text:
Geçen hepdäniň dynç günleri Aşgabatda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan sport çäreleriniň ençemesi geçirildi. Olaryň arasynda durky täzelenen sport desgalarynyň açylyşy, sportuň 20-den gowrak görnüşleri boýunça toplumlaýyn ýaryşlar we kabaddi oýny boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryş bar.
Türkmen Oba hojalyk uniwersitetiniň durky täzelenen sport desgalarynyň birnäçesiniň — stadionyň, kiçi futbol, basketbol, tennis meýdançalarynyň we bedenterbiýe-sagaldyş toplumynyň açylyş dabarasy boldy. Dabara Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, mugallymlary we talyplary gatnaşdylar.
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň “Hazyna” we Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň “Binagär” toparlarynyň arasynda geçen woleýbol duşuşygy hem köpleriň ünsüni özüne çekdi. Bu toparlar badalga alan talyplar uniwersiadasynyň çäklerindäki ýaryşyň finalynda duşuşdylar. Olara, ahyrky netijede üçünji orna mynasyp bolan Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň woleýbolçylaryndan öňe geçmek başartdy. “Binagär” toparynyň ýokary milli woleýbol ligasynda çykyş edip, altyn medal ugrunda göreşýändigi, “Hazynanyň” bolsa Türkmenistanyň çempionatynyň indiki möwsüminde çykyş etmäge taýýarlanýandygy bellärliklidir.
Woleýbol we milli göreş boýunça ýaryşlardan başga-da futbol, basketbol, ýeňil atletika, uly we stol üstünde oýnalýan tennis, kiçi futbol, küşt we düzzüm milli oýny boýunça ýoldaşlyk duşuşyklary geçirildi.
Sport hünärmenleriniň pikirine görä, Türkmen oba hojalygy uniwersitetiniň durky täzelenen meýdançalary zerur ölçeglere laýyk gelmek bilen, milli derejedäki islendik ýaryşlary kabul etmäge ukyplydyr.
.... Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň meýdançalarynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda sportuň 20-den gowrak görnüşi boýunça toplumlaýyn ýaryşlar geçilýär. 6-njy dekabrda bu ýerde sagdyn durmuş ýörelgelerine eýerýän ildeşlerimiziň müňlerçesini ýygnan bu ýaryşyň dabaraly açylyşy boldy.
Ýaryşlar şu aýyň ahyryna çenli dowam edip, olar Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň tapgyrlarynyň biri bolup durýar. Şeýle bäsleşikleriň yzygiderli geçirilmegi Aziada—2017-niň guramaçylary üçin tejribe toplamaga, öňde boljak Aziadany ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmäge taýýarlanmak babatda zerur bolup durýar.
Geçen ýekşenbe güni sportuň üç görnüşi boýunça – küşt, tennis we gandbol boýunça ýeňijiler we baýrakly orny eýelän türgenler kesgitlenildi. Häzirki pursatda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň topary öňde barýar. Ýöne bu ýagdaýyň üýtgemegi ahmal. Çünki, öňde ýene-de sportuň 18 görnüşi: milli göreş, futbol, basketbol, stol üstünde oýnalýan tennis, bilýard we beýlekiler boýunça ýaryşlar bar.
.... “Galkynyş” sport toplumynda geçen kabaddi boýunça erkekleriň we zenanlaryň arasynda Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryş ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabatdan bolan toparlary özüne ýygnady. Erkekleriň arasynda geçen ýaryş örän çekeleşikli geçdi. Ýaryşda Daşoguz welaýatynyň topary final duşuşygynda Aşgabat şäheriniň toparyny 49:46 hasabynda ýeňip, ilkinji gezek altyn medala mynasyp boldy.
Tirkeş Toýlyýewiň ýolbaşçylygynda sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýan ýurdumyzyň demirgazyk sebitiniň türgenleriniň üstünligine toparyň ökde oýunçysy Jelil Ýazgulyýewiň goşandy uludyr. Häzir bu daşoguzly türgen Türkmenistanyň Milli ýygyndysynyň düzümine girmäge dalaş edýän esasy türgenleriň biridir.
Zenanlaryň arasyndaky ýaryşda garaşylmadyk netijeler bolmady. Aşgabadyň topary, garaşylyşy ýaly, nobatdaky ýeňşini gazandy. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Orif Buharakowyň şägirtleri Lebap welaýatyndan gelen türgenleri 41:33 hasabynda ýeňmegi başardylar.
Kabaddi oýny bilen meşgullanýan türkmen türgenlerine şu ýyl ýene bir synag garaşýar. Dekabryň aýagynda paýtagtymyzda Aşgabadyň açyk kubogy ugrunda ýaryşlar geçiriler. Onda güýçlüler özleriniň güýçlüdigini ýene bir gezek subut etmek üçin, ýeňilenler bolsa ýeňiş gazanmak üçin göreşerler.


c: text/html

text:
Türkmenistandan gelip gowuşýan maglumatlara görä, Garaşsyzlyk etrabyndaky çagalar bagynyň birinde zähmet çekýän işgärlerden “ortalyk” diýip atlandyrylyp, aýlyk haklaryndan her aý 5-8 manat aralygynda pul saklanyp galynýar. Maglumatda bu puluň döwlet çärelerinde zerur bolan baýdak, şar ýaly serişdeleri almak üçindigi aýdylýar.
Bu barada Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabyndaky döwlet edaralarynyň birinde işleýän we adynyň efirde tutulmazlygyny soran zenan bilen Azatlyk Radiosynyň habarçysy Umyt Jumaýewiň geçiren söhbetdeşligini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şenbe güni Müsüriň paýtagty Kairde yslamçy aktiwistleriň müňlerçesi prezident Muhammad Mürsüni we täze konstitusiýanyň taslamasyny goldap, demonstrasiýa ýygnandy.
Anna güni Müsüriň ýörite Geňeşi täze konstitusiýanyň taslamasynyň doly işlenilip taýýarlanandygyny yglan etdi. Ýöne Müsüriň liberal we hristian toparlary bu täze konstitusiýanyň raýatlaryň fundamental hukuklaryna wehim salýandygyny aýdyp, bu konstitusiýanyň taslamasyna garşy çykyş edýärler.
Mundan daşary, oppozision toparlar konstitusiýanyň taslamasynyň üstünde iş alyp baran Geňeşiň düzümine aglaba “Musulman doganlygy” partiýasyndan prezidentiň tarapdarlarynyň girendigini aýdyp, muny tankyt edýärler.
Prezident Mürsi täze konstitusiýanyň taslamasyny şu dynç alyş güni tassyklar diýlip garaşylýar. Ondan soň konstitusiýanyň taslamasy dekabryň ortalarynda ähliumumy referendumda ilatyň ses bermegine goýlar.


text:
Gyzlaryň öz abraýyny goramagynda medisina nähili rol oýnaýar? Döwrebap tehnologiýanyň hasam kämilleşmegi bilen gimenoplastika, gyzlygyň gaýtadan dikeldilmegi ýaly operasiýalar barasynda indi seýrek gürrüňler eşidilmeýär. Russiýada plastiki hirurgiýa hyzmatlaryndan iň köp peýdalanýanlar bolsa migrantlardyr. Meselem, Gyrgyzystanda şeýle bejerginiň bahasy dört müňden on müň soma çenli baryp ýetýän bolsa, ors hassahanalarynda bu baha sekiz müň somdan başlaýar.
Perişte atly zenan durmuşa çykmazdan owal gimenoplastika operasiýasy bolmak isläpdir:
- Moskwa mundan bäş-alty ýyl owal gelipdim. Men bir ýaş ýigit bilen gezýärdim. Soň ol meni taşlady. Gaty agyr degdi. Ýöne soň men başga bir oglan bilen tanyşdym. Şonda oňa özümiň entegem gyzdygymy aýtdym. Onsoň ol meniň bilen öýlenmegi teklip etdi. Menem yzýanyndan joralarym bilen maslahatlaşyp. gimenoplastika operasiýasy etdirdim. Gyrgyz medisina merkezinde şeýle operasiýany maňa dokuz müň ruble edip berdiler. Men ol operasiýany durmuşa çykmazdan üç gün owal etdiripdim. Soň durmuşa çykdym. Häzir bolsa ynha indi ikinji çagama garaşýaryn. Gowy ýaşaşýarys. Adamym ýagdaýy hiç hili duýmadam, bilmedem...
Bar bolan ýagdaýa garamazdan ýaş çatynjalar maşgala gurup, çaga edipdirler. Perişde atly zenan adamsy birden hakykaty biläýse geçirmlik etmez diýip henizem gorkup ýör.
Häzir şeýle operasiýanyň bahasy sekiz-on müň rublden hem ýokarda. Gyzlyk perdesiniň özüni saklaýan möhleti tölenýän pula we zenanyň hut öz islegine bagly. Şeýle hyzmaty Moskwadaky ähli medisina merkezi hödürleýär diýen ýaly.
Ginekolog Gulzat Akmatowa, sowallara jogap beren mahaly bu ugurda hiç hili kanuna garşy ýagdaýyň ýokdugyny aýtdy:
- Bu plastiki operasiýa. Ol zenanyň öz islegi boýunça edilýär. Haçan-da bir zenan gimenoplastika operasiýa etjek bolan mahaly ilki bilen kimdigini äşgär etmezlik barasynda şertnama gol çekişýär. Ondan soň puly töleýär we operasiýa edilýär. Gyzlar şeýle operasiýany soň äsgermezçikli ýagdaýa duçar bolmazlyk üçin etdirýärler. Bize şeýle operasiýa etdirmek üçin gaty köp gyz ýüz tutýar. Orslar şeýle işe düýbünden ünsem berenoklar. Ýöne şeýle operasiýa etdirmeli bolaýanda-da olar öz ene-atasy bilen gelýärler. Olaryň ene-atalary, dogan-garyndaşlaryň gybatyndan gaçyp şeýle operasiýa etdirýändiklerini aýdýarlar.
Birinji gijeden soň ýaş çatynjalaryň ýorgan-düşeginiň barlanmagy gyrgyzlarda ýörgünli däplerden biridir. Russiýadaky gyzgyzystanly musulmanlarynyň dini geňeşiniň wekili Bakyt Topolonowyň bellemegine görä, şerigatda beýle däp ýok. Onuň aýtmagyna görä, gelin bolan gyzyň gyzlygynyň barlanmagy şerigat bilen däl-de, eýsem halkyň öz yrymlary bilen baglanşyklydyr. Şonuň ýaly-da bu mesele ýaş çatynjalaryň özara şahsy meselesidir.
Bahtiýar Maksutow öz aýaly bilen Moskwada tanyşypdyr. Onuň aýtmagyna görä, ýaş çatynjalar has köp adamyň adamkärçiliginiň hiline seretmelidir:
- Maşgala durmuşynda siziň gozgan temaňyz hiç zady çözmeýär. Ýaş çatynjalar haýsam bolsa başga bir adamlar üçin däl-de, eýsem hut öz şahsy durmuşy üçin birek-biregine sarpa goýup ýaşamalydyr. Meniň özüm hemişe gyzlaryň tarapyny tutýaryn. Sebäbi olaryň köpüsini aldap, olaryň ykbalyny bozýarlar... Haçan-da sen maşgala guran mahalyň seniň çagalaryň dünýä inýär we galan ähli zat ýatdan çykýar. Aňly-düşünjeli adam diňe bagly maşgala gurmaga jan edýär.
Gyrgyzystanda ýagdaý nähili?
Gyrgyzystanda geçen ýyl 9 müň aýrylşan hasaba alynypdyr. Bu ýylyň diňe ilkinji alty aýynda bolsa bu san bäş müňe ýetipdir. Käbir adamlaryň pikrine görä, aýrylyşýanlaryň sanynyň artmagy gyzlaryň köpüsiniň entek durmuşa çykmanka gyzlygyny ýitirýändigi bilen arabaglanşykly. Ine şonuň üçinem plastiki operasiýa durmuşa çykmak isleýän köpsanly gyzlar üçin kyn ýagdaýdan çykalga bolup durýar.
Meergül atly zenan mundan üç ýyl owal alty ýyl ýaşaşan adamsy bilen aýrylşypdyr:
- Meniň adamym ilkinji gijäni ýadyndan çykaryp bilmedi. Hossarlarynyň abraýy üçin ol öz barmagyny kesip, düşege gan çaldy. Men bolsa ol gijäni ýadymdan çykarmaga synanyşdym. Daň atanda öýlenen ýigidiň hossarlary bilen dostlarynyň kürsäp ýatan jaýymyza gidip ýorgan-düşege seredişi we ondan soňam ylgap köça çykyp, jemlenişi henizem ýadymdan çykanok. Adamymam ýadyndan çykarar ýaly men elimden gelenini etdim. Hemişe onuň bir aýdanyny iki gaýtalatmadym. Oňa gaty gowy seretdim. Hemme zady gerdenime çekip, çydadym. Gep-gürrüň bolmaz ýaly men işleýän işimi hem taşladym. Ondan iki ýyl soň çagamyz boldy. Ýöne, adamym her jedelleşikli ýagdaý bolanda maňa şol ýagdaýy ýatlatýardy. Soň ol aýallar bilen gezmäge başlady. Ahyrynda biz aýrylyşdyk. Adamym çagamy öz ýanyna aldy we indi ony görmäme rugsat bermeýär.
Saadat atly zenan bolsa entek mekdep okuwçysyka bir mugallym tarapyndan aldadylypdyr:
- Men durmuşymda gaty ýalňyşdym. Kämahal özümi öldürmek isleýärin. Ýöne ejeme haýpym gelip, goýbolsun edýärin. Biz kakasyz ulaldyk. Men hemişe ene-atasy agzybir bolan maşgalalary görüp, kemsinýärdim. Şonuň üçinem belki ol mugallym hem meniň şeýle ýagdaýymdan öz bähbidine peýdalanan bolmaly. Ol hemişe maňa gowy çemeleşýärdi. Hemişe meni güldürip, keýpimi göterýärdi. Nädip men 11-nji klasda şeýle aldawa düşdüm, özüm henizem muňa düşünip bilemok. Netijede gyzlygymy ýitirdim. Ondan soň ol mugallym meniň bilen gyzyklanmany goýdy. Men häzir 35 ýaşadym. Näçe ýigitler maňa öýlenjek bolup gudaçylyga geldiler. Ýöne men her gezeginde bir bahana tapyp, olary yzyna gaýtardym.
Obalaryň aglabasynda diýen ýaly alynan gelniň gyzdygyny halkyň öňünde subut edip görkezmek däbi ýaýrawlydyr. Şonuň üçinem birden gelin gyz çykmaýsa, onda bu ýagdaýyň elhenç tragediýa öwrülmegi gaty ahmaldyr.
Ýöne blog ýazýan Daniýar Aýtmanyň bu temadaky pikri Gyrgyzystandaky erkek adamlaryň köpüsinden tapawutlanýar:
- Biziň jemgyýetimizde zenanlara çemeleşilşi gaty gözgyny ýagdaýda. Zenanlar gaty köp haksyzlyklara duçar bolýarlar. Gyzlaryň namysy barada men haýsam bolsa başga bir adamyň garaýşyna mätäçlik çekmeýärin we başga adamlaryň bu temadaky pikri meni gyzyklandyranogam. Ýaş ýigitleriň aglaba köpçüligi şol sanda ýokary bilimli bolanlary, obaly ýa-da şäherli tapawudy ýok hemişe gyzlyga uly ähmiýet berýärler. Olar gyzlygy bolmaýan bilen öýlenmek islemeýärler. Ýöne bu ýagdaýa kän ähmiýet bermeýänler hem bar. Men hem şolar ýaly pikir edýärin. Sebäbi bu ýagdaý gyzlaryň içerki dünýäsi, häsiýeti, bilimi we adamkärçiligi bilen arabaglanşykly däl. Şonuň üçinem men "Gyrgyz gyzlary mal däl" atly bir makala ýazdym. Biziň jemgyýetimizde gyz maşgala diňe gyzlygy bolan mahaly sarpa goýulýar.
Içeri işler ministrliginiň hasabatyna görä, geçen ýylyň diňe ahyrky dokuz aýynda 100 ýetginjek jynsy zorluga duçar edilipdir. Bu ýyl bolsa ol san 137 bolupdyr. Olaryň ýüzden ýetmiş bölegi bolsa kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlardyr.


