text:
Eýran bilen gelnen ýadro ylalaşygy bir esasy meseläni doly aradan aýyrmagy başarmadyga meňzeýär. Ylalaşygyň amala aşmagyny agyr synag astyna salmak töwekgelligine garamazdan, bu meselä indi iş ýüzünde çözgüt tapylmaly.
Jedelli problema halkara inspektorlaryna Eýranda ýadro işleriniň alnyp barylýan ýerlerini baryp ýerinde barlamaga nädereje ýol beriljekdigi.
Bu ýerleriň käbiri harby bazalar. Birleşen Milletler Guramasynyň Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň inspektorlaryna ýadro işjeňligi bar diýlip güman edilýän ýerleri, öňünden habar etmezden, baryp görmäge hukuk berilmeli diýen talaba Tähran bütin gepleşikleriň dowamynda garşy çykyp geldi.
Ýokary ýolbaşçy Aýatolla Ali Hameneýi 20-nji maýda harby bazalaryň barlanmagyny ret edeninden soň hödürlenen iň gowy teklip - Tähranyň "dolandyrylýan elýeterlik" diýýäni boldy.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Abbas Arakçy metbugata munuň inspektorlaryň gözüni baglamak ýa-da Eýranyň harby syrlaryny mälim etmegi mümkin zatlaryň üstüni basyrmak ýaly manylary aňladýandygyny aýtdy.
Ýöne bu çäklendirmeler şol bada Waşington tarapyndan ret edildi. 8-nji iýunda Amerikanyň döwlet sekretarynyň orunbasary Antony Blinken elýeterlilik bolmasa, Birleşen Ştatlaryň ylalaşygy kabul etmejekdigini bildirdi.
Iki tarap arasyndaky tapawudyň uludygy sebäpli Wena gepleşikçileri kompromis tapmaly boldular.
Habar gulluklarynyň bildirmegine görä, Eýran bilen dünýäniň alty sany güýçli döwleti - Birleşen Ştatlar, Orsýet, Hytaý, Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa - ylalaşypdyrlar. Bu ylalaşyk boýunça BMG-niň inspektorlary harby ýerleri baryp görmegi sorap, haýyş edip bilýärler. Ýöne Tähran Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň bu soragyna garşy çykyp bilýär. Ylalaşyk tapylmasa, bu mesele Eýran bilen beýleki alty döwletiň wekillerinden düzülen araçy toparyň garamagyna berilýär.
Bu çemeleşişiň çynlakaý jedellerde taraplaryň hiç birini kanagatlandyrmazlyk howpy ýok däl. Ýöne onuň hem Waşingtonda hem-de Tähranda Wena ylalaşygyna garşy adamlaryň tankyt oduny ölçermegi-de mümkin.
Günbatarda ylalaşygy tankytlaýanlar harby ýerleri barlamak haýyşynyň araçy topara berilmegi Eýrana şübheli ýadro işleri baradaky subutnamalary barlagdan öň aýyrmaga ýol açar diýip delil getirip bilerler.
Tahranda hem alty döwlet bilen gepleşik geçirilmegine garşy çykyp gelen konserwatiwleriň inspektorlaryň haýsy ýerleri barlamalydygy barada karar kabul etmek ygtyýarynyň araçy topara tabşyrylmagy ýurduň milli howpsuzlygyny howpa salar diýip delil getirmegi mümkin. Sebäbi bu toparyň içinde Birleşen Ştatlar-da bar, Eýran bolsa oňa düşmançylykly güýç diýip garaýar.
Iki tarapyň-da resmileri ylalaşygy taryplamak bilen bu aladalary aradan aýyrmaga synanyşdylar.
Eýranyň Daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif ony "taryhy" ylalaşyk diýip, gutlady. Amerikan prezidenti Barak Obama hem ylalaşygy täze ugra hereket etmek üçin bir pursat diýip atlandyryp, "biz bu pursady elden bermeli däl" diýdi.
Ýöne käbir meseleler barada çekeleşikli gepleşikleriň mümkindigini göz öňüne getireniňde ylalaşygyň güýji we onuň aýak üstünde durmaga ysgyny baradaky hakyky synaglar entek öňde ýatana meňzeýär.


c: text/html

text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
inie
czas
jest
dzień
zawsze
ciebie
wszystko
świecie
świat
życia
wiele
się
będzie
oczy
siebie
razem
serce
serca
chwilę
domu
słowa
urodziny
Tobie
marzenia
lat
świata
rana
miłości
Rymy do adidasy
Abbasy, abraksasy, abraxasy, adidasy, aliasy, altembasy, ambarasy, aminokwasy, ananasy, Andreasy, Anglosasy, Antasy, arrasy, Arturasy, astrokompasy, Asturiasy, asy, atlasy, atłasy, bajpasy, balasy, Banderasy, barkasy, Basy, basy, bekasy, bezczasy, białasy, biasy, bielikrasy, Bieniasy, biomasy, blondasy, bobasy, bolasy, brasy, brudasy, Bujasy, burasy, burczybasy, Carrerasy, chabasy, Chakasy, Chałchasy, chlamidomonasy, cieniasy, ciupasy, cyjanokwasy, cykasy, czasy, Czerkasy, Degasy, degrasy, Dimasy, dinocerasy, dorkasy, Douglasy, douglasy, dowcipasy, dryblasy, dubasy, duglasy, Dukasy, Dumasy, Dygasy, Dyjasy, Dynasy, easy, ecstasy, ekstraklasy, fagasy, fajerkasy, fantasy, fasy, fidrygasy, Figasy, Fijasy, flintglasy, fluorowcokwasy, frykasy, fugasy, fulwokwasy, galasy, galeasy, galimatiasy, Ganasy, Gargasy, Gavrasy, Gawlasy, generałbasy, gerylasy, Gibasy, girokompasy, głuptasy, golasy, grubasy, grymasy, habasy, Habermasy, Halasy, Hałasy, hałasy, harasy, hasy, Hasy, Havasy, Hernasy, hydroksykwasy, hydrokwasy, Iglesiasy, ikonostasy, iloczasy, impasy, Inkasy, ischiasy, itihasy, Jakubasy, Janasy, Jędrasy, Jonasy, juhasy, kabasy, kalabasy, kalebasy, kalfasy, Kalidasy, Kamasy, kanafasy, kanwasy, Kardasy, karkasy, Karnasy, kasy, katabasy, kawasy, ketokwasy, ketonokwasy, kiełbasy, Kiełbasy, Kijasy, Kinszasy, klasy, Klasy, Kleofasy, Klimasy, Kolasy, kolasy, kompasy, kontrabasy, Kordasy, kordelasy, Kornasy, Kortasy, Kotasy, Krasy, krasy, kriokrasy, kronglasy, kubasy, Kulasy, kulasy, kunigasy, Kurasy, kutasy, Kuwasy, kwasy, lampasy, lasy, Leonidasy, Levinasy, Lhasy, liasy, lowelasy, Lubasy, Lucasy, Lukasy, łasy, madrasy, majtasy, maleńtasy, marakasy, masy, matiasy, Matrasy, Matthiasy, Matyjasy, mecenasy, melasy, międzyczasy, Migasy, Miklasy, molasy, Mombasy, mukarnasy, Murasy, nadczasy, Nasy, nawiasy, Niasy, Nicholasy, Nicolasy, niedoczasy, niekrasy, niełasy, niewczasy, Niklasy, Nitrasy, obcasy, obertasy, obieżysasy, odpasy, okrasy, Okrasy, oksokwasy, Olasy, opasy, ortocerasy, pampasy, Panasy, Papuasy, pariasy, parnasy, parobasy, pasy, Pawlasy, Pietrasy, pinasy, Pinkasy, plasy, pleksiglasy, plexiglasy, podklasy, polikwasy, popasy, portasy, potasy, półbarkasy, półgolasy, półmasy, praczasy, pralasy, prasy, prymasy, Przeklasy, przydupasy, pseudokrasy, pseudokwasy, Pyjasy, radiokompasy, rajgrasy, rakszasy, rarytasy, rasy, Rękasy, riasy, Rojasy, Rumasy, Samprasy, sargasy, sasafrasy, Sasy, sasy, selwasy, Skoczylasy, smutasy, strasy, stukasy, sulfokwasy, superasy, superkwasy, szabasy, szabeltasy, szałasy, szpasy, sztukasy, Szumilasy, szynkwasy, świniopasy, świnopasy, tarantasy, tarasy, Tarasy, tasy, teksasy, terasy, termokrasy, Thomasy, tiokwasy, Tobiasy, tołumbasy, Tomasy, trasy, triasy, tumbasy, typasy, ukwasy, ultrasy, upasy, urzędasy, Vargasy, Villasy, Vytautasy, Wadasy, Walasy, waterpasy, wczasy, whiskasy, wielokwasy, Wijasy, Wilkasy, wodorokwasy, Wojasy, Wojtasy, Wujasy, wygibasy, wykrętasy, wypasy, Wyrwasy, wyrwasy, wyrywasy, wywczasy, wywijasy, zakrętasy, zakwasy, Zalasy, zapasy, zawiasy, Zawiasy, zawijasy, złamasy, Zorbasy, żyrokompasy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mysal üçin, aýdalyň, 6479x7=? Şu amaly hasaplamak üçin size bary-ýogy dört sekunt berilýär. Hawa, ýalňyş eşitmediňiz! Siz bu hasaplamanyň jogabyny goşar sagadyňyzyň sekunt sanaýan uly dili dört ädim ätýänçä tapyp bilersiňizmi?
Seýran barada birinji gezek eşdenimde men hem edil siz ýaly: “Mümkin däl!” diýipdim. Ýöne mümkin eken. Hawa, şeýle zehin bar. Ol köpeltmek bilen baglanyşykly matematiki hasaplamalaryň ussady. Diňe köpeltmek bilenmi? Ýok, diňe köpeltmek däl. Uly belgileri sanlary bary-ýogy dört sekuntda köpeldip durka, biz onuň iki sany üç belgili sany biri-biriniň üstüne şol sekundyň özünde goşup berýändigini aýdyp hem oturjak däl. Ýöne, ine, siz bu maglumaty hem öwrendiňiz! Özi barada has köp maglumaty bolsa, üýtgeşik ukybyň eýesi, Halkara türkmen-türk uniweristetiniň uçurymy, häzir bolsa ýaş nesle iňlis dili boýunça bilim berýän bilim işgäri Seýran Nuryýewiň hut öz dilinden eşdeliň!
-Seýran, seniň ukybyň barada men-ä öňden bäri habarly! Ýöne şeýle-de bolsa, men saňa entegem haýran. Öňem telim ýola beren sowalymy ýene bir gezek gaýtalaýanym üçin gaty görme! Bu hasaplamalaryň biri syry barmy ýa-da şahyrlaryň kalbyna ylham gelşi ýaly, hasaplamalaryň jogaby seniňem beýniňe niredendir bir ýerden uçup geläýýärmi?
-Men ýene bir gezek iki soragyňa-da “Ýok” diýip jogap berýän. Ylmyň juda ösen zamanasynda ýaşaýarys. Şonuň üçin hem käbir çylşyrymly hasaplamalara çenli aňsat hasaplamagyň ýollary tapyldy. Ýöne men olaryň birini hem öwrenmedim. Öwrenjek hem bolamok. Hasaplamalara “hile” salyp, çalt jogap tapyp bilmek zehini küteldýär diýip düşünýärin. Şonuň üçin menem bu hasaplamalaryň hiç hili syrynyň ýokdugyny ýene bir gezek aýtmaly bolýaryn. Niredendir bir ýerden beýnime uçup gelýän jogap hem. Ähli zady uzak ýyllaryň türgenleşiginden soňra ele aldym diýsem, has dogry jogap bolar.
-Aýdýanlaryňdan çen tutsaň-a sen has kiçikäň hasaplamalar bilen gyzyklanyp başlana meňzeýäň.
-Kiçikäm, ýöne has kiçikäm däl. Baryp ikinji synpda öwrenen köpeltmek jedwelimiz altynjy synpa gelenimizde meni has özüne çekip başlady. Birnäçe wagtlap türgenleşip, 0-dan 10-a çenli ähli sanlary bir belgili sanlara sakynman köpeltmegi ele aldym. Elbetde, köp zähmeti talap etmedi. Ýöne näme-de bolsa, bu ilkinji ädimimdi. Soňra hasaplamalar barada has kämilleşmegi ýüregime düwdüm we iki belgili sanlary bir belgililere sakynman köpeldip bilmek üçin türgenleşdirm. Iki belgililerden soňra, üç belgililere, soňra-da dört belgililere geçdim.
-Ýöne näme üçin iki belgili bolsun, üç ýa dört belgili bolsun, ähli sanlary diňe bir belgili sanlara köpeldýäň (3847x8=? görnüşde)? Ikinji sany biraz ulaltmak niýetiň ýokmy?
-Ine, başdaky beren sowalyň jogaby şu ýerden hem gelip çykýar. Eger men haýsydyr bir “syr” arkaly hasaplaýan bolsam, “syralaryň” galan böleklerini hem ele almaga çalşardym. Ýöne görşüň ýaly, has köp belgili sanlary bada-bat köpeldip bilemok. Diýmek, entek türgenleşigim ýeterlik derejede däl. Ýöne şu soragy berjekdigiňi öňünden bilen ýaly, üç belgili sany iki belgili sana bada-bat köpeltmek barada türgenleşýän. Enteg-ä netije o diýen gowy däl. Dogry jogaby tapmak üçin ýedi-sekiz sekunt dagy wagt gerek bolýar. Käte bolsa, beren jogaplarym hem ýalňyş çykyp bilýär. Ýöne munuň başaryp bolmajak zat däldigine hem gözüm ýetdi.
-Edil häzir bada-bat nähiliräk hasaplamalara jogap berip bilýärsiň?
-Üç belgili sany bir belgili sana üç sekuntda köpeldip bilýän. Dört belgili sany bir belgilä köpeltmegim üçin bolsa, ýene bir sekunt gerek bolýar. Mundan başga-da iki sany üç belgili sany biri-birine goşmak üçinem üýtgeşik wagt gerek däl. bary-ýogy iki-üç sekunt ýeterlik.
-647+834=?
-1481 (Bada-bat jogap beren gürrüňdeşim ýylgyrýar)
-Bada-bat hasap bilmegiň durmuşda kän ýerde peýdasy-ha degýändir.
-Şu hasaplamalary öwrenenimden soňra, meniň üçin matematikada esasy zat köpeltmek ýaly bolup dur. Çalt hasaplamalarymyň durmuşda gaty kän ýerde peýdasy degýär. Esasan hem söwda edenimde.
-Çalt hasaplamalary mundan beýläk kämilleşdirmek hakynda-da pikirlenýäsiň, elbetde!
-Hawa, mysal üçin edil häzir kimdir biri hasaplamany ýatdan aýdanynda beýnime biraz agram düşýär. Ýöne haplamalry ýazgyly ýagdaýyny görenimde jogap bermegi has-da çaltlandyryp bilýärin. Diýmek, men entegem kämilleşmeli. Hasaplamalar ýatdan berlende-de edil ýazylgy duranynyňky ýaly ýeňillik bilen hasaplap bilmeli. Onsoňam çalt bölmegi we kök almagy öwrenjek bolýaryn.
-Olaram öwreneňsoň, seniň bilen ýene söhbetdeş bolarys. Saňa mundan beýläk hem okuwyňda-da, durmuşyňda-da üstünlik arzuw edýäris. Ýöne hoşlaşmankak ýene bir soragym bar.
-Iki gulagymam sende.
-4395-i 8-e köpeltseň näçe bolýar?
-35160
-Berekella, sag bol, Seýran! Ýene bir gezek uly üstünlikleri arzuw edýärin!


