text:
13-nji maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Sloweniýa Respublikasyna resmi sapary başlandy.
“Brdo” köşgünde Türkmenistanyň Prezidentini garşylamak dabarasy boldy.
Soňra Prezident belent mertebeli türkmen myhmanyny “Altyn” zala geçmäge çagyrdy. Bu ýerde ýokary derejedäki ikiçäk gepleşikler geçirildi.
Belent mertebeli türkmen myhmanyny Sloweniýada kabul edýändigine örän şatdygyny belläp, dostlukly ýurduň baştutany Türkmenistanyň Prezidentini Sloweniýa Respublikasyna bolan saparyna döwletara gatnaşyklaryny işjeňleşdirmegiň ýolunda möhüm ädim hökmünde baha berilýändigini belledi. Ikitaraplaýyn ganaşyklaryň sazlaşykly ösýändigini kanagatlanma bilen belläp, Prezildent Borut Pahor ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy dürli ulgamlar boýunça giňeltmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny nygtady.
Türkmenistanyň sazlaşykly ösüşine ýokary baha berip, Sloweniýa Respublikasynyň baştutany öz ýurdunyň türkmen döwleti bilen ählumumy bähbide laýyk gelýän dostlukly we köpugurly gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn berkidilmegine we giňeldilmegine ygrarlydygyny mälim etdi. Sloweniýa tarapynyň hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan meseleleri ara alnyp maslahatlaşylmagy meýilleşdirilýän bu gepleşiklere uly umyt bildirýändigini belläp, Prezident Borut Pahor söwda-ykdysady, medeni-gumanitar ulgamlaryny gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezdi.
Özüniň sloweniýaly kärdeşine Sloweniýa Respublikasyna resmi sapar bilen gelmäge iberen çakylygy üçin minnetdarlyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Prezident Borut Pahora we onuň üsti bile Sloweniýanyň dostlukly halkyna bildirilen myhmansöýerlik üçin sagbolsun aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistan bilen Sloweniýanyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlan gününden bäri, indi 20 ýyldan gowrak döwrüň içinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösüşiniň derejesine kanagatlanma bildirdi. Sloweniýa Respublikasynyň Prezidentiniň 2014-nji ýylyň iýul aýynda Türkmenistana bolan saparynyň barşynda iki ýurduň we halklaryň bähbidine özara gatnaşyklaryň täze ugurlaryny kesgitlän birnäçe resminamalara gol çekilmegi döwletara ganaşyklarynyň sazlaşykly ösüşine kuwwatly itergi berdi. Sloweniýa Respublikasyna bolan häzirki saparyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow onuň netijeli boljakdygyna ynam bildirdi.
Türkmenistan bilen Sloweniýanyň Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy we beýlekiler ýaly abraýly iri halkara guramalarynyň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlyk edýändigini belläp, milli Liderimiz dürli halkara düzümlerine agzalyk meselelerine birek-birege yzygiderli goldaw edilýändigini mysal hökmünde getirdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Sloweniýanyň hökümetine minnetdarlyk bildirdi we Türkmenistanyň dostlukly ýurduň parahatçylykly we hemmetaraplaýyn ösüşe gönükdirilen başlangyçlaryny mundan beýläk-de goldamaga taýýardygyny tassyklady. Şunuň bilen birlikde döwlet Baştutanymyz biziň ýurdumyzyň Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň çäklerinde Sloweniýa Respublikasy bilen ýola goýulýan gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berýändigini nygtady.
Dostlukly ýurt Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen uzakmöhletleýin esasda dostluk we özara peýdaly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna gönükdirilen hyzmatdaşlygyň berkidilmegine işjeň gatnaşyp biler diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki döwürde türkmen döwleti halkara derejesinde energiýa serişdeleriniň howpsuzlygyny üpjün etmek, olaryň eksport ugurlaryny artdyrmak we bu gatnaşyklary köpugurly esasda ösdürmek syýasatyny işjeň alyp barýar. Geçen ýyl şu işleriň netijesi hökmünde BMG-niň Baş Assambleýasynyň durnukly ösüş üçin halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde ulag-üstaşyr geçelgeleriniň ornuna bagyşlanan Rezolýusiýasyny kabul edendigini belläp, döwlet Baştutanymyz bu başlangyçlaryň diňe bir sebitleýin däl, eýsem ählumumy gyzyklanmalary nazarlaýandygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurtlaryň tagallalarynyň utgaşdyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagynyň maksada laýyk boljakdygyny aýtdy.
BMG-niň çäklerinde ýola goýulýan hyzmatdaşlyk barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň Türkmenistan üçin hakykatdan-da şanly ýyldygyny belledi. Biz BMG-niň Baş Assambleýasynyň Türkmenistana hemişelik bitaraplyk derejesini bermek hakyndaky Rezolýusiýany kabul eden gününiň 20 ýyllygyny baýram edýäris, şanly sene mynasybetli guraljak dabaralar mynasybetli şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda ýokary derejedäki Halkara maslahaty geçiriler. Onda ýurdumyzyň bitaraplygynyň tejribesi, şeýle hem onuň sebit we tutuş dünýä boýunça ähmiýeti ara alnyp maslahatlaşylar. Şunlukda, milli Liderimiz Sloweniýa Respublikasynyň Prezidentini şanly waka mynasybetli guraljak çärelere gatnaşmaga çagyrdy.
Türkmenistan bilen Sloweniýa Respublikasynyň arasyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz bu ugurda ykdysady görkezijileriň derejesini kanagatlanma bilen nygtady. Bar bolan gatnaşyklary pugtalandyrmak we dürli ulgamdaky netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow energetika, ulag, aragatnaşyk, gurluşyk, agaç işläp bejermek senagaty, syýahatçylyk, derman we dokma senagaty, obasenagat toplumy, üzümi gaýtadan işlemek, azyk senagaty, çörek önümçiligi ýaly pudaklary ileri tutulýan ugurlar hökmünde grkezdi.
Häzirki döwürde aragatnaşyk ulgamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň anyk ugurlary kesgitlenip başlandy diýip bellemek bilen, milli Liderimiz bu ulgamda gatnaşyklary giňeltmäge Türkmenistanyň uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Ýakynda Türkmenistanyň ilkini emeli hemrasy älem giňişligine çykaryldy. Şoňa laýyklykda ikitaraplaýyn gatnaşyklar üçin ýene-de täze mümkinçilikler emele geler diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Sloweniýanyň birnäçe derman kärhanalarynyň önümleri Türkmenistanda giňden bellidir diýip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow nygtap, maslahatlary, tanyşdyryş saparlaryny, hünärmenleri alyşmak çärelerini guramak ýoly bilen lukmançylyk ulgamynda tejribe alyşmak üçin giň mümkinçilikleriň emele geljekdigine ynam bildirdi. Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara toparynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginde möhüm ähmiýeti bardyr, häzirki döwürde onuň netijelerini görýäris diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmeginde medeni-gumanitar hyzmatdaşlygynyň möhüm ähmiýeti bardyr diýip bellemek bilen, döwlet Baştutanymyz medeniýet we bilim pudaklaryndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň Türkmenistan üçin has-da wajypdygyny nygtady. Iki ýurduň bilim we ylymlar akademiýalary düzümleriniň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň we ony artdyrmagyň zerurdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ulgamda ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek üçin Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy bilen Sloweniýa Respublikasynyň Ylym we döredijilik akademiýasynyň arasynda göni gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Sloweniýa tarapynyň wekillerini biziň ýurdumyzda geçirilýän halkara ylmy maslahatlaryna gatnaşmaga çagyrdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz türkmen alymlarynyň Sloweniýada geçirilýän ylmy çärelerine gatnaşmagynyň peýdaly boljakdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň ahyrynda Prezident Borut Pahora mähirli kabul edilendigi üçin minnetdarlyk bildirip, sloweniýaly kärdeşine berk jan saglyk, Sloweniýanyň halkynyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan jogapkärli işinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Dostlukly, birek-birege ynanyşmak we işjeň ýagdaýda geçen duşuşygyň barşynda iki döwetiň Baştutanlary ozal gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişiniň barşyny ara alyp maslahatlaşdylar we türkmen-sloweniýa hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň ugurlary boýunça pikir alyşdylar. Hyzmatdaşlygyň häzirki tapgyrynyň möhüm ugurlaryny kesgitlemek bilen, söhbetdeşler deňhukukly we özara peýdaly esasda ýola goýulýan gatnaşyklaryň mundan beýläk-de artdyrylmagyna taraplaryň taýýardygyny tsasykladylar.
Şeýle hem özara gyzyklanma bildirilýän sebitara we halkara syýasatynyň möhüm meseleleri boýunça pikir alşymalar boldy.
Gepleşikler tamamlanan soň, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Borut Pahor “Brdo” köşgüniň “Gyrmyzy” kabul edişlik zalyna bardylar. Bu ýerde döwlet Baştutanlary birek-birege sowgatlar gowşurdylar. Milli Liderimiz sloweniýaly kärdeşine ussat halyçylaryň dokan nepis halysyny sowgat hökmünde gowşurdy. Sloweniýa Respublikasynyň Prezidenti sowgatlary hoşallyk bilen kabul edip, 50 ýyl mundan ozal sowgat berlen türkmen halysynyň häzir hem daşky durkuny ýitirmän, ajaýyp görnüşdedigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz nepis dokalan türkmen halylarynyň ýyl geçdigiçe könelmän, gaýtam olaryň nurlanýandygyny, ajaýyp görnüşe gelýändigini belledi. Sloweniýanyň Prezidenti öz gezeginde döwlet Baştutanymyza hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly kitabynyň slowen diline terjime edilen nusgasyny, şeýle hem kitabyň ýany bilen Sloweniýanyň milli aşhanasynda giňden ulanylýan ösümlikleriň dürli görnüşleri ýerleşdirilen gutyny gowşurdy.
Prezident Borut Pahor häzirki döwürde türkmen-slowan gatnaşyklarynyň nepis türkmen halylary ýaly täze öwüşgine eýe bolup, işjeň ýagdaýda ösdürrilýändigini kanagatlanma bilen belledi.
Şol ýerde döwlet Baştutanymyz köşgüň belent mertebeli myhmanlar üçin niýetlenen kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Soňra “Brdo” köşgüniň “Kümüş” zalynda ýokary derejedäki türkmen-slowen gepleşikleri giňişleýin düzümde dowam etdi. Oňa iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalary gatnaşdylar.
Prezident Borut Pahor belent mertebeli türkmen myhmanyny we Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalaryny slowen topragynda görýändigine şatdygyny ýene br ýola belläp, türkmen Liderine Sloweniýa Respublikasyna resmi sapary bilen gelmäge çakylygy kabul edendigi üçin hoşallyk bildirdi. Sloweniýanyň Lideriniň belleýşi ýaly, bu duşuşyk köpugurly hyzmatdaşlyk we dostluk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de giňeltmek maksady bilen geçirilen gepleşikler hökmünde kabul ediýlär.
Berk dostluk gatnaşyklaryna we netijeli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine daýanýan türkmen-slowen gatnaşyklary häzirki döwürde täze derejä çykdy diýip bellemek bilen Prezident Borut Pahor döwletara gatnaşyklarynyň ilkinji nobatda syýasy ulgamda uly üstünliklere beslenýändigini belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen geçirilen duşuşyga ýokary baha berip, dostlukly ýurduň Baştutany ygtybarly hyzmatdaş hasaplanýan Türkmenistan bilen netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürilmegine bolan gyzyklanmalaryny mälim etdi. Ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň okgunly we netijeli häsiýete eýedigini nygtap, Prezident Borut Pahor bu gezekki gepleşikleriň gün tertibine döwletara hyzmatdaşylygyny ähli ugurlar boýunça işjeňleşdirmek bilen baglanyşykly meseleleriň girizilendigini aýtdy. Şunlukda, taraplaryň ýokary derejede gazanan ylalaşyklary däp bolan syýasy gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmak, söwda-ykdysady, medeni-gumanitar ugurlardaky netijeli hyzmatdaşlygy artdyrmak üçin ygtybardy binýat bolup durýandygy bellenildi.
Halkara syýasatynyň has möhüm meseleleri boýunça iki döwletiň garaýyşlarynyň gabat gelýändigini ýa-da ýakyndygy kanagatlanma bilen nygtap, Sloweniýanyň lideri Türkmenistanyň we Sloweniýa Respublikasynyň sebitleýin we halkara möçberlerinde parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnuklylygyň berkidilmegine ýardam bermäge ikitaraplaýyn meýilleriniň bardygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Borut Pahor türkmen döwletiniň Merkezi Aziýa sebitinde möhüm ähmiýeti bolan bitaraplyk derejesiniň wajypdygyny belledi. Dostlukly ýurduň Lideriniň aýdyşy ýaly, bu halkara derejesi Türkmenistanyň dünýäniň dürli ýurtlary, şol sanda Sloweniýa Respublikasy biilen hyzmatdaşlygy ösdürmekde aýratyn ähmiýetiniň bardygyny aýtdy. Şunlukda Prezident Borut Pahor Sloweniýanyň öz gezeginde dünýäniň ähli ýurtlary bilen netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Şu maksat bilen ýurtlaryň ikisi-de abraýly halkara guramalarynyň, öňi bilen bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerindäki gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge meýillidir. Şunuň bilen baglylykda, Sloweniýanyň Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli başlangyçlaryny we onuň ýüze çykýan meseleleri umumy ykrar edilen kadalaryň we halkara-hukuk ýörelgeleriniň esasynda parahatçylykly, diplomatik ýollar arkaly çözülmegi bilen baglanyşykly üýtgewsiz ýörelgelerini doly goldaýandygy bellenildi.
Türkmen-sloweniýa gatnaşyklarynda ileri tutulýan ugur bolan
söwda-ykdysady pudakdaky hyzmatdaşlygyň meslelerine degip geçmek bilen, Prezident Borut Pahor Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara toparyna möhüm ornuň degişlidigini nygtady. Onuň işi bar bolan mümkinçilikleriň we dürli pudaklar boýunça özara peýdaly gatnaşyklary çuňlaşdyrmak hem-de yzygiderli ösdürmek üçin iki döwletiň kuwwatlyklarynyň peýdalanylmagyna gönükdirilendir.
Sloweniýanyň baştutany gumanitar ulgamdaky hyzmatdaşlygy özara gatnaşyklaryň geljegi uly ugry hökmünde görkezdi. Şunuň bilen baglylykda bilim, ylym we medeniýet ugurlarynda türkmen-sloweniýa gatnaşyklaryny giňelitmegiň, döredijiligiň alyşmalaryny işjeňleşdirmegiň zerurdygy bellenildi.
Şu günki geçirilen gepleşikleriň we olaryň netijeleri boýunça gazanylan ylalaşyklaryň Türkmenistan bilen Sloweniýa Respublikasynyň arasynda däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň we özara peýdaly hyzmtadaşlygyň hemmetaraplaýyn berkidilmegie ýardam berjekdigine ynam bildirip, Prezilent Borut Pahor tutuş türkmen halkyna abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Soňra çykyş etmek üçin hormatly Prezidentimize söz berildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli kabul edilendigi üçin özüniň sloweniýaly kärdeşine we dostlukly ýurduň hökümet wekiliýetiniň agzalaryna Sloweniýa gelip görmäge çakylyk, döredilen mümkinçilik, myhmansöýerlik we netijeli işlemek ugrunda döredilen amatly şertler üçin Prezident Borut Pahora Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň adyndan minnetdarlygyny bildirdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurdumyzda bu gezekki sapara aýratyn ähmiýet berlýär.