text:
ABŞ Kongresiniň aşaky öýüniň respublikanlary 23-nji iýunda demokratlaryň başlan 16 sagatlyk oturma protestlerini 5-nji iýula çenli arakesme etmek bilen soňlamaga çalyşdylar.
Wekiller öýüniň demokratlaryrespublikanlaryň kontrollygyndaky Kongresiň kanun çykaryjylarynyňOrlandodaky geý klubynda bolan gyrgynçylykdan soň teklip edilen ýarag gözegçiligi kanun taslamasyny sese goýýançalar, Amerikanyň 4-nji iýulda bellenilýän garaşsyzlyk gününe çenli arakesmä çykmagyna rugsat bermejeklerini aýtdylar.
Ruspublikan kanun çykaryjylar demokratlary gijäniň ýarynda gapyl basjaga çalym etdiler.
Olar kesgin ýagdaýda, hiç bir çekişmesiz, Zika wirusyna garşy göreşi maliýeleşdirmäge çagyrdylar we kanun çykaryjylaryň sessiýasyny 4-nji iýula çenli soňa goýdular.
Emma demokratlar öz protestlerini, wideokameralar, çyralar ýa-da sessiýa bolmasa-da, dowam etdirjekdiklerini aýtdylar.
Wekiller öýüniň demokrat lideri Nancy Pelosi «Olaryň çykyp gitmegi biziň muny jogap hökmünde kabul etmelidigimizi asla aňlatmaýar» diýdi.
Biraz öň, protestler 23-nji iýunyň irki sagatlaryna çenli uzaldylanda, 100çemesi kanun çykaryjy palatynyň haly düşelen polunda oturyp, respublikanlaryň spikeri Pol Raýanyň tertip-düzgüne çagyryşyna gygyrmak bilen jogap berdiler.
Bu galmagally sahna demokratlaryň mobil telefonlary arkaly daşaryk çykdy we, ýarag kontrollygyna garşy çykaýan respublikanlar köpçüligi kongresiň kameralaryny öçürdenlerinden soň,C-SPAN tarapyndan alnyp göterildi.
Demokratlar kongres binasynyň esasy telefon nomerlerinisosial ulgamlardaky media sahypalarynda ýerleşdirip, goldawçylaryny twitter arkaly, #NoBillNoBreak – kanun taslamasy bolmasa, arakesme hem ýok diýen çagyryşa goşulmaga ruhlandyrdylar.
22-nji iýun güni giçlik, oturmak arkaly bildirilýän protest 10 sagada aralaşandan soň, Raýan tribuna çykyp, tokmagyny kakyp, sessiýanyň adaty işler boýunça ses berişligini dowam etdirmäge synanyşdy.
Emma demokratlar "No bill, no break!", ýagny kanun taslamasy bolmasa, arakesme ýok diýip gygyryp, ellerindäki kagyzlary, ýarag pidalarynyňatlary ýazylan kagyzlary galgatdylar
Raýan elindäki tokmagyny kakyp, kanunçylyk gün tertibini yglan etmäge synandy, emma demokratlar "Shame! Shame! Shame!", ýagny “utanç, utanç» diýip gygyrdylar we raýat azatlygy döwrüniň protest aýdymyny, «Biz üstün çykmaly» diýen aýdymy aýtdylar.
Bu Kongresiň adaty iş düzgüninden kesgin başga bir ýagdaýa geçmekdi.
Demokratlar özleriniň güman edilýän terrorçylara, şol bir wagtda ýolagçy uçarlarynda uçmasyz edilenleriň sanawyna girizilen, ýagny gözegçilikde saklanylýan raýatlara ýarag satylmagynyň öňüni almak baradaky talaplaryna gulak asylmagyny isleýärler.
Orlandoda awtomatik ýarag bilen 49 adamy öldüren atyjy, gyrgynçylykdan birnäçe gün öň, hüjüm ýaragyny satyn alypdyr. Ýogsam bolmasa, ol 2013-nji we 2014-nji ýyllarda şonuň ýaly gözegçilik sanawyna hem girizilen eken.
"Biz bu ýerde bir çäre görülýänçä oturan ýerimizi boşatmaly däl» diýip, raýat hukuklarynyň weteran lideri John Lewis aýtdy.
Lewis respublikanlaryň ýarag gözegçiligi baradaky kanun taslamasyny sese goýmakdan boýun gaçyrmaklarynyň demokratlary özüniň hem-de beýlekileriň 1960-njy ýyllarda ulanan oturma protestlerini dikeltmeklerine mejbur edendigini aýtdy.


text:
12-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli guralýan dabaralara gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen Ýaponiýanyň Ministrler Kabinetiniň Baş Sekretarynyň orunbasary Seko Hirosigeni kabul etdi.
Mähirli kabul edilendigi we Türkmenistanda geçirilýän dabaraly ýubileý çärelerine gatnaşmaga iberilen çakylyk üçin hoşallyk bildirip, jenap Seko Hirosige şanly sene mynasybetli Ýaponiýanyň Imperatory Akihitonyň we Premýer-ministri Sindzo Abeniň adyndan milli Liderimize tüýs ýürekden gutlag sözlerini we döwlet Baştutanymyza hem-de tutuş türkmen halkyna bagt, rowaçlygyň, gülläp ösüşiň ýokary maksatlaryna ýetmegiň ýolunda ägirt uly üstünlikler baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Türkmenistanyň halkara derejede parahatçylygyň pugtalandyrylmagyna ägirt uly goşant goşandygyny belläp, myhman 2015-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasynyň sebitde ählumumy parahatçylygy, durnuklylygy we durnukly ösüşi üpjün etmek maksady bilen, täze Kararnamasy esasynda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesiniň gaýtadan tassyklanmagynyň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belledi.
Hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow myhmanyň ýurdumyz üçin ykbalçözüji senäniň hormatyna guralýan baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmagynyň möhümdigini belledi. Şeýle hem döwlet Baştutany Ýaponiýanyň ýokary ýolbaşçy düzümine özüniň iň gowy arzuwlaryny aýtdy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan bilen Ýaponiýany dostluk, beýik ynam we birek-birege düşünişmek gatnaşyklary baglanyşdyrýar. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň köpugurly we netijeli häsiýete eýedigini belläp, döwlet Baştutanymyz şu ýylyň oktýabr aýynda Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abeniň Türkmenistana resmi saparynyň barşynda kuwwatly itergä eýe bolan hyzmatdaşlygyň okgunly ösüşine kanagatlanma bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda milletiň Lideri Türkmenistanyň 2015-2016-njy ýyllarda “Merkezi Aziýa+Ýaponiýa” gatnaşygyna başlyklyk ediji ýurt hökmünde yglan edilendigini belledi we Merkezi Aziýada bolşy ýaly, tutuş dünýä üçin açyk ýurt hasaplanýan Türkmenistanda netijeli ösüşiň möhüm meseleleriniň çözgüdi babatda ýola goýulýan sebitleýin gatnaşyklaryň has-da işjeň häsiýete eýe bolmagy ugrunda hemmetaraplaýyn tagalla etmäge taýýardygyny nygtady.
Gürrüňdeşligiň barşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Ýaponiýanyň Hökümetiniň Baş Sekretarynyň orunbasary däp bolan gatnaşyklary uzakmöhletleýin we hemmetaraplaýyn esasda ösdürmäge ikitaraplaýyn gyzyklanmalaryň bardygyny bellediler. Aýdylyşy ýaly, bu babatda iki ýurduň ägirt uly ykdysady, ylym-bilim we medeni mümkinçilikleri bar.
Bellenilişi ýaly, ýokary derejeli düzümleýin maýa goýumlaryny işjeňleşdirmek, täze tehnologiýalary we usullary ornaşdyrmak, tebigy serişdeleri senagat taýdan gaýtadan işlemek, türkmen ykdysadyýetiniň pudaklaýyn toplumyny, şol sanda ýangyç-energetika ulgamyny köpugurly esasda ösdürmek babatda bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek söwda-ykdysady ugurdaky hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde görkezildi. Türkmenistanda tebigy gazy gaýtadan işleýän, GTL we gazhimiýa zawodlarynyň gurluşygynyň taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi ýapon kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygyň ösdürilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Duşuşygyň barşynda saglygy goraýyş, sport, syýahatçylyk ulgamlaryndaky ýygjam gatnaşyklary ýola goýmak we giňeltmek meselelerine aýratyn ähmiýet berildi. Ylmy barlaglar, Ýaponiýanyň iri ylym-bilim merkezleriniň binýadynda ýurdumyz üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak babatdaky hyzmatdaşlyk gumanitar gatnaşyklaryň möhüm bölegi bolup durýar. Şeýle hem köpmüňýyllyk baý taryhy bolan halklaryň ruhy-medeni gymmatlyklaryny, däp-dessurlaryny alyşmagyň möhümdigi bellenildi.
Duşuşygyň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we jenap Seko Hirosige ýola goýlan netijeli gatnaşyklaryň ösdüriljekdigine, türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de işjeň häsiýete eýe boljakdygyna, türkmen we ýapon halklarynyň arasyndaky dostluk, ynanyşmak hem-de birek-birege düşünişmek gatnaşyklarynyň berkidiljekdigine ynam bildirdiler.


text:
Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafi häkimiýet ugrundaky göreşini dowam etdirýär. Paýtagt Tripoli Kaddafä wepaly güýçleriň elinde saklanýar.
Gözi bilen görenleriň aýtmagyna görä, köçelere çykmak howply. Şäherde ok sesleri eşidilýär. Daşary ýurtlular Liwiýany terk edýärler.
Kaddafiniň ogly Seýf al-Yslam telewideniýede eden çykyşynda ýurtda ýagdaýyň kadalaşýandygyny, portlaryň, aeroportlaryň, mekdepleriň açykdygyny aýtdy.
Liwiýada Kirenaika welaýatyny, Tobruk, Bengazi şäherlerini goşmak bilen ýurduň tutuş gündogar bölegine hökümete garşy güýçler kontrollyk edýär. Harby gullukçylar gozgalaňçylaryň tarapyna geçýär.
Çarşenbe güni Liwiýanyň bir ýok ediji harby uçary ýykyldy. Uçary sürüjiler Bengazi şäherini bombalamak barada berlen buýrugy ýerine ýetirmezlik üçin uçardan bökmek kararyna geldi.
Liwiýanyň häkimiýetleriniň maglumatyna görä, protestleriň dokuz gününde 300 adam ölüpdir. Adam hukuklary ugrundaky Halkara federasiýa ölenleriň sanyny bärsinden 640 adam hasap edýär. Italiýa olaryň 1,000-e golaýlandygyna ynanýar.


text:
Sişenbe güni BMG-niň Owganystandaky missiýasynyň resmileri Owganystanyň türmelerindäki gynamalar bilen baglanyşykly taýýarlanan ýörite hasabatyň ýurduň häkimiýetlerine gowşurylandygyny mälim etdiler.
BBC habar gullugynyň bu barada ýaýradan maglumatynyň yzy bilen, BMG-niň Owganystandaky missiýasynyň metbugat sekretary hakykatdanam bu ýurduň türmelerinde tussaglaryň yzygiderli ýagdaýda gynalmalaryna degişli düýpli maglumatyň toplanandygyny tassyklady.
Bu peýda bolan maglumatlardan soň, sişenbe güni Owganystandaky NATO güýçleriniň resmileri özleriniň tussag eden adamlaryny häzirlikçe owgan türmelerine tabşyrmakdan saklanýandyklaryny mälim etdiler.


text:
Moskwadaky pul çalşylýan nokatlarda rus rublynyň hümmetiniň ýene aşak gaçyp başlandygy aýdylýar.
28-nji iýulda, irden bir amerikan dollarynyň bahasy 20-nji martdan bäri ilkinji gezek 60 rubldan geçdi.
Rus ykdysadyýeti dünýäde nebitiň bahasynyň arzanlamagy we günbatar sanksiýalary sebäpli gowşady.
Bu sanksiýalara Kremliň gündogar Ukrainadaky separatistleri goldamagy we Krymy bikanun anneksiýa etmegi sebäp boldy.
Rublyň bahasy ýewronyň garşylygynda hem aşak gaçdy we 28-nji iýulda 1 ýewronyň bahasy 66 rubldan geçdi.


text:
Ukrainanyň günortasynda ýerleşýän Harkiw şäheriniň sudy ýurduň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň salgytdan gaçmakda aýyplanmagy boýunça işiniň diňlenişigini 27-nji dekabra çenli yza tesdirdi. Timoşenkonyň suda gatnaşmakdan ýüz öwürmegi suduň bu kararyna sebäp boldy.
Şol bir wagtyň özünde-de Timoşenkonyň aklawçysy Serhiý Wlasenko hüjüme sezewar edildi. Habar berilişine görä, suduň girelgesinde näbelli adamlar Wlasenkonyň ýüzüne zelýonka suwuklygyny sepipdirler. Wlasenko bu wakanyň derňelmegini talap etdi.
Ukrainanyň häzirki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň syýasy garşydaşy bolan Ýuliýa Timoşenko häkimiýetden hyýanatçylykly peýdalanmakda günäli tapylyp ýedi ýyllyk türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Timoşenkony salgytdan gaçmakda aýyplap gözgalan häzirki aýyplamalar onuň 1990-njy ýyllarda hususy energiýa kompaniýasyna ýolbaşçy bolan döwründe millionlarça dollar möçberde salgyt tölemändigine esaslanylýar.
Bu işiň diňlenişigi 2012-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 10 gezek yza tesdirlipdi.


text:
Stambul şäheriniň Üsküdar etraby bilen Tosýa žurnallar federasiýasy (TODEF) tarapyndan şu ýyl ilkinji gezek palaw festiwaly geçirildi. Festiwalyň guramaçylary türkmen halkynyň milli tagamlarynyň biri hasaplanýan palawa bagyşlanan bu medeni çäräni her ýyl geçirmegi meýilleşdirýärler. Bu barada www.sondakika.com saýtynda habar berilýär.
Palaw iýip görmäge isleg bildiren stambullylaryň we şäheriň myhmanlarynyň müňlerçesini merkezi meýdança jemlän bu festiwalyň dowamynda 5 tonna töweregi etli palaw taýýarlanypdyr. Guramaçylaryň palawy söýýänler üçin ýene bir sowgat taýýarlandygyny, ýagny her bir adama 2 kilogram tüwini mugt berendiklerini hem aýtmak gerek.
Üsküdar etrabynyň ýolbaşçylarynyň biri Hilmi Türkmen azyk önümlerine bagyşlanan medeni çäreleri yzygiderli gurap durmagy däbe öwrendiklerini aýdyp, mart aýynda Stambulda şöhlat önümleriniň festiwlayny geçirendiklerini gürrüň berdi.
Üsküdar etrabyndaky festiwalyň dowamynda 10 müň töweregi adamy türkmen palawy bilen hezzetläpdirler hem-de 2 tonna golaý tüwi paýlanypdyr.
2015-nji ýylyň aprel aýynyň başynda Stambul şäheriniň Zeýtinburnu etrabynda türkmen palawyny taýýarlap, 15 müň adamy türkmen milli tagamy bilen hezzetläpdiler.


