text:
30-njy iýulda ABŞ-nyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça ýokary derejeli diplomaty Robert O.Bleýk ABŞ-nyň Merkezi Aziýa boýunça alyp barýan syýasatynyň möhüm ugurlary barada Waşingtonda ýerleşýän halkara parahatçylygy boýunça “Carnegie Endowment” merkezinde çykyş etdi.
R.O.Bleýk Merkezi Aziýada ýerleşýän bäş ýurduň her biriniň özboluşly tarapyny, özbaşdaklygyny we garaşsyzlygyny ABŞ-nyň ykrar edýändigini belläp, dünýä ykdysadyýetine integrirlenen, doly özbaşdak we durnukly demokratik döwletleriň kemala gelmegini ABŞ-nyň goldaýandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli wekili R.O.Bleýk regional howpsuzlygy we durnuklylygy ýokarlandyrmak üçin regionyň ýurtlarynyň biri-birleri bilen, ABŞ we onuň ýaranlary bilen bilen hyzmatdaşlykda bolmaklaryny ABŞ-nyň syýasatynyň goldaýandygyny belledi.
“Bu biziň Merkezi Aziýa boýunça uzak wagtdan bäri alyp barýan syýasatymyz, emma bu syýasaty durmuşa geçirişimiz Birleşen Ştatlaryň dürli hökümet administrasiýalaryna görä tapawut etdi” diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi R.O.Bleýk aýtdy. Bäş ugur
R.O.Bleýk Barak Obamanyň administrasiýasy häkimiýete gelensoň, Merkezi Aziýa boýunça syýasatyň täzeden gözden geçirilendigini belledi.Onuň aýtmagyna görä, häzirki wagtda ABŞ-nyň Merkezi Aziýa boýunça alyp barýan syýasatynyň bäş esasy ugry bar:
1. Owganystandaky koalisiýa tagallalaryna ýardam üçin Merkezi Aziýa ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy artdyrmak;
2. Regiondaky energiýa çeşmeleriniň we olaryň üpjünçilik ýollarynyň ösüşini we diwersifikasiýasyny ýokarlandyrmak;
3. Syýasy erkinlige we adam hukuklaryna hormat goýulmagyna itergi bermek;
4. Bäsdeşlige daýanýan bazar ykdysadyýetine we ykdysady reformalara itergi bermek;
5. Döwletleriň dolandyryş ukyplaryny ýokarlandyrmak.
Bulary ýola goýmak üçin ABŞ şol ýurtlar bilen jemgyýetçilik meseleri boýunça jogapkärçiligi giňeltmek, yzygiderli gepleşikleri gazanmak üçin konsultatiw mehanizmleri ornaşdyrmak we agzalan ugurlarda öňe gidişlik gazanmak üçin gepleşikleri pragmatik iş planlaryna geçirmek kararyna geldi diýip, R.O. Bleýk aýtdy.Ikitaraplaýyn konsultasiýalar
Geçen ýyl R.O.Bleýk Döwlet sekretarynyň orunbasary Uiliýam Börns bilen Merkezi Aziýa ýurtlaryna sapar edipdi. Köp wagtdan soň amala aşyrylan şeýle ýokary derejeli resmi saparyň dowamynda U.Börns hökümetlere ikitaraplaýyn ýyllyk konsultasiýalary ýola goýmaklygy teklip edipdi.
ABŞ-nyň resmileri Robert Bleýk (sagda) we Maýk Pozner prezident G.Berdmuhamedow bilen duşuşykda, 14-nji iýun, Aşgabat
“Şol sapardan soň, Merkezi Aziýanyň her bir döwleti bilen geçirilen konsultasiýalara ýolbaşçylyk etdim. Bulara Gyrgyzystan girmeýär – aprel aýynyň başynda bu ýurduň delegasiýasy Waşingtona ýola düşende, şol ýerdäki taryhy wakalar olaryň missiýasyny soňlady” diýip, R.O. Bleýk aýtdy.
Şeýle hem R.O Bleýk Täjigistanyň daşary işler ministri Hamrokhon Zarifiniň, Waşingtondaky rekord gar ýagynyna garamazdan, fewral aýynda ikitarpalýyn konsultasiýalaryň geçirilmeginde batyrgaý hereket edendigini ýatlady. Duşuşyklaryň käbiri Bleýkiň öz dynç alyş otagynda geçirilipdir.
“Meniň pikirimçe, siz – Merkezi Aziýa barada menden has gowy bilýän adamlar – ol ýerdäki dostlarymyzyň biziň göwneýän ugrumyzdan gitmeklerine ýardam bermegiň kämahal aňsat düşmeýändigini kabul edýänsiňiz” diýip, Döwlet departamentiniň wekili R.O.Bleýk sözüne goşdy.Adam hukuklary
R.O.Bleýkiň aýtmagyna görä, oňyn şertleriň döredilmegi we gepleşikleriň ugrunyň kesgitlenmegi ilkinji ädim bolmaly. Bularyň arasyna adam hukuklary ýaly çetin meseler hem girýär. R.O.Bleýk bu dialogyň özara hormat we düşünişme esasynda ýola goýulmalydygyny öňe sürdi.
“Merkezi Aziýadaky partnýorlarymyz bilen ähli ugurlar barada diskussiýa etdim. Gozgalmadyk mesele ýok. Ylalaşylan ugurlarda ösüş gazanmak üçin pragmatiki iş planlaryny düzýäris. Konsultasiýalara raýat we biznes jemgyýetiniň gatnaşdyrylmagy boýunça-da ösüş bar” diýip, R.Bleýk aýtdy.
Soňky wagtlarda dürli metbugatlarda ABŞ-nyň häzirki hökümetiniň Merkezi Aziýadaky döwletler bilen howpsuzlyk hyzmatdaşlygyna has köp üns berýändigi we adam hukuklaryny ýatdan çykarýandygy barada ençeme kommentariýalar peýda boldy. Robert.O.Bleýk bu pikirleri ret etdi.
“Bu pikirler gowy habar makalalaryny ýa-da, aýdylyşy ýaly, blog ýazgylaryny emele getirýär. Emma bu administrasiýa adam hukuklarynyň ýa-da raýat jemgyýetçiliginiň ýagdaýy barada çynlakaý, doly we açyk diskussiýa girmekden yza çekilmedi” diýip, R.O.Bleýk nygtady.
R.O.Bleýk gepleşikleriň esasy bölegi bolan adam hukuklary howpsuzlyk meseleleri bilen deň derejede möhüm bolup durýar we geljekde-de şeýle bolar diýdi. Ol muňa mysal edip, iýun aýynda Aşgabatda geçirilen konsultasiýalary we Daşkentdäki gözden geçiriş maslahatyny görkezdi.
“Meniň kärdeşim, ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň demokratiýa, adam hukuklary we zähmet boýunça kömekçisi Maýk Pozner gepleşikleriň bu ugurlaryna ýolbaşçylyk etdi we konsultasiýalary geçirmek üçin meniň bilen Türkmenistana hem-de Daşkende sapar etdi” diýip, R.O.Bleýk belledi. “Manas”
ABŞ-nyň Manasdaky howa bazasy, 23-nji iýul, 2010-njy ýyl.
R.O.Bleýk Gyrgyzystanyň “Manas” aeroportyndaky Tranzit merkeziniň saklanmagyna ABŞ-nyň juda uly gyzyklanma bildirendigi we Bakyýewiň režimindäki adam hukuklarynyň ýagdaýyny tankyt etmekden boýun gaçyrandygy baradaky aýyplamalardan habarynyň bardygyny belledi.
“Meniň gatnaşmagymda Bakyýewiň hökümeti bilen geçirilen gepleşikleriň ählisinde adam hukuklarynyň gozgalandygyna we olaryň aprel aýynda gelmekçi bolan delegasiýasy bilen ýiti diskussiýalara taýýarlyk görendigimize kepil geçip bilerin” diýip, R.O.Bleýk aýtdy.
R.O.Bleýk şol wagtky gyrgyz oppozisiýasy bilen Bişkekde ýa-da Waşingtonda duşuşyk geçirmekden hiç haçan ýüz öwürmändiklerini belläp, häzirki oppozisiýa bilen hem duşuşmakdan ýa-da hökümet bilen adam hukuklary barada gepleşikler geçirmekden yza tesmejekdiklerini belledi.
“Manasdaky Tranzit merkezi Owganystandaky koalisiýa tagallalaryna uly goşant goşýar. Emma bu Gyrgyzystanyň öz raýatlarynyň hukuklaryna hormat goýmagy boýunça biziň bähbitlerimiziň ornuny tutmaýar, geljekde-de tutmaz” diýip, Döwlet departamentiniň wekili R.O.Bleýk sözüne goşdy.Bähbitler we täsirler
Şeýle hem R.O.Bleýk Merkezi Aziýadaky täsirini artdyrmak boýunça ABŞ-nyň hiç bir ýurt bilen bäsdeşlige girmeýändigini öňe sürdi. Ol “Uly oýun” baradaky gürrüňleriň hem diňe gowy habar makalalaryny ýa-da bloglary ýasaýandygyny aýdyp, munuň hakykatdan daş düşýändigini nygtady.
“Biziň maksadymyz Merkezi Aziýadaky her bir ýurduň aýratynlyklaryna we ukyplaryna hem-de daşary syýasatymyzyň maksatlaryna esaslanýan ikitaraplaýyn kämil gatnaşyklary ýola goýmak” diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert O.Bleýk belledi.
R.O.Bleýk belli bir ýurtlaryň adyny agzamasa-da, regiondaky öz bähbitleri boýunça hereket edýän ýurtlara hem degip geçdi: “Biz Merkezi Aziýada beýleki döwletleriň hem öz bähbitleriniň bardygyny ykrar edýäris. Emma hiç bir ýurduň Merkezi Aziýanyň haýsydyr bir böleginde ýörite bähbitleriniň bolmagyny kabul etmeýäris”.
R.O.Bleýk çykyşynyň dowamynda ýaragyzlanmak, neşä garşy göreş, energiýa howpsuzlygy we terrorçylyga garşy göreş boýunça regional we global derejedäki möhüm meseleler babatdaky syýasatlaryň ýola goýulmagynyň regiondaky ähli ýurtlaryň bähbidinedigini hem belläp geçdi.


c: text/html

text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň hökümeti Türkiýäniň ýolagçy uçarlarynyň Siriýanyň howa giňişliginden geçmeklerini gadagan edýändigini yglan etdi. Bu barada ýekşenbe güni Siriýanyň döwlet eýeçiligindäki SANA habar agentligi mälim etdi.
Bu wakadan üç gün öň Türkiýe Siriýanyň Moskwadan uçup gelýän ýolagçy uçaryny saklap, ondaky ýükleriň belli bir bölegini konfiskasiýa edipdi. Türkiýe tarapy bu ýüküň harby enjamlara degişli ýükdügini yglan etdi.
Emma Orsýetiň häkimiýetleri uçardaky ýüküň kanun tarapyndan rugsat berilýän ýükdügini aýdyp, Türkiýäniň bu hereketini ýazgaryp çykyş etdi.
Bu wakanyň yzy bilen Siriýa bilen Türkiýäniň arasyndaky onsuz hem dartgynly gatnaşyklar has-da dartgynlaşdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Londonda ýerleşýän “Uruş we Parahatçylyk maglumatlar instituty”, Türkmenistanyň içindäki çeşmelere salgylanyp, pagtany artdyryp ýazmalar we şu ugurdaky käbir beýleki galplyklar bilen baglanyşykly Daşoguz welaýatynda ýakynda, 2-nji maýda, 21 sany resminiň türme tussaglygyna höküm edilendigini ýazýar
.
“Uruş we Parahatçylyk maglumatlar instituty” Daşoguzyň sudunyň agzalan resmileri 5 ýyl bilen 17 ýyl aralygynda dürli möhletli türme tussaglygyna höküm edendigini tassyklaýar. Emma, muňa garamazdan, Türkmenistanyň resmi habar serişdeleri Daşoguzda şeýle sud prosesiniň geçendigi barada ilat köpçüligine hiç hili maglumat bermedi.
Pagta we däne hasylyny tabşyrmakdaky artdyryp ýazmalar bilen bagly problemalar sowet häkimiýeti ýyllaryndan bäri dowam edip gelýän problema. Emma käbir ýerli synçylar garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda bu problemanyň has-da giň gerim alandygyny aýdýarlar.
Artdyryp ýazmalar
Aşgabatly garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew problemanyň şeýle çuňňur kök urmagyny oba hojalygynda ýokardan plan tabşyrmak we ýerli ýolbaşçylara basyş görkezmek syýasatynyň dowam edýändigi bilen düşündirdi.
Mundan ozal Türkmenistanyň ozalky awtoritar lideri Saparmyrat Nyýazow ýylyň-ýylyna pagta we däne planlaryny artdyryp, hatda soňky ýyllarda ýyllyk tabşyrylmaly pagta planyny 2 million tonnadan hem geçiripdi.
Oba hojalygy ugrundan bilermenler ýurduň oba hojalygyndaky real ýagdaýlar göz öňünde tutulmazdan alnyp barlan şeýle syýasatyň ýerlerde artdyryp ýazmalar bilen baglanyşykly galplyklaryň görlüp-eşidilmedik derejede gülläp ösmegine getirendigini aýdýarlar.
“Uruş we Parahatçylyk maglumatlar institutynyň” ýerine ýetiriji direktory Jon MakLaud prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi bilen planlaryň birneme azaldylandygyna garamazdan, ýokardan plan bermek we planlaryň dolmagy üçin hojalyk ýolbaşçylaryna basyş görkezmek syýasatynyň henizem dowam etdirilýändigini belleýär.
“Daşoguzly resmileriň hakykatdanam şeýle galplyklary eden bolmaklary gaty ähtimal. Sebäbi olaryň artdyryp ýazmalara ýüz urmaklary üçin edilýän basyşlar dowam edýär. Elbetde, bir tarapdan, bu resmiler jenaýat etmekde günäkär bolup bilerler. Emma, beýleki tarapdan, olar sistemanyň şuny talap edýändigi üçin şeýle etmäge mejbur bolýarlar” diýip, MakLaud aýdýar.
Netije berermi?
Ýöne, her niçik bolanlygynda-da, oba-hojalyk pudagynda jenaýat eden resmilere köpçülikleýin ýagdaýda jeza berilmeginiň bu pudakdaky korrupsiýanyň birneme azalmagyna ýardam etmeginiň mümkindigini aýdýanlar hem bar.
MakLaud bu garaýyş bilen ylalaşmaýar: “Dogrymy aýtsam, bu şeýle netije berer diýip garaşmak kyn. Sebäbi jeza bermek çäreleri ozallaram dürli derejelerde ulanylýardy. Mysal üçin, ýurduň ozalky lideri Türkmenbaşy hem ilki öz ministrlerini öwüp, soňam birdenkä olaryň nähilidir bir jenaýat edendiginiň üstüni açan bolup, olary türmä basýardy. Beýle çäreler adamlary gorky astynda saklamak üçin edilýän bir syýasy iş”.
Türkmenistanly žurnalist Ýazgulyýew birnäçe resmini türmä basmak bilen ýurtdaky artdyryp ýazmalar ýaly problemanyň öňüni alyp bolmajakdygyny aýdýar we bu meselede-de ýurtdaky söz we metbugat azatlygynyň ýagdaýyna köp zatlaryň baglydygyny nygtady.
“Uruş we Parahatçylyk maglumatlar institutynyň” ýerine ýetiriji direktory MakLaud hem korrupsiýanyň öňüne hakykatdanam böwet bolmak üçin ozaldan dowam edip gelýän kadrlar we oba-hojalyk syýasatynda düýpli reformalar zerur diýip hasaplaýandygyny aýtdy.


text:
Alžiriň howpsuzlyk güýçleri indi dördülenji gün bu ýurduň Liwiýa bilen serhet ýakasyna golaý erdäki gaz zawodynda yslamçy ekstremistler bilen söweş alyp barýarlar.
Howpsuzlyk güýçleri zawodyň binalarynyň aglabasyny öz kontrollygyna aldylar. Emma binalardan käbirlerinde söweşijiler garşylyk görkezmeklerini dowam etdirýärler.
Bu çaknyşyklar şu geçen hepdäniň çarşenbe güni ýaragly söweşijileriň bu zawoddaky ýerli we daşary ýurtly raýatlary zamun almaklary bilen başlanypdy.
Alžiriň häkimiýetleri bu gaz zawodynyň territoriýasynda zamun alnan raýatlary halas etmek boýunça geçirilen operasiýalarda zamunlykdaky ýüzlerçe adamyň halas edilendigini we olardan 12-siniň ölendigini aýdýarlar.
Döwlet mediasynyň maglumatyna görä, ýaragly söweşijilerden hem 18-si öldürilipdir. Ýöne zamun alnan 30 töweregi adamdan henizem habar-hatyryň ýokdugy habar berilýär.


