text:
Azerbaýjanda ýaş oppozision aktiwist we bloger neşe bilen bagly aýyplamalar esasynda üç aýlyk tussag astyna alyndy. “Aksin” atly ýaşlar hereketiniň esaslandyryjylarynyň biri we “Graždan raýdaşlygy partiýasynyň” aktiw agzasy 19 ýaşly Omar Mammadow anna güni ýitim bolupdy.
“Aksin” partiýasy Mammadowyň polisiýa tarapyndan tussag edilendigi we neşe saklamakda aýyplanýandygy barada geçen dynç günlerinde yglan edipdi.
“Graždan raýdaşlygy partiýasynyň” metbugat-wekili Samir Asadli şenbe güni Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, Bakunyň Nasimi etrabynyň sudunyň derňewler geçirilýänçä Mammadowy üç aýlap tussaglykda saklamak barada perman çykarandygyny aýtdy.
Mammadow günäli tapylsa oňa üç ýyllyk türme tussaglygy garaşýar. Onuň dostlary we garyndaşlary aýyplamalaryň syýasy sebäpler bilen baglydygyny aýdýarlar. Mammadow öz bloglarynda Azerbeýjanyň häkimiýetlerini berk tankyt etmegi we ýaňsylamagy bilen tanalýar.


c: text/html

text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 14-nji awgustda dawaly Krym ýarymadasynda Orsýetiň howpsuzlyk boýunça ýolbaşçylary bilen maslahat geçirýär, şeýle-de hökümet we parlament agzalary bilen duşuşýar .
Orsýetiň prezidentiniň metbugat-gullugy Putiniň ýolbaşçylygynda Sewastopolda geçirilýän Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda we prezidentiň Döwlet Dumasynyň deputatlary we Federal ministrleri bilen duşuşygynda içerki meselelere, “şol sanda Kryma degişli” meselelere serediljegini habar berdi.
Putiniň Kryma iki günlük sapary 13-nji awgustda başlandy.
Ukrainanyň resmileri Orsýetiň Kryma saparyny tankyt etdiler.
ABŞ we Ýewropa Bileleşigi Orsýetiň mart aýynda Krymy anneksiýa edip, öz düzümine goşmagy sebäpli bu ýurda garşy sanksiýalary girizdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýüzlerçe müň musulman zyýaratçysy Saud Arabystanyndaky Mina jülgesinde simwoliki şeýtan daşlamak dessuryna gatnaşdy.
Bu ýyllyk haj zyýaratynyň jemleýji dessurydyr. Ak geýnen zyýaratçylar 4-nji oktýabrda şeýtany alamatlandyrýan betonlara daş ýagdyrdylar.
Bu dessur Eýd al-Adha, ýagny musulmanlaryň bütin dünýäde belleýän Gurban baýramynyň birinji gününe gabat geldi.
Resmi maglumata görä, şu ýyl haj zyýaratyna 2 million töweregi musulman gatnaşýar. Bu zyýarat resmi taýdan 7-nji oktýabrda tamamlanýar.


text:
19-njy dekabrda Belarusda geçjek prezidentlik saýlawlarynda Aleksandr Lukaşenko bilen dalaş edýän tanymal kandidatlaryň biri Uladzimer Nyaklýaeu bilen söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi alyp baran Kleýr Bigg.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Siz Belarusyň problemalary baradaky çekişmeleri güýçlendirmek maksady bilen “hakykaty aýt” diýen bir kampaniýany ýola goýduňyz. Eýse, 19-njy dekabrda geçjek saýlawlardan öň munuň syýasy ýagdaýa eden täsiri barmy?
Uladzimer Nyaklýaeu: Biz bu kampaniýany edil şu syýasy ýagdaýy üýtgetmek, oppozisiýanyň öz alýan seslerini artdyryp, 20 prosentden aşyrmagyna goldaw bermek üçin ýola goýduk. Bu maksadymyza hem ýetdik. Bu kampaniýa – halkyň öz kampaniýasy. Ol ne oppozisiýa, ne-de häkimiýetlere degişli.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Siz özüňiziň bu saýlawda ýeňmek kararyna gelendigiňizi aýdýarsyňyz. Beýle ynamly gürlemäge näme esas bar?
Uladzimer Nyaklýaeu: Belarusdaky häzirki ýagdaý 2001-nji we 2006-njy ýyldaky saýlawlardan bütinleý tapawutly. Orsýetiň täsiri indi artdy. Şeýle hem Lukaşenko bilen Kremliň arasyndaky gatnaşykdan gözbaş alýan dartgynlylyk bar. Bularyň hemmesi ilkinji nobatda söwda maksatlaryna, Lukaşenkonyň pul gözleýänligine esaslanýar.
Bize ýarasa-ýaramasa-da, gelejege bolan umydymyz Orsýet bilen oňat gatnaşyklara bagly. Biziň çig mal alyp, taýýar önümlerimizi eksport edýän ýurdumyz Orsýet. Edil şu wagt bize ýeke-täk mümkin bazar şol. Aýlyklary, pensiýalary töläp, sosial sferany maliýeleşdirmäge başga ýol ýok.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Siz prezident bolsaňyz, Belarusyň strategik taýdan möhüm energiýa geçirijilerini Orsýete satjakdygyňyzy duýdurdyňyz. Siziň saýlaw kampaniýaňyzy Kreml maliýeleşdirýär diýen myş-myşlar-da bar. Käbir adamlaryň häsiýetlendirişi ýaly, siz özüňize Orsýetiň tarapyny çalýan kandidat diýip garaýarmysyňyz?
Uladzimer Nyaklýaeu: Birinjiden, “hakykaty aýt” kampaniýasy Orsýetden syýasy, muny ýene bir gezek gaýtalaýaryn, syýasat üçin pul alanok. Ikinjiden-de, men ors sermaýasynyň bu ýerde bolmagyny beýleki ykdysady aktýorlaryňky bilen deň şertde kabul etjekdigimi aýtdym.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Siziň saýlaw kampaniýaňyzy kim maliýeleşdirýär?
Uladzimer Nyaklýaeu: Biziň birnäçe maliýe çeşmelerimiz bar. Bize Orsýetden, ýagny Orsýetde bolýan adamlardan pul gowuşýar. Bularyň käbiri belaruslar. Beýlekileri hem Belarus bilen söwda edýän adamlar. Olar Lukaşenkonyň hakykata laýyk gelmeýän, çüýrük, jenaýatkärçilikli oýnuna goşulmagy ret edýän adamlar. Men köp wagtlap ýurduň daşynda, Skandinawiýada hem boldum. Günbatardaky adamlar hem bize kömek etjekdiklerini aýtdylar.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Siz, häkimiýetler saýlawda galplyk eden halatynda, halky Minskiniň merkezi meýdanynda köpçülikleýin protest geçirmäge çagyrdyňyz. Siziň pikiriňizçe, Belarusda Ukrainanyň “Mämişi rewolýusiýanyň” gaýtalanmagy mümkinmi?
Uladzimer Nyaklýaeu: Biz meýdanda ýygnanmaly diýenimizde, galplyga garşy parahatçylykly göreşi göz öňünde tutýarys. Lukaşenkonyň aldawçylyga ýüz urjakdygy belli zat. Belarus diktaturadan öz giren ýoly, ýagny saýlawyň üsti bilen çykmaly. Biziň ýurdumyzyň dinamiki ösüşini güýçlendirjek diňe saýlawlar. Biz öz ýurdumyzy özgertmek üçin kanuny ýollardan peýdalanarys. Diktaturanyň soňuna çykyp, demokratiýany getirmek üçin ýadawsyz iş alyp bararys.


text:
Owganystanyň parlamenti Birleşen Ştatlar we NATO bilen howpsuzlyk boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk barada aýra-başga ylalaşyklary tassyklady. Dokumentler halkara goşunlarynyň ýylyň aýagyndan soň hem Owganystanda galmagyna rugsat berýär.
23-nji noýabrda parlamentiň spikeri Abdul Raouf Ibrahimi deputatlaryň aglaba köpüsiniň howpsuzlyk ylalaşyklaryny goldandygyny yglan etdi.
Owganystanyň täze hökümetiniň 30-njy sentýabrda gol çeken ABŞ we NATO bilen howpsuzlyk boýunça ylalaşyklaryň parlament tarapyndan makullanmagy owgan goşunlaryna ýardam bermek üçin ABŞ-nyň we NATO-nyň indiki ýylda Owganystanda 12 000 harbysyny galdyrmagyna ýol açýar.
Owganystanyň öňki prezidenti Hamid Karzaý ylalaşyga gol çekmekden boýun gaçyrypdy.


text:
Şu Kanun ylmy-tehnologiýa parklarynyň döredilmegi we hereket etmegi bilen baglanyşykly hukuk, ykdysady we guramaçylyk gatnaşyklary ny düzgünleşdirýär.
Şu Kanun Türkmenistanda innowasiýa işiniň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär.
>Şu Kanun Türkmenistanda döwlet ylmy-tehniki syýasaty
döretmegiň maksatlaryny we ýörelgelerini hem-de onuň durmuşa geçirilmegini kesgitleýär, ylmy işiň subýektleriniň, döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň we ylmy önümi sarp edijileriň arasyndaky gatnaşyklary düzgünleşdirýär.
Şu Kanun ylmy edaralaryň hukuk ýagdaýyny, maksatlaryny, wezipelerini we ygtyýarlyklaryny, olaryň kysymlaryny we görnüşlerini, ylmy edaralaryň işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegini kesgitleýär.
Şu Kanun ylmy işgärleriň hukuklaryny, borçlaryny we jogapkärçiligini, olaryň hünär taýýarlygyna baha bermegiň ölçeglerini, şonuň ýaly-da Türkmenistanyň döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralarynyň ylmy işgäriň erkin ylmy döredijiliginiň kepilliklerini we durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmekdäki, ylmy işiň abraýyny ýokarlandyrmakdaky borçlaryny kesgitleýär.
Şu Kanun «Türkmenistanda eýeçilik hakyndaky» Türkmenistan Kanunyna laýyklykda, intellektual (akyl) eýeçiligiň bir görnuşi bolup durýan ylmy intellektual eýeçilik obýektlerini döretmek we peýdalanmak maksady bilen alnyp barylýan ylmy-tehniki işde ýüze çykýan jemgyýetçilik gatnaşyklaryny düzgünleşdirýär.
Türkmenistanda ylmyň ösüşiniň esasy ileri tutulıan ugurlary getirilıär.
Bu Karar Türkmenistanyň durmuş-ykdysady özgermesiniň baş ugurlary boıunça ylmyň we tehnikanyň esasy meseleleriniň netijeli işlemegini üpjün etmek üçin, taııarlanyş derejesini artdyrmak üçin we ıokary bilimli ylmy işgärleri hünär synagy üçin kabul edildi.
Bu Kanun arkaly EHM üçin, maglumatlar çeşmesi we integral mikroçyzgylaryň topologiıasy üçin antaritmleri peıdalanamak bilen baglanyşykly hukuky gorag, döretmek bilen baglanyşykly gatnaşyklar düzgüne girıär.
Bu Kanun emläk we döretmek bilen, hukuky gorag bilen we oılanyp tapylan zatlary, önümçilik nusgalary, haryt belliklerini we hyzmat belliklerini ulanmak bilen, döretmek bilen baglanyşykly ıüze çykıan şahsy emläk bilen dahylly bolmaıan gatnaşyklary belli bir tertibe salıar.


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň gündogarynda owgan-NATO harby bazasynyň golaýynda janyndan geçeniň amala aşyran hüjüminde 45 owgan esgeri we sekiz parahat ilatyň wekili ýaralanypdyr. Bu barada Azatlyk Radiosyna ýerli owgan resmisi habar berdi.
Emma, mundan ozal Goranmak ministrligiň resmileri hüjümde 11 owgan esgeriniň ýaralanandygy barada maglumat beripdi.
Paktiýa welaýatynyň metbugat wekili Rohullah Samoonyň aýtmagyna görä, hüjümçi içi partlaýjy serişdeli ulagy Zurmat welaýatynda ýarypdyr.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili (Zabihullah Mujahed) bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine aldy.


text:
Owganystanda sentýabr aýynda geçirilen partlament saýlawlarynda berlen sesleri sanamak işi dowam edýär. Bu prosesiň gidişinde düzgün bozmalar sebäpli ýüzlerçe uçastogyň býulletenleri güýçsüz yglan edildi.
Saýlawlar güni bäş ýarym müň gowrak saýlaw merkezleri açylypdy. Milli saýlaw komissiýasynyň maglumatyna görä, 571 uçastok nädogry maglumat beripdir.
Ondanam başga kandidatlardan we saýlawçylardan 4670 şikaýat gelip gowuşdy. Saýlawlaryň jemi jemlenende şol şikaýatlar göz öňünde tutular.
Deslapky netijeleri yglan etmek 20-nji oktbýara geçirildi. Öň netijeleriň bazar güni mälim ediljekdigi habar berlipdi.


text:
Bu baha 178 ýurdy öz içine alýan şol hasabatda
Türkmenistanyň Demirgazyk Koreýadan we Eriteriýadan soň metbugat azatlygyna ýol bermeýän dünýädäki iň repressiw üç ýurtdan biridigini aňladýar. Metbugat azatlygy barada çap edilýän hasabatlarda Türkmenistan uzak wagtdan bäri sanawyň iň soňlarynda orun alyp gelýär.
“Serhetsiz raportýorlar” guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Elza Widal bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Eger bu ýyl hasabata täze ýurtlaryň girizilenligini hem göz öňünde tutsak, Türkmenistana berlen bahanyň hasam pese gaçanlygyny aýdyp bolar. Şol bir wagtyň özünde-de metbugat azatlygy barada gürrüň edilende, ýurtda asla göze ilýän ösüş ýok”.
“Göz üçin”
Halkara guramalaryň hasabatlaryndan tapawutlylykda türkmen prezidenti G.Berdmuhamedow döwlet eýeçiligindäki habar serişdeleriniň hilini ýokarlandyrmaklygyň zerurdygyny nygtap gelýär. Ol 2010-njy ýylyň 20-nji awgustynda eden çykyşynda Türkmenistanyň teleýaýlymlarynda efire berilýän gepleşiklere ünsi çekip, olary ösdürmek baradaky tagallalaryň halkara standartlaryna gabat getirilmelidigini aýdypdy.
Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaýew “Rysgal” atly täze hususy neşir bilen tanyşdyrýar, sentýabr 2010.
“Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň işini halkara habarlar giňişliginde işjeň utgaşdyrmaly, dünýäniň öňdebaryjy habar gulluklary bilen maglumat alyşmagy hem ýola goýmaly. Halkara žurnalistika ulgamynda edilýän hyzmatdaşlygy giňeltmek boýunça degişli guramaçylyk işlerini hem alyp barmaly” diýip, G.Berdimuhamedow şol çykyşynda aýtdy.
Prezident şol çykyşynda türkmenistanly žurnalistleri öz käri boýunça tejribe gazanmak üçin wagtal-wagtal daşary ýurtlara ibermekligiň zerurdygyny-da belledi. Emma “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Elza Widal şeýle çykyşlaryň öňem edilenligini, emma aýdylanlaryň durmuşa geçirilmändigini nygtaýar.
“Ýurdy demokratiýalaşdyrmak boýunça halkara standartlaryna ýetmek barada resmileriň edýän çykyşlary göýä göz üçin edilýän ýaly bolup görünýär. Sebäbi şeýle çykyşlara garamazdan, iş ýüzünde hiç zat üýtgemedi, metbugat azatlygy barada aýdylanda hem garaşsyz maglumatlaryň ilata elýeterliligi gaty çäkli bolup galýar” diýip, Elza Widal aýdýar.
“Serhetsiz raportýorlar” guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Elza Widal şu ýyl käbir žurnalistleriň ýurtdan çykmagyna hem rugsat edilmänligini we daşary ýurt habar serişdeleri bilen hyzmatdaşlyk edýän raýatlaryň dürli basyşlara sezewar edilenligi barada hem özlerine maglumat gowşanlygyny aýdýar.
Internet mümkinçiligi
Soňky döwürlerde Türkmenistanda açylan internet-kafeler, çäkli hem bolsa, öňki ýyllar bilen deňeşdirilende, halky maglumat bilen üpjün etjek goşmaça serişde hökmünde iş alyp barýarlar. Emma şol internet-kafeler hökümetiň gözegçiliginde, internet ulanyjylaryň peýdalanýan Web sahypalaryna howpsuzlyk güýçleri gözegçilik edýärler diýlip, habar berilýär.
Londonda ýerleşýän “Uruş we parahatçylyk maglumatlar institutynyň” baş redaktory Jon MakLoud Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda maglumatlary çäklendirmegi dowam edýänligi göz öňünde tutulanda, häzirki režimiň öňküden o diýen tapawutly däldigini öňe sürýär.
Jon MakLoud: “Prezident metbugat azatlygy barada gürrüň edip, ýurtda garaşsyz gazetiň çap edilip başlananlygyny hem-de maglumatlaryň halka elýeterli edilmelidigini aýdýar. Emma beýleki tarapdan, ol halk köpçüligine hödürlenýän maglumatlara gözegçilik edýär” diýip, Azatlyk Radiosyna aýtdy.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň wekili Elza Widal bolsa uly şäherlerde internet-kafeleriň açylanlygyna gowy baha berip, emma bu ädim bärden gaýdýar diýýär: “Has köp türkmenistanlylar üçin internetiň elýeterli bolmagy gowy zat, emma internet studentler üçin hem has elýeterli bolsa, örän gowy bolardy. Sebäbi olar internet arkaly başga medeniýetler bilen tanyşmaga mümkinçilik alardylar”.
Elza Widal daşary ýurtlarda okap ýören türkmen studentleri yzlaryna dolansalar, ýurtda şeýle mümkinçiligiň bolmagy olar üçin hem peýdaly bolardy diýýär: “Sebäbi olar internete öwrenişensoňlar, öz ýurtlarynda hem şeýle mümkinçiligiň bolmagyny islärler. Olar netijede ýurduň özgermegine goşant goşarlar. Emma henize çenli bu ugurda bolan o diýen uly özgerişlik göze ilenok, biz bu ugurda hakyky ösüşleriň bolmagyna garaşýarys”.


text:
Ysraýylyň harbylary Gaza zolagyna täze howa hüjümlerini amala aşyryp başladylar. Bu hüjümler üç günlük ýaraşygyň möhleti tamamlanandan soň, Gaza zolagyndaky söweşijiler tarapyndan Ysraýyla takmynan on raketa uçurylandan soň amala aşyrylýar.
Palestinanyň saglyk resmileri Ysraýyl tarapyndan Gaza şäherindäki metjidiň golaýyna edilen howa zarbasynda 10 ýaşyndaky çaganyň ölendigini, şeýle-de alty sanysynyň ýaralanandygyny habar berýärler.
Täzelenen duşmançylykly hüjümler Kairde Ysraýylyň resmileri bilen palestinaly dürli toparlaryň arasynda bir gije dowam eden gepleşiklerde iki tarap hem öz talaplary barada ylalaşyga gelmekde şowsuz bolansoň başlady.
“Hamas” toparynyň metbugat wekili Fawzi Barhumyň sözlerine görä, Ysraýylyň resmileri Palestinanyň talaplaryny kabul etmändigi sebäpli Gaza kontrollyk edýän yslamçy topar ýaraşygyň möhletini uzaltmagy ret edipdir.


text:
Iordan hökümetiniň sözçüsi Mohammad al-Momani, «Yslam döwleti» jeňçi topary ýesir alnan iordan pilotynyň kapasada diriligine otlanyp öldürilişini görkzýän wideony ýaýradanyndan soň, yrakly jeňçi aýal Sajida al-Rişawiniň ýene bir yrakly jeňçi bilen bilelikde jezalandyrylyp öldürilendigini aýtdy.
Al-Rişawi, aýdylmagyna görä, 4-nji ferwalyň daňdany başga bir tussag, Iordaniýa garşy dildüwşükler sebäpli ölüme höküm edilen yrakly jeňçi bilen bilelikde asylyp öldürildi.
Al-Rişawi Iordaniýanyň paýtagty Ammanda 2005-nji ýylda guralan üç myhmanhana partlamasy bilen baglylykda ölüm kamerasynda otyrdy, bu partlamalarda onlarça adam öldürilipdi.
Jezalandyrylyp öldürilen beýleki jeňçiniň Yrakdaky «Al-Kaýdanyň» işgäridigi we 2008-nji ýylda bir iordaniýalyny öldürenligi üçin ölüme höküm edilen Ziýad Karbolidigi aýdylýar.
YD jeňçileri al-Rişawiniň dekabryň aýagynda uçary Siriýada urlup ýykylanda ýesir alnan pilot Muaz al-Kasaesbehiň deregine azat edilmegini talap edipdiler.
«Yslam döwletiniň» jeňçileri tarapyndan internetde ýerleşdirilen wideo al-Kasaesbehiň diriligine otlanyp öldürilişini görkezýän bolup görünýär.
Ata oglunyň ganyny soraýar
YD tarapyndan öldürilen iordan piloty Muaz al-Kasaesbehiň kakasy Safi al-Kasaesbeh 4-nji fewralda Karakda, Iordaniýada žurnalistleriň öňünde çykyş edip:
«Men Muazy allanyň şehidi diýip bilýärin. Hudaý halasa, ol beýleki şehitler, gowy adamlar we pygamberler bilen jennetde jaý tapar. Meniň sabyr-kanagatym gözel sabyr-kanagat, men hudaýdan hemaýat dileýärin, iordan hökümetinden bolsa Muazyň gany üçin ar almagyny soraýaryn» diýdi.
Ol öz oglunyň ganynyň milletiň ganydygyny, milletiň ganynyň bolsa ýerde galdyrylmaly däldigini aýtdy.
Müsüriň Al-Ažar uniwersitetiniň, sünni yslamyny öwrenýän tanymal okuw jaýynyň baştutany bu wideo sebäpli gahar-gazabyny beýan etdi.
Ahmed al-Taýeb 3-nji fefralda çap eden beýanatynda «Yslam döwletiniň» terrorçylarynyň «öldürilmegine, haja çüýlenmegine, çapylyp bölek-bölek edilmegine» çagyrdy we olaryň muňa mynasypdygyny, sebäbi hudaýa we Muhammet pygambere garşy gidýändiklerini öňe sürdi.
BMG-niň çagyryşy
BMG-niň Baş wekretary Ban Ki-munuň sözçüsi Stefan Duýarriç 3-nji fewralda Nýu-Ýorkda, žurnalistleriň öňüne çykyş edip, Baş sekretaryň ähli hökümetleri adam hukuklary babatda alan borçnamalarynyň çäginde terrorizmi we ekstremizmi köki bilen köwlemek ugrundaky tagallalaryny güýçlendirmäge çagyrandygyny aýtdy.
Iordaniýanyň patyşasy Abdulla iordan pilotynyň ýakylyp öldürilendigi baradaky habar ýaýran mahaly Birleşen Ştatlardady.
Abdullanyň bu waka baradaky gysgaça beýanaty iordan telewideniýesinde ile ýetirildi, ol al-Kasaesbehiň öldürilmeginiň «yslama dahylsyz, jenaýatçy topar tarapyndan amala aşyrylan bigaýrat terror hereketi bolandygyny» aýtdy.
"Doganlar we uýalar, eziz ýurdumyzyň raýatlary we ogul-gyzlary, siz alla öz penasynda saklasyn. Biz bu gün uly hasrat astynda, gahyrman pilot Muaz al-Kasaesbehiň bigaýrat terror guramasy bolan Yslam döwleti toparynyň jeňçileriniň elinden şehit bolmagynyň yzýanyndaky gynanç we gahar içinde duşuşýarys” diýip, patyşa Abdulla aýtdy.
Şeýle-de ol «bu günki krizisiň garşysynda biziň ählimiziň bile bolmagymyz möhüm we bu bizi has güýçli hem-de bütewi eder» diýdi.
Abdulla ýurduna dolanmak üçin saparyny gysgaltdy, emma urgamazyndan öň Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen duşuşdy. Bu gysga duşuşyk öňünden planlaşdyrylmandy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 3-nji fewralda Ak tamda žurnalistleriň öňünde çykyş edip:
"Eger-de bu wideo hakykatdanam asyl nusga bolsa, bu ol guramanyň nä-neneňsi elhenç we wagşydygynyň ýene bir görkezijisi bolar» diýdi.
"Meniň pikirimçe, biz golobal koalisiýamyzyň «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň ysgyndan düşürilmegi, ahyrynda ýeňlip ýok edilmegi babatdaky hüşgärligini we aýgytlylygyny has artdyrmaly» diýip, prezident Obama sözüniň üstüni ýetirdi.
Iordan harbylary bu wideo çap edileninden soň YD jeňçilerine garşy jeza we ar alyş çäreleriniň görüljegini wada berdiler.
Ýaponiýanyň premýer-ministri Şinzo Abe pilotyň öldürilmegi bilen baglylykda Iordaniýa öz gynanjyny bildirdi.
YD soňky iki hepdede iki ýapon zamunyny jezalandyryp öldürdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy Şwesiýanyň Stromsand şäherinde ýaşaýan tanymal özbek ymamy Obidhan Kary Nazarowyň janyna kast etmäge synanyşylandygyny aýdýar.
Nazarowa ýakyn çeşmeleriň biri onuň aman gutulandygyny, ýöne üç-dört gezek tüpeňlenensoň, ýagdaýynyň agyrdygyny aýtdy.
Nazarow, 2006-njy ýylda syýasy gaçybatalga berleli bäri, Şwesiýada ýaşaýar.
Onlarça müň tarapdary we janköeri bolansoň, ol prezident Yslam Kerimowyň režiminiň iň bir täsirli garşydaşlarynyň biri hasaplanýar.
Ol 2006-njy ýylyň martynda, Şwesiýa gelenine kän salym geçmänkä, Azatlyk Radiosynyň habarçysy Alişer Sydykowa interwýu berip, sekiz ýyllyk ümsümligini bozdy. Şol wagt, 1998-nji ýyldan bäri Gazagystanda gizlenip ýaşan Nazarowa we onuň maşgalasyna ýap-ýaňy BMG-niň bosgunlyk durumy berlipdi.
Nazarow 1990-njy ýyllarda Merkezi Aziýadaky iň tanymal ymamlaryň biridi we hut şu ýagdaý hem ony özbek prezidenti Yslam Kerimowyň hökümetiniň nyşanasyna öwürdi.
Özbek häkimiýetleri üçin adam hukuklaryny goraýjylar we žurnalisttler terrorçylar bolup durýar. Bu hili ýagdaýda, eger saňa şeýle aýyplama bildirseler, hiç reaksiýa bildirmeli däl.
Ol Azatlyk Radiosyna interwýu berende 47 ýaşyndady. Özbek häkimiýetleri dini ekstremizmde we terrorçylykda aýyplap, tussag etmek kararyna gelensoň, Nazarow Daşkentden Gazagystana gidipdi. BMG Nazarow özbek häkimiýetleriniň syýasy ýanamalarynyň pidasy we goraga mätäç diýen karara geldi.
Nazarow bosgunlykda dünýewi oppozisiýanyň we Özbegistandaky demokratiki özgerişleriň öňdebaryjy goldawçylarynyň birine öwrüldi.
Ol Azatlyk Radiosyna Kerimowyň hökümetiniň sowet günlerinden bäri yslama “adalatly çemeleşmändigini” we “häkimiýetdäki adamlaryň öz isleglerini halkyň isleginden ileri tutandygyny” aýtdy.
“Indi biz özbegistanda şol bir ýagdaýy görýäris. Olar halka giň mümkinçilik bermek islemeýärler. Hakykatda Alla adamlaryň azat-erkin ýaşamagyny we köp mümkinçilige eýe bolmagyny isleýär, emma hökümet resmileri kommunist usullary esasynda dolandyrmak isleýärler” diýip, Nazarow aýtdy.
Nazarow özüniň hökümet basyşyna “zamana özgerdi we men siziň buýruklaryňyzy ýerine ýetirmek islemeýärin” diýip jogap berendigini aýtdy.
Bu ýagdaý ony Daşkendiň gözi bilen seredilende terrorça öwürdi we Nazarow Özbegistandaky wahhabistleriň ýolbaşçylygynda aýyplandy.
Nazarowa hüjüm edilenden soň, polisiýa onuň jaýynyň töwereginde, 23-nji fewral.
Ol bu aýyplamany ret etdi. “Biz Allanyň sözleri we pygamberiň hadysalary esasynda wagyz edýäris” diýip, ol Azatlyk Radiosyna aýtdy. “Emma bizi islemeýänler bize köp aýyp bildirýär. Bu gülkünç, ýöne özbek häkimiýetleri üçin adam hukuklaryny goraýjylar we žurnalisttler terrorçylar bolup durýar. Bu hili ýagdaýda, eger saňa şeýle aýyplama bildirseler, hiç reaksiýa bildirmeli däl. Men hökümeti ýarag bilen çalyşmagy goldamaýaryn. Biz gowulyga tarap üýtgeşmäniň parahatçylyk esasynda bolmagyna bil baglaýarys”.
Şeýle-de Nazarow özüniň we tarapdarlarynyň Özbegistanda yslam döwletini guramakçy bolýandyklary barada aýydylýanlary ret etdi. Ol musulmanlaryň, hristianlaryň hem beýleki dinleriň wekilleriniň ählisiniň peýda görüp biljek din azatlygynyň bolmagyny arzuw edýändigini aýtdy.
“Biz adam hukuklaryna hormat goýulýan we din azatlygy kepillendirilýän jemgyýet isleýäris” diýip, ol aýtdy.


text:
Sosiologiýa
Sosiýologiýa (lat. societas-jemgyýet, Şablon:Lang-gr [lóɡos]-ylym bilim), jemgyýet we jemgyýeti emele getirýän dürli sosial toparlaryň (gatlaklaryň, synplaryň,stratalaryň, demografiki, etniki we ş.m.) arasyndaky gatnaşyklary öwrenýän ylym. Jemgyýeti takyk derejede (edil fizika, biologiýa ýaly tebigaty öwreniş ylymlary kimin) öwrenýän täze ylmyň zerurlugy baradaky pikiri ilkinji bolup öňe süren we şeýle ylmyň "sosiologiýa"diýlip atlandyrylmagyny teklip eden fransuz alymy Ogýyst Kont (1798-1857)hasaplanylýar. Şonuň üçin-de, O.Kont sosioloýiýanyň esaslandyryjysy hasaplanylýar


text:
Orsýetiň Futbol Birleşigi orsýetli futbol janköýerlerini Polşada we Ukrainada geçýän Ýewropa çempionatynyň barşynda özlerini medeniýetli alyp barmaklyga çagyryp, ýörite beýanat ýaýratdy.
Futbol Birleşiginiň şeýle beýanat
etmegine orsýetli tomaşaçylaryň Polşada bidüzgünçilikleri döredendikleri we jynsparaz çagyryşlar edenlikleri barada peýda bolan maglumatlar sebäp boldy.
Ýewropa Futbol Geňeşi (UEFA) bu gürrüňi edilýän wakalar boýunça eýýäm derňewleriň alnyp barylýandygyny mälim etdi.
Wideo ýazgylar peýda boldy
Mälim bolşy ýaly, Ýewropa futbol çempionatynyň ilkinji güni Polşanyň Wroslaw şäherinde Orsýetiň futbol komandasy Çehiýanyň komandasyny 4-1 hasap bilen utdy.
Ýöne bu ýaryşyň yzýany stadionyň zalynda orsýetli futbol janköýerleriniň stadionyň dört sany işgärine garşy hüjüm edip, olary ýençýändiklerini görkezýän wideo ýazgy internetde we habar serişdelerinde peýda boldy.
Bu wakada orsýetli tomaşaçylaryň ýene bir toparynyň milletçilik simwolly baýdaklary göterip, Çehiýanyň komandasyndaky garaýagyz futbolçy Teodor Gebre Selassini kemsidiji jynsparaz şygarlary gygyryşýandyklaryny-da görmek bolýar.
Bu ýüz beren wakalaryň netijesinde Orsýetiň Futbol Birleşigine jerime salynmagynyň mümkindigi aýdylýar. Ýöne synçylar bu wakalar sebäpli Orsýetiň futbol komandasynyň gazanan utuklarynyň azaldylmagyna ýa-da komandanyň ýaryşdan çykarylmagyna garaşmaýarlar.
Aladalar saklanýar
Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň maglumatyna görä, Polşanyň Wroslaw şäherinde ýüze çykan şol çaknyşyklarda aýyplanyp, Orsýetiň Içeri işler ministrligi tarapyndan dört sany orsýetli raýat tussag edilipdir.
Bu wakalar bilen baglanyşykly ýekşenbe güni Orsýetiň Futbol Birleşigi resmi beýanat bilen öz futbol janköýerlerine ýüzlendi.
Bu Birleşigiň resmi saýtynda ýerleşdirilen beýanatda “Özüniň syýasy ýa-da beýleki pozisiýalaryny yglan etmek üçin sport arenasyny ulanmaga çalyşýan adamlar üçin tribunalardan orun bolup bilmez” diýlip nygtalýar.
Şeýle hem, bu beýanatda “Biz Polşadaky ähli janköýerlere ýüzlenýäris. Siz öz ýurduňyza wekilçilik edýändigiňizi unutmaň. Özüňize, öz Watanyňyza we öz komandaňyza hormat goýuň” diýlip ýüzlenilipdir.
Hepdäniň sişenbe güni, 12-nji iýunda Orsýetiň komandasy Polşanyň komandasy bilen Warşawada duşuşmaly. Bu soňky wakalaryň fonunda bu iki garşydaş komandanyň janköýerleriniň arasynda çaknyşyklaryň bolmagynyň mümkindigi baradaky aladalar has-da artdy.


