text:
7-nji martda geçirilen parlament saýlawlaryndan soň Yrakda emele gelen ýagdaýa adam hukuklaryny goraýjylar alada bildirýärler.
Amnesty International guramasy ses berişlikden soň onuň netijeleri bilen bagly dürli syýasy güýçleriň arasynda dörän garşydurmalar ýurtda güýç ulanmalaryň hem parahat ilatdan adam pidalarynyň artmagyna getirendigini belleýär.
“Diňe apreliň birinji hepdesinde terror hüjümleriniň netijesindje 100-den gowrak yrakly öldi” diýip, bu gurama nygtaýar.
Düýn milli saýlaw komissiýasy 52 kandidatyň peýdasyna oklanan býulletenleri güýçsüz diýip yglan etdi. Saýlaw komissiýasy bu kandidatlary gadagan edilen “Baas” partiýasy bilen baglanyşdyrýar.


c: text/html

text:
13-17-nji sentýabrda Aşgabatda Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 34-nji mejlisi geçiriler. Oňa Aziýa we Okeaniýa sebitleriniň ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň wekilleri, Halkara Olimpiýa komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň ýolbaşçylary gatnaşar. Maslahatyň çäklerinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Ýerine Ýetiriji we Maliýe komitetleriniň mejlisini geçirmek göz öňünde tutulýar.
Daşary ýurtly myhmanlar üçin Aziada—2017-diniň ýaryşlarynyň geçjek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň desgalary bilen tanyşlygy öz içine alýan medeni maksatnama guralar.
Bu barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 21-nji awgustdaky mejlisinde habar berildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýöne uzak ömür hökmany suratda durmuş ýagdaýynyň gowulanandygyny aňladanok. Tersine, adam garradygyça, onuň hal-ýagdaýy peselip, berilýän goldaw kemelip başlaýar.
Birleşem Milletler Guramasynyň barlaglary ösüp gelýän ýurtlaryň özlerindäki ýaşy gojalyşan adamlaryň sanynyň artmagyna, galyberse-de olaryň ýaşaýyş şertlerini ýeňilleşdirmäge has-da beter taýýarlyksyzdygyny görkezýär.
Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan garrylaryň hukugyny goramak boýunça şu hepde Nýu Ýorkda ýola goýlan forumda çykyş edenler ýaşy 60-dan geçen adamlaryň dünýäniň köp ýurtlarynda sosial goragdan köplenç mahrumlygyny aýtdylar.
Kraig Mokhiber Birleşem Milletler Guramasynyň Adam hukuklary baradaky Komissarlygynyň işgäri. Ol köp ýurtlarda adam hukuklarynyň basgylanmagyndan ejir çekýänleriň ýaşy gojalan adamlardygyny aýdýar: “Dünýäniň köp ýerlerinde jynsparazlyk, aýallaryň ala tutulmagy barha azalýar. Ýöne garrylaryň ala tutulmagy welin, gitdigiçe artmak bilen. Näme üçin beýle? Muňa näme sebap bolýar? Meniň pikirimçe, häkimiýetler”.
Birleşem Milletler Guramasynyň Ykdysady we Sosial işler bölüminiň başlygy Şa Zukangyň aýtmagyna görä, adam hukuklary meselesinde ýaşy
Garrylaryň ala tutulmagy gitdigiçe artmak bilen. Muňa näme sebap bolýar? Meniň pikirimçe, häkimiýetler.
gaýdyşan adamlaryň ýagdaýyna üns bermelidigini agza döwletleriň hemmesi biragyzdan tassyklaýarlar. Ýöne dürli ýurtlaryň bu meselä çemeleşişi tapawutly. Şa bu barada Hytaýy mysal getirip: “Bu ýerde bir çagalylyk syýasaty maşgala ýagdaýyny heläkçilik derejesine ýetirdi” diýýär.
“Adamlaryň ömrüniň uzalmagy netijesinde jemgyýetde maşgala gurluşy-da üýtgeýär. Çagalaryň azlygy zerarly öýde öňküsi ýaly garrylara seretmekde maşgala bil baglap bolanok” diýip, Şa belleýär.
Dünýä Bankynyň 2007-nji ýylda çykaran raportynda bellenişi ýaly, bu kynçylyk Gündogar Ýewropa we öňki Sowet Soýuzynda-da bar. Mysal üçin, Orsýetde dogulýan çagalaryň sany azalyp, garrylar köpelýär. Öňümizdäki 20 ýyllykda Orsýetiň ilatynyň 12% aşaklamagyna garaşylýar. Bu hem 17 million adam. Ýöne garrylaryň sany welin, artmak bilen. 2025-nji ýyla çenli Orsýetde ilatyň bäşden biri ýaşy 65-den aşan adamlar bolar.
“Ýaşy gojalan adamlaryň, ýarawsyzlaryň, öýsüz-öwzarsyzlaryň ala tutulmagy, olara gara ýöňkelmegi giňden ýaýran zat. Köp ýurtlaryň erbet dolandyrylmagy-da ýaşy gojalan adamlary medisina kömegi ýaly iň zerur hyzmatlardan hem mahrum edip, olaryň iň bärkije adam hukuklary-da bozulýar” diýip, ýaşy 50-den ýokary adamlaryň bähbitlerini goraýan Amerikan guramasy AARP-niň işgäri Josh Kollet aýdýar.


text:
Germaniýanyň Federal bankynyň dolandyryş agzasy, ýakynda “Germaniýa öz-özüni ýok edýär” atly kitabyny çap etdiren Tilo Sarrasin meýletin dynç alşa gidýändigini yglan etdi. Kitap syýasy goh döretdi.
Sarrasin kitabynda musulman döwletlerinden gelýän immigrantlaryň Germaniýanyň ýerli ilatynyň bähbitlerine howp salýandygyny ýazýar.
Ýurduň esasy syýasy güýçleri, şol sanda kansler Angele Merkel hem Tilo Sarrisiniň kärdeşleri kitaby hem onuň awtoryny tankytladylar.
Mundan öň Federal bankyň dolandyryşy ony öz düzüminden çykarmak haýyşy bilen Germaniýanyň prezidenti Kristian Wulffa ýüz tutupdy.


text:
Antidefamasiýa ligasy (Anti-Defamation League - ADL) guramasy bütin dünýäde antisemit, ýa-da basgaça aýdylanda ýewreýlere ýa-da musaýylara garşy garaýyşlar babatda geçirilen henize çenli deňi-taýy bolmadyk pikir soralyşygynyň netijelerini aýan etdi.
ADL-yň "Global 100-lik: Antisemitizm görkezijisi" (Global 100: Index of anti-semitism) atly pikir soralyşygy 102 ýurtda 53100 adamyň arasynda geçirilipdir.
Guramanyň bildirmegine görä, pikir soralyşygyň esasy maksady bütin dünýäde antiýewreý ýa-da antimusaýy duýgularyň ýeten derejesini we ýitiligini barlamaklyk bolupdyr.
Her dört adamdan biri ýewreýlere garşy garaýşa eýe
Pikir soralyşygyň netijeleri ýewreýlere garşy pikirleriň bütin dünýäde gaty güýçlüdigini we geriminiň hem giňändigini äşgär edipdir.
Pikir soralyşyga gatnaşanlaryň bütin dünýä boýunça 1 milliard 900 müň adama wekilçilik edýändigi nygtalýar we olaryň ýüzden 26 böleginiň, ýagny her dört adamdan biriniň gaty güýçli antimusaýy garaýşa eýedigi bildirilýär. Şol ýüzden 26 bölege degişli adamlar ýewreýlere garşy edilýän hereketler babatdaky 11 sowalyň 6 sanysyna "gaty dogry edýärler" diýen görnüşde jogap beripdir.
Aýdylyşyna görä, ADL guramasynyň antiýewreý garaýyşlary kesgitlemeklik üçin taýýarlan şol 11 sowaly bolsa ABŞ-da soňky 50 ýyllykda geçirilen pikir soralyşyklaryň soraglaryndan emele gelipdir.
ADL guramasynyň milli müdiri Abraham H. Foksmeniň bellemegine görä, pikir soralyşygyň netijeleri antiýewreý garaýşyň ýurtma-ýurt nähili görnüşde ýaýrandygyny hem äşgär edipdir. Onuň aýtmagyna görä, ýewreýlere garşy ýigrenjiň ýaýran ýurtlarynyň arasynda, umuman alnanda, ýewreýleriň asla ýaşamaýan ýurtlary hem bar.
Habar berlşine görä, Nýu-Ýorkly diplomat Leonard Sterniň haýyr-sahawat kömegi netijesinde durmuşa geçirilen şeýle pikir soralyşyk bütin dünýäniň ilatynyň ýüzden 88 böleginiň ýaşaýan esasy 7 regionynda gurnalypdyr.
Gazadan Laosa çenli
Pikir soralyşygyň netijelerine görä, oňa gatnaşan ýurtlardaky ýagdaýy görkezýän grafika hem taýýarlanypdyr. Şol grafikada dünýä döwletlerine antiýewreý garaýşyň az we köp ýaýranlygyndan ugur alyp, orun berlipdir. Meselem, grafikadan belli bolşuna görä, Laosda halkyň diňe ýüzden 0,2 böleginde antiýewreý garaýyş bar. Garaýşyň iň ýokary paý alýan ýeri bolsa Iordan çaýynyň günbatary we Gazanyň araçägidir. Ol ýerde antiýewreý garaýyşlaryň ýaýrawynyň derejesi ýüzden 93-e deň.
ADL guramasynyň milli ýolbaşçysy Kartiss Laşeriň aýtmagyna görä, antisemitizmiň ýewreýleriň ýaşamaýan käbir ýurtlarynda hem ýaýrawynyň giň bolmagy gaty geň netijedir. Ol häzirki pikir soralyşygyň netijelerini, hökümetleriň we jemgyýetçilik guramalarynyň hökman göz öňünde tutmalydygyny belleýär.
Munuň bilen bir hatarda ADL guramasynyň pikir soralyşygynda käbir oňaýly netijeler hem ýüze çykypdyr. Meselem, iňlis dilinde gepleşýän ýurtlarda antiýewreý garaýyşlaryň ýaýrawy ýüzden 13, ýagny bu dereje umumy ýaýrawdan gaty azdyr. Hristian protestantizminiň ýaýran ýurtlarynda bolsa antisemitizmiň derejesi başga dinlerdäki ýurtlara garalanda has pesdedir.
Şonuň ýaly-da, pikir soralyşyga gatnaşanlaryň ýüzden 28 bölegi ýewreýler (musaýylar) barada öňe sürülýän garaýyşlar boýunça 11 sowalyň hiç biri bilen ylalaşmandyr.
Antiýewreý garaýyşlary aňladýan 11 sowal
Ýurtlarda antisemitizmiň ýaýrawy şeýle garaýşy ýaňzydýan 11 sowal bilen kesgitlenipdir. Şeýle 11 garaýyşdan 6 sanysynyň dogrudygy bilen ylalaşýan ýurtlar ýewreýlere garşy bolanlaryň toparyna degişli edilipdir.
Pikir soralyşygynyň ýene bir geň tarapynyň biri bolsa oňa gatnaşanlaryň ýüzden 54 böleginiň Holokost barada hiç zat bilmeýänligidir. Diýmek, her üç adamdan biri Holokost hakynda ýa hiç zat eşitmändir ýa-da munuň bilen baglanyşykly özüniň ýeterlik maglumata eýe däldigine ynanýar.
Ýewreýler ýa-da musaýylar barada iň ýaýrawly nädogry garaýyş ýa-da stereotip, ynha şulardan ybarat: "Olar Ysraýyla öz ýaşaýan ýurdundan has wepalydyr". Pikir soralyşyga garnaşanlaryň ýüzden 41 bölegi bu garaýyş bilen "gaty dogry" diýip, ylalaşypdyrlar.
Ýene bir garaýyş hem, ynha şeýle: "Ýewreýler biznes dünýäsinde esasy häkimýete eýe". Pikir soralyşyga gatnaşanlaryň ýüzden 35 bölegi şeýle garaýşa ynanýar we bu garaýşyň iň köp ýaýran ýeri Gündogar Ýewropa ýurtlary.
Pikir soralyşyga gatnaşanlaryň ýüzden 74 bölegi ömründe ýewreýe hiç duş gelmändigini aýan edenem bolsa, olaryň ýüzden 25 bölegi, muňa garamazdan, antiýewreý garaýşa eýedir.
Pikirini beýan eden her 10 adamdan 3 sanysy, ýa-da umumy sanyň ýüzden 30 bölegi, ýewreýleriň bütin dünýäniň ilatynyň ýüzden 1 böleginden 10 bölegine çenli ilaty emele getirýändigine ynanýarlar. Toparyň ýüzden 18 bölegi bu sanyň ýüzden 10-dan hem geçýändigini belläpdir. Aslynda bolsa ýewreýler bütin dünýäniň ilatynyň 0,19 bölegini emele getirýär.
Antimusaýy sebitler barada
Antiýewreý ýa-da antimusaýy garaýşa eýe bolanlaryň aglaba bölegi diýen ýaly Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika sebitlerinde ýaşaýanlar bolup durýar. Ýewreýler barada öňe sürülýän 11 garaýşyň dogrudygyna ynanýanlaryň ýüzden 74 bölegi, ynha, şol sebitlerde ýaşaýanlar. Bu sebitlerden başga ýurtlarda ýaşaýanlaryň ýüzden 23 bölegi hem şeýle garaýyşlary kabul edýär. Antimusaýy garaýyşlary bolan sebitler öz arasynda şeýle toparlara bölünipdir:
Gündogar Ýewropa: ýüzden 34
Günbatar Ýewropa: ýüzden 24
Demirgazyk Afrika: ýüzden 23
Aziýa: ýüzden 22
Amerika materigi : ýüzden 19
Okeaniýa: ýüzden 14
Ýurtlar we dinler boýunça hem antiýewreý garaýşynyň derejesi kesgitlenipdir. Owaldan bolşy ýaly, käbir protestant hristian - Daniýa (9%), Gollandiýa (5 %), Britaniýa (8%) ýaly ýurtlarda antimusaýy garaýyşlary gaty az ýaýrawly. Skandinawiýa ýurtlarynda bolsa şeýle garaýyş ýok diýen ýaly. Ýöne, muňa garamazdan, Fransiýada (37%) antimusaýy garaýyşlar has ýaýrawlydyr.
Pikir soralyşygyň aýan etmegine görä, prawoslaw hristian ýurtlarynda antisemitizm protestant ýurtlardaka garalanda has aç-açan ýaýran
Gündogar Ýewropada iň az antiýewreý garaýşa eýe ýurt Çehiýadyr (13%). Deňeşdirmek üçin mysal getirilse, onda Polşada bu san ýüzden 45 derejede.
Hristian ýurtlarynyň arasynda antiýewreý garaýyşlaryň iň ýokary derejä eýe bolan ýurdy Gresiýa (69%) hasaplanýar.
Pikir soralyşyk hoşniýetlilik miflerini ýok edýär
Antimusaýy garaýyşlar musulman ýurtlarynda has giňden ýaýran. Yrakda halkyň ýüzden 92, Ýemende 88, Alžirde 87, Liwiýada 87, Kuweýtde 82 bölegi ýewreýlere garşy garaýyşlara eýe. Antisemitizm garaýyşlary Türkiýede (69%) we Eýrandaky (56%) bilen deňeşdirilende has ýokary derejededir.
Pikir soralyşygyň netijelerinde ýene bir geň galdyrýan ýagdaý hem Ýakyn Gündogar sebitinden daşarky musulman ýurtlarda antimusaýylygyň has az ýaýranlygydyr. Azerbaýjanda hem ýagdaý şeýle bolup, Azerbaýjanda antimusaýylyk ýüzden 37 prosent derejesindedir.
Bu Gürjüstandaky (32%) derejeden has köp, Ermenistandakydan (58%) bolsa azdyr. Şeýlelikde Ysraýyl bilen hyzmatdaş hasaplanýan we ýewreýler bilen bolan gowy gatnaşyklary babatda öwünýän Azerbaýjan, dünýä boýunça görkezjiler hasaba alynmasa, iň bärkisi Günorta Kawkazda-da ýewreýlere iň hoşniýetli garaýan ýurt däldir.
Russiýada we Moldowada bu san 30, Gazagystanda 32, Belarusda we Ukrainada, edil Litwada bolşy ýaly, ýüzden 38 derejededir.


