text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasyndaky gepleşikler
Türkmenistanyň we Latwiýanyň geoykdysady mümkinçilikleri ikitaraplaýyn we ählumumy hyzmatdaşlygyň bähbidine gönükdirilendir
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasyndaky gepleşikler
Şu gün türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasynda gepleşikler geçirildi.
Irden belent mertebeli myhman paýtagtymyzyň “Oguzkent” myhmanhanasynda bellenen kabulhanasyndan çykyp, “Oguzhan” Köşkler toplumyna geldi. Bu ýerde, esasy girelgäniň öňünde Latwiýanyň Prezidenti Andris Berzinşi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli garşylady. Iki döwletiň Baştutanlary dostlarça görşenlerinden soň, “Oguzhan” zalyna bardylar. Bu ýerde belent mertebeli myhmany garşylamak dabarasy boldy.
Hormat garawuly rotasynyň serkerdesi iki ýurduň Prezidentlerine hasabat berýär. Latwiýa Respublikasynyň we Türkmenistanyň Döwlet senalary ýaňlanýar. Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş Türkmenistanyň Döwlet baýdagyna hormatyny bildirýär. Iki ýurduň Liderleri hormat garawulynyň esgerleriniň nyzamynyň öňünden geçýärler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany Türkmenistanyň Hökümetiniň agzalary hem-de biziň ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary bilen tanyşdyrýar. Latwiýanyň lideri öz gezeginde Türkmenistanyň Baştutanyny öz ýany bilen gelen hökümet wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyrýar.
Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Döwlet baýdaklarynyň öňünde däbe görä, resmi taýdan surata düşmek dabarasyndan soň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz latwiýaly kärdeşini “Altyn zala” çagyrýar. Bu ýerde ikiçäk gepleşikler geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen paýtagtynda belent mertebeli myhmany tüýs ýürekden mübärekläp, Latwiýa Respublikasynyň baştutanyna Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirdi we Türkmenistana şu saparyň iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary giňeltmäge hyzmat etjekdigine hem-de netijeli döwletara gatnaşyklaryny has-da ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirdi.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti mähirli kabul edilendigi üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirip, onuň ýurdunda bu sapara täze, anyk mazmuna eýe bolýan türkmen-latwiýa gatnaşyklarynyň taryhyndaky möhüm waka hökmünde garaýarlar diýip belledi. Netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin oňaýly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, jenap Andris Berzinş Latwiýa Türkmenistany geljegi uly we ygtybarly hyzmatdaş hasaplaýar diýip nygtady. Belent mertebeli myhman Aşgabat şäherine saparynyň täsirleri barada gürrüň bermek bilen, türkmen paýtagtynyň ajaýyp keşbine haýran galandygyny aýtdy. Türkmenistanyň şunuň ýaly ösüşe eýe bolmagynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň uly hyzmatynyň bardygyny belläp, Latwiýanyň Prezidenti öz türkmen kärdeşi bilen täze duşuşygyna örän şatdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçiliklere eýedigini bellemek bilen, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Andris Berzinş taraplaryň bu hyzmatdaşlygy döwletara derejesinde, şeýle hem abraýly halkara guramalarynyň, ozaly bilen Birleşen Milletler Guramasynyň we Türkmenistan-Ýewropa Bileleşigi gatnaşyklarynyň çäklerinde has-da giňeltmäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidentleri özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatyna degişli möhüm meseleler boýunça hem pikir alyşdylar.
Iki ýurduň ýolbaşçylary terrorçylyga, transmilli jenaýatçylyga hem-de neşe serişdeleriniň we psihotrop maddalaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny goldaýandyklaryny aýdyp, häzirki döwrüň bu howplaryna we wehimlerine garşy ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem halkara guramalarynyň we konferensiýalarynyň çäklerinde göreşmekde hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Iki ýurduň Liderleri türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň toparyny ara alyp maslahatlaşyp, häzirki döwürde onuň ileri tutulýan ugurlaryny anykladylar. Şunuň bilen baglylykda, Ykdysady, senagat we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-latwiýa toparynyň, özara geňeşmeleri geçirmegiň, parlamentara gatnaşyklaryny giňeltmegiň ähmiýeti bellenildi. Şolaryň barşynda milli kanunçylygy kämilleşdirmek, türkmen-latwiýa işewürler maslahatlaryny guramak boýunça tejribe alşylýar.
Özara düşünişmek we ynanyşmak, işewür ýagdaýda geçen gepleşikleriň barşynda taraplar iki ýurduň özara gatnaşyklarynyň geljegi uly täze ugurlaryny gözläp tapmagyň möhümdigini bellediler. Şol ugurlaryň hatarynda söwda-ykdysady ulgamy, ulag-aragatnaşyk, energetika, beýleki birnäçe senagat pudaklary, syýahatçylyk we sport, oba hojalygy, şeýle hem döwletara gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegi bolup durýan gumanitar – medeni ugurlar görkezildi.
Soňra gepleşikler “Gorkut ata” zalynda Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň hökümet wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany we Latwiýanyň wekiliýetiniň agzalaryny ýene bir gezek mähirli mübärekläp, Prezident Andris Berzinşe Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirdi we 2012-nji ýylyň sentýabrynda Latwiýa Respublikasyna bolan resmi saparynyň barşynda Rigada geçirilen duşuşygy kanagatlanmak bilen ýatlaýandygyny aýtdy.
Türkmenistan şu günki duşuşyga türkmen-latwiýa dostlukly gatnaşyklary has-da ösdürmekde möhüm tapgyr hökmünde baha berýär diýip, milli Liderimiz gepleşikleriň barşynda belledi. Bu gün netijeli döwletara gatnaşyklary täze mazmuna eýe bolýar, onda hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleri takyk kesgitlendi. “Bu barada biz edil ýaňy Latwiýanyň hormatly Prezidenti bilen pikir alyşdyk, men ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlaryna umumy garaýşyň bolmagynyň iki döwletiň arasyndaky uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek üçin esas bolup durýandygyna ynanýaryn” diýip, türkmen döwletiniň Baştutany belledi.
Häzirki döwrüň möhüm meselelerini, ozaly bilen parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmek, durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça tagallalary birleşdirmek bilen bagly meseleleri çözmekde Türkmenistanyň we Latwiýanyň nukdan nazarlarynyň meňzeşdigi barada aýtmak bilen, milli Liderimiz ýurtlaryň ikisiniň hem ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyny, köptaraply döwletara gatnaşyklarynyň uzak möhletleýin we netijeli usullaryny döretmäge gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Dünýäniň syýasy giňişliginde Latwiýa biziň ýurdumyzyň möhüm hyzmatdaşy hökmünde baha bermek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iri halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we beýleki guramalaryň çäklerinde iki ýurduň gatnaşyklaryny berkitmegiň geljeginiň uludygyny aýtdy.
Latwiýanyň Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny hemişe işjeň goldaýandygyny belläp, döwlet Baştutanymyz mümkinçilikden peýdalanmak bilen, Prezident Andris Berzinşe biziň döwletimiziň daşary syýasy ugruny hem-de ýurdumyzyň halkara giňişliginde öňe sürýän tekliplerini goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Türkmenistanyň 2013-2015-nji ýyllar üçin BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň düzümine saýlanmagy, şu ýylyň aprelinde bolsa, BMG-niň 66-njy mejlisiniň işlejek iki ýyllyk döwründe Ýewropanyň Ykdysady toparynyň wise-başlyklygyna saýlanmagy munuň aýdyň mysaly bolup durýar.
Biz öz gezegimizde, halkara syýasatynyň meseleleri boýunça Latwiýanyň başlangyçlaryna uly hormat bilen garaýarys we geljekde hem syýasy gepleşikleri döwletara gatnaşyklarynyň esasy bölegi hökmünde giňden peýdalanmagy göz öňünde tutýarys diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek meselesine degip geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan we Latwiýa söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň depginlerini we möçberlerini has-da artdyrmak üçin uly kuwwata eýedir diýip belledi. Ikitaraplaýyn özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi iki ýurduň geoykdysady mümkinçilikleriniň bolmagy bilen hem şertlendirilendir.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň kuwwatly ösen ykdysadyýetleri bar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Biziň ýurtlarymyzyň senagatlary dünýä bazarynda bäsdeşlige ukyply önümleri öndürýär. Türkmen we latwiýa kompaniýalary hem-de kärhanalary dünýä bazarynda ulag, aragatnaşyk, telekommunikasýa ýaly ugurlarda hyzmatlaryň giň görnüşini hödürleýärler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz özara ykdysady hyzmatdaşlygyň möçberlerini ep-esli artdyrmak üçin zerur bolan ähli şertleriň bardygyny kanagatlanmak bilen belledi. Mysal üçin, 2012-nji ýylda öňki ýyl bilen deňeşdireniňde, biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 43 göterime deň boldy we ýakyn geljekde bu görkezijiniň iki esse artmagyna garaşylýar.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň pudaklaýyn ministrlikleriniň we edaralarynyň, şeýle hem kompaniýalarynyň we kärhanalarynyň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmak boýunça başy başlanan işleri dowam etmegiň zerurdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu işiň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň netijeli ugurlaryny işläp düzmäge we amala aşyrmaga mümkinçilik berjekdigini belledi. Bu babatda Ykdysady, senagat we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-latwiýa toparyna uly orun degişlidir. Onuň birinji mejlisi 2012-nji ýylyň sentýabrynda Rigada geçirildi. Bu barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz toparyň nobatdaky mejlisini şu ýyl Aşgabat şäherinde geçirmegi teklip etdi.
Maýa goýum işleri üçin hem oňat mümkinçilikler bar. Ol ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda bilelikdäki taslamalar üçin gyzyklanma döredip biler. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Hazaryň türkmen kenaryndaky “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmäge gatnaşmagyň geljegi uly bolup durýandygyny belledi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan senagatlaşdyrmaga tarap ugur aldy diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şonda tutuş ykdysadyýetiň ösüş depginini kesgitleýän esasy senagat pudaklaryny döwrebaplaşdyrmaga esasy ugur degişli bolup durýar. Mysal üçin, ýangyç-energetika toplumy, ulag-aragatnaşyk düzümi, gurluşyk pudagy, dokma senagaty, gaýtadan işleýän senagat we beýlekiler çalt depginler bilen ösýär.
Ykdysady gatnaşyklary giňeltmegiň geljegi barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz Latwiýanyň kärhanalary Türkmenistanda öz tejribesini netijeli ulanyp bilerdi diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygy halkara ulag düzümini ösdürmekde, söwda-üstaşyr geçelgelerini, hususan-da, “Demirgazyk-Günorta” ugur boýunça geçelgeleri döretmekde esasy orun eýeläp bilerdi diýip nygtady.
Mälim bolşy ýaly, ýakynda “Gazagystan-Türkmenistan-Eýran” demir ýolunyň türkmen-gazak böleginiň açylyş dabarasy boldy, ol Russiýanyň, Hytaýyň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň, Hazarýaka sebitiniň polat ýollaryny Günorta we Gündogar Ýewropanyň we Ýakyn Gündogaryň döwletleri bilen birleşdirer diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Täze demir ýoly örän gysga ugur boýunça Baltikanyň deňiz portlaryndan Hindi ummanyna çykarýan Pars aýlagyna çenli ýükleri daşamaga mümkinçilik berer.
Geljekde “Gündogar-Günbatar” ugur boýunça daşalýan ýükleriň möçberleriniň ep-esli artmagyna garaşylýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Hazar, Gara we Baltika deňizlerini birleşdirýän täze ulag ugruny döretmek hakynda başlangyç bilen çykyş etdi. Bu ugurda geljegi uly taslamalary amala aşyrmakda Latwiýanyň ulag kompaniýalarynyň gatnaşmagy goldanar diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda gürrüňi dowam edip, Aşgabadyň we Riganyň arasynda göni uçar gatnawyny ýola goýmagy teklip etdi. Şunda Türkmenistan bu gün öz milli awia kompaniýasy üçin gatnawlaryň ugruny giňeldýär we şunda Türkmenistan üçin günbatar ugur geljegi uly ugurlaryň biri bolup durýar. Bu taslamanyň amala aşyrylmagynyň özara bähbitli boljakdygy aýdyňdyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Riga Ýewropada ulag ýollarynyň merkezi bolup, ol türkmen howa ýollarynyň hödürleýän hyzmatlaryny ilerletmäge ýardam edip biler, beýleki tarapdan, Latwiýanyň awia kompaniýalary Türkmenistanda syýahatçylygyň işjeň ösdürilmegini nazara almak bilen, Ýewropa ýurtlaryndan syýahatçylar toparlaryny Türkmenistana getirip biler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki döwletiň degişli ulag edaralaryna şu meseläni jikme-jik öwrenmegi tabşyrmagy teklip etdi.
Şeýle hem maglumat-aragatnaşyk ulgamynda özara hereket etmek üçin has amatly mümkinçilikler açylýar. Mälim bolşy ýaly, ýakynda Rigada dokma, egin-eşik, gön önümleriniň we önümçilik enjamlarynyň “Moda we dokma -- 2013” atly 18-nji halkara sergisiniň çäklerinde Türkmenistanyň dokma senagatynyň gazananlarynyň görkezilişi üstünlik bilen geçirildi. Ol tejribeleri netijeli alyşmakda, şol sanda döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmak ulgamynda, hünärmenleriň gatnaşyklaryny ýola goýmakda we häzirki zaman bazarynyň islegleriniň öwrenmekde özboluşly meýdança öwrüldi.
“Şol sergä gatnaşmagy Türkmenistan üçin ýurdumyzyň dokma senagatynyň gazanan ýokary netijeleri we üstünlikleri bilen tanyşdyrmaga, işewür gatnaşyklaryň giňeldilmegine, tejribeleriň alşylmagyna we daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de innowasion işläp düzmeleri bilen tanyşmaga mümkinçilik döredýär” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Aşgabatda şu gün açylýan bilelikdäki türkmen-latwiýa işewür maslahatyny gutlap, türkmen döwletiniň Baştutany ýokarda agzalan ugurlaryň iki ýurduň ýolbaşçylarynyň we döwlet edaralarynyň hem-de ykdysady düzüminiň wekilleriniň arasyndaky söhbetdeşlikleriň esasy meseleleri bolup biler diýip nygtady. Mälim bolşy ýaly, onuň işine netijeli tejribe alyşmaga we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik aljak örän köp sanly firmalar we kompaniýalar gatnaşar. Bular barada aýtmak bilen, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow, hususan-da, biziň ýurdumyz üçin Riganyň we Wentspiliň erkin deňiz portlaryny ösdürmek boýunça, Liepaý ýörite ykdysady zonasyny ösdürmek boýunça, senagat toplumlaryny, şeýle hem bank we maýa goýum işleri boýunça Latwiýanyň tejribesi gyzyklydyr diýip belledi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti ertir belent mertebeli myhmanlaryň Türkmenbaşydaky deňiz portuna baryp görjekdiklerini habar berdi. Ol ýerde özara pikir alşyp bolar we praktiki nukdaýnazardan deňiz port hojalygyny we deňizde ýük daşamak düzümlerini ösdürmek boýunça özara hereket etmegiň anyk tekliplerini ara alyp maslahatlaşyp bolar.
Döwlerara hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda medeni-gumanitar ulgamynda, hususan-da, ylym we bilim, edebiýat we sungat we beýleki ulgamlarda özara hereket etmegiň ýollary boýunça hyzmatdaşlyklar agzaldy. Munuň özi biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky özara düşünişilmegini we dostlugy berkitmäge ýardam eder.
“Şunuň bilen baglylykda geljegi göz öňünde tutýan medeni we gumanitar häsiýetli çäreleriň bilelikdäki meýilnamasyny işläp düzmek möhümdir. Onuň çäklerinde iki ýurduň döredijilik birleşmeleriniň arasyndaky gatnaşyklary, medeniýet günlerini, kino we sungat we beýleki çäreleriň geçirilmegini işjeňleşdirmegi göz öňünde tutup bolar. Şeýle hem sergileri, festiwallary, döredijilik toparlarynyň çykyşlaryny, kino günlerini hem-de medeni özara gatnaşygyň beýleki görnüşlerini guramak maksada laýyk bolar” diýip Türkmenistanyň Baştutany aýtmak bilen, 2014-nji ýylda Türkmenistanda Latwiýanyň halk döredijiligi festiwalyny we degişlilikde Latwiýada Türkmenistanyň halk döredijiliginiň festiwalyny geçirmegi teklip etdi. Munuň özi döwletleriň medeniýetini özara baýlaşdyrmaga, iki halkyň milli däp-dessurlary bilen ýakyndan tanyşdyrmaga mümkinçilik berer.
Medeni-gumanitar ulgamda, hususan-da, bilim we ylym ugurlary boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ähmiýeti barada aýdyp, Türkmenistanyň Baştutany geçen ýylyň sentýabrynda Riga sapar bilen baran mahaly, Latwiýanyň ylmynyň we biliminiň iri merkezleri bolup durýan Paul Stradinş adyndaky Riga uniwersiteti we Riga uniwersitetiniň stomatalogiýa instituty bilen tanşandygyny ýatlatdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hünärmenleri taýýarlamak boýunça netijeli gatnaşyklary ýola goýmagyň we türkmen hem-de latwiýa lukman alymlarynyň arasynda tejribeleriň alşylmagynyň, şeýle amallaryň anyk mazmun bilen üstüniň ýetirilmeginiň iki ýurduň alymlarynyň we hünärmenleriniň arasynda giň ugurlarda möhüm ylmy barlaglar boýunça üstünlikli hyzmatdaşlyklaryna ýardam etjekdigini belledi.
Çykyşynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Latwiýa tarapyna Türkmenistana hormat bilen garaýandygy we hyzmatdaşlyga tüýs ýürekden gyzyklanma bildirýändigi üçin minnetdarlyk bildirip, özüniň latwiýaly kärdeşine berk jan saglygyny we jogapkärli döwlet işinde üstünlikleri, Latwiýanyň ähli halkyna bolsa, bagt, abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş öz çykyşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmäge çakylyk we mähirli kabul edişlik hem-de myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirdi. Latwiýanyň Lideriniň belleýşi ýaly, soňky ýyllarda örän işjeňleşen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösüşine ýardam etmäge gönükdirilen bu sapara Latwiýa möhüm ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Prezidenti 2013-nji ýylyň 5-nji fewralynda iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýlanyna 20 ýyl dolandygyny nygtady.
Prezident Andris Berzinş öz ýurdunda Türkmenistana resmi sapara iki döwletiň gatnaşyklarynyň taryhynda häzirki wagtda täze hil bilen baýlaşdyrylýan möhüm waka hökmünde garalýandygyny aýtdy. Dünýä jemgyýetçiligine halkara hyzmatdaşlygynyň meselelerine örän jogapkärli çemeleşmäni görkezýän Türkmenistanyň ýorelgelerine ýokary baha berip, Latwiýanyň Lideri syýasy we ykdysady gatnaşyklaryň globallaşma asyrynda munuň özi aýratyn möhümdir diýip belledi.
Türkmenistanyň Owganystanyň ykdysady ösüşine goşandyny belläp, Latwiýa Respublikasynyň Baştutany Latwiýanyň Owganystandaky ýagdaýy durnuklaşdyrmak babatda ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn işlerde halkara hyzmatdaşlygyna öz goşandyny goşmaga taýýardygyny belledi.
Energoserişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmak meselelerine degip geçmek bilen, belent mertebeli myhman sebitleýin we has giň möçberlerde energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge ýardam etjek köpgörnüşli turba geçirijiler düzümini döretmegiň bähbidine çykyş edýändigini aýtdy. “Munuň özi aýratyn-da energiýany sarp edijiler bolup durýan Latwiýa we Ýewropa Bileleşigi üçin örän möhümdir” diýip, Prezident Andris Berzinş aýtdy hem-de 2015-nji ýylyň birinji ýarymynda Latwiýanyň Ýewropa Geňeşinde başlyklyk etjek döwründe alnyp barylýan syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biriniň Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklary çuňlaşdyrmakdan ybarat boljakdygyny nygtady.
Söwda-ykdysady hazmatdaşlygynyň meseleleri barada durup geçmek bilen Prezident Andris Berzinş kuwwatly mümkinçiligi bolan bu ugurlarda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge Latwiýanyň gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Dostlukly ýurduň Baştutany şeýle hem has ýygjam gatnaşyklara we bilelikdäki işiň netijeliligine mümkinçilik döretjek türkmen-latwiýa işewür gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga we giňeltmäge tarapdardygy barada pikirini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Baştutany iki ýurduň kompaniýalarynyň we kärhanalarynyň arasynda göni işewür gatnaşyklary ýola goýmagyň tarapdarydygyny aýtdy.
Ygtybarly ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geljegi uly bolan ugurlary hökmünde senagat pudagynda we önümçilik düzümlerini döwrebaplaşdyrmakda özara hereketler görkezildi. Hususan-da, özara gyzyklanma bildirilýän pudaklar dokma senagaty, gurluşyk, habarlar tehnologiýasy, şypahanany öwreniş, syýahatçylyk, azyk senagaty, şeýle hem oba hojalygy bolup durýar diýip, Latwiýanyň Prezidenti aýtdy.
Ulag-aragatnaşyk pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin hemme amatly şertleriň bardygy barada aýtmak bilen, Latwiýa Respublikasynyň ýolbaşçysy möhüm bolan bu ugurlarda Türkmenistanyň Prezidentiniň halkara hyzmatdaşlygyny barha işjeňleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlarynyň derwaýysdygyny belledi. Bu pudakda Türkmenistan bilen özara hereket etmäge Latwiýanyň gyzyklanma bildirýändigini belläp, Prezident Andris Berzinş türkmen kärdeşleri bilen Latwiýa tarapynyň port hojalygyny we logistikany ösdürmek pudagynda öz tejribelerini paýlaşmaga taýýardygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Baştutany türkmen tarapyny Aziýany dünýäniň beýleki ýurtlary bilen baglanyşdyrjak ulag geçelgeleriniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň meselelerine bagyşlanan maslahata gatnaşmaga çagyrdy.
Gumanitar hyzmatdaşlygy ösdürmek meselelerine degip geçmek bilen, Prezident Andris Berzinş bilim ulgamynda giň gatnaşyklary ýola goýmagyň möhümdigini aýtdy. Latwiýanyň Baştutanynyň pikirine görä, ulag, deňizçilik, bank, maliýe, tehniki ylymlar, lukmançylyk, awiasiýa fakultetlerinde we beýleki ugurlarda talyplary okatmak hem-de Latwiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde okajak mekdep uçurymlary üçin ýörite maksatnamalary işläp taýýarlamak babatda tagallalary birleşdirmek üçin oňat mümkinçilikler açylýar.
Medeniýet ulgamynda däp bolan hyzmatdaşlyk meselelerini gozgamak bilen, Prezident Andris Berzinş 2014-nji ýylda Riganyň Ýewropanyň medeni paýtagty boljakdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Latwiýanyň Lideri Türkmenistany bu şanly waka gabatlanyp geçiriljek çärelere gatnaşmaga çagyrdy.
Öz çykyşyny tamamlap Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejede geçirilen şu günki duşuşygyň netijeliligini ýene-de bir gezek nygtap, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa we bütin türkmen halkyna iň oňat arzuwlaryny aýtmak bilen tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.
Giňişleýin düzümdäki gepleşikler tamamlanansoň, “Seljuk han” zalynda Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidentleriniň gatnaşmaklarynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy geçirildi.
Türkmenbaşy şäheriniň (Türkmenistan) häkimligi bilen Ýurmala şäheriniň (Latwiýa Respublikasy) dumasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda ylalaşyga, Bilim babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Latwiýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga, Terrorçylyga, guramaçylykly jenaýatçylyga, neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we prekursorlaryň bikanun dolanyşygyna hem-de jenaýatlaryň beýleki görnüşlerine garşy göreşmekde hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Latwiýa Respublikasynyň hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekilýär.
Dabara gatnaşyjylaryň el çarpyşmalary astynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş Türkmenistan bilen Latwiýa Respublikasynyň arasyndaky Bilelikdäki beýannama gol çekýärler.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanansoň, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Andris Berzinş “Baýram han” zalyna barýarlar we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş edýärler.
Žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Türkmenistanyň Prezidenti ilki bilen Latwiýanyň Prezidentiniň Türkmenistana şu saparynyň möhüm ähmiýetli waka bolandygyny we iki döwletiň dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýokary derejede ösýändiginiň ýene-de bir aýdyň mysaly bolandygyny belledi.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, dostluk we birek-birege hormat goýmak ýagdaýynda geçirilen şu günki gepleşikleriň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýy we bu gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmegiň ýollary ara alnyp maslahatlaşyldy. Gazanylan ylalaşyklaryň iki döwletiň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge düýpli itergi berjekdigini bellenip geçildi. Gepleşikleriň jemleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalar Türkmenistan bilen Latwiýanyň arasyndaky dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmakda möhüm ähmiýete eýedir diýip, Türkmenistanyň Prezidenti aýtdy.
Gürrüňini dowam edip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biziň döwletlerimiz häzirki zamanyň derwaýys meseleleri boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň tarapdary bolup çykyş edýärler, geçirilen gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň we Latwiýanyň halkara derejesinde, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde özara, giň gerimli hyzmatdaşlyk etmegi bilen bagly meselelere seredildi diýip nygtady. Şunuň bilen birlikde, häzirki zamanyň derwaýys meseleleri boýunça garaýyşlarymyzyň gabat gelýändigini ýa-da meňzeşdigini bellemek isleýärin diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Ykdysady pudakda hyzmatdaşlyk barada söz açyp, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biz şu günki duşuşygymyzyň netijelerine söwda-ykdysady ulgamda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin esas hökmünde garaýarys, şunuň bilen baglylykda, energetika pudagynda, ulag we kommunikasiýalar, syýahatçylyk ulgamlarynda we beýleki geljegi uly bolan ugurlarda özara bähbitli türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny bellemek isleýärin diýip nygtady.
Habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyşyny dowam edip, hormatly Prezidentimiz biz özara eksport we import edilýän önümleriň sanawyny giňeltmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşdyk diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, şu gün biz iki ýurduň kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň arasynda göni gatnaşyklary mundan beýläk-de höweslendirmek barada ylalaşdyk diýip nygtady.
Milli Liderimiz ulag-kommunikasiýa ulgamynda türkmen-latwiýa özara hyzmatdaşlygy üçin oňat mümkinçilikler bar diýip sözüni dowam etmek bilen, Türkmenistan «Demirgazyk–Günorta» we «Gündogar–Günbatar» ugurlary boýunça bütindünýä ulag geçelgeleriniň çatrygynda ýerleşýär. Latwiýanyň halkara ýük geçiriş ulgamynyň netijeli işlemeginde uly ähmiýete eýe bolan deňiz menzilleri boýunça oňat üpjünçilik ulgamlary bar diýip belledi. Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň kontinentara söwda gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek üçin amatly şertleri döretmekde we giňeltmekde möhüm halkara ähmiýetiniň bardygyny hormatly Prezidentimiz nygtady.
Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidenti iki döwletiň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň arasynda göni aragatnaşyklary ýola goýmagy möhüm wezipe hasap edýäris diýip belläp, biz ikitaraplaýyn işewürlik duşuşyklaryny we ykdysady maslahatlary yzygiderli esasda geçirmegiň tejribesini netijeli usul hökmünde dowam etmek barada ylalaşdyk diýip nygtady. Milli Liderimiz ikitaraplaýyn medeni-gumanitar aragatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge degişli möhüm meseleler boýunça pikir alşylandygyny aýdyp, bu ugurda ylym, bilim, medeniýet, sungat, sport we syýahatçylyk ulgamlarynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmegiň zerurdygyny belläp geçdi.
Habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde eden çykyşynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşe hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly goşant goşýandygy we iki döwletiň arasyndaky dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmaga tüýs ýürekden çalyşýandygy üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi hem-de belent mertebeli myhmanyň şu saparynyň we geçirilen duşuşyklaryň netijeleriniň iki ýurduň we halklarynyň abadançylygyna hyzmat etjekdigine pugta ynam bildirdi.
Žurnalistlere ýüzlenmek bilen, Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş öz adyndan we resmi wekiliýetiň adyndan Türkmenistanyň Prezidentine myhmansöýerlik we birnäçe meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga hem-de ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň anyk ýollaryny kesgitlemek üçin döredilen mümkinçilige hoşallygyny bildirdi.
Türkmenistana häzirki resmi saparynyň ähmiýetini nygtamak bilen, iki ýurduň gatnaşyklaryny mundan beýlägem ähli taraplaýyn ösdürmek nukdaýnazaryndan, şol sanda Türkmenistan-Ýewropa Bileleşiginiň çäklerinde ösdürmek babatda Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň netijeliligini aýratyn belledi.
Ýokary derejede geçirilen bu duşuşyklaryň barşynda ykdysady ulgamy we beýleki esasy ugurlary goşmak bilen, şol sanda üstaşyr ulag pudagynda, şeýle hem ynsanperwer we bilim ulgamlarynda döwletara hyzmatdaşlygynyň giň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy diýip, Latwiýanyň lideri aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Andris Berzinş gepleşikleriň netijeleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň taraplaryň bähbitlerine gabat gelýän işjeň hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin oňat binýat bolup hyzmat etjekdigini nygtady.
Ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň mümkinçiligini has doly peýdalanmak we ösdürmek meselelerine ünsi jemlemek bilen, Latwiýanyň Prezidenti şu işlerde türkmen-latwiýa hökümetara toparynyň işiniň möhüm ähmiýetini belledi.
Söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň giňeldilmeginiň köp babatda ulag gatnaşyklarynyň ösdürilmegine baglydygy barada aýtmak bilen, Prezident Andris Berzinş häzirki geçirilen gepleşikleriň netijeleri boýunça taraplaryň Türkmenistan bilen Latwiýa Respublikasynyň üstaşyr ulag kuwwatynyň berkemegine, ulag düzümleriniň ösdürilmegine, Hazar we Baltika deňizleriniň portlarynyň mümkinçiliklerini ygtybarly peýdalanmak arkaly Ýewropa bilen Aziýanyň arasyndaky ýük daşalyşyny üpjün edýän halkara ulag geçelgelerini döretmegi höweslendirmäge, şeýle hem konteýner otlulary bilen ýükleri daşamaga ählitaraplaýyn ýardam etmegi ylalaşandyklaryny nygtady.
Latwiýanyň Prezidenti şeýle hem taraplaryň söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna iki ýurduň pudaklarynyň, kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň hem-de telekeçilik düzümleriniň arasyndaky göni gatnaşyklaryň mümkinçiligini has işjeň goşmagy ylalaşandyklaryny belledi. Bular barada nygtamak bilen, Latwiýanyň lideri şu gün Latwiýa tarapynyň köpsanly wekilleriniň türkmen–latwiýa işewür maslahatynda hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşjakdyklaryny aýtdy hem-de özara bähbitlilik esasynda ikitaraplaýyn hereketiň mümkinçiligini tapjakdyklaryna ynam bildirdi. Şu babatda jenap Andris Berzinş Türkmenistanyň Bütindünýä söwda guramasyna girmäge bolan gyzyklanmasyny Latwiýanyň goldaýandygyny we öz tejribesini paýlaşmaga hem-de zerur bolan kömegi bermäge taýýardygyny beýan etdi.
Şu günki gepleşikleriň gün tertibine girizilen möhüm meseleleriň birnäçesiniň hatarynda ýangyç-energetika ulgamynda özara hereketi görkezmek bilen, Latwiýanyň baştutany bu pudakda Türkmenistanyň energiýa serişdeleriniň daşary ýurtlara, şol sanda Ýewropa ugurlaryna tarap köpugurly şahalarynyň döredilmegine gönükdirilen Türkmenistanyň amala aşyrýan syýasatyny Latwiýanyň goldaýandygyny beýan etdi. Bu barada aýtmak bilen, jenap Andris Berzinş öz ýurdunyň we bütinleýin alnanda, Ýewropa Bileleşiginiň energoüpjünçiliginiň durnuklylygyna ýokary gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Munuň özi tebigy gazy Türkmenistandan dünýä bazarlaryna çykarmagy upjun edip biler. Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklary mundan beýläk-de çuňlaşdyrmagyň möhümdigini bellemek bilen, Latwiýanyň 2015-nji ýylyň birinji ýarymynda Ýewropa geňeşinde ýolbaşçylyk etjek döwründe özüniň ileri tutulýan daşary syýasat ugurlarynyň biri hökmünde Ýewropa Bilelelişigi bilen Merkezi Aziýa sebitiniň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy öňe sürjekdigini Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti ynandyrdy.
Gepleşikleriň dowamynda şeýle hem ylym, bilim we medeniýet pudaklarynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ara alnyp maslahatlaşylandygyny bellemek bilen, Latwiýanyň baştutany bu babatda ikitaraplaýyn gatnaşyklary giňeltmek üçin giň mümkinçilikleriň bardygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýokary okuw mekdepleriniň arasynda, şol sanda iki ýurduň döwlet edaralary üçin hünärmenleriň derejesini ýokarlandyrmakda we olary taýýarlamagy guramakda hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge ýardam etmegiň möhümdigi bellenip geçildi.
Aýdylanlary jemlemek bilen, Latwiýa Respublikasynyň baştutany baý serişdelere we umuman ykdysady kuwwata eýe bolan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge öz ýurdunyň gyzyklanma bildirýändigini ýene-de bir gezek nygtap belledi. Latwiýanyň baştutany Türkmenistanyň Prezidentiniň islendik amatly wagtda Latwiýa Respublikasyna resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy. Çakylyk minnetdarlyk bilen kabul edildi. Saparyň möhletleri diplomatik ugurlar boýunça ylalaşylar.
Netijeleri boýunça möhüm resminamalara gol çekilen gepleşikleriň ýokary netijeliligini ýene bir gezek nygtap, Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti olaryň türkmen-latyş döwletara hyzmatdaşlygynyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň esasyny düzjekdigini we Türkmenistan bilen Latwiýanyň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygyň we dostlukly gatnaşyklaryň barkemeginde uly ähmiýete eýe bojakdygyny belledi.
Metbugat maslahaty tamamlanansoň, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow latwiýaly kärdeşi Andris Berzinş bilen mähirli hoşlaşyp, oňa Türkmenistan bilen tanyşmagy üstünlikli dowam etmegini arzuw etdi.
Günüň ikinji ýarymynda Latwiýa Respublikasynyň Prezidentiniň awtomobil kerweni Gypjaga bardy. Ol ýerde jenap Andris Berzinş kümmede gül desselerini goýmak bilen, Türkmenistanyň ilkinji Prezidentine hormatyny beýan etdi we Türkmenbaşynyň ruhy metjidi bilen tanyşdy.
Şol gün Latwiýanyň Baştutany Türkmenistanyň Garaşsyzlyk binasyna hem gül desselerini goýdy. Paýtagtymyzyň Garaşsyzlyk binasynyň ýanyndaky hormatly myhmanlar seýilgähinde ýola goýlan däp boýunça Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş ýaşajyk agaç nahalyny oturtdy.
Soňra myhman Türkmenistanyň döwlet medeniýet merkeziniň döwlet muzeýine baryp gördi. Ol ýerde Andris Berzinş Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň muzeýiniň gymmatlyklary bilen tanyşdy hem-de hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgysyny galdyrdy.
Soňra Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş “Mizan” işewürlik merkezinde şu gün geçirilen türkmen-latwiýa işewürler maslahatynyň ýapylyş dabarasyna gatnaşdy.
Agşam belent mertebeli myhmanyň hormatyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow resmi agşamlyk naharyny berdi. Onuň barşynda iki ýurduň Liderleri söz sözlediler.
Agşamlyk naharyndan soň belent mertebeli myhman üçin gijeki Aşgabat boýunça tanyşlyk gezelenji guraldy.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň awtoulag kerweni türkmen paýtagtynyň günorta bölegine tarap ugur aldy. Bu ýerde şäherimiziň dolandyryş – işewürlik we medeni merkezi kemala gelýär.
Ak mermerli paýtagtymyz Aşgabat gijelerine has-da gözel keşbe eýe bolýar. Ilki Konstitusiýa binasyna baryldy. Ol gojaman Köpetdagyň eteginde seleňläp görünýär. Türkmenistanyň Esasy Kanunynyň hormatyna gurlan bu bina biziň demokratik, hukuk, dünýewi döwletimiziň esaslarynyň mäkämliginiň we mizemezliginiň, eziz Watanymyza bolan buýsanjyň, türkmen halkynyň agzybirliginiň we jebisliginiň, onuň ýurdumyzyň abraýyny we şan-şöhratyny berkitmegiň we artdyrmagyň hatyrasyna beýik işleri amala aşyrmaga taýýardygynyň özboluşly beýanyna öwrüldi. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň taryh muzeýini, kitaphanany, Maslahatlar zalyny we beýleki otaglary öz içine alýan bu bina paýtagtymyzyň gelim-gidimli ýerleriniň birine öwrüldi.
Konstitusiýanyň esasynda goýlan parahatçylyk, oňyn hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgeleri anyk maksatlara eýe bolan biziň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatymyzyň esasyny düzýär. Bu syýasat Garaşsyz, Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň abraýyny belende galdyrmaga mümkinçilik berdi we onuň tutuş dünýäde ykrar edilemgini üpjün etdi. Türkmen halky öz taryhy ösüşiniň häzirki döwründe geçmişiň we şu günüň üznüksiz arabaglanyşygyna göz ýetirip hem-de dünýäniň ähli ýurtlarynyň we halklarynyň oňyn ösmeginiň hatyrasyna ýagty geljege tarap öz ýoluny gurup, häzirki zamanyň möhüm meselelerini çözmäge täzeçil çemeleşmek bilen, wajyp ähmiýetli başlangyçlary ynamly öňe sürýär we durmuşa geçirýär.
Latwiýanyň Lideri Konstitusiýa binasynyň seýilgähinden çykyp, “Älem” medeni-dynç alyş merkezine tarap ugrady. Gözel paýtagtymyzy synlamaga mümkinçilik berýän iri halkaly bu desga Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilip, ýurdumyzyň baş şäheriniň gözellikleriniň sanawyny artdyrdy. Ýeri gelende ýatlap geçsek, 2011-nji ýylyň ahyrynda “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkeziniň Oguzhan ýyldyzy, ondan öň bolsa, Oguzhanyň suw çüwdürimler toplumy we belent flagştok şeýle hormata eýe boldular.
Adamlar hakynda, şol sanda ýaş nesil barada alada, häzirki zaman düzümli şäher gurşawyny döretmek, türkmenistanlylaryň oňaýly ýaşamagy, zähmet çekmegi we dynç almagy üçin amatly şertleri döretmek biziň ýurdumyzda amala aşyrylýan şähergurluşyk syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýar. Bu babatda täze “Älem” medeni-dynç alyş merkezi milli Liderimiziň şu meselelere berýän uly ünsüniň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Soňra Latwiýanyň baştutany türkmen paýtagtynyň gözel künjekleriniň birinde bina edilen hem-de türkmen döwletiniň parahatçylyk sütünleriniň we döredijilikli ýörelgeleriniň, ata-babalarymyzyň wesýet eden milletiň belent ynsanperwerlik gymmatlyklarynyň mizemezliginiň öboluşly nyşanyna öwrülen Bitaraplyk binasyna baryp gördi. Onuň keşbinde milli şähergurluşygyň gadymdan gelýän däpleri häzirki zaman binagärligiň we inžener-tehniki pikiriň meýilleri bilen sazlaşykly utgaşýar.
Paýtagtymyzda bolup geçýän özgertmeler tutuş türkmen topragyny gurşap alan deňi-taýy bolmadyk özgerişlikleriň gerimini aýdyň şöhlelendirýär. Olar Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine, parahatçylyk söýüjilik we döredijilik ýörelgelerine esaslanan hem-de ýurdumyzyň ykdysady, döredijilik we medeni mümkinçiliklerini amala aşyrmaga, türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen syýasatynyň aýdyň netijesi bolup durýar.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidentiniň resmi sapary dowam edýär.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko Garlykdaky kaliý dökünleriniň önümçiligi boýunça dag-iagdan bpýlagşdyryjy toplumyň açylyş dabarasyna gatnaşyp, onuň işine badalga berdiler.
Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Aleksandr Lukaşenko toplumyň çägi bilen tanşyp, kärhananyň işini synladylar. Döwlet Baştutanlarynyň ýoly şahta guýularynyň, magdan ammarlarynyň, kaliu önümlerini baýlaşdyrmak we kristallaşdyrmak boýunça fabrigiň we ugratmaga taýýarlanan önümleriň ammarlarynyň deňinden geçdi.
Bu ägirt uly taslamany “Belgorhimprom” Açykpaýdarlar jemgyýeti baş potratçy bolup, türkmen gurluşykçylary bilen bilelikde onuň ähli işi ýerine ýettirildi. Täze senagat toplumy 100-den goarak dnsgany özünde jemleýär. Olar Germaniýa, Şweýsariýa, Beýik Britaniýa, Daniýa, ABŞ, Russiýa we Belarus ýaly dünýäde ugurdaş tehnikalary öndürmekde belli bolan ýurtlaryň iň täze enjamlary we tehnologiýalary bilen üpjün edildi.
Ýerasty känlerden önümçilik toplumyna her ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünleriniň önümçilik möçberlerini üpjün etmek üçin zerur bolan magdan berler. Olar hili we aýratynlyklary boýunça dünýäniň iň ýokary ülňülerine laýyk gelýär. Bu bolsa Türkmenistanyň eksport kuwwatlyklarynyň artdyrylmagynda has-da möhümdir.
Garlyk käninde kaliý duzlarynyň gorlary 2 milliard tonnadan hem geçýjr. Bu bolsa birnäçe onýyllyklaryň dowamynda toplumyň durnukly işini üpjün eder.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Salam hormatly lukman! Türkmençilikde "sarynyň gaýnamasy" ýagdaýynyň lukmançylyk dilinde hakyky ady nämeka? Iňlis, rus we latyn dilinde näme diýilýärkä? Sebäpleri we emleri barada giňişleýin aýdyp geçseňiz hoşal bolardyk".
Saýtyň okyjysy.
"Salam lukman! Meniň ejemi köp wagtdan bäri sarysynyň gaýnamagy köseýär. Ol näme sebäpden döräp biler?"
Saýtyň okyjysy.
Nahar iýlenden soň sarynyň gaýnamagy bilen bagly ýaramaz alamatlary başdan geçirmedik adam az-az bolsa gerek. Hepdede üç gezekden ýygy biynjalyk edýän sarynyň gaýnamagy adamynyň özüni duýşuny ýaramazlaşdyryp, onuň işe bolan ukyplylygyna täsir edýär. Sarynyň gaýnamagynyň gyzylödegiň nemli gatlagynyň zeperlenmeleri bilen arabaglanşygy belli bolsa hem, tersine, gyzylödegiň nemli gatlagynyň sowuklama (ezofagit) keselinden ejir çekýän näsaglary bu alamat asla biynjalyk etmän hem biler.
Sarynyň gaýnamagy (rusça – izžoga; latynça – pyrosis; iňlisçe – heartburn, epigastrik burning) – sepirjekden ýokary, gyzylödegiň ugry bilen ýaýraýan we oňaýsyzlyga getirýän döşde döreýän gyzma duýgusydyr. Ol dürli sebäplere görä aşgazan şiresiniň gyzylödege zyňylmagy netijesinde döreýän alamatdyr.
SEBÄPLERI
Wagtal-wagtal, dürli sebäpleriň wagtlaýyn täsir etmegi netijesinde döreýän sary gaýnama tapawutlandyrylyp, ol sebäpleriň aradan aýrylmagy bilen ýitip biler. Nädogry iýmitlenme we ýaşaýyş düzgünleriň bozulmagy bu alamatyň döremeginiň ýygy duş gelýän sebäpleri bolup bilerler:
► Çilimkeşlik, alkogol içgileri, gazlandyrylan içgiler, kofe, şokolad, nahara goşulýan ýiti goşundylar (meselem, narpyz) aşgazany gyjyndyryp, aşgazan şiresiniň köp işläp çykmagyna we onuň içini ýapýan gabsanyň gowşamagyna getirip biler;
► Sitrus miweleri, pomidor, duza ýatyrlan önümler, täze çörek we gowurlan tagamlar sarynyň gaýnamagyny döredip bilerler;
► Aşa doýup iýme hem aşgazanyň süýnmegine we aşgazan şiresiniň köp bölünip çykmagyna getirip biler;
► Aspirin, ortofen, ibuprofen ýaly derman serişdeleri aşgazan şiresiniň köp işlenilip çykmagyna we gyzylödege zyňylmagyna getirýändir;
► Dar eşikleriň we guşaklaryň geýilmegi, agyrlyklaryň göterilmegi, göwrelilik, artykmaç agramlylyk garyn boşlugynda basyşyň ýokarlanmagynyň we aşgazan şiresiniň gyzylödege zyňylmagynyň sebäbi bolup bilýär;
► Nahar iýip ýatma;
► Howsala duýgusy bilen utgaşan gamgynlylyk we newroz ýagdaýlary.
