlyk sebäpli bolandygyny aýdýarlar.
Çepçiler we dünýewi döwlet ugrunda çykyş edýänler häzir ýurdy dolandyrýan Ýokary harby geňeşiň eglenmezden häkimiýetden çekilmegini talap edýärler.
“Musulman doganlygy” häkimiýeti ýuwaş-ýuwaşdan graždan institutlara tabşyrmak baradaky planyny harbylaryň amala aşyrmagyny isleýärler.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani 25-nji ýanwarda Ýewropa saparyna başlady. Bu onuň, dünýäniň güýçli döwletleri bilen gelnen ýadro ylalaşygy güýje gireli bäri, ýurt daşyna edýän ilkinji saparydyr.
Rime we Pariže edilýän bäş günlük sapara Rohani bilen birlikde ýurduň işewür adamlary, nebit-gaz ministri, şeýle hem beýleki hökümet resmileri-de gatnaşýarlar.
Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek boýunça Tähran bilen global güýçleriň arasynda gelnen ylalaşyk netijesinde 16-njy ýanwarda ykdysady sanksiýalar ýatyrylansoň, Yslam respublikasy indi halkara derejesindäki üzňelikden çykyp gelýär.
Bu göçüm Tährana Ýewropada we Aziýada dürli kompaniýalar bilen iş salyşmaga ýol açdy.
114 sany uçar
"Bu bir juda möhüm sapar. Indi sahypany agdaryp, öz ýurtlarymyzyň arasynda dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk etmek üçin gapyny açmagyň wagty ýetdi" diýip, bir eýranly resmi aýtdy.
Fransiýaly bir diplomat hem: "Ynam döredilmelidir. Ol söýgi ýalydyr. Möhümi söýginiň subut edilmegi" diýdi.
Eýranyň prezidenti, plan boýunça, 25-nji ýanwarda Italiýanyň paýtagtynda kärdeşi Sergio Mattarella we premýer-ministr Matteo Renzi bilen gepleşik geçirer.
Rohani saparyň dowamynda söwda toparlary hem-de Rim papasy Fransis bilen duşuşar.
28-nji ýanwarda ol prezident François Hollande bilen gepleşik geçirmek üçin Pariže barar.
Saparyň öň ýanynda eýranly resmiler Tähranyň merkezi Fransiýada ýerleşýän Airbus konsorsiumyndan 114 sany uçar almagy planlaşdyrýandygyny bildirdiler.
17 resminama gol goýuldy
Ýurduň transport ministri Abbas Ahundiniň 24-nji ýanwarda aýtmagyna görä, Tähran Airbus bilen bu barada üstümizdäki hepde gepleşik geçirer.
23-nji ýanwarda Hytaýyň prezidenti Xi Jinpingiň Tährana eden saparynda Rohani Eýran bilen Hytaýyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary ýaýbaňlandyryp, geljek on ýylyň içinde söwda möçberini 600 milliard dollara ýetirmek boýunça ylalaşandyklaryny bildirdi.
Taraplar 17 dokumente, şol sanda ýadro hyzmatdaşlygy we gadymy söwda ýoly bolan Ýüpek ýoluny dikeletmek bardaky şertnamalara-da gol çekdiler.
Prezident Rohaniniň aýtmagyna görä, eger Eýran, maksat edinişi ýaly, her ýylda sekiz prosent ykdysady ösüşi gazanjak bolsa, onda oňa daşary ýurtlardan ýylda 50 milliard dollar maýa goýulmagy zerur.


text:
Fransuz häkimiýetleri 300 töweregi syganlar toparyny çykarmakçy, ÝB-niň beýleki ýurtlaryndan bikanun gelen syganlary kowmakçy diýip, Fransiýanyň içeri işler ministri Bris Ortfýo prezident Nikolýa Sarkozy tarapyndan çagyrylan gyssagly hökümet maslahatyndan soň aýtdy.
Maslahatda Luary jülgesindäki ýagdaýa seredildi. Bu ýerde polisiýadan gizlenmäge synanyşan sygan ýetginjegi atylandan soň, polisiýa bilen syganlaryň arasynda çaknyşyk boldy.
Günäkärleriň ählisiniň jezalandyryljakdygyny aýdyp, Sarkozy ýurtdaky bikanun sygan immgrantlaryň ählisini çykaryp kowmaga görkezme berdi.
Prezident sygan toparlaryny neşe söwdasynyň, çaga gulçulygynyň we jelepçiligiň öýjügi atlandyrdy.