text:
31-nji maýda Aşgabat şäheriniň futzal boýunça açyk çempionatynda sekizinji tapgyryň iki duşuşygy geçirildi.
Ilkinji bolup meýdança «Senagatbank» bilen Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň «Talyp sporty» toparlary çykdylar. Oýun turuwbaşdan talyplaryň hüjümi bilen başlansa-da, hasaby bankyň topary açdy. Öňdäki orunlara dalaş edýän “Talyp sportynyň” futzalçylarynyň munuň bilen ylalaşasy gelmedi. Netijede topar dessine ähli zady ýerli-ýerinde goýdy. Duşuşygyň galan wagtynda uly artykmaçlyk gazanan talyplar 3:6 hasabynda ýeňiş gazandy. Günüň ikinji oýnunda bolsa birinji we ikinji orunda barýan toparlar duşuşdy. Çekeleşikli geçen duşuşyk häzire çenli bir gezek hem ýeňlip görmedik Türkmenistanyň IIM-niň “Daşgala” toparynyň ynamly ýeňşi bilen tamamlandy. Netijede Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň “Wepalysy” öňdebaryjynyň yzyndan ýetmek mümkinçiligini elden giderdi.
Sekizinji tapgyryň 28-nji maýda geçirilen beýleki duşuşyklaryny hem ýatladýarys. «Migrasiýa» —«Daýhanbank» — 2:6, “Deňizçi” — “Bagtyýarlyk” — 10:3. Bu oýun gününde “Daýanç” — “Gümrükçi” duşuşygy geçirilmedi. Şeýlelikde “Daýanç” toparynyň futzalçylarynyň duşuşyga gelmänligi sebäpli 3 utuk “Gümrükçi” toparyna berildi.
Toparlaryň 8-nji tapgyrdan soň ýerleşiş tertibi
Aşgabat şäheriniň futzal boýunça açyk çempionatynda dokuzynjy tapgyrynda duşuşjak toparlar.
04.06.2015
“Gümrükçi” — “Daşgala”
“Bagtyýarlyk” — “Senagatbank”
“Wepaly” — “Migrasiýa”
“Daýhanbank” — “Deňizçi”
“Talyp-sporty” — “Daýanç”


text:
Saud Arabystanynyň patyşasy Abdylla ençeme aýlap daşary ýurtda saglygyna seretdireninden soň, çarşenbe güni yzyna dolandy.
Patyşanyň dolanmagynyň yzýany ýurduň telewideniýesi onuň ýurtdaky ösüş fondlaryna 10,7 milliard dollarlyk pul goýbermäge görkezme berendigini aýtdy.
Bu ösüş fondlary arabystanlylara ýaşaýyş jaýlaryny satyn almaga, durmuş toýlaryny tutmaga we kiçi biznesi ýola goýmaga hemaýat berer.
Patyşa Abdylla bejergi alýan wagty Ýakyn Gündogar ýurtlarynda protestler tolkuny möwç aldy.
Protestleriň döremeginiň esasy sebäpleri - bu ýurtlardaky garyplyk we syýasy reformalary amala aşyrmak talaplarydyr.


text:
Aşgabat, 22-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistana döwlet saparynyň jemleýji güni Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani Mary welaýatynyň dolandyryş merkezine bardyp gördi.
Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani «Gadymy Merw» döwlet taryhy-medeni goraghanasynda bolup gördi. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulan täsin ýadygärlikleriň bu toplumy açyk asmanyň astyndaky ägirt uly muzeý bolup, dünýäniň ähli künjeklerinden köp sanly syýahatçylaryň gelýän ýerine, şol bir wagtyň özünde milli we dünýä taryhynda hem-de medeniýetinde ylmy barlaglar we täze açyşlar üçin barlaghana öwrüldi.
Owganystanyň Baştutany hünäri boýunça antropolog, antropologiýa ylymlarynyň doktory bolup, gadymy türkmen topragynda geçirilýän arheologik barlaglara uly gyzyklanma bildirýär.
«Gadymy Merw» döwlet taryhy-medeni goraghanasyna baryp görmeginiň barşynda Prezident Mohammad Aşraf Gani ähmiýetli binagärlik ýadygärlikleriniň birnäçesi bilen tanyşdy. Şolaryň biri Uly Gyzgala galasy bolup, ol VII — IX asyrlaryň ýadygärligi we goraghananyň özeni bolup durýar. Bu binagärlik sungaty diwarlarynyň bezeg aýratynlygy bilen ýatdan çykmajak täsir galdyrýar. Olar irki orta asyrlarda köşkleri bina eden türkmen binagärleriniň belent sungatynyň aýdyň mysaly bolup durýar.
Muhammet ibn-Zeýdiň kümmeti hem goraghananyň uly gyzyklanma döredýän ýadygärlikleriniň ýene biri bolup, ol Muhammet Hanapyýanyň kümmeti hökmünde bellidir. Kümmetiň ýüzünde bişen kerpiçden arap dilinde ýazylan ýazgy bolup, ol kümmetiň 1112—1113-nji ýyllarda halyf Alynyň bäşinji neberesinden bolan Muhammet ibn-Zeýdiň guburynyň üstünde bina edilendigini aňladýar.
Ilkibaşda kümmet çig kerpiçden uly bolmadyk mazar görnüşinde bolup, binanyň daş ýüzi bişen kerpiç bilen örtülipdi we üstünde gümmez oturdylypdy. Soňra üsti gümmezli kümmetde birnäçe gezek abatlaýyş işleri geçirilip, onuň ýanynda metjit guruldy. Häzir bu ajaýyp binagärlik toplumy orta asyr binagärliginiň iň gowy nusgalarynyň biri hökmünde ykrar edildi.
Gadymy Merwiň binagärligi bilen tanyşlyk Beýik Seljuklar döwletiniň soňky hökümdary Soltan Sanjaryň kümmetine baryp görmek bilen tamamlandy. Bu kümmet Merwiň binagärlik ýadygärligi we XII asyryň türkmen binagärliginiň merjeni hasaplanýar. Kümmet müňlerçe zyýaratçylaryň barýan ýeri bolup, daşary ýurtly jahankeşdelerde uly gyzyklanma döredýär.
Günüň ikinji ýarymynda belent mertebeli myhman we türkmenistanda bilim alýan owganystanly talyplar bilen duşuşdy. Häzirki wagtda gazanylan döwletara ylalaşyklaryň netijesinde goňşy döwletiň 75 talyby ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde dürli ugurlar boýunça bilim alýarlar.
Duşuşygyň barşynda Owganystanyň Baştutany oňa gatnaşyjylary düýn geçirilen ýokary derejedäki gepleşikleriň netijeleri bilen tanyşdyryp, olaryň netijeli häsiýete eýe bolandygyny hem-de bilim ulgamynda hyzmatdaşlykda ikitaraplaýyn gatnaşyklara möhüm ähmiýetiň berilýändigini belledi.


text:
Pakistanyň polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, musulmanlaryň üýşmeleňi “Gurhan” kitabyna dil ýetireni üçin hristian jübüdini ýenjip öldüripdir we soňra-da olaryň jesetlerini otlapdyr.
Bu waka 4-nji noýabrda Lahor şäheriniň 60 kilometr günorta-günbataryndaky Kot Radha Kişan şäherçesinde bolupdyr. Bu waka Pakistanda hudaýa dil ýetirmekde aýyplanyp, azlykdaky jemgyýetlere garşy köpçülikleýin amala aşyrylan ýowuzluklaryň iň soňkusydyr.
Gürrüňi gidýän wakada pida bolanlaryň kerpiç öndürýän zawodda işleýändigi habar berlip, Şama we Şehzad atly jübüdiň diňe ilkinji atlary köpçülige mälim edildi.
Punjabyň baş ministri Şahbaz Şarif wakanyň derňewlerini çaltlaşdyrmak maksady bilen üç agzadan ybarat komiteti düzdi we hristianlaryň ýaşaýan territoriýalarynda howpsuzlygy güýçlendirmegi üçin welaýat polisiýasyna tabşyryk berdi.


text:
Russiýanyň Ukrainadaky hereketleri üçin Kreml Birleşen Ştatlaryň we Ýewropa Bileleşiginiň Moskwa garşy girizen güýçli sanksiýalaryna uçrady.
Russiýanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan 17-nji iýulda ýaýradylan beýanatda bu sanksiýalar “Ukrainadaky wakalaryň ösüşiniň Waşingtonyň ýazan senarisinden tapawutlanýandygy üçin primitiw ar almak synanyşygy” diýlip atlandyryldy. Bu beýanatda “biziň bu şantažlara çydamaga niýetimiz ýok we muňa gaýtawul bermek baradaky hukugy özümizde galdyrýarys” diýilýär.
“Biz ençeme sapar Russiýa bilen dürli gerimdäki islendik göwrümli sanksiýalaryň dilinde gürleşmek peýdasyz diýipdik” diýip, ministrlik öz beýanatynda belleýär.
16-njy iýulda Waşington ilkinji gezek Russiýanyň bank, harby we energetika pudaklaryny gönüden-göni nyşana alýan täze sanksiýalary yglan etdi. Bu sanksiýalar “Kalaşnikow” ýarag öndürýän zawodyndan başlap, “Rosneft” we “Nowatek” ýaly energetika kompaniýalaryny öz içine alýan ençeme rus kompaniýalaryna öz täsirini ýetirer.
Ondan başga-da Russiýanyň Daşary işler ministrligi öz beýanatynda “Birleşen Ştatlaryň şantažyna” Ýewropa Bileleşigi tarapyndan giň “ýol berilmegine” Russiýanyň aşa gynandygyny aýdyp, gürrüňi gidýän bileleşige öz igenjini sürtýär.
Premýer-ministr Dmitriý Medwedew 17-nji iýulda sanksiýalary Orsýetiň garşysyna edilen “ýamanlyk” diýip atlandyryp, şeýle çäreleriň hiç wagt hiç kimi dyzyna çökerip bilmejekdigini aýtdy.
Gürrüňi gidýän sanksiýalar Waşington tarapyndan yglan edilenden sähel wagt soň, Braziliýa edýän saparynyň dowamynda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin žurnalistlere beren maglumatynda bu sanksiýalar “Birleşen Ştatlar bilen Russiýanyň arasyndaky gatnaşyklary çykgynsyz ýagdaýa alyp baryp, özara gatnaşyklara çynlakaý zeper ýetirip biler” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama gündogar Ukrainanadaky ýowuzlyklaryň güýjemegini togtatmak üçin Russiýanyň takyk ädimleri ätmändigi zerarly täze we has berk sanksiýalaryň girizilendigini mälim etdi.
Obama: “Biz Russiýanyň Ukrainanyň garşysyna alyp barýan hereketleriniň hökman netijeleriniň boljakdygyny rus liderleriniň ýene bir sapar görmegine garaşýarys” diýip, öz sözüni şeýle dowam etdirdi: “Biz Russiýanyň goranyş maksatly kompaniýalarynyň birnäçesiniň bank hasaplaryny doňdurýarys we Russiýanyň iň esasy bankalarynyň we energetika kompaniýalarynyň birnäçesi babatda täze maliýeleşdirmeleriň amala aşyrylmak mümkinçiliginiň öňüni petikelýäris. Bu sanksiýalaryň gerimi ozalkylardan ep-esli giňdir, emma olar Russiýa güýçli täsir ýetirmäge gönükdirilip, şol bir wagtyň özünde-de olaryň amerikan kompaniýalaryna ýa-da onuň ýaranlaryna täsiri çäklendirilýär”.
Garşysyna sanksiýalar girizilen rus kompaniýalarynyň arasynda Russiýanyň döwlet eýeçiligindäki nebit kompaniýasy - “Rosneft”, döwlet eýeçiligindäki - “Wneşekenombank”, ýagny “Daşaryykdysadybank”, tebigy gaz öndüriji - “Nowatek” we “Gazprom” kompaniýasyny maliýeleşdirýän “Gazprombank”, ýagny “Gazsenagatbank” bar.
Garşysyna sanksiýa girizilen şahsyýetleriň we kärhanalaryň sanawynda Russiýanyň döwlet kontrollygyndaky “Gazprom” kompaniýasy ýa-da onuň ýolbaşçysy Alekseý Milleriň ady ýok.
Mundan ozalky girizilen sanksiýalar, bilşiňiz ýaly, esasan Russiýanyň aýry-aýry adamlaryna we olaryň Birleşen Ştatlara sapar etmegine garşy gönükdirilipdi.
Birleşen Ştatlaryň Maliýe ministrligi şeýle-de öz-özüni jar eden Donetsk we Lugansk halk respublikasyna, “Fedosia” kärhanasyna, Krymyň nebit kompaniýasyna we Russiýanyň ýarag öndürijilerine, şol sanda “Kalaşnikow” kärhanasyna garşy sanksiýalary girizdi.
Bu aralykda, Brýusselde geçirilen duşuşyklardan soň, Ýewropa Bileleşiginiň liderleri hem Orsýete garşy täze, has giň gerimli sanksiýalaryň girizilmegini tassykladylar.
Ýewropa Bileleşiginiň bu barada ýaýradan beýanatynda Ýewropa Bileleşiginiň Orsýete garşy ýakyn günlerde girizjek sanksiýalarynda gündogar “Ukrainadaky durnuksyzlyga we Krymyň basylyp alynmagyna jogapkär rus resmileriniň, bu agressiýany maliýe ýa-da maddy goldawlar bilen işjeň üpjün edýän şahslaryň we edaralaryň” nyşana alynjakdygy bellenilýär.
Şeýle-de beýanatda sanksiýalaryň nyşanasyna alynjak şahslaryň we edaralaryň atlaryny Ýewropa ýurtlary şu aýyň ahyryna çenli yglan ederler diýilýär.
Mundan başga-da Ýewropa Bileleşigine degişli 28 ýurduň liderleri Ýewropanyň Rekonstruksiýa we ösüş banky arkaly Russiýada täze proýektleri maliýeleşdirmek boýunça ähli işleri soňa goýmak kararyna geldiler.


text:
Ukrain harbylarynyň sözçüsi hökümet güýçleriniň Donetsk aeroportunda orsýetçi güýçlere aýlap garşylyk görkezen pozisiýalaryndan yza çekilendiklerini aýdýar.
Şu aralykda metbugat pitneçileriň elindäki Donetsk şäherinde 22-nji ýanwarda jemgyýetçilik transportunda bolan partlamada azyndan alty, belki-de 13 çemesi adamyň öldürilendigini habar berýär.
Bu partlamanyň sebäbi bada-bat belli bolmady, emma käbir habarlarda minemýot ýa-da top okunyň trolleýbusa gelip degendigi aýdyldy.
Ukrainanyň Goranmak ministrligi 22-nji ýanwarda Donetsk aeroportunyň günorta böleginiň hökümet güýçleriniň kontrollugynda galandygyny we ol ýerde söweşleriň dowam edýändigini aýtdy.
Ministrlik 21-nji ýanwar güni giçlik terminalyň binasyndaky harabalykdan 20 sany ukrain esgeriniň çekilendigini, sebäbi olaryň pozisiýalarynyň weýran edilendigini we olary göni okuň aşagynda goýýandygyny aýtdy.
Beýanatda soňky 24 sagadyň çäginde aýeroportda bolan söweş mahalynda azyndan alty sany hökümet esgeriniň öldürilendigi aýdylýar. Ýene dört esger bolsa gündogar Ukrainanyň beýleki ýerlerinde barýan söweşlerde öldürilipdir.
Şeýle-de beýanatda hökümet esgerleriniň 16 sanysynyň ýaralanyp, Donetskiniň demirgazyk tarapynda ýerleşýän aeroportda pitneçiler tarapyndan ýesir alnandygy aýdylýar.
Ukrainanyň harby sözçüsi Wladislaw Seleznew terminalyň binalaryndan çekilmek kararyna 21-nji ýanwar güni giçlik gelnendigini, sebäbi ol ýerde arkasynda durup, okdan gizlenere zadyň galmandygyny aýtdy.
ÝHHG Donetsk tarapda, separatist söweşijiler tarapyndan kontrollukda saklanýan ýerdäki duralgada trolleýbusda bolan partlamanyň sebäplerini derňeýär.
«Roýter» habar gullugynyň kameraçysy özüniň bu duralgada ýerde we ulagyň içinde ýatan alty jesedi görendigini aýtdy.
Ol bu partlamanyň golaýdaky dükanlaryň äpişgelerindäki aýnalary hem kül-pagyş edendigini gürrüň berdi.
Şäher adminstrasiýasy biraz soň ýedi adamyň wepat bolandygyny aýtdy. Emma separatistleriň we saglyk işgärleriniň aýdýan zatlaryna ynansaň, ölenleriň sany 13-e ýetýär.
Ukrainanyň hökümet güýçleri bilen separatistleriň arasynda aprel aýyndan bäri dowam edýän konfliktde 4800-den gowrak adamyň öldürilendigi aýdylýar.
Soňky darkaş bu konflikti soňlamaga çalyşýan diplomatlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny has-da güýçlendirdi.
Bu söweş Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier Berlinde bolan duşuşykdan soň, pitneçileriň we hökümet güýçleriniň arasynda agyr ýaraglary sentýabrda Minsk şertnamasynda kesgitlenen araçäk liniýasyndan 15 km yza çekmeli diýen ylalaşyga gelindi diýeninden birnäçe sagat soň boldy.
Steinmeier Ukrainanyň, Orsýetiň we ÝHHG-nyň «aragatnaşyk toparynyň» wekilleriniň ýakyn günlerde duşuşyp, ýaraglary yza çekmegiň detallaryny we wagtyny kesgitlejekdiklerini aýtdy.
Ol bu ylalaşygyň progres, ýagny öňegidişlik bolandygyny, emma Moskwa bilen Günbataryň arasyndaky dartgynlygy Sowuk uruş döwründen bäri görülmedik derejä düşüren konflikti soňlamakda uly bir böwsüş bolmandygyny aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Şu gün Eýranyň berk liniýa tarapdarlary, prezident Ahmedinejad tarapyndan wise-prezident edip bellenen Esfendiýar Rahim Muşaiýeni tankyt edýärler.
Keýhan gazetiniň redaktory Şarietmedary, onuň bu wezipeden boşadylmalydygyny öz ýazan makalasynda öňe sürdi. Şeýle äheň bilen konserwator ruhany Ahmed Hatemi hem çykyş etdi.
Ahmadinejad bilen Muşaýi guda-garyndaş. Ahmadinejad onuň gyzyny oglyna gelin edip aldy.
Muşaýi geçen bir çykyşynda Ysraýyl we Eýran halklarynyň dostdugyny aýdanda ol berk ýazgarylpdy.


text:
Orsýetiň syýasy liderleri, hatda rus Prawoslaw ybadathanasy hem premýer-ministr Wladimir Putiniň geljek ýyl prezidentlige dalaş etjegi we Dmitriý Medwedewiň onuň ýerine premýer ministr boljagy baradaky habary ölçäp-biçýär.
Çeçen lideri Ramzan Kadyrow muny “paýhasly ädim” atlandyrdy we Medwedewi, prezidentlik ornuny boşadýany üçin, “hakyky watançy” diýip öwdi.
Baş ruhany Wsewolod Çaplin bolsa, häkimiýet geçiriş ylalaşygyny “parahatçylykly, mynasyp, dogruçyl we dostlukly” diýip öwdi.
Emma Kommunstik partiýanyň lideri Gennadiý Zýuganow bu çalşygyň bireýýämden bäri öz işini oňarmaýan hökümetiň ýagdaýyna az täsir etjegini aýtdy.
Parlamentiň “Adalatly Orsýet” fraksiýasynyň başlygy Sergeý Mironow öz partiýasynyň Putini goldamajagyny aýtdy.


text:
"Diktatorlar tapawutly pikire eýe adamlary gynan mahaly hem şonuň ýaly ýagdaýy mysal getirýärler".
ABŞ-nyň Respublikaçylar partiýasyndan prezidentlige dalaşgärlik edýän Donald Trumpyň öňe sürýän jedelli pikirleri oňa garşy çykýanlaryň sanyny artdyrmagyny dowam edýär.
Emma, beýleki tarapdan, saýlawçylaryň arasynda onuň reýtingi hiç peselmeýär.
"Trump fenomenine" Britaniýanyň ýazyjysy, "Harri Potter" atly çagalar kitabynyň awtory J. K. Rowlingiň garaýşy bolsa has başgaça.
Ýazyjy "PEN Amerika" guramasynyň baýragyny alan mahaly eden çykyşynda, ösen düşünjeli liberal bir adam hökmünde ony has köp biynjalyk edýän ýagdaý, bir mesele barada başgaça pikiri aýdýana gaty erbet daralmagydyr.
Ol musulmanlara garşy oňaýsyz pikirleri sebäpli Trumpyň Britaniýa gelmeginiň gadagan edilmegi barasynda petisiýanyň beren çagyryşyna goltgy hökmünde ýarym million adamynyň gol çekendigini ýatladyp, şeýle diýýär: "Dogrymy aýtsam, men jenap Trumpyň aýdýan zatlarynyň hemmesini diýen ýaly juda jedelli pikir hasaplaýaryn. Ony gaty gazaply hem gödek tutumly hasap edýärin. Emma onuň meniň ýurduma sapar gurnap, gazaply we gödek çykyş etmäge doly hakynyň bardygyny goldaýaryn. Onuň söz azatlygy hukugyna eýe bolmagy, şol bir wagtyň özünde meniň ony öjükdiriji pikirli diýip atlandyrmagyma subutnama berýär. Onuň azatlygy meniň azatlygymyň kepilnamasydyr".
Ýazyjynyň sözlerine görä, hiç kim pikiri üçin gadagan edilmeli däl. Tapawutly hem garşylyklaýyn pikiri çäklendirmek, bogmak, opponenti sem etmek aladalary diktatorlaryň etmişlerine amatly bahana döredip biler. Çünki olar hem syýasy garşydaşlaryny, tapawutly pikirli adamlary zyndana atanlarynda we olary gynan mahallary, şolar ýaly ýagdaýy tutaryk edinýärler.


text:
«Hazyna» utuk toplaýar: Baş tälimçisiniň we düzüminden ep-esli oýunçynyň ýurdumyzyň 19 ýaşa çenli futbol ýygyndysynyň hatarynda Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň duşuşyklaryna gatnaşandygy üçin «Hazyna» futbol toparynyň Ýokary ligadaky soňky 3 oýnuny geçirmändigini ýene bir gezek ýatladýarys. Senesi üýtgedilen duşuşyklarynyň her birini aýratyn aýda geçirjek «Hazyna» şolaryň ilkinjisini üstünlik bilen jemläp, utugyny artdyrdy.
«Hazyna» HTTU-dyr «Merwi» ýetip bilermi: Häzir «ykdysadyýetçiler» HTTU-dan 3, «Merwden» bolsa 2 utuk yzda. Ýöne ätiýaçda duran iki oýun hem bar. Diýmek, «Hazyna» biraz tijense, ýaryş tertibindäki ornuny gowulandyryp biler. Ýöne öňdäki garşydaşlaryň indi «Energetik» däldigini hem nazarda tutmak gerek. «Ykdysadyýetçiler» senesi üýtgedilen indiki duşuşyklaryny HTTU hem-de «Altyn asyr» bilen geçirerler.
«Hazyna-da» 30 utuk toplady: Şu duşuşykda gazanylan ýeňişden soň, «Hazyna» Ýokary ligadaky ilkinji möwsüminde toplan utuklarynyň sanyny 30-a çykardy we topar şu möwsümde 30 utuk toplan 8-nji topar boldy. «Energetikdir» «Daşoguza» bolsa 30 utuk entek has uzakda görünýär...
Ýokary ligada ýubileý ýeňiş: Düşündirişi örän sada. «Hazyna» şu duşuşykda Ýokary ligadaky 10-njy ýeňşini gazandy.
Ýokary ligada «ýubileý» ýeňliş: Bu duşuşyk «Energetik» üçin hem özboluşly «ýubileý». Ýokary liganyň şowsuz toparlarynyň biri bolan «energetikçiler» şu möwsümde myhmançylykda geçiren duşuşyklarynda 10-njy gezek ýeňildiler.
Deňleşdi: Şu duşuşykdan soňra, «Hazynanyň» Ýokary ligada garşydaş derwezelere geçiren goly bilen öz derwezesine goýberden pökgüleriniň sany deňleşdi. Indi «Hazynanyň» Ýokary ligadaky pökgi gatnaşygy: 39-39.
Her toparda bir dubl: Gurban Annaýew şu möwsümde eýýäm ikinji gezek bir duşuşykda iki gol geçirdi. Täsin tarapy şol dubllary aýratyn toparlarda amala aşyranlygydyr. Gurban möwsümdäki ilkinji dublyny 3-nji tapgyrda «Ahalyň» düzüminde oýnaýarka amala aşyrypdy.
19 golly ýeketäk tapgyr: Şeýlelikde, 26-njy tapgyr dolulygyna tamamlandy. Tapgyrda derwezlere jemi 19 gol geçrildi. Täsin tarapy Ýokary liganyň 23-nji möwsüminde, ýagny şu ýyl entek 19 gol bilen tamamlanan ýekeje tapgyr hem ýok. Şu wagta çenli tapgyrlardaky gollaryň sany 19-da ýa kän boldy, ýa-da az.
30 utuk 40 gol: Şu duşuşykdan soňra, «Hazyna» möwsümde garşydaş derwezelere 40 gol geçiren 6-njy topar boldy.
Gurban Annaýew «Hazynanyň» golçularynyň sanawynda: Gurban Annaýew «Hazyna» toparynyň Ýokary ligadaky bombardirleriniň sanawynda toparda geçiren 4 goly bilen 3-nji orna geçdi. «Hazynanyň» Ýokary ligada geçiren oýunlarynda Guwanç Abylowyň 14, Didar Durdyýewiň 12 goly bar.
Üç oýundan soň «Hazyna» — «Energetik»: Şu ýylky «Hazyna» — «Energetik» duşuşyklarynyň üçüsi hem «ykdysadyýetçileriň» peýdasyna tamamlandy. Gollaryň gatnaşygy: «Hazyna» 9-1 «Energetik». Toparlar dördünji aýlawda hem bir gezek duşuşarlar. Ol duşuşyk «Energetigiň» meýdanynda geçiriler.


text:
Geçen hepde Türkmenistanyň prokuraturasy, döredilmeginiň 17 ýyllygyny belledi. Bu edaranyň öňünde nähili çözülmeli meseleler bar?
Bu edara döredilip, aýak üstüne galan döwründen başlap çylşyrymly ykbaly başdan geçirdi. Işläp başlan ilkinji günlerinden 15 ýylyň dowamynda Nyýazowyň režimine köre-körlük bilen hyzmat etdi. Prokuratura ruhy nähoş diktatora gulak asan, onuň her bir tabşyrygyny gyşarnyksyz ýerine ýetiren edaralaryň biridi. Gazaply hökümdara Türkmenbaşy diýmäge, oňa mukaddes adam hökmünde sejde etmäge Türkmenistanyň ähli graždanlaryny diýen ýaly mejbur eden rehimsiz gural bolup, prokuratura hyzmat etdi. Iki ýarym ýyl gowrak mundan öň diktator dünýäsini täzeledi, türkmen jemgyetinden ýitirim boldy.
Indi Nyýazow sypatynda Türkmenbaşy ëk. Wagşy formanyň gitse-gelmeze gitmegi bilen, onuň wagşy mazmuny-da häzir ýok boldy diýip tassyklap bolarmy? Tutuş prokuratura sistemasy iň ýokary başlygyndan tä iň aşakdaky ýönekeý işgärlerine çenli ählisi robotlarlar ýaly Nyýazowyň görkezmelerini we buýruklaryny ýerine ýetirýärdiler. Türkmenistanda öz hökümdarynyň nähili ahlagynyň, gylyk-häsiýetiniň bardygyny, hemmelerden prokuratura işgärleri gowy bilýärdi. Her bir özbaşdak, oýlanyşyksyz ädilen ädimiň, her bir özbaşdak gelnen netijäniň özleri üçin nähili betbagtçylyk getirjekdigini olar duýýardylar. Munuň sebäbi ýurtda kanunyň hemme zatdan ýokary durmagynyň ýerini, nähoş bir adamyň häli-şindi üýtgäp duran, her tarapa öwsüp duran keýpi eýeläpdi. Şonuň üçin Türkmenistanda prokuratura, gorkuzmak, adamlary sesi çykmaz ýaly etmek hyzmatyny ýerine ýetirýärdi.
Prokuraturanyň döredilmeginiň 17 ýyllygy mynasybetli ýollan gutlag hatynda, Türkmenistanyň prezidenti prokuratura işgärleriniň işlerini döwrüň talabyna laýyk üýtgedip gurjakdygyna, kanunçylygyň gyşarnyksyz ýerine ýetirilişine berk kontrollygy ýola goýjakdygyna ynam bildiripdir. Bu edaranyň nähili dörändigi, nähili ýagdaýlary başdan geçirendigi, özboluşly aýratynlyklary hasaba alynsa, onuň öňünde duran wezipelere baha bermek ýeňil-ýelpaý iş däl.
Diktatoryň ölmegi bilen bu döwlet organizmi nähili dowzahy, nähili bikanunçylyklary, eden-etdilikleri böwsüp çykdy? Indi näçe içki düzgünleri, permanlary, instruksiýalary, işleri alyp barmagyň kadalaryny üýtgetmeli? Şu edara bilen bagly halkyň başdan geçirýän gorkusyny aradan aýyrmak, ýok etmek üçin näçe işler geçirmeli!? Prokuratura işgärleriniň jellat däl-de, kanun goraýjylardygyna özleriniň düşünmegi üçin işgärleriň garaýşyny nähili üýtgetmeli, gözýetimini haýsy ýollar bilen giňeltmeli? Nyýazowyň zäherli aňy tarapyndan zaýalanan prokuratura işgärleriniň pikirleniş duýgularyny neneňsi üýtgetmeli?
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gutlag hatynda: “Grajdanlaryň azatlyklaryny, erkin zähmet çekmäge bolan hukuklaryny berjaý etmek, döwlet garaşsyzlygyny goramak siziň mukaddes borjuňyz” diýen sözlerini, çagyryşlaryny olar nähili kabul etdikä? Şuny bilmek-de gaty gyzykly. Şol wezipeleriň hötdesinden gelmäge prokuratura organlarynyň gaýraty çatarmy? Olar dowam edip gelýän gorky diýen belany bir ýana taşlap, gullar ýaly lepbeý diýmekden çekilip, onuň köküne palta urup, türkmen jemgyýetine, kanuna täzeçe, döredijilikli hem watançylyk duýgulary bilen garamagy teklip edip bilermikä?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça Britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Oppozisiýanyň özenini emele getirýän 10 müň töweregi demonstrant duşenbe güni agşam komendant sagadyny äsgermezlik edip, gijäni Tahrir meýdançasynda geçirdi.
Sekiz gün bäri dowam edýän gazaply protestlerde iň bärsinden 125 adam öldi. Bu günki demonstrasiýany gurnanlar ony “Millionlaryň ýörişi” diýip atlandyrdylar. Oppozision ýolbaşçylar, şeýle-de halky sişenbe güni umumy iş taşlaýyş geçirmäge çagyrdylar.
Duşenbe güni giçlik müsür harbylarynyň sözçüsi Ismail Etman esgerleriň parahatçylykly demonstrantlara garşy güýç ulanmajakdygyny aýtdy: “Allanyň adyndan beýik müsür milletine bildirýärin. Ýaragly güýçlerimiz siziň talaplaryňyzyň kanunydygyny ykrar edýär, siziň howpsuzlygyňyz barada aladalanýar. Şol sebäpden şu zatlary nygtaýarys: birinjiden, parahatçylykly protest geçirmäge her bir adam hukukly; ikinjiden, halkyň saglygyna we howpsuzlygyna zyýan ýetirjek hiç bir işi etmäň. Jemgyýetçilige degişli ýa-da şahsy mal-mülke zyýan ýetirmäň!”.
Emma tertip-düzgüni goraýan polisiýa güýçleriniň özlerini nähili alyp barjakdygy belli däl. Öten hepde ençeme adamyň öldürilmegine şolar jogapkär diýilýär. Bular ýaly hereketlerden aladalanýan Müsüriň 50-den gowrak adam hukuklaryny goraýjy toparlary sişenbe güni gandöküşikligiň öňüni almak üçin Mubaregi häkimiýet başyndan çekilmäge çagyrdylar.“Prowokatorlaryň mähellä goşulmagy ahmal”
Merkezi Kairde ýerleşýan “Alhurra” telekanalynyň habarçysy Tarek el-Şambiniň aýtmagyna görä, Mubaregiň tarapdarlarynyň protestlere goşulyp, gazaply hereketleri turuzmagy mümkin.
“Prezident Mubaregi goldaýan ýüzlerçe demonstrant duşenbe güni Kairiň dürli ýerlerine ýygnandy. Käbir adamlaryň aýtmagyna görä, olaryň ýanynda pyçak we şoňa meşzeş başga ýaraglar bar. Olaryň Tahrir meýdançasyna barýan esasy demonstrasiýa goşulyp, prezident Mubaregiň garşysyna çykan adamlar bilen çaknyşmagy ahmal” diýip, el-Şambi aýdýar.
Adamlaryň Tahrir meýdançasyna ýygnanmagynyň öňüni sişenbe güni ne polisiýa aldy, ne-de esgerler. Ýöne başga ýerlerde welin, häkimiýetler protestçileriň sanyny çäklendirmäge synanyşana meňzeýär. Muňa garamazdan, müňlerçe adamyň ýörişe gatnaşmak üçin ýurduň ikinji uly şäheri Aleksandriýa ýygnandygy aýdylýar.
Öten hepde Kairde dörän garym-gatymlyga we talaňlara hem jogapkär polisiýa güýçleri diýilýär. Kairli aktiwist Sahar Al-Mougy bidüzgüçilikleriň döremeginde köp adamlaryň hökümetiň prowokatorlaryny güman edýändigini aýdýar: “Biz bu korrumpirlenen sistema çökýänçä, köçelerden çekilmeris. Mubaregiň kellekeserlerini biziň üstümize çozduran, Içeri işler minstrliginiň kellekeserlerini köçelerde halkyň mal-mülküni talamaga, ot berip, halky azatlykdan ürküzmäge iberen şu sistema. Ýöne biz gorkamzok”.


