text:
“Türkmenistan” gazetiniň 6-njy maý sanynda “Bir goşgynyň kyssasy” atly göwrümli makalanyň çap bolmagynyň yzysüre, uruş ýyllary orta mekdebiň 5-nji synpynda okan, 12 ýaşly çaganyň tylda görkezen göreldesi barada mahabatly seslenmeleriň peýda bolandygyny aýdyp, Aşgabadyň ýaşaýjysy, pensioner Muhammetguly aga öz döwründe “hudaýlaşdyrylan” ozalky prezident Saparmyrat Nyýazow barada, onuň gahryman ejesi, gahryman kakasy barada hem türkmen metbugatynda ýyllarboýy dürli makalalaryň çap edilip gelnendigini ýatlaýar.
“Nyýazow hem-de onuň ýakynlary barada döredilen goşgularam, aýdymlaram, kinofilmlerem, onuň ady bilen çap edilen kitaplaram, ilkinji prezidentiň ölüminden soň, gysga wagtda unudylyp, onuň ornuna 67 ýylda tanalmadyk täze bir gahryman peýda boldy” diýip, Muhammetguly aga aýdýar.
Köp ekeliň, dänäni!
Kolhozçylar, bar güýjümiz sarp edip,
Gowy işläp, köp ekeliň, dänäni!
Ýerlermizi sürüp, çöplerin çapyp,
Zarply işläp, köp ekeliň, dänäni!
Agronomiýa usuly bilen tohum sepeliň.
Gerek bolan dökünleri dökeliň;
Güýzlük, ýazlygy öz wagtynda ekeliň!
Ýaryş gurap, köp ekeliň, dänäni!
Ekine zyýanly çöpleri çapalyň!
Işiň hilini gowy edeliň;
Duşmanyň depesinden uralyň!
Ýeňiş üçin köp ekeliň, dänäni!
Bugdaýdan bol hasyl almagy üçin,
Açlyk belasyndan dynmagy üçin,
Duşman depesinden inmegi üçin,
Gaýrat edip, köp ekeliň, dänäni!
Mälikguly Berdimuhamedow.
“Hiç bir kapyýasyz, rifmasyz düzülen bu goşgy setirleriniň awtory barada mende otrisatel garaýyş ýok. Öz döwründe 12 ýaşly çaganyň kalbynda haýsydyr bir maksada gönükdirilen setirleriň döremegi, çaga bolsa-da, agyr durmuşda, duşmana garşy öz ýüreginde dörän ýigrenji beýan edip bilmegi, şol döwrüň çagalarynyň hem wagtyndan öň aga-gara düşünip bilendiginden habar berýär” diýip, Muhammetguly aga aýdýar.
Onuň gazet maglumatlaryna salgylanyp aýtmagyna görä, Gökdepäniň “Kirowçy” gazetinde çap edilen goşgynyň awtoryna şol wagt “Gyzyl Çarwa” kolhoz prawleniýesiniň adyndan, iki depder, iki galam, iki kilogram bugdaý ýarmasy sowgat berlipdir.
“1944-nji ýylda dörän bu goşgy setirleri şol wagt köpleriň kalbyny lerzana getiripdir. Ýöne welin 67 ýyldan soň biziň döwrümizde basyrylgy ýatan bu goşgy setirleriniň käbir adamlaryň kalbyny lerzana getirişini hiç zat bilen deňär ýaly däl” diýip, Muhammetguly aga nygtaýar.
Onuň aýtmagyna görä, makala çap bolandan soň, “Türkmenistan” gazetiniň 12-nji maý sanynda TDP-niň Aşgabat şäher komitetiniň işgäri Roza Rahymowanyň “Ýürekden çykan goşgy ýürege barýar” atly makalasyny, gazetiň 28-nji maý sanynda Babadaýhan etrap bilim bölüminiň baş hünärmeni Silgeldi Akmyradowyň “Ömrüni bilime bagyş eden ynsan” makalasyny, Magtymguly adyndaky ýaşlar guramasynyň Ruhubelent etrap geňeşiniň başlygy Guwanç Myradowyň “Täsiri uly boldy” diýen seslenme makalasyny okanyňda täze bir ideallaşdyrylmanyň peýda bolýandygyna göz ýetirýärsiň.
“Her bir ynsanyň, onda-da ganym uruş döwrüni başdan geçiren ynsanyň ýagşylykda ýatlanmagy gowy zat. Emma ol gahrymanlar hem beýlekiler bilen deň hatarda ýatlansa onuň bahasyna ýetip bolmazdy. Ýöne welin düýnki gün “Ömürlik prezidentimiz, mähriban atamyz, sen bakysyň!” diýip, bokurdaklaryna bat beren ýaranjaňlaryň bu günki gün täze bir gahrymana çokunmaklary, daşyndan özüňi utandyrýar” diýip, Muhammetguly aga sözüniň ustüne goşdy.
“Il içinde muňa görä has şahyrana, has kämil ýazylan goşgulara hem duş gelse bolar. Gep onda däl-de, gep bu ýerde ýaranjaňlyga ýüz urup, belki-de, öz wezipe bähbitleri üçin täze gahrymanlary döretmage çalyşýan wezipeparazlarda” diýip, Muhammetguly aga şu makala seslenme ýazanlaryň arasynda kärendeçi ýa işçiniň göze ilmeýändigini, muňa seslenme ýazýanlaryň wezipeli adamlardygyny, makalanyň awtorynyň bolsa kimdiginiň hem belli däldigini aýdýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


c: text/html

text:
Moldowa şu ýylyň aýagynda Ýewropa Bileleşigi bilen assosiasiýa we söwda boýunça esasy şertnama gol çekmeklige garaşýar. Emma bu ugurda gazanylýan üstünlikler köpeldigiçe Orsýet Ýewropa integrasiýasyna ymtylýan gowuşgynsyz hökümetiň öňüni baglamak üçin basyşlaryny artdyrýar.
"Garyp ýurt"
Moldowa köp wagt bäri «Ýewropadaky iň garyp ýurt» diýip bilinýär. Emma şu tomus, üç ýyldan gowraga çeken ýeňil bolmadyk taýýarlyklardan soň, Kişinýow Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa şertnamasyna we Çuňňur we köptaraply azat söwda ylalaşygyna gol çekmekçi bolýar. Şeýle-de Moldowa dünýäde Ýewropa Bileleşigi bilen liberal wiza gatnaşyklaryny guran az sanly ýurtlaryň birine öwrüler.
Stanislaw Sekriýeru Buharestdäki Rumyn Ýewropa syýasaty merkeziniň eksperti we Ýewropa geňeşiniň daşary gatnaşyklar bölümi tarapyndan çap edilen täze hasabatyň, «Moldowanyň Ýewropa integrasiýa boýunça syýasaty» atly işiň awtory:
Stanislaw Sekriýeru, syýasy analist.
"Şol üç ýarym ýylyň dowamynda hökümet reformalar barada gepleşikleri alyp barmak we olary durmuşa geçirmek bilen meşgul boldy, onsoň 2014-nji hasyl ýygnalmaly ýyl" diýip, ol aýdýar.
Emma bu hasyl golaýladygyça, Moldowa Orsýet tarapdan has kän basyşa duçar bolýar. Mälim bolşy ýaly, Kreml bu hökümetiň Ýewropa integrasiýa bolmak niýetine açyk garşy çykýar we öz diýeni edilmedik ýagdaýynda, Bileleşik bilen şertnama baglaşmagyň öňüni almak üçin, elinde bolan islendik tutarygy ulanmaga taýýar görünýär.
Gagauz referendumy
Bu ýagdaý hususan-da 2-nji fewralda, rusça gepleýän gagauz awtonom regionynda geçirilen ses berişlikde göze ildi. Bu ses berişlikde, Ýewropa Bileleşigine derek, Moskwanyň ýolbaşçylygyndaky gümrük bileleşigine goldaw bildirildi. Ýogsa Kişinýowdaky merkezi hökümet bu referendumyň bikanundygyny aýdyp, ony ýazgaryp çykyş etdi.
Dekabr aýynda, Kişinýowda Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bilen duşuşyk mahalynda çykyp gürlän moldowan prezidenti Nikolai Timofti ýurduň Ýewropa integrirlrirlenmek mimkinçiligi reallaşdygyça, Orsýet tarapdan prowakasiýa edilmek mümkinçiliginiň hem artýandygyny duýdurdy:
"Bu hili hereketleriň ählisi Moldowanyň şu ýyl ÝB bilen Assosiasiýa şertnamasyna gol çekmeginiň öňüni almagy we güýzde geçiriljek parlament saýlawlarynyň netijelerine täsir ýetirmekligi maksat ediner» diýip, ol aýtdy.
Öňdäki päsgelçilikler
Ýurduň gowuşgynsyz ýagdaýdaky dolandyryjy koalisiýasy güýzüň ahyrynda parlament saýlawlary bilen ýüzbe-ýüz bolar. Mundanam başga, oppozisiýadaky Kommunistik partiýa, jemgyýetçiligiň 35 prosent çemesiniň goldawyny almak bilen, ýurtda iň meşhur ýeke partiýa bolup, Sekriýeriň aýtmagyna görä, hökümeti gowşatmak ýa agdarmak üçin tagallalaryny gaýgyryp ýa garaşyp drmaýar:
"Bu koalisiýa saýlawlardan öň oppozisiýanyň döredýän päsgelçilikleriniň içinden geçmeli. Oppozisiýa bolsa, Orsýet bilen bilelikde işläp, tomus günleriniň birinde ÝB bilen baglaşylmaly ylalaşygyň öňüni almak üçin hökümeti agdarmaga çalyşýar."
Orsýetiň Moldowada bolmanda kagyz ýüzünde saldamly tutarygy bar. Moskwa Moldowanyň bölüniji regionlary bolan Transdinestr we Gagauz awtonom regionlarynyň hökümetlerini goldaýar.
Sekriýeru Kommunistik partiýanyň Gagauziýadaky referendumyň netijelerini gelýän ýylyň tutuş dowamynda hökümeti gowşatmak üçin ulanjagyny aýdýar.
Orsýetiň täsiri
Şeýle-de Orsýet Moldowany tebigy gaz bilen üpjün edýän esasy ýurt we onuň uly söwda hyzmatdaşy bolup durýar. Moskwa 2013-nji ýylyň sentýabrynda moldowan çakyryna gadaganlyk girizdi. Mundan başga, emeldarlar Moldowanyň gök önümlerine we miwelerine hem gadaganlyk girizmegi öňe sürdiler. Bu hili çäre, elbetde, ýurduň Kommunistik partiýasynyň uly goldaw alýan oba ýerlerinde ilatyň nägileligini artdyrar.
Emma ÝB-niň Pariždäki Ýewropa öwrenmeleri institutynyň uly analisti Niku Popesku Moskwanyň ýetirjek täsiriniň indi azalan bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýär:
"Soňky on ýylda Orsýet Moldowada çakyr söwdasy ýaly meselelerdäki tutarygyny belli bir derejede ýitirdi, sebäbi ol bu tutaragy geçmişde hem ulandy, emma Modowanyň daşary syýasat ugruna suwytly bir täsir ýetirip bilmedi."
Ol dolandyryjy koalisiýanyň içki söweşleriň geçmişde özüni goşadandygyny bilýändigini we mundan sapak alandygyny, netijede, Ýewropa Bileleşiginiň baýragyny almagyň bosagasynda geçmişdäki ýalňyşlaryny gaýtalajaga çalym etmeýändigini aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kalugin 1980-1988-nji ýyllarda Leningradda KGB-niň başlygynyň birinji orunbasary bolan döwründe Wladimir Putiniň ýolbaşçysy bolupdy.
Mihail Gorbaçýow tarapyndan başlanan “perestroýka” döwründe Kalugin Sowet häkimiýetiniň tankytçysyna öwrüldi we 1990-njy ýylda KGB-ni terk etmäge mejbur boldy.
Şondan bäş ýyl geçensoň Kalugin ABŞ-a göçüp bardy. 2002-nji ýylda Moskwanyň sudy Kalugini watanyna dönüklik etmekde aýyplap, 15 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Häzirki wagtda Oleg Kalugin Wladimir Putiniň ýiti tankytçysy, ol Putini “uruş jenaýatçysy” diýip atlandyrýar. Kalugin häzir Waşingtonyň etegindäki kontrrazwedka türgenleşigini alyp barýan Merkezi razwedka edarasynda işleýär.
Kaluginiň KGB-däki alyp baran işleri we ýakynda ABŞ-da ýüze çykan içaly wakasy barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy onuň bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: Soňky ýyllarda Orsýet ýurduň daşynda ýaşaýan millionlarça orslaryň arasynda watansöýüjilik duýgularyny güýçlendirmek boýunça tagalla edip gelýär. Şeýle tagallalar 1956-1990-njy ýyllar aralygynda sowet migrantlarynyň arasynda KGB-niň alyp baran işleriniň dowam etdirilýändigini aňladýarmy? Oleg Kalugin:
Hawa, şol işler doly derejede gaýtadan dikeldildi. Sowet Soýuzy darganda bu meseläniň ähmiýeti gowşapdy. Köp sowet adamlary migrasiýa kanallary arkaly ýurtdan çykypdy. Şondan öň biziň razwedkamyzyň ABŞ-nyň we Ýewropanyň ýörite gulluklarynda öz ynamdar çeşmeleri bardy.
Emma Orsýet aýaga galyp başladygyça bu temanyň ähmiýeti ýene güýçlendi. 10 ýa 12 çeşme diýlip atlandyrylan waka Orsýetiň daşynda ýaşaýan orslara ýene ýokary derejedäki gyzyklanmanyň bardygyny görkezýär. Bu ugurda Orsýetiň prawoslaw kelisesiniň uly rol oýnandygyny we mundan beýläk hem oýnajakdygyny belläsim gelýär.
Öz wagtynda SSSR ýurduň Kommunistik partiýasyna, KGB-ä we harby-senagat kompleksine daýanýardy. Şu günki gün Orsýetiň sistemasynyň gurluşy döwletiň başyndaky KGB-den, KGB-niň öňki bölegi bolan Orsýetiň prawoslaw kelisesinden we Orsýetiň biznesinden ybarat. Biznesde bolsa KGB-niň köp sanly öňki işgärleri işleýärler. Olar esasan hapa pullary ýuwmak ýa razwedka işlerini amala aşyrmak bilen meşgullanýarlar. Azatlyk Radiosy: Orsýet we ABŞ-nyň arasynda ýakynda ýüze çykan “içalylar wakasy” barada siz nähili pikirde?
Oleg Kalugin:
Bu waka mende gülki döretdi, men muny gülkünç hasapladym. Bu ýagdaý razwedkany ýaňsylaýjy ýasama oýna meňzedi. Bu ýerde 10 ýa 12 adamy saklamak we olaryň gejekde ABŞ-nyň Döwlet departamentine ýa beýleki bir döwlet edaralaryna syzmaklaryna garaşmak wagtyň, puluň, şeýle-de adam resurslarynyň boş ýere sarp edilmeginden başga zat däl. Ýakynda bolan waka meniň beren baham şundan ybarat.
Meniň pikirimçe, Orsýetiň içalylarynyň amerikan içalylaryna çalşyrylmagy bilen ýagdaý taraplar üçin amatly tamamlandy. Emma bu alyş-çalyş belli bir derejede şowsuz boldy. Sebäbi Orsýet hakykatdan hem içalyçylyk eden adamlary boşatdy. Azatlyk Radiosy: KGB-niň düzüminde kommunistik ideýallara çyn ýürekden ynanan adamlar bardymy? Oleg Kalugin:
Şeýle adamlar köpdi. Öz wagtynda adamlar KGB-ä işe alnanda içgin barlanýardy. KGB öz edaralaryna işe girjekleri diňe terjimehallary, garyndaşlary we aragatnaşyklary taýdan barlamak bilen çäklenmän, olary dogruçyllygy, kommunistik ideologiýa wepalylygy, öňünde goýuljak borjuna bolan düşünjesi nukdaýnazaryndan hem synagdan geçirýärdi. Adamlar örän güýçli synagdan geçirilýärdiler.
Sowet Soýuzy dargap, ilat arasynda ahlak taýdan umumy gowşaklyk emele gelensoň, Kommunistik partiýasyna we KGB-ä örän uly zeper ýetdi. Emma Orsýet ykdysady taýdan aýaga galansoň aňtaw hem howpsuzlyk gulluklaryna gyzyklanma ýene güýçlendi.
Öňki döwürde razwedkada işlemek isleýänleri daşary ýurtlara syýahat etmek, gowy aýlyklar we ýeňillkler gyzyklandyrýardy. Häzir KGB romantik duýgulary güýçli bolanlary, triller eserleri köp okanlary, sowet agentleriniň gahrymançylyklary barada düşürilen filmleri köp görenleri özüne çekýär. Şeýle adamlar kän we olar örän terbiýeli. Emma wagtyň geçmegi bilen olaryň romantik duýgulary öçüp başlaýar, olaryň hemmesi gizlin gulluklardaky bolup geçýän wakalara uýgunlaşyp bilenoklar.Azatlyk Radiosy: 1970-80-nji ýyllarda Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna syzmak boýunça KGB-niň eden tagallalarynda nähili maksatlar göz öňünde tutulýardy? Oleg Kalugin:
Meniň ýolbaşçylyk eden kontrrazwedka boýunça baş edaramda migrantlar, olaryň metbugatlary hem-de radiostansiýalary boýunça iş alyp barýan ýörite bölüm bardy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy ilki başda ABŞ-nyň Merkezi aňtaw gullugy tarapyndan maliýeleşdirilensoň, şeýle obýektler, elbetde, esasy üns merkezinde bolupdy. Muňa garanda, migrantlaryň has köne gazet-žurnallaryna bolan üns has gowşakdy.
Geçmişde Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynda Sowet Soýuzynyň razwedkasy üçin işlän birnäçe adamyň bolandygyny hem aýdyp biljek. Olaryň biri Rus gullugynyň öňki başlygy Oleg Tumanowdy. Ol köpden bäri Moskwada ýaşaýar.


