c: text/html

text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 11-nji iýunda Gazagystanda “Astana EKSPO–2017” ýöriteleşdirilen halkara sergisiniň çäginde Türkmenistanyň Sergi merkezini açdy diýip, TDH habar berýär.
Prezident Berdimuhamedow öz açyş sözünde “Geljegiň energiýasy” atly şygar astynda guralýan serginiň maksadynyň daşky gurşawa ýetirilýän zyýany azaltmakdan, dünýäde energiýanyň sarp edilişi babatdaky jogapkärçilige çagyryşdan ybaratdygyny belledi.
Türkmen lideriniň sözlerine görä, “bu meseleleriň çözülmegi kontinentde geosyýasy durnuklylyga, makroykdysady ýagdaýlaryň häsiýetine we mazmunyna gönüden-göni täsirini ýetirýär”.
Türkmenistanyň Astanadaky sergi merkeziniň açylmagy türkmen hökümetiniň 1993-nji ýyldan bäri ulanýan mugtçulyk ýa ýeňillikler ulgamyny togtatmak kararyna gelen wagtynyň yz ýanyna gabat geldi.
Resmi Aşgabat mundan öň ilata berilýän ýeňillikleri hökümetiň gazanan iň uly üstünlikleriniň biri hökmünde wagyz edýärdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daşary ýurtlaryň kafedir restoranlarynda ýa-da söwda dükanlarynda nagt däl hasaplaşyklary amala aşyran türkmenistanly studentleriň bank kartlaryny wagtlaýyn petiklenýär diýip, Azatlyk Radiosynyň Orsýetdäki çeşmelerimiz habar berýär.
“Biz kafede bank kartymdan bir gezekde 3000 rubl möçberindäki tölegi töledik. Şondan soň meniň kartymy bir hepdelik petiklediler. Şonda ne bankomatlardan nagt pul alyp boldy, ne-de söwda dükanlarynda nagt däl hasaplaşyklary amal edip boldy. Soňra biz özümiziň Türkmenistandaky bankymyz bilen habarlaşdyk. Bize munuň kafede bir gezekde amala aşyran nagt däl hasaplaşygymyz bilen baglanyşyklydygyny aýtdylar” diýip, türkmenistanly talyp Azatlygyň Orsýetdäki çeşmesine gürrüň berdi.
Çeşmämiziň tassyklamagyna görä, bu ýagdaýa başga-da ençeme türkmenistanly student duş gelip, olar häzir munuň bilen bagly naharlanmak, umumy ýaşaýyş jaýynyň töleglerini öz wagtynda tölemek ýaly dürli maliýe kynçylyklaryny başdan geçirýärler.
Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan başga bir türkmen talyby bolsa, özi Türkmenistanda mahaly, bank kartynyň Orsýetdäki dostlary tarapyndan ulanylandygy sebäpli türkmen bankynyň öz kartyna pul geçirip bermeýändigini gürrüň berdi.
“Men dynç alyşda Orsýetden Türkmenistana dolananymda, bank kartymy ýadyndan çykaryp, okaýan ýerimde goýup gaýdypdyryn. Şonda Orsýetdäki dostlarym dükanda meniň kartym bilen 3 dollarlyk söwda edýärler, bir guty ýumurtga we üç çörek satyn alýarlar. Men Orsýete dolananymda kartymdaky bar puly sowup gutaranymdan soň, ejem-kakam kartyma pul geçirmek üçin banka barýar. Şonda Türkmenistanyň bank işgärleri olara meniň kartymyň petiklenendigini aýdyp, kartyma pul geçirip biljek däldiklerini aýdýarlar. Başga-da düşündiriş bermeýärler” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran türkmen talyby aýtdy.
Onuň sözlerine görä, şondan bäri türkmen banklary studentiň ne bank kartyna pul geçirip berýärler, ne-de onuň ene-atasynyň “Western Union” halkara pul geçirmek ulgamy arkaly ibermek isleýän pul serişdesini kabul edýärler.
“Indi näme etmeli? Okuwymy ýarym edip, taşlap gidäýmesem başga alajym ýok” diýip, türkmen talyby şeýle ýagdaýy başdan geçiren talyplaryň sanynyň az däldigini, ýöne olaryň käbiriniň bank işgärlerine para berip, öz kartlaryny gaýtadan açdyrýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Soňky aýlarda daşary ýurtlarda bilim alýan türkmen talyplarynyň Türkmenistanyň banklaryndan berlen bank kartynda bar bolan puluny nagtlaşdyryp bilmän, okaýan ýurtlarynda dürli maliýe kynçylyklaryna sezewar bolýandygy barada ýygy-ýygydan maglumatlar gelip gowuşýar.
Geçen aýyň ahyrynda daşary ýurtlarda okaýan türkmen talyplary prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa ýüzlenip, Azatlyk Radiosyna ýörite ses ýazgy ugratdylar. Olar öz ýüzlenmesinde bank kartlaryndan hiç hili söwda edip bolmaýandygyny, özlerinde çörek almaga-da puluň ýokdugyny aýdyp, türkmen liderinden bank kartlaryny açyp bermegi soradylar.
Azatlyk Radiosy ýokarda gürrüňi edilýän meseler dogrusynda Türkmenistanyň Merkezi banky, Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky we Türkmenistanyň Daýhan banky bilen habarlaşanda, bu maglumaty ne tassyklatmak, ne-de inkär etdirmek başartdy.
Daşary ýurtlarda bilim alýan türkmenistanly talyplaryň öz bank kartlaryndaky puldan peýdalanmakda sezewar bolýan kynçylyklary hem-de munuň olaryň okuwyna we durmuşyna ýetirýän täsirleri barada türkmen mediasynda häzire çenli mesele gozganman gelýär.


text:
2017-11-13
«Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti
Hasyl toýunyň öňüsyrasynda AST-daky özgertmere bagyşlanan ylmy duşuşyklaryň tapgyry geçirildi
11.11.2017
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Hasyl toýy mynasybetli gurnan çärelerine jemgyýetçilik wekilleri, alymlar we azyk senagaty hem-de oba hojalyk pudaklarynyň hünärmenleri ganaşdylar. Olarda ykdysadyýetiň oba senagat pudagyny özgertmekde ylmyň ähmiýeti, şeýle hem innowasiýalary durmuşa ornaşdyrmak meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Ylymlar akademiýasynyň mejlisler zalynda Demokratik partiýanyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen ylmy maslahatda bu ulgamdaky uly möçberli özgertmeleriň durmuş ugurlary, ýerde hojalyk işini ýöretmäge jogapkärli çemeleşmegi terbiýelemek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Gün energiýasy institutynda geçirilen duşuşyk ekerançylykda, şeýle hem Garagumdaky alys öri meýdanlarynda energiýanyň alternatiw çeşmelrinden peýdalanmaga bagyşlandy.
Tehnologiýalr merkezinde Hasyl toýy mynasybetli «Oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemekde innnowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat gurnaldy. Onda ýurduň oba senagat toplumynyň kärhanalarynda öndürilýän azyk önümlerini saklamagyň we daşamagyň usullary barada gürrüň edildi. Duşuşykda TYA-nyň Biologiýa we dermanlyk ösümlikler institutynyň Botanika bagynyň direktorynyň wezipesin ýerine ýetiriji Kuwwatbaý Gylyçmyradow çykyş etdi. Olgowaçanyň seçgisinde we tohumçylygynda gazanylan üstünlikler, türkmen alymlarynyň soňky ýyllarda döreden şora durnukly ýokary hasylly täze görnüşleri, hususan-da gowaçanyň häzir önümçilik synagyndan geçirilýän geljegi uly"Arkaç-130″ görnüşi barada g ürrüň berdi.
Çäreleriň guramaçylarynyň we oňa gatnaşanlaryň belleýşi ýaly, häzirki wagtda Türkmenistanda uly möçberli ýokary tehnologiýaly taslamalar durmuşa geçirilýär. Amaly ugurlaryň ençemesini öz içine alýan agrarylym hem işjeň ösdürilýar. Tehnologýa taýdan täzeden enjamlaşdyrmaga we ekologiýa babatda arassalyga ugur alyndy, bu bolsa täze durmuş-ykdysady şertlerde OST-ny ösdürmegiň möhüm bölegidir. Bu işde Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň gurluş düzümleriniň ähmiýeti ulydyr, olaryň aglabasy-Maldarçylyk we weterinariýa instituty, Biologiýa we dermanlyk ösümlikler instituty, Tehnologiýalar merkezi oba hojalyk önümçiligniň ähli ugurlaryny ösdürmäge, önümleriň hilini ýokarlandyrmaga ýardam edýän hususy ýa-da bilelikdäki taslamalary işläp taýýarlaýarlar.
Bu hyzmtdaşlyk Azyk senagaty döwlet birleşiginiň hünärmenleri, şeýle hem Oba we suw hojalygy ministrliginiň ýanynda hereket edýän Oba hojalygy ylmy-barlag instituty bilen özara herekete esaslanýar, Bu YBI-nyň şahamçalarynda, welaýatlardaky ylmy-barlag merkezlerinde tejribeli hünärmenler zähmet çekýärler, tejribe-synag meýdançalary we ýörütleşdirilen tohumçylyk hojalyklar hereket edýär.
Türkmenistanda oba hojalyk önümçiligi GMO-tehnolgýalar ulanmazdan milli kanunçylyga laýyklykda alnyp barylýar we ekologiýa taýdan howpsuzlygyň talaplaryna laýyk gelýär.
Ýelena DOLGOWA


text:
Türkmenistanda benziniň 50% gymmatlamagy durmuşyň hem azyndan 50% gymmatlajakdygyny aňladýar diýip, Azatlygyň söhbetdeş bolan ýerli synçylary aýdýar.
“Türkmenistanda benziniň gymmatlamagy täzelik däl we Berdimuhmaedow häkimiýet başyna geleli bäri birnäçe gezek gymmatlady we bu ýagdaý her gezek bazaryň-da, durmuşyň-da gymmatlamagyna getirdi” diýip, adynyň aýdylmazlygyny soran aşgabatly synçy, 67 ýaşyndaky intelligent aýtdy.
Öňki ýyllardaky benzin gaymmatlamalaryndan soň bolan özgerişlerden çen tutulsa, Türkmenistanda ýangyjyň 1-nji fewraldan 50% gymmatladylmagy hem durmuşyň ähli pudagyna öz täsirini ýetirer diýip, Azatlygyň habarçysy bilen gürleşen synçylar pikir edýär.
“Sebäbi benziniň 50% gymmatlamagy bilen, ozaly adamlaryň zerur bolanda münýän taksileriniň nyrhy 50% gymmatlaýar, soňra bazardaky önümleriň bahasy hem gymmatlaýar. Çünki bazara getirilýän harytlar awtoulaglar bilen getirilýär we awtoulag eýeleri özleriniň benzine çykaran artykmaç çykdajylaryny bazarçylaryň jübüsinden almaly bolýar” diýip, aşgabatly Aman aga aýtdy.
Mundan başga, önüm öndürilende benzin ýa dizel ýangyjy ulanylýan bolsa, bu hem önümiň bahasynyň galmagyna getirýär. Geçen ýylyň noýabryndan tebigy gazyň, elektrik togunyň we suwuň täze nyrhlarynyň girizilmegi hem durmuşyň gymmatlamagyna öz täsirini ýetirýär.
Aman aga şu gün irden, 1-nji fewralda, benziniň bahasynyň gymmatlamagy bilen, dollaryň “gara bazarda” biraz aşaklan bahasynyň hem eýýäm ýokaryk galandygyny, ýagny dollar söwdagärleriniň dollary 11,20-den satyn alyp, 11,60-11,70-den satýandyklaryny aýtdy. “Dollaryň “gara bazardaky” bahasynyň iş gününiň ahyrynda näçe boljagy belli däl” diýip, Aman aga aýtdy.
Azatlygyň çeşmesi şu gün irden Aşgabadyň iň uly bazarlarynyň biri “Mir bazara” aýlanyp ýapylýan ýa işlemän duran söwda nokatlarynyň barha köpelýändigini habar berdi.
“Mir bazarda” orta hasap bilen 500-e golaý söwda nokady bar. Şu gün şol söwda nokatlarynyň 30-a golaýy ýapyk dur” ýerli çeşme aýtdy.
Onuň sözlerine görä, ýapyk söwda nokatlarynyň gapdalynda söwda edýänler “10-a golaý söwda nokadynyň eýesiniň ‘howa sowuk, alyjy ýok, biderek üşäp duranyň, howa maýlaýança işe çykjak däl’ diýendigini, 20 çemesi söwda nokadynyň eýesiniň bolsa, 2018-nji ýyl üçin söwda patentini uzaltmandygyny aýtdylar.
Ýerli synçylar ýurduň beýleki bazarlarynda hem şeýle ýagdaýy görse bolýandygny tassykladylar.
Azatlygyň başga bir çeşmesi bazarda soňky günler tamdyr çöreklerini satýanlaryň hem 50-60% prosent azalandygyny habar berdi.
“Bu ýagdaý ozaly unuň gymmatlygy we gytlygy, energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy bilen bagly, benziniň gymmatlamagy bilen çörekli ýagdaý ýene çylşyrymlaşar” diýip, ýerli çeşme pikir edýär.
Türkmenistanda un, çörek önümleri köp iýilýär we ýylyň gurak gelmegi, ýagynyň ýeterlik bolmazlygy netijesinde, eýýämden bu ýylyň bugdaý planynyň, diýmek, halkyň iýjek nanynyň aladasyny edýänler hem bar.
“Eger howa şu gidişine gitse, onda bu ýyl ýerden alynjak hasylam az bolar” diýip, Azatlyk radiosyanonim şertde gürleşen publisist ýazyjy aýtdy.
Türkmenistan geçen ýyl hem bugdaý boýunça göz öňünde tutulan planyny dolup bilmedi we munuň üçin resmileriň birnäçesine ilki käýinç berildi, soň iki welaýatyň häkimi wezipesinden boşadyldy.
“Ýylyň gurak gelmegi diňe bugdaý hasylynyň az alynmagyna däl, gowaça ekişine we pagta hasylyna hem ýaramaz täsirini ýetirer, netijede, wagtynda zerur çäreler görülmese, ilatyňun, çörek, pagta çigideinden alynýan ýag ýaly önümler bilen üpjünçiliginde problema döräp biler” diýip, Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolan aýry-aýry çeşmeler häzir adamlaryň galagoply pikirleri başdan geçirýändigini gürrüň berdiler.
Şu aralykda Daşoguzdaky çeşme adamlaryň köpüsiniň unuň gymmatlamak ähtimallygyndan alada galýandyklaryny habar berdi.


text:
Saud Arabystany Patyşalygynda 35 ýyldan soňra köpçülikleýin kino görkeziliş başlandy. Patyşalygyň ýaşaýjylaryna uly ekranda uzyn metražly animasiýa filmi görkezildi. Ýurtda 1980-nji ýyllaryň başlarynda kino köpçülikleýin tomaşa etmek gadagan edilipdi. Şol gadaganlyk ýatyryldy we ýurtda kinoteatrlaryň işlemegine mümkinçilik döredildi. Häzirki wagtda hereket edýän kinoteatr ýoklugy sebäpli kinofilm ýörite enjamlar bilen enjamlaşdyrylan meýdançada görkezildi. Mundan ozal, Saud Arabystanynyň raýatlary kino görmek üçin goňşy ýurtlara – Bahreýne we Birleşen Arap Emirliklerine gidýärdiler.
Ýurduň hökümetiniň geçen ýyl kabul eden özgertmeleri kino senagatynda we teleýaýlymlarda köp sanly üýtgeşmeleriň bolup geçmegine getirdi. Garaşylyşy ýaly, ilkinji kinoteatr şu ýylyň mart aýynda açylar. 2030-njy ýyla çenli olaryň sany 300-den hem gowrak bolar. Kinoteatrlaryň açylmagy üçin rugsatnama berlip başlandy.
2030-njy ýyla çenli Saud Arabystanynda ykdysady maksatnama boýunça güýmenje pudagynda uly ösüşlere garaşylýar. Köp ýyllardan soňra ilkinji gezek bu ýurtda meşhur arap we beýleki ýurtlaryň aýdymçylarynyň konserti boldy.
Ilkinji kino görkezildi
Saud Arabystany Patyşalygynda 35 ýyldan soňra köpçülikleýin kino görkeziliş başlandy. Patyşalygyň ýaşaýjylaryna uly ekranda uzyn metražly animasiýa filmi görkezildi. Ýurtda 1980-nji ýyllaryň başlarynda kino köpçülikleýin tomaşa etmek gadagan edilipdi. Şol gadaganlyk ýatyryldy we ýurtda kinoteatrlaryň işlemegine mümkinçilik döredildi. Häzirki wagtda hereket edýän kinoteatr ýoklugy sebäpli kinofilm ýörite enjamlar bilen enjamlaşdyrylan meýdançada görkezildi. Mundan ozal, Saud Arabystanynyň raýatlary kino görmek üçin goňşy ýurtlara – Bahreýne we Birleşen Arap Emirliklerine gidýärdiler.


text:
Türkmenistana hoş geldiňiz
Türkmen tebigaty özboluşly gözelligi bilen haýran edýär
Ir ertirden giç agşama çenli epgek howaly tomus günleri daşly -çägeli dag eteklerine we ýarym çöllük gaýalara gezelenç etmek aňsat däl bolsa-da, gurak ösümlikler dünýäsi gözüňi dokundyrýar. Elbetde, güne ýanan otly depelerden daş-töwerege syn etmegiň lezzeti başga.
Lebap welaýatynyň Atamyrat etrabyndaky Allamberdar we Astanababa aramgählerine ýudumyzyň çar künjeginden zyýarata gelinýärler
Çeşmeleriň habar bermegine görä, bu ýerde 1204-nji ýylda duşman elinden wepat bolan Samanileriň soňky hökümdary Allamberdar diýlip atlandyrylan Al-Muntasiri jaýlanypdyr. Rowaýatlda aýdylyşyna görä, onuň goşuny çöl-beýewanda teşnelige uçransoň edermen serkerdäniň hut özi guýy gözlegine çykypdyr, azaşmazlyk üçinem gijelerine ot ýakmagy tabşyrypdyr. Emma ykbaly keje çekip, suw gözlegine çykan Allamberdar edil duşman goşunynyň üstüne geläýipdir, olar ony öldüripdirler. Ertesi onuň esgerleri serkedäniň jesedini tapyp ony jaýlapdyrlar, soňra-da guburynyň ...
Gadymy Dargangalasy Horezm Türkmen - seljuklar döwletiniň düzümine geçenden soň abadançylyk ýoluna düşüpdir
Dargangalanyň binagärligi hem gyzyklanma mynasypdyr. Galanyň belentligi 8, galayňlygy 5 metre ýetýär. Galanyň içindäki jaýlar iki gat eken. Olaryň birinji gaty ýaşaýyş jaýlary bolupdyr, ikinjisinde bolsa azyk önümleridir agyz suwy saklanypdyr.
Daýahatyn binagärlik ýadygärligi - Gündogar bilen Günbataryň arasynda söwdanyň gülläp ösen döwründen bäri durky gowy saklanyp galan kerwensaraýlaryň biridir
Eglenmez wagtdyr ýagyş-ýagmyr hatda şeýle berk kirpije-de ýaramaz täsirini ýetirýär. Kerwensaraýyň mundan beýlägem dargap gitmeginiň öňüni almak üçin Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň ýanyndaky Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we abatlamak boýunça milli müdirýet ABŞ-nyň ilçisiniň Medeni mirasy gorap saklamak boýunça gaznasynyň goldamagynda abatlaýyş işleriniň birinji tapgyryny amala aşyrdy. Ejiz diwarlar, ötükler we syrçaly ýerleri konserwasiýa edildi. Galereýanyň demirgazyk-gündogar ...
Pederlerimiziň dag gaýalarynyň içinde gazan guýylary Köýtendagyň gözel ýerleriniň biridir
Ýurdumyzyň gündogarynda ýerleşýän Köýtendag diňe bir ençeme millionlarça ýyllaryň dowamynda kemala gelen tebidy gözelligi—ertekilerdäki ýaly gowaklary, durnagöz tämiz suwly çeşmeleri we gadymyýetde ýaşap giden jandarlaryň aýak yzlary bilen giňden tanalmaýar. Bu ýerde özboluşlylygy, üýtgeşikligi bilen göreni haýran edýän adam eliniň hünärinden dörän ýadygärlikler-de kändir.
Lebap welaýaty: senagat merkezi, ruhy gymmatlyklaryň we tebigatyň merjen ýadygärlikleriniň jemlenen ýeridir
Bu toprak dinozawrlaryň aýak yzlarynyň we birgeňsi daş gowaklaryň, ajaýyp jülgeleriň, şarlawuklaryň we göreni haýran edýän tebigy manzarlaryň saklanyp galan ülkesidir. Amyderýa-da bu ýeren akyp geçýär, hiç bir derýa şonuňky ýaly köp at berlen däldir. Gadymy arylar oňa Wahşu, araplar –Jeýhun (Däli derýä), rimliler- Oks, grekler –Araks diýipdirler. Käbirleri Amyderýanyň adyny Amu (Emin) sözi bilen baglanyşdyrýarlar, ol derýalar şasy many berýär.
Laý wulkanlary (patlawuklar)—Zeminiň dirilik demidir
Emma birki sagat geçenden bu uç-gyraksyz düzlükde hem üýtgeşik zatlaryň duş gelýänine göz ýetirýärsiň. Sende Ýeriň jümmüşinden çogup çykýan Zemin demini eşitmäge hem görmäge mümkinçilik döreýär. Çünki Hazar deňziniň kenarynda ýurdumyzdaky iň gadymy geologik jynslar—laý wulkanlary hereket edýär. Onalarça, hatda ýüzlerçe million ýyl ozal bu ýerlerde ýerasty tebigy hadysalar möwç urupdyr. Häzirki wagtda olar özüni düýpsiz uçuda gapgaran jynslary süýşürip, ýazylyp erkinlige çykmaga amatly pursadyna garaşyp ýatan ertekilerdäki jynlara meňzeýär.
Balkan welaýaty ekologiki syýahatçylygyny ösdürmek üçin uly mümkinçiliklere eýedir
Dynç almak üçin ajaýyp ýerleriň biri hem – Hazar deňziniň kenarydyr. Bu ýerde altyn çäge dag gaýaly kenar bilen utgaşyp gidýär. Hazar deňziniň suwunyň üstünde gaýyp ýören çarlaklaryň sesi eşidilýär, günüň ýaşyp barýan wagtlary uzaklarda gyzyl reňkli gyzylinjikler görünýär. Ördekler we gazlar, beýleki suwda ýüzýän guşlar planktonlary we ownuk balyklary awlamak ugrunda göreşip, kenarýaka çäkleri özleşdirýärler. Olaryň birnäçesi, kyn uçuşlara gitmezlik kararyna gelip, hazaryň kenarynda ýaz paslyna çenli gyşlamaga galýarlar. Şonuň üçin hem bu ýerlerde ekologlar we höwesjeňler – ...
2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Aziada mynasybetli guralan atly ýörüş taryhy gadymdan gaýdýan gözel, sahawatly toprak - Balkan welaýatynda dowam edýär
Balkan welaýaty –Türkmenistanyň günorta-günbataryndaky gadymy ülkedir. Hazaryň günorta-gündogaryndaky Misserýan diýlip atlandyrylýan çöp-çalamsyz düzlük gadym döwürlerde gülläp ösen sahawatly Dehistan ady bilen belli bolan Missirýan oazisi eken. Onuň gözbaşyny daş asyry eýýamyndan alyp gaýdýan baý taryhy bar. Ilki durmuş adamlarynyň ýaşan ýeri bolan Jebel gowagy dünýäniň arheologlaryna bellidir, pederlerimiz mundan on müň ýyla golaý wagtdan öň şonda ýaşapdyrlar. Magtymguly etrabyndaky Çendir derýasynyň çep ...


text:
Şu ýylyň 17-nji sentýabrynda Aşgabatda geçirilmeli 5-nji Aziýa oýunlary mynasybetli Aşgabadyň etegindäki gadymy Nusaý galasyndan badalga berlen 500 günlük atly ýörişe gatnaşyjy 17 atlynyň, Aziýa oýunlaryna 100 gün galanda, Mary şäherine gelmegi mynasybetli hem-de Aziada - 2017 oýunlary boýunça halkara metbugatynda atly mediaforumyň geçirilmegi mynasybetli Mary welaýatynyň ýaşaýjylary 10-njy Iýunda atly ýörişe gatnaşýanlary garşylamak çäresine çekildiler.
Marynyň welaýat häkimliginiň efirde adynyň tutulmazlygyny soran bir işgäriniň aýtmagyna görä, bu çärä Mary welaýatynyň ähli mekdep mugallymlary, mekdep okuwçylary, Mary şäherindäki orta we ýokary okuw mekdepleriniň talyplary, medeniýet we sungat işgärleriniň ählisi çekilipdir.
Etraplardan çärä gatnaşmaly işgärleriň, mekdep okuwçylarynyň bir gün oňünden ýörite awtoulaglarda, Mary şäherine alnyp gidilendigini Ýolöten şäheriniň ýaşaýjysy, mugallyma Maýsa gürrüň berýär.
Onuň sözüne görä, bir gün öňinçä çärä gatnaşmaly adamlar ýörite awtoulaglarda Mary şäherine gidilipdir we atly ýörişe gatnaşyjylary garşylamak üçin, janly koridor gurnalypdyr.
Çärä gatnaşmaly adamlar iş orunlaryny taşlap, bu çärä gatnaşdyrylan bolsa, käbir edara-kärhanalaryň dynç alyşdaky işgärleri hem öz dynç alyşlaryny togtadyp, bu çärelere gatnaşmaga mejbur edilipdir.
Ozal agşamdan aýak üstünde durmaly bolan çäreçiler ertirki güne taýýarlyk üçin, uzakly gijäni hem hereketde bolandyklaryny aýdýarlar.
Mary şäheiriniň köp ugurly sport toplumynda gurnalan çäreleriň resmi ýagdaýda geçirilendigini, bu çärelere tomaşa etmeli adamlaryň ozaldan sanawynyň düzülmegi bilen, köp ugurly sport toplumyna adaty şäher ýaşaýjylarynyň goýberilmändigini, Maryly Orazsähet aga aýdýar.
Howanyň 40 gradusdan geçýän yssy günlerinde şeýle çäreleriň gurnalmagy bilen diňe bir mekdep okuwçylarydyr çagalar baglarynyň körpeleri däl, uly adamlaryň hem aç-suwsuzlykdan ejir çekmeli bolýandyklaryny Orazsähet aga sözüne goşýar.
Yssy howada ozal agşamdan aýak üstünde duran çagalaram, ulularam, ertesi güni hem uzakly güni günüň aşagynda butnaman durmaga mejbur edildiler.
Öz ýanyňda iýmit ýa içmek üçin gaplanan suwlary hem almaga rugsat edilmeýänligi üçin, käbir mekdep okuwçylarynyň özünden gidýän pursatlarynyň hem bolýandygyny çärelere gatnaşýan çäreçiler gizläp hem duranoklar.
Çäreçileriň aýtmaklaryna görä, heläkçilige düşýän çagalaram, ulularam ýeterlik medisina kömegni hem alman, olary göze ilmez ýaly bukurak ýere çekýändiklerini, çäre gutarman bolsa, olaryň öýlerine barmaklary üçin hiç bir alada edilmeýändigini, telewideniýe arkaly bolsa, ähli zadyň gülala-güllükdiginiň magtalýandygyny hem çärä gatnaşyp, kösenýän ýaşaýjylar nygtaýarlar.


text:
19-njy aprelde Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,63 göterim ýokarlanyp, 73,94 amerikan dollaryna, şeýle-de Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,58 göterim ýokarlanyp, 68,87 amerikan dollaryna barabar boldy.
ABŞ-da harytlyk ýangyç ätiýaçlyklarynyň garaşylmadyk ýagdaýda aşaklamagy baradaky maglumatlar netijesinde nebitiň bahalary soňky üç ýyldan gowrak wagtdan bäri iň ýokary derejesini täzeläp, ýokarlanmagyny dowam edýär, diýip Finmarket habar berýär.
Mundan başga-da, bazar OPEC-iň monitoring geňeşiniň we gurama girmeýän birnäçe döwletleriň nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça Saud Arabystanynda 19-20-nji aprelde geçiriljek mejlisine garaşýar.


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde “Beýik ýüpek ýoly bilen baglanşykly türkmen halk senetçiligi”atly okuw maslahaty we sergi gurnaldy
2018-nji ýylyň 19-njy aprelinde Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Döwlet muzeýi we Magtymguly adyndaky Halkara baýraklar baradaky komiteti bilen bilelikde gurnalan “Beýik Ýüpek ýoly bilen baglanşykly türkmen halk senetçiligi”atly okuw maslahatynyň we onuň çäginde şol at bilen serginiň dabaraly açylyşy boldy.Dabara ýurdumyzyň tanymal alymlary, döredijilik adamlary, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarydyr talyplary hem gatnaşdylar.
Dabarany Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Ö. Mämmetnurow açdy.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň Etnografiýa we ülkäni öwreniş muzeýiniň ýurdumyzyň milli mirasyny, türkmen hojalygyny, edim-gylymlaryny, däp-dessurlaryny özünde jemleýän täsirli ekspozisiýasy adamlaryň höwes bilen synlaýan ýerleriniň biridir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren syýasatyndan ugur alyp, türkmeniň baý milli mirasyny,wagyz etmek, öwrenmek, gorap saklamak her bir raýatyň mukaddes borjudyr. Muzeýde ýaşlaryň arasynda Türkmenistanyň alymlary, döredijilik adamlary bilen yzygiderli duşuşyklar, sergiler we ylmy-amaly, okuw maslahatlar geçirilýär. Bu günki okuw maslahaty hem-de sergi munuň nobatdaky subutnamasydyr. “Beýik ýüpek ýoly bilen baglanşykly türkmen halk senetçiligi” ady bilen geçirilen okuw maslahaty we onuň çäginde şol at bilen sergi gurnalmagy, türkmen halkynyň halk senetçiliginiň amaly haşam sungatynyň birnäçe görnüşlerini, ýagny haly sungatyny, keçeçiligi, zergärçilik sungatyny, dokmaçylyk sungatyny wagyz etmäge mümkinçilik berdi, türkmen halk senetçiligi barada alymlar, döredijilik adamlar örän gyzykly maglumatlar bilen çykyş etdiler, diýip, Döwlet muzeýiniň ýolbaşçysy öz çykyşynda nygtady. Soňra duşuşykda filоlogiýa ylymlarynyň kandidaty T.Hapyzowa, taryh ylymlarynyň kandidaty H.Gurbanow, taryh ylymlarynyň kandidaty M.Öwülýägulyýew, Alp-Arslan adyndaky milli drama teatrnyň bölüm müdiri M.Mämmetgurbanow, taryh ylymlarynyň kandidaty M.Annanurow, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň mugallymy, sungaty öwreniş ylymlarynyň kandidaty S.Janmämmedowa, “Garagum” žurnalynyň bölüm redaktory N.Annamuhammedowa, Ylymlar Akademiýasynyň kitaphanasynyň uly ylmy işgäri G.Kakaýewa, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň tebigat bölüminiň müdüriniň orunbasary G.Annamyradowa, “Medeniýet” žurnalynyň bölüm redaktory A.Ýaýlymowa, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň kafedra müdiri A.Nyýazowa çykyş etdiler.


text:
Ýewropa döwletleri ABŞ-nyň Eýran bilen işleşýän firmalara garşy girizen sanksiýalaryndan soň, Tähran bilen baglaşylan ýadro ylalaşygyny saklap galmak, Eýranyň ykdysady bähbitlerini kepillendirmek we öz kärhanalaryny goramak ugrunda tagalla edýärler.
Britaniýanyň premýer-ministri Tereza Meýiň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, prezident Donald Tramp ABŞ-nyň Eýranyň nebit we bank ulgamlaryna garşy girizilen täze sanksiýalarynyň, 2015-nji ýylda baglaşylan Ýadro ylalaşygynyň çäklerinde hereket edýän, ýewropa kompaniýalaryna ýetirjek täsirini maslahat etmegiň gerekdigi bilen ylalaşypdyr. Ýatlatsak, Tramp Tähranyň Ýadro ylalaşygyndan çykypdy.
Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa, Russiýa we Hytaý Ylalaşyga hormat goýýandyklaryny, şeýle-de onuň Eýranyň ýadro ýaragyny öndürmeginiň öňüni almak üçin gowy serişdedigine ynanýandyklaryny aýtdylar.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani hem Ylalaşygyň şertlerine hormat goýýandygyny, emma onuň diňe Tährana garşy girizilen sanksiýalaryň netijesinde dörän ykdysady bähbitler dowam etse, berjaý ediljekdigini belledi.
Ylalaşyk baglaşylandan soň, 2016-njy ýylda ýewropa kompaniýalary Eýranda täzeden işläp başlapdylar.


text:
SAGDYNLYGYŇ WE RUHUBELENTLIGIŇ ÝYLY BOLAN 2017-NJI ÝYLYŇ JEMLERINE BAGYŞLANAN SERGI
2017-nji ýylyň 30-njy dekabrynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly bolan 2017-nji ýylyň jemlerine bagyşlanan “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň belent nusgalary” atly serginiň açylyş dabarasy boldy.
2017-nji ýyl berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň senenamasyna milli we halkara ähmiýetli uly wakalaryň bolup geçen ýyly hökmünde girer. Hormatly Prezidentimiziň 2017-nji ýyly “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly” diýip yglan etmegi halkymyzyň durmuşyna özboluşly öwüşgin çaýdy. Sentýabr aýynda paýtagtymyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçirilip, onda türkmen türgenleri şowly çykyş etdiler.
Medeniýet ulgamynda hem ýatdan çykmajak taryhy wakalar boldy. Hormatly Prezidentimiziň 2017-nji ýylda “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabyny halkymyza serpaý etmegi munuň aýdyň mysalydyr. Ahal welaýatyndaky Nowruz ýaýlasynda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda “Türkmeniň Ak öýi” binasynyň açylyşy hem toý-dabaralara beslendi. 2017-nji ýylda türkmen milli küşdepdi tans sungatynyň ÝUNESKO-nyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi halkymyzyň, hususan-da ýurdumyzyň medeniýet, sungat we döredijilik işgärleriniň şatlygyna şatlyk goşdy.
Dabarany Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açdy we dabara gatnaşyjylary golaýlap gelýän Täze ýyl baýramy bilen gyzgyn gutlady. Ol öz çykyşynda tamamlanyp barýan 2017-nji ýylyň bütin ýurdumyzyň, her birimiziň ykbalymyzda ýakymly täsirlere beslenen ýyllaryň biri bolandygyny nygtady. Soňra “Ekologiýa medeniýeti we daşky gurşawy goramak” žurnalynyň jogäpkär kätibi Jumaberdi Artykow, “Ahal durmuşy” gazetiniň bölüm redaktory, şahyr Dürnabat Aşyrowa, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy Jeren Baltaýewa, Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň gepleşikleri gurnaýjysy Maýa Aşyrgeldiýewa, “Galkynyş” gazetiniň bölüm redaktory, şahyr Leýli Gurbanowa dagy çykyş edip, dabara gatnaşyjylary ýetip gelýän täze ýyl bilen gutlap, gowy arzuw-niýetler etdiler we tamamlanyp barýan 2017-nji ýylda ýurdumyzda gazanylan uly üstünlikler barada gürrüň berdiler.
Dabara muzeýde geçirilýän baýramçylyk çäresi bilen utgaşyp gitdi. Baýramçylyga gatnaşmak üçin gelen çagalaryň şadyýan sesleri, olaryň okan goşgulary, aýdan aýdymlary bu ýere gelenleriň göwnüni gakyndyrdy.
Soňra dabara gatnaşyjylar hem-de hormatly myhmanlar jemleýji sergide görkezilen muzeý gymmatlyklary bilen ýakyndan tanyş boldular. Sergi olarda uly täsir galdyrdy.


text:
Türkmenistanyň Gahrymany, ozalky SSSR-iň halk artisti, meşhur opera aýdymçysy Maýa Kulyýewa öten agşam hassahanada 98 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Ol Aşgabadyň alkymyndaky Buzmeýinde (häzir Abdan), 1920-nji ýylyň maý aýynda doguldy.
Maýa (Mamajan) Kulyýewa öz ýatlamalarynda uly sungata tarap äden ilkinji ädiminiň 1937-nji ýylda, çeper höwesjeňleriň Aşgabatda geçirilen respublikan gözden geçirilişinden başlanandygyny aýdýardy.
Şonda onuň ýerine ýetiren “Garybym” atly aýdymy hem diňleýjileriň, hem emin agzalarynyň göwnünden turdy.
Bu üstünlik ýaş aýdymçynyň 1938-nji ýyldan 1941-nji ýyla çenli aralykda Moskwanyň P.I. Çaykowskiý adyndaky döwlet konserwatoriýasynyň Türkmenistan bölüminde okamagyna ýol açýar.
Maýa Kulyýewa okuwyny tamamlap, Türkmenistanyň Opera we balet teatrynda işe başlaýar.
Ol türkmen teatrynyň sahnasynda günbatar operalarynyň rollaryny ilkinji ýerine ýetiriji bolýar.
“Şasenem-Garyp”, “Zöhre-Tahyr” operalarynda döreden rollary we beýleki işleri bilen il içinde uly meşhurlyk gazanan aýdymçy bir topar sylaga mynasyp boldy, baryp 1943-nji ýylda Türkmenistan SSR-niň At gazanan artisti diýen ada eýe boldy.
Maýa Kulyýewa 2008-nji ýylyň oktýabrynda prezident G. Berdimuhamedowyň permany bilen Türkmenistanyň Gahrymany diýen belent at berildi.
Meşhur opera aýdymçysy 28-nji aprelde Çoganlyda jaýlandy.


text:
Türkmen hökümetinde medeniýet we metbugat pudagyna gözegçilik edýän wise-premýer Bahargül Abdyýewa ýerli žurnalistleriň arasynda ýurtdaky “iri möçberli özgertmeleriň mazmunyny we maksadyny düşündirmek boýunça iş geçirilendigini” aýdýar.
Ol 4-nji maýdaky hökümet mejlisinde şu ýylyň dört aýynda geçirilen medeni çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň prezidenti ýurduň habar serişdeleriniň işinden yzygiderli nägilelik bildirýär we olarda ýurduň gazanan üstünlikleriniň ýeterlik beýan edilmeýändigini aýdyp, bu ugra gözegçilik edýän wise-premýerleri, beýleki ýolbaşçylary ýygy-ýygydan täzeleýär.
Wise-premýerlige täze bellenen B.Abdyýewa öz hasabatynda “Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça çäreler görüldi” diýdi, emma ol çäreleri aýdyňlaşdyrmady we diňe soňky dört aýda surata düşürilendigi aýdylýan filmleri agzamak bilen çäklendi.
Berdimuhamedow hasabaty diňläp, metbugatda “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýen şygar astynda greçirilýän çärelere aýratyn üns bermelidigini, sportda gazanylan üstünlikleri giňden beýan etmelidigini belledi. Şeýle-de ol döwlet mediasynda ekologiýa meselelerine bagyşlanan makalalaryň, gepleşikleriň yzygiderli berilmelidigini nygtady.
Mundanam başga, prezident şol gün Leýli Gurbanowany “Nesil” gazetiniň baş redaktorynyň orunbasary wezipesine bellemek baradaky karara gol çekdi.
Hukuk goraýjy aktiwistler Berdimuhamedowy ýurduň “Metbugat hakyndaky kanunyny” yzygiderli bozmakda we redaksion syýasata üznüksiz gatyşyp, gazet-žurnallaryň we radio-telewideniýäniň jogapkär resmilerini bikanun täzeläp durmakda aýyplaýarlar.
Dünýäde metbugat azatlygynyň ýagdaýyna gözegçilik edýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy Türkmenistany metbugat azatlygy boýunça iň yzdaky üç ýurduň hatarynda goýýar.


text:
Orsýetiň we Türkmenistanyň daşary işler ministrleri iki ýurduň arasynda ýokary derejeli duşuşyklara taýýarlyklary ara alyp maslahat etdiler.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi maglumatyna görä, Sergeý Lawrow we Reşit Meredow 1-nji sentýabrda geçiren telefon söhbetdeşliginde rus-türkmen gatnaşyklaryň ösdürilmegine degişli aýra-başga meselelere seredipdir we iň ýokary we ýokary derejelerde ikitaraplaýyn duşuşyklara taýýarlygyň gidişini ara alyp maslahat edipdir.
Bu söhbetdeşligiň Orsýetiň inisiatiwasy boýunça geçirilendigi aýdylýar.
30-njy iýulda Orsýetiň prezidentiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow Wladimir Putiniň Türkmenistana sapary bilen baglylykda taýýarlyklaryň alnyp barylýandygyny mälim edipdi.
Emma bu saparyň takyk wagty barada şu çaka çenli habar berilmedi.
Orsýetiň we Türkmenistanyň prezidentleri soňky gezek 2016-njy ýylyň 1-nji noýabrynda Soçide duşuşypdy.
Putin prezident wezipesinde Türkmenistana soňky gezek 2012-nji ýylyň dekabrynda sapar edipdi.


text:
Ýyldyz futbolçy Lionel Messi BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň syýahatçylyk boýunça ilçiligine bellenildi. Bu barada guramanyň resmi saýtynda habar berilýär. Maglumatlara görä, “Barselona” bilen “Legenas”-yň duşuşygyndan soň, BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň baş sekretary Zurab Pololikaşwili tarapyndan “Kamp Nou” stadionynda Lionel Messi ilçilige bellenildi.
– Syýahatçylyk maňa hemişe dürli medeniýetleri we jemgyýetleri bilmäge, şeýle hem dünýäni başgaça görmegi öwrenmäge mümkinçilik berdi, bu bolsa, meniň pikirimçe adam aňyny has-da baýlaşdyrýar. BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasy syýahatçylygyň ähli babatdaky ösüşleriň çeşmesi bolmagynyň üstünde işleýär. Şoňa görä, men syýahatçylyga ýardam etmek boýunça bu işe goşulýandygyma juda begenýärin – diýip, Messi belläp geçýär.
Pololikaşwiliniň aýtmagyna görä, syýahatçylygyň oňaýly gymmatlyklaryny we aýratynlyklaryny öňe ilerletmek maksady bilen Messiniň bu gurama goşulmagy uly derejedir. Messi özboluşly ajaýyp türgen, ol erkiň güýjüň hem-de dowamly işiň oňat netijeleri berýändiginiň nusgasydyr.
Messi syýahatçylyk boýunça ilçi boldy
Ýyldyz futbolçy Lionel Messi BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň syýahatçylyk boýunça ilçiligine bellenildi. Bu barada guramanyň resmi saýtynda habar berilýär. Maglumatlara görä, “Barselona” bilen “Legenas”-yň duşuşygyndan soň, BMG-niň Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň baş sekretary Zurab Pololikaşwili tarapyndan “Kamp Nou” stadionynda Lionel Messi ilçilige bellenildi.


text:
Şu günler Aşgabatda köçede ýa-da şahsy awtoulagynda çilim çekýänleri saklap, olara jerime salmak çäreleri güýçlendi.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleri çilime garşy göreşiň bütinleý täze forma geçendigini aýdyp, öňkülerden tapawutlylykda, indi polisiýa işgärleriniň polisiýanyň ýörite egin-eşiginde däl-de, raýat geýiminde aýlanyp, çilim çekýänleri garawullaýandygyny aýdýarlar.
“Kimdir biri köçäniň islendik ýerinde ýa-da awtoduralgada duran ulagynda çilim otlansa, niredendir bir ýerden raýat eşigindäki polisiýa işgärleri peýda bolýarlar we özleriniň polisiýa işgäridigini tassyk edýän resminamany görkezýärler” diýip, Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew bu ýagdaýy başdangeçiren adamlaryň ençemesine salgylanyp gürrüň berdi.
Aýdylmagyna görä, şondan soňra raýat eşigindäki polisiýa işgärleri çilim çeken raýaty golaý-goltumda duran polisiýa ulagyny mündirip, polisiýa departamentine alyp gidýärler.
“[Çilim çeken raýat] maşyna münäýse, onda ony golaýdaky polisiýa departamentine ýa-da şahamçasyna alyp gidýärler. Şol ýerde-de göýä bir uly jenaýatçyny tutan ýaly edip, dürli soraglary berýärler we ýörite protokoly ýazdyryp, gol çekdirýärler diýip, bu ýagdaýy başdan geçirenler gürrüň berýärler. Soňra-da jerime salýarlar. Jerimäniň iň az mukdary 75 manat, iň ýokarsy 300 manat” diýip, Bugaýew belleýär.
Türkmenistanda jemgyýetçilik ýerlerinde çilim çekmeklige garşy göreş takmynan 5 ýyl çemesi ozal yglan edilipdi. Şondan soň köçelerde we jemgyýetçilik ýerleriniň ählisinde, ýagny raýatlaryň ýaşaýan jaýyndan başga ýerde çilim çekenlere garşy jerime salnyp başlandy. Bu çäre wagtal-wagtal güýçlendirilse, käte-de unudyldy.
Aşgabatda köçede ýa-da şahsy awtoulagynda çilim çekýänlere garşy gözegçilikler gaýtadan güýçlenen mahaly, Türkmenistanyň paýtagtynda we regionlarynda polisiýanyň palçylary hem saklap, olara jerime salyp başlandygy barada maglumatlar peýda boldy.
15-nji ýanwarda “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri özüniň ýurt içindäki çeşmelerine salgylanyp, saklanan palçylaryň polisiýa uçastoklaryna alnyp gidilýändigini we administratiw düzgün bozmalarda aýyplanyp, 100 manat möçberinde jerime salynýandygyny habar berdi.
Türkmenistanda köçede ýa-da şahsy awtoulagynda çilim çekýänlere hem-de palçylara garşy gözegçiligiň güýçlendirilmegi we onuň sebäpleri barada häzirlikçe ne türkmen häkimiýetleri, ne-de media serişdeleri tarapyndan düşündiriş ýa-da maglumat berilýär.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri özüniň ýokary derejeli türkmen resmileriniň arasyndaky çeşmesine salgylanyp, polisiýanyň palçylara garşy gözegçiliginiň duýdansyz güýçlenmeginiň sebäpleriniň, güýç gulluklaryna “býujeti islendik ýagdaýda dolmak” barada berlen görkezme bilen baglanyşyklydygyny aýdýar.
Azatlyk Radiosyna bu maglumaty öz çeşmelerine häzirlikçe tassyklatmak başartmasa-da, häzirki wagt Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýar.
Şeýle-de, ýurtda käbir azyk harytlarynyň gytçylygynyň dowam edýän döwründe işgärleriň aýlyklarynyň, talyp we pensiýa haklarynyň, kömek pullarynyň wagtynda berilmeýändigi hem-de bankomatlarda nagt puluň ýetmezçilik edýändigi barada ýygy-ýygydan maglumatlar peýda bolýar.


text:
Oppozision syýasatçylar, žurnalistler, graždan aktiwistleri we adam hukuklaryny goraýjylar 9-njy fewralda Gazagystanyň Almaty şäherinde jemlenip, oppozisiýa lideri Altynbek Sarsenbaýulynyň hatyrasyna matam çäresini geçirdiler. Sarsenbaýuly 12 ýyl mundan ozal öz egindeşleri bilen bilelikde atylyp öldürilipdi.
Astana myhmanhanasynda geçirilen matam çäresinde aktiwistler we syýasatçylar Sarsenbaýulynyň syýasy oppozisiýadaky roly, täsiri barada pikir alyşdylar. Olar syýasatçynyň öldrilmeginden soň ýurtda adam hukuklary bilen bagly ýagdaýyň ýaramazlaşandygyny we raýat azatlyklarynyň has çäklendirilendigini aýtdylar.
Gazagystanyň Orsýetdäki öňki ilçisi we öňki Informasiýa ministri Sarsenbaýuly “Naghyz Ak Žol” partiýasynyň egindeş başlygydy. Ol 2006-njy ýylyň 11-nji fewralynda öz janpenasy Bauyržan Baibos we ulag sürüjisi Wasiliý Žurawlýow bilen bilelikde ýitirim bolupdy. Olar iki günden soň Almatynyň golaýyndaky daglykda öli tapyldy. Olaryň elleri baglydy we ýeňselerinde okuň ýaralary bardy.
Oppozisiýa lideriniň öldürilmegi Merkezi Aziýa ýurdunyň ýene bir täsirli oppozisiýa syýasatçysy Zamanbek Nurkadilowyň atylyp öldürilmegi sebäpli duçar bolan sarsgynyny güýçlendiripdi.
Gazagystanyň öňki hökümet agzasy Nurkadilow prezident Nursoltan Nazarbaýewi korrupsiýada aýyplapdy.
Resmiler Sarsenbaýulynyň öldürilmeginiň şahsy duşmançylyk bilen bagly bolandygyny aýtdylar.


text:
Aprel aýynyň 19-y Wýetnamda nämedir bir sebäpli dynç güni yglan edildi. Tanyşlaryma soranymda ýarym iňlisçesi bilen bir korollarynyň ýa doglan güni, ýa-da ölen günimi näme… Garaz bizi gyzyklandyrýan tarapy şol güniň dynç bolmagydy. Bizem öýde biderek ýatmaly diýip kiçiräk gezelenje çykaly diýdik. Nämede bolsa bir aýdan bäri Wýetnamda ýörin, hiç ýere çykmadym.
Soňam tanyşlardan golaý we dynç alyp boljak ýeri soradyk. Olaram Vung Tau (Wuň Tau) şäherini maslahat berdiler. Vung Tau, Ho Chi Minh-den gara ýoly bilen iki ýarym sagat daşlykda. Tiz katerler bilen bolsa bir ýarym sagat töweregi. Ýerleşýän ýeri bir ýarym-adada, Günorta Hytaý deňiziniň (South Chinese Sea) kenarynda. Şäher esasan 9 millionlyk Ho Chi Minh-yň ilatynyň dynç günlerinde gelip gidýän ýerleri. Gelip deňizde suwa düşýärler, balyk tutýarlar we esasan uly şäheriň dymyk howasyndan gaçyp gelýärler.
Başga-da belläp geçmeli zat, Vung Tau nebitçileriň şäheri. SSSR döwründe gurulan Viet-Sov Petrol (Wýetnam-Sowýet Nebit) kompaniýasynyň merkezi edara ediş ýeri ýerleşýär. Bärde ýaşaýan orslar az däl. Ýöne olaryň ýaşaýyş ýerleri aýratyn, içinde kiçiräjik şäherçe, öz mekdepleri bar. Restoranlarda menýu iki dilde berilýär turistlere: iňlis we rus dilinde.
1. Biz Vung Tau köne ors “Meteor” tiz katerleri bilen gitdik.
Iň çepdäki men, ortadaky Kemal we iň sagdaky Aman. Biletleri öňünden almaly, baryp ýerinde tapmak kyn bolýar. Biz bir gün öňünden alanymyz üçin gäminiň iň arkalarynda ýer galypdyr. Bahalary 10-13$ töweregi.
2. Gämide iki salon bar we ikisiniň arasynda açyk ýerde durup töweregiňi synlap bolýar.
3. Bizem pursaty tapyp surata düşürmäne çykdyk.
Çykylýan ýeri gäminiň motor bölümi bolany üçin sese çydap kän durup bolanok.
4. Vung Tau bizi güler ýüz bilen garşy aldy.
5. Birem balykçy gaýyklary.
6. Vung Tau-da şäherde gezmek üçin iň amatly ulag motor. Bir motoryň günlik tölegi 10$ töweregi.
7. Mundan soňky suratlary 2 bölüme aýyryp bilersiňiz. Birinjisi motorda düşürilen pes hilli suratlar, ikinjisi bolsa Amanyň suratlary.
8.
9. Şäher iki sany dagyň arasynda ýerleşen. Daglaryň birinde deňize seredip duran Ysa pygamberiň heýkeli bar. Wýetnam öňki fransuz koloniýasy, we olardan soň uly medeni yz galan. Esasanam arhitekturada.
10. Şäherden birnäçe pursat.
11.
12.
13.
14. Ýaşaýyş jaýlary
15.
16. Köçeleri giň we arassa.
17.
18. Men motor sürip bilmänsoň, birem surat düşürmeli bolansoň biz iki sany motor aldyk. Ilki bilen men Kemalyň motorynda oturdym, soň Amanyň ýanyna geçdim. Kemal arkasyndaky ýükden dynanyna begenip sürip barýar.
Kemal türkmen internetinde “kemaltm” ady bilen tanalýar. Google+ we Instagram profillerinden yzarlap bilersiňiz.
19. Aýlawlarda (krug) haýsy tarapa sürmelidigini görkezýän yşaratlar goýulan.
20. TM Computer.
21. Ýarymadany aýlanyp çykdyk, we ýene başlan ýerimize geldik.
22. Şäheriň nebitden soň esasy ekonomikasy turizm. Şäherde her ädimde otel tapylýar.
23.
24.
25. Turizm şäheri, özem deňiziň kenaryna bolsa, deňize suwa düşmän gaýtmak uly ýalňyşlyk bolar.
Şäherde deňize suwa düşer ýaly ýer kän. Halk üçin açyk plýažlar bar. Ýöne olarda adam gaty kän. Birem adamyň azyrak bolan pully ýerlerem bar. Adamlar maşgalalary bilen gelip dynç alýarlar. Bizem şol ýerleriň birine gitdik. Baryp bir çärtegiň kölegesinde duran iki sany kuşetkany aldyk. Bir salym soň bir gelneje gelip elimize kwitansiýany uzatdy. Iki sany kuşetka üçin 400.000 dong (takmynan 20$).
26. Deňiziň suwy ýyly. Plýažda surat düşürmäne gelmedik, suwa düşmäne geldik. Şonuň üçin başga surat ýok. Fotoapparady daşyrak bir ýere gizläp eňdik deňize tarap.
27. Suwa düşensoň içimizem ajykdy.
Fotoapparaty restorandaky ofisianta berdim. 5-6 gezek düşürtdim surady, hemmesi bulaşyk çykdy. Düşüren wagty kamerany titredýär.
28. Nahar iýip bolansoň gezenelje dowam.
Ýok, bul gezelenç däl. Bul ýene Aman. Daňdan çykyp barýarkak Kemal ikimiz ýeňil geýinip gaýtdyk, Aman bolsa resmi eşiklerini geýipdir. Vung Tau baransoň “Deňize girýäsmi näme?” diýip sorap ýördi.
29. Ýene deňiz çykdy garşymyza.
30. Öýländen soň suwa düşýän çagalar.
31.
32. Deňiziň ýanynda biraz dynç alaly diýip oturdyk.
33. Wýetnamda Kommunizm.
Orak-çekiç görenden çagalygym ýadyma düşip gitdi. 1-nji maý hem ýakyn. Şäherler taýynlyk görýärler.
34. Oturan ýerimizden çep tarapa seredenimizde dagyň depesine gidýän kabinkalary gördik. Ýakynragyna baraly diýip ýene ýola çykdyk.
35. Ýakynlaşdyk…
36. Ahyry ýerini tapdyk. Türk dilinde “teleferik”, orsçasy “канатная дорожка”. Türkmençesi näme bolýa?
Aman bolsa meni düşir diýýär.
37. Edil gapdalynda türk doňdurmaçysy bar ekeni, Alibaba.
Yzymyza gaýdyşyn baryp doňdurmasyndan dadyp görers diýip ýola dowam etdik.
38. Wýetnam bütin dünýä granit satýar. Biziň Türkmenistandaky gurluşyk firmalary hem bärden alýarlar graniti.
Pyýada ýodajygy ýalpyldap duran granitden.
39. Deňiziň kenarynda maýak bolmasa bolmaz.
40. Fransuz koloniýasyndan başga bir galyndy, Hezreti Merýemiň heýkeli.
41. Bu bolsa, Aman.
42. Şäherden ýene birnäçe pursat
43.
44. Yzymyza gaýdyşyn şol gören doňdurmaça bardyk. Aman özüne klubnikalysyny aldy.
45. Men plombir soradym, ýok ekeni. Kokos süýdinden edileni bar diýdiler. Gapdalyna durýanlysyny hem goşup aldym.
Doňdurmaçy Ali usta 8 ýyldan bäri Wýetnamda ýaşaýan ekeni. Öýe gelenimde suratlaryň içinden Ali ustanyň suratyny tapjak boldym, ýok ekeni. Doňdurmany görüp surat ýadymdan çykan bolmaly.
46. Wagtymyz az galypdy. 16:30-daky gämä ýetişmeli we motorlary tabşyrmalydy.
47. Meteor bize garaşýardy.
48. Vung Tau
49. Hoş gal…
Gaýdyş ýolumyzda ýene birnäçe surat düşürdim. Olary nesip bolsa başga bir mowzukda paýlaşaryn.


text:
Gülläp ösýän Watanymyzda “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” ýyly Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda täze ösüşlere beslenýär. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň giň gerimli özgertmeleri Watanymyzyň şöhratly taryhyna altyn harplar bilen ýazylýar. Binýady berkden tutulan eziz ýurdumyz ösüşleriň aýdyň ýolunda bedew bady bilen ynamly öňe barýar, belent sepgitleri nazarlaýar. Elbetde, şeýle ösüşleriň sakasynda hormatly Prezidentimiziň halky üçin edýän ýadawsyz aladalary durýar.
Mälim bolşy ýaly, Gahryman Arkadagymyz türkmen halkyna taryhymyz baradaky ajaýyp maglumatlary, rowaýatlary hem-de ylmy garaýyşlary özünde jemleýän “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabyny peşgeş berdi. 2018-nji ýylyň “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip, yglan edilmegi Ýüpek ýoly bilen baglanyşykly taryhy maglumatlary öwrenmäge uly mümkinçilik döretdi. Beýik Ýüpek ýoly yklymlary söwda we medeni gatnaşyklar arkaly birleşdirýän ýoldur. Bu ýol doganlygyň, dostlugyň ýoly bolup, ynsanlaryň doganlyk köprüsini emele getiren ýoldur. Bu ýol biziň eýýamymyzyň birinji müňýyllygynda Gündogar bilen Günbataryň arasynda söwda we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýoly bolup, hyzmat edipdir. Bu ýol halklaryň arasyndaky dürli ugurlardaky – syýasy, ykdysady, medeni gatnaşyklary ösdürmekde möhüm ähmiýetli bolupdyr. Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda Gürgenç, Şähristan, Nusaý, Merw, Sarahs, Abiwerd, Dehistan we Amul ýaly şäherler esasy orny eýeläpdir.
Bilşimiz ýaly, hormatly Prezidentimiz geçen ýylyň ahyrynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň, Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we dikeltmek baradaky milli müdirligi bilen bilelikde taýýarlan Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Türkmenistanyň çägindäki taryhy-medeni ýadygärliklerde gazuw-agtaryş işlerini geçirmegiň Döwlet maksatnamasyny tassyklady. Maksatnama 2018-2021-nji ýyllar üçin niýetlenilip, daşary ýurtlaryň ylmy-barlag merkezleri bilen halkara ylmy gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyny we hyzmatdaşlygyň ösdürilmegini, gazuw-agtaryş işlerine meşhur alymlaryň çekilmegini göz öňünde tutýar. Türkmenistan sözüň doly manysynda dünýä arheologiýa ylmynyň tükeniksiz hazynasy hasaplanylýar. Bu toprakda daş asyryndan başlap, giçki orta asyrlara çenli taryhy ösüşiň tapgyrlaryna şaýatlyk edýän ýadygärlikleriň ençemesi saklanyp galypdyr. Gadymy taryhymyzy öwrenmek babatda alnyp barylýan gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde, Daňdanakandan tapylan täsin tapyndylar gündogar lukmançylygynyň şol döwürde pajarlap ösendigine şaýatlyk edýär.
Beýik Ýüpek ýoly Hytaýy Aziýa we Ýewropa bilen baglanyşdyrýan söwda kerwen ýoludyr. Hytaýyň daşary ýurtlara çykarýan harytlary diňe bir ýüpek matadan ybarat bolman, eýsem, çaý, farfor, bezeg üçin boýag, kagyz önümleri ýaly harytlar bolupdyr. Bular Ýewropanyň bazarlarynda geçginli harytlar hasaplanypdyr. Ýöne Hytaýyň esasy harytlarynyň ýüpekdigini nazara alyp, bu söwda ýoluna “Beýik Ýüpek ýoly” diýip at beripdirler. Hytaý harytlary ýüzlerçe ýyllaryň dowamynda Parfiýa döwletiniň üstünden geçýän söwda ýollary arkaly grek-rim dünýäsine äkidilipdir.
Taryhçy alymlaryň ýazmaklaryna görä, hytaýlylar mundan 5 müň ýyl ozal, ýüpek gurçugyndan ýüpek almagyň usulyny tapypdyrlar. Rowaýata görä, ilkinji ýüpegiň alynmagy imperator aýal Si Ling-Çi tarapyndan üsti açylypdyr. Ol çaý içip otyrka, käsesine agaçdan ýüpek gurçugynyň pilesi gaçypdyr. Haçan-da, ol käseden çykarjak bolup, piläni çekende, pileden ýüpek sapagy sozulyp başlapdyr we ilkinji gezek ýüpek sapagy alnypdyr.
Hytaý täjirleri öz harytlaryny Merkezi Aziýanyň bazarly şäherleri bolan Samarkantda, Buharada, Amulda, Horezmde, Merwde we beýleki şäherlerde ýerläpdirler. Adatça, hytaýly täjirler harytlaryny Merwden günorta-günbatara Nişapura (Eýrana) eltipdirler, ýerli täjirler bolsa, harytlary Siriýa, ondan aňryk gämilere ýükläp, Müsüre, Wizantiýa, Italiýa ýetiripdirler.
Beýik Ýüpek ýolunyň birnäçe şahalary bolup, olar dünýäniň dürli künjegine uzapdyr. Olaryň biri Owganystanyň üsti bilen Hindistana giden bolsa, beýlekisi Wolga derýasynyň üsti bilen Gündogar Ýewropa ýurtlaryna gidipdir. Ýüpek ýolunyň şahalary bilen Hytaýyň, Hindistanyň we Merkezi Aziýanyň harytlary Kiýew, Nowgorod, Moskwa ýaly gadymy rus şäherlerine hem ýetipdir. Şeýlelik bilen, Beýik Ýüpek ýoly halkara söwda gatnaşyklarynyň ösmeginde, halklaryň ýakynlaşmagynda möhüm ähmiýete eýe bolupdyr. Beýik Ýüpek ýoly diňe bir Gündogar bilen Günbatary birleşdiren söwda ýoly bolman, eýsem, halkara ykdysady, syýasy, tehnologik we medeni özara gatnaşyklara ýol açan, halklary ýakynlaşdyryp, ösüşe kuwwatly itergi beren ýoldur.
Bu günki gün Beýik Ýüpek ýoly eziz Arkadagymyzyň taýsyz tagallalarynyň netijesinde, dostluk ýoluna öwrüldi. Bu ugurda amala aşyrylýan giň gerimli taslamalar halklaryň jana-jan bähbidine hyzmat edýär. Ine, şeýle ägirt uly taslamalaryň sakasynda duran Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak, tutýan il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!
Bahar ŞAMÄMMEDOWA,
S. A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň uly mugallymy.


text:
Türkmenistanyň welaýat merkezleriniň ählisinde, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň etmeli saparlarynyň öňüsyrasynda, köpçülikleýin arassaçylyk çäreleri geçirilip başlandy.
Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleriniň we beýleki garaşsyz neşirleriniň maglumatyna görä, eýýäm birnäçe günden bäri býujet işgärleri tämizlik işlerine çekilip, mejbury ýagdaýda işledilýärler.
Lebap welaýatynyň merkezi şäherinde Berdimuhamedowyň sapary bilen baglylykda, prezidentiň geçmeli ýollarynyň ugrundaky haşal otlar, zil-zibiller ýygnalyp; tamlaryň diwarlary, haýatlar reňklenip başlandy.
Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleri Berdimuhamedowyň Türkmenabatda täze aeroportyň we welaýat keselhanasynyň täze binasynyň açylyş dabarasyna gatnaşjakdygyny habar berýärler.
Şol bir wagtda, Berdimuhamedowyň etjek saparlary barada öňünden hiç hili habar berilmeýär. Emma, Azatlyk Radiosyna goşwan maglumatlara görä, prezidentiň Lebaba sapary başda 20-nji ýanwar diýlip kesgitlenen bolsa-da, ol soňy bilen 25-nji ýanwara geçirilipidir.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky habarçylary şäheriň aeroporty bilen Köneürgenç awto magistralynyň ugrunda býujet işgärleriniň mejbury ýagdaýda haşal otlary we ýylgynlary, garak ýaly ýabany ösümlikleri arassalamak işlerine çekilendigini habar berdiler.
Şol bir wagtda, sebitde eýesiz it-pişikleri ‘awlamak’ işleriniň hem alnyp barylýandygyna üns çekilýär. “Häzir Daşoguzda ýörite bir “Gazel” kysymly ýük ulagy aýlanyp, köçelerde gezip ýören itdir pişikleri awlaýar. Ulagyň içinde eli demir turbaly, trosly üç adam bar. Olar itleri urup öldürýärler we jesetlerini uly gaplara salyp, ulag bilen nirädir bir ýerlere äkidýärler” diýip, Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçysy aýdýar.
Mundanam başga, Balkanyň Türkmenbaşy şäherinde hem prezidentiň gelmegine görülýän taýýarlyklaryň çäginde arassaçylyk işleri bilen birlikde, jaýlardaky çanak antennalarynyň hem gyssagly sökülip başlandygy aýdylýar.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri çanak antennalaryny aýyrmak kampaniýasynyň diňe bir prezidentiň geçmeli ýolunyň ugrundaky tamlar bilen çäklenmän, eýse sebitiň beýleki etraplarynda hem alnyp barylýandygyny belleýär.
Resmiler nägileligini bildirýän türkmenbaşylylara sökülip aýrylan çanak antennalarynyň deregine kabel telewideniýesiniň çekiljekdigini wada berseler-de, bu işlere haçan amal ediljekdigi takyklaşdyrmaýarlar.
Galyberse-de, ýokarda beýan edilen ýagdaýlaryň Maryda hem alnyp barylýandygyny nygtamak gerek.
Adatça, türkmen prezidentiniň ýurduň sebitlerine edýän saparlarynyň dowamynda, köpçülikleýin arassaçylyk işleri bilen birlikde, ony garşy almak boýunça-da mejbury, şol sanda: ýaşlardan we býjuet işgärlerinden düzülen diri koridor, aýdym-saz we sahnalaşdyrylan çykyşlar, köpçülikleýin ýagdaýda “arkadaga şöhrat” şygarlaryny gygyrmak... çäreleri hem geçirilýär.
Türkmen mediasy ýerli raýatlaryň prezidenti “uly şatlyk” bilen garşy alýandygyny öňe sürüp, reportažlary görkezse-de, raýatlaryň mejbury işledilmegi we çärelere gatnaşmagy ýaly ýagdaýlar barada hiç zat aýtmaýar.


text: Hawa, şahyr aýtmaly sözi jaýdar aýdan. Soňky günlerde il arasynda şum myş-myşlar eşidilip başlady, ýagny hamana benziniň nyrhy ýene gymmatlajakmyş, döwletiň çagalara berýän kömek puly-da kesiljekmiş, pensionerler hem alýan pensiýalaryndan mahrum boljakmyş... Gör nähili boş ýaňramalar. Şeýle myş-myşlara gulak gabardýanlar – sada gözli körler, dawul ýaýradýanlaryň özi – “poh içinden monjuk gözleýän hakyky zandy haramylardyr”. Biziň Türkmenistan watanymyzyň ajaýyp şu güni bar, enşallah ertirimiz has hem röwşen bolar. Her bir akyl-huşy ýerindäki adam az-salym pikir etse, biziň döwletimiziň maddy gymmatlyklarynyň çäksizligini göz öňüne getirse, Watançy halkymyzyňam hyjuw bilen çekýän zähmetini ýada salsa – nesip bolsa myş-myşlary ýaýradýanlaryň päl-niýetleriniň tersine, biziň geljegimiz has hem parlak bolar. Myş-myşlary ýaýradýanlar gybatkeşler, gybatkeşlik bolsa biziň dinimizde iň bir erbet görülýän zatlaryň biridir. Ata-babalarymyzdan gelýän arassa ahlagyň terbiýesini alýan nesillerimiziň bagtyýar durmuşda ýaşaýan döwründe, şu ajaýyp durmuşymyzy her-hili ýollar bilen bulajak bolýan ýaman niýetli ýaranaz adamlar halkymyzyň aňyna – zeper ýetirjek bolup synanyşýar. Ýüküň egrisiniň uzaga gitmeýändigi sebäpli, şeýle adamlaryň ýürek bulaýjy ýalan sözlerine hem biziň jemgyýetimizde ýol ýokdur. Halal ýol bilen barýan Döwletimize, halkymyza zyýan ýetirjek bolýan adamlara biz hiç-haçan ýol bermeli däldiris. Beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly atamyz “daşy-jäjek-içi-möjek” ýalan sözler bilen jemgyýetimiziň halal ýaşaýşyny görüp bilmeýänlere şeýle diýipdir. Öňüň gara, ardyň gözle, Hoş sözüň diý, gahryň gizle. Sözläbilseň – ýagşy sözle, Halk ýamanyň bizarydyr.


text:
Men elimi Leyliden aýyryanjam gan ak köýnegime damdy Leylijan gorkdy men burnymy elim bn saklap dasharyk cykyp baryanymy ģördiler adamlar bize seretdi Leyli meń yzym bn yglap cykdy men gany saklap bilemok ol durman akyp durdy elim geyen ak köýnegim gana bulashdy Leylijan bolsa aljyrap birne suw getirip berayinda diyip haýysh etdi ol bolsa banyany görkedip Shotak baraýyñ diydi girdik elimiñ yùzümiñ ganlarny ýuwdym Leyli bolsa gyramda elleri titräp ses bn aglap dur men ony kösheshdirjek bolup ony gujaklap ogshamana bashladym ol zordan köşeşdi men oña ýör gaydaly diyip icinden cykdyk garash diyip cafeñ puly töläp cykdym dasharyk cykamda kelläm agyryady dermanymam alyp gaytmandym Leyli menden gowmy shuwagt diyip sorady men bolsa gowy gowy alda etme men seni ugradaýyn diyip ýola tarap ýöredik men özimi erwet duyadym sebabi duşuşygymyz onyaly erwet gecer öydemokdym men oña bagyshla seni gorkuzdym öydyän diydim ol bolsa yokla gorkomok öýe baryp maña jañ et yetdim diyip diydi menem bor arkyn bol men gowy diyip Leyli ün taksi saklamana bashladym taksi elimi galyranymdan durdy gapysyny acyp berdim münjek bolup durka elini ýüzüme goydyda ogshady menem ony ogshadym ol maña zaryn zaryn sagbol diydi taksida otyrdy gapysyny yapjak bolamda ondan gòzimi aýyryp bilmän ol ugraýanja seretdim ol yene aglayanyny gördim mashyn yuwashadan ugrady ugrap baryaka damagym dolup aglap bashladym sheydip men Leylini ugratdym aglap durshyma taksa minmane utanyp byraz dińyänjäm ýòräyin diydim byraz ýöredimi ýöremedimmi men òzimi ýitirdim gözimi acsam men hassahanada. ol meñ Leylini gören iń soñky günüm bolly.Innede meñ ýashamagyma az wagtym gally .
Mähribanlam Ejem Kakam Muhammetali Leylijan men sizi örän gowy göryän bagyshlañ siziñ göwniñize degen bolsam men sizi görmäne garasharyn men sizden aýrylyanyma gynanyan öziñize gowja serediñ saglygyñyzy gorap gadryn biliñ wagtyñyzy bosh gecirmäñ men ölümden gorkomok sebäbi meñ Mähriban hem Bagyshlaýjy Allam bar. Ps:Indi bul oglan bizin arazmyzda yok gecen hepde onyn oz dunyasini tazelanine 1 yyl bolupdyr onyn jayy jennetden imany nurdan bolsun kyyamat guni amal depdercesi sag eline gowussyn ruhy sat bolsun!!!Onun ady miras galsyn!!!Seyle hem bu wakany bizin bilen paylasan dossunyn gundeliginden yaltanman bize yetireni un yogalanyn in eziz dossy Muhammetalydan Alla tagala ondan razy bolsun gorjegi gowluk bolsun!!!Durmusda oz mynasyp ornyny tapsyn seylede yogalan oglanyn 2 sany gosgusuny Muhammataly aydyma geciripdir dinleseniz nesip bolsa indi ol oglanyn yagty yadygarligne bagslanyp bu gundeligi kino etmek meyillesdirilya ustunlik arzuw edyas!!!Leyli gyzymyzam bagtly durmsuda yasasyn leyli ol oglanyn islegine razy bolup ejesinin diyen yerine durmusa cykdy onun 1 oguljugy bolup onun adyna ilki soygusi bolan ol oglanyn adyny goyupdyr!Alla tagala ol oglanyn hossarlarynyn kalbyna ginlik bersin!!!
At dakylan babejik bolsa uzak yasassyn bagtly bolsun!!!
dowamy bar
101- gije. Perdeli arwah 8- nji bölümi (mistiki waka)
Men elimi Leyliden aýyryanjam gan ak köýnegime damdy Leylijan gorkdy men burnymy elim bn saklap dasharyk cykyp baryanymy ģördiler adamlar bize seretdi Leyli meń yzym bn yglap cykdy men gany saklap bilemok ol durman akyp durdy elim geyen ak köýnegim gana bulashdy Leylijan bolsa aljyrap birne suw getirip berayinda diyip haýysh etdi ol bolsa banyany görkedip Shotak baraýyñ diydi girdik elimiñ yùzümiñ ganlarny ýuwdym Leyli bolsa gyramda elleri titräp ses bn aglap dur men ony kösheshdirjek bolup ony gujaklap ogshamana bashladym ol zordan köşeşdi men oña ýör gaydaly diyip icinden cykdyk garash diyip cafeñ puly töläp cykdym dasharyk cykamda kelläm agyryady dermanymam alyp gaytmandym Leyli menden gowmy shuwagt diyip sorady men bolsa gowy gowy alda etme men seni ugradaýyn diyip ýola tarap ýöredik men özimi erwet duyadym sebabi duşuşygymyz onyaly erwet gecer öydemokdym men oña bagyshla seni gorkuzdym öydyän diydim ol bolsa yokla gorkomok öýe baryp maña jañ et yetdim diyip diydi menem bor arkyn bol men gowy diyip Leyli ün taksi saklamana bashladym taksi elimi galyranymdan durdy gapysyny acyp berdim münjek bolup durka elini ýüzüme goydyda ogshady menem ony ogshadym ol maña zaryn zaryn sagbol diydi taksida otyrdy gapysyny yapjak bolamda ondan gòzimi aýyryp bilmän ol ugraýanja seretdim ol yene aglayanyny gördim mashyn yuwashadan ugrady ugrap baryaka damagym dolup aglap bashladym sheydip men Leylini ugratdym aglap durshyma taksa minmane utanyp byraz dińyänjäm ýòräyin diydim byraz ýöredimi ýöremedimmi men òzimi ýitirdim gözimi acsam men hassahanada. ol meñ Leylini gören iń soñky günüm bolly.Innede meñ ýashamagyma az wagtym gally .


text:
“Talyban” Owganystanyň demirgazygynda “Yslam döwleti” (YD) topary bilen amala aşyran bilelikdäki seýrek hüjüminde 50 sany esasan şaýy raýaty öldürendigi aýdylýan çetdäki obada 235 sany zamuny boşatdy diýip, 8-nji awgustda resmiler aýtdylar.
“Şu agşam 235 adam, şol sanda aýallar we çagalar ýerli ýaşulularyň we regional resmileriň araçylygynda Mirza Olangdan boşadyldy” diýip, welaýatyň häkiminiň orunbasarynyň metbugat-wekili Zabihullah Amani AFP agentligine aýtdy.
Owganystanyň howpsuzlyk çeşmeleriniň AFP agentligine aýtmagyna görä, Sar-e Pul welaýatynyň Saýad etrabynda ýerleşýän Mirza Olangda ýene 100 çemesi adam zamunlykda galýar. Gozgalaňçylar obany dynç günlerinde basyp aldylar.
“Talyban” we YD toparynyň söweşijileri 5-nji awgustda amala aşyran bilelikdäki hüjüminde 50 çemesi adamy, şol sanda çagalary we zenanlary öldürdiler.


text:
Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi
“Türkmendöwlettaslama” döwlet taslama ylmy-önümçilik birleşiginiň 3-nji binagärlik –gurluşyk bölüminiň taslamanyň baş inženeri
Jumahanow Serdar Agameredowiç
Binalaryň ýüz tarapyna keramogranit plitalary berkitmek boýunça
G O L L A N M A»
atly kadalaşdyryjy resminama boýunça çykyş.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhammedowyň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyz ähli ugurlarda ýokary ösüşlere eýe bolýar. Ajaýyp döwrümizde milli Liderimiziň bilim we ylym ulgamlaryny dünýä ölçeglerine laýyk getirmek ugrunda durmuşa geçirýän işleri özüniň ajaýyp miwesini berýär.
Ak mermere bezelen paýtagtymyz Aşgabadyň çäkleri täze ýaşaýyş jaýlarynyň, senagat we seýilgäh zolaklarynyň gurulmagy bilen barha giňäp, täze keşbe eýe bolýar. Häzirki döwürde gurulýan desgalary örtmek üçin mermere görä ýeňil, arzan we binalaryň binagärlik aýratynlyklaryna laýyklykda dürli öwüşgünli reňklere boýalyp boljak alternatiw materiallaryň biri hem keramogranit plitalarydyr.
Keramogranit plitalardan ýasalan örtgüli howa yşy bolan jaýyň (desganyň) bassyrma ýüz tarapy ulgamynyň gurnawy her hili maksatly binalaryň we desgalaryň daşyna aýlanan bezeg örtügi we ýylylyk gatlagy (ýagny izolýasiýasy) üçin niýetlenendir.
Bu ulgam Türkmenistanyň ähli yklym sebitlerinde, senagat we raýat jaýlarynda, täze gurluşyklarda, mundan başga-da durkuny täzelemekde we düýpli gurluşyklarda ulanylýar, şonuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň “Türkmendöwlettaslama” DTYÖ birleşiginiň hünärmenleri tarapyndan «Binalaryň ýüz tarapyna keramogranit plitalary berkitmek boýunça Gollanma» işlenip taýýarlandy.
Gurnawlar ýene gurulýan, durky täzelenýän binalarda we dürli maksatly binalarda, ýangyna durnuklylygyň I-III derejelerinde we aşakdaky howa şertli gurluşyk sebitlerinde we ýerlerinde TGK 2.01.02-15 boýunça jaýyň ýüz tarapynyň bassyrma ulgamyny gurnamak üçin ulanylýar.


text:
Saz sungatynyň çeşmelerine bagyşlanan halkara forumy tamamlandy
Paýtagtymyzda “Aýdym-saz sungatynyň gadymy çeşmeleri” atly halkara ylmy maslahat we festiwal tamamlandy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça guralan wekilçilikli foruma dünýäniň 13 ýurdundan alymlar we sungat ussatlary gatnaşdylar.
Ylmy maslahatyň bölümleýin mejlislerinde 50-den gowrak çykyşlar diňlenildi we ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem dünýä halklarynyň aýdym-saz mirasyny hemmetaraplaýyn öwrenmäge we wagyz etmäge bagyşlanan meselelere garaldy.
Alymlaryň duşuşyklarynda medeniýetleriň özara gatnaşyklarynyň, aýdym-saz sungatynyň çeşmelerine ugurdaş seljerme geçmegiň, özboluşly ses we şekil eserlerini gorap saklamakda häzirki zaman tehnologiýalaryny ulanmagyň hem-de ýaýratmagyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şunuň bilen baglylykda, özboluşly folklor eserlerini gorap saklamak meseleleri boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy. Birnäçe çykyşlarda aýdym-saz sungatynyň gadymylygyny alamatlandyrýan maddy medeniýetiň ýadygärliklerinde geçirilen arheologiýa barlaglarynyň netijeleri we olary öwrenmegiň ugurlary barada habar berildi.
Çykyşlaryň köpüsi taryhy, filosofiýany hem-de edebiýaty öwrenmekde halk aýdym-saz sungatynyň möhüm ornuna we ähmiýetine bagyşlandy. Aýdym- saz sungatynyň çeşmelerine ýüzlenmek bu ugry saklamak hem-de geljek nesillere ýetirmek maksady bilen halklaryň medeni mirasyny öwrenmek aýratyn wajypdyr.
Dünýäniň dürli ýurtlaryndan alymlaryň we bu ugra degişli hünärmenleriň gatnaşmagynda geçirilen ylmy maslahat türkmen halkynyň ruhy mirasyna ünsi güýçlendirmäge mümkinçilik berdi. Alymlaryň çykyşlarynda türkmen halkynyň aýdym-saz medeniýetiniň dünýäniň ruhy-medeni ulgamynyň ähmiýetli bölümi bolup durýandygy bellenildi. Çykyş edenler türkmen halkynyň aýdym-saz medeniýetiniň dünýä ähmiýetlidigini nygtadylar. Hut şonuň üçin hem bu ugurda ýaýbaňlandyrylan ylmy gözlegleriň aýratyn ähmiýetiniň bardygy hem-de halk sungatynyň çeşmelerine düşünmekde möhümdigi bellenildi.
Magtymguly adyndaky Milli sazly drama teatrynda guralan konsertde festiwala gatnaşyjy ýurtlaryň özboluşly aýdym-saz dessurlarynyň dürli öwüşginleri bir bitewi çykyşda jemlenildi. Ajaýyp lybaslar, gadymy saz gurallary we dürli halklaryň asyrlaryň jümmüşine uzap gidýän aýdym-sazlary parahatçylygyň hem-de doganlygyň ählumumy baýramçylygyna bolan gyzyklanmalaryň uludygyny görkezdi.
Sahnada halkymyzyň Görogly, gyrgyzlaryň Manas ýaly gadymy eserlerinden dessançylaryň çykyşlary, koreýleriň ganatly jümleleri, ýapon folklory, azerbaýjan mugamy we özbek halkynyň mukomlary dabara gatnaşyjylarda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrdy. Owgan we eýran owazlary, hindi aýdymlary Türkiýäniň we Saud Arabystanynyň halk sazynyň dessurlary bilen utgaşyp, özboluşly şowhun döretdi.
Festiwalyň geçirilýän pursatlary Magtymguly adyndaky Milli sazly drama teatry halk saz gurallarynyň özboluşly muzeýine öwrüldi.
Bu halkara forumyň maksady aýdym-saz sungatyny geljek nesillere ýetirmek ýörelgesinden ugur alýar. Tomaşaçylar halk döredijiliginiň egsilmez çeşmesiniň köpöwüşginlidigine, halklaryň taryhyna, filosofiýasyna we milliligine düşünmek üçin ägirt uly mümkinçiliklere eýedigine, dürli medeniýetleriň wekillerini birleşdirýändigine, dostluk ýörelgelerini utgaşdyrýandygyna has aýdyňlygy bilen göz ýetirdiler.
Şunuň ýaly köpöwüşginli çykyşlarda halk sungatynyň çeşmeleriniň umumylygy, parahatçylyk we döredijilik esaslary aýdyň duýulýar. Şeýlelikde, festiwalyň maksatnamasyna girizilen türkmen sazandalarynyň we olaryň daşary ýurtly sungat ussatlary bilen bilelikdäki çykyşlary dürli görnüşli sungat eserlerini ýerine ýetirmekde ajaýyp sazlaşygy we utgaşyklygy döretdi.
Fransuz ýerine ýetirijisiniň ud saz guralyndaky çykyşy bilen türkmen sazandalarynyň ýerine ýetirijilik ussatlygy hem-de myhmanlaryň ýerine ýetirmeginde türkmen aýdym-sazlary tomaşaçylar tarapyndan uly ruhubelentlik bilen garşylanyldy. Köp sanly belli ussat ýerine ýetirijileriň halk aýdym-saz sungaty ulgamynda ylmy iş bilen meşgullanýandygyny bellemeli. Bu ýerde geçirilen konsert umumadamzat gymmatlygy hökmünde ykrar edilen türkmen halkynyň gadymy küştdepdi tansy bilen jemlenildi.
Şu gün özara döredijilik gatnaşyklary Türkmen döwlet medeniýet institutynda dowam etdi. Bu ýerde daşary ýurtly döredijilik toparlarynyň ussatlyk sapaklary geçirildi. Şeýle hem ugurdaş döredijilik ýokary okuw mekdeplerinde, Ýörite sazçylyk mekdep-internatynda talyplar we mugallymlar üçin ussatlyk sapaklary guraldy.
Paýtagtymyzyň durmuşynda möhüm wakalaryň birine öwrülen halkara foruma şäheriň ilaty we myhmanlary uly gyzyklanma bildirdiler. Hindistanyň saz gurallary toparynyň Winod Gang Dhar Laleniň ýolbaşçylygynda “Watan” kinokonsert merkezinde 20-nji aprelde guraljak goşmaça konserti tomaşaçylar üçin ajaýyp sowgat bolar.
Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde “Aýdym-saz sungatynyň gadymy çeşmeleri” atly halkara ylmy maslahatyň we festiwalyň ýapylyş dabarasy boldy we oňa gatnaşyjylaryň işleriniň jemleri jemlenildi. Foruma gatnaşyjylar aýdym-saz mirasyny düýpli öwrenmekde hem-de wagyz etmekde durmuşa geçirilýän çäreleri işjeňleşdirmek barada aýtdylar.
Olaryň pikirine görä, bu gezekki duşuşyk halkara ylmy we medeni gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga ägirt uly goşant goşdy. Türkmenistanda medeniýetiň ähli ugurlary boýunça ägirt uly mümkinçilikleriň dünýä halklarynyň köpöwüşginli ulgamynda özboluşlylyga eýedigi hem-de onuň ruhy köklere, köpasyrlyk milli mirasy aýawly saklamaga, pederlerimiziň paýhasy bilen döredilen özboluşly dessurlara bolan ygrarlylygy alamatlandyrýandygy nygtaldy. Olaryň hatarynda aýdym-saz sungaty aýratyn orun eýeleýär.
Çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, Türkmenistanda şeýle wekilçilikli döredijilik forumynyň geçirilmegi ýurdumyzda milli medeniýeti hem-de sungaty ösdürmäge bolan ünsüň we çemeleşmeleriň, köpugurly halkara ylmy hem-de medeni alyşmalary ýola goýmagyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrülendigine şaýatlyk edýär.
Şeýle hem olar mähirli kabul edilendikleri üçin forumyň guramaçylaryna hoşallyk bildirdiler.
“Aýdym-saz sungatynyň gadymy çeşmeleri” atly halkara ylmy maslahat we festiwal tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler we gadymy türkmen topragyna gelip görmäge hem-de dünýä medeniýetini ösdürmek, parahatçylyk we dostluk gatnaşyklaryny berkitmek, dünýäniň dürli halklarynyň özara medeni gatnaşyklaryny baýlaşdyrmak üçin möhüm ähmiýetli meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.


text:
Suw
Suw (hidrogen oksidi) — binar organiki däl birleşme, himiki formulasy Н2O. Suwuň molekulasy öz aralarynda kowalent baglanyşyk bilen birleşýän iki sany hidrogen we bir sany kislorod atomyndan ybaratdyr. Ol adaty şertlerde dury suwuklyk bolup durýar, onuň reňki (kiçi göwrümde), ysy we tagamy bolmaýar. Onuň gaty ýagdaýy buz, gar ýa-da gyraw diýlip, gaz görnüşli ýagdaýy bolsa, suw bugy diýlip atlandyrylýar. Suw suwuk kristal görnüşinde hem bolup bilýär (gidrofil ýerlerde) Ýer ýüzüniň 71 %-ini (361,13 mln km2) suw (okeanlar, deňizler, köller, derýalar, buzlar) gaplap alýar. Ýerdäki suwuň takmynan 96,5 %-i okeanlarda ýerleşýär, dünýädäki suw zapasynyň 1,7 %-ini ýerasty suwlar, ýene 1,7 %-ini Antarktidanyň we Grenlandiýanyň buzluklary we buzly örtükleri, uly bolmadyk bölegini derýalardaky, köllerdäki we batgalyklardaky suwlar we 0,001 %-ini bulutlardaky suwlar emele getirýär. Ýerdäki suwlaryň uly bölegi şor bolmak bilen, ol oba hojalygy we agyz suwy üçin ýaramsyzdyr. Süýji suwuň paýy 2,5 % çemesi bolup, onuň hem 98,8 %-i buzluklarda we ýerasty suwlarda ýerleşýär. Tutuş süýji suwuň 0,3 %-e golaýy derýalarda, köllerde we atmosferada saklanýar, ondan hem az bölegi (0,003 %) bolsa, janly organizmlerde ýerleşýär.
Ol oňat güýçli polýar erediji bolup durýar. Tebigy şertlerde hemişe özünde erän maddalary (duzlar, gazlar) saklaýar.
Suw Ýeriň ýüzünde ýaşaýşyň döremeginde we dowam etdirilmeginde, janly organizmleriň himiki gurluşynda, klimatyň we howanyň formirlenmeginde uly ähmiýete eýedir. Ol Ýer planetasynda ähli janly jandarlar üçin iň möhüm madda bolup durýar.
Mazmuny
Suw tebigy ýagdaýda[üýtget | edit source]
Suw – ýaşaýan palanetamyzda iň köp ýaýran organiki däl birleşme bolup, tebigatda suwuk, gaty, gaz halynda saklanýar. Suw ähli ýaşaýyş hadysalarynyň esasydyr, fotosintez hadysasynda kislorodyň ýeke-täk çeşmesidir. Suw diňe bir suw toplumlarynda däl-de, howanyň we topragyň, ähli janly-jandarlaryň düzüminde, umuman, biosferanyň ähli çäklerinde saklanýar. Janly organizmler özleriniň biomassasynda 80-90%-e çenli suwy saklaýar we onuň 10-20%-iniň ýitirilmegi ölüm howpuny abandyrýar.
Tebigy ýagdaýda suw hiç haçan goşyndysyz bolmaýar. Onda ergin halynda dürli gazlar we duzlar, gaýmalaşýan gaty bölejikler saklanýar. 1 litr süýji suwuň düzüminde 1 grama çenli duzlar bolýar.
Ýaşaýan planetamyzdaky ähli suwlaryň köp bölegi okeanlarda we deňizlerde jemlenendir. Süýji suwlaryň köp bölegi (85%) bolsa, polýar zonanyň we daglaryň buzluklaryndasaklanýar. Tebigatda süýji suwuň emele gelmegi kiçi we uly suw aýlanyşygynyň netijesinde bolýar.
Ýerde ýaşaýşyň ýüze çykmagy bilen tebigatda suwuň aýlanyşygy hem çylşyrymly häsiýete geçýär. Çünki, fiziki bugarmaklygyň (suwuň buga öwrülmeginiň) ýönekeý hadysasyna janly organizmleriň ýaşaýyş işjeňligi bilen bagly bolan çylşyrymly hadysalar hem goşuldy. Suwuň aýlanyşygynda adamynyň hojalyk işjeňliginiň täsiri has-da uly ähmiýete eýe boldy.
- IUHD. Hojaberdiýew Rahmanberdi
Goşmaça okamak üçin[üýtget | edit source]
- Л.Кульский, В.Даль, Л.Ленчина. Вода: знакомая и загадочная
- Мембрана: Впервые созданы пятиугольные кристаллы льда
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
Salgylanmak üçin materiallar[üýtget | edit source]
- Теплофизические свойства воды и водяного пара
- Диаграмма фазовых состояний(iňlis dilinde)
- Основы геологии Геологическая работа текучих вод


text:
Daşary ýurtlarda okaýan türkmen studentleriniň ençemesi orta mekdepde alan biliminiň şeýle bir pesdigine özleriniň garaşmandygyny boýun alýarlar.
Aýratynam tebygy ylmlar boýunça sapaklara gezek gelende, olaryň bilimi GDA ýurtlarynyň studentleriniň arasynda iň pes bolup çykdy.
Munuň sebäplerine göz ýetirmek üçin okuwyň hiliniň ýokary bolmagynyň esaslarynyň nämeden ybaratdygyna düşünmek gerek. Bilim sistemasy boýunça bilermenleriň pikirine görä, bu ýokary hünärli mugallymlaryň we okuw jaýlarynyň ýolbaşçylarynyň saýlanyşyna; her bir okuwçynyň bilim almagyň elýeterliligine; okuwçylaryň bilimine hakyky bahanyň berilmegine wemugallymlaryň pula satylmazlygyna bagly bolup durýar.
Gynansak-da, Türkmenistanda bu takyk prinsipler bozuldy we bilim sistemasynda ulanylmaýar.
Ýurtda mugallymlaryň her bir sapak üçin saýlanyp-seçilmegi ýola goýulmady.
Tanyşlyk bilen ýa-da okuw jaýynyň ýolbaşçylaryna para-peşgeş bermek arkaly tötänden mugallym bolýanlar bar. Mugallymlaryň göz garaýşy, umumy bilim we öz sapargy boýunça söz baýlygy gowşak bolýar. Mugallymlar öz bilim derejesini ýokarlandyrmaga höwes bildirmeýärler.
Klaslarda okuwçylar üçin bilimiň elýeterliligi hem deň däl. Adatça, kiçi klaslardan başlap çagalary “özüniňki” ýa-da “keseki” diýlen toparlara bölýärler. Gurply ene-atalar para-peşgeş bilen öz çagalaryny başgalardan aýratyn topara bölýärler. Klas mugallymlaryny ilkinji nobatda öz çagalaryna üns bermäge mejbur edýärler. Klas žurnallaryndaky bahalar obýektiw däl. Galp baha goýulýar, “bäşlikçileriň” bilimi doly bolmaýar, bu bolsa, olaryň daşary ýurtlarda okaýan wagtynda äşgär bolýar.
Mugallymlar bilen meseleleri şeýle çözmäge öwrenişen türkmen studentleri Türkiýede, Belarusda, Orsýetde we beýleki ýerlerde ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlarynyň synaglar wagtynda “kömek” üçin “sowgat” almak isleginiň ýokdugyny görenlerinde, bu ýagdaýa geň galýarlar.
Bilimiň hiline korrupsiýanyň ýetirýän täsirinden başga-da, bilim pudagyny dolandyrmagyň bu prossesiň gowşak tarapy bolup durýana meňzeýär. Bilimiň hiline komissiýalar gözegçilik edýär. Olaryň işi mugallymlardan ýygnalan para-peşgeşiň hasabyna üpjün edilýär.
Her bir okuw jaýyna girmek ýa-da çagany bir mekdepden başga mekdebe geçirmek üçin her ýyl gitdigiçe artýan nyrhlar bar. Meselem, geçen ýylda çagany ýönekeý mekdepden, türkmen-rus mekdebine geçirmek üçin 20 müň amerikan dollaryny tölemelidi. Şeýle-de, ýene bir gynandyryjy fakt, ýurtda her bir sowatsyz adam 10 müň amerikan dollaryny töläp, awiasia tehnikumyna girip bilýär we geljekde şeýle jogapkärsizligiň ýüzlerçe adamyň heläkçiligine getirmegi ähtimal.
Geçen ýylda ýurduň Politehniki uniwersitetinde paranyň möçberi 50 müň amerikan dollaryna barabar bolupdyr. Medisina uniwersitetine we Döwlet uniwersitetine 70 müň amerikan dollaryny tölemeli bolýar. Iň geň ýeri-de, şeýle ummasyz uly tölege garamazdan, bu okuw jaýlarynda-da bilim ýok. Her hepdede studentleri göz üçin geçirilýän köpçülikleýin çärelere döwlet baýramçylyklary mynasybetli geçiriilýän konsertlere, sport aksiýalaryna, prezidentiň işlerini – at çapyşyklary, tigir ýörişleri we beýlekileri mahabatlandyrýan çärelere çekýärler.
Şu ýylyň iýul aýynda ýurduň ýokary okuw jaýlarynda tölegli okuwy girizmek karar edildi. Häzirki wagtda şol bir Politehniki uniwersitetinde tölegli okuwyň bahasy alty müň türkmen manadyna (iki müň çemesi amerikan dollaryna) barabar. Bu öňki paralaryň möçberinden esli kem. Emma resmiler paradan doly el çekmediler, olar parany “seresaplylyk” bilen “barlanan" adamlaryň ýa-da araçylaryň üsti bilen alýarlar.
Bilimli abiturientleriň okuwa girmek mümkinçilikleri ýokarlanan bolsa-da, ýokary okuw jaýlarynda korrupsiýa garşy göreş çäreleri zerur netijäni bermeýär, sebäbi öz ýurdunda bilimiň bahasynyň galmagy, köp adamyň daşary ýurtda bilim almak hakynda oýlanmagyna sebäp bolýar.
Üstesine, studentler diňe bir çärä gatnaşmak bilen çäklenmän, sport geýimleriniň, resmi milli geýimleriň bahasyny tölemeli bolýarlar. Şonuň üçin Türkmenistanda netijeli bilim reformasy üçin bilim pudagynyň ähli ugurlarynda düýpli özgerişlik zerurdyr.
Rus dilinden terjime edildi.
Redaksiýadan: Okyjynyň haty bolşy ýaly çap edilýär. Onda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Ebu Jafer Taberi
Ebu Jafer Muhammet ibn Jerir Taberi (838-923) - görnükli taryhçy. Onuň asly eýranly. Ol Hazar deňziniň günorta-gündogar kenarynda ýerleşýän Tabarystan welaýatynda doglupdyr. Arabystan ýarym adasyndaky döwletlere uzak wagtlap syýahat edenden soň, Bagdada barýar. Ol döwrüniň klassyky bilimini alýar we birnäçe uly eser ýazýar. Ol orta asyrda bütin dünýä taryhynyň ilkinji awtorlarynyň biri hökmünde tanalýar. Onuň "Taryh ar-rusul wa-l-mülýük" ("Pygamberleriň we patyşalaryň taryhy") atly işi (dünýäniň döreýşi hakyndaky töwrat rowaýatlaryndan başlanmak bilen) yslamyň döreýşiniň we arap halifatynyň taryhyny beýan edýär. Bu işde Eýranyň, Orta Aziýanyň gadymy we irki orta asyrlar taryhy ep-esli orun tutýar. Onuň işlerinde arap serkerdeleri tarapyndan Horasanyň, Eýranyň beýleki ýerleriniň, Owganystanyň we Orta Aziýanyň basylyp alnyşy barada gyzykly maglumatlar bar. Alymyň ýazan işleri doly saklanmandyr, biziň günlerimize çenli örän az bölegi gelip ýetipdir. Galyberse-de, olar täzeden işlenipdir we baryp 10 asyrda arap dilinden fars diline terjime edilipdir. Şol terjimäniň awtory Samanitler dinastiýasynyň weziri Abu Aly Muhammet Balamydyr (974 lynda ölen). Balamynyň arap dilindäki golýazmany ilki redaktirläp, soňra terjime edendigini sowet gündogary öwrenijileri subut etdiler. Şol terjime eýran-täjik prozasynyň ilkinji ýadygärliklerinden biri bolup, taryhy çeşme hökmünde onuň uly ähmiýeti bardyr. Tabary kanun we teologiýa boýunça-da köp işleriň awtorydyr. Onuň şol işleriniň arasynda kanun hakyndaky ylymlar boýunça "Kitab ihtilaf al-fukaha" ("Hukuk öwrenijileriň dürli garaýyşlarynyň kitaby") diýen ýörite traktaty bar. Şol eserinde dürli ugurlardan musulman kanuny hakyndaky ylymlaryň teoriýasyny işläp düzüpdir. Şeýle hem "Tafsir al-koran" ("Gurhana düşündiriş") diýen at bilen gurhana 30 tomdan ybarat ýörite düşündiriş ýazypdyr. Tabarynyň hyzmaty arap-fars orta asyr istoriografiýasynda bütindünýä taryhy boýunça ilkinji bolup iş döredenligindedir.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Gürjüstanyň separatistik regionlary bolan Günorta Osetiýa we Abhaziýa boýunça Tbilisi bilen nädip işleşip boljagyny bilmeýändigini aýtdy.
Putin bu problema barada, özüniň üçinji prezidentik möhletine geçeli bäri birinji gezek geçirýän metbugat konferensiýasynda sözledi.
“Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili ýagdaýy petige diredi. Çynymy aýtsam, men ondan nädip çykyp boljagyny, dogursyny aýtsam, bilmeýärin. Orsýet Günorta Osetiýanyň we Abhaziýanyň garaşsyzlygyny ykrar etmek baradaky öz kararyny üýtgedip bilmeýär, biz muny asla edip biljek däp. Gürjüstan hem olaryň garaşszy statusyny kabul edip bilenok. Men bu ýerde näme edip boljagyny göz öňüne getirip bilemok”, diýip Putin aýtdy.
Mälim bolşuna görä, Putin bilen Saakaşwili bir-birini şahsy taýdan halamaýarlar.
Putin Gürjüstanda premýer-ministr Bidzina Iwanişwili hökümet başyna gelip, ýurduň häkimiýetiniň üýtgemegi netijesinde meselä çözgüt tapmak üçin täze mümkinçiligiň döränligini belledi.
“Biziň gatnaşyklarymyzdaky iň agyr problemalary nädip çözmelidigi barada mende entek jogap ýok. Emma muňa professional çemeleşmäge taýýar adamlaryň dörändigi sebäpli, geliň, bu barada bile pikirleneli”, diýip Putin aýtdy.
Orsýet Gürjüstanyň separatistik regionlarynyň garaşsyzlygyny 2008-nji ýylda Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda bolan gysga wagtly uruşdan soň ykrar edipdi. Munuň yzýany Gürjüstan Orsýet bilen gatnaşyklaryny kesipdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Gürjüstanyň täze hökümetinden “pozitiw signallary” görýändigini aýtdy we häzir ykdysady hyzmatdaşlygy gowulandyrmak üçin mümkinçiligiň dörändigini belledi.
“Biz, dogrudanam, Gürjüstan bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmak isleýäris. Bolmanda, ykdysadyýet nukdaý nazardan, muňa Gürjüstanyň Orsýetden has köp gyzyklanýandygyny açyk aýtmaly. Emma biz bu ýerde ulumsylyk edip, bu bize gerek däl, diýmek islemeýäris”, diýip Putin aýtdy.
Gürjüstanyň premýer-ministri Bidzina Iwanişwili Orsýet bilen gatnaşyklary gowulandyrmagy isleýändigini aýdypdy. Ol öz baýlygynyň aglaba bölegini hut Orsýetde gazanypdy. Iwanişwiliniň “Gürji arzuwy” atly koalisiýasy 2012-nji ýylyň oktýabr aýyndaky parlament saýlawlarynda Mihail Saakaşwiliniň Milli hereketinden üstün çykdy.


text:
Orsýetiň türmesinde saklanylýan ukrain piloty Nadia Sawçenko açlyk yglan etdi. Ol orsýetli iki žurnalistiň ölümine gatnaşmakda aýyplanýar.
Sawçenkonyň aklawçysy Nikolaý Polzow 17-nji dekabrda Twitter sosial ulgamyndan beren maglumatynda ukrain pilotynyň Orsýetiň Rostow oblastyndaky Donetsk şäher sudunda açlyk yglan edendigini aýan etdi.
“Nadia Sawçenko özüniň sud işi tamamlanýança açlyk yglan etdi” diýip Polzow aýtdy. Şeýle-de, ol Sawçenko türme tussaglygyna höküm edilse, onda onuň “gurak” açlyk yglan etjekdigini sözüniň üstüne goşdy. “Ol özüniň azatlyga goýberilmegini talap edýär” diýip, Polzow belledi.
Şeýle-de, aklawçy sud Sawçenkony öňümizdäki ýylyň aprel aýyna çenli tussaglykda saklamak barada prokuroryň eden haýyşyny tassyklady diýdi.


text:
4 Mart 2017 Cumartesi
“BMG-Zenanlar” Düzüminiň Merkezi Aziýa Üçin Köpýurtlaýyn Edarasynyň Direktory Bilen Duşuşyk
2017-nji ýylyň 3-nji martynda Aşgabatda Daşary işler ministriniň orunbasary W.Hajyýew bilen “BMG-Zenanlar” düzüminiň Merkezi Aziýa üçin köpýurtlaýyn edarasynyň direktory Ileýn Konkiýewiç bilen duşuşdy.
Duşuşygyň dowamynda taraplar Türkmenistanyň we “BMG-Zenanlar” düzümi bilen gender deňligi we bu babatda geljegi bar bolan meseleler boýunça gepleşdiler. I.Konkiýewiç daşary işler ministriniň orunbasaryny “BMG-Zenanlar” düzüminiň sebit we dünýä derejesinde alyp barýan işi we zenanlaryň jemgyýetde hem-de syýasatda tutýan ornunyň barha gowulaşýandygy barada habar berdi. Häirki wagtda, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmek maksady bilen “BMG-Zenanlar” düzümi bilen bilelikde “Gender deňligini güýçlendirmek we Türkmenistanda 2018-2020-nji ýyllar üçin aýallaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek” boýunça ýurt makatnamasy işlenip düzülýär.
Gepleşigiň dowamynda geljekde gender deňligini öňe sürmek, döwletiň we jemgyýetiň ähli ugurlarynda aýallaryň gatnaşygyny ösdürmeklik üçin zerur şertleri döretmekligiň guraly hökmünde 2015-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan 2015-2020-nji ýyllar üçin gender deňligi boýunça Milli maksatnamasy tassyklady.
Şeýle hem taraplar sebitde gender syýasatyny üstünlikli amal etmekde Türkmenistanyň BMG we beýleki halkara düzümler bilen ýakyn hyzmatdaşlyk alyp barmaklyga aýratyn orun berýändigini belläp geçdiler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/bmg-zenanlar-duzuminin-merkezi-aziya-ucin-kopyurtlayyn-edarasynyn-direktory-bilen-dususyk/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Press-reliz: Halkara pul gaznasynyň Ýerine ýetiriji geňeşi Türkmenistan bilen 2017-nji ýyl üçin maslahaty tamamlady
“Türkmenistan tebigy gazyň iri öndürijisi bolup, daşarky oňaýsyz ýagdaýlaryň täsirine, nebitiň we gazyň durnukly pes derejedäki bahalaryna we daşary söwda gatnaşyklary bolan ýurtlaryň ykdysady ösüş depginleriniň peselmegine uýgunlaşmagyny dowam edýär. Soňky iki ýylyň dowamynda Türkmenistanyň ösüş depgini 6% derejesinden ýokary durnukly ýagdaýda saklanyp gelýär, muňa Hytaý Halk Respublikasyna tebigy gazyň eksportynyň artmagy, şeýle hem karz syýasatynyň geriminiň giňeldilmegi hem-de importyň ornuny tutýan we eksporta niýetlenen önümçilikleriň ösdürilmegi ýardam berýär. Döwlet býujetiniň ýetmezçiligi pes derejede, ýagny JIÖ-niň 1¼ göterimine deň boldy, emma daşary söwda dolanyşygyndaky ýetmezçiligi JIÖ bolan gatnaşygynda 21 göterime çenli artdy.
Ýurduň döwlet edaralary nebitiň we gazyň peselen bahalaryndan ugur alyp ykdysady syýasatyna düzedişleri girizmeklige başladylar. Bu ugurda soňky bir-iki ýylyň dowamynda döwlet maýa goýumlary azaldyldy, milli puluň hümmeti tapgyrlaýyn peseldildi hem-de jemagat hyzmatlarynyň bahalary birgezekleýin ýokarlandyryldy. Şeýle hem, döwlet dolandyryş edaralary tarapyndan milli önümçilik binýadyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler has-da güýçlendirildi. Gazyň çykarylyşyny artdyrmak we täze gaz geçirijileri gurmak boýunça giň gerimli meýilnamalar kabul edildi. Şeýle-de nebithimiýa senagatyny ösdürmek, uglewodorod serişdelerden başga tebigy serişdeleri gazyp almaklygyň we gaýtadan işlemekligiň gerimini giňeltmek, hususy bölegi ösdürmekligi goldamak ýaly çäreler amala aşyryldy.
Geljek birnäçe ýyllaryň dowamynda daşarky oňaýsyz ýagdaýlaryň täsirleriniň dowam etmeginde, Türkmenistanyň makroykdysady görkezijileriniň üýtgäp durýan bolmagy, şol sanda ösüş depgininiň dowam etmegi, hümmetsizlenmäniň ortaça derejesiniň we býujetiň deňagramlylygynyň saklanyp galmagy çak edilýär. Geçen ýylyň 6,2% derejesindäki ösüş depgininiň 2017-nji ýylda 6,5%-e barabar bolmagyna garaşylýar. Çaklama görä hümmetsizlenme görkezijisi aralyk derejesinde bolup, takmynan 6%-e deň bolmagyna garaşylýar. Döwlet býujetiniň deňagramly ýagdaýa golaý bolmagyna garaşylýar. Şol bir wagtda nebitiň we gazyň bahalarynyň pes derejede hem-de döwlet maýa goýumlarynyň ýokary derejede bolmagynda orta möhlet üçin döwlet bergisiniň takmynan 11% derejesinde saklanyp galmagy çaklanylýar.”
Maglumatda HPG-nyň Ýerine ýteiriji geňeşiniň bahasy getirilýär
“Ýerine ýetiriji geňeş soňky iki ýylyň içinde döwlet edaralarynyň daşarky oňaýsyz ýagdaýlaryň täsirlerine, aýratyn hem, nebitiň we gazyň pes derejedäki bahalarynyň täsirine uýgunlaşmaga we durnukly ösüşe ýardam bermek babatynda amala aşyran çärelerine oňaýly baha berdiler. Şonuň bilen birlikde, Geňeş tarapyndan daşky deňagramsyzlygyň uly möçberleriniň saklanyp galýandygy bellenildi hem-de durnukly we hemmetaraplaýyn ösüşi üpjün edýän özgertmeleriň geçirilmegi bilen bir hatarda daşary söwda dolanyşygyndaky ýetmezçiligi peseltmek üçin ykdysady syýasatyň goşmaça düzedişleriň amala aşyrylmagynyň zerurlygy barada bellenildi.
Ýerine ýetiriji geňeş daşary söwda dolanyşygyndaky ýetmezçiligiň peseldilmegi geljek döwür üçin ileri tutulýan ugurlaryň biri bolar diýip hasaplaýar. Döwlet maýa goýumlaryna çykdajylaryň azaldylmagy, karz goýumlarynyň depginleriniň we alyş-çalyş hümmetiniň peseldilmegi bilen bagly syýasy çäreleriň toplumy, ykdysady syýasatda zerur bolan düzedişleri amala aşyrmaklyga ýardam berer diýen netijä geldiler. Geňeşiň agzalary şeýle düzedişleriň dowamynda ilatyň pes goragly gatlagyny goldamaklygyň zerurdygyny aýratyn belläp geçdiler. Şeýle hem, bu tapgyrda alyş-çalyş hümmetiň kesgitlenen derejede saklanyp galmagy şertlendirilen bolup durýar, emma orta möhletli gelejek üçin alyş-çalyş hümmetiniň çeýeligi daşky ýaramaz täsirlere we makroykdysady şertleriň üýtgemegine uýgunlaşmaga ýardam berer. Şol bir wagtda ýurdumyzyň pul-karz syýasatynyň esaslaryny kämilleşdirmek üçin şert döreder. Gündelik halkara amallarynda daşary ýurt pulunyň çäklendirmesiniň ýatyrylmagy ykdysady netijeliligi ýokarlandyrmaklyga ýardam berer diýip hasaplanylýar.
Ýerine ýetiriji geňeş nebitiň we gazyň bahalarynyň pes derejede saklanýan döwründe, hususy bölegiň ösüşine we ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagyna ýardam bermek üçin düzümleýin özgertmeleri amala aşyrmaklygyň zerurdygyny belläp geçdi. Işewür we kadalaşdyryjy gurşawy mundan beýläk hem kämilleşdirmeklige, döwlet kärhanalaryny hususylaşdyrmaga we özgertmäge, döwlet maýa goýum harajatlarynyň azaldylmagyna we olaryň has netijeli ulanylmagyna, şeýle hem durmuş taýdan goraglylyga we adam gorunyň ösüşine aýratyn üns bermekligi maslahat berdiler. Umumy görnüşde ykdysadyýeti meýilleşdirmekde we kadalaşdyrmakda döwletiň täsiriniň kem-kemden azaldylmagynyň möhümdigi nygtaldy.
Ýerine ýetiriji geňeş Türkmenistanyň maliýe hukuk-kadalaşdyryjy ulgamyny Bazel komitetiniň ülňülerine laýyk getirmek üçin meýilleşdirilýän toplumlaýyn özgertmeleri amala aşyrmaklygy teklip etdi. Ýerine ýetiriji geňeş döwlet taslamalaryna gönükdirilen merkezleşdirilen karzlaryň we beýleki karzlaryň möçberleriniň artýanlygy sebäpli, banklarda töwekgilçilikleri dolandyrmaklygy we köpçülikleýin dolandyrylyşy kämilleşdirmek bilen bir hatarda, ykdysady kadalaşdyryjylaryň talapalaryny berkitmekligi, karz taslamalary saýlananda aýratyn usullaryň ulanylmagyny, şeýle hem daşary ýurt pulunyň töwekgelçiligi baradaky maglumatlylygy ýokarlandyrmagy maslahat berýär.
Ýerine ýetiriji geňeş döwlet edaralaryna býujet, maliýe we daşary ykdysady statistikanyň giňden ýaýradylmagyny we maglumat üpjünçiligini ýokarlandyrmagy maslahat berýär. Bu bolsa gyzyklanýan taraplara makroykdysady meýillere we döwlet edaralarynyň syýasy ugurlaryna has aýdyň düşünmeklerine ýardam berer, şeýle hem daşary ýurt maýa goýumlaryny höweslendirmäge we halkara maliýe bazarlaryna girmäge şert döreder diýip hasaplanylýar.”
TDH


text:
Durmuş-ykdysady görkezijileriň ulgamy 2005-2006 ýyllarda BMGÖM-sy bilen bilelikde geçirilen «Statistika potensialyny ösdürmek» taslamanyň çäginde işlenip taýýarlanyldy. Taýýarlanan durmuş-ykdysady görkezijileriň ulgamy döwlet statistika ulgamynyň ähli derejelerinde ulanylýan görkezijileri, Türkmenistany ösdürmegiň orta we uzak möhletli Milli maksatnamalaryň ýerine ýetirilişine monitoring geçirmek üçin ulanylýan görkezijileri, halkara guramalary tarapyndan berilýän sowalnamalary doldurmak üçin zerur bolan görkezijileri, şeýle hem «Müňyllygyň Ösüş Maksatlary» (MÖM) Deklarasiýasyndaky görkezijileri öz içine alýar.
Halkara derejesinde görkezijileriň deňeşdirerlik bolmagynyň üpjün edilmegi, şonuň ýaly-da peýdalanyjylaryň statistik habarlara bolan islegleriniň kanagatlandyrylmagy durmuş-ykdysady görkezijiler ulgamynyň we olaryň metamaglumatlarynyň yzygiderli kämilleşdirilmeginiň zerurlygyny şertlendirýär.
Durmuş-ykdysady görkezijiler ulgamy 2011-nji ýylda tertipleşdirildi, halkara tejribesinde peýdalanylýan indikatorlary nazara almak bilen onuň üsti ýetirildi. 2012-nji ýylda ýene-de täze görkezijiler bilen ulgamyň üsti ýetirildi, onuň düzümine düzedişler girizildi. 2014-nji ýylda durmuş-ykdysady görkezijileriň ulgamy birnäçe täze indnkatorlar bilen ep-esli giňeldildi, ulgamyň aýry-aýry görkezijileri we olar boýunça metamaglumatlar takyklandy. 2016-njy ýylda durmuş-ykdysady görkezijileriň ulgamyna we metamaglumatlara gaýtadan seredilende metamaglumatlaryň halkara standartlaryna laýyklyk meselesine aýratyn üns berildi, şeýle hem Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna girizilen üýtgetmeler göz öňünde tutuldy. Durmuş-ykdysady görkezijileriň ulgamy we metamaglumatlar 427 görkezijini öz içine alýar. Şu sanaw BMG-niň Durnukly ösüş komissiýasynyň maslahat berýän esasy görkezijileriniň bir toparyny, ilat we ösüş görkezijilerini, Gündogar Ýewropa, Kawkaz we Orta Aziýa döwletleri üçin esasy ekologiki görkezijileri, Müňýyllygyň ösüş maksatlarynyň görkezijilerini we Durnukly ösüş maksatlarynyň aýry-aýry görkezijilerini öz içine alýar.


text:
Facebook ABŞ-nyň geçen ýylky prezidentlik saýlawlarynyň dowamynda ses berijilere zarba uran Orsýetde ýerleşýän guramalara sosial mediada reklamalary satandygyny ýakynda anyklandygyny ABŞ-nyň derňewçilerine habar berdi.
Facebook bu maglumaty özüniň howpsuzlyk boýunça ýolbaşçy wekili Aleks Stamosyň 6-njy sentýabrda çap eden blog maglumatynda mälim etdi we özüniň Orsýetiň ABŞ-nyň saýlawlaryna goşulandygy baradaky maglumatlary derňeýän Kongress hem Adalat departamenti bilen hyzmatdaşlyk edendigini habar berdi.
“Washington Post” neşiri ýagdaýdan ygtybarly adamlara salgylanyp, sosial ulgamyň 100 000 amerikan dollary möçberinde reklamany Kremliň mahabatyny etmekde ýakasyny tanadan orsýetli “troll fermasyna” satandygyny habar berdi.
Orsýet tarapyndan dolandyrylan gurama immigrasiýa, ýarag saklamak hukugy, jyns we geý hukugy ýaly 470 sany “galp hasaplaryň” we websahypalaryň mahabatyny edipdi.


text:
Ýakynda Balkan welaýatynyň Serdar etrabyndaky umumybilim berýän orta mekdepleriň arasynda «Ýylyň mugallymy — 2018», çagalar baglarynyň arasynda «Ýylyň terbiýeçisi — 2018» atly bäsleşikleriň etrap tapgyry geçirildi.
Ylym we bilim işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Serdar etrap Geňeşi we Serdar etrap bilim bölümi tarapyndan guralan bäsleşige gatnaşanlar öz iş tejribeleri bilen ukyp-başarnyklaryny görkezdiler.
Mugallymlaryň arasynda geçirilen «Ýylyň mugallymy — 2018» atly bäsleşigiň netijesinde etrapdaky 10-njy orta mekdebiň mugallymy Amanbike Annaberdiýewa l-nji orna, 8-nji orta mekdebiň mugallymy Gurbangül Bagalyýewa 2-nji orna, 4-nji orta mekdebiň mugallymy Orazgül Meredowa 3-nji orna mynasyp boldular.
Terbiýeçileriň arasynda geçirilen «Ýylyň terbiýeçisi — 2018» atly bäsleşigiň netijesinde 2-nji çagalar bakja bagynyň terbiýeçisi Güljahan Gandalyýewa, 1-nji orna 1-nji çagalar bakja bagynyň terbiýeçisi Gülsenem Tuwakmämmedowa 2-nji orna, 10-njy çagalar bakja bagynyň terbiýeçisi Gülälek Täçmämmedowa 3-nji orna mynasyp boldular.
Bäsleşikde ýeňiji bolan işgärlere Serdar etrap bilim bölüminiň we Ylym we bilim işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Serdar etrap Geňeşiniň taýýarlan gymmat bahaly sowgatlary we Hormat hatlary dabaraly ýagdaýda gowşuryldy.
Bäsleşige gatnaşanlar halkymyzy bagtyýar durmuşda ýaşadýan Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, il-ýurt bähbitli işleriniň hemişe rowaç bolmagyny arzuw etdiler.
Nyýazguly MEREDOW,
Türkmenistanyň Ylym we bilim işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Serdar etrabyndaky ilkinji guramalarynyň başlyklarynyň Geňeşiniň başlygy.


text:
Nýu-Ýork ştaty
ABŞ-nyň demirgazyk-gündogarynda ýerleşýän bir ştat. ABŞ-da iň köp ilatly 3-nji, iň gür ilatly 7-nji ştatdyr.
Araçäkleşýän ştatlary: günorta-da Nýu-Jörsi we Pensilwaniýa, gündogar-da Wermont, Massaçusets we Kannektikut ştatlary.
Umumy maglumat[üýtget | edit source]
Ştat paýtagty: Albany
Iň ägirt şäheri: Nýu-ýork şäheri
Tutýan meýdany boýunça ABş-da 27-nji ýerde durýan ştat.
Tutýan meýdany: 141 300 km2
ini: 455 km
uzynlygy: 530 km
suw bilen gurşalan bölegi: 13.5%
ilaty: iň köp ilatly 3-nji ştatdyr. 19 651 127 (2013-nji ýyl tahmyny ilat)
iň beýik belentligi: Maunt Marsy. 1628 metr.
ABŞ-a goşulan senesi: 1788-nji 26-njy iýuly. 11-nji ştat bolup goşuldy.
sagat guşaklygy: GMT -4/-5
gysgaltma ady: NÝ
resmi sahypasy: www.ny.gov
salgylanma[üýtget | edit source]
iňlisçe wikipediýadan gysgaldylan terjime: New York


text:
Ermenistanda hökümet başyndaky Respublika partiýasy 8-nji maýda parlamentde geçiriljek saýlawlarda premýer-ministriň wezipesine Paşinianyň kandidaturasyny goldajakdygyny aýdansoň, ýurtda geçirilýän protestleriň ýolbaşçysy Nikol Paşinian üç hepdeden bäri dowam edýän demonstrasiýalarda säginmäge çagyrdy.
13-nji aprelden bäri protestlere baştutanlyk edýän oppozisiýaçy kanun çykaryjy Paşinian Respublika partiýasynyň pozisiýasyndaky özgerişlerden ägälik bilen hoşal bolup, 2-nji maýda Ýerewanyň Respublika skwerinde eden çykyşynda hökümetiň “dilden” berýän wadalarynyň partiýanyň ýolbaşçylarynyň duşuşyklarynda tassyklanylmalydygyny aýtdy.
Ol ýörişlere gatnaşýan on müňlerçe adamyň öňünde edende çykyşynda, 3-nji maýda geçirilmegi meýilleşdirilýän protestleriň ýatyrylýandygyny habar berdi: “Çagalar, siz ertir okuwa gidersiňiz. Biz protestleri togtadyp dynç alarys” diýdi.
Respublikan partiýanyň lideri Wahram Bagdasariýan 8-nji maýda geçiriljek ses berilişige partiýanyň hiç bir dalaşgäri hödürlemejekdigini we parlamentiň üçden biri tarapyndan hödürlenen islendik kandidaty goldajakdygyny yglan etdi.
Ermenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda, eger-de 8-nji maýda ikinji gezek geçirilýän saýlawlarda premýer-ministr saýlanmasa, onda ýurduň parlamentiniň güýji ýatyrylýar we wagtyndan öň umumy saýlawlar geçirilýär. Bu döwürde geçiriljek saýlawlaryň guramaçylygyndan hökümet başyndaky Respublika partiýasy jogapkär bolýar.
Paşinianyň baştutanlygynda ýurtda hökümete garşy geçirilýän protestleriň netijesinde ozalky prezident Serž Sarkisian premýer-ministr wezipesinden çekilmäge mejbur boldy.
Sarkisian on ýyllap Ermenistanyň prezidenti bolupdy. Ýöne, geçen aý ol prezidentlik möhletiniň tamamlanýandygy sebäpli wezipeden çekildi. Respublika partiýasy ony derhal premýer-ministr wezipesine dalaşgär hödürledi. Ýurduň Baş kanunyna girizilen soňky üýtgeşmelerde prezidentiň ygtyýarlyklary çäklendirilip premýer-ministriň mümkinçilikleri giňeldilipdi.
Bu ýagdaýlar müňlerçe adamy Paşinianyň çagyryşlaryna eýerip, köçelere çykmaga iterdi. Olar Sarkisianyň näbelli möhlete çenli Ermenistanyň lideri bolup galmagyna närazyçylyk bildirdiler.
Protestçiler Respublika partiýasyny we Sarkisiany ýurtda korrupsiýanyň giň ýaýramagyna ýol bermekde we adamlaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmazlykda aýypladylar.
Ýerewandaky nägilelik çäreleriniň barha tutaşýan wagty, ýurduň prezidenti Armen Sarkisian 8-nji maýda parlamentde ikinji gezek geçiriljek saýlawlardan öň krizisi çözmek üçin gepleşikleri geçirmäge çagyrdy.
“Ýurtda syýasy krizisiň henizem dowam edýändigine çuňňur gynanýaryn. Ýogsam, hemmeler bu ýagdaýlaryň ýurduň geljegine nä dereje howp salýandygy hakda gürrüň edýär” diýip, Ermenistanyň prezidenti Armen Sarkisian ýaýradan beýanatynda aýtdy.
Prezidentiň çagyryşlaryny premýer-ministr Karen Karapetian hem gaýtalady.
Düýn geçirilen nägilelik çärelerinde ýurduň esasy garaýollary, şol sanda Gürjüstan we Eýran serhedine barýan ýollar böwetlendi.
Paşiniýan Ýerewanda köp sanly adamyň gatnaşmagynda ýöriş geçirip, megafon arkaly öz tarapdarlaryny ýurduň Goranmak ministrliginiň we adatdan daşary ýagdaýlar boýunça gullugynyň ulaglarynyň geçmegine rugsat bermäge çagyrdy.
Şeýle-de, ol öz tarapdarlaryny ýurduň armiýasynyň geçýän ýollaryny ýa-da Ermenistan bilen Daglyk-Garabagy birleşdirýän iki strategik asfalt ýoly hem böwetlemezlige çagyrdy.
Paýtagtyň 110 kilometr demirgazygynda ýerleşýän Wanadzor şäherinde protestçiler şäher we welaýat häkimliklerine barýan ýollary böwetlediler.
Armawir şäherçesiniň ýaşaýjylary, şol sanda çakyr zawodynyň iş taşlaýyş çärelerine gatnaşýan işçileri welaýat häkimliginiň öňünde ýygnanyp, häkimi ýa “meşhur herekete gatnaşmaga” ýa-da wezipeden çekilmäge çagyrdy.


text: Bu karar hatda Sionist režimiň bir basyp alyjy režim höküminde öz kazyýet we edary kanunlaryny Kudus şäherine her hili tünkelmegi bikanun we batyl wasp edilýändir. ISESCO gurmasynyň baş müdiri Abdolaziz altawijeri şeýle bir taryhy karar haty we üstünligi Palestinalylara gutlap, bu gurama,Palestinalylaryň hak hukuklaryna hemaýat berýär diýip yglan etdi.BMG-aň umumy ýygnagy ,geçen penşenbe güni Kudus şäheriniň Ýsraýlyň häkemiýeti astynda däldigi ýerlikdäki karar haty kop ses bilen makullady.bu karar hat şeýle bir ýagdaýda makullanandyr welin ,sionist režimiň,palestina sebitlerinde hasda Kudusda agalyk ediş işleri köpelendir welin bu režim Palestina sebitlerine doly agalyk etmek ugurda soňky gadamlaryny artmakçy bolýar.ol bir tarapdan Amerikaň prezidenti Donalt Tramp hem bu ýurduň ilçihanasyny Tel-awiwden Kudusa geçirmek ugurdaky işleriniň gürrüňleri eşdilýändir.bu zatlar bolsa ,Amerikaň ,sionist režimine Kudusa agalyk etmek ugurdaky syýasatlaryny dowam etmegine doly hemaýat berýändigini görkezýändir.şu ýerlikde Amerikaň prezidentiniň orunbasary Maýk Pens ,Amerikaň prezidenti ,Amerikaň ilçihanasynyň Tel-awiwden Kudusa geçirmegi ýerlikdäki taslamany çynlykaý barlaýar diýendir.şeýle ýagdaýda BMG-nyň umumy ýygnagynyň makullan karar haty ,bütin dünýäde Palestina meselesine ähmiýet goýulýandygyny we sionist režimiň Kudusa agalyk etmegine dünýäde garşylyk görkezilýändigini äşkär edendir.sionist režimiň Kudusda etýän işleri we Amerikaň hem bu režime hemaýat bermegi halkara ylalaşyk namalaryň şolsanda çaknyşyklar we uruş zamanlarynda medeni mekanlara hemaýat berilmegi barada 1954-njy ýylda Lahede bolan ylalaşyk namalaryň äşkär bozulmagy bolýandyr.sionist režimiň Kudusdaky basypalyjylykly işlerini berkidmek üçin edýän işleri ,BMG-nyň howpsuzlyk şuwrasynyň 478-njy karar hatynyň hem tersine bolýandyr o näme şol karar hat hem,dünýe ilatynyň ,Kudusa el gatylmagynyň dowam etmegi ýada onuň dolunan Kudusa birikdirilmegi ýada Kudusyň işlerine her hili dahylçylyk edilmek ýerlikdäki işleri resmiýete tanylmakdan gaça durup şol işlere garşy göreşmeklerini isländir.şu ýerlikde halkara köpçüligi ,umum pikirleriň Palestina ilatyna ýaýbaň hemaýat bermekleriniň yzy bilen soňky ýyllarda Palestinalylara hemaýat bermekde köp gadamlary ardandyr.BMG-nyň umumy ýygnagynyň makullan karar haty şeýlede sionist Kudusa agalyk etmeginiň tersine bir näçe wagt ozal YONESCO-nyň makullan karar haty bolsa şolaryň mysalydyr.her halda halkara örisinde bolýan özgerişler bütin dünýäň ,palestina hemaýat bermekde pikirdeşdigini belli etýändir.