text:
“Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi
Beýik Ýüpek ýolunyň taryhy we döwrebap ähmiýetini, ýurdumyzyň arheologik hem-de medeni-taryhy ýadygärliklerini, medeni mirasymyzyň we maddy gymmatlyklarymyzyň taryhy ähmiýetini hem-de bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, ösüp gelýän ýaş nesli sport bilen meşgullanmaga giňden çekmek, şeýle hem ýurdumyzyň halkara sport abraýyny has-da belende götermek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, “Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli, welosiped we ylgaw ýaryşlaryny geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi hem-de onuň düzümi tassyklanyldy.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetine degişli ministrlikler, pudak edaralary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde “Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli, welosiped we ylgaw ýaryşlaryny geçirmegiň tertibini bir aý möhletde işläp taýýarlamak we Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli orunbasary bilen ylalaşyp tassyklamak tabşyryldy.


c: text/html

text:
Wikipediýa:Kategoriýalar boýunça gözleg
Amyderýa döwlet goraghanasy Amyderýa döwlet goraghanasy 1982-nji ýylda Amyderýanyň orta akymynyň hem-de ýakyn ýerleşýän çöllük ýerleriň ekologik ulgamlaryny öwrenmek, goramak we öňki derejesine getirmek maksady bilen döredildi. Ol Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň Farap, Darganata we Seýdi etraplarynyň çäklerinde ýerleşýär. Goraghana üç bölekden: sag kenarda Gyzgala-Nargyz, çep kenarda Görelde we Gabakly böleklerden durýar. Goraghananyň häzirki meýdany (akwatoriýany goşmak bilen) - 49,5 müň ga. Goraghananyň garamagynda Kelif döwlet aw zakaznigi bar. Ol 1970-nji ýylda döredildi. Onuň meýdany 103 müň gektar. Zakaznigiň haýyrly ýerleri guşlaryň höwürtgelemegine, gyşlamagyna we olaryň 200-den gowrak görnüşiniň göçüş döwri düşlemegine uly ýardam edýär. Goraghanada jülgeli we arnaly tokaýlyklar, gyrymsy agaç ösümlikleri bilen örtülen we ýarymörtülen ulgam-depeli çägeler, aklaň çägeler, şorluklar gowy görkezilendir. Goraghananyň çägine Amyderýanyň suw ýüzüniň bölegi hem girýär. Şeýle-de bu ýerde sil suwundan ýygnalýan wagtlaýyn suw howdanlary hem bar. Goraghananyň bölekleri Turan pesliginiň Demirgazyk landşaft raýonynyň çöl zolagynda ýerleşýär we yssy, gurak howasy bilen häsiýetlendirilýär. Goraghana golaý ýerlerde howanyň ortaça temperaturasy ýyl boýunça +10° dan demirgazyga, +15° günorta çenli bolup, absolýut minimumy - 31° we maksimumy +45° bolýar. Iýul aýynyň ortaça temperaturasy +29°, ýanwaryňky 0,40 bolýar. Gar örtügi 5-8 sm. galyňlykda örän seýrek bolýar we 10 günden köp durmaýar. Şemalyň ýagdaýy ýylyň bütin dowamynda ýokarlygy bilen häsiýetlendirilýär, tozanly tupan ýylyň dowamynda 19-20 gün, kä wagtlar ondan hem köp bolýar. Goraghana döredileni bäri ýokary derejeli ösümlikleriň 200-e golaý görnüşi aýan edildi. Tokaý florasy garyplygy bilen tapawutlanyp, bu ýerde bary-ýogy ösümlikleriň 86 görnüşi anyklanyldy, olaryň diňe 15 görnüşi adatydyr. Olara deregiň iki görnüşi - pette we toraňňy, igde, jungar söwüdi, ýylgyn, çemiş, buýan, adaty gamyş, hyşa, kendir, şorçaýyr degişlidir. Däneliler, çylşyrymlygülliler we ýylgynlar dürli görnüş aýratynlyklary bilen tapawutlanýar. Bu ýerdäki tokaýlygyň gyrymsy agaçlary we iri otlary geçip bolmajak jeňňellikleri döredýärler. Çöl bölekleriniň ösümlik dünýäsi tokaýlara garanda baýdyr. Görnüş baýlygy boýunça birinji ýeri Merkezi Aziýanyň çöl ýerlerine mahsus bolan selmeler eýeleýär.
Hojaýew Baýram Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersiteti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
به زبان ترکمنی
Düýn Türkmenbaşy şäherindäki «Serdar» myhmanhanasynda habar beriş serişdeleriniň işgärleri üçin «Žurnalistleriň neşeleriň sarp edilmegi we WIÇ/SPID hakynda habardarlylygyny ýokarlandyrmak» atly üç günlük trening öz işine başlady. Türkmenistanyň neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugy, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky neşekeşlige garşy göreşmek baradaky döwlet utgaşdyryjy komissiýasy BMG ÖM — ÝB BOMKA/KADAP maksatnamasy we onuň ýörite MEDISA taslamasy, şeýle hem ýurdumyzyň Saglygy goraýyş we derman senagaty, Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrlikleri hem-de Türkmen döwlet neşirýat gullugy ony geçirmegiň başlangyjy bilen çykyş etdiler.
Foruma gatnaşyjylar üçin Merkezi Aziýada neşeleriň ýaýramagynyň çäklerini dolandyrmaga we öňüni almaga ýardam etmegiň BMG ÖM tarapyndan utgaşdyrylýan maksatnamasynyň (BOMKA/KADAP) tanyşdyrylyş çäresi guraldy. Onuň çäklerinde habar beriş serişdeleriniň işgärlerini neşekeşligiň öňüni almak boýunça kampaniýa çekmäge gönükdirilen ýörite MEDISA taslamasy badalga aldy. Diýmek, üç aýyň dowamynda «Geljegimiz neşesiz bolsun» diýen şygar astynda dürli çäreler geçiriler. Bu ugurda eýýäm uly işler alnyp barylýar. Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Maglumatlar merkezinde okuw kabineti döredildi we işleýär, Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň arasynda yglan edilen logotip kampaniýasy üçin bäsleşigiň jemi jemlenilýär. Ýörite broşýuralar köp müň tiraž bilen çapdan çykarylýar, wideo rolikler, tele we radio gepleşikleriň tapgyry, gazet makalalary taýýarlanylýar. Treningi guraýjylaryň nygtaýşy ýaly, ähli çäreler 2006-2010-njy ýyllarda neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreş alyp barmak we neşe serişdelerine hem-de psihotrop maddalaryna bagly adamlara kömek bermek boýunça Milli maksatnamany goldamaga we durmuşa geçirmäge gönükdirilendir.
Mälim bolşy ýaly, ilat arasynda, ilkinji nobatda ýaşlaryň arasynda sagdyn durmuş obrazyny wagyz etmek we bu babatda neşekeşlige hem-de neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreş alyp barmak Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan wezipeleriniň biridir. Häzir bu işe hukuk goraýjy edaralar bilen bir hatarda saglygy goraýyş, bilim edaralary, Umumymilli «Galkynyş» hereketine girýän jemgyýetçilik guramalary çekildi.
Bu babatda habar beriş serişdelerine aýratyn orun degişlidir, olaryň üstüne neşeleriň sarp edilmeginiň we şonuň bilen baglanyşykly howply keselleriň — neşekeşligiň, WIÇ/SPID-iň we başgalaryň meseleleriniň sowatly beýan edilmegini üpjün etmek baradaky wezipe ýüklenildi.
Şu ýylyň Türkmenbaşy aýynda Türkmenistanyň neşekeşlige garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň döredilmegi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bütin häzirki zaman dünýäsine wehim salýan bu howply sosial ýagynyň öňüni almaga gönükdirilen syýasatyny durmuşa geçirmegiň ýolunda täze ädim boldy, şol gullugyň işi bolsa hukuk goraýjy edaralaryň we harby düzümleriň, şeýle hem Umumymilli «Galkynyş» hereketine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň işi bilen ýakyndan utgaşyklylykda guralýar.
Treningiň barşynda oňa gatnaşyjylar neşekeşlige garşy göreş alyp barmak boýunça Türkmenistanda geçirilýän işleriň möhüm taraplary, bu sferada halkara hyzmatdaşlygynyň maksatlary we wezipeleri, şeýle hem bu işde habar beriş serişdeleriniň orny bilen tanşarlar. Seminar tamamlanandan soň diňleýjileriň hemmesine ýörite sertifikatlar gowşurylar.
turkmenistan.gov.tm
Filed under: آخـریـن مـطـالـب پـزشـکی, ترکمنی Türkmençe, خواندنـیـها از شـهرسـتانهـا


