text:
Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrliginiň Gidrometeorologiýa baradaky gullugy ýurdumyzda şu hepdäniň dowamynda boljak howanyň ýagdaýy barada maglumat berýär. Bu barada “Türkmenistan” gazeti habar berýär.
Balkan welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň başynda we ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 7 — 12 metrden 11 — 16 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -1… 6 gradus sowukdan +2… +7 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +9… +14 gradus, welaýatyň kenarýaka etraplarynda +3… +8 gradus maýyl bolar.
Ahal welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 5 — 10 metrden 11 — 16 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -1… -6 gradus sowukdan 0… +5 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine -2… +3 gradusdan +8… +13 gradus aralygynda maýyl bolar.
Mary welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 6 — 11 metrden 10 — 15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -2… -7 gradus sowukdan 0… +5 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine -1…+4 gradusdan +10… +15 gradus aralygynda maýyl bolar.
Lebap welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 7 — 12 metrden 10 — 15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -3… -8 gradus sowukdan +1… +6 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine -3… -2 gradus sowukdan +9… +14 gradus aralygynda maýyl bolar.
Daşoguz welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 6 — 11 metrden 9 — 14 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -8… -13 gradus sowukdan 0… -5 gradus aralygynda sowuk, gündizlerine -4… +1 gradusdan +1… +6 gradus aralygynda maýyl bolar.
Paýtagtymyz Aşgabatda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ikinji ýarymynda gar gatyşykly ýagyş ýagar. Gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 7 — 9 metrden 10 — 13 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -1… -3 gradus sowukdan 0… +2 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +1… +3 gradusdan +6… +8 gradus aralygynda maýyl bolar.


c: text/html

text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda ýüzlerçe aýal 8-nji mart Halkara zenanlar güni mynasybetli ýöriş geçirip, owgan häkimiýetlerine aýallaryň öz seslerine eýe bolmagyny, olaryň sesleriniň eşidilmegini, bilim almagyny üpjün etmek we olary artýan ýowuzlyklardan goramak üçin entek hem has köp işleriň edilmelidigini ýatlatdy.
Owganystanyň garaşsyz Adam hukuklary komissiýasynyň başlygy Sima Samar owgan howpsuzlyk güýçlerindäki zenanlaryň öňünde çykyş edip, “siziň howpsuzlygyňyz owgan zenanlarynyň ählisiniň howpsuzlygydyr” diýdi.
Şeýle-de, ol uniformaly zenanlara öz ýolbaşçylary tarapyndan kemsitmelere sezewar edilen halatynda, bu barada Adam hukuklary komissiýasyna habar bermegi hem ýatlatdy.
Soňky 10 ýylyň dowamynda Owganystanyň merkezi şäherlerinde ýaşaýan zenanlar üçin umumy ýagdaýlar birneme gowulyga tarap üýtgän hem bolsa, çetki sebitlerde ýaşaýan aýal-gyzlaryň diskriminasiýalar we ýowuzlyklar bilen ýüzbe-ýüz bolmagy henizem dowam edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýantorbalar
Milli nagyşlar bilen bezelen ýantorbalar ony göterýän zenanlaryň görküne-görk goşýar. Berkligi, gözelligi bilen tapawutlanýan ýantorbalar dokmaçylyk önümleriniň hataryna girýär.
Ýantorbalar çitme, palas, kilim görnüşlerinde we kakma usulynda ýerine ýetirilýär. Palas ýantorbalar öýdüm bilen çitilýär. Şeýle ýantorbalara «buýnuzy», «bossany», «gülýaýdy» ýaly nagyşlar salynýar. Haly ýantorbalary dokamgyň tärleri köpdürli bolýar. Onuň sütüklerini emele getirmek üçin dokmaçylar iki görnüşli ýara we düwe çitimleri peýdalanýarlar.
Kilim ýantorbalary iki tarapy hem meňzeş we bir tarapy tekiz, beýleki tarapynda ýüplükleri çykyp duran görnüşinde dokalýar. Iki tarapy birmeňzeş kilimi dokamagyň birnäçe usullary bar. Ony dokamak üçin reňkli argaçlar ulanylyp, erişleriň arasyndan geçirmek esasynda ýerine ýetirilýär. Nagşyň reňkleri çalşylanda yşlar emele gelmez ýaly, dokmaçylar ýüplükleri biri-biriniň arasyndan geçirýärler. Kämahal bolsa göni däl-de, gyýak görnüşli nagyşlary salýarlar. Öýdümlenip, argaç geçirilende darak bilen berk kakylýandygy sebäpli sülüksiz ýantorbalara kakma hem diýilýär. «Tumar», «böwrek», «kerwensaraý», «gapyrga» nagyşly dürli görnüşli ýantorbalara ezber elli dokmaçy gelin-gyzlar täzeçe öwüşgin çaýýarlar.
Dokalyp bolnan kiçiräk haly, palas, kilim böleklerinden dürli görnüşli ýantorbalary taýýarlamak üçin ýogyn sapak bilen temen ulanylýar. Ýantorbalar alajalar bilen bezelse, olaryň görküne-görk goşulýar. Käbir ýantorbalaryň agzy halka gözenekler bilen bezelýär.


text:
25 aqpanda Almaty qalasynyń ákimdigi Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń muraǵatymen birlesip Alǵys aıtý kúnine arnalǵan «Ortaq úıimizdegi beıbitshilik pen kelisim» taqyrybynda dóńgelek ústel ótkizdi. Onlaın-is-shara barysynda «Qazaqstan – bizdiń ortaq úıimiz» atty shyǵarmashyl jastardyń sýretteriniń kórmesi men tanystyrylymy uıymdastyryldy. Is-sharaǵa túrli etnomádenı birlestikterdiń tóraǵalary qatysty.
«Alǵys aıtý kúni-bul óz eline, óz jerine, óziniń kishi otanyna, óz otbasyna alǵys aıtý merekesi. Bul mereke jastarǵa etnostardyń aldynda qandaı qıyndyqtar bolǵanyn jáne osy qıyndyqtardyń barlyǵyn birtutas Qazaqstan halqyna qalaı biriktirgenin jastarǵa jetkizýge kómektesedi»,-dep atap ótti Almaty qalasy kúrdter qaýymdastyǵynyń «Barbang» etnomádenı ortalyǵynyń eks-tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty Vakıl Nabıev.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar búkil qoǵamnyń damýy úshin halyq birliginiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Bul merekeniń negizi men tamyryn otyzynshy, qyrqynshy jáne elýinshi jyldary atalarymyz ben ata-analarymyz salǵan. Kóptegen ekonomıkalyq, moraldyq jáne turmystyq problemalar týyndaǵan qıyn kezeńder, bizdiń ákelerimiz ben atalarymyz bir-birine kómektesý úshin barlyq kúsh-jigerin biriktirdi. Nátıjesinde biz damyǵan, jas memleket - Táýelsiz Qazaqstanǵa ıe boldyq. Osy jyldar ishinde Qazaqstan osy jerde turatyn adamdardyń dostyq ýnıversıtetine aınaldy», - dedi Qazaqstannyń grekter qoǵamynyń «Fılııa» ZTQ qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Georgıı Iordanıdı.
Esterińizge sala keteıik, Qazaqstanda 2016 jyly QR Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Alǵys aıtý kúni 1 naýryzda, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵan kúni atap ótiledi.
Oralda partııa fılıalynyń esep berý konferensııasy ótedi
Aımaqtar • Búgin, 10:30
Búgin erkin kúresten Azııa chempıonaty bastalady
Kúres • Búgin, 10:00
Elimizde ótken táýlikte 2892 adam koronavırýstan jazyldy
Koronavırýs • Búgin, 09:40
Bir táýlikte 2822 adamnan koronavırýs anyqtaldy
Koronavırýs • Búgin, 09:17
Petropavlda meıramhana órtenip, adamdar evakýasııalandy
Aımaqtar • Keshe
Qaraǵandy oblysynyń aýmaǵynda áskerı ushaq qulady
Oqıǵa • Keshe
Almatyda sybaılas jemqorlyqqa qarsy komıssııanyń otyrysy ótti
ANTIKOR • Keshe
Salymshylardyń esepshotyna 73 mıllıard teńge qaıtaryldy
Ekonomıka • Keshe
Tobyl qalasynda oblystyq «Jas tulpar» oqýshylar aıtysy ótti
Aımaqtar • Keshe
Shý aýdanynda gollandııalyq kartop ósiriledi
Aımaqtar • Keshe
Jazǵy saýyqtyrý lagerlerindegi gıgıenalyq talaptar
Qazaqstan • Keshe
Azııa chempıonaty: Búgin arýlarymyz úsh júlde aldy
Sport • Keshe
Túrkistan oblysynda 22 myńnan asa oqýshy test tapsyrady
Aımaqtar • Keshe
«Shahter» komandasyna jańa bas bapker keldi
Aımaqtar • Keshe
Teatrda «Maýglıdiń» tusaýkeseri ótti
О́ner • Keshe
Mańǵystaý oblysynda «Qalqan-2021» oqý-jattyǵýy aıaqtaldy
Qazaqstan • Keshe
Shyǵys Qazaqstan oblysynda birneshe aýdandy sý basý qaýpi bar
Aımaqtar • Keshe
Páter ishin zańsyz josparlaý nege aparady
Qoǵam • Keshe
Azııa chempıonaty: Tórt arýymyz jarysty jalǵastyrýda
Sport • Keshe
Aqtaý-Jetibaı tas jolynda júk kólik órtenip ketti
Aımaqtar • Keshe
Elordada gazdandyrý jumystary qalaı júrip jatyr?
Elorda • Keshe
Almaty oblysynyń orman alqabyndaǵy órt áli tolyq sóndirilgen joq
Aımaqtar • Keshe
Nur-Sultan stasıonarlarynda 4,5 myńǵa jýyq naýqas emdelip jatyr
Koronavırýs • Keshe
Ekibastuzda kólik júrgizýshi úı aýlasynda jasóspirimdi qaǵyp ketti
Aımaqtar • Keshe
Brakonerlik faktiler boıynsha 20 qylmystyq is qozǵaldy
Ekologııa • Keshe
Eki kılogramm esirtki tárkilendi
Oqıǵa • Keshe
Ádilet qyzmetkeri áriptesine judyryq jumsaǵan
Aımaqtar • Keshe
Túrki ıntegrasııasy jańa deńgeıge kóterildi – Shahrat Nuryshev
Rýhanııat • Keshe
Shahrat Nuryshev: Elbasy Túrki áleminiń bolashaǵyna senim bildirdi
Qazaqstan • Keshe
Elimizde gemofılııamen aýyratyn naýqastardyń sany artyp barady
Medısına • Keshe
21 han, 8 sultan.Túrkistanǵa taǵy kimder jerlengen
Qoǵam • Keshe
«Halıfa Altaı» meshitinde vaksına egý pýnkti jumysyn bastady
Aımaqtar • Keshe
Almatyda quny 66 mıllıard teńgeden astam 5 myńnan asa páter salyndy
Qazaqstan • Keshe
Almatyda 12 600 oqýshyǵa arnalǵan 8 jańa mektep salynady
Bilim • Keshe
Aqtóbede jaıaý júrginshini júk kóligi qaǵyp ketti
Oqıǵa • Keshe
BQO-da karantın talaptaryn buzǵandarǵa 4,2 mln teńge aıyppul salyndy
Aımaqtar • Keshe
Tutynýshy úshin dárilik nusqaýlyqtardyń túsinikti bolýy mańyzdy
Medısına • Keshe
Baqylaýdaǵy tarıh: Biz odan aryla aldyq pa?
Tarıh • Keshe
Memleket basshysy aqyn Esenǵalı Raýshanovtyń otbasyna kóńil aıtty
Prezıdent • Keshe
Jeksenbi kúni elordada qoǵamdyq kólikter júrmeıdi
Elorda • Keshe
Senatorlar ulttyq qaýipsizdiktiń jumysyn jetildirý máselesin talqylady
Parlament • Keshe
«Nur Otan»-da 600 jas depýtattan turatyn korpýs quryldy
Qoǵam • Keshe
Astyq egý naýqany mamyr aıynyń ortasynda bastalady
Qoǵam • Keshe
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń jańa tóraǵasy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
83483
2020-09-29
Turkmensnews- Kuweýtiň Amiriniň gullugy bu ýurduň emiri “Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah” -yň ölendigini habar berdi
Fars habar gullugynyň habaryna görä, Kuweýtiň Amiriniň gullugy şu gün (sişenbe) Kuweýtiň emiri “Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah” -yň aradan çykandygyny habar berdi.
Kuweýt döwlet telewideniýesi hem programmalaryny togtatmak bilen Gurhanyň aýatlaryny ýaýlyma berýär.
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah 1929-njy ýylyň ۱۶-njy iýunynda doguldy we şu gün (sişenbe) 91 ýaşynda ABŞ-nyň keselhanasynda aradan çykdy.
Ol Kuweýtde 2006-njy ýylyň ۲۹-njy ýanwarynda häkimiýete geldi.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
18 آوریل 2021
17 آوریل 2021
16 آوریل 2021
14 آوریل 2021
13 آوریل 2021


text:
00
GÜN
00
SAG
00
MIN
00
SEC
9-14-nji sentýabr aralygynda Taýlandyň Nonthaburi şäherinde Aziýanyň tennis federasiýasy tarapyndan guralan 14 we ondan kiçi ýaşly türgenler üçin 2-nji derejeli halkara ýaryşynda Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň agzasy Anastasiýa Azimbaýewa ýekelikde ýarym finala, jübütlikde 1/16 finala çykmagy başardy.
Türkmenistanly tennisçi gyz A.Azimbaýewanyň 2019-njy ýylyň dowamyndaky ýaryşlarda görkezen netijeleriniň mysalynda onuň barha kämilleşýändigini görmek bolýar. Şeýle türgenleriň hatarynyň köpelýändigi bolsa bizi begendirýär.
Hyzmatdaşlar