Kabulhananyň zallarynyň birini ajaýyp türkmen halysynyň bezeýändigini aýdyp, döwlet Baştutanymyz munuň özi häzirki döwürde täze mazmun bilen üsti ýetirilýän türkmen we slowen halklarynyň arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň gadymyýete uzap gidýändiginiň aýdyň subutnamasydygyny belledi.
Ýokary derejede geçirilen nobatdaky duşuşygyň gün tertibine söwda-ykdysady we medeni-gumanitar gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi bilen baglanyşykly meseleleriň girizilendigine ünsi çekip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Sloweniýa Respublikasy bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlyga Ýewropa Bileleşigi bilen alnyp barylýan netijeli gatnaşyklar hökmünde garaýandygyny aýtdy.
20 ýyl mundan ozal, 1995-nji ýylda Milletler Bileleşigi biziň ýurdumyza hemişelik bitaraplyk halkara hukuk derejesini berdi diýip bellemek bilen, döwlet Baştutanymyz bu şanly waka mynasybetli türkmen paýtagtynda ýubileý dabaralarynyň geçiriljekdigini belledi. Şunuň baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly döwletiň ýolabşçylaryna we Sloweniýanyň halkyna BMG-niň Baş Assambleýasynyň bü çözgüdini goldandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiz Prezident Borut Pahory bu şanly waka bagyşlanan Halkara maslahatyna we şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda geçiriljek baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Mälim bolşy ýaly, soňky ýyllarda ikitaraplaýyn gatnaşyklara kuwwatly itergi berildi.Oňa Prezident Borut Pahoryň geçen ýyl Türkmenistana guran resmi sapary kuwwatly itergi berdi diýip döwlet Baştutanymyz aýtdy Iki ýurduň arasynda hyzmatdaşlygyň hukuk binýady emele gelýär. Dürli derejedäki geňeşmeleriň we gatnaşyklaryň guraly hereket edip başlady. Bu bolsa birek-biregi has doly tanamaga, bar bolan usullary netijeli peýdalanmagyň ýollaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz Sloweniýa bilen özara gatnaşyklaryň işjeň we netijeli häsiýetde geçýändigini, häzirki döwürde biziň ýurtlarymyzyň gatnaşyklaryň ähli ugurlary boýunça umumy ylalaşyga gelýändigini nygtady. Sloweniýanyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga bolan taýýarlygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň bu ýörelgelere ýokary baha berýändigini we onuň birek-birege düşünişmäge bolan gyzyklanmalara esaslanýandygyny kanagatlanma bilen nygtady we munuň özi ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň dostlukly häsiýete eýe bolmagynyň, onuň iki ýurduň halklarynyň bähbidine mundan beýläk-de ösdürilmeginiň we berkidilmeginiň kepilidigini aýtdy.
Biziň ýurtlarymyzyň syýasy, ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitleýän resminamalaryň taýýarlanmagy bu gezekki saparyň anyk netijeleridir diýip bellemek bilen, milli Liderimiz şu günki gepleşikleriň we gazanylan ylalaşyklaryň netijeleriniň türkmen-slowen gatnaşyklarynyň görkezilen ugurlardaky hil taýdan täze ugruny kesgitlejekdigine ynam bildirdi.
Syýasy ugur boýunça döwletara gatnaşyklaryna mahsus bolan özara düşünişmek we birek-birege goldaw bermek meseleleri gatnaşyklary pugtalandyrmagyň möhüm şertidir. Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäklerinde hyzmatdaşlyk onuň esasy guralynyň biri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Sloweniýa Respublikasynyň BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşi, ÝUNESKO-nyň Ýerine Ýetiriji geňeşi ýaly möhüm düzümlere saýlawlaryň barşynda Türkmenistana goldaw berendigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Sloweniýanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň “Durnukly ösüş üçin halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde ulag-üstaşyr geçelgeleriniň orny” atly Rezolýusiýa awtordaş bolup çykyş edendigini nygtady. Türkmenistanyň Sloweniýa tarapynyň bu ýörelgesine ýokary baha berýändigini belläp, milli Liderimiz dostlukly ýurduň hökümetine Türkmenistanyň öňe sürýän halkara başlangyçlaryna düşünýändigi we goldaw berýändigi üçin öz minnetdarlygyny aýtdy.
Öz gezeginde biziň ýurdumyz BMG-niň birnäçe komitetlerine bolan saýlawlaryň barşynda Sloweniýa köp gezek goldaw berdi. BMG-niň
2016-2018-nji ýyllar üçin adam hukuklary baradaky Geňeşine boljak saýlawlarda Türkmenistanyň Sloweniýa Respublikasyna ses bermek barada çözgügi kabul edendigini aýdyp, döwlet Baştutanymyz bu ýurt bilen halkara guramalarynda mundan beýläk-de özara gatnaşyk etmäge taýýardygyny tassyklady.
Türkmenistan Sloweniýanyň biziň ýurdumyzyň bitaraplyk derejesine we daşary syýasat ugruna hormat goýýandygyna ýokary baha berýär diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň öz üstüne alan halkara borçnamalaryna yzygiderli eýerýändigini, halkara parahatçylygygyny goldamak, howpsuzlygy pugtalandyrmak we durnukly ösüşi üpjün etmek işine yzygiderli gatnaşýandygyny aýtdy.
Öz tarapyndan türkmen döwleti Sloweniýanyň diňe bir Ýewropada däl, eýsem onuň daşynda hem belent abraýa eýe bolmagyny şertlendiren deňeçer we işjeň daşary syýasatyna hormat goýýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Prezident Borut Pahor bilen bolan gepleşikleriň barşynda halkara meseleleriniň birnäçe ugurlary boýunça geçirilen pikir alyşmalara kanagatlanma bildirip, milli Liderimiz iki ýurduň dünýä we sebitleýin ýagdaýlaryň ösüşinde garaýyşlarynyň birdigini nygtady. Döwletleriň
ikisi-de, ählumumy durnuklylygyň we howpsuzlygyň saklanmagyna we berkidilmegine ygrarlydyr diýip belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde dünýäniň birnäçe sebitlerinde bar bolan çylşyrymly ýagdaýlary nazara alanyňda munuň özi has-da möhümdigini aýtdy. Bu meseleler boýunça pikir alyşmalaryň barşynda bar bolan ähli halkara jedelleriniň parahatçylykly, syýasy taýdan çözülmegine, halkara hukuk kadalaryna we BMG-niň Düzgünnamasyna eýerilmegine ygrarlydygy tassyk edildi.
Gepleşikleriň barşynda häzirki zamanyň wehimlerine netijeli garşy durmak bilen baglanyşyly meselelere aýratyn orun degişlidir diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Biziň ýurtlarymyz diňe döwletleriň bilelikdäki tagallalary, halkara düzümleri bilen ýola goýulýan ýygjam gatnaşyklar bilen bu wehimlere garşy durmagyň mümkindigi babatda bir pikirdedir. Türkmenistan we Sloweniýa şeýle çärelere işjeň gatnaşmaga taýýardyr diýip, milli Lliderimiz nygtady.
Umuman geçirilen ikitaraplaýyn gepleşikler biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky syýasy gatnaşyklaryň üstüklikli ösdürilýändigini äşgär etdi diýip, döwlet Baştutanymyz taraplaryň ähli meseleler boýunça birek-birege düşünşilýändigini, häzirki döwürde iki döwletiň gatnaşyklarynyň dostluk, deňhukukly, birek-birege hormat goýmak esaslaryna daýanýandygyny kanagatlanma bilen belledi.
Syýasy gatnaşyklaryň üstünlikli ösdürilmegi söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy artdyrmak üçin oňyn binýat bolup durýar diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa yzygiderli itergi bermegiň, hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlaryny kesgitlmegiň, Hökümetleriň arasynda yzygiderli gatnaşyklary ýola goýmagyň zerurdygyny nygtady. Biziň ýurtlarymyz özara söwdanyň, maýa goýumyň möçberlerini artdyrmagyň, dürli pudaklardaky bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmegiň, bilelikdäki işiň geljegi uly ugurlaryny tapmagyň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, hormatly Prezidentimiz bu işe taraplaryň hususy telekeçilerini çekmegiň, olara döwlet tarapyndan hemmetaraplaýyn goldaw bermegiň möhümdigini aýtdy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça geçen ýyl döredilen hökümetara toparynyň işine uly umyt bildirilýär. Onuň ilkinji mejlisi Sloweniýada geçirildi. Bu düzümiň öňünde durýan wezipeleri barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz toparynyň işiniň sebitara hyzmatdaşlygynyň artdyrylmagynda möhüm ähmiýeti bolan söwda-ykdysady gatnaşyklaryň häzirki döwürde ösdürilmegine täze ugurlary tapjakdygyna ynam bildirdi.
Hususan-da, ulag ulgamynda Günorta we Gündogar Ýewropa, Ortaýer deňzi ulgamyna, Ýakyn Gündogaryň we Günorta Aziýanyň bazarlaryna çykmak bilen Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça hyzmatdaşlygyň Ýewraziýa ulag-üstaşyr şahasyna işjeň çekilmegi üçin ägirt uly mümkinçilikleriň açylýandygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geçen ýyl Prezident Borut Pahoryň sapar mahalynda Hazaryň kenarynda bolup, Türkmenbaşy şäheriniň täze deňiz menziliniň toplumynyň gurluşygy bilen tanşandygyny nygtady.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz deňiz gatnawlary ulgamynda özara gatnaşyklary işjeňleşdirmek üçin ikitaraplaýyn kuwwatlyklary peýdalanmagyň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimz Türkmenistanyň Sloweniýany Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyň barşynda geljegi uly hyzmatdaş hökmünde görýändigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan bilen Ýewropanyň arasynda ýola goýulýan energiýa ulgamyndaky hyzmatdaşlygy gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde görkezdi we bu babatda ýurdumyzyň Sloweniýanyň işjeň ornuna möhüm ähmiýet berýändigini nygtady. Biziň energiýa geçirijileriniň durnuklylygy baradaky halkara başlangyçlarymyza goldaw berilmegi bu möhüm meselede iki ýurduň garaýyşlarynyň ýakyndygynyň subutnamasydyr. Energiýa howpsuzlygy diýlende, biz öňi bilen energiýa howpsuzlygyyň köpugurly esasda berkidilmegini ugur edinýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň energiýa göterijilerini günbatar ugur boýunça mümkinçiliklere garamaga gyzyklanma bildirilýändigini belläp, bu möhüm taslamany durmuşa geçirmek maksady bilen, dostlukly ýurt bilen ýygjam gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna taýýardygyny tassyklady.
Döwlet Baştutanymyz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna degip geçmek bilen, haryt dolanyşygynyň artýandygyny, onuň yzygiderli ösdürilmegine oňyn meýilleriň bardygyny belläp, entek olaryň ýurtlarymyzyň bar bolan kuwwatlyklaryna laýyk gelmeýändigini nygtady. Türkmenistanyň häzirki döwürde Sloweniýadan derman senagatyna degişli önümleri, telearagatnaşyk enjamlaryny, elektrotehnikalaryny satyn alýandygyny aýdyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurlar boýunça özara gatnaşyklary netijeli dowam etmäge taýýardygyny belledi. Täze ugurlara çykmagyň, haryt dolanyşygyny ösdürmegiň täze ýollaryny tapmagyň zerurdygyny belläp, milli Liderimiz Türkmenistanyň Sloweniýanyň biziň ýurdumyzda syýahatçylygy we hyzmatlar ulgamyny ösdürmek boýunça maýa goýum taslamalaryna işjeň gatnaşmaga bolan meýillerini goldaýandygyny aýtdy. Haryt sergilerini, iki ýurduň işewür-bileleşikleriniň arasynda tejribe alşylmagyny guramagyň mümkinçilikleri hakynda aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz taraplaryň birek-birege oňyn teklipleriniň bardygyna ynam bildirdi.
Gumanitar ugurdaky döwletara hyzmatdaşlygyň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilim ulgamyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň wajypdygyny nygtady. Bu ugurda Sloweniýanyň eýeleýän ornuna ýokary baha berip, milli Liderimiz Ýewropa Bileleşiginiň TEMPUS maksatnamasynyň we Lýublýanyý uniwersitetiniň Ýewropa tarapyndan utgaşdyryjy bolup durýan “Kämilligi, ussatlygy artdyrmak üçin Ýewraziýa hyzmatdaşlygy” taslamasynyň durmuşa geçirilmegini mysal hökmünde görkezdi.
Döwlet Baştutanymyz türkmen talyplarynyň we hünärmenleriniň Sloweniýanyň ylym-bilim merkezlerinde bilim almagynyň mümkinçiliklerini öwrenmegi teklip etdi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özara medeniýet festiwalaryny guramagyň üsti bilen medeniýet ulgamyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň zerurdygyny nygtady.
Milli Liderimiz bu gezekki resmi saparyň Türkmenistan bilen Sloweniýa Respublikasynyň arasynda hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny we geljegini açmaga gönükdirilen ýokary derejedäki çäre bolandygyny nygtady. Munuň üçin bolsa biziň ýurtlarymyzda syýasy erk, ykdysady mümkinçilikler, ynanyşmak we birek-birege düşünişmek ýaly zerur şertler bar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Ähli ulgamlardaky dostluk we ýygjam, özara peýdaly hyzmatdaşlyk gatnaşyklary biziň halklarymyzyň uzakmöhletleýin bähbitlerine laýyk gelýär diýip bellemek bilen döwlet Baştutanymyz Sloweniýa Respublikasy bilen has giň we köpugurly hyzmatdaşlyga taýýardygyny tassyklady.
Döwlet Baştutanymyz çykyşynyň ahyrynda Lýublýanda özleriniň gyzgyn mähir bilen garşylanmagynyň Sloweniýadaky adamlaryň Türkmenistana we türkmen halkyna bolan hormaty diýip düşünýäri diýp belledi. Prezident Borut Pahora iki ýurduň we halkyň arasyndaky dostluk we netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň berkidilmegine ägirt uly goşant goşýandygy üçin minnetdarlyk bildirip, Sloweniýa Respublikasynyň halkyna parahatçylyk we abadançylyk arzuw etdi.
Soňra ikitaraplaýyn resminmalara gol çekmek dabarasy boldy.
Bu ýere ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Borut Pahor Bilelikdäki Beýannama gol çekýärler.
Soňra Ulaglar babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Sloweniýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Halkara awtomobil gatnawy hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Sloweniýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Medeniýet babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Sloweniýa Respublikasynyň Medeniýet ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama; 2015-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Sloweniýa Respubikasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Maksatnama; Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy bilen Sloweniýanyň Ylymlar we sungat akademiýasynyň arasynda ylmy hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyga gol çekilýär.
Dabara tamamlanan soň, Türkmenistanyň we Sloweniýa Respublikasynyň Prezidentleri “Uly hrustal” zalda metbugata ýüzlenme bilen çykyş etdider.
Geçirilen gepleşikleriň jemlerine kanagatlanma bildirip,
Prezilent Borut Pahor Lýublýanda ýokary derejede geçirilen gepleşikler iki ýurduň arasyndaky döwetara we dostluk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigini belledi.
Gepleşikleriň netijeli we işjeň häsiýete eýe bolandygyny belläp, Sloweniýanyň Lideri öz ýurdunyň Türkmenistany ygtybarly we jogapkär hyzmatdaş hasaplaýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Borut Pahor şu ýyl özüniň bitaraplyk derejesiniň 20 ýyllygyny giňden dabaralandyrýan türkmen döwletiniň Merkezi Aziýa sebitinde möhüm orun eýeleýändigini we özara peýdaly halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine gönükdirilen netijeli daşary syýasyty alyp barýandygyny nygtady.
Sloweniýanyň Lideri ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny belledi we olaryň doly güýjünde herekete girizilmeginiň zerurdygyny nygtady we onuň iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça anyk çäreleri görjekdigine ynam bildirdi. Ýokary derejede geçirilen duşuşygyň barşynda dürli ugurlar boýunça türkmen-slowen gatnaşyklarynyň geljekki meýilnamalary we bu babatdaky täze teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy we şeýle hem ony hil taýdan täze derejä çykarmagyň ýollary kesgitlenildi.
Türkmenistan ykdysady ösüşiň okgunly depgini görkezýär, onuň özüniň emeli hemrasyny älem giňişligine çykarmagy we kosmos ýurtlarynyň hataryna goşulmagy munuň aýdyň subutnamasydyr diýip, Prezident Borut Pahor sözüni dowam etdi.
Sloweniýa hem Türkmenistan ýaly dünýäniň ähli döwletleri ýaly dostlukly gatnaşyklary ýola goýýar diýip bellemek bilen, slowen lideri öz ýurdunyň Türkmenistan-Ýewropa Bileleşigi ulgamy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny tasyklady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu saparynyň netijeli häsiýete eýe bolandygyny kanagatlanma bilen belläp, Sloweniýa Respublikasynyň Prezidenti söwda-ykdysady we medeni-gumanitar gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegi babatda aýtdy.
Sloweniýanyň Lideriniň belleýşi ýaly, şu gün geçirilen gepleşikleriň netijeleri boýunça birnäçe möhüm ylalaşyklara we Türkmenistanyň hem-de Sloweniýa Respublikasynyň özara peýdaly ykdysady gatnaşyklary, bilim, medeniýet, şeýle hem daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga bolan gyzykanmalaryny äşgär edýän Bilelikdäki Beýannama gol çekildi. Mundan başga-da, taraplar söwda gatnaşyklarynyň, senagaty ulgamyndaky we maýa goýumlar hyzmatdaşlygyyň, şeýle hem iki ýurduň işewür toparlarynyň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmagyň dürli ugurlaryny ösdürmek üçin amatly şertleriň döredilmeginiň zerurdygyny ylalaşdylar.
Şeýle hem dostlukly ýurduň Baştutany halkara meseleleriň birnäçe ugurlary boýunça taraplaryň garaýyşlarynyň meňzeşdigini belledi we Sloweniýanyň Türkmenistanyň Ýewropa bazarlaryna energiýa göterijileri ugratmak, energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyk bilen baglanyşykly meseleler babatdaky garaýyşlaryny hem-de başlangyçlaryny goldaýandygny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Sloweniýa tarapynyň bu ugurdaky tagallalaryň mundan beýläk-de utgaşdyrylmagyna bolan meýilleri mälim edildi.
Aýdylanlary jemläp, Prezident Borut Pahor bu gepleşikleriň taraplaryň slowen-türkmen gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de berkidilmegine, olaryň hil taýdan derejä çykarylymagyna bolan ikitaraplaýyn meýilleri nobatdaky gezek tassyk edendigini nygtady. Sloweniýa Respublikasynyň Başutany çykyşynyň ahyrygda döwletara gatnaşyklarynyň mundan
beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirip, tutuş türkmen halkyna abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş etmek bilen, hormatly Prezidentimiz Sloweniýa Respublikasynyň ýolbaşçy düzümine, ilkinji nobatda bolsa Prezident Borut Pahora mähirli kabul edilendikleri, gepleşikleriň birek-birege ynanyşmak, açyklyk we düşünişmek ýagdaýynda geçirilendigi üçin minnetdarlyk bildirdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, geçirilen gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljekki ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Ony ösdürmegiň anyk ugurlary bellenildi, şeýle hem, türkmen-sloweniýa hyzmatdaşlygynyň birnäçe ugurlary boýunça möhüm ikitaraplaýyn resminamalara gol çekildi.
Gepleşikleriň barşynda sebitara we halkara syýasatynyň özara gyzyklanma bildirýän möhüm ugurlary ara alyp maslahatlaşyldy diýip bellemek bilen, milli Liderimiz halkara durmuşynyň köp ugurlary boýunça garaýyşlaryň laýyk gelýändigi ýa-da ýakyndygy äşgär edildi. Munuň özi dünýä giňişliginde Türkmenistanyň Sloweweniýa Respublikasynyň arasyndaky netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin möhüm şert bolup durýar diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biziň ýurtlarymyzyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge, sebitara we halkara syýasatynyň wajyp meseleler boýunça gatnaşyklary ýola goýmaga ygrarlydygyny tassyklady.
==================
Ählumumy we sebit derejesinde parahatçylygy we durnuklylygy, ynamy hem-de özara düşünişmek ýagdaýyny emele getirmäge iki tarapyň hem gyzyklanma bildirýändiginiň tassyklanandygyny kanagatlanmak bilen belläp, türkmen Lideri iki döwletiň hem strategiki durnuklylygy we howpsuzlygy saklamagyň hem-de pugtalandyrmagyň tarapdary bolup çykyş edýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz gürrüňi dowam etmek bilen, Prezident Borut Pahor bilen bolup geçen pikir alyşmalaryň barşynda taraplar ähli halkara jedelli meseleleriň we kynçylyklaryň parahatçylyk, syýasy gurallar arkaly, halkara hukugynyň kadalarynyň we BMG-niň Düzgünnamasynyň yzygiderli ýerine ýetirilmegi esasynda çözülmelidigini taraplar tassykladylar diýip nygtady.
Şeýle hem türkmen Lideri Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy işjeň dowam etdirmäge taýýarlygynyň tassyklanandygyny belledi.
Söwda-ykdysady ulgamda hyzmatdaşlyk barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleriň bardygy biragyzdan tassyklanyldy diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, iki tarapyň hem mümkinçiliklerini has netijeli peýdalanmagyň möhümdigi beýan edildi. Bu ugurda iki ýurduň telekeçilik düzümleriniň işleri bilelikdäki tagallalaryň möhüm bölegi bolmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Türkmenistan Sloweniýany Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklar babatynda möhüm hyzmatdaş hasap edýär, ikitaraplaýyn gatnaşyklar soňky döwürde ýokary depgine eýe boldy diýip, milli Liderimiz aýtmak bilen, şunda türkmen tarapynyň energetika ulgamynda hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýändigini belledi. Gepleşikleriň barşynda dünýä ykdysadyýetiniň energiýa serişdelerine bolan islegini hasaba almak bilen, energetika howpsuzlygy meseleleri boýunça giň köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk esasynda çemeleşmeleriň meňzeşligi tassyklanyldy.
Energetika howpsuzlygy diýip biz energiýa serişdeleriniň ugurlaryny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge düşünýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bellemek bilen, şunuň bilen baglylykda Türkmenistanyň öz energýia serişdelerini günbatar ugry boýunça ibermegiň mümkinçiliklerine garamaga gyzyklanma bildirýändigini hem-de bu taslamany amala aşyrmak maksady bilen, Sloweniýa bilen ýakyn hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, gepleşikleriň barşynda ulag ulgamynda hyzmatdaşlygyň mümkinçiligine uly üns berildi. Biziň ýurtlarymyz üçin bu ugurda Gündogar-Günbatar ugry boýunça Ýewraziýa ulag-üstaşyr geçelgelerine işjeň goşulyşmak üçin uly mümkinçilikler açylýar diýip bellemek bilen, milli Liderimiz deňizde ýükleri gatnatmak ulgamynda özara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin taraplaryň mümkinçiliklerini içgin öwrenmek barada ylalaşyk gazanylandygyny habar berdi. Şunda Türkmenistan Sloweniýa möhüm hyzmatdaşlaryň biri, şol sanda Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklar babatynda wajyp hyzmatdaş döwlet hökmünde garaýar.
Türkmen Lideri žurnalistlere ýüzlenmek bilen, iki ýurduň halklaryny Türkmenistanyň hem-de Sloweniýanyň gazananlary bilen tanyşdyrmak boýunça bilelikdäki çäreleri guramaga ýardam etmek barada ylalaşylandygyny habar berdi. Şeýle hem ylym we bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk etmegiň ugurlarynyň içgin ara alnyp maslahatlaşylandygy bellenildi.
Türkmenistan we Sloweniýa Respublikasy özara gatnaşyklaryny hormat goýmak we ynam, deňhukuklylyk ýörelgeleri esasynda ýola goýýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Şu günki gepleşikler iki ýurduň bu esasy binýatlyk ýörelgelerine ygrarlydygyny tassyklady.
Hormatly Prezidentimiz saparyň netijeli häsiýete eýe bolandygyny belläp, hormatly Prezident Borut Pahora açyklyk we özara düşünişmek ýagdaýynda geçen gepleşikler üçin minnetdarlyk bildirip, Sloweniýanyň dostlukly halkyna parahatçylyk, abadançylyk we döredijilikli zähmetde uly üstünlikler arzuw etdi.
Soňra iki dostlukly ýurduň Baştutanlary köpçülikleýin habar beriş wekilleriniň soraglaryna jogap berdiler.
Habarçy... döwlet Baştutanymyza sowal berýär:
-- Hormatly jenap Prezident! Siz ýaňy çykyşyňyzda “Energiýa serişdelerini diwersifikasiýa etmek Türkmenistanyň energetika strategiýasynyň möhüm bölegi bolup durýar” diýip aýtdyňyz. Siziň Alyhezretiňiz, Siz bu barada has giňişleýin aýdaýsaňyz?
--Size mälim bolşy ýaly, Türkmenistan eksport edýän gaz akymlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak hem-de energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna howpsuz we ygtybarly üstaşyr geçirilmegi üçin zerur şertleri döretmek syýasatyny alyp barýar. Bu bolsa, Siziň bilşiňiz ýaly, ählumumy energetika howpsyzlygy meselelerini çözmäge gönüden-göni ýardam edýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň tebigy gazy Russiýa iberilýär, Eýrana iki ugur boýunça akdyrylýar, şeýle hem her ýylda Hytaýa 30 milliard kub metr tebigy gaz iberilýär. Şunda HHR-e goşmaça 10 milliard kub metr, soňra bolsa ýene 25 milliard kub metr gaz ibermek barada ylalaşyk gazanyldy. Türkmenistan –Owganystan-Paksitan-Hindistan gaz geçirijis taslamasyny iş ýüzünde amala aşyrmagyň tamamlaýjy tapgyrynda işleri geçirilýär.
Häzirki wagtda tebigy gazy Ýewropa ugry boýunça ibermek üçin gepleşikler hem işjeňleşdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Ýakynda Aşgabatda Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň ýangyç-energetika pudaklarynyň ýolbaşçylarynyň, şeýle hem Ýewropa Komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Maroş Şefçowiçiň ýolbaşçylygynda Ýewropa Bileleşiginiň wekilleriniň gatnaşmagynda dörttaraplaýyn duşuşyk geçirildi. Gepleşikleriň barşynda türkmen tebigy gazyny Ýewropa ugratmagyň ilkinji nobatdaky wezipeleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Munuň özi transmilli gaz geçirijileriniň bilelikdäki köp ugurly düzüminiň döredilmegini talap edýär diýip, milli Liderimiz belledi.
Elbetde, bu düzümi döretmek halkara kadalaryna we ülňülerine laýyklykda alnyp barlar. Şol sanda daşky gurşawy goramak meseleleri babatynda hem talaplar ýerine ýetiriler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Duşuşygyň jemleri boýunça bilelikdäki iş toparyny döretmek barada ylalaşyk gazanylandygyny belläp, döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň diňe bir gaz akymlaryny däl-de, eýsem, tutuşlygyna ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegi, halk hojalyk toplumymyzyň çig mala garaşsyzlygyny aradan aýyrmagy maksat edinýändigine ünsi çekdi.
Biz çig maly eksport etmekden önümleri gaýtadan işlemek bilen taýýar harytlary eksport etmek ýoluna ýuwaş-ýuwaşdan geçmegiň taraplady bolup çykyş edýäris diýip, türkmen Lideri belledi. Mundan başga hem Türkmenistany ösdürmek strategiýasy halk hojalyk pudagyny senagatlaşdyrmaga, taýýar önümleriň önümçilik möçberlerini we daşarky bazarlara iberilmegini artdyrmaga, şunuň bilen birlikde, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak bilen, olary geljekki nesiller üçin saklamaga gönükdirilendir. Munuň üçin biz senagaty ösdürýäris, täze senagat toplumalaryny döredýäris, hereket edýän zawodlary we fabrikleri döwrebaplaşdyrýarys, biziň ykdysadyýetimiz üçin düýpgöter täze önümçilikleri ýola goýup, iş orunlarynyň sanyny artdyrýarys we köpsanly beýleki çäreleri geçirýäris diýip,hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Ýakyn geljekde nebitgaz toplumynyň biziň ykdysadyýetimiziň ösüşine häzirki wagtdakysy ýaly güýçli täsir etmejekdigini ýene bir gezek gaýtalap aýdýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Milli Liderimiz gürrüňi dowam etmek bilen, biziň ýurdumyzda Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda, bazar ykdysadyýetiniň ösdürilýändigini, oňa hususy bölegiň barha işjeň gatnaşýandygyny aýratyn bellemek isleýärin. Soňky wagtlarda biziň telekeçilerimiz uly üstünlikleri gazandylar, şol sanda olar eksport önümlerini artdyrmak babatynda hem täze sepgitlere ýetdiler, onuň möçberi soňky döwürde 17 göterim artdy. Häzirki wagtda biziň ýurdumyzda hususylaşdyrmak işi alnyp barylýar, bank ulgamyny we gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmek işleri amala aşyrylýar. Munuň özi biziň ykdysadyýetimize bazar gatnaşyklaryna maksadaokgunly we tapgyrlaýyn geçmäge mümkinçilik berýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Ýangyç serişdelerini eksport etmegiň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak we tutuşlygyna halk hojalyk toplumyny çig mal garaşlylygyndan taýýar önümleri öndürmäge geçirmek hem-de eksporta iberilýän harytlaryň möçberini artdyrmak biziň alyp barýan düýpli özgertmelerimiziň esasy ugurlarynyň biridir. Bu wezipeleriň ýakyn geljekde oňyn çözülmegi Türkmenistanyň bütin ykdysady ulgamyny ösdürmäge kuwwatly itergi berer diýip, Türkmenistanyň Baştutany belledi.
Gepleşikler tamamlanandan soň, türkmen Lideriniň ulag kerweni Sloweniýa Respublikasyna “Podrožnik” hökümet binasyna tarap ugrady.
Türkmenistanyň Prezidentiniň hormatyna Sloweniýanyň Hökümetiniň Başlygy Miro Serar günortanlyk nahar berdi, onuň barşynda şu günki ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň netijeleri we esasy ugurlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek mümkinçiliklerini hasaba almak bilen, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm meseleleri boýunça gyzyklanma bildirilip pikir alyşmalar boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Miro Serar hoşlaşanlarynda, türkmen we sloweniýa halklaryna abadançylyk, bagt we üstünlikler arzuw etdiler.
Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow .
***
Şol gün agşam Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hormatyna Sloweniýa Respublikasynyň Pezidenti Borut Pahoryň adyndan “Brdo” köşgünde resmi agşamlyk nahar berildi.
Soňra “Brdo” köşgüniň “Uly hrustal” otagynda resmi agşamlyk nahar berildi, onda iki ýurduň Liderleri söz sözläp, taraplaryň dostluk we özara ynam, deňhukukly syýasy, iri möçberli ykdysady we medeni hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge üýtgewsiz ygrarlydygyny tassykladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz kärdeşi Borut Pahora, Sloweniýa tarapynyň ähli wekillerine Türkmenistanyň wekiliýetiniň adyndan myhmansöýerlik we netijeli işlemek üçin ähli şertleriň döredilendigi üçin çuňňur minnetdarlygyny beýan etdi. şu günki geçirilen türkmen-sloweniýa gepleşiklerine, hyzmatdaşlyk barada gol çekilen möhüm resminamalar toplumyna ýokary baha berip, türkmen Lideri onuň söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwerlik gatnaşyklaryny mundan beýläk-de okgunly ösdürmek, ikitaraplaýyn görnüşde hem, iri halkara guramalarynyň çäklerinde hem gatnaşyklary giňeltmek ýolunda möhüm ädim bolup durýandygyny belledi.
Türkmenistanyň Baştutany duşuşyklaryň jemlerini jemlemek bilen, biziň ýurdumyz Sloweniýa umumyýewropa howpsuzlygy babatynda, Ýewropa bilen Merkezi Aziýa sebitiniň ýakyn hyzmatdaşlyk etmeginiň işjeň tarapdary hökmünde möhüm hyzmatdaş hasaplaýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, biz energetika we ulag u


c: text/html

text:
Pakistan geçen ýylda “Talybanyň” mekdebe hüjüm edip, 151 adamyň, esasan çagalaryň ölümine getiren hüjüme gatnaşandygy üçin dört adamy asdy.
2-nji dekabrda irden amala aşyrylan jeza geçen ýylyň 16-njy dekabrynda “Talybanyň” söweşijileriniň Peşawarda harby mekdebe eden hüjümi bilen bagly ilkinji çäredir.
Bu hüjüm Pakistanda gahar-gazap döredip, hökümetiň ekstremizme garşy çärelerini güýçlendirdi, şol sanda alty ýyllap dowam eden gadagançylykdan soň ölüm jezasynyň dikeldilmegine getirdi.
Howpsuzlyk çeşmeleri dört adamyň Kohat şäheriniň merkezi türmesinde jezalandyrylandygyny habar berdiler.
Harby mekdebe edilen hüjümde wepat bolanlaryň garyndaşlarynyň adamlaryň asylmagy baradaky habary kanagatlanma bilen kabul edendikleri habar berilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý şu ýylyň ahyrynda halkara güýçleri ýurdy terk eden soň, Owganystanyň hem Yragyň düşen bulam-bujarlygyna düşmeginiň ahmaldygy baradaky aýdylanlary ret etdi.
Yrakda bolýan ýagdaýlaryň Owganystanda hem bolup-bolmazlygy barada “BBC” korporasiýasynyň Kabulda beren soragyna Karzaý: “Hiç wagt asla beýle zat bolmaz” diýip, jogap berdi.
18-nji iýunda ýaýradylan interwýuda Owganystanyň wezipesi tamamlanyp barýan prezidenti “Al-Kaýda” hereketiniň indi Owganystanda hereket etmeýändigini belledi.
2011-nji ýylyň dekabr aýynda Birleşen Ştatlaryň soňky goşuny Yragy terk edensoň, ýurtda “Al-Kaýda” hereketine degişli toparlaryň söweşijileri ýaşaýjylarynyň aglabasy sünni araplardan ybarat ýurduň demirgazygynyň kontrollygyny ele saldylar we şondan soň, olar Bagdada tarap süýşüp başladylar.
Karzaýyň prezidentlik wezipesi awgust aýynda tamamlanar. 2001-nji ýylda Birleşen Ştatlaryň liderligindäki goşun Owganystanda “Talyban” režimini häkimiýetden agdarandan soň, Karzaý döwlet başyna geçipdi.


text:
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň häzirki ýolbaşçysy Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýew Türkmenistana barýar.
Saudabaýew 23-24 iýunda Aşgabatda bolup, ol bu saparynyň dowamynda prezident G.Berdimuhammedow, daşary işler ministri Raşit Meredow we parlamentiň başlygy Akja Nurberdiýewa bilen duşuşar.
Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ilýas Omarow Saudabaýewiň Türkmenistana etjek sapary barada Azatlyk Radiosyna şeýle maglumat berdi: “Programma häzir tassyklanýar we oňa üýtgetmeleriň girizilmegi ähtimal. Häzirlikçe programmada graždan aktiwistleri bilen duşuşyklar göz öňünde tutulmaýar. Emma bu edil häzirki pursatdaky maglumat, saparyň gün tertibine üýtgetmeleriň girizilmegi adaty bir ýagdaý”.
Türkmenistana saparynyň çäginde, 24-nji iýunda, ÝHHG-niň baştutany Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýew Merkezi Aziýa we Hazar regionynda ýaragsyzlanmak meseleleri boýunça halkara konferensiýasyna hem gatnaşar.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif oppozisiýanyň talaplaryna boýun boldy, ýagny ýurduň baş sudýasyndan garaşsyz komissiýa düzüp, özüniň we maşgalasynyň daşary ýurtlardaky bank hasaplary bilen ilteşigini derňemegini sorady.
Şarif 22-nji aprelde halk eden ýüzlenmesinde bu komissiýanyň gelen netijelerini kabul etjekdigini we çagyryş edilen halatynda iş başyndan çekiljekdigini aýtdy.
Garaşsyz komissiýa Şarifiň maşgalasynyň daşary ýurtlarda bar diýilýän, golaýda syzyp çykan dokumentlerden belli bolan emläkleri baradaky meseläni derňär.
Panamanyň kanunçylyk firmasy bolan «Mossak Fonseka we kompaniýanyň» syzdyran dokumentleriniň arasynda Şarifiň iki oglunyň we gyzy Marýamyň hem atlary geçýär.
"Eger-de meniň we maşgalamyň garşysyna aýdylýan zatlar subut edilse, men derhal işden çekilerini» diýip, ol aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili öz partiýasynyň ýokary derejeli resmilerinden birnäçesiniň tussag edilmegini syýasy matlaba esaslanýan tussag edişlik hökmünde häsiýetlendirip, muny ýazgardy.
Saakaşwili ýurduň ozalky premýer-ministri Iwane Merabişwiliniň sişenbe güni korrupsiýada aýyplanyp, tussag edilmegini Ukrainanyň ozalky premýer-ministriniň tussag edilmegi bilen deňeşdirdi.
“Siz bilýäňizmi, Ukrainada ozalky premýer-ministr has çynlakaý aýyplamalar esasynda tussag edildi. Şondan bäri Ukraina nähili ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär? Onuň Ýewropa Bileleşigi bilen integrasiýa prosesi doňup galdy” diýip, prezident Saakaşwili öz syýasy opponentlerine duýduryş berdi.
Sişenbe güni Gürjüstanyň polisiýasy ýurduň ozalky premýer-ministri Iwane Merabişwilini we ozalky saglyk ministri, häzirki wagt Kaketi regionyna gubernatorlyk edýän Zurab Çiaberaşwilini korrupsiýada aýyplap tussag etdi.


text:
SALAM, GADYRLY OKYJYMYZ!
"Suw-ýaşaýşyň gözbaşy" diýilşi ýaly, biziň durmuşymyzy suwsyz göz öňüne getirme asla mümkin hem däldir. Teşneligi gandyryjy suw diňe bir ýaşaýşa ylham beriji, kuwwatlylyk çeşmesi bolman, eýsem ol adamynyň hojalygynda hem peýdaly, örän gerekli tebigy resurs bolup durýandyr. Suwy giňden ulanmak bilen birlikde, ondan peýdalanyş we saklanyş düzgünleri dogry berjaý edilmedik ýagdaýynda, saglyk babatda çynlakaý meseleleriň ýüze çykjakdygy ikiuçsyzdyr. Şol sebäpden hem, biz suwuň ulanylşy bilen bagly durmuş ýagdaýlaryna syn edip, saglyga zyýan ýetirilmeginiň öňüni almaga kömek edip biljek peýdaly çäreler babatda söz açýan kitapçany, Siziň dykgatyňyza hödürlemegi makul bildik.
Sen kitapçany saýtyň sahypasyndan indirip, ony islendik printerde çap edip bilersiň. Biz şu kitapçany okanyňdan soň, ony öz dost-ýarlaryňa, garyndaşlaryňa, tanyşlaryňa ýetirersiň diýip umyt baglaýarys. Il saglygyna öz goşandyňy goşup bilýändigiňi unutma! Eger şu kitapçany ýaýratmak babatda haýsydyr bir pikirleriň bar bolsa, olary biziň bilen paýlaş. Biz Seniň bilen hyzmatdaşlyk etmäge elmydama taýýar!
Saýtyň işgärler topary.
KITAPÇANY AÇMAK ÜÇIN ÇEP TARAPDAKY SURATA BASYŇ!!!
(KITAPÇA PDF FORMATYNDA ≈2.2 MB)
Teswirlemeler
Bize näme bolsada,arzuw edip,kesellemez ýaly şu kitapdaky maslahatlary ýerine ýetiräýmek galýar. Şol-a öz elimizden gelýär. Häzir-ä başga alaç ýok.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ukrainanyň howpsuzlyk gullugy aglaba köplügi rus dilli ilat bolan gündogar regionda häkimiýeti agdarmagy planlaşdyrmakda güman edilýän 15 adamy tussag edendigini aýdýar.
Howpsuzlyk gullugy şenbe güni bu toparyň 10-njy aprelde Luhansk regionynda häkimiýeti ýaragly ele geçirmegi planlaşdyrandygyny aýtdy.
Howpsuzlyk operasiýasy mahalynda köp möçberde ýaragyň ele salnandygy aýdylýar.
Şu hepdäniň başynda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy 25 sany ukrainalyny Orsýete hüjüm etmegi planlaşdyrmak gümany bilen tussag edipdi.
Şu arada Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Orsýeti tebigy gazyň bahasyny aşa galdyrandygy üçin suda berjegini aýtdy.
Orsýet geçen hepde Ukraina satýan gazynyň bahasyny iki gezek gymmatlatdy.


text:
Türkmenistanyň Balkan welaýat drama teatrynda aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň inisiatiwasy bilen ýakynda täze kitaphana döredilýär. Ýazyjy Bugaýewiň sowgat beren 3 müň çemesi kitaby, şeýle-de beýleki ýazyjydyr, döredijilik işgärleriniň sowgat berjek kitaplary netijesinde gürrüňi gidýän kitaphanada jemi 6 müň çemesi kitabyň boljakdygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy täze döredilýän bu kitaphana, onuň döredilmeginiň maksady bilen gyzyklanyp, ý bu pikiri oýlap tapan we öňe süren ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkmenistanyň prezidenti 26-njy martda, gijäniň ýarynda «garaşylmadyk ýerden» ýurt goşunynyň söweş taýýarlygyny barlamagy buýurdy.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti, ýurduň Ýaragly güýçleriniň belent serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow gije ýarymdan agan wagtlary Türkmenistanyň goranmak ministri, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ýaýlym Berdiýew bilen wideoşekilli göni aragatnaşyga çykdy.
Prezident ýurduň ýaragly güýçleriniň şahsy düzüminiň harby-hünär ussatlyklaryny hasam ýokarlandyrmak, milli goşunyň söweşjeň taýýarlygyny gözden geçirmek maksady bilen, goranmak ministrine degişli tabşyryklary berdi diýip, habarda bellenilýär.
Ýurduň harby ýolbaşçylarynyň öňünde görkezme-söweş atyşykly taktiki tälim beriş türgenleşigini geçirmek wezipesi goýuldy.
Döwlet baştutanynyň tabşyrygyna laýyklykda, ýurduň ýaragly güýçleriniň we beýleki goşunlarynyň harby bölümleri söweşjeň taýýarlyk ýagdaýyna getirilip, tälim beriş türgenleşigine badalga berlendigi habar berilýär.


text:
Orsýetiň Ural regionynyň milisiýasy Tatýana Domraçewanyň aýtmagyna görä, ol wideo çykyşynda başlyklaryny korrupsiýada aýyplap, prezident Dmitriý Medwedewe ýüzlenenden soň wezipesinden boşadyldy.
Maýor Tatýana Domraçewa 10 minutlyk wideo çykyşynda Swerdlowsk regionynyň milisiýa bölüminiň ýolbaşçylaryny müňlerçe jenaýat işlerini galplaşdyrmakda aýyplady.
T.Domraçewa özüniň işe gelmänlikde aýyplanyp, wezipesinden boşadylandygyny Frans Press agentligine habar berdi. Ol göreşini sudda dowam etdirjekdigini hem sözüne goşdy.
Geçen aýlarda birnäçe milisioner şeýle çykyşlary edip, milisiýadaky problemalara ünsi çekipdiler.


text:
Belarusyň ozalky prezidentlige kandidaty Andreý Sannikau tussaglykdan boşadyldy.
Daşary işler ministriniň ozalky orunbasary Sannikau 2010-njy ýylyň dekabrynda geçirilen dawaly prezident saýlawlarynda prezident Aleksandr Lukaşenka bilen bäsleşipdi. Şol saýlawlarda Aleksandr Lukaşenka sesleriň 80 prosentinden gowragy bilen üstün çykypdy.
2010-njy ýylyň 19-njy dekabryndaky saýlawlardan soň geçirilen demonstrasiýany polisiýa gazaply basyp ýatyrdy we şonda Sannikau beýleki garşydaş kandidatlaryň köpüsi bilen bilelikde tussag edildi.
Sannikau şenbe güni Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugyna şeýle diýdi:
“Ilki bilen, maňa berk goldaw beren adamlara sag bolsun aýdýan. Dogrudan hem, maňa güýçli goldaw berildi. Men ony fiziki hem duýdum. Halkyň raýdaşlygy goldaw bilen bir hatarda, meni halas hem etdi”.
Sannikaunyň azat edilmeginiň yzy bilen ýene bir dissident, Dzmitriý Bandarenka hem tussaglykdan boşadyldy. Sannikaunyň prezident kampaniýasynda işlan Bandarenka 2011-nji ýylyň aprelinde Aleksandr Lukaşenkanyň prezident wezipesine täzeden saýlanmagyna garşy Minskide geçirilen demonstrasiýa gatnaşygy bolanlykda aýyplanyp tussag edilipdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň meşhur we abraýly gazetiniň ýazmagyna görä, Waşington Siriýanyň oppozisiýasyny gizlinlikde maliýeleşdiripdir.
“Washington Post” gazetinde ýazylmagyna görä, Amerikanyň Döwlet departamenti 2006-njy ýyldan bäri Siriýanyň oppozisiýasynyň işleri üçin 6 million dollar töweregi pul beripdir. Bu pullaryň aglabasy düýbi Londonda ýerleşýän “Barada TV” satellit telekanalyny ýöretmek üçin goýberilipdir.
“Barada TV” telekanaly 2009-njy ýylyň aprelinden başlap, gepleşikleri efire berip başlady. Häzir Siriýada ýüze çykan köpçülikleýin protestleri beýan etmek üçin telekanal özüniň işleriniň göwrümini giňeltdi.
“WikiLeaks” internet saýtynyň ýaýradan diplomatik ýazgylaryna salgylanyp, “Washington Post” gazetiniň ýazmagyna görä, Siriýanyň oppozisiýasyna ilkinji maliýe kömegi Jorj Buşuň prezidentlik eden döwründe, has takygy 2005-nji ýylda, Waşington Damask bilen özara gatnaşyklary doňduransoň, edilipdir.
Prezident Barak Obamanyň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen gatnaşyklary gowulandyrandygyna garamzdan, bu döwürde-de Siriýanyň oppozisiýasyna pul kömeginiň berlendigi aýdylýar.
Gazetiň çap eden maglumatyna laýyklykda, häzirki döwürde Birleşen Ştatlaryň Siriýanyň oppozision toparlaryna maliýe kömegini edip-etmeýänligi nämälim bolup galýar. Şeýle-de “Washington Post” gazeti syzan diplomatik ýazgylaryň takyklygy ýa-da “Barada TV” telekanalynyň maliýeleşdirilmegi barada Döwlet departamentiniň kommentariý bermekden saklanandygy aýdylýar.
“Geň galdyryjy däl”
Şweýsariýada ýaşaýan Siriýanyň oppozisiýa blogçysy Halyl Habaşyň aýtmagyna görä, bu berlen pullaryň häzirki gozgalaňlar bilen hiç hili ilteşigi ýok: “Birleşen Ştatlaryň belli topara, “Musulman doganlara” golaý “Barada TV” telekanalyna hemaýat berýändigi geň galdyryjy däl. 2006-njy ýyldan bäri 6 million töweregi dollar berildi, bu pullaryň aglabasy hem şol ilkinji ýylda berlipdi”.
Soňra Habaş şeýle diýýär: “6 million dollar Siriýadaky ýaly režimi agdarmak üçin ýeterlik möçberdäki pul däl. Şeýle-de olar belli bir topara hemaýat berdiler, bu topar hatda Siriýanyň içinde-de däl. Onuň ýurduň içine ýetirip biljek täsiri hem ýok. Biziň Siriýada şaýat bolýan protestlerimiz “Musulman doganlary” bilen ilteşiginiň ýokdugyny görkezýär”.
“Washington Post” gazetiniň çap eden bu maglumaty Siriýadaky täze çaknyşyklaryň dowam edýän wagtyna gabat geldi.


text:
Aşgabat, 17.02.2015. “Türkmenportal”.
16-njy fewralda Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda ýol bitumyny öndürjek täze tehnologik desga ulanylmaga berildi. Bu desgany gurmak boýunça taslamany “Westport Trading Europe Limited” (ABª) kompaniýasy amala aşyrdy.Toplum 1,5 gektar meýdanda göwnejaý ýerleşdirildi we döwrebap enjamlar bilen üpjün edildi.
Taslama boýunça önümçiligiň kuwwatlylygy ýylda 118 müň tonna mazudy gaýtadan işlemek üçin niýetlenendir, şondan her ýylda ýokary hilli nebit-ýol bitumynyň 37,2 müň tonnasy işlenip çykarylar.
Ol Türkmenistanda nebit çig malynyň wisbrekingine degişli amala esaslanýan ilkinji desgadyr, bu desga agyr nebit galyndylaryny, hakykatyna garanyňda, nebit gaýtadan işlenenden soňra artýan galyndylary gaýtadan işlemäge hem-de şondan nebit önümleriniň esasy görnüşlerini öndürmek üçin zerur bolan komponentleri almaga mümkinçilik berýär.
Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň tehnologik ulgamyna wisbrekingiň goşulmagy bu ýerde işlenip çykarylýan bitumyň möçberlerini artdyrmak bilen çäklenmän, nebitiň has çuňňur görnüşde gaýtadan işlenmegine we degişlilikde ýurdumyzyň uglewodorod serişdelerinden peýdalanmagyň netijeliliginiň artdyrylmagyna mümkinçilik berer.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýerli telekeçileri gurluşyk işleri bilen has aktiw meşgullanmaga çagyrdy.
“Bu türkmen telekeçiliginiň geljegi uly bolan ugurlarynyň biri” diýip, prezident penşenbe güni Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň Aşgabatda açylan sergisine gatnaşyjylara ýüzlenmesinde aýtdy.
Prezident türkmen telekeçilerine ýurtdaky iri gurluşyklara gatnaşmagy teklip etdi we munuň gurluşyk materiýallaryny öndürýän kiçi önümçilige ýol açjakdygyny belledi.
Penşenbe güni Aşgabatda açylan sergide azyk senagatynda we hyzmat ediş boýunça işleýän 130 çemesi hususy kärhana öz önümlerini görkezýär.
Sergi Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň döredilmeginiň üç ýyllygyna bagyşlanyp gurnaldy.


text:
“VKontakte”
Geçen hepde “VKontakte” sosial ulgamynda başlangyç synp okuwçysynyň tans edýändigini görkezýän wideoýazgy sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir.
Bu wideo “BIZ Group Türkmenistan” topary tarapyndan 16-njy dekabrda paýlaşylypdyr. Ol jemi 318 sapar halanypdyr we 86 sapar hem gaýtadan paýlaşylypdyr. Şeýle-de bu wideoýazga jemi 30 teswir gelip gowşupdyr.
Wideoda başlangyç klasda okaýan oglanjygyň üýtgeşik şekilde tans edýändigi görünýär. Oglanjygyň tansyny halap, Leýli Ataýewa, Kemal Mämmedow, Arslan Rahmanow ýaly agzalar teswir galdyrypdyrlar.
Twitter
Twitter sosial ulgamynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 18 ýyllygy mynasybetli ýazylan tweetler göze ilýär. Bu sosial ulgamyň Azadik, Mährijemal atly agzalary, ”Emekdep”, ”Türkmençe Ýaz” ýaly toparlary Bitaraplyk baýramçylygyny gutlap, tweet paýlaşypdyrlar.
Ondan başga-da, ”Emekdep” toparynyň meşhurlygy hem barha artýar. Olaryň arasynda “#Mugallymlar, Okuwçylaryňyzda her bir meseläni sowukganly, pähim-paýhasly çözmek häsiýetlerini terbiýeläň” diýen tweeti, şeýle-de “Eger durmuşda bir lukman ýalňyşlyk etse, bir adamyň durmuşyna zyýan ýetirip biler, emma mugallym tutuş jemgyýetiň aňyna täsir edip biler” diýen tweetler bar.
“Ertir.com”
“Ertir.com-da” Mähriban Jumaýewanyň “Günümiziñ möhüm meselesi: Ahlak” atly temasy sosial ulgamyň okyjylarynyň arasynda uly gyzyklanma döreden temalaryň biri.
15-nji dekabrda gozgalan bu tema 17-nji dekabra çenli jemi 827 sapar okalypdyr we oňa 75 teswir gelip gowşupdyr. Şeýle-de bu tema 47 sapar hem halanypdyr.
Bu mowzukda temany ýazan agzanyň mekdep döwri obadan şähere göçüp gaýdyşy suratlandyrylýar. Şeýle-de temada şäher mekdebi bilen oba mekdebiniň arasyndaky tapawut, şäherli we obaly gyzlaryň terbiýesindäki, özüni alyp barşyndaky aýratynlyklar beýän edilýär.
Bu tema teswir galdyran Ýomutjan atly agza şeýle sorag beripdir: “Ohooo! Bular, çyndanam, seniň başdan geçirenleriňmi?”
Begmyratkaka atly beýleki bir agza bolsa: “Ýaş gyzlar ýalňyşaýýarlar-da. Gynanýan. Dogrudanam, biz oglanlar ''zaýalaýas'' köp gyzy. Gyz diýeniňem ynanjaňrak, gowşagrak bolansoň, aldanýar-da. Aý, ýöne haýsynyñ ýüzüni ýuwjagyňam biler ýaly däl. Gyzam özüne bek bolmaly” diýip, gozgalan mesele boýunça öz pikirini gysgaça, ýöne düşnükli aýan edipdir.
Deň-duşlar, eger siz hem bu temany okap, öz teswirleriňizi, garaýyşlaryňyzy galdyrmak isleseňiz, onda “Ertir.com-da” bu tema boýunça pikir alşyk heniz hem dowam edýär.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti hemra aragatnaşyk hyzmatlaryny ýola goýmak maksady bilen, “Türkmen hemrasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek barada Karara gol çekdi. Onuň esaslandyryjylary hökmünde Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine — esaslyk maýadaky paýy 99 göterim, ministrligiň “Türkmentelekom” döwlet elektrik aragatnaşyk kompaniýasyna — esaslyk maýadaky paýy 0,5 göterim möçberde paýly gatnaşmaga ygtyýar berildi.
Resminama laýyklykda Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine “Türkmen hemrasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň bellenen tertipde döwlet tarapyndan bellige alynmagyny üpjün etmek tabşyryldy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
“Galkanyň” nobatdaky ýeňişi
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanan hokkeý boýunça ýaryş “Galkan” toparynyň ýeňşi bilen tamamlandy. Şenbe güni Aşgabadyň Gyşky oýunlar sport toplumynyň buzly meýdançasynda ýurdumyzyň çempiony aýgytlaýjy duşuşykda “Nesil” toparyny 8:5 hasabynda utdy.
Ýaryşlarda bu toparlardan başga-da, sportuň bu görnüşiniň janköýerlerine eýýäm belli bolan “Oguzhan”, “Watançy”, “Bürgüt”, “Şir”, “Alp Arslan” we “Merdana” toparlary çykyş etdiler. Olar iki toparça bölünip, toparçada birinji we ikinji orunlary alanlar ýarym final oýunlarynda medallar üçin bäsleşikleri dowam etdiler.
Ozal geçirilen ähli milli derejedäki ýaryşlarda ýurdumyzyň diňe üç topary - “Galkan”, “Şir” we “Oguzhan” medallar ugrunda esasy dalaşgärler hasap edilýärdi. Emma bu gezekki ýaryşlar “Nesil” toparyny hem öňdäkileriň hataryna goşdy, ýurdumyzyň güýçli hokkeý topary “Oguzhany” ýarym finalda 10:2 hasabynda utup, ilkinji gezek altyn medal ugrunda bäsleşmäge mümkinçilik aldy.
Aýgytlaýjy duşuşygyň öň ýanynda figuralaýyn typmak boýunça ýaşajyk türkmen türgenleriň görkezme çykyşlary boldy. Duşuşygyň ilkinji pursatlarynda “Galkan” topary hüjüme geçip başlady. Netijede, oýnuň birinji bölegi 6:1 hasabynda Türkmenistanyň çempionynyň peýdasyna tamamlandy. Bu ýagdaý “Nesiliň” tälimçileri Sylap Babaýewi we Oleg Puntýuny arakesme wagtynda oýna üýtgetmeler girizmäge mejbur etdi.
Duşuşygyň dowamy şol üýtgetmeleriň “Nesile” oňyn täsir edendigini görkezdi: ikinji 20 minutlykda hokkeýçileriň tälimçileriň görkezmelerini birkemsiz ýerine ýetirip, goragda ygtybarly oýnamak bilen birwagtda garşylyklaýyn hüjüme geçmekleri netijesinde bäsdeşleriň derwezesine 2 hokkeý topy geçirildi. Üçünji döwürde hem “Nesil” artykmaçlygyny saklady. 48-nji minutda talyplar ýene bir gezek tapawutlanyp, hasaby 6:4-e ýetirdiler.
Üstünlige ruhlanan “Nesil” topary ýene hüjüme geçmek bilen, öz derwezesini goramagy gowşatdylar. “Galkan” topary mundan peýdalanyp, bäş minudyň dowamynda iki hokkeý topuny geçirip, öz hasabyny artdyrdylar. Oýnuň galan wagtynda “Nesil” diňe bir gezek tapawutlanmagy başardy. Netijede, duşuşyk 8:5 hasabynda Baýram Allaýarowyň tälim berýän toparynyň peýdasyna tamamlandy we olar özleriniň häzirki wagtda ýurdumyzda iň güýçli topar bolup durýandyklaryny subut etdiler.
Bürünç medal ugrunda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky geçen ýylky halkara ýaryşynda finala çykan “Şir” we “Oguzhan” toparlarynyň duşuşygy hem çekeleşikli boldy. Bu oýun üç sagada golaý dowam edip, ýaryşlaryň iň uzaga çeken duşuşygy boldy.
Oýnuň iň soňky pursadyna çenli ýeňiji mälim bolmady. “Şir” topary öňde barsa-da, onuň artykmaçlygy diňe ýeke-täk hokkeý topuna deňdi. “Oguzhan” topary yzygiderli hüjüme geçip başlady. Olara oýnuň netijesini deňlemek üçin mümkinçilikler hem boldy, sebäbi üç sagada çeken oýnuň dowamynda “Şiriň” goragçylary ýadapdylar. Emma duşuşygyň tamamlanmagyna 20 sekunt galanda “Şir” topary tapawutlandy we hasap 6:4 bolup, “Şir” toparynyň oýunçylary bürünç medala mynasyp boldular.
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanyp geçirilen hokkeý boýunça nobatdaky ýaryş biziň hakydamyzda nähili galarka?
Şu gezekki ýaryşlaryň barşynda hokkeýçiler jemi 200 gezek hokkeý topuny geçirdiler. Bu örän ýokary netijedir. Olaryň 13-si “Galkanyň” hüjümçisi Ahmet Gurbanowa degişlidir, ol ýaryşda iň köp hokkeý topuny geçiren oýunçy boldy.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti we Sportuň gyşky görnüşleri boýunça milli merkezi guramaçylar hökmünde ýörite baýraklary bellediler. Ýaryşda ýeňiji bolan toparyň oýunçusy Aman Aganyýazow iň gowy hüjümçi, “Şir” toparynyň wekili Saparmyrat Akmyradow şu ýaryşlaryň iň gowy oýunçusy, “Nesil” toparynyň hokkeýçileri Bahadur Bazarow we Bekşat Baýramow iň ygtybarly derwezeçi we goragçy diýlip yglan edildi.
Habarlar #Hokkeý
- Soňky habarlar
Türkmen hokkeýçileri gyşky Aziada taýýarlanýarlar03 Ýanwar, 2017 (10:24)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda geçirilýän ýaryşlaryň sany artdy17 Noýabr, 2016 (00:29)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzyň çempionatynda “Şir” toparynyň hokkeýçileri öňde barýarlar27 Mart, 2016 (05:01)
- Soňky habarlar
Boks we hokkeý boýunça bäsleşikler17 Ýanwar, 2016 (23:41)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasyebtli hokkeý ýaryşy10 Maý, 2015 (23:06)
- Soňky habarlar
“Galkanyň” nobatdaky ýeňişi15 Fewral, 2015 (23:00)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Halkara ýaryşlarynyň öňüsyrasynda31 Oktýabr, 2014 (19:16)
- Soňky habarlar
“Galkan” hokkeý boýunça IIM-niň Kubogynyň eýesi01 Iýun, 2014 (20:28)
- Soňky habarlar
Sportuň baýdagy astynda09 Aprel, 2014 (19:25)
- Soňky habarlar
Öňe! “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” diýen şygar bilen täze belentliklere tarap!31 Mart, 2014 (22:17)
- Soňky habarlar
Türkmen toparlary ýaryşyň baş baýragy ugrunda çykyş ederler16 Fewral, 2014 (22:35)
- Soňky habarlar
Ýarym finalçylar belli boldy14 Fewral, 2014 (22:36)
- Soňky habarlar
Türkmen toparlarynyň üçüsi hem ýarym finala çykdy12 Fewral, 2014 (22:37)
- Soňky habarlar
Türkmen “şirleri” möhletinden öň ýarym finala çykdy11 Fewral, 2014 (22:40)
- Soňky habarlar
Türkmen hokkeýçileri ýeňlişsiz gelýär10 Fewral, 2014 (22:41)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda ýaryş badalga aldy09 Fewral, 2014 (22:41)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça halkara ýaryşyny garşylap04 Fewral, 2014 (22:43)
- Soňky habarlar
“Galkan” topary –hokkeý boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempiony19 Ýanwar, 2014 (22:44)
- Soňky habarlar
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň çempionaty: tamamlanmagynyň öňüsyrasynda15 Ýanwar, 2014 (22:45)


text:
ŞANLY GARAŞSYZLYGYMYZYŇ XXIII ÝYLLYK TOÝY BILEN!
Sizi Watanymyzyň şanly Garaşsyzlygynyň 23 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden mähirli gutlaýarys!
Goý, bu ajaýyp baýram eziz Watanymyza, her bir maşgala ojagyna egsilmez bereket, bagt hem-de abadançylyk getirsin, milletimiziň jebisligini we agzybirligini has-da berkitsin!
Size berk jan saglygyny, ruhybelentligi, türkmen halkynyň röwşen geljegine gönükdirilen belent maksatlaryny durmuşa geçirmekde alyp barýan işleriňizde Size uly üstünlikler arzuw edýäris!
"TURKMENPORTAL" redaksiýasy
Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nýu Ýorka saparynyň netijelerine Türkmenistanda “taryhy böwsüş” hökmünde baha berildi.
TDH gullugy saparyň Türkmenistany “dünýä ösüşiniň ýokary derejelerine çykaranlygyny we şol derejeleriň parahatçylyga hem halkara jemgyýetçiligi bilen hyzmatdaşlyga tarap düýpden täze maksatlardan ugur alýanlygyny” belledi.
Maglumata görä, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji sessiýasynda eden çykyşynda Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň dünýä bilen hyzmatdaşlyga taýýarlyk bildirmekden daşgary şeýle hyzmatdaşlykda parahatçylykly inisiatiwalary öňe sürmäge we olaryň durmuşa geçirilmegine itergi bermäge taýýardygyny hem aýtdy.
Ýangyç-energiýa hyzmatdaşlygy
Ýangyç-energiýa serişdeleriniň önümçiligine we eksportyna, şeýle-de daşary ýurt maýa goýumlaryna degişli temalar Türkmenistanyň prezidentiniň Nýu Ýorkda geçiren ikitaraplaýyn gepleşikleriniň üns merkezinde boldy.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton bilen duşuşykda taraplar amerikan kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen işleşmegine, esasanam energiýa proýektlerine gatnaşmagyny maslahat etdiler.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar boýunça baş wekili Hawýer Solana bilen gepleşiklerinde taraplar doly derejede özara gatnaşyk alyp barmaga gyzyklanma bildirip, 2008-nji ýylda birek-birege düşünişmek we energiýa boýunça hyzmatdaşlyk barada gol çekilen Memorandumyň ähmiýetini nygtadylar.
Şertleriň döredilmegi
Käbir synçylar Türkmenistanyň prezidentiniň Nýu Ýorka saparynyň dowamynda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça eden beýannamalarynyň durmuşa geçirilmegi üçin ýurtda şert döredilmeginiň esasy mesele bolup galýanlygyny belleýärler.
Merkezi Aziýa we Kawkaz Institutynyň “Ýüpek Ýoly” programmasynyň müdiri Swante Kornelliň bellemegine görä, Türkmenistan köpugurly energiýa syýasatyny we halkara gatnaşyklara taýýarlygyny mälim etse-de, ýurtda daşary ýurt kompaniýlarynyň işlemegi üçin şertler agyrlygyna galýar.
“Daşary ýurt kompaniýalarynyň Türkmenistanda işlemegi agyrlygyna galýar. Sebäbi dolandyryjy şertler we biznes şertler reformirlenmedi. Türkmenistanyň esasy problemasy – ol daşary syýasatyny reformirleýän hem bolsa, içerki şertleri örän haýal özgerdýär. Bu daşary ýurt maýa goýujylar üçin amatly biznes şertleriniň döredilmegine-de degişli” diýip, Swante Kornell aýtdy.
Žurnalist Aşyrguly Baýryýew ýurtda bazar ykdysadyýetine mahsus şertleriň zerurdygyny bellemek bilen Türkmenistanda senagatyň döwletiň gözegçiliginde bolmagynyň-da biznesiň öňüne böwet basýanlygyny belledi.
“Türkmenistanda daşary ýurt kompaniýalary we firmalar bilen işleşmek döwlet tarapyndan amala aşyrylýar. Bu ýerde şahsy sektoryň gatnaşygy ýok. Şonuň üçin telekeçiligi ösdürmeli. Orta, kiçi we, belki-de, uly telekeçiligi ýola goýmaly. Bu ýerde senagatyň hususy sektoryny ösdürmeli” diýip, Aşyrguly Baýryýew aýtdy.
G.Berdimuhamedowyň ABŞ-nyň biznes wekilleri bilen Nýu Ýorkda geçiren duşuşyklarynda ol amerikan kompaniýalaryna hyzmatdaşlyk üçin Türkmenistanyň tebigy serişdelerini anyklamak, Hazar deňzindäki ýataklary özleşdirmek, şeýle-de nebiti gaýtadan işleýiş we nebit-gaz pudagy üçin kadrlary taýýarlamak ýaly ugurlary teklip etdi.
Öz nobatynda amerikan kompaniýalary tarapyndan edilen teklipler olaryň Türkmenistanyň nebit-gaz pudagyna degişli inwestision proýektlere aktiw gatnaşmagy bilen bagly boldy.
Meýilli ýangyç kompaniýalary
“Trend.az” Internet neşiriniň maglumatyna görä, “Chevron Texaco” Türkmenistanyň Hazar deňzindäki ýataklarynda özleşdiriş işlerini geçirmäge isleg bildirýän kompaniýalaryň biri. Türkmenistanyň halkara tender-bäsleşligi üçin teklip edýän Hazar deňzindäki 32 lisenziýaly bloguň üstündäki gepleşikler prosesine “Chevron Texaco” bilen bir hatarda ABŞ-nyň “ConocoPhilips”, “Marathon”, “Midland Oil & Gas”, Britaniýanyň “British Petroleum”, Awstriýanyň OMV, Norwegiýanyň “Statoil Hydro”, Fransiýanyň “Total”, Orsýetiň “Lukoýl” we Uzak Gündogardan hem Pars aýlagyndan bernäçe kompaniýalar gatnaşýarlar.
Birleşen Ştatlaryň “Western Geco” kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, Türkmenistanyň Hazar deňzindäki böleginiň baýlyklary 11 milliard tonna nebitden we 5 ýarym trillion kubometr gazdan ybarat diýip, “Trend.az” ýazýar.
Gaz zapaslarynyň mukdary
Türkmenistanyň gaz zapaslary ýurduň halkara energiýa hyzmatdaşlygynyň perspektiwalaryna gezek gelende, bilermenler tarapyndan şübhe bildirilýän meseleleriň biri. Şu ýylyň aýagyna çenli Türkmenistan Hytaýa tarap gurulýan gaz geçirijsini işe girizmekçi.
Hytaýa ýylda 40 milliard kubometr gaz akdyrjak turba bilen bir wagtda Türkmenistanyň Eýrana satýan gazynyň mukdaryny artdyryp, ýylda 14 milliard kubometre ýetirmegine mümkinçilik berýän turbanyň hem gurlup gutarylmagyna garaşylýar.
Türkmenistan Orsýete tarap täze hazar ýaka gaz geçiriji proýektine we Günbatara tarap “Nabukko” proýektine hem garaýar. Nýu Ýorkda ameirkan bizness wekileri bilen geçiren duşuşygynda G.Berdimuhamedow Türkmenistanda ýeterlik gazyň bardygyny aýtdy: “Türkmenistanyň ähli proýektlere gazy ýetermi diýip, ynamsyzlar tarapyndan berilýän sowala men “hawa” diýip, ynamly jogap berip biljek”.
G.Berdimuhamedow Britaniýanyň “Gaffney Cline Associates” kompaniýasynyň geçiren audit barlaglaryna salgylanyp, Günorta Ýolöten-Osman gaz ýatagynyň anyklanan gaz baýlyklarynyň mukdary bilen dünýä möçberinde dördünji orna çykanlygyny aýtdy.
“Açyklyk zerur”
Žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň pikirine görä, ýurduň tebigy baýlyklaryndan bähbitli peýdalanmak üçin açyklyk zerur. “Doly açyk ýurda öwrülmeli. Daşary ýurtlylaryň gelip-gitmegine hiç hili päsgelçilik bolmaly däl. Onsoň kanun taýdan kepil bolmaly. Daşary ýurtlular maýa goýanda, olaryň maýasynyň köýmejegine, maýa goýmunyň bähbitli boljagyna kepil bolmaly. Bir adam oňa kepil bolup bilmeýär. Oňa Türkmenistanyň kanunlary kepil bolmaly” diýip, A.Baýryýew aýtdy.
Merkezi Aziýa we Kawkaz Institutynyň “Ýüpek Ýoly” programmasynyň müdiri Swante Kornellyň pikirine görä, Türmenistanda kadaly inwestision şertleriň bolmagy üçin korrupsiýa, professional taýdan ukypsyzlyk we burokratiýa aradan aýrylmaly. Döwletiň maýa goýujylaryň talaplaryna öz garaýşyny üýtgetmeginiň zerurlygyny hem jenap Kornell belledi.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Demirgazyk Waziristan regionynda Birleşen Ştatlaryň pilotsyz uçarlarynyň howa zarbasy diýlip güman edilýän üç hüjümde söweşiji diýlip şübhelenilýän 14 adam öldürildi.
Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugynyň berýän maglumatynda gürrüňi gidýän howa hüjümleriniň üçüsinde hem, söweşiji diýlip güman edilýänleri alyp barýan ulagyň nyşana alynandygy mälim edilýär. Bu howa zarbalarynyň şu ýylyň dowamynda Birleşen Ştatlaryň harbylary tarapyndan Pakistanda amala aşyrylan ilkinji hüjümlerdigi aýdylýar.
Howa hüjüminde öldürilenleriň daşary ýurtly söweşijilerdigi ýa-da ýerli “Talyban” hereketiniň agzalarydygy barada takyk maglumat ýok.
Gürrüňi edilýän harby operasiýa “Pakistanyň Talyban” hereketi 8-nji iýunda Karaçi aeroportyna amala aşyrylan hüjüme özbek söweşijileriniň gatnaşandygyny tassyklan mahaly bolup geçdi. Şol hüjümde azyndan 37 adam ýogalypdy.


text:
Belarusyň žurnalistleri we oppozisiýa wekilleri ýurduň prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň internete gözegçilik etmek barada şu hepde gol çeken permanyny tankyt edýärler.
Hepdäniň duşenbe güni prezident Lukaşenko ýurtdaky internet prowaýderlerini internetden peýdalanýan adamlar we olaryň ulanýan saýtlary barada hasabat ýöretmeklige hem-de bu barada polisiýa maglumat bermeklige borçlandyryjy permana gol çekdi.
Belarusyň Žurnalistler Assosiasiýasynyň başlygynyň orunbasary Andreý Bastunes prezident Lukaşenkonyň bu soňky permanyny maglumatlaryň üstünden doly kontrollyk etmek diýip häsiýetlendirdi.


text:
Näme üçin türkmen metbugatynda, Eýrandaky prezidentlik saýlawlardan soň, ýurduň oppozisiýasynyň geçirýän protestleri barada maglumat berilmeýär diýen sowala, jurnalistleriň hak-hukuklaryny goraýan “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Ýewropa we post-Sowet döwletleri boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Elza Widal, bu ýagdaýda türkmen metbugaty beýleki ýapyk ýurtlaryň metbugaty ýaly özüni alyp barýar diýip jogap berdi. “Olar, Eýrandaky ýagadaýyň türkmen halkyna hem görelde bolup biljeginden howatyrlanyp, ýagny repressiw rejimlere garşy nädip protest etmeli diýen mesele boýunça sapak bolar öýdüp, göňşy ýurtda geçirilýan protestler hakda maglumat bermeýän bolmaklary mümkin.”
Türkmen metbugaty beýleki ýapyk ýurtlaryň metbugaty ýaly özüni alyp barýar.
Bu mesele bilen gyzyklanyp, biz Türkmenistanyň “Altyn Asyr” telewideniýesiniň redaksiýasyna hem jan etdik, emma bu soraga jogap berip bilmejekdiklerini bize aýtdylar.
Şol bir wagtyň özunde, dünýäde bolup geçýän wakalar hakda maglumat berýan amerikan, ors telekanallaryna tomaşa edip, başga dillerde şol ýagdaýlar barada maglumat almak mümkin diýip türkmenistanly ýaşaýjylar aýdýarlar. Ýazyjy, garaşsyz žurnalist Akmuhammet Welisapar, Nyýazowyň dowründe girizilen gadagançylygy türkmen häkimiýetleriniň ýatyrmak islemeýändiklerini, bir gezek şol gadagançylyk ýatyrylsa, adamlaryň özlerini has erkin duýup başlajakdyklaryny aýtýar. Öňe gidişlik barmy?
Soňky döwür, türkmen metbugatynda belli bir öňegidişlikler duýulýarmy diýen sowalymyza, “Serhetsiz reporterlar” guramasynyň Ýewropa we post-Sowet döwletleri boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Elza Widal, Gurbanguly Berdimuhamedow ýurda ýolbaşçylyk edip başlanynda, Internet kafeler açylyp, metbugat azatlygyna ýol beriler diýen umytlaryň peýda bolandygyny, emma şu çaka çenli hiçbir göze ilýän öňe gidişlikleri görmändiklerini Azatlyk radiosyna gürrüň berdi. Şeýle hem ol, türkmen häkimiýetlerine ýollan hatlaryna jogap gelmändigini aýdyp, Elza Widal, öz guramalary bilen türkmen häkimiýetleriniň arasynda gepleşikleriň ýokdugyny aýtdy.
Ynsan hukuklary boýunça Türkmen Helsinki Fondynyň ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa, metbugat azatlygy meselesinde käbir öňegidişligiň bolandygyny, ýagny dürli keseller, meselem doňuz dümewi barada öň berilmedik maglumatlaryň, türkmen mediasynda peýda bolandygny öňe sürýär.Internet bar ýöne erkin däl
Türkmenistanda internet hyzmatlarynyň has elýeterli bolmagy, halkyň, esasan hem ýaş nesliň daşarky dünýä bilen aragatnaşygyny ýeňilleşdirip, dünýäde bolup geçýän wakalar, syýasy we jemgyýetçilik meseleleri boýunça çap edilýän materiallar bilen tanyşmaklaryna pursat döretdi. Emma, Ýazyjy Akmuhammet Welisapar, ýurtda Internete gözegçiligiň hem artandygyny aýdyp, özuniň Internet sahypasynyň Türkmenistanda petiklenendigini belläp geçdi.
Eýranda önüp-ösen, soňra Türkmenistanda uzak wagtlap ýaşan, häzir bolsa Kanadadan baş pena alan Muhammet Deweji, Eýrandaky ýagadaýlar barada türkmen metbugatynda hiç hilli maglumatyň berilmezligi, iki goňşy ýurduň gatnaşyklaryna hem täsir edip biler diýip pikir edýär.


text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanda ençeme täze ýollaryň gurluşygy amala aşyrylýar, käbirleri gaýtadan abatlanýar. Şol bir wagtda ýurduň käbir sebitlerinde ýollaryň heniz hem ýaramazlygyna galýandygy habar berilýär.
Mary welaýatynyň Baýramaly şäheriniň ýaşaýjysy öz ýaşaýan sebitinde ýollaryň ýaramazdygyny, awtoulaglaryň kynlyk bilen ýöreýändigini, gyşda ýollaryň batga-çomga bolýandygyny aýdýar.
Ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Maliniň paýtagty Bamakoda ýaragly adamlar daşary ýurtlylaryň barýan myhmanhanasyna hüjüm etdiler.
20-nji noýabrda 190 otagly “Radisoon Blu” myhmanhanasynyň daşynda ok ýaragynyň sesi eşidildi.
Iki adamyň 140 myhmany we 30 işgäri “gulplandygy” habar berildi.
Käbirleri “Al Kaýda” bilen gatnaşykdaky yslamçy söweşijiler 2012-nji ýylda Demirgazyk Maliniň uly bölegini eýeläp, 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda Fransiýanyň ýolbaşçylygynda başlanan harby operasiýanyň netijesinde çetleşdirilipdi.
Şondan bäri yslamçy toparlar ýurtda hüjümleri amala aşyrýarlar.
Awgust aýynda Maliniň merkezinde myhmanhanada 24 sagada golaý wagtlap dowam eden zamun alyşda dört esger, BMG-niň bäş işgäri we dört söweşiji öldürilipdi.


text:
Halkara Olimpiýa komiteti badminton boýunça 8 oýunçyny oýunda bilkastlaýyn ýeňilenlikde aýyplap, bäsleşikden çetleşdirdi.
Günorta Koreýadan, Hytaýdan we Indoneziýadan Olimpiýa oýunlaryna gatnaşýan badminton boýunça zenan oýunçylar 31-nji iýulda geçirilen oýunlarda ýönekeý ýalňyşlyklary göýberenlerinden soň oýundan çykaryldylar.
Çärýek finala çykan bu oýunçylar, bäsleşikdäki soňky çykyşlaryny aňsatlaşdyrmak maksady bilen, hepdäniň sişenbe güni geçirilen oýunlarda ýeňilmäge synanyşmakda aýyplandylar.
Wimbleý arenasyndaky tomaşaçylar wolany bilkastlaýyn deňinden geçirip, ýa-da tora deger ýaly edip uran oýunçylara nägilelik bilen reaksiýa bildirdiler.
Badmintonyň janköýeri Kristen Kaspearsen 1-nji awgustda bu oýunçylaryň bäsleşikden çykarylandygy yglan edilmezinden öň, badminton oýunçylarynyň bu hereketiniň sport üçin masgaraçylyk bolandygyny aýtdy:
"Meniň pikirimçe olaryň oýuny talaba laýyk geçirmän oýnamagy diýseň masgaraçylykly bir waka. Meniň pikirimçe, olaryň bu hereketleriniň öňi alynmalydy, ýa-da olar oýundan çykarylmalydy" diýip, Kaspearsen aýdýar.
Günorta Koreýanyň tälimçisi Suň Han-huk özüniň dört oýunçysynyň Indoneziýanyň we Hytaýyň komandalaryna garşy bäsleşikde bilkastlaýyn ýeňilmäge synanyşandyklaryny boýun aldy.
Indoneziýanyň Babminton Assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Erik Tohir bolsa öz sportsmenleriniň Londona medaly “elden gidirmek” üçin däl-de, gazanmak üçin gelendiklerini aýtdy.
"Badminton boýunça Dünýa Federasiýasy jogapkärçiligi öz üstüne alyp, bu meseläni derňemeli, sebäbi bu baradaky karar gaty möhümdir. Bu mesele bilen bagly ilkibaşda derňew geçirmeli, özem düýpli derňew geçirmeli" diýip, Tohir nygtady.
Olimpiýa komitetiniň ahlak kodeksine laýyklykda, stortsmenler hiç bir jähtden bäsleşigiň gidişine, ýa-da onuň netijesine täsir ýetirmäge synanyşmaly däl.
Şol bir wagtda-da Olimpiýa oýunlarynyň bäşinji güni hem gyzgalaňly geçdi.
1-nji awgustda Britaniýa özüniň ilkinji altyn medalyny gazandy. Ýagny, bu ýurduň jübüt kürekçileri Helen Glower bilen Heather Stanning 2 müň metr aralykda kürekleme boýunça altyn medaly gazandylar.
Ukraina hem öz taryhynda ilkinji gezek kürekleme boýunça ýaryşda altyn medala eýe boldy. Ukrainanyň zenan sportsmenleri 4 adamlyk gämidäki bäsleşikde Germaniýanyň sportsmenlerini ýeňdiler. Bu bäsleşikde ABŞ-nyň atletlerine bürünç medaly almak başartdy.
Londonda geçirilýän Olimpiýa oýunlaryna ýolbaşçylyk edýän Sebastýan Koe çarşenbe güni eden çykyşynda amerikan ýüzüji Maýkl Felpsiň, Olimpiýa oýunlarynda öň görlüp-eşidilmedik 19 medaly almaga başarandygyna garamazadan, Olimpiýa oýunlarynyň iň görnükli çempiony bolmazlygynyň mümkindigini aýtdy.
Ol iň görnükli çempionlaryň arasynda 1984-2000 ýyllar aralygynda dürli medallara mynasyp bolan britaniýaly kürekçi Stiw Redgreýwiň, 10 görnüşli sport ýaryşy boýunça çempion bolan, dört gezek dünýa rekordyny täzelän britaniýaly Daleý Tompson dagynyň atlaryny agzady.
Maýkl Felpsden öň medallaryň sany boýunça rekord Sowet döwrüniň gimnastikaçysy Larisa Latynina degişlidi. Ol 18 medalyň eýesidi.


text:
Köp sebäpleriň netijesinde döreýän ganazlylygy lukmanyň has ýygy duş gelýän bozulmalar toparyna degişli edip bolýandyr.
Ganazlylyk – bu alamatlaryň toplumyny özünde jemleýän düşünje bolup, deriniň we nemli bardalaryň reňkiniň solgunlylygy, içki agzalaryň özgermesi bilen häsiýetlenýär we gan derňewinde eritrositleriň we eritrositiň düzümindäki kislorod bilen baglanşyp, dokumalary onuň bilen üpjün edýän gemoglobiniň mukdarynyň azalmagy ýüze çykýar.
Ganazlylykly ýagdaýlaryň dürli görnüşleriniň içinde demir ýetmezçilikli ganazlylyk has ýygy duş gelýändir. Bedene demir mineraly kadaly mukdarda ýetirilmedik ýagdaýda, ol ony özünde jemläp saklaýan agzalarda (süňk ýiligi, bagyr, myşsalar) azalýar. Demir bedene onikibarmak we inçe içegede siňýär. Bir gije-gündiziň döwamyndaky kabul edilen iýmitiň düzüminde 5-20 mg aralygy demir saklansa hem, iýmit-siňdiriş agzalaryň işine baglylykda onuň diňe 1-2 mg mukdary siňýändir.
Et önümleriň düzümindäki demriň 9-22%-i beden tarapyndan aňsat özleşdirilýändir. Ene süýdündäki demriň (laktoferrin görnüşinde) hem 60%-i gowy siňdirilse-de, ene süýdünde demriň mukdary köp däldir – 1,5 mg /litr. Ondan başga-da, enäniň özi hem ganazlylykdan ejir çekýän ýagdaýynda ýa-da onuň iýmitiniň düzüminde demir ýetmezçiligi bolsa, ene süýdünde hem demir has azalýar.
Çagalar günüň döwamynda peşew, täret, der, saç, dyrnaklar bilen takmynan 0,1-0,3 mg demir, ýetginjekler bolsa – 0,5-1,0 mg ýitirýärler.
Kiçi çagalaryň kadaly ösmegi üçin günüň döwamynda 0,5-1,2 mg demir gerekdir.
GANAZLYLYGYŇ SEBÄPLERI
Aşakdaky sebäpler köplenç ganazlylygyň döremeginiň sebäbi bolup biler:
► Çaganyň iýmitiniň düzüminiň köpdürliligi göz öňüne tutulman, iýmitinde az mukdarda et önümleri, köp mukdarda süýt we undan taýýarlanýan önümler ulanylsa;
► Çaga emeli iýmitlenip, goşmaça iýmit giç girizilse, esasan hem süýt onümlerden ybarat iýmit berilse;
► Çaganyň ýygy-ýygydan syrkawlamagy (igleme, içegäniň mikroflorasynyň bozulmagy, iýmit allergiýasy, iýmit-siňdiriş ulgamynyň keselleri, gelmintoz);
► Çaganyň çalt ösmegi sebäpli bedeniň demre bolan talabynyň ýokarlanmagy;
► Dürli sebäpli gan akmalar (başly kolit, gyzylödegiň wenalarynyň giňelmegi, babasyl keseli, aşgazan-içege ýaralary, iýmit siňdiriş ulgamynyň dogabitdi keselleri, howply döremeler we baş.);
► Käbir derman serişdeleriň (salisilatlar, gormonlar, steroid däl serişdeler) ulanylmagy.
GANAZLYLYGYŇ ALAMATLARY
Demir ýetmezçilikli ganazlylyk umumy alamatlar bilen ýüze çykýar. Esasy we aýdyň görünýän alamatlaryň biri hem – deriniň, nemli bardalarynyň, gözleriň birleşdiriji bardasynyň solgunlygydyr. Umumy gowşaklyk, ynjyklyk, aglaklyk, duýgurlygyň ýokarlanmagy, umumy beden şähtiniň peselmegi, derleklik, işdäsiniň peselmegi, ýüzleý uky, iýmitden soň gaýtarma döreýär, gözleriň ýitiligi peselýär. Çaga çalt ýadaýar, derisi gurak, büdür-südür bolýar, agzynda ýaralar, agzynyň burçlarynda bolsa ýaryklar, ýalpyldysyz saçlar köp mukdarda düşýär, dyrnaklar tutuk reňkde, çalt döwülýär. Çaganyň dişleri hem zaýalanýar (kariýes), fiziki we psihiki ösüşi yza galýar.
Keseliň agyrlygyna görä hem başga alamatlar ýüze çykyp bilýär: ýüregiň çalt urmaklygy, ýygy-ýygydan kelle agyry, başaýlanma, çaşmaklyk, hereketjeňligiň peselmegi, gan basyşynyň we ýürek urmasynyň birden peselmegi. Çaganyň bagrynyň we dalagynyň ulalmagy mümkin. Çaganyň içi çişýär, käte iç gatama, käte içgeçme bolup bilýär, toýun, toprak iýmek islegi döreýär.
ANYKLAÝYŞ
Ganazlylyk ýagdaýyny we onuň derejesini anyklamak maksady bilen ganyň umumy barlagyny geçirmek hökmanydyr. Barlag geçirilende haýsy ganyň barlanýandygyna hem üns bermelidir, çünki wenadaky ganyň gemoglobin görkezijisi arterial ganyň gemoglobin görkezijisinden tapawutlanyp, 10-5 g/l pesdir. Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň bellän düzgüni boýunça wena damarynyň gany barlanýandyr.
Çaganyň ýaşyna baglylykda gemoglobiniň kadaly görkezijileri dürli-dürli bolup bilýär:
♦ Ömrüniň 0-1 güni – 145 g|l ýokary;
♦ Ömrüniň 1-14 güni – 130 g|l ýokary;
♦ Ömrüniň 14-28 güni – 120 g|l ýokary;
♦ 1 aý-6 ýaş aralygy – 110 g|l ýokary.
Ganyň dernewi netijesinde diňe gemoglobiniň görkezijisiniň peselmegini anyklamak ýeterlik däldir. Eritrositleriň peseliş derejesini, reňk görkezijisini, ganyň syworotkasyndaky demriň görkezijisini hem anyklamak möhümdir.
BEJERGISI
Ganazlylygyň bejergisi çaganyň gün tertibini we iýmitini kadalaşdyrmakdan, oňa getiren sebäbi aradan aýyrmakdan, demriň serişdelerini we goşmaça serişdeleri bellemekden düzülendir.
Çaganyň iýmitiniň düzüm bölegi seredilmelidir. Onuň iýmiti kadalaşdyrylmadyk ýagdaýynda, berlen başga bejerginiň ähmiýeti gaçýar. Ýaşyna ýetmedik çagalaryň esasy iýmiti – ene süýdüdir. Onuň düzümindäki demir çaganyň iýmit-siňdiriş ulgamynda gowy siňýär we ene süýdi başga iýmitdäki demriň siňmegini ýeňilleşdirýär. Emma enäniň özünde ganazlylyk ýüze çykýan bolsa, onda ilki onyň özüni bejermek örän wajypdyr.
Bagyr, malyň dili, böwrek, ýumurtganyň sarysy, kösükliler, künji, deňiz kelemi, bugdaý kepegi, greçka ýarmasy, pisse, şetdaly, süle ýarmasy, ysmanak ýaly önümleriň köp mukdarda demri öz düzüminde saklaýandygyny göz öňüne tutmalydyr.
Emma ýörite düzülen berhiz bilen birlikde demir saklaýan serişdeleri (ferrum-lek, maltofer, aktiferrin, ferropleks, gemofer, totema, ferronat we baş.) kabul etmek hem bejerginiň esasy bölegi bolup durýandyr.
Demriň protein we gidroksid-polimaltoz himiki toplumlary (ferlatum, maltofer, ferrum-lek) uly molekula agramly bolup, içege boşlugyndan gana işjeň siňýändir we şol sebäpli olaryň artyk mukdary bedene düşýän däldir (demriň duz birleşmelerinden tapawutlylykda). Ondan başga-da, bu serişdeler öz goşmaça täsirleriniň (ýürek bulanma, gaýtarma, içgeçme, iç gatama) ýüze çykyşynyň pesligi bilen hem tapawutlanýarlar.
Bir gije-gündiziň döwamynda takmynan 5 mg/kg agramyna demir ýeterlikdir. Artykmaç demriň bedende özleşmeýänligi sebäpli, ondan köp mukdarda serişde bermegiň zerurlygy ýokdur.
Çagalarda ganazlylygyň özi aýratyn kesel bolup duş gelmeýär. Köplenç witaminleriň ýetmezçiligi hem goşulýar (C, B12, B6, PP, A, E, foliý turşusy, sink, mis, we beýlekiler). Şonuň üçin gapdaldan witamin toplumyny saklaýan serişdeleri hem bermelidir.
Bejergi kadaly geçýän ýagdaýda, çaganyň gemoglobin görkezijisi her hepdede 10 mg/l köpelmelidir. Diýmek, doly bejergi 3-5 hepdäniň dowamynda oňaýly netije bermäge ukyplydyr (ganazlylygyň agyrlygyna görä).
Bedendäki demri saklaýan agzalarda hem onuň doly derejede üstüniň ýetirilmegi üçin, demir saklaýan serişdeleri azyndan 3 aýyň döwamynda bermek maslahat berilýär. Egerde 3-4 hepdäniň dowamynda bejergi gemoglobin görkezijisini kadalaşdyrmasa, onda onuň sebäbini täzeden anyklamalydyr (döwamly sowuklama keselleri, döremeler, ganakma, goşmaça B12 witamin ýetmezçiligi, bedene gurçuklaryň düşmegi we baş).
ÖŇÜNI ALYŞ ÇÄRELERI
Göwrelilik döwründe zenanyň gün tertibini we iýmitlenmegini kadalaşdyrmak, ganazlylygyň özwagtynda ýüze çykarylmagy hem-de doly bejerilmegi, täze bolan çagalarda ganazlylygyň döremegini peseltmäge ýardam berip biler.
Öňüni alyş maksady bilen demir serişdelerini, eger:
→ çaga dogurmaga ukyply ýaşdaky aýallarda köp mukdarda we uzak wagtlap aýbaşy gelýan bolsa;
→ aýal gan tabşyrýan (donor) bolsa;
→ göwreli aýallara, has hem göwrelilik gysga arakesmeden soň bolan bolsa;
→ çaga emdirýan döwründe, aýalyň iýmitlenmegi doly däl we kadasyz bolsa belleme maslahat berilýändir.
Öňüni alyş maksady bilen demir serişdelerini çagalara, eger:
⇒ wagtyndan öň doglan bolsa (iki aýlykdan başlap);
⇒ ekiz çagalara, göwrelilik we dogrum gaýraüzülmeler bilen geçen ýagdaýda;
⇒ çaga çalt ösüp, iri bolsa;
⇒ çaga emeli iýmitlenip, iýmiti uýgunlaşdyrylmadyk bolsa;
⇒ döwamly keseller bilen ýygy keselleýän bolsa;
⇒ gan akma ýa-da hirurgiki usul bilen bejergi geçirlen bolsa belläp bolýandyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ispaniýanyň gazeti Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk gullugynyň ýurtda diňe bir aýyň dowamynda 60 milliondan gowrak telefon gepleşiklerini gizlin diňländigini görkezýän dokumentleri çap etdi. Gürrüňi edilýän bir aý 2012-nji ýylyň dekabr aýy bilen 2013-nji ýylyň ýanwar aýyny öz içine alýar.
“El Mundo” gazetiniň berýän maglumatyna görä, dokumentler ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň öňki işgäri Edward Snowden tarapyndan neşirýata gowşurylypdyr.
Bu baradaky raport ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň Fransiýadaky telefon gepleşikleriň millionlarçasyny gizlin diňländigi we Germaniýanyň kansleri Angelo Merkeliň telefon gepleşiklerine gözegçilik edendigi barada maglumatlar peýda bolandan soň köpçülige ýaýradyldy.


text:
Dubaýdan Don boýundaky Rostow şäherine gelýän ýolagçy uçary gonmaga synanyşanda heläkçilige uçrap, ot aldy we onuň üstündäki 60-dan gowrak adam wepat boldy.
Bu hadysa 19-njy mart güni irden boldy, resmiler Dubaýdan gelen uçaryň Boeing 737-800 belgili ýolagçy uçarydygyny aýtdylar. Onuň bortunda 62 adam, 55 ýolagçy, ýedi sany hem ekipaž agzasy bar eken, olaryň hemmesi ýogaldy diýip, ýerli Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi aýtdy.
«FlyDubai» howaýollary öz Facebook sahypasynda: "Biz Dubaýdan Don boýundaky Rostowa baran FZ981 reýsimiziň heläkçilige uçranlygyndan habarly. Biz derňeýäris» diýdi. Bu howaýollary biraz soň bortdaky adamlaryň hemmesiniň ýogalandygyny tassyk etdi we pidalaryň dördüsiniň çagalar bolandygyny aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin telefonda Don boýundaky Rostowyň gubernatory bilen gürleşdi we oňa pidalaryň garyndaşlaryna kömek berilmegini üpjün etmegi buýurdy. Prezidentiň metbugat sekretary Dmitriý Peskow žurnalistlere Putiniň «bu uçar hadysasynda dostlaryny we garyndaşlaryny ýitirenleriň ählisine çuňňur gynanjyny bildirendigini» aýtdy.
TASS döwlet habar gullugy Orsýetiň Derňew komitetiniň, ýurduň iň ýokary derňew gullugynyň deslapky maglumatlara salgylanyp, uçaryň gonýan wagty ýere urlup, böleklere bölünendigini ýazýar. Bu hadysa Moskwanyň 950 km çemesi günortasyndaky uçar meýdanynda boldy.
Metbugat habarlarynda howa ýagdaýynyň bir faktor bolandygy, ýagny hadysa mahalynda ýagyş ýagandygy, görmegiň kynlaşandygy, ýeliň bolsa her sagatda 80 km tizlige çenli ösendigi aýdylýar.
Orsýetiň «LifeNews» habar kanaly uçaryň gonulýan ýere birnäçe ýüz metr ýetmän, ýere gelip urlandygyny, şol wagt onuň görmesi kyn şertlerde ikinji gezek gonmak synanyşygyny edendigini habar berdi.
Bu kanalyň habaryna görä, uçaryň bölekleri 1.5 km töweregi meýdana pytrapdyr.
«LifeNewsiň» habar bermegine görä, beýleki uçarlar, howa ýagdaýynyň ýaramazlygy üçin, Krasnodara iberilipdir.
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi 500-den gowrak halas edijiniň, 60 sany adatdan daşary ýagdaýlar awtoulagynyň betbagtçylygyň bolan ýerine iberilendigini aýtdy.
Ýolagçylaryň aglaba köplügi orsýetlidir öýdülýär, şol bir wagtda bortda daşary ýurtlularam bar eken diýip, resmiler aýtdylar.
«FlyDubai» 2008-nji ýylda esaslandyrylan we howpsuzlyk ýagdaýy gowy hasaplanylýan, uçarlary köne bolmadyk býujet howaýollary diýip bilinýär. Ol Don boýundaky Rostowa 2013-nji ýyldan bäri ýolagçy gatnadýar.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Eýran Yragyň öňdebaryjy syýasy güýçlerini ýurtda azlyk bolan sünnüleriň gatnaşmagynda milli agzybirlik hökümetini döretmäge çagyrdy.
Eýranyň Bagdatdaky ilçisi Hassan Kazemi Komi “7-nji martda geçirilen parlament saýlawlarynyň netijeleri Yrakda özbaşdak hökümet düzüp biljek partiýanyň ýokdugyny görkezdi” diýdi.
Ýurtdaky iki uly blok - öňki premýer-ministr Aýad Alawynyň hem häzirki hökümet başlygy Nury al-Malikiniň toparlary - tas deň derejede parlamentde orun aldylar.
Alawy mundan öň täze yrak hökümetini düzmekde öz täsirini ýetirmäge synanyşykda Eýrany tankyt edipdi.


text:
Düýn Günbatar Ukrainadaky käbir regional geňeşler Stepan Bendera gahrymanlyk adynyň berilmegi barada Ýewropa Parlamentiniň eden tankytlaryny ret etdiler.
Geçen hepde Ýewropa Parlamenti şu ýylyň başynda Ukrainanyň ozalky prezidenti Wiktor Ýuşenkonyň Stepan Bendera «Ukrainanyň gahrymany» diýen ady dakmak barada çykaran permanyny ýazgaryp, ýörite rezolýusiýa kabul etdi.
Ýöne düýn Ukrainanyň Lwow, Ternopol we Iwano-Frankowsk oblastlarynyň geňeşleri Ukrainanyň halky üçin Stepan Benderanyň bitiren hyzmatlaryndan Ýewropa Parlamentiniň habarsyzdygyny we onuň bu barada kabul eden rezolýusiýasynyň nädogry garaýyşlara esaslanýandygyny öňe sürduler.
Ikinji Jahan urşy ýyllarynda Stepan Bendera bir wagtyň özünde hem nemes faşistlerine, hemem Sowet goşunlaryna garşy göreşipdi. Onuň taryhy roluna Günbatar Ukrainada käbir toparlar oňyn baha berýärler.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Belarusda adam hukuklarynyň ýagdaýyna seredýän ýörite dokladçysy Miklos Harazti ýurtda adam hukuklary ýagdaýynyň geçen ýyldan bäri has ýaramazlaşýandygyny duýdurdy.
Harazti 24-nji iýunda Ženewada, BMG-niň Adam hukuklary geňeşinde çykyp gürledi.
Ol «adam hukuklarynyň yzygiderli bozulmagynyň, hususan-da graždan we syýasy hukuklaryň bozulmagynyň dowam edýändigini» aýtdy.
“Diňe pikir, söz aýtmak azatlygy däl, geçen ýylyň dowamynda bileleşmek, ýygnanyşmak azatlygy hem has kän çäklendirildi» diýip, ol aýtdy.
Harazti zähmetkeşleriň hukuklarynyň hem inkär edilýändigini, garaşsyz profsoýuzlara basyş edilýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol belarus häkimiýetlerini türmä basylan syýasy garşydaşlaryny azat etmäge we doly aklamaga çagyrdy.


text:
Resmi Waşington gepleşiklere PÝD-niň hem gatnaşmalydygyny öňe sürdi
ABŞ-nyň ekstremist terror guramasy PKK-nyň Siriýadaky bölümi PÝD-ä bolan çemeleşmesinde skandal boýun almalar dowam edýär
Resmi Waşington Siriýada uzak möhletli syýasy çözgüt gepleşiklerine PKK-nyň bölümi PÝD-niň hem gatnaşmalydygyny öňe sürdi.
Döwlet sekretarlygynyň metbugat sekretary Mark Toner gündelik metbugat ýygnagynda Siriýadaky içerki urşuň bes edilmegi üçin BMG-niň öňbaşçylygyndaky çözgüt tagallalarynyň “ýeke-täk çözgüt” ýoludygyny pikir edýändiklerini nygtap: “Gepleşiklere kimiň gatnaşjakdygy degişli topara we Siriýanyň halkynyň islegine bagly” diýdi.
Toner, “PÝD-niň gepleşiklere gatnaşyp biljekdigini aýdýaňyzmy” diýlen soraga: “Biziň pikirimizçe belli bir nokatda olar hem bu tapgyra degişli bolmaly. PÝD belli bir gatlaga wekilçilik edýär. Siriýada uzak möhletli çözgüt gözleginde olaryň hem sesleri eşidilmeli” diýdi.
Mark Toner ýurdunyň terror guramasy PKK-nyň Siriýadaky bölümi PÝD-nin ýaragly bölegi ÝPG-ä ýarag bermeýändigini ýene-de bir gezek gaýtalady.
Tonere Amerikanyň Goranmak ministri Aşton Karteriň Senatda eden çykyşlaryndan birinde Pentagonyň PÝD-ä ýarag berendigini boýun alandygy ýatladyldy.
Toner Karteriň beýannamasyny ýanynda däldigini nygtap, “Ýaraglaryň PÝD-ä berilmändigini baradaky sözlerini” gaýtalady.
Mark Toner: “Eger PÝD, PKK däl bolsa olara näme üçin ýarag bermeýärsiňiz” diýlen soraga anyk jogap bermekden çetde durdy.


text:
Türkmenistandan gelip gowuşýan maglumatlarda soňky ýyllar kitap okaýanlaryň sanynyň, kitap okamaklyga bolan gyzyklanmanyň barha azalýandygy aýdylýar. Käbir adamlar muňa ýurtda çap edilýän kitaplaryň sanynyň azlygynyň sebäp bolýandygyny bellese, käbirleri şol çap edilýän kitaplarda hakyky durmuşyň beýan edilmeýändigini aýdyp, kitaplaryň mazmunynyň okyjylary kanagatlandyrmaýandygyny nygtaýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew ýurtda kitap okamaklyga bolan gyzyklanma barada lebaply rus dili we edebiýaty mugallymy bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.