text:
26-njy dekabrda ýurduň “Türkmenistan” we “Neýtralnyý Turkmenistan” merkezi gazetlerinde 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda geçiriljek çäreleriň tertibi çap edildi. Şoňa görä, ýanwar aýynda jemi 24 sany dürli görnüşli çäre geçirmeklik göz öňünde tutulýar.
Bu bildirişdäki çäreleriň sanyndan çen tutulsa, geçen ýylyň beýleki aýlary bilen deňeşdirilende ýanwar has az köpçülik çäreleri geçirilýän aý bolar. Ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, bu ýagdaý soňky döwürlerde ýurtda geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň azalmak tendensiýasynyň ýene bir alamaty.
Mundan öň dekabr aýynyň 12-nde “Bitaraplyk baýramy mynasybetli stadionlarda geçirilýän köpçülikleýin çäreler hem ýatyrylyp, diňe kiçi göwrümli käbir üýşmeleňler bilen çäklenilipdi.
Bu baýramçylyk öňler paýtagt bilen bir hatarda ähli welaýat merkezlerinde müňlerçe talypdyr mekdep okuwçylarynyň hem hökümet işgärleriniň gatnaşmagynda geçirilýärdi.
Emma, köpçülikleýin çäreleriň sany azalsa-da, häzirki döwürde geçirilýän çärelere gatnaşdyrylýan adamlaryň sany o diýen azalmaýar. Hususan-da, ýurt baştutanynyň gatnaşmagynda geçirilýän köpçülikleýin çärelere gatnaşýan adamlaryň sany müňlerçe.
Olar, umuman aýdylanda, çärelere buýruk esasynda gatnaşmaly edilýärler. Bu çäreler gurnalanda, her edaradan näçe adamyň gatnaşdyrylmalydygy ýokary derejeli resmileriň buýrugy bilen kesgitlenýär.
Resmileşdirilen adam normalary
Azatlyk Radiosyna gowşan şeýle dokumentlerden birinde geçen ýylyň iýul aýynda geçirilen “Saglyk 2012” atly çärelere gatnaşmaly edilen adamlaryň sanawy görkezilýär.
Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministriniň orunbasarynyň goly bilen degişli edaralara iberilen buýrukda şol çärelere saglygy goraýyş edaralaryndan ýüzlerçe adam gatnaşmaly edilip, her edaranyň näçe adam ibermelidigi hem kesgitlenilýär.
Bu resmi dokumentde “Saglyk 2012” atly çärelere gatnaşmaly edilen adamlaryň sanawy görkezilýär.
2012-nji ýylyň 3-nji iýulynda gol goýlan şol dokumentde ençeme çäre hakda gürrüň edilip, olardan hersine haýsy edaranyň näçe işgär ibermelidigi we olaryň baran ýerlerinde özüňi nähili alyp barmalydygy ýaly jikme-jik maglumatlar berilýär.
Meselem, şol buýrukda Aşgabat şäher saglygy goraýyş müdirligine iýul aýnyň 19-nda göz öňünde tutulan bäş çärä jemi 495 adam, Ahal welaýat saglygy goraýyş müdirligine bolsa 405 işgär ibermeklik tabşyrylypdyr.
Buýrukda “Ahal welaýaty saglygy goraýyş müdirliginiň 315 işgäri, 20-nji iýulda geçirilýän sergä tomaşaçy hökmünde gatnaşmaly” diýlip, anyk görkezmeler berilýär.
Işe we okuwa ýetirýän täsiri
Aýdylyşyna görä, bu ýagdaý döwlet edara-kärhanalarynyň öz işlerini kadaly dowam etdirmegine uly päsgelçilik döredýär. Çärä gatnaşýanlaryň wezipeleri diňe çäre geçirilýän güni bilen çäklenmän, olar köp halatlarda öňünden taýýarlanmak üçin birnäçe hepdeläp kadaly işden çetleşmeli bolýarlar.
Meselem, 2011-nji ýylda garaşsyzlyk baýramyna taýýarlyk “marşirowkalary” alty aý öňünden geçirilip başlanypdy. Geçen ýylam bu baýramçylyk repetisiýalary 1.5 aý öňünden başlady. Oňa hökümet isgärleri bilen bir hatarda müňlerçe ýokary hem orta mekdep okuwçylary-da gatnaşmaly bolupdyrlar.
Bu repetisiyalar yaňy-ýakynlykda täze ýyl baýramçylygy çärelerine gatnaşmak üçin hem geçirildi. Howanyň adatdakysyndan sowuk, günüň ýagyşly ýa garly bolmagyna garamazdan, şol repetisiýalara ýaş mekdep okuwçylarynyň hem gatnaşýandygyny görmek bolýardy.
Bu çäreler täze ýyl güni we agşamy paýtagt Aşgabadyň “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň öňündäki meýdançada oturdylan ýurduň Baş täze ýyl arçasynyň töwereginde geçirildi.
Aşgabadyň 55-nji orta mekdebinden adynyň tutulmagyny islemedik bir mugallymyň aýtmagyna görä, repetisiýa gatnaşan çagalar okuwdan boşadylmaly edilipdir.
“Mundan başga-da, paýtagtyň mekdep okuwçylary, çagalar baglarynyň çagalary ýanwar aýynyň 1-nden tä 10-na çenli ýurduň Baş täze ýyl arçasyna gezekli-gezegine baryp, onuň daşyndan aýlanyp gaýtmaly edildi” diýip, bu mugallym aýtdy.
Täze ýylyň döreden aladalary
Täze ýyl bilen baglanyşykly çäreler diňe paýtagtda däl, welaýat merkezlerinde hem gurnaldy. Edil Asgabatdaky ýaly, ol çärelere hem müňlerçe adamyň gatnaşdyrylandygy, adamlardan ýüzlercesiniň bolsa bu çärelere gatnaşmak üçin oňünden taýýarlanmaly bolandygy aýdylýar.
Şol gün paýtagt Aşgabatda gar ýagyp, howanyň sowuk bolandygyna garamazdan, bu baýramçylyk çäreleri ýatyrylman, sagat 24.00-de baýramçylyk feýerwerkleri bilen tamamlandy. Çärä gatnaşmaly edilenler bolsa, bu şagalaň gutarýança meýdanda garaşmaly boldular.
Aşgabatda ýerleşýän ýokary okuw jaýlaryndan biriniň 3-nji kurs studenti Garýagdynyň aýtmagyna görä, ol eýýäm 3-nji gezek şeýdip täze ýyly garşylaýar: “Her ýyl şol bir zat gaýtalanyp dur. Çärä baryp, baýdak galgatmaly. Konserde tomaşa edýän tomaşaçynyň roluny oýnamaly”.
26-njy dekabrda ýurduň “Türkmenistan” we “Neýtralnyý Turkmenistan” merkezi gazetlerinde 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda geçiriljek çäreleriň sanawynda köpçülikleýin çärelerden 7 sanysy baýramçylyk dabaralary bolup, 3 sanysy sport ýaryşlaryndan ybarat bolar.
Şeýle-de, 10 sany dürli görnüşli we derejeli maslahatlardyr duşuşyklar geçiriler. 12-nji ýanwarda bellenilip geçilýän Hatyra gününiň öňüsyrasynda watançylyk tematikasyna degişli iki sany sergi hem gurnalar diýlip bildirişde aýdylýar.


c: text/html

text:
Ýakynda Özbegistanyň meşhur aýdymçylarynyň biri Ozoda Saidzoda Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda özbek premýer-ministriniň garşysyna ýiti närazylyklaryny bildirip, ony suda berjekdigini ýazdy.
Saidzoda 1-nji maýda Twitter sosial ulgamynda "Jenap Mirziýoýew! Şunça ýyllap meniň ömrümi dowzaha öwreniňiz ýeterlik bolmadymy size? Indi öýüme ýapyşdyňyzmy? Siz üçin kanun ýokmy?" diýen tweeti paýlaşdy.
Bu wakadan soň Azatlyk Radiosy Twitterde gürrüňi edilýän meseleleriň anygyna ýetmek üçin tanymal aýdymçy Ozoda Saidzoda bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ozada Soidzada, siz Twitter sosial ulgamyndaky sahypaňyzda siziň öýüňize zyýan ýetirilýändigi barada maglumat ýazypsyňyz. Siziň öýüňize näme etjek bolýarlar? Bu barada dolurak maglumat beräýseňiz?
Ozoda Saidzoda: Men iki aýdan bäri şu mesele bilen ýüzbe-ýüz bolýaryn. Sebäbi meniň ýakynda täze albomym çykmaly. Şu sebäpden hem düşnüksiz wakalar bolýar. Men Akilow köçesindäki 10-njy howly jaýda ýaşaýaryn. Men Twitterde Mirziýoýewiň monopoliýasy barada öz garaýyşlarymy ýazyp başlanymdan soň, şu problemalar möwjäp başlady.
Men eýýäm iki aýdan bäri gazsyz otyryn, ýagny meniň öýümiň gazyny öçürip gitdiler. Men näçe ýyldan bäri şu ýerde ýaşaýaryn, ilkinji gezek şeýle zat bolýar. Ýagny, maňa döwlet Salgyt gullugyndan we gaz, tok edaralaryndan gelip, döwletiň ýerini özbaşyma, bikanun eýeländigimi aýdýarlar. Bu maňa ýöňkelýän töhmet we bolgusyz zat.
Azatlyk Radiosy: Siziň bu howlyňyz näçe sotka ýer we siz ony haçan satyn alypdyňyz?
Ozoda Saidzoda: Meniň bu howlym sekiz sotka ýerde ýerleşýär. Men bu ýeri 2008-nji ýylda häkimiýetleriň gol goýmagy esasynda satyn alypdym. Emma häzirki wagtda häkimiýetler maňa şol sekiz sotka ýeriň iki sotkasyny bikanun eýeländigimi aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy: Bu mesele siz Şawkot Mirziýoýew barada tweet paýlaşyp başlanyňyzdan soň gozgaldymy ýa-da ondan öň hem bardymy?
Ozoda Saidzoda: Aslynda bu mesele önden hem bardy. Sebäbi olar meniň hakykaty bilýänimi bilýärdiler. Şonuň üçinem maňa her dürli galp aýyplamalary ýöňkediler. Men kän bir köpçülige ýaýramasyn diýip, şu wagta çenli dymyp gelýärdim. Bu zatlar öňden hem bardy. Ýöne, bilýäňizmi, sesiňi çykarsaň, saňa garşy hemme zat üýtgeýär.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, Ozoda Saidzoda, gürrüňini edýän iki sotka ýeriň bahanadygyny, esasy mesele siziň Twitterde Mirziýoýew barada köpçülige aç-açan garaýşyňyzy ýazmagyňyz diýýäňiz. Siz näme üçin beýle pikir edýärsiňiz?
Ozoda Saidzoda: Sebäbi meniň bu zatlary aýtmagymyň esasy bar. Men Mirziýoýewi 2002-nji ýyldan bäri ýakyndan tanaýaryn. Ony Samarkanda häkim bolanyndan bäri tanaýaryn. Men onuň eden işleri barada-da bilýärin we bular boş gürrüňler däl. Men ony suda berjek bolýaryn. Siz özüňiz hem bilýänsiňiz, bir adamy ýöne ýerden suda berip bolmaýar. Munuň üçin deliller we faktlar gerek bolýar. Meniň fakt [dokumentlerim] bar, şol sebäpden hem suda berýärin.
Azatlyk Radiosy: Siz Mirziýoýewi haýsy suda berýärsiňiz?
Ozoda Saidzoda: Häzirlikçe bu syr. Ýöne diňe şuny aýdaýyn Özbegistandaky sudlaryň hiç birine däl.
Azatlyk Radiosy: Ozoda Saidzoda siz birgiden zat barada bilýärin diýdiňiz. Näme bilýandigiňiz barada aýdyp biljekmi?
Ozoda Saidzoda: Men onuň nädip häkimiýet başyna geçenini we şol sebäpli näçe adamyň ejir çekenini bilýärin. Meniň durmuşyma nähili zyýan ýetirenini, men bu zatlaryň ählisini bilýärin. Ýagny, [işiň] özüme degişli taraplarynyň ählisini bilýärin. Başga taraplaryny bilemok. Şonuň üçin mende faktlar hem ýeterlik.
Maňa garşy edilýän bu zatlaryň ählisi men Şawkot Mirziýoýewiň syýasatyna boýun bolmanym üçin bolýar. Bu waka 2001-nji ýylda Mirziýoýewiň hökümetiniň resmi aýdymçylar toparyna goşulmakdan ýüz öwrenimden soň başlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkiýäniň Nukdaýnazaryndan Ýakyn Gündogar
Liwiýa
Liwiýa baradaky gepleşiklerimizde Liwiýa dialog topary tarapyndan kabul edilen Liwiýanyň syýasy ylalaşygy barada maglumat beripdik. Şol ylalaşyga laýyklykda Milli jebislik hökümetiniň (MJH) 2016-njy ýylyň aprel aýyndan başlap paýtagt Tripolide işe başlandygyny beýan edipdik. MJH-ni ykrar eden ýaragly güýçleriň DAİŞ-i Sirte şäherinden we Liwiýadan dolulygy çykarmak üçin operasiýa başladandygyna garamazdan MJH-niň entegem awtoritaryny kabul etdirmekde düýpli kynçylyklara sezewar bolýandygyny nygtap geçipdik. Sanawy diýseň uzyn bolan şol kynçylyklaryň başynda indi iş möhletiniň gutarandygyna garamazdan işini dowam etdirýän Tobrukdaky Wekiller mejlisi durýar. Wekiller Mejlisine degişli hökümet we onuň harby güýçleriniň başynda durýan general Halifa Haftar MJH-niň hem-de milli jebisligiň öňündäki esasy päsgelçilik. Hatda ýurduň gündogarynda gündogarynda güýjüni berçinleşdirýän Haftar sebitde harby dolanşyk gurmaga synanşýar.
Liwiýada jebisligiň üpjün edilmegi ugrundaky tagallalary bökdeýän beýleki bir faktor bolsa liwiýasy syýasy toparlary syýasy çözgüt stolunyň başyna oturtmaga synanşýan daşarky güýçleriň Liwiýanyň syýasatynyň utgaşyksyz bolmagy. Şu günki günde Liwiýada sözüni geçirmäge synanşýan ABŞ, Britaniýa, Fransiýa, İtaliýa, Müsür, Birleşen Arap Emirlikleri, Saud Arabystany we Türkiýäniň utgaşykly Liwiýa syýasaty ýok. Bu netije şol bir hökümeti ykrar edendiklerine garamazdan liwiýaly tapawutly aktýorlara goldaw bermeklerini ýüze çykarýar. Şeýlelikde milli jebislik tagallalarynyň bökdelmegine sebäp bolýarlar.
Liwiýanyň gündogarynda güýjüni perçinleşdirmäge synanşýan Haftar bar bolan şertlerden hoşal däl. Müsür we BAE tarapyndan berilýän aç-açan, Fransiýa we Saud Arabystany tarapyndan berilýän gizlin goldaw Haftary isleýän çözgüdine ýetirmeýär.
Haftar Russiýanyň Liwiýa meselesine işjeň goşulmagy üpjün edilen halatynda Siriýada bolşy ýaly oýunyň ugruny özgerdiji pozisiýa eýelemegi nazarda tutýar. Şol sebäpli hem Russiýadan açyk goldaw almak üçin Russiýa ikinji saparyny gurady.
Soňky saparyň guralmagyna sebäp bolan faktor bolsa ABŞ-daky prezident saýlawynda Donald Trampyň üstün çykmagy. Trampyň täze Ýakyn Gündogar syýasaty barada beren beýannamalary, ähli yslamçylary terrorçy hökmünde görmegi we Sisi bilen Putin baradaky oňyn çykyşlary Haftary gönükdiren faktorlar käbirleri. Haftar Trampyň döwründe ABŞ-nyň, Müsüriň we Russiýanyň arasynda Ýakyn Gündogar boýunça oňyn hyzmatdaşlyk şertiniň ýüze çykyp biljekdigini pikir edýär. Şeýlelikde Haftar şeýle hyzmatdaşlygyň Liwiýada Tobruk hökümeti bilen işleşjekdigini pikir edýär. Şol sebäpli hem Haftar ruslaryň ýarag we harby tälim ýaly goldawyny almak üçin Mowkwa bardy.
Resmi Moskwa Liwiýa meselesinde taraplaryň biri bilen işleşmek islän halatynda, onuň hakykatdan hem oýunyň ugruny özgerdiji netije döretjekdiginden şübhe ýok. Eýsem Russiýa şeýle ýoly saýlap alarmyka?
Russiýa Siriýadakydan tapawutlylykda şu günki güne çenli Liwiýa meselesine goşulyşmakdan çetde durdy we Liwiýa meselesinde Howpsyzlyk Geňeşine getirilen kararlaryň hiç haýsyny weto etmedi. Şeýle-de soňky iki ýylyň dowamynda dowam etdirilen Liwiýanyň syýasy dialogynyň gepleşiklerini we gazanylan ylalaşygy goldady. Hatda MJH-ni hem ykrar etdi. Şonuň bilen birlikde Russiýanyň Haftara we Tobruk hökümetine oňyn garaýandygy mälim. Liwiýa meselesinde Russiýanyň pozisiýasy bilen Fransiýa, Müsür we Birleşen Arap Emirlikleri ýakyndan gyzyklanýar.
Haftar, Russiýanyň Daşary işler ministri Lawrow bilen geçiren duşuşygynda isleýän garby goldawyny alyp bilmek üçin terrorizm faktoryndan peýdalanmaga synanşdy. emma Kremlden şol goldawyň beriljekdigi barada beýannama berilmedi. Muňa garamazdan Russiýanyň Liwiýadaky dürli syýasy gatlaklar bilen aragatnaşyk saklaýandygy we Haftar bilen geçirilen duşuşygyň hem şonuň bir bölegini emele getirýändigi nygtaldy. Şeýle-de Russiýanyň habarlar gullugynyň Lawrow-Haftar duşuşygy baradaky habarlary hem islenýän goldawyň berilendigini görkezmeýär. Lawrow Haftara Russiýanyň BMG-niň Howpsyzlyk Geňeşiniň kararlaryna görä Liwiýada milli utgaşyk tagallalaryny goldaýandygyny beýan edipdi.
Tramp saýlaw kampaniýasynda ýygy-ýygydan Obamany we Hillari Klintony Liwiýa syýasaty sebäpli tankyt edipdi. Putin barada oňyn garaýyş beýan etmedik Tramp, prezidentlige saýlanandan soň Ýakyn Gündogarda Russiýa bilen çaknyşyk däl, hyzmatdaşlyk etjekdigini beýan edipdi. ine şol sebäpden Haftaryň tarapdarlary Trampyň ýeňişini özleri üçin oňyn waka hökmünde kabul etdiler we ony belläp geçdiler. Olaryň pikiriçe Tramp Liwiýa meselesinde Al Sisi bilen ylalaşar, sebitde Russiýa bilen hyzmatdaşlyk eder we Liwiýa çaknyşygynda Russiýanyň işjeň pozisiýa eýelemegine garşy durmaz. Şol işweň pozisiýa elbetde Tobruk hökümetine we Haftaryn harby güýçlerine harby hem-de syýasy goldawyň berilmegi görnüşinde bolmaly.
Russiýanyň resmi beýanatlarynda belli boluşyna görä Russiýa häzirlikçe Liwiýada milli jebisligiň gazanylmagy ugrunda BMG-niň öňbaşçylyk etmegindäki halkara tagallalary goldaýar. Emma Siriýadan wakalardan belli boluşyna görä Russiýa halkara jemgyýetçiligi bilen ylalaşmagyň aladasyny etmeýär. Gerek bolan halatynda öz çözgüdini başgalarynyň öňüne goýmakdan çetde durmajakdygyny Ukrainada we Siriýada başdan geçirilenler görkezdi.
Şu günki günde Demirgazyk Afrikanyň başdan geçirýän şertleri we günbatar ýurtlarynyň biri-birleri bilen utgaşykly syýasat alyp barmakdaky başarnyksyzlygy Liwiýada Russiýa üçin amatly şert döredýär. Emma Rýssiýa mümkinçiliklerine we güýjüne bap gelmeýän hereketlerden çetde durýar.


text:
Aşgabadyň taksomotor awtoulag kärhanasy indi ep-esli wagtdan bäri höwesli işgär tapyp, işe almak üçin “BC” sürüjilik şahadatnamasy bolan sürüjileri gözleýär. Bu iş orunlary baradaky bildirişler merkezi gazetlerde, şol sanda ”Türkmenistan” gazetinde-de ýzygiderli çap edilýär.
Bu kärhananyň taksi sürüjisiniň aýlyk haky hem ýurtda ykrar edilen ortaça aýlykdan ep-esli ýokary. Emma, muňa garamazdan, işsizligiň möçberi ýokary diýlip hasaplanýan Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki bu taksomotor kärhanasy işgär tapman kösenýär.
Eýsem, onuň sebäbi näme? Bu soraga agzalýan kärhananyň özünden jogap alyp bolmady. Emma raýatlaryň, şol sanda agzalýan kärhanada işleýän taksiçileriň arasynda bu barada dürli garaýyşlar bar.
Näme sebäpden sürüji tapylmaýar?
“Munuň sebäbi sürijilere berilýän planda” diýip, adynyň agzalmagyny islemedik orta ýaşly aşgabatly taksiçi Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde gürrüň berdi:
"Her smenada 100 manat plan tabşyrmaly. Bu plany bolsa tabşyrmak mümkin däl. Munuň üstesine-de, paýtagtyň daşyna müşderini äkitmek hem gadagan edilen. Şonuň üçin, sçýotçigi işletmän, hususy taksileriň kireý nyrhy boýunça işlemeli bolýar".
Beýleki hususy taksiler bilen deňeşdirilende, bu kärhananyň sürüjilerine döwlet tarapyndan hem dürli amatlyklar döredilen. Meselem, otly wokzalynda, aeroportda, bazarlarda olar üçin ýörite duralgalar bar. Kondisionerler bilen üpjün edilen bu taksilerde müşderi üçin hem ähli amatlyklar bar. Emma, muňa garamazdan, taksiçiler plany dolmakda kynçylyk çekýändiklerini aýdýarlar.
“Biziň kärhanamyzyň taksiçisi 1200 manada golaý aýlyk alýar. Emma tabşyrylmaly planyň ýokary bolmagy işe girjek adamlary bu işden ýüz öwürmäge mejbur edýär. Onsoňam, planyňy tabşyrmasaň, aýlygyňdan tutýarlar – diýip, Aşgabatdaky taksomotor awtoulag kärhanasynyň taksiçisi gürrüň berýär.
Taksiçilerden talap edilýän plan bolsa her smenada 100 manat. Taksiçileriň aýtmaklaryna görä, häzirki şertlerde bu plany dolmak aňsat däl. Şonuň üçin döwlet eýeçiligindäki bu kärhanadaky iş orunlaryna talap gaty az.
Mälim bolşy ýaly, iki ýyl mundan ozal Aşgabadyň taksomotor awtoulag kärhanasyna ”Hundaý Elantra” kysymly 300 sany täze awtoulaglar satyn alnypdy. Taksiçi bolup işlemäge isleg bildirýänleriň azlygy bolsa, döwlete degişli şol taksileriň uly bir böleginiň ulanylman durmagyna getirýär. Aşgabadyň taksomotor awtoulag kärhanasynyň ýokary derejeli bir işgäriniň adynyň agzalmazlyk şerti bilen aýtmagyna görä, häzirki döwürde awtoulaglaryň ýarpysyna golaýy işledilmeýär.
Taksi hyzmaty
Bu taksiler diňe paýtagt Aşgabatda işleýärler. Ilkibada paýtagtyň ýaşaýjylary bu taksileriň getirilmegi bilen taksiniň ýol kireýiniň arzanlamagyna getirer diýen umytdadylar.
Şol wagt yglan edilen nyrhlar onuň edil şeýle boljagyny hem görkezýärdi. Sebäbi bu taksileriň müşderileri her bir kilometr ýol üçin 30 teňňe tölemeli diýlipdi. Bu nyrh köplenç halatda häzirki kireý nyrhyndan arzan bolýar.
Emma döwlete degişli “sary taksileriň” bu ýol kireý nyrhy ýöränok. Taksiçiler bu ýagdaýy “plan bar” diýip düşündirýärler.


text:
Waşington ýakynda Birleşen Ştatlaryň ýörite güýçleriniň Siriýada we Yrakda öz-özüni “Yslam döwleti” diýip atlandyrýan ýaragly toparyň söweşijileri tarapyndan alnyp gaçylan žurnalist Jeýms Foleýi we beýleki amerikan zamunlaryny halas etmäge synanyşandygyny aýtdy. Emma, aýdylyşyna görä, bu halas ediş operasiýalary başa barmandyr.
Prezident Barak Obamanyň terrorçylyga garşy işdäki baş geňeşçisi Lisa Monako (Lisa Monaco) öz beýanatynda Obama “Biziň raýatlarymyzy gözläp tapmak üçin ýurduň Goranmak departamentine bu operasiýany geçirmäge tomsuň başynda ygtyýar berdi” diýdi.
Waşington özüniň bu beýannamasy bilen Siriýada öz harby güýçleriniň bolandygyny ilkinji gezek boýun alýar.
20-nji awgustda edilen bu beýannamadan bir gün öň jyhadçylar 2012-nji ýylyň noýabrynda Siriýada ogurlanan amerikan žurnalisti Foleýiň kellesiniň kesilýändigini görkezýän wideoýazgyny köpçülige ýetirdiler.
"Zamunlykdakylar ýokdy"
Monakonyň beýanatynda başa barmadyk halas ediş operasiýasynyň jikme-jikligi barada maglumat berilmeýär. Onda diňe operasiýalaryň geçirilen ýerinde “zamunlykdakylaryň bolmandygy sebäpli missiýanyň şowsuz gutarandygy” mälim edilýär.
Birleşen Ştatlaryň käbir beýleki resmi çeşmeleri birnäçe wagt mundan ozal ýurduň ýörite güýçlerine degişli onlarça esgeriň uçardan Siriýanyn territoriýasyna oklanandygny we, olaryň yzyna gaýtmazlaryndan öň “Yslam döwletiniň” söweşijileri bilen çaknyşyp, jyhadçylaryň birnäçesini öldürendigini aýtdylar.
Şeýle-de olar bu operasiýalar döwründe Birleşen Ştatlaryň esgerlerinden hiç kimiň öldürilmändigini, emma bir esgeri uçar kakyp, onuň ýeňil ýaralanandygyny bellediler.
Obama wada berdi
“Yslam döwletiniň” söweşijileri alnyp gaçylan beýleki amerikan žurnalisti Stiw Sotlofy (Steve Sotloff) öldürmek bilen haýbat atýandygyna garamazdan, Obama Yragyň demirgazygyndaky söweşijilere garşy howa zarbalaryny dowam etdirmegi wada berdi: “Amerikanyň Birleşen Ştatlary öz halkyny goramak üçin etmeli zadyny amala aşyrmaga dowam eder. Biz hüşgär we argynsyz bolarys”.
Obama agzalýan söweşiji toparyň XXI asyrda ornunyň ýokdugyny aýdyp, bu topary tutuş regiona howp salýan “içýan” diýip, ýazgardy.
Ak tamyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň metbugat wekili Keýtlin Haýden (Caitlin Hayden) Obamanyň administrasiýasy hiç haçan agzalýan halas ediş operasiýasynyň üstüni açmagy meýilleşdirmeýärdi diýdi.
Ýöne ol birnäçe metbugat serişdeleriniň bu operasiýa barada makala çap etmäge taýýarlyk görenligini we Ak tamyň “muny kabul etmekden başga çykalgasynyň ýokdugyny” aýtdy we hut şu sebäpli-de Obamanyň administrasiýasy agzalýan gizlin harby operasiýa baradaky maglumaty köpçülige ýetirmeli boldy diýdi.
Jikme-jik maglumat berilmedi
Obamanyň administrasiýanyň wekilleri operasiýanyň takyk nirede we haçan geçirilendigini aýan etmediler. Olar geljekde geçiriljek halas ediş missiýalary üçin operasiýanyň jikme-jikligini goramagyň zerurdygyny nygtadylar.
Ýöne olar bu operasiýalara Birleşen Ştatlaryň harby güýçleriniň ähli bölümleri diýen ýaly gatnaşdylar we ýerüsti ýörite güýçler howadan goldanyldy diýdiler.
Gürrüňi gidýän operasiýada Birleşen Ştatlaryň esgerleriniň näçe amerikan raýatyny halas etmäge synanyşandygy barada takyk maglumat berilmeýär.
Ýöne Birleşen Ştatlaryň efirde adynyň agzalmazlygyny soran käbir resmileri žurnalist Foleý Siriýada zamunlykda saklanýan azyndan dört amerikan raýatynyň biridi diýdiler.
Sotlofyň we azyndan ýene bir amerikan zamunynyň “Yslam döwletiniň” söweşijileri tarapyndan alnyp gaçylandygy çaklanylýar.
Erkin işleýän žurnalist Austin Taýs (Austin Tice) 2012-nji ýylyň awgust aýynda Siriýada ýitirim bolupdy. Onuň Siriýanyň hökümet güýçlerine degişli türmededigi çaklanylýar.
Halkara derejesinde ýazgaryldy
Žurnalist Foleýiň öldürilmegi halkara derejesinde ýazgaryldy.
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius žurnalistiň öldürilmegi “wagşy halyfatyň” hakyky ýüzüni görkezdi diýdi.
Germaniýa bolsa “Yslam döwletiniň” söweşijileri bilen göreşmekleri üçin Yragyň demirgazygyndaky kürtleri ýarag bilen üpjün etjekdigini yglan etdi.
Italiýanyň goranmak ministri hem öz ýurdunyň Yragyň demirgazygyndaky kürtleri pulemýotlar, harby serişdeler we harby tanklara garşy ulanylýan raketalar bilen üpjün etmekçidigini habar berdi.
Halkara polisiýa guramasy – Interpoluň başlygy hem özüniň 21-nji awgustda beren maglumatynda Foleýiň öldürilmegini ýazgaryp, yslamçy ekstremistler tarapyndan abanýan howpa global derejede gaýtawul bermäge çagyrdy.


text:
Türkmen ymamy “Yslam döwleti” diýilýän topary tankytlap, onuň “täsirine düşenleriň ýurduň içinde hem bardygyny” we şol toparyň yslamyň adyny garalaýandygyny aýdyp, musulmanlary ägä bolmaga çagyrdy.
3-inji aprelde, Juma namazynyň dowamynda okan hutbasynda, Aşgabadyň Är-Togrul Gazy metjidiniň ymamy gürrüňi gidýän toparyň “yslamyň duşmanlary tarapyndan goldanylýandygyny” hem öňe sürdi.
Ymam kimdigini anyklaşdyrmadyk taraplaryň “musulmanlary iki topara bölüp, olaryň birini goldap, beýleksini bolsa gyrdyrýandygyny” aýtdy. Paýtagtyň merkezi metjitleriniň biriniň ymamy bu aýdýanlaryna tassyklama hökmünde “Yslam döwleti” diýilýäniň edýän işlerini mysal getirdi.
Är-Togrul Gazy metjidiniň ymamy 3-nji aprelde bu metjide ýygnanan müňlerçe türkmenistanlylara ýüzlenip okan hutbasynda: “Mysal üçin, IŞID diýip bir zat çykdy ýaňy-ýakynda. ‘Yrak we Şam Yslam döwleti’ diýmek. Siriýa we Yrak aralygynda. Bir topar ýerleri eýelediler. Mundan ozal hem halyfalygy gurjak” diýen bahana bilen goşun toplap, häkimiýeti “hilegärlik” bilen öz ellerine geçiren toparlar bolupdy” diýip nygtady.
"Yslamyň duşmanlary"
Ol aýratynam “Yslam döwleti” atly toparyň hem şu ugurdan hereket edýändigini, şeýle-de bularyň arkasynda – anyk haýsydygyny anyklaşdyrmadyk – “yslamyň duşmany bolan döwletleriň durandygyny” ýene bir gezek tekrarlady.
Ymam “Yslam döwleti” diýilýän topary ulanyp, döwletleri “güýçden düşürip, olaryň tebigy baýlyklaryny aňsatlyk bilen ele aljak bolýanlaryň” bardygyny hem belläp geçdi.
Ymam sözüni dowam etdirip, “Yslam döwleti” toparynyň “täsirine düşýänleriň”, “diňe söweşmeli, öz häkimiýetiňi, döwletiňi ýykmaly” diýen adamlaryň ýurduň içinde hem bardygyny boýun aldy.
Är-Togrul Gazy metjidiniň ymamy agzalýan toparyň düýbüniň “wahabilerden” gelip çykýandygyny, olaryň bolsa yslamdan öňki arap medeniýetini ündeýändiklerini nygtady.
"Türkmençilik"
Şeýle-de ymam häzirki döwürde daşary ýurtlarda bilim alýan käbir türkmenistanly ýaşlary milli däp-dessurlary bilmezlikde aýyplady.
Soňra ymam “türkmençiligi, milli däp-dessurlary aradan aýyrmaly” diýen düşünjäniň ýalňyşdygyny hem belläp geçdi. Ymam öleniň belli günlerini bellemek ýaly adatlary dinden gözlemeli däldigini nygtap, “diniň başga bir zatdygyny, däp-dessuryň hem başga bir zatdygyny” aýtdy.
Elbetde, Är-Togrul Gazy metjidiniň ymamynyň 3-nji aprelde okan bu hutbasynyň mazmunynyň türkmen hökümetiniň “Yslam döwleti” atly terror toparyna garşy alyp barýan syýasatyny näderejede şöhlelendirýändigini aýtmak kyn.
Emma Türkmenistanda metjit we onuň ymamlary dolulygyna diýen ýaly hökümetiň gözegçiliginde hereket edýärler, hökümet ýolbaşçylary bolsa, şu güne çenli “Yslam döwleti” atly topar bilen bagly halk köpçüliginiň öňünde öz garaýyşlaryny aç-açan beýan etmändiler.
Şol bir wagtda, türkmen ymamynyň “Yslam döwleti” topary we onuň salýan “howpy” baradaky çykyşy Owgansytanyň demirgazyk sebitlerinde, türkmen-owgan serhediniň golaýynda “Yslam döwleti” diýilýän toparyň söweşejileriniň artyp başlandygy baradaky habarlaryň köpelýän wagtyna gabat geldi.


text:
Türkmenistan köpçülikleýin çärelere baý ýurt, hatda käbir aýlarda her güne bir çäre düşýär. Hökümet tarapyndan guramalaşdyrylýan şol çärelere müňläp adamlar gatnaşdyrylýar, olaryň aglabasy bolsa hökümet işgärleri we talyplar.
Eýse, türkmen çäreleriniň geçirlişi beýleki ýurtlardakydan nähili tapawutlanýar? Dünýä Türkmenleri atly hepdelik gepleşigimiziň nobatdaky sanynda çäreleriň geçirlişi babatynda Türkmenistan bilen goňşy Eýrandaky etniki türkmenleri deňeşdirmekçi.
Mälim bolşy ýaly, häzirki gün Eýrandaky etniki türkmenler milli şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň günlerini bellemäge taýýarlanýarlar, we bu baýram onuň dogduk mekanynda has uludan bellenilýär.
Eger siz hem öz ýaşaýan ýurduňyzda çäreleriň geçirlişi hem-de olary Türkmenistandakylar bilen deňeşdireniňizde gözüňize ilýän aýratynlyklary barada gürrüň bermekçi bolsaňyz biziň bilen habarlaşyň.
Habarlaşmak üçin hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik poçta salgylaryndan peýdalanyp bilersiňiz. Teswirleriňizi bolsa aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz.


text:
Eýranyň resmileri ýurduň ýolagçy uçarlaryna bu ýurda garşy girizilen sanksiýalar sebäpli ýangyç berilmeýändigi baradaky habaryň nädogrydygyny aýdýarlar.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ramin Mehmanparast Eýranyň uçarlaryna dünýaniň hemme ýurtlarynda zerur bolan ýangyjyň guýulýandygyny aýdyp, ol üç ýurtda Eýranyň uçarlaryna ýangyç berilmeýändigi baradaky habaryň Eýran yslam respublikasyna garşy alnyp barylýan propagandanyň bir bölegidigini öňe sürdi.
6-nji iýulda Eýranyň ISNA habar gullugy Eýranyň Howaýollar bileleşiginiň sekretary Mehdi Aliýara salgylanyp Britaniýada, Germaniýada we Birleşen Arap Emirliklerinde Eýrana garşy sanksiýalaryň çäginde bu ýurduň uçarlaryna ýangyç berilmeýändigini habar berdi.
Britaniýanyň, Germaniýanyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň resmileri hem bu habary ret etdiler.


text:
Beýik şahyr, XX asyryň görnükli söz ussady Kerim Gurbannepesowyň dünýä inenine 85 ýyl boldy. Şahyryň doglan güni häzire çenli aýratyn dabara bilen bellenmän gelýär. Munuň dürli sebäpleri bar. Ýöne aslynda şahyryň özi doglan gününi beýle bir dabaralandyrmak islemedik bolarly.
Baýrama derek – zähmet
Güýz aýynda, “döwletiň pagta plany haçan dolarka?” diýilýän aladalar başlanan wagtynda, Aşgabatda şahyryň doglan gününiň 50 ýyllygy bellenipdi. Ol bezemen hem kaşaň tomaşa jaýynda däl-de, şol wagtky Bilim jemgyýetiniň zalynda geçdi. Şahyryň adyna hem derejesine garamazdan, dabarany örän resmi ýagdaýda alyp bardylar.
Onda aýdym-saz bolmady. Gülüşýänem, degişýänem ýokdy, çykyşlar, gutlaglar örän guraksydy. Aslynda bolsa Kerimiň goşgularyna Sahy Jepbar ýaly ussat ençeme ajaýyp aýdym döredipdi, Döwletgeldi Ökdirowyň aýdymlary bardy, kompozitorlar Aşyr Kulyýew hem Weli Ahmedow ajaýyp aýdymlar, hatda balet eserini döretdiler. Şol aýdym-sazlaryň hiç biri şahyryň doglan gününiň baýramçylygyny bezäp bilmedi.
Oňa derek şahyr öz öýünde basa oturyp işledi. Bütin döredijiligini ýaňadan gözden geçirdi. Çykan kitaplaryny, kitaba girizilmedik goşgularyny hem terjimelerini daşyna jemledi. Olardan täze kitap döretdi.
Ýedi poemany özünde jemleýän “Ýedi ýaprak” atly iri poeziýa eserleri bir saldamly kitap boldy. Dürli döwürlerde eden terjimelerini “Dostluk çemeni” ady bilen aýratyn kitap etdi.
Iň esasy-da, “Menzil” kitabyna köp zähmet siňdirdi. Kitabyň başyna özi giň sözbaşy ýazdy. Ol ýerde ömür ýoluny hem poeziýa gelşini beýan etdi.
Bu kitap şahyryň ömrüniň 50 ýyllygyna bagyşlanan ajaýyp sowgady boldy.
Ömür hem jogapkärçilik
Eýsem şahyr öz ömrüne, ol ömürdäki belli senelere parhsyz garadymy diýen sowal döreýär. Bu beýle däl. Ol öz ömrüne aşa jogapkärçilikli garaýardy. Sebäbi ömür ýoly onuň durmuşynyň many-mazmunydy. Ömür ýoly ony şöhrada ýetiripdi.
Entek 30 ýaşyny doldurmanka, meşhur “Taýmaz baba” eserini döredip bildi. Bu eser türkmen poeziýasynda täze eýýämiň başyny başlady. Jennet ýaşynda “Türkmenistanyň halk ýazyjysy” diýen belent ada mynasyp boldy. Ol 40 ýaşyny “Kyrk” poemasy hem täze gözlegler esasynda döreden goşgulary bilen garşy aldy.
Şahyryň döredijiliginde täzeleniş pursady saýylýan bu esere edebi jemgyýetçilik dürlüçe garady. Ony goldanlar hem, tankytlanlaram tapyldy.
50 ýaşy üçin ol “Tomus ýazgylary” atly örän şahyrana täze bir eseri okyjylara sowgat etdi. Soňra 60 hem 70 ýaşlaryny-da şeýle üýtgeşik eserler bilen garşy aljagyna söz beripdi.
Şahyr berlen ömre serpaý diýip düşündi hem her sepgidi täze bir mynasyp eser bilen garşylamaga çalyşdy.
Şeýdip, ömür menzillerini Puşkin aýtmyşlaýyn, elden gelmez iş bilen bezedi.
Soňky onlukda
Onuň ömrüniň az hasylly döwri soňky onýyllyk bolsa gerek. Elbetde, belli bir wagt içinde şahyr dymyp hem biler.
Şo döwürde şahyrdan täze eser talap edenlerinde ol şeýle diýipdir. «Öňde bir şahyryň aýdyşy ýaly, “başardygymça-ha ýazasym gelenok, isledigimçe-de ýazyp bilemok.»
Öz ýagdaýyňy boýun almak, uly mertlik, beýleki bir tarapdan bolsa, dymmagy başarmak hem agyr iş. Şol döwürlerde, SSSR-iň içinden çüýreýän zamanynda, hiç bir zat ýazman, dymyp gezen ýazyjy-şahyr köp boldy.
Şahyr adam tebigaty barada şeýle ýazdy:
"Ölüm ýüpi yrgyldap dur üstüňde,
Astyňda-da jygyldap dur eşafot.
Emma sen şonda-da gozganman bilýäň
Dagdanmydyň,
Daşdanmydyň,
Adamzat?
Saňa hat ýazypdyr eziz bir adam,
Üç oýnam yssy söz. Başga hiç zat ýok.
Emma sen şonda-da gozganyberýäň.
Güldenmidiň,
Süýtdenmidiň,
Adamzat?"
Häzirki çäreler
Şahyryň belli günleri dabaraly bellenmese-de, poeziýa baýramçylygy geçirilmese-de, eserleri täze elipbiýde iki gezek çap edildi. Ol okalýar.
K. Gurbannepesowyň döredijiligi orta mekdepde hem ýokary okuw jaýlarynda ýörite sapak hökmünde öwrenilýär.
Aýratyn-da, Eýrandan bolan ildeşlerimiz şahyra uly sarpa goýýarlar.
Türkmensähradan, ýagny Eýrandan bolan her bir türkmen Kerim Gurbannepesowy Magtymguludan soňraky beýik şahyr hasaplaýar.
Olar her ýylyň 1-nji sentýabryny şahyryň hatyra güni hökmünde giňden belleýärler. Kerim Gurbannepes olar üçin ýagtylygyň aýdymçysy saýylýar.
Megerem, bu hakykatdan şeýle bolsa gerek.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy. Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
10-njy oktýabrda Mary welaýatynyň Kemine adyndaky döwlet drama teatrynda Halkara türki medeni guramasyna (TÜRKSOÝ) agza döwletleriň sahna ussatlarynyň IV maslahatynyň ýapylyş dabarasy boldy.
Döredijilik forumy “Mary—2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty” maksatnamasynyň çäreleriniň çäklerinde geçirilip, umumyadamzat ruhy gymmatlyklarynyň, parahatçylyk, hoşniýetlilik we döredijilik ýörelgeleriniň aýdyň beýanyna öwrüldi. Bu ýörelgeler bolsa forumda öz beýanyny tapdy.
Maslahatyň işiniň hem-de onuň çäklerinde geçirilen TÜRKSOÝ-a agza ýurtlaryň teatrlarynyň ýolbaşçylarynyň duşuşygynyň barşynda türki halklaryň teatr sungatynyň häzirki ýagdaýy we geljegi, milli dilleri hem-de medeniýetleri aýawly saklamakda, taryhy-medeni mirasy geljekki nesillere geçirmekde onuň orny ara alnyp maslahatlaşyldy.
Halkara festiwallaryň we forumlaryň çäklerinde gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek, bilelikdäki döredijilik taslamalaryny döretmek, dünýäniň tomaşaçylaryny baý türki medeniýet bilen tanyşdyrmak, tejribe alyşmak we beýleki meseleler teatr sungatynyň wekilleriniň üns merkezinde boldy. Daşary ýurtly myhmanlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda medeniýeti we onuň aýrylmaz bölegi bolan teatr sungatyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan giň möçberli işler bilen tanyşdyryldy.
Maslahatyň jemini jemläp, oňa gatnaşyjylar parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň bähbidine döredijilik tagallalaryny mundan beýläk-de birleşdirmekde forumyň ähmiýetini nygtadylar.
Maslahata gatnaşan wekiliýetleriň ýolbaşçylarynyň çykyşlarynda teatr toparlarynyň halkara festiwallarynyň we beýleki forumlarynyň meýdançalarynda amala aşyrylýan döredijilik gatnaşyklarynyň häzirki zaman dünýäsinde teatry ösdürmegiň möhüm şerti bolup durýandygy bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, medeni alyşmalary mundan beýläk-de işjeňleşdirmegiň, teatr ulgamynda baý türki medeniýeti ösdürmäge goldaw bermekde häzir bar bolan taslamalary durmuşa geçirmäge hem-de täze taslamalary döretmegiň zerurdygy nygtaldy.


text:
Ýekşenbe güni Aşgabatdaky atçylyk toplumynda at çapyşyk boldy. Onda 100 çemesi ahalteke aty bäsleşdi diýip, TDH habar berdi.
Iki ýaşar atlaryň arasynda 500 metr aralyga bolan bäsleşikde Mah we Ýeňiş atly atlar iň gowy netijäni görkezdiler.
Ýene-de iki ýaşar atlaryň arasynda 1,000 metr aralyga bolan çapyşykda Şa, Bahar we Gudrat atly atlar öňe saýlandylar.
Üç ýaşar atlaryň arasynda 1,200 metr aralyga bolan bäsleşikde Gutlysakar we Miraman ýeňiji boldy.
Üç ýaşar atlaryň arasynda 1,400 metr aralyga bolan çapyşykda Amanbek atly at birinji boldy.
Dört we ondan uly ýaşly atlaryň arasynda 2,000 metr aralyga bolan bäsleşikde Gowga atly at ýeňiji boldy diýlip, habar berilýär.


text:
Daşky gurşawymyzy gurşap alýan zatlaryň, janly-jandarlaryň köpüsini görmeýäris.
Şeýle jandarlaryň suwda ýaşaýan görnüşleri hem az däl. Ummanlaryň çuňluklaryndaky şeýle mikroorganizmler barada “Science” žurnalynda giňişleýin ylmy makala ýaýradylypdyr. Bu ylmy barlaga dünýäniň dürli ýurtlaryndan alymlar gatnaşypdyr. Olar üç ýyllap kiçijik jandarlaryň görnüşlerini ylmy taýdan barlapdyrlar. Bu jandarlar gaty kiçi bolmagyna garamazdan, ummanlardaky jandarlaryň 90 göterimini emele getirýärler. Häzire çenli hünärmenler 35 müň görnüşli bakteriýa, 5 müň wirus we 150 müň bit öýjükli ösümlik organizmi hasaba alypdyrlar. Olaryň uly bölegi häzire çenli bize nämälim bolan jandarlardan ybaratdygy aýdylýar.
Tebigatdaky iýmit “zynjyrynyň” esasyny emele getirýän planktonlar biziň dem almagymyza ýardam edýän kislorodyň hem ýaryny bölüp çykarýarlar. Häzire çenli göz bilen görüp bolmaýan umman ekosistemasy barada şeýle köp maglumat toplanmandy. Häzire çenli bardygy anyklanan 35 müň jandar görnüşiniň 579 sanysy öwrenilipdir. 2009-2013-nji ýyllar aralygynda geçirilen ylmy barlaglar üçin jemi 30 müň kilometre barabar ýol külterlenipdir. Şeýlelikde, ummanyň müň metr teýine çenli aralykda ýaşaýan jandarlar barada maglumat toplanypdyr. Olaryň käbiri ummanyň diňe belli bir böleginde ýaşaýan bolsa, käsine ähli ýerinde gabat gelmek bolýar.
Pariždäki Milli bilim barlag merkeziniň hünärmeni doktor Kris Bowler toplanan maglumatlaryň häzire deňeç bar bolan maglumatlaryň üstüni ýetirjekdigini nygtady. Ol bir öýjükli jandarlaryň 150 müň görnüşini tapandyklaryny belledi. Häzire çenli 11 müň plankton kesgitlenen eken. Indi olaryň sanynyň has köpeljekdigi habar berildi.


text:
29-njy martda A. Poronýan adyndaky Döwlet sazly komediýa teatrynyň sahnasynda türkmen sungat ussatlarynyň ýerine ýetirmegindäki konsert Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky Medeniýet günleriniň jemleýji çäresi boldy. Çärä gatnaşyjylar ony ýurdumyzda yglan edilen Bitaraplyk we parahatçylyk ýylyna bagyşladylar.
Konsertiň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky ilçihanasynyň türkmen Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna hem-de Bitaraplyk we parahatçylyk ýylyna bagyşlap guran bäsleşiginiň ýeňijilerini we oňa gatnaşyjylary sylaglamak dabarasy boldy.
Forumyň ýapylyş dabarasynyň barşynda Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky Medeniýet günleriniň göwnejaý we täsirli geçirilendigi bellenildi. Döredijilik toparlary täze, sazlaşykly ösýän Türkmenistan, onuň özboluşly medeniýeti we sungaty bilen täsirli we ýokary derejede tanyşdyrdylar, munuň özi çäreleri baýramçylyga mahsus bolan göwnaçyk ýagdaýda geçirmäge ýardam berdi.
Jemleýji konsert hem şeýle äheňde geçdi. “Şirin owaz”, “Läle”, “Serpaý” toparlarynyň ýerine ýetirmegindäki aýdym-sazlarynyň, folklor sahnalarynyň şeýle hem Rejepdurdy Begenjowyň, Şaguly Allaberdiýewiň halk sazlary we aýdymlary, Žanna Saýandyr Bahar Durdyýewanyň ýerine ýetiren ermeni aýdymlary gyzgyn garşylandy. Leýle Ökdirowanyň hem pioninoçy Rustam Rahmedowyň nusgawy saz eserleri, Jemal Agamyradowanyň, Dosmämmet Söýünowyň, Myratgeldi Baýramgeldiýewiň estrada aýdymlary türkmen-ermeni dost-doganlyk gatnaşyklarynyň has-da pugtalandyrylýandygynyň kepili bolup ýaňlandy.


text:
Meksika aýlagyndaky nebit skwažinasyndaky ýangyndan soň burawdan çogup cýkýan nebit şu gün ABŞ-nyň kenarlaryna, Missisipi derýasynyň deňze guýýan ýerine baryp ýetdi.
Nebitden iň köp zyýan çekmek howpy abanýan Luiziana ştatynyň häkimiýetleri ekologiki betbagytçylygyň öňüni almak üçin 6 müň esgeriň iberilmegini sorap Pentagona ýüzlendi.
Düýn, 29-njy aprelde Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama uly mukdardaky nebitiň ekologiýa ýetirip biljek zyýanynyň öňüni almak üçin mümkin bolan ähli çäreleri görjegini, şol sanda goşuny hem ulanjagyny wada berdi.
Geçen hepdede Meksika aýylagyndaky nebit skwažinalaryndan birinde çynlakaý tehniki näsazlyk ýüze çykdy. Ondan syzyp çykýan nebiti henize çenli togtatmak başartmaýar.


text:
12-nji fewralda Türkmenistanyň prezidentlik saýlawlarynyň azat we adalatly geçirilmegine Belarusyň synçylary syn ederler. Belarus Respublikasynyň synçylar toparyna Merkezi saýlaw komissiýasynyň we parlamentiň resmilerinden jemi üç adam girýär. Olaryň biri, Belarus Respublikasynyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň sekretary Nikolaý Lozowik Belarus synçylarynyň Türkmenistanda alyp barjak işleri barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Söhbetdeşligi Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Belarus synçylarynyň Türkmenistanyň saýlawlaryna syn etmek işi nähili esasda amala aşyrylar? Siz gözegçiligi ýurduňyzyň islegi boýunça amala aşyrmakçymy ýa-da türkmen tarapynyň çakylygy boýunça?
Nikolaý Lozowik: Bu ýerde iş saýlawlary geçirýän ýurduň adaty düzgünlere laýyklykda eden çakylygy esasynda alnyp barylýar. GDA-nyň ähli ýurtlaryndaky saýlawlara, adatça, GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň gözegçiler missiýasy syn edýär. Hut şeýle düzgünler Türkmenistandaky saýlawlarda hem berjaý ediler.
Häzir Türkmenistanda GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň uzak möhletleýin iş alyp barýan synçylary işleýärler. Olar ýurduň kanunlaryny öwrenýärler, saýlawlardan öňki çäreleriň gidişine syn edýärler. Missiýanyň esasy bölegini emele getirýän gysga möhletli synçylar bolsa Türkmenistana saýlaw güni bararlar. Şol sanda Belarusyň wekilleri-de. Biz GDA-nyň Ýerine ýetiriji komiteti tarapyndan çagyryldyk.
Azatlyk Radiosy: Onda Siz Türkmenistandaky saýlawlara GDA-nyň gözegçiler missiýasynyň akkreditasiýa edilen 62 adamdan ybarat toparyna girýärsiňiz, şeýlemi?
Nikolaý Lozowik: Bizem bu sana girýändiris diýip pikir edýärin. Sebäbi biz akkreditasiýa üçin dokumentlerimizi bireýýäm tabşyrypdyk.
Azatlyk Radiosy: Missiýanyň düzüminde uzak möhletli we gysga möhletli synçylaryň boljagyny aýtdyňyz. Olaryň arasynda nähili tapawut bar?
Nikolaý Lozowik: Olaryň ählisiniň statusy bir bolar, ýagny halkara synçylarynyň statusy. Olaryň arasyndaky tapawut barada aýdylanda, uzak möhletleýin gözegçilik bilermenleriň uly bolmadyk topary tarapyndan amala aşyrylýar. Olar saýlawlary geçirýän ýurda ses berişlikden öň baryp, birinji günden başlap, saýlaw kampaniýasynda ses berişligiň ahyrky netijelerine çenli yzygiderli syn edýärler. Käbir ýurtlarda şeýle synçylar saýlawlardan birki aý öň barýarlar. Gysga möhletli gözegçiler bolsa köplenç saýlaw güni barýarlar. Meselem, biz anna güni bararys, şeýlelikde şenbe güni Merkezi saýlaw komissiýasynyň we uçastoklardaky komissiýalaryň işi bilen tanyşmaga, şeýle-de ýurduň kanunlaryny has jikme-jik öwrenmäge wagtymyz bolar.
Azatlyk Radiosy: Gözegçileriň öňünde nähili maksat goýulýar?
Nikolaý Lozowik: Biziň esasy maksadymyz saýlaw uçastoklarynyň özünde bolup, saýlawlaryň gidişine we ses sanalyşyna syn etmekden ybarat. Biz toplan maglumatlarymyzy birleşdireris we GDA-nyň missiýasynyň düzümine girýän milli koordinatorlaryň maslahatynda umumylaşdyryp, bütewi bir netije çykararys. Biz muňa ýurtda geçirilen saýlawlar boýunça jemleýji beýannama diýýäris.
Azatlyk Radiosy: Belarus synçylarynyň resmi topary Türkmenistanda näme etmekçi?
Nikolaý Lozowik: Belarus tarapyndan Türkmenistana üç resmi wekil barar, Merkezi Saýlaw komissiýasyndan men we komissiýanyň agzasy Şýurok Iwan Antonowiç, parlamentden Ýurgelewiç Galina Nikolaýýewna. Biziň esasy maksadymyz ähli saýlaw düzgünleriniň berjaý edilişine syn etmek, saýlaw uçastoklaryna baryp görmek we saýlaw kanunlarynyň iş ýüzünde berjaý edilişine syn etmek. Iň soňunda biz öz pikirlerimizi saýlawlaryň geçirilişi boýunça GDA-nyň missiýasynyň jemleýji beýannamasynda mälim ederis.


text:
Anna güni Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly Türkiýä mundan beýlägem siriýaly bosgunlaryň gelmegi dowam etse, öz ýurdunyň BMG-niň kömegine zerurlyk duýmagynyň mümkindigini aýtdy.
Ahmet Dawutogly geçen 24 sagadyň dowamynda 2 müň 500 töweregi siriýaly bosgunyň Türkiýäniň territoriýasyna geçendigini aýdyp, bu wakalary anna güni BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen ara alyp maslahatlaşandygyny mälim etdi.
Türkiýäniň resmileriniň maglumatyna görä, şu günki güne çenli bu ýurduň territoriýasyna gelen siriýaly bosgunlaryň sany 24 müňe golaý diýlip hasaplanylýar.


text:
Şu gün ynsan hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasy Gürjüstanyň hökümetini protestçileri dargytmak bilen baglanyşykly iki adamyň ölümine getiren wakalary derňemeklige çagyrdy.
Düýn Tbiliside parlament binasynyň öňünde ýygnanan protestçileri dargytmak üçin ýurduň häkimiýetleri güýç ulandylar.
Wakada iki adam öldi. Ýurduň Içeri işler ministrligi ölenlerden biriniň polisiýa işgäridigini habar berdi.
Bu wakanyň yzy bilen eden çykyşynda Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili bu protestleriň ýurduň durnuklylygyny bozmaklygy maksat edinýändigini aýdyp, bu işde Orsýetiň eliniň bar bolmagynyň mümkindigini öňe sürdi.


text:
Şenbe güni, 27-nji oktýabrda Türkmenistanda ýurduň Garaşsyzlyk güni bellenilip geçilýär. Garaşsyzlygyň 21 ýyllygyna gabatlanyp ýurduň ähli regionlarynda giň gerimde baýramçylyk çäreleri ýola goýuldy.
Bu çärelerden iň bir uly gerimlisi paýtagt Aşgabatda gurnalan harby parad boldy. Onda ýurduň müňlerçe esgeri baýramçylyk tribinasynyň öňünden nyzam bilen ýöräp geçdiler. Tribunadan bu parada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňbaşçylygynda ýokary derejeli hökümet resmileri syn etdiler.
Bu wakanyň öňýany, anna güni ýörite Garaşsyzlyk baýramçylygyna bagyşlanyp hökümet maslahaty-da geçirildi. Şenbe güni giçlik bolsa, Aşgabatdaky Maslahat köşgünde Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe bagyşlanylyp ýörite baýramçylyk konserti gurnaldy.
Bu konserte Türkmenistanyň ýokary derejeli hökümet resmileri we pudak ýolbaşçylary bilen birlikde, dürli jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary okuw jaýlarynyň, ylym we döredijilik kollektiwleriniň wekilleri, şeýle hem daşary ýurt diplomatik edaralarynyň resmileri-de gatnaşdylar.


text:
Russiýada derňewçi žurnalist Anna Politkowskaýanyň 2006-njy ýylda öldürilmegi bilen bagly işe sudda serediler.
Russiýanyň Derňew komitetiniň metbugat wekili Wladimir Markiniň sişenbe güni beren maglumatyna görä, bu iş boýunça Çeçenistandan dört adama we ozalky polisiýa işgärine aýyplama bildirilipdir.
Anna Politkowskaýa, esasan, Russiýadaky korrupsiýa, Çeçen urşy we Putiniň awtoritar dolandyryşy bilen baglanyşykly ýiti tankydy materiallary bilen tanalýardy. Ol 2006-njy ýylyň 7-nji oktýabrynda öz öýüniň basgançak meýdançasynda atylyp öldürildi.


text:
Polisiýa ýaraglanan nämälim adamlaryň Karaçide tanymal žurnalisti oka tutandyklaryny aýdýar.
Hamid Mir 19-njy aprelde motorly adamlar özüni oka tutanda maşynly işe barýardy. Polisiýa Miriň göwresiniň aşak böleklerine üç okuň degendigini aýtdy. Ol hassahanada bejergi alýar.
Mir «Geo News» atly meşhur telegepleşigiň alypbaryjysy bolup, Pakistanyň aňtaw gulluklarynyň we harbylaryň tankytçysy hökmünde tanalýar.
Onuň tankydy Bulujystan welaýatynda adamlaryň müňläp ýitirim bolmagy hem-de bu ýerde aňtaw gulluklarynyň we harbylaryň bar diýilýän roly bilen bagly.
Bu Miriň janyna ikinji kast ediş synanyşygydyr. 2012-nji ýylda onuň maşynyndan bomba tapyldy.
Geçen aý Lahorde meşhur teležurnalist Raza Rumi şeýle hüjümden aman galdy. Ol «Talybanyň» tankytçysy hökmünde tanalýar. Ruminiň sürüjisi hüjümde wepat boldy.


text:
Gündogar Ukrainadaky orsýetçi gozgalaňçylar Malaýziýanyň ýykylan uçaryndan tapylan iki gara gutyny malaýziýa ekspertlerine gowşurdylar.
Separatist lideri Aleksandr Borodai 22-nji iýul säheri Donetskde uçuş maglumatlarynyň ýazgysyny hem gowşurdy.
"Ynha olar, şol gara gutular" diýip, Borodai özüniň öz-özüni jar eden «Donetsk halk halk respublikasynyň» ofisinde žurnalistlerden doly otagda, ýaragly bir pitneçi gutulary stoluň üstünde goýanda aýtdy.
Iki tarap hem dokumente gol çekdi. Malaýziýanyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň polkownigi Mohamed Sakri gara gutularyň «gowy ýagdaýdadygyny» aýtdy.
Ol gutularyň birinde uçar sürijiniň eden ähli gürrüňiniň ýazgysy, beýlekisinde uçuş maglumatlarynyň ýazgysy bolmaly.


text:
15-nji maýda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Russiýa Federasiýasyna iki günlük sapary başlanýar.
Bu saparyň dowamynda Gurbanguly Berdimuhamedow GDA-nyň liderleriniň Moskwada geçirýän näresmi maslahatyna gatnaşýar, şeýle hem Tatarystana barýar.
16-nji maýda Gurbanguly Berdimuhamedow Tatarystan respublikasynyň prezidenti Rustam Minnihanow bilen söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlary boýunça hyzmatdaşlyk programmasyny maslahat eder.
Türkmenistan 2012-nji ýylda GDA-nyň başlygy wezipesini ýerine ýetirýär. Geçen aýda Türkmenistanyň Mary şäherine 2012-nji ýylda GDA-nyň medeni paýtagty statusynyň berilmegi resmi taýdan yglan edildi.


text:
Ýekşenbe güni Pakistanyň ýerli saýlaw komissiýasynyň resmileri ýurduň ozalky prezidenti Perwez Muşarrafyň parlament saýlawlaryna gatnaşyp biljekdigini mälim etdiler.
Perwez Muşarraf Pakistanyň kanun goraýjy organlary tarapyndan özüne bildirilýän jenaýat aýyplamalary sebäpli soňky dört ýyl bäri daşary ýurtlarda bosgunlykda ýaşap gelipdi.
Iki hepde mundan ozal ol Pakistana dolandy. Ýöne soňky günler onuň parlament saýlawlaryna kandidat bolmak üçin beren arzalaryny ýurduň birnäçe şäherinde saýlaw komissiýalary ret etdi.
Ýekşenbe güni Pakistanyň demirgazygyndaky Çitran şäheriniň saýlaw komissiýasy Muşarrafyň arzasyny kabul edip, onuň kandidaturasyny resmi ýagdaýda hasaba aldy.
Pakistanyň parlament saýlawlary 11-nji maýda geçiriler. Perweş Muşarraf 1999-njy ýylda harby agdarylyşygyň netijesinde häkimiýet başyna gelip, 10 ýyla golaý wagtlap Pakistana liderlik edipdi.


text:
Amerikanyň döwlet sekretary Jon Kerri Birleşen Ştatlaryň Siriýa boýunça Orsýet bilen harby hyzmatdaşlyk we maglumat alyp-çalyşmak plany hakda awgust aýynyň başlarynda maglumat bermegi umyt edýändigini aýtdy.
Kerri bu beýanaty 26-njy iýulda Laosda günorta-gündogar Aziýa döwletleriniň ýygnagynyň gapdalynda Orsýetiň daşary işleri ministri Sergeý Lawrow bilen geçiren duşuşygyndan soňra etdi.
Iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlykda göz öňünde tutulýan Waşington bilen Moskwanyň “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Al-Nusra” frontuna garşy urýan howa zarbalaryny koordinirlemekleri üçin gizlin maglumatlary özara paýlaşmak, şeýle hem Siriýanyň harby howa güýçlerine aram gozgalaňçy toparlara hüjüm etmegi gadagan etmek.
Kerri žurnalistlere soňky günlerde bu planda ilerleme bolandygyny bildirip, şeýle diýdi: "Meniň umydym awgust aýynyň başlarynda siziň öňüňizde durup, Siriýada adamlaryň durmuşyny we urşuň gidişini üýtgeder diýip umyt edilýän näme zatlary edip biljekdigimizi aýtmak".
“Siriýada dogry zatlary etmek”
Orsýetiň daşary işler ministri Lawrow hem ondan oň Siriýada köpräk koordinasiýa barada özüniň Kerri bilen gürleşendigini bildirdi.
"Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary bilen Moskwada geçen soňky duşuşykda gelnen ylalaşyklar hakda biziň ekspertlerimiz özara pikir alyşdylar. Ylalaşyklar başa barsa, onda biz oppozision güýçler bilen 'Yslam döwleti' toparynyň terroristlerini we al-Nusra frontyny biri-birinden tapawutlandyryp bileris diýip umyt edýäris" diýip, Lawrow aýtdy.
Kerri bilen Lawrowyň arasyndaky duşuşyk Aziýa döwletleriniň Laosda geçen ýygnagynyň gapdalynda bolup geçdi.
25-nji iýulda Amerikanyň goranmak sekretary Aş Kartar duşuşykdan maksat "Orsýetiň Siriýada dogry zatlary etmäge başlamagynyň mümkindigini görmek" diýdi.
“Hiç bir syryň üsti açylmaz”
Karter Orsýetiň şu çaka çenli alyp baran syýasaty, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady Aleppo we beýleki ýerlerde oppozision gozgalaňçylara garşy alyp barýan söweşinde güýçlendirip, bäş ýyl bäri Siriýada barýan graždanlyk urşuny uzaltdy diýdi.
"Biz Moskwa syýasy çözgüdi we geçişi ilerleder, graždanlyk urşunyň soňuna çykylar diýip umyt edipdik. Ýöne olar bu işi ederden örän uzakda" diýip, Karter aýtdy.
Aýdylyşyna görä, Amerikanyň goranmak we aňtaw gulluklary gizlin maglumatlary Orsýet bilen paýlaşmaga meýilli däl. Olar orslar bilen edilen hyzmatdaşlykda Birleşen Ştatlaryň gizlin harby metodlarynyň, usullarynyň we proseduralarynyň orslara aýan bolaryndan howatyr edýärler.
Ýöne Bileleşen ştab başlyklarynyň ýolbaşçysy general Joe Dunford 25-nji iýulda hiç bir syryň üsti açylmaz diýip arkaýynlyk bermäge synanyşdy.
"Biz ynama daýanýan bir transaksiýa girişemzok. Orsýet bilen bolmagy mümkin her bir alyş-çalyşda aýratyn proseduralar we prosesler bolar" diýip, Dunford aýtdy.
Bu aralykda "Republikan" partiýasynyň prezidentlik kandidaty Donald Trump hem "Yslam döwleti" toparyna we al-Kaýda bilen ilteşikli al-Nusra frontyna garşy söweşde Orsýet bilen ýakyn hyzmatdaşlyk pikirini goldaýana meňzeýär.
Orsýetden tarapdarlyk edip, ozal hem birnäçe beýanat beren Trump Demokratik milli komitetiň Hillary Klintony kyn ýagdaýa salan e-mailleriniň daşary ýaýramagynda Orsýetiň eli bar diýilýän pikirleri-de ret etdi.lotusnotes


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” we “Amnesty International” guramalary Russiýanyň resmilerine Çeçenistanda adam hukuklaryny gorap çykyş edýän aktiwistlere garşy amala aşyrylýan “yzarlamalar” diýip häsiýetlendiren kampaniýasyny bes etmek üçin çäre görmäge we olaryň goraglylygyny üpjün etmäge çagyryş etdiler.
Adam hukuklaryny goraýan iki toparyň 15-nji dekabrda çykaran beýanaty “Gynamalaryň öňüni almak baradaky komitetiň” Groznydaky bölüminiň edara jaýy otlanandan iki gün soň ýaýradyldy.
Çeçen paýtagtyndaky şol wakada “Gynamalaryň öňüni almak baradaky komitetiň” iki işgäri ýaragly adamlar tarapyndan yzarlanyp, polisiýa tarapyndan ençeme sagat tussag edildi hem-de olaryň şahsy kompýuterleri we mobil telefonlary konfiskasiýa edildi.
Kreml tarapyndan goldanylýan çeçen lideri Ramzan Kadyrow 4-nji dekabrda Groznyda amala aşyrylan ýaragly hüjümi gürrüňi gidýän komitetiň ýolbaşçysy Igor Kalýapiniň maliýeleşdirmäge kömek edendigini güman edýär.


text:
Owganystanly türkmenler tarapyndan döredilen özbaşdak “Ýüpek yoly” fondunyň başlygy Mustafa Kemal Mahdum Owganystanda mekdep-internatlarynda okaýanlar üçin umumy ýaşaýyş jaýlaryny açdy.
Mustafa Kemal Mahdum Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysyna bu merkezlere okuwçylaryň kabul edilişi barada şeýle gürrüň berdi:
—"Ýüpek yoly" fonduny täze guradyk. Ýöne beýle işe biziň owaldan tejribämiz bar. Owaly bilen Şybyrgandan okuwçylara niýetlenen iki sany ýaşaýyş jaýyny açdyk. Onuň birinjisi 40 kişilik, beýlekisi 60 adamlyk. Bulary biz Owganystanyň ähli ýaşlary üçin açdyk. Ýöne, hususan-da, biziň türkmen halkymyz bilimde-de, terbiýede-de gaty yza galdy. Şonuň üçin biz köpräk türkmen okuwçylaryny alýas. Meýmenede hem studentler üçin bir ýatak jaýyny açdyk. Kabulda bolsa, ine, häzir açyp oturys. Sizem ine şu studentler jaýynda myhman bolup otyrsyňyz. Bilşiňiz ýaly, Owganystanda otuz ýyldan bäri uruşdyr jenjel-gowga dowam edip gelýär. Biziň esasy maksadymyz şu: türkmen, özbek bolsun, ähli owganystanly ýigitleri okuwly etmek we jemgyýeti galdyrmak.
Azatlyk Radiosy: Kabulda mekdep-internatynyň ýaşaýyş jaýlary ilkinji gezek türkmenler tarapyndan açylýar. Olary açmakda size ynsanperwer guramalar tarapyndan ýardam boldumy?
—Biz häzire çenli hiç bir guramadan ýardam almadyk. Bu fonduň maddy çeşmesiniň nireden gelýändigini aýdaýyn. Biz Türkiýede 25 ýyldan bäri şu işi ýöredýäris. Türkiýä baran owganystanly bosgunlara ýa dünýäniň dürli künjeginden gelenlere kömek we ýardam etdik. Şol ýerdäki Owganystandan bolan okadan oglanlarymyz, Hudaýa şükür, bu ýere geldiler. Biziň okadan oglanlarymyzdan Şybyrganyň gubernatorlygynda wekil bolanlary bar. Olardan Gumrük gullugynyň müdirleri bolanlary bar. Ýokary sudda – kazyýetde jogapkärli wezipede işleýänlerem bar. Bularyň ählisi bize kömek etdiler. Işewür toparda, söwdada baý bolan oglanlarymyz bar. Türkiýede okap gelen oglanlardan ýüz çemesi dürli wezipelere eýe boldular. Olar bize maddy hem maslahat beriji ýardamçy bolýarlar. Şoňa görä biz häzire çenli haýsydyr bir resmi guramadan ýardam alamyzok.
Azatlyk Radiosy: Okuwçylaryň näçerägi türkmen, olar köplükmi?
—Olaryň köprägi türkmen oglanlary, her ýüzden ýetmişden gowragy türkmenler. Şybyrganda, Meýmenede, Kabulda studentleriň aglaba köprägi türkmenler. Indi Kabula aýratyn üns bermegimiziň sebäbi bu merkez, bu ýer paýtagt. Ýöne her ýeriň bir kada-kanuny bar. Bu ýerde hem biziň okuwçy ýaşlara jaý açmagymyz üçin, 17 maddadan ybarat bir kanun bar. Biziň Kabulda merkezimizde bolmagy üçin, okuwçylar uniwersitetde okamaly. Mazary-Şerifden, Jöwüzjandan, umuman, demirgazykdan gelen oglanlary bu ýerde unwersitetde okadýas. Ýene Şybyrgandaky ýa-da Meýmenedäki studentlere niýetlenen jaýlarda okamak üçin uniwersitet hökmany şert däl. Çünki türkmenler köplenç obalarda, merkezden çetde oturýarlar ahyryn. Şonuň üçin Şybyrganda ýa Meýmenede olary liseýde ýa-da orta mekdepde okadýarys. Ýöne Kabulyň okuwy uniwersitet bolmaly.


text:
Türkiýäniň günbataryndaky kömür käninde bolan partlamada we ýangynda ölen 200-den gowrak adamyň hatyrasyna türk hökümeti ýurtda üç günlük ýas yglan etdi.
Resmiler bu wakada azyndan 205 magdançynyň ölendigini we başga-da ýüzlerçesiniň kömür käninde gysylyp galandygyny aýdýarlar.
Türkiýäniň energetika ministri Taner Ýyldyzyň aýtmagyna görä, partlamanyň bolan pursady ýerzeminde 787 magdançy işleýär eken.
13-nji maýda Izmir şäheriniň 120 kilometr demirgazyk-gündogaryndaky Soma käninde bolan partlamadan soň, ýerzemindäki liftler döwüldi.
14-nji maýda ýurduň halas ediş toparynyň işgärleri kömür käninde gysylyp galan magdançylary diri saklamak üçin ýerzemine nasos arkaly kislorod geçirdiler.
Bu aralykda müňlerçe magdançy we olaryň maşgala agzalary ýerli keselhananyň daşyna üýşdiler.
Bu waka sebäpli Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Albaniýa etjek saparyny goýbolsun etdi.


text:
Ýewropa Parlamenti Türkmenistan bilen göz öňünde tutulýan “Partnýorluk we Hyzmatdaşlyk” ylalaşygynyň tassyklanmagyny ýene-de gaýra goýdy. Bu barada Ýewropa Parlmentiniň metbugat merkezi maglumat berýär.
21-nji iýunda ýaýradylan beýanatda türkmen hökümetiniň 2008-nji ýyldan bäri ýurtda her dürli reformalary geçirendigi, şeýle-de Ýewropa Bileleşigi bilen has içgin işleşmäge gyzyklanma bildirendigi aýdylýar.
Şol bir wagtda-da Ýewropa Parlamentiniň Daşary gatnaşyklar boýunça komitetiniň Türkmenistan bilen baglaşmagy göz öňünde tutulýan "Partnýorlyk we Hyzmatdaşlyk" ylalaşygy dogrusynda, şu maý aýynda geçiren diňlenişiginde, Parlamentiň Türkmenistandaky amal edilen reformalaryň kanagatlanarsyzdygyny belländigi hem nygtalyp geçilýär.
Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýy bilen baglylykda bildirilýän düýpli aladalanmalar sebäpli Ýewropa Parlamentiniň Daşary gatnaşyklar boýunça komiteti Türkmenistan bilen baglaşmaly Ylalaşygyň, kanagatlandyryjy özgerişler göze ilýänçä, tassyklanmagyny gaýra goýdy diýip, sişenbe güni ýaýradylan beýanatda aýdylýar.
Koalisiýa
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, Ýewropa Parlamentiniň Daşary gatnaşyklar boýunça komitetiniň diňlenişiginiň öňüsyrasy adam hukuklaryny gorap çykyş edýän 30 çemesi guramadan düzülen koalisiýa Ýewropa Parlamentine hat ýollap, onda türkmen hökümeti adam hukuklary boýunça bildirilen talaplary berjaý edýänçä, Ylalaşygyň tassyklanmagyny gaýra goýmagy sorapdylar.
“Türkmen hökümeti, Ýewropa Parlamentiniň Türkmenistanda adam hukuklarynyň gözgyny ýagdaýyny nazara alyp, adam hukuklary boýunça kesgitlän şertleriniň birini-de berjaý etmedi. Ýewropa Bileleşigi bu Ylalaşyk babatynda öňe ädim ätmek mümkinçiliklerini hatda göz öňünde tutubam oturmaly däl” diýip, ýokarda agzalan koalisiýanyň düzümine giren Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktorynyň orunbasary Reýçel Denber belleýär.
Ýewropa Bileleşigi-Türkmenistan Partnýorluk we Hyzmatdaşlyk şertnamasyna 1998-nji ýylda gol goýlan bolsa-da, ol Türkmenistandaky adam hukuklary bilen bagly aladalanmalar zerarly häzire çenli-de ratifisirlenenok.
Ýewropa Bileleşigi bu Ylalaşygyň ratifisirlenip bilmegi üçin türkmen hökümetiniň adam hukuklary boýunça ýurtda berjaý etmeli şertlerini kesgitläpdi. Olaryň arasynda:
- Hiç bir şert goýulmazdan, ähli syýasy tussaglaryň azat edilmegi;
- Erkin syýahat edip bilmek mümkinçilikleriniň öňündäki bökdençlikleriň ýatyrylmagy;
- Gyzyl haç Halkara Jemgyýetiniň we beýleki garaşsyz synçy toparlaryň ýurda gelip bilmegine mümkinçilik döredilmegi;
- Graždan azatlyklarynyň gowulandyrylmagy – ýaly talaplar hem bar.


text:
BMG soňky alty aýyň içinde Owganystanda alnyp barylýan urşuň we söweşijileriň hüjümleri netijesinde, parahat ilatyň arasyndan heläk bolan adamlaryň sanynyň çärýek esse artandygyny aýdýar.
BMG-niň çarşenbe güni ýaýradan maglumatynda, iýuna çenli parahat ilatyň arasyndan 1 müň 319 adamyň ölümi hasaba alnandygy bellenilýär. Şeýle-de hasabat döwründe 2 müň 500-e golaý adamyň ýaralanandygy aýdylýar. Bu görkeziji geçen ýylky bilen deňeşdirilende 23% ýokarydyr.
Parahat ýaşaýjylar aglaba söweşijileriň amala aşyrýan bomba hüjümleri netijesinde öldürilýändigi nygtalýar. Hasabatda hökümet güýçleriniň söweşijiler bilen çaknyşyklarynda hem asuda raýatlaryň heläk bolýandygy bellenilýär.
Geçen aý Owganystanyň harbylary NATO güýçlerinden içerki howpsuzlygyň gözegçiligini öz üstüne alypdy. 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Halkara güýçleriniň aglaba bölegi Owganystany terk eder.


text:
Polşanyň sag ganat hökümetine garşy protest bildirmek üçin onlarça müň adam Warşawanyň köçelerine çykdy.
Käbirleri munuň gündogar Ýewropa ýurdunda 1989-njy ýylda kommunist dolandyryşy agdarylaly bäri görlen iň uly demonstrasiýadygyny aýdýar.
Tankytçylar geçen ýyl häkimiýeti alan konserwatiw partiýany, Kanun we adalat partiýasyny Polşanyň Ýewropa geljegini töwekgellige salmakda aýyplaýarlar.
Warşawanyň häkimi Hanna Gronkiýewicz-Waltz 7-nji maýda polýak paýtagtynyň köçelerine çykan demonstrantlaryň sanynyň 200 müň bolandygyny aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Muhammad Alyny “dogry iş ugrunda göreşen” beýik çempion hökmünde häsiýetlendirdi.
Boks äleminde ady rowaýata öwrülen Muhammad Alynyň ölüm habaryna dünýäniň çar künjeginde gynanç bildirildi, meşhur sport ussadynyň, göreşijiniň hormatyna gül çemenleri goýuldy.
4-nji iýunda, parkinson keseli bilen uzak tutluşykdan soň, 74 ýaşynda aradan çykan ussadyň jesedi 10-njy iýunda dogduk mekany Luiswilde, Kentukki ştatynda topraga berler.
Azatlyk radiosy meşhur boksçynyň aýdan we gowy görlen sözlerinden bir çemen baglap, “dogry iş ugrunda göreşen” şahsyň durmuş ýörelgelerini görkezýän pikirleriniň bir bölegini okyjylaryna hödürlemegi makul bildi.
Muhammad Alynyň aýdan sözleri
Men özüme "Iň beýik" diýdim, hiç wagt "iň akylly" diýmedim.
Men ýolugruma ýalňyş baryny etdim, ýöne eger birje adamyň ömrüni gowulyga tarap özgerden bolsamam, birderek ýaşamadygym.
Seni halys edýän öňüňdäki üstüne çykmaly daglar däl, köwşüň içindäki owunjak daşlar.
Töwekgelliklere gaýrat tapmaýan adam durmuşda hiç bir zadyň hötdesinden gelmez.
Eger sen meni hatda düýşüňde-de ýeňen bolsaň, gowusy oýan-da, ötünç sora.
Bokslaşmak bir topar ak adamyň tomaşasy üçin iki sany gara erkegiň bir-birini ýençmegidir.
Ýaş seniň edýän pikiriňden başga hiç zat däldir. Sen özüňi näçe garry saýsaň, şonça-da garrysyň.
Durmuş bir humar. Seniň ynjamagyň mümkin, emma adamlar uçar heläkçiliklerinde hem ölýärler, ýol hadysalarynda ellerini, aýaklaryny ýitirýärler; adamlar her gün ölýär. Bu söweşijiler babatda hem şeýle: käbirleri ölýär, käbirleri ýaralanýar, käbirleri ýoluny dowam edýär. Sen diňe bu zatlaryň özüňe boljagyna ynanmaly däl.
Sonni Liston hiç kim. Ol adam gürläp bilenok. Ol adam urşup bilenok. Oňa gürlemek derslerini almak gerek. Oňa bokslaşmak derslerini almak gerek. Bulardan başga, meniň bilen bokslaşmakçy bolansoň, oňa ýykylmak derslerini hem almak gerek.
Men öýde gowy oglan, emma dünýäniň muny bilmegini islämok. Şuňa gözüm ýetdi: kiçigöwün adamlar gaty uzaga gidip bilmeýär.
Dünýä elli ýaşynda hem ýigrimi ýaşynda garaýşy ýaly garaýan adam öz ömrüniň otuz ýylyny ýitirendir.
Adamlaryň synag bilen ýüzbe-ýüz bolmakdan gorkmaklarynyň sebäbi ynamsyzlyk bilen bagly, şu sebäpden men özüme ynandym.
Prinsiplerim meniň puluma ýa-da derjäme garanda has möhüm.
Dogry jogaby bilmeýän wagtyň dymmak altyna barabardyr.
Eger uly darkaşda ýeňilseň, bu seni bütin ömrüňe ünjä goýar. Bu seni, aryňy alyp dynmasaň, halys edip ýykar.
Dostluk... mekdepde öwrenilýän zat däl. Emma sen dostlugyň manysyny öwrenmedik bolsaň, hakykatda hiç zat öwrenen dälsiň.
Ömrüň her gününi soňky günüň ýaly ýaşa, sebäbi bir gün sen mamla bolarsyň.
Maňa nebsiňiz agyrmasyn.


text:
Ýüzlerçe protestçi ýekşenbe güni Müsüriň dürli ýerlerinde protestlerini dowam etdirdi, olar hökümetiň öz goýan talaplaryny ýerine ýetirmeýändigini aýdýarlar.
Suez şäherinde protestçiler Suez kanalyna tarap ýöriş edip, ony böwetläris diýip haýbat atdylar. Olar premýer-ministri we içeri işler ministrini çalşyrmaga çagyrýan şygarlara gygyrdylar.
Premýer-ministr Essam Şaraf şu ýylyň başynda Mubarege garşy bolan gozgalaňda protestçileri öldürmekde aýyplanan polisiýa işgärlerini işden gyraklatmaly eden hem bolsa, protestler dowam edýär.
Gozgalaň wagtynda azyndan 846 adamyň öldürilendigi, alty müňden gowrak adamyň ýaralanandygy, olaryň köpüsiniň ömürlik maýyp bolandygy aýdylýar.


text:
Aşgabadyň günorta bölegindäki, ilat arasynda “Gaža” diýlip atlandyrylýan ilatly etrabynda ýaşaýyş jaýlaryny ýykmak kampaniýasy dowam edýär.
Bu günler gürrüňi gidýän territoriýanyň Selinnaýa, Dokuçaýew, Noworossiýskaýa köçeleriniň ugrunda ýerleşen onlarça jaý ýykylýar. Bir tarapdan, tamlaryň bir bölegini ýaşaýjylaryň özleri, soňra gurluşyk materialy hökmünde sataryn diýen umyt bilen sökseler, beýleki tarapdan, hökümetiň agyr tehnikasy bu etraby birýan ujundan ýumurýar.
“Gažada” ýykylmaly edilen jaýlaryň diwarlarynda tamlaryň satlyga çykarylandygy baradaky bildirişleri hem görse bolýar. Ýaşaýjylar uzak ýyllaryň dowamynda galdyran tamlaryny bazar nyrhyndan telim esse arzan bahadan gurluşyk materialy hökmünde satýarlar. Mysal üçin, mundan bir ýyl öň hem onlarça müň amerikan dollaryna bahalanan jaýlar, häzir 1,5 müň dollardan satylýar.
Kompensasiýa
Ýatladyp geçsek, 2 müň töweregi hojalygy bolan “Gaža” raýony geçen ýylyň güýzünde ýykylyp başlanypdy. Dokumentleri resmi talaba laýyk gelýän öýleri ýykylan gažalylara paýtagtyň Parahat-7 mikroraýonyndan jaý berilýär. Ýerli ilatyň aýtmagyna görä, öwezine berilýän jaýlar maşgala agzalarynyň sanyna ýa-da soňky galdyrylan goşmaça otaglaryň meýdanyna görä däl-de, eýse ozalky tamlarynyň dokumentdäki meýdanyna görä berilýär.
Häzir çenli täze jaý bilen üpjün edilmedik ýaşaýjylar bolsa harabaçylykda, alnyp barylýan gurluşygyň edil alkymynda ýaşamaga mejbur bolýarlar.
“Jaýlarymyzyň ýakynda ýykyljakdygyny, öwezine başga ýerden öý beriljekdigini aýtdylar. Emma, ‘entek ýetişenok’ diýip, täze ýaşara ýer bermeýärler. Biz hem bu tozanyň, tehnikanyň zenzelesiniň aşagynda ýaşap otyrys” diýip, 40 ýaşlaryndaky “Gažanyň” ýaşaýjysy Bägül gürrüň berýär.
Bägül ýol-ýodalaryň petiklenendigi sebäpli, raýondan çykmakda hem kynçylyk çekýändiklerini, uly köçä çykmak üçin batgalyklardan, gum depelerinden aşmaly bolýandyklaryny gürrüň berýär.
Çoganly we Şor
Gepiň gerdişine aýtsak, soňky aýlaryň dowamynda ”Gaža” raýony bilen bir hatarda Aşgabadyň ýene-de ençeme ýaşaýyş massiwleri dolulygyna ýer bilen deň edildi.
13 müň mellek ýeri bolan Çoganly daçalary, 4 müň mellek ýeri bolan Şor daçalary... häzir olardan nam-nyşan galmady. ”Gažanyň” ýaşaýjylaryndan tapawutlylykda ol ýerleriň ilatyna ne kompensasiýa berildi, ne-de ýykylan jaýynyň öwezine alternatiw ýaşaýyş ýeri berildi.
Paýtagtdaky jaýlary ýykmak kampaniýasy resmi taýdan “Aşgabady abadanlaşdyrmak” şygary astynda alnyp barylýar. Bu işler 2017-nji ýylda Aşgabatda geçjek ”Aziýa oýunlaryna” görülýän taýýarlyklaryň çäginde alnyp barylýar.


text:
31-nji oktýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň maslahaty geçirildi. Ol ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan wekilleri ýygnady.
Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde geçirilen maslahatyň gün tertibine ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2015—2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça anyk wezipeler girizildi. Bu maksatnama 2015-nji ýylyň martynda “Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň esasynda kabul edildi.
Ýaşlar guramasynyň maslahatynda esasy ugurlary diňe ara alyp maslahatlaşmak bilen çäklenilmän, eýsem, olara degişli wezipeleri çözmegiň usullaryny işläp düzmeklige çuňňur we hemmetaraplaýyn garaldy. Maslahata gatnaşyjylaryň çykyşlarynda ýurdumyzyň Ýaşlar guramasynyň işine täzeçil usullary we çemeleşmeleri ornaşdyrmak boýunça pikirler we teklipler öňe sürüldi.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Yragyň parlamenti bu ýurtda 16-njy ýanwarda geçirilmegine garaşylýan milli saylawlardan öň saylawlar baradaky kanuny tassyklady.
Bu kanunyň tassyklanmagyna esasy böwet bolup duran mesele Yragyň demirgazygynda ýerleşýän nebite baý Kerkük şäheriniň statusydy. Sebäbi bu şähere Araplar we kürtler bilen bir hatarda türkmenler hem eýe çykýarlar.
Kanun çykaryjylar, Kerkük we şoňa meňzeş beýleki köp milletli jedelli hem-de saýlawlar boýunça kanun barada ylalaşmazlyklar dowam edýän regionlarda ses berlişikleriň netijesiniň wagtlaýyn bolmagy boýunça ylalaşdylar.
Saýlawlar barada geçirilen bu jedel beýleki ýurtlar tarapyndan hem ýakyndan yzarlandy. Sebäbi bu problema boýunça ýanwarda geçiriljek saylawlaryň gijä galdyrylmagynyň Birleşen Ştatlaryň Yrakdan öz goşunyny çekmek baradaky planyna-da täsir ýetirmeginden alada edilýärdi.
Emma bu kanunuň tassyklanmagyna garamazdan, ses berişligiň 16-njy ýanwarda geçiriljekdigi henizem anyk däl.


text:
“Masgaraçylyk”, “Şu güne çenli şeýle bolgusyz zat görmedim”, “Demirgazyk Koreýa ýene bizden yzda galdy”. Bu teswirler okyjylarymyzyň “Türkmenistanda Sport aýy başlandy” atly wideomyzyň aşagynda ýazan pikirleriniň diňe käbirleri.
6-njy aprelde Azatlyk Radiosy Türkmenistanda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk aýynyň” başlanandygy, bu çäre mynasybetli ýörişleriň, dürli sport maşklarynyň geçirilýändigi barada ýörite wideo çap etdi. Wideoda bu çärä ýurduň ýokary okuw jaýynyň studentleriniň, döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleriniň, çagalar bagyndaky çagalaryň gatnaşýandygyny görse bolýar.
Sişenbe güni başlan “Sport aýy” barada çap eden wideomyz okyjylarymyzyň arasynda uly gyzyklanma döredip, bu çäräniň geçirilmegine dürli garaýyşdaky pikirler ýazyldy. Teswirleriň aglabasynda döwlet işgärleriniň, çagalaryň we studentleriň birmeňzeş egin-eşik geýip, köpçülikleýin ýörişlere we sport çärelerine gatnaşmagyna oňaýsyz garaýyşlar beýan edilýär.
“Beýle-de bir zat bolarmy?”
“Türkmen gyzy” atly okyjymyz “Beýle-de bir zat bolarmy?” diýen sorag bilen öz pikirini beýan etse, Kamila “Bu adam halky bitirdi, tüketdi” diýip, bu hakda öz pikirini aýan edýär. “Murat” atly okyjymyz bolsa “Munça-da bir bolarmy? Aýyp...” diýip, agzalan temadan öz garaýşyny bildirýär.
Agzalýan wideonyň aşagynda teswir ýazan Mekan atly okyjymyz sport maşklaryna döwlet-edara kärhanalarynyň işgärleriniň gatnaşdyrylmagyna ünsi çekip, “Talyplardan geçdim welin, indi işgärlerem gatnaşdyrylyp başlapdyr-a... Munuň soňy nirä giderkä?” diýen soragy berýär.
“Husen” ady bilen teswir ýazan beýleki bir okyjymyz bolsa “Toba, toba... türkmenleriň indi edere işi ýok. Ýaşy uly aýal-erkekleri hem sport bilen meşgullanmaga mejbur edýär” diýip belleýär. Züleýha ady bilen garaýşyny galdyran okyjymyz bolsa “Masgaraçylyk, sport egin-eşigini geýmän maşk edýän [işgärler] temmi berilýän ýaly bolup görünýär” diýýär.
“Prezidentimiz, has manyly zatlary edip bilersiňiz!”
Teswirleriň arasynda sporta üns berilmegiň gowudygyny, emma munuň mejbury bolmaly däldigini ýazan okyjylarymyz hem bar.
Sabina ady bilen teswir ýazan okyjymyz özüniň aýtmak isleýän zatlarynyň eýýäm ýazylandygyny aýdyp, “olara diňe şuny goşasym gelýär... Olaryň ählisi köçä dökülipdir, bu islege bagly bolmaly. Hormatly prezidentimiz, halkymyzy sport bilen meşgullanmagy endik etdirmek isleýän bolsaň, has manyly, gowy zatlar edip bilersiň” diýip, özünden öňki pikirleriň üstüni ýetirýär.
Senem ady bilen teswir galdyran ýene bir okyjymyz “Men muňa diňe masgaraçylyk diýerin, başga-da hiç zat diýmerin. Işgärlere gynanýan, nebsim agyrýar... Halkyň sport bilen meşgullanmagyny isleýän bolsaň, sport zallaryny aç. Ilat islän wagty gidip, sport bilen meşgullansyn” diýip ýazýar.
“Ceyhun” ady bilen teswir galdyran okyjymyz bolsa “Türkmeniň abraýyny diňe türkmen gaçyrýar. Masgaraçylykdan başga zat däl” diýip, mejbury ”Sagdynlyk we bagtyýarlyk” aýy diýlip atlandyrylýan çäre bilen bagly öz närazylygyny beýan edýär.
Okyjylarymyzyň arasynda ýurtda hemme zadyň asudalygyna “şükür etmelidigini” ýazanlar hem bar. Kakajan ady bilen teswir ýazan okyjymyz “Ýaşasyn Türkmenistanym!” diýip öz garaýşyny beýan etse, Oraztäç atly okyjymyz “Ýurdumyz hemişe bagtyýar, bagtly” diýip, özleriniň "Sagdynlyk aýy" diýilýän çäreden hoşaldyklaryny bildirýärler.
Ýeri gelende belläp geçsek, ýokardaky teswirleriň ählisi okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlary bolup, olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
«Demokratik saýlaw» hereketiniň lideri Wladimir Milow ýurduň Adalat ministrliginden öz hereketiniň resmi taýdan tassyklanandygy barada hat alandygyny aýdýar.
Energiýa ministriniň orunbasary bolan Milow indi öz «Demokratik saýlaw» hereketlerini düzýän beýleki üç gurama bilen goşulyp, oppozision syýasy partiýa döretmek ugrunda işlejegini aýdýar.
Milow we oppozisiýa liderleri Mihail Kasýanow, Boris Nemsow we Wladimir Ryžkow dagy 14-nji oktýabrda demokrtik güýçleriň koalisiýasyny döretmek baradaky ylalaşyga gol çekdiler.
Olar bu hereketiň ahyrda syýasy partiýa öwrülmegini we parlament hem prezident saýlawlarynda bäsleşige gatnaşmagyny gazanmaga çalyşýarlar.


text:
Russiýa ýokary derejeli gollandiýaly diplomatyň Moskwadaky öýünde ýenjilendigini habar berýär. Nederlandiýanyň Moskwadaky missiýasynyň başlygynyň orunbasary Onno Elderenboş hüjümde agyr ýaralanmandygyny aýdýar.
Maglumata görä, hüjümçiler Onno Elderenboşyň öýüne özlerini elektrik ussasy diýip tanyşdyryp giripdirler. Resmiler hüjümçiler diplomatyň öýünden gaçmazyndan ozal aýnanyň ýüzüne pomada bilen “LGBT” ýazgysyny galdyrypdyrlar diýýärler. Bu ýazgy lezbian, geý, biseksual we transgender sözleriniň baş harplaryndan düzülen gysgaltma, abbrewiaturadyr.
Gollandiýanyň Gaagdaky Daşary işler ministrligi Russiýanyň ilçisini bu waka barada düşündiriş bermegi üçin çagyrdy.
Bu waka golland polisiýasy tarapyndan ýenjildi diýilýän rus diplomaty üçin Moskwanyň Nederlandiýadan ötünç soramagy talap etmeginiň yzýanyna gabat geldi.


text:
Eýranyň ozalky prezidenti Ali Akbar Haşemi Rafsanjany geçen Juma namazynyň hutbasyny okady, şonda abanýan howplardan Yslamy hökümeti gorap sakalamak üçin adamlary asudalyga çagyrdy.
Juma namazyna oppozisýa tarapdary müňlerçe adam gatnaşdy. Howpsuzlyk güýçleri bolsa ýagdaýa berek gözegçilik etdi. Juma namazyndan birnäçe gün öň, öz çykyşynda Rafsanjanynyň radikal meseläni gozgajakdygy çak edilipdi.
Rafsanjany öz çykyşynda, ýurt 12-nji iýundan bäri krizisli ýagdaýa duçar bolup gelýär diýip belledi. “Häzir iki topar bar, birisi ýeniş gazananlar, olar öz etjek işlerini edip ýörler. Beýleki topar bolsa köpçülikde duranlar hem-de ýurduň düşünjeli adamlary. Bu topar saýlawyň netijesine şüphe bildirýär.”
Şeýle hem Rafsanjany, ikinji toparyň şüpbelerini aýyrmak üçin bir iş etmelidigini, saýlawlarladan soňra örän ajy ýagdaý emele gelendigini aýtdy.
“Halkyň ynamyny gazanmagy başarmadylar”
Ekspertler assembelýasynyň - Hobregan mejlisiniň başlygy Rafsanjany, ýurtda höküm sürýän häzirki ýagdaý Eýranyň ýadro meseleleri boýunça gepleşiklerini güýçsüzlendirip biler diýdi. Şeýle hem ol, saýlawlaryň netijesini dogry kesgitläp bilmändikleri üçin esasy kanuny goramak boýunça Gwardiýa Geňeşini - Şuraý Nigahbany- tankyt etdi. “Gynansakda ýokary derejeli dini lideriň bu geňeşe goşmaça 5 gün bermeginden olar gowy peýdalanyp bilemdiler we halkyň ynamyny gazanmagy başarmadylar.”
“Halkyň saýlawy her zatdan üstün bolmaly. Adamlar ses berýärler, ýöne olaryň sesleri hasaba alynmaýar. Bu Yslam respublikasynda bolmaly däl” diýip, Rafsanjany sözüniň üstüni ýetirdi.
Rafsanjany krizisiň çözülmegi üçin birnäçe teklip hem hödürledi. Ýurduň saýlaw sistemasy üýtgedilmeli we saýlaw çäreleri döwründe dalaşgärlere deň we erkin atmosfera döredilmeli diýip, Rafsanjany öz garaýşyny beýan etdi.
Juma hutbasynda Rafsanjany tussag edilenleriň erkinlige goýberilmegine hem çagyryş etdi. “Şu günüň şertlerine görä adamlaryň türmelerde saklanmagyna zerurlyk ýok. Goý olar öz hossarlaryna gowuşsynlar.”
Namaza gelen adamlar hem, batly ses bilen “syýasy bendiler azat edilmeli” diýip bu baradaky talaplaryny beýan etdiler.
Tähranly syýasy aktiwist Saed Reza Razawi Faghih, “Aşa konserwatorlar Rafsanjanynyň çykyşyndan gaty gazaplandylar. Olar metbugatdan ýa-da Mejlisiň tribunasyndan Rafsanjana hüjüm edip başlarlar» diýip, Rafsanjanynyň çykyşy barada Azatlyk Radiosynyň pars gullugy bilen söhbetdeşliginde aýtdy.
Şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, howpsuzlyk güýçleri oppozisýanyň tarapdarlaryna garşy ähli çärelerden peýdalanypdyr.


text:
Şu gün Fransiýanyň sudy özbek prezidenti Islam Karimowyň kiçi gyzy Lola Karimowanyň özüniň “diktatoryň gyzy” diýlip atlandyrylmagyna garşy eden şikaýaty esasynda sud diňlenişigini geçirdi.
Fransiýanyň sudy şu gün onuň “diktatoryň gyzy” diýlip atlandyrylmagynda hiç hili kanun bozma alamatynyň ýokdugy barada karar çykardy.
Lola Karimowa “French RUE 89” atly web saýtyny özüni «diktatoryň gyzy» diýip atlandyrmak bilen öz şahsyýetini kemsidenlikde aýyplap, ony suda beripdi we özüne 30 müň ýewro möçberinde kompensasiýa tölenmegini talap edipdi.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän Amnesty International guramasy türkmenistanly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewiň ykbaly bilen bagly gyssagly herekete geçmäge çagyrýan beýanat ýaýratdy.
Düýbi Londonda ýerleşýän guramanyň beýanatynda türkmen häkimiýetleri Nespesgulyýewiň nirededigini aýan etmäge, onuň howpsuzlygy we tussaglykda gynalmaýandygy barada maşgalasyny habarly edip, bu ugurda kepil geçmäge çagyrylýar.
“Eger-de Nepesgulyýew türkmen häkimiýetleri tarapyndan tussag edilen bolsa, onda onuň öz saýlan aklawçysy bilen gyssagly duşuşmagyna rugsat berilmeli we takyk haýsy aýyplamalaryň ýöňkelýändigi mälim edilmeli ýa-da ol dessine boşadylmaly” diýip, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän guramanyň anna güni çap edilen beýanatynda bellenilýär.
Türkmenistanyň prezidentine hat
“Amensty International” guramasy Türkmenistanyň prezidentine we Baş prokuraturasyna 2015-nji ýylyň 17-nji sentýabryna çenli rus, iňlis ýa-da beýleki dillerde hat ugradyp, Nepesgulyýewiň ykbaly barada maglumat soramaga çagyrýar.
“Žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewiň bir aýdan bäri türkmen häkimiýetleri tarapyndan tussaglykda saklanylýandygyna ynanylýar. Nepesgulyýewiň tussaglygy onuň žirnalistiki işi bilen baglanyşykly ýaly bolup görünýär. Ol gynamalara sezewar edilmek we adalatsyz sud edilmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar” diýlip beýanatda nygtalýar.
Amnesty International guramasy Nepesgulyýewiň 7-nji iýulda Türkmenbaşy şäherinden Balkanabatdaky öýüne ugran mahaly ýitirim bolandygyny we onuň Türkmenistanda gadagan edilen “Türkmenistanyň Alternatiw täzelikleri” we Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugy bilen hyzmatdaşlyk edýändigini ýazýar.
“Öýüne dolanmady”
Şeýle-de guramanyň maglumatynda “işi üçin maglumat we surat ýygnamak maksady bilen Türkmenbaşy şäherine sapar eden Nepesgulyýew 7-nji iýulda öz maşgalasyna jaň edip, sagat 16:00-da öýüne barjakdygyny habar berýär, emma ol öýüne dolanmaýar” diýlip bellenilýär.
“Mundan soň, Nepesgulyýewiň maşgalasyna onuň neşe maddaly derman (Tramadol) bilen tussag edilendigi we onuň Akdaş obasynda saklanylýandygy habar berilýär. Maşgalasy Nepesgulyýewi görmäge synanyşýar, emma muňa rugsat berilmeýär. Onuň aklawçy bilen duşuşmagyna mümkinçilik berilmeýär we häzirki wagtda Nepesgulyýewiň nirededigi barada takyk maglumat ýok” diýip, Amnesty International guramasy öz beýanatynda nygtaýar.
Şeýle-de gurama aklawçy we maşgalasy bilen duşuşmagyna rugsat berilmeýän Nepesgulyýewiň gynamalar bilen ýüzbe-ýüz bolmak töwekgelliginiň artýandygyny we onuň tussaglygynyň žurnalistiki işi bilen ilteşikli bolup biljekdigini ýazýar. Nepesgulyýew şu ýylyň başlaryndan Azatlyk Radiosynyň fotožurnalisti hökmünde işläp başlaly bäri, ol Türkmenistanyň baý we garyp raýatlarynyň ýaşaýyş durmuş şertlerindäki gapma-garşylygy açyp görkezýän maglumatlaryň üstüni açdy diýlip, guramanyň beýanatynda tekrarlanýar.
Mundan öň, düýbi Nýu Ýorkda ýerleşýän Žurnalistleri goraýan komitet, Human Rights Watch guramasy we düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy türkmenistanly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewiň tiz boşadylmagyny talap edip, beýanat ýaýratdylar.
“Serhetsiz raportýorlar” guramasy Türkmenistanda media azatlygy diýen zadyň asla ýokdugyny, guramanyň metbugat azatlygy boýunça ýyllyk indeksinde Türkmenistanyň 180 ýurduň arasynda iň yzdan ikinji orunda durýandygyny habar berýär.


text:
Ýaponiýanyň Fukuşima ýadro elektrostansiýasynyň operatory ýokary derejede radioaktiw suwuň 100 tonnasynyň saklanýan ýerinden syzyp çykandygyny habar berdi.
“Tokio Elektrik” bu wakanyň çarşenbe güni bolandygyny, zäherli suwuň syzyp içi eýýäm suwdan doly suw saklanýan ýere akandygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde-de. operator zäherli suwuň okeana akmagynyň gümanadygyny belledi.
Fukuşyma atom elektrostansiýasy 2011-nji ýylda bolan ýer titremede zeper alandan soň ençeme problemalary başdan geçirdi. Geçen ýylyň awgust aýynda bu ýerden 300 tonna radioaktiw suw syzyp çykdy. Şonda Ýaponiýanyň ýadro agentligi şeýle wakalaryň gaýtalanmazlygy üçin taýýarlyk derejesini güýçlendiripdi.


text:
Halkara Gyzyl Haç komiteti (HGHK) soňky iki hepdäniň dowamynda gündogar Ukrainadaky orsparaz separatistler bilen hökümet güýçleriň arasyndaky ýowuzlyklaryň “ýaýbaňlanandygyny” aýdyp, ýiti aladalanma bildirdi.
Halkara Gyzyl Haç komitetiniň 20-nji ýanwarda ýaýradan beýanatynda Donetskde we onuň töwereginde bolýan çaknyşyklarda parahat ilatdan ýaşaýjylar öldürilýär we ol toparyň ynsanperwer işini ýerine ýetirmeginiň “öňüni alýar” diýilýär.
Şeýle-de, Gyzyl haç guramasy Donetsk we Luhansk regionlarynyň käbir sebitlerinde “kömek pullarynyň töleginiň gija goýulmagy we gyşyň agyr howa şertleri” ýagdaýlary “has-da ýaramazlaşdyrýar” diýýär.
Komitet öz işgärleriniň agzalan iki regionyň ýaşaýjylaryna we göçürilen adamlara azyk, senagat önümlerini, lukmançylyk serişdelerini we gurluşyk materiallaryny paýlaýandygyny belleýär.


text:
Dünýäniň köp ýurtlarynda bolşy ýaly, Türkmenistanda hem keramatly Walentiniň güni ýaşlaryň arasynda bellenilýär. Şol gün türkmen ýaşlary öz söýgülilerine otkrytkalary sowgat edýärler, öz söýgülerini beýan edýärler.
Keramatly Walentiniň güni, esasanam, paýtagt Aşgabadyň ýaşlarynyň arasynda has meşhurlyga eýedir. Özi hem bu baýramçylygyň owazasy soňky 6-7 ýylyň içinde has-da artyp ugrady.
Bu baýramçylygyň giňden bellenilmeginde otkrytka söwdasyny edýänleriň hyzmaty uludyr. Çünki 14-nji fewral güni diňe bir ýaşlar üçin däl, eýsem söwdagärler üçin hem uly baýramçylyk. Ol gün, otkrytka söwdasyny edýänleriň güni gelýär. Täze ýyl baýramçylygyny hasaba almanyňda, 14-nji fewralda otkrytkalaryň söwdasyndan satyjylar gaty köp düşewünt alýarlar. Eger-de täze ýyl otkrytkalary iki hepdäniň dowamynda satylmak arkaly köp girdejini getirýän bolsa, keramatly Walentiniň gününde otkrytkalaryň 80 prosenti hut 14-nji fewral gününde satylýar.
Söwda nokatlarynda 14-nji fewral gününde her dürli sowgatlary görmek bolýar. Alyja iň arzan nyrhdaky otkrytkadan juda gymmatly sowgatlara çenli satyn almaga mümkinçilik bar. Otkrytka söwdasyny edýänleriň bellemeklerine görä, keramatly Walentiniň gününde, juda geňem bolsa, otkrytkalaryň 70 prosent töweregini gyzlar satyn alýarlar.
Elbetde, ýaşlaryň arasynda “garagolrak” oglanlar hem bar. Olar iň arzan otkrytkalardan ençemesini satyn alyp, gyzlara paýlaýarlar. Bu bolsa hem-ä otkrytka söwdasyny edýänleriň düşewündini artdyrýar hem-de keramatly Walentiniň gününiň şowhunyny artdyrýar.
14-nji fewralyň Türkmenistanda ýene bir waka bilen gabat gelýändigini aýratyn bellemelidiris. Şol gün ýurtda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurduň baştutany wezipesine girişen güni uly şowhun-dabara bilen bellenilýär.
Aşgabatda şol gün dürli konsert çäreleri geçirilýär. Bu çärelere, adatça bolşy ýaly, paýtagtyň ýokary okuw mekdepleriniň studentleri gatnaşdyrylýar. Mahlasy, 14-nji fewralda türkmen ýaşlary hem keramatly Walentiniň gününi, hem-de ýurduň prezidentiniň döwlet baştutanlygyna saýlanan gününi belläp, bir okda iki towşan urýarlar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň durmuşy barasynda surata düşürilen "Reis" atly kinofilmiň gysgajyk mazmunly wideolary türk dilli internet ulgamlarynda ýaýradylmaga başlandy.
Kinofilmiň režissýory Hüdawerdi Ýawuz, prodýusseri bolsa Ali Awjy. Kinofilmde wakalar 1933-nji ýyllardan başlanýar we onuň dowamynda Erdoganyň çagalyk hem ýaşlyk ýyllary, Stambulyň şäher häkimi bolup işlän döwri bolan 1999-njy ýyla çenli başdan geçirenleri mazmun görnüşinde görkezilýär.
"Cumhuriyet" gazetiniň ýaýradan maglumatyna görä, "Reis" atly kinofilm 5 bölümden ybarat bolar we onuň ilkinji bölüminiň çykdajysy 5 million dollara barabardyr. Kinofilmiň umumy harajaty bolsa 8 million dollardyr.
Kinofilmde Rejep Taýyp Erdoganyň roluny Reha Beýogly, aýaly Emine Erdoganyň roluny bolsa Özlem Baljy ýerine ýetirýärler.
"Reis" kinofilminiň 14-nji oktýabrda halk köpçüligine hödürlenmegine garaşylýar.


text:
Aşgabatda “Adam hukuklary bilen bagly hereketleriň milli plany işlenip düzülende, göz öňünde tutulýan öňdebaryjy tejribeler we planlaşdyryş usullary” boýunça seminar çarşenbe güni öz işini tamamlady.
Iki günläp dowam eden bu seminar Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasynyň (UNDP), BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýokary komissarlygynyň we Ýewropa Bileleşiginiň “Türkmenistanda adam hukuklarynyň goralmagyna hemaýat bermek boýunça milli potesnialyny berkitmek”
baradaky bilelikdäki proýektiniň çäginde geçirilip, ýurduň Daşary işler ministrligi we Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary boýunça milli instituty tarapyndan gurnaldy.
Seminara Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň wekilleri, jemgyýetçilik hem halkara guramalaryň agzalary, şeýle-de halkara ekspertler gatnaşdylar.
“Türkmenistanyň adam hukuklaryny goramagyna hemaýat bermek boýunça Türkmenistanyň milli potensialyny berkitmek” baradaky bilelikdäki proýektiň üstünde işleýän toparyň ýolbaşçysy Koen Markuering bu seminar barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Seminaryň dowamynda adam hukuklary bilen bagly hereketleriň milli plany barada gepleşikler geçirildi. Biz bu seminaryň dowamynda bu plany amala aşyrmak boýunça maglumatlary hödürledik. Şeýle-de biz bu ugurda belli bir üstünlikleri gazanan döwletleriň mysalyny görkezmäge synanyşdyk”.
Türkmenistanly publisist-ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle seminarlaryň geçirilmeginiň gutlanmaly ýagdaýdygyny belläp, emma bularyň syýasy durmuşda we jemgyýetiň aňynyň kämilleşmeginde onçakly bir uly roly oýnamaýandygyny sözüne goşdy.
Türkmenistanyň berýän resmi maglumatyna görä, seminaryň dowamynda, Türkmenistanyň halkara jemgyýetçiliginiň deňhukukly agzasy bolmak bilen, jemgyýeti mundan beýlägem demokratiýalaşdyrmak we adam hukuklary babatda maksada laýyk işleri durmuşa geçirýändigi, adam hukuklary boýunça boýun alan halkara borçnamalaryny gyşarnyksyz ýerine ýetirýändigi bellenipdir.
Türkmen resmileri hem jemgyýetde demokratiýany ornaşdyrmagyň we raýatlaryň hukuklaryny goramagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugrudygyny öwrän-öwrän gaýtalap gelýärler. Emma adam hukuklaryna gözegçilik edýän halkara “Human Rights Watch”, “Amnesty International” ýaly halkara guramalaryň hasabatlarynda Türkmenistanda adam hukuklarynyň gödek bozulýandygy aýdylýar.
“Freedom House”, ýagny “Azatlyk Öýi” guramasynyň 2011-nji ýyl boýunça dünýäniň iň repressiw ýurtlaryny öz içine alýan ýyllyk hasabatynda
Türkmenistan erbet görkezijili ýurtlaryň sanawynda goýlupdy.
Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew geçirilýän seminarlaryň täsirli bolmagy üçin ýurduň welaýatlarynda, etraplarynda hut şu ugur boýunça iş alyp barýan adamlar bilen işleşmegiň gerekdigini nygtady.
“Türkmenistanda adam hukuklarynyň goralmagyna hemaýat bermek boýunça milli potensialy berkitmek” baradaky bilelikdäki proýekt 2009-njy ýylyň sentýabrynda başlanypdy. Proýektiň esasy maksady Türkmenistanda adam hukuklary boýunça halkara standartlar we mehanizmler baradaky bilimi ösdürmek, şeýle-de şol standartlara laýyklykda adam hukuklaryny goramakda we olary berjaý etmekde milli potensialy herekete getirmekdir.


text:
Moldowaly ses berijiler ýurduň geljekki ugruny üýtgedip biljek parlament saýlawlaryna gatnaşýarlar. Şu ýylyň aprel aýynda geçiren saýlawlaryndan soň Moldowa Orsýet bilen Ýewropa Birleşigi arasyndaky gapma-garşylyklar meýdanyna öwrülipdi. Şonda protestçiler Moldowanyň häkimiýet başyndaky Kommunistik partiýasyny saýlawlary galplaşdyrmakda aýyplapdy.
Ozalky saýlawlaryň gapma-garşylyklary baradaky ýatlamalar, 29-njy iýulda Moldowada saýlawlar geçýän güneşli güne kölege salýar. Örän garyp bu ýurtda köpler durmuşynyň gowulyga tarap özgerjegini umyt edýärler.
Ioanna Dorode özüniň Kommunistik partiýasyny goldaýanlygyny mälim etdi, emma ol ýurtda durnuklylygyň bolmagyny isleýänligini aýtdy: “Men çagalarymyzyň urulyp-ýenjilmegini islemeýärin. Sebäbi 7-nji aprel wakalaryndaky tutha-tutluklarda çagalarymyz turmä atylyp, iň jenaýatçylykly usullar bilen urulyp-ýenjilipdi.”
Prezident Wladimir Waronin Kişinewdäki saýlaw uçastogynda ser berýär, 29-njy iýul, 2009 ý.
Aprel aýynda bolan saýlawlaryň yzýany protestleriň döremegine Kommunistik partiýasynyň saýlawlary geçirişine nägilelikler esasy sebäp bolupdy. Demonstrantlar parlamentiň we prezidentiň edaralaryna hüjüm edipdi, olara garşy polisiýa tarapyndan güýç ulanylypdy.
Aprel aýyndaky ses berişligiň resmi netijelerine görä, kommunistleriň sesleriň 60%-ne eýe bolanlygy aýdylypdy. Emma yzýany häkimiýet başyndaky kommunistik partiýasy oppozisiýany öz tarapyna çekmegi başarman, president Wladimir Woroniniň gaýtadan saýlanmagyna ýeterlik ses toplap bilmedi. Woronin parlamenti dargadyp, häzirki saýlawlary bellemäge mejbur bolupdy. Oppozisiýa güýçlenýär
Kişinewli ses beriji Andreý Makamandr ýurduň geljegi oppozisiýanyň ýeňişine bagly bolar diýip hasap edýär. Ol ýurtda syýasy güýçleriň deňagramlylygynyň zerurdygyny aýdyp, “mundan beýläk-de häzirkisi ýaly ýaşamak çydar ýaly däl” diýip belledi.
Kommunistlere garşy üç sany syýasy partiýa bäsdeşlik edýär. Pikir öwrenmelere görä, bu syýasy toparlaryň wekilleriniň arasynda köpler Marian Lupuwa bil baglaýarlar. Öňki kommunist Lupu geçen aýda partiýasyny terk edip, merkezçi Demokratik partiýasyna ýolbaşçy bolupdy. Onuň bu hereketi, oppozisiýanyň seslerini özüne çekip, kommunistleriň peýdasyna ulanmak baradaky şübheleri hem döredipdi. Emma Lupu diňe giň koalisiýany döretmek arkaly Moldowany syýasy krizisden çykaryp boljakdygyny aýtdy.
Moldowanyň häzirki saýlawlaryna 3 müňden gowrak ýerli we halkara synçy gözegçilik edýär. Kommunistler ýeňiş gazanan ýagdaýynda-da köpler aprel aýynda bolan zorluklaryň gaýtalanmajagyna garaşýarlar. Emma ýurtda dartgynlylyk güýçlenýär. Oppozisiýa kommunistleri ses berijileri gorkuzmakda we häkimiýetiň adyna edilýän tankytlary basyp ýatyrmakda aýyplaýar. Nireden nirä?
Aprel aýynda Aleksandr Woronin oppozisiýany Rumyniýa bilen birleşmek synanyşygynda aýyplapdy. 2-nji Jahan urşuna çenli Moldowanyň uly bölegi
Rumyniýa degişli bolupdy. Anna günki çykyşynda Woronin, Kommunistik partiýasynyň ýeňişi “Moldowany ýitip gitmek howpundan halas eder” diýip aýtdy. Wadimir Woronin Moskwanyň goldawyna daýanýar. Onuň hökümetine Orsýet tarapyndan $500 million karz teklip edildi.
Oppzision toparlar bolsa Moldowanyň Rumyniýa bilen gatnaşyklary güýçlendirmegini we Ýewropa Birleşigine goşulmagyny isleýärler. Tankytçylar, Woroniniň korrumpirlenen syýasy oligarhiýasynyň ýurduň ykdysady ösüşine päsgelçilik berýänligini aýdýarlar.
Moldowanyň Liberal partiýasynyň lideri we Kişinewiň meri Dorin Kirtoaka Kommunistik partiýasy saýlawlarda ýeňilen ýagdaýda, onuň häkimiýet başynda galmak üçin güýç ulanmagyndan howatyrlanýar. “Kommunistler demokratiýany we demokratik düzgünleri kabul etmek islemeýärler” diýip Kirtoaka pikir edýär.


text:
ABŞ-laryň wise-prezidenti Jo Baýden Owganystandaky goşmaça amerikan kontingentiniň peýdasy barada gürrüň ederden irdigini aýtdy.
Amerikan telekanallarynyň birinde çykyş edip, Baýden goşmaça goşunlary Owganystana getirmegiň awgust aýynda tamamlanjakdygyny, şonuň üçin netijeler barada gürrüň ederden irdigini aýtdy.
2011-nji ýylda amerikan goşunlaryny Owganystandan çykaryp başlamak barada ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň planynyň bardygyny tassyklady.
“ABS News” telekanaly we “Washington Post” gazeti bilen bilelikde soňky geçirilen sosiologik pikir soralyşygyň netijelerine görä, 43% amerikalylar Owganystanda talyplara garşy harby hereketleri dowam etdirmegi möhüm hasap edýär.


text:
Täze işe girizilen «Bagtyýarlyk» gaz gysyjy desganyň kuwwaty 70,5 megawata deň bolup, ol turbageçiriji boýunça bir gije-gündizde 60 million kub metr gaz ibermäge ukyplydyr. Bu desga Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisi boýunça iberilýän tebigy gazyň möçberini artdyrmaga mümkinçilik berer.
Täze işe girizilen gaz gysyjy desganyň ähmiýeti Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin uludyr. Bu desgada ulanylýan öňdebaryjy tehnologiýalar «Malaý-Bagtyýarlyk» gaz geçirijiden gazyň ýokary hilli derejede alynmagyny we onuň mehaniki galyndylardan we suwuklyklardan arassalanmagyny, gazyň basyşyň zerur bolan derejesine çenli gysylmagyny, zerur bolan temperatura çenli sowadylmagyny, şeýle hem gaz gysyjy desgadan çykýan gazyň tehnologiki ölçegini üpjün edýär. Gaz bu ýerden arassalaýjy desga, soňra bolsa Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisine akdyrylar.
«Bagtyýarlyk» gaz gysyjy desgasy Belgiýanyň «ENEX process engineering SA» kompaniýasy tarapyndan gurlup ulanylmagy berlip, onuň bahasy 132 million ýewrodan gowrakdyr.
2009-njy ýylyň dekabrynda uzynlygy 7 müň kilometre barabar bolan Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisi açylypdy. Hytaýa iberilmeli gazyň esasy bölegi Türkmenistana degişlidir. Türkmenistan Hytaýa her ýylda 30-40 milliard kubmetr gaz aldyrmak boýunça 30 ýyllyk şertnama gol çekişipdi.
Aşgabat bilen Pekin 2015-nji ýyla çenli bu gaz geçirijiniň kuwwatyny ýylda 30 milliard kubmetrden 40 milliard kubmetre galdyrmagy niýet edinýärler. “Nabukko” agzalmady
Desganyň açylyş darabarasynda prezidenti G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň nebit-gaz pudagyny ösdürmek üçin döwletiň uly tagallalar edýändigini, ýurtda uly mümkinçilikleriň bardygyny belledi.
Berdmuhamedow Türkmenistanyň ähli gaz sistemasyny özüne birleşdirjek desganyň gurluşygynyň güýçli depginde alnyp barylýandygyny hem habar berdi: “Häzirki wagtda ýurdumyzyň ähli gaz ýataklaryny bir ulgama birleşdirjek Gündogar-Günbatar gaz geçirijisiniň gurluşygy hem ýokary depginler bilen alnyp barylýar”.
Geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň başlaryndan bäri gürrüňi edilýän, regiondaky dartgynly ýagdaýdalar sebäpli şu wagta çenli amala aşmakdan daşda galyp gelen Transowgan proýektini amala aşyrmagyň wagtynyň golaýlaýandygyny, bu ugurda proýekte gatnaşýan ýurtlar bilen anyk işleriň alnyp barylýandygyny Türkmenistanyň prezidenti “Bagtyýarlyk” kompressor stansiýasynyň açylyş dabarasynda aýtdy.
G.Berdimuhammedow Günorta Ýolöten–Osman ýatagynda bar gazyň gorunyň şu günki gün 18 trillion kubmetrdigini habar berdi. Ol Türkmenistanyň tebigy gazy eksport edýän ýurtlaryny sanap geçdi. Ýöne Günbatarda köp gürrüňi edilýän “Nabukko” proýekti, Transhazar we Prikaspiý proýektleri barasynda dil ýarmady. «Körpeje-gurt-guýy»
Şeýle hem şu geçen dynç alyş güni Türkmenistanyň günorta-günbataryndaky «Körpeje-gurt-guýy» gaz ýatagynda gaz ýygnaýjy we transportirleýji täze kompeks ulanyşa tabşyryldy.
Bu täze kompeksiň işe girizilmegi Türkmenistanyň Eýrana satýan gazynyň möçberini ýene ýylda 3 milliard kubometr artdyrmaklyga mümkinçilik berer.
«Turkmennebit» Döwlet konserniniň hyzmatdaşlary bolan Fransiýanyň, Germaniýanyň we Belgiýanyň kompaniýalary tarapyndan enjamlaşdyrylan bu kompleksiň umumy bahasy 40 million amerikan dollaryna deň.
Özara ylalaşyga laýyklykda, bu hyzmatdaş kompaniýalar geljek bir ýylyň dowamynda bu täze gaz transportirleýji komplekse hyzmat etmek hem-de bu ugurda ýerli kadrlara tälim bermek işlerini alyp bararlar.
Häzirki wagt Eýrana ýylda 6 milliard kubometr gaz satýan Türkmenistan geljekde bu gazyň möçberini 14 milliard kubometre ýetirmekligi göz öňünde tutýar. Ýerli habarçynyň goşmaça maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Belarus resmileri gomoseksuallaryň hukuklaryny gorap çykyş edýän iki çäräniň geçirilişini gadagan etdiler. Ýöne belarusly aktiwistler öz çärelerine islendik ýagdaýda dowam etjekdiklerine wada berýärler.
Resmiler ýörişleriň geçirilmegine rugsat bermezligi “tehniki” we wagt problemalary bilen düşündirýär.
Resmiler tarapyndan çäreleriň geçirilmegine rugsat berlen bolsa, çarşenbe güni LGBT, ýagny lezbian, geý, biseksual we transgender ýörişleri, penşenbe güni gomoseksuallaryň hukuklaryny gorap çykyş edýän mitingler geçirilmelidi.
“GaýBelarus” atly milli ýaş raýat bileleşigi resmileriň dürli formatlary ara alyp maslahatlaşmaga göwünsizdigini aýdyp, karary ýazgardylar.
Minskdäki “LGBT” aktiwistleri Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda gadagançylyga garamazdan, köpçülikleýin ýygnanyşyklary geçirjekdigini aýtdylar.


text:
Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň ösüşi, bir ýyl ozal 7.5 prosent bolanlygyndan, ýanwar-sentýabr aralygynda 6.2 prosente düşdi. Bu habar türkmen mediasynda berildi.
Emma prezident Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylaryň ýylyň dokuz aýynyň jemleri boýunça beren hasabatlaryny diňläp, gazanylan netijelerin umuman erbet däldigini aýtdy.
Synçylar esasan tebigy gaza daýanýan türkmen ykdysadyýetiniň energiýa nyrhlarynyň arzanlamagyndan, Orsýetiň türkmen gazyny satyn almagyny bes etmeginden zyýan çekendiginia ýdýarlar.
Halkara pul fondy Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniňtut uş ýyl boýunça alnanda mundan hem aşak gaçjakdygyny çaklaýar.


text:
Orsýetde hereket edýän “Mužestwo i Gumanizm” atly Halkara bileleşik, GDA-nyň Daşary ýurtlarda ýaşaýan watandaşlar boýunça federal agentligi, Türkmenistan bilen medeni we işçi gatnaşyklar boýunça dostluk guramasy hem-de “Ors-Türkmen öýi” döredijilik konkurslaryny yglan edýärler.
Konkurslar üçin işler 2011-nji ýylyň mart-oktýabr aýlary aralygynda kabul ediler. Işlere edebi we çeper döredijilik, amaly-haşam sungat, barlag we tematiki kategoriýalardan baha berler.
Konkursyň Guramaçylar komitetniň býurosyna, hususan-da, Orsýetiň halk artisti Myrat Annamämmedow, Orsýetiň kinematografistler bileleşiginiň agzasy Alty Artykow, arheolog we taryh ylymlarynyň doktory Wiktor Sarianidi, aktrisa Žanna Smelýanskaý girýärler.
Dostluk ylalaşygynyň 10 ýyllygyna
“Türkmenistan. Men bu ýurt barada näme bilýärin?” diýen sözbaşy bilen yglan edilen konkurs Russiýa Federasiýasy bilen Türkmenistanyň arasynda dostluk hem hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşygyň baglaşylmagynyň 10 ýyllygyna bagyşlanýar we Ikinji jahan urşunyň tamamlanmagynyň 70 ýyllygy mynasybetli geçirilýär.
Konkursyň maksady Orsýetiň ýaşlarynyň arasynda Türkmenistanyň taryhyna, medeniýetine we ykdysadyýetine gyzyklanmany güýçlendirmekden ybarat. Konkursyň guramaçysy “Mužestwo i Gumanizm” atly Halkara bileleşigiň müdiri Wasiliý Kriworotenkonyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu konkurs diňe ýaşlar bilen çäklenmeýär.
“Biz bu konkursa ýaşlaryň, olaryň ene-atalarynyň, ata-babalarynyň we umuman Orsýet bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň düýbüniň tutulmagyna gatnaşan adamlar goşularlar diýip, umyt edýäris. Konkurs ilatyň dürli gatlaklaryna gönükdirilýär. Syýasata gatnaşygy bolmadyk proýekt dürli pikirli hem syýasy ynançly adamlar üçin açykdyr” diýip, W.Kriworotenko aýtdy.
Türkmenistana degişli bu konkurs Orsýetde üçünji sapar geçirilýär. Onuň ozalky tapgyrlaryna 10 müňe golaý adam gatnaşyp, 400 laureat sylaglanypdy. Sylag hökmünde Moskwadan we Orsýetiň Kirow welaýatyndan bolan mekdep okuwçylarynyň topary Aşgabada sapar edipdi.
Orsýet boýunça konkurs
Türkmenistan boýunça Orsýetde geçirilýän bu konkurs bilen bir hatarda Orsýet boýunça hem konkurs yglan edilýär. Wasiliý Kriworotenkonyň sözlerine görä, “Orsýet. Men bu ýurt barada näme bilýärin?” sözbaşyly konkurs ilkinji gezek geçirilýär we oňa gatnaşmak üçin Türkmenistanyň ýaşaýjylary, şeýle-de beýleki ýurtlarda ýaşaýan türkmenler çagyrylýar.
“Biz bu konkursa gatnaşmak boýunça maglumatlary we onuň geçirilmegine degişli düzgünleri Orsýetde we Türkmenistanda ýaşaýan türkmenler bilen deň derejede beýleki ýurtlardaky türkmenlere hem doly derejede ýetirmäge çalyşýarys, şol sanda Owganystana, Eýrana we Hytaýa” diýip, W.Kriworotenko aýtdy.
Kriworotenkonyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu aksiýanyň ýene bir maksady Orsýet bilen Türkmenistanyň arasynda gumanitar gatnaşyklary ösdürmek boýunça iş alyp barýan hökümete degişli bolmadyk guramalary we bileleşikleri goldamakdan ybarat. Bu maksat bilen ýakyn wagtda Orsýetde we beýleki ýurtlarda ýaşaýan türkmen studentleriniň gatnaşmagynda ýörite konferensiýanyň geçirilmegine taýýarlyk görülýär.
“Inisiatiwa basyş edilýär”
Wasiliý Kriworotenko Orsýet bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmek boýunça proýektiň çäginde Moskwada Magtymgulynyň ýadygärligini döretmek, türkmen-rus gepleşik sözlügini düzmek, Beýik Watançylyk urşunda wepat bolanlaryň ykbalyny anyklamak ýaly başlangyçlaryň düýbüniň tutulýandygyny we inisiatiwalaryň kabul edilýändigini aýdýar.
Şol bir wagtyň özünde-de proýekte gatnaşýan ýa gatnaşmaga isleg bildirýän adamlara, olaryň garyndaşlaryna Türkmenistanda basyş edilýär diýip, W.Kriworotenko aýtdy.
Konkursyň guramaçylarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, beýleki ýurtlaryň ilçhanalaryndan tapawutlylykda, Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasy konkursyň guramaçylygyna gatnaşmaýar, gyzyklanma hem bildirmeýär, dialogdan saklanýar. 10 ýylyň dowamynda Türkmenistanyň ilçihanasy medeni gatnaşyklara degişli ýüzlenmelere resmi derejede jogap bermän gelýär.
Türkmenistan we Orsýet boýunça yglan edilen döredijilik konkurslaryny gurnamak işine “Orsýetli we türkmenistanly türkmenleriň kongresi atly” täze döredilýän gurama hem gatnaşýar.