text:
Goşun generaly Akar Atatürki hatyralama güni mynasibetli ýüzlenme çap etdi
Goşun generaly Akar ýüzlenmesinde Türk ýaragly güýçleriniň ýurduna abanýan ähli howplaryň hötdesinden geljekdigini nygtady
Baş ştabyň başlygy goşun generaly Hulusi Akar türk halkynyň ýaňadandan direlişi bolan Garaşsyzlyk söweşiniň halkyň jebisligi bilen Gazi Mustafa Kemal Atatüň ýolbaşçylygynda ýeňiş bilen netijelenendigini nygtady.
Goşun generaly Akar 10-njy noýabr Atatürki hatyralama güni mynasibetli çap eden ýüzlenmesinde Atatürkiň diňe bu watanyň topraklaryny halas etmek bilen çäklenmän eýsem şol bir wagtda garaşsyzlyk we döwrebaplyk pikirini ýurduň çar tarapynda ýaýbaňlandyrandygyny belledi.
Akar Atatürküň ýakan garaşsyzlyk oduny göteren Türk ýaragly güýçleriniň ähli howplara garşy ýagty geljek üçin göreşmäge dowam etjekdigini belledi.
Goşun generaly Akar ýüzlenmesinde Türk ýaragly güýçleriniň ýurduna abanýan ähli howplaryň hötdesinden geljekdigini nygtady.


c: text/html

text:
“Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň,
etraplardaky şäherçeleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň
ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli
döwür üçin Milli maksatnamasynyň” ýerine ýetirilşi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary we atalyk aladalary esasynda halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna uly üns berilýär. Adam hakynda alada etmek Hormatly Prezidentimiziň üstünlikli amala aşýan ýaşaýyş-durmuş syýasatynyň aýratyn tapawutlylyklarynyň biri bolup durýar.
Häzirki wagtda 2018-nji ýylyň bäş aýynyň jemi boýunça Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine degişli bolan “Türkmentelekom” elektrik aragatnaşyk Döwlet kompaniýasy tarapyndan kabelleri geçirmek meýilnamasyny ýerine ýetirmek üçin 1 340,291 km telekomunikasiýa kabeli geçirildi we 400%-den gowrak ösüş gazanyldy. Ilata we edara-kärhanalara telefon nokatlaryny gurnamak işleri geçirildi, netijede 17 792 sany telefon nokatlary gurnaldy. Bu bolsa ösüş meýilnamasynyň 230%-den gowragy ýerine ýeirildi.
Ilatyň we edara-kärhanalaryň giň zolakly internet ulgamyna birikmek isleglerini kanagatlandyrmak üçin Türkmenistan boýunça göwrümi 10 000 golaý telefon nokatlyk 296 sany awtomatlaşdyrylan sanly telefon beketleri ulanyşa goýberildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dünýäniň super ýyldyzy, Real Madridiň portugaliýaly futbolçysy Kristiano Ronaldo mundan soň, karýerasyny Italiýada dowam etdirer. UEFA Çempionlar ligasynyň iň netijeli oýunçysy Ronaldo mundan soň, bu ýaryşyň çäklerinde iň köp gol geçiren kluby “Ýuwentusyň” köýnekçesini geýer.
Super ýyldyz italýanlaryň iň uly kluby Ýuwentus bilen 4 ýyllyk şertnama baglaşdy. Turinliler 33 ýaşly hüjümçi üçin 100 million ýewrony Real Madride, 12 million ýewrony-da oýunçynyň ilkinji kluby Sporting Lizbona berer. Real Madridde klubuň hem-de beýleki birnäçe halkara rekordlary täzelän super ýyldyz täze toparyndan her ýyly üçin 30 million ýewro hak alar.
Özüniň italýan toparyna geçmegi bilen baglanyşykly: — "Realda geçiren 9 ýylym meniň üçin ýatdan çykmajak ýyllardyr. Ähli janköýerlere minnetdarlyk bildirýärin. Ýöne aýrylmagyň wagty geldimikä diýýän. Başga kluba transfer bolmagy özüm isledim. Really janköýerlerden ötünç soraýaryn. Aýratynam, muşdaklarymdan maňa dogry düşünmeklerini haýyş edýärin. “Real Madrid” maňa we maşgalama hemişe uly goldaw berdi. Nirede bolsamam, haýsy köýnekçäni geýsemem, men hemişe özümi Santiago Bernabeuda ýaly duýaryn. Men bu klub bilen bilelikde taryhy başarnyklar gazandym. Toparyň ýolbaşçylaryna, janköýerlerine, topardaşlaryma, lukmanlaryma, umuman hemmä köp sagbolsun aýdýaryn" diýdi.
2009-njy ýylyň tomsunda 94 million ýewro Mançester Ýunaýtedden Real Madride transfer bolan Ronaldo şa klubunda diýseň ýokary netijeler görkezdi. Ol bu klubda oýnan 9 möwsüminde 4 gezek Çempionlar ligasynda, 2 gezek La Ligada, Ispaniýanyň Şa Kubogynda, UEFA Super Kubogynda, Ispaniýanyň Super Kubogynda hem-de 3 sapar FIFA Klublararasy Dünýä Kubogynda ýeňiji boldy. Real Madridiň iň köp gol geçiren oýunçysy bolan Ronaldo, La Ligada 292 oýunda 311 gol, umumylykda, şa klubunda 438 duşuşykda 450 gol geçirdi.


text:
Aşgabat-2017
27.09.2017 | Olimpiýa stadionynda V Aziadanyň ýapylyş dabarasy boldy
Şu gün paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi ýapylyş dabarasy boldy.
27.09.2017 | Türkmenistanlylar V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyndaky sportuň 21 görnüşiniň 15 sanysyndan baýrakly orunlara mynasyp boldy
Şu gün “Aşgabat 2017” oýunlarynyň iň soňky medallar toplumlary ugrunda bäsleşikler geçirildi. Tutuşlygyna Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň jemleri boýunça Türkmenistanyň ýygyndy topary öz bäsdeşlerinden has uly tapawut bilen umumy hasapda öňdeligi eýeledi.
26.09.2017 | Medallaryň sany boýunça Türkmenistanyň ýygyndy topary öňdeligi ynamly saklaýar
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda tamamlanmagyna bir gün galanda Olimpiýa şäherjiginiň meýdançalarynda sportuň 9 görnüşi boýunça ýaryşlar geçirildi. Watandaş türgenlerimiz sambo, kikboksing, grek-rim göreşi, küşt boýunça ýaryşlarda medallaryň 15-sine, şol sanda altyn medallaryň 4-sine mynasyp boldular.
25.09.2017 | Türkmen ýygyndy toparynyň ýeňişleri
Şu gün V Aziadanyň çäklerinde sportuň on bir görnüşi boýunça ýaryşlar geçirildi - olardan sambo, kikboksing, erkin göreş, agyr atletika, bilýard, sport tanslary boýunça türgenlerimiz 23 medala, şol sanda 6 altyn medala mynasyp boldular.
25.09.2017 | Türkmenistanyň dopinge garşy agentligi Merkezi Aziýada öňdäki orunlaryň birini eýeleýär
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Türkmenistanda geçirilmeginde sport düzüminiň ösen ulgamy möhüm orun eýeledi. Jemgyýetiň mundan beýläk-de ösüşiniň möhüm şerti bolan sport ulgamynyň ösdürilmegine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow yzygiderli üns berýär. Alnyp barylýan giň möçberli işleriň netijesinde, paýtagtymyzda ösen halkara ölçeglerine laýyk gelýän we ýokary derejeli ýaryşlary guramaga mümkinçilik berýän täsin sport desgalaryny özünde jemleýän toplum guruldy.
24.09.2017 | Dünýäniň habarlar giňişliginde - “Aşgabat 2017” oýunlary
Şu günler Türkmenistanyň paýtagtynda daşary ýurt žurnalistleriniň 500-den gowragy işläp, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň barşyny dessin beýan edýärler. Halkara metbugatynyň sahypalarynda Aşgabat sport döwletiniň paýtagty — giň gerimli sport baýramçylygyny bellemek üçin dünýäniň ähli künjeklerinden gelýän myhmanlaryň müňlerçesini mähirli kabul eden paýtagt hökmünde beýan edilýär.
24.09.2017 | Oýunlarda Türkmenistanyň gazanan medallarynyň sany 200-den aşdy
24-nji sentýabrda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda biziň ýygyndy toparymyz sportuň kikboksing, sambo, erkin göreş, agyr atletika, basketbol görnüşleri boýunça uly ýeňişleri gazandylar. Şonda olar medallaryň 13-sini, şol sanda 2 altyn medal eýelediler.
23.09.2017 | Öňdebaryjy lukmançylyk edaralary «Aşgabat 2017» oýunlaryna gatnaşyjylaryň we myhmanlaryň saglygynyň goragynda
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary gije-gündiziň dowamynda myhmanlara we ýaryşlara gatnaşyjylara dürli meseleler boýunça kömek berýän ýüzlerçe hünärmenlerden işiň ýokary netijeliligini talap edýär. Şeýle giň möçberli çärelerde lukmançylyk hyzmatlarynyň ýola goýulmagy möhüm zerurlyk bolup durýar. Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň ýokary derejeli işgärleri hut şeýle wezipeleri ýerine ýetirýärler.
23.09.2017 | Türkmen topary V Aziýa oýunlarynda umumy sanawda öňdeligi eýeläp gelýärler
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda sportuň 12 görnüşi boýunça bäsleşikler geçirildi, Türkmen türgenleri jemi – 18 medala, şol sanda 8– altyn medala mynasyp boldular. Türkmenistanyň ýygyndy topary ýaryşlaryň ähli günleriniň netijesi boýunça jemi – 193 medal, şol sanda – 77 altyn, 54- kümüş we 62- bürünç medal gazanyp, umumy hasapda birinji orunda barýar.
22.09.2017 | Biziň ýygyndy toparymyzyň altyn medallarynyň sany ýene-de 10 medal bilen artdy
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary ýapylmagyna çenli galan günlerini hasaplap, ýeňişleriň şatlygy ýaly duýgulara beslenmegini dowam edýär.


text:
20-nji ýanwar 1990 da, gyzyl goşun 26 müň saldat bile Baku shäherine dopylyp
protestleri basyp ýatyrmak üçin adamlary oka tutdular. netijede 200-den gowrak adam öldi. weli başga jemhuriyetler öli bermeden garaşsyz boldylar.
aşakda “Gara ýanwar” we azatlyk hakynda bir makala.
-------------------------------------------------------------------------------
“Gara ýanwardan” 20 ýyl geçdi, emma azatlyk ýok
21.01.2010, azathabar.com,
20 ýyl mundan ozal, 1990-njy ýylyň 20-nji ýanwarynda sowet goşuny Bakuwa hüjüm etdi. Kreml şol wagt kommunistik režimi halas etmäge hem azerileriň garaşsyzlyk ugrundaky göreşini basyp ýatyrmaga synanyşýardy.
Birnäçe günüň dowamynda 26 müň esgerden ybarat gyzyl goşun protestleri basyp ýatyrmak üçin adamlary oka tutdular. Şonda 200-den gowrak adam ölüp, bärkisi 700 adam hem ýaralandy.
Moskwa Bakuwda bir ýyldan gowrak wagta çeken adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi. «Halk fronty» toparynyň müňlerçe agzasy tussag edildi, olary türmä basdylar hem gynadylar. 1989-njy ýylyň 9-njy aprelinde gyzyl goşun Tbilisini gana çaýkandan soňra Bakuwda-da şeýle wakanyň boljagny hiç kim oýlamandy.
Bakuwdaky ganly wakadan soňra, däbe görä, şehitleriň kyrky bellenilip, köpçülikleýin iş taşlaýyş akty amala aşyrylypdy.
«1990-njy ýylyň 19-njy martyna niýetlenen saýlawlarda Azerbaýjanyň Halk frontunyň ýeňiş gazanmazlygy üçin biz olary ýok etdik» diýip, Sowet Soýuzynyň şol wagtky goranmak ministri Dmitriý Ýazow Bakuwa geçirilen hüjüme düşündiriş beripdi.
Sowet Soýuzynyň şol wagtky prezidenti M.Gorbaçow-da bu hüjümi goldap çykyş etdi we yslamçy fundamentalistleriň Azerbaýjanda oranşmak howpunyň öňüni almak üçin şeýle hüjümiň amala aşyrylandygyny öňe sürüpdi.
Sowetleriň bu hüjümi hiç zady üýtgetmedi, dogry, gyzyl goşun ýüzlerçe adamynyň ölümine hem ýaralanmagyna sebäp boldy, ýöne 20 aý soňra Azerbaýjan öz döwlet garaşsyzlygyny jar etdi we kommunistik režimiň soňuna çykyldy.
Arzuw heniz hasyl bolmady
Häzir Azerbaýjanyň öz goşuny we milli puly bar, ol regionda energiýa we howpsuzlyk meselelerinde möhüm rol oýnap gelýär. Garaşsyzlyk gazanyldy, ýöne azatlyk elýeterden uzakda, Sowet tanklaryna garşy çykan adamlar, indi azatlygy talap edip, köçä çykýarlar.
Azatlyk öýi “Freedom House” bolsa bu gün Azerbaýjana «Azat däl» diýip, baha berdi. Hökümete degişli bolmadyk gurmalar bolsa demokratik institutlaryň, erkin medianyň we garaşsyz suduň ýeterlik derjede ýokdugyny tankyt edýärler. Halkara transparansy bolsa hökümetde uly möçberde korrupsiýanyň bardygyny mälim etdi.
Awtoritar döwletlere garanyňda azat döwletler has güýçli, sebäbi olar halka hasabat berýärler we halkyň razyçylygy esasynda iş alyp barýarlar. Sowet tanklarynyň kommunistik düzgüni saklap bilmändigini, Baku unutmaly däl.
1990-njy ýyldaky hüjümde ýerli telewideniýe bir hepdeläp ýapyldy, diňe azeri dilinde gepleşik berýän Azatlyk Radiosy yzygiderli habar berip durdy.
Azerbaýjan öz taryhynda iň möhüm günlerini başdan geçirýärdi, Azerbaýjanlylar garaşsyzlyk ugrunda göreşýärdiler, ýöne esasy mesele – olaryň azatlyk ugrundaky talaplary henizem öz aktuallygyny saklap gelýär. Sebäbi Azerbaýjan demokratik döwlete öwrülmedi we azatlyk ugrunda pida bolanlaryň arzuwy heniz hasyl bolmady.
Kenan Aliýew RFE/RL-niň Azeri gullugynyň direktory. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli
-------------------------------------------------------------------------


text:
Soňky birnäçe ýyldan bäri Apple firmasy bizi öz mobil enjamlary bilen begendirip dur. Başyny iPhone bilen başlan firma ahyrynda ady agzalan telefonlardan eýýäm 4 nesil geçdi, we käbir myş-myşlar 5-nji wesiýasynyň gaty ýakynda geljegini aýdýarlar.
Men Apple-yň enjamlaryndan iPad bilen başladym tanyşlygymy. Soňra özüm bilmän günde Internete girenimde Apple bilen baglanşykly saýtlara hem girip başladym.
Öňler 2000-nji ýyllaryň başlarynda ilkinji gezek Apple-yň şahsy kompýuteri bolan “Macintosh”lary görenimde halaman, beýle biderek we ulanylmasy kyn bolan sistema nämä gerekdigini sorapdym. Birem onuň ýanynda bahasy hem içiňi çekdirýärdi. Beýleki Windows bilen işleýän kompýuterlerden iki esse gymmat. Özüme-de gaýdym şol firmanyň kompýuterleriniň ýanyna hem barmaryn diýip söz beripdim.
Ýyllar geçdi, tehnologiýa hem ýerinde duranok. Men hem Windows-tan bizar boldym. Birgün elime iPad geçdi. Şol wagta çenli elime geçen iň üýtgeşik enjamlardandy. Kompýuter diýseň, kompýuter däl, telefon hem diýip bolanok, mp3 player-lara hem meňzetseň kesidilen ýaly boljak. Garaz gije-gündiz elimdäki enjamyň her deşigine girip çykdym. Soň onda ulanjak programmalar üçin degişli web saýtlara girip başladym. Her gün diýen ýaly Apple firmasyna degişli mäglumatlary yzarlap otyrdym.
Soň ahyry öňler ýanyndan hem geçmerin diýen kompýuterlerini hem yzarlap başlanymy bilmän galypdyryn. Soňam özümi bilmän menem bir Apple MacBook edinäýsemmi diýip başladym… Öňler ýanymdakylaryň ulanýan MacBook-laryna göwnüm ýetenokdy. Indi bolsa birazyrak pul jemleşdirim alaýasym gelip gözüm gyzyp dur.
Gepiň tümmek ýeri… Önümleriň hili nähilli bolsa-da reklama we marketing uly ýer tutýar. Apple firmasy çykarjak enjamlary barada hiç hili maglumat berenok, ýöne bir topar forum hem bloglarda olaryň çykaryp biläýjek zatlary barada uly gybat gidýär. Şeýlelik bilen herkim çykarjak enjamynyň harakteristikalaryny biljek bolup sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar.
Ýöne näçe pikir aýdylsa-da her gezek firma üýtgeşik birzatlar bilen herkimi haýran galdyrmany oňarýar.
p.s.
Meniň Apple höwesim geçip ugran ýaly. Ýakynlarda elime Android 3.1 OS-li tablet geçdi. Mende iPad-den hem kän höwesim döredi. Indi jemlän (jemlejek) pullarymy nämä sowjagymy karar bermeli bolaryn.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň edara binasynda, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji maslahatynyň çäklerinde “Ählumumy bähbitler ugrunda suwdan peýdalanmak: ýapyk deňizler babatda Durnukly ösüş maksatlaryna esaslanyp, halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegi” diýen iş maslahaty geçirildi. Ol şeýle hem Araly halas etmegiň meselelerine bagyşlandy.
BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň ýardam bermeginde guralan foruma Türkmenistanyň hökümet wekiliýetiniň, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň agzalary, BMGÖM-niň, BMG-niň ýanyndaky Hemişelik wekilhanalaryň, Russiýa Federasiýasynyň we Özbegistanyň, Gazagystanyň Daşary işler ministrlikleriniň ýokary wezipeli işgärleri we beýlekiler gatnaşdylar.
Şol gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň belent münberinden çykyş edip, ýurdumyzyň Merkezi Aziýanyň suw serişdelerini gorap saklamak we oýlanyşykly peýdalanmak wezipelerini hem-de şu wezipeler bilen gönüden-göni baglanyşykly ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmäge we howanyň üýtgemegine dahylly meseleleri çözmäge gönükdirilen tekliplerini aýtmagy bilen şu duşuşygyň möhümdigi ýüze çykýar.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, Türkmenistan suw — dünýäniň ähli halklarynyň umumy baýlygy, arassa agyz suwuna deň derejeli we adalatly elýeterlilik şertleri bolsa adamyň düýpli hukugy bolup durýar diýen ýörelgelere berk eýerýär. Suw serişdelerine elýeterlilik, ony netijeli dolandyrmak meselelerine döwletleriň ösüşi, ykdysadyýeti, durmuş ulgamy, adamlaryň abadançylyk we durmuşynyň hil derejesi gönüden-göni baglydyr. Şol sebäpli hem deňhukuklylyk, hormat goýmak, jogapkärçilik Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklarda esas goýujy, kesgitleýji ölçegler bolmalydyr.
Türkmenistan şu garaýyşlar bilen yzygiderli çykyş edip, biziň sebitimizde suw-energetika meseleleriniň aşakda beýan edilen şertlerde çözülmelidigini hemişe nygtaýar: birinjiden, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalary esasynda; ikinjiden, her bir ýurduň bähbitlerini hasaba almak bilen; üçünjiden, halkara guramalaryň, ozaly bilen, BMG-niň işjeň gatnaşmagynda çözülmelidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitiň ýurtlarynyň halkara bileleşigi bilen hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda, şeýle hem Aral deňzini halas etmegiň meselesini görkezip, Milletler Bileleşigine agza döwletleri Aral deňziniň sebiti üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamak we Aral meselesini guramanyň alyp barýan işiniň aýratyn ugry hökmünde kesgitlemek barada Türkmenistanyň başlangyjyny goldamaga çagyrdy.
Häzirki iş maslahatynda ýurdumyzyň wekiliniň çykyşy bu baradaky meselä bagyşlandy. Bellenilişi ýaly, Aral meselesi ählumumy ekologiýa heläkçilikleriniň iň täze taryhynda irileriniň biridir. Ilaty 60 milliondan gowrak adam bolan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ýüzbe-ýüz bolan Aral heläkçiligi ekologiýa we durmuş-ykdysady täsirleri boýunça sebitiň durnukly ösüşine, bu ýerde ýaşaýan adamlaryň genofonduna hem-de abadan geljegine gönüden-göni howp salýar. Emele gelen ýagdaý Ýer ýüzünde bolup geçýän howanyň ählumumy üýtgemeleri bilen çylşyrymlaşýar.
Emele gelen ýagdaýa düşünip, 1993-nji ýylyň ýanwarynda Merkezi Aziýa döwletleri Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny döretmek barada çözgüt kabul etdiler. Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Türkmenistan we Özbegistan şol gaznany esaslandyryjylar boldy. Şonuň bilen birlikde, Aral ýakasynyň ekologiýa howpunyň çäkleriniň giňelmeginiň dowam edýän şertlerinde bu mesele bilen baglanyşykly çözgütleriň dünýä bileleşigi tarapyndan goşmaça ýardam berilmegini talap edýändigi aýdyňdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ençeme gezek nygtaýşy ýaly, şu meselede Birleşen Milletler Guramasynyň toplumlaýyn halkara çemeleşmesi, işjeň we ulgamlaýyn gatnaşmagy zerurdyr.
2008-nji ýylyň dekabr aýynda Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna synçy derejesini bermek hakynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy kabul edildi. Bu bolsa halkara guramalar, ýardam bermek isleýän ýurtlar, ekologiýa gaznalary bilen hyzmatdaşlyklaryň işjeňleşdirilmegine oňyn täsir etdi. Bu resminamanyň kabul edilmegi BMG-niň AHHG-ny hyzmatdaş hökmünde ykrar edýändigini, onuň maksatlaryna ýetmekde gazna ýardam bermegi maksat edinýändigini görkezýär.
Ekologiýa we howanyň üýtgemegi baradaky meseleler ýokary derejedäki dürli abraýly maslahatlaryň gün tertibine yzygiderli girizilýär. BMG-niň durnukly ösüş boýunça “Rio+20” maslahatynda daşky gurşawy goramak, ekologiýa howpsuzlygy hem-de howanyň üýtgemeginiň ýaramaz täsirlerine garşy göreşmek meseleleri 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ählumumy durnukly ösüşiň esasy kadalarynyň biri hökmünde kesgitlenildi.
“Rio+20” maslahatynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aral deňzini halas etmegiň örän çylşyrymly meselesine ünsi çekip, Aral üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamak hakynda teklibini beýan etdi. Şol maksatnamada ýagdaýy durnuklaşdyrmak we gowulandyrmak boýunça anyk meýilnamalar beýanyny tapmalydyr. Bellenilişi ýaly, bu ulgamda işlenip düzülen çäreleri Birleşen Milletler Guramasynyň alyp barýan işiniň aýratyn ugry hökmünde amala aşyrmak maksadalaýyk bolar.
Türkmen Lideriniň netijeli başlangyçlaryna dünýä bileleşigi tarapyndan giňden düşünilýär we goldawa eýe bolýar. Şu ýylyň aprelinde BMG-niň Baş Assambleýasynyň 72-nji maslahatynda biragyzdan kabul edilen “Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk” diýen Kararnama munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu resminamada Aral deňziniň gurşawynda suw hojalyk, ekologiýa we durmuş-ykdysady ýagdaýlary gowulandyrmaga gönükdirilen maksatnamalary bilelikde amala aşyrmak üçin ýöriteleşdirilen edaralara, maksatnamalara hem-de gaznalara, halkara maliýe edaralaryna AHHG bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek teklip edilýär.
Araly halas etmek hem-de Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek babatda onuň gurşawynda ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak meseleleri geçen ýyl BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterreşiň Türkmenistana, Özbegistana we beýleki Merkezi Aziýa döwletlerine bolan iş saparlarynyň barşynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
2017 — 2019-njy ýyllarda AHHG-a başlyklyk edýän Türkmenistan gaznanyň alyp barýan işiniň netijeliligini kämilleşdirmäge we ýokarlandyrmaga, geljekde Aral deňziniň gurşawyna degişli ýurtlaryň oňyn hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga gönükdirilip işlenilip taýýarlanylan Ýörite maksatnamanyň esasynda bu jogapkärli wezipäniň ýerine ýetirilmegine örän çynlakaý çemeleşýändigini görkezýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlaryna laýyklykda, AHHG-nyň Ýerine ýetiriji komiteti tarapyndan Aral deňziniň gurşawy üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasynyň konsepsiýasy işlenilip taýýarlanyldy. Onuň baş wezipesi sebitde Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmak üçin AHHG bilen Birleşen Milletler Guramasynyň arasynda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmekden ybaratdyr.
Bu maksatnamanyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda halkara hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda suw serişdelerini oýlanyşykly peýdalanmak we dolandyrmak boýunça hem-de Merkezi Aziýada daşky gurşawy goramak ulgamynda, howanyň üýtgemegi babatda uzak möhletleýin strategiýany we anyk çäreleri işläp taýýarlamak hem-de durmuşa geçirmek; halkara guramalary we maliýe edaralary bilen bilelikde, Aral deňziniň gurşawynda suw hojalyk, ekologiýa we durmuş-ykdysady ýagdaýlary gowulandyrmaga gönükdirilen taslamalary we maksatnamalary amala aşyrmak; bu mesele barada jemgyýetçiligi habarly etmek we beýlekiler ýaly ugurlar bar.
Iş maslahatynyň barşynda nygtalyşy ýaly, AHHG-nyň tejribesiniň dünýäniň beýleki sebitlerinde hem şunuň ýaly meseleleri çözmek üçin peýdaly bolup biljekdigi gürrüňsizdir.
Aral deňziniň sebiti üçin BMG-niň Ýörite maksatnamasy Aral deňziniň meselesini çözmek boýunça köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk etmäge netijeli çäre hem-de içerki suw giňişlikleriniň meseleleri babatda ýurtlaryň ählumumy başlangyjynyň esasy bolup biler.
Bu meseläni mundan beýläk-de işlemek maksady bilen, Aşgabat şäherinde bilermenleriň geňeşmelerini geçirmek teklip edildi.
Ýokarda aýdylanlar bilen baglylykda, Türkmenistanyň suw serişdelerini gorap saklamak we aýawly peýdalanmak hem-de durnukly ösüşiň aýrylmaz şerti bolan ekologiýa ýaly özara baglanyşykly ulgamlarda sebitleýin we ählumumy hyzmatdaşlyga uly goşant goşýandygyny bellemek gerek.
Ýurdumyzda hemme ýerde suw tygşytlaýjy tehnologiýalar ornaşdyrylýar, ilaty ýokary hilli arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça maksada gönükdirilen çäreler görülýär, howanyň täsirini ýumşatmak üçin tokaýlary dikeltmek we ýerden peýdalanylyşyny gowulandyrmak boýunça uýgunlaşdyryş çäreleri durmuşa geçirilýär. Bagy-bossanlyga büremegiň umumymilli maksatnamasynyň çäklerinde, şäherleriň hem-de ilatly ýerleriň töwereklerinde suwy oýlanyşykly ulanmaga mümkinçilik berýän suwarmagyň öňdebaryjy usullaryny peýdalanmak arkaly giň gerimli tokaýlyklar döredildi.
Şähergurluşyk ulgamynda, oba hojalygynda, ýurdumyzy senagatlaşdyrmagyň maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde hem ekologiýa taýdan arassa, öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmakdan ugur alynýar we umuman, munuň özi Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan iri möçberli özgertmeleriň aýrylmaz bölegi bolup durýar.
Garagumda döredilýän “Altyn asyr” Türkmen kölüniň gurluşygyny munuň ajaýyp mysaly hökmünde getirip bolar. Gerimi we ähmiýeti boýunça deňsiz-taýsyz bolan bu taslama suw serişdelerini gorap saklamak we daşky gurşawy goramak meselelerini çözmäge, diňe Türkmenistanda däl, eýsem, tutuş Merkezi Aziýa sebitinde ekologiýa abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Şeýlelikde, Bitarap Türkmenistan BMG tarapyndan kabul edilen “Gün tertibi — 2030” maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça umumy tagallalara işjeň gatnaşyp, Birleşen Milletler Guramasy bilen örän ýakyndan hyzmatdaşlyk etmäge ygrarlydygyny iş ýüzünde tassyklaýar hem-de parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmegiň, sebit we dünýä möçberinde durmuş we ykdysady ösüşleriň bähbidine netijeli gatnaşyklary has-da pugtalandyrmaga ýardam bermäge çalyşýar.


text:
RFE/RL: Siz häzir anneksiýanyň, ýagny zor bilen birleşdirmegiň halkara kanunçylygynda nähili görülýändigini düşündirip bilmezmisiňiz?
Adam Roberts: Halkara ýuristleriniň, meniň öz okadýan sapagyma gatnaşýan studentleriň nukdaýnazaryndan, anneksiýa umuman bir territoriýanyň zor bilen alynmagy, köplenç basyp alyjy güýç tarapyndan, içine goşun salnan döwletiň territoriýasyny güýç blen öz tarapyna geçirmegi hökmünde görülýär. Onsoň ol ýerde anneksiýa garşy örän berk halkara normalary bar, hakykatda bu 1945-nji ýyldan soňky halkara gatnaşyklarynyň esasy binýady diýlip hem häsiýetlendirilip bilner.
RFE/RL: Anneksiýa degişli mesele bilen bagly hökmany borçlulygy öňe sürýän halkara şertnamalary ýa ylalaşyklary barmy?
Roberts: Bu meselede anyk bir şertnama ýok. Emma BMG-niň Düzgünnamasyndan we 1945-nji ýyldan bärki halkara praktikasyndan şeýle borçlaryň gelip çykýandygy jedelsiz bir zat. Mysal üçin, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň rezolýusiýalary anneksiýa synanyşyklarynna dahylly işler babatda juda berk pozisiýa eýeleýär. Munuň anyk mysaly Yragyň 1990-njy ýylda Kuweýti anneksiýa etjek bolmak synanyşygyndan hem görünýär. Bu hakykatda anneksiýanyň tasdan jar edilmegi bolupdy we Howpsuzlyk geňeşi, şol sanda, aýtmak gerek, şol wagty Sowet Soýuzy hem muňa berk garşy durdy.
RFE/RL: 1945-nji ýyldan bäri anneksiýanyň kanun esasynda, halkara derejesinde ykrar edilen halaty boldumy? Ýagny şuňa bir mysal getirip bolarmy?
Roberts: Ylalaşyk esasynda geçirilen territoriýa bar, emma bu anneksiýa däl. Ýene bu ýerde anneksiýa belli bir derejede golaý, aýdaly, Türkiýäniň demirgazyk Kiprdäki roly ýaly, käbir derejede anneksiýa çalymdaş işler bar, emma olar edil anneksiýa hem däl. Sebäbi bu ýerde interwensiýa eden döwlet gürrüňi edilýän territoriýany öz bir bölegi diýip yglan etmekligiň hatda golaýyna hem barmady. Şeýlelikde, demirgazyk Kipr hiç wagt Türkiýäniň bir bölegi diýlip jar edilmedi. Onsoň bu örän adaty däl bir ýagdaý.
RFE/RL: Bu ýerde Moskwanyň Kryma eýe çykjak bolşy ýaly bir mysal barmy, ýagny ol ýa-da beýleki ýurtlaryň ýa regionlaryň arasynda mundan ozal şeýle bir zat bolupmydy?
Roberts: Bu meselede öz aralarynda ol ýa-da beýleki görnüşde ylaşyk baglaşan, başga territoriýalardan tapawutlanmaýan köp ýurt bar. Mysal üçin, Horwatiýa belli bir döwürde horwat asylly bosniýa raýatlarynyň käbiriniň pasport alyp bilmegi, olaryň käbiriniň, mysal üçin mekdep mugallymlarynyň aýlyklarynyň horwat häkimiýetleri tarapyndana tölenmegi barada ylalaşyk baglaşdy.
Şeýdip, demirgazyk Bosniýadaky mekdep mugallymlarynyň aýlyklary horwat häkimiýetleri tarapyndan tölenildi. Emma, elbetde, Orsýetiňkä çalymdaş ylalaşyklaryň mysaly bilinmeýär, çünki Orsýet Gürjüstanyň iki regiony, Abhaziýa we Günorta Osetiýa bilen şeýle ylalaşyklary baglaşdy we bu, ýumşak aýdylanda, ol ýurduň şol territoriýalary belli derejede öz täsirine düşürmek maksadyna eýermeginiň mysaly boldy.
Şeýlelikde, bu adaty bir ýagdaý däl. Emma Orsýetiň has beter aladalandyrýan ýeri onuň goşun ibermek arkaly Krymy basyp almak babatda edýän hereketleri bilen bagly. Köplenç bolşy ýaly, basybalyjy güýçler öz basyp alýan topraklaryndaky adamlary goraýandyklaryny aýdýarlar, emma olar barybir basybalyjy güýçler bolup durýar.
Şeýlelikde, olar Krymda bu topragyň geljegini kesgitlemek üçin geçiriljek bolunýan islendik referendumyň geljekki netijelerine agyr täsir ýetirmek ahwalatyny getirýär. Onsoň bu alada goýýan bir ýagdaý, ýagny bu ýere basybalyjy güýçleriň getirilmegi we referendumy çaltrak geçirip dynmaga howlukmak, dogrusy, ol ýerde netijeli halkara gözegçileriniň bolmagyna hem ses berişlige gözegçilik etmeklerine juda az mümkinçilik galdyrýar.
RFE/RL: Eger Krym doly azat we adalatly, halkara gözegçileri tarapyndan syn edilen referendum geçirmek mümkinçiligine eýe bolsa, bu, halkara kanunçylygy nukdaýnazaryndan, onuň Orsýet federasiýasynyň düzümine birikdirilmegine we girizilmegine kanuny esas bolup hyzmat edip bilermi?
Roberts: Bu gyzykly sorag, ýöne gep şeýle zadyň bolup-bolmajagynda. Elbetde, bu Orsýetiň pozisiýasyny berkiderdi. Ýöne bu hereket etmek üçin kanuny esas hökmünde kabul edilermi ýa edilmez, hakykatda bu baradaky karar örän tapwutly bolar. Sebäbi bu dogry, häzirki zaman halkara gatnaşyklarynda beýleki döwletleriň içerki işine gatyşmaklyga we olaryň toprak bitewiligini synaga salmaga garşy päsgelçilikler bar. Hut şu ýagdaýlar hem biziň 1945-nji ýyldan bäri geçen tutuş döwürde eýe bolan adatdan daşary derejedäki halkara parahatçylygymyzyň esaslary bolup hyzmat etdi. Ýagny döwletler, biziň häzirki görýän ýagdaýymyzdaky ýaly, beýleki döwletleriň üstüne dyzamaga höweslendirilmedi, beýle zat goldanylmady.
Aýdaly, Orsýet güýçleriniň häzir Kryma girişini esaslandyryşyna çalymdaşlykda, Türkiýäniň 1974-nji ýylda demirgazyk Kipre interwensiýa etmegi gowy bir mysal bolup durýar. Şonda demirgazyk Kiprde dowla düşen türk ilatyny goramak meselesi orta atylypdy. Dünýä bu herekete berk garşy çykdy we, hakykatda, Howpsuzlyk geňeşiniň ähli agzasy, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi, şol sanda Sowet Soýuzy Kipriň toprak bitewiligini goldap, interwensiýa garşy ses berdi.
Ine, indi şeýle esasdaky sebäpler Krymda hem orta atylýar, halkara jemgyýetçiligi muňa garşy, interwensiýa arkaly döwletleriň bitewiligini opurmak babatdaky alada-gaýgylaryň ýerliklidigi görnetin bir zat. Bu ýerde şeýle usul bilen ähli döwletleriň düýp esaslarynyň sorag astyna düşürilmegini görmek islegi ýok.
RFE/RL: Ugurdaş sorag, Orsýetiň Gürjüstanyň, Moldowanyň, Ukrainanyň raýatlaryna pasport berşi ýaly, halkara kanunçylygynda beýleki ýurtlaryň raýatlaryna pasport paýlamak praktikasy barada aýdylan zat barmy?
Roberts: Men halkara kanunçylygynda bu sorag boýunça doly açyk-aýdyň jogap bardyr diýip pikir etmeýärin. Meniň pikirimçe, bu soragyň jogaby raýatlaryna şeýle teklip edilýän ýurtlar bilen aradaky gatnaşyklaryň derejesine ýa häsiýetine hem bagly bolup biler. Sebäbi käbir ýurtlar, öz milli kanunlary esasynda, şeýle ýagdaýda beýleki ýurtlar tarapyndan şol ýurduň pasportyny almaga höweslendirilýän raýatlarynyň başga ýurduň pasportyny almagyny bikanun diýip hem yglan edip biler.
Emma men bu ýerde haýsydyr bir umumy düzgün bardyr öýtmeýärin. Elbetde, bir adamyň birnäçe pasportly bolmagy beýle bir geň zat däl. Köp ýurtda köp adam şeýle edýär we köplenç mundan uly bir zyýan hem gelenok. Bu diňe dürli görnüşdäki goldawlar, başga bir aýratyn döwletiň aýratyn bir böleginiň beýleki döwlete birikdirilmegi üçin edilýän basyşlar bilen utgaşanda zyýanly.
RFE/RL: Krym babatda alnanda, onuň Ukrainanyň içinde awtonomiýa durumyna eýe bolmagynyň Krym hökümetiniň Orsýete goşulmak kararyna we Orsýete goşulmak mümkinçiligi barada refrendum geçirmegine nähilidir bir baglanyşygy barmy?
Roberts: Munyň käbir derejede baglanyşygy bar. Emma bu ýerde görnetin bir zat, bir ýurduň belli bir bölegi şol ýurduň federal häkimiýetleri bar wagtynda, bu ýagdaýda ol Kiýewdäki hökümet, onuň bilen maslahatlaşman ýa ondan bölünmek barada razylyk almazdan, ýa-da bu meseläni çözmek boýunça düzüwli bir prosedura hakynda geňeşmezden ýa razylaşmazdan gelnen kararyň näderejede kanuny bolup biljekdigi ullakan sorag bolup durýar.
Onsoň bu, Orsýetiň Ukrainanyň Kiýewdäki hökümetiniň mirasdüşerini düýpden ykrar etmezligi bilen, yzyna ullakan bir kynçylyk bolup öwrülip gelýär, ýogsam bolmasa olaryň öz adamlary, gyrakladylan prezident Wiktor Ýanukowiç Ukrainadan gaçyp, yzynda hökman doldurylmaly boşluk galdyrdy ahyryn.
Şeýlelikde, kanuny ýagdaý babatda aýdyňlygyň ýoklugy uly kynçylyk bolup durýar. Onsoň men bu ýerde halkara göçümçileriniň ählisine Orsýet bilen bir stoluň başyna geçip, bile oturyp gürleşmegi berk maslahat bererdim. Elbetde, bu hökmany suratda beýleki frontlarda berk gaýtawulyň bolmaly däldigi barada bir beýanat bolmaly däl. Emma Orsýet bilen bir stoluň başyna geçip oturmaly we Ukrainanyň geljegi, adamlaryň beýleki häkimiýetleri bikanun diýip ret etmegi ýagdaýynda çykmagy nukdaýnazaryndan maslahat etmeli. Ol ýerde häzir Krym üstünde emele gelen dawada praktiki taýdan ara alnyp maslahatlaşylmagyna mätäç bir topar mesele bar.
RFE/RL: Bu ýerde anneksiýa meselesi babatda halkara kanunçylygy perspektiwasyndan başga-da möhüm meseleler barmy?
Roberts: Meniň pikirimçe, beýleki möhüm meseleleriň biri Krymda halkara wekilleriniň hem bolmagy, emma ol ýerde BMG-niň ilçisi [Robert Serry] ýaly daşardan gelen adamlara haýbat atylýar. Bu bolsa öz gezeginde geljek hepdede boljak ses berişligiň azat-erkinlik häsiýetinde geçiriljegine ynanmagy kynlaşdyrýar.
RFE/RL: Halkara kanunçylygy esasynda, «adamlaryň öz ykballaryny özleriniň kesgitlemeklerine bolan özygtyýarlylyk hukugynyň» statusy näme, asla şeýle zat barmy? Onsoň ol ýerde şol «hukugyň» berjaý edilmegini amala aşyrmaga şertler nähili?
Roberts: Deň hukuklylyk we halklaryň öz ykballaryny özleriniň kesgitläp bilmekleri babatdaky ýörelgeler BMG-niň Düzgünnamasynyň 1-nji maddasynda hem birnäçe halkara düzgünlerinde jar edilen. Bu prinsipleriň hakykatda nämäni aňladýandygy we olaryň hakyky durmuş ýagdaýlarynda nähili berjaý edilmelidigi barada baryp 1945-nji ýyldan bäri gapma-garşylykly pikirler bar.
Bu maddanyň formalaşdyrylyşy, beýany bile-göre düşnüksiz ýazylypdyr. Onda has anyk terminden, aýdaly, «milli öz-özüňi kesgitlemekden» gaçylypdyr. Eger şeýle diýlen bolsa, bu her milletiň aslynda öz döwletini gurup bilmek hukugyny aňladardy. Şübhesiz, «halklaryň öz ykballaryny özleriniň kesgitlemek» prinsipi Ýewropanyň dekoloniazasiýa prosesinde, Germaniýanyň birleşdirilmeginde, 1945-nji ýyldan bärde bolan köp sanly möhüm wakalarda düýpli rol oýnady. Emma muňa garamazdan, ol köp meseleleri jogapsyz galdyrýar. Şolaryň arasynda iň aladalysy bolsa, bu hukuk haýsy halklara degişli we haýsy halklara degişli däl diýen sorag.
Bu sorag dünýäniň köp böleginde munuň adatdan daşary kyn meseledigini subut etdi we köp konfliktleriň, şol sanda soňky ýyllarda Kosowada, Sri Lankada, Gürjüstanda we Türkiýede bolan gapma-garşylyklaryň özeni boldy,
Krym barada aýdylanda bolsa, Ukrainada öz ykbalyňy özüň kesgitlemegiň umumy, tutuş ýurda degişli bir çelgisi barmy ýa-da bu diňe Kryma, krym tatarlarynyň öz ykballaryny kesgitläp bilmek hukuklaryna hem degişlimi diýen sorag orta çykýar. Ol ýerde bu soraga hemme taraply umumy jogap ýok. Şu sebäpden, eger bir özüň mamla bolmak prinsipinde gürlemän, taraplaryň ählisiniň kanuny bähbitlerini ykrar edip, çynlakaý gepleşikler geçirseň, bu meseläni çözmegiň asla ýeňil bolmadyk işleri bar.


text:
Frankofoniýa baýramy mynasybetli biziň mediatekamyz size fransuz dilinde çap edilen afrikan edebiýatyny hödürleýär.
Alžirden Rwanda çenli, Mali we Kot-d’Iwuar aralygyny öz içine alyp, dünýäde fransuz dilinde gürleýänleriň ýarysy Afrika kontinendinde ýaşaýar. 100 million ilatly Afrika kontinenti fransuz dilinde gürleýänleriň janly ojagy bolup durýar.
Bu joşgunlylygy olaryň edebiýatynda görmek bolýar, sebäbi ençeme afrikan ýazyjylary öz eserlerininde ýaşaýan ýurtlarynyň aýratynlyklaryny fransuz diliniň üsti bilen beýan edýärler.
Biziň kitaphanamyzda siz bu awtorlaryň käbirleriniň eserlerini okap bilersiňiz.
Biziň mediatekamyzda siz Kongoly ýazyjy Alan Mabankunyň iki eserini okap bilersiňiz.
Oklukirpiniň ýatlamalary (2006) – fantastiki erteki, afrikan basnýasy we onuň gahrymany oklukirpi.
Döwülen stakanda (2005) – awtor bu eserde Brazawil kafesinin müşderileriniň gürrüňlerini wäşilik we mähirlik bilen beýän edýär.
Aýdymçy, reper, ýazyjy Gael Faýe – hakyky artist.
Okuwçylar arasynda Gonkur baýragynyň ýeňijisi bolan ilkinji romany bilen Gaýe 2016-njy ýylyň edebi sensasiýasy boldy.
“Kiçijek ýurt” atly az-kem awtobiografiki eserinde, ol eseriň gahrymany Gabrieliň 90-njy ýyllarda Burundi ýurdundaky çagalygy barada gürrüň berýär. Ýurtda bolup geçyän raýatlyk urşy we gonşy ýurt Rwanda tarapyndan taýýarlanan Tutsileriň genosidi eseriň gahrymanynyň bütin durmuşyny özgertdi.
Asly Marokkanyň Fes welaýatyndan bolan Tahar Ben Jellun dünýäde iň köp terjime edilýän fransuz dilinde ýazýan afrikan ýazyjysy we ol ençeme wagtdan bäri Demirgazyk Afrikanyň edebiýatynyň iň esasy wekilleriniň biri bolup durýar.
Täsin we erteki obrazly “Mukaddes gije” eseri gahryman gyzyň başdan geçirmelerini we marokan jemgyýetinde aýal maşgalanyň orny baradaky temany sorag görnüşinde gozgaýar. Eser 1987-nji ýylda Gonkur baýragynyň ýeňijisi boldy.
Mundan başga-da, siz kitaphanamyzda “Mindal agaçlary öz ýaralaryndan wepat boldular” atly goşgular ýygyndysyny alyp bilersiňiz.


text:
Derman serişdesiniň gysgajyk häsiýetnamasy
Düzümi: Dekstran -40 – 100,0, Natriý hlorid – 9,0, Sanjym üçin suw – 1000 ml-e çenli
Derman görnüşi: Infuziýa üçin ergin.
Farmakoterapewtiki topary: Plazmanyň öwezini dolujy.
Farmakologik häsiýetleri. Gysga wagtlaýynça aýlanýan ganyň suwuk böleginiň göwrümini köpeldýär we netijede, ýürege wenalar bilen gelýän ganyň mukdary köpelýär. Gan damarlaryň ýetmezçiliginde arterial basyşyny we ýüregiň gan zyňyş güýjüni hem-de merkezi wenoz basyşyny ýokarlandyrýar. Ortaça molekulýar agramy 30000-den 40000 çenli. Eritrositleriň agregasiýasynyň öňüni alýar ýa-da peseldýär netijede ganyň mikrosirkulýasiýasy gowlanýar. Böwrekde gan aýlanyşyny ýokarlandyryp (perfuziýany), diuretik (peşew ýörediji) häsiýeti ýüze çykarýar. Operasiýadan we şikeslenmeden (trawmadan) soň trombositleriň biri-birine ýelmeşmegini (adgeziwligini) peseldýär hem-de tromblaryň emele gelmeginiň öňüni alýar.
Kliniki maglumatlary: Ýanykda, şokda, ýagly emboliýada, pankreatitde, peritonitde, parez ýa-da paraliç sebäpli içiň ýöremezliginde, şikeslenmede hem-de idiopatik eşitmegiň kynlaşmagynda, arterial we wenoz gan aýlanyşyň ýetmezçiligi sebäpli gangrenanyň döremek howpy bolanda, Reýnonyň keselinde, ýiti güýçli insultda, operasiýadan hem-de şikeslenmeden soňky tromboemboliýanyň öňüni almakda, ýürekde açyk operasiýadan soň ýüze çykýan tromblaryň emele gelmeginiň öňüni almakda, ýürekde açyk operasiýalar geçirilende tebigy däl gan aýlanyşy sazlaşdyryjy enjamda aýlanýan ganyň düzümine goşmak üçin ulanylmaly.
Garşy görkezmeleri: Trombositopeniýada (ganyň durmazlygy), agyr geçýän ýürek ýetmezçiliginde, böwrek ýetmezçiligi sebäpli anuriýada we dekstrana allergiýa bolanda.
Islenmeýän täsirleri: Gyzdyrma, üşütme, ysytma, ýürek bulanma, deride gyzyl tegmilleriň, düwürtikleriň emele gelmegi, anafilaktiki reaksiýalar ýüze çykyp gipotoniýanyň, kollapsyň (özüňden gitme), oliguriýanyň bolmagy mümkindir.
Aýratyn görkezmeleri: Ýürek ýetmezçiliginde gan aýlanşyna agram salmaz ýaly we ýürek ýetmezçilik kesellerinde öýkende çiş keseli döremez ýaly derman serişdesini seresaplyk bilen bellenilýär. Göwrelilere derman serişdesini diňe gaýra goýulmasyz ýagdaýlarda bellenilýär. Reopoliglýukin bilen antikoagulýant derman serişdesini bilelikde bellenilende olaryň belleme mukdaryny azaltmaly. Oliguriýa bolan ýagdaýynda furosemid we duzly erginleri goýbermeli.
Ulanylyşy we ulanyş möçberi: Her bir näsaga, onuň ýagdaýyna bagly hem-de gemodinamikasyna seredip aýratyn mukdarlary saýlanylmalydyr. Şikeslerden, operasiýalardan, ýanyklardan soň ýüze çykýan şok bilen bagly ýa-da başga sebäplere görä ýüze çykýan mikrosirkulýasiýanyň ýetmezçiliginde, gan damaryna damja görnüşinde haýal, bir gije-gündiziň dowamynda 400ml -den 1000ml möçberinde goýbermeli. Ýürek we gan damarlaryna operasiýalar geçirilende, operasiýadan öň wena içine damja görnüşinde 10ml/kg, operasiýa wagtynda 400-500ml we operasiýadan soň 5-6 günüň dowamynda 10ml/kg möçberinde goýbermeli.
Çagalar üçin goýberiljek erginiň möçberi bir gije-gündiziň dowamynda 15ml/kg –dan köp bolmaly däl.
Ýürek we gan damarlaryna operasiýalar geçirilende 2-3 ýaşyndaky çagalara 10ml/kg (gije-gündiziň dowamynda 1 gezek), 8 ýaşa çenli çagalara 7-10ml/kg (gije-gündiziň dowamynda 1-2 gezek), 13 ýaşa çenli çagalara 5-7ml/kg (gije-gündiziň dowamynda 1-2 gezek), 14 ýaşdan ýokary balan çagalara bolsa uly adamlara goýberilýän möçberi ulanylýar. Dezintosikasiýa üçin 5-10ml/kg 60-90 minutyň dowamynda ulanmaly. Tromboemboliýanyň öňüni almak üçin birinji gün 10-20 ml/kg-dan hem-de gerek bolsa 10 ml/kg-dan 4-6 sagatlap gaýtalap, ikinji gün gana damja görnüşinde sançmaly.
Saklanyş şerti: +25 C derejeden ýokary bolmadyk, gury, salkyn we ýagtylykdan goralýan şertlerde saklamaly.
Ulanma möhleti: 2 ýyl.
Gaplama görnüşi: derman çüýşede 200; 250; 400; 500 ml.


text:
Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Kaztalovka aýdanynyń Kaztalovka aýylyndaǵy Kaztalovka mektebinde jastardy áleýmettendirý jobasy boıynsha oqytý sharasyn ótkizgen edik. Oǵan 40-qa jýyq oqytýshylar qatysyp, sertıfıkattarmen marapattaldy. Bizdiń 6 baǵyttyq áleýmettik jobamyzdy aýdan deńgeıinde uıymdastyrýshy retinde aýdandyq bilim bóliminiń ádiskeri Ishanova Nazgúl Nazymbekqyzy bekitildi.
Ataýly joba QR Qoǵamdyq damý mınıstrligi men «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» tapsyrysymen «Adyrna» ulttyq-etnografııalyq birlestigi tarapynan uıymdastyrylýda.
«Adyrna» ulttyq portaly


text:
Eýranyň Baş sudy içalyçylykda aýyplanan eýranly-şwesiýaly akademigiň ölüm jezasyna höküm edilendigini tassyklady.
Stokgolmyň Karolinska institutynyň alymy Ahmadreza Djalali 2016-njy ýylyň aprel aýynda Tähranda geçirilen konferensiýa gatnaşan wagtynda tussag edilipdi we içalyçylykda hem “Hudaýa garşy duşmançylykda” aýyplanypdy. Eýranda bu aýyplamalar boýunça ölüm jezasy göz öňünde tutulýar. Häkimiýetler soňra alymy günäli diýip yglan etdiler.
“Amnesty International” guramasynyň we Djalaliniň aýalynyň alymyň aklawçysyna salgylanyp, aýtmagyna görä, Eýranyň baş sudy işe gaýtadan seredipdir we ölüm jezasyny güýjünde galdyrypdyr.
25-nji dekabrda Tähranyň prokurory Abbas Jafari Dolatabadi Baş suduň ýakynda Djalali babatyndaky ölüm jezasyny tassyklady diýip, Eýranyň “Mizan” täzelik neşri hem habar berdi.


text:
Hormatly Yazyjymyz, sazandamyz, ralli çempiýonumyz!
Size azajyk ekonomika sapagyny bermegi makul bildim.
Soňky döwürlerde dollar alyş we çalyş edýänleri gysýan habarlarňyzdan doly.Dollary beydip gysyp saklap bolanok.
Ekonomikanyň ýer çekim kanuny ýaly kanuny bardyr. Olam Üpjin edijiler we talap edijiler kanuny. Dollaryň erkin bazardaky nyrhyny şolar belleýär. ikisiniň gabatlaşan ýerindäki baha hazirki dollaryň bahasy bolýar.
Talap edijiler köp bolsa bahasy ýokarlanýar, dollar upjinçiligi köp bolsa (muňa turke işlemäge gidip iberýän dollarlardan tut , haryt eksport edyänler, hökümediň daşary döwlede satýan harytlarynyň, neftiniň, gazynyň hemmesi girýär )bahasy arzanlaýar. Muny ne bazardaky dollarçylar, ne guniň aşagynda garalyp eklenji bilen bolýan dollar çalyşýanlar belleýär.
Şeýledigini aýdýanlar diňe bilimsiz , sowatsyz adamlardyr. Dollary duybindena aýryp bolanok.Sebäbi hemme zady özümiz öndürip bilemizok, içerki bazar doly üpjin edip bilemizok ,daşary döwletlere bagly biz. Diýmek näme etmeli?
Eksporty köpeltmeli. Importy belli derejede azaltmaly. (yapmaly däl) Siz welin näme edýäňiz? Dasary döwlede näçe sany eksport edýän bar bolsa bolup bilseňiz böwet bolýaňyz. yani yakinda azyk onumçiligine degisli harytlaryň eksportyny gadagan etdiňiz. Dasary sowdada siziň tereziňiz Import bilen bagly bolmaly.
Çykan girenden köp bolanlygynda Importyňam zyýany ýok. Siziň barlagçylaryňyz bu zatlary bilmeýän bolmaga çemeli telekeçileri kösäp ýör. ol çäre däl.
Beter azyk gytçylygyny döremegine sebäp bolar. Siz eger etmek isleseňiz daşary döwletlerdäki ýaly "Dom yustisiya " yali firma açjak, kärhana gurjak, salgyt, gümrük yali edaralaryň hemmesini bir yerde jemläp, parahorluga mahal bermän 3 sagatda firma açyp boljak ýagdaýa getirseňiz ullakan iş etdigiňiz bolar.
Häzir meniň tanaýan telekeçilerimiň köpüsi " Dokumentasiýa Mafiýasy" ndan ýadanlygy ya-da kelle agyrdasy gelmänligi üçinem hiç hili önümçilik edesi gelenok.
Puly bar ýöne ýassyk astynda dur ýada ulansa Importa ulanýar. Sebäbi Import aňsat. Bu pullary Ekonomika gazandyrmaly özem Eksporta etmäge itermeli. Goýalyň indi fantaziýany, sifrleri aýdyp ösýas diýmäni. Iş edeliň, realny durmuş barada alada edeliň. Siziň ýekeje buýrugyňyza bijek zatlar şular. Alla size azajyk ýüregiňize ynsap bersin. Edip bolmajak zatlar däl eger etmek isleseňiz..
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
26-28-nji maý aralygynda Türkmenistanyň dürli künjeginde duýulan seýrek howa hadysasy ýurtda adamlaryň gündelik durmuşyna, olaryň jan saglygyna, şeýle-de oba hojalyga we käbir infrastrukturalara oňaýsyz täsir etdi.
Türkmenistanda bolup geçýän wakalary ýakyndan yzarlaýan aşgabatly synçy Amanmyrat Bugaýew ýurduň günbatar we demirgazyk regionlarynda harasatyň elektrik liniýalaryna we aragatnaşyk ulgamlaryna oňaýsyz täsir edendigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde, Azatlygyň Daşoguzdaky habarçysy ýerli ýaşaýjylara salgylanyp, duzly tupanyň netijesinde soňky hepdäniň dowamynda dem alyş ýollaryndaky näsaglyk, gaýmorow boşlugynyň nemli bardasynyň çişmegi, gan basyşynyň artmagy ýaly saglyk şikaýatlary bilen lukmana görünýän adamlaryň sanynyň ençeme esse köpelendigini habar berdi.
“Duzly tupan juda köp ýerlere özüniň zyýanyny ýetirdi. Ol diňe bir ekinleri, öri meýdanlary zaýalaman eýsem, gelen güýçli ýel sebäpli bir topar obalarda elektrik energiýasyny bermeklik belli-belli wagtlara çenli kesildi” diýip, paýtagtly synçy Bugaýew aýtdy.
Ol elektrik üpjünçiliginde dörän bökdençlikleriň sebäpleriniň güýçli ýeliň turmagy bilen köp sanly obalarda oturdylan 40-45 ýyllyk transformatorlarda dörän näsazlyklardygyny çaklady we elektrik togy bilen bagly kynçylyklaryň ýüze çykan obalaryň atlaryny aýtdy:
“Ylaýta-da Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň Hudaýberdi, Akguýy, Käriz ýaly obalarynda bolup geçipdir şeýle ýagdaý, şeýle-de Bereket etrabynyň Ýassa, Düwünçi, Burgun obalarynda, Balkan welaýatynyň Serdar etrabynyň iň demirgazykdaky obalary bolan Melegoşda, Dawalyda, Badada hem-de Baleýşem obalarynda-da elektrik togy belli bir wagtda çenli öçüpdir. Onuň öçmegine transformatorlara çekilen simleriň gyrylmagy sebäp bolupdyr. Edil şeýle ýagdaýyň Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç we Akdepe etraplarynda gaýtalanandygyny maňa ol ýerlerde ýaşaýan tanyşlarym-da gürrüň berdiler. [Olar] ‘edil şol ýagdaýyň ekiztaýy bizde-de gaýtalandy’ diýdiler” diýip, aşgabatly synçy Bugaýew aýtdy.
Ol agzalýan obalarda we olara ýakyn beýleki käbir ilatly nokatlarda “Altyn Asyr” öýjükli aragatnaşyk ulgamyna-da täsir ýetendigini, onuň kadaly işlemändigini habar berip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Azatlygyň ýurduň demirgazygyndaky söhbetdeşi adamlaryň saglyk şikaýatlarynyň ençeme esse artýandygyny bellemek bilen bir hatarda, duzly tupanyň hususan-da oba hojalyga zyýan ýetirendigini; maşgalalarda idelýän ýüpek gurçuklarynyň duzly tut agaçlarynyň ýapraklaryndan iýip, olaryň tas 50 göterime golaýynyň gyrlandygyny, kartoşka pomidor ýaly bakja önümleriniň ýapraklaryny döküp, gurap başlandygyny, gowaçanyň hem ýagdaýynyň öwerlik däldigini ýerli ýaşaýjylara salgylanyp habar berdi.
“Iň erbedi, häzirki wagtda duz ýeriň ýüzüni gaýmak ýaly kesmekläp gurşap aldy. Gün gyzdygyça ereýän duzuň erbet azodyň ysyna meňzeş ýakymsyz ysy bar. Gara mallaryň we goýunlaryň näsaglarynyň köpüsi haram ölüp başlady” diýip, Azatlygyň welaýatdaky habarçysy ýerli ýaşaýjylaryň ençemesine salgylanyp gürrüň berdi.
Bu aralykda, Beýik Britaniýanyň hökümeti ýurduň milli portalynda Türkmenistana sapar etjek öz raýatlary üçin maslahat häsiýetli maglumat çap edip, onda Türkmenistanda ýaramazlaşýan howa şertleri agzalyp geçildi.
“Aral deňziniň üstünde turan gaýyň howanyň düzümine duz, tozan we hapa maddalary getirmegi bilen Türkmenistanda howanyň hili ýaramazlaşdy... Howanyň hiliniň haçan düzeljegi nämälim. Iň soňky maglumatlardan habarly bolmak üçin ýerli habarlary hem-de howa maglumatyny yzarlamak maslahat berilýär” diýip, Birleşen Karollyk öz milli portalynda Türkmenistana sapar edýän ýa-da etmekçi bolýan britan raýatlaryna niýetläp maglumat ýaýratdy.
Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi 29-njy maýda metbugat serişdelerinde ýaýradan beýanatynda tozanly howada özüňi alyp barmagyň düzgünleri barada ilata maglumat berdi.
Ýatlasak, maýyň 27-ne geçilen gije Türkmenistanyň demirgazyk welaýatynyň tas ähli etraplaryny duzly tozan gurşady. Bu harasatyň agzalýan alamatlary Lebap welaýatynyň Darganata we Dänew etraplarynda-da duýuldy. Şol bir wagtyň özünde, Balkan welaýatynyň çägindäki käbir obalarda harasatyň netijesinde transformatorlar elektrik liniýalary hatardan çykdy.
Azatlygyň paýtagtly gürrüňdeşleri maýyň 28-ne geçilen gije türkmen paýtagtyny hem çal tozanyň gaplap alandygyny, şeýle howa şertleriniň birnäçe günläp dowam edendigini aýtdylar.
Türkmen mediasy turan harasatyň göwrümi, onuň ýetiren täsiri barada maglumat bermeýär. Türkmenistanyň Gidrometeorologiýa baradaky milli komiteti agzalýan howa hadysasy barada dymdy.


text:
Derman serişdesiniň gysgajyk häsiýetnamasy: Mannitol (Mannitol ergini 10 %)
Patentleşdirilmedik halkara himiki ady: mannit.
Düzümi: mannit 100 gr, natriý hlorid 9.0 gr, sanjym üçin suw 1000 ml çenli.
Derman görnüşi: ergin görnüşde.
Farmakoterapewtiki topary: osmotiki aktiw diuretiki madda .
Kod: 11.6.1. ATH: W 05 WS 01.
Farmakologiki maglumatlary:
Farmakodinamikasy: Mannitol wena damaryna goýberilenden soň böwrek ýumajyklarynda erkin sorulýar, kanaljyklarda bolsa yzyna gowşak sorulýar. Osmos basyşynyň kanaljyklarda ýokarlanmagy suwuň yzyna sorulmagynyň peselmegine getirýär. Dermanyň täsiriniň ýokary derejede ýüze çykmagy üçin böwrek ýeterlik mukdarda gan bilen üpjün bolmaly. Mannitiň täsiri netijesinde bedenden natriý, peşew turşysy, moçewina we beýleki elektrolitler çykarylýar.
Farmakokinetikasy: Belli bolşy ýaly derman içilen ýagdaýynda onuň 17% peşew bilen üýtgemedik görnüşinde çykýar. Mannitol wena damaryna goýberilenden soň deň derejede öýjük daşky boşluga hem ýaýraýar, göz dokumasyna geçmeýär. Mannitolyň diňe 7 – 10 % metabolizirlenýär, galan bölegi peşew bilen üýtgemedik görnüşinde bedenden çykýar.
Ulanmaga görkezmeler: Mannitoly ýiti oligouriýaly böwrek ýetmezçiliginde, kelleçanak içki we göz içki basyşy peseltmekde, käbir toksiki maddalar (aspirin, käbir barbituratlar, bromidler, etilenglikol) bilen zäherlenende toksinleriň peşew bilen çykarylyşyny çaltlandyrmak üçin ulanylýar. Mannitol beýleki diuretikler bilen utgaşdyrylyp dürli görnüşli çişleri, assidi bejermekde, operasiýalar geçirilende ulanylýar.
Ulanylyşy we ulanyş möçberi: wena damara damjalap, haýal goýberilýär, gyssagly ýagdaýlarda çalt goýbermek hem bolar. Bejeriş möçber 1-1,5 gr/kg, keseliň öňüni almak maksady bilen 0,3 gr/kg. bellenilýär. Bir gije-gündüzlik mukdary 140-180 gr. geçmeli däl. Ekstrakorporal gan aýlanyş usuly bilen geçirilýän operasiýalarda mannitol 20-40 gr. möçberde ulanylmanyň öňüsyrasynda enjama guýulýar.
Garşy görkezmeleri: Dermanyň komponentine bolan indiwidual ýokary duýyjylyk.
Islenilmeýän täsirleri: Mannitol ulanylanda bedende esasan elektrolit we suw deňagramlygynyň bozulmagy duş gelip biler. Şonuň üçin bu görkezijileriň kadaly monitoringi geçirilmelidir. Başgada AIT (ögemek, gusmak), ýürek – damar ulgamynda (öýken çişi, dowamly ýürek ýetmezçiligi), MNU (baş aýlanma, kelle agyry we ş.m.) bozulmalar bolup biler.
Aýratyn görkezmeler: Bir ýaşyna çenli çagalarda we gartaşan adamlara serasaplylyk bilen bellenilmeli.
Dermanlar bilen özara täsiri: Mannitol litiniň eliminasiýasyny ýokarlandyryp biler.
Uly möçberde bellenende: Mannitol köp mukdarda bellenende natriniň, kaliniň we hloridleriň uly möçberde bedenden çykarylmasy bolýar. Bu ýagdaýda gemodializiň geçirilmegi gerek.
Saklanyş şerti: B sanawda, salkyn we garaňky ýerde, 250 С temperatura çenli saklamaly.
Ulanma möhleti: 2 ýyl.
Gaplama görnüşi: 100, 200, 250 ml. flakonda.


text:
Greenify, telefonymyzda gereksiz işläp duran programalary öz özünden öçürmek üçin we başgada birnäçe üýtgeşikligi bilen bilinen programadyr. Bilýänsiňiz telefonyňyzda sizden habarsyz işläp duran birnäçe programalar bardyr. Bular siziň telefonyňyzyň zarýadyny hem-de internet trafigiňizi harjap bilýändir, we telefonyňyzyň agyr işlemegine sebäp bolýar. Şunuň üçin Greenify olara dur diýär. Sizden habarsyz işleýän programalary öçürip durýar.
Google Play – Greenify 3 MB <—Şu ýerden alyp bilersiňiz!
3,611 gezek okaldy


text:
Sosial ulgamlaryň durmuşymyzdaky zeperleri.
Häzirki döwürde sosial ulgamlar durmuşymyzyň aýrylmaz bir bölegi boldy. Az ýa-da köp hemmämiz sosial ulgamlary …
Baý bolmak arzuwyňyzy ýok etjek 10 böwet.
Herkim bay bolmak isleýär. Ýöne durmuşda käbir zatlar baý bolmak arzuwyňyza böwet bolup bilýär. Telekeçi …
Janyna kast etmekden ýüz öwrüp KFC-ni guran Adam Colonel...
Dünýäniň iň meşhur Fast Food markasynyň biri bolan Kentucky Fried Chickeniň logosyndaky adam kim diýip …
Ikigai näme?
Köp kişiniň bilýän, Yapon halkynynyň ýaşaýyş stili: Ikigai. Ikigai bu Yapon halkynyň ýaşaýyş …
Will Smithiň durmuşyny üýtgeden 3 kitap
“Pursuit of Happiness”, “Men in Black”, “I am Legend” ýaly kinolarda oýnan hem saz hem aýdym …
Durmuşyňyzy üýgetjek bir güýç: 5 sagat kanuny
5 sagat kanuny Bir pudakda kämilleşip, durmuşyň başga penjirelerini açyp bilmek we öz maksadyňyza ýetip …
Täze
Has gowy öwrenmek üçin S.O.D.G.A usuly
Biz islesekde islemesekde gündelik durmuşda hemişe bir zatlar öwrenyäris,beýnimiz durman işleyär. Sebäbi adamyň beýni bir …


text:
Rus ýazyjy zenany Guzel Ýahinanyň “Meniň perzentlerim” atly täze romany neşir edildi. Ýazyjy eserde bolup geçýän wakalar hakda üç ýyl mundan ozal pikirlenendigini hem-de 2016-njy ýylda ýazmaga girişendigini gürrüň berýär. Täze romandaky wakalar XX asyryň birinji ýarymynda Powolžede bolup geçýär. Mekdep mugallymy Ýakob Bah durmuşynda bolup geçen agyr külpetlerden soňra, terkidünýälige baş urýar. Ol çet-gyrakdaky obalaryň birinde ýeke gyzy Ançeni bir özi ulaldýar we jadyly ertekileri ýazmaga girişýär. Soňra ertekidäki wakalaryň köpüsi haýsydyr bir gudrat bilen amala aşýar…
Guzel Ýahina 1977-nji ýylda Kazanda dünýä inýär. Ol Kazan döwlet pedagogik institutynyň daşary ýurt dilleri fakultetini tamamlaýar. Ol edebiýat žurnallarynyň birnäçesinde çykyş edýär. Ol “Züleýha gözüni açýar” (2015) atly ilkinji romanyndan soň, uly meşhurlyga eýe boldy. Eserde baý-kulak diýlip emlägi alnan we sürgün edilen tatar zenanynyň ykbaly barada söhbet açylýar. Bu roman dünýäniň 24 ýurdunda 16 dile terjime edildi.
Rus ýazyjy zenany Guzel Ýahinanyň “Meniň perzentlerim” atly täze romany neşir edildi. Ýazyjy eserde bolup geçýän wakalar hakda üç ýyl mundan ozal pikirlenendigini hem-de 2016-njy ýylda ýazmaga girişendigini gürrüň berýär. Täze romandaky wakalar XX asyryň birinji ýarymynda Powolžede bolup geçýär. Mekdep mugallymy Ýakob Bah durmuşynda bolup geçen agyr külpetlerden soňra, terkidünýälige baş urýar. Ol çet-gyrakdaky obalaryň birinde ýeke gyzy Ançeni bir özi ulaldýar we jadyly ertekileri ýazmaga girişýär. Soňra ertekidäki wakalaryň köpüsi haýsydyr bir gudrat bilen amala aşýar…


text:
Poroşenko TANAP-yň açylyşyna gatnaşdy
Ukrainanyň Prezidenti Petr Poroşenko Türkiýäniň we Azerbaýjanyň bilelikdäki tagallasy hem-de Ýewropa ýurtlarynyň goldaw bermeginde günorta gaz koridorynyň esasy böleginiň tamamlanandygyny aýtdy
Trans Anatoliýa Tebigy Gaz Geçiriji Taslamasy TANAP-yň Eskişehirdäki açylyş dabarasynda çykyş eden Poroşenko; “TANAP-yň açylmagy Türkiýäniň uzak wagtdan bäri dowam edýän Transatlantika sebitindäki pozisiýasyny berkidýär” diýdi.
Petr Poroşenko taslamanyň Ýewropanyň energiýa howpsyzlygy we tebigy gaz serişdesiniň diwersifikasiýasy taýdan möhümdigini aýtdy.
Poroşenko TANAP-yň bütin sebitiň abadançylygyna uly goşant goşjakdygyna ünsi çekip; “Şol bir wagtda täze tebigy gaz üpjünçiligini hem ýany bilen alyp geljek we olary Ýewropanyň energetika ulgamyna goşar. Ukraina taslamany doly goldaýar. Şu günki günde energiua serişdelerimiziň diwersifikasiýasy taýdan Ukraina TANAP-dan Bolgariýa we Rumyniýanyň üstaşyr tebigy gaz almak üçin tagalla edýäris” diýdi.


text:
Tans aerobikasy
Ýazylan wagty: 01 июня 2018 Ýazan Mayichka
Tans aerobikasy – bu diňe bir ajaýyp tans etmekligiň gowy mümkinçiligi bolman, eýsem gowy türgenleşigiň hem ygtybarly serişdesidir. Şeýle-de ýörite enjamlary talap edýän ýöriteleşdirilen aerobika sapaklary-da hereket edýär. Bu – saýkldyr ýa-da ýeňilleşdirilen, gymyldadylman bir ýerde goýlan welosipedlerdäki aerobikadyr – ondaky hereketler hakyky welosiped ýaryşlaryndakylara meňzedilýär; slaýddaky aerobika – bu ýörite çeşkalarda ýapaşak tekizliklerden typmaklykdyr. Şeýle-de pamp – bu ýörite ştangalary ýumşak örtüklerde ulanmaklyk aerobikasydyr (I.I.Kisluhina, 1995). Şonuň ýaly-da dürli ýöriteleşdirilen sapaklary özüne birleşdirýän fitnes-maksatnamalary-da hereket edýär. Oňa şu aşakdakylar degişlidir: karate, aýkido, dzýudo, boks ýaly söweşjeň sungatlar, şeýle hem şu wagtky taý-bo ýaly meşhur sapaklar – onda depginli sazlar dürli tehniki söweşjeň sungatlar bilen utgaşdyrylýar; ýoga sapaklary; saz bilen we sazsyz ýerine ýetirilýän dürli tehniki meditasiýalar. Bu niýa (neýromuskuly güýçlendiriş hereketleri), gürji tanslary we beýleki köpsanly zatlar. Eger fitnes-klub howdan bilen enjamlaşdyrylan bolsa, onda akwa-fitnes hereket edýär. Oňa şular degişlidir: ýüzleý hem çuň suwdaky akwa-aerobika, akwa-jogging (suwdaky sport ýörişi), skuba-daýwing bilen meşgullanmaklyk we başgalar. Olaryň içinde has meşhury akwa-aerobika hasaplanylýar. Sapaklar ýörite enjamlary peýdalanmaklyk bilen geçirilýär – akwa-gursakçalar – ol göwräni çuň suwda dik ýagdaýda saklamaklyga mümkinçilik berýär, akwa-ellikler – gurbakgalaryň penjelerine meňzeş, dürli reňkli akwa-ganteller we akwa-ştangalar, akwa-step we başgalar. Fitnes argynlyk döretmeýär – köp kişiler onuň bilen ertirlerine, işinden öň öz bedenini kadalaşdyrmak üçin meşgullanýarlar. Fitnes – bu adamyň kämilleşmeginde berk ylmy ulgamdyr. Fitnes sapaklaryndan aňryçäk netijelilige ýetmek üçin fitnes türgenleşikleriň ylmy esaslary bilen tanyşmaklyk peýdalydyr. Belli bolşy ýaly, fitnesiň beden taýdan sagdynlygyň esasynda sagdyn durmuş keşbi, atletiki we durmuşy sypatlaryňy ösdürmeklik ýatandyr. Şeýle sypatlar bolsa fitnesiň kesgitlemesini has doly berýän akylly-paýhasly utgaşdyrylmalaryň şu aşakdakylarydyr: umumy aerob çydamlylygy – ortaça kuwwatlylykda işleri uzak wagtlap ýerine ýetirmek başarnygy we ýadawlyga garşy durmak. Bu sypaty ösdürmeklik hereketiň uzak wagtlap ýerine ýetirilmegine we şol bir wagtyň özünde bolsa ýüklenmelerden soň dikelmeklige kepil geçýär. Siziň aerob ulgamyňyz kuwwatlylyk çeşmelerinde uglewodlary kislorodlara öwürmeklik üçin ulanylýar. Uzak wagtlaýyn sapaklarda bu ýagdaýa şeýle-de ýaglar, kem-käsleýin beloklar hem goýulýarlar – bu bolsa aerob türgenleşiklerini ýaglary ýitirmekde has-da netijelilige öwürýär (I.B.Odinsowa, 2002).
Okalan sany: 38 Jogaplar: ( 0 )


text:
Chalaja degishme
Shu Mashgala temasy hakynda yazylanlar bar shona bir goshmacha degishme...
Onem bir yagday bolyar Ar-ayal arasynda... Ari diyyar\\\" Ay men pul getiryan oye sen oydaki ishlerin hemmesini edip yetish...\\\" Ayaly gahar edyar we diyyar: \\\" Men onda ishlayin pul getireyin,,,sen bolsa oyun ishlerini et...\\\" Ari bolyar diyyar we ert...
Meňzeşlik
Salam hormatly agzalar we gadyrly myhmanlar!
Soňky günlerde kä dostlarym meni şu yerdaki Atamyrat atly ulanyjy(atdash) bn çalşyp, maňa iberjek maillerini onuň mailine iberipdirler:) Köp tanşym hem atamyrat@gmail.com – yň maňa degişlidigini aýdýalar:)
Bildiriş: atamyrat@hotmail.com meniň mail adresimdir-how, gmail atda...
Chilim tashlamak isleyanlere ..
diýeli çilim çekmäni goýduňyz.. indem gün sanaýaňyz..näçe gün boldy.. näçe pul ekenom etdiňiz.. soňabaka bulaşyp başlaýa.. garaz hasaby ýitirýäňiz.. bärdäki site`iň kömegi bilen hemmesiniň hasabyny aňsatlyk bilen çykaryp bolýa.. ;)
ps: gerek adamlar badyrlaý araňyzda ;))
Filestube bilen islan zadyny tap! ;)
filestube bilen internetden avi, mp3, mpeg, rar, zip, wma, wmv formatlardaky aýdim, klip, dokument we ş.m zatlary aňsatlyk bilen tapmak bolýar
Garashsyzlyk ayinin oyun satyshy: 1.1 milyard $
şu ýerde berlen habara görä, 2007 Garaşsyzlyk aýynda Amerikada oýun we oýun apparatlaryň satyşy %73 köpelipdir. Geçen ýyl bilen deňeşdirňde (643 milyon) iki esse.
Nintendo 519.000 Wii satypdyr.
Microsoft 366.000 Xbox 360 satypdyr.
Sony 121.000 Playstation 3 satypdyr.
Nirede gije nirede gundiz?!
dunyan haysi boleginde gije nirde gundiz liginiz bilmegin ansat usuly.. shu yerde
Skandal boljaga meňzeýär
Ýaňy bir blogdan okadym. apple täze çykaran önümi bolan iphone-da käbir programmalary ulananda gaty möhüm maglumatlary yzarlaýar. mysal üçin biržada haýsy firmalaryň paýlary (aksiýalary) bilen gyzyklanýanyňy bilip bilýär. iphone entek bazara täze göýberilipdi we bu ýagdaý iphone üçin skandal boljaga meňzeýär...
Talyplar.com üçn teklipler we soraglar.
Salamälikler! Adamlar her kim şu ýerde täze talyplar.com hakda pikirlerini, soraglaryny ýazybermeli. Nähili kemçilikleri görýän bolsaňyz hem aýdyberiň! Düýn admin agamyz gaty görmejekdigini aýtdy!
Menden käbir soraglar:
1) Öňki talyplary näme üçin ýapdyňyz?! Şu wagdam açyp bolýamy?!
2) Öňkiň formasy, şapkasy zady barmy...
Biz barada kim näme ýazýar.
Bilşiňiz ýaly türkmenistan barada daşary ýurtlarda köp zat ýazylyp-çyzylýar. Men iňlis, türk we rus dillerinde ýazylanlary yzarlap bilýän. Köplenç hem şu dillerde ýazylýar. Şu dilleriň daşynda ýazylýanlary bilesim gelýär. Başga dillere düşünýän agzalarymyz şulardan bizi habardar edip bilmezmikä?
Käwagt gyzykly zatlar göze ilmeýän bo...
Näme öwrenýärsiňiz ýa-da näme öwrenmek isleýärsiňiz?
Adamzadyň esasy häsiýedinden biri öwrenmek. Şonuň üçin biz her gün bir zat öwrenýäris. Her gün bir zatlary bilesimiz gelýär. Köplenç biz öwrenmek prosesini amala aşyrýanymyzyň parhynda-da däl.
Gep owdanlap oturmaýyn. Meniň öwrenesim gelýän zat siz bugünler nämeler öwrenýärsiňiz. Ýa-da bar öwrenjek bolýanyňyz şu ýerde açylýan temalar...
Bile goşgy yazalyn-uruş başlady!
men hökman yazjak dowam ediberelin
esasanam harmandali sen içine depjek:):):)
Gündelik gybat sahypasy...
Talyplar, Gybat sahypasynyň ýene-de işe başlandygyny size habar berýärin! Käbir sebäpler üçin köp wagtlap işläp bilmändigimiz üçin sizden ötünç soraýarys.
Onda näme sahypada görüşýänçäk :-)
Chalaja Oylanma
Sometimes...
Hawa oglanlar,, köpüňiz(TKM elipbiyde yazma-ga yaltanyan,bagyslan...) TR de okayarsynyz,,,sizde bolup gordumi bilemok...Bir elinde durum doner, eyleki elinde bolsa Coca-Cola 0.5lt,,penjireden dasharyk seredip otyrsynyz,,a dasharda yagysh yagyar,,we sen yalnyzdygyny duyyang...Chydangok,,,oz-ozune sorag beryan\" Men name...
JUDO-Türkmenistan
Türkmen judaistleri Asiya çempionatynda kümüş medal aldylar.
Alan spormenler: jennet geldibayewa we mülkaman nurgylyjow
Düyş
Düyn gije yene bir düyş gördüm...
Düyşümde hiçkim yok,dine sen we men...
Biz bile,
Jay guryas,
Taze jay,
İkimizem şat,
Yylgyryas..
Senin elinde çekiç,menin elimde çekiç,
Jayyn sary tagtalaryny çüyleyas bileje...
Birden oyandym,garankylyk we otagym,
Pikirle...
Barde-de ansat dal!
Agash bardedem okuw ansat dal,men ucin Turkiyede okamak ansat gelyar barinka seredeninde, barde kop zat teoriya gora gecilyar biz bolsa praktikany kan gecdik,ýylyň sonunda orslaryn (YGE) YEDINO GOSUDARSTWENNYY EKZAMEN diyen bir belalary bar.
Dushunyanmi
Shahyr şahurlygyn cyn bolyan bolsa iki setir ugrat-da.Barde howa sowugrak o yerninka seredeninde, men icim gysyar,ty po russkomu ponimayeş?
Türkiye 2- Norvegya 1
Düyn Türkiyanin yygyndy komandasy Norvegyanyn milli komandasy bn duşuşdy. Oyun Norvegyada gaty çekeleşikli boldy.İlkinji Norvegya 1-0 öne geçti yone bu yeniş uzak dovam etmedi. Turkiye iki topy yzly yzyna derveza atdy. Geçen gün Norvegyanyn trenniri \"Türkiye arkayyn bolsun biz güyçli komanda biz yenyas\" diyip uly gürlapdi yöne başa barmady
...
Türkmen milli futbol topary!!!
GUTLAYARYN!!!
Türkmenistanyň milli futbol topary Gongkong yň yygyndysyny 3:0 hasabynda ýeňdi...
sizden hayyşt
oglanlar gyzlar
akyşyň şu aydymyny sözlerini kim bilyar
gayrat edip bilyän bolsaňyz yazsaňyz-la
yagşysy köp bolar yagşy zamanyň
beyik akyldarlar tagta yetende
ärden beyik mertebesi zenanyň
namysyn gorasa bagta yetendir
şuň yzyny bilemok bilyan bar bolsa gayrat edip...


text:
1985-nji ýylda, ozon gatlagyny dargadyjy maddalar boýunça Monreal teswirnamasy bolsa 1987-nji ýylda kabul edildi.
Türkmenistan bu konwensiýa 1993-nji ýylda goşuldy, onuň Monreal teswirnamasynyň London düzedişleri bolsa 1994-nji ýylda tassyklanyldy.
Türkmenistan konwensiýanyň düzgünlerini durmuşa geçirmekligiň çäklerinde ozon gatlagyny dargadyjy maddalary ulanmakdan tapgyrlaýyn çykarmak we olary alternatiw maddalar bilen çalyşmak boýunça meýilnamalaýyn işleri geçirýär.
Türkmenistan Monreal teswirnamasyna girizilen ozon gatlagyny dargadyjy maddalary öndürmeýär we düzüminde ol maddalar bar bolan ýangyn söndürijileri we köpürjikleri ulanmaýar.
Türkmenistanyň Monreal teswirnamasynyň çäklerindäki kabul eden borçnamalaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti BMG-niň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasy bilen bilelikde “Türkmenistanda Monreal Teswirnamasynyň ýerine ýetirilmeginiň institusional güýjüni ýokarlandyrmak” we BMG-niň Senagat ösüşi boýunça maksatnamasy bilen bilelikde “Türkmenistanda hasyldan soňky bölümde bromly metili ýok etmeklige tehniki kömek” atly taslamalary ýerine ýetirýär. 2009-nji ýylda Türkmenistanyň „Ozon gatlagyny goramak hakynda“ kanuny kabul edildi.


text:
Soňky habarlar
Archive news
Türkmenistanyň «HalkBank» DTB
Galkynyşlar zamanasynda özüniň durnukly ösüşi bilen ýokary abraýa mynasyp bolan banklaryň biri hem, Türkmenistanyň "HalkBank" döwlet täjirçilik bankydyr.
"HalkBank" – bu ilatyň dürli toparlaryndaky Beýik Watançylyk Urşunyň weteranlaryndan başlap, Galkynyş zamanamyzyň geljegi bolan ýaş nesilleri üçin goýum hyzmatlary ugrunda siziň ygtybarly hyzmatdaşyňyzdyr.
"HalkBank" – bu Döwlet meýilnamalaryna laýyklykda kiçi we orta telekeçiligi goldamak bilen, täze bank önümlerini ornaşdyrmak arkaly telekeçilik işini karzlaşdyrýan karz guramasydyr.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Anatoliý Karpow
Ýazylan wagty: 13 июня 2018 Ýazan Mayichka
Anatoliý Karpow(1975-1985 çempionlyk ýyllary)- 1951-nji ýylda öňki SSSR-iň Uralyň boýundaky Zlatousta şäherinde dogulýar. Ol 4 ýaşyndaka küşt mallarynyň göçümlerini öwrenýär. Anatoliý zehinli küştçi bolup ýetişýär we sport ussatlygyna dalaşgärlik derejesini doldurýar. Soňra 11 ýaşynda M.Botwinnigyň adyndaky küşt mekdebine okuwa gelýär. Eýýäm 15 ýaşynda 1966-njy ýylda SSSR-iň Sport ussady bolýar we 1967-nji ýylda Ýewropanyň ýetginjekleriň arasyndaky Çempionatda 1-nji ýer alýar. 1969-njy ýylda uniwersitetiň talyby Karpow ýetginjekleriň arasynda Dünýäniň çempiony bolýar. şeýdip küşt äleminde tanymal bolýar. 1975-nji ýylda Manilada geçirilen dünýä çempionatynda Karpow ýeňiji bolup, dünýäniň 12-nji çempiony bolýarwe 10 ýyllap bu derejesini saklaýar. 1984-nji ýylda 6 aýlap dowam eden matçda 48 oýun oýnalýar. Kasparow 2 utuk öňde bolýar.1985-nji ýylda Kasparowdan utulýar. 3 gezek matç oýnalsa-da çempionlyk derejäni yzyna alyp bilmeýär. Küşt taryhynda beýleki çempionlara görä, iň işjeň, ýagny I ýeri köp eýelän(150) oýunçy hökmünde bellenýär. 1993-nji ýylda Timmany, 1996-njy ýylda Kamskiýni, 1998-nji ýylda Anandy utup FIDE çempiony bolýar. 2002-nji ýylda Karpowyň adyny göterýän küşt mekdebi Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda we onuň ýigrimiden gowrak şahamçalary açylýar. A. Karpow ykjam pozision oýnamak bilen, ulu bolmadyk, emma durnukly artykmaçlygy eýelemek, ýalňyşlyk goýbermän, töwekgelçilik etmezlik strategiýasyny alyp barýar. Ol aklarda Karo-Kann goranşyny, garalarda Perzi we Hindi goranyşlaryny oýnamagy halaýar. Könehindi goranyşy A.KARPOW - BARLE Portirož, 1975ý. с2-с4 Ag8-f6 Ab1-с3 g7-g6 e2-e4 d7-d6 d2-d4 Plf8-g7 f2-f3 0-0 Plс1-e3 с7-с5?! Pyýadany pida etmek gyzykly şeýle hem, ikirjeňli göçüm. d4:с5 d6:с5 Pd1:d8 Rf8:d8 Ple3:с5 Ab8-с6 Aс3-d5! Af6:d5 с4:d5 Plg7:b2? Karpowyň seljermesine görä, 11. ...-b6 göçmelidi. 12. Pla3-Ad4 13.0-0-0-e6 14. d6-Plb7 uly bolmadyk material artykmaçlygyň öwezini doldurýar. Ra1-b1 Plb2-с3+ Şe1-f2 b7-b6 Plс5-a3 Aс6-e5 Ag1-e2 Plс3-d2 Pla3:e7 Rd8-e8 Ple7-f6 Ae5-d3+ Şf2-g3 Plс8-d7 Peýda etmeýär: 18. ...-Ple1+? 19.R:e1-A:e1 20. Ad4-Pld7 21. Ple2 ýa-da ...-Ple3 19. Pld4-Af2 20.Rg1.
Okalan sany: 61 Jogaplar: ( 0 )


text:
Premýer ministr Ýyldyrym Aksaraýda halka ýüzlendi
Binali Ýyldyrym Türkiýäniň rahatlygyny bozmak isleýänlere hiç wagt pursat bermejekdiklerini nygtady
Premýer ministr Binali Ýyldyrym partiýasynyň Aksaraýdaky VI nobatdaky welaýat kongresinde eden çykyşynda: “Türkiýä garşy guraljak islendik hüjüme, ýurdyň öz içinde ýa-da daşary ýurtdan bolsun artykmajy bilen jogap beriler” diýdi.
Terrory Türkiýäniň gün tertibinden aýyrjakdyklaryny aýdan Binali Ýyldyrym terroryň arkasynda garňky güýçleriň bardygyny belledi.
Türk Premýer ministr Türkiýä duşman bolanlaryň höwesleriniň hökmany we hökmany öz ýüreklerinde galjakdygyny aýdyp: “Siriýada terroryň ösmegine rugsat bermeris. Türkiýäniň we raýatlarymyzyň howpsyzlygyna howp nireden gelse gelsin şol bada garşylyk görkezeris” diýdi.
Türkiýäniň terrora garşy göreşiniň global parahatçylyk üçin möhümdigini aýdan Binali Ýyldyrym: “Türkiýäniň howpsyzlygy, Türkiýäniň parahatçylygy şol bir wagtda Siriýanyň, Yragyň, ähli goňşularymyzyň parahatçylygy we doganlygydyr diýmekdir. Biziň daşary syýasatymyzyň ugru dostlukdyr. Ankara nähili derejede howpsyz bolsa, Nýu-Ýork, Pariž we London hem şol dereje howpsyzdyr. Sebäbi global terror serhet bilenok. Terrora garşy göreşmek ähli ýurtlaryň umumy jogapkärçiligidir. Terror guramalaryny özünde tutýanlar bu ýalňyş hereketden iň gysga wagtda dänmeli we dogry kararyny bermelidir” diýdi.


text:
Dünýä belli iri önüm öndürijiler käbir uly bazarlara girmek üçin aýratyn brend döredýärler. Bu ýagdaý global kompaniýalara täze bazarlara girmäge mümkinçilik berýän bolsa, ýerli şereketler halkara derejeli brendleriň abraýyndan peýdalanýar. Golaýda Germaniýanyň “Daimler” kompaniýasy Uzak Gündogar bazary üçin “Denza-500” atly awtoulag modelini tanyşdyrdy. Hytaýyň BYD hem-de nemes “Mercedes-Daimler” kompaniýalary 2011-nji ýylda hyzmatdaşlyk ylalaşygyna gol çekipdiler. Olaryň ilkinji elektroulagy “Denza-400” 2014-nji ýylda çykarylypdy. Golaýda modeliň “Denza-500” atly täze nusgasy tanyşdyryldy. Ulag synag şertlerindendäki bir gezekki zarýady bilen 500 kilometr ýol geçipdir. Şeýle-de şäher içi ýol hereketinde bolsa, 451 kilometre barabar ýol geçýär. Kuwwatlylygy babatda adaty ýangyçly ulaglaryň köpüsinden ýokary. Ulagyň daşky şekili sedan hem bolsa, yz tarapy liftbek tipini ýadyňa salýar. Öňki çyralar gaplaň gözi şekilli LED lampalar bilen üpjün edilipdir. Onuň zarýad berilýän ýeri öň tarapdaky logosynyň aşagynda ýerleşdirilipdir. Ulagyň içi soňky ýyllarda öndürilýän beýleki birnäçe ulaglaryňky ýaly multimediýa güýmenje ulgamy bilen üpjün edilipdir. Modeliň üç görnüşi bolup, kiçisiniň kuwwaty 92 at güýjüne, ikinjisiniňki 115 at güýjüne we ulusynyňky 181 at güýjüne deňdir. Ýokary tizligi 150 km/s barabar bolan ulagy “Daimler”-iň hünärmenleri 40 dereje sowukda synagdan geçiripdirler. Ulagyň iň arzan görnüşi 47 500 dollardan satuwa çykarylar.
Esasy Ylym we Tehnologiýa Elektroulagyň täze nusgasy


text:
Serbiýa Orsýetden satyn alyp biljek täze ýaraglarynyň arasynda harby dikuçarlary satyn almak barada gepleşik geçirýär.
Serbiýanyň goranmak ministri Aleksandr Wuliniň 21-nji dekabrda aýtmagyna görä, “ýokary derejeli harby hyzmatdaşlyk” barada ylalaşyga Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Serbiýanyň prezidenti Aleksandr Wuçiçiň arasynda Wuçiçiň şu hepdede Moskwa eden saparynyň netijesinde gelnipdir.
Serbiýanyň goranmak ministri Serbiýanyň alty sany “MI-17” kysymly dikuçaryny satyn almak we orsýet dikuçarlary üçin täzelenen baza döretmek isleýändigini aýtdy. Bu, Orsýetiň harbylarynyň ýurtda bolmagyna ýol açýar.
Şeýle-de Serbiýanyň resmisi Orsýetiň “Buk-M1” we “Buk-M2” kysymly raketa sistemalarynyň Serbiýa satylmagynyň we Belarusdan goşmaça “MiG-29s” we “S-300” howadan goranyş sistemasynyň satyn alynmagynyň maslahat edilendigini aýtdy.
Wulin Orsýet bilen has ýakyn gatnaşyklaryň we harby hyzmatdaşlygynyň Serbiýanyň halkara pozisiýalaryny “duýarlykly derejede üýtgedendigini we berkidendigini” aýtdy.


text:
Döwrebap bilim almak, hünär öwrenmek üçin ähli şertler döredilýär
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimizde ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda giňden ýaýbaňlandyrylan düýpli özgertmeleriň iň esasy maksady ýurdumyzyň ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrmakdan, halkyň eşretli ýaşaýyş-durmuşyny, abadançylygyny hem-de fiziki, ruhy we intelektual taýdan kämilligini üpjün etmekden ybaratdyr. Çünki hiç bir babatda dünýä siwilizasiýasyndan üzňe bolmazlyk, ýurdy, her bir pudagy, zähmet toparyny, maşgalany parahatçylygyň, sahawatlylygyň, adalatyň we ynsanperwerligiň ýoly bilen ösüşiň täze basgançaklaryna maksada okgunly alyp gitmek milli Liderimiziň il-ýurt bähbitli oňyn başlangyçlarynyň esasy özenidir.
Hormatly Prezidentimiz häzirki zaman türkmen jemgyýetinde ylym, bilim, hünär, terbiýe meselerinde täze mazmuna eýe bolan wezipeleri öňde goýýar. Hormatly Prezidentimiz “Türkmenistanyň ykdysady strategiýasy: halka daýanyp, halkyň hatyrasyna” atly ylmy-filosofiki eserinde: “Häzirki zaman jemgyýetiň hakyky gymmatlyklarynyň baýlyklarda däl-de, eýsem, adamlardadygyny, olaryň bilimindedigini, hünär derejesindedigini we zähmetiniň netijesindedigini görkezýär” diýip belleýär. Bu bolsa bilim ulgamyny dolandyrmagyň, onuň jemgyýete peýdaly bolmagynyň we durmuşa hyzmat etmeginiň talabalaýyk ýola goýulmagy bilen şertlenýär.
Şu wezipä üstünlikli amal etmek üçin horamtly Prezidentimiz döwlet Baştutany wezipesine girişen ilkinji günüden başlap ýurdumyzyň bilim ulgamyny dünýä ülňüleriniň derejesinde ýola goýmagyň kanun binýadyny berkden tutmaga aýratyn uly ähmiýet berip geldi. Çünki hormatly Prezidentimiz häzirki döwürde ýurdumyzda durmuşa geçirilýän düýpli özgertmeleriň uly rowaçlyk bilen öňe gitmegini çuňňur ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, berk bedenli, sagdyn ruhly, ata Watanyny jany-teni bilen söýýän, hünärine ökde, işbaşarjaň ýaşlar bilen baglanyşdyrýar. Şonuň üçin hormatly Prezidentimiz döwlet baştutany wezipesine girişen ilkinji günlerinden, ýagny 2007-nji ýyldan başlap “Türkmenistanyň bilim ulgamyny kämilleşdirmek hakyndaky” Permana, ““Türkmenistanda bilim hakyndaky” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek barada” Türkmenistanyň Kanunyna, “Bilim-terbiýeçilik edaralarynyň işini kämilleşdirmek hakynda” Karara, “Türkmenistanda bilim işgärleriniň iş haklarynyň we talyp haklarynyň möçberlerini köpeltmek hakynda” Permana gol çekmek, şeýle-de 2008-nji ýylyň 26-njy sentýabrynda Türkmenistanyň nobatdan daşary XXI Halk Maslahatynda kabul edilen Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň täze redaksiýasynyň esasynda işlenip düzülen “Bilim hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny 2009-njy ýylda güýje girizmek bilen, soň ony has kämilleşdirilip, 2013-nji ýylyň 4-nji maýynda täzeden güýje girizmek bilen hem-de 2012-nji ýylyň 23-nji oktýabrynda Türkmenbaşy şäherinde geçiriulen Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynda öňe süren teklibiniň esasynda 2013-2014-nji okuw ýylynda umymy orta bilim bermegiň 12 ýyllyk usulyna geçirilmegini kanun esasda ýola goýmak bilen giňden ýaýbaňlandyran tutumly işleriniň ýurdumyzyň bilim ulgamynyň düýpli özgermegini üpjün edendigini bu gün durmuş hakykaty aýdyň görkezýär.
Şol resminamalarda göz öňünde tutulan düzgünleriň durmuşa geçirilmegi täze taryhy döwürde gysga wagtyň içinde ýurdumyzyň bilim ulgamyny dünýä ülňüleriniň derejesinde kämilleşdirmäge esas döretdi. Bilim ulgamyndaky bu tutumly işleriň milli ylym ulgamyny döwrebap dikeltmek bilen utgaşykly alnyp barylmagy ýurdumyzyň bilim we ylym ulgamlaryny täze hil derejesine çykarmaga, Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň talaplaryna laýyk gelýän ýokary derejedäki ukyp-başarnygy bolan hünärmenleri, şol sanda türkmen alymlarynyň täze nesillerini kemala getirmäge giň mümkinçilikleri açdy. Bu gün ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor mugallymlarynyň we zehinli talyp ýaşlarynyň hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy bilen işi döwrebap ýola goýlan Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ylmy-barlag institutlarynyň alymlary bilen egin-egne berip alyp barýan tutumly işleri munuň aýdyň subutnamasydyr.
Ýurdumyzyň bilim ulgamyny döwrüň talap edişi ýaly, dünýä derejesine götermek üçin hormatly Prezidentimiziň edýän uly tagallalarynyň özboluşly ýüze çykmalarynyň birem ýurdumyzyň bilim-terbiýe edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrüň talaplaryna laýyk edip pugtalandyrmaga aýratyn ähmiýet berýändiginden ybaratdyr. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzyň ähli ýerlerinde häzirki zaman enjamlary, kompýuterler, interaktiw we multimediýa tehnologiýalary, kämil abzallar, mebeller bilen üpjün edilen, bütindünýä internet ulgamyna birikdirilen döwrebap bilim ojaklarynynyň, çagalar baglarynyň, çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezlerininiň gurlup, ulanmaga berilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Häzirki wagtda halkymyzyň asyrlaryň dowamynda kämilleşdirip gelen binagärlik ýörelgelerini bu babatda dünýäde toplanan tejribe bilen berk utgaşdyrmagyň esasynda döwrebap ýokary we orta mekdep binalarynyň gurluşygy giň gerimde alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen gysga taryhy döwrüň içinde Aşgabatda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň, Içeri işler ministrliginiň institutynyň, Milli howpsuzlyk institutynyň, Türkmenistanyň harby institutynyň, Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynyň, Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň, Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň, Mary şäherinde Türkmen döwlet energetika institutynyň, Daşoguz şäherinde Türkmen oba hojalyk institutynyň häzirki zaman binalar toplumlarynyň ulanmaga berilendigi, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 20 ýyllygynyň dabaraly bellenilen ýyly bolan 2011-nji ýylda Bilimler we Talyp ýaşlar güni mynasybetli Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetimiziň ýene bir binasynyň – geografiýa fakultetiniň binasynyň, onuň gapdalynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň, Türkmen döwelet ykdysadyýet we doilandyryş institutynyň, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň kaşaň binalar toplumlarynyň, paýtagtymyzyň merkezinde Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň häzirki zaman binalar toplumynyň dabaraly ýagdaýda ulanmaga berilmegi, geçen, 2014-nji ýylda paýtagtymyzyň ilersinde Türkmenistanyň serhet institutynyň gurluşygynyň tamamlanyp, halkymyzyň hyzmatynda goýulmagy, şol ýylyň 1-nji sentýabrybda Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş iniwersitetiniň kaşaň binasynyň ulanmaga berilmegi, 2016-njy ýylyň 1-nji sentýabrynda Oguzhan adyndaky Inžener-tehnolgiýalar uniwersitetiniň, 2017-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda bolsa Türkmenistanyň Jemagat hojalygy institutynyň, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň Himýa fakultetiniň häzirki zaman binalarynyň, şeýle-de ýurdumyzda bellenilýän dürli baýramçylyk çäreleriniň hatarynda ýurdumyzyň ähli welaýatdyr etraplarynda, obadyr şäherlerinde döwrebap mekdepleriň we çagalar baglarynyň biziň geljekki nesillerimiziň hyzmatynda goýulýandygy biziň bu aýdýanymyzy aňryýany bilen subut edýär.
Biziň çagalarymyzyň we ýaşlarymyzyň döwrebap dynç almaklary we sagdyn ösmekleri üçin hormatly Prezidentimiz tarapyndan Köpetdagyň şypaly jülgeleriniň biri bolan Gökderede, Hazar deňziniň ekologiki taýdan arassa kenarlarynda emele getirilýän “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda iňňän gowy şertler döredilýär. Çünki ýaşlarymyzyň ýokary derejede bilimli, saýlap alan hünärlerine ussat, çuňňur ylymly-bilimli, hallallyk, ýokary ahlaklylyk, agzybirlik, jebislik, çuňňur watansöýüjilik ruhunda terbiýelenen şahsyýetler bolup ýetişmekleri üçin ähli amatlyklary döretmek hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzda amala aşyrýan düýpli özgertmeleriniň düýp özenini hasyl edýär.
Hormatly Prezidentimiziň bu babatda gije-gündiz alada edýändigini 2011-nji ýylyň 1-nji sentýabryndan başlap her ýylda ýurdumyzyň ähli orta mekdepleriniň 1-nji synpyna gelýän çagalarymyzyň ählisini şahsy kompýuterler bilen mugt üpjün etmegi ýola goýmagynda hem aýdyň görmek bolýar. Ýurdumyzda giňden bellenilýän Bilimler we Talyp ýaşlar güni mynasybetli ýurdumyzyň dürli welaýatlarynda täze işe girizilýän mekdepleriň birinji synp okuwçylaryna şol kompýuterleri il arasynda uly abraýdan peýdalanýan aksakal ýaşulularymyzyň hem-de kümüş saçly enelerimiziň dabaraly ýagdaýda gowşurmaklarynyň ýola goýulmagynyň hem uly terbiýeçilik ähmiýetiniň bardygyny şu ýerde aýtmak gerek.
Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen ýokary we ýörüte orta hünär berýän okuw mekdeplerinde ýaşlaryň zamanabap hünärmenler bolup ýetişmekleri üçin uly tagallalar edilýär. Bu babatda-da hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen 2011-2012-nji okuw ýylyndan başlap ýurdumyzyň ähli orta mekdepleriniň başlangyç synplarynda zähmet okuwy dersiniň girizilmeginiň, umumy orta bilim bermegiň 2013-2014-nji okuw ýylyndan 12 ýyllyk möhlete uzaldylmagy netijesinde uly synp okuwçylarynyň hünärlere gözükdirilen okuwlarynyň ýola goýulmagy biziň ösüp gelýän ýaş nesillerimiziň irgözünden zähmete uýgunlaşmagyny, olaryň kalbynda zähmete bolan söýgüniň mäkäm ornaşmagyny, geljekki ykballaryny kesgitlejek hünärleri dogry saýalamagy başarmaklaryny ýola goýmakda ägirt uly ähmiýetli çäre boldy diýsek ýalňyşmarys.
Onsoňam hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe döwrebap bilim-terbiýe berýän täze ýokary we ýörüte okuw mekdepleriň, täze hünärleriň açylmagy ýaşlarymyzyň hünär saýlamak mümkinçiliklerini hem has giňeltdi.
Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen biziň ýaşlarymyz dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň ýokary we ýörüte orta hünär berýän mekdeplerinde bilim almaga giň mümkinçiliklere eýe boldular.
Şeýlelikde, ýurdumyzda Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň uzaklary nazarlaýan belent maksatlarynyň hasyl bolmagyny üpjün etjek täze nesil kemala gelýär. Şol nesliň hormatly Prezidentimiz tarapyndan işlenip düzülen we işlenip düzülýän uzakmöhletleýin maksatnamalaryň uly üstünlik bilen durmuşa geçirilmegini üpjün etjekdigi şübhesizdir.
Bilim ulgamynyň täze belentliklere çykmagy, çuňňur bilimli, giň gözýetimli, dünýä ykdysadyýetiniň, medeniýetiniň, jemgyýetçilik-durmuş ugurlarynyň ýeten sepgitlerinden habarly, ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak işi yzygiderli we üznüksiz dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiziň: “Ata Watanymyzyň galkynýan, abraý-mertebesiniň belentliklere göterilýän häzirki döwründe täze sepgitler, beýik ösüşler, ilkinji nobatda, bilimli, ylymly nesliň güýji, zehin başarnygy bilen gazanylýar. Türkmenistanyň bilim ulgamyny kämilleşdirmek, ýaş neslimizi milli we umumadamzat gymmatlyklary esasynda terbiýelemek, bäsleşige ukyply bilim ulgamyny kemala getirmek döwletimiziň bilim syýasatynyň baş maksadydyr” diýen dana sözleri iş ýüzünde durmuşa geçýär. Hormatly Prezidentimiziň nygtaýşy ýaly, biziň döwrümiziň bilimleriň, tehnologiýalaryň, aň-bilm we döredijilik mümkinçilikleriniň has-da artýan eýýamy bolup durýandygy täze taryhy döwür ylym-bilim işgärleriniň öňünde bu maksada ýetmäge gönükdirilen iňňän jogapkärli wezipäni goýýar.
Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen ýurdumyzda gurulýan ak mermere beslenen mekdepler, çagalar baglary, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleri, sport toplumlary, kitaphanalar, muzeýler, medeniýet öýleri, umumy ýaşaýyş jaýlary biziň ýaşlarymyzyň döwrebap bilim-terbiýe almaklaryna, gowy ýaşamaklaryna hem dynç almaklaryna ähli amatlyklary döretmäge uly ähmiýet berilýändiginiň subutnamasydyr.
Şonuň bilen birlikde biziň berkarar döwletimiziň känunçylygyna, Esasy Kanunyna laýyklykda orta bilimi bolan her bir raýat ýurdumyzyň islendik hünär mekdeplerinde, şol sanda ýokary okuw mekdeplerinde (olareyň sany bolsa 2007-nji ýylda 17 sany bolanlygyndan bu gün hormatly Prezidentimiziň tagallasy netijesinde 25-e ýetirildi.) mugt bilim almaga mümkinçilik tapýar. Bu gün biziň ähli ýokary okuw mekdeplerimizde talyplara her aýda 722 manat möçberinmde, egere okaryň arasynda bäşlik bahalar bilen gowy okaýanlary bar bolsa, onda olar mundanam 10 göterim köp, ýagny 794 manat möçberinde talyp haklaryny alýarlar.
Mundan başga-da ähli ýokaray okuw mekdeplerinde diňe 5-lik bahalar bilen okaýan, ylmy, jemgyýetçilik-syýasy we medeni çärelere işjeň gatnaşyp, görelde görkezýän talyplaryň onlarçasy atly talyp haklaryna-da mynasyp bolýarlar. Mysal üçin biziň Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetimizide talyplaryň 16 sanysy şonuň ýaly talyp haklaryny alyp okarýarlar. Şolaryň üç sanysy her aýda 1443 manat möçberindäki Türkmenistanyň Prezidentiniň talyp hakyny, üç sanysy 1443 manat möçberinäki Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky talyp hakyny, ýene üç sanysy bolsa 1443 manat möçberindäki Magtymguly adyndaky talyp hakyny, talyplaryň iki sanysy aýda 1082 manat möçberindäki Mollanepes adyndaky talyp hakyny, ýene iki sanysy 1082 manat möçberindäki Gorkut ata adyndaky talyp hakyny, bir talyp aýda 1082 manat möçberinde Oguz han adyndaky talyp hakyny, iki sany talyp bolsa aýda 1082 manat möçberindäki Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň talyp hakyny almak bilen okaýarlar. Onsoňam hormatly Prezidentimiz ýylyň-ýylyna ýurdumyzyň ähli beýleki raýatlary bilen deň hatarda olaryň alýan talyp haklarynyň möçberini azyndan 10 göterim artdyryp gelýär. Nesip bolsa, ýakyn günlerde işigimizden ätleýän 2018-nji – Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi diýlip atlandyrylan ýylyň 1-nji ýanwaryndan ol ýene-de 10 göterim artdyrylar. Şeýle-de hormatly Prezidentimiziň ýakynda, 2017-nji ýylyň 9-10-njy oktýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatynda kabul edilen Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň 2018-2024-nji ýyllar üçin Döwlet Maksatnamasynyň durmuşa geçiriljek ýedi ýylynyň dowamynda bu sahawatly işiň dowam etdiriljekdigi barada aýdanlary aýratyn guwanç bilen bellemäge mynasypdyr.
Şonuň bilen birlikda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bazar gatnaşyklara tapgyrlaýayn geçýän şertlerinde biziň ýurdumyzyň hünär okuw mekdeplerinde dünýä tejribesinde ýörgünli bolan tölegli okuwlara geçmek hem kem-kemden ýola göýulýar. Munuň özi hem biziň döwletimiziň Konstitusiýasyna, kanunlaryna doly laýyk gelýär. Çünki gazanylýan girdejini her bir adam özüniň gowy ýaşamagyny üpjün etmek üçin peýdalanýar. Biziň talyplarymyz hem şony etmek bilen, okuwa gelenlerinde bir görnüşdäki lybaslarda gelýärler, ol lybaslary hem wagtly-wagtynda täzeläp durýarlar. Munuň özi ähli beýleki ýurtlaryň okuw mekdeplerine-de nusgalykdyr diýsek ýalňyşmarys.
Ýurdumyzyň bilim ulgamyny nusgalyk derejä galdyrmak üçin hormatly Prezidentimiziň uly tagallalar edýändigi onuň 2013-nji ýylyň 9-njy awgustynda bilim ulgamyny mundan bu ýana-da ösdürmegiň we kämilleşdirmegiň möhüm wezipelerine bagyşlanan ýurdumyzyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde bu ulgamy täze hil derejesine ýokary götermäge gönükdirilen täze wezipeleri öňe sürendigi bilen hem tassyklanýar. Şol Hökümet maslahatynda hormatly Prezidentimiz bu babatda şeýle diýdi: „Biz bilim ulgamyny ösdürmek üçin, ilkinji nobatda, möhüm çäreleriň birnäçesini amala aşyrmalydyrys. Şol çäreleriň geçirilmegi netijesinde, ýurdumyzyň bilim ulgamyny ösdürmäge kuwwatly itergi berler”.
Şonda hormatly Prezidentimiz geçirmeli çäreleriň hatarynda şu wezipeleri öňe sürdi:
Okuw dersleriniň birnäçesi boýunça daşary ýurt dillerinde okadylýan milli mekdebiň taslamasyny işläp taýýarlamaly we durmuşa geçirmeli.
Okuw görkezme esbaplaryny, okuw wideo we audiomateriallaryny, elektron okuw kitaplaryny we okuw gollanmalaryny taýýarlaýan ýörite merkezi döretmeli.
Häzirkizaman okuw ulgamynda we ýaş nesli terbiýelemekde mekdebe çenli çagalar edaralarynyň terbiýeçileriniň we orta mekdepleriň başlangyç synp mugallymlarynyň möhüm ornunyň bardygyny göz öňünde tutup, mugallymçylyk orta hünär mekdeplerinde okuwyň möhletini 3 ýyla çenli uzaltmaly.
Mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça açylan fakultetleriň oňyn iş tejribesini nazara alyp, hünär derejesini ýokarlandyrmak ulgamyny kämilleşdirmeli. Orta mekdepleriň mugallymlarynyň we mekdebe çenli çagalar edaralarynyň terbiýeçileriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen, welaýat baş bilim müdirlikleriniň ýanynda mugallymlaryň hünärini kämilleşdiriş okuwlaryny açmaly. Işgärleriň hünärini kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynyň binýadynda Ulag toplumynyň işgärleriniň hünär derejesini ýokarlandyryş fakultetini, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň binýadynda Oba hojalyk toplumynyň işgärleriniň hünär derejesini ýokarlandyryş fakultetini, beýleki degişli ýokary okuw mekdepleriniň binýadynda inženerleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça fakultetleri açmaly.
Ýurdumyzyň halkara hyzmatdaşlygynyň geriminiň barha giňelýändigini nazara alyp, Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda hem-de Halkara nebit we gaz uniwersitetinde Halkara hyzmatdaşlygy bölümlerini açmaly.
Tehnologiýa merkeziniň gurulýandygyny göz öňünde tutup, ýokary okuw mekdepleriniň işgärleriniň we talyplaryň bu ylmy-barlag edarasy bilen hyzmatdaşlyk etmeginiň meýilnamasyny işläp taýýarlamaly. Ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak üçin zerur şertleri döretmek maksady bilen, bu işe ylmy-barlag institutlarynyň alymlaryny giňden çekmeli hem-de Ylymlar akademiýasynyň ylmy-barlag institutlarynda ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmak boýunça okuwlary geçirmeli.
Ýokary okuw mekdeplerinde talyplaryň dilleri özleşdirmek boýunça taýýarlygyny has-da ýokarlandyrmaly.
Ykdysadyýetiň döwlete dahylly däl pudagy üçin tölegli esasda ýokary bilimli hünärmenleri tataýýarlamaga başlamaly.
Dünýä bilim ulgamyna işjeň goşulmak maksady bilen, ýurdumyzyň ýokary bilim edaralarynda işgärleri taýýarlamagyň iki basgançakly (bakalawrlyk we magistratura) ulgamyny tapgyrlaýyn ornaşdyryp başlamaly.
Biz ýurdumyzyň senagat taýdan ösen döwlete öwürmegi Türkmenistanyň ykdysady strategiýasynyň örän möhüm ugry hökmünde kesgitledik. Bu ugurda biziň öňde goýan wezipelerimizi durmuşa geçirmek maksady bilen, häzirki zaman senagat üpjünçilik ulgamlaryny emele getirmek, şol sanda gaýtadan işleýän iri önümçilikleri döretmek göz öňünde tutulýar. Bu ugurda alnyp barylýan işleri utgaşdyrmak we bu işlere ýolbaşçylyk etmek üçin Ministrler Kabinetinden başlap, aýry-aýry kärhanalar we guramalar derejesinde zerur dolandyryş ulgamyny yzygiderli döretmeli. Şunuň bilen baglylykda, biziň öňümizde gök-miwe, et-süýt we balyk önümlerini, çörek-köke, süýji we unaş önümlerini öndürýän pudaklarda, jemgyýetçilik iýmiti ulgamynda we dokma senagatynda işlejek, dürli ugurlarda zähmet çekjek ussat hünärmenleri, inžener-tehnologlary taýýarlamak wezipesi durýar. Şonuň bilen baglanyşykly hormatly Prezidentimiz degişli ýolbaşçylara dürli hünärler boýunça inžener-tehnologlary taýýarlaýan bir ýa-da iki sany ýokary okuw mekdebini döretmek meselesini öwrenmegi hem-de bu okuw mekdeplerini döretmek boýunça taslamalary taýýarlamegy,bu mekdepleriň ýerleşjek ýerini kesgitlemegi, olaryň binalaryny gurmagyň taslamalaryny taýýarlamak boýunça teklipleri bermegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiziň öňe süren bu täze başlangyçlaryny üstünlikli amala aşyrmak üçin bilim ulgamynyň işgärleri tutumly işleri alyp barýarlar. Munuň özi bolsa ýurdumyzyň bilim ulgamyny täze hil derejesine çykarmaga giň mümkinçilikleri emele getirýär.
Bu aýdylanlaryň hemmesi hormatly Prezidentimiziň bilim özgertmeleriniň geriminiň iňňän giňdigini, şonda bilim alýan talyplaryň talabalaýyk okamaklaryna hem ýaşamaklaryna ähli amatly şertleri döretmegiň üns merkezinde durýan meseledigini görkezýär.
Atajan Burunow,
Magtymguly adyndaky Türkmen
döwlet uniwersitetiniň kafedra müdiri.


text:
Gazagystanyň parlamenti Türkmenistan bilen serhedi kesgitlemek boýunça ylalaşygy tassyklady.
Gazagystanyň parlamenti 28-nji dekabrda geçiren maslahatynda “Gazagystan respublikasynyň we Türkmenistanyň arasynda döwlet serhedini kesgitlemek boýunça ylalaşygy tassyklamak hakynda” ylalaşygy kabul etdi. Parlamentiň oňlamagy kanunyň kabul edilendigini aňladýar we ol gol çekmek üçin prezidente ýollanar diýlip, media maglumatlarynda habar berilýär.
Ylalaşyga görä, hususan-da, taraplar serhet belgilerini goramak boýunça çäre görýär we olaryň ýeriniň üýtgedilmeginiň ýa-da zaýalanmagynyň öňüni alýar, şeýle-de goýlan belgilere jogapkärçilik edýär.
Türkmenistanyň we Gazagystanyň prezidentleri iki döwletiň özara serhedini kesgitlemek boýunça ylalaşyga 2017-nji ýylyň aprel aýynda gol çekdiler.


text:
Ilkinji kosmos gämisi geçen asyryň ortalarynda uçurylan hem bolsa, entek kosmosda edilmedik işler, goýulmadyk rekordlar az däl. Soňky ýyllarda bu ugra has köp üns berýän Hytaý Aýyň garaňky tarapyna, ýagny bize görünmeýän tarapyna kosmos enjamyny ugratmagy maksat edinýär. Golaýda Aýyň aňry tarapy bilen Ýeriň arasynda aragatnaşygy ýola goýjak “Queqiao” atly enjam uçuryldy.
Mälim bolşy ýaly, Aýyň öz okunyň daşyndan aýlanýan wagty bilen Ýeriň daşyndan aýlanýan wagty deň. Şol sebäpli biz Ýeriň hemrasynyň diňe bir tarapyny görüp bilýäris. Aýyň aňyrsy häzire çenli birnäçe gezek surata alyndy we öwrenildi. 1962-nji ýylda uçurylan “Ranger 4” atly enjam Aýyň garaňky tarapyna gondurylan hem bolsa, garaşylmadyk ýagdaýda bozulyp, ondan hiç hili maglumat alyp bolmandy. Kosmosy öwrenijiler üçin Ýeriň hemrasynyň aňyrsyna haýsydyr bir enjamy uçurmak däl-de, ondan maglumat almak çylşyrymly mesele bolup durýar. Sebäbi Aýyň özi Ýere islendik radio signalynyň iberilmeginiň öňüni alýar. “Queqiao” bu meseläni çözmek üçin işlenip düzülen. Aýyň orbitasynda boljak “Queqiao” şu ýyl uçuryljak “Chang’e-4”-iň Ýer bilen aragatnaşygyny ýola goýar. Emma Aýyň dartyş güýji Ýerdäkiden pes bolansoň, haýsydyr bir enjamy Aýyň orbitasynda saklamak aňsat däl. Şol sebäpli enjamy Ýer bilen onuň hemrasynyň deňagramlylygyny saklaýan Lagranž nokatlarynyň birine ýerleşdirmeli bolýar. Bu nokat Gün bilen Ýeriň arasynda Aýdan 65 müň kilometr uzaklykdaky (L2) nokadydyr. “Queqiao” diňe “Chang’e-4”-iň signallaryny ibermek bilen çäklenmeýär. Enjamda ilkinji gezek Aýyň garaňky tarapyna oturdyljak antennalar hem bar. Golland hünärmenleri bilen bilelikde öndürilen Aşaky Ýygylyk Açyjysy (NCLE) “Uly partlaýşyň” ilkinji pursatlaryny hem “diňlär”. Astrofizik Heýno Falke radio astronomlarynyň ýyldyzlardan we beýleki planetalardan gelýän tolkunlary öwrenýändigini aýdýar. Falke ähli ýygylykdaky sesleri Ýerde diňläp bolýandygyny, emma 30 MGs-dan pes radiotolkunlaryny atmosferanyň geçirmeýändigini we bu tolkunlarda ähli barlygyň ilkinji pursatlary baradaky maglumatlaryň bardygyny, şol sebäpli olary diňlemek isleýändiklerini aýdýar.
“Queqiao” ýene-de birnäçe günden aýynda L2 nokadyna baryp ýeter.
Aýyň garaňky tarapyna gonar
Ilkinji kosmos gämisi geçen asyryň ortalarynda uçurylan hem bolsa, entek kosmosda edilmedik işler, goýulmadyk rekordlar az däl. Soňky ýyllarda bu ugra has köp üns berýän Hytaý Aýyň garaňky tarapyna, ýagny bize görünmeýän tarapyna kosmos enjamyny ugratmagy maksat edinýär. Golaýda Aýyň aňry tarapy bilen Ýeriň arasynda aragatnaşygy ýola goýjak “Queqiao” atly enjam uçuryldy.


text:
Almatyda Gazagystanyň figuralaýyn taýmakda olimpiýa medalisti Denis Teni soňky ýoluna ugratmaga müňlerçe adam toplandy. 25 ýaşyndaky atlet we milli gahryman biraz öň pyçaklanyp, iki gün mundan öň Almatydaky hassahanada aradan çykdy.
Jaýlanyş dabarasy Almatydaky Baluan Şolak sport köşgünde, Teniň 17 ýaşynda, 2011-nji ýyldaky Gyşky Aziýa oýunlarynda altyn we kümüş medallary utan binasynda gurnaldy.
5 müň orunlyk desga Teni jaýlamaga gelen adamlardan agzy-burny bilen doldy, ýene müňlerçe adam bolsa, Teniň tabydyny egnine alyp, öz soňky hyzmatyny bitirmek umydy bilen, köşkden daşarda garaşdy.
Teniň tabydynyň we medallarynyň goýlan ýerlerine gül çemenlerini goýýan adamlaryň köpüsiniň gözleri ýaşly.
"Bu gün Gazagystan we tutuş dünýä ýas tutýar” diýip, Gazagystanyň medeniýet we sport ministri Arystanbek Muhamediuly dabarada sözlän sözünde aýtdy.
“Biz dünýäni has rehimdar we gözel ýer etmek islän adamy ýitirdik” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Gazagystanyň paýtagty Astanada-da, şol bir wagtda ugurdaş gurnalan ýas çärelerine ýüzlerçe adam gatnaşdy.
Almatydaky jaýlanyş dabarasy tamam bolandan soň, Teniň jesedi Almaty sebitindäki Družba şäherine alnyp gidildi we şol ýerde topraga berildi.
Teniň 19-njy iýulda, merkezi Almatyda pyçaklanyp öldürilmegi bilen bagly derňewiň çäginde iki erkek tussag edildi.
Almaty şäher polisiýasy 24 ýaşly Arman Kudaibergenowyň (günortadaky Kyzylorda sebitinden) 20-nji iýulda Almatynyň Aksaý etrabynda tussag edilendigini aýtdy. Häkimiýetleriň aýtmagyna görä, ol Teni pyçaklandygyny boýun aldy.
Almatynyň şäher prokurory Berik Žuýriktaew 20-nji iýulda žurnalistlere ýene bir güman edilýäniň, 1994-nji ýylda doglan Nuraly Kiyasowyň (günoratdaky Žambyl sebitinden) tussag edilendigini we onuň bu işe baglanyşygyny boýun alandygyny aýtdy.
Iýunda 25 ýaşy dolan Ten maşynynyň aýnasyny ogurlamaga çalyşýan erkekler bilen gapma-garşy bolanyndan soň, ýakalaşma mahalynda pyçaklandy.
Ol üç sagat soňra Almatydaky bir hassahanada, bykynyndan gaýta-gaýta urlan pyçak ýaralary zerarly aradan çykdy.
Ten 2014-nji ýyldaky Soçi olimpiýadasynda bürünç medal gazanyp, olimpiýa medalyny utan ilkinji gazak figuraçysy boldy.
Şeýle-de ol 2013-nji we 2015-nji ýyllardaky dünýä çempionatlarynda bürünç we kümüş medallary utdy.