text:
Metbugat azatlygy boýunça halkara guramasy azerbeýjanly žurnalist Nowruzaly Mamadowuň türmede aradan çykanlygy baradaky habaryň özlerini gaty alada goýandygyny habar berdi.
68 ýaşyndaky tejribeli žurnalist içalyçylykda aýyplanyp 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň kärdeşleri Mamadowa ýöňkelen bu aýyplamalaryň syýasy äheňlidigini aýdýarlar.
Duşenbe güni türmede aradan çykan Mamadow Azerbeýjanyň pars dilinde gürleýän etniki talyş toparynyň hak-hukuguny gorap çykyş edýän aktiwistlerden biridi.


text:
Düýn Orsýetiň habar agentlikleri Moskwanyň şäher administrasiýasynyň gomoseksual toparlara garşy alyp barýan syýasatyna protest bildirip çykyş eden aktiwistlerden azyndan 10-synyň tussag astyna alnandygyny habar berdiler.
Bu tussag edilenleriň hatarynda geýleriň hukugyny goraýjy Assosiasiýasynyň başlygy Nikolaý Alekseýewiň hem bardygy habar berilýär.
Moskwanyň şäher häkimiýetleri düýnki protest çykyşyna resmi rugsat berilmändigini aýdýarlar.
Moskwa şäheriniň meri Ýuriý Lužkow paýtagtda geýleriň hukugyny goramak bilen baglanyşykly ýörişleriň geçirilmegine yzygiderli rugsat bermän gelýär.


text:
Birleşen Ştatlar 33 müň adamdan ybarat goşunyny Owganystandan çykarmak işini tamamlanlygyny yglan etdi. Barak Obama üç ýyl mundan ozal bu harbylary Owganystana ýardam bermek üçin iberipdi.
Goranmak ministri Leon Panettanyň beýannamasynda aýdylyşyna görä, bu goşun söweş meýdanlarynda Talybanyň basyşlaryny gowşatmak we Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň sanyny hem ukybyny artdyrmak ýaly maksatlara ýetipdir.
“Biz Al-Kaýdanyň liderlerine ägirt uly zarba urduk, munuň bilen bilelikde Al-Kaýdany dargatmak, ony ýok etmek we oňa şek ýetirip bolmajagy baradaky pikirleri inkär etmek boýunça işleri alyp bardyk”, diýip Leon Panetta belledi.
Panetta muny möhüm tapgyr atlandyryp, Birleşen Ştatlaryň Owganystanda öz maksatlaryna tarap barýanlygyny belledi.
Goşun çykarmak
Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky güýçleriniň sany geçen ýylda 101 müň adama ýetipdi, owgan güýçleri howpsuzlyk boýunça jogapkärçiligi öz üstüne alaly bäri, amerikan harbylarynyň Owganystandaky sany soňky aýlaryň dowamynda ýuwaş-ýuwaşdan azalyp başlady. NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara güýçleriniň 2014-nji ýylda Owganystandan doly çykarylmagy planlaşdyrylýar.
Birleşen Ştatlaryň ýardam beriji güýçleriniň Owganystandan çykarylmagyndan soň, ýurtda Birleşen Ştatlaryň ýene 68 müň esgeri galýar. NATO-nyň koalisiýa güýçleriniň beýleki ýurtlardan bolan harbylarynyň sany 40 müň adamdan ybarat.
Owgan güýçleriniň howpsuzlyk boýunça jogapkärçiligi öz üstüne almagyndan soň ýurtda “içerki hüjümleriň” sanynyň köpelmegi netijesinde Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky harbylarynyň sany mundan üç ýyl ozalky derejesine ýetirilipdi.
Geçen ýylda Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň günbatarly ýaranlaryna garşy ýarag götermekleri bilen bagly wakalarda azyndan 51 daşary ýurtly wepat boldy.
Birleşen Ştatlaryň generaly Martin Dempseý “içerki” hüjümleri uruş kampaniýasy üçin “örän uly howp” atlandyrdy we “ýagdaýyň üýtgedilmelidigini” aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Leon Panetta bu hüjümleri gozgalaňlaryň soňky demi, diýip atlandyrdy.


text:
Gündogar Ukrainada hökümet güýçleri bilen orsýetçi söweşijileriň arasynda täze çaknyşyklaryň bolandygy habar berildi.
Gündogar Ukrainadaky separatist liderleri öz kontrolluk edýän ýerlerinde ses berilmeginiň öňüni almak wehimini salýarlar.
24-nji maýda bolan çaknyşyklar Kiýewiň separatistleriň gozgalaňyny togtatmak synanyşyklarynyň dowam edýän wagtynda boldy.
AP habar gullugy Donetsk regionynda, Kirliwka obasynyň ýanynda iki sany ukrain esgeriniň öldürilendigini, başga bir jesedi bolsa golaýda separatistler tarapyndan gurlan barlag nokadynyň ýanynda görendiklerini aýdýar.
Bu aýdylýan pidalar baradaky maglumat separatistler ýa hökümet resmileri tarapyndan bada-bat tassyklanyp bilinmedi.
ÝHHG-nyň gözegçiler missiýasy 25-nji maýdaky saýlawlara syn etmek üçin 23-nji maýda Kiýewe geldi.


text:
Eýran häkimiýetleriniň girizen gadaganlygyna garamazdan, reforma tarapdary bolan demonstrasiýaçylar hepdäniň Penşenbe güni protest aksiýasyna çykdylar. Polisiýa olaryň garşysyna göz ýaşardyjy gaz ulanyp, demonstrasiýany dargadypdyr.
Bu protesler, geçen aýda prezidentlik saýlawlarynyň netijesine nägilelik bildirilip geçirlen demonstrasiýalardan soň bolan iň möhüm protest aksiýasy hasaplanýar. Emma 9-njy iýulda geçirlen proteste ýygnanşan adamlaryň sanynyň, geçen aýdaky demonstrasiýalardan bir näçe esse azdygy habar berilýar.
Gowşan maglumatalara görä, 10 ýyl mundan öň Eýranyň paýtagtynda dargadylan studentleriň manifestasiýasynyň ýyl dönümi bilen bagly köçä çykan protestçileriň käbiri “Diktatora ölüm” diýip hem gygyrypdyr.


text:
Türkmenistan Belarusyň pilotsyz uçarlaryny Merkezi Aziýa sebitinde terrorçylyk hereketlerine garşy gözegçilik üçin ulanmak isleýär diýip, BelanPAN neşiri habar berýär.
Rosbalt.ru neşiri Türkmenistanyň bu enjanlary şu ýyl eýýäm tapgyrlaýyn alandygyny, munuň üstesine Aşgabadyň Belarusyň adamsyz uçarlarynyň nusagalaryny özünde hem öndürmekçi bolýandygfyny ýazýar.
Belarusyň Milli ylymlar akademiýasynyň metbugat gullugynyň Köpmaksatly pilotsyz enjamlaryň ylmy-önümçilik merkeziniň direktory Ýuriý Ýasyna salgylanyp berýän maglumatyna görä, Türkmenistan sebitde terrorçylyk ýagdaýyna gözegçilik etmek üçin Belarusyň uçujysyz awiakomplekslerini we drižabllaryny almak isleýär.
Habarda hususan-da Türkmenistanyň Belarusda tapgyrlaýyn öndürilýän pilotsyz uçarlar, 290 km radiusda hereket edýän enjamlar bilen gyzyklanýandygy aýdylýar.
Bu enjamlar, garaşylyşyndan, serhet zonasyndaky deňizýaka uçastoklaryna, geçmesi kyn dag we çöl ýerlerine gözegçilik etmäge kömek bermeli.
Şeýle-de habarda bu gyzyklanmanyň Merkezi Aziýadaky ýagdaýlaryň ýitileşmegi, hususan-da Owganystandaky we Pakistandaky terror guramalarynyň hemişe aktiw bolmagy, Gazagystanda we Özbegistanda soňky ýüze çykan terrorçylyk hadysalary bilen baglydygy bellenilýär.
Belarusyň Ylmy-önümçilik merkezinde «Busel» ady bilen köpmaksatly pilotsyz uçarlaryň giden bir tapgyry işlenip düzüldi. Bu enjamlar ýerli ýagdaýlary we aýratyn alnan desgalary gözegçilikde saklamaga mümkinçilik berýär. Şeýle-de, bu tapgyrdaky enjamlaryň goýberilen nokadyndan 25—70 km radiusda işläp bilýändigi aýdylýar.
Belarus eýýäm şu ýyl Türkmenistana pilotsyz uçarlary iberdi we bu ýurtda, lisenziýa esasynda, Belarusyň pilotsyz tehnikalarynyň nusgasyndaky enjamlary tapgyrlaýyn öndürmek planlaşdyrylýar diýip, habarda aýdylýar.
BelaPAN-dan Zahar Şerbakowyň ýazmagyna görä, Belarusyň pilotsyz uçarlary daşary döwletler, hususan-da Wetnam, Orsýet we beýlekiler tarapyndan aktiw ulanylýar.
Eger ýatlatsak, 2014-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda türkmen we belarus liderleriniň Minsk şäherinde geçiren gepleşikleri mahalynda, prezident Lukaşenko “pilotsyz uçar komplekslerini” satmak barada Belarus bilen Türkmenistanyň arasynda gepleşikleriň alnyp barylýandygyny aýdypdy.


text:
Çarşenbe güni ynsan hukuklaryny goraýjy aktwistler Belarusyň häkimiýetleriniň ýene nobatdaky gezek paýtagt Minskde we käbir beýleki şäherlerde azyndan 100 töweregi oppozision protestçini tussag edendiklerini habar berdiler.
Belarusdaky «Wesna» atly ynsan hukuklaryny goraýjy guramanyň maglumatyna görä, çarşenbe güni ýurduň paýtagtynda we käbir beýleki şäherlerinde oppozision aktiwistleriň müňlerçesi «el çarpmak kampaniýasy» diýlip at berlen parahat ýöriş gurnapdyrlar.
Maglumata görä, şol wakalarda polisiýa işgärleri protestçileri toparlaýyn tussag edip, alyp gidipdirler. Tussag edilenleriň arasynda žurnalistleriň-de bardygy habar berilýär.
Şu geçen ýekşenbe güni hem Belarusda ýüzlerçe protestçi tussag edilipdi.


text:
Aşgabat şäheriniň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek, ilatymyza has oňaýly şertleri döretmek we gowy hilli hyzmat etmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Aşgabat şäheriniň häkimligine Aşgabat şäherinde 8 sany 400 orunlyk hem-de 11 sany 240 orunlyk köp gatly awtoduralgalaryň taslamalaryny düzmek we olary ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada ýerli gurluşyk kärhanalary bilen şertnamalary baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2015-nji ýylyň iýun aýynda başlamak we köp gatly awtoduralgalary 2016-njy ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.


text:
Gyrgyzystanyň günortasyndaky Jalal-Abad regionynda zenanlaryň bir topary ýurtda gadagan edilen yslamçy topara agza bolmakda aýyplanyp, tussag edildi.
Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrliginiň 30-njy sentýabrda beren maglumatyna görä, 20 we 25 ýaş aralygyndaky ýedi zenan Nuken etrabynda geçirilen ýörite operasiýalar döwründe tussag edilipdir.
Gyrgyz polisiýasy deliller gürrüňi gidýän toparyň “Hizb ut-Tahrir” guramasyna ýerli ýaşaýjylaryň arasyndan täze agzalary işe çekmek ýaly işlere işjeň gatnaşandygyny görkezýär diýdi.
Düýbi Londanda ýerleşýän “Hizb ut-Tahrir” guramasy ähli musulman ýurtlarynyň birleşip, bir Yslam halyfatynyň astynda jemlenmegini maksat edinýär.
Gyrgyzystanyň hökümeti bu guramanyň agzalaryny we tarapdarlaryny “ekstremist” diýip atlandyryp, ony gadagan edipdi.


text:
Gündogar Ukrainanyň ýaşaýjylary separatistleriň kontrollugyndaky ýerlerde geçirilýän dawaly saýlawlarda ses berýärler.
Habarçylar Donetsk şäherindäki saýlaw stansiýalarynyň içinde ýaragly adamlaryň durandygyny aýdýarlar.
Ukrainanyň Howpsuzlyk gullugy 2-nji noýabrda bu saýlawyň ýurduň Baş kanunyny bozýandygyny, onuň häkimiýeti bikanun garbap almaga çalym edýändigini aýtdy.
Şeýle-de bu gurama saýlawyň guramaçylarynyň garşysyna jenaýat işiniň açylandygyny habar berdi.
Luhansk we Donetsk regionlarynyň bölekleriniň öz-özlerini yglan eden resmileri bu saýlawlarda öz «halk respublikalary» üçin ýolbaşçylaryň we «halk geňeşleri» diýilýänleriň saýlanjakdygyny aýdýarlar.
Ukrain hökümeti, Birleşen Ştatlar, Ýewropa Bileleşigi we beýleki günbatar ýurtlary, BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun bu saýlawlaryň bikanundygyny we ykrar edilmejekdigini aýdýarlar.


text:
Ýekşenbe güni NATO-nyň resmileri Owganystanyň günorta regionynda ýol gyrasynda goýlan minanyň partlamagy netijesinde halkara koalision güýçleriň iki sany esgeriniň ölendigini habar berdiler.
Düýn koalision güýçleriň ýene bir esgeriniň ýurduň Kapisa welaýatynda harby wertolýotyň ýere gaçmagy netijesinde ölendigi barada maglumat alyndy.
Bu wakanyň yzy bilen Talyban söweşijileri bu wertolýoty özleriniň atyp ýere gaçyrandyklary we ol ýere baran harbylara garşy-da hüjüm gurnandyklary barada beýanat ýaýratdylar.


