text:
Ýewropa Bileleşiginiň alty sany esaslandyryjy agzasy Britaniýanyň bileleşigi terk etmeginden we britan premýer ministri Deýwid Kameronyň işden çekilmeginden bir gün soňkrizis duşuşygyny geçirýär.
Berlindäki duşuşyk Germaniýanyň, Fransiýanyň, Italiýanyň, Belgiýanyň, Niderlandiýanyň we Lýuksemburgyň daşary işler ministrleriniň geljek hepdede boljak tapgyrlaýyn duşuşyklarynyň ilkinjisidir.
24-nji iýunda Britaniýadaky referendumyň netijeleri yglan edileninden soň, Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland Britaniýanyň çykmagy bilen dörän bölünişik ähtimallygyndan sowulmak üçin ÝB-ni reforma etmäge çagyrdy.
Ýewropa liderleri bu geçişiň ykdysady, syýasy, sosial babatda mümkin boldugyça agyry-ynjyszy bolmagyny üpjün etmek isleýärler.


c: text/html

text:
Orsýetde ýaňy-ýakynda “Dünýä Türkmenleriniň Kongresi” atly halkara gurama döredildi. Bu maglumaty Azatlyk Radiosyna “Rus-Türkmen öýüniň” başlygy Wladislaw Nemçinow ýetirdi.
Nemçinowyň sözlerine görä, ýanwar aýynyň aýagynda Owganystandaky, Eýrandaky, Siriýadaky we käbir GDA döwletlerindäki türkmen diasporalarynyň wekilleriniň Moskwada geçiren konferensiýasynda bu guramany esaslandyrmak kararyna gelnipdir. Häzir bu guramany Orsýet Federasiýasynda hasaba aldyrmak üçin degişli işler alnyp barylýar.
Orsýetiň we birnäçe daşary ýurtlaryň jemgyýetçilik guramalarynyň we diasporalarynyň goldawy bilen döredilen “Dünýä Türkmenleriniň Kongresi” türkmenleriň medeni, sosial we gumanitar taýdan özara gatnaşyklaryny ösdürmegi göz öňünde tutýar.
Täze guramanyň “DTGA” bilen gatnaşygy
Dünýä türkmenlerini birleşdirmek maksadyny öz öňünde goýýan halkara gurama eýýäm bar. 1991-nji ýylda Türkmenistanda döredilen “Dünýä Türkmenleriniň Gumanitar Assosiasiýasy” (DTGA) dünýäniň birnäçe ýurtlarynda ýaşaýan türkmenleri öz içine alýar. Resmi maglumatlarda DTGA-nyň dünýäniň ençeme ýurtlarynda 25-den gowrak bölüminiň işleýänligi habar berilýär.
Biziň wekilimiz DTGA-nyň Aşgabatdaky baş edarasyna bardy. Emma bu edaranyň yolbaşçysy Aşyrow wekilimizi gören badyna öz iş otagynda gizlendi.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow tarapyndan esaslandyrylan bu gurama 2007-nji ýyldan bäri prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýolbaşçylyk edýär.
“Rus-Türkmen öýüniň” başlygy Wladislaw Nemçinow Azatlyk Radioasyna öz guramasynyň 5 ýyl bäri DTGA bilen aragatnaşygynyň ýoklugyny aýtdy we munuň sebäbini DTGA-nyň şeýle hyzmatdaşlykdan ýüz öwürýänligi bilen düşündirdi.
Nemçinow türkmenleriň Orsýetdäki jemgyýetçilik guramalary tarapyndan iberilen wekiliň DTGA-nyň Aşgabatdaky baş edarasyna eden soňky saparynda ýüze çykan waka barada şeýle gürrüň berdi: “Biziň wekilimiz DTGA-nyň Aşgabatdaky baş edarasyna bardy. Emma bu edaranyň yolbaşçysy Aşyrow wekilimizi gören badyna öz iş otagynda gizlendi”.
Azatlyk Radiosy bu waka boýunça DTGA-nyň Aşgabatdaky baş edarasyna jaň edip, Annagurban Aşyrow bilen gepleşmäge synanyşdy, emma ol Azatlyk Radiosyndan jan edilýänligini eşidip, gepleşmekden ýüz öwürdi.
Hyzmatdaşlygyň maksady
Wladislaw Nemçinowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, türkmenleriň Orsýet Federasiýasynda doredilen we işleýän jemgyýetçilik guramalary, “DTGA-nyň” Aşgabatdaky baş edarasy bilen gatnaşyklaryny ýola goýmak synanyşyklary başa barmansoň, guramanyň Orsýetdäki edaralaryny anyklamaga çalyşdy. Emma 2011-nji ýylyň dekabr aýynda Orsýetiň Adalat ministrligi tarapyndan berlen resmi jogapda DTGA-nyň bölümleriniň Orsýetde resmi hasaba alynmanlygy aýdylýar.
Wladislaw Nemçinowyň pikirine görä, täze döredilen “Dünýä Türkmenleriniň Kongresi” daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmenleriň bähbitlerini goramakda DTGA bilen hyzmatdaşlyk edip bilerdi.
Täze döredilen gurama geljekde Türkmenistanda ýaşaýan beýleki milletleriň bähbitlerini goramak üçin hyzmatdaşlyklary hem göz öňünde tutýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Halkara “Freedom House” guramasy dünýäde metbugat azatlygynyň ýagdaýy boýunça ýyllyk hasabatyny çap etdi. Waşingtonda ýerleşýän, hökümete degişli bolmadyk bu guramanyň 29-njy aprelde çap edilen täze hasabatynda Türkmenistan metbugat azatlygy boýunça ýaramaz ýurtlaryň hatarynda agzalýar.
Türkmenistan, Özbegistan, Belarus we Eýran 2009-njy ýylda dünýä derejesinde metbugat azatlygyny iň berk çäklendiren 10 döwletiň arasynda galýar diýlip, “Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatynda aýdylýar.
Hasabata görä, geçen ýylda dünýäniň repressiw hökümetleriniň erkin pikiri ýok etmek synanyşyklary dowam etdirildi, žurnalistlere garşy jenaýatçylyklar jogapkärçiliksiz galdy, döwletler tarapyndan internete gözegçilik etmek synanyşyklary amala aşyryldy.
“Freedom House” guramasynyň metbugat azatlygy boýunça hasabatynda 2009-njy ýylda metbugat azatlygynyň dünýä derejesinde çäklendirilmek tendensiýasynyň hem dowam edenligi aýdylýar. Guramanyň müdiri Kristofer Wolker bu ýagdaýyň sekiz ýyl bäri yzygiderli dowam edýänligini belleýär.
Türkmenistana berlen baha
Waşingtonda ýerleşýän “Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatlarynda dünýäniň 196 ýurdunyň metbugatynyň, radio-telewideniýesiniň we internet neşirleriniň erkinlik derejesine baha berilýär.
Hasabatda her bir döwletiň ýuridiki, syýasy hem ykdysady faktorlary, şeýle-de habar serişdelerine hökümet tarapyndan edilýän basyşlar nukdaýnazaryndan baha berilýär. Hasabatda döwletler metbugat azatlygynyň ýagdaýy boýunça «azat», «belli bir derejede azat» we «azat däl» diýen üç topara bölünýär.
“Freedom House” guramasynyň hasabatynda Birma bilen deň derejede ýerleşdirilen Türkmenistana berlen baha 95 baldan ybarat. Deňeşdirmek üçin alsak, Belarus bilen deň derejede ýerleşdirilen Özbegistana berlen baha 92 baldan ybarat.
Guramanyň hasabatynda bu döwletlerde garaşsyz habar serişdeleriniň düýpden ýoklugy ýa-da örän çäkli görnüşlerde hereket edýänligi bellenilýär. “Freedom House” guramasyndan Kristofer Wolker bu döwletlerde žurnalistleriň howp astynda galýanlygyny, habar serişdeleriniň hökümetiň gözegçiligi astyndadygyny, köp pikirliligiň asla ýoklugyny belleýär.
“Beýleki döwletlerden tapawutlanýar”
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň wekili Elsa Widal Türkmenistanyň habar serişdeleriniň ýagdaýynyň dünýäniň beýleki repressiw döwletleri-hä beýlede dursun, hatda öz Merkezi Aziýadaky goňşularyndan hem tapawutlanýanlygyny belledi.
“Türkmenistan region boýunça goňşulary, şol sanda, hatda Özbegistan bilen deňäniňde-de iň repressiw we ýapyk ýurtdur. Türkmenistan öz pikirini açyk beýan etmek isleýänleri türmä dykmak, işini elinden almak ýa-da maşgala agzalaryna basyş etmek ýaly gorkuda saklaýan ýurt bolmagynda galýar” diýip, E.Widal aýtdy.
Türkmenistanyň habar serişdelerini ýurduň öňki we häzirki prezidenti häli-şindi tankytlaýar. Hususan-da, telegepleşikleriň birmeňzeşligi, hiliniň pesdigi we mazmunynyň gowşakdygy tankytlanylýar.
Türkmen metbugaty näme maksada eýerýär?
Türkmenistanda habar serişdeleriniň režimiň ideologiýa guraly bolup, resmi häkimiýetleriň propaganda maksatlaryna hyzmat edýän şertlerinde ýolbaşçylaryň žurnalistleriň işinden nägile bolmaklarynyň geň görünýänligini synçylar belleýärler.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň wekili Elsa Widal bu barada şeýle diýdi: “Ýerli habar serişdeleriniň işiniň hili hakykatdanam pes. Emma žurnalistleriň işleýän şertlerine ýurt ýolbaşçylarynyň özleri jogapkär. Şeýlelikde, ýurtdaky ýagdaýlar barada doly maglumat berilmegine rugsat bermeýän Türkmenistanyň ýolbaşçysy metbugatda açyk pikirleriň ýoklugy üçin diňe özüni ýazgarmaly”.
Elsa Widalyň pikirine görä, prezident Berdimuhamedow ýagdaýy özgertmek isleýän bolsa, metbugatyň azat bolmagyna, garaşsyz habar serişdeleriniň döremegine we gözegçilikden el çekmäge razy bolmaly.
Türkmenistanyň ýolbaşçylary ýurtda interneti ösdürmek maksadyna eýerýändiklerini aýdýarlar. Ýurduň mekdeplerini kompýuterleşdirmek boýunça çäreler hem geçirilýär. Ýurtda raýatlara internete çatylmak üçin hyzmatlar köpelýär. Internet kafeleri açylýar, internet aragatnaşygy üçin tehniki mümkinçilikler döredilýär. Elsa Widal, muňa garamazdan, Türkmenistanda internet saýtlarynyň petiklenmegi we internet kafelerine barýan adamlaryň hasaba alynmagy ýaly çäreler türkmen häkimiýetleriniň ilatyň informasiýa elýeterligini çäklendirmäge höwesekdiklerini görkezýär diýýär.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň wekiliniň pikirine görä, özüniň dünýäniň öňünde açyklygyny yglan edýän Türkmenistanyň ähli açyklygy, esasan, halkara biznes gatnaşyklary bilen çäklenýän “açyklyk” bolup çykýar.


text:
Sişenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili bilen Batumide gepleşikler geçirdi.
Klinton Batumä duşenbe güni giçlik barypdy. Bu onuň Günorta Kawkaz sebitine edýän dört günlük saparynyň çäginde amala aşyrylýar.
Çarşenbe güni Klintonyň Azerbýajana, penşenbe güni hem Türkiýä barmagyna garaşylýar.
Duşenbe güni Ýerewana edýän saparynyň dowamynda, Klinton Dagly Garabag meselesi boýunça Ermenistanyň we Azerbaýjanyň arasyndaky dawanyň has dartgynlaşmagynyň mümkindigini duýdurdy.


text:
Türkmenistanda “Konstitusiýany kämilleşdirmek we halkara standartlaryna laýyk getirmek maksady bilen” şu ýylyň maý aýynda ýörite Konstitusion komissiýasy öz işine döredildi.
Resmi maglumatlara görä, konstitusion reformalar boýunça “giňden habar bermek üçin” habar serişdelerinden hem-de Internetden peýdalanmaga alymlary, döwlet işgärlerini, ýaşlary, syýasy partiýalary we jemgyýetçilik bileleşikleriniň wekillerini gatnaşdyrmaga tabşyryk berildi.
Eýse, siz Türkmenistanyň Baş kanunyna haýsy üýtgeşmeleriň girizilmegini teklip edýärsiňiz?
Belläp geçsek, mundan öň Komissiýanyň maslahatynda "prezidentlik möhletini 5-den 7-i ýyla çenli uzaltmak" barada ilatdan "köp sanly" teklipleriň gelip gowuşandygy hem mälim edilipdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama, eger mätäç adamlara ynsanperwerçilik kömeginiň eltilmegineýol berilmese, Birleşen Ştatlaryň Siriýadaky ýaraşyk babatda geçen hepde Orsýet bilen gelnen ylalaşykdan çykjakdygyny duýdurdy.
Obama 16-njy sentýabrda özüniň howpsuzlyk topary bilen duşuşanyndan soň, Ak tam beýanat çap etdi.
Onda Obamanyň, tutuş ýurtda zorluk-sütemiň azalandygyna garamazdan,siriýa režiminiň gyssagly ynsanperwerçilik kömeginiň ýoluny baglamagy dowam etmegine çuňňur alada bildirendigi aýdylýar.
Prezidentiň beýanaty ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň rus kärdeşi Sergeý Lawrowa beren duýduryşynyň yz ýanyna gabat geldi.
Ol Waşingtonyň, Siriýa kömegiň geçmegine ýol berýänçä, ýaraşygyň şertine görä, ýedi gün soň, bilelikde YD jeňçilerini nyşana alyp başlamaga razy bolmajakdygyny aýtdy.


text:
Geçen hepde ABŞ-niň harby güýçleri Yragyň şäherlerinden çykarlanyndan soň ýüze çykan zorluklar netijesinde ýurtda 50-den gowrak adam heläk boldy.
Iň iri terrorçylykly hüjüm, hepdäniň Penşenbe güni ýüze çykdy. Şonda ýurduň demirgazygyndaky Tal-Afar şäherinde janyndan geçenleriň amala aşyran iki hüjüminde, azyndan 35 adam heläk boldy. Ynsan ölümine getiren partlamalar tapgyry dördünji gün Yragyň paýtagty Bagdatda hem bolup geçdi.
ABŞ bilen Yragyň arasynda gol çekilen howpsuzlyk babatdaky ylalaşygyň şertlerine görä, iýun aýynyň 30-nda amerikan goşunlary Yragyň şäherlerinden çykaryldy.
Häzir Yrakda 130 müň amerikan harby gullukçysy bar. Olar 2011-nji ýylda ýurtdan çykarylar diýlip planlaşdyrylýar.


text:
12-nji martda Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahaty geçirildi. Bu maslahatyň barşynda “Gümrük gullugy”, “Medeniýet” “Aragatnaşyk” hakyndaky kanunlaryň proýektlerine garalandygy habar berilýär.
Şeýle hem “Uglewodorod serişdeleri hakyndaky Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek barada", "Salgytlar hakyndaky Türkmenistanyň Bitewi Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek barada" Türkmenistanyň kanuny proýektlerine garalandygy barada Türkmenistanyň döwlet metbugatynda maglumat berildi.
Mejlisiň maslahatyna gatnaşan deputatlaryň “Maýa goýumlaryny goldamak we goramak barada Türkmenistan bilen Italiýanyň arasyndaky Ylalaşygy tassyklamak hakynda” Türkmenistanyň Mejlisiniň Kararynyň proýektine garandyklary we ony tassyklandyklary habar berilýär.
Deputatlar bu täze kanunlaryň proýektlerini makullap, biragyzdan kabul etdiler diýlip, habar berilýär.


text:
“Facebook” firmasy San-Fransiskada halk köpçüligini özüniň täze planlary bilen tanyş etdi.
Metbugat işgärlerine “Internet uçarlarynyň” taslamalary görkezildi.
Taslamalarda, gün batareýalary bilen işleýän uçarmansyz uçýan enjamlar barada gürrüň gozgalýar. Olaryň iki ganatynyň bilelikdäki uzynlygy “Boeing 767” kysymly uçaryňky ýaly bolsa-da, agramy kiçijik awtomobilden hem ýeňildir.
Olar bir gezek uçansoň 3 aýlap asmanda saklanyp biler ýaly edip ýasalan.
Facebook firmasynyň berýän maglumatyna görä, şeýle uçarlardan 1000 sanysy ýasalyp, işe giriziler.
Şöhle bilen internet
Uçarlar 20-30 müň metr belentlikden uçup, lazer tehnologiýasy bilen 5 milliarda golaý adamyň internet hyzmatyndan şol bir wagtyň özünde peýdalanmagyna mümkinçilik döreder.
Bu bolsa dünýäniň iň çetki ýerlerinde hem internetden ulanmaklygy edil suw içen ýaly aňsatlaşdyrar.
“Biz dünýäde her bir adama hyzmat etmek isleýäris” diýip bellän Facebook laboratoriýasynyň ýolbaşçysy Yael Maquire sözüniň üstüni şeýle ýetirýär: “Biz öz ýaşaýan planetamyzda bir habary hemmeleriň şol bir wagtda alyp bilýän döwrüne ýetip bilermikäk? Men şol güne sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn”.
Uçarmansyz uçarlar bu tomus synagdan geçiriler.
Mundan owal Google firmasy hem ýer ýüzüniň ilatyny uçarmansyz uçarlar arkaly internet hyzmaty bilen üpjün etmek hödürlemek planynyň bardygyny aýan edipdi.


text:
Soňky günler Orsýetiň Aşgabatdaky ilçihanasynyň öňüne adatdakysyndan has köp adamyň üýşýänligi habar berilýär. Nobatlaryň artmagyna näme sebäp bolýar? Azatlyk Radiosy Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň metbugat wekili Alekseý Musin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Şu günler ilçihananyň öňünde jemlenýän adamlaryň sany adatdakysyndan köpeldimi?
Alekseý Musin:
Hawa, bu şeýle. Bu ýagdaý ýyllarboýy gaýtalanýar. Muňa Orsýetde okaýan ýa Orsýetiň üsti bilen beýleki ýurtlara okamaga gidýän studentleriň okuw ýylynyň başynda wiza almaga howlukmagy sebäp bolýar. Ilçihana şeýle ýagdaýda has köp adamy kabul etmek üçin öz adam we maddy resurslaryny artdyrdy. Biz studentleriň ählisiniň okuw ýylynyň başynda öz okuw jaýlaryna ýetişmekleri üçin mümkinçilik döretmäge çalyşýarys.
Azatlyk Radiosy: Häzir ilçihananyň näçe işgäri dokumentleri kabul edýär?
Alekseý Musin:
Wiza meselesi boýunça alty çemesi adam işleýär, ýagny konsulhananyň işgärleriniň aglaba köpüsi bu ugurdan iş alyp barýar.
Azatlyk Radiosy: Onda nobatlar näme sebäpden ululygyna galýar?
Alekseý Musin:
Dokumentleriň doly taýýar edilmedik, ýa-da dogry doldurylmadyk halatlarynyň köp bolýanlygyny, bu ýagdaýyň studentlere hem degişlidigini belläsim gelýär. Anketalaryň düzedilmegine, ýa-da beýleki dokumentleriň sazlanmagyna köp wagt gidýär. Şonuň üçin studentler konsulhana taýýarlanyp gelseler, olaryň kabul edilşiniň wagty azalardy, bu has köp adamyň kabul edilmegine mümkinçilik dorederdi.
Azatlyk Radiosy: Ilçihananyň işgärleri anketalarda goýberilýän ýalňyşlyklary düzetmäge ýardam berýärlermi, ýa-da ýzlenýän adam öz dokumentlerini özi düzedip, başga bir gün gaýtadan gelmeli bolýarmy?
Alekseý Musin:
Bu ýagdaýa bagly. Ýalňyşlygy düzedip bolýan bolsa, konsulhananyň işgäri ony düzedýär, bolmasa ýüzlenýän adam gaýtadan gelmeli bolýar. Konsulhanadan başga wiza merkezleriniň ýoklugy hem uly mesele bolup durýar. Şeýle ýagdaýda studentler ähli kagyzlary özbaşdak doldurmaly bolýarlar. Bildirişlere we nusgalara garamazdan, köp ýalňyşlyk goýberilýär.
Soňky günler Orsýetiň Aşgabatdaky ilçihanasynyň öňüne adatdakysyndan has köp adamyň üýşýänligi habar berilýär.
Azatlyk Radiosy: Orsýet wizasyny almaga islegler artýan bolsa, Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasy goşmaça tölegli hyzmatlar bilen üpjün etmek ýa-da wiza merkezlerini açmak ýaly meseläni göz oňünde tutmaýarmy?
Alekseý Musin:
Elbetde, bu meselä garalypdy. Emma, maňa mälim bolşuna görä, häzir Türkmenistanda goşmaça daşary ýurt wekilhanasyny ýa-da wiza merkezini açmak göz oňünde tutulmaýar. Gynansak-da, bu bize bagly däl.
Azatlyk Radiosy: Studentleriň wiza almaklary üçin goşmaça mümkinçilikleriň döredilenligini aýtdyňyz, olar aýratyn kabul edilýärmi?
Alekseý Musin:
Studentleri ilçihananyň ähli işgärleri kabul edýärler. Şu günler ýazgy boýunça kabul etmek düzgüni bilen bilelikde janly nobat boýunça kabul etmek düzgüni hem işleýär. Janly nobat boýunça bir işgär işleýär, ol diňe studentleriň dokumentlerini kabul edýär.
Azatlyk Radiosy: Düýn näçe adamyň dokumenti kabul edildi?
Alekseý Musin:
Mende bar bolan maglumata görä, düýn 300-e golaý adam kabul edildi. Bu san syýahatçylyk wizalaryny hem oz içine alýar. Şol sanyň üçden bir bölegi studentlere degişli.
Azatlyk Radiosy: Ýakyn günlerde ilçihananyň öňünde dawa turup, ýakalaşma ýaly wakalaryň ýüze çykanlygy barada habar berildi. Şeýle waka boldumy?
Alekseý Musin:
Edil ýakalaşma barada hiç zat aýdyp biljek dal, men şeýle wakadan habarly däl. Emma öňünden düzülen nobatda ýer almak üçin esassyz dokumentleri ulanmaga synanyşyklar boldy, biz ýagdaýy kadalaşdyrmak üçin kanun goraýjy edaralaryň işgärlerini çagyrmaga mejbur bolduk.
Azatlyk Radiosy: Orsýetiň Aşgabatdaky ilçihanasy adaty ýagdaýda günde näçe adamy kabul edýär?
Alekseý Musin:
Adaty ýagdaýda günde 70-e golaý adamyň dokumentleri kabul edilýär. Bu işi adatça 2-3 diplomat ýerine ýetirýär.


text:
Ukrainanyň esgeri Donetskyň aeroportunyň golaýynda orsýetçi separatistler tarapyndan atylan okdan wepat boldy, diýip ukrain resmisi aýtdy.
Esgeriň 26-njy oktýabrda wepat bolandygy, Ukrainanyň harbylarynyň metbugat-wekili Oleksandr Zawtonowa salgylanyp, 27-nji oktýabrda habar berildi.
Esgeriň ölüminiň ok atyşygy bes etmek barada fewral aýynda Minskde gelnen ejiz ylalaşygyň berjaý edilmeginde oktýabryň ortasyndan bäri ilkinji hadysadygy aýdylýar.
26-njy oktýabrda separatistleriň metbugat-wekili Ukrainanyň harbylaryny aeroporta hüjüm edip başlamakda aýyplady. Kiýewiň resmileri bu aýyplamalary ret ediler.
“Frans Press” (AFP) agentligi ýerli ýaşaýjylaryň aeroportuň ýerleşýän ýerinde güýçli ok atyşygyň sesini eşidendiklerini habar berdi.
Gündogar Ukrainada 18 aýyň dowamynda 8000-den gowrak adam wepat boldy.


text:
30-njy ýanwarda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň uly mejlisler zalynda “Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginiň” we “Türkmen diliniň orfografik sözlüginiň” tanyşdyryş dabarasy boldy. Türkmenistanyň Prezidentiniň tabşyrygy esasynda neşir edilen bu kitaplar çapa taýýarlananda leksikografiýa neşirlerini çap etmegiň milli hem-de dünýäniň öňdebaryjy tejribeleri, taryhy we ylmy esaslara daýanmak arkaly edebi gollanmalary taýýarlamak işine döwrebap çemeleşmeler ulanyldy.
Dilçi alymlardan ybarat döredilen iş topary tarapyndan taýýarlanan we 50 müň töweregi sözi, adalgalary hem-de adalga söz düzümlerini öz içine alýan “Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginiň” diňe bir bu ugur boýunça iş alyp barýanlar üçin däl, eýsem, giň okyjylar köpçüligi üçin hem örän ähmiýetli gollanma boljakdygy ikuçsuzdyr.
“Türkmen diliniň orfografik sözlügi” özünde 110 müň töweregi dürli sözleri jemläp, gepleşikde grammatiki söz görnüşleriniň, orfografiýa kadalarynyň we beýlekileriň ulanylyşy baradaky maglumatlardan ybaratdyr.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
Russiýanyň BMG-däki ilçisi Witaliý Çurkin Siriýada sirin gazyny gozgalaňçylaryň ulanandygy barada delilleriň bardygyny aýdýar.
Çurkin sişenbe güni çykyş edip, russiýaly derňewçileriň Alepponyň golaýyndaky Khan al-Assal sebitine baryp, ol ýerde barlaglary geçirendigini aýtdy. Şeýle-de Çurkin sebitden “esasly delilleriň” toplanandygyny hem sözüne goşdy.
Çurkin žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda 19-njy martda gozgalaňçylaryň üç raketany atyp, 26 adamy, şol sanda 16 esgeri öldürendigini aýtdy.
Çurkin BMG-niň dykgatyna 80 sahypalyk hasabatyň hödürlenendigini, onda Khan al-Assalda atylan raketalarda himiki ýaragyň bolandygy “açyk delillendirilýändigini” hem belledi.
Günbatar hökümetleri himiki ýaragy siriýaly gozgalaňçylaryň ulanandygy barada delilleriň ýokdugyny nygtaýarlar.


text:
Şu gün Ýemende dowam edýän hökümete garşy protestleriň fonunda ýurduň prezidenti Ali Abdullah Saleh döwlet konstitusiýasyna laýyklykda özüniň islendik bir ýagdaýda-da döwletiň «kanuny lideri» bolup galýandygyny nygtap çykyş etdi.
Şeýle hem, ol öz eden ýüzlenmesinde Ýemeniň oppozisiýasyny dialoglar arkaly ýurtda durnuklylygy üpjün etmeklige çagyrdy.
Ýemeniň birnäçe şäherlerinde hökümete garşy köpçülikleýin protest demonstrasiýalary indi birnäçe hepde bäri dyngysyz dowam edip gelýär.
Şu gün Ýemeniň dini we taýpa liderleriniň bir topary bilelikde beýanat ýaýradyp, ýurduň prezidenti Ali Abdullah Salehi durnuklylygyň hatyrasyna haýdan-haý wezipesinden çekilmeklige çagyrdylar.
Soňky protest çykyşlarynyň barşynda protestçilere garşy güýç ulanylmagy netijesinde Ýemende 130-a golaý adam öldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow 7-nji oktýabrda Balkan welaýatynda täze gurlan birnäçe obýektiň dabaraly açylyşyna gatnaşdy.
TDH-nyň ýazmagyna görä, Balkanabat şäherinde ýedi gatly kitaphana, köp ugruly bazar gurlup, ulanylmaga berildi.
Mundanam başga, Jebelde Mollagaranyň dermanlyk palçygyny gaplaýan zawod, Bereketde ýod öndürýän zawod açyldy.
Türkmen metbugaty bu obýektleriň umumy bahasynyň 90 million amerikan dollaryna barabardygyny ýazýar.
Şol bir wagtda Balkan welaýatynda ýaşaýyş jaýlarynyň ýiti ýetmezçilik edýändigi, bu ýere başga welaýatlardan işlemäge barýan migrant işçileriň kireýine hem jaý tapyp bilmeýändigi barada maglumatlar bar.
Azatlyk radiosy bu mesele barada ýerli synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmen häkimiýetleri gizlinlikde hepdeläp tussag edilen we görnüşinden syýasy sebäpler esasynda aýyplanýan žurnalisti haýal etmän azatlyga goýbermeli diýip, "Hýuman Raýts Wotç" guramasynyň 30-njy iýulda ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
35 ýaşlaryndaky Saparmämmet Nepesgulyýewe aklawçy we öz maşgala agzalary bilen duşuşmak mümkinçiligi berilmedi, bu ýagdaý ony uly töwekgellik bilen ýüzbe-ýüz goýýar diýip, HRW ýazýar.
«Saparmämmet Nepesgulyýewiň howsalaly tussaglygy we hiç kime görkezilmän saklanmagy bizi onuň howpsuzlygy we saglygy barada ullakan alada goýýar» diýip, HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň direktorynyň orunbasary Reýçel Denber aýdýar.
«Türkmenistan žurnalistleri we hökümet tankytçylaryny tussag etmekde, olara toslama günä ýöňkemekde, tussaglara ýowuz daramakda öňden bäri belli ýurt we şu sebäpden Nepesgulyýew näçe çalt boşadylsa, şonça-da gowy bolar» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Nepesgulyýew Azatlyk radiosy we Türkmenistanyň Alternatiw täzelikleri, Niderlandiýada ýerleşýän garaşsyz adam hukuklary guramasy bilen hyzmatdaşlyk edýär.
Türkmenistandan Alternatiw täzelikleri çap edýän guramanyň direktory Ruslan Mätiýew Nepesgulyýewiň 2015-nji ýylyň 7-nji iýulynda Hazaryň kenaryndaky «Awaza» syýahat zolagynda bolup, ol ýerdäki dynç alyş parkyny we beýleki ýerleri surata düşürendigini aýdýar. Ol şol gün telefonda maşgalasyna öýleden soň, sagat 4-lerde öýde boljagyny aýdypdyr. Emma ol ne diýen güni, ne soňra gelipdir. Onsoň maşgala agzalary Saparmämmedi gözläp başlaýar we polisiýa, meýithana çenli ýüz tutýar.
Ahyrynda, 28-nji iýulda onuň tussaglykda, «Awazadan» 30 km çemesi uzaklykdaky Akdaşda saklanýandygy belli bolýar we Saparmämmediň maşgala agzasy bu ýere baryp görýär. Oňa Nepesgulyýewiň tussagda oturandygyny, onuň ýanyndan neşe maddaly dermanyň tapylandygyny we şu esasda sud ediljegini aýýarlar. Emma türme resmisi maşgala agzasyna Nepesgulyýewi görmäge rugsat bermeýär.
HRW guramasy Nepesgulyýewiň birnäçe ýyl öň, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Balkanabada sapara gelende, bir adamlyk pikete çykanyndan soň, zorluk bilen iki hepdeläp ruhy hassahanada saklanandygyny ýazýar.
Nepesgulyýewiň öz pikirini aýtmaga hem-de ol suratlary hala Azatlyk radiosy, hala-da Türkmenistanyň Alternatiw habarlary guramasy, ýa-da başga bir neşir arkaly ile ýetirmäge haky bar. Türmä dykmak bilen, hökümet onuň hukugyny bozýar."
Halkara partnýorlary, şol sanda Azatlyk radiosyny maliýeleşdirýän ABŞ hökümeti türkmen hökümetini Nepesgulyýewi haýal etmän azatlyga goýbermäge çagyrmaly diýip, adam hukuklaryny goraýan HRW guramasy aýdýar.
Şeýle-de gurama türkmen hökümetiniň soňky dört ýylda Azatlyk radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýän žurnalistleri we synçylary ýanaýşyna, tussag edişine, zor bilen ruhy hassahanda saklaýşyna ünsi çekýär.
Ozalky basyşlar
Iýun aýynda Azatlyk radiosy bilen 2006-njy ýyldan bäri hyzmatdaşlyk edýän žurnalist Osmanguly Hallyýew ýurduň terrorçylyga garşy göreş toparynyň resmileri tarapyndan soraga çekildi, oňa öz çeşmelerini açdyrjak boldular, şeýle-de ol ýerli resmiler we ýaşulular tarapyndan ýazgaryldy.
2013-nji ýylda polisiýa sosial meseleler barada ýazýan žurnalist Röwşen Ýazmuhamedowy tussa etdi. 2011-nji ýylda türkmen sudy Azatlyk radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýän žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewi toslama aýyplamalar esasynda 5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi we ol prezident amnistiýasy bilen azatlyga çykdy.
80 ýaşyndaky garrygalaly aktiwist Amangelen Şapudakow bolsa, 2011-nji ýylyň martynda zor bilen ruhy hassahana salnyp, ol ýerde 43 gün saklandy diýip, HRW ýazýar.
«Türkmenistan dünýäde iň ýapyk we repressiw ýurtlaryň biri bolup durýar, metbugat azatlygyna ýol bermeýär» diýip, HRW ýazýar. «Türkmen hökümeti hakykatda ähli çap neşirlerine we elektron media kontrolluk edýär; internet elýeterliligi agyr hökümet kontrollygynda, websaýtlaryň köpüsi, şol sanda daşary ýurt habar serişdeleriniň saýtlary hem petiklengi.»
«Türkmen hökümeti tankyda çydamaýar we hökümet syýasatyny sorag astyna salmaga synanýan adamlary gazaply jezalandyrýar» diýip, Reýçel Denber aýdýar.
«Nepesgulyýewiň düşüren fotosuratlary Türkmenistanda ýönekeý adamlaryň ýeňil bolmadyk güzeranyny we hökümet resmileriniň kaşaň durmuşyny açyp görkezýär. Nepesgulyýewiň öz pikirini aýtmaga hem-de ol suratlary hala Azatlyk radiosy, hala-da Türkmenistanyň Alternatiw habarlary guramasy, ýa-da başga bir neşir arkaly ile ýetirmäge haky bar. Türmä dykmak bilen, hökümet onuň hukugyny bozýar» diýip, HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň direktorynyň orunbasary Reýçel Denber aýtdy.


text:
Hindistan Kaşmirde “sebäpsiz” hüjüm netijesinde bir pakistanly raýaty öldürmekde aýyplanýar. Bu ýakynda jedelli Gimalaý regionynda bolan ençeme çaknyşyklaryň iň soňkusydyr.
Pakistanyň harby resmisiniň berýän maglumatyna görä, duşenbe güni Hindistanyň goşuny hakyky manyda serhet diýip kesgitlenen üç territoriýanyň ugrunda ot açypdyr. Bu territoriýa kontrol çyzygy diýip hem bilinýär.
Şeýle-de, Pakistanyň resmileri pakistanly esgerleriň hindistanlylara ot açyp gaýtargy berendigini hem sözüne goşdy.
Hindistanyň resmileri henize çenli bu barada hiç zat aýtmadylar. Kaşmiri ikä bölýän serhetdäki dartgynlylyk 6-njy awgustda bäş hindistanly esgeriň öldürilmegi bilen möwjäpdi.
Şol hüjümde Nýu-Deli Pakistanyň harbylaryny aýyplapdy. Emma Pakistan muny ret edipdi.


text:
Germaniýanyň polisiýasy 16-njy iýunda Keln şäherinde üç sany ispaniýaly syýahatçyny urup-ýençmekde güman edilýän alty orsýetli futbol janköýerini tussag etdi.
Iki Ispaniýalynyň agyr ýaralanandygyny polisiýa atdy.
Orsýetliler “Euro 2016” futbol ýaryşyndan Moskwa gaýdyp barýardy.
Polisiýadaky çeşme ýedi orsýetli “Kelniň ybadathanasynyň öňünde ispanlara hüjüm etdiler... Polisiýa olardan altysyny ele saldy, biri gaçmagy başardy” diýip TASS agentligine aýdypdyr.
Orsýetiň Berlindäki ilçihanasy bu wakany dessine kommentirlemedi.
Fransiýanyň häkimiýetleri Marselle şäherinde angliýaly janköýerleriň we beýlekileriň agyr ýaralanmagyna jogapkär 20 çemesi orsýetlini ýurtdan çykarandygyny habar berdiler.


text:
Duşenbe güni Moskwanyň şäher sudy «Bikanun immigrasiýa garşy hereket» atly aşa sagçy guramany bikanun gurama diýip yglan etdi we onuň işini ýatyrmak barada höküm çykardy.
Bu milletçi hereketiň agzalary beýleki milletleriň wekillerine hüjüm etmek we milletçilikli ideýalary ýaýratmak tendensiýalarynda aýyplanýarlar.
Düýn Moskwanyň şäher sudunyň çykaran kararynyň yzýany ýaýradan beýanatynda Orsýetiň Baş prokuraturasy suduň bu kararyny doly goldaýandygyny mälim etdi.
Orsýetiň Baş prokuraturasy soňky wagtlar «Bikanun immigrasiýa garşy hereket» atly aşa sagçy guramanyň ekstremistik guramalaryň sanawyna goşulmalydygy baradaky teklip bilen çykyş edip gelýärdi.


text:
Moskwanyň Domodedowo aeroportunda günde azyndan onlarça ýolagçy Türkmenistana gidip bilmän galýar.
Moskwadan Aşgabada uçup bilmän Domodedowo aeroportunda garaşyp duranlaryň ählisi “Türkmenhowaýollarynyň” ýolagçylary, olarda kompaniýadan satyn alnan uçar biletleri bar, emma biletlerinde uçuş wagty öňünden goýulmadyk.
“Türkmenhowaýollarynyň” Domodedowodaky kassasynyň öňünde günde şeýle ýolagçylaryň azyndan onlarçasy üýşýär. Hususan-da, 2-nji iýunda irden kassanyň öňünde 40-a golaý adam bardy, Aşgabada gidýän uçara münmek isleýän ýolagçylaryň sanawynda bolsa 80-den gowrak adamyň atlary görkezilipdi.
Ýakynda açyk wagtly biletli ýolagçylaryň sanynyň bir wagtda 200-e ýeten gününiň hem bolanlygyny Domodedowoda üç günläp oturan student ýolagçylar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler. Bu barada Moskwadan Aşgabada uçup bilmedik käbir ýaşlaryň ene-atalary hem Azatlyk Radiosyna habar beripdiler.
Şeýle maglumaty käbir garaşsyz habar çeşmeleri hem ýaýradypdy. Hususan-da, “Türkmen inisiatiwasy” guramasy 28-nji iýunda Domodedowoda 200-den gowrak adamyň jemlenenligini we şonda bir ýolagçynyň özüni erbet duýup, medisina kömegine mätäç bolanlygyny habar berdi.
Dürli maglumatlara görä, Moskwadan Aşgabada uçmak bilen bagly kynçylyklar iki hepdä golaý wagt bäri dowam edýär.
Orsýetde ýaşaýan, özüni Ben Şafi diýip tanadan Türkmenistanyň raýaty öz tanşyny ugratmak üçin Domodedowo aeroportuna baranda gören ýagdaýlary barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Men geçen aýyň 15-ne aeroporta baranymda studentleriň oturandygyny gördüm. Men şonda Penzada okaýan tanşyma duş geldim. Ol özüniň dört gün bäri oturanlygyny aýtdy. Şol gün Domodedowoda azyndan 25 adam dagy bardy”.
Uçuş düzgüni
“Türkmenhowaýollary” ýolagçylaryň Türkmenistana gidip bilmeýänliginiň sebäbini biletlerinde wagt möhleti öňünden goýulmadyk ýolagçylar üçin uçarlarda boş ýeriň ýetmezçiligi bilen düşündirýär.
“Türkmenhowaýollarynyň” Domodedowo aeroportundaky kassasynyň işgäriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, adaty düzgüne laýyklykda, Moskwadan Aşgabada günde bir uçar gatnaýar, üstesine, onuň daşyndan bir hepde bäri günde goşmaça bir reýs hem amala aşyrylýar. Domodedowoda birnäçe günläp oturan ýolagçylar bolsa soňky günlerde goşmaça uçarlaryň sanynyň aýdylşyndan has az bolanlygyny aýtdylar.
Goşmaça uçarlaryň biri 2-nji iýulda ir sagat 10 töwereginde Aşgabada uçdy. Emma, habar berlişine görä, bu uçar goşmaça bolsa-da, oňa birnäçe günläp aeroportda garaşyp oturanlardan diňe 6 adam mündürilipdir.
Uçuşyň wagty
Ýolagçylaryň uçar biletlerinde uçuş wagtynyň öňünden goýdurylmanlygy olaryň ýolagçylar hökmünde öz hukuklaryny talap etmeklerine päsgel berýär.
Wagty goýdurylmadyk biletleriň eýeleri bolsa köplenç studentler. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan studentleriň köpüsi okaýan şäherlerinde “Türkmenhowaýollarynyň” kassalary ýokdugyny, telefon arkaly hem bron goýdurmagyň köplenç başartmaýandygyny aýtdylar.
Moskwada “Türkmenhowaýollarynyň” azyndan üç sany kassasy bar. Emma Orsýetiň dürli künjeklerinde, käte Moskwadan otluda birnäçe günlük ýol ýöremegi talap edýän uzaklykda ýerleşýän şäherlerde okaýan türkmen ýaşlary Moskwa gelip, bron goýdurmagyň hem wagty hem-de uly çykdajylary talap edýänligini aýdýarlar. Olaryň köpüsi, beýleki howa kompaniýalarynda bolşy ýaly, “Türkmenhowaýollarynda” hem internet hyzmatlary bolan ýagdaýynda özleriniň mundan giňden peýdalanjagyny gürrüň berdiler.
Studentleriň köpüsi Türkmenistanda bilet satyn alanlarynda yzyna dolanjak wagtyny öňünden bilmänligini, sebäbi munuň ekzamenleriň gidişine baglydygyny aýtdylar. Üstesine, “Türkmenhowaýollary” studentler üçin öňünden wagty goýulmadyk uçar biletlerini has arzan bahadan satýar.
Synçylaryň sözlerine görä, “Türkmenhowaýollarynyň” ýolagçylarynyň Aşgabada uçup bilmän kösenýän döwürleri gyş we tomus pasyllaryna we studentleriň kanikul döwürlerine gabat gelýär. Bu ýagdaý ýyllarboýy gaýtalanyp gelýär.
Ýer barmy?
Edil şu wagt “Türkmenhowaýollarynyň” uçarlaryna 5-nji sentýabrdan bäri üçar biletleriniň ýokdugyny Moskwanyň “Paweleskiý” demirýol wokzalyndaky kassada aýtdylar.
Emma käbir synçylar problemanyň sebäbini uçarlarda ýeriň ýetmezçiligi bilen däl-de, parahorluk bilen baglanyşdyrýarlar. Domodedowo aeroportunda Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolanlaryň ählisi diýen ýaly para berlende, uçarda ýeriň tapyljagyna ynanýanlygyny, emma özlerinde onça puluň ýokdugynyaýtdylar. Olaryň sözlerine görä, kassa 75-100$ berseň, ýer tapylýar.
Türkmenistanly “Ben Şafi” uçara münüp bilmedik adamlaryň bar bolmagyna garamazdan, uçarlarda boş ýerleriň galýan wagtynyň bolýanlygyny gürrüň berdi: “Kimdir biriniň mundan uly girdeji alýanlygyny anyk aýdyp biljek. Men geçen tomusda Aşgabada gidenimde, uçara münüp bilmedik 20-ä golaý adam bardy. Muňa garamazdan, uçara münemde 3-4 yeriň boş galanlygyny gördüm. Şonda stýuardessadan soranymda, ol muny ýüküň köpdügi bilen düşündiripdi. Emma şonda men çakdanaşa köp ýükli yolagçyny görmändim”.
“Türkmen insiatiwasy” guramasy öz maglumatynda şu ýylyň 28-nji iýunynda Moskwadan Aşgabada uçan uçarda 34 sany boş ýeriň bolanlygyny habar berdi. Maglumatda şeýle yagdaýyň sebäbi ýolagçy reýsleriň ýokary derejeli türkmen resmileriniň öz söwda ýüklerini daşamak üçin ulanýanlygy bilen düşündirildi.
Käbir maglumatlarda “Türkmenhowaýollarynyň” uçarlarynda ýer gytçylygy bilen bagly problemanyň diňe bir Orsýete gatnaýan uçarlar bilen çäklenmän, beýleki ýurtlar bilen arada, hususan-da, Ukrainada ýüze çykýanlygy habar berilýär.


text:
Anna güni Täjigistanyň hökümeti ýakynda ýurduň Daglyk-Badagşan awtonom oblastyna ýollan harby güýçlerini bu regiondan yzyna çykarýandygyny yglan etdi.
Bu çäre bu awtonom oblastyň ýerli graždan jemgyýetiniň aktiwistleri bilen hökümet resmileriniň arasynda gelnen ylalaşyga görä amala aşyrylýar.
Bu wakanyň öňýany Daglyk-Badagşan awtonom oblastynyň merkezi şäheri bolan Korug şäherinde müňlerçe protestçi hökümet güýçleriniň bu regiondan çykarylmagyny talap edip, demonstrasiýa geçiripdi.
Protest çykyşlarynyň möwç almagyna bu regiondaky ozalky oppozision meýdan komandirlerinden biri Imomnazar Imomnazarowyň öldürilmegi sebäp boldy.


text:
Pakistanyň premýer-ministri janyndan geçen bombaçynyň mekdepde özüni partlatmagynyň öňüni almaga synanyşanda wepat bolan ýetginjegiň ýokary graždan sylagy bilen sylaglanmalydygyny aýtdy.
Nawaz Şarif anna güni çykyş edip, Aitzaz Hassan “Sitara-i-Şujaat” gahrymanlyk ordeni bilen sylaglanmaly diýdi.
Aitzaz Hassan, aýdylmagyna görä, duşenbe güni öz okaýan mekdebine hüjüm etmekçi bolan bombaçyny saklamaga synandy. Bu waka 6-njy ýanwarda demirgazyk-günbatardaky Haýber Paktunkwa welaýatynda boldy.
Hüjüm we hüjümçi
Hassan hassahanada, janyndan geçen bombaçy Nangu etrabyndaky mekdebiň derwezesiniň agzynda özüni ýaranda alan ýaralaryndan heläk boldy. Sünni ekstremist topary bolan “Laşker-e-Jhangwi” şaýy musulmanlarynyň köplük bolup ýaşaýan ýerini nyşana alan hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
“Laşker-e-Jhangwi” Pakistanyň şaýy azlyklaryny yslam dininden çykanlar diýip atlandyrýar we olaryň öldürilmelidigini aýdýar.
Haýber Paktunkwa welaýatynyň polisiýasynyň ýolbaşçysy Nasir Han Durrani Hassanyň “öz batyrlygy we gaýduwsyzlygy bilen ýüzlerçe okuwçynyň janyny halas edendigini” aýtdy.
Pakistanyň habar serişdeleri Hassanyň mekdebe giç barandygy sebäpli hüjümçiniň mekdebiň binasyna golaýlan wagtynda hüjümiň öňüni almak mümkinçiligine eýe bolandygyny habar berdiler.
Partlamanyň bolan wagtynda mekdepde ýüzlerçe okuwçynyň bolandygy aýdylýar. Pakistanyň habar serişdelerine görä, bu wakanyň ýurtda janyndan geçen hüjümçi tarapyndan mekdeplere gönükdirilen ilkinji hüjüm bolandygy aýdylýar. Pakistanda soňky on ýylyň dowamynda yslamçy söweşijileriň jogapkäçiligini öz üstüne alan hüjümlerinden müňlerçe adam heläk boldy.
Hassanyň maşgalasy
Hassanyň kakasy Mujahid Ali Bangaş, ýerli metbugata görä, öz oglunyň eden işine buýsanýandygyny, sebäbi onuň öz janyny ýurt üçin bagyşlandygyny aýdypdyr.
Hassanyň kakasy hüjümiň bolan wagtynda Birleşen Arap Emirliklerinde işleýän eken.
Aitzazyň uly dogany Mujtaba Hassan AÝ/AR-ny bilen söhbetdeşliginde Hassanyň ölüminiň ejesini gaýgy-gama batyrandygyny, emma başga ejeleri gaýgydan halas edendigini aýtdy:
"Biz öz inimiziň eden eşine buýsanýarys. Biziň öýümizde ýas tutulýar, emma köçä çykanymyzda adamlar bize alkyş aýdýarlar”.
Pakistanly okuwçy gyz Malala Ýusufzaý 2012-nji ýylda “Talyban” hereketiniň agzalary tarapynda janyna kast etmek synanyşygyna sezewar bolansoň, Pakistanyň raýat sylagy bilen sylaglanypdy.


text:
7-nji martda Birleşen Ştatlar we Günorta Koreýa bilelikde giň gerimdäki harby türgenleşik çärelerine başladylar.
Her ýyl geçirilýän bu harby türgenleşiklere Günorta Koreýanyň 300 müň we Amerikanyň 15 müň çemesi goşuny gatnaşýar. Bu harby türgenleşikler aprel aýynyň ahyryna çenli dowam edýär.
Seul bu harby türgenleşikler Birleşen Ştatlaryň we Günorta Koreýanyň bilelikde geçirýän iň uly harby çäresidir diýdi. Bu çäre Phenýanyň ýanwar aýynda ýadro ýaragyny synagdan geçiren mahalyna gabat geldi. Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaragyny synagdan geçirmegi Birleşen Milletler Guramasynyň Phenýana garşy täze sanksiýalary girizmegine sebäp boldy.
Phenýan bolsa, eger iki ýaran ýurt özüniň harby türgenleşiklerini dowam etdirse, onda olara garşy “öňüni alyş ýadro hüjümini” etjekdigini aýdyp, haýbat atdy.


text:
Düýn Ýewropa Bileleşigi we Amerikanyň Birleşen Ştatlary Ysraýylyň häkimiýetleriniň ýakynda Iýerusalim şäheriniň gündogaryndan palestin ýaşaýjylaryny zor bilen göçürmeklerini kabul ederliksiz we gynandyryjy waka hökmünde tankyt etdiler.
Şu geçen ýekşenbe güni Ysraýylyň polisiýasy Iýerusalimiň basylyp alnan gündogar raýonyndan 50 töweregi palestinlini zor bilen öz ýaşaýan öýlerinden çykaryp, olaryň ýerine ýewreý ýaşaýjylaryny göçürip getirdi.
Ýewropa Bileleşigine ýolbaşçylyk edýän Şwesiýa bu waka barada öz ýaýradan beýanatynda palestinli ýaşaýjylaryň zor bilen öz ýaşaýan ýerlerinden göçürilmeklerini kabul ederliksiz diýip hasaplaýandygyny mälim edipdir.


text:
HALKARA TÜRKMEN-TÜRK UNIWERSITETI
2015/2016-njy okuw ýyly üçin bakalawrlary taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär
Taýýarlygyň ugurlary: iňlis dili we edebiýaty; iňlis dili (terjimeçi); türk dili we edebiýaty; türkmen dili we edebiýaty; matematika; fizika; taryh; biologiýa; material we nanotehnologiýa; himiýa; awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň we kompýuter tehnikasynyň programma üpjünçiligi; maglumatlary goramagyň guralyşy we tehnologiýasy; informatika we informasion-kommunikasion tehnologiýalary mugallymy; tikin önümleriniň modelirlenişi we gurnalyşy; halkara gatnaşyklary we diplomatiýa; halkara hukugy; täjirçilik; dünýä maliýe bazary; senagat inženerligi; statistika; binagärlik gurşawynyň bezegi.
Uniwersitete Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş testleriniň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş testleri we okuwa kabul edilmek 2015-nji ýylyň 30-njy iýulyndan 12-nji awgusty aralygynda Halkara türkmen-türk uniwersitetinde (Aşgabat ş.) geçirilýär.
Dersler boýunça giriş testleri Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Degişli diller boýunça geçirilýän dil derslerinden we döwlet dilinde geçirilýän jemgyýeti öwreniş dersinden başga ähli dersler boýunça giriş testleri türkmen we iňlis dillerinde geçirilýär.
Giriş testleriniň tertibinde bellenilen wagtda test synagyna gelmedikler uniwersitete kabul edilmegiň soňky tapgyrlaryna goýberilmeýär.
Giriş testleriniň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan ugry boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň salgysy: Aşgabat ş., 2009-njy köçe, 84; tel. 90-84-06, 90-84-26, 90-74-98, 90-84-49.


text:
Ir bilen Gökdepe galasynda dürli ýaşlardaky adamlar ýygnandylar. Olar Aşgabatdan, Gökdepäniň golaýyndaky obalardan gelen zyýaratçylardy. Howanyň sowukdygyna garamazdan, adamlar Gökdepe galasynda şehit bolanlaryň hatyrasyny tutup, olaryň ruhlaryna bagyş edip, aýat-töwir okamaga gelipdirler.
Çagalary bilen gelen zyýaratçylaram az däldi. Abadandan gelen 67 ýaşly Baýramdurdy aga 11 ýaşly agtygy bilen zyýarata gelipdir. Geldimyrat aga: “Indiki nesil hem öz ata-babalarynyň hatyrasyny tutmagy öwrenmeli. Ýogsa, bular özleriniň türkmendiginem ýatdan çykaryp barýarlar” diýdi.
Galanyň içine girilýän ýerde 100-den gowrak gazan atarylyp tüwi, ýarma bişirildi. Her kim gazanlaryň ýanyndaky uzyn bassyrmanyň aşagynda halyň üstünde ýazylan saçagyň başyna geçip oturýar. Zyýaratçylara hyzmat etmeli adamlar olara nahar äberýärler. Her gelen zyýaratçy aýat okap, töwir galdyryp, wepat bolanlaryň ruhuna degsin edýär.
Emma galanyň içine aýlanyp görmäge doly mümkinçilik ýok. Adamlar galanyň belli-belli ýerlerinden girip, belli-belli ýerlerine baryp bilýärler. Olaryň hereketleri graždan egin-eşikli ýörite gulluklar we polisiýa işgärleri tarapyndan düzgünleşdirilýär.
Suratlar: Gökdepe, 12-nji ýanwar, 2012-nji ýyl.
Galanyň içinde gurlan metjide we muzeýe hem baryp görmek gadagan. Şol tarapa ýönelýänlere munuň şeýledigini düşündirýän ýörite adamlar goýlupdyr.
Metjidiň, muzeýiň hem-de zyýaratçylaryň oturýan bassyrmasynyň aralarynda gök reňkli uzyn brezent bilen örtülen haýat dikilipdir. Haýatyň aňyrsynda Hatyra gününiň resmi çäreleri geçirilip, oňa Türkmenistanyň prezidenti we beýleki ýokary wezipeli döwlet ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Şeýle-de bu çärelere döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, ýurduň resmi taýdan ykrar edilen jemgyýetçilik guramalarynyň agzalary, okuw jaýlarynyň okuwçylary we studentleri hem gatnaşdylar. Olar Gökdepe galasyna daň bilen eltilipdirler. Prezident gelýänçe hem-de gaýdýança Aşgabatdan Gökdepe galasynyň edil alkymyna barýan Gurbonsoltan eje köçesi beklenildi.
Gökdepe galasynyň gaýra tarapynda hem zyýarata gelen adamlar az däldi. Galanyň bu tarapynda adamlar has erkindiler. Resmi çäreler esasan galanyň ilerki tarapynda geçirilensoň, galanyň gaýraky tarapynda adamlaryň hereketlerine gözegçilik pesräk. Şonuň üçin adamlar galanyň bu tarapyna zyýarat etmäge gelýärler. Olaryň arasynda sadaka berýänler hem bar.
Aşgabatlylar Hatyra gününde diňe bir Gökdepe galasyna däl, eýse Aşgabadyň öwülýälerine baryp, öz merhumlarynyň guburlaryna hem zyýarat etdiler.


text:
Orsýetde hökümete degişli bolmadyk guramalary, şol sanda Amnesty Internationalyň hem paýtagtdaky edarasyny barlamak işi dowam edýär.
Amnesty Internationalyň Moskwadaky başlygy Sergeý Nikitin duşenbe güni hu guramanyň edaralarynda öňünden "planlaşdyrylmadyk barlag" işiniň alnyp barlandygyny tassyklady.
"Planlaşdyrylmadyk barlag"
"Duşenbe güni biziň edaramyza Moskwanyň prokuraturasyndan üç adam, salgyt edarasyndan hem bir adam gelip, bize öz kopiýasyny almak isleýän dokumentleriniň sanawyny berdiler" diýip, Nikitin barlagçylar gideninden az wagt soň ol ýere baran žurnalistlere aýtdy.
Ol: "Prokuraturanyň we salgyt edarasynyň resmi wekilleri geleninden 15 minut soň, özleriniň NTW-niň žurnalistleridiklerini aýdyp, birnäçe adam biziň gapymyzyň jaňyny jyňňyrdatdylar. Ýöne olar ofise goýberilmedi" diýdi.
Orsýetiň "Adam Hukuklary Üçin" atly ýene bir hereketi-de öz ofisleriniň barlanýandygyny habar berdi. Hereketiň ýolbaşçylarynyň biri bolan Aleksandr Bukwarew prokurorlygyň, salgyt polisiýasynyň we Adalat ministrliginiň wekilleriniň duşenbe güni öz edaralaryna gelendiklerini bildirdi.
"Biz olara hiç hili dokument bermeris. Olaryň bizi barlanyna entek köp wagt bolanok. Dokumentleriň ählisi Adalat ministrliginde" diýip, Bukwarew aýtdy.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň reaksiýasy
"Adam Hukuklary Üçin" hereketiň başlygy Lew Ponomarýow Moskwanyň prokurory Sergeý Kudeneewe hat ýazyp, guramanyň ofisiniň barlanmagy bikanun diýip, şikaýat etdi.
Ponomarýowyň hatynda aýdylyşyna görä, bu toparyň ofisi onuň ýurduň kanunlaryny bozandygy hakda maglumat ýüze çyksa, diňe şonda barlanyp bilinýär. "Bize beýle bir aýyplama barada görkezilen delil ýok" diýip, Ponomarýow öz hatynda ýazýar.
Habar berlişine görä, öten hepdeden bäri tutuş Orsýetde hökümete degişli bolmadyk ýüzlerçe gurama, şol sanda Orsýetiň iň gadymy hukuk goraýjy guramasy Memorialyň hem edaralary barlanypdyr.
Amnesty Internationalyň öten anna güni çykaran beýannamasynda hökümete degişli däl guramalaryň barlanmagy 2012-nji ýylda ençeme çäklendiriji kanun kabul edileli bäri graždan jemgyýetine edilýän basyşyň barha artýandygyny görkezýär.
Bu guramanyň çaklamagyna görä, barlaglarda daşary ýurtlular tarapyndan maliýeleşdirilýän we adamlary hukuk taýdan goldaýan toparlar nyşana alynýar.
Amnesty Internationalyň beýannamasynda media salgylanylyp, prokurorlygyň diňe Sankt-Peterburgyň özünde 100 töweregi topary barlamagy planlaşdyrýanlygy aýdylýar.


text:
Azerbaýjanda bäsleşikli prezidentlik saýlawlary Abulfaz Elçibeýiň bu wezipä gelen ýyly bolan 1992-den bäri bolanok. Ýöne ýurduň oppozision syýasy güýçleri öňümizdäki oktýabrda geçjek saýlawlarda bu ýagdaýy üýtgetmegi umyt edýärler.
28-nji maýda ýurduň oppozisiýasynyň uly bölegi ýazyjy Rustam Ibragimbekowyň ýolbaşçylygynda bir ”Milli geňeş” döretmek üçin ýygnandylar. 74 ýaşly Ibragimbekow "Güne ýanan"diýip atlandyrylan ors kinofilmine ýazan senarisi üçin 1995-nji ýylda "Oskar" baýragy bilen sylaglanan adam.
"Milli geňeş” "Musawat" partiýasyny, Ali Kerimliniň "Halk Fronty" partiýasyny, "El" hereketini, "Graždan Raýdaşlygy" partiýasyny, parlamentiň öňki başlygy Rasul Kuiliýewiň "Açyk Jemgyýet" partiýasyny, şeýle hem 15 töweregi beýleki partiýalary öz içine alýar.
Hökümet biynjalyk bolýar
Bakuwly syýasy analizçi Huseýnbala Salimow bu wakanyň halkara jemgyýetçiliginiň hem-de Azerbaýjan hökümetiniň ünsüni özüne çekendigini aýdýar:
"Geçmişde oppozisiýa kabul ederliksiz, Orsýete duşmançylykly, çetleşdirilen toparlar bilen çäklenýärdi. Indi bolsa, garaşylmadyk ýagdaýda Oskar baýragynyň laureaty, işi üstünlikli bir adam oppozisiýa goşuldy. Şol sebäpden hökümet biynjalyk bolýar. Ozal ne Günbatar oppozisiýa çynlakaý bir gyzyklanma bildirýärdi, ne Eýran, ne-de Orsýet. Ýöne indi bu gyzyklanmanyň peýda bolmagy mümkin".
Bakuwda oppozisiýanyň ýygnanyşygy, 28-nji maý, 2013.
"Milli geňeş” 28-nji maýda gurlaly bäri assa-ýuwaşdan ilerläp gelýär. Onuň programmasynda täze konstitusiýa, parlamentar hökümet, şeýle hem 2015-nji ýylda täze parlament saýlawlaryny geçirmek göz öňünde tutulýar.
Hökümet täze gurlan bu organyň ähmiýetini kiçeltjek bolup, onuň oppozisiýany birleşdirmek üçin edilen ozalky synanyşyklar ýaly şowsuzlyga uçramagyny umyt edýär.
"Daşardan berilýän buýruklar"
Prezident Aliýew 7-nji iýunda "Ýeni Azerbaýjan" partiýasynyň ýygnagynda eden çykyşynda ”Milli geňeşi” agzamasa-da, "olar daşardan özlerine berilýän buýruklary" bitirýärler diýip, umuman oppozisiýany garalady.
"Ýeni Azerbaýjan" partiýasynyň ýerine ýetiriji sekretarynyň orunbasary Mubariz Gurbanly hem Azatlyk Radiosyna beren beýanatynda şeýle diýdi: "Birinjiden, men olar bir kandidat barada ylalaşyp biler diýip pikir edemok. Ikinjiden, ylalaşaýsalar-da, bu olaryň garaşyşy ýaly, saýlawyň sosial-syýasy prosesinde düýpli bir netije bermez. Olar kimi kandidat belleseler-de, üýtgän zat bolmaz".
”Milli geňeşde” ýeke-täk kandidat barada güýçli çekişme gitse-de, Ibragimbekowyň goldaw tapjakdygy belli däl. Ol Azerbaýjanda halk tarapyndan hormatlanýan we giňden tanalýan medeni şahsyýet bolsa-da, syýasy tejribesi köp däl. Galyberse-de, ol soňky birnäçe ýyllykda daşary ýurtlarda boldy.
Aňdaky kandidat
Ibragimbekow özüniň oppozisiýanyň kandidaty bolmagy isleýändgini açyk aýdanok. Ol Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
"Aňymda meniň öz bir kandidatym bar. Biz bu barada pikir alşarys. Bir ýeke-täk kandidat barada ylalaşylar diýip umyt edýärin. Birnäçe adam meniň kandidat bolmgymy isleýärler. Meniň muny goldamaýanlygymyň 5-6 sany sebäbi bar. Bu barada gürlärden entek ir. Men öz delillerimi wagty gelende aýan ederin. Ýöne birnäçe sebäbe görä, munuň bilen ylalaşmak maňa kyn düşer".
Bakuwyň "Atlas" ylmy barlaglar merkeziniň başlygy Elham Şahinoglunyň garaýşyça, Ibragimbekowyň kandidat saýlanmagynyň Aliýew bilen "Ýeni Azerbaýjan" partiýasynyň saýlawlara çemeleşişini üýtgetmegi mümkin.
"Ibragimbekow ýeke Azerbaýjanda däl, eýsem tutuş dünýäde tanalýan adam. Häkimiýetler onuň garşysyna aňsatlyk bilen galp kampaniýa alyp baryp bilmezler. Ol Waşingtonda, Moskwada we Ýewropa Bileleşigine degişli döwletlerde goldalar. Maliýe çeşmeleri-de onuň şansyny artdyrýar. Azerbaýjanyň garyp oppozisiýasyndan tapawutlylykda Ibragimbekow öz saýlaw kampaniýasyny we ”Milli geňeşi” özbaşdak maliýeleşdirip biler. Bu hem häzirki wagtda gaty ähmiýetli" diýip, Şahinoglu aýdýar.


