text:
“Al-Kaýda” toparynyň ýolbaşçysy Osama Bin Laden, 10 ýyl töweregi yzarlanyp, iň soňunda 2-nji maýda Pakistanyň Abbottabat şäherinde amerikan harbylary tarapyndan geçirilen operasiýada öldürildi. Bu waka bir tarapdan uly üstünlik diýlip baha berilse, beýleki tarapdan, Pakistanyň käbir ýolbaşçylary Yslamabatdan rugsat almazdan geçirilen bu çäräni tankyt edýärler.
Emma üçünji bir mesele - tutuş dünýäde yzarlanýan şol adamyň neneňsi Pakistanyň harby merkeziniň golaýynda ýaşap, ünsi özüne çekmänligidir. Bu ýagdaýy, eýse onuň gizlenmegine Pakistanyň hökümeti tarapyndan göz ýumuldymy diýlen soragy döredýär.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu meseleler bilen gyzyklanyp, Waşingtonda ýerleşýän Kato institutynyň
Daşary syýasat departamentiniň ýolbaşçysy Kristofer Prebl bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: Jenap Prebl, Osama Bin Ladeniň öldürilenligi baradaky habar sizi geň galdyrdymy? Häzirki döwürde şeýle habara garaşýardyňyzmy? Kristofer Prebl:
Ýok, elbetde, garaşmaýardym, bu habar hemmäni geň galdyrdy. Operasiýanyň taýýarlygy juda gizlin saklanan bolmaly. Waşington Osamanyň şol ýerde ýaşaýan bolmagy mümkin diýlen habary geçen ýylyň tomsunda alypdyr. Amirkan administrasiýasy şol günden bäri ony yzarlaýan bolmaly. Emma, muňa garamazdan, haçanda Osama öldürildi diýlende, bu habar hemmäni serpmeden gaýdan ýaly etdi. Azatlyk Radiosy: Eger Osamanyň şol ýerde galýanlygy baradaky habar geçen ýyl tomusda gowşan bolsa, onda bu güne çenli näme üçin garaşyldy? Kristofer Prebl:
Meniň pikirimçe, Osama we onuň barlygy aýdylýan şol öý baradaky maglumat gowşansoň, amirkan wekilleri bu habary tassyklamaga synanyşan bolmaly. Olar şol binany uzakdan-ýakyndan barlan bolmaly. Haçanda Osamanyň şol ýerde ýaşaýandygy tassyklanandan soň, olar harby operasiýa taýýarlanyp, zerur türgenlenşikleri geçiren bolmaly.
Meniň pikirimçe, olar parahat ýaşaýjylara zyýan ýetirmän, bu operasiýanyň şowly amala aşyrylmagy üçin mümkin boldugyndan çalt taýýarlanyp, ony amala aşyrdylar. Azatlyk Radiosy: Bu ähli aladalaryň we taýýarlyklaryň dowamynda Pakistanyň hökümetine bu ugurda haýsydyr bir maglumat berildimikä? Kristofer Prebl:
Biziň maglumatymyza görä, operasiýa tamamlanýança, bu hakda Pakistana hiç hili maglumat berilmändir. Azatlyk Radiosy: Osama öldürildi, ýöne bu ugurda dürli soraglar henizem jogapsyz galýar. Meselem, ol ençeme ýyllap neneňsi gizlenip ýaşap bildi? Eýse, onuň Pakistanyň käbir edaralary tarapyndan goralan bolmagy mümkinmi? Bu waka hakda sizi gyzyklandyrýan sorag barmy?
Kristofer Prebl:
Waşingtonda ýerleşýän Kato institutynyň Daşary syýasat departamentiniň ýolbaşçysy Kristofer Prebl
Pakistan barada aýdylanda, Yslamabat bilen Waşingtonyň gatnaşygy soňky döwürlerde gowy däldi. Esasanam Amerikanyň konsulhanasynda iş alyp barýan Reýmond Deýwis bilen bagly soňky döwürlerde ýüze çykan waka, ABŞ-nyň adamsyz uçarlarynyň Pakistanyň tire-taýpalar regionynda amala aşyrýan hüjümlerine garşy Pakistanyň görkezýän reaksiýasy – olardan diňe käbirleri.
Iň soňunda Pakistanyň premýer-ministri Gilaniniň Kabula eden saparynyň dowamynda prezident Karzaýy ABŞ-y öz harby güýçlerini ýurtdan çykarmaga yrmaga synanyşmagy ýaly wakalar hem bolup geçdi. Elbetde, bu Waşingtonda gowy garşyylanmady.
Şeýle-de ABŞ-nyň Pakistana berýän kömegi we şol ýardamyň çäginde talap edilýän şertler – bu aşa çylşyrymly gatnaşykdyr. Osamanyň Pakistanda öldürilmegi bu iki ýurduň arasyndaky dartgynlygyň derejesini görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Bu dartgynlylyk ABŞ bilen Pakistanyň gatnaşygynyň geljegine nähili täsirini ýetirer?
Kristofer Prebl:
Bu Pakistanyň bu waka nähili garşylyk görkezjegine bagly. Pakistanyň öňki prezidenti Muşarrafyň bu barada aýdan sözleri asla göwnejaý däl. Meselem, ol özüniň Pakistanyň ýolbaşçysy bolan wagtynda Osamany ele salyp boljak käbir pursatlary sypdyranlygyna garamazdan, häzirki döwürde Osama garşy amala aşyrylan bu operasiýa Pakistanyň özbaşdaklygyna salnan kölege hökmünde baha berýär.
Netijede, men Pakistan tarapyndan görkezilen başky reaksiýalara onyň baha berip biljek däl. Azatlyk Radiýosy: Pakistan Osama bin Ladeniň şol ýurtda ýaşaýanlygy baradaky hasabatlary yzygiderli ret edip geldi, emma bu waka netijesinde Osamanyň Pakistandadygy ýüze çykdy. Bu Yslamabat bilen Waşingtonyň arasyndaky ynam babatynda nämäni aňladýar? Kristofer Prebl:
Meniň pikirimçe, iki ýurduň arasynda ynamsyzlyk boýunça käbir wakalaryň ýüze çykmagyna garamazdan, men Pakistanyň ýolbaşçylarynyň Osamanyň nirededigini hakykatdan hem bilmeýänlikleri baradaky pikiriň dogry bolmagynyň ahmaldygyny, eger Osamanyň nirededigini bilen bolsalar, ony Waşingtona tabşyrmaklarynyň mümkindigini aýdasym gelýär.
Şol bir wagtyň özünde-de Osamany ela salmak boýunça Pakistanyň nädereje-de çynlakaý alada edenligi hakda amerikanlaryň şübhe bildirmegi hem kadaly bir zat bolup durýar. Sebäbi ol Pakistanda gaty aç-açan bir şäherden tapyldy.
Azatlyk Radiýosy: Waşingtondaky käbir çeşmeleriň, meselem, žurnalist Stiw Kulyň aýtmagyna görä, şol öý Pakistanyň harby merkeziniň juda ýakynynda ýerleşýär, şunlukda Osamanyň şol ýerde ýaşaýanlygyny olaryň bilmezligi mümkin däl, ol hatda Osamanyň harbylaryň goragy astynda saklanan bolmagynyň mümkindigini aýdýar. Siz şeýle pikirlere nähili baha berýärsiňiz? Hakykatdanam Pakistanyň ýolbaşçylarynyň onuň nirededigini bilmezligi mümkinmi?Kristofer Prebl:
Bu ýagdaý, elbetde, käbir çynlakaý soraglary döredýär. Sebäbi biz, umuman, Pakistanyň tire-taýpalar regiony barada gürrüň edýäris. Meselem, şol region hökümetiň o diýen kontrolynda däl, emma bu şäher o regionda ýerleşenok.
Pakistanyň hökümetiniň şol şähere doly kontrollyk etmegine we onuň ýaşaýjylary hakda doly maglumata eýe bolmagyna garaşylýar. Sebäbi şol şäherde harby merkezler ýerleşýär, şol jaýyň töwereginde harby keselhana we harby okuw jaýlary hem bar.
Şunlukda, elbetde, halk bu barada şübhe bildirer we Pakistanyň hökümeti bu soraglara jogap bermeli. Azatlyk Radiosy: Osamanyň öldürilmegi beýleki gozgalaňçy toparlaryň hereketlerine nähili täsirini ýetirer?
Kristofer Prebl:
Iki zady aýtsa bolar, Osamanyň öldürilmegi “Al-Kaýdanyň” geljegi nukdaýnazaryndan möhüm bir meseledir, sebäbi bu gurama goşulýanlaryň köpüsi Osama Bin Ladene wepalylyk andyny içýärler.
Osamanyň ýerine geçäýmegi mümkin beýleki adamlar, meselem, Aýman Al Zawahiriň Osama ýaly sylanjakdygyny, esasanam Pars aýlagynyň töwereginde ýerleşýän ýurtlardan Osama kömek edýänligi aýdylýan adamlaryň Al-Zawahirini Osama ýaly sylajakdygyny aýtmak kyn. Sebäbi Al-Zawahiri Müsürden, Osama bolsa Saud Arabystandandy.
“Al-Kaýdanyň” agzalary gaty köp milletli bolup, Osama olaryň ählisini birleşdirýän şahsyýet roluny oýnaýardy. Osama ölensoň, beýle bir şahsyýet hem galmady. Meselem, onuň ölümi beýleki gozgalaňçy toparlara, şol sanda “Talybana” nähili täsir ýetirer diýseňiz, men bu iki toparyň asla bilelikde hereket edenligini aýdyp biljek däl.
Şunlukda biz etmeli işlerimizi we amala aşyrýan çärelerimizi gaýtadan gözden geçirmeli. Meselem, olardan biri terrora garşy göreşdir, ýagny ABŞ we onuň ýaranlaryna garşy iş alyp barýan “Al-Kaýda” topary bilen “Talyban” biri-birinden üzňe tutmaly. Sebäbi “Talybanyň” maksady juda çäkli bolup, olar diňe Owganystana üns berýärler. Olaryň soňky ençeme ýyldan bäri alyp barýan tagallalary ABŞ-ny Owganystandan kowup çykarmakdan ybaratdyr.


c: text/html

text:
Russiýanyň resmileri ýurduň günortasyndaky Wolgograd şäherindäki trolleýbusda bolan partlamada 14 adamyň ölendigini we başga-da 23 sanysynyň, şol sanda 1 ýaşyndaky çaganyň ýaralanandygyny habar berýärler.
Bu partlama Wolgogradyň esasy demirýol wokzalynda janyndan geçen hüjümçiniň bombany partlatmagyndan bir gün soň boldy. Şol partlamada hem 17 adam heläk bolupdy.
Russiýanyň derňew komitetiniň metbugat wekili Wladimir Markiniň ýaýradan beýanatynda hüjümlerde ulanylan partladyjy serişdeler duşenbe we ýekşenbe güni bolan hüjümleriň bilelikde planlanan bolmagynyň ahmaldygyny görkezýär diýdi.
Henize çenli bu iki hüjümiň jogapkärçiligini hem hiç bir topar öz üstüne almady. Emma derňewçiler Demirgazyk Kawkazdaky yslamçy söweşijilerden şübhelenýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Heý bir wagt bu syrly adyň nämedigi hakynda gyzyklanyp görüpmidiňiz? Eger jogabyňyz “Ýok!” bolsa, onda bu mowzuk tüýs siziň üçin! Oýunlar we multimediýa programma toplumlary öz kompýuteriňizde hoş wagt geçirmek üçin goýulyp biläýjek programmalar hökmünde mysal getirip bileris. Emma olaryň dürs işlemegini gazanmak bolsa hemme wagt aňsat bolmandy. Ilki bilen şahsy kompýuterleriň (PC – Personal ….. »
Düwmelü panel (menýu) döretmek. 1.1) Täze list döret we ony goýy reňk bilen reňkle. 2.1) Täze gatlak doret we onda kwadrat (inedördül) çyz {Shift – i basyp, gönüburçlyk çyz}. 3.1) “Angle gradient tool” –y seç. 3.2) Gara we ak reňk almak üçin ilki “D”, soňra bolsa “X” bas 3.3) Reňk guýulýan Gradient “Foreground to Background” ….. »
Telewizor (telewizor priýomnigi) (lat. Televsorium – daşdan görüji, grek dil. tῆλe – daş we lat. Video – görmek) – simsiz kanallardan ýa-da kabelden berilýän (şol sanda wideosignal döredýän enjamlaryň signallary ýa-da telewizion programmalary – mysal üçin, wideomagnitafonlar we beýlekiler) şekilleri we suratlary kabul edýän we şöhlelendirýän elektron enjam. Şekilleri aralyklara ibermegiň taglymy gadym zamanlarda hem ….. »
XX asyryň ortalarynda kompýuterleriň prosessorlary mehaniki relelere esaslanyp taýýarlanypdyr. Soňra prosessorlaryň elektron lampalaryň kömegi bilen işleýänleri ulanylyşa girizilip başlaýar. Bulardan soň prosessorlar tranzistorlardan taýýarlanypdyr. Bu gurluşlardan taýýarlanan elektron enjamlaryň her biri birnäçe tekjelerde ýerleşdirilipdir. Bu ýagdaý olaryň ulanylyşynyň ygtybarlylygyny peseldip, hyzmat etmek meselesini kynlaşdyrypdyr. Şeýle-de, bu prosessorlar gymmatlygy bilen tapawutlanyp, aşa köp mukdarda elektrik energiýasyny ….. »
iOS7-de programmany (application) gizlemek üçin ilki bilen gizlejek bolyan programmamyzy aşakda suratda görkezilişi ýaly ýerleştirýäris, suratda görşiňiz ýaly men SignEasy programmany gizlemekçi. Indi şol gizlejek bolýan programmamyzyň üstine basyp barmagymyzy ayyrman home knopka iki gezek yzly-yzyna basyarys (şol ýazan zatlarymy çalt etmeli) we aşakdaky suratdaky görkezilen ýaly ikonkalar titräp durýar (eger bolmasa onda täzeden edip ….. »
HTML (HyperText Markup Language- giperteksti bellige almagyň dili ) – bütin dünýä kerebi üçin standart dil. Köp web sahypalar HTML (ýa-da XHTML) diliniň kömegi bilen döredilýär. HTML dili brauzer bilen interpretirlenýär we adama okamaga düşnükli dokument görnüşinde görünýär. HTML dili britan alymy Tim Berners Li tarapyndan 1989-1991-nji ýyllarda işlenip düzülýär. Bu dil tegler arkaly işleýär. ….. »


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşingtonuň Owganystan we Päkistan boýunça alyp barýan syýasaty barada şu gün ýokary derejeli amerikaly ýolbaşçylar bilen pikir alyşar.
Obama sişenbe güni eden çykyşynda, Owganystana müňlerçe goşmaça harby iberip-ibermezlik baradaky öz kararyny, geljek hepdeleriň dowamynda yglan etjekdigini aýtdy.
Ol Ak Tamda žurnalistleriň soraglaryna jogap berip, bu region boýunça alnyp baryljak täze syýasatyň esasy ugry Al-Kaýda we onuň aşa dinçi ýaranlaryny basyp ýatyrmakdan ybarat bolar diýdi.
“Biziň maksadymyzyň esasy özeňi Birleşen Ştatlaryna we onuň ýaranlaryna hüjüm edäymegi mümkin Al-Kayda topary we onuň aşa dinçi ýaranlaryny basyp ýatyrmak bolmaklygyna galýar. Bu biziň missiýamyzyň düýp damarydyr. Şol bir wagtyň özünde-de biz regionyň durnukly bolmagy bilen hem gyzyklanýarys. Bu region diňe Owganystan bilen çäklenman ol Päkistany hem öz içine alýar. Men şol regionyň ilatynyň parahatçylygy we abadançylygy gazanmagyny umyt edýärin” diýip Birleşen Ştatlaryň prezidenti Obama aýtdy.
Ak-Tamda şu günki geçiriljek ýygnak prezident Obamanyň Owganystan boýunça täze strategiýasyny yglan edeninden soň geçirilýän bu baradaky bäşinji duşuşykdyr.


text:
Täjigistanyň adam hukuklaryny goraýan guramalary ýurtda ene-atalaryň garyplyk sebäpli mekdepde okap ýören ýetginjek gyzlaryny durmuşa çykarýandyklaryndan aladalanma bildirýärler. Maşgala durmuşyna uýgunlaşyp bilmeýän ýetginjekleriň bir bölegi soň aýrylyşýarlar. Hukuk goraýjylar gyzlaryň nika ýaşynyň 24-e çykarylmagy ugrunda tagalla edýärler.
Täjigistanyň hukuk goraýjylary, ýurtda ene-atalaryň maşgalada "artykmaç" bir bokurdakdan dynyp, garyplygyň ýüküni ýeňletmek umydy bilen kämillik ýaşyna ýetmedik gyzjagazlary durmuşa çykarýandygy bilen baglanyşykly her ýyl bolup geçýän onlarça şeýle hadysa ünsi çekýärler.
Netijede şol gyzlar ýokary okuw okamaklyk beýlede dursun, orta mekdebi hem tamamlap bilmeýärler.
Öz ykbalyňy kesgitlemäge hukugyň ýok
Golaýda "Çagalaryň halas edilmegi" atly jemgyýetiň hukuk goraýjy işgärleri Täjigistanyň Hatlon welaýatynyň Kulýap şäherinde ýaşaýan 16 ýaşyndaky mekdep okuwçysy Madina atly gyzyň durmuşa çykarylmagynyň öňüni alypdyrlar.
Gyzy ejesi ekleýär ekeni. Maşgalasy gaty garyp ýaşaýandygy sebäpli onuň ejesi, öz hossarlarynyň maslahat bermegi bilen, Madinany durmuşa çykarmaga synanyşypdyr. Adam hukuklaryny goraýan işgärleriň tagallalary ony raýyndan gaýtarypdyr.
"Çagalaryň halas edilmegi" atly jemgyýetiň başlygy Kurbongul Kasymowanyň Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyndan Zarangez Nawruzşa beren maglumatyna görä, guramanyň tagallalary netijesinde 2014-nji ýylda ýaşy 15 bilen 17-niň arasynda bolan 22 sany ýetginjek gyzyň durmuşa çykarylmagynyň öňi alnypdyr.
Şeýle nikalar Täjigistanyň daglyk sebitlerindäki çet obalarda giň ýaýran. Ene-atalar kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlaryň durmuşa çykarylmagy üçin olaryň dokumentlerini galplaşdyrýarlar we olaryň ýaşyny ulaldýarlar.
Hukuk goraýjylaryň bellemegine görä, fiziki hem ruhy taýdan agyr maşgala şertlerine we enelige taýyn bolmadyk ýetginjek gyzlar ahyrynda aýrylyşmaly bolýarlar. Şeýle wakalarda adamsy bilen gaýyn enesiniň ýaşajyk gelinlere rehimi inmeýär. Munuňam üstesine, ahyrynda gyzjagazlar elinde suw ýaly bäbegi bilen diňe bir bilimden däl, eýsem işden, eklençden hem ibaly ýaşaýyş şertlerinden mahrum galýarlar.
Jemgyýet ýazgarmaýar
"Çagalara zulum edilmegine garşy" atly guramanyň işgäri Nigora Mahmudowa, owaly bilen eline hünärini alyp bilmegi, soňam maşgala gurmaga doly ukyby bolar ýaly gyzlaryň nika ýaşyny 18-den 20-ä ýa-da 24 ýaşa çenli ýetirmäge çagyrýar.
Jemgyýetçilik aktiwistleriniň aýtmagyna görä, umuman alnanda, Täjik jemgyýeti kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlaryň durmuşa çykarylmagyny ýazgarmaýar. Ýurtda giň ýaýran yryma görä, ýetginjek gyzlar adamsynyň we gaýyn enesiniň garamagynda has gowy terbiýe alýarlar.
2010-njy ýyldan bäri Täjigistanyň kanunlary 18 ýaşdan öň nikadan geçilmegini gadagan edýär. Kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlary durmuşa çykaran ene-atalara iki ýyl möhlet bilen jemgyýetde özüňi düzeldiş işi kesilýär ýa-da bäş ýyl azatlygyny çäklendirmek jezasy berilýär.
2014-nji ýylda, resmi hasabatlara görä, sekiz million ilatly Täjigistanda aýrylyşýanlaryň sany öňki ýyla görä 15% köpelip, ol dokuz müňden hem geçipdir.
Binika çagalar
Kämillik ýaşyna ýetmedikleriň nikasy Orta Aziýa ýurtlarynyň has öňden gelýän problemasydyr. Gyrgyzystanda hem nika ýaşy, edil Täjigistandaky ýaly, 18 ýaş görnüşinde kesgitlenen. Ýöne özara ylalaşyk bolan ýagdaýynda gyz 17 ýaşynda hem durmuşa çykyp bilýär, munuň üçin ol göwreli ýa-da çagaly bolmaly.
Oşdaky "Ynsan diamond" we "Bir dünýä" atly guramalaryň günorta Gyrgyzystanda maşgaladaky zorluk babatda geçiren hasabatyna görä, gürrüňdeşlik geçirilen iki müňden gowrak aýalyň 12%-i kämillik ýaşynyň üstünde ýa-da ondan soň durmuşa çykypdyr.
Kämillik ýaşyna ýetmänkä gyýlan nikalaryň 79%-i ýaş gelniň tamany ödemänligi sebäpli soňra aýrylyşmak bilen gutarypdyr. Ýerli adata görä, kämillik ýaşyna ýetmedik gelinleriň adamsynyň we onuň hossarlarynyň göwnünden turmagy, ýagny özünden edilýän tamany ödemegi talap edilýär.
Özbegistan
Özbegistanyň kanunlary kämillik ýaşyna ýetmedikleriň nikasy üçin pul jerimesi, jemgyýetde özüňi düzeldiş işi ýa-da 4 aýa çenli azatlykdan mahrum edilmek ýaly jezalary göz öňünde tutýar. Özbegistanda erkek adamlara 18 ýaşyny dolduransoň öýlenmäge rugsat berilýär.
Gyzlara bolsa 17 ýaşda durmuşa çykmaga ygtyýar berilýär. Ýurtda kämillik ýaşyna ýetmediklere nika gadaganlygy iki ýyl mundan owal güýje girizildi. Ýöne maşgala kodeksine görä, "oňaýsyz hasaplanmaýan adatdan daşary ýagdaýlarda" etrap ýa-da şäher häkimi taraplaryň haýyşyny göz öňünde tutup, nika ýaşyny bir ýyldan geçmeýän möhletde azaldyp bilýär.
UNFPA atly fonduň 2013-nji ýyla degişli hasabatyna görä, kämillik ýaşyna ýetmedikleriň nikasy ýurduň günortasyndaky Fergana jülgesinde has giň ýaýran. Bu sebitde irki nikalar ortaça hasap bilen umumy nikalaryň 14%-ne barabardyr. Bütin ýurt boýunça bolsa bu san 8-9%-e golaýlaýar.
"Gazagystanyň zenanlar ligasy" atly guramasynyň 2014-nji ýyldaky hasabatyna görä, her ýyl ýurtda ortaça üç müň maşgala irki nikadan geçýär. Munuň esasy sebäpleri bolsa - dini adatlar we gyzlaryň, entek kämillik ýaşyna ýetmänkäler göwreli bolmagydyr.
Gazagystanyň Maşgala we Nika kodeksine görä, nika ýaşy diňe gyz göwreli galanda, çaga doglanda ýa-da taraplaryň we olaryň ene-atasy ýaly degerli hossarlarynyň gatnaşmagynda ýörite arza bilen ýüz tutulanda, nika ýaşy iň köp bolanda iki ýyl aşak düşürilip bilinýär.


text:
Şwesiýada ýerleşýän barlag guramasy dünýäniň ýadro ýaragyna eýe bolan iň uly ýurtlary ABŞ-nyň we Orsýetiň öz ýadro ýaraglarynyň sanyny azaldýandygy, emma şol bir wagtda-da öz mümkinçiliklerini döwrebap täzeleýändigini aýdýar.
Stokgolm halkara parahatçylyk institutynyň (SIPRI) 13-nji iýunda öz ýyllyk hasabatynda aýtmagyna görä, 2016-njy ýylyň başynda ýadro ýaragyna eýe bolan dokuz ýurduň ýadro ýaraglarynyň sany ozalky ýyl bilen deňeşdirilende azaldylyp, 455 çemesi ýok edilipdir.
Hasabatda ABŞ-nyň, Orsýetiň, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Pakistanyň, Ysraýylyň, Hytaýyň, Hindistanyň we Demirgazyk Koreýanyň eýe bolan ýaraglarynyň jemi sanynyň 2016-njy ýylyň başynda 15395-den ybaratdygy aýdyldy. Şol sanda 4120 ýok edilipdir.
SIPRI şu ýylyň başynda Orsýetiň 7290, ABŞ-nyň 7000 söweş birligine eýe bolandygyny aýdýar.
Fransiýanyň eýe bolan ýaraglarynyň sany 300, Hytaýyň 260, Britaniýanyň 215, Pakistanyň 110-130 aralygynda, Hindistanyň 100-120 aralygynda, Ysraýylyň 80 we Demirgazyk Koreýanyň 10 diýlip hasabatda kesgitlenýär.


text:
Türkmenistan Owganystanyň neşe serişdelerini Türkiýä, Orsýete we Ýewropa bazarlaryna aşyrmak üçin, tranzit geçelgesi hökmünde ulanylýan ýurtlaryň biri. Bu barada ýakynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň Halkara neşe gaçakçylygy we Hukuk goraýyş işleri boýunça edarasynyň ýaýradan hasabatynda
aýdylýar.
Hasabat 2011-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan 31-nji dekabr aralygyny öz içine alyp, ol iki tomdan ybaratdyr. Hasabatyň birinji tomunda dünýäniň ýurtlarynda neşe serişdeleriniň ýagaýyna syn berilýär, ikinji tomunda bolsa hapa pullaryň ýuwulmagyna we maliýe jenaýatlaryna analiz berilýär.
“Halkara neşe gaçakçylygyna gözegçiligik strategiýasy” atly hasabatda neşe serişdeleriniň esasan awtoulaglarda gizlenip getirilýändigi aýdylýar. Şeýle hem pyýada adamlar ony serhetden geçýärler ýa-da kä halatlarda adamlar neşäni ýuwudyp, Türkmenistana getirýärler.
Hasabatdaky maglumatlara görä, neşäniň köpüsi, ýagny 46%-i türkmen-eýran serhedindäki M-37 geçelgesinde ele salnypdyr. Neşe maddalarynyň 29%-i ýurduň içinde, 20%-i türkmen-owgan serhedinde, 5%-i hem türkmen-özbek serhedinde saklanypdyr.
Hasabatda neşe maddalarynyň ýurda neneňsi getirilýändigi we oňa garşy görülýän çäreler barada hem gürrüň edilýär.
Maglumata görä, 2010-njy ýylda neşe serişdeleriniň ele salynmagy boýunça hasaba alnan 278 ýagdaýyň 104-de adamlar narkotikleri ýanlary bilen geçirjek bolupdyrlar. Olaryň 48-si neşäni sumkalarynda gizläpdir, 34-si neşäni egin-eşiginde gizlemäge synanyşypdyr, 14 ýagdaýda hem adamlar neşäni ýuwudyp, serhetden geçirmäge synanyşypdyrlar. 43 ýagdaýda neşe serişdeleri ulaglarda gizlenip, Türkmenistana getiriljek bolnupdyr.
Hasabatdan çen tutulsa, narkotikler ýurduň içine hem öz täsirini ýetirýär. Sanlar 1999-2006-njy ýyllar aralygynda Türkmenistanda neşekeş erkekleriň sanynyň üç esse çemesi ýokarlanandygyny görkezýär. Has takygy, 1999-njy ýylda 12,890 erkek, 714 aýal neşekeş hasaba alnan bolsa, 2006-njy ýylda neşekeş erkekleriň sany 3,206, aýallaryň sany 1,491 boldy diýlip, maglumatda aýdylýar.
2008-nji ýylda hasaba alnan 31,683 neşekeşiň 94%-i geroine oturyp, olaryň sany 29,580-e golaýlapdyr. Maglumata görä, 1,233 adam tirýek, 856 adam hem beň ulanýar.
Hasabatda getirilen maglumatlardan çen tutulsa, onda 2010-njy ýylda hasaba alnan jenaýatlaryň 43%-i, ýagny 3,618 işiň 1,354-si neşe bilen baglanyşykly bolupdyr.
Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistan hökümetiniň ýurtda neşe maddalarynyň ýaýramagyna garşy işleri alyp barýandygy aýdylýar.
“Halkara neşe gaçakçylygyna gözegçiligik strategiýasy” hasabatynda Türkmenistanyň Owganystandan ýurda gelýän neşe serişdeleriniň öňüni almak boýunça tagallalaryny güýçlendirýändigi bellenýär. Ýurtda neşä garşy alnyp barylýan kampaniýalaryň, şol sanda neşe bilen bagly jenaýatçylaryň amnistiýa düşürilmezligi ýaly çäreleriň netijesinde, ýurtda neşäniň söwdasy peselipdir.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşlarynyň birinde neşe gaçakçylygyna garşy göreşiň döwletiň syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridigini nygtap geçipdi.
Hasabatdaky getirilen maglumatlara laýyklykda, geçen ýylyň dowamynda ýurtda geroiniň, tirýegiň we beňiň bahasy iki essä golaý ýokarlanypdyr.
Şeýle-de maglumatda häzir Türkmenistanda neşeden saplanyş ýedi sany merkeziň iş alyp barýandygy aýdylýar. Olaryň biri Aşgabatda, ýene biri Serdar şäherinde, şeýle-de her welaýatda bir merkez bar.
“Halkara neşe gaçakçylygyna gözegçiligik strategiýasy” atly hasabatda bellenmegine görä, Türkmenistan ilkinji gezek ýurtdaky neşe serişdeleri baradaky resmi maglumatlary elýeterli edip başlapdyr.
Makaladaky görkezijiler hasabatda berlen maglumatlara esaslanýar.


text:
Bu ýyl dünýäde ulular üçin "Özüň reňkle" diýilýän kitaplar ýörgünli boldy. Her gün dünýäniň kitaplar baradaky metbugat sahypalarynda ulular üçin reňkleme kitaplarynyň satuwynyň rekord goýýandygy bilen bagly habarlar çykýar.
Adamlaryň bu täze gyzyklanmasyny görkezýän ýagdaýlara Ýewropanyň aeroportlarynda, otlularynda, ýolagçylaryň düşelgelerinde ýygy-ýygydan duş gelse bolýar. Gaharjaňlary köşeşdirmek, adamlaryň şähdini açmak üçin ulularyň reňkleme kitaplaryna ürç edilip başlanandygy barada habarlar köpelýär. "Reňkleýän mahalyň stres aýrylýar we beýni pozitiw pikirlere gönükýär" diýlen bir umumy garaýyş bar.
Häzirki günlerde bu barada ýene bir täze habar gelip gowuşdy, ýagny amerikan, ýewropa, ýapon awtorlarynyň her hepdede iň azyndan iki sany reňkleme kitaplary iň köp satylan kitaplaryň sanyna goşulýar.
Şeýle kitaplaryň dürli temalara bagyşlananlary bar. Emma köplenç haýwanlar älemi, tebigat, geometriki şekiller, panoramalar, hindi hem butparazlaryň şekilleri bilen älem-jahanyň (fantastiki) suratlary ýaly temalar öňe saýlanýar.
Şeýle kitaplaryň birden ýörgünli bolmagynda amaly-haşam sungatynyň psihoterapewtleriniň hem täsirli roly bar. Olar öz geňeşçilik hyzmatyny edýän adamlaryna şeýle kitaplary satyn almagy ündeýärler.
Ulular üçin reňkleme kitaplary uly adamlara çagalaryň dünýäsine aralaşmaga we özlerini çagalyk ýyllaryndaky ýaly özlerini idegli hem gözegçilik astynda duýmaga kömek edýär.
Reňkleri saýlamagyň, suratyň haýsy ýerlerini reňkläp, haýsy ýerlerini reňklemän goýmagyň öz ygtyýaryna berilmegi olarda özüne bolan ynamy ösdürýär.
Kitap dükanlary bolsa gündelik gelýän muşdaklaryň adaty kitaplardan ulular üçin reňkleme kitaplary has köp satyn alýandygyny aýan edýärler.


text:
Anna güni Italiýanyň Alp daglarynda orsýetli turistlerden altysy gar motosiklini sürmekde heläkçilige uçrap, wakanyň pidasy boldy. Bu wakada ýene iki sany turist agyr ýaralandy.
Bu waka Italiýanyň Trentino prowinsiýasyndaky Kermis daglyk raýonynda ýüz berdi. Italiýanyň habar agentlikleri bu wakada gar motisiklini sürüp barýan orsýetli turistleriň howply uçutdan ýykylandyklaryny habar berýär.
Bu heläkçilige uçran alty adamdan dördüsiniň erkek kişidigi we ikisiniň aýal maşgaladygy habar berilýär. Şeýle hem habar agentlikleri bu ölenlerden bäşisiniň Orsýetiň Krasnodar regionyndan baran turistlerdigini habar berýärler.


text:
Paýtagtyň ýaşaýjylary bir hepdäniň dowamynda iki gezek, ýagny 1-nji hem-de 6-njy dekabr günleri «Saglyk ýolundan» ýöriş bilen geçdiler.
Geçen hepdäniň sişenbe güni paýtagtyň dürli pudaklarynda zähmet çekýän adamlar, talyplar, mekdep okuwçylary, sportsmenler, medeniýet we sungat işgärleri sagat alty bolmanka, heniz daň atmanka Gurban baýramy mynasybetli, «Saglyk ýolundan» geçmäge Giňdiwar dagynyň etegine üýşdüler.
Dag ýolunyň öňündäki meýdançada sungat ussatlary aýdym-saz bilen çykyş etdiler, sportsmenler her dürli maşklary görkezdiler.
Gyş gününiň daň säheriniň howasynyň juda sowukdygyna garamazdan, «Saglyk ýolundan» geçmäge, bu ýerde konsert bermäge, dürli maşk oýunlaryny ýerine ýetirmäge ýygnananlar sport formaly geldiler. Olaryň arasynda mekdep okuwçysyndan başlap, pensionerlere çenli bardy.
Döwlet tarapyndan 1-nji dekabr dynç güni diýlip yglan edilipdi. Özleriniň şol dynç gününi paýtagtyň ýaşaýjylary «Saglyk ýolundan» geçdiler.
1-nji dekabrda, sişenbe güni Gurban baýramy mynasybetli «Saglyk ýolundan» geçen şäheriň ilaty 6-njy dekabrda, ýagny dynç günleri bolan hepdäniň ýekşenbe güni Goňşokara baýramy mynasybetli bu ýodadan geçmek üçin ýene-de daň bilen Giňdiwar dagynyň etegine ýygnandylar.
Býujetden aýlyk alýanlar, okuwçylar, talyplar geçen hepde iki synagy başdan geçirdiler. Ýöne olar üçin ýene-de bir synag bar. Şu hepdäniň ýekşenbe güni olar Türkmenistanyň baky Bitaraplygynyň 14 ýyllygy mynasybetli ýene bir gezek «Saglyk ýolundan» geçerler.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Orsýetde oppozisiýa aktiwisti we korrupsiýa garşy göreşýän blogger Alekseý Nawalny çarşenbe güni Moskwanyň häkimi bolmak ugrunda dalaşgärlige hasaba alynar. Bu barada Moskwanyň merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy habar berýär.
Sişenbe güni Walentin Gorbunow Nawalnynyň hödürlän resminamalarynda kemçilikleriň ýokdugyny aýdyp, çykyş etdi.
Gorbunow Nawalna garşy gozgalan jenaýat işiniň onuň dalaşgär hökmünde hasaba alynmagyna täsirini ýetirmeýändigini-de belledi.
Nawalny 2009-njy ýylda 510 müň dollar töwereginde pul serişdelerini ýuwmakda aýyplanýar. Eger-de sud ony günäli tapsa, ol dalaşgärlikden çetleşdiriler.


text:
Kanunçylyk
Eksport we import geleşikleri boýunça dahyllylar bilen dahylsyzlaryň arasynda hasaplaşyklar
geçirilende geleşigiň pasportyny resmileşdirmegiň Tertibine üýtgetmeleri girizmek barada
Türkmenistanyň Merkezi Bаnkynyň Müdiriyetiniň Başlygynyň 2012-nji yylyň 13-nji awgustynda
çykaran 219-ö belgili buýrugy bilen tassyklanan, Ätiyaçlyk talaplarynyň kadalaşdyryjysyny hasaplamagyň
we Türkmenistanyň Merkezi bankynda olary deponirlemegiň tertibi hakynda Gollanma üytgetmeler
girizmek barada
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň müdiriýetiniň başlygynyň 2008-nji ýylyň 5-nji aprelinde
çykaran 40-njy buýrugy bilen tassyklanan, Türkmenistanyň raýatlaryna hususy ýaşaýyş jaýlaryny
gurmak üçin döwlet gurluşyk kärhanalaryna karz ugruny açmak arkaly karz serişdelerini bermegiň
tertibi hakynda Düzgünnama üýtgetme we goşmaça girizmek barada
Eksport we import geleşikleri boýunça
dahyllylar bilen dahylsyzlaryň arasynda hasaplaşyklar geçirilende
geleşigiň pasportyny resmileşdirmegiň TERTIBI
KARZ EDA LARYNDA ESASY SERIŞDELERI BUHGALTERÇILIK HASABA ALNYŞYNYŇ TERTIBI
Türkmenistanda önüm öndürijilere muzdsuz berlen oba hojalyk tehnikalaryna we gurallaryna ätiýaçlyk
şaýlaryny satyn almak üçin ýeňillikli karzlary bermegiň Tertibi
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Müdiriýetiniň başlygynyň 2008-nji ýylyň 5-nji aprelinde çykaran 40-njy buýrugy bilen tassyklanan, Türkmenistanyň raýatlaryna hususy ýaşaýyş jaýlaryny gurmak üçin döwlet gurluşyk guramalaryna karz ugruny açmak arkaly karz serişdelerini bermegiň tertibi hakynda Düzgünnama üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek barada
Türkmenistanyň raýatlaryna aşgabat şäherinde täze gurlan
jaýlardan öýleri satyn almaga gozgalmaýan
emläk üçin karz bermegiň TERTIBI
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY: Türkmenistanyň käbir kanunçylyknamalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Müdiriýetiniň
başlygynyň 2006-njy ýylyň 25-nji aprelinde çykaran 18
belgili buýrugy bilen tassyklanan Bank hasaby hakynda Düzgünnama üýtgetmeler girizmek barada
Ygtyýarly karz edaralary tarapyndan fiziki şahslar
üçin nagt we nagt däl görnüşinde daşary ýurt puly
bilen alyş-çalyş amallaryny geçirmegiň Düzgünlerine üýtgetmeleri girizmek hakynda


text:
Soňky wagtlar Ukrainanyň ozalky hökümet resmilerinden ençemesine garşy jenaýat işi gozgaldy. 26-njy dekabrda bu resmilerin hataryna öňki içeri işler ministri Ýuriý Lutsenko hem gosuldy.
Ýuriý Lutsenkonyň tussag edilmeginiň yzysüre onuň partiýasynyň web-sahypasynda ýerleşdirilen kommentaride bu tussag etmäniň “Ukrain jemgyýetini gorkuzmaklyga çalşylýandygyny we oppozisiýa garşy syýasy terror syýasatynynyň ýöredeilýändigini” tassyklaýandygy öňe sürüldi.
Ýuriý Lutsenko Ukrainanyň öňki premýer-ministri, häzirki oppozisiýa lideri Ýuliýa Timoşenkonyň öňki hökümetiniň kanun bozmalarda aýyplanýan ozalky ýokary derejeli resmileriniň sanawynda.
Prezident Wiktor Ýanukowiçiň häzirki administrasiýasy her bir hökümet işgäriniň öz eden etmişi üçin jogapkärçilige çekilmelidigini nygtaýar. Emma, oppozisiýanyň wekilleriniň we adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň aýtmagyna görä, häzirki hökümet döwlet kanunlaryny hökümete garşy çykýanlary jezalandyrmak ýa-da gorkuzmak üçin ulanýar.
Sanawlar artýar
Işleri derňelýän ýokary derejeli resmileriň arasyna Ýuliýa Timoşenkonyň özi hem düşdi. Ol gulluk wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýar.
Tussag edilenleriň sanawynda tebigatyň goragy üçin goýberilen pullary öz bähbidine ulanmakda aýyplanyp tutulan, öňki tebigaty goraýyş ministri Georgiý Filipçuk, hökümet serişdelerini bikanun ulanmakda aýyplanyp tussag edilen, ozalky maliýe ministri Bogdan Danylyşin dagylar hem bar.
Bu sanawa geçen hepde Ukrainanyň öňki adalat ministriniň orunbasary Ýewgen Korniýçuk hem goşuldy. Oňa wezipesinden hyýanatçylykly peýdalandy diýlen aýyplama ýöňkeldi.
Ukrainanyň prezidenti W.Ýanukowiç ýurduň telewideniýesine beren interwýusynda bu adamlaryň işi boýunça derňew işleriniň obýektiw alnyp barylýandygyny, şeýle-de Ý.Timoşenkonyň özüni goramagy üçin onuň ähli mümkinçiliginiň bardygyny aýtdy.
“Ýuliýa Wolodymyrownanyň özüni goramagy üçin onuň ähli mümkinçiligi bar. Men bu prosesleri durzup, bu işleri derňemeli ýa-da derňemeli däl diýip bilmeýärin. Muny hiç kimem etmeli däldir. Onsoňam, döwlet baştutanynyň beýle ygtyýarlyklary hem ýok” diyip, prezidenti W.Ýanukowiç çykyş etdi.
“Ozalkylardan” ar almakmy?
Suduň dogruçyl işleýändiginiň mysaly barada aýdylmaly bolsa, geçen hepde prokuratura ýurduň gümrük gullugynyň häzirki başlygynyň orunbasary Wiktor Bondara garşy hem jenaýatçylyk işini gozgady.
Ýöne, muňa garamazdan, W.Bondaryň ozalky häkimýet bilen hem berk gatnaşyklarynyň bardygyny bellemelidir. Ol öňki hökümetde transport ministri we Dnepropetrowsk regionynyň häkimi bolupdy. Şeýle-de, W.Bondar şu ýylky prezidentlik saýlawlarynda Ý.Timoşenkony goldady.
Ukrainanyň baş prokurory Wiktor Pşonkanyň 24-nji dekabrda Kiýewde geçirilen metbugat konferensiýasynda aýtmagyna görä, soňky ýyllarda prokurorlar häzirki we öňki ýokary derejeli resmileriň 18-sine garşy iş gozgapdyr. Onuň aýdyşyça, Şol resmileriň ýurda ýetiren zyýany 17 milliard griwna (2.1 milliard dollar töweregi) diýlip çaklanylýar.
“Men häzirki hökümete ýüzlenýärin, eger-de siz ýurduň býujetine özüňizden ozalkylar ýaly ýeňil-ýelpaý çemeleşseňiz, onda siz şol bir derňewçiler tarapyndan, şol bir kabinetlerde sorag edilersiňiz. Şeýle-de, siz öňki hökümet resmileriniň häzirki oturan derňew edaralarynda-da oturarsyňyz. Ähli kişi kanunyň öňünde deňdir: täze hökümetiň resmilerimi ýa-da öňki hökümetiň resmileri - parhy ýok. Döwletiň pullaryna el urmaň!” diýip, baş prokuror Wiktor Pşonka öz çykyşynda nygtady.
Emma, käbir synçylaryň aýtmagyna görä, geçirilýän bu derňewleriň syýasy matlaby bar. Ý.Timoşenko özüne garşy geçirilýän derňew işlerine “mafiýanyň ar almasy” diýip häsiýetnama berdi.
“Olar biziň toparymyza we maşgalalarymyza, hususan-da, meniň özüme garşy terrorçylyk edýärler. Meniň çakymça, olar özleriniň wagtynyň çäklidigine düşünýärler. Biziň maglumatlarymyza görä, olar parlament saýlawlaryndan öň ähli oppazisiýa wekillerini türmä saljak bolýarlar” diyip, Ý.Timoşenko häzirki ýagdaýa düşündiriş berdi.
Käbir ukrain analitikleri öňki ýokary derejeli resmilere garşy alnyp barylýan häzirki kampaniýa prezident W.Ýanikowiçiň ýaranlaryny häkimiýetdäki ýokary kürsülerde oturtmak maksady bilen alnyp barylýar diyip hasaplaýarlar.


text:
Salam hormatly lukman! Men 23 ýaşymda. 2 sany çagam bar, kiçisi 3 ýaşynda. Ýoldaşym çaga edineli diýip goýanok. Men bolsa bir uly hojalygyň gelni, kiçi çagalarym hem bar. Şonuň üçin göwrelilikden goranyp, spiral goýdurmak isleýärin. Aýbaşym wagtynda gelse-de, aýbaşynyň üstüne görme gorkusy meni alada goýýar. Men bejergi almazdan ýatga spiral goýduryp bilerinmi?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýatga spiral goýdurmazdaň öň, lukmanyň barlagyndan geçme zerurdyr. Jyns agzalaryň sowuklama ýagdaýlary, ýatgynyň boýunjygynyň eroziýa keseli spiral goýmaga garşy görkezmeler bolup durýandyr. Lukman barlagdan soň, goýuljak spiralyň görnüşini (mis ýa-da kümüş simli, gormon saklaýan) saýlap, size peýdaly maslahatlary berip biler. Ýatga spiraly aýbaşynyň soňky güni goýmak amatly bolýar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Federika Mogherini ÝB-niň Merkezi Aziýa boýunça täze ýörite wekilini hödürledi. Mogheriniň edarasynyň 16-njy martda metbugat üçin ýaýradan maglumatyna görä, agzalan wezipä Slowakiýanyň Daşary işler ministrliginiň ýokary derejeli resmisi Peter Burian hödürlendi.
Slowakiýa Respublikasynyň NATO-daky, ABŞ-daky we BMG-däki öňki ilçisi 55 ýaşly Burianyň kandidaturasy indi Ýewropa Geňeşi tarapyndan tassyklanmaly.
"Peter Burianyň bellenmegi ÝB-niň Merkezi Aziýa bilen hyzmatdaşlygynyň dowam edýändigini görkezer we kanunçylygyň hökmurowanlygy, howpsuzlyk, energiýa, suw, bilim we adam hukuklary ýaly özara bähbitli möhüm meselelere üns berilýändigini nygtar. Merkezi Aziýa strratek giňişlikdir”, diýlip Mogherininiň beýannamasynda aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň öz ýeňil senagatynda-da, dünýä bazarlarynda-da uly isleg bildirilýän piläniň öndürilişi soňky 2-3 ýylyň dowamynda kadaly ýagdaýa gelip ugrady.
Garaşsyzlykdan ozal döwlet tarapyndan pileçilik pudagyna uly üns berilýärdi. Diňe bir oba adamlary däl, eýsem, etrap merkezleriniň ýaşaýjylary hem pile möwsümi ýüpek gurçugyny idetmäge alýardylar.
Şol döwürlerde isleseň-islemeseň ýüpek gurçugyny idetmäge mejburlyk bardy. Emma mejburlyga görä isleg köpräkdi. Sebäbi az wagtlyk agyr zähmet hasaplansa-da, ol zähmete tölenýän hak zähmetiňe görä kadaly hasaplanýardy.
Oba ýerlerinde hojalyklaryň mellekleriniň gyralaryna, suwly ýaplaryň boýlaryna ekilýän tut agaçlaryndan başga-da, kolhozlarda ýapraklary ýokary hilli, ýöriteleşdirilen tut plantasiýalary döredilýärdi.
50 gramdan 100 grama çenli gurçuk tohumyny idedip, ýokary hilli pile öndürýän pileçiler, alýan zähmet haklaryndan daşary, kolhozlaryň administrasiýasy tarapyndan haly, ýüň gyňaç ýaly gytrak harytlar bilen sylaglanýardylar.
Maryly ildeşimiz Saparyň aýtmagyna görä, Garaşsyzlyk ýyllary ykdysady kynçylyklaryň netijesinde, oba hojalygynyň beýleki pudaklary bilen birlikde, pileçilik pudagy hem ünsden düşürilip, dargamak derejesine çenli baryp ýetdi.
Oba ýerlerinde ýyllarboýy zähmet çekilip kemala getirilen tut plantasiýalary ýok edildi. Köp ýerlerde tut agaçlary çapylyp, odun edildi. Kä ýerlerde bolsa tut plantasiýalary ýok edilip, ol ýerler mellek üçin paýlanyldy. Mellek paýlanan ýerlerde hojalyklar jaý gurundy. Kä ýerlerde bolsa tut plantasiýalaryndan arassalanan ýerler kärendeçilere berlip, ol ýerlere pagta, bugdaý ekildi. Kä ýerlerde meýdanlarda mal bakýan oba çagalary öz ýanlary bilen solýarka, benzin ýaly ýangyç göterip, sowuk howalarda mal bakýan ýerlerinde tut agaçlaryny otlap, ýylanyp, köp tutlary zaýaladylar.
Bu ýagdaýlar häkimlikleri, oba arçynlaryny kän bir alada goýmady. Tabşyran pilesine düşýän zähmet hakyny alyp bilmeýän daýhanlar bolsa mejburylyk bilen paýlanýan gurçuk tohumlarynyň belli bir bölegini zir-zibile oklap, ondan aňsat dynmagyň ýoluny öwrendiler.
Käbir daýhan hojalyklarynda gurçuk tohumlaryny idetmek üçin, ýöriteleşdirilip gurlan jaýlar sökülip, onuň agaçlary, şiferleri satylyp, ýok edildi.
Bökdençsiz hak tölenip ugraldy
Soňky ýyllarda Ahal welaýatynyň Ruhabat etrabynyň golaýynda ýüpek fabriginiň gurulmagy bilen, ýurtda pilä zerurlyk ýüze çykyp başlady. Diňe şondan soň döwlet tarapyndan bu pudaga üns berlip, etraplarda gurçuk tohumyny idedýän daýhanlara tabşyran pilesi üçin bökdençsiz hak tölenip ugraldy.
Her ýylda 30 gram gurçuk tohumyny idetmek üçin, kärendeçi Sapar öz mellek ýerinde ýörite jaý gurnupdyr. Geçen ýyl ol 30 gram gurçuk tohumyndan 125 kilogram pile tabşyryp, 500 manat pul gazanypdyr. Her kilogram pilä 4 manatdan pul alan daýhan bu saparky girdejini maşgala üçin uly gazanç hasaplaýar.
Ozalky ýyllarda tabşyran pilesi üçin almaly pulunyň köýüp giden wagtynyň köp bolandygyny aýdyp, Sapar şu ýyl tabşyrylan her kilogram pile üçin daýhan birleşigi tarapyndan 6 manatdan pul tölenjekdigi barada şertnama baglaşandygyny gürrüň berdi.
Bu ýyl ol 125 kilogram pile tabşyrsa, 750 manat girdeji alyp biljekdigini aýdýar. Şu ýyl gurçuk tohumy paýlananda, daýhan birleşigi tarapyndan pileçilere bir geýimlik ştapel matasyny höweslendiriji baýrak diýip beripdirler. Pile bilen hasaplaşyk wagtynda geçirilýär.
Gurçuk tohumyny idetmegiň hysyrdysy örän uly. Ony edil ýaňy doglan çaga seredilişi ýaly idetmeli. Onuň saklanýan jaýyny 25-28 gradus ýylylykda saklamaly. Ýylylygy pes bolsa, gurçuklaryň iýijiligi hem peselýär. Ikinji ukudan turandan soň aşagynyň hapasyny arassalap, her gije–gündiziň dowamynda 5-6 gezek tut ýapraklaryny bermeli.
Gije hem ukudan turup, gurçuklara tut ýapragyny berýänler, şeýdip, gurçuklara has yhlasly seredýänler kän. 4-nji ukudan turandan soň gurçuklar 40 hörege durýar, ýagny olary 40 gezek iýmitlendireniňden soň olar saryma durýar. Meýdanlardan siňren ýygyp getirip, gurçuklary basyrýarlar. Gurçuklar şol siňrenlere geçip, pile saraýarlar. Pile taýyn bolandan soň, ony siňrenden saýlap, arassalap, pile kabul ediş bazasyna tabşyrýarlar. Bu iş maşgalanyň aý ýaryma golaý wagtyny alýar.
Türkmenistanda pileden önýän harytlary häzir ähli bazarlarda, dükanlarda bolelin görmek bolýar. Keteni, panbarhat, atlaz ýaly türkmen zenanlarynyň halap geýýän ýüpek matalarynyň, tikin-çatyn üçin zerur bolan ýüpek-sapaklaryň dürli görnüşleri elýeter bahadan satuwa çykarylýar. Türkmenistanyň dürli ölçegdäki döwlet baýdaklary hem pileden öndürilýär. Senagat taýdan işlenen ýüpek-sapaklaryň başga-da köp ýerlerde ulanylýandygyna duşsa bolýar.
Daýhanlardan borçnamadan artyk öndürilen pagtanyň, dänäniň şu ýyl döwlet tarapyndan ýokary bahadan satyn alynjagy barada kararlar kabul edildi. “Uly hysyrdyny, agyr zähmeti talap ediýän pileçileriň zähmet haklary hem ýokarlandyrylsa, pileçileriň sany hem artardy, öndürilýän önümiň mukdary hem ýokarlanardy” diýip, Sapar bu pudaga hem döwletiň ünsi güýçlendirjekdigine umyt edýändiklerini nygtady.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Futzal
Futzal bu futbol oýunyna meňzeş bolup, az sanly agzadan düzülen görnüşinde tanalyp, topar we milli ýygyndylar üçin dünýä we Ýewropa Çempionaty bilen bilelikde, halkara futbol federasiýalar bilelişigi we Ýewropa futbol assosiasiýalary bileleşigi tarapyndan goldanylýar. Futzal sporty ilki bilen Günorta Amerika ýurtlary bolan Urugwaý we Brazilýa ýurtlarynda oýnalyp başlandy.
Futzal adatça, hokeý görnüşindäki üsti ýapyk tekiz meýdançada, dört top ölçeginde gysga aralykda bökmek arkaly oýnalýar. Bu gapdal tarapda ýerleşen çyzgylaryň aralygynda ähli oýunçylaryň bu meýdança erkin girmäge hukugy bolup, adam boýy belentlikden ýokarda topy geçirmek arkaly oýnalýar. Oýunlar her tapgyryň ýarysy üçin 20 minut dowam edip, rugsat berilen wagt boýunça sagadyň düzmek we togtatmak arkaly oýnalýar. Topa gözegçilik etmek we kiçi giňişlikden geçirmek, ýeriň üsti, top we oýnuň düzgünleri döredijiligiň we usulyň kämilleşmegine badalga berýär.
Gysga maglumatlar
- Ýokary derejä eýe bolýan dünýädäki ähli (Barselona, Real Madrid, Çelsa, Mançester Ýunaýted we ş.m) toparlarda futzal oýnaýan ýaş oýunçylar bar.
- Dünýaniň ähli ýokary derejeli oýunçylary futzal oýunyny oýnamakda kämilleşdiler we çykgynsyz ýagdaýlarda çalt depginde pikir edip bilmekde we ylgamak boýunça çalasynlyk ukybyny ösdürmekde bu oýunyň esasy orny eýeleýändigine göz ýetirdiler. Pele, Maradona, Messi, Kaka, Kawi, Ronaldo, Robunho, Ronaldinho we Fabreges oýunçylary ýaşlykdan futzal oýunyny oýanamak bilen kämilleşdiler.
- Ilkinji Futzal boýunça dünýä Çempionaty 1982-nji ýylda Brazilýanyň San-Paulo şäherinde geçirildi we Brazilýa birinjiligi eýeledi.
Sport görnüşleri
Jemi 21 sany sport görnüşi boýunça ýaryşlar geçiriler.
KüştKüşt oýny 32 sany gara we 32 sany ak, jemi 64 öýjükden ybarat bolan tagtanyň üstünde oýnalýan oýundyr. Küşt çöpleri iki topara bölünip, olar iki sany dürli reňkden ybarat bolýar – gara we ak.
Küşt
FutzalFutzal sporty ilki bilen Günorta Amerika ýurtlary bolan Urugwaý we Brazilýa ýurtlarynda oýnalyp başlandy.
Futzal
TennisÝaryşyjylar pökgisini raketka arkaly tordan geçirmek üçin gezekleşip urýarlar. Sportuň bu görnüşinde ýekeleýin (bire bir) we jübütleýin (iki ikä garşy) çäreler erkekler we aýallar üçin, şeýle hem garyşyk jübütler (her bir topar bir erkek we bir aýal oýunçydan ybarat) üçin gurnalýar.
Tennis
TaýboksTaýboks Tailandyň göreş sporty bolup, dürli klinçiň usullaryny ulanmak bilen dik duryp söweşmek arkaly oýnalýar. Bu fiziki we aň taýdan kämil bolmagy talap edip, injekleriň birleşmegini öz içine alýanlygy sebäpli, “ sekiz uçluklaryň (eliň we aýagyň) sungaty” diýlip atlandyrylýar.
Taýboks
SamboSambo “Samooborona Bez Oruzhia" adalgasynyň gysgaldylan görnüşidir we ol “özüňi ýaragsyz goramak” diýmegi aňladýar.
Sambo
KuraşKuraş sporty gadymy döwürde häzirki Özbekistanyň çäklerinde döredilip, söweş sungatynyň bir görnüşi bolup durýar. Ylmy barlaglaryň soňkularyna esaslanylsa, Kuraşyň ýaşy azyndan üç ýarym müň ýyla barabardyr.
Kuraş
Ju-jitsu"Ju" sözi “mylaýym, ýumşak, çeýe” ýaly sözlere, “jitsu” sözi bolsa “sungat” ýa-da “tehnika” diýmekligi aňladyp, goranýanyň öz güýjüni däl-de, garşydaşynyň güýjüni özüne özüne gönükdirmegi aňladýar.
Ju-jitsu
BowlingBowling “zyňylýan” sport görnüşi bolup, pökgi nyşanada düzülen “çüýşelere” tarap güýç bilen zyňylmaly we olary ýykmaly. Şoňa görä-de utuk gazanylýar.
Bowling
Welosport (trek)Welosport tiz depginli we çekeleşikli ýaryş bolup, ol dürli toparly we ýeke täk şahslar üçin çäreleri öz içine alýar.
Welosport (trek)
Suwda ýüzmek“Gysga aralyk” adalgasy howuzyň uzynlygynyň 25 metrden ybaratdygyny aňlatmak üçin ulanylýar.
Suwda ýüzmek
Basketbol 3/33x3 basketbol oýny üç agzadan ybarat bolan iki toparyň arasynda torly halkanyň bir sanysyndan ybarat bolan basketbol oýun meýdançasynyň ýarymynda oýnalýar.
Basketbol 3/3
Agyr atletikaAgyr atletika güýç derejesini görkezýän esasy synag bolup, onuň düzümine türgenleriň ştangany kellesinden ýokara götermek maşklary girýär.
Agyr atletika
Ýeňil atletikaÝeňil atletika türgenleri ýeňil atletika boýunça 13 çärä gatnaşýarlar
Ýeňil atletika
TaekwondoTaekwondo bu koreý sözi bolup, ol “Aýaklaryň we elleriň usuly” diýmegi aňladýar. Pälwanlar garşydaşynyň göwresine we kellesine el bilen urmak we aýak bilen depmek arkaly utuk gazanýarlar- iň köp utuk gazanan pälwan ýaryşy ýeňýär.
Taekwondo
Tans sportyTans sporty diýip öňler ball tansynyň ýaryşyna aýdylýardy. Bu hili lezzetli çäräniň ady häzirki zamanda talap edilýän sporty aňlatmak üçin üýtgedildi.
Tans sporty
Kik-boksingKik-boksing bu söweş sungatyna degişli sport görnüşi bolup, onda ýaryşyjylar ýörite boks elliklerini geýip boks sportundaky ýaly ýumruklaşmaly we açyk aýaklary bilen karate sportundaky ýaly depmek usullaryny ulanýarlar.
Kik-boksing
Guşakly göreşGuşakly göreş milli göreşiň iň gadymy görnüşleriniň biridir. Bu görnüş taryhda ýazga girizilen sportlaryň biridir.
Guşakly göreş
Sport göreşiGöreş sportuň başa -baş söweş görnüşi bolup, ol aýlawly halkada, hiç hili enjamy we goragly guraly ulanmazdan alnyp barylýar. Göreşiň erkin usulynda pälwanlar ähli bedenini ulanyp bilýär.
Sport göreşi
Bilýard sportyBilýard üç sporty özünde jemleýär, ýagny stol üsti, karambol we snuker.
Bilýard sporty
Atly sport KonkurAtçylyk sportunda erkekler we zenanlar biri-biri bilen oýun meýdançasynda ýaryşýarlar. Üstünligiň esasy görkezijisi fiziki güýç bolman, tehniki usullar bolup durýar.
Atly sport Konkur
Türkmen milli göreşiMilli göreşiň guşagy ulanmaga we ulanmazlyga baglylykda üç emeli bardyr: guşakdan tutup (yzygiderli guşagy goýbermän), guşagy goýberip (guşakdan erkin tutup) we guşakdan tutman göreşmek.
Türkmen milli göreşi


text:
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň maglumatyna görä, tanymal özbegistanly ýazyjy Odil Ýakobow 83 ýaşynda paýtagt Täşkentdäki öýünde aradan çykdy.
Ol ençeme kitabyň awtory we Özbegistanyň ýazyjylar bileleşiginiň we hökümetiň eýeçiligindäki kinostudionyň öňki ýolbaşçysy bolup, ol Özbegistanyň edebiýat we sungat gazetiniň redaktory wezipesini hem berjaý edipdi.
Ol mundan iki hepde ozal keselhana ýerleşdirilipdir.
Tanymal özbegistanly ýazyjy we dissident Şukrilla Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, Ýakobowyň ölümi bilen dünýä edebiýatynyň uly bir ýazyjydan mahrum bolanlygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Sankt Peterburgda geçýän Ykdysady forumda Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jean-Klaude Junker bilen duşuşar.
16-njy iýunda boljak duşuşykda maslahat ediljek meseleleriň Orsýetiň we Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklar, Orsýete garşy sanksiýalar we Orsýetiň jogap hökmünde amala aşyrýan çäreleri, ÝB-niň başdan geçýän migrant krizisi bilen bagly bolmagyna garaşylýar, diýip Kremliň geňeşçisi Ýuriý Uşakow 15-nji iýunda aýtdy.
Şeýle-de Putiniň we Junkeriň Siriýada we Ukrainada konfliktleri tamamlamak boýunça parahatçylyk gepleşikleri ýaly halkara meseleleri maslahat etmekleri ähtimal.
Ýewropa Komissiýasynyň başlygy bilen gepleşiklerinden soň Putin BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon bilen duşuşyp, terrora garşy tagallary, Sirýadaky ýagdaýy we Ukrainadaky krizisi maslahat eder.


text:
Çarşenbe güni Ýerewanyň sudy şu ýyl prezidentlige dalaş eden dalaşgärlerden biri Wardan Serdakýany wagtlaýyn tussag astyna almak barada karar çykardy.
Ermenistanyň sudy oňa prezidentlige dalaş eden beýleki bir dalaşgär Paruýr Haýrikýanyň janyna kast etmek synanyşygy bilen baglylykda güman bildrilýändigini mälim etdi.
Derňewler dowam edýärkä suduň karary esasynda Wardan Serdakýan häzirlikçe iki aý tussag izolýatorynda saklanar.
Şu ýylyň 31-nji ýanwarynda Ermenistanyň oppozision milli partiýasynyň lideri Paruýr Haýrikýan Ýerewanda bir näbelli adam tarapyndan atylyp ýaralanypdy. Birneme soňra bu hüjümde güman bildirilip, iki adam tussag edildi.
Wardan Serdakýan bu iki adamyň şol wakadan öňinçä öz öýünde remont işleri bilen meşgullanandyklaryna garamazdan, özüniň bu işe dahylly däldigini aýdýar. Ermenistanda 18-nji fewralda geçirilen prezident saýlawlarynda Serž Sarkisýan ikilenji möhlet prezidentlige eýe boldy.


text:
Книга "Hatlar"
- Автор(ы):
- Алланазаров Агагельды
Купить книгу
-
- Идет поиск...
Описание книги
Bu kitaba tanymal ýazyjy, şahyr Agageldi Allanazarowyň dürli döwürlerde galamdaşlary, terjimeçiler, neşirýatçylar, okuwçylar, öz ýakynlary bilen alşan hatlary girizildi.
Agageldi Allanazarow eserleri dünýäniň onlarça dillerine terjime edilen awtor.
Kitaba girizdilen bu hatlar okyjylara ýazyjynyň döredilijik dünýäsine has çundan aralaşmaga mümkinçilik berýär.
Ýygynda mundanam başga ýazyjynyň dürli döwürde döwürleýin metbugata beren interwýulary, çap edelen makalalary, galamdaşlary barada ýazan makalalary, onuň döredejiligine degişli bolan ýeneki käbir makalalar, goşgular ýazyjynyň döredijiligi bilen bagly aýdylanlar, berlen bahalar girizildi.
Agageldi Allanazarow eserleri dünýäniň onlarça dillerine terjime edilen awtor.
Kitaba girizdilen bu hatlar okyjylara ýazyjynyň döredilijik dünýäsine has çundan aralaşmaga mümkinçilik berýär.
Ýygynda mundanam başga ýazyjynyň dürli döwürde döwürleýin metbugata beren interwýulary, çap edelen makalalary, galamdaşlary barada ýazan makalalary, onuň döredejiligine degişli bolan ýeneki käbir makalalar, goşgular ýazyjynyň döredijiligi bilen bagly aýdylanlar, berlen bahalar girizildi.
Комментарии
0 комментариев
Ваш комментарий:
Другие книги автора
- На Родине Гёроглы 2016
- Бала мекеи топ 2016
- Радуга II Том 2014
- Жаркое лето Хазара 2005
- Hazaryň yssy tomsy 2005
- Мехрибон от 1991
Лучшие подобные книги
- Ненастье 2015
- До встречи с тобой 2012
- Три закона Дамиано 2015
- Я исповедуюсь 2011
- Дознаватель 2012
- Лавр 2012
- Светила 2013
- Бездна 2013


text:
Eýran Saud Arabystanynyň işleri ynanylan Tährandaky wekilini çagyryp Saud Arabystanynda üç eýranlynyň neşe gaçakçylygy bilen baglylykda jezalandyrylmagyna protest bildirdi.
Eýranyň döwlet mediasyna görä, Saud Arabystanyna uly möçberde bikanun meň daşamakda aýyplanan üç adam Dammam şäherinde 8-nji noýabrda jezalandyrylypdyr.
“Ýurtlar ikitaraplaýyn gatnaşyklara hormat goýup, şeýle jezalary ýerine ýetirmekden saklanýarlar we şeýle jezalaryň berjaý edilmeginiň gatnaşyklara pozitiw täsir ýetirmejegine düşünýärler” diýip Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Hassan Kaşkawi aýtdy.
Regional garşydaşlar Eýran we Saud Arabystany Yrakdaky we Siriýadaky krizisiň üstünde, şeýle-de şu ýylyň sentýabr aýynda haj zyýaratynyň dowamynda 465 adamyň ölümi bilen baglylykda gapma-garşylykly ýagdaýda galýarlar.
Geçen ýylda Saud Arabystany Hytaýdan we Eýrandan başga ýurtlaryň ählisinden has köp ölüm jezasyny ýerine ýetiripdi. Saud Arabystanynda ölüm jezasy adatça köpçüligiň öňünde jezalandyrylýan adamyň kellesini kesmek arkaly amala aşyrylýar.


text:
Şweýsariýada Gün batareýasy bilen işleýän uçaryň köp sagada çeken synagy üstünlikli tamamlandy.
“Gün Impulsy” atly ol synag maşyny 26 sagatlap ýokarda uçuş etdi. Onuň ganatynyň uzynlygy 80 metr bolup, bir güne ýeterlik energiýa bilen ýokary göterilenden soň, gijelikde-de uçmaga mümkinçiligi bolýar.
“Gün Impulsy” uçaryň synagyny 57 ýaşly, öňki harby uçarman Andre Borşberg geçirdi.
Ol şeýle diýdi: “Muňa ynanmak mümkin däl, hiç ynanmak mümkin däl. Biziň garaşýanymyzdan hem gowy bolup çykdy. Biz hatda synagy ýene dowam etdirmek barada-da oýlandyk. Ýöne soň bes etmek kararyna geldik. Biz isleýän zadymyzy synagdan geçirdik. Bu örän guwandyryjy”.
Uçary döredijileriň hasaplamalaryna görä, 2013-nji ýyla çenli bu uçarda Ýeriň daşyndan aýlanmaga mümkinçiklik dörär.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň hem-de welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Iş maslahatynyň barşynda welaýatlaryň we paýtagtymyzyň häkimleri özlerine ynanylan ýerlerde işleriň ýagdaýy hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal berlen tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, şeýle hem gyş möwsümine hem-de Bitaraplyk gününe, Täze ýyl baýramyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdiler.
Wideoşekilli iş maslahatynyň başynda Ahal welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýew sebitde alnyp barylýan işleriň barşy, şeýle hem ýurdumyzda giňden bellenilýän şanly senelere taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, häzirki döwürde welaýatyň oba hojalyk toplumynda alnyp barylýan işleriň örän möhümdigini belläp, ekerançylyk meýdanlarynda, maldarçylyk hojalyklarynda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli çäreler bilen baglanyşykly meseleleriň hemişe üns merkezinde saklanmalydygyny tabşyrdy. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gyşyň gelmegi bilen welaýatda ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdepleriň we çagalar edaralarynyň ýyladyş ulgamlarynyň, elektrik energiýasy hem-de tebigy gaz bilen üpjünçilik meseleleriniň ýokary derejede bolmalydygyna aýratyn ünsi çekdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Hasyl toýuny we milli senenamamyzdaky beýleki baýramçylyklary ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegiň möhümdigini bellemek bilen, bu babatda häkime birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew ýurdumyzyň günbatar welaýatynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şol sanda maldarçylyk hojalyklarynda mallary göwnejaý gyşlatmak, şeýle hem ýyladyş ulgamlarynyň sazlaşykly işlemegi üçin görülýän çäreler barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim öňde boljak baýramçylyklara görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan agrotehniki çärelere ünsi çekip, oba hojalyk tehnikalaryny geljekki möwsüme taýýarlamak işine aýratyn üns bermegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem mallary gyşlatmak meselelerini hemişe üns merkezinde saklamagy talap etdi. Hormatly Prezidentimiz ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň ýyladyş ulgamynyň, elektrik energiýasy we tebigy gaz bilen üpjünçiliginiň ýokary derejede bolmalydygyny aýratyn belledi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz welaýatyň çäginde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň ýagdaýyna ünsi çekip, olaryň depginini güýçlendirmek, binalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagyny we ýokary hil derejesini üpjün etmek bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärçilikli çemeleşmegi tabşyrdy.
Wideoşekilli maslahat Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarowyň hasabaty bilen dowam etdi. Ol galan pagta hasylyny çalt we ýitgisiz ýygnamak, güýzlük bugdaýa ideg etmek, tehnikany geljekki möwsüme taýýarlamak, mallary dok we ýyly gyşlatmagy üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Häkim ýurdumyzda giňden bellenilýän şanly senelere taýýarlyk görmegiň barşy, Hasyl baýramynda göz öňünde tutulýan medeni maksatnama we baýramçylyk çäreleriniň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça geçirilýän maksatnamalaýyn işler barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, welaýatyň halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda işleriň depginlerini hem-de olaryň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan işler babatynda degişli düzümleriň sazlaşykly işini üpjün etmek boýunça birnäçe görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz häkime sowuk howanyň aralaşmagy bilen baglylykda bökdençsiz energiýa we gaz üpjünçilik meselelerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Mundan başga-da, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Hasyl baýramy we Bitaraplyk güni hem-de Täze ýyl baýramçylyklary mynasybetli çärelere guramaçylykly taýýarlyk görmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Lebap welaýatynyň häkimi Ç.Çarlyýew häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ekerançylyk meýdanlarynda dowam edýän möwsümleýin çäreler, şeýle hem mallary dok we ýyly gyşlatmak maksady bilen maldarçylyk hojalyklaryny abatlamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Mundan başga-da, welaýatyň ýolbaşçysy durmuş ulgamyny kämilleşdirmek, şeýle hem ýurdumyzda giňden bellenilýän şanly seneleri guramaçylykly geçirmek boýunça alnyp barylýan işler barada aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz tutuş ýurdumyzda bolşy ýaly, welaýatda alnyp barylýan işleriň hem yzygiderli häsiýete eýe bolmalydygyny hem-de iş ýüzünde oňyn netije bermelidigini, munuň üçin bolsa ähli degişli düzümleriň utgaşykly hereketini ýola goýmagyň möhümdigini belläp, häkime häzirki döwürde oba hojalyk toplumynda, aýratyn-da, maldarçylyk hojalyklarynda alnyp barylýan işleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň ýyladyş ulgamynyň möwsümleýin talaplara laýyk derejede işledilmelidigini, elektrik energiýasyny we tebigy gaz bilen üpjünçilik meselelerinde bökdençliklere ýol berilmeli däldigini tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Hasyl baýramyna, Bitaraplyk gününe we Täze ýyl baýramyna göwnejaý taýýarlyk görmegiň zerurdygyny aýratyn belledi.
Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ýerlerde geçirilýän agrotehniki çäreler, ekerançylyk meýdanlaryny we tehnikany geljekki möwsüme taýýarlamak boýunça görülýän işler barada hasabat berdi. Hasabatda şeýle hem öňde boljak baýramçylyklaryň, medeni-köpçülik çäreleriniň maksatnamasy barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatynyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak, şeýle hem degişli düzümleriň ýaşaýyş jaýlarynyň we durmuş maksatly beýleki desgalaryň ýyladyş üpjünçiligi boýunça işleriň göwnejaý ýola goýulmagy babatynda birnäçe tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz Hasyl baýramyna, Bitaraplyk gününe we Täze ýyl baýramyna taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly wezipelere örän jogapkärçilikli çemeleşmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň barşy, milli Liderimiziň ýurdumyzyň baş şäherini mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak barada ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, şanly senelere gabatlanyp meýilleşdirilen çärelere görülýän taýýarlyk hakynda hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzyň ähli babatda nusgalyk derejede bolmalydygyna ünsi çekip, Aşgabady bagy-bossanlyga öwürmek, onuň ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak bilen baglanyşykly meseleleri üns merkezinde saklamagy tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem şäheriň inženerçilik-tehniki düzümleriniň, şol sanda ýylylyk, energiýa we gaz üpjünçilik ulgamlarynyň bökdençsiz işlemegini hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Şeýle hem milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda geçiriljek dabaralara we halkara çärelere ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmek barada görkezme berdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň dünýäniň iň owadan şäherleriniň hatarynda mynasyp orny alandygyny we ýurdumyza gelýän myhmanlarda iň ýakymly duýgulary galdyrmalydygyny belledi.
Göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän wideoşekilli iş maslahatyna Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow çagyryldy, ol döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, häzirki döwürde ýurdumyzyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ak ekinlere ideg etmek hem-de pagtanyň galan hasylyny ýygnap almak, tehnikany möwsüme taýýarlamak işleriniň barşy barada hasabat berdi. Şeýle hem Hasyl toýuna görülýän taýýarlyk hakynda habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ykdysadyýetiň ähli pudaklary bilen bir hatarda, oba hojalyk pudagynyň yzygiderli ösdürilýändigini, amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň oňyn netije berýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz oba hojalyk toplumyny ösdürmek, obasenagat toplumynyň önümçilik binýadyny pugtalandyrmak we pudagyň kärhanalarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, şeýle hem ekerançylaryň netijeli zähmet çekmegi hem-de mynasyp dynç almagy üçin zerur şertleriň döredilmegini hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyryp, ýer kadastryny taýýarlamak boýunça işleriň tizleşdirilmegini talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşykda geçirilen wideoşekilli iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, mähriban Watanymyzyň abadançylygynyň we halkymyzyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Eýýäm dördünji gün halkara koalision güýçler Liwiýanyň dolandyryjysy Muammar Kaddafiniň düýp harby binýatlaryna garşy howa hüjümlerini amala aşyrýarlar.
Paýtagt Tripolide gijäniň dowamynda howa hüjümine garşy goranyş ýaraglarynyň sesleri eşidildi. Ýerli telewideniýäniň berýän maglumatyna görä, bu hüjümde paýtagtyň ençeme ýerleri bombalandy.
Liwiýa hökümetiniň metbugat wekili Moussa Ibrahimiň aýtmagyna görä, portlara we Sirte aeroportyna gönükdirilen hüjümlerde parahat ilatyň arasyndan hem ýitgiler bar.
AFP habar agentliginiň berýän maglumatyna laýyklykda, paýtagt Tripoliniň golaýyndaky Busstta harby-deňiz bazasy bombalanypdyr. “Al-Jazeera” telekanalynyň maglumatlaryna görä bolsa, Bengaziniň gündogaryndaky iki sany radar stansiýasy hem howa hüjümlerine uçrapdyr.
Şonuň bilen birlikde duşenbe güni Liwiýanyň baştutanyna ygrarly güýçler bilen gozgalaňçylaryň arasyndaky çaknyşyklar hem dowam etdi. Kaddafiniň tarapdarlary tanklaryň kömegi bilen gozgalaňçylaryň elindäki Ajdabiýa şäherini eýelemgi başardylar.
Gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky Misrata we Zintan şäheriniň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, Kaddafiniň güýçleri bu şäherlere hem hüjümleri amala aşyrypdyrlar.
Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň nygtamagyna görä bolsa, gijäniň dowamynda olaryň bir harby uçary ýere gaçypdyr. Olar bu uçar garşylykly ot açmadan däl-de, tehniki näsazlyklar zerarly ýere gaçdy diýip, habar berdiler.Harby hüjümleriň halkara mandaty bar
Birleşen Ştatlaryň resmileriniň nygtamagyna görä, bu hüjümler BMG-niň Liwiýanyň howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygyny girizmek rezolýusiýasyny ýerine ýetirmek maksady bilen amala aşyrylýar.
Kanadanyň CF-18A harby uçary NATO-nyň Trapanidäki Birgi bazasyna gonýar, Sisiliýa adasy, Italiýa, 21-nji mart.
BMG-niň geçen hepde kabul eden rezolýusiýasy Liwiýanyň halkyny Kaddafiniň goşunlaryndan goramak üçin “ähli zerur çäreleri” görmäge ygtyýar berýär.
Häzire çenli howa hüjümleri Kaddafiniň goşunlaryny gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki şäherleri eýelemekden saklady. Howa hüjümlerinden soň, Ajdabiýa we Bengazi şäherleriniň arasyndaky ýolda ýanan harby tehnikalaryň köýükleri döredi.
Liwiýa operasiýasynda Birleşen Ştatlaryň goşunlaryna komandirlik edýän general Karter Hamyň bellemegine görä, bu hüjümlerde Liwiýanyň howa hüjüminden goranyş ulgamlarynyň aglabasynyň ýok eilendendigi sebäpli, howa hüjümleriniň ýygylygynyň mundan beýläk peselmegi mümkin.
Adyny aýtmakdan saklanan amerikan harby resmisiniň bellemegine görä, Liwiýanyň howa hüjüminden goranmak mümkinçiligi 50 prosent töweregi peselipdir.
Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary Liwiýa garşy amala aşyrýan hüjümleriniň aşa ýygylygy sebäpli käbir tankytlar bilen hem ýüz-ýüz boldular. Geçen hepde BMG-de kabul edilen rezolýusiýa ses bermekden saklanan Hytaý we Orsýet ot açyşyň tizden-tiz kesilmegini talap edýärler. Olaryň bellemegine görä, “Liwiýada harby güýjüň ulanylmagy parahat ilatyň arasynda has köp pidalaryň döremegine” eltmegi mümkin.
Koalisiýa güýçleriniň aýtmagyna görä, olar Kaddafiniň häkimiýetden gidenini görmek isleýärler. Emma häzirki harby kompaniýanyň diňe parahat ilaty goramagy maksat edinýändigini hem öňe sürýärler.


text:
Şu gün Aşgabatda «Türkmen bedewi we dünýä atçylyk sungaty» ady bilen 2-nji halkara maslahaty açyldy.
Bu konferensiýa Türkmenistanyň bedew baýramçylygyna gabatlanylyp geçirilýär.
«Türkmen atlary» birleşigi tarapyndan gurnalan forumyň işine dünýäniň 18 ýurdundan at aýlawy boýunça tanymal alymlar, atşynaslar, biologlar, taryhçylar, filologlar we medeniýet hem-de sungat işgärleri, habar serişdeleriniň wekilleri gatnaşýarlar.
Türkmenistanyň prezidenti G. Berdimuhamedow şu gün bu foruma ýörite gutlag iberdi.


text:
Aşgabat, 17-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
16 — 17-nji ýanwarda Gökdepe etrabynyň Yzgant obasyndaky häzirki zaman sport toplumyna ýygnanan janköýerler çekeleşikli tutluşyklaryň şaýady boldular. Bu ýerde grek-rim göreşi boýunça geçirilen Türkmenistanyň çempionatynda ýurdumyzyň iň güýçli pälwanlary 8 agram derejesinde güýç synanyşdylar.
75 kg agram derejesindäki tutluşyklar aýratyn ünsi özüne çekdi. Çünki onda geçen ýylyň jemi boýunça Türkmenistanyň iň güýçli türgenleriniň onlugynda 4-nji ýere mynasyp görlen Şermet Permanow göreşdi. Lebabyň asylly däpleri bolan göreş mekdebiniň uçurymy 2014-nji ýylda Daşkentde geçirilen dünýä çempionatynda öz agramynda ýer ýüzüniň iň güýçli pälwanlarynyň arasynda mynasyp çykyş edip, 7-nji orny eýeledi. Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde geçirilen XVII Aziýa oýunlarynda bolsa 3-nji orun ugrundaky tutluşykda ýapon pälwanynyň ýanyny ýere degrip, bürünç medala mynasyp boldy. Türkmen pälwany garşydaşynyň emeline garşylyklaýyn emel ulanyp yklym oýunlarynyň baýragyny gazandy.
Yzgantda hem şeýle boldy. Lebap welaýatynyň toparyna wekilçilik eden Şermet diýseň eserdeň göreşdi. Paýtagtly garşydaşy hüjüme geçen pursady ony garşylyklaýyn emelde tutup, arassa ýeňiş gazandy.
Häzir Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi, halkara derejeli sport ussady Rozy Rejebowyň elinde türgenleşýän Milli sport we syýahatçylyk institutynyň 3-nji ýyl talyby tutluşykdan soň şeýle gürrüň berdi:
—Bu meniň ulularyň arasyndaky 3-nji çempionlygym. Elbetde, begenjimiň çägi ýok. Tälimçilerime, janköýerlere minnetdar. Öz öňümde goýýan esasy maksadym, 2016-njy ýyldaky Olimpiýa oýunlarynda güýjümi görkezesim gelýär. Munuň üçin degişlilikde Katarda we ABŞ-da geçiriljek Aziýa we dünýä çempionatlarynda şowly çykyş edip ýollanma utuklaryny gazanmak gerek. Nesip bolsa, arzuwyma ýetmek üçin elimde baryny ederin.
Elbetde olimpiýa ýollanmalary ugrunda göreş alyp barjak ýeke Şermet däl. Häzir türkmen grek-rim mekdebinde gelejegine uly umyt bildirilýän pälwanlar az däl. Ine, Yzgantda geçirilen ýurdumyzyň çempionaty olaryň köpüsi üçin ýeňişli tamamlandy. Türkmenistanyň çempiony bolan Sapar Jumaýewiň (59 kg), Arslan Oraşewiň (66 kg), Abdyresul Hummaýewiň (71 kg), Amanaly Ataýewiň (80 kg), Döwran Ýaýlymowyň (85 kg), Maýyl Bakulowyň (90 kg), Arslan Saparmyradowyň (+90 kg) atlary diňe öz ýurdumyzyň däl, eýsem, daşary ýurtly hünärmenlere-de tanyşdyr. Çünki bu türgenler ýetginjekliginden bäri halkara ýaryşlarynda tapawutlanyp gelýärler.
Yzgantdaky bäsleşikde toparlaýyn hasapda Aşgabat şäheri 1-nji, Mary welaýaty ikinji, Lebap welaýaty üçünji orunlary eýelediler.


text:
Penşenbe güni giçlik BMG-niň Baş Assambleýasynda geçirilen ses berişlikde Palestinanyň statusy ýokarlandyryldy.
Palestina “synçy-döwlet” statusyny bermek barada geçirilen ses berişlikde onuň bu statusyny 138 ýurt goldady. Muňa diňe 9 ýurt garşy ses berdi we 41 ýurt ses bermekden saklandy.
Bu ses berişligiň öňýany eden çykyşynda Palestinanyň lideri Mahmud Abbas Birleşen Milletler Guramasyny Palestina “dogulyş baradaky şahadatnamany” bermeklige çagyrýandygyny nygtady.
Palestina “synçy-döwlet” statusynyň berilmegine garşy ses berenleriň arasynda Ysraýyl we Amerikanyň Birleşen Ştatlary-da bar.
Palestinanyň bu täze statusy oňa BMG-niň agentliklerine agza bolmaga, şol sanda BMG-niň Halkara sudunyň agzasy hökmünde bu suda ýüz tutmaga-da mümkinçilik berýär.


text:
Çoganlyda ýaşaýan Akgül öz gyzyny eýýäm 3-4 gün bäri çagalar bagyna eltmeýär. Munuň sebäbi soňky döwürlerde paýtagt Aşgabatda ýüze çykandygy aýdylýan pedofiliýa jenaýatçylygy barada halkarasynda giňden ýaýran gürrüňler bilen bagly.
Häkimiýetler bu barada agyz ýarmaýarlar, resmi çeşmelerde-de bu barada hiç hili maglumat ýok. Emma ”Ertir.com”, "Wkontakte" sosial ulgamlary, şeýle-de ”Türkmen inisiatiwasy” toparynyň websahypalarynda bu barada soňky döwürlerde yzygiderli gürrüň edilýär.
Resmi taýdan tassyklanmadyk, emma gözlenýän jenaýatçydygy aýdylýan käbir adamlaryň suratlary hem şol websahypalarda peýda bolup, agzalýan adamlaryň ady, ýaşaýan welaýatlary, şeýle-de olardan käbirleriniň ele salnandygy hakda hem dürli maglumatlar berilýär.
Emma häkimiýetler dymýarlar. Bu ýagdaý bolsa ýaşaýjylaryň howsala düşmegine we Akgül ýaly käbir aşgabatlylaryň öz çagalaryny mekdepdir çagalar baglaryna ibermezligine sebäp bolýar.
“Pedofil jenaýatçy döräpdir”
“Öň gyzymyzy öýümiziň golaýynda ýerleşýän mekdebe arkaýyn ýeke özüni iberýärdik. Indi şol pedofil jenaýatçy döräpdir diýensoňlar, özüm gyzymy mekdebe eltip, soňam alyp gaýdýan” diýip, paýtagtyň 48-nji orta mekdebiniň 4-nji klasynda okaýan gyzyň kakasy Annamyrat gürrüň berýär.
Akgüli, Annamyrady öz çagalarynyň howpsuzlygyna gezek gelende howatyrlanmaga itergi beren wakanyň, paýtagtyň ýaşaýjylaryny indi ençeme günden bäri biynjalyk edýändigine garamazdan, bu barada adamlara köpçülikleýin habar serişdeleri arkaly hiç hili maglumat berilmeýär.
Netijede il içinde biri-birinden aýylganç myş-myşlardyr, gürrüňler döreýär. Bu myş-myşlar we gürrüňler adamlary howsala salýar. Kähalatda gorkynyň dowla çenli baryp ýetýän mahaly hem bolýar.
“Häkimiýetler düşündiriş bermeýär”
“Her gezek şunuň ýaly waka bolanda, häkimiýetler ilata ýagdaý barada doly düşündiriş bermeýärler. Ilat köplenç myş-myşlardyr gürrüňler esasynda şunuň ýaly wakalardan habarly bolýar, şol myş-myşlarda aýdylýan gürrüňlere görä, olar özleriçe çykalga tapmaga synanyşýarlar” diýip, Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy 52 ýaşly Baýram aga aýdýar.
Garaşsyzlyk döwründe ýurtda hiç bir jenaýat işi barada ilat köpçüligine habar serişdeleri arkaly hiç hili maglumat berilmän gelinýär. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň resmi ýyllyk statistik ýygyndysynda-da, indi 10 ýyl gowrak wagtdan bäri ölüm-ýitimli jenaýatçylykly wakalar barada hiç hili maglumat ýerleşdirilmeýär.
Jenaýat diýlende, köpçülikleýin habar serişdelerinde halka ýetirilýän, belkem ýeke-täk habar, wagtal-wagtal Ministrler Kabinetinde, ol ýa bu ýolbaşçynyň jenaýatçylykda aýyplanyp, eýeleýän wezipesinden kowulmagy bilen bagly maglumat bilen çäklenýär. Emma bu-da giňden ýaýran praktika däl.
Ýokary wezipeli döwlet işgärleri
Köplenç halatda ýokary wezipeli döwlet işgärleri “öz wezipe borçlaryndan bikanun peýdalanandyklary” ýa-da “wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi” baradaky gysgaça umumy habar bilen öz eýeleýän wezipelerinden aýrylýarlar.
Jenaýatçylykly wakalar bilen bagly ýurduň köpçülikleýin habar serişdelerinde maglumatlaryň çap edilmezliginiň sebäbi barada hem hiç hili resmi maglumat ýok. Emma käbir ýerli synçylar muny ýurtda alnyp barylýan “gülala-güllük syýasaty” bilen baglanyşdyrýarlar.
Sebäp näme hem bolsa, pedofilli waka soňky 10 günüň dowamynda aşgabatlylaryň iň möhüm temasyna öwrülip, ol baradaky dürli-dürli myş-myşlardyr-gürrüňler bolsa il içinde barha giň ýaýraýar.


text:
Şu gün Gyrgyzystanyň türmelere gözegçilik edýän döwlet gullugynyň maglumatyna görä, açlyk yglan eden tussaglaryň 400-den gowragy agyzlaryny tikipdirler.
Mundan ozal bendiler türmelerde has giň azatlyklary talap edip, protest bildiripdiler. Bu protest 16-njy ýanwarda Bişkekdäki izolýatorlardan birinde tussaglaryň sakçylara garşy gurnan hüjüminden soň başlandy.
Şol wakadan bir gün soň häkimiýetler gozgalaňy basyp ýatyranynda, müňlerçe tussag açlyk yglan etdi.
Türmelere gözegçilik edýän döwlet gullugynyň başlygy Şeýşenbek Baýzakow häkimiýetleriň tussaglaryň talabyny ýerine ýetirmek meýliniň ýokdugyny aýdýar.


text:
Tebigaty öwrenijiler Özbegistanda azyndan iki sany gar gaplaňynyň surata düşürilendigini aýdýarlar. Munuň ýitip gitmek howpy astyndaky bu gaplaňlaryň ýurtda bolmagyny tassyklaýan ilkinji suratdygy bellenýär.
Penşenbe güni Pantera guramasynyň we Ýabany dünýä fondynyň (WWF) aýtmagyna görä, gaplaňlar Hissar atly tebigy goraghanada ýerleşdirilen kameralara 2013-nji ýylyň aýagynda surata düşürilipdir.
Geçirilen barlaglaryň netijesinde bu ýerde başga-da ýyrtyjy haýwanlaryň we beýleki dürli haýwanlaryň, şol sanda geçileriň, ýekegapanlaryň we towşanlaryň bardygy tassyklanypdyr. Gar gaplaňlarynyň suraty bu ýabany pişigiň doly ýitip gitmejegine bar bolan umytlary güýçlendirdi , diýip guramalaryň beýannamasynda bellenýär.
Aziýanyň 12 ýurdunda bar bolan gar gaplaňlarynyň sany 3.500 we 7000 aralygynda. Olar bikanun awçylaryň nyşanyna düşýärler. Brakonýerler gar gaplaňynyň derisini bir müň amerikan dollaryna satýarlar.


text:
ABŞ-nyň Yslam dünýäsindäki diplomatik missiýalary Muhammet Pygamberi masgaralaýjy hususy film sebäpli dördünji gün bolmagyna garaşylýan protestlere garşy durmaga taýýarlyk görýärler.
Ýakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada juma namazyndan soňky wagt aralygynda köplenç demonstrasiýalaryň geçirilýän wagty hasaplanýar.
11-nji sentýabrdan bäri Liwiýada, Müsürde, Ýemende we Ýakyn Gündogaryň beýleki ýurtlarynda protestler geçirilip gelindi.
Liwiýanyň Bengazi şäherinde 11-nji sentýabrda ýüz beren protestde söweşijiler ABŞ-nyň konsullygyna hüjüm etdiler we dört diplomaty, şol sanda ilçi Kristofer Stewensi öldürdiler.
13-nji sentýabrda Sanaada bolan protestde dört ýemenli öldürildi.
Liwiýanyň lideri Muhammad Magarief we Ýemeniň prezidenti Mansur Hadi protestleri ýazgardylar.
Penşenbe güni Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Arap dünýäsinde hökümete garşy hereketlere Günbataryň goldaw bermegi durnuksyzlyga alyp gelýär diýdi.


text:
Şu günler Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç şäheriniň köçelerinde Ýol gözegçilik gullugynyň awtoulagly işgärleri aýlanyp, pyýada ýolagçylara ýanýollardan ýöremelidigini duýdurýarlar. Emma käbir ýerli ýaşaýjylar bolsa “pyýadalar üçin niýetlenen trotuarlardan ýörär ýaly däl” diýýärler.
Azatlyk Radiosynyň käbir okyjylarynyň habar bermegine görä, eýýäm iki hepdä golaý wagt bäri Köneürgenç şäheriniň “Ürgenç”, “Garaşsyzlyk” we öňki Kalinin, häzirki Döwletmämmet Azady köçelerinde agşam sagat 17:00-den tä 18:00-e çenli Ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri aýlanyp, pyýada ýolagçylary ýol hereketiniň düzgünlerini berjaý etmäge çagyrýarlar.
“Her gün giçlik Ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri aýlanyp, ‘hormatly sürüjiler we pyýada ýolagçylar, ýol hereketiniň düzgünlerini doly we dogry berjaý ediň! Pyýada ýolagçylar, pyýadalar üçin niýetlenen ýollardan ýöräň! Bu siziň jan saglygyňyz üçin peýdaly’ diýip, megafondan gygyrýarlar. Bu gowy zat welin, aýdylýan ýollardaky ýanýollardan ýörär ýaly däl, her birnäçe metrden öňüňden bir böwet çykýar” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran okyjymyz aýdýar.
“Şäherimiz köne, ýöne köçelerimiz ondanam köne”
Onuň sözlerine görä, pyýada ýolagçylardan köçe-ýol düzgünlerini berjaý etmek talap edilýär, emma olaryň bu düzgüni berjaý etmegi üçin şertler döredilmeýär.
Okyjymyz köçeleriň ugrundan ýöreýän pyýada ýolagçylar ýanýollardan diňe 30-40 metr töweregi ýöräp bilýärler diýýär. Bu köçeleriň köneligi, ýanýollaryň ýitip gidenligi we trotuarlardaky dürli päsgelçilikler bilen bagly.
“Şäherimiz köne, ýöne köçelerimiz ondanam köne. Köçelerimiziň köpüsi mundan onlarça ýyl ozal bejerilen, olarda-da ýanýollar ýok. Ýanýollaryň bar ýerinde-de asfalt ýok, käbiriniň ugrunda elektrik diregi ýatyr, öň gazylyp gömülmedik suw turbalarynyň birleşýän ýerleri, uly çukurlar, reklama bannerleri, afişalar bar. Käbirlerinde bolsa edara-kärhanalaryň giňeldilen diwarlaryny, naharhanalary görmek bolýar. Pyýadalar ýanýollardan rahat 20 metr hem ýöräp bilmeýär. Olar böwetleriň çykan ýerlerinde uly köçeden ýöremeli bolýarlar” diýip, okyjymyz gürrüň berýär.
Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç şäherinde şeýle çäräniň näme sebäpden edil häzirki pursatda geçirilýändigi barada resmi taýdan halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.
Emma aşgabatly ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýewiň Köneürgenjiň käbir ýaşaýjylaryna salgylanyp berýän maglumatyna görä, bu çäre ýurtda “Köçe-ýol hereketiniň 1 aýlygy” atly çäräniň golaýlamagy bilen baglanyşykly alnyp barylýar.
Käte pul jerimesi salynýar
Amanmyrat Bugaýewiň, käbir ýerli ýaşaýjylara salgylanyp aýtmagyna görä, bu çäräniň çäginde Ýol gözegçilik gullugynyň işgärleriniň duýduryşlaryny äsgermeýän ýolagçylaryň käbirine, seýregem bolsa, käte pul jerimesi hem salynýar: “Dilden duýduryş berilýär diýilýär. “Indiki gezek gaýtalasaňyz, jerime ýazaryn” diýýärler. Jerime salynýan halaty bar, ýöne ol juda az diýýärler. Hepdede bir ýa-da iki adama, halys gözçykgynçlyk edenlere ýazylýar diýilýär”.
Türkmenistanda köçel-ýol düzgünini bozan ýa-da “geçmesiz ýerden geçen” pyýada ýolagçylara ortaça 50 manat möçberinde pul jerimesi salynýar. Her ýylyň sentýabr aýynda geçirilýän “Ýol hereketiniň howpsuzlygy – ömrümiziň rahatlygy” atly bir aýlyk çäräniň dowamynda köçe-ýol düzgünine edilýän gözegçilikler güýçlendirilýär.


text:
Özüňiziň şahsy hasabyňyzdan başga TMCELL müşderisiniň hasabyna geçirmek üçin, SMS habaryny 0804 belgä ýollaň. SMS habarynyň tekstinde alyjynyň +9936XXXXXXX formatyndaky belgisini we geçirilýän pul möçberini görkeziň. Birnäçe minudyň netijesi bilen SMS habary Size pul ugradylandygy, alyja bolsa onuň hasabyna pul geçirilendigi barada geler. Hukuk tarap bolan müşderiler üçin hyzmat operatora diňe ýazmaça arza arkaly elýeterlidir.
Bahasy näçe: ugradyjydan 0,1 manat tutum tutulýar.
Siz Özüňiziň şahsy hasabyňyzdan pul geçirilmegini gadagan edip bilersiňiz, munuň üçin golaýdaky TMCELL müşderilerine hyzmat ediş ofisine baryň. Pasportyňyzy almaklygy ýatdan çykarmaň!


text:
Kyrk bäş ýyl mundan ozal, Saratow şäherine ýakyn tokaýlaryň birinde ýerleşen harby bölümde Gyzyl goşun gullugyny berjaý edip ýörkäm, bir garryja aýal maňa şeýle sowal bilen ýüzlendi: «Sen sygan-a dälsiň?» «Aý, ýok, mama, meniň milletim türkmen». Kempir juda geň galdy: «Be-e, sizem goşun gullugyna alaýýalar-ow».
Gaty görere zat ýok. Kemsinmäge bahana welin, aňryýany bilen ýeterlik. Beýle milletiň bardygyndan bihabar diňe şo kempir bolsady! Eýsem, özüni başga döwletleriň ýaşaýjylary bilen tanyşdyrmakda millet kime, neneňsi şahslara minnetdar bolýar?
Ilkinji orny, elbetde, meşhur sungat işgärleri hem tanymal sport ussatlary eýeleýärler. Eýsem, wagtynda «Köne güzer» bilen Grand-priz baýragyny eýeläp, Orsýeti baglan Berdimyrat Berdiýewi, gyjakda öňüne sazanda geçirmän gelýän Annageldi Jülgäýewi, Nury Halmemmediň «Dutaryň owazyny» birkemsiz gümmürdeden Orazgül Annamyradowany, klarnetiň piri Lew Terýany, skripkanyň jadygöýi Gasan Memmedowy, dünýäde birinji nomer diýlip ykrar edilen deprekçi Rişat Şafiýewi we ýene-ýeneleri hökümet eliniň aýasynda göterip, uzag-u-ýakyn haýsy bir döwlete hödürlände, Türkmenistanyň abraý hem şöhrat baýdagy hol ýokarda galgamajakdy!
Eýsem, welosiped sportunda Gennadiý Lebedew, nyşana ok atmakda Marat Nyýazow, gimnastikada Aman Şanyýazow ýaly Olimpiada oýunlarynyň baýragyna mynasyp bolan, Altymyrat Orazdurdyýew kimin dünýäniň hem Ýewropanyň birnäçe gezek çempiony bolan beýik şahslaryň ýurdundan Kanadanyň Wankuwer şäherinde geçen soňky Olimpiada oýunlaryna gatnaşmak üçiň sportsmen tapylmadymyka?
Merkezi Aziýa respublikalaryndan Özbegistan, Täjigistan, Gyrgyzystan ýaly döwletleriň komandalary öz ülkesiniň tuguny dik tutup, stadionyň derwezesinden girende, tomaşaçy märeke el çarpdy. Ýogsam, «Pylan ýurduň ýygyndy komandasy» diýlip yglan edilse-de, ýokarda agzalan respublikalaryň birinden üç, o birinden dört, ýene birinden bary-ýogy bäş adam geçip gitdi. Çaý-nahardan ellibizar bolup, yzly-yzyna jyrlaýan telefonyňam trubkasyny galdyrman, Türkmenistanyň ýaşyl baýdagyna garaşdyk. Gözümiz ýaşardy gitdi, emma ne komanda göründi, ne-de baýdak. Kemsinme-dä onsoň!
Alžir, Efiopiýa, Gana, Ýamaýka, Montenegro, Nepal, Pakistan, Portugaliýa ýaly ululy-kiçili döwletleriň hersinden üç sportsmeniň geçip barýanyny görüp geň galyp otursak, Marokkadan buýsanç bilen baýdagyny galgadyp, bary-ýogy bir kişiniň delegasiýa ýolbaşçysy hem özi, treneri hem özi, ýaryşa gatnaşmaly sportsmenem özi bolup barýanyna ýylgyranymyzy duýman galdyk.
Öz ýurdumyzdan bir adamy hem görmänimiz üçin gözümizden bir damjanyň syrygyp gaýdanyny hem duýman galdyk... Bu ajy kemsinmeleriň haçan soňy gelerkä? Ýene näçe garaşmalyka?
Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň ýygyndysynyň futbolçylary şu gün Dünýä çempionaty — 2018-iň “D” toparçasynda geçirilen saýlama duşuşykda Guamdan 1:0 hasabynda üstün çykdylar. Aşgabadyň “Köpetdag” stadionynda 20 200 tomaşaçy ýygnan oýunda ýeňiş pökgüsini Guwanç Abylow geçirdi.
FIFA-nyň reýtinginde 150-nji orny eýeleýän, 2012-nji ýyldan bäri 41 ýaşly iňlis hünärmeni Gari Ionuň ýolbaşçylygynda çykyş edýän Guamyň ýygyndysy şu saýlama ýaryşynda öz meýdanynda Türkmenistany 1:0, Hindistany 2:1, ýeňip, Oman bilen 0:0 oýnap, futbol hünärmenlerini geň galdyrdy.
Ýaryşyň başyndaky ýeňliş üçin haklaşmak isleýän Türkmenistanyň futbolçylary duşuşygyň başyndan oýny öz ellerine aldylar we 16-njy minutda hasaby açdylar. Özbegistanyň “Nasafynda” çykyş edýän Artur Geworkýan orta gürpde pökgini eýeläp, goragçylaryň arasyndan dürs pas bilen çep gyradan özbekleriň “Almalygynyň” ýarym goragçysy Arslanmyrat Amanowy öňe çykardy. Ol bolsa pökgini jerime meýdançasyna gönükdirdi, oňa ilkinji bolup ýetişen Guwanç Abylow hasaby açdy — 1:0. Toparlar şeýle hasapda arakesmä çykdylar.
Ikinji ýarymda myhmanlar hasaby deňlemek üçin öňe okdurylsalar-da, hasaby deňlemek olara başartmady. Tersine, 61-nji minutdan soň ýer eýelerine hasaby artdyrmaga birnäçe mümkinçilik boldy. Ýöne Arslanmyrat Amanow, Süleýman Muhadow, Guwanç Abylow we ikinji ýarymda oýna giren Altymyrat Annadurdyýew olardan ýerlikli peýdalanyp bilmediler.
Netijede türkmen futbolçylary Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama ýaryşynda bassyr ikinji ýeňşini gazanyp, 7 utuk toplady. Munuň özi ildeşlerimize “D” toparçasynda 3-nji orna geçmäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistanyň ýygyndysynyň futbolçylary indiki duşuşygyny 12-nji noýabrda Tähranda reýting boýunça Aziýanyň iň gowy toparynyň Eýranyň garşysyna geçirer. Bu toparlaryň arasyndaky ilkinji duşuşyk 16-njy iýunda Daşoguzda geçirilip, ol 1:1 hasabynda tamamlanypdy.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama ýaryşy. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça.
13-nji oktýabr. Aşgabat. "Köpetdag" stadiony. 20 200 tomaşaçy. 21 gradus С.
Türkmenistan – Guam – 1:0 (1:0)
Pökgini geçiren: Guwanç Abylow, 16 (1:0:).
Türkmenistan: Mämmet Orazmuhammedow, Şöhrat Söýünow, Mekan Saparow, Bagtyýar Hojaahmedow, Serdar Annaorazow, Ahmet Ataýew (k), Umytjan Astanow, Guwanç Abylow (Didar Durdyýew, 90+2), Arslanmyrat Amanow, Artur Geworkýan (Serdaraly Ataýew, 85), Süleýman Muhadow (Altymyrat Annadurdyýew, 75).
Baş tälimçi: Amangylyç Koçumow.
Guam: Duglas Herrik, Aleksander Frensis (Dilan Haputi 64), Jonahan Romero (Trewis Niklou 46), Mason Duglas, Jon Matkin, Jastin Dawid (Markus Lopes 72), Jenson Kanliff (k), Rýan Gaý, Brendon Markui, Şon Niklou, Şeýn Andre Malsolm.
Baş tälimçi: Gari Jon Uaýt.
Duýduryş alanlar: Serdar Annaorazow 45+1, Mekan Saparow 53 – Şeýn Andre Malsolm 51, Mason Duglas 58, Aleksander Frensis 62, Trewis Niklou 90+3.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: Guwanç Abylow (Türkmenistan).
Emin: Turki Mohamed Al-Hudhaýr (Saud Arabystany).
Gapdal eminler: Fahad Awaýed Al-Umri, Mohamed Maki Al-Abakry (Saud Arabystany).
Ätiýaçdaky emin: Mohammed Hled Al-Hoiş (Saud Arabystany).
Eminleriň inspektory: Wiktor Kolpakow (Gyrgyz Respublikasy).
Duşuşygyň komissary: Dawid Dwaýt Penano (Filippinler).
«D» toparçasynda ýygyndylaryň ýerleşiş tertibi


text:
Müsüriň prezidenti Muhammad Mursi ýurduň ýokary derejeli sudýalaryna ýüzlenip, özüniň ygtyýarlyklaryny artdyrmaga mümkinçilik berýän hakyndan peýdalanandygyny aýtdy.
Prezidentiň gol çeken permany Müsüriň täze konstitusiýasyny işläp düzmek bilen meşgullanýan Konstitusion Geňeşiň islendik bir sud tarapyndan ýatyrylyp bilinmegine ýol bermeýär.
Duşenbe güni sudýalar bilen geçiren duşuşygynda, Mursi özüniň kabul eden kararynyň sudlaryň işine “päsgel” bermejekdigini aýtdy.
Mursiniň kararyndan soň, ony goldaýanlar we garşy çykýanlar protest çärelerini geçirdiler. Anna gününde ýüz beren protestlerde, azyndan bir adam öldi, başga-da ýüzlerçesi ýaralandy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama iki tarapy hem köşeşmäge çagyryp, meseläni parahatçylykly çözmäge çagyrdy.
“Musulman doganlary” hereketi dartgynlylygy gowşatmak üçin, sişenbe güni Kairde planlaşdyrlan protest ýörişlerini togtatdy.


text:
Orsýetiň Daşary işler ministrligi Ýaponiýanyň rus prezidenti Dmitriý Medwedewiň Kuril adalaryna sapar etmek planyny ýazgarmasyny tankyt etdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Andreý Nesterenko Orsýetiň prezidenti öz ýurdunyň çäginde barjak-goýjak ýerini özi kesgitleýär diýdi.
Medwedow üçünji gün Kuril adalary Orsýetiň gaty möhüm bölekleri diýipdi we ol ýere basym baryp görmegi planlaşdyrýandygyny aýdypdy.
Ýaponiýanyň daşary işler ministri bolsa beýle saparyň rus-ýapon gatnaşyklaryna erbet zyýan ýetirjegini aýdypdy.


text:
Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet başyna gelmegi bilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy täzeden dikeldildi. Akademiýanyň çägindäki institutlaryň ençemesi işläp başlady. Ylmy işgärleriň iş orunlary ep-esli köpeldildi. Ýapylan aspiranturalar, doktaranturalar çäkli ýagdaýda bolsa-da dikeldildi. Emma Türkmenistanyň alymlara ylmy dereje berýän Ýokary ylmy attestasion geňeşi häzire çenli işe başlanok, açylanok. Şonuň üçinem 1995-nji ýylyň iýulyndan bäri ýekeje ylmy işgärem ylmy işini gorap, alymlyk derejesini almady.
Nyýazow döwründe ýurdumyzyň formal taýdan işlän Ýokary ylmy attestasion geňeşi diňe Nyýazowa dürli ylmy derejeleri — ylymlaryň doktory, akademik derejesini beripdi. Häzir bolsa Ýokary ylmy attestasion geňeş prezident G.Berdimuhamedowa medisina hem ykdysady ylymlaryň doktory diýen derejäni bermek bilen, Akademiýanyň umumy ýygnagy döwlet baştutanyny Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň hakyky agzalygyna biragyzdan saýlady.
Dogry, 2007-2010-njy ýyllaryň 12-nji iýunynda —Ylymlar güni mynasybetli, 1995-nji ýylda ylmy işini gorap, Ýokary ylmy attestasion geňeşiň ýapylmagy bilen ylmy derejesini alyp ýetişmedik käbir alymlaryň kandidatlyk, doktorlyk derejeleri ykrar edilip, olara prezidentiň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda şahadatnama gowşuryldy.
Elbetde, 1995-nji ýylda ylmy işini goran käbir alymlaryň ylmy derejeleriniň giç hem bolsa, döwlet tarapyndan ykrar edilmegi gowy zat, emma ýurtda ylym ösdüriljek bolsa tizden-tiz Türkmenistanyň Ýokary ylmy attestasion geňeşi açylyp, ylmy işgärleriň öz ylmy işini goramagyna hakyky şerti döretmeli. Ylmy işini gorap, Ýokary ylmy attestasion geňeşiň ýapylmagy bilen ylmy derejäni alyp ýetişmedik adamlaryň hemmesiniň ýörite döredilen kommissiýanyň karary bilen ylmy derejeleri ykrar edilmeli. Ýogsam olaryň biriniň ylmy derejesiniň ykrar edilip, beýlekisiniň ylmy derejesiniň tassyklanmazlygy adamlaryň arasynda döwlet ýolbaşçylaryna bolan ynamsyzlygy güýçlendirýär.
Ylym hem ylmy işgärler hakynda täze kanun kabul edilip, ylymlaryň kandidatynyň ýyllyk dynç alşy 35, doktorlaryňky bolsa 45 güne ýetirildi. Bu kanunda alymlaryň hususy ylmy-barlag edaralaryny açmaga kanuny şert döredildi. Ýöne hakykat ýüzünde alymlaryň hususy ylmy edaralaryny döretmäge hiç hili mümkinçiligi ýok.
Ýokary okuw jaýyny tamamlan ýaşlar ylym bilen meşgullanmak üçin bäş ýyl önümçilikde işlemeli. Bu bolsa olaryň ylym bilen meşgullanmagyna bökdençlik döredýär. Şonuň üçinem tejribeli alymlar ýaşlary ylma çekmegiň hatyrasyna bu düzgüniň ýatyrylmagyny isleýärler. Munuňam üstesine, aspirantura, doktarantura okuwa kabul etmegi döwlet gözegçiliginden aýryp, ylmy edaralaryň, ýokary okuw jaýlarynyň öz ygtyýaryna bermeli. Şeýle hem ylmy işgärlere syýasy gözegçiligi bes edip, olaryň diňe ylym bilen meşgullanmagyna giň ýol açmaly.
Meniň bilen gürrüňdeş bolan birnäçe alymlaryň tassyklamagyna görä, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň prezidentiniň wise-premýerlige bellenmegi ony döwlet çinownigine öwrüpdir. Şol sebäpli alymlar özleriniň baş ýolbaşçylarynyň derejesini awtomatik usulda wise-premýerler bilen deňäp, onuň diňe Ylymlar akademiýasyna ýolbaşçylyk edende, ýurda has köp peýda getirjekdiklerini aýdýarlar hem-de Akademiýanyň täze prezidentiniň Akademiýanyň ustawynda ýazylyşy ýaly, Akademiýanyň umumy ýygnagynda saýlanmagyny arzuwlaýarlar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Adamlar özlerine seredilip durka etjek işlerini arkaýyn edip bilmän, başgaça hereket edýärler. Aýratyn hem ediljek iş oňlanmaýan iş bolsa. Bu dissidentleri basyp saklamak üçin awtoritar režimler tarapyndan häli-şindi ulanylýan usul.
Ýöne ägä bolmak gowy işler üçin hem peýdaly bolup bilýär. Onuň hatda geljekki aýylganç işleriň öňüni almakda hem peýdasynyň degmegi mümkin. “Google”, Birleşen Milletler Guramasynyň sputnik işlerinden peýdalanma programmasy, Garward gumanitar inisiatiwasy hem-de hökümete degişli däl beýleki guramalaryň hyzmatdaşlygy bilen ýola goýlan “Satellit Sentinel” proýekti hem şu pikirden ugur alýar.
Dünýäniň dürli hökümetleri sputnik arkaly surat almaklygy onlarça ýyllap beýleki ýurtlaryň üstünden içalyçylyk etmek üçin ulandylar. Sputnigiň söwda maksady bilen öndürilmegi bolsa 1999-njy ýylda başlandy.“Amnesty International” tejribesi
Öz gözegçilik işlerinde sputnik suratlaryndan peýdalanmakda ilkinji hatarda duran adam hukuklaryny goraýjy edara - “Amnesty International” guramasy. Ol bu işi 2008-nji ýylda Orsýet bilen Gürjistanyň arasynda giden uruşda-da etdi.
Günorta Ossetiýanyň Tamarşeni şäheriniň sputnikden alnan suratynda ýykylan jaýlaryň üçekleri görünýär, 19-njy awgust, 2008. Surat: © 2008 ImageSat/analysis by AAAS.
“Amnesty International” Günorta Ossetiýanyň paýtagty gürji güýçleri tarapyndan bombalananda parahat ilata degişli 100-den gowrak öý dargady diýilýän habarlary sputnik suratlarynyň tassyklandygyny aýdýar.
Patrik Meier Garward gumanitar inisiatiwasynda Krizis kartasyny düzüş proýektini ýola goýanlaryň biri. Ol: “Sputnik bilen alnan suratlar beýleki metodlar bilen edinilen maglumatlary tassyklap bilýär. Bu bir möhüm zat” diýýär.
“Olar dartgynlylygy artdyrýar, maglumaty, belli bir ýagdaý baradaky subutnamalary köpeldýär. Bular hem gowy zatlar hasaplanýar. Meniň garaýşymça, bu ýerde göz öňünde tutulýan zat muňa bir ekosistema diýip garalmagy. Mysal üçin, Sentinel proýekti bu sistemada aktýorlary tutmak üçin edilýän tagallaryň üstüne ýetirýär” diýip, Meier aýdýar.
Öten iýunda Gyrgyzystanyň günortasynda turan etniki çaknyşyklardan soň sputnik suratlary çaknyşygyň geografik çäklerini ölçemek üçin ulanyldy.Žurnalistleriň başarmaýany
Lars Bromleý Birleşen Milletler Guramasynyň sputnik işlerinden peýdalanyş programmasynda sputnik suratlaryny analizleýän ekspert. Onuň aýtmagyna görä, sputnik arkaly Gyrgyzystandan alnan suratlar ýagdaýy ol ýerdäki žurnalistleriň edişinden has doly şekillendiripdir.
“Gyrgyzystandaky ýagdaý barada maglumat ýetirip duran žurnalistler bardy. Ýöne mesele ol ýerde barýan çaknyşygyň çäginiň näbellidigidi. Ine, suratlaryň peýdasy şu ýerde degýär. Sen gazaply hereketleriň diňe bir žurnalistiň habar berip duran ýerinde däl, şäheriň beýleki ýerlerinde hem barýandygyny görýärsiň” diýip, Bromleý aýdýar.
Öňünden subutnama toplamak bilen genosid ýa beýleki gyrgynçylyklaryň öňüni alyp bolarmy - bu hasyl bolmagy kyn arzuw. Sebäbi sputnik bolup duran wakalary şol bada göni berenok. Suratlar taýýarlanýança 8-24 sagadyň aralygynda wagt gerek bolýar. Bu hem uly bir hüjüme geçip, ençeme obany gyrara ýeterlik wagt.
Sputnik arkaly edilýän gözegçiligiň gazaply hereketleri ýüz bermezden öň togtatmazlygy mümkin. Emma Bromleý “ol bu hereketleriň öňüni böwetlemekde, aýratyn-da sowa regionlarda netije berer” diýen pikirde.
BMG-niň eksperti Bromleý: “Şular ýaly ýagdaýda herekete geçilmezden öň, hemmeler bu gazaply hereketleriň tassyklanmagyny isleýär. Sputnik suratlary bolsa bu subutnamany üpjün edip bilýär” diýýär.


text:
Şu ýyl 86-njy gezek geçirilýän Oskar dabarasynda iň gowy kinofilm hökmünde “12 ýyl gulçulykda” (“12 Years a Slave”) atly taryhy eser saýlandy. Dabarada 3D görnüşinde ýazga düşürilen “Grawitasiýa” (“Gravity”) kinofilmi hem baýraklaryň uly bir bölegine eýe boldy.
Şeýle-de, “Grawitasiýa” kinofilmini surata düşüren Alfonso Kuaron ýylyň iň gowy režisýory diýen baýraga mynasyp boldy.
Oskar dabarasynda Mettýu MakKonahi “Dallas alyjylar kluby” (“The Dallas Buyers Club”) atly kinofilmde ýerine ýetiren roly üçin ýylyň iň gowy aktýory, Keýti Blanşet bolsa “Gök jasmin” (“Blue Jasmine”) atly kinofilmde ýerine ýetiren roly üçin ýylyň iň gowy aktrisasy diýen baýraklara mynasyp boldular.


text:
23-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyndaky Kongresler merkezinde “Petronas” kompaniýalar toparynyň prezidenti we ýolbaşçysy Datuk Wan Zulkifli Wan Ariffini kabul etdi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti we myhman şu ýyllaryň dowamynda özara ynama, uzakmöhletleýin geljege hem-de iki tarapyň hem bähbidine esaslanýan netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. “Petronas” kompaniýasynyň Hazar deňziniň türkmen ýalpaklygyny özleşdirmäge girişen ilkinji daşary ýurt kompaniýasydygyny bellemek gerek.
Kompaniýanyň geljegi uly türkmen bazarynda öz ornuny giňeltmäge islegini hasaba almak bilen, nebitgaz pudagy üçin orta tehniki işgärlerden ýokary hünärli inžener we ýolbaşçy düzümiň hünärmenlerini taýýarlamaga çenli möhüm ugurda hyzmatdaşlyk etmek ileri tutýan ugurlaryň biri hökmünde görkezildi. “Petronasyň” tehniki uniwersitetiniň binýadynda türkmen talyplarynyň onlarçasy okadyldy we häzirki wagtda okaýarlar, bu kompaniýa Malaýziýada okamaga isleg bildirýänleriň sanyny geljekde hem artdyrmaga taýýardygyny birnäçe gezek beýan etdi.


text:
Ýekşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň ýadro programmasy boýunça ylalaşyga gelmegi üçin berlen möhletiň indi azalýandygy barada Tährana duýduryş berdi.
Özüniň regiona edýän on günlük saparynyň ilkinji güni Türkiýede eden bu çykyşynda Jon Kerri Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly gepleşikleriň “soňsuz proses” bolup bilmejekdigini belledi we Eýranyň bu meseläni diplomatik ýol bilen çözmekden ýüz öwren halatynda, ABŞ-nyň harby hereketlere geçmäge taýýardygy barada-da duýduryş berdi.
“Özümiziň diplomatik çözgüt tapmak isleýändigimizi ýene bir gezek Eýrana ýatladasymyz gelýär. Emma bu çözgüt eýranlylaryň öz elinde. Eger, käbir beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, sizde-de ýadro energiýasy bilen bagly parahatçylykly programma bar bolsa, onuň parahatçylyklydygyny subut etmeklik kyn bir iş däl ahyryn” diýip, Jon Kerri nygtady.
Onuň bu çykyşynyň öňýany Eýranyň ýadro meselesi boýunça Gazagystanyň Almaty şäherinde geçirilen iki günlük gepleşikler şenbe güni giçlik oňyn bir netije bermezden, tamamlandy.
Henizem ylalaşyk ýok
Bu gepleşiklere araçyllyk eden Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Katerin Äşton iki gün dowam eden uzak diskussiýalaryň taraplaryň arasyndaky tapawutlary ýeňip geçmäge mümkinçilik bermändigini aýtdy.
Birleşen Ştatalaryň, Orsýetiň, Hytaýyň, Fransiýanyň, Britaniýanyň we Germaniýanyň wekilleriniň Eýranyň wekilleri bilen Almatyda geçiren bu gepleşigi şu ýylyň başyndan bäri Gazagystanyň bu şäherinde gurnalan ikilenji gepleşikdir.
Dünýäniň bu ösen ýurtlary Eýranyň urany ýokary derejede baýlaşdyrmakdan el çekmegini talap edip, munuň öwezine Eýrana garşy ulanylyp gelinýän käbir ykdysady sanksiýalary ýatyrmaklygy teklip edýärler.
Eýran öz gezeginde özüniň ýadro programmasynyň parahatçylykly maksatlara gönükdirilendigini hem-de urany baýlaşdyrmaklyga özüniň kanuny hukugynyň bardygyny aýdyp, olaryň bu teklibinden ýüz öwrüp gelýär.
Şenbe güni Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rybakow hem Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly meselede taraplaryň umumy bir dil tapmak meselesiniň henizem kyn bolmagynda galýandygyny aýtdy.