Fransuz häkimietleriniň maglumatyna görä, ýurtda, esasan, Rumyniýadan we Bolgariýadan gelen 15 müň töweregi gelmişek sygan bar.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu Tähranyň dawaly ýadro programmasy sebäpli, halkara jemgyýetçiligini Eýrana has köp basyş etmäge çagyrdy.
Ýekşenbe güni Netanýahu hökümet maslahatynda “gury sözleriň deregine anyk işler edilýänçä, halkara basyş saklanyp galmalydyr” diýip, çykyş etdi. Ysraýylyň premýer-ministri sözüni dowam etdirip: “Eýranyň ýadro ýaragyny edinmeginiň öňüni almak üçin basyş has-da artdyrylmalydyr” diýip belledi.
Mundan soň Netanýahu ABŞ-nyň “Meet the Press” telekanalynda hem şeýle mazmunly çykyş etdi: “Meniň pikirimçe, Eýrana garşy edilýän basyş saklanyp galmalydyr, ol hatda artdyrylmalydyr. Bu Tähran ýadro programmasyndan el çekýänçä, dowam etdirilmelidir. Men islendik ýarym ylalaşygyň sanskiýalary bozup biljekdigini çaklaýaryn. Käbir döwletler girizilen sanskiýalardan çykmak üçin yşarata, diňe bir yşarata garaşýar. Men sizde ýarpy ýoldan yza dolanmak islegi ýokdur diýip ynanýaryn”
Şeýle-de Netanýahu Eýranyň bolşuny Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetine deňedi: “Göz öňüne getiriň, eger-de Siriýa, men arsenalymyň 20%-ni kemeldeýin, netijede maňa girizilen sanksiýalary gowşadyň diýse, kim ynanar, hiç kim ynanmaz. Ine, Eýranyň etjek bolýany hem şu. Olar ýarym ylalaşygy hödürläp, munuň netijesinde-de gadagançylyklardan gutuljak bolýar. Şol bir wagtda olaryň ýadro ýaragyny edinmek mümkinçilikleri hem saklanyp galar”.
Tähran özüniň alyp barýan ýadro programmasynyň diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilendigini öňe sürýär.
ABŞ
Netanýahunyň çykyşyndan öň ABŞ-nyň resmileri Eýranyň prezidenti Hassan Rohaniniň hökümetiniň täze tutumyny nazara alyp, Tährana garşy girizilen käbir sanksiýalary ýeňelleşdirmek mümkinçiligini maslahat edipdiler.
ABŞ-nyň maliýe ministri Jak Lew ýekşenbe güni ýurduň telewideniýesinde Waşington Eýranyň iş ýüzündäki hereketlerine görä, ädimme-ädim çäreleri görer diýip, çykyş etdi.
Şu aýyň başynda Eýranyň we Günbataryň öňdebaryjy döwletleriniň wekilleri Ženewada iki günlük gepleşikleri geçiripdiler. Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Katerine Eşton duşuşygyň “mazmunly” geçendigini we “juda möhüm” bolandygyny nygtapdy.


text:
Belarusyň paýtagty Minsk şäheriniň metrosynyň “Oktýabrskaýa” stansiýasynda, prezident Lukaşenkonyň edarasynyň golaýynda partlama boldy.
Polisiýa işgärleri bu wakada birnäçe adamyň heläk bolandygyny aýdýarlar, emma pidalar barada entek anyk maglumat berilmedi.
Belarusyň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi partlamanyň bolandygyny tassyklady, emma bu waka bilen bagly maglumat bermedi.
Orsýetiň RIA habar gullugy, şaýatlara salgylanyp, partlamada azyndan 10 adamyň ýaralanadygyny habar berdi.
Interfaks habar gullugy bolsa azyndan 5 adamyň ölendigini aýdýar.
Partlama nämäniň sebäp bolandygy hakda heniz maglumat berilmedi.


text:
Şu gün, 23-nji awgustda Aşgabadyň “Parahat-7” mikroraýonyndaky ýaşaýyş jaýlaryň biriniň ýaşaýjylary protest geçirdiler. Onlarça adam jaýlaryndaky sowadyjy enjamlarynyň (kondisionerleriniň) özlerinden birugsat aýrylmagyna garşy närazylygyny bildirdiler.
Azaltyk Radiosynyň habarçysynyň berýän maglumatyna görä, 50-ä golaý adam resmileriň getiren kranlarynyň öňünde bedenleri bilen böwet bolupdyrlar. Häzirlikçe resmileriň sebitden gidendigi aýdylýar.
