text:
15 Şubat 2015 Pazar
Ministrler Kabinetiniň Mejlisi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda käbir resminamalaryň taslamalaryna, şeýle hem ýurdumyzyň durmuşyna degişli möhüm meseleleriň birnäçesine garaldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçmek bilen, hasabat bermek üçin Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Goçyýewe söz berdi. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümleriniň işleri hakynda hasabat bermek bilen milli ykdysadyýetimizi has-da ösdürmäge gönükdirilen esasy maksatnamalara laýyklykda, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary döwletlere iberilýän möçberini artdyrmak boýunça netijeli usullary işläp taýýarlamak maksady bilen toplumlaýyn işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy. Şunuň bilen bagyllykda, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň gatnaşmagynda taslamalary amala aşyrmak boýunça teklipleriň birnäçesi beýan edildi.
Wise-premýer hasabatynyň çäklerinde milli ykdysadyýetimizi ösdürmegiň hukuk binýadyny berkitmek boýunça alnyp barlan işler barada hem habar berdi. Milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklaryna laýyklykda, ykdysady işleri düzgünleşdirýän kanunçylyk hem-de kadalaşdyryjy namalara üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek hakynda teklipleri taýýarlamak işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, hususy telekeçilik üçin milli ykdysadyýetimizde iş alyp barmagyň ugurlarynyň giň gerime eýe bolýandygyny nygtady. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleriniň ýurdumyzda amala aşyrylýan oňyn ykdysady özgertmeleri amala aşyrmaga işjeň gatnaşýandygyny kanagatlanmak bilen belläp, döwlet Baştutanymyz degişli ýolbaşçylara teklipleri düýpli seljermegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz hojalyk ulgamynyň durnukly işlemegi üçin geljekde hem anyk ädimleri ätmegiň gerekdigini aýdyp, ýurdumyzda ykdysady gatnaşyklary düzgünleşdirýän kanunçylygy yzygiderli seljermegiň möhümdigini belledi. Hormatly Prezidentimiz ykdysadyýetiň ösüşiniň meýillerini we häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara almak bilen, degişli kadalaşdyryjy-hukuk resminamalaryny işläp taýýarlamak hakynda teklipleri öz wagtynda taýýarlamagyň zerurdygyny aýdyp, wise-premýere bu babatda birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredow ministrligiň alyp barýan işleri hakynda habar bermek bilen, Hazar deňzinde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň başlangyçlaryny amala aşyrmak boýunça geçirilýän işler hasabat berdi.
Goňşy ýurtlar bilen dostlukly, deňhukukly gatnaşyklary ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, Hazarýaka döwletleri bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga uly üns berilýär. Milli Liderimiziň 2007-nji ýylyň oktýabr aýynda Tähranda, 2010-njy ýylyň noýabr aýynda Bakuda we 2014-nji ýylyň sentýabr aýynda Atsrahanda geçirilen ýokary derejedäki duşuşyklarda öňe süren strategiki ähmiýetli halkara başlangyçlary şu maksatlara ýetmäge gönükdirilendir.
Milli Liderimiziň öňe süren teklipleri esasynda Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Eýranyň we Russiýanyň wekiliýetleri tarapyndan birnäçe Ylalaşyklar işlenilip taýýarlanyldy we olaryň bäştaraplaýyn esasda gol çekilmegi gazanyldy. Bu resminamalaryň arasynda 2014-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Russiýa Federasiýasynyň Astrahan şäherinde IV Hazar sammitiniň dowamynda gol çekilen “Hazar deňziniň suw biologik serişdelerini gorap saklamak we rejeli peýdalanmak hakyndaky” Ylalaşygy we “Hazar deňzinde adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we olaryň netijelerini aradan aýyrmak babatda hyzmatdaşlyk hakyndaky” Ylalaşygy” görkezmek bolar. Häzirki wagtda taraplar bu ylalaşyklary tassyklamak boýunça netijeli işleri alyp barýarlar. Şunuň bilen baglylykda, bu möhüm resminamalary iş ýüzünde durmuşa geçirmek üçin Hazarýaka ýurtlaryň degişli döwlet düzümleriniň gatnaşmagynda ýakyn wagtda bäştaraplaýyn duşuşygy geçirmegiň maksada laýykdygy bellenildi. Wise-premýer, şu ýylyň 4-5-nji martynda Baku şäherinde geçiriljek Hazar deňziniň meseleleri boýunça ýörite iş toparynyň nobatdaky duşuşygynda türkmen tarapyndan degişli teklipleriň taýýarlanýandygyny belledi.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz IV Hazar sammitinde goňşy döwletler bilen ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmak we olary ulgamlaýyn esasda alyp barmak üçin “Hazarýaka döwletleriniň arasynda ykdysady hyzmatdaşlyk hakyndaky” Ylalaşygyň taslamasyny işläp taýýarlamagy teklip etdi, şeýle hem bu Ylalaşygy iş ýüzünde amala aşyrmagyň guraly hökmünde hemişelik esasda hereket edýän Hazar Ykdysady Forumyny döretmek baradaky başlangyjy öňe sürdi. Şunuň bilen birlikde, milli Liderimiz tarapyndan Hazar deňzi sebitinde halkara ulag ulgamyny ösdürmek, bu sebitde ulag geçelgelerini döretmek we olaryň üsti bilen Ýewropa bilen Aziýanyň arasynda gatnawlary işjeňleşdirmek üçin “Hazarýaka döwletleriniň arasynda ulag hyzmatdaşlygy hakyndaky” Ylalaşygy işläp taýýarlamak baradaky teklip beýan edildi. Şu babatda hormatly Prezidentimiz bu ugur boýunça iri halkara taslamalaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmek maksady bilen Hazar sebitleýin ulag logistika merkezini döretmek baradaky pikiri öňe sürdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazar deňzinde hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça möhüm başlangyçlarynyň biri hem deňiz meseleleri bilen meşgullanýan hünärmenleri taýýarlamak üçin bir bitewi ulgamy döretmekden ybaratdyr. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň goldawy bilen Türkmenistanda her ýyl yzygiderli esasda Hazarýaka döwletleriniň halkara deňiz hukugy, ekologiýa, kartografiýa we beýleki ugurlar boýunça hünärmenleri üçin halkara okuw maslahatlary geçirilýär.
Şu ýylyň martynda “Hazar deňzi—durnukly ösüş we dolandyryş” atly okuw maslahaty üçünji gezek “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçiriler. Şunuň bilen birlikde, türkmen hünärmenleriniň degişli halkara forumlaryna yzygiderli gatnaşmagy üçin ähli mümkinçilikler döredilýär.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Hazar deňzi bilen baglanyşykly meseleleriň Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynda möhüm orun eýeleýändigini nygtady. Bu ugurda ýurdumyz hoşniýetli goňşuçylyk, birek-birege hormat goýmak we deňhukukly hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan strategiýany durmuşa geçirip, milli bähbitleri we Hazar meselesine degişli wezipeleri çözmekde tagallalaryň birleşdirilmegini nazara almak esasynda netijeli gatnaşyklar ugrunda çykyş edýär. Türkmenistanyň iri forumlaryň işine, şol sanda Hazarýaka ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň duşuşyklaryna yzygiderli gatnaşmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Şunuň bilen birlikde, ýurdumyz Hazar meseleleri boýunça möhüm duşuşyklaryň, degişli düzümleriň mejlisleriniň, okuw maslahatlarynyň we beýleki çäreleriň yzygiderli geçirilýän ýerine öwrüldi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň Hazar deňziniň meselelerinde, şol sanda netijeli uzakmöhletleýin gatnaşyklary ösdürmegiň möhüm şerti hökmünde Hazarda döwletara gatnaşyklarynyň häzirki zaman hukuk esaslaryny döretmäge degişli meselelerde işjeň orny eýelemäge ygrarlydygyny tassyklady. Şu babatda döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň başlangyçlaryny, şol sanda Astrahan duşuşygynda beýan edilen hem-de Hazar sebitinde netijeli gatnaşyklary ösdürmäge, Hazarda hyzmatdaşlygyň dürli meselelerini kadalaşdyrmagyň deňagramly halkara-hukuk gurallaryny işläp taýýarlamaga gönükdirilen başlangyçlary iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça maksada laýyk işleri dowam etmegiň möhümdigini belledi.
Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, wise-premýere, daşary işler ministrine Türkmenistanyň oňyn tekliplerini, hususan-da, Hazarýaka ýurtlarynyň söwda-ykdysady we ulag ulgamlarynda hyzmatdaşlygy boýunça teklipleri ilerletmek hem-de däp bolan gatnaşyklary ösdürmäge kuwwatly itergi berjek degişli ylalaşyklary işläp taýýarlamak babatda anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylanlary jemläp, Türkmenistanyň öz tarapyndan Hazaryň ekologiýa abadançylygyny üpjün etmäge, onuň biologiki köpdürlüligini aýawly saklamaga, gojaman Hazaryň baý serişdelerini rejeli ulanmaga, parahatçylygyň, dostlugyň, hoşniýetli goňşuçylygyň we netijeli hyzmatdaşlygyň deňzi hökmünde onuň derejesini pugtalandyrmaga gönükdirilen çäreleri yzygiderli görjekdigini nygtady.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa milli parlamentiň ýurdumyzyň kanunçylygyny has-da kämilleşdirmek boýunça alyp barýan işleri hakynda habar berdi. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň deputatlaryň öňünde goýan wezipelerini ýerine ýetirmek maksadynda Mejlis tarapyndan kanunlaryň we kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň birnäçesini işläp taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi. Şol kanunlar bolsa türkmen döwletini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň giň möçberli maksatnamalaryny mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirmäge, onuň demokratik esaslaryny pugtalandyrmaga, ileri tutulýan ugurlary ösdürmek üçin amatly hukuk şertlerini döretmäge ýardam etmelidir.
Deputatlaryň kanunçylyk resminamalary, umuman, Baştutanymyzyň durmuşa geçirýän içeri we daşary syýasaty boýunça ýerlerde düşündiriş işlerini alyp barýandygy bellenildi. Ilatymyzy sagdyn durmuş ýörelgesine çekmäge we ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemäge gönükdirilen wagyz-nesihat işlerine uly üns berilýär. Halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek maksady bilen, parlamentariler BMG-niň Türkmenistandaky sebit wekilhanalary tarapyndan geçirilýän çärelere, okuw maslahatlaryna gatnaşýarlar.
Mejlisiň ýolbaşçysy köp çagaly eneleri Türkmenistanyň “Ene mähri” diýen hormatly adyna hödürlemek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet durmuş-ykdysady maksatnamalary we taslamalary mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, milli parlamentiň kanunçykaryjylyk işiniň möhümdigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz umumy ykrar edilen hukuk resminmalarynyň üstünde işlemegiň, döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary bilen birlikde, olaryň milli kanunçykaryjylyk tejribesinde nazara alynmagynyň zerurdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ilatyň, aýratyn hem ösüp gelýän nesliň arasynda sagdyn durmuş ýörelgesini, sport we bedenterbiýe bilen meşgullanmagyň ähmiýetini wagyz etmegiň wajypdygyny belläp, bu işi işjeňleşdirmegiň, onuň görnüşlerini we usullaryny giňeltmegiň möhümdigini nygtady.
Milli Liderimiz zähmetde we jemgyýetçilik işinde has tapawutlanan urdumyzyň zenanlaryny döwlet sylaglaryna hödürlemek baradaky meseläniň üstünde durup geçmek bilen, bu işiň örän jogapkärli çemeleşmäni talap edýändigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz ýerlerde deputatlaryň öz saýlawçylary bilen hemişe aragatnaşykda bolup, yzygiderli duşuşyp durmagy olaryň işiniň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar diýip, bu babatda işleriň döwrüň talabyna laýyk guralmalydygyny nygtady.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň, şol sanda şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly beren görkezmeleriniň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Hasabatyň çäklerinde türkmen paýtagtyny abadanlaşdyrmak we bagy-bossanlyga öwürmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp we ýakyn geljek üçin Aşgabady ösdürmegiň maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň Türkmenistanda amala aşyrylýan giň möçberli maksatnamalarda göz öňünde tutulan wezipeleri çözmekde möhüm orun eýeleýändigini belläp, paýtagtymyzda ýaýbaňlandyrylan özgertmeleriň ýokary depginini üpjün etmek üçin möhüm çäreleriň görülmelidigini nygtady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş şäheriniň durmuş-ykdysady düzümini döwrebaplaşdyrmak boýunça göz öňünde tutulan işleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegini berk gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny nygtap, bu babatda wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýurdumyzda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy hakynda hasabat berdi. Häzirki wagtda gowaça ekişine giňden taýýarlyk görmek işleri dowam edýär, bu ekin üçin bölünip berlen ýerlerde sürüm, ýerleri tekizlemek, mineral dökünler bilen gurplandyrmak işleri alnyp barylýar. Şunuň bilen bir hatarda, bugdaý ekilen meýdanlarda agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek hem-de haşal otlaryň garşysyna himiki serişdeleri ulanmak işleri geçirilýär.
Oba hojalyk ýerlerini gök-bakja ekinlerini ekmek üçin taýýarlamagyň çäklerinde 14 440 gektar meýdanda sürüm işleri geçirildi. Oba hojalyk önüm öndürijileri ýokary hilli tohum we zerur tehnika bilen üpjün etmek boýunça degişli işler dowam edýär. Pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň hünärmenleriniň gatnaşmagynda gök ekinlerden ýokary hasyl almak, bu ulgamda agrotehnikanyň öňdebaryjy usullaryny peýdalanmak babatda tejribe alyşmak boýunça okuw maslahatlary guralýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oba hojalyk toplumyny özgertmek boýunça Türkmenistanda amala aşyrylýan işleriň möhüm ugry hökmünde ekerançylygyň medeniýetini ýokarlandyrmagyň we agrotehniki kadalaryň birkemsiz berjaý edilmegine uly üns bermegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Şol özgertmeleriň maksady oba hojalyk pudagyny häzirki zaman talaplaryna laýyk gelýän täze sepgitlere çykarmakdan ybaratdyr. Milli Liderimiz ýurdumyzda ekerançylyk, gök önümleriň, miweleriň we bakja önümleriniň öndürilýän möçberini artdyrmagy möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitledi. Munuň özi ilatyň ýokary hilli, ekologiýa taýdan arassa oba hojalyk önümlerine bolan islegini kanagatlandyrmaga ýardam eder.
Ak ekine ideg etmek hem-de ýaz-meýdan işlerine, şol sanda gowaça ekişine we beýleki oba hojalyk ekinleriniň ekişine taýýarlyk görmek babatda hem wise-premýere anyk görkezmeler berildi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy we “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygynyň barşy barada hasabat berdi.
“Türkmengaz” döwlet konserniniň buýurmasy boýunça “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserniniň düzümleriniň gurýan bu gaz geçirijisiniň uzynlygy 773 kilometre barabardyr. Häzirki wagtda onuň 574 kilometrlik böleginde kebşirlemek işleri ýerine ýetirildi. Meýilnama boýunça gaz geçirijiden ýylda 30 milliard kub metr tebigy gazy akdyrmak göz öňünde tutulýar. Tebigy gaz “Galkynyş” gaz käninden gaz gysyjy bekediniň kömeginden peýdalanman, göni akdyrylan ýagdaýynda soňky nokat bolan “Belek” gaz gysyjy bekedine çenli 14 milliard kub metr tebigy gazy akdyryp bolar. “Şatlyk-1” gaz gysyjy bekediniň gurulmagy bilen “Belek” gaz gysyjy bekedine çenli ýylda 15 milliard kub metr gazy akdyrmak mümkinçiligi bar. Gaz geçirijini doly kuwwatynda işletmek üçin 7-8 sany gaz gysyjy beketleri tapgyrlaýyn esasda gurmak göz öňünde tutulýar. Bu gaz geçirijisiniň gurluşygyny 2015-nji ýylyň dekabrynda tamamlamak göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň iri gaz ýataklaryny birleşdirjek “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygynyň ähmiýetini nygtady. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bu turbageçiriji döwrebap gaz geçiriji düzümiň möhüm bölegi bolar. Türkmenistan milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynyň artýan zerurlyklaryny, halkara energetika bazarlarynda energiýa serişdelerine bolan islegi nazara almak bilen, bu düzümi yzygiderli döwrebaplaşdyrýar we ösdürýär.
Giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň çäklerinde ýurdumyzda täze senagat kärhanalary, gaztrubinaly elektrik beketleri, durmuş maksatly desgalar yzygiderli ulanmaga berilýär diýip, milli Liderimiz aýtdy. Olaryň durnukly işlemegini üpjün etmek, täze ilatly ýerleri gazlaşdyrmak boýunça wezipeleri netijeli çözmek üçin tebigy gazyň goşmaça uly möçberleri zerur bolup durýar.
“Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygynyň tamamlanmagy bilen, Türkmenistanda bitewi gaz geçiriji ulgam dörediler. Munuň özi tebigy gazy islendik ugurda ibermäge mümkinçilik berer. Hususan-da, gürrüň, “mawy ýangyjy” uglewodorod serişdeleriniň baý gorlarynyň jemlenen ýeri bolan Mary we Lebap welaýatlaryndan okgunly ösýän Hazarýaka sebitine ibermek barada barýar.
Gaz geçirijisiniň gurluşygy onuň netijeli işlemegini üpjün etjek zerur bolan ýerasty düzümiň döredilmegini hem talap edýär, degişlilikde müňlerçe täze iş orunlary dörär. Öz nobatynda, munuň özi halkymyzyň abadançylygynyň has-da ýokarlanmagyna ýardam eder. Bu bolsa türkmen döwletiniň ileri tutulýan wezipeleriniň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Ähli babatda strategiki taýdan möhüm ähmiýete eýe bolan bu taslamanyň durmuşa geçirilmegine ýurdumyzyň öz energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmagynyň eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak baradaky giň möçberli meýilnamalaryny nazara almak bilen, Türkmenistanyň ählumumy energetika howpsuzlygyny pugtalandyrmagyň ýolundaky möhüm ädimi hökmünde baha bermek bolar. Isleglere laýyklykda, daşary ýurtlara iberilýän ýangyjyň möçberlerini Hytaý, Eýran, Russiýa ugurlary boýunça häzir bar bolan gaz geçirijileri arkaly, şeýle hem göz öňünde tutulýan Türkmenistan – Owganystan – Pakistan-Hindistan, Hazarüsti we beýleki ugurlar boýunça artdyrmak bolar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Türkmenistan ýangyç çig malyny dünýä bazarlaryna ibermegiň ygtybarlylygyny we durnuklylygyny üpjün etmek baradaky başlangyçlary bilen çykyş edip, öz tarapyndan olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi üçin anyk çäreleri görýär hem-de ygtybarly energiýa üpjünçiligi babatda bütin adamzadyň öňünde durýan wezipeleri netijeli we toplumlaýyn çemeleşmäni görkezýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Döwlet Baştutanymyz “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygyny bellenen möhletde we ýokary hilli tamamlamak üçin ähli zerur çäreleri görmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa şu ýylyň 5-7-nji marty aralygynda Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günlerini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Bu çäräni geçirmek üçin ýurdumyza dostlukly ýurduň medeniýet işgärlerinden we sungat ussatlaryndan ybarat wekiliýeti geler. Onuň çäklerinde Eýran Yslam Respublikasynyň folklor aýdym-saz toparynyň konserti, amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi we kinofilmleriň görkezilişi bolar. EYR-nyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri türkmen we eýran sungat ussatlarynyň konserti bilen tamamlanar. Myhmanlar üçin medeni maksatnama taýýarlanyp, ol türkmen paýtagtynyň muzeýlerine we gözel ýerlerine barlyp görülmegini öz içine alýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, goňşy Eýran bilen söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklary ösdürmek döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi. Döwlet Baştutanymyz halklaryň arasyndaky gatnaşyklaryň gadymdan gelýän dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däplerine esaslanýandygyny we iki ýurduň halklarynyň bähbidine gabat gelýändigini nygtap hem-de Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň netijeli türkmen-eýran gatnaşyklaryny hemmetaraplaýyn berkitmäge hyzmat etjekdigine ynam bildirip, bu çäräni ýokary derejede guramagy we geçirmegi tabşyrdy hem-de bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy, şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Wise-premýer bilim, ylym we saglygy goraýyş ulgamlaryny has-da kämilleşdirmek, sporty we syýahatçylygy ösdürmek, degişli düzümleri toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, bu ulgamlarda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleriň ähmiýetini nygtady. Şol ulgamlaryň ösdürilmegi bolsa Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz öňdebaryjy tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmagyň, dünýäniň iň gowy tejribesini öwrenmegiň hem-de bu ugurlarda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmagyň wajypdygyny belläp, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz ylym we bilim ulgamlarynda amala aşyrylýan özgertmelere ünsi çekip, ýokary bilimli ýaş nesli terbiýelemäge, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamaga, ylmyň amaly tarapyna degişli ähli meselelere uly üns bermegiň möhümdigini nygtady. Munuň özi ýurdumyzyň okgunly ösmeginiň wajyp şertleriniň biridir.
Milli Liderimiz ilatymyzy, ilkinji nobatda, ýaşlary bedenterbiýe we sport bilen köpçülikleýin meşgullanamaga çekmek, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmek boýunça möhüm ädimleriň ädilmeginiň wajypdygyny nygtady.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän ulgamynda işleriň ýagdaýy baradaky hasabat bilen çykyş etdi. Wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar bermek bilen, senagat pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny we önümçilik kuwwatyny has-da berkitmek boýunça görülýän toplumlaýyn çäreler, şeýle hem birnäçe taslamalaryň amala aşyrylmagynyň barşy hakynda hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, senagat toplumyny ösdürmek, onuň pudaklaýyn düzümini pugtalandyrmak we giňeltmek boýunça ähli işleriň milli ykdysadyýetimizi dünýä derejesine çykarmak, ýurdumyzyň ägirt uly serişdeler kuwwatyny doly amala aşyrmak maksady bilen geçirilýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz içerki bazary ýurdumyzda öndürilýän ýokary hilli harytlar bilen üpjün etmegiň, bäsdeşlige ukyply eksport ugurly senagat önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Möhüm desgalaryň gurulmaly möhletlerini we hilini berjaý etmek, iň gowy dünýä tejribesini we innowasion tehnologiýalary peýdalanmak bilen hereket edýän kärhanalaryň işiniň netijeliligini hem-de düşewüntliligini ýokarlandyrmak boýunça zerur bolan ähli çäreleri görmegiň zerurdygyny aýdyp, milli Liderimiz wise-premýere bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Artykow gözegçilik eýdän ministrliklerinde we edaralarynda alnyp barylýan işler, şeýle hem milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi hakynda hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gurluşyk senagatynda ýokary ösüş depginleriniň saklanýandygyny kanagatlanmak bilen belläp, giň gerimli gurluşyk maksatnamasyny amala aşyrmagyň artýan depginlerini geljekde hem saklamagyň möhümdigini nygtady. Şol maksatnamanyň çäklerinde tutuş ýurdumyzda senagat we ýaşaýyş-durmuş maksatly köpsanly desgalar gurulýar. Şunda döwlet Baştutanymyz gurulýan ähli desgalaryň birkemsiz hilini üpjün etmek we olary ulanmaga bermegiň möhletlerini berjaý etmek ýaly meseleleri berk gözegçilikde saklamagyň möhümdigini aýtdy.
Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, döwletimiz gurluşyk kärhanalaryny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak üçin ýöriteleşdirilen tehnikalaryň ähli görnüşlerini peýdalanmak bilen ägirt uly goldaw we üns berýär. Hormatly Prezidentimiz döwrebap ýol-ulag düzüminiň ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan üstünlikli ösdürmegiň möhüm şertleriniň biri bolup durýandygyny belläp, bu pudaklaryň işini has kämilleşdirmegiň hem-de olarda öňdebaryjy tehnologiýalary we täze enjamlary giňden ulanmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurlumyzyň ähli künjeklerinde hem-de paýtagtymyzda gurulýan ýollaryň we köprüleriň ýokary hilini üpjün etmegiň, olary gowy ýagdaýda saklamagyň möhümdigini belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Taganow gözegçilik edýän pudaklarynda walnyp barylýan işler, Aşgabat şäherinde bilelikdäki türkmen-awstriýa toparynyň nobatdaky mejlisini, hem-de türkmen-awstriýa işewürler maslahatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk hakynda hasabat berdi. Şol duşuşyklara Awstriýanyň wekiliýetiniň agzalary gatnaşar, onuň düzüminde döwlet edaralaryna we kompaniýalaryň 30-dan gowragyna wekilçilik edýän, söwda, gurluşyk, syýahatçylyk, saglygy goraýyş, energetika, dokma senagaty, innowasion tehnologiýalar we beýleki pudaklarda işleýän hünärmenleriň we işewürleriň 60-a golaýy bolar.
Türkmen-awstriýa bilelikdäki toparynyň 7-nji mejlisiniň barşynda ikitaraplaýyn özara bähbitli söwda-ykdysady, maliýe-tehniki hyzmatdaşlygy giňeltmek, ylym, bilim, syýahatçylyk ulgamlarynda gatnaşyklary berkitmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Türkmenistanyň we Awstriýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçiliklerine türkmen-awstriýa işewürler maslahatynyň barşynda jikme-jik garalar. Awstriýa wekiliýetiniň ýurdumyza saparynyň maksatnamasynyň çäklerinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde iki ýurduň işewür toparlarynyň wekilleriniň duşuşyklary we Mary şäherinde ýerleşýän kärhanalaryň birnäçesine baryp görmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dünýäniň ähli ýurtlary bilen özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmagyň we ösdürmegiň, şol sanda Awstriýa Respublikasy bilen gatnaşyklary ösdürmegiň türkmen döwletiniň daşary syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň bu dostlukly ýurt bilen giň gerimli hyzmatdaşlygy uzakmöhletleýin esasda giňeltmegi maksat edinýändigini aýdyp, öňde boljak işewürler maslahatlarynyň ähmiýetini nygtady. Olar däbe öwrülen, şeýle hem täze ugurlarda türkmen-awstriýa hyzmatdaşlygyna täze itergi berer. Milli Liderimiz wise-premýere duşuşyklaryň degişli guramaçylyk derejesinde geçirilmegini tüpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän ministrliklerinde we edaralarynda işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Wise-premýer Türkmenbaşynyň halkara deňiz portuny gurmagyň barşy hem-de Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň Türkmen deňiz söwda floty müdirliginde durmuşa geçirilýän işler barada hasabat berdi. “Türkmenbaşynyň halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz flotuny ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli baş meýilnamasyna” laýyklykda, täze halkara portuň umumy tutýan meýdany 138,5 gektara barabar bolup, onuň bir bölegi taslama boýunça deňziň içinde ýerleşer.
Slaýdlary görkezmek arkaly, ýerine ýetirilen işleriň möçberi, şol sanda dykyzlanýan topragy gysga möhletde taslama dykyzlygyna ýetirmäge mümkinçilik berýän döwrebap tehnogiýalary gurnamak boýunça amala aşyrylan işler barada aýdyldy. Taslama laýyklykda, täze halkara portuň gämi duralgalarynyň ýerleşjek ýerini çuňlaşdyrmak boýunça uly möçberli işleri geçirmek, hususan-da, umumy möçberi 7,5 million kub metr bolan topragy çykarmak wezipesi durýar.
Hasabat berlişi ýaly, geçirilen barlaglaryň netijeleri deňiz giňişliginiň ekologiýa taýdan arassalygyny we çykarylýan topragyň daşky gurşaw üçin howpsuzlygyny tassyklady. Şol ýerde port desgalarynyň toplumy ýerleşer. Şunuň bilen baglylykda, şol toprakdan emeli adany gurmak göz öňünde tutulýar, ol portdan 4 kilometr uzakda ýerleşip, müňlerçe guşlaryň gyşlajak ýerine öwrüler. Şol maksatlarda portuň gurluşygyndan çykaryljak topragy emeli ada daşamak üçin uzynlygy 5310 metr bolan turba geçirijisini gurnamak işleri uzynlygy 3800 metre barabar bolan bent gurnamak işleri güýçli depginde alnyp barylýar.
Wise-premýer maýa goýum taslamasyny amala aşyrmagyň esasy tapgyrlary hakynda-da habar berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistanda kemala getirilýän häzirki zaman ulag-aragatnaşyk düzüminiň möhüm düzüm bölegi hökmünde Halkara portunyň ähmiýetini nygtady. Ol ýurduň mundan beýläk-de ösüşini üpjün etmäge, onuň durmuş-ykdysady taýdan üstünlikli ösdürilmegine hem-de halkara logistika ulgamyna goşulyşmagyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Halkara deňiz portuny ösdürmegiň geljegini nazara almagyň möhümdigine ünsi çekip, milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bu ulag toplumynyň desgalary gurlanda portuň terminallarynyň çägini göz öňünde tutmak gerek. Bu ugurda täze ylmy işleri, tehnikalary ulanyp, işleri möhletinde ýerine ýetirilmegi üpjün edilmelidir.
Türkmenbaşy şäherinde täze halkara deňiz portunyň gurulmagy milli ykdysadyýetimizi hem-de tutuş sebiti ösdürmäge kuwwatly itergi berer. Ol diňe yklymda däl, esýem, dünýäniň halkara ulag geçelgesiniň iri üstaşyr merkezine öwrüler. Döwlet Baştutanymyz ulag toplumynyň esasy we kömekçi desgalaryny, şol sanda energetika, inženerçilik-tehniki düzümini gurmaga jogapkärçilikli çemeleşmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Olar ýokary halkara ölçeglerine laýyk gelmelidir.
Hormatly Prezidentimiz deňizde ýük daşamak we ýolagçy gatnatmak, deňiz portlaryny işletmek, ýurdumyzyň baş deňiz derwezesiniň ähli desgalarynyň gurluşygyna döwlet tehniki gözegçiligini amala aşyrmak babatda iň gowy dünýä tejribesini öwrenmegiň gerekdigini aýdyp, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi. Şunda milli Liderimiz türkmen topragynyň gözel künjeginde ýerleşen "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň ekologiýa abadançylygyny üpjün etmegiň möhümdigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, gurluşyk işleriniň barşynda deňiz gurşawynyň ekologiýa ýagdaýyny berk gözegçilikde saklamagy degişli ýolbaşçylardan talap etdi. Milli Liderimiz bu ýerde jana şypaly howany döretmek, guşlaryň we balyklaryň sanyny köpeltmek, howanyň arassalygyna yzygiderli gözegçilik etmek, deňziň we daşky gurşawyň arassalygyny saklamak, durmuşa geçirilmegi bellenilen senagat taslamalarynyň ekologiýa taýdan seljermesini geçirmek üçin degişli çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtady.
Daşky gurşawy goramak, eziz Watanymyzyň tebigy baýlyklaryny aýawly saklamak we artdyrmak döwlet syýasatynyň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz belledi. Onuň esasynda ykdysady, durmuş ulgamlarynda we ekologiýa babatda wezipeleri çözmäge toplumlaýyn çemeleşme goýuldy. Bu bolsa ähli babatda adamlaryň abadan durmuşynyň aýrylmaz şerti bolup durýar.
Milli Liderimiz Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň maddy--enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak meselesine ünsi çekip, döwletimiziň geljekde hem nebit önümlerini, gury ýükleri daşaýan tankerleri, ýolagçy gatnadýan paromlary, balyk tutýan gämileri satyn aljakdygyny aýtdy. Döwrebap gämileriň hasabyna deňiz flotunyň kemala gelmegi Türkmenistanyň deňiz söwda ýollaryny giňeltmäge we özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge ýardam eder diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe wajyp meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, abadançylyk, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi, türkmen halkynyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan işlerinde üstünlikler arzuw etdi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


c: text/html

text:
Çagalaryň bilesigelijiligi, hereketjeňligi käwagt olaryň ýanyklara uçramagyna sebäp bolýar. Muňa gündeki durmuşdan ençeme mysallary getirmek bolaýar. Mysal üçin, otluçöpi oýnamazlyk, ýanyp duran oda, gaýnap duran gazana, çäýnege golaýlaşmazlyk, tomus döwründe günortan daşarda oýnamazlyk we beýleki ençeme duýduryşlaryň berilýändigine garamazdan, çagalar ýanyklara örän köp uçraýarlar.
Çagalaryň arasynda giňden ýaýaran ýanyklaryň biri — gaýnag suw, tok enjamlaryny oýnama, ýanyp duran ojaga golaýlaşma zerarly döreýän ýanyklardyr. Kiçi ýaşly çagalara näçe göz-gulak bolunsa-da, olar käwagt gyzgyn çäýnegi, gaýnap duran suwy üstlerine dökenlerini özleri-de duýman galýarlar. Olar bilesigelijiligi sebäpli işläp duran tok enjamlaryna, ýanyp duran oda gorkman golaýlaşýarlar. Şeýle ýagdaýlarda çagalaryň ýanyga uçrama howpy döreýär. Haýsydyr bir ýeri ýanan çaga çirkin gygyrýar. Şonda ulular çaganyň çirkin sesinden ýaňa ilkibada aljyrap, näme etjeklerini bilmän, ikiýana ylgaýarlar. Ýöne iň esasy zat — aljyraman, dürs hereketleri etmelidir. Ýanyklarda ilkinji kömegi edýän adam üçin şu aşakdaky maslahatlar peýdalydyr.
Kiçi ýanyklarda edilmeli ilkinji kömek:
- Çaganyň derisine gyzgyny bilen täsir edýän ojaklary (gyzgyn çäýnegi, gaýnag suwy we ş.m.) aýryň.
- Çaganyň ýanan ýerini derrew sowuk suwa salyň ýa-da akyp duran suwuň aşagynda 10-15 min saklaň. Ýöne buz ýaly sowuk suwa salmak maslahat berilmeýär. Ýanan ýere sowuk gatygy hem çalyp bolýar.
- Ýanyk ýeri arassaja ýumşak esgi bilen emaýja guradyň-da, oňa arassa hasany usullyk bilen ýapyň. Bu ýara hapa dümeginiň öňüni alar. Hasany derä basmaň-da, ýüzleý goýuň.
- Lukman bilen maslahatlaşanyňyzdan soň, çaganyň ýanan ýerine ýanyklarda ulanylýan ýörite melhemleri çalyň.
Güýçli ýanyklarda edilýän ilkinji kömek:
- Kiçi ýanyklarda edilişi ýaly, ýanan ýeri 10-15 min sowuk suwa salyň.
- Sowuk suwa tutulandan soň ýanyk ýeri usullyk bilen guradyp, oňa arassa hasany ýapyň.
- Ýanyk ýerinde zynjyrjyk, alajaýüp, bagjyk we ş.m zatlar bar bolsa, olary usullyk bilen aýryň.
- Güýçli ýanyklarda çaganyň eşikleriniň onuň derisine ýapyşýan ýagdaýlary hem duş gelýär. Şeýle ýagdaýlarda çagalaryň eşigini seresaply çykaryň. Eger çaganyň eşigi onuň derisine ýelmeşen bolsa, ony sypyrmaň, çekmäň! Gaýçy alyň-da, eşiklerini usullyk bilen kesip aýryň.
- Çaga suwsap, suw dilese-de, mümkin boldugyndan suw bermejek boluň. Şeýle ýagdaýlarda çaganyň dodaklaryny suw bilen nemlendirmek maslahat berilýär.
- Eger çaga huşuny ýitiren bolsa, onuň dem alşyny we ýüreginiň işleýşine gözegçilik ediň. Çaganyň dem almasy galsa, oňa derrew agyzdan-agza emeli usulda dem beriň, ýüregini göni däl usulynda owkalaň. (Agyzdan-agza emeli usulda dem bermek we ýüregi owkalamak usuly saýtymyzda ýerleşdirilen „Dem alşyň we gan aýlanyşygyň duýdansyz kesilen ýagdaýynda berilmeli ilkinji kömegiň aýratynlyklary” atly makalada jikme-jik beýan edilýär.)
- Tiz lukmançylyk kömegini çagyryň.
- Çaganyň ýüregi bulanyp gaýtarsa, onuň kellesini gapdalyna öwrüň. Bu onuň dem alyş ýollaryna gusugyň dolmagyndan gorar.
- Çaganyň derisi güýçli ýanyga uçran bolsa, ony ýatyranyňyzda ýanyk ýerini mümkin boldugyndan dartdyryp goyuň. Bu ýanyklaryň dyz astyna, barmaklaryň arasyna, tirsegiň iç ýüzüne düşen ýagdaýlaryna degişlidir. Şeýle edilmedik ýagdaýynda soňra deriniň birleşip, gelejekde çaganyň hereketleriniň çäklendirilmegi ahmal. Ýöne çagany gaty awundyrmakdan saklanyň. Oňa haýsydyr bir agyrysyzlandyryjy derman serişdesini içiriň ýa-da sanjymyny ediň.
- Eger çaganyň eşigine ot düşen bolsa, ony derrew sypyryň. Eger sypyrmak başartmasa, ony derrew elastynda bolan haýsydyr bir zada (galyň mata, ýorgan, halyça we ş.m) dolaň. Bu oda howanyň barmagyny kesip, onuň sönmegine ýardam berer. Şeýle ýagdaýlarda derrew tiz lukmançylyk kömegini çagyryň. Tiz lukmançylyk kömegi ýetip gelýänçä, çaganyň dem alşyna we ýürek urşuna gözegçilik ediň. Oňa agyrysyzlandyryjy derman serişdesini beriň.
Ýanyklarda edilmeli däl zatlar:
- Eger ýanyk ýerinde gabarçaklar emele gelen bolsa, olary ýarmaň. Gabarçaklaryň ýarylan ýagdaýynda olaryň içine hapa düşüp, ýaranyň azmagy ahmal.
- Ýanyk ýeri arassalamak üçin haýsydyr bir ýaglary çalmak maslahat berilmeýär.
- Ýanyk ýere plastyrlary ýa-da beýleki ýapyşgyçlary ýelmemek gadagandyr. Sebäbi olar aýrylanda, çagany örän awudyrýandyrlar.
Hormatly ene-atalar! Öz çagaňyzy ýanyk ojaklaryndan goramaga çalşyň. Geleňszilik edilen ýagdaýynda çaganyň öz bilesigelijiliginden ýaňa dürli ýanyklara uçrap bilýändigi ýadyňyzda bolsun!
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Belki-de Siz öý şertlerinde ýanygyň ýeňil derejesine duçar bolýansyňyz. Deriniň ýüzleý ýanyp, gyzarmagy we awuşamagy l-derejeli ýanykda ýüze çykýar. Bu ýagdaýlarda tizden-tiz gatyk, gaýmak ýaly sowuk önümleri çalmak ýa-da ýer almasyny (kartoşkany) bölüp, ýanan ýere goýmak maslahat berilýär. Ýer almasynyň düzümindäki krahmal hem ýanygyň aşaky gatlaklara ýaýramagynyň öňüni alýar. Lukmançylyk jähtinden, ýanyklarda günebakar ýagyny ulanmak hiç hili bejeriş peýdalylygyny bermeýär. Ýöne ýeňil derejeli ýanyklarda hiç hili zyýan hem bermez. Orta we agyr (ll-lll-lV) derejeli ýanyklarda ýagyň özboluşly "gatlagy" emele getirip, ýanan ýeriň bitmegini kynlaşdyryp biler. Onuň ýaly ýagdaýlarda bejergini hirurg lukmany bellemelidir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Türkmenportalyň» okyjylarynyň arasynda 2015-nji ýylyň iň gowy futbolçysyny yglan etmek üçin ses berlişigiň geçirilendigini ozal hem habar beripdik. Biziň okyjylarymyz «Line», «Wkontakt» we «Odnoklassnik» sosial-aragatnaşyk ulgamlarynda bu hormatly derejä milli ýygyndymyzyň hem-de Çehiýanyň «Ýablones» toparynyň 24 ýaşly ýarym goragçysy Ruslan Mingazowy mynasyp gördüler.
Häzirki wagtda «Ýablones» bilen türgenleşikleri geçirip ýören ýarymgoragçy bilen onuň sylaglanyş dabarasynda (saýtyň ýörite Kubogy onuň kakasy Kamil Mingazowa gowşuryldy) biz Ruslan bilen internet arkaly ýübe-ýüz söhbetdeşlik guradyk.
Ses berlişigi guramaçylykly ýagdaýda geçirenligi üçin «Türkmenportal» saýtynyň redaksiýasyna hem-de meni we beýleki futbolçylary öz sesleri bilen goldandyklary üçin ähli janköýerlerimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirýärin — diýip, söhbetdeşligiň başynda Ruslan aýtdy. — Meniň oýnumyň janköýerlerde söýgi döredýänligi üçin şatlygymyň çägi ýok, muny duýmak her bir futbolçy üçin uly mertebedir. Janköýerlerimiziň bu belent ynamy bize geljekde öz işimize has-da yhlasly ýapyşmaga goldaw berýär.
Şu gün men özümiň ilkinji tälimçim Wasiliý Wasilýewiç Karpowa ýene bir gezek hoşallygymy bildirmekçi, çünki ol meniň uly futboldaky ýollaryma ak patasyny beren ynsandyr. Ilkinji ädimlerimden Ýewropanyň çempionatlarynda çykyş etmegime, milli ýygyndymyzyň hataryna alynmagyma, umuman, meniň kämilleşmegime uly goşant goşan ähli adamlara — kakama, ähli futbolçy ýoldaşlaryma, şu wagta çenli işleşen tälimçilerimiziň hemmesine hoşallyk bildirýärin. Meni bu ses berlişikde goldan ähli janköýerlerimize-de öz adymdan we maşgalamyzyň adyndan minnetdarlyk bildirýärin.
Men milli ýygyndymyza-da geljekki oýunlarda has uly şowlulyklary, üstünlikleri arzuw edýärin. Goý, bize Aziýa çempionatyna, diňe bir oňa-da däl, geljekki has uly ýaryşlara hem gatnaşmak miýesser etsin.
— Geçirilen ses berlişik hakdaky pikirleriňizi aýdaýsaňyz.
— Elbetde, Türkmenistanyň Futbol federasiýasy tarapyndan hem ýylyň iň gowy futbolçysy diýlip yglan edilmek ýakymly duýgy. Ýöne meniň üçin has köp adamyň gatnaşmagynda geçirilýän ses berlişigiň netijesini bilmek has gyzykly. Onda ýeňijidigiňi bilmek bolsa has ýakymly duýgulary bagyşlaýan eken.
— Şu günler «Ýablonesde» alyp barýan işleriňiz barada gürrüň beräýseňiz.
— Klubda hemme işler ugruna. Toparymyz häzir Portugaliýada türgenleşik geçýär. Men Çehiýada galdym, biraz agyrylarym bar. Ýöne bejergi alýan, nesip bolsa, möwsüm açylýança, doly gutulyp, toparyma kömek berip bilerin. Toparyň täzelikleri barada aýdylanda bolsa, «Ýablonese» täze baş tälimçi geldi, ol çehiýaly hünärmen. Toparymyz öňde duran duşuşyklaryny has şowly geçirer diýip ynanýarys. Häzir biz Çehiýanyň çempionatynda 16 toparyň arasynda 8-nji orunda barýarys.
— Topar möwsüm üçin öňünde nähili maksatlary goýdy?
— Ilkinji üçlüge girmek. Elbetde, birinji, ikinji orunlara çykyp bilmek ýeňil düşmez. Ýöne üçünji orna çykmak mümkin. Çünki ýaryş tertibinde toparlaryň häzire çenli gazanan utuklary biri-biriniňkä juda golaý. Üçünji orunda barýan topar bilen aramyzda 9 utuk bar. Ýöne öňümizde entek 15 oýun hem bar. Her hili ýagdaý bolup biler.
— Geçen ýyl internetiň dürli çeşmelerinde siziň bilen Ýewropanyň, esasan hem, Portugaliýanyň käbir klublarynyň gyzyklanýandygy barada habarlar çykdy. «Türkmenportalyň» okyjylarynyň saýlan iň gowy futbolçysyna şu ýyl hem Ýewropa klublaryndan teklipler barmy?
— Bu işler bilen meniň agendim gyzyklanar. Ýewropada bolsa gyşky transfer penjiresi ýapyldy. Men häzirlikde «Ýablonesde», topar bilen şu ýylyň tomsuna çenli şertnamam bar.
— Eger «Ýablones» size şertnamanyň möhletini uzaltmagy teklip etse razylaşarsyňyzmy ýa-da täze tekiplere garaşarsyňyzmy?
— «Ýablones» bilen şertnamamy uzaltmaga mümkinçiligim bar. Ýöne men has güýçli toparlarda özümi synamak isleýärin. Diňe öňe tarap ädim ätmek, has belent sepgitlere synanşyp görmek durmuş ýörelgelerimiň biri. Pursat dörän wagty ondan peýdalanmak gerek.
— Edil şu günler siziň bilen haýsy toparlaryň gyzyklanýandygyny anyk bilip bilerismi?
— Hakykatdan-da, meni düzümine çagyrýan klublar bar. Ýöne olar barada has anyk gürrüň etmek üçin tomsa garaşalyň. Meniň agendim Ýewropanyň güýçli klublarynyň birnäçesi bilen gepleşikleri geçirip ýör.
— Özüňiz haýsy ýurtda futbol oýnamagy gowy görýärsiňiz?
— Häzirlikçe, Angliýada çykyş etmäge mümkinçiligim ýok, ýöne ukyplarymy Germaniýada hem barlap görmegi isleýärin. Häzir biziň oýunlarymyza tomaşa etmek üçin güýçli toparlardan wekiller gelýär. Italiýanyň çempionatynda çykyş etmek hem meniň üçin gyzykly bolardy.
— Näme üçin Angliýada çykyş etmek mümkinçiligiňiz az?
— Milli ýygyndymyzyň reýtingdäki orny sebäpli. Onuň üçin ýurdumyzyň futbol ýygyndysynyň dünýäniň iň gowy 100-lüginiň hataryna girmegi zerur. Ýöne ýakyn geljekde bu sepgide ýetjekdigimize ynanýarys.
— Türkmen futbolynyň şu gününe nähili baha berýärsiňiz?
— Uzak wagta çeken arakesmeden soňra Türkmenistanyň futbol ýygyndysy öz ýurdumyzda duşuşyklary geçirmäge başlady. Özem şowly çykyş etdi. Bu janköýerler üçin hemişe-de ýakymly ýagdaýdyr. Biz 2015-nji ýylda dünýä çempionatynyň saýlama tapgyrynyň duşuşyklarynda öz ýurdumyzda dört milli ýygyndydan 10 utuk almagy başardyk. Ýakyn geljekde daşary ýurtlarda geçirýän duşuşyklarymyzda hem şowly çykyş edip başlarys diýip tama edýärin. Häzir ýygyndymyzyň öňündäki esasy maksat Aziýa çempionatyna gatnaşmaga hukuk gazanmak. Men munuň ýetdirmejek sepgit däldigini anyk aýdyp bilerin. Bize ýokary derejede futbol oýnap bilýändigimizi ýene-de subut etmek gerek. Esasy zat bolsa, ertirimize ynam döredip bilýän gazanan gowy netijelerimiz, agzybir toparymyz, ussat tälimçilerimiz bar. Ýene-de iň dogry, iň takyk ýol bilen barha öňe gitmeli.
— Mart aýynda Türkmenistanyň milli ýygyndysy 2018-nji ýyldaky dünýä çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyrynda soňky duşuşygyny geçirer. Hindistanyň ýygyndysy bilen myhmançylykda geçiriljek bu duşuşyk baradaky pikirleriňizi hem biläýsek. Milli ýygyndymyzyň ýeňiş gazanyp bilmek mümkinçiliklerine nähili baha berýärsiňiz?
— Siziň hem aýdyşyňyz ýaly, bu duşuşyk biziň ýygyndymyzyň «D» toparçadaky soňky duşuşygy bolar. Men alan sary kartlarym sebäpli bu duşuşyga gatnaşyp bilmeýänligime gynanýaryn. Ýöne janköýerlerimiz arkaýyn bolsun, her kimiň hem ýerini şol adama mynasyp biri bilen çalşyryp bolýar. Milli ýygyndymyzyň bu duşuşykda esasy maksady ýeňiş gazanyp, 2019-njy ýylda geçiriljek aziýa çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyrynyň duşuşyklarynyň öňüsyrasynda has-da ruhlanmak, şol sanda reýtingdäki ornumyzy has ýokary galdyrmakdyr. Ýeňiş gazanmak bilen, biz Aziýa çempionatyna göni gatnaşmaga hukuk gazanyp bilerismi? Häzir bir zat aýtmak kyn. Çünki toparçada ikinji orny eýeleýän Omanyň milli ýygyndysynyň öňde ýene-de iki duşuşygy bar. Olarda Omanyň ýygyndysynyň şowsuz çykyşlary biziň haýrymyza bolup biler.


text:
Gigroma – bogny gurşaýan bogun torbasynda, şikeslenmäniň täsiri bilen goýy suwuklygyň ýygnanmagy netijesinde dörän, howply bolmadyk kista şekilli emele gelmedir. Çiş görnüşli bu emele gelme ýumşak ýa-da gaty düzüme eýe bolup, bognuň dürli ýerlerinden peýda bolup bilýändir. Bu keselde ýaş tapawudy bolmaýar, şonuň üçin hem ulularda, hem çagalarda ýygy duş gelýändir.
Aýratynlygy
Gigroma köplenç ýagdaýlarda goşar bognuň, dyz, daban bogunlarynyň töwereginde, örän seýrek halatlarda kelle beýnisinde döräp bilýändir. Kelläniň ýeňse böleginde ýerleşmegi has howply bolup, bu ýagdaý ölüme getirip bilýändir.
Şeýlelikde, gigroma bogun kesellerine degişli bolup, üstünden basylanda çişdäki suwuklygyň bogun boşlugyna guýulmagy sebäpli, çişiň wagtlaýynça ýitip gitmegi mümkindir. Beýle ýagdaý çişiň aýrylyp gidendigini aňlatmaýar, ýene gysga wagtdan ol täzeden döreýär.
Gigromanyň sebäpleri
Gigromanyň döremeginiň anyk sebäbi belli bolmasa hem, lukmanlar birnäçe sebäpleri we ony döredip biljek şertleri belläp geçýärler. Meselem, çagalarda gigroma heniz enesiniň göwresindekä, şeýle hem dogulandan soňra ýüze çykyp biler.
Gigromanyň ösmegi üçin esasy sebäpler:
► süňk bognunyň birleşdiriji dokumasynyň näsazlyklary;
► göwredäki düwünçegiň hereketiniň ýokarlanmagy ýa-da peselmegi;
► el-aýaklaryň şikesleri;
► bogun baglaýjylaryň süýnmegi;
► aşa fiziki agramlylyk;
► nesilyzarlaýjylyk;
► bogunlaryň sowuklama kesellerini geçirmeklik (artit, periartrit, bursit).
Gigromanyň çagalardaky alamatlary
Gigromanyň alamatlary onuň ýerleşýän ýerine we göwrümine gönüden-göni baglydyr.
Uly bolmadyk gigromalar hiç hili ynjalyksyzlygy döretmezden, uzak ýyllaryň dowamynda saklanyp bilýändir. Ýöne wagtyň geçmegi bilen ulalyp, fiziki işjeňlikde agyry alamatlarynyň döremegine getirýändir.
Ýitileşme ýagdaýlarda gigromanyň emele gelen ýerinde deriniň gyzarmagy bolup, el bilen barlanylanda gaty, dykyz, hereketsiz çişi duýmak mümkindir. El bilen barlananda agyry alamaty hem ýüze çykyp biler.
Haçanda ýitileşme döwri geçip, gowşama döwrüne geçen ýagdaýynda bu kesel dowamly geçiş görnüşine öwrülip bilýändir. Aşakdaky alamatlar çagalarda ýüze çykan halatynda, ene-atalar wagty gidirmezden öz çagalaryny barlagdan geçirmelidirler:
→ bedende ululygy 5 sm. çenli bolan togalak görnüşli, ýumşak ýa-da gaty ýagdaýa eýe bolan emele gelmeler;
→ ellenilende ýa-da hereket edilende bogunlarda dürli yzygiderlikde agyry alamatlaryň bolmagy we bogunlarda hereketiň çäklenmegi;
→ gigromanyň töweregindäki deri galňan we teňňe şekilli bolan halatynda;
→ kiçi bolmadyk gigromanyň ýakynynda ýerleşen nerw süýümleriniň basylmagy netijesinde, duýujylygyň bozulmagy.
Gigromanyň häsiýetleri:
⇒ togalak ýa-da süýri şekilli 3-5 sm. çenli ululykda;
⇒ üst gatlagy tekiz;
⇒ adatça gigromanyň üstündäki deri üýtgemedik;
⇒ az hereketlilik, ýagny gigroma bogun gatlagyna berkidilen ýagdaýdadyr;
⇒ köplenç eliň, aýagyň bogunlarynyň öňki üst ýüzünde ýa-da dyzyň arkasyndaky çukurjykda ýerleşýär;
⇒ gigromanyň üstündäki deri hereketjeň, süýşmäne ukyply;
⇒ bedende umumy gowşaklyk alamatlary ýok.
Dyzyň arkasyndaky çukurjykda dörän gigroma ýygy ýüze çykýan görnüşidir. Hereket edilende ynjalyksyzlygy we agyry duýgularyny döredip bilýändir we hereketliligi çäklendirýändir.
Adatça kiçi gigroma üçin agyry alamatlary häsiýetli däldir, ýöne oňa agram berlende agyryp bilýändir.
Gigromanyň birnäçe ýyllaryň dowamynda haýal ösmegi hem, şeýle hem duýdansyz emele gelmegi mümikindir. Çiş öz-özünden ýarylmaýar we ýitip ýok bolup gitmeýär. Hiç haçan howply çiş kesellerine geçip bilmeýär, şonuň üçin hem bejergi netijelidir.
Anyklaýyş çäreleri
Anyklamak üçin lukman inçe iňňe bilen sordurma usulyny belleýär. Bu usul gigromanyň düzümindäki suwuklygy almaklyga we onuň düzümini barlamaga gönükdirilendir. Inçe iňňe bilen sordurmak usulyndan başga-da, onuň düzümini, dykyzlygyny anyklamak üçin ultrases barlagy, rentgenografiýa (çagalarda seýrek geçirilýär) barlagy ulanylýar. Gigroma döremesi barada has anyk maglumaty magnit-rezonansly tomografiýa usuly berýändir.
Gigromany lipomadan, ateromadan, deriniň başga çiş kesellerinden tapawutlandyrmak lukman üçin zerurdyr.
Gigromanyň bejergisi
Gigromanyň bejergisi onuň ýerleşýän ýerine we ululygyna gönüden-göni baglydyr. Onuň bejergisinde birnäçe usullar ulanylýan bolsa-da, köp lukmanlar hirurgiki usuly has netijeli hasaplaýarlar.
Fizioterapiýa emleri
Kiçi ululykly gigromada fiziki faktorlar bilen bejerginiň birnäçe usuly ulanylýar: elektroforez, palçykly bejergi, ultramelewşe şöhle, ýylylyk bilen we parafin ýapgysy.
Deşmeklik (punksiýa)
Uly görnüşlerde gigromany deşip içindäki suwuklygy çykarmak çäresi geçirilýär. Bu ýerde punskiýa anyklaýyş çäresi däl-de, bejergi höküminde geçirilip, gigromanyň içindäki hemme suwuklyk çykarylýandyr we antibiotik derman serişdeleri içine göýberilýändir. Çagalaryň 70%-de gigromany aýyrma gazanylýan bolsa hem, galan böleginde onuň täzeden döreme ähtimallygy ýüze çykyp biler.
Hirurgiýa çäreleri
Çagalarda hirurgiýa usuly bilen bejermeklik, ululara garaňda örän seýrek geçirilýär. Olarda bu usuly ulanmak üçin güýçli agyry we punksiýanyň netijesizligi esasy görkezme bolup biler.
Operasiýany ýerli agyrsyzlandyrma bilen geçirip, onuň tapgyrlary gigromanyň esasyny tapyp, gaýtalanmazlygy üçin daşyndaky bardasy (kapsula) bilen doly kesip aýyrmakdan we tikin göýmakdan ybaratdyr. Uly we anatomiki çylşyrymly ýerlerde ýerleşen gigromalarda umumy agyrsyzlandyrma usuly ulanylýandyr. Gigroma aýrylandan soňky döwürde ellere ýa-da aýaklara bellenen wagt hereket etmek maslahat berilmeýär.
Operasiýadan soňra gigromanyň täzeden döremegi 5-20% ýagdaýlarda duş gelip bilýändir. Operasiýadan soňky dikeldiş çäreleri 2 aý töweregi wagty öz içine alýar.
Häzirki wagtda gigromany endoskopiýa usuly bilen operasiýa etmeklik ýola goýulýar. Bu usul bilen bejergide şikes almaklyk azalýar, dikeldiş döwri gysgalýar we kosmetiki jähtden gowy netijeler gazanylýar.
Önüni alyş çäreleri
Eger kesel çagada nesilleýin häsiýete eýe bolsa ýa-da göwrelilik döwründe emele gelen bolsa, onda onuň öňüni almak mümkinçiligi ýokdur.
Ulular we ýetginjekler üçin birnäçe sada düzgünler, keseliň döremek mümkinçiligini peseldip biler:
► bogunlara düşýän fiziki agramlylygy çäklendirmek ýa-da arakesme bermeklik;
► fiziki hereketlerde, sport bilen meşgullanylanda bogunlary berkidiji sargylary ulanmaklyk örän uly peýda getiriýändir;
► bogunlaryň şikeslerinde özwagtynda lukmana ýüz tutmaklyk zerurdyr.
Teswirlemeler
Häzir 42 ÿaśymda. ;-)
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Tutuş ýurdumyz boýunça—paýtagtymyzda we welaýatlarda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça “Aşgabat-2017” taslamasynyň çäklerinde 29-njy iýulda guralmagy göz öňünde tutulýan täze wagyz ediş çäresine - Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 50 günüň galmagy mynasybetli köpçülikleýin welosipedli ýörişe taýýarlyk görülýär.
Aşgabat şäher häkimliginde TDH-a habar berilmegine görä, şenbe güni – 29-njy iýulda ir sagat 7-den agşam sagat 19-a çenli paýtagtymyzyň köçelerinde awtoulaglaryň hereketi çäklendiriler. Hususy awtoulaglar paýtagtymyzyň açyk hem-de ýapyk awtoduralgalarynda goýulmalydyr, ähli köçelerde diňe welosipedler arkaly hereket amala aşyrylar.
Bu çärä ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, diplomatik düzümleriň, halkara guramalarynyň wekilleri, ýurdumyzyň hukuk goraýyş edaralarynyň, halk hojalyk toplumynyň pudaklarynyň işgärleri, ýokary okuw mekdepleriň talyplary, okuwçy ýaşlar, sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýän köpsanly türkmenistanlylar gatnaşarlar.
Şeýle hem köpçülikleýin welosipedli ýörişler ähli welaýat merkezleriniň köçeleri boýunça geçiriler.


text:
15 Ağustos 2015 Cumartesi
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Giňişleýin Mejlisi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, Prezident maksatnamasynyň we ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça kabul edilen beýleki maksatnamalaryň ýerine ýetirilişi ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisiň gün tertibiniň çäklerinde ýolbaşçylary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak bilen bagly meselelere hem seredildi. Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisine welaýatlaryň häkimleri, Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, gazetleriň we žurnallaryň redaktorlary hem-de beýleki ýolbaşçylar çagyryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedow 2015-nji ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda milli ykdysadyýetiň ösüşiniň netijeleri barada hasabat berdi. Wise-premýeriň belleýşi ýaly, hasabat döwründe ýurdumyzyň durnukly durmuş-ykdysady ösüşini üpjün etmäge, maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmaga, türkmenistanlylaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen iri möçberli işler amala aşyryldy.
Şu ýylyň ýedi aýynyň makroykdysady görkezijilerine laýyklykda, jemi içerki önümiň ösüş depgini 108,7 göterim derejesinde, şol sanda ösüşler senagat pudagynda--104,4 göterim, gurluşykda--112,6 göterim, ulag we aragatnaşyk pudagynda—111,9 göterim, söwdada—113 göterim, oba hojalygynda 112,2 göterim we hyzmatlar ulgamynda—112,1 göterim üpjün edildi.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürilişiniň ösüş depgini 107,5 göterime deň boldy. Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda ýokary önümçilik görkezijilieri gazanyldy.
Bölek-satuw haryt dolanyşygynyň möçberi 2014-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 19,5 göterim artdy. Ýurdumyzda ortaça aýlyk zähmet haky geçen ýylyň degişli döwrüne görä, 10 göterim ýokarlandy. Halkyň sarp edýän harytlarynyň we ilata edilýän hyzmatlaryň nyrhlary bellenen çäklerde saklanyldy.
Şu döwürde daşary söwda dolanyşygynda hem ösüşler hasaba alyndy.
Hasabatyň çäklerinde Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan jemlenen maglumata görä, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň hasabyna harytlaryň we edilýän hyzmatlaryň eksportyndan daşary yurt pul serişdeleriniň gelip gowuşmagy boýunça meýilnamanyň ýerine ýetirilişiniň netijeleri barada hem habar berildi.
Maliýeleşdirmegiň ähli serişdeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 27,7 milliard manada barabar boldy, geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda ösüş depgini 107,9 göterime deň boldy.
Wise-premýer "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşindäki Milli maksatnamasynyň" durmuşa geçirilişiniň depginleri barada hasabat berip, ýedi aýyň dowamynda suw arassalaýjy desgalaryň 2-sinde, durmuş ähmiýetli desgalaryň 29-synda gurluşyk işleriniň tamamlanandygyny aýtdy. Häzirki wagtda desgalaryň we binalaryň jemi 138-sinde işler alnyp barylýar, 1 million inedördül metr ýaşaýyş jaýlarynyň, inženerçilik ulgamlarynyň desgalarynyň gurluşygy dowam edýär. Degişli maglumatlara görä, şu ýylyň ýedi aýynda 3 milliard manat möçberde maýa goýumlary özleşdirildi.
Welaýatlaryň senagat pudagyny ösdürmegiň esasy ugurlaryna laýyklykda, häzirki wagtda desgalaryň 141-siniň gurluşygy tamamlandy we 164 desgada gurluşyk-gurnama işleri dowam edýär.
Hasabat döwri Döwlet býujetiniň üstünlikli ýerine ýetirilmegi bilen hem häsiýetlenýär. Ýurdumyzyň esasy maliýe meýilnamasynyň girdeji bölegi 102,4 göterime, çykdajy bölegi bolsa 90,1 göterime barabar boldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, salgytlar görnüşinde gelip gowuşýan daşary yurt pul serişdeleriniň möçberi 10,4 göterim artdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýokary makroykdysady görkezijileriniň milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösýändigine şaýatlyk edýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça milli maksatnamalarda kesgitlenen ähli meýilleşdirilen wezipeleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegine berk gözegçiligi üpjün etmegiň zerurdygyna wise-premýeriň ünsüni çekip, ykdysady ösüşiň yzygiderli ösüş depginini saklamak üçin maliýe düzümleriniň we bank edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň wajypdygyny nygtady.
Milli Liderimiz mejlisi dowam edip, ýedi aýyň netijeleri boýunça aýry-aýry ministrlikleriň we pudak edaralarynyň daşary ýurt pulundaky girdejiler boýunça meýilnamasyny berjaý edip bilmändigi ýaly ýagdaýa ünsi çekdi.
Şunuň bilen baglylykda, Energetika ministri G.Saryýewe söz berildi, ol ýolbaşçylyk edýän ulgamynda işleriň ýagdaýy, hasabat döwründe işleriň netijeleri boýunça pudaklaýyn görkezijiler, şol sanda elektroenergiýanyň eksport edilmegi babatda işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, daşary ýurtlara elektroenergiýanyň iberilýän möçberini artdyrmakda zerur çäreleri görmändigi üçin Türkmenistanyň energetika ministrine nägilelik bildirdi. Wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, daşary ýurt pulundaky girdejiler boýunça meýilnamany ýerine ýetirmekde kemçiliklere ýol berendigi üçin hormatly Prezidentimiziň Buýrugy bilen, energetika ministri G.Saryýewe käýinç yglan edildi.
Soňra Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministri B.Annameredowa söz berildi, ol demir ýol düzümlerini has-da ösdürmegiň meýilnamalaryny ýerine ýetirmek boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz demir ýol ulaglarynyň işine nägilelik bildirip, bu pudakda birnäçe kemçiliklere, şol sanda ministrligiň daşary ýurt pulundaky girdejiler boýunça meýilnamasyny ýerine ýetirmekde kemçiliklere ýol berlendigini aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, wezipe-borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, daşary ýurt pulundaky girdejiler boýunça meýilnamany ýerine ýetirmekde kemçiliklere ýol berendigi üçin hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministri B.Annameredowa käýinç yglan etdi.
Soňra "Türkmengallaönümleri" döwlet birleşiginiň başlygy N.Sapardurdyýew gözegçilik edýän ulgamynda geçirilýän işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz bu düzümiň ýedi aýyň jemleri boýunça möhüm görkezijileriniň depginleriniň pesdigini belläp, birleşigiň daşary ýurt pulundaky girdejileriniň meýilnamasyny ýerine ýetirmekde kemçiliklere ýol berendigi üçin, N.Sapardurdyýewe käýinç yglan etdi.
Soňra hasabat bermek üçin "Türkmenpagta" döwlet konserniniň başlygy M.Ataýewe söz berildi, ol gözegçilik edýän düzümlerinde ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda pagta önümçiligini ýokarlandyrmakda, ony gaýtadan işlemekde we daşary ýurt bazarlarynda ýerlemekde möhüm ähmiýeti bolan "Türkmenpagta" döwlet konserniniň daşary ýurt pulundaky girdejiler boýunça meýilnamasyny ýerine ýetirmekde kemçilikleriň bardygyny belledi we munuň üçin döwlet konserniniň başlygy M.Ataýewe käýinç yglan etdi.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip,
ministrlikleriň we pudak edaralarynyň daşary ýurt pulundaky girdejileri boýunça tabşyrygyny ýerine ýetirmek bilen çäklenmän, eýsem önüm öndürmek boýunça meýilnamalaryny hem berjaý etmelidigi barada ähli ýolbaşçylara ýene-de bir gezek ýatlatdy. Bu işi ýerine ýetirmekde hiç hili bahana bolmaly däldigini duýdurdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow "Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasynyň" ýerine ýetirilişiniň barşy hem-de geçen ýedi aýda ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň alyp baran işleriniň netijeleri barada hasabat berdi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende nebitiň we gaz kondensatynyň çykarylyşynyň ösüş depgininiň 107,8 göterim, buraw işleriniň ösüş depgininiň 136,7 göterim, özleşdirilen maýa goýumlarynyň ösüş depgininiň 148,3 göterim bolandygy bellenildi.
Nebitgaz çig malyny gaýtadan işlemek we nebit önümlerini öndürmek babatda gazanylan tehniki-ykdysady görkezijiler hem-de kärhanalarda, edaralarda, guramalarda, ýaşaýyş jaýlarynda gaz hasaplaýjy enjamlaryny oturtmak boýunça geçirilýän işler barada habar berildi.
Wise-premýer Aşgabatda Ýaponiýanyň birnäçe iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen geçirilen duşuşyklary barada hasabat berdi. Şol duşuşyklaryň çäklerinde ýangyç-energetika toplumynda bilelikdäki täze taslamalary durmuşa geçirmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy, özara düşünişmek hakynda degişli Ähtnama gol çekildi.
Türkmen paýtagtynda geçirilen Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan uly gaz geçirijisini gurmagyň taslamasy boýunça Ýolbaşçy toparynyň 22-nji mejlisiniň netijeleri barada hasabat berildi. Şol mejlisiň barşynda TOPH taslamasynyň gurluşygynyň iş ýüzünde durmuşa geçirilişine degişli meseleleriň giň toplumyna garaldy. Hususan-da, "Türkmengaz" döwlet konserni "TAPI Ltd." konsorsiumynyň biragyzdan ýolbaşçylygyna saýlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hasabaty diňläp, wise-premýer B.Hojamuhammedowyň we nebitgaz toplumynyň ýolbaşçylarynyň alyp barýan işlerine nägilelik bildirdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda dünýä syýasatynda we ykdysadyýetinde ýagdaýlar çalt üýtgeýär. Bu bolsa dünýä energetika bazaryna, şol sanda ýurdumyzyň ykdysadyýetine hem öz täsirini ýetirip biler. Şoňa görä-de, dünýä ykdysadyýetinde bolup geçýän ýaramaz ýagdaýlaryň ykdysadyýetimize ýetirip biljek täsiriniň öňüni almaga gönükdirilen çeýe syýasaty alyp barmak häzirki döwrüň möhüm talaby bolup durýar.
Milli Liderimiz häzir energiýa serişdelerine dünýä bazarynda nyrh peselýändigini, şeýle ýaramaz täsirleriň öňüni almagyň we ykdysadyýetimize ýetirip biljek zyýanynyň öwezini dolmagyň ýollaryny gözlemegiň esasy wezipe bolup durýandygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz türkmen tebigy gazyny daşary ýurtlara diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek, şeýle hem täze önümleri öndürýän döwrebap önümçilikleri döretmek boýunça alnyp barylýan işleri çalt depginler bilen dowam etmegi talap edip, bu babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz TOPH gaz geçirijisiniň gurluşygy baradaky meseläniň üstünde durup geçip, iri möçberli bu energetika taslamasynyň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň wajypdygyny nygtady. Ol oňa gatnaşyjy ýurtlar üçin ykdysady bähbitlerden başga-da, dostlugyň, hoşniýetli goňşuçylygyň hem-de umumy abadançylygyň we gülläp ösüşiň maksatlaryna gabat gelýän netijeli hyzmatdaşlygyň hakyky "köprüsine" öwrülmäge gönükdirilendir. Şunuň bilen birlikde, TOPH gaz geçirijisiniň ähmiýeti geljekki transmilli gaz geçirijisiniň geografiki ugrundan örän giňdir. Eýýämden ol barada hakyky birleşdiriji we durnuklaşdyryjy ýagdaýlar diýip aýdyp bolar. Ol taslama geljekde Merkezi we Günorta Aziýadaky we umuman, sebitdäki ýagdaýlara oňyn täsir etmäge, yklymda syýasy we ykdysady aragatnaşyklaryň tutuş ulgamyna goşmaça durnuklylyk bermäge ukyply bolar.
Türkmenistan dünýäniň energetika döwleti bolmak bilen, özüniň ägirt uly nebitgaz kuwwatyny ählumumy bähbitlere peýdalanmaga çalyşýar we şu maksatlar bilen yzygiderli anyk çäreleri, şol sanda ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň düzümlerini toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak, türkmen energiýa serişdeleriniň eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak, gyzyklanma bildirýän ähli hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek boýunça çäreleri görýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagyna degişli gözegçilik edýän düzümlerinde 2015-nji ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Senagat ministrligi boýunça şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürmek boýunça meýilnama 122,5 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini 115,1 göterime deň boldy. Sementiň öndürilişi boýunça 106,4 göterim, magdan däl serişdeler boýunça 130,4 göterim, keramzitiň öndürilişi boýunça 116,2 göterim we gurnama demir-beton önümleriniň öndürilişi boýunça 107,6 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi boýunça önüm öndürmegiň meýilnamasy 109,1 göterim berjaý edildi, ösüş depgini bolsa 101,1 göterime barabar boldy. Nah ýüplügiň öndürilişi boýunça 102,5 göterim, nah matalaryň öndürilişi boýunça 111,2 göterim, tikin we örme önümleriniň öndürilişi boýunça 106,5 göterim, ýüpek matalaryň öndürilişi boýunça 104,3 göterim, aýakgabyň öndürilişi boýunça 100,1 göterim we gön önümleri boýunça 100,2 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
"Türkmenhaly" döwlet birleşigi boýunça şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürmegiň meýilnamasy 112,5 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 110,8 göterime barabar boldy. Pudagyň kärhanalary tarapyndan hasabat döwründe 26 müň inedördül metr haly önümleri dokaldy we 102,4 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
"Türkmenhimiýa" döwlet konserni boýunça öndürilen önümleriň ösüş depgini 2,3 essä barabar boldy. 2015-nji ýylyň ýedi aýynda önüm öndürmegiň meýilnamasy 118,6 göterim ýerine ýetirildi. Pudagyň kärhanalary tarapyndan mineral dökünleriň öndürilişi boýunça 225,9 göterim, tehniki ýoduň öndürilişi boýunça 100 göterim, tehniki uglerodyň öndürilişi boýunça 104,2 göterim we natriý sulfatynyň öndürilişi boýunça 115,2 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Döwlet balyk hojalygy komitetiniň kärhanalary boýunça önüm öndürmek babatda ösüş depgini 172,4 göterime deň boldy. Tutulan balyk boýunça 196 göterim, balyk we gaýtadan işlenilip gaplanan balyk önümleri boýunça 154,1 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, baý çig mal serişdelerini özleşdirmegiň hasabyna milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga gönükdirilen goşmaça çäreleri görmegiň möhümdigini nygtady. Türkmenistan bolsa çig mal serişdelerine örän baýdyr.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň okgunly ösýän gurluşyk serişdeleri senagatyna daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek we bäsdeşlige ukyply önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça kabul edilen döwlet maksatnamalaryny amala aşyrmakda möhüm orun berilýändigini nygtap, kärhanalaryň düşewüntliligini ýokarlandyrmak, pudaklara innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, marketingiň häzirki zaman usullaryny ulanmak meselelerine ünsi çekdi we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa gözegçilik edýän ulgamynda şu ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabatyň çäklerinde halkara ähmiýetli wakalaryň ençemesiniň, şol sanda Hytaýda, Hindistanda, Gazagystanda, Ermenistanda we Täjigistanda möhüm çäreleriň hem-de Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan dabaralarynyň geçirilendigi habar berildi. Türkmenistanyň Medeniýet günleri Ermenistan Respublikasynda, Gyrgyz Respublikasynda we Horwatiýa Respubilkasynda, ýurdumyzda Eýran Yslam Respublikasynyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň hem-de Hytaý Halk Respublikasynyň Medeniýet günleri geçirildi. Häzirki wagtda Mongoliýada Türkmenistanyň Medeniýet günlerini geçirmäge, şeýle hem Belgiýa Patyşalygynda, Niderlandlar Patyşalygynda, Gazagystan Respubilkasynda we Şweýsariý Konfederasiýasynda ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygynyň hormatyna döredijilik çärelerini guramaga taýýarlyk görülýär.
2015-nji ýylda Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmeginiň çäklerinde çäreler dowam edýär. Neşirýat işi kämilleşdirilýär. Geçen ýedi aýyň dowamynda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan kitap önümleriniň 212 görnüşi çap edildi. Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti tarapyndan dünýä bileleşigini Türkmenistanyň dürli ulgamlarda gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyrmak boýunça işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp we täze taryhy eýýamyň talaplaryna laýyklykda hem-de bu ulgamlarda dünýäniň gazananlaryny nazara almak bilen, medeniýet ulgamyny we köpçülikleýin habar beriş serişdelerini mundan beýläk-de ösdürmegiň ähmiýetini nygtap, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işine nägilelik bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz soňky döwürde gazet -
žurnallarda berilýän materiallarda köp sanly gödek ýalňyşlara ýol berilýändigini aýtdy. Häzirki döwrüň möhüm meselelerini gozgaýan makalalar çap edilmeýär. Ýurdumyzda geçirilýän özgertmeler hem ýaramaz beýan edilýär. Milli Liderimiz 2017-nji ýylda ýurdumyzda V Aziýa oýunlary bilen baglanyşykly meseläniň kanagatlanarsyz şöhlelendirilýändigini muňa mysal hökmünde görkezdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, metbugatda hem, halkara teleýaýlymlarynda hem döwletimiz üçin örän möhüm bolan bu wakany wagyz edýän mahabatlandyryjy maglumatlar, makalalar we wideoşekiller berilmeýär.
Hormatly Prezidentimiz neşirýat işi bilen baglanyşykly meselelere degip geçip, ýaňy-ýakynda iň kämil enjamlar bilen üpjün edilen Metbugat öýi toplumynyň ulanmaga berlendigine garamazdan, häzirki wagtda bu toplum hem talaba laýyk işlemeýändigini aýtdy. Gazet-žurnallaryň çap edilişinde öňküden o diýen tapawut duýulmaýar. Çykarylýan metbugat önümleriniň hili hem öwerlik däl. Köplenç gazet-žurnallar wagtyndan gijikdirilip çykarylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň başlygy B.Amansaryýewi «Neýtralnyý Turkmenistan» gazetiniň baş redaktory wezipesinden boşadyp, bu wezipä M.Alimowany belledi we ony «Mugallymlar gazetiniň» baş redaktory wezipesinden boşatdy. «Mugallymlar gazetiniň» baş redaktory wezipesine bolsa, O.Jumalyýewa bellenildi.
Şeýle hem, wezipe borçlaryny talaba laýyk berjaý etmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny goramak baradaky komitetiň başlygy Ý.Ýazlyýewe berk käýinç yglan edildi. Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň başlygy A.Hudaýberdiýewe hem wezipe borçlaryny talaba laýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, käýinç yglan edildi.
Garamagyndaky edara-kärhanalaryň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa berk käýinç yglan edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kabul edilen çözgütler barada aýdyp, degişli Kararlara gol çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Ş.Işangulyýewi Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň "Türkmenistan" teleýaýlymynyň başlygy wezipesine bellemek hem-de bu komitetiň başlygynyň orunbasary A.Kakaýewi ady agzalan teleýaýlymyň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmekden boşatmak hakyndaky Kararlara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew şu ýylyň ýedi aýynda gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, täze taryhy eýýamda hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän oňyn özgertmeler syýasaty we onuň toplumlaýyn esasda alnyp barylmagy netijesinde ýurdumyzda bilim, ylym, saglygy goraýyş, sport we syýahatçylyk ulgamlaryny ösdürmekde uly üstünlikler gazanyldy. Degişli düzümleri mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak boýunça yzygiderli çäreler durmuşa geçirilýär.
Şu döwürde okuw kitaplarynyň we okuw gollanmalarynyň 218 görnüşi çap etmäge taýýarlanyldy. Olardan 109-sy neşir edildi. Ýurdumyzyň zehinli mekdep okuwçylary halkara ders bäsleşiklerine we Internet-olimpiadalaryna işjeň gatnaşmak bilen 129 medala eýe boldular. Olaryň 45-si altyn, 50-si kümüş, 34-si bolsa bürünç medallardyr. Ýurdumyzyň talyplary hem halkara paýhas bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, 106 medal eýelediler. Olaryň 18-si altyn, 43-si kümüş we 45-si bürünç medallardyr. Şeýle hem türkmen talyplarynyň birnäçesine ýokary netije gazanandyklary baradaky degişli diplomlar we şahadatnamalar gowşuryldy.
Tomusky dynç alyş möwsüminiň iki tapgyrynda Gökderedäki 14 çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde mekdep okuwçylarynyň 13 müň 254-si dynç aldylar. "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň çagalar sagaldyş merkezlerinde 5 müň 988 çaga wagtlaryny şadyýan geçirdi. Şeýle hem welaýatlaryň çagalar sagaldyş merkezleriniň 37-sinde 3 müň 990 çaga dynç aldy. Mekdepleriň ýanynda döredilen dynç alyş meýdançalarynyň 692-sinde 48 müň 764 mekdep okuwçylary wagtlaryny şadyýan geçirdiler.
Hasabatyň çäklerinde häzirki döwürde ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerine giriş synaglarynyň dowam edýändigi barada aýdyldy.
Şeýle hem hasabat döwründe Türkmenistanda halkara maslahatlarynyň 4-si geçirildi. Ýurdumyzyň alymlary tarapyndan birnäçe gollanmalar, sözlükler taýýarlanyldy we olar neşir edildi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzda "Saglyk" döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna bagyşlanan dabaraly çäreler ýokary guramaçylyk derejesinde geçdi.
Ýurdumyzyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada aýdyp, wise-premýer häzirki döwürde bu ulgama degişli ýedi desganyň, şol sanda 6 lukmançylyk edarasynyň we bir ýaşaýyş jaýynyň gurluşygynyň alnyp barylýandygyny habar berdi. Döwlet meýletin ätiýaçlandyrmasynyň hasabyna gelip gowuşýan serişdeleriň möçberi 112 göterime deň boldy. Ýerine ýetirilen hyzmatlardan we ýerleşdirilen önümlerden alnan girdeji 123 göterime, dermanlyk serişdeleriniň önümçiligi bolsa 142 göterime deň boldy. Daşary ýurt pulunda alnan serişdeleriň görkezijisi 105 göterime barabar boldy.
Milli syýahatçylyk ulgamyny ösdürmek boýunça maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Bellenilişi ýaly, hasabat döwründe 57 müň 902 syýahatçylara hyzmat edildi. Şunda, bu görkezijiniň ösüş depgini 106,7 göterime deň boldy. Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň maliýe-hojalyk işinde alnan girdeji 117,8 göterime barabar boldy.
Ýurdumyzyň türgenleriniň ussatlyk derejesini ýokarlandyrmak, olary halkara ýaryşlaryna taýýarlamak üçin okuw - türgenleşik işleri we dürli bäsleşikler yzygiderli geçirilýär. Hasabat döwründe Türkmenistanda 124 ýaryş we 70 sany sport-köpçülikleýin çäresi geçirildi. Şu ýylyň ýedi aýynda türkmen türgenleri halkara ýaryşlarynyň 97-sine gatnaşyp, medallaryň 209-syna mynasyp boldular. Olar 77 altyn, 52 kümüş we 80 bürünç medallary eýelediler.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp hem-de bilim, ylym, saglygy goraýyş, sport we syýahatçylyk pudaklarynyň ileri tutulýan ugurlardygyny belläp, olaryň hemişe üns merkezinde saklanmalydygyny hem-de bu ugurlarda täzeçil usullary we tehnologiýalary, dünýäniň öňdebaryjy tejribelerini iş ýüzünde ornaşdyrmak babatda maksatnamalaýyn özgertmeleri dowam etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Soňra wise-premýer «Türkmenistanda tebigy we takyk ylymlary ösdürmegiň Döwlet maksatnamasyny tassyklamak hakyndaky» kararyň taslamasyny hödürledi. Bellenilişi ýaly, bu maksatnama degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde işlenip taýýarlanyldy. Onuň esasy wezipesi Türkmenistanda tebigy we takyk ylymlaryň, täzeçil senagatyň ösdürilmegi, hünärli işgärleriň taýýarlanylmagy, ýaşlaryň ylym, bilim ulgamynda, ýokary tehnologiýalar ugrunda alnyp barylýan işlere çekilmegini üpjün etmekden, ýurdumyzda ylmy kuwwatlyklary artdyrmakdan ybaratdyr. Bu maksatnamany üstünlikli durmuşa geçirmek üçin birnäçe degişli çäreleri kabul etmek meýilleşdirildi.
Şeýle hem milli Liderimiziň garamagyna «Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2015–2020-nji ýyllar üçin döwlet Maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny tassyklamak hakyndaky» kararyň taslamasy hödürlendi. Mälim bol ýaly, bu maksatnama ýaş nesilleriň döwrebap bilim almagy we sazlaşykly ösmegi, giň dünýägaraýşly hünärmenleri taýýarlamak, ýaşlaryň döwletimiziň we jemgyýetimiziň ähli ulgamlaryna işjeň gatnaşygyny üpjün etmek üçin ähli zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilendir. Şeýle hem bu resminama ýaş türkmenistanlylarda ýokary ruhy-ahlak gymmatlyklaryny kemala getirmegi, ýaşlaryň arasynda sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmegini ugur edinýär.
Hormatly Prezidentimiz degişli kararlara gol çekip, bu döwlet maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň Watanymyzyň mundan beýläk-de okgunly ösdürilmeginde, ýurdumyzyň ösüşiň täze sepgitlerine çykmakda aýratyn ähmiýetiniň bardygyny belledi hem-de bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz wise-premýerler M.Ýazmuhammedowa we S.Toýlyýewe, Ylymlar akademiýasynyň prezidenti G.Mezilowe ýuzlenip türkmen halkynyň täsin taryhy – medeni mirasyny öwrenmek we ýurdumyzda arheologiki gazuw-agtaryş işlerini geçirmek ýaly meselä ünsi çekdi. Milli Lderimiziň belleýşi ýaly, dünýäniň köp sanly döwletlerinden gelýän alymlara ýurdumyzda gazuw-agtaryş işlerini we barlaglary geçirmäge rugsat berilýä we olara ata-babalarymyzyň örän baý medeni we taryhy mirasyny öwrenmäge mümkinçilikler döredilýär.
Şeýle etmek bir tarapdan örän dogry. Sebäbi, halkymyzyň şöhratly taryhy dünýä medeniýetiniň ösüşinde öçmejek yz galdyrdy. Şoňa görä-de, baý medeni mirasymyzy bütin dünýä giňden wagyz etmek boýunça zerur işleri geçirmeli diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Emma, muňa garamazdan, beýleki bir tarapdan, ýurdumyza gelýän daşary ýurtly alymlar öz makalalarynda we ylmy işlerinde halkymyzyň medeni gymmatlyklarynyň döreýşi, taryhy we ýaşaýyş-durmuşy barada öz şahsy garaýyşlaryny beýan edýärler. Bu bolsa, käbir halatlarda biziň umumy kabul eden taglymatymyza we garaýyşlarymyza laýyk gelmeýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunyň bilen baglylykda döwlet Baştutanymyz ýokarda ady agzalan ýolbaşçylara näme üçin, öz alymlarymyz halkymyzyň taryhyny we medeniýetini öwrenmek bilen az meşgullanýarlar, bu ugurda iş alyp barmak üçin näme ýetmezçilik edýär diýen sowal bilen ýüzlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem
maliýe serişdeleri ýetmezçilik edýärmi ýa-da hünärmenler ýeterlik dälmi, näme üçin, daşary ýurtly alymlar döwletimizde alyp barýan barlaglaryny tamamlandan soň, olaryň gelen netijelerine Medeniýet ministrliginde ýa-da Ylymlar akademiýasynda alymlaryň mejlislerinde seredilmeýär diýen sowallary öňe sürdi. Bu mejlislerde geçirilen barlaglaryň netijeleriniň dogrudygy tassyklanmaly. Şol netijeler ýurdumyzyň resmi edaralary tarapyndan degişli netijenama bilen resmileşdirilmeli. Diňe şu işler geçirilenden soň, daşary ýurtly alymlar halkymyzyň baý medeni
mirasy we ýurdumyzyň şöhratly taryhy baradaky öz ylmy işlerini neşir edip bilerler diýip, milli Liderimiz aýtdy. Döwlet Baştutanymyz degişli ýolbaşçylara ýüzlenip, bu meseläni Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisine çenli seljermegi hem-de bu ugurda geçirilen işler barada şol mejlisde hasabat berermegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow 2015-nji ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda ulag we aragatnaşyk toplumynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň habar berişi ýaly, ulag-aragatnaşyk toplumy boýunça hasabat döwründe ýolagçy we aragatnaşyk hyzmatlary ýerine ýetirilip, meýilnama 118,7 göterim, ösüş depgini 120,1 göterime deň boldy.
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi boýunça ýerine ýetirlen işleriň ösüş depgini 125,7 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça hasabat döwründe ýerine ýetirlen hyzmatlaryň ösüş depgini 124,6 göterime deň boldy. Bu görkeziji ýük dolanyşygynda 103 göterime, ýolagçy gatmakda 101,1 göterime barabarbarabar boldy.
Ýanwar-iýul alarynda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi boýunça işleri ýerine ýetirmegiň ösüş depgini 106,1 göterime deň boldy. Hasabat döwründe ilatyň aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan islegini kanagatlandyrmak maksady bilen ýurdumyz boýunça 354,3 müň , şol sanda 331,5 müň öýjükli belgi, 5,8 müň radio telefon belgi we 17 müň ýerli telefon nokady gurnalyp, meýilnama 2,4 esse ýerine ýetirildi. Geçen döwürde Oba milli maksatnamasyny amala aşyrmagyň çäklerinde 1 müň 544 telefon belgilik beketler gurnaldy we 1 müň 292 kilometr aragatnaşyk ulgamy çekildi.
"Türkmenhowaýollary" döwlet milli gullygy boýunça hasabat döwründe awiahyzmatlary ýerine ýetirmekde, ösüş depgini 118,7 göterime barabar boldy. Bu görkeziji ýük we ýolagçy dolanyşygynda degişlilikde 100,8 göterime göterime we 100 göterime deň boldy.
Türkmenistanyň Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullygy boýunça ýanwar-iýul aýlarynda işleri ýerine ýetirmegiň ösüş depgini 130 göterime barabar boldy. Bu görkeziji ýük dolanyşygynda 100,1 göterime, ýolagçy gatnatmakda 125 göterim üpjün edildi.
Şeýle hem wise-premýer Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi tarapyndan aragatnaşyk enjamlaryny satyn almak we gurnamak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Häzir Türkmenistanda telekommunikasiýalar ulgamyny toplumlaýyn ösdürmäge we döwrebaplaşdyrmaga uly üns berilýär diýip, milli Liderimiz onyň işini has-da kämilleşdirmegiň we talap edilýän ýokary hili gazanmagyň möhümdigine ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda Internetiň we döwrebap tehnologiýalaryň ýurdumuzyň her bir raýaty üçin elýeterli bolmagy babatda ähli şertler döredilýär.
Mejlisiň barşynda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow degişli karara gol çekdi. Bu resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine enjamlary satyn almak, gurnamak we işe girizmek boýunça şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere ýerli telefon aragatnaşyk ulgamynyň göwrümini giňeltmek üçin zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda dynç alýanlar üçin oňaýly şertleri döretmek meselesine ünsi çekdi. Bu ýerde ajaýyp dynç alyş we sagaldyş toplumlary guruldy. Bu zolakda hyzmatlaryň oňat ýola goýlandygy, deňziň suwunyň we howasynyň ekologiýa taýdan arassadygy üçin, Awaza müňlerçe adam dynç almaga gelýär. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz mejlise gatnaşyjylaryň hem ýaňy-ýakynda bu ýerde bolup, dynç almak üçin döredilen şertler bilen ýakyndan tanyşandygyny nygtady.
Şunuň bilen birlikde, milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunblasary S.Satlykowa, Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýewe, tebigaty goramak ministri B.Annabaýramowa, içeri işler ministri I.Mulikowa ýüzlenip, gynansak-da, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda tertip-düzgüniň berjaý edilişine hiç kimiň seretmeýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ähli welaýatlardan gelen müňlerçe awtoulagyň sürüjileriniň ýol hereketiniň kadalaryny berjaý etmeýändigini we awtoulaglary ýörite duralgalarda goýmaýandygyny nygtady. Awtoulaglaryň köp toplanmagy sebäpli, dynç alyş zolagynyň käbir ýerlerinde howanyň hapalanandygy hem duýulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dörän ýagdaýy teswirläp, Tebigaty goramak ministrliginiň bu ýerde ekologiýa kadalarynyň ýerine ýetirilişine talaba laýyk gözegçilik etmeýändigini belledi. Polisiýanyň ýol gözegçiligi gullugynyň işgärleri hem ýol-ulag kadalarynyň berjaý edilişine ýeterlik üns bermeýär. Bu mesele bilen olar talaba laýyk meşgullanmaýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna gelýän adamlaryň öz awtoulaglaryny ýörite duralgalarda goýmaklaryny talap etmeli. Dynç alyş zolagynyň çäginde bolsa, diňe jemgyýetçilik ulaglarynyň
we ýörite ulaglaryň gatnawyna rugsat bermeli diýip, milli Liderimiz nygtady. Hormatly Preidentimiz bu meseleleriň ählisini haýal etmän çözmegi degişli ýolbaşçylardan talap edip, berlen tabşyrygy ýerine ýetirmek boýunça geçirilen işler barada hasabat bermegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Artykow gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri, şeýle hem hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Wise-premýer hasabat döwründe gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy toplumy boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň meýilnamasynyň 127,2 göterim ýerine ýetirilendigini, ösüş depgininiň bolsa 117,8 göterime deň bolandygyny habar berdi.
Hususan-da, Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça degişli döwürde öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň meýilnamasy 124,4 göterime, ösüş depgini bolsa 116,4 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Energetika ministrligi boýunça 2015-nji ýylyň ýedi aýynda öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň möçberi boýunça ösüş depgini 129,4 göterime deň boldy. Elektrik energiýasyny öndürmegiň ösüş depgini 102,1 göterim üpjün edildi.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň meýilnamasy 112,5 göterim ýerine ýetirildi.
"Türkmenawtoýollary" döwlet konserni boýunça hasabat döwründe öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň ösüş depgini 106,5 göterime barabar boldy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli gurluşyk senagatynyň ösüşiň hil taýdan täze derejä çykýandygyny kanagatlanmak bilen belledi. Köpsanly desgalaryň gurluşygynyň depgininiň barha ýokarlanmagy hem-de pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegi hem munuň şeýledigini tassyklaýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz gurluşyk işleriniň hilini ýokarlandyrmak we olaryň möhletini berk berjaý etmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilata edilýän durmuş hyzmatlarynyň derejesini gowulandyrmak maksady bilen, jemagat hojalygynyň ähli ulgamlarynyň sazlaşykly işini üpjün etmegiň wajypdygyny nygtady we bu meseläni hemişe gözegçilikde saklamak barada degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň mejlisinde şu ýylyň ýedi aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp geçilýän mejlisinde Türkmenistanyň Ýokary gözegşçilik edarasynyň başlygy B.Atdaýewe söz berildi. Ol ýurdumyzyň paýtagtynda arassaçylygyň we abadanlaşdyryş işleriniň alnyp barlyşyna geçirilen seljerme işleriniň netijeleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Aşgabat şäheriniň häkimi R.Nurmämmedowyň işine nägilelik bildirip, ony ýol beren kemçilikleri üçin eýeleýän wezipesinden boşatdy we degişli resminama gol çekdi.
Döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäheriniň häkimi wezipesine M.Abilowy belläp, ony paýtagtymyzyň Köpetdag etrabynyň häkimi wezipesinden boşatmak baradaky Permana gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew şu ýylyň ýedi aýynda gözegçilik edýän düzümleriniň geçiren işleri, şeýle hem paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler hakynda hasabat berdi.
Habar berlişi ýaly, hasabat döwründe 4456,54 million manat maýa goýumlary özleşdirilip, meýilnama 132,3 göterim ýerine ýetirildi.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararlaryna laýyklykda, şäherde dürli maksatly 589 desganyň we binalaryň gurluşygy alnyp barylýar. Şol sanda Aşgabat şäheriniň häkimliginiň buýurmasy boýunça desgalaryň we binalaryň 232-siniň gurluşygy dowam edýär.
Şu ýylyň ýedi aýynda desgalaryň 24-si ulanmaga berildi we ýylyň ahyryna çenli ýene-de 43-sini ulanmaga bermek meýilleşdirilýär. Olardan binalaryň 32-siniň gurluşygy türkmen paýtagtyny gurmagyň 13-nji nobatdakysyny amala aşyrmagyň çäklerinde alnyp barylýar. Şeýlelikde, bu tapgyrda maşgalalaryň 638-si üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlarynyň 11-sini, 600 orunlyk mekdepleriň 2-sini, her biri 160 orunlyk çagalar baglarynyň ikisini, 200 orunlyk 3 gatly awtoduralgalaryň 2-sini, Saglyk öýüni we dürli edaralaryň binalarynyň 11-sini ulanmaga bermek göz öňünde tutulýar. Bitarap Türkmenistan şaýolundan Garaşsyzlyk şaýoluna çenli aralykda ýerasty pyýada geçelgeleriň 4-sini gurmak, şeýle hem inžener ulgamlarynyň hemmesini çalyşmak meýilleşdirildi.
1-nji sentýabrda – Bilimler we talyp ýaşlar güni 1000 orunlyk A.Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebini, 600 orunlyk orta mekdepleriň 2-sini we Ruhabat etrabynda 160 orunlyk çagalar baglarynyň 2-sini ulanmaga bermek meýilleşdirildi. 2015-2016-njy ýyllarda paýtagtymyzy abadanlaşdyrmagyň meýilnamasyna laýyklykda, köçeleriň 20-siniň durkuny täzelemek işleri geçiriler, häzir olaryň 13-sinde işler alnyp barylýar.
Döwlet ýaşaýyş jaý gaznasyna degişli ýaşaýyş jaýlarynyň durkuny täzelemek we ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak boýunça işler dowam edýär. Umuman alnanda, ýaşaýyş jaýlarynyň 2273-siniň durkuny täzelemek meýilleşdirildi, häzirki wagtda ýaşaýyş jaýlarynyň 949-synda abatlaýyş işleri tamamlandy we 1192-sinde dowam edýär.
Bulardan başga-da paýtagtymyzda seýilgäh toplumlary gurulýar we bag ekmek boýunça işler geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Aşgabat şäherini ösdürmegiň meseleleriniň ýakyn geljek üçin ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda durýandygyny, bu işler üçin jogapkär düzümleriň sazlaşykly hereket etmelidigini belledi.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzy bagy-bossanlyga büremek boýunça, şol sanda gök zolaklary döretmek we bezeg agaç nahallaryny oturtmak boýunça işleri geljekde hem alyp barmagyň möhümdigini belläp, bu işi ylmy esasda geçirip, oňa Ylymlar akademiýasynyň alymlaryny we degişli düzümleriň hünärmenlerini çekmegiň zerurdygyny aýtdy we şunuň bilen baglylykda, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Taganow gözegçilik edýän ulgamlarynda 2015-nji ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende haryt dolanyşygynyň umumy möçberiniň ösüş depgini 114,4 göterime barabar boldy. Şol sanda bölek satuw haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 106,3 göterime, lomaý haryt dolanyşygynyň ösüş depgini bolsa 118,8 göterime deň boldy.
Şu ýylyň ýedi aýynyň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça 146 birža söwdasy geçirildi. Şol döwürde jemi bahasy 35 milliard 182,4 million manada deň bolan 12 müň 659 şertnama hasaba alyndy.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça ýanwar-iýul aýlarynda ýerine ýetirilen hyzmatlaryň ösüş depgini 106,7 göterime barabar boldy. Ýedi aýyň dowamynda 15 sergi we 14 maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň kärhanalary boýunça geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 2015-nji ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda senagat önümleriniň öndürilişi 14,3 göterim, oba hojalyk önümleriniň öndürilişi 19,2 göterim artdy. Ýerine ýetirilen gurluşyk – gurnama işleriniň ösüş depgini 101 göterim üpjün edildi. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça umumy söwda - haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 124 göterime, ýerine ýetirilen hyzmatlaryň ösüş depgini bolsa 130,6 göterime barabar boldy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň eksport kuwwatyndan netijeli peýdalanmak we önüm öndürijileriniň önümlerini dünýä bazarlarynda ilerletmek maksady bilen, toplumlaýyn çäreleriň görülmeginiň wajypdygyny nygtady. Milli Liderimiz işjeň gatnaşyklaryň ösýän häzirki döwründe hususy ulgamyň ornuny ýokarlandyrmagyň ileri tutulýan wezipeleriň biridigini belledi. Häzirki wagtda bu ulgam milli ykdysadyýetimiziň okgunly ösýän pudagydyr. Hormatly Prezidentimiz söwda we telekeçilik ulgamyny ösdürmek baradaky döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmegiň möhümdigine ünsi çekip, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen wekiliýetiniň abraýly ykdysady forumlaryň biri bolan Izmir halkara ýarmarkasyna gatnaşmagy barada durup geçip, bu çäräniň ýurdumyzyň ykdysadyýetine daşary ýurt maýalaryny çekmäge, daşary ýurtlaryň kärhanalary bilen netijeli işjeň gatnaşyklary ýola goýmaga, bilelikdäki önümçilikleri guramaga, söwdany ösdürmäge ýardam etmelidigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz milli bölümimiziň Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda gazanan üstünliklerini, ýurdumyzyň taryhy-medeni mirasyny, baý eksport we serişdeler kuwwatyny doly açyp görkezmelidigini belläp, wise-premýere bu foruma taýýarlyk görmek boýunça işleri talabalaýyk guramagy tabşyrdy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Demirgazyk-gündogar Owganystanyň resmileri Badahşan welaýatynyň çetki sebitinde bolan güýçli toprak süýşmesinde azyndan 52 adamyň ölendigini habar berýärler.
Bu waka 28-nji aprelde Badahşan welaýatynyň Hwahan etrabynyň Jurm-e Bala obasynda boldy.
Ýerli resmileriň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, ýene-de 200-den gowrak ýaşaýjy eräp barýan gar bilen gaply territoriýada ýerleşýän obany terk edipdir. Gürrüňi gidýän bu oba diňe dik uçarlar arkaly baryp bolýandygy habar berilýär.
Bahar paslynda demirgazyk-gündogar Owganystanda siliň gelmegine we toprak süýşmesine ýygy-ýygydan duş gelinýär.


text:
Ispaniýa
Ispaniýa (isp. España), resmi ady — Ispaniýa Korollygy (isp. we gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, bask. Espainiako Erresuma, oks. Reialme d'Espanha, ast. Reinu d'España) — Ýewropanyň günorta-günbatarynda döwlet. Pireneý ýarymadasynyň agramly bölegini eýeleýär. Ýurduň ady "i-şpanim" — "towşanlaryň kenary" diýen finikiýa aňlatmasyndan gelip çykýar.
Serhetdeş ýurtlary:
- Portugaliýa — Pireneý ýarymadasynyň günbatarynda;
- Gibraltar britan häkimiýeti — Iberiýa ýarymadasynyň günortasy;
- Marokko - demirgazyk Afrikada (Seuta we Melilýa anklawlary);
- Fransiýa we Andorra — demirgazykda.
Ispaniýanyň kenarlaryny demirgazykda we günbatarda Atlantik okean, şeýle hem günortada we gündogarda Ortaýer deňzi ýuwýar.
Doly ady: (Reino de España).
Meýdany: 504,030 kw. km.
Ilaty: 46,505,963 adam (Iýul 2010 ý.)
Hökümet baştutanlary: Huan Karlos I (Patyşa), Hose Luis Rodrigo Zapatero (premýer-ministr)
Milli baýram: 12-nji oktýabr – Ispan milletiniň güni
Pul birligi: Ýewro
Iň belent nokady: Teýde wulkany (3718 m)
Agalyk ediji dini: katolisizm
UMUMY MAGLUMATY Ispaniýa Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolup, Ýewropanyň çet günorta-günbataryndaky ýerleşýän döwletdir. Ol Pireneý ýarym adasynyň 5/6 bölegini, Ortaýer deňzindäki Balear we Pitius adalaryny, Atlantik okeanynda Kanar adalaryny tutýar.
Meýdany 504,030 kw. km. Tutýan meýdany boýunça Dünýäde 51-nji, Ýewropada bolsa dördünji ýerde durýar. (Rossiýa, Ukraina we Fransiýadan soňra).
Ilaty 46,5 mln. adam (2010). Ispaniýa Ortaýer deňziniň, Atlantik okeanynyň we Biskaý aýlagynyň aralygynda ýerleşip, gündogarda Fransiýa, Andorra, günbatarda Portugaliýa bilen araçäkleşýär. Paýtagty – Madrid şäheri. Ispaniýa administratiw taýdan 50 welaýata (47-si ýarym adada) bölünip, 17 sany awtonom oblasta birleşýär. Ispaniýanyň Afrikadaky awtonom şäherleri Seuta we Melilýadyr. Şeýle hem Afrikada Welesde-la-Gomera, Alusemas we Çafarinas adalary bar. Nominal jemi içerki önümiň möçberi boýunça dünýäde on ikinji orny eýeleýär. Ispaniýa BMG-niň, ÝB-niň, NATO-nyň, YÖHG-niň (Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasy) we BSG-niň (Bütindünýä Söwda Guramasy) agzasydyr. Ispaniýa konstitusion monarhiýa döwleti bolmak bilen, Huan Karlos I 1975-nji ýylyň 22-nji noýabryndan bäri Ispaniýanyň patyşasydyr.
- Katoloniýa
- Walensiýa
- Nawarra
- Araganin
- Kardowa
- Sewilýa
- Granada
- ↑ "Anuario estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente" (PDF). Instituto Nacional de Estadística (Spain). Retrieved 5 June 2014.
- ↑ "Population Figures at 1 July 2014" (PDF). Instituto Nacional de Estadística (INE). Retrieved 10 December 2014.
- ↑ "Censos de Población y Viviendas de 2011" (PDF) (in Spanish). Instituto Nacional de Estadística (INE).
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Spain". International Monetary Fund. Retrieved 1 November 2014.


text:
Russiýada pul ogurlamak aýyplamalary bilen baglanyşykly ýokary derejede geçirilýän sud derňewleri boýunça Moskwanyň teatrynyň başlygynyň tussag edilendigi habar berilýär.
“Rus Sidýaşçaýa” toparynyň başlygy Olga Romanowanyň 26-njy oktýabrda Facebook sahypasynda ýazan maglumatyna görä, Moskwanyň polisiýasy tanymal teatr we film režissýory Kirill Serebrennikowa garşy dowam edýän galplyk sud işi bilen baglanyşykly Russiýanyň Ýaşlar akademiýa teatrynyň direktory Sofia Apfelbaumy tussag etdi.
“Izvestia” gazeti Apfelbaumyň ýurduň federal Derňew komitetinde soraga çekilenden soň, polisiýa tarapyndan tussag edilendigini ýazdy.
Şu ýylyň awgust aýynda Serebrennikow 2011-2014-nji ýyllar aralygyndaky proýekt üçin berlen 68 million rubly, ýagny 1,1 million amerikan dollaryny bikanun öz hasabyna geçirmekde aýyplanypdy. Ol häzirki wagt öý tussaglygynda saklanylýar.


text:
“Türkiýäniň PKK baradaky aladalaryna düşünýäris”
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Türkiýäniň aýralykçy terror guramasy PKK baradaky aladalaryna düşünýändigini belledi
ABŞ-nyň Döwlet sekretarlygynyň metbugat geňeşçisi Hezer Nauert gündelik metbugat ýygangynda gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary bilen bagly soraglara jogap berdi.
“Türkiýäniň günorta serhedine harby güýç üýşürmegine alada bildirýärsiňizmi?” diýen soraga Nauert Türkiýäniň NATO-nyň möhüm bir hyzmatdaşydygyny belledi. Nauert sözlerini şeýle dowam etdirdi: “ABŞ Türkiýäniň aladalaryna ähmiýet berýär we Erdoganyň ýolbaşçylygyndaky hökümet bilen aragatnaşyk saklaýar. Türkiýäniň PKK barada aladalary bar we biz olara düşünýäris. Sebitleýin meseleler bar. PKK terror guramasydyr we biz guramanyň guran hüjümlerini ýazgarýarys” diýdi.