text:
Bu saýlawlar Gyrgyzystan üçin möhüm hasaplanýar. Bu ýurduň ýörjen-ýörjen hereket edýän parlamentar demokratiýasynyň geljegi kimiň prezident saýlanjagyna bagly. Parlamentar demokratiýa sistemasy awtoritar dolandyryş usuly agyr basýan Merkezi Aziýa üçin täzelikdir.
Şeýle hem bu saýlawlar ýurduň günortasy bilen demirgazygynyň arasyndaky bölünişikleriň ýitileşen döwrüne gabat geldi. Bu ýagdaý geçen ýyl ýurduň günortasynda bolan çaknyşyklar mahalynda uly adam ýitgilerini we maddy zaýaçylyklary başdan geçiren etniki özbekleriň has hem izolirlenmegine sebäp bolup biljekdi.
Saýlawlaryň netijesi başga ugurlara hem täsir eder. Gyrgyzystan öz territoriýasynda hem Birleşen Ştatlaryň, hem Orsýetiň harby bazalaryny saklaýan ýeke täk ýurtdur. Dalaşgärleriň ençemesi, şol sanda öňde barýan Almazbek Atambaýew bilen seresap gatnaşyk guran Kremliň Moskwa we beýleki post-sowet döwletleri bilen has güýçli söwda we howpsuzlyk hyzmatdaşlyklarynyň hatyrasyna Bişkek Waşingtondan ýüz öwürmäge başlar diýip, umyt edýän bolmagy mümkin.
Saýlaw uçastoklary ýerli wagt bilen sagat 19.00-da ýapyldy. Merkezi saýlaw komissiýasynyň habar bermegine görä, ses berişlige Gyrgyzystanyň hasaba alnan 3 million saýlawçylarynyň ýarsyndan gowragy gatnaşypdyr. Iň ýokary gatnaşyk demirgazykdaky Çuý we Talas regionlarynda boldy, olaryň birinjisinde saýlawçy hökmünde hasaba alnanlaryň 72 prosenti, beýlekisinde bolsa 81 prosenti ses beripdir.
Uly bir zorluklaryň ýa galplyklaryň bolandygy barada habar ýok, emma saýlaw resmileri saýlawçylaryň sanawyndaky ýalňyşlyklar sebäpli ýüzlerçe adamyň ses berip bilmändigini boýun aldylar. Bu ýagdaý oppozision kandidatlaryň saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň gurnalmagy baradaky basyşlaryny güýçlendirip biler.
55 ýaşly öňde baryjy dalaşgär Atambaýew öz ses bermek hukugyny ulanandan soň çykyş edip, özüniň 15 garşydaşyny ýeňmegi üçin gerek bolan köpçüligiň sesini alyp biljegine umyt baglady.
“Hemme zat Hudaýyň elinde. Hudaýyň isleýşi ýaly hem bolar. Emma men bu birinji tapgyrda belli bolar diýip, umyt edýärin. Bu ýagdaý adamlaryň kän bir kösenmezligine getirer. Näme boljagyny görübermeli bolarys” diýip, Atambaýew aýtdy.
Muňa garamazdan, köp adamlar bäsleşik iki hepdäniň dowamynda ikinji tapgyra uzar diýip, çak edýärler. Eger şeýle bolsa, hem Orsýetiň, hem Günbataryň goldawyna eýe bolan aram garaýyşly syýasatçy Atambaýew milletçilige ýykgyn edýän iki sany günortaly dalaşgärleriň biri bilen gidişmeli bolar.
Emma dalaşgärleriň biri, parlamentiň öňki başlygy Adahan Madumarow žurnalistleriň öňünde çykyş edip, özüniň “ýeňiljegine ynanmaýandygyny” aýtdy. Ol bäsleşigiň ikinji tapyryny geçirmeli boljagyny öňe sürdi.
“Biz realist bolmaly. Optimist hem däl, pessimist hem däl, realist bolmaly. Hudaý muny ikinji tapgyra geçirmegi makul görer, men muňa doly ynanýaryn” diýip, Madumarow aýtdy.
Agyr ýol
5,5 milliona golaý ilaty bolan Gyrgyzystan strategiki taýdan möhüm regionda, güýçli goňşularyň arasynda ýerleşýär. Geçen ýyl Bakiýew häkimiýetden agdarylandan iki aý soň ýurduň günortasynda özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda etniki çaknyşyklar ýüze çykyp, şol wakalarda 500-e golaý adam öldi.
Köp adamlar bäsleşigiň ikinji tapgyry täze çaknyşyklara sebäp bolar diýip howatyrlanýarlar.
Madumarow hem, günortaly ikinji dalaşgär, “Ata-Žurt” partiýasynyň parlamentdäki lideri Kamçybek Täşiýew hem islenmeýän netijäniň günortada zorlukly çaknyşyklara sebäp bolup biljekdigini duýdurdy.
Birnäçe saýlawçylar ses berişliklerde käbir kynçylyklaryň ýüze çykandygyny hem gürrüň berdiler. Ençeme adam saýlawçylaryň sanawynda öz adyny tapyp bilmedi. Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugyna 80-e golaý adam jaň edip, öz atlaryny saýlawçylaryň ýerli sanawyndan tapyp bilmändiklerini aýtdylar.
“Biz Ak-Žarda ýaşaýarys, bu ýerde dürli ýerlerden gelen adamlar ýaşaýar. Bizi öňünden hasaba aldylar, biziň Keleçek saýlaw uçastogynda ses bermelidigimizi aýtdylar. Biz 20-den gowrak adam bolup, iki sany mikroawtobus tutup geldik. Indem ýerli saýlaw komissiýasy biziň adymyzyň ýokdugyny aýdýar. Biz ses berip bilemzok” diýip, Kümüş Satarowa aýdýar.
Wezipesinden gitmäge taýýarlanýan häzirki prezident Roza Otunbaýewanyň ogly hem saýlawçylaryň sanawyndan öz adyny tapmady. Saýlaw resmileri kemçilikleriň bardygyny boýun aldylar, emma munuň saýlawlaryň netijesine täsir etjek derejede däldigini aýdýarlar.
Emma oppozision dalaşgärler başgaça garaýarlar. Saýlaw uçastoklary ýapylandan soň gurnalan metbugat konferensiýasynda Madumarow we beýleki bäş sany umydygär dalaşgär bulaşyk sanawlar boýunça gaharly çykyş etdiler, saýlawlaryň islendik netijesiniň saýlawçylaryň hakyky isleg-arzuwlaryny görkezip bilmejekdigini bellediler. Olar saýlaw resmileriniň ençemesiniň wezipeden çekilmegini talap etdiler. Bu ýagdaý olara saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçirilmegini talap etmäge şert döredip biler.
“Gowy we adalatly lidere” zerurlyk
Bakiýewiň kowulmagyndan soň häkimiýet başyna geçen we ýurduň parlamentar demokratiýa geçmegi boýunça soňky çärelere ýolbaşçylyk eden Otunbaýewa 2011-nji ýylyň aýagyna çenli öz wezipesinde galar. Ol Atambaýewiň ýarany hasaplanýar. Ýekşenbe güni ses berenden soň eden çykyşynda Otunbaýewa premýer-ministriň öz ygtyýarlygyndaky maliýe çeşmelerinden saýlaw maksatlary üçin galp peýdalanandygy barada Täşiýewiň eden şikaýatlaryna degip geçdi.
“Administratiw çeşmelerden galp peýdalanylýandygy ýa saýlawlaryň bar bolan düzgünleri we kanunlary bozýandygy baradaky aýyplamalar esassyzdyr” diýip, Otunbaýewa nygtady.
Şeýle hem Otunbaýewa şu günki ses berişligiň “Bakiýewiň adamlarynyň häkimiýeti täzeden eýelemek üçin edýän soňky synanyşygydygyny” belledi. Bu ýerde Täşiýew we Madumarow barada ýaňzydylýar.
Sesleri satyn almak üçin edilen käbir synanyşyklar barada hem habar berildi. Gyrgyzystanyň içeri işler ministri Zarylbek Rysalyýew Çuý regionynda bir adamyň Madumarowa ses bermekleri üçin saýlawçylara 500 som ($11) hödürläp duran wagty tussag edilendigini Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugyna aýtdy.
Saýlawlara 600-den gowrak halkara synçylar gözegçilik edýärler. ÝHHG-niň ýolbaşçylygyndaky halkara synçylaryň missiýasy gyrgyz saýlawlary boýunça özüniň ilkinji beýanatyny duşenbe güni öýlän eder.
Günortada Atambaýewi goldamagyna garaşylýan etniki özbekler saýlawlardan çetleşdiriler diýip, ünji edilýärdi. Eurasianet.org neşiriniň Merkezi Aziýa boýunça redaktory Deýwid Trilliň Oşuň golaýynda bolan bir halkara synçynyň öz “Twitter” hasabynda “Madumarowyň özbekleriň gözüni gorkuzmaga synanyşýandygy görnüp dur. Öňümizdäki hepdeleriň dowamynda Atambaýewe ses beren özbekleriň başyna problema gelmegi mümkin” diýip ýazandygyny habar berdi.
Geçen ýylky zorluklaryň merkezi bolan Oşda iki sany özbek zenan özleriniň ses bermäge gatnaşmaklaryna şat bolandyklaryny Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna aýtdylar. Emma olar kim üçin ses berendiklerini aýtman, “dogry saýlawy” edendiklerini mälim etdiler.
Olaryň biri: “Ýetip gelýän saýlawlar barada ençeme wagtdan bäri eşidip gelýäris. Bu gün biziň hemmämiz şadyýan halda saýlaw uçastogyna geldik. Biz saýlawlara garşy däl” diýip, olaryň biri aýtdy.
Olaryň ikinjisi bolsa şeýle diýdi: “Bize gowy, adalatly lider gerek. Biziň ýurdumyz bölünmeli däl. Biziň hemmämiz bile durmaly, jebis bolmaly. Ine şonda biziň ykdysadyýetimiz galkynyp biler. Gyrgyzystan gowy ýurt bolar we bu ýerde biziň ýaşlarymyz üçin iş ýerleri dörär”.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin duşenbe güni Türkiýaniň liderleri bilen Siriýa dawasyny maslahat etmek, şeýle hem türk-rus bizines hyzmatdaşlygy boýunça gepleşikler geçirmek üçin Stambula barýar.
Wladimir Putin Türk-rus ýokary derejeli hyzmatdaşlyk geňeşiniň maslahatyny alyp barmaga gatnaşar we premýer-ministr Rejep Taýyp Ärdogan bilen gepleşikler geçirer.
Soňky wagtda Siriýa dawasy sebäpli türk-rus gatnaşyklary dartgynlaşypdy.
Türkiýe Moskwanyň uzak wagtdan bäri ýarany prezident Başar al-Assadyň režimini agdarmak barada açyk çagyryş etdi. Orsýet Türkiýäniň goňşusy Siriýadaky söweşe daşky güýçleriň goşulmagyna garşy durdy.
Bu Putiniň iki aýdan soň ilkinji daşary ýurda saparydyr. Çarşenbe güni onuň Türkmenistana saparyna garaşylýar.
Putiniň saparyndan öň Kreml onuň näsaglygy baradaky maglumaty inkär etdi.


text:
Türkiýäniň hökümet resmileri ýurduň günorta-gündogar raýonynda ýekşenbe güni ýüz beren ýer yranmada ölenleriň sanynyň has-da artýandygyny aýdýarlar.
Türkiýäniň Tebigy betbagtçylyklar we adatdan daşary ýagdaýlar boýunça edarasy häzirki wagta çenli bu tebigy heläkçilikde ölenleriň sanynyň 366-a ýetendigini aýdýar.
Ýekşenbe güni Türkiýäniň Wan prowinsiýasynda Rihter ölçeginde 7.2 ball güýji bolan ýer yranmasy bu regionda uly ýykan-ýumrançylyklary döretdi.
Resmi maglumatlarda bu ýer yranmada 2 müň 260-dan gowrak jaýyň ýykylandygy aýdylýar. Halas ediş işleri henizem dowam edýär.


text:
Dünýäniň täze güýçli ösýän ykdysadyýetleriniň arasynda esasy orny eýeleýän bäş döwlet penşenbe güni geçirilen sammitden peýdalanyp, global maliýe sistemasynda hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde özgerişlere çagyrdylar. Olar, şeýle hem NATO-nyň Liwiýadaky operasiýalarynyň özlerini aladalandyrýandygyny bildirdiler.
BRICS topary Braziliýany, Hindistany, Hytaýy, Orsýeti we soňky döwürde Günorta Afrikany-da öz içine alýar. Bu bäş ýurt syýasy we ykdysady taýdan biri-birinden tapawutly bolsa-da, ýolbaşçylar – Hytaýyň prezidenti Hu Jintao, Günorta Afrikanyň prezidenti Jakob Zuma, Braziliýanyň prezidenti Dilma Rousseff, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew, Hindistanyň premýer-ministri Manmohan Singh – agzybir front döretmäge synanyşdylar.
Medwedew BRICS-iň ykdysady potensiýalynyň, syýasy täsiriniň we ösüş perspektiwalarynyň ýaran hökmünde bir adatdaşarylyk bolup durýandygny aýtdy.
Hytaýyň prezidenti: “Häzirki döwür BRICS döwletleriniň dialog we hyzmatdaşlygy güýçlendirmegini talap edýär” diýdi.
“Parahatçylyk, ösüş we hyzmatdaşlyk indi bat alyp güýjäp gelýär. Dünýä bir düýpli, çylşyrymly transformasiýany başdan geçirýär. Halkara gatnaşyklary, hyzmatdaşlygy we reformalary güýçlendirmek, global ykdysady dolandyryşy kämilleşdirip, ýokarlap gelýän bazar ykdysadyýetleriniň we ösüp gelýän ýurtlaryň öz sözlerini aýdyp bilmek hukugyny hem wekilçiligini gowulandyrmak dünýäde baky parahatçylyga, umumy abadançylyga peýdaly bolar” diýip, Hu Jintao aýtdy.
“BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini reformirlemeli”
Bilelikde çykarylan beýannamada bu topar giň esasda düzülen halkara rezerw walýuta sistemasy barada çygyryş etdi. Ýolbaşçylar: “Global maliýe krizisi dünýäniň iň köp ulanylýan puly hökmünde dollara esaslanýan häzirki walýuta düzgüniniň kemçilikli taraplaryny görkezdi” diýdiler.
BRICS ýolbaşçylary ösüp gelýän ýurtlar hem global meselelerde öz pikirlerini aýdar ýaly Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň reformirlenmegine çagyrdylar. Bu topara degişi ýurtlaryň arasynda Howpsuzlyk Geňeşiniň weto hukukly agzasy ýeke Orsýet we Hytaý. Geňeşiň Liwiýanyň howa giňişligini uçuş gadagan zona diýip yglan etmek baradaky kararyny goldan hem BRICS agzalarynyň arasynda diňe Günorta Afrika.
Medwedew ýolbaşçylaryň Liwiýada güýç ulanmakdan saklanmak barada hem ylalaşandyklaryny bildirdi. Bu barada ol: “Biziň umumy tutumymyz bu problemanyň çözgütleriniň güýç ulanmak arkaly däl-de, syýasy we diplomatik ýollar bilen gazanylmagy” diýdi.
Ykdysady aladalar
BRICS döwletleriniň ösüş banklary hem amerikan dollary däl-de, öz ýerli pullarynyň esasynda özara kredit prinsipleriniň ugurlaryny döretmek hakda ylalaşdylar. Dünýäde süýşürilip goýlan pullaryň takmynan 40 prosentine eýe BRICS döwletlerini Birleşen Ştatlaryň söwda we býujet defisiti sebäpli dollaryň uzak möhletli gowşamak mümkinçiligi aladalandyrýar.
Braziliýa we Hindistan Hytaý bilen aradaky söwda defisiti meselesinde-de biynjalyk. Tankytçylaryň pikiriçe, muňa sebäp bolýan hytaý pulunyň hümmetiniň bilgeşleýin pesde saklanýandygy.
BRICS-iň ýolbaşçylary dünýä ykdysadyýetiniň 2008-nji ýylda dörän global maliýe krizisinden indi ýuwaşlyk bilen çykyp gelýändigini, ýöne näbellilikleriň entegem ýok däldigini bellediler.
“Soňky günlerde Günbatar Aziýa we Demirgazyk Afrika ýurtlarynyň käbirinde syýasy gozgalaňlar boldy. Hatda uruş hem barýar. Bular regional durnuklylyga täsir etdi. Bu zatlar biziň dünýäde baky asudalyga we umumy abadançylyga gowuşmazdan öň uzak ýoly aşmalydygymyzy görkezýär” diýip, Hu Jintao aýtdy.
Liderler Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna agzalyga 18 ýyl mundan ozal beren arzasyny özleriniň doly goldaýandyklaryny bildirdiler. Moskwa özüniň merkezi Ženewada ýerleşýän bu söwda guramasyna girmek üçin her bir ýurtd bilen köp gepleşik geçirendigini aýdyp, agzalyk prosesiniň gereksiz ýere syýasylaşdyrylýandygyndan zeýrenýär.
BRICS döwletleri dünýä ilatynyň 40 prosentden gowragyny öz içine alýar. Dünýäde öndürilýän tutuş içki önümiň hem 18 prosenti şu döwletleriň paýyna düşýär.


text:
Orsýetlileriň arasynda meşhur dynç almak merkezi bolan Türkiýä çarter uçuşlary gysga wagtda dikeldiler, diýip Orsýetiň transport ministri Maksim Sokolow 11-nji iýulda Sankt Peterburgda žurnalistlere aýtdy.
Premýer-ministr Dmitriý Medwedew Orsýetiň we Türkiýäniň arasynda ýolagçy howa gatnawyny bir hepdäniň dowamynda dikeltmek barada Transport ministrligine we beýleki edaralaryna 8-nji iýulda görkezme berdi.
Orsýet geçen ýylda Türkiýäniň Siriýa bilen serhedinde orsýet uçaryny urup ýere gaçyrmagynyň yzýany çarter uçuşlaryny ýatyrypdy we Ankara garşy ykdysady sanksiýalary girizipdi.
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar geçen aýda Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan orsýet pilotynyň ölümine gynanç bildirmeginden soň dikelip başlady.


text:
Kosowanyň paýtagty Pristinada oppozisiýa goldawçylarynyň hökümete garşy protest geçirýän wagtynda polisiýa bilen çaknyşyk boldy.
9-njy ýanwarda parahatçylyk bilen başlanan demonstrasiýanyň soňunda käbir oppozisiýa goldawçylary hökümet binalaryna tarap nebit bombasyny we daş zyňdy, ýangyn söndürijiler turan ýangyny tutaşmanka öçürdiler.
Polisiýa mähelläni dargytmak üçin göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Polisiýa bu gozgalaňda 14 töweregi adamyň, şol sanda 10 polisiýa ofiseriniň we iki žurnalistiň ejir çekendigini aýtdy. Şeýle-de, 24 protestçiniň tussag edilendigi aýdylýar.
Proteste birnäçe müň adam toplandy, olar premýer-ministr Isa Mustafanyň işden çekilmegini we irki saýlawlaryň geçirilmegini talap edýärler.


text:
Metbugat maglumatlarynda ýakynda “Talyban” delegasiýasynyň Hytaýyň resmileri bilen gepleşikleri geçirmek üçin Pekine sapar edendigi habar berilýär.
1-nji ýanwardan bäri Owganystanyň we Pakistanyň metbugat serişdeleri “Talybanyň” Dohadaky syýasy edarasynyň wekili Kari Din Mohammadyň (Qari Din Mohammad) ýolbaşçylygyndaky “Talyban” delegasiýasynyň Owganystandaky ýagdaýlary maslahat etmek üçin noýabr aýynyň ahyrynda Hytaýa sapar edendigini habar berýärler.
Pakistanyň "The News International", ýagny “Halkara habarlary” atly neşiriniň 2-nji ýanwarda çap eden maglumatyna görä, “Talyban” delegasiýasy täze owgan prezidenti Aşraf Ganiniň Hytaýa eden dört günlük resmi saparynyň yzýany Pekine barypdyr.
Ganiniň Pekine eden saparynyň dowamynda Hytaý Owganystanyň, Pakistanyň, Hytaýyň we “Talybanyň” wekilleriniň gatnaşmagynda “parahatçylyk we ýaraşyk forumyny” geçirmegi teklip edipdi.


text:
Aşgabatdan Lebap welaýatynyň Gazojak etrabyna göni gatnaýan otly gatnawynyň ýatyrylmagynyň, bu etraba gatnaýan ýolagçylarda käbir bökdençlikleri döredendigi habar berilýär.
Maglumata görä, mundan bir ýyl ozal Aşgabatdan Gazojak etrabyna gatnaýan otly Türkmenabat şäherinde saklanyp, soňra göni Gazojaga gidýärdi. Häzirki wagtda ýolagçylaryň ilki Türkmenabada bilet alyp, ondan soňra hem Gazojaga bilet satyn almaly bolýandygy, munuň hem dürli amatsyzlyklary döredýändigi bellenilýär.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa bu mesele barada Lebap welaýatynyň Birata etrabyndan özüni Ogulgözel diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gürjüstanyň polisiýasy öten agşam paýtagt Tbilisiniň dürli ýerlerinde iki sany partlamanyň ýüz berendigini habar berdi.
Partlamalarda bir adamyň ölüp, ýene bir adamyň hem ýaralanandygy barada maglumat alyndy.
Maglumata görä, birinji partlama Gürjüstanyň oppozision Zähmet partiýasyna degişli ofis jaýlarynyň golaýynda ýüz beripdir. Şondan ýarym sagat ýaly wagt geçenden soň bolsa, şäheriň başga bir künjünde ýene bir partlama ýüze çykypdyr.
Gürjüstanyň Içeri işler ministrligi bu partlamalaryň nähili ýagdaýda ýüze çykandygy we onuň sebäpleriniň näme bilen baglanyşykly bolup biljekdigi barada häzirlikçe maglumat bermekden saklanýar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2006-njy ýylda häkimiýet başyna gelende beren wadalary diňe berlen söz bilen durmuş hakykatynyň arasyndaky boşlugy ulaldýar. Bu pikir düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň Bütindünýä metbugat azatlygy gününe gabatlap çap eden “Azat metbugatyň ganym duşmanlary” atly hasabatynda öňe sürülýär.
Guramanyň Ýewropa we postsowet döwletleri boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Ýohan Bir Berdimuhamedowyň häkimiýete geçeli bäri agzalýan hasabatyň her ýylky sanyna goşulyp gelýändigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Repressiýa we ýapyklyk
“Gynansam-da, bu ýyl hem Gurbanguly Berdimuhamedow “azat metbugatyň ganym duşmanlary” sanawyna goşuldy” diýip, Ýohan Bir aýdýar. “Türkmenistan dünýäniň iň repressiw we ýapyk ýurtlarynyň biri bolup galýar. Ähli metbugatyň üstünden ýokary derejedäki berk senzura goýlup, ähli habar serişdeleri hökümetiň elinde saklanýar”.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň hasabatynda ýurtdaky bäş telewizion kanalyň, 25 gazetiň we 15 žurnalyň üstünden berk senzuranyň girizlendigi hem bellenilýär.
“Azat metbugatyň ganym duşmanlary” hasabatynda Türkmenistandaky bar bolan internet-kafelere, girilýän internet saýtlara berk gözegçilgiň bardygy aýdylyp, ýurtdaky internet ulgamyna ýaňsylanyp “Türkmenet” ady berlipdir.
Ýohan Bir prezident Berdimuhamedowyň häkimiýete gelmegi bilen, onuň reformalary amala aşyrmak barada köp wadalary berendigini, emma bularyň henize çenli durmuşa geçmän gelýändigini aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, ozalky lider Saparmyrat Nyýazowyň ýöreden syýasaty dowam etdirilip, häzir Berdimuhamedow ýurtda öz şahsyýet kultuny döredip başlapdyr.
Şahsyýet kulty
“Berdimuhamedow indi resmi derejede diýen ýaly “Arkadag” diýlip atlandyrylyp başlandy. Ol özüni, atasyny mahabatlandyrýar. Käbir maglumatlara görä, ol “Ruhnamanyň” ornuny tutjak, täze bir kitaby çykarmagy göz öňünde tutýar” diýip, Guramanyň Ýewropa we postsowet döwletleri boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Ýohan Bir aýdýar.
Penşenbe güni çap bolan hasabatda häzir ýurtda Nyýazowyň portretleriniň ýerine ýylgyryp duran Berdimuhamedowyň suratlarynyň peýda bolandygy, şeýle-de Berdimuhamedowyň adyndan çykýan kitaplaryň öwlüp arşa çykarylýandygy hem nygtalyp geçilýär.
Guramanyň “Azat metbugatyň ganym duşmanlary” atly hasabatynda dünýä boýunça metbugatyň erkinligine böwet bolýan 41 sany şahsyň we aýratyn toparlaryň sanawy getirilipdir. Olaryň arasynda Berdimuhamedow bilen birlikde Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrow, Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew, Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko hem bar.


text:
18-nji maýda Türkmenistanda Galkynyş, Bütewülik we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni bellenilýär. Türkmen metbugaty bu baýramçylygyň milli derejedäki iň ähmiýetli seneleriň biridigini nygtaýar we ony türkmeniň dürli nesilleriniň arasyndaky baglanyşygyň, beýik ideýalaryň we ruhy başlangyçlaryň yzygiderliliginiň simwoly hökmünde häsiýetlendirýär.
Resmi maglumatlarda senäniň adynda türkmen halkynyň bütewi, güýçli we abadan döwlet baradaky taryhy arzuwynyň dabaralanýanlygy nygtalýar.
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Magtymgulynyň döredijiliginiň türkmen jemgyýeti üçin ähmiýeti barada şeýle diýýär: “ Magtymguly – türkmeniň akyl ölçegi, edep-ekram ölçegi, ynam ölçegi. Onuň poeziýasy hiç wagtda garramaýan, könelmeýän poeziýa”.
Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni Türkmenistanda ilkinji gezek 1971-nji ýylda bellendi. “Emma bu baýramçylygyň garaşsyzlyk ýyllarynda Konstitusiýa güni bilen birleşdirilmegi Magtymgulynyň döredijiliginiň ähmiýetine kölege saldy” diýip, Bugaýew aýdýar.
Konstitusiýa we Magtymguly
Şu günler türkmen metbugatynda çap bolýan maglumatlarda türkmen döwletiniň döredijilik, öňegidişlik we beýik üstünlikler ýoly bilen barýanlygy aýdylyp, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň döwrüň esasy üstünlikleriniň biri bolup durýanlygy bellenilýär. Şeýle-de garaşsyz Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň döredilmegi bilen bagly senäniň, öz döredijiligini türkmen halkynyň garaşsyz döwlet, bagtly durmuş we halkyň agzybirligi baradaky arzuwlaryna bagyşlan Magtymgulynyň şygryýet güni bilen bilelikde bellenmeginiň çüňňur manysynyň bardygy resmi maglumatlarda aýdylýar.
Baş kanunyň ýurtda bolup geçýän özgerişlikler nukdaý nazaryndan üýtgedilýänligi we kämilleşdirilýänligi, prezident G.Berdimuhamedowyň alyp barýan reformalarynyň “Galkynyş döwründe” döwlet, ykdysady we jemgyýetçilik ösüşine gönükdirilýänligi hem resmi maglumatlarda aýdylýar.
Synçylar Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda Magtymguly Pyragynyň abraýynyň we türkmen halkynyň öňündäki ähmiýetiniň propaganda guraly hökmünde ulanylyp gelinýänligine ünsi çekýärler.
Syýasy analitik Artýom Ulunýanyň pikiriçe, Türkmenistanyň şu günki ýolbaşçylary hem Magtymgulynyň adyndan öz syýasy maksatlary üçin peýdalanmagy dowam etdirýärler.
Aýratyn ösüş ýoly
Artýom Ulunýan garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen döwletiniň öz aýratyn ösüş ýoly bilen barýanlygy we munuň ähmiýetini türkmen ýolbaşçylarynyň yzygiderli nygtalýanlygyna ünsi çekip, Türkmenistanyň häzirki ýolbaşçylarynyň öňe sürýän “Beýik galkynyş” ideýasyny geçmişe, şol sanda Magtymgulynyň döredijiligine esaslanyp, milletiň taryhy-medeni gymmatlyklary arkaly delillendirmek isleýänligini belledi.
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, sowet döwründe döredilen Magtymguly adyndaky döwlet baýragy garaşsyzlyk ýyllarynda halkara baýragyna öwrüldi, emma soňky 10 ýylyň dowamynda bu baýrak hiç kime berilmedi.
Graşsyzlyk ýyllarynda Magtymgulynyň ýeke-täk kitaby çap edildi. Emma Magtymgulynyň doglanyna 275 ýyl dolan 2008-nji ýylda kitap çap etmekden daşgary senäniň giňişleýin dabara edilmänligini belläp, Amanmyrat Bugaýew muňa Magtymgula döwlet derejesinde goýulýan hormatyň peselmeginiň alamaty hökmünde garaýar.
“Ruhnamany” okap ýetişenler ders berýärler”
Režimiň propagandistik ideologiýasynyň Magtymgulynyň döredijiligindäki döwletlilik, galkynyş we bütewülik ideýalarynyň, çüňňur filosofiýasynyň şu günki gün türkmen jemgyýetiniň ösüşine täsir ýetirmegine päsgelçilik berip gelýänligini synçylar belleýärler.
A.Bugaýew Magtymgulynyň döredijiligine jemgyýetde has uly ähmiýet berilmeginiň zerurlygyny belleýär:“Şu günki gün Magtymgulynyň döredijiligini ýaş nesle-de, ýaşuly nesle-de ýetirmeli. Magtymly hakyndaky ideologiýa şowhunyny peseltmeli-de onuň döredijiligine ýüzlenmeli. Sebäbi garaşsyzlyk ýyllarynda Magtymgulynyň döredijiligini öwrenmeklik ýatyp galdy. Mekdep programmasynda Magtymguly öwredilse-de, “Ruhnamany” öwrenip ýetişen mugallymlar mekdep okuwçylaryna ders berýärler”.
Resmi maglumatlara görä, şu günler Türkmenistanda Medeniýet we Teleradiogepleşikler ministrligi tarapyndan taýýarlanan giň möçberli baýramçylyk dabaralary dowam edýär: muzeýlerde sergiler açylýar, ýurduň paýtagtynda ylmy-praktiki konferensiýalar geçirilýär, medeni we sazly dabaralar gurnalýar.


text:
Türkmen telewideniýesiniň habar bermegine görä, hepdäniň ýekşenbe güni ýurduň demirgazyk welaýaty bolan Daşoguzda ýaşulularyň ak pata bermeginde pagta ýygymyna girişildi.
Aslynda pagta ýygymyna telewideniýede görkezilişi ýaly, ýaşulularyň ak pata bermegi bilen däl-de, hasylyň ýetişişine görä girişilýär. Daşoguz welaýaty ýurduň demirgazygynda ýerleşensoň, bu ýerde galla oragyna giç başlanyşy ýaly, pagta ýygymyna-da giç başlanýar.
Ýurduň Lebap we Mary welaýatlarynda bolsa pagta ýygymyna has ir başlanýar. Daşoguz welaýatynda pagta ýygymynyň başlanmagy tutuş Türkmenistanda pagta ýygymynyň başlanmagynyň aňlatmasydyr.
Planyň azaldylmagy
Häzirki wagtda her etrapda eýýäm pagta planyny dolan kärendeçiler hem bar. Olar her gektardan 16 sentner hasyl ýygnap, döwlete tabşyrmaly borçnamasyny berjaý etdiler.
Pagta diýeniň galla ýygnan ýaly däl. Ol tä sowuk urýança hasyl berip durmak bilen bolýar. Pagtaçy kärendeçileriň ir möhletde planyny dolmagy bolsa, döwletiň her gektardan öňki ýaly 30 sentner däl-de, 16 sentner hasyl almagy borç edip goýmagynyň netijesindedir.
1 gektardan alynmaly hasylyň 16-a çenli düşürilmegi soňky on bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanda şundan ýokary netije alyp bolunmagynlygy üçin diýlip düşündirilýär. Kärendeçileriň arasynda hatda 1 gektardan 12-10 sentner hasyl alyp bilmeýänleri-de bardy.
Saparmyrat Nyýazowyň döwründe döwlet harmanyna her ýyl 2 million tonna pagta tabşyrmak plany bardy. Häzir bolsa pagta plany 1 milliona düşürildi. Pagta planyň mukdary känbir mahabatlandyrylynok. Hatda ozallar pagta ýyglyşynyň statistikasy ýurduň mediasynda berlen bolsa, indi bu barada köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde agzalmaýar.
Defolýasiýa işleri
Türkmenistan garaşsyzlygyny alansoň, Saparmyrat Nyýazowyň yglan eden galla garaşsyzlygy syýasaty netijesinde welaýatlaryň köp ýerlerinde gowaça gallanyň yzyna ekilip başlandy. Munuň hem sebäbi ekin ýerleriniň ýetmezçiligi bolupdy. Ýylyň aprel aýynda ekilmeli gowaçalar iýunyň ahyrlarynda ekilip başlansoň, olar giç ýetişýärdiler.
Giç ýetişen pagtany defolýasiýa etmek hem kyn bolýar. Defolýasiýa işleriniň geçirilýändigine garamazdan, gowaçanyň ýapraklary göwnejaý düşübermeýär. Netijede bolsa, ýapraklary düşmedik gowaçalay meýdanlara pagta ýygyjy kombaýnlary salmak kyn bolýar.
Ýöne soňky ýyllarda defolýasiýa işleriniň geçirilişi hem ýabygorly. Bu iş ähli gowaçaly meýdanlarda geçirilmeýär.
Defolýasiýa pagta hasylynyň üstüne hasyl goşýan işdir. Sebäbi gowaçalar tä dekabr aýyna çenli ýuwaş-ýuwaşdan gülläp hem gozalap (körekläp) durýar. Gowaçalaryň ýapragy düşürilen halatda täze düwlen gozalaryň çalt bişmegine hemaýat edýär. Şeýle hem defolýasiýa gowaçalaryň bişmedik köreklerini gurçuklaryň iýmeginden goraýar. Defolýasiýa geçirilmese, bişmedik körekler pagta öwrülmän galýar ýa-da olary gurçuklar iýýär.
Pagta meýdanlarynda defolýasiýa geçirmek işleri diňe bir pagtadan bol hasyl almaga däl, eýsem daýhanlaryň şahsy hojalyklaryndaky ekinleriniň hem bol hasyl bermegine ýardam edýär. Sebäbi defolýasiýa bolmadyk wagtynda gurçuklar şahsy hojalykdaky ekinlere-de, daýhan hojalygyndaky ekinlere-de, kärende hojalygyndaky ekinlere-de düşüp, olaryň bol hasyl bermegine uly zyýan ýetirýär.
Pagtalary kimler ýygýar?
Türkmenistanda mekdep okuwçylaryny pagta sürmek kanun taýdan gadagandyr. Ýöne şonda-da pagta meýdanlarynda uly ýaşly okuwçylaryň pagta ýygyp ýörenine duşmak bolýar. Olar, esasan, öz hossarlaryna kömek etmek üçin meýletin meýdana çykanlardyr.
Okuwçylar pagta ýygmasa-da, olaryň deregine mugallymlar welin ýygmaly bolýarlar. Pagta kampaniýasy başlanda, býujet edaralarynda zähmet çekýänleri pagta kowmak işi entegem dowam edýär.
Bir kilogram pagta ýygan ýygymça 20 teňňe tölenýär. Bu nyrh oba ýerleriniň ilaty üçin az hem däldir. Häzirki wagtda pagta ýygymy gaty bir gyzgalaňly däldir. Heniz pagtalar patrak ýaly açylanok. Ýene iki hepdeden welin, pagta ýygymynyň daşynda gyzgalaňyň başlanjagyny çaklamak mümkin.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Geçirilen pikir soralyşyklar partiýalaryň hiç biriniň sesleriň aglaba köplügini alyp bilmejekdigini görkezse-de, Gürjüstanyň iki möhüm syýasy güýji öz partiýalaryny taryplap, 8-nji oktýabrda geçjek milli saýlawlarda olaryň saýlanmak şansyny ýokarlandyrmaga synanyşýarlar.
Özlerine halk tarapyndan goldaw ýokdugy sebäpli ozal häkimiýet başynda bolan "Birleşen milli hereket" partiýasy bilen ony 2012-nji ýylda agdaran "Gürji arzuwy-demokratik Gürjüstan" toparlanyşygy saýlawçylaryň ynamyny gazanyp, olary öz taraplaryna çekmäge synanyşmagyň deregine beýlekini garalap, ony ýurdy durnuksyzlaşdyrmaga synanyşmakda aýyplaýarlar.
"Partiýalaryň ikisi-de beýlekini duşman simwolyna öwürýär, netijede saýlawçylar diňe ak bilen garany görýärler" diýip, Gürjüstanyň Respublikan partiýasynyň kanun çykaryjysy Wahtang Haladze aýdýar.
Bu partiýalara ýolbaşçylyk edýän iki adam Gürjüstanda resmi wezipede bolmadyk ýa täzeden saýlanmaga synanyşmaýan bolsady, onda bu strategiýa bir adaty zat diýip garap bolardy. Ýöne Gürji arzuwy tarapyndan saýlawa goşulýan milliarder Bidzina Iwanişwili ozal premýer-ministr we Birleşen milli hereketiň kandidaty Mihaeil Saakaşwili hem ozal prezident bolan adam.
Netije - iki gazaply bäsdeş arasynda barýan sögünçli jenjel. Munuň hem on ýyldan gowrak mundan ozal post-sowet rewolýusiýany we hökümetiň separatistik regionlar Abhazystan bilen Günorta Ossetiýanyň üstünden edýän kontrollygyny ýitirmegine getiren weýrançylykly urşy başdan geçirip, çuň syýasy bölünişige batan 5 million ilatly Gürjüstanda saýlawdan soňra näme netijeleriniň boljakdygy belli däl.
Iki adamyň birek-birege ýamanlygyň keşbi diýip garaýandygyny olaryň saýlaw kampaniýasynda ulanýan ritorikasyndan aňlamak bolýar. Olaryň ikisi-de öz garaýyşlaryny beýleki partiýanyň ýeňmegi ýurda we onuň halkyna betbagtçylyk getirer diýip delillendirýärler.
Saýlawdan sanlyja gün öň-de Gürjüstanyň ses bermäge hukukly 3.5 million ilatynyň üçden biri haýsy topara ses berjekdigi hakda belli bir karara gelmändir. 27 partiýanyň we alty saýlaw blogynyň hiç biriniň köplük sesi almak ähtimallygy ýok.
Häzir Ukrainada Odesanyň gubernatory bolan Saakaşwili, öňki Sowet Soýuzynyň daşary işler ministri şol wagtky prezident Eduard Şewardnadzäniň hökümetini 2003-nji ýylda agdaran "Bägül rewolýusiýasy" diýilýänden soňra, özüniň orta-sag partiýasy Birleşen milli hereket bilen birlikde ýurda 9 ýyllap hökümdarlyk etdi. Gürji hökümeti kezzaplyk we öz wezipesinden galp peýdalananlykda aýyplanýan Saakaşwilini ekstradisiýa etmegini sorap, Ukraina ýüz tutdy. 2015-nji ýylda Tbilisi Saakaşwiliniň graždanlygyny ýatyrdy. Öňki prezident bolsa bu göçümi Birleşen milli hereket partiýasyny täze lider bellemäge mejbur eden "syýasy karar" diýip häsiýetlendirdi.
"Gürji arzuwy-demokratik Gürjüstan" partiýasynyň gurujysy baý haýyr-sahawatçy bolan Iwanişwili 2012-nji ýylda häkimiýet başyna gelip, bir ýyla golaý premýer-ministr bolansoň 2013-nji ýylda bu wezipäni özüniň bir partiýadaşyna berdi. Onuň sahnalaryň aňyrsyndan hökümetiň syýasatyny kesgitleýändigine ýa hiç bolmanynda oňa täsir edýändigine köpçülikleýin ynanylýar.
Saakaşwili Orsýetde köp baýlyk toplan Iwanişwilini "ors oligarhy", "Putiniň ýumuş oglany" diýip atlandyrdy. Ors prezidentine salgylanylmagy "Gürji arzuwy" ýeňiş gazansa, Gürjüstan geosyýasy taýdan Orsýetiň yzyna eýerer diýildigi (häzirki ýolbaşçylaryň 2014-nji ýylda Ýewropa Bileleşigi bilen Asossiýasiýa ylalaşygyna gol çekendigine garamazdan) .
"Gürji arzuwy" 2012-nji ýylda alyp baran saýlaw kampaniýasynda girdejileri artdyrmak, halkyň ýaşaýyş derejesine ýokarlandyrmak we işsizlik derejesini peseltmek barada beren wadalaryny ýerine ýetirip bilmedi. Kampaniýalarda tutuş halkyň bähbidi üçin birsyhly agzybirligiň we konstruktiw hyzmatdaşlygyň tarapyny çalýan häzirki premýer-ministr Giorgi Kwirikaşwiliniň çykyşlary hem "Gürji arzuwy" bilen Birleşen milli hereketiň ýolbaşçy agzalarynyň birek-biregi garalap edýän beýanatlarynyň arasynda batyp gidýär.
Köşeşmak, az-kem saklanmak barada edilýän çagyryşlar netije berenok. Birek-biregiň saýlaw kampaniýasyna bilkastdan päsgel bermezlik ýa ony bökdemezlik barada "Gürji arzuwy" tarapyndan teklip edilen resmi memoranduma diňe dört partiýa - Respublikan partiýasy, Erkin demokratlar we orta-sag Demokratik hereket-birleşen Gürjüstan partiýasy, şeýle hem Watansöýerleriň ýaranlygy gol çekdi.
Bir audio ýazgynyň peýda bolmagy hem Saakaşwili häkimiýet başyna gelmek üçin hiç bir zatdan gaýtjak däl diýip şübhäni oýardy. Bu audioda sesi Saakaşwiliniň we Birleşen milli hereketiň beýleki ýokary derejeli agzalarynyň sesine meňzeş adamlar saýlawda ýeňlişe uçralan halatynda uzak möhletli umumy protestleri ýola goýmagyň mümkinçilikleri hakda pikir alyşýarlar.
Saakaşwili 5-nji oktýabrda wideo üsti bilen alnyp barlan kampaniýada çykyş edip, öz partiýasynyň ýeňiş gazanjakdygynyň ikuçsyzdygyny, üç günüň içinde özüniň Gürjüstana baryp, Gürji arzuwynyň bulam-bujarlygyna şaýat boljakdygyny aýtdy. Bu kampaniýa gatnaşanlaryň sany, çak edilişine görä, on müň bilen ýirimi müňüň aralygynda bolupdyr. 2007-nji ýylyň noýabrynda paýtagtda Saakaşwiliniň hökümetine garşy ençeme günläp protest geçirenleriň sany bolsa 50 müň bilen ýüz müňüň aralygyndady. Kampaniýada çykyş edenleriň ýene biri ondan bir gün öň awtoulagynda bomba partlap, ýeňil ýaralanan Giwi Targamadze.
Ýöne soňky günlerde geçirilen pikir soralyşyklaryndan çen tutulsa, saýlawyň netijeleri entek näbelli. Birleşen milli hereketiň aljak sesleri 13 prosent bilen 16 prosentiň aralygy diýlip çaklanýar, Gürji arzuwynyňki bolsa, 33 bilen 41 prosentiň aralygy diýilýär.
Ýöne bu ýerde beýleki syýasy güýçleriň parlamentde gazanýan orunlary-da täsirsiz däl. 150 sany kanun çykaryjynyň 73-i bir mandatly saýlaw okruglaryndan saýlanýar. Munuň hem aglaba köplügini "Gürji arzuwy" gazanar diýlip çak edilýär. Beýleki 77 mandat bolsa sesleriň azyndan bäş prosentini alan beýleki partiýalaryň arasynda olaryň gazanan seslerine göre paýlanýar.
Kampaniýada entek köp tanalmaýan blok opera aýdymçysy Paata Burçuladze tarapyndan üstümizdäki ýylyň başlarynda gurlan "Döwlet halk üçin" partiýasy bilen ýene iki sany kiçeňräk partiýany öz içine alýar.
Häzir Burçuladzäniň partiýasy ýaly sesleriň bäş prosentinden azyny alarly görünýän, ýöne parlamente girmegi analizçiler tarapyndan mümkin hasaplanylýan beýleki partiýalar bolsa "Watansoýerleriň ýaranlygy", şeýle hem öňki goranmak ministri Irakli Alasanianyň ýolbaşçylygyndaky Erkin demokratlar.


text:
Täjigistanyň resmileri Owganystanda ýerleşýän topar tarapyndan geçen aýda ogurlanan dört täjik serhetçisiniň atlaryny köpçülige mälim etdi.
Baş prokuraturanyň Hatlon welaýatyndaky edarasynyň 8-nji ýanwarda ýaýradan we täjik serhetçileriniň dekabrda owganlar tarapyndan ogurlanandygy baradaky habarlary tassyklan beýannamasyna görä, şol esgerler 19 ýaşly Farhod Kalonow, 23 ýaşly Siroj Dawlatow, 19 ýaşly Tuiçiboý Nurboýew we 20 ýaşly Mehroj Şodiýew.
Resmi beýannama görä, harby bölümiň ýolbaşçysy Alimuhammad Dodokalonow jogapkärçilige çekilip, geleňsizlikde aýyplanypdyr.
Täjigistanyň Serhet güýçleriniň baş ýolbaşçysy Rajabali Rahmonali 5-nji ýanwarda AÝ/AR bilen söhbetdeşliginde dört esgeriň tiz wagtda boşadyljakdygyny aýtdy.
Ol esgerleri ogurlan tarapyň 9 million dollar möçberde pul talap edendigi baradaky maglumatlary ret etdi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen-owgan hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň ugurlary kesgitlenildi
Şu gün Owganystan Yslam Respublikasynyň Bedenterbiýe we sport boýunça baş müdiriýetiniň wekilleriniň Türkmenistana üç günlük sapary tamamlandy. Dostlukly ýurduň wekiliýetine bu müdiriýetiň ýolbaşçysy Mohammad Humaýun Haýrany baştutanlyk edýär. Myhmanlar türkmen hünärmenleri bilen duşuşyp, sport hereketini ösdürmek babatynda hyzmatdaşlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Goňşy ýurduň wekiliýetiniň düzüminde şeýle hem Owganystanyň birinji wise-prezidentiniň ýaşlar we sport boýunça geňeşçisi Muradi Abdul Hamid, Bedenterbiýe we sport müdiriýetiniň bölümleriniň başlyklary Fazelýar Fazel Ahmad, Saffi Zabiullah hem-de Şahin Nazifullah bolup, olar Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň, Sport baradaky döwlet komitetiniň we beýleki milli sport guramalarynyň wekilleri bilen duşuşyklary geçirdiler.
Saparyň maksatnamasyna paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjigine gezelenç hem girizildi. Myhmanlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen amala aşyrylýan bu topluma haýran galmak bilen, onuň Aziýa yklymynda ägirt uly sport desgalarynyň biridigini bellediler. Owganystanly wekiller toplumyň desgalary bilen tanşyp, geljek ýylyň sentýabr aýynda bu ýerde geçiriljek iri möçberli sport forumynyň uly jemgyýetçilik seslenmesine eýe boljakdygyna hem-de köpsanly türgenler we sport muşdaklary üçin ýatdan çykmajak aýdyň öwüşginli waka öwrüljekdigine ynam bildirdiler.
Şunuň bilen baglylykda, Aziada-2017-niň maksatnamasyna girýän sport görnüşleri boýunça bilelikde okuw türgenleşiklerini guramagyň meýilnamasy bellenildi. Türkmenistanyň häzirkizaman sport toplumlarynda, şeýle hem Owganystanyň sport desgalarynda milli ýygyndy toparlaryň taýýarlyk-türgenleşik işlerini geçirmek göz öňünde tutulýar.
Myhmanlar Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginde geçirilýän halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga gyzyklanma bildirdiler. Hususan-da, dostlukly ýurduň topary şu ýylyň sentýabr aýynda ýapyk binalarda guralan ýeňil atletika boýunça ýaryşa gatnaşdy. Häzirki wagtda owgan ýeňil atletikaçylary 2017-nji ýylyň fewral aýynda bu toplumda geçiriljek Merkezi Aziýanyň çempionatyna taýýarlyk görýärler.
Jiu-jitsu boýunça halkara ýaryşynyň başlanmagyna bir aýdan hem az wagt galdy, myhmanlaryň aýtmagyna görä, oňa Owganystanyň ýygyndy topary hem gatnaşar. Bäsleşikler 7-12-nji dekabr aralygynda Olimpiýa şäherjiginiň söweş sungaty toplumynda geçiriler. Şol ýaryşlarda görkezme çykyşlarynda hem medallar ugrunda güýç synanyşylar.
Saparyň medeni maksatnamasynyň çäklerinde myhmanlar Türkmen halysynyň milli muzeýine baryp gördüler, olar çeper elli türkmen zenanlarynyň dünýäde meşhur bolan inçe sungatyna haýran galdylar.
Owganystanyň wekiliýetiniň agzalary Aşgabada saparyň jemlerini jemlemek bilen, türkmen kärdeşleri bilen geçiren duşuşyklarynyň bellenilen ähli ugurlar boýunça mundan beýläk-de hyzmatdaşlyk üçin giň mümkinçilik açýandygyny bellediler. Myhmanlaryň pikirine görä, oňde goýlan wezipeler iki ýurduň hem milli sport hereketiniň ösdürilmegine ýardam berer.


text:
Owganystanyň Goranmak ministrligi owgan howpsuzlyk güýçleriniň ýurduň gündogarynda başlan iki hepdelik harby operasiýalary netijesinde 200-den gowrak jeňçiniň tutulandygyny ýa öldürilendigini aýdýar.
Ministrligiň sözçüsi, general Zahir Azimi 25-nji iýulda başlanan giň gerimli harby operasiýa mahalynda owgan goşunlarynyň hem 11 esgeriniň öldürilendigini aýtdy.
Logar welaýatynyň Azra etrabynda we Nangarhar welaýatynyň Hizarak etrabynda gazaply söweşler boldy.
Azimi tutulan we öldürilen jeňçileriň arasynda «Talybanyň» hatarynda söweşýän çeçenleriň, pakistanlylaryň we araplaryň hem bolandygyny aýtdy.


text:
Sişenbe güni amerikaly belli aýdymçy Maýkl Jeksonyň ozalky lukmany Konrad Murreý dört ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Konrad Murreý 2009-njy ýylyň 25-nji iýunynda ukusyzlykdan ejir çekýan Maýkl Jeksona aşa köp uky dermanyny berendigi üçin günäli tapyldy.
Derňewiň maglumatyna görä, derman berlen wagty göz öňünde tutulmaly howpsuzlyk çäreleri hem berjaý edilmändir. Netijede, Jekson 50 ýaşynda aradan çykdy.
Suduň hökümi çykarylandan soň, Maýkl Jeksonyň ejesi Katerin şeýle diýdi: "Dört ýyl meniň oglumy yzyna gaýtaryp bermez. Ýöne, bu kanun. Sudýa oňa berlip bolýan iň ýokary ýyly kesdi. Şonuň üçin men sudýa we sülçilere sagbolsun aýdýaryn”


text:
Bakuda iş sapary mahalynda döwlet Baştutanynyň kabulhanasy ýerleşýän “Four Seasons Baku” myhmanhanasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Ýewropa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Bakuwa gelen Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdoganyň duşuşygy geçirildi.
Iki ýurduň Liderleri doganlarça salamlaşyp, özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek boýunça pikir alyşdylar, bu hyzmatdaşlyk bolsa ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda üstünlikli ösdürilýär. Bellenilişi ýaly, öz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan iki doganlyk halkyň ruhy-medeni umumylygy, şeýle hem Türkmenistan bilen Türkiýe Respublikasynyň arasynda soňky ýyllarda ýola goýlan ýokary ynama we özara düşünişmäge esaslanýan türkmen-türk gatnaşyklarynyň ýokary derejesi hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de okgunly ösdürmegiň ygtybarly kepili bolup hyzmat edýär.
Söhbetdeşligiň barşynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rejep Taýyp Ärdogan döwletara gatnaşyklarynyň möhüm meselelerini, özara gyzyklanma bildirilýän halkara we sebit syýasatynyň käbir ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Kuwwatly dostluk we netijeli hyzmatdaşlyga esaslanýan türkmen-türk gatnaşyklarynyň ägirt uly üstünliklerini kanagatlanmak bilen belläp, söhbetdeşler ýokary we hökümet derejesinde gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişine ýokary baha berdiler.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, şu gün Azerbaýjanda şanly waka bolup geçýär – sportuň taryhynda I Ýewropa Olimpiýa oýunlary – 2015-iň açylyşy bolýar. Sport dürli ýurtlaryň halklaryny birleşdirýän parahatçylygyň ilçisidir. Häzirki döwürde sport dünýäniň dürli döwletleriniň parahatçylykda ýaşaşmagynyň möhüm şerti bolup durýar diýip aýtmak bilen, türkmen Lideri bu möhüm sport çäresiniň üstünlikli geçiriljekdigine ynam bildirdi.
Öz nobatynda, Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Türkmenistanyň Baştutany bilen şu duşuşygyň uly ähmiýete eýedigini belledi. Biz dostlukly Azerbaýjanyň halkyny we türkmen halkyny öz doganlarymyz hasaplaýarys diýip, türk Lideri aýtdy. Dünýä sportunda, hakykatdan-da, taryhy waka bolan bu ýaryşlaryň ýokary derejede geçiriljekdigine ynanýaryn diýip, dostlukly ýurduň Baştutany belledi.
Döwlet Baştutanymyz üstünlikli ösdürilýän döwletara gatnaşyklary barada aýtmak bilen, şu ýylyň mart aýynda Türkiýä bolan resmi saparynyň ähli ugurlar boýunça türkmen-türk hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmäge kuwwatly itergi berendigini belledi. Milli Liderimiz gürrüňi dowam edip, ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň jemleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň uzakmöhletleýinlik we özara bähbitlilik esasynda guralýan netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-türk-azerbaýjan hyzmatdaşlygy babatda aýtmak bilen, Türkmenistanyň, Türkiýe Respublikasynyň we Azerbaýjanyň Baştutanlarynyň 2014-nji ýylyň iýun aýynda Bodrum şäherinde geçirilen üçtaraplaýyn duşuşygynyň ähmiýetini nygtady, ol üç dostlukly döwletiň gatnaşyklarynda hil taýdan täze tapgyryň açylýandygyny alamatlandyrdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň we Türkiýe Respublikasynyň daşary işler ministrleriniň ikinji üçtaraplaýyn duşuşygynyň netijeleri boýunça kabul edilen 2015-2017-nji ýyllar üçin türkmen-azerbaýjan-türk Çarçuwaly maksatnamasynyň oňat netijeleri berjekdigini belledi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýakyn wagtlarda Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň we Türkiýe Respublikasynyň Liderleriniň Hazaryň türkmen kenarynda duşuşygyny geçirmegiň mümkinçilikleri barada aýtdy.
Türkmen Lideri halkara guramalarynyň çäklerinde ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň netijeli häsiýetini belläp, ýurdumyza ýakynda Nýu-Ýork şäherinde ýerleşýän Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik wekilhanasyndan hoş habaryň gelip gowşandygyny aýtdy. Birleşen Milletler Guramasynyň baş Assambleýasynyň 3-nji iýunda geçirilen 69-njy mejlisinde BMG-ä agza döwletleriň 193-si tarapyndan “Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy” Kararnamasy biragyzdan kabul edildi, onuň awtordaşlary hökmünde dünýäniň 47 ýurdy çykyş etdi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow mümkinçilikden peýdalanyp, bu möhüm resminamany Türkiýe Respublikasynyň goldandygy üçin öz türk kärdeşine minnetdarlygyny beýan etdi. Milli Liderimiz şeýle hem Prezident Rejep Taýyp Ärdogany türkmen Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan Halkara maslahatyna hem-de baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga ýene-de bir gezek çagyrdy, ol Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda geçiriler.
Türkiýe Respublikasynyň lideri çakylyk üçin hoşallyk bildirip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy şu aýyň başynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisiniň işine gatnaşan dünýäniň dürli ýurtlarynyň, şol sanda Türkiýäniň wekilleriniň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky Kararnamany makullap, Türkmenistanyň Bitaraplyk hukuk derejesini ýene bir gezek goldaýandyklaryny tassyklandyklary bilen gutlady, munuň özi diňe doganlyk türkmen halky üçin däl-de, eýsem, türkmen döwletiniň sebitiň we dünýäniň beýleki döwletleri bilen parahatçylyk, dostluk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ykrar edýän halkara jemgyýetçiligi üçin hem möhüm waka bolup durýandygyny Türkiýäniň Baştutany belledi. Şeýle hem türk Lideri Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň hökümet wekiliýetiniň Türkiýe Respublikasynda geçirilýän çärelere gatnaşýandygy üçin hoşallygyny bildirdi.
Dostlukly ýurtlaryň öňde boljak üçtaraplaýyn duşuşygynyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, Prezident Rejep Taýyp Ärdogan bu wakanyň türk-türkmen-azerbaýjan hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmakda möhüm ädim boljakdygyny nygtady.
Soňky ýyllarda söwda-ykdysady ulgamynda hyzmatdaşlygyň, iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygynyň okgunly ösüşini belläp, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rejep Taýyp Ärdogan iki dostlukly ýurtda yzygiderli ýagdaýda geçirilýän işewürlik forumlarynyň ähmiýetini nygtadylar. Hususan-da, döwlet Baştutanymyz şu aýda Aşgabatda geçiriljek Türkiýe Respublikasynyň gurluşyk materiallary senagatynyň däp bolan sergisiniň nobatdaky gezek döwletara hyzmatdaşlygynyň ýokary mümkinçiliklerini görkezjekdigini aýtdy.
Iki dostlukly döwletiň Baştutanlary energetika pudagynda türkmen-türk hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek üçin ähli mümkinçilikleriň bardygyny belläp, bu ugurda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerine garamagyň maksada laýykdygyny nygtadylar. Türkmen Lideri häzirki wagtda iri türk kompaniýalarynyň milli maksatnamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýandyklary iki ýurduň arasyndaky barha ösdürilýän netijeli hyzmatdaşlygyň aýdyň subutnamasy bolup durýandygynyň kanagatlanmak bilen belledi.
Iki ýurduň geografiýa we geosyýasy taýdan amatly ýerleşýändiklerini nazara almak bilen, ulag-aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlygyň geljegi söhbetdeşligiň esasy meseleleriniň biri boldy. Ýewropanyň we Aziýanyň arasynda birleşdiriji bolup durýan Hazar sebitiniň ägirt uly ykdysady we energetika kuwwatlyklary bu ugurdaky hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin amatly mümkinçilikleri açýar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň we Türkiýäniň Baştutanlary iki dostlukly ýurduň abadançylygyna we tutuş sebitiň durnukly ösüşine ýardam berýän täze bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek baradaky pikiri aýtdylar.
Söhbetdeşler ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň hatarynda ýangyç-energetika pudagynda hyzmatdaşlygy görkezdiler. Häzirki wagtda iki ýurduň arasynda ikitaraplaýyn esasda işleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigi belläp, döwlet Baştutanlary bilelikde amala aşyrylýan iri taslamalaryň birnäçesini mysal hökmünde görkezdiler.
Prezident Rejep Taýyp Ärdoganyň belleýşi ýaly, Türkiýede gaýtadan işleýän senagaty ösdürmek babatynda dogry ýoly saýlap alan doganlyk Türkmenistanyň gazanýan üstünliklerine tüýs ýürekden buýsanylýar. Häzirki wagtda türkmen döwleti ynamly öňe barýan ýurduň ajaýyp nusgasydyr diýip, türk Lideri belledi. Şeýle hem Türkiýe Respublikasynyň Baştutany özara bähbitli ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň mundan beýläk-de artdyrylmagynyň ýurtlarymyzyň häzirki zaman dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyndaky orunlarynyň berkidilmegini şertlendirjekdigini aýtdy.
Söhbetdeşligiň barşynda döwletara gatnaşyklarynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde çykyş edýän medeni-gumanitar gatnaşyklary pugtalandyrmagyň meselelerine aýratyn üns berildi. Iki doganlyk halkyň baý, medeni we ruhy mirasy ýurtlarymyzyň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat edýär. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, türk hyzmatdaşlarynyň gatnaşmagynda Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç etrabynda metjidiň gurulmagy Türkmenistanyň we Türkiýäniň halklarynyň arasyndaky ruhy gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrar.
Iki ýurduň Liderleri söhbetdeşligiň barşynda sport we syýahatçylyk ulgamyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygynyň giňeldilmeginiň möhümdigini bellediler. Türkmenistanyň sport babatda gazananlary barada aýtmak bilen, Prezident Rejep Taýyp Ärdogan türkmen türgenleriniň soňky döwürde halkara ýaryşlarynda ýokary netijeleri görkezýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, türk Lideri Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkmenistandan gelen türgenleriň Türkiýede geçirilen sport bäsleşiklerinde eden şowly çykyşy bilen gutlady. Türk hünärmenleriniň pikirine görä, türkmen türgenleri ýokary taýýarlyk derejesi bilen tapawutlanýanlar diýip, dostlukly ýurduň Baştutany aýtdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Prezident Rejep Taýyp Ärdoganyň Türkiýe Respublikasynyň sazlaşykly ösmegi ugrunda ägirt uly işleri bitirýändigini belläp, türk kärdeşine ýokary döwlet wezipesindäki jogapkärli işinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Duşuşygyň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Rejep Taýyp Ärdogan iki döwletiň köpasyrlyk dostluk we netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürmäge ygrarlydygyny tassyklap, doganlyk halklara döredijilik hem-de ösüş ýolunda bagt, abadançylyk we täze üstünlikler baradaky arzuwlaryny beýan etdiler.


text:
Şenbe güni agşam Germaniýanyň Mannheým şäherinde ýerli kürtleriň medeni festiwalynda ýüze çykan çaknyşyklarda 80 töweregi polisiýa işgäri ýaralandy we 31 adam tussag edildi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, bu wakada festiwaly gurnaýjylar medeni çäräniň geçirilýän ýerine kürt söweşijileriniň gadagan edilen baýdagyny göterip girmekçi bolan bir ýetginjege böwet bolmak üçin polisiýa işgärlerini çagyrypdyrlar.
Çekeleşigiň ýüze çykan ýerine polisiýa işgärleri baranda, ol ýere ýygnanan adamlaryň bir topary bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykypdyr. Wakada polisiýanyň maşynlaryndan 13-sine zyýan ýetendigi-de habar berilýär.


text:
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda ýerleşýän Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň Daşary ýurt dilleri fakulteti öz ugry boýunça Türkmenistanda iň abraýly fakultetlerden biri. Uniwersitetiň bu fakulteti ýurtda ýetilmesi kyn ýokary okuw jaýlaryndan biri diýlip hasaplanýar.
Emma fakultete birneme içgin syn edeniňde welin, dürli soraglar döräp başlaýar. Soraglaryň iň göze dürtülip durany-da fakultetiň okuw kitaplary. Ýurduň öz milli garaşsyzlygyny alanyna aradan tas 23 ýyl geçendigine garamazdan, fakultetde henizem sowet döwründen galan kitaplardan sapak berilýän halatlary bar.
Ors kitaplar
Pars dili boýunça geçilýän sapaklarda ulanylýan kitaplar bu ýagdaýyň takyk mysaly. Bu fakultetiň iňlis dili bölümindäki sapaklar hem häzire çenli-de Orsýetiň ýokary okuw jaýlarynyň iňlis dili fakultetleriniň studentleri üçin niýetlenilip taýýarlanan kitaplardan ybarat.
Netijede Türkmenistanly talyplar iňlis dilini öwrenmek üçin ors dilinde ýazylan iňlis dili boýunça okuw kitaplaryndan peýdalanýarlar. Elimizde resmi maglumat ýok, emma studentleriň hem degişli mugallymlaryň berýän maglumatlaryndan çen tutsak, şeýle ýagdaýlar beýleki fakultetleriň käbirlerine hem mahsus.
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň özüni Hemra diýip tanadan mugallymy bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Daşary ýurt dilleri, bütindünýä taryhy we beýleki tehniki ugurlar boýunça okuw kitaplarynyň ýetmezçiligi zerarly sowet döwründen galan ors dilindäki okuw kitaplary ulanmaly bolýarys”.
Hemra mugallymyň aýdanlaryndan çen tutulsa, kitaplar rus dilinde bolsa-da, mugallymlar sapaklary türkmen dilinde geçmeli bolýar. Onsoň mugallymlar şol kitaplardan zerur bolan temalary türkmen diline terjime edip, studentlere leksiýa okýarlar.
Internetdäki "gollanmalar"
Türkmen dilinde çap edilen kitaplaryň ýetmezçiligi bilen bagly saýlanyp alnan çykalgalardan bu diňe biri. Ikinjisi bolsa, ýokary okuw jaýlary üçin taýýarlanýan okuw kitaplarynyň käbirleri internetde ýerleşdirilen özge dillerdäki okuw kitaplarynyň esasynda düzülýär.
Mysal üçin, kompýuter we informasion tehnologiýalar baradaky okuw kitaplarynyň aglabasy şolar ýaly terjime edilen kitaplar. Azatlyk Radiosyna gowşan maglumatlardan çen tutulsa, şol kitaplaryň ählisiniň ýokary okuw jaýlary üçin niýetlenilip ýazylandygyny hem aýtmak kyn.
Ýurduň öz garaşsyzlygyny alaly bäri eýýäm 23 ýyl bolup gelýär. Emma, ýurtda ensiklopediýalar, sözlükler we okuw prosesi üçin zerur bolan beýleki okuw kitaplary örän çäkli neşir edilýär. Ýurtda hatda türkmen diliniň sözlügi hem diňe bir gezek, geçen asyryň 60-njy ýyllarynda çap edilipdi.
Bu sözlügiň täzesiniň düzlendigi barada aýdylýan-da bolsa, ol entek kitap dükanlarynda ýok. Hatda ony her ýyl geçirilýän halkara kitap segisinde eksponat görnüşinde goýyarlar. Bu diňe kitap ýetmezçiligi bilen baglanyşykly ýagdaýlar.
Şol bir wagtda-da ýurtda neşir edilen okuw kitaplarynyň hiliniň hem ençeme soraglary döredýändigi aýdylýar. Türkmenistanyň transport we aragatnaşyk institutynyň özüni Kakageldi diýip tanadan mugallymy bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýýär: “Okuw kitaplarynyň syýasy ideologiýa bilen doldurylmagy, ynha, şeýle problemalardan biri. Bu ýagdaýa, hususanam, orta mekdepleriň okuw kitaplarynda juda köp duş gelinýär. Onsoň şol kitaplaryň mazmunynyň döwrebaplygy hem uly mesele”.
Kakageldi mugallymyň ünsi çekýän ýagdaýlaryna orta mekdepleriň 4-nji klas okuwçylary üçin taryh dersi boýunça öwrenilýän “Meniň watanym” atly okuw kitabyndan hem göz ýetirmek mümkin. Şol kitabyň her bir bölüminiň ahyrynda diýen ýaly Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedowyň şol bölüme degişli sözlerinden parçalar getirilýär. Bu kitapda prezidente degişli ýörite bölüm hem bar.
Şol bir wagtyň özünde-de, kitap ýetmezçiligi we onuň hili baradaky ýagdaýa soňky döwürler ýokary derejeli hökümet maslahatlarynda hem üns berlip başlandy.
Henize çenli nähili netije bilen tamamlanjagy hakda bir zat aýtmak kyn, emma 6-njy martda geçen hökümet maslahatynda bilim pudagyna jogap berýän wise-premýer S.Toýlyýew okuw kitaplarynyň we gollanmalaryň golýazmalarynyň 88-siniň taýýarlanylandygyny, olardan 16-synyň neşir edilendigini habar berdi. Şol kitaplaryň ugurlary hakda häzirlikçe takyk maglumat ýok.


text:
TÜRKMENISTANYŇ MILLI SPORT WE SYÝAHATÇYLYK INSTITUTY
2015/2016-njy okuw ýyly üçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky
ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär:
1. Sport (hünärler: sport; sport žurnalistikasy; ýokary derejeler sporty; bedenterbiýe; sagaldyş işi).
2. Syýahatçylyk (hünärler: myhmanhana işewürligi; syýahatçylyk işewürligi).
3. Menejment (hünär: sport desgalaryny dolandyrmak).
4. Maliýe işi we karzlar (hünär: sporty maliýeleşdirmek).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde sekiz sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- sportsmeniň kämillik kitapçasy (sport, ýokary derejeler sporty, bedenterbiýe, sport žurnalistikasy, sagaldyş işi hünärleri boýunça I derejeden pes bolmadyk) we sport mekdebinden hödürnama (sport ugruna okuwa girýänler üçin);
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary, Türkmenistanyň çempionlary we halkara sport ýaryşlarynyň ýeňijileri şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek Aşgabat şäherinde aşakdaky möhletlerde geçirilýär:
Aşgabat şäheri — iýul aýynyň 30-31-i, awgust aýynyň 3-i we 5-i günleri
Daşoguz welaýaty — awgust aýynyň 1-2-si, 4-i we 6-sy günleri
Lebap welaýaty — awgust aýynyň 7-8-i, 11-i we 13-i günleri
Balkan welaýaty — awgust aýynyň 9-10-y, 12-si we 14-i günleri
Mary welaýaty — awgust aýynyň 15-16-sy, 19-y we 21-i günleri
Ahal welaýaty — awgust aýynyň 17-18-i, 20-si we 22-si günleri
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
sport, ýokary derejeler sporty, sagaldyş işi hünärleri - sportuň saýlanan görnüşi (okuwa girýänler institutda alnyp barylýan sportuň 43 görnüşiniň birinden tassyklanylan möçbernamany ýerine ýetirmeli), biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;
bedenterbiýe hünäri - “Türkmenistan — ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy” atly şygar bilen geçirilýän Milli spartakiadanyň maksatnamasynyň çäklerinde geçirilýän sport görnüşiniň birinden tassyklanan möçbernamany ýerine ýetirmeli), biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;
myhmanhana işewürligi, syýahatçylyk işewürligi, sport žurnalistikasy hünärleri - Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty, jemgyýeti öwreniş;
sport desgalaryny dolandyrmak, sporty maliýeleşdirmek hünärleri - matematika, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Biologiýa, Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty, matematika we jemgyýeti öwreniş derslerinden giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýärler.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- Türkmenistanyň “Olimp” orta sport mekdebini tamamlan ýokary derejeli türgenler;
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler;
- 2011-2015-nji ýyllarda geçirilen halkara ýaryşlaryň ýeňijileri;
- 2011-2015-nji ýyllarda sportuň görnüşleri boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalary.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň salgysy: Aşgabat ş., Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly, 40; tel.: 22-65-37, 22-68-61.


text:
Resmi Aşgabat Orsýetiň MTS aragatnaşyk kompaniýasynyň Türkmenistanda çekendigi aýdylýan maliýe ýitgileriniň öwezini dolmakçy däl. Bu barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat beýanatynda aýdylýar.
MTS kompaniýasyna eýeçilik edýän “Sistema” aksioner finans korporasiýasynyň ýolbaşçylaryna salgylanylyp, ýakynda Orsýetiň habar beriş serişdelerinde kompaniýanyň Türkmenistandan öwez tölegine garaşýandygy habar berlipdi.
Türkmenistanyň DIM-niň aýtmagyna görä, MTS bilen 2005-nji ýylda baglaşylan 5 ýyllyk ylalaşyk ýatyrylanda düzgüne laýyklykda hereket edilipdir. Taraplaryň arasyndaky gatnaşygy şol dokument kesgitleýärdi diýip, resmi Aşgabat nygatýar.
Türkmen tarapy ikitaraplaýyn şertnamanyň möhletini uzaltmazlygynyň mümkindigini öňünden duýdurandygyny aýdýar we özüniň hereketleriniň kanuny däldigi barada aýdylýanlaryň delillere esaslanmaýandygyny belleýär.
“Sistema” aksioner finans korporasiýasynyň we MTS kompaniýasynyň resmileriniň medianyň üsti bilen nädogry maglumatlary ýaýratmagy ters netije berýär we kompaniýanyň abraýyna zeper ýetirýär diýip, resmi Aşgabat duýdurýar.


text:
11-nji noýabrda Aşgabatda “Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahat öz işine başlady.
Wekilçilikli ylmy maslahat Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilýär.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň hem-de Daşoguz welaýatynyň häkimliginiň bilelikde geçirýän halkara duşuşygyna gatnaşmak üçin Aşgabat şäherine dünýäniň 37 döwletinden ylmyň wekilleriniň 70-e golaýy – arheologlar, taryhçylar, medeniýeti hem-de sungaty öwrenijiler we antropologlar, beýleki ugurlaryň hünärmenleri geldiler.
Maslahatyň tapawutly aýratynlygy onuň dünýä belli alymlary bir ýere jemlemegidir, olaryň köpüsi türkmen kärdeşleri bilen bilelikde Türkmenistanyň maddy we ruhy medeniýetiniň ýadygärliklerini öwrenmäge hem-de aýawly saklamaga işjeň gatnaşýarlar. Olaryň hatarynda Timoti Wilýams (Beýik Britaniýa), Barbara Kaim (Polşa), Nadežda Dubowa, Natalýa Solowýewa, Sergeý Laptew (Russiýa) , Mihael Teýlor (ABŞ), Karlo Lippolis, Barbara Çerazetti (Italiýa), Hoakin Mariýa Kordoba (Ispaniýa) ýaly alymlar bar.
“Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahatyň açylyş dabarasy Türkmenistanyň Döwlet medeni merkeziniň Mukamlar köşgünde geçirildi. Oňa ýurdumyzyň hökümet agzalary, käbir ministrlikleriň we edaralaryň, akademiki institutlaryň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň, ýokary okuw mekdepleriň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym we medeniýet işgärleri, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Umumy mejlisde edilen çykyşlar, şol sanda Madrid uniwersitetiniň professory Hoakin Kordobanyň, Warşawa uniwersitetiniň professory Barbara Kaimiň, London uniwersitetiniň arheologiýa institutyna wekilçilik edýän Timoti Wilýamsyň, Koreýa Respublikasynyň Milli diplomatiýa akademiýasynyň professory Je Nam Konyň, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Maddy medeniýetiň taryhy institutynyň direktorynyň orunbasary Natalýa Solowýewanyň çykyşlary uly üns bilen diňlenildi.
“Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahatyň umumy mejlisi tamamlanandan soň, oňa gatnaşanlar we myhmanlar köşgüň giň zalynda ýaýbaňlandyrylan hem-de türkmen halkynyň gadymy taryhy we medeniýeti, özboluşly däpleri hem-de adatlary, sungaty we üstünlikleri barada gürrüň berýän sergileriň gymmatlyklary bilen gyzyklanyp tanyşdylar.
Günüň ikinji ýarymynda maslahatyň işi ylmy bölümlerde dowam etdi. Şekillendiriş sungaty muzeýinde “Beýik Ýüpek ýolunyň taryhy we başlangyjy”, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň muzeýinde “Gündogaryň hem-de Günbataryň gadymy we orta asyrlarda gatnaşyklary”, Türkmen döwlet medeniýet institutynda “Ýewraziýanyň halklarynyň ruhy dünýäsi”, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda “ХХI asyrda halkara aragatnaşyklary we medeni mirasy aýawly saklamagyň meseleleri” diýen bölümler boýunça mejlisler geçirildi.
Şu gün “Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahat öz işini Daşoguz welaýatynda dowam eder. Alymlar “Köneürgenç” döwlet taryhy-medeni goraghananyň täsin ýadygärliklerine hem-de Daşogzuň döwrebap medeni ojaklaryna baryp görerler, Nurmuhammet Andalyp adyndaky Döwlet sazly drama teatrynda welaýatyň medeniýet we sungat ussatlarynyň konsertine tomaşa ederler.
13-nji noýabrda “Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahatyň çäklerinde Türkmen döwlet medeniýet institutynyň mejlisler zalynda 2015-nji ýylda Mary şäherine “Türki dünýäsiniň medeni paýtagty” derejesiniň berilmegi mynasybetli çäreleriň meýilnamasyna laýyklykda “Türki halklaryň medeni mirasy” atly döredijilik duşuşygy geçiriler.
Maslahata gatnaşyjylar üçin baý mazmunly medeni maksatnama “Nusaý” döwlet taryhy-medeni goraghanasyna baryp görmegi, Türkmenistanyň döwlet medeni merkeziniň Döwlet muzeýiniň, Türkmen halysynyň milli muzeýiniň, “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynyň “Watan mukaddesligi” muzeýiniň gymmatlyklary, türkmen paýtagtynyň beýleki ajaýyp ýerleri bilen tanyşmagy öz içine alýar. Şeýle hem alymlar Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyplary bilen duşuşarlar.
“Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahatyň netijeleri 13-nji noýabrda onuň ýapylyş dabarasynda jemlener.


text:
17-nji ýanwarda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynda ýerleşýän Halkara atçylyk sport toplumynyň mejlisler zalynda dabaraly maslahat geçirildi. Onuň barşynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Gökdepe etrabynda Kärizek geňeşligini döretmek we onyň düzümine Aba Annaýew obasyny girizmek hakyndaky kararyndan gelip çykýan meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Maslahatda bellenilişi ýaly, Halkara atçylyk sport toplumynda dünýä ülňülerine laýyk gelýän 600 bedewe niýetlenen athana, çapuw ýodajyklary we beýleki desgalar göz öňünde tutulandyr. Mundan başga-da bu ýerde hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen seýisler üçin 114 maşgala niýetlenip ýaşaýyş jaý toplumy döredilýär, orta mekdep, çagalar bagy, medeniýet we saglyk merkezleri, dükanlar, çagalar üçin meýdançalar, jemgyýetçilik çäreleri üçin ýörite ýerler göz öňünde tutulandyr.
Häzirki zamanyň nusgalyk derejesine eýe bolan döwrebap oba öz ömrüni atşynaslyk sungatyna bagyşlan Aba Annaýewiň adynyň dakylmagy gadymy döwürlerden bäri il içinde sarpalanýan hünär bolan atşynaslyga ykbalyny baglan adamlaryň buýsanjyny goşalandyrdy.
Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda geçirilen maslahat tamamlanandan soň, şanly waka mynasybetli toý sadakasy berildi.


text:
Orsýetde 4-nji martda geçiriljek prezident saýlawlaryndan öň köpçüligiň ünsüni çeken täjik aýdymçysy premýer-ministr Wladimir Putiniň tarapdarymy ýa-da onuň tersine, garşydaşymy?
Internetde ýaýran wideoýazgyda bir tajik oglanyň aýdymynda Putiniň ýolbaşçy häsiýetleri taryplanýar. “YouTube” saýtynda ýerleşdirilen bu wideoda diňe “Täjigistandan Tolibjon Kurbanhanow” diýen ýazgy goýlupdyr. Bu ýerde aýdymçy barada başga hiç bir maglumat berilmändir. Ýöne, onuň aýdymynyň sözlerinden çen tutulsa, ol Putini Orsýeti halas eden we asudalygy üpjün eden hem-de “Hudaý tarapyn” inderilen lider hasaplaýar.
Orsýetiň meşhur ýeri bolan Kremle we Ak Tama ünsi çekmek bilen aýdymçy Putini “iň oňat sportsmen” we “milletiň ogly” diýip taryplaýar. Ol Putiniň ykdysady syýasatyna ünsi çekýär, premýer-ministri we ozalky prezidenti “agent” diýip atlandyrmak bilen onuň KGB-däki ozalky kärini göz öňünde tutýar. Şeýle hem aýdymçy ýetip gelýän saýlawlarda dogry adama ses bermeklige çagyrýar.
Aýdymyň gaýtalamasy “WWP” bilen başlanýar. Bu premýer-ministriň atlarynyň baş harplary – Wladimir Wladimirowiç Putin. Aýdymda haçanda täze asyryň başynda ýurt “krizise” uçranda we halk “agyr” ýagdaýdaka WWP-niň häkimiýet başyna gelendigi nygtalýar.
“YouTube” saýtyndaly bu wideo ors websaýtlarynda meşhurlyk gazandy. Ol “Eho Moskwy” ýaly websaýtlaryň hem ünsüni çekdi. Bu saýtyň okyjylary aýdyma dürli teswirler bilen reaksiýa bildirdiler.
Putin azlyklaryň sesine daýanýar
Putin Orsýetdäki migrasiýa we migrant işçiler meselesinde aktiwlik görkezdi. Ýakynda ol Federal Migrasiýa gullugynyň maslahatynda immigrasiýa kanuny güýçlendirmek barada teklip bilen ýüzlendi. Bu ýüzlenmede dil boýunça synagy girizmek we fiktiw hasaba alynýan adresleri ulanmagyň soňuna çykmak teklip edildi. Şondan soň dil synagy baradaky kanun ors parlamentinde maslahata goýuldy.
Saýlaw kampaniýasyny geçirýän wekiller bilen 7-nji fewraldaky duşuşygynda Putin immigrasiýa düzgünini birnäçe gezek bozanlara berk çemeleşýän ýuristleri goldap çykyş etdi. “Interfaks”, Putiniň sözlerine salgylanyp, şeýle sitatany getirýär: “Şeýle edilmese, bu proses hiç haçan soňlamaz. Adam öz ýurduna dolanmagyň deregine türmä barjakdygyna düşünmeli”.
Şeýle kanun her möwsümde Orsýete işlemäge barýan täjiklere hem täsirini ýetirer. Resmi taýdan hasaba alnan “Sankt-Peterburgyň Tajik diasporasy” atly hökümete degişli bolmadyk guramanyň başlygy Muhammadnazar Mirzoda Kurbanhanowyň dogrudan hem 28 ýaşly täjik raýatydygyny we onuň Orsýetiň Başgyrdystan Respublikasynyň paýtagty Ufada ýaşaýndygyny tassyklady. Azatlyk Radiosy aýdymçynyň şahsyýetini garaşsyz çeşmelerden anyklamady.
Nähili täsir eder?
Ýöne hemme adam Putiniň tajik muşdagynyň aýdan aýdymynyň premýer-ministre ýa-da onuň prezidentlik kampaniýasyna oňaýly täsir etjegine ynanmaýar. Käbir adam onuň ters netije berip biljekdigini aýdýar. Meşhur orsýetli blogger Aleksandr Plýuşew muňa “Putine garşy taryhda edilen iň oňat wideo” diýip baha berdi.
Korrupsiýa garşy çykyş edýän orsýetli tanymal blogger we öz milletçi häsiýeti bilen tanalýan Alekseý Nawalnyý hem bu barada pikirini orta atdy. Nawalnyý 6-njy fewralda ýerleşdiren blogunda: “Bu wideo üçin Putiniň wekilleriniň pul töläp-tölemänini bilemok, ýöne onuň ähli mümkin bolan ýerde ýaýradylýandygyny aýdyp biljek” diýip ýazdy.
“WWP”-ä tomaşa edenleriň sanyndan çen tutulsa, Kurbanhanow meşhurlyk gazanýar diýse bolar.


text:
Filippinlerde “Hagupit” tupany ýurduň gündogaryndaky kenarýaka şäherlere zarba urup, azyndan 21 adamyň ölmegine sebäp bolandan soň, tupanyň derejesi paýtagt Manila tarap hereket edende gowşady.
Filippinleriň Gyzyl haç guramasynyň berýän maglumatyna görä, tupanda pida bolanlaryň 18 sanysy ýurduň gündogaryndaky Samar adasynda heläk bolupdyr.
“Hagupit” tupany sebäpli ýurduň gündogar we merkezi welaýatlarynda 1 milliondan gowrak adam öýlerini terk etmäge mejbur boldy.
Paýtagt Manilada mekdepler we hökümet edaralary ýapyldy.
2013-nji ýylyň noýabr aýynda Filippinleriň merkezi böleginde bolan “Haiýan” tupany 7300-den gowrak adamyň heläk ýa-da ýitirim bolmagyna we dört milliondan gowrak adamyň öýlerini terk etmegine sebäp bolupdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti saýlanan Donald Tramp Russiýa tarapyndan ýygnalan masgaralaýjy maglumatlary özünde jemleýändigi aýdylýan raporty “näsag adamlar” tarapyndan toslanyp tapylan “galp habar” we “galp maglumat” diýip atlandyrdy.
Tramp bu barada 11-nji ýanwarda Manhattandaky ofisinde geçiren metbugat konferensiýasynyň çäginde çykyş etdi. Onuň Nýu-Ýork şäherindäki bu çykyşy Russiýanyň Birleşen Ştatlaryň prezident saýlawlaryna täsir etmek ugrunda rolunyň bar bolmagynyň ähtimaldygy dogrusynda bolan ençeme wakanyň yz ýanyna gabat geldi.
10-njy ýanwarda media serişdelerinde Birleşen Ştatlaryň aňtaw gulluklarynyň geçen hepde prezident Barak Obama ugradan maglumatynda Donald Trampyň şahsy we maliýe ýagdaýy barada onuň garşysyna ulanylmagy mümkin informasiýalaryň bardygy habar berildi.
Moskwa bilen has gowy gatnaşyklary saklamagy wada beren Tramp bu maglumatlary ret edip, 11-nji ýanwarda irden Twitter sosial ulgamynda ençeme twit, maglumat paýlaşdy.
“Galp habar - syýasy jadygöýiň awuna çykmak” diýip, Tramp öz twitinde ýazdy.
“Russiýa hiç haçan meniň üstümden basyş etmäge synanyşmady. Meniň Russiýa bilen hiç hili arabaglanyşygym, hiç hili ylalaşygym, hiç hili kreditim, hiç zadym ýok” diýip, Tramp belledi.
Tampyň noýabr aýyndaky prezident saýlawlarynda gazanan üstünligine, Birleşen Ştatlaryň syýasy partiýa serwerlerine we e-meýllerine Russiýanyň hökümeti tarapyndan goldanylýan hakerleriň aralaşandygy barada ABŞ-nyň aňtaw gulluklarynyň gelen netijesi kölege saldy.
Tramp käbir haker hüjümleriniň amala aşyrylandygyny boýun aldy, emma munuň saýlaw netijelerine täsir ýetirendigini ret etdi.
"Jogapkärçilik däl-de, üstünlik"
Şeýle-de, Tramp Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen gowy gatnaşyklarynyň bolup-bolmajakdygyny bilmeýändigini aýtdy. Emma şol bir wagtda, ol gowy gatnaşyklaryň “üstünlikdigini” hem belledi.
“Eger Putin Dondal Trampy halan bolsa, onda men muny jogapkärçilik däl-de, üstünlik diýip hasaplaýaryn. Sebäbi biziň Russiýa bilen aýylganç gatnaşyklarymyz bar” diýip, Tramp nygtady.
Bu metbugat konferensiýasy Trampyň geçen ýylyň iýul aýyndan bäri geçirýän şuňa meňzeş ilkinji duşuşygydyr we bu onuň 20-nji ýanwarda resmi derejede öz wezipesine girişmezden ozal iň soňky duşuşygy boljaga meňzeýär.


text:
Soňky günler Pakistanyň Bulujystan prowinsiýasynda lukmanlara garşy ulanylýan zorluk çäreleri sebäpli bu prowinsiýanyň lukmanlary köpçülikleýin iş taşlaýyş aksiýasyny ýola goýdular.
Gulam Rasul Pakistanyň Bulujystan prowinsiýasynda psihiatr doktor hökmünde lukmançylyk bilen meşgullanmakda uly psihiki basyşy başdan geçirýän lukmanlardan diňe biri.
Özüniň lukmançylyk käri sebäpli 52 ýaşly lukman Gulam Rasul ýakynda näbelli adamlar tarapyndan alnyp gaçylyp, elleri we gözleri baglangy ýagdaýda iki hepdeden gowrak wagtlap bukuda saklandy. Ol bu prowinsiýanyň merkezi şäheri bolan Kwetta şäheriniň bazarynda gündiziň güni alnyp gaçylyp, öwezine pul tölenmegi üçin saklanyldy.
“Men 17 günüň dowamynda zamunlykda bolamda fiziki taýdan gynalmadygym üçin özümi bagtly duýýaryn. Psihoterapewt hökmünde men kimdir-birini hatda jennetde bir ýere baglap goýsam-da, onuň ýeke minut arkaýyn bolmajagyny aýdyp biljek. Sosial nukdaýnazardan, elbetde, bu ýagdaý meniň maşgalama we meniň obşinama uly stress berdi” diýip, lukman Gulam Rasul gürrüň berýär.
Bulujystandaky howply kär
Gulam Rasul hut özüniň lukmançylyk işi üçin nyşana alnypdyr. Bu ýagdaý Bulujystan prowinsiýasynda geň bir ýagdaý däl. Soňky ýyllar Pakistanyň bu prowinsiýasynda işleýän lukmanlardan ogurlanyp gaçylanlarynyň ýa-da öldürilenleriniň sany onlarça. Bu wakalar bu prowinsiýadaky kanunsyzlyk we separatistik atmosferanyň fonunda bolup geçýär.
Lukmanlaryň nyşana alynmagy bolsa, esasan, olaryň gowy gaçanç edýändigi, olaryň käriniň ähli adamlar üçin açykdygy, galyberse-de, olaryň täsirli taýpa liderleri tarapyndan gorag astyna alynmaýandygy bilen baglanyşdyrylýar.
Soňky iki hepdäniň dowamynda Gulam Rasul ýaly lukmanlaryň köpüsi tutuş prowinsiýa boýunça geçirilýän iş taşlaýyş protest çäresine goşuldylar. Bu lukmanlar bu prowinsiýanyň häkimiýetlerinden özleriniň goragy üçin has çynlakaý çäreleri görmekligi talap edýärler.
Lukmanlaryň bu talabyna gulak asylmadyk halatynda, bu ýagdaýyň tutuş prowinsiýanyň saglygy goraýyş pudagyny gözgyny netijelere getirmegi mümkin. Köp lukmanlaryň eýýäm iş gözleginde Ýewropa we Ýakyn Gündogar regionlaryna gidendikleriniň üstesine, ýerli lukmanlaryň ýene ýüzlerçesi öz işlerinden gitmekligi planlaşdyrýandyklaryny aýdýarlar.
Alada döredýän ýagdaýlar
Tiz kömek gullugyndan beýleki medisina pudaklaryndaky lukmanlaryň tas hemmesiniň diýen ýaly iş taşlyýyş yglan etmekleri bu prowinsiýanyň saglygy saklaýyş pudagyna uly täsirini ýetirdi. Lukmanlar tä göze ilerlikli çäreler ýola goýulýança, iş taşlaýyşlygy dowam etdirjekdiklerini aýdýarlar.
Pakistanyň Bulujystan prowinsiýasynyň Lukmanlar Birleşiginiň liderlerinden biri Aftab Kahar soňky bäş ýylyň dowamynda bu prowinsiýada 27 lukmanyň öldürilip, 12 lukmanyň-da zamun alnandygyny aýdýar.
“Lukmanlar tutuş prowinsiýada howp astynda ýaşaýarlar. Olara yzygiderli haýbat atyjy jaňlar we hatlar gelýär. Biziň lukmanlarymyz bu ýerde örän agyr ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar” diýip, Aftab Kahar nygtady.
Ýöne soňky wagtlar bu ýagdaý bilen baglanyşykly esasy tankyt edilýän prowinsiýanyň häkimiýetleri boldy. Hatda Pakistanyň Ýokary sudy ýerli lukmanlaryň howpsuzlygynyň üpjün edilmelidigi barada ýerli häkimiýetlere görkezme beriji karar hem çykardy.


text:
Ukrainda prezident saýlawlary geçirilýär. Bu saýlaw orsýetçi separatistleriň gündogardaky iki regionyň uly bölegine kontrolluk edýän wagtynda bolýar.
Irki alamatlardan çen tutulsa, paýtagt Kiýewde we günbatar Ukrainada saýlawa gatnaşyk ýokary boldy.
Emma muňa garamazdan, Donetsk regional adminstrasiýasy Merkezi ýewropa wagty bilen ir sagat 08.30-da gündogar regiondaky 2430 saýlaw uçastogyndan diňe 426-synyň açyk bolandygyny aýtdy.
Donetsk şäheriniň özünde hiç bir saýlaw uçastogy açyk däl. Goňşulykdaky Luhansk regionynyň merkezinde hem ses berişlik ýok, emma regionda käbir saýlaw uçastoklary açyk bolup çykdy.
Luhanks we Donetsk regionlarynyň iki ýaşaýjysy, Wasiliý bilen Tatýana 25-nji maýda «Roýters» habar gullugyna özleriniň saýlawda ses berip bilmändiklerini aýdyp, şeýle diýdiler:
"Men bu ýerde özümiziň saýlaw komissiýamyzyň işlemeýändigini görýärin, hiç zat ýok. Men isledim... Men saýlaw uçastogynyň işläp-işlemejegini bilmek isleýän."
"Men ýurtda ýaşaýaryn we prezident üçin ses berip bilemok. Bu düýpden bolmaýan zat. Her kimiň öz erki bolmaly. Eger men isleýän bolsam, ses bermeli, islemesem ses bermeli däl...» diýip, Tatýana aýtdy.
Iş başyndaky premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk saýlawlaryň gündogardaky ýagdaýy durnuklylaşdyrmakda ilkinji ädim boljagyny aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin täze ukrain adminstrasiýasy bilen işleşmegi wada berdi.
Kiýew Moskwany separatistleri goldamakda aýyplaýar.
Wideo: Saýlawdan bir gün öň, aktiwistiň maşgalasy gowulyk umydynda
Ukrainanyň indiki lideri bolmak ugrunda on sekiz kandidat bäsleşýär.
Pikir soraşlyklar konditerçi milliarder Petro Poroşenkonyň öňde barýandygyny görkezýär.
Onuň ýakyn basdaşy ozalky bölüji premýer-ministr Ýuliýa Timoşenko, ýöne ol has yzda.
Timoşenko merkezi Dnipropetrowsk şäherinde ses bereninden soň, «Ukrainada parahatçylygy dikeltmek üçin NATO goşulmak barada referendum geçirmäge wagt ýetdi» diýdi.
Ýatsenýuk 24-nji maýda eden beýanatynda ukrainalylara olaryň, «daşardan howandarlyk edilýän garakçylaryň» saýlawlary böltemek baradaky haýbatlaryna garamazdan, ses bermek jogapkärçilikleriniň bardygyny aýtdy.
Ýatsenýuk özüniň saýlawlarda ýeňiji bolan adamyň Ýewropa Bileleşigi bilen esasy syýasy we azat söwda şertnamasyna gol çekişmegi ilkinji wezipe edip goýjagyna ynanýandygyny aýtdy.
Fotosergi
Moskwa tarapyndan goldanylan prezident Wiktor Ýanukowiçiň bu şertnama gol çekmekden ýüz ýüz öwürmegi aýlara çeken halk protestlerini möwjedip, fewral aýynda onuň Moskwa gaçmagy bilen soňlanypdy.
Ýatsenýuk bu ses berişligiň «günbatardaky, gündogardaky, demirgazykdaky we günortadaky ukrainalylaryň isleglerini aňlatjagyny» aýtdy.
Gündogardaky Donetsk we Luhansk regionlarynda orsýetçi pitneçiler saýlaw komissiýalarynyň ýaryna golaýyny ele geçirdiler ýa-da petiklediler, käbir ýagdaýlarda bolsa saýlaw resmilerini alyp gaçmaga, gorkuzmaga çenli baryp ýetdiler.
Ukraina Orsýete garşy durýar (©Shutterstock)
«Donetsk halk respublikasy» diýilýäniň liderleriniň biri Denis Puşilin 24-nji maýda gozgalaňçylaryň, eger zerur bolsa, saýlawa ýol bermezlik üçin güýç hem ulanjagyny aýtdy.
Häkimiýetler özleriniň ses berilýän gündäki howpsuzlygy üpjün etmek üçin on müňlerçe polisiýa işgärini we meýletinçini mobilizländiklerini aýdýarlar.
ÝHHG-nyň müňden gowrak synçysy, Donestk bilen Luhanskden başga ýerlerde, tutuş ýurt boýunça saýlaw uçastoklarynda ses berlişine gözegçilik eder.
Ses berişlik 12 sagat, Merkezi Ýewropa wagty bilen sagat 19.00-a çenli dowam eder.
Şondan gysga wagt soň çykyş netijeleriniň görkezijileri mälim bolmaly, emma resmiler deslapky netijeleriň 26-njy maýa çenli belli bolmajagyny aýdýarlar.


text:
Paýtagtyň S.Nyýazow adyndaky keselhanasy Aşgabat boýunça näsaglaryň iň köp ýüz tutýan keselhanasy diýsek ýalňyş bolmasa gerek. Bu keselhananyň töweregindäki awtoduralga elmydama awtoulagalardan doly. Keselhananyň howlusynda hem adam köp.
Emma “Nyýazowskiý” diýip atlandyrylýan bu keselhana ýerli mediada yzygiderli görkezilýän, ak mermerli, içi ýaldyrap duran, şeýle-de “ýurduň medisina pudagyndaky özegilişikleri aýan edýär” diýilýän keselhanalardan düýpli tapawutlanýar. Onuň binasy geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň arhitekturasyna degişli. Bu keselhananyň palatalarynyň köneligi, olarda ýeterlik amatly şertleriň ýoklugy bu keselhananyň düýpli remonta mätäçdigini görkezýär.
“Gyşyna palatalaryň köpüsinde sowuk bolýar. Näsaglaryň öz ýanlary bilen elektrik pejini getirmeli bolýan halatlary-da bolýar” diýip, bu keselhanadan ýaňy-ýakynda çykan näsaglaryň biri Baýram gürrüň berýär.
Onuň aýtmagyna görä, näsaglara berilýän ýorgan-düşekler hem o diýen arassa däl. Şonuň üçin, ýorgan-düşekleri öýden getirýänler hem bar. “Bu keselhana öz-özüňe hyzmat ediş edara meňzeýär. Näsaglar iýjek-içjek iýmitini-de özi getirmeli” diýip, Baýram aýdýar.
Keselhananyň sanitariýa-arassaçylyk ýagdaýynyň ýaramazdygyny bu keselhanada ýatyp çykan käbir beýleki näsaglar hem aýdýarlar. Geçen ýyl bu keselhanada ýatyp çykan Merediň aýtmagyna görä, bu keselhanada paýtagtda giň ýaýran tagta biti hem bolupdyr.
“Men şol keselhanadan, allergiýa bolan ýaly, endam-janym gyp-gyzyl bolup çykdym. Keselhanada geýen egin-eşigimi zyňmaly boldumd” diýip, Meret gürrüň berýär.
Emma, bu ýagdaýlara garamazdan bu keselhanalara ýüz tutýan näsaglaryň sany köp. Munuň sebäbi-de bu keselhanalarda medisina hyzmatlarynyň elýeterliligi bilen bagly.
“Täze keselhanalardaky ýaly näsaglar üçin amatlyklar bolmansoň, olarda nyrhlar arzanrak. Şonuň üçin bu keselhanalar gurply bolmadyk ilat gatlagynyň keselhanalary diýse boljak” diýip, Baýram aýdýar.
Oňurga agyrysy ýaly keselden 10 günlük bejergi almak üçin “Nyýazowskiý” keselhanasynda medisina ätiýaçlandyryşy bilen 200-250 manat töweregi pul sarp etmeli. Dürli hili operasiýalaryň-da bahasy 300 manatdan ýokary geçenok. Demir ýol keselhanasynda hem şonuň ýaly nyrhlar bar.
“Nyýazowskide” saglygyna seretdirmekçi bolýan adamlaryň köplügi sebäpli, bu köne binadaky uly nobatlar hem adaty bir ýagdaýa öwrüldi. Kassa pul tölemek üçin hatar bolup duran adamlar bilen bir wagtda, esasan dürli proseduralary almak üçin, uly nobatlar döreýär. Ol proseduralar köplenç halatda köne medisina enjamlarynda amala aşyrylýandygyna garamazdan, beýleki keselhanalardan arzan bolansoň, nobat köp bolýar.
Garaşyk
Şol bir wagtda-da sowet döwründen galan keselhanalarda medisina bejergisiniň hiliniň hem o diýen ýokary däldigi barada aýdylýar. Näsaglaryň hossarlarynyň aýtmaklaryna görä, bu keselhanalarda ýatan näsaglara gowy seretdirmek üçin lukmanlara pul berip durmaly bolýar.
“Iň bärkisi her smenada çalyşýan şepagat uýasyna pul berip durmasaň, ol näsaga seredibem durmaýar. Haçan-da pul berseň, kebelek bolup näsagyň daşyndan pyrlanýar” diýip, Baýram gürrüň berýär.
S.Nyýazow adyndaky keselhana düşen agyr keselli näsaglaryň ýatýan palatalarynyň penjireleriniň ýanynda näsagyň halyny sorap, garaşyp oturýan ýakyn hossarlarynyň aýtmaklaryna görä, keselhanada zerur bolan däri-dermanlaryň hem köpüsi ýok.
“Kähalatlarda gije gije-gündiz işleýän dermanhanalara gidip derman getirmeli bolýar. Iň bolmanda derman-därileri bir özlerinde bolsady” diýip, kakasy bu keselhananyň reanimasiýasynda ýatan Allamyrat aýdýar.
Emma, bu agzalyp geçilen ýagdaýlara garamazdan, keselhana özüni bejertmek üçin ýerleşmek isleýän adamlaryň sany gaty köp bolansoň, bu taýda käte otaglaryň ýetmezçilik edýändigini-de gürrüň berýärler. Käbir palatalarda 5-6 ýa-da 8 näsagyň ýatýandygy barada maglumatlar bar.
Keselhananyň häzirki ýaramaz ýagdaýlaryny bu keselhanalaryň lukmanlary hem boýun alýarlar. Emma, olar bu keselhanalaryň ýakyn wagtda rekonstruksiýa edilmegi bilen bu keselhanalaryň häzirki meseleleriniň çözüljekdigine ynanýarlar.
Emma her nähili hem bolsa, häzirki pursatda “Nyýazowskiniň” hakyky ýagdaýy şeýle: bu ýerdäki uly nobatlardan, ýaramaz şertlerden adamlar gaty nägilele we olar bu ýagdaýdan zeýrenýärler.
S.Nyýazow adyndaky keselhana paýtagtda sowet döwründen galan az sanly keselhanalaryň biri bolup, ondan başga häzir paýtagtda şol döwre degişli ”Demir ýol keselhanasy” we 11-nji mikroraýondaky "Eneler we çagalar keselhanasy" bar.
Emma olarda hem ýagdaý S.Nyýazow adyndaky keselhanadakydan tapawutly däl.


text:
Pakistanda ýoluň gyrasyna düşelen bombanyň partlamagy netijesinde azyndan sekiz esger öldi we başga-da birnäçesi ýaralandy. Bu waka Pakistanyň Owganystan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýän durnuksyz tire-taýpalar regionynda amala aşdy.
Maglumatlara görä, gürrüňi edilýän bomba Pakistanyň harby kerweni 8-nji maýda demirgazyk Waziristan welaýatyndaky Gulamhan obasyndan geçip barýan mahaly partladylypdyr.
Henize çenli bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady, emma gürrüňi edilýän territoriýada “Pakistanyň Talyban” hereketi agdyklyk edýär.
Pakistanyň harby resmileriniň berýän maglumatyna görä, partlamanyň bolan sebitinde derňew operasiýalary başladylypdyr. Bu hüjüm ok atyşygy bes etmek barada Pakistanyň “Talyban” hereketi bilen hökümetiň arasynda tamamlanan ylalaşykdan iki hepde soň boldy.
Pakistanyň armiýasy 10 ýyldan gowrak wagt bäri ýurduň ýedi sany tire-taýpalar regionyndaky yslamçy söweşijiler bilen söweşip gelýär. Ýurtda 2007-nji ýyldan bäri bolan ýowuzlyklarda takmynan 6 müň 800 adamyň ölendigi çaklanylýar.


text:
Polşanyň medeniýet ministriniň orunbasary 28-nji awgustda nasistleriň ogurlan bir otly ýüki altyn-kümüş şaý-sep hazynasynyň tapylandygyna 99 prosent ynamlydygyny aýtdy.
Nasistleriň ogurlanan alty-kümüş ýüklenen otlusy Walbžih şäheriniň töwereginde, 1945-nji ýylda Gyzyl goşundan gaçanda ýitirim bolupdy.
Hazyna gözleýjiler «altyn otly» diýilýäni onlarça ýyllap gözledi.
Golaýda bir polşaly we germaniýaly özleriniň ulanylmaýan bir ötükden alty-kümüş ýükli bronly otly tapandyklaryny aýtdylar we özlerine maliýe sylagynyň berilmegini talap etdiler.
Medeniýet ministriniň orunbasary Piotr Zuçowskiý, radar şekilini göreninden soň, munuň akyla sygmajak bir tapyndy bolandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol bu hazynany tapan iki adamyň ol otludaky baýlygyň on prosentini talap etmäge haklydygyny sözüne goşdy.


text:
Polisiýa, hepdäniň duşenbe güni Kabulda ýüzlerçe adamyň gatnaşmagynda geçirilen, yslama şek ýetirýän filme garşy protestleriň, zorluga getirenligini aýtdy. Bu film tutuş dünýäde gaharly çykyşlary tutaşdyrdy. Habar berlişine görä, Kabuldaky protestçiler amerika garşy şygarlary öňe sürüpdirler, agaçlary ýakyp, daş atypdyrlar.
Kaliforniýada alynan pofessional bolmadyk bu film amerika garşy zorlukly çykyşlary tutaşdyrdy we musulman ýurtlaryň birnäçesinde 17 adamyň, şol sanda Birleşen Ştatlaryň Liwiýadaky ilçisiniň ölümine sebäp boldy.
Film bilen baglylykda, Liwanyň Daşary işler ministri Adnan Mansour Arap ligasynyň baş sekretary Nabil El- Arabydan Daşary işler ministrleriniň adatdan daşary maslahatyny geçirmegi haýyş etdi.


text:
Türkmen metbugatynyň maglumatlaryna görä, seýsmiki barlaglar Ekerem şäherçesiniň golaýynda we Hazar deňzindäki 23-nji blokda geçiriler. 2011-nji ýylda başlanjak bu barlaglar 400 kwadrat kilometrlik giňişlikde seýsmiki şertleriň 3D formatda surata düşürilmegini öz içine alýar.
2010-njy ýylyň 27-nji noýabrynda yglan edilişine laýyklykda, bu tenderiň başky seçiş tapgyryna gatnaşan kompaniýalara gaýtadan arza ýollamak gerek däl. Bu hakda türkmen metbugaty RWE kompaniýasyna salgylanyp, habar berýär.
Bu tender bäsdeşligi, onuň düzgünleri we potensial bäsdeşlerden edilýän talaplar barada Germaniýanyň RWE kompaniýasynyň özünden maglumat almak başartmady. Garaşsyz synçylar bolsa Türkmenistanda yglan edilýän tender bäsleşikleriniň örän ýapyk görnüşde geçirilýänligine ünsi çekýärler.Tenderleriň ýapyklygy
Orsýetiň Ýokary ykdysady mekdebi atly döwlet uniwersitetiniň Informasiýa, ykdysadyýet we syýasat fakultetiniň ýolbaşçylaryndan Andreý Suzdaltsew Türkmenistanyň tender düzgünleriniň aýratynlyklaryna bu ýerde işleýän daşary ýurt kompaniýalarynyň, şol sanda günbatar kompaniýalarynyň hem doly boýun bolýanlygyny belleýär.
Suzdaltsew Türkmenistanda tender bäsleşikleri resmi derejede yglan edilýän hem bolsa, öňünden saýlanyp alnan kompaniýalar göz öňünde tutulyp, netije çykarylýar diýen pikirde.
Bilermeniň pikiriçe, tenderleriň daşyndaky ýapyklyk türkmen ýolbaşçylaryna islemedik şirketlerini ýurda goýbermezlige mümkinçilik berýär.
Suzdaltsew şu günki gün Türkmenistanda günbatar kompaniýalaryna tarap ýykgyn edilýänligini, ors maýa goýujylarynyň bolsa mümkinçilikleriniň örän çäklendirilýänligini hem belleýär.
Türkmenistanyň RWE bilen hyzmatdaşlygy
Germaniýanyň RWE kompaniýasy 2009-njy ýylyň aprel aýynda türkmen hökümeti bilen hyzmatdaşlyk boýunça Memoranduma gol çekdi.
2010-njy ýylyň aprel aýynda RWE kompaniýasy Türkmenistanda öz bölümini açdy. Şonda RWE kompaniýasynyň Türkmenistandaky bölüminiň baş dolandyryjysy Heiko Opperman
, bar bolan şertnamalara görä, RWE AG-niň Hazar deňzindäki 23-nji blogunda 3D seýsmiki barlag-anyklaýyş işlerini geçirmek üçin dört ýylyň dowamynda 60-80 million dollar möçberde maýa ýatyrmagy planlaşdyrýanlygyny aýdypdy.
2010-nji ýylyň sentýabrynda habar berlişine görä, RWE kompaniýasy “Nabukko” gazgeçirijisi arkaly geljekde Türkmenistandan ýylda 20 milliard kubometre çenli gaz akdyrmagy göz öňünde tutýar.