Mundan bir hepde ozal, ýagny 16-njy awgustda gürrüňi gidýän sebitiň ýaşaýyş jaýlarynda Baba Annanow köçesine bakyp duran split ulgamlaryň aýrylmalydygy barada bildiriş asylyp, şeýle-de ýerli resmiler tarapyndan dilden görkezme berlipdir. Bu talabyň anyk sebäpleri we maksatlary barada takyk maglumat berilmedi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň maglumatyna görä, şenbe güni köçä çykan ýaşaýjylar sowadyjy enjamlaryny aýyrtdyrmajaklaryny öňe sürüp, etrap häkiminiň edarasyna ýöriş geçirmek barada hem çagyryş edipdirler.
Sebitdäki wakalara şaýat bolan Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň maglumatlaryny diňlemek üçin aşaky düwmä basyň.
Soňky gowşan maglumatlara görä, sebite polisiýanyň we howpsuzlyk gullugynyň raýat eşigindäki wekilleri, şeýle-de beýleki resmiler gelip, raýatlaryň nägileligine garamazdan hem split ulgamlaryny aýryp başlapdyrlar.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Myrat Gurban sebitdäki soňky ýagdaýlar barada maglumat berýär.


text:
Orsýetdäki güýçli ýangynlarda azyndan 40 adam öldi, ýüzlerçe öýler we ummasyz ekin meýdanlary weýran boldy. Emma ýangyn söndürijiler öz işlerinde ösüşiň bardygyny we ýangynyň kemelýändigini aýdýarlar.
Bu krizise jogapkär Adatdan daşary ýagdaýlar baradaky ministrligiň maglumatyna görä, 24 sagadyň dowamynda 500 sany täze ýangyn döredi. Bu ýangyn geçen 130 ýylyň dowamyndaky iň ýaramaz tebigi hadysa.
Düýn Orsýediň prezidenti D.Medwedew ýangyn giň ýaýran 7 regionda adatdan daşary ýagdaý yglan etdi.
“Şu gün men birnäçe regionda adatdan daşary ýagdaýyň yglan edilýändigi barada permana gol goýdum. Olaryň aglabasyna ýangyn uly zeper ýetirdi. Şol bir wagtyň özünde, köp zat biziň işlerimize bagly. Şäherde dem almak kyn we şäher juda yssy. Ilat şäherden daşary gitmek isleýär. Emma biz örän seresap bolmaly we biziň taşlan islendik kükürt çöpümiziň öwezini dolyp bolmajak betbagtçylyga getirmeginiň mümkindigini ýatdan çykarmaň!” diýip Medwedew aýtdy.
Mordowiýa, Wladimir, Woronež, Moskwa, Nizhniý Nowgorod, Rizan we Mairi El regionlarynda adatdan daşary ýagdaýlar yglan edildi.
Şol bir wagtyň özünde, düýn premýer-ministr W.Putin ýangynlaryň uly zyýan ýetiren regionlarynyň häkimlerini adatdan daşary maslahata çagyrdy.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrainany we orsýetçi gozgalaňçylary Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň ok atyşygy bes etmek baradaky çagyryşyna üns bermäge we özara konfliktini bes etmäge ündedi.
Putiniň ok atyşygy bes etmek boýunça 3-nji sentýabrda öňe süren planyna görä separatistler hüjümlerini bes etmeli we hökümet güýçleri top oklary parahat ýaşaýjylara howp döredip biljek ýerlerden öz goşunlaryny çykarmaly.
"Biz öz çagyryşlarymyzyň, ilkinji nobatda, Kiýewde, Luhanskda we Donetskde eşidiljegine umyt baglaýarys” diýip Lawrow Moskwada Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň Parlament Assambleýasynyň ýolbaşçysy Ilkka Kanerwa bilen duşuşygynda aýtdy.
Şeýle-de Lawrow “Biz ÝHHG bilen garşylykdaky toparlaryň durnuklylyga tarap praktiki ädimleri ätmegine ýardam bermek üçin kontakt toparynyň çäginde işleşmäge taýýar” diýdi.


text:
Ýekşenbe güni Orsýetiň habar gulluklarynyň beren maglumatyna görä, ýurduň merkezinde geçirilen rok konsertine baran üç müň adama takyr kelleliler hüjüm etdi. Olar tomaşaçylary dürre bilen ýençdiler. Habarlara görä, azyndan 11 adam keselhana ýerleşdirildi.
Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesiniň şaýatlara salgylanyp ýaýradan habarynda 14 ýaşly gyzyň öldürilendigi aýdyldy. Emma “Itar Tass” Çelýabinsk welaýatynyň milisiýasyna salgylanyp wakada hiç kimiň ölmändigini mälim etdi.