text:
Adamda döreýän gelmintoz, ýagny gurçuk keseliniň sebäpkärleri bolan gurçuklaryň 400-e golaý görnüşiniň bardygy aýdylýar. Olar nädip döreýär, nädip ýaýraýar, adama nädip ýokaşýar we nädip bejerilýär?
Kiçi we orta ýaşly çagalarda gurçuklaryň ostrisa we askarida görnüşleriniň köp bolýandygy barada ”gelminty.ru” internet saýtynda habar berilýär. Bu maglumatda gurçuklaryň çagalaryň 100%-inde diýen ýaly bardygy, hususan-da, hapaçylygyň, çig iýmitiň muňa sebäp bolýandygy we hut şu sebäpden, adatça, çagalar baglarynda hem mekdeplerde kiçi we orta ýaşly çagalarda ýörite barlaglaryň geçirilmeginiň zerurdygy bellenýär.
Alamatlar
Gurçuk keseliniň esasy simptomlary nämeden ybarat? Lukmanlar keselçiligiň ýiti we ötüşen tapgyrlarynyň bardygyny aýdýalar. Keselçiligiň ilkinji tapgyrynda çagalarda üşütme, endamynda örme, ýüzüň we gözüň çişmesi, konýunktiwit, ýokary dem alyş ýollarynyň çişmesi, içgeçme, angina we bokurdak agyrylarynyň dürli görnüşleri, öýkençişmesi, ýüregagyry, bagryň işleýşinde kemçiligiň döremegi we beýniniň çişmesi ýaly simptomlar ýüze çykýar diýip, ”Medkrugozor”, ýagny ”Saglyk dünýägaraýşy” saýty habar berýär.
Maglumata görä, gurçuk keseliniň iň başky tapgyrlaryny anyklamak üçin çaga üns bilen syn etmeli. Çagalaryň gaşanmagy, dişini gyjyrdatmagy ýaly hereketler bu keseliň ilkinji alamatlar bolup durýar.
Lukmanlar çagalaryň wagtal-wagtal barlanyp durmagynyň zerurdygyny, munuň üçin keselhanalarda ýörite analizleriň edilýändigini aýdýarlar. Iň giň ulanylýan usul peşewiň analizidir, emma gan anliziniň we kompýuter arkaly barlaglaryň hem geçirilýändigi bellenilýär.
Bejergi
Gelmintoz diňe lukmanlar tarapyndan bejerilmeli, sebäbi diňe bilermenler keselçilige sebäp bolýan gurçuklaryň görnüşlerini dogry anyklap bilýärler we dogry derman berip bilýärler diýip, bilermenler aýdýarlar.
”Zdorowýe”, ýagny ”Saglyk” internet saýtynda çap bolan maglumatda lukman Sergeý Mikulenko gelmintozlaryň bejerilmegi üçin dogry diagnozyň goýulmagynyň ähmiýetini nygtaýar.
Netijeler
Şol bir wagtda-da, derman bejergisinden daşgary berjaý edilmeli ýörite şertleriň bardygy aýdylýar. Hususan-da, berk diýeta, ýagny berhiz saklamaly, gigiýenany, arassaçylygy berjaý etmeli, näsagyň bolan ýerlerini ýörite arassalaýyş serişdeleri bilen ýuwmaly we bejerginiň netijeliligini barlap durmaly. Hut şu çäreleriň gurçugyň başgalara ýokaşmagynyň öňüni almak üçin hem berjaý edilmelidigi gelmintoz keseli barada maglumat berýän çeşmelerde aýdylýar.
Çagalaryň endamynda gurçuklaryň döremeginiň olaryň fiziki we psihiki taýdan yza galmagyna sebäp bolýandygy we dürli agyr kesellere getirip bilýändigi bellenýär. Gurçuklaryň köplenç içegäniň dykylmasy, kör içegäniň çişmesi ýaly kesellere sebäp bolýandygy habar berilýär.
”Stopgelmint” internet saýtynda demgysma, gant ýa-da süýjülik keseli, ekzema, ýagny süýjibaş, psoriaz ýaly keselleriň döremegine-de gurçuklaryň sebäp bolmagynyň mümkindigi barada aýdylýar.


text:
“Müsürdäki tolgunyşyklar tutuş regionyň durnuklylygyna täsir ýetirip biler” diýip, şenbe güni Mýunhende BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun aýtdy.
Baş sekretar Ýakyn Gündogardaky ýagdaýy parahatçylykly kadalaşdyrmak boýunça araçylar - ABŞ-nyň, Orsýetiň, BMG-niň we ÝB-niň wekilleriniň jemleýji duşuşygynda çykyş etdi.
Ol ysraýyllylar bilen palestinlileri ýaraşdyrmak prosessinde Hosni Mubaregiň esasy figuradygyny hem belledi.
Mundan öň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Germaniýanyň, Beýik Britaniýanyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň liderlerine Müsür meselesini maslahatlaşmagy teklip etdi.
Prezident Obamanyň pozisiýasyny Ak Tam çap etdi.
Obama şeýle-de, žurnalistlere, adam hukuklaryny goraýjylara edilen hüjümlere alada bildirdi hem bikanun tussag edilenleriň ählisini boşatmaga çagyrdy.


text:
«Memorial» adam hukuklary merkezi türkmenistanly musulmana Orsýetden ekstradisiýa edilmek howpunyň abanýandygyny habar berýär.
«Fergana» habar gullugy «Memorialyň» Merkezi Aziýa programmasynyň direktory Witaliý Ponomarýewiň «Türkmenistan: «bir hudaýlylyk» üçin gözlenilýär. Türkmen musulmanynyň Sank-Peterburgdan ekstradisiýa edilmegi baradaky iş» atly hasabatyny çap etdi.
Bu hasabatda resmi Aşgabadyň talaby bilen tutulan 43 ýaşly türkmenistanly Aşyrbaý Bekiýewiň işi barada jikme-jik maglumat berilýär.
Aşyrbaý Bekiýew Türkmenistanda göçýäniň durumyny alyp, 2009-njy ýyldan bäri Sank-Peterburgda ýaşaýar we maý aýynda tussag edildi.
Aýdylmagyna görä, Türkmenistan ony Sankt-Peterburgda okaýan türkmen studentleriniň arasynda «yslam fundamentalizmini wagyz etmekde» we soň Türkmenistanyň çäginde ekstremist ideýalaryny ýaýratmagy maksat edinmekde aýyplaýar.
Hukuk goraýjy guramanyň pikirine görä, Türkmenistana berlen ýagdaýynda, Aşyrbaý Bekiýewe diňe gynalmak we adalatsyz sud däl, eýsem Owadandepe türmesinde, öňki bir topar tussag ýaly, diri ýitmek howpy abanýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow suw hojalyk işgärlerini, oba zähmetkeşlerini we ähli watandaşlarymyzy “Suw damjasy — altyn dänesi” baýramy bilen gutlady.
Döwlet Baştutanynyň baýramçylyk Gutlagynda şeýle diýilýär:
“Asyrlarboýy ýaşaýşyň we bolçulygyň gözbaşy hasaplanýan mukaddes suw tebigata jan berýär, giň ýaýlalarymyzy, sähralarymyzy gülzarlyga hem-de bereket mekanyna öwürýär. Şonuň üçin hem, suwuň gadyr-gymmatyny, sarpasyny belent tutup gelen ata-babalarymyz onuň her damjasyny altyn dänesine deňäpdir.
Gadymyýetden bäri ekerançylygyň kämil nusgalaryny döredip gelen ata-babalarymyz ýurdumyzyň gurak howa şertlerini gowulandyrmak, sahawatly ýaýlalarymyzy ýaşyl begresli meýdanlara öwürmek üçin tutanýerli zähmet çekipdir.
Muňa türkmen dag-düzlerinde we sähralarynda gazylan guýularyň hem-de kärizleriň, gurlan howdanlaryň, akabalaryň, derýalaryň, kölleriň, ýaplaryň we beýleki suw desgalarynyň mysalynda hem doly göz ýetirmek bolýar.
Soňky ýyllarda biz ýurdumyzyň suw baýlyklaryny gorap saklamak, suwuň her damjasyny aýawly we rejeli peýdalanmak üçin suwy tygşytlaýjy tehnologiýalary, ylmyň gazanan öňdebaryjy tejribelerini suw hojalyk desgalarynyň we ulgamlarynyň gurluşyklarynda yzygiderli ornaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn işleri alyp barýarys.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe şäherlerimiziň we obalarymyzyň gülläp ösmegi, bagy-bossanlyga öwrülmegi ýurdumyzda suwuň bolçulygynyň we onuň netijeli ulanylýandygynyň aýdyň mysalydyr. Öýlerimize bökdençsiz akyp gelýän arassa suw, köçeleriň we şaýollaryň ugrundaky, seýilgählerdäki ajaýyp suw çüwdürimleri sahawatly türkmen topragynyň bahasyna ýetip bolmajak baýlygydyr.
Biz mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak, ýurdumyzyň suw hojalyk pudagynyň işini kämilleşdirmek maksady bilen, mundan beýläk-de giň gerimli we tutumly işleri amala aşyrarys”.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Tehas ştatynda 13 ýyl mundan ozal öňki halaşýan gyzyny, onuň kiçi ogluny we ejesini pyçaklap öldüreni üçin bir adam ölüm jezasyna höküm edildi.
39 ýaşyndaky Hose Willegas zäherli sanjym arkaly jezalandyrylyp öldürildi.
Willegas soňky beýanatynda şeýle diýdi: “Men öz çagalaryma ýene bir sapar olary söýýändigimi ýatladasym gelýär. Hemme zat oňat. Men ähliňizi söýýärin we men çagalarymy söýýärin. Men rahat”.
Ol 2014-nji ýylyň dowamynda Tehas ştatynda ölüm jezasyna höküm edilen ýedinji we tutuş Birleşen Ştatlarynda 17-nji adamdyr.
Birleşen Ştatlar we Ýaponiýa ölüm jezasyny amala aşyrýan ösen demokratiýaly ýeke täk ýurtlardyr.


text:
25-nji awgustda türkmen paýtagtynda türkmen-gazak işewürler maslahaty geçirildi, oňa ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri, şeýle hem Gazagystan Respublikasynyň wekiliýetiniň agzalary gatnaşdylar.
Ýygnananlar duşuşygy açyp, soňky ýyllarda türkmen-gazak gatnaşyklarynyň hil taýdan täze mazmun bilen doldurylýandygyny, muňa soňky döwürde ähli derejelerde ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmeginiň köp babatda ýardam berýändigini bellediler.
Işewürler maslahatynyň barşynda, Türkmenistanyň Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe ýeten sepgitleri barada çykyşlar ýaýbaňlandy. Bellenilişi ýaly, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan durmuşa geçirilýän döredijilikli syýasat ýurdumyzyň ýokary derejede ösen döwletleriň hataryna goşulmagyna, türkmenistanlylaryň abadan we bagtyýar durmuşynyň üpjün edilmegine gönükdirilendir. Anyk mysallarda türkmen döwletiniň barha artýan ykdysady mümkinçilikleri görkezildi, ol mümkinçilikler çalt depginler bilen geçirilýän ýurdumyzyň ähli halk hojalyk toplumyny senagatlaşdyrmak bilen baglydyr.
Telekeçilik işini ösdürmek üçin amatly şertleriň döredilmegi Türkmenistanyň ykdysady strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biridir. Häzirki wagtda türkmen işewürleri daşarky bazarlarda dürli harytlary ýerlemek we hyzmatlary etmek ulgamynda uly mümkinçiliklere eýedirler. Şunuň bilen baglylykda, hususy telekeçilik derejesinde söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk uly mümkinçilikleri açýar. Bellenilişi ýaly, yzygiderli esasda geçirilýän halkara sergileri, ýarmarkalary, maslahatlary, işewürler forumlary telekeçilik düzümleriniň ýakyn hyzmatdaşlygy üçin täsirli guraldyr.
Kosmos tehnologiýalary ulgamynda ýakyn gatnaşyklary ýola goýmak duşuşygyň aýratyn meselesi boldy. Bu ulgamda hyzmatdaşlyk şu ýyl Türkmenistanyň ilkinji emeli aragatnaşyk hemrasynyň älem giňişligine çykarylandygy hem-de ýene bir milli hemranyň uçurylmagy göz öňünde tutulýandygy nukdaýnazaryndan has möhüm ähmiýete eýedir.
Geljegi uly we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde belent halkara abraýyna eýe bolan Türkmenistan bilen doly derejeli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýändiklerini belläp, myhmanlar şu gezekki işewürler maslahatynyň baş maksadynyň Türkmenistanyň ykdysady mümkinçilikleri bilen tanyşmakdan hem-de milli ykdysadyýetiň hususy böleginiň wekilleri bilen netijeli uzakmöhletleýin gatnaşyklary ýola goýmakdan, şeýle hem Gazagystanda işewürligi alyp barmak üçin bar bolan mümkinçilikler hem-de şertler bilen tanyşdyrmakdan ybaratdygyny bellediler.
Netijeli işlemek üçin ähli şertler dörediler türkmen bazarynyň örän amatly taraplary barada aýtmak bilen, Gazagystanyň kompaniýalarynyň ýolbaşçylary Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy bilen amala aşyrylýan milli we sebit derejeli taslamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmaga taýýardyklaryny aýtdylar. Özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada gyzyklanma bildirilip pikir alyşmalaryň barşynda netijeli gatnaşyklary giňeltmäge ýardam berýän anyk teklipler beýan edildi. Hazmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde gurluşyk serişdeleriniň önümçiligi, gurluşyk, elektrotehnika, himiýa, derman, lukmançylyk, azyk senagatlary we beýlekiler görkezildi.
Maslahata gatnaşyjylara ýörite taýýarlanan wideofilm görkezildi, onda Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek strategiýasyny durmuşa geçirmegiň barşy, şeýle hem Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda durmuşa geçirilýän oňyn özgertmeler syýasatynyň ähmiýeti barada gürrüň berilýär.
Ikitaraplaýyn duşuşyklaryň çäklerinde hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlary we bilelikdäki taslamalar has anyk ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Ysraýyl sudy Franz Kafkanyň golýazmalarynyň seýrek bir kolleksiýasyny ýurduň Milli kitaphanasyna bermeli etdi diýip, ysraýyl hem iňlis neşirleri ýazýar.
Suduň karary Pragada doglan we nemes dilinde ýazan ýazyjynyň hekaýalar toplumynyň üstünde uzak wagt dowam eden kanun çekeleşigini soňlaýar diýip, habarlarda aýdylýar.
Çarşenbe güni çap edilen höküm Tel Awiwiň ýaşaýjysy Ýewa Hoffäniň (Eva Hoffe) öz eýeçiligindäki golýazmalary Ysraýylyň Milli kitaphanasyny gowşurmagyny buýurýar.
Mälim bolşy ýaly, Kafka 1924-nji ýylda ýogaldy we onuň ýazan eserleriniň köpüsi şondan soňra çap edildi.
Ol öz golýazmalaryny we işlerini dosty Maks Broda berip, olary özi ýogalanyndan soň ýakmagy tabşyrýar.
Emma Brod Kafkanyň haýyşyny bitirmeýär we onuň golýazmalaryny 1939-njy ýylda nasistleriň ýanamasyndan gaçanda, özi bilen Palestina alyp gelýär.
Brod 1968-nji ýogalýar, emma ol Kafkanyň kolleksiýasyny, şol sanda çap edilmedik eserlerini öz sekretary Esther Hoffä galdyrýar.
Esther Hoffe, Broduň wesýetnamasyny görä, Kafkanyň işlerini çap etmeli we onuň edebi emlägini degişli ýerine ýerleşdirmeli.
1973-nji ýylda, Hoffäniň Kafkanyň golýazmalaryny daşary ýurtdaky bir auksionda satmakçy bolýandygy baradaky habar ýaýranyndan soň, Ysraýylyň baş prokurory oňa Hoffäniň wesýetnamasyny ýatladýar.
Esther Hoffe 2007-nji ýylda ýogalanyndan soň, bu kolleksiýa onuň iki gyzyna geçýär we şondan bäri ol iki gyzyň hem biri aradan çykypdyr.
Ýöne olar 2008-nji ýylda bu golýazmalaryň özlerine degişlidigi, ýagny öz emläkleridigi baradaky sud seljerişligine başlapdyrlar.
Suduň 2012-nji ýyldaky karary olaryň bu talabyny ret edýär we şu hepde, Tel Awiwiň etrap sudunyň çykaran 62 sahypalyk karary öňki hökümi güýjünde galdyrmaly edýär.
Ýagny, suduň gelen netijesine görä, Ýewa Hoffäniň aman galan ýeke gyzynyň Kafkanyň golýazmalaryna hususy eýeçilik etmek baradaky talaby ret edilýär.
Aýdylmagyna görä, Hoffe maşgalasy bu kolleksiýany bank sandyklarynda, gulp astynda gizläp saklap, onuň käbir böleklerini ýokary baha tölän alyjylara satypdyr.
Kafkanyň işleriniň käbiri Germaniýanyň Edebiýat arhiwinde saklanylýar.
Ysraýlyň Milli kitaphanasy bolsa, bu kolleksiýany bir gün internetde hemmelere elýeterli etjegini aýdýar.


text:
Anna güni Ispaniýanyň häkimiýetleri bu ýurtda “Al-Kaýda” terror guramasy bilen baglanyşykly bir toparyň üstüniň açylandygyny mälim etdiler. Bu gürrüňi edilýän toparyň soňky wagtlar Siriýa söweşijileri ýollamak bilen meşgullanyp gelendigi aýdylýar.
Ispaniýanyň Içeri işler ministrliginiň bu barada ýaýradan beýanatynda anna güni bu ýurduň Marokko bilen serhetleşýän regionynda 8 adamyň tussag edilendigi aýdylýar.
Şeýle hem, beýanatda söweşijileri taýýarlamak bilen meşgullanýan bu toparyň Ispaniýanyň serhet ýakasyndaky Seuta şäherinde hem-de Marokkanyň Fnidek şäherinde iş alyp barandygy bellenilýär.
Içeri Işler ministrliginiň beýanatynda aýdylmagyna görä, “Al-Kaýdanyň” görkezmesi boýunça iş alyp baran bu topar söweşijileri taýýarlamak, şeýle hem olary daşary ýurtlara ugratmak boýunça pul we beýleki zerur serişdeler bilen üpjün etmek bilen meşgullanypdyr.


text:
Yragyň hökümet güýçleri şaýylaryň ýaragly toparlarynyň we sünni tire-taýpalarynyň söweşijileriniň kömegi bilen, bir hepde mundan ozal “Yslam döwletiniň” basyp alan giňişliklerini ýene yzyna gaýtaryp aldylar we Yragyň günbatar şäheri bolan Ramada basyşy artdyrýarlar.
Ýerli sünni tire-taýpalaryň lideri Amir al-Fahdawä salgylanyp 24-nji maýda habar berlişine görä, häzirki wagtda garyşyk güýçler Ramadiden 10 kilometr uzaklykdaky Husaiba al-Şarkiýa şäherine gözegçilik edýärler we ”YD-niň” söweşijilerini yza serpikdirmek üçin basyşy dowam etdirmäge taýýarlanýarlar.
17-nji maýda Ramadiniň elden giderilmegi Yragyň harbylary üçin örän uly ýeňliş boldy. Olar Yragyň Anbar welaýatynda “Yslam döwletine” garşy netijeli basyşa ýaňy başlapdylar.
Yragyň premýer-ministri Haider al-Abadi 25-nji maýda BBC agentligine beren interwýusynda “olar söweşde ýeňen hem bolsalar, bu olaryň üstün çykandygyny aňlatmaýar” diýdi.
Şol bir wagtyň özünde-de harby toparyň Yragyň goşunlaryny yza serpikdirip, 24-nji maýda Eýranyň we Siriýanyň serhedindäki geçelgäni doly öz gözegçiligne alandygy habar berildi.
Yrak tarapyndan Al-Walid serhet geçelgesinde YD häzirki wagtda Siriýanyň we Anbar welaýatynyň arasyndaky esasy ýollara gözegçilik edýär.
Bu hüjümler ABŞ-nyň goranmak sekretary Aşton Karteriň Yragyň goşunlarynyň ”YD” garşy söweşmek islegine degişli berk çykyşyna gabat geldi. Karter Yragyň goşunlarynyň Ramadidäki söweşlerde şowsuzlyga uçramagynyň olarda öz-özlerini goramaga islegiň gowşakdygyny görkezýändigini aýtdy.
Ol 24-nji maýda CNN telekanalyna bu barada şeýle diýdi: “Ramadide bolan ýagdaýlar Yragyň goşunlarynyň söweşmäge islegsizligini görkezdi. Olaryň sany ”YD-den” az däldi – hakykatda Yragyň goşunlary garşydaşyndan san taýdan artykdy, emma şonda-da olar yza çekildiler. Bu bolsa yraklylarda ”YD” garşy söweşmäge we öz-özlerini goramaga isleg meselesiniň bardygyny maňa we köpçülige görkezdi”.
Yrak goşuny Anbar welaýatyndaky söweşlerde yza çekilende özüne ABŞ tarapyndan berlen ulaglary, tanklary taşlap gaýdypdy.
Yrakly kanunçykaryjy, parlamentiň Goranmak we howpsuzlyk komitetiniň başlygy Hakim al-Zamili 24-nji maýda “Associated Press” agentligi bilen söhbetdeşlikde Karteriň kommentarilerini “hakykata gabat gelmeýän we esassyz” diýip atlandyrdy.
Ol Waşingtony Yragyň esgerlerini “gowy enjamlar, ýarag we howadan goldaw bilen üpjün etmekde” şowsuz hereketlerde aýyplady.


text:
Türkmenistan-Hytaý gaz turbasynyň ulanmaga berilmegi bilen Merkezi Aziýa regionynda güýçli syýasy-ykdysady faktor peýda boldy. Ol –Hytaý.
Bu ýagdaý Moskwany alada goýman durup bilmez. Bu wakanyň örän çynlakaý netijeleri bolmagy mümkin. Ol onýyllyklaryň dowamynda kemala gelen hem ornaşan garaşlylygyň hem gatnaşyklaryň gurluşyny üýtgeder.
Dekabryň ortasynda birnäçe günüň dowamynda iki waka bolup geçdi, eger olary deňeşdirsek, regionda bolýan özgerişleriň kartinasyny görmek mümkin.
Türkmenistanyň, Hytaýyň, Gazagystanyň we Özbegistanyň prezidentleri uly dabara bilen Aşgabatda duşuşdylar. Olar iş ýüzünde aragatnaşygyň täze strategik ugruny esaslandyrýarlar.
Orsýet ýok
Şu ýerde bellemeli bir pursat - regionyň meseleleri çözülende, däp bolup gelýän eýesi - Orsýet ýok. Ýene birnäçe günden Orsýetiň prezidenti Türkmenistanda peýda bolar. Oňa Aşgabatda ors mekdebini açmak missiýasy ýetdi.
Many-mazmuny boýunça bu iki wakany biri-biri bilen asla deňeşdirmek mümkin däl. Hakykat ýüzünde Orsýet geljekde bölüşiljek energetik saçakdan çetleşdirildi. Mundanam başga Hytaý ýaly nebit-gazy ägirt uly möçberlerde ulanýan müşderä eýe bolmagyň Merkezi Aziýa üçin azatlyk şemaly ýaly bolup görünýändigine Moskwada düşünmän duranoklar.
Regionda energiýa serişdelerini daşarky bazara çykarýan Türkmenistan, Gazagystan we Özbegistan indi müşderi saýlamak mümkinçiligine eýe boldular. Ondanam başga Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Orsýet bilen gatnaşyklary hemişe gülala-güllük bolup durmaýardy.
Bu ýagdaýy Türkmenistanyň hem Özbegistanyň mysalynda aýdyň görmek mümkin. Iň bir soňky mysal, aprel aýyndan bäri türkmen gazy Orsýete akmaýar, bu görnüp duran fakt. Şu günki gün türkmen tarapy bu ýagdaýa betbagtçylyk hökmünde seretmeýär.
Ugur saýlamakda regionyň beýleki ýurtlary-da indi has erkin bolarlar. Hytaýyň hyzmatdaş hökmünde peýda bolmagy şu wagta çenli Orsýetiň berk gözegçiligi, penasy astynda bolan döwletleri şol penakärlikden halas eder.
Ýene-de bir ähmiýetli tarapy
Hytaý ýolbaşçylary Ýewropanyň mysalynda şeýle garaşlylygyň nähili howpdugyna göz ýetirdiler. Hytaý faktorynyň Türkmenistan üçin ýene-de bir ähmiýetli tarapy bar: aradaky gatnaşyklar beýleki bolmagy mümkin müşderileri-de janlanmaga iterer, olar Eýran, Günbatar Ýewropa we ABŞ, bu ýurtlar regionyň ösüşine has-da aktiw gatnaşyp bilerler.
Tähran eýýämden aktiwlik görkezip, barlyşyga meýillidigini äşgär etdi. Mundan biraz wagt ozalkysyna garanda, häzir Eýran bilen prinsipial meselelerde dil tapyşmak ýeňilleşdi.
Şu kontekstde Birleşen Ştatlaryň hem Ýewropa Bileleşiginiň Hazaryň statusyny çözmekde Azerbeýjana täsir ýetirmegi Aşgabat üçin örän möhüm. Hut şu ýagdaý türkmen-ýewropa gatnaşyklaryny saklap duran faktor.
Gepiň gysgasy, partnýor hökmünde Hytaýyň Merkezi Aziýa regionynda peýda bolmagy Orsýete täze bir taryhy roly – islenilmeýän partnýolygy berýär.
Türkmenistanyň täze eýe bolan daşarky azatlygy ýurduň içindäki özgerişlere täsir ýetirermi? Bu sorag dünýä jemgyýetçiligini gyzyklandyrman durup bilmez.
Daşarky gysyşlardan, diktatdan halas bolmagy döwletiň içerki sistemasynyň biraz ýumşamagyna getirermi? Izolýasiýadan, üzňelikden çykmak bilen režimiň umumy açyklaşmasynyň arasynda täze oňyn balans, ýagny deňagramlylyk dörärmi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşen güni Britaniýada çap edilýän gazýetlerden ikisi Al-Kaýdanyň lideri hasaplanylýan Osama ben Ladeniň ýakyn garyndaşlaryndan käbirleriniň Tähranyň eteginde aýratyn gorag astynda ýaşaýandyklary barada maglumat çap etdi.
«The Times» gazýeti soňky sekiz ýyl bäri Ben Ladeniň Tähranyň eteginde ýaşap gelýän garyndaşlarynyň hatarynda onuň hut öz aýallaryndan biriniň we onuň alty çagasynyň hem bardygyny habar berýär.
Maglumata görä, Ben Ladeniň bu maşgala agzalary 2001-nji ýylda Owganystany terk edip, Eýrana bosup barypdyrlar. Şol ýerde-de olaryň howpsuzlyk güýçleriniň berk gözegçiligi astynda ýaşap gelýändikleri aýdylýar.
Eýranyň häkimiýetleri bolsa şu çaka çenli Osama ben Ladeniň nähilidir bir maşgala agzalarynyň bu ýurtda bardygyny inkär edip gelýärler.


text:
ÝB-niň Energiýa komissarlygy tarapyndan gurnalan bu duşuşyga Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň resmileri hem-de birnäçe ýewropaly energiýa kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdylar.
Duşuşyga Türkmenistanistanyň prezidentiniň ýanyndaky uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we ulanmak boýunça döwlet agentliginiň ýolbaşçysy Ýagşygeldi Kakaýew hem gatnaşdy.
Forumda ÝB tarapyndan goldanylýan “Nabukko” proýektiniň esasan hem tehniki meseleleri maslahatlaşyldy diýip, Azatlyk Radiosynyň Brýusseldäki korrespondenti habar berýär. Şeýle duşuşyklar yzygiderli dowam etdiriler.
Brýusselde şu tomsuň ahyryna çenli Hazar regionynyň gazyny Ýewropa akdyrmagyň syýasy ugurlaryna bagyşlanjak duşuşyk hem geçiriler. Sentýabr aýýnda geçiriljek konferensiýada bolsa bu ugurda ymykly karara gelner diýlip garaşylýar.Kompaniýalar ikirjiňlenýär
“Awstriýanyň OMV kompaniýasy we nemes RWE kompaniýasy “Nabukko” proýektini maliýeleşdirmek boýunça başga-da kommersiýa hyzmatdaşlary tapylmasa özleriniň bu proýekte maýa goýmajakdyklaryny duýdurýarlar” diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy aýdýar.
Şeýle hem “Nabukko” proýektiniň paýdarlary bolan RWE we OMV kompaniýalary bu gazgeçirijini tebigy gaz bilen üpjün etmek boýunça berlen wadalar bilen doly kanagatlanmaýarlar diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy resmilere salgylanyp habar berýär.
“Häzirki wagtda “Nabukko” proýektine ÝB-niň syýasy goldawy uly. Munuň durmuşa geçirilmegine Brýussel, Berlin we Wena uly goldaw berýär. Galan zat Azerbaýjana we belli bir derejede Türkmenistana bagly, olar bu proýekt üçin ýeterlik ýangyjyň bardygyna Günbatary ynandyrmaly” diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy aýdýar.
Şol bir wagtyň özünde Azerbaýjan Orsýetiň “Günorta akym” proýekti boýunça Moskwa bilen işleşýär. Emma bu proýektiň öňünde hem dürli kynçylyklaryň bardygy öňe sürülýär.
Planlaşdyrylýan “Nabukko” proýekti ýyllyk 31 milliard kubmetrlik gazy Hazar regionynyň üsti bilen Ýewropa ýetirmeli. Gazgeçirijiniň gurluşygy 2011-nji ýylda başlanyp, gazyň ilkinji tapgyry 2014-nji ýylda akdyrylmaly. Bu proýektiň gurulmagy üçin azyndan 9,5 milliard dollar gerek.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton sişenbe güni eden çykyşynda Waşingtonyň Azia Ýuwaş Okean regionyndaky ýaragly güýçleriniň ýerini üýtgedýänligini we munuň “barha üýtgeýän dürli howpsuzlyk meselelerine” taýýar bolmak üçin edilýänligini aýtdy.
Annapolisde harby-deňiz okuw jaýynyň kadet okuwçylarynyň öňünde eden çykyşynda H.Klinton ABŞ-nyň ädýän käbir ädimleriniň maksadyny düşündirdi.
Ol: “Biz pyýada deňiz goşunlarymyzy bilelikdäki türgenleşik üçin Awstraliýa iberýäris. Alty aýlyk nobatdaky türgenleşigiň birinji tapgyry geçen hepdede Darwinde başlandy. Biz döwrebap gämileri Singapurda ýerleşdirýäris. Biz Demirgazyk-Gündogar Aziýada öz ýaranlarymyz bilen bilelikdäki çärelerimizi täzeleýäris. Şeýle-de, biz Amerikan we Hytaý harbylarynyň arasynda düşünişmezlikleriň we ýalňyşlyklaryň döremeginiň töwekgelçiligini aradan aýyrmak boýunça uly iş alyp barýarys we ýaragly güýçleriň arasynda ynamdar gatnaşyklary sazlamaga çalyşýarys” diýip belledi.
Hytaý bilen gatnaşyklara garaýyş
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton ABŞ-nyň Hytaýyň barha kuwwatlanýan güýç hökmündäki ösüşini gowşatmak we Pekiniň amerikan güýjüne boýun bolmagyny gazanmak islemeýänligini aýtdy.
Klinton Aziýa täze sowuk urşunyň howp salmaýanlygyny we Waşington bilen Pekiniň arasyndaky barha güýçlenýän gatanaşyklaryň diňe bir ykdysady hyzmatdaşlyk bilen çäklendirilmeýänligini belledi.
Bu baradaky çykyşynda H.Klinton: “Bu günki Hytaý Sowet Soýuzy däl. Biz Aziýada täze sowuk urşuň bosagasynda duramzok. Ykdysadyýetlerimiziň arasyndaky barha giňeýän söwda derejesine bir garaň, halklarymyzyň arasyndaky gatnaşyklara we hökümetrlerimiziň arasynda geçirilýän maslahatlara serediň. 35 ýyldan azrak wagtyň dowamynda biz ujypsyz gatnaşykda bolan iki ýurtdan, doly we birek-birege gutulgyzys bagly döwletlere öwrüldik” diýdi.
“Taýsyz” döwlet
Hillari Klinton köp amerikanlaryň agyr ykdysady döwürleri başdan geçirenligini belledi, emma ol ABŞ-nyň dünýäde “taýsyz” bir döwletdigini nygtady.
Klinton Amerikanyň pese düşmegi baradaky islendik pikirleri ret etdi we kuwwatly ýaragly güýçleriniň, öňdebaryjy uniwersitetleriniň we innowasion ösen kärhanalarynyň ýurduň “aýratynlygyny” nygtaýanlygyny aýtdy.


text:
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda 1993-nji ýylda baglaşylan goşa raýatlyk ylalaşygynyň 2003-nji ýylda ýatyrylmagy, ýagny prezidentler Saparmyrat Nyýazow bilen Wladimr Putiniň şeýle dokumente gol goýmagy bir topar pikir döretdi.
Orsýetiň Döwlet dumasy bu dokumenti tassyklamakdan ýüz öwürmek bilen, türkmen häkimiýetleriniň birtaraplaýyn hereketiniň Türkmenistandaky ors raýatlarynyň hukuklaryny basgylaýandygyny öňe sürdi.
Emma Türkmenistan öz pozisiýasynda berk durdy we türkmen kanunçylygyna girizilen düzedişlerde iki raýatlylyk ret edildi. Şeýlelikde, türkmenistanlylar iki raýatlykdan haýsam bolsa birini saýlamaly bolýar.
Bu ýagdaý Türkmenistandan daşardaky habar serişdelerinde dürli çekişmeleri, şol sanda hukuk çäklendirmeleri baradaky aladalary döretdi. Eýsem bu ýerde nähili gapma-garşylyklar bar?
Azatlyk Radiosy şu we beýleki meseleler barada pikir alyşmak üçin ýerli synçylar, hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewi, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewi, Şwesiýada ýaşaýan türkmen aktiwisti, ozalky türkmen deputaty Halmyrat Söýünowy “Tegelek stol” söhbetdeşligine çagyrdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Indoneziýa saparynyň çäginde şu gün yslam dünýäsine ýüzlendi.
Prezident Obama yslam dünýäsini Birleşen Ştatlar bilen ylalaşykda ýaşamaga çagyrdy. Ol Jakarta şäherindäki Indoneziýa Uniwersitetinde studentleriň öňünde çykyş edip, Birleşen Ştatlaryň prezidenti bolandan soňra, käbir ösüşleriň gazanylandygyna garamazdan, entek yslam dünýäsi bilen gatnaşyklaryň howp astyndadygyny hem aýtdy.
“Biz käbir ösüşleri gazandyk. Emma, biz ýene-de köp iş etmeli. Amerikadaky, Indoneziýadaky we dünýäniň ähli künjündäki asuda ýaşaýjylar ekstremizmiň nyşanlary bolup galýarlar. Men Amerikanyň häzirem, asla hiç haçanam yslam bilen söweş ýagdaýynda bolmajakdygyny açyk aýdýaryn. Biziň ählimiz Al-Kaýdany we onuň ýaranlaryny ýok etmek üçin bilelikde işleşmeli. Olaryň hiç biriniň dine, hususanam, dünýäniň beýik dini bolan yslam dinine hiç hili gatnaşygy ýok. Emma kimde-kim döretmek, gurmak isleýän bolsa, ol adamlar weýran ediji terrorçylara ýol bermeli däldirler. Bu diňe Amerikanyň öňünde duran wezipe däl” diýip, Barak Obama nygtady.
Mundan bir ýarym ýyl ozal Müsüriň paýtagty Kairde amerikan-musulman gatnaşyklary barada eden çykyşyndan soň, bu çykyş prezident Barak Obamanyň ABŞ-nyň yslam dünýäsi bilen gatnaşyklary barada eden ikinji uly çykyşydyr.
Umytlaryň ählisi amala aşmady...
Barak Obama Kairdäki çykyşyndan soňky umytlaryň ählisiniň amala aşmandygyny göz öňünde tutup, ýyllarboýy ornaşan gapma-garşylygy diňe bir çykyşyň aradan aýryp bilmejekdigini hem nygtady.
Prezident Obama Indoneziýany demokratiýanyň ösýän, öz ykdysadyýetini gowulandyrmak ugrunda tagalla edýän we beýleki dinler bilen ylalaşykda ýaşaýan yslam jemgyýeti hökmünde häsiýetlendirdi.
Ol: “Biz dürli ýollardan geçen iki halk. Biziň halklarymyz dürli dinlere uýýan ýüz millionlarça adamlaryň bir baýdagyň astynda erkinlikde we agzybirlikde ýaşap biljekdiklerini subut etdiler” diýdi.
Obamanyň 17 aý mundan ozal Kairde eden çykyşyndan soň, onuň yslam dünýäsindäki meşhurlygynyň peselendigi bellenilýär. ABŞ-nyň “Foreign Policy” žurnalynda çap edilen analizinde James Glassman we Huan Zarate prezident Obamanyň palestin-ysraýyl ýaraşyk gepleşiklerinde aýdar ýaly ösüşi gazanmandygyny, öňki prezident Jorj Buşuň Yrak we Owganystan barada alyp baran syýasatynyň henizem dowam edýändigi üçin bu ýagdaýdan, esasanam, araplaryň lapykeçdigini ýazýarlar.
Şu günki çykyşynda Barak Obama Ýakyn Gündogar meselesiniň çözgüdini tapmak ugrundaky aladalaryň dowam edýändigini we käbir «uly böwetleriň» bu ugurda oňyn çözgütlere bil baglaýandyklaryny belledi.
“Biz Ýakyn Gündogarda galp başlangyçlara we yza gaýtmalara duçar bolduk. Ýöne, muňa garamazdan, biz parahatçylyk ugrundaky tagallalarymyzy tutanýerli dowam etdirdik. Ysraýyl we Palestina özara göni gepleşiklere täzeden başladylar. Emma uly päsgelçilikler saklanyp galýar. Parahatçylyga we howpsuzlyga aňsatlyk bilen ýetiljekdigi baradaky hyýallar ýalňyşdyr. Ýöne, bir zady anyk aýdyňlaşdyraýyn: Amerika bu dawada ähli taraplaryň bähbidini göz öňünde tutup, adalatly çözgüdiň gazanylmagy ugrunda hereket eder, ýagny, Ysraýylyň we Palestinanyň parahatçylykda hem howpsuzlykda ýaşamagy üçin ähli tagallany eder. Bu biziň maksadymyz” diýip, Obama öz çykyşynda nygtady.
Prezident Obama Indoneziýa saparynyň dowamynda günorta-gündogar Aziýadaky iň uly Istiklal metjidine hem bardy.


text:
16-njy noýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad bilen telefon arkaly gepleşik geçirdi. Olar iki ýurduň syýasy, ykdysady we medeni gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek barada pikir alyşdylar.
Türkmenistanyň we Eýranyň soňky ýyllardaky gatnaşyklary barada Azatlyk Radiosynyň žurnalisti Merdan Saryýew düýbi Londondaky “Uruş we parahatçylyk institutynyň” baş redaktory Jon MakLoud bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap MakLoud, siz Türkmenistanyň we Eýranyň soňky ýyllardaky özara gatnaşyklaryna nähili baha berýärsiňiz?
Jon MakLoud: Bu iki döwletiň biriniň postsowet we dünýewi, beýlekisiniň bolsa, yslam respublikasy bolmagyna garamazdan, iki ýurduň özara gatnaşyklary soňky 15 ýylyň dowamynda örän gowy.
Eýranyň beýleki serhetdeş döwletleriniň köpüsi bilen, mysal üçin, Yrak we Türkiýe bilen gatnaşyklary o diýen gowy däl. Onuň Owganystan bilen hem käbir düşünişmezlikleri bar. Ýöne Eýranyň Türkmenistan bilen gatnaşyklary başga goňşularyna garanda, örän gowy. Bu ýerde belläp geçmeli iň esasy zat: iki döwletiň hiç biriniň birek-biregiň içki syýasatyna goşulmak isleginiň ýoklugydyr.
Emma gatnaşyklaryň tejribe derejesine seredilende, iki ýurduň gaz meselesi boýunça käbir ylalaşmazlyklary bar. Has anyk aýdylanda, türkmen gazynyň geçen ýyllarda Eýranyň demirgazygyna akdyrylmagynyň kesilmegi Eýran üçin gyş aýlary kynçylyk döredipdi. Ýöne bu syýasy meseleler bolman, ykdysady bähbitler bilen baglydyr.
Iki ýurduň arasyndaky medeni gatnaşyklar barada aýdylanda, olar çäkli bolup galýar. Umuman, iki ýurduň gatnaşyklary syýasy we medeni ugra garanda, has köpräk ykdysady bähbitlere esaslanýar.
Azatlyk Radiosy: Berilýän maglumatlara görä, iki ýurduň prezidentleri häzir gurulýan “Demirgazyk-Günorta” demirýoly baradaky proýekte uly ähmiýet berdiler. Eýse, Merklezi Aziýany Pars aýlagy bilen baglajak bu demirýol iki döwlete näderejede bähbitli diýip pikir edýärsiňiz?
Jon MakLoud: Umuman aýdylanda, Eýran bilen deňeşdirlende, bu esasan Orta Aziýa ýurtlaryna bähbitli. Sebäbi şol ýurtlara bu demirýoluň üsti bilen deňze tarap howpsuz ýol açylýar.
Azatlyk Radiosy: Jenap MakLoud, siziň ýaňy belläp geçişiňiz ýaly, Türkmenistan bilen Eýranyň esasy hyzmatdaşlygy energiýa pudagy bilen bagly. Bu hyzmatdaşlyga nähili baha berýärsiňiz?
Jon MakLoud: Orsýetden soňra, postsowet eýýamynda gaz eksporty boýunça Eýran Türkmenistanyň esasy partnýory boldy. Ýöne Eýran bu ugurda kän bir jebis hyzmatdaşlyk etmändi. Häzir türkmen gazynyň Hytaýa eksport edilmegi has möhüm. Mundan başga-da türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak we “Transowgan gazgeçirijisi” baradaky proýektler hem Aşgabat üçin juda möhüm.
Meniň pikirimçe, Eýrana akdyrylýan türkmen gazy uly möçberde artdyrylmaz. Emma, iki döwletiň gatnaşyklaryny gowy derejede saklamakda bu hem uly rol oýnaýar. Mysal üçin, Eýran türkmen gazynyň üsti bilen özüniň demirgazyk regionlaryny gaz bilen üpjün edýär. Türkmen tarapy üçin bolsa, Eýrana satýan gazynyň möçberi azam bolsa, bu goşmaça bir bazardyr.
Azatlyk Radiosy: Siziň bilşiňiz ýaly, Günbatar Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly işlerini alada edinýär we Eýrany halkara terrorizmini goldamakda aýyplaýar. Şeýle ýagdaýda türkmen hökümeti Eýran bilen gatnaşyklaryny nähili ugurda ösdürse, özi üçin has bähbitli bolar?
Jon MakLoud: Meniň pikirimçe, Türkmenistanyň hiç hili ýagdaýda Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşygy ýok. Mundan başga-da, Türkmenistan Eýranyň alyp barýan syýasatyny tankytlamaýar. Türkmenistanyň Eýran bilen bagly işlere bitarap bolmagy, ýagny Eýranyň içki işlerine goşulmazlygy, Tähranyň Birleşen Ştatlar we beýleki ýurtlar bilen özara ylalaşmazlyklaryna goşulmazlygy, Türkmenistan bilen Eýranyň gatnaşyklaryna päsgelçilik döretmez. Diýjek bolýan zadym, Türkmenistan Eýran bilen deňhukukly ikitaraplaýyn gatnaşyklary saklamalydyr.


text:
“Kommersant” gazetiniň ýazmagyna görä, Orsýetiň howpsuzlyk gulluklary bir yslamçy toparyň Moskwa bilen Sankt Peterburgyň arasynda gatnaýan uly tizlikdäki otlyny partlatmak planynyň öňüni aldy.
Häkimiýetler bu ugurda 2009-njy ýylyň noýabrynda bolan partlamada musulman pitneçilerini günäläpdiler, şonda 26 adam ölüpdi.
“Kommersant” Kawkazda ýerleşýän jeňçi toparyň dökün bombasyny taýýarlap, öz operasiýalaryny tamamlamagyň öň ýanynda tussag edilendigini aýdýar.
Federal howpsuzlyk býurosynyň başlygy Aleksandr Bortnikow 18-nji iýulda prezident Dmitriý Medwedewe öz gullugynyň Moskwa sebitinde taýýarlanan uly terror hereketiniň öňüni alandygyny aýdypdy.


text:
Oba hojalyk pudagynda ekin dolanşygynyň dürli usullary ulanylýar, munuň üçin ot-iýmlik ekinler, esasan hem ýorunja, şeýle hem gowaçadan we galladan öň kösükli ösümlikler ekilýär. Kösükliler mikroelementleri, şol sanda ösümlikleriň ösüşi üçin peýdaly azot emele getirip, topragyň ýokarky gatlagyny baýlaşdyrýar.
Olary şeýle hem güýzlik ekinlerden öň mallara ot-iým hökmünde hem ekýärler. Bir gektar ýere 30 kg arpa tohumy sepilýän bolsa, nohudyň tohumy üç esse köp ekilýär. Olaryň palajy we samany ot-iýmlik garyndylaryň möhüm bölegidir, çünki olarda beloklar galla ekinlerimdäkiden has kändir, şeýle hem olarda şeker, karotin, B, PP, C witaminler toplumy bardyr. Şeýle kösükli ösümlikleriň galla ekinlerinden öň ekilmegi mallar üçin gymmatly iýmleri kör möçberde taýýarlamaga mümkinçilik berýär.
Zerurlyk çykanda kösüklileri toprak üçin biologik dökün hökmünde-de ulanýarlar. Meselem, olaryň ösüş döwri tamamlanandan soň olary ýygmaýarlar-da, sürüp goýberýärler. Ol sürülýän meýdanlaryň fiziki-himiki ýagdaýyny gowulandyrýar, toprakda bolup geçýän mikrobiologik işjeňligi güýçlendirýär. Bu dökün oba hojalyk tehnikalary giňişleýin ulanylanda az çykdajy bilen ýokary netije gazanmaga mümkinçilik berýär.
Biziň toprak-howa şertlerimiz üçin üýtgeşik ekin bolan nohut ekmek hem netijeli usuldyr. Biziň howa şertlerimizde çyglylygy halaýan bu ekinden peýda az ýalydyr. Ösümlik yssy düşmänkä hasyla durup ýetişmese-de, onuň gök bölegi köp bolýar, bu bolsa ony ot-iýmlik ekin hökmünde ýetişdirmegiň peýdalydygyny görkezýär. Häzirki wagtda käbir oba hojalyk önümlerini öndürýän hususyýetçileriň, ekerançylyk we maldarçylyk hojalyklarynyň atyzlarynda nohudyň Ramonsk-77, Özbek-71 görnüşleri ýetişdirilýär. Ösümlik hasyla duranda ýere ýazylýar, mehaniki zepere duýgur tohumlary orulanda ýere dökülýär.
Nohut ýetişdirmegiň barşyna gözegçilik edýän alymlar bu ekiniň diňe bir mehaniki usulda işlenilmegine we dökünlere däl, eýsem toprakda we howada çyglylyga-da duýgurdygyny ýüze çykardylar. Şonuň üçinem ol şaly ekilýän sebitlerde–Daşoguz welaýatynda ekilýär. Şaly ekin dolanşygynda möhüm aralyk ekin bolup, ondan köp hasyl almaga mümkinçilik berýär. Güýzlik-gyşlyk ekin bolan nohut gowaçanyň täze görnüşleri özleşdirilende gowaça ekilýän sebitlerde-de ekilýär.


text:
Aşgabat, 25.02.2015. “Türkmenportal”.
“Tatarystan bilen Türkiýe gadymy golýazmalary öwrenmek boýunça merkez döredýärler” diýip, “novostititeratury.ru” habar berýär.
Türkiýe Respublikasynyň din işleri baradaky dolandyryş müdirliginiň ýolbaşçysy Mehmet Germeziň Tatarystanyň müftüsi Kamil Samigullin bilen Ankarada bolan duşuşygynda taraplar gadymy kitaplary we golýazmalary öwrenmek boýunça merekez döretmek Kararyna geldiler.
Düli ýyllarda tatar din taglymatçylary tarapyndan döredilen müňlerçe işler häli-häzire çenli häzirki zaman diline geçirilenok. Olar ýeke-täk nusgada dünýäniň köp ýurtlarynyň, agramly bölegi bolsa Türkiýäniň uniwersitetlerinde saklanylýar.
Duşuşygyň barşynda taraplar, şeýle-de, XIX asyryň aýaklaryna XX asyryň başlaryna tatar ruhy halypalary tarapyndan döredilen işleriň ähmiýeti barada durup geçdiler. Samigullin bolsa öz gezeginde Germeze iki seýrek kitaby — tatar din taglymatçysy Gabdennasyr Kursawiniň işleriniň neşirlerini sowgat berdi.


text:
Ukrainanyň täze prezidenti Petro Poroşenko Kiýewde, ukrain parlamentinde guralan inagurasiýa dabarsynda prezidentlige resmi taýdan başlamak barada kasam kabul etdi.
Ol şondan soň bada-bat ýygnananlara ýüzlenip, Ukraina parahatçylygyň, howpsuzlygyň we bitewiligiň zerurdygyny nygtady.
Poroşenko özüniň basym gündogar Ukraina parahatçylyk, häkimiýeti merkezsizleşdirmek we bu sebitde rus dilini erkin ulanmak kepilligini berýän proýekt bilen sapar etjegini aýtdy.
Şeýle-de ol Donbasda ýerli saýlawlaryň geçirilmegine çagyrmak isleýändigini aýtdy. Emma ol Ukraina hemişe unitar, birleşdiriji döwlet bolar we federallaşma ýol berilmez diýdi.
Poroşenko gozgalaňçylary ýaraglaryny taşlamaga çagyrdy, elini gana bulamadyklara amnistiýa, günä geçiş teklip etdi we hakyna tutulanlara ýurdy terk etmek üçin şert, koridor döretmek kepilligini berjegini aýtdy.
Şeýle-de ol Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegini ýazgardy, ol bu ýeriň ukrain topragy bolandygyny we ýene şeýle boljakdygyny aýtdy.
Poroşenko ukrain raýatlarynyň, Orsýet bilen gatnaşyklar kadalaşdyrylýança, özlerini howpsuz duýmajakdyklaryny belledi.
Wideo: Poroşenko prezidentlige kasam kabul edýär
Ukrainanyň Ýewropa babatdaky arzuw-islegleri barada durup, Poroşenko özüniň basym Ýewropa Bileleşiginiň assosiasiýa şertnamasynyň ykdysady bölegine gol çekmegi niýet edinýändigini we muňa ahyrynda Ýewropa Bileleşigine doly agza bolmaga tarap ädilen ilkinji ädim hökmünde garaýandygyny aýtdy.
7-nji iýundaky inagurasiýa dabarasyna gatnaşanlaryň arasynda Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden, Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko, Orsýetiň Kiýewdäki ynanylan wekili hem boldy.
Poroşenko hökümetine garşy üç aýa çeken halk protestlerinden soň Kiýewden gaçan we fewral aýynda parlament tarapyndan işden gyrakladylan prezident Wiktor Ýanukowiçiň ýerine prezident boldy.
Kiýewde bolan kasam kabul ediş dabarasyndan birnäçe sagat öň hem ukrain hökümetiniň güýçleri ýurduň gündogaryndaky Slowýansk we Donetsk şäherleriniň golaýynda orsýetçi separatistlere garşy söweşi dowam etdirýärdiler.
Inagurasiýa dabarasy Poroşenkonyň Fransiýada, Normandiýa goşun salynmagynyň 70 ýyllygynyň bellenýän mahalynda rus prezidenti Wladimir Putin bilen gysga wagtlyk näresmi duşuşygynyň yz ýanyna gabat geldi.


text:
Çarşenbe güni Aşgabatda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaýyň daşary işler ministri Ýan Szeçi bilen gepleşik geçirdi.
Gepleşikleriň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ýagdaýy we perspektiwalary maslahat edildi. Türkmen metbugaty taraplaryň türkmen-hytaý döwletara gatnaşyklarynyň soňky ýyllarda galkynandygyny belläp, söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk we gumanitar ugurlar boýunça bilelikdäki proýetktleri amala aşyrmaga gyzyklanma bildirendiklerini habar berýär.
Dünýäniň ikinji ägirt uly ykdysadyýeti bolan Hytaý dünýäniň ençeme döwletlerine, şol sanda Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen garaşsyzlyga çykan Merkezi Aziýanyň ýurtlaryna hem özüniň proýektleri, sermaýasy bilen aktiw aralaşlaşýar.
Bilermenler Hytaýyň dünýä derejesinde aktiw inwestision syýasatyny alyp barýanlygyna ünsi çekýärler. “ChinaPro” atly biznes žurnalynyň maglumatynda diňe 2010-njy ýylyň özünde Hytaýyň banklarynyň ösýän döwletlere beren karzlarynyň Dünýä bankynyň kreditlerinden 10 milliard dollar köpdügi aýdylýar
Şu ýylyň aprelinde Hytaý Türkmenistana 4,1 milliard dollarlyk karz bermegi ylalaşdy. Bu puluň ”Günorta Ýolöten” gaz ýatagynyň özleşdirilmegine sarp ediljegi habar berlipdi. Hytaýdan alnan kredit geljekde tebigy gaz eksporty arkaly hasaplaşylar.
Hytaý Türkmenistana 2009-njy ýylda hem 4 milliard dollarlyk karz beripdi. Şeýlelikde Türkmenistanyň Hytaýdan karz alan pulunyň möçberi jemi 8 milliard dollardan geçdi.
Strategiýamy?
Bosgunlykda döredilen “Respublikan” partiýasynyň liderleriniň biri, öňki türkmen diplomaty Nurmuhammet Hanamow Hytaýyň Türkmenistana beren kreditleriniň geljege gönükdirilenligini aýdýar. Onuň pikirine görä, Hytaý kredileriň üsti bilen Türkmenistanyň özüne bagly, ýagny garaşly bolup galmagyny gazanmak isleýär.
Häzirki wagtda Türkmenistan bilen Hytaýyň arasyndaky ykdysady gatnaşykda esasy pudak - ýangyç-energiýa pudagydyr. 2009-njy ýylda Türkmenistan täze gazgeçiriji arkaly Hytaýa gaz akdyrmaga başlady. “Itar-Tass” habar agentliginiň berýän maglumatyna görä, gazgeçirijiniň üsti bilen 2010-njy ýylda alty milliard kubometr gaz akdyryldy. Şu ýylyň hasabyna bolsa 17 milliard kubometr türkmen gazyny Hytaýa akdyrmak göz öňünde tutulýar. Gazyň satylýan bahasy barada maglumat berlenok.
2015-nji ýyla çenli Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisi doly güýjünde işläp başlamaly we onuň üsti bilen ýyllyk 40 milliard kubometrlik gazy Hytaýa eksport etmek planlaşdyrylýar. Eger-de muny amala aşyrmak başartsa, onda Hytaý türkmen gazyny alýan iň uly ýurt bolar. Türkmenistan öz gazyny Hytaýdan başga-da, Orsýete we Eýrana satýar.
Berdimuhamedow “Türkmenistanyň uzak möhletleýin strategiki hyzmatdaşy bolan Hytaý” bilen köpugurly hyzmatdaşlygyny dowam etdirmäge ygrarlydygyny hem gepleşikleriň barşynda mälim etdi.
Ýan Szeçiniň ýolbaşçylygyndaky ýokary derejeli hytaý delegasiýasy Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde ikitaraplaýyn konsultasion gepleşiklere hem gatnaşdy. Bu gepleşiklerde, esasan, Berdimuhamedowyň ýakyn wagtlarda Hytaýa etjek saparyna degişli meseleleriň çäklerinde maslahat edildi diýlip, habar berilýär.


text:
ABŞ-niň Döwlet sekretary Hillari Klinton, eger-de Ak tamyň Eýran baradaky syýasty üstünlikli bolmasa, Waşington Tahrana köpräk sanksiýa girizmäge çagyryş edip biler diýdi.
Iýun aýyndaky prezidentlige saýlawlardan soň protestçilere görkezilen gysyşlar sebäpli, ABŞ-niň Tähran bilen bagly syýasatynyň işlemezligi mümkin diýip Klinton sözüne goşdy.
Hanym Klinton bu barada Wenezuela telewideniýesyne beren interwýusynda durup geçdi.
Düýn ABŞ-niň harby güýçleriniň ştabynyň başlygy Admiral Maýk Mullen, Eýranyň jedelli ýadro programamsy bilen bagly dialoguň wagtynyň geçip barýandygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň demirgazygynda bolan 5,5 ball güýjündäki ýer yranmasy Hindiguş daglaryny sarsdyrdy. Ýöne ol ýerden ýeten zyýan ýa-da ölen-ýiten barada habar eşidilmedi.
Birleşen Ştatlaryň Geologiki barlagy ýer yranmasynyň episentriniň Badahşan welaýatynyň günorta çetinde, Kabuldan 280 km demirgazyk-gündogarda bolandygyny aýdýar.
Owganystanyň paýtagtynda bu ýer yranmasy 15 sekunt çemesi duýlupdyr.
Badahşan welaýatynyň gubernatorynyň sözçüsi Raşk özleriniň entek ýeten zyýan barada hiç bir habar almandyklaryny aýtdy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Günbataryň Eýran babatyndaky sanksiýalarynyň alty aýdan aradan aýyrylyp başlanmalydygyny aýtdy. Kerri bu barada “Amerikanyň sesi” radiosy bilen ýörite söhbetdeşliginde aýtdy.
“Eýranyň etmeli takyk işleri bar, Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň etmeli işleri bar we sanksiýalaryň gowşadylyp başlanmagyndan ozal bu zatlar çözülmeli - olaryň ählisi”, diýip Kerri 20-nji iýulda “Amerikanyň sesi” radiosynyň Pars gullugyna aýtdy.
Sanksiýalaryň ýatyrylmagyndan ozal Eýranyň daşynda hem ençeme mesele çözülmeli. Hususan-da, ABŞ-nyň Kongressi 60 günüň dowamynda ylalaşyk boýunça ses bermeli.
Ylalaşygyň tassyklanmadyk ýagdaýynda bu weto gadagançylygynyň daşynda prezident Barak Obama bilen uzaga çekip biljek çekeleşikleri tutaşdyryp biler.


text:
Ýekşenbe güni Eýranyň Daşary işler ministrligi Siriýanyň territoriýasynda Ysraýylyň geçiren hüjümlerini ýazgaryp, regionyň ýurtlaryny Ysraýylyň beýle çärelerine tutanýerli garşy durmaklyga çagyrdy.
Eýranyň “Press TW” atly telewideniýesi Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ramin Mehmanparastyň sözlerine salgylanmak bilen, onuň Ysraýylyň bu hüjümlerini “agressiýa” diýip atlandyrandygyny hem-de muny regionda durnuksyzlyk döretmek üçin “planlaşdyrylyp” amala aşyrylan iş hökmünde häsiýetlendirendigini habar berdi.
Onuň bu beýanatyndan birneme öň, ýekşenbe güni irden Siriýanyň döwlet mediasy Ysraýyly paýtagt Damaskdaky bir harby barlaglar merkezine hüjüm geçirmekde aýyplap, maglumat ýaýratdy. Ýöne bu hüjümde çekilen ýitgiler we weýrançylyklar barada anyk maglumat berilmeýär.
Siriýanyň parlament deputaty Feýez al-Saýegh ýekşenbe güni “Roýter” habar agentligine beren interwýusynda bu soňky wakalar boýunça nähilidir bir hereket etmezden ozal Siriýanyň hökümetiniň öz soýuzdaşlary bilen pikir alyşjakdygyny aýtdy.
“Bu agressiýa jogap bermezden ozal, Siriýa öz ýaranlary we dostlary, şol sanda Orsýet, Hytaý, Eýran, şol sanda regiondaky garşy duruş güýçleri bilen-de konsultasiýalar geçirer. Meniň pikirimçe, hökümet häzirki wagt muňa gytaklaýyn ýollarmy ýa-da göni harby ýollar arkaly gaýtawul bermelidigi baradaky meselelere garaýar” diýip, siriýaly deputat Feýez al-Saýegh belledi.
Ikilenji hüjüm
Ysraýyl bu soňky maglumatlar barada häzirlikçe hiç hili beýanat etmedi. Eger bu maglumatlar doly tassyklanan halatynda, munuň özi soňky üç günüň dowamynda Ysraýylyň Siriýanyň territoriýasynda ikilenji gezek hüjüm geçirendigini alamatlandyrar.
Bu bolsa, öz gezeginde, Siriýadaky graždanlyk urşuna Ysraýylyň goşulyşmagynyň kem-kem güýçlenýändigini görkezýän bir alamat bolar.
Siriýanyň territoriýasynda Ysraýylyň hüjüm geçirendigi baradaky bu soňky maglumatlar regionda ýiti reaksiýalary döretdi. Müsür we Arap Ligasy aýratynlykda “Ysraýylyň Siriýa garşy hüjümleriniň” bes edilmegi üçin BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini hereketlere çagyrdy.
Ýekşenbe güni Müsüriň prezident administrasiýasy öz ýaýradan beýanatynda Ysraýylyň Sriýadaky howa hüjümleriniň “halkara kanunçylygyna we prinsiplerine garşy gelýändigini we munuň ýagdaýy mundan beýläk has-da çylşyrymlaşdyrjakdygyny” belläpdir.
Arap Ligasy hem öz gezeginde Ysraýylyň Siriýadaky hüjümlerini “Arap ýurtlarynyň özygtyýarlygyny howply ýagdaýda bozmak” hökmünde häsiýetlendirip, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinden haýdan-haý bu hüjümleriň togtadylmagy ugrunda hereket etmekligi talap edipdir.


text:
Eýranyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Türkmenistanyň we Russiýanyň žurnalistleri sentýabrda Astrahanda geçiriljek Birinji Hazar mediaforumyna ýygnanarlar. Maslahatyň çäreleri 16—20-nji sentýabr aralygynda geçen ýylyň sentýabrynda Russiýanyň, Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň prezidentleriniň IV Hazar sammitine ýygnanan ýerinde — Astrahan kremlinde geçiriler.
Astrahan oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkiniň: “Russiýa tarapyndan bäş ýüz ýyl mundan ozal, Hazar ýakalarynyň birahat bolan döwründe goňşulardan goranmak üçin gurlan gadymy kreml ýene-de agzybirligiň höküm sürýän ýerine öwrüler. Bu gezek biz hazarýaka döwletleriniň žurnalistler bileleşiginiň öňdebaryjy wekillerini garşylarys. “Hazaryň keşbiniň” köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde bolşy ýaly we dogruçyl beýan edilmegi möhüm bolup durýar” — diýen sözlerini TASS getirýär.
Tehnologiýa we işewürlik çözgütlerini, mediýa işewürligini ýöretmegiň, şol sanda wagyz ediş kompaniýalarynyň täze ýollaryny gözlemegi, we habar goldawyny, şeýle hem sebit hyzmatdaşlygynda habar goldawyny bermegi hasaba almak bilen, tejribe alyşmak maslahatyň esasy maksatlarydyr.
Şeýle hem dünýä möçberinde energetika ulgamynda habarlar syýasaty, internet we hukuk, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin hünärmenleri taýýarlamak we täzeden taýýarlamak bölümçelerde ediljek çykyşlaryň temasy bolar.
Maslahatda žurnalistleriň arasynda yglan edilen “Hazar arzuwy” atly halkara bäsleşiginiň jemleri jemlener.
Bäsleşik üç ugur — “Hazar — pikir-garaýyşlaryň deňzi” (Hazarýaka döwletleriniň medeniýet, ykdysadyýet, syýasat ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygy baradaky işler), “Adam we deňiz” (ekologiýa bagyşlanan işler) we Beýik Watançylyk urşunda gazanylan ýeňşiň 70 ýyllygyna bagyşlanan “Hemmämiz üçin bir...” ugurlar boýunça geçirilýär.
Gatnaşmak üçin haýyşnamalar 31-nji iýula çenli kabul edilýär. Baýrak gowşurylyş çäresi mediaforumyň ýapylyş dabarasynda geçiriler.


text:
Hepdäniň duşenbe gününden tä sişenbe gününe çenli ýurtda mobil aragatnaşyk kärhanasy “Altyn asyryň” müşderileri özleriniň hasaplaryny dolduryp bilmediler. Şol hasaplarynda näçe puluň galandygyny hem bilmek mümkin däldi.
“Altyn asyryň” müşderilere hyzmat edýän paýtagtdaky ofisleriniň hiç haýsynda-da şol günler müşderi ýokdy. Balansyny anyklamak üçin barýan müşderilere “Altyn asyryň” işgärleri bir sözlemde “sistema işlänok” diýip, jogap berýärdiler.
Müşderileriň köpüsi munuň nämäni aňladýandygyny sorap hem durmaýarlar. Çünki bu mobil prowaýderiniň işindäki “sistema işlänok” diýen kemçilik aram-aram gaýtalanyp durýar. Adamlar muňa halys öwrenişipdirler.
“Sistema işlänok” diýlen kemçilik, adatça, müşderiniň müşderilere hyzmat edýän ofislerinde öz hasabyna pul geçirip bilmeýändigini aňladýar. Emma, telefon we skretç-kartlar arkaly öz hasabyny dolduryp bilýärdiler.
“Käwagt geçýär. Käwagt geçenok”
Ýöne bu gezek bu iki usul arkaly hem pul geçirmek örän kyn boldy. “Altyn asyryň” öz işgärleri hem skretç-kart ýa-da telefon arkaly pul geçirmekligiň kyndygyny tassyklaýarlar. “Käwagt geçýär. Käwagt geçenok” diýip, “Altyn asyryň” Ors bazaryndaky müşderilere hyzmat edýän ofisinde aýtdylar.
Emma “sistema işlänok” diýen kemçiligiň iki gün dowam etmegi hatda “Altyn asyr” mobil aragatnaşyk kärhanasy üçin hem adatdan daşary ýagdaý. Şonuň üçin bu prowaýderiň müşderilere hyzmat edýän işgärleriniň käbirlerinden bu aňlatmanyň aňyrsynda takyk nähili kemçiligiň bardygyny anyklajak bolduk.
“Özümizem bilemizok”
Ýöne, adatdaky bolşy ýaly, “Altyn asyryň” işgärleriniň hem köpüsi bu gezekki dörän ýagdaýyň sebäplerinden habarsyz bolup çykdy. Olar bu kemçiligiň haçan düzediljekdigi baradaky maglumaty hem berip bilmediler. “Özümizem bilemizok” diýip jogap berdiler.
“Altyn asyryň” häzirki emele gelen iki günlük “sistema işlänok” atly krizisi bu prowaýderiň 2012-nji ýylyň oktýabr aýynda sany 3 milliona ýeten müşderilerine öz ýaramaz täsirini ýetirýändigine garamazdan, bu prowaýder ýurtdaky habar serişdeleri arkaly öz müşderilerine hiç hili düşündiriş bermedi.
Bu prowaýderiň ýaňy-ýakynda açylan ors dilindäki websaýtynda hem bu waka barada hiç hili maglumat berilmedi.
Şonuň üçin bu hili kemçiligiň bardygyny onuň müşderileriniň köpüsi öz hasaplaryny biljek ýa-da doldurjak bolanlarynda bilip galdylar.
“ ‘Altyn Asyr’ hiç hili duýduryş bermedi”
“Meniň ýaşaýan raýonymda suwy kesjek bolsalaram, häkimlikden habar berýärler. Ýöne, müşderilere mobil aragatnaşyk arkaly ýüzlenip bilýän “Altyn asyr” hiç hili duýduryş bermedi” diýip, aşgabatly telekeçi Ýazgeldi aýdýar.
Şol bir wagtda “Altyn asyryň” internet hyzmatlarynyň hem hiliniň soňky birki aý bäri has ýaramazlaşandygyny ildeşlerimiz aýdýarlar.
“Öňem bir derekli internet aragatnaşygy ýok welin, soňky döwür onuň internedi has-da erbetleşdi. Iň bärkisi kähalatlarda elektron poçtaňa hem girip bolmaýar” diýip, bu prowaýderiň müşderisi Kakamyrat aýdýar.
Türkmenistanyň prezidenti her bir hökümet maslahatynda mobil aragatnaşygyň we internediň ýurduň ösüşi üçin örän wajyp serişdelerdigini nygtaýar. Şol sebäpdenem bu ugurda ösüşleriň bolmalydygyny talap edýär.
Internediň hilini öwerden pes
Emma, muňa garamazdan, “Altyn asyryň” hödürleýän hyzmatlarynyň hili öwerden entekler örän pes. Hatda paýtagtyň käbir gür ilatly raýonlarynda entägem “signal tutmak” diýen ýaly, aragatnaşygyň hiliniň halys pesligini aňladýan, ýagdaý saklanyp gelýär.
“Biziň ýurdumyzyň çinownikleri prezidentiň sözlerine kanun ýaly garaýarlar. Emma ol hem şu “Altyn asyra” diýenini etdirip bilenok öýdýän. Ýa-ha prezidentiň sözlerine olar boş gürrüň ýaly biparh garaýarlar. Ýa-da asla işlerini oňaranoklar öýdýän” diýip, Kakamyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde öz pikirini beýan etdi.


text:
Gýote Iogann Wolfgang
(28.8.1749, Maýn boýundaky Frankfurt — 22.3.1832, Weýmar) — nemes şahyry, akyldary, tebigaty öwreniji. Gýote Germaniýada magaryflandyryş döwri edebiýatynyň esasy wekili, täze zaman nemes edebiýatyny esaslandyryjylaryň biri. Ol ilki maşgalada gowy terbiýe alýar, soňra Leýpsigde (1765—68) we Strasburgda (1770—71) okap, hukuk ylymlary we başga ylymlar boýunça leksiýa diňleýär. Gýote “Faust” diýen eserinde, “Poeziýa we hakykat” atly ýatlamalar kitabynda aýratyn nygtaýşy ýaly, dünýäniň, durmuşyň hakyky manysyna düşünmäge çalyşýar. Gýote 1794 ýylda F. Şiller bilen tanyşýar we şondan soň onuň bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýar. Her halda Gýoteniň dünýä we durmuşa garaýşy örän gapma-garşylykly häsiýetdedir. Gýoteniň irki poeziýasy (1767—69) anakreontik lirikanyň däplerine eýerilip ýazylan eserlerdir. Onuň döredijiliginiň täze, kämil döwri Strasburgdan başlanýar. Gýoteniň ilkinji goşgular ýygyndysy Leýpsigde (1769) çap edilýär. Onuň “Tupanlar we okgunly zarbalar” döwründe ýazan goşgulary nemes poeziýasynyň taryhynda iň ajaýyp sahypalary düzýär. Ol meşhur “Faust” dramasyny döredýär. Faustyň esasy problematikasy döwrüň feodal düzgünlerini dargatmaga we şol döwür üçin täze progressiw bolan buržuaz gatnaşyklary ornaşdyrmaga bolan ymtylyşlary görkezmäge bagyşlanandyr. Gýote döwrüniň tematikasyna ýüzlenip, “Klawigo” (1774), “Stella” (1775) ýaly pýesalary hem ýazýar. “Egmont” (1788), “Torkwato Tasso” (1780—89), “Korinfsk gelinligi” (1797), “Graždanin-general” (1793) ýaly eserleri, “Wilgelm Meýsteriň okuw ýyllary” (1793—96), “Wilgelm Meýsteriň jahankeşdelik ýyllary” (1821—29) romanlary hem Gýoteniň döredijilik biografiýasynyň bezegi hasaplanýar. Gýote gündogar poeziýasy bilen hem gyzygypdyr. Onuň “Günbatar-gündogaryň diwany” (1814—19) kitabyndaky goşgular siklinde Züleýhanyň obrazynyň üsti bilen gündogaryň ajap tebigatyny suratlandyrýar.


text:
Aşgabat, 13-nji ýanwar, “Türkmenportal”
Bellenilen halka görnüşli ýol ugruna laýyklykda, “Dakar — 2015”-e gatnaşyjylaryň bir günlük Boliwiýa degip geçmegi dünýäniň iň abraýly ralli-reýdiniň ýarpy böleginiň yzda galandygyny alamatlandyrdy. Çiliniň Ikike şäherinden Boliwiýanyň Uýuni kendine çenli aralygy geçmek we yza gaýtmak ýaryşyň marafon diýlip atlandyrylan esasy bölegine öwrüldi. Şunda, ýaryşyň şertine görä, ekipažlar öz toparlarynyň tehniki kömeginden mahrum ýagdaýda galýarlar. Sürüji hem ýolbelet marafonyň dowamynda diňe öz güýçlerine, şeýle-de, ulagda bar bolan ätiýaçlyk şaýlardyr tekerlere bil baglamaly bolýarlar.
Ýoluň ikiýan gyrasynda ekipažlary güler ýüz bilen garşylaýan boliwiýaly janköýerleriň şowhuny, orkestr, girelgäniň ýanyndaky sahna, sepelenýän dürli reňkli kagyz bölejikleri, aýratyn-da, sahnanyň öňünde Boliwiýanyň Prezidenti Ewo Moralesiň hut özüniň durmagy Uýunä gelýän sürüjileri ählihalk baýramynyň hökmürowanlygynyň gujagyna oklaýardy. Tomaşaçylara niýetlenen VIP-münberiň birinji basgançagynda oturan Ýurt baştutany diýseň hoşniýetli we açykdy. Ol türgenler bilen elleşip görşüp, hatda sürüjileriň bile surata düşmek islegleri bilen-de höwes bilen ylalaşýardy.
Öte çylşyrymly ýaryşa gatnaşýan “Jipleriň” arasynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagy şekillendirilen 443-nji belgili “G-ForceProto” ulagynyň häzire çenlem bardygyny bellemek ýakymlydyr. Haçan-da, has atly hem tejribeli ekipažlareýýäm “Dakar” bilen hoşlaşmaly bolan bolsalar, türkmen türgenleriniň: sürüji Şamyrat Gurbanowyň we ýolbelet Rafael Gaýnuliniň bäsleşigi dowam etdirmegi piteriň tutuş “G-ForceMotosport” toparynyň sazlaşykly işi bilen baglanyşyklydyr. Bu topara belli sürüji, FIA-nyň Halkara kubogynyň eýesi, Russiýanyň at gazanan sport ussady Boris Gadasin ýolbaşçylyk edýär.
Toparyň iki ekipažy-da sazlaşykly we jebis hereket edýär. Ýoluň çylşyrymly bölekleri geçilende, olaryň birek-birege kömege gelen pursatlary az bolmady. Toparyň tehniki gözegçilik gullugy (onuň düzüminde türkmen ekipažynyň mehanigi Gurban Daňatarow hem bar) öte çarkandakly ýolda ulaglaryň saz işlemegi ugrunda elinde baryny edýär. Toparyň metbugat gullugynyň we türkmen wekiliýetiniň resmi wekili Gulmyrat Agamyradowyň alyp barýan işleri netijesinde bolsa dogduk Diýardaky janköýerlere Ýer togalagynyň beýleki bir böleginden habardyr suratlar almaga mümkinçilik döreýär.
Aşgabatly sürüjileriň özlerine-de berekella diýäýmeli. Olar köp sanly synaglara mertlerçe döz gelýärler. Dogrusy, bäsleşikler adam güýjüniň, şeýle hem awtoulaglaryň tehniki mümkinçilikleriniň çägine syganok. Dakar — hatda köpügören ussatlar üçin-de uly synag. Şeýle bolansoň, oňa ýaňy gatnaşyp başlanlara nähili kyn düşjegini göz öňüne getiriberiň. Eýýäm birnäçe gije-gündiz bäri ekipažymyz çirim edenok diýen ýaly: ýörite bölegiň pellehanasy daňdana goýulýar, sürüjiler wagtlaýyn düşelgä gelip, ýuwunmaga, suwsuzlygyny gandyrmaga ýetişip-ýetişmänkäler, eýýäm täze tapgyra girişmeli bolýarlar.
Netijede dynç almaga, ulagyň kem-käs ýerlerini düzetmäge wagt azlyk edýär. Şonuň üçin bary bilen bazar eýläýmekden başga alaç galanok. Kä ýerleri daşly, çägeli, belentli-pesli, kä ýerleri bolsa egrem-bugram dag eňňitli, howanyň basyşy üýtgäp duran diňe ralli-reýdlerde gabat gelýän şeýle çylşyrymly ýollarda tejribe ýetmezçiligi-de ýiti duýulýar. Ýollardaky üýtgäp durýan şertlere uýgunlaşmak üçin hereket sazlaşygyny kämilleşdirip durmaly, sürüjilik ussatlygynyň dürli emellerini ulanmaly bolýar. Elbetde, ýoluň wagt tutulmaýan we ýörite bölekleriniň dowamlylygy hem halys surnukdyrýar, her günki geçilýän umumy aralyk 600-900 kilometri öz içine alýar. Awtoulagyň şeýle kuwwatly görnüşler kysmyna diňe bir ilkinji gezek erk etmän, (öň ol diňe T2 kysymdaky ulagy dolandyrdy), eýsem, bu ulag bilen diňe ýaryşyň öň ýany tanşan Şamyrada hemmelerden kynrak düşýär.
Elbetde, giden argynlyk duýulýar we säwlige ýol bermän bolanok. Bäşinji tapgyrda Şamyratdyr Rafael akkummulýatoryň duýduryş çyrasynyň ýanyp-öçüp durandygyna üns bermänsoňlar, generatoryň işlemeýändigini-de aňşyrmadylar. Haçan-da, akkummulýator çökensoň, ulag togtady we otlanmady. Oglanlar starter döwlendir öýdüp ýalňyşdylar. Gowy zady, sähel salymdan ikinji ekipaž ýetip geldi. Hyzmatdaşlar emele gelen ýagdaýdan baş alyp çykmaga kömek etdiler, ähli meseläniň generatordadygyny aýdyp, ony çalyşmaga ýardam berdiler. Ine, ýadawlyk sürüjileri şeýle ahwala salyp bilýär, diňe ätiýaçda iki-üç enjamyň bolmagy halas edýär. Her niçik-de bolsa, emele gelen ýagdaýyň ýeňil däldigine garamazdan, ýolbelet öz işiniň aňryýany bilen hötdesinden gelýär. Ekipaž ähli barlag nokatlartyny geçip, bellenilen ugry sypdyrman barýar.
Iki günlük marafonyň birinji böleginde garaşylmadyk ýagdaý ýüze çykdy: ýaryşa badalga berlen badyna güýçli ýagyş ýagyp başlady, ýol bada-bat öl boldy, ýaplaryňdyr jarlaryň gurap ýatan hanalaryny suw basyp, düýpli päsgelçilige öwrüldi. Şu pursatda türkmen ekipažynyň işi şowuna bolmady. Ol suw hanasyna düşüp, bu duzakdan özbaşdak çykyp bilmedi. Guramaçylaryň kömegine garaşmaly boldy. Netijede agşama çenli ekipaž düşelgä geldi.
Hawa, bäsleşigiň ýarpy bölegi yzda galdy. Ýaryşa gatnaşyjylara, şol sanda türkmen ekipažyna öňde nobatdaky tapgyrlaryň synagy garaşýar.


text:
Çarşenbe güni Pranab Mukherji Hindistanyň 13-nji prezidenti hökmünde kasam içdi.
Ýurduň ozalky federal maliýe ministri we dolandyryjy “Kongress” partiýasynyň weterany ýekşenbe güni parlamentiň agzalary we kanun çykaryjy assambleýa tarapyndan prezidentlige saýlanypdy.
Pranab Mukherjiden ozal ýurduň prezidenti Pratibha Pati boldy. Ol Hindistanyň ilkinji aýal prezidenti bolup, onuň bäş ýyllyk möhleti tamamlandy.
76 ýaşly Mukherji soňky 40 ýylyň dowamynda, ýurduň ýokary derejeli wezipelerinde işläpdi. Hindistanda prezident wezipesiniň esasan formal derejesi bolup, häkimiýet premýer-ministriň elinde saklanýar.


text:
Fransiýanyň terrorçylyga garşy göreşýän polisiýasy geçen hepde Parižde bolan terrorçylykly hüjümler bilen ilteşikli şäheriň demirgazyk çetindäki köpgatly jaýlara reýdleri geçirýär.
18-nji noýabrda Saint Denis etrapçasynda başlan operasiýalaryň dowamynda partlamalaryň we ok atyşyklaryň sesi eşidildi.
Polisiýadaky çeşmeleriň berýän maglumatyna görä, bu reýdler geçen hepdedäki hüjümleriň ruhlandyryjysy diýlip aýdylýan Abdelhamid Abaaoudy tussag etmäge gönükdirilendir.
Parižiň prokuratura edarasynyň berýän maglumatynda iki şübheliniň öldürilendigi, şol sanda bir zenanyň özüni partladandygy we başga-da bäş adamyň tussag edilendigi mälim edilýär.
Şeýle-de, reýdleriň dowamynda üç polisiýa ofiseriniň hem ýaralanandygyny aýdylýar.
“Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri 13-nji noýabrda Parižde bolan hüjümleri özleriniň amala aşyrandygyny aýdýarlar.


text:
Orsýetde we öňki sowet respublikalarynyň bir toparynda sowet hökümetiniň syýasy repressiýalarynyň pidalary wagtal-wagtal ýatlanyp durulýar, olar hakda makalalar ýazylýar, kitaplar çykarylýar, kino, sahna eserleri döredilýär, surat çekilýär.
Şeýle-de, 1991-nji ýyldan bäri her ýylyň 30-njy oktýabrynda sowet döwründe bolan syýasy repressiýalaryň pidalarynyň Hatyra güni bellenilip geçilýär.
Eýsem, sowet döwrüniň syýasy repressiýalary barada türkmenistanly ýaşlar näme bilýär, olara bu ugurda nähili bilim, düşünje ýa maglumat berilýär?
Şu barada geçirilen “Tegelek stol” söhbetdeşligine Türkmenistandan ýazyjy we garaşsyz žurnalist Aşyrguly Baýryýew, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew we Türkiýeden ýaş türkmen işçisi Rozybaý Jumamyradow gatnaşýar.
Şu “Tegelek stol” gepleşigini diňlemek üçin şu ýere basyň:


text:
Azatlyk Radiosynyň sosial ulgamlaryndaky sahypalarynda “Türkmenistanda milli azlyklaryň, şol sanda özbekleriň, gazaklaryň mekdepleriniň, gazet-žurnallarynyň ýapylanyna ençeme ýyl boldy. Bu ýagdaýyň netijeleri şu günki gün nämede göze ilýär?” diýen sorag bilen açan forumyna okyjylarymyzdan ençeme seslenmeler gelip gowuşdy.
Gepiň gerdişine görä belläp geçsek, Azatlyk Radiosy bu forumy Özbegistanyň Horezm welaýatyna degişli Ürgenç etrabynyň Türkmenler diýlip atlandyrylýan obasyndaky ýörite türkmen mekdebi barada wideoraport taýýarlan güni, ýagny 13-nji oktýabrda açdy. Gürrüňi edilýän wideoda Özbegistandaky türkmen mekdebi, onda bilim alýan türkmen çagalary barada maglumat berilýär.
Bu forumymyza ilkinji bolup teswir ýazanlaryň biri Mähri atly okyjymyz bolup, ol: “Türkmenistanda gazet-žurnallary türkmenler okanok, başgalar näme etsinler? Täjikleriň obasyndaky mekdepde düýbünden okuw ýokmuş, çagalar atlarynam ýazyp bilenokmyş” diýip ýazýar. Emma okyjymyz öz teswirinde agzalýan şol obanyň nirede ýerleşýändigi barada anyk maglumat bermändir.
“Bu nähili adalat?”
Rodion atly okyjymyz ýörite etniki dillerde sapak berýän mekdepleriň ýapylmagynyň we agzalýan dillerdäki neşirleriň gadagan edilmeginiň “Bilimde hem-de syýasatda göze ilýändigini” ýazypdyr.
Forumymyzda teswir galdyran okyjylarymyzyň arasynda Özbegistanda türkmen mekdebiniň bardygyna, emma Türkmenistandaky özbek mekdepleriniň ýapylandygyna üns çekenler hem bar. Olardan biri Diýar atly okyjymyz: “Türkmenistanda özbek mekdebi ýok. Bu nähili adalat?” diýen soragy goýýar.
Okyjylarymyzyň käbirleri bolsa, Türkmenistanda türkmen dilinde bilim berilmelidigini öňe sürýärler. Ataş Ata öz teswirinde “Türkmenistanda türkmenleriň ýaşaýandygyny”, şonuň üçin “türkmençiligi sylamaly hem-de hormatlamalydygyny” aýdýar.
“Türkmenler myhmansöýer halk”
Özüne Vava Muslim diýip at beren okyjymyz bolsa “türkmenleriň myhmansöýer halkdygyny” ýatladyp, “Gep türkmençäni bilmekde ýa-da olar tarapyndan türkmenlere hormat goýmakda däl, tersine biz [ýurda] gelenlere hormat goýmaly. Türkmen halky myhmansöýer halk! Şol myhmansöýerligimizi ýitirmäliň. Men-ä türkmen däl millet Türkmenistanyň adyny garalady diýip eşidemok. Şonuň üçin bir-birege sylanyşyk bolsun” diýip, öz teswirini jemleýär.
Okyjylarymyzyň arasynda bu tema barada öz ýaňsyly garaýyşlaryny beýan edenler hem bar. Nazar Gurdow atly okyjymyz forumymyzdaky soraga “Arkadag göze ilýär” diýen gysga jogaby beripdir.
Özbek, gazak we beýleki etniki dillerden tapawutlylykda, Türkmenistanda rus dilinde sapak berýän bir mekdep henizem öz işini dowam etdirýär, şeýle-de rus dilinde çap edilýän bir gazet hem bar. Ýeri gelende aýtsak, bu pikirler Azatlyk Radiosynyň okyjylarynyň pikiri bolup, ol Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ABŞ-nyň hökümetinden pul alandygyny tassyklady. Ol bu barada duşenbe güni Finlandiýada çykyş etdi.
Mundan öň “The New York Times” neşirinde çap bolan bir makalada, soňky on ýylyň dowamynda ABŞ-nyň Merkezi aňtaw gullugynyň Karzaýyň edarasyna nagt görnüşinde millionlarça dollar berendigi nygtalypdy.
Karzaý bu pullaryň “köp däl-de, azdygyny” belläp, olaryň “ýaralananlara we syrkawlara kömek bermek, şeýle-de beýleki gowy maksatlar üçin sowulandygyny” hem sözüne goşdy.


text:
Owganystanyň Mazary-Şerif şäheriniň ýaşaýjysy Bägül ýaňy-ýakynda çilimkeş gyzlaryň hataryna goşulan ýaş türkmen gyzlardan biri, ol häzir ýaňy 21 ýaşynda.
Umuman aýdylanda, owganystanly türkmenleriň arasynda çilimkeş gyzlara duş gelmek örän kyn. Bägül ýaly 20 ýaş töweregindäki gyzlaryň arasynda bu endik has-da seýrek duş gelýär.
Emma Bägül ýurtda ýagdaýyň indi üýtgäp barýandygyny, özüniň-de çilim çekýän deň-duşlaryny görüp, bu endigi olardan öwrenendigini aýdýar.
"Meniň çilim çekmäge başlanyma iki aýdan gowrak wagt boldy. Men [çilim] çekýänleri [görüp], höwes edip çekip başladym. Birinji sapar [çilim çekmäge] başlanymda, maňa hödür etdiler, çekip görseň, hiç zat etmeýär diýdiler, joralarym şey diýdiler. Soňra çekip gördüm, soň az-azdan çekip öwrendim. Häzirki wagtda [gündelik] üç sany, dört sany [çilim çekýärin]. Mundan iki aý ozal şolary [joralarymy] görsem, şolaryň ýanynda çekýärdim, bolmasa-da çekemokdym" diýip, Bägül özüniň çilim öwrenişini gürrüň berýär.
Bägül şeýle endikleriň indi owganystanly ýaş türkmen gyzlarynyň arasyna ornaşandygyny aýtsa-da, özüniň bu endiginden öz ene-atasynyň habarynyň ýokdugyny boýun alýar.
Ökünç
Emma Bägül çilim öwrenenine indi ökünýär. Sebäbi ol bu endiginiň özüne eýýäm ýaramaz täsir ýetirip başlandygy hakda oýlanýar: "Men ökünýän. [Çilim çekmegi] taşlajak bolup, köpräk işlejek bolýan. Şol ýadymdan çyksyn diýip, köpräk iş etjek bolýan, köpräk uklaýan. Indi özüme täsir edýär, bu çekýänlerim özüme bildirýär. Ýagny, gatyrak hereket etsem, kelläm aýlanýar, özüme bildirýär, özüm ökünýän eden işime. Başga [çilim] çekýänlere-de çekme diýip aýdardym men. Eger [çilim] çekýänleri görsem, çekme diýip aýdardym".
Bägül bu täze başlan endigine ökünýän bolsa hem, çilimkeşlik owganystanly ýaş türkmen gyzlarynyň arasynda barha giň gerim alýar. Hatda durmuş toýlarynda gyzlaryň üýşmeleň edip oturýan jaýlarynda, çaý-çörekden öň çilim hödürlenýän halatlarynyň hem bolýandygy aýdylýar.
Owganystanyň demirgazygyndaky Jouzjan welaýatynyň Hamýap obasynda aýal ugrundan doktor bolup işleýän Äýşe Çary bu ýagdaýyň alada goýýandygyny aýdýar.
"Çilim çekýänleriň köpelýäni [belli], [olar] öten ýyl 30% bolsa, bu ýyl hökman 50%-e gelendir. Şolar ýaly çilim çekýänler köpelen, hat-da dört ýaşyndaky çagalardan 50 ýaşyndakylara çenli [çilim] çekýärler. Şolaryň çilim çekmeýänlerinden, çekýänleri kän. Klinika gelýänleriň hem köpüsinden sorasaň, çilim çekýärler, hatda çagalara çenli" diýip, aýal ugrundan lukman Äýşe Çary gürrüň berýär.
Bägül öz deň-duşlaryndan görelde alyp çilimkeşlige başlan hem bolsa, doktor Äýşe ýaş gyzlaryň arasynda çilimkeşligiň barha ýaýramgynyň sebäbini, umuman aýdylanda, sosial problemalardan görýär.
Mümkin sebäp
Doktor Äýşe Çarynyň aýtmagyna görä, aýal-gyzlaryň belli bir bölegi gam-gussadan, işsizlikden ýa-da baýlykdan çilim çekýär. Beýleki bir bölegine-de, agyr işe ýarasyn, gijelerine haly dokasyn, ukudan açylsyn diýip, ejeleri çilim öwredýär, çilim çekmäge höweslendirýär.
"Ejesi-kakasy bilenoklar-da şonuň näme zyýanynyň bardygyny. Eger bilseler hem, görmeseler, şoňa düşünmän, soň çekme dagy diýenoklar. Soň olaram ejesi-kakasy nädip ýaşasa, şeýdip [çilim] çekip, gidiberýärler. Mysal üçin, gije haly dokaýarlar. Şonda [gyzlar] meniň ukym gelýär diýýärler, ýa-da men ýaramok, kelläm agyrýar, ýa-da men üsgürýän diýýärler. Şonda, al sen şundan çekseň, saňa peýda eder, burunlaryňy açar ýa-da kelle agyryňy aýrar, üsgülewügiňi goýdurar diýip, olara [eje-kakalary] şeýle aýdyp berýärler. Hakykaty däl-de, onuň tersini aýdyp berýärler, [çilimiň nämedigine] düşünmän. Şeýdip hem olary höweslendirýärler we şeýdibem [gyzlar] ýaşlykdan [çilim] öwrenýärler. " diýip, doktor Äýşe Çary gürrüň berýär.
Çilim çekmeklik aýallarda hem-de erkeklerde demgysma, öyken, aşgazan, rak we ýürek keselleriniň döremegine sebäp bolýar. Dünýä Saglyk Guramasynyň maglumatyna görä, ýogalýan ýetginjekleriň ondan biri çilim zerarly aradan çykýarlar.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Natenýahu Ýakyn gündogarda gutarnykly ýaraşyk ylalaşygyny baglaşmagyň esasy şerti hökmünde palestinlileriň Ysraýyl döwletini ykrar etmelidigini öňe sürüpdir.
“Men Ysraýyl ýewreý döwleti ykrar edilmese, parahatçylyk gazanyp bolmaz diýip, palestin awtonomiýasynyň ýolbaşçylaryny öz halkyna aýtmaga çagyrýaryn” diýip, düýn ysraýyl parlamentinde çykyş edip aýdypdyr.
Ondanam başga Natenýahu BMG-nyň ýakynda çap eden dokladyny ýiti tankyt edipdir. Şol dokumentde geçen ýyl Gaza sektorynda harby operasiýa geçirende Ysraýylyň garşysyna harby jenaýatlarda günä bildirilýärdi.


text:
Düýn Moskwa şäheriniň meri Ýuriý Lužkow öz wezipesinden çetleşdirilmeginiň mümkindigi barada ýaýran soňky gürrüňleriň fonunda Orsýeti terk edip, daşary ýurda dynç alşa gitdi.
Moskwanyň şäher administrasiýasynyň metbugat sekretary Sergeý Soý «RIA-Nowosti» habar agentligine beren interwýusynda Ýuriý Lužkowyň bir hepdelik Wenada dynç almakçydygyny aýtdy.
Indi 1992-nji ýyldan bäri Moskwa şäherine ýolbaşçylyk edip gelýän Ýuriý Lužkow soňky birnäçe hepdäniň dowamynda ýurduň mediýasynda ýiti tynkytlara sezewar boldy. Şol sanda, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew hem ony gönüden-göni tankyt etdi.
Şu geçen şenbe güni, 18-nji sentýabra Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki NTW telekanaly ikilenji gezek Ýuriý Lužkow we onuň biznesmen aýaly Ýelena Baturina barada tankydy filmi efire berdi.


text:
Türkmenistanda ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň barha gowulaşýandygy barada wagtal-wagtal resmi metbugatda habar berilýär.
Emma ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlarda, welaýat merkezlerinde we paýtagtda ilatyň sosial şertleri belli bir derejede gowulaşsa-da, etrapdyr obalarda işsizligiň giňden ýaýrandygy, ilatyň hal-ýagdaýynyň ýaramazdygy aýdylýar
Bu barada Lebap welaýatynyň Kerkiçe şäherçesiniň ýaşaýjysy pensioner Gülsüm daýza Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Gazagystanda ençeme gün bäri dereksiz ýitdi diýlip hasaplanýan gümrük sakçysy tapyldy. Mundan öň, 14 sany gürmük sakçysy we bir tokaýçy gümürtük ýagdaýlarda gazak-hytaý serhedinde öli tapylypdy.
Gazagystanyň içeri işler ministri Kulmuhamet Kasymowyň berýän maglumatyna görä, sakçy Arkankergen barlag-gözegçilik nokadynyň golaýyndaky çopanlaryň öýünden tapylypdyr. Gürrüňi gidýän barlag-gözegçilik nokady 30-njy maýda dörän wakada dolulygyna ýanypdy.
Kasymow tapylan gümrük işgäriniň egninde raýat egin-eşiginiň, elinde hem komandiriniň ýaragynyň bardygyny aýdýar.
Kasymow tapylan sakçynyň häzir sorag edilýändigini, şeýle-de onuň bolup geçen zatlary dolulygyna aýtjakdygyny belledi.
Tapylan sakçynyň şahsyýeti mälim edilmedi. Şeýle-de, derňew gutarýança soragyň mazmuny boýunça informasiýanyň berilmejekedigi duýduryldy.