text:
Türkmenistanda welaýatlaryň ýaşaýjylary iki aý çemesi wagt bäri Aşgabada goýberilmeýärler. Bu ýagdaýyň ýurduň içindäki hususy transport gatnawyny, raýatlaryň paýtagtdaky medisina hyzmatlaryndan peýdalanmagyny we umuman öz ulagy bilen erkin hereket etmek mümkinçiligini çäklendirýändigi ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
Kanunçylar, bolsa bu düzgüniň bikanundygyna ünsi çekýärler.
Azatlyk Radiosy "Türkmenistanyň garaşsyz ýuristler bileleşigi" atly garaşsyz guramanyň agzasy Timur Misrihanow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda ýurduň çäginde awtoulagly hereket etmeklik haýsy kanunlar esasynda düzgünleşdirilýär? Ol kanunlarda welaýat ulaglarynyň paýtagta barmagynyň çäklendirilmegi barada näme diýilýär?
Timur Misrihanow: Türkmenistanda awtomobil hereketini göni düzgünleşdirýän kanunlar bar. Birinjiden, bu Türkmenistanyň awtomobil transporty barada kanunyna esaslanýar. Bu kanun Türkmenistanda awtoulaglaryň hereket etmeginiň kanuny, ykdysady we guramaçylyk düzgünlerini kesgitleýär. Ikinjiden, Türkmenistanda awtoulaglaryň hereket etmegi ýol hereketi baradaky düzgünler tarapyndan hem kesgitlenýär.
Bu kanunlarda islendik awtoulaglaryň hereket etmeginiň çäklendirilmegi üçin ýurt häkimiýetleriniň ýörite karar çykarmagy talap edilýär. Ýagny, haýsy-da bolsa bir şäheriň käbir böleklerinde ýa-da tutuş şäherde ýol hereketiniň çäklendirilip bilinýändigi, emma munuň üçin türkmen hökümetiniň ýörite karar çykarmaga borçludygy kanunda aýdylýar.
Ýagny, çäklendirme üçin hökümetiň karary, ýa-da prezidentiň permany bolmaly. Resmi dokumentde çäklendirilýän ýeriň ady, çäklendirmäniň girizilýän döwrüniň takyk wagt möhleti, şeýle çäklendirmäniň girizilmeginiň sebäbi takyk görkezilmeli.
Möhüm ýeri, şeýle karara gelnen ýagdaýynda onuň mazmuny köpçülikleýin habar serişdeleri ýa beýleki ýollar arkaly köpçüligiň dykgatyna ýetirilmeli. Adamlar girizilýän çäklendirmeden habarly bolmaly we özlerine çykalga gözlemeli.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda häzirki wagtda, sebäbi düşündirilmezden we hatda gadagançylygyň bardygy barada resmi taýdan ilaty habarly etmezden, welaýat ulaglarynyň paýtagta goýberilmezligi raýatlaryň haýsy hukuklaryny bozýar?
Timur Misrihanow: Birinji nobatda Türkmenistanyň häkimiýetleri, ýurduň Konstitusiýasyny bozýarlar. Türkmenistanyň Baş kanuny her bir raýatyň erkin hereket etmek hukugyna kepil geçýär. Şeýle-de, transport gatnawyna degişli kanun bozulýar, kanunda adamlaryň awtoulagly, otluly ýa uçarly hereket etmegine degişli hukuklary kepillendirilýär. Türkmenistanda adamlaryň hereket azatlygynyň çäklendirilmegi, diňe bir ýurduň öz kanunlary bilen çäklenmän syýasy we raýat azatlyklaryna degişli halkara kanunlara-da ters gelýär. Kanunlarda adamlaryň ýurduň hem içinde hem-de daşynda erkin hereket etmek hakyna kepil geçilýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň welaýatlardaky ýaşaýjylary paýtagta goýberilmezliginden şikaýat edip, öz hukuklaryny kanun esasynda talap etmek islän ýagdaýynda näme etmeli we nirä ýüzlenmeli?
Timur Misrihanow: Welaýat ulaglarynyň Aşgabada goýberilmezligi barada aýdanymyzda, biziň maglumatymyza görä, Türkmenistanda bu ugurdan hiç hili resmi karar ýa-da kanuna girizilen üýtgetme ýok, şeýle ýagdaýda Türkmenistanyň raýatlary häkimiýetleriň eden-etdilikli hereketlerinden arz edip, meselä kanun esasynda seredilmegini talap etmäge hakly. Sebäbi Türkmenistanyň raýatlaryna administratiw instansiýalardan sud edaralaryna çenli öz hakyny talap edip, ýüz tutmaga hukuk berýän kanunlar bar.
Azatlyk Radiosy: Öz hukugyny goramak isleýän adamlar nämeden başlamaly?
Timur Misrihanow: Raýatlaryň hereket azatlygyny çäklendirmek boýunça resmi kararyň bolmadyk ýagdaýynda, welaýat ulaglarynyň Aşgabada goýberilmän saklanmagyna, ulag sürüjileriň ellerinden sürüjilik şahadatnamasynyň alynmagy ýaly wakalaryň bolmagyna kanuny esas ýok. Şeýle ýagdaýa duçar bolan raýatlar özlerinden edilen talaplar ýa-da bikanun hereketler barada subutnama toplamaly, ýa şaýatlayň görkezmesi bolmaly, bolup geçýän ýagdaýy surata düşürmeli, ýazga almaly. Ýa-da, meselem, polisiýa kimdir-biriniň sürüjilik şahadatnamasyny elinden aljak bolsa, muňa dilhaty talap etmeli. Soň dokumentleriň nusgalaryny toplap, suda ýüz tutmaly. Ýöne dokumentleriň diňe nusgalaryny tabşyrmaly, asyl görnüşini özüňde saklamaly. Käbir adamlar hut subutnamalaryň bolmazlygy sebäpli öz hukuklaryny goramak mümkinçiliginden mahrum bolýarlar.


text:
Hormatly Lukman! Dowamly gastrit keselinde berhiz tutmalymy ýa-da islän naharyňy iýibermelimi? Maslahat berseňiz, hoşal bolardym.
Şatlyk.
Hormatly Şatlyk!
Gastritli näsaglara berhiz tutmak bejerginiň esasy bolup, keseliň ýiti hem-de dowamly döwürlerinde onuň düzümi üýtgäp biler.
Gastroenterolog-lukmanlaryň maslahat bermegine görä, iýilýän iýmitler we içgiler juda sowuk ýa-da gyzgyn bolmaly däldir. Gaty iýmit gowy çeýnelip, günüň dowamynda birnäçe gezek (5-den az däl) az-azdan iýmitlenme dogry hasaplanýar.
Gastritiň ýüze çykyş görnüşine görä, berhizleriň düzümi üýtgäp biler.
Aşgazan şiresiniň pes işlenip çykmasy bilen geçýän gastritlerde ýagly bolmadyk et, balyk, dürli çorbalary, turşy bolmadyk süýt önümleri, täze bolmadyk (düýnki-öňňünki) çörek, süýt, bişirilen ýumurtga, mesge, gowy bişirilen şüleler maslahat berilse, şiräniň köp bölünip çykmasy bilen geçýän görnüşinde bolsa, berhiz onuň işlenip çykmasyny azaltmaga gönükdirilen bolmalydyr.
Onuň üçin berhize ýagly bolmadyk eti, owradylan gök önümlerden taýynlanan ýagsyz çorbalary, ownuk makaron önümleri, mazaly bişirilen dürli şüleleri goşmak peýdalydyr. Şonuň ýaly-da, çaý, kakao, kofe içmäge rugsat berilýär.
Gastrit keselinde tutulmaly berhiziň aýratynlyklary barada ýakyn günlerde saýtymyzda çykjak "Gastrit: görnüşleri, alamatlary, bejergi çäreleri" diýen makalada giňişleýin gürrüň ediler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text: İnguşystanyň prezidenti Yunus-bek Yewkurow, bombaly hüjümde agyr ýaralanandan soňra, goňşusy Çeçenistanyň prezidenti Ramazan Kadyrow, ors prezidenti Medwedewiň buýrugy esasynda, İnguşystanda gozgalaňçy ýaragly topara garşy söweşjekdigini öňe sürdi. İnguşystan bolsa, öz howpsuzlygyny özi gorakdygyny aýdýar. “Eho Moskwa” Radio stansiýasy bilen söhbetdeşlikde, Ýewkurowyň wekili Ahylgow, howpsuzlyk meseleleriniň ählisini kordinasiýa esasynda respublikanyň özi çözer diýdi. Sowet döwründe çeçen-inguş bir awtonom respublika statusyna eýedi.


text:
30-njy iýulda Tehsasyň merkezi şäheri Lokhartda gyzgyn ýel berlen şar hadysasynda azyndan 16 adam heläk boldy. Bu barada ýerli metbugat habar berdi.
Federal Awiasiýa adminstrasiýasy gyzgyn ýel berlen şaryň ýykylmazyndan öň ot alandygyny aýtdy.
Ýerli telewideniýe Kaldwel okrugynyň şerifine salgylanyp, aman galanyň ýokdugyny aýtdy.
Tehsasyň gubernatory Greg Abbott bu hadysada heläk bolanlara gynanç bildirdi.
Milli transport howpsuzlygy geňeşi hadysanyň sebäplerini derňemek üçin wakanyň bolan ýerine barmaly diýip, agentligiň sözçüsi aýtdy.


text:
Gyrgyzystanda bir serhet gullukçysy hökümete garşy jyhada çagyrmakda aýyplanyp tussag edildi.
Gyrgyzystanyň Döwlet Serhet gullugynyň metbugat sözçüsi Gulmira Borubaýewa özüniň 6-njy aprelde beren maglumatynda, ady we ýaşy barada köpçülige maglumat berilmeýän şübheliniň häzirki wagtda soraga çekilendigini aýtdy.
Gürrüňi gidýän şübheli 4-nji aprelde özüniň Facebook sahypasynda beýanat çap etmekde güman edilýär. Şol beýanatda gyrgyz ýaşlaryna Gyrgyzystanyň “dinden çykan hökümeti” diýilýän režime garşy jyhady ýa-da mukaddes urşy amala aşyrmaga çagyryş edilýär.
Gyrgyzystanyň Döwlet Serhet gullugy başga-da alty, şol sanda ýetimler öýünde ulalan dört adamyň şübhelileriň hataryna goşulandygyny aýtdy.
Gyrgyzystanyň we Merkezi Aziýadaky käbir beýleki ýurtlaryň häkimiýetleri özleriniň ýüzlerçe raýatynyň Siriýada we Yrakda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň we beýleki ekstremistleriň hatarynda söweşýändigini habar beripdiler.


text:
Türkiýe golýadaky bäş ýylyň dowamynda Eýran bilen haryt dolanyşygyny üç esse artdyrmakçy. Bu maglumaty Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Stambulda geçýän bu iki ýurduň işewür toparlarynyň ykdysady forumynda aýtdy.
Foruma gatnaşýan Eýranyň 1-nji wise-prezidenti Reza Raimi Tähran häzir könelişen päsgelçilikleriň üstünde işleýär, ol päsgelçilikler Ankara bilen işjeň gatnaşyklara böwet bolup geldi diýdi.
Eýran bilen Türkiýäniň arasyndaky haryt dolanyşygy 2000-nji ýyldan bäri 10 esse artypdyr. Bu ösüş hatda ýadro programmasy sebäpli, Eýrana girizilen halkara sanksiýalary wagtynda-da dowam edipdir.


text:
Adam hukuklaryny goraýan on sany topar, şol sanda Adam hukuklary boýunça halkara hyzmatdaşlygy, Hýuman Raýts Wotç, Norwegiýanyň Nelsinki komiteti, Adam hukuklary boýunça Helsinki fondy we beýleki guramalar Türkmenistanyň baş prokurory Amanmyrat Hallyýewe açyk hat çap edip, Daşoguzda urlup-enjilen we üstüne kislota guýlan Umyda Jumabaýewa bilen bagly işiň hemme taraplaýyn adalatly derňelmegine çagyrdy.
Adam hukuklaryny goraýan «Türkmen inisiatiwasy» toparynyň 30-njy maýda çap eden fotosuratly habarynda aýdylmagyna görä, Gurbansoltan eje posýologynda ýaşaýan 44 ýaşly pedagog, dört çaganyň enesi Umyda Jumabaýewa 22-nji maýda näbelli adamlaryň hüjümine sezewar bolupdyr.
«Türkmen inisiatiwasynyň» başlygy Farid Tuhbatullin Azatlyk radiosyna bu habary özleriniň iki gün soňra, Türkmenistanda belli hukuk goraýjy Nataliýa Şabuntsyň üsti bilen alandyklaryny aýtdy. Soň bu habar hukuk goraýjy guramanyň ýerli çeşmeleri tarapyndan hem tassyklanypdyr.
«Soňky maglumatlara görä, bu iş boýunça medisina barlagy geçirilipdir, onuň ýüzüne we bedenine 17 prosentli kükürt ergini sepilipdir» diýip, Tuhbatullin Umydanyň bir gözüne has erbet zyýan ýetendigini gürrüň berdi.
Mundanam başga, hukuk goraýjynyň sözlerine görä, türkmen häkimiýetleri bu iş boýunça derňew alyp barýarlar we bu derňewde Daşoguz şäherinde oturdylan gözegçilik kameralaryna düşen ýazgylar hem ulanylýar.
Wideoşekiller iki şübhelini görkezýär
Şol wideoşekillere görä, Umyda hüjümden öň ak maşynly iki adam tarapyndan birnäçe gün yzarlanypdyr.
Hukuk goraýjy guramalaryň baş prokurordan başga goranmak, içeri işler, adalat, milli howpsuzlyk, daşary işler ministrlerine we prezident diwanynyň başlygyna hem iberen hatynda Umydanyň bu hüjüme sezewar bolmazyndan öň goşun gullugynda urlup-enjilýän oglunyň hak-hukuklary barada ýokary guramalara arz edendigi aýdylýar.
Tuhbatullin bu fakty tassyklap, Umydanyň ogly Rahym Babaýewiň indiki ýyl geçjek Aziýa oýunlaryna gatnaşmaga kandidat bolandygyny, muny tassyklaýan dokumentleriň hem bardygyny belledi.
Ofiserler ene-atadan $2000 "sorapdyr"
«Tälim berijiler-de, Turizm we sport ministrliginiň wekilleri-de Rahymyň Aşgabatda, öz ussatlygyny ösdürer ýaly, sport rotasynda gulluk etjekdigine ynamly ekenler. Emma ony goşuna alanlarynda, sport rotasyna düşmegi üçin, ofiserler ýaş ýigidiň ene-atasyndan iki müň dollar pul sorapdyrlar» diýip, Tuhbatullin bu meseläni ýurtda giň ýaýrandygy aýdylýan para bilen bilen baglaýar.
Mundanam başga, hukuk goraýjynyň sözlerine görä, bu diýlen pul berilmänsoň, Rahym Babaýew sport rotasyna däl-de, başga rota iberilýär we ol ýerde yzygiderli urlup ýenjilýär. Hut şu ýagdaýlar hem UmydanyňGoranmak ministrligine we beýleki edaralara, şol sanda prezidentiň diwanyna arza ýazyp, telegramma iberip başlamagyna getiripdir diýip, Tuhbatullin bu ýerde şol arzalar üçin ar alyşyň görünýändigini öňe sürýär.
Hukuk goraýjy bu habar bilen bagly türkmen häkimiýetlerinden hiç bir resmi reaksiýa almandyklaryny, ýöne işiň derňelýändigini we günäkärleriň jogapkärçilige çekiljegine umyt baglaýandygyny hem sözüne goşdy.
«Biz bu hadysany özümiziň BMG-niň dürli komitetleri, ÝB-niň gurluşlary üçin taýýarlaýan hasabatlarymyza hem girizeris we bu mesele halkara derejesinde yzygiderli gozgalar» diýip, «Türkmen inisiatiwasy» toparynyň başlygy F.Tuhbatullin Azatlyk radiosyna telefon arkaly beren gürrüňinde aýtdy.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 2-nji iýunda, ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň soňky bäş aýdaky işleriniň netijelerine garalyp geçirilen mejlisinde bu aýdylýan waka hiç bir reaksiýa bildirilmedi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Birleşen Milletler Guramasynyň forumynda eden çykyşynda “Müňýyllygyň ösüş maksatnamasy” dogruda edilen öňegidişlikler hakda durup geçdi. BMG tarapyndan 2000-nji ýylda kabul edilen bu strategik programmada 2015-nji ýyla çenli dünýädäki garyplygy ep-esli çäklendirmek göz öňünde tutulýar.
Obama ädilen ädimlere salgynayp, on millionlarça çaga üçin okuw ýagdaýynyň gowulanandygyny, ysytmanyň we inçekeseliň azalandygyny, arassa agyz suwunyň elýeterliliginiň artandygyny belledi. Prezident: “Dünýäde ýüz millionlarça adam gedaýlykdan çykdy, ýöne edilmeli işler entegem köp” diýdi.
“Ýöne göz öňünde tutulan beýleki maksatlar barada öňegidişlige beýle çalt ýetilmändigini hem bellemek gerek. Beýle öňegidişlik her ýyl ýaş üstünden gidýän ýüz müňlerçe zenana, iýmit ýetmezçiliginden ölýän millionlarça çaga, açlyk betbagtçylygyndan ejir çekýän bir milliarda golaý adama ýetdirenok” diýip, Obama aýtdy.
Amerikan prezidenti halkara kömek syýasatyny ýagdaýa uýgunlaşdyrmak üçin Birleşen Ştatlaryň öz ösüş programmasyny giňişleýin gözden geçirendigini bildirdi. Ilkinji özgeriş “ösüşiň” nähili kesgitlenişi hakda. Ösüş kömegi ozaldan gelýän metod boýunça iýmite we dermana pul çykdajy etmek bolsa, onda munuň kömek alýan ýurtlaryň garyplykdan bolelinlige çykmagyna peýdasy degenok.
Diplomatiýa we söwda
Prezident: “Diplomatiýa we söwda, maýa goýum syýasatynyň üýtgemegi bilen bu hem üýtgemeli” diýdi. Ol sözüni şeýle dowam etdi: “Ýöne ösüş maksady, edil şu wagt nämäniň has zerurlygy, haýsy ýere indi goldaw gerek däl diýen ýagdaýy döredýär. Şol sebäpden biz halkynyň aladasyny etmek üçin öz başarnygyny güýçlendirmek isleýän ýaranlary gözleýäris. Biz uzak möhletli ösüş ugrunda göreşýäris”.
BMG-niň gelen netijesi boýunça köp ýerlerde abadançylygyň öňüni gabap duran iň uly, ýeke-täk böwet korrupsiýa. Obama korrupsiýany adam hukuklarynyň düýpli bozulmagy diýip atlandyrdy: “Biziň indi nebit-gaz we dag-magdan kompaniýalaryndan daşary hökümetlere tölenýän tölegleriň üstüni açmak üçin maýany Birleşen Ştatlarda toplamagy talap etmegimiziň sebäbi şol. Meniň G-20 toparyndan korrupsiýany gün tertibinde goýmak bilen, öz halkynyň puluny ogurlaýan resmileriň işini kynlaşdyrmaga çagyrmagymyň sebäbi şol”.
Birleşen Ştatlar öten ýyl Birleşen Milletler Guramasyna 598 million dollar bölüp berdi. Ýöne ägirt güýç bolsaň-da, dünýäniň hemme problemasyny ýekelikde çözüp bolanok.
Obama: “Hemme ýerde hemme zady bir ýurt edip bilmez. Öz maksatlarymyzy amala aşyrmak üçin biz gowy ýaranlarymyzy, gowy täsir edip bilýän ýerlerimizi saýlap tutmaly. Hiç bir hökümetiň bu işi edip bilmeýşi ýaly, bu ýeke hökümetleriň işi bolmaly däl. Fondlar, hususy sektor we hökümete degişli däl guramalar taryhy borçlary öz üstlerine almak bilen nähili zatlaryň mümkindigini täzeden definirlediler” diýip nygtady.


text:
Men orta mekdebi gutaryp, 2003-nji ýylda Ulag we Aragatnaşyk institutyna resminamalarymy tabşyrdym.
Türkmenistanda geýim-eşik we daşky sypat barada girizilen ýazylmadyk düzgünleri bozup, gara balakdyr ak köýnegiň deregine şorty we T-köýnek geýip, men institutyň işiginde peýda boldum. Institutyň wekilleriniň biri maňa: “Inim, bu sypatyň bilen okuwa girseň näbileýin-dä” diýip, kellesini ýaýkady.
Ýoluma nur saçan habar
Şol günler halkara bilim boýunça Amerikan geňeşiniň Aşgabatdaky edarasyndan Gyrgyzystanda ýerleşýän Amerikan Uniwersitetine türkmenistanly ýaşlaryň kabul edilýandigi, üstesine-de okuwa kabul edilenlere stipendiýa berilýändigi barada maglumat peýda boldy.
Men oýlanyp, ýekeje minut hem ýitirmedim, dessine diýilýän gurama telefon edip, okuwa girmegiň şertlerini anykladym. Giriş synaglary diňe meniň iňlis dilini nä derejede bilýänligimi anyklaýan TOEFL testinden hemem öz saýlap alan ugrumdan telefon arkaly dil üsti bilen berilýan interwýudan ybarat boldy.
Bir aýdan soň halkara bilim boýunça Amerikan geňeşinden “sen okuwa kabul edildiň, okuw harjyny doly möçberde töleýan stipendiýa mynasyp bolduň’’ diýlen hoş habar geldi.
Amerikanyň bilim ulgamyna laýyklykda, meniň Gyrgyzystandaky okuwym awgust aýynyň ortasynda başlandy. Okuw dersleri esasan iňlis dilinde okadylansoň, men ilki bilen öz iňlis dili boýunça bilim derejämi has galdyrmaly boldum.
Bir okuw ýylynyň dowamynda bu ugurdan gaýrat görkezdim, netijede meniň dil bilşim ýetmeli derejelere ýetdi, bu bolsa öz gezeginde talyplar üçin niýetlenen alyş-çalyş programma gatnaşyp, ABŞ-nyň ýokary okuw mekdepleriniň birinde okamaga mümkinçilik döretdi.
ABŞ-daky okuwym maňa goşmaça kop zatlary berdi, meniň gözýetimimi has artdyrdy, Bişkekdäki okuwymy üstünlikli tamamlamaga, daşary ýurt kompaniýalaryň birinde işlemäge, soňra bolsa ýene-de okuwymy dowam etdirmäge uly ýardam etdi.
ÝHHG-niň Gyrgyzystandaky Akademiýasy
Bu Akademiýa birinji ýokary bilimi bar bolanlary magistratura programmasyna kabul edýär. Ol programma diňe bir ugur, ýagny Merkezi Aziýa sebitindäki syýasatçylygy öwrenmeklik ugry boýunça bilim bermekligi göz öňünde tutýar.
Magistratura okuw möhleti bir ýarym ýyl. Men ÝHHG-niň Akademiýasyna Merkezi Aziýadaky Amerikan Uniwerstitetiniň diplomyny alanymdan soň okuwa girdim.
Akademiýada okuw hemme talyplar üçin mugt, üstesine olara stipendiýa we jaý kireýi üçin goşmaça pul hemaýaty hem berilýär.
Mugallymlaryň aglabasy günbatar Ýewropadan gelen ýokary derejeli hünärmenler. Okuw iňlis dilinde okadylýar. Birinji semestrde talyplar hökmany suratda umumy sapaklary okamaly bolýarlar. Olaryň arasynda “Halkara deňeşdiriji syýasat”, “Iňlis dili”, “Gözleg usullary” we şuňa meňzeş ugurlar bar.
Ikinji semestrde bolsa her student özüniň saýlap alan sapaklary boýunça okamak mümkinçiligini alýar. Men “Syýasat we Yslam”, “Syýasy ykdysadyýet” ýaly ugurlary saýladym we şu ugurlardan çuň bilim aldym. Esasy sapaklardan başga, Akademiýada studentleriň okamaklygy hökmany edilen birnäçe gysga möhletli kurslaryň bardygyny hem aýtmak zerur.
Eger studentiň okuwda gazanan netijeleri has gowy bolsa, onda ýylyň ahyrynda Akademiýanyň mugallymlary ol studente özüniň tomusky praktikasyny daşary ýurtlarda geçmäge mümkinçilik hödürleýärler. Meselem, okuwda tapawutlanan talyplar ÝHHG-niň Wena şäherindäki baş edarasynda ýa-da Norwegiýanyň Oslodaky Daşary Işler Institutynda iş tejribesini artdyryp bilýärler. Seýle mümkinçilikleriň birinden peýdalanmak maňa-da miýesser etdi.
Praktika geçýän döwründe student öz saýlap alan temasyndan 60 sahypadan ybarat bolan ylmy iş ýazmaly we soňra ol öz işini oktýabr aýynda mugallymlaryň öňünde goramaly.
Akademiýaň diňleýjisiniň umumy okuwyna ýazan işini goraýşynyň netijesi boýunça baha berilýär. Oktýabr aýynyň ahyrynda bolsa oňa diplom gowşurulýar.
Diplomymyň erbet taraplary
Umuman aýdanymda, okuwymyň we elime alan diplomumyň erbet we gowy taraplary bar. Erbet aýratynlyklaryň biri – Türkmenistanda ÝHHG-niň beren diplomy aňsatlyk bilen kabul edilenok. Daşary ýurtlaryň ähli diplomlary Türkmenistanda ykrar edilmäge degişli bolsa-da, Türkmenistan ÝHHG-niň agzasy bolsa-da, biziň ýurdumyz ol abraýly halkara guramasyna degişli bolan ýokary okuw jaýynyň diplomlaryny, nämüçindir, ykrar edenok.
Meniň bilen bile okan, okuwyndan soň Türkmenistana uly umytlar we päk arzuwlar bilen dolanyp baran oglanlar we gyzlar özleriniň diplomlaryny ykrar etdirmekde, haýsydyr bir döwlet edarasyna işe girjek bolanlarynda gaty kösendiler. Baryndan beteri, olaryň käbiri Gyrgyzstanda bilim alanlygy üçin 2009-njy ýylda “gara sanawa” düşdi, ýurduň çaginden çykarylmady.
Ikinji bir erbet tarapy – “Syýasatçylyk” ugrundan okanlara biziň ýurdumyzda isleg ýok. Bu hünär boýunça bir ýerlere işe girmeklik asla mümkin däl. Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistanyň prezidentiniň diwany, ýurduň Ministrler Kabineti, Daşary işler ministrligi, pudak edaralarynyň halkara bölümleri, Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Milli Demokratiýa we adam hukuklary instituty ýaly edaralarda, meniň pikirimçe, syýasaty oňat bilýän, bu ugurdan dunýä ülňülerine laýyk gelýän derejede bilimi bolan hünärmenler häzirki döwürde howa ýaly gerek.
Diplomymyň gowy taraplary
Emma diplomyň amatly taraplary onuň ýaramaz taraplaryndan has köp. Türkmenistandan başga ýerlerde, dünýäniň köp ýurdunda halkara gurama bolsun ýa-da daşary ýurt hökümeti – tapawudy ýok, ÝHHG-niň Akademiýasyny tamamlan ýaşlar özlerine iş tapyp bilýärler.
Men muny öz mysalymda hem aýdyp biljek. Men entek okuwymy gutarmankam bir abraýly we tanymal halkara guramasyndan iş teklibini aldym. Men hödürlenen wezipäniň, iş sertleriniň we beýleki amatlyklaryň özümi doly kanagatlandyrýandygyny aýdyp, razyçylygymy berdim we häzirki wagtda şol guramada işleýärin.
Kimdir biriniň maňa: “Türkmenistana gaýdasyň gelýärmi?” diýmegi mümkin. Men bu soraga “Hawa, gelýär! Eger meniň bilimim, ukybym, şu wagta çenli toplan iş tejribäm Watanyma bir gün gerek bolaýsa, men şol günüň özünde yzyma dolanaryn” diýerdim.
Şatlyk Öwezow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Döwlet sekretary Hillari Klinton Birleşen Ştatlar «Owganystanda durmaga gyzyklanmaýar» we Al-Kaýda guramasyny ýok etmek hem-de Owganystanyň ýene terror hüjümleri üçin amatly ýere öwrülmeginiň öňüni almak ýaly birnäçe maksadyna ýetse, bu ýerden gitmekçi diýdi.
Klinton Amerikanyň ABS telekanalynda çykyş edip, Birleşen Ştatlar Owganystanda uzak wagtlaýyn galmakçy däl diýdi.
Ol Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky missiýasy Al-Kaýdany ýeňmek we owgan halkyna özlerini Talybandan gorap biler ýaly kömek etmek diýdi.


text:
Eýranyň prezidenti Hasan Rohani Tähran Ýakyn Gündogaryň ilatyna özlerini “terrorçylara” garşy goramaklary üçin kömek eder diýdi.
Rohani şu hepde Birleşen Milletler Guramasynyň ýygnagyna gatnaşandan soň, 22-nji sentýabrda Nýu-Ýorky terk etmezden öň, “Eýran yslam respublikasynyň hökümet we ýaragly güýçleri olara ähli ýerde kömek eder” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri tarapyndan abanýan howpy 21-nji sentýabrda Nýu-Ýorkda geçirilen ýygnakda Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif (Mohammad Javad Zarif) bilen maslahat etdi.
Olaryň bu duşuşygy Eýran bilen dünýäniň iň iri alty döwletiniň arasynda geçirilen soňky ýadro gepleşikleriniň üçünji gününe gabat geldi.
Geçen hepde Kerri “Yslam döwleti” toparynyň söweşijilerine garşy göreşde Eýranyň rolunyň bardygyny aýdypdy. Muňa garamazdan, Eýran söweşiji topar bilen göreşmek üçin döredilen halkara koalisiýanyň düzümine goşulmaýar. Bu koalisiýa Birleşen Ştatlar ýolbaşçylyk edýär.


text:
Eýran we Ýewropa Bileleşigi Tähranyň iýulda gelnen ýadro ylalaşygy astynda beren wadalarynda durup, öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirýändigi barada bir pikire geldi.
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif we ÝB-niň daşary syýasat başlygy Federika Mogherini 16-njy ýanwarda Wenada guralan metbugat ýygnagynda bu ylalaşygy yglan etdi.
Iki resminiň bilelikdäki beýanatynda şeýle diýilýär: "Bu gazanylan üstünlik syýasy erk, tutanýerlilik, köp ugurly diplomatiýa arkaly biziň iň bir kyn meseleleri hem çözüp, netijeli durmuşa geçiriljek praktiki çözgütleri tapyp biljekdigimizi görkezýär."
Bu şertnama Birleşen Ştatlar tarapyndan hem goldanyldy, bu ýurduň baş diplomaty Jon Kerri 16-njy ýanwardaky duşuşyklara gatnaşdy, emma ol metbugat ýygnagynda bolmady.
Bu ylalaşygyň yglan edilmegi Eýrana garşy girizilen halkara sanksýailarynyň ýatyrylmagy babatdaky çalasyn prosese hem ýol açýar. ÝB-niň Ýewropa geňeşi beýanat çap edip, özüniň «Eýranyň ýadro programmasyna dahylly ähli ykdysady we maliýe sanksiýalary ýatyrandygyny» aýtdy.
Waşingtonda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama hem Birleşen Ştatlaryň amerikan dälleriň Eýranyň Merkezi banky we Eýranyň Milli nebit kompaniýasy bilen transaksiýalaryna garşy girizilen sanksiýalary ýatyrmak hakynda buýruk çap etdi. Ak tamyň resmisi Eýranyň Birleşen Ştatlarda doňdurylan 50 milliard çemesi amerikan dollary möçberindäki emlägine elýeterli boljagyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar 400-den gowrak eýranly fiziki we ýuridiki şahsy hem özüniň sanksiýa sanawyndan aýyrdy diýip, Gazna departamenti yglan etdi. 200 çemesi fiziki we ýuridiki şahs bolsa sanksiýa astynda galýar diýip, habarda aýdylýar.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani öz twitter sahypasynda «Ajaýyp ýeňiş bilen gutlaýaryn!" diýip ýazdy.
Ortaça eýranlylar sosial ulgamlarda öz şatlyklaryny paýlaşdylar, sanksiýalaryň ýatyrylmagyna we Eýranyň halkara izolýasiýanyň gowşamagyna begençlerini beýan etdiler.
Ysraýyl Eýran bilen baglaşylan şertnama kesgin garşy çykdy. Premýer-ministr Benýamin Netanýahuyň edarasy 16-njy ýanwarda beýanat çap edip, Tähran özüniň ýadro ýaragyny edinmek niýetinden el çekmedi we Ýakyn Gündogarda durnuksyzlaşdyryjy güýç bolup galýar diýdi.
BMG-niň Eýrana garşy ýaraglar embargosy öňküligine galýar, bu gadaganlyk Tähranyň ballistik raketa programmasyna dahylly söwda çäklendirmelerini girizýär.
Halkara Atom energiýasy gullugy 16-njy ýanwarda irden Eýran iýul aýynda dünýäniň alty döwleti bilen Tähranyň arasynda gol çekilen ýadro ylalaşygy astynda öz üstüne alan taýýarlyk borçnamalaryny ýerine ýetirdi diýdi.
HAEG-nyň direktory Ýukiýa Amano «Eýran Bilelikdäki hemmetaraplaýyn hereket planyny durmuşa geçirmäge başlamak üçin zerur brolan taýýarlyk çärelerini tamamlady» diýip, hasabatda aýdýar.
Eýran iýuldaky ylalaşyk astynda alan taýýarlyk borçnamalaryny ýerine ýetirmek üçin uran sentrifugalaryny üçden-iki kemeltmelidi, uran ätiýaçlyklaryny azaltmalydy, Eýrana ýarag plutoniumyny berip biljek Arak reaktorynyň özenini aýyrmalydy. Ylalaşyk baglaşylmazyndan ozal Eýranyň birnäçe bomba ýetjek baýlaşdyrylan urany bardy.


text:
Çarşenbe güni Ukrainanyň parlamentiniň spikeri Wladimir Litwin öz wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Bu wakadan bir gün, sişenbe güni ýurduň parlamenti dawaly geçen ses berişlikde rus diline resmi döwlet dili statusyny bermek baradaky kanunyň taslamasyny kabul etdi.
Bu kanun, esasan, parlamentde agdyklyk edýän Regionlar partiýasynyň deputatlary tarapyndan goldanyldy. Indi bu kanuna prezident W.Ýanukowiç gol çekmeli.
Rus diline döwlet dili statusyny bermek baradaky kanunyň parlamentde kabul edilmegine garşy protest bildirip, paýtagt Kiýewde we käbir beýleki şäherlerde müňlerçe adam demonstrasiýa geçirdi.
Täze kanun Ukrainanyň köp regionlarynda rus diliniň ukrain dili bilen deň hatarda resmi dil hökmünde ulanylmagyna ýol açýar.


text:
Aşgabat, 30-njy ýanwar. “Türkmenportal”.
Gruziýanyň oba hojalyk ministri Otar Daneliýa bilen Türkmenistanyň bu ýurtdaky ilçisi Döwletmyrat Myradow ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň we oba hojalyk pudagynda gruzin-türkmen hyzmatdaşlygynyň ösüş mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar — diýip, “Nowosti — Gruziýa” habar berýär.
Duşuşygyň barşynda Otar Daneliýa türkmen diplomatyny Gruziýanyň oba hojalyk pudagynyň ösüş ugurlary bilen tanyşdyryp, ýurduň Oba hojalyk ministrligi tarapyndan amala aşyrylýan häzirki taslamalar bilen tanyşdyrdy. Ol Ýewrosaýuz bilen erkin söwda barada baglaşylan ylalaşykdan soň, ýurtda dörän mümkinçilikleri aýratyn belläp geçdi. Toparlar bu meselede gruzin-türkmen täjirçilik maslahatlarynyň guralmagy bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. “Söwda-ykdysady gatnaşyklary çuňlaşdyrmakda biziň ýurtlarymyz uly mümkinçiliklere eýedir, biz onuň düýpli özleşdirilmegine ýardam etmäge taýýardyrys” diýip, Döwletmyrat Myradow belledi.
Ilçiniň aýtmagyna görä, dänelik ekinler we pagta Türkmenistanyň oba hojalygynda esasy orny eýeleýär. Ýurduň günorta böleginde üzümçilik we çakyr önümçiligi, şeýle hem miweleri gaýtadan işlemek depginli ösdürilýär.


text:
Hapgyrtma
Hapgyrtma (parotit) (lat. Parotitis epidemica) – ýiti ýokanç keseli bolup, ol esasan hem tüýkülik mäzlerine zeper ýetirýär. Onuň döremegine paramiksowiruslar maşgalasyndan bolan wirus sebäp bolýar. Hapgyrtmanyň wiruslary daşky gurşawa durnukly bolýarlar.
Parotit keseliniň wirusy bu kesele uçran adamyň tüýküliginde bolup, ol howa – damja ýoly bilen ýokuşýar. Hapgyrtma bilen kesellänlerde sowuklama alamatlary bolmaýar. Şonuň üçin-de, bu kesel uly aralykdaky adamlara, ýagny syrkawdan 1-2 metr daşda bolanlara ýokuşmaýar.
Hapgyrtma köplenç ýokançlygyňojagyna golaý bolan çagalara (bir maşgalada, bir partanyň başynda oturanlara, bir otagda ýatýanlara, bile oýnaýanlara) ýokuşýar. Bu kesel oýunjaklardan,näsagyň tüýküligi arkaly, gap-gaçlaryň üsti bilen hem ýokuşyp bilýär. Syrkaw hapgyrtmanyň alamatlarynyň ýüze çykmagyndan birnäçe sagat öň töweregindäkiler üçin howpludyr. Kesel esasan hem dörän ilkinji 3-5 günlerinde ýokuşýar. 9-njy günden soň bedenden wirus bölünip çykmaýar we syrkaw keseli töweregindäkilere ýokuşdyryp bilmeýär.
Hapgyrtmanyň ýokançlylygy 85%-e barabardyr. Hapgyrtma esasan 3-6 ýaş aralygyndaky çagalarda duş gelýär. Sanjymlaryň (waksinasiýanyň) geçirilmegi netijesinde, 1-10 ýaşdaky çagalarda hapgyrtma bilen keselleme azaldy.
1 ýaşa çenli çagalara hapgyrtma keseli seýrek ýokuşýar.
==== Hapgyrtma keselinden soň bedende bu kesele garşy durnuklylyk emele gelýär we hapgyrtma ikinji gezek ýokuşmaýar. Hapgyrtmanyň alamatlary ==== Inkubasion döwri (keseliň ýokuşan wagtyndan alamatlarynyň ýüze çykmagyna çenli döwür) ortaça 12-26 gün dowam edýär.
Hapgyrtma ýokançlygynyň esasy we ýygy – ýygydan duş gelýän alamaty – gulakýany mäzleriniň zeperlenmegidir.
Kesel, adatça, ýiti, bedeniň gyzgynynyň 38-39Cº çenli ýokarlanmagyndan başlanýar. Ýeňilräk ýagdaýlarda gyzgyn 37-37,5ºC ýetýär. Käte bedeniň gyzgyny kadaly bolýar.
Soňra gyzgynyň ýokarlanmagy keseliň ýaýramagyna bagly bolýar. Çaga kellagyra, ýarawsyzlyga, damarlardaky agyrylara, işdäsizlige arz edýär, ynjyk bolýar.
Köplenç çaga geplände ýa-da çeýnände ýüze çykýan agyrylar ilkinji alamat bolup bilýärler. Keselläninden 1-2 gün geçenden soň, gulakýany tüýkülik mäzleri ulalýar. Ilki bir tarap, soňra ikinji tarap çişip başlaýar. Käte çişler gaty uly bolmaýar, gyzarmaýar. Käte bolsa gulakýany mäzleri ulalyp, çiş boýna we duluga ýaýraýar. Çişen ýeriň derisi gatyrak bolsa-da, gyzarmaýar. Aýratyn-da gulagyň ýumşajyk etli ýeri agyrýar. Bu ýagdaý 3-4 gün dowam edýär, soňra peselme bilen bolýar we kadaly ýagdaýa gelýär.
Hapgyrtma käte nerw ulgamyna (meningitiň döremek howpy), aşgazanasty mäzine (pankreatitiň döremek howpy) zyýan ýetirip bilýär.
Hapgyrtmanyň öňüni almak[üýtget | edit source]
Hapgyrtma bilen kesellän çagany aýry otagda, beýleki çagalardan daşda saklamaly (9 günden artyk däl). Syrkawlan çaga bilen oýnanlary gözegçilige almaly: gyzgynyny ölçemeli, seretmeli.
Hapgyrtmanyň öňüni almagyň iň ynamly usuly sanjymdyr. Bu sanjym çagalara 12 aýlyk wagtynda (1 ýaşynda), gaýtadan 6 ýaşda (öň hapgyrtma bolmadyk ýagdaýynda) edilýär. Şeýle edilende, hapgyrtma garşy berk durgunlyk emele gelýär.
Hapgyrtmada ýüze çykýan gaýraüzülmeler[üýtget | edit source]
Hapgyrtma keseli ýumurtgajyklara, ýumurtgalyklara,erkeklik jyns mäzine, süýt mäzlerine täsirini ýetirip bilýär. Bu ýagdaý gaýraüzülme görnüşinde ýa-da özbaşdak kesel ýaly, ýagny hapgyrtmanyň wirusy ilkibaşdan şu organlary zeperlendirip bilýär. Ýetginjeklerde we 30 ýaşa çenli erkeklerde orhit keseli (ýumurtgajyklarda sowuklamanyň döremegi) duş gelýär. Hapgyrtma wirusynyň ýumurtgajyklara täsir etmegi kesellänleriň 25%-de duş gelýär. Orhit keseli ýumurtgajyklaryň kadaly işlemegine zeper ýetirýändigi zerarly erkek önelgesizligine getirip bilýär. Orhitiň alamatlary adatça tüýkülik mäzleriniň zeperlenmesinden 1-2 hepde soň ýüze çykýar. Ýumurtgajyklaryň sowuklamasyna adatça şu ýagdaýlar mahsusdyr: gasykda güýçli agyrylar bolýar, bu agyrylar ýörelende has-da güýjeýär. Ýumurtgajyklar ulalýar, dykyzlanýar, el degrilende ýiti agyry peýda bolýar. Yumurtga haltajygy gyzarýar, käwagt gögümtil reňkde bolýar. Ýumurtgajyklaryň çişi 5-7 günden soň kem-kemden gaýdyşýar.
Hapgyrtmany anyklamak kyn däl. Munuň üçin maşgalada, çagalar bagynda kesellänleriň bardygyny bilmek hem ýeterlikdir.
Hapgyrtma öý şertlerinde bejerilýär. Agyr görnüşlerinde syrkaw hassahana ýerleşdirilýär.
Keseliň ýitileşen döwründe çaga 5-7 gün düşekde bolmaly. Bu aýratyn-da 10-12 ýaşdaky oglanjyklar üçin örän wajypdyr.
Aşgazanasty mäziniň zeperlenmegine güman edilende, çaga berhiz tutmalydyr. Ýagly we uglewodly agyr iýmit çäklendirilmelidir. 10-12 günden soň çaga üçin adaty naharlary iýdirmek bolýar.
Hapgyrtmada ýüze çykýan agyrylary aýyrmak ýa-da peseltmek üçin, analgin, no-şpa ýaly spazmolitikleri bermek bolýar. Iýmitiň oňat özleşdirilmegi üçin festal, pankreatin içirmek maslahat berilýär.
Orhite ýolugan çagany keselhana ýerleşdirmek maslahat berilýär. Oňa gormonal bejerginiň gerek bolmagy ahmal.
Hapgyrtma meningitine güman edilen ýagdaýynda syrkawy tizden-tiz keselhana ýerleşdirmelidir.


text:
Täjigistanda “Odnoklassniki.ru” sosial ulgamyndaky onlaýn gürrüňdeşlik döwründe möwjän düşünişmezlik bir adamyň öldürilmegine sebäp boldy.
Täjigistanyň Bilim ministrliginiň adyny aýtmakdan saklanan metbugat wekili 2-nji iýunda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda 30-njy maýda Duşenbe şäherindäki orta mekdebiň 11-nji synp okuwçysynyň pyçaklanyp öldürilendigini aýtdy.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, hüjüm sosial ulgamda nämälim tema boýunça iki okuwçynyň arasynda dörän jedelden soň, amala aşyrylypdyr.
2-nji iýunda Täjigistanyň bilim ministri Nuriddin Saidow gürrüňi edilýän iki okuwçynyň okaýan Sino etrabyndaky 66-njy mekdebe bardy. Ol bu waka barada mugallymlar we okuwçylar bilen gürrüňdeşlik geçirdi.


text:
Strategik ýaraglary çäklendirmek barada Orsýet-ABŞ şertnamasyna gol çekişlik dabarasyna gatnaşyjylary Pragada kabul etmäge taýýardygyny Çehiýanyň daşary işler ministri düýn mälim etdi.
Şu informasiýany ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasy tassyklady hem şeýle haýyş bilen çeh häkimiýetlerine ýüz tutandygyny aýtdy.
Şertnamanyň detallary boýunça ses berişligiň tamamlanyp barýandygyny Moskwa hem Waşington mälim etdi.
Käbir maglumatlara, hususan-da çeh metbugatynda çap edilen informasiýa görä, dokumente gol çekişlik 10-njy aprele çenli bolmagy mümkin.
ABŞ bilen Orsyetiň arasynda 1991-nji ýylda gol çekilen ylalaşygyň möhleti geçen ýylyň dekabrynda dolupdy.