Nahardan soň kadaly döreýän sarynyň gaýnamagyna aýratyn kynçylyk höküminde seretmän, oňa iýmit-siňdiriş ulgamynyň keselleriniň alamaty höküminde çemeleşmelidir. Diafragmanyň ingisi, aşgazanyň we oniki barmak içegäniň baş keseli, dowamly gastrit, holesistit (öt haltanyň sowuklamasy), semizlik, gastro-ezofageal-reflýuks keseli bu alamatyň ýygy ýüze çykmagynyň sebäbi bolup bilerler.
Baş keseliniň ýa-da howply täze döremeleriň hirurgiki bejergisinden soň hem, aşgazanyň we aşgazanasty mäziň şireleriniň gyzylödege düşmesi netijesinde sarynyň gaýnamagy biynjalyk edip biler.
Göwrelilik döwründe, ulalýan ýatgynyň garnyň içindäki basyşy ýokarlandyrmagy we gormonal üýtgemeleriň döremegi aşgazanyň kadaly işine täsir ýetirýändir.
Tutgaýly ýürek agyry keselinde (stenokardiýa) hem döşde agyrylar döräp, ol sarynyň gaýnamagy höküminde kabul edilip bilner.
NÄME ETMELI?
Sarynyň gaýnamagy keseliň alamaty bolman, iýmiti nädogry kabul etmegiň netijesinde wagtal-wagtal döreýän bolsa, kabul edýän iýmitiňize üns berme netijeli bolar.
PEÝDALY ÖNÜMLER
Suwda gaýnan ýa-da bugda bişen noýba, ýer almasy, käşir, makaron önümleri, mekgejöwen çöregi, goňur tüwi aşgazanyň işlemegi üçin peýdaly bolup, balygy, ýagsyz dorogy, peýniri, gaýmagy, eti, şüleleri, almany, banany, gazlandyrylmadyk mineral suwuny, gök çaýy we turşy bolmadyk ir-iýmişlerden taýynlanan gaýnatmalary (kompot) hem iýmek üçin maslahat berip bolar.
IÝMEK BOLMAÝAR:
♦ Gowurlan, duza ýatyrylan, ýiti we ýagly önümler we naharlar;
♦ Ýagly süýt önümleri (gaýmak, dorog, gatyk);
♦ Turşulyklary saklaýan ir-iýmişler (pyrtykal, limon);
♦ Hamyrly konditer önümleri;
♦ Gowurlan ýumurtga;
♦ Nahara goşulýan ýiti we ysly goşundylar;
♦ Tomat pastasy;
♦ Ýiti taýynlanan kofe, çaý we alkogol içgileri hem-de gazlandyrylan suwlar.
EGER SEBÄP AŞA IÝME BOLSA...
♦ Günüň dowamynda ýygy – 5-6 gezek, ýöne az mukdarda iýmit kabul etmäge çalşyň;
♦ Nahar iýeniňizde gyssanman, nahary gowy çeýnäň;
♦ Agşamlyk naharyny agşam sagat 19:00 giç kabul etmäň;
♦ Nahar iýeniňizden soň, iň bolmanda 40 minudyň dowamynda gyşaryp ýatmajak boluň;
♦ Bir gije-gündüziň dowamynda 2 litre golaý suw kabul etmek hökmandyr. Şonuň ýaly-da, gazsyz mineral suwuny içiň, ol gyzylödegiň diwarlaryndan aşgazan şiresini ýuwmaga kömek eder.
Ýatda saklaň! Sarynyň gaýnamagyny nahar sodasy ýa-da süýt bilen "öçürjek" bolmaň. Dogrudan hem, nahar sodasy kabul edilenden soň alamatlar wagtlaýyn gowşap biler. Ýöne oňa jogap edip, aşgazan şiresiniň köp mukdarda işlenilip çykarylmagy we sarynyň gaýnamagynyň ýene başlama ähtimallygy ýokarydyr. Ondan başga-da, nahar sodasynyň dowamly ulanylmagy ganyň aşgarlanmagyna we aşgazanda baş keseliniň döremegine getirip biler. Süýt bolsa aşgazan şiresiniň köp bölünip çykmagyny tijendirýän belogy we kalsiý mineralyny saklap, sarynyň gaýnamagyny has hem beterleşdirip biler.
PEÝDALY ÇÄRELER
Sarynyň gaýnama ýagdaýlarynda ösümlik otlardan taýynlanan dermanlary ulanma hem alamatyň aýrylmagyna täzirini ýetirip biler:
⇒ Çopantelpek gülüniň 2-3 nahar çemçesiniň üstüne 1 stakan gaýnan suw guýup, 10-20 minut goýuň. Soňra süzüp, kiçijik owurtlamalar bilen içiň. Günde 3 stakandan az bolmadyk mukdarda kabul etme maslahat berilýär.
⇒ Ansyň (anis), şibitiň (ukrop) we fenheliň hersinden 1 çaý çemçe alyp, üstüne 1 stakan gaýnan suw guýuň. 1 çaý çemçeden, saryň gaýnamagy bes edýänçä kabul ediň. Bu serişdäni diňe 2 hepdäniň dowamynda kabul etmek bolýar.
Geň bolup görünse hem, sarynyň gaýnamagyny badam maňyzy hem aýryp bilýändir. Onuň üçin badam maňzynyň üstünden gyzgyn suw guýup gabygyny aýyrma we biraz takatly bolup çeýneme ýeterlikdir. Şonuň ýaly-da, süläniň dänesini çeýneme peýdaly bolup biler.
Eger derman ösümlikleri täsir etmedik ýa-da olary tapyp taýynlamaga wagtyňyz bolmadyk ýagdaýynda derman serişdeleri size kömege gelip biler. Häzir dermanhanalarda satylýan renni, almagel, fosfolýugol, maaloks, gewiskon serişdelerini alyp ulanyp bilersiňiz. Ýöne bu dermanlaryň içiň gatamagyna we bedenden kalsiý duzunyň çykarylmagyna täsir edip biljekdigini nazara almalydyr.
Kadaly ýüze çykýan sarynyň gaýnamagy gastroenterolog lukmanynyň barlagyny talap edip, öz-özüňi bejerme synanşygynyň agyr netijelere getirip biljekdigini ýatda saklamalydyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmen ekologlary Ramsar konwensiýasynyň ýerine ýetirilişini ara alyp maslahatlaşdylar
Türkmenbaşy şäherinde „Türkmenbaşy aýlagy“ Ramsar territoriýasyny dolandyrmagyň meseleleri boýunça duşuşyk geçirildi. BMG-nyň daşky gurşaw boýunça konwensiýalaryndan gelip çykýan Türkmenistanyň borçlaryny üpjün etmek boýunça Döwlet iş toparynyň işiniň çäklerinde geçirilen çärä Merkezi Aziýada Ramsar sebit başlangyjynyň (MARSB) Utgaşdyryjy komitetiniň başlygy professor Eldar Rustamow, Ramsar konwensiýasyny ýerine ýetirmek boýunça iş toparynyň milli utgaşdyryjysy, Çöller, haýwanat we ösümlikler dünýäsi institutynyň direktorynyň orunbasary Juma Saparmyradow, Tebigaty goramagyň Türkmenistan jemgyýetiniň Balkan welaýat bölüminiň işjeňleri,
Hazar döwlet goraghanasynyň ylmy işgärleridir inspektorlary gatnaşdylar. MARSB-nyň usulýet maglumatlary bilen tanyşdyrylyşyň barşynda 2016/17-nji ýyllarda iş toparynyň Ramsar konwensiýasyny ýerine ýetirmek boýunça işi seljerildi. Esasan degişli suw-batgalyk peýdalanylýan ýerleri Ramsar sanawyna goşmak, olary dolandyrmak, topogarfiýasyny anyklamak we ylmy taýdan sebitlere bölmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Ilata ekologiýa bilimini bermeklige uly üns berildi.
Interaktiw görnüşde ýurdumyzda Ramsar sanawyna girizilen ýeke-täk Hazar döwlet goraghanasynyň işine garaldy. Suw-batgalyk ýerleri dolandyrmagyň oňyn tejribesi Türkmenistanyň beýleki suw-batgalyk ýerleriniň dolandyrmakda we durnukly saklamakda ulanylar, ýurtda we Merkezi Aziýa sebitindäki Ramsar suw-batgalyk ýerlerinden rejeli peýdalanmaga ýardam eder.


text:
10-njy noýabrda Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministrligi tarapyndan etrap suw dolandyryş edaralaryna işgärleriň sanyny düýpli kemeltmek barada görkezme ýaýradyldy diýip, “Hronika Türkmenistan” neşiri habar berýär.
Neşiriň ýurt içindäki çeşmelerine salgylanyp, 13-nji noýabrda çap eden maglumatyna görä, Mary welaýatynyň suw dolandyryş edarasy şu ýylyň ahyryna çenli öz işgärleriniň sanyny 50% kemeltmeli.
Şeýle-de, “Hronika Türkmenistan” neşiri ýurduň nebit-gaz pudagyndaky kärhanalaryň sanynyň hem-de iş orunlarynyň hem kemeldilýändigini belläp, bu çäräniň dekabr aýynda amala aşyryljakdygyny nygtaýar.
“Konserniň ýolbaşçylary işgärleriň, iň bolmanda, belli bir bölegini işinden boşatman, Balkan welaýatyna işe ugratmagy umyt edýärler. ‘Türkmengaz’ we ‘Türkmennebit’ döwlet konsernleri tarapyndan, Balkan welaýatyndaky nebit-gaz kärhanalaryna iş ýerlerini we ýaşaýyş jaýlaryny taýýarlamak barada eýýäm görkezme berildi. Bu ýerde ýurduň beýleki regionlaryndan gelen işgärler işlärler we ýaşarlar” diýip, neşir öz ýurt içindäki çeşmelerine salgylanýar.
Bu maglumaty Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri hem tassyklap, iş orunlarynyň kemeldiljekdigi barada eýýäm azyndan alty kärhana duýduryş berlendigini aýdýarlar.
“Noýabr aýynyň başyna Türkmenistanyň nebit-gaz pudagyna degişli bolan ‘Gamyşlyjanebit’ hem-de ‘Gumdagnebit’ atly nebit çykarýan kärhanalarda işçileriň üçden bir bölegine diýen ýaly ‘1-nji ýanwardan başlap iş orunlarynyň kemeldilýändigi bilen habardar edildim diýlip, gol çekdiripdirler. Şeýle etmek bilen Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, iki aý kompensasiýa, ýagny öwez doluş puluny tölemeli. Ynha, şony tölemezlik üçin edilen iş bu. Ýagny olaryň ‘ynha, iki aý öňünden gol çekdirdik. Aýlyklaryny aldylar, işlediler’ diýmek üçin edilen iş” diýip, Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew agzalýan kärhananyň ençeme işgärine salgylanyp gürrüň berdi.
Şeýle-de, ol “Türkmennebit” döwlet konsernine degişli bolan Barsagelmezdäki hem-de Goturdepedäki nebit çykarýan kärhanalarda-da işçileriň sanynyň azaldyljakdygy barada, bu ýerde işleýän işgärlere öňünden duýduryş edilendigini sözüniň üstüne goşdy.
“Nebit çykarýan skwažinalary, ýagny buraw guýularyny bejerýän ussalaryň arasynda-da iş orunlaryndan boşadylany ýa-da 1-nji ýanwardan başlap boşadyljagy bar diýip, adyny agzan kärhanamyzda işleýän inžener gürrüň berdi” diýip, Bugaýew aýdýar.
Mundanam başga, ol iş orunlarynyň kemeldiljekdigi barada Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministrligine degişli käbir edara-kärhanalaryň işgärleriniň öňünden habarly edilendigini belleýär.
“‘Altyn Asyr’ türkmen kölüne akabalary, ýagny kanallary geçiren edaranyň işgärleri kemeldilýär. Muny adamlara: ‘Ähli welaýatlardan türkmen kölüne barjak esasy akabalar gazylyp gutaryldy. Şonuň üçinem mehanizatorlaryň, traktorçylaryň, buldozerçileriň indi iş oruny artykmaçlyk edýär’ diýip düşündiripdirler” diýip, Bugaýew bu kärhananyň ençeme işgärine salgylanyp gürrüň berdi.
Şeýle-de, ol Balkan agyz-suw edarasynyň işgärlerine hem, iş orunlarynyň 15% kemeldiljekdigi, munuň 2018-nji ýylyň ýanwar aýynda amala aşyryljakdygy barada duýdurylandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Ýatlap geçsek, Türkmenistanyň döwlete degişli edara-kärhanalarynda iş orunlaryny kemeltmek ýa-da doly iş stawkasyndan ýarym iş stawkasyna geçirmek tejribesi indi iki ýyldan köpräk wagt bäri dowam edip, soňky aýlarda bu çäräniň gaýtadan güýçlenendigi aýdylýar.
Ýurtda käbir pudak kärhanalarynyň sanynyň we iş orunlarynyň kemeldilmegi, dünýäde energiýa serişdeleriniň bahasynyň aşaklamagy netijesinde, Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan döwre gabat geldi.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, Azatlyk Radiosy ýurtda iş orunlarynyň kemeldilmegi barada degişli türkmen resmileri, şol sanda ‘Türkmengaz’ we ‘Türkmennebit’ döwlet konsernleri hem-de Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministrligi bilen habarlaşanda, bu maglumaty ne tassyklatmak, ne-de inkär etdirmek başartdy. Bu barada ýurduň media serişdelerinde hem häzirlikçe ilat köpçüligine haýsydyr bir maglumat berilmeýär.


text:
AMERIKAN ALYMLARYNYŇ PIKIRINE GÖRÄ, GAZLANDYRYLAN SÜÝJÜLI IÇGILER BEDEN ÖÝJÜKLERINIŇ GARRAMAGYNA GETIRÝÄR.
Amerikan alymlarynyň pikirine görä, gazlandyrylan süýjüli içgiler beden öýjükleriniň garramagyna getirýär.
Alymlaryň düşündirmegine görä, "telomer" diýip atlandyrylýan, hromosomlaryň uçlarynyň ýelmeşmeginden goraýan bölekler öýjükleriň her bölünmesi bilen gysgalýarlar. Ondan başga-da, telomeriň uzynlygy adamynyň biologiki ýaşyna bagly bolup, garrama getirýän faktorlaryň biri bolup durýandyr. Barlaglar hetijesinde gazlandyrylan süýjüli içgileri kadaly we uly mukdarda kabul edýän adamlarda, içgileri içmeýän adamlar bilen deňeşdirlende, olaryň gysga bolýandygy anyklanyldy.
Täze barlaglaryň gidişinde, alymlar süýjüli içgileriň täsirini süýji keseli we ýürek-damar ulgamynyň kesellerinden ejir çekmeýän, 20-65 ýaş aralygyndaky 5309 meýletinçilerde öwrendiler. Barlaglar her gün 2,5 stakan gazlandyrylan, süýjüli içgileriň telomerleriň gysgalmagyna getirýändigini we biologiki ýaşyň goşmaça 4,6 ýyla köpelýändigini äşgär etdi. Şeýle netijeler çilimkeşligiň täsiri bilen deňeşdirilip, telomeriň uzynlygyny kadaly saklamaga fiziki işjeňligiň ýaramly täsir edýändigi aýdylýar.
Ekspertler iýmit faktorynyň telomerleriň gysgalmagyna ýa-da uzalmagyna edýän täsirine düşünmegiň wajypdygyny belleýärler. Barlaglaryň netijeleri adam bedenine gazlandyrylan süýjüli içgileriň edýän täsiri barada täze maglumatlary goşarlar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Tanymal rus žurnalisti, Orsýetiň dolandyryjy elitasynyň ýiti tankytçysy Ýulia Latynina, nämälim hüjümçiler maşyny otlanyndan soň, ýurdy terk etdi.
Ol meşhur “Eho Moskwy” radio stansiýasynyň Skype arkaly gurnan gepleşiginde özüniň ene-atasy bilen daşary ýurda çykandygyny we bu golaýda yzyna gelmejekdigini aýtdy.
“Eho Moskwy” radiosynyň hepdelik syýasy gepleşigini alyp barýan Latunina 3-nji sentýabrda nämälim adamlaryň öz agaç jaýynyň ýanynda goýan maşynyna ot berendigini aýtdy.
“Maşynyň benzin baky partlap bilerdi, emma ol doly bolmansoň partlamady” diýip, Latynina aýtdy.
Şeýle-de ol kakasynyň wagtynda ýetişip, eýýäm dört metr belentlige galan ody öçürendigini, ýogsa öýleriniň kül bolmalydygyny sözüne goşdy.
Orsýetiň Žurnalistler birleşigi 4-nji sentýabrda Latuninanyň aýdýanlaryny tassyklady we bu hadysanyň diňe “bozgaklyk we gorkuzma akty’ bolmandygyny aýtdy.
Latynina 2015-nji ýylyň martynda, öz adynyň ýurduň ýolbaşçylaryny açyk tankytlaýanlygy üçin “öldürilmelileriň” sanawyna girizilendigi barada ýaýran gep-gürrüňlerden soň hem wagtlaýyn ýurdy terk edipdi.


text:
Gazagystan TOPH gaz geçirijisine gyzyklanma bildirýär
Gazagystan Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyna gyzyklanma bildirýär. Bu hakynda Gazagystanyň daşary işler ministri Kaýrat Abdrahmanow mälim etdi, diýip Sputnik agentligi belleýär. «Bu gün bizde TOPH gaz geçirijisine — Türkmenistana, Owganystana, Pakistana, Hindistana gyzyklanma bar. Biz bu meseläni Hindistandaky we Türkmenistandaky kärdeşlerimize mälim etdik”— diýip, Abdrahmanow aýtdy. TOPH gaz geçirijisiniň umumy magistral uzynlygy 1814 kilometr bolup, onuň ýyllyk...


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany bilen medeniýet, bilim işgärleri döwlet sylaglaryna we hormatly atlara mynasyp boldular.
Ýurdumyzyň milli medeniýetini, teatr, saz sungatyny, žurnalistikasyny, medeni aň-bilim edaralaryny we bilim ulgamyny ösdürmekde, döredijilik işärlerini taýýarlamakda, ýaşlary ata Watanymyza çäksiz söýgi, hormat goýmak we wepalylyk ruhunda terbiýelemekde, göreldeli jemgyýetçilik işinde uly üstünlikleri gazanandyklary üçin, şeýle hem Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň jemlenilmegi we Milli bahar baýramy mynasybetli Türkmenistanyň Prezidenti Permany bilen ýurdumyzyň medeniýet, sungat, döredijilik we bilim işgärleriniň bir topary Türkmenistanyň döwlet sylaglary bilen sylaglanyldy we hormatly atlara mynsayp boldy.


text:
Dünýä çempionatynyň saýlama tapgyry. Aziýa. «D» toparça nazar aýlap
Ilkinji nobatda bellemeli zat, ildeşlerimiziň saýlama tapgyrda ilkinji ýeňşini gazananlygyr. Aşgabatda türkmen futbolçylarynyň gazanan bu ýeňşi «D» toparçada 8-nji oktýabrda geçirilen iki duşuşygygyň netijesinde iň netijeli milli ýygyndynyň Türkmenistanyň milli ýygyndysy bolmagyna şert döretdi. Çünki şol gün Omanyň hem-de Eýranyň milli ýygyndylarynyň arasyndaky duşuşyk 1:1 hasabynda deňlik bilen tamamlandy. Şeýlelikde, Hindistanyň milli ýygyndysynyň garşysyna gazanylan möhüm ýeňiş, ýygyndymyzyň toparçadaky ornuny üýtgetmek üçin entek ýeterlik bolmasa-da, öňdebaryjylara ýakynlaşmagyna sebäp boldy.
Duşuşykdan öň Türkmenistanyň milli ýygyndysy bilen Eýranyň, Omanyň we Guamyň ýygyndylarynyň arasynda 6 utuk tapawut bardy. Indi şol tapawut Eýrandyr Oman üçin 4, Guam üçin bolsa 3 utuga çenli ýygryldy. Diýmek, 13-nji oktýabrda Guam bilen boljak duşuşykda türkmen futbolçylary ýeňiş gazanyp bilse, bu ýeňiş olaryň toparçada üçünji orna geçmegini üpjün eder. Sebäbi utuklar deň bolaýanda-da (eger oýunda milli ýygyndymyz ýeňiş gazansa, Türkmenistanyň hem , Guamyň hem utugy deňleşer, ýagny 7 utuk bolar), pökgi gatnaşyklarynda ildeşlerimiziň artykmaçlygy bar. Edil häzirki ýagdaýda hem 3-nji orundaky Guamyň milli ýygyndysy garşydaş derwezelere 3 pökgi geçirip, öz derwezesine 7 pökgi goýbertdiler. Häzirlikçe ýaryş tertibiniň 4-nji basgançagyny eýeleýän ildeşlerimiz bolsa, garşydaş derwezelere 4 pökgi geçirip, öz derwezesine 6 pökgi goýbertdiler.
Toparçanyň umumy ýagdaýyna ser salsak, 8-nji oktýabrdaky duşuşyklardan soň, Eýranyň milli ýygyndysy entek hem ýaryş tertibiniň lideri. Olaryň utugy omanly futbolçylaryň gazanan utugy bilen deň bolsa-da, pökgi gatnaşyklarynda ep-esli tapawut bar. Eýranyň pökgi gatnaşygy — +9, Omanyňky — +3. Şoňa görä-de, edil häzir Eýranyň ýygyndysynyň dünýä çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmaga we Aziýa çempionatyna gönümler gatnaşmaga mümkinçiligi bar.
Omanyň milli ýygyndysynyň häzirki görkezen netijesi onuň Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmagyna ýeterlikdir. Çünki toparçalarda ikinji orny eýelän 8 milli ýygyndynyň diňe dördüsi dünýä çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna we Aziýa çempionatyna gönümel gatnaşmaga hukuk gazanyp bilýär.
Guamly futbolçylar bu tapgyrda dynç alan hem bolsalar, olaryň toparçada eýeleýän orny saklanyp galdy. Öňden bellenilen şertlere görä, toparçalarda üçünji orny eýelän milli ýygyndylar Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gönümel gatnaşyp bilerler. Guamyň ýygyndysynda häzir şu mümkinçilik bar.
Toparçalarda dördünji orny eýelemek Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmak ýa-da şol tapgyra gatnaşmak üçin pleý-of duşuşyklaryny geçirmek diýmekdir. Bu dördünji orny eýelän 8 milli ýygyndynyň arasyndaky ornuň esasynda kesgitlenýär. Häzirlikçe 4 oýundan soň 4 utuk toplan ildeşlerimiz toparçalarda dördünji orny eýelän milli ýygyndylaryň arasynda iň ýokary netijäni gazandy we olar «dördünjileriň» sekizliginde birinji basgançakda. Bu bolsa türkmen futbolçylarynyň Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gönümel gatnaşyp biljekdigini görkezýär. Şeýlelikde, «D» toparçadaky duşuşyklar doly tamamlanandan soň hem, ildeşlerimiz dünýä çempionatynyň indiki saýlama tapgyryna çykyp bilmäýende-de, Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrlarynda duşuşyklaryny dowam etdirip biler. Diýmek, bize milli ýygyndymyzyň oýunlaryna ýakyn geljekde ýene birnäçe gezek janköýerlik etmek miýesser eder.
13-nji oktýabrda türkmenistanly futbol janköýerleri paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda ýene bir gyzykly duşuşyga şaýat bolup bilerler. Şol gün milli ýygyndymyz Guamyň ýygyndysyny kabul eder. Mälim bolşy ýaly, saýlama tapgyryň ilkinji duşuşygynda ildeşlerimiz Guamda 1:0 hasabynda ýeňlipdiler. Jogap duşuşygynda gazanyljak üstünlik türkmen futbolçylarynyň FIFA-nyň reýtingindäki ornunyň hem, toparçadaky ornunyň hem ýokarlanmagyna ýardam edip biler. Geliň, ýene-de ildeşlerimizi goldalyň! Olara janköýerlik edeliň! Olaryň ýeňiş gazanmagyny arzuw edeliň!


text:
Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda Interaktiw multimediýa okuw merkezi açyldy. Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Ylym we tehnika baradaky Ýokary geňeşiň ýanynda açylan nobatdaky Internet-merkezden Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Ylym we tehnika baradaky Ýokary geňeşiň ylmy işgärleri, aspirantlar, ýokary we orta okuw mekdepleriniň mugallymlary peýdalanarlar. Merkezde kompýuter sowatlylygy, şol sanda döwrebap bilim berýän tehnologiýalardan, talyplar we mekdep okuwçylary üçin niýetlenen interaktiw iş usullaryndan peýdalanmak, dürli okuw dersleri boýunça kompleksleýin programmalary döretmegiň endiklerini öwretmek boýunça treningleri geçirmek, şeýle hem daşary ýurtly hünärmenler bilen on-line arkaly duşuşyklar üçin mümkinçilikler döredilipdir.
Täze Internet-merkez ABŞ-nyň halkara ösüş boýunça Agentliginiň (USAID) hem-de Halkara barlaglar we alyş-çalyş boýunça Geňeşiň (IREX) ýardam bermegi bilen döredildi. 2000-nji ýyldan bäri Türkmenistanda hereket edýän Internete aralaşylmagyny has giňeltmek we okatmak boýunça Maksatnamanyň (IATR) çäklerinde, kommersiýa dahylsyz IREX guramasy tarapyndan USAID-iň maliýe taýdan goldaw bemeginde, bilim ulgamynda informasion we kommunikasion tehnologiýalary tehniki taýdan üpjün etmek işi amala aşyrylýar. Eýýäm Türkmenabadyň, Daşogzuň we Balkanabadyň mekdeplerinde döredilen multimediýa merkezleri mugallymlaryň okuw prosesinde kompýuter tehnologiýalaryny we Interneti ulanmak boýunça hünär ussatlygynyň artdyrylmagyna ýardam berýärler.
Internet-merkeziň açylyş dabarasynda çykyş eden ýurdumyzyň ylmy jemgyýetçiliginiň, ABŞ-nyň ilçihanasynyň wekilleri, Ýewropa Komissiýasynyň TEMPUS-TASIS Maksatnamalary boýunça hünärmenleri has täze multimediýa tehnologiýalarynyň okuw prosesine ornaşdyrylmagy Türkmenistanyň sazlaşykly we durnukly ýagdaýda ösmeginiň girewi bolup durýar diýip nygtadylar. USAID-iň Aşgabatdaky hemişelik utgaşdyryjysy jenap Eşli Moresiň bellemegine görä, (IATR) Maksatnama Internetde türkmen dilindäki informasion serişdeleriň, şeýle hem türkmen halkynyň taryhy, medeniýeti, däp-dessurlary baradaky saýtlaryň döredilmegine işjeň gatnaşýar, munuň özi Türkmenistany dünýä has içgin tanadar.
Täze merkezde «Wirtual Ýüpek ýoly» ulgamy arkaly Internetiň ýokary tizlikli ulgamyna birikdirilen sekiz sany kompýuter, wideokamera we interaktiw tagta goýlupdyr. Merkeziň açylyş dabarasynda uzak aralykdan tälim bermegiň mümkinçilikleri bilen gysgaça tanyşdyryldy, geografiýa, matematika, biologiýa sapaklarynda interaktiw tagtalary ulanmagyň usullary görkezildi.
Dabara gatnaşyjylar bilim boýunça ABŞ-nyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýän maksatnamalar bilen tanyşdylar, bular baradaky maglumatlar sergi stendlerinde ýerleşdirildi. Şu ýerde ABŞ-nyň bilim ulgamy baradaky dürli edebiýat, iňlis dili boýunça, Internetden peýdalanmagy öwretmek we beýleki maksatnamalar baradaky maglumatlar bilen tanyşdyryldy.
turkmenpress.com
Filed under: Bütin Temalar, Bilim |


text:
Türme tussaglygyndaky gyrgyz oppozisiýa lideri Omurbek Tekebaýewe garşy gozgalan jenaýat işi bilen ilteşikli resminamalar Tekebaýewiň aklawçysynyň Bişkekdäki öýünden ogurlandy diýip, aklawçy aýdýar.
Kanat Hasanowyň bu aýyplamalary, Tekebaýewiň “Ata-Mekan” partiýasynyň beýleki bir lideriniň erkek dogany atylyp öldürilenden bir gün soňa gabat geldi.
Hasanow 7-nji noýabrda irden sagat 4 töweregi özi we maşgalasy öýüniň ikinji gatynda ýatan mahaly, öýüne kimdir biriniň girendigini aýtdy. Ol bu adamyň öýüniň birinji gatyndaky aşhanasynyň penjiresinden giren bolmagynyň mümkindigini belledi.
“Biz öýüň aşaky gatynda kimdir biriniň bardygyny eşidenimizde, aşak ylgap düşdük. Ýöne olar eýýäm öýden gidipdirler” diýip, Hasanow aýtdy.
Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Mira Abdyldaýewa polisiýanyň bu wakany gözden geçirýändigini, ýöne munuň bilen baglanyşykly heniz derňewleriň gozgalmandygyny mälim etdi.
Şu ýylyň awgust aýynda Tekebaýew para aýyplamalarynda günäli tapylyp, sekiz ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ol bu aýyplamalary ret edýär we onuň tarapdarlary bu aýyplamalaryň Tekebaýewiň ýurduň 15-nji oktýabrdaky prezidentlik saýlawlarynda dalaş etmeginiň öňüni almak maksady bilen toslanandygyny aýdýarlar.


text:
Ýaponiýada Türkmenistanyň tanyşdyrylşy geçirildi
2016-njy ýylyň 12-nji fewralynda Ýaponiýada, Türkmenistanyň Ilçihanasynyň binasynda Türkmenistanyň şanly Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna bagyşalanyp geçirilmegi meýilleşdirilýän çäreleriň Maksatnamasy esasynda we 2016-njy ýylyň «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip yglan edilmegi mynasybetli Türkmenistanyň tanyşdyrylşy geçirildi.
Çärä Syýahatçylyk agentlikleriniň ýapon assosiasiýasynyň (JATA) we Ýaponiýanyň syýahatçylyk kompaniýalarynyň wekilleriniň topary gatnaşdylar. Gatnaşyjylara iňlis we ýapon dillerinde maglumat bukletleri hem-de kitapçalary paýlanyldy. Şeýle hem, döwletimiziň gazanan uly üstünlikleri barada habar berýän surat synlamlarynyň we kitaplaryň sergileri gurnaldy.
Tanyşdyrmanyň dowamynda wideomaglumatlar görkezilip, Türkmenistanda gezelençde bolan ýapon gatnaşyjylarynyň çykyşlary boldy. Olar Türkmenistanyň uly syýahatçylyk mümkinçilikelri barada aýdyp, bu ugurdaky giň möçberli hyzmatdaşlygy ösdürmekde gyzyklanmalaryny beýan etdiler. Şunuň bilen baglylykda, JATA-niň wekili ýylda geçirilýän, 2016-njy ýylyň sentýabrynda geçirilmegi meýilleşdirilýän, JATA-niň Bütindünýä syýahatçylyk sergisine türkmen tarapynyň gatnaşmagyna umyt bildirdi.
Çäräniň ahyrynda milli tagamlaryň hödür-keremi edildi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy
2017-nji ýylyň 17-nji martynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meselelere hem-de resminamalaryň taýýarlanan taslamalaryna seredildi.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, 21-22-nji martda ýurdumyzda Milli bahar baýramy - Halkara Nowruz baýramy giňden bellenip geçiler. Dünýäniň iň gadymy baýramlarynyň biri bolan Nowruz baýramy umumadamzat medeni ösüşinde aýratyn orny eýeleýär. Bu halkara baýramynyň Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň (ÝUNESKO-nyň) Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 19-njy martdaky dynç gününi 20-nji martdaky duşenbe gününe geçirmek hakyndaky Permana gol çekip, Milli bahar baýramynyň üç günüň dowamynda giňden we dabaraly belleniljekdigini aýtdy.
Türkmenistanda erkin ykdysady zolaklary döretmegiň 2023-nji ýyla çenli döwür üçin baş ýörelgesiniň taslamasynyň işlenip taýýarlanylýandygy habar berildi.
Bu resminama ýurdumyzyň baý mineral serişdelerini toplumlaýyn we rejeli ulanmak, eksport kuwwatyny artdyrmak, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiligini guramak, daşary ýurt maýalaryny çekmek maksady bilen işlenip taýýralanylar. Onuň taslamasynda ýurdumyzda erkin ykdysady zolaklary ösdürmegiň esasy ugurlaryny kesgitlemek göz öňünde tutulýar.
Ýokary tizlikli Aşgabat-Türkmenbaşy awtomobol ýolunyň gurluşygynyň taslamasynyň taýýarlanylýandygy barada habar aýdyldy. Täze awtomobil ýoly Aşgabat-Daşoguz awtomobil ýolunyň 24-nji kilometrinde başlanyp, Ahal welaýatynyň, Balkan welaýatynyň çäklerinden geçer. Bu ýoluň ugrunda ýangyç guýujy beketleri, dynç alyş merkezlerini, dükanlary, restoranlary, açyk we ýapyk görnüşli awtoduralgalary, myhmanhanalary, hyzmat ediş bölümlerini gurmak meýilleşdirilýär. Ýoluň ugruny öwrenmek boýunça geologiýa-gözleg işleriniň alnyp barlandygy, ýurdumyzyň ýer gurluşynyň, toprak we howa şertleriniň aýratynlyklary göz öňünde tutulyp, ýoluň taslamasynyň düzülendigi, zerur bolan gurluşyk serişdeleri bilen üpjün etmek üçin kän hojalyklaryny hem-de önümçilik binýatlaryny döretmek boýunça taýýarlyk işleriniň geçirilendigi aýdyldy.
Sarahsda Tejen derýasynyň üstünden geçýän awtomobil köprüsini gurmak boýunça alnyp barylýan işler barada-da hasabat berildi. Uzynlygy 96 metre we ini 15 metre barabar bolan köpri bir gije-gündiziň dowamynda 2000-e çenli awtoulag geçirmäge ukyplydyr. Häzirki döwürde köpriniň diregleri doly taýýar edildi, olaryň üstüne guýma betonlary guýmak işleri hem-de köpriniň her tarapynda uzynlygy 500 metr bolan awtomobil ýolunyň gurluşyk işleri, bu awtomobil köprüsine barýan umumy uzynlygy 105 kilometr bolan Tejen-Sarahs awtomobil ýoluny düýpli abatlamak işleri alnyp barylýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany bilen Ulaglar we aragatnaşyk toplumynyň işgärleriniň güni döredildi. Täze hünär baýramy her ýylyň 7-nji martynda – Amyderýanyň üstünden geçýän awtomobil we demir ýol köprüleriniň açylyp, ulanmaga berilen güni belleniler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany bilen “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň ady “Türkmenhowaýollary” gullugy diýlip üýtgedildi. Bu çözgüt Türkmenistanyň raýat awiasiasynyň işini kämilleşdirmek we ony dolandyrmagyň düzümini halkara ölçeglerine laýyk getirmek maksady bilen kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz döwletimiziň hususyýetçiligi ösdürmäge döredýän has amatly şertleriniň döredilýändigini belläp, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň döwlete degişli bolmadyk ulgamynda öndürilýän önümleri daşary ýurt bazarlaryna ugratmagyň täzeçil ýollaryny gözlemegiň möhümdigine ünsi çekdi.
Habar berlişi ýaly, elektron enjamlaryň dürli görnüşleriniň önümçiligini ösdürmek boýunça öňde durýan wezipeleri çözmek maksady bilen, Senagat ministrliginiň “Türkmenmaşyngurluşyk” konserni hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan “Täze zaman gurluşykçy” hususy kärhanasy bilen “Aýdyň gijeler” hojalyk jemgyýeti esaslandyryldy. Önümçilikde ýerli serişdeleriň esasynda alnan esasy çig malyň 80 göterimine golaýynyň ulanylmagynyň meýilleşdirilýändigini nazara alanyňda, önümleriň bahasy arzan we elýeterli bolar.
Bellenilişi ýaly, wise-premýer Bütindünýä saglyk güni mynasybetli meýilleşdirilen çäreleriň maksatnamasy düzüldi. Her ýylda 7-nji aprelde ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýie-sport we medeni-sagaldyş çäreleri guralýar. Şu ýyl şanly sene mynasybetli Türkmenbaşy şäherinde “Awaza” sport toplumynyň açylyş dabarasy we “Aziada-2017: parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly maslahat we sergi geçiriler.
Şeýle hem milli Liderimiziň bellikleri nazara alnyp Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň taýýarlanylan nyşanlary döwlet Baştutanymyzyň garamagyna görkezildi.
Hormatly Prezidentimiz Aziýa oýunlarynyň alabaýy şekillendirilen tumarynyň görkezilen görnüşlerini düýpli tankyt etdi. Biz Aziada gatnaşyjylaryň we myhmanlaryň sport ýaryşlaryna tomaşa etmekleri bilen bir hatarda olaryň halkymyzyň baý medeni mirasy, däp-dessurlary, asyrlaryň jümmüşine aralaşyp gidýän milli ýörelgelerimiz, ahalteke bedewleri, alabaýlary we olaryň aýratynlyklary bilen tanyşmaklary üçin ähli zerur şertler we mümkinçilikler döretmelidiris diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň döwlet çeperçilik akademiýasynyň rektory A.Nuwwaýewe berk käýinç yglan etdi.
Hormatly Prezidentimiz Aziada-2017-niň esasy tumaryny has-da kämilleşdirmek boýunça anyk görkezmeleri berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz mejlise gatnaşanlaryň ünsüni ýaşlaryň, aýratyn-da, mekdep ýaşlaryndan başlap, körpe nesilleriň kompýuter sowatlylygyny netijeli işjeňleşdirmegiň zerurdygy bilen baglanyşykly meselelere çekdi. Ýaşlaryň ösüşine görä, olaryň kompýutere erk etmek derejesi hem ýokarlanmalydyr. Munuň özi häzirki zamanda adam üçin zerur bolan başarnyklaryň iň möhümleridir diýip, hormaly Prezidentimiz belledi we ýaşlaryň maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny, programmalaşdyrmagyň aýratynlyklaryny öwrenmekleri ugrunda zerur şertleri döretmegi tabşyrdy.
Möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berildi. Häzirki döwürde ak ekinlere ösüş suwuny bermek, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek hem-de haşal otlara garşy göreşmek işleri dowam edýär. Şunuň bilen birlikde, ýazky ekiş möwsümine taýýarlyk işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz daşary ýurtlara oba hojalyk önümlerini eksport etmegi guramagyň zerurdygy bellenildi. Döwlet Baştutanymyzyň aýdyşy ýaly, goňşy ýurtlarda önüm ýerlemäge ägirt uly bazarlar bolup, olaryň doly derejede we uzak möhletleýin esasda ýerine ýetirilmegi zerur bolup durýar.
Pudagyň öňünde durýan möhüm wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin obasenagat toplumynyň edaralarynyň we kärhanalarynyň düzümleriniň gysga möhletlerde üýtgedilmeginiň zerurdygyny belläp, milli Liderimiz häzirki döwürde ýurdumyzda oba hojalyk önümlerini esasan daýhan birleşikleriniň öndürýändigini, olaryň bolsa köpüsiniň netijeli işlemeýändiklerini belledi. Hormatly Prezidentiimz ýurdumyzyň obasenagat toplumynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýyna nägilelik bildirdi. Wise-premýere birnäçe tankydy bellikleri aýdyp, döwlet Baştutanymyz oba hojalygynda ýaýbaňlandyrylan özgertmeleriň depginlerini ýokarlandyrmagy, ýerleriň hakyky eýelerini tapmagy, häzirkizaman tehnologiýalyry, şol sanda suwdan netijei peýdalanmak, tohumçylyk işlerini ösdürmegi berk talap etdi.
Mejlisde şeýle hem 20-nji martda geçiriljek Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň 19-njy maslahatyna görülýän taýýarlyk barada habar aýdyldy.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlara ýüzlenip, ähli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylarynyň häzirkizaman tehnologiýalary bilen işlemek başarnyklaryny ele almalydyklaryny belledi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Suratda: Serdar Azmun geçiren pökgüsine şatlanýar.
Aziýa yklymynda futbol boýunça Dünýä çempionaty — 2018-iň toparça böleginiň 4-nji tapgyrynyň duşuşyklary geçirildi. Olaryň ikisi, bilşimiz ýaly, türkmen futbolçylarynyň çykyş edýän “D” toparçasynda boldy. Bu tapgyrda ildeşlerimiz oýundan boş bolansoň, biziň ähli ünsümiz garşydaşlarymyzyň duşuşyklaryna gönükdi.
Ilkinji bolup Ýuwaş ummanyndaky adada bolan oýun tamamlandy, ol ýerde toparçanyň öňdebaryjylary Guamyň hem Omanyň ýygyndylary duşuşdy. Guamlylar üçin bu Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama böleginde öz meýdanynda geçirýän üçünji duşuşygy boldy, geçen iki tapgyrda olar garaşylmadyk ýerde ilki Türkmenistanyň (1:0), soňra bolsa Hindistanyň (2:1) ýygyndylaryndan üstün çykdy. Guam öz meýdanynda Omanyň ýygyndysyna hem per bermedi (0:0). Ýogsa bu topar ilkinji iki duşuşygyny ýeňişli tamamlapdy: myhmançylykda Hindistanyň (2:1), öz meýdanynda bolsa Türkmenistanyň (3:1) ýygyndylaryndan üstün çykypdy.
Bangalorda geçen beýleki oýunda bu ýaryşa şowsuz başlan Hindistanyň ýygyndysy reýting boýunça Aziýanyň iň gowy topary bolan Eýranyň ýygyndysy bilen güýç synanyşdy. Tutuş oýnuň dowamynda has tejribeli myhmanlaryň uly artykmaçlygy mesaňa-mälim bildirdi we bu jogapsyz üç pökgüde öz beýanyny tapdy.
Hasaby 29-njy minutda Gurban Berdiýewiň elinde “Rostowda” ussatlygyny artdyrýan türkmen kökleri bolan eýranly hüjümçi Serdar Azmun açdy. Indi onuň hasabynda Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama böleginde 4 gol bar. Eýranyň ýygyndysynyň kapitany, şu duşuşykda iň gowy oýunçy diýlip bellenilen Andranik Teýmurýan 47-nji minutda hasaby artdyrdy. Şondan üç minut geçensoň, Mehdi Taremi gutarnykly hasaby goýdy — 3:0. Bassyr ikinji ýeňiş eýranlylara pökgi tapawudy nazara alnyp, “D” toparçada öňdäki orna geçmäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistanyň ýygyndysynyň ýaryş tertibinde öňde barýan Eýranyň, Omanyň we Guamyň ýygyndylaryndan 6 utuk yza galmagy biziň futbolçylarymyza öz meýdanynda Hindistana (8-nji oktýabr) we Guama (13-nji oktýabr) garşy duşuşyklaryndan diňe ýeňiş gazanmak üçin oýnamaga borçly edýär.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama tapgyr. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça.
8-nji sentýabr. Guam. Guamyň futbol asossiasiýasynyň stadiony. 2 239 tomaşaçy. 28 gradus С
Guam – Oman – 0:0
Duýduryş alanlar: Brendon Markui 41, Jonahan Romero 74 – Ahmed Mubarak 36, Abdul Aziz Al-Makbali 51.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: derwezewan Dallas Jefreý Jaýe (Guam).
Baş emin: Kumira Hiroýuki (Ýaponiýa).
Kömekçi eminler: Toşiýuki Nagi, Karakami Satoşi (Ýaponiýa).
Ätiýaçdaky emin: Takuto Okabe (Ýaponiýa).
Duşuşygyň komissary: Aleks Çeung (Gonkong).
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama tapgyr. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça
8-nji sentýabr. Bangalor. "Sri Kanteerawa" stadiony. 14 500 tomaşaçy. 28 gradus С.
Hindistan – Eýran – 0:3 (0:1)
Pökgüleri geçirenler: Serdar Azmun, 29 (0:1). Andranik Teýmurýan, 47 (0:2). Mehdi Taremi, 50 (0:3).
Duýduryş alanlar: Pronaý Halder 24 – Omid Ebrahimi 42, Morteza Puraliganji 89.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: kapitan Andranik Teýmurýan (Eýran).
Baş emin: Ammar Ali Al-Jeýbi (BAE).
Kömekçi eminler: Ahmed Said Ahmed Alasal Al-Raşdi, Zaýed Dawud Salman Kamal (BAE).
Ätiýaçdaky emin: Nowin Robeş Gamini (Şri-Lanka).
Duşuşygyň komissary: Mazen Ramadan (Liwan).
«D» toparçasynda ýygyndylaryň ýerleşiş tertibi:


text:
Türkmen hokkeýçileri gyşky Aziada taýýarlanýarlar
Hokkeý boýunça milli ýygyndy toparymyz Minskide (Belarus) “Raubiçi” olimpiýa sport toplumynyň binýadynda geçirilen halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyndan dolanyp geldi. Şeýle hem buz üstünde oýnamak boýunça biziň ussatlarymyz ýerli toparlar bilen ýoldaşlyk duşuşygynyň ikisini geçirip, olarda ynamly ýeňiş gazandylar.
Häzirki ýygnanyşyklar türkmenistanlylar üçin indiki aýda Sapporo şäherinde (Ýaponiýa) geçiriljek VIII Aziýa gyşky oýunlaryna taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry boldy. Şol ýaryşlarda biziň hokkeýçilerimiz ilkinji gezek çykyş ederler.
Meşhur halkara tälimçileriň ýolbaşçylygynda geçen okuw-türgenleşiginiň barşynda hüjüm we gorag ugurlarynda hereket etmegiň usullarynyň üstünde işlemäge aýratyn uly üns berildi. Öwrenilen emeller Belarusuň höwesjeň toparlary bilen geçirilen oýunlaryň barşynda barlanyp görüldi. Birinji duşuşykda türkmenistanlylara “Soýuz” toparynyň hokkeýçileri garşy durdylar. Olar biziň derwezeçimiziň toruna bary-ýogy bir hokkeý pökgüsini geçirmegi başardylar, emma öz derwezelerine 18 pökgi goýberdiler. Ikinji duşuşykda milli ýygyndy toparymyzyň garşydaşy “Aýs Soft” topary boldy. Bu oýunda hem türkmen türgenleri 17:3 hasaby bilen üstün çykdylar. Tälimçileriň pikirine görä, öňde boljak gyşky Aziadanyň öň ýanynda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň geçiren ýygnanyşyklary netijeli boldy.
Üçünji ýanwarda Aşgabatda hokkeý boýunça Içeri işler ministrliginiň Kubogyny almak ugrunda ýaryşa badalga berildi. Oňa iki toparça bölünen toparlaryň ýedisi gatnaşýar. Paýtagtymyzyň toparlarynyň dördüsinden düzülen ýygyndy toparymyzyň agzalary üçin bu ýaryşlar hem sport ussatlygyny artdyrmak babatda oňat tejribe bolup hyzmat eder. Aşgabatdaky ýaryş dokuzynjy ýanwara çenli dowam eder.
Ýaponiýadaky Oýunlardan soň türgenlerimiz ýene-de bir jogapkärli ýaryşlara — aprelde Kuweýtde geçiriljek Aziýanyň Kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görmeli bolar. Türgenlerimiz birinji dwizionda çykyş eder. Ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyrynda türkmenistanlylaryň garşydaşlarynyň Filippinleriň, Omanyň, Kataryň, Kuweýtiň, Hindistanyň we Makaonyň toparlarynyň boljakdygy eýýämden bellidir.


text:
Aktual Analiz
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň demokratiýasy
ABŞ 1991-nji ýyldan bäri Ýakyn Gündogara we käbir Afrika ýurtlaryna demokratiýa getirmäge synanşýar.
ABŞ-nyň demokratiýa eksportyndan iň uly paýy Somali, Owganystan, Yrak we Siriýa aldy.
Amerikanyň demokratiýa getiren ýurtlarynda asuda ilatdan 5 milliona golaý adamyň ölendigi çaklanylýar.
Birleşen Ştatlşar şol ýurtlara demokratiýa eltmezden ozal içerki uruş ýa-da doganyň dogany öldürmegi ýaly wakalar tas ýokdy diýsek ýalňyşmarys. Owganystanda Taliban bilen mujahitleriň çaknyşygy bolsa doganlaryň söweşi däl, eýsem dolulygyna syýasy dawady.
Somali haosdan çykmaga synanşýardy. Yrakda kadaly hökümet bardy. Saddamyň ýadro däl, himiki ýaraglary hem ýokdy. Eýsem ABŞ şol sebäpler bilen Yragy basyp alypdy. Amerikanyň harby çeşmeleri Yragy basyp alandan birnäçe ýyl soň ýadro ýaragynyň bolmandygyny boýun aldy.
ABŞ hyzmatdaşy, terror guramasy ÝPG-niň üsti bilen Siriýa hem demokratiýa getirmäge synanşýar. Geliň ABŞ-nyň demokratiýa getirmäge synanşýan Siriýasyna ser salalyň:
Golaýda sosial mediada 1 minut 17 sekuntlyk wideo ýaýradyldy.
Wideo ýazgy Siriýanyň demirgazygynda alynypdyr. Ýykylan binalardan biriniň içinde elleri arkasyndan daňylan ýaşlardan biri bar güýji bilen ýylgyrmaa synanşýar we kürt dilinde şeýle diýýär;
-Haýyş edýärin, meni öldürmäň!
Ýaşaýyş bilen ölümiň arasyndaky iň bir inçe çyzygyň göni ortasynda duran şol kürt, diýseň mylaýym we mähirli ses tony bilen, üssesine-de ýylgyryp eli ýaragly terrorçylaryň özüni öldürmezligini isleýär. Ýagny geljekki ýyllaryň ýylgyryşy bilen bezelen mimikalary bilen elinden alynmazlygyny haýyşt edýär. Şeýle şertlerde ses tony ýalbaryş we perýat görnüşinde bolmaly.
Ekranda elleri ýaragly we gollarynda ABŞ-nyň hyzmatdaşy ÝPG-niň belgisi bolan iki adamyň çişigi kürt dilinde we gazaply ses tony bilen şeýle jogap berýär:
-Buýrugy ýerine ýetirmediň. Urşumyza goşulmadyň. Kürt halkyna dönüklik etdiň. Dönükligiň jezasy bolsa ölümdir, diýenden soň mäşäni çekýär. Soň ABŞ-nyň hyzmatdaşy bolan ÝPG-niň beýleki terrorçysy hem mäşäni gysýar.
Geljekki ýyllarynyň elinden alynmazlygyny ilsmeýän kürt ýaşlaryndan biri elleri arkasyndan daňylan görnüşde ýüzüni güllerden sowman, ýylgyrmak bilen ölüme gidýär.
ÝPG terrorçysynyň göz öňünde tutýan zady terror guramasy PKK_nyň esaslandyryjysy Abdullah Öjalan. Öjalan ABŞ we ähli Ýewropa ýurtlary tarapyndan “terrorçy” hökmünde ykrar edilýär. Hatda ABŞ Öjalanyň ele salynmagy üçin Türkiýä kömek beripdi.
ABŞ-nyň hyzmatdaşy ÝPG özüne boýun egmedik kürtleri ýerlerin-ýurdundan sürgün edýär. Ýerini-ýurduny terk etmeýänleri bolsa 20 ýaşly kürt ýigidi ýaly öldürýär.
Dogursyny aýtsam men wideo ýazgyny birnäçe gezek gördüm. Uruş we terror jurnalistliginiň iň bir agyr tarapy başgalarynyň ölümini görmäge mejbur bolmagyňyz.
27 ýyldan gowrak iş durmuşymda durmuşa şeýle bagly bolan ýene-de iki ölüme şaýatlyk etdim. Birine 1994-nji ýylda Bosniýada serp terrorçylarynyň Drajaçda bir aýaly çagalarynyň öňünde öldürýärkä, beýlekisine bolsa 1999-njy ýylyň ahyrlarynda başlan 2-nji Çeçen-Rus urşunda şaýatlyk edipdim. Çeçenistanyň paýtagty Groznide bir enäniň gujagynda çagasy bilen öldürilýärkä gözleriniň içiniň gülýändigini görüpdim. Bir ömürden has uzak we has agyr bolan iki ýa-da üç sekuntdy.
Şu günki günde ABŞ-nyň hyzmatdaşy bolan terror guramasy ÝPG-niň göçmäge mejbur eden kürtleriniň sanynyň 700 müňden geçendigi çaklanylýar. Kürtler üçin söweşýändigini öňe sürýän ÝPG we PÝD geň galdyryjy ýagdaýda bary ýogy bir milliona golaý bolan Siriýa kürtleriniň 700 müňüni sürgün edýär.
Eýsem, PÝD-ÝPG terror guramalaryndan gaçýan kürtleriň haýsy ýurtlara gidýändigini bilýäňizmi?
ÝB-ne agza günbatar ýurtlary tarapyndan “kürt raýatlaryna basyş etmekde” günäkärlenýän Türkiýä gelýärler.
Terror guramasy ÝPG-den gaçyp Türkiýä gelen kürt bosgunlarynyň sany 500 müňe golaý. Türkiýe özüne sygynanlaryň etniki gelip çykyşyna seretmeýändigi üçin şol sany doly çaklamak kyn. Emma Yragyň demirgazygynda Barzaniniň hökümetine sygynan kürt bosgunlarynyň sanynyň 70 müňe golaýdygy beýan edilipdi. Eger şeýle bolsa kürtleriň galan böleginiň ählisiniň Türkiýä gelendigi ýüze çykýar.
Kürtleriň Siriýada hiç haçan raýatlyklary bolmady. Türkiýäniň Prezidenti Erdogan Premýer ministrkä Asada eden basyşyndan soň siriýaly kürtler taryhda ilkinji gezek raýatlyk hukugyny almaga başladylar.
Erdogandan ozal Siriýa kürtleri müňlerçe ýyllyk ýerlerinde “bosgun” derejesindedi.
Siriýadan PÝG-ÝPG-niň zulmundan gaçan kürtleriň Türkiýäniň çar tarapynda arkaýyn ýaşaýandygyny bilýäňizmi? Şol bir wagtda isleýän pudaklarynda erkin işläp bilýärler.
Siriýadaky demokratik we harby däl kürt oppozision toparlaryň ählisiniň merkezi ofisi Türkiýäniň paýtagty Ankarada we Stambul şäherinde ýerleşýär. Kürt oppozisionerleri ÝB-ne agza ýurtlarda ýaşama mümkinçiligine eýe däl. ýewropaly polisleriň gözüniň öňünde PKK-ÝPG-lileriň hüjümlerine sezewar bolýarlar.
Şol syýasy kürt ýolbaşçylary dessine Türkiýä gaçyp atýarlar.
Bularyň ählisini göz öňünde tutanymyzda şu sorag jogapsyz galýar: “Amerikalylar demokratiýany näme sebäpden öldürýär?”


text:
2018-nji ýyl Hytaýda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edildi
2018-nji ýyl Hytaý Halk Respublikasynda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edildi
Türkiýäniň Syýahat agentlikleri bileleşigi TÜRSAW-a agza we Hytaý Halk Respublikasy bilen işleşýän agentlikler 2018-nji ýylyň Hytaýda “Türkiýe syýahatçylyk ýyly” hökmünde yglan edilmegine bagyşlanan maslahata gatnaşdy.
Maslahatda Türkiýe syýahatçylyk ýylynyň çäginde Medeniýet we syýahatçylyk ministrliginiň goldaw bermeginde durmuşa geçiriljek işler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
«Ahal» — HTTU
Tapgyryň ilkinji duşuşygy, belki, onuň iň esasy oýny däldir. Ýöne şu duşuşygyň netijesiniň ýaryş tertibiniň ýagdaýy bilen baglydygyny turuwbaşdan aýtmak ýerlikli bolar. Çünki ýer eýeleri ikinji, HTTU bolsa 6-njy orun üçin göreş alyp barýar. Utulyş «Ahalyň» üçünji orna ymykly düşmegine, HTTU-nyň bolsa 7-nji orna aşak gaçmagyna sebäp bolup biler.
Ýaryş tertibinden çen tutsaň, duşuşykda artykmaçlyk «Ahalyň» tarapynda ýaly görünse-de, iki toparyň arasynda şu möwsümde geçirilen ilkinji duşuşygyň (şol duşuşykda hem «Ahal» ýer eýesidi) HTTU-nyň garaşylmadyk ýagdaýda ýeňiş gazanandygyny ýatdan çykarmaly däl. HTTU ikinji aýlawda öz meýdanynda hem bir pökgi tapawudy bilen ýeňildi. Jemi 5 golly duşuşykda HTTU «Ahalyň» derwezesine 2 pökgi girizmegi başarypdy.
«Ahal» bilen HTTU-nyň arasynda şu möwsümde geçirilen duşuşyklarda Alymyrat Annadurdyýew («Ahal») bilen Nurýagdy Muhammedow (HTTU) iki gezek tapawutlanan futbolçylardyr.
Eger HTTU şu duşuşykda öz derwezesine ýekeje pökgi goýbertse, myhmançylykda 20 we ondan gol geçirden 4-nji topar bolar.
«Hazyna» — «Daşoguz»
Geçen tapgyrda «Şagadamdan» öz meýdanynda 2:3 hasabynda ýeňlip, Kubok ýaryşynyň çärýek finalynda-da «Aşgabady» edil şol hasap bilen ýeňen «ykdysadyýetçilere» bu gezek ýeňiş gazanmaga mümkinçilik bar. Öz meýdanynda, öz janköýerleriniň arasynda ajaýyp oýun görkezmegi başarýan «Hazyna» birinji aýlawda hem demirgazykdan gelen myhmanlaryny 4 gol bilen sylaglapdy. Geçen möwsümiň iň netijeli hüjümçileriniň biri, bu möwsümde bolsa biraz Guwanç Abylowyň kölegesinde galan Didar Durdyýew şol duşuşykda 3 gezek tapawutlanypdy.
Ýaryş tertibi «Daşoguzyň» şu möwsümde ýekeje ýeňiş gazanandygyny görkezýär. Ol ýeňşi-de haýsy topardan gazanandygy ýadyňyzdadyr-la! Elbetde, «Hazynany» ýeňipdi. Ikinji aýlawda. Şonuň üçin bu günki duşuşykda «Hazyna» juda bir arkaýynlaşmaga sebäp ýok. Üstesine-de «Hazyna» ýaryş tertibiniň 6-njy orny üçin dalaş edýän 3 toparyň biri.
Ýokarda-da aýdyşymyz ýaly, Didar Durdyýew şu ýyl geçirilen «Hazyna» — «Daşoguz» duşuşyklarynyň iň netijeli futbolçysy. Onuň 3 pökgüsi bar.
«Energetik» — «Aşgabat»
Geçen tapgyrda myhmançylykda «Balkandan» uly hasap bilen ýeňlen «energetikçiler» bu gezek «Aşgabadyň» myhmany. Olar enteg-ä «paýtagtlylary» ýeňip görenok. Hatda birinji aýlawda öz meýdanynda geçirilen duşuşykda-da asgyn geldiler. Toparyň iň netijeli futbolçysy Kerim Hojaberdiýew birinji ýarymyň ahyrynda hasaby deňläpdem welin, 71-nji minutda Berdi Şamyradow «Aşgabady» ýene-de öňe geçirip, ýeňşe sebäp bolupdy.
«Energetik» «Aşgabat» bilen ikinji aýlawda geçiren duşuşygynda has şowsuz çykyş etdi. Öz derwezesine 4 pökgi goýberden «energetikçiler» Begenç ýazberdiýewiň ýeketäk goly bilen jogap berip bilipdiler. Ýöne ol ýeterlik däl ahyryn!
Garaz, ýene-de «Energetik» «Aşgabady» kabul edýär. Topar, belki, bu gezek seresaplyk bilen oýnar. Her näme-de bolsa «Aşgabady» ýeňmek aňsat däl. Ýöne «Energetigiň» öz meýdanynda HTTU-ny ýeňip, «Ahaldyr» «Balkan» bilen hem deňe-deň oýnandygyny ýatdan çykarmalyň!
Şu ýylky «Energetik» — «Aşgabat» duşuşyklarynyň iň netijeli futbolçysy Berdi Şamyradow. Ol yzda galan iki duşuşykda «Energetigiň» derwezesinden 3 pökgi geçirdi. Berdiniň topardaşy Ruslan Kurbanow bolsa iki duşuşykda 2 gezek tapawutlanmagy başardy.
«Altyn asyr» — «Balkan»
Biziň hasaplamalarymyz «Balkanyň» şu möwsümde öz meýdanynda ýekeje gezek ýeňlendigini görkezýär. Ol duşuşykda hem «nebitçiler» «Altyn asyry» kabul edipdiler....
«Altyn asyr» — «Balkan» — tapgyryň duşuşygy. Ýaryş tertibiniň birinji hem-de ikinji orunlarynyň eýeleri duşuşýarlar. Belki, iň ýakyn garşydaşlaryndan 12 utuk öňe saýlanan «Altyn asyr» ýeňläýende-de hiç zat ýitirmän biler, ýöne utulyş ýaryş tertibiniň ikinji orny üçin «Ahal» bilen barlyşyksyz göreş alyp barýan «Balkana» howply.
Iki toparyň arasynda şu möwsümde geçirilen duşuşyklaryň ikisi hem «aragatnaşykçylaryň» peýdasyna tamamlandy. Birinji aýlawda 61-nji minuda çenli deňlik bilen dowam edip gelýän duşuşygyň ykbalyny «Altyn asyrdan» Aelim Nurmyradowyň 11 metrlik jerime urgusy kesgitledi.
Ikinji aýlawdaky gudraty bolsa aklyňa sygdyrmagam kyn. Duşuşygyň 85-nji minudy... 1:0 — «Balkan» öňde! Janköýerler «nebitçileriň» bu gezek ýeňiş gazanjakdygyna ynanyp başladylar... Soň näme boldy?! 85-nji minut, Ahmet Ataýew 1:1, 90-njy minut, ýene Ahmet Ataýew 1:2, 90+7-nji minut Selim Nurmyradow 1:3. Şeýdip, ýene «Altyn asyr» ýeňiş gazandy.
Täsin tarapy Ýokary liganyň häzirlikçe iň netijeli hüjümçileri Myrat Ýagşyýew bilen Süleýman Muhadow bir-biregiň toparyna garşy entek gol geçirip görenok. Belki bu «sylaşyk» şu duşuşykda bozular!.. Ýöne isle Myrat geçirsin, isle Boliýan, isle Serdaraly ýa isle başga biri, tapawudy ýok, eger «Balkan» şu duşuşykda «Altyn asyryň» derwezesine ýekeje gol geçirip bilse, onda topar şu möwsümde myhmançylykda 20 we ondan kän pökgi geçiren 3-nji topar bolar.
«Şagadam» — «Merw»
Üçünji aýlawda öz futbolçylarynyň ýalňyşlygy bilen «Altyn asyrdan» ýeňildi diýäýmeseň, enteg-ä şowly çykyş edip gelýän «Şagadam» şu möwsümde «Merw» bilen bolan ilkinji duşuşygynda myhmanlary «öz gurçugy bilen awlapdy». «Merwde» ýetişen, «Merwde» kämilleşen Döwlet Baýramow «kenarlylaryň» şol duşuşykda ymykly ýeňiş gazanmagyna uly goşant goşupdy. Ýöne Döwlet Maryda geçirilen duşuşykda ildeşlerini «sylady», «sesini çykarmady». Futbolyň kadasy bu — gol geçirmeseň, geçirýärler. Hemişe-de soňky minutlarda bir zatlar tapýan Toýly Goçnazarow golsuz tamamlanyp barýan duşuşygyň 88-nji minudynda «Merwi» öňe çykardy. Şol golam duşuşygyň ykbalyny kesgitlemek üçin ýeterlik boldy.
Bu gezek ýene «Şagadam» kabul edýär. Artykmaçlyk ýene «kenarlylaryň» tarapynda ýaly görünýär. Eger biziň bujagaz çaklamamyz dogry çykaýsa, «Merwe» 6-njy orun ugrundaky göreşde ýeňliş garaşýar. Ýöne ýeňiş ýer eýelrine-de juda zerur. Tapgyrda «Energetigiň» myhmany boljak «Aşgabat» «Şagadamdan» bary-ýogy bir utuk yzda.
Eger duşuşyk «Merwiň» ýeňşi bilen tamamlansa, onda bu utulyş «Şagadamyň» Ýokary ligadaky 270-nji gezek utulyşy bolar. «Şagadam» şu duşuşykda «Merwiň» derwezesine ýekeje gol geçirse, onda topar möwsümde 40 we ondan kän gol geçiren 4-nji topar bolar. «Merw» iň bolmanda bir gol geçirmegi başarsa, onda möwsümde myhmançylykda 10 we ondan kän gol geçiren 8-nji topar bolar.
24-nji tapgyryň duşuşyklaryna çenli ýaryş tertibi:
«Altyn asyr» 22/55
«Balkan» 22/43
«Ahal» 22/43
«Şagadam» 22/38
«Aşgabat» 22/37
HTTU 22/27
«Merw» 22/27
«Hazyna» 22/24
«Energetik» 22/12
«Daşoguz» 22/4


text:
2017-nji ýylyň 5-nji dekabrynda Aşgabatda «Türkmenistan-ÝB» bilelikdäki komitetiniň nobatdaky 17-nji mejlisinde Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasynda ikitaraplaýyn özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň meseleleriniň giň ugry boýunça pikir alşyldy. Bu barada Türkmenistanyň DIM-iniň saýtynda bellenilýär.
Mejlise gatnaşmak üçin Ýewropa bileleşiginden Russiýa Federasiýasy, Gündogar hyzmatdaşlygy, Merkezi Aziýa, Sebitleýin hyzmatdaşlygy we daşary syýasat işiniň Ýewropa gullugyndaky ÝHHG-niň boýunça Direktoratynyň ýolbaşçysy...
2017-nji ýylyň 5-nji dekabrynda Aşgabat şäherinde geçirilen türkmen–awstriýa bilelikdäki toparynyň dokuzynjy mejlisinde ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy berkitmegiň geljegi maslahatlaşyldy, diýlip Türkmenistanyň DIM-iniň saýtynda habar berilýär.
Mejlisde türkmen tarapyndan Türkmenistanyň söwda senagat edarasynyň başlygy, awstriýa tarapyndan Awstriýa Respublikasynyň ylym, barlaglar we ykdysady Federal ministrliginiň daşary ykdysady gatnaşyklar boýunça baş direktory Frans Wessig başlyklyk etdi.
Öňki ýetilen ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine...
RF-iň DIM-iniň ýolbaşçysy Sergeý Lawrow Gazagystanda geçiriljek Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň sammitinde Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiýadan başga-da, ara alyp maslahatlaşmak üçin dürli ugurlara degişli birnäçe resminamalara, şol sanda Türkmenistanyň öňe süren resminamalaryna hem seredilip geçilmegine garaşýar.
«Türkmenistanyň başlangyjy boýunça ulag ulgamynda özara gatnaşyklar hem-de ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara ylalaşyklary taýýarlamak boýunça işler ýokary depginde alnyp...
«Hazar bäşliginiň» DIM-leriniň ýolbaşçylary 20 ýyldan gowrak wagtlap işlenen Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiýanyň ileri tutulýan ähli düzgünleri boýunça ylalaşyk gazandylar, resminamanyň teksti indiki ýyl geçiriljek sammitde RF-iň Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň döwlet Baştutanlary tarapyndan gol çekilmäge taýýar diýen ýaly, diýip RF-iň DIM-iniň ýolbaşçysy Sergeý Lawrow belledi. Bu barada Interfaks habar berýär.
«Bu resminamany...


text:
Ýaş estrada aýdymçylaryň arasynda geçirilen “Ýylyň parlak ýyldyzy- 2016” atly bäsleşigiň jemi jemlenildi.
Paýtagtymyzyň Maslahat köşgünde “Ýylyň parlak ýyldyzy-2016” atly döredijilik bäsleşigiň jemleýji tapgyry geçirildi, onda aýdymçylaryň bäsleşiginiň jemleri jemlenildi we ýeňijileriň atlary yglan edildi.
Her ýyl geçirilýän “Ýylyň parlak ýyldyzy” atly bäsleşik ýaş estrada aýdymçylaryny, uly märekäniň öňünde çykyş edip, öz zehinlerini synlap görmek isleýän täze aýdymçylary bir ýere ýygnaýar. Olaryň hemmesini hünär ussatlygyna bolan isleg birleşdirip, birmeňzeş şertlerde geçirilýän zehinleriň bäsleşigi aýdymçylar üçin itergi bolup hyzmat edýär. Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi, Medeniýet ministrligi hem-de Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti tarapyndan bilelikde guralan bu bäsleşik indi sekizinji gezek geçirilýär.
Bäsleşigiň saýlama tapgyry welaýatlarda badalga alýar, çünki ony geçirmegiň maksady diňe tomaşaçylaryň tanaýan aýdymçylaryny çekmek we olaryň iň gowularyny saýlap almak däl-de, eýsem türkmen halkynyň baý bolan özboluşly täze zehinlerini ýüze çykarmak bolup durýar. Şunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň medeniýeti, milli saz sungatyny ösdürmäge, ýaşlaryň ukyplaryny we döredijilik mümkinçiliklerini açmaga üns bermegi netijesinde olar özlerini görkezmäge hem-de uly sahna ýollanma almak mümkinçiligine eýe bolýar.
Bäsleşigiň deslapky tapgyry oňa gatnaşyjylaryň 150-den gowragyny ýygnady, olaryň arasynda şu we beýleki bäsleşiklere, mysal üçin “Ýaňlan, Diýarym!” bäsleşigine gatnaşmak tejribesine eýe bolan hem-de döredijilik ýoluna täze başlan zehinler bar.
Soňra bolsa aýdym aýtmakda we çykyş etmekde aýratyn tapawutlanan ýaş aýdymçylar “Türkmen owazy” teleradioýaýlymynda çykyş etmäge, teletomaşaçylar we radiodiňleýjiler bolsa ýaş ýerine ýetirijileriň zehinlerine olaryň çykyşlary boýunça baha berip, SMS-ler we telefon jaňlary arkaly ses bermäge mümkinçilik döredildi. Sesleriň sany boýunça has zehinli aýdymçylaryň onusy saýlanyp alyndy. Bu toparda hem öňdebaryjylaryň özboluşly üçlügi emele gelip, olar has köp seslere eýe boldular, emma meseläni jemleýji tapgyr çözýär…
Bu gün bolsa olar üçin jogapkärli pursat bolup, aýdymçylar baýramçylyk lybasyna beslenen Maslahat köşgündäki Täze ýyl arçasynyň ýanynda çykyş edip, özlerini goldaýan tomaşaçylaryň umyt-arzuwlaryny ödemeli boldular.
Bu ýere belli estrada aýdymçylary, saz ussatlary, medeniýet işgärleri, teatr artistleri, kompozitorlar we şahyrlar, şeýle hem öňki ýyllarda geçirilen bäsleşikleriň ýeňijileri ýygnandylar. Bäsleşigiň şertleri boýunça olaryň sesleri öňki tomaşaçylaryň seslerine goşulýar we “Ýylyň parlak ýyldyzy” diýen adyň eýesini kesgitleýär.
Jemleýji bölümde bäsleşige gatnaşyjylar iki aýdymdan ýerine ýetirip, olaryň birini sazsyz aýdýarlar. Şunuň ýaly synag diňleýjilere aýdymçynyň diňe sesine däl-de, eýsem ýerine ýetirijilik ussatlygyna baha bermäge mümkinçilik döredýär.
Köşgüň sahnasynda meşhur bolan söýgi we watançylyk aýdymlary, şeýle hem özboluşly çykyşlar, halk dessanlaryndan parçalar ýerine ýetirildi. Aýdym aýtmak bäsleşigi hoşniýetlilik ýagdaýynda, tomaşaçylaryň şowhunly el çarpyşmagy bilen geçdi.
Soňra tomaşaçylar ýüzleri belgili ýörite kartoçkalar arkaly ses berdiler, netijede alyp baryjylar bäsleşigiň jemlerini yglan etdiler. Şeýlelikde, bäsleşigiň baş baýragynyň eýesi diýlip Züleýha Kakaýewa yglan edildi. Ol jemleýji gala-konsertinde “Çal, sazanda” diýen aýdymy bilen tomaşaçylary özüne bendi etdi. Aýdymçynyň şirin owazly sesi oňa birinji orny eýelemäge mümkinçilik döretdi. Oňa “Ýylyň parlak ýyldyzy” göçme Kubogy we höweslendiriji baýrak gowşuryldy.
Ikinji we üçünji orunlary degişlilikde Leýli Ökdirowa we Merdan Nurgylyjow eýelediler.
Bäsleşigiň ýeňijilerine döredijilik üstünlikleri hem-de sungatda öz ýollaryny tapmak baradaky arzuwlar aýdyldy. Çykyş edenleriň aýratyn belleýşi ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýadawsyz aladasy netijesinde bu gün türkmen ýaşlary öz mümkinçiliklerini amala aşyrmak, ukyp-başarnyklaryny açmak we durmuşda uly üstünlikleri gazanmak üçin ähli mümkinçiliklere eýe bolup durýarlar.


text:
Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk YBI-nyň işgärleri üçin esasy gymmatlyk Türkmenistanyň ilatynyň seýsmiki taýdan howpsuzlygyny üpjün etmekdir. Baý iş tejribesine, ýokary önümçilik we işgärler potensialyna eýe bolmak bilen, Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk YBI Türkmenistanyň çäginde gurluşyk materiallarynyň we alnyp barylýan işleriň hiline edilýän gözegçilige ýolbaşçylyk etmäge dowam edýär.
Özüniň iň gowy däp-dessurlaryna laýyklykda we hyzmatdan peýdalanýanlaryň ynamyny artdyrmak maksady bilen aşakda görkezilenleri ýerine ýetirmek arkaly Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk YBI seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk boýunça özüniň alyp barýan işini dowamly gowulandyrmaga borçlanýar:
BIZIŇ MAKSADYMYZ – TÜRKMENISTANYŇ ÇÄGINDE SEÝSMIKI ÝAGDAÝA DURNUKLY GURLUŞYK PUDAGYNDA TANYMAL ÖŇDE BARYJY BOLMAK
Türkmenistanyň GweBM-niň
SYDGYB institutynyň direktorynyň w.w.ý.ý B.Gurbanlyýew
СМК-П-9001.НИИСС-12.05 15.04.2017г.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty