text:
Idiomalar: Diller dünýäsiniň ajaýyp bir bölegi
Iňlis dilini öwrenýän mekdep okuwçysy “cat” sözüni gözüni gyrpman “pişik” diýip terjime etjekdigi gürrüňsizdir. Emma “dog my cats” diýen idiomany – “it meniň pişiklerim”, meniň pişiklerim it??, it pişiklerim?? görnüşinde terjime edilse, elbetde, ol gülkünç hem-de düýbünden manysyz boljakdygy düşnüklidir. Onuň dogry terjimesi 1) “eýesiz galan! Haý jyn uran! 2) walla, dogrymy aýdýaryn, gara çynym” bolýar. Ýa-da “bell the cat” söz düzümini terjime etjek boluň. Terjime sözme-söz edilse (jaň kakýan pişik??), hiç bir mana eýe bolmaýar. Bu jümläniň edebi terjimesi “batyrgaýlyk etmek, ýürek etmek, milt etmek; howply işde töwekgelçiligi boýnuňa almak” bolýar. Çaşynyyň gözüne sereden ýaly iňlis dilindäki bu durnukly söz düzümleri dil öwrenýänler idiomarayň manylaryna düşünýän we olary dürs ulanyp bilýän bolsalar, onda olar iňlis diline oňat düşünýän hasaplanyp biliner.
Iňlis dilinde iň köp ulanylýan Idiomalary www.makulsozluk.com saýtynyň Intellektual sahypasyndan manysy we sözlem içinde ulanyş mysallary bilen şu ýere basyp okap bilersiňiz!
Eýsem, idioma näme, beýleki söz düzümerinden ol nähili tapawutlanýar. Bu günki söhbetdeşligimiz şular barada bolar. Başda idioma adalgasynyň manysy: idioma (grekçe idíоma) – “aýryatyn, özboluşly, üýtgeşik, adaty bolmadyk” diýen aňlatma bolup durýar.
Dil birligi hökmünde, idiomalar ”taýýar”, bölünmeýän bitewi durnukly söz düzümidir.
Idiomalaryň many taýdan çuňlugy, çeperçilik öwüşginligi, gepleşik we çeperçilik dilini has duýguly, täsirli, şüweleňli, özüne çekiji edýär.
Adaty sözlemlerden tapawutlykda, idiomalaryň düzümindäki ulanylýan aýry-aýry sözleri terjime edilende manysyz, many bermeýär, ony düzýän sözler bilen göni laýyk gelmeýär; ol diňe leksiki düzümleriň içinden bitewi bir many çykaryp bolýanlygy bilen häsiýetlendirilýär.
Idiomalar görnüşleri boýunça:
a) bir diliň içinde we
b) dürli dilleriň arasyndakylara bölünýär.
Idiomalaryň aýratynlyklary, belläp geçişimiz ýaly, olary sözme-söz terjime edilse, hiç bir many bermeýän, manysyz sözleriň toplumy bolýar.
Idioma özüniň düzümindäki sözleriň hakyky manylaryndan gelip çykmaýan bitewi, tutuş mana eýe bolan aýratyn görnüşdir. Şol sebäpli-de, idiomalary başga dillere terjime etmek uly ussatlygy talap edýär.
Idiomanyň düzümine ne artykmaç söz goşup bolýar, ne-de aýryp bolýar.
Söz düzümleriň erkin dälligi (bolmazlygy), idiomatik birlikleriň dürlüligi, ýagny leksiki idiomalaryň manysyna düşünmek üçin aýry-aýry sözleri biri-birinden üzňelikde däl-de, jümledäki ähli sözleri bilelikde alyp, gepleýän adamyň ýa-da awtoryň aýtmakçy bolýan pikirine düşünmek zerur, söz düzümleriniň we sözleriň göçme manyda ulanylyşyna üns berip, sözlemi, hat-da gerek bolsa giden abzasy hem doly terjime etmeli.
Iňlis dilinde şöl bir sözüň onlarça, hat-da garşylyklaýyn manylary bolýar. (Meselem, to get, to run we beýleki sözler) .
Idiomalar iňlis dilinde örän giňden ulanylýar; olar gepleşik dilinde ýörgünli, lenç edilen aňlatmalara öwrülip gidendir. Idiomalaryň bir topary bolsa slenge öwrülipdir.
Idiomalar aşakdaky ýagdaýlar bilen häsiýetlendirilýär:
- iki sözden we ikiden köp sözlerden ybarat bolmalydyr.
- diňe olara mahsus bolan aýratynlygy bolmalydyr.
- idiomadaky durnukly söz düzüminiň sözleriň ýerini üýtgedip bolmaýar.
- idiomanyň tutuş manysyny ony düzýän bölekleri diňe bitewilikde alnanda leksiki many çykaryp bolýar.
- idiomanyň düzümindäki sözler aýry-aýrylykda unanylsa, onuň leksiki manysy ýitirýär.
- durnukly söz düzüminyň arasynda grammatik arabaglanyşyk bolmaýar.
Idiomalary terjime etmek meselelerine gaýdyp gelsek, olaryň aşakdaky usullary bardyr:
a) ekwiwalentlik, ýagny manysy we täsirliligi boýunça türkmen we iňlis dillerinde hem laýyk gelýän görnüşli. Mysallar:
as cold as as ice – buz ýaly sowuk
a man–to–man talk – erkek ýaly gürleşmek (egri oturyp, dogry gürleşmek).
a wolf in sheep’s skin. – Goýun derisine giren möjek;
be in two (twenty) minds — göwnüňi ikä bölmek, ikirjeňlenmek.
better later than never – hiçden giç ýagşy
to have an open hand – eli açyk (jomart) bolmak.
knowledge is power. – Bilim – güýçdir (bilimli müňüni ýykar)
to know what is what — Nämäniň nämedigini bilmek, baş çykarmak
to keep one’s mouth shut — agzyňy berk ýummak, geplemezlik
to play with fire— ot bilen oýun etmek,
There is no fire without smoke – Tüssesiz ot bolmaz.
heart–to-heart talk – ýürekdeş söhbetdeşlik
at the ends of the earth – ýeriň aňry ujunda we beýlekiler;
b) analog – (meňzeş zat, deň zat) – türkmen dilindäkä manysy boýunça gabat gelýän durnukly söz düzümi, emma görnüşi boýunça doly ýa-da bölekleýin tapawutlanýanlar:
A burnt child dreads the fire – Süýtde agzy bişen, suwy üfläp içer. (Ýanan caga otdan gorkar).
A broken friendship may be soldered, but will not be sound. – Döwlen göwün seýik tutmaz.
Diamond in the rough – Göwher kül içinde. (Gülüň biten ýerinde gadyry ýok)
Finger in the pie – Bal tutan, barmagyny ýalar.
Kill two birds with one stone – Bir okda iki towşan awlamak.
Old habits die hard – Öwrenilen gylyk örkleseň-de durmaz.Send not a cat for lard – goýny gurda tabşyrmak (sözme-söz: pişigi ýaga ibermek);
Talk to the devil and he will appear – gurt agzasaň, gurt geler.
ç) beýan ediji, teswirleýän terjime, ýagny idiomanyň manysynyň terjime-si erkin söz düzümleri bilen berilýär. Ol türkmen dilinde düýbünden ekwiwalent we ananlogy bolmadyk ýagdaýynda ulanylýar. Mysallar:
It is no use crying over spilt milk. – indi işi düzedip bolmaz. (süýt dökülenden soň gykylykdan ne peýda).
Fine (fair, soft) words butter no parsnips – Gury sözden palaw bolmaz; boş sözden netije bolmaz.
Eat the calf in the cow’s bell. – Bitmedik ýowşanyň düýbünde dogmadyk towşan. (Sygryň garnyndaky [dogmadyk] göläni iýmek)–
Good walls make good neighbours – kyýamat güni goňşudan.
A little knowledge is a dangerous thing. – Çala eşiden çatma ýykar.
Follow the river and you’ll get to the sea. – Ýodany yzlasaň, ýola bararsyň;
d) antonim görnüşli (manysy boýunça gapma-garşylyklaýyn terjime:
mysal üçin:
hold cheap – gadyryny bilmezlik, aýamazlyk,
keep one’s head – kelläňi ýitirmezlik,
Keep one’s pecker – ruhdan düşmezlik we ş.m.
Hope against hope – Çykmadyk janda umyt bar.
e) kalka ýoly (başga bir dildäki sözleri terjime etmek ýoly bilen aňlatma: terjimäniň beýlki görnüşleriniň hiç biri gabat gelmedik ýagdaýynda ulanylýar:
Yellow dog –haýyn, gorkak adam, ýigrenji zat,
When the devil is blind – hiç haçan, eşegiň guýrugy ýere ýetende, hiç wagt
Love smb. as devil loves holy water – gaçmak, gaça durmak; bir zady erbet ýigrenmek (ýylanyň ýigreneni narpyz, ol-da hininň agzynda gögär.
Dove of peace. – Parahatçylyk simwoly
Health is not valued till sickness comes. – Saglygyň gadyryn bilgil, hassa bolmazdan burun (Magtymguly).
I can’t make head or tail of it. – aýdylýan zadyň başyny-aýagyny tapmazlyk, düşünmezlik
Weigh (discuss) the pros and cons — zyýayny-zelelini ölçermek/ sallarlap görmek
(for) donkey’s years — eşegiň guýrugy ýere ýetende (uzak wagt)
f) kombinirleýen – utgaşdyrylan, birleşdirilen terjime – türkmen diline terjime edilende iňlis dilindäki idiomanyň manysynyň diňe ýerli mahsusly (häsiýetli) aýratynygy sebäpli düýbünden gabat gelmezligi;
Carry coal to Newcastle – Nýukasle kömür eltmek (ýagny bir zadyň bol ýerini şol zady getirmek) – derýaň başynda suw hödürlemek
Niether man, nor mouse – janny-jemende ýok
The King’s (Queen’s) peace – jemgyýetçilik tertibi, asudalyk, parahatlyk.
A light purse makes a heavy heart. – Garyplyk (eliýukalyk) adamy uly derde goýýar .
Every man has his faults – Bir kemsiz gözel bolmaz.
Speech is silver, silence is gold. –Ýa dür saç, ýa lala aç Magtymguly) –
(çeper) gürlemek kümüş, dymmak altyn
A thief knows a thief as a wolf knows a wolf. – Pis pisi tapar, suw – pesi.
A light purse is a heavy curse. –Eli ýukalyk – dert.
Every dog has his day. – Biziň hem köçämizde toý bolar
Hot dog – gyzgyn sosiska
To see the sun – dogulmak,dünýä inmek.
When two Sundays come together – hiç haçan, eşegiň guýrugy ýere ýetende, hiç wagt
Opportunity only knocks once or Opportunity seldom knocks twice. – Adama mümkinçilik diňe bir gezek berilýär.
Bite the hand that feeds you – ýagşylyga ýamanlyk (çörek berýän eli dişlemek), suw içýän guýyňa tüýkürmek
Put your hand no further than your sleeve. – Ýorganyňa görä aýak uzat. – (Ýeňiňden artyk goluňy uzatmazlyk).
Sözümizi jemläp aýtsak, idiomalar diller dünýäsiniň sözleýiş edebiniň we endiginiň hemişe täzelenip durýan ajaýyp bir bölegidir.


c: text/html

text:
«Samsung» kompaniýasy ähli «Galaxy» enjamlarynyň daşky gurşawa täsirini azaltmak boýunça taslama başlady. «Galaxy for Planet» programmasynyň bir bölegi hökmünde tehnologiýa ägirdi 2025-nji ýyla çenli ýetilmeli möhüm maksatlary kesgitledi.
Aýdylan maksatlaryň arasynda täze ykjam enjamlary öndürmek üçin ikinji derejeli çig malyň ulanylmagyna geçmek we enjamlarynyň gaplanyşynda plastmassany ulanmakdan düýbünden ýüz öwürmek bar. «Samsung»-dan ýene bir gyzykly täzelik bolsa garaşma tertibinde energiýa sarp etmeýän zarýad berijileriň çykmagy bolar.
Şeýle hem, kompaniýa Braziliýadaky we Meksikadaky edaraarydyr zawodlaryny Hytaýda, ABŞ-da we Ýewropada şuňa meňzeş desgalaryň mysaly bilen diňe dikeldilýän energiýa çeşmelerinde işlemek üçin göçürmegi meýilleşdirýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Penza.er.ru» gullugynyň habaryna görä Türkmenistanyň wekilleri ilkinji gezek Penza sebitinde gadymy medeniýetleriň «Sur Ýary» atly festiwalyna gatnaşdylar.
Festiwala gadymy gurallary ýasaýjylar, awtorlar ― ýerine ýetirijiler, döredijilik toparlary we beýlekiler gatnaşdy. Penza, Saratow, Tula, Rostow, Nižniý Nowgorod sebitleriniň, şeýle hem Mordowiýa Respublikasynyň we beýleki sebitleriň wekilleriniň täsirli çykyşlary festiwalyň şüweleňini artdyrdy. Türkmenistan bilen Özbegistanyň wekilleri ilkinji gezek bu festiwalyň jümmüşinde boldular.
Penza sebitiniň Medeniýet we syýahatçylyk ministrligi, Russiýanyň geografiki jemgyýetiniň Mokşanskiý etrap bölümi we «Ýunona» dynç alyş merkezi tarapyndan gurnalan bu festiwal her ýyl geçirilýär.


text:
2 Men ýanyňyza baranymda, sizi gynandyrmaýyn diýip köp oýlandym.2 Eger sizi gynandyrsam, meni kim begendirsin?3 Siz meni begendirip bilýärsiňiz, ýöne ýanyňyza baranymda gynandyrmazlygyňyz üçin hat ýazdym. Sebäbi meniň begenen zadyma siziň hem şatlanjakdygyňyza ynanýaryn.4 Men şol hatymy köp gözýaş döküp, ýüregim ezilip ýazypdym. Haty sizi gynandyrmak üçin däl+, ýürekden söýýändigim üçin ýazypdym.5 Meni gynandyran adam+ sizi-de gynandyrandyr. Ýöne men ol hakda köp gürrüň edip, sizi has-da gynandyrmak islemeýärin.6 Şeýle adamy köpçüligiň ýazgarany ýeterlikdir.7 Ol gaýgydan ýaňa göwnüçökgünlige düşmez ýaly+, ony ýürekden bagyşlaň we göwünlik beriň+.8 Haýyş edýärin, şeýle adam söýgiňizi görsün+.9 Onsoňam, şol hatymy siziň ähli zatda gulak asyşyňyzy görmek üçin ýazypdym.10 Eger siz biriniň günäsini bagyşlasaňyz, men-de bagyşlaryn. Men ony bagyşlasam-da, siziň hatyraňyza bagyşlaýaryn, muňa Mesih hem şaýatdyr.11 Şonda biz Şeýtanyň duzagyna düşmeris+, sebäbi onuň her dürli ýollar bilen duzaga salýandygyny bilýäris+.12 Men Trowasa+ Mesih baradaky hoş habary wagyz etmäge baranymda, Halypamyzyň işini ýerine ýetirmek üçin gapy giňden açyldy.13 Men Titus+ dogany tapyp bilmän alada etdim. Men ol ýerdäki doganlar bilen hoşlaşyp, Makedoniýa ýola düşdüm+.14 Hudaýa şükür, ol bizi hemişe Mesih bilen dabaraly ýörişde ýöredýär, biz arkaly ähli ýerlere Özi hakdaky bilimi ýakymly ys kimin ýaýradýar.15 Sebäbi biz Hudaý üçin Mesih hakdaky habary ýaýradýan ýakymly ys kimindiris. Şol ýakymly ys halas boljaklara-da, heläk boljaklara-da baryp ýetýär.16 Ýakymly ys heläk boljaklara ölüm getirer+, halas boljaklara ýaşaýyş berer. Şeýle gulluga kim mynasyp?17 Biz mynasyp, sebäbi köp adamlardan tapawutlykda, biz Hudaýyň sözi arkaly gazanç etmeýäris*+. Gaýtam Hudaýyň öňünde Mesihiň şägirtleri hökmünde ak ýürekden wagyz edýäris, sebäbi bizi Hudaýyň özi iberdi.
Çykgytlar
^ Ýa-da: Hudaýyň sözüniň söwdagärleri däldiris; Hudaýyň sözüni girdeji almak üçin aýtmaýarys.


