text:
Sanly ykdysadyýetiň mümkinçilikleri hakynda oýlanyp otyrkaň, dünýäňi iň ýakymly duýgular gurşap alýar. Haçanda olar gönüden-göni hut seniň özüňe hem degişli bolan ýagdaýynda olara bolan garaýşyň has başgaça bolýar. Her pursatda onuň ähmiýetinden, eçilýän eşretinden söz açasyň gelip durýar. Meniňki hem şoňa bardy.
Türkmenistanyň “HALKBANK” Paýdarlar Täjirçilik bankyndan alan karz pulumy her aýyň başynda banka gatnap, töläp ýörkäm, birdenem kellämde sorag äheňli pikir peýda boldy. Şonuň esasynda-da öz-özüme maslahat berip, “Eýsem-de, sanly ulgamyň ýola goýlup, ýokary depgin bilen ösdürilýän döwründe men näme üçin banka gatnap ýörün?!” diýdim. Iş ýerimiziň ikinji gatyndaky pul beriji enjamyň öňünde peýda boldum. Düwmelerini basyşdyryp, hasabymdaky pul serişdäni bankyň hasabyna geçirdim. Bu, elbetde, birinji gezekde o diýen ýeňil düşmedi. Ýöne ikinji gezek tölemäge baranymda oňa meniň bary-ýogy iki minut wagtym gitdi. Eger ýörite gidip töläp gelen bolsam, ol meniň azyndan iki sagadymy alardy. Sanly ulgamyň eşretini, ine, şular ýaly ýagdaýlarda has ýakyndan duýmak bolýar.
Elbetde, biz onuň — sanly ykdysadyýetiň eşretdir mümkinçiliklerini ähli ýerde duýýarys. Arada uçar üçin petek almak maksady bilen ýola düşdüm. Ýanynymda pasportymyň ýoklugy ýadyma düşüp, yzyma dolanmakçy boldum. Ýöne edil öňki ýaly, kellä gelen gowy pikiriň esasynda ýolumy dowam etdirip, petek satylýan äpişgäniň öňünde häzir boldum. Petegimem aldym. Pasportyň ýanymdaky el telefonyma düşürilen suraty esasynda gerekli güne petek alyp dolanyp gelýärkäm, menden bagtly adam ýok ýalydy. Çünki sanly ulgamyň esasynda kyn hasap edýän işleriňi aňsatlyk bilen çözüp bolýar ahyryn.
Şeýle mysallary näçe uzaltsak uzaldyp bilýänligimiz sanly ulgamyň mümkinçilikleriniň juda giňdiginden habar berýär. Arada dogduk obama gitmeli boldum. Çagalar gyssagly ýagdaýda pasportymyň gerekdigini aýdyp, til kakdylar. Näme etmeli? Pasport ýanymda. Göçürmesem ýok bolaýmasa! Meni hatda çetki obada hem internetiň işleýändigi halas etdi. Pasportymy surata düşürdim-de, çagalaryma ýolladym welin, iş bitdi duruberdi. Ine, sanly ulgamyň mümkinçiliklerinden şular ýaly görnüşde ýerlikli peýdalanyp bilen ýagdaýyňda ol has ähmiýetli bolup durýar.
Geçen ýylyň ahyrynda Aşgabat şäherini ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak maňa-da miýesser etdi. Şonda gazet makalasyny ýazmak maksady bilen, bagtdan paýly hojalyklaryň birnäçeinde myhmançylykda bolup gördük. Şonda sanly ulgamyň miweleri mesaňa bolup dur. Öý eýesi elindäki naşyja enjamyň üsti oturan ýerinden öýüň tutularyny açyp goýberdi welin, içeri diňe bir daşardan gelýän ýagtylygyň däl, eýsem, sanly ulgamyň täsirinden ýagtylyp giden ýaly boldy. Bu ulgamyň eçilýän miwelerini “akylly şäher” hasaplanýan täze şäher düzüminiň ähli öýlerinde görmek bolýar. Diýeli, gapyny açmak-ýapmak meselesi. Häzir bu tapgyryň köp jaýlarynda gapyny awtomatik gulplamak ulgamy giňden ulanylýar. Bu mümkinçilik seni uzak gün birahat biljek aladaňdan halas edýär. Sebäbi kä halatlarda öýden iş ýeriňe geleňsoň, sende “Gapyny ýapdymmykam ýa ýapmadymmykam?!” diýen aladaly sowal gurşap alýar. Uzak gün işläbem mazaň bolmaýar. Şeýle ýagdaýda sen sanly ulgamdan peýdalanyp, bu şübhäňi hem doly aradan aýryp bilýärsiň. Ine, eşret diýip şuňa diýilýär!
Arada adamym tanyşlarynyň biriniňkide myhmançylykda bolupdyr. Gelensoň, hemmämize ol öýüň mümkinçiliklerinden joşup-joşup gürrüň berdi. Otaglarynyňam gaty giňdigini aýdyp, “Öýüňdäkileriň birini çagyrmakçy bolsaň, ses ýeter ýalam däl” diýip, munuň üçin öý eýesiniň amatly usul tapmandygyny aýdyp berdi. Onuň aýtmagyna görä, öý eýesi uly desterhanyň gyrasyndaky düwmäni basmak bilen, öý bikesini ýa çagalaryny çagyryp bilýär. Göräýmäge, uly bir zat dälem ýaly. Ýöne ähmiýeti uly. Hassahanalardaky ýatylýan ýerde şeýle düwmeleriň bolmagy has hem möhüm. Çünki goýlan sanjym suwuklygy gutaryp gelýändir welin, sen howsala düşmän, ýatan ýeriňden düwmäni basmak arkaly şepagat uýasyny çagyryp bilýärsiň. Sanly ulgamda şular ýaly gaty kän mümkinçilikler durmuşymyzyň has hem eşretli bolmagyna getirýär.
Bu ulgam biziň zähmet çekýän neşirýat ulgamymyz bilen hem gönüden-göni baglanyşykly. Gazet-žurnallary gözläp aýlanyp ýöreňok. Ýa-da “Alyp ýetişmedim, gutarypdyr” diýip gynanyp oturaňok. Oturan ýerinden neşirleriň ählisi bilen tanyş bolup bilýärsiň. Şonuň üçinem, biz öz okyjylarymyza-da gazet-žurnallara internetiň üsti bilen ýazylmagy maslahat berýäris. Ol okyjylaryň bähbidine hem bolup çykýar.
Bilşimiz ýaly, Gahryman Arkadagly ýurdumyzda kitaphanalarda sanly ulgama ilkinjileriň hatarynda girişildi. Şonuň esasynda-da, bu ulgamyň mümkinçilikleri günbe-günden artýar. Öňler esli wagt ýitirip kitaphanalara gatnan bolsak, häzir biz döredilen amatly şertlere görä, ol kitaplary oturan ýerimizden hem okap bilýäris. Munuň esasynda hem-ä wagt tygşytlanýar, hemem hiç hili kynçylyksyz islegiňi amala aşyryp bilýärsiň. Ine, ykdysadyýetimizde uly güýç bolup durýan, öňegidişliklere oňaýly şertleri döredýän sanly ulgam biziň her bizimiziň durmuşymyzy ýeňilleşdirmek üçin şeýle uly mümkinçilikleri eçilýär.
Ogultäç ORAZTAGANOWA,
“Watan” gazetiniň edebi-çeper döredijilik bölüminiň redaktory.
Biometrik Pasport : Daşary ýurtlardaky raýatlarymyz üçin soraglara jogaplar
“Makul Terjime” telefony:
+993 63 78 96 73 & : + 993 12 96 48 55
Aşkabat, Oguzhan (Aýtakow)-Ankara (Ýubileýni) köçesi, A Blok, Makul Hyzmat Ofis, 4-nji gat, 401
E-mail salgysy : makulhyzmat@gmail.com


c: text/html

text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:45
-
keshe 22:33
-
keshe 21:48
-
-
keshe 20:45
-
-
-
-
Qazaqtan shyqqan tuńǵysh áskerı ushqysh týraly ne bilemiz
ASTANA. QazAqparat - Ótken men búgin jaıly syr shertkende tarıhshy hám jazýshy bolsyn, qoǵam qurylymyna negiz bolatyn kez kelgen salanyń tuńǵysh tulǵalary týraly oı qozǵaýdy jón kóredi. Tarıh tórinde tuńǵyshtardyń esimi ózgelerden shoqtyǵy bıik bolyp turatyny da sondyqtan. Solardyń biri - qazaqtan shyqqan tuńǵysh áskerı ushqysh Jaqypbek Maldybaev.
Jaqypbek Maldybaevtyń ómiri men eńbegin zerttep júrgen Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Aıtmuhambet Qasymov osy ýaqytqa deıin tuńǵysh áskerı ushqysh jaıly biraz derekterdi tapqan eken. Jazýshy Jaqypbek Maldybaevtyń kózi tiri týystarymen on qaıtara tolymdy suhbat quryp, tipti tarıhı derekterdi izdep Máskeýge eki barǵan. Ushqyshqa arnap «Altaıdan ushqan aqıyq» atty kitap ta jazyp shyǵypty. Osy rette «QazAqparat» HAA tilshisi nazarlaryńyzǵa qazaqtan shyqqan tuńǵysh ushqyshtyń ómiri týraly Aıtmuhambet Qasymovpen júrgizilgen suhbatty usynady.
Aıtmuhambet Qasymov
Altaıdan ushqan aqıyq
- Aıtmuhambet Qasymuly, Jaqypbek Maldybaevtyń ómiri men eńbegin zerttep júrgenińizge biraz jyldyń júzi boldy. Dese de, búgingi urpaq qazaqtan shyqqan tuńǵysh áskerı ushqyshtyń kim bolǵanyn jiti bile bermeıtin sekildi. Jaqypbek Maldybaevtyń ómirbaıany týraly qysqasha aıtyp ótseńiz...
- Jaqypbek Maldybaev 1907 jylǵy 15 mamyrda Shyǵys Qazaqstan oblysy Marqakól aýdanynyń (Qazirgi Kúrshim aýdany) Sheńgeldi aýylynda sharýa otbasynda týǵan. Bıyl onyń týǵanyna 110 jyl tolyp otyr. Ákesi Maldybaı qarapaıym sharýa adamy bolypty. Sheshesi on úsh qursaq kótergenimen, qatigez kezeńnen bes uly ǵana aman qalǵan.
Maldybaıdyń ekinshi uly - Jaqypbek jas kezinde jylqy baǵyp, shahtada eńbek etedi. Aıyrkezeń jaqta teri ıleıtin orystarǵa jaldanady. Oqýǵa zerektiginiń arqasynda aýylda «bala molda» atanǵan Jaqypbek pysyq ári shıraq bolypty. Qara kúshtiń ıesi, kespeltek aǵasy Omarǵa qaraǵanda uzyn boıly, symbatty jigit bolyp ósedi. El ishinde keńes ókimetin ornatýǵa aralasady. 1928 jyly Jaqypbek Zaısan aýyldyq Keńesinde qyzmet etip, aýdandyq jalshylar komıtetiniń tóraǵasy bolyp saılanǵan. Ójet, qajyrly, janyp turǵan ot bolǵan desedi. Ákesiniń jasy kelip, úkimet zeınetaqy taǵaıyndaǵanda «Ózimiz asyraımyz. Úkimet saǵan beretin aqshasyn basqa birdeńege jaratsyn» dep Maldybaı shalǵa zeınetaqy alǵyzbaı qoıypty.
1929 jyly 22 jastaǵy Jaqypbek óz erkimen qyzyl ásker qataryna alynady. Sol jyly 13 aqpanda ol Túrikmenstannyń Merv qalasyndaǵy «Túrkistan erekshe kavalerııalyq brıgadasyna» qyzmetke kelgen. Ol jyldary basmashylarmen kúres tolas tappaǵan, dúrbeleńi mol kezeń edi. Aýǵanstan jaqtan Ibragım bektiń, Batys Qytaıdan Ady Hodjaevtyń jyryndy jigitteri, Túrikmenstannyń Merv aýdanynyń ózinde Atabaı, Qudaıberdi, Mırbek, Shamsýdın sııaqty áýlettilerdiń mańyna toptasqan basmashylar bar edi. Ózin «Túrikmen kóterilisshileriniń kósemimin» dep ataǵan Orazgeldiniń qaraqshylarynyń izine Jaqypbekter qum ishinde 7 kún túsip, aqyry Hangalı qudyǵynyń janyndaǵy qandy soǵysta qolǵa túsiredi. «Túrikmen SSR aýmaǵynda basmashylardy joıýǵa qatysqany úshin 82-kavalerııa polkiniń qyzyl áskeri Maldybaev baǵaly syılyq - saǵatpen nagradtaldy» delingen Túrikmenııa Ortalyq memlekettik arhıvinen alynǵan qujatta.
Polk mektebin bitirip, bólimshe basqarǵan Jaqypbek vzvod komandıriniń kómekshisi boldy. 8-erekshe kavalerııalyq brıgadasy partııa komıssııasynyń múshesi bolyp, polkta aıtarlyqtaı bedel jınady.
1932 jylǵy naýryz aıynyń 28-de RKKA-nyń kishi komandıri Jaqypbek V.Lenın atyndaǵy birikken Orta Azııa áskerı mektebiniń (keıin - Tashkent áskerı ýchılıesi) kavalerııa bólimshesiniń birden úshinshi kýrsyna qabyldanyp, vzvod komandıri dárejesinde bitirip shyqty.
1932 jyly bul mektepti oıdaǵydaı bitirip, RKKA komandıri ataǵyn alǵan jerlesimiz KSRO revolıýtsııalyq Áskerı Keńesiniń 1933 jylǵy 1 qańtardaǵy № 22 buıryǵymen ushqyshtar jáne ushqysh-baqylaýshylar daıarlaıtyn 9-áskerı mektepke qabyldandy. Bulardyń mektebinen jiberilgen on eki adamnyń (Jaqypbekten basqa qazaq joq) birazy sabaqty úlgermegendikten oqı almaı, qaıtadan áskerı quramalarǵa qyzmetke qaıtarylady.
- Jaqypbek Maldybaevtyń qazaqtyń tuńǵysh áskerı ushqyshy ekendigin qandaı negizge súıenip aıta alasyz?
- Áskerı ushqyshtardyń 9-mektebi Keńes úkimetiniń sheshimimen 1930 jylǵy qarashada Harkov qalasynyń ońtústik shyǵysyndaǵy Rogan temirjol stantsııasy mańynda qurylǵan (1938 jyly osy mektep negizinde Harkov áskerı-avıatsııalyq shtýrmandar ýchılıesi jáne Chýgýev áskerı-avıatsııalyq ushqyshtar ýchılıesi qurylǵan). Jaqypbekter - osy oqý ornynyń ekinshi jylǵy túlekteri. Men Máskeýdegi Keńes Armııasy Ortalyq muraǵatynan mektep bitirýshilerdiń eki jylǵy tizimderin muqııat qarap, Maldybaevtan basqa qazaq famılııasyn kezdestirmedim.
Harkov avıatsııa ýchılıesi mýzeıiniń dırektory M. E. Kalıjnıkovtyń aqylymen olardan buryn 1928 jyly 31 tamyzda qurylǵan 7-avıatsııa mektebi (Orynbor avıatsııa ýchılıesi) jáne Borısoglebsk ushqyshtar mektebiniń birneshe jylǵy oqýshylarynyń tizimderin qarap shyqtym. 1929-1934 jyldary Orynbor mektebinde orystardan basqa osetın, mordva, chývash, polıak, nemis, tatar, grýzın, bashqurt, latysh, koreıler oqypty, qazaq joq. Ulty jazylmaǵan Qadyrov Rahman Sultanovıch degen adam oqyǵan eken, biraq úlgere almaýy sebepti 1930 jylǵy 20 tamyzda mektepten shyǵyp qalǵan.
Voroshılov atyndaǵy 3-áskerı ushqyshtar mektebiniń (Prıvolje okrýgi) 1929-1931 jyldarǵy oqýshylarynyń tiziminen de, 1923 jyly qurylǵan Borısogleb áskerı-avıatsııa mektebiniń qujattarynan da ondaı derekter tabylmady. Demek, Jaqypbek Maldybaev 1933 jyldyń 1 qańtarynda áskerı ushqyshtar mektebiniń tabaldyryǵyn qazaq jigitteriniń ishinen tuńǵysh ret attaǵan azamat!
1933 jylǵy 14 jeltoqsandaǵy RKKA-nyń áskerı-áýe kúshteriniń jeke quramy jónindegi № 0113 buıryq boıynsha 9-áskerı ushqyshtar mektebin bitirgen 484 adamnyń on toǵyzyna, onyń ishinde Jaqypbek te bar, «Áskerı ushqysh-baqylaýshy» ataǵy berilip, Máskeýdegi RKKA-nyń áskerı-áýe kúshteri janyndaǵy áskerı arnaıy qyzmet mektebine, foto-qyzmet bastyǵynyń kýrsyna qabyldanady. Jaqypbek bul kýrsty 1934 jylǵy 24 shildede bitirip, Orta Azııa áskerı okrýginiń Stalınabad qalasyndaǵy Sverdlov atyndaǵy 40-erekshe avıatsııalyq otrıadyna aǵa ushqysh-baqylaýshy, sonymen qatar fotoqyzmet bastyǵy bolyp taǵaıyndaldy.
Óskemendegi Jaqypbek Maldybaev kóshesine týystary ornatqan eskertkish-qulpytas
- Qazaqtan shyqqan tuńǵysh ushqysh Jaqypbek Maldybaev emes, qyzylordalyq Joldasbek Nurymuly degen de pikirtalas bolǵanyn estigen edik. Buǵan ne deısiz?
- Iá, Jaqypbek Maldybaev jaıly tarıhı ocherk respýblıkalyq «Qazaq ádebıeti» gazetinde jaryq kórip, oqyrmandar arasynda pikirtalas týdyrǵan edi. Sol gazettiń 1991 jylǵy 2 tamyzdaǵy sanynda «Qazaqtyń tuńǵysh ushqyshy kim?» degen materıalda - 1933 jyly Balashov azamattyq avıatsııa ýchılıesin bitirgen qyzylordalyq Joldasbek Nurymuly - qazaqtyń tuńǵysh ushqyshy dep tujyrymdalǵan. Osy materıaldar negizinde 1991 jylǵy 13 shildede Aeroflot ardageri Salyq Ahmetovtiń «Aspandap ushsaq nesi aıyp?» degen taqyryppen Prezıdent N. Nazarbaevqa qazaq avıatsııasy, ondaǵy kadrlar problemasy týraly ashyq haty jarııalanǵan.
Sonymen bul ocherk, maqalalardan shyǵatyn qorytyndy: Jaqypbek Maldybaev qazaqtyń tuńǵysh áskerı ushqyshy da, Joldasbek Nurymov - qazaqtyń tuńǵysh azamattyq ushqyshy (ekeýi de ýchılıeni 1933 jyly bitirgen).
Jaqypbektiń zaıyby ıÝlııa
Ispanııadaǵy soǵysqa qatysqan bolýy múmkin
- Jaqypbek Maldybaevtyń Ispanııada soǵysqa qatysqany týraly derekter dálelin tapty ma?
- Іnisi Ábilbektiń aıtýyna qaraǵanda, Jaqypbek Maldybaev ınternatsıonaldyq boryshyn atqaryp, Halhın Gol soǵysyna da, Ispanııa soǵysyna da qatysqan.
1936 jylǵy 16 aqpandaǵy parlamenttik saılaýda jeńip shyqqan Ispanııa halyqtyq maıdanyna qarsy Germanııa men Italııa ınterventteriniń búligi búkil dúnıejúzilik sıpat alyp, ıspan soǵysyna 54 elden eriktiler barǵany málim. Stalın de ıspan halqynyń kúresi «tek qana ıspandyqtardyń jeke isi emes, ol búkil ozyq oıly adamzattyń ortaq isi» dep Hose Dıasqa jedelhat joldaǵan eken. Mine, osy soǵysqa 160-tan asa keńestik ushqyshtar eriktiler qatarynda qatysqan. 59 adam sol Ispanııa úshin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn alǵan.
Mine, mundaı búkilhalyqtyq sıpat alyp, ómir men ólimniń bettesip jatqan alasapyran zamanyndaǵy oqıǵa, oshaq basyn emes, Otanynyń namysyn oılaǵan Jaqypbek syndy azamattardy beıtarap qaldyrýy múmkin emes. Ispanııa soǵysy jaıly derekterdi alý úshin arhıvke óziń týraly onshaqty jerden anyqtama, kýálik, ótinish, ruqsat qaǵaz t.s.s sııaqty qujattar tapsyrýyń kerek eken, sondyqtan ol qujattarǵa qol jetpedi. «Jákeń sol Ispanııadan kele jatyp, Tashkent mańynda ushaq apatynan opat boldy. Jerleýge Zaısannan Omar, Stalınabadtan ıÝlııa jeńgeı ekeýimiz bardyq. Qoshtasýǵa joldastary kóp jınaldy. Orkestrmen, salıýtpen qasterlep, áskerı aerodromnyń ishinde jerledi. Basyna qysqasha ómir joly jazylǵan, temir qulpytas ornatty. Qulpytastyń ushyna toqty qosqanda aınalyp ushatyn samolettiń modeli ornatylypty», - degen edi, Jaqańnyń qolynda - Stalınabadta turyp oqý oqyǵan inisi Ábilbek.
- Tuńǵysh áskerı ushqyshtyń esimin urpaq jadynda qaldyrý úshin qandaı jumystar júrgizilip jatyr?
- Jaqańnyń esimin este qaldyrý baǵytynda Zaısan, Tarbaǵataı, Kúrshim aýdandarynda turatyn urpaqtary men birshama azamattar kóp eńbek sińirdi. Jaqańnyń týǵan aýyly - Sheńgeldidegi mektepke ushqyshtyń esimi berildi. 1997 jylǵy mamyrda Jaqańnyń 90 jyldyǵy Zaısanda toılanyp, aýdan ortalyǵyndaǵy bir kóshege Jaqypbek Maldybaevtyń esimi berilip, memorıaldyq taqta ornatyldy. Ushqyshtyń 105 jyldyǵynda Óskemende bir kóshege Jaqypbektiń esimi berildi. Sondaı-aq ushqysh aǵamyzdyń sýreti men ol jónindegi shaǵyn maqala 2004 jyly jaryq kórgen «Qazaqstan» ulttyq entsıklopedııasynyń 6-tomynda jarııalandy. 2007 jylǵy Qazaq kúntizbesiniń 15 mamyrynda «Qazaqtan shyqqan tuńǵysh áskerı ushqysh Jaqypbek Maldybaevtyń týǵanyna 100 jyl (1907-1938)» degen derekterimen qosa qysqasha ómirbaıany shyqty. Bul - avtordyń jan-jaqqa jazylǵan júzdegen haty men uzaq jyldar boıy júrgizgen izdestirý jumysynyń kóńilge medeý bolar bir sáttik qorytyndysy, ıaǵnı «99 protsenttik eńbektiń bir protsenttik qýanyshy». Biraq núkte qoıýǵa áli erte. Jákeńdi búkil Qazaqstan tanyp, onyń rýhyna bas ıip jatsa úlken bir sharýanyń basy qaıyryldy dep aıtýǵa bolar edi. Ol úshin Máskeýdegi Ortalyq jáne Bas shtab arhıvterindegi Jaqań jaıly materıaldar Respýblıka Qorǵanys mınıstrligi arqyly elge qaıtarylyp, Jaqańnyń Ispanııa sapary naqtylanyp, Tashkenttegi zıraty tabylsa, 1937 jyly dúnıege kelgen Emma esimdi qyzdaryna suraý salynsa, Harkovtegi mýzeıdegi sııaqty, Jákeń jaıly materıaldar ózimizdiń ulttyq mýzeıden oryn alsa degen arman kóp. Ushqyshqa kórnekti eskertkish ornatylyp, ortalyq qalalardaǵy bir kóshege nemese áskerı-áýe kúshteri oqý oryndaryna esimi berilip jatsa, artyq bolmas edi. Aldaǵy ýaqytta quzyrly oryndar aralasyp, Altaıdan ushqan aqıyq aǵamyz Jaqypbek Maldybaevtyń týǵan kúnin joǵaryda baıandalǵandaı óz týystary ǵana emes, el deńgeıinde atap ótilip otyrsa quba-qup bolar edi. Jaqańnyń erligi ondaı marapatqa ábden laıyq.
- Suhbatyńyzǵa rahmet!
- Qabanbaıdyń 329 jyldyǵy: ShQO-da respýblıkalyq konferentsııa ótti
- Erqanat Turymtaı qazaqtyń kóne jádigerlerin búginge deıin saqtap keledi
- Aqtóbe arheologtary Edige jalynda qazba jumystaryn júrgizip jatyr
- Qasym-Jomart Toqaev el tarıhy jaıly TikTok joba jasaýǵa qoldaý bildirdi
- Pavlodar oblysynda Qımaq qaǵanaty kezeńiniń qorǵandary tabyldy
- Qasym-Jomart Toqaev «Joshy han» tarıhı-mádenı keshenine bardy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:45
-
keshe 22:33
-
keshe 21:48
-
-
keshe 20:45
-
-
-
-
-
-
Mınıstr qazandyqqa kómir satyp alý kórsetkishi tómen óńirlerdi atady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Derbes qazandyqtarǵa otyn satyp alý úshin shuǵyl shara qabyldaý qajet. Bul týraly Úkimet otyrysynda QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Derbes qazandyqtar úshin aldaǵy jylý berý maýsymyna otynǵa degen qajettilik shamamen 3 mln tonna kómir men 68 myń tonna mazýtty quraıdy. Búgingi kúni 2,6 mln tonna kómir jáne 60 myń tonna mazýt daıyndaldy», - dedi mınıstr.
Onyń dereginshe, kómir satyp alý Qyzylorda, Pavlodar, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan oblystarynda, mazýt Aqmola, Túrkistan jáne Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystarynda tómen.
«Derbes qazandyqtarǵa otyndy ýaqytyly satyp alý jáne jetkizý boıynsha shuǵyl is-sharalar qabyldaý qajet», - dedi Beıbit Atamqulov.
- Avtoóndirýshilerdi lızıngti qarjylandyrý erejesinen básekelestikke qarsy normalar alynyp tastalady
- Almatylyqtar PIK-ten MIB-ke aýysýdyń qıyndyǵyna shaǵymdandy
- Eýroodaq sammıtinde energııa jetkizýshilerdiń baǵany nege kótergeni talqylanady
- Qazaqstanda kredıt berýdiń biryńǵaı eń joǵary somasy bekitiledi
- Qazaqstan kómirin eksportqa shyǵarý úshin ne isteý kerek – sarapshy
- Qazaqstan kómirinen farmatsevtıkalyq jáne hımııalyq ónimniń 300-ge jýyq túri óndiriledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
7 Kirýat-ýegarimliler Ýehowanyň äht sandygyny baýyrlykda ýaşaýan Abynadabyň öýüne+ äkitdiler. Ogly Algazary bolsa Ýehowanyň äht sandygyna garawul edip goýdular*.2 Äht sandygynyň Kirýat-ýegarime gelenine ep-esli wagt, ýagny 20 ýyl bolupdy. Bütin ysraýyl halky Ýehowany agtaryp başlady+.3 Şamuwel olara: «Ýehowa bütin ýüregiňiz+ bilen dolanjak bolsaňyz, araňyzdan başga taňrylary+, Aştoret butlaryny+ aýryň. Ýüregiňizi doly Ýehowa berip, diňe oňa gulluk ediň+. Ol hem sizi piliştlileriň elinden halas eder»+ diýdi.4 Şeýlelikde, ysraýyllar Bagal we Aştoret butlaryny ýok edip, diňe Ýehowa gulluk edip başladylar+.5 Soňra Şamuwel: «Halky Mispa+ ýygnaň, siziň üçin Ýehowa doga edeýin»+ diýdi.6 Ysraýyllar Mispa ýygnandylar. Olar guýudan suw alyp, Ýehowanyň öňünde ýere dökdüler-de, şol gün agyz beklediler+. Olar: «Biz Ýehowa garşy günä etdik»+ diýdiler. Şamuwel Mispada halka kazylyk edip başlady+.7 Ysraýyllaryň Mispa üýşendigini eşidip, piliştli hanlar+ ysraýyllara garşy söweşe çykdy. Ysraýyllar muny eşidip gorkdular.8 Olar Şamuwele: «Ýehowa Hudaýymyza dileg et, goý, ol dadymyza ýetişip, piliştlileriň elinden halas etsin»+ diýdiler.9 Şamuwel bir guzyny tutuşlygyna Ýehowa ýakma gurbanlygy+ edip berdi. Ýehowany kömege çagyryp, ysraýyllar üçin dileg etdi, Ýehowa-da jogap berdi+.10 Şamuwel ýakma gurbanlygyny berip durka, piliştliler ysraýyllara has golaý geldiler. Şol gün Ýehowa güýçli gök gürledip+, piliştlileri aljyraňňylyga saldy+, olar ysraýyllardan ýeňildi+.11 Ysraýyllar Mispadan piliştlilere hüjüm edip, olary Beýtkaryň günortasyna çenli gyrdylar.12 Şonda Şamuwel bir daşy+ Mispa bilen Ýeşanyň aralygynda goýdy-da: «Ýehowa bize hemişekisi ýaly kömek etdi»+ diýip, daşyň adyna Ebenezer* dakdy.13 Söweşde ýeňlen piliştliler gaýdyp Ysraýyl ýurduna aýak basmadylar+. Şamuweliň döwründe Ýehowanyň eli mydama piliştlilere garşydy+.14 Ysraýyllar piliştlileriň Ekrondan Gete çenli basyp alan şäherlerini yzyna aldylar. Olar öz ýurduny piliştlileriň elinden aldylar.Ysraýyllar amorlar+ bilen hem parahat ýaşadylar.15 Şamuwel bütin ömrüne Ysraýylyň kazysy boldy+.16 Ol her ýyl Beýtele+, Gilgala+ we Mispa+ aýlanyp, halka kazylyk ederdi.17 Soňra öz öýüne, Rama+ gaýdyp gelerdi. Ol Ramada-da Ysraýyla kazylyk ederdi. Şamuwel şol ýerde Ýehowa üçin gurbanlyk ojagyny*+ gurdy.
Çykgytlar
^ Sözme-söz: garawullamagy üçin mukaddes etdiler.


text:
Sagdynlygyň girewi
Elleri ýygy-ýygydan ýuwup durmak zerur we peýdaly endik bolup,
birnäçe ýokanç keselleriň öňüni almaga ýardam berýär.Sebäbi dürli kesel
dörediji mikroblar we bakteriýalar ellerde toplanýar hemde ellän zatlarymyz
arkaly bedene düşýär.Nahardan öň we soň, daşarda gezelenç edilenden soň,
elleri gowy edip,sabyn bilen ýuwmaly.Asgyrylanda,üsgürilende elýaglyk
ulanmaly.Ýiti içege ýokanç kesellerinden,ýiti respirator ýokançlarynda -goranmak üçin arassaçylygy pugta berjaý etmeli. Hut şonuň üçin hem ellerimi-zi
elmydama arassa saklalyň, bu peýdaly endigi özümizde hem-de çagalarymyzda
kemala getireliň!
Elleriňi barmaklaryň aralary bilen birlikde akar suwda sabynlap, gowy edip ýuwmaly. Ellerimizi gowy durlanymyzdan soňra, süpürip guratmaly. Gü-nüň dowamynda zyýansyzlandyryjy erginleri hem ulanmaly. Sabynyň antiseptiki görnüşleri has netijelidir.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Saglygy goraýşyň habarlar merkezi.


text:
KADALARY BERK BERJAÝ EDIŇ!
◊ Agyz-burun örtüklerini talabalaýyk dakynyň! Bir gezeklik lukmançylyk agyz-burun örtüklerini ikinji gezek ulanmaň! Örtük dakynylanda, dem alyş ýollary arkaly kesel geçmeginden goranmak maksadynda, onuň bilen agzyňyzy we
burnuňyzy ykjam ýapyň!
◊ Witaminlere baý gök-bakja önümlerini köpräk iýiň! Olar bedeniň immunitetini ýokarlandyrmakda juda ähmiýetlidir.
◊ Öýüňizde we iş ýeriňizde arassaçylyk düzgünlerini berk berjaý edip, ýygy-ýygydan tämizleýiş işlerini geçirip duruň!
◊ Gap-gaçlary ulanmazdan öň hem, ulanyp bolandan soň hem, tämizleýji serişdeler bilen gyzgyn suwda gowy edip ýuwuň!
◊ Çygly süpürgiçlerden peýdalanyň! Olar bilen ulanýan şahsy zatlaryňyzy (telefonyňyzy, açaryňyzy, goşar sagadyňyzy...) ýygy-ýygydan tämizläp duruň!
◊ Taýsyz tebigy melhemleriň biri hasaplanylýan sarymsagy her gün diýen ýaly iýiň! Sarymsak we ajy burç goşulan milli tagamymyz bolan unaşy hem her hepdede iýiň!
◊ Eliňizi hemişe arassa saklaň, ýygy-ýygydan sabynlap ýuwuň!


text:
Almatyda «Jyr alyby – Jambyl» atty mýzykalyq poezııa keshi ótti
ALMATY. QazAqparat- Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵyna arnalǵan «Jyr alyby – Jambyl» atty mýzykalyq-poezııalyq kesh ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Іs-shara QR Ulttyq kitaphanasynyń óner bólimi janyndaǵy «Іnjý-marjan» klýby aıasynda ótkiziledi.
Mýzykalyq-poezııalyq keshtiń maqsaty – aqynnyń poezııalyq murasyn jańǵyrtý, onyń shyǵarmashylyǵyn keńinen nasıhattaý jáne dáripteý, onymen jastardy tanystyrý.
Sharaǵa belgili qoǵam qaıratkerleri, jazýshylar, jambyltanýshy men tanymal kompozıtorlar qatysty. Atap aıtsaq, Naǵashybek Qapalbekuly, Temirhan Tebegenov, Saltanat Aıbergenova, Balnur Qydyrbek, Shaıahmet Aljambaev, Habıbolla Setekov, Baqytjan Shormaqov jáne taǵy basqalary.
Mýzykalyq-poezııalyq kesh aıasynda kitaphananyń Oraz Jandosov atyndaǵy «Qazaqstan kitaptary» jáne merzimdi basylymdar zalynda uly aqyn, sýyryp salma óneriniń klassıgi Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵyna arnalǵan kitap kórmesi uıymdastyryldy. Onda aqyn shyǵarmalary men ol týraly ádebıetter usynyldy.
«Qazaq poezııasynyń kóp ǵasyrlyq tarıhyndaǵy jyraý, poezııa alyby Jambyl Jabaevtyń týǵanyna 175 jyl toldy. Búginde memlekettik deńgeıdi halyqaralyq sıpaty bar úlken is-sharalar bastaldy. Sonyń bir jarqyn kórinisi Ulttyq kitaphanasyndaǵy sharany aıtýǵa bolady. Munda arnaıy kórme men ǵalymdardyń konferentsııasy uıymdastyryldy. Bul halqymyzdyń rýhanı qundylyqtaryn ulyqtaýdyń úlken kórinisi»,- deıdi Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Temirhan Tebegenov.
Sondaı-aq, búgin QR Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaev, Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov, aqyn-jazýshylar, jambyltanýshylar jáne qoǵam qaıratkerleri Elorda da Jambyl Jabaevtyń eskertkishine gúl shoǵyn qoıdy.
Aıta keteıik, keshe Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyq mereıtoıyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi memlekettik komıssııanyń alǵashqy otyrysy ótti.
Mereıtoılyq jyl ishinde respýblıka boıynsha 500-ge jýyq áleýmettik, ımıdjdik, ǵylymı, tanymdyq is-sharalar ótkiziledi. Budan bólek, aqyn ómirinen derekti fılm túsirý, óleńderiniń jańa jınaqtaryn shyǵarý, aıtystar men ádebı konkýrstardy, kitap kórmelerin uıymdastyrý, mereıtoılyq moneta, poshta markasyn ázirleý jáne basqa da sharalar ótkizý kózdelip otyr.


text:
Norvegııadaǵy saılaý: oppozıtsııa alda kele jatyr
NUR-SULTAN. QazAqparat – Norvegııadaǵy parlament saılaýynda oppozııalyq levotsentrıstik blok kósh bastap kele jatyr. Buǵan aldyn ala eseptelgen daýys sanynyń nátıjesi dálel bolyp otyr, dep habarlaıdy QazAqparat Euronews agenttigine silteme jasap.
Úkimet basshysy qyzmetine úmitker Ionas Gar Stere bastaǵan jumys toby Ortalyq partııasymen jáne sotsıalıstermen birge Stortıngte 100-den astam oryn alýy múmkin.
Bul degenimiz konservatorlar segiz jyldyq kezeńnen keıin bılikten ketedi degendi bildiredi.
Qazirgi premer Erna Sýlbergtiń «Heıre» partııasynan depýtattyq mandattar sany 70-ten az.


text:
Taraz mańyndaǵy joıqyn jarylysqa qatysty Qorǵanys mınıstrligi resmı jaýap berdi.
"Jambyl oblysy Baızaq aýdanyndaǵy áskerı bólimde saǵat 19:00 shamasynda qoımalardyń biriniń janynda órt shyqty. Atalmysh bólim Taraz qalasynan shamamen 18 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. Órt saldarynan belgisiz zattar jaryldy. Órtti sóndirýge áskerı bólimniń shynjyrly órt sóndirý mashınalary tartyldy. Olarǵa Jambyl oblysynyń TJD órt sóndirý eseptoptary kómektesýde.
Órt oshaǵyn joıý jalǵasýda. Qazirgi ýaqytta órttiń shyǵý sebepteri anyqtalýda.
Oqıǵa ornyna mınıstrdiń orynbasary general-leıtenant Rýslan Shpekbaevtyń basshylyǵymen Qorǵanys mınıstrliginiń komıssııasy jiberildi" delingen jaýapta.
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Ýewropa futbolynda milli ligalaryň tamamlanmagyndan soň transfer möwsümine ýokary depginde badalga berildi. Esasan hem tälimçileriň arasynda wezipesini taşlaýanlaryň sany barha artýar. Aýratynam möwsümi çempionlyk bilen tamamlan klublarda. “Bundesliganyň” çempiony “Bawariýada” Hans-Diter Flikden soň, Fransiýanyň çempiony “Lilliň” tälimçisi Kristpf Galtie dürli sebäplerden wezipelerini taşladylar. Olaryň hataryna “Serie A”-nyň çempiony Interiň tälimçisi Antonio Konte hem goşuldy. Ussat tälimçiniň toparyň ýolbaşçylary bilen transfer we beýleki käbir maliýe meselelerinde düşünişmändigi sebäpli iki tarapyň ylalaşygy esasynda şertnamanyň ýatyrandygy habar berildi. Entek ýene-de bir ýyllyk şertnamasy bolan Konte topardan öweztöleg hökmünde 7 million ýewro alar. 51 ýaşyndaky Konte 2019-njy ýylda “Interiň” tälimçisi bolup, ol topara “Serie A”-da bir çempionlyk gazandyrdy. Geçen möwsümde-de Ýewropa ligasynda finala çykarypdy.
Konteniň mundan soň haýsy topara tälim berjekdigi häzirlikçe belli däl. “Real Madridden” gaýtmagyna garaşylýan Zinedin Zidanyň ornuna wezipä bellenjekdigi habar berilýär. Ýöne soňky gürrüňlere ser salsak, “Real Madrid” başga bir italýan hünärmeni Massimiliano Allegri bilen şertnama baglaşmakçy bolýar. “Inter” topary üçin bolsa, “Lasionyň” tälimçisi Simona Inzaginiň hem-de 2019/20 möwsüminde “Ýuwentusa” tälimçilik eden Maurizio Sarriniň atlary agzalýar.


text:
Nur-Sultanda jyl basynan beri toǵyz myńnan astam adam jumysqa ornalasty
NUR-SULTAN. QazAqparat - Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy 2021 jyl basynan beri astanalyq 15 350 azamatty qabyldady, dep habarlaıdy QazAqparat ákimdiktiń resmı saıtyna silteme jasap.
Barlyǵy 9 189 adam jumysqa ornalastyryldy. Onyń ishinde elektrondy eńbek bırjasy arqyly – 2 978 adam, al 5 347 adam turaqty jumys tapty.
«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qoǵamdyq jumystarǵa – 2 620, áleýmettik jumys oryndaryna - 179, jastar praktıkasyna – 789 adam jumysqa jiberildi.
Jumyspen qamtýdyń jol kartasy sheńberinde - 254 adam jumysqa ornalastyryldy. Jalpy, Jumyspen qamtýdyń jol kartasy aıasynda Nur-Sultan qalasy boıynsha bıyl 500-den astam jumys orny quryldy. Jospar boıynsha 483 jumys ornyn qurý kózdelgen bolatyn, búgingi tańda -503 adam jumysqa ornalastyryldy. 291 turaqty jumys orny quryldy.
Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy barlyq sanattaǵy azamattardyń jumysqa ornalasýyna járdemdesedi. Nur-Sultan qalasyndaǵy ortalyqqa kún saıyn ártúrli jastaǵy jumyssyz azamattar, probatsııa qyzmetinde esepte turǵandardar men múmkindigi shekteýli jandar júginedi.
Jyl basynan beri probatsııa qyzmetindegi - 47, múgedektigi bar - 574 adam jumysqa ornalastyryldy.
Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy búgingi eńbek naryǵynda talap etiletin mamandyqtar boıynsha jumyssyz azamattarǵa arnalǵan kýrstarǵa jiberedi.
Bıyl Jumyspen qamtý ortalyǵy arqyly 213 adam kásiptik bilim berý kýrstaryn oqydy. Arnaıy kýrstar aspaz, kondıter, tiginshi, shashtaraz, kassır-baqylaýshy, naýbaıshy, tárbıeshi-kómekshi mamandyqtary boıynsha uıymdastyryldy.
2021 jyly Nur-Sultan qalasy boıynsha jańa bıznes ıdeıalardy iske asyrý úshin 414 bıznes ıdeıaǵa grant bólindi. Ázirge 401 grant qarjylandyryldy. Grant alǵandar qatarynda halyqtyń áleýmettik osal top ókilderi de bar. Olar: kópbalaly jáne az qamtylǵan otbasy músheleri, múmkindigi shekteýli azamattar men AÁK alýshylar, 29 jasqa deıingi jastar sanatyndaǵy azamattar.
Qazir Jumyspen qamtý ortalyǵynyń qyzmetterin qashyqtan paı̆dalanýǵa bolady. Osy maqsatta elektrondy eńbek bırjasy memlekettik aqparattyq portaly jumys isteı̆di (www.enbek.kz).
Tolyq aqparat pen mamandar keńesin alý úshin ortalyqtyń jumyspen qamtý bóliminiń tel: 72-93-31, 57-86-95, 8 701 573 65 93 nomerine habarlasýyna bolady.
Aıta keteıik, 2020 jyly elordada Jumyspen qamtýdyń jol kartasy boıynsha 151 ınfraqurylymdyq joba júzege asyrylyp, 15 253 jańa jumys orny quryldy.


text:
Her ýylyň 30-njy iýulynda Halkara dostluk güni hökmünde bellenilýär. Bu gün 2011-nji ýylyň 3-nji maýynda BMG Baş Assambleýasynyň kabul eden karary bilen tassyklandy. Baýramyň esasy maksady dostlugyň ähmiýetini we agzybirligini ähli adamlar üçin umumy bolan asylly duýgynyň beýany hökmünde ykrar etmekdir. Halklaryň, ýurtlaryň, medeniýetleriň we şahsyýetleriň arasyndaky dostluk parahatçylyk tagallalaryna ylham berip, medeni dürlüligi hormatlaýan jemgyýetleriň arasynda köpri gurmaga mümkinçilik döredýän bu baýramçylyk dünýäniň ähli ýerinde giňden bellenilýär.
Esasy Dünýä täzelikleri 30-njy iýul – Halkara dostluk güni


text:
Harun Reşit Bagdat şäheriniň töweregindäki baglary gezip ýörkä bir garry ýaşulynyň nahal dikip ýörenini görýär. Ol adamyň ýanyna barýar-da ondan:
– Eý, ýaşuly! Hurma agaçlary kyrk ýylda hurma berýär. Sen bolsa garry adam. Miwesini iýip bilmejek agajyňy näme üçin ekýäň? – diýip soraýar.
Garry adam oňa şeýle jogap berýär:
– Bizden öňküler şu görýän agaçlaryňyzy hut biziň üçin ekipdirler. Menem muny özüm üçin däl-de özümden soňkylar üçin ekýärin.
Onuň beren jogaby patyşanyň göwnünden turýar. Garry adama birneme pul eçilýär. Puly alan adam ony ýüzüne sylyp, “Allaha şükür!” diýýär.
Harun Reşit:
– Näme üçin şükür edýärsiň? – diýip soraýar.
Ol adam:
– Başgalar eken agajynyň miwesini kyrk ýylda alýan bolsa, men bu gün eken agajymyň miwesini hut şu günüň özünde alýaryn. Nädip şükür etmäýin onsoň! – diýýär.
Patyşa ýene eçilýär. Ol adam gürrüňini şeýle dowam etdirýär:
– Bu gezekki şükür edişimiň sebäbi, başgalar agajyň miwesini ýylda bir gezek alýan bolsa, men günde iki gezek dagy aldym.
GÜNDE IKI GEZEK…
Harun Reşit Bagdat şäheriniň töweregindäki baglary gezip ýörkä bir garry ýaşulynyň nahal dikip ýörenini görýär. Ol adamyň ýanyna barýar-da ondan:


text:
Bir gün ummanda syýahat edýän bir gämi heläkçilige uçrapdyr. Gämiden ýeke adam halas bolupdyr. Tolkunlar ol adamy kiçijik ada taşlapdyr.
Adada galan adam kimdir biriniň gelerine garaşypdyr. Gije-gündiz Allatagala ýalbaryp, gözüni asman bilen ummanyň tapyşýan ýerine dikip oturar eken. Emma ne gelen barmyş, ne giden…
Ol tupandan, ýagyşdan hem-de wagşy haýwanlardan goranmak üçin agaç-ugaçdan külübejik ýasanypdyr. Kenardan tapan zatlaryny, weýran bolan gämiden näme galan bolsa, ählisini külübesine daşapdyr.
Günler birmeňzeş geçip durmuşyn. Balyk tutup iýýär we alyslara garap, Alladan medet dileýär eken.
Bir gün süýji suw gözläp, töwerege aýlanmaga çykypdyr. Dolanyp geleninde bolsa, külübejiginiň ýanyp durandygyny görüpdir. Ýanýan külübejigiň tüssesi burugsap duran eken. Alaçsyz galan adam ederini, goýaryny bilmeýär.
– Alla jan! Men beýle näme günä etdim?! Ne güne saldyň meni?!-diýip, Beýik Ýaradana nalyş edýär.
Gijäni ahu-perýat bilen geçirýär. Şonça doga-dileg etse-de, Allatagalanyň onuň külübejiginiň ýanmagyna näme üçin ýol berendigine düşünip bilmeýär.
Ertesi ir bilen ada ýakynlaşyp gelýän bir gäminiň zoguna oýanypdyr. Hawa, hawa, barja umydyny üzen mahaly ony halas etmege gelýärdiler.
Ol perişan halda:
– Meniň bärdedigimi nädip bildiňiz? – diýip sorapdyr.
Alan jogaby ony hem geň galdyrypdyr, hem utandyrypdyr:
– Uzakdan seniň ýakan oduň tüssesini gördük!
HIKMET
Bir gün ummanda syýahat edýän bir gämi heläkçilige uçrapdyr. Gämiden ýeke adam halas bolupdyr. Tolkunlar ol adamy kiçijik ada taşlapdyr.


text:
QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń josparyna sáıkes 2020 jylǵy 8-11 qyrkúıek aralyǵynda «Uly Abaı – halyq júreginde» atty jalpyrespýblıkalyq dıktant ótti.
Atalǵan dıktantqa Qostanaı oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý basqarmasy «Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń tyńdaýshylary, «Daryn» qalalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń mamandary, etnomádenı birlestik ókilderi de dıktantqa qatysty.
Dıktant nátıjesi boıynsha úzdik jazǵan tyńdaýshylarǵa Qostanaı oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý basqarmasy basshysynyń atynan alǵys hattar tabystaldy.


text:
Portuň Taryhy
1800-2000-nji ýyllarda deňiz porty
Port Türkmenistanda iň uly deňiz porty bolup, Türkmenbaşy şäheriniň çäginde ýerleşýär.
1896-njy ýylyň oktýabrynda Hazar deňziniň gündogarynda portuň düýbi tutuldy. Ýük we ýolagçy gatnawyny birikdirmek we tertiplemek maksady bilen 1903-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda söwda deňiz portunyň dolandyryş edarasy döredildi. Ýyllaryň dowamynda ýük gatnawynyň artmagy parom ugurlaryny döretmeklik pikirini ýüze çykardy. 1959-njy ýyldan başlap portuň çäginde parom ugurlarynyň gurluşygy başlandy. Krasnawodsk-Baku ugry boýunça parom 1962-nji ýylda dowamly gatnawlary kabul edip başlady. Parom gatnawlary ýükleriň tiz wagtda eltilip berilmegine ýardam berdi.
2000-2003-nji ýyllar aralygynda portuň giňişleýin durkuny täzelemek işleri amala aşyryldy. Köne gämi duralgalarynyň, ammarlaryň we birnäçe beýleki binalaryň köneleriniň durky täzelendi we täzeleri guruldy, şeýle-de häzirkizaman tehnikalar ornaşdyryldy. Bu bolsa porta, hyzmatlaryny ýokary derejede bermegi üçin mümkinçilik döretdi.
2011-nji ýylda bolsa Türkmenbaşy portunyň durky dolulygyna täzelenjekdigi bildirildi. Taslama, terminallaryň durkuny täzelemegi, gämi duralgalarynyň könelerini aýyryp täzelerini gurmagy göz öňünde tutuldy.
2000-2020 nji ýyllarda Türkmenbaşy Halkara deňiz porty
Türkmenistan döwletimiziň geoykdysady taýdan amatly ýerde ýerleşýändigi nazarda tutulyp, “Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz söwda flotuny 2020-nji ýyla çenli ösdürmegiň Baş meýilnamasyna” laýyklykda Hormatly Prezidentimiziň 2014-nji ýylyň 29-njy maýynda gol çeken Karary esasynda, Beýik Ýüpek ýolunda esasy giňişlik hökmünde garalýan Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň düýbiniň tutulmagyna badalga berildi. 2014-nji ýylda ýolagçylaryň deňiz wokzaly açyldy. 2018-nji ýylda täze Türkmenbaşy Halkara deňiz porty açyldy.
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty barada – Portuň umumy meýdany 150 gektardan gowrak. Gämileriň gämi duralgasyna ýanaşmagyny üpjün etmek üçin takmynan 10 million kub metr toprak gazmak we deňiz düýbüni çuňlaşdyrmak üçin ummasyz köp işler geçirildi.
Gämi duralgasynyň umumy uzynlygy 20 metr, 3600 metr bolup, birnäçe ýük we ýolagçy gämilerine bir wagtyň özünde porta gelmäge, ugramaga we hyzmat etmäge mümkinçilik berýär.
Port ýolagçy we parom terminallaryny, konteýner terminallaryny, umumy we ürgün ýük terminallaryny öz içine alýar.
Gämi gidrawliki gurluşlaryndan başga-da, portda ulag goldawyny goşmak bilen köp sanly kenarýaka infrastruktura desgalary guruldy: umumy uzynlygy 4000 metre golaý we 30,000 metr töweregi demir ýol geçelgeleri bolan awtoulag ýollary.
Täze portuň umumy önümçiligi ýylda 300 müň ýolagçy, 75 müň ýük awtoulagy, 400 müň konteýner, 3 million tonna köp mukdarda we 4 million tonna umumy ýük ýaly nebit önümlerini hasaba almasaň, ýylda ortaça 17 million tonna ýük bolýar, şeýle hem şol bir wagtyň özünde 17 gämini kabul etmek mümkinçiligi bar.
Ýolagçy parom terminaly – Ýolagçy parom terminalynyň binasy Hazarýaka deňiz portlarynyň arasynda ýolagçylar, ýük awtoulaglary we ulaglar üçin ýokary hilli hyzmatlary etmäge mümkinçilik berýär. Bu terminalda tehniki gözleg merkezi, dezinfeksiýa binasy, demir ýol gözegçilik binasy we ýük awtoulag duralgasy bar. Jemi meýdany 230,000 inedördül metr bolan ýolagçy parom terminaly ýylda 300 000 ýolagçy we 75,000 ulag bilen işlemäge ukyplydyr. Terminalyň çäginde 50 orunlyk myhmanhana bar. Terminal binasy bir wagtyň özünde 800 ýolagça hyzmat etmäge, şeýle hem dört paromy kabul etmäge ukyply.
Terminalyň bir tarapyndan otlylara, beýleki tarapdan ulaglara girmesi üçin niýetlenen 256 metrlik gämi duralgasy bar.
Ýolagçy parom terminalynyň binasynda kassasy, walýuta alyş-çalyş bölümi, maglumat stoly, hasaba alyş stoly, ösümlikler we haýwanlar üçin karantin meýdançasy, ofisler, SIP otagy, goş otaglary, pasport gözegçiligi, awtomatiki enjamlar, elektron geçelgeler, dynç alyş üçin açyk terassalar bar.
Konteýner terminaly – Umumy meýdany 249,000 inedördül metr bolan konteýner terminaly ýylda 400,000 konteýner işlemäge ukyply. Gämi duralgasynyň umumy uzynlygy 480 metr bolan terminal, bir wagtyň özünde 5000 tonna çenli doly göterijilik ukyby bolan 3 gämini kabul edip bilýär, bu bolsa Türkmenistanyň ulag-logistika infrastrukturasyny berkidip, eksportyň we importyň ösmegine uly goşant goşýar. Terminalda göterijilik ukyby 70 tonna bolan 2 gämi kran, sagatda 30 konteýner işlemäge ukyply, hersi 48 tonna göteriji 2 demir ýol kran we hersi 45 tonna göteriji 6 tigirli kran, şeýle hem göteriji kuwwaty 25, 45 we 50 tonna bolan konteýnerleri herekete getirmek we ýerleşdirmek üçin ulaglar bar. Terminal umumy meýdany 9,984 inedördül metr bolan ammarlary, umumy meýdany 3,060 inedördül metre barabar ammarlary öz içine alýar.
Gämi dolandyryş merkezi porta girýän gämileriň howpsuz nawigasiýasyny üpjün etmek üçin guruldy we Halkara Deňiz Guramasy tarapyndan maslahat berilýän dünýä standartlarynyň häzirki zaman nawigasiýa enjamlary bilen enjamlaşdyryldy. Mundan başga-da, bu binanyň gapdalynda ýangyn howpsuzlygy binasy we häzirki zaman enjamlary bilen enjamlaşdyrylan lukmançylyk merkezi bar.
Ürgün ýük terminaly – Umumy kuwwaty 3000 000 tonna ýük bolan köp mukdarda ürgün ýük terminaly demir magdany, sement, kömür, kükürt, galla, şeker, duz we beýleki köp sanly ürgün ýük ýaly ýükleri dolandyrmak we saklamak üçin niýetlenen. Gämi duralgasynyň uzynlygy 440 metr bolan terminal, şol bir wagtyň özünde her biri 5000 tonna çenli doly göterijilik ukyby bolan 3 gämä hyzmat etmäge ukyplydyr. Terminal göterijilik ukyby 42 tonna bolan 3 demirýol kran, göteriş kuwwaty sagatda 650 tonna köp ýük göteriji 2 konweýer liniýasy, göterijilik ukyby 20 tonna 5 tigirli ýük göteriji we 20 tonna göterijilik 1 ykjam kran bilen enjamlaşdyrylandyr. Dänäni saklamakdan başga-da, umumy kuwwaty 35 000 kub metr bolan 14 silos we umumy kuwwaty 6000 kub metr bolan 8 sement silos bar. Terminalda 37000 inedördül metr açyk ammar we umumy meýdany 8512 inedördül metr bolan ýapyk ammarlar bar.
Umumy ýük terminaly – Umumy ýük terminalynyň umumy meýdany 261,000 inedördül metr. Ýylda 4,000,000 tonna ýük geçirijilik ukyby bilen terminal polat, demir, agaç materiallary, ulaglar, enjamlar we agyr ýükleri ýüklemek we düşürmek üçin niýetlenendir. Uzynlygy 625 metr bolan umumy ýük terminaly, 5000 tonna doly göterijilik ukyby bolan 4 gämini bir wagtda dolandyrmak ukybyna eýedir. Bu terminalda göterijilik ukyby 20 tonna bolan 6 demir ýol kran we göterijilik ukyby 84 tonna bolan 1 ykjam kran, şeýle hem iki sany 330 tonna Liebherr kran, agyr we aşa ýük üçin 1500 tonna konweýer bar.
Şeýle hem göteriji kuwwaty 3,5,16,30,60 tonna bolan dürli forklift awtoulaglary bar. Terminalda 7 5000 inedördül metr meýdany bolan açyk ammar we meýdany 26 394 inedördül metr bolan ammar bar.
Polipropilen terminaly – Ýylda 120,000 tonna çenli polipropilen geçirmäge ukyply. Şol bir wagtyň özünde 5000 tonna çenli göterijilik ukyby bolan 3 gämi kabul edip bilýär. Terminalyň 18,750 tonna çenli möçberde ýapyk ammary bar.


text:
Aşgabatda 27-nji oktýabrda bellenilýän Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek baýramçylyk dabaralaryna görülýän taýýarlyk çärelerine, ýagny “marşirowkalara” mekdep okuwçylary çekilip başlandy.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, geçen hepdäniň çarşenbe gününden bäri şäher mekdepleriniň her birinden degişlilikde 30-50 okuwçy sapaklardan doly boşadylyp, her gün sagat 12:00 töweregi Döwlet tribunasynyň öňünde geçirilýän “marşirowkalara” barmaly edildi.
“Geçen hepdäniň ortalaryndan başlap, her mekdepde ‘marşirowkalara’ gatnaşjaklaryň anyk sanawy düzülipdir. Olam mekdepdäki okuwçy sanyna we mekdebiň ýerleşýän ýerine görä, her mekdepden çekilmeli okuwçylaryň sany etrap, şäher bilim bölümleri tarapyndan berlipdir” diýip, aşgabatly synçy Amnamyrat Bugaýew ene-atalaryň we mugallymlaryň käbirine salgylanyp aýdýar.
Ýatlap geçsek, Türkmenistanyň paýtagtynda we welaýatlarynda Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek baýramçylyk dabaralaryna görülýän taýýarlyk çärelerine 2-nji oktýabrda başlanyp, ilkibada oňa döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler, şol sanda mugallymlar, şepagat uýalary, lukmanlar we welaýat, şäher Drama teatrlarynyň aktýorlary, medeniýet işgärleri çekildi.
Bugaýew geçen hepdäniň ahyryndan başlap, “marşirowkalaryň” geriminiň güýçlendirilendigini we bu taýýarlyk çäreleriniň öňküsi ýaly şäheriň çetindäki stadionlarda ýa-da meýdançalarda bolman, ählisiniň bir ýerde, ýagny Döwlet tribunasynyň alnynda geçirilýändigini belleýär.
“Indi mekdep okuwçylary we çärä çekilenleriň ählisi taýýarlygy, ýagny ‘marşirowkany’ dabaraly ýörişiň boljak ýerinde, Döwlet tribunasynyň öňünde geçirilýär” diýip, Bugaýew aýtdy.
Aýdylmagyna görä, ozalky ýyllarda bolşy ýaly, bu ýyl hem “marşirowkalara” gatnaşýan okuwçylaryň dabaraly ýörişde geýmeli eşikleri, olaryň öz hasabyna satyn alynmaly. Şol sebäpli taýýarlyk çärelerine gatnaşjak okuwçylaryň barjamly maşgalalardan saýlanandygy we mekdep ýolbaşçylarynyň olaryň ene-atalary bilen ýekebara duşuşyklary geçirip, eşikler üçin pul sorandygy aýdylýar.
“Mekdep mugallymlarynyň käbiriniň gürrüň bermegine görä, olar ata-eneleri mekdebe çagyryp, siziň çagaňyzy döwlet derejesinde geçiriljek uly çärä gatnaşdyrmak meýlimiz bar. Şol çärä gatnaşjaklara-da toý egin-eşigini alyp bermeli, gyzlar üçin ortaça 200 manady, oglanlar üçinem ortaça 300 manady ýygnap, şäher we etrap bilim bölümlerine tabşyrmaly. Şonuň üçinem şu gezekki çärelerde-de gaýrat ediň diýip, ata-eneler bilen gürrüň edilipdir” diýip, Bugaýew çagalary paýtagtyň 55-nji we 48-nji mekdeplerinde okaýan ene-atalaryň käbiri mugallymlaryň eden bu haýyşyna razylyk bildirse, käbiri garşylyk görkezdi diýýär.
Mundan iki hepde çemesi ozal, Aşgabadyň döwlete degişli edara-kärhanalarynda işleýän işgärleriň käbiri Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde, Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek dabaralara gatnaşmaly edilenleriň täze eşik tikinmelidigi we onuň işgärleriň öz hasabyna satyn alynmalydygy barada özlerine duýduryş berlendigini aýtdy. Şonda saglyk işgäri bu eşikler üçin aýal-gyzlaryň ortaça 300-400 manat, erkekleriň 700-800 manat çykdajy etmeli boljakdygyny belläpdi.
Türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 26-njy ýyl dönümine bagyşlanyp geçiriljek baýramçylyk dabaralarynyň tutuş ýurtda “ýokary derejede guramalaşdyrylýandygyny” tekrarlaýarlar. Emma köpçülikleýin çärelere işgärleriň, okuwçylaryň we studentleriň mejbury gatnaşdyrylýandygy barada kelam söz aýtmaýarlar. Şeýle-de, bu dabaralara görülýän taýýarlyk çäreleriniň näçe adamyň iş, okuw we dynç alyş wagtyny alýandygy barada mesele gozgalmaýar.
Azatlyk Radiosy ýokarda gürrüňi edilen meseleler dogrusynda, türkmen häkimiýetleri, şol sanda Aşgabadyň 55-nji we 48-nji mekdepleriniň degişli ýolbaşçylary bilen habarlaşanda, haýsydyr bir kommentariý almak başartmady.


text:
Semalt hünärmeni: Webokary täsirli web mazmuny çykaryjy
Web mazmuny çykaryjynyň nähili işleýändigine düşünmek üçin web mazmunynyň nämedigini anyklamaly. Simpleönekeý söz bilen aýdylanda, web mazmuny web sahypasynda görýän zatlaryňyzdyr. Bular şekiller, ses faýllary, wideolar we elbetde tekstler. Käwagt, dogry düzülen we çykarmak aňsat mazmuna duşup bilersiňiz, käwagt mazmuny göçürmek we göçürmek gaty kyn web sahypasyna duş gelmek mümkin. Köplenç mesele mazmunyň özi däl-de, eýsem ýok etmeli web sahypalarynyň köp mukdary.
Mysal üçin, ýüzlerçe sahypadan mazmuny el bilen göçürip bilýän barmy? Her gün edilmeli bolsa näme etmeli? Web mazmuny çykaryjy şu ýere girýär. Web mazmuny çykaryjy, gurluşly, ýarym gurluşly ýa-da gurulmadyk web sahypalaryndan maglumatlary gyrmak üçin ulanylýan programma üpjünçiligi, gural, programma ýa-da programma. Web mazmuny çykaryjynyň nämedigini kesgitlänsoň, web maglumatlary çykarmagyň nämedigini ýönekeý sözler bilen kesgitlemeli.
Gysgaça aýdylanda, web maglumatlary çykarmak, web sahypalaryny gözlemek we olardan görkezilen maglumatlary çykarmak üçin gural, programma üpjünçiligi ýa-da skript ulanmak prosesi. Bu gural, gyrylan maglumatlary gurluşly formatda görkezmek üçin hem ulanylyp bilner. Bu ýerdäki mesele, diňe gaty az adamyň web gyrmak programmasyny döredip biljekdigi. WebSundew web maglumatlary çykaryjyny dünýä inderdi.
Çykaryjy, gysga wagtyň içinde birnäçe web sahypalaryndan dürli maglumatlar elementlerini çykarmak üçin işlenip düzüldi. WebSundew web mazmuny çykaryjy, ähli web sahypalaryndan maglumatlary gyryp biler. Şol sebäpli dürli pudaklardan gelen kompaniýalar köp sanly web sahypalaryndan erbet gurluşly maglumatlary döwmek üçin ulanýarlar. Elbetde, çeýeligi sebäpli olara ajaýyp hyzmat edip gelýär.
Gural aşakdaky ugurlarda ulanylýar:
- Adam resurslary pudagy
- Onlaýn metbugat
- Işe kabul ediş gullugy
- Ulag pudagy
- Bilim dolandyryşy
- Telekommunikasiýa
- Sarp ediş harytlary
- Döwlet dolandyryşy
- Maglumat tehnologiýasy we hyzmatlary
- Gozgalmaýan emläk
- Bölek satuw
- Hasapçylyk
- Insurancetiýaçlandyryş
- Derman senagaty
- Kompýuter we tor howpsuzlygy
- Logistika we üpjünçilik
Bu sanaw has uzaga çeker, sebäbi gural örän täsirli, takyk we hiç hili programmirleme bilimini talap etmeýär. Web maglumatlary çykarmak her bir işiň aýrylmaz bölegine öwrülensoň, web maglumatlary çykarmak gurallarynyň ähmiýetine aşa baha berip bolmaz.
Bu guralyň örän täsirli bolandygyna garamazdan, ony döredijiler hasam gowulaşdyrmaga synanyşýan ulanyjylaryň pikirleri üçin açyk. Web çykarmak üçin başga gurallar bar bolsa-da, WebSundew web mazmuny çykaryjy iň takyk we çalt gurallardan biridir. Birnäçe minutyň içinde ýüzden gowrak web sahypasyndan maglumatlary çykaryp biler. Gysgaça aýdylanda, önümi ulanmak aňsat we müşderä gönükdirilen.


text:
Elordada 300-ge jýyq kásipkerlik nysan «ASHYQ» kóshbasshysy atandy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada 13 myńnan astam kásipkerlik sýbekti «ASHYQ» jobasyna qatysýda, olardyń 294-i onyń kóshbasshysy bolyp esepteledi. Bul statýs jumys ýaqytyn, sondaı-aq kelýshiler sanyn arttyrýǵa múmkindik beredi, dep habarlaıdy QazAqparat qala ákimdiginiń resmı saıtyna silteme jasap.
Elordada «ASHYQ» jobasynyń kóshbasshylarynyń tizimi birneshe aptada jańartylyp otyrady. Nur-Sultan qalasy «Atameken» kásipkerler palatasy dırektorynyń orynbasary Qýanyshbek Muqash kásipkerlerge osy statýstyń artyqshylyqtaryn aıtyp berdi.
«Nur-Sultan qalasy boıynsha qazir «ASHYQ» jobasyna qatysatyn 13 myńnan astam kásipkerlik nysan bar. Qazirgi ýaqytta elordada osy jobanyń 294 kóshbasshysy anyqtaldy. Kóshbasshylar ózgelerine qaraǵanda eki saǵat artyǵyraq jumys isteýge quqyly. Al mekeme qyzmetkerleriniń 90 paıyzy ekpe alǵan bolsa, olar kelýshiler sanyn kóbeıtýge quqyly. Mysaly meıramhanalarǵa kelýshilerdiń 50%-yn bir ýaqytta qabyldaýǵa ruqsat etilse, ASHYQ kóshbasshylary bul sandy 70%-ǵa deıin arttyra alady. Meıramhanalar men kafeler úshin bul óte jaqsy motıvatsııa. Barlyǵy kóshbasshy bolǵysy keledi. Buryn 150 nysan joba kóshbasshysy bolsa, qazir olardyń sany 300-ge jýyq», - dedi Qýanyshbek Muqash.
Búginde elordanyń kásipkerlik nysandarynyń kópshiligi «ASHYQ» jobasyna qatysa otyryp, QR-kodty skanerleý arqyly óz qyzmetin júzege asyrady. Osylaısha kóptegen meıramhanada kelýshiler sany artty. Bul azamattardyń densaýlyǵynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etedi jáne úı karantınin buzýshylardy anyqtaýǵa múmkindik beredi.
«ASHYQ» jobasy bıznestiń, ásirese karantın kezinde zardap shekken meıramhananyń jumysyna kóp kómektesedi. Jaqynda biz «ASHYQ» kóshbasshysy boldyq, bul bizdiń jumys ýaqytymyzdy kóbeıtti. Endi biz burynǵydaı 00:00-ge deıin emes túngi 2-ge deıin jumys isteı alamyz, tıisinshe kelýshiler sany 20%-ǵa artty. Kelgen jurt QR kodty esh qıyndyqsyz skanerleıdi, onyń nátıjesinde azamattardyń kópshiliginiń vaktsınatsııalanǵanyn baıqaımyz», - dep atap ótti «KOREAN HOUSE» meıramhanasynyń menedjeri Roza ıÝgaı.
«Ásem» SO dırektory Nurlan Nurmaǵanbetov «ASHYQ» júıesiniń artyqshylyqtaryn atap ótti. Saýda ortalyǵy jobanyń kóshbasshysy bolyp sanalady.
«ASHYQ» jobasyn biz pılottyq joba retinde 23 shildede iske qostyq. Búginge deıin «qyzyl» jáne «sary» statýsy bar 15-ke jýyq turǵyn saýda ortalyǵyna kirmek boldy. Al qazir «ASHYQ» kóshbasshysy bolyp sanalamyz. Eki apta ishinde 40 myń check in júzege asyrýǵa múmkindigimiz bar. Qazirgi ýaqytta júıeni qoldanýda eshqandaı problema týyndamaıdy. Ǵımaratqa kelýshilerdiń bári maska rejımi men qashyqtyqty saqtaıdy. Al joba kóshbasshysy atanǵandar úshin artyqshylyqtar qarastyrylǵan. Sondyqtan qalamyzdaǵy barlyq nysan joba aıasynda kóshbasshy bolýǵa umtylýy tıis dep esepteımin. Mysaly, elorda «qyzyl» aımaqta bolsa, biz kóshbasshy retinde «sary» aımaqtyń talaptaryna sáıkes jumys isteı alamyz. Al «sary» aımaqta bolsaq, «jasyl» talaptaryna sáıkes jumys isteımiz. Bul bizge jumys ýaqytyn 2 saǵatqa uzartýǵa, kelýshiler qataryn 10%-ǵa tolyqtyrýǵa múmkindik beredi», - dedi Nurlan Nurmaǵambetov.
- Nur-Sultanda áıel balasymen birge kóp qabatty úıdiń balkonynan sekirmek bolǵan
- Elordada Álibek Dinishevtiń mereıtoılyq kontserti ótti
- Metall konstrýktsııanyń astynda qalǵan áıel: Sotqa deıingi tergeý bastaldy
- Nur-Sultanda qar barysyna arnalǵan kórme ashyldy
- Qar barysyn saqtaıyq: Elordada ekologııalyq aktsııa ótti
- 23 qazan kúni astanada ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Túrkııa jaǵalaýynda 254 zańsyz mıgrant ustaldy
MÝGLA. ANADOLY – QazAqparat – Túrkııanyń Mýgla provıntsııasynda Fethııe aýdanynyń jaǵalaýynda 254 zańsyz mıgrant ustaldy. QazAqparat bul týraly Anadoly agenttigine silteme jasap habarlaıdy.
Mıgranttar Túrkııadan zańsyz joldarmen shyǵyp ketpek bolǵan. Biraq olardy jaǵalaý kúzeti qyzmetiniń qyzmetkerleri baıqap qalǵan. Ustalǵandar Aýǵanstan, Irak, Iran, Sırııa, Pákistan jáne Bangladesh azamattary.
Barlyǵy jandarmerııanyń aýdandyq basqarmasyna jetkizildi, al odan ári Mýglanyń mıgratsııalyq basqarmasyna jiberiledi.
Túrkııa aýmaǵyn zańsyz tastap shyǵý áreketin uıymdastyrýshylardy izdestirý jumystary júrgizilýde.


text:
Bir gün bir oglanjyk aşhanada nahar bişirip duran ejesiniň ýanyna geldi-de oňa elindäki ýüzüne bir zatlar ýazylan kagyzy uzatdy. Ejesi eliniň ölüni bir ýaglyga süpürdi-de oglunyň ýazan zatlaryny okamaga başlady:
Howlunyň çemenligini oranym üçin bäş manat.
Bu hepde otagymy saýhallanym üçin bir manat.
Bir gezek seniň ýeriňe dükana gidenim üçin elli teňňe.
Sen bir zatlar satyn almak üçin giden wagtyň jigime seredenim üçin elli teňňe.
Hapalary daşaryk çykaranym üçin bir manat.
Oňat bahalar bilen gelenim üçin bäş manat.
Howluny arassalanym üçin iki manat.
Jemi on bäş manat.
Ejesi bu hasaby görüp, öňürti biraz aljyrady, gatyrganjak boldy, soňra bolsa, özüni dürsäp, elindäki kagyzyň arka ýüzüne çalt-çalt bir zatlar ýazmaga başlady.
Seni dokuz aý garnymda göterenim üçin MUZD ALMADYM.
Başujuňda uklaman geçiren her gijäm üçin MUZD ALMADYM.
Maňa çekdiren hupbatlaryň üçin MUZD ALMADYM.
Saňa alan oýunjaklarym, eşiklerim we iýer-içer ýaly zatlarym üçin MUZD ALMADYM.
Sapaklaryňa kömek edenim üçin MUZD ALMADYM.
Eşikleriňi ýuwup ütüklänim hem-de naharyňy bişirip berenim üçin MUZD ALMADYM.
Ejesi bu ýazanlarynyňam ýeterlik boljakdygyny pikir edip, kagyzy oglunyň eline tutduranynda, oglanjyk olary okamaga başlady we onuň her setirinde ýüzi has-da gyzardy.
Oglanjyk eden ýalňyşyna düşünipdi. Utanjyndan ýüzüni kesä sowup:
– Eje, men seni gowy görýän-ä. Meni bagyşla, bormy?! – diýdi.
Soňra bolsa, ruçkany aldy-da öz ýazan zatlarynyň aşagyna ullakan harplar bilen şeýle sözler ýazdy:
“HEMMESI NAGT TÖLENDI”.


text:
Localerli gözleg derejäňizi gowulandyrmak - Semalt maslahaty
Dükan guranymyzdan soň SEO-da dereje almaga we kärhanalarymyzy ösdürmäge synanyşanymyzda köp üýtgeýjini döredýäris. Uzak wagt geçmänkä, ýerli SEO-nyň SEO-nyň möhüm we gaty ähmiýet berilmedik bir tarapydygyny bildik. Näme üçin beýle? SEOerli SEO möhümdir, sebäbi müşderiler iň ýakyn önümleri we hyzmatlary gözleýärler. Jogaplary mümkin boldugyça gysga wagtda almak isleýärler.
Web sahypaňyza kömek etmek üçin, "ýerli müşderileriňiz hödürleýän önümleriňizi ýa-da hyzmatlaryňyzy gözläniňizde işiňiz görkezilermi?" Questionsaly soraglary bermegi halaýarys. Müşderileriňiz ähli ýerli bäsdeşlikden öz işiňizi saýlar öýdýärsiňizmi?
Bu ýazgyda, bilmeli zatlaryňyzy we ýerli gözleg üçin web sahypaňyzy we işiňizi optimallaşdyrmagyň ýollaryny öwreneris. Bu hukugy gazanmak üçin umumy SEO amallaryňyzdan azajyk daşlaşýan strategiki we maksatly çemeleşme gerek bolar.
Bäsdeşlerinden üstün çykmagy umyt edýän kärhanalar ilki bilen Google gözleg meýdançasyndaky ähli ýerli signallaryň yzygiderli we dogrudygyna göz ýetirmeli. Bu makalany okanyňyzdan soň, şu günki ýerli gözleg landşaftyna has gowy düşünersiňiz we web sahypaňyzyň ýerli SEO öndürijiligini gowulandyrmak üçin bu strategiýalary durmuşa geçirmäge nädip kömek edip bileris diýip umyt edýäris.
Başlamazdan ozal, ýerli SEO-nyň nämedigini we näme üçin beýle möhümdigini öwreneliň.
SEOerli SEO näme we näme üçin möhüm?
Searcherli gözleg motory optimizasiýasy ýerli gözleg netijelerinde ýerli ulanyjylar tarapyndan tapyljak web sahypasyny optimallaşdyrýan SEO-nyň başga bir şahasydyr. Gözlemeli bolsaňyz has gowy düşünmäge kömek etmek üçin:
- Nearanymdaky aklawçylar
- Nearanymdaky lukmanlar
- (Şäheriň ady) restoranlary
Google bu gözleg talaplaryny we ýerli görkeziş netijelerini alar. Şeýlelik bilen, uzak aralyga gitmezden lukman, restoran we aklawçy bilen habarlaşyp bilersiňiz.
SEOerli SEO, ýerli kärhanalaryň optimizasiýa tagallalaryna ünsi jemleýän SEO strategiýasydyr. Munuň içine optimizasiýa, mazmun, sahypadaky optimizasiýa we gönükdirilen we lokallaşdyrylan niýet bilen baglanyşyk binasy girýär.
Localerli gözleg näme üçin möhüm?
- Jübi telefonlarynda ýerli gözleg geçirýänleriň takmynan 50% -i bir günde fiziki dükana baryp görýärler.
- Kompýuterde ýa-da planşetde ýerli gözleg geçirýän ulanyjylaryň 34% -i fiziki dükana-da baryp görýärler.
- Mobileerli mobil gözlegleriň 18% -i bir günüň içinde satuwlara sebäp bolýar.
- Amerikaly ulularyň 60% -i mobil enjamlarynda we planşetlerinde ýerli önümleri ýa-da hyzmatlary gözleýär.
- Jübi enjamlarynda ýerli gözlegleriň 50% -i ýerli iş salgysy ýaly zatlary gözleýär.
- Localerli esasly gözlegleriň 78% -i awtonom satyn almalara öwrülýär.
- Dükana gelýänleriň 71% -i, dükany görmezden ozal internetde gözleýändiklerini aýdýarlar.
Seerli SEO henizem sebit derejesinde işleýän kiçi we orta göwrümli kärhanalar üçin zerurdyr. Bu, bu SEO-nyň ýerleşişine baglylykda ýerli gözlegleriň derejesini kesgitlemek üçin ýörite niýetlenendigini aňladýar. Bu strategiýa, hyzmatlaryňyzy we önümleriňizi ýerli işleriňizde marketinge esaslanýar, şonuň üçin göni daş-töweregiňize satmaga kömek eder we bu marka gurmaga kömek eder.
SEOerli SEO-ny optimizirlemek, has köp web sahypasynyň traffigini, dükanyňyza we web sahypaňyza öwrülmegi aňladýar, sebäbi bu strategiýa ýerli esasly müşderilere has degişlidir.
Localerli SEO-nyň möhüm ugurlary haýsylar?
Hakyky görnüşinde ýerli SEO we gündelik SEO beýle bir üýtgeşik däl. SEO-nyň iki görnüşine-de açar söz gözlegleri, mazmun, baglanyşyklar we sahypadaky tehniki SEO girýär. Iň möhüm üýtgeşiklik, ýerli SEO traffigi almak üçin uly tor taşlamagyň ýerine, SEO tagallalaryňyzy balykçylyk liniýasy ýaly ýerli sebite gönükdirýär. Bu elementler, esasanam SERP-de bäsdeşligiňizden has ýokary boljakdygyna umyt edeniňizde, web sahypaňyza we tutuş pudaga dogry gelmegi üçin möhümdir.
Şeýle-de bolsa, ýerli gözleg üçin optimizasiýa edilende, ozal agzap geçen böleklerimiz ýerli ünsi özüne çekýär. Olary dünýä derejesinde optimizirlemek üçin däl-de, belli bir topar topary üçin ulanýarlar. Bu element, ulanyjylaryňyza we işiňize ýakyn bolan potensial müşderileriň isleglerini kanagatlandyrmak üçin web sahypaňyzy optimizirlemäge gönükdirilendir.
SEOerli SEO funksiýaňyzyň dogry bolmagy üçin diňe bu elementleri ýatlamak bilen çäklenmeli däl. Olaryň hersiniň näderejede möhümdigine düşünmeli we olary nädip durmuşa geçirip boljakdygyna düşünmeli.
Açar söz gözleg
SEOerli SEO-da açar söz gözleginde düýpli üýtgeşmeler bolmady. Käbir düzedişleriň edilmeli ýerleri bar bolsa-da, yzygiderli açar söz gözlegleri bilen ajaýyp bolsaňyz, ýerli SEO açar söz gözlegleri keseki zat bolmaz.
Collectedygnalan statistikalardan, häzirki döwrümizde şahsyýetlere degişli akylly enjamlaryň köpelýändigini bilýäris. Häzirki wagtda her kimde diýen ýaly bir ýa-da smartfon, Google Home ýa-da Amazon Echo bar. Bu enjamlar ýerli dükanlara ýol açýan ses bilen işjeňleşdirilen gözlegler üçin açyk bolany üçin gözleg amatlylygyny özgertdi. Aç-açan tapawut bilen, internet ulanyjylarynyň köpüsi üçin şol bir sözlemi ýazmakdan “ýanymda ýerli dükan tap” diýmegiň has aňsat we amatlydygyna ynanýarys. Şeýlelik bilen, bu enjamlaryň öýde bolmagy, sesli gözlegleriň esasynda ýerli soraglaryň köpelmegine sebäp boldy.
Hyzmatlara gönükdirilen kärhanalar üçin açar söz gözlegleri, gözleg gözleginde garaşmaly birnäçe açar söz üýtgemelerini öz içine almalydyr. Keyword.io ýa-da AnswerThePublic ýaly birnäçe gural ulanyp, hödürleýän hyzmatlaryňyza mätäç adamlaryň berýän soraglaryny bilip bilersiňiz. Bu, has laýyk jogaplary we web sahypalaryňyz üçin optimal sözbaşylary düzmäge kömek edýär.
Kerli kerpiç önümçiligi ýa-da hyzmat bilen baglanyşykly iş hökmünde, ulanýan açar sözleriňiziň gürleýiş äheňi we ünsi sebäpli sahypaňyza gelýän traffigiň mukdaryndaky tapawudyň haýran galmagy mümkin. Bu diňe açar sözüňizi dogry öwreneniňizden soň mümkindir.
Mazmuny
Açar sözleriňizi ýerleşdireniňizden soň, işiňizi suratlandyrýan we ulanyjylaryň berýän soraglaryna jogap berýän mazmun döretmegiň wagty geldi. Açar sözler tertipleşdirmekde ajaýyp gural, ýöne bu diňe bir ädim. Indiki ädim, iň oňat çözgütdigiňizi okyjylaryňyza ynandyrýan ajaýyp mazmun almakdyr. Mazmunyňyzyň kömegi bilen diňleýjilere ýerli derejede birigip bilersiňiz. Mazmunyňyzy ýerli dilde, ýerli sözlemler bilen düzmek we ýerli adrese eýe bolmak bilen, tomaşaçylar size gowşuryp biljekdigini bilýärler. Iň esasy zat, mynasyp mazmun berýärsiňiz. Locallyerli ajaýyp şypahanany gözläniňizde, mazmunyňyzyň tomaşaçylaryňyzyň soraglaryna jogap bermäge ýeterlikdigine göz ýetiriň.
Wikipediýanyň mazmunyny ýazmak, ýerli SEO tagallalaryňyz üçin edip boljak iň erbet zat bolsa gerek. Wikipediýa mazmuny boýunça, milli awtoulag ýollarynyň howpsuzlygyny dolandyrmagy ýa-da ähliumumy bolan mazmuny sitata berýän mazmuna ýüzlenýäris.
SEOerli SEO baglanyşyklary
Localerli SEO bilen adaty SEO-nyň arasynda iň açyk tapawudy bolan ugurlaryň biri bolsa gerek. Ilki bilen, haýsydyr bir baglanyşyga girmezden ozal Google-yň webmaster görkezmelerini göz öňünde tutuň. Web sahypalaryňyza baglanyşyk goşanyňyzdan soň Google-dan hiç hili jeza çekmezlik üçin bu möhümdir.
Localerli SEO-da ýokary hilli ýerli SEO baglanyşyk profilini düzmek üçin dürli baglanyşyk kategoriýalary birleşýär. Olara şular girýär:
- Sitata/NAP saýtlary: ýerli gözlegleriňizi artdyrmak üçin bu sahypalara pul töleýärsiňiz we olar adatça NAP-a gönükdirilen. NAP diýmek, salgy we telefon belgisi.
- Directoryerli katalog web sahypalary: ýerli kataloglarda baglanyşyk gurmak, ýerli gözlegler üçin web sahypaňyzyň baglanyşyk ygtyýarlygyny ýokarlandyrmaga kömek eder.
- Senagat bilen baglanyşykly ýerli saýtlar: gazetler, mekdepler, uniwersitetler we hökümet birleşikleri ýaly ýerli baglanyşyk gurmak mümkinçiliklerini hödürlemek isleýän islendik ýerli web sahypasyny pikir ediň.
- Partnerli hyzmatdaş saýtlary: bular adatça işiňiziň ýerli hyzmatdaşlaryny öz içine alýar. Google aşa köp baglanyşyk alyş-çalşygyndan ýüz öwürýär, ýöne web sahypaňyzda birneme bolmagy erbet zat däl.
Localerli SEO-nyň geljegi
Häzirki statistika, maglumatlar we ugurlar ýerli SEO-nyň ep-esli gowulaşan kontekstde we düşünişmekde paradigma çalşygyna tarap barýandygyny görkezýär. Akylly enjamlaryň ösmegi bilen gözlegleriň has köp gürleşip, ýerli çözgütlere gönükdirilen tendensiýasy bar. Bu enjamlaryň, eýýäm bar bolan uly SEO tagallalary bilen ýerli dükanlara peýda getirmegi teklip edip bolar.
Netije
Google algoritmlerini yzygiderli sazlaýar we täzeleýär, geljegi belli däl. Şeýle-de bolsa, ýerli gözlegleriň netijeliligini we ähmiýetini ýokarlandyrar diýip umyt edýäris. Orta göwrümli ýa-da kiçi telekeçilik hökmünde, bu beýleki uly saýtlar bilen bäsleşmeli däl we üstünlik gazanmak mümkinçiligiňiz has gowulaşan ajaýyp mümkinçilik döredýär. Locallyerli we dünýä derejesinde gowy işlemek üçin web sahypaňyzy optimizirlemek bilen web sahypaňyz has gowulaşýar we traffigiň we satuwyň görnetin ýokarlanandygyny görersiňiz.
Semalt işiňiziň ösmegine kömek edýär. Öňe gidişiňiz bilen, has gowy işlemäge we ösmäge mümkinçilik berýän ýerli gözlegler üçin web sahypaňyzy optimizirläp bileris. Şu gün biziň bilen habarlaşyň we ýerli SEO-nyň artykmaçlyklaryndan lezzet alyp başlaň.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Awazada açylan “Aziada-2017: Parahatçylygyň we ösüşiň ugrunda halkara sport hyzmatdaşlygy” atly halkara sport kongresinde söz sözläp çykyş etdi.
Hormatly Kongrese gatnaşyjylar!
Şu Kongres biziň yklymymyzda iň uly ähmiýetli sport çäreleriniň biri – 2017-nji ýylyň 17-27-nji sentýabry aralygynda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýularyna biziň bilelikde taýýarlanmak we geçirmek boýunça alyp barýan işlerimiziň möhüm sepgidini alamatlandyrýar. Şol oýunlar taryhda şeýle ýokary derejede Merkezi Aziýada geçirilýän ilkinji bäsleşikler bolar hem-de biz ýurdumyzda bu oýunlaryň geçirilmegine halkara sport bileleşigi tarapyndan Türkmenistana bildirilýän belent ynamyň, ýurdumyzyň bedenterbiýe we spoty ösdürmek hem-de wagyz etmek işinde gazanan üstünlikleriniň ykrarnamasynyň nyşany hökmünde garamaga doly hukuklydyrys.
V Aziýa oýulary “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk” şygary astynda geçer. Oýunlaryň tapawutly aýratynlyklary olara Aziýanyň 45 ýurdy bilen bir hatarda ilkinji gezek Okeaniýa döwletleriniň 17-sinden türgenleriň gatnaşýanlygydyr. Oýunlaryň şeýle derejede geçirilmeginiň dünýä sport hereketiniň taryhynda täze sahypany açjakdygyna, dünýäniň dürli künjeklerinde millionlarça adamlaryň bähbitlerine bu hereketiň giňeldilmegine hem-de pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigine ynanýaryn.
V Aziýa oýularyna 6 müňe golaý türgen gatnaşyp, sportuň 21 görnüşi boýunça bäsleşerler. Biz bu Oýunlara takmynan 30 müň daşary ýurtly myhmanlaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýüzlerçe wekilleriniň gelmegine garaşýarys. Öňde boljak Oýunlara gatnaşyjylaryň ählisiniň myhmana hemişe aýratyn hormat goýmak ýaly asylly däbe eýe bolan türkmen halkynyň mähirli myhmansöýerligini duýjakdyklaryna ynanýaryn.
Hormatly Kongrese gatnaşyjylar!
Türkmenstan kabul edýän tarap hökmünde soňky ýyllaryň dowamynda Aziýa Oýunlaryny mynasyp derejede geçirmek ugrunda yzygiderli ýagdaýda taýýarlyk çärelerini geçirdi.
2010-njy ýylyň 5-nji noýabrynda Aşgabatda Olimpiýa şäherjiginiň binýady tutuldy. Onuň taslamasynyň umumy bahasy ABŞ-nyň 5 milliard dollaryna barabardyr.
Häzirki güne çenli 157 gektar meýdanda 40 golaý desga, şol sanda sportuň dürli göprnüşleri boýunça milli we halkara derejelerindäki ýaryşlary geçirmek üçin sport desgalarynyň 16-sy bina edildi.
Mundan başga-da bu ýerde türgenler we wekiller üçin myhmanhanalar, ýaşaýyş toplumlary, naharhanalar, lukmançylyk edaralary, medeni-dynç alyş edaralary bina edildi. Olar Halkara olimpiýa komiteti tarapyndan köpugurly sport desgalaryna bilidrilýän talaplara laýyklykda enjamlaşdyryldy. Bu toplum suwda ýüzmek we suwa bökmek üçin ýapyk we açyk howuzlary, ýapyk, şeýle hem 2 sany türgenleşik we 10 sany açyk tennis kortlaryny öz içine alýar. Şeýle hem bu ýerde bouling, badminton we stoluň üstünde oýnalýan tennis, ýapyk welotrek, köpugurly ylgaw ýodajyklary bolan sport meýdançalary, futbol türgenleşik meýdançalary we zallar, ýeňil atletika, gylyçlaşmak we boks, sportuň oýun görnüşleri, gimnastika bilen meşgullanmak üçin meýdançalar, şeýle hem lukmançylyk dikeldiş merkezi bar.
Toplumyň bütin töweregi boýunça welosiped we ylgaw ýodajyklary gurnaldy. Türgenlere we tomaşaçylara amatlyly bolmagy üçin ähli şertler döredildi. Olaryň hatarynda türgenler üçin ýaşaýyş jaýlary, medeni we söwda merkezleri, myhmanhanalar, restoranlar, kafeler, dükanlar, durmuş hyzmaty kärhanalary we awtoduralgalar, şeýle hem pyýada geçelgeler we monorels ýoly bar.
Biz Oýunlara taýýarlyk görmegiň barşynyň maglumat üpjünçiligine uly ähmiýet berýäris. Bu oýunlara taýýarlyk görülýän döwürde iri halkara sport mediaforumlaryň, sergileriň w maslahatlaryň birnäçesi geçirildi. Onlarça ýurduň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen bu çäreler milli we halkara köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde giňden beýan edildi.
Türkmenstanda 2017-nji ýylda bu ugurda iň iri hem-de wekilçilikli sport çäresiniň - Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýularynyň geçirilmegi türkmen sportunyň ösüş taryhynda hil taýdan täze tapgyry alamatlandyrar. Şonuň bilen birlikde ýurdumyzy yklymda halkara spot hyzmatdaşlygynyň öňdebaryjylarynyň birine öwürmäge, biziň daşary syýasatymyzyň möhüm bölegi hökmünde dünýä olimpiýa hereketiniň ulgamyna doly we netijeli goşulyşmaga gönükdirilen Türkmenstanyň sport diplomatiýasyny netijeli durmuşa geçirmäge täze mümkinçilikler açylýar.
Bu işleriň çäklerinde Türkmenstan BMG-niň Sport ösüşiň we parahatçylygyň bähbidine Halkara býurosy, ÝUNESKO-nyň Bedenterbiýe we sport boýunça hökümetara topary, Bütindünýä saglyk guramasy, halkara hökümete degişli bolmadyk guramalar, ilkinji nobatda, Halkara olimpiýa komiteti we Aziýa Olimpiýa geňeşi, şeýle hem sportuň görnüşleri boýunça halkara we sebit guramalary bilen hyzmatdaşlygy giňelder.
Türkmen sportunyň arassalygyny saklamak hem-de sportda dopingiň ulanylmagyna garşy göreşi utgaşdyrmak üçin Türkmenstanda Bütindünýä doping agentligi bilen yzygiderli hyzmatdaşlygy ýola goýmak işlerine girişildi.
Şu ýyl bu maksatlar üçin Türkmenstanda Milli dopinge garşy agentlik döredildi.
Hormatly Kongrese gatnaşyjylar!
Türkmenistan halkara sport hyzmatdaşlygy düşünjesine belent ynsanperwerlik manysyny berýär. Biz sport hereketi, olimpiýa taglymlaryna eýermegi Durnukly Ösüşiň Maksatlaryny durmuşa geçirmek bilen baglanyşdyrýarys, ol adamyň mümkinçilikleriniň doly açylmagyna, saglygy goraýyş ulgamynda ählumumy wezipeleriň ýerine ýetirilmegine, bilime, şahsyýetiň ruhy we beden taýdan sazlaşykly ösmegi üçin zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilendir. Häzirki wagtda sportuň we bedenterbiýäniň ösdürilmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry hökmünde çykyş edýär. Ýurdumyzda 2011-2020-nji ýyllarda sporty we bedenterbiýäni goldamak we ösdürmek boýunça Milli maksatnama kabul edildi, ilatyň iýmitlenmek, temmäkä garşy göreş meseleleri boýunça habardarlygyny ýokarlandyrmak, ilatyň arasynda sporty we sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek babatynda uly işler alnyp barylýar. Häzirki wagtda bu işe ähli döwlet we jemgyýetçilik edaralary goşuldy, saglygy goraýyş ulgamynda dürli maksatnamalar boýunça utgaşdyryjy komitetler döredildi.
“Il saglygy – ýurt baýlygy” şygary Türkmenistanda raýatlaryň köpüsiniň gündelik durmuşy bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Iri sport toplumlarynyň, ýokary netijeli sport, şeýle hem köpçülikleýin sporty üçin hünärmenleri taýýarlaýan ýokary okuw mekdepleriň gurluşygy alnyp barylýar. Diňe 2020-nji ýyla çenli döwürde Türkmenistanda 119 sport mekdebini we 128 beýleki sport desgalaryny gurmak meýilleşdirilýär.
Türkmenistan ähli halkara bileleşigi bilen birlikde Bütindünýä saglyk gününi giňden belleýär, bu sene milli senenamamyzyň şanly seneleriniň sanawyna girizildi, bu bolsa sagdyn durmuş ýörelgesiniň wagyz edilmegine hem-de ilaty bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak işlerine çekmäge ýardam berýär. Häzirki wagtda Türkmenistan ahlaklylygyň, sagdynlygyň we ruhubelentligiň mekany diýlip atlandyrylmagyna doly hukuklydyr.
Hormatly Kongrese gatnaşyjylar!
Elbetde, şeýle iri derejeli yklym oýunlarynyň geçirilmeginiň Türkmenistana ynanylmagy baradaky çözgüt ýurdumyzda yzygiderli amala aşyrylýan parahatçylyksöýüjilik, bitaraplyk, oňyn, hoşniýetli goňşuçylyk daşary syýasatyň netijesidir. Hakykatdan-da, parahatçylyk, dostluk, hyzmatdaşlyk, ähli halklara, olaryň medeniýetine we däp-dessurlaryna hormat goýmak daşary syýasat ugrunyň esasyna öwrülen hem-de bu ýörelgeleri özüniň halkara işiniň ulgamyna, şol sanda sport ulgamyna giňden ornaşdyrýan döwlet dünýäniň onlarça ýurtlarynyň we halklarynyň wekilleriniň ýygnanjak iri möçberli çäresiniň guramaçysy bomaga doly haklydyr.
Ýene bir mesele, içki mesele we şol bir wagtda Aziýa oýunlaryny Türkmenistanda geçirmek baradaky çözgüt bilen gönüden-göni bagly mesele hakynda aýtmak isleýärin. Gürrüň biziň ýurdumyza mahsus birek-birege hormat goýmak, milletara ylalaşyk hem-de dinara gatnaşyklar barada barýar. “Sport – syýasatdan daşdadyr” diýen örän dürs pähim bar. Emma eýýäm syýasat hem sportdan daşda bolup bilmez. Sport dostlugyň we halklaryň arasyndaky özara düşünişmegiň netijeli gurallarynyň biri bolmalydyr. Häzirki wagtda jynsparazlyga, milleti boýunça kemsidilmeleriň dürli görnüşine, ekstremizme garşy hereket dünýä sport şygarlarynyň birine öwrüldi, ol halkara sport hereketiniň taglymynda mäkäm orun aldy. Türkmenistanda şeýle düşünjeler çagalykdan, mekdeplerde, ýokary okuw mekdeplerinde, goşun bölümlerinde terbiýelenilýär, onuň netijesi myhmansöýerlikde we biziň watandaşlarymyzyň daşary ýurtlarynyň wekillerine olaryň milletine hem-de haýsy dine uýýandygyna garamazdan, hoşniýetli gatnaşyklarynda ýüze çykýar. Biziň ýurdumyz halkara sport hereketiniň belent ynsanperwerlik taglymlaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde subut edýär.
Gadyrly dostlar!
Häzirki dünýäde sport halkara hyzmatdaşlygynyň örän möhüm bölegi boup, özara ynam, hormat goýmak we özara düşünişmek ýagdaýyny kemala getirmäge uly goşant goşýar. Türgenler – parahatçylygyň ilçileridir, olar öz ussatlygy we erki bilen adalatly bäsleşikde olimpiýanyň belent taglymlaryny ösdurýärler, ýaşlar üçin görelde bolýarlar, sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýola goýulmagyna, işjeň durmuş garaýyşlaryň kemala gelmegine ýardam berýärler. Elbetde, şunuň ýaly derejedäki ýaryşlar türgenler üçin hem, dünýäniň onlarça döwletlerinden ýaryşlaryň barşyna tomaşa etjek millionlarça adamlar üçin hem uly baýramçylykdyr.
Türkmenistan örän iri sport çärelerini ýokary derejede guramaga hem-de geçirmäge ukyply döwletleriň hataryna ynamly goşulýar. Öňde boljak oýunlaryň ýurdumyzyň belent gazananlarynyň parahatçylykly ösüşiň belentliklerine tarap okgunly hereketiniň toplumlaýyn we köptaraply häsiýete eýediginiň, olimpiýanyň belent taglymlaryna ygrarlydygynyň aýdyň subutnamasy boljakdygyna ynanýaryn.
Biz ýurdumyza öňde boljak Oýunlary geçirmek ýaly hukugy beren Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň ynamyna buýsanýarys. 2017-nji ýylyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýularynyň iň ýokary derejede geçirilmegi, oňa gatnaşyjylaryň ählisiniň türkmen topragynda halkymyzyň myhmansöýerligini hem-de mähremligini duýmaklary üçin ähli tagallalary ederis. Pursatdan peýdalanyp siziň ähliňizi Oýunlaryň açylyş dabarasyna gatnaşmaga çagyrýaryn.
Kongresiň öz işine başlamagy bilen sizi tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Gadyrly dostlar size berk jan saglyk we uly üstünlikler arzuw edýärin.


text:
Foto: Shymkent qalasy ákiminiń baspasóz qyzmeti
Shymkent qalasynda kómirqyshqyl gazyn qaıta óńdeıtin kásiporyn salý usynyldy. Qala ákiminiń tóraǵylyǵymen ótken ınvestısııalyq shtab otyrysynda «RET» JShS-niń ókili kómirqyshqyl gazyn qaıta óńdeıtin zaýyt jobasyn usyndy.
Joba quny – 3,5 mln AQSh dollaryn quraıdy. 2022-2023 jyldarǵa josparlanǵan joba táýligine 40 tonnadan astam kómirqyshqyl gazyn qaıta óńdeýge qaýqarly.
Shymkent qalasynda qaldyqtardy qaıta óńdeý úlesin arttyrý qajet ekenin aıtqan qala basshysy atalǵan jobanyń iske asyrylýyna barynsha qoldaý kórsetýdi tapsyrdy.
Jańa óndiris Shymkent qalasynyń ekologııalyq jaǵdaıyna oń áserin tıgizedi, sonymen birge turǵyndardy jańa jumys oryndarymen qamtamasyz etedi.
Atmosferaǵa kómirqyshqyl gazynyń tehnogendik túsýiniń negizgi kózi tútin gazdary bolyp tabylady. Tútin gazdaryn zalalsyzdandyrýdyń bir ádisi - olardan kómirqyshqyl gazyn alý. Kómirqyshqyl gazy tamaq ónerkásibinde keńinen qoldanylady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda iki müňden gowrak adam ýagşyň aşagynda Nowruz baýramyna görülýän taýýarlyk çärelerine gatnaşmaga mejbur bolýar. Bu waka Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Halkara Nowruz baýramynyň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmelidigini tabşyran mahalyna gabat geldi.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky habarçylarynyň biriniň anonim şertde beren maglumatyna görä, anna gününden bäri Ak bugdaý etrabyndaky Ak öýüň golaýynda, açyk meýdanda Nowruz baýramyna görülýän taýýarlyklaryň depgini güýçlendirildi.
“Bu çärä welaýatlardan we paýtagtdan gelen medeniýet işgärleriniň, ýokary okuw jaýynyň studentleriniň, sport mekdepleriniň okuwçylarynyň, edara-kärhanalaryň işgärleriniň iki müňden gowragy gatnaşmaga mejbur edilýär. Olar irden sagat 8-9 töweregi çäräniň geçirilýän ýerine barýarlar we giçlik sagat 5-6-a çenli şol ýerde bolýarlar” diýip, habarçy bu çärä gatnaşýanlaryň ençemesine salgylanyp, 20-nji martda gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, soňky bir hepdäniň dowamynda Türkmenistanda howa açylman, her günüň dowamynda alty-ýedi gezek 10-15 minutlap ýagyş ýagýar. Muňa garamazdan, “çäreçiler” ýagşyň aşagynda öz taýýarlyk çärelerini dowam etdirmeli bolýarlar.
“Bu ýerde ýagşyň aşagynda ezilmäýin, bir jaýa gireýin-de diýip bolmaýar. Sebäbi töwerek-daşda jaý hem ýok. Welaýatdan gelen medeniýet işgärleriniň käbirleri özlerini getiren awtobuslara ylgaýar, şol ýerde ýagyşdan bukulýarlar. Ýöne ahally we paýtagtly çäreçileri getirýän awtobuslar ol ýerde garaşyp durmaýar. Soň olaryň aglabasy ýagşyň suwundan ezilýär. Esasy kynçylygy sazandalar çekýärler. Olar saz gurallary ýagyşda ezilip, hatardan çykmasyn diýip, elinde baryny edýärler. Käbir sazandalar welaýatlardan gelen medeniýet işgärleriniň awtobuslaryna münüp, saz gurallaryny halas etjek bolýarlar” diýip, habarçy aýtdy.
Habarçy ýagşyň aşagynda ezilip dümewlän medeniýet işgärleriniň bardygyna hem ünsi çekip, olaryň agşamara galýan jaýlaryna gelende däri-derman içip, çärelere gatnaşmagy dowam etdirýändiklerini hem sözüniň üstüne goşdy.
Bu taýýarlyk çäreleri, prezident Berdimuhamedowyň Milli bahar baýramy bolan Halkara Nowruz gününiň hormatyna guralýan dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmelidigini tabşyran mahalynda alnyp barylýar.
19-njy martda Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçiren iş maslahatynda Berdimuhamedow dabaralara welaýatlaryň ähli edara-kärhanalarynyň gowy taýýarlyk görmeginiň möhüm ähmiýete eýedigini hem nygtady.
Türkmenistanda Nowruz baýramy 1990-njy ýyllaryň başyndan bäri döwlet derejesindäki, 2010-njy ýyldan bäri bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň ykrar eden halkara baýramçylygy hökmünde bellenilýär.
Munuň bilen baglylykda, ýurtda 21-22-nji mart iş güni däl-de, resmi taýdan baýramçylyk we dynç günleri diýlip yglan edilýär. Emma bu resmi dynç günlerinden ýurt raýatlarynyň ählisi deň derejede peýdalanyp bilmeýär.
Sebäbi 21-nji martda ýurtda köpçülikleýin bag nahallaryny ekmek boýunça ählihalk ýowary geçirilse, 22-nji martda Nowruz ýaýlasynda, welaýat merkezlerinde, şäherlerde köpçülikleýin dabaralar geçirilýär.
Bularyň ikisine-de edara-kärhanalaryň işgärlerinden we ýokary okuw jaýlarynyň studentlerinden düzülen müňlerçe adam meýletin-mejbury gatnaşdyrylýar. Bu çärelere gatnaşmakdan ýüz öwüren işgärlere we studentlere köplenç işden ýa-da okuwdan çykarylmak howpy abanýar.
Türkmen mediasynda bu çäreleriň “şatlyk-şagalaň” bilen geçirilýändigi aýdylsa-da, oňa işgärleriň we studentleriň mejbury gatnaşdyrylmagy, munuň näçe adamyň dynç alyş wagtyny alýandygy barada mesele gozgalmaýar.
Maglumat üçin aýtsak, 18-nji martdan başlap Aşgabat şäherinden Nowruz ýaýlasyna gatnaýan ýörite awtobus marşrutlary ýola goýuldy. Teke bazardan ugraýan bu awtobuslarda her adamdan bir tarapy üçin 2 manat kireý alynýar.
“Häzirki wagt bu marşrutlar arkaly käbir adamlar ýöne keýpine gidip görýärler we şol taýýarlyk çärelerine tomaşa edýärler. Sebäbi bu awtobus gatnawy 22-nji martda ýatyrylýar we ol ýere barýan ýollar hem ýapylýar. Baýramçylygyň geçiriljek güni bu ýere adaty adamlaryň barmagyna rugsat berilmän, diňe çagyrylan adamlar eltilýär” diýip, habarçy aýtdy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy indirip bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Turkmenistanyň prezidentiniň 1-nji fewraldan Fransiýa başlanjak iş saparynyň-da indi demokratik ösüş ýoluna düşen Turkmenistan üçin wajyp bolup durýandygy aýdylýar.
Türkmen prezidentiniň Fransiýa iş sapary, onuň maksatlary barada metbugatda habar berilmeýändigi üçin analitikler prezidentiň Fransiýa iş sapary we iki prezidentiň duşuşygynda garaljak meseleler barada dürli pikirleri öne sürýarler.
Serhetsiz reportýorlar guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça wekili Elza Widalyň sözlerine görä, prezidentleriň duşuşgynda iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlyk, ykdysady, söwda we medeni gatnaşyklar ýaly meseleler geňeşiler.
“Biz, adam hukuklary boýunça birnäçe guramalar, şeýle-de Adam haklary boýunça halkara federasiýasy Fransiýanyn prezidenti Nikolas Sarkozydan Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurduň başyna geleli bäri Türkmenistandaky ynsan hukuklarynyň ýagdaýynda nähili özgerişlikleriň bolandygy barasynda soramagyny haýyş etdik“ diýdi.
Elza Widalyň sözlerine görä, olar Parižde metbugat konferensiýasyny geçiripdirler. Metbugat konferensiýasyny geçirmekden maksat kopçülikleýin habar serişdeleriniň ünsüni Türkmenistandaky graždan jemgyýetleri hem-de ynsan hukuklary problemalaryna çekmekden ybarat bolupdyr.
Elza Widal Turkmenistanda garaşsyz žurnalistlere işlemage rugsat berilmeýändigini, olaryň örän agyr şertlerde işleýändigini, umyt bilen açylan internet kafelerde hem çäklendirmeler bardygyny, zerur saýtlaryň açylmaýandygyny aýdýar. “Internetiň bahasy-da hemmeler üçin elýeterli dal”.
Adam hukuklarymy ýa-da gaz?
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Habarlar Merkeziniň Türkmenistan boýunça eksperti Brýus Paniýeriň pikirine görä, Fransiýa uçin tebigy energoresurslara baý döwlet bilen gowy gatnaşyklary ýola goýmak möhümdir. “Şonuň üçin hem Sarkozi nebit we gaz meselesi barada gürrüň eder”.
Onuň pikiriçe, jemgyýetçilik türkmen prezidentine ýurtdaky adam hukuklary meselesi barada beriljek sowala garaşýar. ”Elbetde, bu mesele hem gün tertibinde bolar, emma Sarkozi üçin Turkmenistanyň tebigy resurslary hem-de Fransuz kompaniýalarynyň Türkmenistanda üstünlikli
Hakyky isleg bolsa Türkmenistanda demokratik özgerişlikleriň bolmagyna garaşmak mümkin.
Özbegistanly analitik Iskender Hudaýbergenow türkmen jemgyýetini liberallaşdyrmak üçin Fransiýanyň iş tejribesiniň peýdaly sapak boljakdygyny aýdýar. Onuň sözlerine görä bu ýerde ýurduň prezidenti Berdimuhamedowyň näme maksat bilen Fransiýa barýandygy möhümdir.
“Fransiýadan Türkmenistana, birinjiden, demokratiýany getirmek mümkin. Ikinjiden, gonşulary bilen gatnaşyklary ýola goýmak meseleleri, üçünjisi, ykdysadyýeti hakyky bazar ýoluna salmak usullaryny öwrenmekdir” diýip Hudaýbergenow belleýär.
Onuň sözlerine görä, beýle duşuşyklaryň türkmen halkyna bähbitli bolmagy üçin döwlet baştutanynda we türkmen hökümetinde hakyky isleg bolmaly. "Hakyky isleg bolsa Türkmenistanda demokratik özgerişlikleriň bolmagyna garaşmak mümkin. Şeýle-de ýurtda söz azatlygy bolmaly, syýasy partiýalara, şol sanda oppozision partiýalaryň işine-de ýol açmaly. Eger-de şu ikisine ýol berilse, ýurduň ykdysadyýeti özünden özi gülläp öser".


text:
Şeýle hem Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrligine Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen ylalaşyp, Türkmen oba hojalyk institutynyň hünärler boýunça okuw meýilnamalaryny bir aý möhletde taýýarlamak hem-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli orunbasarlaryna tassyklamak üçin bermek, Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrligine Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde Türkmen oba hojalyk institutyna talyplary kabul etmegi 2010-2011-nji okuw ýylyndan başlap amala aşyrmak we Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrligine Türkmenistanyň Adalat ministrligi bilen bilelikde şu Perman boýunça kabul edilen Karardan gelip çykýan üýtgetmeleri we goşmaçalary Türkmenistanyň kanunçylygyna girizmek baradaky teklipleri bir aý möhletde taýýarlamak we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine bermek tabşyryldy.»
Elbetde, ýene bir täze ýokary okuw jaýynyň döredilmegi gowy zat. Ýöne bu okuw jaýynyň döremegi bilen halk üçin bähbitli zat bolarmy? Oňa ýokary bilim almak arzuwynda gezip ýörenleriň münlerçesi okuwa girip bilermi? Bütin Türkmenistan boýunça ýokary okuw jaýlaryna kabul edilmeli adamlaryň sany bary-ýogy üç ýarym müň. Şeýle ýagdaýda täze okuw jaýynyň açylmagy her ýyl orta mekdepleri tamamlaýan ýüz müňden gowurak ýaşlaryň ýokary bilime teşneliginiň gandyrylmagyny üpjün eder diýib-ä bolmaz. Ýöne syýasat üçin, «Türkmenistanyň ýolbaşçylary ýene bir ýokary okuw jaýyny açýarlar» diýip bellemek üçin, bu okuw jaýy tutaryg-a bolar.
Hemmelere mälim bolşy ýaly, oba hojalyk instituty Türkmenistanda öň hem bardy. Ýadyňyzda bolsa, Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow ony «Türkmen oba hojalyk uniwersitetine» öwrüpdi hem-de oňa öz adyny dakypdy. Eger «Türkmenistanda pylança ýokary okuw jaýy bar» diýip, öwünmäge haýry bolar öýtmeseň, täze açyljak instituta alynjak talyplary öňki oba hojalyk uniwersitetiniň düzümine hem goşup bolardy. Türkmenistanyň Politehniki institutynyň Balkan welaýaty boýunça şahamçasy ýaly.
Täze açyljak institutda talyplara nähili hünärleriň beriljegini öňünden jikme-jik aýdyp bilmesek hem, çen edip bileris. Ol hünärler hem, çakymyz çak bolsa, paýtagtdaky oba hojalyk uniwersitetinde öwredilýän hünärler bolmaly: mal doktory, zootehnik, suw inženeri, daýhan birleşikleriniň buhgalteri, agronom, daýhan birleşikleriniň ýolbaşçylary (köneçe aýdanyňda: kolhoz başlyklary), oba hojalyk maşynlarynyň tehnikleri, inženerleri.
Iş bilen üpjün ediş
Ine, oba hojalygyna zerur gerekli kadrlar. Ýöne şeýle hünärleri ele alan adamlary iş bilen üpjün etmek nähili bolar? Dogrusyny aýtsak, şeýle hünärli adamlaryň müňlerçesi kolhozlaryň ýatyrylmagy bilen işsiz galyp, häzirki döwürde başga işleriň gözleginde ýitip gitdiler.
Diňe suw inženeri hünäri bilen oba hojalyk maşynlaryna degişli hünärleri ele alanlara, daýhan birleşiklerinde buhgalter bolup işlejeklere azda-kände iş bolar. Mal doktorlary, agronomlar häzir hiç kime gerek däl. Sebäbi kolhoz ýerleri kärendeçileriň elinde. Olar kärende hojalygyna gerek her bir iş üçin öz jübülerinden töleg töleýärler. Onsoň olaryň özlerinde tejribe ýetik wagty düýn institut partasyndan turup gelen tejribesiz, ýaşajyk agronomdan maslahat almak üçin pul tölemejegi görnüp dur. Oba mallary hem şahsy hojalyklaryň elinde. Mallary aldygyna keselläp, ölüp dursa-da, şahsy hojalyklar mallary üçin doktora ýüz tutmaýarlar hem-de mallara wagtly-wagtynda sanjym etmekden gaça durýarlar. Sebäbi bu zatlar üçin ummasyz pul tölemeli bolýar. Maldar mal üçin doktora pul tölemegi halamaýar. Öňler mal doktorynyň hünäri kolhoz mallyryna gözegçilik üçin okadylýardy.
Oba hojalyk institutynyň açylmagy gowy zat. Ýöne onda beriljek bilimi häzirki - bazar ykdysadyýetine geçilýän döwre laýyklamak gerek. Mysal üçin, «fermer hojalygynyň eýesi (ýa-da ýolbaşçysy)» hünäri boýunça, «Kärende hojalygynyň eýesi» hünäri boýunça okatmaly. Goý, şahsy ferma, şahsy kärende hojalygyny edinjekleriň mal doktorynyň hünärindenem, agronomyň hünärindenem, suw inženeriniň hünärindenem, buhgalterlik hasabatyny ýöretmekdenem başy çyksyn. Şeýle ýagdaýda adamlar öz hojalyklaryny özleri gowy ýörederler hem-de iş çykdaýjysyz bolar. Ýogsam, mal doktora tölemeli, agronoma tölemeli, suw inženerine tölemeli, buhgaltere tölemeli ýagdaýda maldaryň jübüsine-de, daýhanyň jübüsine-de hiç zat düşmeýär. Özem oba hojalyk institutyna maldarçylyk fermalaryny döretjeklerden, kärendeçilik işine goşuljaklardan isledigiçe okuwa kabul etmeli. Goý, munuň üçin hökümet okuwa girjeklerden belli bir derejede töleg hem alaýsyn. Ine, şeýle ýagdaýda bazar ykdysadyýetine baryp bolar. Täze institut açyp, oňa-da öňki endige görä ýüz talyp kabul edip, olary hem gysyma gysyp saklajak bolsaň, ýa-da soňundan işsizleriň armiýasyna goşjak bolsaň, bazar ykdysadyýetine ýetip bolmaýar.
Serdar Gulgeldiýew aşgbatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Munuň özi soňky 50 ýylyň dowamynda Kuba sapar etmek meselesinde girizilen çäklendirmeleriň ilkinji gezek ýeňilleşdirilmesi hökmünde alamatlanar.
Birleşen Ştatlaryň hökümet resmileri bu täze ýeňilleşdirmeleriň Waşingtonyň Kuba garşy girizen söwda gadagançylyklaryna täsir etmejekdigini aýdýarlar.
Olaryň aýtmaklaryna görä, täze düzgünler Kuba barmak isleýän studentleriň, mugallymlaryň we ylmy spesialistleriň bu ýurda sapar etmek mümkinçiliklerini ýeňilleşdirer.
Geçen ýyl prezident Obamanyň gol çeken karary netijesinde Birleşen Ştatlarda ýaşaýan kubalylaryň öz ata watanlaryna sapar etmek we ol ýerdäki öz dogan-garyndaşlaryna pul ibermek düzgünleri has ýeňilleşdirilipdi.


text:
Berilýän maglumatlara görä, olar ýakynda ölüm jezasyna höküm edilen zenanyň ogly bilen interwýu geçirmekçi bolupdyrlar. Olar Sakineh Mohammadi Aştianiniň ogly bilen 10-njy oktýabrda interwýu geçirýän wagtlary tussag edilipdiler.
Sakineh Mohammadi Aştiani zyna etmekde aýyplanyp, daşlamak arkaly ölüm jezasyna höküm edilipdi.
Eýranyň resmileriniň bellemegine görä, bu iki german raýaty Eýrana turist hökmünde barypdyrlar we olaryň žurnalistiki işlerini alyp barmaga hukuklary ýok.
Eýranyň metbugatynyň ýazmagyna görä, tussag edilenleriň biri Germaniýada bosgunlykda ýaşaýan eýranly dissident Mina Ahadiniň aldawyna düşendigini we yzyna dolanyp barsa, ony suda berjekdigini aýdypdyr.


text:
Sanlyja günden şahyr Şiraly 70 ýaşaýar. Ýetmiş ýyl şahyr üçin agyr göreş hem ýowuz synag boldy. Ol bu ömürde uly hyzmaty amala aşyrdy.
Oýanyş
Her bir täze ugur öz gözbaşyny uly medeniýetden alyp gaýdýar. Ýöne gözbaşda belli adamlar durýar. Türkmen edebiýatynyň Gaýtawul beriş ugrunyň başynda şahyr Şiraly durdy. Şol agyr hyzmata onuň bir özi hötde geldi. Bu edebiýat 90-njy ýyllaryň başlaryndan ýüze çydy.
Şol döwürde ýurda Kommunistik partiýa agalyk edýärdi. SSSR dünýädäki iň kuwwatly hem haýbatly imperiýa saýylýardy.
Bir güýç beýleki bir garşylygy döredýär. Kommunistik düzgüniň garşysyna owaly almaataly ýaşlar – gazak studentleri çykdylar. Soňra Baltika ýaka döwletlerinde oýanyş başlandy. Aýratyn-da Litwa hem Gruziýa öz garaşsyzlygyny talap edip başladylar. Her bir galkynyş adam pidalary, gan dökmek hem türme çäreleri bilen basylyp ýatyrylýardy. Ýöne ol barha giňäp barýardy.
Dürli halklaryň, dürli respublikalaryň arasyndaky öňe sürülýän talaplar meňzeşdi hem esasan almaataly ýaşlaryň ideýasyna ugurdaş bolup, ýurduň Döwlet dili öz ene dili bolmaly, ýurda Moskwa däl-de, milli kadrlar ýolbaşçylyk etmeli, Kommunistik partiýa alternatiwada durýan beýleki partiýalara rugsat bermeli, saýlawlar görkezilen adama ses üçin däl, birini seçip-saýlamak esasynda geçirilmeli diýilýärdi.
Tanalmaýan türkmen
Türkmenistanda erkinlik ugrundaky oýanyş duýulmaýardy. Şahyr Şiraly “Men türkmen gözledim” goşgusynda özüniň birwagtky azatlyk söýen milletini tanap bilmeýändigini aýtdy.
Gözüm ýaşarýança seretdim, ýöne
Tanamadym Taňry gargan milleti.
Şahyr milletiň düşen ýagdaýyna haýran galdy.
Bilmedim, ne döw çaldy türkmene,
Argyşdan gelen dek süýji ýatyr ol.
Için hümledip ýör ýeke-ýekeden,
Üýşürseňem el çarpyşyp otyr ol.
Şahyryň sesi
Açykdan-açyk hakykaty aýtmak pursady gelip ýetdi. Şahyr görüp duran hakykatyny, töwerek-daşynda bolup geçýän ýagdaýy aýtman saklanmagy özüne peslik bildi.
Gör, kime şam boldy, baýlygyň, aşyň,
Galdyr ýüzüň, gara töwerek-daşyň!
Diňe ar-namys diýp goýupdyň başyň…
Nätjek, bu gün namysdanam ölmediň.
Aslynda şahyryň sesi halk köpçüligine ýetipdi. Ony diňleýärdiler hem dymýardylar. Diýmek, makullaýardylar. Ýöne şahyryň sözüni baýdak edinip, öňe çykyberen bolmady.
Şahyr bolsa öz göreşini dowam etdirdi.
Eý, Taňrym!
Meniň şeýle halkym bardy – buýsançly!
Şeýle bir merdemsi, şeýle namysjaň...
Garşy durmak
Eýsem halky kim beýle ruhy gapyllyga saldy? Onuň ruhuny kim öçürdi? Elbetde, ilki kolonial sütem, soňra bolsa şol kolonial düzgüne hyzmat edip gelen ýolbaşçylar.
Şahyr agalyk edýän syýasy düzgüniň başynda kimleriň durandygyny görmegi başardy. Türkmenistan Kommunistik partiýasynyň şol wagtky 1-nji sekretary Saparmyrat Nyýazowa ýüzlenip: “Sapar jan, saňa näm boldy?” diýdi.
Beýleki bir goşgusynda:
Saparmyrat hanymyz,
Ýuwa-ýelmik nanymyz –
diýip, onuň nähili serdardygyny aýtdy.
Ol S. Nyýazowy ýeke goýmady. Onuň töweregindäkileri hem atma-at agzap geçdi. Ol görlüp-eşidilmedik hakykaty aýtdy. Ol islenilýän, emma hiç kimiň dili öwrülmeýän hakykaty aýtdy. Şol döwürde munuň bir çeti gulagyna baryp ýeten S. Nyýazow: “men seni türmä basdyraryn” diýip, köpçüligiň arasynda şahyra haýbat atdy.
Şeýlelikde, bolmaly iş amala aşdy. Şahyr öz sözüni köpçülige ýetirdi. Bu gadymy toprakda beýle açyk hakykat ummasyz köp wagtlap bolmandy. Şahyryň sözi her bir öýe, her bir türkmene baryp ýetdi.
Şol ýowuz hem açyk hakykatdan soň, S. Nyýazowy öwýän hem götergiläp, arşa ýetirmek isleýän şahyrlar köpelip başlady. Onuň şanyna “ak saçly perişde”, “serdar” şekilli aýdymlar döretdiler. Döwlet ýolbaşçysy saçyny gara reňke boýadansoň, ony pygamber atlandyryp başladylar. Ýurduň baş şahyrlaryndan biri oňa hut “Alla!” diýip ýüzlendi. Şahyryň dakan “Sapar jan” adyny welin hiç kim aýryp bilmedi.
Prezidentiň beýik derejeleri barada şeýle diýdi.
Wagtlaýyn bolsaň, pygamber dälsiň,
Adam dälsiň gelen bolsaň ömürlik.
Hak söz ýol aldy.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Owgan resmileri ýurduň günbatarynda 11 sany minadan saplaýjynyň ýaragly adamlar tarapyndan ogurlanandygyny aýdýar.
Hyrat welaýatynyň polisiýasy 2-nji aprelde ogurlanan 11 adamyň ählisiniň HALO Ynam minadan saplaýyş guramasynyň işgäri bolandygyny we olaryň 1-nji aprelde alnyp gaçylandygyny aýtdy.
Bu sebitde ogurlanan adamlary azat etmek üçin harby operasiýa başlandy we güman edilýän alty adam tutuldy diýip, polisiýa aýtdy.
Ýerli tire liderleri ol adamlaryň boşadylmagy barada gepleşmäge synanýar.
Owganystanda pul üçin adam ogurlamak giň ýaýran we minadan saplaýjylar, gyrak-çetde işlänsoňlar, ýeňil nyşana bolup durýar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-mun 23-25-nji aprel aralygynda Kawkaz regionyna sapar edýär. Ol bu saparynyň çäginde Ermenistana, Azerbaýjana we Gürjüstana barar.
Ban Gürjüstanyň premýer-ministri Jorjy Hirikaşwiliniň (Georgy Kvirikashvili) çakylygy esasynda ilkinji gezek resmi sapar bilen Tbilisä barýar we ol 23-den 24-nji aprele çenli gürjü paýtagtynda bolar.
Ban Gürjüstanyň kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji edaralarynyň wekilleri bilen duşuşmagy planlaşdyrýar.
Birleşen Milletler Guramasynyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, Ban 25-nji aprelde ilki Ermenistana, soňra Azerbaýjana barar.
Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky gatnaşyklar Daglyk-Garabag sebiti bilen baglanyşykly dartgynly bolmagyna galýar.


text:
Italiýanyň halas edijileri Neapolyň golaýynda Isçia adasynda bolan heläkçilikli ýer yranmasy zerarly zir-zibilleriň aşagynda galan iki çagany gözläp tapmaga synanyşýarlar.
21-nji awgustda meşhur dynç alyş zolagynda bolan 4.0 magnitudaly ýer yranmasynyň netijesinde azyndan iki zenan wepat boldy we onlarça adam ýaralandy. Ençeme bina ýumruldy.
Habar berilişine görä, 7 we 11 ýaşyndaky iki çaga La Rita şäherinde ýumrulan hususy jaýyň galyndylarynyň aşagynda galypdyr.
Ýedi aýlyk bäbek, onuň kakasy we iki zenan hususy jaýyň galyndylarynyň aşagyndan çykarylypdyr.


text:
Saýlaw resmileriniň berýän maglumatyna görä, ýurduň hristiýan günortasyndaky sebitinden bolan Jonatan sesleriň 57% alyp, öz garşydaşy musulman, öňki harby ýolbaşçy Muhammadu Buhariden üstün çykypdyr.
Halkara gözegçileri bu saýlawlary, umuman, ynamly diýip häsiýetlendirdiler. Buhariniň tarapdarlary saýlawlarda bidüzgünçilikleriň bolandygyny öňe sürýärler.
Duşenbe güni ses berişligiň netijeleriniň yglan edilmeginiň yz ýany, aglba köplügi musulman bolan, ýurduň demirgazyk sebitlerinde tolgunşyklar döredi.
Berilýän maglumata görä, köçä çykan adamlar bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyklar hem bolupdyr. Heläkçilikler barada entek habar gowuşmady.


text:
BAHAR GELÝÄR AL-ELWAN BEZENIP
Gadyrdan dostlar,
soňky günlerde Kölnüň gögünden Gündogara tarap uçup geçen durnalar, ýetip gelýän güneşli ýaz möwsümini habar berdiler.
Muny duýup, biz hem täzeden oýanmagyň, döredijiligiň, dürlüligiň we gözelligiň taýsyz nusgasy bolan bol bereketli bahary aýdym-sazly we şowhunly dabara bilen garşylamaga taýýarlanýarys.
Siz hem gelip goşulsaňyz bahar meýlisimiz bir kemsiz bolar.
Duşuşyk ýeri: Allerweltshaus, Körner Str. 77, 50823 Köln
Zamany: Şenbe güni, 23.03.2019- sagat 18:30-22:30
Hormat bilen
Türkmen Kultur Ojagy
Köln, 02.03.2019


text:
Foto: májilistiń baspasóz qyzmeti
Búgin májilis spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta "Erekshe taýarlardy baqylaý týraly" zań jobasy I oqylymda maquldandy.
Zań jobasynda erekshe taýarlardy baqylaýdyń maqsattary, qaǵıdattary men ádisteri belgilengen.
Qujattyń maqsaty – ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý jáne qarý-jaraqtyń zańsyz saýdasyna jol bermeý jónindegi halyqaralyq mindettemelerdi saqtaý.
Otyrys barysynda depýtattar taýarlar men qyzmetterdi zańsyz ımporttaýǵa baılanysty jaýapkershilik engizýdi usyndy.
Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın depýtattardy qoldaı otyryp:
– Menińshe, depýtattardyń jumys toptarynda engizgen túzetýleri mańyzdy jáne ózekti. Eger atalǵan másele boıynsha úkimettiń nusqasyn basshylyqqa alatyn bolsaq, onda bizdiń shekaramyz arqyly kez-kelgen tasymal tehnologııalarǵa, ǵylymı-tehnıkalyq qujattamalarǵa baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge tyıym salynǵan. Alaıda, qylmystyq kodekstiń 275-babyna sáıkes, tek qana zańsyz eksportqa jaza qoldanylady. Sondyqtan, depýtattar tek zańsyz eksportqa ǵana emes, sonymen qatar erekshe taýarlardyń zańsyz ımporty úshin de jaza belgileý týraly ońtaıly usynys engizdi dep esepteımin, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.
Aıta ketý kerek, zań jobasy erekshe taýarlardyń eksportyn, keri eksportyn, ımportyn, tranzıtin, eksaýmaqtyq keri eksportyn, eksaýmaqtyq deldaldyq qyzmetter kórsetýdi nemese tehnıkalyq kómekti júzege asyrý kezindegi qatynastardy retteýge baǵyttalǵan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Materıaldardy paıdalanǵan jaǵdaıda Ligasy.kz resmı saıtyna mindetti túrde silteme berilýi tıis ©
Ligasy.kz
(budan ári – Saıt) saıtynda jarıalanǵan materıaldardyń, onyń ishinde «Pro, Jastar, Qyzdar, Tungy Hokei ligasy» (Pro, Jaz, Qyz, Tun ligasy) taýar belgileri men tańbalarynyń, sonymen qatar «Qazaqstan hokeı federasıasy» RQB (budan ári – «QHF» RQB) quqyqtyq ıegeri bolyp tabylatyn foto-vıdeo materıaldardyń, maqalalar jáne t.b. quqyǵy QR zańnamasyna sáıkes qorǵalady. Taýar belgilerin, tańbalardy jáne basqa da materıaldardy «QHF» RQB-nyń kelisiminsiz jarıalaý jáne/nemese paıdalaný QR zańnamasyna sáıkes «QHF» RQB-nyń ıntelektýaldyq quqyqtaryn buzý dep qarastyrylady. «QHF» RQB-nyń resmı ruqsatynsyz kez kelgen servıstermen Saıt aqparatyn avtomatty túrde alýǵa tyıym salynady. Ligasy.kz
saıtyna tikeleı silteme bolǵan jaǵdaıda ǵana Saıttan dáıeksóz keltirýge ruqsat etiledi.