15 adamyň bidüzgünçilik edenlikde şübhelenilip sorag edilendigini “Itar Tass” milisiýa salgylanyp habar berdi.
Moskwadan 1,400 kilometr uzaklykda ýerleşýän şäherdäki konserte tomaşa edýänlere edilen hüjümiň sebäpleri häzirlikçe anyk däl.


text:
Türkmenistanyň Mejlisiniň “Harby borç we harby gulluk” baradaky makullan kanunynyň taslamasynda ýurtda harby borjuň aňyrçäk möhleti azaldylyp, 30 ýaşdan 27 ýaşa çenli aşak düşürilýänligi habar berildi.
Türkmenistanda harby borjuň aňyrçäk möhletini 30-dan 27 ýaşa getirmek barada Mejlis tarapyndan makullanan kanunyň güýje girmegi üçin oňa Türkmenistanyň prezidentiniň gol çekmegi zerur.
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew harby borç boýunça aňyrçäk möhletiň 27 ýaşa çenli azaldylmagy bilen ýurduň Sowet Soýuzy döwründäki düzgüne dolanyp gelýändigini belledi. Bu tejribe ençeme beýleki ýurtlaryň, şol sanda Orsýetiň düzgünlerine hem gabat gelýär.
A.Bugaýew harby borçlulygyň möhletiniň çäklendirilmegine ýerlikli çäre hökmünde garaýa: “Gündogar mentalitetinde ýigitler ir öýlenip, 27 ýaşdan soň harby gulluga alnanda eýýäm 3-4 çagaly adam bolýarlar. Şu nukdaýnazardan seredeniňde-de, adamyň güýç-kuwwat hem biologiki aýratynlyklary taýdan garanyňda-da ýaşyň täsiri bar”.
Bugaýewiň pikiriçe, Türkmenistanyň düýpli harby reformany geçirmegi zerur. Üstesine ýurduň bitaraplyk statsusy döwletiň öz harby pudagyna aýratyn çemeleşmegine esas döredýär: “Bitaraplyk statusyna eýe bolan we harby guramalara goşulmaýan ýurtda harby borç möhletiniň iki ýyl bolmagyna zerurlyk ýok. Üstesine alternatiw harby goşun gullugyny döretmäge zerurulyk bar”.
Harby reforma geçirilse, bu goşunyň hil taýdan gowulanmagyna we gulluk edýänleriň harby borjuny höwes bilen ýerine ýetirmegine mümkinçilik döreder diýip, A.Bugaýew pikir edýär.
Goşun gullugyndan gaçmak
Goşunda gulluk şertleriň agyrlygy, hatda gulluk edýänleriň janyna ýa saglygyna howp döredýän ýagdaýlaryň ýüze çykmagy ýaşlaryň Watanyň öňündäki harby borjuny ýerine ýetirmekden dürli ýollar arkaly boýun gaçyrýanlygyna esasy sebäp bolýar.
Öňki sowet sistemasyndan geçen döwletleriň ençemesinde harby borç möhleti dolýança daşary ýurtlarda galmak goşun gullugyndan gutulmak isleýän ýaşlaryň ençemesi üçin çykalga hökmünde ulanylýar. Emma synçylaryň pikirine görä, şeýle tejribe Türkmenistanda giňden ulanylmaýar.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen, syýasy analitik Artýom Ulunýan Türkmenistanyň çakdanaşa ýapyklygy we ilat köpçüliginiň sosial-ykdysady ýagdaýynyň agyrlygy sebäpli daşary ýurtlara gitmek we aýratynam ýurduň daşynda ýaşamak türkmenistanly ýaşlaryň köpüsi üçin elýeterli däl. Emma şol bir wagtda-da daşary ýurtlarda ýaşaýan ýaşlaryň sany ýyl-ýyldan köpelýär.
Ýazyjy A.Bugaýewiň sözlerine görä, ýaşlaryň Türkmenistanyň daşyna gitmegine ýurtda bilim almaga we işlemäge mümkinçiligiň ýoklugy esasy sebäp bolýar. Emma şeýle ýaşlaryň ýurtda galan ene-atalaryna harby gulluk bilen baglylykda käte azar berilýär.
Harby reformalar
Türkmenistanyň goşun gullugyna degişli käbir reformalar garaşyzlyk döwrüniň ilkinji ýyllarynda hem geçirilipdi. Hususan-da, 1990-njy ýyllarda Türkmenistanyň milli goşuny öz-özüni üpjün etmek düzgüne geçirilipdi.