text:
Belarusyň Minsk şäher sudy prezident Aleksandr Lukaşenko garşy şygarlar ýazylan futbolkany geýeni üçin belarusly aktiwisti bäş gün türme tussaglygyna höküm etdi.
Bir hepdäniň dowamynda şeýle waka ikinji gezek gaýtalanýar. Bu bolsa belarus häkimiýetleriniň özlerine garşy edilýän protest çärelerine eglişik etmeýändiklerini görkezýär.
Belarusda hökümeti tankyt edýän tankytçylar, protesti goldap, diňe el çarpandyklary üçin, ýa-da bolmasa, aýyjygyň suratyny Internetde çap edendikleri üçin türme tussaglygyna höküm edilip başlandylar.
"Jenaýatçylaryň" sanawy
Indi biziň şol gürrüňini edýän bolar-bolugsyz “jenaýatlarymyzyň” sanawyna ýene biri goşuldy, ýagny mundan beýläk Belarusyň diýdimzor prezidenti Aleksandr Lukaşenko garşy şygar ýazylan futbolka geýmeklik hem – jenaýat.
Duşenbe güni, 11-nji noýabrda, Minskiniň kazylary Lukaşenkony wezipeden çekilmäge çagyrýan şygarly futbolkany geýen orta ýaşlaryndaky bir adamy 5 günlük türme tussaglygyna höküm etdiler.
Ýekşenbe güni, 10-njy noýabrda, sowet döwründe ejir çekenleriň hatyrasyna geçirilen köpçülikleýin ýörişde Leonid Smowža “Lukaşenkosyz Belarus” diýen ýazgyly futbolkany geýeni üçin tussag edildi.
Geçirilen çärä gatnaşan Smowža Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň soraglaryna jogap berip, özüniň Lukaşenkonyň alyp barýan syýasatyny goldamaýandygyny, şeýle-de “işsizlere tölediljek salgyda” düýbünden garşydygyny, eger-de ýagdaýlar şeýle dowam etse, ýakyn wagtda döwletiň işsizlerden hem salgyt alyp başlamagynyň ahmaldygyny gürrüň berdi.
Smowža şeýle diýdi: “Men biziň liderimiziň berýän görkezmelerine we onuň gol çekýän kararlaryndan düýbünden nägiledigimi bildirýärin. Men aýratyn hem işsiz gezip ýörenlere tölediljek salgyda garşy protest bildirýärin. Bu ýyl meniň saglygym kän bir gowy däl. Men medisina barlagyndan zordan geçdim. Öňümzdäki ýyl men ýa jenaýatçy hasaplanaryn ýa-da gul hasap edilerin. Sebäbi men resmi taýdan “işsiz” diýen statusa eýe bolaryn.”
Sud diňlenişigine gatnaşan şaýatlaryň bellemeklerine görä, Smowže ýöriş wagtynda polisiýa tarapyndan saklananda, ol polisiýa işgärlerine garşy gitmändir we agzalýan şygarlary gygyryp aýtmandyr.
Oppozisianyň guramagynda geçirilen çärä gatnaşyjylardan başga hiç kim tussag edilmändir.
Smowžaly wakadan bir hepde ozal Ýuriý Rubsow hem “Güm bol, Lukaşenko!” diýen şygarly futbolka geýeni üçin üç günlük türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Pensioner Ýuriý Rubtsowy hem 1930-njy ýyllardaky sowet repressiýalarynyň pidalaryna bagyşlanyp, Minskiniň daşyndaky ýadygärliginiň ýanynda geçirilen ýörişde tussag edipdiler.
Demonstrasiýa gatnaşanlaryň aýtmagyna görä, furgonly ulaga salmazdan ozal, polisiýa işgärleri onuň elini arkasyna gaňryp, towlapdyrlar.
Sudda Ýuriý Rubtsow Lukaşenkonyň tagtdan düşmegini talap etmäge hakynyň bardygyny aýtdy. Sebäbi prezidentiň özi teleýaýlymda, eger belarus halky islese, wezipeden gitjekdigini tassyklapdy.
Jemgyýetdäki duýgular
Aleksandr Lukoşenkony, sowet häkimiýeti döwrüniň sowhoz müdirini, ýigrimi ýyl mundan ozal hökümet başyna geçeli bäri köp sanly adam hukularynyň bozulmalarynda aýyplaýarlar.
Futbolkaly wakalar, dürli tankytdyr-nägilelikler onuň režimine garşy ýigrenjiň ösýändigini görkezýär. Tankytçylaryň aýtmagyna görä, repressiw hereketler şeýle bir ýaýbaňlandy welin, bu protestler kähalatda ýokary derejä ýetýär.
2011-nji ýylda onlarça adam ile belli el çarpma protestine gatnaşandyklary üçin 15 günlük türme tussaglygyna höküm edildiler. Bu proteste gatnaşyjylar Aleksandr Lukoşenkonyň syýasatyna garşy sazlaşykly el çarpypdylar. El çarpmanyň maksady köpçülikleýin demonstrasiýalary gadagan edýän berk kanuna eýermezlik bolupdy.
Polisiýa işgärleri ýygnanyşanlary güýç bilen dargatdylar we iki müňe golaý adamy tussag etdiler. Olaryň arasynda hatda bir elli adam hem bardy. Oňa, hamana, ellerini çarpany üçin 200 dollar çemesindäki pul jerimesini saldylar.
Häzirki wagtda işsiz Konstantin Kapliniň aýtmagyna görä, jerime onuň alýan pensiýa pulunyň iki essesinden hem köp bolup çykypdyr.
Uniwersitetiň žurnalistik fakultetiniň talyby Anton Surýapin demokratik äheňli habary özünde jemleýän oýunjak aýyjyklaryň suratyny internetde ýerleşdireni üçin geçen ýyl bir aýdan gowrak wagtlap tussaglykda saklandy.
Belarus häkimiýetleri Anton Sýurpini we Sergeý Başarimow diýen bir adamy şwed reklama agentligine goldaw bermekde aýypladylar. Bu agentlik ozal Belarusyň çägine müňlerçe oýunjak aýyjyklary uçardan oklamagy başarypdy.
Agzalan iki adamyny 7 ýyl türme tussaglygyna höküm etmäge esas berýän aýyplamalar 2013-nji ýylda ýatyryldy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin regional häkimi işden boşatdy. Munuň öňüsyrasynda Orsýetiň Ukrainadaky konflikte goşulyşmagyna protest aksiýasy geçirilipdi.
Kremliň 9-njy sentýabrda ýaýradan beýannamasynda Brýansk regionynyň häkimi Nikolaý Deniniň prezidentiň ynamyny ýitirendigi aýdylýar.
Owganystandaky uruşyň sowet weteranlary 5-nji sentýabrda Brýanskda protest aksiýasyny geçirip, Ukrainada hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky konflikte Orsýetiň goşulmagyny ýazgardylar.
Orsýet Ukraina goşun salandygyny ret edýär.
Weteranlar 13-nji sentýabrda hem protest geçirmegi planlaşdyrýarlar.


text:
SSSR-iň düzümine giren respublikalaryň birnäçesi, şol sanda Orsýet Federasiýasy hem bolşewikler rewolýusiýasynyň güni bolan 7-nji noýabry azda-kände belläp geçdi. Şol gün “Beýik Oktýabr Sosialistik Rewolýusiýasy” diýilýän döwlet agdarylyşygynyň 95-nji ýyl dönümi boldy.
Oktýabr rewolýusiýasy diýilýäni 20-nji asyrdaky iň uly taryhy öwrülişik bolup, millionlarça ynsanyň takdyryna öz täsirini ýetiripdi.
Ol syýasy we ykdysady durmuşdan daşary, medeniýete we sungata-da örän güýçli täsir edipdi. Sosialistik syýasatyň ýaýbaňlanmagy bilen, döredijiligiň ähli ugurlarynda bu syýasata hyzmat edýän “sosialistik realizm” diýen usul hem peýda bolupdy. Bu usulyň döremegine hem şu ýyl 80 ýyl bolýar.
Eýsem, SSSR-iň dargamagy bilen, döredijilige sosialistik realizm usulyndaky çemeleşmeler türkmen edebiýatynda ret edildimi ýa-da ol özboluşly bir görnüşlerde dowam edýärmi?
Ýazyjy Hudaýberdi Hally şu meseleler bilen baglanyşykly öňki partiýa we metbugat işgäri, garaşsyz žurnalist Aşyrguly Baýry bilen söhbetdeş boldy.
Şu baradaky gepleşigi diňlemek üçin şu ýere basyň:


text:
Rus habar gulluklary Krymdaky öz-özüňi goraýyş güýçleri diýilýänleriň Ukrainanyň harby desgalaryny ele geçirendiklerini aýdýar.
Itar-Tass Kiýewiň syýasaty bilen ylalaşmaýan harby gullukçylaryň köpüsiniň işden çekilmek üçin arza berýändigini we käbiriniň Krymdaky öz-özüňi goraýyş güýçleriniň buýruklaryny ýerine ýetirmäge taýýardygyny habar berýär.
«Öz-özüňi goraýyş güýçleri» diýilýän aňlatma Krymda penşenbe güni peýda bolan emblemasyz esgerlere degişli.
Olar Krym ýarymadasynda ýerleşýän rus harby deňiz bazasynyň 15 müň çemesi goşunynyň agzalarydyr öýdülýär.


text:
ABŞ liwanly şaýy “Hizbullah” toparyndan we Eýrandan “söweşijilerini Siriýadan derhal çykarmaklaryny” talap etdi.
Şeýle-de, ýazylan bu beýanatda, Ak tam Siriýanyň serhetinde ýerleşýän Kuseýr şäherindäki söweşijilere edilen hüjümi “bolup biläýjek iň güýçli görnüşde” ýazgardy.
Beýanatda aýdylmagyna görä, Kuseýr şäherinde bolan şol çaknyşyklarda “sansyz raýat öldürilip, köp adamlaryň horluk çekmegine sebäp boldy”.
Şeýle-de, beýanatda, Siriýanyň öz harby güýçleri bilen söweşijileri Kuseýirden çykaryp bilmändigi, olary çykarmak üçin “Hizbullaha” we Eýrana bil baglandygy nygtalýar.
Mundan ozal, Arap ligasy hem Hizbullahyň Siriýanyň içerki işlerine harby taýdan goşulmagyny ýazgarypdy.
Çarşenbe güni Siriýanyň režimi söweşijiler bilen Kuseyrde birnäçe hepdeden bäri dowam eden uruşdan soň, şäheriň gözegçiligini ele alandyklaryny mälim edipdi.


text:
Halkara koalisiýasynyň howa zarbalaryndan arka tapan liwiýaly pitneçiler Muammar Kaddafiniň güýçleriniň yza çekilen ýerlerini eýeläp, günbatara tarap süýşmeklerini dowam etdirýärler.
Pitneçi söweşijiler ýekşenbe güni nebit eksport edilýän şäher bolan Ras Lanufa girdiler. Olar şenbe güni strategiki şäher bolan Ajdabiýany, port şäheri Bregany eýeläpdiler.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama halkara koalisiýasynyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Liwiýada uçar gadaganlygy hem graždan ilaty Kaddafiniň güýçlerinden goramak çäreleri baradaky rezolýusiýasyny ýerine ýetirmek üçin üstünlikli hereket edýändiklerini aýtdy.
Fransiýa öz uruş uçarlarynyň Misuratanyň daşyndaky howa bazasynda Liwiýanyň 5 uçaryny, 2 wertelýotuny hatardan çykarandygyny aýdýar.
Kaddafi hökümetiniň sözçüsi Ajdabiýanyň we Sirteniň aralygyndaky ýoluň boýuna hem howa zarbalarynyň urlandygyny, netijede bir topar esgeriň we graždan adamyň öldürilendigini aýdýar.
ABŞ-nyň goranmak sekretary Robert Geýts Kaddafini öz goşunlary tarapyndan öldürilen adamlaryň jesetlerini ýaran güýçleriň howa zarbalaryny urýan ýerlerine getirip goýmakda günäledi.
Pop Benedikt ýekşenbe güni Liwiýada ýarag ulanmagy togtatmaga çagyrdy. Ol öz haýyşynyň «halkara guramalaryna-da» dahyllydygyny aýdýar.


text:
Pifagoryň teoremasy
Geometriýada gönüburçly üçburçlugyň taraplarynyň arasyndaky baglanyşyklary görkezýän teorema.Bu teoremany gadymy grek alymy Pifagor subut edýär.Ilkibaşda bu teorema gönüburçly üçburçlukda gipotenuzada gurlan kwadrat, katetlerde gurlan kwadratlaryň jemine deň ululyklydyr diýip, kwadratlaryň meýdanlarynyň arasyndaky baglanyşygy görkezýärdi, ýöne bu teorema aşakdaky ýaly gysgaça alynýar: şol bir birlikde gönüburçly üçburçlugyň katetleriniň kwadratlarynyň jemi gipetenuzanyň kwadratyna deňdir.Eger üçburçlugyň bir tarapynyň kwadraty onuň beýleki iki tarapynyň kwadratlarynyň jemine deň bolsa , onda şeýle üçburçluk gönüburçly üçburçlukdyr diýip tassyklaýan ters teorema hem dogrudyr.
Mysallar[üýtget | edit source]
Subutlar[üýtget | edit source]
- Meňzeş gönüburçly üçburçlukdan peýdalanyp subut etmek
Suratdan . (1) we (2) deňlemeleri ýerine goýuň:
Deňlemäň iki tarapynam c bilen köpeldiň:
Çeşmeler[üýtget | edit source]
- Türkmen Sowet Ensiklopediýasy, Tom 7, sah.92
Daşarky çykgytlar[üýtget | edit source]
- [1] Matematikany öwredýän kiçijik programmalar
- Сайт о теореме Пифагора с большим числом доказательств
- Теорема Пифагора и пифагоровы тройки
- История теоремы Пифагора
- О теореме Пифагора и способах её доказательства
- компьютера, iPhone, iPad
- Теорема Пифагора на WolframMathWorld (iňlis dilinde)
- Cut-The-Knot, секция, посвящённая теореме Пифагора, около 70 доказательств и обширная дополнительная информация(iňlis dilinde)


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly bu ýurda garşy sanksiýalaryň dördünji tapgyryny girizmek baradaky rezolýusiýany tassyklady.
Günbatar ýurtlary Eýranyň ýadro programmasynyň ýadro ýaraglaryny öndürmäge gönükdirilendiginden howatyrlanýarlar. Emma Eýran bu günäkärlemeleri ret edýär.
9-njy iýunda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde geçirilen ses berişlikde Geňeşiň 12 agzasy rezolýusiýany goldap çykyş etdi, Türkiýe bilen Braziliýa ret etdi, Liwan ses bermekden saklandy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ses berişlikden soň Ak tamda çykyş edip, BMG-niň alan karary “Eýranyň öz diýenine tutmagynyň barha agyr netijelere getirýändigini görkezýär” diýdi.
“Bu sanksiýalar Eýranyň hökümetiniň häzire çenli ýüzbe-ýüz bolan iň güýçli sanksiýalary bolar. Bu sanksiýalar Eýranyň ýadro çärelerini, ballistik raketa programmalaryny hem-de, ilkinji gezek, ýadrosyz harby güýjüni çäklendirmelere sezewar eder. Bu ýagdaý Eýranyň gaçakçylyk hereketleriniň öňüni almak hem-de bank we maliýe operasiýalaryny gözegçilige almak boýunça täze sistemany ýola goýar” diýip, ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama aýtdy.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşindäki ABŞ-nyň wekili Suzan Raýs bu ses berişlikden soň eden çykyşynda Howpsuzlyk Geňeşiniň tassyklan bu kararynyň Eýran tarapyndan halkara jemgýyetçiligine abanýan howpa garşy ýiti jogap bolanlygyny belläp geçdi.
“Biz şu tapgyra geldip ýetdik. Muňa Halkara atom energiýasy gullugyna degişli jogapkärçiliklerini we Geňeşiň rezolýusiýalaryny Eýranyň aç-açan bozmagy sebäp boldy. Ýadro ýaraglaryň ýaýradylmagynyň öňüni almak we urany baýlaşdyrmagy bes etmek barada halkara jemgýyetçiliginiň yzygiderli talap etmegine garamazdan, Eýran bu hereketlerini goýbolsun etmedi” diýip, Suzan Raýs aýtdy.
Diplomatiýanyň gapysy açyk
Eýrana garşy täze ykdysady sanksiýalaryň tassyklanmagy Eýranyň halkara ylalaşyklara boýun bolmaýandygyny halkara jemgyýetçiligine düşündirmek boýunça Ak tamyň ýeňişi hökmünde alamatlandy.
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad sişenbe güni eden çykyşynda bu rezolýusiýa tassyklanan halatynda Eýranyň mundan beýläk ýadro programmasy boýunça gepleşiklere gatnaşmagy ret etjekdigini duýdurypdy.
Emma Obama “her bir hereketiň öz netijesiniň bolýandygyny” aýdyp, Eýran entek hem başga ýoly saýlap biler diýdi.
“Eýranyň hökümetiniň birdenkä öz hereketlerini üýtgetmejegini bilýäris. Emma şu günki ses berişlik Eýranyň öz diýenine tutmagynyň barha agyr netijelere getirýändigini görkezýär” diýip, Obama aýtdy. “Men açyk aýtmak isleýärin: bu sanksiýalar diplomatiýanyň gapysyny ýapanok. Eýranyň entek hem başga we has gowy ýoly saýlamaga mümkinçiligi bar”.
Emma BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde bu rezolýusiýa garşy ses beren Türkiýäniň Daşary işler ministrligi bu soňky sanksiýalaryň Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly dawalary diplomatik ýollar bilen çözmek mümkinçiliklerini has-da azaldýandygyny aýdyp, çykyş etdi.
9-njy iýunda tassyklanan rezolýusiýa Eýrana garşy berk ykdysady çäreleri öz içine alýar. Olaryň arasynda Eýrana dikuçarlaryň we tanklaryň eksport edilmegini gadagan edýän maddalar hem bar.
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejat düýn Täjigistanyň paýtagty Duşenbede bu waka bilen bagly eden çykyşynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň kabul eden sanksiýalaryny Eýranyň halky üçin «nähak şarpyk» bir waka diýip häsiýetlendirdi.


text:
Orsýetiň resmileri Eýran bilen ‘nebte derek azyk’ programmasynyň başlanjak wagty barada tiz wagtda aýdyljakdygyny 8-nji iýunda habar berdiler. Munuň öňüsyrasynda Moskwanyň bu ylalaşygy eýýäm ýerine ýetirip başlandygy barada maglumatlar peýda bolupdy.
Bu ylalaşyk Ukrainadaky krizis sebäpli Günbataryň sanksiýalaryna sezewar bolan Moskwa Eýrandaky pozisiýalaryny berkitmäge mümkinçilik berer. Emma ykdysady sanksiýalary gowşatmak üçin Tähranyň we dünýäniň täsirli döwletleriniň arasynda Eýranyň ýadro programmasy boýunça ylalaşyk entek ýok.
“RIA Nowosti” agentligi Orsýetiň azyk howpsuzlygy boýunça agentligine salgylanyp, Eýran bilen bugdaý söwdasynyň başlanandygyny habar berdi.
Eýranyň “Fars täzelikler agentligi” bolsa Eýranyň nebit ministrine salgylanyp, Orsýetiň Tährandan nebit importyny şu hepdede başlajakdygyny aýtdy.
Emma munuň yzýany Orsýetiň Energiýa ministrligi ylalaşygy baglaşmakdan entek irdigini aýtdy. Orsýet Eýranyň nebit söwdasynda araçy bolmak isleýär.


text:
Gaziantebiň Içeri işler müdürliginiň öňünde çaknyşyk boldy
Üstünde bomba bolandygy anyklanan terrorçylaryň biri täsirsiz ýagdaýa getirildi
Gaziantebiň Içeri işler müdürligine girmäge synanyşan terrorçylar bilen ýüze çykan çaknyşykda polisiýa gullugynyň 1 işgäri ýeňil ýagdaýda ýaralandy.
Üstünde bomba bolandygy anyklanan terrorçylaryň biri täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Wakanyň bolan ýerine goşmaça güýçleriň we tiz kömek ulaglarynyň iberilendigi mälim edildi.
Gaçan beýleki terrorçylaryň tussag edilmegi üçin sebitde operasiýa başladyldy.


text:
Siriýada iki orsýetli we bir italiýaly alnyp gaçyldy. Orsýetiň Siriýadaky ilçihanasy, Siriýada hususy kompaniýada işleýän üç adamyň, duşenbe güni Tartus-Homs şaýolynyň ugrunda alnyp gaçylandygyny tassyklaýar.
Ýurduň günbataryndaky Tartus port şäherinde Orsýetiň deňiz bazasy ýerleşýär.
Sişenbe güni, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda, alnyp gaçylanlaryň howpsuz boşadylmagy üçin “Siriýada we şu ýagdaýa täsir edip biljek beýleki ýurtlarda ähli möhüm çäreler görüldi” diýip, aýtdy.
Duşenbe güni, Italiýanyň daşary işler ministri hem öz raýatynyň alnyp gaçylandygyny tassyklady. Häzire çenli, bu wakalar bilen baglanşykly, hiç bir topar jogapkärçiligi öz üstüne almady.


text:
Salam lukman! Menin ýumurtgalygymda kistanyň bardygyny anykladylar we regulon atly dermany içmelidigimi aytdylar. Şu dermany içsem, geljekde göwreli bolmagyma zyýany bolmazmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýumurtgalyklarda döreýän kistalaryň görnüşine laýyklykda, lukman tarapyndan bejergi çäresi höküminde aýal jyns gormonlaryny saklaýan serişdeler bellenip biler. Kistalar ýumurtgalyklaryň kadaly işiniň bozulmagy netijesinde döreýän döremeler bolup, gormon serişdeleri şol näsazlyklary aradan aýyrmaga ýardam berýärler. Gormon serişdeleri ulanylýan wagty ýumurtgalyklara "dynç berilýär". Bejergi tamamlanandan soň, olaryň täze "biologiki düzgünde" kadaly işlemegi üçin şert döredilýär. Elbetde, ýumurtgalyklaryň işi kadalaşandan soň göwreliligiň kynçylyksyz galmagy üçin hem ýagdaý döreýär.
Esasy bellemeli zat – gormon serişdeleri lukmanyň görkezmesi we bellän tertibi bilen kabul edilmelidir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýumurtgalygyň kistasyny aýyrdyp, jyns gormonlary saklaýan gerdejikler bilen onuň işjeňligini kadalaşdyran bolsaňyz we aýbaşyňyz kadaly bolsa, geljekde sizde önelgesizlik ýaly kynçylyklar döremeli dälmikä diýýärin.Kista indi döremez ýaly ginekologyň dowamly gözegçiliginde saklanyň.Gerek bolan halatlarynda endokrinolog lukmanyň maslahaty hem ýerlikli bolar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabdyň uly ýollarynyň gyralarynda, şaýollaryň ugurlarynda gurlan ýüzlerçe suw çüwdürimlerinden gije-gündiz suw pürkülip dur. Bu görnüş, agşamara gezelenje çykýan paýtagtlylaryň sözi bilen aýdylanda, aga bürelen şäheriň gözelligini hasam artdyrýar.
Emma göräýmäge bol suwly bolup görünýän Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň uly bir bölegi agyz suw ýetmezçikliginden kösenýär. Aşgabadyň Hitrowka raýonynyň ýaşaýjysy Ogulmaral daýza hem suwsuzlykdan kösenýänlerden biri.
65 ýaşly pensionir Ogulmaral daýza: “Baryp dört-bäş ýyldan bäri gije ýatman diýen ýaly suw alyp goýýarys. Gyşyň güni arkaýynrak alýarys, ýaz çykyp başladygy bize suw ýok. Biziň ýaşaýan ýerimiz Hitrowka, hususy jaýlar. Bäş ýyl bärä kösenýäris şu suw meselesinden, ömürboýy diýsegem ýalňyşmarys. Biziň suw meselämiz kyn” diýip, zeýrendi.
Bahar pasly ýetip gelen häzirki günlerde “agyz suwy meselämiz bu ýyl nähili bolarka?” diýen sorag diňe Ogulmaral daýzanyň däl, umuman, paýtagt Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň uly bir böleginiň, aýratynam, Hitrowkanyň ýaşaýjylarynyň ynjalygyny gaçyrýar.
Hitrowkanyň käbir ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, olaryň alada galmagyna ýeterlik esas hem bar.
Hitrowkanyň 38 ýaşly ýaşaýjysy Durdy: “Grantdan akýan suw pes. Onsoňam, suw geçýän turbalar köne, poslan. Käýerlerde turbalar ýarylýar. Wagty bilen bejerilmeýär. Kanalizasiýa hem kadaly işlänok. Güýçli ýagyş ýagsa, kanalizasiýa suwy çekip bilmeýär” diýip, gürrüň berýär.
Her kim özüçe çykalga gözleýär
Paýtagtyň Hitrowka raýonyna “bir gatly Aşgabat” diýseň hem boljak. Bu raýondaky ýaşaýyş jaýlarynyň ählisi bir gatly hususy jaýdyr howlulardan ybarat. Raýonyň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, agyz suw üpjünçiligi meselesinde olaryň ýüzüniň gülen mahaly gaty seýrek bolupdyr.
Bu problema ýerli ýaşaýjylary bu ýagdaýdan özleriçe çykalga tapmaga mejbur edipdir. Käbir hitrowkalylaryň aýtmagyna görä, suwuň akyşy peselensoň, adamlar öz öýlerinde suw nasoslaryny ulanmaga başlapdyrlar.
Suw nasosy diňe bir Hitrowka raýonynda däl, eýsem paýtagtyň demir ýoldan gaýradaky beýleki ýaşaýyş jaýlarynyň hem köpüsinde ulanylýar. Suw problemasy sebäpli hatda Garadamak obasynda-da suw nasosynyň ulanylýandygyny ildeşlerimiz aýdýarlar.
Emma hemmäniň suw nasosyny edinmäge-de mümkinçiligi ýok. Şeýle mümkinçiligi bolmadyklar diňe suwuň akyşynyň peselmeginden däl, eýsem goňşularynyň suw nasoslaryndan hem kösenýändigini aýdýarlar.
“Goňşyň nasosyny işletse, saňa gelýänje suwam kesilýär. Şonuň üçin, her kim başardygyndan nasos goýýar. Nasossyz hojalyklara bolsa diňe beýleki goňşulary grantlaryny ýapanyndan soň, suw gelip başlaýar” diýip, Hitrowkanyň ýaşaýjysy, 32 ýaşly Döwlet aýdýar.
Bu ýagdaý bolsa, göräýmäge suwa baý bolup görünýän paýtagtyň ýaşaýjylarynyň gündelik durmuşyna gaty agyr täsirini ýetirýär. Hitrowkaly Döwletiň aýtmagyna görä, bu ýagdaý sebäpli ne-hä göwnejaý suwa düşünip bolýar, ne-de beýleki hajatlar üçin suw ulanyp bolýar.
“Kanagatlanarly jogap ýok”
Ak mermere bürelen paýtagtyň ýaşaýjylarynyň, aýratynam hitrowkalylaryň suw problemasy diňe suwuň ýetmezçiligi bilen hem çäklenmän, gelýänje suwy gaýnatman içip bolmaýanlygy-da bir problema bolmagynda galýar. Wodoprowodyň turbalary arkaly goýberilýän suwy asla içmezligi maslahat berýän lukmanlar az däl.
Şunlukda, Hitrowkanyň ýaşaýjylarynyň arasynda howuz gurnup, çeşme suwuny guýdurýanlaram bar. Şolardan biri Durdy bu barada şeýle diýdi: “Biziň raýonymyzdaky ýaşaýyş jaýlarynyň ählisi howluly bolansoň, howlularynda howuz gurdurýanlar kän. Howuz üçin agyz suwy Ýanbaşdan getirilýär. Howuz gurdurmaga gurby çatmadyklar bolsa, grantdan gelýän suwy gaýnadyp içýärler”.
Aşgabatdaky fontanlaryň, suw çüwdürimleriniň sany barha artýan häzirki günlerde hitrowkalylar özleriniň suwsuzlykdan çekýän kynçylyklarynyň ýylyň-ýylyna dowam edýändigini aýdýarlar. Bu raýonyň ýaşaýjysy Ogulmaral daýzanyň aýtmagyna görä, hökümet hem bu ugurda ýeterlik çäre görmeýär.
“Prokuratura çenli hem ýazdyk, jogabam berenoklar. Jogap geläýse-de, kanagatlanarly jogap berenoklar. ‘Seredýäris’ diýýärler. Boldy. Şonuň bilenem hemme zat tamam. Goňşularymyz bilen uýşübem gitdik, häkimlige üç sapar bardyk, prokuratura ýazdyk. ‘Bararys, serederis’ diýýärler. Şu söz bilenem biz oňmaly bolýarys, edilýän zat ýok” diýip, Hitrowkanyň ýaşaýjysy Ogulmaral daýza aýdýar.
Ine, hä diýmän ýene tomus ýetip gelýär. Hitrowkaly Durdy, Döwlet we 65 ýaşly pensioner Ogulmaral daýza dagylar bolsa resmi taýdan suw mugt diýilýän Türkmenistanda şu wagtdan, iň bolmanda, agyz suw meselesinde öz tomuslaryny nähili geçirjekdikleriniň aladasyny edýärler.


text:
Penşenbe güni Belarusyň resmileri Orsýetiň Belarusa berýän elektrik energiýasynyň möçberini iki esse azaldandygyny mälim etdiler. Resmileriň aýtmagyna görä, bu çäre Belarusyň Orsýete bolan bergileri bilen baglanyşykly.
Belarusyň Energetika ministrliginiň metbugat sekretary Lýudmila Jenkowiç häzirki wagt elektrik energiýasynyň söwdasy boýunça Belarusyň Orsýete 54 million dollar bergisiniň bardygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, Orsýetden satyn alynýan elektrik energiýasy ýurtda ulanylýan elektrik energiýasynyň 10 prosente golaýyny tutýar.


text:
Türkmenistandan gelip gowuşýan maglumatlara görä, türkmen-özbek serhedindäki ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň aýrylmagy netijesinde serhetden birnäçe aý bäri geçip bolmaýandygy aýdylýar.
Munuň netijesinde serhetýaka welaýatlarda ýaşaýan türkmenistanlylaryň Özbegistandaky dogan-garyndaşlary bilen duşuşmakda kynçylyk çekýändikleri bellenilýär.
Azatlyk Radiosy türkmen-özbek serhediniň ýapylmagy we onuň ilata ýetirýän täsirleri barada gyzyklanyp, Daşoguz welaýatynyň ýaşaýjysy 60 ýaşly pensioner Şirin daýza bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Çagalary goramak boýunça halkara guramanyň ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, 2016-njy ýylyň birinji ýarymynda Owganystandaky çaknyşyklarda ölen çagalaryň sany geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende artypdyr.
Şu ýylyň iýun aýyna çenli Owganystandaky çaknyşyklarda we bomba partlamasynda 500 çemesi çaga heläk boldy we başga-da 1500-e golaýy ýaralandy diýip, BMG-niň “Çagalary gora” atly guramasy aýdýar.
Bu barada Azatlyk radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistanda işsizlik meselesi indi esli wagt bäri ýiti sosial problema bolmagynda galýar. Jemgyýetiň bu agyrly meselesi zenanlaryň hem gerdenine düşýär.
Mary welaýatynyň Baýramaly şäherinden özüni Sona Ataýewa diýip tanyşdyran 35 ýaşly öý hojalykçy zenan hem iş gözläp kösenýänleriň biri. Ol türkmen zenanlarynyň şu günki gün işe ýerleşmek meseleleri barada gürrüňdeşlikde ýurtda işsizlik problemasynyň ýiti durýandygyny aýdyp, şeýle diýdi:
—Biz Baýramaly şäherinde ýaşaýarys. İş ýok. Biziň ýanymyzda kärhana açylanok, täze mekdep bilen çagalar bagy açyljak bolýar. Onda-da şu wagtdan habar tutýas. Hemme zat tanyş-bilişligiň üsti bilen...
Azatlyk Radiosy: Ilaty iş bilen üpçün etmek barada ýerli häkimiýetler gyzyklanmaýarmy?
—Gyzyklanýarmy ýa-da gyzyklanmaýanyny bilemok, ýöne biziň ýanymyzdanky Zähmet biržasynda menem hasapda durun. Her sapar baranyňda, iş barmy diýýäň, “iş ýok” diýýärler. Her üç aýdan kepilnamamyzy täzeleýär. “Iş bolsa aýdarys” diýýär, bolany onsoň.
Azatlyk Radiosy: Ýaňky Zähmet biržasynda siz näçe wagtdan bäri nobatda dursuňyz?
—2009-njy ýyldan bäri hasapda durun. “Iş ýok. Indi gelseň Aşgabada hasaba goýjak, işsizleriň dokumentleri Aşgabada gidýär” diýdi. Mundan üç aý öň baranymda, kepilnamaňy getir diýipdi. Olar kepilnama “Şu işsiz” diýip özleri berýär. Biz iş barmy diýip, her üç aýdan habar tutup durýas. Arasynda-da barýas. Onsoň hünäriňize görä iş ýok diýýärler. Olar ýokary bilimli gerek diýýärler. Biziňki orta bilim.
Azatlyk Radiosy: Siz hünäriňiz boýunça kim?
—Hünärim boýunça men orta bilimli buhgalter – ykdysatçy.
Azatlyk Radiosy: Tikinçilik firmalary diýýär ýa haly arteli diýen ýaly kärhanalar açylanokmy?
—Biziň ýanymyzda tikinçilik ýa haly artelleri bar. Onda-da gyzlar, ýaş gelinler haly dokaýarlar. Öňki işgärleri ýetik, işleşip ýörler. Ýaş, mekdebi gutaranlar barýar.
Azatlyk Radiosy: Häzirki ýagdaýyňyzda näme bilen güzeran aýlaýaňyz?
—Ýoldaşym işleýär. Şonuň bilen güzeran aýlaýas. Bu bir adamyň aýlygy diýen ýaly-da.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýaşaýan ýeriňizde zenanlaryň arasynda işsizler köpmi?
—Hawa, kän işsiz. Her bir öýde işsizler otyrlar. Şu wagt gyzlaram, gelinlerem, gaýynlaram işsiz diýen ýaly.
Azatlyk Radiosy: Zähmet biržasyna barýan diýdiňiz. Eger-de siz biržada hasaba alnyp, işsiz diýen statusda bolsaňyz, adatça işsizlik boýunça posobiýe tölenmeli. Şu mesele gozgalýarmy şol ýerde?
—Ýok, ol posobiýe, hähmet haky barada gürrüňem ýok. Her kim baryp, iş tapsa kaýyl. Mekdepde, aýdaly, pol süpürmek diýýämi ýa keselhanada sanitarka bolup işlemek diýýämi, bir ýerde, mekdepde pol süpürsegem biz kaýyl. Öz bilimimiz boýunça däl, başga işler boýunça-da.
Azatlyk Radiosy: Garaşsyzlygyň başky ýyllarynda käbir edaralar ýapylypdy. Mysal üçin, regionyňyzda Uçkombitan (okuw kombinaty, hünär öwrediji ýörite mekdep) bardy. Häzirki döwürde şol ýapylan edaralardan açylýany edara barmy?
—Hawa, meselem, Uçkombinat şol döwürde ýapyldy. Ýene-de şol ýerde işgärler işleýärler, ýöne bizi alanoklar. Şo ýerden biz iş orunlarynyň kemeldilmegine düşüp gaýtdyk. Bizi alanoklar, başga işgärler işläp ýörler. Irräk döwürde iş sorap gördüm welin: “Ýok entek, basym iş orny gelmeli. Nesip bolsa şonda alarys” diýýär. Ýene barýaň welin, “iş orny berilmedi” diýýär. Ol ýerde direktor bar, bir jaý süpürijisi bar diýen ýaly, öňki ýaly işem ýok. Okuwçylary okadyp dokument berýär. Mugallymlaram öňki ýaly kän däl, öňler kändi. Gyzlara buhgalterçiligi okadýarlar. Apparaty uly däl, apparaty giňeldenoklar.
Azatlyk Radiosy: Soňky döwürde işsizlik zerarly daşary ýurtlara işlemäge gidýänleryň sany artdy diýilýär. Şeýlemi?
—Hawa, gaty kän, ikiň biri şu wagt daşary ýurtda. Zenanlaram bar, erkeklerem.
Azatlyk Radiosy: Maşgalany eklemek üçin olar gazanç edip bilýärlermi?
—Hawa. Yzlaryna her aýda 500$ ugradýarlar. Gidenleriň hemmesem şo taýda dört-bäş ýyl bolup, meselem, ene-atasy yzyndan barsa, gezelenje çagyranlar-da, “Geljekmi?” diýseler, “Geljek däl, ýene bir bäş ýyl işlejek” diýýärmişinler.


text:
Ukrainanyň paýtagty Kiýewde ýüzlerçe demonstrant, şol sanda ukrain kanunçykaryjylary Orsýetden ukrain harby piloty Nadia Sawçenkonyň boşadylmagyny sorap, ýöriş geçirýärler.
8-nji martda 500 çemesi demonstrant “#Sawçenkonyň azat ediň” diýlip ýazylan plakatlary göterip, Ukrainanyň Goranmak ministrliginden Orsýetiň ilçihanasyna tarap ýöriş geçirýär. Demonstrantlar rus ilçihanasyna Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň adyna ýazylan petisiýany gowşurmagy planlaşdyrýarlar. Onda Sawçenkonyň azat edilmegine çagyryş edilýär.
Sawçenko 2014-nji ýylda tussag edilen mahaly, gündogar Ukrainada Orsýete tarapdar separatistlere garşy göreşýän meýletinçiler batalonynda söweşýärdi. Ol özüniň separatistler tarapyndan tussag edilip, bikanun Orsýete alnyp gidilendigini aýdýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Türkmenistanyň Bilim ministrligine Aşgabat şäheriniň Andalyp köçesi bilen Görogly köçesiniň çatrygynyň günorta-günbatar tarapynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň himiýa fakultetiniň binalar toplumynyň taslamasyny düzmek, olary döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrmak we ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyryp gurmak barada «Bouygues bâtiment international» fransuz kompanýasy bilen şertnamany, binalar toplumy üçin aragatnaşyk, elektrik, gaz, suw üpjünçiliginiň hem-de lagymyň meýdançadan daşarky eltiji inžener ulgamlaryny gurmak we olary umumyşäher ulgamyna birikdirmek işlerini ýerine ýetirmek şertinde baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2015-nji ýylyň awgust aýynda başlamak we binalar toplumyny 2017-nji ýylyň awgust aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.


text:
27-28-nji martda Aşgabadyň 90-njy orta mekdebinde her ýyl geçirilýän «Altyn asyryň altyn zehinleri» atly informatika boýunça ders bäsleşiginiň döwlet tapgyry geçirildi. Bu bäsleşige ýurdumyzyň adaty orta we ýöriteleşdirilen orta mekdeplerinden, welaýat we şäher tapgyrlarynda ýeňiji bolan okuwçylaryň jemi 82-si gatnaşdy.
«Altyn asyryň altyn zehinleri» atly informatika boýunça ders bäsleşiginiň döwlet tapgyrynda okuwçylar 4 topara, ýagny synp we mekdep aýratynlyklaryna bagly bölünip ýaryşy dowam etdirdiler. Olar bäsleşigiň dowamynda kompýuterde amala aşyrylýan dürli kamandalary ýerine ýetirip, çylşyrymly programmalarynda maksatnamalaýyn köpugurly meseleleri çözdüler.
Ders bäsleşiginiň döwlet tapgyryna gatnaşan 82 okuwçynyň 25-si öňdäki orunlary eýeläp, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan gowşurylan minnetdarlyk hatlaryna we gymmat bahaly sowgatlara mynasyp boldular. Bäsleşigiň dowamynda tapawutlanan okuwçylara hem höweslendiriji sowgatlar berildi.


text:
Anna güni Orsýetiň häkimiýetleri Täjigistanda uzak dowam eden adatdan daşary sowuk gyşyň ýaramaz netijelerini ýeňip geçmek üçin bu ýurda gyssagly gumanitar ýardamlaryň ugradyljakdygyny mälim etdiler.
Orsýetiň resmileri bu babatda Täjigistanyň Moskwa kömek sorap ýüz tutandygyny aýdýarlar.
Şu geçen gyşda adatdan daşary sowuk howa zerarly Täjigistanyň oba-hojalyk sektory uly zyýan çekdi. Ýanwar we fewral aýlarynda dünýäniň 20-den gowrak ýurdy Täjigistana bahasy 6 million dollarlyk gumanitar kömek ugratdy.


text:
Bütindünýä bankynyň 17-nji iýulda ýaýradan hasabatyna görä, häzirki wagtda dünýäniň ilatynyň dörtden üç bölegine mobil telefon elýeterli bolupdyr. Häzir mobil aragatnaşygynyň ösüşi täze derejä ýetýär.
2000-nji ýylda dünýäde mobil telefon ulanýanlaryň sany 1 milliarddan gowrak bolan bolsa, häzir olaryň sany 6 milliarda ýetipdir. Olaryň 5 milliardy ösýän ýurtlarda ýaşaýar diýip, Bütindünýä bankynyň täze hasabatynda aýdylýar.
Bütindünýä bankynyň täze hasabatyna laýyklykda, 2005-nji ýylda Türkmenistanda her 100 adamdan ikisi mobil telefon ulanan bolsa, 2010-njy ýylda bu görkeziji her 100 adamdan 62-ä ýetipdir. 2010-njy ýylda Türkmenistanda mobil telefony bolanlaryň 95 prosenti ony öňünden pul töläp ulanypdyr, 2005-nji ýylda bu görkeziji 89 prosente deň eken.
2005-nji ýylda Türkmenistanyň ilatynyň 14 prosentine mobil telefon elýeterlidi diýip, Bütindünýä bankynyň täze hasabatynda aýdylýar. Emma 2010-njy ýylda Türkmenistanyň ilatynyň näçe prosentiniň mobil telefon ulanandygy barada maglumat berilmeýär.
Bu hasabata görä, Azerbaýjanyň ilatynyň 80 prosenti mobil telefon ulanýar we olaryň 1,3 prosenti internete mobil telefon arkaly girýär. Gazagystanyň ilatynyň 81 prosenti, Özbegistanyň ilatynyň 87 prosenti we Gyrgyzystanyň ilatynyň 88 prosenti mobil telefon ulanýar. Şeýle-de Gazagystanyň ilatynyň 5 prosent çemesi internete mobil telefondan girýän bolsa, Gyrgyzystanyň ilatynyň 3 prosenti we Özbegistanyň ilatynyň 0,7 prosenti internete girmek üçin mobil telefon ulanýar.
Hasabatda Türkmensitanda internete girmek üçin mobil telefon ulanýanlaryň sany barada habar berilmeýär. Emma Azatlyk Radiosynyň diňleýjileriniň berýän maglumatlaryna görä, ýaşlar internete girmek üçin mobil telefony giňden ulanýarlar.
Häzir Türkmenistanyň ilatyna ýeke-täk mobil operatory “Altyn Asyr” hyzmat edýär. Emma geçen aý Orsýetiň MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasy ýakyn wagtlarda Türkmenistanda öz işini gaýtadan ýola goýjakdygyny mälim etdi. 2010-njy ýylyň dekabrynda türkmen häkimiýetleri bu kompaniýa bilen ylalaşygynyň möhletini uzaltmakdan ýüz öwrenlerinden soň, ol özüniň Türkmenistandaky işlerini bes edipdi.


text:
Pakistan harbylarynyň baş serkerdesi goşun hökümetiň yslamçy jeňçiler bilen gepleşmek syýasatyny goldaýar diýdi.
General Aşfak Parwez Kaýani bu sözleri şenbe güni Abbotabatda, Pakistanyň Harby Akademiýasynda aýtdy.
Ol gepleşikler parahatçylyga eltse, goşun örän hoşwagt bolar diýdi. Ýöne ol gerek bolsa, harbylaryň bu meseläni güýç bilen hem çözüp biljegini duýdurdy.
Noýabrda goşun serkerdeliginden dynç alşa çykýan Kaýany yslam jeňçiligine tapylan islendik çözgüdiň ýurduň Baş kanunyna laýyk bolmalydygyny nygtady.
Premýer-ministr Nawaz Şarif müňlerçe adamyň ölümine getiren söweşi soňlamak üçin «Talyban» bilen gepleşmek planlaryny öňe sürýär. Emma bu gepleşikler häzire çenli kän netije bermeýär.


text:
Şu gün siriýaly ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler paýtagt Damaskyň günbatar raýonynda protestçilere garşy ok atmalaryň bolandygyny habar berdiler.
Siriýanyň ynsan hukuklary boýunça synçy topary soňky günler ýurduň dürli şäherlerinde howpsuzlyk güýçleriniň öýme-öý reýd geçirip, ýüzlerçe adamy tussag edendiklerini aýdýar.
Siriýanyň ynsan hukuklaryny goraýjy «Sawasiah» atly başga bir topary prezident Başar al-Assadyň režimine garşy halk çykyşlarynyň başlanaly bäri soňky bir ýarym aýdan gowrak wagtyň içinde 800-den gowrak adamyň öldürilendigini tassyklaýar.


text:
Orsýetde süngatda “hapa sözleriň” ulanylmagyny gadagan edýän kanun 1-nji iýulda güýje girdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimri Putin tarapyndan maý aýynda gol çekilen täze kanuna görä, kitaplarda, aýdymlarda, teatr sahnalarynda ýa filmlerde gadagan edilen sözleriň ulanylmagy üçin awtorlar ýa-da eseri ýaýradýanlar jezalandyrylar.
Kanun sögünçli sözler kitaplarda ýa-da CD disklerde duş gelende, olaryň aýratyn bellenilip, ýörite duýduryşlaryň ulanylmagyny talap edýär.
Orsýetde käbir filmler gaýtadan çykarylmaly bolar ýa-da sögünçli ýerler täze kanuna laýyklykda gaýtadan gözden geçirilmeli ediler.
30-njy iýunda Orsýetiň ähli ýerlerinde awtorlar we artistler protest bildirip, täze kanunyň güýje girmeginiň öňüsyrasynda özboluşly dili ulanyp, soňky çykyşlaryny ýerine ýetirdiler. Gadagan edilen sözleriň sanawy entek kesgitlenmedi. Kanun bozmalar babatynda bilermenler topary tarapyndan her bir waka aýratyn çemeleşiljegi aýdylýar.


text:
Orsýetiň täze saýlanan prezidenti Wladimir Putiniň syýasatyna we onuň ýene-de prezident saýlanmagyna ýurduň jemgyýetçiliginde bildirilýän protestler käte adaty bolmadyk, hatda radikal häsiýete-de eýe bolýar.
Hususan-da, özlerini garaşsyz oppozisiýa diýip atlandyrýan käbir toparlar häkimiýetleriň eden-etdiligine öz nägileliklerini bildirmek üçin, raýatlary hatda adaty bolmadyk döredijilik usullaryndan peýdalanmaga-da çagyrýarlar. Şeýle toparlardan biriniň “Uruş” atly proýektiniň çäginde Putini suratlandyrmak üçin adaty bolmadyk serişde ulanylypdyr.
Şu günki gün protest çäresinde Wladimir Putiniň suraty çekildi diýilse, bu hiç kimi geň galdyrmasa gerek. Putiniň suratlary köp çekilýär. 2000-nji ýyllaryň başlarynda ilkinji gezek prezidentlik wezipesini eýeläli bäri Putiniň portretleri Orsýetiň ähli edara jaýlarynda peýda boldy. Orsýete syýahat edýän käbir daşary ýurtlular Putiniň kagyza, mata, tagta çekilen portretlerini suwenir hökmünde satyn alýarlar.
Sungata özboluşly çemeleşiş
Ýakynda fransiýaly meşhur modelýer Karl Lagerfeld hem Putiniň suratyny çekdi. Moskwada çap edilýän “Metro” neşirinde ýerleşdirilen bu suratda Putin başy täçli şekillendirilipdi.
Ýakynda bolsa, internetde Putiniň ýene bir özboluşly suraty peýda boldy. Bu suratda Orsýetiň täze saýlanan prezidenti gazet bölekleriniň ýüzünde
şekillendirilipdir.
Suratyň awtorynyň ady agzalmaýar, emma onuň Sankt-Peterburgyň golaýynda ýerleşýän Çudowo şäheriniň ýaşaýjysydygy we käri boýunça agaç ussasydygy aýdylýar.
“Art Woýna”, ýagny “Döredijilik urşy” atly proýektiň çäginde çap edilen melemtil reňkli bu suratyň näme bilen çekilenligini çak etmek kyn. Emma proýektiň ideýasynyň awtory we guramaçysy Igor Çepkasow bu suraty çekmek üçin adaty bolmadyk bir serişdäniň ulanylanlygyny aýtdy: “Proýektimiziň esasy manysy barada aýdylanda, ‘Uruş’ atly toparymyz döredijilik topary bolansoň, biz döredijilik ýoly bilen gitmek isledik. Halamaýan ýa hormat goýmaýan adamyňy erbet görnüşde garalamak üçin näme edip bolýar? Nejasat bilen garalap bolýar”.
Igor Çepkasowyň bu proýektiniň metbugat gullugynyň ýaýradan maglumatynda Putiniň suratynyň awtorynyň bu suraty öz pişiginiň nejesatynyň we adaty reňkiň 5:1 gatnaşygyndaky garyndysy bilen çekendigi barada maglumaty-da surata berkidendigi habar berilýär.
Protestmi ýa huligançylyk?
Şeýle adaty bolmadyk bäsleşigi geçirmekligiň inisiatory Igor Çepkasow özüni oppozisioner diýip atlandyrýar we bu proýekt arkaly Putiniň öz halkynyň kynçylyklaryna biparhlygyny görkezmek hem-de muňa protest bildirmek maksadyna eýerýänligini aýdýar.
Ol: “Putini hakyky saýlanan prezident hasap etmeýän toparymyz onuň inagurasiýasyna gabatlap, ençeme aksiýa geçirmek kararyna geldi. Bu aksiýamyzy hakyky we açyk jemgyýetçilik pikirini döretmäge we bu adamyň prezident bolmazlygyny, hiç bolmanda, wezipede uzak saklanmazlygyny gazanmaga synanyşygymyz hökmünde häsiýetlendirip bolar” diýip, öz garaýşyny mälim etdi.
Çepkasow özüniň huligançylykda aýyplanmak ýa başga bir aýyplamalar bilen tussag edilmek ýaly jezadan gorkmaýanlygyny aýtdy. Onuň ýolbaşçylygyndaky proýektiň çap eden suratynda ulanylan serişdäniň portret çekmek, hususanam, ýurduň ýolbaşçylaryny şekillendirmek üçin ulanylmagy sebäpli, Orsýetiň kanunlarynda haýsy-da bolsa bir jezanyň göz öňünde tutulyp-tutulmaýanlygyny häzirlikçe anyklap bolmady.
Bu wakanyň fonunda bolsa, Orsýetde Wladimir Putiniň täze prezidentlik möhletine kasam etmek dabarasyna resmi derejede taýýarlyklar görülýär. Putiniň prezidentlik üçin inagurasiýa dabarasy 7-nji maýda geçiriler.


text:
“Yslam döwleti” ekstremistik toparyň Russiýanyň Demirgazyk Kawkazdaky Dagystan respublikasynda 29-njy dekabrda amala aşyrylan hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Hüjümde bir adam öldürilipdi.
“SITE” aňtaw toparynyň berýän maglumatyna görä, “Yslam döwleti” topary Derbentiň Naryn-Gala sitadelinde hüjümi amala aşyrandygyny öňe sürüpdir. Gürrüňi gidýän hüjümde azyndan 10 adam hem ýaralandy.
“Yslam döwleti” toparynyň beýanatynda hüjümiň nyşanasy galanyň golaýyndaky aňtaw ofiserleriniň bolandygy aýdylýar.
Dagystanda jeňçiler sebitde yslam halyflygyny gurmak ugrunda söweş alyp barýarlar.


text:
Habarlarda, Ýewropa Bileleşiginiň ady aýdylmaýan uly diplomatyna salgylanyp, ukrain prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň oppozisiýa liderleri bilen ýurtdaky garaşsyzlykdan bäri iň ganly krizisi soňlamak barada ylalaşyga gelendigi aýdylýar.
Ol diplomat «biz wagtlaýyn ylalaşyga şu gün gol çekilmegine garaşýarys» diýipdir. Ol bu ylalaşygyň käbir konstitutsiýa reformalaryny, irki prezident we parlament saýlawlaryfny hem üpjün etjegini aýdypdyr.
Ýöne bu diýilýän saýlawlaryň wagty indi bellenmeli. Germaniýanyň dpa habar gullugy bu ylalaşygyň 10 gün içinde täze geçiş hökümetini hem kesgitlejegini aýdýar.
Biraz öň Ukrainanyň perezidentiniň metbugat gullugy prezident Wiktor Ýanukowiçiň, oppozisiýanyň we Ýewropa Bileleşiginiň ministrleriniň gatnaşmagynda, uzak gijesi bilen geçirilen gepleşiklerden soň, ganly syýasy krizisi çözmek boýunça bir ylalaşyga gelnendigini aýdypdy.
Orsýetiň araçysy Wladimir Lukiniň hep gepleşiklere gatanaşandygy aýdylýar. Ol öz beýanatynda bu ylalaşygyň günortandan ýerine ýetirilip başlanjagyny aýtdy, emma detallary aýtmady.
Oppozisiýa we ÝB ministrleri ylalaşyga gelnendigini häzirlikçe tassyklamadylar.
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius ylalaşyk baradaky gürrüňlerde seresaplyga çagyrdy, Germaniýanyň daşary işler ministri gije «örän kyn gepleşikleriň» bolup geçendigini, emma indi ol gepleşikleri biraz soň dowam etdirmek üçin arakesme edilendigini aýtdy.
Ukrainanyň Saglyk ministrligi sişenbe gününden bärki çaknyşyklarda 77 adamyň öldürilendigini aýtdy.


text:
Gürjüstanyň öňki prezidenti Mihail Saakaşwili (Mikheil Saakashvili) täze jenaýat aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Gürjüstanyň baş prokurorynyň edarasy özüniň 13-nji awgustda beren maglumatynda Saakaşwiliniň 2009-njy ýylyň sentýabr aýy bilen 2013-nji ýylyň fewral aýy aralygynda takmynan 5 million amerikan dollaryny ogurlamakda aýyplanýandygyny mälim etdi.
Saakaşwili günäli tapylsa, 11 ýyl türme tussaglygy bilen ýüzbe-ýüz bolup biler.
2004-2013-nji ýyllar aralygynda Gürjüstany dolandyran Saakaşwili eýýäm wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýar. Ol bu aýyplamalary inkär edýär.
Saakaşwili özüniň ikinji prezidentlik möhleti tamamlanandan soň, geçen ýyl Gürjüstany terk edipdi.
Saakaşwilä garşy ýöňkelen aýyplamalar barada Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti we dört sany amerikan senaty öz aladalanmalaryny bildirdiler.


text:
Çarşenbe güni Aşgabatda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme maslahaty geçirildi.
Goranmak ministrliginiň raýat goragy we halas ediş bölüminiň baş edarasynda geçirilen bu göçme maslahatda Döwlet howpsuzlyk geňeşine agza kanun we hukuk goraýjy organlaryň ýolbaşçylary geçen dört aýyň dowamynda öz pudaklarynda edilen işler barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Bu maslahatda prezident Berdimuhamedow prokuratura we sud organlaryna kadrlary saýlamak işlerine jogapkärçilikli çemeleşmelidigi barada aýratyn durup geçdi.
Şeýle hem, maslahatda prezident Berdimuhamedowyň käbir sudýalary wezipelerinden boşatmak we käbir sudýalaryň bolsa kategoriýalaryny beýgeltmek baradaky permanlara-da gol çekendigi habar berilýär.
Emma haýsy sudýalaryň wezipelerinden boşadylandygy barada anyk maglumat alynmady.


text:
Anna güni Bangladeşiň hökümet resmileri geçen hepde paýtagt Dakkanyň golaýynda sekiz gat tikin fabriginiň binasynyň ýumrulmagynda ölen adamlaryň sanynyň bäş ýüzden-de geçendigini mälim etdiler.
24-nji aprelde Bangladeşiň paýtagtyndan 30 kilometr töweregi aralykda ýerleşýän Sawar şäherçesinde “Rana Plaza” diýlip atlandyrylýan tikin fabriginiň sekiz gat binasy öz-özünden ýumrulanda, onuň içinde üç müň töweregi adam bar eken.
Ýöne halas ediş toparlaryna bu adamlardan köpüsini halas etmek başartdy. Bu wakanyň yzy bilen tikin fabriginiň birnäçe ýolbaşçysy we binany guran jogapkär resmilerden birnäçesi tussag edildi.


text:
Bu ýagdaý täze häkimiýet bilen gelmedi. Bu hadysa bat, öwüşgin beren özüni milletiň atasy diýip atlandyran öňki prezidentdi. Ol, öz düşünişine görä, bitaraplyga ”atalygyny” siňdirdi, olary biri-birine berk baglady. Şu görkezmä uýmaga ähli watandaşlaryny borçly etdi. Ol makalalarynyň birinde “bitaraplyk filosofiýasy türkmen halkynyň ganynda bar” diýip ýazdy. Bu pikire garşy çykanyň başyna nämeleriň injegini hemmeler bilýärdiler. Ähli zadyňdan mahrum bolmak howpy bardy.Bitaraplyk kimiň ideýasy?
Türkmenbaşynyň baş opponentlerinden biri, öňki Daşary işler ministri Boris Şyhmyradow türkmen türmesinde dereksiz ýitirim boldy. Oňa 2002-nji ýylyň ahyrynda sud edildi, şondan bärem onuň ykbaly barada hiç zat belli däl. Ol daşary ýurtlarda emigrasiýada wagty Azatlyk Radiosyna beren interwýularynyň birinde: “Bitaraplyk statusy baradaky ideýa Nyýazowyň tapan zady däl, ony ýurtdaky başga syýasatçylar öňe sürüpdiler” - diýipdi.
Şol syýasatçylar bitaraplygyň daşarky dünýäden üzňeligi aradan aýyrjakdygyna ynanýardylar. Bitaraplygyň özi beýleki ýurtlar bilen arada aragatnaşyk köprüsini gurmagy göz öňünde tutýardy. Şyhmyradowyň sözlerine görä, Nyýazow bu ideýany öz adyna geçirip, onuň manysyny, maksadyny çepbesine çöwrüpdi.
Türkmenistanyň bitaraplygy 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýasy esasynda hasaba alyndy. “Bu rezolýusiýa kabul edilmezden öňem Türkmenistan bitarap syýasat ýöredip, bitaraplygy iş ýüzünde amala aşyryp geldi” - diýip, Nyýazow nygtaýardy.
Nyýazow bu işiň başlangyjy 1992-nji ýylyň iýul aýyndan başlandy hasap edýärdi. Şol wagt Helsinkide Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk boýunça sammit bolupdy. Maslahatda çykyş eden Nyýazow ilkinji gezek garaşsyz türkmen döwletiniň daşary syýasat ugrunyň prinsipial mazmunyny pozitiw bitaraplykda görýändigini aýdypdy.
Başga maksatlar üçin ulanyldy
Ýöne ol diňe bir daşary syýasat ugry bilen çäklenmändi. Sebäbi, Boris Şyhmyradowyň pikiriçe, Nyýazowyň tagallasy bilen bitaraplyk ýurduň içerki durmuşyna-da güýçli täsir ýetiripdi. Türkmenistany daşarky dünýäden üzňeleşdirmek, ýurdy izolýasiýada saklamak üçin ol öňki prezident tarapyndan ussatlarça ulanylypdy.
Şol statusa, ýagny duruma esaslanyp, ýurtdan çykmak hem ýurda gelmek berk çäklendirildi. Ýaşlar üçin daşary ýurtlarda okamak býurokratiýa bilen hemişelik urşa öwrülipdi. Daşarky dünýä bilen aradaky köprüler bitaraplygy goramak baýdagynyň astynda çym-pytrak bolup, ýumrulypdy. Ideýa hökümdaryň dürli oýunlaryna tabyn edildi. Paradoks bilen tamamlandy
Bu iş uly bolmadyk paradoks bilen tamamlandy. Türkmenistanyň pozitiw baky bitaraplygy diýip, resmi propaganda gije-gündiz gaýtalan-da bolsa, şol bitaraplyk Türkmenistany dünýäniň iň bir ýapyk ýurduna öwürdi. GDA bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar ýoga golaý derejä ýetirildi.
Şol bir wagtda-da Türkmenistan NATO-nyň “Parahatçylygyň hatyrasyna hyzmatdaşlyk programmasyna” agza bolup galdy. Sebäbi bitaraplyk statusy anyk hem takyk ölçegleri kesgitlemeýär, onuň töweregi diňe propagandistik şygarlar bilen bellenilen. Iş ýüzünde nämäniň bitarap, nämäniň bitarap däldigini ýurtda diňe bir adam kesgitleýärdi.
Türkmenbaşynynyň dünýäsini täzelemegi bilen ýurtda bitaraplyk statusyna çemeleşme özgerdimi? Görnüşine görä, G.Berdimuhamedow nyýazowçylyk häkimiýetiň gazan çukuryndan, ýapyklykdan hem üzňelikden böwsüp çykmaga synanyşýar. Bu ýagdaý tutuş ýurduň daşarky dünýä bilen gatnaşyk saklamagyna mümkinçiligiň dörändigini aňladýarmy?
Nyýazowyň döreden dolandyryjy apparaty öňki düzgün esasynda işlemesini we ýaşamasyny dowam etdirýär. Ýeke çagyryş bilen ony dargatmak başartmasa gerek. Dünýä türkmen bitaraplygyna öz halkynyň durmuşyny we işini çäklendirýän häkimiýetiň oýun apparaty hökmünde seredýärmikä? Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Human Rights Watch guramasy Horwatiýanyň resmilerine ýurtda akyl taýdan yzagalan çagalara garşy edilýän zorluklaryň öňüni almaga we migrantlara hem-de bosgunlara has gowy gorag şertlerini döretmäge çagyryş etdi.
Human Rights Watch guramasynyň bu çagyryşy Horwatiýanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolamagyndan üç gün öň amala aşyryldy.
Human Rights Watch guramasynyň Horwatiýanyň premýer-ministri Zoran Milanowiçe ugradan açyk hatynda, Horwatiýanyň adam hukuklarynyň Ýewropa Bileleşiginiň standartlaryna ýetmegi üçin “entek köp işleriň edilmelidigini” aýdylýar.
Agzalýan gurama Horwatiýanyň edaralarynda agyr şertlerde saklanýan 9000-den gowrak akyl taýdan şikesli adamy hasaba aldy.
Şeýle-de gurama, Horwatiýanyň resmilerine ýurduň gaçybatalga berýän merkezleriniň öňündäki üýşmeleňleri, eýesiz migrant çagalaryň idegsizligini we etniki serblere hem-de syganlara garşy dowam edýän diskriminasiýalary çözmäge çagyryş etdi.
1-nji iýulda Horwatiýa Ýewropa Bileleşiginiň 28-nji agza ýurdy bolar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň resmisi Birleşen Ştatlar Azerbaýjanyň resmileri bilen bu ýurtdaky hukuk guramalarynyň garşysyna görülýän çäreler barada «berk gepleşiklere» girdi diýdi.
ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň Demokratiýa, adam hukuklary we zähmet býurosyndaky kömekçisiniň orunbasary Tomas Melia amerikan resmileri Azerbaýjan bilen gepleşiklerde halkara we azeri jemgyýetçilik guramalaryna azar berilmeginiň «kabul ederlik» däldigini aýtdylar diýdi.
Ol Pragada geçýän 2000 Forumynyň gapdalyndan Azat Ýewropa/Azatlyk radiosy bilen «Amerikanyň sesiniň» täze döredilen «Häzirki zaman» telewizion programmasyna interwýu berip, Birleşen Ştatlar Azerbaýjanyň hökümetine «uzak möhletli durnuklylygyň we abadançylygyň esasy özeni raýatlaryň jemgyýetçilik işlerine gatnaşmagyna bagly» diýýändigini aýtdy.
Melia bu sözleriň Özbegistana hem degişlidigini, ABŞ-nyň resmileriniň bu pikiri özbek resmileri bilen duşuşanlarynda hem aýdandyklaryny belledi.


text:
Türkmendaşaryykdysadybanky Visa International halkara töleg sistemasynyň agzasy bolup durýar we hemme VISA kart hyzmatlaryny üpjün edýär, şeýle hem VISA BUSINESS emissiýasyny amala aşyrýar.
VISA BUSINESS karty – bu edara görnüşli taraplar üçin ýönekeý bonkamat kartlaryndan seredeniňde gowy. Bu dünýäniň millionlarça söwda kärhana nokatlarynyň çykdaýjylaryny tölemegiň netijeli usuly. Şu VISA BUSINESS karty ulanyjy 24 sany millionlarça söwda nokatlarynda ulanup biler, şol sanda 1 million bankomatlar, dünýäniň 170-den gowrak ýurduna barabar.
VISA BUSINESS karty aýry-aýry töleg etmäge niýetlenendir, guramanyň adyndan ýa-da kärhananyň adynda , iş sapary bilen gidilende, wekilçilik çykdaýjylary hasaplamak üçin olary ulanmak oňaýly.
Pul serişdeleriň howpsyzlygy – Nagt serişdelerden tapawutlylykda ýitirilen ýa-da ogurlanan karty Siz bahym ýatyryp ýa-da çalyşyp bilersiňiz.
Siziň kärhanaňyzyň ýeňil hasaba alyş amallar – Kart kärhananyň işgäriniň korporatiwniý kart hasabyna berkidilýär, her bir kartda şahsy limit dikeltmäge rugsat berilýär. Şeylelikde işgärleriň iş gerekligi sebäpli harçlamalary ýeňillik we raharatlyk bilen gözegçilik edilýär. Şonça sowulan ýagdaýynda işçi işgärleriň gerekli ýeňil we rahat, gözegçilik edilýär, şeýle hem bughalter hasabyny täsirli aňsatlaşdyrýär, we bölünip aýyrma serişdelerini aňsatlaşdyrýar. Bank her aý göçürim hasabyň jikme-jik maglumatlary amallara berýär.
Öz kärhanaňyzyň çykdaýjylaryny gözegçilik ediň. Siziň guramaňyzyň işgärleri VISA kart ulanmagy çykdaýjylary etmäge telekeçilige höwes berýän gowy gözegçilik etmäge ýörite serişdeleri ulanmaga we berjaý etmäge düzgün tassyklanan.
Töleg etmäge rahatlyk – elekton tölegi nagt hasaplaşyklar bilen deňeşdirilende , çekler we beýleki köne usul töleglerden netijeli we çalt.
VISA BUSINESS kartany müşderileriň giň toparynyň şular hem ulanyp biler:
- Türkmendaşaryykdysadybankynyň bank kartoçkalary bilen Türkmenistanda we daşary ýurtlarda hem ulanmak rahat.


text:
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň gurluşyklarynyň çäginde täze saglygy goraýyş edarasy — iň täze enjamlar bilen enjamlaşdyrylan Saglyk öýi hem guruldy.
Saglyk öýünde maşgala lukmanlary, hünärmenler, Tiz kömek gullugynyň bölümi, maslahat beriş, keseli anyklaýyş, hirurgiýa, stomatologiýa, fizioterapiýa, gözden geçiriş hem-de sagaldyş-bejeriş bölümleri işlär. Saglyk öýüniň üç gatly binasy 1,73 gektar meýdany eýeleýär, oňa ýanaşyk ýeriň abadanlaşdyrylan meýdany bolsa 7 müň inedördül metre golaýdyr.


text:
Şu gün Hytaýyň paýtagtynda geçirilýän Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sammitinde ykdysady krizis döwri edilmeli işler barada maslahatlaşyldy.
Bu gurama Hytaý, Orsýet, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan hem Özbegistan ýaly ýurtlar girýar.
Mongoliýa, Hindistan, Eýran, hem Päkistan ýaly ýurtlaryň wekilleri synçy hökmünde gatnaşýarlar.
Hytaýyň premýer-ministri Wen Jiabao sammitde ykdysady hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi, global maliýe krisisi zerarly dörän kynçylyklary çözmek hem-de ykdysady ösüşi üpjün etmek ugrunda edilmeli işlere garalandygyny aýtdy.
Sammite myhman hökmünde gatnaşan Owganystanyň meseleleri barada hem pikir alşyldy diýlip, maglumat berilýär.


text:
Anna güni, 30-njy noýabrda Parižiň golaýynda gomoseksuallara dostlukly garaýan metjit açylýar. Bu metjit adaty metjitlerde özüni rahat duýmaýan adamlara gujak açmaly. Emma Fransiýanyň musulman jemgyýetiniň ýolbaşçylary bu proýekti oňlamaýar.
Parižiň eteginde Ýewropanyň gomoseksuallara dostlukly garaýan ilkinji metjidi gapylaryny giňden açmagyň öň ýanynda dur.
Bu metjidi esaslandyryjy Lýudowik-Mohamed Zahed adaty bolmadyk namaz jaýyny barlamak üçin üçin ilkinji gezek gelýär. Buddaçylaryň ybadathanasynyň içindäki çaklaňja otag indiden eýläk namaz okalýan ýer bolar.
Zahediň pikiriçe, bu metjit gomoseksual we musulmançylyga uýýan adam üçin amatly ýerde ýerleşýär, ýagny nämälim we syýasatdan daş.
30-njy noýabrda bolşy ýaly, bu otag her annada gomoseksual, transgender we transseksual şahslara, ultra-progressiw namaz üçin, gapysyny açar. Bu namaza, erkekler bilen bir otagda, aýallaryň hem durmagyna, ymamlyk etmegine ygtyýar berilýär.
Bu otag çaklaňja-da bolsa, Fransiýanyň resmi taýdan açylan ilkinji geý-dosty we feminist metjidi bolar.
Bu proýekt buddaçy monah, geý hukuklary ugrunda göreşýän gomoseksual Federiko Joko Prokopionyň ýardamy bilen amala aşyryldy.
Zahed mundan öň her annada, müňlerçe musulman dogany bilen garyşyp, Pariždäki uly metjitde namaz okapdyr. Emma ol täze metjidiň özüni musulman dininiň çet-gyrasynda galan ýaly duýan adamlar üçin has dostlukly boljagyna umyt baglaýar.
“Bu bir howpsuz ýer, hakyky ruhy pursaty bir-birek bilen bölüşmek, fransuz musulmanlarynyň gündelik durmuşyna degişli dürli-dürli meseleler barada pikir alyşmak, maslahatlaşmak isleýän ähli musulmanlara we beýlekilere gapysyny açýar. Bu taýda biz başga ýagdaýlarda we beýleki metjitlerde aňsat gürrüň edip bilmejek zatlarymyz barada pikir alşyp bileris” diýip, Zahed aýdýar.
35 ýaşly Franko-Algerian bu metjitde ilkinji namaza durmaga garaşýan 20 çemesi musulmanyň biri. Ýöne ol bu ýeriň barha we barha kän adamy özüne çekjegini, sebäbi özüniň “Fransiýanyň gomoseksuallary birleşiginiň” hem şeýle bolandygyny, ýagny alty adam bilen başlanyp, häzir onuň agzalarynyň sanynyň 325-e ýetendigini aýdýar.
Zahediňki ýaly metjitler Günorta Afrikada, Birleşen Ştatlarda we Kanadada bireýýämden bäri işleýär, ýöne beýle metjit Ýewropada ilkinji gezek açylýar.
Birleşen Ştalarda 2007-nji ýylda döredilen “Progerssiw gymmatlyklar ugrundaky musulmanlar” (MPV) guramasy Demirgazyk Amerikada şeýle metjitleriň alty sanysynyň bardygyny aýdýar.
San taýdan az hem bolsalar, Birleşen Ştatlarda 1500 çemesi agzasy bolan “Progressiw musulmanlar” guramasynyň agzalary “alternatiw yslamy” ýola goýmagy niýet edinýändiklerini aýdýarlar.
Zahed özüniň her bir adamy gomoseksul bolmaga yrmak maksadyna eýermeýändigini, ýöne bu hili meselelere bolan pikir-garaýyşlaryň haýalam bolsa üýtgeýänini duýýandygyny aýdýar.
Ol öz proýekti baradaky habar ýaýranyndan soň alan goldaw hatlarynyň we berlen soraglaryň sanyna haýran galandygyny, ýogsa haýbat atylmagyna garaşandygyny gürrüň berýär.
“Roýter” habar gullugynyň materiallary esasynda taýýarlandy.


text:
Hepdäniň duşenbe güni Hazar meselesinde hyzmatdaşlyk boýunça Astrahanda geçiren maslahatynda Orsýetiň pezidenti D.Medwedew ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar guramasyny döretmek başlangyjyny hem öňe sürdi.
Şeýle guramanyň döredilmegi Hazar deňzi boýunça konwensiýanyň düzülmegine we region döwletleriniň özara dawalarynyň çözülmegine nähili täsir ýetirip biler?
Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar guramasynyň döredilmegi Orsýetiň prezidentiniň sözlerine görä, “ykdysady gatnaşyklaryň ösüşine uly goşant goşup bilerdi”.
“RIA Nowosti” agentliginiň maglumatyna görä, şeýle guramanyň döredilmegine degişli mesele geçen ýylyň oktýabr aýynda, Astrahanda hökümetara ykdysady konferensiýada wise-premýerler derejesinde maslahat edilipdi. “Şonda karara gelinmedik hem bolsa, bu ideýa ýeterlik gyzyklanma bildirildi” diýip, Dmitriý Medwedew şu ýylyň 17-nji awgustynda Hazar meselesi boýunça Astrahanda geçiren maslahatynda aýtdy.
Şeýle guramanyň döredilmegi başda Orsýet we Eýran tarapyndan goldanyldy, soňra Gazagystan we Azerbeýjan hem goldaw bildirdiler. Türkmenistan garşy çykypdy diýip, “RIA Nowosti” ýazýar. “Gyzykly ideýa”
Azerbeýjanyň prezidentiniň administrasiýasynyň halkara gatnaşyklar boýunça bölüminiň başlygy Nowruz Mämedow Orsýetiň ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar guramasyny döretmek inistiwasyny “gyzykly ideýa” diýip atlandyrdy. Emma ol mundan öň Hazar deňziniň statusynyň çözülmeginiň zerurdygyny aýtdy.
“Özara bölünişik meselesi Orsýet, Azerbeýjan we Gazagystan arasynda eýýäm çözüldi, belki Orsýetiň ideýasy meseläniň Türkmenistan we Eýran arasynda
Özara bölünişik meselesi Orsýet, Azerbeýjan we Gazagystan arasynda eýýäm çözüldi.
hem çözülmegine ýardam berer” diýip, Nowruz Mämedowa salgylanyp, “Day.Az” ýazýar.
GDA giňişliginde syýasy-jemgyýetçilik prosesleri öwrenýän Informasion-analiz merkezinden Aleksandr Karawaýew şu günki gün şeýle guramanyň döredilmegine hiç hili päsgelçilik ýok diýip, hasap edýär. Şeýle guramanyň çäginde Hazar deňzine degişli islendik meseleler, ýagny transport, tranzit, howpsuzlyk we ekologiýa bilen bagly gatnaşyklar taraplar arasynda maslahat edilip bilner. Emma regionda bar bolan problemalary çözmek ugrunda şeýle guramanyň netijeli boljagyna Karawaýew şübheli garaýar.
“Adatça, halkara guramalar problemalary çözmeýär, olar eýýäm bar bolan ylalaşyklary goldamak bilen meşgullanýar. Hazar ýaka döwletler ýaly ýaranlar barada gürrüň edilende, guramanyň döredilmegi olaryň arasyndaky düýpli gapma-garşylyklary çözmäge ýardam bermez” diýip, A.Karawaýew Azatlyk radiosyna aýtdy.
Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar Guramasyny döretmek ideýasy barada Türkmenistanyň resmi pozisiýasy mälim edilmedi. Şu temadan ýerli habar beriş serişdelerinde-de maglumat berilmedi. Kime gönükdirilýär?
Medwedewiň öňe süren ideýasy hut Türkmenistana gönükdirilýär diýen pikirler hem orta atyldy.
Şol bir wagtda-da D.Medwedewiň öňe süren ideýasy hut Türkmenistana gönükdirilýär diýen pikirler hem orta atyldy. Azerbeýjanyň “Bakililar” Internet neşiriniň syýasaty öwreniji Rasim Musabekowa salgylanyp ýazmagyna görä, “Edilýän beýannamalara garamazdan, Türkmenistan Hazar deňzindäki ýataklara edýän dawasyndan el çekmez, sebäbi ol Orsýete garaşly däl”.
Şeýle-de, Orsýetiň Astrahan şäherinde şu hepdäniň başynda geçirilen maslahatda Gazagystanyň Aktau şäherinden Azerbeýjanyň paýtagtyna tarap nebit geçirijisiniň gurluşygyna we “Nabukko” proýektiniň çäginde Türkmenistandan Azerbeýjana tarap çekilmeli gaz geçirijisiniň taslamasyna hem üns berlenligi aýdylýar.
Maslahatda Orsýetiň giňişliginden geçmeýän proýektleriň öňüne böwet basmagyň zerurlygynyň agzalanlygyny “Turan” agentligi ýazdy. Orsýetiň “2020-nji ýyla çenli “Milli howpsuzlygy boýunça” şu ýylyň maý aýynda yglan eden strategiýasynda Hazar regiony we Merkezi Aziýa Moskwanyň üns merkezindäki regionlar hökmünde kesgitlendi diýlip, maglumatda bellenilýär hem-de Hazar regionyndaky täsirini artdyrmak üçin Orsýetiň hatda güýç ulanmakdan hem çekinmejegi çak edilýär.
“Güýç ulanmak netije bermedi”
Öz nobatynda Azerbeýjanly syýasaty öwreniji Rustam Mämedow soňky wagtda Orsýetiň pozisiýasynyň konstruktiw häsiýete eýe bolanlygyny belleýär. “Day.az” Internet neşiriniň Mämedowa salgylanyp ýazmagyna görä, güýje daýanmagy bilen bagly çäreleri şu çaka çenli netije bermänsoň, Orsýet regiony öz täsiri astynda saklamak üçin täze usullara geçýär. “Orsýet netijelilik ugrunda hereket etse, ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar guramasyny döredip biler” diýip, “Day.az” Internet saýtynda syýasaty öwreniji R.Mämedowyň sözlerinden sitata getirilýär.
GDA giňişliginde syýasy-jemgyýetçilik prosesleri öwrenýän Informasion-analiz merkeziniň bilermeni A. Karawaýew ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hazar guramasyny döretmek meselesiniň Orsýet tarapyndan gozgalmagyny syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrdy. “Maksat täze syýasy pozisiýany kesgitlemekden ybarat. Bu taraplaryň birek-birege ýakynlaşýanlygyny görkezýän goşmaça býurokratik çäre bolup bilerdi. Bu diňe syýasy maksatlary göz öňünde tutýar” diýip, A.Karawaýew aýdýar.


text:
15-nji fewralda Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi ikinji möhlete prezidentlige dalaş etjekdigni yglan etdi.
Fransiýanyň milli telekanalynda göni efirde çykyş eden Sarkozi: “Hawa, men dalaşgär” diýdi.
Fransiýada prezidentlik saýlawlarynyň birinji tapgyry 22-nji aprelde geçiriler.
Ýurtda geçirilen pikir soralyşyga görä, Nikolýa Sarkozi Sosialistik partiýadan dalaşgär Fransua Hollandeden öňe saýlanýar.
2007-nji ýylda häkimiýet başyna geçen Nikolýa Sarkozi işsizligi ýok etmegi söz beripdi. Emma häzir Fransiýada işsizligiň derejesi soňky 12 ýylda iň ýokary derejä – 9,3 prosente ýetdi.


text:
Ýakynda Özbegistanyň “Uztransgaz” döwlet kompaniýasy 1-nji aprelden başlap Täjigistana akdyrylýan gazyň bes ediljekdigini habar berdi. Şol sebäpli Täjigistanyň häkimiýetleri gaz ýetmezçiliginiň öňüni almak maksady bilen türkmen gazyny satyn almak babatda gepleşik geçirýärler.
“Tajiktransgaz” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Saidahmad Şarofiddinow Azatlyk Radiosynyň Tajik gullugyna beren interwýusynda özbek tarapynyň, Hytaý bilen baglaşan ylalaşyklarynda öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirmek üçin, täjik tarapyna gazy satyp bilmeýändigini aýtdy.
Täjigistan üçin ýeke-täk gaz çeşmesi bolan Özbegistandan gelýän tebigy gazyň kesilmegi sebäpli, täjik tarapy häzir Türkmenistandan gaz satyn almak babatda gepleşik geçirýär.
“Tajiktransgaz” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Saidahmad Şarofiddinowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, türkmen tarapy bilen geçirilen gepleşiklerde türkmen gazyny satyn almak babatda ylalaşyga gelnipdir. “Ýöne ilki özbek territoriýasynyň üsti bilen türkmen gazynyň tranziti meselesini çözmek zerur” diýip, Şarofiddinow aýdýar.
Özbegistanyň “Uztransgaz” döwlet kompaniýasy bolsa Täjigistana gazyň satylmagynyň bes edilmegi bilen bagly ýaýradan beýanatynda “Özbek tarapy Täjigistana diňe 2012-nji ýylyň birinji çärýeginde 45 mln. kubometr gaz satmaga borçlanypdy” diýip görkezdi.
“Bu mesele barada gol çekilen ylalaşygyň şertleri “Uztransgaz” kompaniýasy tarapyndan doly ýerine ýetirildi” diýlip, Özbegistanyň “Uztransgaz” döwlet kompaniýasynyň beýanatynda nygtalýar.
“Reuters” habar gullugynyň bu mesele bilen bagly ýaýradan maglumatynda adynyň agzalmagyny islemedik türkmen resmisiniň sözleri sitata getirilýär. Ol: “Türkmenistan islendik müşderisine diňe öz serhedinde gaz satmaga taýýar, ýöne tranzit meselesini satyn alyjynyň özi çözmeli bolar”diýýär.
Ykdysady ýagdaýy agyr
Täjigistan öňki sowet giňişligine giren 15 respublikanyň arasynda ykdysady ýagdaýy iň ýaramazy bolup, ol ýerde gaz ýetmezçiligi bilen bagly kynçylyklar öňden bäri dowam edip gelýär. Bu ýurtda diňe paýtagt Duşenbede ýaşaýan adamlaryň öýleri gaz bilen ýyladylýar.
Gaz ýetmezçiligi Täjigistanyň umumy eksportynyň 50%-den gowragyny tutýan döwlete degişli alýuminiý zawodunyň işine ýaramaz täsirini ýetirip biler diýip, “Reuters” belleýär. Bu bolsa ýurduň onsuz hem agyr maliýe ýagdaýyny has hem ýaramazlaşdyryp biler.
Özbegistan bilen Täjigistanyň gatnaşyklarynda suw meselesi bilen bagly emele gelen dartgynlylyk soňky döwür has hem ýitileşdi. Muňa Täjigistanda 1970-nji ýyllarda planlaşdyrylan “Rogun” gidroelektrik stansiýasynyň gurluşygy sebäp boldy.
Resmi Daşkent Täjigistanda “Rogun” GES-niň gurluşygy özbekleriň ekerançylyk ýerlerini suwsuz galdyrar diýip, alada galýar. Täjik tarapy bolsa, energiýa ýetmezçiliginden kösenýändigini aýdyp, “Rogun” GES-niň gurluşygynyň täjik halky üçin juda möhümdigini öňe sürýär.
Täjik synçylary özbek gazynyň Täjigistana satylmagynyň bes edilmeginiň aňyrsynda syýasy basyşyň ýatandygyny aýdýarlar. Özbek tarapy bolsa, bu meseläniň diňe ykdysady bähbitler bilen baglydygyny aýdyp, muňa syýasatyň hiç hili dahylynyň ýokdugyny nygtaýar.


text:
Türkmenistan, Gazagystan we Eýran demir ýol ýüklerini daşamagyň bir bitewi nyrhlaryny girizmegi göz öňünde tutýarlar. Bu barada 6-njy maýda bolan metbugat maslahatynda “Kazahstan temir žoly” döwlet kärhanasynyň wise-prezidenti Roman Sklýar mälim etdi.
Onuň sözlerine gärä, “Gazagystan — Türkmenistan — Eýran” demir ýol ugry “Demirgazyk — Günorta” geçelgesiniň üstaşyr geçirijilik mümkinçiligini ösdürmek maksady bilen guraldy we häzirki wagtda eksport hem üstaşyr ýüklerini kabul etmäge taýýar.
“Geçen ýyl “Bolaşak — Serhetýaka” serhet geçelgesi boýunça ýükleriň 1,1 million tonnasy, şol sanda Gazagystandan 700 müň tonnasy, biziň ýurdumyzdan geçýän üstaşyr ýükleriň bolsa 400 müň töweregi tonnasy daşaldy” — diýip, Roman Skalýar aýtdy we 2015-nji ýylda bu geçelge boýunça 4 million tonna ýük daşalmagyň göz öňünde tutulýandygy nygtaldy.
Şeýle hem “Kazahstan temir žoly” döwlet kärhanasynyň wise-prezidenti şu ýylyň apreliniň başynda Gazagystanyň paýtagtynda Gazagystanyň, Türkmenistanyň we Eýranyň demir ýollarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda maslahatyň bolup geçendigini ýatlatdy.onuň barşynda taraplar bu ýurtlaryň arasynda ýük daşamagyň möçberlerini artdyrmaga degişli meseleleri ara alypv maslahatlaşdylar.


text:
Eýran öz ýadro programmasy babatda gepleşikleriň ahyrky möhleti boýunça halkara basyşyny kabul etmejekdigini aýtdy.
Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Hassan Haşgawi Tähran gepleşiklere garşy däl, ýöne ol uly güýçleriň özüne soňky möhlet bilen basyş görkezmegine ýol bermez diýdi. Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Hillari Klinton bazar güni Waşington Eýrany sentýabrda gepleşikler stolunyň başyna dolap getirmek tagallasyna gaýtadan sereder diýdi.
Ol bu meselede Waşington salgyma çapmaýar we Tähranyň jogabyna uzak garaşmaz diýdi.


text:
Moldowanyň awtonom territoriýasy Gagauziada ses berijiler regionyň täze häkimini saýladylar. Bu regionda Russiýa bilen ýakyn gatnaşyklary saklamaga uly goldaw berilýär.
Gagauzianyň Merkezi saýlaw komissiýasy moldowan parlamentçi Irina Wlahyň sesleriň 51%-ni alyp, saýlawda ýeňiş gazanandygyny mälim etdi.
Gagauzianyň paýtagty Komratyň öňki häkimi Nikolaý Dudoglo sesleriň 19%-ni aldy.
Merkezi saýlaw komissiýasy Gagauziada hasaba alnan 105 müň ses berijiden 63 müň sanysynyň saýlawlara ses bermäge gatnaşandygyny habar berýär.
Wlah Russiýa bilen ýakyn gatnaşyklary saklamaga çagyryş edipdi.
Gagauzianyň ilatynyň aglabasy türki dilli hristianlardan ybarat bolup, ol ykdysady awtonomiýa eýedir. Şol bir wagtyň özünde bu sebitde moldowan polisiýasy, mekdepleri we sudlary hereket edýär.


text:
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň şan-şöhrata beslenen ýene-de bir ýyly – 2015-nji ýyl hem tamamlanyp barýar.
Geçip barýan ýyl Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň taryhynda, mähriban halkymyzyň durmuşynda şöhratly ýyllaryň biri boldy. Şu ýylyň möhüm wakalary Berkarar döwletimiziň halkara abraýynyň barha artýandygynyň, alyp barýan daşary syýasatynyň dünýä bileleşigi tarapyndan uly goldaw tapýandygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Bitarap döwletimiz Birleşen Milletler Guramasy bilen giň hyzmatdaşlyk edip, dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi gazanmaga ýardam berýän netijeli gatnaşyklary ösdürýär.
Tamamlanyp barýan ýylda mähriban halkymyzyň durmuşynda, sebitiň we dünýäniň syýasy giňişliginde örän möhüm ähmiýetli wakalar köp boldy. Iýun aýynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisinde «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» hakyndaky täze Rezolýusiýa biragyzdan kabul edildi. Bu taryhy waka Garaşsyz döwletimiziň geçen 20 ýylyň dowamynda Bitaraplyk syýasatyna esaslanyp, halkara giňişliginde alyp baran netijeli işlerine berlen ýokary bahadyr.
Bitaraplyk syýasaty – asudalyk, agzybirlik, parahatçylyk, dost-doganlyk we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatydyr. Garaşsyz Watanymyzyň Bitaraplyk syýasaty dünýäniň ähli döwletleri bilen dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagyny üpjün etmäge gönükdirilendir!
Biz Garaşsyz Watanymyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna, mähriban halkymyzyň parahat durmuşyna buýsanjymyzyň nyşany hökmünde 2015-nji ýyly «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan etdik. Berkarar döwletimiziň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramyny giňden belläp geçdik. Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Ýaşulularynyň dabaraly maslahatyny, «Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna halkara hyzmatdaşlygy» atly halkara maslahatyny ýokary derejede we guramaçylykly geçirdik. Bu maslahata dünýäniň dürli ýurtlaryndan köp sanly döwlet we hökümet baştutanlary, halkara guramalarynyň wekilleri, görnükli syýasatçylar gatnaşdy. br>
Ata Watanymyz türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlygyny ösdürmäge hem uly goşant goşýar. TÜRKSOÝ halkara guramasynyň gadymy Mary şäherini 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýip yglan etmegi mähriban halkymyz üçin buýsançly waka öwrüldi. Daşoguz şäheri bolsa, täze ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň medeni paýtagty diýlip yglan edildi. Bu çäreler Bitarap Watanymyzyň halkara abraýynyň örän ýokarydygyny aýdyň görkezýär.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda ýurdumyzda müňlerçe täze önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalar, ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary gurlup, ulanmaga berildi. Ýüzlerçe iri desgalaryň düýbi tutuldy.
Häzirki döwürde hem «Türkmenabat–Farap» demir ýol we awtoulag köprüleri, «Türkmenistan–Owganystan–Täjigistan» halkara demir ýoly, Türkmenbaşynyň halkara deňiz porty, paýtagtymyzdaky halkara howa menzili ýaly örän iri desgalaryň gurluşygy güýçli depginler bilen alnyp barylýar.
Biz dekabr aýynda asyryň ägirt uly taslamasyna – uzynlygy 1800 kilometrden geçýän «Türkmenistan – Owganystan – Päkistan–Hindistan» halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berdik, şeýle hem «Galkynyş» gaz känini özleşdirmegiň üçünji tapgyryna girişdik. Ýaňy-ýakynda bolsa, ýurdumyzyň çäklerinden geçýän, uzynlygy 800 kilometr bolan «Gündogar–Günbatar» gaz geçirijisini dabaraly açyp, ulanmaga berdik.
2015-nji ýylda Berkarar döwletimiziň ykdysady kuwwaty has-da artdy. Mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak, ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak boýunça tutumly işler amala aşyryldy.
Ykdysadyýetimiziň beýleki pudaklary bilen birlikde, oba hojalyk pudagynda hem biz düýpli özgertmeleri amala aşyrýarys. Şoňa görä-de, şu ýyl zähmetsöýer gallaçylarymyz Watan harmanyna 1 million 400 müň tonnadan gowrak guşgursak bugdaý tabşyrdy.
Pagtaçy daýhanlarymyz hem «ak altynyň» 1 million 100 müň tonnasyny ýygnap almagy başardy. Dürli miweleriň, ir-imişleriň we gök-bakja ekinleriniň bol hasyly ösdürilip ýetişdirildi.
«Döwlet adam üçindir!» diýen şygar bilen amala aşyrýan giň gerimli özgertmeler syýasatymyz mähriban halkymyzyň netijeli zähmet çekmegine, abadan, asuda we bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirildi.
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Paýtagtymyz Aşgabady ösdürmek we gözelleşdirmek boýunça 2015-nji ýylda örän köp işler bitirildi. Aşgabat şäherinde ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, mekdepler, çagalar baglary, şypahanalar giň gerim bilen guruldy. Sport toplumlary, medeniýet köşkleri, lukmançylyk merkezleri dünýä ölçeglerine laýyklykda bina edildi. Biz paýtagtymyzy ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleri mundan beýläk-de dowam ederis.
Ýurdumyzyň saglyk, ylym-bilim ulgamlarynda hem düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. Biz täze ýylda hem ýaşlara berilýän bilimiň hilini dünýä ölçegleri esasynda kämilleşdirmek boýunça netijeli işleri alyp bararys.
Häzirki döwürde ykdysadyýeti ýokary depginler bilen ösdürmek ylmyň gazananlary bilen berk baglydyr. Şoňa görä-de, ýurdumyzda halk hojalygynyň pudaklaryna innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmaga uly üns berýäris.
Geçip barýan ýylda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek boýunça hem giň gerimli işler amala aşyryldy. Türgenlerimiz halkara sport bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, altyn we kümüş medallara mynasyp boldy.
Biz 2017-nji ýylda V Aziýa oýunlary geçirilenden soň, ýurdumyzy dünýäniň sport merkezi hökmünde has belent derejelere çykarmalydyrys. Şoňa görä-de, Aziýa oýunlaryny ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek ugrunda alyp barýan işlerimizi täze ýylda has güýçli depginler bilen dowam etmelidiris.
Şu ýylyň aprel aýynda ilkinji milli emeli hemramyz – «Türkmen Älem 52oE» aragatnaşyk hemrasy älem giňişligine çykaryldy. Bu bolsa, Bitarap Türkmenistanyň bütin adamzadyň bagtly geljeginiň hatyrasyna netijeli hyzmatdaşlygy barha giňeldýändigini aýdyň görkezýär.
Geçip barýan ýyl ýurdumyzda telekeçiligi ösdürmekde hem uly üstünlikler gazanyldy.
Telekeçilerimiziň öndürýän ýokary hilli önümleri, gurýan ajaýyp binalary, bazarlarda harytlaryň bolçulygyny döretmekde bitirýän işleri bizi guwandyrýar.
Biz ata-babalarymyzdan gelýän milli däplerimize eýerip, möhüm meseleleri pähim-parasatly ýaşulularymyz bilen maslahatlaşýarys, öňde duran wezipeleri çözmegiň ýollaryny geňeşýäris. Şu ýylyň sentýabr aýynda Balkan welaýatynyň Awaza etrabynda Ýaşulularyň nobatdaky maslahatyny geçirdik. Maslahat ýurdumyzda milli demokratiýanyň ösýändigini, raýat jemgyýetiniň barha kämilleşýändigini aýdyň görkezdi.
Hormatly adamlar!
Eziz watandaşlar!
2015-nji ýylda biz milli medeniýetimizi ösdürmek boýunça hem giň gerimli işleri amala aşyrdyk.
Lebap welaýatynda Medeniýet hepdeligini üstünlikli geçirdik. Bu çäreler ruhy mirasymyzyň hem-de milli medeniýetimiziň baýramy hökmünde halkymyzyň buýsanjyny artdyrdy. Biz medeniýetimizi, sungatymyzy, edebiýatymyzy ösdürmäge geljekde hem uly üns bereris. Nesip bolsa, Täze ýylda Medeniýet hepdeligini Mary welaýatynda geçireris.
Geçilen bir ýyllyk menzile ser salmak bilen, biz şu ýyl ata Watanymyzda giň gerimli işleriň amala aşyrylandygyny, belent sepgitlere ýetilendigini buýsanç bilen belläp bileris.
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
2016-njy ýyl hem Garaşsyz döwletimiziň taryhyna altyn harplar bilen ýazyljak şanly wakalara baý ýyllaryň biri bolar.
Täze ýylda biziň öňümizde ata Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmek, onuň halkara abraýyny has-da ýokarlandyrmak boýunça belent wezipeler durýar. Nesip bolsa, biz 2016-njy ýylda Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatyny geçireris. Maslahatda il-ýurt bähbitli örän möhüm maksatnamalary üstünlikli amala aşyrmak bilen bagly wezipeleri kesgitläris.
Her ýylda bolşy ýaly, Täze ýylda hem mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak meselesine aýratyn üns bereris. Zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň möçberlerini ýene-de köpelderis.
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Täze ýyl Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny yglan edenine 25 ýyl dolýar. Ata Watanymyz şu döwürde tanalmaz derejede ösdi we özgerdi. Ähli ugurlar boýunça çalt depginler bilen ösýän, ykdysady taýdan kuwwatly we abraýly döwletleriň biri hökmünde bütin dünýäde ykrar edildi. Şoňa görä-de, biz Bitarap döwletimiziň mukaddes Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramyny giňden we dabaraly belläp geçeris!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň täze ýylynda biziň her birimiz janymyzdan eý görýän Türkmenistan Watanymyzy senagat taýdan dünýäniň ösen, öňdebaryjy döwletleriniň hataryna goşmagyň hatyrasyna öňküden-de yhlas bilen, tutanýerli zähmet çekmelidiris.
Täze – 2016-njy ýylyň ata Watanymyz üçin ösüşleriň, mähriban halkymyz üçin täze ýeňişleriň we üstünlikleriň ýyly boljakdygyna berk ynanýaryn!
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Ýene-de az salymdan biz Täze – 2016-njy ýyla gadam basýarys. Goý, Täze ýyl eziz Watanymyz üçin üstünlikli, mähriban halkymyz üçin rysgal-döwletli, bereketli hem-de düşümli ýyl bolsun! Siziň maşgala ojaklaryňyzda Täze ýylda hem agzybirlik, bagtyýarlyk, abadançylyk we rowaçlyk höküm sürsün!
Täze 2016-njy ýylyňyz gutly bolsun, eziz watandaşlar!
Öňe, öňe, diňe öňe,
jan Watanym, Türkmenistan!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen halkyna Täze ýyl gutlagy
Eziz watandaşlar!
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň