text:
Alty Garlyýew 1909-njy ýylyň 1-nji iýunynda Tejen raýonynyň 2-nji Babadaýhan obasynda dünýä inýär. 1929-njy ýylda Aşgabadyň Teatral studiýasyny, 1931-nji ýylda Bakuwyň teatral tehnikumynyň režissýorçylyk bölümini tamamlaýar.
1931-38-nji ýyllarda Türkmen Döwlet Drama Teatrynda aktýor hem režissýor bolup işleýär. "Pitnede" Furmanowyň, "Lýubow Ýarowaýada" Ýarowoýyň, "Derňewçide" Hlestakowyň , "Iki aganyň hyzmatçysynda" Trifaldinanyň obrazlaryny we başga-da köp obrazlary döretdi.
Alty Garlyýew döredýän obrazlarynyň daşky sypatlaryna, içki gylyk-häsiýetlerine özüçe öwüşgin bermegi başarýar. Ol şol ýyllarda "Aýna", 1916-njy ýyl", "Japbaklar", "Başlyk" atly drama eserlerini ýazýar hem sahnalaşdyrýar. Ol 1939-41-nji ýyllarda "Türkmenfilm" kinostudiýasynda aktýor bolup işleýär hem "Watan ogly", "Dursun", "Serhetçiler" filmlerinde çylşyrymly obrazlaryň birnäçesini döredýär.
1941-53-nji ýyllar aralygynda Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Opera we Balet Teatrynda baş režissýor bolup işleýär hem "Bagtly ýaşlyk", "Gül-Bilbil" , "Zöhre-Tahyr", "Abadan", "Leýli-Mejnun", "Şasenem-Garyp", Trawiata" operalaryny goýýar.
1953-56-njy ýyllarda Mollanepes adyndaky Türkmen Döwlet Akademiki Drama Teatrynda baş režissýor bolup işleýän wagtynda Ata Gowşudowyň "Juma", Gogolyň "Derňewçi" pýesalaryny sahnada goýýar. Şol ýyllar ol "Maşgalanyň namysy", "Çopan ogly" , "Soltanat" (gyrgyz filmi) filmlerinde durmuş wakalaryny real beýan edýän obrazlary ussatlyk bilen döretdi.
Alty Garlyýew 1956-60-njy ýyllarda "Türkmenfilm" kinostudiýasynyň direktory, 1960-63-nji ýyllarda Magtymguly adyndaky Opera we Balet Teatrynyň film goýujy režissýory bolýar. 1966-68-nji ýyllarda TSSR Ministrler Sowetiniň ýanyndaky Kinematografiýa komitetiniň başlygy bolup işleýär.
Türkmenistanda kino sungatynyň ösmeginde Alty Garlyýewiň hyzmaty uludyr. Ol "Uzakdaky gelinlik", "Aýna", "Aýratyn tabşyryk", "Aýgytly ädim", "Magtymguly", "Derýanyň aňyrsy serehet" filmlerini tomaşaçylara hödürledi.
Onuň goýan "Aýgytly ädim" filmi 1966-njy ýylda Bütinsoýuz kinofestiwalda ikinji orna mynasyp boldy. Oňa "Dursun", "Uzakdaky gelinlik" filmlerinde döreden obrazlary üçin iki gezek SSSR-iň Döwlet baýraklary, "Aýgytly ädim" filmi üçin Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragy berildi.
Alty Garlyýew 1971-nji ýyldan ömrüniň ahyryna çenli Türkmenistanyň Kinematografiýaçylar guramasynyň birinji sekretary bolup işleýär. Türkmenistanyň milli medeniýetini, teatr hem kino sungatyny ösdürmekde bitiren hyzmatlary üçin ol köp sanly orden-medallar bilen sylaglanýar.
Alty Garlyýew 1973-nji ýylyň 12-nji noýabrynda Aşgabatda aradan çykdy. 1974-nji ýylda "Türkmenfilm" kinostudiýasyna Alty Garlyýewiň ady dakylýar.
Çeşme: Türkmen sowet ensiklopediýasynyn ikinji tomy.
Saparmyrat Nyýazowyň garaşsyz Türkmenistana ýolbaşçylyk eden ýyllary "Türkmenfilm" kinostudiýasyndan Alty Garlyýewiň ady hem şol studiýada oturdylan heýkeli aýryldy.
Alty Garlyýewiň durmuş ýoly barasynda onuň ýanýoldaşy, SSSR-iň Halk artisti, häzir merhum Annagül Annagulyýewanyň türkmen metbugatynda çap edilen interwýusyndan (interwýuny geçiren: žurnalist Ýazmyrat Çarygulyýew): "Sungatda her bir artistiň öz orny bolmaly. Alty Garly pahyr operada-da, drama teatrynda-da işledi, emma onuň ýeri kino, meniň ornum opera eken".
Interwýuda A.Annagulyýewa Alty Garly bilen ilkinji duşuşygy barasynda şeýle gürrüň berýär:
- Opera teatrynda Alty Garly bilen ilkinji gezek ýüzbe-ýüz duşuşdym. Alty Garly, dogrudanam, beýik adamdy. Sungat meselesinde-de, adamçylyk meselesinde-de onuň bilen duşanyma, onuň bilen maşgala guranyma Alladan müň-de bir razy. Ol Opera we Balet teatrynyň çeper ýolbaşçysydy, gaty talapkärdi.
Bir gezek repetisiýa gidip durka, Maýa Kulyýewa ikimizi zaldan kowup goýberdi. Şeýle bir erbet utandyk. Ertesi bolsa ol bizden ötünç soraýar: "Bagyşlaň, men biraz gyzmalyk etdim, talap etmeseň-de bolanok" diýýär görgüli. Alty Garly işlän wagty teatrymyzyň bir otagy, haçan görseň, ýorgan-düşeklidi. "Bu näme?" diýip, men Maýadan soraýaryn. Olam: "Bu ýerde Alty Garly ýatyp-turýar. Aýaly bilen oňuşman, aýrylyşyp gelipdir" diýdi.
Soň bir gün Alty Garly meni ýanyna çagyrdy. Bardym, ol çekine-çekine meni gowy görýändigini, eger men razylyk bersem, öýlenjekdigini aýtdy. Men utanjymdan gaçdym ýanyndan. Eger gabat geläýse-de, şeýle bir utanýan, girer ýer tapamok. Garaz, onuň gara çyny eken. Şol yzyma düşdi ýördi. Ýogsam, şol wagtlar beýleki gyz-gelinler üstünde ot-elek bolsalar nätjek! Men ahyrsoňy razylyk berdim.
Alty Garly pahyr maňa "ýomutjan" diýip ýüzlenerdi. At-abraýyna, derejesine garamazdan, juda ýönekeýdi. Şol ýönekeýligi üçinem ikimiz durmuşda kän horluklar çekdik. Şol döwürler ähli ýere tebigy gaz çekildi. Emma biziň jaýymyza çekilmän galdy. Gyşda ýangyçsyz gaty horlanýardyk. Aýratynam Alty Garly ejir çekýärdi. Demgysma keseli bolansoň, sowuk ony has-da horlaýardy. Arman, ol pahyr bolansoň, ahyry öýümize gaz çekildi.
Alty Garly dünýäsini täzeländen soň, men şu wagtky ýaşaýan jaýymyzy, Alty Garlyny hatyralap, onuň öý-muzeýi etmegi ýüregime düwdüm. Emma muzeý döredilmän galdy.
Teatr we kino rejissýory, Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Halmyrat Gylyçdurdyýewiň beren interwýusyndan:
- Alty Garlyýew bilen meniň tanyşlygym 1964-nji ýylda başlandy. Men ol wagt Daşkendiň teatral-çeperçilik institutynda okaýardym. Men şonda iki aýlyk Aşgabada praktika geldim. Aman Gulmämmedow bilen Çary Mommadow "Mollanepes" spektaklynyň üstünde işleýär ekenler. Meni assisent edip bellediler.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Halmyrat Gylyçdurdyýew
Şol döwürde Bazar Amanowam "Hüýrlukga-Hemra" pýesasyny tabşyrjak bolup ýördi. Şol spektakly kabul etmäge gelenleriň arasynda Alty Garlyýewem bardy. Antraktda-arakesmede Alty aga ýanymyza geldi, tanyşdyk. "Aýgytly ädim" filminiň üstünde işleýändigini gürrüň berdi. Soň şol filmiň epizodlary 1965-nji ýylda Daşkentde surata düşürilende, men döwlet ekzamenlerini tabşyrýardym, ekzamenleriň arasynda pawiliona baryp, Alty Garlyýewiň işleýşine, filmi surata düşürişine, işine düýrmegi bilen berlişine syn etdim. Ol aşa talapkär hem juda ýumşak häsiýetli adamdy.
Režissýoryň aktýor bilen işi döredijiligiň özeni. Onuň ussatlygam, döredijilik derejesem şonda görünýär. Alty aga üçin surata düşürilýän wagty ownuk zat ýokdy. Köpçülikleýin sahnalara gatnaşýanlaryň her birinden aýratyn keşp, obraz döretmegi talap edýärdi, hersine aýratynlykda öwredýärdi, tabşyryk berýärdi. Inçeden tutýardy.
Onuň bilen işleşmek, gürleşmek ýakymlydy, mylakatly adamdy. Käbir adamlar Alty Garly gaharjaňdy, artistler bilen gygyryşýardy, sögüşýärdi diýýärler, men onuň ýaly ýagdaýy görmedim, şoňa gabat gelmedim.
Alty Garlyýew kino, drama we opera-balet sungatynyň düýbüni tutan adamlaryň biri. Türkmeniň şol sungatlaryny Alty Garlyýewsiz göz öňüne getirmek mümkin däl.


c: text/html

text:
Bosniýanyň parlamenti, saýlawlardan 15 aý soň, ykdysatçy Wjekoslaw Bewandany premýer-ministrlige saýlady.
Parlamentde bolan ses berişlikde Bewanda 32 deputat goldaw bildirdi, ikisi garşy çykdy, üç deputat bolsa ses berişlige gatnaşmady.
Bewanda ses berişligiň öňünden özüniň esasy ileri tutjak meseleleriniň Bosniýanyň maliýe durnuklylygy we ÝB agzalygyny gazanmagy boljagyny aýtdy.
Bosniýa 1992-1995-nji ýyllaryň urşundan bäri iki sany ýarym awtonom bölege, Musulman-Horwat federasiýasyna we serbleriň Srpska respublikasyna bölünen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Britan gazetleri radikal yslamçy ruhany Abu Katadanyň Britaniýadan Iordaniýa iberiljegini aýdýarlar.
"Times" şenbe güni Katadanyň ýekşenbe güni yzyna ugradyljagyny aýtdy.
Bu onuň öz ýurdunda sud öňünde jogap bermegi üçin hökümet tarapyndan sekiz ýyllap edilen tagallanyň netijesidir.
Iordaniýa tarapyndan terrorçylykda aýyplanýan Katada, "Times" gazetiniň ýazmagyna görä, ýörite harby uçar bilen ýurduna gaýtarylar.
"Telegraph" gazeti onuň ýanynda Iordaniýanyň adam hukuklaryny goraýan guramalarynyň gözegçileriniň hem boljagyny ýazýar.
Britan resmileri entek bu habar barada hiç zat aýtmadylar.
Katada bir zaman ispan sudýasy tarapyndan "Osama bin Ladeniň Ýewropadaky sag goly" hökmünde häsiýetlendirilip, 2001-nji ýylda birinji gezek tussag edileli bäri ençeme gezek türmä girip-çykdy.
Ol geçen ýylyň martynda, girew şertlerini bozany üçin, yzyna türmä salnypdy.


text:
1-nji iýunda dünýäde Çagalary goramak boýunça halkara güni bellenýärkä, Çehiýa Respublikasy ýaňy bolan çagalar boýunça “BabyBox” ýagny “Bäbek gutusy” programmasynyň bäş ýyllygyny belleýär.
“Bäbek gutulary” ýaňy bolan çagasyndan el çekmek isleýän aýallar üçin çykalgadyr. Guramaçylaryň sözlerine görä, bäş ýylyň dowamynda jemi 31 bäbegiň jany halas edildi.
Çehiýanyň 30-dan gowrak şäherini özara baglanyşdyrýan esasy zat - “Bäbek gutulary”, ýagny ol şäherlerde eneleri tarapyndan taşlanan ýaş çagalar üçin ýerleşdirilen howpsuz gapyrjaklaryň barlygy.
Ilkinji “Bäbek gutusy” 2005-nji ýylyň 1-nji iýunynda, Çagalary goramak boýunça halkara güni Praganyň gündogar böleginde ýerleşýän hususy medisina merkezinde ýerleşdirilipdi. Şu günki gün Çehiýanyň dürli künjeklerinde taşlanan bäbekler üçin jemi 35 sany bäbek gutusy ýerleşdirilen. Nobatdaky “Bäbek gutusy” açyldy
1-nji iýunda Çehiýa Respublikasynda şeýle nokatlaryň 36-njysy açyldy.
Köpçülik ýerlerinde galdyrylan ýaş çagalara köplenç ölüm howpy abanýar. Emma bäbekler üçin döredilen ýörite gutular, medisina işgärleri bu taýyk gelip ýetýänçä, bäbekleriň ýyly we howpsuz ýerdedigine güwä geçýär.
“Bäbek gutulary” programmasynyň esaslandyryjysy Ludwik Hess geçen bäş ýylyň dowamynda şeýle nokatlarda jemi 31 çaganyň galdyrylanlygyny aýtdy. Ol bolan wakalaryň birini mysal getirip, üç ýyl mundan ozal bäbek gutusy bolan keselhananyň öňünde tigir münüp gelen eli sumkaly ýaş adamyň peýda bolanlygyny, ol gidensoň bolsa bäbek gutusynda ýaş çaganyň tapylanlygyny gürrüň berdi.
“Bäbek gutulary” bolan merkezlerde işleýän doktorlar we şepagat uýalary çagalara tiz kömek bermäge ukyply. Şeýle merkezlerden çagalar bäbekhanalara, soň birnäçe hepdäniň içinde olary ogullyk alýan maşgalalara ýerleşdirilýär. Gapma-garşylykly mesele
“Bäbek gutularynyň” döredilmegi başda Çehiýada örän gapma-garşylykly garaýyşlara getiripdi. Emma şu günki gün ýurduň köp graždanlarynyň bu proýekti ene-atalary tarapyndan taşlanýan çagalary halas etmek üçin çykalga hökmünde goldaýandygyny Ludwik Hess belleýär.
Ýewropanyň beýleki ýurtlarynda, şol sanda Awstriýada, Şweýsariýada we Germaniýada hem “Bäbek gutularyna” eýe bolan merkezler bar. Emma şol ýurtlarda bu giň ýaýran tejribä öwrülmedi.
Çehiýada “Bäbek gutularyna” eýe bolan merkezler barada maglumatlar çeh, polýak we ukrain dillerinde çap edilýär. Ludwik Hessiň sözlerine görä, çagalaryň milletini anyklamak kyn, emma olaryň käbiri Ukrainadan we beýleki döwletlerden bolan wagtlaýyn işçileriň çagalary bolmagy hem mümkin.
“Bäbek gutulary” taşlanan çagalary goramak boýunça Çehiýada alnyp barylýan programmalaryň biri. 1990-njy ýyldan bäri ýurtda “Garyp çagalar üçin fond” hem işlerýär. Başga maşgalara kömek bermek üçin döredilen bu fond şu gün horluk çekýän we ýetim galan çagalara ýardam bermek ugrunda hem iş alyp barýar.


text:
Anna güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky wekilçilikli türkmen delegasiýasy Orsýetin Astrahan oblastyna sapara bardy.
Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri bu saparyň maksadyny «hyzmatdaşlyk boýunça tanyşdyrylyş» hökmünde düşündirýärler.
Bu saparyň barşynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Astrahan oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkiniň geçirjek gepleşiklerinde Orsýetiň bu oblasty bilen Türkmenistanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek barada täze ylalaşyklara gelner diýlip garaşylýar.


text:
Ukrainanyň hökümeti ýurduň günorta-gündogaryndaky krizisi gowşatmaga gönükdirilen «mili bitewilik» gepleşikleriniň ikinji tapgryny geçirdi.
17-nji maýda ýurduň Harkow şäherinde bolan gepleşiklere separatist liderleri gatnaşmady.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk duşuşykda hökümet «terrorçylar» bilen olar ýaraglaryny taşlaýançalar gürleşmez diýdi.
Ol hökümet regional adminstrasiýalara giň ygytýarlyklar bermek isleýär, emma ýurdy bölmäge hiç wagt ýol bermez diýdi.
Gepleşiklere Ukrainanyň iş başyndaky daşary işler ministri Ondriý Deşçitsia, ozalky prezidentler Leonid Kuçma we Leonid Krawçuk dagynyň başlyklyk etmeginde geçirildi.


text:
Öten agşam Italiýanyň Milan şäherinde ýurduň premýer-ministri Silwio Berluskoniniň ýüzüne bir ýerli ýaşaýjynyň bir agyr predmet bilen urmagy netijesinde, Berluskoni keselhana düşdi.
Bu waka Milan şäherinde köpçülikleýin ýöriş geçirilende premýer-ministr Berluskoniniň öz tarapdarlarynyň öňünde söz sözläp eden çykyşynyň yzýany ýüz berdi.
Italiýanyň polisiýasy akyl taýdan sagdyn däl diýlip güman edilýän bir 42 ýaşly erkek adamyň Berluskoniniň ýüzüne kiçiräk bir heýkel bilen urandygyny habar berdi.
Maglumata görä, bu hüjümiň netijesinde 73 ýaşly premýer-ministr Silwio Berluskoniniň burun süňki we iki sany alyn dişi döwlüpdir, şeýle hem dodagy çapylypdyr.
ANSA habar agentligi oňa hüjüm eden adamyň soňky 10 ýylyň dowamynda psihiki taýdan bejeriş alyp gelýän adamdygyny habar berýär.
Maglumata görä, bu wakanyň yzy bilen hüjümçi dessine tussag astyna alnypdyr we onuň psihoterapewt doktory hem polisiýa tarapyndan soraga çagyrylypdyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasynda eden çykyşynda Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk, eger Russiýa muny berjaý etse, parahatçylygyň ýola goýulmagyny hödürleýär diýdi.
“Ukrainada ok atyşygy bes etmek barada ýakynda gelnen ylalaşyk bu maksada ýetmek üçin ýol açmagy hödürleýär” diýip, Obama 24-nji sentýabrda belledi.
“Eger Russiýa bu ýoly dowam etdirse, Sowuk uruşdan soň rus halkyny abadançylyga ýetiren ýoldan dowam etse, bu ýagdaýda biz Russiýa garşy girizilen sanksiýalary ýatyryp, umumy problemalary çözmek üçin Russiýany aramyza goşmaga taýýar” diýip, Birleşen Ştatlaryň prezidenti belledi.
Obam aýratynam, Russiýanyň Ukrainadaky ädiminiň Sowuk uruşdan soň ýola goýlan düzgüni kynlaşdyrandygyny aýdyp, Ukrainanyň öz territoriýasyna eýe çykyp başlansoň, Russiýanyň Ukraina goşun iberendigini hem mälim etdi.
Obama, ykdysadyýetini ösdürip, demokratiýany ornaşdyrmak boýunça ukrain halkynyň aladalanmalaryny Waşingtonyň goldajakdygyny hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
«TurkmenistanRu» internet gazýeti düýn türkmenistanly belli «Güneş» ansamblynyň tanymal deprekçisi Rişat Şafiniň 57 ýaşynyň içinda aradan çykandygyny habar berdi.
Maglumata görä, Rişat Şafi Moskwada estrada ýyldyzlarynyň futbol boýunça nobatdaky türgenleşik çäresi wagtynda tarpa-taýyn aradan çykypdyr.
Türkmenistanda doglan Rişat Şafi 1980-nji ýyllarda «Güneş» ansamblynyň düzüminde özüniň deprek çalmakdaky adatdan daşary zehini we başarnygy bilen, uly meşhurlyga eýe bolupdy. Garaşsyzlyk ýyllarynda ol Moskwada ýaşamak bilen, dünýäniň dürli ýurtlarynda ýüzlerçe konsert programmalary bilen çykyş etdi.
Geljek ýyl Rişat Şafi «Güneş» ansamblynyň 40 ýyllyk ýubileýini Moskwada uly dabara bilen bellemekligi planlaşdyrýardy.
Azatlyk Radiosynyň kollektiwi merhumyň dogan-garyndaşlaryna öz çuňňur gynanjyny bildirýär.


text:
«Orsýet Federasiýasynyň prezidenti Dmitriý Medwedew 8-nji sentýabrda geçiren howpsuzlyk geňeşinde okuwçylaryň ählisiniň neşe ulanyp-ulanmaýanlygyny ýüze çykarmak üçin barlagdan geçirilmek baradaky pikiri goldaýandygyny aýtdy» diýip, Azatlyk Radiosynyň Rus gullugy habar berýär. Aýdylmagyna görä, bu çäre Döwlet neşe gözegçiligi guramasynyň taýýarlan teklipleriniň diňe biri bolup durýar.
Howpsuzlyk geňeşi neşe maddalarynyň ýaýradylamagyna garşy göreş babatda döwlet syýasatyny kämilleşdirmegiň meselelerine seredip, Orsýetde wagtal-wagtal gozgalýan neşe hem neşekeşlik meselesine indi has çynlakaý garaljagyny duýdurýar. Resmi maglumatlara görä, Orsýetde «narkoman», «neşekeş» hökmünde resmi hasapda durýan adamlaryň sany 550 müň. Olaryň 140 müňi çagalar we ýetginjeklerdir.
Azatlyk Radiosynyň Rus gullugy dürli ekspertleriň berýän bahalaryna salgylanyp, Orsýetde neşe ulanýan adamlaryň sanynyň 2 milliondan 8 milliona çenli bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär. Aýdylmagyna görä, Orsýetde her ýyl neşe maddalarynyň dozasy bilen bagly 30 müň adam ölýär.
Psihiatr-narkolog Ýuriý Siwolap Seçenow adyndaky Medisina akademiýasynyň professory. Ol rus jemgyýetinde neşekeşligi ýaýratmagyň örän çynlakaý problemadygyny aýdýar: «Sözsüz, neşekeşlik jemgyýet üçin agyr dert. Bu WIÇ infeksiýasy, gepatitler diýildigdir. Onsoňam bu bela ýurduň zähmet resurslaryny çüpredýär, sebäbi näsag neşekeşler köplenç işe ukypsyz bolýarlar» diýip, Siwolap aýdýar. Şeýle-de ol, käbir hasaplamalara görä, her ýyl 20-30 müň neşekeşiň neşe dozasyny artyk ulanmak zerarly ölýändigini sözüniň üstüne goşýar.
Bu ýagdaýyň öňüni nädip alyp bolar?
Professoryň pikirine görä, bu işde iň esasy zat ýokary hilli narkologiki we hemmelere elýeterli kömek sistemasyny döretmek bolup durýar. «Eger adam köçeden gelip, mugt kömek alyp bilse, bu keselli adamlary gaýtadan jemgyýete goşmaga ullakan ýardam bolar. Emma biziň jemgyýetimizde häzir bu hili mümkinçilik ýeterlik däl» diýip, professor Siwolap aýdýar. Şeýle-de ol neşekeşleriň artyk dozadan ölmeginiň öňüni almak üçin olara mugt nalokson paýlanmagyny öňe sürýär. Nalokson geroiniň ýörite antidoty bolup, eger neşekeşde artyk doza alamatlary ýüze çyksa we ölüm howpy abansa, ol bu preparaty ýa maddany özüne sanjym edip bilýär.
Orsýetiň Neşe maddalarynyň dolanyşygyna kontrollyk boýunça federal gullugynyň başlygy Wiktor Iwanow «Rossiýskaýa gazeta» beren interwýusynda «neşe maddalary bilen bagly ýagdaýy düýpgöter üýtgetmek üçin düýpli öwrülişik gerek» diýipdir. Onuň pikirine görä, neşekeşleri başga adamlaryň ömrüni töwekgellige salyp biljek işlerde işletmegi gadagan etmeli. Şeýle-de ol neşekeşler üçin ýörite sudlaryň döredilmelidigini, umumy bilim jaýlarynda neşe ulanýanlary ýüze çykarmak üçin ýörite barlaglaryň geçirilmelidigini aýdýar.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, türkmen prezidenti G. Berdimuhammedow hem neşekeşlige garşy aýgytly göreşe çagyryp çykyş edipdi. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Eýran, Owganystan ýaly ýurtlar bilen uly araçägi bar we bu ýurda neşe getirmek Orsýete garanda has aňsat hasaplanylýar. Emma Türkmenistanda neşekeşleriň we artyk dozadan ölýän adamlaryň sany aýdylmaýar. Şoň bilen birlikde Türkmenistanyň okuw jaýlarynda hem heniz neşe ulanýanlary ýüze çykarmak, neşekeşleri başgalaryň ömri üçin töwekgelçilikli işlerde işletmegiň öňüni almak barada açyk gürrüň edilmeýär.


text:
Türkmenistandan gelip gowşan maglumatlara görä, paýtagt Aşgabadyň Parahat mikroraýonyndaky ýaşaýyş jaýlarynyň öňünde ýa-da golaýynda goýlan awtoulaglaryň gije polisiýanyň ýol gözegçilik gullugy tarapyndan aýrylmagy talap edilýär.
Bu çäräniň gijäniň ýary amala aşyrylmagy paýtagtyň gürrüňi edilýän regionyndaky ýaşaýjylaryny, hususanda ýaş çagaly maşgalalary bimaza edýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosy polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň gije amala aşyrýan bu çäresiniň ýaşaýjylara ýetirýän täsirleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy we paýtagtyň Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Reý Bredberi
Reý Bredberi - amerikan ýazyjysy, şahyry.
Reý Bredberi häzirki döwrüň iň meşhur ýazyjylarynyň biridir. Ol 1920-nji ýylyň 22-nji awgustynda, ABŞ-nyň Illinoýs ştatynyň Uokigan şäherinde dünýä indi. Ýazyjynyň doly ady Reýmond Duglas Bredberi.
1934-nji ýylda Bredberiniň maşgalasy Los-Anjeles şäherine göçýär. Ýazyjy häzir hem şol ýerde ýaşaýar. Onuň çagalyk we ýaşlyk döwri durgunlyk we uruş ýyllaryna gabat gelýär, maşgalanyň gün-güzerany Reýe uniwersitete okuwa girmäge mümkinçilik bermändir. Muňa garamazdan, eýýäm 12 ýaşyndaka ol ýazyjy bolmagy göwnüne berk düwüpdir, şondan soň başga kärde işlemek barada pikir hem etmändir. Ýaş wagty ol gazet satyp gazanç edipdir, soňra birnäçe ýyllap aýalynyň aýlyk hakyna ýaşamaly bolupdyr. 1940-njy ýyllaryň ahyrynda Bredberiniň eserleri şöhrat gazanyp başlaýar. 1950-nji ýylda bolsa ýazyjynyň «Marsyň senenamasy» romany çap edileninden soň okyjylar hem, tankytçylar hem Bredberini ýylyň iň ussat ýazyjysy diýip ykrar edýärler.
Mundan soň ýazyjy ir säherden agşama çenli kitaphanada oturyp, täze eseriň üstünde işleýär. Netijede, 1953-nji ýylda «Playboy» žurnalynda onuň «Farengeýt 451°» antiutopik romany çap edilip, ýazyja bütindünýä meşhurlygyny getirýär. Ýazyjynyň ýiti öňdengörüjilik, welilik bilen ýazylan bu eseri 1957-nji ýylda döreden «Tozga şeraby» powesti bilen bilelikde dünýä edebiýatynyň nusgawy eseri hasaplanylýar.
Emma ýazyjyny, esasan hem, hekaýalary üçin söýýärler. Bredberiniň jemi 400-e golaý hekaýasy bar. «Günüň altyn almalary»(1953), «Tukatlykdan derman»(1959), «Şatlyk mehanizmleri»(1964), «Ýary gijeden esli wagt geçensoň»(1976), «Toýnbi konwektor»(1988), «Körüň sürşi»(1997), «Tomus sabasy, tomus gijesi»(2007) ýaly onlarça ýygyndyda ýerleşdirilen hekaýalar özüniň pelsepewi dünýägaraýşy bilen okyjylaryň köp nesline ahlak terbiýesini berdi. Olaryň esasynda 70-e golaý çeper film surata düşürildi.
Geçen ýyl 91 ýaşan Reý Bredberiniň bir eli ysmaz bolandygyna garamazdan, häzir hem galamyny taşlanok. 2009-njy ýylda onuň «Biziň mydama Parižimiz bolar» atly täze hekaýalar ýygyndysy çap edildi.
Bredberi öz eserleri arkaly adamzadyň ahlak arassalygy, gözel tebigatyň goragy, sungata bolan söýgi ugrunda göreşýär. Onuň eserleri birnäçe ýurtlaryň okuw mekdeplerinde öwrenilýär.


text:
Tanymal amerikan şahyry we ruhanysy Daniel Berrigan 30-njy aprelde, 94 ýaşynda aradan çykdy.
«Amerika» žurnaly ony «Şahyr we pygamber» diýip atlandyrmak bilen, Berriganyň onlarça ýyllap amerikan katoliklerine urşy we ýadro ýaraglaryny ret etmegi wagyz edendigini ýatlatdy.
Ol 76 ýyllap Isa jemgyýetiniň agzasy boldy, 63 ýyllap ruhanylyk etdi.
Daniel Berrigan ruhany, şahyr, parahatçylyk aktiwisti, halypa hökmünde 50-den gowrak kitap çap etdi.
Azatlyk radiosynyň okyjylaryna meşhur amerikan şahyrynyň iň halanan goşgularynyň biriniň iňlisçeden terjimesini hödürleýäris.
Käbirleri ýeke gezek ör turdy, a soň oturdy aşak.
Käbirleri bir mile çen ýöredi, a soň çekildi daşa.
Käbirleri iki gezek ör turdy, a soň oturdy aşak.
"Bu çekip-çydardan has agyr, agyr", gygyrdy olar.
Käbirleri iki mile ýöredi, soňra çekildi daşa,
«Besdir bizden, bolduk ýagyr», bagyrdy olar.
Käbirleri ör turdy, turdy, durdy.
Akmak saýdylar olary,
Hem saýdylar atylmaly içerik.
Käbirleri şol ýöredi, durmady,
Olar ýörediler ýerden,
Olar ýörediler suwdan,
Ýörediler howadan.
"Sen nämüçin dim-dik dursuň oturman?"
Soradylar olardan.
Hem diýdiler: "Nirä barýarsyň durman?"
"Sebäbi çagalar", diýdiler olar.
"Hemem ýürek üçin, hem çörek üçin",
Diýdiler olar.
"Sebäbi mesele ýüregiň durman,
Togtaman urmagy hem-de
Çagalaryň dogulmagy,
Sümmüle durmagy bugdaýyň ýerde."


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň aýtmagyna görä, Eýranyň hökümetiniň režimi edil Liwiýanyň režimi ýaly togtadylmalydyr.
“Eýranyň ýadro niýetiniň we dünýäde agalyk etmek maksadynyň halkara howpsuzlygyna howp salýandygyny” Benýamin Netenýahu sözüne goşdy.
Premýer-ministr Netenýahu bu barada Orsýete edýän saparynyň dowamynda aýtdy.
Netenýahu penşenbe güni Moskwa gelipdi. Mundan bir gün ozal, Orsýetde Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas hem bolupdy.
Synçylaryň bellemegine görä, bu saparlaryň üsti bilen Palestin-Ysraýyl gepleşiklerindäki bökdençlikleri aradan aýyrmak maksat edinilýär.


text:
31-nji martda Türkmenistanyň Mejlisi kanunlar toplumyny kabul etdi. Olaryň arasynda “Halk maslahatlaryna we Geňeşlere agzalary saýlamak”, “Döwlet pensiýa ätiýaçlandyryşy”, “Statistika”, “Ýol hereketiniň howpsuzlygy”, “Migrasiýa” hakyndaky kanunlar ýaly başga-da ençeme kanunlar bar.
11-nji aprelde türkmen metbugatynda “Migrasýa” hakyndaky täze kanunyň teksti çap edildi. Eýsem, Türkmenistanyň içinde ýaşaýan adamlary-da, daşary ýurtlarda ýaşaýanlary-da gyzyklandyrýan bu täze kanunda ozalky kanun bilen deňeşdirilende göze ilýän nähili täzelikler bar? Şu mesele boýunça Azatlyk Radiosy türkmen kanunçylygy bilen ýakyndan gyzyklanýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.
"Dewid Börk" adyndaky halkara baýragynyň laureaty, žurnalist Aşyrguly Baýryýew.
Azatlyk Radiosy: Aşyrguly, daşary ýurda ýa daşary ýurtdan Türkmenistana durmuşa çykan aýal-gyzlar, olaryň Türkmenistana gelmekleri ýa Türkmenistandan çykmaklary barasynda täze kanunda nähili düzgünler bar?
A.Baýryýew:
Migrasiýa hakyndaky kanunda Türkmenistanyň Konstitusiýasyna garanyňda raýatlaryň hukuklary birneme giňeldilen. “Adam hukuklarynyň ähliumumy jarnamasynyň” 13-nji mddasynyň birinji bendi , ýagny “Her bir adamyň öz ýaşaýan döwletiniň çäklerinde ondan-oňa erkin gitmäge we özi üçin ýaşaýyş ýerini erkin saýlap almaga hukugy bardyr” diýen bendi Türkmenistanyň Konstitusiýasyna dolulygyna alnypdyr.
Ýöne onuň ikinji bendi, ýagny “Her bir adamyň islendik ýurtdan, şol sanda hut özüniň ýurdundan çykyp gitmäge we öz ýurduna gaýdyp gelmäge hukugy bardyr” diýen düzgün Konstitusiýa alynmandyr. Ine, “Migrasiýa hakyndaky kanuna” şu ikinji bentdäki düzgün alnypdyr hem-de türkmenistanly raýatlaryň daşary ýurtlara gitmeginiň hem-de daşary ýurtlardan yzlaryna erkin gaýdyp gelmeginiň hukuklary kepillendirilipdir. Munuň özi, elbetde, gowy zat.
Azatlyk Radiosy: Öň döwlet işlerinde işläp, soň wezipeden çykarylan adamlaryň ýa-da daşary ýurtlardaky syýasy dissidentleriň dogan-garyndaşlarynyň daşary ýurtlara çykmaklaryny ýa-da baryp-gelmeklerini ýeňilleşdirýäýjek düzgünler täze kanunda barmy?
Türkmenistanyň Migrasiýa gullygynyň raýatlardan biriniň arzasyna beren resmi jogaby. Mart, 2011.
A.Baýryýew:
Olar babatda ozalam kanunda gadagançylyk ýok. Her bir türkmenistanly ýurtdan çykybam, ýurda gaýdyp gelibem bilmeli. Şu babatda kanunyň 30-njy maddasy bar. Onda belli bir çäklendirmeler, şol sanda kimiň Türkmenistandan daşary ýurda çykmaklygyna çäkdendirme girizilýändigi ýaly düzgünler-de bar.
Şol bölümde “Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmegini wagtlaýyn çäklendirmek üçin esaslar” diýlip, on sany sebäp görkezilipdir. Ýöne olaryň arasynda daşary ýurtda hossarlary bolanlaryň ýa dissidentleriň ýa-da daşary ýurda hemişelik ýaşamaga gidenleriň dogan-garyndaşlaryny ýurtdan çykarmaly däl diýen düzgün ýok.
Şu 30-njy maddada görkezilen düzgünlere gabat gelmeýän käbir beýleki graždanlaryňam ýurtdan çykarylmaýan halatlary bar.
Azatlyk Radiosy: Täze kanunyň kabul edilmegi şu meseleleriň çözülendigini aňladýarmy?
A.Baýryýew:
Ýok. Kanunyň kabul edilmegi diňe işiň başlangyjy. Sebäbi, şol kanuny ýerine ýetirmekde häzir, gynansak-da, ýurtda kemçilikler bar. Ana, şonuň üçinem muňa, elbetde, birinji nobatda jemgyýetçiligiň gözegçiligi gerek.


text:
ABŞ-nyň Boston şäheriniň polisiýasy Boston marafonyndaky partlamalarda aýyplanýanlardan ikinjisi 19 ýaşly Johar Sarnaýewiň anna güni giçlik ele salnandygyny mälim etdi.
Habar agentlikleri aňtalýan Johar Sarnaýewiň Bostonyň etegindäki Wotertaun şäherçesindäki bir jaýyň arkasynda duran gäminiň içinde gizlenendigini habar berdiler. Maglumata görä, bu gäminiň eýesi gämidäki gan tegmillerini görüp, bu barada polisiýa habar beripdir.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama “tragediýanyň möhüm sahypasynyň ýapylandygyny”, emma bu waka boýunça käbir soraglaryň welin henizem jogapsyz galýandygyny aýtdy.
Bostonyň polisiýasy Johar Sarnaýewiň häzirki wagt alan çynlakaý ýaralaryndan keselhanada bejergi alýandygyny mälim etdi. Boston partlamasynda aýyplanylýan bu iki doganyň ulusy Tamerlan Sarnaýew penşenbe güni giçlik polisiýa bilen özara atyşyklarda atylyp öldürilipdi.
Şu hepdäniň duşenbe güni Bostonda gurnalan marafon ýaryşynyň tamamlanýan ýerinde amala aşyrylan iki sany partlamada üç adam ölüp, 176 adam ýaralanypdy.
Asly çeçen milletinden bolan doganlar Johar we Tamerlan Sarnaýewler Birleşen Ştatlara Orsýetiň territoriýasyndan göçüp barypdyrlar. Sarnaýewleriň daýysy olaryň Birleşen Ştatlarda on ýyla golaý wagt bäri ýaşap gelendiklerini gürrüň berdi.


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň paýtagty Kabulda bir ýerli owgan harby pilotynyň atan okundan sekiz sany amerikan esgeri bilen bir amerikan işgäri öldi.
Düýn Pentagonyň metbugat sekretary polkownik Deýw Lapan bu wakada ölen dokuz adamyň hemmesiniň amerikan raýatydygyny tassyklady.
Maglumata görä, bu waka Kabulyň halkara aeroportunyň golaýyndaky bir harby-türgenleşik merkezinde ýüze çykypdyr.
Owganystanyň Goranmak ministrligi bu wakada amerikan harbylary bilen bir ýerli pilotyň arasynda ýüze çykan dawanyň netijesinde owgan pilotynyň olara garşy ok atyp başlandygyny aýdýar.
Ministrligiň maglumatyna görä, bu atyşykda owgan piloty hem atylyp öldürilipdir.


text:
Şu gün düýbi Ysraýylda ýerleşýän «B’Tselem» atly ynsan hukuklaryny goraýjy gurama şu ýylyň başynda Ysraýylyň Gaza Sektorynda geçiren hüjümlerinde parahat ilatyň çeken ýitgisi barada ýörite hasabat ýaýratdy.
Bu hasabata görä, Ysraýylyň harbylarynyň Palestinanyň Gaza Sektorynda geçiren şol harby operasiýalarynyň dowamynda ölen 1400-e golaý palestinlilerden ýarsyndan gowragy parahat ilatyň wekilleri. Şolardan 252-si 16 ýaşdan kiçi çagalar.
Ynsan hukuklaryny goraýjy bu guramanyň birnäçe aýyň dowamynda geçiren barlaglary ýesasynda taýýarlan bu hasabatyndaky görkezijiler Ysraýylyň resmilerinin parahat ýaşaýjylardan az ýitgileriň bolandygy baradaky resmi beýanatlaryna garşy gelýär.


text:
Salam, Lukman! Meniň gaty erbet bilim agyrýar, çydar ýaly däl, bykynym-da çişýär. Mundan başga-da, beden agramym gitdigiçe sanym artýar. Ozal 59 kiledim, indi agramym 110 kilä golaý. Jogabyňyza garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siz oz hatyňyzda ýaşyňyzyň näçedigini we öň geçen barlaglaryňyz hem-de bejergileriňiz barada (eger geçen bolsaňyz) maglumat bermeýärsiňiz. Bilde agyry oňurganyň bil-türre bölüminiň osteohondrozy, oňurga ingisiniň döremegi, oňurganyň gyşarmagy (skolioz), süňk dokumasynyň dürli keselleri meselem, osteoporoz), peşew çykaryş ulgamyň kesellerinde (piýelonefrit, glomerulonefrit, böwrek damarynyň
trombozy), jyns agzalaryň sowuklama ýagdaýlary we täze döremeleri, oňurganyň şikeslenmeleri netijesinde döräp biler.
Beden agramynyň artmagy hem dürli sebäplere görä (iýmitiňiziň düzüminiň üýtgemegi, fiziki işjeňligiň peselmegi, endokrin ulgamyň näsazlyklary, käbir derman serişdeleri uzak kabul etmek) döräp, hemmetaraplaýyn lukmançylyk barlagyny talap edýändir. Bilde döreýän agyrylaryň we beden agramynyň köpelmeginiň sebäbini anyklamak we bejergi ýa-da öňüni alyş çäreleri geçirmek üçin newropatolog hem-de endokrinolog lukmanlaryna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, Lukman.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow watandaşlarymyzy we atşynaslary behişdi bedewleriň hormatyna giň gerimde we dabaraly bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramy bilen gutlady.
“Ýurdumyzda atçylyk sungatyny we atçylyk sportuny ösdürmek üçin döwletimiz tarapyndan ähli şertler we giň mümkinçilikler döredilýär. Şonuň bilen birlikde, atçylyk pudagyny ösdürmek boýunça dünýäniň dürli döwletleri bilen alnyp barylýan ýakyn hyzmatdaşlygyň gerimi barha giňeldilýär. Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda dünýä ölçeglerine laýyk gelýän atçylyk sport toplumlarynyň gurulmagy we olaryň döwrebaplaşdyrylmagy hem-de atşynaslarymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe atçylyk sungatynyň ösmegine öz oňyn täsirini ýetirýär. Türkmen bedewiniň şekiliniň Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň Döwlet tugrasynda ýerleşdirilmegi bolsa, halkymyzyň ata-babalarymyzdan gelýän ruhy-medeni gymmatlyklaryna, milli baýlyklaryna goýýan belent sarpasynyň aýdyň nyşanydyr” — diýlip, döwlet Baştutanynyň baýramçylyk Gutlagynda aýdylýar.


text:
Türkiýäniň günbataryndaky Izmir welaýatynda kürt seperatistleridigi öýdülýän ýaragly adamlar esgerli awtobusa hüjüm etdiler.
Penşenbe güni irden Foja şäheriniň golaýynda dörän bu wakada, ençeme adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
“Dogan” habar merkeziniň berýän maglumatyna görä, Kürdistanyň Işçiler Partiýasynyň (PKK) wekilleri awtobusa ot açmazyndan ozal, köçe ýaka bombany partladypdyrlar.
Türkiýäniň günorta-gündogar sebitlerinde kürt seperatistleri harby ulaglara ýygy-ýygydan hüjüm edýärler. Bu sebitde PKK-nyň söweşijileri kürt awtonomiýasy ugrunda, 28 ýyla golaý wagt bäri söweşip gelýärler. Emma, ýurduň günbatar sebitlerinde hüjümler seýrek amala aşyrylýardy.
PKK 1984-nji ýylda eline ýarag alyp, göreşip başlady. Şondan bäri, çaknyşyklarda 40 müňe golaý adam öldi.


text:
"Haç zyýaratynyň harajaty häzirki döwürde musulmanlaryň aglabasy üçin örän gymmat derejede".
Her ýyl iki milliona golaý adam haja gidýär. Golaýda haç zyýaratyna baran ýedi ýüzden köpräk adamynyň heläk bolmagyna bimany basa-baslygyň sebäp bolandygy äşgär edildi. Mundan başga-da haç zyýaraty başlamazynyň öňüsyrasynda Mekgede ýük göterýän kran diňiniň metjidiň üstüne ýykylmagy sebäpli hem ýüzden gowrak adam wepat boldy.
Din ugrundan alym Ian Readeriň "The Guardian" gazetinde beren interwýusynda aýtmagyna görä, gadym zamanlarda musulmanlar yslamyň bäş esasy wajyp şertiniň biri bolan haç zyýaratyny berjaý edýän mahaly Arabystanyň çöllerinde keseller, garakçylaryň hüjümleri we ýadawlyk ýaly sebäplerden ölýär ekenler.
Häzirki döwürde bolsa haç zyýaratçylary başga ölüm howplary bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Haja gidýänleriň sany 1973-nji ýyldan soň artypdyr
Gazetiň ýazmagyna görä, haja gidýänleriň sany arap-ysraýyl urşundan we 1973-nji ýylda nebitiň bahasynyň gymmatlamagyndan soň birden köpelipdir.
1920-nji ýyllardaky resmi sanlara görä, bütin dünýä boýunça 58 müň 584 adam, Mekgä zyýarat edip, hajy bolupdyr. 2012-nji ýylda bolsa bu san 1 million 700 müň adama baryp ýetipdir.
"Sanyň köpelmegine iň köp täsir eden ýagdaý howa gatnawynyň arzanlamagydyr. Haja gidenler häzirki döwürde terrorçylykly hüjümler, ýerasty geçelgelerden geçilýän mahaly ýa-da şeýtan daşlanýan halatynda ýüze çykýan duýdansyz we özakymlaýyn döreýän basa-baslykda aýak astynda galmak ýaly gorky bilen bir hatarda ýokanç keseller zerarly hem ölüm howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Görülýän berk çäreler ýeterlik bolmaýar
Gazet şeýle ýazypdyr: "Käbir adamlar Mekgedäki wezipeli jogapkär adamlaryň tarapyny tutýarlar. Şähere gaty gowy belet bir bilermen bolsa görülýän berk çäreleriň hem ýeterlik däldigini nygtaýar. Saud hökümetiniň işgärleri bu ugurda elinden gelen aladany edýärler. Ýöne olar göwnejaý iş edip biljek derejede kämilleşmändirler".
Liberal žurnalist Halid al-Meaananyň ýazmagyna görä, degişli ministrlik we onuň işgärleri düýbünden täzeçe dolandyrylyş medeniýetini döretmelidir. Haja baranlara geldi-geçer hyzmat hödürlenmeli däldir.
Saud Arabystanynda ýaşamaýanlar bolsa bu tema gatyrganma bilen çemeleşýärler. Kanadaly musulman bilermen Zafar Bangasyň aýtmagyna görä, hajyň tebigy howplarynyň gapdalynda adam eli bilen emeli ýagdaýda döredilen howplar hem bar: "Haç zyýaraty häzirki döwürde musulmanlaryň aglabasynyň diýen ýaly töläp bilmejek pul derejesine çykdy. Näme üçin? Açgöz Saud şalygy şeýle pursatdan peýdalanyp, banklardaky pullaryny hasam köpeltmek isleýärler".
"Birmeňzeş hadysalar gaýtalanmaýar"
"Angliýanyň raýaty we birnäçe hepde mundan owal Mekgä gidip gelen bir musulman şäheri ullakan diňleriň dikeldilen meýdançasyna meňzedipdir.
"Ruha laýyk atmosfera ýokdy. Bir ýere gitjek bolsaň, gaty uly kynçylyk çekýärsiň. Şonuň üçinem dostlaryma gitmezligi maslahat berdim".
Angliýanyň Saud Arabystanyndaky ozalky baş ilçisi William Pateý bolsa haç zyýaratyna gelýänleriň aşa köplüginiň problema döredýändigini öňe sürýär: "Elbetde, dogry. Ýagny Saud Arabystan guramaçylyk taýdan dünýäde ilkinji ýerde durmaýar. Ýöne olar munuň üçin jan edýärler. "Hadysalar bolup geçdi" diýip, ýagdaýy ünsden düşürmeýärler. Problemany düýpli çözmäge synanyşýarlar. Şonuň üçinem birmeňzeş hadysalar gaýtalanmaýar. Ýöne haçda dünýäde deňi-taýy bolmadyk ummasyz uly möçberdäki maddy we tehniki enjamlar bilen üpjünçilik problemasy bar".


text:
Pakistanyň ozalky prezidenti Perwez Muşarraf ýanwaryň aýagynda watanyna dolanyp, syýasy işini dowam etdirjegini aýdýar.
Muşarraf bu barada ýekşenbe güni Karaçide miting geçirýän tarapdarlaryna eden wideoýüzlenmesinde aýtdy.
Pakistanyň prokuraturasy ozal Muşarrafyň ýurda gelen badyna tussag ediljegini aýdypdy. Olar öňki prezidenti we onuň güýç gulluklaryny öňki premýer-ministr Benazir Bhuttonyň howpsuzlygyny üpjün edip bilmezlikde aýyplaýarlar. Bhutto 2007-nji ýylda öldürilipdi.
Pakistan metbugaty goşun çeşmelerine salgylanyp, harbylaryň general Muşarrafyň tussag edilmegine ýol bermejegini aýdýar.
Perwez Muşarraf 1999-njy ýylda döwlet agdarylyşygy esasynda häkimiýete gelip, Pakistana 2008-nji ýyla çenli ýolbaşçylyk edipdi.


text:
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhedinde ýerleşýän Farýab welaýatynda giň gerimli harby operasiýalary geçiren wise-prezident we general Abdul Reşit Dostum Kabula dolandy.
Dostum “Yslam döwleti” atly toparyň uly howp abandyrýandygyny aýdyp, bu toparyň esasy maksady Owganystana aralaşmak däl, olar biz bilen göreşip, Merkezi Aziýa döwletlerine geçmegi göz öňünde tutýarlar diýdi.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistan golaýda Hytaýa iberýän gazynyň mukdaryny 65 milliard kub metre çenli köpeltmek baradaky şertnama, şeýle-de «Galkynyş» gaz känini gurnamagyň Pekin tarapyndan maliýeleşdirilmegi bilen bagly ylalaşyga gol çekdi.
Synçylaryň käbiri Hytaýyň Merkezi Aziýada, hususan-da Türkmenistanda güýçlenýän täsiriniň gysga wagtlyk we uzak möhletli netijelerine howatyrly garaýar.
Azatlyk Radiosy türkmen-hytaý gatnaşyklary, bu gatnaşygyň Türkmenistanyň garaşsyzlygyna ýetirip biljek täsirleri barada pikirlerini paýlaşmagyny sorap, Merkezi Aziýanyň Hytaý meselesi, şol sanda Türkmenistan barada göwrümli ylmy işleriň awtory Sebastiýen Peýrous
bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Bilşimiz ýaly, 2014-nji ýylda amerikan ýolbaşçylygyndaky koalisiýa Owganystandan çykýar we şondan soň bu ýurtdaky, şeýle-de Merkezi Aziýa sebitindäki howpsuzlyk ýagdaýynyň nähili boljagy hiç kime belli däl. Bu ýerde Hytaý üçin nähili mümkinçilik bar? Soňky onýyllykda Orsýetiň hem bu sebitdäki kuwwaty kemeldi we bu ýerde dörän boşlugy Hytaý dolduryp bilermi? Siziňçe, 2014-nji ýyldan soň Hytaýyň Merkezi Aziýa sebitindäki roly nähili ýaýbaňlanar?
Sebastiýen Peýrous
Sebastiýen Peýrous:
Meniň pikirimçe, Hytaý Merkezi Aziýada, başga maksatlary bilen bilelikde, bu ýurtlary ykdysady taýdan ösdürmäge çalyşýar. Ýagny biz Hytaýyň indi köp ýyl bäri infrastruktura, nebit we gaz ýataklarynyň ýerleşýän ýerlerine köp maýa ýatyrýandygyny bilýäris. Umuman, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň adamlary käte Hytaý bilen bu meselede bäsleşmegiň aňsat däldigini aýdyp zeýrenýän hem bolsalar, Pekin bu sebitde söwdany hem ösdürmäge çalyşýar.
Umuman aýdylanda bolsa, meniň pikirimçe, Hytaý şu günki gün we, hususan-da 2014-nji ýyldan soň, Owganystandaky ýagdaý ýaramazlaşsa, Merkezi Aziýanyň durnuklylygynyň bozulyp biljeginden biraz alada galýana çalym edýär. Onsoň bu ýerde Hytaýyň bu ýurtlarda ösüşiň bolmagyna hakykatdanam kömek etmek isleýändigini aýtsa bolar.
Azatlyk Radiosy: Siziňçe, Hytaý bu sebitde howpsuzlygyň üpjün edilmegini kepillendirip bilermi? Sebäbi biz Hytaýyň bu sebitde, hususan-da Türkmenistanda uly maýa ýatyrandygyny bilýäris we bu ýerdäki howpsuzlyk Hytaýyň hem göni bähbidine bolup durýar.
Sebastiýen Peýrous:
Howpsuzlyk meselesi barada aýdylanda, Pekiniň nämeleri aýdýandygyna garamazdan, meniň pikirimçe, Hytaýyň uly bir roly ýok. Mysal üçin, Hytaý Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň çäginde edip boljak ýa edilmeli hyzmatdaşlyk barada kän gürrüň edýär.
"Galkynyş" gaz ýatagynyň açylyş dabarasy, 4-nji sentýabr, 2013.
Emma men, birinjiden, bu ýerde syýasat bilen ilteşikli köp adam bilen söhbetdeş boldum. Ol adamlaryň köpüsi Merkezi Aziýada howpsuzlyk meselesinde Hytaý bilen hyzmatdaşlyk edilmegine göwünjeň garamaýar. Ýagny ol ýerde hytaýly esgerleriň öz territoriýalaryna girenini görmek isleýän adam gaty az. Adamlar ol ýerde Hytaý tarapyndan däl-de, Orsýet tarapyndan goralmaklary, şonda has gowy goragly boljaklary barada pikir edýärler.
Ýagny olar Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasy tarapyndan goralanlaryndan Kollektiw howpsuzlyk şertnamasyna girýän güýçler tarapyndan goralmaklaryny has gowy görýärler. Umuman aýdylanda, elbetde, Hytaý howpsuzlyk ýagdaýlaryny göz astynda saklar, emma men Hytaýyň esasy maksady howpsuzlygy üpjün etmek bolar diýip pikir edemok. Bu meselede hytaý hökümetinden ýa ilatyndan köp zada garaşyp bolmazmyka öýdýärin.
Meniň diýjek bolýan zadym, ol ýerde Hytaýyň barha çuň ornaşýandygynyň alamatlary görünýär we hut şu ýagdaý hem köp adamyň Hytaýyň Merkezi Aziýadaky täsiriniň barha güýçlenmek howpundan alada-howatyr etmegine getirýär. Bu hususan-da howpsuzlyk meselesi barada aýdylanda şeýle. Onsoň men Hytaýyň Merkezi Aziýada howpsuzlyk meselesinde suwytly rol oýnajagyna hakykatdanam şübheli garaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Siz Hytaýyň Merkezi Aziýadaky täsiriniň güýçlenýändigini we munuň sebite belli bir derejede howp bolup görünýändigini ýaňzytdyňyz. Bilşimiz ýaly, Hytaýyň prezidenti Si Jinpiň geçen hepde Türkmenistana sapar edip, türkmen kärdeşi bilen türkmen-hytaý gaz geçirijisiniň dördünji tapgyry barada ylalaşyga geldi. Bu ylalaşyk her ýyl Hytaýa 65 milliard kub metre çenli gaz ibermäge mümkinçilik berer. Siziňçe, bu Türkmenistana ýakyn geljekde we uzagyndan nähili bähbit getirer? Siz Türkmenistanyň gaz eksporty babatda Hytaýa barha köp garaşly bolmagyna nähili garaýarsyňyz?
Sebastiýen Peýrous:
Meniň pikirimçe, bu ýerde bellemeli gowy zat, Türkmenistanyň öz gazyny köp mukdarda eksport edip bilmek mümkinçiligine eýe bolmagy, ýagny harydyna alyjy tapmagy. Hytaýyň alan gazynyň bahasyny töläp biljegi, ýagny Türkmenistana onuň puluny berip biljegi belli zat.
Ýöne bu ýerde problema Türkmenistanyň Hytaýa barha köp garaşly bolýandygy, onuň ýurt içindäki täsirini barha we barha artdyrýandygy bilen bagly. Ikinji bir mesele bolsa, Türkmenistandaky häzirki gaz önümçiliginiň ýagdaýy bilen, Türkmenistanyň Eýran, Orsýet we beýlekiler bilen baglaşan gaz şertnamalarynyň talap edýän gazyny ýetişdirmek kynrak düşer.
Has anygy, Türkmenistan bu ýurtlaryň hemmesi üçin, öz gol çeken şertnamalaryna ýeterlik derejede gaz öndürmäge ukyply däl. Onsoň bu ýerde hakykatdanam töwekgellik bar. Birinjiden, Hytaýa söwda, syýasy täsir meselesinde aşa garaşly bolmak töwekgelligi bar. Sebäbi Türkmenistan Hytaýa wada beren gyzyny, diňe Hytaýa hem däl, beýleki ýurtlar bilen baglaşan kontraktlarynda wada berlen gazy öndürip bilmese, bu töwekgellik ulalar.
Azatlyk Radiosy: Siz “Türkmenistanyň Hytaýa garaşlylygy” diýen aňlatmany birnäçe gezek agzadyňyz. Eger has anyklaşdyrsaňyz, bu garaşlylyga durmuşda, praktikada nähili düşünmeli? Biz Moskwa garaşly bolmagyň durmuş ýüzünde nämedigini gowy bilýäris. Eýsem Pekine aşa garaşly bolmak diýmek näme? Onuň praktiki manysy näme?
Sebastiýen Peýrous:
Men bu, mysal üçin, Türkmenistanyň daşary syýasatyna has kän basyş bolup biler diýip pikir edýärin. Aýdaly, eger-de Aşgabat has Günbatar oriýetnasiýaly daşary syýasat alyp barsa, Hytaýyň Türkmenistany tankytlamaga, käbir derejede oňa haýbat atmaga mümkinçiligi bolar. Men bu esasy meseleleriň biri diýip hasaplaýaryn.
Elbetde, ýene bir töwekgellik bolsa, Türkmenistan Hytaýa aşa garaşly bolsa, Türkmenistanyň beýleki ýurtlar bilen gatnaşyklaryny deňagramlaşdyrmagy kyn düşer. Aýratynam Orsýet bilen gatnaşyklary deňargamly saklamak kyn bolar. Sebäbi biz Orsýet bilen Hytaýyň arasynda türkmen gazy üstünde ullakan basdaşlyk bardygyny bilýäris.
Onsoň Hytaý Türkmenistana onuň Orsýete köp gaz satmazlygy we Hytaýa has kän gaz bermegi üçin has köp basyş eder. Men bu hem ykdysady, hem syýasy basyş bolar diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siz bu sebitdäki ýene bir esasy oýunçyny, Orsýeti agzadyňyz. Belleýşiňiz ýaly, Moskwa bilen Pekiniň arasynda öňdenem basdaşlyk bar. Eger bäş-on ýyl öňe nazar salsak, bu basdaşlyk nähili ýagdaýa baryp ýeter, onuň nähili netiri bolar öýdýärsiňiz?
Sebastiýen Peýrous:
Meniň pikirimçe, basdaşlyk, özara ýaryş şu wagta çenli esasan ykdysady derejede boldy, ýagny ozalam aýdyşym ýaly, gaz üstünde boldy. Meniňçe, Türkmenistan Merkezi Aziýanyň beýleki respublikalaryndan biraz başgaça, ýagny bu ýurduň, bilşimiz ýaly, hemişelik bitaraplyk durumy bar we ol daşary ýurtlar bilen hyzmatdaşlyga azrak açyk.
Beýleki ýurtlar barada aýdylanda, Orsýetiň Merkezi Aziýada howpsuzlygy kepillendirmek, bolmanda bölekleýin üjün etmek mümkinçiligi bar, Hytaýyň bolsa ykdysady täsiri uly. Men Türkmenistanda Hytaýyň we Orsýetiň roly has köp söwda we ykdysady gatanşyklara ýykgyn eder diýip oýlanýaryn.
Eger hatda Türkmenistan howpsuzlyk problemalary bilen ýüzbe-ýüz hem bolsa, Orsýet ol ýerde ýagdaýyň ýaramazlaşmagyna ýol bermez. Hiç kim bu sebitdäki ýurtlaryň birinde ýene bir durnuksyzylygyň bolanyny görmek islemeýär. Şol bir wagtda Türkmenistan ýaly nebit-gaza baý ýurtda durnuksyzlygyň bolmagy asla islenmeýär.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistan Hytaýa aşa garaşly bolsa, Aşgabadyň deňagramly daşary syýasat alyp barmagy kyn düşer diýdiňiz. Siziňçe, Aşgabat Hytaýa azrak garaşly bolmak üçin, ýagny bir tarapa aşa bagly bolman, öz aýagynyň özi durup bilmek üçin iş ýüzünde näme etmeli ýa nämeler edip biler?
Sebastiýen Peýrous:
Eger biz Türkmenistanyň esasy serişdesi gaz diýip pikir etsek, ýagny ony bu ýurduň býujetiniň esasy maliýe çeşmesi hasaplasak, Türkmenistanyň Hytaý bilen gol çeken şertanmasy barada oýlanamyzda, bu Türkmenistan üçin barha we barha kyn bolar. Bu ýerde görnetin başga-da partnerlar bolup biler. Birinjiden “Nabukka”, emma “Nabukka” ilerläbermeýär we bu proekt barada bir topar şübhe bar.
Emma Türkmenistan gaz meselesinde, aýdaly, Eýran bilen has köp hyzmatdaşlyk edip biler. Ýöne Birleşen Ştatlaryň basyşyny nazara alsaň, Eýran bilen hyzmatdyşlyk etmek hem beýle aňsat däl. Hatda Türkmenistanyň hemişelik bitaraplyk durumy bar, şu sebäpden ol Eýran bilen-de, sebitdäki beýleki ýurtlar bilen-de has erkin gatnaşyk edip biler diýemizde hem, her nähilem bolsa, bu beýle aňsat iş däl.
Ikinji bir tarapdan bolsa, Türkmenistan TOPH proektine, ýagny Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisine hem has köp bil baglap biler. Emma bu ýerde-de kynçylyk ýetik, şu wagta çenli bu proektiň nähili amala aşyryljagy belli bolman dur. Birinjiden, bu proekti kim we nähili ýagdaýda maliýeleşdirjek, ikinjiden, bu geçirijiniň guruljak ýerlerinde, Owganystanda howpsuzlyk meselesi nähili boljak?
Eger gelýän ýyllarda Owganystandaky ýagdaý bulaşsa, bu hili aşa gymmat proekt üçin örän uly töwekgellik bolar. Ondan ötri, gelýän ýyllarda, Hytaýyň häzir Türkmenistan bilen baglaşan gaz şertnamasy bilen bagylylykda, bolmanda siziň gazyňyz babatda, Hytaýyň güýçli ykdysady täsiri saklanyp galar.


text:
Romen Gari
Romen Gari (hakyky ady – Roman Kasew) XX asyr fransuz edebiýatynyň iň meşhur ýazyjylarynyň biridir. Ol Russiýa imperiýasynyň Wilno şäherinde (häzirki Wilnýus, Litwa), söwdagär bilen aktrisanyň maşgalasynda dünýä inipdir. 1928-nji ýylda ol ejesi bilen Fransiýa, Nissa şäherine göçüpdir. Roman Eks-an-Prowans şäherinde we Parižde hukuk hünärini öwrenipdir. Ýaşlyk ýyllary ol uçarman bolmagy arzuw edipdir, bu ugurdan ýörite okapdyr. Ikinji Jahan urşy başlanyndan soň Roman Beýik Britaniýa göçmeli bolýar, bu ýerde Şarl De Gollyň goşunyna goşulyp, Ýewropadaky we Afrikadaky birnäçe söweşlere gatnaşýar. Uruşdan soň Fransiýa dolanyp, ilçihana işe girýär.
1945-nji ýylda ol Romen Gari ady bilen ilkinji nowellasyny çap etdirýär, derrew hem meşhurlyk gazanýar. Ýazyjy yzly-yzyna roman döredýär, olaryň hersini hem okyjylar örän gyzgyn garşylaýarlar. «Günüň reňki»(1952), «Asmanyň köki»(1956), «Säher wadasy»(1960), «Çingiz Haimiň tansy»(1967), «Hoş gal, Gari Kuper!»(1969), «Ak it»(1970), «Gamly masgarabazlar»(1979), «Batbörekler»(1980) romanlary ähli ýaşdaky okyjylary özüne bendi etdiler. Mundan ötri ýazyjy «Bütin ömür öňümizde»(1975), «Pseudo»(1976) we «Süleýman şanyň gorkusy»(1979) romanlaryny çap etdirip, Emil Ažar lakamy bilen hem uly şöhrat gazandy. Ol ýene birnäçe lakam ulanyp, birentek eserler çap etdiripdir. Ýokarda agzanlarymyz olardan iň meşhurlarydyr. Bu lakamlaryň üsti bilen ýazyjy fransuz edebiýatynyň taryhynda hiç kimiň başarmadyk zadyny edipdir – Gonkur baýragyna iki gezek mynasyp bolupdyr (bu baýrak ýazyjylara diňe bir gezek berilýär). Birinjisini 1956-njy ýylda – Romen Gari ady bilen «Asmanyň köki» romany üçin, ikinjisini hem 1975-nji ýylda – Emil Ažar ady bilen «Bütin ömür öňümizde» romany üçin mynasyp görlüpdir. Okyjylar ýazyja ynanyp, Emil Ažar Romen Gariniň ýegenidir öýdüpdirler.
Romen Gari döwrüň iň bir möhüm meselelerini aýny wagtynda duýup, gozgap we olaryň hakyky realistik çözgütlerini orta atyp, zaman bilen aýakdaş gidip bilýändigini subut eden ýazyjydyr. Onuň döredijiligini başga bir ýazyjynyň döredijiligi bilen garyşdyrjak gümanyň ýok. Ýazyjynyň ähli eserleri özüniň labyzlylygy, ýeňil okalyşy hem-de galdyrýan täsiri bilen okyjynyň ýüreginde aýrylmaz yz galdyrýar.
Ýazyjy 1980-nji ýylda, Parižde aradan çykypdyr.
- ↑ Benjamin Ivry, "A Chameleon on Show," Daily Forward, 21 January 2011.


text:
Salam hormatly lukman! Menin gelnim göwreli. 9 aya girende aýal ugrundan suw we gan gelip başlady. Içi sarsypdyr diýýärler! lukmanlar cagany wagtyndan on dogurdýan sanjymlary uryarlar! Sol sanjymlar gelnim we dogjak çaga üçin zyýanlymyka? Şular barada ginişleyin gürrüň berseniz sizden hosal bolardym!
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Eger göwreli aýalyň jyns agzalaryndan gan we çaganyň ýansuwlary gelip başlasa, çagany dogurtma zerurlygy ýüze çykýandyr. Çünki çaga ýansuwlarynyň gitmegi, çagada ýokançly ýagdaýlaryň döreme töwekgelçiligini ýokarlandyrýar. Dogrumy tijendirmegiň hemme düzgünleri berjaý edilende we hemme dörän ýagdaýlar göz öňüne tutulanda, bu sanjymy ulanma aýal we çaga üçin howpsuzdyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
>>
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Yragyň öňki premýer-ministri Iýýad Allawynyň aýtmagyna görä, ol häzirki premeýr-ministr Nuri al-Mälikiniň täze Ministrler Kabinetine girmegi mümkin.
Emma, ol Nuri al-Mälikini täze hökümetde wezipeleri adalatly paýlamak baradaky wadasyna eýermäge çagyrdy.
Iýýad Allawynyň “Yrakýa” koalisýasyna goşulmagynyň ýurtdaky gandöküşikli uruş bilen bagly aladalary azaltmaga we 2011-nji ýylyň ahyryna çenli ABŞ-nyň goşunlaryny Yrakdan çykarmagyna hem oňyn täsir etmegi mümkin diýlip hasaplanylýar.
Düýn Yragyň goşuny demirgazykdaky Mosul şäherinde köpçülikleýin jaýlananlary tapdy. Çaklamalara görä, bu 11 adamyň 2005-nji ýylda öldürilen bolmagy ahmal .
Ýerli polisiň kapitany Ali Hodryň sözlerine görä, bu jesetler Bagdatdan demirgazygyga 350 kilometr uzaklykdaky etrapdan tapylypdyr.
2005 nji ýylda Mosula gozgalaňçylar kontrollyk edipdi. Olar ABŞ-nyň güýçleri bilen işleşýän polisi, esgerleri we ýönekeý raýatlary öldürmek boýunça iş alyp barypdylar.


text:
Gazagystanyň sudy çarşenbe güni ýurduň goranmak ministriniň orunbasaryny parahorlyk bilen bagly iş boýunça 20-nji fewrala çenli suddan öň türme tussaglygyna höküm etdi. General Baghdat Maikeýew sişenbe güni tussag edilipdi.
Derňewçileriň aýtmagyna görä, Maikeýew 1.5 million dollar möçberinde para almakda aýyplanýar. 2011-nji ýylyň sentýabr aýyndan bäri goranmak ministriň orunbasary wezipesinde işlän Maikeýew soňky aýlarda para almakda aýyplanyp tussag edilen ýeke-täk ýokary wezipeli ýolbaşçy däl.
Dekabr aýynda Gazagystanyň howa güýçleriniň başlygynyň orunbasary general Askar Buldeşew öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmak üçin sekiz ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Iýul aýynda Gazagystanyň harby üpjünçilik edarasynyň öňki ýolbaşçysy general Almas Asenow 11 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Düýn Moskwanyň sudy öňki nebit biznesmeni Mihaiyl Hodorkowskini ýene-de goşmaça alty ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
M.Hodorkowskiý öz şirketinden nebit ogurlamakda we bikanun ýollar arkaly pul ýuwmakda aýyplandy.
Suduň bu hökümi barada Orsýetiň “Ýabloko” partiýasynyň ýolbaşçysy Sergeý Mitrohin şeýle diýdi: "Meniň pikirimçe, bu höküm bütinleý bikanun. Bu höküm hiçem kanuna esaslanmaýar. Bu açyk görnüşde syýasy tabşyryk. Bu syýasy repressiýanyň hem bir görnüşidir”
M.Hodorkowskiý 2003-nji ýylda salgyt galplyklarynda aýyplanyp 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň bu tussaglyk möhleti şu ýyl tamamlanmalydy. Indi Hodorkowskiý 2017-nji ýyla çenli gözenegiň aňyrsynda oturmaly bolar.
Edilýän çaklamalara görä, Mihail Hodorkowskiniň sud işiniň arkasynda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin dur.


text:
Ýurist Sergeý Magnitskiniň ölümine gatnaşygy bolan orsýet resmilerine garşy girizilen amerikan sanksiýlary bu prosesiň diňe başlangyjy bolana meňzeýär. Şeýle sanksiýalaryň Ýewropadaky tarapdarlary häzir öz tagallalaryny güýçlendirýärler.
Sergeý Magnitskiý bilen bagly wakanyň daşyndaky göreş Ýewropa-da geçdi.
2012-nji ýylda amerikan Kongressi aktiwistler tarapyndan üç ýyllap öňe sürlen kanuny kabul etdi. Amerikan kanuny suddan öň tussaglykda ýogalan moskwaly aklawçy Sergeý Magnitskiniň suda çekilmegine gatnaşygy bolan orsýet resmilerine garşy çäreleri göz öňünde tutýar.
Magnitskiniň ölümi Orsýetiň adalat sistemasyndaky kemçilikleriň üstüni açypdy.
Amerikan kanuny ynsan hukukaryny depeleýän orsýet resmileriniň bank hasaplaryny doňdurmak we olara wiza bermezlik ýaly çäreleri gşz öňünde tutýar. Indi bu kanun Ýewropa Bileleşiginde-de şeýle çärelere garalmagyna itergi berdi.
Munuň daşyndaky tagallalar barha güçlenýär.
Ýewropa Parlamentiniň Estoniýadan bolan wekili Kristina Oýuland şeýle diýdi: “Orsýetliler özlerini Ýewropanyň bir bölegi, ýagny yewropaly hasap edýärler. Şonuň üçin Ýewropanyň Magnitskiniň işine, şeýle-de Ýewropa Bilelelşigine orsýetden gelýän bikanun pullar meselesine reaksiýa bildirmegi ýagdaýa laýyk gelýär”.
Sanksiýalaryň täsiri
Ýewropada orsýet resmileriniň bank hasalarynyň doňdurylmagy we olaryň özleriniň bolsa wizadan mahrum edilmegi, amerikan sanksiýalaryna garanda has täsirli bolup biler.
Kristina Oýulandyň bellemegine görä, orsýet resmileri dynç alşyny Ýewropada geçirmegi gowy görýärler, Ýewropanyň dukanlarynda söwda etmegi halaýarlar we öz çagalaryny köplenç Ýewropada okadýarlar.
Olaryň öz pullaryny-da köplenç Ýewropanyň banklarynda saklaýandykary çak edilýär.
Magnitskiniň işi
Sergeý Manitskiý 2008-nji ýylda tussag edilipdi. Ol ýurist hökmünde geçiren barlaglary arkaly hökümet edaralary tarapyndan döwlet gaznasyndan 230 million dollar möçberde puluň ogurlanandygyny paş edipdi.
Magnitski tussaglykda medisina kömeginden mahrum edilipdir. 2009-njy ýylda ýogalan Magnistkiý ölüminden öň urlup-ýenjilipdir. Magnitskiniň yzarlanmagyna gatnaşygy bolan ýokary derejeli resmileriň birnäçesi şol döwürden bäri resmi sylaglary aldylar.
Orsýet Magnitskini salgytdan boýun gaçyrmakda aýyplapdy we onuň ölüminden soňam ony sud edýär. 11-nji marta bellenen sud diňlenişigi yza tesdirildi we 22-nji marta geçirildi.
Päsgelçilikler
Orsýet resmileriniň bank hasaplaryny doňdurmak we olara wiza bermezlik barada edilen teklip Yewropa Parlamenti tarapyndan biragyzdan makullanypdy, emma gadagançylyklaryň sanksiýa görnüşinde güýje girmegi üçin bu Ýewropa Bileleşiginiň 27 ýurdy tarapyndan tassyklanmaly.
Bu sanksiýalaryň Ýewropada makullanmagynyň öňünde käbir päsgelçilikler bar, Ýewropa gaz importynyň üçden bir bölegini Orsýetden satyn alýar.
Hususan-da, Ýewropa 2011-nji ýylda Orsýetden 198 milliard dollarlyk haryt satyn alypdyr.
Orsýetiň Yewropanyň sanksiýalaryna jogap hökmünde çäre görmeginden howatyrlanmalar hem bar. Ýakynda Orsýet amerikan sanksiýalaryna jogap edip, amerikanlaryň Orsýetden çagalary ogullyk, gyzlyk almagyna gadagançylyk girizdi.


text:
Eýranyň Yrakdaky ilçisi Hasan Kazemi Komynyň aýtmagyna görä, şu gün Amerikan harbylary 2007-nji ýylda tussag edilen 5 eýranlyny erkinlige goýberipdirler.
Ilçi olaryň Yrak häkimiýetlerine tabşyrlandygyny, tiz wagtda bolsa Eýranyň ilçihanasyna beriljegini mälim etdi.
Şaýy gozgalaňçylara ýarag kömegini berýänlikde aýyplap, Amerikan harbylary bu 5 eýranlyny 2007-nji ýylda Erbilde tussag edipdi. Eýran bu aýyplamany ret edip, diplomatlary tussag etmek bilen halkara kadalaryny bozanlykda ABŞ-ni aýyplady. Amerika bolsa, olaryň diplomat däldigini hem-de Yrakda durnuksyz ýagdaý döretmek üçin olaryň bu ýurda gelen daşary ýurt agentleridigini öňe sürdi.


text:
Ak Tamyň tassyklamagyna görä, Merkezi aňtaw gullugy golaýda "Al-Kaýda" toparynyň Ýemendäki bölümi tarapyndan ABŞ-a degişli uçara garşy taýýarlanýan hüjümiň öňüni alypdyr.
Birleşen Ştatlaryň resmileriniň maglumatlaryna görä, bu gizlin dildüwşükde tapylan bomba 2009-njy ýylyň 25-nji dekabrynda Detroýt şäherine barýan uçaryň içinde Umar Faruk Abdulmutallabyň partlatjak bolan bombasy ýaly içki geýime berkidilipdir.
Ak Tamyň sözçüsi taýýarlanýan bu dildüwşük barada ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň aprel aýynda habarly edilendigini we köpçülige abanýan howpuň öňüniň alnandygyny aýtdy.


text:
Çarşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton soňky 50 ýylda ilkinji gezek Mýanmara resmi sapara bardy.
Taryhy hasaplanýan üç günlük saparynyň barşynda Hillari Klinton ýurduň resmileri hem-de oppozisiýanyň wekilleri bilen duşuşyp, gepleşik geçirer diýlip garaşylýar.
Geçen ýyl Mýanmarda onlarça ýyllaryň dowamynda ýurdy dolandyran harbylar häkimiýeti graždan hökümetine tabşyrypdy.
Şondan soň ýurtdaky syýasy tussaglar, oppozisiýanyň wekilleri, şol sanda oppozisiýanyň lideri Aun San Su Çi hem azatlagy goýberildi.


text:
Düýn korrupsiýa bilen baglanyşykly Belarusyň käbir ýokary derejeli çinownikleriniň işi boýunça derňew alyp barýan belarusly sülçi Swetlana Baýkowa tussag edildi.
Belarusyň Baş prokuraturasynyň sülçüsi Swetlana Baýkowanyň ýurduň Döwlet howpsuzlyk komiteti tarapyndan tussag edilendigi barada maglumat alyndy.
Ýurduň Baş prokuraturasy onuň tussag edilenini tassyklady, emma we bu barada jikme-jik maglumat bermekden welin saklandy.
Maglumata görä, Swetlana Baýkowa soňky wagtlar Belarusyň Döwlet howpsuzlyk komitetiniň käbir ýokary derejeli resmileriniň korrupsiýa bilen baglanyşykly işi boýunça derňew işlerini alyp barýan eken.
Baýkowa Belarusyň Içeri işler ministrliginiň ofiserleriniň işini derňemekdäki aktiw roly bilen hem tanalýan sülçi.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän Freedom House guramasynyň dünýä ýurtlarynda 2009-njy ýylda zähmetkeşleriň we kärdeşler arkalaşyklarynyň hukuklarynyň berjaý edilişi boýunça ýaýrdan hasabatynda Türkmenistan, Özbegistan we Belarus zähmetkeşleriň haklaryny bozýan iň repressiw döwletler diýlip atlandyrylýar.
Hasabatda 165 ýurduň ýagdaýyna syn edilip, olar bäş kategoriýa bölünýär. Ýurtlar: azat, aglaba azat, belli bir derejede azat, repressiw we örän repressiw diýen toparlarlara bölünýär. Dünýäniň Günbatar Ýewropadan başga ähli künjeklerinde halkara derejesinde ykrar edilen zähmet kadalarynyň yzygiderli depelenýänligine üns çekilýär.
Freedom House guramasynyň hasabatynda Türkmenistan örän repressiw döwletlerleriň toparyna girýär. Bu topara 14 ýurt girizilip, olaryň arasynda öňki sowet respublikalaryndan Özbegistan we Belarus, Aziýa regionyndan Birma we Demirgazyk Koreýa, Afrika döwletlerinden Ekwatorial Gwineýa, Eritreýa, Sudan we Amerikadan Kuba agzalýar. Zähmetkeşleriň hak-hukugy
Türkmenistanda raýatlaryň zähmet hakyny almak hukuklarynyň bozulyşyna degişli dürli wakalar ýüze çykýar, şol sanda raýatlaryň aýlyk haklarynyň tölenmeýän halatlary hem az däl. Mysal üçin, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Türkmenistanyň ýaşaýjysy Ýewgeniý Turýak adamlaryň suda ýüz tutmaga mejbur bolýandyklaryny gürrüň berdi.
Ýewgeniý Turýak Abadan şäherinde mekdep we çagalar bagyny guran Türkiýäniň “Içkale inşaat limited” kärhanasynda bir ýyl sekiz aý elektrik bolup işlese-de, alty aýlyk hakyny tölemändiklerini aýdýar. Ýewgeniý Turýak Türkmenistanyň prokuraturasyna salgylanyp, jemi bir ýarym müň adamyň aýlyksyz galanlygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Freedom House guramasynyň hasabatynda bellenişine görä, işgärleriň we kärdeşler arkalaşyklarynyň hak-hukuklary dünýäniň ähli künjeklerinde basyş astynda, emma awtoritar režimler gözegçiligiň has gödek usullaryny ulanyp gelýärler. Şu günki gün dünýäniň umumy ilatynyň üçden bir bölegi adamyň zähmet haky almak hukugyny gödek depeleýän jemgyýetlerde ýaşaýar.
Hasabatda aýdylyşyna görä, ýurtlaryň aglaba azat toparyna girýän ABŞ-da işçileriň we kärdeşler arkalaşyklarynyň hukuklary zähmetkeşleriň hak-hukuklarynyň goragy kanunlarda kepillendirilse-de, syýasy güýçler kärdeşler arkalaşyklary we kollektiwleýin bileleşikler bilen gepleşiklere, şeýle-de işçileriň protestlerine islegsizlik bildirýärler.
Repressiw döwletlerde kärdeşler arkadaşlyklary yzarlanýar, olaryň liderleri işden kowulýar we tussag edilýär. Saud Arabystanda kärdeşler arkalaşyklary gadagan edilýär.Zähmetkeşler bileleşikleriniň wezipeleri
Türkmenistan barada aýdylanda, häzirki wagtda bu ýurtda kärdeşler arkalaşyklary hereket edýän hem bolsa, zähmetkeşleriň aladasynyň edilmeýänligini türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Azatlyk Radiosyna aýtdy. Onuň sözlerine görä, kärdeşler arkalaşygy zähmetkeşleriň bähbidini däl-de, döwletiň bähbidini goramak wezipesini ýerine ýetirýär.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatulliniň pikirine görä, Turkmenistanda zähmetkeşleriň hukuklaryny goramak boýunça bileleşikler döredilen ýagdaýynda, zähmetkeşler özleriniň berjaý edilmeli hukuklarynyň arasynda, mysal üçin, pagta ýygymyna mejbury gatnaşdyrylmazlyk hukugyny talap edip bilerdi.
Tuhbatulliniň sözlerine görä, ýurtda professional bileleşikleri döretmek boýunça hereketlere häkimiýetler päsgelçilik döredýär. “Birnäçe ýyl mundaň öň Daşoguz welaýatynda bileleşik döretmekçi bolan mugallymlar topary basyşa sezewar edilipdi” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin ýatlaýar.
Freedom House guramasynyň hasabaty Gündogar Ýewropa ýurtlarynda kommunistik režimiň dargamagyna goşant goşan Polşanyň “Raýdaşlyk” kärdeşler arkalaşygynyň döredilmeginiň 30 ýyllygyna gabatlap taýýarlandy.
“Raýdaşlygyň” taryhy jemgyýetleriň azatlyk ugrundaky göreşinde kärdeşler arkalaşyklarynyň uly rol oýnanlygyny we oýnaýanlygyny ýatladýar diýip, hasabatyň awtory Arç Paddington maglumatda belleýär. Onuň sözlerine görä, hasabat üçin geçirilen derňewleriň netijeleri zähmetkeşler bileleşikleriniň durnukly demokratik döwletleriň wajyp bölegidigini görkezýär.


text:
Gyrgyz-gazak serhedinde çarşenbe gününden bäri miwe gök önüm ýüklenen 100 çemesi ýük maşyny toplandy.
Çon-Kapka serhet geçelgesiniň resmileri Azatlyk Radiosynyň bu ýere baran habarçysyna penşenbe güni dykyna Gazagystanyň ýurda getirilýän her kilo miwe we gök önüm üçin 15 teňňe ($0.10) hak tölemegi talap etmeginiň sebäp bolandygyny aýtdy.
Täze töleg nyrhynyň Gazagystanyň Orsýet we Belarus bilen bilelikdäki Gümrük bilelişigi tarapyndan girizilendigi aýdylýar.
Bu Gümrük bileleşigi 2011-nji ýylda döredildi. Rus resmileri bu ýerde ahyrky maksadyň 2015-ji ýyla çenli Ýewropa ykdysady bileleşigine kybapdaş bir birleşigi döretmekden ybaratdygyny aýdýarlar.
Gyrgyzystanyň ykdysadyýet ministri Temir Sariýew dekabr aýynda öz ýurdunyň bu Gümrük bileleşigine 2014-nji ýylda girjegini aýtdy.


text:
17-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystan Yslam Respublikasynyň dag magdanlary we nebit ministri jenap Daudşah Sabanyň ýolbaşçylygyndaky hökümet wekiliýetini kabul etdi.
Myhmanlar mähirli kabul edilendigi üçin hoşallyk bildirip, türkmen döwletiniň Baştutanyna Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Ganiniň hem-de OYR-niň ýerine ýetiriji häkimiýetiniň baştutany Abdulla Abdullanyň salamyny we türkmen halkyna iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Sebitde durnuklylygy berkitmegiň hem-de ösüşiň möhüm şerti bolup çykyş edýän Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli, öňdengörüjilikli syýasatyna Owganystanda ýokary baha berilýändigi, iki döwletiň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrýan dostluk we doganlyk gatnaşyklaryna uly sarpa goýulýandygy nygtaldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip we Owganystanyň ýokary derejeli ýolbaşçylaryna salam aýdyp, türkmen döwletiniň duldegşir goňşy ýurt bilen oňyn gatnaşyklary ösdürmäge, oňa mundan beýläk hem ykdysady we medeni ösüşde hemmetaraplaýyn kömek bermäge taýýardygyny tassyklady. Milletiň Lideri Türkmenistanyň goňşy ýurtlar, şol sanda Owganystan bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýändigini aýtdy. Türkmen we owgan halklaryny mizemez dostluk gatnaşyklary hem-de köp asyrlyk taryhy-medeni umumylyk baglanyşdyrýar.
Döwlet Baştutany häzirki wagtda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynyň hil taýdan täze tapgyra eýe bolýandygyny belläp, şunuň bilen baglylykda, awgust aýynda ýokary derejede geçirilen türkmen-owgan gepleşikleriniň netijeli häsiýete eýe bolandygyny nygtady. Şol gepleşikleriň barşynda iki ýurduň söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ugurlarynda özara gatnaşyklarynyň giň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Gatnaşyklaryň täze tapgyry bolsa netijeli hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek, bilelikdäki iri möçberli taslamalary durmuşa geçirmek üçin giň mümkinçilikleri açýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Owganystana bolan resmi saparynyň barşynda gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmek boýunça öňde duran wezipeler özara gyzyklanma bildirilip ara alnyp maslahatlaşyldy.
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk etmek, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisini gurmagyň taslamasyny iş ýüzünde durmuşa geçirmek meselesi hem gozgaldy. Bu taslama oňa gatnaşýan ýurtlaryň her biriniň halklaryna hem-de tutuş sebite abadançylyk getirer, parahatçylygy, uzakmöhletleýin durnukly ösüşi we howpsuzlygy üpjün etmäge ýardam eder.
Şunuň bilen baglylykda, myhmanlar Türkmenistanyň Prezidentiniň ählumumy energiýa howpsuzlygyny üpjün etmäge, Owganystany durmuş-ykdysady taýdan dikeltmäge, sebitde we bütin dünýäde parahatçylygy hem-de durnuklylygy pugtalandyrmaga degişli başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtadylar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna howpsuz üstaşyr geçirilmeginiň ygtybarly guralyny döretmegiň türkmen döwletiniň energetika strategiýasynyň möhüm ugry bolup durýandygyny nygtady. Owgan tarapynyň gatnaşmagynda iri düzümleýin taslamalary , şol sanda energetika we ulag pudaklary ýaly möhüm ugurlarda taslamalary durmuşa geçirmek göz öňünde tutulýar. Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Döwlet Baştutanymyz bular barada aýtmak bilen, bu ugurda uly üstünlikleriň gazanylandygyny, şu taslamany durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly esasy meseleleriň çözülendigini kanagatlanmak bilen belledi. Munuň özi Owganystany ykdysady we durmuş taýdan dikeltmek, onuň sebit hem-de dünýä hojalyk gatnaşyklaryna üstünlikli goşulyşmagyny gazanmak üçin möhüm şert bolup durýar.
Ulag geçelgelerini döretmek, şol sanda Türkmenistan — Owganystan — Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmek hem sebit möçberinde örän bähbitli hasaplanylýar. Şol demir ýoluň işe girizilmegi bilen bu ugur Aziýa sebitinde döwrebap köp şahaly ulag-aragatnaşyk düzümini döretmegiň möhüm bölegine öwrüler. Durmuşa geçirilýän taslamalaryň hatarynda iri elektroenergetika düzüminiň gurluşygy hem bar.
Döwlet Baştutany türkmen-owgan söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmekde gazanylan üstünlikleri kanagatlanmak bilen belläp, ony mundan beýläk-de giňeltmek üçin ähli mümkinçilikleriň bardygyny nygtady. Bu babatda Hökümetara türkmen-owgan toparyna möhüm orun degişlidir, munuň işi oňat netijeleri berýär.
Duşuşygyň barşynda iki döwletiň işewür düzümleriniň özara gatnaşyklary üçin ykdysady, maliýe we beýleki ulgamlarda amatly şertleri döretmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Iki ýurduň gyzyklanma bildirýän guramalarynyň hem-de kompaniýalarynyň arasynda oba hojalygy we maldarçylyk, tebigy serişdeleri rejeli ulanmak we daşky gurşawy goramak ulgamlarynda, şeýle hem beýleki ugurlarda hyzmatdaşlygy höweslendirmek meselesine hem garaldy.
Duşuşygyň ahyrynda türkmen Lideri we Owganystan Yslam Respublikasynyň wekiliýetiniň agzalary türkmen-owgan gatnaşyklarynyň dostlugyň hem-de hoşniýetli goňşuçylygyň iň gowy däplerine, taraplaryň hoşniýetli erk-islegine daýanyp, mundan beýläk-de berkidiljekdigine we üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.


text:
Geçen 2016-njy ýyl nebitiň bahalarynyň iň pes bolan ýyly boldy, diýip global energetika bazarlarynda we ýöriteleşen we Londonda, Nýu-Ýorkda we Singapurda edaralary bolan Energy Aspects garaşsyz barlag konsalting kompaniýasynyň nebit bazary boýunça analitigi Ridoý Raşid hasaplaýar, diýip Trend azerbaýjan habarlar agentligi belleýär.
Onuň sözlerine görä, OPEC-e girýän we girmeýän iri nebit öndürijileriniň nebit çykarmaklygy çäklendirmek baradaky ylalaşygynyň 2017-nji ýylyň başyndan başlap güýje girýändigi sebäpli teklip we isleg 2017-nji ýylyň dowamynda durnuklaşar we bahalar ýene-de öňki durkuna geler.
Bilermeniň hasaplamalaryna görä, bahalar deňleşer we 2017-nji ýylyň üçünji çärýeginiň ahyrlaryna (teklip bilen bagly hiç hili adatdan daşary ýagdaý bolmasa) fýuçersleriň bahalarynyň üç ýyllap aşaklanyndan soňra spot bahalarynyň ýokarlanmagyna garaşylýar.
«Biziň häzirki çaklamalarymyza görä, Brent kysmynyň bahalary 2017-nji ýylyň ikinji çärýeginiň ahyrlaryna bir barrel üçin 65 dollara barabar, şu ýylyň ahyrlaryna çenli bolsa, bahalar 70-75 dollara çenli baryp biler» diýip Raşid elektron poçtanyň üsti bilen Trende habar berdi.
Raşidiň aýtmagyna görä, OPEC we OPEC-e girmeýän döwletleriň nebit çykarmaklygy çäklendirmek baradaky karary köpler üçin garaşylmadyk waka boldy. Ol ylalaşyk baglaşylan döwletleriň nebit çykarmaklygy çäklendirmek boýunça borçnamalaryny näderejede ýerine ýetirjekdigi barada nämälimlik bolsa-da, ylalaşyk baglaşylan badyna nebitiň bahalarynyň dessine ýokarlanyp ugrady.
«Elbetde, biz ylalaşygyň şertlerini döwletleriň ählisiniň 100 göterim ýerine ýetirmegine garaşmaýarys. Ýöne Saud Arabystany we Pars aýlagynyň beýleki döwletleri nebitiň çykarylyşyny günde 0,8 million barrele çenli we OPEC-e girýän beýleki döwletler nebitiň çykarylyşyny ylalaşylan möçberden 80 göterimden gowraga çenli çäklendirer» diýip bilermen aýdýar.
Şol bir wagtda, onuň aýtmagyna görä, Nigeriýa we Liwiýa barada anyk zat aýtmak mümkin däl.
Raşidiň sözlerine görä, giň kontekstde alanyňda nebitiň çykarylyşyny häzirki wagtda — haçan-da, ätiýaçlyklar kem-kemden kemelip ugranda çäklendirmek talabalaýyk bolar. Çünki ol isleg bilen teklibiň arasyndaky deňagramlylygy dikeltmäge we nebiti bahalaryny ýokarlandyrmaga ýardam eder.
«OPEC-iň bu ylalaşygy nebitiň bahalarynyň ýokarlanmagy üçin hökmany suratda alty aýlyk şertnama däldir. Elbetde, bahalar ýokarlanar, ýöne bu ýerde esasy maksat nebitiň artykmaç ätiýaçlyklaryny azaltmakdan ybarat» diýip analitik aýdýar.
Şeýlelikde, bu ylalaşygyň maý aýynda ýene-de alty aý uzaldylmak mümkinçiliginiň bardygyny nazardan aýyrmaly däl, diýip ol hasaplaýar.


text:
Türkmenistana sapar eden Wenesuelanyň prezidenti Ugo Çawes şu gün türkmen prezidenti bilen geçiren duşuşygynda Türkmenistany täze döredilmegi göz öňünde tutulýan halkara energiýa guramasyna goşulmaklyga çagyrdy.
Halkara habar agentlikleriniň bu barada şu günki ýaýradan maglumatlarynda Hugo Çawes bilen Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçiren gepleşiklerinde energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlyklaryň esasy üns merkezinde bolandygy aýdylýar.
Mälim bolşy ýaly, Wenesuelanyň prezidenti Ugo Çawes nebit söwdasy boýunça halkara OPEC guramasyna meňzeşlikde gaz söwdasy boýunça halkara guramasyny döretmek ideýasyny goldaýar. Bu ideýa Orsýet, Eýran we Katar ýaly ýurtlar hem üns berip gelýärler. Ýöne Wenesuelanyň prezidentiniň bu göz öňünde tutulýan gurama goşulmak barada eden çagyryşlaryna Türkmenistanyň häkimiýetleriniň nähili jogap berendikleri welin anyk belli bolman galýar.
Ugo Çawes Türkmenistana saparyndan soň, şu hepde Belarusa we Orsýete-de sapar etmekligi planlaşdyrýar.


text:
Gündogar Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň berjaý edilişini seljermek boýunça gepleşikler 13-nji aprelde Berlinde geçirilýär.
Bu gepleşiklere Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Ştaýnmaýer, fransuz daşary işler ministri Laurent Fabius, Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow we Ukrainanyň daşary işler ministri Pawlo Klimkin gatnaşýar.
Gündogar Ukrainadaky Russiýa tarapyndan goldanylýan separatistler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky konfliktde geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 6 müňden gowrak adam heläk boldy.
Fewral aýynda Belarusyň paýtagty Minskde Germaniýanyň we Fransiýanyň liderleriniň araçylyk etmeginde gelnen gündogar Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk sebitdäki ýowuzlygy azaltdy, emma dartgynlylyklaryň gerimi saklanyp galýar.


text:
Ysraýylyň öňki premýer-ministri Ehud Olmert mart aýynda geçirilen sud diňlenişiginde korrupsiýa aýyplamalarynda günäli tapylandan soň, 25-nji maýda sekiz aý türme tussaglygyna höküm edildi.
2006-2009-njy ýyllarda premýer-ministr wezipesini ýerine ýetiren Olmertiň aklawçylary özleriniň bu karary şikaýat etjekdigini aýtdylar.
2009-njy ýylyň başynda Olmert korrupsiýa aýyplamalary bilen baglanyşykly öz wezipesinden çekilmäge mejbur edilipdi.
69 ýaşly Olmert beýleki bir sud işi bilen baglanyşykly alty ýyl türme tussaglygyna höküm edilmek bilen hem ýüzbe-ýüz bolýar. Häzirki watda Ysraýylyň Ýokary sudunda onuň bu sud işi bilen baglanyşykly şikaýatyna garalýar.
Olmert özüniň günäsizdigini nygtap gelýär.


text:
Dünýäniň ençeme ýurtlaryny birleşdiren Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça guralýan syýahatlar has uly gyzyklanma eýedir. 17-nji iýunda mähriban Diýarymyza motosiklçilerden ybarat bolan syýahatçylar topary geldi. Bu motosiklçileriň syýahaty şu ýylyň 30-njy maýynda Belgiýadan (Brýussel) badalga alypdyr. Belgiýadan we Niderlandlardan bolan bu syýahatçylar topary syýahatlaryny Germaniýa, Çehiýa, Slowakiýa, Wengriýa, Rumyniýa, Bolgariýa, Türkiýe, Gürjüstan, Azerbaýjan ýaly ýurtlaryň çäginden dowam edip, biziň ýurdumyza geldiler. Olar birnäçe günüň dowamynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagy, Balkan we Ahal welaýatlarynyň çägindäki taryhy ýerler, ylaýta-da, Köwata ýerasty köli we beýleki täsinlikler bilen tanyşdylar. Motosiklli syýahatçylar topary 20-nji iýunda merjen şäherimiz Aşgabada geldiler.
— Türkmenistan biziň pikir edişimizden has owadan we gözel eken. Bu ýurda syýahatymyzyň barşynda Mary, Lebap welaýatlarynyň gözel we taryhy ýerlerine barmagy meýilleşdirýäris. Türkmenistanyň üsti bilen Özbegistana, ondan hem Gyrgyz Respublikasy, Hytaý ugurlary boýunça Gimalaý daglaryna çenli syýahatymyz dowam eder. Syýahatymyz umumy 13 müň kilometr ýol uzaklygydyr. Türkmenistanda bizi oňat garşylandyklary hem-de myhmansöýerlik görkezdiler — diýip, syýahatçylar toparynyň ýolbaşçysy, belgiýaly De Brauwer Rik guwanç bilen gürrüň berdi.


text:
Pakistan polisiýasy ýurduň demirgazyk-günbatar sebitinde ondan gowrak jeňçiniň elektrik stansiýasyna hüjüm edendigini aýdýar.
Sişenbe güni Peşawaryň golaýynda bolan hüjümde azyndan ýedi adam öldürildi we stansiýadan alnyp gaçylan dört adam tapylmaýar.
Bu hüjümden soň Peşawaryň köp bölegi sagatlap toksuz galdy.
Polisiýanyň uly ofiseri Mohammad Işak Şeýh Muhammadi elektrik stansiýasyna edilen başlangyç hüjümde polisiýa işgäriniň we howpsuzlyk goragçysynyň öldürilendigini aýtdy.
Ol soň bäş adamyň zamun alnyp, biraz wagtdan öldürilendigini sözüne goşdy. Olaryň jesedi elektrik stansiýasynyň bir km çemesi uzaklygyndan tapyldy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama medisina ätiýaçlandyryş sistemasyny reforma etmek baradaky Kongresiň kabul eden kanun proýektine gol çekdi. Onuň bahasy 938 milliard dollardyr.
Täze kanun esasynda şu wagta çenli hiç hili medisina ätiýaçlandyryşy bolmadyk 32 million amerikaly bu sistema goşular.
Şeýle kanunyň kabul edilmegini Barak Obama saýlawlaryň öň ýanydaky kampaniýada saýlawçylaryna söz beripdi.
Kanun proýekti boýunça Kongresde gyzgyn çekişmeler, jedeller bir ýyllap dowam etdi. Respublikanlar bu kanuny gaty gymmat hasap edýär.


text:
“Türkmenistanyň salgyt ulgamy” atly türkmen, rus we iňlis dillerinde çärýekde bir gezek neşir edilýän maglumat-seljeriş žurnalynyň nobatdaky, dördünji sany okyjylara gowuşdy.
Şu ýylyň awgust we noýabr aýlarynda Türkmenistanyň Salgyt kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda Türkmenistanyň Kanunlary kabul edildi. Bu goşmaçalar döwlet kärhanalary tarapyndan öndürilen akkumulýator önümlerini hem-de harytlary ýerlemek baradaky kanunçylyk namalaryna degişlidir. Žurnalyň okyjylary bu kanunlar bilen içgin tanşyp bilerler.
Žurnalda çap edilen makalalaryň hatarynda Türkmenistanyň ykdysadyýetinde salgyt- hukuk gatnaşyklarynyň hukuk kepillikleri baradaky seljerme makalany görkezmek bolar, onda türkmen döwletiniň durnukly we yzygiderli ykdysady ösüşine ýardam berýän täze kadalaşdyryjy namalaryň işlenip düzülýändigi nygtalýar.
Emläge salgyt tölemek hem-de görkezilen şertnamalaryň birnäçe düzgünleriniň ulanylmagy bilen baglanyşykly meseleler “Teswirnamalar” diýen sözbaşy bilen ýerleşdirilen makalalaryň birinde beýan edilýär. Hususan-da, bu makalada Salgyt kodeksiniň 18, 139, 146-njy maddalarynyň we Raýat kodeksiniň maddalarynda bellenilen düzgünler jikme-jik düşündirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet salgyt gullugynyň hünärmenleri tarapyndan ýörite makala taýýarlanyldy, onda hususy telekeçilige degişli bolmadyk şahsy taraplary, şeýle hem zähmet şertnamasy ýa-da raýat-hukuk häsiýeti (şol sanda daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyklar) boýunça işlemeýän we hyzmatlary ýerine ýetirmek işleri ilen meşgullanýan şahsy taraplary salgyt töleýjiler hökmünde hasaba almagyň tertibine düşündiriş berilýär. Şeýle hem okyjylar gözegçilik-kassa enjamlaryndan peýdalanmak boýunça düşündirişler bilen tanşyp bilerler.
Žurnalda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan şu ýylyň 23-nji sentýabrynda Türkmenistana satmak maksady bilen getirilýän temmäki önümlerini we alkogolly içgileri, şeýle hem Türkmenistanda öndürilýän alkogolly içgileri goşmaça töleg nyşanlary bilen nyşanlamak hakyndaky ýörite Kararyna bagyşlanan makalany bellemek gerek. “Sowallar-jogaplar” bölüminde ýerleşdirilen düşündirişler raýatlardan salgyt gulluklaryna ýygy-ýygydan gelip gowuşýan soraglar esasynda ýüze çykýan jedelleri çözmek maksady bilen taýýarlanyldy. Her bir anyk ýagdaý boýunça salgyt kanunçylygynyň maddalaryna degişli kadalaşdyryjy-hukuk namalaryna salgylanylyp giňişleýin jogap berilýär.
Umuman, neşir edilip başlanylmagyna bir ýyl dolan “Türkmenistanyň salgyt ulgamy” žurnalynyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, gysga döwrüň içinde onuň okyjylaryň arasynda uly meşhurlyga eýe bolandygyny bellemek gerek. Maglumat-seljeriş žurnalynyň üstünligi diňe bir onuň okyjylara salgyt ulgamyna girizilen üýtgetmeler barada giňişleýin düşünje berýändigi bilen däl-de, ýokary derejeli hünärmenleriň maslahatlaryny almaga döredýän mümkinçiligi bilen hem baglydyr.


text:
“Yslam döwleti” atly jeňçi topar Täze ýyl gijesi Stambulyň gijeki klubyna edilen ýowuz hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Şol hüjümde 39 adam öldi we başga-da onlarçasy ýaralandy.
Bu topar özüniň 2-nji ýanwarda ýaýradan beýanatynda “halyfatyň esgeri dini ynamyndan dänen hristianlaryň baýramçylyk dabarasyny belleýän” ýerine hüjüm etdi diýilýär.
Türkiýäniň “Hürriýet” we “Karar” atly gündelik neşirleri 2-nji ýanwarda irden beren maglumatlarynda türk howpsuzlyk resmileri “Yslam döwleti” toparynyň gyrgynçylyga gatnaşygynyň bolmagyndan şübhe edýärler diýipdiler. Şeýle-de, bu gazetler şübheliniň Özbegistandan ýa-da Gyrgyzystandan bolmagynyň mümkindigini habar beripdiler.
Türkiýede wakanyň bolan ýerinden gaçan ýaragly adamyň gözleg işleri dowam edýär.
Resmiler wakada heläk bolan 39 adamdan 24 sanynyň daşary ýurtlydygyny aýtdylar. Şeýle-de, wakada başga-da 69 adam ýaralanyp, olaryň dört sanysynyň saglyk ýagdaýynyň agyrdygy habar berilýär.
Stambulda ýerleşýän rus konsulhanasyndaky çeşme “TASS” habar agentligine beren maglumatynda wakada pida bolanlaryň biriniň orsýetli zenandygyny aýtdy. Ilkibada onuň Azerbaýjanyň raýatydygy habar berlipdi.
Hüjümde öldürilen beýleki daşary ýurtlylaryň arasynda Saud Arabystanyň azyndan bir raýatynyň, bir kanadalynyň, azyndan iki iordaniýalynyň, üç yraklynyň, üç liwanlynyň, azyndan bir tunisliniň, iki hindistanlynyň, ysraýylly arabyň, Belgiýanyň we Türkiýäniň raýatlyklaryna eýe bir adamyň we azyndan bir liwiýalynyň bardygy mälim edildi.
Ýaragly adam Stambulyň Ortakoý etrabyndaky Reina gijeki klubynyň girelgesindäki polisiýa ofiserini we başga-da bir adamy hem öldüripdir.
Awtomat tüpeňli hüjümçi kluba girip, Täze ýyl gijesini belleýän 500-700 adama garşy ot açyp başlapdyr.
Maglumata görä, birnäçe adam hüjümden gaçmak üçin özüni Bosfor bogazynyň suwuna oklapdyr.
Hüjümçiniň Aýaz babanyň lybasyny geýendigi habar berilýär.
Türkiýäniň premýer-ministri Binali Ýyldyrym hüjümçiniň öz ýaragyny wakanyň bolan ýerinde taşlap, “emele gelen haosdan, bulam-bujarlykdan peýdalanyp” gaçandygyny aýdýar.
Stambulyň häkimi Wasip Şahin wakany “terroristik hüjüm” diýip häsiýetlendirdi.
“Gynansakda, ol Täze ýyly bellemäge baran günäsiz adamlara garşy ýowuz we rehimsiz görnüşde ot açdy” diýip, Şahin aýtdy.
Türk prezidenti Rejep Taýýyp Erdogan hüjüm Türkiýede haos, bulaşyklyk döretmek maksady bilen amala aşyryldy diýdi.
“Olar biziň halkymyzyň asudalygyny bilkastlaýyn nyşana almak we şeýle tisgindiriji hüjümlerde parahat ýaşaýjylary nyşana almak arkaly ýurdumyzyň keýpini bozmaga we haos, bulaşyklyk döretmäge synanyşýarlar” diýip, Erdogan prezident websaýtynda çap eden beýanatynda aýtdy.
Stambulda Täze ýyl baýramçylygy bellenilýän mahaly howpsuzlyk ýokary derejededi. Şäherde 17,000 çemesi polisiýanyň iş üstünde bolandygy habar berilýär.
2016-njy ýylda Stambulda we türk paýtagty Ankarada birnäçe terroristik hüjümler amala aşyryldy. Geçen ýylyň 10-njy dekabrynda Stambulyň stadionynyň daşynda amala aşyrylan goşa bomba hüjüminde 44 adam öldi we başga-da 149 sanysy ýaralandy.


text:
Şu gün Türkiýäniň graždan ýolbaşçylary bilen harby ýolbaşçylary döwlet agdarylyşygyna synanyşyk baradaky bildirilýän soňky aýyplamalar bilen bagly ýüze çykan krizisi ara alyp maslahatlaşmak üçin özara maslahata ýygnandylar.
Bu maslahata gatnaşan ýokary derejeli resmileriň hatarynda Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Ärdogan, ýurduň prezidenti Abdylla Gül we ýurduň harby güýçleriniň Baş ştabynyň komanduýuşisi Ilker Basbug dagylar hem boldy.
Soňky birnäçe günüň dowamynda Türkiýede 2003-nji ýylda häkimiýet agdarylyşygyny amala aşyrmak synanyşygynda güman bildirilip, ýokary wezipeli harby ofiserlerden 50 töweregi tussag edildi.
Ýurduň sudy bu harbylardan 20-sine eýýäm resmi jenaýat aýyplamasyny bildirdi. Jenaýat aýyplamasy bildirilenleriň hatarynda 5 sany admiral bilen 3 sany general hem bar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Birleşen Ştatlaryň we onuň ýaranlarynyň Orsýete garşy, goňşy Ukraina babatdaky «namart çemeleşmeleri» üçin, goşmaça sanksiýalary girizmegiň pikirini edýändiklerini aýtdy.
Kerri bu sözleri 21-nji fewralda, Londonda britan kärdeşi Filip Hammond bilen gepleşiklere başlanda aýtdy.
Ol Orsýet soňky günleriň dowamynda «düýpden bihaýa we utançsyz prosese» girdi diýdi.
"Biz goşmaça sanksiýalar, goşmaça tagallalar barada gepleşýäris " diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Hammond hem Orsýeti geçen hepde Minskde gol çekilen ýaraşyk şertnamasyny bozmakda tankyt etdi.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew 4-nji noýabrda Londonda Bukingham köşgünde hormat garawuly tarapyndan garşy alynar we patyşa Elizabeth II bilen nahar başynda duşuşar.
3-nji noýabrda premýer-ministr Dewid Kameron bahasy 4.6 milliard amerikan dollaryndan ybarat söwda ylalaşygynyň gol çekilmegi bilen baglylykda Britaniýa we Gazagystana “abadançylyk ugrunda we öňegidişlik ugrunda partnýorlar hökmünde” garaýandygyny aýtdy.
Kameron Gazagystanda dört sanly täze gaz we polat öndüriji kärhanany öz içine alýan ylalaşygyň iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň binýadyny emele getirýändigini belledi.
Aktiwist toparlar britaniýanyň hökümetini biznesi adam hukuklaryndan öňde goýmakda aýyplaýarlar. Emma britan hökümeti premýer-ministriň Nazarbaýew bilen gepleşiklerde adam hukuklary meselesini gozgandygyny habar berdi.
Nazarbaýew Londondan Pariže barar.


text:
Britaniýada ýekşenbe güni geçirilen proteste gatanaşan adamlar dini ýolbaşçylaryň çagalary zorlanlygy baradaky aýyplamalar bilen bagly hiristiýan kiliseleriniň çemeleşişi sebäpli Rim papasynyň wezipesinden çekilmegini talap etdiler.
Britaniýanyň paýtagty Londonyň Westminster sebitinde ýerleşýän kilisäniň öňünde jemlenişen protestçiler şol aýyplamalar boýunça çäre görülmegini talap edip, bu barada listowkalar alyp köçelere çykdylar.
Katolik hiristiýanlaryň dini wekilleri tarapyndan çagalaryň zorlananlygy baradaky waka boýunça tutuş Ýewropada, şol sanda Rim papasynyň dogduk mekany bolan Mýunhende hem protest gurnaldy.


text:
Çehiýa Respublikasynyň Içeri işler ministrligi şu hepdäniň soňuna çenli Tatýana Paraskewiçe syýasy bosgunyň durumyny bermek ýa-da bermezlik barada karar kabul eder. 49 ýaşly Tatýana Paraskewiç ozal gazak oligarhy we belli oppozisioner Muhtar Ablýazowa degişli edaralarda hasapçy bolup işläpdi.
Eger-de onuň “syýasy gaçybatalga” sorap eden haýyşnamasy ret edilse, onda onuň Ukraina ýa-da Orsýete eksradisiýa edilmegi ahmal. Paraskewiç 18 aýdan bäri Çehiýanyň Pilsen şäherindäki türmede tussaglykda saklanylýar.
Paraskewiçiň ejesi Mariýa Grigoriýewa gyzy bilen görüşmek üçin ýygy-ýygydan Çehiýa Respublikasyna sapar edýär.
Azatlyk Radiosynyň Pragadaky baş edarasynda radiomyz bilen gürrüňdeş bolan 81 ýaşly Grigorýewa gyzynyň fiziki we ruhy taýdan ejir çekýändigini aýdýar: “Ol onsuzam şol ýerde saklanmakdan ýadady. Ol gynanýar, aglaýar. Onda arterioskleroz keseli bar we ýürek ugrundan ýetmezçilikleri bar. Tatýana yzygiderli derman içýär.”
Aýyplamalar
Orsýetiň we Gazagystanyň goşa raýatlygyna eýe bolan Paraskewiç 2009-njy ýylda Ablýazowyň BTA banky hökümetiň haýryna geçirilende Ablýazow bilen dildüwşüp, ondan milionlarça dollary ogurlamakda aýyplanýar we şol aýyplama esaslanyp, ony ukrain we ors häkimiýetleri gözleýärler.
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň tanymal duşmany Ablýazowyň özi häzirki wagtda Fransiýada türme tussaglygynda saklanylýar. Ony uzak wagtlap gözläp, ahyry şol ýerde tapypdylar we onuň aýalyny we 6 ýaşly gyzyny Gazagystana deport edipdiler.
Gazagystan Ablýazowdan jedelli BTA meselesinde ýiten milliardlarça dollaryň hasabyny soramak üçin onuň ekstradisiýa edilmegini soraýar.
Häzirki wagtda Ablýazow bilen ilteşikli hasaplanýan adamlar – Paraskewiç we beýlekiler Ýewropanyň dürli künjeklerinde tutulyp, jenaýat jogapkärçiligine çekildiler.
"Taktika"
Ablýazowyň tarapdarlary ýöňkelýän günäleriň ýerliksizdigini aýdyp, yzly-yzyna tutulan adamlaryň tussag edilmekleriniň Ablýazowy ekstradisiýa etdirmek üçin basyş taktikasy diýip häsiýetlendirýärler. Ablýazow Gazagystanyň oppozision mediasyna we oppozision syýasy herekete millionlarça dollar sarp etmek bilen Nazarbaýewiň gaharyny getiripdi.
Paraskewiçiň 22 ýaşly gyzy Mariýanyň aýtmagyna görä, gürrüňi edilýän basyşlardan onuň Moskwada ýaşaýan maşgalasy hem öz paýyny alypdyr. Mariýanyň ejesi 2012-nji ýylyň iýun aýynda Çehiýanyň kurort şäheri bolan Karlowy Wary şäherinde tussag edilensoň, Mariýanyň Moskwadaky maşgalasyna-da haýbat atylypdyr we öýleri dökülipdir.
“Biziň öýümizi iki gezek dökdüler. Orsýetli barlagçylar gelip, biziň öýümizi barladylar. Olaryň ellerinde ýaraglary bardy we olar bize haýbat atdylar. Olar maňa ejemiň Muhtar Ablýazowyň garşysyna görkezme bermegi üçin meni ogurlajakdyklaryny aýtdylar. Olar meniň 80 ýaşly mamama haýbat atyp, eger ejem görkezme bermese we Orsýete ekstradisiýa edilmäge razyçylyk bermese, mamamy türmä basjakdyklaryny aýdyp ony gorkuzypdyrlar” diýip Mariýa aýtdy.
Budilo
Maşgalanyň aýtmagyna görä, basyş we haýbatlaryň köp bölegi Nikolaý Budilo tarapyndan edilipdir. Nikolaý Budilo habarçy Sergeý Magnitskiniň türmede öldürilmegine gaýybana gatnaşan ors derňewçilerinden biridir. Olaryň ady Birleşen Ştatlaryň “Magnitskiý gara sanawynda” hem agzalýar.
Budilo Ukrainadyr Orsýetiň ikisi üçinem iş alyp barýar. Ablýazowyň işinde agzalan iki döwlet hem ygtyýarly talap ediji bolup çykyş etdiler. Ukraina bilen Orsýet Gazagystanyň adyndan çykyş edip, halkara derejesindäki tussag edişlikleri soradylar we ekstradisiýa çäreleri üçin dürli döwletlere ýüz tutdular.
Günäkärlenýänler üçin iki döwletiň bu işe gatnaşmagy kanuny kynçalyklary döredýär.
Mysal üçin, eger-de Paraskewiçe “syýasy başpena” berilse, ekstradisiýa meselesi hem öz-özünden çözüler. Ýöne eger-de oňa bu durum berilmese, Çehiýa respublikasynyň Adalat ministrligi Orsýetiň we Ukrainanyň ekstradisiýa haýyşnamalaryna aýratynlykda seretmeli bolar.
Hukukçylar, eger Ukraina ekstradisiýa edilse, Paraskewiçiň adalatsyz sud ediljekdigine aladalanma bildirseler-de, Çehiýanyň Ýokary kazyýeti onuň Ukraina ekstradisiýa edilmegini bireýýäm tassyklady.
Ynha, şol karar häzir Ýewropanyň Adam hukuklary boýunça suduna geçirildi. Şonuň üçinem häzirlikçe Çehiýanyň Adalat ministrligi Orsýetden gelen haýyşnama seredip biler.
Lýudmila Kozlowska düýbi Warşawada ýerleşýän “Açyk gepleşik” bileleşiginiň prezidentidir. Agzalýan bileleşik Ablýazow bilen ilteşikli tussag edilen adamlaryň işleri üçin hukuk ugrundan maslahat berýär.
Onuň aýtmagyna görä, soňky döwürde Moskwanyň we Praganyň özara ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmagy Paraskewiç meselesinde ýagdaýy kynlaşdyryp biler. Aýratynam 25-26-njy oktýabrda boljak çeh saýlawlarynda döwlet başyna geçen hökümet Orsýete peýdaly perespektiwalary ýola goýsa, onda ýagdaý has hem kynlaşar:
Lýudmila Kozlowska bu barada şeýle diýýär: “Orsýet Çehiýa respublikasynyň strategiki ýaranydyr. Şonuň üçin bize hemme tarapdan ýaramaz habarlar gelip gowuşýar. Ýagny, haçan-da olar täze hökümeti düzenlerinde, ýokary wezipä bellenen käbir resmiler ekstradisiýa kararyna gönümel gol çekip biler. Ana, şondan soň has kyn bolar, sebäbi ol Orsýete Ukraina ýa-da has beteri Gazagystana ekstradisiýa ediler.”
Ablýazowyň birinji sapar tussag edilmeginiň yz ýany bilen, 2003-nji ýylda, Gazagystandan gaçan Paraskewiçiň maşgalasy Tatýananyň Nazarbaýewiň režimine gaýtaryp berilmegine howatyrlanma bildirýärler.
Özüniň energiýa serişdlerini ulanyp, Günbatar Ýewropa ýurtlary bilen ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýan Gazagystanda adam hukuklarynyň elhenç ýagdaýda kemsidilýändigi we türmedäki adamlara zulum edilýändigi habar berilýär.
2013-nji ýylyň maý aýynda Italiýanyň ýörite gulluklary Ablýazowyň aýaly Alma Şalabaýewany we gyzy Aluany Rimde ýerleşýän kottejlerinden çykaryp, mekirlik bilen deport edipdiler. Italiýan häkimiýetleri bu bolan waka zerarly ötünç soradylar, ýöne şondan soň Şalabaýewa we Alua Gazagystanda öý tussaglygyna höküm edilip, olaryň gaçmak mümkinçilikleri doly ellerinden alyndy.
Paraskewiçiň ejesi, çeh polisiýasy Tatýanany tussag edeninde hiç hili kepillik bermändi diýip, öz gyzynyň, edil Şalabaýewa ýaly, gizlinlikde Gazagystana berilmeginden gorkýandygyny aýdýar.
“Biz çeh hökümetiniň ony Orsýete ýa-da Ukraina ekstradisiýa etmeginden gorkýarys. Ana, şonda sen üç ýurduň hem bu meselede hyzmatdaşlyk edýändigini ret edip bilmersiň we Tatýana, edil Muhtar Abliýazowyň aýaly ýaly, Gazagystana goýberiler. Elbetde, ony ol ýerde gynarlar.”
Grigorýewa ellerini dyzyna urup: “Birden ony ekstradisiýa edäýseler - diýýär we soňam gamgynlykda: - [onda] biz ony hiç haçan görüp bilmeris” diýýär.


text:
Ýerine ýetiriji komitetiV Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde resmi taýdan döredildi we gir...Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti
2013-nji ýylyň 18-nji dekabrynda Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda paýtagtymyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň mejlisi geçirildi we onda 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek maksady bilen, Hormatly Prezidentimiz "Ýerine ýetiriji komiteti döretmek" barada Karara gol çekdi.
Salgysy:
10 ýyl Abadançylyk köç., jaý 108. Aşgabat, Türkmenistan. 744000
Tel.: +993 12 45-69-46
Faks: +993 12 48-18-70
E-mail: info@ashgabat2017.gov.tm
Guramaçylyk komiteti
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde ýokary ...Doly maglumat
Ýerine ýetiriji komiteti
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti. ...Doly maglumat
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde r...Doly maglumat


text:
Arap Ligasyna girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň Siriýa meselesi boýunça ýekşenbe gününe planlaşdyrylan maslahaty ýatyryldy.
Bu maslahatda Siriýada dowam edýän krizis bilen birlikde BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça wekili Kofi Annanyň wezipeden çekilmegi bilen, onuň ornuna täze kandidaturany hödürlemek meselesi barada-da maslahat ediler diýlip garaşylypdy.
Arap Ligasynyň Baş sekretarynyň orunbasary Ahmed Ben Helli ýekşenbe güni Kairde eden çykyşynda maslahatyň birneme yza süýşürilýändigini aýtsa-da, munuň sebäbi barada anyk maglumat bermedi.