text:
Hususy emläk diýmek, näme diýmek? Raýatyň şahsy emläginiň eldegrilmezligi näme? Türkmenistanda raýatlaryň şahsy emläginiň eldegrilmezligi haýsy kanunlar esasynda kepillendirilýär? Bu sowallara türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Greçuhin jogap berýär.
Azatlyk Radiosy: Hususy emläk we onuň eldegrilmezligi barada kanun taýdan düşündiriş beräýseňiz. Bu näme?
Ýewgeniý Griçuhin: Hususy emläk, bu raýatyň şahsy emlägidir. Hususy emlägiň mukaddesligi we eldegrilmezligi Türkmenistanyň konstitusiýasynda kepillendirilýär. Raýat hususy emläkden diňe kanunyň çäginde we resmi düzgünleriň esasynda mahrum edilip bilinýär. Türkmenistanyň kanunlarynda adamlaryň hususy emläginiň nämedigi barada aýdylýar. Bu ýaşamak üçin binalar, transport serişdeleri, tebigy baýlyklar, suw resurslary bolup bilýar. Mellek bolsa ýurtda köplenç hususy eýeçilige däl-de, uzakmöhletli ulanyşa berilýär. Raýaty hususy emläkden diňe kanun esasynda mahrum edip bolýar we bu Jenaýat Kodeksi tarapyndan düzgünleşdirilýär.
Azatlyk Radiosy: Raýatlaryň hususy emlägi ýene haýsy kanunlar tarapyndan kesgitlenýär we düzgünleşdirilýär?
Ýewgeniý Griçuhin: Ikinji nobatda, Türkmenistanyň Konstitusiýasy we Graždan Kodeksi tarapyndan. Türkmenistanda raýatlar hususy emläginiň esasynda kärhanalary döretmäge-de hukukly. Bu hususy kärhana bolup bilýär, ýa-da ýuridiki taýdan edara döretmezden hususy telekeçilik hem bolup bilýär, hususy hojalyk jemgyýeti-de bolup bilýär.
Azatlyk Radiosy: Adamlaryň hojalykdaky zatlary, öý goşlary hem raýatlaryň şahsy emlägi hökmünde eldegrilmesiz hasaplanýarmy?
Ýewgeniý Griçuhin: Bu gowy sorag, bu ýerde nika-maşgala kanunçylygyny hem agzamak mümkin. Emma bu kanunda maşgaladaky emlägiň maşgala agzalarynyň arasynda kime degişliligini kesgitleýär. Aslyýetinde raýatlaryň öý goşy, elbetde, olaryň hususy emlägi we ol eldegrilmesizdir.
Azatlyk Radiosy: Anyk mysallara göz aýlasak, Türkmenistanda, meselem, öň ýaşaýyş jaýlaryndan telewizion antennalar köp aýrylan bolsa, şu günler häkimiýet tarapyndan kondisionerler aýrylýar. Jaýlaryň aýnalarynda duran kondisionerler eldegrilmesiz hususy emläkmi?
Ýewgeniý Griçuhin: Hawa, bu maşgalanyň hususy emlägidir. Bu jaýda ýaşaýan adamlaryň hususy emlägidir. Bilşime görä, adamlara kondisionerleri aýyrmak teklip edilýär. Adamlaryň özleriniň aýyrmadyk halatynda, häkimiýetler olary diňe ýörite resmi karar esasynda aýryp bilýär. Bu hökümet derejesinde gol çekilen dokument, ýa-da häkimiň permany bolup biler. Şeýle perman bolan halatynda-da, ol Türkmenistanyň kanunlaryna laýyk gelmeli.
Azatlyk Radiosy: Kondisionerleri aýyrmak barada ýörite perman häzir barmy?
Ýewgeniý Griçuhin: Şeýle kararyň bardygy meniň özüme-hä mälim däl.
Azatlyk Radiosy: Kararyň bolmadyk ýagdaýynda häkimligiň işgärleriniň baryp, jaýlardan kondisionerleri aýryp başlamagy bikanunçylykmy?
Ýewgeniý Griçuhin: Eger bu çäre kanun esasynda düzgünleşdirilmedik bolsa, bu, elbetde, bikanunçylyk. Adamlara häkimiň gol çeken permanyny ýa-da hökümetiň, prezidentiň kararyny görkezmeli. Adamlara şeýle çäreleriň haýsy dokumentiň esasynda edilýändigini düşündurmeli.


text:
Amerikanyň “Mastercard” we Şweýsariýanyň “PostFinance” banklarynyň töleg sistemaly websaýtlaryna düýn hakerleriň eden güýçli hüjümleri sebäpli, olaryň işi wagtlaýynça togtady.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “WikiLeaks” internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanjyň tarapdarlary öz üstlerine aldylar.
Bu wakanyň öňýany “Mastercard” we başga-da ençeme bank sistemalary “WikiLeaks” uçin ugradylan pullary kabul etmekden ýüz öwrüpdiler. Şweýsariýanyň “PostFinance” banky bolsa, Julian Assanjyň bank hasabyny doňdurypdy.
Üç gün mundan ozal awstraliýaly Julian Assanj Şwesiýanyň haýyşy bilen Londonda tussag edildi.


text:
Täjigistan mergi keseliniň epidemiýasy bilen baglylykda Owganystan bilen serhedini wagtlaýyn ýapdy.
Sişenbe güni Täjigistanyň serhet gullugynyň metbugat wekili Huşnud Rahmatullaýew serhediň duşenbe gününden bäri ýapykdygyny žurnalistlere aýtdy. Ol bu karara Saglyk ministrliginiň ýüzlenmesi esasynda gelinendigini habar berdi.
Täjigistanyň Saglyk ministriniň orunbasary Azam Mirzoýewyň sözlerine görä, owgan serhedine golaý regionda mergi keseliniň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça çäreler geçirilipdir.
Täjigistanyň we Orsýetiň habar beriş serişdeleriniň maglumatlarynda Owganystanyň Badahşan regionynda 1 500 adamyň mergi keselli, diýlip hasaba alnandygy barada habar berildi. Şolardan bir adam ýogalypdyr ýene 40 adam agyr ýagdaýda galýar.


text:
Pakistanyň razwedka gullugynyň resmileriniň aýtmaklaryna görä, ýurduň Owganystan bilen serhedine golaý ýaşaýan tire-taýpalar tarapyndan dolandyrylýan demirgazyk-günbatar regionynda ABŞ-nyň pilotsyz howa hüjüminde güman edilýän ýedi sany söweşiji öldürilipdir.
Öten agşam bäş sany raketanyň Demirgazyk Waziristandaky Mir Ali diýen ýerdäki ulaga we öýe hüjüm edendigini resmiler aýdýarlar. Bu region “Talybana” we “Al-Kaýda” degişli söweşijileriň iň gür ýerleşen ýeri hasaplanýar.
Bu waka Demirgazyk Waziristanda bir hepdeden az wagtyň dowamynda edilen dördünji hüjümdir. Bu region Owganystana birnäçe gezek hüjüm edenlikde günäkärlenen “Hakgany” söweşiji toparynyň hem jemlenen ýeri hasaplanýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Russiýada geçiriljek “G-20” sammitine gatnaşjakdygyny tassyklady. Şol bir wagtda-da, Obama ABŞ-nyň aňtaw gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowdene Moskwanyň gaçybatalga bermeginden “nägile bolandygyny” hem sözüne goşdy.
Waşington Snowdeni içalyçylyk aýyplamalary esasynda jogapkärçilige çekmek isleýär. Milli howpsuzlyk agentliginiň öňki işgäri Snowden ABŞ-nyň bütin dünýäde alyp baran giň gerimli gözegçilik programmasy barada metbugata maglumat syzdyrypdy.
Obama sişenbe güni NBC telekanalynyň “Tonight Show with Jay Leno” gepleşiginde çykyş edip, gözegçilik programmalarynyň adamlaryň şahsy hukugyny bozmaly däldigini, emma şol bir wagtda-da olaryň terroristik hüjümleriň öňüni almak üçin gurnalýandygyny nygtady.
Obama bu barada şeýle diýdi: “Biziň ýygnaýan bu aňtaw maglumatlarymyz terrorizme garşy göreşdäki esasy gurallaryň biridir. Elbetde, jenap Snowden we äşgär edilen maglumatlar adamlarda esli soraglary döretdi. Emma bu wakalaryň ýüze çykmagynyň yzysüre-de belläp geçişim ýaly, bu programmalaryň aglabasy men işe girişmezimden öň ulanylyp başlanypdy. Men muňa käbir müňkürlik bilen garaýan. Meniň pikirimçe, biz hökümetiň alyp barýan işlerine sagdyn skeptisizm bilen garamaly”.
Geçen hepde Russiýa Snowdene bir ýyl möhlet bilen gaçybatalga berdi. Ol 23-nji iýundan bäri Moskwanyň Şeremetýewo aeroporynda ýaşaýardy.
ABŞ-nyň prezidenti sişenbe güni eden çykyşynda Russiýanyň wagtal-wagtal “Sowuk uruş döwründäki pikirlere” uýýandygyny belledi. Şeýle-de Obama “häzirki hyzmatdaşlygy has netijeli alyp barmak üçin päsgelçilikleri görmeýändigini” sözüniň üstüne goşdy.
Obama şu güýzde Sankt-Peterburg şäherinde geçiriljek “G-20” sammitine gatnaşjakdygyny tassyklady. Emma gepleşikleriň dowamynda prezident Wladimir Putin bilen ikiçäk duşuşyp-duşuşmajakdygy barada takyk maglumat bermedi.
Prezident Obama Moskwanyň Owganystan we terrorizme göreş ýaly meselelerde hyzmatdaşlyk edýändigini hem çykyşynda nygtap geçdi.


text:
Türkmenistanyň resmi habar agentligi agyr atletika boýunça Parižde geçýän dünýä ýaryşynda türkmenistanly ştangaçy U.Bazarbaýewiň 62 kilogram agramlyk kategoriýada bäşinji orny eýeländigini habar berýär.
Maglumata görä, Bazarbaýew 27 ýurtdan baran 36 sany sportsmeniň arasynda bäşinji orna eýe bolup, geljek ýyl Londonda geçiriljek olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga mümkinçilik alypdyr.
U.Bazarbaýewiň bu ýaryşda ştangany siltäp götermekde 135 kilogram, itekläp götermekde bolsa 168 kilogram agramy göterendigi habar berilýär.


text:
Golaýda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistany öňümizdäki ýyllarda hususy sektory ösen ýurda öwürmek boýunça uzak möhletleýin planlaryny halka aýan etdi. Şonda ol Türkmenistanda geljekde önümçiligiň, ykdysadyýetiň 70%-niň hususy eýeçilige geçjekdigini tassyklady.
Bu ugurda belli bir ädimlerin ädilendigini ýerli synçy Amanmyrat Bugaýew aýtdy. “Bäherdende guşçulyk, fermerçilik firmasy açyldy. Ol belli bir derejede ilatyň azyk problemasyny çözmäge öz goşandyny goşýar.”
Ýeňillikli karzlar
Ýurtda önümçiligiň, hususy eýeçiligiň gülläp ösmegi üçin ýeňillikli döwlet kreditleri hem zerur hasaplanýar. Emma Bugaýew Türkmenistanda kredit bermek ýagdaýynyň agsaýandygy belleýär.
“Krediti almak üçin telekeçiler, orta we kiçi biznes bilen meşgul bolýanlar uly kynçylyklary başdan geçirýärler. Hususy eýeçilikde işleýänlere ýeňillikler döredilmeli. Bu babatda Merkezi Aziýada nusga alarlyk ýurt Gazagystan” diýip, Bugaýew aýdýar.
Gazagystanly ykdysatçy Saparbaý Jubaýew Gazagystanyň banklaryndan karz pul almak boýunça ýeňillikler barada şeýle diýdi: “Birinjiden, Gazagystanda salgyt az. Ikinjiden, olaryň kanunlary anyk. Onsoňam, erkinlik we söz azatlygy bar”.
Bilermenler her bir ýurtda orta we kiçi biznesiň ösmegine böwet bolýan faktoryň korrupsiýadygyny aýdýarlar. Türkmenistanda hem telekeçiligiň ösmegine şu problemanyn päsgel berýändigini Bugaýew belleýär. “Mysal üçin, bir telekeçi dükanyny saklajak bolsa ençeme edaranyň göwnüni tapmaly bolýar. Meselem, polisiýanyň ýerli wekili, salgyt gullugy, arassaçylyga seredýän gulluklar we beýlekiler.”
Gyrgyzystanda
Eýse, orta we kiçi biznesi ösdürmek işi goňşy Gyrgyzystanda nähili ýola goýlan? Azatlyk Radiosy bu sorag bilen Bişkekdaki Bilermenler jemgyýetiniň başlygy Mirbek Togtogaraýewe ýüz tutdy. Onuň sözlerine görä, bu jemgyýet Bişkek şäherindaki biznes şertlerini ösdürmek we telekeçilere kömek bermek ugrunda iş alyp barýar.
“Biziň işgärlerimiz döwletiň baş kanunyndaky orta we kiçi biznesiň ösmegine päsgel beräýjek hem-de ýurtda korrupsiýanyň ösmegine getirýän kanunlara gaýtadan seredilmelidigini aýdyp hökümete ýüz tutdy. Şonuň netijesinde syýahat baradaky kanuna gaýtadan seredilip, bu kanun biziň goşmaçalarymyz bilen gaýtadan kabul edildi” diýip, Togtogaraýew aýdýar.
Togtogaraýewiň sözlerine görä, Bilermenler jemgyýeti Gyrgyzystanyň hökümeti hem-de halkara guramalar bilen işleşýär. Ol Gyrgyzystanda ýüze çykan soňky wakalarda orta we kiçi biznesiň köp zyýan çekendigini hem aýratyn belläp geçdi.
“Aprel wakalaryndaky talaňçylygyň netijesinde telekeçiler köp zyýan çekdiler. Bu ugurda biz hökümetde düzülen komissiýa bilen bile işledik. Telekeçiler bize jaň edip özlerine ýetirilen zyýanyň mukdary barada maglumat berip durdylar. Şonuň netijesinde, häzir olara pes göterimli kredit berlip başlandy. Olar salgytlardan, sosial töleglerden azat edilýärler” diýip, Togtogaraýew aýdýar.
Ýörite kompaniýa
Gyrgyzystanda daýhanlara hem-de orta we kiçi biznes bilen meşgul bolýanlara ýeňillikli kreditleri bermek maksady bilen, Gyrgyzystanyň Ösüş fondy we Aziýa uniwersal banky bilelikde Aupagromikrokredit kompaniýasyny döretdiler.
Aupagromikrokredit kompaniýasynyň resmisi Wýaçeslaw Rojkow kredit almak boýunça ýeňillikler barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Bizde kredit almagyň ýollary ýeňilleşdirildi. Biz komissiýa we beýleki hyzmatlar üçin pul almaýarys. Kredit ýylyna 23% bilen 2 ýyllyk möhlet boýunça berilýär. Bizden bir hepdäniň dowamynda kredit almak mümkin.”
Spesialistler şuňa meňzeş kompaniýalaryň işe girizilmeginiň daýhanlar we telekeçiler üçin gowy mümkinçilikler döredýändigini, emma şeýle kompaniýalaryň telekeçiler we daýhanlardan öz peýdasyny gözlemezden olara kömek bermelidigini, kreditiň 23%-den däl-de, 12-13%-den berilmelidigini nygtaýarlar.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti BMG–niň Baş sekretarynyň ýörite wekili Merkezi Aziýada öňüni alyş diplomatiýasy boýunça regional merkeziň baştutany ilçi Miroslaw Ýençi kabul etdi.
Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň integrasiýa prosessini, sosial-ykdysady ösüşini saklaýan problemalary gaty tiz çözmegiň gerekdigini taraplar belledi.
Şol problemalaryň arasynda suwdan peýdalanmak, energiýa howpsuzlygy, hem regionyň durnuklylygyna täsir ýetirýän beýleki faktorlar agzaldy.
Duşuşykda esasy temalaryň biri-şu ýylyň noýabr aýynda BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň Türkmenistana etjek saparyna bilelikde taýýarlyk meselesi boldy- diýip, “Türkmenistan: Altyn Asyr” internet saýty ýazýar.


text:
Owganystanyň ýörite hökümet topary türkmen-owgan serhedindäki dawaly adada derňew işlerini geçirdi.
Ýakynda Owganystanyň demirgazygyndaky Türkmenistan bilen serhetdeş regionlaryň ýaşaýjylary Türkmenistanyň serhedi berkitmek bahanasy bilen öz territoriýalaryny alýandygyny aýdyp, Azatlyk Radiosynda öz nägileligini bildiripdiler.
Owganystanyň ýörite hökümet topary gürrüňi gidýän territoriýada Türkmenistanyň alyp barýan gurluşyk işlerini ýakyndan gürüp, türkmen tarapynyň adada gazýan garymyny, dikýän demirdir dikenli simlaryny surata we wideo ýazga düşüripdir.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwma basyň.


text:
Habarlara görä, Siriýanyň Türkiýe bilen serhediniň golaýynda bolan bomba hüjüminde azyndan 29 adam öldi.
Pidalaryň köpüsiniň pitneçi söweşijiler bolandygy aýdylýar we bu hüjümiň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» jeňçi topary öz üstüne aldy.
Siriýanyň düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy bu hüjümiň 6-njy oktýabrda Idlib welaýatyndaky Ameh geçelgesinde bolandygyny we YD-nyň garşysyna söweşýän, düýbi Türkiýede ýerleşýän pitneçi fraksiýalary nyşana alandygyny aýdýar.
«Yslam döwleti» topary tarapyndan işledilýän «Amaq» habar gullugy janyndan geçen bombaçynyň pitneçileriň konwoýyny nyşana alandygyny habar berdi.
Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary Numan Kurtulmus bu hüjümi «adamzada garşy jenaýat» diýip häsiýetlendirdi.
Awgust aýynyň ortasynda, janyndan geçen bombaçynyň hüjümi netijesinde, şu serhet geçelgesinden 30-dan gowrak pitneçi öldürilipdi we onuň jogapkärçiligini YD öz üstüne alypdy.


text:
53 ýaşly şazada Filip ýekşenbe güni kasam edip Belgiýanyň 183 ýyllyk taryhyndaky ýedinji patyşasy boldy.
Patyşalykdan çekilýän Albert Ikinji kasam edişlik dabarasynyň öňüsyrasynda çykyş edip, Belgiýany bütewilige we ykdysady kynçylyklary çözmek üçin Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşykda bolmaga çagyrdy.
79 ýaşly Albert 20 ýyla golaý wagtyň dowamynda tagtda boldy.
Filipiň tagta geçmegi golland dilinde gepleýän Flandriýa we fransuz dilinde gepleýän Walloniýa regionlarynyň arasyndaky çekeleşikleriň güýçlenen döwrüne gabat geldi.
Belgiýanyň patyşalary käwagt syýasy rol oýnaýarlar. Hususan-da, olar potensial hökümet ýolbaşçylaryny belleýärler hem saýlawlardan soň koalision hökümetleri düzmek işine gatnaşýarlar.


text:
19-njy hem-de 21-nji aprelde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal hem-de Lebap welaýatlarynda iş saparynda boldy.
Saparyň esasy maksady oba adamlarynyň ýaşaýşynyň derejesini we hilini ýokarlandyrmak bilen bagly meselelere ünsi çekmekden ybarat boldy diýlip resmi habarlarda beýan edilýär.
Bu saparlarda Berdimuhamedow Ahal welaýatynda «Gumdagnebit» nebitgaz çykaryjy müdirliginiň işgärleri bilen duşuşyp, olaryň hallaryndan habar aldy hem-de olar bilen ýadygärlik surata düşdi.
Mundan başga-da prezident Ahal welaýatynyň Ruhabat etrabynda öri meýdanlaryna aýlanyp, ol ýeriniň çopany bilen duşuşdy.
Ahal welaýatyna amala aşyran saparyndan iki gün geçenden soňra, ýagny 21-nji aprelde Berdimuhamedow Lebap welaýatynyň etraplaryna sapar etdi. Bu welaýata bolan saparynda ýurduň prezidenti pagta ekişiniň gidişi bilen baglylykda ýerli kärendeçi bilen söhbetdeşlik geçirip, onuň bilen hal-ahwal soraşdy.
Mundan başga-da Berdimuhamedow Sakar etrabynyň Çarbagdepe obasynda ýerleşýän Lebap welaýat ylmy-önümçilik synag merkeziniň nahalhanasyna baryp, bu ýeriniň bagbany bilen söhbetdeş boldy.
Resmi maglumatlardaky beýanata görä, prezidentiň bu sapary garaşylmadyk ýagdaýda amala aşyrylandygy mälim edilýär. Emma telewideniýede görkezilen sýužetlerden çen tutsaň, bu saparyň senariýasynyň mazaly öňünden bişirilip, soňra ýerine ýetirilendigini duýmak bolýar.
Ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, prezidentiň welaýatlara eden bu saparlarynyň aňyrsynda ýurt ýolbaşçysynyň halkyň arasyndaky abraýyny galdyrmak maksady ýatyr.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
ABŞ-nyň hem ýaranlyk güýçleriniň Owganystandaky goşunlarynyň serkerdebaşysy general Deýwid Petreus we NATO-nyň turgenleşik missiýasyna ýolbaşçylyk edýän general-leýtenant William Kaldwell Floridada ýerleşýän bir ybadathana tarapyndan 11-nji sentýabrda geçiriljek Gurhany ýakyşlyk çäresini togtatmaga çagyrdylar.
Bu çäre Florida ştatynda ýerleşýän Gaineswille şäherindäki 50 agzasy bolan bir kiçi ybadathana tarapyndan yglan edildi. Ýerli häkimiýetler bu ybadathananyň Gurhany ýakyşlyk ýöreýşini geçirmegine rugsat bermediler. Ýerli häkimiýetler rugsadyň berilmeýändigini bu çäräniň ýangynyň emele gelmeginiň öňüni almak baradaky düzgüni bozýandygy bilen düşündirdiler.
Muňa garamazdan, ybadathananyň pastory Terry Jones bu çäräniň geçirilmeginiň gün tertibinde galdyrylýandygyny mälim etdi.
General Deýwid Petreusyň pikiriçe, Gurhany ýakmak çäresi uly problemalary döredip biler.
Owganystandaky ýaranlyk güýçleriniň serkerdebaşysy general Deýwid Petreus we beýleki harby generallar prezident Barak Obamanyň dünýäde ýaşaýan bir ýarym milliard musulmanlar bilen gowy gatnaşyk gurnamak babatda edýän tagallalaryny Terri Jonsyň ybadathanasynyň ýoga çykaryp biljekdigini nygtadylar.
General Deýwid Petreus bu ybadathananyň yglan eden çäresiniň talyplar tarapyndan öz hereketlerini güýçlendirmek üçin doly ulanyljakdygyny aýtdy. Ýagny, ol hut şeýle çäreleriň ekstremistler üçin örän amatlydygyny belledi. Generalyň pikiriçe, Gurhany ýakmak çäresi diňe Owganystanda däl, eýse dünýäniň hemme künjeklerinde ýaşaýan musulmanlar bilen amerikanlylaryň arasynda uly problemalary döredip biler.“Kemsidiji inisiatiwa”
NATO-nyň türgenleşik missiýasyna ýolbaşçylyk edýän general-leýtenant William Kaldwell 6-nji sentýabrda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda şeýle çäre üçin owgan ilatynyň Owganystanda gulluk edýän ýaş esgerlerden ar almaga synanyşmaklarynyň mümkindigini çaklady: “Bu hereket Owganystanda gulluk edýän ýaş oglan-gyzlarymyzyň howpsuzlygyna wehim salar we biziň şu ýerdäki missiýamyzy ýoga çykaryp biler”.
ABŞ-nyň Owganystandaky ilçihanasy hem bu “adamlary kemsidip, olaryň göwnüne degip biljek” inisiatiwany öňe süren ybadathanany tankytlap, bu mesele bilen bagly ýörite beýanat ýaýratdy. Şol beýanatda “Hemme dini toparlara hem dürli milletlere degişli amerikanlylar bu Florida ştatynda adamlaryň kiçi topary tarapyndan öňe sürlen kemsidiji inisiatiwany ret edýärler. Amerikanlylaryň aglabasy bu köp adamyň dini duýgularyny ynjydyp biljek beýanata garşy çykyş edýärler” diýilýär.Protest bildirilýär
Amerikanyň ýokary derejeli harbylarynyň we resmileriniň Floridadaky ybadathananyň yglan eden çäresini ýiti tankytlap çykyş edendigine garamazdan, 6-njy sentýabrda Kabulda birnäçe ýüz adamyň gatnaşmagynda amerika garşy protest demonstrasiýasy geçirildi.
“Amerikanlylara ölüm!” diýip, gygyrysýan protestçiler ABŞ-a garşy şygarlar ýazylan plakatlary ellerinde göterip, ýöriş etdiler. Bu proteste esasan dini mekdepleriň okuwçylary gatnaşdylar. Olardan biri Wahidullah Nuri Azatlyk Radiosynyň habarçysyna şeýle diýidi: “Biz şu gün öz aladalarymyzy Amerika ýetirmek üçin ýygnandyk. Biz demonstrasiýalarymyzy dowam etdireris. Biz Amerikany mukkades Gurhanymyzy kemsitmegi bes etmäge çagyrýarys”.
7-nji sentýabrda Eýran hem öz garaýşyny beýan edip, bu mesele bilen bagly gapma-garşylygyň artmagyna goşandyny goşdy. Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ramin Mehmanparast Günbatar ýurtlara ýüzlenip, “Söz azatlygyndan hyýanatçylykly peýdalanyp, adamlar üçin mukkades bolan dini duýgulara degmegiň öňüni almaga” çagyrdy. Şeýle edilmese “musulmanlaryň gahar-gazabyna gözegçilik etmek kyn bolar” diýip, Ramin Mehmanparast nygtady.
CNN telekanalyna beren interwýusynda pastor Jones özleriniň planlaşdyrýan Gurhany ýakmak çäresi sebäpli ýekeje adamyň ömri kesilse, munuň tragediýa boljakdygyny aýtdy. Şol bir wagtda-da ol özleriniň yslam arkaly ýaýradylýan gorka hem ýigrenje garşy iru-giç durmaly boljakdyklaryna düşünýändiklerini nygtady. Bu ybadathananyň internet sahypasynda yslamyň “zorlugyň hem zulumlygyň” dinidigi aýdylyp, onuň paş edilmeginiň zerurdygy ýazyldy. Bu internet sahypada yslam dininiň şeýtandan çykandygy ýazylýar.
Geçen ýyl bu ybadathana döşünde şeýle ýazgylar ýazylan köýnekleri ýaýradanda, bu waka dünýä metbugatynyň üns merkezinde boldy.Iki tarap hem gaharly
Musulmanlaryň mukaddes kitaby Gurhanyň beýleki dini toparlara degişli bolan adamlar tarapyndan kemsidilmegi Owganystan ýaly konserwatiw ýurtlarda dürli demonstrasiýalaryň peýda bolamagyna getirýär. Geçen birnäçe ýylyň dowamynda amerikan esgerleriniň Gurhany kemsidendigi baradaky gep-gürrüňler hem protestleriň ýüze çykmagyna getiripdi.
Muhammet pygamberiň karikaturalarynyň günbatar ýurtlarynda çap edilmegi-de Owganystanda köp adamyň gaharyny getirdi. Ýöne ABŞ-da hem 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabr wakalary bilen baglylykda musulmanlara garşy gaharyň artýandygy habar berilýär.
Pastor Jonsyň Gurhany ýakmak baradaky inisiatiwasy Nýu Ýorkda 11-nji sentýabr wakalarynda partladylan Bütindünýä söwda merkeziniň duran ýeriniň golaýynda metjidiň we musulmanlaryň medeni merkeziniň gurulmagy bilen bagly gapma-garyşylyklaryň ýitileşmegine gabat geldi. Bu plana garşy çykýanlar şeýle gurluşygyň 11-nji sentýabrdaky wakada heläk bolanlaryň dogan-garyndaşlarynyň göwnüne degip biljekdigini aýdýarlar.
Prezident Barak Obama bilen Nýu Ýork şäheriniň administrasiýasy bu terrorçylykly hüjümi ekstremistleriň gurnandygyny, şol az sanly adamlaryň bu hüjümi üçin hemme musulmanlaryň hak-hukugy kemsidilse, munuň nädogry boljakdygyny aýtdylar.


text:
Anna güni Türkiýäniň hökümeti bir aý mundan ozal Birleşen Ştatlardan yzyna çagyrylan türk ilçisiniň ýene gaýtadan Waşingtonda işe başlajakdygyny mälim etdi.
Geçen aýyň başynda Birleşen Ştatlaryň Kongresindäki komiteti Birinji Jahan urşy ýyllarynda Türkiýede ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini «genosid» diýip häsiýetlendirip, bu barada ýörite rezolýusiýa kabul edipdi.
Muňa protest bildirip bolsa, Türkiýe özüniň Waşingtondaky ilçisini wagtlaýynça yzyna çagyrypdy.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Ärdogan bu ýurduň ilçisi Namyk Tanyň geljek hepde Waşingtonda ýadro meselelerine bagyşlanylyp geçiriljek halkara sammitinden öň öz işine başlajakdygyny aýtdy.


text:
Anna güni Ispaniýanyň häkimiýetleri bu ýurtda “Al-Kaýda” terror guramasy bilen baglanyşykly bir toparyň üstüniň açylandygyny mälim etdiler. Bu gürrüňi edilýän toparyň soňky wagtlar Siriýa söweşijileri ýollamak bilen meşgullanyp gelendigi aýdylýar.
Ispaniýanyň Içeri işler ministrliginiň bu barada ýaýradan beýanatynda anna güni bu ýurduň Marokko bilen serhetleşýän regionynda 8 adamyň tussag edilendigi aýdylýar.
Şeýle hem, beýanatda söweşijileri taýýarlamak bilen meşgullanýan bu toparyň Ispaniýanyň serhet ýakasyndaky Seuta şäherinde hem-de Marokkanyň Fnidek şäherinde iş alyp barandygy bellenilýär.
Içeri Işler ministrliginiň beýanatynda aýdylmagyna görä, “Al-Kaýdanyň” görkezmesi boýunça iş alyp baran bu topar söweşijileri taýýarlamak, şeýle hem olary daşary ýurtlara ugratmak boýunça pul we beýleki zerur serişdeler bilen üpjün etmek bilen meşgullanypdyr.


text:
Eýran bilen Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň arasynda her gezek gepleşik geçende, esasy tema Tähranyň Gullugyň inspektorlaryna Parçine harby kompleksine baryp görmäge ýol berip-bermezligi hakda bolýar. Gullugyň baş direktory Ýukiýa Amano ýene bir gezek Eýrany bu komplekse baryp görmäge ýol bermäge çagyrdy.
Ýadro inspektorlary 2011-nji ýylyň noýabr aýynda özleriniň Eýranyň on ýyldan gowrak mundan ozal Parçinde "partlaýjy ýadro mehanizmini döretmäge degişli" synaglar geçirendigine ynanýandyklaryny aýtdylar.
Ýöne 2000-nji ýyldan bäri halkara Atom gullugyna bu ýere baryp görmäge rugsat edilenok. Gulluk 2005-njy ýylda Parçine barsa-da, oňa gürrüňi edilýän jedelli bina girip görmäge ýol berilmedi.
Eýranyň muňa ýol bermezligi Günbataryň "ol bir zadyň üstüniň açylmagyndan gorkýar" diýen şübhesini güýçlendirýär.
Aradan köp wagt geçendigine garamazdan, jedelli binany baryp görmek inspektorlary häzirem gyzyklandyrýar. Sebäbi bu jedelliligi artdyrýan ýene bir subutnama bar.
Rus alymlary
Wenada ýerleşýän "Ýaragsyzlanma we ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk baradaky merkeziň" işgäri Ýelena Sokowa muny şeýle düşündirýär: "Şeýle hem Orsýetiň ýadro laboratoriýasyna degişli bir rus alymynyň ol ýerde bolandygy aýan edildi. Partlaýjy maddalar boýunça ekspert bolan bu alym şol ýerde işläpdir".
Tähranyň bütin öten ýylyň dowamynda bu jedelli binany boýdan-başa arassalamagy hem barlagçylaryň şübhesini artdyrdy.
Ýöne ozal ýadro bilen baglanyşykly synaglar geçirilen bolsa-bolmasa-da, Eýranyň halkara inspektorlaryna Parçine barmaga ýol bermezligi ony diňe bir barlanmaly ýer däl, eýsem ondan has uly bir zada öwürýär. Ol indi Halkara Atom gullugynyň Eýran bilen aradaky ýadro krizisini çözmegi başarmaýanlygynyň alamaty bolup durýar.
Stokgolmyň Halkara parahatçylyk barlaglary baradaky institutynyň işgäri Şanon Kaýl aslynda Parçiniň beýle kynçylyga öwrüler diýip, hiç kimiň pikir etmändigini belleýär: "Hemmeler Parçine gitmek barada Atom energiýasy boýunça halkara gullugy bilen Eýranyň arasynda ylalaşyga gelner diýip pikir edipdi. Sebäbi Halkara atom gullugy 2005-nji ýylda Parçine baryp gördi. Bu bir çynlakaý mesele bolar diýip, hiç kim pikir etmändi. Ýöne Eýran bilen Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň gatnaşyklarynyň barha ýaramazlaşmagy netijesinde, nebsimiz agyrsa-da, Parçin Gulluk bilen Eýran hökümetiniň arasyndaky petigiň ýa çykalgasyzlygyň umumy we meşhur alamatyna öwrüldi".
Subutnama
Parçin iki tarapyň arasynda kimiň utup, kimiň utuljakdygy baradaky meselä öwrülensoň, ol ýa Eýrandaky başga bir fizika bilen baglanyşykly ýer Eýranyň ýadro ýaraglaryny öndürmäge synanyşyp-synanyşmaýandygy baradaky soragy çözmäge inspektorlary subutnama bilen üpjün eder diýip pikir edýänler indi köp däl.
Kaýlyň pikiriçe, bular ýaly subutnamalary diňe adamlardan we dokumentlerden alyp bolar. Sebäbi bular aňsatlyk bilen üstüni basyryp, ýa üýtgedip bolýan zatlar däl.
"Meniň pikirimçe, eger bir subutnama bar bolsa, ol interwýulardan, geçmişde alnyp barlan işler baradaky dokumentlerden çykar. Men, mysal üçin, atom ýaraglaryny öndürýän bir gizlin desga tapylar öýdemok. Meniň pikirimçe, olaryň gözleýäni bu hem däl" diýip, Kaýl belleýär.
Häzir Parçin baradaky dawa barlagçylaryň alymlar bilen gürleşmek we dokumentleri görmek mümkinçiligine böwet bolýar. Wenadaky ümsümligi, gymyldysyzlygy göz öňüne getireniňde bu ýagdaý basym üýtgärli hem görnenok.


text:
Yragyň häkimiýetleri häzirki wagt daşary ýurtda gizlenýän wise-prezident Tarek al-Haşemini ýörite adam öldüriji topara ýolbaşçylyk edenlikde aýyplap, jenaýat işini gozgady.
Tarek al-Haşemi şaýylaryň agdyklyk edýän hökümetinde ýokary wezipe eýeleýän azsanly sünni resmilerinden biri. Şu hepdäniň duşenbe güni Tarek al-Haşemi bilen birlikde onuň birnäçe jenpenasyna ýurduň sudýalaryndan altysynyň ölüminde resmi günä bildirildi.
Yragyň sudunyň metbugat sekretary Tarek al-Haşemä we onuň toparyna ýene 150 töweregi waka bilen baglanyşykly aýyplama bildirilýändigini mälim etdi.
Tarek al-Haşeminiň özi bu bildirilýän aýyplamalary syýasy matlaba esaslanýan galp aýyplamalar diýip atlandyrýar. Ol ýakynda Kürdüstan regionynyň üsti bilen ýurduň daşyna gaçyp çykdy.


text:
19-njy dekabrda Ahal welaýatynyň Baharly etrabynda ýylda 20 müň tonna süýt we 100 tonna et öndürýän iri maldarçylyk toplumy dabaraly ýagdaýda açylyp ulanylmaga berildi.
Bu maldarçylyk toplumy “mermer” et diýilýän ýokary hilli sygyr etini öndürmek üçin niýetlenendir. “Mermer” et mallary semretmegiň aýratyn tehnologiýasy hem-de olary iýmitlendirmegiň ýörite usuly arkaly öndürilýär.
“Mermer” et hakykatdan-da üýtgeşik azyk önümi bolup durýar, ol malyň bogun süýümleriniň arasynda ýag gatlaklary görnüşinde deňeçer ýaýramak bilen, içki ýaglaryň toplanmagy netijesinde aýratyn tagama eýe bolýar.
Şunuň ýaly etiň ýyladyş usulynda gaýtadan işlenilýän mahalynda ýag gatlajyklary eräp, ete ýakymly suwuklyk tagamyny berýär we ol gaýtalanmajak ýumşaklyga öwrülýär.
Täze ýyl baýramy bellenilýän günlerde üýtgeşik tagamly naharlaryň gadyryny bilýänler türkmen telekeçileriniň ilkinji gezeki öndüren şunuň ýaly et önümine mynasyp baha berip bilerler.
Mundan başga-da, dünýäniň restoran ulgamlarynda uly islege eýe bolan şunuň ýaly et önümlerini eksporta ibermäge mümkinçilik dörär.
Bu toplum Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan “Ajaýyp Ussat — Halal önümler” hojalyk jemgyýetine degişli.
Baharly etrabynda ulanmaga berlen pudagyň ýene bir kärhanasy—mallary semretmek boýunça her ýylda 100 tonna et önümini öndürmäge niýetlenen desgasy hem döwrebap enjamlaşdyrylandyr.


text:
Adam hukuklaryny goraýan «Amnesty International” guramasy Moskwany, ýüzlerçe özbegistanlyny zor bilen deportasiýa edip, Özbegistana adam gynamaga kömekleşmekde aýyplady.
21-nji aprelde çap edilen täze hasabatda ýüzlerçe bosgunyň we migrant işçiniň, gaçybatalga agtarýan adamlaryň Özbegistana deportasiýa edilendigi ýa alnyp gaçylandygy, soň olaryň özbek häkimiýetleri tarapyndan gynalandygy aýdylýar.
Hukuk goraýjy topar Orsýetiň, yzyna baran adamlaryň gynalmak töwekgelligi görnetin hem bolsa, Daşkent bilen hyzmatdaşlyk edendigini aýdýar.
Şeýle-de hasabatda, Daşkendiň ekstradisiýa talaplarynyň ret edilen seýrek ýagdaýlarynda, Moskwanyň özbek howpsuzlyk gulluklaryna Orsýetde gözlenýän adamlary alyp gaçmaga ýol berendigi aýdylýar.
Hukuk toparynyň aýtmagyna görä, özbek häkimiýetleri syýasy garşydaşlaryny, tankytçylaryny, yslam toparlaryna eýeriji diýilýänleri ýanamasyny terrorçylyga garşy kapmaniýa görnüşinde esaslandyrmaga çalyşýar.


text:
Duşenbe güni Wladimir Putin Özbegistana sapara barýar. Bu onuň bir aý çemesi öň Orsýetiň prezidenti hökmünde wezipä başlandan soň Aziýa sebitine edýän ilkinji saparynyň çäginde amala aşyrylýar.
Resmileriň aýtmagyna görä, Putin bilen Yslam Kerimow Özbegistanyň erkin söwda zolagyna goşulmagy barada gepleşik geçirerler.
Putin Daşkentden soň Hytaýa barar. Ol ýerde geçiriljek gepleşikleriň arasynda energiýa meseleleriniň agdyklyk etjekdigi aýdylýar.
Pekinde Putiniň Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.
Putin 7-nji iýunda Gazagystana barar.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif 25-nji awgustda iki günlük sapary bilen Gazagystana barýar.
Şarifyň prezident Nursoltan Nazarbaýew we premýer-ministri Karim Masimow bilen gepleşik geçirmegine garaşylýar. Gepleşikleriň ikitaraplaýyn gatnaşyklara, şeýle-de regional we halkara meselelere gönükdiriljekdigi aýdylýar.
“Pakistan Merkezi Aziýa regiony bilen taryhy we medeni gatnaşyklaryny ileri tutýar. Ol bu ýurtlar bilen hyzmatdaş gatnaşyklaryny ýaýbaňlandyrmaklyga ýykgyn edýär. Saparyň dowamynda ençeme ylalaşyklara gol çekilmegine garaşylýar” diýlip, Pakistanyň Daşary gatnaşyklar edarasynyň 24-nji awgustda ýaýradan beýannamasynda aýdylýar.


text:
Ukrainanyň sudy derňewçi žurnalist Georgiý Gongadzäni öldürmekde aýyplanyp, sud jogapkärçiligine çekilen polisiýa generalyny ömürlik türme tussaglygyna höküm etdi.
Kiýewiň Peçera etrap sudy 29-njy ýanwarda Içeri işler ministrliginiň gözegçilik bölüminiň öňki başlygy, general Oliksiý Pukaçy bogup öldürmekde günäli tapdy. Pukaçyň harby derejesi hem ýatyryldy.
Ýokary derejedäki korrupsiýany tankytlan Gongadze 2000-nji ýylyň sentýabr aýynda alnyp gaçyldy we birnäçe aýdan soň onuň kellesi kesilen jesedi Kiýewiň eteginden tapyldy.
Ozalky prezident Kuçma
Iş kabinetinde ýaşrynlykda ýazga geçirilen gürrüňlerine esaslanyp, şol wagtky prezident Leonid Kuçmanyň hem bu jenaýata gatnaşygynyň bardygy aýdylýar. Ýagny bu gürrüňler onuň žurnaliste garşy dildüwşüge gatnaşan bolmagynyň ahmaldygyny çaklamaga esas berýär.
Prokurorlar 2011-nji ýylda bu jenaýat bilen ilteşiklikde Kuçma aýyplama bildirdiler. Emma, muňa garamazdan, şol ýylyň ahyrynda, Kuçma garşy görkezilýän esasy subutnamanyň bikanun alnandygyny we şol sebäpden jenaýat baradaky aýyplama esas bolup bilmejegi tassyklanyp, ol aýyplamalar ýatyryldy.
Pukaç 2009-njy ýylda tussag astyna alyndy. Ol sud diňlenişiginde Kuçmanyň öz öňki ýolbaşçysy we häzir parlamentiň deputaty Wolodymyr Lytwyna we öňki içeri işler ministri Ýuriý Krawçenko Gongadzeni öldürilmegi buýrandygyny aýtdy.
Krawçenko 2005-nji ýylda Kiýewiň golaýyndaky kwartirasynda öli tapyldy. Resmiler Krawçenkonyň öz janyna kast edendigini aýtdylar, ýöne Ukrainanyň käbir media wekilleri onuň kellesinden iki ok atylyp öldürilendigini aýdýarlar.
2008-nji ýylda üç sany öňki polisiýa işgäri Gongadzeniň ölümine dahyllylykda aýyplanyp, üç ýyldan 12 ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Suduň çarşenbe güni çykaran kararyndan soň Pukaç suduň çykaran kararyny diňe öňki prezidentiň we öz ýolbaşçysynyň hem sud jogapkärçiligine çekilen ýagdaýynda kabul etjekdigini aýtdy: “Eger Kuçma bilen Lytwyn hem şu ýerde, meniň ýanymda bolan bolsalar, türme tussaglygy baradaky höküm meniň üçin has düşnükli bolardy”.
Pukaçyň aklawçysy Hrihoriý Demidenko sudda getirilen delilleriň ýeterlik bolmandygyny aýdyp, çykarylan hökümiň üstünden şikaýat etjekdigini habar berdi.
Gongadzeniň aýaly Myroslawa hem suduň kararyndan närazydygyny we şikaýat etjekdigini aýtdy: “Dogrusyny aýtsam, maňa häzir ukrain hökümetiniň Gongadze bilen bagly sud diňlenişigini [onuň ölümini buýranlary däl-de, eýse] diňe öldürenleri jezalandyrmak bilen gutarjakdygy anyk boldy".
Myraslawa sözüni dowam edip: "Ýogsa, şu günler prokuratura işgärleri jenaýaty buýranlar barada derňew alyp barýar. Gynansak-da, biz, jebir çekenler, alnyp barylýan derňewler barada hiç hili maglumat bilemizok. Indi biz diňe jenaýatyň äheňi bilen bagly mesele boýunça suduň kararynyň üstünden şikaýat ederis. Sebäbi bu jenaýat buýrulan jenaýat we biz Pukaç tarapyndan ady tutulan adamlary jogapkärçilige çekmeli” diýdi.
Andriy Fedur, Gongadzeniň ejesi Lesýa Gongadzä wekilçilik edýän aklawçy, özüniň suduň kararynyň üstünden şikaýat etmezliginiň ahmaldygyny aýdýar.


text:
Tunisde müňlerçe adam aýallaryň haklaryny talap edip protest ýörişini geçirdi.
Protestçiler 1956-njy ýylda kabul edilen, aýallara doly azatlygy berýän kanunyň gaýtadan ykrar edilmegini talap etdiler.
Proteste gatnşan uniwersitetiň professory Jalel Ezzine şeýle gürrüň berdi: "Siziň görşüňiz ýaly ýörişe köp adam, hem aýallar hem-de erkekler geldi. 50 ýyl töweregi Tunisde aýallaryň erkekler bilen deň derejede hukuklarynyň bardygy öňe sürlüp gelindi. Biz indi bu tendensiýanyň yza gaýtmagyndan howatyr edýäris”.
Duşenbe güni giçlik 6 müň töweregi adam, aglaba aýallar iki demonstrasiýany geçirdi.


text:
Müsüriň häkimiýetden çetleşdirilen yslamçy prezidenti Mohammad Morsiniň sud diňlenişigi başlanansoň, ol yza – 8-nji ýanwara süýşürildi. Muňa suduň zalynda Morsiniň we onuň “Musulman doganlary” hereketiniň beýleki 14 agzasynyň turzan goh-galmagaly sebäp boldy.
Duşenbe güni Kairiň polisiýa akademiýasynyň binasynda geçirilen sud diňlenişiginde güman edilýänler “Ýok bolsun harby häkimiýet!” diýip gygyranlaryndan soň, sud diňlenişigi togtatmaly boldy.
Morsi
Suduň zalynda Morsi: “Men kanuny prezident. Men bu bolgusyzlygyň bes edilmegini talap edýärin” diýdi.
Morsi özüniň sud edilmegini “bikanun” diýip atlandyrdy. Şeýle-de ol jogapkärçilige özüni 3-nji iýulda häkimiýetden aýran harbylaryň çekilmelidigini öňe sürdi. Şeýle-de Morsi öz adaty egin-eşiklerini çykaryp, tussag lybasyny geýmekden ýüz öwürdi.
Sud diňlenişigi ýanwaryň başyna geçirilenden soň, Morsiniň aklawçylarynyň biri Muhammad Toson şeýle çykyş etdi: “Muhammad Morsiniň we [ozalky prezident] Hosni Mubaregiň diňlenişiklerindäki tapawut şu: Mubarek protestleriň netijesinde özi häkimiýetden çetleşipdi; Mohammad Morsi bolsa häzirem kanuny prezident. Bu kanunçylyga görä-de, Konstitusiýa görä-de, şeýledir. Munuň daşyndaky hiç bir zat ýa kanuny ýa-da konstitusion diýlip atlandyrylyp bilinmez”.
Diňlenişikden soň Morsiniň dikuçarly Müsüriň Aleksandriýa şäherindäki berk goragly türmä äkidilendigi aýdylýar.
Tolgunşyk
Sud diňlenişiginiň geçen binasynyň daşynda Morsiniň tarapdarly-da protest geçirdiler.
Morsini äkitdi diýilýän dikuçar howa galanda, demonstrantlar şol ýerdäki žurnalistleriň gurallaryny döwüp başladylar. Käbir maglumatlara görä, adamlary tertibe çagyryp, polisiýa duýduryş hökmünde ýokaryk ok atypdyr.
Morsiniň Kairdäki ýörişe gatnaşan tarapdarlarynyň biri şeýle diýýär: “Elbetbe, bu bir masgaraçylykly diňlenişik boldy. Olar adamlary aldawa salyp, muny hakyky diňlenişik edip görkezjek boldular. Biz ähli zat aýan bolar ýaly, jemgyýetçilik sudunyň bolmagyny isleýäris. Eger-de [Müsüriň harby güýçleriniň komandiri general Abdul Fattah] al-Sisi we onuň töweregindäkiler är kişi bolsalar, goý, onda olar jemgyýetçilik suduny geçirsinler. Goý, biz hem nämäniň dogrudyny, nämäniň bolsa ýalandygyny göreli”.
Morsi we “Musulman doganlary” hereketiniň beýleki 14 agzasy 2012-nji ýylyň dekabrynda adam pidalaryna getiren gazaplylygy öjükdirmekde aýyplanýarlar. Eger-de gürrüňi gidýän adamlar günäli tapylsa, olar ölüm jezasyna ýa-da ömürlik türme tussaglygyna höküm edilip bilnerler.
Morsi 2012-nji ýylda geçirilen demokratiki saýlawlaryň netijesinde prezident bolupdy.


text:
Gündogar Ukrainadaky Harkow şäher sudunyň golaýynda bolan partlamada 14 adam ýaralandy, olaryň dört sanysynyň saglyk ýagdaýynyň agyrdygy habar berilýär.
Döwlet howpsuzlyk gullugynyň (SBU) maslahatçysy Markiýan Lubkiwskiý (Markiyan Lubkivsky) özüniň Facebook sosial ulgamyndaky sahypasynda 19-njy ýanwardaky partlamanyň “terrorçylyk hereketi” diýlip häsiýetlendirilýändigini ýazdy.
Harkow gündogar Ukrainadaky uly şäherleriň biri bolup, ol orsparaz separatistler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklaryň bolýan territoriýasy - Donetsk we Luhansk regionlarynyň 250 kilometr günorta-gündogarynda ýerleşýär.
Soňky hepdeleriň dowamynda Ukrainanyň dürli künjeginde, şol sanda Harkiw, Odesa, Mariupol we Kiýew şäherlerinde kiçi göwrümli onlarça bomba partlamasy boldy.


text:
Orsýetiň Täjigistandaky harby bazasynyň işgärleriniň 15-nji aprelde geçirýän protest aksiýasyna ýerli ýaşaýjylaryň onlarçasy gatnaşdy. Protestçiler alty aý bäri özlerine zähmet haklarynyň tölenmeýändigini aýdýarlar.
Kulob şäherinde ýerleşýän bazanyň öňündäki protest aksiýasyna gatnaşýan Bozorali Boltaýew protestçileriň bazanyň baş ýolbaşçysy bilen gepleşendiklerini we onuň tölenmedik aýlyklaryň beriljegini aýdandygyny habar berdi.
Bozoraliniň sözlerine görä, ýerli ilatdan bolan işgärler, şol sanda arassaçylygy saklaýan işgärler, gurluşykçylar we beýlekiler şeýle wadalary öňem ençeme gezek eşidipdirler, emma öz aýlyklaryny alyp bilmändirler.
Resmi düşündiriş
Orsýetiň harby bazasynyň wekili Igor Şerbakow “ýerli işgärleriň aýlyklarynyň tölenmändigine bazanyň jogapkär däldigini, sebäbi özara ylalaşykda bazanyň üçünji tarap bolan “Bit serwis-plus” kompaniýasy bilen hasaplaşýandygyny we onuň ýerli ýaşaýjylary işe alyp, olara aýlyk töleýändigini” aýdýar.
Emma agzalan şirket bazanyň talaba laýyk töleg etmeýändigini habar berdi.
Bu dawa, adatça ýakyn hem bolsa, käwagt özara gatnaşyklary dartgynlaşýan Täjigistanyň we Orsýetiň arasynda gahar-gazaby tutaşdyrmaga ukyply meseledir. Merkezi Aziýanyň iň kiçi we garyp ýurdy bolan Täjigistan goňşy Owganystanda yslamçy söweşijileriň zorluklarynyň ýaýramak howpuna garşy göreşde Orsýet bilen ýakyn gatnaşyklaryna bil baglaýar.
Täjigistan Orsýetden howpsuzlyk taýdan ýardama we täjik zähmet migrantlarynyň Orsýetdäki gazançlaryna garaşly bolup galýar. Täjigistanda Orsýetiň 7 000 müň çemesi harbysy ýerleşýär, olaryň 201-nji bazanyň ygtyýarlygynyň esasynda hereket edýändigi aýdylýar we bu Orsýetiň daşary ýurtlardaky iň uly harby kontingentidir.
Üç regionda Kulobda, Gorgandepede we paýtagt Duşanbede ýerleşýän Orsýetiň harby bazalarynda Täjigistanyň 200 çemesi graždany işleýär.
Moskwanyň aladasy
Orsýetiň resmileri Günbataryň söweş goşunlarynyň geçen ýylda Owganystandan çykarylandan soň Täjigistanyň howpsuzlyk ýagdaýy bilen baglylykda aladalanma bildirýärler.
Täjigistan Orsýetiň täsiri astyndaky we alty döwletden ybarat regional howpsuzlyk bileleşigi bolan ”Kollektiwleýin Howpsuzlyk Ylalaşygy Guramasynyň” agzasy.
Täjigistanyň Owganystan bilen 1300 kilometrlik umumy serhedi bar.
Geçen aýda Orsýetiň goranmak ministriniň orunbasary Anatoliý Antonow Moskwanyň “Kollektiwleýin Howpsuzlyk Ylalaşygy Guramasynyň” günorta serhetlerindäki ýagdaýdan örän aladalanýandygyny” aýdypdy. Ol “Yslam döwleti” ekstremistik toparyň “ilkinji bölümleri” Orsýetiň ýaranlarynyň, şol sanda Täjigistanyň günorta serhetlerinde peýda boldy diýdi.
Antonow mundan öň Moskwanyň täjik goşunyny güýçlendirmek isleýändigini aýdypdy. Ol bu ugurdan hiç hili jikme-jik zat aýtmady, emma Orsýetiň “Kommersant” gazeti Orsýetiň ýaragly güýçleriniň baş ştabyndaky çeşmelere salgylanyp, Moskwanyň Täjigistana geljek birnäçe ýylyň dowamynda 1.2 milliard dollar möçberinde harby kömek bermäge taýýardygyny habar berdi.
Şeýle-de Orsýet häkimiýetleri Moskwanyň Täjigistanda ýerleşýän harbylarynyň sanyny indiki bäş ýylyň dowamynda 9000 müňe ýetirip biljekdigini we 2020-nji ýyla çenli harby enjamlar bilen üpjünçiligini artdyryp biljekdigini mälim etdiler.
Harbylar bilen bagly zorluk
Soňky aýlarda bolan ençeme zorlukly wakalar Täjigistanda ýerleşýän orsýetlileriň we ýerli ýaşaýjylaryň arasyndaky dartgynlylygy görkezýär.
Orsýetli ofiser fewral aýynda Duşanbede taksi sürüjisine hüjüm edip, onuň ulagyny ogurlamakda güman edilip, tussag edildi. Munuň öňüsyrasynda Kulob şäherinde orsýetli esger restoranda işleýän täjigi urandygy sebäpli suda çekildi. Geçen tomusda bolsa orsýetli bir ofiser Duşanbede ýerli ýaşaýjyny öldürmekde güman edilip, tussag edildi.
Orsýetiň postsowet ýurtlarynyň territoriýasynda ýerleşýän beýleki harby obýektleri - Ermenistandaky uly harby bazadan, Gyrgyzystandaky howa bazasyndan we Moskwanyň geçen ýyl Ukrainadan bikanun bölüp alyp, öz düzümine goşan Krymdaky harby-deňiz bazasyndan ybaratdyr.


text:
ABŞ-nyň Senaty “ABŞ Patriot Akty” atly programmanyň uzaldylmagyny göz öňünde tutýän taslamany inkär etdi. Bu programmanyň çäginde Milli Howpsuzlyk Agentligi (NSA) amerikalylaryň telefon gepleşikleriniň aglabasynyň ýazgysyny toplap bilýärdi.
Senatdaky sesleriň gatnaşygy 54-45 bolup, gürüňi gidýän çäreleriň möhletini ýene-de 2 aý uzaltmak üçin gerekli bolan 60 sesi almak başartmady.
Möhleti 1-nji iýunda tamamlanýan bu programmanyň geljekki ykbaly nämälim bolmagyna galýar.
Bu dawaly programma mundan iki ýyl ozal Milli Howpsuzlyk Agentliginiň ozalky işgäri Edward Snowden tarapyndan aýan edilipdi. Snowden häzir Russiýada ýaşaýar.


text:
Magtymguly-Pyragynyň şygyrýet gününiň bosagasynda penşenbe güni Türkmenistanyň döredijilik delegasiýasy Eýranyň Gülüstan welaýatyna sapara ugrady.
Soňky ýyllarda däp bolşy ýaly, bu gezek hem türkmenistanly döredijilik işgärleri 18-nji maýda Eýranyň bu welaýatynda ýerleşýän Magtymgulynyň guburyna zyýarat ederler we şahyryň hormatyna döredijilik çäresini geçirerler.
18-nji maýda türkmen klassyk şahyry Magtymguly-Pyragynyň hormatyna şygyrýet gününi geçirmek däbi Türkmenistanda Sowet häkimiýeti ýyllarynda ýola goýlupdy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda bu däp birneme üýtgedilip, 18-nji maý gününi Magtymguly-Pyragynyň we Döwletmämmet Azadynyň şygyrýet güni hem-de Türkmenistanyň Konstitusiýa, Galkynyş we Agzybirlik güni hökmünde-de bellemeklik karar edildi.


text:
Pakistanyň armiýasy ýurduň tire-taýpalar sebitindäki söweşijilere garşy harby operasiýany başlatdy.
Demirgazyk Waziristan sebitinde geçirilen operasiýada azyndan 34 söweşiji öldürildi. Çaknyşyklarda Pakistanyň hem dört esgeri heläk boldy.
Gürrüňi gidýän sebitde “Tehreek-i-Taliban Pakistan” hereketi berk ornaşandyr. Bu ýerdäki söweşijilere garşy harby operasiýa 2014-nji ýylyň iýunynda başlandy. Harbylar 3,500-den hem aşa söweşijileriň öldürilendigini aýdýarlar.
Çaknyşyklaryň gidýän ýerine žurnalistleriň baryp bilmeýändigi sebäpli, armiýanyň berýän sanlaryny beýleki çeşmeler arkaly barlamak kyn.


text:
Demirgazyk Koreýanyň uçuran ballistik raketasy ilkinji gezek Ýaponiýanyň suwlarynda ýa-da golaýynda gondy. Bu synag Phenýanyň BMG-iň sanksiýalaryna boýun bolmazlygy bilen bagly soňky hereketidir.
Ýaponiýa raketanyň esasy böleginiň özüniň ykdysady aralyk zonasynda gonandygyny aýdýar. Ýaponiýanyň premýer-ministri Şindzo Abe raketanyň uçurylmagyny “gahar dörediji hereket” diýip atlandyrdy we Ýaponiýa “düýpli wehim” salýandygyny belläp, Tokionyň “berk protest edýändigini” aýtdy.
Rodong tipli orta aralyga niýetlenen raketa 620 çemesi kilometr ýoly söküp 3-nji awgustda Ýapon deňzinde gondy.
ABŞ-nyň Strategik harby ýolbaşçylygy iki sany raketany anyklandygyny, olardan biriniň uçurylan pursadynda partlandygyny habar berdi.
Phenýan ABŞ-nyň we Günorta Koreýanyň raketalara garşy ösen sistemany ornaşdyrmak barada geçen aýda yglan eden planyna “fiziki jogap “ bermek haýbatyny atdy.


text:
Aşgabat, 19.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni bu gün ýurduň ähli künjeklerinde giňden bellenilýär. Bitewüligi we parahatçylyk söýüjiligi alamatlandyrýan bu baýram mynasybetli geçirilýän dabaralar beýik gelejegine tarap uly ynam, aýgytly gadamlar bilen barýan türkmenistanlylarda eziz Watanymyza bolan çäksiz buýsanç we guwanç duýgularyny döredýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şanly sene mynasybetli watandaşlaryny gutlady. Döwlet Baştutany Gutlagynda Gözel we ajaýyp tebigatymyzyň ýaşyl reňkini özüne siňdiren Döwlet baýdagymyzyň güni aýratyn ähmiýetli şanly senedir — milli jebisligimizi, agzybirligimizi hem-de Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyza bolan wepalylygymyzy, söýgimizi hem-de çuňňur hormatymyzy dabaralandyrýan baýramdyr diýip belledi.
Döwlet baýdagymyzyň gadyr-gymmatyny has-da ýokarlandyrmak, nesilleri watançylyk we belent ahlaklylyk ruhunda terbiýelemek maksady bilen, paýtagtymyz Aşgabat şäherinde belent sütünli Baş baýdak meýdançasyny döretdik. Bu bolsa her bir türkmenistanlynyň ata Watanymyza buýsanjyny, ýaşyl Tugumyza guwanjyny, il-günümize sylag-hormatyny has-da artdyrar.
Goý, dillerimiziň senasyna, göwünlerimiziň buýsanjyna öwrülen eziz Watanymyz Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet baýdagy asuda asmanda baky parlap dursun!


text:
«Rostowyň» futbolçylary belli türkmen hünärmeni Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda indiki möwsümde Russiýanyň premýer-ligasynda oýnamaga hukuk gazanmak ugrundaky iki geçiş duşuşygynyň ilkinjisinde myhmançylykda 0:1 hasabynda «Tosnodan» üstün çykdylar. Ýeňiş pökgüsini 87-nji minutda Buharow geçirdi.
«Rostowyň» baş tälimçisi Gurban Berdiýew oýundan soň, duşuşygyň dartgynly ýagdaýda geçendigini belledi. Şeýle-de, ol jogap duşuşygynyň öň ýanynda bu üstünlige aşa ýokary baha berip oturmagyň hajatynyň ýokdugyny aýtdy.
—Örän wajyp oýun — diýip, G. Berdiýew «Biziň futbolumyz» teleýaýlymyna gürrüň berdi. — Pökgi geçirtmezlik zerurdy. Ikinji ýarymda jogapkärçiligi ýiti duýduk. Ýalňyşlarymyzdan howatyrlandyk.
—Dzýubanyň Buharow bilen çalşyrylmagy näme bilen baglanyşykly boldy?
—Gol geçiresimiz geldi. Şeýle hem boldy. Olaryň ikisi-de «ikinji gatda» gowy oýnaýarlar.
—0:1 hasabyndaky ýeňişden soň, «Rostowyň» premýer-ligada galmaga nähili mümkinçiligi bar?
—Biraz artykmaçlyk bar diýäýmeseň, üýtgeşik zat ýok.
Biraz soňra, oýundan soňky metbugat maslahatynda «Rostowyň» baş tälimçisiniň özüne Moskwanyň «Spartagy» tarapyndan bildirilýän gyzyklanmany inkär edesi gelmedi.
—Beýle zatlara düşündiriş beremok — diýip, Berdiýew aýtdy.
Muňa garamazdan «Spartagyň» baş direktory Serheý Radionow TASS-a beren beýanatynda bu meselä şeýle düşündiriş berdi: «Biz üç dalaşgäri Dmitriý Aleniçewi, Gurban Berdiýewi we Wiktor Gonçarenkony göz öňünde tutýarys. Täze tälimçiniň ady 8-nji iýuna çenli yglan edilmez».
3-nji iýunda «Spartagyň» direktorlar geňeşi baş tälimçilige dalaşgärleriň biri bolan Dmitriý Aleniçewiň maksatnamasyny diňledi. Biraz öňräk bolsa bu geňeşiň öňünde häzirki wagtda «Rostowa» ýolbaşçylyk edýän Gurban Berdiýew hem çykyş edipdi — diýip, «Sport-ekspress» habar berýär.
Bu neşiriň habar bermegine görä, Moskwanyň «Spartagynyň» täze tälimçisiniň adynyň yglan ediljek güni ýönelige saýlanyp alnanok 7-nji iýunda «Rostow» Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda «Tosna» garşy jogap duşuşygyny geçirer.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Feýsal Rabi Al Awadi, Dragon oýl (Türkmenistan) LTD-niň baş menejeri:
—Häzir Londonda geçirilýän “Türkmenistanyň nebitgaz pudagy — maýa goýumlary üçin mümkinçilikleri” atly iki günlük maslahat nebitgaz ulgamynda iş alyp barýan dünýäniň işewür toparlarynyň wekilleri üçin Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmaga ajaýyp mümkinçilikdir. Oňa gatnaşýanlaryň sanynyň şeýle köp bolmagy dünýä belli kompaniýalaryň Hazar deňziniň türkmen böleginiň nebitgaz serişdelerini özleşdirmek babatda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanmanyň artýandygyna güwä geçýär.
Biziň kompaniýamyz ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolan Türkmenistanda 1999-njy ýyldan bäri iş alyp barýar. Biz nebitiň çykarylyşyny her ýylda 20-21 göterim artdyrmak bilen, bu ýurtda uly üstünliklere eýe bolduk. Şeýle üstünliklere ýetmek üçin biz uly işleri geçirdik. Haçan-da, ýaňy işe başlanymyzda, biziň şeýle ýokary netijeleri gazanjakdygymyza köpler ynanmady. Bu gün biz Türkmenistanda iş alyp baran döwrümizde gazanan üstünliklerimize buýsanýarys, men bu barada maslahatyň barşynda eden çykyşymda hem gürrüň berdim.
Pursatdan peýdalanyp, maslahatyň guramaçylary — Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentligine halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge, nebitgaz ulgamynda özara bähbitli täze taslamalary ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin.


text:
Ýemendäki halas ediş tagallalaryna garamazdan, merkezi aziýaly saglyk işgärleriniň ýüzlerçesi uruş-gowga gaplanan ýurtdan çykyp bilmän galýar.
Rus uçarlary soňky günlerde onlarça orsýetlini, şol sanda täjigistanly, özbegistanly, gyrgyzystanly şepagat uýalaryny, doktorlary Ýemenden alyp çykdy. Emma konfliktiň möwjemegi netijesinde, howa we deňiz arkaly amala aşyrylýan ewakuasiýa işlerine garamazdan, Ýemenden maşgalasy bilen çykyp bilmän galýan saglyk işgärleri hem bar.
Merkezi Aziýa respublikalary, huti pitneçileriniň ýurduň köp bölegini ele geçirmegi bilen dörän baş-başdaklyk zerarly, öz raýatlaryny Ýemenden çykmaga çagyrýar. Eýran tarapyndan goldanylýan şaýy pitneçileri bilen saudlylaryň ýolabaşçylygyndaky howa zarbalaryna daýanýan hökümetçi güýçleriň arasynda gazaply söweş gidýär.
Saglyk işgärleri gündelik urulýan howa zarbalary, bombalar astynda, ýurduň dürli ýerlerinde barýan ýaragly söweşler netijesinde öldürilmek, ýaralanmak howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
"Bu ýerdäki her hassahanada üç ýa dört özbek bar» diýip, özbegistanly doktor Akbar aýdýar. Ol soňky dört ýylda Ýemende işläpdir.
"Biziň aramyzdan käbirleri aeroporta gitdi we şol ýerde dört gün bolup, Ýemenden uçýan uçara münüp bilmedi» diýip, ol Azatlyk radiosynyň Özbek gullugyna aýtdy. "Bize 6-njy apreldäki uçaryň soňky uçar boljagyny aýtdylar, emma biz munuň çyndygyny bilmeýäris."
Ýemendäki özbegistanlylaryň anyk sany belli däl. Hasaplamalara görä, olar birnäçe ýüzden 3000 çemesi adama barabar.
Daşkentde bir özbek doktorynyň gyzy, adynyň aýdylmazlygyny sorap, ejesiniň soňky hepdelerde asmandan urulýan howa zarbalarynyň sahnasyna aýlanan Sanaadan, Ýemeniň paýtagtyndan çykyp bilmän galandygyny aýtdy.
"Ejem maňa özüniň ol ýerden çykyp bilmeýändigini, sebäbi uçaryň gonup bilmeýändigini, aeroportyň hüjüm astyndadygyny aýtdy» diýip, ol Azatlyk radiosynyň özbek gullugyna gürrüň berdi. «Ol menden alada etmezligi sorady. Biziň ýerli telewideniýämiz bu mesele barada hiç zat aýtmaýar» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Yza gaýtmak gorkusy
Ýemende işleýän merkezi aziýaly doktorlaryň we şepagat uýalarynyň köpüsi ol ýere rus kompaniýalarynyň üstünden alnan şertnamalar esasynda giden adamlar. Özbek saglyk işgärleriniň käbiri ol ýerden ewakuasiýa edilmegine göwünjeň däl, sebäbi olar Ýemene Orsýetiň üstünden bikanun, hökümet rugsadyny alman barypdyr. Bu jenaýat bolup, yzlarynda olara 12 ýyla çenli türme tussaglygy howpuny salýar.
Kanuny yzarlanmalardan başga, merkezi aziýaly saglyk işgärlerini bu ýerde galmaga itekleýän ýene bir ýagdaý bar, olar işlerini ýitirmek islemeýärler. Sebäbi işlerini ýitirseler, olara uly maliýe kynçylygy garaşýar.
Merkezi Aziýa respublikalaryndan ýemene baran doktoryň ortaça aýlygy 100 dollar töweregi. Emma doktorlar Ýemende, mugt jaý we beýleki ýeňillikler sebäpli, aýda azyndan 600 dollar gazanyp bilýärler. Olaryň köpüsi yzda galan maşgalalaryna pul iberýär.
Saglyk işgärleriniň arasynda uruş-gowga garamazdan öz işlerini dowam etdirmek isleýänler hem bar.
Şolaryň biri hem gyrgyzystanly Nurbek Israliow, ol günortadaky port şäher Adeniň 70 kilometrliginde, gazaply söweşleriň gidýän ýeri bolan Saýýam şäherinde işleýär.
Israilow, töwekgelliklere garamazdan, özüniň Ýemeni terk etmejegini aýdýar.
"Bu bir içki konflikt we ýerli adamlar bir-biri bilen uruşýar. Doktorlaryň oňa dahyly ýok. Men Ýemende işleýän 20 çemesi gyrgyzy tanaýaryn, olar esasan uruş-gowgaly günortada sebitde işleýärler» diýip, Israilow aýdýar. Emma bu ýerden gaýtjak bolýanlar hem kän.
"Katardaky täjik ilçihanasy bize goňşy Omana gidiň diýdi» diýip, Ýemende on ýyl bäri işleýän täjik doktory Hadiýa Dodojanowa aýdýar. «Emma Saud Arabystany bize gitmäge rugsat bermeýär. Biz awtobusly Mahrah welaýatyna [Oman bilen serhetde] gitdik."
Ol 30 çemesi täjik doktorynyň arasynda, maşgalalary bilen, biraz howpsuz ýer bolan Mahraha gaçyp atandyklaryny gürrüň berýär.
Katardaky täjik ilçihanasy Ýemende häzirki söweş başlamazdan öň 200 çemesi täjik saglyk işgäriniň bolandygyny çaklaýar. Olaryň 100 çemesi Orsýet tarapyndan ewakuasiýa edilip, öýlerine geldi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Täjigistanyň parlamentiniň aşaky öýi ýurtda rus harby kontingentine 2042-nji ýyla çenli galmaga ygtyýar berýän taslamany kabul etdi.
Sişenbe güni Täjigistanyň goranmak ministri Şerali Hairulloýew deputatlaryň öňünde çykyş edip, bu taslamanyň ýurtda we beýleki Merkezi Aziýa döwletlerinde durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmek üçin zerurdygyny aýtdy.
Gürrüňi gidýän taslama indi parlamentiň ýokarky öýi sereder. Bu baradaky ylalaşyk 2012-nji ýylda Duşenbe şäherinde prezidentler Wladimir Putin we Emomali Rahmon tarapyndan baglaşylyody. Muňa görä, 2014-nji ýylda öz güýjüni ýitirmeli, 1993-nji ýylda gol çekilen resminamanyň möhleti uzaldylýar.
Täjigistana Russiýanyň 201-nji diwiziýasynyň 7 müňden gowrak esgeri bar.


text:
Halk arasynda kiosk diýlip atlandyrylýan kiçijek dükanlar Moskwada, edil ýol belgileri ýa-da gyşda geýilýän şyrdaklar, ýagny possun papaklar ýaly, her bir ýerde gözüňe ilýär.
Bu sebäpli Moskwanyň şäher häkimiýetleriniň onlarça kiosklary we köçe dükanlaryny gijäniň ýarynda ýumurmagy, ýaşaýjylaryň we hususyýetçileriň sabyr käsesini doldurana meňzeýär. Olar muny hökümetiň rehimsiz syýasatynyň ýene-de bir mysaly diýip hasaplaýarlar.
9-njy fewralda ors paýtagtyndaky birnäçe raýonda ekskawatorlar we işçiler azyndan 97 sany kiosky we şoňa meňzeş binalary adamlar örmänkäler ýykdylar. Bu ýykgynçylyk Moskwanyň “Çistyýe Prudy” atly merkeziniň we “Arbat” atly metro duralgasynyň golaýyndaky käbir raýonlaryň başyndan indi.
“Howply we köne”
Gül dükanlary, kafeler, dermanhanalar, kiçi dükanlar we hatda oýun apparatlary üçin niýetlenen binalar Moskwanyň häkimi Sergeý Sobýanin tarapyndan bikanun diýlip yglan edildi. Özüniň rus sosial ulgamy bolan ”Vkontaktedäki” hasabynda Sobýanin agzalýan binalaryň paýtagtda howply ýagdaý döredýändigini we olaryň käbirleriniň 1990-njy ýyllarda gurlandygyny ýazýar.
Orsýetdäki kiosklaryň köpüsi arzan bahaly materiallardan we pes gurluşyk hilinde gurlan. Emma 9-njy fewraldaky ýykgynçylykda köpugurly we ýokary hilli binalar nyşana alyndy.
Şäherň häkimlik edarasynyň dekabr aýyndaky birinji bildirişinde ýykylmaly edilen şol binalaryň hemmesi “özakymlaýyn gurlan” diýlip tagmalandy.
“Ýanýollardaky, metro stansiýalarynyň ýa-da awtobus duralgalarynyň golaýyndaky amatly ýerlerde ýerleşýän dükanlary duýdansyz ýykmak kararyna gelen bolsalar, hakykatdan-da bular bikanun bolsa, onda näme üçin ozal şol dükanlaryň köp wagtdan bäri ol ýerlerde durmagyna rugsat berildi?” diýip, moskwaly ýaşaýjylar soraýarlar.
Kommentatorlar
“Eho Moskwy” radiosynyň habar bermegine görä, käbir dükan eýeleri ekskawatorlar binalary ýykmaga başlanyndan soň hem öz dükanlaryndan satlyk harytlary çykarmagy dowam edipdirler.
Orsýetli käbir kommentatorlar Twitter we beýleki sosial ulgamlarda, prezident Wladimir Putiniň ýurtda kiçi telekeçileri goldamak üçin eden çagyryşyna seretmezden, şeýle zatlaryň bolandygyna ünsi çekýärler. Putiniň bu çagyryşy orsýetliler, Kremliň Ukrainanyň içki işlerine gatyşmagy sebäpli günbatar ýurtlarynyň Orsýetiň garşysyna ykdysady sanksiýalary girizen we dünýäde nebitiň hem tebigy gazyň bahalarynyň pese gaçmagy zerarly dörän ykdysady krizisi başdan geçirýän mahalyna gabat geldi.
Käbir adamlar bu ýyk-ha-ýyklygy “Uzyn ekskawator susaklarynyň gijesi” diýip atlandyrdylar. Bu bolsa nasistleriň 1934-nji ýylda Germaniýada öz syýasy häkimiýetlerini berkitmek maksady bilen garşydaşlaryny wagşylyk bilen köpçülikleýin gyran gijesi bolan we soňra taryhda “Uzyn pyçaklar gijesi” diýip atlandyrylan hadysany ýada salýar.
Adamlaryň käbirleri bolsa Moskwadaky ýykan-ýumranlygyň Orsýetiň Siriýada urýan howa zarbalarynyň netijesinde köpsanly jaýlaryň, ymaratlaryň ýumrulmagyna we parahat ilatdan müňlerçe adamlaryň gyrylmagyna getiren wakalar bilen özara meňzeşligine ünsi çekýärler.
Sobýanin rus paýtagtynda kiosklary nyşana alan ilkinji şäher häkimi däldir.
Onuň mekir we örän uzak wagtlap bu wezipäni eýelän öňki kärdeşi Ýuriý Luzhkow hem 1990-njy ýyllarda azyndan iki gezek şäherde duýdansyz ýerden dürli binalaryň göçürilmegini buýrupdy.
Moskwa boýunça kiosklaryň we “özakymlaýyn gurlan” dükanlaryň sanynyň näçedigi näbelli. Ýöne käbir adamlar olaryň sanynyň on müňlerçedigini çak edýärler.


text:
Suzak etrabynyň Komsomol obasyndan 70 ýaşyndaky ýaşaýjysy Patila Žoldoşowa adamsy aradan çykandan soň, öz öýünde islenmeýän adama öwrülipdir. Hormatly dynç alyşdaky ol garry zenan häzirki wagtda gabat gelen ýerde ýaşamaga synanyşýar.
Ol garry özüne kömek sorap, Azatlyk Radiosyna ýüz tutupdyr. Hormatly dynç alyşdaky aýalyň ikinji ogly alkogolizmden ejir çekýändigi üçin ýygy-ýygydan öýdäki goşlary satýar we yzgiderli ýagdaýda öz ejesine el galdyrýar. Owal özüne sereden kiçi ogly bolsa, iki ýyl mundan ozal uçran awtoulag heläkçiligi zerarly maýyp ýagdaýda ýerinden galyp bilneýär.
Patila Žoldoşowanyň aýtmagyna görä, häzirki ýagdaýda onuň hemişelik ýaşaýyş ýeri ýok:
– Men näme etjegimi bilemok. 35 ýaşyndaky öz oglumdan şeýle jebir boljagymy hiç haçan pikir etmedim. Ol alkagolizmiň bendisi. Ol her gün öýe içgili ýagdaýda gelýär we goh-galmagal turuzýar. Şol sebäpdenem meniň ýüregim agyrýar. Men kime ýüz tutup, arzymy eşitdireýin? Goňşylarymyzyň hemmesi biziň öýümizde näme bolup geçýändigini gowy bilýär. Olar hem kämahal ara girjek bolýarlar, ýöne oglumdan gaty gorkýarlar.
Biz hormatly dynç alyşdaky garry bilen onuň gyzynyň öýünde duşuşdyk. Ol ogly içgili ýagdaýda gelip, jaýynyň penjiresini we gapysyny döwenden soň, polisiýa bölümi tarapyndan bu ýere getirilen ekeni. Ýerli polisiýa bölüminiň işgärleri ony öz gyzynyň ýanyna ibermekden başga çäre tapmadygyny aýdypdyr. Garry ene bolsa bialaç ýagdaýda gözýaş döküpdir.
– Ol öýe içgili gelen mahaly derrew bokurdagyma pyçak goýup ýa-da ýeňsämde orak tutup. Ony uzak gije saklamagymy isleýär. Ol uklaýança hiç kime ynjalyk ýok. Käbir günler biz gorkudan nätjegimizi bilmän, agtyklarym bilen meýdana gaçyp gidip, mekgejöwenleriň arasynda gizlenip, gijäni şol ýerde geçirmeli bolýarys. Geçen gyşda biz şäherde 8 müň soma kireýine jaý tutmaly bolduk. Baharda bolsa ekin meýdanlaryna işlemäge gaýtdyk. Ol düýn ýene içgili ýagdaýda öýümiziň ähli penjirelerini döwüp weýran etdi. Men ahyrynda, onuň tussag edilmegi üçin, polisiýa ýüz tutmaly boldum. Ýöne olar maňa bu ýagdaýa hiç hili çäre ýokdugyny mälim etdiler. Polisler hem bu sebäpden öýe gelmekden bizar boldylar. Oglumyň ýanyna gaýdym barmaga gaty gorkýaryn. Bu diýseň hatarly ýagdaý. Ine, ýagdaýymyz şeýle. Hany, sen aýt, balam, men indi näme etmeli?
Patila Žoldoşowanyň dört gyzy we üç ogly bar. Oňa “Gahryman ene” baýragy berilmeli ekeni. Ýöne bir oglunyň owal kazyýet işi bolandygy sebäpli şeýle baýrak berilmändir. Onuň gyzlarynyň hemmesi durmuşa çykan, olar aýratyn ýaşaýarlar. Onuň iň uly ogly bolsa aýaly bilen daşary ýurtda ýaşaýar.
Garry ejäniň iň kiçi ogly Azamat Žoldoşow bolsa betbagtçylykly ulag heläkçiligi sebäpli maýyp ýagdaýda ýatyr. Ol ýatan ýerinde ejesine edilýän zulumlaryň hemmesine şaýat bolýar. Ýöne maýyp ýagdaýda özbaşdak gymyldap bilmeýändigi üçin, ejesine kömek edip bilmeýär. Azamat häzir keselhanada, öz saglygyna seretdirýär.
– Gije içgili ýagdaýda däldirän mahaly polisiýany çagyrýarys. 2-3 gezek polisiýa gelip meniň agamy alyp gitdi. Ýöne soňra polisiýa ony goýberýär we wakalar şol öňküsi ýaly gaýtalanyp durýar. Häzir bolsa polisiýa biziň kömek isläp edýän jaňymyza jogabam berenok. Olar bu ýagdaýa hiç hili çäre görüp bilmeýändigini aýdýarlar. Ejemiň ýagdaýy gaty gözgyny. Gijeleri goh-galmagaldan öýde durar ýaly däl. Ejem görgüli ol köşeşer ýaly, näme et diýse etmäge mejbur bolýar. Gijäň içinde ejeme islän zulmuny edýär. Biz ejemize kömek edip bilmeýäris. Meniň aýaklarymy kesdiler. Şonuň üçinem armanly ýagdaýda ejemi gorap bilmeýärin.
Biz Patila Žoldoşowa bilen bilelikde onuň öýüne gitmek isledik. Ýöne ol biziň bilen öýüne barmaga gaty gorkdy. Soň biz goňşylary bilen onuň öýüne girdik. Žoldoşowanyň ogly şonda ýatan ekeni. Soňra biz ol ýere yerli polisiýanyň igärini çagyrdyk.
Ýerli polisiýa gullugunyň özüni Kumar diýip tanadan işgäri bize bu maşgalanyň ýagdaýy hakda şeýle maglumat beridi:
– Jemgyýetçilik düzgüni kanunyna görä, biz aşa içgili serhoş bolaýanda-da bir raýaty belli bir esas bolmasa, tussag edip bilmeýäris. Çünki onuň hem öz raýatlyk haky bar. Men bu ýerde ýönekeý ýerli polisiýa işgäri. Bu ýerde sülçi ýa-da kazy hem ýok. Garryja ene muňa düşünmeýär we biziň öz ogluny tussag etmegimizi soraýar. Biz onuň oglunyň öýden haýsam bolsa bir zady ogurlap-ogurlamandygyny soradyk. Ogurlan bolsa derňewçi getireli diýsek, ejesi biziň bilen razylaşmaýar. Biziň ygtyýarymyz çäkli. Biz aňyry gitse bir gije-gündiz tussaglykda saklap bilýäris. Meniň pikrime görä, onuň ogly özünden bir zadyň gizleýändigini bilýär we şonuň üçinem hemişe şeýle goh-galmagal turuzýar. Ýöne, ol goňşylaryna hiç hili azar berenok.
Ýagdaýy anyklaşmaga synanyşýan mahalymyz biziň ýanymyza oba geňeşiniň arçyny hem geldi. Arçyn şeýle ýagdaýa oba arçynlygy bilen aksakgallar geňeşiniň hem çäre görüp bilmeýändigini mälim etdi. Arçynyň aýtmagyna görä, hormatly dynç alyşdaky garry enä ediljek ýeke-täk kömek; onuň oglunyň narkologiýa bejerişine iberilmegi.
– Aksakgallar geňeşi şeýle ýagdaýa çäre görüp bilmeýär. Polisiýany äsgermeýän biriniň aksakgallary sylajagyna garaşýarsyňyzmy? Ony wagtlaýynça gözegçilik astyna alyp, soň goýbermeli bolýarlar. Bu bolsa netijede bar bolan ýagdaýy üýtgetmeýär.
Gürrüňdeşligiň ahyrynda içgili ýagdaýdaky Tilek Žoldoşow polsiýa merkezine äkidilip, üç sagatlap soraga çekilipdir.
Adam hukuklaryny goraýanlaryň maglumatlaryna görä, garrylara edilýän zulumlar her ýyl barha artýar. Olaryň käbiri gaty pajygaly ýagaýlary başdan geçirmeli bolýarlar we netijede garrylar öz çagalary ýa-da garyndaşlary tarapyndan ölüme sezewar edilýärler.


text:
Ir bilen Gökdepe galasynyň içi dürli ýaşdaky adamlardan doldy. Olaryň arasynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri we ýokary okuw jaýlarynyň okuwçylary agdyklyk etse-de, Aşgabatdan, Gökdepäniň golaýyndaky obalardan gelen zyýaratçylar-da az däldi. Howanyň sowukdygyna garamazdan, adamlar 130 ýyl mundan ozal Gökdepe galasynda gurban bolanlaryň hatyrasyny tutup, olaryň ruhlaryna bagyş edip, aýat-töwir okamaga gelipdirler.
Zyýaratçylaryň çagalary bilen gelenleri-de az däl. Gökdepäniň golaýyndaky Ýandakly agyz obasynyň ýaşaýjysy 38 ýaşly Ahmet öz ogly bilen zyýarata gelipdir. Ol: “Men eýýäm 1990-njy ýyldan bäri her ýyl bu zyýaraty edýärin. Indi, öz oglumy hem getirip, watan üçin wepat bolan öz ata-babalarymyza hormat goýmagy öwredýärin” diýip, gürrüň berdi.
Adat boýunça, galanyň içine giräýen ýeriňde 100-den gowrak gazan atarylyp, tüwi, ýarma bişirildi. Her kim gazanyň golaýyna baryp, nahar guýduryp, uzyn bassyrmanyň aşagynda halyň üstünde ýazylan saçagyň başynda nahar iýýärdiler. Aýat okap, töwir galdyryp gidýärdiler. Fotosýužet: Hatyra gününden pursatlar
:
Geçen ýyldaky ýaly bu ýyl galadaky metjidiň hem-de zyýaratçylaryň oturýan bassyrmasynyň aralarynda gök reňkli uzyn brezent bilen örtülen haýat dikilmändir. Ýöne, muňa garamazdan, zyýaratçylar metjide hem-de galanyň muzeýine baryp bilmediler. Gala girilýän ýerde birki sany adam kimiň galanyň metjit tarapyna, kimiň bassyrma tarapyna barmalydygyny düzgünleşdirýärdi. Aýat-töwirden soň metjide we muzeýe baryp görjekler az däldi. Emma galanyň metjit tarapyna diňe hökümet ýolbaşçylary hem-de dürli derejedäki resmiler geçip bilýärdi...
Gökdepe galasynda hatyra gününe bagyşlanyp, resmi çäreleriň geçirilýändigi sebäpli Aşgabatdan Gökdepä barýan ýollar prezident gelip-gidýänçä beklenildi. Aşgabatdan Gökdepä barýan ýoluň gyrasynda her kilometrde birden-ikiden papakly adamlar goýlupdyr. Ýoluň her bir çatrygynda Döwlet ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary durup, ýoly bekleýärdiler. Gökdepäniň golaýyndaky obalarda hem papakly adamlar bilen döwlet ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary gözegçilik edýärdiler.
Hususy maşynlarynda zyýarata barýanlaryň yzyna gaýtarylan halaty hem bar. Olara Gökdepä gatnaýan awtobusdyr-mikroawtobuslarada zyýarata barmak maslahat berlipdir. Aşgabatly 48 ýaşly Baýram şol sebäpden yzyna dolanyp gaýdypdyr. “Şu ýyl dostlarym bilen Gökdepe galasyna baryp, zyýarat etjekdim welin, Babarapdan geçemsoň, Ýol gözegçilik gullugynyň inspektory yzyma ugratdy. ‘Ýogsam, zyýaratdan soň ýollarda dyknyşyk emele gelýär’ diýip, ol munuň sebäbini düşündirdi” diýip, Baýram gürrüň berdi.
Galanyň ileri tarapynda esasy resmi çäreler geçirilensoň, galanyň ol tarapy aýratyn gözegçilikde bolýar. Şol sebäpden zyýaratçylaryň käbirleri galanyň gaýra tarapyna barýardylar. Geçen ýyl adamlar bu tarapdan galanyň üzümçiligine çenli goýberilýärdi. Bu ýyl bolsa galanyň gaýra tarapy hem doly beklenipdir. Goýlan ýörite adamlar o tarapdan hiç kimi gala goýbermediler.
Zyýarata gelen adamlaryň hereketlerini-de ýörite gulluklaryň hem-de howpsuzlygy üpjün etmeli başga gulluklaryň işgärleri düzgünleşdirýärdiler. Adamlaryň haçan, nirä gitmelidigini nirede durmalydygyny şolar kesgitleýärdi. Bu ýagdaý tä prezident bu çäreden gaýdýança dowam etdi. Şondan soň adamlar özlerini has erkin duýup başladylar. Hatda howpsuzlygy üpjün etmeli gulluklaryň işgärleri-de adamlara has mylakatly ýüzlenip başladylar. Zyýarata gatnaşanlar bolsa awtobuslara tarap ýöneldiler.
Hatyra güni aşgabatlylar şäheriň öwülýälerine baryp, öz merhumlarynyň guburlaryna hem zyýarat etdiler. Hatyra gününiň öň ýanynda öwülýäleriň käbirinde ýowarlar hem geçirildi.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Eýrandan gowşan maglumatlara görä, ýurduň oppozision reformaçy partiýasynyň azalaryndan ýedi görnükli wekiliniň tussag edildi.
Reformaçylary goldaýan internet saýtlarynyň beren maglumatlaryna görä, tussag edilenleriň üçüsi Mir Husseýin Musawiniň kömekçileri bolup durýar. Bu maglumat häzire çenli garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklanmady.
Bu tutha-tutlyklaryň düýn Tähranda geçirilen protestlerden soň amala aşyrylýandygy maglumatda aýdylýar.
Şol protestlerde azyndan sekiz adamyň öldürilendigi aýdyldy. Olardan biriniň reformaçylaryň lideri Mir Husseýin Musawiniň ýegeni Ali Musawidigi habar berildi.
Eýranyň döwlet telewideniýesinde berlen maglumatlara görä, bu protestlerde sekiz adam ölüp, üç ýüze golaýy tussag edilipdir.
Polisiýa bu protestlerde heläk bolanlara özleriniň dahylynyň ýokdugyny aýdypdyr.


text:
30-njy maýda döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň prezidentiniň ýanynda Milli kosmos agentligini döretmek baradaky” permana gol çekdi. Bu permana laýyklykda, Milli kosmos agentliginiň öňünde ýeriň töweregindäki orbita gözegçilik etmek, emeli hemra aragatnaşyklaryny ýola goýmak, kosmos giňişligi bilen bagly ylmy barlaglary geçirmek we Türkmenistanyň territoriýasyndan emeli hemralaryň dolandyrylyşyny üpjün etmek wezipeleri durýar.
“Ylmyň-bilimiň ösmegine itergi”
Aşgabatly alym Ýazgeldi Bekdurdyýew ýurtda Milli kosmos agentliginiň döredilmegini gutlanmaly ýagdaý hökmünde kabul edendigini hem-de bu işiň ýurtda ylym-bilimiň ýagdaýyna oňyn täsir etjekdigini aýdyp şeýle diýdi: "Milli kosmos agentliginiň döredilmegi ýurtda ylmyň-bilimiň ösmegine ýardam edip biljek faktorlaryň biri. Sebäbi kosmos serişdelerini dolandyrmak üçin ýokary derejeli kadrlar gerek bolar. Bu ýagdaý täze ylmy-barlag institutlarynyň döredilmegine, olarda ylmy işleri alyp barjak alymlaryň dünýäniň öňde baryjy bilim merkezlerinde tejribe toplamagy üçin döwlet tarapyndan ýardam berilmegine getirer. Ylma uly pul serişdeleri sarp ediler. Netijede, bu ýagdaý ýurtda ýokary derejeli spesialistleriň döremegine itergi berer, ýokary tehnologiýalaryň hem giň ýaýramagyna getirer".
Türkmenistan häzir Orsiýetiň «Ýamal» emeli hemrasynyň hyzmatlaryndan peýdalanýar.
Alym Bekdurdyýew emeli hemra aragatnaşygynyň ýurduň halk hojalygyna etjek täsiri barada hem öz pikirini beýan etdi. Onuň tassyklamagyna görä, häzirki döwürde ýurduň ykdysadyýetiniň pudaklarynyň ösmegi hem emeli hemra aragatnaşygyna bagly: “Elbetde, ýurdumyzyň öz emeli hemrasynyň döremegi örän bähbitli bolar. Emeli hemra aragatnaşygy maglumatlary ibermek ýa-da kabul etmek üçin ýokary hilli, ýokary tizlikli we effektiw aragatnaşygy gurnamaga mümkinçilik berýär. Şeýle-de aragatnaşyk we internet, telewideniýe sistemalarynyň ösdürülmegini çaltlandyrar”.
Soňra ol şeýle diýýär: “Barmasy kyn bolan ýerleriň ilatyny hem ýokary hilli argatnaşyk hyzmaty bilen üpjün edip bolar. Emeli hemrany biziň ýurdumyzyň oba hojalygynda hem giňden ulanyp bolar. Geodezik barlaglar, ýurduň ekologik ýagdaýynyň monitoringini amala aşyrmakda has ýokary netijeleri gazanmaga emeli hemra aragatnaşygynyň roly uly”.
GDA-da 4-nji ýurt bolar
Türkmenistan ýeriň orbitasyna öz emeli hemrasyny iberse, GDA döwletleriniň arasynda öz emeli hemrasy bolan 4-nji ýurt bolar. Häzir GDA döwletleriniň arasynda Orsiýetiň, Ukrainanyň, Gazagystanyň emeli hemrasy bar. Azerbaýjanyň ilkinji emeli hemrasyny hem 2012-nji ýylyň ahyrynda ýeriň geostasionar orbitasyna çykarmak meýilleşdirilýär.
Azerbaýjan öz ilkinji emeli hemrasy üçin 200 million amerikan dollaryndan gowrak pul serişdesini sarp eder. Bu çykdaýjylar takmynan 7 ýyldan soň özüni ödär diýip azerbaýjanly bilermenler aýdýarlar. Emeli hemranyň bahasynyň gymmatdygyna garamazdan, onuň halk hojalygy üçin bitirýän işleri örän ähmiýetli hasaplanýar.
Türkmenistan häzir Orsiýetiň «Ýamal» emeli hemrasynyň hyzmatlaryndan peýdalanýar. Bu emeli hemra arkaly türkmen telewideniýesiniň 5 telekanaly ýaýlyma goýberilýär. 2005-nji ýylda bolsa Türkmenistan Orsýetiň kömegi bilen Saparmyrat Nyýazowyň Ruhnama kitabynyň 1-nji bölümini hem-de Türkmenistanyň baýdagyny ýeriň orbitasyna çykarypdy.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Kofi Annanyň sözçüsi dawanyň soňuna çykmak üçin Annanyň teklip eden planyny Siriýa hökümetiniň kabul edendigini yglan etdi.
Sözçi Ahmad Fawzi sişenbe güni eden beýanatynda Siriýanyň hökümetiniň BMG-niň ozalky Baş sekretary Kofi Annana onuň planyny kabul edýändigi barada hat ýollandygyny aýtdy.
Annanyň planynda bidüzgünçilikleriň haýdan-haý bes edilmegine, gabalan ýerlere ynsanperwer kömeginiň ýetirilmegine ýol açylmagyna we hökümet bilen oppozisiýa wekilleriniň dialogyna çagyryş edilýär.
Kofi Annan öz plany boýunça maslahat etmek üçin Moskwa eden saparyndan soň Pekine bardy. Sişenbe güni Annan Pekinde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda şeýle diýdi:
- [Hytaýyň liderleri] meni doly goldaýandyklaryny we alty punktdan durýan planym boýunça meniň we Geňeşiň beýleki agzalary bilen bilelikde işleşmege taýýardyklaryny aýtdylar.
Annanyň teklipleri BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalary, şol sanda Orsýet we Hytaý tarapyndan kabul edilipdi. Mundan ozal bu iki döwlet Geňeşiň Assadyň režimini ýazgarýan iki rezolýusiýasyna weto goýupdy.
BMG-nyň maglumatyna görä, Siriýada prezident Başar al-Assadyň režimine garşy bir ýyl mundan ozal başlanan protestlerde we bidüzgünçiliklerde häzire çenli 8,000-den gowrak adam heläk bolupdyr.


text:
Aşgabat, 25-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň çempiony, AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşda ýurdumyza wekilçilik etjek paýtagtyň “Altyn asyry” Türkiýede okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny geçip ýör. Jogapkärli ýaryşa taýýarlygyň çäklerinde ildeşlerimiz ýoldaşlyk duşuşyklarynyň birnäçesini geçirmegi meýilleşdirdiler. Olaryň ilkinjisinde “Altyn asyr” Zaporožýäniň “Metallurgy” bilen duşuşdy.
Türkmen futbolçylary ilkinji bolup öňe çykdylar. 45-nji minutda topara täze goşulan merkezi goragçy Parahat Jumanazarow tapawutlandy.
Ukrainaly futbolçylara 69-njy minutda hasaby deňlemek başartdy. “Altyn asyryň” derwezesine bellenen 11 metrlik urgyny Dmitriý Kolodin dürs ýerine ýetirdi. Ildeşlerimize 74-nji minutda ýeňiş gazanmaga ajaýyp mümkinçilik döredi. Ýöne Bagtyýar Hojaahmedow 11 metrlik urgyny dürs ýerine ýetirip bilmedi.
Türkiýä ugramazdan ozal Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň ýolbaşçylygyndaky topar paýtagtyň adybir topary bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Oýun 0:0 hasabynda tamamlandy.