text:
Gazagystanyň Gyrgyzystan bilen serhetdeş Taraz şäherinde 12-nji noýabrda bolan ganly wakadan soň, tutuş ýurt boýunça howpsuzlyk çäreleri berkidildi. Bu wakada gazak häkimiýetleri tarapyndan “jyhadçy” diýlip atlandyrylanyň hüjümi netijesinde 7 adam, şol sanda 5 polisiýa işgäri heläk boldy. Gazak häkimiýetleri 34 ýaşly hüjümçä dahyly bolanlary, bu hüjümi amala aşyrmaga ýardam berenleri gözleýändiklerini mälim etdiler.
Gazak häkimiýetleriniň beren maglumatlarynda 12-nji noýabrda bolan ganly wakadan soň, Gazagystanyň howpsuzlyk gulluklarynyň ýokary hüşgärlik ýagdaýyna getirilenligi aýdylýar.
Taraz şäheriniň 34 ýaşly ýaşaýjysy Kariýew howpsuzlyk güýçleri tarapyndan ele salynmazyndan öň dört polisiýa işgärini hem adaty ilatdan iki adamyny öldürip ýetişýär. Soňra-da, ol özüni partladanda, onuň ýanynda bolan ýene bir polisiýa işgäri heläk bolýar.
Metbugatda peýda bolan käbir maglumatlarda Taraz şäherindäki hüjümiň aňyrsynda “Jund al Halifat” atly öň känbir tanalmaýan terrorçy toparyň ýatanlygy aýdylýar. Bu topar ýakynda Gazagystanda kabul edilen din baradaky kanunyň garşysyna protest hökmünde 31-nji oktýabrda Atrau şäherinde terrorçylykly hüjümi amala aşyrandygyny mälim etdi.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Almatydaky býurosynyň işgärleri köçelerde polisiýa işgärleriniň hem harby esgerleriň adatdakydan köpdügini aýdýarlar. Gyrgyz häkimiýetleri-de, terrorçylaryň gaçyp gitmeginden howatyrlanyp, gazak-gyrgyz serhedinde goşmaça howpsuzlyk çäreleriniň görülýändigini belleýärler. Şol bir wagtda-da gazak häkimiýetleri Taraz şäherinde adatdan daşary ýagdaýyň yglan edilip, komendant sagadynyň girizilendigi barada peýda bolan käbir maglumatlary ret etdiler.
Adynyň efirde agzalmagyny islemedik ýerli ýaşaýjylaryň biri ene-atalaryň bu wakadan soň çagalarynyň ýeke özüni hiç ýere goýbermeýändiklerini aýdýar:
—Ene-atalar öňküsi ýaly çagalarynyň ýeke özüni öýden goýbermäge gorkýarlar. Olaryň köpüsi çagalaryny mekdebe, çagalar bagyna eltip, mekdepden soň özleri baryp, çagalaryny alyp gaýdýarlar. Adamlarda gorky peýda boldy. Hiç kim özüni howpsuz duýanok.
“Jyhadçy”
Gazak häkimiýetleri tarapyndan “jyhadçy” diýlip atlandyrylan Kariýewe bu hüjümi amala aşyrmaga ýardam berenleriň bolmagynyň mümkindigi aradan aýrylmaýar.
Gazagystanyň Içeri işler ministrliginiň Taraz şäher bölüminiň başlygynyň orunbasary Marat Kozhaýew žurnalistler bilen söhbetdeşlikde özleriniň hüjümçiniň tanyş-bilişlerini, dogan-garyndaşlaryny tapmaga synanyşýandyklaryny, Kariýewiň näme maksat bilen şeýle jenaýaty edendigini anyklamaga çalyşýandyklaryny aýtdy.
16 ýarym million adamdan ybarat ilatly tebigy resurslara baý Gazagystan şu çaka çenli Merkezi Aziýa regionynda iň durnukly ýurtlaryň biri hasaplanýardy. Ýöne şu ýylyň başyndan bäri Gazagystanda birnäçe partlama amala aşyryldy. Häkimiýetler olary gurnanlykda yslamçy toparlary aýypladylar.
Gazagystanyň taryhynda janyndan geçen ilkinji hüjümçi şu ýylyň maý aýynda özüni partlatdy. Şol wakada iki adam heläk boldy. Tarazda bolan soňky wakada ýedi adam heläk boldy. Bu waka Gazagystanda bolan iň ganly hüjüm diýlip hasaplanýar.
Tarazda 12-nji noýabrda heläk bolan bäş polisiýa işgärleriniň ählisi 14-nji noýabrda ýerli stadionda geçirilen resmi ýas dessuryndan soň jaýlandylar.
Ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň ýokary derejeli resmileri bilen geçiren duşuşygynda prezident Nursoltan Nazarbaýew heläk bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna gynanç bildirip, olaryň gahrymançylykly gulluk üçin döwlet medalyna mynasyp bolandyklaryny aýtdy. Ol ýerli häkimiýetlere hüjümde öldürilen polisiýa işgärleriniň maşgalalaryna ýardam bermegi tabşyrdy.


c: text/html

text:
Özüniň bu sorag-jogap alşygynyň barşynda Wladimir Putin terrorizme garşy aýgytly çäreleriň görülmegine çagyryş etdi. Şeýle hem ol Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna goşulamak ugrundaky tagallalarynyň öňüne böwet bolýar diýip tankytlady.
Mundan daşgary Putin Orsýetdeki ykdysady krizisiň iň kyn döwrüniň indi yzda galandygyny tekrarlady. Prezidentlige dalaş edip biler
Bu sorag-jogap alşygynyň dowamynda premýer-ministr Wladimir Putin özüniň syýasatdan gitmek planynyň ýokdugyny aýtdy we hatda 2012-nji ýylda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna-da dalaşgär hökmünde gatnaşmak mümkinçiligini aradan aýyrmady: «Men bu barada pikirlenip görerin. Entek saýlawlara çenli ýeterlik wagt bar. Ýöne men şu günki gün her birimiz öz borçlarymyzy ýerine ýetirip, effektiw iş alyp barmaly diýip hasaplaýaryn. Ýurduň ykdysadyýetinde we sosial pudagynda ýagdaýlaryň nähili boljakdygyna baglylykda 2012-nji ýylda geçiriljek saýlawlar kampaniýasy dogrusynda-da karar kabul ediler».
Düýn Rimde saparda ýören Orsýetiň häzirki prezidenti Dmitriý Medwedew hem metbugat konferensiýasynda çykyşynda özüniň 2012-nji ýylda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmagynyň mümkindigini ýaňzytdy.Terrorizmiň salýan howpy
Düýn dört sagatdan hem gowrak wagtlap raýatlaryň soraglaryna jogap berip çykyş eden Wladimir Putin özüniň bu ýyllyk sorag-jogap alşygynda terrorizmiň salýan howpy barada-da aýratyn durup geçdi: "Ýakynda bolup geçen tragediýa bu ugurda alnyp barylýan işleriň güýçlendirilmelidigini görkezýär. Elbetde, bu meselede şular ýaly terraktlary amala aşyrýan jenaýatçylara garşy örän berk hereket etmeli».
Mälim bolşy ýaly, geçen hepdäniň anna güni Moskwadan Sankt-Peterburg şäherine barýan «Newskiý Ekspress» atly ýolagçy otlusynyň partladylyp, agdarylmagy netijesinde 30 töweregi adam ölüp, 100-den gowrak adam ýaralandy. Bu wakanyň yzy bilen çeçenistanly separatistik söweşijilere degişli "Kavkazcenter.com" internet saýtynda Orsýetde amala aşyrylan bu soňky partlamanyň jogapkärçiligini yslamçy soweşijileriň öz üstlerine alýandyklary barada maglumat peýda boldy.Ykdysady krizis we optimizm
Wladimir Putin ykdysadyýet meselesi barada soraglara jogap berende ýurtdaky ykdysady krizisiň iň ýaramaz dowrüniň indi yzda galandygyny tekrarlady we ýurduň ykdysadyýetiniň bu ýyl geçen ýylky bilen deňeşdirilende 8,5-8,7 prosent aralygynda pes boljakdygyny aýtdy. Ýöne, muňa garamazdan, ol bu pese gaçyşlygyň ozalky garaşylyşyndan birneme azdygyny belledi.
Ykdysady mesele bilen bagly gürrüňiniň dowamynda Wladimir Putin Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna goşulmagyna Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ulanyp gelýän Jackson-Vanik mehanizminiň päsgelçilik döredýändigini aýdyp, bu meselede Waşingtony tankytlady: «Bize düşnüksiz bolan matlaplaryň esasynda käbir ýurtlar, şol sanda Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem biziň Bütindünýä söwda guramasyna girmegimize böwet bolup gelýärler. Ýöne, beýleki tarapdan, biziň üçin postsowet giňişligindäki integrasiýa meselesi has möhüm wezipe bolup durýar. Şona görä-de biz häzirki wagtda Orsýet bilen Gazagystanyň we Belorussiýanyň arasynda gümrük bileleşigini döretmek boýunça dowam edýän prosesden örän razy».
Wladimir Putiniň raýatlar bilen bu sorag-jogap alşygy ýurduň dürli guramalarynda we kärhanalarynda oturdylan wideokameralar, telefon liniýalary we internet arkaly gurnaldy. Ýöne muňa garamazdan, synçylar Putine berlen soraglaryň öňünden berk gözegçilikden geçirilip, saýlanylyp oňa ýetirilýändigini aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Soňky günlerde Eýranyň we beýleki döwletleriň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gaz pudagyndaky türkmen-eýran gatnaşyklaryna degişli dürli maglumatlar beýan edilýär. Olaryň käbirinde 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Eýranyň türkmen gazy bilen üpjün edilmeginiň «duýdansyz we ikitaraplaýyn ylalaşyga gabat gelmän» bes edilmegi barada gürrüň edilýär. Beýleki neşirlerde bolsa, tersine «Eýran Türkmenistan bilen türkmen gazynyň akdyrylmagy barada 5 ýyllyk ylalaşyga gol çekdi»-diýlip, bellenilýär.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, şuňa meňzeş, çapraz häsiýetli we öz mazmuny boýunça garşylykly maglumatlaryň hiç bir esasynyň ýokdugyny mälim edýär.
Hakykatdan hem, 1997-nji ýylyň dekabryndan başlap, gazy aluw-satuw şertnamasyna laýyklykda, ikitaraplaýyn ylalaşygyň ähli şertlerini berjaý edip, Türkmenistan Eýrana gazyň iberilmegini amala aşyrýar.
Şunuň bilen bir wagtda, gynansakda, Eýranyň milli gaz kompaniýasy 2013-nji ýyldan başlap, Eýran Yslam Respublikasyna ozal iberilen türkmen tebigy gazy üçin bergisini üzmek boýunça zerur tagallalary ýerine ýetirmeýär. Munuň netijesinde eýran tarapynyň ep-esli bergisi emele gelip, uzakmöhletleýin şertnama esasynda Eýrana gazyň eltilmegine ugrukdyrylan, Türkmenistanyň gaz daşaýjy infrastrukturasynyň üznüksiz tertipde işlemegine maliýe kynçylyklyklar päsgelçilik döredýär.
2016-njy ýylyň dowamynda eýran tarapynyň gaz üpjünçiliginde emele gelen ýaramaz ýagdaý we türkmen tebigy gazynyň iberilmeginde mümkin bolan çäklendirme barada resmi taýdan ençeme gezek habardar edildi. Şol bir wagtda, öz-özüni dolandyrmak we maliýeleşdirmek ýörelgeleri esasynda işleýän «Türkmengaz» Döwlet konsernine degişli bolan pul serişdeleriniň tölenmeginde döreýän bökdençlikler, gaz burawlarynda, kompressor beketlerinde, arassalaýjy desgalarynda we Eýrana tebigy gazyň iberilmegi üçin ulanylýan Türkmenistanyň gaz ulgamynyň beýleki gurluşlaryndaky işiň tehniki taýdan togtadylmagyna getirip biler.
Şol bir wagtda, türkmen tarapy emele gelen meseleleriň işjeň ýagdaýda çözülmegine gönükdirilen teklipleriň ençemesini berdi.
Emma, Türkmenistanyň konstruktiw başlangyçlaryna Eýranyň milli gaz kompaniýasynyň oňyn seslenmesiniň ýoklugy, arkalaşykly çözgütleriň görnüşlerini agtarmakda oňun haýallygy, 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan Eýrana türkmen tebigy gazynyň akdyrylmagynyň alaçsyz çäklendirilmegine getirdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi ýokarda agzalanlary beýan edip, bu meseläniň syýasylaşdyrylmagyna degişli her bir synanyşygyň aslyna garamazdan, olaryň Türkmenistana dostlukly bolmadyk hereketler hökmünde hasap ediljekdigini we türkmen tarapyndan dessine puja çykaryljakdygyny nygtaýar.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ýürek-damar kesellerini öwreniş birleşigi, günde ortaça bir sagat maşk etmegiň ýa-da 30 minut güýçli depginde fiziki maşklary geçirmegiň ýürek-damar keselleriniň döreme howpuny 46% peseldip biljekdigini belleýär.
Her günde fiziki işjeňligi saklap, maşk etmek bilen siz lukmana ýüz tutmaklygynyň zerurlygyny peseldýärsiňiz.
Ýürek-damar keselleri senagat taýdan ösen ýurtlarda giňden ýaýran we maýyplyga sezewar edýän kesellerdir. Ylmy barlagçylar ýürek-damar keselleri kesgitlenenden soňky bäş ýyllyk döwürde ölüm howpunyň döreme töwekgelçiliginiň 30-50% ýokarlanýandygyny belleýärler.
Şwed alymlary 1997-nji ýylda ylmy barlag işlerini başlan wagtlarynda hiç hili ýürek-damar keseli bolmadyk sagdyn ýagny, ýürek-damar kesel kesgidi goýulmadyk, 20-90 ýaş aralygyndaky 39805 sany adamlary barlaglarda öwrendiler. Barlaglara gatnaşyjylaryň fiziki işjeňligine barlag işleriniň başynda baha berlip, işjeňlik derejesiniň ýürek-damar kesellerine getirmegini yzarladylar. Alymlar adam näçe fiziki işjeň bolsa, şonça hem ýürek-damar keselleri bilen kesellemegiň howpunyň pesdigini ýüze çykardylar.
Barlaglaryň netijeleri:
► Işden boş wagtlarynda has köp işjeňlik saklaýan barlag toparlarynda (günde bir sagada golaý maşk ýa-da ýarym sagat güýçli depgindäki maşk) ýürek-damar ulgamynyň keselleriniň döremeginiň howpy 46% peseldi.
► Fiziki işjeňlik erkeklere we aýallara deň derejede peýdaly.
► Ýurek-damar kesellerine uçran adamlaryň ýaşlary uly, erkek adam, pes bilim derejeli, beden agramynyň we bil-but gatnaşygynyň san görkezijisi ýokary bolan diýip bellenilýär. Bu adamlaryň salyk ýagdaýy infarkt, süýji keseli, ýokary gan basyşy we ganynyň düzümünde ýokary holesteriniň derejesi ýaly ýagdaýlar bilen häsiýetlendirilýär.
"Fiziki işjeňlikden peýda gazanmak üçin marafon ýaryşlarynda ylgamagyň zerurçylygy ýok, hatda az mukdardaky işjeňlik hem size dürs täsirini ýetirip biler" diýip, Şwesiýanyň Uppsala Uniwersitetiniň ylmy işgäri Kasper Andersen belläp geçýär. "Fiziki işjeňlik öz gezeginde köp sanly ýürek keselleriniň sebäplerini azaldýar".
Ylmy-barlag işine gatnaşan adamlar özleriniň durmuş ýörelgeleri, fiziki işjeňligi, çilim çekmek we alkogol içgilerine bolan endikleri, dermanlary ulanyş ýagdaýlary barada maglumatlary öz içine alýan soragnamany doldurdylar. Ylmy barlagçylar barlaga gatnaşyjylaryň umumy fiziki işjeňligine seretdiler we boş wagtlary edýän hereketleriniň häsiýetnamasyny hem öwrendiler. Gatnaşyjylaryň boş wagtlarynda ýerine ýetirýän fiziki hereketleri üç topara bölündi: yeňil görnüşli (pyýada ýöremek), orta (bökmek ýa-da ýüzmek) we agyr görnüşli (ýaryşly sport oýunlary) fiziki işjeňlik.
"Günbatar döwletler az hereketli durmuş ýörelgelerini öňe sürýärler" diyip jenap Andersen belleýär. "Köp halatlarda ulagly gatnamagyň ýerine onuň sagdyn ýerini tutujysy yokluk edýär, köp binalarda basgançak tapmak gaty kyn we öýlerde telewizor we kompýuterler hereketsiz durmuş ýörelgelerini alyp barmagy höweslendirýärler. Gündelik durmuşymyzda pyýada ýöremegi, welosipedde gezmegi we basgançaklardan peýdalanmagy ýeňilleşdirmeklik we howpsuzlaşdyrmaklyk örän uly özgertme girizip biler. Biziň ylmy barlagymyz her bir adamyny daşary çykyp, her gün hereket etmäge höweslendirmä gönükdirilen bolmalydyr" diýip Andersen maslahat berýär.
Her hepdede 150 minutlyk ortaça agramly fiziki işjeňligi saklama, şonuň ýaly-da gan basyşyň we holesteriniň derejesini peseltmek isleýänler üçin hepdede 3-4 gezek 40 minut wagty maşklara sarp etmeklik maslahat berilýär.
ABŞ-da ýürek-damar keselleri ölümçiligiň esasy sebäbi bolup, ýylda 380000 adamyň ýogalmagyna getirýär. 5,7 milliona golaý amerikan raýatlarynda dowamly ýürek keselleri bar we olaryň ýarysyna golaýy kesel kesgitlenenden soň bäş ýylyň içinde ýogalýarlar.
Ulanylan WEB Salgy
Awtor: Yslam Weliýew
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Penşenbe güni Yslamabatda Eýranyň, Owganystanyň we Pakistanyň prezidentleri duşuşýarlar.
Mahmud Ahmedinejadyň, Hamid Karzaýyň we Asif Ali Zardariniň arasynda geçiriljek iki günlük sammitde terrorizme we neşä garşy göreş we adam gaçakçylygy barada gürrüň ediler.
Şol bir wagtyň özünde, žurnalistleriň pikiriçe, Eýranyň we Günbataryň arasynda barha ösýän dartgynlylyk sebäpli bu sammitiň möhüm bolmazlygy mümkin. Günbataryň sanksiýalary bu ýurduň ýadro programmasyny togtadyp bilmändi.
Ysraýyl şu hepde Hindistandaky, Gürjüstandaky we Tailanddaky ysraýylly diplomatlara edilen hüjümlerde Eýrany aýyplady. Tähran muny derrew inkär etdi.
Eýranyň arap dilindäki “Al Alam” telewideniýesiniň maglumatyna görä, Tähran Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýuinça baş wekili Ketrin Eştona hat gowşuryp, ýadro programmasy barada “konstruktiw”gepleşiklere başlamaga taýýardygyny aýdypdyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Alabamada adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň graždan hukuklarynyň goragyna geçiren aýgytly Selma ýörişiniň 50 ýyllyk dabarasyna gatnaşyp, olary amerikan ruhuna siňen «gahrymanlar» diýip atlandyrdy.
Obama 7-nji martdaky Hakyda ýygnanyşygynda geçen 50 ýylyň dowamynda köp zadyň özgerendigini, emma kiçijik bir şäherde ýarym asyr mundan öň bolan wakalaryň ýer ýa-da wagt çägine sygmaýandygyny aýtdy.
«Biz ol ýörişiň entek tamamlanmandygyny bilýäris» diýip, Obama Selmanyň Edmund Pettus köprisinde, Alabama polisiýasynyň 1965-nji ýylyň 7-nji martyndaky demonstrantlara dürre, göz ýaşardyjy gaz bilen hüjüm eden ýerinde aýtdy.
Şonda aktiwistler Alabama ştatynyň paýtagty Montgomerä ýöriş edip, saýlaw hukuklaryny talap etmekçi bolupdylar.


text:
Häzirki wagt “Zika” wirusyna garşy waksina sanjymyny taýýarlamagyň üstünde işleýän dünýäniň iň uly farmasewtika kompaniýasy bu ugurdaky tagallalary güýçlendirmek üçin Birleşen Ştatlaryň armiýasy bilen bilelikde işleşjekdigini aýdýar.
“Zika” wirusynyň göwredäki çaganyň şikesli dogmagyna sebäp bolýandygy çaklanylýar we bu wirusyň Braziliýada we onuň golaýyndaky ýurtlarda ýaýrandygy habar berilýär.
Dermanlary öndürýän “Sanofi” kompaniýasy bu baradaky ylalaşygy 6-njy iýulda yglan edip, Birleşen Ştatlardaky “Walter Reed Army” barlag instituty (WRAIR) bilen ylmy barlag we ösüş ugry boýunça hyzmatdaşlyk etjekdigini aýtdy.
Dünýäde başga-da birnäçe kiçi kompaniýalar “Zika” wirusyna garşy waksina sanjymlaryny işläp taýýarlamaga çalyşýarlar.


text:
Bu gürrüň edilýän çäreleriň fonunda ýurtda pudaklaryň kompýuterleşdiriliş we internetden peýdalanyş ýagdaýynyň henizem örän pes derejede galýandygy hem habar berilýär.
Soňky döwürde Türkmenistanda bilim pudagyny ösdürmek ugrunda alada edilip, ol döwrebap tehniki enjamlar, kompýuterler bilen üpjün edilip, birnäçe ýokary okuw jaýlarynyň, mekdepleriň täze binalary ulanylmaga berildi. Emma şeýle-de bolsa, şol kompýuterleriň studentleriň hemmesi üçin elýeterli däldigini ýaňy-ýakynda Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynyň birini tamamlan Aman aýdýar.
Onuň sözlerine görä, ýokary okuw jaýlarynda aýratyn kompýuter otaglary bar. Emma olarda işlemek wagty çäklendirilen, internetiň tizligi örän haýal, girilýän saýtlar gözegçilikde saklanylýar. Köp saýtlara girip bolmaýar. “Öňler Türkmen-türk uniwersitetinde internet çäklendirilmeýärdi. Studentler arkaýyn saýtlara girip, peýdalanyp bilýärdiler. Emma soňky döwürde bu uniwersitetiň hem rektory çalşyryldy we kompýuterden internete girmek ýagdaýy hem çäklendirildi” diýip, Aman sözüniň üstüne goşdy. Berk gözegçilik
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýew soňky döwürde Türkmenistanyň paýtagtynda, welaýat merkezlerinde we etraplarynda internetden peýdalanmak ýagdaýynyň gowulanandygyny aýdýar: “Okuw jaýlarynda kompýuterler internete baglanan. Emma olar şol ýerde okaýan studentleriň hemmesi üçin elýeterli däl. Olaryň köpüsi berk gözegçilik astynda saklanýar. Olar ol ýa-da bu saýta çykmazlyk barada öňünden duýdurylýar”.
Hallyýew hazirki ýaşlaryň köpüsiniň dil bilmeýänligini we kompýuterleri öwrenmek ugrunda ýörite sapaklaryň geçilmeýändigi aýdyp, şeýle diýdi: “Studentleriň uly bölegi rus, iňlis ýa-da beýleki daşary ýurt dillerini bilmeýärler. Gumanitar ugurdan okaýan studentlere kompýuter ýörite ders hökmünde öwredilmeýär. Studentleriň köpüsi kompýuteri ulanyp bilenoklar”.
“Orta mekdepler barada aýtsak, şäher ýerlerinde diňe soňky gurlan mekdeplerde kompýuterler internete çatylan. Emma oba ýerlerindäki mekdeplerde kompýuterler internete çatylmadyk. Eger-de bir mekdepde 5-6 kompýuter bar bolsa, şondan diňe biri ýa ikisi işleýär. Beýlekileri açylman dur” diýip, O.Hallyýew aýdýar.
Habarçy O.Hallyýew oba ýerlerindäki mekdeplerde internetiň elýeterli bolmazlygynyň sebäplerini şeýle düşündirdi: “Oba mekdepleriniň kompýuterlerini internete birikdirip bolmaýandygynyň sebäbi obalarda elektron, ýagny sanly telefon aragatnaşygynyň entek ýoklugyndan. Şol bolmasa, öňki telefon liniýalaryny kompýutere birikdirip bolanok”. Orsýet mysaly
Orsýetiň ýokary okuw jaýlarynyň birinde mugallym bolup işleýän Serdar Orsýetde studentleriň kompýuter satyn alyp, mobil kompaniýalary bilen şertnama baglaşyp, hiç hili bökdençsiz internetden peýdalanyp bilýändiklerini aýdýar: “Mysal üçin, käbir mugallymlar täze temany gürrüň bermän, internetiň sahypalaryndan alyň diýýär. Internet bilim almak meselesinde wagty tygşytlamaga kömek edýär”.
Ýaşlaryň internetden peýdalanmak meselesi Orsýetiň ähli regionlarynda gowy ýola goýlan. Ýurtda bu meselä aýratyn üns berilýär. Sebäbi döwlet ýolbaşçylary ýokary okuw jaýlaryny we orta mekdepleri doly kompýuterleşdirmek barada ýörite görkezme berdi.
“Häzir jübi telefonsyz ýaşlary göz öňüňe getirmek mümkin bolmaýşy ýaly, komptýutersiz ýaşlary göz öňüňe getirmegem kyn. Şonuň üçinem Orsýetde studentleriň özleri kompýuter alýarlar. Kompýuter studentleriň ýokary okuw jaýlarynda okamak meselesini ýeňilleşdirýär” diýip, Serdar sözüniň üstüni ýetirdi.
Orsýetiň ýokary okuw jaýlary ýeke-täk elektron sistema birikdirilen. Serdar bu ýagdaýyň orsýetli studentler üçin köp ýeňillikleri döredýändigini aýdýar: “Internet başga ýokary okuw jaýlary bilen aragatnaşygy ýola goýmaga kömek edýär. Kompýuterli auditoriýalara islendik student baryp, internetden peýdalanyp, islendik maglumaty alyp bilýär”.
Ýerli synçylar we bilim ugurundan bilermenler ýaşlaryň internetden doly peýdalanmagy üçin ilki bilen mekdeplerde kompýuter sapagyny geçmelidigini, ýaşlara dil ugrundan gowy bilim bermelidigini, intrenetiň bahasynyň-da hemmeler üçin elýeterli bolmalydygyny nygtaýarlar.


text:
Milli bahar baýramynyň öňüsyrasynda paýtagtyň “Döwletliler köşgüniň” okuwçylary ajaýyp SCANIA awtobusyny sowgat aldylar.
Mälim bolşy ýaly, bu awtobus ýakynda sapar bilen Aşgabada gelen Prezident Hasan Ruhani tarapyndan Eýranyň halkynyň adyndan türkmen halkyna sowgat berlipdi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow awtobusy “Döwletliler köşgüne” bermek kararyna geldi.
Bu waka mynasybetli geçirilen dabara ýurdumyzyň Bilim ministrliginiň, Eýran Yslan Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, il sylagly ýaşulular we Köşgüň okuwçylary gatnaşdylar. Şeýle hem oglan-gyzlaryňka myhmançylyga belli estrada aýdymçylary geldiler.


text:
Häzirki wagtda Aşgabadyň Parahat-1 we Parahat-2 mikroraýonlarynyň ýaşaýjylaryny alada goýýan bir mesele bar. Ol hem müňlerçe maşgalany öz içine alýan şol raýonda ýerleşýän ýaşaýyş jaýlarynyň ýykyljakdygy baradaky myş-myşlardan ybarat.
Taslama
Bu jaýlaryň ykbaly barada takyk resmi maglumat ýok. Emma, aýdylyşyna görä, bu myş-myşlar gözbaşyny, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2012-nji ýylyň awgust aýynyň ikinji hepdesinde eden şu çykyşyndan alýar:
Prezidentiň sözlerinden çen tutulsa, bu taslamanyň birinji tapgyry üçin 2 milliard dollar serişde göýberilýär. Aşgabatda ýerleşýän bu uly proýektiň deslapky görnüşine sosial ulgamlarda goýlan wideoýazgydan hem göz ýetirse bolýar.
Ullakan meýdany öz içine alýan bu proýektiň merkezinde durky täzelenjek Olimpiýa stadiony, onuň töwereginde bolsa dürli sport kompleksleri we sport komplesklerini ýörite otly gatnawy bilen baglanyşdyrýan Olimpiýa şäherçesi ýerleşýär.
Olimpiýa oýunlaryna gatnaşyjylary ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmäge niýetlenen bu şäherçe 12 müň adamyň ýaşamagy göz öňünde tutulyp gurulýar. Ýaşaýyş jaýlaryndan başga-da kompleksde uly myhmanhananyň hem gurluşygy göz öňünde tutulypdyr.
"Mir 1 we Mir 2"
Ynha, häzirki myş-myşlaryň özeninde ýatan mesele hem şu şäherçäniň ýerleşýän ýeri bilen bagly. Sebäbi Olimpiýa şäherçesiniň deslapky kartasyna görä, täze şäherçäniň gurulmaly ýeri, öňki ady bilen aýdylanda Mir-1 we Mir-2 mikroraýonlarynyň ýerleşýän ýerleriniň golaýynda bolup çykýar.
Wideo: Göz öňünde tutulýan olimpiýa şäherçesiniň proýekti
Bu ýagdaý hem şol ýerdäki jaýlaryň ýykyljakdygy baradaky gürrüňleriň döremegine, agzalýan ýaryşlaryň geçirilmeli güni ýakynlaşdygyça, bu gürrüňleriň möwjemegine sebäp bolýar.
Hökümet bu maglumatlary resmi taýdan ne inkar edýär, ne-de tassyklaýar. Emma Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjylaryndan biriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, oňa ýerli häkimligiň bir işgäri agzalýan jaýlaryň ýykyljakdygyny tassyklap, ýöne bu çäräniň haçan amala aşyryljagy barada takyk maglumat bermändir.
Prezidentiň sözlerinden çen tutulsa, bu kompleks we oňa degişli binalar 2017-nji ýyldan öň tamamlanyp, ulanyşyga berilmeli. Bu ýagdaýy hem jaýlaryň ýykylyşynyň ýakyn wagtlarda başlamagy mümkin diýen howsalanyň döremegine sebäp bolýar.
Parahat mikroraýonynyň adynyň agzalmagyny islemedik bir ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu myş-myşlar sebäpli ol satuwa goýan jaýyna hyrydar tapyp bilmeýär. Şeýle aladaly döwri başdan geçirýänleriň hataryna paýtagtyň 6-njy, 9-njy mikroraýonlarynyň ýaşaýjylary hem girýär.
Ýeri gelende aýtsak, halk arasynda Parahat-2 mikroraýonynyň köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň käbirleriniň ýykyljakdygy baradaky gürrüňler üç ýyl mundan ozal hem bardy. Bu hili gürrüňler Olimpiýa şäherjiginiň proýektine badalga berilmeginiň öň ýany döräpdi.
Şol wagt, Hudaýbrdiýew we Türkmenbaşy prospektleriniň çatrygyndaky köpgatly ýaşaýyş jaýlary ýykylanda, bu çäräniň Türkmenbaşy prospektiniň ugry boýunça günorta tarapa gitjekdigi barada gürrüňler peýda bolupdy.
Resmilerden habar ýok
Adat bolşy ýaly, bu hili gürrüňler çykanda resmiler ilata şol gürrüňleri ret edýän ýa-da tassyklaýan beýanat bilen habar serişdeleri arkaly habar bermeýärler. Bu ýagdaý myş-myşlaryň dörän häzirki pursatyna hem mahsus.
Halk arasyndaky gürrüňlerden çen tutulsa, jaýlary ýykylaýan halatynda, olaryň alternatiw ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilip-edilmejegi barada hem takyk maglumat ýok. Emma şol bir wagtyň özünde ýumruljak diýilýän şol mikroraýonlaryň ýaşaýjylarynyň ýaňy-ýakynda paýtagtyň düzümine geçirilen Abadan şäherine we Ruhabat etrabyna göçüriljekdigi barada hem gürrüňler bar.
Bu we beýleki şuňa meňzeş gürrüňleriň näderejede hakykata laýykdygyny resmilerden anyklamak başartmady. Köpetdag etrap häkimliginiň wezipeli işgäri bu barada Azatlyk Radiosyna maglumat bermekden boýun gaçyrdy.
Şol bir wagtyň özünde-de ýykyljakdygy aýdylýan bu mikroraýonlarda ýaşaýan müňlerçe hojalyklar indi ep-esli wagt bäri aladaly ýagdaýda ýaşaýarlar.
Halk arasynda bu gürrüňler dowam edýärkä, hökümet 2017-nji ýylda geçiriljek olimpiýa oýunlaryna taýýarlyk işlerini uly depginde alyp barýar. Iňlis dilinde kommentirlenip Youtube ýaly sosial ulgamlarda ýerleşdirilen bu ýazgy hem şol taýýarlyga degişli bolmaly.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama penşenbe güni Yslamabady “ýakymsyz şahsyýetler” bilen ilteşik saklamakda aýyplap, Waşingtonyň ünji-aladalary bilen utgaşykly hereket etmese, munuň iki ýurduň arasyndaky ozaldan gelýän gatnaşyga zyýan ýetirmeginiň mümkindigini duýdurdy.
Ak Tamda metbugat ýygnagynda eden çykyşynda Obama Owganystanda pitneçiler bilen NATO güýçleriniň arasynda barýan uruşda Pakistanyň strategik oýlanmalaryna Birleşen Ştatlaryň nähili garaýandygyny mälim etdi.
“Biziň maksadymyz Owganystandan gaýdanymyzda yzymyzda bir durnukly hökümeti, garaşsyz, adam hukuklaryny hormatlaýan, demokratik hökümeti galdyryp gaýtmak. Meniň pikirimçe, Pakistan biziň bu maksatlarymyzyň käbirine biparh garaýar” diýip, Obama aýtdy.
“Meniň pikirimçe, olar öz jedellerini Owganystanyň nähili boljakdygy bilen pugtalandyrypdyrlar. Olaryň jedellerini pugtalandyrmagynyň bir bölegi käbir ýakymsyz şahsyýetler bilen özara gatnaşyk. Olar ýaran güýçler Owganystandan çykyp gaýdandan soň, bu adamlar gaýtadan häkimiýet başyna geler öýdýärler”.
Obama öz sözüni şeýle dowam etdi: “Biziň kynçlyk döredýär diýip pikir edýän käbir adamlarymyz bilen Pakistanyň harbylarynyň we aňtaw gulluklarynyň arasynda käbir ilteşikleriň bardygy şübhesiz”.
Prezident Obama bu beýanatlary bilen amerikan resmileriniň şu wagta çenli diňe hususy gepleşiklerde aýdyp gelýänini ile mälim etdi. Bu hem Owganystanyň geljegi barada Waşington bilen Yslamabadyň garaýşynyň deň däldigi.
“Biziň Pakistany ynandyrjak bolýan zadymyz - Owganystanyň durnukly bolmagynyň onuň öz bähbidinedigi. Olaryň durnukly, garaşsyz Owganystana öz üstlerine abanýan howp diýip düşünmezligi. Biz owganlar bilen pakistanlylaryň arasynda ozalkylaryndan has netijeli gepleşikleri ýola goýmaga synanyşdyk” diýip, Obama aýtdy.
Ýaramazlaşýan gatnaşyklar
Amerikan prezidenti: “Pakistan hökümetiniň kömegi bolmadyk bolsa, biz beýle üstünlik gazanyp bilmezdik” diýip, tutuş regionda terrorizme garşy göreşde beren kömegi üçin Pakistany öwdi. Ýöne ol: “Birleşen Ştatlaryň nämeleri etjek bolýanyna Yslamabat üns bermeli” diýip, duýduryş berdi. Obama: “Olar biziň bähbitlerimize üns berýärler diýip pikir etmesek, Pakistan bilen bolan uzak möhletli strategik gatnaşygymyzdan razy bolmajakdygymyz belli zat” diýdi.
Öten aý Birleşen Ştatlaryň ýaňy pensiýa çykan ýokary derejeli harby serkerdesi Admiral Maýk Mýulen Senatda geçen bir diňlenişikde Pakistanyň aňtaw gullugyny (ISI) “Talyban” bilen ýaranlykda bolan “Hakganynyň toparyny” goldaýanlykda aýyplady. Bu ýagdaý iki ýurduň arasynda ozal hem o diýen öwerlik bolmadyk gatnaşygy öňküsindenem beter ýaramazlaşdyryp, tutuş Pakistanda Amerika garşy protestlere getirdi.
Yslamabadyň ABŞ-nyň Merkezi aňtaw gullugynyň (CIA) bir agentini iki pakistanlyny öldürenlikde aýyplap tutmagy, Amerikanyň bu ýurda 800 million dollarlyk harby kömeginiň durzulmagy hem gatnaşyklary has-da ýaramazlaşdyrdy.
Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň Owganystanda häzir 130 müň esgeri bar. Bularyň 98 müňüsi Birleşen Ştatlaryň özünden. Halkara güýçleri owgan howpsuzlygynyň jogapkärçiligini indi ýurduň güýçleriniň özüne tabşyrmaga başladylar.
Urşa gatnaşýan çet ýurtlularyň hemmesi 2014-nji ýylyň aýagyna çenli Owganystandan çykar. Iýul aýynda prezident Obama şu ýyl 10 müň, geljek sentýabra çenli hem 23 müň esgeri Owganystandan çykarjakdygyny yglan etdi.


text:
Orsýetiň “Rossiýskaýa Gazetasy” duşenbe güni premýer-ministr we 4-nji martda geçjek prezident saýlawlarynyň esasy kandidatlarynyň biri hasaplanýan Wladimir Putiniň ady bilen harby meselä bagyşlanan giňişleýin makalany çap etdi
.
Putin “Güýçli bolmak Orsýetiň milli howpsuzlygynyň kepilidir” diýip atlandyran makalasynda ýurtda harby reforma geçirmek boýunça planlaryny beýan edýär. Bu planyň çäginde rus hökümetiniň gelýän 10 ýyl içinde harby pudaga 23 trillion rubl, ýagny 770 milliard dollar möçberinde serişde harçlamagy göz öňünde tutulýar.
“Eger-de Orsýeti goramaga ukybymyz bolmasa, biziň öz halkara pozisiýamyzy berkidip, ykdysadyýeti we demokratiki institutlarymyzy ösdürip bilmejegimiz belli zat” diýip, Putin ýazýar.
Putin harby çykdajylaryň artdyrylmagynyň “rus býujetini harbylaşdyrmagy” aňlatmaýandygyny aýdýar, ýöne ol harby pudagyň ýyllarboýy kemter maliýeleşdirilendigini we indi “tölemegiň” wagtynyň gelendigini aýdýar.
Putin sowet döwrüniň harby gurluşyny ösdürmek mümkinçiliginiň “halys gutarandygyny” we geçen asyryň ullakan goşunlarynyň möwritiniň geçendigini aýdýar. Ol häzirki zaman howplaryna garşy durmak üçin “täze goşunyň” gerekdigini nygtaýar.
Hödürlenýän reformalar
Orsýetiň azyndan ýene bir 7 ýyl, belki-de 14 ýyl prezidenti bolmakçy bolýan adam ýaňy-ýakyna çenli käbir harby bölümleriň başyny jemlemek üçin bäş güne çenli wagtyň gerek bolandygyndan zeýrenýär. Ol öz makalasynda gury ýer goşunlarynyň 100-den gowrak regulýar we ýörite brigadalarynyň bardygyny we “olaryň 1 sagat içinde doly jemlenip, 24 sagat içinde gerek bolan söweş meýdanyna eltiler ýaly bolmalydygyny” aýtdy.
Putin goşuny goldamak üçin, gury ýer we deňiz goşunlaryna niýetlenen häzirki zaman kontinentara ballistik raketalarynyň 400-den gowragyny, ýadro raketasy bilen ýaraglanan suwasty gämileriň 28-sini, suwüsti gämileriň 50-den gowragyny, harby kosmos apparatlarynyň 100-den gowragyny, söweş uçarlarynyň , şol sanda bäşinji nesil söweş uçarlarynyň 600-den gowragyny, söweş wertolýotlarynyň 1 müňden gowragyny ýasamaga pul harçlanjagyny aýtdy. Şeýle-de ol uçara garşy ulanylýan täze S-400 sistemalarynyň, raketa garşy ulanylýan “Witýaz”, “Iskander –M” sistemalarynyň, 2,300 çemesi tankyň we 2 müňçemesi özi ýöreýän topuň giňden ornaşdyrylmalydygyny aýtdy.
Putin Birleşen Ştatlaryň we onuň ýaranlarynyň Ýewropada Orsýetiň garşylygyna garaman gurýan raketa garşy galkan sistemasy barada durup geçip, Orsýetiň bu sistema garşy “netijeli we assimetrik” gaýtargysynyň boljagyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar we onuň NATO-daky ýaranlary bu sistemanyň Eýran we Demirgazyk Koreýa ýaly “kesir” ýurtlardan atylyp biljek raketa garşy gurulýandygyny aýdýarlar.
Putin ýaragly güýçleriň 2017-nji ýyla çenli bir million çemesi agzasynyň boljagyny we olaryň 700 müňüsiniň “professional” esgerler boljagyny ýazýar. Putin 2020-nji ýylda bir million adamly goşunyň diňe 145 müň esgeriniň hökmany harby gullukçy boljagyny aýdýar.
Putin 1990-njy ýyllarda harby gullukdan boşadylan jaýsyz esgerleriň şindem jaý nobatyna durandygyny aýdyp, olaryň 2012-nji ýylyň aýagyna çenli kwartira aljagyny wada berýär.
Putin makalasynyň bir ýerinde goşuny kuwwatlandyrmagyň zerurdygyny, ýogsa “öz goşunyny eklemedik ýurduň daşary ýurt goşunlaryny eklemäge mejbur bolýandygyny”, hatda garakçylar ýa-da halkara terrorçylary tarapyndan gulçulyga salnyp bilinýändigini ýazýar.
Putin 2000-nji ýylda ilki prezident bolan wagtyndan bäri özüni edenli adam hökmünde görkezmäge çalşyp geldi. Onuň orslaryň arasynda meşhur bolmagynyň bir sebäbi Orsýetiň halkara meýdanynda güýçli we täsirli ýurt bolmalydygy barada aýdan sözleri bilen düşündirilýär.
“Rossiýskaýa Gazetada” Putiniň ady bilen çap edilen uly göwrümli makala goldawçylary tarapyndan 4-nji martda boljak saýlawlarda Orsýetiň kuwwatlylygyny we howpsuzlygyny kepillendirip biljek ýeke-täk kandidat hasaplanýan prezidentlige kandidatyň “edenli” ýolbaşçy abraýyny has-da ýokarlandyrmak üçin ýazylana meňzeýär.


text:
Hytaýda täze halkara maliýe instituty – Aziýa Infrastruktura bankyny açmak boýunça gol goýmak dabarasy amala aşyryldy. Bu bank Dünýä banky we Aziýa Ösüş banky bilen bäsleşer.
29-njy iýunda Pekinde Aziýa Infrastruktura bankyna agza 57 ýurduň wekilleri duşuşdylar we her biriniň bu bankdaky paý bölegini kesgitleýän resminama gol goýdular.
Hytaý Aziýa Infrastruktura bankynyň başlangyç maýa goýumynyň 30%-ni üpjün eder we ol ses bermek ukybynda 26% paýa eýe bolar.
Hindistan bu bankyň maýa goýumynyň 8,4%-ni, Russiýa 6,55%-ni üpjün edýär.
Awstraliýa, Britaniýa, Germaniýa we Günorta Koreýa bu banky döreden ýurtlaryň arasyndadyr.
Bu banka agza bolmadyk iň güýçli ýurtlaryň arasynda Birleşen Ştatlar we Ýaponiýa bar.


text:
Demirgazyk Owganystanda howpsuzlyk şertleriniň barha ýaramazlaşmagy bilen baglanyşykly 4-nji maýda Owganystanyň Milli Mejlisi ýörite ýygnak geçirdi.
Owganystanyň Milli Mejlisiniň Hyrat welaýatynyň agzasy deputat Gulam Faruh Mejruhyň aýtmagyna görä, her gün günbatar Owganystanyň üsti bilen ýüzlerçe söweşiji demirgazyk Owganystana geçýär. Olaryň arasynda merkezi aziýaly söweşijileriň hem bardygy aýdylýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Fiziki maşklary etmeýän adamlaryň sowuklamak töwekgelçiliginiň iki esse ýokarydygyny amerikaly alymlaryň geçiren barlaglary görkezdi.
Barlaglaryň dowamynda 1,000-den gowrak adamyň keselleme derejesine gözegçilik edildi.
Bu barlaglaryň netijesine görä, hepdede 5 gün türgenleşik geçýän adamlar ortaça 5 günde, orta derejede türgenleşik geçýänler takmynan 5,5 günde sowuklamadan gutulýar. Emma hiç wagt fiziki maşk etmeýänleriň ortaça 9 günden soň sowuklmadan açylýandygy belli boldy.
Dowamly fiziki maşklary edýän adamyň immuniteti berkäp, wiruslara garşy göreşmek güýji artýar.


text:
4-nji fewralda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ulag we aragatnaşyk pudaklaryna garaýan wise-premýer Nazarguly Şagulyýewe ýurtda döwlete degişli bolmadyk özbaşdak işleýän öýjükli aragatnaşyk kompaniýalarynyň geljekde azyndan üçüsiniň döredilmelidigi barada görkezme berdi.
Bu kompaniýalaryň dünýäniň belli aragatnaşyk kompaniýalary bilen bilelikde döredilmelidigi we onda türkmen kompaniýalarynyň paýynyň 50 göterimden köp bolmalydygy barada prezident wise-premýer N.Şagulyýewe beren görkezmesinde aýtdy.
Berdimuhamedow hökümet maslahatynda, 4-nji fewral.
Öz işini kadaly ýola goýýançalar kompaniýalara döwlet tarapyndan birbada zerur möçberlerde ýeňillikli karzlaryň beriljekdigini aýtmak bilen Berdimuhamedow Aragatnaşyk ministrliginiň ýanyndaky häzirki hereket edýän «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk hyzmatlaryny ýerine ýetirýän kärhanany hem döwlete degişli däl kärhana öwürmelidigini aýtdy.
Prezidentiň görkezmesine laýyklykda, ýurtda täze dörediljek öýjükli aragatnaşyk kompaniýalarynyň atlarynyň ählisine milli atlar dakylar. Muňa mysal edip, Berdimuhamedow «Galkynyş» diýen ady milli at hökmünde getirdi.
Orsýediň MTS kompaniýasynyň geçen ýylyň 21-nji dekabryndan öz işini togtatmagy bilen, Türkmenistanda millionlarça adam mobil hyzmatyndan kösençlik çekip başlady. Ýurduň Aragatnaşyk ministrligine degişli bolan «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk kompaniýasy bolsa MTS-iň müşderilerini öz sim-kartalary bilen gerekli derejede üpjün etmekden ejiz gelipdi.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi tarapyndan MTS-e kompaniýanyň aksiýalarynyň 50 göterimden gowragynyň türkmen tarapynda bolmalydygy baradaky teklibiň bolandygy barada hem habar berilýär. Ýöne Orsýetiň mobil kompaniýasynyň bu teklipden boýun gaçyrmagy sebäpli, onuň Türkmenistandaky alyp barýan işi doly derejede togtadyldy.
Ýurduň prezidentiniň beren görkezmesine laýyklykda, täze döredilmeli döwlete degişli bolmadyk özbaşdak işleýän öýjükli aragatnaşyk kompaniýalaryna haýsy daşary ýurt kompaniýalarynyň ýardam etjekdigi heniz resmi belli edilmeýär.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
15-nji iýunda giçlik Bakuda amerikaly žurnaliste we britaniýaly ynsan hukuklaryny goraýja hüjüm edilendigi, olaryň gazaply ýenjilendigi habar berildi.
Maglumatlara görä, dört sany daýaw ýaş adam žurnalist Amanda Eriksona we aktiwist Seliýa Dawies Karise hüjüm edipdir. Olar ýaşaýan jaýlaryna barýarkalar hüjüme uçradylar. Hüjümde Dawies Karisiň eli döwüldi.
Penşenbe güni ABŞ-nyň Bakudaky ilçihanasynyň beren maglumatyna görä, ilçihananyň işgärleri hüjüm edilenlere kömek berýärler.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrliginden Orhan Mansurzada: “Pidalaryň azeri ýa-da daşary ýurt raýaty bolmagy mesele däl. Islendik jenaýatyň pidasy polisiýa ýüz tutup biler. Eger olar şuny etseler, zerur çäreler görler. Bu hüjümiň sebäbi derňewiň netijesinde belli bolar” diýip, Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Erikson we Dawies Karis Bakuda ýerli žurnalistleri we graždan jemgyýetiniň aktiwistlerini türgenleşdirýärler.


text:
Gazagystanyň günbatarynda anna we şenbe günleri bolan bidüzgünçiliklerde ölenleriň sany artýar.
Baş prokuraturanyň maglumatyna görä, olaryň sany 15 adama etipdir. 14 adam Žanaozende, ýene biri goňşy Şetpe posýologynda, demirýol stansiýasynda ölüpdir. Demirýoly ýapmaga synanyşan adamlary polisiýa oka tutupdyr.
Onlarça ýaralananlar hem saklananlar barada habar berilýär. Adam hukuklaryny goraýjylaryň maglumatyna görä, ölenleriň sany resmi yglan edilenden juda köp, ýöne ony garaşsyz çeşmelere tassyklatmak häzir başartmaýar.
Žanaozende komendant sagady girizilip, ony bozanlardan 60 töweregi adam tussag edilipdir.


text:
Energiýa
Energiýa (gad.-grek. ἐvέpYeιa — "hereket, iş, güýç, kuwwat") — materiýanyň hereket etmeginiň we özara täsirlenmeginiň dürli formalarynyň, şeýle hem onuň hereketiniň bir formadan başga bir forma geçmeginiň ýeke-täk ölçegi bolup durýan skalýar fiziki ululyk. Energiýa düşünjesiniň girizilmeginiň amatly tarapy bar, ýagny eger fiziki ulgam ýapyk bolan ýagdaýynda, onuň energiýasy onuň ýapyk duran wagtynyň dowamynda özünde saklanylýar. Bu tassyklamanyň adyna energiýanyň saklanma kanuny diýilýär. Bu düşünjäni öz "Fizika" traktatynda Aristotel girizipdir.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Energiýa (rus dilinde)


text:
Hepdäniň şenbe güni owgan parlamentiniň deputatlary ýurduň Ýokary sudunyň ýokary derejeli bäş agzasyny işden çykarmak üçin ses berdiler.
Geçen ýylyň sentýabrynda bolan parlament saýlawlarynda edilen gaplyklar bilen bagly 60-dan gowrak kanun çykaryjyny deputatlyk mandatyndan mahrum etmek boýunça Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň permany esasynda ýörite tribunalyň döreljekdigi geçip barýan hepdäniň dowamynda yglan edilipdi.
Ekspertleriň ençemesiniň pikiriçe, ýörite tribunalyň kararyny böwetlemek boýunça Ýokary suduň hiç hili hereket etmändigi üçin deputatlar nägile bolupdyr.


text:
Türkmenistanyň parlamentiniň öňki deputaty, lukman häzir Norwegiýada ýaşaýan Pirimguly Taňrygulyýewiň gyzyna we kiçi ýaşly agtyklaryna Türkmenistandan çykmak ömürlik gadagan edildi. Aşgabadyň aeroportunda serhetçiler Aýjemal Rejepowanyň we onuň gyzlarynyň passportlaryna şeýle mazmunly möhür basypdyrlar.
Türkmenistanyň häzirki prezidenti G.Berdimuhamedowyň mugallymy Pirimguly Taňrygulyýewiň agasy-da geçen ýyl ýurdyň daşyna çykyp bilmändi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Pirimguly Taňrygulyýew türkmen häkimiýetleriniň özüne we öz maşgalasyna garşy girizýän çäklendirmeleriniň syýasy sebäpler bilen baglydygyny aýdýar.


text:
Orsýet şu hepde Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň birnäçesine BMG-niň Baş Assambleýasynda Krymyň Ukrainadan bölünmek barada geçiren referendumyny bikanun diýip yglan etmek boýunça guralan ses berişligi goldamazlygy üçin haýbat atdy diýip, BMG-niň diplomatlary aýtdylar.
Bu habary «Roýters» täzelikler gullugy
ýaýratdy.
Orsýetiň haýbaty baradaky habar Moskwa Günbatar ýurtlaryny BMG-niň 193 sany agza döwletini Ukraina krizisi babatdaky rezolýusiýany goldamaga mejbur etmek üçin «syýasy şantaždan ykdysady sanksiýalara çenli utançsyz basyş» ulanmak bilen aýyplanyndan soň ýaýrady.
BMG-niň diplomatlary bilen geçirilen interwýulara görä (diplomatlaryň köpüsi Moskwanyň gaharyny getirmekden çekinip, adynyň aýdylmazlygy şerti bilen gürledi), Orsýet Moldowa, Gyrgyzystana, Täjigistana we birnäçe afrika ýurduna haýbat atypdyr.
Orsýetiň BMG-däki missiýasynyň wekili Moskwanyň bu rezolýusiýany goldanlardan ar almak barada haýbat atandygyny ret etdi: «Biz hiç wagt hiç kime haýbat atmaýarys, biz diňe ýagdaýy düşündirýäris» diýip, ol aýtdy.
Diplomatlaryň aýtmaklaryna görä, Orsýetiň haýbatlary beýle bir anyk bolmandyr. Emma olar rezolýusiýany goldamazlyk barada duýduryş alanlara ar alyş çäreleriniň Orsýetdäki migrant işçileri kowmak, tebigy gaz ibermegi kesmek we Orsýete import edilýän belli-belli harytlara gadaganlyk girizmek ýaly zatlary öp içine alyp biljegini düşündirip aýdypdyrlar.
Krymda 16-njy martda Ukrainadan bölünmek barada geçirilen referendumyň kanuny güýjüniň ýokdugyny jar edýän Ukrain rezolýusiýasyna 100 ýurt goldaw sesini berdi, 11 ýurt bu karara garşy boldy, 58 ýurt bolsa saklandy.
BMG-a agza döwletleriň 24-si bolsa bu rezolýusiýa ses bermedi. Türkmenistan hem Ukraina rezolýusiýasyna ses bermedik ýurtlaryň biri boldy.


text:
BMG-niň Çagalaryň hukuklary boýunça komitetinde Türkmenistanda çagalaryň hukuklary boýunça maslahat boldy. Bu maslahata adam hukuklary boýunça «Türkmen inisiatiwasy» guramasynyň başlygy Farid Tuhbutullin hem gatnaşdy. Azatlyk Radiosy ol maslahatda edilen gürrüňler barada hukuk goraýja birnäçe sorag bilen ýüzlendi.
Azatlyk Radiosy: Farid, 17-nji iýunda Ženewada BMG-niň çagalaryň hukuklary komitetiniň nobatdaky mejlisi bolup, onda Türkmenistanda çagalaryň hukuklarynyň berjaý edilişine seredildi. Bu mejlisde çykyş eden hukuk goraýjy hökmünde şeýle meselä şu günki günde garalmagynyň sebäplerini düşündirip bilmezmisiňiz?
Farid Tukhbatullin
Farid Tuhbatullin:
Dogrudanam, düýn Ženewada Türkmenistanda bagyşlanan mejlis geçirildi, bu meselä Çagalaryň hukuklary baradaky komitetde seredildi. Ol ýerde biziň alternatiw hasabatymyz diňlenildi. Sebäbi diýseň, prosedura boýunça, bu komitet diňe bir hökümetiň hödürleýän resmi hasabatyny diňlemän, eýsem garaşsyz guramalaryň hem hasabatlaryny diňlemeli.
Türkmenistan ilkinji gezek öz hasabatyny 2006-njy ýylda hödürledi we bu barada hasabat berdi. Prosedura boýunça häkimiýetler her bäş ýyldan öz hasabatyny bermeli we komitet ýagdaýy gowulaşdyrmak üçin öz rekomendasiýalaryny bermeli. Şondan soňky bäş ýylda häkimiýetler bu rekomendasiýalar boýunça işläp, soňra olar boýunça eden işlerini aýtmaly.
Gynansak-da, Türkmenistan 2010-njy ýylda hem, 2011-nji ýylda hem öz hasabatlaryny hödürlemedi. Indi Türkmenistanyň hasabaty şu ýyla bellenildi we bu meselä tutuşlygyna 2015-nji ýylyň ýanwarynda serediler. Onsoň düýn Çagalaryň hukuklary boýunça komitetde biziň hasabatymyz diňlenildi.
Azatlyk Radiosy: Eýsem siziň taýýarlan hasabatyňyzda Türkmenistanda çaga hukuklarynyň ýagdaýyna nähili baha berilýär?
Farid Tuhbatullin
: Biz Çagalaryň hukuklary baradaky komitet tarapyndan Türkmenistanyň häkimiýetlerine 2006-njy ýylda berlen rekomendasiýalaryň ýerine ýetirilişine seretdik. Gynansak-da, olar ýerine ýetirilmedi. Hususan-da ol ýerde «türkmenleşdirme» diýilýän barada gürrüň edilipdi. Ýagny ähli çagalary, milletine garamazdan, türkmen milli eşiklerinde gezmäge mejbur edýändikleri barada aýdylýardy.
Gynansak-da, bu praktika henize çenli hem saklanýar. Şeýle-de ol ýerde çagalaryň hukuklary boýunça ýörite ygtyýarly wekiliň bolmalydygy aýdyldy, emma şeýle wekil şindi hem ýok. Häkimiýetler başga-da bir topar rekomendasiýany ýerine ýetirmediler. Onsoň biz türkmen häkimiýetleriniň BMG-niň komitetiniň rekomendasiýalaryny ýerine ýetirmeýändigini nygtadyk.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda soňky ýyllarda käbir ilerlemeleriň bolandygy aýdylýar. Eýsem şu geçen döwürde ol ýerde çaga hukuklary boýunça pozitiw zat bolmadymy?
Farid Tuhbatullin:
Elbetde, häkimiýetler hakykatdanam käbir ädimleri ätdiler. Mysal üçin, geçen ýylyň awgustynda döwletiň ýaşlar syýasaty baradaky kanun kabul edildi. Şu ýylyň aprelinde bolsa, çagalaryň hukuklarynyň döwlet kepilligi baradaky kanun kabul edildi. Bu ýerde çagalaryň käbir hukuklary ýazylyp beýan edilýär. Bularyň hemmesini häkimiýetleriň edýän işleriniň pozitiw aspekti hökmünde kabul etmek mümkin. Emma bu kanunlaryň durmuş ýüzünde nähili berjaý ediljegi başga mesele we muny wagt görkezer. Emma häzirki pursatda bu kanunlaryň bardygyny aýtmak bolar.


text:
Owganystanyň wise-prezidenti general Raşit Dostum ýurduň demirgazygyndaky Jowuzjan we Seripul welaýatlarynda söweşijilere garşy ýene harby operasiýalar geçirýär.
Soňky birnäçe aýyň dowamynda Dostum demirgazyk Owganystana ençeme gezek sapar etdi. Ol her gezek öz saparynyň dowamynda harby operasiýalary geçirýär. Ol yzyna Kabula dolanandan soň bolsa, onuň söweşijilerden arassalan territoriýalary ýene jeňçileriň gözegçiligine geçýär.
Emma owgan resmisi bu gezekki harby operasiaýlaryň netije berjekdigini aýdýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myrady jikme-jik maglumat taýýarlady.


text:
Aşgabat, 06.03.2015. “Türkmenportal”.
113 ýyl mundan ozal hut şu gün doganlar Padros we Huliýan Palasioslar “Real” (Madrid) futbol toparyny esaslandyrdylar. Ol häzirki wagtda Ýewropanyň iň atly-derejeli kluby bolup durýar.
1902-nji ýylyň 6-njy marty Madridiň bu futbol toparynyň resmi taýdan esaslandyrylan güni hasaplanýar.
113 ýylyň içinde “blankos” dünýäde sportuň bu görnüşiniň ähli ugurlarynda öňdebaryjy orna çykdy we FIFA tarapyndan “XX asyryň iň gowy kluby” diýlip saýlanyldy.
Geçen möwsümde topar ahyrsoňy soňky ýyllardaky esasy arzuwyna — “Desima” ýetdi. Çempionlar ligasynyň 10 Kubogyny “Realyň” gazanan ähli baýraklarynyň esasylary hökmünde görkezmek bolar.
“Şa toparynyň” we bu ýaryşlaryň arasyndaky gatnaşyklar aýratyn häsiýete eýedir. Çünki “Real” bu ýaryşyň esaslandyrylmagyna gatnaşdy we onda hemmelerden köp ýeňiji boldy.
Ady rowaýata öwrülen Madridiň toparynyň eýelän baýraklarynyň arasynda Yklymara Kuboklaryň 3-si, UEFA-nyň Kuboklarynyň 2-si, Naýbaşy Kuboklaryň 2-si, La Liganyň Kuboklarynyň 32-si, Şa Kuboklarynyň 19-sy, Ispaniýanyň Naýbaşy Kuboklarynyň 9-sy, şeýle hem klublaryň arasyndaky dünýä çempionatynyň we Liganyň Kubogynyň hersinden biri bar.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Birleşen Ştatlary FIFA-nyň, ýagny Halkara futbol federasiýasynyň işine goşulyşmakda we Sepp Blatteri gaýtadan prezidentlige saýlamagyň öňüni almaga synanyşmakda aýyplady.
28-nji maýda Putin döwlet telewideniýesinde eden çykyşynda Sürihde Birleşen Ştatlaryň aýyplamalaryna esaslanyp FIFA-nyň ýedi resmisiniň tussag edilmegi “Blatteriň gaýtadan prezidentlige saýlanmagyny böwetlemek üçin edilýän synanyşykdyr” diýdi.
2018-2022-nji ýyllarda boljak futbol boýunça Dünýä çempionatlary Russiýada we Katarda geçiriler. Şweýsariýanyň prokurorlary Dünýä çempionatlarynyň geçiriljek ýurtlary barada gelnen netije dogrusynda hem aýrylykda sud işini gozgadylar.
Şeýle-de, Putin Blatteriň futbol boýunça Dünýä çempionatynyň Russiýada geçirilmegi ugrunda eden goldawy üçin oňa garşy edilýän “basyşlardan” özüniň habarlydygyny belledi.


text:
Kömür şahtasynda bolan partlamada hossarlaryny ýitiren maşgalalar betbagytçylykdan sanlyja hepde geçip-geçmänkä täze problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Olara guramaçylykly jenaýatçy toparlar haýbat atýarlar.
Orsýetiň guramaçylykly jenaýatçy toparlary tarapyndan Sibiriň Meždureçensk şäherinde ýaňy-ýakynda Raspadskaýa kömür şahtasynda bolan partlamada wepat bolanlaryň we ýaralananlaryň maşgalalaryndan pul talap edilýär. Muňa jogap edip, Kemerowo oblastynyň gubernatory Aman Tuleýew polisiýa şahtaçylaryň maşgalalaryny goramagy tabşyrdy.
8-nji maýda Raspadskaýa şahtasynda bolan partlamalar netijesinde şahtaçylardan we halas edijilerden jemi 90 adam heläk boldy. Orsýetiň hökümeti wepat bolanlaryň her biriniň maşgalasyna bir million rubl, ýagny 32 müň dollar töweregi möçberde kompensasiýa tölemek borjuny öz üstüne aldy.
Wepat bolan şahtaçynyň aýaly özüni howp astyna salmazlyk üçin adynyň agzalmazlygyny sorap, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş boldy. Onuň sözlerine görä, 2010-njy ýylyň 19-njy maýynda ir sagat 8-de öýüne üç adam baryp, adamsynyň wepat bolany sebäpli hökümet tarapyndan tölenjek puldan 500 müň rubly olara bermelidigini gödek duýdurypdyrlar. Bolmasa, jaýyň oda berlip, çagaň heläk bolar diýip, haýbat atypdyrlar. Olaryň elinde partlamada heläk bolanlaryň ählisiniň atlary we adresleri görkezilen sanaw bar eken. Şahtaçynyň aýaly jenaýatçylaryň sanawdakylaryň hemmesiniň-de özlerine pul tölemeli boljagyny aýdandyklaryny tassyklady.
Milisiýa ýüz tutdy
Zenanyň sözlerine görä, näbelli adamlar onuň öýüne gelip gidensoň, ol haýal etmän, Meždureçenskidäki ýerli milisiýa bölümine ýüz tutupdyr. Milisiýa bölüminde derňewçiniň özüne görkezen suratlarynyň arasynda ol öz öýüne baran adamlaryň birini tanapdyr. Milisiýa işgäri bolsa şol adamyň ýerli jenaýat toparlarynyň lideridigini aýdypdyr.
Kemerowo oblastynyň gubernatory Aman Tuleýew derňew geçirmek tabşyrygyny berip, şahtaçylaryň maşgalalaryna haýbat atýanlary kanuna görä, jogapkärçilige çekmegi wada berdi.
Emma Meždureçenskiniň polisiýa bölüminiň metbugat wekili Olga Ilýuhina özüniň bu waka barada Kemerowo oblastynyň administrasiýasynyň resmi internet sahypasynda çap bolan anonim şikaýatdan bilendigini aýdýar. Ol: “19-njy maýdan başlap, şu güne çenli şahtaçylaryň maşgalalaryna atylýan haýbat we abanýan howp bilen baglanyşykly içeri işler dolandyryş bölümine ýüz tutulandygy barada bizde ýekeje-de materialyň hasaba alynmanlygyny aýdyp biljek” diýýär.