text:
Adatça, feromonlar barada gürrüň gidende, olardan bihabar adamlar parfýumeriýa önümlerini göz öňüne getirýärler. Hakykatda bolsa, ol adamyň derisinde ýerleşýän ýörite mäzleriň işläp çykarýan himiki maddalarydyr. Tebigatda feromonlaryň dürli görnüşleri gabat gelse-de, olaryň arasynda söýgi hyjuwyny güýçlendirýän görnüşleri esasy orunda durýar. Parfýumeriýa önümçiliginde emeli usul bilen alnan feromonlar (olary "attraktantlar" diýip hem atlandyrýarlar) atyrlaryň düzümine goşulýan, garşydaş jynsdaky adamlaryň ünsüni çekýän, ýakymly ysly maddadyr.
FEROMONLAR NÄHILI TÄSIR EDÝÄRLER?
Biziň bedenimiz feromonlary üznüksiz bölüp çykaryp durýar. Olar bedenimiziň dürli emosional we fiziki ýagdaýynyň üýtgemesine jogap höküminde işläp çykarylýar. Feromonlaryň ysy bildirmeýär. Ys alyş agzalary olary anyk seljermäge ukyply bolmasa hem, burun boşlugynda ýerleşýän ýörite reseptorlar olary nerw ulgamynyň belli bölümlerine geçirmäge kömek berýärler. Diňe emosiýalar, duýgular we islegler döreýän aň derejesinde biz olary aňşyrmagy başarýarys.
Feromonlar dürli-dürli bolýar. "Položitel" feromonlar bedenden keýpimiziň gowy, rahat wagty, özümize ynamymyz ýokary bolanda, dogry iýmitlenip, sagdyn durmuş ýoluny berjaý edenimizde bölünip çykýar. "Položitel" attraktantlaryň töweregindäki adamlary özüne çekmek, ýakymly duýgy döretmek ukyby bar. Ýöne şonuň bilen birlikde "repellentler" diýip atlandyrylýan, "otrisatel" feromonlar hem bardyr. Olar gaharly, biynjalyk, öz güýjüňize bolan ynam gowşanda we gorky duýgusyny başdan geçirenimizde ýüze çykýarlar. "Repellentleriň" bölünip çykmagy töwerekdäki adamlaryň size biperwaý, ynamsyz garamagyna getirip biler.
Erkek adamlara hem, aýallara hem mahsus feromonlar bardyr. Erkek adamlaryň feromonlary "androsteronlar", aýallaryňky bolsa "kopulinler" diýip atlandyrylýar. Hut şol feromonlar hem jynslary biri-birine çekmäge we ysnyşdyrmaga ýardam berýän, bioligiki işjeň maddalar bolup durýarlar. Alymlaryň anyklamagyna görä, jyns gormonlary hem belli bir derejede feromonlaryň häsiýetine eýe bolup bilýärler.
Olary öý şertlerinde, emeli ýol bilen öndürmegi başaran ýok. Bu feromonlar parfýumer önümçiliginde çäkli görnüşde çykarylyp, gymmat baha parfýumeriýa serişdelerini öndürmekde ulanylýar.
FEROMONLARYŇ ORNUNY TUTUJY SERIŞDELER BARMY?
Feromonly gymmat baha atyrlary satyn almaga hemme adamlaryň mümkinçiligi ýok. Ýöne "afrodiziaklar" diýip atlandyrylýan maddalar bolsa hemmeler üçin elýeterli bolup biler. Olaryň täsirini adam bedeniniň işläp çykarýan attraktantlaryna deňäp bolmasa hem, gadym döwürlerden bäri olar söýgi hyjuwyny güýçlendirmek üçin ulanylypdyrlar. Şol serişdeleri dogry ulanmagy başarsaňyz, söýgi duýgusyny äşgär etmekde ýeňiş gazanyp bilersiňiz.
Feromonlaryň häsiýetine mahsus häsiýetli maddalaryň hatarynda sibetin, müşk, şokolad, wanil, lawanda we bägül ýaglaryny, sandal we paçuli ýaglaryny belläp geçmek bolar.
Müşk – gadym döwürden bäri tanalyp giňden ulanylýan maddadyr. Ol gibiskus ösümliginiň dänelerinde we dýagilýanyň köklerinde duş gelýär. Häzirki döwürde adatça, emeli usul bilen alnan müşk ulanylýar.
Sibetin – güýçli müşk ysly, käbir haýwanlarda işlenilip çykarylýan maddadyr.
Dürli ösümliklerden alynýan efir ýaglarynda hem attraktantlaryň ornuny tutup bilýän alamatlar bardyr. Bular ýaly ösümliklere: žasmin, lawanda, mindal (badam), paçuli, limon, rozmarin, geran, gwozdika, narpyz, sandal we bergomont ösümlikleri, arça, kedr degişlidir.
Ýokarda agzalan serişdeleri ulanyp, siz garşydaş jynsyň ünsüni çekip bilersiňiz. Ýöne feromonlara mahsus häsiýetli önümleri nähili görnüşde ulansaňyz hem, olar sizi öz bolşuňyzdan gowy, gözel, ýakymly edip görkezmäge ukyply däldir. Olar sizi diňe wagtlaýyn özüne çekiji, islenýän edip görkezip, hakyky, çynlakaý düýgülaryň ornuny tutup bilmezler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gijilewük – ýokanç deri keseli bolup, onuň ýüze çykmagyna ownuk mugthorlar – gijilewük sakyrtgasy bolan Sarcoptes scabiei ýa-da il arasynda goturlyk sakyrtgasy ady bilen belli bolan mugthor sebäp bolýar. Bu kesel edepli-tertipli jemgyýetde orun tapmadyk, arassaçylyk şertlerine boýun bolmaýan adamlara mahsus diýip arkaýyn bolmak ýalňyşlykdyr. Ol jemgyýetiň ähli sosial gatlaklaryna degişli adamlarda ýüze çykyp bilýär.
Keseliň döremegine urkaçy sakyrtgalar sebäp bolýar. Olaryň uzynlygy 0,3-0,4 mm ýetip, bir aýa golaý ýaşaýyş ukybyny saklaýar. Adamyň derisine düşen badyna olar deriniň ýokarky gatynda (epidermisde) ýol ýasanyp, günde 2-3 ýumurtga taşlaýarlar. Olardan bolsa liçinkalar çykýp, olar 2-3 hepdeden ýetişen sakyrtga öwrülýär.
Gijilewük nädip ýokuşýar?
Gijilewük bir adamdan başga adama ýokuşmaga ukyply keseldir. Köplenç ol deri bilen deri galtaşan ýagdaýynda geçýär. Keseliň döremegine arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmezlik ýardam berýär, ýöne ol onuň esasy sebäbi däldir. Bedene düşen gijilewük sakyrtgasy hapaçylykda özüni has oňaýly duýýar. Bu kesel çagalaryň syrkaw ata-enesi bilen bir düşekde ýatmagy, syrkaw çaga bilen oýnamagy, elleşmek, jynsy gatnaşyklar we birnäçe başga – syrkawyň derisine ýanaşmak bilen bagly ýagdaýlarda ýokuşyp bilýär. Uly şäherde gijilewük keseli bilen syrkawlamak howpundan hiç bir adam ätiýaçlanyp bilmeýär. Sebäbi ol örän seýrek hem bolsa – öý goşlary, ýorgan-düşek, gap-gaçlaryň üsti bilen, awtoulagda ýolagçy syrkaw adamdan soň ýapyşalgadan tutanda ýokuşmagy ähtimal. Şonuň üçin siziň tanyşlaryňyzyň içinde gijilewük keseline duçar bolany ýüze çyksa, ony hapysaçylykda aýyplamaga howlukmaň.
Keseliň ýokuşmagynyň özboluşlylygy bu mugthoruň ýaşaýyş aýratynlygyna baglydyr:
► gijilewük sakyrtgasy gündiz hereket etmeýär. Urkaçy sakyrtgalar deriniň ýüzüne diňe giç agşam we gije çykýarlar. Şol sebäpli gijileme alamaty gijelerine has güýçli ýüze çykýandyr;
► sakyrtganyň adamyň derisine ornaşmagy üçin 30 minuda golaý wagt gerek;
► daşky gurşawda mugthor sakyrtgalar çalt ölýär (21ºC we 40-80% çyglykda 24-36 sagadyň içinde), näçe ýyly hem gury bolsa, şonça-da çalt ýok bolýarlar; işjeňligini bolsa ondan hem öň ýitirýär.
Gijilewük keseliniň haýwanlardan ýokuşmagy
Itler, pişikler, dürli öý haýwanlary Sarcoptes scabiei sakyrtgasynyň adamlara ýokuşmaga ukyply dürli görnüşleri bilen zeperlenip bilýärler. Ýöne olar adamyň bedenine geçip, doly ýaşaýyş tapgyryny berjaý edip bilmeýär. Şol sebäpli bu ýol bilen ýokuşan gijilewük wagtlaýyn we ýörite derman serişdeleri bilen bejermegi talap etmeýär.
Gijilewügiň alamatlary
Eger deride gijelerine we gyzgyn hammamdan soň has öjügýän, yzygiderli gijileme bilen özboluşly örgün peýda bolsa, gijilewük keseli diýip çaklap bolar. Üns berip seredilen ýagdaýynda deriniň ýüzünde ujy kiçijek gabarçakly 3-15 mm uzynlykdaky egri zolak görnüşindäki gijilewük sakyrtgasynyň giren ýollaryny synlap bolýar. Şeýle hem deriň ýüzünde owunjak gaty düwürtijekler ýa-da tozgalanyp suwjaryp duran düwünjikler emele gelýär. Adatça gijilewük bilen bedeniň derisi näzik, ýuka bolan ýerleri zeperlenýär: goşar bognunyň eplenýän ýerleri, göwräniň gapdallary, barmaklaryň aralary, süýt mäzleriniň aşagyndaky gasynlar, daşky jyns agzalary.
Çagalarda gijilewük keseli esasan hem dabanynyň içki gyralarynda, ökjede, eliniň aýasynda, otyrýerinde, ýüz we kellesiniň derisinde ýüze çykýar.
Bedendäki gijilewük sakyrtgalaryň nejasatlarynyň allergiki täsirliligi ýüze çykarmagy netijesinde döreýär. Güýçli gijilenmäni gaşamak bolsa deride sypjyrma, ýara emele gelmegine getirýär. Derini gaşan wagty syrkawlar köplenç oňa goşmaça ýokançlyklary geçirýär. Şunuň netijesinde gijilewük keseliniň dürli iriňli ýokançlykly gaýraüzülmeleri döräp biler.
Gijilewigi anyklamak
Tejribeli lukman keseli ýüze çykan alamatlara esaslanyp anyklap bilýär. Ýöne soňky ýyllarda dermatolog lukmanlar arassaçyl adamlaryň gijilewügi diýen ýagdaýa duş gelip başladylar. Bu görnüş ýygy-ýygy ýuwunýan, has hem gije ýatmazdan öň ýuwunmagy gowy görýän adamlarda duş gelýär. Deriniň suw we sabyn bilen aragatnaşykda bolmagy gijilewük sakyrtgalarynyň köp mukdarynyň ýuwlup aýrylmagyna getirýär. Netijede mugthorlaryň derä girýän ýollary az bolup, ony saýgarmak kynlaşýar. Köp lukmanlar gijilewük ýodajyklaryny görünmänsoň, onda başga deri keselleriniň alamatlaryny gözläp başlaýarlar. Şular ýaly ýagdaýda anyklamany takyklamak üçin dürli laborator barlag çärelerini geçirmek gerek bolýar. Laborator barlaglardan sakyrtgany iňňe bilen çykarmak, inçe gatlaklaýyn kesme, sakyrtgany derini ganatmazdan gyryp alma, sakyrtga ýodajygyna mineral ýagyny guýup gyryp alma ýaly usullar ulanylýar.
Gijilewük sakyrtgasy derä ornaşan soň, adamyň geçirýän arassaçylyk çärelerine garamazdan ýakymsyz deri gijelenmesi aýrylmaýar. Sebäbi deriň içinde galan sakyrtgalar hereketde bolup, ony gyjyndyryp durýar. Gijilewügiň bu görnüşi edil adaty görnüşindäki ýaly deriniň alawlama keseli bolan -- dermatit we süýjibaş (ekzema) keselleri ýaly gaýraüzülmelere getirip bilýär.
Eger gijilewük keseli maşgala agzasynyň birinde ýüze çykarylan bolsa, galanlaryna hem barlagdan geçmek maslahat berilýär.
Gijilewügi bejermek
Bejergisiz özbaşdak bu kesel aýrylmaýar. Ol birnäçe aýlaryň we ýyllaryň dowamynda wagtal-wagtal güýjäp, peselip dowam edýär. Gijilewükden halas bolmak üçin sakyrtgalary we olaryň ýumurtgalaryny ýok etmeli. Häzirki döwürde bu kesel bilen göreşmek üçin dürli netijeli derman serişdeleri ulanmaga hödürlenýär. Olar gijilewük sakyrtgalaryny ýok etmek üçin niýetlenen – akarisid derman serişdeleridir. Bu serişdelerden kükürdi saklaýan dermanlary, benzilbenzoat, lindan, krotamiton. permetrin, iwermektin, tiabendozol serişdeleri mysal getirmek bolar. Olar 4-5 günüň dowamynda ulanylýar. Soňra iki hepde dermatolog lukman bilen bilelikde deriniň ýagdaýyny gözegçilikde saklamaly. Gijilewükli näsaglary bejermekde birnäçe umumy düzgünleri berjaý etmelidir:
♦ Derman serişdesi diňe sakyrtga bilen zeperlenen ýere däl-de, bedeniň hemme ýerine ýukajyk gatlak görnüşinde çalynmalydyr. Esasan hem elleriň, aýaklaryň barmaklarynyň aralarynyň, goltuklaryň, daşky jyns agzalaryň derman bilen işlenilmegine üns bermelidir.
♦ Dermanlaryň gözlere, nemli örtüklere düşmeginden gaça duruň.
♦ Derman serişdeleriň mukdary köp bolmaly däldir. Olar bilen birlikde başga ýerli ulanylýan serişdeleri bejergä goşmak bolmaýar.
♦ Gaýraüzülmeli gijilewükde ilki bilen deri zeperlenmeleri işlenilip, ikilenç ýüze çykan ýokançlyklar üçin bolsa antiseptik serişdeleri ulanylýandyr. Dermatit we ekzema bejergisi üçin ýumşadyjy ýerli serişdeler ulanylýar.
Bejergiden soň deridäki örgün we gijilewük birnäçe günüň, käbir ýagdaýlarda hepdäniň dowamynda saklanyp biler. Bu ýagdaý kem-kemden aýrylýar. Sebäbi sakyrtga ölensoň hem belli bir wagt deride bolup, allergiki ýagdaýy döredip durýar. Gijilewüge garşy bellenen derman serişdesini özbaşdak, bejergi möhleti dolan soň ulanmany dowam etmek uly ýalňyşlykdyr. Akarisid derman serişdeleri gerek mukdaryndan artyk ulanylanda öz zäherli häsiýetlerini ýüze çykaryp biler. Diňe dermatolog lukmanyň maslahaty bilen bellenen bejergi oňaýly netije berýär.
Keseliň öňüni alyş çäreleri
Gijilewük keseliniň öňüni alyş çäreleri onuň ýaýraýyş we ýüze çykyş ýagdaýyna görä geçirilýär. Ilki bilen syrkawyň ýaşaýan ýeriniň golaýyndaky arassaçylyga we keselleriň öňüni alynşyna gözegçilik edýän lukmançylyk edarasyna habar bermeli.
Syrkaw bilen aragatnaşykda bolan adamlaryň ählisi deri örtüklerini gijilewük sakyrtgasyna garşy ýörite serişde bilen bir gezeklik arassalaýyş işini geçirmeli.
Bejergi bilen birlikde syrkawyň bolýan öýünde ýörite serişdeleriň kömegi bilen, düýpli dezinfeksiýa çärelerini geçirmek örän wajypdyr. Syrkawyň ähli eşiklerini, ýassyk we düşek daşlaryny, çaga oýunjaklaryny gyzgyn suwda ýuwmaly ýa-da gaýnatmaly. Ýorgan-düşek ýaly ýuwup bolmaýan zatlar bolsa gyzgyn ütük bilen dezinfesirlenýär ýa-da arassa howada 5-7 günläp şemalladylýar.
Teswirlemeler
P.S Sahypaňyz örän gowy...
http://islambio.com/pitanie/satanizm-chasticy-abortirovannyx-mladencev-v-pepsi.htm
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaşyklarynda geleşikleriň 6-sy hasaba alyndy.
Owganystandan gelen telekeçiler daşary ýurt puluna Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtomobil benzinini satyn aldylar. Mundan başga-da, Russiýadan, Türkiýeden, Owganystandan gelen işewürlere daşary ýurt puluna azyklyk däne, pagta süýümi, boýalan tüýjümek önümler satyldy. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 million 548 müň dollaryndan gowrak boldy.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 157 müň manatlyk azyklyk däne satyn aldylar.


text:
Salam hormatly tmolympiad.org agzalary we myhmanlary.
Herkim öz ýurdy hakynda azajyk ýazsa men köpüräk ýazmakçy
Köp maglumatlary Wikipediýanyň türkmençe-sinden aldym. Aslyn ol ýerede özüm goýupdym
Öz goýmadyk zatlarymy hökmany suratda aýdaryn.
Onda Türkmenistan hakynda okaň.
Azajyk
Türkmenistan merkezi Aziýada bir döwlet. Bolup 1991-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sine Garaşsyzlyk alýar. Soňra 1995-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 12-sine-de baky Bitarap döwlet bolýar.
Nebit Senagaty
Ýangyç-energetik kompleksin duzuminde Türkmenistanyň senagaty nebir kanlerini açmakda geologik-gözleg işlerinden, nebit çykarmakdan, ony daşamakdan we nebiti gaýtadan işleýan karhanalardan ybaratdyr. Türkmenistanyň territoriýasynda nebit çykarmak işlerinin ençeme asyr taryhy bar. Hazirki wagtda Türkmenistanyň nebit kanlerinin 14-sinde nebit çykarylýar (olaryn 11-si gury ýerde we 3-si Hazar denzinin Hazar şäheriniň ýanyndaky boleginde). 1999-njy ýylda Türkmenistanda nebit çykarylyşy ýedi million tonna boldy. Ýurdumyzyn nebiti Türkmenbaşy we Seýdi şäherlerindaki zawodlarda gaýtadan işlenilýar.
Suw resurslary.
Ekerançylygyn geografiki ýerleşişi ilkinji nobada-suwaryş suwlarynyň ýaýraýşy, olaryn moçberi we peýdalanylş derejesi bilen basglanşyklydyr. Türkmenistanda suwaryş maksatlary uçin, esasan, derýa we ýerasty suwlary peýdalanylyar. Garagum çolunde maldarçylygyn esasy suw upçunçiligi guýular arkalydyr. Derýänyn suwlaryny suwaryş uçin peýdalanmak maksady bilen suwaryş ýaplary gazylyar. Türkmenistanyň in uly derýäsy Amyderýa bolup, ol ýurdumyzyn gundogar-demirgazyk bolegini kesip geçýar. Ekişe ýaramly ýerlerin we ilatyn kop bolegi bolsa ýurdun gunorta-gunbatar boleginde ýerleşýar. Emma ol ýerde suw upjunçiligi oran ýetmezçilik edýär. Ýone suwaryş suwunyn gaty çakli ýerlerinde suw bilen upjun etmek maksady bilen, Amyderýanyň suwunyn bir bolegini gunorta-gunbatara Garagum derýäsy bilen gonukdirildi.
Himiýa senagaty.
Ýurdumyzda himiýa senagatynyn ilkinji karhanasy Merkezi Garagumda ýerleşen Derweze kukurt zawodydyr. Ol 1928-nji ýylda guruldy we jowzaly klimat şertlerinde, transport taýdan amatsyz bolany uçin, bu zawod dine 1961-nji ýyla çenli işledildi. Gowurdakdaky kukurdin kani açylandan son, ol ýerde 1932-nji ýylda kukurt zawody işe girizildi. Himiýa senagaty has kop pudakly senagat. Ol dag magdan himiýa, esasy himiýa, nebit himiýa, durmuş himiýasy we farmasewtika ýaly himiýa senagaty kop pudaklary oz içine alýar.
Türkmenistanyň ykdysady-geografik ýerleşişi
Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan döwleti Gundogaryn we Gunbataryn kop yuertlaryna tarao gidyan gadymy “Beýik Ýupek” sowda ýollarynyň çatrygynda, geografik taýdan innan amatly ýerde ýerleşýar. Şona gora-de, Türkmenistanyň territoriýasynyn usti bilen Gadymy we Orta asyr dowurlerinde hem dunya bazarlaryna tarap kerwen yollary, yodalary gecipdir.
Uzaklarda baslanan kerwen yolunyn bir sahsy oz dowrunde gadymy siwilizasiya merkezlerinin biri bolan Merwin usti bilen gecipdir. Gundogardan Yewropa tarap uzalyp gidyan kerwen yolunyn sowda merkezlerinin biri bolan gadymy Koneurgenc hem “Turkustanyn derwezesi” diylip atlandyrylypdyr.
Beyik yupek yolunyn yene bir shahasy ilki Murgap deryasynyn boyu bilen, sonra Owganystanyn ustunden Hindistana cenli baryp yetipdir.
Gundogaryn we Gunbataryn gadymy sowda aragatnashyklaryny Turkmenistanyn territoriyasynyn hem usti bilen amala ashyrmak uly rol oynan Beyik yupek yoly indi bizin taze dowrumizde-Garashsyzlyk dowrunde yene-de dikeldilip bashlandy. Yone bu gezek yontem kerwen yollary boyunca dal-de, polat reysleri arkaly dikeldilyar. Tejen-Sarags-Mashat demir yolunyn gurulmagy bilen Turkmenistanyn ustunden Transaziya kontinentara demir yol magistraly acyldy we ol Beyik yupek yolunyn ugry bilen gidyar. Ol Pekinden (Hytay) Yewropanyn bosagasynda yerleshen Ystambula(Turkiya) cenli yetyar, Pars aylagyna hem yeter.
Garashsyz Turkmenistan dowletinin Yewropa bilen Aziyanyn catrygynda yerleshmegi, onun geosyyasy yagdayynda oran uly amatlyklyklar doredyar.
Garashsyz we baky Bitarap Turkmenistan Hazar denzinin gundogar kenarynda Amyderya cenli yarym million kwadrat kilometer golay (491,2 mun kw.km) demirgazykdan gunorta bolsa 650 km, ulazyl gidyar. Merkezi Aziyanyn ahli meydanynyn 12,2%-I Turkmenistanyn payyna dushyar. Sheyle-de bolsa, Merkezi Aziya garshsyz dowletlerin arasynda Turkmenistan Gazagystandan sonar umumy meydany boyunca in iri dowlet hasaplanyar. Ilaty 24 million adama golaylashan gonshy Ozbegistanyn hem tutyan meydany Turkmenistanynkydan az Ozbegistan gundogarda Owganystan dowleti bilen Turkmenistanyn aracak serhetlerinin uzynlygy 864 km, Eyran Yslam Respublikasy bilen bolsa 1,5 mun kilometer golaylashyar. Turkmenistan demirgazyk gunbatarda Gazagystan dowleti bilen hem aracakleshyar.
Merkezi Aziyanyn dowletlerine garanda Turkmenistan Russuia Federasiyasynyn Yewropa bolegine yerleshen ykdysady-geografik rayonlaryna, Kawkazyn garashsyz dowletlerine ha yakyn we amatly yerleshmegi bilen tapawutlanyar. Ol dowletler Merkezi Aziya dowletlerine ozlerinin transit yuklerini Turkmenistanyn usti bilen dashayarlar. Hazar denzinin kenaryna Turkmenbashy porty Merkezi Aziyanyn “Gunbatar derwezesi” hasaplansa, “Turkmenabat-Gonrat-Beynew” demir yoly derwezesi.
Merkezi Aziýanyň beýleki döwletlerine garanda Türkmenistanyň duzluk territoriýalary has agdyklyk edyar. Bu bolsa yurdumyzyn dunya bazarlaryna tarao cykalgalaryn has kop bolmagyna amatly shertler doredyar. Mysal ucin, Türkmenabat-Haýraton aralygynda Amyderya-Hyrat we Atamyrat-Ymamnazar awtomobil yollary arkaly Lyutfabat, Etrek-Gurgen, Aşgabat-Gowdan-Bajygyran awtomobil yollaryndan bashga-da, Eýran Yslam Respublikasyna tarap Tejen-Sarahs-Mashat demir yolunyn gurulmagy dunya bazaryna täze cykalgadyr.
Türkmenistan landşaftynyn esasy bolegini meýdany boýunça Sahara we Gobi çolluklerinden son dünýäde uçunji orny eýeleýan Garagum çoli tutýar. Ol hojalyk taýdan heiz az ozleşdirilen. Ol ýaşayşyn seýrekligi, juda az orumlaşanlygy, yssylygy bilen tapawutlanyar. Emma ýerasty tebigy baýlyklaryn kopdurliligi bilen Türkmenistan indi dünýä bellidir.
Turkmenistanyn gin meydanynyn 7%-gur ilatly obalaryn, suwarymly ekerancylyk massiwlerinin, iri shaherlerinin, gur gatnaw yollaryn, oazislerin payyna dushyar. Derya julgelerinin, suwarysh kanallarynyn, da eteklerinin ozleshdirilen yerleri-oazisler Turkmenistanyn koplenc cetki kunjeklerinde yerleshyarler. Garagum deryasynyn zonasy Turkmenistanyn gunorta boleginin ululy-kicili kop oazislerini yeke-tak suwarysh sistemasyna birikdiryar.
Uzynlygy 1300 kilometr Garagum deryasy Turkmenistanda ykdysady we durmush ozgerishiklerinin bash zonasydyr,
Geografik taydan has gunortada yerleshishi boyunca Garagum deryasynyn zonasy gonshy Ozbegistanyn Murzecol, Garshy kanallaryn zonalaryndan ozunin agroklimatik resurslary boyunca has amatlylygy bilen tapawutlanyar. Garagum deryasynyn zonasynda yagtylygy we yylylygy has kop talap edyan ince suyumli gowaca we beyleki oba hojalyk ekinleri osdurilip yetishdirilyar. Garagum deryasynyn zonasynda yurdumyzyn ilatynn den yarsyndan kopusi yashayar.
Halkara Ykdysady Hyzmatdashlyk Guramasynyn (EKO-nyn) agzasy bolmak bilen, Turkmenistanyn goesyyasy ahmiyati barha rowaclanyar.
EKO giryan 10 dowletin ahlisinin 300 million adamdanam gowyrak ilaty bolup, olaryn umumy meydany 7960 mun kwadrat kilometrdir. Turkmenistan EKO-nyn geograik ginishliginin merkezinde yerleshyar. Onun usti bilen esasy halkara demir yol magistrallaryn (“Transaziya”, “Demirgazyk-gunorta”) we turbaprowodlaryn gecirilmegi barada birnace iri mocberli taslamalar ishlenip duzulyar.
Turkmenistanyn klimat resurslary, gun radiyasynyn yokary derejeli oba hojalygyna yaramly gunlerin kop bolmagy, klimatyn gurak we kontinentallygy bilen hasiyetlendirilyar. Tutushlygyna alanynda Turkmenistanyn agroklimat resurslary oba hojalygyny, onun esasy ugry suwarymly ekerancylygy alyp barmak ucin amatlydyr. Yurdumyzyn mineral-cig mal resurslary boyunca dunyade bay yurtlaryn hatarynda duryar. Mundan bashga-da, Turkmenistanyn territoriyasy himiki cig mallaryn, gurlushyk materyallaryn zapasyna hem bay yuert hasaplanylyar.
Prezidenti - galtaman dostumyzyňky :-)
Berdimuhammedow G.M. Ahal welayatynyn Gökdepe etrabynyn Babarap obasynda 1957nji yylda doguldy. Ol Türkmen Döwlet Lukmançylyk Institutynynyn uçurymy. Ol stomatolog karini ele aldi. 1992de ol Lukmaçylyk Istitutynyn Stomatologiya fakultedinde işe başlady. 1995 yylda Saparmyrat Türkmenbaşynyn karary bilen Saglyk Ministirliginin dişçilik bölüminin başlygy boldy. 1997-de Saglyk Ministri we Premyer Ministri nin orunbasary wezipesine 2001nji yylda bellenildi.
Paýtagty - awtory belli däl
Aşgabat (Parsça:عشق آبادفار Ashq-abad; Orsça: Ашхабад Ashkhabad), bir şäher Türkmenistan'da. Türkmenistanyn paytagty we ayratyn administratiw bölek. Welayatlar bilen den stautusy bar. 1925-nji yylda doredilip, 1930-njy yylda yatyrylyp, 1936-njy yylda yene doredildi. Meydany 20,4 mun kw km, ilaty 113,2 mun adam. Etrapda 3 shaherce, 8 geneshlik we 7 oba bar. Etrap fiziki-geografiki nukday nazardan 3 bolekden ybarat: gunorta Kopetdag, demirgazykda Gragum coli we olaryn arasynda Ahal oazisinin etraba degishli zolagy. Etrabyn in osen bolegi Ahal oazisidir. Bu oazisde yurdumyzda belli Bagyr, Koshi, Herrikgala, Gokje, Gypjak, Yasmansalak, Buzmeyin obalary yerleshyarler. Gypjak Turkmenistanyn ilkinji Prezidenti Saparmyrat Turkmenbashynyn doglan obasydyr. Hojalygyn yoriteleshdirilen ugurlary-uzumcilik, miwecilik, kartoshka, gok we bakja ekerancylygy danecilik, maldarcylyk, yenil, azyk senagatlary. Etrapda cagalar iymiti zawody, jinsi matalaryny onduryan fabrik ishleyar.
Suratlar
Türkmenistanyň prezidenti-Gurbanguly Berdimuhammedow
Kim nace ordy?
Shu wagtlykca shular. Nesip bolsa update ederin.
Telpekler (2 kisiden 2 sany)
Bu yazgi ucin
- Amanmuhammet 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- ata 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella! Maglumatlar, yhlasyn we bu blogy acanyn ucin! Minnetdar, jigim!"


text:
Herkim durmuşynda birzatlar satmaly bolandyr ýa-da indi satmaly bolar. Öňler satmak isleýän harydymyzy tanyşlarymyza aýdardyk ýada maşyn satjak bolsak bazara çykarardyk. Indi bolsa internetiň giňden ýaýramagy bilen satlyk uludyr kiçi harytlarymyzy internetde goýýarys. Häzirki wagtda internetde reklama diýlende iki şekil has köp ulanylýar.
Birinjisi Internetdäki mugt reklama saýtlary, ikinjisi line reklama akkauntlary. Her ikisiniňem öz aýratynlyklary bar we ikisiniňem netijesi gowy. Geliň hersiniň amatlyklaryna ( + plýus) we kemçiliklerine ( – minus) seredeliň.


text:
Ýene bir 13 golly tapgyr: Tapgyrda geçirilen 5 duşuşykda derwezelere 13 pökgi girizildi. Indi bassyr iki tapgyr 13 gol bilen tamamlanýar. Ýatladýarys, 16-njy tapgyryň duşuşyklarynda hem derwezelere 13 gol geçirilipdi.
Ýekeje penalty: Tapgyryň gollarynyň diňe birisi 11 metrlik jerime urgusyndan geçirildi.
Myhman hormaty: Tapgyrda geçirilen duşuşyklaryň diňe birinde ýer eýeleri (HTTU) ýeňiş gazandy. Edil şonuň ýaly hem bir duşuşyk deňlik bilen tamamlandy. 3 duşuşykda bolsa ýeňiş myhmanlaryň tarapynda boldy.
Öňki ýeňijileri, täze ýeňijiler: 16-njy tapgyrda ýeňiş gazanan 5 toparyň 4-si şol üstünligini şu tapgyrda hem gaýtalamagy başardy.
HTTU 1 – 0 “Merw”
Gol: Begenç Seýitmämmedow 89’
HTTU daýanýar: HTTU duşuşygyň 89-njy minudyndaky goly bilen möhüm ýeňşi gazanyp, ýaryş tertibinde 6-njy orna geçdi
“Merwe” ikinji urgy: Elbetde, birinji urgy ýeňliş. Ýöne ikinji urgy tapgyra 6-njy orunda gelen toparyň tapgyrdan soň 8-nji orna düşmegidir.
Hem ýeketäk, hem ilkinji: Duşuşykda Begenç Seýitmämmedowyň ýeketäk goly şol bir wagtyň özünde goragçynyň şu möwsümdäki ilkinji goludyr.
Ýeňlişem bolsa, ýubileý: “Merw” Ýokary ligada 250-nji, milli ýaryşlarda 280-nji gezek ýeňildi.
777-nji gol: Begenç Seýitmämmedowyň şu duşuşykdaky goly HTTU-nyň milli ýaryşlardaky 777-nji goly hökmünde taryha girdi.
Geçiren goly hem, geçirden goly hem: Şu tapgyrdan soň, HTTU-nyň garşydaş derwelere geçiren goly hem, öz derwezesine geçirden goly hem 18-e deň boldy.
Ilkinji gezek: HTTU şu möwsümde ilkinji gezek bassyr iki duşuşykda ýeňiş gazandy.
“Energetik” 0 – 2 “Hazyna”
Gollar:
0 – 1, Guwanç Abylow 21’
0 – 2, Yhlas Saparmämmedow 70’
“Hazynanyň” Messisi: Soňky 5 tapgyr bäri her oýunda gol geçirip gelýän Guwanç Abylow Messi Argentinanyň milli ýygyndysyny nähili goldaýan bolsa, hut şonuň ýaly hem goldap gelýär. i
Ilkinji gol: Duşuşykda “Hazynanyň” ýeňşini ymykly berkiden Yhlas Saparmämmedowyň goly futbolçynyň Ýokary ligadaky ilkinji goludyr.
Möhüm ýeňişden soň: Hazyna ýaryş tertibinde 7-nji orna geçdi
24=24: Şu tapgyrdan soň “Hazynanyň” garşydaş derwezelere girizen goly hem, öz derwezesine geçirden goly hem 24-e deň boldy.
“Daşoguz” 0 – 4 “Altyn asyr”
Gollar:
0 – 1, Didar Hajyýew 4’
0 – 2, Ahmet Ataýew 13’
0 – 3, Bahtiýar Hojaahmedow 53’
0 – 4, Ahmet Ataýew 59’
Kapitanyň göreldesi: “Altyn asyryň” kapitany Ahmet Ataýew soňky tapgyrlarda geçirýän gollary bilen toparynyň ýeňşine uly goşant goşýar.
Hojaahmedowdan ilkinji gol: Tejribeli hüjümçi Bagtyýar Hojaahmedow şu möwsümdäki ilkinji goluny “Daşoguzyň” derwezesinden geçirdi.
Ýubileý duşuşyk: Şu tapgyrda “Altyn asyr” milli ýaryşlardaky 240-nji duşuşygyny geçirdi.
Kapitanyň ikinji dubly: Ahmet Ataýew şu möwsümde ikinji dublyny amala aşyrdy
Möwsümdäki iň gowy netijesi: “Altyn asyr” eýýäm yzygider geçirilen 5-nji duşuşygynda ýeňiş gazanyp gelýär. Bu bolsa toparyň şu ýylky iň gowy netijesidir. Mundan öň topar diňe 4 duşuşykda yzygiderli ýeňiş gazanypdy.
Ikisinde-de şol bir hasap: “Daşoguz” bilen “Altyn asyryň” arasynda şu möwsümde geçirilen duşuşyklaryň ikisi hem 4:0 hasabynda “Altyn asyryň” ýeňşi bilen tamamlandy.
“Aşgabat” 1 – 3 “Ahal”
Gollar:
0 – 1, Altymyrat Annadurdyýew 25’
1 – 1, Ruslan Kurbanow 42’ (pen)
1 – 2, Altymyrat Annadurdyýew
1 – 3, Altymyrat Annadurdyýew
Bombardirligiň täze talapkäri: Soňky tapgyrlardaky ajaýyp oýunlary we gollary bilen Altymyrat Annadurdyýew bombardirlik ýaryşynda 14 gol bilen 3-nji orna geçdi.
Geçen ýylky ýerine geldi: Ahyrsoňy “Ahal” futbol topary ýaryş tablisasynda 2-nji orna geçdi.
Ýene bir ýubileý: “Ahal” futbol topary Ýokary ligadaky 440-njy, milli ýaryşlardaky 480-nji duşuşygyny geçirdi.
200-e 40 ädim: Şu tapgyrdaky gazanylan ýeňiş “Ahalyň” milli ýaryşlardaky 160-njy ýeňşidir.
Bir derwezä 320 gol: Altymyrat Annadurdyýewiň het-trigi bilen “Aşgabat” Ýokary ligada 320-nji goluny geçirtdi.
Ilkinji het-trik: Şu tapgyrda Altymyrat Annadurdyýewiň möwsümdäki ilkinji het-trigini amala aşyrdy.
2, 3, 4: Altymyrat Annadurdyýew diňe şu möwsümi hasaba alanyňda bir duşuşykda, 1, 2, 3, 4 gol geçirip gören ýeketäk oýunçydyr. Ýatladýarys, Myrat Ýagşyýew möwsümde bir oýunda 3, 4, 5 gol geçirip gördi, ýöne täsin hem bolsa, futbolçy entek dubl (bir oýunda 2 gol) edip görenok.
Möwsümdäki iň gowy netijesi: Bassyr 3-nji duşuşygynda ýeňiş gazanan “Ahal”, şeýlelikde, şu möwsümdäki iň gowy netijesini gazandy. “Ahal” mundan öň yzygider geçirilen duşuşyklaryň diňe 2-sinde ýeňiş gazanyp görüpdi, 3-nji duşuşykda ýa-ha ýeňilýärdi, ýa-da şol oýun deňlik bilen tamamlanýardy.
3 tapgyr bäri 3 gol: Iki tapgyr bäri şol bir hasap (3:1) bilen ýeňiş gazanyp gelýän “Ahal”, eýýäm, 3 tapgyr bäri garşydaşlarynyň derwezesinden 3 pökgi girizip gelýär.
“Balkan” 1 – 1 “Şagadam”
Gollar:
1 – 0, Amir Gurbany 52’
1 – 1, Döwlet Baýramow 63’
Ýarymgoragçylaryň hüjümi: Duşuşykda iki tarapdan hem ýarymgoragçylar hasaby açdy
Ýene şol hasap: Şeýlelikde, şu möwsümde “Balkan” bilen “Şagadamyň” arasyndaky duşuşyklaryň ikisi hem 1:1 hasaby bilen tamamlandy.
Ýitirilen utukdan soň: “Balkan” ýaryş tertibinde 3-nji orna düşdi
4 tapgyrdan bäri:Indi 4 tapgyrdan bäri, “Balkan” geçirýän duşuşyklarynda 1-den kän gol geçirip bilenok.
--------------------------------------------------------------------
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynyň ähli täzeliklerini LINE-de yzarlaň.


text:
Daşary Ýurt Raýatlary we Raýatlygy Bolmadyk Adamlaryň Bolýan Ýerleri Boýunça Hasaba Alynmagy
Daşary Ýurt Raýatlary we Raýatlygy Bolmadyk Adamlaryň Bolýan Ýerleri Boýunça Hasaba Alynmagy
05/04/2017
BAŞ SAHYPA, DÜNÝÄ, DURMUŞ, Iň Täze Habarlar
Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň çägine girenden soň, giren gününi hasaplamazdan 3 (üç) iş gününiň dowamynda bolýan ýerlerindäki migrasiýa gullugynyň edaralarynda hasaba alynmaga borçludyrlar.
Çeşme: Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa Gullugy
Meňzeş Täzelikler
Söwdany we telekeçiligi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlary bolup …


text:
Скачать книгу
- Ruhy Ýolbaşçylyk
- Дата выпуска ePub: 2014-11-04
Текст обложки
”Ruhy ýolbaşçylyk“ kitaby ýarym milliondan gowrak tiražda neşir edilip, ýolbaşçylyk düzgünlerini öwrenmekde nusgawy esere öwrüldi. J. Oswald Sanders Hudaýyň şu görnükli adamlarynyň terjimehallaryna salgylanyp, bu düzgünleri beýan edýär we suratlandyryp görkezýär: Musa, Nehemýa, Pawlus, Dawut, Liwingston we Çarlz Sperjen.
Mesihiçilik häzirki zaman dünýäsinde güýçli sese mätäçdir. Beýle sese diňe Hudaý tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän we özlerini Isa Mesihe bagyş eden güýçli liderler eýedirler. ”Ruhy ýolbaşçylyk“ kitaby size Hudaýyň ygtyýary bilen öz ukyplaryňyzy we başarnyklaryňyzy görkezmegiňize, şeýle hem Hudaýyň şöhratyny beýgeltmek üçin ýolbaşçylar bolmagyňyza kömek eder.
”Ruhy ýolbaşçylyk“ kitabynyň bu neşirine dolulygyna täzeden seredildi. Munda häzirki zaman dili ulanylan, şeýle hem, nusgawy kitapdaky düzgünlere has oňat düşünmäge we durmuşda ulanmaga kömek etmek maksady bilen işlenip düzülen okuw gollanmasy goşulan.
Ключевые слова
Latin; Spiritual Leadership; Turkmen; Türkmençe, türkmen dili, Түркменче, түркмен дили, تورکمن تیلی ,تورکمنچه


text:
Men 35 ýaşymda. Ýaşlykdan jyns organymy köp ýyllap günde anonim bilen meşgullandym. Indi jyns organym jynsy gatnaşyklarda örän pes. Höwesim ullakan, ÿöne başa baranok. Muny bejerip bolýamy? Men lukmana barmaga-da çekinýärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Onanizm (masturbasiýa) bilen yzygider meşgullanmagyň jynsy gowşaklyga getirip biljekdigi baradaky pikir giňden ýaýrandyr. Şeýle meşgullanmanyň getirip biljek içki jyns agzalaryndaky gan aýlanşygynyň kynlaşmagy, jyns mäzleriniň işiniň peselmegi, oňurga ýiligindäki degişli kadalaşdyryjy merkezleriň duýgurlylygynyň peselmegi ýaly bozulmalary bellenip geçilse hem, bu deliller degişli subutnamasyny tapan däldir.
Seksopatologlaryň aglabasynyň pikir edişine görä, jynsy gowşaklygyň ýüze çykmagy onanizm sebäpli däl-de, onuň bilen meşgullanýan ýaş adamlara nädogry maglumatyň berilşindedir. Bu ýagdaýa aşa köp üns berme, gorkuzma we jeza berme, adamda özüni günäli saýma, howsala, göwniçökgünlilik, özüni kemçilikli saýma ýaly ruhy bozulmalaryň döremegine getirýändir. Bu bolsa soňundan jübütleriň gatnaşygynda jynsy işjeňliginiň peselmegini (psihogen jynsy gowşaklyk) döredip biler. Dörän bozulmany aradan aýyrmak üçin androlog, seksopatolog lukmanlaryna ýüz tutma ýerlikli bolar. Lukmanlara ýüz tutmakdan çekinmäň, çünki dörän kynçylygyň wagtyň geçmegi bilen ruhy ýagdaýa we maşgala gatnaşyklaryna ýaramaz täsir etjekdigini ýatda saklamalydyr.
Bu babatda maglumaty almak üçin saýtymyzda ýerleşdirilen "Masturbasiýa: peýdalymy ýa-da zyýanly?", "Jynsy gowşaklyk" atly makalalar bilen tanyşmaklygy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
titan gel barada giñeshleyin maglumat berayseniz
Ujyt ulaldyyan krem dost, gynansaksa akylyngy kopedenokda.
Masturbasiýa(onanizm) barada doly maglumaty saýtymyzda ýerleşdirilen "Masturbasiýa:peýdalymy ýa-da zyýanly" atly makaladan okap bilersiňiz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Salam hormatly lukman! Meniň adym Aman. Biziň çagamyz bolanok. Şol sebäpden hem, Türkmenistanda emeli tohumlandyrma geçirilýän keselhanalaryň salgylaryny we bejeriş çäreleri geçirmegiň möhletleri barada habardar edäýseňiz Sizden minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy, Aman.
Hormatly Aman!
Önelgesizlige getiren sebäpleri anyklap we bejergi çärelerini geçirmek, şonuň ýaly-da, ekstrakorporal tohumlanmany geçirmek üçin görkezmeleri kesgitlemek üçin Aşgabat şäherinde ýerleşýän "Ene mähri" merkezine ýüz tutyp bilersiňiz. Ýüz tutýan jübütleri barlagdan geçirme we ýüze çykan bozulmalary aradan aýryp, tohumlanmanyň şowly geçmegi üçin taýarlyk çäreleri, bozulmalaryň häsiýetine görä dürli möhletleri düzüp biler. Bu çäreleriň dowamlylygy we şowly geçme mümkinçiligi barada takyk maglumaty, barlaglardan soň lukman kesgitläp biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Çagaňyzyň wagtyndan öň doglup, 4 aýdan soň aýrylmagyna näme sebäp bolduka? Siz barlaglardan geçdiňizmi we Sizde nähili bozulmalary anykladylar? Size nähili bejergi berdiler? Saglygyňyzyň we önelgelilik ulgamynyň ýagdaýyny anyklamaga ýardam berýän barlaglaryň netijelerini bilmezden, dogry we peýdaly maslahat bermek kynçylyk döredip biler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 1011 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
«Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti
Türkmenistanda ösümlik dünýäsiniň köp dürliligini gorap saklamak boýunça uly gözleg işleri alnyp barylýar
14.03.2016
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar. Ösümlikleriň tebigy taýdan köpelişini goramakda we üstüni ýetirmekde seýrek duş gelýän ösümlikleri ýygnamagy çäklendirmegiň, şeýle hem Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen ösümlikleriň görnüşlerini ýygmaklygyň doly gadagan edilmegi uly ähmiýete eýedir.
Türkmenistanda gül-bezeg ösümlikleriniň intoduksiýasynyň taryhy gadymyýete uzap gidýär. Orta Aziýanyň gadymy döwürlerden bäri ösümçiligiň we bagbançylygyň ýokary ösüşine eýe bolandygy baradaky birnäçe çeşmeler şaýatlyk edýär. Parsa we Hytaýa barýan söwda ýollary Türkmenistanyň çäklerinden geçip gidipdir. Bu bolsa türkmen topragyna ekzotiki ösümlikleri getirmäge şertleri döredipdir. Mälim bolşy ýaly, Gadymy Merwiň bagçylyk-seýil bagçylyk sungaty ýokary ösüşe eýe bolupdyr. Ynsanyň bu ugurda başlangyç işleriniň netijeleri taryhda ýitip gidipdir, entuziastçylaryň atlary bolsa näbelli bolan ylymda saklanyp galypdyr. Diňe bu eýýäm baradaky seýrek maglumatlar biziň günlerimize çenli saklanyp galypdyr.
Ekzotiki ösümlikleri ýerli howa şertlerinde ösdürip ýetişdirmegiň gaýtadan dikeldilmeginiň çalt depginler bilen ösdürilmegi XVIII asyryň ahyrynda şäherleri gurmak bilen bir hatarda alnyp barylypdyr. Daşary ýurtlardan getirilýän ösümlikler bilen doly möçberde işleri alyp barmaga ilkinji synanyşyk Aşgabatda 1896-njy ýylda açylan bagbanlaryň mekdebi tarapyndan geçirilipdir. 1924-nji ýylda gül ösümliklerini ösdürip ýetişdirmek üçin nahalhananyň düýbi tutulypdyr, 1926-njy ýylda bolsa, onuň binýadynda Merkezi bag-medeni stansiýasy guralypdyr. Onuň bölümleriniň biri gülçilik meselelri bilen meşgullanypdyr. Bu döwürde gül ösümlikleri birnäçe görnüş bilen çäklenipdir.
Türkmenistanda 1929-njy ýylda Botanika bagynyň döredilmegi gülçüligi ösdürmekde uly ähmiýete eýe bolupdyr. Ol häzirki wagrda synag binýady bolup, bu ýerde gülçüligi ösdürmek ylmy-önümçilik esasynda ýola goýlandyr. Bu ýerde Türkmenistanyň ösümlik dünýäsiniň dekoratiw ýabany ösýän gülleriniň görnüşleri öwrenilmäge başlandy.
Köp ýyllaryň dowamynda geçirilen tejribeleriň esasynda Türkmenistanyň çäklerine daşary ýurtlardan getirlen gül ösümlikleriniň görnüşleri köpeldildi, olary çöllük ýerlerde ösdürip ýetişdirmegiň esasy teklipleri berildi. Eýýäm geçen asyryň ikinji ýarymynda açyk meýdanda ýer şarynyň dürli materiklerinden getirilen ýabany we medeni ösýän nusgalarynyň ýazlerçe görnüşleri synagdan geçirildi, esasy kolleksion gazanasy döredildi we onuň üsti ýetirildi. Onlarça ýyl mundan ozal bägülleri, hrizantemalary köpeltmek boýunça synaglara başlandy, onlarça ýyllaryň dowamynda ösdürilip ýetişdirilen tropiki ösümlikleriň kolleksiýasy döredildi.
Häzirki wagtda Botanika bagynyň alymlary-gülçileri gök baglyga öwürmek maksady bilen, kolleksiýanyň üstüni ýetirmek, şeýle hem ýerli floranyň ýitip barýan görnüşlerini aýawly gorap saklamak we derman we peýdaly ösümlikleriniň täze görnüşlerini önümçilige ornaşdyrmak boýunça işleri dowam etdirýärler.
Galina WLASENKO,
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň
Botanika bagynyň işgäri, biologiýa ylymlarynyň kandidaty


text:
Oba hojalyk pudagynda ekin dolanşygynyň dürli usullary ulanylýar, munuň üçin ot-iýmlik ekinler, esasan hem ýorunja, şeýle hem gowaçadan we galladan öň kösükli ösümlikler ekilýär. Kösükliler mikroelementleri, şol sanda ösümlikleriň ösüşi üçin peýdaly azot emele getirip, topragyň ýokarky gatlagyny baýlaşdyrýar.
Olary şeýle hem güýzlik ekinlerden öň mallara ot-iým hökmünde hem ekýärler. Bir gektar ýere 30 kg arpa tohumy sepilýän bolsa, nohudyň tohumy üç esse köp ekilýär. Olaryň palajy we samany ot-iýmlik garyndylaryň möhüm bölegidir, çünki olarda beloklar galla ekinlerimdäkiden has kändir, şeýle hem olarda şeker, karotin, B, PP, C witaminler toplumy bardyr. Şeýle kösükli ösümlikleriň galla ekinlerinden öň ekilmegi mallar üçin gymmatly iýmleri kör möçberde taýýarlamaga mümkinçilik berýär.
Zerurlyk çykanda kösüklileri toprak üçin biologik dökün hökmünde-de ulanýarlar. Meselem, olaryň ösüş döwri tamamlanandan soň olary ýygmaýarlar-da, sürüp goýberýärler. Ol sürülýän meýdanlaryň fiziki-himiki ýagdaýyny gowulandyrýar, toprakda bolup geçýän mikrobiologik işjeňligi güýçlendirýär. Bu dökün oba hojalyk tehnikalary giňişleýin ulanylanda az çykdajy bilen ýokary netije gazanmaga mümkinçilik berýär.
Biziň toprak-howa şertlerimiz üçin üýtgeşik ekin bolan nohut ekmek hem netijeli usuldyr. Biziň howa şertlerimizde çyglylygy halaýan bu ekinden peýda az ýalydyr. Ösümlik yssy düşmänkä hasyla durup ýetişmese-de, onuň gök bölegi köp bolýar, bu bolsa ony ot-iýmlik ekin hökmünde ýetişdirmegiň peýdalydygyny görkezýär. Häzirki wagtda käbir oba hojalyk önümlerini öndürýän hususyýetçileriň, ekerançylyk we maldarçylyk hojalyklarynyň atyzlarynda nohudyň Ramonsk-77, Özbek-71 görnüşleri ýetişdirilýär. Ösümlik hasyla duranda ýere ýazylýar, mehaniki zepere duýgur tohumlary orulanda ýere dökülýär.
Nohut ýetişdirmegiň barşyna gözegçilik edýän alymlar bu ekiniň diňe bir mehaniki usulda işlenilmegine we dökünlere däl, eýsem toprakda we howada çyglylyga-da duýgurdygyny ýüze çykardylar. Şonuň üçinem ol şaly ekilýän sebitlerde–Daşoguz welaýatynda ekilýär. Şaly ekin dolanşygynda möhüm aralyk ekin bolup, ondan köp hasyl almaga mümkinçilik berýär. Güýzlik-gyşlyk ekin bolan nohut gowaçanyň täze görnüşleri özleşdirilende gowaça ekilýän sebitlerde-de ekilýär.


text:
Astanada döwlet saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň we Gazagystanyň sazlaşykly ykdysady ösüşinde, olaryň ählumumy gatnaşyklar ulgamyna goşulmakda ulag pudagyndaky hyzmatdaşlyk möhüm orun eýeleýär.
Giňişleýin düzümdäki türkmen-gazak gepleşiklerinde çykyş etmek bilen, döwlet Baştutanymyz Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça demitr ýoluň gurluşygyny onuň aýdyň netijeleriniň biri hökmünde görkezdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bu ýol Merkezi Aziýa we goňşy sebitleriň ýurtlarynyň arasynda ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny hil taýdan täze derejä çykarmaga, uzak geljek üçin sebitara gatnaşyklaryna kuwwatly itergi bermäge mümkinçilik döreder.
Ulag ulgamyndaky türkmen-gazak gatnaşyklary Merkezi Aziýanyň we goňşy sebitleriň ösüşiniň möhüm ugry, Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça gatnaşyklary, ykdysady taýdan utgaşdyrmagyň baş şerti bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Milli Liderimiziň aýdyşy ýaly, Türkmenistanyň we Gazagystanyň Ýewraziýanyň yklymlaýyn ugurlarynyň çatrygynda geografiki taýdan amatly ýerleşmegi ulag ulgamyndaky taslamalarda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de artdyrmagyň, sebitleýin we yklymlaýyn ähmiýetli ulag-üstaşyr geçelgeleriniň gurluşygyna işjeň gatnaşmagyň zerurlygyny ýüze çykarýar.
Çeşme: TDH


text:
1. Juma güni (Anna güni)
Juma (anna) güni mübärek bir gündür. Şol gün musulmanlar üçin misli bir baýram güni hasap edilýär.
Hepdelik ybadatymyz bolan “juma namazy” bu güne berilendir. Pygamberimiz: “Günüň üstüne dogan iň haýyrly güni jumadyr, Adam ata şol gün ýaradyldy, şol gün jennete alyndy we şol gün jennetden çykaryldy; kyýamat hem şol gün gopjakdyr” (Müslim, Juma, 18; Tirmizi, Juma, 353.) diýipdir.
Juma gününde şeýle bir pursat bardyr, edil şol wagtda edilen doga dilegleriň kabul boljakdygy pygamberimiz tarapyndan buşlanypdyr. (Tirmizi, Juma, 354; Ebu Dawud, Juma, Hadys № 1046.)
Juma gününiň doga-dilegleriň kabul edilýän şol pursaty adamlaryň Allanyň halamaýan zatlaryndan gaça durmaklary we onuň razy bolan işleri bilen meşgul bolmaklary üçin gizlin tutulypdyr.
Mundan başga-da Allatagala jennetde mömin gullaryna juma güni teselli berip, hemaýat etjekdir (Ibn-i Kaýýym, Zadul-Mead, 1/138).
Juma namazy
Parz bolan bu namazyň uly ähmiýeti bardyr. Mukaddes Gurhanda bu hakynda şeýle diýilýär: “Eý möminler, Juma güni namaza çagyrylan (azan okalan) wagty derrew Allany ýatlamak üçin ylgaň we alyş-berşi, söwda-satlygy goýuň. Eger bilýän bolsaňyz, elbetde bu siz üçin gaty peýdaly we haýyrlydyr.”( Juma, 9.)
Juma güni suwa düşüp, ardynanyňdan soňra metjide gidip, hutbany diňleýän we namazy okan adamyň şol gün bilen öňki juma gününiň arasyndaky eden günäleriniň bagyşlanjakdygy pygamberimiz tarapyndan beýan edilipdir.(Buhary, Juma, 6; Müslim, Juma, 26.)
Pygamberimiz Juma namazyna gitmeýänler bilen baglanyşykly şeýle diýipdir: “Allatagala hiç hili saý-sebäpsiz üç sapar juma namazyny terk eden adamyň kalbyny möhürlär.” (Ebu Dawud, Salat, Hadys, № 1052.)
Juma güni juma namazyndan öň şu zatlaryň berjaý edilmegi sünnetdir:
a. Boýtäret almak.
b. Murtlaryňy gysgaltmak, dyrnaklaryňy kesmek we beýleki beden bilen baglanyşykly arassaçylygy berjaý etmek.
c. Diş syntgysy ýa-da sürtgüji bilen dişleriňi arassalamak.
d. Gelşikli we arassa egin-eşigiňi geýmek.
e. Hoşroý atyr sepinmek.
f. Metjide wagtyndan ir gitmek.
g. Köpräk doga-dileg etmek we pygamberimize “salatü salam” aýtmak.
Juma güni berjaý edilmegi mekru bolan zatlar
Ymamyň hutba okamaga başlan wagtyndan başlap namaz okalyp bolýança alyş-beriş, söwda-satlyk ýaly bu dünýäniň işleri bilen meşgul bolmak we juma gününiň namaz wagty gireninden soňra namazy okamazdan ýolagçylyga, syýahata çykmak. Wagt girmezden öň çykylsa, onda zyýany ýokdur.
2. Üç tirkeşik aýlar
Üç tirkeşik aýlara Rejep, Meret, Oraza aýlary degişlidir. Musulmanlaryň ruhy dünýäsinde bu aýlaryň örän uly ähmiýeti bardyr. Çünki bu aýlar mübärek gijeler bilen doludyr. Rejep aýynyň birinji juma gijesi “Regaýyp gijesi”, 27-nji gije “Magraç gijesidir”. Meret aýynyň 15- nji gijesi “Berat gijesi”, Oraza aýynyň 27-nji gijesi “Gadyr gijesidir”.
Oraza aýyndan soňra “sogap oraza” diýlip hasaplanylýan oraza Rejep we Meret aýlarynda tutulan orazalardyr.
Meret aýy pygamberimiziň Oraza aýyndan soňra iň köp oraza tutan aýydyr. Hezreti Äşe (r.a.):
“Men Resulullanyň Orazadan başga hiç bir aýy tutuşlygyna oraza bilen geçirendigini görmedim. Meret aýy ýaly hiç bir aýda oraza tutandygynam görmedim” (Buhary, Sawm, 52; Müslim, Syýam, 34.) diýip belläpdir.
Meret aýynda Pygamberimiziň örän köp oraza tutmagynyň sebäbini soran Üsamä (r.a.) pygamberimiz:
“Meret aýy Rejep bilen Oraza arasynda ynsanlaryň özünden gapyl bolýan bir aýydyr. Aslynda ol özüniň içinde amallaryň Allatagala hödürlenen aýydyr. Men hem agzym bekli bolsa-da, amalymyň Alla beýan edilmegini isleýärin. Hut şol sebäplem bu aýda has köp agzymy bekleýärin” (Neýlül-Ewtar, j.4, s.276.) diýip jogap beripdir.
Mukaddes Gurhanyň inen we oraza ybadatynyň kabul edilen aýy bolan Oraza aýynyňda-da bu aýlaryň arasynda bolmagy üç tirkeşik aýlaryny tapawutly häsiýetler bilen bezändir.
Bu aýlarda musulman bilini berk guşamaly, ýaşaýşynyň hasabyny edip, geljege has gujur-gaýratly ugrukmalydyr.
Ýaramazlyklary we biderek endikleri azaldyp, ýagşylyklary köpeltmeli, güýç ýeterligine görä garyp-gasarlara, ýoksullara gözegçilik etmelidir.
Şeýle edilen halatynda bu mübärek aýlaryň gadyr-gymmatyny biler we bu aýlaryň berýän ruhy güýjünden peýdalanar.
3. Regaýyp gijesi
Regaýyp gijesi Rejep aýynyň birinji juma gijesidir. Regaýyp “regibe” sözüniň köplügidir. Manysy köp bagyşlama, ýagşylyk etme diýmekdir.
Şoňa görä regaýyp gijesi Alla tarapyndan hemaýatyň, merhemetiň musulmanlara köp eçilen gijesi diýmekdir. Emma esasy manysyna görä pygamberimiziň ene düwünçegine düşen gijesi diýmek däldir. Sebäbi, bu babatda ne bir hakyky hadys, ne-de bir rowaýat bardyr.
Ol ençeme wagtdan bäri diňe aýdylan dogalaryň we ýerine salnan ybadatlaryň kabul edilen we jenaby Hakyň rehiminiň we hemaýatynyň bolluk bilen eçilen gijesi hökmünde gutlanylypdy.
Bu gijä mahsus “regaýyp namazy” diýlip atlandyrylýan namazyňda bir tutarygy ýokdur. Sebäbi, ne pygamberimiz, ne-de onuň çaryýarlary we tabygylary beýle atlandyrylýan namazy okapdylar. Bu babatdaky hadyslar hem ýasamadyr.
Bu gije ediljek ybadat-da beýleki mübärek gijelerde bolşy ýaly köpräk kaza we nepil namaz okamak, Gurhan okamak, Alladan ötünç we hemaýat dilemekdir.
4. Isra we Magraç gijesi
Isra – gijeki ýöriş diýmekdir. Magraç – asman, gök, merdiwan, basgançak diýmekdir.
Isra we Magrajyň asyl manysy pygamberimiziň bir gije syýahaty we iň ýokary orunlara beýgelmegidir.
Beýik ýaradana ýakynlygyň iň ýokary derejesi bolan magraç wakasy adamzat aňynyň çygrynyň aňyrsyndaky bir wakadyr. Bu wakany tebigy kanunlar bilen düşündirmek mümkin däldir.
Bu waka pygamberimiziň Medinä göç etmeginden bir ýyl öň Mekgede bolup geçipdir.
Magrajyň gysgaça mazmuny şeýledir: Pygamberimiz Rejep aýynyň 27-nji gijesinde Käbede uklan wagtyn- da, onuň ýanyna Jebraýyl aleýhissalam atly melek gelýär we oňa beýik Biribaryň huzuryna çagyrlandygyny habar berýär. Şonuň üçin pygamberimiz Jebraýyl aleýhissalamyň ýolbeletliginde ruhy taýdan aýagulag bolan Byrag bilen Mekgedäki Mesjid-i Haramdan Kudüsdäki Mesjid-i Aksa gelipdir. Magrajyň bu bölümi Isra süresiniň birinji aýatynda şeýle beýan edilýär:
“Bir gije oňa aýatlarymyzyň bir bölegini görkezeli diýip guluny Mesjid-i Haramdan daş-töweregi mübarek görnüşde bezelen Mesjid-i Aksa äkiden Allanyň şan-şöhrady beýikdir. Ol hakykatdan hem eşidýändir we bar zady görýändir.”
Kudüsde gysga wagtlaýyn bolupdyr, Mesjid-i Aksada iki rekagat namaz okapdyr. Ondan soňra başga bir aýagulag bilen magraç (ruhy merdiwan) bilen asmana çykypdyr. Arada durany bolmazdan, gönüden-göni Allatagaladan wahyý alypdyr.
Magrajyň syrlardan doly bu bölümine Nejm süresinde hem ýer berlipdir. Allatagala bu uly wakadan söz açýan we birmeňzeş ady alan Isra süresinde pygamberine wahyýyň üsti bilen ahlak we edep dessurlaryny habar beripdir, olaryň iň esasylary şulardan ybaratdyr:
- “Allataga şärik goşmaň.
- Ene-ataňyzy sylaň we hormat goýuň.
- Hak eýelerine haklaryny beriň.
- Isrip etmäň.
- Öte geçmelerden, çyzykdan çykmalardan saklanyň.
- Çagalary öldürmäň.
- Zyna işinden daş duruň.
- Nähak adam öldürmäň.
- Ýetime güler ýüz beriň.
- Ölçegde, çeküwde çyn çyzygyndan çykmaň.
- Bilmedik zadyňyzyň yzynda süýrenip ýörmäň.
- Ýer ýüzünde asla gopbamsyramaň we ýöräňizde burnuňyzy ýokary tutmaň.”
Soňra pygamberimiz şol gije yzyna gaýdyp gelipdir, öz ýany bilen birnäçe ruhy taýdan has oňat sowgatlary hem getiripdir. Bularyň arasynda: bäş wagt namaz, Allanyň özüne şärik goşmazlyk hakyndaky günälerini ba- gyşlamak üçin eden dilegleri kabul bolmagy we Bakara süresiniň soňundaky üç sany aýat hem bardyr.
Pygamberimiz daň atanda, ertir ir bilen bolup geçen wakany bolşy ýaly habar beripdir, egindeşleri oňa ynanypdyr. Sebäbi, asla ondan hakyky bolmadyk zady eşitmändiler. Hatda onuň aýdanlarynyň dogrudygyna duşmanlary-da ynanypdyr.
Ýöne Mekge müşrikleri wakany eşidip-eşitmänkä, gaty geň ýagdaýa düşüpdirler. “Heý-de bir gijäniň dowamynda munça ýerleri gezip bormy, ahyry?!” diýipdirler. Olar Magraçdaky bu täsin hakykata göz ýetirmekden gaty ejizdiler. Allatagalanyň gudraty bilen adamzadyň güýjüni biri-biri bilen garyşdyrýardylar, üstesine-de, her bir zada maddy görnüşde garaýardylar. Şonuň üçin Allanyň tükeniksiz gudratyna ynananlar bu wakanyň çyndygyna asla şübhelenmändiler, ony gaty tiz görnüşde ikirjiňlenmän tassyklapdyrlar.
Ynha, şonuň üçinem Magraç gijesi şeýle mübärek we gutly gijedir. Bu gijäniň iň ähmiýetli wakasy musulmanlar üçin bäş wagt namazyň parz edilmegi bilen baglanyşyklydyr.
Bu gijede ediljek ybadatlaryň iň esasysy namaz okamakdyr. Namaz borjy bolanlar boldugyça kaza namazlaryny ýerine salmalydyr. Namaz borjy bolmaýanlar bolsa nepil namaz okamaly, Gurhan okamaly, toba we essapyralla aýtmaly, gijäni ýagşy doga bilen dileg edip geçirmeli.
Bu gijede ýörite ýoksullara, garyp-gasarlara we ýetim çagalara kömek edip, olary begendirmeli, olaryň göwünlerini şatlandyryp, ýagşy dileglerini almaly.
5.Berat gijesi
Kamary aýlaryndan Meret aýynyň on dördünji gününi on bäşinji gününe birleşdirýän gije “Berat” gijesidir.
“Berat” sözi “beraet” sözüniň gysgaldylan görnüşidir. Bergi-borçdan, günäden, jerimeden, hassalykdan halas bolmak diýmekdir. Şoňa görä, “berat gijesi” günälerden halas bolma gijesi diýmekdir.
Musulmanlar tarapyndan bu gijä hormat goýulmagy we gaty gadyrly garşylanmagynyň sebäbi hut şonuň üçindir.
Bu gijä “günä geçme” gijesi hem diýilýär. Çünki, bu gijede jenaby Hakyň örän köp sanly adamlaryň günäsini geçjekdigini pygamberimiz tarapyndan habar berlipdir. Pygamberimiz bu gijäni tutuşlygyna ybadat bilen geçiripdir.
Beýhakynyň Ala b. el-Harys arkaly bilen rowaýat eden bir hadysy şerifde hezreti Äşe şeýle diýipdir:
Pygamberimiz bir gije ýerinden turdy-da, namaz okamaga başlady. Sejdeni şeýle bir uzaga çekdirdi welin, ol sejdede gatap galandyr öýtdüm. Bu ýagdaýa uzak saklanyp bilmän, menem ýerimden turdum. Baryp elim bilen aýagyny elledim, ol şobada gymyldady. Ýüregim ýerine gelip, begendim we ýerime geçdim. Alyndiremede şeýle nyýazy eşitdim:
-“Allahym, azabyňdan ötünjiňe, gazabyňdan razylygyňa, şeýle hem senden ýene seniň özüňe medet sorap sygynýaryn. Şan-şöhradyň beýikdir. Saňa eden senamy seniň özüňe eden sena deň görmeýärin. Saňa geregiçe şükür etmekden ejiz gelýärin.”
Başyny sejdeden galdyryp, namazyny gutaran badyna:
-Äşe, näme, Allanyň resuly saňa nähaklyk eder öýtdüňmi? – diýdi.
-Eý Resulalla, aýdýanyň näme, men beýle pikir etmedim, ýöne alyndiremede uzak wagtlap eglenendigiň üçin gatap galaýdyňmykaň diýip alada etdimdä- diýdim. Onda pygamberimiz:
-Bu gijäniň haýsy gijedigini bilýärmiň?- diýdi. Men:
-Alla we onuň resuly has gowy bilýändir- diýdim. Onda pygamberimiz:
- Bu gije Meret aýynyň on bäşinji gijesidir. Allatagala Meret aýynyň on bäşinji gijesinde gullaryna rehimdarlyk eder, olary bagyşlar, merhemet isleýänlere rahmet berer, içi kineden, göriplikden dolulary bolsa şol durşuna galdyrar.” (Et-Tergib wet-Terhib, j.2, s.119, 1968, Beýrut.) diýip jogap berdi.
Bilnişi ýaly, yslamyň ilkinji ýyllarynda Käbe butlar bilen doly bolandygy üçin, pygamberimiz namazlaryny Beýtül-Makdise ýüz öwrüp okaýardy. Şunuň bilen birlikde kyblanyň üýtgedilmegini-de isleýärdi. Bu ýagdaý pygamberimiz Medinä göç edeninden soňra-da on alty aý we birnäçe günläp dowam edipdi. Göç ýylynyň ikinji ýyly Meret aýynyň on bäşinji güni pygamberimiz zyýarat üçin giden Beni Seleme ýurdundaky metjitde öýle namazynyň ikinji rekagatyny okaýan wagtynda, özüne kyblanyň üýtgedilendigini habar berýän aýat gelip ýetdi. Aýatda şeýle diýilýärdi:
“(Eý Muhammet!) Biz seniň ýüzüňiň asmana tarap öwrülendigini görýäris. Ynha, indi seniň hoşal boljak tarapyňa kybla öwürýäris. Mundan beýläk ýüzüňi Mesjid-i Harama tarapa öwür.” (Bakara, 144)
Şeýdip, kybla üýtgedildi. Pygamberimiz namaz ybadatynyň içindekä derrew Käbä tarap öwrüldi. Jemagat hem tutuş hatary bilen bilelikde Käbä tarap öwrüldi.
Ynha, birligiň tymsaly bolan bu taryhy waka “berat gijesiniň” gadyr-gymmatyny görkezen esasy sebäpdir. Pygamberimiz bu nygmaty beren jenaby Haka şükür etmek borjuny ýerine salmak üçin bu gijäni ýatman ybadat bilen geçirýär, öten-geçenler we diriler üçin doga okaýar, essapyrylla aýdýar, toba edýär.
“Berat gijesine” mahsus bolan ýörite namaz ýokdur. Bu gije Gurhan okap, doga we essapyrylla aýdyp, toba edip, kaza we nepil namaz okap, ýoksullara, garyplara, ýetimlere hemaýat edip geçiriler.
Namaz borjy bolanlaryň bu gijede iň az bir günlük kaza namazy okamaklary maslahat berilýär.
6. Oraza aýy (Remezan)
Oraza aýy ýagşylyklardan doly bolan bir aýdyr. Adamzadyň tümlüge öwrülen gözýetimini aýdyňladan mukaddes Gurhan bu aýda inmäge başlapdy. Yslamyň bäş sany esasyndan biri hasaplanylýan oraza-da bu aýa gabat gelendir.
Mukaddes Gurhanda şeýle diýilýär: “Oraza aýy ynsanlara ýol görkezen, hakykatyň we dogryny egriden aýyl-saýyl etmegiň anyk delilleri hökmünde Gurhan inderilen aýdyr. Sizden bu aýa ýetip bilen şol aýda oraza tutsun. Kim ýarawsyz ýa-da ýolagçy bolsa, oraza tutmadyk günlerini sanyna görä başga günlerde tutsun. Alla size aňsadyny eder, kynçylyga sezewar etmez. Ol sanlary tamamlamalysyňyz, çünki size dogry ýoly görkezendigi üçin, Alla tagzym etmegiňizi islär. Oňä şükür edersiňiz diýip düşünýäris.”(Bakara, 185.)
Oraza aýy ybadatlar aýydyr. Bu aýda beýleki aýlardan tapawutly we has köp ybadatlar bardyr. Bulary şeýle görnüşde jemläp bileris:
a.Oraza
Oraza – dinimiziň bäş sany esasy ybadatlarynyň biri bolup, Oraza aýynda tutulýar.
b. Tarawa namazy
Bu namaz Oraza aýynyň gijelerini nurlandyran we metjitleri jemagat bilen dolduran bir namazdyr.
Pygamberimiz şeýle diýipdir:
“Kimde kim Remezany şerifiň gijelerinde ybadatyň sogabyna ynanyp, ýagşylyga ýagşylygyň boljakdygyny göz öňünde tutup, Allanyň razylygy üçin tarawa namazyny okasa, öňki eden günäleri bagyşlanar.” (Buhary, Tewarih, 1; Müslim, Salatül-Müsafirin, 25.)
ç. Okalany diňleme we Gurhanyň hatym edilmegi
“Mukabele” adalgasynyň manysy kimdir biriniň haýsydyr bir kitaby okamagy we beýlekileriň hem ony diňlemegi diýmekdir.
Pygamberimiz bilen Jebraýyl aleýhissalam Oraza gijelerinde gezekleşip mukaddes Gurhany okardylar we diňlärdiler.
Egindeşleriň hafyzlaryndan we alymlaryndan Ubeýý b.Kab, Abdylla ibn Mesut we Muaz –Alla olaryň baryndan razy bolsun!- Orazada mukaddes Gurhany hatym ederdiler. Hafyz bolmaýanlar bolsa ýatdan öwrenen sürelerini okardylar. Hanefi messebiniň ymamy Ebu Hanifäniň – Alla oňa rehmet etsin!- Oraza aýynda altmyş bir gezek mukaddes Gurhany başdan aýak okandygy barada rowaýat aýdylýar (Merakyýul-Felah, Tarawa bölümi) (Bellik:nejatdin.de. Hormatly okyjylar! Kurany kerimi başdan aýak hatm edilende iň azyndan 28 sagat töweregi wagt gidýär. Ondan hem çalt okamaklygy halanmandyr. Bu ýerde ýönekeý hasap boýunça hiç ýatmazdan 24- sagatda 2-gezek okalandygy aýdilýar.Şonuň üçünem muny rowaýat görnüşde kabul etmek göwnejaýdyr.).
Orazada metjitlerde “mukabele” okalmagy pygamberimiz we onuň egindeşleri bilen yslam ýaşulularynyň ýaşaýşyndan alnan ajaýyp nusgaly adatlardyr.
7.Gadyr gijesi
Gijeleriň iň gadyrlysy, iň gymmatlysy Gadyr gijesidir. Çünki mukaddes Gurhanda ady agzalan ýeke-täk gije ol hem Gadyr gijesidir.
Adamzat üçin hemaýatkärligiň esasy çeşmesi bolan soňky kitap mukaddes Gurhan bu gijede inmäge başlapdyr.
Ýene bu gijede berjaý edilen ybadat içinde gadyr gijesi bolmaýan müň aýda ýerine salnan ybadatdan has peýdalydyr.
Birmeňzeş ady göterýän sürede şeýle diýilýär:“Şübhesiz, biz ony (Gurhany) Gadyr gijesinde inderdik. Gadyr gijesiniň nämedigini sen nireden biljeksiň. Gadyr gijesi diýilýän gije müň aýdan-da has haýyrlydyr. Melekler we ruh (Jebraýyl) şol gijede beýik Biribaryň rugsady bilen her hili iş üçin iner durar.Şol gije daň ýeri agarýança hemme ýer ümsümlik we arkaýynlyk, parahatlyk bolar.”
Ymamy Buharynyň köp sanly rowaýatyna görä, Gadyr gijesiniň Oraza aýynyň soňky on gijesiniň birinde bolmagy gaty ýerliklidir we hakykata ýakyndyr. Sebäbi, pygamberimiz bu aýyň soňky on gününde metjitde gurduran çaklaňja bir çadyryň içine girip, şonuň içinde diňe ybadat bilen meşgullanardy.
Pygamberimiziň şol çadyrynyň türk çadyry bolandygyny Müslimiň Ebu Seýit Hudrydan beýan eden rowaýatyndan göz ýetirmek mümkindir (Müslim, Syýam, 40).
Pygamberimiziň duş gelen Gadyr gijeleri hakyndaky rowaýatlarynyň arasynda 27-nji gijä degişli bolan rowaýat alymlaryň köpüsi tarapyndan makullanyp, bu gije Gadyr gijesi hökmünde ýörite bellenilip gelinýär.
Esasan-da wagtyň oňat geçirilmegini bilýän adamlar üçin her wagt gadyr gijesidir. Esasy zat, goý ol özüni ýaradan, tükeniksiz nygmat eçilen we hemişe bagyşlaýan jenaby Hakyň razylygyny gazanmak ýoluna düşsün!
Ylahy aşyklardan biri bolan Ibn Faryz:“Dost bilen duşuşmak pursatynyň Juma güni bolşy ýaly, bütin gijeler hem – beýik Biribar berdim diýip berse, gadyr gijesi bolar” diýen ajaýyp sözleri bilen ony çeper beýan edipdir.
Gadyr gijesiniň ybadat bilen geçirilmegi bahasyna ýetip bolmajak gazançdyr, gymmatlykdyr. Sebäbi, bu gijede berjaý edilen ybadat müň aýda ýerine ýetirilen ybadatdan has-da haýyrlydyr, örän peýdalydyr.
Bu gijä mahsus bolan ýörite ybadat ýokdur. Bu gijede edilmeli iş: Gurhan okamak, namaz okamak, doga etmek, günälerden saplanmak üçin toba etmek, essapyrylla aýtmakdyr.
Hezreti Äşeden rowaýat aýdylyşyna görä, pygamberimiz Oraza gijelerini ýokarda beýan edilen ybadatlar bilen geçirerdi.
Boýnunda namaz borjy bolan adamyň bu gijede hiç bolmasa, bir günlük namaz kazalaryny okamagy ýerliklidir. Netijede, hem boýun borjuny ýerine salar, hem-de şol gijäni gadyr-gymmatly görnüşde geçirer.
Hezreti Äşe (r.a.) pygamberimizden şeýle diýip sorady:
-“Eý Allanyň resuly! Gadyr gijesine duşsam, nähili doga edeýin?” Onda pygamberimiz:
“Allahümme inneke afüwwün tühibbül-afwe fa-fü anny” (Allahym, sen bagyşlaýyjysyň, günälerimi öt, özüňden medet!)” –diýip, doga etmekligi tabşyrypdyr (Tirmizi, Daawet, 84; Ibn-i Maje, Dua,5).
Bu gije bilen baglanyşykly pygamberimiz şeýle diýipdir:“Kim sogabyna ynanyp, onuň ejirlerni (sogaplaryň) umyt edip, Gadyr gijesini tutuşlygyna ybadat bilen geçirse, onda onuň öňki günäleri geçiljekdir.”(Buhary, Tewarih, 2; Müslim, Salat, 25.)
8.Dini baýramlar
Iki sany dini baýramymyz bolup, olaryň biri Oraza, beýlekisi-de Gurbanlyk baýramydyr.
a. Oraza baýramy
Oraza baýramy Oraza aýyndan soňra gelýän “Baýram aýynyň” (Şawwal aýy) birinji güni başlar we üç günläp dowam eder. Oraza aýynda orazasyny tutan musulmanlar Baýram aýynda agzaçar ederler we baýram edip gutlarlar.Bu baýrama mahsus bolan ybadatymyz pitre sadakasy we baýram namazydyr.
Bu sadaka baýram namazyndan öň berilmelidir.
b. Gurbanlyk baýramy
Gurbanlyk baýramy kamary aýlaryndan Zülhijjäniň onunjy güni başlaýar we dört günläp dowam edýär.
Arefe güni-de baýramyň dört gününiň üstüne goşulyp, bu bäş güne “umumy baýram günleri” (teşrik günleri) diýilýär. Bu günlerde parz namazlaryndan soňra tekbir getirilýändigi üçin “tekbir günleri” diýlip hem atlandyrylýar.
Bu tekbirler Arefe güni ertir namazyndan başlanýar, baýramyň dördünji gününiň ikindi namazynyň wagtyna çenli jemi 23 wagt dowam edýär.
Gurbanlyk baýramynyň Arefe we baýram günleri yslam dünýäsiniň iň saýlama we ajaýyp günleriniň nusgasydyr. Sebäbi Arefe güni dünýäniň her bir tarapyndan gelen hajy wekilleri Arafat dagynda ýygnanyp, Alla tarap ýüz öwrüp, ondan ötünç soraýarlar, ýagşy dilegler edýärler. Arafatdaky ýaşaýyş yslamyň agzybirliginden, musulmanlaryň dost-doganlygyndan bir nyşandyr.
Yslamyň bäş sany esasy ybadatyndan biri bolan haj we gurbanlyk, aýdylýan tekbirler we baýram namazy, Arefe güni bularyň bary Gurbanlyk baýramyna mahsus bolan ybadatlarymyzyň ajaýyp nusgalarydyr.
9. Möwlit gijesi
Möwlit – doglan gün, wagt diýmekdir. Milady hem şol manydadyr. Möwlit pygamberimiziň doglan wagtyna, milady bolsa hezreti Isanyň doglan zamanyna degişli bolan bir adet hökmünde bellenilen gündir.
Pygamberimiz Milady ýyl hasaby boýunça 571-nji ýylyň aprel aýynyň 20-nji gününe deň gelýän dört tirkeşik aýynyň birinji aýynyň (rebigilowwal) 12-nji gijesi daňdanlar Mekge-i Mükerremede “Darul-Tebabia” diýilýän öýde doglupdyr.
Pygamberimiziň kakasy Abdulmuttalybyň ogly Abdylla, ejesi bolsa Wehbiň gyzy Eminedir.
Pygamberimizi ilki ejesi emdirdi. Ondan soňra Ebu Lehebiň azat edilen gyrnagy Süweýbe tarapyndan emdirildi. Ýöne asyl süýt beren enekesi Halymadyr.
Pygamberimiziň ady Muhammetdir. Bu ady oňa babasy Abdulmuttalyp beripdir.
Onuň iň ýörginli we meşhur bolan atlary Muhammet bilen Ahmetdir. Bu atlar mukaddes Gurhanda hem geçýär.
Muhammet ady “Fetih” süresinde, Ahmet ady bolsa “Saf” süresiniň 6-njy aýatynda şeýle görnüşde habar berilýär:“Şuny ýatla we berk belle, Merýem ogly Isa, “Eý Ysraýyl ogullary! Men size Allanyň ilçisidirin, özem menden öň gelen Töwrady dogrulamak üçin hem-de menden soňra geljek Ahmet atly bir pygamberiň-de buşlukçysy hökmünde geldim.”
Pygamberimiz dogulmazdan öň, hezreti Isanyň emele getiren dini bozulypdy. Hristianlar Tewhitden teslise (üçlük: ata, ogul we ruh taňrysy) geçipdiler. Araplar bolsa daşdan, agaçdan ýasalan butlara çokunýardylar. Käbäniň içi-daşy tutuşlygyna butlardan doludy.
Ynsanlaryň gadyrlylyk ölçegleri gaçypdy, ýörejek ýollary ýitipdi. Gödeklik we nähaklyk göwünleri garaldypdy, Alla tarap giden ýoldan uzaklaşdyrypdy. Adamlaryň ýaşaýşy gaty ýaramazlaşypdy, ahlak tutuşlygyna aňkapdy. Zenanalar ýesirlige alnana dönüpdi, edil haryt ýaly alnyp satylýardylar, gyz çagalar rehimsiz görnüşde diriligine topraga gömülýärdiler.
Ynha, pygamberimiz şeýle ýagdaýda dünýä inipdi.
Şol gijäniň sabasy hakykatdan hem şeýle täsin we asudady. Adamzat üçin täze bir gün dogupdy, aýdyňlyk döwrüniň sahnasy açylypdy.
Ýagşylygyň güneşi we hemaýatyň şamçyragy bolan pygamberimiziň doglan güni Allatagalanyň bütin adamzada eçilen iň uly nygmatlarynyň biridir. Bu hakynda mukaddes Gurhanda şeýle diýilýär:
“Aralaryndan özlerine Allanyň aýatlaryny okaýan, özlerini ruhy taýdan arassalaýan hem-de özlerine kitap we hikmetleri öwreden bir pygamberi ibermek bilen Allatagala musulmanlara uly we bahasyna ýetip bolmajak sowgady bagyşlandyr.”(Ali Imran, 164.)
Şonuň üçin musulmanlar bu mübärek gijäni has-da uly höwes bilen garşy alýarlar. Ony ybadatlar bilen geçirmeklige çalyşýarlar, ýeter-ýetmez adamlary, ýetim çagalary şatlandyrýarlar.
10.Aşyre güni we orazasy
Aşyre güni kamary aýlaryndan Aşyr (Muharrem) aýynyň onunjy günüdir.
Halk arasynda “aşyre” görnüşinde aýdylyp, hem Aşyr aýynyň onunjy gününe hem-de şol gün galla önümlerinden (bugdaý, tüwi) bişirilen aşa we kakadylan miwelerden taýýarlanylan tagama şeýle at berilýär.
Aşyre däbiniň taryhy gaty gadymydyr. Onuň gadymylygy hezreti Ybraýyma, hezreti Nuha, hatda Adam aleýhissalama çenli uzaýar. Şoňa görä dinleriň taryhy boýunça hormatlanylýan günleriniň arasynda aşyre ýaly gadymy we tutuş milletleriň arasynda özboluşly orna eýe bolan başga ajaýyp we gutly gün ýokdur diýlip hasaplanylýar. Başgaça aýdylanda, aşyre güni taryh boýunça we dürli milletler tarapyndan dini taýdan ýörite bellenilip geçilýän gündür.
Buharynyň hezreti Äşeden (r.a.) aýdýan rowatyna görä yslam dininden öň, jahyllyk döwründe Kureýiş aşyre güni oraza tutardy. Pygamberimiz hem bu däbe eýerip, şol gün agzyny bekläpdir, hatda Medinä göç edeninden soňra-da bu orazany dowam etdiripdir we şeýle etmegi maslahat beripdir. Ýöne Oraza aýynda oraza parz bolan wagty, ol aşyre gününde agzyny beklemegi goýbolsun edipdir. Şondan soňra musulmanlardan isleýan oraza tutupdyr, islemeýan hem tutmandyr.(Buhary, Sawm, 69.)
Bu rowaýandan belli bolşy ýaly, pygamberimiz Oraza aýynda hakyky oraza parz bolan wagty aşyre günündäki orazany musulmanlaryň öz isleglerine galdyrypdyr.
Pygamberimiz aşyre orazasyny tutandygy sebäpli, bu orazany tutmak haýyrlydyr.
Ýöne jöhitler-de şol gün oraza tutýandyklary sebäpli, oňa öýkünmek ýaly bolmasyn diýip, diňe aşyre güni däl, eýsem Aşyr aýynyň dokuzynjy güni bilen onunjy we on birinji güni oraza tutmak ýerlikli hasaplanypdyr.
Diňe aşyre güni oraza tutmak bolsa ýerliksiz görlüpdir.


text:
21 Şubat 2015 Cumartesi
Aziýa Oýunlarynyň Taýýarlyk Meseleleri
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 17-nji fewralda Aşgabatda bina edilýän we sebitde iri sport toplumy bolan Olimpiýa şäherjigine baryp gördi. Milli Liderimiz sport düzüminiň desgalarynyň taslamalary bilen tanşyp, ol ýerde ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça türkmen paýtagtynda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň taýýarlyk meseleleri boýunça iş maslahatyny geçirdi.
Döwlet Baştutanymyz maslahatyň barşynda birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn düzümleriň ýolbaşçylaryna Aziada-2017-iň ýokary guramaçylyk derejede geçirmegi üpjün etmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi. Esasan-da, hormatly Prezidentimiz Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçysyna bu ulgamda dünýäniň öňdebaryjy tejribesini öwrenmek, myhmanhana hyzmatlary we syýahatçylyk işlerini guramak, ýokary derejeli terjimeçileri işjeň taýýarlamak babatda birnäçe görkezmeleri berdi.
Ýurdumyzyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň alyp barýan köptaraplaýyn işinde sport ugry aýratyn orna mynasypdyr. Ol Türkmenistanda halkara syýahatçylygyň esasyny düzýär. Şeýle hem dag syýahatçylygy, atly gezelenç, deňizde gämili gezelenç we başga-da köpsanly jahankeşdelik ugry aýratyn ähmiýet berilýän ulgamlardyr. Sport ýaryşlarynyň janköýerleri üçin ýörite syýahatlary guramak Türkmenistana jahankeşdeleri çekmegiň möhüm ugrudyr. Şeýle hem ol ýurdumyzyň iri ýaryşlaryň we çempionatlaryň geçirilýän merkezine öwrülýändigini nazara alanyňda bu ugruň uly geljegi bardyr. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlarynyň geçirilmegi ýakyn ýyllaryň esasy meselesidir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Aziada-2017 diňe bir gyzykly we türgenleriň ýeňiş ugrundaky joşgunly ýaryşlary bilen däl-de, eýsem türkmen halkyna mahsus myhmansöýerlik we edilýän hyzmatyň ýokary hili bilen ýurdumyzyň sport söýüjileriniň we köpsanly daşary ýurtly myhmanlaryň ýadynda galmalydyr. Paýtagtymyzyň we onuň töwerekleriniň ajaýyp ýerleri, gadymy medeniýetiň hem-de taryhy ýadygärlikleriň ýerleşýän künjekleri boýunça syýahatçylyk ugry oýlanyşykly düzülmelidir. Şeýle hem syýahatçylaryň milli aşhananyň saýlama tagamlaryna baha berip bilmekleri üçin ähli mümkinçilikler, ýokary myhmanhana hyzmaty üpjün edilmelidir.
Şu maksat bilen ýurdumyzyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komiteti ýörite okuwlary we amaly-tejribe maslahatlaryny guraýar. Onuň netijeleri bolsa her bir tapgyrda äşgär duýulýar. Häzirki döwürde Aşgabat şäheriniň myhmanhanalarynyň hünärmenleri we guramaçylary üçin hünär derejesini ýokarlandyrýan iki hepdelik okuwlar geçirilýär. Olar “Ak altyn” we “Grand Türkmen” myhmanhanalaryň binýadynda guralýar. Ony tejribeli mugallymlar, alymlar we syýahatçylyk ulgamynyň hünärmenleri, taryhçylar, dilçiler, ekologlar, hukuk ulgamynyň işgärleri alyp barýarlar.
Myhmanhana we syýahatçylyk hyzmatlary, myhmanhana önümçiligi alyp barmak ýaly syýahatçylyk ugurlaryndan başga-da, okuw maksatnamasyna syýahatçylyk bilen bagly bolan Türkmenistanyň tebigy we taryhy ýadygärliklerine, myhmanhana senagaty ulgamyndaky häzirki zaman maglumat tehnologiýalaryna, işgärleriň dil taýýarlygyna degişli ugurlar girizildi.
Okuwlaryň ikinji tapgyry şu ýylyň aýagynda tamamlanar. Indiki okuwlary restoran işiniň hünärmenleri, aşpezleri, oňa hyzmat edýänler, myhmanhana hyzmat edýän hünärmenler üçin guramak meýilleşdirilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Salam, hormatly lukman! Men on dokuz yaşymda ozümem iki aýlyk göwreli. Ejem ekiz, şol sebapli mende hem ekiz dogurmak mümkinçiligi barmy? Lukman, jogabyñyza sabyrsyzlyk bilen garaşyan.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ekiz dogurma ähtimallygy nesil yzarlama häsiýetine hem bagly bolup, ol tohum daragtynyň enelik (adamyň ejesi tarap) zynjyry arkaly nesil yzarlaýandyr. Siziň ejeňiz ekiz bolsa, ekiz dogurma ähtimallygy 55-65% ýokarlanyp bilýändir. Eger adamyňyzyň hem ejesi tarapda ekiz dogurma hadysasy syn edilýän bolsa, bu ähtimallyk has hem ýokarlanýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
>>
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Siziň Alyhezretiňiz, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy Nurberdiyewa, hormatly kärdeşler, gadyrly myhmanlar, hanymlar we jenaplar, agşamyňyz haýyrly bolsun! Biziň baýramçylyk çärämize gelip bilendigiňiz üçin sag boluň.
Türkmen-Amerikan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryna we halklarymyzyň arasyndaky dostlukly aragatnaşyga ygrarlylygy üçin Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa we Prezident Donald Trampa minnetdarlygymy bildirýärin.
Men şu çärämize howandarlyk eden kärhanalara sag bolsun aýdasym gelýär. Bu kompaniýalaryň jomart goldawy bolmasa, şu günki garaşsyzlyk baýramyna bagyşlanyp geçirilýän çäre mümkin bolmazdy. Siziň kömegiňiz bilen bu kabul edişlik – diňe ABŞ-nyň Ilçihanasynyň çäresi bolman, eýsem tutuş jemgyýetiň baýramydyr.
Bu gün biz ABŞ-nyň garaşsyzlygyny gazanmagynyň nobatdaky ýyllygyny belleýäris. 241 ýyl mundan ozal Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň esaslandyryjylary patyşanyň hökümdarlygyndan esasly nägilelik bildirip hökümet ulgamyny üýtgetmek üçin Pensilwaniýa ştatynyň Filadelfiýa şäherinde bir ara geldiler. Şeýlelikde, olar diňe täze döwlet esaslandyrmak bilen çäklenmän, eýsem dolandyrylýanlaryň razylygyna we aýrylmaýan hukuklara esaslanýan döwletiň hökümet gurluşyny emele getirdiler.
Olar ähli adamlar deň hukukly bolup ýaşaýyşa, erkinlige we bagtly ýaşamaga hukuklarynyň bardygyny mälim etdiler. Olar üçin syýasy garaşsyzlyk hukugy şahsy azatlygy hem beýan edýärdi.
Garaşsyzlyga bolan güýçli arzuw diňe Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna mahsus däl. Türkmenistan garaşsyz döwlet bolany bäri indi 26 ýyl geçdi, biz Türkmenistanyň halky üçin garaşsyzlygyň ne dereje möhümdigine göz ýetirýäris.
Hakykatdan hem, erkinlige bolan erjellik biziň ýurtlarymyzyň tebigatynda öz beýanyny tapdy. Grand-Kanýonyň günorta çetinde ýa bolmasa Ýaňňy-Gala kanýonynda dursaňyz hut toprakdan gelýän azatlygyň howasyny duýup bilersiňiz. Bu biziň ata-babalarymyzyň duýan şol garaşsyzlyk howasydyr; bu howa biziň öz ýurdymyzda bar bolan mümkinçilikler hem-de olary paýhasly ulanmak bilen baglanşykly jogapkärçiligimiz barada ýatladýar.
Şu ýyl, siz eýýam aňan bolsaňyz gerek, baýramçylyk çärämiziň mazmuny hökmünde milli seýilgähleri saýlap aldyk. Bir wagtlar, Prezident Franklin Ruzwelt şeyle diýdi: «Biziň milli seýilgählerimizden başga Amerika has mahsus bolan zat ýokdyr. Biziň seýilgählerimiziň düýbinde halkymyz ýurdyň eýesidir diýen esasy pikir ýatyr».
Gaýaly daglara gezelenje gideniňizde ýa da milli seýilgähde göliň ugry boýunça gaýykda gidip barýarkaňyz hereket etmegiň – islän ýere gitmegiň hem-de islendik görnüşde bagta ymtylmagyň – azatlygy bilen beýan edilen garaşsyzlygy duýup bilersiňiz. ABŞ-nyň Ýokary kazyýetiniň agzasy kazy Uilýam Duglas bu umumy pikiri nygtap, şeýle ýazdy: «Islendik ugra serhetleri aşyp hem-de serhetleriň içinde hereket etmegiň erkinligi – bu biziň mirasymyzyň bir bölegidir…[bu] iýmit, egin-eşik we kitap saýlamak ýaly adam üçin deň dereje möhümdir». Eger-de siz Amerikanyň günbatarynda bolup gören bolsaňyz, meniň aýdýan zatlaryma düşünersiňiz. Men Türkmenistanda gezelenç edýän wagtym şeyle duýgyny başdan geçirýärin. Bu tebigatyň gözelliginiň ylham berýän azatlygyň duýgysydyr. Milli seýilgähler ähli raýatlara dynç almaga demokratiýa usulynda mümkinçilik berip amerikalylar üçin şol azatlygyň kepilini alamatlandyrýar. Kazy Duglasyň serhetleri aşyp hereket etmegiň azatlygynyň möhümdigini nygtaýşy ýaly, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 26-nji maddasy hem hereket etmegiň azatlygyny kepillendirýär. Türkmenistanyň raýatlary öz ýurdynyň we biziň ýurdymyzyň tebigatynyň gözelliginden lezzet almak üçin şol azatlykdan peýdalanýarlar diýip umyt edýärin.
Köpiňiz hut öz tejribäňizden bilşiňiz ýaly, milli seýilgähe zyýarat – bu ajaýyp tejribedir; biziň seýilgählerimize gezelenç etmek üçin her ýyl on üç million syýahatçy ABŞ-na gelýär. Şol ýerde alynýan töleglerden gelýän maliýe serişdeler Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygymyzyň ýene bir ugry bolan taryhy mirasy gorap saklamak boýunça taslamalary maliýeleşdirmäge gönükdirilýär. “Medeni mirasy gorap saklamak üçin Ilçiniň Gaznasy” maksatnamasynyň çäklerinde, Gadymy Merwde “Gyz Gala” ýadygärligi, Beýik Ýüpek ýolyň ugryndaky Daýahatyn kerwensaraýy, gadymy Nusaýda syrçaly nagyş panelini dikeltmek ýaly ýurdyň taryhy-medeni ýadygärliklerinde birnäçe taslamalaryň üstünde türkmen hyzmatdaşlarymyz bilen işleşdik. Bu ýadygärlikler Türkmenistanyň ajaýyp gözelligini beýan edýär. Bu gözel ýerlere has köp adam baryp syn edip bilse, örän gowy bolardy. Geliň, Türkmenistan, Amerika we tutuş dünýä bilen syýahatçylyk we medeni gatnaşyklary giňeltmek üçin täze mümkinçilikleri gözläliň!
Biziň ýurtlarymyzyň ýene-de bir umumy gyzyklanma ugry bar. Amerikanyň milli seýilgähleri tebigy baýlyklary rejeli ulanmaga we tebigaty goramaklyga ygrarlydygyny alamatlandyrýar. Tebigaty goramak bilen at alan Prezident Teodor Ruzwelt öz ygtyýarlyklaryna daýanyp ABŞ-nyň Tokaýçylyk Gullugyny esaslandyryp 150 sany milli tokay-seýilgählerini, 18 sany milli ýadygärlikleri we 5 sany milli seýilgähleri döretdi.
Şu ýylyň ýagdaýy bilen – Milli seýilgähler gullugynyň ýüz ýyllygynda, Amerikanyň milli seýilgähler ulgamyna umumy meýdany 200 müň km2 bolan 59 goraghana girýär. Tebigy baýlyklarymyzdan söz edemizde olary geljekki nesiller üçin gorap saklamalydygymyz elmydama ýadymyzda bolmalydyr.
Şeýlelikde, bu gün täze tanyşlyklar edineniňizde ýa-da tanyşlaryňyz bilen gürrüňdeş bolanyňyzda zalymyzyň dürli ýerlerinde goýlan suratlara syn edip ýazgylaryny okamaga wagt aýyryň. Olar milli seýilgähleriň taryhy barada has doly maglumat berýär.
Bu gün biz sizi milli seýilgählerimiz ýaly köpdürli, Amerika mahsus bolan tagamlary dadyp görmäge çagyrýarys. Siziň bilşiňiz ýaly, köp seýilgählerde doly enjamlaşdyrylan restoranly awçy öýleri we zyýaratçylar merkezleri bar. Meniň maşgalam Enn we aşpezimiz Aýlar “Ýyldyz” myhmanhanasynyň hyzmatdaşlyk etmeginde şu baýramçylyk çärämiz űçin milli seýilgählerimizi ýatladýan tagamlary taýýarladylar. Täze Angliýanyň esasy tagamy bolan deňiz mollýusklaryndan taýýarlanan “Çauder” çorbasyny, Amerikanyň gűnorta-günbatar ştatlaryna mahsus bolan gara noýbaly işdäaçaryny dadyp görűň. Bu gün agşam sizi iň oňat amerikaly däpleri boýunça awçynyň öýünde agşamlyk naharyna çagyrýarys.
Baýramçylyk çärämize gelip, bize goşulandygyňyz üçin size ýene-de bir gezek minnetdarlygymy bildirýärin. Prezident Donald Trampyň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň halkynyň adyndan sizi ABŞ-nyň Garaşsyzlyk gűni mynasybetli gutlaýaryn. Goý, azatlyk howasy diňe biziň ýurdymyzda däl, eýsem tutuş dünýäde öwüssin!


text:
Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginiň sportuň oýun görnüşleri toplumynda meşhur “Harlem Globetrotters” toparynyň gatnaşmagynda hem-de ýene birnäçe aýdan türkmen paýtagtynda badalga alýan Aziada –2017-ä bagyşlanan basketbol tomaşasy uly üstünlik bilen geçirildi.
Bu tomaşa türkmen we daşary ýurt basketbolçylarynyň arasyndaky görkezme oýny bilen açyldy, soňra meýdançada akrobat –basketbolçularyň ýerine ýetirmeginde çykyşlar guraldy, olar basketbol toruna pökgi geçirmegiň ussatlyk tilsimlerini görkezdiler.
Amerikanyň örän meşhur basketbol oýny boýunça tomaşalary gurnaýjylar meşhur “Harlem Globetrotters” toparynyň agzalary tutuş dünýä boýunça gyzykly çykyşlar görkezip, pökgi bilen täsin tilsimleri görkezýärler. Hakyky basketbol tomaşasynyň tilsimleri aşgabatly tomaşaçylarda, aýratyn-da bu tomaşany synlamaga gelen köp sanly çagalarda we ýetginjeklerde ýatdan çykmajak täsir galdyrdy.
Geçen asyryň 20-nji ýyllarynda Garlemde döredilen mekdep topary täsin tilsimleri ýerine ýetirmekde ussatlyklary bilen tapawutlanýarlar. Şondan soňra, bu topary basketboluň Şöhrat binasynyň geljekki agzasy Eýb Seperstaýn satyn aldy hem-de onuň adyny Harlem Globetrotters diýip atlandyrdy.
Bu topar 90 ýyllyk taryhynda özüniň meşhur oýny bilen şöhrata eýe boldy, onuň oýunçylary tarapyndan köpsanly rekordlar goýuldy, olaryň hatarynda 24 ýylyň dowamynda bir gezek hem ýeňlişe sezewar bolman, edilen çykyşlar hem-de awiagöterijiniň üstünde görkezilen özboluşly çykyşy bar. Bu topar stritbol boýunça ilkinji tomaşa görkezýän topardyr, onuň çykyşlaryna höwes edýänleriň sany ähli ýurtlarda barha artýar.
Häzirki wagtda “Harlem” ozalky ýyllarda bolşy ýaly tutuş ýer ýüzünde basketbol oýnuny wagyz etmegi maksat edinýär. Ýapyk binalarla we söwegş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna basketbolyň 3×3 stritbol görnüşi girýär. Sportuň bu görnüşiniň Ýaponiýanyň paýtagty Tokioda 2020-nji ýylda geçiriljek Olimpiadanyň maksatnamasyna girizmegiň teklip edilmegi onuň uly meşhurlyga eýedigine şaýatlyk edýär.


text:
Şu gün geçirlen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde hormatly Prezidentimiz V Aziýa oýunlarynyň senasyny taýýarlamak boýunça döredijilik işgärleriniň arasynda degişli bäsleşigi yglan etmek barada tabşyryklary berdi hem-de aprel aýynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek köpçülikleýin medeni çärelerde Aziadanyň senasynyň görnüşleriniň ýerine ýetirilip başlanmagynyň maksadalaýyk boljakdygyny belledi.
Şol ýerde «Aziada-2017: Parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy» atly halkara sport kongresiniň geçirilmegi hem-de köpugurly sport toplumyny açmak maksat edinilýär.