text:
Ukrainanyň energiýa ministri ýurdunyň orsýet gazyny 1-nji aprelden başlap satyn almagy bes etmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Wolodymyr Demçyşynyň 23-nji martda Kiýewde aýtmagyna görä, Ukrainada Orsýetiň gazyna “şu pursatda” zerurlyk ýok. “Biz ýöne satyn almagy bes ederis”, diýip ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýurtlaryň arasynda gazyň üstündäki uzak wagtlap dowam edýän dawa 2014-nji ýylyň fewral aýynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginden soň hasam ýaramazlaşdy. Ýanukowiç ÝB bilen planlaşdyrylan söwda ylalaşygyndan ýüz öwrüp, Orsýet bilen gatnaşyklary ösdürmäge ýykgyn edipdi.
ÝB Orsýetiň gyşyň dowamynda Ukraina gaz akdyrmagyny gazanmak ugrunda araçylyk edipdi, emma Kiýew we Moskwa ylalaşygyň mart aýynda möhletiniň dolmagyndan soňky döwürde gazyň nyrhy boýunça dawalaşýarlar.
Ukraina häzir orsýet gazynyň her müň kubometri üçin 329 dollar töleýär, Orsýet 1-nji aprelden başlap gazyň bahasyny 348 dollara çenli galdyrmak isleýär.


text:
Türkmenistan 2013-nji ýylyň 10-njy iýulyndan köne (zagran) pasportyny ýatyryp, täze, ýagny biometrik pasporta geçýändigini we täze pasporty bolsa diňe ýurduň içinden alyp boljakdygyny yglan edende, dokumentini çalyşmak üçin Türkmenistana gitmekden saklananlar az bolmandy.
Şeýle karara gelenler esasanam daşary ýurtlarda bikanun ýagdaýda ýaşap hem işläp ýören türkmen raýatlary bolup, aradan 7 aý geçensoň, olardan käbirleri öňdenem aňsat bolmadyk durmuşlarynyň hasam kynlaşandygyny aýdyp, ýaşaýan ýurtlarynyň ýolbaşçylaryna ýüz tutmak isleýändigini aýdýarlar.
“Dünýä türkmenleri” gepleşigimiziň bu gezekki sanynda Türkmenistanyň daşary ýurtlarda ýaşap ýören raýatlarynyň pasport meselesi hakda gürrüň edilýär.
Gepleşigi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Bu baradaky pikirdir garaýyşlaryňyzy bolsa aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.


text:
NATO-nyň Bagramdaky howa bazasynda, owgan paýtagty Kabulyň demirgazygynda bolan partlamanyň jogapkärçiligini «Talyban» öz boýnuna aldy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Aýgytly goldaw missiýasy 12-nji noýabrdaky hüjümiň dört adamy öldürip, azyndan 14 adamy ýaralandygyny aýdýan beýanat çap etdi. Pidalaryň şahsyýetleri anyklaşdyrylmady.
Beýanatda partlaýjy enjamyň ýerli wagt bilen ir sagat 5:30-yň yz ýanlary, gorag güýçleriniň we medisina brigadasynyň bolýan ýerinde ýarylandygy aýdylýar.
Beýanatda başga detal aýdylmaýar, emma ýerli metbugat işçi sypatyna giren bir adamyň baza girip, ol ýerde janyndan geçeniň partlaýjyly guşagyny partladandygyny aýdýar.
Eger bu diýilýänleriň dogrudygy subut bolsa, ýurtdaky iň berk goragly edaralaryň hem düýpli howpsuzlyk kemçiliginiň bardygy belli bolar.
«Talybanyň» sözçüsi Zabihullah Mujahid twitterde beýanat çap edip, bu partlamany öz guramasynyň amala aşyrandygyny aýtdy.
Bagram bazasy talyban jeňçileriniň hüjümlerineýygy-ýygydan sezewar bolýar.
Geçen dekabrda talybanyň janyndan geçen motorly bombaçysy Owganystanyň iň uly bazasynyň golaýynda alty sany amerikan esgerini öldürdi.
Bu 2015-nji ýylda bu ýurtdaky daşary ýurt goşunlaryna edilen iň ganly hüjüm boldy.
10-njy noýabr agşamy bolsa, «Talyban» demirgazyk şäher Mazary-Şerifde janyndan geçen bombaçynyň hüjümini gurnap, dört adamy öldürdi, 100-den gowrak adamy bolsa ýaralady.
Bagramda 10 müň çemesi amerikan esgerigulluk edýär we olar owgan howpsuzlyk güýçlerine tälim bermek missiýasyny ýerine ýetirýär.


text:
Gulru Omanowanyň adamsy Loik Siriýada “Yslam döwletiniň” düzüminde söweşip, ýakynda öldürilensoň, 25 ýaşly bu zenan goşlaryny ýygnap, öz çagalary bilen Täjigistana gitmek kararyna gelipdir.
Düzgüne görä, Gulru Täjigistana gitmek üçin “YD”-niň Aleppodaky (Halapdaky) emirinden rugsat sorapdyr.
“YD”-niň ýolbaşçysy Gulrunyň gitmegine rugsat beripdir, emma onuň öz çagalaryny ýedi ýaşly Fotimany, dört ýaşly Ahmady we alty aýlyk bäbek Rumaisony galdyrmak şerti bilen. Ol çagalaryň “Yslam döwletiniň” emlägidigini aýdypdyr.
Gaharly gaýyn ene
Täjigistanda Gulrunyň 65 ýaşly ejesi Maýrambi Olimowa örän gynanýar. Ol Gulrunyň Siriýadan çagalaryny alman gaýtmaly däldigini aýdýar.
Ol ýanwar aýynda gyzynyň Siriýadadygyny bilip galansoň, oňa öýe dolanmagy ündäp gelýär. Fewral aýynda Olimowa “YD”-niň lideri Abu Bakr al-Bagdadiniň adyna täsirli wideo ýaýradyp, Gulrunyň öz öýüne goýberilmegini ýalbaryp sorady.
Emma munuň ählisi Loik öldürilmänkä bolan ýagdaýlar.
Olimowa Gulrunyň 32 ýaşly Loigiň söweşde wepat bolandygy barada telefonda aýdanyndan soň bolan ýagdaýlar barada AÝ/AR-nyň Ozodi Radiosyna gürrüň berdi.
“Meniň gyzym Loikiň şehit bolandygyny aýtdy we men ‘onuň şehit bolanyny kim bilýär? Ol özi gidip, üç çagany we dördünji çagasy göwresindäki aýalyny ölüm howpunda taşlady” diýdim diýip, Olimowa 11-nji maýda aýtdy.
Gulru öýüne üç gezek jaň edip, öz ejesine onuň bilen dört aýlap habarlaşyp bilmejegini aýdypdyr. Yslam kanunlaryna laýyklykda ol bu wagt aralygyny “şehit” bolan Loigiň hatyrasyna matam tutup geçirmeli.
“Ol çagalaryny watanyna getirmek üçin ýardam sorady we olary taşlap gitmejekdigini aýtdy”.
Täjigistandan Siriýa tarap
Gulru öz ejesine häzir özüniň Siriýanyň Halap sebitlerinde Türkiýe bilen serhediň golaýynda üç gatly jaýda ýaşaýandygyny gürrüň berdi.
Gulru Täjigistanyň günorta-günbataryndaky Kulob şäherinden üç müň kilometr uzaklykda ýerleşýän bir ýerde doglupdy. Çagalykda Gulru şepagat uýasy ýa-da lukman bolmagy arzuw edipdi. Bu barada onuň ejesi ors dilinde çap bolýan ”Meduza” täzelikler websaýtyna geçen aýda beren interwýusynda gürrüň berdi.
Emma Gulrunyň arzuwlary, Gulru 16 ýaşap, Loik Radžabowa duşanda, puja çykdy. Olimowa Radžabowy “ýerli neşe söwdagäri” diýip atlandyrdy.
Loik Gulrunyň özüne durmuşa çykmagyny sorapdyr, emma, Olimowanyň sözlerine görä, Gulru bu teklipden ýüz öwürýär. Emma ahyrsoňy toý etmeli bolupdyrlar, sebäbi Loik eger Olimowa gyzynyň durmuşa çykmagyna garşy bolsa, “hemmäňizi gyraryn diýip haýbat atypdyr.
Loigiň Moskwada radikallaşan bolmagynyň ahmaldygy çak edilýär. Ol bu ýere iş bilen ýygy-ýygydan gatnaýardy. Olimowanyň sözlerine görä, şeýle sapardan soň olaryň öýünde “YD”-nyň gara baýdagy peýda bolupdyr.
2014-nji ýylyň sentýabr aýynda Loik öz aýalyny we çagalaryny Moskwa öz ýany bilen alyp gidipdir. Ol soňra öz aýalyna Moskwada gurluşykda iş tapmandygyny aýdypdyr.
Emma, Ozodi Radiosynyň maglumatyna görä, Loik maşgalasyny Moskwada uzak saklaman, noýabr aýynda Siriýa gidipdir. Käbir maglumatlarda Loigiň Siriýa ýene 25 sany söweşiji bilen bilelikde, şol sanda eýýäm öldürilen täjikler bilen gidendigi aýdylýar.
Olimowa öz hossatlarynyň Siriýadadygyny ýanwar aýynda, diňe Loikden jaň gelensoň bilip galandygyny aýdýar. Onuň giýewisi öz aýalyny we çagalaryny alyp, Siriýa barandygyny habar beripdir we onuň dil ýarmazlygyny sorapdyr.
Olimowanyň Ozodi Radiosyna fewral aýynda beren gürrüňine görä, ol Kulobyň kanun goraýjy organlaryna öz gyzy barada habar bermändir.
Emma Olimowa uzak wagtlap dymyp bilmändir. Ol geçen aprelde ”Meduza” agentligine Täjigistanyň Milli Howpsuzlyk Komitetiniň ýerli bölümine ýüz tutup, Loik barada maglumat berendigini aýtdy.
“Men olardan, esasan, Loigi bu ýere getirmeklerini soradym we soň onuň kellesine 10 litr gaz goýup ony otlamak isledim” diýip, Olimowa ”Meduza” beren gürrüňinde aýdýar.
Aleppodaky jaý
Aprel aýynyň başynda Gulru ejesine jaň edip, maşgalasynyň şäheriň çetindäki ýaşaýyş jaýa göçendigini habar berende, Loik entek diridi. Ol “YD”-niň özlerine göçmek üçin 30 müň amerikan dollary möçberde pul berendigini aýtdy. Olimowanyň ”Meduza” aýtmagyna görä, “YD” maşgalanyň her çagasyna aýda 35 dollar möçberde kömek puluny hem berýän eken.
Täze ýerde telewizor, holodilnik, ýagny sowutgyç we hatda haly hem bar eken.
Emma habaryň iň gowy ýeri, Gülru öz ejesine Loigiň mundan beýläk söweşe gatnaşmagynyň gerek däldigini aýdypdyr.
Muňa derek Loik sakçy bolup işlemeli bolupdyr, ulaglary saklamak, barlamak we “YD”-niň Şerigata salgylanyp, çilime we alkogola girizen gadagançylygyny berjaý etmeli bolupdyr.
Habar berlişine görä, täjik esgerleri şeýle “ýol gozegçilik” işlerine giňden çekilýär. Ýanwar aýynda peýda bolan wideoda Abu Umariýon atly söweşiji öz wezipesiniň ýoldan geçip barýan ulaglary barlamakdan we çilim-alkogol gözlemekden we zenanlaryň yslam dinine laýyklykda hyjaply bolmagyna gözegçilik etmekden ybaratdygyny gürrüň beripdi.
Loik nirede we nädip öldi?
Siriýada “YD”-e goşulýança Loigiň harby tejribesi ýokdy.
“YD”-niň elektron kitabyna görä, hakyna tutulan täze adamlar “YD” türgenleşik lagerlerinde tälim alýarlar, emma Loigiň şeýle türgenleşikden geçendigini tassyklaýan maglumat ýok.
Eger Loik şeýle türgenleşikden geçen hem bolsa, bu oňa uruş meýdanynda söweşmek üçin zerur ýeterlik tälim berip bilmezdi.
Loigiň söweş ukybynyň gowşaklygy sebäpli oňa “ýol gözegçiliginiň tabşyrylan bolmagy” ahmaldyr. Hut şu sebäpden onuň Siriýa we Yrakda birnäçe aýlyk gysga wagtdan soň öldürilen bolmagy-da ähtimal.
Loigiň ölümi bilen bagly hakyky ýagdaýlar, onuň ölen ýeri we wagty nämälimligine galýar.
Emma soňky birnäçe hepdäniň dowamynda ors dilli we merkezi aziýaly söweşijileriň gatnaşmagynda ençeme hüjümler boldy, olaryň ençemesi öldi.
Loigiň Yragyň Baiji şäherinde ödürilen bolmagy ähtimal. Sosial medianyň maglumatlarynda “YD” döwletiniň agzalýan söweşlere uly güýç, şol sanda söweş meýdanynda göreşmedik söweşijileri hem iberendigi habar berildi. Şol hüjümde “YD”-niň düzüminde söweşe gatnaşan iki çeçen söweşijisiniň-de Baijide öldürilendigi habar berildi. Bu ýagdaý Loigiň öldürilendigi barada habaryň peýda bolmagy bilen bir wagta gabat gelýär.
Şeýle-de şol wagtda aprel aýynyň aýagynda ors dilli söweşijileriň Yragyň Anbar welaýatyna söweşe (ölüme) iberilendigi barada habar berildi.
Şu hepdede “YD”-nyň Demirgazyk Kawkazly söweşijileirniň ýaýradan wideosynda ors dilli söweşijiler toparynyň Yragyň günbatarynda Tharthar kölüne hüjüme iberilmekden öň söweşde janyny bermäge kasam edýändigi görkezilýär. Bu hüjüm 25-nji aprelde boldy.
Diňe gara baýdak galdy
Kulobda Loigiň ölümi [onuň hossarlaryny] agyr hasrata çümdürdi.
Loigiň kakasy Şerafgan Radžabow oglunyň ölendigini gelni Gulrudan bilip galandygyny aýtdy.
Kulobyň kanun goraýjy häkimiýetleri Loigiň ölümi barada diňe onuň maşgalasyndan bilýändigini aýdýarlar. Bu barada resmi maglumat ýok.
Loikden Kulobda galan ýekeje ýatlama kanun goraýjylaryň onuň öýünde tapan gara baýdagydyr. Loigiň garyndaşlary gara baýdagy onuň gitmezden ozal özüniň asandygyny aýtdylar.
Öň bolupmydy?
Gulrunyň ýagdaýy “YD”-niň ýolbaşçylarynyň ölen söweşijileriň maşgalalarynyň öz ýurduna dolanmagyna päsgel bermegi bilen bagly ýeke-täk waka däl.
2013-nji ýylda “YD”-niň Siriýadaky harby ýolbaşçysy Umar al-Şişani Çeçenistanyň Migrasiýa gullugynyň ýolbaşçysynyň gyzyna, onuň adamsy öldürilensoň öýüne dolanmagyna rugsat bermän, dawa döredipdi.
Şol wakada dul aýal, kakasynyň talabyna garamazdan, Siriýany terk etmek islemeýändigini aýdypdy. Umar aýalyň kakasyna äsgermezlik edýändigi üçin yslam dindary tarapyndan tankyt edilipdi.
Emma Gulrunyň ýagdaýy, “YD”-niň ölen söweşijiniň çagalarynyň ejesiniň islegine garamazdan, [ýat ýurtda] galdyrylmagynyň talap edilmegi bilen bagly habar berilýän ilkinji waka.
Täjikler we “YD”
Siriýada we Yrakda “YD”-niň düzüminde näçe täjigistanlynyň söweşýändi barada anyk san ýok.
Resmi maglumatlarda 300 adam diýen san görkezilýär we olardan 60 adamyň öldürilendigi aýdylýar.
Britaniýanyň Ekster uniwersitetinden Edward Lemon täjik söweşijileri barada maglumat toplaýar we Siriýada hem Yrakda söweýän 102 täjik barada maglumatynyň bardygyny aýdýar. Emma ol häkimiýetleriň we medianyň maglumatlaryna hem wideolaryna esaslanýan sanlara seresaplylyk bilen çemeleşmelidigini aýdýar. Sebäbi, onuň pikiriçe, Siriýada söweşýän täjigistanlylaryň habar berlişinden has köp bolmagy ahmal.
102 diýen san OMON, ýagny ýöriteleşdirilen polisiýanyň ýolbaşçysy polkownik Gulmurod Halimowy öz içine almaýar. Tassyklanmadyk täjik maglumatlarynda onuň 10 adamdan ybarat beýleki täjikler bilen bilelikde Siriýa söweşe gidendigi habar berildi.
Täjigistanyň Hatlon etrabynyň häkimiýetleri daşary ýurtlarda harby hereketlere gatnaşmakda güman edilýän graždanlara, şol sanda Loige garşy 40 sany jenaýat işini gozgadylar.