text:
Şwesiýanyň egin-eşik lomaý söwda halkara H&M kompaniýasy Türkmenistandan pagta satyn almagyny duruzdy. Kompaniýanyň ýaýradan beýanatynda bellenmegine görä, muňa Türkmenistanda pagta ýetişdirilende çaga zähmetiniň ulanylmagy sebäp bolupdyr.
Ýeri gelende aýtsak, erkekler, aýallar, ýetginjekler we çagalar üçin döwrebap egin-eşikleri öndürýän tanymal H&M kompaniýasy 2013-nji ýylda Özbegistanyň pagtasyna hem gadagançylyk girizipdi.
“H&M öz önümçiliginde ähli ýagdaýlarda, şol sanda pagta ýetişdirilişinde çaga we/ýa-da mejbury zähmetiň ulanylmagyny kabul ederliksiz hasaplaýar. Gynansak-da, kä halatlarda şular ýaly ýagdaýlar Özbegistanda we Türkmenistanda ýüze çykýar. Şol sebäpli H&M öz önümleri üçin Özbegistanyň we Türkmenistanyň pagtasyndan ýüz öwürdi” diýlip, kompaniýanyň beýanatynda bellenilýär.
H&M özüniň ähli üpjünçi kärhanalary bilen Türkmenistanyň pagtasyny satyn almajakdyklary barada degişli şertnamany baglaşdy. H&M bu talaba boýun bolmadyk üpjünçiler bilen işleşmejekdigini hem duýdurdy.
Ýatladyp geçsek, geçen ýylyň sentýabrynda “Pagta kampaniýasy” diýen şygar astynda işleýän toparlar gowaça meýdanlarynda mejbury zähmetiň soňuna çykylanmagy üçin ilkinji gezek Türkmenistana basyş görkezipdiler.
“Pagta kampaniýasy” özüniň ýaýradan beýanatynda eýýäm ýokarda agzalan H&M kompaniýasyna we ”Inditex” kärhanasyna türkmen hökümetiniň aglaba ýagdaýda mejbury zähmet ulanmak arkaly öndürýän pagtasyndan öndürilen önümleri satyn alandyklaryny aýdypdyrlar.
“Global geýim-eşik kompaniýalary, Türkmenistanda mejbury zähmet netijesinde öndürilen pagtadan gaça durmak üçin, bir ýere jemlenip, türkmen hökümetini pagtaçylyk pudagynda mejbury zähmeti soňlamaga çagyrmaly” diýip, aktiwistler belläpdiler.
“Pagta kampaniýaçylary” türkmen hökümeti gowaça meýdanlarynda, pagta ýygymy möwsüminde mejbury zähmetiň ulanylýandygy baradaky aladalara hiç wagt jogap bermedi diýýärler.
2014-nji ýylda türkmen hökümeti öz onlarça müň raýatyny mejbury ýagdaýda pagta meýdanlaryna işlemäge sürdi we 2015-nji ýylda hem özüniň pagta önümçiligi sistemasynda haýsydyr bir özgerişligiň boljakdygyny görkezýän yşarat bermedi diýip, aktiwistler aýdýarlar.
Şeýle-de olar türkmen hökümeti garaşsyz hukuk guramalaryna, aktiwistlere we žurnalistlere, ar alynmagyndan gorkman, pagtaçylyk pudagyndaky şertleri derňemäge hem-de habar taýýarlamaga rugsat bermeli diýip teklip edýärler.


text:
Aşgabat, 28-njy ýanwary. “Türkmenportal”.
Hemmämiziň bilşimiz ýaly, TÜRKSOÝ guramasy tarapyndan Mary şäheri - türki dünýäsiniň medeni paýtagty hökmünde saýlanyp alyndy. 27-nji ýanwarda Mary welaýatynyň merkezinde bu iri medeni çäräniň açylyş dabarasy boldy hem-de şähere berlen bu hormatly derejä görä belleniljek çärelere badalga berildi. Geçen ýylyň ahyrynda Kazanda geçirilen «Turkvision-2014» aýdym-saz bäsleşiginde çykyş eden hem-de şol ýerde Marynyň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip saýlanmagy mynasybetli guralan çärede Türkmenistana resmi nyşanyň gowşurylyş dabarasyna gatnaşan zehinli aýdymçy Züleýha Kakaýewa özünde galan täsirleri “Türkmenportalyň” habarçysyna gürrüň berdi:
-Mary şäherinde geçirilen dabarada türki döwletleriň ençemesinden gelen myhmanlar we kärdeşlerimiz bilen resmi açylyş dabarasyna gatnaşdyk, dostluk konsertinde çykyş etdik. Mary şäherinde biz “Serpaý” döredijilik topary bilen “Hymmyl” atly aýdymy tomaşaçylara hödürledik. Ony daşary ýurtlardan gelen myhmanlaram gowy gördüler. Bu bolsa zähmetimiziň ýerine düşendigini, türkmen halkynyň medeni mirasyny wagyz etmek işine goşandymyzy goşýandygymyzy aýtmaga esas berýär.
Türkmen mill ieşiklerine we bezeglerine Kazandaky bäsleşikde-de diýseň uly gyzyklanma bildiripdiler. Kazanda çykyş eden mahalymyz žurnalistler biz bilen içgin gyzyklandylar. Biz «Turkvision»-da “Näzli” tans toparynyň tansçy gyzlary bilen çykyş etdik. Habar beriş serişdeleriniň wekilleri, tomaşaçylar egin-eşiklerimiz, milli şaý-seplerimiz, hatda saçlarymyz bilenem gyzyklandylar. Şeýle uzyn saçlaryň ýasama däldigine haýran galanlaram az bolmady.
«Turkvision» bäsleşiginiň jemi boýunça Türkmenistandan baran topara 2 sany ýörite baýrak gowşuryldy. Guramaçylar türkmen halkynyň milli esbaplaryny, şaý-seplerini şu güne çenli aýawly saklandygyny ykrar edip bir baýrak berdiler, özüme bolsa “Arassa sesli aýdymçy” hökmünde gymmat bahaly mikrofon gowşurdylar. Şol baýraklaryň şahadatnamalaryny gowşuranlarynda başdan geçiren tolgundyryjy pursatlarymyzy Mary şäherinde çykyş edenimizde buýsanç bilen ýatladym.
Nesip bolsa, Baýdak baýramyna bagyşlap “Aýjan” çagalar topary bilen bilelikde halk döredijiligimizi wagyz etmäge goşant goşjak täze bir çykyş taýýarlaýarys. 2015-nji ýylyň baky Bitaraplygymyzyň 20 ýyllygy mynasybetli Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilendigi, Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagtydygy bizi her bir baýrama has yhlasly taýýarlanmaga borçlandyrýar.
Züleýha Kakaýewanyň "TURKVISION-2014"-däki çykyşynyň suratlaryny yörite fotoreportaž arkaly synlap bilersiniz!


text:
Şenbe güni Pakistanyň Karaçi şäherinde näbelli ýaragly adamlaryň bir ýerli mekdebe eden hüjüminde mekdebiň direktory öldi.
Bu hüjümiň bu mekdepde 5-10 ýaş aralygyndaky başlangyç klas okuwçylarynyň öz ýyllyk ekzamenleriniň netijesini bilmek üçin dabara ýygnanan pursady amala aşyrylandygy habar berilýär. Ýerli polisiýa wakada azyndan sekiz okuwçynyň ýaralanandygyny aýdýar.
Polisiýanyň maglumata görä, bu hüjümde öldürilen mekdep direktory esasy agzalary puştunlardan durýan Awami milli partiýasynyň agzasy eken. Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Anna güni irden Orsýetiň Uzak Gündogar regionynda güýçli ýer yranmasy ýüz berdi. Birleşen Ştatlaryň Geologik gözegçilik gullugy güýji 8.2 bal bolan bu ýer yranmanyň episentriniň Orsýetiň gündogaryndaky Ohot deňziniň territoriýasynda bolandygyny aýtdy.
Ýöne deňziň düýbündi bolan bu güýçli ýer yranmanyň sarsgyny Orsýetiň Sibir we Uzak Gündogar regionlarynda 5 ball töweregi ýer yranmanyň döremegine getirdi.
Ýer sarsgynynyň yzy bilen Orsýetiň häkimiýetleri Sahalin we Kuril adalarynyň ýaşaýjylaryny ýüze çykmagy mümkin sunami howpundan goranmak üçin deňiz derejesinden has belentliklere çakmaklyga çagyrdylar.
Anna güni az-owlak ýer sarsgynlarynyň hatda paýtagt Moskwada-da duýlandygy habar berilýär. Ýöne edil häzirki wagta çenli nähilidir bir adam ýitgileriniň bolandygy barada maglumat alynmady.


text:
Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarak 2011-nji ýylda protestçileriň öldürilmegi bilen baglanyşykly iş boýunça gaýtadan sud ediler.
4-nji iýunda Müsüriň Şikaýat sudy döwlet prokuraturasynyň şikaýatyny kabul etdi. Mundan öň Müsüriň döwlet prokuraturasy suduň 87 ýaşly Mubaraga garşy çykaran kararyny appelýasiýa suduna şikaýat edipdi.
Müsüriň kazysynyň berýän maglumatyna görä, Mubaragyň bu mesele baradaky sud işine 5-nji noýabrda gaýtadan serediler. Bu karar şu iş boýunça üçünji gezek sud diňlenişiginiň geçiriljekdigini aňladýar.
Mubarak 2011-nji ýylyň fewral aýynda bolan protestlerde 800 adamyň öldürilmegi bilen baglanyşykly ilki bada ömürlik türme tussaglygyna höküm edilenden soň, 2014-nji ýylyň noýabr aýynda bolan sud diňlenişiginde aklanypdy.
Şu ýylyň başynda Müsüriň sudy Mubaragy we onuň iki ogluny korrupsiýa aýyplamalary bilen baglanyşykly üç ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Häzirki wagtda Mubarak Kairdäki harby keselhanada saklanylýar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 4-nji noýabrda Siriýanyň Aleppo şäherinde ok atyşygy bes etmek barada 10 sagatlyk ýaraşygy teklip etdi, diýip ýurduň Goranmak ministrligi habar berdi.
“Bu karara 4-nji noýabrda Aleppoda ir sagat 9-dan agşam sagat 7-ä çenli ‘ynsanperwer arakesmäni’ yglan etmek üçin gelindi”, diýlip onuň “manysyz ýitgileriň” öňüni almak maksadyny öz öňünde tutýandygyny Orsýetiň Baş ştabynyň başlygy Waleriý Gerasimow aýtdy.
Gerasimow bu kararyň Siriýanyň häkimiýetleri tarapyndan kabul edilendigini aýtdy. Şeýle-de Gerasimow ok atyşygy bes etmek baradaky ýaraşygyň parahat ilatyň we söweşijileriň gozgalaňçylaryň elindäki şäheri terk etmegine ýol açýandygyny belledi.
1-nji noýabrda Orsýetiň goranmak ministri Sergeý Şoýgu Orsýetiň soňky 16 günüň dowamynda regionda söweş uçarlaryny ulanmandygyny aýtdy. Orsýet Siriýanyň hökümetiniň hüjümlerini goldamakda tankyt edilýär.


text:
Birleşen Ştatlarda Kuranyň nusgasynyň otlanmagy sebäpli Kandaharda guralan protestleriň dowamynda iki polisiýa işgäriniň öldürilendigi, 20 adamyň bolsa ýaralanandygy habar berilýär.
Şenbe güni bolan protestlerde ýaralananlaryn arasynda polisiýa işgärleri, raýatlar, hatda iki sany çaga-da bar.
Kuranyň nusgasynyň otlanmagy sebäpli anna güni bolan protestlerde 10 adam öldürilipdi.
Owgan resmileri günorta şäher bolan Jalalabatda hem uly demonstrasiýanyň bolandygyny aýdýarlar.
Çaklaňja Florida ybadathanasynda Kuranyň nusgasynyň otlanmagy tutuş ýurtda gahar-gazabyň dowam etmegine sebäp boldy.
Protestler bilen bagly zorluklarda 20-den gowrak adam, şol sanda anna güni Mazari-Şerif şäherinde BMG-niň 7 daşary ýurtly işgäri hem öldürildi.


text:
Türkmenistanda medeniýet hepdeligi başlady. Resmi maglumatlardan çen tutulsa, bu hepdelik medeniýet işgärleriniň gününe bagyşlanyp geçirilýär. Bu hepdelige hökümet tarapyndan uly üns berilýändigini geçen hepdäniň anna güni geçen hökümet maslahatyndan hem aňsa bolýar.
Şol maslahatyň esasy meselesi bu hepdeligi geçirmek boýunça temalardan ybarat bolup, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşyny dolulygyna diýen ýaly medeniýet hepdeligine bagyşlady. Onuň aýtmagyna görä, bu hepdelik diňe Awazada däl, ýurduň dürli şäherlerinde geçiriler.
Berdimuhamedow ýygnakda bu barada şeýle diýdi: “Bu baýramçylyk mynasybetli duşenbe güni medeniýet hepdeligi başlanýar. Medeniýet hepdeliginiň dowamynda, ýurdumyzyň şäherlerinde dürli medeni çäreler geçiriler”.
Prezident Berdimuhamedow geçirilmegi planlaşdyrylýan dürli çäreler hakda jikme-jik maglumat bermedi. Emma bu maglumat hepdäniň şenbe güni ýurduň merkezi gazetlerinde çap edildi. Bu meýilnama boýunça şu hepdäniň dowamynda jemi 20 sany çäre geçiriler.
Olaryň arasynda türkmenistanly hem-de daşary ýurt sungat we medeniýet işgärleriniň döredijilik sergi-ýarmarkalarydyr, aýdym-saz çykyşlary bar. Şol çäreleriň çäginde 28-nji iýunda Türkmenbaşy şäheriniň ”Ruhyýet” köşgünde ilkinji gezek “Görogly” operasynyň görkezilişi boldy.
Obýektleriň açylyş dabaralary
Şeýle-de, bu hepdeligiň çäginde Balkan welaýatynda birnäçe obýektleriň açylyş dabaralarynyň geçirilmegine garaşylýar.
Geçirilmegi meýilleşdirilýän çäreleriň hijisinde ýurt baştutanynyň ady ýa-da syýasy-propaganda bilen bagly şygar ýok. Emma, paýtagtly medeniýet işgärleriniň käbirleriniň aýtmagyna görä, bu hepdeligiň 24-30-njy iýun aralygynda geçirilmegi we prezidentiň doglan güni bolan 29-njy iýuny hem öz içine almagy, prezidentiň şahsyýetiniň medeni hepdelige kölege salmagy ahmal.
“Gurbanguly Berdimuhamedow häkimiýet başyna gelensoň, her ýyl onuň doglan gününi bellemek däbe öwrüldi. Medeniýet işgärleriniň gününiň prezidentiň doglan gününe gabat gelmeginiň sebäbi şu bolmaly” diýip, özüni Orazberdi diýip tanadan aşgabatly medeniýet işgäri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Resmi taýdan - bu medeniýet işgärleriniň baýramçylygy, bu çäre geçen ýyl üç gün dowam edipdi. Ýurt ýolbaşçysy bu çäreleriň tutuş ýurtda belleniljekdigini aýtsa-da, baýramçylygyň esasy merkeziniň Awazada geçirilmegine garaşylýar.
Turistler hoşal däl
Bu çäräniň Awazada bellenmegi Awazany turist zonasy hökmünde tanatmakdan ybarat. Emma Awazadaky dynç alyşlary edil şol günlere gabat gelýän turistler bu ýagdaýdan hoşal däl. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, medeniýet hepdeligi zerarly adamlaryň şol ýerlere, esasanam Awazada suwa girilýän deňiz kenarlaryna, goýberilmezligi mümkin.
Aşgabadyň ýaşaýjysy, 37 ýaşly Baýramyň dynç alşy hem edil şol günlere gabat gelýär. Baýram: “Men düýn türkmenbaşyly tanşyma jaň edip ýagdaýy soranymda, entäk gelme diýdi. Awazadaky oteller dynç alýanlary kabul etmeýär. Öňki dynç alýanlary bolsa otellerden kowýarlar” diýip, tanşynyň oňa gürrüň berendigini aýdýar.
Ýurt baştutanynyň Awaza saparlarynda ol ýerde dynç alýanlaryň hereketleriniň çäklendirilmegi adaty ýagdaý diýlip hasaplanýar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir türkmenbaşylylaryň aýtmaklaryna görä, beýle ýagdaýlara mundan ozal hem duş gelnipdir.
Aşgabatly Baýramyň aýdanlaryndan çen tutulsa, medeniýet hepdeliginden soň hem, adat boýunça, iýuluň ikinji hepdesinde prezidentiň rugsady bilen hökümet ýolbaşçylary 10 gün Awazada dynç alýarlar. Umuman aýdylanda, şol wagtlar hem Awaza adaty dynç alýanlar üçin ýapylýar.