text:
AMBASSADE DU TURKMÉNISTAN
RÉPUBLIQUE FRANÇAISE - PARIS
Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşi orta möhletleýin we uzak möhletleýin döwürlere niýetlenen milli we döwlet maksatnamalary esasynda amala aşyrylýar. Bu gün Türkmenistanda elektroenergetika, nebit-gaz çykarýan, nebiti gaýtadan işleýän, himiýa we nebit- himiýasenagatlaryndan, maşyn-gurluşyk we demiri gaýtadan işleýän, gurluşyk materiallaryny öndürýän desgalar, ýeňil we azyk senagatynyň kärhanalary bilen üpjün edilen köp pudakly, dürli maksatly ykdysadyýet döredildi.
Türkmenistanyň içerki önüminiň ösüş depgini 2013-nji ýylda, 2012-nji ýylyň bahalary bilen deňeşdirilende, 10,2% deň boldy. Senagat önümçiliginiň ösüş möçberi 7,3% boldy. Geçen döwür bilen deňeşdirilende, maýa goýumlarynyň möçberiniň ösüşi 7,1%, zähmet hakynyň möçberi 11% boldy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurtda milli ykdysadyýetiň diwersifikasiýa edilmegine we oňa innowasion häsiýetiniň berilmegine gönükdirilen milli we döwlet maksatnamalaryna laýyklykda, uly möçberli özgetrmeler amala aşyrylýar.
Şu nukdaýnazardan, soňky ýyllaryň içinde adaty bolan pudaklar, ýagny, nebit-gaz toplumy, elektroenergetika, oba hojalygy, gurluşyk, ulag we aragatnaşyk pudagy düýpli ösüşe eýe boldy. Şunuň bilen bir wagtda, ykdysadyýetiň täze pudaklaryny: himiýa önümçiligini, dokma pudagyny, gurluşuk materiallary önümçiligini, telekommunikasiýalar we beýleki ýokary tehnologiýa pudaklaryny emele getirmek boýunça işler alnyp barylýar.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdy 2012-2016-njy ýyllar üçin durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek maksatnamasyny” amala aşyrmak boýunça geçirilýän işleriň çäklerinde orta möhletleýin geljekde ýokarda agzalan pudaklary mundan beýläk ösdürmäge gönükdirilen ýörite maksatnamalar işlenip düzüldi. Türkmenistan beýleki ýurtlar bilen özüniň daşary ykdysady gatnaşyklaryny işjeň ösdürýär. Bu gün Türkmenistan dünýäniň 103 sany ýurdy bilen söwda gatnaşyklaryny saklaýar. Daşary söwda dolanyşygynyň ösüşi 2012-nji ýylda 102% deň boldy.
Uglewodorod serişdeleriniň umumy gorlary 45,44 mlrd. tonna şertleýin ýangyja deň.
2012-nji ýylda Türkmenistanda 69 mlrd. kub metrden gowrak tebigy gaz we 11 mln. tonna golaý nebit we gaz kondensanty gazylypçykaryldy. 2030-njy ýyla çenli Türkmenistanyň nebitgaz toplumyny ösdürmek baradaky maksatnamasy tebigy gazyň çykarylyşyny 250 mlrd. kub metre, nebitiň çykarylyşyny bolsa 110 mln. tonna çenli artdyrmagy göz öňünde tutýar.
Ykrar edilen tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde dördünji orny eýeleýän, şeýle hem geografik ýerleşiş aýratynlyklaryny nazara almak bilen, Türkmenistan özüniň halkara hyzmatdaşlygyny diwersifikasiýalaşdyrmak syýasatyny, hususan-da, energetika pudagynda, türkmen uglewodorod çeşmelerine we olary daşamagyň serişdelerine hyzmatdaşlaryň deň ygtyýarlylygyny üpjün etmek esasynda alyp barýar. Bu türkmen energiýa geçirjilerini halkara energetika bazaryna çykarmak üçin köpugurly ulag-turbageçiriji infrastrukturalarynyň döredilmegini göz öňüne tutýar.
Şuňa laýyklykda, ýurt adaty ulanýan ugurlary bilen bir hatarda, 2009-njy ýylda özüniň energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilmegi üçin iki sany täze iri taslamany, ýagny, Türkmenistandan Hytaýa we Türkmenistan–Eýran ugry boýunça ikinji gaz geçirijisini amala aşyrdy, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan ugry boýunça gaz geçirjisini hyzmatdaşlary bilen durmuşa geçirmeklige içgin girişdi.
Türkmenistan energiýa geçirjilerini Ýewropa döwletlerine ýetirmek babatda hem içgin gyzyklanmak bilen garaýar. Tebigy baýlyklar bilen birwagtda Türkmenistanyň energetika pudagynyň diwersifikasiýa strukturasy, ilkinji nobada uglewodorod çig malyna esaslanan, senagatyň gaýtadan işleýän täze pudaklaryny döretmegiň üsti bilen yzygider amala aşyrylýar. Bu sebitiň ajaýyp geografiki ýerleşişini hasaba almak bilen, Merkezi Aziýa we Hazar zolagynda Türkmenistan halkara ulag taslamalaryny bilelikde işläp düzmegi möhüm hasaplaýar.
Bu gün elektroenergetika milli ykdysadyýetiň möhüm pudaklarynyň biri bolup durýar. Onuň ösüşi ýurduň energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge hem-de giň sebitara hyzmatdaşlyga öran oňaýly täsir edýär. Türkmenistanyň elektroenergetikasy ýurduň içki sarp ediş talaplaryny doly berjaý edýär. Türkmenistanyň energiýa ulgamy Merkezi Aziýanyň birleşen energiýa ulgamy bilen baglanyşykly we elektroenergiýanyň köp bölegini Owganystana, Eýrana, Türkiýä, Täjigistana we sebitiň beýleki ýurtlaryna eksport etmäge ukyply. Ýurduň energetika pudagynyň potensialy yzygiderli artdyrylýar:
Täze elektrostansiýalar we elektrogeçiriji ulgamlar gurulýar, bar bolan energetiki desgalaryň durky täzelenýär we döwrebaplaşdyrylýar. Türkmenistanyň Prezidentiniň kararyna laýyklykda 2011-nji ýylyň 25-nji fewralynda Mary we Lebap welaýatlarynda ýokary woltly elektrogeçirijisi bolan asma liniýalaryň, podstansiýalaryň toplumynyň gurluşygy başlandy. Şeýle-de hereket edýän podstansiýalar täzeden gurlar we elektrostansiýalar üçin ätiýaçlyk şaýlary satyn alnar. Şu işler gutarandan soňra Türkmenistan özüniň Owganystana eksport edýän elektroenergiýasyny bäş esse köpelder. Şonuň ýaly hem, döredilen kuwwatly elektroenergiýany Pakistana we Täjigistana eksport etmäge mümkinçilik berer.
Türkmenistanyň himiýa we nebithimiýa toplumy dag himiýasyndan, esasy himiýadan, plastmas önümlerini öndürmekden, hojalykda ulanylýan himiki önümlerden hem-de senagatda peýdalanylýan uglerody öndürmekden ybarat bolup durýar. Türkmenistanyň himiýa önümlerini öndürýän karhanalary sintetiki ýuwujy serişdeleri, natriý sulfaty, sintetiki ammiagy, ýod we başga-da köp himiki önümlerini öndürýärler. Türkmenistanyň himiýa çig mal önümlerini senagatda ulanmakda hem-de himiýa we nebithimiýa senagatyny ösdürmekde örän gowy mümkinçilikler bar. Lebap welaýatynyň Gowurdak-Köýtendag ýerlerinde täze kaliý duzlarynyň ýataklary açyldy hem-de 2009-njy ýylda welaýatyň Garlyk şäherçesinde kaliý dökünlerini öndürýän Dag-magdan baýlaşdyryjy toplumynyň gurluşygyna başlandy. Kaliý dökünlerini öndürýän Dag-magdan baýlaşdyryjy toplumynyň gurluşygyna başlanmagy, munuň özi Türkmenistanyň ykdysadyýetine täze bir ulgamyň goşulýandygyny aňladýar. Şeýlelikde, kaliý duzlarynyň Garlyk ýatagy ýylda 1-den 1,5 million tonna çenli dökünleri öndürmäge ukyply, gelejekde bolsa 4 million tonna çenli artdyrylar. Toplumyň birinji nobatdakysynyň bahasy ABŞ-nyň bir milliard dollaryna barabardyr.
Türkmenistan ulag-aragatnaşyk ulgamynyň (demir we gara ýollarynyň, deňiz we derýa portlarynyň, turbageçiriji ulaglaryň) ösmegine bütin ýurduň ykdysadyýetiniň durnukly ösmegine ýardam edýän infrastrukturanyň esasy düzüjisi hökmünde uly ähmiýet berýär. Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan öňe sürlen ulag ulgamyndaky uly göwrümli halkara taslamalary sebitleýin we sebitara hyzmatdaşlyga täze itergi berer. Bu babatda häzirki döwürde ýörgünli we ykdysady taýdan oýlanyşykly öňe sürlen Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýolunyň gurluşygyny görkezmek bolar. 2010-njy ýylda türkmen tarapyndan öňe sürlen Merkezi Aziýadan Pars aýlagynyň ýurtlaryna ulag geçelgesiniň seljermesine seredildi. Häzirki wagtda Türkmenistanda demir ýollarynyň uzynlygy 3080 km barabardyr. Garaşsyzlyk ýyllarynda olaryň uzynlygy 900 km çenli artdy. Tejen-Sarahs, Türkmenabat-Atamyrat, Daşoguz-Köneürgenç, Aşgabat-Garagum-Daşoguz ýaly täze demir ýollar guruldy. Ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň ýokarlanmagy bilen ýük daşamaklygyň göwrümi hem artýar. Geçen ýyla garanyňda, 2011-nji ýylda ýük daşamaklygyň göwrümi 104% artdy. Şu günki gün Türkmenistan “Demirgazyk-Günorta”, “Günbatar- Gündogar” geçirijiler boýunça demir ýol ýüklerini daşamaklygyň halkara transmilli merkezleriniň iň irisi bolup durýar. Türkmenistanyň çäginde uzynlygy 1400 km barabar bolan Şanhaý bilen Frankfurdyň arasynda gurlan Transaziýa-Ýewropa optiki süýümli geçiriji, radioreleý geçirijileri guruldy. Türkmenistanyň ilatly ýerleri durnukly aragatnaşyk bilen üpjün edilen. Ýurdumyzyň agrosenagat toplumynyň wajyp wezipelerine ilaty azyk önümleri bilen üpjün etmek, gaýtadan işleýiş senagatyny çig mal bilen üpjün etmek, önümçiligi ýokarlandyrmak we täze hojalyk gatnaşyklary ýola goýmak girýär. Şu günki gün Türkmenistan özüni azyk önümleri bilen üpjün edýär. 2011-nji ýylda Türkmenistan gallany eksport ediji ýurtlaryň hataryna girdi. Ýylda 217 müň tonna däne satuwa çykarylýar, onuň arasynda 150 müň tonna bugdaý, galany un görnüşinde çykarylýar. Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda täze döwrebap ýokary tehnologik enjamlar bilen üpjün edilen, eksporta gönükdirilen tekstil senagaty guruldy we öňdebaryjy, ýokary öndürijilikli enjamlar bilen enjamlaşdyrylan 30 sany tekstil toplumlary we kärhanalar işe girizildi. Bu bolsa ýurtda pagta süýümini öndürmegiň kuwwatyny 3%-den 51%-e çenli artdyrmaga mümkinçilik berdi. 1995-nji ýyldan 2009-njy ýyla çenli döwürde nah matalaryň öndürilişi 8 esse artdy. Şunuň bilen “Türkmenistanda öndürilen” diýen nyşan bilen çykarylýan tekstil önümleriniň eksporty 29 esse artdy. Häzirki wagtda öndürilýän tekstil önümleriniň 70-80%-i Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna, ABŞ, Kanada, Russiýa, Türkiýä, Wengriýa, Hytaýa, Baltika ýurtlaryna, Ukraina we beýleki ýurtlara ugradylýar. Kärhanalar tarapyndan öndürilýän önümleriň ýyllyk göwrümi ABŞ-nyň 300 million dollaryna barabar boldy. Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň maýa goýumlarynyň işjeňleşmegi Türkmenistanyň gurluşyk toplumynyň ösmegine getirdi. Uly göwrümli döwlet gurluşyk “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny döretmeklik ýaly taslamalaryndan başga-da, ýurtda ýaşaýyş jaýlaryň gurluşygy giňden alnyp barylýar. 2020-nji ýyla çenli niýetlenen obalaryň, şäherçeleriň, şäherleriň, etraplaryň, etrap merkezleriniň sosial durmuşyny özgertmekligiň milli maksatnamasy durmuşa geçirilýär. Onuň esasy wezipeleri bolup, oba ilatynyň durmuşynyň ýokary derejesini, hemme ilatly ýerleriň deňagramly sosial ösüşini üpjün etmek girýär.


c: text/html

text:
BMG-nyň Howpsyzlyk geňeşiň Trampyň Ierusalym kararyndan soň ertir gyssagly ýagdaýda jemlenişer
Federika Mogherini ABŞ-nyň Trampyň İerusalym kararyna uly alada bildirýändiklerini aýtdy
ABŞ-nyň Prezidenti Donald Trampyň Ierusalymy “Ysraýyliň paýtagty” hökmünde ykrar etmeginden soň BMG-nyň Howpsyzlyk geňeşi ertir meseläni ara alyp maslahatlaşar.
Beýleki tarapdan ÝB-niň Daşary gatnaşyklardan we howpsyzlykdan jogapkär ýokary wekili Federika Mogherini ABŞ-nyň Trampyň Ierusalim kararyna uly alada bildirýändiklerini aýtdy.
Mogherini mesele hakynda beren ýazmaça beýanatynda ÝB-niň tutuminiň üýtgemändgini, meseläniň gepleşik arkaly iki tarapyň islegine laýyklykda we Ierusalimiň geljekde iki döwletiň hem paýtagty bolmagyny öz içine alýan çözgüdiň çäginde çözülmelidigini nygtady.
Dartgynlygyň öňüniň alynmagy üçin ÝB-niň sebitdäki ähli taraplara sagdyn pikirlilik çagyryşyny berýändigini aýdan Mogherini, giň gerimli gepleşikleriň başladylmagy üçin amatly şertiň döredilmelidigine ünsi çekdi.
Mogherini ÝB-niň parahatçylyk etabyna goldaw bermäge dowam etjekdigini ýatlatdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda dollaryň “gara bazardaky” nyrhy rekord derejä ýetip, 18-nji maýda 1 amerikan dollary 21,5 manada barabar boldy. Munuň bilen bir wagtda, welaýatda azyk we gurluşyk harytlarynyň bahasy hem barha gymmatlaýar.
“Şu gün 1 amerikan dollarynyň bahasy 21,5 manada ýetdi. Geçen hepde dollaryň gara bazardaky nyrhy 18 manatdan 19 manada ýokarlanypdy” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran çeşmämiz aýtdy.
Onuň sözlerine görä, welaýatda dollaryň nyrhy rekord derejelere ýetýän mahaly, azyk we gurluşyk harytlarynyň bahasy “her sagatda gymmatlaýar, şol sebäpli adamlar öz öýlerini gurup ýa-da başlan gurluşygyny tamamlap bilmeýärler”.
“1 kilogram şekeriň bahasy 18-20 manat aralygynda, 5 litr günebakar ýagy 140 manat, 1 kilogram gazak uny 10-12 manat. Hojalyk harytlaryndan başga gurluşyk harytlarynyň hem golaýyna barar ýaly däl. Uzynlygy 6 metr, ini 15 santimetr bolan doskanyň bahasy öň 20 manatdy, indi 200 manat. 4 metr we 80 santimetr ölçegindäki çerepisa öň 60 manatdan satylýardy, häzir 300 manada durýar. 4 litr kraska, boýag öň 30 manatdy, indi 180 manatdan satylýar. Plastik penjireler hem 300 manatdan 1200 manada çenli gymmatlady” diýip, ýurduň demirgazyk welaýatyndaky çeşmämiz gürrüň berdi.
Bu aralykda, Aşgabatdaky habarçylarymyz paýtagtda häzir 1 amerikan dollarynyň 18,5 manada barabardygyny, ýöne şu hepde iki günüň dowamynda dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň 19-21 manat aralygynda bolandygyny aýtdylar.
Ýatladyp geçsek, 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda Türkmenistanda dollaryň söwdasy ýatyryldy we şondan bäri onuň resmi kursy 3,5 manat möçberinde saklanyp galýar. Bu bolsa, soňky 2,5 ýylyň dowamynda dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň kem-kemden ýokarlanmagyna getirdi.
Geçen hepdäniň ahyrynda onuň türkmen manadyna görä hümmeti rekord derejä ýetip, Daşoguzda 1 amerikan dollary 19 manada barabar boldy. Bu waka, welaýatda käbir azyk harytlarynyň, hususanda, dermanlaryň ençeme görnüşiniň 300% gymmatlan mahalyna gabat geldi.
Galyberse-de, 2016-njy ýylyň ýanwaryndan bäri Türkmenistanda bankdan konwertasiýa edip bolýan ýa-da öz hasabyňdan alyp bolýan daşary ýurt walýutasyna, şeýle-de “Western Union” we “MoneyGram” arkaly daşary ýurda ugradyp bolýan puluň möçberine, import bilen meşgullanýan telekeçileriň Merkezi bank arkaly manady dollara öwürmek düzgünlerine ençeme tapgyr çäklendirme girizildi.
Azatlygyň ýerli habarçylary we çeşmeleri bilen söhbetdeş bolýan telekeçileriň ençemesi konwertasiýanyň çäklendirilmegi netijesinde özleriniň “gara bazarda” dollary resmi kursyň bahasyndan alty esse gymmada satyn alýandyklaryny ýatladyp, bu ýagdaý dowam etse, onda özleriniň daşary ýurtlardan getirjek indiki harytlarynyň bahasynyň öňküsinden hem gymmat bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýarlar.
Türkmenistanyň syýasy durmuşyny ýakyndan yzarlaýan halkara we ýerli synçylaryň ençemesi ýurduň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigini aýdýar.
Şu ýylyň mart aýynyň başynda Azatlygyň türkmen hökümetine ýakyn ynamdar çeşmesi Türkmenistanyň Halkara walýuta fondundan kredit soraýandygyny, ýöne halkara maliýe edarasynyň beýleki çäreler bilen bir hatarda, resmi Aşgabada dollaryň manada bolan gatnaşygyny resmi derejede täzeden kesgitlemegi we manadyň hümmetsizlendirilmegini şert goşýandygyny habar beripdi.


text:
Türkmenistanyň dürli regionlaryndan Balkan welaýatyndaky döwlete degişli nebit-gaz kärhanalaryna baryp işleýänler özleriniň abuna ýazylmaga mejbur edilýändigini, ýöne gazet-žurnallaryň öýlerine ugradylmaýandygyny aýdýarlar.
“Her ýylyň ahyrynda bolşy ýaly, geçen ýylyň aýagynda-da biziň aýlygymyzdan 250-300 manady abuna ýazyşlyk diýip tutdular. Ýöne ýanwar aýynyň ýarysy geçse-de, henizem öýümize gelýän gazet-žurnal ýok. Ýogsam bolmasa, şol gazet-žurnallary öýüň başga hajatlary üçin ulanaýmasaň, olarda ünsümizi çekýän, okap, öwrenip, lezzet alar ýaly zadam ýok. Ýöne pulumyzy alyp, öýümize gazet-žurnallaryň gelmezligi nägilelik döredýär” diýip, Lebapdan gelip Balkanda işleýän özüni Bäşim diýip tanyşdyran 35 ýaşlaryndaky işçi Azatlygyň ýerli çeşmesine gürrüň berdi.
“Türkmennebit” döwlet konserniniň Balkandaky “Gumdagnebit” kärhanasynda işleýän Bäşim bu ýagdaýyň indi üç ýyl bäri, ýagny ýurtda döwlet işgärleriniň aýlyk haklaryny plastik kartlara geçirmek düzgünine girişeli bäri gaýtalanýandygyny, şondan bäri nebit-gaz işgärlerine abuna ýazylandygy barada ýörite güwänamanyň, ýagny kwitansiýanyň hem berilmeýändigini aýdýar.
“Üç ýyl öň aýlyklarymyzy alanymyzda, abuna ýazylmak üçin pul saklap galýardylar, ýöne dessine kwitansiýamyzy elimize berýärdiler. Öýümize gazet-žurnallar ugradylmasa, ýaşaýan ýerimizdäki poçta bölümine şol kwitansiýany görkezýärdik. Olaram gazetleri ugradyp başlaýardylar. Ýöne näme üçindir, dürli bahanalar bilen indi şol kwitansiýany bermeýärler” diýip, Bäşim belledi.
“Gumdagnebitiň” Bäşim ýaly başga-da onlarça işgäriniň aýtmagyna görä, kärhananyň hasaplaşyk bölümi kwitansiýanyň berilmezligini welaýatyň poçta bölüminiň şol resminamalary öz wagtynda taýýarlap bermezligi bilen baglanyşyklydygyny düşündirýär.
“Kärhananyň hasaplaşyk bölüminiň işgärleri ‘biz poçta bölümine haçan barsagam, iş kän, ýetişip bilemizok, ertir ýa-da birigün bereris diýip jogap berýärler. Bizem siz ýaly garaşýarys’ diýýärler. Ýene barsaň, ýene şol jogaby gaýtalaýarlar. Onsoň bizem iş orunlarymyzy ýitirmezlik üçin dymýarys. Ýöne bu ýagdaý adamlaryň arasynda ‘bizi abuna ýazman, şol puly öz jübülerine alýandyrlar’ diýen ýaly betgümanlygyň döremegine sebäp bolýar” diýip, özüni Nurberdi diýip tanyşdyran “Gumdagnebit” kärhanasynyň ýene bir işgäri aýtdy.
Şol bir wagtda, ol kärhanada işleýän balkanly, ýagny ýerli işgärleriň abuna ýazylan gazet-žurnallarynyň öz wagtynda diýen ýaly öýlerine ugradylýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Ýerli synçylaryň we türkmenistanlylaryň ençemesi ýurtda neşir edilýän gazet-žurnallaryň okyjylaryň ösen islegini kanagatlandyrardan has pes derejede taýýarlanýandygyny, ýöne muňa garamazdan, býujet işgärleriniň, talyplaryň abuna ýazylmaga mejbur edilmeginiň ýylyň-ýylyna dowam edýändigini aýdýar.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, Azatlyk Radiosy ýokarda gürrüňi edilen meseleler dogrusynda, “Türkmennebit” döwlet konserniniň Balkandaky “Gumdagnebit” kärhanasy we Balkan welaýatynyň poçta bölümi bilen habarlaşanda, bu maglumatlary ne tassyklatmak, ne-de inkär etdirmek başartdy.


text:
20-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi.
Gün tertibine ýurdumyzyň welaýatlaryny we paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň strategiýasyny amala aşyrmak, möwsümleýin oba hojalyk işlerini degişli derejede geçirmek, şanly seneler mynasybetli çäreleri guramak, şeýle hem döwlet durmuşynyň beýleki möhüm meseleleri girizildi.
Daşary işler ministri R.Meredow hormatly Prezidentimizi Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň paýtagtynda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň açylmagynyň 10 ýyllygy hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň “BMG-niň Merkezi Aziýa üçin sebit merkeziniň orny” atly Rezolusyýasynyň kabul edilmegi bilen türkmen diplomatlarynyň adyndan tüýs ýürekden gutlady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna üýtgewsiz ygrarlydygyny we bu syýasatyň dünýä bileleşigin goldawyna eýe bolýandygyny nygtap, wise-premýeriň, DIM-niň ýolbaşçysynyň ünsüni ikitaraplaýyn görnüşde hem, iri halkara guramalarynyň we düzümleriniň çäginde hem netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek üçin bar bolan ähli mümkinçilikleriň netijeli herekete getirilmeginiň zerurdygyna çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Ahal welaýatyna gözegçilik edýän orunbasary O.Gurbannazarow hem-de bu welaýatyň häkimi T.Atahallyýew welaýatlary özgertmek boýunça milli maksatnamany üstünlikli ýerine ýetirmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdiler.
Häkim milli oba maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça öňde goýlan wezipeleriň çözülişi, welaýatda dowam edýän gurluşyk işleri, şol sanda döwrebap ýyladyşhana hojalyklarynyň gurluşygy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabatlary diňläp, şäher we oba ilatyny üpjün etmek üçin welaýatda gök önüm we miwe öndürilýän ýyladyşhanalaryň gurluşygynyň barşyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz gurulmagy meýilleşdirilen 55 ýyladyşhanalaryň häzire çenli diňe 13-siniň gurlandygyny belläp, alnyp barylýan gurluşyk işleriniň depginini çaltlandyrmagyň zerurdygyny nygtady.
Türkmenistanyň Prezidenti welaýatyň oba hojalyk toplumyny ösdürmegiň meseleleriniň aýratyn möhümdigini belläp, ekin meýdanlarynda agrotehniki çäreleriň ýokary hilli geçirilmegine jogapkärçilikli çemeleşmegi, hususan-da, gidrotehniki desgalary degişli derejede saklamak, şol sanda suwaryş desgalaryny tertibe salmak, zeý suw akabalaryny we beýleki suwaryş ulgamlaryny arassalamak işlerine aýratyn üns bermegiň zerurdygyny nygtady. Suw howdanlarynyň köpüsinde suwuň derejesi peselipdir, olary haşal otlar basypdyr diýip, döwlet Baştutanymyz emele gelen ýagdaýy düzetmek boýunça gaýragoýulmasyz çäreleri görmegi talap etdi.
Welaýatda durmuş-medeni maksatly desgalary gurmak boýunça aýratyn görkezmeler berildi.
Soňra göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän wideoşekilli iş maslahatyna wise-premýer B.Annameredow we Balkan welaýatynyň häkimi S.Satlykow çagyryldy.Hökümetiň Başlygynyň orunbasary gözegçilik edýän pudaklarynda, şol sanda sebitleri ösdürmegiň Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Öz gezeginde welaýatyň häkimi sebitdäki işleriň ýagdaýy hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat bermek bilen, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň we gidrotehniki çäreleriň geçirilişi barada habar berdi. Şeýle hem welaýatyň çäklerinde bina edilýän desgalarda gurluşyk işleriň barşy barada habar berildi.
Döwlet Baştutanymyz ähli möwsümleýin agrotehniki çäreleriň şu günüň talaplaryna hem-de oba hojalyk ylmynyň gazananlaryna laýyklykda geçirilmelidigine ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatyň gidrotehniki ulgamlarynyň ýagdaýyna aýratyn ünsi çekip, olaryň işlemeginiň ygtybarly derejesini üpjün etmegi tabşyrdy hem-de suw howdanlaryndaky suwuň hiliniň ýokarlandyrylmagy üçin gaýragoýulmasyz çäreleri görmegi talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz welaýatyň çäklerinde bina edilýän desgalar babatynda gurluşyk işleriniň hiline gözegçiligiň möhümdigine we täze binalaryň, şol sanda gök ekinleriň we miwe-ir-iýmişleriň önümçiligi boýunça ýyladyşhanalaryň öz wagtynda ulanmaga berilmeginiň zerurdygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz welaýatda gurulmagy meýilleşdirilen dokuz ýyladyşhanadan häzirki wagta çenli diňe bäşisiniň gurlandygyny belläp, emele gelen ýagdaýy seljermegi hem-de degişli çäreleri görmegi talap etdi.
Soňra göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän wideoşekilli iş maslahaty Daşoguz welaýatyna gözegçilik edýän wise-premýer E.Orazgeldiýewiň we bu welaýatyň häkimi M.Baýramgulyýewiň hasabatlary bilen dowam etdirildi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat bermek bilen, häzirki wagtda welaýatlarda güýzlik däne ekinlerine ideg etmek, meýdanlarda galan pagta hasylyny ýygnamak işleriniň alnyp barylýandygyny belledi. Oba hojalyk tehnikasyny we gurallary, ýer we suw serişdelerini geljekki möwsüme taýýarlamak boýunça agrotehniki çäreler geçirilýer.
Daşoguz welaýatynyň häkimi sebiti ösdürmegiň esasy görkezijileri boýunça işleriň ýagdaýy barada hasabat bermek bilen möwsümleýin agrotehniki çäreleriň ýerine ýetirilişi barada habar berdi. Şonuň bilen birlikde, Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça toplumlaýyn esasda alnyp barylýan işler, durmuş-medeni maksatly hem-de oba hojalyk ugurly desgalaryň gurluşygy, ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmek wezipelerini amala aşyrmak boýunça çäreler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere we welaýatyň häkimine oba hojalyk önümleriniň möçberlerini artdyrmak, şol sanda oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygyny ýokarlandyrmagyň hem-de häzirkizaman ýyladyşhana hojalyklaryny gurmagyň hasabyna köpeltmek babatynda anyk görkezmeleri berdi. Milli Liderimiz häzirki wagtda welaýatda gurulmagy meýilleşdirilýän 21 ýyladyşhananyň diňe 3-niň gurlandygyny belläp, ýagdaýy düzetmek ugrunda degişli çäreleri görmegi talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz agrotehniki çäreleri ylmy esasda alyp barmak meselelerine ünsi güýçlendirmegi, ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmegi gowulandyrmak boýunça umumydöwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň barşyny hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Şunda, gidrotehniki ulgamlary döwrebaplaşdyrmak, olary göwnejaý derejede tertibe getirmek boýunça işleriň geçirilmeginiň mähümdigi nygtaldy.
Milli Liderimiz obasenagat toplumyndaky ýagdaýlar bilen bir hatarda, durmuş meselelerine yzygiderli üns berilmelidigini belläp, welaýatyň ilatynyň durmuş şertlerini gowulandyrmak, gurluşygyň hiline hem-de ýaşaýyş jaýlarynyň we beýlekli durmuş maksatly desgalary öz wagtynda ulanmaga bermek meselelerini gözegçilikde saklamagy talap etdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz göni aragatnaşyga birwagtda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Lebap welaýatyna gözegçilik edýän orunbasary M.Aýdogdyýewi hem-de welaýatyň häkimi Ç.Çarlyýewi çagyrdy, wise-premýer gözegçilik edýän ulgamlarynda geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Häkim welaýatdaky işleriň ýagdaýy barada hasabat bermek bilen, häzirki wagtda alnyp barylýan oba hojalyk işleri we agrotehniki çäreler, sebitde gurulýan desgalaryň öz wagtynda ulanmaga berilmegi boýunça görülýän çäreler barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz welaýatda häzirki zaman ýyladyşhanalarynyň gurluşygynyň depginleriniň pesdigine, ýagny göz öňünde tutulan 26 ýyladyşhananyň ýerine diňe 8-siniň gurlandygyny belläp, häkimden bu ugurda degişli çäreleri görmegi talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow agrotehniki çäreleriň geçirilmegi babatynda anyk görkezmeleri berip, suw howdanlarynyň arasaçylygynyň üpjün edilmegi, suwaryş ulgamynyň we beýlekileriň göwnejaý tertibe getirilmegi ýaly möhüm wezipeleriň çözülmegi ugrunda ähli düzümleriň işiniň utgaşdyrylmagynyň zerurdygyna ünsi çekdi.
Mundan başga-da, milli Liderimiz welaýatda bina edilýän desgalaryň gurluşygynyň depginlerini güýçlendirmek hem-de ýokary hilini üpjün etmek meseleleriniň üstünde durup geçdi we bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra wideoşekilli göni aragatnaşyk boýunça Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow hasabat berip, welaýatda işleriň ýagdaýy, oba hojalyk pudagynda geçirilýän işler, şol sanda amala aşyrylýan agrotehniki çäreler barada habar berdi. Mundan başga-da, welaýatda dürli maksatly desgalaryň gurluygynyň barşy hakynda habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ilaty ter gök önümler bilen üpjün etmäge niýetlenen dowrebap ýyladyşhanalaryň gurluşygynyň depginleriniň pesdigine ünsi çekdi. Gurulmagy meýilleşdirilen ýyladyşhanalaryň 8-sinden häzir diňe 3-siniň gurlandygyny belläp, döwlet Baştutanymyz bu ýagdaýy düzetmek üçin zerur çäreleri görmegi talap etdi.
Şeýle hem milli Liderimiz agrotehniki çäreleriň ählisini degişli derejede geçirmek üçin ähli düzümleriň sazlaşykly işini ýola goýmagy talap edip, suw howdanlarynyň haşal otlardan arassalanmagyna, şeýle hem zeý suw akaba ulgamlarynyň ýagdaýyna gözegçilik edilişine aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Welaýatyň häkimine sebitde gurulýan durmuş-medenii maksatly desgalaryň gurluşyk depginlerini ýokarlandyrmak hem-de beýleki durmuş ähmiýetli wezipeleri çözmek boýunça aýratyn tabşyryklar berildi.
Soňra döwlet Baştutanymyz göni aragatnaşyga Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýewi çagyrdy, ol paýtagtymyzdaky işleriň ýagdaýy, birnäçe desgalarda gurluşyk işleriniň barşy, Aşgabat şäherini abadanlaşdyrmak we bagy-bossanlyga öwürmek, durmuş ulgamyny kämilleşdirmek, hem-de milli Liderimiz tarapyndan ozal berlen tabşyryklary ýerine ýetirmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz täze binalarda gurluşyk işleriniň ýagdaýyny, bina edilýän dürli desgalaryň hil görkezijileriniň we ulanmaga bermek möhletleriniň berjaý edilişini hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň baş şäherinde arassaçylygyň berjaý edilişine, Aşgabady bagy-bossanlyga öwürmek işlerine, onuň ekologiýa ýagdaýynyň mundan beýläk-de gowulandyrylmagyna aýratyn ünsi çekip, bu babatda häkime anyk görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wideoşekilli iş maslahatyny tamamlap, oňa gatnaşanlara eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň, mähriban halkymyzyň abadançylygynyň we bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.


text:
Türk daşary syýasatyna syn 20
Türkiýäniň Orta Aziýa boýunça medeni diplomatiýasy
Medeni diplomatiýa özara hyzmatdaşlyk serişdesi bolup durýar. Şol bir wagtda-da jemgyýetçilik özerlişigiň katalizatory bolup durýar. Biz hem gepleşigimiziň bu sanynda Türkiýäniň Orta Aziýa boýunça medeni diplomatiýasyny analiz etmekçi.
Atatürk uniwerstitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri, Dr. Jemil Dogaç Ipegiň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Medeni diplomatiýa pikirleriň, garaýyşlaryň, düşünjeleriň, ýaşaýyş durmuşynyň, estetiki garaýyşyň, islegleriň we tagalalaryň alyşylmagy arkaly özüňi dogry beýan etmegiň hem-de hyzmatdaşyňy dogry tanamagyň ýollaryndan biri. 2000-nji ýyllaryň başyndan bäri alynyp barylýan medeni diplomatiýa hem Türkiýäniň özgermegine hem-de dünýäde Türkiýä bolan garaýyşyň özgermegine goşant goşdy.
Sowuk uruş ýyllarynda medeni diplomatiýa çaknyşýan taraplaryň biri-birine garşy ulanan ýaragyna öwrüldi we propoganda maksatly peýdalanyldy. Pajygaly deňagramlyga esaslanýan Sowuk uruş döwründe ýadro urşunyň turma howpy frontuň ideologiýa bilen birlikde medeni giňişlikde-de yglan edilmegine sebäp boldy. Gündogar blogunyň çagşamagynda we Sowet Soýuzynyň dargamagynda hem günbataryň netijeli medeni diplomatiýasynyň täsiriniň bardygyny aýtsak ýalňyş bolmaz.
Diplomatiýanyň manysynyň giňelmeginde Sowuk uruşyň gutarmagyndan soň ýokary depginde ýaýbaňlanan globallaşmanyň hem täsiri bar. Häzirki döwürde diplomatiýa diýlende esasan göňülleri we garaýyşlary eýelemek ugrunda alynyp barylýan medeni diplomatiýa göz öňüne gelýär.
Orta Aziýadaky türki dilli döwletleriň garaşsyzlyklaryny almaklary türk daşary syýasatynda täze bir ugur emele getirdi. Türkiýäniň; umumy dil, taryh we medeni gymmatlyklary bolan şol ýurtlar bilen gatnaşyklary we hyzmatdaşlygy köp sanly ugurda iki taraply bähbit esasynda gysga möhletde ösdi. Türkiýäniň sebit boýunça umumy syýasatyny; Orta Aziýa ýurtlarynyň garaşsyz, syýasy we ykdysady taýdan durnukly, öz aralarynda we goňşulary bilen hyzmatdaşlykda, halkara jemgyýetçiligi bilen jebisleşen we demokratik gymmatlyklary özleşdiren döwletler hökmünde ýaşamaklaryny goldamak hökmünde beýan etmek bolar. Türkiýe şol syýasaty bilen sebitde ýerleşýän ýurtlaryň esasy hyzmatdaşyna öwrüldi. Türki dilli döwletleriň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmek maksady bilen 1992-nji ýyldan bäri Türkiýäniň öňbaşçylyk etmeginde dowam etdirilýän “Türki döwletleriň döwlet Baştutanlarynyň Maslahatynyň” esasy netijelerinden biri, Türkiýäniň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň we Gyrgyz Respublikasynyň gatnaşmagynda 2009-njy ýylda döredilen Türk geňşi guramasydyr.
Türkiýäniň sebit boýunça diplomatik işleri bolsa esasan medeniýet, bilim, media we galkynyş kömekleri ugurlarynda dowam edýär. Şol çäkde edilen ilkinji başlangyçlardan biri Türk medeniýetiniň we sungatynyň, diliniň, taryhy mirasynyň goralyp saklanmagy, şol gymmatlyklaryň bütin dünýä tanyşdyrylmagy we ýaş nesillere ýetirilmegi maksady bilen 1993-nji ýylda Türk Medeniýetiniň Halkara Dolanşygynyň (TÜRKSOÝ) döredilmegidir. TÜRKSOÝA; Türkiýe, Azerbaýjan, Gazagystan, Gyrgyz Respublikasy, Özbegistan we Türkmenistan bilen birlikde DKTR, Russiýa Federasiýasynyň düzümine girýän 6 sany awtonom respublika we Moldowanyň Gagauziýa awtonomiýasy synçy derejesinde agza. TÜRKSOÝ köp taraply hyzmatdaşlyga we özara medeni diplomatiýa taýdan nusgawy häsýete eýe.
Sebit bilen gatnaşyklarynda bilim pudagyna aýratyn uly üns berýän Türkiýe 1992-nji ýylda başladylan “Uly Talyp Taslamasy” bilen türki dilli döwletlerden ýüzerçe talyby kabul etdi. Häzirki wagtda “Türkiýe Stipendiýalary” ady bilen hasam giňeldilen stipendiýa maksatnamasy Daşary ýurtlardaky türkler we Garyndaş halkyýetler edarasy tarapyndan ýerine ýetirilýär. Şol maksatnama degişli bolan “Türki dilli döwletlere stipendiýa meýilnamasyna” laýyklykda ýylda onlarça ýaşlar Türkiýedäki ýokary okuw mekdeplerine kabul edilýär. Şeýle-de türk diliniň ýaýbaňlandyrylmagy üçin alyp barýan işleri Türkiýäniň esasy medeni diplomatik serişdelerinden birine öwrülen Ýunus Emre institutynyň Orta Aziýadaky merkezi Astanada ýerleşýär. Türkiýäniň Milli bilim ministrligine degişlilikde Gyrgyz Respublikasynda we Türkmenistanda 4 sany, Gazagystanda we Özbegistanda bolsa bir sany bilim berýäň guramasy ýerleşýär.
Gyrgyzistan-Türkiýe Manas uniwersiteti 1997-98-nji okuw ýylyndan bäri Bişkekde bilim berýär. Türki dünýäsiniň ilkinji bilelikdäki uniwersiteti bolan Ahmet Ýasawy adyndaky ýokary okuw jaýy bolsa ylym-bilim we ylmy barlag işlerini Gazagystandaky merkezinde dowam etdirýär. Okuw jaýynda türk we gazak dillerinde bilim berilýär. İňlis we rus dilleri hem öwredilýär. 880 sany ylmy personaly bolan uniwersitetde ykdysadyýet, taryh we pedagogika, türkologiýa we daşary ýurt dilleri filologiýasy, hukuk, lukmançylyk, takyk ylymlar, sport, sungat we informatika hem-de inženerçilik fakultetler bar.
Media taýdan sebit boýunça esasy işlerde biri Metbugat-neşirýat we maglumatlar baş müdirliginiň sekretariýatlyk etmeginde Türki dilli döwletleriň we halkyýetleriň media platformasy. 2009-njy ýylyň 21-nji martyndan bäri ýaýlymlaryny dowam etdirýän we türk dünýäsiniň sesine öwrülmegi maksat edinýän TRT Awaz Türkiýäniň sebit boýunça esasy işlerinden biri. Ýaýlymda gazak, gyrgyz, özbek we türkmen dilleri bilen birlikde Azerbaýjan türkçesinde we boşnýak dillerinde ýaýlymlar berilýär. “Anadoly” habarlar gullugynyň rus dilindäki ýaýymlary bolsa Türkiýäniň sesini sebite ýetirýän beýleki bir ýaýlym.
2005-nji ýylda BMG-niň Medeniýetleriň arkalaşygy başlangyjyna öňbaşçylyk eden we şol seneden bäri ýolbaşçylyk edýän Türkiýe global derejede medeni syýasat alyp barýar. Beýleki tarapdan Türkiýede; TIKA, Türk gyzyl ýarymaý jemgyýeti, ÝTB ýaly döwlet edaralary bilen birlikde Ýunus Emre instituty, Türk dünýäsiniň ylmy barlaglar gaznasy ýaly jemgyýetçilik guramalary hem medeni-diplomatik guramalardyr. Häkimlikler we ýokary okuj jaýlary jemgyýetara gatnaşyklary bilen daşary syýasata goşant goşýar.
2000-nji ýyllaryň başyndan bäri Türkiýede jemgyýetiň her bir gatlagynda özgerlişikler dowam edýär. Bilim derejesiniň ýokarlamagy, abadançylygyň ösmegi, daşarky dünýä bilen gatnaşygyň ýygjamlaşmagy şol özgerlişige saldamly goşant goşýar. Türk pasportyny götermek ozalka seredilende abraý we buýsanç döredýär. Türk raýatynyň özüne we döwletine bolan sarpasy, ynamy güýçlenýär. Türkiýäniň güýçlenmegi bilen gönüden arabaglanşykly häsýetde medeni diplomatiýasy güýçlenýär.


text:
Zeınep apaı Ahmetova (“tórtaıaqty” depýtattyń aýzyn jabatyn kisi):
“HIDJAP – ARABTARDAN KELGEN TUMShA.
Olardyń ózi musylman dinin qabyldaǵanǵa deıin hıdjap kıgen. Iaǵnı, HIDJAP – OLARDYŃ tarıhı ULTTYQ KIIMI. Dalasy – shól, únemi qum borap turatyn bolǵandyqtan, olardyń áıelderi kózderin ǵana qaldyryp, tumshalanyp kıinetin bolǵan. Al, ony biz hıdjap kımegen musylman emes dep, bireýdiń qańsyǵyn tańsyq kórip júrmiz. Qudaı-aý, shashyńdy jaýyp júrgiń kelse, nege kımeshek kımeske. Qazaq áıelderiniń kımeshegine teń keler kıim bar ma?! Ol densaýlyqqa da paıdaly bolǵan. Qazir jádigerge aınalǵan kımeshekti alyp qarańyz… Aldyńǵy óńiri kindikten tómen túsedi jáne birneshe qabat kestelengen.
Iaǵnı, omyraýdy jaýyp turady, tóske sýyq ótkizbeıdi. Arty úshburyshtalyp keledi de, tilersekke deıin tógilip turady. Beldi sýyqtan qorǵaıdy. Men jastardyń ortasynda kóp bolamyn. Atanyń amanatyn jastarǵa jetkizgim keledi.
BIZDEGI HIDJAP KIGENDER – ADASQANDAR.
Al, musylmandyqtyń aıǵaǵy – tumshalanǵan hıdjap, qaýǵadaı saqal emes, júrektegi ıman.
BALAǴYN KESKENDERDE, SAQALY О́SKENDERDE EMES, ALLANY JÚREGINE QONDYRǴANDARDA ǴANA IMAN BAR.
Álgindeı pıǵyldaǵylardyń barlyǵy – Islamdy ishten iritýdi, qazaqty qadir-qasıetinen aıyrýdy maqsat etken dinsizderdiń aǵymy. Olar bizdiń salt-dástúrimizdi arabtarda joq deıdi de, bar asylymyzdy haram sanaıdy. Mysaly, olar aıtady ákeńe as berme, kelinder sálem salmasyn, ólgen adamdy sol zamatta jerle deıdi.
Arabtardyń ólgen adamdy sol zamatta jerleıtini jeri ystyq, máıit shydamaıdy. Al, bizdiń dástúrimizde jan-jaqtaǵy aǵaıyn-týysyn kútetin úrdis bar. Kelip, kóńili sýysyn, bir ýys topyraǵyn salsyn deıdi. Sol arqyly ár adam óziniń de ajaldy ekenin, mynaý ómirdiń jalǵan ekendigin túısinedi”.
Suxbattasqan: Ersin MUSABEK
elana.kz


text:
KEPILLIKLERIŇ ESASY GÖRNÜŞLERI
· TÖLEG KEPILLIGI–prinsipalyň (alyjynyň) haýyş etmegi boýunça benefisiaryň (satynynyň, getirip tabşyryjynyň we başg.) haýryna getirip tabşyrylan (düşürilen) harydyň (ýerine ýetirilen hyzmatlaryň, edilen işleriň) tölegi boýunça öz borçnamalaryny ýerien ýetirip bilmedik ýagdaýynda soňka tölegleri geçirmek boýunça bankyň kepillikleri;
· TENDER KEPILLIGI–tendere gatnaşmak islegini bildiren we tenderi gurnaýja öz tekliplerini hödürlän tarapyň (gatnaşyjynyň) islegi boýunça bellenilen puly tenderi gurnaýja tölemek boýunça bankyň kepillikleri;
· AWANS TÖLEGINI GAÝTARMAGYŇ KEPILLIGI–alyjynyň haýryna satyjynyň talap etmegine görä berlen awansy satyjynyň harydy getirip tabşyrmak (hyzmatlary ýerine ýetirmek, işleri etmek) boýunça öz borçnamalary ýerine ýetirip bilmedik ýagdaýynda, awansy satyn alyja gaýtaryp berek boýunça bankyň kepillikleri;
· ÝERINE ÝETIRMEGIŇ KEPILLIGI- satyjynyň talap etmegine görä satyn alyjynyň haýryna satyjynyň getirip tabşyrmak boýunça öz borçnamalary ýerine ýetirip bilmedik ýagdaýyndasatyn alyja belli bir puly tölemek boýunça bankyň kepilligi;


text:
Ýusup Çaryýew “Inženerlik seýsmologiýasy” barlaghanasynyň hünärmeni
AŞGABAT ŞÄHERINIŇ KÄBIR TOPRAKLARYNYŇ HVSR-SELJERMESINIŇ MAGLUMATLARY BOÝUNÇA SEÝSMIKI HÄSIÝETLERI
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ileri tutulýan ugurlarynyň biri öz watanymyzda ylmy her taraply ösdürmek we ýurdumyzyň ysdysadyýetinde onuň gazananlaryny netijeli peýdalanmak, jemgyýetiň intellektual kuwwatyny artdyrmak bolup durýar. Ägirt uly gurluşyk taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi, ygtybarly seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşygyň amala aşyrylmagy köplenç alymlaryň we tejribeli hünärmenleriň özara baglanyşykly işine bagly bolýar. Bu Türkmenistanyň halk hojalyk toplumynyň ähli ugurlarynyň ösüş dinamikasyny şertlendirýär.
Türkmenistanda ägirt uly gurluşyk taslamalary amala aşyrylýar, bu bolsa ýurdumyzyň halk hojalygy toplumynyň ähli ugurlarynyň, şol sanda gurluşyk we gurluşyk materiallary senagaty pudagynyň oňyn ösüş dinamikasyny şertlendirýär.
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda we beýleki iri şäherlerde ýaşaýyş jaý gurluşygynyň göwrümi, bina edilýän durmuş we medeni maksatly desgalaryň sany ýylsaýyn artýar. Ussat binagärler şäherlerimiziň gaýtalanmajak keşbini kemala getirmekde bitewi şähergurluşyk-binagärlik konsepsiýasyna eýermek bilen, häzirki okgunly ösüşi özünde jemleýän täze gurluşyk usullaryny durmuşa ornaşdyrmaga çalyşýarlar. Binagärlik sungatynyň şeýle usullaryna, ilkinji nobatda, belent gatly jaşaýyş jaý gurluşygy degişlidir. Olar okgunly ösüşlere beslenen döwrümiziň öňdebaryjy tehniki ösüşini we gurluşyk önümçiliginiň ylmy binýadynyň günsaýyn pugtalanýandygyny ähli aýdyňlygy bilen ýüze çykarýar.
Türkmenistanda ýaşaýyş we jemgyýetçilik binalarynyň, durmuş-medeni maksatly obýektleriň, ulag we beýleki gara ýollaryň giň möçberli gurluşygy emele gelen seýsmiki ýagdaýy seljermek we oňa baha bermek boýunça yzygiderli ylmy-barlag işleriniň geçirilmegini talap edýär.
Ýurduň şäherleriniň taryhy taýdan emele gelen we ösüp barýan infrastrukturasy seýsmiki taýdan güýçli sebitleri mundan beýläk ulanmakdan, özleşdirmekden ýüz döndermäge mümkinçilik bermeýär. Eger-de ýer titremäniň öňüni almak ýa-da gadagan etmek mümkin bolmasa, onda seýsmiki howpa we töwekgellige dogry baha bermekde esaslandyrylan seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşygy döretmek arkaly olaryň berbat ediji netijelerini azaldyp boljakdygy bellidir.
Güýçli ýer titremeleriň netijelerini barlamak boýunça dünýä tejribesi olaryň ýüze çykmagynyň intensiwliginiň hat-da bir ilatly nokadyň çäklerinde hem meňzeş däldigini görkezýär. Onuň sebäbi ýerasty zarbanyň güýjüni üýtgetmäge ukyply bolan binýatlaryň teýkarlarynyň teýgumlarynyň ýerli inžener-geologik, gidrogeomorfologik we beýleki aýratynlyklary bolup durýar. Şoňa meňzeş hadysalara dürli ýer titremelerde, aýratyn hem, 1948-nji ýylda Aşgabat şäherinde bolan ýer titremede gözegçilik edildi.
Geologiki kesigiň az tizlikli zolak atlandyrylýan ýokarky böleginde (KÝB), adatça, zarbaly tolkunyň energiýasynyň üýtgemesi bolup geçýär, ýagny ahyrky netijede üst ýüzde ýüze çykýan ýer titremäniň intensiwligini kesgitleýär we obýektleriň gurluşyk meýdançalarynyň hasaplanan seýsmikligine baha bermek üçin esas bolup hyzmat edýär.
Ýerleriň seýsmiki mikroetyraplaşdyrmasy boýunça işleriň netijeleri binalaryň we desgalaryň ýer titremede teýgumuň ýüze çykýan yrgyldylaryna bolan gowşaklygyny görkezýärler, adatça, «ak gopgun» diýlip atlandyrylýan tebigy mikroseýsmiki yrgyldylaryň seljermesiniň maglumatlary boýunça baha bermek bolar. Bu döwrebap Aşgabat şäheriniň günorta bölegindäki Ankara (öňki Ýubileýnaýa) köçesinde daş-töweregiň seýsmiki sesini bellige almak üçin
«TROMINO» enjamynyň esasynda tromografy peýdalanmak bilen teýgumlaryň ýerli seýsmiki häsiýetlerini kesgitlemegiň täze usulynyň aprobasiýasynyň netijeleri esasynda tassyklandy.
Adatça, süýşýän tolkun boýunça teýgumlaryň tizlik kesigini öwrenmek üçin kese seýsmiki tolkunlary döredýän emeli çeşmeleri ulanyp, gymmat we köp zähmet talap edýän seýsmiki usullary peýdalanýarlar. Päsgelçilikleriň tebigy sesini bellige alýan «TROMINO» guralynyň ýazgylary boýunça teýgumlaryň ýerli seýsmiki parametrlerini 30-60m çuňluga çenli kesgitlemek bolar.
«TROMINO» guralynyň işleýşi, esasan, şulardan ybarat: Gözegçiligiň her bir nokadynda teýgumuň 0,1Gs-den 250Gs çenli diapazondaky seýsmiki mikroyrgyldylary ýokary duýgurly elektrodinamiki üç komponentli seýsmograf arkaly tutulýar. Soňra olar güýçlenýärler, san görnüşine özgerýärler we guralyň ýadyna ýazylýarlar. Bellige alnandan soňra bu maglumatlar şahsy kompýuteriň ýadyna geçirilip, «GRILLA» atly ýörite programma boýunça gözegçilikleriň materiallaryny işläp bejermek boýunça işler alnyp barylýar. Gözegçiligiň her bir nokadynda seýsmiki sesleriň bellige alnyşy 16-dan 30 minuda çenli dowamlylykda geçirildi.
Ankara köçesiniň ugrundaky meýdançada geçirilen inžener-geologiki barlaglaryň netijeleri agdyklyk edýän döwürleriň we tizlik kesigiň seýsmiki sesden dikligine komponente tarap bolan spektral gatnaşygy boýunça bahasyny öz içine aldylar. Kese seýsmiki tolkunlaryň ýaýraýyş tizlikleriniň ortaça bahalary geologiki kesigiň ýokarky bölegi üçin 30m çuňluga çenli kesgitlenildi.
Teýgumlaryň seýsmiki häsiýetlerine baha berilmegi adatça «saýt-effekt» diýlip atlandyrylýan çökýän jynslardaky ýerli rezonans hadysalary öwrenýär, ýagny rezonansyň ýüze çykmagy ýygylyklaryň 0,3-den 15Gs çenli diapazonda yrgyldyly prosesiň intensiwliginiň ähmiýetli üýtgemegine getirip biler. «Saýt-effekt» funksiýasy uly bolmadyk naprýaženiýelerde teýgumuň hereketiniň keseden dik komponente bolan spektral gatnaşygy hökmünde kesgitlenip bilner. Seýsmiki sesiň dik komponentiniň ululygyna durnuksyz jynslardan ybarat üstki gatlaklaryň ululyklarynyň aýratynlyklary täsir etmeýärler.
Seýsmiki sesiň ýazgylary 10 ýyl Abadançylyk köçesinden Oguzhan köçesine çenli ýerde alnan. Maglumatlaryň syny, olary işläp bejermek we seljermesi ýönekeý spektral we HVSR-seljerme, şeýle hem tekiz-parallel köp gatlakly ulgamlar boýunça üstki tolkunlaryň modelirlemesinde esaslandyrylan sintetiki egri çyzyklaryň gurluşy üçin programmalary öz içine alýan, ýöriteleşdirilen «Grilla» programma üpjünçiligini peýdalanmak bilen amala aşyryldy.
Maglumatlary kompýuterde işläp bejermegiň netijeleri eksperimental we sintetiki egri çyzyklar utgaşdyrylan, şeýle hem umumylaşdyrylan köp gatlakly teýgumlaryň kesiginiň onuň parametrleri bilen we aýratyn setirde modeli teýgumlaryň 30 metre çenli galyňlykdaky gatlakda kese seýsmiki tolkunlaryň ýaýraýşynyň ortaça tizlikleriniň bahalary getirilýär.
«GRILLA» programmasy spektral-wagtlaýyn diagramma bilen üpjün edilen, ondaky gurşap alýan seýsmiki ses tutuş gözegçiligiň dowamynda HVSR-seljermäni geçirmegiň hiline täsir edýän mümkin bolan päsgelçilikleri aýyrmaga mümkinçilik berýär.
Tekiz-parallel ulgamlar boýunça üstki tolkunlaryň modelirlemesinde esaslandyrylan «GRILLA» tizlik kesigiň modelirleme programmasyny ulanyp, saýlap almak we sintetiki egri çyzygy ölçemeleriň materiallary boýunça gurlan eksperimental egri çyzyk bilen utgaşdyrmak bolar. Galyňlygy 30m çenli bolan üstki gatlakdaky kese seýsmiki tolkunlaryň ortaça tizliginiň hasaplanýar.
Aşgabat şäheriniň çäginde profilleriň biri boýunça meýdan tejribe-usulyýet işlerini geçirildi. Ankara köçesiniň ugrunda seýsmiki sesleriň gözegçilik nokatlarynyň ýerleşiş shemasy düzüldi. Ölçemeler 10 ýyl Abadançylyk şaýolundan Oguzhan köçesine çenli amala aşyryldy. Bellige alnyş nokatlarynyň arasyndaky aralyk 150 metre golaý saýlanyp alyndy.
HVSR-seljermäniň netijeleri boýunça biz aşakdaky netijeleri ýerine ýetirildi:
1. Teýgumlaryň 30m galyňlykda çak edilýän kesiginiň umumylaşdyrylan köp gatlakly modelleri gurlan.
2. 30 metr çuňluga çenli geologiki kesigiň ýokarky böleginde tolkunlaryň ýaýraýyş tizlikleriniň ortaça bahalary hasaplanan.
3. Teýgumuň yrgyldylarynyň takmynan 1,6Gs deň bolan düýpli ýygylygynyň az amplitudaly ululygy tapawutlanan, onda ýer titremeler bolanda teýgumuň yrgyldylarynyň intensiwliginiň biraz güýçlenmegi mümkin.
Seýsmiki sesiň HVSR-seljermesiniň döwrebap usulyýetiniň synagynyň netijeleri dag jynslarynyň üstki gatlaklarynyň astyndaky seýsmiki häsiýetlere baha bermek üçin, hasaplanan seýsmiklige baha bermek we seýsmiki mikroetraplaşdyrma boýunça kartalary işläp düzmek üçin Türkmenistanyň çäginde ony ulanmagyň geljeginiň bardygyny görkezýärler.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Daşary ýurt metbugatyna syn
Daşary ýurt köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde Türkiýe bilen bagly habarlar giň beýan tapýar
ABŞ-nyň AP habarlar gullugy: “Erdogan tussag edilen Amerikan konsullygynyň işgäriniň içalydygyny aýtdy” söz başyly habarynda, Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdoganyň türk resmileri tarapyndan tussag edilen ABŞ-nyň Başkonsullygynda işleýän adamynyň içalydygyny we Türkiýäniň bular ýaly Içerki howpa garşy gerek bolan ädimler ätmekde hukugynyň bardygyny aýdandygyny okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär. Habarlar gullugy Serbiýanyň paýtagty Belgratda geçirilen metbugat ýygnagynda çykyş eden Erdoganyň: “Bu içalylar ABŞ-nyň Başkonsullygyna nädip girdi? Özi girmedik bolsa kim işe saldy?” diýendigini nygtaýar.
Russiýanyň RIA Nowosti habarlar agentligi: “Türkiýäniň Premýer ministri Idlibde çaknyşyksyz zolaklaryň döredilmeginiň üstünde durup geçdi” söz başyly habarynda, Premýer ministr Binali Ýyldyrymyň Türkiýäniň Ýaragly güýçleriniň Idlibde çaknyşyksyz zolaklaryň döredilmegine gözegçilik etjek ýerleriň döredilmegi üçin 8-nji oktýabrdan bäri razwedka işlerini alyp barýandygyny aýdandygyny habar berýär. Habarlar agentligi Adalat we ösüş partiýasynyň TBMM-däki topariçi maslahatynda söz sözlän Binali Ýyldyrymyň resmi Ankara bilen Waşingtonyň arasynda başdan geçirilýän diplomatik krizisden soň türk raýatlaryna wiza berilmeginiň bes edilendigini yglan eden Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň bu hereketiniň iki ýurdyň arasyndaky strategik hyzmatdaşlyga bap gelmeýändigini aýdandygyny mälim edýär.
Eýranyň Farsnews habarlar agentligi: “Türkiýäniň Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň mekir ilçisiniň duşuşyk talabyny ret etdi” söz başyly habarynda, Türkiýäniň Adalat ministri Abdülhamit Güliň Türkiýä garşy ýerliksiz beýanatlar beren ABŞ-nyň Türkiýedäki Adatdan daşary we doly ygtyraly ilçisi Jon Bassyň duşuşyk baradaky teklibini kabul etmändigini belleýär. Habarda Türkiýäniň bu dik duruşynyň ABŞ-da täsir galdyrandygy ýazylýar.
Germaniýanyň DW habarlar gullugy: “Halkara Pul gaznasy Türkiýe üçin ösüş çaklamasyny ýokarlatdy” söz başyly habarynda, Halkara Pul gaznasy IMF-niň Türkiýäniň ösüş çaklamasyny şu ýyl üçin 5,1 göterim, 2018-nji ýyl üçin bolsa 3,5 göterim diýip täzeländigini beýan edýär. Habarda Halkara Pul gaznasynyň (IMF) Bütindünýä Ykdysady görnüş habarnamasynyň oktýabr aýyndaky sanyny Dowamly ösmegi maksat edinmek ady bilen çap edendigi nygtalýar. Habarlar gullugy Halkara Pul gaznasynyň 2017-nji we 2018-nji ýyllaryň global ösüş çaklamasyny 0,1 göterim artdyrandygyny belleýär. Habarlar gullugy üstümizdäki hepde başlajak “Halkara Pul gaznasy (IMF) –Bütindünýä bankyň bilelikdäki ýyllyk maslahatyndan” ozal çap edilen habarnamada global ykdysadyýetdäki siklleýin dikelmäniň kynlaşýandygy bellenip, global ösüş çaklamalaryny şu ýyl 3,6 göterim we öňümizdäki ýyl üçin bolsa 3,7 göterim hökmünde tazelendiğine ünsi çekýär.


text:
Kalap obasy Demirgazyk Hindistanyň Dehradun demirýolundan 210 km uzaklykda ýerleşýär. Ähli ýaşlara niýetlenen mekdepde Anşu Agarwal edebiýat sapagyny geçýär we çagalara iňlis dilinde filmler görkezýär.
Anşu Agarwal çagalara ýekşenbe günleri Garri Potter filmlerini görkezýänini we olaryň jadygöý we gözbagçy bolmak isleglerini dile getirendiklerini aýdýar.
Boş wagtlary Anşu lewitasion surat çekmegiň tehnikalary bilen gyzyklanandygyny we kwiddiç oýnuny kameranyň üsti bilen döretmegiň kellesine gellenligini belleýär.
"Haçan-da men olara uçmak sapaklaryny berip biljekligimi aýdanymda olaryň ýüregi heýjana geldi we meni meýdança süýräp diýen ýaly getirdiler. 4 günde agaç köprüjiklerden böküp düşülen surat materiallary bize ýeterlikdi."
"Surat sessiýasy diýseň çylşyrymlydy, emma men netijäni çagalara görkezen wagtym olar begençden gygyryşmaga başladylar."
"Men olaryň durmuşyna az hem bolsa jadyly pursatlar goşanym üçin örän buýsandym."


text:
Grammati'kalyq anyqtag'ys' Qazaq tilinin' leksi'kasyn naqty anyqtag'an son', qazaq tilinin' grammati'kasyn men'germei', tildi tolyq bily' mu'mkin emes. Sondyqtan oqy'-a'distemelik kes'ennin' kelesi quramdas negizgi bo'ligi bul – grammati'kalyq anyqtag'ys'. «Grammati'ka» so'zi grek tilinen ay'darg'anda «grammatik» mag'ynasy «oqy' men jazy'dyn' i'kemdiligi» degendi bildiredi. Grammati'ka degenimiz – so'i'ley' bo'likterin durys qurastyry'dyn' zan'dylyqtaryn, tildin' grammati'kalyq qurylymyn zerttei'tin til biliminin' taray'y. Grammati'kalyq dag'dylardyn' qalyptasy' barysynda kommy'ni'kati'vtik quzyrettilik negizderi qalanady. Til bilimi g'ylymynda tildik tulg'any qalyptastyry' u's'in qazaq tilin men'gery' a'reketinin' tyn'dalym, oqylym, jazylym, ai'tylym, leksi'ka-grammati'ka tu'rleri pai'dalanylady. Grammati'kalyq anyqtag'ys' til qoldany's'ylarg'a a'rbir den'gei'din' jag'daяttaryna sa'i'kes so'i'lei' bily'ge, jaza bily'di u'i'rety'ge arnalg'an tildin' grammati'kalyq qurylymyn qamti'tyn mi'ni'malьdy qory bolyp tabylady. Grammati'kalyq anyqtag'ys' a'r den'gei' boi'yns'a tildik jag'daяttarg'a qatysty til qoldany's'ylardyn' so'zder men so'z u'lgilerin suryptap, so'z tirkesterin durys bai'lanystyra bily', leksi'kalyq, grammati'kalyq mi'ni'my'mdardy durys qoldana otyryp, bai'lanystyryp so'i'lei' bily' dag'dylaryn qalyptastyry'g'a arnalady. Til qoldany's'ylardyn' tildi pai'dalany' kezinde, o'z qorytyndy-pai'ymday'laryn, so'z tapqyrlyg'yn, oi'yn anyq, tolyq jetkizy', suhbattasy', oi'yn jazbas'a bildiry' barysynda tildi qoldany' ereks'eligi grammati'ka arqyly ju'zege asatyndyg'y belgili. Sondyqtan til men'gery'de leksi'kalyq ja'ne grammati'kalyq mi'ni'my'mdardyn' man'yzy zor. Leksi'kalyq mi'ni'my'mdar negizinde grammati'kalyq mi'ni'my'mdar a'zirlenedi. Mi'ni'my'mdardy a'zirley'de ju'i'enin' den'gei'ler boi'yns'a ai'yrmas'ylyg'y men ereks'elikteri saqtalynady.
проспект Победы, 67, 3 этаж, кабинет 15
info@kazakhtest.kz


text:
Men Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň Parahat 2 ýaşaýyş toplumynyň ýaşaýjysy Enebaý Mämmedowa şu gün ir bilen teleýaýlymlar arkaly göni ýaýlyma berilen saýlawlaryň gidişine tomaşa etdim. Geçirilýän saýlawlar guramaçylykly alnyp barylýandygyny. Saýlawçylar üçin saýlaw uçastoklarda medeni çäreleriň geçirilýändigine tomaşa edip, Türkmenistanyň Hormatly Prezidenti tarapyndan alnyp barylýan syýasatda demokratiýa ünsüň berilýändigi açyk aýdyň şaýatlyk edýändigine göz ýetirdim. Şeýlede özüm hem günüň birinji ýarymynda ýaşaýan ýerim boýunça saýlaw uçastogyna baryp ses berip gaýtdym. Ol saýlaw uçastokda saýlawçylara we synçylar üçin ähli şertleriň döredilendigini, saýlawçylara ilki bilen milli tagamlaryndan bolan duz keremiň hödürlenýändigini, saýlawlaryň gidişine hukuk taýdan kanunalaýyk geçirilýändigini görüp gaýtdym. Göni efirda berlen Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, şäher, etrap halk maslahatlarynyň saýlawlary Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen alnyp barylýan işleriň netijeleri şu günki geçirilýän saýlawlarda has bir äşgärlik bilen ýüze çykýandygyny, biziň ýurdumyzyň bilinişi ýaly demokratik dünýewi hukuk döwletiniň döwletiniň bolup durýandygyny, şular ýaly geçirilýän saýlawlaryň bolsa biziň ýurdumyzyň dünýewi döwletdiginem, biziň ýurdumyzy hukuk döwletdiginem we demokratik döwletdiginem gönüden göni görmek bolýandygyny, sebäbi häzirki wagtda biziň ýurdumyzda 3 sany partiýalaryň hereket edýändigini bellemek bolar. Men öz gezegimde ähli dalaşgärlere bu geçirilen saýlawlarda ýeňmeklerini arzuw edýärin.
Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy E.Mämmedowa
Saýlawlar guramaçylykly geçirildi
Men Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň Parahat 2 ýaşaýyş toplumynyň ýaşaýjysy Enebaý Mämmedowa şu gün ir bilen teleýaýlymlar arkaly göni ýaýlyma berilen saýlawlaryň gidişine tomaşa etdim. Geçirilýän saýlawlar guramaçylykly alnyp barylýandygyny. Saýlawçylar üçin saýlaw uçastoklarda medeni çäreleriň geçirilýändigine tomaşa edip, Türkmenistanyň Hormatly Prezidenti tarapyndan alnyp barylýan syýasatda demokratiýa ünsüň berilýändigi açyk aýdyň şaýatlyk edýändigine göz ýetirdim. Şeýlede özüm hem günüň birinji ýarymynda ýaşaýan ýerim boýunça saýlaw uçastogyna baryp ses berip gaýtdym. Ol saýlaw uçastokda saýlawçylara we synçylar üçin ähli şertleriň döredilendigini, saýlawçylara ilki bilen milli tagamlaryndan bolan duz keremiň hödürlenýändigini, saýlawlaryň gidişine hukuk taýdan kanunalaýyk geçirilýändigini görüp gaýtdym. Göni efirda berlen Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, şäher, etrap halk maslahatlarynyň saýlawlary Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen alnyp barylýan işleriň netijeleri şu günki geçirilýän saýlawlarda has bir äşgärlik bilen ýüze çykýandygyny, biziň ýurdumyzyň bilinişi ýaly demokratik dünýewi hukuk döwletiniň döwletiniň bolup durýandygyny, şular ýaly geçirilýän saýlawlaryň bolsa biziň ýurdumyzyň dünýewi döwletdiginem, biziň ýurdumyzy hukuk döwletdiginem we demokratik döwletdiginem gönüden göni görmek bolýandygyny, sebäbi häzirki wagtda biziň ýurdumyzda 3 sany partiýalaryň hereket edýändigini bellemek bolar. Men öz gezegimde ähli dalaşgärlere bu geçirilen saýlawlarda ýeňmeklerini arzuw edýärin.


text: Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary gije-gündiziň dowamynda myhmanlara we ýaryşlara gatnaşyjylara dürli meseleler boýunça kömek berýän ýüzlerçe hünärmenlerden işiň ýokary netijeliligini talap edýär. Şeýle giň möçberli çärelerde lukmançylyk hyzmatlarynyň ýola goýulmagy möhüm zerurlyk bolup durýar. Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň ýokary derejeli işgärleri hut şeýle wezipeleri ýerine ýetirýärler. Şu günler “Aşgabat-2017” oýunlary guramaçylykly dowam edýär. Bu oýunlara gatnaşyjy türgenlere we myhmanlara ýokary derejeli lukmançylyk hyzmatlaryny ýola goýmak işine aýratyn ähmiýet berilýär. Olimpiýa şäherçesinde bina edilen ýörite Dikeldiş merkezinde gije-gündiziň dowamynda türgenlere we beýleki adamlara hyzmat edilýär. Radiologiýa, ýürek-öýken kesellerini anyklaýyş otaglaryny, wakum terapiýa, galwanoterapiýa, ultra ses we fizioterapiýa barlaghanalaryny öz içine alýan bu merkezde ähli işler sazlaşykly ýola goýlandyr. Merkezde oftolmologiýa, stomatologiýa, geotologiýa, psihiatriýa, ginekologiýa we beýleki ugurlar boýunça ýokary derejeli hünärmenler lukmançylyk hyzmatlary alyp barýarlar. Olimpiýa şäherçesiniň içinde we onuň ýanynda hereket edýän lukmançylyk merkezleri öňdebaryjy tehnologiýalar, döwrebap enjamlar bilen üpjün edilendir. Ýaryşlaryň giň gerimde dowam edýän häzirki günlerde olarda dürli görnüşdäki lukmançylyk hyzmatlaryny hödürlenýär. Olarda ýeterlik tejribesi bolan lukmanlar işlemek bilen, myhmanlara göwnejaý hyzmat edýärler. Dikeldiş merkezinde halkara akkreditasiýany geçen tejribeli sport lukmanlary we beýleki hünärmenler bilen bilelikde sport lukmançylygy hünäri boýunça bilim alýan Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň meýletinçi-talyplary hem işleýärler. Bu bolsa hyzmatyň derejesine we netijeliligine oňyn täsir edýär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Nýu Ýorkda 31-nji oktýabrda sekiz adamyň ölümine sebäp bolan we “terrorçylyk akty” diýlip atlandyrylan hüjümiň yzýany hüjümçi bolmakda güman edilip, Özbegistanyň raýatynyň tussag edilmeginiň yzýany migrantlary “has berk barlamagy” tabşyrdy.
Nýu Ýorkyň merkezinde awtoulagyň ulanylmagynda amala aşyrlan bu hüjüm 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrda bolan terrorçylyk aktlaryndan soňky adam pidaly ilkinji hüjüm boldy.
“Men ýurduň milli howpsuzlygyna adatdan daşary barlag programmasyna başlamagy tabşyrdym” diýip Tramp aýtdy.
Polisiýanyň çeşmeleri hüjümçi bolmakda güman edilýän adamyň 29 ýaşly özbegistanly Saýfullo Habibullaýewiç Saipowdygy we onuň 2010-njy ýylda ABŞ bikanun barandygyny anyklady.


text:
Türkmenistanda transkontinental ykdysady gatnaşyklaryň strategiýasy ara alnyp maslahatlaşylýar
Paýtagtymyzda Merkezi Aziýa Sebit Ykdysady Hyzmatdaşlygyň (MASYH) milli utgaşdyryjylary bilen geňeş maslahaty geçirildi. Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi tarapyndan guralan maslahata MASYH-nyň milli utgaşdyryjylary hem-de köptaraply hyzmatdaş guramalaryň: Aziýanyň ösüş bankynyň, MASYH-nyň institutynyň, Ýewropada täzeleniş we ösüş bankynyň, Yslam ösüş bankynyň, Halkara pul gaznasynyň we Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasynyň wekilleri gatnaşdylar.
Paýtagtymyzda wekilçilikli forumyň geçirilmegi dünýäde Diýarymyzyň abraýynyň barha artýandygyna, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän açyklyk syýasatynyň halkara hyzmatdaşlygynda möhümdiginiň ykrar edilýändiginiň, uly ykdysady kuwwata eýe bolan ýurdumyza daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň uly gyzyklanma bildirýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Gün tertibine söwda ulgamynda 2030-njy ýyla çenli MASYH-nyň umumy tertibi babatda geçirilen işleriň netijeleri, gazanylan üstünlikler we maksatnamanyň amallar ulgamy boýunça gatnaşyk etmekde mundan beýläkki çäreler girizildi. Şu ýylyň noýabrynda Aşgabatda guraljak 17-nji Ministrler maslahatynyň geçirilmegine taýýarlyk görlüşi hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistanyň 2010-njy ýylda Aziýanyň ösüş bankynyň BMGÖM, Bütindünýä ösüş banky, Halkara pul gaznasy, Ýewropada täzeleniş we ösüş banky, Yslam ösüş banky ýaly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda başyny başlan MASYH-nyň Maksatnamasyna goşulandygyny ýatlamak gerek.
MASYH-nyň Maksatnamanyň esasy wezipesi ulag, söwda we energetika ulgamlarynda Merkezi Aziýa sebitiniň döwletleriniň durmuş-ykdysady taýdan depginli ösmegine gönükdirilen maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmäge ýardam bermekden ybaratdyr. Netijeli gatnaşyk etmek bilen ýurdumyz hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça bu düzümiň işine işjeň gatnaşyp, onuň ileri tutulýan ugurlary — energetika, ulag, söwda we söwda syýasatyna ýardam bermek boýunça milli hem-de pudaklaýyn utgaşdyryjylary belledi.
Maslahatda çykyş edenler Türkmenistanyň Merkezi Aziýa Sebit Ykdysady Hyzmatdaşlygyň maksatnamasyna ilkinji gezek başlyklyk edýändigini hem-de munuň gatnaşyjy ýurtlaryň “MASYH — 2030” täze strategiýany kabul eden pursadyndan başlap, badalga alýan ýylda amala aşýandygynyň özboluşly mana eýedigini bellediler. Ýurdumyzyň bu abraýly gurama agza bolmagy türkmen ykdysadyýetiniň sebit we halkara hyzmatdaşlyk arkaly goňşy ýurtlar hem-de ähli gyzyklanma bildirýän döwletler bilen goşulyşmagyna berilýän aýratyn ähmiýeti görkezýär.
Irki asyrlardan bäri Türkmenistany “ýedi ýoluň çatrygy” diýip atlandyrypdyrlar. Onuň çäkleriniň üsti bilen Gündogaryň hem-de Günbataryň halklarynyň söwda we medeni gatnaşyklarynyň ýollary bolup hyzmat eden köp sanly kerwen ýollary geçipdir. Häzirki döwürde milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda döredijilikli daşary syýasat strategiýasyny üstünlikli amala aşyryp, ýurdumyz Merkezi Aziýada ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak meselelerine örän uly üns berýär.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýen şygar astynda geçýän ýylda türkmen döwletiniň MASYH-nyň maksatnamasyna başlyklyk etmeginiň iri sebit guramasynyň möhüm wezipeleri bilen utgaşýandygy nygtaldy.
Bu ýere ýygnananlar halk hojalyk toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmak we döwrebaplaşdyrmak boýunça gazanylan netijeler bilen giňişleýin tanyşdyryldy. Şol netijelere görä, häzir ýurdumyzyň ykdysadyýeti Merkezi Aziýada tiz ösýän ykdysadyýetleriň biri bolup durýar. Bellenilişi ýaly, tebigy serişdeler boýunça Türkmenistan tebigy gazyň gorlarynyň möçberi babatda dünýäde dördünji hem-de Aziýa — Ýuwaş umman sebitinde nebiti iri öndüriji hökmünde onunjy döwletdir. Owganystan, Gazagystan, Özbegistan we Eýran Yslam Respublikasy bilen araçäkleşýän Türkmenistanyň strategik taýdan ýerleşişi hem-de Hazaryň üsti bilen Azerbaýjana we Russiýa Federasiýasyna ýakynlygy Merkezi Aziýa, Kawkaz, Günorta Aziýa ýurtlarynyň arasynda hem-de Ýakyn Gündogarda sebitara gatnaşyklary giňeltmek üçin ýurdumyza oňaýly ýagdaýy döredýär.
Ýurdumyz uly kuwwata eýe bolmak bilen, bu ýagdaýy has doly peýdalanmaga çalyşýar. Şunda şu günüň ýagdaýlaryna kybap gelýän ýollary we nusgalary işläp düzmek boýunça görülýän anyk çärelere aýratyn üns berildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryna laýyklykda, ulag hem-de logistika halkalar, telekommunikasiýa ulgamlary tapgyrlaýyn ösdürilýär, önümçilik we elektroenergiýanyň eksporty, aýratyn-da, serhetüsti böleginde iberilmegi giňeýär, goňşy ýurtlara hem-de daşary ýurtlara uglewodorodlaryň iberilmegi amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň taslama gatnaşyjy ýurtlaryň ählisi üçin uly ähmiýeti nygtaldy.
AÖB-niň Merkezi we Günbatar Aziýa Departamentiniň Baş direktory jenap Werner Lipah we AÖB-niň Gündogar Aziýa Departamentiniň Baş direktorynyň orunbasary hanym Tereza Ho şeýle uly wekilçilikde gatnaşyjylaryň hyzmatdaşlyk etmegiň täze ýollaryny ara alyp maslahatlaşmak we “MASYH 2030” strategiýany üstünlikli durmuşa geçirmäge jogapkärli çözgütleri tapmak mümkinçiligi üçin Türkmenistanyň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowa çuňňur hoşallyk bildirdiler.
Geçirilen umumy mejlisleriň barşynda 2018 — 2020-nji ýyllar üçin amala aşyrmak boýunça hereket etmegiň üç ýyllyk üýtgäp durýan strategik meýilnamasyny goşmak bilen, söwda babatda umumy maksatnama girizilen meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Olar geçirilen işleriň möhüm netijeleriniň hatarynda MASYH-nyň 17-nji Ministrler maslahatynda hödürlener. Milli utgaşdyryjylar makroykdysadyýet we maliýe durnuklylygy ulgamynda hyzmatdaşlygy öňe ilerletmek boýunça tehniki wezipeleriň taslamasy bilen giňişleýin tanyşdyryldy.
Çykyş edenleriň nygtaýşy ýaly, şu gün we ýakyn wagtda düýbi tutuljak binýat esasy ugur — öňde goýlan mümkinçiliklere ýetmek we amallara degişli ileri tutulýan ýörelgelere esaslanan wezipeler üçin ýolgörkeziji bolup hyzmat eder. Täze strategiýada dünýädäki we sebitdäki dürli wakalaryň geljekde maksatnamanyň wajypdygyna we netijeliligine täsir edip biljekdigi bellenilýär. Şunuň bilen baglylykda, maksatnamanyň möhüm maksatlarynyň biri söwdanyň giňeldilişini hem-de sebit ykdysadyýetiniň diwersifikasiýalaşdyrylyşyny tizleşdiriji hökmünde MASYH-nyň eýeleýän ornuny artdyrmakdan ybaratdyr.
Çykyşlarda söwdanyň ösdürilmegi üçin Bütindünýä söwda guramasyna (BSG) goşulyşmak we onuň düzümine gireniňden soň, borçnamalary ýerine ýetirmek, BSG-niň Söwda işlerini ýönekeýleşdirmek baradaky ylalaşygyny (SIÝY) amala aşyrmak, gümrük hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmak, söwda işlerini toplumlaýyn ýönekeýleşdirmek hem-de dünýäniň we sebitiň esasy söwda maksatnamalaryny üýtgetmek babatda täze mümkinçilikleri kesgitlemek boýunça agza ýurtlara goldaw bermegiň dowam etdiriljekdigine aýratyn ünsi çekildi.
MASYH-nyň täze strategiýasy, şeýle hem gyzyklanma bildirýän taraplaryň arasynda ylalaşygy gazanmagyň, ýeke-täk giňişligiň çäklerinde ileri tutulýan ugurlary ýakynlaşdyrmagyň we kybap getirmegiň zerurdygyny özünde jemleýär. Şu babatda maslahata gatnaşyjylar häzirki wagtda Sebitleýin söwda toparyny döretmek boýunça amala aşyrylan işler bilen tanyşdyryldy. Mejlisleriň biriniň barşynda ulag we energetika ulgamlary boýunça tanyşdyrmalar geçirildi we ara alyp maslahatlaşmalar boldy.
Jemleýji mejlisiň çäklerinde türkmen tarapy MASYH-nyň 17-nji Ministrler maslahatyna taýýarlyk görmegiň barşy barada täzelenen maglumatlary, Sekretariat bolsa öňde boljak forumyň deslapky gün tertibini hödürledi. Gatnaşyjylar ministrleriň Bilelikdäki beýannamasynyň taslamasyny aýratyn ara alyp maslahatlaşdylar.
Mejlisiň netijeleri boýunça MASYH-nyň maksatnamasyna agza ýurtlaryň arasynda hyzmatdaşlyk etmegiň geljegi, şolaryň ykdysady ösüşini höweslendirmek we dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna has-da goşulyşmagy baradaky meseleler kesgitlenildi. Iş maslahatyna gatnaşyjylaryň umumy pikirine görä, şeýle duşuşyklar sebit hyzmatdaşlygyny kämilleşdirmek boýunça teklipleri ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik berýär hem-de özara hereket etmegiň has netijeli görnüşlerini işläp taýýarlamaga we bu maksatnamanyň çäklerinde peýdaly hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge ýardam berýär. Bellenilişi ýaly, döwrüň wajyp meselelerini umumy tagallalar arkaly çözmek maksadalaýykdyr. Şeýle çemeleşilende, kabul edilýän ylalaşyklaryň netijeliligi üpjün edilýär hem-de ol ýa-da beýleki meseleleri çözmekde ýurtlaryň çykdajylary azalýar.
Ertir, Merkezi Aziýa Sebit Ykdysady Hyzmatdaşlygyň (MASYH) milli utgaşdyryjylary bilen geňeş maslahaty öz işini dowam eder. Işiň ikinji gününiň çäklerinde “MASYH-nyň sebitinde tebigy heläkçilikleriň töwekgelçiliklerini ätiýaçlandyrmak arkaly howanyň üýtgeýşine durnuklylygy artdyrmak” diýen ýörite mejlis geçiriler. Bu ugur geljek üçin hyzmatdaşlyk etmegiň möhüm ýörelgeleriniň biri hökmünde kesgitlenildi.
Öňde boljak mejlis özara bilim alyşmalary hem-de agza ýurtlar bilen MASYH-nyň çäklerinde degişli sebit guralyny döretmegiň mümkinçiliklerini teklip etmek bilen birlikde, tebigy weýrançylyklaryň töwekgelçiliklerini maliýeleşdirmäge innowasion çemeleşmeleri bilelikde ara alyp maslahatlaşmaga gönükdirilendir.


text:
Sosial ulgamlaryň durmuşymyzdaky zeperleri.
Häzirki döwürde sosial ulgamlar durmuşymyzyň aýrylmaz bir bölegi boldy. Az ýa-da köp hemmämiz sosial ulgamlary …
Baý bolmak arzuwyňyzy ýok etjek 10 böwet.
Herkim bay bolmak isleýär. Ýöne durmuşda käbir zatlar baý bolmak arzuwyňyza böwet bolup bilýär. Telekeçi …
Ýarym galan işleri näme üçin unudyp bilemizok? Zeigarnikiň täsiri.
Görüp oturan kinoňyz käwagt gyzykly ýerinde birden gutarar, ýöne uzak wagtlap täsirinden çykyp bilmän gezýäňiz. …
Janyna kast etmekden ýüz öwrüp KFC-ni guran Adam Colonel...
Dünýäniň iň meşhur Fast Food markasynyň biri bolan Kentucky Fried Chickeniň logosyndaky adam kim diýip …
Çagalaryň nahara bolan islegini nädip döretmeli?
Howwa köp ene-atalar çagamyza nahar iýdirip bilemok ýa-da nahary saýlap iýýär, onam iýenok munam iýenok …
Bir zada ynansaňyz hökman başararsyňyz: Pygmolionyň effekti
Bir zady köp isleseňiz şonuň amala aşjagyna ynanyaňyzmy? Bu makalamyzda , höweslenmegiňiz , özüňize we …
Ýaponlardan Ylham beriji sözler
Ýaponiýada iň köp( uzyn) we sagdyn ýaşaýan halkyň adasy bolan Okinawa adasy uzyn yaşaýşyň adasy …
Ikigai näme?
Köp kişiniň bilýän, Yapon halkynynyň ýaşaýyş stili: Ikigai. Ikigai bu Yapon halkynyň ýaşaýyş …
Will Smithiň durmuşyny üýtgeden 3 kitap
“Pursuit of Happiness”, “Men in Black”, “I am Legend” ýaly kinolarda oýnan hem saz hem aýdym …
Durmuşyňyzy üýgetjek bir güýç: 5 sagat kanuny
5 sagat kanuny Bir pudakda kämilleşip, durmuşyň başga penjirelerini açyp bilmek we öz maksadyňyza ýetip …
Çagamyzy ene süýdinden nädip we haçan aýyrmaly!
Medisinada çagany 2 ýaşyna çenli emdirmäge maslahat berilýär. Sebäbi çagamyza gerek bolan ähli peýdaly iýmitler …
New
Ene dogasy
Käbe imamyndan nädip Käbä imam bolandygyny sorapdyrlar, olam men gaty erbet çagadym, ejemiň gaharyny getirýän …
- 1
- 2


text:
Aziýanyň küşt federasiýasy Türkmenistanyň Prezidentini «Ýylyň adamy» diýip atlandyrdy
“Aziada-2017: parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly kongresde hormatly Prezidentimize “Ýylyň adamy” hormatly derejesini bermek hakyndaky diplomy gowşurmak dabarasy boldy. Ony döwlet Baştutanymyza Aziýanyň küşt federasiýasynyň ýolbaşçysy Şeýh Sultan Halifa Sultan Şahbut Al-Nahaýan dabaraly gowşurdy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşyjy ýurtlaryň wekillerini, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň, halkara sport federasiýalarynyň we guramalarynyň ýolbaşçylaryny, hormatly myhmanlary bir ýere jemlän wekilçilikli forum Bütindünýä saglyk gününe gabatlanyldy.
Kongresde Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň ýurdumyzyň sport ulgamy we döwletara gatnaşyklary üçin, durmuş we ykdysady pudaklaryň toplumyndan sebit dünýä möçberinde Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilik strategiýasynyň ýerine ýetirilişine çenli ähmiýetine garalar.
TDH


text:
-
Türkmenistanda kassa amallaryny alyp barmagyň şu Tertibi Türkmenistanyň Saparmyrat Türkmenbaşynyň Raýat bitewi Kanunyna, «Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda», «Täjirçilik banklary we bank işi hakynda», «Kärhanalar hakynda», «Türkmenistanyň pul birligi hakynda», «Daşary ýurt puluny kadalaşdyrmak hakynda», «Buhgalterlik hasaba alnyşy hakynda» Türkmenistanyň kanunlaryna, «Türkmenistanda bir bitewi töleg ulgamyny döretmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2006-njy ýylyň Nowruz aýynyň 23-inde çykaran № 7824 kararyna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda işlenip taýyarlanyldy.
-
Şu Tertip kärhanalar, edaralar we guramalar (mundan beýläk – kärhanalar) tarapyndan, olaryň guramaçylyk we hukuk görnüşine we işiniň ugruna garamazdan, ýerine ýetirilmegi üçin hökmanydyr.
-
Türkmenistanyň çäklerinde müşderileriň kassa hyzmatlaryny ýerine ýetirýän bank edaralarynda kassa amallaryny alyp barmagyň kadalary bank amallaryny geçirmäge ygtyýarnama berýän Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan aýratynlykda işlenip düzülýär hem-de tassyklanylýar.
-
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň kärhanalary tarapyndan kassa amallarynyň alnyp barlyşy 1999-njy ýylyň Nowruz aýynyň 9-ynda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Merkezi banky bilen ylalaşylyp tassyklanan Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň ekspluatasion kärhanalary tarapyndan kassa amallarynyň alnyp barlyşynyň düzgünleri bilen düzgünleşdirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň düzüm birlikleri we harby bölümleri tarapyndan kassa amallarynyň alnyp barlyşy 1997-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 30-yna Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugy tarapyndan Türkmenistanyň Merkezi banky bilen ylalaşylyp tassyklanan Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň harby bölümleri tarapyndan kassa amallarynyň alnyp barlyşynyň tertibi bilen düzgünleşdirilýär.
-
Ilat bilen pul hasaplaşyklaryny hasaba almak üçin, kärhanalar we guramalar Türkmenistanyň milli döwlet hasabatlar we maglumatlar institutynyň (mundan beýläk – «Türkmenmillihasabat» instituty) tassyklan görnüşi boýunça kassa kitabynda dolulygyna, üznüksiz resminamalaýyn we özara arabaglanyşykda görkezmek arkaly, kassa amallarynyň buhgalteriýa hasabyny alyp barmaga borçlydyrlar.
-
Ilat bilen hasaplaşyklaryň geçirilmeginde kärhanalar tarapyndan nagt pullaryň kabul edilmegi, hökmany elektron gözegçilik-kassa enjamlarynyň (mundan beýläk – EGKE) ulanylmagy we gündelik hasaplaşyklar boýunça jemleýji maglumatlaryň kassiriň (buhgalteriň) kassa kitabynda görkezilmegi bilen amala aşyrylýar. EGKE amallary boýunça hasabat maglumatlary, girdejiniň kärhananyň kassasyna tabşyrylanda çykdajy kassa orderine goşulýar.
-
Kärhanalar öz borçnamalary boýunça beýleki kärhanalar bilen hasaplaşyklary bank edaralary arkaly nagt däl tertipde amala aşyrýarlar.
-
Kärhanalar tarapyndan bank edaralaryndan alnan nagt pul serişdeleri, olaryň niýetlenilip alnan maksatlaryna ulanylýar.
-
Hyzmatlary we harytlary ýerlemekden kärhanalaryň kassalaryna gelip gowuşýan nagt pul serişdeleri soňra olaryň hasaplaryna girdeji etmek üçin bank edaralaryna hökmany tabşyrylmaga degişlidir.
Bankdan çek boýunça alnan nagt pullar kärhanalaryň kassalarynda, olara hyzmat edýän bank edaralary tarapyndan kärhanalaryň ýolbaşçylary bilen ylalaşyp, bellenilýän çäk möçberleriň çäklerinde saklanyp bilner.
Kärhanalaryň kassasyndaky nagt pullaryň galyndysynyň çäk möçberi we nagt girdejiden pullary harç etmegiň ölçegleri hemişelik nagt pul girdejisi bolan her bir kärhana, olaryň özbaşdak balansda durýandygyna ýa-da durmaýandygyna garamazdan, her ýyl bellenilýär. Zerurlyga görä çäk möçberine ýylyň dowamynda hem täzeden seredilip bilner.
Býujet edaralary üçin kassa galyndysynyň çäk möçberi Türkmenistanyň Ykdysadyýet we maliýe ministrliginiň ykdysadyýet we maliýe müdirlikleri tarapyndan bellenilýär. Kassa galyndysynyň bellenilen çäk möçberleri hyzmat ediji banklaryň dykgatyna ýetirilýär.
Öz işini hojalyk hasaplaşygy (özüňi maliýeleşdiriş) esasynda amala aşyrýan býujet edaralary üçin kassa galyndysynyň çäk möçberini kesgitlemek barada, kärhanalar üçin bellenilen tertip ulanylýar.
Nagt pullar bank edaralarynyň kassalaryna goragyň ugratmagynda kärhananyň kassiriniň özi ýa-da inkassatorlar tarapyndan tabşyrylyp bilner. Nagt pul girdejisi soňra banka tabşyrmak üçin kärhananyň kassiri tarapyndan kärhanalaryň ýanyndaky birleşdirilen kassalara, şeýle hem bankdaky hasaba geçirmek üçin aragatnaşyk kärhanalaryna tabşyrylyp bilner.
-
Geljekki çykdajylar, şol sanda zähmet hakyny tölemek üçin öz kassalarynda bellenilen çäk möçberlerden köp nagt pullary toplamaga kärhanalaryň haky ýokdyr.
Kärhanalaryň öz kassalarynda diňe zähmet hakyny, durmuş ätiýaçlandyrmasy boýunça kömek puluny, pensiýalary we talyp haklaryny tölemek üçin bankdan alan pullaryny 3 iş gününden köp bolmadyk (daýhan birleşikleri, şeýle hem barmasy kyn bolan sebitlerde ýerleşen kärhanalar üçin 5 güne çenli) möhletde, bellenen çäk möçberinden artyk saklamaga hukugy bardyr.
-
Kärhanalar hojalyk-amaly çykdajylary üçin nagt pullary, özüne kassa hyzmatyny amala aşyrýan bank edarasy bilen ylalaşylyp, kärhananyň ýolbaşçylary tarapyndan kesgitlenilýän möçberlerde we möhletlere hasabat boýunça berýärler.
Gulluk saparlary bilen baglanyşykly çykdajylar üçin nagt pullaryň hasabat boýunça berilmegi sapara iberilýän adamlara Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygyna laýyklykda şu maksatlar üçin berilmäge degişli möçberleriň çäklerinde amala aşyrylýar.
Nagt pullary hasabat boýunça alan adamlar sapardan gelenlerinden soň bir hepde möhletde harç eden möçberleri hakynda hasabatyny kärhananyň buhgalteriýasyna tabşyrmaga we olar boýunça gutarnykly hasaplaşyk geçmäge borçlydyrlar.
Nagt pullaryň hasabat boýunça berilmegi, anyk jogapkär adamyň özüne öňki berlen hakujylar boýunça şu Tertibiň 1-nji goşundysyndaky görnüş boýunça doly hasabat bermek şerti bilen amala aşyrylýar.
Bir adamyň hasabat boýunça alan nagt pullaryny başga adama geçirmegi gadagan edilýär.
Işgärler sanawynda durýan taýýarlaýjylara tabşyrylan oba hojalyk önümleri üçin ilat bilen hasaplaşyga nagt pullaryň berilmegi Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan bellenilýän kadalara we talaplara laýyklykda amala aşyrylýar.
-
Kärhana kassa amallarynyň hasabyny Türkmenistanyň Ykdysadyýet we maliýe ministrligi bilen ylalaşylan we «Türkmenmillihasabat» instituty tarapyndan tassyklanylan hasaba alyş resminamalarynyň bir meňzeş görnüşleri boýunça alyp barýar.


text:
ÇÜR BAŞYŇDA ALTYN TÄÇ,
ÝAŞYL ARÇA, ÝALKYM SAÇ!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň uly üstünliklere beslenen 2017-nji Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly tamamlanyp barýar. Halkymyzyň kalbyny nurana arzuwlara beslejek, ata Watanymyzy ösüşleriň täze belentliklerine alyp barjak 2018-nji ýylymyz bolsa ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşylanar. Gündogar müçenamasyna laýyklykda täze 2018-nji ýyl It ýyly. Halkymyzda “It geldi, gut geldi” diýen ýagşy aýtgy bar. Rysgal-döwletiň ýyly boljak täze ýylymyzyň esasy gahrymanlary bolan ak possunly Aýazbabadyr onuň şadyýan agtygy, gülgün ýaňak Garpamygyň, Täze ýylyň nyşany Alabaýyň çöli-düzi söküp, oba-şäherleri geçip welaýat merkezine ýetip gelmegi hemmeden öňürti bu baýrama sabyrsyzlyk bilen garaşýan çagalary begendirdi. Çünki, Aýazbaba geldimi, hökman Täze ýyl gudratlaryna garaşybermelidir.
Ine, Täze ýylyň ak arzuwlaryna muwapyk akja egin-başly çagajyklar, mekdep okuwçylarydyr talyp ýaşlar tarapyndan mähirli hem şowhunly garşylanan eli kümüş hasaly Aýazbabadyr Garpamygyň gelmegi bilen welaýat merkezine görk berýän, bezelen Arçalaryň çyralarynyň ýakylyşy bolup, bu pursat aýly gijäni has-da nurlandyrdy.
Ak paýtunly Aýazbaba, Garpamykdyr şadyýan çagalaryň toplumy welaýat häkimliginiň öňündäki başy belent ýaşyl Arçanyň yşyklandyryş dabarasyny Täze ýyl çykyşlaryna beslediler. Soňra olar welaýatymyzda täze açylan başy belent işewürler merkezinde myhmançylykda bolup, Täze ýyl sowgatlary, azyk önümleriniň bolçulygy bilen tanyşdylar, welaýat merkeziniň bezegi bolan “Bagtyýarlyk” seýilgähindäki şatlyk-şagalaň hem dabaranyň şowhunyny artdyrdy. Welaýatymyzdaky ajaýyp binalar Ruhyýet köşgüniň hem-de Marynyň Kemine adyndaky döwlet drama teatrynyň öňündäki giň meýdançalardaky bezelen arçalar hem Aýazbabadyr Garpamygyň, şadyýan çagalaryň peýda bolmagy bilen çar ýana ýalkym saçdylar.
Soňra şowhunly ýöriş welaýat kitaphanasynyň öňündäki owadan oýnawaçlardyr jäjekler, girlýandalardyr şemler bilen bezelen ýaşyl Arçanyň ýanynda dowam etdi. “2018” diýlen ýazgyly Täze ýyl Arçasy çarýana şugla saçyp, kalplara şatlyk çaýdy.
Bu ýere ýygnanan baýramçylyk ruhundaky ulular bilen birlikde çagajyklar hem goşgy, aýdym aýdyp, şadyýan tanslary oýnadylar. Aýdym-sazyň dabarasy çarýana ýaň salan pursatlar ajaýyp ýyllaryň biri boljak 2018-nji ýylyň türkmen iline rysgal-bereket, saglyk hem bagt getirjekdigine umyt döretdi. Ýetip gelýän Täze ýylyňyz düşümli bolsun, eziz ildeşler!


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisine gatnaşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisine gatnaşdyPaýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisi geçirildi.
2010-njy ýylda döredilen, merkezi edarasy Aşgabatda bolan Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasy geçen ýyllarda dürli ýurtlaryň arassa ganly ahalteke atlaryny köpeltmäge, bu tohum atlary kämilleşdirmäge, olaryň ajaýyp nesil we sport häsiýetlerini ösdürmäge ýöriteleşen atşynaslaryň gatnaşyk etmegi üçin netijeli gurama öwrüldi. Assosiasiýanyň agzalarynyň ylalaşykly işleri halkymyzyň milli buýsanjy, umumadamzat gymmatlyklarynyň genji-hazynasyna goşan bahasyz uly goşandy bolan ahalteke bedewlerini wagyz etmek boýunça işleri ep-esli giňeltmäge mümkinçilik berdi.
Assosiasiýanyň işiniň netijeleri hem-de hyzmatdaşlygyň geljekki meýilnamalary her ýyl Türkmen bedewiniň baýramynyň öň ýanynda onuň mejlislerinde garalýar. Meşhur behişdi atlara gadyr goýýanlaryň we hünärmenleriň şeýle yzygiderli duşuşyklary hyzmatdaşlyk etmegiň ýollaryny işläp taýýarlamaga ýardam berýär, anyk mazmun bilen onuň üstüni ýetirýär hem-de bilelikdäki täze taslamalar, möhüm pikirler we işewür gatnaşyklar bilen baýlaşdyrylýar.
Şu gün ajaýyp “Oguzkent” myhmanhanasy foruma gatnaşyjylary we onuň myhmanlaryny dabaraly baýramçylyk ýagdaýynda garşylady. Türkmenistanyň Baştutanynyň gelmegine garaşyp, hökümet agzalary, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýurdumyzdaky we daşary ýurtlardaky agzalary, ýurdumyzyň atçylyk pudagynyň işgärleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bu ýere ýygnandylar.
Hormatly Prezidentimiziň awtoulagy “Oguzkent” myhmanhanasynyň öňündäki meýdançada saklanýar. Binanyň eýwanynda döwlet Baştutanymyzy mejlise gatnaşyjylar garşylaýarlar. Şu ýerde foruma gatnaşyjylaryň we onuň myhmanlarynyň Türkmenistanyň Prezidenti bilen surata düşmek dabarasy boldy. Soňra hemmeler myhmanhananyň mejlisler zalyna bardylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýere ýygnananlary mübärekläp, güneşli türkmen topragynda şöhraty äleme dolan behişdi ahalteke bedewleriniň Watanynda sekizinji gezek geçirilýän forumyň öz işine başlamagy bilen hemmeleri tüýs ýürekden gutlady.
Döwlet Baştutanymyz “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýen şygar astynda geçýän ýylyň ähmiýetli wakasy bolmagyna gönükdirilen mejlisiň gün tertibini yglan edip, ahalteke atçylygyny we atly sporty halkara derejede ösdürmek meselelerine seredilip geçiljekdigini, häzirki tapgyrda guramanyň öňünde durýan wezipeleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny hem-de degişli çözgütleriň kabul ediljekdigini belledi.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň döredilen pursadyndan bäri geçen sekiz ýylda dünýäniň çar künjeginden köp sanly ahalteke atçylyk assosiasiýalary, edara görnüşli taraplar we hususy atşynaslar bu düzümiň agzalygyna kabul edildi. Häzirki wagtda dünýäniň 32 döwletinden edara görnüşli we şahsy taraplaryň 137-si assosiasiýanyň agzasy bolup durýar we olaryň sany ýylsaýyn artýar, bu bolsa alnyp barylýan hyzmatdaşlygyň geriminiň barha giňelýändigini görkezýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, müňýyllyklaryň dowamynda halk seçgisi netijesinde türkmen topragynda kemala gelen, gözelligiň we owadanlygyň ajaýyp nusgasyna öwrülen behişdi ahalteke bedewlerimiziň dünýädäki şan-şöhratyny has-da belende galdyrmak boýunça giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda her ýylyň aprel aýynyň soňky hepdesinde giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli geçirilýän dabaraly çäreler muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Hususan-da, şu ýylyň çärelerine dürli ýurtlardan 300-den gowrak wekil gatnaşýar. Şol çäreleriň maksatnamasy ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşigini, atçylygyň möhüm meselelerine bagyşlanan ylmy-amaly maslahatlary hem-de at çapyşyklaryny, atly sport bäsleşiklerini özünde jemleýär.
Bu bolsa ajaýyp paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň gözellikleri bilen ýakyndan tanyşmaga, türkmen halkynyň milli buýsanjy bolan ahalteke bedewlerine uly hormat bilen garalýandygyna göz ýetirmäge, atçylyk pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak, atçylyk sportuny kämilleşdirmek boýunça geçirilýän giň möçberli işler barada bilmäge oňat mümkinçilikdir.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň döredilmegi bilen, dünýä ýüzünde ahalteke atlarynyň tohum arassalygyny gorap saklamak, olaryň baş sanyny artdyrmak we şan-şöhratyny dünýä ýaýmak boýunça berk binýadyň düýbi tutuldy.
Biziň ata-babalarymyz asyrlaryň dowamynda ynsan kimin duýgur, eýesine wepaly we gözelligiň ajaýyp nusgasyna öwrülen, ýelden ýüwrük bedewleri ösdürip ýetişdirmäge aýratyn üns berip gelipdirler. Bu ugurda seçgi tohumçylyk işlerine hem köp zähmet siňdirildi, şol işler häzirki döwürde hem türkmen atşynaslary tarapyndan mynasyp derejede dowam etdirilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Muňa mysal edip, Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyndaky Kärizek geňeşliginiň Aba Annaýew obasynda 600 baş ahalteke tohum atlaryny ösdürip ýetişdirmäge niýetlenen döwrebap atçylyk toplumynyň hem-de onuň çäginde atşynaslarymyz üçin ähli şertler göz öňünde tutulan ýaşaýyş jaýlarynyň we beýleki durmuş maksatly desgalaryň gurlandygyny görkezmek bolar. Halkara ahalteke we Aşgabat atçylyk sport toplumlarynyň çapuw ýodalaryna politrek düşegi düşelip döwrebaplaşdyryldy.
Mundan başga-da, Aşgabat atçylyk sport toplumynyň çäklerinde ýurdumyzda atçylyk sportunyň konkur görnüşini has-da ösdürmek hem-de ussat türgenleri, şol sanda at üstündäki milli oýunlar boýunça türgenleri taýýarlamak maksady bilen, açyk manežli okuw merkezi açyldy.
Türkmen bedewleriniň daşary ýurtlarda geçirilýän halkara bäsleşiklere bökdençsiz gatnaşmagyny üpjün etmek, şeýle hem ýurdumyzda geçirilýän bäsleşiklere gatnaşmak üçin daşary döwletlerden gelýän bedewleriň kesellerden arassadygyny kesgitlemek we olary karantin barlagyndan geçirmek maksady bilen, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň çäginde dünýä ölçeglerine laýyk gelýän 120 baş aty saklamaga niýetlenen Halkara karantin merkezi guruldy.
“Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar topary hem halkymyzyň buýsanjy bolan ahalteke bedewlerini, şeýle hem özboluşly milli sungatymyzy dünýä ýaýmakda mynasyp goşant goşýar. Dünýäniň onlarça şäherinde döredijilik iş saparlarynda bolup, sirk oýunlary boýunça abraýly halkara festiwallara gatnaşmak bilen, bu topar sport arenasynda we sirk sahnasynda behişdi bedewlerimiziň tapawutly aýratynlyklaryny görkezýärler.
Muňa mysal hökmünde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýada, Italiýada, Hytaýda geçirilen halkara sirk sungaty festiwallarynda “Galkynyş” toparynyň haýran galdyryjy çykyşlaryny mysal getirdi. Şol gözden geçirişlerde biziň toparymyz baş baýraklara we altyn kuboklara hem-de tomaşaçylaryň tüýs ýürekden guwanmagyna mynasyp boldy.
Mälim bolşy ýaly, 2017-nji ýylyň sentýabr aýynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aşgabat şäherinde geçirilen V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna ilkinji gezek atçylyk sportunyň konkur görnüşi hem goşuldy. Munuň özi ahalteke bedewleriniň atly sport boýunça şöhratly ýoluny mynasyp dowam etdirmäge we bu ugurda ahalteke bedewlerimiziň ýokary ukybyny doly açyp görkezmäge täze mümkinçilik döretdi. Biziň türgenlerimiz ýaryşlaryň şu görnüşinde ahalteke bedewlerinde üstünlikli çykyş edip, altyn medala mynasyp boldy.
Atly sporty ösdürmegiň beýleki ugurlary boýunça hem giň gerimli işler yzygiderli alnyp barylýar. Ýurdumyzyň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerinde degişli hünärler boýunça ýaş hünärmenler taýýarlanylýar. Şeýle hem atşynaslarymyzyň çekýän zähmetine mynasyp baha bermek maksady bilen “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy”, “Türkmenistanyň ussat halypa çapyksuwary” we “Türkmenistanyň halk atşynasy” diýen hormatly atlar döredilip, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň atşynaslaryna bu hormatly atlar yzygiderli dakylýar.
Biz geljekde hem öz ykbalyny behişdi bedewlerimiz bilen baglan atşynaslarymyzyň çekýän halal zähmetine mynasyp baha bereris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň türkmen, rus we iňlis dillerinde neşir edilýän “Behişdi ahalteke atlary” žurnalyna ýurdumyzda we dünýä ýüzünde ahalteke bedewlerimiziň ösdürilip ýetişdirilişini, ahalteke bedewleri baradaky taryhy we beýleki gymmatly maglumatlary, bu ugurda atşynaslarymyzyň alyp barýan mynasyp işlerini giňişleýin beýan etmekde we dünýä jemgyýetçiligine ýetirmekde möhüm orun berilýär. Internet ulgamynda döredilen Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýörite saýty hem bu düzümiň agzalarynyň, atşynaslaryň hem-de bu ugurda işleýän hünärmenleriň we bilermenleriň işini utgaşdyrmaga ýardam bermäge gönükdirilendir.
Milli Liderimiz häzirki wagtda ahalteke bedewleriniň özüniň gaýtalanmajak syn-sypaty we owadanlygy bilen bedew muşdaklaryny özüne çekip, dünýäniň döwletleriniň ençemesinde ösdürilip ýetişdirilýändigini kanagatlanma bilen nygtady. Dünýä boýunça behişdi bedewlerimizi ösdürip ýetişdirmek isleýän at muşdaklarynyň sany hem ýylsaýyn artýar, türkmen atşynaslary bilen dünýäniň ençeme döwletleriniň atşynaslarynyň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy.
Döwlet Baştutanymyz ahalteke atçylygy boýunça halkara derejede özara hyzmatdaşlygyň alnyp barylmagynda assosiasiýanyň möhüm ornunyň bardygyny aýratyn belläp, bu jemgyýetçilik guramasynyň agzalarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň barha pugtalandyryljakdygyna we kämilleşdiriljekdigine berk ynam bildirdi.
Meşhur ahalteke bedewleriniň şan-şöhraty müňýyllyklaryň dowamynda äleme dolup gelýär. Behişdi bedewlerimiziň dünýäniň atçylyk sungatynyň döremeginde diýseň bimöçber goşandy bardyr. Geljekde hem nusgalyk gözelligi özünde jemlän, milli buýsanjymyz bolan behişdi bedewlerimizi ösdürip ýetişdirmekde merdana ata-babalarymyzdan miras galan gadymy seýisçilik ýoluny dowam edip, ýaş nesillerimize ýetirmegi hem-de olaryň bedewlerimize bolan söýgüsini artdyrmakda alyp barýan işlerimiziň gerimini has-da giňelderis diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz häzirki forumyň ajaýyp ahalteke bedewlerini mundan beýläk-de wagyz etmäge, dünýäniň dürli künjeginde behişdi bedewlerimizi ösdürip ýetişdirýän atşynaslaryň arasynda özara peýdaly tejribe alyşmaga ýardam berjekdigine ynam bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň çuň mazmunly çykyşy foruma gatnaşyjylar we onuň myhmanlary tarapyndan uly üns bilen diňlenildi we şowhunly el çarpyşmalar bilen kabul edildi.
Soňra çykyş etmek üçin Ispaniýa Patyşalygynyň ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň prezidenti hanym Blanka de Toledo Loma Osorio söz berildi. Myhman assosiasiýanyň agzalarynyň adyndan Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli Türkmenistanda her ýyl geçirilýän çärelere, şeýle hem ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilýän Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň mejlislerine gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Bellenilişi ýaly, esaslandyrylan gününden bäri bu guramanyň işjeň agzasy bolan Ispaniýanyň ahalteke atçylyk assosiasiýasy ahalteke atçylygy boýunça giň möçberli işleri alyp barýar, ahalteke bedewleriniň arasynda bäsleşikleri, sergileri we tomaşaçylar üçin dabaraly çäreleri yzygiderli guraýar.
Hanym Blanka de Toledo Loma Osorio hormatly Prezidentimize ýüzlenip, milli Liderimiziň taýsyz tagallalary netijesinde dünýäniň ähli döwletlerinde ahalteke atçylygy bilen meşgullanýan atşynaslara ahalteke bedewleriniň dörän mekanyna gelip görmäge, ahalteke atçylygy boýunça geçirilýän ylmy maslahatlara, şeýle hem Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň mejlislerine we Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli guralýan baýramçylyk çärelerine gatnaşmaga ähli mümkinçilikleriň döredilendigini aýtdy. Myhman munuň dürli ýurtlaryň atşynaslary bilen tanyşmaga we olar bilen atçylyk pudagy boýunça tejribe alyşmaga hem-de ahalteke atçylygyny has-da içgin öwrenmäge uly ýardam edýändigini belledi.
Myhman çykyşyny jemlemek bilen, Türkmenistanyň Prezidentini Ispaniýanyň ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ähli agzalary bilen bilelikde geljekde hem türkmen Lideriniň oňyn başlangyçlarynyň iş ýüzünde amala aşyrylmagyna mynasyp goşant goşjakdygyna ynandyrdy.
Döwlet Baştutanymyz myhmana mazmunly çykyşy hem-de Türkmenistanyň adyna aýdan mähirli sözleri üçin minnetdarlyk bildirip, ýurdumyzda atçylygyň baý tejribesiniň toplanandygyny, onuň dünýäde uly gyzyklanma döredýändigini aýtdy hem-de Blanka de Toledo Loma Osorionyň Ispaniýa Patyşalygynda ahalteke atlaryny ösdürip ýetişdirmek boýunça çekýän ýadawsyz zähmetini aýratyn belledi. Biz onuň netijelerine ýokary baha berýäris, olar atlaryň ajaýyp tohumyny — ahalteke bedewlerini siziň ýurduňyzda giňden ýaýmaga ýardam edýär diýip, Türkmenistanyň Prezidenti belledi.
Soňra Awstriýadan gelen hususy atşynas jenap Markus Mag. Hubmanna çykyş etmek üçin söz berildi. Ol, ilki bilen, hormatly Prezidentimizi Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ähli agzalarynyň adyndan Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli tüýs ýürekden gutlap, döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür we jogapkärli işiniň ähli ugurlarynda uly üstünlikleri arzuw etdi.
Myhmanyň nygtaýşy ýaly, türkmen bedewleri diňe Türkmenistanda däl, eýsem, tutuş dünýäde uly meşhurlyga eýedir we assosiasiýanyň agzalary munuň şaýatlarydyr. Ýewropanyň atşynaslary ahalteke bedewleriniň owadanlygyna, ýyndamlygyna uly sarpa goýýarlar we olary ösdürip ýetişdirmäge aýratyn gyzyklanma bildirýärler.
Biz ahalteke bedewleri bilen Türkmenistanda hem-de beýleki ýurtlarda geçirilýän atçylyk sergilerine we bäsleşiklerine yzygiderli gatnaşýarys diýip, işewür türkmen atşynaslarynyň bu ajaýyp tohumy ösdürmäge uly gyzyklanmasyny belledi. Jenap Hubmann ahalteke bedewleriniň ýyndamlygy, owadanlygy hem-de duýgurlygy bilen aýratyn tapawutlanýandygyny aýtdy.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň baştutany hökmünde ahalteke atçylygyny halkara derejede has-da ösdürmek we behişdi ahalteke atlarynyň şan-şöhratyny dünýä ýaýmak ugrunda alyp barýan işleri üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa aýratyn hoşallyk sözleri beýan edildi.
Myhman dünýäniň atçylygyny ösdürmek, onuň taryhyny we sungatyny hemmetaraplaýyn öwrenmek üçin Aşgabatda geçirilýän maslahatlaryň möhüm ähmiýetini belläp, hormatly Prezidentimizi assosiasiýanyň agzalarynyň behişdi bedewleri dünýä ýaýmak, halkara derejede onuň şan-şöhratyny artdyrmak işine işjeň gatnaşjakdyklaryna ynandyrdy.
Döwlet Baştutanymyz myhmana mähirli sözleri we mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda awstriýaly atşynaslaryň ahalteke bedewlerini ösdürip ýetişdirmek boýunça baý tejribesine ýokary baha berilýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda geçirilýän işleriň türkmen halkynyň baý mirasyna çäksiz söýginiň we hormatyň hem-de türkmen-awstriýa dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da berkitmäge goşandyň mysalydygyny belläp, jenap Markus Mag. Hubmanna alyp barýan asylly işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy” we “Türkmenistanyň ussat halypa çapyksuwary” diýen hormatly atlary dakmak hakynda Permanlar okalýar.
Mejlise gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmalary bilen dabaraly ýagdaýda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow asylly maksatlar ugrunda bilelikdäki işlerinde üstünlik arzuw edip, watandaşlarymyza hem-de daşary ýurtly raýatlara sylaglary gowşurýar.
Awstriýa Respublikasynyň raýaty, hususy atşynas Markus Mag.Hubmann, Russiýa Federasiýasynyň “Ahalteke-inform” žurnalynyň baş redaktory Ýuliýa Nikolaýewna Kuznesowa, Wengriýanyň “Magýar-Turan Fondy” jemgyýetçilik birleşiginiň ýolbaşçysy Andras Zsolt Biro, “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň atçylyk bölüminiň seýsi Annamämmet Aşyrow, “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň atly sport we atly syýahat bölüminiň türgençisi Rüstem Döwletow, “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň Türkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke atçylyk toplumynyň önümçilik bölüminiň atbakary Agamyrat Ýegräýew, Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylary, hususy atşynaslar Ilmyrat Seidow, Gaýypnazar Kiçigulow, Döwran Myratgulyýew we Mälikguly Taýlyýew belent buýsanç hem-de uly tolgunma bilen Türkmenistanyň Baştutanynyň elinden mynasyp bolan sylaglaryny kabul edýärler.
Russiýa Federasiýasynyň “Ahalteke-inform” žurnalynyň baş redaktory hanym Ýuliýa Nikolaýewna Kuznesowa arassa ganly ahalteke tohumyndan bolan atlary wagyz etmäge gönükdirilen zähmetine berlen ýokary baha üçin Türkmenistanyň Prezidentine tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Ol assosiasiýanyň ähli agzalarynyň adyndan döwlet Baştutanymyzy Türkmen bedewiniň baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady. Myhman “Türkmenistanyň at gazanan atşynasy” diýen belent adyň dakylmagynyň özlerini bu ulgamda döredijilikli we netijeli işlemäge has-da borçly edýändigini we ruhlandyrýandygyny aýtdy.
Hanym Ýuliýa Kuznesowa ahalteke atçylygynyň ösdürilmegine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ägirt uly goşandyny belläp, Türkmenistanyň Baştutanyna berk jan saglyk, uzak ömür hem-de ähli başlangyçlarynda täze, uly üstünlikleri, türkmen halkyna bolsa abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz hoşniýetli arzuwlary üçin myhmana minnetdarlyk bildirip, ahalteke bedewiniň dünýäniň ösüşine örän uly goşant goşan türkmen halkynyň milli buýsanjydygyny ýene-de bir gezek nygtady.
Soňra milli Liderimiz sylaglananlary gutlap, gözelligiň ajaýyp nusgasyna öwrülen ahalteke bedewleriniň dünýäde şöhratyny artdyrmak, genofondyny kämilleşdirmek boýunça yhlasly zähmetleri üçin minnetdarlyk bildirdi hem-de hemmelere berk jan saglyk we işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti, Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Gurbanguly Berdimuhamedow indiki mejlisi geçirmegiň ýerini kesgitlemek baradaky çözgüdi kabul etmegi teklip edip, bu ýere ýygnananlaryň el çarpyşmalary astynda 2019-njy ýylda assosiasiýanyň indiki — IX mejlisini Aşgabatda geçirmek barada yglan etdi hem-de degişli resminama gol çekdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu günki duşuşygyň barşynda häzirki zaman ahalteke atçylygyny ösdürmegiň möhüm ugurlaryna deglip geçildi, netijeli halkara hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek, şeýle hem öňdebaryjy tejribe alyşmagyň has amatly ugurlaryny gözläp tapmak üçin uly ähmiýete eýe bolan möhüm pikirler we teklipler aýdyldy. Şeýle hem ahalteke bedewlerini ösdürip ýetişdirmegiň mysalynda dünýä atçylygynyň usulyýetiniň möhüm meseleleri gozgaldy.
Umuman, bularyň hemmesiniň assosiasiýamyzyň binýadynda hemmetaraplaýyn gatnaşyklar üçin oňaýly mümkinçilikleri açýar. Bu möhüm işde assosiasiýanyň hormatly agzalarynyň işjeň orun eýeläp, diňe öz ýurtlarynda däl, eýsem, dünýä möçberinde ahalteke atçylygyny wagyz etmäge uly goşant goşýandygy bellenildi. Şeýlelikde, şu günki wekilçilikli maslahatyň işine atçylyk boýunça meşhur bilermenler, dünýä derejeli alymlar, öz işini söýýän janköýerler gatnaşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu günki mejlis babatda uly taýýarlyk işleriniň geçirilendigini belledi. Bu işiň barşynda ahalteke atçylygyna, şeýle hem bu pudakda halkara hyzmatdaşlyga degişli anyk teklipler aýdyldy. Munuň özi mejlisiň gün tertibiniň möhümdigine, oňa gatnaşyjylaryň teklip edilen meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga uly gyzyklanma bildirendigine şaýatlyk edýär.
Milli Liderimiz mejlisi taýýarlamaga we geçirmäge işjeň gatnaşandyklary üçin hemmelere minnetdarlyk bildirip, täze pikirleriň we başlangyçlaryň bu ugurdaky hyzmatdaşlyga goşmaça itergi berjekdigine ynam bildirdi hem-de hemmeleri asylly işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Şunuň bilen Türkmenistanyň Prezidenti Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisiniň tamamlanýandygyny yglan etdi. Bu mejlis bütin dünýäde şöhratly tohum atlaryny ösdürmek, täze döwrebap şertlerde bu bilelikdäki işleriň maksatlaýyn binýadyny üpjün etmek hem-de atçylygyň we atçylyk sportunyň kemala gelýän iri halkara merkezi hökmünde Türkmenistanyň tutýan ornuny has-da pugtalandyrmak boýunça ýeke-täk strategiýanyň amala aşyrylmagynda ýene-de bir möhüm ädim boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow myhmanlary Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli paýtagtymyzda geçirilýän dabaralara, şol sanda halkara sergi-ýarmarka hem-de “Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty” atly X halkara ylmy maslahata gatnaşmaga çagyrdy.
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň VIII mejlisi tamamlanandan soň, döwlet Baştutanymyz oňa gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün