text:
Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ilýas Umarowyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Türkmenistan-Gazagystan serhedi şu aýyň 8-15 aralygynda wagtlaýynça ýapyk bolar.
Adaty ýagdaýda Gazagystanyň Mangystau oblastynda hemişelik ýaşaýan graždanlary Türkmenistanyň Balkan welaýatyna bäş güne çenli wizasyz gelip-gidip bilýärdiler.
Özbegistan-Türkmenistan serhet ýakasynda ýaşaýan hukuk goraýjy aktiwist Haýytbaý Ýakubowyň tassyklamagyna görä, türkmen-özbek serhedi hem Aşgabat tarapyndan birtaraplýayn görnüşde ýapylypdyr: “Serhet ýapyldy. Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlary sebäpli, serhedi ýapyp goýdular”.
Sebäp näme?
Eýse, saýlawlaryň öňüsyrasynda ýurduň öz serhetlerini ýapmagy adaty bir düzgünmi? Moskwadaky GDA institutynyň Merkezi Aziýa döwletleri bölüminiň ýolbaşçysy, taryh ylymlarynyň kandidaty Andreý Grozin bu sowala şeýle jogap berýär:
—Aslynda saýlawlaryň öňüsyrasynda bir ýurduň özüni doly izolirlemegi, dünýä praktikasynda onçakly bir adaty ýagdaý däl. Ýöne bular ýaly zatlara awtoritar diýilýän režimlerde has köp duşmak bolýar. Mysal üçin, Mýanmada. Elbetde, ol ýerde saýlawlar bilen bagly serhet ýapylmandy, ýöne her niçigem bolsa ýurduň syýasy durmuşyna täsiriň ýetmezligi üçin, serhet belli bir derejede böwetlenipdi. Bu babatda Özbegistan hem şeýle.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Groziniň öňe sürmegine görä, daşky ýa-da içerki käbir güýçleriň ýurduň syýasy durnuklylygyny bozmak üçin, saýlawlary mümkinçilik hökmünde ulanyp bilmek usulyna resmi Aşgabat gowy düşünýär. Şu sebäpli-de Türkmenistan öz serhedine berk gözegçilik girizen bolmagy mümkin:
—“Arap bahary” diýlip atlandyrylan wakalarda-da, ählisinde bolmasa-da köp ýurtlarda tolgunyşyklar saýlawlaryň fonunda döräpdi. Gyrgyzystanda hem şeýle ýagdaýlara şaýat bolduk. Ol ýerde iki häkimiýet çalşygy hem saýalwlaryň netijesinde döräpdi. Netijede Türkmenistanyň öz serhedini ätiýaçdan ýapan bolmagy mümkin.
Türkmenistan Gazagystan we Özbegistan bilen serhedini birtaraplaýyn görnüşde ýapan bolsa, häzir Owganystan bilen araçäkdäki türkmen-owgan “Serhetabat” geçelgesiniň açykdygy barada maglumatlar gowuşýar.


c: text/html

text:
Anna güni Müsüriň ýörite Geňeşi täze konstitusiýanyň taslamasynyň doly işlenilip taýýarlanandygyny yglan etdi. Ýöne Müsüriň liberal we hristian toparlary bu täze konstitusiýanyň raýatlaryň fundamental hukuklaryna wehim salýandygyny aýdyp, bu konstitusiýanyň taslamasyna garşy çykyş edýärler.
Mundan daşary, oppozision toparlar konstitusiýanyň taslamasynyň üstünde iş alyp baran Geňeşiň düzümine aglaba “Musulman doganlygy” partiýasyndan prezidentiň tarapdarlarynyň girendigini aýdyp, muny tankyt edýärler.
Prezident Mürsi täze konstitusiýanyň taslamasyny şu dynç alyş güni tassyklar diýlip garaşylýar. Ondan soň konstitusiýanyň taslamasy dekabryň ortalarynda ähliumumy referendumda ilatyň ses bermegine goýlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Asly gürjüstanly Alasania ýurduň gündogaryndaky Harkow şäherinde ýerleşýän “MediaPort” atly onlaýn habar portalynyň esaslandyryjysydyr.
Mundan bir hepde ozal milletçi “Swoboda” partiýasynyň kanunçykaryjysy Ihor Miroşnyçenko we başga-da birnäçe adam Milli teleýaýlymlar bileleşiginiň şol wagtky hereket edýän ýolbaşçysy Oleksandr Panteleýmonowy wezipesinden çekilýändigi barada hat ýazmaga mejbur edipdi.
Onlaýn internetde çap edilen wideoda Panteleýmonowyň Miroşnyçenko we beýlekiler tarapyndan kellesine we ýüzüne urulýandygy hem-de onuň söz bilen kemsidilýändigi görkezilipdi. Olar Penteleýmonowy rus resmileri üçin işlemekde aýyplapdylar.


text:
Irki alamatlardan çen tutulsa, paýtagt Kiýewde we günbatar Ukrainada saýlawa gatnaşyk ýokary boldy.
Emma muňa garamazdan, Donetsk regional adminstrasiýasy Merkezi ýewropa wagty bilen ir sagat 08.30-da gündogar regiondaky 2430 saýlaw uçastogyndan diňe 426-synyň açyk bolandygyny aýtdy.
Donetsk şäheriniň özünde hiç bir saýlaw uçastogy açyk däl. Goňşulykdaky Luhansk regionynyň merkezinde hem ses berişlik ýok, emma regionda käbir saýlaw uçastoklary açyk bolup çykdy.
Luhanks we Donetsk regionlarynyň iki ýaşaýjysy, Wasiliý bilen Tatýana 25-nji maýda «Roýters» habar gullugyna özleriniň saýlawda ses berip bilmändiklerini aýdyp, şeýle diýdiler:
"Men bu ýerde özümiziň saýlaw komissiýamyzyň işlemeýändigini görýärin, hiç zat ýok. Men isledim... Men saýlaw uçastogynyň işläp-işlemejegini bilmek isleýän."
"Men ýurtda ýaşaýaryn we prezident üçin ses berip bilemok. Bu düýpden bolmaýan zat. Her kimiň öz erki bolmaly. Eger men isleýän bolsam, ses bermeli, islemesem ses bermeli däl...» diýip, Tatýana aýtdy.
Iş başyndaky premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk saýlawlaryň gündogardaky ýagdaýy durnuklylaşdyrmakda ilkinji ädim boljagyny aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin täze ukrain adminstrasiýasy bilen işleşmegi wada berdi.
Kiýew Moskwany separatistleri goldamakda aýyplaýar.
Wideo: Saýlawdan bir gün öň, aktiwistiň maşgalasy gowulyk umydynda
Ukrainanyň indiki lideri bolmak ugrunda on sekiz kandidat bäsleşýär.
Pikir soraşlyklar konditerçi milliarder Petro Poroşenkonyň öňde barýandygyny görkezýär.
Onuň ýakyn basdaşy ozalky bölüji premýer-ministr Ýuliýa Timoşenko, ýöne ol has yzda.
Timoşenko merkezi Dnipropetrowsk şäherinde ses bereninden soň, «Ukrainada parahatçylygy dikeltmek üçin NATO goşulmak barada referendum geçirmäge wagt ýetdi» diýdi.
Ýatsenýuk 24-nji maýda eden beýanatynda ukrainalylara olaryň, «daşardan howandarlyk edilýän garakçylaryň» saýlawlary böltemek baradaky haýbatlaryna garamazdan, ses bermek jogapkärçilikleriniň bardygyny aýtdy.
Ýatsenýuk özüniň saýlawlarda ýeňiji bolan adamyň Ýewropa Bileleşigi bilen esasy syýasy we azat söwda şertnamasyna gol çekişmegi ilkinji wezipe edip goýjagyna ynanýandygyny aýtdy.
Fotosergi
Moskwa tarapyndan goldanylan prezident Wiktor Ýanukowiçiň bu şertnama gol çekmekden ýüz ýüz öwürmegi aýlara çeken halk protestlerini möwjedip, fewral aýynda onuň Moskwa gaçmagy bilen soňlanypdy.
Ýatsenýuk bu ses berişligiň «günbatardaky, gündogardaky, demirgazykdaky we günortadaky ukrainalylaryň isleglerini aňlatjagyny» aýtdy.
Gündogardaky Donetsk we Luhansk regionlarynda orsýetçi pitneçiler saýlaw komissiýalarynyň ýaryna golaýyny ele geçirdiler ýa-da petiklediler, käbir ýagdaýlarda bolsa saýlaw resmilerini alyp gaçmaga, gorkuzmaga çenli baryp ýetdiler.
«Donetsk halk respublikasy» diýilýäniň liderleriniň biri Denis Puşilin 24-nji maýda gozgalaňçylaryň, eger zerur bolsa, saýlawa ýol bermezlik üçin güýç hem ulanjagyny aýtdy.
Häkimiýetler özleriniň ses berilýän gündäki howpsuzlygy üpjün etmek üçin on müňlerçe polisiýa işgärini we meýletinçini mobilizländiklerini aýdýarlar.
ÝHHG-nyň müňden gowrak synçysy, Donestk bilen Luhanskden başga ýerlerde, tutuş ýurt boýunça saýlaw uçastoklarynda ses berlişine gözegçilik eder.
Ses berişlik 12 sagat, Merkezi Ýewropa wagty bilen sagat 19.00-a çenli dowam eder.
Şondan gysga wagt soň çykyş netijeleriniň görkezijileri mälim bolmaly, emma resmiler deslapky netijeleriň 26-njy maýa çenli belli bolmajagyny aýdýarlar.


text:
Owgan resmileri Owganystanda meşhur telewideniýe alyp baryjysy bolan aýalyň Kabulda atylyp öldürilendigini aýdýarlar.
Içeri işler ministrliginiň sözçüsi Nasrat Raimi ozalky žurnalist Mena Mangalyň 11-nji maýda Kabulyň 11-nji etrabynda, ir sagat 7:20-de atlyp öldürilendigini aýtdy.
Bu atyşyga Kabulyň Karte Naw bazarynyň golaýyndaky dükan eýeleri şaýat boldular. Olar Azat Ýewropa/Azatlyk radiosyna Mangalyň maşyna garaşyp duran wagty iki sany motorly adamyň peýda bolandygyny, olaryň bazardaky adamlary dargytmak üçin ilki asmana dört gezek ok atandyklaryny, soň Mangalyň döşünden degen iki oky atandyklaryny gürrüň berdiler.
Mangalyň garyndaşlary radio bilen söhbetdeşlikde onuň işe gitmek üçin maşyna garaşyp durka öldürilendigini tassyk etdiler. Ol owgan parlamentiniň aşaky palatasynda medeni geňeşçi bolup işleýärdi.
Mangal hususy eýeçilikdäki Ariana TW-de, hususy eýeçilikdäki Tolo-TW-niň puştun dilindäki Lamar telekanalynda, Şamşad TW atly hususy milli telewideniýede on ýyldan gowrak žurnalist, alyp baryjy bolup işledi.
Şeýle-de ol owgan aýallarynyň işlemek hukuklary, gyzlaryň okuw hukuklary baradaky meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylýan meşhur sosial media saýtlaryna ýolbaşçylyk etdi.


text:
Mysyrda 11 jasar qalyńdyq pen 12 jastaǵy kúıeý jigittiń ata-anasy qamaýǵa alyndy
KAIR. QazAqparat – Mysyr eliniń Qaýipsizdik kúshteri 11 jáne 12 jastaǵy balalaryn úılendirmek bolǵan ata-analardy ustady. Bul týraly QazAqparat Al Arabiya telearnasyna silteme jasap habarlady.
Kaır qalasynan 30 shaqyrym jerde turatyn kámelettik jasqa tolmaǵandardy úılendirý jaıly jurtqa belgili bolǵan, bul jaǵdaıǵa bılik aralasty.
Balalardy úılendirý týraly zergerlik dúken ıesiniń Facebook áleýmettik jelisine kúıeý jigittiń jas qalyńdyqqa úılený aldynda bolashaq áıeline syılaýy tıis altyn buıymdaryn satyp alǵany týraly aqparat salǵannan keıin belgili bolǵan. Altyndy ul balanyń ata-anasy satyp alǵan. Eki otbasynyń aldaǵy qudalyǵyn atap ótý saltanatyn kenetten kelip jetken polıtsııa buzdy.
Mysyrdyń Ana jáne bala máseleleri jónindegi Ulttyq keńesiniń Bas hatshysy Sahao as-Sanbatıdiń aıtýynsha, «atalǵan oqıǵa Mysyr Konstıtýtsııasynyń balalardy qorǵaý jónindegi 80-shi babyn buzýshylyq bolyp tabylady jáne balalardy zorlaý nemese olarǵa qatygezdik jasaý jaǵdaıynda memlekettiń aralasýyn qarastyrady». Endi olardyń ata-analary sot aldynda jaýap beredi.


text:
Türkmenistanda diplomy ykrar edilýän daşary ýurt ýokary okuw jaýlarynda bilim alýan türkmenistanly talyplar köplenç Western Union arkaly ene-atalarynyň özlerine ugradan maliýe serişdelerine garaşly galýar. Ýöne soňky wagtlarda türkmen häkimiýetleri Western Unionyň işine birnäçe üýtgetme girizdi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysyna görä, 26-njy ýanwardan başlap, Aşgabadyň “Senagat” paýdarlar täjirçilik bankynda Western Union arkaly ibermäge rugsat berilýän puluň iň köp möçberi 200 dollardan 50 dollara düşürildi.
“Ýöne Daşoguzda hatda 50 dollar ugratmaga-da rugsat berilmeýär. Mart aýyna çenli pul geçirim hyzmatlarynyň togtadylandygy aýdylýar” diýip, ýagdaýdan habarly çeşme Azatlyk Radiosynyň habarçysyna gürrüň berdi.
Dekabryň ahyrlaryna golaý, ýanwaryň başlarynda Western Union hyzmatlary degişlilikde Daşoguzda we Aşgabatda wagtlaýyn togtadyldy. 19-njy ýanwarda Maryda we Daşoguzda tiz geçirim hyzmatlary täzeden ýola goýuldy, ondan sähel ozal Aşgabatda-da Western Union öz işine täzeden başlapdyr. Bular barada “Türkmenistanyň hronikasy” habar berdi.
Nagt ýetmezçiligini başdan geçirýän Türkmenistanda Western Union geçirmeleri täzeden ýola goýlandan soň, habarçynyň tassyklamagyna görä, bir döwür Aşgabat we Mary şäherlerinden daşary ýurtlara iň köp 200 dollar ugratmaga rugsat berildi; Daşoguz we Türkmenbaşy şäherlerinde bu mukdar 100-200 dollar aralygynda üýtgedi.
Ýöne iberilýän puluň mukdary banka görä-de üýtgeýär. Meselem, Azatlygyň habarçysy “Türkmen-Türk” bankynda ýerleşýän Western Union şahamçasynda diňe 50 dollara çenli pul ugratmaga rugsat berlendigini aýdýar.
Western Unionyň resmi web-saýtyna görä, Türkmenistanyň bäş welaýatynda we Aşgabat şäherinde ýerleşýän “Türkmenbaşy”, “Senagat” we “Türkmen-Türk” täjirçilik banklarynda 90-dan gowrak Western Union şahamçasy bar.
Tiz geçirim hyzmatlarynyň töweregindäki soňky çäklendirmeler ogul-gyzlary daşary ýurtlarda bilim alýan ene-atalary ynjalyksyzlandyrýar.
Habarçynyň maglumatlaryna görä, geçen penşenbe güni, 21-nji ýanwarda geçirim çäklendirmelerine gahary gelen birnäçe ene-ata Aşgabadyň Merkezi bankyna barypdyr. Bank ýolbaşçylary olary kabul etmändir, ýöne özüni Öwlüýäguly atlandyran bir işgär gapyda ene-atalar bilen duşuşypdyr.
“Ol anyk zat aýdyp bilmedi. Ýurduň walýuta kynçylyklary barada gürrüň berdi. Şol bir aýdylýan gürrüňler” diýip, bank resmisi bilen duşuşan aşgabatly ýaşaýjylaryň biri Azatlygyň habarçysyna gürrüň berdi.
Türkmenistan ýurtda üç ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän ykdysady kynçylyklaryň arasynda, ýurduň daşyna geçirim hyzmatlary arkaly iberilýän pula tapgyrlaýyn çäklendirme girizdi. Daşary ýurtlarda bilim alýan studentlere Türkmenistandan pul ugratmak üçin birnäçe resminama, şol sanda olaryň ýokary okuw jaýlaryndan “güwähat” talap edilýär.
Azatlyk Radiosy pul geçirim hyzmatlaryna girizilen soňky çäklendirmeler barada Türkmenistanyň “Senagat” paýdarlar täjirçilik bankyndan kommentariýa alyp bilmedi.
Iýun aýynda ýarym resmi Turkmenportal.com habar saýty pandemiýa sebäpli daşary ýurtlarda galan türkmenistanlylara Western Union arkaly 500 dollara çenli serişde ugratmaga rugsat berlendigini habar berdi. Neşir bu mümkinçiligiň daşary ýurtlarda okaýan studentlere degişli däldigini aýtdy.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki köpçülikleýin habar beriş serişdeleri Western Union hyzmatynyň işine girizilýän çäklendirmeler barada habar bermeýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń strategııalyq sheshimderi arqyly Qazaqstan óńirlik logıstıkalyq habqa jáne tranzıttik áleýeti damyǵan elge aınaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke «Nurly jol» baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda kólik logıstıkasy júıesiniń tıimdiligin arttyrýdy jáne elimizdiń tranzıttik áleýetin odan ári damytýdy tapsyrdy. Búginde otandyq kólik qyzmetinde 400 myńnan asa adam jumys istep júr.
Qazaqstan kólik salasyn jáne kólik dálizderiniń tranzıttik áleýetin damytý úshin zor kúsh-jiger jumsaýda. Biz birqatar salalyq baǵdarlamalardy iske asyrdyq, salanyń quqyqtyq negizin qalyptastyrdyq. Kólik qyzmetterin kórsetýdiń qolaıly básekelestik ortasy quryldy.
Búgingi tańda damyǵan ınfraqurylymdy eskere otyryp, Qazaqstan aýmaǵy arqyly 11 halyqaralyq tranzıttik dáliz, onyń ishinde 5 temir jol jáne 6 avtomobıl dálizi ótedi. Jibek joly jobasy qarqyndy damyp, Shyǵys pen Batys arasyndaǵy tranzıttik kópirge aınaldy, bul Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna jańa serpin beredi.
Kólik – qashan da eldiń ekonomıkalyq jáne saıası ómiriniń mańyzdy salasy. Qazaqstannyń orasan zor aýmaǵy, halyq tyǵyzdyǵynyń tómendigi, eldi mekenderdiń bir-birinen alshaqtyǵy, álemdegi ıntegrasııa men jahandanýdyń údemeli prosesteri bul salany eldegi damýdyń basym baǵyttarynyń birine aınaldyrady.
Temir jol kóligi
Otandyq temir jol salasynyń ǵasyrdan astam tarıhy bar. Osy kezeńde temir jol tek el aýmaǵynda ǵana emes, sonymen qatar odan tys jerlerde de jolaýshylar men júk tasymalyn júzege asyrý boıynsha mańyzdy memlekettik mindetterdi qamtamasyz etti.
Sońǵy jyldary sala aıtarlyqtaı damýǵa qol jetkizdi: 2 myń shaqyrymnan asa jańa temir jol ýchaskeleri salyndy, kólik-logıstıkalyq ortalyqtar jedel qarqynmen salynýda, otandyq jáne sheteldik júk jóneltýshiler úshin jańa tartymdy baǵyttar qurylýda.
Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda mynadaı temir jol jelileri salyndy: 2001 jyly uzyndyǵy 184 km Aqsý – Degeleń temir jol jelisi salyndy, ol Pavlodardy Semeımen baılanystyrdy; 2004 jyly Qostanaı jáne Aqtóbe oblystaryn jalǵaǵan uzyndyǵy 402 km Hromtaý – Altynsarın temir jol jelisi salyndy; 2008 jyly Shyǵys óńiriniń biryńǵaı temir jol ınfraqurylymyn qalyptastyrǵan uzyndyǵy 151 km Shar – О́skemen temir jol jelisi salyndy.
Joǵaryda kórsetilgen temir jol jelileri eldiń temir jol jelisin ońtaılandyrýǵa jáne Reseı Federasııasynyń shekarasyn kesip ótý qajettiliginsiz el óńirleri arasynda tasymaldaýdy júzege asyrýǵa múmkindik berdi.
– 2012 jyly Qazaqstannyń batysynan Túrikmenstan men Iran arqyly Parsy shyǵanaǵyna deıin tikeleı marshrýtty qamtamasyz etetin uzyndyǵy 146 km Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrikmenstanmen memlekettik shekarasy temir jol jelisi salyndy.
– 2012 jyly uzyndyǵy 293 km Jetigen – Qorǵas temir jol jelisi salyndy, bul Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan, Qytaıdan Qazaqstannyń ońtústik óńirleri men Ortalyq Azııa elderine deıingi qashyqtyqty 550 km qysqartýǵa múmkindik berdi.
– 2015 jyly uzyndyǵy 214 km Arqalyq – Shubarkól temir jol jelisi salyndy, bul Ortalyq Qazaqstannan soltústik óńirlerge deıingi qashyqtyqty 540 km qysqartty.
– 2016 jyly uzyndyǵy 1 036 km bolatyn Jezqazǵan – Beıneý temir jol jelisi salyndy, bul Qytaıdan Eýropaǵa deıingi qashyqtyqty 1 200 km-ge qysqartty.
– 2016 jyly uzaqtyǵy 14 km Borjaqty – Ersaı temir jol jelisi salyndy, bul Quryq perspektıvalyq portyn temir jol magıstralimen baılanystyrdy.
– 2017 jyly «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda uzyndyǵy 110 km Almaty – Shý ýchaskesinde ekinshi joldar salyndy, bul jeli jetkizý merzimderin qysqartý jáne tıisinshe kólik shyǵystaryn azaıtý esebinen sheteldik júk jóneltýshiler úshin qazaqstandyq baǵyttyń tartymdylyǵyn arttyrdy.
Táýelsizdik jyldary salynǵan temir jol qatynastary temir jol jelisin ońtaılandyrýǵa múmkindik berdi jáne eldiń júk tasymalyn qysqartty, osylaısha júk jóneltýshiler úshin kólik shyǵyndaryn aıtarlyqtaı únemdedi. Bul tizimde Dosjan temir joly aksıonerlik qoǵamy paıdalanatyn Shar – О́skemen temir jol ýchaskesi erekshe oryn alady. 2005 jylǵy naýryzda Úkimet qaýlysy boıynsha qurylǵan aksıonerlik qoǵam óz fýnksııalaryn 15 jyldan asa ýaqyt tabysty júzege asyryp keledi.
Atalǵan temir jol ýchaskesiniń ashylýy jol júrý kezindegi tehnologııalyq ýaqytty edáýir qysqartty, sonymen qatar Reseı Federasııasymen shekaradan ótý kezinde qajet bolatyn qosymsha kedendik jáne shekaralyq rásimderdi aınalyp ótip, júkterdi mejeli oryndarǵa jetkizýdi jeńildetti. Bul rette júkterdi jetkizý merzimi 12-14 saǵatqa deıin qysqardy. Osylaısha, jańa temir jol ýchaskesi Shyǵys Qazaqstannyń iri temir jol torabyn Reseı aýmaǵyn aınalyp ótip, tikeleı qatynaıtyn «Túrksib» tranzıttik magıstralimen baılanystyrdy.
Shar – О́skemen temir jolyn paıdalaný 2009 jyly bastaldy. 2018 jyldyń basynan bastap turaqty negizde konteınerlik tasymaldar júzege asyrylýda.
Barlyq tasymaldaý prosesi jáne temir jol ýchaskesin paıdalaný «QTJ» UK» AQ jáne onyń qurylymdyq bólimsheleri – «QTJ-Júk tasymaldary» jáne «Magıstraldyq jeli dıreksııasy» fılıalymen tyǵyz ózara is-qımyl kezinde júzege asyrylatynyn atap ótý qajet.
Shar – О́skemen temir jol ýchaskesi – búgingi tańda tehnıkalyq jabdyqtalý jaǵynan Qazaqstandaǵy aldyńǵy qatarly temir jol ýchaskeleriniń biri. Munda tehnıkanyń eń zamanaýı jetistikteri engizilgen.
Tasymaldaý qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda ýchaskedegi poıyzdar qozǵalysyn basqarý «Dıalog» mıkroprosessorlyq ortalyqtandyrý júıesin paıdalaný arqyly júzege asyrylady. Bul – avtomatty baqylaýdy jáne tasymaldaý qaýipsizdigin qamtamasyz etetin qurylǵylar kesheni.
Shar – О́skemen ýchaskesinde joǵary tehnologııalarmen jumys isteıtin bilikti qyzmetkerler – osy kásiporynnyń tabysty jumysynyń negizgi kepili. Búginde óndiristik kórsetkishterdi jaqsartý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Uıymdyq qurylymnyń barlyq deńgeıinde ákimshilikten óndiristik personalǵa deıin ujymdyq shartta kózdelgen áleýmettik paket qamtamasyz etiledi, sondaı-aq adal eńbekti yntalandyrý júıesi jumys isteıdi.
Buǵan qosa, damý strategııasyn iske asyrý jáne uıymnyń tıimdi qyzmetin qamtamasyz etý maqsatynda árbir qyzmetker úshin yntalandyrý júıesi engizilgen. Demek, sońǵy eki-úsh jyldaǵy oń nátıjeler kompanııanyń durys baǵytta kele jatqanyn baıqatady.
Bolashaqta júk aınalymynyń jyl saıynǵy ósimi, sáıkesinshe tasymaldardan túsetin tabys ta ulǵaıady dep boljanýda. Bul birinshi kezekte kompanııanyń Úkimet aldyndaǵy oblıgasııalyq jáne kredıttik mindettemelerin ýaqtyly oryndalýyn qamtamasyz etýge, sondaı-aq aktıvterdi jańǵyrtýǵa, temir jol kóligi salasynda jańa tehnologııalyq sheshimderdi engizýge jáne belgili bir shyǵystardy óteýge múmkindik beredi.
Avtomobıl kóligi
Qazaqstannyń teńizge tikeleı shyǵýǵa múmkindigi joq ekenin eskersek, avtokólik baǵyty Eýropa men Azııany syrtqy saýdamen qamtamasyz etýdegi asa mańyzdy sala ekenin ańǵarýǵa bolady. Qazir elimiz halyqaralyq avtomobıl tasymaly aıasynda 42 ekijaqty úkimetaralyq kelisimge qol qoıǵanyn aıta ketken oryndy. Nátıjesinde, respýblıka aýmaǵynda halyqaralyq júk tasymalyn 7,6 myńǵa jýyq kólik pen 370 kompanııa júzege asyryp jatyr.
Jolaýshylardy turaqty túrde tasymaldaý isi 2684 baǵytta júzege asyrylyp, avtobýs parki 15 myńnan asa kólikpen qamtylǵan. Bul salada 1 myńǵa jýyq tasymaldaýshy jumys istep júr. Eskirgen avtobýstardyń úlesi 46%-ǵa qysqartyldy. Buǵan qalalyq avtobýs parkin jańartýǵa baılanysty memlekettik qoldaý sharalary yqpal etti. Atap aıtqanda, jeńil lızıngtik baǵdarlama arqyly 2018-2020 jyldar aralyǵynda respýblıkalyq bıýdjetten 57,2 mlrd teńge bólinip, 8 óńirde 1618 avtobýs satyp alyndy. Sonymen qosa habarlama berý tártibiniń engizilýi taksı qyzmetindegi resmı tasymaldaýshylardyń sanyn 5353-ke deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Elimizde jergilikti atqarýshy organdardyń tizimine engizilgen 38 avtovokzal men 113 avtostansa jumys isteıdi.
Bıyl Kólik qujattaryn basqarýdyń biryńǵaı júıesi tájirıbelik maqsatta iske qosylǵanyn aıta ketý kerek. Bul júrgizýshilerine kólik qujattaryn ózimen birge alyp júrýge qatysty rásimderdi ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi.
Teńiz kóligi
Sý kóligi salasyndaǵy qyzmet túrlerin Kaspıı teńizinde Aqtaý jáne Baýtıno porttarynda «Qazaqteńizkólikfloty» otandyq keme qatynasy kompanııasy, ishki sý joldarynda mınıstrlikke qarasty «Qazaqstan sý joldary» kásiporny, Pavlodar jáne Atyraý ózen porttaryndaǵy uıymdar, sondaı-aq jeke keme ıeleri usynyp keledi.
Qazir Aqtaý teńiz porty Kaspıı teńiziniń júk aǵyndaryn qalyptastyryp, tıeýde jetekshi oryndardyń birin alady. 2003-2005 jyldary port aılaqtaryn qaıta jańartý boıynsha jumystar júrgizildi. Bul 13 myń tonnany quraıtyn tankerlerdi qabyldaýǵa múmkindik berdi. 2015 jyly «Aqtaý portyn soltústik baǵytta keńeıtý» jobasy sheńberinde 3 qurǵaq júk termınalynyń qurylysy aıaqtalyp, nátıjesinde porttyń ótkizý qabileti shamamen 21 mln tonnany qurady.
Baýtıno porty Túpqaraǵan shyǵanaǵynda ornalasqan jáne Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektoryn ıgerý sheńberinde teńiz operasııalaryn júrgizý bazasy retinde qyzmet etedi. Teńizde júzý qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda 2007 jyly Kemeler qozǵalysyn basqarý júıesi paıdalanýǵa engizildi. Bul 20 mıl radıýsta kemelerdiń qozǵalysyn baqylaýǵa jáne jylyna 5 myń kemege deıin qamtamasyz etýge jol ashady.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde 2015-2018 jyldary qýaty jylyna 6 mln tonna júk qabyldaýǵa qaýqarly Quryq portynda parom keshenin salý jobasy iske asyryldy.
2016 jyly Quryq portynda qýaty 4 mln tonna temir jol paromdyq termınaly iske qosylyp, onyń qyzmeti 2017 jyly bastaldy. Júkterdiń negizgi nomenklatýrasyn munaı ónimderi (gazoıl), halyq tutynatyn taýarlar, hımıkattar, jabdyqtar men metall ónimderi quraıdy.
2018 jyly Quryq porty qurylysynyń ekinshi kezeńi aıaqtalyp, dońǵalaqty tehnıkany óńdeýdi qamtamasyz etetin qýaty jylyna 2 mln avtomobıl paromdyq termınaly salyndy. Nátıjesinde, otandyq teńiz porttarynyń ótkizý qabilettiligi 27 mln tonnaǵa jetti. Búgingi tańda Qazaqstannyń memlekettik teńiz keme tiziminde 300-den asa keme tirkeldi, onyń ishinde 9-y – saýda kemesi. Bul rette 10 jyl buryn barlyǵy 80-aq keme bolǵanyn eske sala ketken artyq bolmaıdy.
Otandyq flottyń Kaspıı naryǵyna kirýi «Qazaqteńizkólikfloty» ulttyq teńiz tasymaldaýshysy qurylǵan kezden (1998 jyl) bastaldy. Osy kompanııanyń negizgi qyzmeti ulttyq teńiz saýda flotyn damytýǵa baǵyttalyp, bul elimizdegi sý kóligi salasyn álemdik kólik júıesine ıntegrasııalaýǵa jol ashty. 2013 jyly qazaqstandyq flot júk kóterý qabileti 5 myń tonna bolatyn eki qurǵaq júk kemelerimen tolyqtyryldy. 2017 jyly júk kóterimdiligi 7 myń tonnany quraıtyn taǵy 2 qurǵaq júk kemesi sýǵa túsirildi.
Qazir joǵaryda atalǵan kemeler Kaspııde qurǵaq júkterdi tasymaldaýdy júzege asyryp, sondaı-aq Aqtaý jáne Baký porttary arasyndaǵy konteınerlerdi tasymaldaý boıynsha fıderlik jelige tartylǵan. Sondaı-aq ashyq teńizderde 115 myń tonnaly Aframax tıpti 2 tanker jumys istep keledi. Sońǵy on jylda kemelerdegi ekıpajda Qazaqstan azamattarynyń úlesi úsh esege ósip, 73%-dy jáne komandalyq quram deńgeıinde 29%-dy qurady.
2012 jyly Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıteti janynda teńizshiler daıarlaýda halyqaralyq deńgeıde júzege asyratyn Qazaqstan teńiz akademııasy ashyldy. Akademııaǵa jetekshi golland teńiz mektebiniń oqytýshylary tartyldy. Qurylǵan sátten bastap atalǵan akademııada kemedegi basshylyq quramynyń 111 mamany daıarlandy. 2015 jyly Qazaqstan teńizshisiniń jeke kýálikterin berý bastalyp, bul teńizshilerge sheteldik porttardaǵy jaǵalaýǵa shyǵýǵa múmkindik berdi.
О́zen kóligi
2004 jyly keme qatynasyn qamtamasyz etý maqsatynda Ertis ózeniniń qazaqstandyq bóliginde qurylysy 1978 jyly bastalǵan Shúlbi keme shlıýzi paıdalanýǵa berildi. 2005 jyly Jaıyq-Kaspıı kanalyn qaıta qurý jobasy aıaqtaldy. 2012 jyly úzdiksiz paıdalanýda bolǵan jáne ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynyń basynda jabdyqtary bar 50 jyldan astam ýaqyt bolǵan О́skemen jáne Buqtyrma shlıýzderin qaıta jańartý jobasy aıaqtaldy. Nátıjesinde, Ertis, Jaıyq-Kaspıı jáne Ile-Balqash basseınderindegi paıdalanylatyn keme qatynasy sý joldarynyń uzyndyǵy 3,5 myń shaqyrymnan 4 myń shaqyrymǵa deıin ulǵaıyp, júk tasymaldaý kólemi 132 myń tonnadan 1,2 mln tonnaǵa deıin ósti.
Osy oraıda Qazaqstan Halyqaralyq teńiz uıymynyń (IMO) múshesi sanalatynyn, sol sekildi IMO jáne Halyqaralyq eńbek uıymy arqyly qabyldanǵan 12 negizgi konvensııaǵa qosylǵanyn aıta ketken jón. Byltyr Memleket basshysy «Keme qatynasy týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» Zańǵa qol qoıǵan edi. Bolashaqta kelisim normalaryn eskerip, ózen tasymaldarynyń kólemin jylyna 1,5 mln tonnaǵa deıin jáne tranzıt tasymalynyń kólemin jylyna 250-300 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtý josparlanýda.
Berik QAMALIEV,
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıse-mınıstri
О́zbekstanda Prezıdenttik saılaý ótip jatyr
Álem • Búgin, 12:04
Reseıdiń Saratov qalasynda snarıad jarǵan adam qaıtys boldy
Álem • Búgin, 11:40
«Qyzyl» aımaqta 2 megapolıs pen 4 oblys tur
Koronavırýs • Búgin, 11:20
Zarına Dıas ITF Women 80 fınalyna shyqty
Sport • Búgin, 10:25
Koronavırýsqa shaldyqqan 172 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Búgin, 10:05
Taǵy 1677 adamnan koronavırýs anyqtaldy
Koronavırýs • Búgin, 09:40
KVI: О́tken táýlikte 1863 adam jazylyp shyqty
Koronavırýs • Búgin, 09:22
Qazaqstanda qansha adam vaksına saldyrdy?
Koronavırýs • Búgin, 09:00
Qazaqstandyq gımnasttar medalǵa talasady
Sport • Keshe
«Aqsý» fýtbol klýby Qazaqstan premer-lıgasyna shyqty
Sport • Keshe
Qoǵamda «qolaısyz otbasylar» kóbeıgen
Qoǵam • Keshe
Polısııa qyzmetkerleriniń kabınetine beınekamera ornatylady
Aımaqtar • Keshe
AQSh «Al-Kaıda» basshylarynyń birin joıdy - BAQ
Álem • Keshe
Qazaqstan • Keshe
О́skemendegi balalar úıinen eki bala qashyp ketti
Aımaqtar • Keshe
903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
Qoǵam • Keshe
Otandyq azyq-túlik ónimderiniń baǵasy qymbattady
Qazaqstan • Keshe
Aýyl mektepteri 100 paıyz jańartylady
Bilim • Keshe
Dári-dármektiń 50 paıyzy Qazaqstanda jasalady
Medısına • Keshe
Almatyda demalys kúnderi órt jıi bolady - TJD
Aımaqtar • Keshe
Almatyda 41 adamdy aldaǵan alaıaqtar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstannan Qazaqstanǵa zańsyz qarjy alyp ótpek bolǵan
Qazaqstan • Keshe
Terrorıster basyp aldy: О́skemen turǵyny jalǵan aqparat taratty
Aımaqtar • Keshe
Qytaıdaǵy hımııalyq zaýytta jarylys boldy
Álem • Keshe
Ekologııa • Keshe
Qazaqstanda qala syrtyndaǵy balalar lagerleri ashylady
Qoǵam • Keshe
Qazaqstandyqtardyń jeke málimetteri qanshaǵa baǵalanady?
Tehnologııa • Keshe
Qazaqstanda kásipker áıelderdiń úlesi 43%-dan asty
Qoǵam • Keshe
Elordada qarjygerler alleıasy ashyldy
Elorda • Keshe
BQO-da polısııaǵa para bergen turǵyn ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstanda «tynyshtyq kúni» ornady
Álem • Keshe
Shymkenttiń azyq-túlik óndirýde múmkindigi mol
Aımaqtar • Keshe
ShQO-da 1000 tonnadan astam pishen órtendi
Aımaqtar • Keshe
Tatýlyq – qýatty memlekettiń tiregi
Qazaqstan • Keshe
Jańa tóraǵa – jańa mindetter júktedi
Qazaqstan • Keshe
Dabyl: Sút beziniń obyrynan 685 myń áıel kóz jumǵan
Medısına • Keshe
Balamen birge 12-shi qabattan sekirmek bolǵan
Elorda • Keshe
Altaı – О́skemen arasy, minezdi asý, qarashy
Fotogalereıa • Keshe
Memleket basshysy Kaspıı teńizin qorǵaýǵa qatysty zańǵa qol qoıdy
Prezıdent • Keshe
Elimizde «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» Qaýymdastyǵy quryldy
Qazaqstan • Keshe
Balabaqshalarda balany damytýdyń jańa modeli engiziledi
Bilim • Keshe
Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
Koronavırýs • Keshe
Búgin - Halyqaralyq qar barysy kúni
Ekologııa • Keshe
Sátbaevta júk kóligi jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
Aımaqtar • Keshe
Koronavırýs pnevmonııasynan 6 adam qaıtys boldy
Koronavırýs • Keshe
KVI: 162 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Keshe
Almatyda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı kútiledi
Aımaqtar • Keshe
XVI Ankara kitap jármeńkesine Qazaqstan tańbasy basyldy
Qazaqstan • Keshe
Kıkboksıngten álem chempıonatynda eki sportshymyz jeńimpaz atandy
Sport • 22 Qazan, 2021
Elordada turǵyn úıdiń kúmbezi áıeldiń ústine qulady
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi
Hokkeı • 22 Qazan, 2021
Atyraýlyq alaıaq bala óliminen paıda kórmek bolǵan
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy
Ekologııa • 22 Qazan, 2021
Belarýste maska rejımi joıyldy
Álem • 22 Qazan, 2021
Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetedi
Qazaqstan • 22 Qazan, 2021
Fýtboldan Qazaqstan áıelder quramasy Grekııadan jeńildi
Fýtbol • 22 Qazan, 2021
Irak Sırııa shekarasyna qabyrǵa ornatty
Álem • 22 Qazan, 2021
Roman Sklıar koreı kompanııalarymen kelissóz júrgizdi
Qazaqstan • 22 Qazan, 2021
Uqsas jańalyqtar


text:
Mańǵystaýlyq 100 otbasy Qostanaı oblysynda aýyl sharýashylyǵymen aınalysady
AQTAÝ. QazAqparat - Mańǵystaýlyq 100 otbasy Qostanaı oblysynda aýyl sharýashylyǵymen aınalysa alady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Mańǵystaý oblysynyń ákimdigi men «Olja Agro» JShS nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı káipkerlikti damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda memorandýmǵa qol qoıdy.
Osylaısha «Olja Agro» JShS Mańǵystaý oblysynan kelgen 100 otbasyn baspanamen qamtyp, arnaıy oqytyp jáne aýyl sharýashylyǵy salasynda jumyspen qamtýǵa daıyn ekenin bildiredi.
Memorandým mánine saı nıet bildirgen mańǵystaýlyq 100 otbasy Qostanaı oblysyna kóship barýǵa múmkindigi bar.
Budan basqa, «Olja Agro» JShS Mańǵystaý oblysynan qonys aýdarýshylarǵa «1000 januıa fermerleri» jobasy boıynsha taýarlyq nesıe qyzmetin usynady. Atap aıtqanda, kompanııa otbasyna 100 sıyrdy taýarlyq nesıe túrinde beredi. Al olar óz kezeginde jyl saıyn týylǵan buzaýlardyń jartysyn «Olja Agro» JShS-ne berýi tıis. Osylaısha, jeti jyl ishinde qonys aýdarýshylar nesıeni tóleı alady.
Aıta ketsek, 2016-2021 jyldar aralyǵynda «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 366 mańǵystaýlyq turǵyn memlekettik qoldaýdyń arqasynda erikti túrde elimizdiń soltústik óńirlerine qonys aýdardy.
Nurlan Noǵaev oblys ákiminiń birinshi orynbasary Abzal Meńdibaevqa qonys aýdarýǵa nıet bildirgen otbasylardyń tizimin jasaqtaý boıynsha birqatar tapsyrmalar berdi.
Abzal Meńdibaev óńir ákimdigi atynan memorandýmǵa qol qoıdy. «Olja Agro» JShS tarapynan kompanııanyń bas dırektory Aıdarbek Hodjanazarov qol qoıdy.
Kezdesý sońynda Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev «Olja Agro» JShS dırektoryna alǵysyn aıtyp, eki tarapqa da memorandým tarmaqtaryn oryndaýǵa tapsyrma berdi.
- Barlyǵyn úkimetke asyryp qoıýǵa balmaıdy. Ár adam ózi eńbek etip, otbasyn qamtamasyz etýi kerek. Mańǵystaý oblysynyń turǵyndary úshin osyndaı múmkindik berip otyrǵan «Olja Agro» JShS - ne alǵysymdy bildiremin, - dedi Nurlan Noǵaev.


text:
Burynǵy vıe-spıker, Qyrǵyzstannyń soıal-demokratııalyq partııasy frakııasynan Jogorký Keneshtiń (parlament) depýtaty Tóróbaı Zýlpýkarov jalǵan jasandy dıplom qoldanǵan. Bul týraly eldiń Ulttyq qaýipsizdik memlekettik komıteti aıtty, - dep habarlaıdy "Adyrna" ulttyq portaly 24.kg-ge silteme jasap.
Z.T.Z. (ony Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń málimdemesinde osylaı ataıdy) 1998 jyly ol respýblıkadaǵy eń úlken ýnıversıtetterdiń biri - Balasaǵyn atyndaǵy QUÝ tarıh fakýltetiniń úshinshi kýrsynan shyǵaryldy.
«Oqýdan shyǵarýdyń sebebi oqý aqysyn zııandy túrde tólemeý boldy. Keıinnen Z.T.Z osy ýnıversıtet bergen jalǵan dıplomdy Osh memlekettik ýnıversıtetine túsý jáne qabyldaý úshin, sondaı-aq oqý kezeńinde ekinshi joǵary bilim alý úshin paıdalandy. Sonymen qatar, belsendi saıası qyzmettiń bastalýy, onyń ishinde QR QK depýtattyǵynda paıdalandy», - delingen habarlamada.
Departament sonymen qatar ýnıversıtetten alynǵan jaýapqa sáıkes ol ýnıversıtet túlekteriniń tiziminde joq ekenin jáne basqa azamatqa berilgen dıplom kórsetilgen nómir boıynsha tirkelgenin aıtty. Bul fakt Kýmtór isi boıynsha qozǵalǵan sotqa deıingi tekserý barysynda anyqtalǵandyǵy atap ótilgen.
15 mamyrda Kumtor Gold Company keńselerinde tintý júrgizildi. Tergeý sharalary sybaılas jemqorlyq faktisi boıynsha ashylǵan qylmystyq is aıasynda júrgizildi. Qyrǵyzstan ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń basshysy Qamchybek Tashıev «Qumtór» kenishine qatysty tórt qylmystyq is bar ekenin aıtty.
«Qumtórge» qatysty qylmystyq ister atyshýly tutqyndaýlarmen erekshelendi. Parlamenttiń burynǵy jáne qazirgi depýtattary Tóróbaı Zýlpýkarov, Ishak Pırmatov jáne Talant Uzaqbaev UQK tergeý abaqtysyna eki aıǵa qamaldy. Sondaı-aq sot eks-premer-mınıstr Ómirbek Babanov pen parlamenttiń burynǵy spıkeri Asylbek Jeenbekovty qamaýǵa aldy.
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Bilim grantyna qatysý úshin 100 myńǵa jýyq ótinish tústi
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elimizde bilim berý granttaryn taǵaıyndaý konkýrsyna qatysý úshin qujattardy qabyldaý jalǵasyp jatyr. Bul týraly BǴM silteme jasap QazAqparat habarlaıdy.
Búgingi tańda 100 myńǵa jýyq ótinish berildi. Qujattardy qabyldaý 16 shildede bastalyp, 25 shildege deıin jalǵasatynyn esterińizge sala keteıik. Qujattardy rásimdeý Egov elektrondyq úkimet portaly arqyly onlaın júzege asyrylady. Joǵary oqý oryndarynda vırtýaldy qabyldaý komıssııalary jumys isteıdi. Olar talapkerlerge beıne baılanys arqyly keńes beredi.
Memlekettik bilim berý granttaryn taǵaıyndaý konkýrsyna qatysýǵa qujattardy elektrondy túrde tapsyrý úshin talapkerlerge kelesi qujattar qajet:
1. jeke kýálik;
2. 3h4 kólemindegi elektrondyq tsıfrlyq foto;
3. orta bilim týraly attestattyń kóshirmesi;
4. tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý (TjKB) uıymdarynyń túlekteri úshin dıplomnyń kóshirmesi;
5. TjKB uıymdarynyń túlekteri úshin jumys ótilin rastaıtyn qujattar;
6. jeńildetilgen sanat boıynsha konkýrsqa qatysý úshin rastaıtyn qujattar, atap aıtqanda:
- I, II toptaǵy múgedekter, bala kezinen múgedekter, múgedek balalar qataryndaǵy azamattar;
- jeńildikter men kepildikter boıynsha Uly Otan soǵysy qatysýshylaryna teńestirilgen adamdar;
- aýyldardyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn aıqyndaıtyn mamandyqtar boıynsha aýyl jastary arasynan shyqqan azamattar;
- Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary bolyp tabylmaıtyn ulty qazaq adamdar;
- jetim balalar jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, sondaı-aq kámeletke tolǵanǵa deıin ata-anasynan aıyrylǵan nemese ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jastar qataryndaǵy azamattar;
- «Máńgilik el jastary – ındýstrııaǵa!» jobasyna qatysyp jatqan aýyl jastary («Serpin»);
- 4 jáne odan da kóp kámeletke tolmaǵan balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardan shyqqan balalar;
- mártebesi keminde úsh jyl tolyq emes otbasylar qataryndaǵy balalar;
- bala kezinen múgedek balalardy, birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedekterdi tárbıelep otyrǵan otbasylardan shyqqan balalar.
Eger talapker «Altyn belgi» ıegeri bolsa nemese otansúıgishtik jáne belsendi azamattyq ustanymy úshin erekshelik belgisimen marapattalsa, onda ol basqa talapkerlermen baldary teń bolǵan jaǵdaıda basym quqyqqa ıe bolady. Olımpıadalar men sporttyq jarystardyń jeńimpazdary da basym quqyqqa ıe. Ótinish berýshiniń mundaı jetistikteri eskerilýi úshin rastaıtyn qujattardyń kóshirmelerin de júkteý qajet.
Shet tilin meńgergenin rastaıtyn halyqaralyq sertıfıkat bolǵan kezde ótinish berýshi halyqaralyq til sertıfıkatynyń ataýyn, balyn kórsetedi jáne elektrondyq sertıfıkatty tirkeıdi.
Esterińizge sala keteıik, konkýrsqa qatysý úshin qujattardy tapsyrý kezinde medıtsınalyq anyqtama talap etilmeıdi.
Medıtsınalyq anyqtamany tamyz aıynda ýnıversıtetke qabyldaý kezinde tapsyrý qajet. Ótinish berý boıynsha nusqaýlyqpen tómendegi silteme arqyly ótip, tanysa alasyz


text:
14-nji oktýabrda Gurbanguly Berdimuhamedow Fransiýa Respublikasynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi hanym Izabel Gineli kabul etdi.
Söhbetdeşler iki ýurduň döwletara gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürmegi özara maksat edinýändiklerini tassyklap, mundan beýläk hyzmatdaşlyk etmegiň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlediler. Esasy ugurlar hökmünde ýangyç-energetika ulgamy, söwda-ykdysady pudagy, aragatnaşyk, ekologiýa, suw hojalygy, şähergurluşygy we beýlekiler agzaldy.
Ylymda, medeniýetde, bilimde, saglygy goraýyşda, sport hem-de syýahatçylyk ulgamynda gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň we hemmetaraplaýyn giňeltmegiň möhümdigi nygtaldy. Bu ulgamlaryň ösdürilmegi dünýäniň islendik ýurdunyň okgunly ösüşiniň möhüm şerti bolup durýar.
Fransuz tarapy Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasy hem-de Halkara türkmen alabaý itleri assosiasiýasy bilen ady rowaýata öwrülen türkmen bedewlerini hem-de alabaýlaryny köpeltmekde we wagyz etmekde gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna aýratyn gyzyklanma bildirýär.
14-nji oktýabrda Gurbanguly Berdimuhamedow Fransiýa Respublikasynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi hanym Izabel Gineli kabul etdi.


text:
TÜRKMENISTANYŇ WE GAZAGYSTANYŇ DIM-NIŇ ÝOLBAŞÇYLARY ÖŇ GAZANYLAN YLALAŞYKLARYŇ DURMUŞA GEÇIRILIŞINI ARA ALYP MASLAHATLAŞDYLAR
2021-nji ýylyň 12-nji awgustynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Gazagystan Respublikasynyň Premýer-ministriniň orunbasary, Daşary işler ministri Muhtar Tleuberdi bilen telefon arkaly gepleşigi geçirildi.
Söhbetdeşligiň barşynda ministrler ikitaraplaýyn gün tertibiniň ileri tutulýan meselelerine, şol sanda iki ýurduň ýokary derejeli wekiliýetleriniň gatnaşmagynda geçirilmegi meýilleşdirilýän öňde duran çäreleriň tertibine hem seredip geçdiler.
Bu ugurda, şu ýylyň 6-njy awgustynda «Аwaza» Milli syýahatçylyk zolagynda geçen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Döwlet Baştutanlarynyň nobatdaky Konsultatiw duşuşygynyň çäklerinde Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Kasym-Žomart Tokaýewiň geçirilen ikitaraplaýyn gepleşikleriniň barşynda gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişiniň depginine seredilip geçildi.


text:
Aýǵanstandaǵy «Talıban» júıesi: Áıelder er adamdarmen birge oqymaıdy
KABÝL. QazAqparat – «Talıban» qozǵalysy Aýǵanstannyń bilim berý júıesine jańa erejeler engizdi, olarǵa jynys belgisi boıynsha bólip ajyratý jáne dress-kod kiredi, dep habarlaıdy QazAqparat VVS aqparat agenttigine silteme jasap.
Jeksenbi, 12 qyrkúıek kúni «Talıban» qozǵalysynyń basshylyǵy Aýǵanstannyń bilim berý júıesindegi jańa erejeler týraly málimdedi. Jańadan qurylǵan úkimettiń Joǵary bilim mınıstri Abdýl Bakı Hakkanı endi áıelder er adamdarmen birge oqymaıtynyn málim etti.
Hakkanı málimdemesi jasalǵan kúni Kabýl qalasynda úsh júzden astam aýǵandyq áıel Kabýl ýnıversıtetiniń amfıteatrynda jınalyp, «Talıbannyń» genderlik saıasatyna qoldaýyn bildirý úshin sherýge shyqqan. Olardyńi kóbi qara nıkab kıip, qoldaryna tálibterdiń aq týlaryn ustaǵan.
Aktsııaǵa qatysýshy áıelder qoldaryna «Aýǵanstannan ketken áıelder bizdiń atymyzdan sóıleı almaıdy» jáne «Biz modjahedterdiń «Talıbannyń») qatynasy men tártibine qanaǵattanyp otyrmyz» dep jazylǵan plakattardy ustap, qala kóshelerimen júrip ótti.
Búginde engizilgen jańa erejeler endi Aýǵanstan áıelderine joǵary bilim alýǵa ruqsat bermeıdi degen pikirler aıtylýda, sebebi eldiń joǵary oqý oryndarynda áıelder men er adamdardyń bólek synyptaryn uıymdastyrý úshin resýrstar joq.
Buǵan Hakkanı áıel muǵalimderdiń jetkilikti ekenin, al resýrstar bolmaǵan jerde balamasy tabylatynyn aıtyp jaýap berdi.
«Barlyǵy ýnıversıtet múmkindikterine baılanysty», - dedi ol. «Biz sondaı-aq shymyldyq artynda oqytatyn er adam muǵalimderdi tartamyz, nemese tehnologııalardy qoldanamyz», - dep qosty.
Búgin Aýǵanstan mektepteriniń bastaýysh jáne orta synyptarynda er balalar men qyzdar bólek oqytylady.


text:
Jýyrda «Araı» balabaqshasynda 1 maýsym – halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnіne oraı búldіrshіnderdіń boıyndaǵy jeke qasıetіn damytý, syılastyqqa, adamgershіlіkke, yntymaq pen bereke-bіrlіkke, tatýlyqqa tárbıeleý maqsatynda «Bіz baqytty búldіrshіnder» atty merekelіk erteńgіlіk óttі.
«Araı» balabaqshasynyń meńgerýshіsі A.Máketaıqyzy óskeleń urpaqqa jyly lebіzіn bіldіrіp, atalmysh merekenіń balalar úshіn qýanyshty ta jarqyn kún ekendіgіn atap óttі. Ata-analarǵa árdaıym balalarǵa qamqor bolyp, qorǵaý qajettіgіn, olardyń bolashaǵy úshіn árdaıym jaýapty bolatyndaryn tіlge tıek ettі. Artynsha tárbıeshіler men búldіrshіnderdіńjyl boıǵy jetіstіkterі men eńbekterі atalyp, Alǵys hat jáne maqtaý qaǵazdarymen marapattaldy.
Erteńgіlіkte jalpy alty toptyń búldіrshіnderі ashyq aspan astynda án aıtyp, bı bılep, shaǵyn kórіnіsterіn nazarǵa usyndy. Ertegі keıіpkerlerі qonaqqa kelіp, qyzyqty oıyndar oınatyldy. Balalar «Beıbіtshіlіk baldyrǵandary» taqyrybynda asfaltta bormen ádemі sýretter salyp, tárbıeshіler men ata-analarǵa kóterіńkі kóńіl kúı syılady.
B.NURDYHANOVA,
«Araı» balabaqshasynyń tárbıeshіsі.


text:
Prezıdent belgili jazýshy Rafael Nııazbektiń otbasy men jaqyndaryna kóńil aıtty
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev belgili jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Rafael Nııazbektiń otbasy men jaqyn týystaryna kóńil aıtty. Bul týraly QR Prezıdentiniń Baspasóz hatshysy Berik Ýálı Facebook-tegi paraqshasynda jazdy.
«Kórnekti qalamger, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Rafael Nııazbektiń dúnıeden ótýine baılanysty kóńil aıtamyn. Rafael Nııazbek uzaq jyldar «Jazýshy» baspasynda jemisti jumys jasady. Elimizdiń rýhanı-mádenı baılyǵyn arttyrýǵa kóp úles qosty. Shyǵarmashylyq joldaǵy tabystary da óte mol. Tartymdy týyndylary oqyrmandar tarapynan joǵary baǵasyn aldy, ádebı syılyqtarǵa ıe boldy.


text:
Moskwada «Sputnik V» sanjymynyň 12 ― 17 ýaş aralygyndaky ýetginjeklerde kliniki synagy başlady.
«Kommersant»-yň ýazmagyna görä, synaglaryň ilkinji iki synag şäherdäki iň öňdebaryjy çagalar hassahanalarynda amala aşyrylar.
Ilkinji meýletinçiler sanjymdan ozal lukmançylyk barlagyndan geçip başladylar. Synaglar bir ýyl dowam eder. Waksinanyň iki tapgyryny hem kabul eden meýletinçiler üç gün keselhanada lukman gözegçiliginde galar. Sanjymdan soň ýörite ykjam programmada ýetginjekler öz-özüňi synlamak gündeligini saklarlar.
turkmenportal


text:
Elbasy «Astana» HQO-syn basqarý jónindegi keńes tóraǵasynyń orynbasary Sýma Chakrabartımen kezdesti
NUR-SULTAN. QazAqparat - Nursultan Nazarbaev «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn basqarý jónindegi keńes tóraǵasynyń orynbasary Sýma Chakrabartımen kezdesti, dep habarlaıdy elbasy.kz.
Kezdesýde taraptar pandemııa jaǵdaıyndaǵy álem ekonomıkasynyń odan ári damý perspektıvasyna qatysty pikir alysty.
Elbasy álemde epıdemıologııalyq ahýaldyń nasharlaýy jańa daǵdarysqa ákep soǵýy múmkin ekenin aıtty.
– Búginde pandemııa saldarynan kúrdeli kezeń qalyptasyp otyr. Osylaı jalǵasa berse, jańa daǵdarystar týyndaýy yqtımal. Qazirdiń ózinde qaryz daǵdarysy paıda boldy, ınflıatsııa daǵdarysy beleń alyp, energııa resýrstary arzandaıdy degen boljam bar, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Áńgime barysynda taraptar óńirdegi ekonomıkalyq jaǵdaıdyń damý boljamdaryn, sondaı-aq syn-qaterlerdiń aldyn alý sharalaryn ázirleý máselelerin talqylady.
- Elbasy elordany kóshirý týraly: Qamys pen batpaqtan basqa eshteńe bolmady
- Elbasy prezıdenttikten bas tartatyny týraly memleket basshylarynan kimge birinshi habarlady
- Búgin Rım kınofestıvalinde Elbasy jaıly fılmniń tusaýy kesiledi
- Elbasy týraly derekti fılm kórsetiledi
- TMD postkeńestik keńistiktegi aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy - Toqaev
- Qasym-Jomart Toqaev AÓІSShK Ǵulamalar keńesiniń basshysy laýazymyna Elbasy kandıdatýrasyn usyndy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Orta mektepterdegi úsh aýysymdyq oqytýdy joıý máselesi Qaraǵandy oblysynda da ótkir tur. Álbette, bul tyǵyryqtan shyǵýdyń joldaryn tabý úshin jergilikti atqarýshy bılik qoldan kelgenniń bárin jasap baǵýda.
Qaraǵandy oblystyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń málimeti boıynsha, bıyldyń ózinde oblysta áleýmettik mańyzy bar 20-dan asa nysan salý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta 1 300-den asa bala oqıtyn tórt mekteptiń qurylysy bastaldy. Oblys ortalyǵynda jáne Jańaarqa aýdanynda eki bilim nysany paıda bolady. Qaraǵandyda, Maıqudyq eldi mekeninde salynyp jatqan oqý orny 600 orynǵa, al Jańaarqa kentiniń mektebi 464 orynǵa eseptelgen.
Budan bólek Shet aýdanyndaǵy Kıikti aýylynda 150 oryndyq mekteptiń qurylysy qyzý júrgizilýde. Jezqazǵandaǵy Terekti stansasynda 80 oryndyq taǵy bir ǵımarat salynyp jatyr. Mine, mamandardyń esebinshe, osy qurylystardyń nátıjesinde oblystaǵy úsh aýysymmen oqytý máselesiniń túıini sheshilip, olqylyqtyń orny tolmaq.
Al Sátbaev pen Jezqazǵan qalalaryndaǵy árqaısysy 320 oryndyq eki balabaqsha qurylysy óńirdegi 640 balany mektepke deıingi bilimmen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qaraǵandyda qyzdarǵa arnalǵan «Bilim-ınnovasııa» lıseıiniń ǵımaratyna eki qabatty qosymsha qurylys salý josparda bar.
Densaýlyq saqtaý salasynda da birqatar joba júzege asyrylýda. Mysaly, Maıqudyq pen Suryptaý eldi mekenderinde úsh jedel medısınalyq járdem qosalqy stansasynyń qurylysy júrip jatyr.
Qaraǵandyda 200 tósektik oblystyq kópbeıindi balalar aýrýhanasynyń qurylysy bıyl aıaqtalýy tıis. Sonymen qatar oblys ortalyǵynda pozıtrondy-emıssııalyq kompıýterlik tomografııa ortalyǵy, №1 kópbeıindi aýrýhana janyndaǵy qabyldaý-dıagnostıkalyq bólimshe jáne oblystyq onkodıspanserdiń operasııalyq-reanımasııalyq blogy salynýda.
Sonymen qatar Nura aýdanyndaǵy Kertindi aýylynda feldsherlik-akýsherlik pýnkttiń qurylysy medısınalyq qyzmetke zárý jergilikti halyqtyń qajetin óteıtini sózsiz.
QARAǴANDY
«Aqysyz oqýǵa túsiremin» dep aqsha alǵan alaıaq ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Temirtaýda áskerı qyzmetshi ózin atyp tastady
Oqıǵa • Keshe
Álem chempıonatynyń jańalyǵy Sabyrhan bolýy múmkin
Boks • Keshe
Nazarbaev otstavkaǵa keter aldynda kimge telefon soqqanyn aıtty
Qazaqstan • Keshe
Qyzylorda oblysynda kúzgi egin jınaý jumysy aıaqtaldy
Aımaqtar • Keshe
BQO qarjy basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Aqmola oblysynda ormanda joǵalǵan erli-zaıyptylar aman tabyldy
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstan men Qytaı taýar tasymalyn talqylady
Ekonomıka • Keshe
Aýǵandyq áıelder taǵy da sherýge shyqty
Álem • Keshe
Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń alǵashqy respýblıkalyq sleti ótti
Qazaqstan • Keshe
Zaǵıp jandarǵa arnalǵan kitaphanalar qory artady
Qoǵam • Keshe
Ulttyq joba aıasynda 2025 jylǵa deıin 1241 mádenı nysan jóndeledi
Qazaqstan • Keshe
Golovkın DAZN-men kelisimshartyna túzetýler engizdi
Boks • Keshe
Tiji jáne Nickelodeon mýltfılmderi qazaq tiline aýdarylady
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstan Halqy Assambleıasy keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótti
Qazaqstan • Keshe
Túrkistan oblysy mektepterinen buzýshylyqtar anyqtaldy
Aımaqtar • Keshe
Aýa raıyna baılanysty birneshe óńirge eskertý jarııalandy
Aýa raıy • Keshe
«Ulttyq Rýhanı jańǵyrý» Ulttyq jobasy tanystyryldy
Qoǵam • Keshe
Senatta «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy tanystyryldy
Ekonomıka • Keshe
Sanaqqa baılanysty jalǵan aqparat tarady
Qoǵam • Keshe
Qazaqstan quramasy FIFA reıtınginde taǵy 5 satyǵa tómendedi
Fýtbol • Keshe
Oqıǵa • Keshe
Almatyda jańa ýnıversıtet ashyldy
Bilim • Keshe
Aqtaýda karateden Qazaqstan chempıonaty aıaqtaldy
Sport • Keshe
Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵy qalaı toılanady
О́ner • Keshe
Otandyq fılmderdiń úlesi artady
Qazaqstan • Keshe
Kókshetaýlyq pedagog oqýshylardyń mańdaıyna jazý jazǵan
Aımaqtar • Keshe
«Ulttyq rýhanı jańǵyrý» jobasyna 119 mlrd teńge bólinedi
Qazaqstan • Keshe
BQO-da jaıaý júrginshini júk kóligi qaǵyp ketti
Oqıǵa • Keshe
Memlekettik tilge qoǵamnyń suranysy artyp keledi
Qoǵam • Keshe
Aqtaýda eki azamattan 10 keliden asa esirtki tárkilendi
Oqıǵa • Keshe
Prezıdenttiń QHA Keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda sóılegen sózi
Prezıdent • Keshe
Almaty turǵyny kishkentaı balasyn jolǵa qaldyryp ketti
Aımaqtar • Keshe
Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 133 naýqas jansaqtaý bóliminde jatyr
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent Dostoevskııdiń 200 jyldyǵyn uıymdastyrýdy usyndy
Prezıdent • Keshe
Elordada polıseılerdi qarýmen qorqytqan er adam ustaldy
Oqıǵa • Keshe
«Podmoskovnye vecheradan» «Jaılaýkól keshterine» deıin
Ádebıet • Keshe
Úıi órtenip ketken rıdderlikter jańa baspanaǵa kóshti
Aımaqtar • Keshe
Atyraýda kúzet qyzmeti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary sottaldy
Aımaqtar • Keshe
Reseıde «delta shtamynyń» jańa túri anyqtaldy
Koronavırýs • Keshe
Petropavl mektepterine alashtyqtardyń esimin berýdi usyndy
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent: Kúrdeli ári problemaly jaǵdaılar týraly ashyq aıtylýy kerek
Prezıdent • Keshe
Koronavırýs • Keshe
Tramp óz áleýmettik jelisin quratynyn jarııalady
Álem • Keshe
Erteń el aýmaǵynda jaýyn-shashyn, kóktaıǵaq, boran bolady
Aýa raıy • Keshe
Prezıdent etnosaralyq máselelerge nazar aýdarýdy tapsyrdy
Prezıdent • Keshe
«Naýqastar esinen tanyp qalady» - Bekshın taǵy boljam jasady
Koronavırýs • Keshe
«Jańǵyrý joly» qozǵalysyn qaıta qurǵan jón - Prezıdent
Prezıdent • Keshe
Boks • Keshe
Elimizdiń bas sanıtarııa dárigeri jańa qaýlyǵa qol qoıdy
Koronavırýs • Keshe
Kúrshim ózeni de lastana bastady
Ekologııa • Keshe
Toqaev el tarıhy jaıly Tik-Tok joba jasaýǵa qoldaý bildirdi
Prezıdent • Keshe
Nur Otan saılaýaldy ýádelerin oryndady ma?
Úkimet • Keshe
Pfizer vaksınasy týraly túsindirý jumysyn kúsheıtý qajet
Koronavırýs • Keshe
Medısına • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
Hindistanyň saglygy goraýyş ministri Mansuh Mandawia ýurduň oktýabr aýynda “Covid” sanjymyny eksport edip başlajakdygyny habar berdi.
Hindistan döwleti öz zerurlyklary we daşary ýurtlara eksport üçin aýda 300 milliondan gowrak dozada sanjym öndürmegi meýilleşdirýär.
Dünýädäki iň uly sanjym öndürijisi, içerki islegi kanagatlandyrmak üçin aprel aýynda eksporty togtatdy. Şondan öň Hindistan dünýäniň 76 ýurduna 60 milliondan gowrak sanjym eksport etdi.
Wise-premýer S.Berdimuhamedow: Türkmenistan senagat taýdan ösen ýurda öwrüldi


text:
“Kaspiý” topary Gazagystanyň Kubogy – 2021-iň çäginde “Turan” toparyndan 4:0 hasabynda üstün çykdy.
“Kaspiý” toparynyň düzüminde çykyş edýän Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň ýarymgoragçysy Ruslan Mingazow (26, 34) iki topy öz adyna ýazdyrdy. Aktau şäheriniň toparynyň beýleki toplaryny Ramazan Karimow (42) bilen Bekzat Kabylan (80) geçirdiler.
Gazanan bu ýeňşinden soň “Kaspiý” topary Kubok bäsleşiginiň “D” toparçasynda öňdäki orna geçmegi başardy.
Gazagystanyň Kubogy – 2021: 29-njy gezek geçirilýän Kubok ugrundaky bäsleşigiň deslapky tapgyrynda toparlaryň 16-sy ilki toparçalaýyn bäsleşikde güýç synanyşarlar. Dört toparçada geçiriljek bäsleşigiň netijesinde öz toparçalarynda ilkinji iki orny eýelän toparlaryň sekizisi indiki tapgyrda çykyş etmäge mümkinçilik alarlar. Gazagystanyň Kubogy ugrundaky bäsleşigiň ýeňijisi UEFA-nyň Konferensiýa ligasynyň deslapky tapgyrynda çykyş etmäge hukuk gazanar.
Çeşme: turkmenportal.com


text:
Jastarǵa arnalǵan qyzmet kórsetý ortalyǵy: Astanalyq jastardy ne mazalaıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bıyl Nur-Sultan qalasynda alǵash ret jastarǵa arnalǵan qyzmet kórsetý ortalyǵy ashyldy. Búginde ashylǵanyna 4 aıǵa jýyqtaǵan ortalyqtyń jumysy qyzyp tur.
Ortalyqqa elordalyq jastar ózderin tolǵandyrǵan túrli másele, suraqtar boıynsha júgine alady. Osy oraıda QazAqparat tilshisi ortalyqtyń jumysymen tanysyp, astanalyq jastardy ne mazalaıtynyn bilip keldi.
«Bıyl 1 maýsymda elordada alǵash ret jastarǵa arnalǵan qyzmet kórsetý ortalyǵy ashyldy. Maqsat – jastardy mazalaǵan suraqtarǵa jaýap bere otyryp, keńes, usynys berý. Bul ortalyqqa jastar túrli máselelermen kelip júgine alady. Onyń qatarynda kásiptik baǵdar kórsetý, jumysqa ornalasý, jastarǵa arnalǵan baǵdarlamalarǵa qatysý, volonterlik qyzmet, bos ýaqyttaryn tıimdi qoldaný jáne taǵy basqa. Odan bólek, jastardy jıi mazalaıtyn basty suraqtyń biri turǵyn úı máselesi. Ortalyq mamandary osy atalǵan baǵdarlar boıynsha keńes bere alady», - dedi Nur-Sultan qalasy ákimdigi «Astana jastary» ortalyǵy basshysynyń orynbasary Aıan Ermentaev.
Ortalyq qyzmetti jastarǵa tegin kórsetedi. Jáne búginge deıin 700-ge deıin astanalyq jas óz suraqtaryna jaýap alǵan.
«Ortalyqta birneshe sala boıynsha mamandar qyzmet kórsetip jatyr. Sonyń ishinde eń ózektisi jumysqa ornalasý men baspanaly bolý máselesi. Ortalyqty halyq jıi shoǵyrlanatyn jerde ashýdy jón kórdik. ıAǵnı kez kelgen jas adam ótip-ketip bara jatyryp, óz suraǵyna jaýap ala alady. Qysqasha aıtqanda, bul jer jastarǵa arnalǵan barlyq múmkindikterdiń jıyntyq ortalyǵy», - deıdi ol.
Ortalyq aptanyń bes kúni (dúısenbi-juma) jumys isteıdi. Tańerteńgi saǵat 9-dan keshki saǵat 18:00-ge deıin. Saǵat 13:00-den – 14:00-ke deıin túski úzilis.
Mamandardyń aıtýynsha, jastar ortalyqqa óz suraǵymen ǵana emes usynys, ıdeıasymen de kele alady.
«Óz ıdeıasy bar nemese kásip ashqysy kelgen jastar ortalyqqa kelip óz oıymen bólise alady. Sátti ıdeıa avtorlaryna naqty qoldaý kórsetiledi. Odan bólek, biz volonterler ázirleımiz jáne volonterlikpen aınalsamyz ıaǵnı volonter bolamyn degen nıetti jastarǵa esigimiz ashyq», - dedi A. Ermentaev.
«Men bıyl zańger mamandyǵy boıynsha kolledjdi támamdadym. Búgin ortalyqqa mamandyǵym boıynsha bos jumys ornyn izdep keldim. Óz mamandyǵym boıynsha jumys istegim keledi. Ortalyq mamandary jumys oryndary boıynsha keńes berdi, bos oryndar bar eken. Oqýdy endi bitirgen jas mamandar úshin kerek ortalyq dep oılaımyn. Elordada jastarǵa arnalǵan qyzmet kórsetý ortalyǵynyń jumysy týraly áleýmettik jeliden bildim», - deıdi elordanyń jas turǵyny Raýshan Shemirova.


text:
Ultty saqtaıtyn – rýhanı qundylyq, qadirli qasıet, salt-sana, til, dil, jurtty saqtaıtyn – ıesi sanalatyn qazaqtyń kıeli jeri, nesin aıtasyń, baǵyn ashar, taǵyn bekiter baılyǵy. Osyny túgendegen, túsingen, sóıtip túlete alǵan, urpaǵyna mıras etken elderdiń irgesi berik, eńsesi bıik. Ony qojyratqandardyń tireksiz qalǵan tirligine arǵy-bergi tarıhqa, qazir de sheńber ishinde sherli kúı kórip jatqandardyń únine oı jiberseń ańǵarasyń da alań bolasyń. Eldigimnen aıyrma, azattyǵymdy baıandy et, til kózden, surqaı sózden saqta deısiń. Keıde jylbyraı sóılep,syǵyraıa qarap, asyńdy iship otyryp-aq dastarqanyńdy tilip ketetin aram pıǵyldar az emestigin kórgende, kókeıińe bir tas baılanyp qalǵandaı bolasyń. Mundaı oǵashtaý oıǵa Qarashash Toqsanbaıdyń «Syr-symbat» degen kitabyn oqyp otyrǵanda tap boldyq. Qaı maqalany, suhbatty qarasań da ult ókili: ult óneri, ult ónerpazy, olarmen qanattas ult ardaqtylary, ulttyń salt-sanasy, onyń arǵy bastaýy, bergi jańǵyrýy, qalybyn buzbaı saqtap qalý – bir sózben aıtqanda, qazaq bolmysy aldyńnan shyǵady.
Birinshi bólim – jol jazbalardan tursa, ekinshi bólim – qazaq óneriniń órkendeý órisine, qazaq sóziniń sańlaqtaryna, ózge jurttardyń aıtýlaryna arnalypty. Úshinshi bólimde – ánshi men sazgerler, tórtinshi bólimde jaqsylar jaratylysy, oqyrman qolyna tıgen kitaptardyń tabysy qaǵa beriste qalmaı baıandalypty.
Rasynda, búgingi ult baspasózinde Qarashash Toqsanbaıdyń óz orny, óz órnegi, óz soqpaǵy bar. Ásirese óner taqyrybyn jazýdaǵy onyń qarymy, qabileti, shym kestedeı qara sózdi oıly ıirimdermen qubylta ushtastyrý barysyndaǵy izdenisteri tasqa basqanda óshpes tańbadaı kórinedi. Kórip, bilip jazǵan jýrnalıstiń maqalasy kórkem shyǵarmadaı bolatyny álimsaqtan belgili. Jyr nóserindeı tógilip ketkende bylaıǵy oqyrmandy qoıyp, tórdegilerdiń de súısingenine talaı kýá boldyq. Qarashashtyń jolsaparlarynyń jóni bólek. Aıtalyq, Baıanaýyl baǵytyndaǵy baılamdary, Ońtústik oramdary, Máskeý, Parıj, Ankara, Tokıo, ózge de álem qalalaryndaǵy ult óneriniń jaýhar qoıylymdary boıynsha qalam terbegen oı tolǵamdary – qazaq halqynyń tamyry tereń ult ekenin aıqyn dáıekteıdi. Ult óneri ózge jurttardy qalaı súısintkenin termelep jazǵanda tereńge boılap ketedi.
Ekinshi bólimniń betasharyn «Bal jınaǵan aradaı ǵumyr keshtim» dep ult teatryna ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynan bastap, tyń úrdis ákelgen ataqty rejısser Ázirbaıjan Mámbetovtiń týǵan jeri, ósken ortasy, bet alǵan jaǵynan qaıtýdy bilmeıtin qaısar minezi, Máskeýde alǵan bilimi, 25 jasynda talaıdy tamsandyrǵan biligi, ustazdaryna, qos qanaty sanalǵan Ydyrys (Noǵaıbaev) pen Ánýarǵa (Moldabekov) degen iltıpaty, shákirtterine adaldyq – bári de qazir aramyzda joq asyldyń kózi barda aıtyp ketken úlgisi sekildi kórinedi.
Al:
Shyǵarǵan shyndyq ardy esten,
zýyldaqtardy qan keshken,
Mahambetten qalǵan narkesken –
Aıbalta-jyrmen shapsam dep,
Shańyn bir sóıtip, qaqsam dep,
ádilettiń shamyn ǵalamǵa,
qaramaı qursaý-qamalǵa,
laýlatyp solaı jaqsam dep,
qatýlanǵan jyr patshaıymy Farıza Ońǵarsynovamen bolǵan áńgime de áserli.
Altynbek Qorazbaev, jasyndaı jarqyldap ótken, marqum Batyrhan Shúkenov, ulttyń uly, kúndelikti tirlikti, jalǵan ataqty oılamaı ult keleshegine, urpaq bolashaǵyna adal qyzmet etken kemel azamat, jurt isin ózgege siltemeı, syltaý aıtpaı, surqaı zamanda basyn báıgege tigip atqarǵan О́zbekáli Jánibekovtiń jarymen júrgizilgen suhbat, qazaq bıiniń bir dáýiri deýge turatyn Dáýren Ábdirov, ol kórgen alýan qyrly, bir syrly Shashýbaı (1952 jyly ómirden ozǵan), aqyn oryndaǵan «Orteke» bıi, qazaq bıindegi er adamdardyń róline úńilip, Ysqaq, Jaqypbek sııaqty el ishindegi ónerpazdardyń jetpisten assa da býyn bıin bılegenin taratyp aıtqan óner qaıratkeriniń: «Bı degenimiz – halyqtyń qanaty» degen túıinin dáıekke keltiredi.
О́ner men sózdi qustyń qos qanatyndaı qatar ustaǵan Áshirbek Syǵaı sekildi bilimdar synshymen áńgime, ult ónerin álemge tanytyp júrgen Ádil Bestibaevtyń ult ánin álemdik deńgeıge kóterip, operalyq jaýharlarmen teńestirý, qazaq topyraǵynda anaý jyldardan-aq Italııanyń operalaryn kelistire shyrqaǵan Kenjeǵalı Myrjyqbaı, kúı áleminde óshpes iz qaldyrǵan kúıshi Qarshyǵa Ahmedııarov, «Erke sylqymnyń» ıesi Ábdimomyn Jeldibaev shyǵarmashylyqtaryna barlaý jasaý, Baıanǵalı Álimjanovtaı daryndy azamatpen oı bólisý – bárinde de óner qudiretine tánti etedi.
Tórtinshi bólimde Q.Toqsanbaı sóz óneriniń qaıratkerleri jaıly qalam terbeıdi. Qazaq jýrnalısteriniń kósh basynda turǵan keshegi uly Sheraǵań, Sherhan Murtazamen bolǵan áńgimede arysymyz taǵy bir ónege kórsetip, áriptes inisi Ádil Dúısenbek týraly aǵynan jarylypty. Bul aǵanyń inige degen shynaıy iltıpaty, úlgisi dep bildik. Jýrnalıster týraly aıta kelip: «Bul oraıda olardyń jep júrgeni jantaq ta, arqalaǵany altyn dep aıtpasqa lajyń qalmaıdy. «Qasqyrdy aıaǵy asyraıdy» deıdi ǵoı. Jýrnalıst te sol taǵdyrlas, kóp júrýdi, damylsyz zertteýdi, aqıqatqa kóz jetkizgenge deıin tynbaı izdenýdi talap etedi», – deıdi Sheraǵań. Ol zamannyń jýrnalısteri solaı bolsa, búgingi jýrnalısterge aqparat jetip artylady. Temirge telmirse bári aldynan shyǵady. Biraq ol tikeleı tildeskendeı, kózben kórip kóńilge túıgendeı bola qoıar ma eken?..
Sol sekildi qazaq Beıbit Qusanbektiń artynda qalǵan murasyna úńilip, «kóz jazyp qaldym dostardan» (B.Qusanbek) dep máńgilikke kóz jazyp qalǵan turǵylasy jaıly syr shertip, kesteli jyryna, azamattyń sıpatyna toqtalady. Beınesin kóz aldyńa ákeledi.
Taqyryp aıasyn marjan til men kórkem oıdy ushtastyra kelip, tushymdy túıin jasaıtyn, bolmysy bútin, óz maqsat-mindeti jolynda tabanynyń búri myqty Qarashash Toqsanbaıdyń jaqsylar beınesi kelisim tapqan bul tuńǵysh kitaby – ulttyq ónerdiń jylnamasy, kisilik kitaby deýge turatyn kemel dúnıe ekeni shúbásiz aqıqat.
Iran ıadrolyq kelissózderge qaıta oralmaq
Álem • Búgin, 00:08
Eýropa elderinde qamaýǵa alynǵan qazaqstandyqtar máselesi qaraldy
Qoǵam • Búgin, 00:05
Úndistan: Til tóńiregindegi tartys
Álem • Búgin, 00:00
Náreste járdemaqysyn onlaın rásimdeńiz
Ekonomıka • Keshe
Qoǵam • Keshe
Altyn Orda – qazaq memlekettiginiń altyn besigi
Tarıh • Keshe
Sırkte qaıta estilgen kúlkiler kúmbiri
О́ner • Keshe
О́ner • Keshe
Muqtajdyń muńyn bólisken meıirimdi mamandyq
Qoǵam • Keshe
Mınıstrlikter quzyreti qaıta bólinedi
Úkimet • Keshe
Tańbalaý jáne bıznestegi baıbalam
Ekonomıka • Keshe
Ádebıet • Keshe
О́nerpaz boıynda bekzattyq bolǵany durys
О́ner • Keshe
Adamdardan árdaıym alǵys pen bata alady
Qoǵam • Keshe
Rýhanııat • Keshe
Qoǵam • Keshe
Baǵdat Mýsın HUAWEI-men kelisim jasady
Úkimet • Keshe
TMD elderiniń áleýmettik máselelerdi talqylandy
Úkimet • Keshe
Áleýmettik kodeks qashan qabyldanady?
Úkimet • Keshe
Almatyda turǵyn úı órtenip, 2 adam qaza tapty
Oqıǵa • Keshe
Aýstralııanyń ońtústigi jaryqsyz qaldy
Álem • Keshe
Múgedektigi barlarǵa jańa járdemaqy tólenedi
Qoǵam • Keshe
Almatydaǵy krematorıı qurylysy bıyl aıaqtalady
Aımaqtar • Keshe
UQK Almatyda 2 iri esirtki tobyn anyqtady
Oqıǵa • Keshe
ÁCh: Nurlan Saparbaı jeńilip qaldy
Boks • Keshe
Elordada koronavırýspen kúreske qansha qarajat jumsaldy
Koronavırýs • Keshe
Rýdnyıda alty jasar qyz besinshi qabattan qulap ketti
Aımaqtar • Keshe
Úsh ózbek boksshysy jarysty aıaqtady
Boks • Keshe
QHL: «Barys» «Admıral» komandasyn jeńdi
Sport • Keshe
Kókshetaýda 18 jastaǵy qyzdar esirtki tasymaldaǵan
Aımaqtar • Keshe
Munaı óńdeý zaýyttary qosymsha 2 myń tonna avıaotyn óndiredi
Qazaqstan • Keshe
Elorda áýejaıynda janarmaı máselesi sheshildi
Elorda • Keshe
Jaraqat alǵan 2 oqýshynyń bireýiniń jaǵdaıy aýyr
Aımaqtar • Keshe
Serik Shápkenov «Eńbek - eldiń muraty» arnaıy jobasy týraly aıtty
Qazaqstan • Keshe
Álemniń 12 elinde qazaq tili kýrstary oqytylady
Bilim • Keshe
SQO-da órtengen úıden 15 adam evakýasııalandy
Aımaqtar • Keshe
Elordada 2 otbasylyq densaýlyq ortalyǵy ashylady
Medısına • Keshe
Kórshi elde úsh júzden astam adam tamaqtan ýlanǵan
Álem • Keshe
40 myńnan astam adam koronavırýs juqtyrǵan
Álem • Keshe
Almatylyqtardy 30 mln teńgege aldaǵan alaıaq ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Penjimdegi jappaı tóbeles: taǵy bir adam zardap shekken
Oqıǵa • Keshe
Elordada vaksınasııa pýnkteriniń biri jabylady
Elorda • Keshe
Pavlodar munaı-hımııa zaýytyn jóndeý merziminen buryn aıaqtaldy
Aımaqtar • Keshe
Murat Áıtenov: Importqa táýeldilikti azaıtýymyz qajet
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent «TotalEnergies» munaı-gaz konserniniń basshylaryn qabyldady
Prezıdent • Keshe
Elordada uzaqqa sozylǵan mektep qurylystary qaıta jandandy
Elorda • Keshe
Qazaqstanda VAR júıesi qoldanylmaq
Fýtbol • Keshe
Zeınetaqy jınaqtaryn merziminen buryn alýǵa bola ma?
Qoǵam • Keshe
Shymkentte ınsýlındy ıneler óndirilmek
Aımaqtar • Keshe
Memleket basshysy Eýrazııalyq Damý Bankiniń tóraǵasyn qabyldady
Prezıdent • Keshe
Golovkınniń kelesi jekpe-jegi ótetin kún naqtylandy
Boks • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Álıhan Smaıylov RF memlekettik hatshysymen kezdesti
Úkimet • Keshe
Almatyda oqýshylar pyshaqtasty
Oqıǵa • Keshe
SQO-da tólem termınalyn buzǵan turǵyn ustaldy
Oqıǵa • Keshe
Almaty áýejaıynda ushaqtarǵa janarmaı quıý shekteldi
Aımaqtar • Keshe
Baǵdat Mýsın sıfrlandyrýdaǵy kemshilikter týraly aıtty
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstan men Pákistan áskerı yntymaqtastyq josparyna qol qoıdy
Qazaqstan • Keshe
Mektepterdi arnaıy kúzet qyzmeti qadaǵalaıtyn bolady
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstanda ushaqtar ushpaı qalýy múmkin
Qoǵam • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
Çagalar üçin sözlük indi “offline” hem işleýär
“Makul sözlük” Applikasiýasy täzelendi. Siz indi täzelenen Applikasiýada Çagalar üçin ýörite taýýarlanan “Suratly sözlük” we “Oýunly sözlük” bölümlerini “offline” görnüşde hem ulanyp bilersiňiz. Mundan beýläk çagalar internet bolmazdan hem “suratly sözlük” we “oýunly sözlük” bölümlerini ulanyp bilerler we suratlaryň üsti bilen iňlis dilini has gyzykly we aňsat özleşdirerler!
Has golaý wagtda “Makul Sözlük Applikasiýasy” ýene-de täzelener we 700 sany durmuşda iň köp ulanylýan sözlemleri sesli we ýazmaça özünde jemleýän “Makul Sözlem” bölümi şeýle hem 700 sany nusga bilen Iňlis dilinde sözlem düzmegiň aýratynlyklaryny gyzykly öwredýän “ Sözlemli oýun” bölümleri hem “offline” görnüşde hem ulanmaga mümkinçilik dörediler.
Android ulgamynda işleýän Täzelenen “Makul Sözlük Applikasiýasyny” göçürip almak üçin şu ýere basyň!
Eýsem “Makul Sözlügiň” nähili aýratynlygy bar:
- Jemi 15 müňden gowrak Iňlis we Türkmen dilinde söz bar. Bu sözleri “offline” görnüşde hem ulanyp bilersiňiz!
- Jemi 40 müňden gowrak Türkmen we Iňlis dillerindäki sözler sesli görnüşde hem berilýär.
- Sözleri sesli “gözleg” mümkinçilikleri bar.
- Her gün täzelenýän “Makul Krossword” bilen Iňlis diliňizi has baýlaşdyryň!
- Her gün 5 söz Applikasiýaňyza gelsin we söz baýlygyňyzy artdyryň!
- “Makul Puzzle” Size gyzykly wagt geçirmek üçin goşmaça bölüm!
- Jemi 700 sözlemi sesli we ýazmaça öwreniň, durmuşda iň köp ulanylýan sözlemler bilen Iňlis dilini öwreniň!
- “Makul Sözlem” bölümini oýunly sözlem bölümi bilen bilelikde özleşdiriň we Iňlis dilinde sözlem düzmegiň aýratynlyklaryny öwreniň! “Makul sözlem” bölümi jemi 4300 sözden ybarat bolup, Iňlis dilini orta derejede öwrenmek üçin bu bölüm Size ýeterlik bolar!
- Siz kompýuteriňizdäki internet saýtlaryndan haýsyda bolsa birinde Iňlis dilindäki bir habary, makalany we kitaby okaýan bolsaňyz we Size tanyş bolmaýan bir söz bar bolsa, onda Siz şol sözüň üstüne gelip syçanjygyň (mouse) çep gulagyna 2 gezek bassaňyz, “Makul Sözlük” size şol sözüň türkmen dilindäki terjimesini getirip berer.
Suratly we oýunly Sözlügiň käbir aýratynlyklary:
Intellektual telekeçilik başlangyjyndan ugur alnyp taýýarlanylan “Suratly sözlük” jemi 375 sany Türkmen we Iňlis dilindäki iň köp ulanylýan sözleri özünde jemleýär. Suratly sözlük üçin sözler saýlanyp alynanda çagalar üçin ilkinji nobatda bilinäýmeli sözler saýlandy.
Her birinde 25 söz bolan jemi 15 toparda berilen Sözleri gyzykly özleşdiren çagalarymyz Iňlis dilinde ilkinji basgançaklary aňsatlyk bilen geçer.
Adam organlary (mysal üçin, el, aýak, kelle, saç…)
Antonimler (mysal üçin, sowuk, yssy, semiz, inçe…)
Binalar (mysal üçin, awtobus duralgasy, teatr, muzeý..)
Döwürler we reňkler (mysal üçin, duşenbe, ak, gara…)
Esbaplar (mysal üçin, ýelim, galam, çyzgyç…)
Haýwanlar (mysal üçin, at, düýe, it..)
Hünärler (mysal üçin, mugallym, lukman, ..)
Işlikler (mysal üçin, ylgamak, ýöremek, ýazmak..)
Iýmitler (mysal üçin, bal, un, tüwi…)
Miweler we gök bakja (mysal üçin, armyt, alma, .)
Öý (mysal üçin, haly, käse, çemçe…)
Sanlar we şekiller (mysal üçin, bäş, üçburçlyk…)
Sypatlar (mysal üçin, begençli, utanjaň, jomart..)
Tebigat (mysal üçin,ýyldyz, ýaprak, tokaý…)
Ulaglar (mysal üçin,uçar, otly, gaýyk..)
Eýsem, Suratly Sözlükden nähili peýdalanmaly? Siz ýokaryda berilen bölümler boýunça haýsy ulgama degişli sözleri suratly öwrenmek isleýän bolsaňyz, onda, şol bölümi saýlamaly! Mysal üçin iýmitler bölümini saýlap alsaňyz, Size şol bölüme degişli suratlar, nobatma-nobat geler. Şonda şol söze degişli surat, agzalan sözüň Iňlis we türkmen dilindäki ýazylyşy we seslendirilişi bilen geler. Bu bolsa, çagalaryň sözleri aňsatlyk bilen öwrenmegine uly goşant goşar!
Suratlar talyp Ýazgül Begniýazowa tarapyndan “Makul Sözlük” üçin çekilen suratlar bolup, ähli awtorlyk hukuklary “Makul Sözlüge” degişlidir.
Iňlis dilini öwrenmek isleýänler üçin esasy platformlaryň birine öwrülip barýan “Makul Sözlügiň” ýene bir aýratynlygyny Size ýetirmek isleýäris. “Makul Sözlük” çagalar üçin täze bölümi-“Oýunly Sözlügi” taýýarlady.
Ýadyňyzda bolsa ýaňy-ýakynda “Suratly sözlük” bölümini Size ýetiripdik. Şonda 375 sany Türkmen we Iňlis dilindäki söz-Suratly we sesli görnüşde, şeýle hem ýazmaça görnüşde saýta ýerleşdirilipdi.
Mähriban Çagalar! Siz indi saýlanan 375 sözi has gyzykly öwrenip bilersiňiz!
Bu bölümde, bir topara degişli suratlar, iki-ikiden gelýär. Mysal üçin, “Camel” sözi sesli we ýazmaça görnüşde berilýär we bu söz bilen bilelikde, Atyň we Düýäniň suratlary berilýär. Çagalar bolsa, “Camel” sözüniň “Atmy” ýa-da “Düýäniň” Iňlis dilindäki terjimesi bolup durýandygyny biljek bolmaly! Eger çagalar, “Camel” sözi berilýän wagty, “Atyň” suratyna saýlasa, onda, jogap ýalňyş manysyna gelýän ( X) ekrana geler, eger ulanyjy “Düýäni” saýlasa onda, jogap dogry manysyna gelýän şekil ekrana geler!
Şeýlelikde, çagalar “Suratly Sözlük” bölüminde öwrenen 375 esasy sözi “Oýunly Sözlük” bölüminiň üsti bilen has gyzykly özleşdirip bilerler!
Intellektual sahypamyz Siziň hyzmatyňyzda!
Intellektual Sahypamyz boýunça Bölümler aşakda berilýär we Siz gyzyklanýan bölümiňiz üçin şol bölümiň üstüne basyň!


text:
Möwsümleýin ýiti respirator ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maslahatlary:
1. Azyk önümleriniň howpsuzlygynyň düzgünlerini berjaý ediň. Çig we taýýar iýmit üçin aýratyn kesiji tagtalary we pyçaklary ulanyň!
2. Eti we ýumurtgany doly taýýar bolýança, gowy edip bişiriň!
3. Çig eti dogramagyň we taýýar iýmit bilen işleýän wagtyňyzyň arasynda elleriňizi ýuwup duruň!
4. Daş-töwerekdäki adamlary ýokançdan goraň. Eger üsgürýän bolsaňyz ýa-da gyzgynyňyz ýokary bolsa, adamlar bilen gatnaşykdan gaça duruň. Jemgyýetçilik ýerlerinde ýere tüýkürmäň!
5. Gyzgynyňyz ýokarlansa, üsgürseňiz we dem alşyňyz kynlaşsa, mümkin boldugyça wagt ýitirmän, lukmançylyk kömegi üçin ýüz tutuň!
6. Eger siz näsaglamankaňyz haýsydyr bir ýurtlara gidip-gelen bolsaňyz, bu barada lukmana aýdyň!
7. Elleriňizi ýuwuň. Eller gaty hapa bolan ýagdaýynda, olary sabyn bilen akar suwuň aşagynda ýuwuň!
8. Elleriňiz o diýen hapa bolmadyk ýagdaýynda bolsa-da, olarda göze görünmeýän kesel döredijiler köp mukdarda bolmagy mümkin, şol sebäpli dürli zyýansyzlandyryş erginleri bilen tämizläň ýa-da sabynlap, suw bilen ýuwuň!
9. Asgyranyňyzda we üsgüreniňizde agzyňyzy we burnuňyzy tirsegiňizi epip ýa-da desmal bilen ýapyň. Desmaly şol bada taşlaň we elleriňizi ýuwuň!
10. Gyzgyny ýokary ýa-da üsgürýän adamlar bilen ýakyn galtaşykda bolmakdan saklanyň!
11. Ýabany ýa-da oba hojalyk haýwanlary bilen goralmadyk galtaşyklardan saklanyň.
Ykjam telefonlar arassa saklanylmalydyr
Sagdyn ýaşamagyň ilkinji şerti şahsy arassaçylygy berjaý etmekdir. «Şahsy arassaçylyk» düşünjesine bolsa diňe bir özümiz däl, eýsem, gündelik ulanýan zatlarymyz hem degişli. Tehnologiýalaryň ösen döwründe iň köp ulanylýan şahsy enjam ykjam telefonlardyr.
Dünýä lukmançylygy käbir wiruslaryň we ýokanç keselleriň telefonlar arkaly hem ýokuşyp biljekdigini aýdýarlar. Şonuň üçin bu babatda berilýän käbir maslahatlara ünsüňizi çekmek isleýäris:
— ilkinji nobatda, ykjam telefonlary diňe özüňiz ulanjak boluň! Onuň başgalaryň eline düşmezligini gazanjak boluň. Yzygiderli elimizdeligi we gürleşenimizde, agzymyza has golaý durýanlygy üçin olaryň ýokanç keselleri döredip bilmek ähtimallygy güýçli;
— häzirki zaman telefonlarynyň daşky gurluşy çyga garşy berk gorag bilen üpjün edilendir. Şonuň üçin bir gezek ulanylýan çygly süpürgiçler bilen telefonyň diňe daşyny däl, onuň gabyny, hatda batareýasynyň ýerleşýän ýerine çenli her gün süpürip durmak gerek. Şunda onuň gabyndaky epinli ýerlere we telefonyň künjeklerine aýratyn üns berilmeli;
— dürli wiruslaryň metal enjamlarda uzak wagtlap saklanyp bilýändigini dünýä lukmançylygy subut etdi. Şonuň üçin, esasan hem, öýde ýa-da iş otagynda birnäçe sagatlap duran telefonlaryň tämizligine ünsi has güýçlendirmeli;
— telefonda gürleşýän adamyň sesini birnäçe santimetr uzaklykdan hem eşitmek mümkindir. Şol sebäpli ony gulagyňa degrip gürleşmegiň juda bir zerurlygy ýok;
— käbir himiki arassalaýjy serişdeler pürkülende, ekranyň syzgyrlygyna täsirini ýetirip biler. Şonuň üçin telefonlar arassalananda, şol serişdeleri ilki pagta ýa-da mata bölejigine pürküp, soň ulanmak maslahat berilýär;
— eger zerurlyk ýüze çykmasa, ýolda, köpçülik ýerlerinde, awtobusda we beýleki ýerlerde telefony yzygiderli eliňe alyp, oýnap oturmakdan daşda durmaly; Telefon günüň dowamynda iň gerekli enjamlarymyzyň biri. Ýöne, goý, ol bize näçe peýda berýänem bolsa, saglygymyza zyýanly täsirini ýetirmesin!


text:
SQO-da sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet 208 mlrd teńgeden asatyn ınvestjobalardy qorǵaýǵa alǵan
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet bıznes pen ınvestıtsııalardy qorǵaý jobasy aıasynda jalpy somasy 208 mlrd teńgeden asatyn 37 kelisimge otyrǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QR Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń SQO boıynsha departamentiniń basshysy Jarqyn Ǵalymovtyń aıtýynsha, elimizde úsh jyl buryn «Protecting business and investments» jobasy qolǵa alyndy.
Jobany júzege asyrý barysynda óńirde ınvestorlarmen sybaılas jemqorlyqqa qarsy súıemeldeý týraly 37 kelisim jasaldy. Jalpy somasy 208 mlrd teńgeden asady. Jyldyń basynan bastap sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet jergilikti jáne sheteldik ınvestorlarmen 22,9 mlrd teńgege 10 kelisimge otyrǵan.
«Investorlardyń máselesin zańdy túrde sheshýge tyrysamyz. Máselen «Protecting business and investments» jobasyna qatysýshylardyń biri jobalaý keńsesine kelip, Túrkııaǵa 111 myń ınkýbatsııalyq jumyrtqany qaıtarýǵa jol bermeýge kómek kórsetýdi surady. Máseleni egjeı-tegjeıli zerdeleý kezinde buǵan kásipkerdiń tehnıkalyq qatelik jibergeni jáne ýákiletti organda ótinimdi qaraý merziminiń uzartylǵany sebep bolǵandyǵy anyqtaldy. Men bul máseleni ortalyq memlekettik organda kóterdim. Nátıjesinde jumyrtqa partııasyn qaıtarmaı, ony qus sharýashylyǵynda paıdalanýǵa sheshim shyǵaryldy», - deıdi Jarqyn Ǵalymov.
Bıznes pen ınvestıtsııalardy qorǵaý jónindegi joba kásipkerlerdi memlekettik organdar tarapynan zańsyz aralasýdan qorǵaýǵa baǵyttalǵan, aldyn alý sharalary nátıje bermegen jaǵdaıda qylmystyq qýdalaý sharalary qoldanylady.
«Kásipkerden jolaýshylar tasymalyna ruqsat bergeni úshin para alǵan Kólik komıtetiniń bas sarapshysy 30 mln teńge kóleminde aıyppul tóledi.
Men jáne meniń orynbasarlarym kún saıyn azamattardy qabyldaımyz. Bızneske qatysty máseleler árdaıym birinshi orynda, bul - ákimshilik kedergiler, memlekettik qyzmetshiler tarapynan mindetterdi asyra paıdalaný jáne tıisinshe oryndamaý. Kóbinese máseleni egjeı-tegjeıli qaraý kezinde ýákiletti organnyń kásipkerdiń kóńilinen shyqpaıtyn durys sheshim qabyldaǵany belgili bolady. Mundaıda túsindirý jumystaryn júrgizemiz», - deıdi sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmettiń basshysy Jarqyn Ǵalymov.


text:
Hammam Sergi Otagy Ordinaryönekeý sergi giňişliginden tapawutlandyrmak üçin bu giňişligi harytlaryň gözelligini artdyryp biljek fon hökmünde kesgitleýäris. Bu kesgitleme boýunça, harytyň öz-özünden şöhle saçyp biljek wagt tapgyryny döretmek isleýäris. Şeýle hem, bu giňişlikde görkezilen her önümi dürli wagtdan ýasamak üçin wagt okuny döredýäris.
Taslamanyň ady : Agape, Dizaýnerleriň ady : Tiku+Design, Müşderiniň ady : Jia Enterprise.
Bu ajaýyp dizaýn, moda, egin-eşik we egin-eşik dizaýn bäsleşiginde kümüş dizaýn baýragynyň eýesi. Kümüş baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini başga-da köp täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik modasy, egin-eşik we geýim dizaýn eserlerini açmak üçin hökman görmeli.


text:
Göçme sergi
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe medeniýet ulgamyny ösdürmek we halkymyzyň medeni-ruhy derejesini ýokary götermek ugrunda giň gerimli işler amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň bäş müňýyllyk baý taryhy mirasy, medeniýeti we etnografiýasy bar. Türkmen halkynyň egin-eşikleri ýaş we nagyşlaryň köp öwüşgünlüligi boýunça tapawutlanýar. Olara çaga eşikleri, ýaş gyz-gelinleriň, orta ýaşan zenanlaryň, ýaşuly ene-mamalarymyzyň egin-eşikleri we durmuş esbaplary degişlidir. Halkyň däp-dessurlary häzirki zaman jemgyýetiniň geçmiş, milli ýaşaýyş, medeniýet bilen arabaglanşygyny pugtalandyrýar.
2021-nji ýylyň 11-nji fewralynda Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet uniwersitetinde Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň döwlet muzeýi tarapynda göçme sergi gurnaldy. Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň gaznasyndan gözel ülkämizi wasp edýän hala çitilen şekiller, haly we haly önümleri, şeýle-de milli egin-eşikler, durmuş esbaplary, saz gurallary sergide görkezildi.
Serginiň açylyş dabarasynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň Arheologiýa we etnologiýa kafedrasynyň mugallymy Mähri Perdeliýewa we Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň Medeni aň-bilim işleri bölüminiň müdiri Öwez Rahmanow çykyş etdiler.
Sergä Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet uniwersitetiniň mugallymlary we talyplary gatnaşdylar.
Göçme serginiň gurnalmagy türkmen halkynyň milli däp-dessurlarydyr edep-kadalaryny, ýaşlaryň terbiýesinde muzeý gymmatlyklarynyň ähmiýeti barada birnäçe işleriň alnyp barylýandygyny wagyz etmäge mümkinçilik berdi.


text:
Rus diliniň häzirki statusy nukdaýnazaryndan aýdylanda, Abdyllanyň ýagdaýy Sowet Soýuzy dargandan soňra doglan müňlerçe beýleki özbeklerden tapawutly däl. Özbegistanda özbekler iň uly etniki topary emele getirýärler. Bu ýurt 1991-nji ýylda garaşsyzlygyny alaly bäri Daşkent özbek dilini ösdürmek üçin elinde baryny aýamady.
Rus dilinde çap edilýän metbugat serişdelerini häzirki döwürde hemme gazet satylýan dükanlardan tapmak mümkin däl, şeýle-de rus dilinde gepleşikler berýän telekanallara diňe çanak antennalar ýa kabel liniýalar arkaly tomaşa etmek mümkin.
Ýagdaý üýtgedi
Özbegistanyň magaryf sistemasy hem tutuşlygyna diýen ýaly özbekleşdirilen. 25 ýyl mugallymçylyk tejribesi bolan Jeýhunyň aýtmagyna görä, Özbegistanda rus diliniň statusy barada gürrüň edilende, häzirki ýagdaý 1991-nji ýyldan öňki söwet döwri bilen deňeşdirilende orän tapawutly:
— Öňki sowet döwründe mekdeplerde hepdede 5 sagat rus dili sapaklary bolaýmalydy. Ondan başga-da rus dilinde gepleşikler berýän telekanallaryň sany kändi. Moskwanyň kanallary ýurda göni ýaýradylýardy. Ondan soňam daşary ýurt kinofilmleri bolsun ýa başga kinofilmler, hemmesi rus dilinde diýen ýaly berilýärdi. Esasy habar serişdeleri, gazet-žurnallar, tele-radio gepleşikler – şol zatlaryň köpüsi diýen ýaly rus dilindedi. Garaşsyzlykdan soňky ýyllarda, ýagny häzirki döwürde, mekdeplerde hepdede bir ýarym ýa iki sagat rus dili geçilýär. Ondan daşaram rusça kanallary çanak antennalar bilen görýärler. Özbegistanyň öz kanallarynda rus dilindäki gepleşikler gaty az.
Orsýetiň Merkezi Aziýanyň üstünden 100 ýyl töweregi dowam eden agalygy döwründe Moskwa ýerli halky öz elinde saklamak üçin beýleki gurallar bilen bir hatarda rus dilinden hem peýdalanypdy. Bu tagallalaryň çäginde Moskwa rus dilini Merkezi Aziýada ýerleşýän mekdeplerde we hökümeti dolandyryş sistemasynda hökmäny dil diýip, yglan edipdi.
1930-njy ýyllaryň dowamynda Merkezi Aziýada ýerleşýän halklaryň ulanýan harplary, krill harplary bilen çalşylypdy. Netijede halk arasynda ýerli dilleriň ähmiýeti juda azalyp, Merkezi Aziýanyň ilatynyň uly bölegi öz medeniýetlerinden üzňeleşdirildiler.
Garaşsyzlyk Merkezi Aziýada ýerleşýän şol ýurtlara agzalýan ýitgilerini gaýtadan dikeltmäge mümkinçilik döretdi. Emma bu ugurda ädilen agressiw ädimler etniki ruslaryň şol ýurtlary uly möçberde terk etmegine getirdi.
Özbegistanyň paýtagty Daşkendiň öňki ýaşaýjysy we häzirki döwürde ABŞ-da ýaşaýan Nodra Isamiddonowanyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, ýurdy terk edenler diňe ruslar däl, belki, rus dilinde gepleşýän beýleki käbir etniki toparlar, şol sanda ukrainlar we ýewreýler-de terk etdiler.
Biri-birinden tapawutly
Statistiki maglumatlardan belli bolşuna görä, 1991-nji ýyldan bäri Türkmenistanda ýaşaýan etniki ruslaryň 65% töweregi, Özbegistandakylaryň 50% we Täjigistandakylaryň-da 80% töweregi şol ýurtlary terk edipdirler. Emma bu meselede Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň ýagdaýy biri-birinden tapawutlanýar. Meselem, beýleki üç ýurt bilen deňeşdirilende Gazagystan bilen Gyrgyzystanda ýagdaý başgaça.
Garward uniwersitetiniň Merkezi Aziýany öwreniş merkeziniň ýolbaşçysy Jon Şýoberliniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, şeýle tagallalaryň netijesinde häzirki döwürde regionda ýerleşýän ýurtlaryň ýaşaýjylarynyň uly bölegi daşary ýurtlular we regionda ýerleşýän beýleki ýurtlaryň ýaşaýjylary bilen öňki ýaly aňsatlyk bilen aragatnaşyk gurup bilmeýärler:
—Merkezi Aziýanyň günortasynyň we demirgazygynyň arasynda bu ugurda ullakan tapawut bar. Mysal hökmünde aýtsak, Täjigistanda uniwersitet derejesinde rus diliniň häzirki döwürde o diýen ähmiýeti galmady. Ençeme ýaş täjik alymlary rus dilini bilmeýärler, hiç bir başga daşary ýurt dilinem bilmeýärler. Diýmek, olar diňe täjikçe, belki-de, özbekçe bilýärler.
Şýoberliniň aýtmagyna görä, Merkezi Aziýanyň demirgazygynda, ýagny Gyrgyzystanda we Gazagystanda rus dili henizem ýörgünli dillerden biri. Emma bu ýagdaýyň ýakyn geljekde üýtgemegi hem mümkin, sebäbi Gyrgyzystanyň we Gazagystanyň hökümetleri hem öz dilleriniň ähmiýetini artdyrmak boýunça dürli programmalary durmuşa geçirýärler. Bu barada prezidentlige dalaş edýän kandidatlaryň ýerli dili, ýagny Gyrgyzystanda gyrgyzçany we Gazagystanda gazakçany hökmän bilmelidigi barada ýakynda çykarylan kararlar hakda gürrüň etmek mümkin.
Orsýete bolan baglylyk
Emma, bir tarapdan, regionda milli dilleri ýaýbaňlandyrmak boýunça tagallalar dowam edýärkä, regionyň käbir beýleki ýurtlarynda Orsýete bolan baglylyk halky rus diline gaýtadan üns bermäge mejbur edýär. Asly Özbegistandan we häzirki döwürde düýbi Britaniýada ýerleşýän “Financial Times” gazetiniň redaktorlaryndan biri Anora Mahmodowa bu barada şeýle dýýär: “Häzirki döwürde Orsýetde işleýän özbekleriň sany juda köp, onsoň ilat köp dili, esasanam rus dilini bilmekligiň ykdysady we syýasy taýdan getirjek bähbitlerini ykrar edip başlady”.
Täjigistanda hem ýagdaý Özbegistanyňkydan tapawutly däl, sebäbi resmi çeşmeleriň maglumatyna görä, 2008-nji ýylda ýurduň jemi içerki önüminiň ýarpysy diýen ýaly daşary ýurtlarda, esasanam Orsýetde işleýän zähmet emigrantlarynyň iberen serişdesinden ybarat bolupdyr.
Emma Türkmenistanyň ýagdaýy beýlekilere garanda tapawutlyrak, sebäbi ýüzlerçe türkmen ýaşlarynyň ýokary bilim almak üçin Orsýete barmagyna garamazdan, aňsatlaşdyrylan wize şertleri sebäpli Türkiýä gidýän türkmenleriň sany has köp. Üstesine-de, türk telekanallary halk arasynda juda köp görülýär we ýurtda iş alyp barýan türk şirketleriniň sanynyň hem 600 töweregidigi aýdylýar.
Şeýle-de häzirki döwürde Türkiýäniň “Başkent” bilim merkezi tarapyndan bilelikde dolandyrylýan ençeme başlangyç we orta mekdepler bilen bir hatarda Aşgabatda Halkara türkmen-türk uniwersiteti hem ýerleşýär. Berýän biliminiň hili boýunça olar ýurtda iň gowy okuw jaýlary diýlip hasaplanýar. Şu ýyl türkmen-türk mekdepleriniň ýöriteleşdirilen mekdeplere öwrülendigine garamazdan, bu mekdeplerden uçurym bolan müňlerçe ýaşlar türk dilini ikinji dil hökmünde ulanmaga ýykgyn edýärler.
Emma, umuman tutuş region göz öňünde tutulanda, Sowet Soýuzy dargandan 20 ýyl soňra, häzirki döwürde rus dili henizem regionda ýerleşýän ýurtlaryň öz aragatnaşygynda ulanýan esasy dili bolup galýar. Ýöne rus dili mundan 20 ýyl öňküsi ýaly häzir regionda ulanylýan ýeke-täk dil däl. Onsoň müňlerçe merkezi aziýaly studentleriň bilim almak üçin Günbatara gaýdýan we ýerli dilleriň ähmiýetini artdyrmak boýunça programmalaryň dowam edýän häzirki döwründe, geljekde, ýagny 20 ýyl soňra rus dili häzirki statusyny saklap bilermi diýlen soraga anyk jogap bermek kyn.


text:
Çarşenbe güni, 150 töweregi talyp Malalanyň suratlaryny ýyrtyp, klaslarda boýkot geçirdiler. Olar hökümetden, demirgazyk Swat jülgesiniň esasy şäheri bolan Saidu Şarifdaky kollejiň adyny üýtgetmezligi talap etdiler.
Şol studentler, kollejleriniň ady üýtgedilen halatynda, okuw jaýlarynyň “Talyban” ekstremistleri tarapyndan nyşana alynmagyndan howatyr edýärler.
Ýerli resmiler studentlere, olaryň talaplaryny welaýat dolandyryjylaryna gowşurjakdyklaryna ynandyrandan soň, gyzlar demonstrasiýalary togtatdylar.
15 ýaşyndaky Malala, oktýabr aýynda “Talyban” tarapyndan atylandan soň, häzirki wagt britan hassahanalarynyň birinde bejergi alýar.
2009-njy ýylda Malala “BBC” telekanalynyň Urdu gullugyna, “Talyban” hereketiniň Swat jülgesindäki rehimsizlikleri barada blog ýazandan soň tanalyp başlandy.


text:
Aşgabatda döwlet býujetinden aýlyk alýan, şol sanda saglyk we magaryf pudagynyň işgärleriniň berjaý etmeli wezipe-borçlarynyň hataryna ýene biri goşuldy.
10-njy ýanwarda güýje giren täze talaba laýyklykda, mundan beýläk döwlete degişli edara-kärhanalaryň işgärleri her 10 günde bir gezek irden sport maşklaryny ýerine ýetirmeli.
Azatlyk Radiosynyň magaryf we saglyk pudagyndaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, sişenbe güni ilkinjisi geçirilen bu çäre Türkmenistanda V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 250 günüň galandygyny we ýurtda yglan edilen “2017 – Sagdynlyk we bagtyýarlyk ýylyny” dabaralandyrmak üçin geçirildi. Şeýle-de, bu barada ýokardan berlen görkezme döwlet edara-kärhanalaryna ugradyldy.
Şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlary başlanýança dowam etjekdigi aýdylýan bu çäräniň çäginde paýtagtyň döwlet işgärleri, hususanda, 47, 48, 51 we 55-nji mekdepleriň mugallymlary 1 sagat çemesi wagt sport maşklaryny ýerine ýetirdiler.
55-nji mekdebiň howlusynda geçirilen sport çäresine gatnaşan mugallymlaryň aglabasynyň aýal-gyzlardan ybaratdygy we olaryň arasynda pensiýa çykan mugallymlaryň hem bardygy aýdylýar.
Okuw we iş prosesine nähili täsir ýetirer?
“Mekdebiň öňündäki meýdançada mugallymlar üç hatara durdylar. Bu uly mekdep, onda göz çeni bilen 150 çemesi mugallym işleýär. Olaryň 85% töweregi aýal-gyzlar bolup, 150 mugallymyň 60-70 sanysy hem pensiýa ýaşyna ýeten ýa-da pensiýa çykan mugallymlar. Olar ýarym sagat çemesi ýeňil maşyklary ýerine ýetirdiler, ondan soňra-da mekdebiň daşyndan iki gezek aýlandylar” diýip, ýerli synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew gürrüň berdi.
Aýdylmagyna görä, bu çäräniň geçiriljekdigi barada öňünden habar berilmändigi sebäpli döwlet işgärleri sport maşklaryny we mekdebiň daşyndan ylgamak çäresini öz gündelik egin-eşiklerinde amala aşyrmaly boldular.
Şol bir wagtda, Türkmenistanyň döwlet telewideniýesinde 2017-nji ýylyň “Sagdynlyk we bagtyýarlyk ýyly” diýlip yglan edilmegi we Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlary barada yzygiderli çykyşlar görkezilse-de, döwlet işgärleri tarapyndan berjaý edilmeli talaplaryň mekdepleriň okuw prosesine, saglyk pudagynyň we edara-kärhanalaryň işine näderejede we nähili täsir ýetirjekdigi barada maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.
Hökmany medisina barlaglary
Bu aralykda, ýokarda agzalan talapdan başga-da, şu günler Aşgabatda döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler hökmany medisina barlagyndan geçmäge mejbur edilýärler.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmeleriniň aýtmagyna görä, şeýle medisina barlaglary pudak işgärleriniň ählisine degişli bolup, şuňa meňzeş barlaglar mundan ozal adatça ýylyň başynda däl-de, ýylyň dowamynda dürli wagtlarda geçirilýärdi.
Aýdylmagyna görä, häzirki wagt bu saglyk barlaglaryny saglyk işgärleri öz bähbidine ulanýarlar. Sebäbi işgärler şeýle barlaglardan “sagdyn” diýen haty almak üçin azyndan 100 manat möçberinde para bermeli bolýarlar.
Sözümiziň ahyrynda ýatlatsak, Türkmenistan Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna ençeme ýyl öňünden taýýarlanyp başlady. Bu çäre mynasybetli Aşgabatda bahasy 5 milliard amerikan dollaryna barabar bolan ýörite olimpiýa şäherçesi we 2 milliard amerikan dollaryna barabar bolan täze aeroport guruldy.


text:
Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý: Mao Tszedýnniń qabyldaýynda bolǵan dáýlesker kúıshi – Kamal Maqaıuly
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA shetelde qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy - CNR
Qytaılyq kazakcnr.com saıtynda Shyńjań qazaqtarynyń qazynaly kúı ónerin nasıhattap júrgen dáýlesker kúıshi, Qytaı mýzykanttar qoǵamynyń múshesi Kamal Maqaıuly týraly «Ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy» atty maqala jaryq kórdi.
Atalǵan maqalada Qytaı elinde turatyn qandasymyz, kóneniń kózi, eki ǵasyrdyń kýágeri bolǵan, asa qadirli abyz qart, dáýlesker kúıshi, Áshimtanýshy Kamal Maqaıulynyń ómir joly men shyǵarmashylyq bıik belesteri týraly baıan etilgen.
Kamal Maqaıuly 1924 jyly QHR-dyń Іle aımaǵy Toǵyztaraý aýdanynda týǵan.
«Daryndy kúıshi, sańlaq sazger Kamal Maqaıuly - XX ǵasyrdyń 40- jyldarynan bastap óner alamanyna at basyn buryp, týǵan eli, ósken ortasyn kúımen kúmbirletip, ánmen áldılep, halyqtyń qoshametine, alqaýyna bólengen. Kamal ultymyzdyń kóne kúı muralaryn jınap, búgingi urpaqqa amanattap jetkizgen, halyq murasynyń muńyn erte tanyǵan tuǵyry bólek tulǵa. Óner jolyndaǵy eńbegi áýeli ustazy Áshim Dúńsheulynyń artyna qaldyrǵan mol muralaryn halyqqa qaz-qalpynda jetkizý jolyndaǵy qulshynysynan kórinis taýyp keledi. Qazirge deıin Kamal Maqaıuly Áshim kúılerinen «Kúı kúmbiri», «Altyn barmaq», «Áshim kúılerinen tańdamalylar» atty kitaptardy baspadan shyǵardy. Sondaı-aq, kóneniń kózindeı, tarıhtyń ózindeı bolǵan salıqaly dombyrashy telearnalar men radıonyń altyn qoryna 200-den astam halyq kúıi men kúı ańyzdaryn usynyp, ónerdiń úzilmeıtin sara jolyn saldy», - dep jazady CNR saıty.
Derekkózdiń málimetinshe, Kamal Maqaıulynyń eńbegi Qytaı qazaqtarynyń arasynda ǵana tanylyp qoımaı, Qazaqstannyń «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jaryq kórgen «Qazaqtyń dástúrli 1000 kúıi» atty dombyra kúıleri antologııasyna da engen. Onda Kamaldyń oryndaýyndaǵy Áshiminiń «Almaly», «Keńes» sekildi 20-ǵa jýyq kúıi, al Kamal Maqaıulynyń óz týyndylarynan «Jaılaý dýmany» sııaqty on shaqty kúıi enip, esimi tarıh paraǵyna jazylǵan.
Abyz kúıshi qazirge deıin «Meniń dombyram», «Kórkem Tıan-Shan», «Jasyl alqap», «Jaılaý dýmany» sekildi 30-dan astam kúı shyǵarǵan. K.Maqaıuly - Qytaı mýzykanttar qoǵamynyń múshesi, Shyńjań mýzykanttar qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary, ShUAR ádebıet-kórkemóner qoǵamynyń múshesi, qytaı halyq ánderin baspadan shyǵarý redaktsııasynyń alqa múshesi.
«Kúıshi atamyz jas kezinde bir qolyna qara dombyrasyn ustap, bir qolyna qarýyn alyp, 1945 jylǵy «Úsh aımaq tóńkerisi» kezinde áskerı shepte mindet ótegen saqa sarbaz. Keýdesine taqqan úsh medal jarqyrap, ótken kúnderden syr shertip tur. Ol 1959 jyly Beıjińdegi «Ortalyq partııa mektebinde» oqyp júrgen shaǵynda, Qytaı tóraǵasy Mao Tszedýnniń qabyldaýynda da bolǵan eken. Al, 2007 jyly halqymyzdyń kúı mádenıetin damytýǵa erekshe úles qosqan qoǵam qaıratkeri Kamal Maqaıulynyń «Meniń dombyram» atynda óner keshi ótken. Sondaı-aq, kúı óneriniń daraboz tulǵasyna úkimet erekshe kóńil bólip, avtonomııaly respýblıkanyń úkimet basshysynyń orynbasary laýazymyndaǵy ólshemmen emdelý qarajatynan ıgiliktenýine jaǵdaı jasaǵan. Biz ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy bolǵan abyz aqsaqalymyz Kamal Maqaıulyna uzaq ǵumyr, myqty densaýlyq tileımiz!», -dep jazylǵan atalǵan maqalada.
Sonymen birge mýzykatanýshy ǵalym, kompozıtor Іlııa Jaqanovtyń kúıshi Kamal Maqaıuly týraly shynaıy júrekjardy pikirin oqyrmanǵa usyna ketýdi jón kórdik.
«Kúı óneriniń kóne muralaryn búgingi kúnge jetkizip, nasıhattap júrgen dáýlesker kúıshi Kamal Maqaıulynyń oryndaýynda Áshim Dúńsheulynyń «Arma-aı» kúıin tyńdap úlken áser aldym. Shertip otyrǵan Kamal aqsaqaldyń da, kúıshi Áshimniń de jastyq shaqtarynyń saıran kúnderi elesteıdi. Adamnyń qııaly jetpeıtin ıirimdermen, lırıkalyq sezimdermen sýretteledi. Qazaqta armandy kúıler kóp, ol kúıler seni tuńǵıyq oıǵa, tereń fılosofııaǵa jeteleıdi. Ol ómirde oryndalmaǵan úmit-tilegińe umsyndyrady. Maqsatqa jetpeý, tilekke jetpeý, toryǵý, sol jolda qapaly ǵumyr keshý arqaý bolady. Al Kamaldyń oryndaýyndaǵy Áshimniń «Arman-aıy» sondaı bir shýaqty, sáýleli, adam janyn besik jyryndaı áldıleıtin, rahat sezimge bóleıtin ún boıaýy jarqyn kúı. Tánniń tozyp, keýdeń basylyp, eńseń ıiletin 90 jasta Kamal aqsaqaldyń shýaqty sezimmen balbyrata shertýi kúıdiń qudiretin asyra túsedi. Ózi aıtqandaı «jas kezimde pernege qaramaýshy edim, saýsaǵymyz árbir ıirimdi, árbir perneni ózi taýyp alýshy edi, qazir jaltaqtaıtyn bolyp júrmin» degennen basqa min joq. Kerisinshe sheber kúıshiniń osy rýhanı muralardy áspettep, altynnyń synyǵyndaı, injý-marjan, laǵyl tastaı etip, bizge el murasyn, halyq kúılerin tumardaı saqtap, aman-esen urpaqqa jalǵap, jetkizip otyrǵan asyl qasıetine bas ıemin! Kamal Maqaıulyna myqty densaýlyq tileımin!», - deıdi Іlııa Jaqanov.
Jandos Asqaruly men Qulyn Altynbekqyzy álem chempıonatynda el namysyn qorǵaıdy – KAZNEWS
11-24 sáýir aralyǵynda Polshada bokstan jastar arasyndaǵy álem chempıonaty ótedi. Mońǵolııa Boks federatsııasy álem chempıonatynda el namysyn qorǵaıtyn boksshylardyń tizimin jarııalady, dep jazady mońǵolııalyq Kaznews aqparat portaly.
«Qurama sapynda 69 keli salmaq dárejesinde 2019 jylǵy jastar arasyndaǵy Azııa chempıonatynyń qola júldegeri Jandos Asqaruly, qyzdar arasynda -51 keli salmaqta Nalaıhan aýdanynyń boksshysy Qulyn Altynbekqyzy bar. Al, Erkin Jamantaıuly bapkerler quramynda jumys jasaıtyn bolady. Sondaı-aq, 2019 jylǵy jasóspirimder arasyndaǵy Azııa chempıony Tógsjargalyn Nomın-Erdene qyzdar arasyndaǵy - 57 keli salmaqta kúsh synasady», - dep jazady Kaznews.
Attıla týraly ǵylymı eńbek jaryq kórdi – TRT
Halyqaralyq Túrki akademııasy Majarstan jáne Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrleriniń qatysýymen aty ańyzǵa aıtalǵan ǵun ámirshisi Attıla týraly «The Lord of Europe Attila» (Eýropa ámirshisi Attıla) atty ǵylymı eńbekti tanystyrdy, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
«Akademııanyń qoldaýymen aǵylshyn tilinde jaryq kórgen atalmysh eńbektiń avtory – kórnekti ǵalym, ǵun tarıhynyń bilikti mamany, Majarstannyń Mońǵolııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Borbala Obrýshanskı. Ǵylymı eńbek tyń derekterimen jáne arǵy ǵun zamandarynan orta ǵasyrdaǵy túrki dáýirine deıingi dástúr sabaqtastyǵyn jańa kózqaras turǵysynan saralaýymen erekshelenedi. Halyqaralyq Túrki akademııasynda ótken basylymnyń tusaýkeser rásimine Majarstannyń Syrtqy saýda jáne syrtqy ister mınıstri Peter Sıııarto, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, Majarstannyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Mıhaı Galoshfaı, sonymen qatar Majarstan delegatsııasy, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri qatysty», - dep jazady TRT.
«Ózbekkıno» Ulttyq agenttiginiń ataýy Kınematografııa agenttigi bolyp ózgertildi - «ÓzA» aqparat agenttigi
Prezıdent Jarlyǵy boıynsha, Ózbekstan kınematografııasynyń qara shańyraǵy bolǵan «Ózbekkıno» Ulttyq agenttiginiń ataýy «Kınematografııa agenttigi» bolyp ózgertildi, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparat agenttigi.
«Agenttiktiń jańa ataýy uıymnyń aldynda turǵan negizgi mindetterge basa nazar aýdaryp, bul kıno ónerin odan ári damytý úshin ǵana emes, sonymen birge ekonomıkanyń bir salasy retinde eldiń qýatty kınoındýstrııasyn qurýǵa yqpal etetini aıtylǵan. Ulttyq kınematografııany damytýdyń basym baǵyttary retinde mynalar kórsetilgen. Agenttiktiń, kınoındýstrııa men sala ókilderiniń kelesi bastamalary qoldaý taýyp, onda 2021 jyldan bastap «Jibek jolynyń injý-marjany» Tashkent halyqaralyq kınofestıvalin qaıta qurý jáne ony turaqty túrde ótkizip otyrý aıtylǵan», - dep jazady «ÓzA».
Muhammad Djavad Zarıf: Irannyń basym baǵyty – kórshiles elder
Iran Syrtqy ister mınıstri Muhammad Djavad Zarıf Ortalyq Azııa aımaǵyna saparynda Qazaqstan basshylarymen kezdesýlerin jemisti boldy dep sıpattap, Irannyń basty basymdyǵy kórshiles elder ekenin aıtty, dep habarlaıdy Irannyń Parstoday aqparat agenttigi.
Iran Syrtqy ister mınıstri Twitter-degi jeke paraqshasynda: «Dıplomatııalyq kezdesýlerdiń úshinshi maqsaty, ıaǵnı Qazaqstanda osy eldiń basshysy Qasym-Jomart Toqaev jáne Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdimen kezdesýlerim sátti ótti», - dep jazdy.
M.Zarıf: «Eki elde aımaqtyq turaqtylyq pen álemdi ıadrolyq qarýsyzdandyrý salasynda ortaq maqsattar kóp», - dedi.
Zarıftiń Ortalyq Azııanyń tórt eli – Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Qazaqstan men Túrikmenstanǵa sapary osy aptanyń dúısenbi kúni bastaldy», - dep jazady Parstoday agenttigi.


text:
Ukrainanyň gündogarynda hökümetiň gözegçiligindäki şäheriň häkimiýetleri harby ulagyň bir ýaş gyzyň ölümine sebäp bolmagy bilen bagly ýol heläkçiliginden we yzýany dörän zorlukdan soň tutha-tutluklary amala aşyrdylar.
Donetsk regionynyň Kostýantyniwka şäherçesiniň gahar-gazaply ýaşaýjylary esgeriň harby ulagyna gözegçiligi ýitirip, ýedi ýaşly gyzy öldürmeginden we onuň daýzasyny hem ýaş çagany ýaralamagyndan soň harbylaryň ýerleşýän jaýyny daşladylar, iki ulagy otladylar we ýene bir ulagy agdardylar.
Polisiýa bidüzgünçilikleriň öňüni almak gözegçiligi amala aşyrýar, diýip Donetsk regionynyň polisiýasynyň ýolbaşçysy Wýaçeslaw Abroskin 17-nji martda Facebook arkaly habar berdi. Ol heläkçilige sebäp bolan esgeriň tussag edilendigini we tertipsizligiň guramaçylarynyň şahsyýetiniň anyklanandygyny aýtdy.
Kostýantyniwka regionyň paýtagty Donetsk şäherinden demirgazykda ýerleşýär. Donetske gözegçilik edýän orsýetçi separatistleriň hökümet güýçleri bilen konfliktiniň netijesinde geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 6000-den gowrak adam wepat boldy.


text:
Gulmyrat Agabaýew
Gulmyrat Agabaýew 1933-nji ýylyň 10-njy fewralynda Gökdepe etrabynyň Kelejar obasynda dünýä inýär. Orta mekdebi tamamlandan soň, ol 1954-nji ýylda öňki Aşgabatdaky medeni-aň bilim tehnikumyna girýär. Ol bu ýerde medeni çäreleri guramak, kino we teatr sungatyny wagyz etmek işlerini öwrenýär. 1956-njy ýylda Gökdepe etrabynyň Babarap obasynyň Medeniýet öýünde zähmet ýoluna başlady. 1958-nji ýylda Moskwanyň Lunaçarskiý adyndaky döwlet teatr sungatyny institutynyň talyby bolýar. Ol instituty 1963-nji ýylda tamamlap gelenden soň, Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki teatrynda işe başlady. Ol ilki teatrda döredilýän spektakllaryň köpçilik sahnalarynda çykyş edýär. Şol bir wagtyň özünde G.Muhtarowyň «Täsin tebip», A.Korneýçugyň «Kalina jeňňeligi», A.Illowaýskiniň «Çanduwyň başdan geçirenleri» spektakllarda dürli keşplerde çykyş edýär.
1964-nji ýylda ozalky A.Gulmämmedow adyndaky ýaş tomaşaçylar teatrynyň täzeden dikeldilmegi bilen G.Agabaýew bu teatra işe gelýär. G.Agabaýew şol ýyllarda teatrda sahnalaşdyrylan I.Popowyň «Maşgala» oýnunda uly gözegçiniň, G.Muhtarowyň «Täsin tebip» oýnunda şanyň, K.Goldoniniň «Kojidäki dawa-jenjeller» oýnunda balykçy Padron Wissonsonyň, A.Nazarow bilen H.Annamämmedowyň «Ökünç» spektaklynda Ussa aganyň, A.Illowaýskiniň «Çanduwyň başdan geçirenleri» spektaklynda Keku Banýanyň, G.Gurbansähedowyň «Hang» oýnunda Pol Roýuň, B.Kerbabaýewiň «Bu nähili beýle bolýar» spektaklynda Süleýmanowyň, M.Karimiň «Aý tutulan gijesi» oýnunda Diwananyň we başga-da birnäçe ýatda galyjy keşpleri döretdi. Onuň teatryň sahnasynda jemi döreden keşbi 200-e golaýlaýar.
Gulmyrat Agabaýew dürli ýyllarda ondan gowrak çeper filmlerde hem ýatda galyjy keşpleri döredip, türkmen kino sungatynyň ösmegine önjeýli goşant goşdy. Teatr we kino sungatyndaky bitiren hyzmatlary üçin G.Agabaýewe 1989-njy ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti», 2009-njy ýylda «Türkmenistanyň halk artisti» diýen hormatly atlary dakyldy.


text:
Bıyl kómir baǵasy qansha bolady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elimizde kómir baǵasy óńirlerge baılanysty tonnasyna 5 myńnan 19 myń teńgege deıin aýytqıdy. Bul týraly Úkimet otyrysynda QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Kómir baǵasy naryqtyq qatynasta qalyptasatynyn jáne memleket tarapynan rettelmeıtinin aıta ketý qajet. Ákimdikterdiń aqparaty boıynsha óńirlerdegi kómirdiń quny tonnasyna 5 myń teńgeden 19 myń teńgege deıin ózgeredi. Bul eń aldymen kómirdiń markasyna, óndirý shyǵyndary men jetkizý qashyqtyǵyna baılanysty», - dedi mınıstr.
Onyń atap ótýinshe, aldaǵy jylytý maýsymynda kommýnaldyq-turmystyq jáne turǵyndar úshin qajetti kómir kólemi shamamen 9,2 mln tonnany quraıdy.
Onyń ishinde kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa - 2,8 mln tonna, halyqqa 6,4 mln tonna kómir qajet.
- Taý-ken metallýrgııa salasynda qosylǵan quny joǵary ónim óndirisine basa nazar aýdarý qajet
- Elimizdegi taý-ken metallýrgııa salasynyń aldynda qandaı mindetter tur
- Ádilbek Sársembaev Ulttyq geologııalyq qyzmet qurýdaǵy basty maqsatty atady
- Kenshiler men metallýrgter korporatıvtik mádenıetti damytýy kerek – Ádilbek Sársembaev
- Elordada Astana Mining&Metallurgy 11-shi taý-ken metallýrgııa kongresi ótip jatyr
- Qazaqstan ǵalymdary jol qurylysyna qoldanylatyn jańa tehnologııa oılap tapty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam