text:
Göwreliligiň gormonal öňüni alyş serişdeleri (gormonal kontrasepsiýa) – iň netijeli we ýygy ulanylýan usullaryň biri bolup, dünýäde 120 mln-dan gowrak aýal bu usuldan peýdalanýandyrlar. Dogry ulanylan halatynda onuň netijeliligi 99,9%-e deňdir.
Kontrasepsiýa üçin ulanylýan serişdeler öz düzüminde aýal jyns gormonlary bolan estrogeni we gestageni saklaýandyrlar. Häzirki zaman gormonal serişdeleriniň ýaramaz täsirliligi ýokdur we olary lukmanyň gözegçiligi astynda 6-12 aýlap kabul edip bolýandyr.
Olar aýala diňe bir göwreliligiň öňüni almaga mümkinçilik bermän, eýsem olaryň bejeriş häsiýetini hem ulanmaga mümkinçilik berýär. Bu serişdeler kadasyz, agyryly we köp dowam edýän aýbaşyny kadalaşdyrmaga kömek edip, süýt mäzlerinde howpsuz täze döremeleriň, ýatgynyň we ýumurtgalyklaryň howply täze döremeleriniň, ýatgynyň miomasynyň, endometriozyň döreme töwekgelçiligini peseldýär.
Käbir gormonal serişdeler saçyň düşmeginiň, ýüzdäki köpelýän düwürtikleriň öňüniň almaga kömek edip bilerler. Utgaşdyrylan gormonal serişdeler bolsa göwreliligiň öňüni almagyň gaýragoýulmasyz çäresini geçirmek üçin ulanylýandyr.
Gormonal gerdejiklerden başga-da, deriasty goýulýan gormonal implantlar (norplant), sanjym görnüşde her üç aýdan ulanylýan (depo-prowero) serişdeler, jynshana goýulýan gormonal serişdeler (nowaring) görkezme boýunça giňden ulanylýandyr.
Ýewropa ýurtlary bilen deňeşdirlende, öňki Sowet giňişligindäki respublikalarda gormonal serişdeleriň ulanylyşy juda pesdir. Meselem, Russiýada bu usuly aýallaryň 3,5-5%-i ulansa, şol bir wagtyň özünde Beýik Britaniýada bu usuly aýallaryň 53%-i , Kanadada-60%-i, abort etdirmegiň öňüni alyp, ondan üstün çykan Niderlandiýada bolsa 63%-i üstünlikli ulanýandyrlar.
Onuň tersine, biziň aýallarymyz göwreliligiň öňüni almak usuly hökmünde köplenç ýatgynyň içine salynýan spiirallary, eýakulýasiýadan öň kesilen jynsy gatnaşyklary usullary ulanýarlar.
Russiýada ýatga salnan spirallary aýallaryň 19-22%-i ulansa, Ýewropaly aýallaryň bu usuly bary-ýogy 1,5-2%-i ulanýandyr.
Eýsem, näme sebäpden aýallaryň arasynda gormon serişdeleriniň "abraýy" şeýle peskä?
Şunuň esasy sebäbi gormon seişdeleri barada berilýän maglumatlaryň ýetmezçiliginde diýip pikir edýärin. Köplenç lukmanyň aýal bilen içgin gürrüňleşip hem-de gormonal serişdeler barada doly maglumaty berip, peýdaly görnüşini saýlap bermäge wagty bolmaýar. Ýatga spiraly goýmak bolsa köp wagt hem almaýar. Onsoň hem, gormon serişdeleri babatda peýdaly maslahat bermek üçin, lukmanyň özi hem olaryň görnüşlerinden, täsir ediş mehanizmi we aýratynlyklaryndan habarly bolmalydyr.
Biz näme üçin göwreliligiň öňüni alyş serişdelerini ulanmakdan saklanýarys?
Geliň, nämäniň hakykat, nämäniň bolsa toslamadygyny kesgitläliň.
Toslama 1: Bu serişdeler saglyga zyýan ýetirýär.
Belläp geçişimiz ýaly, gormon serişdeleri bedene köp dürli täsir edip, görkezme bolanda olary jyns ulgamynyň käbir bozulmalarynda üstünlikli ulanýandyrlar. Esasy berjaý etmeli düzgün- her bir gormon serişdäni aýalyň beden we endokrin ulgamynyň aýratynlyklaryna, alynmaly netijä baglylykda bellemelidir.
Toslama 2: Eger gormon gerdejikleri meniň aýal doganyma (jorama, goňşyma) ýaraýan bolsa, maňa hem ulanmak bolýandyr.
Ýok, gormon serişdeleri hemişe lukmanyň maslahatyndan, barlagyndan soň bellenmelidir.
Serişdäni bellemezden öň çanaklyk agzalaryň USB-ny geçmek, ganyň lagtalanyş derejesini kesgitlemek, ganyň glukoza barlagyny geçmek, gerek bolan ýagdaýynda başga ugurly lukmanlaryň hem maslahatyny almak wajypdyr.
Joraňyza ýaran serişde Size-de bolar diýip bolmaz. Şonuň ýaly-da, joraňyza ýaramadyk serişde, Size-de ýaramaz diýen düşünje ýalandyr.
Toslama 3: Gormon serişdeleri ulanylandan soň, uzak wagt göwreli bolup bolanok.
Düýbünden beýle däl! Maglumatlaryň görkezişi ýaly, gormon serişdelerini bes edilenden soň birinji aýda, göwreliligiň galma töwekgelçiligi, has hem ekizleriň we üçemleriň bolma mümkinçiligi 1,5-2 esse ýokarlanýandyr. Göwreliligi galdyrmak üçin gormonal serişdelerini 3-4 aýyň dowamynda bellemek, önelgesizligiň käbir görnüşlerini bejermekde giňden ulanylýan usuldyr.
Gormon serişdäniň öň ulanylmagy, soň emele gelýän göwrelilige hiç hili ýaramaz täsirini ýetirýän däldir.
Toslama 4: Gormon serişdelerini 20 ýaşdan ýaş aýallara ulanmak bolmaýar.
Ýok, gormon serişdeleri ýaş aýallara hem kabul etmek bolýandyr.
Toslama 5: Her ýarym ýyldan (bir, iki ýyl) gormonal serişdeleri kabul etmekde arakesme etmek zerurdyr.
Bu pikir nädogrudyr. Serişdeleri ulanylanda arakesme etmek bolup biljek gaýraüzülmeleriň ýygylygyna hem, çaga dogurma mümkinçiligine hem hiç hili täsir edip bilmeýär. Olara ulanmaga garşy görkezme bolmasa (ony lukman çözýär), bu serişdeleri aýbaşydan galma döwrüne çenli ulanyp bolýandyr.
Toslama 6: Çaga emdirýän aýallar gormonal gerdejiklerini ulanyp bilmeýärler.
Çaga emdirýän aýallar üçin aýratyn görnüşli gormon serişdeleri bardyr. Adaty gormon serişdeleri süýt emele gelme ýagdaýyna öz täsirini ýetirýänligi sebäpli, olary bu döwürde ulanmak bolýan däldir. Çaga emdirýän aýallara gestagen gormonynyň az mukdaryny saklaýan (mini-pili) serişdeler maslahat berilýär. Bu serişdeleriň esasy ulanyş aýratynlygyna, olaryň arakesmesiz, her 24 sagatdan kabul edilmegi degişlidir. Ulanyş düzgüninde ýalňyşylma, olaryň täsirliligini juda pese gaçyryp biler.
Toslama 7: Gormon serişdeleri semredýär.
Köp aýallarda gormon serişdeleriniň täsiri bilen işdäleri açylsa, käbir aýallarda ol tersine peselýändir. Öňünden bu ýagdaýlary aýtma kyndyr. Bedeniň agramynyň ösmegine bu serişdeleriň düzümine girýän gestagenler "jogapkärdirler". Olar bedende suwuklygy saklamaga hem ukyplydyr. Şonuň üçin hem, agramynyň artmagyna töwekgelçiligi bolan aýallara gestageniň az mukdaryny saklaýan gormon serişdeleri bellenilýändir. Barlaglaryň görkezişi ýaly, bu usuly ulanýan aýallaryň diňe 5-7%-i bu kynçylyga duş gelýändirler. Beýleki aýallaryň agramy üýtgeýän däldir.
Toslama 8: Her gün kabul edeniňden, iň gowusy, postinor ýaly gaýragoýulmasyz kömek hökmünde ulanylýan serişdeleri kabul edeniň gowy.
Bu ýalňyş düşünje ýaş we tejribesiz aýallaryň arasynda giňden ýaýrandyr. Gaýragoýulmasyz ýagdaýda kabul edilýän (postinor, eskapel) serişdeleriň gormonlaryň juda köp mukdaryny saklaýanlygyndan olar habarsyz bolsa gerek. Onuň ýaly gormonyň mukdaryny aýal adaty serişdäniň düzüminde “damjadan“ bir aýyň dowamynda kabul edýär.
Durmuşda tötänleýin başlan jynsy gatnaşyklar soňabaka yzygiderli gatnaşyklara geçen ýagdaýynda bu serişdeleri ýygy-ýygydan ulanmak maslahat berilmeýär. Sebäbi olar bedeniň gormonal ýagdaýyny bozup, soňundan önelgesizligiň döremegine getirip biler.
Toslama 9: Göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri düwürtikleriň döremegine sebäp bolýar.
Tersine: Käbir gormon serişdeleri düwürtikleri bejermek üçin bellenilýär (meselem, Diane-35).
Toslama 10: Gormon serişdeleriň täsiri bilen bedende gyl örtügi köpelýär.
Ilkinji öndürilen gormon serişdeleri (geçen asyryň 60-njy ýyllary) dogrudan hem şunuň ýaly kemçiliklere eýedi. Häzirki zaman serişdeleri bolsa himiki tehnologiýasy taýdan kämilleşen bolup, onuň ýaly häsiýetlere eýe däldirler. Olaryň käbiri bolsa tersine, saçlaryň inçelip, azalmagyna getirýändirler.
Toslama 11: Gormon serişdeleri uzak kabul edilende, aýbaşy kadasyz bolup, kähalatlarda bolman hem bilýär.
Biziň belleýşimiz ýaly, bu serişdeler aýbaşy halkasyny kadalaşdyryp, agyrylary aradan aýyrmaga kömek edýärler. Gormonal serişdeler bes edilensoň, aýallaryň 2%-de aýbaşy halkasy bozulyp biler.
Bu ýagdaý, serişdeleriň netjesizliginden habar bermän, aýalda öň bar bolan kynçylyklaryň ýüze çykmagy netijesinde bolýandyr.
Toslama 12: Gormon serişdeleri kabul etmek, ýumurtgalyklaryň we süýt mäzleriniň howply täze döremeleriniň döreme töwekgelçiligini ýokarlandyrýar.
Kanadanyň alymlarynyň görkezişi ýaly, göwreliligiň öňüni alyş gormon serişdelerini kadaly kabul etmek, ýumurtgalyklaryň howply täze döremeleriniň ýüze çykma töwekgelçiligini 45-60% peseldýändir.
Süýt mäzleriň howply täze döremeleriniň ýygylygyna bu serişdeler hiç hili täsir edýän däldirler.
Toslama 13: Gormon gerdejikleri jyns gatnaşygy arkaly geçýän kesellerden goraýarlar.
Şuňa hiç hili subutnama tapylan däldir. Gerdejikler, ýatgynyň boýunjygynyň neminiň goýalmagyna getirip, ýokançlygyň geçmeginiň öňüni alýanlygy sebäpli, kiçi çanaklyk agzalarynyň ýiti sowuklama keselleriniň döreme mümkinçiligini peseldip bilýärler. Ýöne jynsy gatnaşyk arkaly geçýän ýokançlyklardan bu gerdejikler gorap bilmeýärler.
Hormatly okyjylarymyz! Siz indi nämäniň toslamadygyny, nämäniň hakykatdygyny bilýärsiňiz. Şonuň üçin-de, saglyk ýagdaýyňyza haýsy çäreleriň has ýaramlydygyny özüňiz çözüň. Eger göwreliligiň gormonal öňüni alyş serişdeleri babatda soraglaryňyz ýzüe çyksa, öz ginekolog lukmanyňyz bilen maslahatlaşmagy ýatdan çykarmaň.
Hormat bilen, saýtyň ginekolog lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Müsür içalyçylykda aýyplanyp tussag edilen eýranly diplomaty azatlyga goýberdi. Bu barada Müsüriň resmi MENA habar agentligi maglumat berýär.
Habara görä, Müsüriň Daşary işleri ministrligi tussag edileniň diplomatik statusyny tassyklandan soň, ýurduň döwlet howpsuzlyk prokurory ony azatlyga goýberipdir.
Emma, MENA habar agentliginiň aýtmagyna görä, ol diplomatik protokola laýyk gelmeýän hereketleri hem edipdir.
Şu ýylyň fewral aýynda, Müsüriň ozalky prezidenti Hosni Mubaregiň häkimiýetden çetleşdirilmeginden soň, Kair bilen Tähranyň özara gatnaşyklarynda ýakynlaşma başlady diýilýär.
1979-njy ýylda, Eýrandaky Yslam rewolýusiýasyndan we Müsüriň Ysraýyl bilen ýaraşyga girmeginden soň, Kair bilen Tähranyň özara gatnaşyklary kesilipdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton ozalky sowet respublikalaryny has köp demokratik reformalary amala aşyrmaga we adam hukuklaryna hormat goýmaga çagyrdy. Şeýle-de Klinton Orsýetde ýekşenbe güni geçirilen parlament saýlawlaryny tankytlady.
Klinton Litwanyň paýtagty Wilnýusda Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ministrleriniň derejesinde geçirilýän maslahatda çykyş edip, Orsýeti ÝHHG-niň saýlawlar boýunça gözegçileriniň beren rekomendasiýalaryna görä hereket etmäge çagyrdy:
—Biziň köp ýerde, hususan-da Orsýetde Duma geçirilen saýlawlaryň dowamynda şaýat bolşumyz ýaly, saýlawlar açyk we adamlaryň erk-islegine görä geçirilmeýär. Biz beýle saýlawlaryň geçirilişine juda ýiti alada bildirýäris. “Parnas” ýaly garaşsyz, syýasy partiýalaryň hasaba alynmak haky hem inkär edildi. Şeýle-de ÝHHG-niň deslapky hasabatynda saýlaw güni ses berijileriň sanawyny bulaşdyrmak, saýlaw bukjalaryny doldurmak ýaly we başga-da käbir alada döredýän işleriň edilendigi nygtalýar.
Klinton iki günüň içinde eýýäm iki gezek Orsýetde Döwlet Dumasyna geçirilen saýlawlar boýunça alada bildirip çykyş etdi. Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Klintonyň belliklerinden soň, ÝHHG-niň ministrlerine ýüzlenme bilen çykyş etdi. Emma Klintonyň tankytlaryna häzire çenli hiç hili resmi reaksiýa ýok.
Belarus
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary özüniň çykyşynda ozalky sowet respublikalarynda demokratiýanyň kemterlik edýändigini we adam hukuklarynyň bozulmalaryna ýol berilýändigini hem belläp geçdi. Ol, hususan-da, Belarusdaky adam hukuklarynyň bozulmalaryna, şol sanda 2010-njy ýyldaky prezidentlik saýlawlarynda Aleksandr Lukaşenko garşy çykan kandidatlaryň tussag astyna alynmagyna we geçen aýda adam hukuklary boýunça belli aktiwistiň türme tussaglygyna höküm edilmegine ünsi çekdi:
—Bu ýerden 40 km. uzaklykda ýerleşýän Belarusda adam hukuklaryny goraýjylar dowamly yzarlanmalara sezewar edilýär. Ales Belýatskiý ýaly adamlar salgyt galplyklarynda aýyplanyp, dört ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ýöne döwletiň nazarýetinde olaryň asyl günäsi hökümetiň repressiýasy netijesinde ejir çekenlere kömek etmegi boldy. Demokratik oppozisiýadan prezidentlige dalaş eden Andreý Sannikau we Makalaý Statkewiç hem beýleki syýasy tussaglar bilen birlikde, indi hökümetiň basyp ýatyrmak çärerlinden bir ýyl çemesi wagt geçensoň hem, entegem tussaglykda saklanýarlar.
Ukraina
Klinton Ukrainada hem demokratiýa boýunça yzagaýdyşlyk bara meňzeýär diýdi. Ol ýurduň ozalky premýer-ministri, prezident Wiktor Ýanukowiçiň garşydaşy Ýuliýa Timoşenkonyň tussag edilmeginiň arakasynda-da syýasy matlaplaryň duran bolmagynyň mümkindigi barada söz açdy:
—Biz demokratik institutlarda, kanunyň üstünliginde, saýlaw prosesinde yzagaýdyşlyklary görýäris. Biz Ukrainada Ýuliýa Timoşenko ýaly adamlaryň hem yzarlanmalara duçar bolýandygyna şaýat bolýarys. Timoşenkonyň syýasy matlaplar bilen sud edilmegi dürli soraglary döredýär.
Merkezi Aziýa
Şeýle-de Hillari Klinton öňki Sowet Soýuzynyň düzüminde bolan Merkezi Aziýa ýurtlarynda adam hukuklarynyň ýagdaýyny özgertmäge we demokratik reformalary ýaýbaňlandyrmaga çagyrdy:
—Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýanyň hökümetleri bilen Owganystan, söwda, energiýa we beýleki ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmäge ymtylýandygyna garamazdan, biz Merkezi Aziýadaky hyzmatdaşlarymyzyň – hem hökümetleriň hem-de graždan jemgyýetçiliginiň – demokratik reformalary amala aşyrmagyna we esasy adam hak-hukuklaryna has köp hormat goýmaklaryna itergi bermäge dowam ederis.
Žurnalistleriň goragy
Birleşen Ştatlar, Niderlandlar, Şwesiýa, Kanada we beýleki döwletler ÝHHG-niň häzirki elektronik zamanda žurnalistleriň fundamental azatlyklaryny gorajak dokumenti kabul etmegini gazanmak üçin basyş görkezýärler.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň maglumatyna görä, Merkezi Aziýanyň ähli döwletlerinde, Belarusda, Orsýetde we Türkiýede internet giňişliginde iş alyp barýan bloggerleriň we beýleki žurnalistleriň yzarlanmagy babatda aladalar bar.


text:
Pakistanyň içeri işler ministri 12-nji iýunda hökümetiň «Çagalary gora” atly gurama kowlup çykarylanyndan bir gün soň daşary ýurt kömek toparlarynyň has köpüsini çykaryp kowmaga taýýardygyny aýtdy.
"[Hökümetden aýry guramalaryň köpüsi] Pakistana garşy işleýär we biz olary parlamentde paş etmekçi bolýarys» diýip, Çauwdhri Nisar Ali Han Yslamabatda žurnalistlere aýtdy.
«Ýurduň milli bähbitlerine garşy işleýän» HAG-lara «Pakistandaky işlerini dowam etdirmäge rugsat berilmez» diýip, ol aýtdy.
Pakistan, global raýat jemgyýeti guramalary ýaranlygynyň maglumatyna görä, 2014-nji ýylyň dekabrynda ýerli kömek toparlarynyň 3 müň sanysyny gaýtadan hasaba aldy.
Parlamentiň daşary ýurt ýardamyny düzgünleşdirmek baradaky kanun taslamasy Pakistanda işläp, daşary ýurtdan maliýe kömegini alýan jemgyýetçilik guramalarynyň ýoluny baglamagyny aňsatlaşdyrar.
Han "pozitiw" iş edýän sahawatçylyk guramalarynyň alada galmaly däldigini aýtdy.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani yslam respublikasynyň jedelli ýadro programmasy barada dünýäniň güýçli ýurtlary bilen gepleşikleri geçirmek hakyndaky Tähranyň täze kompaniýasyna garşy çykýan Ysraýylyň “gaharlanandygyny” aýdýar.
Şu hepde Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu Birleşen Milletler Guramasyna Tbilisi Eýranyň heniz hem ýadro ýaraglaryny özleşdirmäge tagalla edýändigine ynanýar diýip, Tähranyň atom bombasyny edinmeginiň öňüni almak üçin Ysraýylyň harby çärä girişmäge taýýardygyny belledi.
Çarşenbe güni Tähranda geçirilen Kabinet maslahatynda Rohani Eýran bilen dünýäniň güýçli döwletleriniň arasynda geçiriljek gepleşiklere umytly garaýandygyny mälim etdi. Gepleşikleriň oktýabr aýynyň ortalarynda Ženewada geçirilmegine garaşylýar.
Tähran eýran ykdysadyýetini gowşadan halkara sanksiýalary ýeňilleşdirmäge synanyşýar. Rohani Eýranyň urany baýlaşdyrma programmasynyň “detallary” diýip atlandyran gepleşiklere Tähranyň açykdygyny, emma Eýranyň urany baýlaşdyrmak baradaky hukugynyň gepleşiklere açyk däldigini belledi.


text:
Salam, lukmanlar! Meniň ýakynda ikinji çagam dünýä indi. Her gezek çagam iki aýlyk bolanda, süýdüm keselýär. Munuň sebäbi nämekä? Gerekli maslahat berseňiz, minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Çagasyny emdirýän aýallaryň diňe 5%-de süýdüniň azalyp kesilmegi saglyk ýagdaýy sebäpli (genetiki bozulmalar ýa-da düýpli endokrin bozulmalary) bolup geçýändir. Galan ýagdaýlarda ol aradan aýryp boljak sebäpler arkaly ýüze çykyp biler:
- Psihologiki jähtden enäniň emdirmäge taýynlygynyň bolmazlygy;
- Göwrelilik we emdirme döwri ýeterlik iýmitlenmäniň bolmazlygy;
- Maşgaladaky dartgynlylyk ýagdaýy, stressler, işe çykma zerurlygy;
- Çaganyň göwüsden seýrek emdirilmegi;
- Çaganyň wagtyndan ir we sebäpsiz emeli süýt ýa-da süýtli bolmadyk önümler bilen goşmaça iýmitlendirilmegi;
- Çagany islegi boýunça däl-de, ýörite bellenen tertip bilen emdirmek.
Ondan başga-da, kadaly emdirme dowam edip duran wagty hem, süýdüň birden azalmagy ýüze çykyp, ol ýagdaýa "emdirme krizi" diýilýär. Bu ýagdaý, enäniň bedeniniň ösüp barýan çaganyň talaplaryna uýgunlaşyp ýetişmeýänligi bilen düşündirilýär. Emdirme krizleri çaganyň ömrüniň 3, 4, 7, 8 aýlarynda ýüze çykyp, ol 3-4 gün dowam edýär.
Bu döwürde enäniň çagasyny ýygy-ýygy emdirmegi, süýdüň azalmagynyň öňüni alyp, emdirmäniň kadalaşmagyna kömek edýär. Emdirýän ene süýdüni şu maksat üçin iýmit önümçiliginiň öndürýän "Femilak", "Enfd-mama", "Olimpik" belokly we witaminli garyndylaryň, käşirden, ukropdan, fenhel, tozgadan, buýandan, çeňňeli, melis, itburundan taýynlanan gaýnatmalaryň, witamin-mineral garyndyly serişdeleriň we "Apilaktin", "Apilak", "Laktogen" ýaly biologiki işjeň goşundylaryň kömegi bilen köpeldip biler.
Esasy zat Siziň ene süýdi bilen çagaňyzy emdirjekdigiňize bolan ynamyňyzyň mizemezligindedir. Emdirme bilen bagly kynçylyk ýüze çykanda Size peýdaly maslahatlar bilen maşgala lukmanyňyz hem kömek edip biler. Bu babatda Size Eneleriň we çagalaryň saglygyny goraýyş merkezleriň ene süýdi bilen iýmitlendirme boýunça hünärmen lukmanlary hem degerli maslahatlary berip bilerler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Britaniýaly Kris Frum “Tour de France” ýaryşynyň 100-nji bäsleşiginde ýeňiji boldy.
28 ýaşly Frum ýekşenbe güni Parižde, agşam 21 sagat 30 minut töwereklerinde Wersaldan başlanan 133 kilometrilik ýoluň soňunda öňe saýlandy.
“Sky” toparyndan bolan Frum ilkinji ýeňşini kolombiýaly Neýro Kuýntanodan 4 minut 20 sekund öňe saýlanmak bilen gazanypdy.
Bu dünýäniň iň meşhur tigir ýaryşynda britaniýaly sportsmenleriň gazanan tapgyr ikinji ýeňşidir. Geçen ýyl Frumyň "Sky" komandasyndaky ýoldaşy Bradliý Wiggins bu ýaryşyň ýeňijisi bolupdy.
Keniýada doglan Frum 2012-nji ýylda ikinji bolupdy. Wiggins bu ýyl saglyk ýagdaýy sebäpli ýaryşa gatnaşmady.
Bu şu derejede tigir ýaryşynda kuwwat beriji dermanlaryň ulanylmagy we meşhur amerikan sportsmeniniň ýaryşdan çetleşdirilmegi bilen bagly turan galmagaldan soň geçirilýän ilkinji bäsleşikdir. Mälim bolşy ýaly, Lans Armstroň geçen ýyl kuwwat beriji dermanlary ulanandygy üçin bäsleşigiň ýedi ýyllyk şöhratly ýeňşinden el ýuwmaly bolupdy.
Frum we onuň komandasy özleriniň beýle zatlary ulanandyklaryny ret etdiler we bu meselede olary ýazgarar ýaly suwytly bir delil tapylmady.
Kristofer Frum (S), 21-nji iýul, 2013 ý.
Frumyň ýeňşi Pariže ýaryşa tomaşa etmäge baran köp sanly britan janköeri tarapyndan uly şowhun bilen garşy alyndy.
Şol janköreleriň biri Ben Marşal şeýle diýdi:
"Adamlar tigir sürýänleriň bir toparynyň arassa däldigini, ýagny kuwwatlandyryjy derman ulanýandygyny bilýär, emma ol, Frum hemişe ýadawsyz işledi we ol bu ýeten derejesine mynasyp."
Özüni Sandro diýip tanadan başga bir britaniýaly bolsa şeýle diýdi:
"Bu uly bir waka. Men oňa öýde telewizorda seretmegi gowy görerdim we bu gezek gelip, göni tomaşa etdim. Bu durşuna bir gözellik, men ondan şeýle lezzet aldym..."
Frum ýekşenbe günündäki soňky, 21-nji tapgyr ýeňşe, öz soňky pellehanasyna çenli aralykda üç tapgyr ýeňiş gazandy. Emma ol şol soňky pellede germaniýaly Marsel Kittelden üstün çykmagy başardy.
Frum 4 minut 20 sekund aratapawut bilen, 1997-nji ýyldan bäri iň uly tapawut bilen ýeňiş gazandy.
1997-nji ýylda Ýan Ulrik Riçard Wrenkýuden üstün çykypdy, bu sportsmenleriň ikisi hem soň kuwwatlandyryjy dermanlary ulanandyklaryny boýun alypdylar.


text:
Pasyllaryň çalşygynda howanyň häli-şindi üýtgäp durmagy çaga bedenine belli bir derejede täsir edýär. Aýratyn hem, ýaş çagalaryň bedeniniň gowşaklygy olaryň dümewlemegine sebäp bolýar. Dümew näsag adam asgyranda, üsgürende, gürleşende howa-damja ýoly bilen sagdyn çagalara geçýär.
Çagalarda dümewleme alamatlary nemli bardalaryň gyzarmagy, burnuň dykylmagy, bedeniň gyzgynynyň ýokary galmagy bilen ýüze çykýar. Dümew çagalarda has agyr geçýär. Öýken sowuklamasy, dem alyş ýetmezçiligi ýüze çykýar. Dümewlän çaga köpçülik ýerlerine barmaly däl.
Dümewlän çaganyň hossarlary hökmany ýagdaýda maşgala lukmanyny öýüne çagyrmaly we lukmanyň maslahatyny doly we dogry berjaý etmeli. Hiç haçan çagalary özbaşdak bejermek bolmaýar. Dümewlän çaganyň bedeniniň gyzgyny kadalaşýança düşekde ýatyrmaly. Uly ýaşly çagalara limonly, bally çaýy, gyzgyn süýdi, itburundan, çopatelpekden taýýarlanan suwuklygy köpräk bermeli. Näsag çaganyň bolýan otagynda mikroblary ýok etmek üçin ýüzärligiň tüssesiniňem peýdasy uludyr. Derman serişdelerini lukmandan birugsat ulanmak maslahat berilmeýär.
Uly ýaşly çagalary dümewden saplamak üçin biziň öz topragymyzda ösýän dermanlyk otlardan taýýarlanan melhemler ulanylsa haýyrly bolar. Buýan kökünden taýarlanan çaýlar dümewi bejermekde giňden ulanylýar. Çaganyň bolýan otagynda sogan bilen sarymsagy dograp goýmaly. Çaganyň bolýan otagynyň içini arassa saklamaly we mümkin boldugyça, otagyň penjiresini açyp ýelejiretmeli. Dümewiň öňüni almakda bedenterbiýäniň, sportuň orny uly.
Sport bilen meşgullanýan çaganyň bedeni taplanyp, ýokanç kesellere garşy göreşmek ukyby ýokary bolýar. Şu berlen maslahatlary ýerlikli ulansaňyz, çagalary dümewden gorap bilersiňiz.
05 апреля 2013
peýdaly maslahatçylaryňyz üçin sag boluň,
05 апреля 2013
Häzirki wagt howanyň her hili öwüsýän wagty çagalara-da has täsirli bolýar,howanyň üýtgemegi bilen bahar pasly geldi, howa salkynlaşýar diýip özüňi howa aldatmaly däl sebäbi ýaz paslynda çagalar daşarda köpiräk oýnaslary gelýär şonuň üçin ene-ata öz çagalaryna bolan ünsi has artdyrmaly, haladym gowy


text:
17-nji awgustda Türksmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde, prezident G.Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň VII gurultaýy boldy.
TDH, Türkmen döwlet habarlar gullugy gurultaýda edilen işleriň jemleriniň jemlenendigini, partiýanyň geljekde etmeli işleriniň umumy strategiýasynyň kesgitlenendigini habar berýär.
Şeýle-de gurultaýda Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Programmasynyň we Düzgünnamasynyň täze redaksiýasy ara alnyp maslahatlaşylyp, käbir guramaçylyk meselelerine seredilipdir.
Gurultaýda prezident Berdimuhamedow giňişleýin söz bilen çykyş edip, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň esasy maksatlarynyň «biri demokratik, hukuk, dünýewi döwleti, ösen jemgyýeti gurmakdan hem ybaratdyr» diýdi.
"Ähli şertler döredildi"
Şeýle-de ol ýurtda raýatlaryň syýasy partiýalary döretmäge bolan konstitusion hukuklarynyň durmuş ýüzünde amala aşyrylmagy üçin «Türmenistanyň syýasy partiýalar hakyndaky kanunynyň» kabul edilendigini aýtdy.
Ol bu kanun netijesinde ýurduň senagatçylarynyň we telekeçileriniň öz syýasy partiýalaryny döredendiklerini hem sözüne goşdy.
Prezident Berdimuhamedow öz çykyşynyň dowamynda «ýurduň raýatlarynyň kanunçylyga laýyklykda öz syýasy partiýalaryny döretmäge bolan hukuklaryny amala aşyrmaklary üçin ähli zerur şertler döredildi» diýdi. Onuň pikirine görä, «şeýlelikde, ýurdumyzda köppartiýaly syýasy ulgamy döretmek ugrunda hem taryhy ädimler ädildi».
Deňligi üpjün etmeli
Döwlet baştutany şeýle taryhy pursatda, ýagny dürli syýasy partiýalaryň döredilýän wagtynda, hemmeleriň hukuk deňligini, dürli partiýalaryň işlemekleri üçin deň şertleri üpjün etmek maksady bilen, özüniň Türkmenistanyň prezidenti bolup işleýän döwründe Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň agzasy bolmagyny togtatmak, bu partiýanyň başlyklygyny öz üstünden aýyrmak barada karara gelendigini aýtdy.
Ol bu karayny ýene şeýle düşündirdi:
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow «ýurdumyzyň hökümetiniň agzasy bolup durýan döwründe hökümetimiziň beýleki ýolbaşçylary hem özleriniň partiýa agzalygyny wagtlaýyn togtatsalar, dogry bolar» diýdi.
TDH Türkmenistanyň Demtokratik partiýasynyň başlyklygyna partiýanyň syýasy geňeşiniň birinji sekretary Kasymguly Babaýewiň biragyzdan saýlanandygyny habar berýär.


text:
BMG-niň Baş Assambleýasy dünýä boýunça köp milliardly ýarag söwdasyny düzgünleşdirmek üçin konferensiýa gurnamaly diýip ses berişlik geçirdi.
Duşenbe güni Baş Assambleýada geçirilen ses berilişikde, gürrüňi gidýän taslamany 133 agza goldady, hiç kim garşy çykmady, şeýle-de 17 agza ses bermekden saklandy. Netijede bu taslama makullandy.
Konferensiýany mart aýynyň 18-28 aralygynda, BMG-niň Nýu-Ýorkdaky baş edarasynda geçirmek planlaşdyrylýar.
Ýarag söwdasyny düzgünleşdirmek baradaky gepleşikler soňky sapar Birleşen Ştatlaryň, Orsýetiň we Hytaýyň köpräk wagt talap etmekleri sebäpli ýatyrylypdy.
Ylalaşykda ýurtlaryň ýarag söwdasy babatynda, olaryň içki syýasatyna gözegçilik etmezlik teklip edildi.


text:
Düýn paýtagt Aşgabatda Russiýanyň “Mosfilm” kinostudiýasynyň 90 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen “Mosfilm-90” atly günleri tamamlandy. Kino baýramçylygyny Russiýanyň halk artisti Wladimir Ilýin we Russiýanyň at gazanan hudožnigi Aleksandr Popow açdylar.
Üç gün dowam eden bu kino baýramçylygynda türkmen tomaşaçylary bu kinostudiýada döredilen we sowet kino sungatynyň klassikasy hasaplanýan kinofilmlere tomaşa etmäge mümkinçilik aldylar.
Paýtagtlylaryň “Andreý Rublýow”, “Çölüň ak güneşi”, “Hoş geldiňiz, ýa-da Kesekilere girmek gadagan”, “Gyzlar”, “Gusar balladasy”, “Söýgiň görnüşi”, “Moskwa gözýaşlara ynanmaýar” ýaly filmleri gaýtadan görmäge mümkinçiligi boldy.
Emma bu mümkinçilikden peýdalanan paýtagtlylar o diýen köp bolmady. Paýtagtyň “Türkmenistan” we “Aşgabat” kinoteatrlarynda görkezilen bu filmlere islegiň pes bolandygyny şol kinotetarlaryň işgärleri aýdýarlar. Kähalatda kinozalyň ýarpysynyň hem dolmandygyny “Aşgabat” kinoteatrynyň işgäri gürrüň berýär.
Tomaşaçylar
Onuň aýtmagyna görä, diňe bu kino görkezilişigi açan “Palata #6” filminde kinozal doly bolupdyr. Ýogsa, bu kino görkezilişige gelenlere giriş tölegsizdi. Köpçülikleýin habar serişdelerinde hem bu kino görkeziliş baradaky bildirişler çap edildi. Habar serişdelerinde bu kino görkeziliş barada reportažlar hem çap edildi.
“Aşgabat” kinotetarynyň işgäriniň aýtmagyna görä, bu kino görkezilişe, esasan, ýurduň kino industriýasynyň wekilleri we beýleki medeniýet işgärleri gelipdirler. Ol bu adamlaryň hem köpüsiniň öz erki bilen gelmändigini çak edýär.
Ýöne, muňa garamazdan, bu filmlere tomaşa etmäge öz islegi bilen gelen ors dilli paýtagtlylar hem bolupdyr. Olaryň arasynda uly ýaşlylaryň köp bolandygyny “Aşagabat” kinoteatrynyň işgäri gürrüň berýär. Ýeri gelende bellesek, kino görkezilişde görkezilen filmleriň ählisi ors dilindedi.
“Mosfilm” kinostudiýasynyň dörän güni 1924-nji ýylyň 30-njy ýanwary diýlip hasaplanýar. Çünki şol gün «На крыльях ввысь» (”Ganatlarda ýokaryk”) atly doly metražly filimiň ilkinji görkezilişi bolupdy.


text:
Nýu-Ýorkda gurulmaly “11-nji sentýabr” muzeýini bökdän dawa Dünýä söwda merkezine edilen terror hüjüminiň 11 ýyllygynyň öňüsyrasynda çözüldi.
Nýu-Ýorkuň we Nýu-Jersiniň gubernatorlary hem-de Nýu-Ýork şäheriniň meri duşenbe güni ylalaşyga gelendiklerini yglan etdiler. Baha dawasy bu proýektiň gurluşygynyň aýlap gijikmegine sebäp boldy.
Nýu-Ýorkuň milli “11-nji sentýabr” muzeýi başdaky planda sişenbe güni gurlup gutarylmalydy, emma muzeýiň prezidenti bu işiň tamamlanmagy üçin ýene bir ýyldan gowrak wagtyň gerek boljagyny aýtdy.
Bu proýektiň gurluşygynyň 1.4 millard dollar çemesi serişdä düşjegi aýdylýar.


text:
Ýemeniň hökümet başlygy Ali Mohammed Mujawar Saud Arabystanyndan Saana gaýdyp geldi. Ol şol ýerde 3-nji iýunda prezident köşgi oka tutulanda alan ýarasyny bejertdi.
Şol oka tutuşlykda 11 adam ölüp, ençemesi ýaralanypdy. Ýemeniň Konsultatiw geňeşiniň başlygy Abdel Aziz Abdel Gany alan ýarasyndan duşenbe güni Jiddada öldi.
Prezident Ali Abdullah Salehiň ýurduna haçan dolanjagy näbelli. Üç aýa golaý wagt bäri Saud Arabystanynda bolýandygyna garamazdan, ol häkimiýeti wise-prezidente tabşyrmady, ýurdy häzir Salehiň maşgala agzalary dolandyrýar.
Ýemende Salehiň iş başyndan çekilmegini talap edýän köpçülikleýin protest aksiýalary ýanwar aýynda başlanypdy.


text:
“Ätiýaçlandyryş hyzmatlary” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň dört gatly ak mermerli edara binasy Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň gurluşyklaryna bezeg berýär. Ol 1,78 gektar meýdany eýeleýär. Onuň ýanaşyk ýerleri döwrebap abadanlaşdyryldy, bu ýerde dürli agaç nahallary oturdyldy. Bu taslama döwrebap binagärlik-inženerçilik çözgütleriniň esasynda ekologiýa taýdan howpsuz serişdeleri ulanmak arkaly amala aşyryldy.
Binanyň öň tarapy ýeňil altyn reňkli germewler bilen bezeldi. Özboluşly sütünler binanyň görküni has-da artdyrýar. Edara binasynyň içki otaglary açyk reňklerde bezeldi, munuň özi edara binasynyň yşyklandyrylyşynda möhüm ähmiýete eýedir. Dizaýnerler binanyň bezeginde ýurdumyzyň döwletliliginiň nyşany bolan türkmen halylarynyň göllerini ulandylar.
Dürli täjirçilik amallaryny geçirmek üçin ýörite enjamlaşdyrylan otaglar edara binasynyň birinji gatynda ýerleşýär. Bu ýerde şeýle hem kassalar we beýleki degişli otaglar bar. Müşderileri kabul etmek we olara hyzmat etmek üçin ähli şertler döredildi, amatly ýumşak mebeller bolsa bu ýerde netijeli işlemäge hem-de göwnejaý dynç almaga mümkinçilik berer.
Möhüm meseleler boýunça ýygnaklar we işewür duşuşyklary 100 hem-de 20 orunlyk mejlisler zallarynyň ikisinde geçiriler. Bu ýerdäki ähli otaglar iň täze tehnologiýalar, wideo we konferens-aragatnaşyk ulgamy, maglumatlary goramak serişdeleri bilen üpjün edildi.


text:
Tatarstanyň “Rubin” futbol klubynyň baş treneri Gurban Berdiýew wezipesinden çetleşdirildi.
Bu barada Tatarstanyň prezidenti Rustam Minnihanowyň metbugat gullugyna salgylanyp Orsýetiň habar agentlikleri maglumat ýaýratdylar. Bu karara anna güni Minnihanowyň “Rubin” komandasynyň ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşygynyň yzýany gelinipdir.
Orsýet metbugatyna görä, 61 ýaşly Gurban Berdiýewiň wezipesinden çetleşdirilmegine Orsýetiň komandalarynyň arasynda üstünlikleri boýunça 10-njy ýerde durýan “Rubinyň” kanagatlanarsyz bu netijeleriniň sebäp bolan bolmagy ähtimal.
Habar berilişine görä, su hepdäniň sişenbe güni Rustam Minnihanow “Rubinyň” trenerlerini we futbolçylaryny berk tankyt edipdir we olaryň görkezen netijelerini “masgaraçylyk” diýip atlandyrypdyr. Şeýle-de “Rubin” komandasynyň baş müdiri A.Gromow we wise-prezidenti Kamil Ishakow bilen hem şertnamalar ýatyrylypdyr.


text:
Mundan alty aý ozal, ýagny fewral aýynyň başynda paýtagtyň taksomotor awtoulag kärhanasynyň sary reňkli taksileriniň aýnalarynda, bu taksilere münülende taksometr sçýotçiginiň, ýagny hasapçy guralyň hökman işledilmelidigini ýatladýan bildirişler asylypdy.
Hasapçy sçýotçik işledilmedik ýagdaýynda, müşderiniň ýol nyrhyny tölemekden ýüz öwürmäge hukugynyň bardygy bu bildirişde habar berlipdi.
Eýse, ýolagçylar taksi sürüjilerinden şu düzgüniň berjaý edilmegini talap edýärlermi?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, Aşgabadyň ýaşaýjysy, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Geçen hepde, 10-12-nji maý günleri Awstriýa Respublikasynyň paýtagty Wenada Türkmenistanyň medeni günleri geçirildi. Azatlyk Radiosyndan Nazar Hudaýberdi Awstriýanyň paýtagtynda türkmen medeni günleriniň geçirilişi barada Wenada ýaşaýan, adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” topaprynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin bilen gürründeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň medeni günleriniň Awstriýa Respublikasynda haçan hem haýsy teatrlarda, zallarda geçiriljekdigi öňünden ýerli metbugatda, beýleki habar serişdelerinde, kino-konsert zallaryň öňündäki afişalarda habar berildimi?
Farid Tuhbatullin: Ýok, gynansagam, onuň ýaly zada hiç ýerde gabat gelmedim. Bilşiňiz ýaly, Wena dünýäniň medeni merkezleriniň biri. Bu ýerde dürli konsertler, beýleki medeni çäreler köp geçirilýär. Türkmenistanyň medeni günleri barada hiç zat ýazylmady, aýdylmady, biz şol günleriň geçiriljegini resmi saýtlaryň birinden bilip galdyk.
Azatlyk Radiosy: Medeni günleriň geçişine tomaşa etmäge, konsertleri diňlemäge bardyňyzmy?
Farid Tuhbatullin: Men medeniýete we sungata, onda-da öz watanymyň- Türkmenistanyň aýdym- sazyna uly hormat goýýan adam hökmünde çagalar bilen baryp görmegi planlaşdyrdyk. Gowy keýp bilen ugradyk. Men “Hronika Turkmenistana” saýtynyň redaktory hökmünde saz diňläp, belki, Türkmenistandan gelen medeniýet işgärleri bilen gürleşip, gowy bir material hem taýýarlaryn diýen niýet bilen bardym. Bu bir syýasatsyz, medeni çäre. Şeýle keýp bilen ogullarymam alyp bardym.
Azatlyk Radiosy: Nähili garşyladylar, aýdym-saz diňläp, geçirilýän çärelere tomaşa edip bildiňizmi?
Farid Tuhbatullin: Girmek erkin hem mugt diýlip yglan edildi. Oglum biraz öň bardy, ol içeri girip gitdi. Konsert başlanýança, sazandalaryň gurallaryny düzüşine, konserte görýän taýýarlyklaryna tomaşa edip, birnäçe suratam alyp ýetişipdir. Konsert başlanmazynyň öň ýany menem ýetip bardy. Menden öňdäki adamlar girip gitdiler. Gara geýimli, boýny galstukly bir ýigit ýanyma geldi hem çakylyk hat görkezmegimi sorady. Menem geň galyp: “Menden öňküler girip gitdi, olardan hiç kim hiç zat soramady” diýdim. “Ýok, konsert mugt, ýöne aýratyn çakylyk gerek” diýdi. Şol çakylyk, elbetde, mende ýok, onuň berilýän ýeri yglan edilmedi. Şol ýigit zalda meniň oglumyň bardygyny bilipdir öýdýän, zaly terk etmegi ondanam haýyş etdiler.
Azatlyk Radiosy: Konserti diňläp bilmän, yzyňyza gaýtmaly bolupsyňyz-da?
Farid Tuhbatullin: Biz hukugymyzy talap edip, haýsydyr bir dawa turuzmak islmedik, biz watanyň sazyny diňlemek isläpdik. Çärä zyýan bermäli diýen niýet bilen sessiz-üýnsüz gaýtdyk.


text:
Türkmenistanda Saparmyrat Nyýazowyň gün geçdigiçe adynyň ýitip barýandygy bilen bagly ýagdaý köp halkara synçylary geň galdyrman durmasa gerek.
Nyýazowyň ady gündelik durmuşdanam, propagandadanam, geçmiş taryhdanam, ýurduň geljekki ösüş ýollary baradaky analizlerdenem ýok bolup barýar.
Ynsanyň alyp barýan işleriniň haýsy ugruny alsaň alaý, iki ýarym ýyl gowrak mundan öň Türkmenistanyň graždanlary üçin güni, suwy, hossarlaryny, hat-da gündelik durmuşynyň deregini tutan adamyň ady indi hiç ýerde ýok.
Ýurtda bir adam bardy, başgalar hiç kimdi. Ondan bäri bar geçeni 800-900 gün, beýikleriň beýiginiň özem, onuň özi barasynda döreden rowaýatdyr miflerem ýyldyrym uran ýaly, bugaryp, ýom-ýok boldy.
Köne režimiň ýaramaz täsirleri
Nyýazowyň ak patasy bilen döredilen prinsipler, onuň guran sistemasy ýitirim bolýarmy? Ýogsa-da, onuň sistemasynyň ýaramaz netijeleri jemgyýetde özüni görkezýärmi?
Bu soraga ýurduň graždanlarynyň özleri jogap tapmaly. Ýöne onuň ady welin, hiç zada öwrülip barýar, bu şu günki günüň hakykaty. Indi haýsydyr bir aýratyn ýagdaý bilen bagly Nyýazowyň ady tutulaýsa-da, ol gaty erbet görüljek. Nejislik atlandyrylmagy-da mümkin.
Mysal hökmünde “Täze galkynyş eýýamynda ylym we bilim dünýä ylym-bilim sistemasynda” atly halkara konferensiýany alyp göreli. Oňa otuz gowrak ýurtdan tanymal alymlar geldi.
Türkmenistanda köp ýyllaryň dowamynda ylym-bilimi ýoga çykaran, külüni asmana sowran Nyýazowy şol alymlar ýatlap bilermi?
Ýa-da şu günki türkmen medeni durmuşyndan ýene bir waka: Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleri Türkmenistanyň at gazanan artisti Läle Begnazarowanyň Samarkantda geçen Halkara festiwalyň iň ýokary baýragyna mynasyp bolandygyny buýsanmak bilen habar berdiler. Şu wakanyň fonunda öňler islendik waka bilen bagly hökman ady tutulýan adamy ýatlamak ýerliklimi?
Hökmürowan adamyň unudylmagy
Öz wagtynda diýseň hökmürowan adamyň adynyň ýatdan çykarylmagy käbir halatlarda diýseň haýran galdyrýar. “Türkmenistan: Altyn asyr” resmi internet saýty ”Ruhnama” gününi bellemäge görülýän taýýarlyklar barada maglumat çap etdi. Onda “Ruhnamanyň” dürli dillere terjimesi barada jikme-jik gürrüň edilýär.
Ýüz ugruna G.Berdimuhamedowyň kitaplary agzalýar. “Ruhnama - kalbym meniň” atly köpçülikleýin edilen işe gatnaşan hudožnikleriň-suratkeşleriň atlary sanalýar. Olar dört adam: P.Garryýew, A.Kulyýew, A.Jumanyýazow we O.Lallykow. Hemmeleriň ady bar-da, “Ruhnamanyň” awtory hökmünde beýiklikde asman, arş bilen deňeşdirilen, ýurduň diregi atlandyrylan adamyň - S.Nyýazowyň ady welin tutulmandyr.
S.Nyýazowyň ady bilen bagly sanalyp geçilen tendensiýalardan çen tutup, halkara synçylar: “Türkmenbaşynyň adynyň unudylmagy onuň guran sistemasynyň gitse-gelmeze gitmegine näderejede täsir ýetirer?” diýen soragy berýärler.
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýbi Londonda ýerleşýän we Ýer togalagynda öndürilýän nebit-gazyň 95 prosente golaýyny öndürýän, 65 ýurdy özüne birikdirýän Dünýä nebit geňeşi Türkmenistany özüne goşulmaga çagyrýar.
TDH bu habary Dünýä nebit geňeşiniň wise prezidenti, professor Anatoliý Zolotuhina salgylanyp ýaýratdy.
“Biz golaýda Türkmenistana Dünýä nebit geňeşiniň düzümine goşulmaga çakylyk iberdik. Häzir bu mesele boýunça netijeli gepleşik alnyp barylýar. Kanagatlanmak bilen belläsim gelýär, Türkmenistan Dünýä nebit geňeşine synçy hökmünde girmekçi” diýip, Zolotuhin aýdypdyr.


text:
2-nji martda, Türkmenistanyň Mejlisiniň nobatdaky sessiýasynda ara alnyp maslahatlaşylan kanun proýektleriniň arasynda Türkmenistanyň Ýaşaýyş jaý kodeksiniň hem bolandygy habar berilýär.
“Mejlisiň deputatlary “Türkmenistanyň Ýaşaýyş jaý kodeksini tassyklamak we işe girizmek hakyndaky” kanun proýektini taýýarladylar” diýip, habaryň dowamynda aýdylýar.
Resmi maglumatda tassyklanmagyna görä, täze kanunda raýatlaryň ýaşaýyş jaýyna bolan kepillendirilen hukuk gatnaşyklary täze bir derejä göterilýär.
Ýöne ýurtda şeýle kanunçylyk reformasynyň geçirilýändigine garamazdan, ýaşap oturan jaýy ýykylyp, bir topar maşgala bolup, mejbury ýagdaýda başga ýere göçürilýän we özlerine ýykylan jaýlaryna derek berlen jaýdan kanagatlanmaýan raýatlar hem bar.
Şeýle raýatlaryň biri, özüni Jahan diýip tanadan 50 ýaşly öý hojalykçy zenan Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysyna interwýu berdi. Ol Aşgabat şäheriniň Çandybil etrabyndan şäheriň “Parahat” ýaşaýyş massiwine mejbury göçürilendigini aýdýar.
Jahan bilen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Hytaýyň we Günorta Koreýanyň prezidentleriniň gatnaşmagynda geçirilýän sammitiň gün tertibinde uzak wagtlap häkimiýeti dolandyran Kim Çen Irden soňky Demirgazyk Koreýanyň geçiş döwri möhüm mesele bolup durýar.
Günorta Koreýanyň prezidenti Li Mýuň Bak şu gün üç günlük sapar bilen Hytaýa bardy. Ol Hytaýyň prezidenti Hu Jintao bilen gepleşikler geçirýär. Bu 17-nji dekabrda Kimiň aradan çykmagyndan soň iki ýurduň prezidentleriň arasynda geçirilýän ilkinji duşuşyk bolup durýar.
Hytaý Demirgazyk Koreýanyň ýakyn ýarany we söwda hyzmatdaşy bolmak bilen, Kim Çen Iriň ogly Kim Çen Uny, ýurduň baş liderini goldap çykyş etdi.
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, Seul Demirgazyk Koreýa meselesinde Hytaý bilen has ýakyn hyzmatdaşlyga ymtylýar.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň günortasyndaky altyn magdan känine barýan transport ýolunyň ugrunda dowam edýän protest demonstrasiýasy sebäpli ol ýerdäki magdan kompaniýasy özüniň çynlakaý kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny aýdýar.
Ýerli ýaşaýjylardan we oppozision aktiwistlerden ybarat ýüzlerçe protestçi Kumtor altyn känine barýan transport ýolunyň ugruny baglap, altyn gazyp almak bilen baglanyşykly daşky sreda ýetirilen zyýanyň öwezine Kanadanyň “Centerra gold company” atly magdan kompaniýasyndan kompensasiýa talap etmeklerini dowam etdirýärler.
Düýbi Kanadada ýerleşýän bu magdan kompaniýasynyň kärdeşler arkalaşygynyň başlygy Eldar Tajibaýew ýoluň baglanmagy zerarly kompaniýanyň işgärleri üçin zerur bolan azyk önümleriniň we ýangyjyň zapasynyň sanlyja güne ýetmeginiň mümkindigini aýdýar.
Şu ýylyň fewralynda Gyrgyzystanyň parlamenti Kanadanyň bu kompaniýasy bilen 2009-njy ýylda baglaşylan ozalky şertnamanyň şertlerine täzeden garamak üçin ýurduň hökümetine üç aý möhlet beripdi.


text:
Liwiýanyň baştutany Muammar Kaddafiniň režimi bilen ylalaşman, aýaga galan we ýurduň ençeme şäherlerine kontrollyk edýän oppozision güýçler bilen resmileriň arasyndaky çaknyşyk söweş meýdanynda-da, diplomatik sahnada-da dowam edýär.
Diplomtik sahna barada aýdylanda, penşenbe güni oppozisiýa Bengazi şäherindäki wekiliniň baştutanlygynda Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkoziniň “Milli Geňeş” diýlip atlandyrylýan topary ykrar etmegini gazandy.
Geçirilen gepleşiklerden soň, Sarkoziniň administrasiýasy “Liwiýanyň Milli Geňeşini” liwiýa halkynyň wekili hökmünde ykrar edýändigini tassyklady.
Sarkozi gozgalaňçylar tarapyndan eýelenen Bengazi şäherine öz ilçisini ugratmagy, şeýle-de Parižde olaryň ilçisini kabul etmegi planlaşdyrýar.
Liwiýanyň harby uçarlary-da Ras Lanufdaky nebit terminallaryny eýýäm iki günläp bombalaýar, 10-njy mart.
Uruş meýdany barada aýdylanda, Kaddafä wepaly güýçler oppozisiýa garşy kontr hüjümlerini ýaýbaňlandyrýarlar. Oppozision güýçler bolsa çarşenbe güni nebit porty Ras Lanufy eýelemegi başardylar. Bu çaknyşyklarda Kaddafiniň güýçleri ilkinji sapar agyr artilleriýa ýaraglaryny ulanmaga başladylar.
Şol bir wagtyň özünde-de Liwiýanyň harby gämileri Ras Lanufa demirgazykdan deňiz üsti bilen hüjüm edýärler. Liwiýanyň harby uçarlary-da Ras Lanufdaky nebit terminallaryny eýýäm iki günläp bombalaýar. Berilýän maglumata görä, harby uçarlaryň hüjümleri netijesinde, onlarça adam ölüpdir, şeýle-de otlanan nebit tankerlerinden uly möçberde gara tüsse döräpdir.
Oppozision güýçler kaddafiçileriň hüjümlerinden raketalar, howa hüjüminden goranyş serişdeleri bilen goranýarlar.
Oppozisiýanyň hökümetiň gözegçiligindäki Bin Jawad şäherini eýelemek synanşyklary şowsuz boldy. Hökümet güýçleri olary howa hüjümleri we tanklardan ot açmak bilen yzyna serpikdirdi.
Halkara tagallalar
NATO-nyň 28 agzasy Liwiýa meselesine garaýar, Brýussel, 10-njy mart.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Liwiýadaky krizis bilen bagly Brýusselde duşuşyk geçirýärler. Şol bir wagtyň özünde-de NATO-nyň 28 agzasy hem Liwiýa meselesine garaýar.
Ýewropa Bileleşigi we NATO döwletleri Kaddafiniň häkimiýetden gitmelidigi bilen biragyzdan ylalalşýarlar. Emma has berkräk çäreleri, mysal üçin, howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygyny girizmek ýaly çäreleri bellemekde bolsa, bir pikire gelip bilenoklar.
Fransiýa we Britaniýa BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň howa giňişligindäki uçuş gadaganlygyny girizmek baradaky rezolýusiýasyny berk goldadylar.
Birleşen Ştatlar howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek üçin halkara jemgyýetçiliginiň, şol sanda demirgazyk afrika we arap döwletleriniň ýolbaşçylarynyň hem goldawynyň bolmaldygyny öňe sürýär.
Orsýet howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek pikirine garşy çykýar. Emma penşenbe güni prezident Dmitriý Medwedew halkara jemgyýetçiliginiň Liwiýanyň režimine ykdysady gadagançylyk girizmek tagallalaryna goşuldy.
Prezident Dmitriý Medwedew Demirgazyk Afrikadaky bu döwlete ýaraglaryň we harby serişdeleriň eksportyny, satylmagyny we daşalmagyny gadagan edýän buýruga gol goýdy.
Penşenbe güni Germaniýanyň hökümeti ýurtdaky Liwiýanyň Merkezi bankyna we inwestisiýasyna degişli bolan serişdeleri doňdurmagy görkezme berdi.


text:
Artykmaç agramdan dynan adamlaryň ýüreklendirýän hekaýalary
Biz özümize täze tomus sezonyna ýa-da belli bir güne çenli artyk agramlarymyzdan dynjagymyza söz berýäris. Her gezegem kararymyz şonlugyna galýar.
Keýt 9 aýda 55 kg horlandy
Keýt artyk agramyň özüni rahatsyz etmän, emma bir wagtdan soň semizlik onuň saglygyna zyýan bermäge başlanyny aýdýar.
Bu gyz iýmit porsiýalaryny kiçeltmek bilen eýýäm ilkinji hepdäniň dowamynda 8 kg horlanypdyr. Kaloriýalary sanap we günlük maşklar bilen ol 9 aýda 55 kg ýitiripdir. Indi ol hakyky fitnes janköýeri we günde 2 sagadyny maşk etmäge aýyrýar. Ýakynda bolsa, Keýt bedenterbiýe mugallymy kärini özleşdirmek üçin okuwy hem gutardy.
Bu aýal 12 ýylyň dowamynda 57 kg horlanypdyr
Bu awstraliýaly aýala 57 kg horlanmak başardypdyr. Onuň horlanmagynyň aslynda şeker iýmegi bes edip, zumba bilen meşgullanmak ýatýar.
Witaliý 3 ýylda 71 kg
Witaliý öz-özüne iýmitlenme programmasy we türgenleşik sistemasyny düzüpdir. Onuň programmasynyň esasy- ýokumly maddalaryň balansy (belok, ýag we uglewodlar) hasaplanýar. Iýmitlenmegiň balansly we dürli bolmagy oňa şekere, çörek önümlerine we zyýanly iýmitlere bolan islegini ýok etmäge kömek edipdir.
Şeýle-de, ol kardiomaşklara has üns beripdir. Ol her gün 10 000 ädim etmäge ýykgyn edýän eken.
Reýçel 9 aýda 40 kg
"Barmagyň şarkyldadyp, 40 kg ýitirmegiň jadyly ýoly ýok. Diňe günlük rutin: kaloriýa sanawy, saglykly iýmitlenmek we fiziki maşklar. Men bu netijä gelmezden öň, köp dürli diýetalar barlap gördüm.
Şeýle-de, agramy kiçeltmek uniwersal däri däl, ýagny bir adamyň diýetasyny alyp, ony gaýtalamak mümkin däl. Özüňiz üçin gowy trener we diýetolog tapmaga gaýrat görkeziň. Işläň, işläň we işläň. Her gün we örän uzak wagtlap maşk ediň!-diýip Reýçel paýlaşýar.
Regina 3 ýylda 68 kg
Regina 68 kg horlanmak başardypdyr. Munuň üçin ol etaplaýyn zyýanly iýmitden gaça durup başlapdyr. Soň bolsa, internetden fitnes programmasyny ýükläp, ony ýerine ýetirmäge başlapdyr.
Şeýle-de, bu gyz sportzala abonement satyn alyp, gruppalaýyn maşklara gatnaşmaga başlapdyr. Dogry iýmitlenmäge başlaýan Regina, günde 5 gezek iýmitlenýär: ertirlik, öýlän nahary, agşamlyk we olaryň arasyndaky garbanyşlar.
Paskal 3 ýylda 147kg
Haçan-da, lukmanlar bu adama gorkunç diagnozlar goýmaga başlanynda, ol radikal üýtgeşmelere karar beripdir. Ol fastfud we süýt önümlerinden gaça durup, gök-önüm, goňur tüwi, kinoa, owes we et önümlerini iýmäge başlapdyr, şeýle-de ol iýmiti "hak etmeli" diýen pikire gulluk edip, her gün iýmit almaga pyýada gatnapdyr.
Indi Paskal günde 10 km ýol geçip, ýarym fabrikat iýmitlere üns bermän, nahary özi taýynlaýar. 90 kg ýitirmek bilen ol sportzala abonement satyn alýar. Pyýada ýöremek we dogry diýetanyň üstüne ylgama bandy we agyr atletika hem goşulýar. Bir ýyl soň, ol ýene-de 60 kg ýitirýär. Paskal öz ogly üçin gowy görelde bolmak isleýänini aýdýar.
Jill 4 ýylda 89 kg
Jill horlanmazdan öň, ertirligi sypdyryp, örän köp mukdarda çips, şokolad, syr we beýleki zyýanly iýmitleri iýenini aýdýar. Indi ol ertirlige kaşa we ir-iýmiş iýýär, fastfudyň ýerine bolsa, salat iýmegi saýlaýar.
Ol öz horlanmak isleýänleriň gruppasynda adamlary bu işe ýüreklendirmek bilen meşgullanýar. "Men marafona taýynlanýan, mende güneşden hem köp energiýa bar"- diýip Jill aýdýar.
Kler 6 aýda 15 kg
Britan telewideniýe alyp baryjysy Kler Nasire özünde kikboks, gantelli , otžimaniýe, oturyp-galmak we ylgamak ýaly maşklary jemleýän 6 aýlyk erjel türgenleşikden soň, 15 kg horlanmak başardypdyr.


text:
Çarşenbe güni Rumyniýanyň Konstitusion sudy ýurduň premýer-ministri Wiktor Pontany bu suduň garaşsyzlygyny howp astynda goýýanlykda aýyplap, Ýewropa Bileleşiginiň häkimiýetlerine ýüz tutdy.
Edebi ogurlykda aýyplanylýan Wiktor Ponta geçen hepde özüniň Ýewropa Geňeşiniň maslahatyna gatnaşmaly däldigi barada Konstitusion suduň çykaran kararyna boýun egmän, bu maslahata Rumyniýanyň adyndan wekilçilik edipdi.
Suduň kararyna görä, bu maslahata Wiktor Pontanyň syýasy garşydaşy, prezident Traýan Basesku gatnaşmalydy.
Premýer-ministr Wiktor Pontanyň parlamentde agdyklyk edýän Sosial Demokratik partiýasy bu wakanyň yzy bilen Konstitusion suduň käbir sudýalaryny çalşyrjakdygy bilen haýbat atdy.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
12. doktorlar näme üçin ellik geýýärler? Hassa ölse barmak yzy galmasyn diýip
13. iň baý guş haýsy? Baýguş
Adamlara üçe bölünýärler: sanap bilýänler we sanap bilmeýänler
• Daşky görnüş meň üçin möhüm däldir, rentgen çekdirip getiriň!
• Bu lift bozuk, iň ýakyn list garşy binadadyr.
• Gözlenýär!!! İň pes bahasy 4 bolan, dersde gürleşmäge, birinji sapakda uklamaga rugsat berýän, iň pes 4 derejeli äýnekli mugallym gerek
• Telefon nomerimi ýatdan çykarypdyryn, seňkini alsam bolýarmy?
• Bir bakyşda söýgä ynanýamyň ýa daşaryk çykyp gaýtadan gireýinmi?
• Nämä seredýäň, men men, seň telefonyň, jübiňde, garaňkyda ýatyp ýadadym, çykaranyň üçin sag bol
• Gaýnenemi ýitirdim, görenleriň görmediksirän bolmaklaryny haýyş edýärin
• Eý sen! Meni söýýändigiňi näme üçin aýdaňok? Hemme ýere bile gidýäs, hemişe bile bolýas, agşamlaram ýanyňda men. Wepaly bolgunyň bolýamy? Başga telefony gowy görýämiň ýa?
• Ertir ertirlik edinip bilemak, sebabi seni pikir edýärin, öýlänlik edinip bilemak sebabi seni pikir edýärin, agşam nahar ýip bilemak sebabi seni pikir edýärin, gijelerine-de ýatyp bilemak sebabi men aç!
• Sürün! Ölene kadar sürün! Annen de sürünsün baban da! Karde$in bile sürünsün!Sülalen hep sürünsün!Ölene kadar sürünün!Hepiniz sürünün!ARKO KREM sürünün (muny terjime edip bolmady)
• Sizde bit şampun-a ýokdyr? Kirledi janawerler
• 1960-njy içilen çaýlaryň srogy gutardy, duýdurylýar!
• Aýda 25 million alasyň gelýämi? Onda aýa git
Gaty gowy bolupdyr


text:
Aşgabat, 11.03.2015. “Türkmenportal”.
12-nji martda 19.00-da “Watan” kinokonsert merkezinde “Parahatçylygyň hatyrasyna saz” atly bilelikdäki türkmen-ysraýyl konserti geçiriler.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi we Ysraýyl döwletiniň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapyndan guralan “Jadyly skripkalar” üçlüginiň gatnaşmagyndaky konsert ýatdan çykmajak baýramçylyk ruhuna beslener, skripkanyň şadyýan we täsirli owazy Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň hem myhmanlarynyň ýüreklerini ýyladar.
“Jadyly skripkalar” üçlügi diňe bir Ysraýylda däl, eýsem, onuň çäklerinden daşda hem diňleýjileriň gyzgyn söýgüsine mynasyp bolmagy başardy.


text:
Düýn Siriýanyň hökümete garşy protestçileri «gahar güni» diýip gurnan çärelerinde Kremliň siriýa hökümetine we prezident Başar al-Assada goldawyny ýazgaryp, öz nägileliklerini Orsýete gönükdirdiler.
Demonstrasiýaçylar Homs we Daraa şäherlerinde Orsýetiň baýdagyny otladylar. Orsýet BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan Siriýa garşy sanksiýa girizilmegine garşy çykyş edip gelýär.
Bu wakanyň fonunda Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan Müsüriň metbugatyna beren interwýusynda Siriýada sünni köplügi bilen alewi azlygynyň arasynda graždan urşy turmasa ýagşydyr diýip, öz aladasyny mälim etdi.


text:
Çarşenbe güni Eýranyň häkimiýetleri bu ýurduň iňlis dilinde gepleşik alyp barýan “Press TV” atly telekanalynyň reportýory Maýa Nesseriň Siriýanyň paýtagtynda snaýper tarapyndan atylyp öldürilendigini mälim etdiler.
Maglumata görä, onuň bilen birlikde “Press TV” telekanalynyň hem-de Eýranyň arap dilli “Al-Alam” telekanalynyň Damaskdaky býurosynyň başlygy Husseýn Mortada hem ýaralanypdyr.
Damaskdaky ýagdaýlar dartgynlaşýar
Bu wakalar bilen bir wagtda diýen ýaly çarşenbe güni Siriýanyň paýtagty Damaskda, ýurduň harby güýçleriniň baş ştabynyň golaýynda iki sany uly bomba partlamasy amala aşyryldy.
Siriýanyň informasiýa ministri Omran al-Zohbi bu partlamalarda hiç hili adam ýitgisiniň bolmandygyny aýtdy. Siriýadaky “Azat Siriýa Armiýasy” atly oppozision ýaragly topar bu partlamalaryň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy.
Siriýanyň paýtagtynda soňky günler ýene-de özara ýaragly çaknyşyklaryň kem-kem güýçlenýändigini görmek bolýar. Şol bir wagtda, Siriýadaky zorluklaryň öňüni almak meselesi boýunça halkara derejesindäki diskussiýalar-da dowam edýär.
Sişenbe güni Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland Nýu-Ýorkda, BMG-niň Baş Assambleýasynyň çäklerinde geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda öz ýurdunyň siriýaly oppozision söweşijileriň kontrollygyndaky territoriýalaryň goragyny üpjün etmekligiň ýollaryny gözleýändigini aýtdy.
“Birnäçe aý ýa-da birnäçe hepde mundan ozalkylardan tapawutlylykda, häzirki wagt oppozision güýçleriň kontrollygynda saklanýan ýa-da gaýtadan ele geçirilen ýa-da hökümet güýçleriniň yza çekilen erleri bar. Biz ol ýerlerdäki ýagdaýlardan habarly. Indi biz şol zonalary goramak işlerine başlamaly” diýip, Fransiýanyň prezidenti belledi.
Dünýä liderleri alada bildirýär
Şol gün BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun hem BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda Siriýadaky konfliktleriň “global ýagdaýa täsir edýän regional betbagtçylyga öwrülendigini” aýtdy. Ol bu betbagtçylygyň öňüni almak üçin global derejede hereket edilmegine çagyryş etdi.
Baş Assambleýada eden çykyşynda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama prezident Başar al-Assady häkimiýetden agdarmak ugrunda Siriýanyň halkynyň alyp barýan göreşine Birleşen Ştatlaryň-da goldaw bermäge taýýardygyny aýtdy.
Öz gezeginde Kataryň şasy Şeýh Hamad bin Halif Al-Tani Siriýada häkimiýetiň parahatçylykly ýol bilen çalşyrylmagyny üpjün etmek üçin arap ýurtlarynyň bu ýagdaýlara goşulyşmalydygyny nygtady.
Emma, beýleki tarapdan, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Orsýetiň we Hytaýyň garşylyk görkezmekleri sebäpli, Siriýa babatda aýgytly çäreleri ýola goýup bilmän gelýär. Siriýanyň režimine garşy sanksiýalary girizmek ýa-da ýurduň lideriniň wezipesinden çekilmegini talap etmek meselesi bilen bagly rezolýusiýalaryň taslamalaryna Orsýet bilen Hytaý garşy ses berip gelýärler.


text:
Wenesuelada ýüze çykan uçar heläkçiliginden ölenleriň sany 15 adam boldy. Bu barada halas edijiler toparynyň ýolbaşçysynya salgylanyp, “Reuters” agentligi habar berýär.
Uçardaky 36 ýolagça diri galmak başardypdyr. Häzir olar keselhana ýerleşdirildi. Olaryň köpüsiniň ýagdaýy agyr diýip, ýerli metbugat habar berýär.
Soňky tassyklamalara görä, uçarda 47 ýolagçy hem 4 ekipaž, jemi 51 adam bar eken.
Döwlet awiakompaniýasyna degişli bu uçar Wenesuelanyň gündogarynda ýere injek mahaly heläkçilige uçrady. Heläkçiligiň sebäbi entek mälim däl.


text:
Meşhur amerikan žurnalisti öz makalasynda geçen ýylyň 21-nji awgustynda Siriýada himiki ýaraglary ulanyp amala aşyrylan hüjümiň arkasynda Türkiýäniň bolandygy baradaky çaklamalary köpçülige ýetirip, edil ody ölçeren ýaly etdi. Siriýadaky himiki hüjümler sebäpli ABŞ Damaska garşy tas harby çärelere başlapdy.
ABŞ-nyň we Türkiýäniň resmileri Pulitzer baýragynyň eýesi Seýmour Herşiň makalasynda Siriýadaky gozgalaňçylar Türkiýäniň gizlin gulluklarynyň ýardamy bilen Waşingtony Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režimine garşy hüjüm etmäge itermek üçin gyrgynçylygy amala aşyrdylar diýlen çaklamalary ret etdiler.
Žurnalistiň maglumaty
Analitikler Herşiň ýakynda “London review of books” atly neşirde ýakynda çap eden bu makalasynda ulanylan çeşmeleriň we şahslaryň ygtybarlylyk tarapyny hem tankyt etdiler. Şeýle-de analitikler žurnalisti şol hüjümlere Assadyň režiminiň günäkärdigi barada ABŞ-nyň tassyklanan pozisiýasyny inkär etmekde-de aýypladylar.
Şol bir wagtyň özünde-de Herş öz maglumatyna ynamynyň bardygyny belledi we ABŞ-nyň goranyş razwedka agentliginiň geçen ýylyň 20-nji iýunynda çap eden gizlin maglumatyna salgylanyp, Siriýanyň “Al-Kaýda” bilen baglanyşygy bolan “Al-Nusra” frontunyň gozgalaňçylarynyň zarin gaz önümçiligini güýçli depginde amala aşyrýandygyny aýtdy.
Üstesine, Herş agzalan dokumente salgylanyp, “himiki serişdeler bilen bagly araçylaryň” Türkiýede we Saud Arabystanynda köp mukdarda, onlarça kilogram möçberde zarin serişdesine eýe bolmaga synanyşandygyny belledi we olaryň, belki-de, Siriýada has uly mukdarda önümçiligi ýola goýmaga synanyşan bolmagynyň ähtimaldygyny aýtdy.
“Iýunda çap bolan bu içerki dokument bar, başga-da [şeýle dokumentleriň] dördüsi ýa bäşisi bar, olaryň ählisi zariniň howpy we Türkiýäniň muňa gatnaşygy baradadyr, olaryň ählisi amerikan jemgyýetine mälimdir” diýip, Herş 8-nji aprelde AÝ/AR-a aýtdy.
21-nji awgustda Damaskyň golaýyndaky Ghouta atly ýerde bolan gaz hüjümi ýüzlerçe adamyň ölümine sebäp bolupdy we Siriýadaky graždan urşuny batlandyrypdy. ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Assadyň güýçleriniň himiki ýaraglary ulanmagynyň ýagdaýy iň soňky derejä ýetirip, Waşyngtony gandöküşikli konflikte goşulmaga mejbir edip biljekdigini aýdypdy.
ABŞ-nyň häkimiýetleriniň Siriýadaky himiki hüjüme harby jogap bermäge taýýarlanýandygy köpçülige ýetirilende, Obama bu meselede yza çekilipdi we Orsýet bilen gepleşik geçirip, Assadyň öz himiki ýaraglaryny halkara gözegçiligine tabşyrmagy barada ylalaşyk gazanypdy.
Emma Herş ady agzalmadyk gizlin gulluklaryň öňki ofiserine salgylanyp, Orsýetiň gizlin gulluklarynyň Ghoutanyň golaýynda ulanylan himiki serişdeleriň britanlaryň üstünden amerikanlardan alnan nusgalary öwrenendigini we bu netijeleriň ABŞ-nyň Assadyň jogapkärçiligi baradaky aýyplamalaryna şübhe döredendigini, şeýlelikde amerikan harbylarynyň Obamany harby basyşdan saklanmaga ündemeli bolandygyny aýtdy.
Şeýle-de makalada ABŞ-nyň gizlin ýagdaýda Liwiýanyň we Türkiýäniň üsti bilen siriýaly gozgalaňçylara ýarag iberendigi we çak edilýän bu ýarag üpjünçiliginiň 2012-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda ABŞ-nyň Bengazidäki diplomatik edarasyna edilen heläkçilikli hüjümden soň ýatyrylandygy aýdylýar.
Herş gizlin gulluklaryň öňki ofiserine salgylanmak bilen 21-nji awgustda bolan himiki hüjümleriň ABŞ-ny harby çärelere itermek üçin Türkiýäniň eden gizlin aksiýasy bolandygyny aýdýar. Türkiýäniň hökümeti Liwiýadan ýarag geçirilmeginiň togtadylmagynyň siriýaly gozgalaňçylar üçin zarba bolmagyndan aladalandy diýip, Herş ABŞ-nyň gizlin gulluklarynyň geňeşçisine salgylanýar.
Türkiýäniň reaksiýasy
Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary Bulent Arinj 7-nji aprelde geçirilen metbugat-konferensiýasynda himiki hüjüme Ankaranyň gatnaşygy baradaky çaklamalary ýalan we töhmetçilikli diýip atlandyrdy. Bu barada Stambulyň “Hurriýet täzelikler gündeligi”
ýazdy.
Milli razwedka edarasynyň müdiriniň metbugat-wekili Şawn Turner hem Herşiň makalasynda Siriýanyň hökümetiniň Ghoutadaky hüjümlere jogapkär däldigi baradaky maglumatlara garşy çykdy. Turner öz beýannamasynda bu barada şeýle diýýär: “Biz bu maglumatyň her bir nätakyklygyny kommentirlemekçi däl, emma anyk bolar ýaly: Assadyň režiminiň we diňe Assadyň režiminiň 21-nji awgustda bolan himiki hijümlere jogapkärdigini aýtmakçy”. .
Şeýle-de ol “ABŞ-nyň Liwiýanyň üsti bilen kimdir birini ýarag bilen üpjün edendigi baradaky pikirler nädogrudyr” diýip belledi.
Analitikler Herşiň öz makalasynda himiki ýaraglaryň Orsýet üçin işleýän
gizlin ofiserleriň elindäki nusgalara esaslanmagyny sorag astyna aldylar we Orsýetiň ABŞ-nyň Siriýadaky wakalara goşulyşmagyna garşy çykyş edendigini we Assadyň hökümetini goldandygyny aýdýarlar.
Herş tankytlary ret edip, AÝ/AR-a agzalan nusgalaryň ABŞ-nyň ýaranlary tarapyndan Waşingtona berilmezden öň öwrenilendigini aýtdy: “Mesele munuň orsýetlilerden gelmeginde däl. Bu Birleşen Ştatlara Britaniýanyň baş ýolbaşçylygynyň we laboratoriýadaky analizleriň üstünden gowuşdy, prezidente birleşen toparyň ýolbaşçylarynyň başlygynyň üstünden bardy. Bu bolsa muny diňe Orsýet bilen bagly mesele etmän, has çylşyrymly bir meselä öwürýär”.
Jedelli çaklama
Britaniýaly analitik Eliot Higgins Siriýa gönükdirilen “Brown Moses Blog”
atly neşirinde çap bolan maglumatynda Herş 21-nji awgustda ulanylan ýaragyň şol bir görnüşiniň Siriýanyň güýçleriniň şondan bir ýyldan gowrak wagt öň hem ulanandygy baradaky subutnamalary nazara almandyr diýip belleýär.
Herş bolsa Massaçusetsiň Tehnologiýa boýunça Institutynyň professory Theodore Postolyň işine
salgylanýar we Ghoutada ulanylan ýaragyň iki kilometre golaý ýerden atylandygyny we munuň hem agzalýan hüjümiň gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki giňişlikden gurnalandygyny subut edýändigini belledi.
“Men size edil häzir aýdyp biljek: elde ýasalan raketalar ulanylypdy” diýip, Herş AÝ/AR-a aýtdy.
Higgins 7-nji aprelde çap eden blogunda Siriýanyň goşunlarynyň hüjümiň bolan ýerinden çak bilen iki kilometr uzaklykda ýerleşendigini we bu hüjümiň Assadyň goşunlarynyň gözegçiligindäki giňişlikden edilen bolmagynyň ähtimaldygyny görkezýän wideony hem çap etdi.
Herş 1970-nji ýylda Pulitzer baýragyna eýe boldy. Şonda Herş Wetnamyň Maý Laý diýen ýerinde ABŞ-nyň esgerleriniň parahat ilatdan ýüzlerçesini öldürendigi barada beren maglumatlary üçin sylaglanypdy. Soňky ýyllarda Seýmour Herş Obamanyň administrasiýasyny berk tankyt etdi, hususan-da, ony Osama bin Ladeniň ölümi barada galp maglumat bermekde aýyplady


text:
Ermenistanyň howpsuzlyk güýçleri 24-nji iýunda ýene bir zorlukly basyp ýatyrma ýüz urmakdan saklandylar, elektrik bahalarynyň gymmatladylmagyna garşy turan protestler Ýerewanyň merkezinde tapgyr üçünji gün hem dowam etdirildi.
Ýygnanan mähelläniň sany, ýüzlerçe ýaş aktiwist gijäni marşal Bagramýan prospektinde geçireninden soň, hasaplamalara görä, agşamlyk 10 müňe ýetdi.
Häkimiýetler olaryň öňünde, prezident köşgüne barmazlyklary üçin, pitnä garşy polisiýany ýerleşdirdiler. 22-nji iýunda polisiýa bilen bolan zorlukly çaknyşyklardan soň, protestçileriň köpüsi çaknyşykdan çeke durdy.
Onlarça deputat, aktýor we tomaşa biznesiniň wekilleri gijesi bilen, protestçileriň zorluk bilen dargadylmagynyň öňüni almak üçin, polisiýadyr protestçileriň arasynda durdy.
Taraplaryň ikisi-de parahatçylygy saklamaga çalyşdy, emma ýurtda soňky ýyllarda turan iň erbet gozgalaňyň döremegine getiren talaplar çözülmedi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen maslahatynda indiden eýläk Balkan welaýatynda gowaça ekmegi bes etmeli diýen karara gelindi.
Bu welaýatda gowaça ekini üçin 5 müň gektar ýer bölünip berlipdir. Emma sebitiň toprak-howa şertleri her gektardan juda az, 10 sentner töweregi, ýagny ýylda 5 müň tonna pagta almaga mümkinçilik berýär diýip, habarda aýdylýar.
Indiden eýläk Balkanda gowaça derek iýmlik, däne, miwe we bakja ekinleri ekiler diýip, TDH ýazýar.
Şeýle-de hökümet maslahatynda Maryda, Ahalda ekilýän gowaça meýdanlaryny artdyrmak we öňki ýyllar Balkanda ýetişdirilen pagtany şol ýerlerden almak kararyna gelindi.


text:
Gazagystan Respublikasynyň Mangistau oblastynyň paýtagty Aktauda Türkmenistanyň medeniýet işgärleriniň wekiliýeti saparda bolýar. Onuň düzüminde belli artistler, Balkan welaýatynyň “Dagdan” döredijilik topary, Aşgabadyň çagalar çeperçilik mekdebiniň okuwçylary we Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplary bolup, olar Türkmenistanda giňden bellenilýän Bitaraplyk we parahatçylyk ýylyna bagyşlanan çäreleriň çäklerindäki dabaralara gatnaşýarlar.
Bu çäreler Türkmenistanyň Gazagystan Respublikasyndaky konsullygy hem-de ýurdumyzyň Medeniýet ministrligi tarapyndan kabul edýän tarapyň goldaw bermeginde guraldy. Türkmenistanyň wekiliýeti Aktau şäherinde bolmagynyň ikinji güni Akşükür obasynyň golaýyndaky Týubkaragan raýonynda ýerleşýän “Koşkar Ata” aramgähine zyýarat etdiler. Bu ýerde köpüsi türkmen topragyndan bolan dindarlaryň ruhy aram tapdy. Türkmen wekiliýeti tanyşlyk saparyny dowam etdirip, Týubkaragan raýonynyň dolandyryş merkezine Fort — Şewçenko şäherine we Bautino deňiz portuna baryp gördüler. Bu ýerde olar Hazaryň gazak bölegindäki deňiz ýalpaklygynda we gury ýerlerindäki uglewodorod ýataklaryny özleşdirmegiň häzirki zaman taryhy bilen tanyşdylar. Önümçilik düzümini we ýöriteleşdirilen floty synladylar. Tanyşlygyň ahyrynda “Tulpar” gämisinde Bautin aýlagy boýunça gezelenji amala aşyryldy.
Aktaunyň Nurmuhan Žanturin adyndaky döwlet sazly-drama teatrynyň eýwanynda “Men Parahatçylyga ses berýärin” diýen at bilen çagalaryň çeken suratlarynyň sergisi guraldy. Sergä Türkmenistanyň, Gazagystanyň Mangistau we Atyrau oblastlarynyň umumybilim berýän we çeperçilik mekdeplerinden oglanlar we gyzlar gatnaşdylar. Mundan başga-da, bu ýerde ýaş türkmen suratkeşleriniň — Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň çeken suratlarynyň bäsleşikden daşgary sergisi ýaýbaňlandyryldy. Sergi işlerinde deňi-taýy bolmadyk ahalteke bedewleriniň, türkmen tebigatynyň gözelligi, milli baýramçylyklar, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda senagat we ýaşaýyş jaý gurluşyklarynyň çäklerinde senagat peýzažlary şekillendirildi. Çagalaryň halkara surat sergisiniň jemi iki ýaş derejesinde bäş ugur boýunça internet — ses bermegi nazara almak bilen jemlendi. Ýeňijilere we baýrak eýelerine Türkmenistanyň Gazagystan Respublikasyndaky konsullygynyň diplomlary we Mangistau oblastynyň häkimliginiň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Medeni çäreler Türkmenistanyň we Mangistau oblastynyň döredijilik toparlarynyň N.Žanturin adyndaky sazly-drama teatrynyň sahnasynda guran konserti bilen dowam etdi. Balkanly we Mangistauly tansçylaryň tomaşaçylaryň el çarpyşmagynda ýerine ýetiren küştdepdi tansy konsert maksatnamasynyň içinden erş-argaç bolup geçdi.
Düýn, 30-njy aprelde Žan Uzen şäherinde paýtagtymyzyň artistlerinden we Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň “Dagdan” döredijilik toparynyň agzalaryndan ybarat döredijilik işgärleri uly konsert bilen çykyş etdiler.
Şu gün, 1-nji maýda bolsa türkmen wekiliýeti Gazagystanyň halklarynyň Agzybirlik Gününe bagyşlanan baýramçylyk çäresine gatnaşar.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç häkimiýetleriň ýurtda dowam edýän krizisden çykalga tapmak üçin öz borjuny doly ýerine ýetirendigini aýtdy we oppozisiýany dartgynlylygy güýçlendirmegi dowam etdirmekde aýyplady.
Ýanukowiç öz edarasynyň penşenbe güni ýaýradan beýannamasynda häkimiýetleriň ýalňyşlyklary goýberendigini boýun aldy we halkyň zerurlyklaryna hem isleglerine “has düşünjeli” garamagy wada berdi.
Ýanukowiçiň bu beýannamasy oppozision liderleriň protestçileri tussaglykdan boşatmak barada parlament tarapyndan kabul edilen gapma-garşylykly kanuny ret etmeginiň yzýany peýda boldy.


text:
Şu ýylyň 5-nji fewralynda GFR-iň Maýn boýundaky Frankfurt şäherinde Türkmenistanyň Ykdysadyýet güni geçiriler.
Bu çärä iki ýurduň döwlet toparlarynyň esasy edaralarynyň wekilleri, iri nemes kompaniýalarynyň 90-a golaýynyň ýolbaşçylary gatnaşar. Onuň çäklerinde ikitaraplaýyn duşuşyklary we geňeşmeleri geçirmek, nemes işewürlerini Türkmenistanyň ykdysady hem-de eksport kuwwaty, ýurdumyzyň daşary söwda we maýa goýum syýasaty, innowasion tehnologiýalary önümçilige ornaşdyrmak boýunça wezipeler bilen tanyşdyrmak göz öňünde tutulýar. Türkmen wekiliýetiniň agzalary GFR-iň esasy kärhanalaryna hem baryp görer. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 15-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde döwlet Baştutanynyň garamagyna GFR-de geçiriljek Türkmenistanyň Ykdysadyýet gününiň iş meýilnamasynyň taslamasy hödürlenildi.


text:
Şu günler dünýäde Ikinji Jahan Urşunyň tamamlanmagynyň 70-nji ýyl dönümine taýýarlyk görülýär. Türkmenistanyň uruş ýyllarynda söweşlere gatnaşan we zähmet çeken aýatda bar bolan türkmenistanlylary hormatlamak üçin göz öňünde tutýan şu ýylky resmi planlary barada entek habar berilmeýär. Geçen ýylda ýeňiş baýramy mynasybetli uruş weteranlaryna türkmen hökümedinden 200 manat möçberde pul sowgady berilipdi.
Türkmenistanlylaryň Ikinji Jahan Urşy döwründe görkezen edermenligi barada soňky döwürde taryhy maglumatlar çap edilmeýär, munuň bilen bir wagtda öň işlenip taýýarlanan eserleriň-de ençemesi indi köpçülige elýeterli däl.
Hususan-da “Beýik watançylyk urşy ýyllarynda türkmenistanlylaryň söweşjeň we zähmet edermenlikleri” atly ensiklopedik üç tomluk neşriň ikinji we üçünji tomuny şu günki gün Türkmenistanyň resmi kitaphanalarynda tapyp bolmaýar.
Azatlyk Radiosy munuň sebäpleri bilen gyzyklanyp, neşriň redaktorlarynyň biri ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Geçip barýan hepdede dünýä medeniýetinde uly wakalaryň biri rus ýazyjysy Anton Pawlowiç Çehowyň doglan gününiň 150 ýyllygynyň bellenmegi boldy.
A.P. Çehow rus edebiýatynda, şol sanda dünýä edebiýatynda ajaýyp prozaçy hem daramaturg hökmünde giňden bellidir.
Anton Pawlowiç Çehow 1860-njy ýylyň 29-njy ýanwarynda dünýä inipdi. 1904-nji ýylyň 2-nji (15-nji) iýulynda hem aradan çykdy. Ol gysga ömründe ençeme çeper eser döretdi. Onuň “Söýgi hakda”, “Ýany itlije gelin”, “Bus-bus adam”, “6-njy palata”, “Gelinlik” ýaly hekaýalary, “Sähra”, “Gijigen güller” ýaly powestleri, “Ülje bagy”, “Üç uýa”, “Çarlak” ýaly pýrsalary dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna girdi.
A.P. Çehowyň hekaýalaryna dünýä edebiýatynyň iň uly wekili L. N. Tolstoý “Çehow – prozadaky Puşkin” diýip, baha beripdi. Onuň drama eserleri bolsa W. Şekspiriň ölmez-ýitmez tragediýalryna deňeldi.
A.P. Çehowyň ähli ýazan eserleri, şol sanda garalamalary hem bellikleri rus dilinde dolulygyna diýen ýaly çap edildi. Ýazyjy barada döwürdeşleri hem soňkular köp-köp ýatlamalar ýazdylar. Bu ýerde olary gaýtalap durman, bu ajaýyp ýazyjynyň türkmen edebiýatyna hem medeniýetine ýetiren täsiri barada gürrüň etmekçi.
Türkmen edebiýatyna täsiri
Türkmen edebiýatynda, täze çeper prozanyň döremeginde A.P. Çehowyň täsiri örän güýçli bolupdyr. Bu ugurda türkmen prozasynyň irki wekillerinden Nurmyrat Saryhanowy, Agahan Durdyýewi hem Hajy Ysmaýylowy ýatlamak bolar. Bu üç ýazyjy täze prozany döredipdi. A.P. Çehowyň eserlerinde akyl bermek däbi ýok, öwretmek ýa-da durmuş wakalary hakda gürrüň edip: “bu dogry, bu bolsa nädogry” diýen kesgitlemäni çykarmak endigi hem ýok. Ol wakany beýan edýär, adam häsiýetini açyp görkezýär, adamyň tebigatyny suratlandyrýar. Netije çykarmagy bolsa okyjynyň özüne galdyrýar. Öň edebiýatda öwüt-ündew hem nesihat bermek ýörgülidi. Eseriň ahyrynda “sen beýle bolma, eýsem şeýle bol” diýlip, okyja dogry ýol salgy berilýärdi. A.P. Çehow çeper edebiýatyň hyzmatynyň başgadygyny, onuň durmuşy suratlandyrmalydygyny subut etdi.
A.P. Çehowyň bu gowy däbine soňky nesilden Naryman Jumaýew, Tirkiş Jumageldiýew, Berdimuhammet Gulow, Atajan Tagan, Ogultäç Orazberdiýewa, Baba Annanow hem beýlekiler eýerdiler.
A.P. Çehowyň edebiýata ýetiren beýleki bir uly täsiri çeper söze gadyr goýmak boldy. Ol eseri gysga hem çeper ýazmagy öwretdi. Diliň janly bolmalydygyny, wakalaryň örän täsirli beýan edilmelidigini görkezdi. Ol: “Gysgalyk – talantyň yýasy” diýer ekeni. Eseriň gymmatynyň ululygynda, ýagny göwrüminde däl-de, eýsem çeperçiligindedigini türkmen ýazyjylary A.P. Çehowdan öwrendiler.
Bu ýazyjynyň türkmen edebiýatyna ýetiren üçünji bir uly täsiri terjimeçilik sungatynyň ösmegine itergi berdi. A.P. Çehowyň eserlerini Anna Muhadow, Bäşim Ataýew, Naryman Jumaýew, Baýram Akmämmedow ýaly terjimeçiler türkmen diline geçirdiler. Olardan Anna Muhadow bilen Bäşim Ataýewiň hyzmatyny aýratyn bellemek gerek.
“Человек в футляре”
Bir mysal, Çehowda “Человек в футляре” diýen belli hekaýa bar. Terjimeçi ony “Gutudaky adam” diýip, sözme söz terjime etmän, eýsem “Bus-bus adam” diýip alypdyr. Şeýlelikde, A.P. Çehowyň eserleri yzigiderli hem dowamly terjime edildi. Olar birnäçe gezek ululy-kiçili kitap bolup çykdy. Ahyrynda şol terjimeler jemlenip, A.P. Çehowyň türkmen dilindäki üç tomlugy peýda boldy. Soňra şol üç toma girmedik hekaýalary hem B. Akmämmedow terjime edip, aýratyn kitap edip çykardy.
Şeýlelikde, geçen asyrda türkmenleriň arasynda A.P. Çehowy tanamaýan ýokdur diýmek bolar. Ol mekdep programmasynda hem giňden öwrenilýärdi. “Adamyň bar zady: onuň geýnişi-de, edebi-de, sözleýşi-de gözel bolmalydyr” diýen nesihaty çagalara ýaşlykdan öwredilýärdi.
A.P. Çehow çeper edebiýaty söýýänler üçin ajaýyp ýazyjydy. Döredijilik işgärleri üçin bolsa çeperçilik mekdebidi, eseri gysga hem täsirli ýazmagyň iň gowy nusgasydy.


text:
Mobil telefonlary, internet aragatnaşygy, çanak antennalary arkaly dünýäniň dürli künjeklerinden alynýan maglumatlar, beýleki döwletler bilen deňeşdireniňde biziň ildeşlerimiziň durmuşyna haýalrak ornaşsa-da, bu aragatnaşyk serişdeleriniň ýaşlaryň durmuşyna örän ýiti täsiriniň bardygy indi fakt.
Ahal welaýatyndan Aýna atly mugallymyň aýtmagyna görä, mekdeplerde okuwçylara mobil telefon götermeli däldigi barada aýdylýandygyna seretmezden, okuwçylaryň aglaba bölegi öz ýanlary bilen mobil telefonlaryny göterýärler.
Olar dürli ýollar bilen öz geýim-gejimlerinde, okuw esbaplarynda mobil telefonlaryny gizlemäge çalyşýarlar. Arakesme wagtynda we okuwdan soň bolsa mümkin bolan ýerde ellerindäki telefonlaryny gerekli ýere-de, gerekmejek ýere-de ulanýarlar.
Mekdepde, sapak wagty okuwçylara mugallymlaryň gözegçiligi ýokary. Şeýle-de bolsa, her ädimde okuwçynyň okuw portfelini ýa bolmasa geýim-gejimini barlap durmak gelşiksiz bolansoň, okuwçylar göze çöp atmaga mümkinçilik tapýarlar.
Mobil telefonlar ýaş oglan-gyzlaryň, mekdep okuwçylarynyň terbiýesine-de erbet täsirini ýetirmän duranok. Ilki bilen olaryň okuwdan ünsleri bölünýär. Ýanynda mobil telefony bukup saklaýan okuwçy ony ulanmaga mümkinçilik gözleýär. Onuň ähli küýi-pikiri şol bolýar.
Şeýle ýaşlar bolsa mobil telefon arkaly özlerine nätanyş bolan adamlar bilen tanyşlyk açmaga, olary duşuşyga çagyrmaga çalyşýarlar. Netijede garaşylmadyk ýagdaýlar ýüz berýär.
Ýaş gyzlar telefon üsti bilen heniz bir gezek hem görmedik erkek kişisi bilen söýgi barada gürrüň edip başlaýarlar. Duşuşyk ýeri bellenenden soň, ýaşynyň uludygyna seretmezden, mekdep ýaşly gyzlaryň ilkinji sataşan kişisine gaçyp durmuşa çykýan halatlary az bolmaýar.
Gögele gyzlar bilen duşuşyp, olary maşyna mündürip alyp gidip, her hili ýaramaz ýagdaýlarda surata düşürip, soňra şeýle suratlaryň mobil telefonlar arkaly köpçülige ýaýradylýan halatlarynyň-da bolýandygyny Aýna mugallym gürrüň berýär.
Ösýän tehnologiýa
Internet babatynda bu ýagdaý birneme elhalrak. Internet arkaly tanyşlyk açylsa-da, ol kän bir çäkden çykýan ýagdaýlara getirmeýär. Sebäbi internet hyzmatyndan peýdalanýan ýaşlar bizde heniz azlyk edýär. Internet hyzmatlary ýurtda her bir maşgala üçin elýeter däl.
Çanak antennalarynda daşary döwletlerden ýaýlyma berilýän wejera filmleriň täsirine düşýän ýaşlar hem kän.
Ylmyň, tehnologiýanyň ösmegi ýaşlaryň ylymly-bilimli bolmagynda hem möhüm rol oýnaýar. Ýaşlary haýsydyr bir meselede günäkärläp, olary ösýän tehnologiýadan daşda saklajak bolmak hem nädogry bolar diýip, ýerli intelligensiýa wekilleri aýdýarlar.
Mekdeplerde edep sapaklary, ýaşaýyş we durmuş sapaklary geçilýär. Okuwçylaryň arasynda düşündiriş işleri alnyp barylýar. Emma ähli wezipäni mekdebiň üstüne atyp, arkaýyn bolmaly däl diýen düşünje mugallymlaryň arasynda giňden ýaýran. Bilim işgärleri bu babatda ene-atanyň borçlaryny hem ýatladýarlar.
“Ene-atalar mugallymlar bilen ýakyn aragatnaşykda bolup, çagasynyň durmuşynda, özüni alyp barşynda nähili üýtgeşikligiň bardygy bilen içgin gyzyklanmaly. Şeýle edilende çagalaryň edep-terbiýesine täsiri bolar” diýip, Aýna mugallym ynam bildirýär.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň sportda gazananlarynyň üsti kümüş medal bilen ýetirildi. Ony Batyr Hojamuhammedow ýakynda Tailandyň paýtagty Bangkokda kadetleriň we ýetginjekleriň arasynda geçirilen Aziýa çempionatynda gazandy.
Ýaryşa 20-den gowrak ýurtdan 170 töweregi türgen gatnaşdy. B.Hojamuhammedow 90 kilograma çenli agram derejesinde ýetginjekler toparynda wise-çempion boldy. Türkmenistanyň sport we syýahatçylyk institutynyň talyby ilki mongoliýaly türgenden ynamly üstün çykyp, soňra bolsa ýarym finalda Özbegistanyň toparyndan bolan dzýudoçyny ýeňip hem-de finalda Täjigistanyň wekilinden çekeleşikli göreşde ýeňlip, üç tutluşyk geçirdi.
Bu ýaryşlar oňa gatnaşyjylar üçin şu aýyň ahyrky günlerinde kadetleriň we ýetginjekleriň arasynda Abu-Dabide (Birleşen Arap Emirlikleri) geçiriljek dzýudo boýunça dünýä çempionatyna taýýarlygyň möhüm tapgyryna öwrüldi. Biziň watandaşymyz dünýä çempionatynda öz ýurduna mynasyp wekilçilik etjekdigini aýdyň subut etdi.


text:
Ikinji möhlete saýlanmak diýmek, birinjiniň gaýtalanmagy diýmek däldir.
Köpleriň pikiriçe, Kreml Barak Obamanyň Birleşen Ştatlaryň prezidenti wezipesine saýlanmagyny umyt edýärdi. Onuň garşydaşy, ozalky Masaçusets ştatynyň gubernatory Mitt Romni kampaniýa döwründe Orsýeti “iň esasy geopolitiki duşman” diýip yglan edipdi. Analitikleriň pikirine görä, Putin Obama Birleşen Ştatlaryň syýasatçylarynyň arasynda, näme etjegi belli däl-de, eýse etjek işini öňünden çaklap bolýan adam hökmünde garaýar.
Düýbi Londonda ýerleşýän “Center for European reform” atly guramanyň direktory Çarles Grant bu barada şeýle diýýär: “Men ýaňyja Moskwada bolup, birnäçe adamlar bilen gürrüňdeş boldum. Olaryň käbiri hökümet, käbiri bolsa daşary syýasat bilen iş salyşýan adamlardy. Moskwa Obamanyň ýeňiş gazanmagyny umyt edýär. Olar Obama, nähilem bolsa, tanyş duşman gözi bilen seredýärler. Olar Obamany kän bir halap baranoklar. Mysal üçin, onuň raketa hüjüminden goranmak babatdaky planlary we şuňa meňzeş işleri bilen ylalaşmaýarlar. Ýöne olar Obamanyň haýsy tarapdadygyny oňat bilýärler. Ors Dumasynyň bir agzasynyň maňa aýdyşy ýaly: Obama biziň köp ugurly dünýäde ýaşaýanymyza gowy düşünýär”.
Kreml öz islegini äşgär edenem bolsa, bu ýagdaý iki döwletiň arasynda 2009-2010-njy ýyllardaky “täzeden başlaýyş” görnüşdäki mähirli gatnaşyklaryň boljakdygynyň alamaty däldir. Grant: “Obama bilen prezident Dmitriý Medwedewiň ýola goýan “täzeden başlaýşy” sözüň doly manysynda soňlandy. Putin üçünji möhlete prezidentlige saýlandy we Waşington bilen Moskwanyň arasyndaky ysnyşyklar sumat boldy diýsegem bolar. Ynha, şonuň üçinem, meniň pikirimçe, Obama ýeňiş gazanan hem bolsa, iki döwletiň arasynda öňküdenem beter sowuklyk bolar” diýdi.
Edilmeli aňsat işler bireýýäm edildi. Mundan beýläk hyzmatdaşlyk ozalkysyndan artyk kanagatlandyrjy bolmaz.
Gysga möhletli “täzeden başlaýyşda” Waşington bilen Moskwa öz arasynda şertnama gol goýup, Eýrana garşy dört ugurly sanksiýalar girizmekde, umuman, Jorj W.Buşuň döwründe dartgynlaşan ikitaraplaýyn düşünişmezlikleri azaltmak babatda ylalaşypdylar. Indi welin, has hem ýowuz meseleler gün tertibinde: NATO-nyň harby goşunlarynyň 2014-nji ýylda Owganystandan yza çekilmeginden soňky boljak ýagdaý, Eýran, Birleşen Ştatlaryň raketa hüjüminden goranyş planlary we Siriýa.
Waşingtondaky Petersen Halkara ykdysadyýet institutynyň baýry akademigi Anders Aslund şeýle diýýär: “Edilmeli aňsat işler bireýýäm edildi. Mundan beýläk hyzmatdaşlyk ozalkysyndan artyk kanagatlandyrjy bolmaz. Orsýet (Amerikanyň) raketa hüjüminden goranyş planyna şübheli garaýar. Has dogrusy, Putin muňa şübheli garaýar. Ynha, bu ýagdaý welin, has çetin bolar.”
"Kyn döwür"
Orsýet bilen gatnaşyklar Obamanyň administrasiýasynyň gün tertibindäki baş mesele bolmasa-da, Waşingtondaky Halkara stratigiki barlaglar merkeziniň Orsýet we Ýewraziýa programmasy boýunça bölüminiň direktory Endrýu Kuçins iki döwletiň arasyndaky ozalky syýasatyň täzeden işlenilip düzüljekdigini we iki taraply gatnaşyklary berkitmek üçin täze ugurlaryň boljakdygyny çaklaýar.
Orsýet-amerikan gatnaşyklary kyn döwürleri başdan geçirdi we häzirlikçe, gelejekde-de bu ýagdaý kyn bolmagynda galar.
“Orsýet-amerikan gatnaşyklary kyn döwürleri başdan geçirdi we häzirlikçe, gelejekde-de bu ýagdaý kyn bolmagynda galar. Meniň pikirimçe, soňky bir iki ýylda bolan özgerişleri we üýtgeşiklikleri nazara alyp, Obamanyň administrasiýasy Orsýet barada alyp barýan syýasatyny täzeden gözden geçirer. Nämeleriň boljagyny görmeli bolarys!” diýip Kuçins aýtdy.
Kuçinsiň pikirine görä, raketa hüjüminden goranyş babatdaky ters garaýyşlar, “arap baharyna”, aýratynam Siriýa meselesinde Orsýetiň reaksiýasy, 2011-2012-nji ýyllarda Orsýetde geçen we Günbataryň “demokratik däl” diýip baha beren prezident saýlawlary, Birleşen Ştatlaryň Orsýet babatdaky syýasatyny täzeden gözden geçirmegine ýol açjak özgerişlerdir.
“Täzeden başlaýşyň” özenini düzýän Owganystanda howpsuzlygy üpjün etmek boýunça iki döwletiň arasyndaky hyzmatdaşlyk dowam eder. Emma hatda bu ugurda-da, 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owgnystandan NATO goşunlarynyň yza çekilmegi bilen, düşünişmezlikler ýüze çykyp biler.
“Owganystan baradaky tagallalarymyzyň köp bölegini orslar goldar. Ýöne olar hem, dünýäniň dürli künjegindäki we Amerikadaky bir topar adamlaryň soraýşy ýaly, käbir meseleleri, ýagny: Birleşen Ştatlaryň 2014-den soň owgan strategiýasy nähili bolar, Birleşen Ştatlaryň harby we howpsuzlyk güýçleri regionda (Owganystanyň içinde we daşynda) nähili ýaýbaňlanar diýen meseleleri soraga tutýarlar. Elbetde, bu ýagdaý hem Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň arasynda örän howply ylalaşmazlyk ähtimallygyna ýol açyp biler” diýip, Kuçins nygtady.
Moskwa Eýranyň dawaly ýadro programmasyna garşy indiki girizilmeli ykdysady sanksiýalara-da garşy çykdy. Bu ýagdaý hem öňümizdäki aýlarda Waşington bilen Moskwanyň arasyna çöp atyp biler.
Ýiti gepleşikler
Ors telewizion kanallary mydama diýen ýaly Birleşen Ştatlary ters tarapdan görkezýär.
Analitik Grantyň bellemegine görä, ors-amerikan gatnaşyklarynda Ak tam edil Kreml ýaly has kesgitleýji rol oýnaýar. Putin soňky aýlarda özüni bu gatnaşyklar babatda örän syrly hem düşnüksiz alyp barýar diýip, londonly ekspert Çarles Grant sözüni şeýle dowam etdirdi: “Putiniň Amerika garşy örän düşnüksiz pozisiýasy bar. Bir tarapdan, haçan-da Meksikada geçen G20 ýygnagynda ol Obama bilen duşuşanda, maňa onuň örän konstruktiw çemeleşýändigi we Obama bilen işleşmek isleýändigi aýdyldy. Men soňky döwürler ors ýolbaşçylary bilen duşuşanymda, olar Amerika barada agressiwligiň deregine özlerini örän parahat hem çynlakaý alyp barýardylar. Beýleki tarapdan bolsa, ors mediasy we köpçülikleýin habar serişdeleri örän güýçli anti- Amerikan gürrüňleri edýär. Ors telewizion kanallary mydama diýen ýaly Birleşen Ştatlary ters tarapdan görkezýär.”
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän Halkara barlaglar merkeziniň wekili Kuçins bu pikir bilen ylalaşýar: “Obama bu mesele babatda örän pragmatik çemeleşýär. Ol özüniň bile işleşip üstünlik gazanyp biljek hem ylalaşyp biljek halkara partnýorlary bilen işleşer. Ol muny birnäçe ýyl mundan ozal Dmitriý Medwedew bilen amala aşyrypdy. Wladimir Putin bilen işleşmek has çetin bolar” diýip, Kuçins belledi.


text:
Bilşime görä, Türkiýe, Eýran, mahlasy yslam ýurtlarynda Remezan, Gurban baýramlarynda harytlaryň bahasy görnetin arzanladylýar. Yslam dininiň mukaddes bu iki baýramçylygynda musulman söwdagärler sogap diýen düşünjeden ugur alyp, alýan peýdalarynyň uly böleginden geçip, zatlaryny arzanladýarlar.
Ýurdumyzyň söwdagärleri we telekeçileri şol baýramçylyklara gabatlap, haryt getirmek üçin daşary ýurtlara gidýärler. Olar öňki alýan harytlaryny adatdakysyndan iň bolmanda 15–25 % arzan alyp, öňki satýan bahalaryndan azyndan 10-20% gymmat satýandyklaryny özara söhbetdeşlikde gizlejegem bolanoklar. Çünki Türkmenistanda baýramçylyklarda köp harytlaryň bahasy ýokarlanýar. Ýöne her ýylam Gurban baýramynda etiň bahasy duýarlykly gymmatlaýar.
Sygyr soýýan gassaplar Gurban baýramyna 10 gün galynça, uly mal et paýlanyşygygyna müşderilerinden zakaz alyp, ondan soň sygyr paýlanyşygyna adam ýazmandyrlar. Gurbanlyk ýakynlaşan döwründe adamlaryň mallaryny arzan bermeýändigi üçin, gassaplar hemişelik müşderilerinden beýleki adamlary adatdaky bahadan sygyr eti bilen üpjün edip bilmeýändiklerini aýdýarlar. Has dogrusy, gassaplardan hemişelik sygyr etini alýan az sanly adamlar has öň paýlanyşyga ýazylyp, ýedi bolup, agzybirlikde bir uly maly soýduryp, etiň bir kilogramynyň bahasyny edil öňküleri ýaly Aşgabat hem onuň töwereklerinde 15-17 manatdan satyn aldylar.
Aşgabatda hem onuň töwreklerinde 15-nji oktýabrdan başlap, bazarlarda mallar gymmatlady. Mysal üçin, 25-nji oktýabrda Aşgabadyň, Abadanyň mal bazarynda 15-18 kg çykjak toklularyň bahasy 280 -350 manat aralygyndady. Olaryň öňki adaty bahasy bolsa 225-280 manatdan gymmat däldi. Bazarda 150 kg çykjak bakylan öküzçeler, göleler 2800-3000 manatdan, 200 kg agramdaky bakylan sygyrlar bolsa 3600 manatdan arzan däl eken. Edil häzir Aşgabat hem onuň töwereklerinde gurbanlyk üçin goýun-sygyr malyny satyn aljak bolsaň 1 kilogramy 18 manatdan arzan düşenok. Adaty döwürlerde bolsa 1 kg goýun etiniň bahasy 14 -16, sygyr etiniň bahasy bolsa 15-17 manat baha durýar.
Umuman aýdylanda, Gurban baýramynyň gelmegi bilen etiň bahasy 20%-e golaý gymmatlady.
Ýola çykjak bolsaň...
Bu goşa baýramda ýol kireýleriniň bahasy hem görnetin ýokarlandy. Aşgabat hem onuň töwereklerine işlemäge gelen işçi gurluşykçylara 25-nji oktýabr öýländen soň dört günlük rugsat berildi. Şonuň üçin häzir Gurban baýramyny öýlerinde geçirmek üçin, işlemäge gelen işgärler öýlerine gaýtmak üçin ýola çykdylar. Wokzalda 30-njy okýabrdan bärde hiç tarapa bilediň ýokdugy aýdylýar.
Adaty döwürlerde Tejene taksili gitmegiň bahasy bir adam üçin 13-15 manat, Mara 30 manat bolan bolsa, häzir Tejene 25–30 manat, Mara bolsa 50-60 manat. Aşgabatdan islendik tarapa taksili gitjek bolsaň, ýol kireýleriniň bahasy adatdakysyndan 70-80% ýokarlandy. Ýöne şäher içindäki taksileriň bahasy adatdakylaryndan beýle bir tapawutly däl.
Gurbanlygyň üçünji güni öýländen soň azyk harytlarynyňam, ýol kireýleriniňem kadalaşyp, öňki nyrhyna gelýändigini alyjylaram, satyjylaram, sürüjilerem biragyzdan tassyklaýarlar. Şondan soň nyrh gymmatlaşygyndaky başagaýlygam ýok.
Döwlet Mäneli türkmenistanly alymyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Bu blogdaky pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
“The Washington Post” gazeti tarapyndan çap edilen “WikiLeaks” saýtynyň öňki ýaýradan diplomatik telegrammalarynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň Siriýanyň prezidenti Başar Asadyň garşydaşlaryna gizlin maliýe kömegini berendigi aýdylýar.
“The Washington Post” gazetinde çap edilen maglumatlara görä, Londanda ýerleşýän “Barada TV” telekanalyny dolandyryp bilmekleri üçin, daşary ýurtda ýaşaýan siriýalylara, şeýle-de Siriýanyň öz içindäki beýleki oppozisiýa Döwlet departamentiniň 2006-njy ýyldan bäri jemi 6 million dollar töweregi kömek berendigi aýdylýar.
Bu maglumatda Birleşen Ştatlaryň häzir siriýa oppozisiýasyna maliýe kömegini berip-bermeýänliginiň nämälimdigi bellenilýär.
“The Washington Post” gazetiniň ýazmagyna görä, Döwlet departamenti bu maglumatlar boýunça kommentariý bermekden saklanypdyr.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Orsýet bilen OPEK guramasynyň, nebit öndürýän ýurtlaryň birleşiginiň, nebit bahasyny ýokarlandyrmak üçin, nebit çykarmagy azaltmakda ylalaşmagyny isleýändigini aýtdy.
Ol bu meselede Eýranyň gatnaşygynyň hem çözülmegine bil baglaýandygyny bildirdi.
“Ykdysady we logiki nukdaý nazardan, soň bu nähilidir bir eglişige gelmek üçin düzedilip biler» diýip, Putin Blumberg habarlarynda 2-nji sentýabrda çap edilen söhbetdeşliginde aýtdy.
“Men muňa hemmeleriň düşünýändigine ynanýaryn. Biz munuň dünýä energiýasy üçin dogry karardygyna ynanýarys."
Putiniň bu sözleri Orsýetiň energiýa ministriniň golaýda eden beýanatyna garşy gelýär, ol 2-nji sentýabrda nebit bahalaryny ýokarlandyrmak üçin nebit önümçiligini azaltmagyň zerur bolmazlygynyň hem mümkindigini aýdypdy.


text:
Sudan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine ýüzlenip Ysraýyly Khartum şäheriniň ýarag zawodyna amala aşyrdy diýilýän hüjümi üçin ýazgarmaga çagyryş etdi.
Ysraýylyň hökümeti bu aýyplamalar boýunça häzirlikçe hiç zat aýtmady. Ýurduň goranmak ministri Ehud Barak döwlet telewideniýesinde: “Meniň bu waka boýunça aýdyp biljek zadym ýok” diýip, çykyş etdi.
Çarşenbe güni irden Ýarmuk ýarag ammarynda we zawodynda partlama we uly ot ýalynlary peýda boldy. Resmiler wakada iki adamyň ölendigini aýdýarlar.
Sudanyň BMG-däki ilçisi Daffa-Alla Elhag Ali Osman Howpsuzlyk Geňeşine bu hüjümi Ysraýylyň dört harby uçarynyň amala aşyrandygyny aýtdy.
Sudan Ysraýyla garşy jogap çärelerini geçirjekdigi bilen haýbat atdy.


text:
Ak tam Birleşen Ştatlaryň derňewçileri siriýa hökümetiniň himiki ýaraglary köp gezek ulanandygyny anyklady, indi Amerika siriýa pitneçilerine harby kömek bermäge başlar diýdi.
Prezident Barak Obama ozal himiki ýaraglary ulanmagyň çäkden geçmek boljakdygyny, munuň Birleşen Ştatlaryň siriýa konfliktine gatnaşygyny ýokarlandyrjakdygyny aýdypdy.
Bu habar penşenbe güni, siriýa gozgalaňçylary ençeme söweş meýdanynda ýeňlip, has kämil ýaraglary sorap başlanlaryndan soň ýaýrady.
Emma Waşingtonyň siriýa oppozisiýasynyň Ýokary harby geňeşine nähili harby ýardam berjegi anyk aýdylmaýar.
Ak tamyň beýanatynda Birleşen Ştatlaryň aňtaw-maglumat gulluklary siriýa hökümetiniň geçen ýyl oppozisiýa garşy himiki ýaraglary, şol sanda nerw damarlaryna zarba urýan zarin gazyny ulanandyklaryny kesgitledi diýilýär.


text:
Ýekşenbe güni Fransiýanyň häkimiýetleri Italiýadan afrikaly migrantlary alyp gelýän otlulary ýurda goýbermezlik üçin Italiýa bilen aralykdaky demirýol liniýasyny baglady.
Fransiýanyň hökümeti Tunisden gelen müňlerçe migrantlara Italiýanyň wagtlaýyn oturymlyk statusyny bermegine öz gahar-gazabyny bildirdi.
Italiýanyň beren bu wagtlaýyn oturymlyk statusy bu migrantlara Ýewropa ýurtlarynyň köpüsine erkin geçmäge mümkinçilik berýär.
Italiýanyň Daşary işler ministrligi bolsa öz gezeginde Fransiýanyň demirýol liniýasyny baglamagyny Ýewropada kabul edilen umumy prinsiplere garşy gelýän bikanun hereket hökmünde häsiýetlendirdi.


text:
Türmede oturany çyn
Bir gezek Pyhy Tagan türmede gören horluklaryny gürrüň berip, türmede ýazan goşgusynyň:
Jebir-sütem çensiz gaty,
Nan ornuna berýär oty,
Alagaýyş bedew aty,
Münmänime kän ýyl boldy
-diýen bendini-de okady. Gürrüňi diňleýänleriň arasynda Pyhy Taganyň agasy Dileg aga-da bardy. Ol:
-Türmede oturany çyn, ýöne "Bedew aty münmänime kän ýyl boldy" diýýänine ynanmaň! Çaga wagtymyz çybygy at edinip oýnamyzda-da Pyhynyň çybyk aty bolmazdy. Mydama "Dileg, atyň ardyna mündürsene!" diýip ýalbarardy -diýdi.
Ganojak bolup çykýar
Bir gezek goňşy obadan toýa geleniň biri:
- Öwünmek üçin aýdamok, bilip goýuň diýip aýdýan, batyrlykda bu jelegaýda meniň deňim-taýym ýokdur -diýip güpläpdir. Toýa gelen başga bir içi güjükli dünýäni undup, nahar iýýän pyýada tarap ümläp:
- Beýle batyr bolsaň, ho-ol, nahar iýip oturanyň kellesinden telpegini al-da! -diýipdir. Goňşy obadan gelen batyr nahar iýip oturanyň kellesinden telpegini sypyrýar. Telpegi alynan gyndan jöwher pyçagyny gykaryp, telpegini alana topulýar. Goňşy obaly "batyr" toýhana ýygnanan märekäniň daşyndan aýlanyp gaçyp ugraýar. Oňa telpek almagy teklip eden:
- Aýagyňa ganat beklenen ýaly gaçyp ýörşüňi görüp, "batyrdygyňa" ynandyk -diýýär. Goňşy obadan toýa gelen eli jöwher pyçaklydan gaçyp ýörşüne:
- Batyrdygym çyn, ýöne maňa sataşan ganojak bolup çykýar -diýipdir.
Üç dogan
Uruş ýyllary jenaýat işinde aýyp bildirip, 3 dogany türmä basýarlar. Üçüsini-de bir türme kamerasyna ýerleşdirýärler. Doganlaryň ýaşkiçisi:
- Hökümetde adalat ýok. Şol jenaýat üçin birimizi türmä basanda-da bolýardy -diýip zeýrenýär. Doganlaryň ýaşulysy:
- Samsyk bolma! Häzir uruş gidýär. Adamlaň köpüsi urşa alyndy. Adamlar birek-biregiň hatyna zar. Ýurtda açlyk. Çörek atly, adamlar pyýada. Başymyz jem, üç dogan bolup bir kamerada otyrys. Birek- biregiň didaryna zar bolmak aladamyz ýok. Iýmek-içmek bilen hökümet üpjün edýär. Hökümete sögünme, oňa alkyş oka! Uruş ýatýança türmeden çykmazlygyň alajyny edeliň. Sen çalbeýni samsyk -diýip, inisine käýäpdir.
Men gitjek däl
Ir döwürde bir baý adam sahawat edip, ýer urup, ýerde galan ýetim çopanyny öýlendirýär. Toýdan soňra bir hepde geçýär. Baý öýlenen çopanyň adyny tutup:
- Oba geler-gider durar, häzir bolsa çöle, bakýan sürüsine gitsin -diýýär. Bu habary çopana ýetirýärler. Deň-duşundan giç öýlenen, gelin gujagynyň hözirini gören çopan:
- Baý aga aýdyň, maňa ýene-de bir hepde puryja bersin. Men häzir çöle gitjek däl -diýýär. Onuň aýdanyny baýa ýetirýärler. Çopanyň ýagdaýyna düşünen baý mys-mys gülýär. Soňra-da:
Bir hepde diýýäni bolmaz. Gelnine aýdyň, azyk-suwlugyny jemlesin, şu gün çöle gitsin -diýýär. Gelin baýyň görkezmesini berjaý etmegiň ugruna çykýar. Baýyň häsiýetine belet çopan çöle gitmeli boljakdygyna magat göz ýetirse-de azyk-suwlugy goş torba salýan gelnine:
- Men-ä çöle gitjek däl, ýöne torba salýan azyk-suwlugyň çöle gitjege az bolar -diýip, eşekden ýykylanyň hüňňürdisini edipdir.
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew.


text:
Şu gün Yragyň birnäçe ýerinde amala aşyrylan partlamalarda jemi 50-den gowrak adam ölüp, 100-den gowrak adam ýaralandy.
Partlamalardan biri Nasiriýah şäheriniň golaýynda, şaýy musulmanlarynyň dini zyýarat geçirýän ýerinde bir janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyryldy. Bu partlamada azyndan 30 töweregi adam öldi.
Bu wakanyň fonunda şu gün Bagdat şäheriniň hem iki sany şaýy kwartalynda bomba partlamalary amala aşyryldy. Bu iki sany partlamada azyndan 23 adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Bu partlamalaryň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.