Goşunyň azyk üpjünçiligi harbylaryň öňünde goýlan esasy maksatlaryň biri hökmünde resmi derejede kesgitlenipdi. Goşun gullukçylary harby gullugy halk hojalygynyň ähli ugurlarynda işläp geçmäge borçly edilip, oba hojalygynda, gurluşykda, köçe süpürmek, otlularda hyzmat etmek we keselhanalarda sanitar bolmak ýaly işleri ýerine ýetiripdi.
Häzirki wagtda şol düzgünleriň käbiri ýatyryldy. Emma harby gullukçylaryň arasynda döwlet edaralarynyň gapylarynda sakçy hökmünde ulanylýanlaryň henizem bardygyny A.Bugaýew gürrüň berdi.
Syýasy analitik A.Ulunýanyň pikirine görä, Türkmenistanyň harby pudagyny doly kämilleşdirip, goşuny harbylaryň sany, harby-tehniki üpjünçiliginiň hili we harby strategik planlaşdyrylmagy taýdan gowy derejä ýetirmäge maliýe mümkinçilikler bar. “Muňa garamazdan, Türkmenistanyň harby pudagynda edilýän işleriň köpüsi şu günki güne çenli esasan göz üçin geçirilýän çäreler bilen çäklenilýär”.
Türkmenistanyň kanunlaryna göra, goşun gullugyna 18 ýaşdan başlap çagyrylýar. Emma kanunda ýaşlaryň goşun gullugyna öz islegi boýunça 17 ýaşdan çagyrylmagy hem göz öňünde tutulýar. Ýerli synçylaryň sözlerine görä, bu düzgüniň girizilmegine ýurtdaky ençeme sosial kynçylyklar sebäp bolupdy. Aýratynam orta mekdepler 9 ýyllyga geçirilende we ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin ýaşlaryň hökman iki ýyl iş tejribesi bolmaly diýen düzgün girizilende, şeýle-de ýurduň agyr işsizlik şertlerinde ýaşlaryň goşuna has ir çagyrylmagyna zerurlyk döräpdi.


text:
Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani Pakistany “Talyban” hereketini parahatçylyk gepleşiklerine getirmäge synanyşmagyň deregine, oňa garşy söweşmäge çagyrdy.
Gani bu barada, “Talyban” hereketiniň Kabuldaky hüjüminde 64 adam ölüp, başga-da 340 sanysy ýaralanandan bir hepde soň, 25-nji aprelde parlamentde eden çykyşynda aýtdy.
Şeýle-de, Gani Kabul indi Yslamabadyň owgan “Talyban” hereketini gepleşiklere getirmegine garaşmaýar diýip, Yslamabadyň “liderleri Pakistanda ýaşaýan adamlara garşy” harby operasiýalary geçirmelidigini aýtdy.
Soňky aýlarda Owganystan, Pakistan, Hytaý we Birleşen Ştatlar Kabul bilen “Talybanyň” arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerini gaýtadan geçirmäge synanyşýarlar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatyna iş saparyna baryp, ýene bir uly desganyň – medeni-köpçülik çärelerini geçirmek üçin niýetlenen "Ak öýüň" taslamasyny tassyklady.
Prezident Berdimuhamedow dikuçarda, «guşuçar belentlikden» ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işler, durmuş-sosial maksatly desgalary gurmak barada ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi bilentanyşdy diýip, TDN anna güni habar berdi.
Resmi maglumata görä, prezident Köpetdagyň eteginde, milli bahar baýramynyň esasy dabaralarynyň geçirilýän ýerine öwrülen «Nowruz» ýaýlasynda täze guruljak binalaryň taslamalary bilen tanşyp, 3000 orunlyk Ak öýüň özüne görkezilen proýektini «umuman» tassyklapdyr.
Döwlet baştutany täze desganyň gurluşygynda iri medeni-köpçülikleýin çäreleri, milli we halkara ähmiýetli maslahatlary forumlary geçirmek üçin ähli zerur şertleriň göz öňünde tutulmagyny tabşyrdy diýip, habarda aýdylýar.
Ýöne bu desganyň umumy düşjek bahasy, onuň nähili esaslarda maliýeleşdiriljekdigi ýa-da haýsy firma tarapyndan näçe wagtda guruljakdygy aýdylmaýar.
Mundan öň şeýle Ak öý ýa-da «Türkmeniň ak öý binasy» diýilýän Mary welaýatynda gurlupdy.
Indi, prezidentiň islegine görä, şeýle ak öýler Ahaldan başga Lebap, Balkan, Daşoguz welaýatlarynda hem gurlar.