text:
Balkan welaýatynyň merkezi – ilaty 120 müň töweregi diýlip çaklanylýan – Balkanabat şäherinde bary-ýogy ýeke-täk Internet-kafe bar.
Şäher poçtasynyň we "Türkmentelekomyň" binasynda ýerleşýän bu Internet-kafe mundan bäş ýyl töweregi ozal açyldy. Kafede bäş ulanyjy üçin kompýuter ýerleri döredilen we Internediň 10 minudynyň bahasy-da 1 manat.
Internet-kafede Internede girmekçi bolup gelen her bir adamdan, ýurduň beýleki etraplarynda-da bolşy ýaly, onuň pasporty talap edilýär we müşderi hasaba alynýar. Pasport, müşderi Internediň hyzmatyndan peýdalanýan wagty hyzmat ediş operatorlarynda saklanylýar.
Ýaşaýjysy ýüz müňden geçýän şäherdäki ýeke-täk Internet-kafe bolsa-da, bu ýerde müşderileriň sany juda çäkli.
Balkanabatlylaryň käbiri muny Internete girmegiň bahasynyň gymmatlygy bilen düşündirse, beýlekileri müşderileriň azlygyny Internet-kafede girizilen çäklendirmeler bilen düşündirýärler.
Şäheriň 206-njy “A” kwartalynyň ýaşaýjysy Ylýas Internede mobil telefonyndan girse, gaýta özüne has amatly bolýandygyny aýdýar: “Men 3 manada telefonym üçin 50 mb-lik Internet paketini alyp, ondan bir aýlap peýdalanyp bilýärin. Internet-kafede bolsa bu 3 manada diňe 1/2 sagat Internet ulanyp bilýärin”.
Munuň üstesine-de, Balkanabadyň Internet-kafesiniň operatorlarynyň duýdurmagyna görä, bu ýerde Facebook, Youtube ýaly sosial ulgamlar petikli bolup, olara girip bolmaýar.
Şol bir wagtda-da bu Internet-kafeniň hyzmatyndan peýdalanyp gören balkanabatlylar operatorlaryň özleriniň girýän sahypalaryna gözegçilik edýändigini aýdýarlar.
Balkanabadyň Kerim atly ýaşaýjysy Internetden peýdalanýan pursaty operatoryň, öz ýanyna gelip, ulanýan sahypasyny ýapmagy talap edendigini gürrüň berýär. Kerim: “Internedi ulanyp oturan pursatym, operator gelip, “palan” sahypaňy ýap, bolmasa-da Internediňi öçüreris’ diýip, talap etdi” diýip, gürrüň berýär.
Emma, Balkanabadyň Internet-kafesindäki operatorlaryň müşderileriň girýän sahypalaryna gözegçilik edip-etmeýändigi baradaky maglumaty operatorlaryň özüne tassykladyp bolmady.
S.Nyýazow döwründe Türkmenistanda Internet ilat köpçüligine elýeter däldi. Häkimýet başyna G.Berdimuhamedowyň geçmegi bilen, 2007-nji ýylda ýurtda “Türkmentelekomyň” ilkinji Internet-kafeleri peýda bolup başlady.
Soňky birnäçe ýyllaryň dowamynda ýurtda internet aragatnaşygynyň ilat köpçüligine has elýeter bolup başlandygyna garamazdan, ýurtda internet senzurasy hem hereket edýär. Ýurtda Türkmenistan barada resmi garaýyşdan tapawutly maglumatlary berýän web-saýtlaryň köpüsiniň öňi beklenýär.


text:
“Türkiýede diniň syýasata çakdanaşa derejede aralaşmagy alada döredýär. Liberallyk bolmasa, demokratiýa hem bolmaz”.
Türk kinosynyň tanymal aktýorlaryndan biri bolan Taryk Akan 16-njy sentýabrda gije sagat birde dünýeden ötüpdir. Ol gaty agyr keselden ejir çekipdi. Ýaşlygynda gaty köp kinofilmlerde surata düşen aktýor, garrap başlan mahaly kinodan daşlaşypdy. Ol iň soňky gezek 2009-njy ýylda kinoda surata düşüpdi. Ol ömrüniň ahyrky ýyllaryny Stambulda, özüniň hususy eýeçiligindäki “Daş” atly leseýde geçiripdi.
“Okuw zaly” Taryk Akanyň mundan iki ýyl öňki Türkiýäniň “Posta” (Poçta) atly gazýetine beren interwýusyny köpçülige hödürleýär.
– Häzirki döwürde telewideniýede owalky kinolaryňyzy gören mahalyňyz utanýaňyzmy?
– Ýok, beýle duýgyny hiç wagt başdan geçirmedim. Olar hem öz döwründe gowudy we gaty gyzyklydy... Emma soň meniň maksadyma gabat gelýän başga işler has köp ünsümi özüne çekdi.
– Nähili işler?
– “Magdan” atly kinofilmi surata düşürdim. Ssenariýasy diýseň täsindi. Režissýor, Jüneýt Arkyn bilen bilelikde baş rolda oýnamagymy teklip etdi. Ilkinji gezek başga biri bilen esasy roly paýlaşmaly boldum... Bir gün oýlandym we soň “ýagşy” diýdim. “Goý, Jüneýt adyny isläni ýaly ýazdyrsyn”. Iki kino ýyldyzy bir rolda birleşdi.
– Boş geçen bir ýylyň dowamynda bar puluňy sowup, soň bu kinofilmi nädip surata düşürdiňiz?
– Bir lira hem pul galmandy. Egeý sebitine gitdik. Entek surata düşürilmedik, taýýar bolmaýan bir kinofilmi satdym. Ondan soň Adana, merkezi Anatoliýa sebitine gitdim. Hemmesine kepillendiriş edarasyndan güwanama alyp, soň kinofilmimi satdym. Ýöne şol wagta çenli kinofilm surata düşürilmändi. Hemmelere “Jüneýt Arkyn bilen men bilelikde rol alýaryn” diýip, şertnamany görkezýärdim welin, gep-gürrüň galmaýardy, wessalam.
– Diýmek, size şeýle ynam bildiripdirler!
– Elbetde. Kepilendiriş edaralaryndan alan bir halta güwanamalarym bilen yzyma – Stambula gaýtdym. Bir ermeni dostumyz bardy. Bütin güwanamalary oňa berdip, hemmesini pula öwürdik. Şol wagt Energiýa ministri bolan Deniz Baýkalyň ýanyna gidip, Tunçblek diýen ýerde “Magdan” atly kinofilmi surata düşürmek isleýändigimizi aýtdyk. Ol hem elinden gelen kömegi berdi.
– “Magdan” atly kinofilmden nähili serpaýlar aldyňyz? Bu siziň öndürjiligiňizi hasam artdyrdymy?
– Bu barada hiç pikir etmedim. Ýöne sungat we kinofilm ugrunda elimden gelenini berjaý etmäge çalyşdym. Özümi ýörite hyzmata bagyş eden adam ýaly hasaplaýaryn. “Magdan”, “Süri”, “Ýol” we “Pälwan” atly kinofilmlerde şeýle duýgyny başdan geçirdim.
– Öz döwrüňizde bütin zenanlaryň iň gowy görýän aktýory bolduňyz. Bu nähili bir duýgy?
– “Bäý, bäh! Men gör nähili ýaman adam ekenim!” diýýärdim ýygy-ýygydan öz-özüme. Elbetde, bu kämahal meni gaty hoşal edýärdi. Emma bu käre başlanyňdan soň, bir-iki ýylyň içinde daş keşbiň bir manysy galmaýar. Bar güýjüň bilen öz ukybyňyzy we ökdeligiňizi görkezmeli bolýarsyňyz, wessalam!
– Şol döwürde durmuşyňyzda söýgi ýagdaýy nähilidi?
– Kinofilmden owal Ataköýde deňiz kenarynda halas ediji bolup işleýärdim we ol ýerde gyzlaryň köpüsi meni diýseň halaýardy. Dogrusyny aýtsak, menem gyzlaryň hemmesini halaýardym! Artist, aktýor bolup meşhurlyk gazanmazdan owal bütin zenanar meni gaty gowy görýärdi aslynda (Gülýär).
– Daş keşbiňiziň şowlulykdaky roly nähili?
– Elbetde, kinofilm sungatynyň ortarasyna dik uçar bilen düşen mahalym daşky keşbimiň hem ullakan kömegi boldy. Ylaýta-da üç ýyllap “Arzu film” kinostudiýosunda bu ýagdaý dowam etdi. Şol mahal “Hababam klasy”, “Biziň maşgalamyz” we “Mawy monjuk” atly kinofilmlerde surata düşdüm. Şol döwürde aktýorlykdan hem kän başym çykmaýardy.
– Aktýorlykdan owal näme iş bilem meşgullanýardyňyz?
– Bakyrköýde söwda-satyk edýärdim. Soň deňiz kenarynda halasgärçilik bilen meşgulandym... Ýagdaýym kän öwerlikli däldi. Uniwersitet üçin sowalgamy zordan tapýardym. Pul gazanmak üçin, kinofilm sahnasyna gitdim we “Ses” žurnalynyň gurnan bir bäsleşigine gatnaşdym. Şol mahal Maşyngurluşygy fakultetinde okaýardym. Soň fakultetimi üýtgedip, žurnalistika geçdim. Ýokary bilimimi şeýdip, bu ugurda tamamladym. Şol döwürde žurnalistika okamak aňsatdy. Harby gulluk gelen mahaly hem edil harby işgär ýaly gidip-gelýärdim.
Sapaklarymyň hemmesine gatnaşmaga hökmanlyk ýokdy. Soň aktýorlygyň hem şeýle gaty aňsat iş däldigine göz ýetirdim. Özümi hasam kämilleşdirmegi maksat edindim. Gaty uly jogapkärçilikli işdi. Ýaşyň ulalan mahaly eden işleriň barasynda özüňi tankyt edýärsiň. Pul gazanmak üçin giren işim soň durmuşyma öwrüldi.
– Maşgalaňyzyň bu ugurda size kömegi boldumy?
– Kakam harbydy. Çagalygym Anatoliýada geçdi. Kars, Erzurum, Kaýseri... Deňzi ikinji gezek 14 ýaşymda gördüm. Ynha meniň ykbalym! Ýurdy bir ujyndan beýleki ujuna çenli gezip gören mahalyň, isleseň-islemeseň adamlaryň durmuş şertlerini hem öwrenýärsiň. Maşgalamyň maňa beren kömegi hut şeýle baý dünýägaraýyşa eýe etdi. Kakam 97 ýaşynda aradan çykdy. Ol üç urşa gatnaşypdy. Kakam hem Atatürke çäksiz hormat goýýardy.
– Siziň ýaly gowy aktýoruň “Arzu film” kinostudiýosy bilen nädip sözi azaşdy?
– Kinostudiýonyň ýolbaşçysy Ertem agady. Ol hemişe gaty köp adamyň ünsüni özüne çekjek kinofilmleriň tarapdarydy. “Ýa şeýle kinofilm surata düşürersiň, ýa-da sen bolmarsyň” diýýärdi. Ýöne dogrumy aýtsam bir gezegem meniň göwnümi ýykmady. “Janym doganym” atly kinofilmi surata düşürdik. Ol muny diňe meniň göwnüme ýaramak üçin edipdi. Ol hem girdeýji getirmedigi üçin, meniň bilen könelen kinofilm dünýägaraýşy çäginde işleşmegi goýbolsun etdi.
– Köpçüligiň ünsüni özüne çekýän kinolaryň oňaýsyz nähili tarapy bar? Mysal üçin “Hababam klasy” atly şeýle kinofilm gowy dälmi? Näme üçin halamadyňyz?
– Men özümi ol flmlere kybapdaş adam hasap etmeýärin! Meniň hakyky durmuşym beýle däl ahbetin. Men has köp halkyň arasynda bolmagy we olar ýaly ýönekeý görnüşde ýaşamagy halaýaryn. Ýadymda galyşyna görä, serpaý alan ähli kinofilmlerim “Arzu film” kinostudiýosyndan aýrylanymdan soň surata düşürilen kinolardy.
– Günüňizi nähili geçirýärsiňiz?
– Säher bilen ukudan oýanyp, maşk edýärin. Her gün 1 kilometr ýöreýärin. Soň işleýän mekdebime gidýärin (Taryk Akan “Daş” atly liseýiň eýesidir). Soň agşam Beýoglyna gidip içýärin we o taýdanam öýe gaýdýaryn.
– Owalky durmuşyňyz üçin ahmyr edýäňizmi? Mysal üçin, seýilgähde bir oturgyçda oturyp, “owal kimdim, indi kim boldum?” diýip, oýlanýan wagyňyz bolýarmy?
– Ýok. Indi döwür üýtgedi. Menem we bizem üýtgedik... Indi köne, owalky Taryk Akan ýok. Kämahal öz-özüme: “Stambul haçan betgelşik boldy?” diýýärin. Durmuşdan her bir islän zadymy aldym we islän zadymy hem berdim. Indi ömrüm ötýänçä ýetjek käbir işlerim hem bar.
– Geljekde size nähili durmuş garaşýar?
– Muny bilemok. Men haçan we nähili öljegimem bilemok...
– Hudaý saklasyn diýeweriň!
-– Walla, bilemok. Belki, meni hyjuwlandyrjak aktiwistler döräp biler. Emma häzirlikçe bilemok. 97 ýaşymda, ýatan ýerimde gapyl ölmeli bolarynmy, onam blemok. Demim birden kesiler we tarpa-taýyn giderin!
– Näme üçin 97 ýaş? Bu size şowlulyk getirýän sanmy? Belki, siziň ölümiňiz bilen arabaglanşykly bolany üçin şowsuz sandyr?..
– Ýok, bu meniň kakamyň dünýeden öten ýaşy... Gaty gowy bilýärin, menem şol ýaşda ölerin. Isleseň saňa öljek wagtymyň sagadyny hem aýdyp bererin, ýagny gaty takyk bilýärin.
– Türkiýede sizi iň köp näme biynjalyk edýär?
– Türkiýede diniň syýasata çakdanaşa derejede aralaşmagy biynjalyk edýär. Liberallyk bolmasa, demokratiýa hem bolmaz. Dünýäniň hiç bir konstitusiýasynda bu iki zat bilelikde däldir. Aç-açan gönümel aýdylmaýanam bolsa muňa rugsat berilýän däldir, ýagny bu gadagandyr. Munuň üçin biz günäkär däldiris. ABŞ bilen ÝB-niň bize erk etmegi sebäpli şeýle ýagdaý bolýandyr.
– Ýagny, muny biraz düşündirseňiz?
– Ynanç, din adamyň şahsy durmuşydyr...
– Siz ynançly adammy?
– Ejem günde 5 wagt namaz okardy. Ýöne şol bir wagtyň özünde bezenip-beslenip, makiýaž edýärdi, saçyna hem boýag edýärdi. Enem hem hut şeýledi. Gyz jigim hem günde bäş wagtyny okaýar. Men şeýle maşgalanyň agzasy. Ynançly adamlaryň hemmesine hormatym çäksiz. Emma din syýasatyň içine sokulan mahaly derrew muňa garşy çykýaryn. Diňe yslam hakda däl, şol bir wagtyň özünde haçparazlyk barada hem şol garaýyşa eýedirin.
– “Gezi” hadysalary bilen baglanyşykly nähili pikir edýärsiňiz?
– Türkiýede henizem Atatürkiň tarapdary hem janköýeri bolan ýaşlar bar. Olaryň sany gaty azam bolsa, olar bir gysym hem bolsa, ýagşy niýet bilen ol seýilgähde protest geçirdiler. Umuman alynanda, her bir ýetginjek ýöne ýere aýaga galyp, protest geçirmez. Ol ýaşlaryň ene-atalary bar we olaryň hem kämilleşdiren “Oba institutlary” bar... Serediň, hut olaryň çagalary “Gezi” protesti üçin jemlenişdiler. Ýurduň henizem käbir esasy damarynyň ýapylmandygyny we işleýändigini görýärin. Meniň pikrime görä “Gezi” hadysalary taryhyň möhüm hadysalarynyň biridir.
– Siziň aýdyşyňyza görä, olaryň hemmesi ýagşy niýet bilen protest etdiler we hiç hili prowakasiýa, ýagny öjükdirme ýokdy. Şeýlemi?
– Ol ýerde dürli syýasy garaýyşlara eýe bolan ýaşlar bardy. Olaryň arasyna goşuldym we olar bilen gürrüňdeş boldum. Olar ýürekden ynanyp hereket edýärdi. Esasy mesele iki agaçdan ybarat däldi. Bu aslynda ýurdy patyşalyk ýaly dolandyrmak isleýänlere garşy halk köpçüliginiň bildiren nägileligidi. “Gezi” protesti hökümetiň ähli eden-etdiliginiň bir ýere üýşüp, suwy seňrikden aşyran ýeri boldy.


text:
Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň aradan çykanyna 21-nji dekabrda üç ýyl boldy. Şol gün Nyýazowyň doglan obasy bolan Gypjakda ýurduň ilkinji prezidentiniň ýatlama güni bellenildi.
Bu çärä ýurduň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow bilen bir hatarda wise-premýerler, Mejlisiň ýolbaşçylary, ministrler hem gatnaşdylar.
Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowy ýatlama güni çäresine ýurduň häzirki prezidentiniň gatnaşmagy soňky döwürde Türkmenbaşynyň kulty bilen bagly alnyp barylýan syýasatda ýene-de düşnüksizlik döretdi.
Nyýazow aradan çykanyndan soň, Türkmenistanda onuň kulty ýuwaş-ýuwaşdan ýok edilip başlandy. Ilki bilen ýurduň mediasynda onuň ady ýitirim boldy. Soňra Nyýazowyň kulty bilim ulgamyndanam aýrylyp ugrady. Bilim ministrliginden gelen görkezmä laýyklykda, mekdeplerden Türkmenbaşy hem-de onuň ýazan kitaby «Ruhnama» bilen baglanyyşykly stendleriň, gollanmalaryň bary aýryldy.
Hut Türkmenbaşynyň heýkeli sebäpli, Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygynyň simwoly bolan Bitaraplyk binasyny mediada ulanmaklyga gadagançylyk girizildi.
Nyýazow öz döwründe täze açylan binalaryň, edaralaryň, muzeýleriň köpüsine öz adyny dakyp çykypdy. Ýöne soňky wagtlarda şol binalardyr edaralaryň atlary «Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky» diýlen sözler aýrylyp ulanylyp başlandy.
Garaşylanlar bolmady
Bu zatlar görnetin Nyýazowyň kultunyň köküne palta urlup başlanandygyndan habar berýärdi. Ilat köpçüligi tiz wagtda Nyýazowyň kultunyň resmi ýagdaýda hem tankytlanaýmak ähtimallygynyň bolaýmagyna garaşyp başlady. Muňa esas hem bardy.
2008-nji ýylyň 21-nji dekabrynda Nyýazowyň aradan çykmagyna iki ýyl bolanda, onuň ýatlama güni sadaja görnüşde bellenildi. Gypjakda bellenilen şol gezekki ýatlama çäresine ýurduň häzirki prezidenti barmady. Şonda ilat arasynda indiki ýyl Nyýazowyň ýatlama güni asla bellenilmez öýdülipdi. Ýöne tersine bolup çykdy. Bu gezekki ýatlama çäresine Gurbanguly Berdimuhammedow öz egindeşleri bilen baryp, ýurduň ilkinji prezidentini hatyralyp, aýat okady.
Şu ýylyň 21-nji dekabryndaky Gypjakda bolan hatyra çäresi, ýurduň telewideniýesinde Nyýazowyň ömri bilen bagly gepleşikleriň gurnalmagy hem-de «Ruhnama» esasynda düşürilen kinolaryň görkezilmegi Türkmenbaşynyň kultunyň tiz wagtdan doly ýok ediler diýlen pikiri püçege çykardy.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Çarşenbe güni Nelson Mandelanyň tabydy Günorta Afrikanyň “Pretoria” köçesinden ýurduň hökümet binasyna alnyp gidildi.
Şol pursat müňlerçe adam janly koridor bolup, hatara düzüldiler.
Togsan bäş ýaşyndaky Mandelanyň 5-nji dekabrda aradan çykmagy ýurtda hasratyň döremegine sebäp boldy. Ol 1994-1999-njy ýyllarda Günorta Afrika ýolbaşçylyk eden ýurduň ilkinji garaýagyz prezidentidir.
Mandelanyň tabydy üç gün hökümet binasynda saklanar. Ol bu binada 1994-nji ýylda prezidentlige kasam edipdi.
Mandela ýekşenbe güni Ýohannesburg şäherinden 700 kilometr uzaklykda ýerleşýän Kunu obasynda jaýlanar.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň hökümeti anna güni Homs prowinsiýasynda 92 adamyň ölümine getiren hüjüme hökümet güýçleriniň dahylly däldigini aýdyp, beýanat ýaýratdy.
Siriýanyň daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Jihad al-Makdissi bu hüjümleriň terrorçy toparlar tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdi we bu waka boýunça hökümetiň ýörite derňew geçirjekdigini aýtdy.
Anna güni Homs prowinsiýasynyň Houla şäherinde amala aşyrylan bu ýaragly hüjümlerde ölen 92 adamdan 32-siniň çagalardygy aýdylýar.


text:
Owgan türkmenleriniň görnükli şahyry we ýazyjysy Abdulkerim Bähmen 83 ýaşynda aradan çykdy.
Ol şu gün, 27-nji iýulda, Gurgan etrabynda, dogduk obasy Bag-bossanda topraga berilýär.
Abdulkerim Bähmen 1930-njy ýylda doglup, başlangyç bilimi Andhoýda alypdyr.
Ol, ýaşy bir çene baran hem bolsa, Owganystanyň Maragyf ministrliginiň Türkmen dili bölüminde türkmen dilinden okuw kitaplaryny taýýarlamak bilen meşgullanýan eken.
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady Abdulkerim Bähmeniň bütin ömrüni ylym-bilime bagyşlandygyny, öz ene diline hyzmat edendigini aýtdy.
Şahyrdan “Türkmen görnüşi taryhda”, “Bag-bossan”, “Şygyrlar toplumy”, “Akýol”, “Ýürek derdi”, “Ene mähri” ýaly 15-den gowrak kitap miras galdy.


text:
Orsýetiň polisiýasy Kremliň golaýynda gije oturylyp geçirilen protestlerde ýurduň iki meşhur oppozisiýa liderini tussag etdi.
Oppozisiýa liderleri Alekseý Nawalny bilen Sergeý Udaltsow Kremlden bir kilometr uzaklykda Moskwanyň merkezindäki Kitaý Gorod raýonynda Putine garşy durýan ýüzlerçe protestçi bilen bilelikde uzyn gijäni oturyp geçirdi.
Olaryň ikisi hem polisiýa tarapyndan tussag edilip, soňra goýberildi.
Olara garşy aýyplamanyň bolup-bolmandygy barada maglumat berilmeýär. Olaryň ýüzlerçe tarapdary sişenbe güni irden Moskwanyň merkezinde galmagy dowam etdirdiler.
Bu waka Wladimir Putiniň üçünji möhlete prezidentlik wezipesine girişmegi bilen bagly ýüz berdi. Täze saýlanan prezidente garşy protest ýörişleriniň geçirilmegi bilen polisiýa oppozisiýanyň onlarça tarapdaryny Moskwada duşenbe güni tussag etdi.


text:
Türk Dünýäsi
Geçen ýyl hem transport we energetika pudagyna 145 milliard dollar sarp edilipdi
Iş topary howpsyzlyk we kepilllikler meselesini giňişleýin ara alyp maslahatlaşdy
Azerbaýjanda 1990-njy ýylyň 20-nji ýanwarynda başdan geçirilen “Ganly ýanwar” wakalaryna 27 ýyl doldy
Ýük uçarynyň ýere gaçmagy netijesinde 37 adam ýogalypdy
Türkeş “Howpsyzlyk we Kepillikler” meselesine garaljak bäş taraply konferensiýa gatnaşan toparlar bilen gepleşikler geçirer
Uniwersitetiň talyplary beýleki uniwersitetlere ornaşdyrlar
2017-nji ýylyň 12-nji fewralynda boljak Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary boýunça maglumat
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi paýtagt Astanada geçiriljek Siriýa gepleşikleri üçin ähli taýarlyklaryň görlendigini mälim etdi
Berdimuhamedow Almazbek Atambaýewe gynanç bildirdi
Bütindünýä Banky bilen Azerbaýjanyň hökümetiniň arasynda Trans Anadoly tebigy gaz turba geçiriji taslamasy üçin 400 million dollarlyk kredit şertnamasyna gol çekildi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowdan daşgary 8 dalaşgär maksatlaryny we taslamalaryny halka gürrüň bermäge dowam edýärler
Prezident Nazarbaýew ýüzlenmesinde Gazagystanyň ýadrosyz dünýäniň gurulmagyna we global söweş howpynyň öňüniň alynmagyna goşant goşup biljekdigini nygtady
Özbegistanda galla, et we süýt önümleriniň, şeker, ösümlik ýagy, deri we ýüpek çig mallary bilen birlikde käbir harytlaryň eksport edilmegine rugsat berdi
Beýleki tarapdan BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres iki lider bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi we etap hakynda maglumat aldy


text:
Gazak reklam kompaniýasyna gomoseksuallar kluby üçin onlaýn mahabatlandyryş bannerini taýýarlany üçin pul jerimesi salynda.
Almatynyň sudy “Hawas bütindünýä Gazagystan” kompaniýasyny “Gazagystanda gadagan edilen hyzmatlary we harytlary mahabatlandyrmakda” günäli tapdy.
24-nji sentýabrda sud kompaniýanyň direktory Daria Hamitjanowanyň 700 amerikan dollary, kompaniýanyň bolsa 1 müň amerikan dollary möçberinde pul jerimesini tölemelidigi barada karar çykardy.
Gürrüňi edilýän kompaniýa garşy bu sud işi Almatynyň ýaşlar guramasy tarapyndan gozgaldy.
Mahabatlandyryş banneri Almatydaky “Studio 69” atly gomoseksuallar kluby üçin taýýarlanypdy. Bannerde XIX-njy asyra degişli tanymal gazak kompozitory we halk aýdymçysy Kurmangazy Sagyrbaýulynyň rus ýazyjysy Aleksandr Puşkini ogşap duran pursaty şekillendirilýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 10 aýynyň netijelerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde habar berlişi ýaly, hasabat döwründe ýurt boýunça 16 müň 850 orunlyk umumybilim berýän mekdepleriň 31-si hem-de 2 müň 570 orunlyk çagalar baglarynyň 15-si, A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebi, Lebap welaýatynda 300 orunlyk çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezi ulanylmaga tabşyryldy, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine hem-de Türkmen döwlet neşirýat gullugyna degişli orta hünär okuw mekdepleri döredildi.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi boýunça ýanwar-oktýabr aýlarynda okuw kitaplarynyň we gollanmalarynyň 248-si taýýarlanyldy, olardan 154-si neşir edildi.
Türkmen mekdep okuwçylary ýylyň başyndan bäri halkara bilim bäsleşiklerinde medallaryň 132-sini, şol sanda 45 altyn, 50 kümüş we 37 bürünç medal gazandylar. Halkara ders hem-de Internet bäsleşiklerine gatnaşan ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplary medallaryň 114-sine: 20 altyn, 47 kümüş we 47 bürünç medallara, 19 diploma we 8 şahadatnama mynasyp boldular.


text:
Synçylar, 25-nji maýda Siriýanyň hökümet güýçleriniň uçarlary “Yslam döwleti” atly söweşiji topar tarapyndan ele salnan binalary nyşana alyp, Palmyra şäherinde we onuň daş-töwereginde azyndan 15 raketa hüjümini amala aşyrdylar diýýärler.
Geçen hepde “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Rim imperiýasyna degişli arheologik galyndylaryň iň gowy saklanyp galan sanlyja sebitleriniň birini, ýagny gadymy Palmyra şäherini basyp aldylar.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy toparyň berýän maglumatyna görä, 16-njy maýdan bäri gürrüňi edilýän sebitde söweşijiler azyndan 217 adamy, şol sanda çagalary öldüripdirler.
Synçy toparyň aýtmagyna görä, “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Palmyra şäherinde we onuň töwereginde hökümete tarapdar ýaraglylaryň, esgerleriň 600 çemesini tussag edipdirler.


text:
Türkmenistanda şu gün, 12-nji sentýabr, “Ruhnama” kitabynyň güni hökmünde bellenilip geçilýär. Bu sene esasanam ýurduň ýokary okuw jaýlarynda, döwlet edaralarynda aýratyn çäreler bilen bellenýär.
“Ruhnama” güni mynasybetli paýtagtyň “Aşgabat” aýdym-saz merkezinde baýramçylyk konserti geçirilýär. Ýöne, geçen ýyllar bilen deňeşdirilende, bu ýyl "Ruhnama" güni bilen bagly geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň sany az. Emma prezident Berdimuhamedowyň aýtmagyna görä, bu kitap türkmenleriň geçmişini beýän edýän we geljek nesline görelde boljak gymmat bahaly eserdir.
Ol türkmen telewideniýesinde görkezilen çykyşynda “Ruhnama” güni bilen türkmenistanlylary gutlap, bu barada şeýle diýdi:
“Ruhnamadaky" milli we umumy adamzat ähmiýetli öňe sürülýän taglymatlar häzirki we gelejekki nesiller üçin müňýyllyklaryň içinden geçen hem-de täze mazmun bilen baýlaşdyrylan pähim-paýhasdyr. Şol pähim-paýhaslar we ruhy gymmatlyklar nesillerde watana, halka, topraga bolan beýik söýgi terbiýelemekde hem örän uly ähmiýete eýedir.”
Emma ýurtda “Ruhnama” gününiň bellenilip geçilýändigine garamazdan, resmi metbugatda onuň awtorynyň ady o diýen agzalmaýar. Hatda “Ruhnamanyň” özi barada gürrüň edilende hem S. Nyýazowyň adynyň agzalmagyna o diýen üns berilmeýär.
"Ruhnama" kitabynyň "mukaddesligi"
Bu kitabyň Nyýazowyň döwründe resmi taýdan ykrar edilen “mukaddeslik” tituly hem köplenç halatda goýulmaýar. Döwlet edara-kärhanalaryndaky “Ruhnama” otaglary hem ilkibaşda “Galkynyş”, soň bolsa ”Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” diýen otaglara öwrüldi.
Şol bir wagtda Nyýazowyň adyny göterýän edaradyr binalaryň käbirleriniň atlary çalşylýar. “Ruhnamanyň” awtorynyň döreden goşgularyny okuw kitaplaryndan aýyrmak çäresi hem dowam edýär.
Emma orta mekdepleriň okuw kitaplarynda edebiýat sapagy boýunça “Garaşsyzlyk döwrüniň edebiýaty” bölüminde, esasan, S.Nyýazowyň ady agzalyp, onuň ýazan goşgulary ýerleşdirilipdir.
Biraz öň “Ruhnama” sapagy okuw programmasyndan doly aýrylar diýen gürrüňler hem ýüze çykypdy. Emma ”Ruhnama” entäk döwlet ideologiýasynyň esasy komponentleriniň biri bolup galýar.
Okuwçylar üçin çykdajy
Şonuň üçin mekdep okuwçylary S.Nyýazowyň her tomy 10 manada durýan iki tomluk “Ruhanamasyny” satyn almaly bolýarlar. Çünki olar hepdede bir sagat “Ruhnama” sapagyny geçýärler. Ýokary okuw jaýlaryna giriş ekzamenlerinde hem “Ruhnama” boýunça ekzamenler tabşyrylýar.
Bir tarapdan “Ruhnama” güni baýram edilip bellenýär. Beýleki tarapdan bolsa Nyýazow we onuň kitaby bilen bagly yzlar ýok edilýär.
Käbir ýerli synçylar resmileriň “Ruhnama” kitabyna hem-de onuň awtorynyň şahsyýetine bolan gapma-garşylykly garaýyşlaryny häzirki häkimiýetiň täze ideologiýasynyň ýoklugy bilen baglanyşdyrýarlar.
“Resmiler “Ruhnamanyň” türkmen halky üçin ýol-ýörelge bolup bilmejekdigine düşünýärler. Ýöne onuň ornuny tutup biljek ideologiýany düzüp bilmediler. Onsoňam, ýurtda giden bir nesil “Ruhnamada” terbiýelendi. Şonuň üçin häzirki hökümet bu ideologiýadan ýüz öwürmekden ejiz gelýär” diýip, efirde adynyň tutulmagyny islemedik aşgabatly medeniýet işgäri aýtdy.
“Ruhnama” kitabynyň güni mynasybetli geçirilýän çäreleriň sanynyň azalýandygyna garamazdan, bu kitabyň Aşgabatdaky ägirt uly ýadygärligi henizem saklanýar, hatda ol ýakynda restawrasiýa hem edildi.


text:
Düýn owgan hökümeti 100 million dollarlyk elektron şahadatnama sistemasy baradaky planyny mälim etdi.
Bu plan esasynda Owganystanyň ähli ilatyna bäş ýylyň içinde elektron şahadatnamalary, ýagny, şahsyýeti kesgitleýji kartlar berler.
Gapjyk ölçegindäki arzan kartlarda sürüjilik şahadatnamasy, ulagyň hasaba alnyş maglumatlary, gol hem ses beriş registrasiýasy bolar.
Owganystanyň aragatnaşyk we maglumat tehnologiýasy ministri Amirzaý Sangin metbugat ýygnagynda täze sistemanyň has adalatly, açyk we netijeli saýlaw geçirmäge hem ýardam etjekdigini aýtdy.