text:
«Bastaý bıznes» jappaı kásipkerlikti damytýdyń mańyzdy quralyna aınaldy – Nursultan Nazarbaev
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bastaý bıznes» jobasynyń 5 jyldyǵyna arnalǵan forýmǵa qatysýshylarǵa beıneúndeý joldady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Barshańyzǵa málim, shaǵyn jáne orta bıznesti jan-jaqty qoldaý — memlekettik saıasattyń basym baǵyttarynyń biri. Sol úshin biz tıisti zańnamany jetildirip, salyq aýyrtpalyǵyn azaıttyq, ákimshilik rásimderdi qysqartyp, kredıttik resýrstarǵa qoljetimdilikti arttyrdyq. Sonyń arqasynda elimizde shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri jyl sanap artyp, ekonomıkanyń osy sektorynda eńbek etetin azamattar kóbeıdi. Qazirgi tańda shaǵyn jáne orta bıznes salasynda jumys isteıtin adamdardyń sany 4 mıllıonǵa, al onyń jalpy ishki ónimdegi úlesin 35 paıyzǵa jetkizý úshin biraz sharýa atqarylyp jatyr. Bul mindet «Nur Otan» partııasynyń «Ózgerister joly: ár azamatqa laıyqty ómir» atty baǵdarlamasynda naqty kórinis tapty», - dep atap ótedi QR Tuńǵysh Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev 2016 jyly elimizde jappaı kásipkerlikti damytý jóninde bastama kótergenin eske salyp ótedi.
«Búginde bul bastama osy maqsatqa qol jetkizýdiń mańyzdy quralyna aınalyp otyr. Onda aýyl-aımaqtar men shaǵyn qalalarda óz isin bastaǵan kásipkerlerdi qoldaýǵa erekshe kóńil bólý keregi aıtylǵan. Bastamanyń taǵy bir negizgi baǵyty – jańadan kásip ashqan bıznesmenderdi qoldaý sharalaryn qarjylyq saýattylyqqa oqytý júıesin engizý edi. Sóıtip, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy «Bastaý bıznes» jobasyn qolǵa aldy. Ol nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytýǵa arnalǵan «Eńbek» baǵdarlamasynyń mańyzdy bóligine aınaldy.
- Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy
- Dostastyq elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jandandyrý qajet – Prezıdent
- TMD postkeńestik keńistiktegi aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy - Toqaev
- Qazaqstan shıkizattyq emes taýarlar eksportyn 29 mlrd dolarǵa ulǵaıtpaq
- Qyzylordada jyl basynan beri ónerkásip kásiporyndary 543 mlrd. teńgeniń ónimin óndirdi
- 2025 jylǵa deıin elimizde 102 myń jańa turaqty jumys orny ashylady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
«Aýyl - el besigi» baǵdarlamasy: Keles aýdanynda aýyldardyń ishki joldary jóndelýde
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Túrkistan oblysy Keles aýdanynda «Aýyl - el besigi» baǵdarlamasy boıynsha aýyldardyń ishki joldary jóndelip jatyr. Aýqymdy jumystar Oshaqty eldimekeni men Qoshqarata aýyldyq okrýginde júrgizilýde, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Atap aıtqanda, Oshaqty eldi mekeniniń joldary jyl sońyna deıin 97 paıyzǵa jańarmaq. Munda 9 kóshe «Aýyl - El besigi» baǵlarlamasy aıasynda abattandyrylsa, 6 kósheni jóndeý jergilikti bıýdjet esebinen qarjylandyrylýda.
Jol jóndeý jumystary Qoshqarata aýyldyq okrýginde de qarqyndy júzege asyrylyp, birneshe kóshege shaǵal tas tóselýde. Sonymen qatar, «Abaı-Shardara» oblystyq mańyzy bar avtomobıl jolynyń boıyn abattandyrý jumystary atqarylýda.
Jalpy 3 shaqyrymǵa jýyq jolǵa aıaqjoldar tóselip, jaryq shamdar ornatylmaq. Demalys oryndary abattandyrylyp, oryndyqtar menqoqys jáshikterin ornatý josparlanǵan.
Al, Jolbasshy jáne Júzimdik eldimekenderinde jalpy 18 ishki kóshege 29,9 shaqyrym joldy jóndeýden ótkizý qolǵa alynǵan.


text:
Tokıo-2020: Gımnast Mılad Karımı kópsaıys fınalynda 14-oryn aldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Sporttyq gımnastıkadan Qazaqstan komandasynyń úzdigi Mılad Karımı Tokıo Olımpıadasyndaǵy kópsaıys fınalynda baq synady, dep habarlaıdy QazAqparat Ulttyq olımpıada komıtetiniń resmı saıtyna silteme jasap.
Karımı irikteý qorytyndysy boıynshy úsh fınaldyq synǵa joldama aldy. Atap aıtar bolsaq, qazaqstandyq gımnast kópsaıys, erkin jattyǵý jáne gıımnastıkalyq kermedegi jattyǵýdan aqtyq synǵa ótken bolatyn.
Mılad kópsaıystaǵy alǵashqy jattyǵýdy shyǵyrshyqta oryndap, 12. 866 upaı jınady. Keıin qol tirep sekirýden 14.066, qossyryqtaǵy jattyǵýdan 13.966 upaı enshiledi.
Gımnastıkalyq kermedegi jattyǵýdan 13.333 upaı enshilese, erkin jattyǵýdan 15.055 upaıǵa qol jetkizdi. Bul osy jattyǵý boıynsha barlyq fınalıster arasyndaǵy joǵary nátıje ekenin aıta ketken jón.
Mılad gımnastıkalyq at snarıadyndaǵy jattyǵýy úshin 13.266 upaı, jalpy esebi 82.530 upaı jınap, qorytyndy esepte 14-shi oryn aldy.
Kópsaıystaǵy altyn júldeni japonııalyq Daıkı Hashımıto (88.465) enshiledi. Kúmis medal qytaılyq Rýoten Sıaonyń (88.065), qola medal reseılik Nıkıta Nagornyıdyń (88.031) enshisinde.
Aıta ketelik, erkin jattyǵý boıynsha fınaldyq kezeń 1 tamyzda, gımnastıkalyq kermedegi jattyǵý boıynsha aqtyq syn 3 tamyzda ótedi.FOTO: Salı Sabırov, Qazaqtan UOK baspasóz qyzmeti
- Qazaqstannyń shahmatshy qyzdary Azııa chempıonatynda 4 medal aldy
- Elordada jas sarbazdar arasynda júgirý marafony ótti
- Beıjiń qysqy Olımpıadasy: Vaktsına almaǵan sportshylar 21 kúndik karantınge jatady
- Qurlyqtyq hokkeı lıgasy: «Barys» búgin Reseıde «Sıbırmen» kezdesedi
- Bokstan álem chempıonaty: Búgin kimder sharshy alańǵa shyǵady
- Tennıs: Devıs kýbogy fınalyna qatysatyn Qazaqstan quramasy anyqtaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Salam www.tmhits.com
saýtymyzyň hormatly diňleýjileri we aýdym-saz muşdaklary !!! Tmhits topary milli türkmen aýdym-saz sungatyny dünýä derejesine çykarmak üçin batly gadamlar bilen öňe barýar. Ýakynda habar berşimiz ýaly saýtymyzyň " Store
" bölüminde ýer alan ýazgylar dünýä derejesinde satyşa çykaryldy. Häzirki wagtda bu ýazgylary aşakda görkezilen salgylardan görkezilen senesinden başlap satyn almana doly mümkinçilik bar :
Ýazgylar wagtlaýynça mp3 şeklinde satylýar we gysga wagtda ähli CD-leri ýazgy(album) görnüşinde-de size hödürlemegi maksat edinýäris.
Mundan başga-da Tmhits topary ýurdumyzyň tanymal aýdymçy-sazandalary bilen hemaýatçy hökmünde bile işlemegi maksat edinýär. We size ýokary hilli täze aýdymlary hödürlemek bilen goldawyňyza mynasyp bolmagy umyt edyär.
Üns bereniňiz üçin köp sag boluň !!!!
Iň gowy arzuwlar bilen Tmhits topary ...


text:
Gerekli resminamalaryň sanawy
«Tekiz Yol» ulag kompaniýasy ýüküň ýokary hilli we netijeli daşalmagyny hem-de ekspedirlenilmegini üpjün edýär. Biziň hünärmenlerimiz Siziň ýüküňizi ibermek üçin ähli zerur resminamalary çalt we sowatly resmileşdirerler.
Biz Siziň wagtyňyzy aýaýarys we resmileşdirmek üçin resminamalaryň bukjasyny elektron poçta bize ibermegiňizi Size teklip edýäris.
Aşakda ähli zerur maglumatlary resmileşdirmek üçin gerek bolan resminamalaryň sanawy berildi:
- Buýrujynyň kompaniýasynyň ýa\-da Hususy telekeçiniň hasaba alyş resminamalary;
- Iberijiniň möhri bilen haryt nakladnoýy/Haryt-ulag nakladnoýy (2 nusgalyk);
- Iberijiniň möhri bilen hasap-faktura (2 nusgalyk);
- Iberiji bilen Alyjynyň arasynda iberijiniň möhri bilen tassyklanan şertnamanyň nusgasy;
- Eger olar harytlaryň aýry-aýry görnüşleriniň ýerleşişi hakynda kanunçylykda göz öňünde tutulsa, sertifikatlar, ST-1, pasportlary, weterinar, sanitariýa we beýleki şahadatnamalar.
Eger Sizde ýüki ibermek üçin resminamalary taýýarlamak bilen meseleler ýüze çyksa, biziň bilen baglanyşmagyňyzy haýyş edýäris. Biz Siziň ähli sowallaryňyza jogap bereris!
- Bize ýazyň
-
Bize jaň ediň
(+993) 12 76-57-48 - merkezi ofis
(+993) 66 31-77-31 | (+993) 65 88-10-57 Jaň sargyt etmeli


text:
AŞGABAT, 18-nji iýun (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň raýatlarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de COVID-19 pandemiýasyna garşy durmak boýunça gaýragoýulmasyz wezipeler kesgitlenildi.
Milli Liderimiz mejlisi açyp, dünýäde koronawirus keseli bilen bagly ýagdaýlaryň ýaramazlaşmagy zerarly, şu gün Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň mejlisini geçirmek barada karara gelnendigini belledi. Häzirki wagtda dünýäde koronawirus keseliniň täze-täze görnüşleri ýüze çykýar. Aýry-aýry ýurtlarda onuň eýýäm 14 müňden gowrak görnüşi hasaba alyndy.
Raýatlarymyzyň saglygyny we ömrüni goramak, şeýle hem howpsuzlygyny üpjün etmek döwlet syýasatynyň esasy maksady bolup durýar. Biziň döwletimiz munuň üçin ähli tagallalary edýär diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Şunuň bilen baglylykda, “Saglyk” Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň döwrüň talaplaryna görä döwrebap ýagdaýa getirilýändigi, şeýle hem dürli ýokanç keselleriň öňüni almak, olary ýüze çykarmak we bejermek boýunça alnyp barylýan işleriň kämilleşdirilýändigi bellenildi.
Türkmenistan bu ugurda beýleki ýurtlar bilen hemişe tejribe alşyp durýar. Birleşen Milletler Guramasy, onuň ýöriteleşdirilen agentlikleri hem-de Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk edýär. Saglygy goraýyş boýunça geçirilýän ähli halkara çärelere işjeň gatnaşýar.
Dünýäde ýiti öýken sowuklama ýokanjynyň ýüze çykyp başlan ilkinji günlerinden başlap, Türkmenistanyň Hökümeti bu howply kesele garşy aýratyn jogapkärçilikli we hemmetaraplaýyn oýlanyşykly çemeleşdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Ýurdumyzda ýiti öýken sowuklama keseliniň ýüze çykmagynyň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen, möhüm çözgütler kabul edildi, bu ýokanjyň öňüni almak boýunça öz wagtynda toplumlaýyn çäreler görüldi, zerur sanjymlar satyn alnyp, ilata tapgyrlaýyn sanjym etmek işleri geçirilýär.
Häzirki döwürde geçirilen örän uly işleriň netijesinde, ýurdumyzda koronawirus ýokanjynyň ýüze çykarylmandygyny aýdyp bileris, ýöne biz heniz arkaýynlaşmaly däldiris diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow saglygy goraýyş we derman senagaty ministri, Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň başlygy N.Amannepesowa söz berdi. Ol COVID-19-yň ýurdumyzyň çägine aralaşmagynyň we ýaýramagynyň öňüni almak boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryndan we başlangyçlaryndan ugur alyp, ýurdumyz 2020-nji ýylyň başyndan bäri, ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça uly tejribe toplady. Bu ugurda üç halkalaýyn öňüni alyş ulgamynyň işi ýola goýuldy.
Ýurdumyza ýokanç keselleriň getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almagy has-da güýçlendirmek üçin Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň çözgütleri esasynda birnäçe çäklendirmeler girizildi.
Ilatymyzyň kesellere garşy göreşmek ukybyny ýokarlandyrmak (ilatyň arasynda immun gatlagyny döretmek) hem-de raýatlarymyzy lukmançylyk gözegçiliginden geçirmek (dispanserizasiýa) işleri alnyp baryldy. Möwsümleýin dümew keselleriniň öňüni almak boýunça sanjym işleri ýerine ýetirildi. Häzirki döwürde COVID-19 ýokanjyna garşy sanjym işlerini geçirmek dowam edýär.
Dünýäde epidemiologik ýagdaýlaryň durnuksyzdygyny we wirusyň dürli görnüşleriniň ýüze çykýandygyny göz öňünde tutup, daşary ýurtlara gidip-gelen raýatlarymyz karantin gözegçiliginde saklanylýar.
Milli Liderimiziň halkymyzyň saglygyny goramak, keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek boýunça edýän taýsyz tagallalary esasynda, ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralary ýokanç keselleri anyklamak üçin zerur bolan reaktiwler, sarp ediş, anyklaýyş, zyýansyzlandyryş we derman serişdeleri, şeýle hem kesellerden goranmak üçin ýörite gorag serişdeleri bilen doly üpjün edildi hem-de olaryň ätiýaçlyk gory döredildi.
Ähli saglygy goraýyş edaralarynda öňüni alyş çäreleri boýunça amaly-okuw maslahatlary geçirildi we dowam edýär.
Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň halkara howa, awtoulag hem-de demir ýol menzillerinde, ulaglaryň ähli görnüşlerinde, söwda merkezlerinde, bazarlarda, jemgyýetçilik iýmiti we azyk önümçiligi kärhanalarynda, bilim edaralarynda arassaçylyk kadalary berk berjaý edilýär.
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hem-de maşgala lukmanlary tarapyndan ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça wagyz-nesihat işleri geçirilýär.
Ministr ýurdumyzyň degişli ministrlikleri we pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde, epidemiologik ýagdaýlaryň yzygiderli seljerilýändigini we degişli çözgütleriň kabul edilýändigini aýtdy.
Häzirki döwürde dünýä döwletlerinde koronawirus ýokanjy bilen bagly epidemiologik ýagdaý çylşyrymly bolmagynda galýar. Şeýle ýagdaý käbir ýurtlarda epidemiologik ýagdaýlara ygtybarly baha berilmän, arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmegiň düzgünleriniň talabalaýyk ýerine ýetirilmändigi netijesinde döreýär.
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň hem-de Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň berýän maglumatlaryna laýyklykda, soňky döwürde COVID-19 ýokanjynyň mutasiýa geçen täze, tiz ýaýraýan, agressiw, agyr geçýän we kynlyk bilen bejerilýän görnüşleri döredi. Wirusyň täze görnüşleri raýatlaryň bir ýurtdan beýleki bir ýurda geçip, wirusyň dürli görnüşlerini ýaýratmagy netijesinde döreýär.
Ýokarda agzalyp geçilişi ýaly, dünýäde dörän çylşyrymly epidemiologik ýagdaýlar ýurdumyzda alnyp barylýan netijeli öňüni alyş çäreleriniň güýçlendirilmegini talap edýär diýip, ministr belledi.
Ministr ilatymyzyň saglygyny goramak boýunça döredilýän şertler üçin döwlet Baştutanymyza saglygy goraýyş işgärleriniň adyndan hoşallyk bildirip, göz öňünde tutulan işleri üstünlikli ýerine ýetirmek babatda ähli tagallalary etjekdiklerine ynandyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, biziň halkymyzda: “Il saglygy — ýurt baýlygy” diýilýändigini nygtady. Ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça alnyp barylýan işleri güýçlendirmegiň nobatdaky çärelerini geçirmek maksady bilen, milli Liderimiz gaýragoýulmasyz wezipeleriň birnäçesini kesgitledi.
Ilki bilen, döwlet Baştutanymyz daşary ýurtlardan gelýän raýatlary hökmany 21 gün karantin gözegçiliginde saklamagyň we soňra öý şertlerinde gözegçiligi dowam etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Şonuň bilen birlikde, ilatyň arasynda COVID-19 ýokanjyna garşy sanjym etmegi hem-de daşary ýurtlardan COVID-19 ýokanjyna garşy sanjymlary satyn almagy dowam etmeli diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Serhet geçelgelerinde alnyp barylýan gözegçilik işlerini has-da güýçlendirmegi, ilatymyzyň arasynda keselleriň öňüni almak boýunça alnyp barylýan wagyz-nesihat işlerini güýçli depginlerde dowam etmegi, keselleriň öňüni almak üçin zerur bolan derman, sarp ediş, anyklaýyş we zyýansyzlandyryş serişdeleriniň ätiýaçlyk goruny döredip, onuň üstüni yzygiderli dolduryp durmagy ileri tutulýan çäreleriň hatarynda görkezildi.
Milli Liderimiz dünýä döwletlerindäki epidemiologik ýagdaýlary yzygiderli seljerip durmagyň, şeýle hem bu ugurda dünýä döwletleri we halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy dowam etmegiň wajypdygyna ünsi çekdi.
COVID-19 ýokanjynyň öňüni almak boýunça saglygy goraýyş işgärleriniň arasynda okuw sapaklaryny geçirmek öňde durýan möhüm wezipeleriň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň ähli ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hem-de eýeçiligiň görnüşine garamazdan, hemme edara-kärhanalaryň Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň çözgütlerini gyşarnyksyz berjaý etmelidigini aýdyp, bu mesele boýunça yzygiderli hasabat berip durmagy tabşyrdy.
Maliýe we ykdysadyýet ministrligine ýurdumyzyň ähli ilaty babatda zerur bolan sanjymlary satyn almak üçin gerek bolan serişdeleri bermek tabşyryldy.
Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň mejlisinde başga-da birnäçe möhüm meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, ýygnananlara mähriban halkymyzyň abadan durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.


text:
Waşingtonda bolan metbugat konferensiýasynda Obama prezident Hosni Mubarek wezipeden çekilenden soň harbylaryň ýurdy dolandyrýandygyny hem “gowy yşaratlaryň” gelýändigini aýtdy.
Munuň tersine, Obama duşenbe güni oppozisiýanyň köpçülikleýin protestlerini basyp ýatyrany üçin Eýranyň häkimiýetlerini ýiti tankytlady we, amerikan prezidentiniň sözlerine görä, “uly azatlyk gazanmak üçin özünde gaýrat tapan eýranlylara” goldaw bildirdi.
Obama: “Ýaşlar, ýönekeý adamlar öz maşgalalaryny eklemäge, özüne mynasyp iş tapmaga, bilim almaga, gowy durmuşa bil baglamaga mümkinçiligi duýan halatynda, diňe şol ýagdaýda regionda durnuklylyga ýetip bolar hasap edýärin. Regiondaky ýurtlaryň hökümetleri adamlaryň iş hereketini we mümkinçiliklerini ýokarlandyrmaga tarap näçe köp ädim ätseler, şol ýurtlar has-da durnukly bolar” diýdi.


text:
Hepdäniň ýekşenbe güni Bahreýniň baş prokurory bu ýurtdaky Saud Arabystanynyň ilçihanasyna, Içeri işler ministrligine hem-de möhüm transport köprüsine hüjüm etmäge taýýarlyk gören bäş adamyň tussag edilendigini mälim edipdi.
Bahreýniň käbir hökümet resmileri bu tussag edilen adamlar Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasynyň goldawyndan peýdalanypdyrlar diýlip çaklanylýandygyny aýdýarlar.
Duşenbe güni Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Amir Abdollahiýan Bahreýniň häkimiýetleriniň bu çaklamaklarynda hiç hili esasyň ýokdugyny nygtap çykyş etdi.


text:
Türkmenistanda soňky günlerde amerikan dollaryny satyn almakda ýüze çykan käbir kynçylyklara we çäklendirmelere ykdysady taýdan nähili düşündiriş bar? Bu ýagdaýyň ýurtda 2009-njy ýyldan bäri alnyp barylýan walýuta syýasatyna nähili gatnaşygy bolup biler we türkmen manadynyň amerikan dollaryna gatnaşygynyň şol bir derejede 2.85 manat möçberinde saklanmagy ýurduň ykdysadyýetine nähili täsir ýetirýär?
Azatlyk Radiosy bu sowallara jogap tapmak üçin Moskwada ýerleşýän “RosBiznesKonsalting” (RBC) agentliginiň analitika departamentiniň müdiri Aleksandr Ýakowlew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aleksandr, dünýä tejribelerine syn esek, walýutalaryň derejesiniň we bir-birine gatnaşygynyň çeýelik bilen üýtgäp durýandygyny görmek mümkin. Türkmenistanda bolsa milli puluň, aýdaly, amerikan dollaryna gatnaşygy eýýäm 5 ýyl bäri şol durkuna dur? Walýutanyň derejesi öz-özünden üýtgemän saklanyp bilýärmi we onuň kesgitli saklanmagy ykdysadyýete nähili täsir ýetirýär?
Aleksandr Ýakowlew: Saklanyp bilýär. Sowet Soýuzy muňa aýdyň mysal. Onlarça ýyllap rublyň dollara gatnaşygy şol bir derejede saklanypdy, üstesine dürli maksatlar üçin üç sany resmi kurs hem bardy. Bu sowet ykdysadyýeti üçin belli bir derejede amatlydy. Ýöne şeýle walýuta syýasaty iru-giç gara bazaryň döremegine getirýär.
Adatça, walýuta kursunyň belli bir derejede berkidilmegi ýurduň ykdysady gurluşyna bagly bolup durýar, ýagny döwletiň ykdysadyýete, daşary söwda, bank pudagyna berk gözegçiligi, ýurduň ýapyklygy muňa mümkinçilik berýär. Sowet sistemasyna mahsus bolan bu ýagdaý Türkmenistana hem degişli. Ýapyk tipli, çig mala daýanýan ykdysadyýetli we berk gözegçilikli ýurt üçin walýuta kursunyň kesgitlenen derejede saklanmagy, umuman, oňaýly ýagdaý bolýar, emma şeýle ýagdaý ykdysady ösüşe we daşky dünýä aralaşmaga päsgel berýär diýlip hasap edilýär.
Azatlyk Radiosy: Walýutanyň kesgitliligini nämäniň hasabyna saklap bolýar?
Aleksandr Ýakowlew: Ilkinji nobatda eksport girdejileriniň 100% döwletiň gözegçiliginde bolmagynyň hasabyna. Ýagny, ýurduň daşyna haryt satýanlaryň ählisi girdejileri döwlete tabşyrmaly. Şeýlelikde daşary ýurtlardan satyn alynýan harytlar üçin hasaplaşygy döwletiň özi amala aşyrýar ýa-da walýuta almak isleýänleri şirketleri-de, raýatlary-da walýuta bilen döwletiň özi üpjün edýär. Umuman, daşardan gelýän walýutanyň möçberini we dürli zerurlyklar üçin gerek bolan walýutanyň möçberini bilip, walýutanyň kursuny kesgitlemek we saklamak mümkin.
Azatlyk Radiosy: Soňky günlerde ýurduň içerki maliýe bazarynda dollara bolan talabyň artandygy, dollar satyn almak üçin nobatlaryň emele gelendigi barada maglumatlar gowuşýar. Şeýle ýagdaýyň döremegi Türkmenistanda dollaryň kursunyň kesgitli saklanmagy bilen bagly bolup bilermi?
Aleksandr Ýakowlew: Belli bir derejede bagly bolup biler. Bu düýpli bir meseledir, sebäbi häzirki wagtda biz global dünýäde ýaşaýarys. Sowet döwründen tapawutlylykda serhetler gulp astynda däl, adamlar ýurduň daşyna çykýarlar. Şol bir wagtda-da, walýuta bazaryndaky üýtgeşiklikler adamlaryň walýuta bolan talabynyň artmagy bilen däl-de, ykdysady taýdan düýpli sebäpler bilen bagly bolmaly. Bu eksport edilýän harytlaryň bahasynyň pese gaçyp, ýurda gelýän walýuta girdejileriniň azalmagy ýa-da ykdysady gurluşdaky üýtgeşiklikler bilen bagly bolup biler.
Kesgitlenen kursuň netijelerini beýleki ýurtlaryň mysalynda hem görmek mümkin. Kesgitlenen kurslar durmuşdan üzňe bolan halatynda hakyky kurslar emele gelýär. Şeýle ýagdaýy soňky ýüz ýylyň dowamynda Ýewropa ýurtlary hem başdan geçiripdi. Şonda hökümetler resmi kursuň milli walýutanyň alyjylyk ukybyny görkezmeýändigine göz ýetiripdi. Emma şol prosesler mydama güýçli ykdysady krizis ýagdaýynda geçipdi.


text:
Üzärlik briketi
Howany tüsse arkaly dezinfeksiýa etmekde üzärlik ösümligini amatly ulanmak üçin ilkinji gezek senagat derejesinde briket ýasamak, termiki taýdan gaýtadan işlenen çig maly basyş astynda basmak tehnologiýasy teklip edilýär. Bu guradylan ösümligiň başlangyç dermanlyk aýratynlyklaryny iň ýokary derejede saklamaga mümkinçilik berýär.
Siwuş ýaglaryndan alnan izopropil spirti
Siwuş ýaglaryndan alnan IPS (Izopropil spirti) ýangyç ýagyny barlaghana we önümçilik şertlerinde distilýasiýa etmek arkaly alyndy. Alnan IPS-iň düzümi we gurluşy kesgitlenildi. Antibakterial serişde hökmünde IPS-den “Steriderm” alyndy, bu oňyn netijeleri berdi.
Ýodimal
Oýlap tapyş, saglygy goraýyş edaralarynda ulanylýan antibakterial ýody öz içine alýan dermanlara degişlidir. Ýody gidrolizleýärler, degişli reagentler bilen garylandan soň süzülýär. Alnan suwuklyk zerur göwrüme getirilýär we önüm alynýar.
Önümiň ähli düzüm bölekleri Türkmenistanda öndürilýär.


text:
Täjirçilik diplomatiýasy boýunça onlaýn okuw maslahaty işe başlady
Halkara söwda merkezi “Ready4Trade Merkezi Aziýada” taslamasynyň çäginde türkmen hünärmenleri üçin täjirçilik diplomatiýasy we söwda meseleleri bilen baglanşykly gepleşikleri geçirmek boýunça üç günlük okuw maslahatyny gurady. Bu barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi saýty habar berýär.
Okuw maslahatyna ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň we beýleki degişli ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň wekilleri, şeýle hem Halkara söwda merkeziniň wekilleri gatnaşdylar.
“Ready4Trade Merkezi Aziýada” taslamasynyň maksady – serhetara talaplarynyň aýdyňlygyny ýokarlandyrmak arkaly sebitdäki halkara söwdany ösdürmek, kadalaşdyryjy we tertipleýji päsgelçilikleri aradan aýyrmak, söwda resmiliklerini we standartlaryny berjaý etmek boýunça işewürligiň mümkinçiliklerini berkitmek, şeýle hem serhetara elektron söwdasyny kämilleşdirmekdir.
Çeşmäniň habar bermegine görä, onlaýn-meýdança diplomatlaryň täjirçilik işi bilen bagly amaly ugurlaryny, söwda syýasatyny kesgitleýän, şeýle hem gepleşikleriň strategiýasyny işläp düzýän şahslaryň işini we “Türkmenistanyň daşary ykdysady işini ösdürmegiň 2020-2025-nji ýyllar üçin maksatnamasyna” laýyklykda ýurdumyzda amala aşyrylýan söwda işini ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik berýär.
Okuw maslahatyň dowamynda gatnaşyjylar Bütindünýä söwda guramasyna girmek, BSG agza bolmaklygyň artykmaçlygy barada hem-de ykdysady syýasat mowzuklarynda gürrüň ederler.
Onlaýn okuw maslahaty öz işini 15-nji oktýabra çenli dowam eder.
Mähri Ýagmurowa


text:
“Stock-to-Flow” (S2F) modeliniň awtory öňümizdäki aýlaryň esasy kriptografik walýutasy üçin möhüm döwür boljakdygyny öňe sürýär. Onuň çaklamagyna görä, bitkoin ýylyň ahyryna çenli ep-esli gymmatlap biler diýip, rbc.ru habar berýär.
“Stock-to-Flow” (S2F) modeliniň awtory we “PlanB”-niň analitigi bitkoiniň bahasynyň şu ýylyň ahyryna çenli 100 müň dollara ýetjekdigini çaklady. Onuň pikiriçe, öňümizdäki aýlarda esasy kriptografik pul uly ösüşi başdan geçirer. Häzirki wagtda, has takygy, 4-nji sentýabrda bu sanly puluň bahasy 50,2 müň dollara barabar boldy.
Stock-to-Flow (S2F) modeli bitkoiniň bahasyny aktiwiň umumy üpjünçiliginiň ýyllyk ösüşine bolan gatnaşygyny hasaplamak arkaly çaklaýar. Bitkoiniň bahasy maý aýynyň ortalaryndan bäri ilkinji gezek awgust aýynda 50 müň dollardan geçdi. Bir aýyň dowamynda esasy kripto puluň bahasy 34% ýokarlandy. Häzirki wagtda bitkoiniň kapitallaşdyrmasy 955 milliard dollardan geçýär diýip, analitik nygtaýar.


text:
Neırohırýrg-dáriger Áset Qydyrov
Túrkistan oblysynda mı tamyry zaqymdalǵan júkti áıel aman qaldy. Naýqas kelinshek oblystyq klınıkalyq aýrýhanaǵa ıshemııalyq ınsýlt dıagnozymen aýyr halde jetkizilgen bolatyn.
Túrkistan qalasynyń 36 jastaǵy turǵyny Aıjan Súleımenova júktiliktiń 10-shy aptasynda. Mıynyń qan tamyry zaqymdalyp, ómirine qaýip tóngen naýqasqa dárigerler shuǵyl túrde ota jasaǵan. Qazir jas kelinshek pen qursaqtaǵy balanyń ómirine tóngen qaýip seıilgen. Oǵan eki saǵat boıy ota neırohırýrg-dáriger Áset Qydyrov ómirine arasha bolyp, kásıbi biliktiligin dáleldedi.
Dárigerdiń aıtýynsha, ınsýlt aýrýy qazirgi tańda jastar arasynda da jıi kezdesýde. Bastysy otadan keıin de dáriger nusqaýlaryn buljytpaı oryndaý qajet. О́z kezeginde jas kelinshektiń aq halatty jandarǵa alǵysyn jaýdyrýda.
«Qol-aıaǵym istemeı, óte aýyr halge túsip qaldym. Osy aýrýhanaǵa kelip, emime shıpa taptym. Dárigerlerge sheksiz alǵys aıtamyn», - dedi Aıjan Súleımenova.
Sátti ota aýrýhananyń osydan úsh jyl buryn ashylǵan rentgendik hırýrgııa bóliminde jasaldy. Atalǵan bólimde zamanaýı medısınalyq rentgen apparatny qoldaný arqyly bas mı tamyrlarynyń zaqymdalýynda, júrek, qaterli isik pen ýrologııalyq jáne basqa da aýrýlarǵa baılanysty 30-ǵa jýyq ota sátti júzege asyrylǵan
Bıyldan bastap tipti júrek qan tamyrlarynda koronagrafııa men stendteý ádisimen ota jasaý qolǵa alynǵan. Jyl basynan beri bilikti dárigerler quramy 360 sátti ota jasap, talaı jannyń ómirin saqtap qalǵan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Ruslar üç gün dowam etjek parlament saýlawynda ses berip başladylar, onda, kreml tankytçylary basylyp ýatyrylandan soň, prezident Wladimir Putin tarapyndan goldanýan dolandyryjy partiýanyň, “Bitewi Russiýanyň” wekilleriniň öňe saýlanmagyna garaşylýar.
11 wagt zolagyny öz içine alýan giň ýurduň Uzak Gündogar ülkesinde ýaşaýan ruslar 17-nji sentýabrda irden, moskwalylaryň uklap ýatan wagtynda ses bermäge başladylar.
Mejlisiň aşaky palatasyndaky ýa-da Döwlet dumasyndaky 450 ornuň ählisi 17-19-njy sentýabr aralygynda geçiriljek saýlawda bäsleşige goýulýar. Duma saýlawyndan başga-da, onlarça sebitde ýerli saýlawlar, şol sanda sebit ýygnaklary we gubernator saýlawlary geçirilýär.
Deslapky netijeleriň 19-njy sentýabrda, ses berişlik tamamlanandan gysga wagt soň yglan edilmegine garaşylýar.
Häkimiýetler saýlawyň iň uly täzeliginiň: tussagda oturan ýerinde hem korrupsiýa garşy göreşýän Alekseý Nawalny tarapyndan goldanýan, Bitewi Russiýanyň milli syýasatdaky direg-daýançlaryny ýok etjek bolýan “Akylly ses beriş” başlangyjynyň hem öňüni baglamak çärelerini gördi.
Ses berişligiň başlanmagy bilen, Alekseý Nawalnynyň “Akylly ses beriş” programmasy Apple we Google läňeňleriniň onlaýn dükanlaryndan ýitirim boldy. Tussaglykdaky oppozisioneriň ýoldaşlary muny “ägirt uly senzura hereketi” hökmünde häsiýetlendirdi.
ABŞ-nyň tehnologiýa ägirtleriniň hiç biri bu habara bada-bat düşündiriş bermedi.
Nawalnynyň başga bir ýakyn egindeşi Iwan Ždanow bu programmany eýýäm öz enjamlaryna ýüklän saýlawçylary ulgamyň maslahat berýän dalaşgärleri baradaky maglumatlary beýlekiler bilen paýlaşmaga çagyrdy.
Nawalnynyň topary bu programmany oppozisiýa we garaşsyz metbugata edilýän görlüp-eşidilmedik basyş wagtynda, Kreml tarapyndan goldanýan Bitewi Russiýa partiýasynyň dalaşgarlerinden beýleki dalaşgärleri öňe sürmek üçin ulandy.
Saýlaw resmileri, adamlaryň köp bolup bir ýere toplanmagynyň öňüni almak üçin, ses berişligiň üç günüň dowamynda geçirilmelidigini aýtdylar. Dünýäde sanjymy tassyklan ilkinji ýurtdygyna garamazdan, COVID-19 pandemiýasy Russiýany ber-başagaý etdi.
Oppozisiýa aktiwistleri we käbir liberal kanun çykaryjylar bu çäräni Kremliň Bitewi Russiýanyň saýlawda aglaba köplügi gazanmak mümkinçiligini ulaltmak üçin, ses berişlige täsir ýetirjek bolup ulanýan manipulýasiýa tagallalarynyň bir bölegi hasaplaýarlar.
Garaşsyz Lewada merkeziniň saýlawdan öň geçirilen pikir soramalary ruslaryň köpüsiniň Dumanyň işinden nägileligini görkezýär. Pikir soramalary resmi taýdan garaşsyz, emma hakykatda Kremliň we güýçli prezident administrasiýasynyň görkezmesi bilen işleýän “Bitewi Russiýanyň” hasam ýigrenilýändigini görkezýär.
“Bitewi Russiýa” palatada ýokary köplügi saklaýar, ýöne ol häzir soňky 2 onýyllykda iň pes meşhurlyk derejesine düşdi. Munuň tersine, bu partiýanyň agzasy bolmadyk Putiniň goldawy 60 göterim töwereginde saklanýar we onuň häzirlikçe hakyky syýasy bäsdeşi ýok diýlip hasaplanýar.


text:
Türkmenistan daşary ýurt maýasyny çekip, ýerli ýaşaýjylaryň dat edýän dökün zawodlarynyň birini düýpli täzelemegiň pikirini edýär, emma ýurduň himiýa, elektrik, nebit-gaz önümçiliginiň howa goýberýän zyýanly galyndylary barada bildirilýän aladalary agzamaýar. Wise-premýer Çarymyrat Pürçekowyň 16-njy sentýabrda geçirilen hökümet mejlisinde tassyklamagyna görä, eksport edilýän dökünleriň mukdaryny artdyrmak üçin karbamid zawodlarynyň önümçilik kuwwatyny has-da ýokarlandyrmak zerur.
Hökümet mejlislerinde berilýän önümçilik hasabatlary ýurduň kärhanalarynyň döwlet tabşyryklaryny hemişe diýen ýaly 100%-den ýokarda ýerine ýetirýändigini görkezýär, emma prezident Gurbanguly Berdimuhamedow milliardlarça dollar döwlet serişdesine gurlan kärhanalaryň doly taslama kuwwatynda işlemeýändigini seýregem bolsa boýun alýar, kärendeçiler bolsa döküniň özlerine ýeterlik berilmeýändigini aýdýarlar.
Wise-premýer häzir “Tejenkarbamidiň” enjamlarynda we desgalarynda tehniki seljerme işleriniň geçirilýändigini, zawody taslama kuwwatyna çykarmak üçin görülmeli çäreleriň sanawynyň düzülýändigini aýtdy, emma bu desganyň golaýynda ýaşaýan adamlaryň, synçylaryň ekologiýa, saglyk aladalary barada söz açmady.
2005-nji ýylda işe girizilen zawodyň durky daşary ýurt maýasynyň hasabyna täzelenmeli we edilen bergi-borç goşmaça öndürilen önümiň hasabyna üzülmeli.
Bu zawod taslama kuwwaty boýunça ýylda 350 müň tonna dökün öndürmeli, emma prezident şu ýylyň aprelinde “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň işini tankytlanda, onuň bary-ýogy 53% kuwwatynda işleýändigini dilinden sypdyrdy.
Oba hojalyk önümlerini öndürijiler üçin ähli şertiň döredilendigini tekrarlaýan prezident “Marykarbamid” zawodynyň hem 62,5% kuwwatynda işleýändigini aýtdy, “Maryazot” önümçilik birleşiginiň bolsa, bary- ýogy 23% kuwwatynda işleýändigini boýun aldy.
Ýatlatsak, geçen ýylyň tomsunda hem oňa, sentýabryň ortasynda bolşy ýaly, “Marykarbamid”, “Tejenkarbamid” we “Garabogazkarbamid” zawodlarynyň içerki bazary doly üpjün edýändigi we öz öndürýän dökünleriniň esasy bölegini daşary ýurtlara eksport edýändigi aýdylypdy. Emma “Trend” neşiri 2020-nji ýylyň 4-nji awgustynda Orsýetiň Türkmenistana esasy dökün eksportçysy bolup galýandygyny habar berdi.
Ýogsa Türkmenistan Garlykdaky dag-magdan kärhanasyny işe girizende, Hytaýa we Hindistana kaliý dökünlerini eksport etmek planlaryny yglan edipdi.
Şol bir wagtda mejlislerde dökün kärhanalarynyň hakyky ýagdaýy, olaryň taslama kuwwatynda işlemek mümkinçiligi we pudaklardaky kadr ýetmezçiligi ýaly çynlakaý meseleler gozgalmaýar. Eger Garlykda gurlan dökün zawodynyň töwereginde turan dawalaryň çäginde syzyp çykan maglumatlardan çen tutulsa, Türkmenistanyň önümçilik kärhanalaryndaky esasy meseleleriň biri bilimli hünärmenleriň düýpli ýetmezçiligi, şol sanda Belarus ýaly ýurtlara okuwa iberilen ýaşlaryň hem köpüsiniň okamak, öwrenmek, yzlaryna gelip, zawodda işlemek islemezligi bilen bagly.
Ýerli synçylar bu meseläni soňky ýyllarda ýurduň bilim pudagynda dörän agyr ýagdaý, okamak, öwrenmek medeniýetiniň pese gaçmagy we korrupsiýanyň juda ýokary derejelerde ösmegi bilen baglanyşdyrýarlar.
Türkmenistandaky himiýa, dökün kärhanalarynyň ýene bir meselesi bolsa, ýerli hünärmenleriň we ýaşaýjylaryň sözlerine görä, howa goýberilýän zyýanly galyndylar we bu desgalaryň golaýynda ýaşaýan raýatlaryň saglygy bilen bagly.
Azatlygyň Marydaky habarçysy geçen aý sebitdäki agyr näsaglaryň sanynyň görnetin köpelýändigini aýdyp, ilat arasynda Mary GRES diýilýän elektrik stansiýasynyň, himiýa zawodynyň golaýynda ýaşaýan adamlaryň gürrüňleri esasynda, bu ýiti meselä ýene bir gezek ünsi çekdi.
Ýerli ýaşaýjylar bu desgalaryň diňe adamlaryň saglygyna däl, ekin-dikine hem juda ýaramaz täsir edýändigini öňe sürýärler. Emma türkmen häkimiýetleri, şol sanda saglyk ministrliginiň wekilleri Azatlygyň diňleýjilerinde we okyjylarynda döreýän aladaly sowallara jogap bermeýär.
Şu aralykda Kayrros geo-seljeriş kompaniýasy Türkmenistanyň tebigy gaz ýataklarynyň we iri gaz geçirijileriniň golaýynda uly metan syzmalaryny tapdy diýip, “Bloomberge” habar berdi.
Iň ýönekeý uglewodorod hem-de tebigy gazyň esasy düzümi bolup durýan metan kömürturşy gazyna (CO2) garanda hem has güýçli parnik/ýyladyşhana gazy hasaplanýar diýip, habarda bellenýär.
“Bloomberg” neşiriniň Kayrrosyň maglumatlaryna salgylanyp ýazmagyna görä, 31-nji awgustda Türkmenistanyň gaz öndürýän ýataklarynyň we Merkezi Aziýa gaz geçiriji ulgamynyň golaýynda sagatda takmynan 172 tonna möçberinde metan galyndysynyň howa syzýandygy mälim boldy.
Bu geçiriji ulgam Türkmenistandaky, Gazagystandaky we Özbegistandaky gaz ýataklaryny birleşdirýär we Russiýa gaz iberýär.
Başga bir metan syzmasy bolsa şol gün Hytaý üçin gaz öndürýän ýatagyň we geçirijiniň golaýynda tapyldy, bu ýerde sagatda 50 tonna möçberindäki metan howa syzdyrylýar diýip, Kayrros SAS habar berýär.
Emma “Bloomberg” neşiriniň düşündiriş almak üçin eden telefon jaňlaryna "Türkmengaz" döwlet kompaniýasynda hem, ýurduň DIM-inde hem jogap beren tapylmandyr. Şeýle-de neşir Hytaýyň CNPC kompaniýasyna hat ýazyp, soragyna jogap alyp bilmändigini aýdýar.
Nebit we gaz pudagynyň kömürturşy gazy we metan zyňyndylaryny goşmak bilen, parnik/ýyladyşhana gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmaga çalyşýan wagtynda, Türkmenistan metan zyňyndylarynyň we metan syzmalarynyň möçberi hem ýygjamlygy boýunça dünýäniň gaz öndürýän ýurtlarynyň arasynda iň ýokary derejelerde durýar diýip, habarda bellenýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text: 2011-nji ýylyň iýul aýynyň 26-na lomaý we bölekleýin Aluw we Satuw işlerine başladyk. 2015-nji ýylyň awgust aýynyň 28-ne Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesine agza bolup, ol ýerde agza bolan başgada bir naçe türkmen täjirleri bilen tejribeleri-pikirleri paýlaşyp, TÜRKMENISTANDA ÖNDÜRILÝÄN harytlary-hyzmatlary Öndürijiden-SARPEDIJÄ amatly bahadan, durnukly ýagdaýda, ygtybarly edip ýetirmegi maksat edindik. Ýagny ýurdumyzyň çägindäki dürli welaýatlardaky dürli önümleri öndürýän zawodlardan harytlaryny dillerçilikli-lomaý bahadan satyn alyp olary ýurdumyzyň çägindäki dükanlara eltip berýäris.


text:
Aşgabatda anna güni geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ozaly 2014-nji ýylyň döwlet býujeti barada gürrüň edildi.
Prezident maliýe ministri D.Sadykowyň bu mesele baradaky hasabatyny diňläp, döwlet býujetiniň taslamasyny umumylykda tassyklady we onuň Mejlise iberilmegini tabşyrdy.
Emma ol býujetde esasan regionlardaky sosial-durmuş meselelerine uly orun berilmelidigini, ilkinji nobatda hem ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmelidigini, täze obýektleriň gurluşygy üçin goýberilýän serişdeleriň möçberiniň artdyrylmalydygyny nygtady.
Şu nukdaý nazardan, prezident bu taslamanyň ýene bir gezek gözden geçirilmegini tabşyrdy.
Hökümet maslahatynda ýurduň oba hojalygyna gözegçilik edýän wise-premýer Annageldi Ýazmyradow pagtaçylaryň 1 million 50 müň tonnadan gowrak «ak altyny» döwlet harmanyna tabşyryp, pagta planlaryny doldurandyklaryny habar berdi.
Ýene bir habar bolsa, ozal raýatlygy bolmadyk ýüzlerçe türkmenistanlynyň raýatlyk almagy bilen bagly. Prezident Berdimuhamedow hökümet maslahatynda Türkmenistanda ýaşaýan, emma raýatlygy bolmadyk 609 adama raýatlyk bermek baradaky karara gol çekdi.
Prezident raýatlyga alnan adamlara ýurduň kanunlary esasynda hemme taraplaýyn kömek etmek barada hem durup geçdi. Türkmenistanyň raýatlygyny täze alan adamlar bir aý möhlet içinde Türkmenistanyň pasporty bilen üpjün ediler. Olara işe ýerleşmek, jaý almak barada hem kömek berilmelidigi aýdylýar.
Prezident Beridimuhamedow 2011-nji ýylda raýatlygy bolmadyk 3318 adama Türkmenistanyň raýatlygyny beripdi.
Mälim bolşy ýaly, ozalky prezident S.Nyýazow 2005-nji ýylyň awgustynda 13245 adama, şol sanda 90-njy ýyllardaky harby konflikt sebäpli ýurduny terk eden täjik raýatlaryna türkmen raýatlygyny beripdi.
Hökümet maslahatynyň dowamynda prezident, garaşsyzlygyň 22 ýyllygy mynasybetli, iş kesilen tussaglaryň 1002-siniň günäsini geçmek baradaky karara hem gol çekdi.
Mälim bolşy ýaly, Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleli bäri Türkmenistanda baýramçylaklaryň bosagasynda tussaglaryň köpçülikleýin günäsini geçmek adata öwrüldi.


text:
Özbegistanyň birnäçe sebitinde aksakallar bilen aktiwistlere "ýat ýurtlardan gelen adamlaryň täsirinde galmaz ýaly" ýörite sapaklar berilýär.
Ýaşulylar we arçynlygyň aktiwistleri bilen geçirilýän şeýle çäräniň maksadyny "halky keseki dini täsirlerden" we şol sanda "Yslam döwleti" (YD) toparyndan goramak hökmünde düşündirýärler.
Çäräni gurnaýan "Mahelle" atly haýyr-sahawat fondunyň beýannamasyna görä, ýörite sapak berilýän adamlar Özbegistana gelen keseki ýurdyň raýatlary bilen işjeň gyzyklanar ýaly ýörite enjamlar bilen hem üpjün edilýär. Geçirilýän sapaklaryň şygary bolsa "Biziň ideýamyz - biziň goragymyz".
- Olar (aktiwistler we aksakallar) ýaşaýan ýerlerinde kimiň daşary ýurtdan nähili maksat bilen gelýändigini ýa-da kimiň daşary ýurda näme üçin gidýändigini gaty gowy bilýärler, ýagny olar jemgyýetde bolýan hemme hereketi diýen ýaly bilýärler. Hökümet häzir olara ekstrimizme garşy nähili göreşmelidigi barada sapaklar berýär.
Sapaklardan soň olar öwrenen zatlaryny öz ýaşaýan ýerlerinde iş ýüzüne geçirerler. Häzir şeýle propaganda işleri hasam ýaýbaňlandyryldy - diýip, "Mahalle" atly haýyr-sahawat fondunyň Daşkent welaýat bölüminiň adynyň agzalmagyny islemeýän bir işgäri Azatlyk Radiosynyň özbek gullugyna beren maglumatynda aýdypdyr.
Ýörite sapaklardan soň gatnaşýanlara öz ýaşaýan ýerlerinde we goňşy arçynlyklarda öwrenen zatlaryny durmuşa geçirmäge ygtyýar berýän şahadatnama gowşurylýar. Hökümet berilýän bu ýörite tälimiň ekstrimistleri "has gowy tanamagy" öwretmegini umyt edýär.
- Sapaklarda olara häzirki zamanda hereket edýän, meselem YD ýaly ekstrimist toparlar barasynda giňişleýin maglumat berilýär. Şeýle-de adamlaryň olaryň toruna nädip düşýändigi düşündirilýär. Arçynlygyň işgärlerine ekstrimistleri nädip tanamalydygy, olaryň aldawyna düşenleri nädip halas edilmelidigi, şeýle-de jemgyýetde gyz-gelinler hem erkek adamlar bilen nähili işleşilmelidigi babatda ýörite tälimler berilýär - diýip, şeýle tälimleri berýän ýörite okuwlara gatnaşan samarkandly bir resmi Azatlyk Radiosyna düşündiripdir.
Özbegistanda häzirki döwürde döredilen sekiz müňden gowrak arçynlyk ýurtda hökümete garaşly özygtyýarly dolandyrylş organy hökmünde hereket edýär. Soňky iki ýylda şol arçynlyklar, aýdylşyna görä, adamlaryň hasaba alynmagynda, raýatlaryň gözegçilik astynda tutulmagy ýa-da yzarlanmagy, şeýle-de dürli maglumatlaryň degişli organlara ýetirilmegi babatda hökümetiň we howpsyzlyk gullugynyň "sag eli" hasaplanýarlar.
Özbegistandan näçe adamyň daşary ýurda, ýagny şol sanda Siriýada we Yrakda YD-niň gözegçiligindäki sebitlere gidip söweşýändigi babatda resmi bir maglumat ýok. Siriýada we Yrakda söweşýän özbekleriň doly sany bilinmeýänem bolsa, Özbegistanyň raýatlarynyň we şol sanda hem asly özbek bolan Orta Aziýanyň beýleki ýurtlarynyň, ýagny olaryň belli bir böleginiň hem Gyrgyzstandan gidip, Siriýada söweşýändikleri barasynda subutnamalar bar. Etniki özbekler "Tewhid wal-Jihad" we şeýle-de "Jannat oşiklari" atly toparlaryň hatarynda görülýär. Olaryň wekilleri köplenç Siriýada gatnaşýan uruşlarynyň wideolaryny internetde ýaýradýarlar.
"Halkara krizis toparynyň" bu ýyl çap eden hasabatynda aýan edilşine görä, YD-niň hataryndaky orta aziýaly söweşijileriň arasynda etniki özbekler we Özbegistanyň raýatlary has köpçülik ýagdaýdadyr. Hasabata salgylanylan halatynda, Özbegistanyň Siriýada söweşýän raýatlarynyň sanynyň "2500 adamdan hem köp bolup biljekdigi" äşgärdir.
Özbegistanly söweşijiler 1990-njy ýyllaryň ahyrynda Owganystan bilen Pakistandaky toparlaryň hataryna işjeň rol oýnamaga başlapdyrlar. Olaryň aglabasy bolsa Özbegistanda häzirki hökümeti ýykyp, onuň deregine yslam döwletini döretmegi maksat edinýän "Özbegistanyň yslam hereketiniň" tarapdarlarydyr.


text:
Çuňňur hormatlanylýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň gerimli harby özgertmeleriň netijesinde Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň goranyş häsiýetli Harby doktrinasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň goranyş kuwwaty we maddy-enjamlaýyn binýady has-da pugtalandyrylýar. Watan goragçylarynyň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň gulluk we ýaşaýyş-durmuş şertleri düýpli özgerdilip, olaryň netijeli gulluk etmekleri üçin ähli döwrebap şertler döredilýär.
Hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň taýsyz tagallalary netijesinde Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň goranyş kuwwatyny has-da pugtalandyrmak, eziz Watanymyzyň ygtybarly goragyny üpjün etmek maksady bilen, milli Ýaragly Güýçlerimiziň ygtyýaryna häzirki zamanyň döwrebap harby tehnikalary, uçarlary we dikuçarlary, beýleki harby tehnikalar yzygiderli gelip gowuşýar. Hormatly Prezidentimiz harby tehnikalara, şol sanda örän çylşyrymly harby uçarlara erk etmekde kämil başarnygyň, ýokary ussatlygyň, gaýduwsyzlygyň we edermenligiň nusgasyny görkezýär. Munuň özi öz ykbalyny ýurt goragyna baglan ýaş nesillerimiz üçin watansöýüjiligiň, harby borja wepalylygyň, gaýduwsyzlygyň we edermenligiň belent nusgasy bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiziň öz halkyna we Watanyna ak ýürekden birkemsiz gulluk etmegi, mukaddes borja wepalylygy, Watany goramak baradaky pähimleri, ündewleri, halkymyzyň arkama-arka gelýän ynsanperwer ýörelgelerini wagyz etmegi raýatlarymyzyň, aýratyn-da ýaşlarymyzyň harby-watançylyk duýgularyny ýokarlandyrmaga, olary ruhubelent, ösen we sagdyn dünýägaraýyşly adamlar edip ýetişdirmäge ýardam edýär.
Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny berkitmekde we gorap saklamakda, çäk bitewüligini, konstitusion gurluşyny goramakda, eziz Watanymyzyň goranmak ukybyny pugtalandyrmakda, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan taryhy başlangyçlary bilen Ýer ýüzünde durnuklylygy hem-de parahatçylygy pugtalandyrmakda we döwletimiziň halkara abraýyny ýokarlandyrmakda bitiren uly hyzmatlaryny, aýratyn möhüm hem-de çylşyrymly wezipeleri ýerine ýetirmekde görkezen şahsy edermenligini, Watan goragçylaryny mertlik we watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekde nusgalyk göreldesini göz öňünde tutup, şeýle hem Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygynyň baýramy, „Türkmenistan ‒ parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” ýyly mynasybetli, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisi k a r a r e d ý ä r :
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowy Türkmenistanyň „Türkmen edermen” medaly bilen sylaglamaly.
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy
G.Mämmedowa
Aşgabat şäheri.
2021-nji ýylyň 24-nji sentýabry.
№ 409-VI.
Karar nomeri: 409-VI
Kabul edilen senesi: 24.09.2021
Neşir edilen ýeri:
Çagyryş: VI


text:
Tokıo Olımpıadasyna Qytaı elinde turatyn qandastarymyzdan qansha sportshy qatysady - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Shyńjańdyq 6 sportshy Tokıo Olımpıadasyna qatysady - «Jenmını jıbao» (People Daily)
Tokıo Olımpıadasyna qatysatyn qytaılyq sportshylar men bapkerlerdiń jáne resmı delegatsııa ókilderiniń tizimi jarııalandy. Onyń ishinde Shyńjańdyq 6 sportshy bar, dep jazady Qytaılyq kazakh.people.com saıty.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, osy tizimde Tokıo Olımpıadasyna Qytaı eliniń atynan shyǵatyn qandastarymyzdyń da aty atalǵan. Olar 60 keli salmaqta grek-rım kúresinen óner kórsetip, Tokıo Olımpıadasyna joldama alǵan shyńjańdyq qandasymyz Ýálıhan Serikuly men 75 keli salmaqta sharshy alańǵa shyǵyp júrgen boksshy Toqtarbek Tańatqanuly.
Eske sala keteıik, Tokıo Olımpıadasyna barǵan Qytaılyq jalpy ókilder sany 777 adam. Munyń ishinde sportshylar 431 adam (áıel sportshylar 298 adam, er sportshylar 133 adam), bapkerler, dárigerler jáne basqada kómekshiler 307 adam, resmı delegatsııa ókilderi 39 adam bolǵan.
Іle qazaq avtonomııaly oblysynda «Tulpar» merekesi atalyp ótti - CNR
Qytaı memleketi «Tulpar mekeni» dep tanyǵan Іle qazaq avtonomııaly oblysynyń Mońǵolkúre aýdanynda «Tulpar» halyqaralyq týrızm merekesi bastaldy, dep jazady Qytaılyq kazakcnr.com saıty.
«Qytaıda «Tulpar» merekesi 1992 jyldan beri toılanyp keledi. Osy atalǵan sharanyń sońǵy jyldary dástúrge aınalǵan eń bir qyzyqty sáti «10 myń tulpardyń shabysy» atalatyn jandy kórsetilim, onda sahna aldynan myńdaǵan saıgúlik jer tósin dúbirletip shaýyp ótedi. Bıylǵy jyl sol 10 myń jylqyny shashaý shyǵarmaı jurt aldynan josyltyp aıdap ótýge 78 jylqyshy daıarlanǵan. «Tulpar» merekesinde basqada álemge tanylǵan jylqy tuqymdary kópshilikke kórsetildi. Sonymen birge qazaq halqynyń ulttyq oıyndary qyz qýý, kókpar, teńge ilý, báıge sekildi jarystar ótti. Osy qoıylymdardy kórsetýge arnaıy jobalanǵan erekshe sahnanyń jalpy aýmaǵy 2000 sharshy metr bolsa, sahna tórine qolmen beınelenip salynǵan 3D úlgisindegi alyp tulpar beınesi kórermenderdi erekshe áserge bóledi», -dep jazady CNR saıty.
Aıta ketsek, tarıhtan beri tekti tulparymen ataǵy shyqqan Mońǵolkúreniń jylqy mádenıetiniń tarıhy uzaq, tamyry tereńde. Іle jylqysyn ósirý ortalyǵy sanalatyn bul aýdanda 100 myń jylqy bar. Sondyqtan Mońǵolkúre búkil Qytaı eli boıynsha jylqy sany eń kóp, jylqy sapasy eń jaqsy aýdan bolyp esepteledi. Qytaı aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi 2003 jyly Mońǵolkúre aýdanyna «Qytaıdyń tulpar mekeni» degen ataq bergen. Aýdan 2009 jyldan bastap dástúrli «Іle tulpary halyqaralyq týrızm merekesin» jyl saıyn uıymdastyryp keledi. Іle jylqysy Qytaı memleketi boıynsha at sporty jarystaryna qatysatyn jylqylardyń 70 paıyzyn ıelep otyr.
Túrik fılmi AQSh-ta júlde aldy - TRT
Rejısser Dervısh Zaımniń Sırııadan Túrkııaǵa sozylǵan bir sapardyń hıkaıasyn baıandaıtyn «Flaşbellek» atty fılmi AQSh-ta júlde aldy, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
«Fılm Arızon shtatynda ótken 27-shi Sedona Halyqaralyq fılm festıvalinde «Úzdik Halyqaralyq fılm» júldesin aldy. Atalǵan fılm 2020 jyly 42-shi Cinemed fılm festıvalinde «Jas qazylar alqasy júldesin» alyp, 12-19 shilde kúnderinde Frantsııada kórsetilgen bolatyn. Fılmde arab kınematografııasynyń ataqty akterleri Salah Bakrı men Alı Súleıman oınaıdy. Atalmysh fılm 2019 jyly Túrkııanyń Gazıantep jáne Konııa qalalarynda túsirildi», -dep jazady TRT.
2032 jylǵy jazǵy Olımpıada oıyndary qaıda ótetini belgili boldy – KAZNEWS
Halyqaralyq Olımpıada komıteti (HOK) 2032 jylǵy jazǵy Olımpıada oıyndary men Paralımpıada oıyndary Brısben qalasynda ótedi, dep jazady Mońǵolııanyń Kaznews aqparattyq portaly.
«Osylaısha Aýstralııa jerinde jazǵy Olımpıada oıyndary úshinshi ret ótkeli tur. Buǵan deıin tórtjyldyqtyń basty dodasyn 1956 jyly Melbýrn jáne 2000 jyly Sıdneı qalalary qabyldaǵan edi. Eske salaıyq, 2024 jylǵy Olımpıada oıyndary Parıjde (Frantsııa), al 2028 jyly Los-Andjeleste (AQSh) ótedi», - dep jazdy Kaznews.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, HHHІІ jazǵy Olımpıada oıyndaryna qatysýǵa Mońǵolııa sportshylary 13 sport túrinen barlyǵy 43 joldama jeńip alǵan.
Buharadaǵy 7 tarıhı nysan ICESCO-nyń Islam álemi muralar tizimine engizildi - «ÓzA» aqparattyq agenttigi
Buharadaǵy 7 mádenı mura nysandary Islam áleminiń Bilim, ǵylym jáne mádenıet uıymynyń (ICESCO) Islam álemi muralar tizimine engizildi, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparat agenttigi.
«Oblystyq mádenı mura basqarmasynyń habarlaýynsha, 29 maýsymda Islam álemi muralary komıtetiniń toǵyzynshy onlaın-otyrysy ótip, onda Býharanyń 2020 jyly «Islam áleminiń mádenıetiniń astanasy» dep jarııalanýyna baılanysty Ózbekstan atynan usynylǵan kandıdattyq qujattar qaraldy.
Osy kezdesýde Buharadaǵy 7 kesene - Ismaıl Somonı kesenesi, Chor Bakr, Bahaýddın Nakshband kesheni, Maǵokı Attor meshiti, Poıı Kalon ansambli, ejelgi Poıkent qalasy men Toshsaroı medreseleriniń qaldyqtary ICESCO-nyń Islam álemi muralary tizimine engizilgen.
Onlaın formatta ótken jıyn aıasynda, keleshekte osy mádenı mura obektilerin qalpyna keltirý, zertteý jáne halyqaralyq masshtabta nasıhattaý boıynsha ICESCO jáne Islam áleminiń muralary komıtetimen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa qol jetkizgen», -dep jazady «ÓzA» aqparattyq agenttigi.


text:
Atyraýda fermerler arzandatylǵan dızel alýǵa ótinish bermegen
ATYRAÝ. QazAqparat – Atyraý oblysynyń fermerleri arzandatylǵan dızel bólýge ótinish bermegen, dep habarlaıdy QazAqparat.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, Atyraý oblysynda egin alqaby aıtarlyqtaı kólemdi emes. Bıyl óńirde egis alqaby - 9222 gektar. Onyń basym bóligine, ıaǵnı, 3332 gektaryna jemshóp daqyldary egiledi. Kókónis - 2,6 myń gektarǵa, kartop - 2 myń gektarǵa, qaýyn - 1,2 myń gektarǵa salynady.
Qazirgi ýaqytta oblysta egis alqabynyń jartysy ıgerilgen. Onyń ishinde jemshóp daqyldary – 1878 ga, kókónis – 1 271 ga, qaýyn – 600 ga, kartop - 705 ga.
Egis jumystaryna 305 aýylsharýashylyq kásipornynyń 1,5 myń qyzmetkeri jumyldyrylǵan. Sondaı-aq, 783 tehnıkasy qatysýda.
«Atyraý oblysynyń aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri bıyl arzandatylǵan dızel otynyn alýǵa ótinish bergen joq» -dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Atyraýda alaıaq qaıtys bolǵan 5 jasar qyzdy jerleýge aqsha jınamaq bolǵan
- Qazaqstanda 16,1 mln tonna astyq bastyryldy - AShM
- Atyraý oblysynda 5,6 shaqyrym aınalma jol qurylysy aıaqtaldy
- Senattaǵy «Óńir» depýtattyq tobynyń otyrysynda qandaı máseleler talqylandy
- Mal sharýashylyǵynda qıyndyqtar neden týyndady – Mańǵystaý ákimi orynbasarynyń pikiri
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Hytaýly alymlar Aýa gitjek adamlaryň garşylaşjak radiasiýasyny ölçemegi başardylar. Bu radiasiýa Ýeriň üstündäki radiasiýadan 200 esse güýçlüdigi mälim boldy. Häzirki wagtda Aýa adamly ýörite ualglary…View More Hytaýly alymlar “Aýyň üstündäki radiasiýany” ölçediler.
Tag: HABARLAR
ABŞ-da geçiriljek prezident saýlawlaryna 1 million adam ses berdi
ABŞ-da 3-nji noýabrda geçiriljek prezident saýlawlary üçin ses berilşik dowam edýär. Florida uniwersitetiniň saýlaw boýunça hünärmeni Maýkl Makdonaldyň aýtmagyna görä, häzirki wagtda raýatlaryň 1 milliondan…View More ABŞ-da geçiriljek prezident saýlawlaryna 1 million adam ses berdi
Facebook, Messenger bilen Instagram söhbetlerini resmi taýdan birleşdirdi.
Facebook, Messenger bilen Instagram söhbetlerini resmi taýdan birleşdirenligini habar berdi. Häzirki wagtda çäkli mukdarda, ýurtda bar bolan bu aýratynlyk ýakyn wagtda dünýä derejesine çykarylmagy göz…View More Facebook, Messenger bilen Instagram söhbetlerini resmi taýdan birleşdirdi.
Bu gün “Halkara terjime güni”
30-njy sentýabrda terjimeçileriň hünär baýramçylygy bolan Halkara terjime güni bellenilýär.Halkara terjime güni resmi taýdan 1991-nji ýylda, Halkara terjimeçiler Federasiýasy tarapyndan döredildi.Halkara terjime gününiň maksady, senet…View More Bu gün “Halkara terjime güni”
Wikipediýa soňky 10 ýylyň içinde ilkinji gezek dizaýnyny doly täzelär
Dünýäniň iň uly onlaýn ensiklopediýasy bolan Wikipediýa 10 ýylda soň ilkinji gezek dizaýnyny başdan aýaga doly täzelär. Wikipediýanyň esasy guramasy bolan Wikimedia gaznasy bu täzelenişiň,…View More Wikipediýa soňky 10 ýylyň içinde ilkinji gezek dizaýnyny doly täzelär
Hytaýda üýtgeşik dinozawrlaryň täze görnüşi tapyldy
Hytaýyň demirgazygyndaky Liaoning welaýatynda işleri geçirýän paleontologlar ozal görülmedik üýtgeşik dinozawrlaryň ikisiniň galyndysyny tapdylar. Alymlar bu dinozawr görüşleriniň, gazylan çykurda dynç alýarka wulkan atylyp içerde…View More Hytaýda üýtgeşik dinozawrlaryň täze görnüşi tapyldy
“Instagram” tarapyndan ulanyjylar üçin täze aýratynlyklar peýda bolar.
Häzirki wagtda iň meşhur sosial media platformalarynyň biri bolan “Instagram” öz ulanyjylary üçin täze aýratynlyklary hödürlemegini dowam etdirýär. Kompaniýanyň bu gezekki üstünde işeýän aýratynlygy “Instagram”…View More “Instagram” tarapyndan ulanyjylar üçin täze aýratynlyklar peýda bolar.
100 ýyldan soň “Rio Karnawaly” yza süýşürildi.
Braziliýanyň paýtagty Rio de Janeýroda her ýyl geçirilýän iň uly şüweleň bolan “Rio Karnawaly” bir asyrdan soň ilkinji gezek yza süýşürildi. 1723-nji ýyldan bäri däp…View More 100 ýyldan soň “Rio Karnawaly” yza süýşürildi.
Seýrek duş gelýän “mawy dolan aý” hadysasyna garaşylýar
ABŞ-nyň asman jisimlerini öwrenýän guramasy NASA, 31-nji oktýabrda seýrek duş gelinýän “mawy dolan aý” tebigy hadysasynyň boljakdygyny habar berdi. Her ýyl 12 sany dolan aý…View More Seýrek duş gelýän “mawy dolan aý” hadysasyna garaşylýar


text:
Norwegiýanyň Bosgunlar Geňeşi (NRC) Owganystanyň ykdysadyýetiniň çökmek howpy astyndadygyny we geçen aýda hökümetiň dargamagyndan hem-de "Talyban" söweşijileriniň ýurdy basyp almagyndan soň, bu ýurduň gumanitar betbagtçylyga duçar boljakdygyny duýdurdy.
“Owganystanyň ykdysadyýeti gözegçilikden çykýar. Resmi bank ulgamy nagt pul ýetmezçiligi sebäpli islendik gün çöküp biler. Men diňe caý we ownuk çörek bölekleri bilen gün görýändigini aýdýan maşgalalar bilen gürleşdim" - diýip, guramanyň baş sekretary Egan Egeland 27-nji sentýabrda Kabula eden saparynda aýtdy.
Geçen aý “Talybanyň” amala aşyran agyr hüjümleriniň yz ýany Günbatar goldawly hökümet çökenden soňra, ýurduň täze dolandyryjylary bilen bagly öz pozisiýalaryny ölçerýän köp sanly hökümet Owganystana iberýän ýardamlaryny doňdurdy. Bu bolsa ykdysady ýagdaýyň ýaramazlaşmagyna we millionlarça adamyň ýokarlanýan bahalardan ejir çekmegine iterdi.
Öýlerinden göçürilen ýüzlerçe müň adam öňde garaşýan gyşdan halas bolmak üçin ýasalýan jaýa, egin-eşige we azyk önümlerine mätäçlik çekýär diýip, Egeland aýtdy.
“Gyşyň gelmeginden we howanyň temperaturasynyň -20 gradusa çenli peselmezden ozal adamlary halas etmek üçin wagt ýitirmezlige synanyşýarys. Öňümizdäki hepdelerde ýüzlerçe müň göçürilen adama gyssagly gaçybatalga, ýyly eşik we iýmit gerek. Ýanwar aýyndan bäri Owganystanda 664 000-den gowrak adam başga ýerlere göçürildi. Öýlerinden göçürilenleriň jemi sany 3,5 milliona adama ýetdi" diýlip, Norwegiýanyň Bosgunlar Geňeşiniň beýanaty aýtdy.
Beýanata görä, raýatlaryň üçden biri “ýiti açlyk” çekýär, Bütindünýä azyk maksatnamasynyň telefon arkaly geçiren pikir soraşygyna görä, geçen hepde Owganystandaky hojalyklaryň 93 göterimi ýeterlik iýmit tapmandyr.
“Donorlar garaşmaga mydary galmadyk çagalara, aýallara we erkek adamlara gyssagly ýardam gowşurmak üçin tiz we täsirli çözgütleri tapmaga gönükmeli” diýip, beýanat aýtdy.
Beýanat ýurduň 32 million töweregi ilatynyň 18 milliondan gowragynyň ýaşamak üçin ynsanperwer ýardamlara garaşly galýandygyny aýtdy.
Mundan ozal, şu halkara jemgyýetçiligi Owganystana $1,2 milliarddan gowrak ýardam wada berdi.
Owganystan soňky 20 ýyl bäri esasan halkara ýardamlara garaşly boldy, döwlet harçlamalarynyň dörtden üç bölegi ýardamlar bilen maliýeleşdirilýärdi.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Aşgabada iş sapary bilen gelen Owganystanyň Milli Yslam Hereketi partiýasynyň ýolbaşçysy Marşal Abdul Raşid Dostum bilen duşuşygy geçirildi.
Işjeň ýagdaýda geçirilen söhbetdeşligiň barşynda netijeli türkmen-owgan özara hereketleriniň gün tertibi boýunça pikirler alyşyldy.
Taraplar energetika, kommunikasiýa, ulag we beýleki ugurly taslamalaryň dessin durmuşa geçirilmegi babatynda bilelikdäki tagallaryň utgaşdyrylmagyna ygrarlydyklaryny nygtadylar. Şunlukda TOPH gaz geçirijisiniň, TOP elektrik geçirijisiniň, şeýle-de Türkmenistandan Owganystana täze demir ýollarynyň çekilmegi ýaly geljegi uly taslamalaryň öz wagtynda we talabalaýyk durmuşa geçirilmegine özara gyzyklanma bildirildi.
Söhbetdeşligiň çäklerinde taraplar Türkmenistan tarapyndan Owganystanyň we tutuş sebitiň durmuş-ykdysady taýdan has hem ösdürilmegine gönükdirilen iri möçberli infrastruktuta taslamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň derwaýys häsiýetini belläp geçdiler.
Türkmen tarapy parahatçylykly owganara gepleşikleriniň ilerledilmegi maksady bilen işjeň özara hereketleri dowam etmäge, şol sanda onuň geljekki tapgyrlarynyň geçirilmegi üçin özüniň syýasy giňişligini bermäge taýýarlygyny ýene-de bir gezek tassyklady.
Gepleşikleriň barşynda taraplar tutuş sebitde parahatçylygyň, durnukly ösüşiň, durnuklylygyň we howpsuzlygyň gazanylmagy ugrunda degişli gurallaryň has hem güýçlendirilmeginiň we kämilleşdirilmeginiň zerurlygyny aýratyn nygtadylar.


text:
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:47
-
-
keshe 22:15
-
-
-
keshe 21:25
-
-
-
-
keshe 20:59
-
-
-
keshe 20:30
-
Mektepterde erekshe maqsattaǵy polıtsııa jasaǵy kezekshilik etedi - feık
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstandyq ata-analardy What ‘ sApp messendjerinde taraǵan habarlamalarǵa alańdaýshylyq tanytýda. Olarda mektepterde kúzetshilerdiń ornyna jedel áreket etý jasaǵynyń sarbazdary kezekshilik etip, balalar mektepte tergeý ızolıatorynda oqshaýlanady, al mektep avtobýstary oqýshylardy belgisiz baǵytta evakýatsııalaý úshin qoldanylady delingen. Munyń bári ótirik, dep habarlaıdy stopfake.kz saıty.
Bul habarlamalardy QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi joqqa shyǵardy.
«Aýdıojazbada aıtylǵan barlyq aqparat shyndyqqa janaspaıdy . Mektepterde tergeý ızolıatory ( ShIZO ) kabınetteri bolmaıdy jáne jedel áreket etý qyzmetkerleri kúzetpeıdi . Mektep – balalarǵa bilim beretin mekeme . Balalarǵa qatysy joq basqa maqsattar qarastyrylmaıdy . Avtobýstar balalardy úıden bilim berý uıymdaryna jáne keri qaraı tasymaldaý úshin ǵana paıdalanylatyn bolady . Olar ata - analardyń kelisiminsiz basqa maqsattarda basqa mekemelerge jiberilmeıdi . Ata - analardan tek resmı aqparatqa ǵana senýdi jáne balalardyń bilim deńgeıin arttyratyn osyndaı habarlamalarǵa senbeýlerin suraımyz» , – dep habarlady vedomstvodan .
Mınıstrlik sondaı-aq kórineý jalǵan aqparat taratqany úshin jaýapkershilik qarastyrylǵanyn eske saldy.
Barshańyzdy tek resmı aqparatqa ǵana senýge shaqyramyz! Jańalyqtyń shynaıylyǵyn bizdiń portaldyń kómegimen tekserýge bolady. Ózińizdi qyzyqtyrǵan aqparatty t.me/stopfake_kz Telegram-arnasyna nemese +7 707 739 5599 WhatsApp nómirine jiberińiz.
- Joldamamen jumysqa barmaǵan 100-ge jýyq dáriger grant shyǵynyn ótedi
- Qazaqstanda JOO-nyń úzdik oqytýshysy anyqtalady
- Qansha mekteptiń beınebaqylaý júıesi QR ІІM baqylaýyna ótti
- Almatyda koronavırýs jaǵdaılary 14 jasqa deıingi balalar arasynda artty
- Qaraǵandy oblysynyń balabaqshalarynda memlekettik tapsyrys kólemi ulǵaıtyldy
- Qostanaı oblysynda 443 bala koronavırýstan emdelip jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Mәmbet Qoygeldiyev: «HH ghasyrda qazaq әdebiyetine ýlken qiyanat jasaldy»
Maghjan Bekenúlynyng «Alqa. Tabaldyryq» atty 1924 jyly jazylghan enbegi «Tabaldyryq. Manfiyfest» degen atpen tarihshy ghalym Mәmbet Qoygeldiyevting múraghat materialdarymen tolyqtyrylghan núsqasy jeke kitap bolyp jaryq kórdi. Tómende Maghjan Júmabaev enbegining ghylymiy-kópshilikke jol tartuyna oray ótkizilgen baspasóz mәslihaty kezinde tarihshy Mәmbet Qoygeldiyevting aitqan sózderin berip otyrmyz. (M.Qoygeldiyev sózining tolyq núsqasyn tómendegi audiodan tynday alasyzdar)
«Abay-aqparat»
Mәmbet Qoygeldiyev:
-Soveti ókimeti ornyqqannan keyin kórkem әdebiyetting negizinde sosialistik realizm jatuy kerek degen konsepsiya ómirge keldi. Bizding elde osy ústanymdy qolday jazushylar payda boldy. 1925 jyly Qazaq proletariat jazushylar assosasiyasyn qúru turaly sheshim qabyldandy. 1926 jyly ol úiym ómirge keldi. Soghan baylanysty bizding jazushylar ózderining kórkem shygharmalaryn sosialistik realizm negizinde jaza bastady.
Maghjan Bekenúlynyng «Alqa. Tabaldyryq» atty 1924 jyly jazylghan enbegi «Tabaldyryq. Manfiyfest» degen atpen tarihshy ghalym Mәmbet Qoygeldiyevting múraghat materialdarymen tolyqtyrylghan núsqasy jeke kitap bolyp jaryq kórdi. Tómende Maghjan Júmabaev enbegining ghylymiy-kópshilikke jol tartuyna oray ótkizilgen baspasóz mәslihaty kezinde tarihshy Mәmbet Qoygeldiyevting aitqan sózderin berip otyrmyz. (M.Qoygeldiyev sózining tolyq núsqasyn tómendegi audiodan tynday alasyzdar)
«Abay-aqparat»
Mәmbet Qoygeldiyev:
-Soveti ókimeti ornyqqannan keyin kórkem әdebiyetting negizinde sosialistik realizm jatuy kerek degen konsepsiya ómirge keldi. Bizding elde osy ústanymdy qolday jazushylar payda boldy. 1925 jyly Qazaq proletariat jazushylar assosasiyasyn qúru turaly sheshim qabyldandy. 1926 jyly ol úiym ómirge keldi. Soghan baylanysty bizding jazushylar ózderining kórkem shygharmalaryn sosialistik realizm negizinde jaza bastady.
Osy kezde Maghjan Júmabaev Mәskeudegi әdebiyet institutynda oqyp jýrgen edi. Ol jaqqa 1923 jyly baryp, 1926 jyly elge oraldy. Ári әdebiyet institutynda oqyghan túnghysh qazaqta - Maghjan Júmabaev. 1924 jyldyng songhy, qarasha, jeltoqsan ailaryn osy «Tabaldyryq» enbegi jazylghan. Maghjan 1925 jyldyng basynda sol kezde jurnalistika institutynda oqityn eki kómekshisi - Amanghaly Segizbaev, Sәrsembin ekeuining kómegimen «Tabaldyryqtyn» arab grafikasymen jazylghan birneshe ondaghan kóshirmesin jasaghan. Sosyn Qazaqstandaghy ózine jaqyn, pikirles adamdargha poshta arqyly taratqan. Smaghúl Sәduaqasov «Tabaldyryqty» baspasózge jariyalghysy kelgen. Alayda, zamannyng teperishi men kedergisinen búl enbek baspa betin kórmey qalghan. Sóitip, «Tabaldyryq» qoljazba kýiinde qalyp qoyghan.
Tәuelsizdik alghannan keyin «Tabaldyryqtyn» kirilisagha týsken núsqasyn Dihan Qamzabekúly jәne Túrsyn Júrtbay jariyalady. Búl kisiler menen búryn jariyalaghan. Degenmende, jogharydaghy azamattar jariya etse de búl enbek kólenkede qalyp qoydy. Oqyrmannyn, ghalymdardyng iygiligine ainalghan joq. Ony ashyq aituymyz kerek. Sol ýshin biz búl enbekti bólek dayarladyq. Kitap birneshe bólimnen túrady. Birinshi, mening zertteu maqalam. Ekinshi, «Tabaldyryqtyn» kirilisagha týsken núsqasy, ýshinshi, arab grafikasynda jazylghan týpnúsqasy. Tórtinshi, «Tabaldyryqqa» baylanysty jýrgizilgen tergeu materialdary.
Mynau kitaptyng aty «Tabaldyryq. Maniyfest» dep atalady. Maghjan Júmabaev enbegining atyn «Alqa. Tabaldyryq» dep qoyghan. Maniyfest degen sóz joq. Al, OGPU-dyng tergeushileri búl enbekti «Platforma Magjana Jumabaeva» dep ataghan. Sózdikten qaradym. Búl fransuz sózi. «Platforma - belgili bir sayasy úiymnyn, qoghamdyq úiymnyn, toptyng әreket baghdarlamasy, talaby» degendi bildiredi. Al, OGPU tergeushiler Maghjannyng platformasyn bolishevikting platformagha, sosialistik realizmge qarsy qoigha tyrysqan.
HH ghasyrdyng basynda býkil evropada aqyn-jazushylar maniyfest arqyly ózderining ústanymdaryn bildirgen. Mysaly, Reseyde Gorikiy, Fransiyada - Romen Rollan,Jan Pol Sartr, Italiyada - Mariyetti, Gramshy osylay jalghasyp kete beredi. Mine, sonday maniyfest jazghan birden bir qazaq jazushysy - Maghjan Júmabaev.
HH ghasyrda qazaq kórkem әdebiyetine ýlken qiyanat jasaldy. Maghjan siyaqty klassikter men olardyng shygharmalary sosialistik realizm klassikterining kólenkesinde qaldy. Maghjannyng ornyn sosialistik realizm klassikteri aldy. Mysalgha, Sәbit Múqanovty aitayyn. Onyng «Ómir mektebinde», «Eseng jyldarynda» jaqsy bilemin. Eger mәselening betine tura qarap aitatyn bolsaq, Sәbit Múqanovtyng búl eki romany últtyq ústanymdaghy qazaq ziyalylaryna jasalghan qiyanattyng belgisi bolyp esepteledi. Jәne Sәken Seyfullin de bar. Búlar qazaq әdebiyetinde tar shenberdegi sosialistik realizmning irgetasyn qalady, sonyng damuyna jaghday tughyzdy, jol ashty.
Osyghan baylanysty qazirgi mektep oqulyqtarynda ýlken qatelik bar. Sol kemshilikterdi joyyp, basymdyqtardy dúrys qoyymyz kerek.
«Abay-aqparat»


text:
26 shilde. QazAqparat kúntizbesi
NUR-SULTAN. QazAqparat – QazAqparat oqyrmandaryna 2021 jylǵy 26 shildege arnalǵan kúntizbesin usynady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
1920 jyly Sovetter sezinde Sáken Seıfýllın Aqmola atqarý komıteti músheligine qabyldandy jáne komıtet tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.
1968 jyly 6000 sóz ben túsinik engen «Abaı tili sózdigi» jaryq kórdi.
1989 jyly Qazaq SSR Kompartııasy OK janyndaǵy komıssııa qazaqtyń kórnekti jazýshysy, qoǵam qaıratkeri, qazaq prozasyndaǵy eń alǵashqy roman «Baqytsyz Jamaldyń» avtory Mirjaqyp Dýlatovtyń shyǵarmalaryna durys baǵasyn berip, olardy jarııalaý týraly, ádilettilikti qalyptastyrý týraly qorytyndy shyǵardy.
1999 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń «Barys» ordeni bekitildi. Bul orden Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettigi men egemendigin nyǵaıtý icine; beıbitshilikti, qoǵamnyń toptasýy men Qazaqstan halkynyń birligin qamtamasyz etýge; memlekettik, óndiristik, ǵylymı, áleýmettik-mádenı jáne qoǵamdyq qyzmette; halyqtar arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa; ulttyq mádenıetterdi jaqyndastyrý men ózara baıytýǵa; memleketter arasyndaǵy dostyq qatynastardy damytýǵa cińipgen erekshe eńbegi úshin tabystalady. «Barys» ordeniniń úsh dárejesi bar.
2012 jyly halyq aspaptaryn jetik meńgergen, pavlodarlyq jas mýzykant Erasyl Ádilbekov Rımını qalasynda (Italııa) ótken «Italiana sıqyry – 2012» balalar jáne jastar shyǵarmashylyǵy halyqaralyq konkýrs-festıvaliniń bas júldesin jeńip aldy.
2015 jyly Almatyda oqýshylar arasynda ınformatıkadan (IOI-2015) XXVII Halyqaralyq olımpıada ótti. Bundaı shara Qazaqstanda alǵash ret uıymdastyryldy. Oǵan álemniń 86 elinen 630-dan astam delegat qatysty.
2015 jyly Ybyraı Jaqaev atyndaǵy Qyzylorda ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ǵalymdary Reseıdiń «Kýraj» jáne Qazaqstannyń «Elıta» kúrish suryptaryn býdandastyrý jolymen «Arý» atty jańa kúrish surpyn aldy.
2016 jyly Eýrazııa jazýshylar odaǵynyń aı saıynǵy «Kardesh kalemler» jýrnaly bir nómirin tolyqtaı jyr alyby Jambyl Jabaevqa arnady.
2017 jyly Býdapeshte sý sporty túrleri boıynsha FINA álem birinshiliginde júzgish Ádil Qasqabaı 100 metr qashyqtyqta qulashtap júzýden mejege 50 sekýndta kelip, uzaq ýaqyttan beri alǵash ret Qazaqstan rekordyn ornatty.
2017 jyly «Ejelgi Taraz – Astana» etnografııalyq kerýeni Astanaǵa 300-ge jýyq mýzeı eksponatyn ákeldi. Elorda turǵyndary men qonaqtar «Taraz – tarıhtyń altyn dińgegi» kórmesinde Taraz qalasynyń 2000 jyldyq tarıhymen tanysý múmkindigine ıe boldy.
2018 jyly Eýropa habar taratý odaǵy Qazaqstandy Junior Eurovision-2018 qatysýshysy dep jarııalady. Qazaqstan alǵash ret qatysqan «Eýrovıdenıe-2018» balalar baıqaýynda álemniń 19 elinen jınalǵan 9-14 jas aralyǵyndaǵy vokalshylar óner kórsetti.
2019 jyly qazaqstandyq Galbadrah Otgontsetseg Zagrebte (Horvatııa) dzıýdodan ótken Gran-prı týrnıriniń jeńimpazy atandy. Týrnır fınalynda ol 48 kelige deıingi salmaqta frantsııalyq Melanı Klemendi jeńdi. Galbadrah doda barysynda Katarına Tanzerdi (Aýstrııa), Io Hıongty (QHR) jáne Lı ıAnandy (QHR) utyp, fınalǵa shyqty.
2020 jyly Batys Qazaqstan oblysy Báıterek aýdany ıAnaıkıno aýylynda «Dombyra» arhıtektýralyq kompozıtsııasy ornatyldy. Dombyra – qazaqtyń ulttyq mádenıetin álemge tanytýdyń sımvoly. Árbir qazaq osy mýzykalyq aspapty ıgerýdi jáne ár úıdiń tórinde dombyranyń turýyn abyroı dep biledi.
2020 jyly Qazaqstanda «SOS Djeıran» jobasy iske qosyldy, ol eldiń ońtústiginde janýar túrlerin saqtaý jónindegi sharalardy kúsheıtýge kómektesedi.
Djeıran – qaraquıryq tektes, Qazaqstannyń Qyzyl kitabyna engen, Halyqaralyq Qyzyl tizimde «qaýip tóngen» (VU) mártebesi bar.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Pluton
Pluton Gün ulgamyndaky kiçi planetalardan biridir. Ol 1930-njy ýylda Klaýdi Tombauh tarapyndan açyldy.Pluton 1930-njy ýyldan 2006-njy ýyla çenli planeta hasap edildi. Emma 2006-njy ýylda geçirilen ýygnakda Pluton ýaly müňlerçe asman jisiminiň tapylmagy bilen Plutony planeta hataryndan çykardylar. Plutonda suwuk halda suw bar, onuň duzlulygy 30%-dir (Dünýäniň iň duzly 3-nji köli öli deňiz ýaly). Pluton öz daşyndan 6,4 günden(153 sagat 36 minutdan) (Gije-gündizden) aýlanýar. Plutonyň tizligi 4666 km/sag.-dyr. Plutonyň atmosferasynyň 98%-ni nitrogen buzlary tutýar(metan we uglerod okisi). Plutonyň massasy Ýeriňkiň 2,4%-i, Aýyňkyň bolsa, 66%-dir. Plutonyň ekwatorynyň diametri 2370 km-dir. Ol perigelde 4.336.824.613 km uzaklykda, afeliýde 7.375.927.931 km uzaklykdadyr. Plutonyň özüniň ýarysy ululygynda jübüti bardyr. Ol Harondyr. Plutonyň dykyzlygy suwuň dykyzlygyndan iki esseden köpräkdir. Onda daşlyklar köpräk bolup, buzlar edil Uranyň hemralarynyňky ýaly köp däldir.Alymlar Plutonyň ekwatoryndan geçän goýy reňkli guşak tapdylar. Emma onuň nämedigini doly bilenoklar.


text:
Soňky ýyllarda türkmen telekeçileri ýurdumyzda azyk harytlary bilen bir hatarda dürli senagat harytlarynyň bolçulygynyň döredilmegine-de özleriniň mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
“Watan habarlar” gepleşiginde duşenbe güni habar berlişi ýaly, Türkmenabat şäherinde ýerleşýän “Asman” hususy kärhanasynda ilatyň ýokary isleglerine laýyklykda mebel önümleriniň dürli görnüşleri öndürilip, bu ýerde önümçilik sazlaşykly ýola goýlandyr.
Hususy kärhanada mebel önümlerini taýýarlaýan bölümleriň birnäçesi bolup, raýatlarymyzyň hem-de edara-kärhanalaryň buýurmalary esasynda mebelleriň onlarça görnüşi öndürilýär. Bölümlerde ýokary hil ölçeglerine gabat gelýän tagta hem-de aýna mebel önümleri, aşhana we otag mebelleri, ýaş aýratynlyklaryna laýyklykda çagalara niýetlenilen mebeller, gapylar, şeýle-de ýumşak mebeller öndürilýär.
Ösen tehnologiýalaryň önümçilige ornaşdyrylmagy işleriň esasanam awtomatlaşdyrylan usulda ýola goýulmagyna uly mümkinçilik döredýär. Önümçilik bölümlerinde mebel önümlerine nagyşlary goýmak üçin ýörite lazer enjamy hem oturdylandyr.
Bu ýerde taýýarlanylýan dürli ölçeglerdäki mebel önümleri hususyýetçileriň mebel dükanynda ilata hödürlenilýär.


text:
Azatlyk radiosy: Jenap Sinnot. Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Waşingtonda amerikaly ýolbaşçylar bilen geçirýän gepleşikleri we bu saparyň ähmiýeti barada öz pikiriňizi aýdaýsaňyz?
Piter Sinnot: Birleşen Şatlaryň Merkezi Aziýa boýunça daşary syýasatyndaky kynçylyk, munuň gaty çäkli bir pudaga gönükdürilen bolmagydyr. Amerikanyň Türkmenistan bilen aragatnaşygy barada gürrüň etsek, bu diňe energiýa hyzmatdaşlygyny artdyrmak we Aşgabada energiýa eksporty boýunça özbaşdaklyk gazandyrmaga synanşmakdan ybaratdyr. Biz öz maýa goýumlarymyzda bu ýurduň ykdysadyýetiniň diňe gaz we nebit pudagyna üns berip, bar aladamyzy Türkmenistandan daşary ýurtlara gaz akdyrmak meselesine sarp etdik.
Azatlyk radiosy: Onda siz energiýa pudagynyň bu saparyň dowamynda-da gürrüňi ediljek esasy tema bolmagyna garaşýarsyňyz, şeýlemi?
Piter Sinnot: Hawa, men şeýle bolar diýip pikir edýärin. Mundan öň Türkmenistanyň we onuň ilatynyň halkara meselelere has giň möçberde aralaşmagy barada tagallalar edildi, emma bu synanşyklar başa barmandy. Munuň sebäbi hem Türkmenistan garaşsyzlygyna gowuşandan bäri, berk üzňelik syýasatyny alyp bardy. Şonuň üçin men bu gepleşiklerde energiýadan başga, beýleki meselelere-de üns berilmeginiň peýdaly boljakdygyny pikir edýärin.
Mysal hökmünde aýtsam, biz bu ýurt bilen bilim pudagy boýunça aragatnaşygymyzy nähili artdyryp bileris, şeýle-de ABŞ-da okaýan türkmen studentleriniň sanyny nähili artdyryp bolar diýlen meselä köpräk üns berilse, gaty peýdaly bolardy. Şeýle-de türkmen wekili bilen geçirilýän söhbetdeşlikde, men oba hojalyk pudagyna has düýpli üns berilmeginiň tarapdary, men munuň tutuş region üçin, şeýle-de Türkmenistan üçin gaty möhüm bir pudakdygyny pikir edýärin. Türkmenistanyň esasy problemasy diňe energiýä däl, belki suw meselesidir. Bu pudak bilen bagly esasy mesele bolsa, Türkmenistanyň demirgazygyndaky Özbegistandan akýan suwa mätäç bolmaklygydyr. Mälim bolşuna görä, Özbegistaniň özi hem, suw meselesinde Gyrgyzystana we Täjigistana garaşly bolup durýar. Suw serişdesi Türkmenistanyň oba hojalyk pudagynyň ösmeginde esasy rola eýedir. Şunlukda men bu gepleşiklerde oba hojalyk pudagy, şeýle hem tehnologiýa alyş-çalyşygy meselesine has düýpli ähmiýet berilse, munuň gowy netije berjekdigini pikir edýärin.
Elbetde, men şol bir wagtyň özünde, ýurtda adam hukuklary we syýasy azatlyklar meselesinde-de, ösüşleriň bolmagyna umyt baglaýaryn. Bu ugurda Berdimuhamedow uly wadalar berdi, ýöne henize çenli o diýen ösüş bolmady. Şeýle-de men bu ýurt bilen pikir alyşmagyň jemgyýet derejesinde ýola goyulmagynyň tarapdary, bu şol ýurtda adam hukuklaryna we syýasy azatlyklara sarpa goýulmagyna, hem-de ilatyň hak-hukugynyň goralmagy boýunça kanuny esaslaryň döredilmegine ýardam eder.
Azatlyk radiosy: ABŞ bu işi nähili amala aşyryp biler?
Piter Sinnot: Eýsem Türkmenistan halkara jemgyýetçiliginiň agzasy bolmak isleýärmi? Esasy sorag şu bolup durýar. Şeýle-de üns berilmeli başga bir zat, muny hökümetiň öňünde aýratyn bir talap hökmünde goýman, onuň ýurt üçin nä derejede bähbitli boljakdygy görnüşde orta atylmaly. Bilşiňiz ýaly, bilim pudagy Türkmenbaşynyň döwründe dargadylypdy. Meniň pikirimçe Berdimuhamedow bu ugry gaýtadan dikeltmek isleýär. Bu iş, elbetde wagt hem maýa talap eder. Men şunlukda bilim pudagynyň bu ýurt bilen hakyky aragatnaşygy ýola goýmaga güýçli bir esas bolup biljekdigini çak edýärin.
Şol bir wagtyň özünde-de, biz Türkmenistanyň hem, Özbegistan, Täjigistan we Gyrgyzystan ýaly, oba hojalykly bir ýurtdugyny ýatdan çykarmaly däl. Bu ýurduň akar suwa daýanýan oba hojalyk pudagynyň döwre bap däldigi hem anykdyr. Şunlukda bu pudak hem bu ýurt bilen aragatnaşygy artyrmak üçin uly mümkinçilikler döredip biler. Her nähilem bolsa, oba hojalyk we bilim ýaly pudaklar arkaly bu ýurt bilen hakyky aragatnaşyk ýola goýulsa, beýleki özgerişlikler öz özünden amala aşyp başlar.
Azatlyk radiosy: Jenap Sinnot. Türkmenistan oba hojalygy ya-da bilim ýaly pudaklara maýa goýulmagyna o diýen garşy däl. Emma nähili-de bolsa syýasat ya-da adam hukuklary barada gürrüň edilende, ‘duraweri dostum’ diýýär. Şeýle ýagdaýda adam hukuklarynyň ya-da syýasy reformalaryň hem Amerika üçin möhümdigini aýdyp, bu ugurda Türkmenistany hereket etmäge razy etmek üçin Waşington nähili usuldan peýdalanmaly?
Piter Sinnot: Bu işi amala aşyrmagyň ilkinji usuly, ilki bilen türkmen ýolbaşçylarynyň graždan jemgyýetçiligini ösdürmek üçin nähili maksatlarynyň bardygyny, olardan eşitmekdir. Olar 5 ýa-da 10 ýyl soňra öz halkynyň nähili bolmagyny isleýär? Eýsem olar ýurdy açman, ýaşlaryna daşary ýurtlarda okamaga mümkinçilik bermän, interneti halk arasynda ornaşdyrman, hat-da sputnik antenalardan peýdalanmaga olara ýol bermän öz maksatlaryna ýetip bilermi? Olaryň öňünde bu meseläni şeýle esasda goýmaly.
Sputnik antenalar, hatda Eýranda hem giňden ulanylýar, häzirki döwürde Eýranda bolup duran wakalar hemmämize mälim, halk öz hak-hukuguny talap edýär. Eger Eýranyň, Owganystanyň we Päkistanyň ilaty köpüräk hukuk gazanmagy başarsa, Merkezi Aziýada ýaşaýan ilatyň hem bu ugurda hereket edip başlajakdygyna, şol regionuň ýolbaşçylary göz ýetirýärler.
Esasy mesele halk bu hili herekete baş goşmazdan öň, ýurt baştutanlary bu ugurda nähili ädimler ätmekçi? Bu hakda şol ýolbaşçylaryň planlary we maksatlary bilen tanyş bolmak gaty möhümdir. Eger olaryň bu ugurda göz öňünde tutýan haýsydyr bir maksady bar bolsa, bu maksatlaryna halky gatnaşdyrman ýetip bilmejekdigini olara düşündirmeli.
Azatlyk radiosy: Siz diňe syýasy we adam hukuklary boýunça reformalary birinji orundaky talap hökmünde goýman, oba hojalyk we bilim pudagyna-da ýeterlik üns berilmelidigini aýdýarsyňyz. Bilşiňiz ýaly bu pudaklar tutuşlygyna hökümetiň kontrollygynda saklanýar. Şunlukda bu pudaga maýa goýup, ýurtda gowulyga tarap özgerişlikleriň bolmagyna nähili garaşyp bolar?
Piter Sinnot: Munuň şeýleräk peýdasy bolar...Ilki bilen, Merkezi aziýaly ýolbaşçylaryň sowet soýuzyndaky düzgün ýaly, ýerleri hökümetiň kontrollugynda saklamak syýyasatyny alyp barmaga çemeleşýändigini aýdyp bolar. Olar bu işi, ýeriň halkyň eýyeçiliginde bolmadyk wagtynda, munuň şeýle bolmalydygyny aýdyp amala aşyrýarlar. Bu hili sistemanyň esasy özeni, kimiň nirede, näçe mukdarda we näme ekjekdiginiň hem hökümet tarapyndan kararlaşdyrylmagydyr.
Ýolbaşçylaryň arasynda, bu usul arkaly özleriniň hakykatdan hem ýurda hyzmat edýändigini oýlanýan adamlaryň hem bolmagy mümkin. Emma hakykatda olaryň peýdadan zyýany köp. Elbetde bu önümleri daşary ýurtlara eksport etmek arkaly hökümet gazanç edýär, emma bu usuluň ýurduň oba hojalyk pudagynyň ösmeginde hiç hili goşandy bolanok. Nähili hem bolsa ýeriň we suwuň gadyryny artdyrjak sistema ýola goýlanda, bu ýurtda käbir ösüşleri emele getirer. Emma hökümet ýolbaşçylary şu hili özgerişlikleriň bolmagyndan howatyr edýärler. Olar halka ynanmakdan gorkýarlar we näme ekiljekdigi baradaky karary, bazar ykdysadyýetiniň we halkyň özüniň kabul edip başlamagyndan alada edýärler. Sebäbi bu hili ýagdaý olaryň kontrolluk sistemasyna gabat gelmeýär.
Bu meselä başgaça nukdaý nazardan seretsek, Merkezi Aziýanyň ilaty, gün güzerany üçin umuman oba hojalygyna bil baglaýar. Şol bir wagtyň özünde iş başaraýjak ýaşdaky adamlaryň 20-25 prosent töweregi daşary ýurtlarda zähmet çekýärler. Adamlaryň köp mukdarda ýurduň daşynda bolanlygy, ýolbaşçylara halkyny öz kontrollugynda saklamaga ýagdaý döredýär.
Ýeriň ähmiýeti artan halatynda, bu eýyäm hak-hukuk meselesi barada hem halk arasynda pikirlenmäge şert döredýär. Mälim bolşuna görä, halkyň ykdysady ýagdaýynyň ösmegi, ýer eýeçiligi hem-de syýasy hukuk baradaky aň-düşünje, deň wagtda ösýän zatlardyr.
Şol bir wagtyň özünde, global ykdysady krizis zerärli daşary ýurtlarda işini ýitirip, öz ýurtlaryna dolanýan adamlar, Merkezi aziýaly ýolbaşçylar üçin hem täze problemalary döreder, muňa olaryň göz ýetirýän bolmagy mümkin. Munuň bilen bir hatarda, oba hojalygyna daýanýan ykdysady syýasat hem, häzirki şertlerde öňe gitmeýär. Eger şol liderler, ykdysady taýdan bähbitli bolaýjak bu pudaga ähmiýet berseler we bu ugurdaky problemalary çözmek isleseler, onda olar başgaça pikirleri diňlemäge taýýar bolmaly bolarlar. Eger bu ugurdaky problema çözülmese, onda ýene-de yza gaýdyşlygyň boljakdygy hemmelere mese mälimdir.
Azatlyk radiosy: Amerikaly wekilleriň bu ýurtlaryň ýolbaşçylary bilen bolan duşuşyklarynda, oba hojalyk pudagyna köpräk üns berip adam hukuklary we syýasy azatlyklar ýaly meseleleriň birinji orunda goýulmaly däldigini aýtjak bolýarsyzyň, şeýlemi?
Piter Sinnot: Eger sen bu hili temalary ilkinji orunda goysaň, onda olar seniň bilen gepleşikler geçirmez. Meniň pikrimçe olara düşündürmeli zat, ýörgünli ykdysadyýet bilen, syýasy ýagdaýlar we adam hukuklarynyň deň derejede hereket edýändigi baradaky meseledir.
Meniň pikrimçe, türkmen wekiliniň Waşingtonda geçirýän gepleşiklerinde, ilkinji orunda goýmak isleýän zady, günbatara energiýa eksport etmek baradaky meseledir. Eger ABŞ gün tertibine ykdysadyýetiň beýleki ugurlaryny, şol sanda syýasy azatlyklar we adam hukuklary baradaky meseleleri hem goşmagy başarsa, bu gaty uly üstünlik bolar. Men munuň gaty aňsatlyk bilen amala aşyryljak işdigini göz öňüne getirip bilemok. Sebäbi, sowet sistemasynyň kölegesinde ulalan we hakyky ses berişlik esasynda saýlanmadyk ýolbaşçylaryň bu pikire çalt düşünmegi gaty kyn. Munuň bir sebäbi bolsa, bu liderleriň günbatara ýeterlik sapar etmänligi bilen baglydyr.
Meniň pikirimçe, bu sapar amerikaly wekiller üçin türkmenleri diňlemäge we olara özlerini diňletmäge mümkinçilik döreder. Türkmenler energiýa meselesi barada pikir alyşmak üçin geldi, emma olar başga zatlary hem diňlemeli bolarlar.


text:
“Anadoly” agentliginiň beren habaryna görä, wise-admiral Deniz Kora duşenbe güni tussag edilip, flotuň ýolbaşçylaryny öldürmegi planlaşdyran jenaýatçy topar bilen aragatnaşykda bolmak aýyplamasy boýunça sud prosesine garaşýar.
Iki polkownik beýleki bir düldüwşüge gatnaşykda – 2003-nji ýylda hökümeti agdarmaga synanyşykda aýyplanyp saklandy. Şu waka gatnaşygy bilen bagly operasiýada goşun generallarynyň ondan biri eýýäm tussag edildi.
Türkiýäniň häkimiýet başyndaky “Adalat we galkynyş” partiýasy 2002-nji ýylda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanan badyna düldüwşügiň peýda bolandygyny öňe sürýär.


text:
1. Roman-german dilleri: iňlis dili, nemes dili, fransuz dili, rus dili we edebiýaty, ispan dili.
2. Gündogar dilleri: arap dili, pars dili, türk dili, hytaý dili, ýapon dili, koreý dili, hindi dili.
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, maýyp çagalar‚ lukmançylyk-durmuş taýdan anyklaýyş edaralarynyň netijenamasy esasynda degişli bilim edaralarynda okamak gadagan edilmedik I we II topar maýyplary, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşak-dakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
Roman-german dilleri (iňlis dili, nemes dili, fransuz dili, rus dili we edebiýaty, ispan dili) we gündogar dilleri (arap dili, pars dili, hytaý dili, türk dili) ugurlary — saýlap alan hünär dili ýa-da iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty;
ýapon dili, koreý dili, hindi dili hünärleri — iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribeleri bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.


text:
Eýranyň “Mehr” habar gullugy ol žurnalistleriň "rewolýusiýa garşy media" bilen bar diýilýän ilteşikleri üçin tussag edilendigini aýdýar.
Eýran häkimiýetleri “rewolýusiýa garşy media” diýen termini Farda radiosy, Azatlyk radiosynyň eýran gullugy, Amerikanyň sesi, BBS ýaly daşary ýurt habar serişdeleri babatda ulanýar.
Bu reýdler 2009-njy ýylda bolan dawaly prezident saýlawlaryndan soň garaşsyz mediany nyşana alnyp geçirilen iň uly operasiýa hökmünde suratlandyrylýar.
Nyşana alnan habar serişdeleriniň arasynda “Etemad,” “Arman,” “Şargh,” we “Bahar» gazetleri, şeýle-de “Aseman” žurnaly bar.


text:
Täjigistanda hökümete degişli bolmadyk guramalar we garaşsyz žurnalistler Täjigistanyň Ulemalar, ýagny Ruhanylar geňeşi tarapyndan çykarylan fetwa barada alada bildirdiler. Gürrüňi gidýän fetwa musulmanlara hökümeti tankyt edýän we “durnuksyzlaşdyrýan metbugat serişdeleri bilen hyzmatdaşlyk etmegi” gadagan edýär.
Täjigistanda bu fetwa 26-njy sentýabrda juma namazynda yglan edildi.
Gürrüňi gidýän fetwada hökümete garşy islendik çärä gatnaşmak we Täjigistany durnuksyzlaşdyrmagy maksat edinýän islendik metbugat serişdesi, syýasy topar we ýerli ýa-da daşary ýurtly guramalar bilen işleşmek musulmanlar üçin “uly günä işdir” diýilýär.
Täjigistanda “Sud konsorsiumy” atly hökümete degişli bolmadyk guramanyň başlygy Rahmatillo Zoirow 29-njy sentýabrda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Täjigistan dünýewi ýurt bolany we ýurtda birnäçe syýasy partiýalaryň hasaba alnandygy we konstitusiýada söz azatlygyna kepil geçilýändigi üçin fetwanyň täjik kanunlaryna gapma-garşy gelýändigini aýtdy.
“Catoday” atly habar websahypasynyň baş redaktory Marat Mamadşoýew Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Täjigistanyň Baş prokuraturasy fetwa barada öz garaýşyny beýan etmeli diýdi.


text:
Owganystanyň Uruzgan merkezi welaýatynda polisiýanyň gaçgak wekili neşäniň täsiri astynda 10 kärdeşini atyp öldürdi. Şeýle hadysa welaýatda iki hepdeden az wagtyň dowamynda ikinji gezek ýüze çykdy.
Polisiýa wekiliniň gözlegi dowam edýär, häkimiýetler onuň “Talyban” topary bilen gatnaşygynyň bolmagyny güman edýärler.
“Talybanyň” metbugat-wekili bu hadysanyň bolandygyny 26-njy ýanwarda tassyklady, emma söweşijileriň Çinarto etrabynda hem polisiýa bölümini ele salandygyny aýtdy.
Synçylar gije bolan bu hüjümiň “Talybanyň” gyş paslynda öň görülip eşidilmek giň derejede alyp barýan hüjümleriniň bir bölegi bolup, parahatçylyk ugurndaky gepleşiklere itergi berilýän wagtyna gabat gelendigini belleýärler.


text:
ABŞ Siriýanyň günortasynda gozgalaňçylara, şol sanda ABŞ-nyň goldamagynda “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän güýçleri howadan oka tutmakda Orsýeti aýyplady.
ABŞ-nyň resmisi al-Tanf atly ýeriň golaýynda bolan bombalaýyşlaryň “uly aladalanma döredendigini” we Waşingtonyň bu meseläni Moskwa bilen maslahat etjekdigini 16-njy iýunda Reuters we AFP agentliklerine aýtdy.
Emma Orsýet ABŞ-nyň Siriýada terrorçy toparlara daýanyp, Orsýetiň goldamagyndaky prezident Başar al-Assadyň režimini agdarmak boýunça gizlin planynyň bolmagynyň ähtimaldygy baradaky çaklamalary öňe sürdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 16-njy iýunda Sankt Peterburgda eden çykyşynda şeýle planyň bolmagynyň ABŞ-nyň Siriýadaky gozgalaňçy güýçleriniň “Al-Kaýdanyň” “Nusra frontundan” daşlaşmagyny gazanmakdaky şowsuzlygyny düşündirýändigini belledi.