Şeýle-de ol «Nowruz» ýaýlasyna gelýän ýolda «belent girelgäniň» bina edilmeginiň «maksadalaýyk» boljakdygyny aýdypdyr.
Geçen ýylyň noýabrynda Marydaky "Ak öýde", dört müň gowrak adam birlikde prezident Berdimuhamedowyň adyna berilýän «Öne, diňe öňe, jan watanym - Türkmenistan» aýdymyny ýerine ýetiripdi.
Türkmen telewideniýesi bu wakanyň Ginnesiň rekordlar kitabynda bellige alnandygyny bellemegiň "ýerlikli boljakdygyny" ýatladýar.
Türkmen hökümetiniň tankytçylary prezident Berdimuhamedowy döwlet serişdelerini, ýeke özüniň karar bermeginde, gerekmejek ýa häzir zerur bolmadyk, bahasy çişirilen we ykdysady ähmiýeti bolmadyk gurluşyklara harçlamakda tankyt edýärler.
Türkmenistan 1991-nji ýylda garaşsyz bolanyndan soň Aşgabatda we welaýatlarda onlarça medeni-köpçülik binasy, köşkler, kongres zallary... guruldy. Emma olaryň köplenç boş durýandygy, şol bir wagtda ýaşaýyş jaýlarynyň aşa gymmatlaýandygy, ýönekeý adamlaryň jaý edinmeginiň ýyl-ýyldan kynlaşýandygy aýdylýar.


text:
Şenbe güni futbol janköýerleriniň ünsi futbol boýunça Ýewropa çempionatynyň Ukrainada boljak ilkinji oýunlaryna gönükýär.
Ukrainanyň Harkow şäherinde şenbe güni Gollandiýanyň komandasy Daniýanyň komandasy bilen, Lwow şäherinde bolsa Germaniýanyň komandasy Portugaliýanyň komandasy bilen duşuşýar.
Bu oýna tomaşa etmek üçin Ukrainanyň Lwow şäherine baran germaniýaly we portugaliýaly futbol janköýerleriniň her biri öz komandalarynyň ýeňiş gazanjakdygyna uly ynam edýär.
Her kim ýeňiş isleýär
Germaniýadan Lwow şäherine baran Sulliwa “Roýter” habar agentligine beren interwýusynda: “Germaniýa üçin 3-1
hasap bilen gazanyljak ýeňiş ýeterlik” diýdi.
Anna günki oýunda Gresiýanyň oýunçysynyň Polşanyň komandasynyň derwezesine gol urýan pursady.
Portugaliýadan baran futbol janköýeri Flawiýa bolsa “Elbetde, bu oýunda biz üstün çykarys. Biz 2-0
hasap bilen utarys!” diýdi.
Portugal komandasynyň tereneri Paulo Bento: “biziň komandamyz ýurdumyzyň ähli problemasyny ýok edip bilmez. Emma oýunçylarymyz Portugaliýadaky öz watandaşlaryny şatlandyrmak üçin jan ederler diýip garaşýaryn” diýip, gowy netijä umyt bildirdi.
Bu wakalaryň fonunda Polşada futbol janköýerleri öz komandalarynyň anna güni Gresiýanyň komandasy bilen oýnan oýnunyň deňme-deň netijesini baýram edýärler.
Polýaklar hem hoşal
Polýak komandasynyň treneri Fransižek Smuda: “Men öz komandamyň ähli oýunçylaryny gutladym we olaryň şatlanmalydyklaryny aýtdym. Sebäbi, 1-1
hasap ähli zadyň soňy däl. Eger biz utulan bolsak, onda bu has erbet bolardy. Ýaryş heniz açyklygyna galýar” diýip belledi.
Anna güni Polşanyň Wroslaw şäherinde Orsýetiň futbol komandasy özüniň ilkinji oýnunda Çehiýanyň komandasyny 4-1
hasap bilen utup, örän gowy netije görkezdi.
Ýewro-2012 futbol çempionaty Sowet Soýuzy darganyndan soňky döwürde Gündogar Ýewropada geçirilýän iň bir uly sport çäresi hökmünde alamatlandy.
Häzirki futbol çempionatyna jemi 16 ýurduň futbol komandasy gatnaşýar. Çempionatyň iň soňky jemleýji oýny 1-nji iýulda Ukrainanyň paýtagty Kiýewde geçiriler.


text:
Panamanyň prezidenti Demirgazyk Koreýanyň baýdagyny göterýän bir gäminiň saklanandygyny aýdýar. Prezident Rikardo Martinelli Kubadan ugran bu gäminiň üstünde “çylşyrymly raketa enjamlarynyň” bolandygyny öňe sürýär.
