text:
Soňky ýyllaryň dowamynda internet sahypalary, sosýal ulgamlar, şol sanda Facebook ýaly sahypalar adamlaryň gatnaşygynda uly rol oýnaýar. Şeýle sahypalar diňe aragatnaşyk üçin däl, uzaklarda ýaşaýan adamlaryň internet äleminde bileleşip dürli işleri amala aşyrmagyna hem mümkinçilik döredýär.
Facebook sahypasyndaky YÖRÜK TÜRKMEN TÜRK SEVDALILARI
atly topar hem Ýörük Türkmenleriniň durmuşyny we medeniýetini tanatmak üçin döredilip, onuň häzir 50 müňe golaý agzasy bar.
Eýsem göz öňünde tutulan maksada ýetildimi? Şeýle-de bu sahypanyň meşhur bolmagynyň sebäbi näme? Bu soraglar bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Döwlet Baýhan bu sahypanyň düýbüni tutujylardan biri Ali Acibucu bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Şeýle sahypa döretmeklige näme sebäp boldy?
Hafyz Ali:
2009-njy ýylda dostum Alper Turan Tekeli bilen türk halklarynyň däp-dessurlaryny tanatmaklyk maksady bilen şeýle sahypa döretdik. Maksadymyz, dünýädäki Türk halklaryna seslenmeklik.
Azatlyk Radiosy: Sahypaňyzyň göz öňünde tutýan maksady barada jikme-jik maglumat beräýseňiz?
Hafyz Ali:
Sahypamyzyň maksady, türk halklaryna öz däp-dessurlarymyzy tanatmaklyk we doganlygymyzy ýatlatmakdyr. Şol nukdaý nazardan hereket edip, Türkiýedäki Ýörük Türkmenlerini hemmetaraplaýyn tanatmaklyk üçin iş alyp barýarys.
Azatlyk Radiosy: Ýörük-Türkmenleri diýýäňiz, Ýörük-Türkmenleri kim, bize tanatsaňyz, düşündirseňiz?
Hafyz Ali:
Bizden has owal Türkiýä gelip ýerleşen oturymly ýagdaýdaky doganlarymyz bizi tapawutly halk hasaplaýar. Türkiýede ýagny Anadolyda Türk milletiniň gadymy däp-dessurlaryna görä çarwa ýagdaýda ýaşaýan Türkmenlere Ýörük diýilýär.
Ýörük diýmeklik “ýöreýän”, göçüp-gonup ýaşaýan, çarwa diýen manyda. 1890-njy ýyllara çenli Türkiýedäki Türkmenler hem tümmek görnüşde bolan gara öý-ak öý ulanýardy. Ýagny Türkmenistanda aýdylşy ýaly Gara öý ulanylýardy.
Türkiýede bolsa biz gara öýe “Topak öý” diýýäris. Häzirki gara çadyra 1890-njy ýyldan soň ymykly geçilipdir. Türkmen gara öýüniň gurulmagy gaty çylşyrymly bolansoň, şondan soň onuň deregine gara gyl çadyr ulanylmaga başlanypdyr.
Azatlyk Radiosy: Türkiýedäki Ýörük-Türkmenleri Türkmenistan hakynda näme bilýär? Türkmenistan diýlende ilki bilen siziň ýadyňyza näme düşýär? Türkmenistan we ol ýerdäki Türkmenler bilen bir gatnaşygyňyz barmy?
Hafyz Ali:
Türkmenistan diýlende oguzlaryň, 24 oguz toparynyň guran bir döwleti ýada düşýär. Azarbaýjan, Türkiýe we Türkmenistan ynha şular oguz döwletleridir. Başga Türk halklarynyň döwletleri hem bar, ýöne şolaryň arasynda oguz halklary höküminde ýaňky üç döwleti bilýärin.
Azatlyk Radiosy: Ýörük-Türkmen-Türk söýýänler sahypasy barada göz öňünde tutýan maksatlaryňyzda haýsy sepgide ýetdiňiz?
Hafyz Ali:
2009-njy ýyldan bäri yzgiderli işläp gelýäris, ýöne maksadymyza entek doly ýetip bilmedik. Diňe maksadymyzyň ýüzden kyrk bölegine ýetdik diýip bilerin. Soňky iki ýylda esasy ünsümizi dünýä Türkmenlerine gönükdirdik.
Sahypamyzyň işleriniň ýüzden yetmiş bölegi Türkmenler bilen baglanşykly. Galan bölegi bolsa beýleki türki halklar barasyndaky materiýallar. Dünýä Türkmenlerine şeýle uly üns bermegimiziň sebäbi, meselem Özbegistanda gaty köp Türkmen bar, galyberse beýleki türki respublikalarda köpçülik ýagdaýda Türkmenler bar, Owganystanda, Eýranda bar.
Azatlyk Radiosy: Sahypanyň 50 müňe golaý agza ýetmeginde näme rol oýnady?
Hafyz Ali:
Elbetde medeniýet hemmeleri birleşdirýär, jebisleşdirýar we duşyşdyrýar. Türk-oguz-Türkmen medeniýeti. Sahypadakylar medeniýetini küýseýär, öz medeniýetine gyzyklandyrma bildirýär.
Döwrebap durmuşda indi adamlar işden galan wagtyny internetde geçirýär. Sosýal sahypalar adamlaryň durmuşynda gaty täsirli rol oýnaýar. Adamlar sahypada küýseýän zatlaryny görýär, öz medeni gymmatlyklaryna gowuşýar.
Gynansagam köpçülik ata-babalaryndan doly maglumat alyp bilmänsoň, öz medeniýeti barada ýeterlik maglumata eýe däl. Biz muny göz öňünde tutyp, halk köpçüligini gyzyklandyrýan medeni materiýallary sahypamyzda paýlaşýarys. Mudan gaty hoşal bolup bize minnatdarlyk bildirýärler.
Azatlyk Radiosy: Sahypaňyzda halk köpçüliginiň iň köp halaýan zady näme?
Hafyz Ali:
Sahypamyzda syýasy mazmunly materiýallara rugsat beremzok. Sebäbi Ýörük-Türkmenleriniň arasynda dürli syýasy garaýyşda bolan adamlarymyz bar. Medeniýetimiz barada näme goýsak sahypamyzda, köpçülik uly gyzyklanma bildirýär.
Sahypa agzalary meselem Türkmenistanyň tebigaty, awçylaryň el guşy bilen aw awlaýşy, düýeler bilen säharaky durmuş, Türkmeniň meşhur ahal-teke atlary ýaly materiýallara has köp ses berýär we olary öz arasynda paýlaşýar.
Atlar diýlende, olar biziň ganadymyz, milletimizi atsyz göz öňüne getirmek mümkin däl, biz atlaryň üstünde önüp-ösen, ulalan bir milletiň nesilleri, ýöne gynansagam häzirki döwürde Türkiýede öňki ýaly atlar galmady. Ine iň köp şu zatlar sahypamyzda öňe saýlanýar, gowy görülýär.
Azatlyk Radiosy: Dünýä Türkmenlerinden biri Türkiýä Ýörük Türkmenleriniň ýaşaýan ýerine gelip, köçede oýnap ýören çagalara “Türkmenler kim?” diýip sorag berse nähili jogap alarka?
Hafyz Ali:
Çagalar hökman “Türkmenler bizdiris!” diýip jogap berer. Türkiýedäki ýörük Türkmen çagalary özüniň Türkmendigini bilýändir. Türkmenistan diýen ýurdy hem hemmesi diýen ýaly bilýändir.


c: text/html

text:
“IPTV” - “Internet Protocol Television” sözüniň gysgaltmasy bolup, aragatnaşyk torunyň üsti bilen gelýän sanly telewideniýäniň bir görnüşi.
“IPTV” – bu antennalaryň deregine, internet protokoly (aragatnaşyk tory) arkaly audio we wideo akymlarynyň telewizorlara gelişi. Hyzmatyň bu görnüşinde teleýaýlymlar IP (Internet Protocol) formata öwrülen ýagdaýda paýlanylýar we ýörite týunerler arkaly görülýär. Kompýuter torunda bolşy ýaly, “IPTV”-de telewideniýe signallary tor arkaly kiçi paketlere öwrülip ugradylýar. “IPTV” adaty tor protokollaryny ulanýandygy sebäpli, hem operatorlar, hem ulanyjylar üçin az çykdajyly tehnologiýanyň görnüşi bolup durýar.
“IPTV”-niň amatly taraplary näme?
- Adaty telewideniýelerden audio we wideosynyň hili örän ýokary. Şeýle hem, käbir teleýaýlymlary “HD” (High Definition) formatda, ýagny ýokary ölçeg görnüşinde görüp bolýar.
- Goşmaça interaktiw häsiýetnamalary bar. Mysal üçin, futbol oýny görülip otyrka, futbolçy barada maglumat okap bolýar.
- Islendik teleýaýlymy we telegepleşigi islendik wagta düzüp ýazdyryp bolýar. Hat-da mundan iki gün öň görkezilen filmi hem görüp bolýar.
- Antennalarda bolşy ýaly, şemal bolanda gaçmak howpy ýok.
- Çykdajysy telewideniýäniň beýleki görnüşlerine garanyňda az.
- Týuneri ykjam we az ýer tutýar, teleýaýlymlary köp.
- Döwrebap we giňden ulanylýar.
“IPTV”-niň amatsyz taraplary näme?
-Internet protokolynyň (IP) üsti bilen işleýändigi sebäpli, telewideniýäniň bu görnüşinde, aragatnaşyk näsazlygy ýüze çykan ýagdaýynda toruň üsti bilen iberilýän signal paketleriň käbirleri ýitip biler. Şeýlelikde, teleýaýlymlar käte doňup işläp biler.
Biziň ýurdumyzda hem “IPTV” giňden ornaşdyrylyp başlandy. “IPTV” hyzmatyndan peýdalanmak üçin Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň Aşgabat şäher telefon ulgamyna ýüz tutmak bolar. Arza ýazanyňyzdan soň, hünärmenler öýüňize gelip “IPTV”-ni gurnap bererler. “IPTV” gurnalmazdan öň, ýörite týuner, zerur halatlarda tor kabeli satyn alynmaly (käte ADSL modem hem satyn alynmaly). Týunerleriň, tor kabelleriň, modemleriň bahalary elýeter, olary ýurdumyzyň dükanlaryndan saýlap almak bolar. “IPTV” hyzmatynyň bir nokat üçin bir aýlyk tölegi 10 manat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1-nji aprel güni dünýäniň ençeme ýurdunda “degişmeler” güni diýlip atlandyrylýar. Bu gün mynasybetli 1-nji aprelde adamlar birek-biregine dürli degişmeleri edýärler. Taryhy çeşmelere görä, bu gün eýýäm XIV-nji asyrdan bäri dünýäniň ençeme ýurdunda bellenilip gelýär.
Eýsem, 1-nji aprel gününe degişli siziň iň ýatda galan degişmäňiz näme? Özüňiz tarapyndan başga birine ýa-da başga biri tarapyndan size edilen degişmeleriň haýsysy ýatdan çykmajak waka boldy?
Nobatdaky Täze Tolkun gepleşigimizde şu tema barada söhbet ederis. Öz ýatda galan degişmeleriňizi, wakalaryňyzy aşakdaky teswir bölümimizde galdyryp bilersiňiz. Isleseňiz, öz ýatda galan degişmeleriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biziň hat@azatradio.org
email adresimize hat ugradyň, özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Russiýanyň Perm şäherinde gadagan edilen yslam hereketiniň alty şübheli agzasy sud edilýär. Russiýanyň ýerli ýolbaşçylary tussag edilenleriň “Nurjular” atly guramany agzasydygyny habar berýärler.
Maý aýynda Ural daglarynyň golaýyndaky Perm şäherinde, Sank Peterburgda we ýurduň günbataryndaky Rostow na Donu şäherinde “Nurjular” atly toparyň agzasy diýlip aýdylýan ýedi adam tussag edilipdi.
“Nurjular” topary türkiýeli yslam ruhanysy Said Nursi tarapyndan döredilipdi. Ol 1960-njy ýylda aradan çykypdy.
Bu topar 2008-nji ýyldan bäri Russiýada gadagan edilendir.
Rus resmileriniň berýän maglumatyna görä, bu topar türki dilli halklaryň ýerleşýän territoriýasynda Yslam döwletini döretmek pikirini ýaýradýar.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinajad şu günki eden çykyşynda ABŞ-ny uran barada gelnen ylalaşygy goldamaga çagyryp, munuň ýadro barada dowam edýän dartgynlygy çözmek boýunça iň soňky pursat boljakdygyny duýdurdy.
Ahmedinejad şu günki eden çykyşynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ýüzlenip, “eger bu mümkinçilikden peýdalanmasaňyz eýranlylaryň bu barada täze şans bermezligi mümkin” diýdi.
Ahmedinejad Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedewe hem ýüzlenip, Eýran barada Moskwanyň Waşingtona berýan goldawy boýunça ýene bir gezek pikirlenmegi maslahat berdi.
Eýranly lider Tährana garşy girizilmegi mümkin sanksiýalaryň dördünji tapgyryna Moskwanyň goldaw bermeginiň kabul ederlikli ýagdaý bolmajagyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Eýranyň az baýlaşdyrylan uranyny Türkiýä iberjekdigi barada Braziliýa, Eýran we Türkiýäniň arasynda ýakynda gelnen ylalaşygy Günbatar ýurtlary ret edýärler.


text:
Awstraliýanyň we Birleşen Ştatlaryň liderleri Siriýada adamyň çapylan kellesini göterip duran ýaş oglanyň suratyny görüp sarsylandyklaryny aýdýarlar. Gürrüňi gidýän surat Awstraliýanyň metbugatynda köpçülige görkezilipdi.
Bu suratda 7 ýaşyndaky oglanyň öldürilen siriýaly esgeriň çapylan kellesini göterip duran pursady görünýär. Suratdaky bu çaganyň Awstraliýanyň iň köp gözlenýän yslamçy söweşijisi Haled Şarroufyň (Khaled Sharrouf) ogludygyna ynanylýar.
Gürrüňi gidýän surat Siriýanyň demirgazygyndaky Rakka şäherinde düşürilip, geçen hepde Şarroufyň Twitter hasabynda çap edildi.
Şarrouf geçen ýyl Siriýa gaçyp barypdy we häzirki wagt onuň “Yslam döwletiniň” söweşijisidigine ynanylýar.
Awstraliýanyň premýer-ministri Tobi Abbot (Toby Abbott) suratlar “Yslam döwletiniň” “terroçylykly armiýasynyň” näderejede wagşydygyny görkezýär diýdi.


text:
Pakistanyň howa güýçleriniň zenan pilotlaryndan biri uçar heläkçiliginde wepat boldy.
Pakistanyň harbylarynyň aýtmagyna görä, heläkçilik 24-nji noýabrda Mianwali şäheriniň golaýynda “adaty türgenleşik çäresiniň” dowamynda ýüze çykypdyr.
Ofiser Marium Muhtiar Pakistanyň howa güýçleriniň wezipesini ýerine ýetiren wagtynda ölen ilkinji zenan pilotydyr. Pakistanyň howa güýçlerinde 19 zenan pilotyň bardygy 2013-nji mälim edilipdi.
Pakistanyň howa güýçlerine urgy bolan ozalky hadysa maý aýynda bolupdy. Şonda syýahatçylyk proýektini görkezmek üçin diplomatlary alyp barýan dikuçar heläkçilige uçrap, ýedi adamyň, şol sanda Norwegiýanyň we Filippinleriň ilçileriniň ölümine sebäp bolupdy.


text:
Ýaragly adamlaryň topary Krymdaky regional hökümetiň baş edarasyny we parlament binasyny basyp alyp, olaryň depesinde Orsýetiň baýdagyny dikeninden soň, Ukrainanyň iş başyndaky prezidenti halky asudalyga çagyryp çykyş etdi.
Oleksandr Turçinow penşenbe güni irden regionyň paýtagty Simferefoldaky binalaryň basylyp alynmagynda «harby lybasdaky jenaýatçylaryň» günäkärdigini aýtdy.
Ol Kyrymda Gara deňiz floty ýerleşýän Orsýete öz goşunlaryny bazalarynyň içinde saklamalydygy barada duýduryş berdi. Şeýle-de ol goşunlaryň islendik görnüşdäki hereketiniň harby agressiýa hasaplanjakdygyny aýtdy.
Ol binalary hakykatda kimleriň basyp alandygy bada-bat belli bolmady.
50 töweregi ýaragly adam
Krymyň premýer-ministri Anatoliý Mohilýow ol binalary 50 töweregi adamyň basyp alandygyny we hökümet işgärleriniň iş jaýlaryna girmeginiň öňüni kesendigini aýtdy.
Ol binalary eýelän ýaragly adamlaryň hiç bir talap etmändigini aýtdy, ýagny olar özlerine gepleşik geçirmäge ygtyýar berilmändigini aýdypdylar.
Binalaryň basylyp alynmagyna şaýat bolan Maksim bolan zatlar barada «Roýters» habar gullugyna şeýle gürrüň berdi:
"Häzirki pursatda içerde [parlament binasynyň içinde] nämeleriň bolýandygyny hiç kim bilmeýär. Biz diňe bu binanyň ele geçirilendigini gördük. Başda doly ýaraglanan 30 çemesi adam binanyň içine ylgap girdi. Olar binany ele geçirenlerinden soň ol ýerdäki polisiýany daşaryk çykaryp kowdular."
Parlament binasyny eýelän erkekleriň ýanyna baryp, olar bilen gürleşmek synanyşygyny eden žurnalistlere tarap uçgun granatlary zyňyldy.
Iş başyndaky içeri işler ministri Arsen Awakow polisiýanyň hüşgärlik ýagdaýyna getirilendigini aýtdy. Basylyp alnan binanyň töweregi gabsalyp, adam gelmez ýaly edildi.
Etniki ruslaryň hukuklary
Krymda, uly möçberde etniki ruslaryň ýaşaýandygy üçin, Moskwa tarapyndan goldanylýan prezident Wiktor Ýanukowiç iş başyndan çetleşdirileninden soň, bölünişik tendensiýalarynyň bolmagyndan alada edilýärdi.
Çarşenbe güni regional parlamentiň işiginde Orsýete tarapdar aktiwistler bilen Ukrainanyň täze liderlerini goldaýan etniki tatarlaryň arasynda tutluşyk boldy.
Orsýet Ukrainanyň täze häkimiýetleriniň kanuny durumyny sorag astyna aldy we Ukrainanyň gündogarynda hem günortasynda, şol sanda Kyrymda ýaşaýan rus dilli ilatyň hukuklarynyň bozulmaly däldigini duýdurdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi penşenbe güni Twitterde öz watandaşlarynyň hukuklaryny goramagy halkara arenasynda dowam etdirjekdigini we ol hukuklar bozulan ýagdaýynda berk we eglişiksiz reaksiýa bildirjekdigini aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin çarşenbe güni Orsýetiň günbatarynda, Ukraina bilen araçäklerde ýerleşýän rus goşunlaryny köpçülikleýin harby türgenleşikler üçin taýýarlyk ýagdaýyna getirdi.
Krymda bolup geçýän wakalar Ukrainadaky kanunçykarajylaryň Kiýewde täze hökümet üçin ses berjek gününe gabat geldi.
Täze hökümetiň düzümi çarşenbe güni agşam, Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdanyna toplanan müňlerçe adamyň öňünde yglan edildi.
Täze hökümete ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň ýakyn ýarany, geçiş premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk ýolbaşçylyk eder.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Lebap welaýatyna iş saparynyň barşynda Garlyk şäherçesinde gurulýan kaliý dökünlerini öndürmäge niýetlenen dag-magdan toplumynda boldy. Gurluşyk meýdançasyny gözden geçirmeginiň barşynda döwlet Baştutany kombinatyň esasy önümçilik uçastoklarynda işleriň barşy bilen tanyşdyryldy.
Kärhananyň düýbi 2009-njy ýylyň iýunynda Türkmenistanyň we Belarus Respublikasynyň Prezidentleriniň gatnaşmagynda tutuldy. “Belgorhimprom” Belarus kärhanasynyň türkmen gurluşykçylary bilen bilelikde gurýan toplumy ýylda 1 million 400 müň tonna dökün öndürmäge niýetlenendir.


text:
Aşgabat, 2015-nji ýylyň 14-nji sentýabry Amerikanyň Birleşen Ştatlary Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak baradaky gaznasynyň baýragyny Goňur Depe taslamasyna bermek bilen Türkmenistanyň halky bilen gatnaşyklaryny mundan beýläk hem berkidýär. 2015-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçisi Allan Mastard Türkmenistanyň şekillendiriş sungaty muzeýine Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak baradaky gaznasynyň 2015-nji ýylyň baýragyny dabaraly ýagdaýda gowşurar. Möçberi ABŞ-nyň 98,250 dollaryna barabar bolan baýrak Türkmenistanyň bürünç döwrüniň meşhur Goňur Depe (b.e. 2300-1600 ýyl öň) ýadygärliginiň ýerasty guburlarynyň mozaika bezeginiň öwrenilmegi, gorap saklanmagy we dikeldilmegi üçin ulanylar.
Soňky 15 ýylyň dowamynda ABŞ-nyň hökümeti Türkmenistanda - dünýäde iň köp - 23 sany taryhy taýdan wajyp ýadygärlikleriň gorap saklamak taslamalaryny goldady. Bu baýraklaryň umumy möçberi ABŞ-nyň 1,4 million dollaryndan aşdy.
2001-njy ýylda ABŞ-nyň Kongresi tarapyndan döredilip, Döwlet departamenti tarapyndan dolandyrylýan "Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak boýunça gaznasy" atly maksatnamasy her ýyl geçirilýän bäsleşikdir. Bu gazna ýüzden gowrak ýurtlara olaryň medeni mirasyny, medeni ýadygärliklerini we senetçilik önümlerini gorap saklamaga maliýe goldawyny berýär. Gazna tarapyndan goldanan taslamalaryň hataryna gadymy we taryhy binalaryň gaýtadan dikelmegi, seýrek golýazmalaryň we muzeý toplumlarynyň gorap saklanmagy, wajyp arheologik ýadygärlikleriň gorap saklanmagy, we ýitip barýan senetçilik nusgalarynyň hem-de ýerli dilleriň gorap saklanmagy girýär.
Baýragyň dabaraly ýagdaýda gowşurylmagy 2015-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda Türkmenistanyň taryh institutynda sagat 15:00-da bolup geçer.


text:
ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk agentliginiň (NSA) öňki geňeşçisi Edward Snowden öz “missiýasynyň eýýäm tamamlanandygyny” aýtdy. Snowden ABŞ-nyň gizlin syýasatyna gaýtadan garalmagyny gazanandygyny belledi.
Snowden duşenbe güni "The Washington Post" gazetiniň websaýtynda çap edilen ýörite interwýusynda agentligiň syrlaryny paş edip, amerikan halkynyň “özüniň nädip dolandyrylýandygyna” göz ýetirmegi üçin mümkinçilik döredendigini belledi.
Snowden bu interwýusyny Moskwada oturan ýerinden berdi. Şu ýylyň awgust aýynda Orsýet öňa wagtlaýyn baş pena beripdi.
Snowden Moskwada özüniň “asketik” sada ýaşaýandygyny, esasan aş we çipsy ýaly ýönekeý azyklar bilen iýmitlenýändigini gürrüň berdi we öz wagtynyň esasy bölegini internetde geçirýändigini aýtdy. “Orsýetiň hökümeti bilen hiç hili gatnaşygym ýok”, diýip Edward Snowden Orsýetiň hökümeti bilen hiç hili ylalaşyk baglaşmandygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň Daşary işler ministrligi BMG-niň Baş Assambleýasynyň “Ukrainanyň territorial bütewiligi” barada rezolýusiýa kabul etmegini ýazgaryp, beýannama ýaýratdy.
Ministrligiň anna güni çap eden bu beýannamasynda 27-nji martda kabul edilen rezolýusiýa “öňyn netijä garşy” diýip atlandyryldy we onuň “Ukrainadaky içerki syýasy krizisi çözmek boýunça görülýän tagallalary diňe kynlaşdyrjakdygy aýdyldy.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi “Günbatar döwletleriniň ençemesini Ukrainanyň işlerine düýpli goşulmakda” tankyt etdi we munuň kanuny bozýandygyny hem adam hukuklaryny giňden depeleýändigini aýtdy.
BMG-däki ses berişlik
Beýannamada BMG-niň agzalýan rezolýusiýasy Günbataryň häzirki ýagdaýda Orsýeti aýyplamak üçin edýän synanyşygy diýlip atlandyryldy. Rezolýusiýany 100 ýurt goldady, 11 ýurt garşy çykdy we 58 ýurt saklandy.
Rezolýusiýa garşy çykan ýurtlar kän däl, olar: Ermenistan, Belarus, Boliwiýa, Kuba, Demirgazyk Koreýa, Nikaragua, Orsýetiň özi, Sudan, Siriýa, Wenesuela we Zimbabwe.
Rezolýusiýanyň maksady
27-nji martda Baş Assambleýada bolan bu ses berişligiň öňüsyrasynda ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Samanta Power rezolýusiýanyň serhetleriň ýöne hyýaly bir zat däldigini tassyklandygyny belledi.
“Öňümizdäki rezolýusiýa möhüm mesele bilen bagly, ol biziň özbaşdaklygy, syýasy garaşsyzlygy, agzybirligi we Ukrainanyň territorial bütewiligini ykrar edýändigimizi tassyklaýar. Biz munuň bilen serhetleriň hyýaly bir zat däl-de, eýse has düýpli gymmatlykdygyny tassyklaýarys”.
Şeýle-de Samanta Power ukrain hökümetiniň krizisiň güýçlenmeginden gaça durýandygyny makullap,“Ukraina sabyr-takady üçin öwgä mynasypdyr” diýip belledi.
Ýewropa Bileleşiginiň BMG-däki ilçisi Tomas Mayr Hartig guramanyň Orsýetiň Krymy “bikanun anneksiýa” etmegini ykrar etmeýändigini aýtdy.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýasy takyk çäreleri göz öňünde tutmaýar, emma ol gürrüňi edilýän mesele boýunça dünýäniň nukdaýnazaryny aýan edýär.
27-nji martda çykyş eden ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ukrainadaky krizis bilen baglylykda Orsýetiň “izolýasiýasynyň” dowam etdiriljekdigini aýtdy.


text:
Saýlaw resmileri saýlawa gatnaşmaga ukyply raýatlaryň 60 prosentden gowragynyň referenduma gatnaşandygyny aýdýarlar.
Gyrgyzystanyň geçiş hökümetiniň lideri Roza Otunbaýewa şu gün irden ýurduň günortasyndaky Oş şäherinde ses berdi.
Oş şäherinde golaýda bolan etnigara zorluklarda 275 adam öldürilipdi. Otunbaýewa adamlar durnuklylyk, kanuny hökümet üçin ses berýärler diýdi.
Bu refrendum aprelde bolan halk gozgalaňy netijesinde häkimiýete gelen Otunbaýewanyň hökümetine kanuny durum bermeli.
Oş şäheriniň ýaşaýjysy, etniki özbek Mahira Sabirowa Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Men öz mähellämizde, referendum gowy geçýär. Hudaýa şükür, bu gün parahatçylyk. Biziň hemmämize parahatçylyk gerek. Biz ähli goňşular bolup ses bermäge gitdik.»
Ýöne oşly özbek Gulasal Wohidjanowa özüniň ses bermäge gitmändigini, sebäbi öýi otlananda pasportunyň öý goşlary bilen bile ýanandygyny aýtdy.
Numan atly gyrgyz bolsa özüniň referenduma ýok diýmäge gidendigini, sebäbi olaryň häkimiýete güýç bilen gelendigini we beýle häkimiete özüniň garşydygyny aýtdy.
Teklip edilýän Konstitusiýa prezidentiň ygtyýarlyklaryny esli derejede azaldyp, Merkezi Aziýadaky ilkinji parlament respublikasyny döreder.
Ses berişligiň başky netijeleriniň duşanbe güni belli bolmagyna garaşylýar.


text:
Türkmenistan, Türkmenbaşynyň halkara deňiz portunyň gurluşygynyň çäginde, Hazar deňziniň içinde emeli ada gurmagy nazarda tutýar. Bu barada ýurduň Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen mejlisinde habar berildi.
Resmi maglumata görä, Türkmenbaşynyň halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz flotuny ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli işlenip düzülen baş planyna laýyklykda, täze halkara portuň umumy tutýan meýdany 138,5 gektara barabar bolup, onuň bir bölegi, proekt boýunça, deňziň içinde ýerleşer we onda port desgalarynyň toplumy ýerleşer.
"Taslama dykyzlygy"
Türkmen telewideniýesi wise-premýer S.Satlykowyň hasabatynda adaty ýagdaýda on ýylda dykyzlanýan topragy iki-üç aýyň içinde «taslama dykyzlygyna» getirmäge mümkinçilik berýän döwrebap tehnologiýalary gurnamak boýunça amala aşyrylan işler barada hem aýdylandygyny habar berýär.
Proekte laýyklykda, täze halkara portuň gämi duralgalarynyň ýerleşjek ýerlerini çuňlaşdyrma işleriniň umumy möçberiniň 7,5 million kub metre deň boljagy aýdylýar.
Mejlisde geçirilen barlaglaryň deňiz giňişliginiň ekologiýa taýdan arassalygyny we gazylyp alynýan topragyň daşky gurşaw üçin howpsuzlygyny hem tassyklandygy aýdylýar. Şol gazylyp alnan toprak esasynda guruljak emeli ada portdan dört km uzaklykda ýerleşer.
Aýdylmagyna görä, portuň gurluşygyndan çykaryljak topragy emeli ada daşamak üçin uzynlygy 5310 metr bolan turba geçirijisini gurnamak işleri, uzynlygy 3800 metre barabar bolan bent gurnamak işleri güýçli depginde alnyp barylýar.
Türkmen telewideniýesi S.Satlykowyň bu ugurdaky maýa goýum taslamasyny amala aşyrmagyň esasy tapgyrlary hakynda hem habar berendigini aýdýar.
Çykdajy, girdeji we ekologiýa aladalary
Emma habarda täze portuň gurluşygyna harçlanjak umumy döwlet serişdesiniň möçberi, ol gurluşykda işlejek türkmenistanly işçileriň sany we ýerli ilatyň täze gurluşykdan görjek anyk peýdasy, şeýle-de harçlanan maýanyň näçe ýylda we nähili ýagdaýda özüni ödejegi barada anyk sanlar aýdylmaýar.
Türkmenistanyň prezidenti 2015-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda geçiren hökümet maslahatynda täze gurulmaly binalaryň we desgalaryň sanawyna hökman gaýtadan seredilmelidigini aýdypdy.
Prezident Berdimuhamedow täze port baradaky hasabaty diňläp, Türkmenbaşy şäherinde täze halkara portunyň gurulmagy «milli ykdysadyýetimizi we tutuş sebiti ösdürmäge kuwwatly itergi berer» diýipdir. Şeýle-de prezident degişli ýolbaşçylaryň ünsüni deňiz gurşawynyň ekologiýa ýagdaýyny berk gözegçilikde saklamagyň wajypdygyna çekipdir.
Mälim bolşy ýaly, ýerli we daşary ýurt bilermenleriniň birnäçesi Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde «Awaza», «Altyn asyr» türkmen köli ýaly uly proýektleriň ekologiýanyň o diýen peýdasyna bolup çykmaýandygyny duýdurdylar.


text:
2013-nji ýylda Ýakyn Gündogarda köp sanly närazylyklar bolup geçdi, halkara jemgyýetçiliginde Orsýet özüne has ynamlylygy bilen beýlekilerden tapawutlandy, Watikanda täze Papa saýlandy we Birleşen Ştatlaryň içalyçylyk ugrunda alyp barýan işleriniň üsti açyldy. Şular bilen bir hatarda, 2013-nji ýylyň dowamynda käbir liderleriň abraýy ýokary galan bolsa käbirleriň abraýy öňküsinden pese gaçdy.
Abraýyny artdyran liderler
Rim papasy Fransis
Aslynda “Papa” wezipesine saýlanmagyň özi eýýäm seniň abraýlydygyňy görkezýär. Ýöne 76 ýaşly Fransis “papalyk” täjini geýensoň bir töre geçip oturmady. Ol mart aýynda pensiýa çykan Papa Benedikt XVI-iň ornuny tutansoň öz abraýy ugrunda has erjel göreşdi. Onuň eýelän wezipesi maddy taýdan ýokary üpjünçilik derejede hem bolsa täze saýlanan Rim Papasy öz kiçi göwünliligi bilen giňden tanaldy we ilden alkyş aldy. Ol bu wezipede işe başlan ilkinji güni beýleki kardinallar bilen bir hatarda köpçülik awtobusyna münüp işe geldi we öz goşlaryny özi daşady. Ol diňe munuň bilen çäklenmedi. Papa Fransis sosial adalaty gazanmak üçin kilisäniň “geý durmuşy”, “abort etmeklik” ýaly meselelere bolan ýiti garaýyşyny täzeden kesgitledi. Bu ýagdaý bolsa tradisionistleri ynjalyksyzlandyrdy.
Hasan Rohani
Eýranyň reformaçy prezidenti Hasan Rohani prezident saýlanansoň ýurduň özünden öňki uruşjaň prezidenti Ahmedinejadyň yzyndan galdyryp giden birnäçe syýasy düşünişmezlikleri çözmegiň ugruny tapdy we Tähranyň syýasy äheňini ýumşatdy. Ol Günbatar ýurtlary bilen özleriniň ýadro programmalary barada gepleşikleri geçirip, Eýrana garşy halkara derejesinde alynyp barylýan sanksiýalary ýatyrmak ugrunda işleri alyp bardy. Şeýle-de Eýranda “uly şeýtan” diýip atlandyrylýan Amerika bilen arany sazlamaga mümkinçiligiň bardygyny görkezdi. Ýöne muňa garamazdan tankytçylar Eýranyň alyp barýan täze “ýylgyrmak syýasatynyň” arkasynda başga matlaplaryň bardygyny we olaryň şeýle ýoly ýadro programmalaryny amala aşyrmak üçin saýlap alandyklaryny aýtdy.
Ksi Jinping
Ksi Jinpingiň Hytaýyň kommunist partiýasynyň başlygy wezipesine saýlanmagyna doly bir ýyl boldy. Onuň prezidentlik wezipesine saýlanmagyna bolsa 9 aý doldy. Şol döwrüň içinde Hytaýyň ykdysadyýeti görülip-eşidilmedik derejede ösdi. Ksi Jinpingiň Merkezi Aziýa saparynda milliardlarça dollar ylalaşyklara gol çekildi. Aslynda Merkezi Aziýada Orsýetiň sürýän agalygy däbe öwrülip barýardy. Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk agentligine degişli syrlaryň Edward Snowden tarapyndan paş edilmegi bilen Hytaý Amerikany internete gözegçilik we senzura meselesinde ikiýüzlülik etmekde aýyplady. Ýöne gazanylan üstünliklere garamazdan Tokio bilen Pekiniň arasyna “howa gorag zonasy” bilen baglyly meseleler sebäpli tow düşmegi mümkin.
Wladimir Putin
2013-nji ýylda Wladimir Putin halkara jemgyýetçiligini gyzyklandyrýan meselelerde günbatara garşy üstünlikli çykyş edip abraýa eýe boldy. Putin Ukrainanyň we Ermenistanyň ÝB bilen assosiasiýa ylalaşygyny bökdemek üçin jezalandyryjy diplomatiki syýasaty alyp bardy, Birleşen Ştatlaryň milli howpsuzlyk syrlaryny paş eden Edward Snowdene baş pena berdi. Şeýle etmek bilen ol Günbataryň gowşak tarapyna hüjüm etdi. Ol Orta Gündogar bilen bagly meselelerde örän üstünlikli çykyş etdi. Putin öz hyzmatdaşy Başar Assadyň režimine hüjüm etmegiň küýüne düşen Amerikanyň meýlini amala aşyrmagyna böwet boldy. Ýöne ýagdaýlaryň şeýle bolmagy Putiniň ähli ugurlarda üstünlik gazanandygyny aňlatmaýar. Mysal üçin, onuň Soçide geçiriljek Olimpiadanyň öňüsyrasynda “geýlere garşy” kanuna gol goýmagy halkara jemgyýetçiliginiň nägileligine sebäp boldy. Şeýle-de, onuň Kiýewde geçirilen protestlere gereginden artyk goşulmagy abraýyna şikes ýetirdi.
Abraýyny elden beren ýolbaşçylar
Barak Obama
Ýurdunyň içeri syýasaty bilen meşgul bolan prezident käwagt öz administrasiýasyny goramak üçin daşary syýasatdan haraý gözläp biler ýöne ynha Barak Obama barada aýdanymyzda, ol bu ýyl içeri hem daşary syýasatyň ikisinde-de kynçylykly günleri başdan geçirdi. Haçan-da maý aýynda Edward Snowden Milli howpsuzlyk agentliginiň syrlaryny paş edeninde, Obamanyň hatda ýakyn hyzmatdaşlary hem bu mesele bilen bagly oňa öz nägileliklerini bildirdiler. Ak tam Müsürde “Musulman doganlygynyň” halk çykyşlaryndan soň hökümetden agdarylmagyna taýýar däldi. Himiki ýaraglary bahanalap Siriýa hüjüm etmekçi bolan Obamanyň administrasiýasy niýetinden el çekmeli edildi. Muňa garamazdan, 2013-nji ýylda gowy zatlar hem bolup geçdi. Mysal üçin Obamanyň Eýranyň prezidenti Rohani bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirmegi Tähranyň ýadro programmalaryny çözmekde taryhy ädim boldy.
Rejep Taýyp Erdogan
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Orta Gündogarda Osman imperiýasynyň täsirdir-güýjüni täzeden dikeltmegi köp arzuw edipdi. Ýöne onuň yzygiderli äden ýalňyş ädimleri munuň şeýle bolmagyna böwet boldy. Maý aýynda Türkiýede bolup geçen protestler “eýsem Erdoganyň yslamçy hökümeti sekulýarizmden uzaklaşýarmy”, diýen alada bilen ýüze çykypdy. Erdogan mart aýynda Kürdistanyň işçi partiýasy bilen ylalaşyga geldi. Muny bolsa onuň 2013-nji ýylda gazanan ujypsyz üstünlikleriniň biri hökmünde agzap bolar.
Hamid Karzaý
2014-nji ýylda prezidentlik kürsüsini boşatjak Hamid Karzaý üçin hem hiç zat aňsat bolmady. Owganystan dünýäniň iň korrumpirlenen ýurtlarynyň biri bolmagynda galdy we ýurtdaky neşe söwdasy hem “Talyban” guramasynyň hüjümleriniň dowam etmegi prezident Karzaýy has hem aladalandyrdy. Birleşen Ştatlar bilen uzak möhletleýin howpsuzlyk ylalaşygy hem owgan prezidenti üçin esasy aladalaryň bir bolmagynda galýar. Birleşen Ştatlaryň Owganystany şeýle ylalaşyga gol çekmäge çagyrmagyna Karzaý garşylyk görkezdi. Ol Birleşen Ştatlara bil baglap bolmaýandygyny aýdyp, ony dönüklik etmekde aýyplaýar. Ýöne Hamid Karzaý uzak möhletleýin howpsuzlyk ylalaşygynyň Owganystana näderejede zerurdygyny hemmeden gowy bilýär.
Wiktor Ýanukowiç
Agyr günleri başdan geçirýän Ukrainanyň ýaramaz ykdysadyýetine garamazdan, Wiktor Ýanukowiç Orsýetiň basyşyndan gorkup Ýewropa bilen söwda hyzmatdaşlyk paktyna gol çekmedi. Ýagdaý şeýle bolansoň 500.000 -e golaý protestçi Kiýewiň “Garaşsyzlyk meýdançasynda” hökümetiň bu kararyna garşylyk bildirdi. Şeýlelikde, Ýanukowiç iki oduň arasynda galdy, ýagny ol ÝB bilen Orsýetiň arasynda galdy. Häzirki ýagdaýlardan çen tutsaň onuň entek bu meselelerden saplanmak üçin “çykyş strategiýasy” hem ýok ýaly.


text:
Azyndan aýda bir gezek geçirilýän Türkmenistanyň Döwlet Howpsuzlyk Geňeşiniň her bir maslahatynda türkmen armiýasynyň reforma edilýändigi aýdylýar. Şeýle hem, goranyş makady bilen goşunyň kuwwatyny artdyrmak üçin, onuň iň häzirkizaman harby tehnikalary bilen üpjün edilýändigi, harby gullukçylaryň – esgerleriň hem ofiserleriň sosial-durmuş şertleriniň, tertip-düzgüniniň gowulandyrylýandygy nygtalýar.
Ýurduň dürli ýerlerinden gowuşýan maglumatlarda-da, Nyýazow döwri bilen deňeşdirilende, hakykatdan-da, häzir goşunda esgerleriň üst-başynyň, iýmitiniň,umuman, durmuş şertleriniň birneme gowulaşýandygy, tertip-düzüniň hem gowulyga tarap özgerendigi, esgerlige ugratmak, gulluk borjuny bitirenleri garşylamak bilen bagly gowy däp-dessurlaryň bardygy bellenilýär.
Şol bir wagtda-da, goşun, gulluk, gullukdaky özara gatnaşyklar bilen bagly dowam edýän dürli kynçylyklaryň, çözülmedik problemalaryň bardygy dogrusynda-da maglumatlar gowuşýar.
Türkmen goşunynda çözgüdine garaşýan nähili meseleler bar? Alternatiw gulluga nähili zerurlyklar bar? “Dedowşina” näme üçin goşunda saklanyp galýar, ony aradan aýyrmak üçin nähili çäreler görülmeli? Türkmenistanda professional armiýa döretmäge wagt ýetdimi?
Şu temadan geçirilen Tegelek Stol gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Ol Twitterde hiç kimiň twitlerini okamaýar, entek bir twit hem ýazmanka, onuň eýýäm 650 müňden gowrak twit-okyjysy bar. Rim papasy Benedikt 16-njy özüniň köpden bäri garaşylýan twitini 12-nji dekabrda öz ýazgylaryny yzarlaýanlara ýüzlenip, şeýle diýip ýazdy: "Mähriban dostlar, siz bilen Twitter arkaly aragatnaşyk gurýanlygyma şat. Seslenmeleriňiz üçin minnetdarlyk bildirýän. Ähliňize çyn ýürekden pata berýän".
Rim papasynyň Twitterdäki ady: @pontifex bolup ol Papa we köpri gurýançy diýen manyny aňladýar. Benedikt 16-njynyň jemi sekiz twit hasaby bolup, ol sekiz dürli dilde twit ýazar. Beýle etmek bilen ol 140 simwolda habar ýazylýan twitterden peýdalanýan we sanlary gün saýyn artyp barýan dini şahslaryň hataryna goşulýar.
Sosiolog şeýle hem Prinston Uniwersitetiniň tehnologiýa boýunça maglumat merkeziniň kommentatory Zeýnep Tufekçi bu tendensiýa barada şeýle diýýar: "Eger sen dini ýolbaşçy bolsaň, onda seni diňleýänlere wagyz-nesihat ýa-da hat arkaly sözüňi ýetirersiň. Bu dini liderleriň edýän işleriniň örän adaty bölegi”.
Rim papasy bu meselede Twittere geçen ilkinji dini ýolbaşçy ýa-da papa däl.
Beýlekiler
Müsüriň Koptik buthanasynyň papasy Tawadros 2-nji hem noýabr aýynyň 27-de, tagta çykarylanyndan bary-ýogy dokuz gün geçensoň, twit ýazypdy. Şondan bäri ol iňlis we arap dillerindäki nakyllary öz içine alýan 20 gowrak twit ýazdy we onuň ýazgylaryny yzarlaýanlaryň sany 15,800-den geçdi.
Bütindünýä patriarhy Bartalameý Konstantinoplyň hem twitterde hasaby bar, emma ol diňe özüniň beýanatlaryna sepleri twit edýär. ABŞ-nyň Joýs Maýers ýaly hristian-ýewangelist sözçüsi Twitterde müňlerçe okyjylary toplap bilen we ýazan twitleri retweet, ýagny giňden paýlaşylan dini ruhanylardan ýene biridir. Maýersiň 1.5 milliondan gowrak okyjysy bolup, ol köplenç öz twitlerinde injildäki goşgulary ýa-da özüniň nakyllaryny ýazýar.
Şol bir wagtyň özünde, Maýers öz okyjylarynyň sany has köp bolan syýastçylara ýa-da meşhur ýyldyzlara garanda her twitini manylyrak ýazjak bolýan dini liderleriň täze trendiniň mysalydyr.
Twitter ulanyjylarynyň täsirliligi, onuň her twite beren ünsüne, ýagny ony beýlekiler bilen paýlaşan we ony saýlanan twitleriň sanawyna goşmagyna we twiti ýazan adamy yzarlaýanlaryň sanyna görä kesgitlenilýär.
Ýakynda Joýs Maýersiň öz 1,5 million okyjylaryna ýazan twiti 3.345 gezek paýlaşyldy.
Deňeşdirmek üçin ýakynda 24.3 million yzarlaýjysy bolan prezident Barak Obamanyň Hanuka baýramçylygy barada ýazan twiti diňe 3,052 gezek paýlaşylypdy.
Beýleki dini şahsyýetleriň arasyndan ýewreý ruhanysy Şmuleý Botek "Newseek" žurnaly tarapyndan ABŞ-nyň iň täsirli 50 ruhanysynyň sanawyna girizildi. Ol twitterden özüni has köpräk tanatmak we edýän işini halka ýetirmek maksady bilen peýdalanýana meňzeýär.
Ruhany Şmuleý 26 müňden gowrak okyjylary bilen wagtal-wagtal maşgalasynyň suratlaryny we kitaplaryna we makalalaryna linkleri paýlaşýarlar. Netijede onuň twitleri twitter ulanyjylaryň baş sahypasynda seýrek peýda bolýar we ikitaraplaýyn ýazyşyk az bolýar.
Twitterde aktiw bolan dini ýolbaşçylaryň ýene biri Tibetiň sürgünlikdäki ruhany ýolbaşçysy Dalaý Lamadyr. Ol ilkinji gezek agzalýan sosial ulgama 2010-njy ýylda goşulypdy we häzir onuň 5.6 milliondan hem gowrak okyjysy bar. Dalaý Lamanyň twitleri müňlerçe gezek paýlaşylýar.
Eýranyň ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýi suratlary, press-relizlere çelgileri, dünýäde bolup geçen wakalara gysgaça garaýyşlaryny iňlis we pars dillerinde Twitter arkaly paýlaşýar.
Rim papasy ilkinji twitini özi ýazan hem bolsa, umuman, twitleri onuň özi ýazman, bu meselede orunbasarlarynyň oňa kömek etmegine garaşylýar. Papanyň twitleri ruhy meseleler, esasanam dünýä möçberindäki wakalara garaýyşlardan ybarat bolar.
Şeýle hem Benedikt 16-njy soňky hepdäniň dowamynda soralan soraglaryň saýlananlaryna we #askpontifex belligi bilen ýazylan twitleriň ýarpysyna jogap berer.


text:
Prezident Dmitriý Medwedew 30-njy noýabrda Orsýetiň parlamentinde eden çykyşynda geljek 10 ýyllykda ýaraglanyşygyň täzeden güýçlenmeginiň mümkindigini duýduryp, raketadan goranyş sistemasy boýunça Moskwa bilen Günbataryň özara ylalaşyga gelmeginiň zerurdygyny nygtady.
19-20-nji noýabrda Portugaliýanyň paýtagty Lissabonda geçirilen Sammitde NATO Ýewropa üçin göz öňünde tutulýan raketadan goranyş sistemasy barada Orsýet bilen hyzmadaşlyk etmegiň ýollaryny tapmak hakda ylalaşdy. Medwedewiň parlamentiň öňündäki ýyllyk ýüzlenmesi şol Sammitiň yz ýanyna gabat geldi.
“Men bu zalda, açyk aýdýaryn: geljek 10 ýyllykda biziň öňümizde iki ýol bar. Bularyň biri raketadan goranyş barada ylalaşyga gelip, doly ösen hyzmatdaşlyk mehanizmini döretmek. Ylalaşyk bolmasa, ýaraglanyşygyň täze tapgyry başlanar. Onsoň biz hüjüm üçin täze ýaraglardan peýdalanmak barada karara gelmeli bolarys” diýip, Medwedew duýdurdy.
“Işleşmäge taýýar”
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew 19-20-njy noýabrda Lissabonda geçen NATO-nyň Sammitinde Demirgazyk Alýansyň Ýewropada planlaşdyrylýan raketadan goranyş sistemasyna doly goşulmak baradaky çakylygyny: “Orsýet deňhukukly hyzmatdaş bolmaly” diýip, ret edipdi.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew 30-njy noýabrda parlamentiň öňünde eden çykyşynda köpçülikleýin ýok ediji ýaraglaryň ýaýradylmagynyň öňüni almak barada halkara derejesinde barýan tagallalaryň täzelenmeginiň tarapyny çaldy.
“Orsýet raketa tehnologiýasynyň ýaýradylmagynyň öňüni almak üçin niýetlenen mehanizmleri güýçlendirmek boýunça gyzyklanma bildirýän beýleki döwletler bilen bilelikde işleşmäge taýýar” diýip, prezident Medwedew aýtdy.
Häzirki wagtda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama hem aprel aýynda Orsýetiň ýolbaşçysy bilen Pragada gol çekişilen täze START şertnamasyny Senata tassyklatmak üçin tagalla baryny edýär.
Medwedew Orsýeti döwrebaplaşdyrmak baradaky programmany ilerletmek üçin ABŞ we ÝB bilen hyzmatdaşlygyň güýçlendirilmelidigini aýtdy: “Hemme taraplaýyn ykdysasy hyzmatdaşlyk, maýa goýumy üçin ýagdaýy gowulandyrmak, ýokary tehnologiýa pudagynda bile işleşmek üçin ors-amerikan hyzmatdaşlygynyň mehanizminden peýdalanmaly”.
Içerki meseleler
Medwedewiň aýtmagyna görä, ýurt içindäki zerur meseleleriň arasynda ilkinji orunda duran wezipe - çagalaryň ýaşaýyş derejesini gowulandyrmak. Prezident üç we ondan ýokary çagaly maşgalalara mugt ýeriň berilmegini, şeýle hem çagalaryň durmuş derejesini gowulandyrmak üçin ýene birnäçe çäreleriň girizilmegini teklip etdi.
Prezident Medwedewiň pikiriçe, Orsýet netijeli ösjek bolsa, ýurduň býujet defisiti we barha artýan inflýasiýa jylawlanmaly. Medwedew häzir 7,4 prosent bolan inflýasiýa derejesini geljek 3 ýylyň içinde aşakladyp, 4-5 prosente getirmäge synanyşjakdygyny mälim etdi.
Medwedew Orsýetiň uly yzagaýdyşlykdan soň ykdysadyýeti durnuklaşdyrmagy başarandygyny, ykdysady ösüşiň üstümizdäki ýyl 4 prosent töweregi boljakdygygy mälim etdi. Ýöne ol ykdysadyýetiň entek doly aýak üstüne galmandygyny-da sözüniň üstüne goşdy.
“Ykdysady ýagdaý heniz hem çylşyrymly. Ykdysady krizisiň ýetiren zyýanlarynyň hemmesi entek arka atylanok – muny gönümel boýun almak gerek. Emma biz öz sosial borçlarymyzy bir kemsiz ýerine ýetirmegi dowam etdireris” diýip, Medwedew wada berdi.


text:
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň Londonda geçjek olimpiýa oýunlaryna gatnaşmagyna akkreditasiýanyň berilmändigi aýdylýar.
Bu barada Orsýetiň Döwlet dumasynyň başlygynyň orunbasary we Milli Olimpiýa komitetiniň başlygy Aleksandr Žukow özüniň “Twitter” hasabynda mälim etdi.
Lukaşenkonyň režiminidäki adam hukuk bozulmalar we beýleki demokrtaik gadagançylyklar sebäpli, Aleksandr Lukaşenko we beýleki 200-e golaý belarus resmisine Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna, şol sanda Britaniýa hem girmegine gadagançylyk girizilipdi.
Londonda Olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasynda 120 döwletiň baştutanlarynyň gatnaşmagyna garaşylýar. Olimpiýada resmi taýdan anna güni başlanýar. Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad we Zimbabweniň ýolbaşçysy Robert Mugabe bu çärä çagyrylmady.


text:
Geçen hepdäniň dowamynda Türkmenistanda WhatsApp, WeChat, Viber ýaly programmalar belli bir derejede ýapylsa-da, türkmen ýaşlarynyň Twitter, Facebook, “Vkontakte”, “Ertir.com” websahypalaryndaky işjeňligi dowam edýär.
“Ertir.com”
Geçen hepde “Ertir.com” sosial ulgamynda agzalaryň iň köp ünsüni çeken temalaryň arasynda Kemal programming atly agzanyň gozgan “Ertir.com-yň hususy zooparky”, Sham atly agzanyň gozgan “Gyz üçin uruşmak bu Kusok bolmaklykmy?”, Doňýürek atly agzanyň gozgan “Senli-sensiz günlerim...” ýaly temalary bar.
Bu sosial ulgamda iň köp okalan temalaryň ýene biri Tasin.Paren atly agzanyň gozgan “Daşary ýurt bilen içerde okamagyň gowy we erbet taraplary barada pikir alşalyň” diýen temasydyr. Bu tema 17-nji noýabr bilen 19-njy noýabr aralygynda jemi 1188 sapar okalyp, oňa 109 sany hem teswir gelip gowşupdyr. Şeýle-de ol 46 gezek hem halanypdyr.
Bu tema Friendship atly agza “Finans ýagdaý pesräk bolsa, içinde okamak bähbitli. Ýöne, umuman, okajak adam üçin tapawudy ýok-la. Özüne gerekli zady tapar nirede bolsa-da!” diýip, teswir galdyrypdyr. Muňa An.Gu atly agza “Friendship onyňa okajak üçin okuwa girmek nämä gerek diýen ýaly bolýa” diýip, jogap beripdir.
Bu tema gelen ençeme teswirden soň, temany gozgan agza “Yene bir zat, Daşary ýurtda okap gelenler bilen içerdäkiler, ýagny Türkmenistandakylar, şolaryň haýsynyň bilimi güýçli bolýarka? Pikirleriňiz?” diýip, sorag beripdir.
Bu teswire Sapient atly agza “Daşary ýurtdakylaryň bilimi güýçli bolýandyr. Dünýä garaýşy giň. Gözýetimi uly bolýa köplenç” diýip, teswir galdyrypdyr. Winston atly agza bolsa “Elimde diplom bolsun, maňa kär, başarnyk hökman däl diýseň, Türkmenistanda okamak has amatly, ýöne bir zady edip öwreneýin hünär öwreneýin diýseň daşary ýurdy maslahat berýän. Nirede bolsaňam esasy zat özüňe bagly, diňe okanyň bilen iş bitmeýär, şol okan zadyňy amal etmegi hem başarmaly. Esasy zat döredijilik, ine, şol zat seni başgalardan tapawutlandyrar.” diýip, öz pikirini beýan edipdir.
“Vkontaktede”
“Vkontaktede” bolsa “Top people of Turkmenistan”, ýagny “Türkmenistanyň iň öňde gelen adamlary” atly toparyň geçiren kiçijek bäsleşigi sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Ses berişlikde türkmenistanly dokuz jübüde ses bermek arkaly olaryň arasyndan iň gowy we owadan jübüt saýlanýar.
Bäsleşige gatnaşan jübütleriň arasynda Ýusýa Ýewseýew we Nika Ýewseýewa, Yslam Ataýew we Lýoka Altymuhammedowa ýaly jübütler bar. Bu bäsleşigiň başlanandygy barada maglumat 14-nji noýabrda çap edilipdir we oňa 19-njy noýabra çenli jemi 51 teswir gelip gowşupdyr.
Şeýle-de, ol 20 sapar gaýtadan çap edilip, 98 gezek hem halanypdyr. Bäsleşige jemi 1518 adam ses beripdir. Olaryň arasynda Wepa Ödäýew, Ýura Slepsow, Aýa Muradowa, Şirli Ahmedowa ýaly agzalar bar. Bäsleşigiň ýeňijisi hökmünde Ýusýa Ýewseýew we Nika Ýewseýewa jübüdi saýlanypdyr.
Twitter
Twitter sosial ulgamynyň agzalarynyň arasynda bolsa Türkmenistanda WeChat, WhatsApp, Viber ýaly käbir internet programmalarynyň ýapylmagy geçen hepdäniň dowamynda gürrüň edilen iň esasy temalaryň biri bolupdyr. Sosial ulgamyň Ataogly atly agzasy “Türkmenistanda Wechat ýapylany bäri indi köp türkmenler telegram.org programmany, yagny telegram ulanýar” diýip, tweet paýlaşypdyr.
Twitterde, şeýle-de “Emekdep” toparynyň hem meşhurlygy barha artýar. Bu toparyň 15-nji noýabrda ýazan “#Matal Hany aýdyň talyplar we okuwçylar: "Agyl doly akja guzy, ertir tursam. ýokja guzy" näme?” diýip soran matalyna hem ulgamyň agzalary dürli jogaplary galdyrypdyrlar.
@92Gunesh atly agza “Şol matalyň jogaby ýyldyz” diýip jogap galdyran bolsa, Jakmaral atly agza bolsa “Aýmy?” diýip sorapdyr. Iň soňunda agzalan topar bu matalyň jogabynyň ýyldyzdygyny aýdypdyr.


text:
Bahreýniň daşary işler ministri şeýh Haled bin Ahmad al-Halif patyşalykda şaýy oppozisiýasynyň çykyşlary netijesinde emele gelen ýagdaýy maslahatlaşmak üçin şu gün Türkiýä gelýär.
“CNN Türk” telekanalyna beren interwýusynda Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly Bahreýndäki wakalar sebäpli Ankaranyň aladalanýandygyny, onuň halkara konfliktine alyp gelmek mümkinçiliginden howatyr edýändigini aýtdy.
Ministriň pikiriçe, Bahreýnde sünnüler bilen şaýylaryň gatnaşyklaryndaky dartgynlylyk tutuş regiona ýaýrap biler.


text:
Halkara sport sudy, Halkara Olimpia komitetiniň atletlere geçmişde doping ulanandygy üçin girizen gadaganlygynyň kanuny güýjüniň ýokdugyny aýdyp, gadaganlykdan çykmaga çalyşýan rus atletleriniň Rio oýunlaryna gatnaşmagyna ýol açdy.
Bu karar 5-nji awgustda başlanýan oýunlaryň öňüsyrasynda, Olimpia komitetiniň Orsýetiň 389 olimpia atletiniň 271-siniň, şol sanda 20 sany rus gimnastikaçysynyň oýunlara gatnaşmagyna rugsat berilmegini yglan etmegi bilen belli boldy.
Suduň karary esasynda, oýunlara gatnaşmagy resmi taýdan gadagan edilen rus atletleriniň 118 töwereginiň gatnaşyk hukugy gaýtadan dikeldilip bilner.
Sport boýunça arbitraž sudy iki sany rus kürekçisiniň we ýüzüjisiniň oýunlara gatnaşyk hukugyny dikeltdi, olar geçen hepde öz sport federasiýalary tarapyndan, geçmişde doping ulanandyklary üçin, gadaganlyga salnypdy.
Sport federasiýalary olary Olimpia komitetiniň 24-nji iýuldaky görkezmesi esasynda gadagan edipdi.
Sud bu gadaganlyklaryň kanuny güýjüniň ýokdugyny, sebäbi atletiň şol bir doping bidüzgünçiligi üçin iki gezek gadaganlyga salnyp bilinmejekdigini aýtdy.
Şeýle-de sud, komitetiň olary gadagan etmek baradaky buýrugynyň «atletleriň adalatlylyga bolan tebigy hukugyny hormatlamaýandygyny» aýtdy.
Sud özüniň 4-nji awgustdaky kararynyň Orsýetiň doping sebäpli gadaganlyga salnan beýleki bir topar atletiniň hem şikaýat etmegine getirip biljegini boýun aldy.
"Bu ilkinji ädim" diýip, suduň baş sekretaryMatthiýeu Reýeb “Roýters» habar gullugyna aýtdy. "Bu ýerde geçere ugur-ýol mümkinçiligi ýok, biz 24 sagat içinde bir şikaýat edip bilýäris, şeýlelikde ähli zat mümkin" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Orsýetde döwletiň howandarlygyndaky doping subutnamasyna jogap edip, Olimpia komiteti sport federasiýalaryna rus atletlerine diňe bir ýagdaýda, olar talaby ödän halatynda, şol sanda geçmişde doping ulanmadyk bolsa, ýaryşa gatnaşmak rugsadyny bermelidigini aýtdy. Hut şu ýagdaý hem onlarça rus atletiniň gadaganlyga salynmagyna getirdi.
Sözçi Mark Adams “The Associated Press» habar gullugyna Olimpia komitetiniň suduň kararyna kabul edýändigini aýtdy: "Biz, elbetde, Halkara sport suduny sylaýarys we olaryň kararlaryna eýereris."
Komitetiň prezidenti Thomas Bach biraz öň «Käte biz kararlary halaýarys, käte bolsa halamaýarys, emma olary hemişe hormatlaýarys, Halkara sport sudy sportda iň ýokary sud» diýdi.
Orsýetiň Olimpia komitetiniň başlygy Aleksandr Žukow Olimpianyň iki gezek çempiony bolan Ýelena Isinbaýewa ýaly rus sport ýyldyzlarynyň, şol sanda amerikan ýüwrügi Jastin Gatliniň geçmişde başga ýurtlarda doping bidüzgünçiligi bolandygy üçin, ýaryşa gatnaşdyrylman, sport ýaryşlaryna öýden tomaşa etmäge mejbur edilmeginiň adalatsyz boljakdygyny aýtdy.


text:
Bu Obamanyň Birleşen Ştatlaryň Baş serkerdesi hökmünde Owganystana eden ilkinji saparydyr. Ol Kabula gelip düşýänçä, gizlin saklanan bu sapar sanlyja sagada çekdi.
Obama amerikan esgerlerine: “Siz bu ýere kynlyk bilen gazanylan parahatçylygy gorap saklamak üçin owgan halkyna kömege geldiňiz” diýdi.
“Biz aýylganç ekstremistleriň gaçybatalgalaryndan çykanyny gördük. Biz al-Kaýdanyň ýolbaşçylaryna we talybana agyr zarba urduk” diýip, Obama nygtady.
Obama al-Kaýdanyň şindi-de bir howp bolup durýanlygny belläp: “Owganystana kontrollyk gaýtadan talybanyň eline geçse, Birleşen Ştatlaryň howpsuzlygyna zyýan ýeter” diýdi.
Ýöne ol ýaragly güýçleriň öz işlerini oňat ýerine ýetirjekdiklerine özüniň şübhe etmeýänligini aýtdy: “Öňde kynçylykly günler bolar. Käbir şowsuzlyklar bolar. Biz bir aýgytly duşman bilen ýüzbe-ýüz durus. Muny bilýäris. Ýöne Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň başlan işini bitirmän goýmaýanlygyny hem bilýäris”.
Karzaý bilen duşuşdy
Prezident Barak Obama Kabula baran badyna owgan prezidenti Hamid Karzaý bilen duşuşdy. Duşuşykdan soň hem žurnalistlere ekstremistlere garşy söweşde regionda öňegidişligiň bolandygyny aýtdy. Ýöne ol korrupsiýa garşy göreşde, ýurduň dolandyrylyşyny we kanun häkimligini gowulandyrmakda has köpräk işleriň edilmelidigini-de belledi.
Karzaý hem Owganystany durnukly, güýçli we parahatçylykly ýurda öwürmekde hyzmatdaşlaryň kömegine umyt baglaýandygyny aýtdy.
Ak Tam tarapyndan bildirilmegine görä, Obama Karzaiýy 12-nji maýda Waşingtona sapara çagyrypdyr.
Amerikan prezidenti öten ýyl Owganystana goşmaça 30 müň esger iberilmegini buýurdy. 2011-njy ýylyň ortalarynda amerikan esgerleri Owganystandan öz ýurduna dolanmaly diýip, Obama öňünden sene belledi.
Edil häzir goşmaça ýollanan esgerleriň üçden biri Owganystanda. Olaryň köpüsi talybana garşy hüjümleri güýçlendirmek üçin günorta welaýatlara iberildi.
Bu sapar Owganystandaky ýagdaýy ýakyndan synlamaga Obama üçin amatly mümkinçilik boldy.


text:
Türkmenistanda soňky günlerde amerikan dollaryny satyn almakda ýüze çykan käbir kynçylyklara we çäklendirmelere ykdysady taýdan nähili düşündiriş bar? Bu ýagdaýyň ýurtda 2009-njy ýyldan bäri alnyp barylýan walýuta syýasatyna nähili gatnaşygy bolup biler we türkmen manadynyň amerikan dollaryna gatnaşygynyň şol bir derejede 2.85 manat möçberinde saklanmagy ýurduň ykdysadyýetine nähili täsir ýetirýär?
Azatlyk Radiosy bu sowallara jogap tapmak üçin Moskwada ýerleşýän “RosBiznesKonsalting” (RBC) agentliginiň analitika departamentiniň müdiri Aleksandr Ýakowlew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aleksandr, dünýä tejribelerine syn esek, walýutalaryň derejesiniň we bir-birine gatnaşygynyň çeýelik bilen üýtgäp durýandygyny görmek mümkin. Türkmenistanda bolsa milli puluň, aýdaly, amerikan dollaryna gatnaşygy eýýäm 5 ýyl bäri şol durkuna dur? Walýutanyň derejesi öz-özünden üýtgemän saklanyp bilýärmi we onuň kesgitli saklanmagy ykdysadyýete nähili täsir ýetirýär?
Aleksandr Ýakowlew: Saklanyp bilýär. Sowet Soýuzy muňa aýdyň mysal. Onlarça ýyllap rublyň dollara gatnaşygy şol bir derejede saklanypdy, üstesine dürli maksatlar üçin üç sany resmi kurs hem bardy. Bu sowet ykdysadyýeti üçin belli bir derejede amatlydy. Ýöne şeýle walýuta syýasaty iru-giç gara bazaryň döremegine getirýär.
Adatça, walýuta kursunyň belli bir derejede berkidilmegi ýurduň ykdysady gurluşyna bagly bolup durýar, ýagny döwletiň ykdysadyýete, daşary söwda, bank pudagyna berk gözegçiligi, ýurduň ýapyklygy muňa mümkinçilik berýär. Sowet sistemasyna mahsus bolan bu ýagdaý Türkmenistana hem degişli. Ýapyk tipli, çig mala daýanýan ykdysadyýetli we berk gözegçilikli ýurt üçin walýuta kursunyň kesgitlenen derejede saklanmagy, umuman, oňaýly ýagdaý bolýar, emma şeýle ýagdaý ykdysady ösüşe we daşky dünýä aralaşmaga päsgel berýär diýlip hasap edilýär.
Azatlyk Radiosy: Walýutanyň kesgitliligini nämäniň hasabyna saklap bolýar?
Aleksandr Ýakowlew: Ilkinji nobatda eksport girdejileriniň 100% döwletiň gözegçiliginde bolmagynyň hasabyna. Ýagny, ýurduň daşyna haryt satýanlaryň ählisi girdejileri döwlete tabşyrmaly. Şeýlelikde daşary ýurtlardan satyn alynýan harytlar üçin hasaplaşygy döwletiň özi amala aşyrýar ýa-da walýuta almak isleýänleri şirketleri-de, raýatlary-da walýuta bilen döwletiň özi üpjün edýär. Umuman, daşardan gelýän walýutanyň möçberini we dürli zerurlyklar üçin gerek bolan walýutanyň möçberini bilip, walýutanyň kursuny kesgitlemek we saklamak mümkin.
Azatlyk Radiosy: Soňky günlerde ýurduň içerki maliýe bazarynda dollara bolan talabyň artandygy, dollar satyn almak üçin nobatlaryň emele gelendigi barada maglumatlar gowuşýar. Şeýle ýagdaýyň döremegi Türkmenistanda dollaryň kursunyň kesgitli saklanmagy bilen bagly bolup bilermi?
Aleksandr Ýakowlew: Belli bir derejede bagly bolup biler. Bu düýpli bir meseledir, sebäbi häzirki wagtda biz global dünýäde ýaşaýarys. Sowet döwründen tapawutlylykda serhetler gulp astynda däl, adamlar ýurduň daşyna çykýarlar. Şol bir wagtda-da, walýuta bazaryndaky üýtgeşiklikler adamlaryň walýuta bolan talabynyň artmagy bilen däl-de, ykdysady taýdan düýpli sebäpler bilen bagly bolmaly. Bu eksport edilýän harytlaryň bahasynyň pese gaçyp, ýurda gelýän walýuta girdejileriniň azalmagy ýa-da ykdysady gurluşdaky üýtgeşiklikler bilen bagly bolup biler.
Kesgitlenen kursuň netijelerini beýleki ýurtlaryň mysalynda hem görmek mümkin. Kesgitlenen kurslar durmuşdan üzňe bolan halatynda hakyky kurslar emele gelýär. Şeýle ýagdaýy soňky ýüz ýylyň dowamynda Ýewropa ýurtlary hem başdan geçiripdi. Şonda hökümetler resmi kursuň milli walýutanyň alyjylyk ukybyny görkezmeýändigine göz ýetiripdi. Emma şol prosesler mydama güýçli ykdysady krizis ýagdaýynda geçipdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 18-nji dekabrda geçirilen mejlisinde döwlet Baştutanyna “Türkmenistanyň döwlet gazna obligasiýalaryny goýbermegiň, ýerlemegiň we üzlüşmegiň meseleleri hakynda” kararyň taslamasy hödürlenildi.
Türkmenistanyň Býujet kodeksine we “Gymmatly kagyzlar hakynda” Kanunyna laýyklykda, 2016-njy ýylyň Döwlet býujetiniň girdejileriniň goşmaça çeşmesi hökmünde Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bäş ýyl möhlet bilen döwletiň gazna obligasiýalaryny çykarmak göz öňünde tutulýar.
Döwlet gazna obligasiýalarynyň ilkinji goýberilişi ýurdumyzda gymmatly kagyzlar bazaryny döretmäge, netijeli maliýe gurallarynyň ulanylmagyny ösdürmäge mümkinçilik berer.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň döwlet gazna obligasiýalaryny goýbermegiň, ýerlemegiň we üzlüşmegiň meseleleri hakynda” karara gol çekip, bu çözgüdiň ýurtda gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmäge ýardam berjekdigini belledi.


text:
Türkmenistanda galla oragy başlandy. Mundan öň, türkmen häkimiýetleri bu möwsümiň gysga möhletde we ýitgisiz geçirmek üçin taýýarlyk işleriniň alnyp barylýandygyny habar beripdiler. Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow hem öz çykyşlarynda daýhanyň gowy işläp, gowy hasyl ýetişdirmegi we gowy girdeji almagy üçin ähli şertleriň döredilmelidigini nygtap gelýär.
Kärendeçi daýhanlaryň ýagdaýy bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy 78 ýaşly pensioner, lebaply kärendeçi Hojanazar aga bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti ýurduň Milli howpsuzlyk ministrligine täze baştutan belledi.
Türkmenistanyň ozalky milli howpsuzlyk ministri, general-leýtenant Güýçgeldi Hojaberdiýew sişenbe güni geçirilen Döwlet Howpsuzlyk Geňeşiniň nobatdaky maslahatynda “saglyk ýagdaýy sebäpli özüniň wezipesinden boşadylmagyny” haýyş etdi.
Ýeri gelende bellesek, Hojaberdiýew ozal prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň şahsy gorag gullugynyň başlygy bolup işläpdi.
Berdimuhamedow onuň işden aýrylmak baradaky haýyşyny kanagatlandyryp, milli howpsuzlyk ministri edip, ýurduň Gümrük gullugynyň ozalky başlygy, polkownik Döwrangeldi Baýramowy belledi.
Ýatladyp geçsek, Hojaberdiýew Milli howpsuzlyk ministrliginiň başlyklygyna geçen ýylyň oktýabrynda bellenipdi.
Agzalýan Döwlet Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy hem çalşyryldy. Täze iş ýeri belli edilmese-de, general-leýtenant Myrat Yslamow “başga işe geçýändigi sebäpli” diýen kesgitleme bilen öz wezipesinden boşadyldy.
Döwlet gümrük gullugynyň täze ýolbaşçysy edilip, ýurduň ýaragly güýçleriniň Harby-deňiz güýçler serkerdiliginiň serkerdisi general-maýor Begenç Gündogdyýew bellendi.
Maslahatyň dowamynda G.Berdimuhamedow güýç edaralarynyň birnäçe jogapkär ýolbaşçylaryna käýinç berdi. Meselem, prezident “wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, garamagyndaky gulluklaryň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin” diýen kesgitleme bilen ýurduň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy Meýlis Nobatowa “käýinç” yglan etdi. G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň içeri işler ministriniň orunbasary Ýazdurdy Söýegowa hem “berk käýinç” berdi.
Ýazdurdy Söýegowa, beýleki meseleler bilen birlikde, “paýtagtymyzda raýatlary ýazga ýa-da bellige almak boýunça geçirilýän işleriň ýerine ýetirilişine gözegçiligi gowşadandanlykda” hem aýyplama bildirildi.
Soňky aýlarda – dünýäde nebit-gazyň bahasynyň görnetin pese gaçmagy bilen baglylykda Türkmenistanyň ykdysady kynçylyklara uçran döwründe – Berdimuhamedow hökümetiň düzümini has ýygy üýtgedip başlady.
Fewralda Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Pälwan Taganow “işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” diýen kesgitleme bilen wezipesinden boşadyldy.
Şonda Berdimuhamedow ýokary wezipeli ýolbaşçylaryň arasynda parahorlugyň ýüze çykarylandygyny habar berse-de, parahorlugyň anyk haýsy ýolbaşçylaryň arasynda ýüze çykandygy we bu nogsanyň ýurtdaky gerimi barada anyk maglumat bermedi.


text:
18-nji iýulda Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekde aýallaryň halkara simpoziumy öz işine başlady.
Merkezi Aziýa döwletleriniň we Owganystanyň lider-zenanlarynyň bu ykdysady duşuşygyna Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk we Döwlet departamentiniň aýallar meselelerine degişli ýörite tabşyryklar boýunça wekili Melani Werwir gatnaşýar.
“Üstünlik ugrundaky strategiýa” ady bilen Bişkekde geçirilýän üç günlük ykdysady simpozium ABŞ-nyň Döwlet departamenti tarapyndan maliýeleşdirilýär. Bu cäre Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Owganystanyň zenanlary üçin ykdysady mümkincilikleriň ösüşine ýardam bemek maksadyna gönükdirilýär.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň aýallar meseleleriniň koordinatory Melani Biksbi bu çäräniň maksady barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Simpoziumyň maksady aýallaryň telekeçilik işlerini goldamakdan we aýallaryň regional söwdadaky roluny kesgitlemekden ybarat. BMG-niň, Bütindünýä bankynyň we Halkara pul gaznasynyň maglumatlaryna görä, aýallar öz ýurtlarynyň ykdysadyýetlerine uly goşant goşýarlar”.
Biksbi aýallaryň syýasatdaky we bilim sistemasyndaky rolunyň, şeýle hem aýallaryň ýolbaşçylyk wezipelerindäki rolunyň hem maslahat edilýänligini, foruma gatnaşýan zenanlaryň özara tejribe we bilim alyşmak üçin seýrek mümkinçilige eýe bolanlygyny belledi.
Türkmenistanly zenanlar
Bişkekde geçýän bu halkara çärä Türkmenistandan 15 zenan gatnaşýar. Türkmen delagasiýasynyň düzümine girýän agzalaryň türkmen hökümetiniň ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilcihanasy bilen hyzmatdaşlyk etmeginde saýlanyp alnanlygyny ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasy habar berdi.
Gyrgyzystanyň paýtagtynda 18-nji iýulda öz işine başlan aýallaryň ykdysady simpoziumynyň gatnaşyjylarynyň arasynda syýasat, ykdysadyýet we jemgyýetçilik ugurlary maslahat edilýär.
Maslahatda aýallaryň söwda we telekecilige gatnaşmagynyň ykdysady üstünlikler ugrundaky roluna, liderçiligiň döredýän mümkinçiliklerine we aýallaryň döwleti dolandyrmagynyň ösüşe ýetirýän täsirine degişli meseleleriň gozgalmagyna garaşylýar.
Simpoziumda aýallaryň telekeçilikdäki roluna aýratyn üns berildi. Gyrgyzystanyň “Siar” atly hususy kärhanasynyň başlygy Aýnura Sagynbaýewa bu halkara forumyň ähmiýetini şeýle kesgitledi: “Aýallaryň telekeçilikdäki roly örän uly. Sowet Soýuzy dargansoň, maşgala eklenjine degişli köp meseleler aýallaryň gerdenine düşdi. Şondan bäri aýallar biznesiň guramaçylygynda we osüşinde belli bir üstünlikleri gazanyp bildiler”.
Gyrgyzystanyň göreldesi
Käbir bilermenler regionda aýallaryň biznesdäki aktiwligi bilen Gyrgyzystanyň beýleki döwletlere görelde bolup biljegini aýdýarlar, emma olar aýallaryň syýasy-jemgyýetçilik ugurlardaky aktiwliginiň ýurtda henizem pes galýanlygyny belleýärler.
Muňa garamazdan, forumyň guramaçylary gyrgyzystanly zenanlaryň syýasy aktiwiligine we forumyň Bişkekde geçirilmeginiň simwoliki häsiýetine ünsi çekiýärler.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň informasiýa boýunça wekili Bredli MakGwaýeriň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde bellemegine görä, simpoziumda Gyrgyzystanyň zenan prezidenti Roza Otunbaýewanyň çykyş etmegi bu halkara çäresi bilen baglanyşdyrylýan umytlaryň simwolydyr.
Gyrgyzystanyň paýtagtynda geçirilýän aýallaryň ykdysady forumy öz işini 20-nji iýula çenli dowam etdirer.


text:
Eýranyň paýtagty Tähranda müňlerçe işçi “Maý gününde”, ýagny zähmetkeşleriň raýdaşlyk gününde protest çäresini geçirdi. Olar bu çärede has gowy iş şertleriniň döredilmegini talap edip, ýurtdaky iş orunlaryny eýeleýän daşary ýurtly işçilere garşy protest bildirdiler.
Eýranyň ýarymresmi “ILNA” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, demonstrantlar Tähranyň merkezindäki “Zähmetkeşleriň öýi” atly edaranyň golaýynda ýygnanypdyrlar. “Zähmetkeşleriň öýi” Eýranyň döwlet işgärleriniň bileleşigidir.
Protestdäki käbir plakatlarda: “Daşary ýurtly işçileri işe çekmeklik eýranlylary işsiz goýmagy aňladýar” diýlip ýazylypdyr.
Fransiýanyň “AFP” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, Eýran ýurtdaky işçi güýjüniň 10%-den gowragynyň işsiz galmagyndan ejir çekýär.


text:
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly tamamlanyp barýar. Biz il-ýurt bähbitli maksatnamalarymyzy durmuşa geçirmekde ýokary netijeler gazanylan 2016-njy ýyl bilen hoşlaşyp, ata Watanymyzy täze belentliklere çykarjak 2017-nji ýyly uly ruhubelentlik bilen garşylaýarys.
Täze ýyl Gündogar müçenamasy boýunça takyk ýyly. Towuk türkmenlerde ýedi hazynanyň biri hasaplanýar. Goý, takyk ýyly her bir maşgala abadançylyk we rysgal-döwlet getirsin!
Berkarar Watanymyzy ösdürmekde, milli gymmatlyklarymyz y baýlaşdyrmakda 2016-njy ýylda hem tutumly işler amala aşyryldy. «Döwlet adam üçindir!» diýen syýasaty alyp barýan berkarar döwletimiziň ykdysadyýetini ösdürmäge, halkymyzyň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga itergi berjek köpsanly iri desgalar guruldy.
Biz geçen ýyl paýtagtymyz Aşgabatda Oguzhan adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň binalar toplumyny, Halkara howa menzilini, «Aşgabatenergo» önümçilik birleşiginiň «Paýtagt» dolandyryş merkezini, birnäçe lukmançylyk merkezlerini, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda mebel toplumyny, Gökdepe etrabynyň Kärizek geňeşliginde Aba Annaýew obasyny, Balkan welaýatynyň Serdar şäherinde çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezini ulanmaga berdik.
Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky, Lebap welaýatynyň Garabekewül we Mary welaýatynyň Mary etraplarynda döwrebap obadyr şäherçeleri dabaraly ýagdaýda açdyk. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda hem täze kottejler toplumyny, ýaht-kluby we bäş ýyldyzly myhmanhanany ulanmaga berdik.
Ýaňy-ýakynda bolsa iri desgalaryň ýene-de birini Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji tapgyry bolan Atamyrat — Ymamnazar — Akina bölegini işe girizdik. Türkmeniň bereketli topragynda tebigy baýlyklaryň egsilmez gorlary bar. Biz bu baýlyklary halkymyzyň bähbidine, bütin adamzadyň hatyrasyna gönükdirmäge çalyşýarys.
Merdana daýhanlarymyz hem tamamlanyp barýan ýylda gallanyň we pagtanyň bol hasylyny ýetişdirdiler. Watan harmanyna 1 million 600 müň tonnadan gowrak guşgursak bugdaý, 1 million 100 müň tonnadan hem köp «ak altyn» tabşyrdylar.
Telekeçiler ata Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga saldamly goşant goşýarlar. Daşary ýurt harytlarynyň ornuny tutýan we beýleki döwletlere iberilýän, bäsleşige ukyply önümleriň önümçiligini barha ösdürýärler. Biz geljekde hem ykdysadyýetimiziň bu ulgamyny höweslendirmäge, kiçi we orta telekeçiligi ösdürmäge uly üns bereris.
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Geçip barýan ýylda ýurdumyzyň saglyk ulgamyny hil taýdan täze derejä çykarjak giň gerimli özgertmeler amala aşyryldy. Häzirki zaman hassahanalary we saglyk merkezleri guruldy.
Geljegimiz bolan ýaş nesillere döwrebap bilim we terbiýe bermek, olaryň beden taýdan sagdyn bolup ýetişmeklerini gazanmak hem örän möhüm wezipeleriň biridir. Bu wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin ýurdumyzda netijeli işler alnyp barylýar.
Ylmy ösdürmek, ylmyň we tehnikanyň gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmak halk hojalygyny ösdürmegiň netijeli usuly bolup durýar. ХХI asyr — ylym asyry hasaplanýar. Sebäbi, döwleti ösdürmek ylmy ösdürmek bilen aýrylmaz baglydyr. Şoňa görä-de, biz ylmy-tehniki we innowasion maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine aýratyn ähmiýet berýäris.
Bedenterbiýe we sport ulgamy boýunça hem geçen ýyl ýurdumyzda düýpli işler amala aşyryldy. Türgenlerimiziň halkara ýaryşlarynda gazanýan üstünlikleri biziň tagallalarymyzyň ýerine düşýändigini aýdyň görkezýär. Biz sporty we köpçülikleýin bedenterbiýäni ösdürmek boýunça geçirýän işlerimizi geljek ýylda has-da giňelderis.
Nesip bolsa, täze ýyl Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Bu Oýunlary ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek boýunça alyp barýan işlerimizi hem güýçli depginde dowam ederis.
Geçip barýan ýyl Bitarap döwletimiz üçin halkara hyzmatdaşlygynda hem örän netijeli boldy. Berkarar Watanymyz indi bäşinji gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlisiniň wise-başlyklygyna saýlandy. Türkmenistanyň bu abraýly Guramanyň ençeme ýöriteleşdirilen edaralaryna we komissiýalaryna, ýaňy-ýakynda bolsa Energetika Hartiýasynyň Başlyklygyna saýlanmagy halkymyz we döwletimiz üçin örän uly mertebedir.
Bu mysallar bitarap döwletimiziň halkara abraýynyň barha ýokarlanýandygynyň, netijeli daşary syýasaty alyp barýandygynyň aýdyň mysalydyr. Biz ygtybarly hyzmatdaş hökmünde Birleşen Milletler Guramasy bilen hemişe netijeli gatnaşyklary ösdüreris.
Siziň bilşiňiz ýaly, şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda Ýaşulularyň nobatdaky maslahatyny ýokary derejede geçirdik. Maslahatda Türkmenistanyň Konstitusiýasy rejelenen görnüşde kabul edildi. Biz Esasy Kanunymyza laýyklykda, özgertmeler ýoly bilen ynamly öňe gideris, il-ýurt bähbitli işlerimizi täze ýylda hem üstünlikli alyp bararys. Raýatlarymyzyň azatlyklaryny we hukuklaryny üpjün ederis.
Hormatly watandaşlar!
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda medeniýeti ösdürmek, milli mirasymyzy baýlaşdyrmak boýunça hem netijeli işler amala aşyryldy. Biz Mary welaýatynda Medeniýet hepdeligini geçirdik. Bu çäreler asyrlardan gözbaş alýan ruhy mirasymyzyň hem-de milli medeniýetimiziň özboluşly baýramyna öwrüldi. Nesip bolsa, täze ýyl Medeniýet hepdeligini gözel paýtagtymyz Aşgabatda geçireris.
Bitarap döwletimiziň medeni syýasaty dünýä ýurtlary bilen dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmekden, medeni hyzmatdaşlygy giňeltmekden ybaratdyr. Daşoguz şäheriniň 2016-njy ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, daşary ýurtlarda Türkmenistanyň, ýurdumyzda dostlukly döwletleriň Medeniýet günleriniň geçirilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär.
Türki dilli döwletler bilen doganlyk gatnaşyklarymyzyň gerimi hem barha giňelýär. Şu ýyl ýurdumyzda geçirilen çärelere doganlyk döwletleriň wekilleri, türki dilli ýurtlarda geçirilen çärelere bolsa, sungat ussatlarymyz işjeň gatnaşdylar. Biz bu gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdüreris.
Hormatly adamlar!
Men ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşy alýan 2017-nji ýylymyzyň hem uly ösüşleriň, ruhubelentligiň we üstünlikleriň ýyly boljakdygyna berk ynanýaryn. Täze ýylda il-ýurt bähbitli maksatnamalarymyzy, uly tutumlarymyzy amala aşyrmakda mähriban halkymyň yhlasly we tutanýerli zähmetine bil baglaýaryn.
Nesip bolsa, 2017-nji ýylda biz Ýaşulularyň maslahatyny Ahal welaýatynda geçireris. Pähim-paýhasly ýaşulularymyz bilen ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň aýdyň ýoluny görkezjek döwletli maslahat ederis. Öňde duran möhüm wezipelerimizi kesgitläris.
Ýaşulularyň şu ýyl Aşgabatda geçirilen maslahatynda belleýşim ýaly, 2017-nji ýyl uly taryhy wakalara beslener. Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary şol wakalaryň arasynda örän möhüm ähmiýete eýe bolar.
Saýlawlara ilkinji gezek syýasy partiýalaryň üçüsiniň, ýagny Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, Agrar partiýasynyň hem-de Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň gatnaşmagy onuň ýokary derejede bäsleşikli geçmegini üpjün eder. Men Prezident saýlawlarynyň biziň raýatlarymyzyň durmuş-syýasy işjeňligini we kämilligini has-da artdyrjakdygyna berk ynanýaryn!
Her ýylda bolşy ýaly, biz Täze ýylda hem mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak meselesine aýratyn üns bereris. Zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň möçberlerini ýene-de köpelderis.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Şu ýyl biz ata Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramyny uly dabaralara besläp, giňden belläp geçdik. Ýurdumyz çärýek asyryň içinde müňýyllyklara barabar ýol geçdi. Syýasy, ykdysady we medeni-ynsanperwer ugurlarda ynamly ösýän, abraýly döwletleriň biri hökmünde dünýäde ykrar edildi.
Hormatly watandaşlar!
Ýene sanlyja minutlardan biz Täze ýyla gadam basarys. Goý, 2017-nji ýyl ata Watanymyz we mähriban halkymyz üçin asudalygyň hem-de abadançylygyň, rowaçlyklaryň we üstünlikleriň ýyly bolsun!
Täze ýylda size berk jan saglyk, halal ojaklaryňyza agzybirlik we rysgal-bereket arzuw edýärin!
Täze 2017-nji ýylyňyz gutly bolsun, eziz watandaşlar!
«Watan» gazeti.
01.01.2017 ýyl.


text:
Kubanyň rewolýusion lideri, kommunistleriň ada döwletine ýarym asyra golaý ýolbaşçylyk eden Fidel Kastro 90 ýaşynda aradan çykdy diýip, prezident Raul Kastro milli telewideniýede yglan etdi.
"Kuba rewolýusiýasynyň baş harby serkerdesi 22 sagat 29 minutda aradan çykdy" diýip, prezident 25-nji noýabrda, gök harby lybasyny geýip, milli telewideniýede eden çykyşynda aýtdy.
"Hemişe öňe, ýeňşe!” diýip, Raul Kastro ölümiň sebäbini aýtman goýdy.
Ozalky rewolýusion lideriň jesedi 26-njy noýabrda, onuň öz nesihatyna laýyklykda, ýakylar diýip, Raul Kastro belledi.
Kubada indi birnäçe gün ýas tutular.
Anyk aýdylmadyk içege kesellerinden ejir çeken Kastro 2006-njy ýylyň iýulynda wagtlaýyn wezipesinden çekildi we soňra, 2008-nji ýylda öz ýerine resmi taýdan doganyna geçirdi.
Ol öz bir partiýaly ada döwletine 47 ýyllap ýolbaşçy boldy.
Kastro öz ömrüniň soňky ýyllarynda döwlet mediasynyň pikir bölümi üçin makala ýazdy, emma jemgyýetçilige kän çykmady.
Onuň soňky ýyllarda adamlara iň ýakyndan gatylan gezegi aprel aýynda, ýurduň Kommunist partiýasynyň kongresiniň soňky gününde boldy.
"Basym menem beýleki hemme adamlar ýaly bolaryn. Biziň hemmämiz üçin wagt geler, emma Kubanyň kommunistleriniň ideýalary, eger-de biri hyjuw we mertebe bilen işlese, bu planetada subutnama hökmünde saklanyp galar, olar adamzada zerur maddy we medeni gymmatlyklary, hiç wagt ýan bermezden göreşmek arkaly öndürip bilerler» diýip, ol aýtdy.
Kastronyň ölümi krizise iterjege meňzemeýär, sebäbi Raul soňky on ýylda häkimiýeti berk golunda saklamagy başardy. Ol dissidentleri esasan kontrol astynda saklady we ykdysady reformalar çäklendirildi.
Raul Kastro 2018-nji ýylda, öz möhleti dolanda wezipeden çekiljekdigini aýtdy. Şeýle-de ol öz ornuna wise-prezident Miguel Diaz-Kaneliň geçjekdigini aýtdy.
Dünýä liderleri Kastronyň ölümine gynanç bildirýär
Dünýä liderleri öz ada döwletine tas ýarym asyr ýolbaşçylyk eden kuba rewolýusioneriniň ölümine gynançlaryny beýan etdiler.
Kastronyň ölümi baradaky habar ýurduň Maýamide bosgunçylykda ýaşaýan adamlarynyň arasynda şatlyk, dünýä liderlerinde gynanç döretdi.
Müňlerçe adam Kastronyň ölümini baýram etmek üçin köçelere çykyp, Maýaminiň "Kiçijik Hawanasynda" "Cuba si! Castro no!" diýip gygyrdy.
Kastro dünýäniň çar künjegindäki çepçileriň hormatyny gazandy, olar oňa latyn Amerikasynda Birleşen Ştatlaryň agalygyna garşy duran, garyplara bilim, saglygy saklaýyş hyzmatlaryny beren we dünýä ýüzünde sosializm hereketini hyjuwlandyran öňdengörüji hökmünde seretdiler.
Rus prezidenti Wladimir Putin 26-njy noýabrda Kremlden ýaýradan beýanatynda Kastrony «Bir eýýamyň simwoly» diýip öwdi.
Putiniň Raul Kastro ýollan telegrammasynda Fidel Kastronyň «Orsýetiň ynamdar dosty bolandygy» aýdylýar.
Ozalky sowet lideri Mihail Gorbaçew Kastrony öz ada ýurduny «kuwwatlandyran» lider hökmünde taryplady.
Wenezuelanyň sosialist prezidentiNikolas Maduro "dünýä rewolýusionerlari onuň mirasyny alyp götermeli, oňa eýermeli" diýdi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua OllandKastro Kuba rewolýusiýasynyň «umytlaryny we lapykeçliklerini» özünde jemledi diýmek bilen, Kastro režiminiň adam hukuklarynyň bozulmagyndaky roluny nazara alyp aýtdy.


text:
Şenbe güni Eýranyň häkimiýetleri Birleşen Ştatlaryň harby güýçlerini Pars aýlagynda we Oman deňziniň territoriýalarynda Eýranyň howa giňişliklerini bozýanlykda hem-de “bikanun we prowokasion” hereket edýänlikde aýyplady.
Eýranyň BMG-däki ilçisi Mohammad Khazai bu baradaky beýanatynda Birleşen Ştatlaryň harby uçarlarynyň oktýabr aýynda ýedi gezek we noýabryň başynda-da bir gezek Eýranyň howa serhetlerini bozandygyny öňe sürüpdir.
Mohammad Khazai BMG-niň Baş sekretaryna we Howpsuzlyk Geňeşine gönderen bu baradaky hatynda Birleşen Milletler Guramasyny Waşingtonyň “halkara kanunçylygyny bozýan hereketleriniň dowam etmegine garşy” duýduryş bermeklige çagyrypdyr.


text:
Bosniýanyň umumy prezidentliginiň musulman agzasy Haris Silaýžiç 25-nji maýda Belgrada ilkinji resmi saparyny edýär.
Onuň wekili Damir Arnaut bu saparyň Silaýžiçiň Belgrada 1992-95-nji ýyllyryň urşy gutaraly bäri ilkinji barşy boljagyny aýtdy.
Silaýžiç Belgrada sapary mahalynda öz serb kärdeşi Boris Tadiç bilen duşuşar.
Silaýžiç ozal Belgrada serb syýasatçylarynyň Bosniýada edilen uruş jenaýatlary baradaky garaýşy üýtgeýänçä barmajagyny aýdypdy.
Serb parlamenti mart aýynda 1995-nji ýylda bosniýaly serb güýçleriniň Srebrenikada 8 müň çemesi musulman erkegini gyrmagyny ýazgarýan jarnama kabul etdi.


text:
Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisini öldürmek üçin dildüwşügiň bolandygyna subutnama getirilmegi baradaky Eýranyň haýyşyna Orsýet goşuldy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bu meseläniň jikme-jigini maslahatlaşmak üçin ABŞ-nyň öz wekillerini Moskwa ugradýandygyny aýtdy.
Mundan öň Eýranyň DIM-i şu iş boýunça tussag edilen, eýran-amerikan goşa raýatlygy bolan Mansor Arbabsiar bilen duşuşmaga mümkinçilik döretmek haýyşy bilen Eýran Amerikan bähbitlerine wekilçilik edýän Şweýsariýanyň ilçihanasyna ýüz tutupdy.
Eýran häkimiýetleri bu dildüwşüge gatnaşygyny üzül-kesil ret ýedýär.


text:
Aşgabat, 08.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Jorj Waşington adyndaky uniwersitetiň (ABŞ) arasynda baglaşylan Ylalaşyga görä, biziň ýurdumyzda arheologik barlaglar geçiriler.
Bu abraýly amerikan ýokary okuw mekdebiniň hünärmenleri türkmen alymlary bilen bilelikde öň Mary welaýatynyň Garagum etrabynda, Gadymy Margiananyň çäginde halkara arheologik toparyň düzüminde gözleglere gatnaşyp görüpdiler. Ylalaşyk bu işiň indiki bäş ýylda dowam etdirilmegini göz öňünde tutýar.
Halkara arheologik toparyň Gadymy Merwdäki ýadygärliklerde geljekki işi alyp barjak taryhy-medeni ýadygärlikleri aýawly saklamaga, öwrenmäge we gaýtadan dikeltmäge ýardam berer. Türkmen arheologlarynyň we olaryň daşary ýurtly kärdeşleriniň bilelikdäki işiniň, açyşlarynyň dünýä ylmy bileleşiginde ara alnyp maslahatlaşylmalydygyny we bilermenlik bahasyny alandan soň, tanyşdyrmak üçin giň jemgyýetçilige hödürleniler.


text:
Elbetde, biz ol döwürlere şaýat däl. Ýöne taryhda galdyrylan ýazgylara görä, gunlar - türkmenleriň ata-babalary bolupdyr. Beýik Hytaý diwary bolsa gunlardan gorkulyp, gunlaryň batyrlygynyň öňünde durmaga tabyň bolmanlygy üçin galdyrylypdyr.
Taryh uzakda galdy. Häzir dünýe başgaça ýaşaýar. Gadymda biri-biriniň ýurduna kesekini aýak basdyrmajak bolup, gan döküşen döwletler indi birek-birege dostlukly gol uzadyşyp, biri-birine ýapyk gapylaryny açýarlar. Asyrlaryň dowamynda özüniň taryha hem dünýä belli bolan beýik diwarynyň içinde gunlaryň nesilleriniň taryhyndan-da, özlerinden-de bihabar ýaşan hytaýlylar hem Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň özleriniň beýik diwarlarynyň derwezesini gunlaryň nesilleriniň ýurduna tarap giňden açdylar.
Hytaý Halk respublikasynyň hem-de Garaşsyz Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň dostlukly hyzmatdaşlyklara gol goýmaklarynyň netijesinde Türkmenistan - Hytaý gaz geçirijisiniň taslamasyny amala aşyrmak hem-de türkmen tebigy gazyny Hyýtaý Halk respublikasyna akdyrmak barada Türkmenistan hem-de Hytaý tarapyndan hökümetara baş ylalaşygyna gol çekilipdi. Bu ylalaşygyň ýerine ýetirilmegine Türkmenistanda iňňän möhüm ähmiýet berildi hem ol ylalaşyk iş ýüzünde amala aşyryldy - bütin dünýä mälim bolşy ýaly, ýaňy-ýakynda türkmen tebigy gazy Beýik Hytaý diwarly Hytaýa tarap akyp başlady.
Hytaýly hyzmatdaşlar Türkmenistanda maýa goýum taslamalaryny-da amala aşyrdylar. Türkmenistanda hytaýly hyzmatdaşlaryň umumy bahasy 1,5 milliard ýuana we ABŞ-nyň 390 million dollaryna barabar bolan 41 sany maýa goýum taslamasy amala aşyryldy.
Türkmenistanda hytaýlylar örüsini giňeldýärler. Olar türkmenistalylar üçin iş ýerlerini açýarlar. Şu günler hytaý firmalary dürli hünärler boýunça adamlary işe alýarlar. Hytaýlylar bilen işleşmek üçin rus dilini gowy bilmeli, iň bolman, rus dilinde düşünişip bilmeli. Esasan, olar iňlisçe-de gowy gürleýärler.
«Gelen - döwlet»
Orsýede işlemäge gelýän hytaýlylaryň orsýetli gyzlar bilen nikalaşyp, soňra özlerini propiska salmagy hem-de özlerine graždanlyk bermegi talap edýändikleri hakda adamlaryň arasynda gürrüň edýärler. Türkmen gyzlary Türkmenistana gelýän türklere, eýranlylara-ha durmuşa çykýarlar. Olaryň hut «ig» diýlip hasaplanýan türkmenlere meňzäp duran - gara gözli, gara saçly, garaýagyz millet bolan hytaýlylar bilen nikalaşmak meselesi bolarmy-bolmazmy, ony häzir hiç kim aýdyp bilmez.
Ýöne her hili ýagdaý bolup biler. Käte «Oslanmadykdan osluk çykar» diýlenem bolaýýar. Eger türkmen gyzlary olar bilen nikalaşmasa-da, Türkmenistanda ýaşaýan ýüze golaý milletiň wekilleriniň ählisiniň gyzlaryna hytaýly bilen nikalaşmaz diýip hiç kim güwä geçip bilmez.
«Şeýle ýagdaýda hytaýlylar Türkmenistanda hem özlerini propiska etmegi we graždanlyk bermegi talap edip başlasalar, nähili bolarka?» diýip, häzirden türkmen topragyny hytaýlylardan gabanyp, howsala düşýänlerem ýok däl. Türkmenistanda ýaşaýan türkmen däl milletleriň käbirleriniň gyzlarynyň ýurda işlemäge gelýän afrikalylar, päkistanlylar, hindiler, araplar bilen mähirli gol tutuşyp, kafedir restoranlara, barlara, teatrlara barýanlary gizlin däl. Olaryň islän kişisi bilen nikalaşmajagyna hiç kim güwä geçip bilmez.
Nähili wakalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolsalar-da, türkmenler öz ýurduna gelýänlere «Gelen - döwlet» diýýärler. Hytaýlylar hem türkmen üçin belki, «Gelen döwlet» bolsun!
Çoluk Möwlamow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu ýerde öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
BMG-niň 9-njy dekabrda ýaýradan adam hukuklary boýunça hasabatynda gündogar Ukrainadaky konfliktde wepat bolanlaryň tassyklanan sanynyň noýabr aýynda 9 müňden geçendigini habar berdi, şol bir wagtda-da regionyň “beýleki ýerlerinde duşmançylygyň çürt-kesik azalandygyny” belledi.
BMG-niň Ukrainada adam hukuklary boýunça gözegçiler missiýasynyň hasabatynda Ukrainanyň harbylarynyň we orsýetçi separatistleriň “agyr ýaraglaryny” yza çekmegi bilen duşmançylygyň azalandygy bellenýär.
Şeýle-de hasabata görä, 2014-nji ýylyň aprel aýynda söweşler başlanaly bäri wepat bolanlaryň sany noýabr aýynda 9098 adama ýetipdir ýene 20732 adam ýaralanypdyr.
Adam pidalarynyň sany raýatlary, hökümet goşunynyň harbylaryny we orsýetçi separatistleri öz içine alýar.
Hasabatda gündogar Ukrainada 26-njy awgustyň we 15-nji noýabryň arasynda 47 raýatyň wepat bolandygy aýdylýar.


text:
Şu gün Ysraýylyň häkimiýetleri hepdäniň duşenbe güni tussag astyna alnan 700 töweregi halkara aktiwistinden aglabasyny öz ýurtlaryna ugratdy.
Bu daşary ýurtly aktiwistler hepdäniň duşenbe güni Orta ýer deňzi arkaly Palestinanyň Gaza sektoryna ýük alyp barýan parahatçylyk gämisine Ysraýylyň harbylarynyň eden hüjümi wagtynda tussag edilipdiler.
Harbylaryň bu hüjüminde gämidäki aktiwistlerden 9-sy atylyp öldürildi. Hüjüm edilen gämidäki adamlaryň aglabasy Türkiýäniň raýatlary.
Bu wakanyň yzy bilen Birleşen Milletler guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi Ysraýylyň harbylarynyň eden bu hüjümini ýazgaryp çykyş etdi. Şu gün Türkiýäniň goranmak ministri Ahmed Dawutoglu hem adam ýitgilerine getiren bu wakalaryň düýpli derňelmegine çagyryş etdi.
Tussag edilenlerden ýene 100-e golaýynyň Ysraýylyň günortasyndaky türmede saklanýandyklary habar berilýär.


text:
Guramanyň täze hasabatynda NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara goşunlarynyň Owganystandan çekilmeginden soň ýurtda weýrançylykly syýasy krizisyň döremeginiň ähtimaldygy aýdylýar. Owgan hökümeti 2014-nji ýyldan soň ýurduň howpsuzlygyny öz güýji bilen üpjün etmäge taýýarlanýar.
“2014-nji ýylyň agyr geçiş ýoly” atlandyrylan hasabaty taýýarlan hökümete degişli bolmadyk “Halkara krizis topary” gandöküşikli konfliktiň öňüni almaga çagyrýar.
Guramanyň Owganystan boýunça baş analitigi Kandas Rondeuksyň sözlerine görä, Birleşen Ştatlar tarapyndan goldanýan owgan hökümetiniň “2014-nji ýylda NATO-nyň ýurtdan çekilmeginden soň dargamagynyň uly töwekgelçiligi” bar.
Şeýle-de Rondeuks “owgan goşunynyň we polisiýasynyň ýüküniň ýetikdigini we geçiş üçin taýýarlygynyň pesdigini” belledi. Hasabatda hökümetiň adalatly saýlawlara taýýarlyk taýdan şowsuzlygynyň-da durnuklylyga wehim salýandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky, 20-nji sentýabrda badalga berlen, açyk halkara futbol ýaryşy dowam edýär. Eýýäm bu ýaryşyň ençeme duşuşyklary tamamlandy. Emma ýaryşyň halkara derejesinde geçirilýändigine garamazdan, ilat arasynda bu ýaryşa gyzyklanma az.
23-nji sentýabrda Täjigistan bilen Özbegistanyň futbol komandalarynyň arasynda ”Köpetdag” futbol stadionynda geçirilen ýaryşa tomaşa etmäge baranlaryň sany diňe 100-150 adam töweregi bolup, käbir tomaşaçylaram stadiona ýaş çagalary bilen barypdyrlar.
“Köpetdag” stadionynyň işgärlerinden biriniň aýtmagyna görä, bu diňe 23-nji sentýabrda bolan duşuşyga mahsus bolman, şu güne çenli geçirilen beýleki ýaryşlara bolan gyzyklanma-da şol günküden o diýen tapawutly bolmandyr.
Bu ýaryşyň duşuşyklary täze açylan “Türkmenistan sport” telekanalynda hem görkezilýär, emma şol translýasiýalarda diňe futbol meýdançasy görkezilip, ýaryşa tomaşa etmäge baranlara o diýen üns berilmeýär.
Tomaşaçylaryň gyzyklanmasynyň pesliginiň sebäpleri barada dürli pikirler bar.
"Ikinji derejeli komandalar"
Ýaryşa tomaşa etmäge baran käbir tomaşaçylaryň aýtmagyna görä, onuň bir sebäbem ýaryşa güýçli komandalaryň gatnaşmaýanlygy bilen bagly. Şeýle pikiri öňe sürýänlerden birem aşgabatly 35 ýaşly futbol janköýeri Ýakup.
“Bu ýaryşa köplenç halatda daşary ýurt komandalarynyň 2-nji derejeli ýa-da ýaşlar düzümindäki komandalary gatnaşdyrylýar. Şu ýyl bolsa diňe milli ýetginjek ýygyndy komandalar bu ýaryşa gatnaşýarlar” diýip, Ýakup aýdýar.
Ýakubyň bu aýdýanlaryny belli bir derejede Türkmenistanyň prezidentiniň kubogyny almak ugrunda her ýyl diýen ýaly geçirilýän ýaryşyň statistikasy hem tassyklaýar. Mundan öň 17 gezek geçirilen bu ýaryşlarda daşary ýurt komandalary Türkmenistanyň prezidentiniň kubogyny diňe 3 gezek eýeläpdi.
Türkmenistanyň futbol komandalarynyň şu güne çenli daşary ýurtlarda görkezen o diýen üstünliginiň bolmandygyny nazara alsaň, käbir synçylaryň sözi bilen aýdylanda, bu geçirilýän ýaryşyň hiliniň pesdigi belli bolýar.
Mejbury hem meýletin tomaşaçylar
Şol bir wagtyň özünde-de, geçen ýyl bilen deňeşdirilende, bu ýylky ýaryşlaryň başga bir aýratynlygam bar. Bu ýaryşyň duşuşyklary geçýän stadionlaryň tribunalarynda geçen ýyl tomaşaçylar az däldi. Emma, aýdylyşyna görä, olaryň aglaba bölegi ýolbaşçylarynyň buýrugy bilen stadiona mejbury baran hökümet işgärlerinden, mekdep okuwçylaryndan we studentlerden ybaratdy.
Emma bu ýyl, prezidentiň gatnaşmagynda geçirilen açylyş dabarasyny hasaba almanyňda, umumy ýaryşlara tomaşaçy hökmünde gatnaşýanlaryň sany juda az, ýöne ýaryşa tomaşa etmäge baran adamlaryň öz islegleri bilen stadiona baran tomaşaçylardygy aýdylýar.
Ýaryşyň açylyş dabarasynda gaýtalanan ýagdaýyň ýaryşyň jemleýji duşuşygynda hem gaýtalanmagyna garaşylýar. Mälim bolşy ýaly, şol çärä ýokary okuw jaýlarynyň talyplary, hemem döwlet işgärlerinden ybarat müňlerçe adam gatnaşdyrylypdy.
Ýeri gelende ýatladyp geçsek, bu ýylky ýaryşda Türkmenistanyň, Orsýetiň, Ukrainanyň, Belarusyň, Ermenistanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň ýetginjekler komandalary özara bäsleşýärler.


text:
Salam, hormatly lukman! Çagadaky dogabitdi ýeke ýumurtgalyk gelejekde zyýan berip bilermi? Şuňa gaýrat edip, düşündiriş berseňiz, minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Çaganyň dogabitdi bir ýumurtgajygynyň bolmazlygy (monorhizm) onuň durmuşyna hiç hili ýaramaz täsir edip bilmeýär. Bir ýumurtgajygyň işiniň kadaly bolan ýagdaýynda adamda jynsy islegiň döremegi, onuň jynsy ukyby we önelgelilik ýagdaýlary kadaly, adatdaky ýaly bolýandyr. Bu ýagdaýyň böwrekleriň we ýumurtga haltajygynyň dogabitdi zeperlenmeleri bilen utgaşýanlygyny göz öňüne tutup, ol agzalary barlamagyň zerurdygyny belläsimiz gelýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
>>
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Minskide başga ýere gitmezlik barada dil haty alnyp, KGB-niň wagtlaýyn derňew izolýatoryndan boşadylan iki syýasy tussaga öý tussaglygy yglan edildi.
Şol iki adamyň Belarusyň prezidentligine öňki kandidat Wladimir Neklýaýew bilen ikinji bir kandidat Andreý Sannikowyň aýaly, žurnalist Irina Halipdigini Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugy habar berdi.
19-njy dekabrda prezident saýlawlary geçen güni bolan köpçülikleýin bidüzgünçiliklerde aýyplanan ýene birnäçe adam başga ýere gitmezlik baradaky dil hat bilen şenbe güni boşadyldy.
Anna güni agşam şol şert bilen “Hartiýa-97” oppozision saýtyň redaktory Natalýa Radina boşadylypdy.
Synçylaryň pikiriçe, belarus häkimiýetleri Ýewropa Bileleşiginiň maslahatynyň öň ýany şeýle ädimler edýärler.
31-nji ýanwarda boljak ÝB-niň maslahatynda Belarusa garşy sanksiýa girizmek meselesi maslahat ediler.
Belarusyň tussaghanalarynda ýene 30 töweregi adam şu iş boýunça saklanýar.


text:
Maslahatda Türkmenistan bilen ÝB-niň arasyndaky programmalaryň amala aşyrylyşyna we olaryň perspektiwalaryna garalandygy aýdyldy. Onda esasan iki tarapyň ýangyç-energetika pudagy boýunça gatnaşyklary barada pikir alşyldy.
Bu forumyň işine Ýewropa komissiýasynyň Asgabada gelen toparynyň agzalarynyň, Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň Türkmenistandaky diplomatik missiýalarynyň, wekilhanalarynyň agzalarynyň, “Ýewropa Öýüniň” ýolbasçylarynyň, Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň wekilleriniň gatnaşandygy habar berildi.
Türkmenistan tebigy gazy eksport etmek boýunça Ýewropanyň bazarlaryna geljegi örän uly bolan ugur hökmünde garaýar. Bu barada prezident Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň ýanwarynda Ýewropa komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso bilen Aşgabatdaky duşuşygynda hem aýtdy. Onuň bellemegine görä, türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak üçin ähli zerur mümkinçilikler bar we Türkmenistan Ýewropa zerur bolan möçberde tebigi gaz akdyrmak üçin ylalaşyklara islendik wagt gol goýmaga taýýar.
Ýewropa Bileleşiginiň “Günorta koridor” marşrutyna degişli proýektleriň biri-de “Nabukko”. Geçen ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanyň wise-premýeri Baýmyrat Hojamuhammedow Aşgabatdaky forumda çykyş edip, Türkmenistanyň Ýewropa her ýylda 40 milliard kubometr tebigy gaz eksport etmek üçin ýörite infrastrukturany taýýarlaýandygyny mälim edipdi.
“Ýöne isleg başga, reallyk başga. Reallyk şeýle. Jenap Barrosonyň Azerbaýjana saparynda jarnama gol goýulsa-da, Türkmenistanda hiç bir dokumente gol çekilmedi. Bu bolsa türkmen gazyny Ýewropanyň bazarlaryna akdyrmagyň entek problema bolup galýandygyny aňladýar” diýip, Bakuwda ýerleşýän “Nebiti öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şaban Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýakyn ýyllara çenli türkmen gazynyň esasy hyrydary bolan Moskwa Aşgabadyň diwersifikasiýa syýasatynyň, şol sanda Ýewropa Bileleşigi bilen jebis energiýa hyzmatdaşlygynyň ýaramaýandygyny Orsýetiň resmileri açyk aýdýarlar. Mysal üçin, Orsýetiň premýer-ministriniň birinji orunbasary Igor Seçin “’Nabukko’ boş plan. Çünki ony doldurmak üçin zerur bolan tebigy gaz ýok” diýipdi. “Nikaplar syryldy”
Hut şeýle pikirler Orsýetiň metbugatynda hem yzygiderli berilýär. Ýakynda Orsýetiň resmi “Regnum” habar gullugynyň çap eden makalasynda Wiktor Ýakubýanyň ýazmagyna görä, “Wladimir Putin prezident bolan döwründe Orsýetden sowa Ýewropa gaz akdyrmak baradaky proýektler boýunça Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň pozisiýalary örän seresaplylyk bilen ýapyk gapylaryň aňyrsynda beýan edilen bolsa, häzir ähli nikaplar syryldy”.
Ýakubýanyň pikiriçe, Türkmenistanyň bu ugurdaky işleri Orsýetiň bähbitlerine
Aşgabat pul gazanyp boljak ýollary gözleýär. Bu ýerde başga zat ýok. Kreml muny özüne urulýan zarba hasaplaýar. Eger zarba islemeseler, onda pul bersinler.
garşy gelýär. Onuň bilen Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasynyň agzasy, “Money channel” telewizion kanalynyň ykdysadyýet boýunça eksperti Dan Susio hem ylalaşýar.
“Umuman, şeýle pikirler dogry. Häzirki günlerde Türkmenistanyň energiýa syýasaty azda-kände Orsýetiň syýasaty bilen baglanyşykly. Bu 2010-njy we 2011-nji ýyllara degişli. Emma ol 2015-nji ýyly öz içine almaýar. Şol döwürde hem ýewropalylaryň ýöredýän syýasatynyň häzirkisi ýaly bolmagy mümkin” diýip, Dan Susio Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Käbir ekspertleriň pikiriçe, Türkmenistan diňe tebigy gazyny satmak we pul gazanmak üçin alternatiw ýollary gözleýär. Bakuwdaky “Nebiti öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şabanyň sözlerine görä, Orsýet meseläni örän aladaly goýýar.
“Eýse, türkmen lideri ýa-da Türkmenistan näme etmeli? Eger siz almasaňyz, onda türkmen gazyny kimdir birine satmaly ahyry. Ony satmagyň iň gowy bazarlarynyň biri-de Ýewropa. Muny käbirleri Orsýetiň bähbitlerine zarba, başgalar bolsa, Türkmenistanyň Orsýetiň täsirinden çykmaga synanyşygy diýip atlandyrýar. Emma Türkmenistan pul gazanmak isleýär we onuň ýollaryny gözleýär” diýip, Bakuwda ýerleşýän “Nebiti öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şaban aýdýar.
Ilhan Şabanyň pikiriçe, Türkmenistan ýangyç eksportunyň diwersifikasiýasy üçin hatda örän töwekgel proýektlere hem goşulýar: “Mysal üçin, Transowgan gazgeçirijisi baradaky proýekte. Garaz, Aşgabat pul gazanyp boljak ýollary gözleýär. Bu ýerde başga zat ýok. Kreml muny özüne urulýan zarba hasaplaýar. Eger zarba islemeseler, onda pul bersinler”.
Häzir ýyllyk 75 milliard kubometr tebigy gaz öndürýän Türkmenistan geljekde muny 230 milliard kubometre çykarmagy we onuň 180 milliard kubometrini eksport etmegi göz öňünde tutýandygyny aýdýar.


text:
Demirgazyk Kawkazyň Kabardino-Balkariýa regionynyň paýtagty Nalçikde iki ýaragly söweşiji öldürildi.
Derňew komitetiniň resmileriniň sişenbe güni beren maglumatyna görä, çaknyşykdan iki söweşiji gaçmagy başarypdyr.
Duşenbe güni Khasanýa obasynyň golaýynda söweşijidigi öýdülýän toparyň üsti açylanda, howpsuzlyk güýçleri ýörite operasiýany geçirdiler. Çaknyşykda howpsuzlyk güýçleriniň hataryndan hiç kime şikes ýetmedi.
Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Çeçenistanda, Dagystanda, Inguşetiýada we Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileridigi öýdülýän toparlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklarda her ýyl ýüzlerçe adam ölýär we ýaralanýar.


text: InternationalOlympiadinInformatics2014 13-20thJuly2014 Taipei,Taiwan wall Day-1tasks Language:tk-TM Wall(Diwar) Jian-Jiameňzeşululykdakykerpiçleriüst-üstünegoýupdiwarýasaýar.Budiwarnsanykerpiç sütündenybaratbolup,busütünlerçepdensaga0bilenn-1aralygyndabelgilenen.Sütünleriň uzynlyklarybir-birindentapawutlybolupbilýär.Sütüniňuzynlygyonydüzýänkerpiçleriňsanydyr. Jian-Jiadiwaryşuşekildedüzýär:Başdahiçbirsütündekerpiçýok.Soň,Jian-Jiaksanytapgyrdan geçýär(kerpiçlerigoşmakýa-daaýyrmaktapgyry).Binanyňgurluşyhemmeksanytapgyrdan geçilendensoňtamamlanýar.HertapgyrdaJian-Jianayzygiderlikerpiçsütünleriňaralygywebeýiklik (h)beriler,weolşuproseduranyýerineýetirýär: Goşmatapgyrynda,Jian-Jiaberilenaralykdakysütünlereh-denazkerpiçbarbolsa,huzynlygyna deňbolýançakerpiçgoşýar.Egersütündehýa-dah-denköpkerpiçbolsahiçzatedenok. Aýyrmatapgyrynda,Jian-Jiaberilenaralykdakysütünlerdeh-denköpkerpiçbolsa,uzunlykh bolmasyüçinkerpiçaýyrýar.Kerpiçsanyhbolanýa-dah-denazbolansütünlerüçinhiçzat edenok. Siziňişiňizdiwaryňiňsoňundakyşekilinikesgitlemek. Mysal 10kerpiçsütüniňwe6diwartapgyrynyňbardygynykabuledeliň.Aşakdakytablisadakyhemme aralyklarhasabaalynýar.Herbirtapgyryňsoňundakydiwardiagrammalaryaşakdagörkezilen. tapgyr 0 1 2 3 4 5 görüniş goşmak aýyrmak aýyrmamk goşmak goşmak aýyrmak aralyk 1-8sütünaralygy 4-9sütünaralygy 3-6sütünaralygy 0-5sütünaralygy 2-njisütün 6-7sütünaralygy beýiklik 4 1 5 3 5 0 Başdabütünsütünleremboşbolandygyüçin,0-njytapgyrdansoň1-8aralygyndakyherbirsütünde4 kerpiçbolar.0-njywe9-njysütünboşgalar.Birinjitapgyrda,4-8aralygyndakysütünlerdenbeýiklikleri 1bolýançakerpiçaýyrylar,we9-njysütünboşgalar.0-3aralygyndakysütünlerberilenaralygyň daşyndabolanlygysebäpliüýtgemezler.ikinjitapgyrdahiçbirüýtgemebolmaz,sebäbi3-6aralygyndaky sütünleriňhiçbirinde5-denköpkerpiçýok.Üçünjitapgyrdansoň0,4we5belgilisütünleriňbeýiklikleri 3bolar.Dördünjitapgyryňnetijesinde2-njisütüniňbeýikligi5bolar.Bäşinjitapgyr6-njywe7-njy sütünleriňhemmekerpiçleriniaýyrar. 1/3 Ýumuş berilenktapgyrlaryulanyp,herbirsütündäkikerpiçleriňsanynyhasaplaň(hemmetapgyrlargutarandan soň).SizbuildWallfunksiýasynyýazmaly.(BuildWall,diwargurmakdiýmek.) buildWall(n,k,op,left,right,height,finalHeight) n:diwardakysütünleriňsany. k:tapgyrlaryňsany. op:kuzynlygandakymassiw;0<=i<=k-1üçinop[i]i-njitapgyryňgörnüşidir:goşmak tapgyryüçin1weaýyrmaktapgyryüçin2. left(çep)weright(sag):kuzynlygyndakymassiwler;0<=i<=k-1üçin,i-njitapgyrdaky sütünaralygyleft[i]bilenbaşlaýarweright[i]bilengutarýar(left[i]we right[i]aralygyňiçinealynýar). height(beýiklik):kuzynlygyndakymassiw;0<=i<=k-1üçin,height[i]i-njitapgyrüçin uzynlykparametiridir. finalHeight(iňsoňkybeýiklik):nuzynlygyndakymassiw;0<=i<=k-1üçin,netijeleriňi, ýagnyi-njisütündäkikerpiçleriňsanynyfinalHeight[i]-agoýupgaýtarmaly(return). Subtask(ýumuşjyk) Hemmeýumuşjyklarüçinbütintapgyrlaryňbeýiklikparametrleriotrisatelbolmadyk100,000-edeň bolanýa-dakiçibolanbitinsanlardyr. 2/3 subtask ballar subtask ballar 1 8 n n k k bellik bellik goşmaçaçäklendirmeýok 2 24 3 29 bütingoşmaktapgyrlarybütin aýyrmaktapgyrlaryndanöň goşmaçaçäklendirmeýok 4 39 goşmaçaçäklendirmeýok Ýerineýetirmeaýratynlyklary Diňewall.c,wall.cppýa-dawall.pasatlyýekejefaýlugradypbilýäňiz.Bufaýlýokardaky programmajyklaryaşakdagörkezilişiýalyişlemeli.AýratynamsizC/C++programmalryüçinwall.h headerinigoşmaly. C/C++program voidbuildWall(intn,intk,intop[],intleft[],intright[], intheight[],intfinalHeight[]); Pascalprogram procedurebuildWall(n,k:longint;op,left,right,height: arrayoflongint;varfinalHeight:arrayoflongint); Mysalybahalandyrma Grader(bahalandyryjy)girişiaşakdakyformatdaokaýar: 1-njisetir:n,k. setir ( ):op[i],left[i],right[i],height[i]. 3/3


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň prezidenti, baş direktory jenap Žan-Loik Gally kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdi we Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy doglan güni bilen gutlady hem-de türkmen Liderine jan saglyk we köptaraply işlerinde üstünlikleri tüýs ýürekden arzuw etdi. Işewüriň belleýşi ýaly, “Thales Alenia Space” kompaniýasy ykdysady ösüşiniň ajaýyp depginlerini görkezýän hem-de dünýäde döredijilikli ösüş syýasaty bilen tanalýan Türkmenistanyň hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýandygyna buýsanýar.
Döwlet Baştutany gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, döwlet durmuşynyň ähli esasy pudaklaryny düýpli özgertmegiň uly möçberli strategiýasyny tapgyrlaýyn durmuşa geçirip, Türkmenistanyň giň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge we dünýäniň işewür toparlarynyň wekilleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga aýratyn üns berýändigini nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary tehnologiýaly elektron ulgamlaryny, şol sanda awiasiýa hem-de kosmos tehnikalary üçin elektron ulgamlaryny işläp düzmekde we öndürmekde öňdebaryjy bolan “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň ýurdumyzyň ozaldan gelýän hem-de ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biridigini belläp, ynanylan taslamalary durmuşa geçirmäge jogapkärli çemeleşýändikleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Myhman ikitaraplaýyn özara gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljegi barada bolan pikir alyşmalaryň barşynda Türkmenistanyň Baştutanyna bilelikdäki taslamalaryň öňe ilerledilişiniň barşy barada habar berdi. Işewüriň belleýşi ýaly, onuň ýolbaşçylyk edýän kompaniýasy geljegi uly türkmen bazarynda bolmagyny giňeltmäge gyzyklanma bildirýär. Şu babatda jenap Žan-Loik Gall netijeli hyzmatdaşlygy, şol sanda milli kosmos ulgamy üçin hyzmat ediş hem-de ýokary hünär derejeli inžener-tehniki işgärleri taýýarlamak babatda, şeýle hem oba hojalyk ekinlerine gözegçilik etmek meseleleri boýunça gatnaşyklary pugtalandyrmak bilen baglanyşykly birnäçe tekliplerini aýtdy.
Duşuşygyň ahyrynda jenap Žan-Loik Gall wagt tapyp, kabul edendigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýene-de bir gezek hoşallyk bildirip, “Tales” kompaniýasynyň bildirilen ynamy ödemek üçin ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdygyny aýtdy.


text:
Hormatly lukman! Meniň egnim çykýar we bu hadysa mende mydama gaýtalanyp dur. Men näme edemde bu ýagdaý aýrylar? Sizden maslahat bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siziň beýan eden ýagdaýyňyza "egniň gaýtalanýan çykygy" diýilýär. Egin bogny bedende iň köp hereket edýän bogundyr. Gaýtalanýan çykyk diýip, şikesden soň emele gelen ilkinji çykykdan soň gaýtadan dörän çykyga aýdylýar. Käbir adamlarda bu görnüşli çykygyň ýygylygy günde bir näçe gezege çenli hem ýetýär. Her gezekki çykykdan soňra bogundaky üýtgeşmeler artyp, çykyklaryň ýygylygy has köpelip başlaýar. Gaýtalanýan çykyklar köplenç 20 ýaşa çenli ýaş adamlarda duşýar.
Sebäpleri:
► Ilkinji çykygyň agyr ýagdaýda bolmagy;
► Ilkinji çykygyň ýeterliksiz derejede bejerilmegi;
► Lukmançylyk kömegine giç ýüz tutulmagy;
► Immobilizasiýanyň (gips, berkitmeler, daňylar) wagtyndan ir aýrylmagy.
Bejergi çäreleri
Gaýtalanýan çykyklar näsagda ýylda 2 gezekden köp bolsa, onda göniden – göni operatiw bejergä görkezme bolýar. Operatiw bejergi usullaryň häzirki döwürde 300-den gowragy belli bolsa hem, iň amatlysy utgaşdyrlan usul bolup durýar. Operatiw bejergi we maslahat üçin Siz trawmatolog lukmana ýüz tutmaly bolarsyňyz.
Operasiýadan soňky döwürde gaýtadan dikelme döwrüniň (reabilitasiýa) geçişine uly üns berilmelidir. Reabilitasiýanyň maksady – egniň myşsalaryny berkitmekdir. Dikeldilme döwrüniň möhleti 2–4 aý aralygynda geçip, 6 aýdan soň bognuň doly möçberde işjeňligini ýüze çykaryp bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.