text:
7-nji maýda italian kompozitory Antonio Salýeriniň ýogalanyna 190 ýyl dolýar (18-nji awgust, 1750 /Legnago (Italiýa) - 7-nji maý, 1825 /Wena (Awstria).
Italian klassyk kompozitory Antonio Salýeri 18-nji asyryň aýagyndaky opera sungatynyň ösüşinde esasy sütünleriň biri hasaplanýar. Ol öz döwründe opera kompozisiýalarynyň bir topar aýratynlyklarynyň işlenip düzülmegine we kämilleşdirilmegine kömek eden bolsa, soň onuň sazlary häzirki zaman kompozitorlaryna uly täsir ýetirdi.
Gurply maşgalada kemala gelen, Florian Leopold Gassmandan sapak alan Salýeri kosmopolit kompozitor bolup, üç dilde opera ýazypdyr. Emma muňa garamazdan, ol öz uly adam hökmündäki ömrüni Habsburg monarhiýasynyň raýatlygynda geçiripdir. Şu günki günlerde ol örän ýygy-ýygydan we ýalňyşlyk bilen Wolfgang Amadeus Mozartyň ölümi bilen baglanyşdyrylýar diýip, Salýeriniň belli senesi baradaky habarda aýdylýar.
Habsburg köşgünde Italian operasynyň direktorlygyna (1774–92) we Awstrianyň kapellmeisterligine (1788-1824) bellenen Salýeri Wenada italian dilindäki operada esasy adam bolýar. Ol öz karýerasy mahalynda Wenesiýadaky, Rimdäki, Pariždäki opera teatrlary üçin hem opera ýazýar.
Onuň drama eserleri tutuş Ýewropada giňden sahnalaşdyrylýar. Hatda 1804-nji ýylda, onuň eserlerini sahnalaşdyrmak bes edileninden soň hem, ol öz neslinde iň bir möhüm we gözlegli mugallymlaryň biri bolupdyr.
Mundanam başga, onuň täsiriniň Wenanyň saz durmuşynyň ähli ugrunda duýlandygyny aýdýarlar. Salýeriden sapak alyp, soň meşhur sazanda we kompozitor bolanlaryň arasynda Franz Schubert, Ludwig van Beethoven, Franz Liszt, Franz Xaver Mozart – Mozartyň ogly hem bar.
Salýeriniň gaýdyp gelmegi
Salýeriniň sazlary 1800-nji we 1868-nji ýyllaryň arasynda ýuwaşlyk bilen repertuarlardan ýitirim bolýar we şondan soň onuň sazlary 20-nji asyryň aýagynda gaýtadan meşhur bolup başlaýança juda seýrek eşidilýär.
Bu galkynyş Salýeriniň Piter Şafferiň 1979-njy ýyldaky «Amadeus» spektaklynda döredilen dramatik we aşa toslama obrazy bilen bagly. Bu obraz soňra Holliwudyň çeh asylly kinorežissýory Miloş Formanyň 1984-nji ýylda bir topar Oskar utan filminde has giňden açylyp görkezildi.
Onsoň, häzire-bu güne çenli Salýeriniň haýsy görnüşiniň hakykata has gabat gelýändigini aýtmak kyn: ýagny ol Mozarty wagtyndan öň gabra dykan jellat bolupdyrmy ýa-da bir ýaramaz kompozitor bolupdyr?
Kinoda beýan edilýän dramatiki wakalar toslama-da bolsa, 1781-nji ýylda, 25 ýaşyndaky Mozart Wenada öý tutanda, ondan alty ýaş uly Salýeriniň eýýäm ykrar edilen ýyldyz bolandygy welin anyk.
Mozart zäherlenmändir
Mozart ýaly ýaş we hyjuwly kompozitoryň Salýeriniň ýoldan sowulmagyny islemegi hem bolup biljek zat, emma bu ýerde başga-da ýol barmy? Muny aýtmak kyn. Öňüni gabalamaga derek, Salýeri Mozartyň sazlaryna köp drižýorlyk edipdir.
Mozartyň ölümine bolsa, abraýly saz žurnalynda aýdylmagyna görä, zäherlenme däl-de, «agyr iş we ýalňyş saýlanan dostlar bilen tirkeşmek» sebäp bolupdyr. Bu Salýeriniň Mozarty ol öleninden soň ýigrenip başlamagynyň ýeke-täk hakyky sebäbi bolupdyr.
Ozalkylaryndan tapawutlylykda, Mozartyň sazlaryny çalmak dowam etdirilipdir. Emma Salýeri öz ömrüniň soňky ýigrimi ýylynda tasdan hiç saz ýazmandyr. Muňa derek, ol öňki işlerini gaýtadan gözden geçiripdir.
Mozart ömrüniň soňky hepdelerinde özüniň zäherlenendigine ynanypdyr we Wena köşgündäki duşmançylykly italian fraksiýalaryny aýyplamaga çenli baryp ýetipdir. Şondan kän wagt geçmänem adamlar Salýerä barmak çommaltmaga başlapdyr we bu baradaky myş-myşlar 20 ýyl soňam galmandyr. Hatda Rossini 1822-nji ýylda, Salýerä duşanda, bu gürrüňi ýatladyp, henek edipdir.
Salýeri 1823-nji ýylda, dimensiýadan ejir çekip, akyly üýtgän halda hassahana ýerleşdirilýär we onuň şol ýerde özüni Mozarty öldürmekde aýyplandygy aýdylýar. Emma ol akylyna aýlanan wagty, bu aýdanlaryny yzyna alýar. Ýöne ýetjek zyýan ýetipdir.
Döredijilik adamlarynyň köpüsi bu zäherleme gürrüňine güp ynanypdyr we hatda Aleksandr Puşkin Salýeriniň ölüminden bäş ýyl soň ýazan Kiçi tragediýasynda ony ganhor edip görkezipdir.
Gepiň gerdişine aýtsak, türkmen şahyry Gurbannazar Ezizow hem Mozartyň Salýeri tarapyndan zäherlenendigine ynanypdyr we «Pikir derýasynda akyl gämisi» atly eserinde şeýle ýazypdyr:
«Dünýede şer işiň bolany üçin,
Ähli döwürleriň geniý nesili,
Ýanyp ýaşaýarlar ahyr içmäge
Salýeriň awuly pyýalasyny.»
Sazlary Mozartyň möhür goýan belentlikleriniň derejesine seýrek göterilýän hem bolsa, Salýeri gaýtadan öwrenilýär we onuň käbir operalary we instrumental işleri täzeden meşhurlyk gazanýar.
Antonio Salýeri fondy tarapyndan maliýeleşdirilýän Salýeri Opera festiwaly onuň dogduk şäheri Legnagoda ýyllyk güýz çäresine öwrüldi we ol ýerdäki teatra Salýeriniň ady dakyldy. Ol Wenadaky Zentralfriedhof gonamçylygynda jaýlanan.
(Kompozitoryň terjimehaly baradaky materiallar esasynda taýýarlanyldy.)


text:
Düýn Ispaniýanyn sudy 2009-njy ýylda Yragyň demirgazygynda eýranly mujaheddin bosgunlaryň saklanýan lagerinde bu bosgunlardan 11-siniň öldürilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça sud-derňew işiniň ýola goýulmagy barada karar çykardy.
Bu gozgalan sud-derňew işiniň çäklerinde sudýa Fernando Andreu Yragyň harby güýçleriniň general-leýtenanty Abdolhusseýin Şemmarini şu ýylyň 8-nji martynda Madridiň sudunda soraglara jogap berip çykyş etmeklige çagyrdy.
11 sany eýranly bosgunyň ölümine getiren şol hüjümde Yragyň harbylary we polisiýasy aýyplanylýar.


text:
Demirgazyk we Günorta Koreýalar ýokary derejedäki resmi gepleşikleri dikeltmek barada ylalaşyga geldi.
Bu gepleşikler ýedi aý ozal togtadylypdy. 4-nji oktýabrdaky ylalaşyk Demirgazygyň resmileriniň Günorta Koreýadaky Aziýa oýunlarynyň ýapylyş dabarasyna eden garaşylmadyk saparyna gabat geldi.
Günorta Koreýanyň Birleşdirmek ministrligi Demirgazygyň resmileriniň gepleşikleri oktýabryň aýagynda, noýabryň başynda gaýtadan başlamaga isleg bildirendiklerini aýtdy.
Demirgazygyň delegasiýasyna iki sany ýokary derejeli resmi ýolbaşçylyk edýärdi, olar ýurduň lideri Kim Joň-anyň ýakyn kömekçileri hasaplanýar.


text:
12-nji fewralda Türkmenistanda prezidentlik saýlawlary geçirilýär. Azatlyk Radiosyndan Allamyrat Rahym paýtagt Aşgabatda ses berişlikleriň barşy bilen gyzyklanyp, radionyň ýerli habarçysy Myrat Gurbanow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Myrat, bu gün paýtagtdaky saýlaw uçastoklarynda ses berişlikleriň barşy nähili? Uçastoklardan baryp görenleriň barmy?
Myrat Gurbanow: Men şu gün ilki bilen özümiň bellige alnan ýerim bolan 43-nji saýlaw uçastogyna bardym. Ol Aşgabadyň 52-nji orta mekdebiniň binasynda ýerleşýär. Soň, 12-nji çagalar bagyndaky, Senagat bankyndaky, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetindäki, 12-nji, 14-nji orta mekdeplerdäki saýlaw uçastoklarynda bolup gördüm.
Azatlyk Radiosy: Saylawlara halkyň gatnaşyşy, adamlaryň aktiwligi nähili?
Myrat Gurbanow: Ses bermäge barýan adam az däl. Olaryň arasynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, ýokary okuw jaýlarynyň studentleri köp. Olaryň käbirleriniň aýtmagyna görä, olara saýlaw uçastoklaryna barmaklyk öz işleýän edaralary ýa-da okaýan okuw jaýlary tarapyndan tabşyrylypdyr.
Olardan käbirleri saýlawa gatnaşmasalar işden boşadylmagynyň mümkindigi barada duýdurylanlygyny-da gürrüň berdiler. Elbetde, saýlaw uçastoklaryna adaty ilatdan barýanlaram az däl.
Olaryň maňa beren maglumatlarynda ünsümi çeken zatlardan biri hem, saýlaw komissiýasynyň agzalarynyň saýlaw uçastoklaryna baran köp adamlara ol ýere barmadyk öz maşgala agzalary üçinem ses bermäge mümkinçilik döredenligidir. Bu barada olaryň özleri maňa maglumat berdiler.
Azatlyk Radiosy: Ses bermäge gatnaşýan adamlar bilen söhbetdeş bolanyňda olar saýlawlaryň geçişine nähili baha berýärler?
Myrat Gurbanow: Saýlawlaryň geçişi olarda o diýen gyzyklanma döretmeýär. Ilatyň arasynda bu saýlawlaryň netijesi öňünden belli diýen garaýyşlar bar. Söhbetdeş bolan adamlarymyň käbirleri döwlet edarasynda işlänsoňlar saýlawa gatnaşýandyklaryny aýtdylar.
Ýaňy hem aýdyşym ýaly, elbetde öz islegi bilen baran adamlaram bar, olardan bir-ikisine menem duş geldim.
Azatlyk Radiosy: Myrat, saýlaw uçastoklary we olaryň töweregindäki tertip-düzgün barada näme aýdyp biljek?
Myrat Gurbanow: Aşgabat şäheriniň köçelerinde adaty uly köpçülikleýin çärelerde bolşy ýaly, polisiýa işgärleri häzir köp. Saýlaw uçastoklarynyň töwereklerinde nähilidir bir bidüzgünçilik edýänlere duş gelmedim. Käbir saýlaw uçastoklarynyň öňünde adam köp. Käbirlerinde azrak adam bar, hatda adam bolmadyk punktlaram gördüm.
Saýlaw uçastoklarynyň içindäki düzgünler barada aýtsam, ses beriji öz ýaşaýan adresi boýunça bellige alýan saýlaw uçastogynyň wekiliniň ýanyna baryp, pasportyny görkezmeli. Saýlawçylaryň sanawynda gol goýlanyndan soň, ses berijä saýlaw býulleteni berilýär.
Saýlaw býulleteniniň arka ýüzünde möhür bilen gol çekilen. Býulletende 8 sany dalaşgäriň ady bar. Saýlaw uçastoklaryndaky ses beriş kabinalarynda ýüp bilen daňlan ruçka goýlupdyr. Şeýle-de, saýlaw býulletenini nähili doldurmalydygy barada türkmen we rus dillerinde düzgünnama asylypdyr.
Bellik edilenden soň, býulleteniň ýüzüni iç tarapyna epläp, içi görnüp duran saýlaw gutusyna oklamaly. Eplenilmedik saýlaw býulleteniniň hakyky diýlip hasaplanylmaýandygy barada-da duýduryş bar. Saýlaw uçastogynda uçastogyň başlygy, onuň kätibi we synçy oturýar. Meniň gören synçylarym diňe ýerli synçylardy.
Azatlyk Radiosy: Myrat, saýlaw uçastoklarynyň töwereginde aýdym-saz çäreleriniň gurnaljakdygy hem aýdylypdy. Şonuň yaly çärelere duş geldiňmi?
Myrat Gurbanow: Hawa, saylaw uçastoklarynda konsertleriň gurnalmagy barada prezident Berdimuhamedow 6-njy fewralda buýruk beripdi, emma Aşgabat barada aýdylanda, şeýle çäreleriň saylaw punktlarynyň ählisinde geçirilýänligini aýtmak kyn.
Men aýdym-sazly konserte diňe Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň binasyndaky saylaw uçastogynda duş geldim. Emma, beýleki tarapdan, saýlaw uçastoklarynyň ählisinde diýen ýaly göçme söwda nokatlary gurnalypdyr. Olarda dürli naz-nygmatlar satylýar.
Bellemeli ýene bir zat, käbir beýleki saýlaw punktlarynda dinamikler arkaly ýazgydaky aýdym-saz goýberilýärdi.
Azatlyk Radiosy: Maglumata görä, ýurduň köp böleginde düýn gar ýagypdyr. Diýmek, Türkmenistanda howa sowuk bolmaly. Sowuk howanyň bu saýlaw prosesine nähilidir bir täsiri duýulýarmy?
Myrat Gurbanow: Hawa, şu günem howa sowuk boldy. Howanyň sowuklygy belli bir derejede saýlawlara barýan adamlaryň sanyna täsir ýetirendir diýip çak etse bolar. Emma saýlawlaryň adamlarda gyzyklanma döredip-döretmeýänliginiň, elbetde, diňe sowuk howa bilen baglydygyny aýtmak kyn.


text:
Türkmenistanyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyndan Saparmyrat Nyýazow bilen bagly obýektler yzygiderli çetleşdirilýär, olaryň ýerine ýurduň häzirki baştutanyna degişli zatlar ornaşdyrylýar. Köp analitikler munuň awtoritar režimlere mahsus zatdygyny aýdýarlar. Eýse, Türkmenistandaky ýagdaýy haýsy ýurtlar bilen deňeşdirmek mümkin?
Azatlyk Radiosy bu temadan Merkezi Aziýa boýunça analitik, Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň Umumy taryh institutynyň Merkezi Aziýa we Balkanlar bölüminiň müdiri Artýom Ulunýan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Artýom, Türkmenistanyň syýasy jemgyýetçilik sistemasy öňküligine galýan hem bolsa, öňki prezidentiň ähmiýetini azaldyp, häzirki prezidentiň ähmiýetiniň güýçlendirilmegine gönükdirilýän prosesler ýene haýsy ýurtlarda göze ilýär?
Artýom Ulunýan: Türkmenistandaky ýagdaýy Hytaý bilen deňeşdirip bolardy, emma diňe çäkli bir derejede. Bu ýurtda kommunistik režimiň baş esaslandyryjylary bolaýmasa, häkimiýet başyndan çekilýän beýleki ýolbaşçylar [soňra] ýatlanylmaýar.
Demirgazyk Koreýany alyp görsek, syýasy sistema ozalky ýolbaşçylaryň gazanan üstünlikleriniň wasp edilmegine esaslanýar. Şuňa meňzeş tejribeleri Azerbaýjanyň mysalynda-da görmek mümkin.
Beýleki ýurtlaryň köpüsinde bolsa ýolbaşçynyň çalyşmagy bilen, syýasy sistema-da üýtgeýär. Bu mysallardan ugur alsak, Türkmenistana beýleki ýurtlaryň tejribeleriniň esasynda baha berip bolmaýar. Türkmenistandaky - düýpden başga bir ýagdaý.
Azatlyk Radiosy: Beýleki ýurtlar bilen deňeşdirilende Türkmenistanyň syýasy tejribesiniň özboluşlydygyny aýtdyňyz. Onda näme sebäpden Türkmenistandaky syýasy prosesleriň awtoritar sistemalara mahsusdygy aýdylýar?
Artýom Ulunýan: Awtoritarizm mydama diňe bir adamyň häkimiýetiniň wasp edilmegine gönükdirilýär. Bu ugurdan bäsdeşleriň, şol sanda dünýäden ötenleriň abraýyna päsgelçilik hökmünde garalýar. Şol bir wagtda-da öňki ýolbaşçylaryň täsiri täze geleniň häkimiýet başynda ornaşmagy üçin giňden ulanylýar. Muny geçmişde Sowet Soýuzynyň mysalynda görmek mümkindi, ýagny Stalin başda Leniniň şägirdi hökmünde öz täsrini güýçlendiripdi. Häzirki wagtda Wenesuelada hem şuňa meňzeş ýagdaý göze ilýär.
Awtoritar sistemalarda köplenç täze ýolbaşçynyň täsiriniň güýçlenmegi bilen öňküsiniň täsiri çäklendirilýär. Munuň üçin giňden ulanylýan bir usul, täze bir döwrüň başlanandygyny yglan etmekdir. Türkmenistanyň mysalynda hut şeýle boldy, türkmen ýolbaşçysy ozalky prezidentiň döwründe bolan zatlary ýuwaşlyk bilen gapdala süýşürdi. Bu zatlaryň ählisi häzirki ýolbaşçynyň şahsyýetiniň ähmiýetini aýratyn nygtamak üçin edilýär.
Azatlyk Radiosy: Awtoritar režimlere mahsus tejribeleriň Türkmenistanda nähili aýratynlyklary bar?
Artýom Ulunýan: Bu ýerde bellenmeli iň esasy mesele, ýurtda syýasy režimiň dowam etdirilmegine ýa-da üýtgedilmegine degişli mesele asla gozgalmaýar. Syýasy režim doly güýjünde öňküligine saklanýar. Onuň düýp manysy-da üýtgemeýär, diňe ýolbaşçy çalyşýar. Şol bir wagtda-da bu ýolbaşçy režim bilen berk baglanyşykly.
Bu bolsa gapma-garşy bir ýagdaýy döredýär, ýagny özgerişlikleriň bolmadyk ýerinde özgerişlik barada pikir döredilýär. Türkmenistanyň häzirki ýolbaşçylary täzeligiň emele gelýändigi barada pikir döretmek üçin dürli usullardan giňden peýdalanyp gelýärler.
Azatlyk Radiosy: Umumy taryhda Türkmenistandaky ýagdaýa has meňzeş bolan mysallar haýsylar?
Artem Ulunýan: Awtoritar režimler mydama hem umumy hem-de unikal bolýarlar. Taryha göz aýlasak, kabir kommunistik režimleri mysal hökmünde getirse bolardy, emma, adatça, ozalky ýolbaşçylaryň eden-etdilikleri ýazgarylýardy. Sowet Soýuzynyň Nikita Hruşýow döwri bilen meňzeşlik gözlesek, Türkmenistanda öňki ýolbaşçynyň syýasaty ýazgarylmady. Latyn Amerikanyň diktaturalaryny alyp görsek, bu ýurtlarda syýasy agdarylyşyklar bolupdy. Türkmenistandaky ýagdaý beýleki diktaturalardan tapawutlanýar.
Şol bir wagtda-da Türkmenistandaky ýagdaýyň Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlaryndaky ýagdaýlar bilen meňzeşligi bar. Bu regiondaky ýurtlarda ýolbaşçylar çalşanda, olar hem Türkmenistanyň ýolundan giderler diýip pikir edýärin. Sebäbi ozalky ýolbaşçylary ýazgarmaklyk, adatça, rewolýusion ýagdaýy we häkimiýet başyndaky täsirli gatlaklaryň arasyndaky gapma-garşylyklary güýçlendirýär. Şonuň üçin ýolbaşçylar ozalkylaryň göwnüne degmän, islän hereketlerini ýuwaşlyk bilen amala aşyrjak bolarlar. Bu Gündogar ahyry!


text:
Orsýetiň döwlet gözegçiligindäki “Gazprom” kompaniýasy Ukraina üçin gazyň nyrhyny artdyrýandygyny sişenbe güni yglan etdi.
Ýylyň ikinji çärýeginden başlap Orsýetden Ukraina akdyrylýan gazyň her müň kubometriniň bahasynyň 268.5 dollardan 385.5 dollara getiriljekdigi aýdylýar. “Gazpromyň” ýolbaşçysy Alekseý Miller Ukrainanyň gaz üçin tölemedik bergisiniň möçberiniň 1.7 milliard dollardan ybaratdygyny sişenbe güni aýtdy.
“Gazpromyň” gazyň bahasyny 40% galdyrmak baradaky karary Ukrainada syýasy krizisyň başlanmagyndan öň ýeňillikler barada gelnen ylalaşygy soňlaýar.


text:
Türkmenistanyň habar serişdeleri penşenbe güni Aşgabatda Türkmenistanyň prezidentiniň kubogyny almak ugrunda futbol boýunça halkara ýaryşynyň başlanýandygyny habar berdiler.
Bu ýylky futbol ýaryşynyň ilkinji gezek 17 ýaşa şenli ýetginjekleriň arasynda geçiriljekdigi habar berilýär.
Metbugatda çap edilen şol resmi maglumata görä, ilkinji ýaryş penşenbe güni 15:00-da Ermenistanyň we Gyrgyzystanyň komandalarynyň oýny bilen başlanmalydy. Emma näbelli sebäplere görä bu ilkinji oýun ýatyryldy.
Düşündiriş hem berilmedi
Oýna tomaşa etmek üçin ýüzlerçe adam “Aşgabat” stadionyna baryp, garaşylan ýaryşa tomaşa edip bilmän, yzlaryna dolanmaly boldular.
Türkmenistanyň metbugaty ilkinji ýaryşyň penşenbe güni 15:00-da başlanjakdygyny habar berdi.
Ýaryşlar geçirilmeli edilen stadionda diňe repetesiýa geçirilip, ilkinji oýnuň näme üçin geçirilmänligi barada halk köpçüligine düşündiriş hem berilmedi.
Resmi metbugatda habar berilişi ýaly, bu ýaryşa GDA döwletlerinden 9 sany ýetginjekler ýygyndy komandalary gatnaşmaly. Bu ýaryşlaryň ilkinji oýunlary-da pernşenbe güni Aşgabadyň “Aşgabat” we “Köpetdag” stadionlarynda başlanmalydy.
Emma “Aşgabat” stadionynda sagat 15:00-a planlaşdyrylan duşuşyk geçmedi. Onuň ýerine bu ýaryşyň açylyş dabarasyna taýýarlyk repetisiýasy geçirildi. Bu repetisiýa gatnaşýanlaryň aýtmaklaryna görä, birnäçe gün bäri bu repetisiýalar dowam edýär.
17 ýylda 14 ýeňiş
Aýdylyşyna görä, bu ýaryşyň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň prezidenti hem gatnaşmaly. Şonuň üçin, häzir bu ýaryşyň açylyş dabarsyna taýýarlyk repetisiýalary bilen bir hatarda Aşgabat stadionynyň daş-töweregini arassalaýyş işleri hem geçirilýär.
Oýnuň geçirilmeli stadionynda diňe repetesiýa geçirilip, oýnuň näme üçin ýatyrylandygy barada tomaşaçylara düşündiriş hem berilmedi. 20-nji sentýabr, 2012.
Halkara ýaryşynyň bu stadionda geçiriljek duşuşygynyň bolmaly wagtynda geçirilmezliginiň sebäbini anyklap bolmady, emma ýaryşa tomaşa etmäge baran adamlaryň käbirleri onuň anna güni bolmagynyň mümkindigini aýtdylar.
Türkmen prezidentiniň kubogy ugrundaky şeýle futbol ýaryşy Türkmenistanda indi soňky 17 ýyl bäri geçirilip gelinýär.
Maglumata görä, şu geçen 17 ýylyň dowamynda bu baýraga 14 gezek Türkmenistanyň öz komandalary eýe bolupdyr we diňe 3 gezek ony daşary ýurtlaryň komandalary alypdyr.


text:
12-nji maýda 46 ýaşyndaky Ainaş Töräýewa gelni Mariýadan hat alypdyr. Bu Gazagystanyň demirgazyk-günbatar sebitindäki Oral şäheriniň golaýynda ýaşaýan Ainaşyň öz gelninden soňky iki ýylda alan ilkinji habarydy.
2013-nji ýylyň iýul aýynda Ainaşyň 27 ýaşyndaky ogly Talgat öz ýanýoldaşy Mariýadyr gyzy Sofiýa bilen bilelikde öz öýlerini terk edipdir. Ýurduň milli howpsuzlyk komiteti şol ýylyň ahyrynda Ainaşa oglunyň Siriýadadygyny aýdypdyr.
Mariýanyň haty gaýyn enesiniň öz oglunyň haçanam bolsa bir wagt öýüne dolanjakdygy baradaky umydyny puja çykarypdyr. Çünki hatda Talgatyň YD-e garşy gurnalan howa hüjümlerinde ölendigi ýazylypdyr.
Talgatyň öz maşgalasyny Siriýa äkidip, YD-niň hataryna goşulmagyna näme sebäp bolduka?
Ainaşyň aýtmagyna görä, onuň ogly futbolçy karýerasynyň sowsuzlyga uçramagy sebäpli depressiýa uçrapdyr.
Futboldan fanatizme
Ýetginjeňlik ýyllarynda Talgatyň durmuşy diňe futboldan ybarat bolupdyr. Futbola ukyply bolan Talgat ilki bilen "Uralsk Žastar" futbol toparynda oýnap başlapdyr. Ol 2005-nji ýylda uniwersitetde okamaga başlapdyr. Uniwersitetde okaýan döwri okuwyň gapdalyndan futbol oýnamagyny dowam etdirip bilmändir. Şonuň üçinem Talgat uniwersiteti gutarman, taşlapdyr. Ondan soň futbolda hem bagty çüwmändir. Ol 2009-njy ýylda Türkiýede geçirilen synag türgenleşiginde gowy baha alyp bilmändir. Şeýlelik-de ol saýlantgy ligada oýnamak mümkinçiliginden mahrum bolupdyr.
Ainaşyň aýtmagyna görä, ol şowsuzlyk Talgaty ruhy taýdan erbet sarsdyrypdyr. Ol soňra söwda, nebit we tebigy gaz ugurlary boýunça işlejek bolup synanşyklar edipdir. Ýöne näme etse-de, hemme ýerden eli boş dolanmaly bolupdyr. Ahyrynda dine ýykgyn edip başlapdyr. Bir gün ol ejesine ybadat etmäge başlandygyny aýdypdyr. Talgat ejesi bilen kireýine alnan jaýda ýaşaýar ekeni. Ol soňky döwürde öýde kän tapylman başlapdyr. Wagtynyň köp bölegini metjitde geçiripdir. Sakgal goýberipdir. Ejesi ybadat etmänsoň, onuň bişiren naharlaryny iýmän başlapdyr.
"Dogry ýolda"
Bolup geçýän şeýle ýagdaýlardan biynjalyk bolan Ainaş, kömek isläp, owal ýerli ymama, soňam Din işleri baradaky gurama ýüz tutupdyr. Olar, Talgat bilen söhbetdeşlik geçirenden soň, ejesine oglunyň dogry ýoldadygyny aýdypdyrlar.
Ahyrynda Ainaş Milli howpsuzlyk komitetine ýüz tutupdyr. Komitetden Talgaty barlap göreris diýen jogap alypdyr. Ejesi bu barada şeýle diýýär: "Belki, olar barlap görüp, onuň radikal boandygyny anyklandyrlar. Ýöne bu barada maňa hiç zat diýmediler".
Talgat ýanýoldaşy Mariýa bilen 2011-nji ýylda maşgala gurupdyr. Mariýa hem, edil adamsy ýaly, gaty dindar eken. Ol daşaryk çykan mahaly hyjapdan daşgary ýüzne ýene lukmanlaryň maskasyny-da geýýär ekeni. Talgat öýe gelen myhmanlara aýaly Mariýa bilen gepleşmäge rugsat berenok ekeni. Öýe myhman gelen mahaly onuň aýaly Maria gyzy Sofiýa bilen bile aýratyn başga bir otagda oturýar ekenler.
Talgat öýi terk edenden soň ejesi olar barada bäş aýlap hiç hili habar alyp bilmändir. Soň günleriň birinde Mariýadan Türkiýede bolýandyklary barada hat gelipdir. 2014-nji ýylyň 20-nji ýanwarynda alan nobatdaky hatyndan bolsa ene olaryň Siriýa geçendigini bilipdir. Şondan soňky alan haty-da ölüm habary bolupdyr.
Ainaş "Milli howpsuzlyk komiteti Talgatyň Siriýa gidip biljekdigini biraz ýaňzydan bolsady, onda oglumyň ýurdy terk etmegine hiç hili ýol bermezdim" diýýär.
Görgüli ene indi gije-gündiz Alladan iň bolmanda gelniniň we agtyjagynyň sag-aman öýe dolanyp gelmegini dileýär.


text:
Duşakda ýerleşýän inçekesel hassahanasynyň gurulanyndan bäri aradan ençeme ýyl geçdi. Käbir duşaklylar häzirki döwürde bu hassahanada bejergi alýan adamlaryň ýerli ýaşaýjylara howp abandyrýandygyny aýdýarlar.
Olaryň aýtmagyna görä, inçekeseliň ýokanç bir hassalyk bolmagyna garamazdan, keselhanada bejergi alýan adamlaryň halkarasyna aralaşyp ýören halatlary bolýar.
Şeýle pikiri öňe sürýänlerden biri hem 45 ýaşlaryndaky duşakly kärendeçi Öwezmyrat. Onuň bilen geçirilen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Sişenbe güni Azerbaýjanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň hem-de Eksportlary we inwestisiýany goldamak baradaky Fondunyň delegasiýasy Aşgabatda ýokary derejede birnäçe duşuşyklary geçirdi.
Hususan-da, Azerbaýjanyň delegasiýa agzalary Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady gatnaşyklar boýunça ministrliginde hem-de Türkmenistanyň Söwda-senagat palatasynda, şeýle hem Aşgabat şäheriniň häkimliginde türkmen resmileri bilen gepleşik geçirdiler.
Bu gepleşiklerde taraplar, esasan, söwda-ykdysady we inwestisiýa pudaklarynda türkmen-azeri gatnaşyklaryny mundan beýläk has-da ösdürmek meseleleri barada maslahat etdiler.


text:
Şu gün Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý talyplar bilen parahatçylyk gepleşiklerini geçirmek üçin ýörite täze bir Geňeşiň döredilendigini mälim etdi.
Prezident administrasiýasynyň bu barada ýaýradan beýanatynda «Ýokary parahatçylyk Geňeşi» ady bilen döredilen bu täze organyň parahatçylyk ugrundaky çärelerde möhüm ädim bolandygy nygtalýar.
Şeýle hem, beýanatda bu Geňeşiň düzümini gutarnykly tassyklamak üçin şu gün hökümet resmileriniň prezident Karzaý bilen ýörite maslahat geçirendikleri habar berilýär.
Maglumata görä, bu täze Geňeşiň düzümine hökümet resmilerinden daşary, jihädçi toparlaryň we tire-taýpalaryň liderleri, tanymal jemgyýetçilik işgärleri we aýal aktiwistler hem girer.
Şu gün bu wakanyň fonunda Owganystanyň demirgazygyndaky Gunduz welaýatynyň polisiýa bölüminiň başlygy Abdul Razak Ýakubi welaýatyň Gunduz şäherinde janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran bomba partlamasynda 5 sany polisiýa işgäriniň ölendigini habar berdi. Wakada ýene 5 adamyň ýaralanandygy aýdylýar.