Prezident gäminiň we onuň ekipaž agzalarynyň derňew üçin saklanýandygyny belledi.
Prezidentiň döwlet radiosynda “Dünýä bir zada düşünmeli: Panama kanalynyň üstünden hiç kim deklarasiýa edilmedik ýaraglary daşap bilmez” diýen sözleri-de getirilýär.
Prezidentiň ýaraglaryň duşenbe güni ele salyndy diýilýän maglumaty, häzirlikçe, beýleki garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklanylmady.
Martinelliniň aýtmagyna görä, haçanda polisiýa gäminiň üstüne çykanda, onuň kapitany özüni öldürmekçi bolupdyr.
Fewral aýynda Demirgazyk Koreýa özüniň üçünji ýadro synagyny amala aşyrypdy. Phenýana onuň ýadro programmasy sebäpli BMG-niň sanksiýalary girizildi.


text:
Täjigistanda internet hyzmatlaryny üpjün edýän prowaýderleriň ençemesi YouTube we Facebook sosial ulgamlarynyň elýeterliligini çäklendirdi.
Ýurduň internet ulanyjylarynyň 25-nji awgustda aýtmaklaryna görä, olar websaýtlara diňe proksi serwerleri arkaly girip bilýärler.
Täjigistanyň Internet hyzmatlaryny üpjün edijileriniň bileleşiginiň ýolbaşçysy Asomuddin Atoýewiň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, käbir prowaýderler websaýtlaryň elýeterliligini Döwlet aragatnaşyk gullugynyň görkezmesi esasynda böwetläpdir.
Täjigistanyň döwlet aragatnaşyk gullugyndaky çeşme internet bilen üpjün edýän prowaýderlere websaýtlara elýeterliligi böwetlemek görkezmesiniň berlendigini tassyklady. Munuň sebäbi düşündirilmedi.
Täjik häkimiýetleri Google, YouTube, Facebook we beýleki meşhur sosial ulgamlary wagtal-wagtal petiklemekleri üçin köp wagt bäri ýazgarylýarlar. Adatça täjik häkimiýetleriniň bu çäklendirmeleri oppozision toparlaryň internetdäki aktiwligi ýa-da ýurtdaky syýasy-sosial wakalar bilen bagly bolýar.


text:
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagy diňe ulularyň däl, eýsem, çagalaryň hem söýgüli syýahatçylyk merkezine öwrüldi. Ýaňy-ýakynda bolsa bu ýerde täze üç sany attraksion seýilgähiniň açylyp, ulanylmaga berlendigini habar beripdik. Häzirki wagtda bu ýerde çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleri döredilip, olarda ýurdumyzyň orta mekdepleriniň okuwçylary tomusky dynç alyş möwsümini şadyýan geçirýärler.
Ýakynda bolsa täjigistanly çagalaryň bir topary «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna geldi. Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň «Daýanç» sagaldyş merkezinde dynç alýan çagalar bu ýerdäki türkmenistanly deň-duşlary bilen dürli oýunlary oýnaýarlar, sport ýaryşlaryny geçirýärler. Täjigistanly mekdep okuwçylarynyň Awazadaky dynç alyş döwri birnäçe güne çeker.


text:
ABŞ-niň wise-prezidenti Jo Baýden düýn Tbilisä bardy. Ol Amerika Gürjüstan bilen bile bolmagyny dowam eder diýdi. Baýden şeýle çykyşy prezident Saakaşwili bilen agşamlyk naharynda etdi. Saakaşwili bolsa, Waşingtonyň özlerini goldaýandygyna minnetdarlyk bildirdi.
Şu gün Jo Baýden Saakaşwili bilen gepleşikler geçirer we Parlamentde çykyş eder.
Şeýle-de Baýden syýasy oppozisiýa bilen hem duşuşar. Ol Tbilisä Kiýewden bardy. Şonda Baýden prezident Obamanyň Orsýet bilen gatnaşyklary ösdürmek aladasynyň Ukraina zeper ýetirmejekdigini aýtdy.
Baýden köp demokratik reformalara we inwestisiýa ýatyrylmagy üçin hökümeti has peýdaly işleri etmäge çagyrdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa soňky wagtlar Türkmenistanda «Arkadag» diýen mahabatlandyryjy at bilen ýüzlenmek syýasatynyň giň gerim alýandygy barada yzygiderli maglumatlar gelip gowuşýar.
Munuň şeýledigini ýurtda geçirilýän yzygiderli dabaralarda we resmi çärelerde-de görmek bolýar.
Köpleri geň galdyrdy
Türkmen prezidentiniň şahsyýet kultunyň ösdürilmegi bilen gönüden-göni baglanyşdyrylýan bu adyň şu hepde Rumyniýanyň paýtagty Buharestde-de ýaňlanmagy köpleri geňirgendirdi.
Rumyniýada ýokary bilim alýan türkmen studentleriniň bir topary Buharestiň aeroportunda prezident Berdimuhamedowy hut şu «Arkadag» epiteti bilen mahabatlandyryp garşy aldylar.
Fransiýanyň paýtagty Parižde ýokary bilim alýan özbegistanly student Dilnoze Türkmenistanyň prezidentiniň şahsyýetini wasp etmek boýunça türkmen häkimiýetleri tarapyndan gurnalýan şular ýaly çäreleriň Berdimuhamedowyň Günbatardaky abraýyny ýokary galdyrman, gaýta onuň abraýyna zyýan ýetirjekdigini öňe sürýär.
Turkmenistanly studentleriň Rumyniýada ony wasp etmeklerini bolsa, Dilnoze türkmen ýaşlarynyň şeýle çärelere mejbur edilmesi bilen baglanyşdyrýar.
"Haklary bar"
Emma beýleki tarapdan, Londonda ýerleşýän Uruş we parahatçylyk maglumatlar institutynyň ýerine ýetiriji direktory Jon MakLaud demokratik ýurtlarda dürli toparlaryň her dürli ideýalar bilen çykyş etmäge haklarynyň bardygyny belleýär.
“Gowudygyna ýa erbetdigine garamazdan, Ýewropada aşa sagçylaryň ýa kommunistleriň toparlary ýaly toparlaryň-da demonstrasiýalary her gün geçirilýär. Ýewropa ýurtlarynyň häkimiýetleriniň esasy aladasy şuňa meňzeş haýsydyr bir samasaw waka üns berip durman, ýurduň içindäki adam hukuklary bilen bagly düýpli ýagdaýlara üns bermekdir” diýip, MakLaud belledi.
Žurnalistleriň hukugyny goraýjy Serhetsiz reportýorlar guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Johann Bhir adam hukuklary we media azatlygy meselesinde dünýäde iň bir ýaramaz ýurtlaryň biri hasaplanylyp gelinýän Türkmenistanda döwlet liderine «Arkadag» epiteti bilen ýüzlenilmeginiň ýerliksizdigini aýdýar.
Ol, husuan-da, raýatlaryň hukugyna gezek gelende, Berdimuhamedowyň raýatlaryň arkasynda dag ýaly durup, olaryň hukugyny gorap bilmeýändigini öňe sürýär.
Ýewropanyň merkezinde...
“Berdimuhamedowyň şahsyýetiniň Rumyniýada şeýle at bilen mahabatlandyrylmagy, elbetde, alada dörediji ýagdaý. Rumyniýanyň häkimiýetleri beýle çäräni gadagan etmeseler-de, iň bolmanda, olar diktatoryň şahsyýet kultuny mahabatlandyrýan beýle çäräni berk ýazgarmalydylar. Beýle ýagdaý hakykatdanam kabul ederliksiz ýagdaý» diýip, Bhir ýagdaýa baha berdi.
Bhir adam hukuklary meselesinde özüni iň bir ýaramaz tarapdan tanadyp gelýän Türkmenistan ýaly ýurduň liderini, asla, Ýewropa ýurtlaryna çagyrmalymy ýa çagyrmaly däl diýen meseläniň özüniň çynlakaý meseledigini aýdýar.
Ol soňky wagtlar öz guramasynyň prezident Berdimuhamedowyň Fransiýa we Italiýa eden saparlaryna-da garşy çykyş edendigini hem belleýär.
Türkiýäniň ýokary okuw jaýlarynyň birinde bilim alýan ildeşimiz Täzegül Ýewropada bilim alýan türkmen ýaşlarynyň ýurduň prezidentiniň şahsyýetini şeýle görnüşde wasp etmekleriniň olaryň geljekde Türkmenistanda-da özlerini şeýle alyp barjakdyklaryny görkezýändigini belläp, bu ýagdaý bilen ylalaşmaýandygyny aýtdy.
Her nähili bolanlygynda-da, Ýewropanyň merkezinde türkmen prezidentiniň şahsyýet kultuny şöhlelendirýän «Arkadag» epitetiniň ýaňlanmagy köp synçylaryň gözünden sypmady we bu ýagdaý belli bir diskussiýalara sebäp boldy.