text:
Önümçilik ösüşleriň ak ýolunda
Welaýatymyzda uzak ýyllaryň dowamynda hereket edip gelen ozalky “Daşoguzbalyk” döwlet kärhanasynyň geçen ýylyň ahyrlarynda hususy eýeçilige berildi. “Ak durna” ady bilen täzeçe iş usulynda zähmet ýoluna başlan bu hususy kärhananyň sarp edijileri we ilaty dürli görnüşli balyk önümleri bilen üpjün edip, azyk bolçulygynyň döredilmegine mynasyp goşant goşjakdygyna bu ýerde ýakyn geljekde önümçiligiň ösüşini ilerletmäge ýardam etjek möhüm çäreleri amala aşyrmak babatynda takyk kesgitlenen toplumlaýyn işler hem uly ynam döredýär.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan bu kärhananyň eýeçiliginde balyk awlamaga degişli Sarygamyş, Aýböwür we Uzynşor kölleri bar. Şol köllerden Türkmenistan — rowaçlygyň Watany ýylynda balyklaryň 244 tonnasyny awlap, ýerleşdirmek bellenilýär. Agzalan mukdardaky balyklaryň 158 tonnasynyň degişli ýerlere döwletiň kesgitlän nyrhyndan, galan böleginiň bolsa sarp edijilere erkin bahadan satmak hukugynyň bardygyny kärhananyň ýolbaşçysy aýdýar. Bu ýerde balyk tutmagyň bellenilen meýilnamasynyň üstünlikli berjaý edilmegi we taýýar önümi ýokary hil derejesinde saklamak üçin şertlerdir mümkinçilikler ýeterlik. Şeýle diýmäge ozalky kärhanadan hususy eýeçiligiň hasabyna geçen emläkdir tehniki enjamlar doly esas berýär.
-Kärhanamyzyň tehniki üpjünçiligi gowy. Eýeçiligimizde Ýaponiýada öndürilen döwrebap gaýyklaryň 33 sanysy, tutulan balyklary zaýalaman, gowy hil derejesinde saklamaga mümkinçilik berýän 50 we 30 tonnalyk sowadyjylarymyz bar. Olaryň uly göwrümlisi merkezi edaramyzyň, beýlekisi Sarygamyş kölüniň ýanynda ýerleşýär. Şeýle hem tutulan balyklary daşamaga niýetlenen ýörite sowadyjysy bolan awtoulaglarymyz bar. Kärhanamyzyň agzalary bar bolan ähli emläklere hakyky eýeçilik gözi bilen seredip, olardan netijeli peýdalanmaga çalyşýarlar-diýip, kärhananyň başlygy Uktam Şamyratow aýdýar.
Kärhananyň balykçylary balyk tutmaga ýaz paslynyň ilkinji aýyndan depginli girişipdirler. Bar bolan şertlerden netijeli peýdalanyp, işine höwesli çemeleşýän balykçylaryň yhlasly aladasy bilen balyk tutmakda guwandyryjy görkezijilere eýe bolunýar. Munuň şeýledigini geçen mart aýynyň iş netijeleri bilen tanşanyňda hem bilmek bolýar. Agzalan döwürde dürli görnüşli balyklaryň 19 tonnasy tutulyp, bellenen meýilnama 127 göterim ýerine ýetirilipdir. Şeýlelikde, balyk tutulyşy geçen ýylyň şu döwründäkisinden ep-esli artyp, ýokary ösüş depgininiň gazanylmagyna getiripdir.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek. Bu kärhanany hususy eýeçilige alan ýigit öňem balykçylyk bilen meşgullanyp gelýän telekeçi eken. Ol mundan dört ýyl çemesi ozal S.A.Nyýazow adyndaky etrabyň A.Nowaýy adyndaky daýhan birleşiginiň çäginden 5 gektar ýeri kärendesine alyp, balyk ösdürip ýetişdirmäge başlandygyny aýdyp, şeýle diýdi:
-Kärendesine alan ýerimde balygyň işbilini köpelder ýaly inkubatoryň bäşisini gurnadym. Şol inkubatorlar arkaly maý-iýun aýlarynda uçar, kepir, tüňňimaňlaý we zagara balyklarynyň işbilini alyp, olaryň liçinkalaryny ösdürip ýetişdirdim. Özi-de her inkubator aýda bäş gezek önüm berip, balyk liçinkalarynyň millionlarçasy kemala gelýärdi. Soňra şolary aýratyn ýerde ösdürip, harytlyk derejesine ýetende isleg bildirenlere elýeterli bahadan satdym.
Ýetişdirýän balyk liçinkalarymyzy hususy eýeçilige alan kärhanamyzyň garamagyndaky köllere-de goýbermek niýetimiz bar. Inkubatorlaryň sanyny artdyrmagyň hasabyna balyklardan işbil alnyşyny köpeldip, liçinkalaryň önümçiligini ýokarlandyrarys. Taýýarlan liçinkalarymyzyň köllerimize goýberilmegi bolsa, olardaky ösüp ýetişýän balyklaryň häzirkisinden has köpelmegine getirer. Şeýle bolmagy balyk tutulyşyndaky netijäni gowulandyryp, kärhanamyzyň önümçiligini ösüşleriň ak ýoluna atarar.


c: text/html

text:
Eliňde ýerleşdirmek, eliňde ýa-da başga bir ýeriňde saklamak.
Garry stoluň üstündäki jamy alyp, içini suw bilen çaýkady. (M. Gorkiý, Ene)
Belli şertlerde haýsy-da bolsa bir maksat bilen kabul etmek.
Harby gulluga almak.
Bir zada eýe bolmak, gola salmak, özüňe boýun egdirmek.
Duşmanyň ýaraglaryny zor bilen aldyk.
Tölemek, bermek (baha hakda).
Her adamdan näçe alýar?
Ýanyň bilen göterip gitmek.
Ol ugrajak bolanda, çemedan, ýorgan-düşek hem aldy.
Kömekçi işlik funksiýasynda ysnyşyp gelýän isimleriniň manysy bilen baglanyşykly hereket aňladýar.
Dynç almak, garşy almak, salgy almak, dem almak.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şeýle hem okaň
23.04.2019 | Türkmenistanda Oman Soltanlygynyň ilçisi işe başlady
22.04.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi
21.04.2019 | Türkmenistanyň Prezidenti Şri-Lanka Respublikasynyň Prezidentine gynanç bildirdi
19.04.2019 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly mejlisi
18.04.2019 | Ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak türkmen-koreý hyzmatdaşlygynyň möhüm ugrudyr
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “KAMAZ” açyk paýdarlar jemgyýetiniň baş direktory Sergeý Kogogini kabul etdi.
Myhman türkmen topragynda mähirli kabul edilendigi üçin hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyzy şanly waka — “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň geçirilmegi bilen gutlady. Russiýaly kompaniýanyň ýolbaşçysy dünýäniň awtomobil sportunyň taryhyna aýdyň sahypa bolup girjek bu ýaryşyň wekilçilikli düzümini hem-de oňa taýýarlyk görmegiň ýokary derejesini belläp, onuň biziň ýurdumyza bolan gyzyklanmanyň has-da artmagyna, halkara abraýynyň ýokarlanmagyna ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda dostlara we ygtybarly hyzmatdaşlara hemişe şatdyrys diýip, olar bilen hyzmatdaşlykda giň gerimli durmuş-ykdysady wezipeleriň üstünlikli çözülýändigini belledi. Häzir Türkmenistan gadymy döwürde ýurdumyzyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň esasy halkasy hökmünde öz ähmiýetini dikeldýär. Bu taryhy ýoluň täze görnüşi döwletleriň diňe söwda-ykdysady gatnaşyklarynda däl-de, eýsem, olaryň medeni, ynsanperwer gatnaşyklarynda, şeýle hem sport ulgamynda öz beýanyny tapýar.
Döwlet Baştutanymyz Russiýa Federasiýasy bilen döwletara gatnaşyklaryň çäklerinde Tatarystan Respublikasy bilen üstünlikli ösýän hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen belläp, dünýäde ýük awtoulaglaryny öndürýän esasy önüm öndürijileriň sanawynda öňdäki orunlary eýeleýän «KAMAZ» bilen özara gatnaşyklaryň oňyn tejribesine ýokary baha berdi.
Duşuşygyň barşynda hyzmatdaşlygyň ýagdaýy hem-de onuň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, ýurdumyza täze döwrebap tehnikalary getirmek bilen bagly meselelere seredildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrmaga we diwersifikasiýalaşdyrmaga tarap ugur almak bilen, geljegi uly bolan meýilnamalaryny iş ýüzünde amala aşyrmak boýunça anyk ädimleri ädýär diýip belledi. Senagatda we ulag aragatnaşyk pudagynda iri taslamalary, şol sanda sebit we halkara ähmiýetli taslamalary amala aşyrmak bilen, ýurdumyz ylmy-tehniki pikiriň hem-de innowasion tehnologiýalaryň öňdebaryjy gazananlaryna üns berýär. Şunda daşky gurşawy goramak meselelerine aýratyn üns berilýär. Şonuň üçin ulaglara, şol sanda awtomobil ulaglaryna howpsuzlyk, ygtybarlylyk hem-de ekologiýa talaplaryna laýyk gelmegi babatda aýratyn uly talaplar bildirilýär.
Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň awtomobil senagatynyň ösüşiniň möhüm ugurlary, şol sanda elektromobilleriň önümçiligi, awtomobil gurluşygynda hem-de awtomobil ulaglarynda plastik serişdelerini, dürli polimer önümlerini giňden peýdalanmagyň meseleleri boýunça pikir alşyldy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň nebitgaz pudagynda gaýtadan işleýän täze toplumlary — polipropilen we polietilen öndürýän, Ýewro — 5 ölçegine laýyk gelýän tebigy gazdan benzin öndürýän toplumlary işe girizmäge taýýarlyk görülýär. Bularyň hemmesi senagat kärhanalarynyň, şeýle hem bilelikdäki ylmy-tehniki işleri geçirmek üçin iki ýurduň okuw mekdepleriniň arasynda netijeli gatnaşyklary giňeltmek üçin uly mümkinçilikleri açýar.
Sergeý Kogogin Türkmenistanyň bazarynyň «KAMAZ» üçin esasy ugur bolup durýandygyny belläp, ýolbaşçylyk edýän awtomobil gurluşyk kompaniýasynyň türkmen hyzmatdaşlary bilen özara bähbitli işewür gatnaşyklaryny has-da berkitmäge we giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.
Şeýle hem söhbetdeşligiň çäklerinde “Amul — Hazar 2018” awtorallisini geçirmegiň käbir ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy, oňa Russiýanyň belli “KAMAZ — master” topary hem gatnaşýar. Bellenilişi ýaly, ýaryşyň maksatlarynyň biri — dünýäni Türkmenistanyň taryhy-medeni mirasy bilen tanyşdyrmak bolup durýar. Biziň ýurdumyz giň gerimli şeýle sport çäresiniň — “Ýüpek ýoly — 2009” atly ralli-reýdiň başyny başlap, ol ýaryş Russiýanyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň çäklerinden geçdi hem-de dünýäniň sport bileleşiginiň oňyn bahasyna eýe boldy.
Döwlet Baştutanymyz myhmana “Amul — Hazar 2018” halkara awtoralli ýaryşy mynasybetli çykarylan ýadygärlik teňňeleriniň toplumyny gowşurdy.
Duşuşygyň ahyrynda Sergeý Kogogin kompaniýa bildirilýän ynam üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, “KAMAZ” açyk paýdarlar jemgyýetiniň geljekde hem özara bähbitli hyzmatdaşlygyň kuwwatyny netijeli amala aşyrmak maksadynda ähli tagallalary etjekdigini belledi.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Türkmenleriň bir bölegi Germaniýada hem ýashaýar. Olar bu ýurduň Köln, Berlin, Hamburg hem-de Frankfurt ýaly şäherlerinde ýaşaýarlar.
Ýewropadaky türkmenler däp-dessurlaryny hem-de dillerini goramak üçin öz medeni guramalaryny hem dörtdiler. Şol guramalaryň biri hem Germaniýanyň Köln şäherinde döredilen “Türkmen medeni jemgyýeti”.
Golaýda bu gurama Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 277 ýyllygyny uly dabara bilen belläp geçdi.
“Türkmen sesi” programmamyzyň bu sanynda “Türkmen medeni jemgyýeti” guramasynyň alyp barýan işleri we maksatlary barada bu guramanyň agzasy Hajy Hallymuhammedi bilen gürrüňdeş bolduk.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Shir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Türkmen Sesi” programmasynda golaýda Türkmenistanda geçirilen Dünýä türkmenleriniň festiwalyna gatnaşan owganystanly zenanyň garaýyşlary barada hem gurrüň ediler.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
SÜÝJÜLI DÄL DIABET: SEBÄPLERI, ALAMATLARY WE BEJERGI ÇÄRELERI
Süýjüli däl diabet – bedende wazopressin gormonynyň ýetmezçiligi sebäpli ýüze çykýan kesel bolup, ol ýygy hem-de köp mukdarda peşew bölüp çykarma we teşneligiň döremegi ýaly alamatlar bilen häsiýetlendirilýändir. Bu gormon başgaça antidiuretiki gormon hem diýip atlandyrylýar. Ol gipotalamusda emele gelip, gipofiz mäzinde toplanýar we beden suwuklyklarynyň: gandaky, öýjügiň içindäki we daşyndaky suwuklygyň mukdarynyň deň agramlylykda saklanmagyna jogap berýändir.
Süýjüli däl diabet gipofiz mäzinde ýüze çykýan howply täze döremeleri, ony zeperlendirýän ýiti we dowamly ýokançlykly hadysalary we beýniniň damar ulgamynyň näsazlyklary zerarly döräp bilýändir. Gipofiz mäziniň şikeslenmeginiň ýene bir mümkin bolan sebäplerine, kelle beýnisinde geçirilýän şowsuz hirurgiki bejergisi degişli edilýändir. Süýjüli däl diabetiň her 5-nji ýüze çykan ýagdaýy – şular ýaly şowsuz neýrohirurgiki operasiýanyň netijesi bolýar.
Bu keseliň nesil yzarlama häsiýeti ýokdyr. Ol örän seýrek duş gelip, ähli endokrin keselleriniň 0,7%-ni tutýandyr. Aýallarda hem erkeklerde bu keseldeň derejede ýüze çykyp, uly adamlarda onuň dürli sebäpleriň täsiri bilen gazanylan görnüşi ýüze çykýandyr. Çagalarda ol adatça doga ýüze çykýp, keseliň alamatlary giç, köplenç 20 ýaşdan soň bildirip başlaýar.
SÜÝJÜLI DÄL DIABEDIŇ GÖRNÜŞLERI
Çagalarda ýüze çykýan doga süýjüli däl diabetden we uly adamlarda anyklanýan gazanylan görnüşlerinden başga-da, bu keseliň merkezi, böwrek bilen bagly ýa-da sebäbi näbelli (idiopatiki) görnüşleri tapawutlandyrylýar.
Süýjüli däl diabetiň merkezi görnüşi
Keseliň merkezi görnüşi antidiuretiki gormonynyň işläp çykyşynyň bozulmagy ýa-da kadaly bölünip çykan gormonyň fiziologiki täsirliliginiň üýtgemegi bilen ýüze çykýandyr. Bu gormonyň ýetmezçiligi böwreklerde peşewiň täzeden yzyna alynmagyny peseldip, dykyzlygy pes bolan peşewiň bölünip çykmagynyň sebäbi bolýandyr. Merkezi süýjüli däl diabet uzaga çeken ýagdaýynda, näsagda böwreginiň emeli goýberilýän antidiuretiki gormona duýgurlylygynyň ýitmegi ýüze çykýar. Şol sebäpli hem, keseliň bu görnüşinde ir başlanylan bejergi has netijeli bolup bilýändir.
Döreýiş sebäbi belli bolmadyk (idiopatiki) süýjüli däl diabeti
Bu keseliň ýüze çykyş halatlarynyň üçden bir bölegi näbelli sebäplere görä döräp, anyklama çäreleri gipotalamo-gipofizar ulgamynda hiç hili bozulmalary ýüze çykarmaýar.
Nefrogen (böwrek bilen bagly) süýjüli däl diabeti
Keseliň bu görnüşi böwregiň täze döremeleriniň, sowuklama hadysalarynyň täsir etmegi netijesinde ýüze çykýp biler. Ol süýjüli däl diabetiň örän seýrek duş gelýän görnüşi bolup, çagalarda esasy doga görnüşi duş gelýändir. Bu görnüşiň döremeginde antidiuretiki gormonyna täsirli böwrek reseptorlaryň doga üýtgemeginiň orny aýratyn bellenip geçilýändir.
Uly adamlarda gazanylan süýjüli däl diabet dürli sebäplere görä dörän böwrek ýetmezçiliginde, litiý saklaýan, ganda kalsiý mineralynyň mukdaryny ýokarlandyrýan derman serişdeleri bilen uzak wagt bejergi geçirilende has hem ýaýbaňlanyp biler.
SÜÝJÜLI DÄL DIABETIŇ ALAMATLARY
Süýjüli däl diabetiň esasy alamatlary buşukmagyň ýygylaşmagy (poliuriýa) we teşneligiň (polidipsiýa) peýda bolmagyndan ybaratdyr. Keseliň bu alamatlary dürli derejede ýüze çykyp bilýär. Antidiuretiki gormonyň ujypsyz ýetmezçiliginde keseliň alamatlary ol diýen aýdyň däl derejede peýda bolup bilýär. Emma onuň döremeginiň näbelli görnüşine, tersine, ýiti başlangyç häsiýetlidir.
Süýjili däl diabetiň uzak wagta çeken görnüşiniň kliniki alamatlaryna aşakdakylar degişlidir:
► peşew haltanyň göwrüminiň ulalmagy;
► aşgazanyň göwrüminiň ulalmagy we aşak düşmegi;
► arterial gan basyşynyň pese düşmegi;
► bedende suwsuzlanma alamatlarynyň ýüze çykmagy;
► içege ýygrylmalarynyň güýçlenmegi.
Çagalarda bu keseliň alamatlary örän ýiti görnüşde geçip, newrologiki bozulmalara, beden gyzgynynyň birden ýokary galmagyna, tapdan düşürýän gaýtarma, peşewiň durmazlygyna we bedende suwuklyk ýetmezçiligi netijesinde döreýän koma ýagdaýa çenli ýetip bilýändir.
SÜÝJÜLI DÄL DIABET KESELINIŇ ANYKLANYLŞY
Bu keseli anyklamak çäreleriniň arasynda peşewiň umumy mukdarynyň derňewini geçirme barlagy giňden ulanylýar. Adatça adamyň bedeninden bölünip çykýan peşewiň mukdary gije-gündiziň dowamynda 3 litrden köp bolmaly däldir. Süýjüli däl diabet keseline duçar bolan näsaglaryň bölüp çykarýan peşewiniň mukdary adatdaky syndan ýokary (6-15 litra barabar) bolýar, peşewiň dykyzlygy bolsa pes bolýar.
Süýjüli däl diabedi anyklamak üçin ulanylýan barlaglaryň ýene biri – gury iýmit iýmekdir (gury naharlanma). Syrkawa 8 sagadyň dowamynda suwuklyk içmekden saklanmak maslahat berilýär. Eger bu döwriň içinde näsagyň beden agramy birden ýeňlese, peşewiniň dykyzlygynyň bolsa 300 mosm/l ýokary galmadyk haladynda, näsaga "süýjüli däl diabet" kesgidi goýulýar.
Eger adam ozal diabetiň insulina bagly görnüşinden, böwregiň işiniň bozulmalaryndan, ruhy we newrologiki bozulmalardan, gipotalamo-gipofizar ulgamyň täze döremelerinden ejir çekýän bolsa süýjüli däl diabediň aýyl-saýyl ediş derňewi geçirilmeýär.
SÜÝJÜLI DÄL DIABETIŇ BEJERGISI
Keseliň esasy bejeriş usuly wazopressiniň sintetiki görnüşlerini kadaly ulanmakdan ybaratdyr. Bedende antidiuretiki gormonyň ornuny tutup bilýän derman serişdelere Desmopressin ýa-da Adiuretin degişlidir. Olar gerdejik ýa-da burna sepilýän spreý (sepme) görnüşinde çykarylýar.
Süýjüli däl diabeti bejermekde Desmopressiniň gerdejik görnüşiniň 0,4 mg mukdary günde 3-4 gezek ulanylýar. Suwuklyk görnüşdäkini burna sepmek usuly hem günde 3 gezekden az ulanylmaly däldir.
Bu keseli bejermek üçin, uzak wagt täsir etmek ukyby bolan Pitressin Tanat ýaly derman serişdeleri hem ulanylýar. Ony 3-5 gije-gündizden 1 gezek ulanma maslahat berilýär.
Süýjüli däl diabet keselini bejermek-de berhiz tutma wajyp orunlaryň birini eýeleýär. Bedende antidiuretiki gormony ýetmezçilik edýän näsaglaryň hemmesine ýygy-ýygydan naharlanyp durmak we iýmitiň düzüminde çylşyrymly uglewodlaryň (ýer almasy, gök-önümler, däne we kösükli önümler, et, hoz) mukdaryny köpeltmek maslahat berilýär.
Süýjüli däl diabetiň ýeňil görnüşinde, adaty wazopressiniň özbaşdak işläp çykmagyna itergi bermek üçin Hlorpropamid we Karbomazepin derman serişdeleri ulanylýandyr.
Gipofiz mäziniň täze döremeleri sebäpli ýüze çykan süýjüli däl diabetli näsaglara, zeperlenen ojagy aýyrmak maksady bilen hirurgiki bejergisi bellenilýär. Zerur bolan ýagdaýynda radioaktiw şöhlelenmesi hem ulanylýandyr.
- 3283 gezek okalan


text:
Planeta belli bir pursatda öz elliptik orbitasynyň haýsy nokadynda ýerleşýär? 1609-njy ýylda, Iogann Kepler bu soraga ýönekeý kanuny bilen jogap bermäge başardy:
Ýokarda sagda ýerleşen menýudan dokuz planetalaryň ýa-da Galleýa kometasynynyň birini saýlap bolýar. Goşmaça, hyýaly bir älem jisiminiň orbitasyny ýarym-os we ekssentriklik sany (ol 1-den kiçi bolmaly) arkaly sazlap görmek bolýar. Sektorlary saýlap meýdany deň bolan iki sektory hem-de şol sektorlary geçmek üçin sarp edilýän wagty (T orbital period arkaly aňladylan) görmek bolýar. Sektorlary ulaldyp/kiçeldip we şekilini myşka bilen üýtgedip bolýar. Jisimleriň tizlik wektoryny hem saýlap çyzmak bolýar. Güne çenli aralyk AU bilen aňladylýar. Astronomik ölçeg birligi bolan 1 AU = 1.49597870 × 1011 m deň. Ýagny, AU bu Ýer bilen Gün arasyndaky ortaça aralykdyr. Tizlik km/s ölçegde berlen.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde Garaşsyz baky Bitarap Türkmenistan döwletimiz bedew bady bilen öňe barýar. Toýlary-toýa ulaşýan Türkmenistan diýarymyzda şanly Garaşsyzlygymyzyň 27 ýyllyk toýunyň giňden bellenilýän günlerinde paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň Ruhyýet köşgünde hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Halk maslahatynyň 1-nji mejlisi geçirildi. Oňa paýtagtymyz Aşgabat şäherinden we ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan halk wekilleri gatnaşdy. Bu geçirilen taryhy maslahatda hormatly Prezidentimiz il ýurt bähbitli, döwlet ähmiýetli birnäçe resminamalara gol çekdi. Bu bolsa öz gezeginde Türkmenistan döwletimiziň ykdysadyýetiniň mundan beýläk has-da gülläp ösmegine özüniň oňaýly täsirini ýetirer. Halk maslahatynda kabul edilen resminamalar Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary tarapyndan hem gyzgyn goldanyldy.
Türkmenistanyň Halk maslahatynyň 1-nji mejlisi geçirildi
Täzelikler, TDUmaksat tarapyndan 7 months ago
-
barcam
7 months ago
- Bu maslahat 24.09.2018 yyl guninde boldymy?
Hormatly prezidentimizin chykyshy barada doly goyayyn please
-
Adalat19
7 months ago
- Menem şol çykyşy dolulygyna göresim gelýär, eger mümkin bolsa? Adminlara haýyşt goýaýyňda...


text:
Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Ýolöten etrap komiteti Ýaşlar guramasynyň etrap geňeşi bilen bilelikde 101 ýaşly mähriban ene Nurjemal Andyýewa Arkadag Prezidentimiziň iberen Şa sowgadyny hem-de özleriniň ýörite taýýarlan baýramçylyk sowgatlaryny uly dabara bilen gowşurdylar. Dabara mährem enäniň perzentleri, kowum-garyndaşlary, obadaşlary gatnaşdylar. Şanly sene mynasybetli maşgalada uly toý toýlandy. Oňa gatnaşan myhmanlar bir asyry arka atan Nurjemal ejäni 8-nji mart — Halkara zenanlar güni bilen tüýs ýürekden gutlap, iň süýji arzuwlaryny ýetirdiler.
Nurjemal Andyýewa 1918-nji ýylyň 30-njy iýunynda etrabyň «Agzybirlik» geňeşliginde daýhan maşgalasynda dünýä inipdir. Ol etrabyň Ýokary Suhty geňeşliginiň Ýokary Suhty obasynda ýaşaýan çarwa ýigidi Agarejep Andy ogly bilen durmuş gurupdyr. Ýaş gelniň esasy işi daýhançylyk, dokma dokamak, keçe basmak, bahar paslynda ýazlaga çykyp, goýun, geçi sagmak, sargan, gurt, saryýag, mesge ýaly milli azyklyk önümleri taýýarlamak bolupdyr. Kolhoz gurluşygy ýyllarynda gazy gazmaga, döwek döwmäge gatnaşypdyr. 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşy döwründe ýanýoldaşy Agarejebi Watan goragyna ugradyp, özi tylda gaýratly zähmet çekipdir. Möwsümleýin meýdan işlerine gatnaşyp, gijelerine tikin-çatyn, ellik, jorap örmek bilen meşgul bolupdyr. Nurjemal bilen Agarejebiň bir ogly, bir gyzy bolupdyr. Ogly Agamyrat dürli edaralarda sürüji bolup işläpdir. Gyzy Aça daýhan birleşiginden kärendesine ýer alyp, oba hojalyk ekinlerini ýetişdiripdir. Nurjemal ejäniň 14 agtygy, 48 çowlugy, 25 ýuwlugy bar.
— Pensiýalarymyz, aýlyk, kömek pullary wagtynda berlip dur. Elimiz uzadan ýerimize ýetýär. «Döwlet adam üçindir!» diýen asylly ýörelgäni rowaçlandyrýan Gahryman Arkadagymyza tükeniksiz sagbolsun aýdýaryn — diýip, Nurjemal Andyýewa ýürek buýsanjyny beýan edýär.


text:
Düýn Türkmen döwlet medeniýet institutynda Halkara zenanlar güni mynasybetli Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň, Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň bilelikde guramagynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyp gyzlarynyň arasynda «Talyp gözeli — 2019» atly gözellik bäsleşiginiň jemleýji tapgyry geçirildi. Bäsleşige ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde geçirilen deslapky tapgyrlarda ýeňiji bolan gyzlaryň 20-si gatnaşdy.
Halkara zenanlar güni mynasybetli talyp gyzlaryň arasynda her ýyl geçirilmegi däbe öwrülen bu bäsleşik gyzlarda milli medeniýetimize, sungatymyza höwes döretmek, olara ene-mamalarymyzdan miras galan gymmatlyklarymyzy, edim-gylymlary öwretmek maksady bilen geçirildi. Talyp gyzlar bäsleşigiň şertlerine laýyklykda özleriniň ukyp-başarnyklaryny açyp görkezdiler.
Talyplar birinji şertde hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda yglan edilen «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» ýylynda türkmen zenanlaryna goýulýan hormat-sarpa, türkmen gyzyna mahsus bolan edep-ekram, abraý-mertebe dogrusynda goşgy, monolog ýa-da sahna üsti bilen çykyş etdiler. Bellenilen az wagtyň dowamynda gyzlaryň görkezen täsirli çykyşlary dabara gatnaşanlarda ýakymly duýgulary döretdi.
Bäsleşigiň ikinji şertinde gyzlar «Bereketli türkmen saçagy» kitabyndan ugur alyp, türkmeniň milli tagamy bolan unaşy kesmek boýunça başarnyklaryny görkezdiler. Üçünji şertde bolsa olar türkmen milli lybaslarynyň döwrebap görnüşlerini görkezip, egin-eşik geýmekde milliligimiziň häzirki zaman öwüşginlerini, zamanabaplygyny ussatlyk bilen görkezmegi başardylar.
Bäsleşigiň emin agzalary talyp gözelleriň ukyp-başarnyklaryna, sungata, milliligimize bolan sarpasyny görkezmek babatdaky çykyşlaryna ýokary baha berdiler. Netijede, eminler topary tarapyndan bäsleşigiň baş baýragyna Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyby Ogulbagt Koçiýewa mynasyp boldy. Degişlilikde, bäsleşikde birinji orna Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby Ogulgöwher Muhammedowa, ikinji orna Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň talyby Tawus Şadurdyýewa, üçünji orna bolsa Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyby Ogulgerek Şyhyýewa mynasyp boldular. Ýeňijilere bäsleşigi guraýjylar tarapyndan diplomlardyr gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Bäsleşige işjeň gatnaşan gyzlar hem höweslendiriji sowgatlar bilen sylaglandy.
Halkara zenanlar güni mynasybetli guralan bäsleşigiň ahyrynda ýerine ýetirilen aýdym-sazlarda türkmen zenanlarynyň mertebesini belende galdyrýan, ýurdumyzda milliligimize sarpa goýýan ýaşlary kemala getirmek ugrunda ýadawsyz tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň beýik işleriniň waspy belentden ýaňlandy.


text:
Smurfetta
Wsem priwet!!!!!
Wsem priwet kak delishki barmay sizem yitdinizlay baryn???? Kim kim name name aydyp otyryn bakaly.
Yurek gysdinski narodnaya pesnyaaa
Salam gadyrdanlarym! Bari yaman yurek gysgynclai ( .Gelin gyzyklandyralyn!
Men bir hekayan bashyny bashlajak yzyny siz dowam edin. Nali zat borka, hany bakaly)))
Owadan asman. Sowujak shemal. Yanyja yagysh sepelan yan yodadan yorap barshyna A sagadyna howlukmac seretdi.
(yzyny siz duzun dawai )
Köp berilen sorag...
Salam talyplar.com-yn agzalary! Size berilip, berilip sozy chykan bir soragy bermekchi. Soygi name? Name ucin biz soygumizin ugrunda goreshemzok, duygymyzy goramak hakda alada edemizok? Alynyn aryny Ahmetden chykaryarsynyz? Eysem soygi geciji zat bolyan bolsa name uchin biz ol baky diyip bir-biregi aldayarys , yalan sozleyaris?
Nikap (hekaýa)
Durmush ozunin mejalsyz yatan oglunyn yuzune seredip durshuna dozumsizlik bilen garady. Sonra yerinden turdy-da yuvashlyk bilen otagdan chykyp gitdi. Az salymdan eli ullakan gutuly dolanyp geldi. Adam ysgynsyzlyk bn bashyny galdyrdy-da :
- Eje jan indi bu name?
-Nikaplar oglum, indi sen bulary oz maksadyna yetmek uchin, oz ornuny ta...


text:
Şu gün Türkmenistan Halkara Bitaraplyk gününi belleýär. Şanly baýramçylyk mynasybetli ýurdumyzyň ähli ýerlerinde dabaraly çäreler geçirilip, olaryň esasysy türkmen paýtagtynda boldy. Bu ýerde milli Liderimiziň gatnaşmagynda Bitaraplyk binasyna gül goýmak dabarasy geçirildi.
Döwlet Baştutanymyzyň Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň halkyna iberen Gutlagynda bellenilişi ýaly, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan iki gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýymyz ählumumy parahatçylygyň we ylalaşygyň pugtalanmagy üçin tagallalary birleşdirýän, özara düşünişmäge hem-de ynanyşmaga esaslanýan gatnaşyklary ýola goýýan döwlet hökmünde berkarar Watanymyzyň dünýädäki abraýyny has-da artdyrýar. Parahatçylygyň we dostlugyň berkarar bolmagy ugrundaky işe goşýan ägirt uly goşandymyzy bütin dünýä ýaýýar. Şoňa görä-de, «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda hem bu aýratyn ähmiýetli halkara baýramy Bitarap Diýarymyzyň parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň ýoly bilen ynamly öňe barýandygyny alamatlandyrýan şanly wakalara besläp, syýasatda, ykdysadyýetde, medeniýetde hem-de durmuş ulgamynda gazanýan ajaýyp üstünliklerimizedir belent sepgitlerimize bolan guwanç duýgularymyz bilen garşy alýarys diýip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Köpetdag jülgesiniň gözel künjekleriniň birinde bina edilen belent ýadygärligiň öňünde aşgabatlylaryň müňlerçesi we daşary ýurtly myhmanlar ýygnandylar. Dabara gatnaşyjylaryň hatarynda Mejlisiň Başlygy we deputatlar, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň we pudaklaýyn düzümleriň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri, ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, jemgyýetçilik guramalarynyň we habar beriş serişdeleriniň wekilleri, hormatly ýaşulular we talyp ýaşlar bar.
Al-asmanda pasyrdaýan ýaşyl baýdaklar, ysy bark urýan dürli reňkli gül desseleri, adamlaryň şadyýan ýüzleri buýsanç hem-de watançylyk duýgusyny döredýän uly baýramçylygyň dabarasyny has-da artdyrýar.
Bu ýere ýygnananlar ady türkmen halkynyň üstünlikleri we gazananlary, şeýle hem ýurdumyzyň abadançylygyna we rowaçlygyna bolan umyt-arzuwlary bilen aýrylmaz bagly bolan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy mähirli garşylaýarlar. Milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan syýasat “Döwlet adam üçindir!” diýen ýörelgä esaslanyp, ol mukaddes Garaşsyzlygymyzyň esaslaryny berkitmäge, ýurdumyzy ösüşiň täze belentliklerine çykarmaga hem-de Türkmenistanyň her bir raýatynyň mynasyp, abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Özygtyýarly Türkmenistanyň daşary syýasy strategiýasy hem-de döwlet Baştutanymyzyň öňe sürýän netijeli başlangyçlary ýurdumyzyň halkara giňişlikde eýeleýän ornunyň giňelmegini, abraýynyň has-da artmagyny şertlendirdi hem-de umumy ykrar edilen ylalaşdyryjy merkez hökmünde ýöredýän ugruny berkitdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň edermen esgerleriniň hormat garawulynyň deňi bilen bellenilen ýere barýar.
Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar. Hormatly Prezidentimiz beýik binanyň eteginde oturdylan ýadygärlik daşyna gül çemenini goýýar. Bu beýik bina özygtyýarly döwletimiziň gazanan hemişelik Bitaraplygynyň halkara hukuk derejesiniň müdimiliginiň we mizemezliginiň nyşany bolup durýar.
Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, beýleki dabara gatnaşyjylar milli Liderimiziň göreldesine eýerip, ýadygärligiň etegine gül desselerini goýýarlar.
Bitaraplyk binasyna adamlaryň müňlerçesi gül goýýarlar, toplumyň öňündäki meýdança ysy bark urýan, watançylyk duýgularynyň çuňňurlygyny beýan edýän ajaýyp güllerden dolýar. Türkmen halky ata Watany, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe beýik işleri amala aşyrmak bilen ata-babalarymyzyň asuda topragynda erkin ýaşamak we zähmet çekmek bagty üçin watançylyk duýgusyny başdan geçirýärler.
1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 50-nji ýubileý mejlisinde kabul edilen “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakynda” ýörite Kararnama dünýä bileleşiginiň ata Watanymyzyň daşary syýasy ugruna beren ýokary bahasynyň aýdyň subutnamasy boldy. Şol ugur halkymyzyň wagyz edýän parahatçylyk söýüjilik, ynsanperwerlik we açyklyk ýörelgelerine esaslanandyr. Biziň ýurdumyz bu gün Bitaraplygyň mysaly we tejribesi bilen ylalaşygyň we hyzmatdaşlygyň ajaýyp nusgasyny gözleýän adamzadyň hoşniýetli maksatlarynyň amala aşmagyna mynasyp goşandyny goşýar.
2017-nji ýylyň 2-nji fewralynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 71-nji mejlisinde 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakynda Kararnama biragyzdan kabul edildi. Bu baýramçylygy esaslandyrmak başlangyjyny döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda türkmen paýtagtynda geçirilen ýokary derejeli halkara maslahatda öňe sürdi. Şol ýyl biziň ýurdumyz bitaraplyk derejesiniň şanly 20 ýyllygyny dabaraly belledi. Aşgabat forumyna gatnaşyjylaryň hatarynda köp sanly myhmanlar hem bolup, olar maslahatyň jemleýji resminamasynda berkidilen bu teklibi biragyzdan goldadylar.
Her ýylyň hut 12-nji dekabrynda Halkara Bitaraplyk gününiň bellenilmeginiň çuňňur manysy bar. Bu sene Watanymyzyň taryhynda aýratyn orun tutýar, çünki şondan biziň Garaşsyz döwletimiziň depginli ösüşiniň täze tapgyry başlandy. Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan daşary syýasat ýörelgesi, milli Liderimiziň iň abraýly halkara maslahatlaryň münberlerinden yglan edýän döwrüň talap edýän parahatçylyk döredijilikli başlangyçlary bütin dünýäde ýyl-ýyldan barha uly goldawa eýe bolup, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan netijeli hem-de ýokary derejede üstünlikli döwletara gatnaşyklar üçin esas bolup durýar. Ol bolsa adamzadyň bähbitlerine kybap gelýär. Mundan başga-da, hemişelik Bitaraplyk derejesi ýurdumyza ykdysady taýdan gülläp ösüş ýoly bilen ynamly gitmäge mümkinçilik berip, häzirki we geljekki nesilleriň bagtyýar hem-de abadan durmuşynyň kepiline öwrüldi.
Häzirki wagtda Bitaraplygyň türkmen nusgasy sebitde durnuklylygy üpjün etmegiň hem-de netijelilik we özara hormat goýmak esasynda ösüşleri nazarlaýan gatnaşyklary ýola goýmagyň möhüm ýagdaýy bolup hyzmat edýär. Merkezi Aziýa sebitinde esasy orun eýeleýän Türkmenistanyň alyp barýan ähli işi Bitaraplyk filosofiýasynyň özeninde goýlan hakykata, ilkinji nobatda, beýleki döwletleriň içerki işlerine goşulyşmazlyga hem-de parahatçylyk döredijilik maksatlaryna işjeň ýardam bermäge pugta eýermegiň nusgasydyr.
Parahatçylyk söýüjilik, beýleki halklara, olaryň medeniýetine we däp-dessurlaryna hormat goýmak Türkmenistanyň daşary syýasatynyň we diplomatiýasynyň üstüni hil taýdan täze mazmun bilen baýlaşdyrdy. Bu bolsa Bitaraplygyň binýatlyk ugrudyr. Birleşen Milletler Guramasynyň belent ynsanperwer maksatlary döwletler bilen halklaryň arasynda dostlukly, adalatly, deňhukukly gatnaşyklary ýola goýmakdan, ösüşleriň özboluşly ýoluna özara hormat goýmakdan ybaratdyr. Bu bolsa daşary ýurtlaryň Liderleri bilen gatnaşyklary alyp barmakda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatynyň baş ýörelgeleridir.
Türkmenistanyň, bitaraplyk derejesinden ugur alyp, soňky ýyllaryň dowamynda gyzyklanma bildirýän ähli döwletler, iri halkara we sebit guramalary bilen hyzmatdaşlygyny işjeň pugtalandyrýandygyny bellemek gerek, özi-de bu köpugurly hyzmatdaşlygyň gerimi yzygiderli giňelip, syýasy, ykdysady we medeni ynsanperwer ulgamlarda täze anyk mazmun bilen üsti ýetirilýär. Paýtagtymyzyň Bitaraplyk binasynyň töwereginde dabaraly we şanly seneler bellenilýän günlerde BMG-ä agza ýurtlaryň baýdaklary buýsançly parlaýan belent baýdak sütünleriniň bu ýere bezeg bermegi hoşniýetli hyzmatdaşlygy alamatlandyrýar.
Umuman, türkmen döwleti bitaraplyk derejesini yzygiderli durmuşa geçirip, ählumumy işlere barha işjeň goşulyşýar hem-de parahatçylygyň we ylalaşygyň, adamzadyň belent maksatlarynyň berkarar bolmagynyň bähbidine halkara gatnaşyklary ösdürmäge saldamly goşandyny goşýar.
Dabaraly çäre tamamlanandan soň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.


text:
Mary welaýat çaphanasynyň ýerleşýän ýeri we öndürýän neşir önümleri, hyzmatlary barada maglumat.
Çaphananyň ýerine ýetirýän işleri:
— Ýokary we orta mekdepleriň okuw kitaplary, çeper eserler;
— Köp reňkli gazet önümler;
— A1, A2, A3, A4, A5, A6 ölçegli blanklar;
— Etiketkalar, diwarlyklar, petekler, senenamalar, ýumşak daşly broşýuralar, kagyz torbalar (A3, A4), diplomlar, Hormat hatlar, bloknotlar, iş papkalar, şahadatnamalar, bukletler, berk hasabatlylyk blanklar;
— Möhürler, möhürçeler;
— Sahaplama hyzmatlary.
Salgysy: Mary şäheri, Türkmenistan köçesi, 139 jaýy.
Habarlaşmak üçin telefon belgilerimiz: +993 522 5-26-24, +993 522 5-23-56.


text:
Merkezi bankyň ätiýaçlary artdy
Türkiýe Respublikasynyň Merkezi bankynyň (TRMB) umumy ätiýajy 398 million dollar artdy we jemi 130 milliard 927 million dollar boldy
TRMB-nyň hepdelik puluň we bankyň hasabatyna görä, walýuta ätiýajy geçen hepde 398 million dollar artdy we 109 milliard 640 million dollar bolan ätiýaç 110 milliard 38 million dollara barabar boldy.
TRMB-nyň umumy ätiýajy 2015-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda 130 milliard 529 million dollardy. 6-njy fewrala çenli 398 million dollar köpelen ätiýaç 130 milliard 927 million dollara barabar boldy.
Altyn rezerwi bolsa 6-njy fewrala çenli ondan öňki hepde bilen deňeşdirilende üýtgemedi. Altyn ätiýajy 20 milliard 889 million dollara barabar.


text:
« ÜÇÜNJI BÖLÜM HALALLAR WE HARAMLAR » NIKA
Medeni bir ylalaşyk bolan nika, bir tarapdan-da, ybadat hasaplanylýar. Sebäbi, maşgalany guran bag nikadyr. Maşgala bolsa dinimiz uly ähmiýet berýändir. Çünki, maşgala hem adamyň rahatlyk we arkaýynçylyk merkezi bolup, neberäniň dowam etmegi üçin hem bir ojakdyr, şonuň ýaly-da zyna ýaly şahsyýeti we jemgyýeti sandan çykarýan dürli ýaramazlygyň öňüni alýan guramadyr. Öýlenmek pygamberleriňde sünnetidir. Bir hadysda şeýle diýipdir:
“Nika meniň sünnetimdir. Meniň sünnetimi berjaý etmeýän menden däldir. Öýleniň, men beýleki ymmatlara garanda siziň köplügiňize has guwanýaryn.”( Ibn Maje, Nikah, 1.)
Öýlenmäniň asyl manysy
Adamyň dini taýdan dogry bolmaýan gatnaşyklary etmezligi üçin öýlenmek wajypdyr, ýagny mejbury bir wezipedir. Muňa garşylyk maşgala haklaryna raýat edilmese we nähaklylyk edilse, bu mekrudyr. Bulardan başga ýagdaýlarda bolsa öýlenmek sünnetdir.
Nika we onuň hakyky bolmagynyň şertleri
Nika isleg we kabul bilen berjaý edilýär. Isleg – çatynjalardan biriniň meselem erkegiň aýala “seni ýanýoldaş hökmünde nikaladym” diýmegidir, kabul bolsa, aýalyň muňa jogap hökmünde “men hem saňa ýanýoldaş hökmünde saňa durmuşa çykmaga razylygy kabul etdim” diýen sözüdir. Nikanyň hakyky bolmagy üçin gerekli şertler şulardyr:
1. Aýal özi bilen durmuş gurmaklygy haram bolan aýalardan bolmaly däldir.
Özi bilen öýlenmek haram bolan aýallar şulardyr:
-Eje. Eje ýa-da kaka tarapyndan bolan garry eneler.
-Gyz, ogluň we gyzyň çagalary, ýagny agtyklar.
-Aýal dogan, ejeke, gyz we erkek doganyň gyzlary.
-Daýza, ýagny ejäniň aýal dogany.
- Gyzyň ejesi, ýagny gaýnene.
-Öweý gyz. Özi bilen goş birikdiren aýalyň başga adamdan bolan gyzy.
-Ogluň maşgalasy, ýagny gelin.
-Ýeňňe, baldyz. Iki aýaldoganyň biri-biri bilen öýli-işikli bolan, boşanmadan ýa-da adamsy ölmezden baldyzy bilen öýlenmez.
Durmuşa çykan aýal. Aýrylmadan ýa-da adamsy aradan çykmadan başga biri bilen öýlenmez.
-Buta, oda, ýyldyza çokynýanlar. Kitaba ynanýanlara gelsek, ýagny hristian we jöhitler barada aýdylanda bolsa, bularyň aýallary bilen öýlenmek ýerliklidir. Ýöne musulman aýallaryň jöhit bilende, hristian bilende, gysgaçasy musulman bolmaýanlar bilen öýlenmegi ýa-da durmuş gurmagy ýerlikli hasap edilmeýär.
-Süýtdeş eje.
-Süýtdeş aýaldogan, ejeke.


text:
Balkan ýarymadasy
Balkan ýarymadasy (slowen. Balkanski polotok, horw. Balkanski poluotok, bosn. Balkansko poluostrvo, serb. we çern. Балканско полуострво, rum. Peninsula Balcanică, bolg. we maked. Балкански полуостров, grek. Baλkavιkή xepσόvnσoς, türk. Balkan Yarımadası, ital. Penisola Balcanica, lat. Paeninsula Balcanica) Ýewropanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. Meýdany — takmynan 505 müň km². Günorta-günbataryny, günortasyny we günorta-gündogaryny Ortaýer, Adriatik, Ion, Mermer, Egeý we Gara deňizleri ýuwup geçýär. Ýarymadanyň kenary ýokary derejede böleklenen görnüşde. Relýefi esasan daglyk görnüşde. (Stara-planina, Rodopy, Dinar daglygy, Pind)


text:
.
SALAMLAŞYK SÖZI
Ýokary okuw jaýy “Baranowiçiň döwlet uniwersiteti” — 2004 nji ýylda düýbi tutulan, joşgunly depginde ösýan köpugurly klassiki uniwersitet bolup durýar.
Bu uniwersitetde her ýyl 7 000 töweregi talyplar, diňleyjiler, aspiranturanyň we magistraturanyň talyplary bilim ulgamynyň ykdysadyýet, hukuk, maşyngurluşyk, habar beriş-maglumat tehnologiýalary, oba hojalygy ugurlary boýunça gelejegi uly hünärleri ele alýarlar.
Uniwersitetin gurluşy 5 fakultetden (inženerçilik, pedagogika we psihologiýa, ykdysadyýet we hukuk, slawýan we german dilleri, ýokary okuw jaýyna taýýarlaýyş), aralykdan okadyş bölüminden, hünär derejesini ýokarlandyryş we gaýtadan taýýarlaýyş institutyndan, özbaşdak düzümli “Lýahowiçiň döwlet agrar kolledji” bölüminden, magistraturadan we aspiranturadan ybaratdyr.
Baranowiçiniň döwlet uniwersiteti Belarus döwletiniň bilim syýasatyny amala aşyrmak bilen, Ýewropanyň iň gowy uniwersitetleriniň derejesine ýetmeklige çalyşýar we Belarus döwletiniň hem-de daşary ýurtlaryň öňdebaryjy ýokary okuw jaýlary bilen işjeň aragatnaşyk saklaýar.
Uniwersitet ylmy gurama adyna ynanç bildirilendir we oýlap tapyjylyk hem-de peýdaly gurluşlaryň tassyknamalaryna eýe bolup durýar. Her çärýek dissertassiýalaşdyrylan ylmy işleriň netijelerini çap etmek üçin “BarDU Habarlary” syn ýazylan ylmy jurnaly neşir edilýar.
Uniwersitetde talyplarda ylmy iş başarjaňlyklary döretmek, höweslendirmek hem-de zehinli ýaşlara ylmy we innowassionnyý işlerde goltgy bermek üçin ähli amatly şertler döredilendir.
Sizi hormatly myhmanymyz, talyplarymyz we işdeşlerimiz, hökmünde görmäge çagyrýarys!
Rektor
Wasiliý Iwanowiç Koçurko
Oba hojalyk ylymlarynyň doktory,
professor


text:
« BIRINJI BÖLÜM YNANÇ » ÝAZGYT WE TAKDYRA IMAN
Imanyň şertleriniň biri-de takdyra we ýazgyda ynanmakdyr.
Ýazgyt: Allanyň gadymda tä ebedä çenli boljak zatlaryň, wakalaryň wagtyny, ýerini, aýratynlyklarydyr häsiýetlerini we nädip boljakdygyny Allanyň öňünden bilmegine we onuň anyk wagtyny bellemegine ýazgyt diýilýär.
Takdyr: Allanyň öňünden billän we şol ýazgydy diýen wagtynda ýüze çykarmagyna takdyra diýilýär. Başgaça aýdanymyzda, ýazgyt Allanyň kanunlary, ölçegleridir, takdyra bolsa işleriň şol kanuna we ölçege görä ýüze çykmagydyr. Her bir zady beýan edip ýaradan Allatagaladyr. Çünki ondan başga ýaradan ýokdur. Alla bolan we boljak näme bar bolsa olary öňünden bilýändir. Haçanda wagty geleninde, olar hem Allanyň diýenine we ýazanyna laýyk görnüşde emele gelýär,ýüze çykýar. Onuň ýazgydynyň daşynda hiçbir zat ýüze çykmaz. Mukaddes Gurhanda şeýle diýlip bellenilýär:
“Ýer ýüzünde emele gelen we siziň başyňyza düşen hiç hili bir kynçylyk ýokdur, ýagny ony ýaratmazdan öň, ol bir kitapda ýazylan bolaýmasyn. Şübhesiz, bu Allatagala görä örän aňsatdyr.”( Hadid: 22)
“Şeýle diýip aýt, Allanyň bize ýazanyndan başgasy biziň başymyza gelmez. Ol biziň möwlamyzdyr. Ynananlar Allatagala bil baglasyn.”(Toba: 51) Ynha, ýazgyt we takdyr diýilýäni hut şudur. Ýazgyt we takdyr diýleninde akyla öňi bilen Allanyň ylym, düşünje we ýaradanlyk sypatlary gelmelidir. Allatagala bilýändir hem-de ýaradýandyr. Her bir zat Allanyň dilemegi bilen we ýaratmagy bilen emele gelýär, munda hiç hili şübhe ýokdur. Ýöne akyla şeýle görnüşli bir sorag-da gelip biler: “Eýsem, her bir zat Allanyň takdyr etmegi bilen ýüze çykýar, onda biz edilmegi buýruk bolan zatlary berjaý etmedigimiz, gadagan edilen zatlary bolsa ýerine ýetirendigimiz üçin näme sebäbe görä jogapkär bolýarys? Çünki biz bulary Allanyň takdyry bilen etýäris ýa-da etmeýäris, ahyry?” Indi şol akyla gelen soraga jogap bermäge synanyşyk edeliň: Allatagala adamlary ýaradypdyr, olara akyl, düşünje we güýç beripdir. Adam öz akyly we düşünjesi bilen ýagşydyr ýamany seljerip bilmeli we ýamandan saklanyp bilmegi başarmaly. Adamyň bu seljerme we saklanma güýjüne “irade-i jüziýýe” (başarnyk güýji) diýilýär. Bu başarnyk we islegimiz haýsy tarapa sarp etsek, haýsy tarapy saýlap-seçsek, Allatagalada ony başarnygymyza hem-de islegimize görä ýaradar. “Alla şeýle takdyr edipdir, ýaradypdyr, men näme edeýin?” diýip günä bolan bir zady etmejegimiz ýaly, şeýle ýaramaz işi ýerine ýetirmekden we meselem, “Allahym saklasyn!” –adam öldüreniňden soňra, “Men näme edeýin, Allanyň ýaradyşy şeýle eken” diýip bahana ýa-da sebäp gözlemeris. Çünki biz eden işimizi berjaý etmezden öň hem soň hem takdyr we ýazgyda ýöňkäp bilmeris. Biz başarnykdyr islegimizi şol ugra sarp etmek şerti bilen Allanyň takdyrynyň bu görnüşde ýüze çykmagynyň sebäbi esasynda eden işimize jogapkär bolarys. Muny şeýle bir mysal bilen düşündirip bileris: Bir astronom eden hasaplamalarynyň netijesinde günüň tutuljagyny kesgitläp, ony öňünden habar berýär. Wagty gelen-de bolsa gün tutulýar. Indi, gün bu alymyň habar berendigi üçin tutulýarmy? Ýogsa, günün tutuljagy üçin alym muny öňünden kesgitlap habar berýärmi? Başgaça aýdanymyzda, astronomyň günüň tutuljagyny habar bermegi günüň tutulmagynyň sebäbimi? Ýa-da günüň tutuljagy alymyň öňden muny habar bermegine sebäp bolýarmy? Şübhesiz, günüň tutuljagy alymyň muny kesgitläp, öňünden habar bermegine sebäp bolupdyr, ýogsa alym muny habar berendigi üçin gün tutulan däldir. Ine, biziň etjek işlerimizi Jenaby Hakyň öňünden bilmegi-de hut şunuň ýalydyr. Biz öz düşünjämiz, başarnygymyz bilen eden işlerimizi Jena-by Hak ummasyz köp sanly ylymlary bilen öňünden bilip, takdyr edýär. Ýogsa, ol bilendigi üçin biz olary etmeklige mejbur bolmaýarys. Aslynda biz bilen baglanyşykly näme takdyr edendiginide bilip bilmeýäris. Bir zady etmekligi ýa-da etmezligi ýüregimize düwen wagtymyzda, hiç hili basgy duým azdan öz erkin düşünjämiz bilen netijä gelýäris.
Ýazgyda we takdyra imanyň peýdalary
Ýazgyda we Takdyra imanyň adamzat durmuşynda uly ähmiýeti bardyr. Ýazgyda iman eden adam sabyrly bolar. Elinde bolmaýan sebäpler bilen garşylaşan kynçylyklaryň öňünde müzzerilmez, sussypeslige düşmez. Bu Allanyň ýazgydyr diýer we sabyr eder. Öz ýalňyşlygy sebäpli başyna düşen işler üçin öküner, puşman bolar, ýalňyş tutum we hereketlerden ýüz öwrüp, Allatagala sygynar we ondan kömek sorar, umytsyzlyga düşmez.


text:
Yaş Şahyr
Geň görmäň
Pikirleriň ahyry yok, soňy yok,
Aýdyp bersem mazmuny yok many ýok,
Goşgylamyň sozleri bar sazy ýok,
Pikirlerim şeýleräkdir geň görmäň.
Öňki dostlaň käbiri bar käsi ýok,
Toýa barsaň serhoş barda wäşi ýok,
Bu naharyň tüwisi bar mäşi ýok,
Oýlanmalam şeýleräkdir geň görmäň.
Ol gyzy...
Ýatdan çykarma!
Bilýan bu durmuşyň aladalary
Ýatdan çykarmagyn Ýaradanyňy
Hemde ejeñ janyň aýdanlaryny
Bilip goýgyn hijem ýatdan çykarma
Mekdepde okadan mugallymyňy
Türgeniňi, göreşmäni öwreden
Hemde ýüregiňde söýgi döreden
Ol gyzy hiç haçan ýatdan çykarma
Gerek wagt hemişe ýanyňda bolan
Şu edişim dogrymy?
Salam dostlar! Goşgy düzmegem birhili endik ýaly bolup barýar)). Goşgylamyň sany 10-a dagy ýetdi, nesip bolsa bir birden goýaryn, esasy bölegi söýgi hakda. Şu gezek dädem (kakam) hakda düzen goşgymy size ýetirmekçi. Okap düşünersiňiz. Pikirleriňizi ýazyň.
Hemmäňe ýüzlenip içimi dökýän,
Bir nurana dädemizem bolmady.
Oja...


text:
ХОДЖАНЕПЕС НОВОСТИ является культурным,общественно-политических,литературы и искусства,веб-страницу; ОВНУК, Хангелди
THE HOJANEPES NEWS IS A CULTURAL, SOCIAL-POLITICAL, LITERATURE AND ARTS WEB PAGE - Dr. OWNUK, Hangeldi - TORONTO
نشریه الکترونیکی فرهنگی، سیاسی-اجتماعی، ادبی و هنری خوجه نفس نیوز- دکتر اونق، خانگلدی - تورنتو
المجلة الإلكترونية والثقافية والسياسية - الاجتماعية، والأدبية، والفنية الخوجا نفس الأخبار - خ.اونق - تورونتو
Saturday, January 12, 2008
T A R Y H - - - - - - - تــــا ر یــــخ
1 comment:
Döwürdeşleriniñ şaýatlyk etmeklerine görä, general Skobelev Gökdepe galasyny gana gark etmegi we şeýdibem ruslaryñ milli gahrymanyna öwrülmegi arzuw edipdir. Şonuñ üçinem ol türkmenleriñ gaça uruş, ýagny partizançylyk taktikasyny däl-de, gala gaplanyp, goranyş usulyny saýlap almaklaryny isläpdir. Çünki rus goşunlary özleriniñ ýarag taýdan artykmaçlyklaryny diñe galanyñ garşysyna ulanyp biljekdiler. Eger-de türkmenler gaça uruş taktikasyny saýlap alsalar, onda süýräp gelen köpsanly agyr toplarynyñ ruslara peýdasy degjek däldi. Üstesine-de türkmenler öz ýurtlaryna belet, gaça urşa-da ökdediler.ReplyDelete
Gökdepe galasynda geçirilen Uly Halk maslahatynda parasatly Hanmämmet atalyk bilen Orazmämmet serdaryñ öwüt-ündewleri geçmän, rus goşunlary bilen uruşmaly diýlen karara gelnensoñ, galany goramagyñ baştutanlygy dört sany serdara ynanylýar. Emma uruş başlanyp, gündelik durmuş harby ýagdaýa tabyn edilensoñ, Gökdepe galasynyñ goragynyñ serkerdeligi iş ýüzünde diñe bir adamynyñ – alamançy Dykma serdaryñ elinde jemlenýär.
Harby sungatyñ nukdaý nazaryndan garanyñda, bu şowsuzlykdy, alaman serdaryna galanyñ goragyny ynanmak – betbagtlyga el bulamakdy. Sebäbi Dykma serdaryñ uruş we serdarlyk tejribesi diñe duýdansyz çozuşlardan hem yzyndan gelýän kowgulardan gaçyp gutulmakdan ybaratdy. Ol şondan öñ hiç haçan gala gorap gören adam däldi.
Netijede Dykma serdar Gökdepe galasynda ilkibaşdan işanlaryñ täsiri astynda kabul edilen ýalñyş uruş taktikasyny iñ soñuna çenli üýtgewsiz dowam etdirýär. Ol taktika – galada jemlenip, goranmakdan hem galany gabap ýatan duşmanyñ üstüne duýdansyz we yzygiderli çozuşlary geçirmekden ybarat bolupdyr. Galada uzaga atýan güýçli toplar bolmansoñ, bu meselede goraýjylar basybalyjylar bilen bäsleşip bilmändirler. Galany goraýjylryñ elinde diñe ýekeje top, ýagny Marydan gelen kömekçi goşunyñ getiren saryja topy bar eken. Ol 1869-njy ýylda Marynyñ üstüne çozup gelen Eýran goşunlaryndan üstün çykylanda, Gowşut hanyñ Hemze Mürzeden olja alan toplarynyñ biri eken. Gökdepe galasynda şol saryja top ulanylypdyr, ýöne kiçeñräk bolany üçin ondan atylan oklar hiç haçan duşmanyñ üstüne ýetmändir, has bärde ýere gaçypdyr. Şonda-da galany goraýjylar onuñ barlygyndan ruhlanypdyrlar. Gökdepe urşuna gatnaşanlaryñ galdyran ýatlamasyna görä, her gezek saryja top atylanda türkmenler ”jana-a-a-a!” diýşip gygyrýan ekenler.
Öz üstlerine gije-gündiz ok ýagdyrýan döwrebap duşman artilleriýasynyñ garşysyna goýmaga galany goraýjylarda başga serişde bolmandyr. Türkmenleriñ gündizki çozuşlary-da basybalyjylar üçin ullakan bir howp döretmändir. Sebäbi ruslaryñ elindäki ýaraglar türkmen esgerleriniñkiden onlarça esse kämil eken.
Gökdepe urşunda ruslar üçin iñ gorkulysy – türkmenleriñ gijeki duýdansyz çozuslary bolupdyr. Duýdansyz çozuşlara kim ökde? Elbetde, alaman serdary Öwezmämmet Dykma. Çünki alamançylyk büs-bütin duýdansyzlyga esaslanýan söweş taktikasy. Hut şol sebäpdenem uruş hereketleri güýjäp ugransoñ, Gökdepe galasyny goramagyñ Baş serkerdeliginiñ öz-özünden Dykma serdaryñ elinde jemlenmegi geñ däldir. Bu kimiñdir biriniñ islegine görä bolup geçen zat däl-de, eýse tebigy zerurlygyñ getiren şowsuz netijesidir.
Baş serkerdelik ikinji Gökdepe urşunyñ öñ ýanynda örän gümürtik ýagdaýda wepat bolan parasatly Nurberdi han, galyberse-de, Orazmämmet serdar, Hanmämmet atalyk ýaly has öñdengörüji kişiniñ elinde bolup, Dykma serdar hem duşmanyñ üstüne diñe duýdansyz çozuşlary gurnamak bilen meşgullanan bolsa, onda Gökdepe galasynyñ gahrymançylykly goralyşynyñ soñy agyr ganly tragediýa öwrülmese-de öwrülmezdi.
Geljekde şeýle ganly tragediýalaryñ türkmen topragynda gaýtalanmazlygy üçin biziñ Gökdepe galasynyñ gahrymançylykly goralyşynyñ we tragiki ýeñlişiniñ taryhyny jikme-jik öwrenmegimiz, bu taryhy türkmenleriñ ýaş nesillerine dogruçyl öwretmegimiz gerek.
Ahal topragynda, Gökdepe galasynyñ eteginde we basybalyjylar tarapyndan gana gark edilen galanyñ içinde XIX asyryñ soñunda bolup geçen söweşlerde türkmenler halk hökmünde köpçülikleýin gahrymançylyk görkezipdirler. Bu uruşda türkmenler özleriniñ gaýduwsyz hem edenli, başarjañ hem örän batyr halkdygyny subut edipdirler. Türkmenleriñ haýran galaýmaly söweşjeñlik we beýik ahlak sypatlary hakda birinji Gökdepe urşunda rus goşunlaryna serkerdelik eden general Lomakin 1879 ýylyñ 15-nji sentýabrynda şeýle ýazýar: ”Bir zady hökman bellemeli, tekeleriñ ajaýyp gylygy bar – näçe pul berseñ-de, olaryñ arasyndan hakynatutma dönük tapjak gümanyñ ýok. Olarda öz halkyna wepalylyk şeýle bir güýçli welin, hiç hili sowgat, hiç hili haýbat bilen olary syrlaryny açmaga mejbur edip bolanok, şonuñ üçinem bar bilýänimiz diñe öz goşunlarymyzyñ bilip bilen zatlary. Tekeleriñ güýjüne we ýeñilmezekligine berk ynanýandyklary üçin goñşy ýomut-gökleñlerden hem içaly tutup, tekeleriñ arasyna ibermäge içaly tapyp bolanok.”
Şol hatynda general Lomakin ýene-de şeýle ýazýar: ”Bu gün tekeler bize görülmedik, iñ gowy Europa goşunlaryna laýyk garşylyk görkezdiler.” Öz hatynda Lomakin türkmen esgerleriniñ mergenligini-de boýun alýar: ”Tekeleriñ mergenligini gözden salmak mümkin däl – olaryñ atan oky boş geçenok, bizden ölenleriñ köpüsiniñ döşünden ok degendigi we ýaralylarymyzyñ hem köpüsiniñ döşünden ýa-da garnyndan ok degendigi – munuñ subutnamasydyr; olaryñ sowukganlylyk bilen gowy çenäp atýandyklary görnüp dur.”
Şol gün Diñli depäñ töwereginde we onuñ alkymyndaky harazda bolup geçen aldym-berdimli söweşi ýatlap, rus generaly ýene şeýle ýazýar: ”Galadan hem onuñ golaýyndaky harazdan tekeleri naýzalaryñ güýji bilen kowup çykarmaly boldy. Harazyñ goragçylaryndan çen tutup, türkmenleriñ nähili berk durmagy ýüreklerine düwendiklerini añsa bolýardy, diñe ölüm olary atyşmagyny bes etdirip bilýärdi.”
Gökdepe urşunda türkmenler gürrüñsiz ahlak ýeñşini gazanýarlar, olar öz ýurtlaryny gorap janlaryndan geçmäge taýýardyklaryny subut edýärler. Basybalyjylaryñ üstünligini üpjün eden faktorlar: olaryñ öñdebaryjy ýaraglary we döwrebap harby tälim alan nyzamly goşunlary hem harby sungatdan gowy baş çykaran serkerdeleriniñ bolanlygy.
Bu meselede Gökdepe galasyny goraýjylaryñ üpjünçiliginiñ basybalyjylaryñkydan has pesde bolmagynda ýönekeý halkyñ, türkmen esgerleriniñ günäsi ýok. Olar galanyñ etegindäki çaknyşyklarda we gala ýykylan güni onuñ içinde öz topragy, maşgalasy, bala-çagasy, öý-öwzary, mal-mülki üçin mertlerçe durup, soñky demlerine çenli söweşipdirler.
Gökdepe urşunda türkmenleriñ ors basybalyjylaryndan ýeñilmeginiñ sebäbini türkmen jemgyýetiniñ ösüşde ors jemgyýetinden has yza galanlygyndan gözlemeli. Orsýet öz wagtynda Europanyñ iñ ösen ýurtlaryndan ylym-bilim öwrenipdir, dürli ugurlar boýunça, şol sanda harby ugurdan-da, europaly hünärmenleri çagyryp, Europa derejesindäki öñdebaryjy armiýany döredipdir, ony döwrebap ýaraglandyrypdyr. Türkmenler bolsa bu kuwwatly harby maşynyñ garşysyna diñe öz şahsy gahrymançylygyny hem gaýduwsyzlyklaryny, fiziki tälimlerini goýup bilipdirler. Netijede galany goraýjylaryñ köpçülikleýin gahrymançylygyna garamazdan, ahyr netijede uruş harby üpjünçilik taýdan uly artykmaçlygy bolan basybalyjylaryñ peýdasyna gutarypdyr.
Emma bu ýeñliş türkmenleriñ Gökdepe urşunda görkezen deñi-taýy bolmadyk köpçülikleýin gahrymançylygynyñ ähmiýetini birjik-de peseltmeýär. Tersine, harby üpjünçilik taýdan has rüstem, dişine çenli ýaraglanan duşman bilen bolan söweşlerde görkezileni üçin bu gahrymançylygyñ taryhy ähmiýeti has-da artykdyr.
Bur uruşdaky gyrgynçylygyñ jogapkärçiligi basybalyjy rus patyşasynyñ hem onuñ Skobelev tetelli ganhor generallarynyñ, şeýle-de galanyñ goragyna deñli-derejeli baştutanlyk edip bilmedik türkmen serdarlarynyñ, galyberse-de, harby işlerden, şol döwürdäki degişli syýasy ýagdaýdan asla baş çykarmaýan hallaryna urşuñ harby taktikasyna we syýasata gödeklik bilen gatyşan işanlaryñ üstüne düşýär.
Hut şol dar düşünjeli işanlaryñ güýçli täsiri astynda serkerdeler bu uruşda ilkibaşdan ruslaryñ üstün geljek taktikasyny saýlap alýarlar, Dykma serdar bolsa ony iñ soñky logiki nokadyna ýetirýär. Dykma serdar işanlaryñ maslahatyna uýup, galadan çykmaly däl, soñky damja ganymyza çenli galany goramaly diýip buýruk berýär. General Skobeleve-de, başda belleýşimiz ýaly, geregi-de şol eken. Ol uzaga atýan agyr toplaryny edil galanyñ alkymynda gurup, galany yzygiderli top okuna tutýar. Netijede galadaky urşujylardan we parahat ilatdan birnäçe müñüsi irginsiz ýagdyrylýan top oklarynyñ astynda gurbany bolýarlar. Gyssagara-da gazylan tümler (ýer döleler) parahat ilaty top okundan asla gorap bilmändir.
Agyr ýitgilere garamazdan, türkmenler galany goramagy dowam etdiripdirler. Olaryñ gijeki duýdansyz hüjümleri bolsa, basybalyjylaryñ hatarlarynda dowul döredipdir. Şol hüjümlere erkekler bilen bir hatarda türkmen aýal-gyzlary-da gatnaşypdyrlar. Olaryñ käbiri bu söweşlerde gahrymanlarça wepat bolupdyr.
Gündizki aýgytly hüjümde türkmenler bir gezek duşmany agyr aljyraññylyga salýarlar. Şonda olar ruslaryñ garymda ýatan birinji hataryny çym-pytrak edip, gaçmaga mejbur edýärler. Bu söweşde türkmenler köp sanly ýarag olja alyp, üstesine-de Apşeron polkunyñ söweş baýdagyny-da ele salýarlar. Söweş baýdagyñy aldyrmak uruşda ýeñilmek bilen barabar görülýän masgaraçylyk hasap edilýär.
Onsoñ ýüzbe-ýüz uruşda türkmenlerden asgyn gelen rus goşunalry galany almak üçin harby hilegärlige ýüz urýarlar. Olar assyrynlyk bilen garym gazyp, galanyñ diwarynyñ düýbünde ummasyz köp mukdarda däri goýýarlar. Galanyñ goragyna serkerdelik eden Dykma serdar duşmanyñ bu harby mekirligine düşünmändir, bu hilegärligiñ üstüni açyp, wagtynda onuñ öñüni alyp bilmändir. Netijede 1881 ýylyñ 12-nji ýanwarynda basybalyjylar galanyñ diwaryny partladyp, onuñ içine çozup giripdirler.
Söweş aýylganç hem örän gandöküşikli bolupdyr. Basybalyjylar ululara-da, çagalara-da, aýal-gyzlara-da, garry-gurtulara-da rehim etmändirler. Galany goraýjylar her bir öý ugrunda söweşip, baş goýupdyrlar. Türkmen ýigitleri edil aç arslan ýaly söweşipdirler. Olaryñ gahrymançylygyna, gaýduwsyzlygyna duşmanlaryñ özleri-de haýran galypdyrlar.
Gala ýarylansoñ, onuñ içindäki ilatyñ arasynda dowul döräpdir, halk galany taşlap, başly-barat guma gaçypdyr. Duşmanlar çakyr aýazly gyş güni dowla düşüp, gaçyp barýan eli çagaly naçarlary, garry-gurtulary, ýetginjekleri yzlaryndan ýetip, gylyçdan, naýzadan geçiripdirler. Hiç kese rehim edilmändir. Harby taýdan asla zerurlyk bolmasa-da, orslar guma gaçyp barýan eli ýaragsyz, garawsyz ilaty 10-15 kilometr yzarlap, gyryp gidipdirler. Bu wagşy kowga general Skobeleviñ hut özi ýolbaşçylyk edipdir. Onuñ gözi gandan doýmandyr. Gala ýykylan güni ol öz goşunlaryna ”ýesir almaly däl” diýip buýruk beripdir. Skobeleviñ bu wagşy buýrugyna esaslanyp, ors goşunlary şol gün ýaraly esgerleri-de, ýeñijiler üçin asla howply bolmadyk eli ýaragly ýetginjekleri-de gyrypdyrlar. Şonuñ üçinem türkmenler Skobeleve ”gözi ganly general” diýip at goýupdyrlar.
Gökdepe galasy goralan we soñra onuñ ýykylan günleri aýylganç gyrgynçylygy öz gözleri bilen gören türkmenleriñ hem ynsaply rus ofiserleriniñ galdyran ýatlamalaryndan, şeýle-de Ahal topragynyñ ilatynyñ uruşdan öñki we soñky sanyndan çen tutsañ, Gökdepe urşunda 30 müñe golaý adamynyñ wepat bolanlygyny çak etse bolar.
Uly gyrgynçylyga garamazdan, türkmenleriñ Gökdepe galasyndaky görkezen gahrymançylygy taryhda ýitmejek yz galdyrýar. Gökdepe söweşi watana wepalylygyñ we gaýduwsyz batyrlygyñ simvolyna öwrülýär we Orta Azyýadan has uzaklara ýaýraýar. Türkmenleriñ rus goşunlaryna berk gaýtawul berendikleri hakyndaky habar hatda Europa çenli-de baryp ýetýär. Şonda alys Europanyñ paýtagtlarynda ilkinji gezek türkmenleriñ gaýduwsyzlygy we gahrymançylygy dogruda gürrüñ edilýär.
Gökdepe galasy synandan soñ Türkmen topragynyñ doly basylyp alynmagyna giñ ýol açylypdyr. Şondan üç ýyl geçensoñ, türkmenleriñ harby taýdan ikinji güýçli merkezi bolan Mary topragy-da basybalyjylara gutarnykly boýun egdirilipdir. Marynyñ rus patyşasyna uruşsyz boýun egmeginde Nurberdi hanyñ aýaly, Marynyñ hany Güljemal han we ogly Magtymguly han uly rol oýnapdyrlar. Gökdepe galasy goralýarka iñlisleriñ ozalky wadalaryndan dänip, türkmenlere harby kömek bermezligi-de Marynyñ Russiýanyñ düzümine meýletin girmegine sebäp bolan syýasy ýagdaýlaryñ biridir. Türkmen han-begleri iñlisleriñ boş wadalaryna ynanmaklaryny bes edipdirler.
Hywa we lebap türkmenleri ondan has ozal rus patyşasynyñ gulçulygyna düşüpdirler. Çünki olar Hywa hanlygynyñ we Buhar emirliginiñ düzüminde ruslara tabyn edilipdirler. Netije-de Gökdepe galasynyñ ýykylmagy Türkmen topragynyñ doly kolonial garaşlylyga düşmegine getiripdir. Bu elgaramalyk soñra 110 ýyllap dowam etdi. 1881 ýylyñ 12-nji ýanwary türkmenleriñ halk hökmünde erkinliginiñ syndyrylan günüdir.
Sovet döwründe Gökdepe galasynyñ ýykylmagynyñ ýasyny tutmak-da, galanyñ gahrymançylykly goralyşyny we onuñ tragediýasyny asla ýatlamak-da bolanokdy. Bu gadagandy. Diñe geçen asyryñ 80-nji ýyllarynyñ ortasynda SSSR-de Üýtgedip gurmak syýasaty başlanansoñ, bu barada dil ýarmak mümkin boldy. Ilkinji bolup bu meseläni Türkmenistanyñ ”Agzybirlik” Demokratik Halk Hereketi gozgady. Gökdepäniñ ýaşululary we ýerli ilat bilen ylalaşyp, ”Agzybirlik” 1990 ýylyñ 14-nji ýanwarynda ilkinji gezek Gökdepe galasynyñ synmagynyñ, türkmen topragynyñ rus patyşasy tarapyndan basylyp alynmagynyñ Ýas gününi belledi. Türkmenistanyñ dikmesi şonda bu çäräni geçirmegi gadagan etdi.
Emma Türkmenistanyñ kommunistik dikmeleriniñ ”Agzybirligiñ” bu döwletli başlangyjyna diş-dyrnak garşy çykandyklaryna garamazdan, külli türkmen bu başlangyjy goldady. ”Agzybirlik” Gökdepäni halky bilen geñeşip, Ýas gününi 1990 ýylyñ 14-nji ýanwarynda, ýagny dynç güni bellemeli diýip karar etdi. Bu örän dogry çözgütdi, hut şonuñ üçinem şol gün Gökdepe galasyna 10 müñden gowrak adam ýygnandy. Türkmenler şonda sovet häkimýeti ýyllary içinde ilkinji gezek öz gahryman ata-babalarynyñ we türkmeniñ milli erkiniñ syndyrylmagynyñ simvolyna öwrülen gahryman Gökdepe galasynyñ Ýas gününi bütin ýurt bolup bellediler. Türkmen halky dogduk topragy gorap wepat bolanlaryñ we nähak gyrgynçylyga uçradylanlaryñ ruhuna degsin etdi, olara hormat goýdy.
Soñkusy ýyl Türkmenistanyñ kommunistik häkimýetleri ”Agzybirligiñ” döwletli we batyrgaý başlangyjyna eýe çykyp, bu senäni resmi taýdan bellemegi girizdiler. Olary bu ädime iteren zat – aýaklarynyñ aşagyndan daýançlarynyñ gidip barmagy hem-de ”Agzybirligiñ” il içinde abraýynyñ göterilmegi boldy. Kommunistik häkimýetler bu meselede: ”Eger-de hereketiñ öñüni alyp bolmasa, oña ýolbaşçylyk et!” diýen hilegär syýasatdan ugur aldylar we bu senäni resmi taýdan bellemegi girizdiler.
Gökdepe galasynyñ synmagynyñ Ýas güni şondan soñ her ýylyñ 12-nji ýanwarynda bellenilýär. Bu sene indi türkmen topragy ugrundaky söweşlerde baş goýan gahrymanlary hemmesiniñ bilelikdäki hatyra gününe öwrüldi. Biz milli Hatyra güni mynasybetli ýagşy dilegler edýäris: sadakalaryñyz kabul bolsun! Öten gahrymanlaryñ ruhlary şat bolsun! Goý, olar öz nesillerinden razy bolsunlar!
Ak Welsapar, ýazyjy, Gökdepe galasynda 1990 ýylyñ 14-nji ýanwarynda geçirilen ilkinji Ýas gününi gurnaýjylaryñ biri, oña gatnaşyjy.


text:
Müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýan milli gymmatlyklarymyzyň içinde halydyr keçelerimiz aýratyn orny eýeleýär. Çeper elli gelin-gyzlarymyzyň ýiti zehininiň, yhlasynyň hem-de päk arzuw-islegleriniň miwesi bolan bu önümlerde şan-şöhrata beslenen taryhymyz, türkmen tebigatynyň ajaýyplyklary öz beýanyny tapýar. Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe kökleri asyrlaryň jümmüşine siňip gidýän milli mirasymyzy täze röwüşde ösdürmäge, ony dünýä ýaýmaga uly üns berilýär. Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşi tarapyndan çeper elli, zähmetsöýer zenanlaryň arasynda her ýyl däbe öwrülip geçirilýän «Gülüň owadan!» atly bäsleşik hem bu babatda uly ähmiýete eýedir.
Öňňin Türkmenabat şäheriniň Bitarap Türkmenistan şaýolunyň ugrundaky suw çüwdürimleri toplumynda şu bäsleşigiň welaýat tapgyry geçirildi. Oňa etraplarda, şäherlerde geçirilen deslapky tapgyrda ýeňiji bolan toparlar gatnaşdylar. Bilşimiz ýaly, öýleriň bezegi bolan keçeleri taýýarlamak örän inçe, hysyrdyly iş. Bu işe ukyp-başarnygyňy, yhlasyňy siňdireniňde, göwnüňdäki maksadyňa ýetip bolýar. Bäsleşige gatnaşan gelin-gyzlar hem özleriniň bu inçe senede ussatdyklaryny subut etdiler. Olar bäsleşigiň şertine görä, türkmen milli keçesini taýýarlamak bilen baglanyşykly işleri ýerine ýetirmekde we zerur bolan gurallary ulanmakda keçelere salynýan milli nagyşlary saýlamakda, keçe taýýarlamak bilen baglanyşykly yrymlary, rowaýatlary, gazallary, aýdyşyklary gürrüň bermekde ukyp-başarnyklaryny görkezdiler. Göze gelüwli keçelerde nagyşlary saýlamaga-da üns berilmelidir. Hususan-da, gadymyýetden gözbaş alyp gaýdýan «Ak tüýnük», «Gözenek», «Gülýaýdy», «Sekiz goçak», «Gelinbarmak», «Öküz oňurga», «Içýanagzy» ýaly nagyşlar keçe taýýarlaýan ene-mamalarymyzyň söýgüli nagyşlary bolupdyr. Häzirki wagtda-da zenanlar keçeleri bu nagyşlar bilen gülleýärler. Bäsleşige gatnaşyjylar hem öz hödürlän keçe önümlerinde şu nagyşlary ulandylar. Şu hem keçeleriň nepisligini, özüneçekijiligini has-da artdyrdy.
Eminler toparyna ýeňijileri kesgitlemek aňsat düşmedi. Çünki etrapdyr şäherlerden gelen toparlaryň taýýarlan keçe önümleri biri-birinden nepisdi, owadandy, özüneçekijidi. Her niçik hem bolsa ökdäniň ökdesi bolýar. Bu bäsleşikde ýeňiji bolmak Saýat etrabynyň gelin-gyzlarynyň paýyna düşdi. Olaryň taýýarlan keçesi iň gowy önüm diýlip yglan edildi. Welaýat bäsleşiginde öňdeligi eýelän saýatly gelin-gyzlar ýakyn günlerde paýtagtymyzda geçiriljek döwlet bäsleşigine gatnaşmaga hukuk gazandylar. Halaç hem-de Darganata etraplarynyň toparlary bolsa, degişlilikde, ikinji, üçünji orunlara mynasyp boldular. Ýeňijiler Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň welaýat bölümi hem-de Kärdeşler arkalaşyklarynyň welaýat birleşmesi tarapyndan Hormat hatlary, gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglanyldy.
Bäsleşik welaýatymyzyň sungat ussatlarynyň ýerine ýetirmeklerinde aýdym-sazly çykyşlar bilen utgaşdy. Bu çäre milli mirasymyzyň muşdaklarynda hem örän ýakymly täsirleri galdyrdy.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2019 Email: zenan@mail.com


text:
Türkmenistan — Germaniýa: ykdysady hyzmatdaşlyk giňeldilýär
Şu gün GFR-iň paýtagtynda Türkmen-german işewürler maslahaty açyldy, oňa gatnaşmak üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň wekiliýeti iberildi.
11-nji fewralda sanly wideoaragatnaşyk boýunça geçirilen iş maslahatynyň barşynda döwlet Baştutanymyz bu işewürler maslahatynyň çäklerinde gol çekmek meýilleşdirilýän resminamalaryň taslamalaryny makullady hem-de dünýäniň öňdebaryjy öndürijileri, şol sanda nemes kompaniýalary bilen ýurdumyzyň senagat kärhanalarynyň işini täze derejä çykarmak maksady bilen, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň işjeňleşdirilmeginiň möhümdigini belledi.
Şu gezekki çäre şeýle hem Türkmenistan bilen Ýewropa ýurtlarynyň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň we däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine, ýurdumyzyň pudaklarynyň daşary bazarlarda eýeleýän ornunyň pugtalandyrylmagyna, olaryň eksport, innowasiýa we maýa goýum mümkinçilikleriniň pugtalandyrylmagyna gönükdirilendir.
«Deutsche Bank AG-nyň» binasynyň mejlisler zalynda geçirilýän Türkmen-german işewürler maslahatyna GFR-iň DIM-niň, Ykdysadyýet we energetika, Oba hojalygy we azyk federal ministrlikleriniň, Halkara hyzmatdaşlygy nemes jemgyýetiniň, Telekeçilige goldaw bermegiň gündogar-ýewropa birleşiginiň, Merkezi Aziýadaky nemes ykdysadyýetiniň wekilhanasynyň, GFR-iň Söwda-senagat edarasynyň, Germaniýanyň alymlar toparlarynyň hem-de dürli pudaklarda işleýän köp sanly kompaniýalaryň wekilleri gatnaşýarlar.
Olaryň hatarynda bank işine, çaphana, biotehnologiýa, elektron enjamlarynyň önümçiligi, ýol gurluşyk we oba hojalyk tehnikasy, nebitgaz senagaty, maşyngurluşyk we uçargurluşyk, logistika we beýleki ugurlara ýöriteleşen kompaniýalar hem bar. Maslahata jemi 70-e golaý iri kompaniýa gatnaşýar.
Milli Liderimiziň görkezmesine laýyklykda, maslahata Türkmenistandan Oba hojalygy we daşky gurşawy goramak, Energetika, Maliýe we ykdysadyýet, Dokma senagaty, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrlikleriniň, «Türkmengaz» we «Türkmenhimiýa» döwlet konsernleriniň, Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň, Ahal welaýatynyň häkimliginiň, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň, Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň, Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz portunyň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri gatnaşýarlar.
Maslahatyň gün tertibine geljekki söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy meýilleşdirmek üçin täze teklipler girizildi. Taraplar hyzmatdaşlygyň ugurlaryny anyklaşdyrdylar hem-de iki tarapyň hem mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmagyň şertlerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şunda, ozaly bilen, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň diwersifikasiýalaşdyrylmagy, ýokary tehnologiýalaryň önümçilige giňden ornaşdyrylmagy, düzümleriň senagatlaşdyrylmagy, ýurdumyzda alnyp barylýan sanlaşdyrmak işleri göz öňünde tutuldy.
Maslahatda ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyna hemmetaraplaýyn baha berildi, dürli pudaklarda amala aşyrylýan özgertmeler häsiýetlendirildi, olary ösdürmegiň has uly ähmiýetli görkezijileri we mümkinçilikleri beýan edildi, Türkmenistan bilen GFR-iň arasyndaky haryt dolanyşygynyň häzirki ýagdaýy seljerildi hem-de iki ýurduň bähbitleri hasaba alnyp, onuň möçberlerini geljekde hem artdyrmak üçin çäreler ylalaşyldy.
Türkmen ykdysadyýetiniň innowasiýa ugry boýunça ösdürilmegine, ýurdumyzda emele gelen amatly maýa goýum ýagdaýyna hem-de daşary ýurt kompaniýalarynyň işlemegi üçin döredilen amatly şertlere aýratyn üns berildi. Bellenilişi ýaly, syýasy durnuklylyk, jemgyýetiň demokratiýalaşdyrylmagy, kanunyň rüstemliginiň berkidilmegi hem-de maliýe gözegçilik ulgamynyň döredilmegi, bank ulgamynyň we ätiýaçlandyryş bazarynyň kämilleşdirilmegi Türkmenistanyň maýa goýumlary özüne çekijiliginiň möhüm şertleri bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda maýa goýumlaryny höweslendirmek maksady bilen, hökümet işewürlik gurşawy gowulandyrýar, eksport ugurly senagaty ösdürmek boýunça strategiýa işlenip taýýarlanyldy hem-de üstünlikli durmuşa geçirilýär. 2018-nji ýylyň jemleri boýunça Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň ösüş depgini 6,2 göterime deň boldy.
Germaniýanyň kompaniýalary hem ýurdumyzda uzak möhletleýin taslamalaryň durmuşa geçirilmegine goşant goşýarlar. Olaryň hatarynda «Siemens AG», «Ñlaas Global Sales GmbH», «John Deere Walldorf GmbH & Ño. KG», «Umaõ Trade GmbH» ýaly kompaniýalaryň köp ýyllaryň dowamynda netijeli işländigini bellemek bolar. Mundan başga-da, maslahatda türkmen bazarynda işlemäge isleg bildirýän beýleki nemes kompaniýalary bilen giňden tanyşmaga mümkinçilik döredildi.
Birinji mejlis Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumynda we himiýa senagatynda maýa goýum mümkinçiliklerine bagyşlandy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ulgamdaky strategiýasy uglewodorod serişdelerini ibermegiň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmagy, türkmen tebigy gazyny daşarky bazarlara, şol sanda Ýewropa bazaryna ibermegiň köp şahaly ugurlaryny döretmegi göz öňünde tutýar.
Türkmenistanda amala aşyrylýan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşygy, tebigy gazy gaýtadan işlemek we onuň esasynda polietilen, polipropilen, sintetiki benzin we beýleki önümçilikler boýunça kärhanalar ýaly iri taslamalar nebitgaz senagaty üçin enjamlary öndürýän Germaniýanyň kompaniýalary üçin giň mümkinçilikleri açýar. Bularyň ählisi himiýa senagatynyň iri kompaniýalar bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmagy üçin uly giňişlikdir.
Türkmenistan şeýle hem gyzyklanma bildirýän taraplar bilen elektroenergetika we elektrotehnika pudaklarynda, şol sanda Türkmenistandan Owganystana we Pakistana elektrik geçiriji ulgamlary gurmak boýunça halkara taslamalary durmuşa geçirmekde hyzmatdaşlyk meselelerini içgin ara alyp maslahatlaşýar.
Germaniýanyň işewürler toparlarynyň gyzyklanmasyna eýe bolup biljek geljekki mümkinçilikleri uly bolan ulgamlaryň hatarynda Türkmenistanyň ulag pudaklaryny görkezmek bolar, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ulgamyň ösdürilmegine uly ähmiýet berýär. Işewürler maslahatynyň ikinji mejlisi häzirki zaman multimodal ulag düzüminiň döredilmegine bagyşlandy, şunda Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz portunyň mümkinçilikleri hasaba alnyp, täze logistika ugurlarynyň kemala getirilmegine aýratyn üns berildi.
Obasenagat toplumy hem-de Türkmenistana oba hojalyk tehnikasyny ibermekde, inžener-tehniki işgärleri taýýarlamakda hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegi ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň möhüm ugry bolup durýar. «Oba hojalyk we azyk senagaty ulgamynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri» ady bilen geçirilen mejlisde bu meseleleriň toplumyna garaldy.
Biziň ýurdumyz şeýle hem Germaniýanyň maliýe ulgamynyň, onuň maliýe karz edaralarynyň, ätiýaçlandyryş guramalarynyň, biržalarynyň, Türkmenistanyň öňden gelýän we ygtybarly hyzmatdaşlary bolan «Deutsche Bank» we «Ñommerz Bank» banklarynyň, döredilişiniň we olaryň işleýşiniň üstünlikli tejribesini özleşdirmäge gyzyklanma bildirýär hem-de maslahata gatnaşýan beýleki nemes maliýe edaralarynyň tekliplerine hem garamaga taýýardyr.
Türkmen döwletiniň ykdysady strategiýasy hususy bölegiň kärhanalarynyň jemi içerki önümiň möçberindäki paýynyň tapgyrlaýyn artdyrylmagyny göz öňünde tutýar. Şol sebäpli hem iki ýurduň işewürler bileleşikleriniň ugry, maýa goýumlaryny çekmek, dolandyrmagyň netijeli usullaryny, öňdebaryjy dolandyryş çözgütlerini ornaşdyrmak boýunça göni we ýakyn gatnaşyklaryň ýola goýulmagy hyzmatdaşlygyň uly ähmiýetli ugry bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan Germaniýanyň kompaniýalarynyň ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda netijeli işlemek üçin iň amatly şertleri döretmäge taýýardyr, ýurdumyz jogapkärli we ygtybarly hyzmatdaşlaryň oňyn başlangyçlary we teklipleri üçin hemişe açykdyr. Şu gezekki maslahata hem uzak möhletleýin söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmekde möhüm çäre hökmünde garap bolar, resminamalar toplumyna, şol sanda oba hojalyk tehnikalaryny getirmek, ýer we suw serişdelerini rejeli peýdalanmak, suw hojalygy üçin hünärmenleri taýýarlamak we okatmak hem-de beýleki ugurlar boýunça resminamalara gol çekilmegi munuň subutnamasydyr. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň we nemes kompaniýalarynyň arasynda hem birnäçe ylalaşyga gol çekildi.
Işewürler maslahatynyň çäklerinde Türkmenistanda öndürilen harytlaryň sergisi guraldy. Mundan başga-da, maslahatyň meýdançalarynda ýurdumyzyň we Germaniýa Federatiw Respublikasynyň wekilleriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi.
Türkmen wekiliýetiniň iş saparynyň maksatnamasyna laýyklykda, GFR-iň döwlet düzümlerinde gepleşikler we geňeşmeler geçirildi, nemes kompaniýalaryna baryp görmek hem-de olaryň innowasiýa tejribeleri bilen tanyşmak çäreleri guraldy.
Germaniýanyň işewürler toparlary ýurdumyz bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge, geljegi uly türkmen bazarynda orunlaryny berkitmäge, alyp barýan syýasaty giň halkara goldawyna eýe bolan milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça amala aşyrylýan giň gerimli döwlet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga uly gyzyklanma bildirdiler.
TDH


text:
Teswirlemeler
18.12.2018 | Pudaklaýyn forumlar — 2018: ýangyç-energetika toplumynyň gazananlary we geljegi
Geçen duşenbe güni, 17-nji dekabrda ýurdumyzyň ýolbaşçy düzüminiň wekilleri bilen geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda yzygiderli geçirilýän halkara derejeli pudaklaýyn işewür forumlaryň möhümdigine ünsi çekdi.
29.11.2018 | Halkara ulag maslahaty - daşary ýurt metbugatynda
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça 28-nji noýabrda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyndaky Kongresler merkezinde ulag-üstaşyr hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine bagyşlanyp geçirilen halkara ministrler maslahaty daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ünsüni özüne çekdi. Olar bu maslahatyň “Lapis Lazuli” (Owganystan —Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe) multimodal ulag-üstaşyr geçelgesi babatda bolşy ýaly, Beýik Ýüpek ýoluny täze görnüşde dikeldýän ýurdumyzyň ulag düzümleriniň mümkinçilikleriniň belende galmagy boýunça ägirt uly ähmiýete eýedigini bellediler.
01.10.2018 | BMG-niň Baş Assambleýasynyň nobatdaky maslahatynda Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyçlarynyň netijeliligi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji maslahatyna gatnaşmagy ýurdumyzyň köpugurly halkara hyzmatdaşlyk ýörelgesine ygrarlydygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi.
16.08.2018 | Türkmen-russiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň strategiýasy tassyklanyldy
Özara gatnaşyklaryň köpýyllyk tejribesine daýanyp, Türkmenistan we Russiýa Federasiýasy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan yglan edilen Durnukly ösüşiň ählumumy maksatlaryna ýetmek ugrunda strategik häsiýete eýe bolan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň parahatçylyk döredijilikli binýatlaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga, özara peýdaly gatnaşyklaryň ösdürilmegine taýýardyklaryny tassyklaýarlar.
13.08.2018 | Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň V sammiti — hoşniýetli goňşuçylyk syýasatynyň dabaralanmasy
1996-njy ýylda Türkmenistanda Hazar deňziniň hukuk derejesi hakynda Konwensiýany işläp taýýarlamak boýunça başlanan taslamanyň tamamlanmagy halkara ähmiýetli taryhy waka öwrüldi. Ondan has ozal Hazar deňziniň täze halkara-hukuk derejesi hakyndaky gepleşikler 1992-nji ýylyň fewral aýynda Tähranda geçirilen Kenarýaka döwletleriň birinji maslahatynda başlandy.
01.08.2018 | Türkmen-owgan gatnaşyklary dost-doganlyk goldawy arkaly rowaçlanýar
Türkmenistan Owganystanda parahatçylygyň we gülläp ösüşiň dabaralanmagyna hemmetaraplaýyn goldaw berýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we ynsanperwer ugurlaryň herekete girizilmeginiň möhümdigini belleýär. Munuň özi Owganystandaky ýagdaýa goldaw bermäge, onuň ykdysadyýetiniň ösüşine, sebitleýin gatnaşyklar ulgamyna täze senagat, ulag we maýa goýum taslamalarynyň çekmek ýaly anyk işlerde öz beýanyny tapýar.
16.07.2018 | Ýurdumyzyň eksport kuwwatynyň pugtalandyrylmagyna dokma senagatynyň goşandy
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň görnüşleriniň möçberini artdyrmak, ýurdumyzyň eksport kuwwatyny pugtalandyrmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň öňünde goýýan esasy wezipeleri bolup durýar.
12.07.2018 | Türkmenistan intellektual eýeçilik ulgamynyň kuwwatyny artdyrýar
Şu ýyl Türkmenistanyň milli intellektual eýeçiligi ulgamyna 25 ýyl dolýar. Häzirki döwürde intellektual eýeçiligiň desgalaryny goramak pudagynda döwlet kadalaşdyrylyşyny hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2013-nji ýylyň 1-nji martynda gol çeken Karary bilen döredilen Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Döwlet intellektual eýeçiligi gullugy (mundan beýläk Gulluk) alyp barýar.
10.07.2018 | Ýaş işgärleri taýýarlamak döwlet ähmiýetli işdir
Ministrler Kabinetiniň 5-nji iýulda bolan giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekip, Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerine welaýatlar we Aşgabat şäheri boýunça okuwa kabul etmegiň meýilnamasyny, 2018-nji ýylda orta hünär okuw mekdeplerine okuwa kabul etmegiň meýilnamasyny tassyklady.
01.07.2018 | Türkmenistan — BMG: ählumumy derejede pikirlenmek, özbaşdak hereket etmek
Ozal habar berlişi ýaly, şu aýda Nýu-Ýork şäherinde BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) howandarlygynda durnukly ösüş boýunça ýokary derejedäki syýasy forumy geçirmek meýilleşdirilýär. Türkmenistanyň Hökümetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 28-nji iýunda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylara ýurdumyzyň wekiliýetiniň öňde boljak foruma gatnaşmagyna görülýän taýýarlygyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy. Bu forum BMG-ä agza döwletleriň 193-sini we halkara guramalaryň 50-den gowragyny özünde jemleýär.


text:
Romantika — bu şemiň ýagtysyna ýelek bilen goşgy ýazmakdanam zyýat, telefonuň ýagtysyna ýorganyň aşagynda goşgy ýazmakdyr.
Romantika — bu fewralyň 14-ine 100 sany gyzyl bägül sowgat bermekdenem zyýat, bu onuň 20 ýaş doglan gününe 20 sany romaşka bermek we "Söýýär" düşer ýaly ähli güldäki ýaprak sanyny täk edip goýmakdyr.
Romantika — bu dünýäde bar bolan göwher gaşly 101 ýüzügiň 101-njisini onuň barmagyna dakmakdanam zyýat, öýüňe samolýotly gaýdyp boljak wagtyňda iň owadan kümüş ýüzügi alanyň üçin yzyňa poezdli gaýtmakdyr. Romantika — bu ony elinden tutup bordýurdan ýöretmekdenem zyýat, özüň bordýura çykyp, öz düzen goşgyňy okap bermekdir.
Romantika "I love you" diýip ýyldyzlar bilen asmana ýazgy ýazmakdanam zyýat, garyň üstüne gyşyk hatyň bilen "Happy birthday" diýip ýazmakdyr.
Romantika — irdenlerine oňa ertirlik taýýarlap eltişiňi hyýal etmekdenem zyýat, ertirligi bile taýýarlaýşyňyzy BILE arzuw etmekdir.
Romantika — Aý astynda oň jemalyna seretmekdenem zyýat, Aýa seredip, oň nesibäňde bolmagyny dileg etmekdir.
Romantika — Romeo we Žulietto ýaly bile ölmekdenem zyýat, oň durmuşyny gapdaldan yzarlap aýry ýaşamakdyr.
Romantika — Titanigiň ujunda ony saklap durmakdanam zyýat, tolkunlar seni uzak ýerlere alyp gitse-de, oň kenarda saňa garaşjagyny bilmek we özüňde hem wepalylygy saklamakdyr.
Ýylgyrtmakdanam zyýat, ony begenjinden aglatmakdyr romantika.
Jannishxan@Gmail.com
Romantika
Romantika — bu şemiň ýagtysyna ýelek bilen goşgy ýazmakdanam zyýat, telefonuň ýagtysyna ýorganyň aşagynda goşgy ýazmakdyr.


text:
Musulmanlara Çingizden (Temüçin, Jeňgiz) hem on esse zyýat zowal ýetiren patyşa Teýmirleň (Teýmir agsak–ölmeziniň öňüsyralarynda musulmançylygy kabul edýär) Garagumuň üsti bilen Köneurgenje we Bedirkende geçmekçi bolanda, Aman han Döwletýar beg oglunyň baştutanlygyndaky teke türkmenleri uly uruş edýärler, edil Gökdepe (gala) urşundaky ýaly söweşip gyrylýarlar. Soňra Teýmirleň ol ýerleri basyp alansoň, külli tekäni tüketmek maksady bilen olary Hytaý serhedindäki ot-çöp bitmeýän, tozanly, ýel öwsüp ýatan şor ýere — Taklamekana sürgün edýär. Tekeler bu kapyryň gazabyna uçrap, Taklamekanda, Nurgarabaýyr dagynda, Kermenede, Kelif-Uzboýuň ýakasynda, Artguýuda (Owganystanda), umuman, dört asyra golaý ýurdundan aýraçylykda ýaşaýarlar.
Olar Antguýudakalar 1712-nji ýylda Hojanepes batyryň maşgalasynda bir dogma dünýä inýär. Oňa Keýmir (aňladýan manysy gaýtmaz, dönmez, göni, sowulmaz) diýip at goýýarlar. Döwletmämmet Düýegöz Orazmämmet ogly şol wagt tekeleriň ýaşulusy bolupdyr. Keýmir onuň terbiýesinde kämilleşýär. Şirgazy hanyň söwer dosty Döwletmämmet Düýegöz aga Şirgazy handan ygtyýar alyp, 1719-njy ýylda külli tekäni Wasa göçürip getirýär. Şonda Keýmir ilki öz tireleriniň, soň utamyş urugynyň serdary, soňam Dowletmämmet Düýegöz aganyň baş serdary, orunbasary ýaly wezipelerde halkyna hyzmat edýär.
Şirgazy hanyň ölüminden (1728 ý.) soň kada-kanunlaryň üýtgänligi, şertnamalaryň bozulanlygy, Wasa çekilen aryk-ýaplaryň gömlüp, suwunyň kesilendigi hem-de özüniň gaty garrandygy sebäpli, Döwletmämmet Düýegöz aga "Öli diýerler ol kişa, ýaş togsandan aşansoň" diýen halk pähimine eýerip, ýaşululygy Keýmire tabşyrýar. Ol Wasda durarlyk galmandygy üçin gadymy mekana — Ahal we Merkezi Garaguma dolanmagy maslahat berýär, özi bolsa kän wagt geçmänka şol ýerde aradan çykýar. Emma Ahala gelseler, baryp Horezmiň paýtagty Köneürgençden Hywa geçmezinden 40-50 ýyl öň Ýemreli oýundan ýemreliler, Alili oýundan bolsa alililer Horezm şalary bilen tersleşip, bu ýere gelipdirler we Eýrana raýat bolupdyrlar.
Tekeler bolsa Tejen–Üçburç, Ýolbarsly sebitlerinde mesgen tutunyp, Damla, Ýerbent, Kyrkguýy, Mamur, Garryçyrla, Kürtüş sebitlerinden ta Balkan ýakalaryna çenli ýaýraýarlar. Emma Eýranyň dikmeleri—Etek galalarynyň baş hany Ugurly gazak (ýemreliniň gazak tiresinden), Mary welaýatynyň baş hany Baýramaly han (şaýy, gajarlaryň hany) we Eýran hanlyklary birleşip, tekeleri ýene-de sürgünde bolan ýerlerine kowmak isleýärler. Olar Eýran goşunlary bilen goşulyşyp, çarwa tekelere gün bermeýärler. Ýogsam, şol garyndaş taýpalara Ahal, Tejen, Balkan, Was sebitlerine çenli müňlerçe ýyllykdaky gadymy gonamçylyklarynyň ýatandyklary-da aýdylýar. Emma olar eýranly zalymlaryň penjesinde bolandyklary üçin öz garyndaşlarynyň üstüne ýykgynçylykly çozuşlar edýärler.
Keýmir öz orunbasary Anpaseýit wekili (çeltek–ýagly), Amandöş, Esenoglan ýaly serdarlary, Annaowez (gyzylgöz–ýalyňaýak) işabaşyny (goşun serenjamçysy), onbegileri, atalyklary, ynaklary (geňeşçilerini) çagyryp maslahat geçirýär.
Görogly soltandan (8-9-njy asyr) tä Şirgazy han zamanyna çenli 18 sany baş hanlygyň gowgaly günlerini, Teýmirleň bilen bolan çaknyşykda "Biz diňe Hakdan gorkýarys. Horezm şalary bilen ähtimiz bar, "Ähtinden dänen nembez (nesilsiz) bolar" diýipdirler. Şonuň üçinem sizi Garagumuň üsti bilen goýbermeris…" diýip, uruşdan öň gepleşik geçiren teke begi Aman hanyň sözlerini, özüniň atasy hasabynda, uly iliň hem sahaba hökmünde garan, hormatlan ýaşulusy Döwletmammet Düýegöz aganyň "Biz hiç haçan, hiç kime degmedik, degendenem gaçdyk, ýöne ýaý boýy gaçdyk" diýip, aýdan nesihatlaryny ýatlan Keýmir geçmişini, häzirki we geljekki ýagdaýlaryny paýhas eleginden geçirýär. Baryp, Wasda oturýarkalar ençeme gezek gaça uruşlar eden duşmany Nedirguly awşaryň 1730-njy ýyllarda Hywa hanynyňkyda tussagdaka özi bilen dostlaşyşy (şol wagtlar Keýmir utamyş urugynyň serdary), onuň özüni boşatdyrmak üçin özelenip ýalbaryşy, Döwletmämmet Düýegöz aganyň üsti bilen Nedirguly awşary tussaglykdan boşadyşy, onuň Keýmir bilen eden ähtnamalary, emma Eýrana şa bolapsoň, ähdine biwepalyk edip, häli-şindi çapawulçylykly çozuşlar edip durmagy maslahata ýygnananlary oýa batyrdy. Emma olar hiç haçan Eýrana tabyn bolmandyklary we geljekde-de bolmajakdyklary barada bir çukura tüýkürip, pikirlerini çugdamlaýarlar.
Tekeler Balkan eteginde oturanlarynda Eýran leşgerleri ençeme çozuşlar edýär. Olaryň geljegini asyp, çagalaryny, aýal-gyzlary, garylary Kurtuşbaba eltip, yzlaryna dolanyp gelip eden söweşlerinden soň köp heläkçilik çekip, ýeňlen duşmanlaryň Garagum çölüne çozuşlary azalýar. Emma şol wagt Büjnürt hanynyň baştutanlygynda öz raýaty bolan Ahal arkajyndaky we Etek galalaryndaky türkmen taýpalarynyň mejlis-maslahatlary köpräk çagyrylypdyr. Olar tekeleri Garagumdan kowup çykarmagyň kül-külüne düşýärler.
Keýmir kör Garagum çölünde ahyrky gaçybatalga diýip, deňziň demirgazyk gaýrasynda Ajykölüň towereginde bir goluň daşyna ojar-gum aralaşdyryp berkitme-gala hem gurýar. Soň-soňlar onuň ojarlary çüýräp, guma garylyp gidipdir. Olar köp ýerlerde şeýle berkitmeleri gurýarlar.
Büjnürt hany Kesearkajyň, Ahal we Etek galalarynyň hanlyklary bilen geçirmekçi bolýan uly maslahatyna Garagumda mesgen tutan teke türkmenleriniň serdary Keýmiri-de çagyrýar. "Çagyrylan ýere irinme" diýen nakyla eýerip, Keýmir hem maslahata barýar. Ýygnakda ençeme düşündiriş we guramaçylyk işleri hakynda gürrüň edilýär. Soňra gala hanlary öz ýagdaýlary barada aýdýarlar. Ahyrsoňy Büjnürt hany Keýmire ýüzlenýär:
— Keýmir teke, siziň watanyňyz-ýurduňyz nire?
— Han-hezretleri, biziň mekanymyz-ýurdumyz Garagum çölüdir.
— Onuň belli orunlary-şäherleri haýsylar?
— Belli orunlarymyz–şäherlerimiz: Kürtüş, Zekli, Üňüz, Ýerbent, Garryçyrla, Üçburç, Ýolbarsly, Damla hem beýleki ownuk şäherlerdir.
— Galalaryňyz haýsylar bolar?
— Galalarymyzam Hatapgala, Galtakgala, Akjagala, Gyzylja gala, Çeltekgala, Şeýtangala hem başgalar, han aga!
Keýmir sözüniň üstüni ýetirip, Garagum çölüniň giňdigi, onuň bir ýanynyň Hywa, ýene bir ýanynyň Buhara emirligi, beýleki bir tarapynyň Maňgyşlak bolup, tä Gazak ýurduna çenlidigi, uzyn tarapynyňam Eýran şalarynyň ýurdudygy hakynda aýdýar. Şol aralykda biziň ilimiz çarwaçylyk-maldarçylyk bilen meşgullanyp, mallarymyzy, mal önümlerimizi goňşy welaýatlara eltip, galla hem beýleki harytlara çalyşýarys. Biz hiç bir şalyga, hanlyga – häkimiýete garaşly däl, öz ygtyýarymyzda, özümizi özümiz dolandyrýarys. Hiç kime zyýan bermeýäris, gaýtam ýagşylyk edýäris, ýalançylyk, erbetçilik bolsa iň ýigrenýän zadymyzdyr, han aga! — diýýär.
Keýmiriň batyrgaý sözlerini diňläp, Ugurly gazak äsgermezlik etjek bolýar:
— Keýmir kör, bize argyşa gelen tekeleriňizden habaryňyz barmy? Biz olary horlap, aýallaryny-da basgylapdyk — diýende, Keýmir kör tarsa ýerinden turup, gazap bilen Ugurly gazaga (hana) ýiti nazaryny dikýär-de, başyndaky telpegini ýere patladyp urup, onuň üstünde lampa oturýar. Onuň bu hereketini synlan Büjnürt hany Ugurly hana garap: "Kör tekäniň telpeginiň üstünde oturmagynda bir gep bar" diýen. Soňra ol Keýmire garap:
— Seniň, näme aýtjak zadyň bar, belki ýatdan çykaransyň, ýene-de aýtjak zadyň bolsa aýt? — diýýär. Ol bolsa:
— Meniň aýtjak sözüm ýok, maňa söz galmady — diýýär. Eýran şasynyň zor salmagy bilen Pendi, Şeýhi-Jüneýdi (Guşgy) giňişliklerinde ýaşaýan türkmenler kem-kemden gysylyp, Mara göçürilip getirilýär. Şol ýyllarda Murgap derýasynyň ýakalary Eýrana garaşly bolan.
Hemişe-de teke türkmenlerini halamadyk Baýramaly han tekeleri gelen ýerlerine kowmak üçin her hili pyssy-pujurlyklar edýär. Marynyň aýagynda oturan teke çarwalaryny talap, azar ýamanyny berýärler, hatda oglan okadýan mollany-da, okaýan oglan-gyzlary-da horlap, olaryň namyslaryna degýärler. Oglanjyklaryň ujydyny kesmek ýaly ynsanlykdan çykmalardanam gaýtmaýarlar.
Bu ýagdaýdan soň Garaguma ýaýrap oturan tekeleriň ähli aksakgallaryny we serdarlaryny ýygnap, Keýmir uly mejlis-maslahat geçirýär. Şonda Baýramaly şyganyň (şaýynyň) öz edişindenem beter etmeli, olary talamaly diýip çykyş edenler-de bolýar. Birnäçesi bolsa gyssanmazlygy, öz wagty, ýeri gelende ar almagy, halkda günä ýokdugyny, eger häzir uruş edilse, ýene-de halka uly zyýan ýetmeginiň mümkindigini maslahat berýärler.
Keýmir bolsa teke türkmenleriniň hiç haçan alamançylyk etmändigini, diňe öwezine alamançylyk edendigini, onda-da aýal-gyzlary ýesir almandygyny düşündirýär. Ol onsoň Amandöş (öz baş serdary) serdaryň, Annaseýit wekiliň (orunbasary) we beýleki akyldarlaryň çykyşlaryny diňläp, kömek sorap Hywa hanyna ýüz tutmagy makullaýar. Muny hemmeler goldaýarlar.
Annaseýit wekiliň baştutanlygynda bäş sany adam Hywa hanynyňka we Hywa hanynyň teklibi boýunça soňra Buhara emiriniňkä baryp, Keýmiriň haýyş-towakgalaryny ýetirýärler.
— Horasan welaýatlary Çingiz hanyň ýörişlerinden öňem türkmen taýpalarynyň ýurdudy, hatda ondan asyrdaky zamanlarda-da olaryň ýaşan watanydyr — diýip, Buhara emiri Şamyrat Welnamy maslahatda aýdýar. Olar ýene-de bir aýyň dowamynda sähetli güni duşuşmagy karar edýärler. Garagum sährasyna goşun çekip ugraýarlar.
Amandöş serdaryň baştutanlygyndaky Keýmir körüň goşuny-da ýola düşüp, olar Dänew bilen Baýramalynyň ortalaryndaky gadymy Uzboýuň akgyt ugrunda ojar tokaýlarynyň arasyndaky Köpguýy diýen oýda duşuşýarlar. Dem-dynç alansoňlar salkyn bilen Baýramala ugraýarlar. Baýramala menzil ýarym galanda düşläp, gijöýlän ýene ýola düşýärler. Gije il ýatyp, it uklanda Baýramalynyň 10-11 çakyrym (1,06 km-e deň) golaýynda duşleýärler. Amatly ýerde jaýlaşansoňlar dessine işe girişýärler. Hywa hanynyň, Buhara emiriniň hem Keýmir körüň her biriniň saýlama nökerlerinden 200 (jemi 600) atlyny jemläp, Baýramaly hanyň üstüne hut şol gije ugradýarlar.
Olaryň gijäniň bir wagty duýdansyz dökülmegi Baýramaly hanyň gahar-gazabyny ýetjek derejesine ýetirýär. Çapawul atlylar aldym-gaç urşuny edip, käte yzlaryna serpigip, gaça uruş edýärler. Çapawullar şol gelişlerine bellenen ýere daňdanlar — namaz wagty gelýärler. Keýmiriň we Hywa hanynyň goşunlary ertir namazyny okap ýetişip, öz orunlarynda taýýarlykly duran bolsalar, Buhara emiriniň goşuny namaz okap ýetişmändir. Şonda Welnamy ymamyna garap: "Gysga süre saňa ne kyldy?" — diýip käýýäpdir.
Şunlukda, hersi bir gapdaldan, Keýmir bolsa çat garşysyndan çykyp, Baýramalynyň goşunlaryny dargadýarlar we köpüsini ýesir alýarlar. Baýramaly han ahyrsony ýaraglaryny taşlap, nökerleri bilen tabyn bolýar. Olar ýesirleri bilen bilelikde Baýramaly şygany (şaýyny) öňlerine salyp, şäheriň çetinden baranlarynda ilat ýaşulularyň baştutanlygynda olary duz-çörekli garşylap, Baýramalydan dynanlaryna begenýärler.
Baýramalynyň özüni bolsa bütin şähere aýlaýarlar. Keýmir kör şonda burkaz, aýmak, owgan, haryn, salyr, saryk, soltanyz ýaly ençeme ýerli türkmen taýpa-tireleri bilen hiç hili öjüniň ýokdugyny, emma Baýramaly şyga (şaýy) bilen öçlüdiklerini, bu betbagtçylygyň esasy günäkäriniňem hut Eýran dikmesi Baýramaly şygadygyny (şaýy) aýdýar. Olar Baýramalydan dynansoňlar Maryda türkmen begligini döredip, ony Hywa–Buhara tabyn edýärler. Alnan baýlyklary, oljalary, hatda eýer-esbapdyr ot-iýmlere çenli täze döredilen beglige tabşyrýarlar. Baýramaly hanyň hanlygyna degişli baýlyklaryň ählisini hasaplaýarlar, eýranly baý şygalaryň (şaýylaryň) artyk baýlyklaryny-da döwlet haýryna alýarlar. Şygalary hem birnäçe kakabaşlary maşgalasy, mal-garasy bilen Buhara, ýagny Amyderýa bilen Syrderýa aralygyna sürgün edýärler. Myhmanlary ugradyp, Keýmirem gaýdansoň, Annaseýit wekil 100 atly nöker bilen bir aýlyk galýar we täze begligi tertip-düzgüne salmaga kömek edýär. Bu waka 1785-nji ýylda bolýar. Şol guralan türkmen begligi 1785-nji ýyldan tä 1855-nji ýyla, Hywa hany Mädeminiň Sarahs urşundaky ölümine çenli dowam edýär. Bu ýerde türkmen begliginiň döredilenini eşiden Büjnürt, Maşat hanlary öz janlaryny saklap bilseler razy bolupdyrlar. Baýramaly han ölensoň, ol hakda her hili masgaralaýjy goşgular düzülipdir. Şolaryň biri-de şol döwürlerde ýaşan Gara şahyryň Maru-şahu-jahan hakyndaky "Seniň üstüňde" atly şygrydyr.
ÇEŞME: Gollanma


text:
Türkmen halysynyň milli baýramy bellenilýär
Her ýylyň maý aýynyň soňky ýekšenbesinde ýurdumyzda Türkmen halysynyň milli baýramy bellenilip gečilýär. “Türkmenhaly” döwlet birleşigi Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bi...
Ýazylan wagty: 26 мая 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 10 Jogaplar: 1
Şu gün «Ak şäherim Aşgabat» atly XVIII köpugurly halkara sergi öz işine başlaýar
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy hem-de Aşgabat şäher häkimligi 25-26-njy maýda «Ak şäherim Aşgabat» atly XVIII köpugurly halkara sergisini geçirýär. Bu sergi paýtagtymyzyň şähergurluşyk ulgamynda gazanan üstünliklerine hem-de ony mundan beýläkde ösdürmegiň mümkinçiliklerine bagyşlanyp geçirilýär. Her ýyl geçirilýän bu forumyň abraýy, ýurdumyzyň işewür toparlarynyň we daşary ýurtlaryň esasy kompaniýalarynyň gyzyklanmasy günsaýyn artýar. Işewürler Aşgabady ösdürmekde bu ýerde iri halkara işewürlik merkezini döretmek hem-de maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmak üçin oňat mümkinçilikleriň bardygyny bu gezek hem belläp geçerler. Serginiň giň meýdançalarynda ýurdumyzyň pudak edaralary hem hususy kärhanalary şähergurluşyk we dolandyryş ulgamlary, inžener üpjünçilik ulgamlary, ulag we aragatnaşyk, senagat hem-de durmuş düzümleri, gurluşyk we gurluşyk serişdeleri, jemagat tehnikasy we enjamlary, ekologiýa we abadanlaşdyryş ýaly ugurlaryny hödürlärler. Sergi halk hojalyk toplumuny döwrebaplaşdyrmak işini çaltlandyrmakda türkmen paýtagtynyň gazanan üstünliklerini we kuwwatyny, dürli pudaklaryň amala aşyrylýan özgertmelere, bilelikdäki taslamalaryň we daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň täze teklipleriniň mysalynda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek boýunça döwlet syýasatynyň ileri tutylýan wezipelerini çözmäge gatnaşmagynyň tejribesini görkezer....
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 1 Jogaplar: 0
Säher bilen «Soňky jaň» ýaňlanar
Şu gün 25-nji maýda ýurdumyzyň orta umumybilim berýän mekdepleriniň müňlerçe uçurymlary üçin «Soňky jaňyň» owazy ýaňlanar.Her bir adamyň durmuşynda soňky jaňyň sesi gaýtalanmajak ajaýyp baýramçylyk bolan joşgunly şatlyga ýugrulan mekdep ýyllaryny ýada salýar. Mekdebi tamamlamak-munuň özi täsin mekdep ýyllary bilen hoşlaşmagyň tolgundyryjy pursadydyr. Okuw döwründe alnan gymmatly bilimler uçurymlaryň geljekki durmuşda dürli hünärleri üstünlikli özleşdirmegi üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat eder, täze durmuş bolsa soňky jaňyň ýaňlanmagy bilen başlanýar. Uçurymlar üçin täze, özbaşdak durmuş ägirt uly üstünliklere, ýurdumyzyň gülläp ösmegine, türkmen halkynyň abadançylygyna gönükdirilen özgertmelere beslenen ajaýyp döwrümizde başlanýar. Türkmen paýtagtynda «Soňky jaň» dabaralarynyň Aşgabadyň güni bilen gabat gelmegi aýratyn buýsançlydyr. Goşa baýramyň ýurdumyzyň ähli uçurymlary bilen 25-nji maýda bellenilýän şanly günüň şatlyklaryny paýlaşjak aşgabatlylaryň göwnüni has-da göterer...
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 3 Jogaplar: 0
12-13 июня в Ашхабаде состоится международная научная конференция
12-13 июня 2019 года в Ашхабаде состоится международная научная конференция, приуроченная к Дню науки. Для участия в форуме в туркменскую столицу прибудут известные учёные из стран Азии, Европы и СНГ, сообщает Государственное информационное агентство Туркменистана. ...
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 1 Jogaplar: 0
Säher bilen «Soňky jaň» ýaňlanar
Säher bilen «Soňky jaň» ýaňlanarŞu gün 25-nji maýda ýurdumyzyň orta umumybilim berýän mekdepleriniň müňlerçe uçurymlary üçin «Soňky jaňyň» owazy ýaňlanar.Her bir adamyň durmuşynda soňky jaňyň sesi gaýtalanmajak ajaýyp baýramçylyk bolan joşgunly şatlyga ýugrulan mekdep ýyllaryny ýada salýar. Mekdebi tamamlamak-munuň özi täsin mekdep ýyllary bilen hoşlaşmagyň tolgundyryjy pursadydyr. Okuw döwründe alnan gymmatly bilimler uçurymlaryň geljekki durmuşda dürli hünärleri üstünlikli özleşdirmegi üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat eder, täze durmuş bolsa soňky jaňyň ýaňlanmagy bilen başlanýar. Uçurymlar üçin täze, özbaşdak durmuş ägirt uly üstünliklere, ýurdumyzyň gülläp ösmegine, türkmen halkynyň abadançylygyna gönükdirilen özgertmelere beslenen ajaýyp döwrümizde başlanýar. Türkmen paýtagtynda «Soňky jaň» dabaralarynyň Aşgabadyň güni bilen gabat gelmegi aýratyn buýsançlydyr. Goşa baýramyň ýurdumyzyň ähli uçurymlary bilen 25-nji maýda bellenilýän şanly günüň şatlyklaryny paýlaşjak aşgabatlylaryň göwnüni has-da göterer....
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 4 Jogaplar: 0
Şu gün «Ak şäherim Aşgabat» atly XVIII köpugurly halkara sergi öz işine başlaýar
Şu gün «Ak şäherim Aşgabat» atly XVIII köpugurly halkara sergi öz işine başlaýarTürkmenistanyň Söwda-senagat edarasy hem-de Aşgabat şäher häkimligi 25-26-njy maýda «Ak şäherim Aşgabat» atly XVIII köpugurly halkara sergisini geçirýär. Bu sergi paýtagtymyzyň şähergurluşyk ulgamynda gazanan üstünliklerine hem-de ony mundan beýläkde ösdürmegiň mümkinçiliklerine bagyşlanyp geçirilýär. Her ýyl geçirilýän bu forumyň abraýy, ýurdumyzyň işewür toparlarynyň we daşary ýurtlaryň esasy kompaniýalarynyň gyzyklanmasy günsaýyn artýar. Işewürler Aşgabady ösdürmekde bu ýerde iri halkara işewürlik merkezini döretmek hem-de maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmak üçin oňat mümkinçilikleriň bardygyny bu gezek hem belläp geçerler. Serginiň giň meýdançalarynda ýurdumyzyň pudak edaralary hem hususy kärhanalary şähergurluşyk we dolandyryş ulgamlary, inžener üpjünçilik ulgamlary, ulag we aragatnaşyk, senagat hem-de durmuş düzümleri, gurluşyk we gurluşyk serişdeleri, jemagat tehnikasy we enjamlary, ekologiýa we abadanlaşdyryş ýaly ugurlaryny hödürlärler. Sergi halk hojalyk toplumuny döwrebaplaşdyrmak işini çaltlandyrmakda türkmen paýtagtynyň gazanan üstünliklerini we kuwwatyny, dürli pudaklaryň amala aşyrylýan özgertmelere, bilelikdäki taslamalaryň we daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň täze teklipleriniň mysalynda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek boýunça döwlet syýasatynyň ileri tutylýan wezipelerini çözmäge gatnaşmagynyň tejribesini görkezer....
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan NEXTTM
1
Okalan sany: 4 Jogaplar: 0
XVIII köpugurly halkara sergisi geçiriler
25-26-njy maýda Söwda-senagat edarasynyň sergi merkezinde “Ak şäherim Aşgabat” atly XVIII köpugurly halkara sergisi geçiriler. Bu sergi ...
Ýazylan wagty: 25 мая 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 17 Jogaplar: 1
Aşgabatda köçe-ýol hereketleriniň talaplaryna üns güýçlendirilýär
23-nji maýda Aşgabat şäherini ösdürmäge bagyşlanyp geçirilen iş maslahatynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda ýollary we köçeleri döwrebap ýagdaýa getirmek hem-de täzelerini gurmak boýunça uly işleriň alnyp barylýandygyny belledi. Ýokary tizlikli häzirki zaman awtomobil ýollary hem gurulýar. Bu ýollar Watanymyzyň ähli sebitlerini birleşdirer, şonuň ýaly-da, goňşy ýurtlara çykmaga mümkinçilik berer....
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 2 Jogaplar: 0
Ýaponiýanyň wekiliýeti Türkmen döwlet medeniýet institutyna baryp gördi
Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinde Ýewropanyň, Aziýanyň abraýly bilim edaralary bilen halkara hyzmatdaşlyk işjeňleşdirilýär. Şu günler ýurdumyzda saparda bolýan Ýaponiýanyň wekilýetiniň Türkmen döwlet medeniýet institutynda bolmagy bähbitli gatnaşyklaryň ösdürilýänliginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi....
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 2 Jogaplar: 0
Wekilbazar etrabynyň baglarynda hasyl ýygnamak möwsümi okgunly dowam edýär
Bagçylygy ösdürmek işinde Wekilbazar etrabynyň Jumadurdy Atajanow adyndaky daýhan birleşiginiň kärendeçileri göreldeli zähmet çekýärler. Bu hojalygyň kärendeçileri şu ýyl öz kärende ýerlerinde dürli görnüşli miweli baglaryň bol hasylyny kemala getirdiler. Olaryň yhlas siňdirip ýetişdirýän baglarynyň hatarynda alma, injir, şetdaly, alça, ülje, üzüm, nar ýaly ýokary hasyl berýän baglaryň birnäçe görnüşleri bar. Bu baglar bilen birlikde hoz agajy hem ýetişdirilýär....
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan Mekanjan
0
Okalan sany: 2 Jogaplar: 0
Milli guwanjymyz
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 9 Jogaplar: 0
Mukkadesligiñ Baýramy!
Mukkadesligiñ Baýramy!
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 11 Jogaplar: 0
SYRLY SELMELEK
...
Ýazylan wagty: 24 мая 2019 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 11 Jogaplar: 0