text:
Parižde Yrak boýunça konferensiýa gatnaşýan 30 çemesi ýurt we gurama Bagdada “Yslam döwleti” atly söweşiji topara garşy göreşmek üçin “zerur harby kömegi” bermek barada ylalaşdylar.
15-nji sentýabrda esasan günbatar döwletleri we arap döwletleri tarapyndan ýaýradylan bilelikdäki beýannamada “Yslam döwleti” babatynda çäre görmegiň “ilkinji nobatdaky” mesele bolup durýandygy aýdyldy.
Şol bir wagtyň özünde-de harby ýardamyň görnüşleri kesgitlenmedi.
Yragyň prezidenti Fuad Masum konferensiýada eden çykyşynda “YD” garşy tiz we berk çäreleriň zerurdygyny belläp, bu soweşjeň toparyň has uly giňişlikleri basyp alyp, has uly howp döredip biljekdigini duýdurdy.
Masum “tiz we radikal kararlar gerek” diýip aýtdy we ”Yslam döwleti” diýilýän ýaragly toparyň söweşijilerini genosidde aýyplady hem adamzada garşy jenaýatçylyklara baş uran “ganhorlar” diýip atlandyrdy.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland YD-niň söweşijileriniň global howpy döredýändigini we olara global derejede jogap berilmelidigini aýtdy. “Yrak halkynyň terrorçylyga garşy söweşi biziň hem göreşimizdir. Biz bilelikde hereket etmeli” diýdi.
15-nji sentýabrda Fransiýa Yraga ýardam bermek maksdy bilen ýurduň howa giňişliginde barlag uçuşlaryny amala aşyryp başlady. Bu uçuşlar Birleşen Arap Emirlikleriniň Al-Dhafra bazasyndan amala aşyrylýar.
Hyzmatdaşlyk
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Pariždäki konferensiýa Ýakyn Gündogara eden saparynyň yz ýany gatnaşdy. Ol bu saparyň dowamynda on arap ýurdy bilen söweşijilere garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk barada gepleşik geçirdi.
ABŞ Yragyň hökümet güýçlerine awgust aýyndan bäri howadan zarba urmak arkaly ýardam berip gelýär.
Britaniýa hem özüniň Kiprdäki regional bazasyndan peýdalanyp, Yraga uçuşlary amala aşyrýar.
Prezident Barak Obamanyň 10-njy sentýabrda aýtmagyna görä, ABŞ söweşijileriň Siriýadaky we Yrakdaky bazalaryna howadan zarba urmak we bu topary doly ýok etmek üçin halkara koalisiýany döretmek ýaly ädimleri amala aşyrar.
Kerry ABŞ-nyň öz howa zarbalaryny Siriýanyň hökümeti bilen koordinirlemejegini mälim etdi.
Howa zarbalary
14-nji sentýabrda ABŞ-nyň Döwlet departamenti ençeme arap döwletleriniň “Yslam döwleti” atly söweşiji topara Siriýada we Yrakda howadan zarba urmagy wada berendigini habar berdi.
Şol günüň özünde Awstraliýa bu harby kampaniýa üçin 600 çemesi harbysyny we 10 sany harby uçaryny hödürledi.
Pariždäki konferensiýanyň öňüsyrasynda “Yslam döwleti” Britaniýanyň raýaty Dawid Hainesiň kellesiniň kesilip öldürilýän wideosyny ýaýratdy we ýene bir britan raýatyny öldürjegini aýtdy.
Iýun aýyndan bäri Yragyň uly giňişligini basyp alan söweşiji topar Siriýada zamun alnan iki amerikan žurnalistiniň öldürilmegini görkezýän wideony hem ýaýradypdy. Bu wideolar “Yslam döwletine” garşy halkara hyzmatdaşlygy güýçlendirdi.


text:
Türkiýe özüniň harby güýçleriniň goňşy Siriýadaky obýektleri nyşana alandygyny aýdýar. Ondan öň Siriýadan atylan minomýot oklary Türkiýäniň territoriýasyna düşüp, baş adamyň ölümine we 10-dan gowragynyň ýaralanmagyna getiripdi.
Premýer-ministr Rejep Taýýip Erdoganyň edarasynyň ýaýradan beýanatynda Türkiýäniň güýçleriniň "Siriýadaky ýerleri radar arkaly kesgitläp“, olary nyşana alandygy aýdylýar.
3-nji oktýabrda ir bilen Türkiýäniň Akçakale obasynda bir enäniň we dört çaganyň Siriýadan atylan minomýot okundan ölendigi habar berildi.
Beýanatda "ýurduň milli howpsuzlygyna garşy Siriýanyň režimi tarapyndan amala aşyrylýan prowokasiýalary Türkiýäniň hiç haçan jogapsyz galdyrmajagy“ aýdylýar.
Türkiýäniň NTW telekanaly Türkiýäniň radarynyň Akçakale obasyna garşy ok atylan ýerleri bir-birden kesgitländigini, şol ýerleriň bolsa oka tutulandygyny habar berdi.
Beýanatda ýurduň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglunyň BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun, şeýle hem Howpsuzlyk Geňeşiniň birnaçe agzasynyň daşary işler ministrleri bilen telefon arkaly gürleşendigi aýdylýar.
Soňra Pan Gi Mun Siriýanyň hökümetini özüniň goňşularynyň territorial bütewiligini goramaga çagyrdy we Siriýadaky 19 aýa çeken çaknyşyklaryň regiondaky beýleki ýurtlara gitdigiçe zeper ýetirýändigini duýdurdy.
Brýusselde giçlik geçirilen ýygnakda NATO-nyň ilçileri Siriýany NATO-nyň agzasy Türkiýä garşy özüniň "gaharly hereketlerini" derhal bes etmäge çagyryp, Ankara doly suratda goldaw bildirdiler.
Waşingtonda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton Türkiýäniň Siriýadan oka tutulmagyna özüniň "gahar edendigini“ aýtdy.
"Biz Türkiýäniň tarapynda ýüze çykan adam pidalaryna çuňňur gynanç bildirýäris" diýip, Klinton sözüne goşdy.
Pentagonyň metbugat wekili Jorj Lidl Birleşen Ştatlaryň bu ýagdaýy ýakyndan synlajakdygyny aýtdy.


text:
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon we onuň azeri kärdeşi Ylham Aliýew täjik paýtagty Duşenbede ylalaşyga gol goýdular. Bu ylalaşyk Täjigistanyň we Azerbaýjanyň garaşsyzlygyna we territorial bitewüligine garşy abanjak howpa garşy bilelikde we aýry-aýrylykda göreşmek tagallalaryna goldaw berýär.
16-njy oktýabrda gol goýlan ylalaşykda “halkara derejesinde ykrar edilen araçäkleriň üýtgedilmegine ýol berilmezlik” barada aýratyn bellenilýär.
Şol bir wagtyň özünde resminamada “Daglyk-Garabag sebiti bilen baglanyşykly Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky konfliktiň parahatçylykly çözülmeginiň gaýragoýulmasyz zerurlygy” barada nygtalýar. Azerbaýjan Daglyk-Garabag sebitiniň öz territoriýasyna degişlidigini aýdýar, emma ol häzirki wagt Ermenistanyň tarapdary güýçler tarapyndan baslyp alynandyr.
Şeýle-de, iki prezident ykdysadyýet, söwda, transport we harby pudaklary boýunça özara hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardyklaryny mälim etdi.
Aliýew Täjigistana edýän üç günlük resmi saparyna 15-nji oktýabrda başlady.


text:
Mary-Serhedabat ýolunyň ugrunda ýerleşýän bu gyzyl üçekli, betondan salnyp, daşy suwalan kottej görnüşli jaýlar, Marynyň beýleki obalaryndan düýpgöter tapawutalanýar we göreniň ünsüni özüne çekýär.
Ýolöten şäherinden 35-40 kilometr uzaklykda gurulýan bu täze obanyň eýýäm 40-50 töweregi jaýynyň gurluşygy tamamlanyp, ulanyşa berlipdir. Obanyň resmi açylyş dabarasy bolmansoň, oňa entek resmi at hem berilmän, ýerli ilat ony häzirlikçe “Täze oba” diýip atlandyrýar.
Sebitiň beýleki obalaryndan tapawutlylykda “Täze obadaky” 2-5 otagly jaýlaryň aralarynda köçeler, ýanýodalar hem çekilipdir. Beýleki obalarda howlularyň öňündäki haýatlar çem gelen – agaç, ulaglaryň bölekleri, palçyk – ýaly materiallardan galdyrylan bolsa, bu ýerde birmeňzeş tertipdäki ýaşyl reňkli demir haýatlar dikeldilipdir.
“Täze obada” gaz we suw üçin çekilen turbalar bilen bir hatarda, kanalizasiýanyň hem oňarylýandygyny görmek bolýar.
Ýöne...
Göräýmäge obalylar üçin ähli amatlyklary göz öňünde tutulan bu ýerde, ýerli ýaşaýjylary alada goýýan kemçilikller, nogsanlar hem ýok däl.
Ilki bilen aýtmalysy, bu obanyň çölüň içinde, çäge depeleriniň gabat garşysynda gurulmagydyr. Oba ilaty öz jaýlarynyň girelgelerini gum basyp, sähel ýel tursa öýüň içiniň hem çägeden dolýandygyny gürrüň berýärler.
Şol bir wagtda “Täze obada” her bir obanyň durmuşyna mahsus bolan mal-gara, towuk saklamak üçin ýerler göz öňünde tutulmandyr we oba ýaşaýjylaryna mal, öý guşlaryny saklamak gadagançylygy girizilipdir.
Bu obanyň ýaşaýjylarynyň biri Nazar öz mal-garasyny göçüp gaýdan Çakyr obasyndaky garyndaşlarynyňkyda saklaýandygyny aýdýar: “Häzir göçüp gelen bu obamyzda jaýlaryň ýagdaýy oňat eken. Emma mal saklar ýaly ýer ýok. Howla saljak bolsak hem rugsat edenoklar”.
Oba gaz we suw turbalary çekilen hem bolsa, olaryň hiç birinden suw ýa gaz akdyrylmaýar. Alty aý töweregi mundan ozal göçüp gelen ýaşaýjylar hökümet tarapyndan doldurylyp berilýän gaz ballonlaryny ulanýarlar. Şeýle-de 280 manat töweregi pul harçlap, öz howlularynda elektrik nasosy bilen işleýän guýy gazdyryp, ýa bolmasa her gelip-gitmesi üçin 16-20 manat soraýan ýörite ulaglarda howuzlaryna suw daşadyp, ýagdaýdan çykalga tapmaly bolýarlar.
“Täze obadaky” jaýlaryň daşky durkuna üns berilse-de, obada ne çagalar bagynyň, ne-de mekdebiň düýbi tutulypdyr. Netijede hökümet tarapyndan hiç hili ýörite transport göz öňünde tutulmadyk şertlerde, çagalar ”Täze oba” iň golaýda ýerleşýän 2 kilometr aralykdaky mekdebe özleri gatnamaly bolýarlar.
Obanyň Mary-Serhedabat demir ýol liniýasyndan 15-20 metr uzaklykda ýerleşmegi hem ýerli ýaşaýjylara belli bir kynçylyklary döredýär. Nazar bu taýdan gije-gündiz gatnaýan otlularyň sesiniň oba ýaşaýjylaryny, aýratynam ýaş çagalary bimaza edýändigini we belli bir derejede howpsuzlyk gorkusyny-da döredýändigini aýdýar: “Biz-ä otlynyň bu sesine öwrenşibiripdirsem welin, şu ýaş çagalar bimaza bolýarlar. Batly gelýän otly sebäpli bir gözümiz elmydama-da şu daşarda oýnap ýören oglan-uşaklardadyr”.
Entek resmi at berilmedik, bu “Täze obamyzyň” ilatynyň tas ählisi diýen ýaly Garaýag, "Kaganowiç", Çakyr ýaly goňşy obalarda ol ýa-da bu sebäpli jaýlary ýykylmaly edilip, bu ýere göçürilip getirilen hojalyklar.
Belläp geçsek, gürrüňini edýän “Täze obamyz” arasy 300 kilometr bolan Mary bilen Serhedabadyň aralygyndaky häzirlikçe düýbi tutulan täze görnüşdäki ýeke-täk ilatly punktdyr.


text:
Ermenistan birnäçe aýlap ýaýdanmakdan soň, Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky Gümrük bileleşigine goşuljagyny mälim etdi. Ukraina bolsa, tersine, noýabr aýynda Wilnýusda Ýewropa Bileleşigi bilen Bilelşmek boýunça ylalaşyga gol çekmäge taýýarlyk bildirdi. Häzirki wagtda öz ýoluňy saýlamak meselesi regionyň beýleki ýurtlarynyň öňünde-de keserip dur, sebäbi bileleşikleriň bir wagtda guramalaryň ikisine-de agza bolmak mümkin däl.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy ABŞ-da ýerleşýän Demokratiýa ugrundaky milli fonduň ýolbaşçylaryndan ykdysadyýetçi Judy Şelton bilen söhbetdeş bolup, Orsýetiň Ýewropa Bileleşigine bäsdeş bolup biljek ykdysady guramasyny döretmeginiň we regionyň ýurtlaryna basyş etmeginiň sebäpleri bilen bagly sowallary berdi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Orsýet 2010-njy ýylda Gazagystan we Belarus bilen bilelikde salgytdan erkin zonany döretdi we häzirki wagtda bu gurama beýleki postsowet döwletlerini hem çekip, onuň düzümini giňeltmekçi boýar. Orsýetiň täze regional ambisiýalary nämä gönükdirilýär?
Judy Şelton: Moskwa, şubhesiz, birwagtlar öz gözegçiliginde bolan giňişlikde hem ykdysady, hem syýasy täsirini dikeltmek isleýär. Orsýetiň şu günki problemasy - ol täze bir bileleşigi döretmek arkaly belli bir derejede köne bileleşigi dikeltmek üçin tagalla edýärkä, onuň ykdysadyýetiniň geljegine degişli çaklamalaryň onçakly oňyn däldigi bilen bagly. .
Orsýetiň ykdysadyýeti çakdanaşa çig mala, nebite garaşly bolup galýar. Meniň pikirimçe, korrupsiýa hem uly problemalary döredýär, şeýle ýagdaýda ýurtda adaty raýatlaryň hasabyna oligarhlaryň has-da baýamagyna ägirt uly mümkinçilikler döreýär.
Şonuň üçin Moskwa öz Gümrük bileleşigine goşmak isleýän ýurtlary üçin başga modeli teklip etmegiň zerurlygy barada oýlanmaly diýip pikir edýärin. Sebäbi häzirki ýagdaýda daşary ýurt maýa goýumlarynyň we daşary söwda dolanyşygynyň möçberi peselýär.
Orsýetiň häzirki ýagdaýynda ýurtda senagat önümçiliginde, işçi güýjüniň bazarynda peseliş bar. Ýylyň ikinji çärýeginde ösüş diňe 1.2%-e ýetipdir. Şol bir wagtyň özünde-de ýyllyk inflýasiýanyň 6%-e golaý boljagy çak edilýär. Şeýlelikde bu modeli nusga edinmäge we munuň bir bölegi bolmaga isleg bildirmek mümkin däl. Şeýle ýagdaýda, meseläniň syýasy tarapyna seredilende-de, islendik döwletiň öz garaşsyzlygy nukdaýnazaryndan seredilende-de, näme sebäpden men yza tarap ädim ätmeli, diýen sowaly orta atmagy mümkin.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Moskwa Orsýetiň postsowet ýurtlarynyň köpüsiniň harytlarynyň esasy hyrydarydygyny we olary energiýa bilen üpjün edýändigini aýdyp, muny ykdysady integrasiýa üçin esas hökmünde getirýär. Şeýle argumentler üçin ykdysady taýdan düýpli esas barmy?
Judy Şelton: Uly bir esas ýok. Ýurtlaryň döwrebaplaşmagy we ösmegi bilen olaryň ykdysadyýetlerine itergi berýän ugurlar-da üýtgeýär. Men muňa mysal getirmek isleýärin. Ukraina Orsýete 12.3 milliard ýewro möçberde öz harydyny eksport edýär. Onuň Ýewropa Bileleşigine edýän eksportynyň möçberi bolsa mundan hem uly bolup, 12.9 milliard ýewro ýetýär. Bu soňky ýyla degişli sanlardyr.
Orsýetiň bu ýurtlary energiýa bilen üpjün edýändigi barada aýdylanda bolsa, şol ýurtlaryň geçmişde Orsýetden energiýa serişdelerini satyn almagyna degişli tejribeleriniň hem onçakly öwerlikli däldigini görmek mümkin.
ABŞ-nyň mysalynda alyp görsek, ýurtlaryň geografiki taýdan ýerleşmeginiň haryt dolanyşygyna belli bir derejede tasir ýetirýändigini, emma diňe muňa bagly bolup durmaýandygyny görmek mümkin. ABŞ-nyň on sany söwda partnýoryny alyp görsek, olaryň arasynda ilkinji ýerde Kanada we Meksika durýar. Emma üçünji ýerde Hytaý, dördünji ýerde Ýaponiýa, ondan soň Germaniýa, Günorta Koreýa, Britaniýa, Fransiýa, Şweýsariýa we Hindistan durýar.
Dünýäniň dürli künjeklerinde ýerleşýän bu ýurtlaryň mysaly söwda partnýory bolmagyň diňe bir serhetleriň ýakynlygyna bagly däldigini görkezýär. Agzalan ýurtlar bilen söwda dolanyşygy ABŞ-nyň importynyň 67%-ini, eksportynyň bolsa 60%-ini emele getirýär.
Orsýet Gümrük bileleşiginiň çägindäki gatnaşyklaryň özüne golaý ýerleşýän ýurtlar üçin bähbitli boljagyny aýdýär, şeýle-de, Ukrainanyň bu gurama goşulmaga islegsizligini ýurduň öz-özüne kast etmegi diýip atlandyrýar.
Moskwanyň logikasynyň iş ýüzünde esassyzdygyny Belarusyň mysalynda görmek mümkin. Biz muny geçen hepdeleriň dowamynda Orsýetiň Belarusa akdyrýan nebitiniň 25%-ini kesýändigini yglan edende görüpdik. Şu aýa degişli bolan bu kararyň indiki aýlarda-da dowam etdirilmegi mümkin. Şeýle-de, Orsýet Belarusyň süýt önümleriniň importyna çäklendirmeleri, doňuz etine gadagançylygy girizdi.
Orsýet bilen bir gümrük bileleşiginiň çäginde bolan ýurtlaryň ondan şeýle garaşly bolup biljegini gören ýurtlar, elbetde, şeýle ýagdaýa düşmekden howatyrlanarlar. Häzirki wagtda Bearusyň importynyň 50%-i, eksportynyň bolsa 40 prosenti Orsýetiň paýyna düşýär.
Meniň pikirimçe, häzirki wagtda ýurtlaryň Orsýetiň gözegçiliginiň astyna düşmekden howatyrlanýandygy we Moskwanyň basyşlarynyň hem jezalandyrmalarynyň nyşanyna öwrülmek islemeýändigi barada gürrüň gidýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Kiýew iki mümkinçilikden hem peýdalanmaga, ýagny hem Ýewropa Bileleşigine tarap ädim ätmäge, hem Gümrük bileleşigine goşulmaga taýýardygyny aýdypdy. Emma başda Brýussel we yz ýany Moskwa munuň mümkin däldigini mälim edipdi. Olaryň beýle diýmeginiň sebäbini düşündirseňiz?
Judy Şelton: Ýewropa Bileleşiginiň nukdaýnazaryndan garanyňda, Ýewropa Bileleşigi bilen bileleşmek, onuň bilen gowy söwda we syýasy gatnaşyklary saklamak isleýän döwlet garaşsyz daşary söwda syýasatyny alyp barmaly.
Ukraina Gümrük Bileleşigine goşulsa, ol guramanyň umumy daşary söwda syýasatyna boýun bolmaly bolar, bu bileleşigiň daşary söwda syýasatynyň bolsa Orsýete garaşly boljagyna hiç hili şübhe ýok.
Indi meselä Moskwanyň nukdaýnazaryndan seredip göreliň. Moskwa Ukrainanyň bir wagtyň özünde iki gurama agza bolmagyna garşylyk bildirýär we munuň sebäbini düşündirip, Ukrainanyň Ýewropa Bileleşiginden import edýän harytlaryny has arzan bahadan almaga ukyply boljagyny we soň şol harytlary Gümrük bileleşigine satmak mümkinçiligine eýe bolup biljekidigini aýdýar.
Moskwa bu ýagdaýyň Gümrük bileleşigine girýän ýurtlaryň umumy içerki önümçiligine erbet täsir ýetirip biljekdigini belleýär. Gümrük bileleşiginiň potensial agzalarynda Ýewropadan gümrük salgydy tölenmezden, alynýan harytlary has arzan bahadan satyn almak mümkinçiligine eýe bolmagyň nämesi erbet, diýen sowalyň döremegi mümkin.
Emma bu, dogrudanam, şol ýurtlaryň öndürýän öz içerki harytlarynyň satylmagyna päsgelçilik döredip biljýär. Sebäbi bu şol ýurlaryň öz içerki önümçiliginiň ösüşiniň haýallamagyna we netijesiz bolmagyna getirip bilýär.
Meniň pikirimçe, bu ýerde Orsýetiň Ýewropa Bileleşiginiň uly söwda partnýorydygyny hem belläp geçmeli. Orsýet beýleki ýurtlary, şol sanda Ukrainany Ýewropa Bileleşigi bilen gowy söwda gatnaşyklardan saklanmaga çagyrýan bolsa-da, onuň özi Ýewropa Bilelşigi bilen söwdadan peýda görüp gelýär. Moskwa özüniň peýdalanýan mümkinçilikleriniň beýleki postsowet respublikalaryna elýeterli bolmagyny islemeýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Orsýetiň öz ykdysady ambisiýalarynyň çäginde Ýewraziýada döretjek bolýan täze ykdysady zonasyna günleriň birinde Hytaýyň hem goşulmagyny islemek ähtimallygyny çak etmek mümkinmi?
Judy Şelton: Meniň pikrimçe, Orsýetiň öz ykdysady modeline Hytaýyň hem goşulmagyna isleg bildirmegi Pekini geň galdyryp bilerdi. Sebäbi Hytaýyň ykdysady ösüş ýoly özüniň has netijelidigini subut etdi.
Emma bu ýerde meseläniň esasy tarapy, gaşsyz döwletler öz mümkinçiliklerini elden bermeli däl. Olar geljege öňdengörüjilikli garamaly we ähli potensial söwda güýçler bilen öz gatnaşyklaryndan, şol sanda Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklaryndan özleri üçin has bähbitli ýollary saýlap almaly.
Şeýlelikde geljekde özlerini çäklendirip biljek we ösüşini haýalladyp biljek Gümrük bileleşigine garanda, has giň mümkinçilik berýän we tutuş dünýä bilen gatnaşyklara ýol açýan Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklar köp ýurtlar üçin has amatly bolup görünýär.
Meniň pirkimçe, bu nukdaýnazardan, öňki sowet ýurtlary özleriniň geljegi barada oýlananda, öz geçmişini ýada salmaly. Olar Moskwa tarapyndan geçmişde giňden ulanylan mejbur etmeklik faktorynyň olary Gümrük bileleşigine çekmek meselesinde şu günki gün hem ulanylýandygyna göz ýetirmeli.
Meniň pikrimçe, Orsýet beýlekileri özüne çekmek üçin has döredijilikli usullary ulanyp bilmeýändigi sebäpli, gorka esaslanýan usullaryny köp ulanýar. Orsýet beýleki ýurtlaryň, şol sanda Ukrainanyň ýewropa döwletleri bilen, bütin dünýä bilen hyzmatdaşlygynyň has üstünlikli bolmagyndan howatyrlanýar.
Şeýle ýagdaýda garaşsyz döwletleriň Gümrük bileleşigine goşulmaga özlerini borçly duýman, bu meselä öz bähbitleri nukdaýnazaryndan çemeleşmekleri has möhüm, diýip pikir edýärin.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Moskwa Ýewropa Bileleşiginden tapawutlylykda potensial agza döwletlerden kanun we syýasy reformalary geçirmegi, hökümetiň has açyk bolmagyny, kanunyň hökmürowanlygyny we korrupsiýa garşy göreşmegi talap etmeýär. Bu ýagdaý Gümrük bileleşigine girmäge çagyrylýan ýurtlaryň jemgyýetçiliginde bu gurama ynamsyz garamaga esas döredýärmi?
Judy Şelton: Ýurtlar Orsýetiň teklip edýän bileleşigine agza bolmaklygyň örän aňsatdygyna, potensial agzalardan kanunçylygy berkitmegiň ýa korrupsiýany azaltmagyň talap edilmeýändigine şübheli garamaly diýip pikir edýärin. Aslyýetinde, bize goşulyň, bizde talap-da ýok, düzgün-de, diýmek bilen beýleki ýurtlary özüňe çekip bolmaýar.
Meniň pirikimçe, demokratiýa, adam hukularyna, syýasy azatlyga we ykdysady mümkinçiliklere ýeterlik derejede hormat goýmaýan gurama goşulmaga islegli ýurtlaryň köp boljagyna men ynanmaýaryn. Ýurtlar açyk-aýdyňlygyň, kanunyň hökmurowanlygynyň we korrupsiýa garşy göreşiň ähmiýetine üns bermeýän bileleşige goşulmakdan howatyr etmeli diýip pikir edýärin.


text:
Penşenbe güni Täjigistanyň daşary işler ministri Hamrohon Zarifi Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçisi Nökerguly Atagulyýew bilen iki taraplaýyn hyzmatdaşlygyň ugurlary hem häzirki ýagdaýy barada pikir alyşdy.
Täjigistanyň daşary syýasat edarasynyň maglumatyna görä, duşuşyk türkmen tarapynyň haýyşy boýunça geçirilipdir.
Taraplar iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk bazalaryny giňeltmek we ösdürmek, şeýle hem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmak meselelerine seredipdirler.
Bu ugurda Daşary işler ministrlikleriniň arasynda 2010-2011-nji ýyllarda konsultasiýalar geçirmek göz öňünde tutulýar.
20-nji iýulda Kabulda geçirilmeli Owganystan baradaky Halkara konferensiýa barada-da mesele gozgalypdyr.


text:
Şäheriň ykdysady taýdan yzagalak böleginde ýerleşýän naharhanalaryň birinde oturan adamlaryň ünsi Barak Obama bilen onuň respublikan bäsdeşi Mitt Romniniň arasynda 2012-nji ýyldaky president saýlawlary boýunça gurnalan çekişmede.
Iş ýüzünde bu çekişmeleriň Frohlih atly naharhanada oturan adamlarda galdyran täsiri, agzalýan kandidatlaryň nukdaýnazaryndan aýdylanda, olar üçin beýleki millionlarça tarapdarlarynyň pikirlerinden has wajyp.
Pikir soralyşyklaryň netijelerine görä, Obama Ogaýo ştatynda öz saýlaw kampaniýasyny has ýygjamlap, öz garşydaşy Romniden öňde barýar, emma ara tapawut o diýen ulam däl.
Stubenwil şäheri Obamany goldaýan günbatar Pensilwaniýanyň, şeýle hem Romniniň tarapyny tutýan günbatar Werjiniýanyň golaýynda ýerleşip, ol Ogaýo ştatynyň saýlawlar boýunça ikä bölünen nokady diýlip hasaplanýar.
Bu çekişmelerde aýdylan gürrüňler boýunça adamlar dürli garaýyşlary öňe sürýärler. Deýwid Dials 58 ýaşly işsiz weteran. Ol Romniniň çykyşynyň başynda ogaýaly aýalyň ondan kömek soranlygyny ýanjamagy bilen özüniň ylalaşmaýandygyny aýdýar.
"Häzirki wagtda Romniniň kömek soran aýala ýardam edip biljek ýeke-täk zady bar" diýip ol dostuna gürrüň berýär. 'Sesiňizi meniň üçin beriň! Meni ýylgyrtmak üçin maňa sesiňizi beriň!' Onuň bar edýän zady şol - diňe öz oýnuny oýnaýar” diýip, Dials aýdýar.
Weteran Dials öz sesini Obama bermekçi. Onuň 38 ýaşly dosty Ýamar Ýetts hem işsiz. "Men Romniden kömek sorardym. Onuň kömek berip bilmegi hem mümkin. Biz hem şol kömekden peýdalanyp bilerdik" diýip, jogap berdi.
Obamanyň 2000-nji ýylyň aýaklarynda pese gaçan ykdysadyýeti dolandyrmak üçin saýlap alan ýoly onuň we onuň bäsdeşiniň, şeýle hem naharhanada oturanlaryň arasyndaky çekişmeleriň iň esasy temasy.
Romni çykyşyna başlan wagty 42 ýaşly aşpez we gap-gaç ýuwujy Treýsi Jekson Obamynyň ýurtdaky işsizlige garşy çärelerini dowam etdirmegi üçin oňa ikinji möhletiň berilmelidigini aýdýar: "Meniň pikirimçe, oňa ýene bir mümkinçilik berilmeli. Prezident Buş bizi çukura elten bolsa, Obama ýagdaýymyzy gowulaşdyrmaga synanyşýar. Şonuň üçin adamlar oňa ýurdy dolandyrmak üçin ikinji möhleti bermeli".
Naharhananyň 34 ýaşly işgäri Brendi Haýns ykdysadyýetiň çökgünligi sebäpli kiçi biznes bilen meşgullanýan telekeçileriň öz işgärleriniň saglyk ätiýaçlandyryşyny edinmegine kömek edip bilmegi üçin täze sýyasatyň ýola goýulmagynyň zerurdygyny nygtaýar.
"Eger sen iň az aýlygy alýan bolsaň, onda hökümet edaralara öz işgärlerini saglyk ätiýaçlygy bilen üpjün etmäge kömek bermeli. Men bu şeýle bolmaly diýip pikir edýärin. Ejir çekip, öz gününi görjek bolýan adamlaryň ýagdaýyny ýeňilleşdirmeli" diýip, Haýns aýdýar.
Haýns saglyk ätiýaçlandyryşy bolmadyk 49 million amerikalylaryň biri bolup, Obamanyň geljekki ýyllarda şeýle adamlaryň sanyny azaldyp, saglyk sistemasyny özgertjekdigi barada berýän wadalaryna şübhe bilen garaýar. Obamanyň çekişmede bu meselede aýdan gürrüňleri hem onda o diýen täsir galdyrmandyr, netijede onuň öz sesini Romna bermegi mümkin.


text:
Budapeştde ýüzlerçe migrantyň Awstriýa we Germaniýa gitmek üçin otlulara münmäge synanyşmagy netijesinde, şäheriň easy otly stansiýasy ewakuasiýa edildi.
“Goşmaça maglumat berilýänçä, Keleti stansiýasyndaky otlularyň hiç biri ugramaz we stansiýa otly gelmez. Ähli adamlar stansiýanyň çägini terk etsinler” diýlip, 1-nji sentýabrda demirýol duralgasyndan edilen bildirişde bellenildi.
Bu çäre Budapeştiň polisiýasy ýüzlerçe migrantyň Wena we Mýunhene gidýän otlulara münmeginiň öňüni alandan soň amala aşyryldy.
Awstriýanyň paýtagty Wenanyň polisiýasy 31-nji awgustda diňe bir günüň dowamynda Wengriýadan şäheriň Westbahnhof otly duralgasyna 3 650 migrantyň gelendigini aýtdy.
Geçen aý aglabasy Siriýadan, Yrakdan we Owganystandan gelen 50 müň çemesi migrant Ýewropa Bileleşigine agza Wengriýa bardy.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow CNN telekanalyna beren interwýusynda Eýranyň ýadro programmasy problemasyna “ädimleýin” çemeleşmelidigini aýtdy.
Lawrowyň sözlerine görä, mysal üçin, urany baýlaşdyrýan sentrafuganyň önümçiligini doňdurmak bilen ilkinji ädimi Eýran ätmeli. Onuň pikiriçe, muňa jogap hökmünde halkara jemgyýetçiligi Tähranyň garşysyna sanksiýalar girizmezligi wada berip bilerdi. Netijede, Eýran ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk baradaky şertnamanyň goşmaça protokolyna goşulyp biler.
Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary Eýrany ýadro ýaragyny döretmäge çalyşýanlykda aýyplaýar, Tähran bu bildirilýän aýyplamany ret edýär.


text:
Käbirleri bu üstünlik tejribe, käbirleri berk taýýarlyk we şowlulyk bilen bagly diýseler, beýlekiler bu üstünligiň syryny atyň eti bilen baglanyşdyrýarlar. Ýöne, nähili aýdanyňda-da, Gazagystan 2012-nji Olimpiýa oýunlarynda mifologik “Midas täsirini” galdyrmagy başardy. Edil gadymy grek rowaýatyndaky Midas atly patyşa ýaly gazak komandasy hem Londonda nämä el degirse, şol zat altyna öwrülýän ýaly boldy.
Ýaryşlar başlamazdan öň ýurduň Sport işleri we bedenterbiýe boýunça gullugy gazak atletleriniň azyndan üç altyn medal gazanmagy maksat edinýändigini aýdypdy. Komandanyň käbir güýçli türgenleriniň ýaryşlary entäk geçirilmänkä, gazaklar öz öňünde goýan maksatlaryna bireýýäm ýetdiler.
Gazagystan 6-nji awgusta çenli alty sany altyn medal gazanyp, bu ony Olimpiýa oýunlaryna gatnaşýan ýurtlaryň arasynda gazanan medallary boýunça sekizinji orna ýetirdi. Komanda 6-njy awgustda öz medallarynyň arasyna bir bürünç medaly hem goşdy.
Altyn şowhuny dabaranyň açylyşyndan bir gün soň, 28-nji iýulda, Aleksandr Winokurowyň ýolda tigir sürmek ýaryşynda ýeňmegi bilen başlandy. Bu üstünligi gazak ştangaçylary dowam etdirdiler.
Gazak ştangaçy zenany Zulfiýe Çinşalo 53 kilogram agyrlykdaky ýaryşda, Maýa Maneza 63 kilogramlyk we Swetlana Podobedowa bolsa 75 kilogramlyk katagoriýada, erkekler komandasynda 94 kilogramlyk katagoriýada Ilýa Ilýin altyn medala eýe boldy. Şeýle-de ýeňil atletika boýunça Olga Rypakowa 5-nji awgustda zenanlaryň üçürdikläp bökmek boýunça ýaryşyny üstünlik bilen tamamlady.
Garaşylmadyk üstünlik
Bu saparky üstünlikler barada gürrüň edilende, bu Gazagystanyň komandasynyň mundan öň hiç haçan ýeňiş sahnasynda bolmandygyny aňlatmaýar. Gazak komandasy 2008-nji ýylda Pekinden iki altyn, dört kümüş we ýedi bürünç medal bilen yzyna dolanypdy. Bu medal sany boýunça Gazagystanyň şol ýaryşlarda 29-njy orna eýe bolanlygyny aňladýardy. Emma bu gezek gazak komandasy şu wagta çenli geçirilen ýaryşlarda eýýäm alty sany altyn medal gazandy.
Gazagystanyň sport žurnalistler bileleşiginiň ýolbaşçysy we Astananyň "Sport" boýunça gazetiniň baş redaktory Nessib Junisbaýyň aýtmagyna görä, “üstünligiň usuly ýönekeý, ýagny tejribe, berk taýýarlyk, pul we arassa täleýden ybarat”.
Junisbaý Londondan telefon arkaly beren maglumatynda, gazak komandasynyň üstünliginde Hudayýň ýardamynyň hem bolandygyna ynanýandygyny aýdyp, “ haçan-da Winokurow ýeňiş gazananda, komandanyň agzalarynyň arasynda Hudaýyň olara kömek edýändigi bilen bagly duýgy dörändigini” nygtady.
"Biz Winokurowdan altyn medala garaşamzokdyk. Sebäbi onuň ýaşy kyrka golaý bolup, ol geçen hepde "Tour de France" ýaryşyny tamamlapdy. Ol ýadawdy, bäsleşigiň hiç bir tapgyryny ýeňip bilmezdi. Biz Winokurowyň Olimpiýa ýaryşyny iň gowy onlugyň ýa-da bäşligiň içinde, belkem iň gowy üçlügiň içinde tamamlar diýip pikir edýärdik. Hiç kim onuň altyn medal utmagyna garaşanokdy. Haçan-da ol altyn medaly alanda, hamala onuň ýeňşi beýlekileri üstünlik keýpine getiren ýaly boldy" diýip, Junisbaý gürrüň berýär.
Tejribe...we pul
Şol bir wagtyň özünde-de tejribe hem kömek eden ýaly görünýär. Meselem, geçen ýyllarda Çinşanlo, Maneza, Rypakowa we Ilýin - bularyň hersi dünýä çempionatynda ýeňiş gazanan ýa-da Aziýa oýunlarynda medala eýe bolan atletlerlerdir.
Aýdylyşyna görä, Gazagystan jomart maliýe höweslendirmeleri bilen hem daşary ýurtly ukyply ýaş türgenlere gazak raýatlygyny hödürlemek arkaly-da öz talantly sportsmenleriniň sanyny artdyrýar.
Meselem, Olimpiýa çempiony Maneza Gazagystanyň goňşusy Gyrgyzystanda dünýä inen, Çinşanlo bolsa doglan ýeri boýunça hytaýly, Podobedowa Gazagystanyň teklibini kabul etmezden ozal dogduk mekany bolan Orsýetiň raýatydy.
Goýlan maýa hem öz netijesini berýär. Junisbaýyň aýtmagyna görä, gazak hökümeti sporta üns berip, ony zerur maliýe serişdeleri, türgenlerini bolsa ökde türgenleşdirijiler bilen üpjün edýär.
"Taýýarlyklarda puluň ullakan rol oýnaýandygy syr däl" diýip, Junisbaý sözüniň üstüne goşýar.
Ştangaçy Ilýin öz altyn medalyny alanyndan gysga wagt soň eden çykyşynda öz kuwwatynyň atyň etine, şeýle hem baýtalyň süýdünden ýasalan hamyrmaýaly önümlere, seresaplylyk bilen taýýarlanan berhizli iýmitlere baglydygyny aýdýar. Ilýin at etini siňdirmek aňsat bolany üçin, onuň "iň gowy iýmitdigine" ynanýandygyny aýdýar.


text:
Krymyň resmileri Ukrainanyň regionyň elektrik togy bilen üpjünçiliginiň esasy çeşmesini kesendigini aýdýarlar. Orsýetiň Ukrainadan bölüp öz düzümine goşan Kryma elektrik toguny alyp barýan simler bir aý mundan ozal näbelli adamlar tarapyndan hem sandan çykarylypdy.
Sewastopol şäher häkimliginiň metbugat-wekili Kirill Moskalenko 31-nji dekabrda eden çykyşynda Ukraina Krymyň Kahowka -Titan elektrik liniýasynyň toguny kesdi diýdi.
“Bu liniýa ýarymadany 250 megawatt bilen üpjün edýärdi, netijede Sewastopol 195 megawatta derek 150 megawatt alýar” diýip Moskalenko aýtdy.
Ukrainanyň energiýa sistemasynyň dolandyryjysy “Ukrenergo” Kahowka-Titan liniýasynyň toguny kesmeginiň Kahowka şäherinde gorag enjamlarynyň sandan çykmagy bilen baglydygyny aýtdy, diýip TASS agentligi habar berdi.
2014-nji ýylda Orsýet tarapyndan anneksiýa edilen Krym ýarymadasynyň elektrik togy bilen üpjünçiligi üçin 1 gigawatt energiýa gerek.


text:
Guwantanamo türmesini ýapmak baradaky tagallasy boýunça ABŞ ýewropaly ýurtlardan has köp ýardam alyp başlady.
Ispaniýa terrorçulykda aýyplanýan we ady agzalýan türmede saklanýan tussaglardan birini, Albaniýa bolsa üçüsini kabul etjekdigini yglan etdi.
Ispaniýanyň içeri işler ministri Alfredo Perez Rubalkabanyň aýtmagyna görä, Madrid şol tussaglardan ýene 4 sanysyny kabul eder. Bu Ispaniýanyň şol türmäniň tussaglaryndan iň köpsüsini kabul eden ýewropaly ýurt boljakdygyny aňladýar.
Birleşen Ştatlaryň Adalat departamenti bu tussaglary kabul eden ýurtlara öz minnetdarlygyny bildirip, beýanat ýaýratdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama mundan bir ýyl öň bu türmäniň ýapyljakdygyny aýdypdy.


text:
26-28-nji ýanwar aralygynda Aşgabadyň Sergi köşgünde guralan Türkiýe Respublikasynyň gurluşyk materiallary senagatynyň sergisi anna güni öz işini tamamlady.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Türkiýäniň «Meridýen» sergi kompaniýasy tarapyndan guralan bu sergä 80-e golaý türk kompaniýalary gatnaşdylar.
Serginiň pawilýonlarynda gurluşyk senagatyna degişli önümleriň her dürli görnüşleri görkezilipdir. Sergi birnäçe tematik böleklere bölünip, olarda gurluşykda ulanylýan dürli-dürli önümleri öndürýän türk kompaniýalarynyň ekspozisiýalary ýerleşdirilen.
Bazarda talap bar
Bu sergä gatnaşýan türk kompaniýalarynyň aglabasy türkmen bazarynda eýýäm birnäçe ýyl bäri işläp ýörler. Olaryň öndürýän önümlerini Aşgabadyň gaýrasynda ýerleşýän, ilat arasynda “Bedew” diýlip atlandyrylýan gurluşyk dükanlary toplumynda hem görmek bolýar.
Sergide ýerleşdirilen “Kompen” türk kompaniýasynyň önümleriniň ekspozisiýasy aşgabatlylaryň köpüsine tanyşdyr. Plastik gapylary we penjireleri ýasaýan bu kompaniýanyň önümleri hiliniň hem-de bahalarynyň ýokarylygy bilen meşhur.
Sergä gatnaşýan “Kale kilit” kompaniýasynyň öndürýän açarlary we gulplary özüniň berkligi we ygtybarlylygy bilen gurluşykçylaryň arasynda meşhurlygy gazanypdy.
Ondulin üçeklerini öndürýän “Ondulin” kompaniýasynyň üçekleri hem häzirki wagtda hususy jaý gurluşygynda giňden ulanylýar. Ondulin üçekleri şifer üçekleriniň ýerini tutup barýar. Bu kompaniýanyň işgäri ondulin üçeklerinde adam saglygyna zyýan ýetirýän asbest goşundysynyň ýokdugyny hem-de onduliniň şifere garanyňda has ýeňildigini aýdýar. Bu üçekler şäheriň we onuň töwereginde ýerleşýän käbir obalaryň ýaşaýyş jaýlarynda häkimlikleriň abatlaýyş işlerini geçirenlerinde hem giňden ulanýarlar. Mysal üçin, Babarap obasynyň ýaşaýyş jaýlarynyň üçekleri çalşylanda şu material ylanylypdyr.
Plastik gurluşyk materiallaryny Türkmenistana getiren hem türk kompaniýalarydyr. Sergide olary öndürýän birnäçe kompaniýalaryň önümleriniň ekspozisiýasy guralypdyr. Gurluşykda dürli görnüşdäki plastik turbalar demir turbalaryň ornuny tutdy. Sergide gurluşyk gurallary hem giňden görkezilipdir. Türk gurluşyk kompaniýalarynda işleýän türkmen gurluşykçylary bu gurallaryň köpüsi bilen tanyş.
Distribýutorlaryň gözleginde
Sergä Türkmenistana ilkinji gezek gelen türk kompaniýalary hem az däl. Şol kompaniýalaryň wekilleri türkmenistanly distribýutorlary gözleýandiklerini aýdýarlar.
Bu sergä gelen “Bedew” gurluşyk dükanlary toplumyndaky hususy dükanyň eýesi 32 ýaşly Aýmyrat özünde türk kompanilarynyň biriniň wekili bolmak isleginiň bardygyny mälim edip, bu ýerde iki sany kompaniýa bilen bu babatda deslapky gepleşikleri geçirendigini gürrüň berýär. Onuň aýtmagyny görä, türk gurluşyk materiallary Türkmenistanda ýokary hilli we ygtybarly önümler hökmünde tanalýar. Olaryň bahasy Hytaýdan, Orsýetden, Eýrandan getirilýan önümlerden gymmat bolsa-da, hili ýokarydyr.
Özüniň hem dükanynda birnäçe türk kompaniýalarynyň gurluşyk materiallaryny satýandygyny aýdan Aýmyrat bu gurluşyk materiallaryny Türkmenistandaky ditribýutorlardan alýar eken.
Türkmenistan türk gurluşyk materiallaryny öndürýän kompaniýalary üçin Merkezi Aziýada esasy bazarynyň birine öwrüldi. Munuň şeýledigini ýurduň gurluşyk harytlary satylýan dükanlaryňdyr bazarlaryň assortimenti hem subut edýär.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Şu gün Müsürde oppozisiýa tarapdarlary täze konstitusiýanyň taslamasyna we prezident Muhammet Morsiniň özüne çäksiz diýip boljak möçberde ygtyýarlylyk bermegine garşy köpçülikleýin mitingleri we iş taşlaýyşlary geçirmegi planlaşdyrýar.
Prezident Morsiniň konstitusiýa taslamasy baradaky referendumyň 15-nji dekabrda geçiriljekdigini yglan etmegini oppozisiýa gahar-gazap bilen garşylady.
Şol konstitusiýa taslamasy geçen hepde Morsiniň Yslamçy ýaranlarynyň agalygyndaky parlament tarapyndan gyssagly tassyklanypdy.
Bu taslamanyň aýallaryň we azlykdaky toparlaryň hukuklaryny goramagy üpjün ederden gowşakdygy tankyt edilýär.


text:
18-nji sentýabrdan başlap ”Altyn asyr” TMCELL kompaniýasy dördünji görnüşiň ulgamy (4G) LTE tilsimatyny ulanmaklygy girizýändigini habar berdi. Bu beýanat Aşgabatda “Türkmentel-2013” atly aragatnaşyk boýunça halkara serginiň geçirilýän pursatyna gabat geldi.
Bu kompaniýanyň saýtynda ýerleşdirilen bildirişde 4G-niň tizligi barada şeýle diýilýär: “Gözüňüzi açyp-ýummak salymda suratlary açyp, poçta göz aýlap, faýllary yükläp, HD hilindäki on-laýn wideolary görüp we saz diňläp bilersiňiz”. (Bildirişiň orfografiýasy TMCELL-iň saýtyna degişli; seret: http://www.tmcell.tm/).
Il içinde “Altyn asyr” diýip tanalýan bu kompaniýanyň işindäki özgerişliklere onuň müşderileri köpden bäri garaşýardylar. Işi internete berk bagly türkmenistanlylar üçin bu, elbetde, gowy habar. Emma adaty internet ulanyjylar üçin welin, onuň elýeterli boljagyny aýdara esas azrak.
TMCELL-iň hyzmat ediş ofisinde berlen maglumatlar boýunça, 4G aragatnaşygyny birikdirmek üçin 500 manat tölemeli. Şonda müşderi 5Gb internet trafiginden peýdalanyp bilýär. Bu 4G internediniň 1Mb trafiginiň bahasy 10 teňňe bolýar diýmekdir.
Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylaryna hödürlenýär
Bu internet paketi bir aý möhlet bilen hereket edýär. Ýagny, 500 manatlyk bu paketi bir aýda ulanyp gutarmaly. Şeýle-de ol häzirlikçe diňe Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylaryna hödürlenýär. “Mümkinçiligiň bolmagy gowy, ýöne şertleri agyr” diýip, özüni Kakabaý diýip tanadan 32 ýaşly aşgabatly bu barada şeýle diýdi: “Iň bolmanda bu paketiň ulanylyş möhleti goýulmadyk bolsady, onda 4G internetden peýdalanjaklar köpelerdi”.
4G internediň bahasynyň häzirki ýagdaýynda “Altyn asyryň” müşderileriniň köpüsi öňki ýaly 3G internet aragatnaşygyndan peýdalanmaly bolýarlar. Emma onuň hilem öwerlik däl. Hatda soňky birnäçe günleriň dowamynda “Altyn asyryň” 3G ineternediniň hili örän pese gaçdy.
“Iň bärkisi öz poçtaňa girmek hem kyn, aram-aram aragatnaşygyň ýitmegi ýa-da üzülmegi bolsa adata öwrüldi” diýip, “Altyn asyryň” beýleki bir müşderisi Azat gürrüň berýär.
Emma 17-nji sentýabr gijesinde “Altyn asyryň” 3G internediniň hilinde düýpli özgeriş bolup geçdi. Şol gije onuň hili we tizligi ýokarlandy. Onuň sebäbi barada takyk maglumat ýok. Emma käbir internet ulanyjylar munuň 16-njy sentýabrda açylan “Türkmentel-2013” halkara sergi we maslahat bilen baglanyşygynyň bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
“Uçanokdy”
“Bu sergä gelen daşary ýurtlulara görkezmek üçin ediläýen bolmasa, ýogsam onuň 3G internedi öň beýdip “uçanokdy” diýip, ”Altyn asyryň” müşderilerinden Azat Azatlyk Radiosyna beren gürrüňiniň dowamynda aýtdy.
Käbirleri, agzalýan sergi öz işini tamamlansoň, 3G internediň hili öňküsi ýaly bolar diýip çaklaýarlar. 4G internet aragatnaşygynyň şu günler girizilmegini hem şol halkara çäresi bilen baglanyşdyrýanlar bar.
Şol bir wagtyň özünde-de internediň hiliniň o diýen öwerlikli bolmandygyna garamazdan, TMCELL ýurtda manapoliýany öz kontrolynda saklaýar. 13-nji sentýabrda ýaýradan beýanatyna görä, onuň müşderileriniň sany 3,5 milliona ýetipdir. Bu Türkmenistanyň ilatynyň ýarpysyndan hem gowragyna deňdir.


text:
Sişenbe güni Hindistanyň sudy ýolagçy otlusyny ýakmakda aýyplanýan 11 adamy ölüm jezasyna höküm etdi.
Azyndan 59 adamyň ölmegine sebäp bolan ol hüjüm bilen bagly başga-da 20 adama ömürlik türme tussaglygy berildi.
2002-nji ýylda Hindistanyň Gujarat ştatynda ýolagçy otlusyna hüjüm edilmegi we onuň oda berilmegi, ýurtda amala aşyrlan iň ýowuz dini gazaplylyk hökmünde häsiýetlendirilýär. Bu otluda mukaddes Aýodhýa şäherinden gelýän hindi ybadatçylary bardy.
Sişenbe güni Ahmedabad şäheriniň sudunda bu hüjümde günäli tapylan 31 adamyň ählisi-de musulmanlardyr.
Şol otlynyň ýakylmagy Gujarat ştatynda dini çaknyşyklara meçew beripdi. Şol çaknyşyklarda azyndan 1,200 adam ölüpdi.


text:
Aşgabat, 21.02.2015. “Türkmenportal”
Ýurdumyzyň çempiony “Altyn asyr” (Aşgabat) bilen milli çempionatyň bürünç medalynyň eýesi “Şagadamyň” (Türkmenbaşy) arasynda 21-nji fewralda guralan ýoldaşlyk duşuşygynda deňiz ýakasyndaky şäheriň komandasy 2:1 hasabynda ýeňiş gazandy.
Bu oýunda duşuşygyň ykbalyny çözen gollar bary-ýogy 11 minutyň dowamynda tora salyndy.
Myrat Annaýewiň 64-nji minutda tora salan topy “Altyn asyr” komandasyny öňe çykardy. Emma aradan 4 minut geçensoň Tirkis Muhammetberdiýew hasaby deňledi. 75-nji minutda bolsa paýtagtly futbolçylaryň derwezesine bellenilen 11 metrlik jerime urgusyny Hemra Amanmämmedow dürs ýerine ýetirdi. Bu bolsa “Şagadama” çempiondan üstün çykmaga mümkinçilik berdi.
Türkmenbaşy şäheriniň “Şagadam” komandasy geçen ýyl Türkmenistanyň futbol federasiýasynyň kubogy ugrundaky ýaryşda ýeňiji bolupdy. Şonuň üçin şu ýyl şol adyny goramagy maksat edinýär.


text:
Duşenbe güni Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew Ukrainany öz üstünden geçýän orsýet gazynyň tranziti baradaky özara kontrakty üýtgetjek bolmak tagallalarynda aýyplady.
Häzirki wagt global maliýe krizisinde uly ykdysady kynçylyk çekýän Ukrainanyň häkimiýetleri ýurduň üsti bilen Günbatara geçýän Orsýetiň gazy üçin döwlete ujypsyzja töleg tölenilýändigini öňe sürýärler.
Soňky iki ýylyň dowamynda gazyň bahasy bilen baglanyşykly Orsýet bilen Ukrainanyň arasynda ýüze çykan dawalaryň netijesinde Günbatar ýurtlara akdyrylýan ors gazy iki gezek kesilipdi.


text:
Beýrutda Eýranyň ilçihanasynyň daşynda ýüze çykan iki partlamada azyndan 23 adam öldi, başga-da onlarçasy ýaralandy.
Hüjümde Eýranyň Liwandaky ilçisi Ghazanfar Rokn-Abadiýe hiç zat bolmady. Onuň sözlerine görä, hüjümde ilçihananyň medeniýet boýunça ataşesi Ibrahim Ansari heläk bolupdyr.
Ilçihana şaýy musulmanlarynyň “Hizbullah” toparynyň gözegçilik edýän sebitinde ýerleşýär. Bu topar Eýranyň hökümeti bilen birlikde Siriýadaky konfliktde prezident Başar al-Assadyň tarapyny tutýar.
“Al-Kaýda” bilen ilteşikli, düýbi Liwanda ýerleşýän Abdullah Azzam brigadasy hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
Ozal habar berşimiz ýaly, şu ýylyň 16-njy martynda Türkmenistanyň häkimiýetleri tarapyndan hiç hili sebäbi düşündirilmezden, Balkanabatdaky ruhy hassahana salnan graždan aktiwisti Amangelen Şapudakow 43 günden soň, 28-nji aprelde ýene-de sebäbi düşündirilmezden erkinlige goýberildi.
Türkmenistandaky informasiýa boşlugy we ýapyklyk syýasaty sebäpli Amangelen Şapudakowyň ruhy hassahana düşmegi bilen bagly wakalar barada anyk maglumat almak şol wagt aňsat bolmandy. Käbir çeşmeler bolsa Şapudakowyň geçmişde türmede oturandygyna salgylanyp, onuň ýakynda dälihana ýerleşdirilmegi-de ýerlikli sebäpler bilen baglanyşyklydyr diýen ýaly garaýyşlary öňe sürüpdiler.
Bu gezekki “Adam hukuklary” programmamyda Azatlyk Radiosy şu we käbir beýleki ýagdaýlary anyklaşdyrmak maksady bilen Amangelen Şapudakowyň özi bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Programmany diňlemek üçin sag tarapdaky düwmä basyň.


text:
7-nji maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistan—ABŞ” Işewür geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Erik Stýuarty we Amerikanyň belli “Niklaus Dizaýn” kompaniýasynyň baştutany Jek Niklausy kabul etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti ABŞ-nyň işewür toparlarynyň türkmen bazarynda öz orunlaryny pugtalandyrmaga bolan gyzyklanmalaryna ýokary baha berip, dünýäniň öňdebaryjy tejribelerini we kämil tehnologiýalaryny işjeň çekmegiň hasabyna ykdysadyýetini doly döwrebaplaşdyrmagy ugur edinýän Türkmenistanyň türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berýändigini we ýurdumyzyň uzakmöhletleýin, özara bähbitli esasda ýola goýulýan işjeň hyzmatdaşlyk üçin hemişe açykdygyny nygtady.
Köpýyllyk gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi barada gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalaryň barşynda türkmen-amerikan Işewür geňeşiniň alyp barýan işleriniň netijeli häsiýete eýedigi bellenildi. Onuň goldaw bermegi netijesinde işewür duşuşyklary, maslahatlar, ABŞ-nyň belli kompaniýalarynyň önümleriniň sergileri we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň has möhüm ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýän köpsanly bilelikdäki çäreler yzygiderli guralýar. Işewür geňeşiniň düzüminiň yzygiderli täzelenýändigi, onuň üstüniň täze agzalar bilen ýetirilýändigi amerikan tarapynyň türkmen hyzmatdaşlary bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge bolan gyzyklanmalarynyň aýdyň subutnamasydyr.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutany we myhmanlar ozal gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişini ara alyp maslahatlaşdylar. Bilelikdäki köpýyllyk işleriň toplanan oňyn tejribesiniň täze bähbitli taslamalaryň işlenip taýýarlanylmagyna, şol sanda döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hasaplanýan sport ulgamyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigi bellenildi. “2011—2020-nji ýyllarda Türkmenistanda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek hem-de goldamak baradaky milli maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmegiň barşynda häzirki döwürde ýokary derejeli türgenleri taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Halkara ölçeglerine laýyk gelýän iri sport we bedenterbiýe-sagaldyş toplumlary, aýlawlar, awtodromlar, köpugurly stadionlar gurulýar. Olarda sportuň dürli görnüşleri boýunça giň möçberli ýaryşlary guramak üçin ähli şertler döredilýär.
Jek Niklaus dünýäniň sport giňişliginde uly üstünliklere eýe bolýan türkmen türgenleriniň gazanýan netijelerini uly şatlyk bilen belläp, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugyna Orta Aziýa döwletleriniň hatarynda ilkinji eýe bolan Türkmenistanda guramak hakyndaky çözgüdiniň ýurdumyzyň halkara abraýynyň ykrarnamasydygyny nygtady.
“Niklaus Dizaýn” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanda golf ýaly sportuň belli görnüşiniň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn goldaw bermäge taýýardygyny aýdyp, kompaniýanyň milletiň Lideriniň ozal aýdan tekliplerini we belliklerini nazara almak bilen, alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Biz bu ulgamda gazanan baý tejribämiziň kömegi bilen iň gowy we ýokary hilli golf meýdançasyny gurarys hem-de onuň gurluşygyny Aziada-2017-diniň başlanjak pursadyna çenli tamamlarys — diýip, Jek Niklaus aýtdy.


text:
Özbegistanda şu aý polisiýa merkezinde ölen özbek adamyň dogan-garyndaşlary tussagyň, polisiýa tarapyndan gynamalara sezewar edilip öldürilendigine ynanýandyklaryny aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde Özbegistanyň polisiýasy 26 ýaşly Kamolliddin Kuziýewiň öz janyna kast edendigini aýdýar.
Kuziýewiň dogany Bobomurod Kuziýewiň 16-njy aprelde Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, onuň dogany 7-nji aprelde polisiýa çagyrylyp, huligançylykda güman edilip saklanypdyr.
Onuň aýtmagyna görä, bu wakadan iki gün soň polisiýa Kamoloddiniň öli jesedini onuň maşgalasyna getirip beripdir we olara onuň tussaghanada özüni ýüpden asandygyny aýdypdyr. Şeýle-de, polisiýa Kamoloddiniň maşgalasyna ony “tizden-tiz” jaýlamagy tabşyrypdyr.
“Olar bize onuň ölendigini habar bermezden öň, onuň üçin mazar hem gazypdyrlar” diýip, Bobomurod Kuziýew aýtdy.
Geçen hepde, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Amnesty International” guramasy Ýewropa Bileleşigine Özbegistanyň türmelerindäki we tussaghanalaryndaky gynamalaryň bes edilmegi üçin özbek hökümetine has köp basyş etmäge çagyrdy.


text:
Türkmenistanda Türkmen bedewiniň baýramçylyk dabarasy uludan tutulyp, ýurduň prezidentine "toý sowgady" hökmünde sekiz sany ahal-teke aty, milli lybaslar peşgeş berildi.
Halkara Ahal-teke atçylyk toplumynda, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ahal-teke atlarynyň halkara gözellik bäsleşiginiň jemleýji tapgyry geçirildi diýip, türkmen mediasy şenbe güni habar berdi.
Türkmen telewideniýesiniň wideoşekillerinde prezidentiň alkyş sözleri, «Arkadaga şöhrat» diýen şygar astynda dabaraly garşylanyşy görkezilýär.
Bäsleşikde Türkmenistanyň prezidentiniň atçylyk toplumyna degişli Beghan atly at ýeňiji boldy.
2008-nji ýylda doglan Beghan Gyrsakaryň nesli bolup, Ýalta we Akjeren atly atlaryň taýçanagydyr.
Şeýle-de, Türkmenistanda her apreliň soňky ýekşenbesinde bellenilýän Bedew baýramçylygyna gabatlanyp, türkmen atlarynyň çeper keşbini sungat eserlerinde iň gowy wasp eden döredijilik işgärleriniň arasynda guralan bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy.
Eýýäm adat bolşy ýaly, Bedew baýramy mynasybetli türkmen prezidentine bahasy aýdylmaýan toý sowgatlary - saýlama atlar gowşuryldy.
Bu sowgatlaryň ýurduň welaýatlarynyň hem-de Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň işgärleriniň adyndan berlendigi aýdylýar.
Prezident Berdimuhamedow özüne sowgat berlen atlary – Ahal welaýatynyň - Nusaý, Balkan welaýatynyň - Dorbedew, Daşoguz welaýatynyň - Hanmele, Lebap welaýatynyň – Karar, mary welaýatynyň – Gyzyldon, Aşgabat şäheriniň – Akşäher, harby we hukuk goraýjy edaralaryň – Meledepel, ýurduň atşynaslarynyň adyndan bolsa – Miras atly bedewi «toý sowgady» hökmünde, minnetdarlyk bildirmek bilen, kabul edip aldy.
Bu atlaryň ählisiniň 2013-nji ýylda doglan, arassa ahal-teke ganly bedewlerdigi aýdylýar. Emma bu atlaryň bazar bahasy, ol atlary ösdürip ýetişdiren adamlar barada maglumat berilmeýär.
Munda öň türkmen prezidentine ahal-teke atlarynyň sowgat berlendigi habar berlipdi.
Umuman, prezidentiň athanasyndaky atlaryň anyk sany, olaryň haýsy hasaplar esasynda, kimleriň zähmeti bilen saklanylýandygy barada hem türkmen metbugatynda maglumat berilmeýär.
Prezident Berdimuhamedow özüne sowgat berlen atlary kabul edeninden soň, egindeşleriniň adyndan berlen toý lybaslaryny geýip, Miras atly atyna atlanyp, çapuw meýdançasyna çykdy.
Türkmen telewideniýesiniň wideoşekillerinde milli lybasly prezidentiň eginine ýene bir gezek ak kepderiniň gelip gonuşy görkezildi. Resmi habarda bellenilmegine görä, bu görnüş türkmen lideriniň alyp barýan "beýik işleriniň" ykrar edilmeginiň bir alamaty bolup durýar.
Köpetdagyň eteginde guralan baýramçylyk dabaralary aýdym-saza ulaşdy, aýdylýan aýdymlarda «Öňe, öňe, diňe öňe, siziňkidir ýol, Arkadag» diýip, prezidentiň adyna atçylyk baradaky aladalary üçin alkyş sözleri aýdyldy.
Emma tanymal atşynas Geldi Kärizow, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew ýaly türkmen atçylyk pudagynyň ýagdaýyny gowy bilýän ýerli synçylar türkmen atçylygynda, hususan-da türkmen atlarynyň arassa ganlylygyny saklamakda uly problemalaryň bardygyny aýdýarlar.


text:
«Yslam döwleti» toparyna goşulan we häzir çagalary bilen Rakkada ýaşaýan şwed aýaly günbatarly musulman aýallaryň näme üçin ekstremist topara goşulýandygy barada käbir pikirleri aýtdy.
Ol twitter arkaly Siriýada «Allanyň kanuny astynda» özüni «goragly duýýandygyny» we «Yslam döwletiniň» dolandyryşy astyndaky durmuşyň «musulman aýallary üçin gowudygyny» aýtdy.
"Olar biziň näme üçin gidýändigimizi soraýarlar. Biz aýallar azar görýäris we käbirimiz günbataryň köçelerinde urulýarys. Bu ýerde, Allanyň kanuny astynda, biz goragly» diýip, Muhajira Umm Hamza atly aýal 17-nji martdaky twitinde ýazdy.
"Men özümi örtýärin. Men gizlemeýärin. Men azat we basyş astynda däl" diýip, Umm Hamza 8-nji martda ýazdy.
Umm Hamza twitter hasabynda özüni «Şwesiýany terk eden we halyfatda (YD-nyň kontrolluk edýän territoriýasynyň jeňçiler tarapyndan berlen ady) ýaşaýan çagaly musulman aýal» hökmünde suratlandyrýar.
Ol YD-nyň Siriýadaky esasy mesgeni bolan Rakkadaky gündelik durmuşynyň, şol sanda köçe pişikleriniň, köçe bazarynda satylýan gök önümleriň we köçe dükanynda satylýan iýgi-içgileriň suratyny twit edýär.
Umm Hamza öz twitter hasabyny ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň jeňçilere garşy urýan howa zarbalary barada maglumat bermek we komment ýazmak üçin hem ulanýar.
Şwed aýaly Günbatar metbugatynda YD dolandyryjy astyndaky durmuşy tankyt edýän makalalar barada hem ýazýar we olary «toslama hekaýalar» diýip atlandyryp, Rakkadaky «durmuşyň gowudygyny» tekrarlaýar.
Umm Hamza ýanwar aýynda üç sany ýaş gyzyň klas otagynda stol başynda oturanyny görkezýän suraty twit etdi. Ol gyzlaryň başynda örtgi bar. Umm Hamza ol suratyň Rakkadaky mekdepde okaýan gyzlary görkezýändigini aýdýar.
"media ýalan sözleýär. Çagalar yd-da gowy ýaşaýar» diýip, Umm Hamza «Yslam döwleti» toparyny nazara alyp aýtdy.
"Özümi ilkinji gezek azat duýdum"
Umm Hamza ýanwar aýyndaky başga bir twitinde «özüni aýal hökmünde ömründe ilkinji gezek azat duýandygyny» ýazdy.
Umm Hamzanyň twitleri Siriýadaky «Yslam döwleti» toparyna goşulýanlaryň motiwleri babatda käbir içerki garaýyşlary aňlamaga mümkinçilik berýär. Bu garaýyşlar, mysal üçin, geçen aý Stambula gidýän uçara münüp, şondan bäri tapylmaýan üç britaniýaly gyz ýaly, beýleki günbatarly ýaş musulman aýallaryň bu tarapa yrylmasynyň sebäplerini yzlamakda käbir möhüm tutaryklary berip biler.
Umm Hamza ýaly, gürrüňi edilýän üçlük -- Şamima Begum, 15, Kadiza Sultana, 16, we Amira Abase, 15 – dagy hem Rakkada ýaşaýandyr öýdülýär.
Terrorçylyk boýunça gözleg-agtaryş geçirýänleriň käbiri YD toparynyň Günbatar gyzlaryny gelinlik toruna düşürmek üçin internetde pedofilleriň – beçebazlaryň ulanýan pirimlerini ulanýandygyny, ýagny gizlin gatnaşyk gurup, ynama girýändigini aýdýar.
Biritaniýanyň “Inspire” guramasyndan, musulman aýallar bilen ekstremizmiň öňüni almak boýunça iş alyp barýan Kalsum Başiriň BBC-ä aýtmagyna görä, YD-nyň adam toplaýjylary ýaş we goragsyz aýallary ele salmak üçin örän üýtgeşik kampaniýa alyp barýarlar.
Emma Umm Hamza Rakkadaky YD-a meýletin goşulandygyny aýdýan hem bolsa, Şwesiýanyň zorlukly ekstremizme garşy milli kordinatory jeňçi toparyň adam toplamagynyň garaňky tarapynyň hem üstüni açdy.
Mejbury meýletinlik
Mona Sahlin Şwesiýanyň SVT telewizion stansiýasyna dekabrda käbir şwed gyzlarynyň Siriýadaky YD toparyna goşulmaga mejbur edilýändigini aýtdy.
YD-a goşulan şwed aýallarynyň käbiri, Umm Hamza ýaly, Siriýa «nämedir bir zada öwrülmek arzuwy» bilen giden hem bolsalar, hakykatda olar düýpden başga reallyk bilen ýüzbe-ýüz boldular» diýip, Sahlin aýtdy.
Şwesiýanyň Sapo howpsuzlyk gullugynyň başlygy Anders Thornberg Şwesiýa Siriýa we Yraga söweşmäge gidýän şwesiýalylaryň sanynyň çalasyn köpelmegine şaýat bolýar diýýär.
YD toparynyň hatarynda söweşmek üçin Siriýa we Owganystan, Ýemen ýaly beýleki ýurtlara 300 çemesi şwesiýaly gitdi diýip, Thornberg hasap çykarýar.
YD toparyna goşulmaga gidýän şwesiýalylaryň käbiri ýaş ýetginjekler. Noýabr aýynda şwed ýokary mekdepleriniň üç studenti, 17 ýaşyndaky iki oglan we 16 ýaşyndaky bir gyz Şwesiýadaky aeroportda saklandy, olar görnetin Siriýadaky YD toparyna goşulmak üçin Stambula barýardy.
60 çemesi ýaş britan aýaly, köpüsi 20 ýaşynda we ondan hem aşakda, YD topraryna goşulmak üçin Siriýa gidendir diýip bilinýär.
"Bu ulalýan problema we hakyky aladanyň biri" diýip, Britaniýanyň terrora garşy göreş boýunça uly milli kordinatory Helen Ball 1-nji martda «The Independent» gazetine aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
OýunlarÝapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçirilýän V Aziýa oýunlary
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aşgabadyň merkezinde gurulýan Olimpiýa şäherjigi öz içinde birnäçe sport desgalaryndan, myhmanhanalardan we beýleki gerek bolan bi...Olimpiýa şäherjigi
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde resmi taýdan döredildi we gir...Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylyň 17-27-nji sentýabry aralygynda geçiril...Türkmenistan oýunlara taýýarlyk görýär
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary ilkinji gezek Merkezi Aziýanyň merjeni "Aşgabat" şäherinde 2017-nji ýylda geçiriler.
2010-njy ýylyň 19-njy dekabrynda Kuweýtiň paýtagty El-Kuweýtde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi bilen Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň hem-de Aşgabat şäher häkimliginiň arasynda 2017-nji ýylda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherinde “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hakynda” iki taraplaýyn şertnama gol çekildi.
2010-njy ýylyň 5-nji noýabrynda türkmen paýtagtynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 2017-nji ýylda V Aziýa oýunlarynyň geçiriljek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň düýbi tutuldy. Sebitde iri Olimpiýa şäherjigi 157 gektar meýdanda ýerleşer. Bu Olimpiýa şäherjigi 30-dan gowrak dürli desgany, şol sanda ýaşaýyş-durmuş, ulag we beýleki üpjünçilik ulgamlaryny öz içine alýar. Täze guruljak desgalaryň umumy bahasy ABŞ-nyň 5 milliard dollaryna barabardyr . Bu şäherjigiň gurluşygy üç tapgyrda amala aşyrylar. Şeýlelikde 2014-nji ýylda Olimpiýa şäherjiginiň birinji tapgyrynyň, 2015-nji ýylyň dekabrynda bolsa ikinji tapgyrynyň gurluşygy tamamlandy.
Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetini döretmek hakynda Karara gol çekdi.
Aşgabat şäherinde 2014-nji ýylyň 27-28-nji noýabrynda 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna birinji gezek Okeaniýa ýurtlarynyň gatnaşmagy barada degişli resminama gol çekmek dabarasynda Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Sport meýilnamasyna ozal ylalaşylan 19 sany gönüşine goşmaça Türkmen milli göreşi bilen Atly sportyň päsgelçiliklerden bökmek görnüşini (Konkur) goşmagy teklip etdi. Hormatly Prezidentimiziň beren teklibi Aziýa Olimpiýa Geňeşi tarapyndan makullanyldy we bilelikde tassyklanyldy.
Oýunlar
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçirilýän V Aziýa oýunlary
Resmi habarlar
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017-Oýunlaryň resmi keşbi10 Ýanwar, 2017 (18:36)
- Resmi habarlar
Täze ýeňişler üçin – täze fakultet27 Dekabr, 2016 (10:14)
- Resmi habarlar
Aziada-2017: Türkmenistan dünýä üçin açylýar24 Dekabr, 2016 (12:50)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň monorelsli ýoly sport klasteriniň sport we infrastruktura desgalaryny birleşdirdi22 Dekabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Köpugurly sport toplumynda kaşaň «Olimpiýa» myhmanhanasy gururldy01 Dekabr, 2016 (12:49)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň telekeçilik merkezi sport klasterine sazlaşykly utgaşdy28 Noýabr, 2016 (12:52)
- Resmi habarlar
Medeni-jemgyýetçilik merkezi Olimpiýa şäherjiginiň dynç alyş infrastrukturasynda möhüm orny eýeleýär24 Noýabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017 Oýunlar Akademiýasyna işe almak maksatnamasyna başlaýar21 Noýabr, 2016 (12:21)
- Resmi habarlar
Türkmen-owgan hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň ugurlary kesgitlenildi15 Noýabr, 2016 (20:58)
- Resmi habarlar
Türkmenistanda halkara sergi we maslahat geçirilýär09 Noýabr, 2016 (17:53)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň barşy bilen tanyşdy03 Noýabr, 2016 (15:39)
- Resmi habarlar
“Aziada-2017” taslamasy Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Baş Assambleýasynda görkezildi29 Oktýabr, 2016 (19:49)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Aziada-2017-ä taýýarlyk görmek meseleleri boýunça maslahat geçirdi13 Oktýabr, 2016 (15:45)
- Resmi habarlar
Ýeňil atletika toplumy-Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň esasy binalarynyň biridir13 Oktýabr, 2016 (14:51)
- Resmi habarlar
Halkara täzelikler ulgamy Aziada — 2017 we Aziýa ulag geçelgesini döretmekde Türkmenistanyň orny barada habar berýär10 Oktýabr, 2016 (11:06)
- Resmi habarlar
Türkmenistan-Hytaý: Netijeli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagyň ugry bilen27 Sentýabr, 2016 (18:23)
- Resmi habarlar
Pälwanlar we agyr atletikaçylar üçin kiçi türgenleşik zallary27 Sentýabr, 2016 (16:31)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň sport metbugaty assosiasiýasynyň Altyn medaly bilen sylaglandy23 Sentýabr, 2016 (21:38)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)


text:
Türkmenistanda täze-täze iş orunlarynyň döredilýändigi, diňe 2014-nji ýylda 57 müňe golaý adamyň täze işe ýerleşip biljegi aýdylýar. Şol bir wagtda müňläp türkmenistanly daşary ýurtlara gidip, iş gözlemeli bolýar.
Azatlyk Radiosyna gelip gowuşýan habarlarda Türkmenistanda işsizligiň uly meselä öwrülendigi, işe girmek üçin köplenç para bermeli bolýandygy aýdylýar. Mundan başga, öz işlerini açyp, telekeçilik bilen meşgul bolýan, söwda edýän raýatlaryň hem emeli kynçylyklara sezewar edilýändigi barada habarlar gelýär.
Eýsem Türkmenistanda ilaty iş bilen üpjün etmekde gyssagly nämeler edilmeli we baý ýurtdaky iş garyplygyny aradan aýyrmaga nämeler böwet bolýar?
Bu baradaky söhbete ýerli synçylar gatnaşdy, şeýle-de siz okyjylaryň bu mesele boýunça ýazan teswirlerini diňläp bilersiňiz.


text:
“Türmken atlary” döwlet birleşiginiň Halkara atçylyk sport toplumy “Intellektual eýeçiliginiň çäginde iň gowy kärhana” atly baýraga mynasyp boldy. Bu abraýly halkara baýragy Intellektual eýeçiliginiň bütindünýä guramasy (WIPO) tarapyndan döredildi. Birleşen Milletler Guramasynyň ulgamynyň bu hökümetara ýöriteleşdirilen guramasy intellektual eýeçilik ulgamynda esasy halkara konwensiýalaryň birnäçesini dolandyrmak bilen meşgullanýar.
Intellektual eýeçiliginiň bütindünýä guramasynyň Baş direktory Frensis Garriniň WIPO-nyň baýragyny gowşurmak dabarasynda eden çykyşynda belleýşi ýaly, bu baýrak Halkara atçylyk sport toplumyna sebitde iň gowy kärhanalaryň biri hökmünde gowşuryldy. Bu toplum özüniň esasy işiniň ugry boýunça, şeýle hem innowasion täjirçilik we marketing strategiýalaryny durmuşa geçirmekde intellektual eýeçilik ulgamynyň, mahabat işiniň mümkinçiliklerini netijeli ulanmak ulgamynda uly üstünliklere eýe boldy.
Ştab-kwartirasy Şweýsariýanyň Ženewa şäherinde ýerleşýän Intellektual eýeçiliginiň bütindünýä guramasy 1967-nji ýylda döredildi. Bu guramanyň esasy maksady ähli ýurtlaryň ykdysady, durmuş we medeni ösüşiniň möhüm guraly bolup durýan intellektual eýeçiligi netijeli ulanmaga we goramaga ýardam etmekden ybaratdyr. WIPO-nyň işinde intellektual eýeçilik ulgamynda halkara kanunlary we kadalary işläp taýýarlamaga, intellektual eýeçilige degişli meseleleri milli ösüş maksatnamalaryna goşmaga uly üns berilýär. Türkmenistan 1995-nji ýyldan bäri WIPO-nyň agzasy bolup durýar.
Halkara atçylyk sport toplumy – Merkezi Aziýadaky iň iri atçylyk merkezi diňe bir Türkmenistanda däl, eýsem daşary ýurtlarda hem uly meşhurlyga eýe boldy. Bu kanunalaýyk ýagdaýdyr: mälim bolşy ýaly, hut şu ýerde, Köpetdagyň etegindäki ajaýyp künjeklerde müňlerçe ýyl mundan ozal adamzat siwilizasiýasynyň medeni atçylygynyň gözbaşy peýda boldy we meşhur ahalteke atlarynyň taryhy mekany şu ýerler bilen baglanyşyklydyr. Meşhur “ganatly bedewler” häzir hem türkmenleriň aýratyn buýsanjy, bahasyna ýetip bolmajak milli baýlygy bolmagynda galýar.


text:
Günbatar Afrikada “Ebola” wirusy ýokaşan Ispaniýanyň raýaty öýüne dolandy. Şeýlelikde, Ispaniýa öz raýatyna “Ebola” wirusy ýokaşan ikinji Günbatar ýurdy boldy.
Liberiýadaky keselhanada işlän ruhany Miguel Paýares (Miguel Pajares) Ispaniýanyň Howa güýçlerine degişli uçarda Madridiň golaýyndaky aeroporta bardy.
Şu aýyň başynda “Ebola” wirusy ýokaşan iki amerikan raýaty hem Liberiýadan Birleşen Ştatlaryň Atlanta sebitine barypdy. Olara Atlanda-da heniz adamda synag edilmedik derman bilen bejergi berdiler.
Berlen maglumatlara görä, Birleşen Ştatlaryň işlenilip taýýarlanan derman bilen üpjün edilen bu amerikalylaryň saglyk ýagdaýlary gowulaşýar.
Häzire çenli “Ebula” wirusy sebäpli 1 müňe golaý adam heläk boldy.


text:
Ýaponiýanyň premýer-ministri Şinzo Abe Krymy aneksiýa edeni, ýagny bir sebiti zor bilen öz territoriýasyna goşany üçin Russiýany ýazgardy.
Çarşenbe güni Ýaponiýanyň parlament geňeşinde çykyş eden Abe Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň Krym ýarymadasyny aneksiýa etmek baradaky şertnama gol goýmagyna Tokio “Ukrainanyň territorial bütewiligini we özygtyýarlylygyny bozýan hereket” hökmünde garaýar diýdi.
Şeýle-de, ol Ýaponiýa G-7 toparyndaky ýaranlary bilen maslahatlaşyp, Russiýa garşy has köp çäreleri durmuşa geçirmäge sereder diýdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ABŞ-nyň 4-nji iýulda belleýän Garaşsyzlyk güni mynasybetli Obama ýollan gutlag hatynda ABŞ bilen has gowy gatnaşyklara çagyryş etdi.
Kremliň beýannamasyna görä, “Putin Orsýetiň we ABŞ-nyň halkara durnuklylygyny we howpsuzlygyny gorap saklamak boýunça goşmaça jogapkärçiligi öz üsütne alan ýurtlar hökmünde tutuş dünýäniň bähbidi üçin hyzmatdaşlyk etmeli” diýip nygtapdyr.
Orsýetiň we ABŞ-nyň gatnaşyklary ençeme aý bäri sowaşdy. Moskwanyň Krym ýarymadasyny öz düzümine goşmagyndan soň gatnaşyklar hasam ýaramazlaşypdy. ABŞ-nyň ilçisi Maýkl Makfol (Michael McFaul) fewral aýynda wezipesinden çekilensoň, Waşingtonyň Moskwada ilçisi ýok.
Putin 1-nji iýulda eden çykyşynda ABŞ-nyň Ýewropany şantaž edip, onuň Moskwa bilen ykdysady hyzmatdaşlygyny togtatmagyny talap edendigini aýtdy.


text:
Türkmenistan indiki ýylyň 12-nji fewralynda nobatdaky prezident saýlawlaryny geçirer diýip, döwlet eýeçiligindäki metbugat habar berdi.
Bu habar Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň düzediş girizilen we prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ömürlik dolandyryşynyň öňündäki päsgelçilikleri aradan aýran görnüşi kabul edileninden bir aý soň ýaýradyldy.
Prezident saýlawlarynyň geçiriljek senesi 15-nji oktýabrda türkmen parlamenti tarapyndan tassyk edildi.
Prezident Berdimuhamedow 14-nji sentýabrda Ýaşulular maslahaty we parlamenttarapyndan tassyklanan konstitusiýa düzedişlerini geçen aý tassyk etdi.
Bu düzedişler berk kontrol astynda saklanylýan Merkezi Aziýa ýurdunda prezidentlige kandidatyň aňry ýaş çägi baradaky ozalky düzgüni, ýagny 70 ýaşdan geçen adamyň bäsleşige goýberilmezligi baradaky çäklendirmäni aradan aýyrýar.
Şeýle-de bu düzedişler indiki prezidentlik möhletlerini häzirki bäş ýyllygyndan ýedi ýyllyga uzaldýar.
Döwlet eýeçiligindäki TDH habar gullugy Türkmenistanyň ähli syýasy partiýalarynyň, Demokratik partiýanyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, Agrar partiýanyň öz prezidentlige kandidatlaryny hödürlejekdiklerini aýtdy.
Bu üç partiýanyň üçüsi hem prezident Berdimuhamedowyň dolandyryşyna berk goldaw bildirýär.
59 ýaşyndaky Berdimuhamedow 2006-njy ýylyň aýagynda, ozalky ömürlik prezident Saparmyrat Nyýazow ýogalanyndan soň häkimiýet başyna gelip, 2007-nji we 2012-nji ýyllardaky prezident saýlawlarynda sesleriň aglaba köplügini almak bilen ýeňiji boldy.
Gaza baý Türkmenistan dünýädäki iň bir izolirlenen ýurtlaryň biri bolup, hiç wagt Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy tarapyndan adalatly we demokratik diýlip baha berlen saýlaw geçirmedi.
Hukuk toparlary bu ýurtda başga pikirlilige çydalmaýandygyny, hökümet tankytçylarynyň ýa türmä, ýa-da ruhy hassahana ýerleşdirilmeginiň adaty bir zada öwrülendigini, garaşsyz medianyň bolsa asla ýokdugyny aýdýarlar.