text:
Sýlardyń sharıǵı úkimderi
Sý – tirshiliktiń bastaýy, kúlli jaratylystyń boıyna nár berip, qýattandyryp turǵan erekshe jaratylys. Árbir istiń astarynda tunyp jatqan mazmundy máseleni, oı eleginen ótkizip, halyq sanasyna jeńil túsinikpen órnektep bergen danalarymyzdan «bulaq kórseń kózin ash», «sýdyń da suraýy bar» degen támsilder qalǵan. Ne degenmen sýdyń qajettiligi orasan zor. Kópshilik biletin sýdyń da sharıǵat nazarynda belgili bir úkimderi bar. Bul úkimderdi birneshe topqa bólip qarastyrýǵa bolady.
- Tabıǵı sýlar.
Aspan sýlary. Qar, jańbyr, burshaq sekildi atmosferalyq jaýyndar. Alla Taǵala Quranda: «Jáne kókten tazartýshy sý jaýdyrdyq»[1], – degen. Abdýlla ıbn Ábı Áýfaa (r.a.) Paıǵambarymyzdyń (s.ǵ.s.) bylaı dep duǵa jasaǵanyn jetkizedi: «Allam, meni kúnálarym men qatelekterimnen, kirden tazarǵan appaq kıim sekildi tazartshy. Allam, meni qarmen, burshaqpen jáne salqyn sýmen tazarta kórshi.[2]
Jer ústi sýlary. Bularǵa teńiz, muhıt, kól jáne olarǵa quıatyn ózen sýlary jatady. Ǵulamalardyń biraýyzdan bergen kelisimine sáıkes, teńiz sýlary ashy bolsyn, tushy bolsyn, taza jáne tazartýshy sý bolyp tabylady. Iaǵnı, onymen dáret alýǵa jáne de ǵusyl quıynýǵa ruqsat etiledi. Bir kisi Alla Elshisinen (s.ǵ.s.) teńiz sýynyń úkimi jaıly suraǵanda: «Teńiz sýy – tazartýshy, óleksesi – adal»,[3] – dep jaýap bergen.
Jer asty sýlary. Buǵan bulaq, qudyq sýlary jatady. Jer asty sýlarynyń eń qasıettisi – zámzám. Ibn Abbas (r.a.) Alla Elshisiniń (s.ǵ.s.): «Jer betindegi sýlardyń eń jaqsysy – zámzám. Onda boıǵa taraıtyn taǵam jáne dertke em bolatyn shıpa bar»[4], – dep aıtqanyn jetkizgen.
- Sýlardyń taharat turǵysynan sapalyq jiktelisi.
Nájisten de, dáretsizdikten de taraztýshy negizgi zat – sý. Sý – taza jáne tazartýshy zat. Dáretsizdikten tazarýǵa jaramdylyǵy turǵysynan sýdy bes topqa bólip qarastyramyz.
Absolıýtti taza sý. Bolmysy taza bolýymen qatar, nájisten de, dáretsizdikten de tazartýǵa qabiletti sýdy absolıýtti taza sý dep ataıdy. Bundaı sýdyń túpki tabıǵı sıpattary (dámi, túsi, ıisi) esh ózgerissiz saqtalýy tıis. Qandaı da bir jaǵdaıda absolıýtti taza sýǵa japyraq, butaq, tas, jemis, kókenis sekildi qatty taza zat túsip ketip, sýdyń negizgi sıpattary (dámi, túsi, ıisi) buzylmaǵan bolsa, bul sý óziniń bastapqy úkimin joımaıdy. Ibn Masǵýdtan (r.a.) jetken hadıste: «Kim senderden júnip bola tura, jalbyztiken ezilgen sýmen jýynsa, sodan keıin ǵusyl quıynyp jatsa, basyn jýǵysy kelse, óz qalaýy bilsin»[5], – delingen.
- Absolıýtti taza sýǵa tógilgen taza suıyqtyqtyń áseri sý quramyn ózgertpegen bolsa, sý tazartýshy sapasyn joǵaltpaıdy. Taza suıyqtyqtar retinde sút, sirke sýy jáne qoldanylǵan sýdy mysalǵa keltireıik. Eger sýdyń negizgi sıpatyna qatysty dámi, ıisi, túsi osy atalǵan zattar aralasýymen ózgeriske ushyrasa, sýdyń tazartýshy úkimi joıylady.
- Absolıýtti taza sýǵa qany aqpaıtyn shybyn, masa, shaıan sekildi jándikter túsip ketse, tipti ólip qalsa da, sý tazartýshy sapasyn saqtaıdy. Alla elshisi (s.ǵ.s.): «Bireýlerińniń ydysyńa shybyn túsip ketse, ony túgeldeı batyryp baryp, alyp tastasyn, Rasynda onyń bir qanatynda shıpa, ekinshi qanatynda dert bolady»,[6] – degen.
- Sýda balyq sekildi sý janýary ólgen jaǵdaıda sý tazartýshy úkimin joımaıdy. Bul úkim joǵaryda aıtylǵan Alla elshisiniń (s.ǵ.s.) «Teńiz sýy –taza, óleksesi – adal» degen hadısinen alynǵan.
- Absolıýtti taza sýdyń kóp turyp qalýy onyń sapasyn joımaıdy.
- Absolıýtti taza sýǵa túsken baqa ólip qalsa, sý nájistenbeıdi jáne dáretke alýǵa jaraıdy. Alaıda ony ishýge bolmaıdy, óıtkeni baqanyń eti haram.
Bolmysy taza, biraq tazartýshy sapasy mákrýh sý. Bul – úı mysyǵy, boqtyq aralaǵan taýyq, jyrtqysh qus, jylan jáne tyshqan sekildi maqulyqtar ishken sýǵa qatysty. Iaǵnı bundaı sýdy absolıýtti taza sý bolmaǵan jaǵdaıda ǵana dáret alý úshin qoldanýǵa bolady.
Bolmysy taza, biraq tazartýshy emes sý. Qoldanylǵan sý. Qoldanylǵan sý – kishi nemese úlken dáretten tazarý barysynda dene múshelerine tıip ajyraǵan sý. Bul sý nájisti ketirý úshin taza ári jaramdy bolǵanymen, basqa adamnyń dáret pen ǵusyl úshin qoldanýyna jaramsyz. Ábý Hýraıra (r.a.) Alla elshisiniń (s.ǵ.s.): «Eshbireýiń júnip kúıinde aǵynsyz sýda jýynbasyn!»[7] – dep aıtqanyn jetkizgen.
Nájis sý. Taza sýǵa qandaı da bir nájis túsip, onyń tabıǵı úsh sıpatynyń birin buzatyn bolsa, bul sý nájistengen bolyp tabylady. Bundaı sý dáret jáne ǵusyl úshin, tipti tirshilik maqsatynda kir jýý syndy qajettilikterge de jaramaıdy.
Qoryta aıtqanda, qulshylyǵymyz ben qulshynysymyz durys baǵytta bolýy úshin, sharıǵat bekitken úkimder men tyıymdarǵa zer salyp, kúndelikti ómirde ár isimizge muqııat qaraýymyz kerek. Sebebi namazdyń durys bolýy dáretke baılanysty. Olaı bolsa dáretimiz durys bolýy úshin sapasy men sıpaty durys sýdy paıdalanǵanymyz jón. Alla barshamyzǵa paıdaly bilim, qabyl bolǵan qulyshlyq, qulshylyqqa jeteleıtin qulshynys násip etkeı!
Baǵzat AQJOL
«AQ MESHIT» meshitiniń naıb ımamy


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Bütindünýä syýahatçylyk guramasy (UNWTO) sişenbe güni koronawirus pandemiýasy zerarly dünýä syýahatçylyk pudagy 2020-nji ýylyň ilkinji bäş aýynda $320 milliard ýitirendigini mälim etdi.
Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň beýannamasynda ýanwar-maý aýlary aralygynda ýitirilen girdejiniň mukdary “2009-njy ýyldaky bütündünýä global ykdysady çökgünlikden üç esse köpdür”.
Koronawirus zerarly ýurtlaryň gatnawlara girizen çäklendirmeleriniň netijesinde syýahatçylaryň sany 300 million azaldy. Ýanwar-maý aýlaryndan geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende halkara syýahatçylyk saparlarynyň sany 56%, maý aýynda 98% azaldy.
“Soňky görkezijiler syýahatçylygy howpsuz ýagdaýda dikeltmegiň möhümdigini aňladýar. Halkara syýahatçylygyň pese gaçmagy millionlarça adamyň ýaşaýyş serişdesini ýitirmegine howp salýar, bu ýagdaý ösýän ýurtlara hem degişlidir” diýip, UNWTO-nyň Baş sekretary Zurab Pololikaşwili aýdýar.
UNWTO görä, halkara syýahatçylaryň esasy çeşmeleri bolan ABŞ-da we Hytaýda heniz hem çäklendirme saklanýar.
Soňky gezek halkara syýahatçylaryň sanynyň ýyllyk pese gaçmagy 2009-njy ýylda bolup geçdi, şonda global ykdysady çökgünlikde olaryň sany 4% pese gaçdy.


text:
Garaşsyz türkmen žurnalisti Soltan Açylowa Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugyndan resmi jogap gelip gowşup, onda žurnalistiň ýurduň çäginden çykmagyna girizilen çäklendirmäniň öz güýjünde saklanýandygy aýdylýar.
Bu barada 29-njy iýulda habar beren “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugy tarapyndan Açylowa gelip gowşan resmi jogabyň nusgasyny çap etdi.
Ýatlatsak, şu ýylyň 11-nji martynda Açylowa Gürjüstanda geçirilen halkara seminara gatnaşmak üçin Aşgabadyň halkara aeroportundan Stambulyň üsti bilen tranzit Tbilisä uçjak bolanda, onuň ýurduň daşyna syýahat etmegine rugsat berilmändi. Şonda Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugynyň Aşgabadyň aeroportundaky resmileri žurnaliste ýurduň daşyna çykmagyň gadagandygyny mälim edipdiler.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiriniň maglumatyna görä, bu wakadan soňra Açylowa özüniň hereket etmek azatlygyna çäklendirmäniň girizilmeginiň sebäplerini düşündirmegi sorap, Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugyna arza ýazýar.
“Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy Gurbansoltan Açylowa (Red: Žurnalistiň doly ady) siziň gullugymyza 03.05.2019-njy ýylda gelip gowşan arzaňyzyň öwrenilendigini we degişli edaralaryň garamagyna ugradylandygyny, şeýle hem degişli edaralaryň gelen netijesine görä siziň ýurduň çäginden çykmaklygyňyza girizilen çäklendirmäniň öňki güýjünde galdyrylandygyny habar berýäris” diýlip, resmi hatda aýdylýar.
16-njy iýulda Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugynyň başlygy S.Imamberdiýewiň goly goýlan resmi jogapda Açylowa girizilen gadagançylygyň sebäpleri düşündirilmeýär.
26-njy martda Žurnalistleri goramak baradaky komitet (CPJ) türkmen häkimiýetleriniň žurnalist Soltan Açylowanyň ýurduň daşyna erkin syýahat etmegine rugsat bermelidigini aýdyp, beýanat ýaýradypdy.
Ýaşy 70-e golaýlan žurnalist Soltan Açylowa Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugy bilen ençeme ýyl işleşipdi.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin indirip bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Tatarystanyň raýatlary paýtagt Kazandaky uçar heläkçiliginde wepat bolan 50 adamy hatyralap, ýas tutýarlar. Pajygaly waka Orsýetiň içerki gatnawlarynda ulanylýan howa gämileriniň howpsuzlyk meselelerine ünsi çekdi.
Ýekşenbe güni, 17-nji noýabrda, "Tatarystan howaýollaryna” degişli Boing 737 kysymly uçary Kazanyň aeroportuna gonjak wagty heläkçilige uçrady. Munuň netijesinde howa gämisindäki ähli ýolagçylar wepat boldular.
Derňewçileriň aýtmaklaryna görä, Moskwanyň aeroportundan howa galan uçar Kazanyň aeroportuna gonmak üçin ikinji synanyşykda şowsuzlyga uçraýar we gürrüňi edilýän pajygaly waka bolýar.
Häzirki wagtda derňewçiler uçarmanyň goýberen säwliklerini seljerýärler we tehniki näsazlyklary öwrenýärler, şeýle-de olar uçaryň guratdygyny ýa-da däldigini barlaýarlar.
Nägilelik
Duşenbe güni ýas tutmak çäresine gatnaşanlaryň arasynda "Tatarystan howaýollary” kompaniýasyna we Orsýetiň awiasiýa resmilerine agyr sözler bilen ýüzlenenler boldy. Ýas tutmak çäresine gatnaşan Dmitriý şeýle gürrüň berýär: "Bu ýagdaýy göz öňüne-de getirmek kyn. Bu elhenç, bu diňe elhenç. Men howa gämileriniň guratlygyny gözden geçirýän jogapkär resmilere ýatladasym gelýär, ýagny eger uçarda näsazlyk bar bolsa, şeýle uçarlaryň ulanylmagy üçin hat bermeli däl, bu ýagdaýy hemme bilýär-ä. Biziň milli awiasiýamyzyň nähili ýagdaýdadygyny hemmeler bilýär-ä! Şonuň üçin meselä beýleki bir tarapdan çemeleşseň, bu ýagdaý garaşylmadyk ýagdaý däl. Ýöne bir topar adam öldi, şoňa gynanýaň!”
Häzirki wagtda howa gatnawlarynyň howpsuzlygy bütin dünýäde halkara derejesinde ýokarlanýar. Ýagdaý bütin dünýäde şeýle bolsa-da, “Halkara howa gatnawlary bileleşiginiň” berýän maglumatlaryna görä, geçen ýylyň dowamynda Orsýetiň howa gatnawlarynda amala aşan heläkçilikleriň sany köpelipdir.
Agzalýan bileleşigiň berýän maglumatlaryna görä, Orsýetde we ozalky Sowet Soýuzynyň düzümindäki döwletlerde howa gatnawlarynyň howpsuzlygyna üns berilmeýär we bu meselede gürrüňi edilýän döwletlerde howa gatnawlary iň ýaramaz şertlerde amala aşyrylýar. Şol döwletlerde 2011-nji ýylda bolup geçen uçar heläkçiliklerini bütin dünýädeki howa gatnawlarynyň heläkçilikleri bilen deňeşdireniňde agzalýan ýurtlarda beýleki döwletlerden üç esse köp heläkçilik bolup geçipdir.
Sowet Soýuzy darganyndan soň Orsýetiň dürli künjeklerinde kiçi göwrümli howa gämileri peýda bolup başlady. Ýerli “howaýollary” pudagynda “Aeroflot” kompaniýasynyň monopoliýasy bar. Hünärmenleriň aýtmaklaryna görä, kiçeňräk kompaniýalaryň käbirleri üçin esasy mesele howpsuzlyk däl-de, pul.
Kemçilikler
Uçarmanlaryň ýeterlik derejede türgünleşdirilmezlikleri we könelişen uçarlaryň ulanylmagy howpsuzlyga täsir edýän beýleki käbir faktorlardyr.
Orsýetiň “Wzlýot” atly awiasiýa neşiriniň redaktory Andreý Fomin orsýetli awiasiýa resmileriniň ýagdaýy gowulandyrmak üçin elinde baryny aýaman zähmet çekýändiklerini aýdýar: “Hyzmatyň hiliniň ýagdaýyny ýokarlandyrmaga degişli işleriň ählisi babatda ýurduň awiasiýa häkimiýetleri elinde baryny gaýgyranoklar. ”Tatarystan howaýollary” kompaniýasyna hem, ýurduň beýleki içerki “howaýollary” kompaniýalary ýaly, ”Rosawiasiýa” edarasynyň federal we ýerli organlary gözegçilik edýärler. Ýöne her bir uçarmanyň ýa-da tehnigiň her bir hereketini gözegçilikde saklamak mümkin däl. Säwlikler bolup bilýär.”
Muňa garamazdan, Kazanyň halky “Tatarystan howaýollary” kompaniýasyna iň bir garyp hem-de bergä batan kompaniýa hökmünde baha berýärler we kompaniýanyň köne hem-de howply uçarlary ulanýandygyny aýdýarlar.
Tatarystanyň ozalky prezidenti Mintimer Şaýmyýewiň metbugat wekili bolup işlän garaşsyz žurnalist Irek Murtaziniň aýtmagyna görä, şeýle howaýollary kompaniýasynyň howa gatnawlaryny amala aşyrmagyna asla rugsat etmeli däl.
Ol bu barada şeýle diýýär: “Soňky bäş ýylyň içinde bu kompaniýa bäş sany müdir çalyşdy. Howaýollary kompaniýasynyň ýagdaýy gaty gözgyny. Hakyna seredeniňde, şeýle kompaniýalaryň howa gatnawlaryny amala aşyrmagyna rugsat berilmeli däl. Agzalýan kompaniýa Tatarystanyň ýolbaşçylary üçin “köşk kärhanasy” bolup hyzmat etdi.”
“Tatarystan howaýollary” özüniň çagşan Boeing 737 kysymly uçarlaryny “Airbus 319” bilen çalşyp başlapdy, ýöne şonda-da olar özleriniň göwşüllän Boeingleriniň ýagdaýlarynyň gowudygyny aýdyp, aýak diräpdiler we şeýlelikde gatnawlaryň arasynda bejerip, olary ulanmaklaryny dowam etdirdiler.
Heläkçilige uçran uçaryň taryhy
Iki sany ýolagçy özleriniň ýekşenbe güni irden Kazandan Moskwa şol uçarda gelendiklerini aýtdy. Ors mediasy olaryň gürrüňini “şonda uçar Moskwanyň aeroportuna gonanda titräp, üýtgeşik ses çykarypdyr” diýip berdi.
Heläk bolan uçar 23 ýyl mundan ozal ýasalypdyr we Uganda, Rumyniýa, Braziliýa we Bolgariýa ýaly ýurtaryň howaýollary kompaniýalary bilen bir hatarda ýedi sany dürli howaýollary kompaniýalaryna hyzmat edipdir we ahyrsoňy 2008-nji ýylda "Tatarystan howaýollary” kompaniýasyna getirilipdir.
2001-nji ýylda Braziliýada ýere gonjak bolanda, bu uçara zyýan ýetipdir, ýöne ol wakada hiç kime hiç zat bolmandyr.
Ýekşenbe güni Kazanda bolan pajygaly heläkçilik mundan iki ýyl ozal Tatarystanyň çaginde bolan gämi heläkçiligini ýada saldy. Şonda “Bulgariýa” atly syýahatçy gatnadýan gämi suwda gark bolup, 122 adam wepat bolupdy.
Tatarystanyň ozalky prezidenti Mintimer Şaýmyýewiň metbugat wekili bolup işlän garaşsyz žurnalist Irek Murtazin öz sözüni şeýle jemleýär: “Aslynda ‘Bulgariýa’ diýlip atlandyrylan gämi heläkçilgi bu ýurtda uçarda ýa-da gämide syýahat etmeli däldigine berlen duýduryşdy. Gynansagam, bu duýduryşa gulak asylmady we, ynha-da, netijesi. Tutuş ýurt ýas tutýar.”


text:
Siziň göwüsligiňiz size aşa semizlikden halas bolmagakömek edýärmi? Ol göwüsdäki rak keseli barada size öňünden habar berýärmi? Ýa-da size hüjüm etmäge hyýallanýan potensial howpa garşy çäre görýärmi?
Alymlar hut şol agzalýan problemalaryň hötdesinden gelmek üçin “ýeserje göwüslikleriň” üstünde işleýärler. Agzalýan göwüslikleri Twitter we GPS ulgamlaryna hem birikdirip bolýar.
Şol “ýeserje göwüsliklerden” biri täze tehnologiýanyň goşundy programmalaryny ulanýar. Bu programmalar göwüslik geýýän aýalyň saglyk ýagdaýyna gözegçilik edýär we “aşa köp iýmek meýliniň” öňüni almak üçin agzalýan programmalar smart, ýagny ýeserje telefonlaryň goşundy programmalaryna baglanýarlar.
Datçikler
Biziň gürrüňini edýän göwüsliklerimizde iki sany datçik bolup bu datçikler ýürek urşuny, gan aýlanyşyny we deride bolup geçýän hadysalary gözegçilikde saklaýarlar. Şeýle etmek bilen agzalýan datçikler adamlary aşa stres, aşa tolgunmak we gamgynlyk ýaly ýagdaýlardan habarly edýär. Bu adamyň “aşa köp iýmek hyjuwyny” öjükdirjek duýgulary gözegçilik astynda saklaýar diýmekdir. Döşe ýerleşdirilen elektroniki shemanyň üsti bilen göwüslik geýýän zenanyň saglyk ýagdaýy baradaky maglumatlar telefon programmasyna iberilýär. Şeýlelikde telefondaky goşundy programma zenana “az iý” diýip duýduryş berýär.
Birleşen Ştatlaryň öňdebaryjy “Microsoft” kompaniýasy Amerikanyň we Beýik Britaniýanyň alymlary bilen bileleşip, agzalýan taslamanyň üstünde işlediler. Alymlar bu taslamany amala aşyrmak üçin näme sebäpden bu göwüsligi ulanmagy maslahat bermegi makul bildilerkä? Golaýda çap edilen gazetleriň birinde bu soragyň jogaby şeýle düşündirilýär, ýagny göwüslikler bu taslamany amala aşyrmak üçin örän amatly içki geýim. Munuň sebäbi bolsa onuň ýüregiň töweregindäki elektrodiagramma signallaryna has ýakyndan gözegçilik etmäge mümkinçilik döretmegidir.
Britaniýanyň Soutampton uniwersitetiniň professory Şrafel Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna täze taslama barada şeýle gürrüň berýär: “Biziň esasy maksadymyz gündelik durmuşda geýilýän egin-eşiklerden iň oňaýlysyny saýlap almakdy. Şol bir wagtda, saýlanan eşik datçigiň üstüni ýapmaga-da mümkinçilik döretmelidi. Ýürek urşuna gözegçilik etmäge mümkinçilik döredýän we göwüslige çatylan datçik kemerleri indi oýlanyp tapyldy. Onsoň biz indi şuňa meňzeş başga zatlary hem öndürip bolarmyka diýen soraga jogap gözläp başladyk.”
Satuw
Eger şeýle göwüsligi satyn almak barada oýlanýan bolsaňyz, onda biraz sabyr ediň! Sebäbi “Microsoft” kompaniýasy datçikli eşikleri bu golaýda satuwa çykarmakçy däl. Kompaniýanyň metbugat wekili agzalýan göwüsligiň diňe synag maksady bilen öndürlendigini aýdýar.
Indi şuňa meňzeş beýleki bir oýlap tapyş barada gürrüňimizi dowam edeliň. Inženerlik ugrundan ýokary bilim alýan hindistanly üç talyp “içki eşige çatylýan” örän peýdaly bir enjamy oýlap tapdylar. Bu enjam ýurtda giňden ýaýran “aýal-gyzlara süýkenmek” keseliniň öňüni alar diýip umyt edilýär.
Soňky döwürde Hindistanda we beýleki käbir ýurtlarda giňden ýaýran “aýal-gyzlary zorlamak” ýaly kabul ederliksiz wagşyçylygyň köpelmegi bilen, hindistanly talyplar zorlukly jynsy gatnaşyklaryň öňüniň alynmagyna kömek etjek täze göwüslikleri oýlap tapdylar.
Haçan-da “zorlanmak” howpy ýüze çykanda, aýal-gyzlar öz geýýän göwüsligine çatylan elektroniki enjamy işledýärler we munuň netijesinde göwüslikdäki datçikler we elektroniki shemalar 82 urga barabar bolan togy geçirýär. Ynha bu bolsa häkimiýetleri ýa-da ejir çekýäniň maşgala agzalaryny GPS-iň üsti bilen howply wakadan habarly edýär.
Amerikanyň Birleşen ştatlaryndaky bir kompaniýa göwüsde dörän çişi öňünden habar berýän enjamy satuwa çykarmagyň bosagasynda. Newadada oýlanyp tapylan Reno atly “Ilkinji duýduryş ulgamynyň” bahasy 200 dollara barabar bolar diýip garaşylýar. Bu enjam göwüsde dörän çişiň täsiri esasynda ýylylygy üýtgän öýjükleri anyklaýar.
Gresiýanyň “Nestle Fitness” atly reklama agentligi hem göwüsde döreýän çişlere garşy hüşgär bolmaga çagyrýan “smart býustgalteri”, ýagny “ýeserje göwüslikleri” oýlap tapdy. Bu göwüslikler Twitter sosial ulgamyna baglanýar.
Göwüsligi çykarmak üçin onuň bagy gowşadylanda göwüslik awtomatiki usulda Twittere baglanýar we ulanyja: “Zenanlar, göwüsleriňizi barlatmagy ýatdan çykarmaň!” diýen haty ugradýar.
Gresiýaly tanymal kino ýyldyzy Maria Bakodimou özüniň oktýabr aýynda iki hepdeläp şol göwüsligi geýjekdigini aýtdy. Ol bu oýlap tapyşyň mazmuny barada şeýle diýýär: “Twittere baglanýan göwüslik – bu ulgama baglanyp bilýän ilkinji göwüslikdir. Her gezek men ony çykaranymda, ol awtomatiki usulda “twit” ugradýar we aýal-gyzlara barlagdan geçmegi ýatladýar. Biziň missiýamyz – durmuş ähmiýetli enjamy ile tanatmak.”


text:
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy paýtagtda azyk harytlaryň halka elýeterliligi bilen bagly iň soňky maglumatlary ýetirýär.
Onuň sözlerine görä, Aşgabadyň döwlete degişli dükanlaryndan şekeri, uny, ýumurtgany we banany irden sagat 7-8 aralygynda döwletiň kesgitlän bahasyndan satyn almak mümkin.
“Uny 2 kilogramlyk gaplarda satýarlar, ýöne ol ýokary sortly un däl. Şekeriň 1 kilogramyny 9 manatdan satýarlar. Çöregiň birnäçe görnüşi bolup, olaryň bahasy 2,5 – 3,5 manat aralygynda bahalanýar. Banan gaty seýrek satylýar. Onuň 1 kilogramy 6 manada barabar. Bazarda onuň 1 kilogramy 15 ýa-da ondan-da ýokary bahadan satylýar” diýip, habarçy soňky maglumatynda gürrüň berdi.
Şol bir wagtda-da, ol bu azyk harytlaryny hususy eýeçilikdäki dükanlarda islendik wagt satyn alyp bolýandygyny, ýöne olaryň has ýokary bahadan satylýandygyny belleýär. Döwlet eýeçiligindäki söwda nokatlarynda 1 kilogramy 6 manatdan satylýan bananyň hususy söwda tekjelerde 15 manatdan satylýandygyny belleýär.
Ýatlasak, golaýda Türkmenistanda ýurduň Mary welaýatynda ýetişdirilen bananyň ilkinji ýerli hasyly ýygnalypdy.
“Elbetde adamlar bahalardan şikaýat edýärler. Ýöne olar ýuwaş-ýuwadan öwrenişýärler. Azyk harytlaryny hakykatdanam döwlet bahasyndan, ýagny bazardaky ýokary nyrhlardan däl-de, pes bahadan satyn almaga zerurlyk duýýan adamlar irden sagat 7-de döwlet dükanlarynyň öňüne üýşýärler. Bu ýerde nobatlar dowam edýär” diýip, habarçy aýtdy.
Onuň maglumatlaryna görä, döwletiň satýan gök-bakja önümleri aşakdan hususy dükanlara eltilip, ol ýerde olar has gymmat bahadan satylýar.
“Esasy problema ýeter-ýetmezçilik däl, esasy problema korrupsiýa” diýip, Aşgabadyň bir ýaşaýjysy Azatlygyň habarçysyna gürrüň berýär.
“Meniň özüm gözlerim bilen gördüm, gije wagty banan we ýurmutga gutulary hususy ulaglara daşalýardy” diýip, ýerli ýaşaýjy gürrüňe dowam edýär.
Azatlygyň paýtagtly habarçysy adamlaryň gymmatçylykdan şikaýat edýändigini nygtaýar.
Energiýa serişdeleriniň global arzanlamagy, şeýle-de Russiýa Eýran ýaly esasy gaz müşderilerini ýitirmegi bilen Türkmenistan tas soňky iki ýyl bäri ykdysady krizisi başdan geçirýär. Munuň bilen baglylykda, ýurduň dürli künjeginde ýerli ilat un, çörek, şeker, ýumurtga we şuňa meňzeş esasy iýmit önümleriniň gytçylygyna we gymmatçylygyna duçar boldy.
Türkmenistanyň resmi habar serişdeleri ýurtda dowam edýän ykdysady kynçylyklar barada habar bermeýär.
Döwlet emeldarlary ýurtda ykdysady kynçylyklaryň, iýmit önümleriniň gytçylygynyň we gymmatçylygynň dowam edýändigini tassyklamaýar.


text:
GÖWNI AÇYGYŇ ÝOLY AÇYK
Gadyrdan dostlar,
Bu ýyl Gurbanlyk baýramynyň mynasybetine Türkmen Kultur Ojagynyň guran duşuşygyna gelen güler ýüzli myhmanlary tebigat hem açyk göwün bilen garşylady. Enaýy bir howada myhmanlaryň dostlukly gürrüňleri we gülküleri bütin Blücher parka dolupdy.
Bu üýşmeleňe ýakyndan we uzakdan 40 töweregi myhman gatnaşydy. Onuň uly bir bölegi ýaş-ýetginjeklerden we çagalardan ybarat bolmagy, bizi has hem begendirdi.
Bu duşuşygy uzak ýurtlardan içgin gutlan hormatly ildeşlerimizden:
Türkiýeden hormatly ýaşulymyz Dr. Hamid Mahşit,
Englanddan hormatly ýaşylymyz Ýakub A. Zade,
Hollandan hormatly uýamyz Meňli Uçar,
Berlinden hormatly agamyz Ýusuf Kor .
Açyk göwün we baý ýürek bilen gelip gatnaşmagyňyz we aýdan gutlag sözleriňiz üçin tüýs ýürekden bolan minnetdarlygymyzy bildirýäris.
Türkmen Kultur Ojagy
Köln, 27.08.2018


text:
Gyrgyzystanda geçen parlament saýlawlarynda ýeňiş gazanan ýurduň ”Sosial-demokratik partiýasy” boldy. Onuň etmeli indiki işi koalision hökümeti düzmek bolar.
5-nji oktýabrda, sesleriň hemmesi diýen ýaly sanalandan soň, Merkezi saýlaw komissiýasy sosial-demokratlaryň sesleriň 27,5 prosentini alandygyny bildirdi. Sesleriň 20 prosentini almak bilen ikinji orny eýelän hem ”Respublika Ata-ýurt” partiýasy boldy.
"Ýokary Geňeş" diýip atlandyrylýan 120 agzaly parlamente alty syýasy partiýa girdi.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Týigunaly Abdraimow ”Gyrgyzystan” partiýasy sesleriň 12,8 prosentini, ”Onuguu” partiýasy 9,3 prosentini, ”Bir Bol” 8,4, ”Ata Meken” partiýasy hem 7,7 prosentini aldy diýdi.
Abdraimowyň bellemegine görä, saýlawlarda hasaba alnan saýlawçylaryň 59 prosenti ses beripdir.
Adamlar ses bermek üçin garaşdy
Deslapky netijelerden ugur alynsa, onda parlamentde 38 orny sosial-demokratlar eýelär. ”Respublika Ata-ýurt” 28, ”Gyrgyzystan partiýasy” 18, ”Onuguu” 13, ”Bir Bol” 12, ”Ata-Meken” hem 11 orny alar.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Brýus Pannieriň Bişkekden bildirmegine görä, alty partiýa parlamentde bolar diýlip "garaşylmandyr".
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy saýlaw uçastoklarynyň käbiriniň öňünde uzyn nobatlaryň dörändigini, adamlaryň ses bermek üçin iki-üç sagatlap garaşmaly bolandygyny habar berdi.
Gyrgyzystanda 2,7 million saýlawçy hasaba alnyp, olara biometrik kartlar berildi. Saýlaw galplygynyň öňüni almak üçin biometrik kartlar Orta Aziýada ilkinji gezek ulanyldy.
Saýlaw galplygy
Premýer-ministriň orunbasary Taýirbek Sarpaşew 4-nji oktýabrda saýlawçylaryň üç-dört prosenti "biometrik ses beriş sistemasynda tehniki problemalar bilen ýüzbe-ýüz boldy" diýdi.
Içeri işler ministrliginiň bildirmegine görä, käbir partiýalaryň sesleri satyn almaga synanyşyk edendigi barada şikaýatlar bolupdyr.
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy ýüzlerçe studentiň öz uniwersitet mugallymlarynyň ýol görkezmeginde saýlaw galplygyna gatnaşandygy barada özüne habar gelip gowşandygyny aýtdy.
Demokratiýa we graždan jemgyýeti boýunça koalisiýa ýurtda 500 çemesi saýlaw uçastogynda saýlawlaryň gidişine gözegçilik etdi.
"Durnuklylygy saýlamaga"
Bu guramanyň başlygy Dinara Oşurahunowa Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna "çökder çynlakaý bidüzgünçilikleriň" bolandygy hakynda özlerine habar berilmändigini aýtdy.
Prezident Almazbek Atambaýew ses bereninden soň žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda saýlawçylary Gyrgyzystanyň 2010-njy ýylda awtoritar liderini häkimiýet başyndan aýran rewolýusiýadan bäri geçirýän üçünji demokratik saýlawynda "durnuklylygy saýlamaga" çagyrdy.
Bu parlament saýlawy, bäş ýyl mundan ozal Kurmanbek Bakyýew protestçiler tarapyndan häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur edileli bäri, ýurtda geçen üçünji demokratik saýlawlardyr.
Saýlawda saldamly partiýalaryň ählisi prezident Atambaýew bilen onuň hökümetiniň soňky wagtlarda tutan tutumyna eýerip, orsýetçilige ýykgyn etdiler.
Atambaýew-de öz mese-mälim antiamerikan beýanatlary bilen bu hereketlere goşuldy.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän Freedom House, ýagny Azat Öý guramasy 2020-nji ýylda koronawirus pandemiýasy, ykdysady nämälimlik we konfliktler dünýä boýunça azatlygyň pese gaçmagyna sebäp bolandygyny aýdýar.
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän guramanyň 3-nji martda çap bolan ýyllyk hasabatynda dünýäde soňky 15 ýylyň dowamynda “azat däl” diýlip häsiýetlendirilen döwletleriň sanynyň rekord derejä, 54-e ýetendigi bellenilýär.
Freedom House öz hasabatlarynda Türkmenistany ýyldan-ýyla “azat däl” döwletleriň hatarynda, "erbetleriň erbedi" sanawynda ýerleşdirip gelýär.
Bu ýylky hasabatda oňa azatlygyň indeksi boýunça, Günota Sudan we Eritrea bilen birlikde 2 bal berlipdir. Bellemeli ýeri, Demirgazyk Koreýa bu indeks boýunça 3 bal berlipdir.
Demokratik görkezijiler boýunça Türkmenistana 0 bal berlip, ol “berk awtoritar režimli” ýurt hökmünde häsiýetlendirilipdir.
Hasabatda Türkmenistanyň, Nikaragua bilen birlikde özüni hakykatdan daşlaşdyryp, ýurduň çäginde koronawirus pandemiýasynyň bardygyny asla-da ykrar etmändigi bellenilýär.
Freedom House guramasynyň hasabatynda ýurt boýunça berlen synda syýasy hukuklar we raýat azatlygy boýunça has köp pese gaçan döwletleriň arasynda Gyrgyzystan we Belarus hem bar.
Bu aralykda, Demirgazyk Makedoniýa azatlyk babatynda iň uly ösüşi görkezen döwlet boldy.
Hasabatda syn berlen ýurtlaryň 73-inde azatlyk görkezijileriniň pese gaçandygy, munuň diňe bir Hytaý, Belarus we Wenezuela ýaly awtoritar döwletler bilen çäklenmän, Birleşen Ştatlar we Hindistan ýaly “aladaly demokratiýalar” ýaly döwletlerde hem ýüze çykandygy bellenilýär.


text:
Türkmen dili
Türkmen dili (Türkmen: Türkmençe) — bir oguz dili angısında türkmenler laf eder. Türk dillerindän biri. Türkmenistanın ofițial dili.
TaryhyDüzenle
Türkmenin häzirki ulanylyan edebi dilinin döreyşi köp kişi tarapyndan Magtymgulynyn şygryyeti bilen baglanyşdyrylyar. Magtymguly ilkinjileriň hatarynda halkyn ulanyan dilini öz çylşyrymly dini-pelsepi-sosial temalarda yazylan şygyrlaryna sygdyrmagy başarypdyr. Sol bir wagtyň özünde gündelik türkmen durmuşynyň meselelerine hem hötdesinden gelendigi üçin türkmenlerin we beyleki Merkezi Aziya halklarynyn arasynda ayratyn hormatdan peydalanyar.


text:
“Semalt” maglumatlary döwmek guralynyň özüne çekiji peýdalaryny üpjün edýär
Beýleki web gözlemek hyzmatlary ýaly, GitHub dürli web sahypalaryndan maglumatlary çalt we täsirli görnüşde alýar. Bu gural, esasan, suratlardan maglumatlary gyrýar we gözleg tejribäňizi ajaýyp edýär.
Işewür liderler maglumatlary yzygiderli yzarlaýarlar we hiline zyýan bermezden, onuň netijeli ýok edilmegini isleýärler. GitHub maglumatlaryňyzy islenýän formatlarda ýygnaýan, döwýän we ýatda saklaýan ýeke-täk guraldyr. Käbir tapawutly peýdalary aşakda ara alnyp maslahatlaşylýar.
1. GitHub uly maglumatlary ýygnamaga kömek edýär
GitHub bilen maglumatlary internetden ýygnap we tertipläp bilersiňiz we gönüden-göni gaty diskiňize göçürip alyp bilersiňiz. Peýdaly maglumatlary öz içine alýan köp sanly surat we wideo bar. Ordinaryönekeý web gözlemek hyzmatlary bilen, PDF resminamalaryndan, JPG we PNG faýllaryndan maglumatlary alyp bolmaýar. Şeýle-de bolsa, GitHub size PDF resminamalaryndan we beýleki faýl görnüşlerinden maglumatlary aýyrmagy aňsatlaşdyrýar. Gysgaça aýdylanda, GitHub size iş dinamikasyna has gowy düşünmäge kömek eder we täze mümkinçilikleriň gapysyny açar.
2. GitHub bilen takyk maglumatlary alyň:
Ulanylýan maglumatlary çykarmak gurallary takyk we hakyky maglumatlary almaýar. Şol hyzmatlardan tapawutlylykda GitHub maglumatlary takyk ýygnaýar we hilini seljerýär. Şonuň üçin bäsdeşiň sahypasyndan maglumatlary aýyrmak isleseňiz, GitHub-ny synap görüň. Bu gural ýokary hilli netijeleri üpjün edýär we ulanyjylaryna iki gezek mazmun bermeýär.
3. GitHub wagtyňyzy tygşytlaýar:
Maglumatlaryň elýeterli tizligi ähli tapawudy döredýär. GitHub bilen, 50 minutda 20,000-e çenli surat we Word resminamalaryny gyryp bilersiňiz. Şeýlelikde, bu gural wagtyňyzy we güýjüňizi tygşytlaýar we maglumatlary ýokary tizlikde işleýär. GitHub başlangyç we web ussatlary üçin amatly we internetde has köp girdeji gazanmagyna kömek edýär.
4. GitHub bilen bäsdeşlik ediň:
Üýtgetmekde maglumatlaryň güýjüni ulanmak möhümdir. GitHub bilen bäsdeşlik edip bilersiňiz we häzirki bazar tendensiýalary barada düşünje alyp bilersiňiz. Bu gural, elektron söwda sahypalary, FMCG kompaniýalary we bazar ýerleri barada maglumat berýär, markaňyzyň nirededigini kesgitlemegi aňsatlaşdyrýar. Öňdebaryjy aýratynlyklary, markaňyzy has gowy görnüşde mahabatlandyrmaga we mahabatlandyrmaga kömek edýär.
5. datahli maglumatlar bir ýerde:
GitHub bilen islenýän formatlarda maglumat alyp bilersiňiz. Internet her minutda kwintillion baýt maglumat döredýär. Bu gural, sosial media saýtlaryndan we habar beriş serişdelerinden maglumatlary gyrmaga kömek eder. Şeýle hem, sahypaňyzyň reýtingini gowulandyrmak üçin tehnologiýa bloglaryny we söwda web sahypalaryny nyşana alyp bilersiňiz. Gurulmadyk ýa-da çig maglumatlar bilen iş salyşmaly dälsiňiz, sebäbi GitHub maglumatlaryňyzy okalýan we ulaldylan görnüşde tertipleýär we köp wagt tygşytlaýar. Bu gural kärhanalar, onlaýn kärhanalar, korporatiw we syýahatçylyk agentlikleri üçin amatlydyr.
Maglumatlary gyrmak hyzmatynyň gözelligi, doly düzülip, talaplaryňyza has laýyk gelýär. GitHub bilen bäsdeşleriňiziň açar sözlerini yzarlap bilersiňiz, web sahypalaryňyzy indeksläp bilersiňiz we içerki we daşarky baglanyşyklardan maglumatlary rahat alyp bilersiňiz. Köp sanly kompaniýa GitHub-a ynanýar we bu guraly yzygiderli ulanýar.


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky müşderilere gymmat bahaly kagyzlary, gizlin resminamalary, ýuridiki resminamalary, elektron görnüşli maglumatlary, altyn-kümüş şaýlary, gadymy suratlary we beýleki gymmat bahaly zatlary goýmak üçin bank demir sandyklary kärendesine hödürleýär.
Demir sandyklary ýörite saklanýan jaýlarda goragçy enjamlar bilen ýerleşdirilendir. Demir sandyklary saklanýan ýörite jayň gerimniň daş-töweregi berk üpjün edilen Bankyň işgärlerine we demir sandygyny kärendesine alan müşderilere rugsat ygtyýarlanandyr. Kärende baradaky şertnama baglaşylandan soňra, gizlin ylalaşyk boýunça, diňe müşderä demir sandyklar ygtyýar berilýär.
Siz kärenda alan hususy bank demir sandyklaryňyzy islendik mölet bilen kärende şertnamanyzyň möhletini uzaldyp bilersiňiz, şeýle hem kärendesine alan demir sandyklary hukugyny öz ynanýan tarapyňyza ulanmaga mümkinçilik bar.


text:
Halkara bilim instituty (IIE) tarapyndan taýýarlanan hasabatda ABŞ-a okuwa baran türkmenistanly studentleriň sanynyň geçen ýylky bilen deňeşdirilende takmynan 8% ýokarlanandygy görkezilýär.
Maglumata görä, Merkezi Aziýa döwletlerinden ABŞ-a iň köp student Gazagystandan barypdyr. 2010-11-nji okuw ýylynda bu ýurtdan ABŞ-a 1,890 studentiň barandygy habar berilýär.
2010-11-nji okuw ýylynda ABŞ-a Täjigistandan 249, Gyrgyzystandan 279, Özbegistandan bolsa 560 studentiň okuwa barandygy aýdylýar. Degişli okuw ýylynda ABŞ-da okaýan daşary ýurtly studentleriň sany 723,277-ä ýetipdir. Iň köp student Hytaýdan, Hindistandan we Günorta Koreýadan barypdyr.
ABŞ-nyň Söwda ministrliginiň berýän maglumatlaryna görä, ABŞ-da okaýan daşary ýurtly studentlerden ýurduň ykdysadyýetine her ýyl jemi 21 milliard dollara barabar girdeji gelýär.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko ýurduň gündogaryndaky separatistik konflikti çözmek üçin ok atyşygy bes etmek boýunça gyssagly planyň ugrunda işlejegini aýtdy. Poroşenko bu barada Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen geçiren gepleşikleriniň yzysüre yglan etdi.
Poroşenko Putin bilen 26-njy awgustda geçiren iki sagatlyk ýüzbe-ýüz gepleşiklerini “örän berk we köptaraplaýyn” diýip häsiýetlendirdi we ähli taraplaryň Kiýewiň parahatçylyk tekliplerini “biragyzdan” goldandygyny aýtdy.
Parahatçylyk plany
Poroşenko bu ugurda şeýle diýdi: "Men parahatçylyk plany bilen bagly ideýanyň netijede ähli döwletleriň ýolbaşçylary tarapyndan biragyzdan goldanandygyny aýdyp biljek. Birinji nobatda biz bikanun ýaragly toparlar tarapyndan bikanun saklanýan ukrain raýatlary üçin parahatçylygy we azatlygy üpjün etmek boýunça ylalaşyga gelinmelidigini berk nygtadyk”.
Poroşenko žurnalistlere “ok atyşygyň ikitaraplaýyn häsiýetde doly ýatyrylmagyny üpjün etjek ýol kartasynyň mümkin boldugyndan tiz taýýarlanjagyny” gürrüň berdi.
Putin öz tarapyndan Minskdäki gepleşikleriň pozitiw bolandygyny, emma ok atyşygy bes etmek planynyň Kiýewiň we gozgalaňçylaryň içerki işidigini aýtdy we “bu biziň işimiz däl, bu Ukrainanyň özüne degişli” diýdi.
"Biz muny edip bilmeýäris, biz, ýagny Orsýet, Kiýewiň, Donetskiň we Luganskyň arasynda bolup biljek ylalaşyklar we ok atyşygyň bes edilmegine degişli haýsy-da bolsa bir şertler barada gepleşik geçirip bilmeýäris.. Bu biziň işimiz däl, bu Ukrainanyň öz içerki işi. Biz diňe bolup biljek we, meniň pikirimçe, iňňän zerur gepleşikler prosesiniň gidişinde ynamly ýagdaýy döretmek üçin goldaw berip bilýäris. Bu barada biz gepleşdik”.
Emma Putin parahatçylyk prosesi başlanan halatynda Orsýetiň goldamak üçin elinden gelenini etjekdigini aýtdy.
Günbatar Orsýeti separatistleri ýarag bilen üpjün etmekde aýyplaýar. Moskwa muny ret edýär.
BMG-niň maglumatlaryna görä, aprel aýyndan bäri Donetsk we Lugansk regionlarynda Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we orsýetparaz separatistleriň arasyndaky söweşler zerarly 2 000-den gowrak adam wepat bolupdyr.
Gaz söwdasy
Putin Poroşenkonyň Orsýetiň Ukraina gaz akdyrmagy bilen bagly mesele boýunça hem gepleşik geçirmäge razy bolandygyny aýtdy.
Poroşenko energiýa gepleşikleriniň 6-njy sentýabra bellenendigini we oňa ÝB-niň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Putin Orsýetiň, Ukrainanyň we ÝB-niň arasynda Moskwanyň Ukrainanyň ÝB bilen assosiasiýa barada ylalaşygyna bildirýän aladalanmalaryny gowşatmak ugrunda işleşmek barada hem ylalaşylandygyny aýtdy we Orsýetiň, öz howsalalary hasaba alynmadyk ýagdaýynda, özüni goramak üçin çäre görjekdigini ýene-de nygtady.
Poroşenko taraplaryň arasynda serhet gözegçiligi barada iki ýurduň harby ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda harby konsultasiýalary geçirmek barada ylalaşylandygyny aýtdy.
Kiýew serhetlere netijeli gözegçilik etmegiň gandöküşikligi togtatmagyň we regiony durnuklylaşdyrmagyň ýeke-täk ýoludygyny aýdýar.
Minskdäki gepleşikleriň başlanmagyndan sanlyja sagat geçensoň Ukrainanyň harbylary özleriniň Orsýetiň 10 sany esgerini ele salandyklaryny habar berdiler. Separatistleriň geýmini geýnen esgerleriň Orsýetden Ukraina harby ulaglarda geçendigi aýdylýar.
26-njy awgustda Orsýetiň Goranmak ministrliginiň resmileri Orsýetiň esgerleriniň Ukrainanyň giňişligine geçendigini tassykladylar, emma olaryň serhediň belgisiz böleginden azaşyp geçendigini aýtdylar.
Gizlin gepleşik
Şol bir wagtyň özünde-de Assosiated Press agentligi Finlýandiýanyň Daşary işler ministrligine salgylanyp, iýun aýynda ABŞ-nyň we Orsýetiň Finlýandiýada Ukraina boýunça gizlin gepleşikleri geçirendigini aýtdy.
Ministrligiň metbugat wekili Wesa Hakkinen ministrligiň maslahatyň guramaçylygyna ýardam berendigini aýtdy, emma şondan artyk maglumat bermekden boýun gaçyrdy. Şu aýyň başynda Finlýandiýanyň prezidenti Sauli Niinisto Putin bilen duşuşdy we Poroşenko bilen gepleşmek üçin Ukraina syýahat etdi. 26-njy awgustda Niinistonyň edarasy özüniň gizlin gepleşiklere gatnaşmandygyny aýtdy.
27-nji awgustda Orsýetiň Daşary işler ministrligi gizlin gepleşikler baradaky habarlary ret etdi.


text:
Türkiýeli musulman ruhanysy Fethulla Gülen türk prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyňhökümetine garşy edilen agdarylyşyk synanyşygyna hiç dahylynyň ýokdugyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Pensilwaniýa ştatynda ýaşaýan Gülen 16-njy iýulda özüniň 15-nji iýulda başlan harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan «habarsyz» bolandygyny aýdyp, gazaply tankytçysy bolsa-da, Türkiýäniň hökümetiniň zorluk bilen agdarylmak synanyşygyny ýazgardy.
Ýetmişiň ortasyndaky Gülen "Sen bu agdarylyşyk synanyşygyny eden adamlaryň bir topar sebäbini göz öňüne getirip bilersiň. Olar oppozision partiýanyň-da, milletçi partiýanyň-da tarapdary bolup bilerler» diýdi.
Şeýle-de ol bu synanyşygyň hökümetiň özi tarapyndan, has kän tut-da-baslyklara ýol açmak üçin gurnalan bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürdi.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 16-njy iýulda Stambulda ABŞ-nyň Güleni deportasiýa etmegine çagyrdy.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
GATNAŞYKLARDA ERJEŞME: "AJY GATYLAN" SÖÝGI
Rianna, Marat Başarow, Žasmin, Kristina Orbakaýte, Witni Hýuston, Ledi Gaga, Şarliz Saron – bu ýyldyzlaryň köpüsiniň adyny eşitmedigiňiz ýok bolsa gerek. Bulary näme baglanyşdyrýaka diýýäňizmi? Olaryň hemmesi hem söýgi gatnaşyklarynda erjeşmä, zorluga duçar boldular.
BMG-nyň hasabatyna görä, Merkezi Aziýada her 4 zenan maşgaladan 1-i erjeşmäniň haýsydyr bir görnüşiniň pidasy bolýar. Erjeşme köplenç tanyş adamlaryň arasynda bolup geçýär. Şol sanda bu heniz nikalaşmadyk, diňe halaşýan jübütleriň arasynda hem örän ýaýgyn hereketdir. Oglanlar halaşýan gyzlaryny jynsy gatnaşyklara mejbur etmek, olara dil ýetirmek, el ýetirmek, masturbasiýa iteklemek, psihiki taýdan basmak ýaly ýollar arkaly erjeşmä baş goşýarlar.
Biziň jemgyýetimizde ene-atalar bu ýagdaýa garşy esasy görülme çäre höküminde gyzlaryna duşuşyga gitmegi gadagan etmelidir diýip hasaplaýarlar. Ýöne bu näderejede peýdalyka? Tersine, iýilmesi gadagan edilen miwe has süýji görünýär ahyryn. Şonuň üçin çagaň nirede we kim bilen wagt geçirýäni bilen gyzyklanmak gadagan etmekden has netijeli bolmazmy? Sebäbi çaga ederne tutsa aldar, her zat eder, gitmäň ýoluny tapar.
Haçanda fiziki we ruhy taýdan erjeşmä öwrülen söýgi gatnaşyklarynyň şaýady bolamyzda näme edip bileris?
MERJEN BILEN DÖWRAN
Mejen uniwersitetiň kabul ediş bölüminde tomusky hünärmen bolup tejribe alýardy. Döwran atly abiturient Merjeniň işleýän ýerine 2 gezek gelip, boş gürrüň edip gidýär. Üçünji gezek gelende bolsa Merjeni seýilgähe gezmelemäne çagyrýar. Merjen muňa razy bolýar. Döwran duşuşyga agşam 9-dan soň gelip, öýlerindäkilere kömekleşmeli bolandygy üçin gijä galanyny aýdýar. Bular gezim edenlerinden soňra, Döwran Merjeni öýlerine äkitmäni teklip edýär. Merjen maşyna münýär. Ýolda Döwran ejesine gyssagly bir zat eltip gaýtmalydygyny aýdýar we Merjeni nätanyş bir ýere äkidýär. Bir garaňky ýoluň gyrasynda maşyny saklan Döwran Merjeni güýç bilen tutup, ogşamaga başlaýar. Merjen maşyndan çykyp bilmez ýaly hemme gapylary gurplaýar, gyz gaýtawul berip bilmez ýaly onuň ellerini, aýaklaryny berk saklaýar. Merjen gygyrybam bilmän aglamaga başlaýar. Döwran onuň ellerini gögerdip, bokurdagynda, eginlerinde yz galdyrýar. Türkmenistanda adat bolşy ýaly, Merjen bu ahwalat barada hiç kime arzyny aýdyp bilmeýär.
Seljerme:
► Erjeşmä baş uran kişi hemme zady öňünden meýilleşdirýär. Erjeşmä pida bolanyň herekedi, gürleýşi ýa-da geýnişi sebäp bolmaýar.
► Oglan duşuşyga gijä galyp gelmegiň üstesine, duşuşykdan soňam öz işi üçin gyzy goýbermeýär. Näçe ynanýan adamyňyz hem bolsa, nirä barýanyňyzy we size kimiň ýakynlaşyp biljegini anyk bilmeseňiz, şeýle ýagdaýlardan gaça durmaly.
► Duşuşýan adamyňyzy dost-joralaryňyz bilen tanyşdyrmaly. Şonda ol özüni has jogapkärli duýar we size bir zat etjek bolaýanda-da, arkaňyzda elmydama dost-joralaryňyz bolar.
SERDAR BILEN NAILÝA
Nailýa gyrpa we berk tutýan oglanlary halaýardy. Ol özüne ýeke daşary çykmaga rugsat bermeýän, nirede we näme iş edýäni bilen gyzyklanýan, her ýarym sagatdan jaň etmegini talap edip, hasabat sorap durýan ýigit hakynda hyýal ederdi. Ine bir gün hem Nailýa Serdar atly oglana bir bakyşda göwün berýär. Serdar maşynly onuň yzyna düşüp, oňa görünjek bolup: "Siz gaty owadan ekeniňiz!" diýip gygyrýar. Şeýle ýagdaý ikilenji gün hem gaýtalanýar. Üçülenji gün Nailýa Serdara telefon belgisini berýär. Soňra Serdar gyzy öýlerinden duşuşyga alyp gaýdýar we kafe äkidýär. Bular kafede gürleşip otyrkalar, Serdar Nailýa bilen duşuşyklaryny dowam etmek isleýändigini aýdýar. Nailýa: "Pikirleneýin" diýýär. Muňa Serdar gaharlanyp: "Özüňi gaty beýik görýäň öýdýän? Men sen ýalyjalary kän görendirin. Şeýdip syparyn öýtýäňmi? Nädäýersiň hemmeleri meň bilen ýatdyň diýip pikir eder ýaly edäýsem?!" diýýarde, kafeden çykyp gidýär. Nailýa bolsa göwni ýykylyp, hiç kimiň ünsüni çekmejek bolup, sessiz aglap galýar.
Seljerme:
► Gorkuzmak, töhmet atmak, dil ýetirmek psihologiýa zyýan berýän erjeşmä girýär.
► Erjeşme dalaşgärligine eltýän faktorlar: sowatsyzlyk, çagalykda erjeşmäň ýa-da maşgala zorlugynyň pidasy/şaýady bolmak, alkogolyň täsiri, jynslaryň deňsizligini goldamak, "gün güýçliňki – gowurga dişliňki" ýörelgesine eýermek.
► Gatnaşykda ilki başdan özüňize hormat goýulmagyny talap etmeli. "Ýok" diýseňiz pert "Ýok" manyny aňladýandygyňyzy aýan etmeli.
MAÝSA BILEN NEPES
Maýsa Nepes bilen 6 aýdan bäri duşuşýardy. Täze ýyl baýramyna Maýsa köýnege derek kelte ýupka we ýeňsiz bluzka geýmegi ýüregine düwýär. Maýsanyň beýle geýnenini gören Nepes: "Küntülere meňzäp kime görünjek bolýaň?" diýip, oňa yrsaramaga başlaýar. Muňa çydap durup bilmedik Maýsa oňa halys erkini elden berendigini we bu sözleriniň ahlaksyzdygyny aýdýar. Muňa gaharlanan Nepes Maýsaň ýaňagyna şarpyk çalyp: "Gaýdyp maňa şeýle zatlar diýseň, gaty görme!" diýip, işigi batly ýapyp çykyp gidýär.
Seljerme:
► Türkmenlerde "öýüň başlygy erkek" düşünjesi giňden ýaýran we erkekler muny köplenç öz bähbitlerine ulanýarlar. Aslynda bolsa zenana el galdyrmak kanun taýdan gadagandyr.
► Köp erkekler bolsa gyzlaň utanjaňlygyndan peýdalanýarlar, emma bu erjeşme üçin bahana bolmaly däldir.
► Erjeşijä gaýtargy berip gutulyp bolmaýar. Gaýtam özüne berlen gaýtargy ony has hem gyzdyryp, güýç ulanmagyna sebäp bolýar.
MAGTYM BILEN BAGTY
Magtym bilen Bagty uniwersitetde tanşyp, 4-nji kursda duşuşmaga başlaýarlar. Okuwlaryny dynyp, ikisi hem Aşgabatda işe durýarlar. Şundan soňra Bagty Magtymdan yzygiderli üns talap etmäge başlaýar. Onuň hiç ýere ýeke gitmegini islemeýär. Magtym işdeşleri ýa-da dostlary bilen wagt geçirjek bolsa-da oňa zeýrenýär. Ony hem daşarda, hem sosial saýtlarda gizlin yzarlap, derňemäge başlaýar. Ýygy-ýygydan Magtyma yrs araýar. Şeýlelikde bularyň arasynda dawa-jenjel köpelip, ahyry aýrylyşýarlar. Emma Bagty aýrylyşanlaryndan soň hem Magtymy gününe goýmaýar – sosial saýtlarynda ol barada ýaramaz zatlar ýazyp, şahsy suratlaryny paýlaşmaga başlaýar.
Seljerme:
► Söýgi gatnaşygynda bir tarapyň yzygiderli irizip durmagy hem erjeşmäniň bir görnüşi bolup, ol gatnaşygy zäherleýär. Gatnaşykda birek-biregiň şahsy ýerini eýelemeli däl.
► Talapkärçilik, gizlin yzarlamak, delilsiz irizmek ýaly heketleň üsti bilen ýoldaşyň şahsy ýerini basyp almak ýa-da ony islendik görnüşdäki azatlykdan mahrum etmek – bu adam hukugyny bozmaklyk hasaplanylýar we kanuna garşydyr.
► "Ýok" diýip bilmäni, "Ýok" diýlende kabul edip bilmäni we duýgularyna erk edip bilmäni her kim öwrenmeli.
JENNET BILEN MAKSAT
Jennet bilen Maksat mekdepde tanşypdylar. Maksat Jennetden 3 ýaş uludy we mekdebi öňürti tamamlap, Jennede garaşdy. Jennet okuwynyň soňky ýylynda daşary ýurda okuwa synaglaryny tabşyrdy we uniwersitete kabul edildi. Maksat ilkibaşda onuň gitmegine garşy çykdy, emma soňra ötünç sorap, Jennede nähili buýsanýandygyny we ony goldaýandygyny aýtdy. Jennet oňa öz ýanyna gaýwana okuwa girmegi teklip etdi. Şeýle etseler olar ýylda 4 gezek (Maksat 2 gezek okuwa baranda, Jennet 2 gezek jogaba gelende) görşüp biljekdiler. Maksat özüniň heniz 21, Jennediň bolsa 18 ýaşyndadygyny ýatladyp, "Biz entek ýaş, janymyz sagat, görjegimiz öňümizde. Ikimiz agzybir bolsak başarmajak zadymyz bolmaz" diýdi.
Seljerme:
► Islendik dawanyň açary – bu düşünişip gürleşmek we birek-biregiň islegine sarpa goýmakdyr.
► Gatnaşyk 5 ýyllap dowam etmedik ýagdaýynda hem ony parahatçylykly, birek-birege zyýansyz tamamlamak möhümdir.
► Eger gatnaşykda ýoldaşyňyz azar bermäni dowam etse we düzelmejegine gözüňiz ýetse, polisiýa habar etmek iň netijeli hereketdir.
ÇYKALGA:
Erjeşmäge, jynsyna garamazdan islendik adam ukyplydyr. Hiç bir ýagdaýda-da sizi hiç kimiň zorlamaga, kemsitmäge we ynjytmaga haky ýokdur. Mundan habarly bolup, sagdyn gatnaşyklary gurmak we saglygyny goramak her kimiň öz elindedir.
Awtor: Aýperi Suleýmanowa
- 4767 gezek okalan


text:
Özi garry hem yzgytsyz aýaldy. Goňşulary onuň şerinden gorkardylar, köçede görseler derrew ugurlaryny üýtgederdiler. Birisi kömege mätäç bolsa, adamlaryň kellesine iň soňky geljek adamdy. Kalby edil daşdan ýasalan ýalydy. Hemişe başyndan inen zatlardan zeýrenerdi, biriniň özüne eden etmişini üstüne müňüsini mündürip aýdardy, özi bolsa ile has ulurak ýamanlyk etmekden gaýtmazdy. Agzyndan “Allaha şükür!” diýen sözüň çykanyny eşiden bolmandy heniz. Rehimsiz biridi.
Bu aýalyň garyndaşlary gyt däldi, emma yzgytsyzlygy hem geçirimsizligi sebäpli hemmesini özünden öýkeledipdi. Goňşulary hem ýok däldi, emma bagyşlamany bilmeýändigi üçin bolgusyz bahanalar bilen olaryň ählijesini özünden daşlaşdyrypdy. Öýünde ýekeje özi ýaşaýardy.
Şol sebäpden ýalňyzlygyna çäre hökmünde öýünde bir pişik saklaýardy. Saklasa saklaýardam welin, köplenç, ol janaweriň naharyny bermegi ýatdan çykarýardy, ahmal edýärdi ýa-da ýaltalygy sebäpli kän üns bermeýärdi.
Iş-güýç diýip daşaryk çykan mahaly ony öýde aç-suwsuz goýup gidýärdi, görgülijik eýesi dolanyp gelen mahaly açlygyny bildirmek üçin onuň aýagyna süýkenip, mýawlanda bir depik bilen ony özünden uzaklaşdyrýardy. Agzyndanam hemişe şol bir gaýtalaýan sözi çykýardy:
“Gadyrbilmez nanýagysy! Dagy näm bolsun! Eklärsiň, saklarsyň, ýatar ýaly ýyly ýer berersiň; aljagyny alansoň, gaňrylyp ýüzüňe-de seretmez!”.
Hakykatda weli beýle däldi. Özi rehim-şepagat diýen duýgudan bihabar bolansoň, pişigiň öz şükürini nygmatyň hakyky Eýesine sunýandygyndan habary ýokdy. Pişikleriň “myrr-myrr” edip, nygmaty özlerine getirip beren araçylara däl-de, ol nygmatlaryň hak Eýesine şükür we hamd edýändini bilmeýärdi. Gadyrbilmez nanýagysy pişik däldi, özidi. Emma ol aýal muňa düşünmeýärdi.
Bir gün ol doňýürek aýal säher bilen öýünden çykdy. Uzakda ýaşaýan garyndaşynyňka baryp gaýtmaga hyýallanypdy. Emma hal-ahwal soraşmaga däl-de, öňden galan algysyny almaga barýardy. Öz ýanyndan bu garyndaşyna gaharlanyp hüňürdeýärdi: “Nebsimi agyrdyp, oňa näme üçin karz berdimkäm! Ynha-da netijesi: gadyrbilmezlik!”.
Kellesinde algysyndan başga zat bolmansoň, gapyny çekip gidende içerde galan pişik ýadyna-da düşmedi. Aslynda, ýolda ýadyna düşse-de yzyna gaýtjaklardan däldi. O pişik açlykdan ölse, ýerine ýene birini tapyp bilerdi.
Ol aýal telim günläp öýüne gelmedi.
Iýer ýaly zatlaryň ählisini gaplara salyp goýany üçin neresse pişijik öýde iýer ýaly zat tapmady. Penjiredir gapylaryň hemmesi berk petiklenen bolansoň, janawer daş çykyp, özüne iýer ýaly zat gözläbem bilmedi.
Ahyrynda-da açlykdan öldi.
Bu wakany bolşy ýaly synlap oturan perişdeler bir-birlerine şol bir zady pyşyrdadylar: “Bu rehimsiz aýalyň müdimilik galjak ýeri dowzahdyr!”


text:
Şu günler Türkmenistanyň ýokary we orta hünärmenlik okuw jaýlarynyň aglabasyna giriş synaglary başlandy. Bu çäräniň başlanmagy bilen, Daşogzuň ýokary okuw jaýlaryna okuwa girmek üçin dokumentlerini tabşyrmaga baran käbir abituriýentler dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde atlandyrylmasyzlygyny sor...
Awtor:
semiz-we-aynekli
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Ylym Bilim |
01.08.2018 13:19
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#178)


text:
Internet ulgamy, onlaýn söwda, uzakdan iş alyp barmaklyk umuman sanly ykdysadyýetiň barha ösmegi IT (Infarmasion tehnologiýalar) hünärmenlere bolan talaby artdyrdy....
Türkmenistanyň ýer, suw we toprak şertlerine iň gowy uýgunlaşan agaçlaryň biri tut agajy diýsek ýalňyşmarys. Adaty türkmen obalaryny bolsa ösüp...
Selami Gökgöl - täsin bolan çekirtge we beýleki mör-möjekleriň önümçiligini ugrukdyran we onuň eksporty bilen meşhurlyk gazanan Türkiýeli biznesmen. Günlerde...
Nahar sargyt etmek üçin restoran agregatory näme? Nahar agregatory - ulanyja golaý-goltumda bar bolan naharhanalar barada maglumat berýän we nahar...
Häzirki wagtda dünýäde emeli etiň önümçiligi barha güýçlenýär, oňa sintetiki et hem diýilýär. Mysal üçin, 2020-nji ýylyň dekabryndan başlap Singapur...
Gadymy döwürlerde söwda kerwenleri özleri bilen gurt alyp gidipdirler, onuň sebäbi hem gurt uzak wagtlap zaýalanman tagamyny saklapdyr. Şeýle hem...
Halkara derejä çykmak we maýa goýum çekmek isleýän kompaniýalar köplenç öz aksiýalarynyň belli bir bölegini gazna biržalarynda satuwa çykarýarlar. Şeýlelik...
2020-nji ýyl dünýäni düýpgöter üýtgeden ýylyň biri hökmünde taryha girer. Bu dörän ýagdaýa garamazdan, käbir biznes ideýalar we aktiwler üstünlik...
Künji birnäçe müň ýyl bäri adamzada mälimdir. Ol diňe bir iýmit ugrunda däl, eýsem lukmançylykda we kosmetologiýada, şeýle hem iýme...
Soýa bugdaý we tüwi bilen birlikde iň köp sarp edilýän oba hojalyk ekinlerinden biridir. Bu ösümlik azyk senagatynda giňden ulanylan,...


text:
Orta Aziýa döwletleri Birleşen Ştatlara mydama-da potensial peýdaly partnýor hem ýaran diýip, garap geldi. Ýöne Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýada adam hukuklarynyň bozulmagyny, düýp erkinliklere bolýan hormatsyzlyklary tankytlamagyny bu bäş döwletiň ýolbaşçylary gaty görmän duranoklar. Ýagdaý iň bärkisi 1990-njy ýyllarda şeýledi. Ýöne 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Birleşen Ştatlarda bolan hüjümlerden soň Merkezi Aziýa täzeden ähmiýet gazandy.
Indi hem Owganystandaky uruş täze faza girensoň, Merkezi Aziýa ýene üns merkezine düşdi. Muny senator Robert Kasy şeýle beýan etdi: “Häzirki diňlenişikde regionda ýüzbe-ýüz bolup durlan esasy problemalara üns berilse, Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýa baradaky syýasatynyň barlanmagynda hem Owganystandaky we Pakistandaky konfliktden ugur alynmaly”.
Owganystandaky we Pakistandaky konfliktleri çözmekde Merkezi Aziýanyň näme üçin ähmiýetlidigini Kasy şeýle düşündirdi: “Regiona ugradylýan NATO esgerleriniň sanynyň gitdigiçe köpelýändigini, Pakistanyň üsti bilen bolýan üpjünçilik ýollaryndaky howplaryň barha köpelýändigini nazara alanyňda, Orta Aziýanyň ähmiýeti has-da artýar”.
Merkezi Aziýa bilen Birleşen Ştatlaryň, umuman aýdanyňda, Günbataryň gatnaşyklaryny üýtgeden ýene bir zat-da energiýa çeşmeleri ugrunda barýan bäsdeşlik.
Krol Merkezi Aziýa bilen gatnaşykda agdyklyk edýäniň howpsuzlyk meselesidigini belläp, mundan başga hem möhüm ýagdaýlaryň bardygyny aýtdy. Ol bu babatda Özbegistanyň Daşary işler ministriniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa bilen planlaşdyrylan duşuşyga salgylandy: “Biz Merkezi Aziýanyň her bir döwleti bilen ýokary derejeli mehanizmleri ýola goýduk. Aýratyn bellenmelisi-de – gatnaşyklary pugtalandyryp, praktiki hyzmatdaşlygy ornatmak üçin her ýyl geçirilmeli dialogdyr”.


text:
Ýazgulyýew häzire çenli Ahal welaýatynyň “Ýaşlyk” şäherçesiniň sizosynda, ýagny tussaglaryň wagtlaýyn saklanýan bölüminde saklanýar. Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna gowşan maglumatalara görä, sişenbe güni Ýazgulyýewiň işi boýunça sud diňlenişigi başlanar.
Žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň maşgala agzalarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, žurnalistiň garşysyna toslama aýyplamalar bilen jenaýat işi açylypdyr. Ýazgulyýewe Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň 106-njy maddasy boýunça günä ýöňkelýar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew özüniň hukuk tertibini goraýjy organ işgärleri tarapyndan yzarlanýandygyny, ony diňe Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýändigi sebäpli ýanaýandyklaryny tussag edilmezinden öň Azatlyk Radiosy üçin galdyran ses ýazgysynda nygtaýar.
“Häzir Duşak şäherçesine gelen güýç ulanyjy edaranyň wekilleri, hakyky işlerini etmän, meniň professional esasda Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýändigim üçin, gybat esasynda meni şu meselä goşmak üçin gelipdirler” diýip, žurnalist Ýazgulyýew ses ýazgysynda aýdýar.
Abadan wakalary
Mundan öň, 14-nji iýulda Aşgabadyň we Ahal welaýatynyň organ işgärleri “ýaşulularyň onuň bilen gepleşmek isleýändiklerini” aýdyp, haýsy mesele boýunça gürrüň boljagyny mälim etmezden, žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewi Ahal welaýatynyň prokuraturasyna çagyrypdylar.
Ýazgulyýew 7-nji iýulda Abadan şäherinde bolan partalama, weýrançylygyň möçberi barada reportaž taýýarlap, Azatlyk Radiosyna yzygiderli maglumat berip durdy. Ýazgulyýew, Abadan wakalary barada maglumat berenden soň, polisiýa işgärleri tarapyndan ýanalyp başlandy.
Soňra Döwletmyrat Ýazgulyýew Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda özüni Ahal welaýatynyň polisiýa edarasynyň 6-njy bölümine eltendiklerini, ol ýerde polisiýa işgärleri bilen däl-de, Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgäri Altymyrat Berdiýew bilen gürrüň bolandygy aýdyp beripdi.
“Ol ýerde maňa “töhmetçilikli, halky, milleti öjükdiriji maglumat berýändigimi aýtdylar. Menem olara: “Olar ýaly maglumat beremok, halkdan gizlenjek boldy şu wakalar diýdim… Näme üçin DIM-iň ýolbaşçylary ýalňyş maglumat berdiler diýdim” diýip, Ýazgulyýew gürrüň beripdi.
Duşuşygyň soňunda organ işgärleri Ýazgulyýewe Jenaýat kodeksiniň 132-nji maddasy (habar beriş serişdelerinde töhmetçilikli habarlary ýaýratmak) hem-de 177-nji maddasy (sosial, dini we milli öjükdirme) - biri 2 ýyl, birem 5 ýyl möhlet - bilen günälenýändigini aýdypdylar.
“Ýöne biz, ýaşulularyň tabşyrygy boýunça, birinji gezek saňa duýduryş bermäge geldik” diýip, protokol düzdüler. Iň soňunda: “Saňa duýdurýarys, indiki gezek şeýle zat etseň, seni jenaýat jogapkärçiligine çekeris” diýdiler” diýip, Ýazgulyýew Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýdypdy.
Niýet näme?
“Ýazgulyýewiň garşysyna jenaýat işini açmak barada haýbat atylmagy ýurduň resmileriniň hiç zatdan gaýtmajagyny görkezýär” diýip, Halkara Deýwid Börk baýragynyň eýesi, aşagabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew ýakynda “Töhmet belasyndan dynylarmy?” atly blogunda ýazypdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiostansiýalarynyň prezidenti Stiw Kornuň bu habar bilen bagly beýanatynda “häkimiýetler Ýazgulyýewiň iýul aýynda Abadan partlamalary barada beren garaşsyz we erkin maglumatlaryndan nägile bolandyklaryny ýaşyryp hem durmadylar, bu aýyplamalar galp hem žurnalisti hemişelik dymdyrmak niýetinde bolup görünýär” diýilýär.
Žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew Azatlyk Radiosy bilen 2007-nji ýyldan bäri yzygiderli hyzmatdaşlyk edip gelýär. Ol esasan ýurtdaky adam hukuklary, demokratik prinsipler, bilim, medisina, oba hojalygyndaky korrupsiýa barada yzygiderli maglumat berýärdi, blog ýazýardy.


text:
31,12,12ýyl, Bu gün Bütin Dünýä ýurtlarynda hemme ynsanlary Täze ýyl baýramyny sabyrsyzlyk bilen garşylaýarlar.Şonuň bilen birlikde menem Hormatly Asuda watanymyzyň mähriban halkymyzy TÄZE ÝYL baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Gutlamak bilen size berk jan saglyk,uzak ömir, maşgala agzybirligini we siziň ojaklaryňyzda saçaklaryňyzyň bereketiniň köp bolmagyny beýik biribardan dileg edýan. Goý 2012-nji ýyl-da ýetip bilmedik arzuwlaryňyza 2013-nji ýyl siziň üçin arzuwlary berjaý ediji ýyl bolup bütin türkmen halkyna hyzmat etsin.Täze ýylyňyz gutly mübärek bolsun!
03 января 2013
sagbol, hemmämiziňki bile bolsun!


text:
SQO-da jol apatyna sebepker bolǵan jylqynyń ıesi qamalýy múmkin
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda «Nissan Primera» kóligi jolǵa shyǵyp ketken jylqyny soqty, bári aman, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
SQO polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, oqys oqıǵa 3 naýryz kúni Aqjar aýdanynda bolǵan.
«Kókshetaý-Omby» respýblıkalyq avtojolynyń 178 shaqyrymynda «Nissan Primera» avtokóliginiń 40 jastaǵy turǵyny jolǵa shyqqan jylqyny soǵyp ketken.
Jylqy da, júrgizýshi de aman, kólik zaqymdandy.
Oqıǵa ornyna aýdandyq polıtsııa bólimshesiniń jedel-tergeý toby bardy. Jylqy aýyl turǵyndarynyń jylqysyn baǵatyn jylqyshyǵa, 40 jastaǵy aýyl turǵynyna tıesili eken.
Ol «Aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý qaǵıdalaryn, ıtter men mysyqtardy asyraý jáne serýendetý qaǵıdalaryn, qańǵybas ıtter men mysyqtardy aýlaý jáne joıý qaǵıdalaryn buzý» baby boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.
Sonymen qatar, «Jaıaý júrginshilerdiń jáne jol júrisine ózge de qatysýshylardyń jol júrisi qaǵıdalaryn buzý» baby boıynsha materıaldar jınalyp, sotqa joldandy.
Osy bap boıynsha tártip buzýshyǵa 20 AEK mólsherinde aıyppul salynady nemese 3 táýlikke qamaýǵa alynady.
«Buryn bul jylqyshy bes ret mal baǵý erejesin buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. Ótken jyldyń qyrkúıeginde osy adamnyń jaýapsyzdyǵy saldarynan jolda apat boldy. Aýdandyq polıtsııa bóliminiń qyzmetkerleri erkin mal jaıylymyna baılanysty qylmystar men quqyq buzýshylyqtardyń aldyn-alý jumystaryn júrgizýde. Jyl basynan beri aýdanda bos júrgen malǵa qatysty 21 ákimshilik hattama toltyryldy. Mal urlyǵy faktileri bolǵan joq», - deıdi Aqjar aýdandyq polıtsııa bóliminiń bastyǵy Erkin Mahmetov.


text:
ZALÝUZLAR TUTYLAR TÜRK TÄZE GORNISLERMIZ TÄZE ÝUKIMIZ GELLI BAHALARMYZ AMATLY WE ELÝETERLI 1 ÝYL GARANTIÝALY DAKYP BERMEK OLCEG ALMAK MUGT GORNISLERMIZ ✔ZEBRA ✔TUTYLAR TAZE TÜRK ✔MATA ✔DEMIR ✔AGAÇ(BAMBUK) ✔MINI ZEBRA ✔MINI ROL ✔MULTI STOR ✔ÝAPON PERDE ✔RIMISKIÝ STOR ✔AÝNAÑ SETGASY ZAKAZ ALAMYZDAN SOÑ IKI ÜÇ GÙNIÑ DOWAMYNDA DAKYP BERYAS EGER GYSSAGLY BOLSA BIR GUNIÑ DOWAMYNNA DAKYP BERYAS ALYIMINIY PLASTIK AYNA GAPY PANJURLAR CAGA UN AYNALARA GULP
- Ýeri: Ашхабад
- Senesi: 12 sag öň
- Telefon belgi: +99365100111


text:
Pakistan, Kosowa resmileri duşuşýar
Pakistanyň prezidenti Kosowa bilen Yslamabadyň arasyndaky gatnaşyklary güýçlendirmek üçin kosowaly we pakistanly kanun çykaryjylaryň, talyplaryň we ýaşlaryň arasynda alyş-çalyş programmalary geçirmäge we hyzmatdaşlyk etmäge çagyryş etdi.
Bu barada Mamnun Husain duşenbe güni Kosowanyň daşary işler ministri Enwer Hodjaý Yslamabada baran mahaly belläp geçdi.
Mamnun “Hodjaýyň sapary iki ýurduň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklary ähli ugurlarda, şol sanda syýasy, ykdysady, söwda, medeniýet we bilim pudaklarynda ösdürmäge mümkinçilik döreder diýip umyt edýärin” diýdi.
Yslamabat Kosowanyň garaşsyzlygyny resmi taýdan 2012-nji ýylyň dekabr aýynda ykrar edipdi.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon hökümet we biznes liderlerini, ýardam toparlaryny hem donorlary ýurtlaryň çäginde öz ýaşaýan ýerlerinden göçürilen adamlaryň sanyny 2030-njy ýyla çenli azaltmak boýunça çäre görmäge çagyrdy.
“Biz bu ýerde başgaça geljegi kesgitlemek üçin jemlendik” diýip, Ban ki Moon 23-nji maýda Stambulda geçirilýän iki günlük gumanitar sammitde aýtdy.
Konfliktler we tebigy betbagtçylyklar zerarly ejir çekýän adamlara zerur kömek bermek meselesine gönükdirilen sammite dünýäniň 60 çemesi lideri gatnaşýarlar.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyip Erdogan öz ýurdunyň bosgunlar meselesinde “agramyň has adalatly paýlaşylmagyna” garaşýandygyny aýtdy.
Dünýäde 60 milliona golaý adam öz öýlerini terk etmäge mejbur boldy we azyndan 125 million adam kömege hem goraga mätäçlik çekýär.


text:
Türkmenistanyň Merkezi banky Aşgabatda geçiriljekAziýa oýunlary mynasybetli100 manatlykaltyn we kümüş şaýy pullarynyň ýadygärlik toplumyny çykardy.
TDH döwlet habar gullugy bu pullaryň ikisiniň hem ýüz tarapyndaOýunlaryň nyşanynyň şekiliniň ýerleşdirilendigini habar berýär.
Neşiriň maglumatyna görä, nyşanyň aşaky sag böleginde “Türkmenistan Aşgabat 2017” diýlen filigran ýazgysy, nyşanyň sag tarapy boýunça “5th Asian Indoor & Martial Arts Games” diýlen ýazgy şekillendirilendir.
Pullaryň ýüz tarapynyň ýokarky böleginde aýlaw bilen “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary” diýlen ýazgy, aşaky böleginde bolsa “Aşgabat 2017” diýlen ýazgy ýerleşdirildi diýip, habarda aýdylýar.


text:
Fransiýanyň “sary keltekçe” protestçilerine ýene birnäçe müň adam goşuldy, olaryň käbiri prezident Emmanuel Makronyň işden çekilmegine çagyrdy, emma hökümete garşy demonstrasiýaçylaryň umumy sany kesgin azalan ýaly göründi.
29-njy dekabrdaky protestçileriň resmi sany bada-bat elýeterli bolmady, emma Fransiýanyň Kanal LCI telewideniýesi ady aýdylmadyk çeşmelere salgylanyp, demonstrasiýa çykanlaryň 12 müň bolandygyny, munuň öňki hepdede habar berlen 40 müň protestçiden kän azdygyny aýtdy.
Protestleriň iň gyzan wagty olara 120 müň adam gatnaşypdy.
Polisiýa Pariždäki protestçilere garşy göz ýaşardyjy gazlary ulandy, Bardo, Nantes şäherlerinde we beýleki ýerlerde, protestleriň ýedinji hepdesinde üzlem-saplam çaknyşyklar boldy.
Guramaçylar, ýygnanyşyk ýerleriniň biri hökmünde,31-nji dekabrda Parižiň meşhur Ýeliseý meýdançasynda mitinge toplanmaga çagyrdylar.
Däp boýunça adamlar her ýylyň aýagynda bu töwerekdäki bulwarlara çykyp, feýerwerklere tomaşa edip, Täze ýyly garşy alaýarlar.
Bu protestler ýangyç salgytlarynyň ýokarlandyrylmagy netijesinde başlandy we Makronyň 5-nji dekabrda bu karary yzyna alýandygyny yglan etmegine sebäp boldy.


text:
Последние новости
Архив новостей
Хякимлик Дашогузского велаята объявляет тендер по выбору подрядчиков
Daşoguz welaýat häkimligi Daşoguz şäheriniň Daşoguz, Görogly köçeleriniň ugrunda, Nurmuhammet Andalyp şaýolunyň çatrygynda hem-de S.Türkmenbaşy şaýolunyň we Ruhnama köçesiniň ugrunda gurulýan 4 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň daşky inžener ulgamlarynyň gurluşyk-gurnama, abadanlaşdyryş işlerini welaýatyň şäherleriniň, şäherçeleriniň, oba ýerleriniň çäklerini abadanlaşdyrmak üçin maksatlaýyn ýygymlaryň hasabyna ýerine ýetirmek üçin potratçylary saýlap almak boýunça bäsleşik yglan edýär.
Bäsleşige gatnaşmak üçin Türkmenistanda resmi tertipde bellige alnan ýerli edara-kärhanalar çagyrylýar.
Bäsleşige gatnaşmak isleýänlerden edilýän talaplar:
— gatnaşyjynyň doly adyny, hukuk derejesini, Türkmenistanda resmi tertipde bellige alnandygy barada maglumatlary görkezmek bilen, bäsleşige gatnaşmak üçin ýazmaça arza bermek;
— edara-kärhanalaryň maddy-tehniki binýady barada maglumat;
— hususy kärhanalara Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinden kepilnama;
— häzirki wagta çenli ýerine ýetiren gurluşyk işleri hakda maglumat.
Bäsleşik teklipleri 2021-nji ýylyň 20-nji martyna, her iş güni sagat 9:00-dan 18:30-a çenli kabul edilýär.
Habarlaşmak üçin telefon belgileri: 9-03-02; 9-03-14; faks belgisi: 9-30-85.
Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter


text:
Beýik Mogollar imperiýasy
1. Beýik Mogollar imperiýasynyň döremegi.
2. Beýik Mogollar döwletiniň syýasy gurluşy.
3. Döwletiň ilkinji hökümdarlary.
4. Baýram han Türkmen
Zahyreddin Muhammet Babyr Merkezi Aziýada özbekler bilen bolan şowsuz söweşlerden soňra ilki Kabulda ornaşýar. 1526-njy ýylda ol Hindistana aralaşýar. Şol ýyl Deli soltanlygynyň Lodiler neberesinden bolan soňky patyşasy Ybraýym Lodiniň goşunlary bilen Panipat düzlüginde bolan söweşde Babyr üstün çykýar. Ýogsam, bu söweşde Ybraýymyň 100 müň, Babyryň bolsa 12 müň goşuny bardy. Şu söweşden soňra Babyr Hindistanda täze döwlet döretdi. Bu döwlet taryha Beýik Mogollar imperiýasy ady bilen girdi.
BABYR (241) – Hindistanyň esasy bölegini, Päkistany, Owganystanyň bir bölegini birleşdiren Beýik Mogollar imperiýasyny esaslandyryjy (hökümdarlyk ýyllary 1526-1530). Babyr 1483-nji ýylyň Baýdak aýynyň 14-ünde Omar Mürze Şeýhiñ maşgalasynda dogulýar. Onuň hakyky ady Zahyreddin Muhammet bolupdyr. Omar Mürze Şeýh Teýmiriler döwletiniñ Ferganadaky ýerli hökümdary bolupdyr. Babyryñ kakasy 1494-nji ýylda ýogalypdyr. Kakasynyñ eýeçilikleri Babyra miras düşüp, ol 11 ýaşynda Fergana welaýatynyñ hökümdary bolýar. Onuñ şahsyýet hökmünde aýratyn tiz kemala gelşine haýran galaýmaly. Eýýäm, 1497-nji ýylda 15 ýasynda wagty ol Samarkandy basyp alýar.
XYI asyryñ başlaryndan başlap Şeýbany hanyñ ýolbaşçylygynda özbekler güýçlenýärler. Babyr häkimiýet ugrundaky göreşde özbeklerden ýeňlip, 1504-nji ýylda Owganystanyñ Kabul şäheriniñ töwereklerine gaçyp barýar. Soñra onuñ öz ýatlamalarynda ýazyşy ýaly, küştüñ şasy kimin, bir ýerde durmaýar. Babyr ýaşlykdan diñe ýeñşe, şöhrata öwrenişen adam bolandygy üçin bolsa gerek, hiç soñky ýeñlişi bilen ylalaşasy gelmeýär.Her zat edip Şeýbany handan ar alasy gelýär. Kabulda güýç toplaýär, özüne ýaran agtarýar. Sefewi türkmenleriniñ ilkinji hökümdary şa Ysmaýyl bilen gepleşikler geçirýär, ylalaşyk baglaşýar. Ylalaşyk boýunça şa Ysmaýyl Babyra Samarkandy täzeden eýelemäge ýardam bermelidi, Babyr welin tagta geçenden soñra ýurduny Sefewileriñ adyndan dolandyrmalydy. 1511-1512-nji ýyllarda Babyr Samarkanda garşy ýöriş guraýar. Samarkandyñ hökümdarlary Babyryñ goşun sürüp, dabara bilen gelýändigini eşidip, şaherden çykyp gaçýarlar. 1512 nji ýylda Babyr Samarkantda şa Ysmaýylyñ adyndan ýurdy dolandyryp başlaýar. Özbekler Ubeýdulla hanyñ we Muhemmet Teýmur soltanyñ baştutanlygynda birleşip, Babyry Samarkantdan kowup çykarmagy başarýarlar. Babyr ýene-de Kabul töwereklerinde ornaşýar. Güýç toplap, Mawerennahrda häkimiýeti gaýtaryp almak niýeti bilen Hindistana ýöriş guraýar. Babyr 1526-njy ýylda Deli soltanynyñ goşunlaryny Panipat düzlüginde derbi-dagyn edip, Delini, soñra Agrany basyp alýar. Bihara çenli ýerleri öz içine alýan uly döwleti esaslandyrýar. Onuň döreden döwleti taryhda Beýik Mogollar imperiýasy ady bilen mälimdir. Babyr gelip çykyşy boýunça ata tarapy barlaslardan ene tarapy mongollardan bolandygy sebäpli onuň döreden imperiýasyna Mogollar imperiýasy diýlipdir.
Babyr ylmyň, sungatyň, medeniýetiň ösmegine aýratyn üns beren hökümdardyr. Onuň özi hem şahyr bolupdyr. Ol «Babyrnama» atly üç bölümden ybarat bolan ýatlamalar kitabyny ýazýar. Bu kitap onuň maşgala durmuşyna, ýörişlerine, döwürdeşlerine, egindeşlerine, gören ülkeleriniň halklarynyñ däp-dessyrlaryna, sungatyna, tebigatyna, bagyşlanylyp, taryhy çeşme hökmünde aýratyn ähmiýetlidir. Babyryň däbine eýerilip, onuñ nebereleri tarapyndan «Humaýunnama», «Ekbernama» ýazylypdy. 1526-1529-njy ýyllaryñ dowamynda Hindistanda ýerli hökümdarlaryñ esasylarynyñ garşylygyny basyp ýatyryp, ömrüni söweşlerde geçiren, ajaýyp serkerde, şahandaz şahyr Babyr 1530-njy ýylyň Bitaraplyk aýynyň 26-synda aradan çykýar.
Babyr Hindistanda uly döwletiň düýbüni tutsa-da, ýaşaýşyň ähli hözirlerini görüp ýaşasa-da, ol özüni bu ýurtda mydama gelmişek hasaplapdy. Ata watanyny ýatladýan edim-gylymlary, geýim-gejimleri, duz-tagamlary hemişe özüne ýaran edinipdir. Babyr nesilleriniň ýat ýurtda öz aslyny bilmekleri üçin «Babyrnama» atly ajaýyp ýatlama kitabyny ýazyp galdyrypdyr. Watanyny ýatladýandygy üçin hoşboý ysly reýhan güliüni Babyr özüniň iň ýakyn tebygy hemrasyna öwrüpdir.
Babyr Hindistany eýelemek baradaky arzuwyna ýetse-de, bu jennet mekanyň hözirini görmek oňa uzak nesip etmedi. Ol 1530-njy ýylda 47 ýaşynda ýogaldy. Ony ilki Agrada jaýlasalar-da, soňra onuň gubury Kabula göçürilip getirildi. Onuň Kabuldaky aramgähiniň üstünde reýhan güli oturdyldy.
Babyr entek ýogalmanka, özüniň mirasdüşeri diýip, ogly Humaэuny yglan edipdi. Emma, Humaýunda kakasynyňky ýaly batyrlyk-da, dilewarlyk-da, zehinlilik-de ýokdy. Hatda hökümdarlyk bagty hem oňa gezek gelende gülüp bakmandy. Oňa diňe bir raýatlary däl, hatda doganlary hem başarsa boýun egmejekdendi. Onuň hökümdarlyk başarnygy pesdi. Şonuň üçin oňa garşy Biharyň, Bengaliýanyň, Demirgazyk Agranyň ýerli hökümdarlary Şer Han Suruň ýolbaşçylygynda aýaga galdylar. Şer Han Humaýun bilen bolan iki söweşde üstün çykyp, ony Deliden çykaryp kowdy. Ol Şer Şa ady bilen ýurdy dolandyryp başlady1. Şeýlelikde, Humaýun 1540-1555-nji ýyllarda 15 ýyllap Hindistany dolandyrmakdan mahrum bolupdy.
Owganystanda goşun toplap, Humaýun 1555-nji ýylda Delini täzeden eýelemegi başardy. Bu söweşe Baýram han Türkmen ýolbaşçylyk edipdi. Humaýun Delini gaýtadan eýeländen soň uzak ýaşaman, ogly Ekberi mirasdüşeri diýip yglan edip, 1556-njy ýylyň ýanwarynda dünýäden ötdi.
Ekber 1542-nji ýylda Humaýun gaçgaklykda gezip ýören wagty doglupdy. Humaýun Baýram han Türkmeniň edermenligine we danalygyna göz ýetirip, ony ogly Ekbere terbiýeçi-atalyk edip belläpdi. Baýram han Türkmen Ekbere hem harby tälim, hem ylym-bilim beren mugallymydyr.
Ekber tagta geçen wagty ol 14 ýaşyndaky ýetginjekdi. Ol kämilik ýaşyna ýetýänçä Mogollar döwletini Baýram han Türkmen dolandyrdy. Köplenç hökümdarlar barada köp ýazylyp, olaryň meşhurlygynda az hyzmatlar bitirmedik ýakyn kömekçileri barada köplenç unudylýar. Ýöne taryh Baýram han Türkmen babatda welin dymmandy. Hindistandaky Beýik Mogollar imperiýasy hakynda bolsa Baýram han Türkmensiz gürrüň etmek asla mümkin däl. Şol sebäpli bu şahsyýet hakynda birneme giňräk durmagy zerur hasaplaýarys. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy paýhasy bilen Garaşsyzlyk alanymyzdan soňra Baýram han Türkmen täzeden tirsegine galdyryldy. Baýram han Türkmeniň 2000-nji ýylda bellenilen 500 ýyllyk ýubileýi mynasybetli Hindistanda we Türkmenistanda iki halkyň taryhy buýsanjyna öwrülen Baýram han Türkmeniň syýasy we edebi mirasy babatda abyrsyz täze ylmy işler ýazyldy.
Baýram han Türkmen 1497-nji ýylda (käbir maglumatlar boýunça 1507-nji ýylda) Badahşanda Seýfaly begiň maşgalasynda dünýä inýär. On alty ýaşyndan başlap ol Mogol patyşalaryna gulluk edip başlaýar.
Baýram han tizlikde özüniň batyrlygy, ökde serkerdelik ukyby, şahandaz şahyrlygy we mertligi bilen Humaýunyň iň ýakyn dostuna öwrüldi. Baýram han Türkmen gelip çykyşy boýunça garagoýunly taýpasynyň baharly kabylasyndandy. Onda-da hökümdarlar neslindendi. Onuň ata-babalary-da bidöwlet adamlar däldi. Kakasy Seýfaly beg-de, atasy Ýaraly beg-de, onuň atasy Allaşükür beg-de Garagoýunly türkmen döwletiniň (1410-1468 ýý.) hökümet gullugynda bolup, köşklerde hyzmat edipdirler. Dürli ýörişlere gatnaşyp, batyrlyk görkezipdirler. „Öň akan ýerden akarmyş aryk“ diýlişi ýaly, asylzada gelip çykyşly Baýram han edep-ekramy, bilim-terbiýäni hökümdarlaryň hyzmatynda bolar ýaly derejede görüpdi. Baýram han ergeneksiz eklenip, terbiýesiz saklanan kişilerden däldi.
Baýram han Türkmen barada ýazanlaryň ählisi onuň durmuşynyň bir pursady barada ýatlaýarlar. Biz hem köplere mälim bolan şol pursadyň deňinden sowlup geçmezligi zerur hasapladyk. Bir gezek Humaýun Knuj söweşinde owganly Şir Şadan ýeňilýär we goşuny dargaýar. Her kim öz başyny çarasa kaýyl bolýar. Şonda Baýram han Şir Şa garşy täzeden goşun toplamak üçin Laknur obasyna barýar. Bu habary eşiden Şir Şa Baýram hany tutmagy we öldürmegi buýurýar. Tutulanlaryň arasynda bolan Gwalýaryň häkimi Abulkasym we Baýram han daş keşbi boýunça biri-birine gaty meňzeş eken. Şir Şanyň jellatlary ol ikisiniň haýsysynyň Baýram handygyny bilmän suran wagtynda Baýram hanyň özi „Men Baýram han!“ diýip, öňe çykypdyr.
Baýramyň ölümi mertlerçe boýun almagy onuň batyrlygyna öňdenem belet bolan Abulkasymy haýran galdyrypdyr. Ol beýle adamyň duşman jellatlarynyň eline elin berilmegini islemändir hem-de merdemsilik bilen: „Men Baýram han, bu meniň nökerim, ol maňa janpidalyk etmek üçin özüni Baýram han diýip tanatjak bolýar. Goýberiň, meniň nökerim gitsin, meni öldüriň“ diýýär. Şeýlelikde Abylkasym özüni Baýram hanyň ýerine gurban edip, ony bolsa ölümden halas edýär.
Mogol döwletiniň ikinji gezek Delide gaýtadan dikeldilmeginde beýik türkmen serkerdesi sözüň doly manysynda birinji derejeli rol oýnaýar. Humaýun ýogalandan soňra 1556-1560-njy ýyllarda Mogollar döwletini Ekberiň adyndan dolandyrýar. 1557-nji ýylda Baýram han Türkmen Babyryň agtygy Selime soltan begime öýlenip, hökümdar neberesi bilen garyndaşlyk açýar. Ýeri gelende ýatlasak, bu maşgala deň etmän, duş etmez diýenlerindendi. Selime soltanam şahyrady. Munşi Debi Praşadyň belleşi ýaly, bu aýal gaty akylly we zehinlidi. Ol öz şygyrlarynda gizlin lakam hem ulanýardy. Onuň şygyrlaryndan ýekeje mysal:
Ýöne ýere «käkiliň janym tary» diýmedim,
Wah, meslikden dilimden sypdyranmy duýmadym.
Baýram han Türkmen döwleti dolandyran ýyllarynda owganlaryň we ýerli hökümdarlaryň garşylygyny basyp ýatyrmakda, döwletiň binýadyny berkitmekde köp işleri etdi. Ol döwlet işleriniň gapdalyndan şahandazlygy we şahyrlygy hem ýadyndan çykarmady. Baýram hanyň türkmen we parsy dillerinde ýazan goşgulary aýratyn kitap bolup çykdy.
Baýram hanyň hökümdarlygy onuň duşmanlaryna ýaramaýardy. Göripler ony dürli ýollar bilen häkimiýetden çetleşdirmäge synanyşdylar. Ahyrsoňunda Ekber bilen Baýramyň arasyna tow düşürmek olara başartdy. 18 ýaşyna ýeten Ekbere Baýramyň elinden hökümdarlygy wagtynda almaklygy maslahat berdiler. Hanbabasynyň (Ekber Baýram hana şeýle ýüzlenýän eken) özüniň hökümdarlykdan çetleşmek islemeýändigi baradaky toslamalara ahyrsoňy Ekber ynandy. 1560-njy ýylda ony Mekgä zyýarata ugratdy. Baýram han haja barýarka 1561-nji ýylda Mübärek han atly bir owgan tarapyndan duýdansyzlykda öldürilýär.
1560-1562-nji ýyllar Hindistanyň taryhyna samsyklaç dolandyrylan ýyllar hökmünde girdi. Çünki, Baýram handan dynan Ekber ne-hä ýurdy ýaşlyk edip, özi dolandyryp bildi, ne-de onuň Baýramyň öwezini tutjak ýakyn maslahatçysy bardy. Ýöne, Ekber basym bu böwşeňligi doldurmagy başardy. Ekber 1605-nji ýyla çenli patyşalyk etdi.
Ekber birnäçe täze özgerdişleri durmuşa geçirdi. Döwleti dolandyrmakda, salgyt ulgamynda täzelikleri girizdi. Ýurduň ähli ýerinde bir bütewi wagt hasabyny, birmeňzeş ölçeg birliklerini girizdi. Kakasyndan gowşan, kiçeňräk döwleti miras alsa-da, ony güýçli merkezleşdirilen döwlet derejesine ýetirdi. Bengaliýany, Gujaraty, Merkezi Hindistany we «Ýeriň jenneti» atlandyrylýan Kaşmiri eýeläp, Mogollar imperiýasynyň çägini birnäçe esse giňeltdi. Ekber «Hökümdar mydama basybalyjylykly ýörişleri gurmaga ymtylmalydyr. Eger şeýle etmese goňşulary oňa garşy ýarag götererler» diýmegi halar eken5.
Ekber ýerli halk bilen oňuşmazdan güýçli döwlet gurup bolmajakdygyna düşünipdi. Çünki şol wagtky onuň dolandyran döwletiniň raýatlarynyň umumy sany 100 mln çemesi bolup, şonuň dörtden üç bölegi induslar, galany bolsa musulmanlardy. Ekber yslam dinini döwlet dini diýip jar etse-de, din meselesinde zorluk etmedi. Dine uýmakda ähli raýatlaryna erkinlik berdi. Ekber hatda induslar bilen garyndaşlyk gatnaşyklaryny-da açdy. Öz töwereginde milletine garamazdan, dana kişileri toplady. Mysal üçin, Todar Mal induslygyna seretmezden, köşge çekildi. Şahyrlar bilen şüweleňler gurady. Indus Birbal köşkdäki musulman şähyrlary bilen deň hatarda hormatlanypdyr6. Ekberiň öz döwletindäki ähli raýatlaryny milletine garamazdan deň görýärdi. Jawaharlal Neru Ekbere şeýle baha berýär: «ol esger hökmünde Hindistanyň giň territoriýalaryny tabyn etdi. Emma onuň baş arzuwy adamlaryň ýüreklerinde orun tutup, Hindistany has düýpli eýelemeklikdi. Ekber hindileriň bütewi Hindistan hakyndaky gadymy arzuwlaryny durmuşa geçiriji boldy»7.
Ekberiň döwründe Beýik Mogollar imperiýasy harby taýdan-da, ykdysady, medeni we ylym taýdan-da gülläp ösdi. Bu imperiýa Aziýadaky iň uly döwletleriň - Hytaýdaky Sin imperiýasynyň, Türkmen-Osmanly imperiýasynyň, Eýrandaky Sefewiler döwleti ýaly kuwwatly döwlete öwrüldi. Beýik Mogollar imperiýasy Demirgazyk we Merkezi Hindistany, häzirki Päkistany, Bangladeşi, Owganystany özüne birleşdirýän ägirt uly döwletdi.
1605-1627-nji ýyllarda Ekberiň ogly Jahangir döwletiň patyşasy boldy. Ol kakasynyň alyp baran basybalyjylykly uruşlaryny dowam etdirdi. Dekana, Penjaba, Bengaliýa, Ahmednagara garşy ýörişler gurady. Käýerlerde ýeňdi, käsinde bolsa ýeňildi. 1627-1658-nji ýyllarda Jah Jahan Mogollaryň başynda boldy. Ol Hindistany birleşdirmek işini doly tamamlady. Jah Jahanyň ogly Aurangzeb (1658-1707 ýý. hökümdarlyk ýyllary) Mogollar neberesiniň arasynda iň bir rehimsiz we ganhor hökümdar hökmünde halkyň ýadynda galdy. Ol öüniň 49 ýyllyk hökümdarlyk döwrüniň ýarysyna golaýyny, has takygy 20 ýylyny Hindistanyň yslamdan başga dine uýýan ilatyna garşy göreşe bagş etdi. Rehimsiz Aurangzeb kakasyny-da sylamady. Ol Şah Jahany tagtdan mahrum etmek bilen çäklenmän, goja kakasyny zyndana taşlatdy. Görgüli Şah Jahan gyzyna getirden aýnasyndan öz gurduran Täçmahalyna seredip, näýynjar halda ömrüni tamamlady.
Beýik Mogollar Hindistanda ylmyň, medeniýetiň, binaçylygyň ösmegine ýardam etdiler. Olar Merkezi Aziýa bilen Hindistanyň medeniýetini birleşdirijiler bolupdylar. Mogollar Delide, Jaýpurda obserwatoriýalary gurup, astronomiýa ylmynyň ösmegine ýardam berdiler. XVII asyrda bina edilen Täçmahal aramgähi özüniň aýratyn ajaýyplygy bilen „daşdan dörän poema“ adyny alypdy. Häzir hem dünýäni aňk edýän bu ýadygärligi Şah Jahan öz söýgüli aýalyna bagyşlap gurdurypdy. Şah Jahan öz aýalyny diýseň gowy görüpdir. Ony hiç wagt ýanyndan goýmandyr. Hatda söweşlere gitse-de, ony ýany bilen alyp gidipdir. Şeýle söweşleriň biri mahalynda Şah Janahyň aýaly Mumtaz Mahal çaga üstünden ýogalypdyr. Ýogalmazynyň öňüsyrasynda Şah Jahan aýalaynyň iň soňky wesýetini sorapdyr. Şonda Mumtaz: „Men ölerin, sen meniň üstümden meni dünýä ýadyndan çykarmaz ýaly ýadygärlik gurdur!“ diýipdir.
Şah Jahan Jamna derýasynyň bir kenarynda aýalynyň wesýetini ýerine ýetirip, müňlerçe gullaryň işledilmeginde birnäçe ýyllap dünýäniň iň ökde ussalaryna Agra şäherinde ak mermerden ajaýyp Täçmahal aramgähini gurdurdy. Derýanyň beýleki kenarynda özi üçin Täçmahal ýogalandan soňra gününiň garadygyny alamatlandyrýan gara reňkdäki aramgähiň düýbüni tutdurdy. Bu ikisini baglanyşdyrmagy göz öňüne tutupdy. Ogly tarapyndan tagtdan agdarylan Şah Jahan özi üçin gurulmaly aramgähi tamamlap bilmedi. Aurangzeb bolsa bu işi dowam etdirmedi. Tersine, Aurangzeb induslaryň, özi sünni bolandygy üçin şaýy musulmanlarynyň gurduran dini ymaratlaryny ýykdyrmak bilen meşgullandy. Aurangzeb 1707-nji ýylda aradan çykdy. Ol aradan çykandan soňra Beýik Mogollar imperiýasy iş ýüzünde dargady. Halk Aurangzebiň nesilleri Bahadur şa (1707-1712 ýý.), Jahandar şa (1712-1713 ýý.) we beýleki neberelerini-de goldamady.
XVII asyryň ikinji ýarymyndan başlap Mogollar döwletiniň gowşamagy has-da gýjäpdi. Mogol patyşalarynyň alyp barýan syýasatlary käbir halk çykyşlaryna getirdi. Jatlar, sikhler, marathlar gozgalaňa baş göterdiler. Şularyň arasynda marathlaryň gozgalaňy aýratyn güýçli boldy. Marathlar Hindistanyň günbatarsyndaky Maharaştra welaýatynda (merkezi Bombeý şaheri) ýaşaýardy. XVII asyryň 50-nji ýyllarynda Bhonsle Şiwajiniň (1627-1680 ýý.) ýolbaşçylygynda marathlar mogollara garşy gozgalaňa başladylar. Şiwaji 1674-nji ýylda Maharaştranyň Beýik Mogollar döwletinden bölünip aýrylýandygyny jar edip, resmi ýagdaýda şa täjini başyna geýdi. Marathlar beýleki hindi ýerlerine hem özbaşdaklyk ugrundaky göreşine görelde boldular. Hindistanda Mogollar döwletiniň dargamaklyk döwri başlandy.
XVIII asyrda hem döwletiň dargamagy dowam etdi. 1739-njy ýylda Eýran şasy Nedir şa Delä ýöriş gurady. Nediriň maksady Hindistany basyp almak däldi. Oňa bu ýurduň baýlygy-hazynasy gerekdi. Şol sebäpli Beýik Mogolyň goşunyny ýeňip, hazynasyny alsa-da, territoriýasyndan Hind derýasynyň boýundaky azajyk böleginden galanyna el gatmandyr. 1747-nji ýylda Nedir şa öldürilenden soňra onuň iň ýakyn serkerdeleriniň biri Ahmet şa abdaly özbaşdak Owganystan döwletini döretdi. Nediriň Delä ýörişi döwründe Mogollar imperiýasynyň gowşakdygyny öz gözi bilen gören Ahmet şa Hindistana ýörişler tapgyryny gurady. 1748, 1750, 1752-nji ýyllarda Ahmet şa Hindistana üç gezek ýöriş gurap, Beýik Mogoly öz oýnatgysyna öwürdi. Owganlara garşy marathlar baş galdyrdylar. Marathlar bilen owganlaryň arasyndaky uruş uzak dowam etdi. 1761-nji ýylda Panipat şäheriniň golaýynda olaryň arasynda aýgytlaýjy söweş boldy. Bu söweşde owganlar ýeňdi. Mundan soňra marathlar owganlara garşy göreşde özüni dürsäp bilmediler.
Nedir şanyň Hindistana çozuşlary mogollaryň öňki kuwwatynyň ýokdugyny bütin dünýä äşgär etdi. Indi Beýik Mogol iş ýüzünde Deliniň daş-töwereginiň hökümdaryna öwrülipdi. Hindistan maýda hanlyklara dargapdy. Beýik Mogollaryň iň soňky şasy Bahadur han 1857-nji ýylda sypaýylaryň gozgalaňy başlanan wagtynda ýatlanylýar. Gozgalaňçylar öz hereketine kanuny äheň bermek üçin ony özleriniň ýolbaşçysy diýip jar edýärler. 1858-nji ýyl Beýik Mogollar imperiýasynyň resmi taýdan dargan ýyly hasaplanýar. Şeýlelikde, Hindistanda 332 ýyllap dowam eden bu imperiýa öz möwritini paýawlady.


text:
84655
2020-10-21
Turkmensnews- Ýakynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Hindistan Respublikasynyň Prezidenti Ram Nath Kowindiň arasynda geçirilen telefon arkaly söhbetdeşlik bilen baglylykda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň, şol sanda parlamentara gatnaşyklary ösdürmegiň ileri tutulýan meseleleri şu gün Mejlisde Hindistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Widh Pithambaran Nair bilen geçirilen duşuşykda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Duşuşygyň çäklerinde döwletara gatnaşyklaryň esasy ugurlary boýunça pikir alşyldy. Ýokary derejede ýola goýlan hyzmatdaşlyk şol gatnaşyklaryň berkidilmegine hyzmat edýär. Hususan-da, öňde agzalyp geçilen telefon söhbetdeşliginiň dowamynda Türkmenistanyň we Hindistanyň Baştutanlary ykdysady hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen, şol sanda ýurdumyzyň senagatlaşdyrma tarap alan ugruny nazara almak bilen ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny bellediler.
Türkmenistan öz tarapyndan hindi kompaniýalaryna maýa goýum taslamalaryny amala aşyranda, zerur bolan goldawy bermäge taýýardyr hem-de olary oba hojalyk, himiýa, derman senagaty, ýeňil senagat, ýerli çig malyň esasynda gurluşyk materiallaryny öndürmek ýaly ugurlarda bilelikdäki ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmek mümkinçiligine seretmäge çagyrdy.
Daşary ýurtly diplomat netijeli türkmen-hindi hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge taýýarlygy tassyklap, Hindistanda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan daşary syýasatynyň hem-de öňe sürýän möhüm halkara başlangyçlarynyň goldanylýandygyny aýdyp, şanly senäniň — Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara hukuk ýagdaýynyň ۲۵ ýyllygynyň dünýä bileleşigi üçin ähmiýetiniň uludygyny aýratyn belledi.
Dostlukly döwletiň ilçisi ýurdumyzyň ýokary kanun çykaryjy edarasynyň esasy wezipeleri, onuň düzümi hem-de işiniň ugurlary bilen tanyşdyryldy. Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda dünýäniň kanun çykaryjylyk tejribesini, milli kanunçylyga işjeň ornaşdyrylýan halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny nazara almak bilen, mäkäm kanunçylyk hukuk binýady döredildi.
Birleşen Milletler Guramasynyň möhüm Konwensiýalaryna goşulmak bilen bir hatarda amala aşyrylýan işler ýurdumyzyň halkara hukuk giňişligine netijeli goşulmagyna hemmetaraplaýyn ýardam edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän oňyn daşary syýasaty parlamentara gatnaşyklaryň berkidilmegine we giňeldilmegine ýardam berýär. Şunuň bilen baglylykda, kanun çykaryjylyk tejribesini alyşmagyň, ikitaraplaýyn esasda, şeýle hem halkara guramalaryň çäklerinde iki döwletiň özara bähbitli hyzmatdaşlygyny giňeltmäge ýardam edýän geňeşmeleri we duşuşyklary yzygiderli geçirmegiň möhümdigi bellenildi.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
18 آوریل 2021
17 آوریل 2021
16 آوریل 2021
14 آوریل 2021
13 آوریل 2021


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton bu karary “düşündirip bolmaýan karar” diýip atlandyrdy we bu ýagdaýyň ABŞ tarapyndan bu guramanyň maliýeleşdirilmegini kemeltmäge getirip biljekdigini duýdurdy.
ÝUNESKO agza bolmak barada arza bermek- döwletiniň ykrar edilmeginde palestinliler üçin soňky ädimdir. Sentýabrda Palestin awtonomiýasynyň baştutany Mahmud Abbas agzalyk baradaky arzany BMG-ä gowşurypdy. Ol häzir serediş prosesinde.
Palestinliler mundan başga-da öz döwletiniň ykrar edilmegi üçin has tiz strategiýalary hem synap görýärler.
Palestin awtonomiýasynyň ÝUNESKO-da 1974-nji ýyldan bäri synçy statusy-durumy bar. Doly agzalyk üçin oňa agza 193 ýurduň üçden ikisiniň seslerini almaly.
BMG-niň bilim, ylym we medeniýet boýunça bölüminiň indiki baş konferensiýasy Parižde 25-nji oktbýar - 10-njy noýabr aralygynda geçiriler.


text:
Emma Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynyň metbugat wekili Aleksandr Sankow Azatlyk Radiosyna özlerinde bular ýaly maglumatlaryň ýokdugyny aýtdy.
Azatlyk Radiosyndan Guwanç Gere bu mesele boýunça “Nažot” guramasynyň başlygy Haýytbaý Ýakubow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap H.Ýakubow, siz bu maglumatlary nireden aldyňyz?
H.Ýakubow: Biziň “Nažot”guramamyza Orsýetiň Leningrad oblastyndan özüni Awdyjalol diýip tanyşdyran biri we beýlekiler telefon etdiler. Olar iki-üç ýyl bäri Orsýetde işleýändiklerini we örän agyr şertlerde ýaşaýandyklaryny, özlerini işledýänleriň pul tölemeýändiklerini aýtdylar. Olar türkmenistanly zähmet migrantlarynyň hem özleri ýaly köp kynçylyk çekýändiklerini gürrüň berdiler. Olar Lebap welaýatyndan, şol sanda Çärjewden, Darganatadan gelipdirler.
Şonuň ýaly-da bir-iki sany türkmen Özbegistanyň Garşy şäherinden gelipdir. Olary işledýänler aýlyk tölemändirler we olaryň pasportlaryny hem alypdyrlar. Olara Orsýetiň raýatlary gözegçilik edýärler.
Türkmenistanlylar atlarynyň tutulmagyny islemediler we häzirem Sankt-Peterburg şäherinde işleýändiklerini aýtdylar. Olaryň beren maglumatlaryna görä, häzir Orsýet Federasiýasynda takmynan 17,000 türkmenistanly zähmet migrantlary bar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, olar nähili işlerde zähmet çekýärler?
H.Ýakubow: Olar, esasan, gurluşyklarda işleýärler. Şeýle-de olar kolhoz-sowhozlarda käşir, pomidor, kartoşka ýygnaýarlar. Olaryň aýallary bolsa, ors maşgalalarynda eneke bolup işleýärler.
Azatlyk Radiosy: Olar özleriniň ýaşaýyş şertleri barada näme gürrüň berdiler?
H.Ýakubow: Olaryň esasy kynçylygy ýaşamaga jaýlarynyň ýokdugy. Olaryň käbiri kireýine jaý alýarlar. Emma olaryň köpüsi ýerzeminlerde, özlerini işledýänleriň daçalarynda ýaşaýandyklaryny we kadaly ýaşaýyş şertleriniň ýokdugyny habar berdiler.
Azatlyk Radiosy: Umuman, olara näçe aýlyk tölenýärkä?
H.Ýakubow: Olar häzir 200-350 dollar çemesi aýlyk alýandyklaryny we mydama şeýle aýlygyň tölenmeýändigini aýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, Türkmenistandan Orsýete işlemäge baranlara polisiýa azar berýärmikä? Bu barada maglumatyňyz barmy?
H.Ýakubow: Olaryň bize aýtmaklaryna görä, Türkmenistandan Orsýete işlemäge baranlara polisiýa azar bermeýär. Eger olary polisiýa tutsa, olar men Türkmenistandan diýseler ýa-da polisiýa olaryň türkmen pasportyny görse, goýberýär. Polisiýa, esasan, özbeklere azar berýär.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin?
H.Ýakubow: Men sebäbini bilemok. Düşünmedim. Maňa oglanlar şeýle diýip aýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Siz daşary ýurtlarda işleýän türkmenistanlylar barada ýaýradan maglumatlaryňyzda olary üç topara bölüpsiňiz. Eýse, bu maglumatlary nireden aldyňyz?
H.Ýakubow: Bize jaň eden türkmenistanlylaryň aýtmaklaryna görä, daşary ýurtlarda işleýän türkmenistanlylar ýokary wezipelerde oturanlaryň tanyşlary bolsalar, olar islän daşary ýurtlaryna gidip bilýärler. Olar Ýewropa, Amerika, Saud Arabystanyna we, esasanam, Türkiýä gidýärler.
Ikinji topara, telekeçiler girýär. Olaram islän daşary ýurduna gidýärler. Olaryň puly we tanyş-bilişleri bar. Şol telekeçiler Türkiýä, Eýrana, Arap ýurtlaryna we käbirleri bolsa, Ýewropa gidýärler.
Üçünji topara adaty raýatlar girýärler. Olar Türkmenistandan çykyp, esasan, Orsýetde işleýärler diýip, türkmenistanlylar aýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, “Nažot” guramasy Orsýetde agyr şertlerde işleýän türkmenistanly zähmet migrantlar barada türkmen häkimiýetlerine ýüzlendimi?
H.Ýakubow: Men olar barada türkmen häkimiýetlerine entek hat ýollamadym. Çünki men häzir daşary ýurtda iş saparynda. Emma Orsýetde agyr şertlerde işleýän türkmenistanly zähmet migrantlary barada Türkmenistanyň Özbegistandaky ilçihanasyna hat ýollamakçy.