text:
Eýran Saud Arabystanynyň söweş uçarlaryny Ýemeniň paýtagty Saanadaky eýran ilçihanasyna «bilkastdan» hüjüm etmekde aýyplaýar.
"Ilçihananyň binasyna ýetirilen zyýan we ol ýerde işleýän adamlaryň käbirine salnan ýara üçin Saud Arabystany jogapkär» diýip, Eýranyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Hossein Jaber Ansari 7-nji ýanwarda aýtdy.
Ansari bu diýilýän hüjümiň haçan bolandygyny anyk aýtmady.
Saudlylaryň ýolbaşçylygynda Ýemende Eýran tarapyndan goldanylýan huti pitneçilerine garşy mart aýyndan bäri howa zarbasyny urýan koalisiýa Eýranyň aýdýanlaryny derňeýändigini aýtdy.
Sözçi Ahmed Asseri koalisiýanyň uçarlarynyň 6-njy ýanwar gijesi Ýemeniň paýtagty Saana agyr howa zarbalaryny urandygyny tassyk etdi. Aýdylmagyna görä, bu howa zarbalarynda huti gozgalaňçylarynyň Saud Arabystanyna garşy ulanýan raketa atyjylary nyşana alnypdyr.
Şeýle-de sözçi gozgalaňçylaryň graždan desgalaryny, şol sanda taşlanyp gidilen ilçihanalary hem ulanýandyklaryny aýtdy.
Tähranyň bu şikaýaty sebitiň iki sany uly bäsdeşiniň – sünni musulmanlarynyň ýolbaşçylygyndaky Saud Arabystany bilen şaýy musulmanlarynyň ýolbaşçylygyndaky Eýranyň arasyndaky dartgynlygyň tanymal şaýy ruhanysynyň Riýad tarapyndan jezalandyrylyp öldürilmegi sebäpli barha güýçlenýän wagtyna gabat geldi.
Şeýle-de Tähran 7-nji ýanwarda özüniň Saud Arabystanyndan getirilýän azyk önümleriniň ählisini gadagan edýändigini yglan etdi.
"Hökümet saudlylaryň önümleriniň ählisini ýurda salmagy gadagan etdi» diýip, Eýranyň hökümetiniň beýanatynda aýdylýar. Mundanam başga, beýanatda eýranlylaryň saud Arabystanynyň mukaddes şäheri Mekgä umra zyýaratyna gitmegine girizilen gadaganlygyň, goşmaça bir zat aýdylýança, güýjünde galýandygy aýdyldy.
Eýranyň Saud Arabystanyndan ýyllyk importy ýylda jemi 60 million amerikan dollaryna barabar we esasan gaplaýyş materiallaryndan we tekstilden ybarat.
Saud Arbystany, Tährandaky ilçihanasyna hüjüm edileninden soň, jogap çäresi hökmünde, Eýran bilen gatnaşyklaryny kesdi.
Şu aralykda Ak tam Yragyň liderine Saud Arabystany bilen Eýranyň arasyndaky mezhep konflikti bilen baglylykda «Yslam döwleti» toparyna garşy söweşde soňky wagtda gazanylan ýeňişleriň badyny gaçyrmazlyga kömek etmäge çalyşýar.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi 6-njy ýanwarda telefonda gepleşip, özleriniň sünni musulmanlarynyň ýolbaşçylygyndaky Saud Arabystanynyň tanymal şaýy ruhanysyny jezalandyryp öldürmeginden we muňa jogap çäresi hökmünde saudlylaryň Tährandaky ilçihanasyna hüjüm edilmeginden alada galandyklaryny aýtdylar.
Bu hadysalar musulman dünýäsinde mezhep gahar-gazabynyň möwjäp galmagyna sebäp boldy we bu ýagdaý hususan-da Yrakdaky iki musulman mezhebiniň arasyndaky konflikti ýitileşdirer öýdüp alada edilýär.
6-njy ýanwarda tapgyr üçünji gün müňlerçe şaýy Bagdadyň köçelerinde we Yragyň günortasyndaky şäherlerde demonstrasiýa gurnap, Saud Arabystanynyň Bagdatda 25 ýyl arakesmeden soň, geçen aý açylan ilçihansyny ýapmagy talap etdiler.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Pakistanyň iň uly aeroportuna edilen hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy. Karaçi aeroportuna 8-nji iýunda giçlik edilen şol hüjümde 28 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Hüjümçilerden käbirleriniň aeroporta harby eşik geýnip barandygy aýdylýar. Pakistanyň armiýasynyň metbugat wekili general Asim Bajuwa hüjümçileriň ählisiniň öldürilendigini aýtdy. Olaryň 10 adamdan ybarat topardygy çaklanýar.
Pakistanyň howpsuzlyk güýçleriniň wekillerinden general Rizwan Ahtar 9-njy iýunda Karaçi aeroportundan habarçylara beren maglumatynda şeýle diýdi: “10 sany hüjümçi, bäş adamdan ybarat iki topara bölünip, aeroportuň iki tarapyndan geldiler. Operasiýa başlanyndan bäri şu wagta çenli aeroportuň howpsuzlygyna jogapkär işgärlerinden 7-si wepat boldy”.
Wakada Pakistan Howaýollarynyň dört işgäriniň hem wepat bolandygy aýdylýar. Şeýle-de şol atyşykda 26 adam hem ýaraly bolupdyr.
Pakistanda ýerleşýän “Talyban” hereketiniň wekili Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugyna telefon arkaly beren maglumatynda bu hüjümi özleriniň ABŞ-nyň adamsyz uçarlary tarapyndan geçen ýyl ‘Talybanyň” ýerli lideri Hakimylla Masudyň atylyp öldürilmegine jogap hökmünde amala aşyrandyklaryny aýtdy.
Hüjüm ilkibaşda terminalyň VIP bölüminde başlanypdyr. Harbylar hüjümçileriň şol wakada azyndan iki sany harby uçary hem weýran edendigi barada mediada çykan habarlary ret etdiler.
Aeroportuň ýolbaşçylary şol hüjümler sebäpli käbir ýolagçy uçarlaryň uçmaly wagtynyň wagtlaýynça yza tesdirilendigini, emma olara zýyan ýetmändigini habar berdiler.
Pakistanyň howpsuzlyk güýçleriniň metbugat wekili general Ahtar bu barada ýene şeýle diýýär: “Aeroportdaky hiç bir uçara zyýan ýetmedi. Waka aeroportuň ýük daşalýan bölüminde bolup geçdi. Terminalyň şol bölegi terroristler tarapyndan oda berildi. We terroristler şol ýerde öldürildi”.
Şol bir wagtyň özünde-de Karaçi aeroportuna garşy amala aşyrylan hüjüm bilen Pakistanyň günorta-günbatarynda ýaňyja Eýrandan gelen pakistanly dindarlaryň mähellesinde janyndan geçen bombaçy tarapyndan amala aşyrylan partlamanyň arasynda baglanyşygyň bardygy ýa ýokdugy hakda häzirlikçe takyk maglumat ýok.
Eýranda şaýylaryň mukaddes diýip hasaplaýan ýerlerine zyýarat edip, ýaňyja yzyna dolanan adamlaryň üýşmeleňinde amala aşyrylan şol partlamada azyndan 23 adam heläk bolupdyr.


text:
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun Müsürde protest aksiýalaryna gatnaşyjylar bilen bagly howpsuzlyk güýçleriniň zorluk ulanmagyny ýazgardy.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Müsürde dowam edýän zorluklara alada bildirdi. Klinton beýannamasynda ýurduň raýatlarynyň söz we mitingler azatlygyny goşmak bilen, köptaraply hukuklaryna hormat goýmaga, olary goramaga howpsuzlyk güýçlerini çagyrdy.
Kairde soňky üç gün bäri dowam edýän demonstrasiýalaryň gidişinde bärsinden 10 adam heläk boldy. Protestçileri harby gullukçylaryň taýak bilen urma faktlary hasaba alyndy.
Protestçiler harby ýolbaşçylygyň eglenmezden häkimiýetden çekilmegini talap edýärler. Harbylar şu ýylyň fewralynda prezident Hosni Mubarek wezipeden çetleşirilensoň häkimiýet başyna gelipdi.


text:
Düýn Britaniýanyň hökümeti ýakynda Birleşen Ştatlarda içalyçylyk işlerinde aýyplanylyp, Orsýete ugradylan Britaniýanyň raýaty Anna Çapmeniň britan raýatlygynyň elinden alnandygyny mälim etdi.
Ozalbaşda Orsýetde doglan Anna Çapmen 2002-nji ýylda Britaniýanyň raýatyna durmuşa çykmagy netijesinde britan raýatlygyna eýe bolupdy.
Geçen hepde Birleşen Ştatlaryň sudy tussag astyna alnan 10 sany adamyň hatarynda Anna Çapmeni hem içalyçylykly iş alyp baranlykda günäli tapdy.
Geçen hepdäniň anna güni bu aýyplanýanlaryň hemmesi Orsýete ugradyldy.
Orsýet öz gezeginde Günbataryň haýryna içalyçylykly iş alyp baranlykda aýyplanylyp Orsýetde tussag edilen dört adamy Günbatar ýurtlara ugratmaklyga borçlandy.


text:
Ýekşenbe güni Yragyň Kirkuk şäherindäki polisiýa edarasynyň binasyna näbelli ýaragly adamlar hüjüm edende, onlarça adam öldi.
Bu wakada janyndan geçen bir hüjümçiniň içine bomba ýerleşdirilen maşyny polisiýa edarasynyň golaýynda partladandygy we ýene birnäçe adamyň polisiýa garşy ýaragly hüjüm edendigi habar berilýär.
Kirkugyň polisiýa edarasynyň ýokary derejeli ofiserlerinden biri brigada-generaly Naseh Muhammad bu wakada azyndan 30-dan gowrak adamyň ölendigini we 70-den gowrak adamyň hem ýaralanandygyny aýdýar.
Ýöne olenlerden näçesiniň hüjümçilerdigi we näçesiniň polisiýa işgärleridigi barada häzirlikçe anyk maglumat berilmeýär. Hüjümiň jogapkärçiligini heniz hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Owgan resmileri «Talybanyň» Helmand welaýatynda çalasyn ilerlemeginden alada bildirdiler we günorta welaýatyň birnäçe etrabynyň jeňçi toparyň eline geçmeginiň ahmaldygyny duýdurdylar.
Helmandyň gubernatorynyň orunbasary Mohammad Jan Rasulýar prezident Aşraf Ganä feýsbukda ýazan açyk hatynda Kabuldan gyssagly goşmaça kömek iberilmegine çagyrdy.
Rasulýar birnäçe etrapda, şol sanda Sangin etrabynda agyr söweşleriň barýandygyny, bu etrabyň «Talybana» ýan bermegiň öň ýanynda durandygyny aýtdy.
Helmandly deputat Abdulhai Ahunzada edil häzir Helmandyň bäş etrabynda aldym-berdimli söweşleriň barýandygyny, «Talybanyň» ol ýerde çalasynlyk bilen öňe süýşýändigini aýtdy.
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň sözçüsi Helmandda barýan söweşleri tassyklady, emma ol «Talyban» agyr ýitgi çekdi diýdi.
Dawlat Waziri 20-nji dekabrda soňky 24 sagatda Helmandda 150-den gowrak talyban söweşijisiniň öldürilendigini aýtdy.
Waziri bu çaknyşyklarda 11 sany hökümet esgeriniň hem wepat bolandygyny aýtdy.
Ol hökümet güýçleriniň arasynda ruhubelentligiň ýokarydygyny hem sözüne goşdy.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýa geçen ýyl bu ýerdäki söweş missiýasyny resmi taýdan tamamlanyndan soň, Owganystandaky zorlukly wakalar birden güreldi.
Koalisiýa bu ýurtda 12 müň töweregi NATO esgerini galdyrdy, olar «Talybanyň» ýolbaşçylygyndaky pitneçilige garşy söweşýän hökümet güýçlerine tälim berýär.
«Talyban» Helmandda uly güýje eýe bolup durýar we pitneçiligi maliýeleşdirmäge kömek edýän neşe önümçiligini kontrolda saklaýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Çörek
2 çöreklik
1 kg un
1 nahar çemçesi duz
20 gr hamyrmaýa
600 ml ýyly suw
Tabaga suw guýup, duz, hamyrmaýa atyp bulaşdyrmaly we un guýup, hamyr etmeli. Hamyr alar ýaly, ony ýyly ýerde basyryp goýmaly. Hamyr çişip başlanda 2 zuwala bölmeli, her zuwalany aýratyn basyrmaly.
Hamyr alandan soň, ony eliň bilen basyşdyryp, 2 cm galyňlykda, 30 cm diametrde çörek ýasamaly we çörekleriň üstüni 20 minutlap saçak bilen ýapyp goýmaly. Ojagy 250 derejede gyzdyrmaly.
Çöregiň ýüzüni her ýerinden dürtmeli ýa-da plastik gapak bilen dikligine we keseligine basyp, çyzyk çekmeli (çörek bişenden soň, bu çyzyklar ony deň ölçegde, ýagny hamyrka çyzylan ýerlerinden owratman döwmägi aňsatlaşdyrýar). Çöregiň ýüzüne suw çalyp, ony ojaga salmaly we ýüzi gyzarýança (15 minut) bişirmeli.


text:
Şermendelik - türkmeniň iň bir halamaýan gylygy. Hiç kim bilen oňuşman, hiç kimiň gepini diňlemän, diňe öz sözüni gögertmek üçin gykylyklap ýörenlere türkmenler «şermende» diýýärler.
Şermendeler sögüşmeden, dawadan lezzet alyp ýaşaýarlar. Olar kesekiniň gybatyny etmegi, kişiniň syryny paş etmegi lezzet hasaplaýarlar.
Durmuşda ýalňyşman, dawalaşman ýaşap bolanok. Gündelik ýaşaýyşda ýüze çykyp durýan nogsanlyklar käte iň gowy görýän kişiň bilen hem ynjaşmaga mejbur edýär. Şeýle ýagdaýlarda akylly kişiler öz dawalarynyň üstüne keseki biri geläýse, derrew dawaly gürrüňi bes edip, gepi başga ýana gönükdirmek bilen bolýarlar. Kesekiniň ýanynda diňe gowy zatlar barada gürrüň edýärler.
Umuman, akylly adamlar maşgala dawasyny-da, dostlar arasyndaky dawany-da, ykbaldaşlar arasyndaky dawany-da, pikirdeşler arasyndaky dawany-da kesekä eşitdirmeýärler.
Öz dawasyny töwerege eşitdirmek niýeti bilen gykylyk edýänleri türkmenler akylly adamlaryň hatarynda görmeýärler. Dawa-gykylyk töwerege jar edilen halatda şol gykylykçylara degişli syr hem paş bolýar. Syry paş edýän adamlary türkmenler asla-da halamaýar.
«Namarda syr berme syr saklar diýip,
Namart syr saklamaz diýmek biläni» diýip, türkmeniň akyldar şahyry Magtymguly Pyragy hem namartlaryň islendik syry paş edýändigini aýdyp geçipdir.
Şermende öz öýünde öz maşgalasy bilen hem oňuşmaýar. Öz ilinde ili bilenem oňuşmaýar. Ol nirä barsa-da, nähili adamlaryň arasyna düşse-de, dawasyz oňup bilmeýär. Dawanyň netijesinde-de ýeňiş gazanmak üçin ähli töwerek-daşynyň syryny ile paş edýär. Şeýdip, töweregindäkileri gorkuzýandyryn öýdýär. Ýeňiş gazanan batyrdyryn öýdýär. Ýöne onuň edýän şol işi namartlyga degişli bolýar. Namart özüne edilýän ýagşylygy-da bilmeýär, ýagşylyk edýäni-de sylamaýar, ol diňe hemmelerden üstün çykmak üçin ýadaman dawa edýär.
Bigünäler kösenýär
«Ýamanyň kössi ýedi gapa ýeter» diýleni. Şermendäniň şeriniň netijesinde gara güzerany iteklemek üçin gezip ýören bir topar bigünälere hem zelel ýetýär.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň geçen ýigrimi ýylynyň içinde hem Türkmenistandan kän türkmenler “gara sanawa” girizildiler. Olaryň aglabasy hem ýurtda adalatyň, hak sözüň dikelmegi üçin göreşip, jebir çeken adamlar.
Göreşýän adamlary hemmeler sylaýar. Olaryň ahyr bir gün öz göreşleriniň netijesini görkezjekdiklerine, ýurtda adalatyň dikelmegine öz goşantlaryny goşjakdyklaryna garaşýarlar. Emma şu gowy zatlaryň ýerine göreşijilerden şermendelik, dawa, tükeniksiz dawalaryň netijesinde birek-biregiň syryny paş etmek, biri-birini ýamanlap ýazmak ýaly ýakymsyz zatlar çykanda welin, kalbyňa örän ýakymsyz duýgy aralaşýar. «Ine, näme üçin ýurda gelmeli adalatlylyk, demokratiýa gijä galýar?!» diýip, pikir öwürýärsiň.
Göreşijileriň hemmesiniň ýoly, pikiri deň bolmaly dälmi? Olaryň ählisiniň maksady bir bolmaly dälmi?! Ýurda hemmeler üçin deňlik bolar ýaly gurluşy getirmek pikiri göreşijileriň hemmesine degişli dälmi? Bu zatlary gazanmak üçin şermendeligi, dawany, namartlygy bir ýana taşlap, iň bolman, birek-birege zyýan salman, birek-biregiň syryny paş etmän ýaşamagy başarjak bolmaly.
Uly gykylyk bilen halamaýan kişiňi ýamanlamaga başlamak pikiriňi goýbolsun etmegem ýeňşe tarap ädilýän ädimdir. Halamaýan kişiň syryny paş etmezligem uly mertlikdir, seniň gowulygyňdyr. Ýöne, arman, şeýtmegi köp kişi başaranok-da!
Ine, näme üçin biz ýigrimi ýyl bäri ýurda adalaty, hakykaty getirip bilemzok...
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ispaniýa sapara bardy. Ol munuň bilen, ABŞ-da adamyň jynsyna esaslanýan atyşykdan soňra dörän krizis sebäpli, özüniň Ýewropa saparyny tamamlar.
Obama 10-njy iýulda Madridde ispan patyşasy Felipe VI we premýer-ministri Mariano Rahoý (Mariano Rajoy) bilen duşuşar.
Şeýle-de ol Ispaniýanyň günortasyndaky Rota harby-deňiz bazasyna hem baryp görer.
Bu portda Ýewropanyň raketa hüjüminden goranyş ulgamynyň möhüm bölümi bolan ABŞ-nyň dört sany Aegis esminetsi, ýagny eskadron minagöterjileri ýerleşýär.
Bu ulgamyň gözegçiligini NATO geçirmek baradaky mesele ýaranlygyň Warşawada geçen sammitiniň dowamyndaky esasy meseleleriň biri boldy.
Russiýa raketa goranyş ulgamynyň Ýewropadaky güýç deňagramlylygyny bozýandygyny aýtdy. Emma, Günbatar munuň Ýakyn Gündogardan we beýleki sebitlerden gelip biljek howplaryň öňüni almaga gönükdirilendigini aýdýar.
Ispaniýa 9-njy iýulda baran Obama, ABŞ-nyň Dallas şäherinde bir mergeniň bäş polisiýa ofiserini atyp öldürendigi sebäpli, özüniň saparyny bir güne çenli gysgaltmaly boldy.
Resmiler 7-nji iýulda polisiýany oka tutan söweşijini 25 ýaşyndaky Miheý Jonson (Micah Johnson) diýip, tanatdylar. Jonson ABŞ-nyň armiýasynyň rezerwisty bolupdyr.
Onuň atyp öldüren polisiýa işgärleri protestlere gözegçilik edýärdiler. Bu protestler ABŞ-nyň Minnesota we Louisiana ştatlarynda polisiýa işgärleriniň iki garaýagyz adamy atyp öldürmeginiň netijesinde döredi.
Obama 9-njy iýulda NATO-nyň Warşawadaky sammitinde çykyş edip, amerikanlylary gazaplylyga garşy bile durmaga çagyrdy. Ol “käbir adamlaryň hereketleri biziň ählimizi häsiýetlendirmeli däldir” diýip, belledi.
Ol ýurduň bölündendigi baradaky habarlaryň gaty çişirilendigini aýtdy.
“Ilki bilen, bu hepde nähili agyr hem bolsa, men käbirleriň aýdyşy ýaly, Amerikanyň bölünendigine ynanmaýaryn” diýip, ABŞ-nyň prezidenti sözüne goşdy.


text:
Salam Lukman! Menin gelnim göwreli we käbir sebäplere görä hassahanada bejergi aldy. Hassahanadan çykandan son lukman gelnime, Dinepral gerdejiklerini içmegini maslahat beripdir, ýöne ähli dermanhanalara aýlandym welin Ginipral gerdejikleriniň barlygyny, Dinepral dermanynyň ýoklugyny aytdylar. Şu maslahat berlen gerdejikler barmyka we ulanylanda olaryň täsirleri nähilikä?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ginipral (Dinipral serişdesi barada bizde maglumat ýok) göwreliligiň üçünji ýarymynda wagtyndan öň dogma howpy dörände, ýatgynyň kadasyz (diskoordinirlenen) ýygrylmalarynda, çagada dörän ýiti kislorod ýetmezçilikli ýagdaýlarynda akuşerçilik kömeginde giňden ulanylýar. Serişdäni görkezme boýunça wena damaryna göýberýärler hem-de gerdejik görnüşde hem kabul edýärler.
Ginipral damardan göýberilende, serişdäniň 2 ampulasyny (hersi 25 mkg) 5%-li glýukozanyň 500 ml. mukdaryna goşulyp, minutda 25 damja göýberme tizlikde amala aşyrylýar. Görkezme boýunça göýberiş tizligi 1 minutda 10 damjadan 60 damja barabar bolup bilýändir.
Gerdejik görnüşleri, serişdäni damardan göýberme tamamlanmazdan 2-3 sagat öň kabul edilip başlanýar. Başda 1 gerdejigi, soňundan her 3 sagatdan 1 gerdejikden kabul edip, günde 4-8 gerdejige ýetirilýär (her 4-6 sagatdan).
Ginipral gan basyşyň peselmegi, ýüregiň kadasyz urmagy, eliň barmaklarynyň titremegi, kelagyry, baş aýlanma ýaly ýaramaz täsirlere getirip bilýändigi üçin, şeýle ýagdaýlar ýüze çykanda ony beta-mimetik (izoptin, fenoptin) derman serişdeleri bilen utgaşykda kabul etmek hem maslahat berilýär.
Ginipral diňe lukmanyň maslahatyndan soň, gözegçilik astynda kabul edilmelidir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gaza sektorynda ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň güýje girmeginden sähelçe wagt geçensoň onuň berjaý ediljegine şübhe döredi.
Palestinanyň resmileri 1-nji awgustda ýaraşygyň güýje girmeginden birnäçe sagat geçensoň Ysraýyl tarapyndan atylan okuň Gazada sekiz adamyň ölümine sebäp bolandygyny aýtdylar. Ysraýyl bolsa palestinaly söweşijileri düzgüni bozmakda aýypladylar.
BMG-niň we ABŞ-nyň araçylygynda gelnen 72 sagatlyk ynsanperwer ýaraşygy Ysraýylyň we Palestinanyň arasynda Kairde uzakmöhletleýin ylalaşyga gelmek boýunça gepleşikleriň geçirilmegini göz öňünde tutýar.
Ysraýyl Gaza edýän hüjümlerini 8-nji iýulda başlaly bäri yglan edilen ynsanperwer ýaraşyklary taraplaryň söweşleri dowam etdirmegi sebäpli ençeme sapar bozulypdy.
Gazanyň resmileri konfliktiň dowamynda 1450 palestinalynyň wepat bolandygyny aýtdylar.
Ysraýyl tarapyndan 61 esger we üç parahat ýaşaýjy wepat boldy. Ysraýyl öz harby çäreleriniň öz ilatyny söweşijilerden goramak üçin geçirilýändigini aýdýar.


text:
Klasdan-klasa geçiriş ekzamenlerinde 4,5,6-njy klasyň okuwçylary iki, 7,8,9-njy klasyň okuwçylary bolsa üç predmetden ekzamen tabşyrarlar.
Klasdan-klasa geçiriş ekzamenleriniň ähmiýeti barada bilim ulgamynyň işgärleriniň arasynda kän çekeleşikler döreýär. Häzirki wagtda şeýle ekzamenleri geçirmegiň zerurlygynyň näderejede wajyplygy dogrusynda belli bir jogap bermek gaty kyn.Ýekeje-de ikilikçi bolmaly däl!
Bilim ministrliginden berlen görkezmä laýyklykda mekdeplerde pes baha ýetişýän okuwçy bolmaly däl. Şu sebäpden soňky 20 ýylyň dowamynda, türkmen mekdeplerinde klasyndan galdyrylýan okuwça gabat gelnenok. Mekdeplerde klasyndan galdyrylýan okuwçynyň bolmazlygy Türkmenistanda okuwçylara bilim berlişiniň ýokary derejededigini aňladýar diýmek mümkin däl.
Iki ýyl mundan ozal ýurduň Bilim ministrliginden berlen görkezme okuwçylaryň ýetişigine has-da ýaramaz täsirini ýetirdi. Ministrlikden gelen buýruga laýyklykda, degişli dersden ikilik alan okuwçy hökmany suratda, mugalllym bilen sapakdan soň galyp, goşmaça okuw geçmeli. Bu bolsa, şeýle-de mekdep işinden daşarky köpçülikleýin çärelere gatnaşýan mugallymlara artykmaç ýük boldy.
Sapaklaryna pes ýetişýän okuwçy bilen goşmaça okuwa artykmaç aýlyk tölenmeýänligi sebäpli, mugallymlar bu meselä özleriçe aňsat çözgüt tapdylar. Olar sapaklaryna pes ýetişýän okuwçylara ikilik bahany goýmakdan asla ýüz öwürdiler. Bu bolsa ýaramaz netijäni berdi. Sapaklaryna taýýarlyksyz geleni üçin mugallymlardan garaw görmejegine düşünen okuwçylar, öý işlerini ýerine ýetirmän başladylar. Okuwçy mekdebe gatnamanda-da özüne üçlügiň goýuljagyna göz ýetirip başlady.
Mugallymlar tarapyndan obýektiw sebäplere görä, talabyň gowşamagy okuw okamaga höwesek okuwçylara-da ýaramaz täsirini ýetirýär.Ekzamenler nähili geçirilýär?
Klasdan-klasa geçiriş ekzamenleriniň soraglary eýýäm aprel aýynda «Mugallymlar gazetinde» çap edilýär. Ekzamenleriň soraglary gazetde çap bolansoň, mugallymlar meýilnama boýunça sapaklaryny geçmegini bes edip, okuwçylaryna ýörite depder tutdurdyp, tomusky ekzamen döwründe boljak soraglaryň jogaplaryny olara ýazdyryp başlaýarlar.
Mugallymlaryň depderlerine ýazdyran jogaplaryny okuwçylar ekzamen döwründe açyk ulanýarlar. Okuwçylaryň bu hereketlerine mugallymlar tarapyndan hiç hili gadagançylyk edilmeýär.
Okuwçylaryň ekzamenlerden üstünlikli geçmegi mugallymlara juda wajyp. Sebäbi ekzamenden geçmedik okuwçy güýze galdyrylýar we ol mugallym üçin artykmaç problema öwrülýär.
Eger dilden geçirilýän ekzamenleriň soraglary bir aý öňünden gazetde çap edilýän bolsa, ýazuwdan boljak ekzamenler bir gün öňünden etrap, şäher bilim müdirligi tarapyndan mekdeplere paýlanyp berilýär.
Ekzameniň talabyna görä, degişli predmet boýunça bilim müdirliginden berlen ýazuw temasyna degişli konwert, ekzamen geçýän güni okuwçylaryň öňünde ýyrtylyp açylmaly. Emma muňa garamazdan, ol konwert mugallymlar tarapyndan öňünden açylýar we boljak tema boýunça öňünden meýilnama düzülýär.
Okuwçylaryň arasynda juda gowşaklar-da bar. Olaryň içinde hatda derekli hat ýazyp bilmeýänler-de gabat gelýär. Şeýle okuwçylaryň ýazuw işlerini mugallymlar başga klasyň okuwçylaryna ýazdyrýarlar.Döwlet ekzamenlerindäki ýagdaý
Mekdebi tamamlaýan şu ýylyň uçurymlary dört ders boýunça, ýagny türkmen dili we edebiýaty, algebra, fizika hem-de jemgyýeti öwrenişden döwlet ekzamenlerini tabşyrarlar. Bu ekzamenler iýun aýynyň 1-12-si aralygynda geçiriler.
Uçurymlaryň gutardyş ekzamenleriniň geçirilişi hem klasdan-klasa geçiriş ekzamenlerinden kän bir tapawutlanmaýar. Mugallymlar uçurymlara ekzamenlerden üstünlikli geçmekleri üçin ýakyndan ýardam edýärler. Okuwçylary gutardyş ekzamenlerinden ýykmak diýlen düşünje asla “bolmaly däl”.
Mekdep okuwçylaryna talaplaryň şeýle derejede pes bolmagynyň netijesinde olaryň bilim almaga bolan höweslerini juda yza tesdirýär.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Dünýä ýolbaşçylary amerikan Senatynyň Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň arasyndaky ýadro ýaraglaryna gözegçilik baradaky şertnamany (START) oňlamagyny gutladylar.
Ýapyk gapylaryň aňyrsynda dowam edip, ençeme aýa çeken çekeleşikden soň, senat 22-nji dekabrda täze START şertnamasyny oňlady we jar etdi. Bu prezident Barak Obamanyň daşary syýasatda gazanan uly ýeňşi bolup, ol ors-amerikan gatnaşyklaryny güýçlendirýär.
Senatda geçen ses berişlikde şertnamany oňlan senatorlaryň sany 71. Oňa garşy ses berenler 26.
Täze START şertnamasy boýunça Birleşen Ştatlar bilen Orsýet özleriniň ulanyşya taýýar atom ýaraglarynyň sanyny 7 ýylyň içinde 2200-den, olaryň takmynan üçden birini azaldyp, 1,550-ä getirmeli. Göteriji raketalaryň sany hem 700-den geçmeli däl.“Möhüm ylalaşyk”
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen bu göçümi “Ýewro-Atlantik howpsuzlygyna möhüm goşant” diýip häsiýetlendirdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Munyň garaýşyça, bu atom ýaraglaryndan dynmak we onuň ýaýramagynyň öňüni almak barada “aýdyň alamat” bolup durýar.
Ses berişlikden soň geçirilen metbugat konferensiýasynda prezident Barak Obama Senatyň bu şertnamany oňlamagyna özüniň begenýändigini bildirdi. Ol: ”Bu ýaraglara kontrollyk barada geçen 20 ýylyň içinde gelnen iň möhüm ylalaşyk. Bu biziň howpsuzlygymyzy artdyryp, Orsýet bilen bilelikde atom arsenalymyzy azaldar. Bu şertnama esasynda biziň atom inspektorlarymyz baryp, Osýetiň ýadro bazalaryny görerler. Onsoň biz ýeke birek-birege ynam etmek däl, eýse obýektleri barlap, tassyklap-da bileris” diýdi.
Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy, demokrat John Kerri bu şertnamanyň güýçli tarapdarydyr. Ol ses berişlikden öň senatorlara: “Siziň kararyňyzyň global täsiri bolar” diýip, öz pozisiýasyny mälim etdi.
“START şertnamasy meselesinde haýsy pozisiýada duranan bolsak-da, bu Birleşen Ştatlarda seýrek duş gelýan bir pursat. Biziň bu ýerdäki hyzmatymyz ýer ýüzündäki adamlaryň janyny goramak üçin mümkin bolan ýeke-täk pursatdyr” diýip, Kerri nygtady.
Amerikan prezidenti Obama bilen ors perzidenti Medwedew bu şertnama 8-nji aprelde Pragada gol goýdular. 1991-nji ýylda gol çekilen öňki START şertnamasynyň möhleti 2009-njy ýylyň dekabrynda tamamlandy.Kyn bolar öýdülipdi
Waşingtonda partiýalaryň arasynda dörän jedelli ýagdaý bu şertnamanyň ratifisirlenmegini kynlaşdyrar diýip, pikir edilipdi. Respublikançy senatorlar: “Şertanamada hüjüm we goranyş ýaraglary özara baglanyşdyrylýar. Şol sebäpden ol raketadan goranyş sistemasyna zyýan ýetirýär” diýip, oňa garşy çykdylar.
Senatorlaryň käbiri hem: “Eýrandan we Demirgazyk Koreýadan abanýan howp zerarly Birleşen Ştatlaryň atom arsenalyny modernleşdirmek zerur. Bu şertnama mundan ünsi sowýar” diýip, delil getirdiler.
Iň soňunda hem Respublikanlardan 13 senator partiýa başlyklarynyň pikirlerine eýermän, şertnamany goldap, ses berdiler.
Ak Tam: “Täze START şertnamasy amerikan-ors gatanşyklaryny güýçlendirer” diýýär.
“Biz Orsýet bilen gatnaşyklarymyzy ilerletmegi dowam etdireris. Bu köp problemalarda, mysal üçin, Eýran barada güýçli sanksiýalar we atom ýaraglarynyň terroristleriň eline düşmeginiň öňüni almak ýaly meselelerde zerur. Bu ylalaşyk ýadro ýaraglarynyň ýaýramagynyň öňüni alyp, dünýäde parahatçylygy ornatmakda biziň ýolbaşçylygymyzy güýçlendirer” diýip, prezident Barak Obama aýtdy.