text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow öz ýurdunyň Birleşen Ştatlaryň gaçgaklykdaky öňki aňtaw gullugynyň işgäri bilen hiç hili ilteşiginiň ýokdugyny aýdýar.
"Men öňünden aýdyp goýaýyn, biziň jenap Snowdeniň özi ýa onuň Amerikanyň kanun goraýjy güýçleri bilen bolan meseleleri ýa-da onuň dünýäniň dürli ýerlerindäki hereketleri bilen hiç bir ilteşigimiz ýok" diýip, Lawrow nygtady.
Orsýetiň daşary işler ministri Alžiriň daşary işler ministri Murad Medelsi bilen sişenbe güni geçirilen metbugat konferensiýasynda Birleşen Ştatlaryň Orsýet Snowdene kömek etdi diýýän aýyplamasyny ret etdi.
Orsýetiň pozisiýasy
"Biz häzir öz şaýat bolýan ähli synanyşyklarymyzy, Orsýeti Amerikanyň kanunlaryny bozmakda ýa iş ýüzünde haýsydyr bir dildüwşükde aýyplamak barada, kämahal hem üstümize haýbat atmak üçin edilýän synanyşyklary düýbünden esassyz we kabul ederliksiz diýip hasaplaýarys" diýip, Lawrow bu mesele bilen baglanyşykly öz ýurdunyň pozisiýasyny mälim etdi.
Ýekşenbe güni Gonkongdan Moskwa uçandygy aýdylýan Snowdeniň nirededigi takyk belli däl.
Lawrowyň beýanatlary hem bu meselä aýdyňlyk getirmedi: "Ol gitjek ýoluny özi saýlap alypdyr. Biz hem mundan, siziň köpiňiz ýaly, metbugatyň üsti bilen habarly bolduk. Ol Orsýetiň serhedinden geçenok".
Bu ol [Snowden] şindi-de Moskwanyň Şeremetýewo aeroportunyň tranzit bölüminde diýildigimi ýa däl, Lawrow muny aýdyňlaşdyrmady.
Üstümizdäki aýyň başlarynda Britaniýanyň "Guardian" gazeti bilen Amerikanyň "Washington Post" gazeti Snowdeniň üpjün eden dokumentlerine esaslanyp, Amerikan hökümetiniň Birleşen Ştatlaryň özünde hem-de dünýäniň dürli ýurtlarynda millionlarça adamyň telefon gepleşiklerini we internet maglumatlaryny ýygnaýandygyny habar berdiler.
Gözegçilik programmasy
Amerikan prezidenti Barak Obama Kongres we Adalat departamentiniň garamagyndaky gözegçilik programmasynyň 50 töweregi terroristik planyň puja çykarylmagyna kömek edendigini aýtdy.
Obama duşenbe güni Snowden barada şeýle diýdi: "Biziň bilýänimiz kanun düzgünleriniň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek üçin ähli zerur kanuny ýollary yzarlap, dürli ýurtlar bilen işleşýändigimiz. Mundan başga men size Adalat departamentine ýüz tutmagy maslahat berýärin. Ol bu işe aktiw gatnaşdy".
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri hem duşenbe güni Hindistana eden saparynda Snowdene kömek etmegiň ýa oňa pena bermegiň bu işi eden ýurtlaryň Amerika bilen bolan gatnaşyklaryna oňaýsyz täsir etjekdigini bildirdi.
Ol Snowdeniň Birleşen Ştatlara gaýtaryp berilmegi barada Orsýeti hyzmatdaşlyga çagyrdy: "Men ors häkimiýetlerini kanun ölçeglerine görä ýaşamaga çagyrýaryn. Sebäbi bu hemmäniň bähbidine. Öten iki ýyllykda biz gözlenýän ýedi tussagy Orsýete tabşyrdyk. Men kanunyň ýerine ýetirilmegi üçin ikitaraplaýyn [hyzmatdaşlygy] möhüm hasaplaýaryn".


c: text/html

text:
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasynda ABŞ-nyň 2011-2012-nji ýyllar boýunça grantlarynyň ýeňijilerine bu grantlaryň gowşurylyş dabarasy geçirildi.
Kiçi grantlar boýunça bu konkurs “ABŞ-nyň ilçileriniň medeni gymmatlyklary gorap saklamak boýunça fondy” tarapyndan yglan edilipdi.
Bu ýyl Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärliklerini gorap saklamak, öwrenmek we dikeltmek baradaky Milli uprawleniýesi tarapyndan hödürlenen proýekt bilen Türkmenistanyň milli konserwatoriýasy tarapyndan hödürlenen proýekt bu konkursyň ýeňijileri diýlip yglan edildi.
ABŞ-nyň bu fondy 2001-nji ýylda Amerikan Kongresi tarapyndan döredilipdi. Geçen 11 ýylyň dowamynda bu fond Türkmenistandaky taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak bilen baglanyşykly proýektleriň 15-sini maliýeleşdirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Makedoniýanyň içeri işler ministrligi 23-nji aprelde Weles şäherinde 14 migranty otlynyň kakyp öldürendigini aýdýar.
Metbugat habarlarynda bu wakanyň 50 çemesi migrant darajyk demirýol ulgamynyň boýundan ýöräp barýarka bolandygy aýdylýar.
Ol ýere ýa ýöräp, ýa-da demirýol arkaly baryp bolýan eken.
Sekiz migrantyň tutulandygy we häzir polisiýa stansiýasynda saklanýandygy, emma olaryň uly böleginiň gaçandygy aýdylýar.
Makedoniýanyň döwlet prokuraturasy ol migrantlaryň köpüsiniň Owganystandan we Somaliden gelen adamlardygyny aýtdy.


text:
Şu günler Türkmenistanyň ähli şäherlerinde we etraplarynda Beýik ýeňşiň 70 ýyllygyna bagyşlanan çäreler geçirilip, uruş weteranlaryny, tylda zähmet çekenleri, urşuň yzynda galan eneleri dabaraly ýagdaýda gutlaýarlar.
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň milli merkezi we Zenanlar birleşigi “Toý mekanynda” dabaraly çäre geçirdiler. Bu ýerde uruş weteranlarynyň öňünde estrada, folklor, tans toparlary çykyş etdiler.
Dabaranyň ahyrynda Beýik Ýeňşe uly goşant goşan uruş weteranlaryna, tylda zähmet çekenlere Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň gymmatbaha sowgatlary gowşuryldy.


text:
NATO-nyň Owganystanda habar gulluklarynyň eline düşen gizlin harby hasabaty Pakistanyň gizlin gulluklarynyň “Talybana” Owganystandaky daşary ýurt goşunlaryna garşy edilýän hüjümleri ugrukdyrmakda kömek berýändigini aýdýar.
Tanymal žurnalist, “Talyban” barada ýazylan ençeme kitaplaryň awtory
Ahmed Raşid syzyp çykan maglumatlaryň ýetirip biljek täsirleri baradaky soraglara jogap berýär. Söhbetdeşligi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyndan Abubakar Syddyk geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Ahmed, Pakistanyň häkimiýetleriniň “Talyban” güýçlerine goldaw berýändikleri barada NATO-nyň ýaýradan maglumaty siz üçin täzelik bir zat boldumy?
Ahmed Raşid
Ahmed Raşid:
Bu ýagdaý NATO-nyň we Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň arasynda örän gowy bilinýän ýagdaý. Ýokary derejeli amerikan generallarynyň özleri maňa 2005-nji ýylda prezident Jorj Buşuň we goranmak sekretary Donald Ramsfeldiň ýanyna baryp, talybanlaryň Pakistandan goldaw alýandyklary barada gürrüň berendiklerini aýtdylar.
Ýöne şol wagt Buş bu habara hiç hili baş galdyrmandyr. Şeýlelikde, meniň pikirimçe, bu mesele hiç kim üçin täzelik däl bolmaly. Ýöne, bu baradaky maglumatyň köpçülige ýaýradylmagy we onuň şeýle dilde beýan edilmegi, meniň pikirimçe, gahar-gazabyň döremegine sebäp bolup biler.
Azatlyk Radiosy: Bu maglumatyň edil häzir, ýagny talybanlar bilen gepleşikleri ýola goýmak ugrunda alnyp barylýan çäreleriň fonunda peýda bolmagyna siz nähili garaýarsyňyz?
Ahmed Raşid:
Munuň şeýle wagta gabat gelmegi, elbetde, örän erbet. Sebäbi, bu Pakistanyň göwnüni tapmaly we ony talybanlar bilen parahatçylyk baradaky gepleşikleriň başyna getirmeli döwrüne gabat geldi. Ol gepleşikleriň kim tarapyndan, ýagny, Amerika tarapyndanmy ýa Germaniýa ýa Katar tarapyndan alnyp baryljakdygynyň tapawudy ýok.
Edil häzirki emele gelen ýagdaý indi Pakistanyň özbaşyna öz ýoly bilen gitjekdigini görkezýär. Ol Amerika bilenem, NATO bilenem hyzmatdaşlyk etmez. Şular ýaly maglumatlaryň syzyp çykmagy bolsa, Amerikanyň araçyllyk etmegindäki gepleşiklere Pakistanyň gatnaşmak meselesini has-da kynlaşdyrar.
Azatlyk Radiosy: Eger olar özbaşyna öz ýollary bilen gitjek bolsa, munuň özi biziň ozalky köne ýagdaýa dolanyp geljekdigimizi aňladyp bilermi?
Ahmed Raşid:
Elbetde, şeýle howp bar. Meniň pikirimçe, bu maglumatyň edil häzir peýda bolmagyny Pakistanyň daşary işler ministriniň Kabula sapar etmegine we onuň prezident Karzaý bilen gepleşik geçirmegine garaşylýan döwre gabat gelmegi bilen-de baglanyşdyryp boljak.
Şeýlelikde, indi Yslamabatda bu maglumat Pakistanyň Owganystan bilen özara dil tapmak ugrundaky tagallalaryny başa bardyrmazlyk üçin amerikalylar tarapyndan ýörite gurnalan pyrryldykdyr diýen köp şübheler hem ýüze çykar.
Azatlyk Radiosy: Owganystana berilýän halkara ýardamlarynyň geljegi barada köp nämälimlikler bar? Mysal üçin, ýakynda Fransiýa bu ýurtdan öz goşunlaryny bir ýyl ir çykarjakdygyny yglan etdi. Eýsem, Pakistanyň talybanlara ýardam berýändigi barada maglumatyň ýaýramagy ýaly wakalar beýleki ýurtlaryň-da Owganystan babatda garaşylmadyk hereket etmeklerine sebäp bolup bilermi?
Ahmed Raşid:
Edil häzir NATO-nyň beýleki ýurtlaryny Owganystany wagtyndan öň terk etmezlige yrmak üçin örän uly diplomatik tagallalar edilýär. Ýöne, muňa garamazdan, elbetde, Owganystanda az harbysy bolan käbir ýurtlaryň bu ýurdy wagtyndan öň terk etmek ähtimallyklary saklanýar.
Beýleki tarapdan, elbetde, amerikalylar şu ýylyň maý aýynda Çikagoda geçjek NATO-nyň sammitinden öň nähilidir bir beýanat etmekden saklanýarlar. Şol sammitde käbir meseleleriň has aýdyňlaşmagy mümkin.


text:
Gowy alamatlara ynanylsa, onda Hatyja Ysmaýylowanyň türmeden boşadylmak mümkinçiligi ýok däl.
Azatlyk Radiosynyň derňeýji žurnalisti 25-nji maýda Azerbaýjanyň Ýokary sudunda özüniň 7, 5 ýyl tussaglyk möhletine garşylyk görkezer. Ýene üç günden hem Azerbaýjan köpsanly tussaglary boşatmak bilen özüniň "Respublika gününi" belleýär. Ownuk jenaýatlar sebäpli iş kesilen 3500 tussagyň boşadylmagyny teklip eden ýurduň prezidentiniň aýaly.
Yglan edilen günä geçiş Yslmaýylowa ýaly tussaglary öz içine almasa-da, onuň bu wakalardan peýdalanyp bilmegi mümkin.
Galyberse-de, ýaňy mart aýynda prezident 14 sany syýasy tussagyň, şol sanda adam hukuklary boýunça aktiwist Rasul Jafarow bilen ýaşlaryň demokratiýanyň tarapyny çalýan "NIDA" hereketiniň agzalarynyň-da günäsini geçdi. 15-nji tussag, adam hukuklary boýunça adwokat Intigam Aliýew hem ondan iki hepde soňra türmeden boşadyldy.
Bulardan başga-da günbatar hökümetleriniň we metbugat erkinligi ugrunda iş alyp barýan halkara guramalaryň edýän basyş kampaniýalary bar. Ysmaýylowanyň özi hem, appelýasyýasy ret edilen halatynda, Ýewropanyň adam hukuklary kazyýetine ýüz tutjakdygyny aýtdy.
Muňa garamazdan, prezident Ylham Aliýewiň öz pikirinden dänmegi hökman däl.
Azerbaýjan döwletine ýakyndan ýetik çeşmeler Ysmaýylowa we oppozisiýanyň başlygy Ilgar Mammedow ýaly tussag edilen hökümet tankytçylarynyň boşadylmak perspektiwasyna häkimiýet başyndaky elitanyň üstüne abanýan howp diýip garalýandygyny aýdýarlar.
Azerbaýjanyň Ýewropa Bileleşigindäki öňki ilçisi Arif Mämmedow şeýle diýýär: "Hakimiýetler, näme baha tölemeli hem bolsa, Ilgar bilen Hatyjany türmede saklamaga synanyşýarlar. Olara režime abanýan howp diýip garalýar, režim hem muny bilýär. Olar Ilgar bilen Hatyjanyň türmeden çykan badyna öz göreşlerini dowam etdirjekdiklerini-de bilýärler. Bularyň ikisiniň-de halkara derejesinde ep-esli täsirleri bar hem-de tanalýarlar. Olaryň boşadylmagynyň gijikdirilmegi geň zat däl".
Azebaýjanyň hususy eýeçilikdäki "Turan" habar gullugynyň başlygy Mehmet Aliýewiň bellemegine görä, Azerbaýjanyň prezidenti Günbatardan maliýe goldawyny isleýär. Bu barada Ysmaýylowanyň peýdaly bolmagy ähtimal. Ýöne başga zatlar-da bar.
"Meniň pikirimçe, ýygjam gepleşikler barýar. Hökümet hem şoňa laýyklykda göçüm edýär. Bu meseleler has ulurak zatlaryň bir bölegi - ykdysady krizisi çözmek, Garabag, regional howpsuzlyk. Azerbaýjanyň hökümeti Günbatar tarapdan käbir ynandyryjy hereketlere garaşýar, mysal üçin, karz pul. Munuň [häzirlikçe] bir aýdyň çözgüdi ýok".
Daşardan edilýän basyşlar gitdigiçe artmak bilen. Häzir tutuş dünýäde metbugat erkinliginiň aşaklaýan mahalynda Ysmaýylowa hüjüm astyndaky žurnalistikanyň iň tanymal şahsyýetine öwrüldi.
Azerbaýjanyň parlamentiniň Halkara gatnaşyklar komitetiniň başlygy kanunçykaryjy Samed Saidow sud ulgamynyň işlerine daşardan garyşylmaly däl diýýär: "Daşardan edilýän basyşlaryň hiç biri netije berenok. Dogrymy aýtsam, bir garaşsyz döwletiň işlerine gatyşmak gowy däl. Sebäbi basyş näçe köp bolsa, döwletiň güýç-gudraty şonça peseler".


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaý özüniň Birleşen Ştatlar bilen baglaşylmaly howpsuzlyk şertnamasyna Waşington «Talyban» pitneçileri bilen hakyky parahatçylyk prosesine başlamazyndan öň gol çekmejegini aýtdy.
Karzaý Ikitaraplaýyn howpsuzlyk şertnamasyna gol çekmekden gaýta-gaýta ýüz öwürdi. Bu şertnama Birleşen Ştatlaryň goşunlarynyň bir böleginiň NATO güýçleri ýurtdan çykandan soň hem Owganystanda galyp, owgan esgerlerine tälim bermegine ygtyýar bermeli.
Karzaý şenbe güni žurnalistlere bu şertnama basyş astynda gol çekmejegini aýtdy. Ol eger Amerika biz bilen ýaran bolup galmak islese, biz bilen ýaran ýaly bolup işlemeli, garşydaş ýaly bolmaly däl diýdi.
Birleşen Ştatlar bu şertnamanyň çaltrak baglaşylmalydygyny, şonda NATO-nyň ýurtdan goşun çykarmagy planlaşdyryp biljegini aýdýar.


text:
15-nji noýabrda geçiren wideo-maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow möwsümleýin oba-hojalyk işleriniň gidişi boýunça degişli ýolbaşçylaryň hasabatlaryny diňläp, Ahal welaýatynyň zähmetkeşlerini borçnamasyny dolmagy bilen gutlady.
Türkmen mediasynyň habar bermegine görä, prezident Daşoguz welaýatynda pagta ýygym kampaniýasyny guramaçylykly tamamlamagy berk kontrollykda saklamagy, oba-hojalyk işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça zerur çäreleri görmegi talap edipdir. Türkmenistanyň prezidenti 4-nji noýabrda geçirilen hökümet maslahatynda-da atyzlardaky pagta hasylyny isripsiz ýygnap almak barada aýdypdy.
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň aýtmagyna görä, häzirki wagt Lebap welaýatynda diňe kärendeçiler däl, edara-kärhanalaryň işgärleri, mugallymlar, lukmanlar hem häzir pagta meýdanynda pagta ýygyp ýörler:
—Meýdanlarda hasyl ýok, diňe ýekeçigit çöplenýär, bir işgär uzyn gün sermenende 7-8 kilogram pagta ýygyp bilýär. Ine, mysal üçin, Kerki (häzirki ady Atamyrat) etrabynyň işgärleri häzir pagtany Garabekewül etrabynda ýygyp ýörler, ýatymlyk gelip.
Ahal we Mary
Emma Ahal, Mary we Balkan welaýatlarynda ýagdaý başgaça diýlip, habar berilýär. Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Balkan welaýatynda pagta ýygym kampaniýasynyň tamamlanmagyň bäri ýanyndadygyny aýdyp, onuň sebäbini şeýle düşündirdi:
—Balkan welaýatynda ak pagta ekilýär, olam ir ýetişýär, ir ýygylýar. Balkan welaýatam özüniň pagta planynyň dolanlygy barasynda eýýäm hasabat berdi. Ahal we Mary welaýatlarynyň inçe süýümli gowaça eken etraplarynda ýygym dowam edýär. Gowaçanyň bu sorty gijiräk ýetişýär, edara-kärhanalaryň işgärleri kampaniýa diňe öz islegi bilen gatnaşýar. Welaýat, etrap merkezlerinde ýerleşýän edara-kärhanalaryň işgärlerine pagta ýygmaga git diýýän ýok.
Ýazyjynyň Marynyň hem-de Ahalyň welaýat bilim bölümlerinde işleýän ýoldaşlaryna salgylanyp aýtmagyna görä, mekdep okuwçylary diňe okuwdan boş wagtlary atyzlara meýletin çykýar. Ýöne Bugaýew hakyky ýagdaýyň resmileriň berýän maglumatyndan başgaça bolmagynyň mümkindigini aradan aýyrmaýar.
Pagta salgydy
Habarçy Hallyýew Lebap welaýatynda birinji klasdan 10-njy klasa çenli mekdep okuwçylarynyň ählisine pagta salgydynyň salnandygyny, olary mejbury atyza çykarman, olardan berlen norma pagtany mekdebe getirmegi talap edýändiklerini, bu işiň ýaramaz netijeleriniň bardygyny aýdýar:
—Häzir gürleşdim, köp etraplarda mekdep okuwçylaryna pagta tapyp, mekdebe getirmeli diýen norma berlen. Norma etrabyň ýagdaýyna görä kesgitlenýär. Ýöne [okuwçylary] mejbur edip äkidenoklar, meýdanlarda bolsa pagta ýok.
Ýerli synçylar häzirki ýygnalýan ýekeçigitdir übtükleriň kärendeçi üçinem, döwlet üçinem diňe zyýan getirýändigini nygtaýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, ýagşyň we garyň aşagynda galan pagtanyň hili pese gaçýar we önümçilige kän ýaramaýar.


text:
Tagtabazar etrabynyň Suhty obasynyň Zähmetkeş (ozalky Halym) uçastogynyň baýyrdaky ýaşaýjylarynyň gyşy her ýyl aladaly geçýär. Onuň sebäplerinden birem ol ýerde adamlaryň birnäçe ýyl bäri tebigy gazsyz galmagydyr. Gyş paslynda bu ýagdaý has hem uly kynçylyk döredýär.
Bu obanyň adamlary gyş aýlarynda öz öýlerini gazyň deregine elektrik togy bilen, ýogsa-da odun we dizel ýangyjy bilen ýyladýarlar. Bir maşyn odunyň bahasynyň täze pulda 200 manada durýan wagtynda bu hem her maşgala başartmaýar. Şeýlelikde, oduna çykýan puly tygşytlamak üçin, tezege dizel ýangyjyny siňdirip, şony odun edip ulanýanýanlaram bar.
Ýangyç siňdirilen tezege olar “harsaň” diýýärler. Öýi ýylatmak üçin peýdalanylýan bu usulyň hupbatlary diňe onuň bilen çäklenmän, käbir halymlylaryň aýtmaklaryna görä, öýde harsaň ýakylanda dizel ýangyjynyň ysy öýüň içine ornaýar.
Olar problemamyzy çözmäge däl-de, üstümizden gülmäge gelen ýaly äheňde jogap berip gitdiler
Halym uçastogynyň ýokarky böleginde 65 sany hojalyk ýaşaýar. Olaryň ýaşaýan ýerine ulagly çykmagam aňsat däl, şonuň üçin gyş aýlary ýakynlanda, olaryň aladasy köpelýär. Dizel ýangyjynyň we elektrik togunyň gymmatlamagy bolsa, öňki aladalarymyzyň üstüne goşmaça alada boldy diýip, ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
Obanyň ýaşaýjylaryna häzir mugt gaz ballonyny paýlaýarlar. Maşgala sanyna görä her aýda üç adama bir ballon gaz berilýär. Obalylar bu berilýän gazy diňe nahar taýýarlanlarynda ulanýarlar.
Çekilmeli gaz çekilmedi
Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, olara gaz çekilmeli eken. Obanyň aşakda ýerleşýän bölegine 1997-nji ýylyň ortalarynda gaz turbasy çekilende, ýokarky bölegine hem çekilmegine garaşylypdyr. Ýöne gaz çekýänçiler ony diňe obanyň aşaky bölegine çekmek bilen çäklenipdirler.
Emma hasabat berenlerinde obanyň ýokarky bölegine-de çekildi diýlip hasabat berlenligini ýerli ýaşaýjylar gürrüň berýärler. Ýerli ýaşaýjylaryň öňe sürýän bu pikirini ýerli resmilere tassykladyp ýa inkär etdirip bolmady.
Halym uçastogynyň ýokarky böleginde ýaşaýan adamlar, şol sanda özüni Aýsoltan diýip tanadan 50 ýaşlaryndaky obalynyň aýtmagyna görä, olar ençeme gezek Tagtabazar etrap häkimligine öz arzlaryny ýetiripdirler. Aýsoltan daýza hatda resmileriň ýagdaýy gelip görendiklerini hem aýdýar.
“Olar geldiler, hemmämizi üýşürdiler, käbirimiziň öýlerimize aýlandylar. Öý ýyladyşymyzy, ýaşaýyş şertlerimizi gördüler. Ýöne görenleri bilenem, olar problemamyzy çözmäge däl-de, üstümizden gülmäge gelen ýaly äheňde jogap berip gitdiler. Odun, harsaň ýakýanymyzy görüp, ine, siz elektrik toguny tygşytlaýaňyz, az pul tölärsiňiz diýenem boldy içlerinde” diýip, Aýsoltan daýza bolan waka hakda gürrüň berýär.
Ýerli häkimlige obanyň daýzalary entegem gatnap ýörler. Şol bir wagtda-da, olar Türkmenistanyň Adalat ministirligine-de hat ýazypdyrlar. Ondan gelen jogapda bolsa, diňe beýleki obalara çekilip bolandan soň, gazyň Halym obasynyň ýokarky bölegine çekiljekdiginiň aýdylýandygyny Aýsoltan daýza gürrüň berdi.
Häzirki wagtda Tagtabazar etrabynyň Suhty obasyndan başga-da Dostluk daýhan birleşiginde hem gaz doly çekilmedik. Agzalan obalaryň käbir böleklerine gaz çekilip başlanan ýerlerem bar. Bu iş diňe degişli edaralara yzly-yzyna arza ugradylansoň, durmuşa geçirilipdir.


text:
500 çemesi žurnalist, syýasatçy we aktiwist Almatyda ýygnanyp, Gazagystanyň Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigine (ÝYB) goşulmagyna garşylyklaryny bildirdi.
Bu maslahat 12-nji aprelde, Kazhol myhmanhanasynda, «Anti-Ewraziýa forumy» diýen at bilen geçirildi.
Maslahatda çykyp gürlänleriň birnäçesi Gazagystanyň Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigine agzalygy onuň bu birleşigiň içinde öz döwletliligini ýitirmegine alyp geler diýdi.
Aktiwistler prezident Nursoltan Nazarbaýewiň Gazagystanyň öz garaşsyzlygyny ýitirmegine gönüden-göni jogapkär boljagyny aýtdylar.
Ýygnanyşykda Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigini Sowet Soýuzyna deňeýän plakatlar görkezildi.
Gazagystanyň daşary işler ministri Erlan Idrisow geçen hepde Orsýetiň, Belarusyň we Gazagystanyň prezidentleriniň maýda Ýewraziýa Ykdysady Bileleşigini döretmek baradaky şertnama gol çekjeklerini aýtdy.
Bu üç ýurt Gümrük Bileleşiginiň hem agzalary we bu gurama geljekde dörediljek bileleşigiň esasyny goýýar. «Anti-Ewraziýa forumynda» polisiýa bolmady.


text:
Britaniýa Eýranyň gizlinlikde ballistik raketlaryň, şol sanda ýadro zarýadlaryny daşap bilýän rekatlaryň synaglaryny geçirýändigini aýdýar.
Britaniýanyň daşary işler ministri William Hag bu synaglaryň BMG-niň rezolýusiýalaryna gös-göni garşy gelýändigini nygtady.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ramin Mehmanparast ýadro zarýadyny daşamak mümkinçiligi bolan raketlaryň synagynyň geçirilmändigini öňe sürdi.
Eýranyň beren maglumatyna görä, ol özüniň 10 günlik harby türgenleşiginiň çäginde sişenbe güni 2000 km. çenli nyşanany urmak ukyby bolan “ýer-ýer” kysymly raketlaryň synagyny geçiripdir.


text:
Baharly etraby
Bäherden etraby 1977 ýylda döredilip, 1963 ýylda ýatyryldy we 1965 ýylda täzeden döredildi. Meýdany 17,4 müň kw.km ilaty 86,5 müň adam. Etrapda bir şäher (Bäherden), 15 geňeşlik we 20 oba ilatly punktlary bar. Etrap 3 fiziki-geografiki bölekden: Köpetdagdan, dag etegi düzlüklerden we Garagum çöllükden ybarat. Suw resusrlary Garagum derýasy, Arwaz çaýy, Arçman çeşmesi we köp sanly skwažinalar. Hereket etmeýän kärizleriň birnäçesi saklanyp galypdyr. Etrapda kesel bejeriş Arçman, ýylysuw, minerak suw çeşmelerem bar. Hojalygynyň esasy ýöriteleşen ugulary pagtaçylyk, däneçilik, maldarçylyk, gok we bakja ekerançylygy "Bäherden" garaköl goýundarçylyk, "Saýwan" maldarçylyk hojalyklary yurdumyzda bellidir. "Akdepe obasynda" Bäherden nah mata dokma kombinay guruldy.
Baharly etrabynyn administratiw bolunisi[üýtget | edit source]
Geneslikler


text:
Türkmen halysy
Türkmen halysynyň aklyňy haýran edýän sungat eserdigi hakynda dünýä taryhynda belli syýahatçylaryň, sungatöwrenijileriň, taryhçylaryň aýdanlaryny gaty köp ýerde tutaryk edinýärler.
Şu ýerde meşhur wenger syýahatçysy Arminiý Wamberiniň halylarymyz hakynda aýdan sözüne ünsi çekmekçi bolýarys.
„…Reňkleriň haýran galaýmaly arassalygyndan, matasynyň berkliginden başga-da, bu göçüp-gonup ýören ýarym wagşy zenanlaryň şekilleriň simmetriýasyny saklamak başarnyklary hem inçeden duýuşlary ýewropalylaryň gaty köpüsine „Aňry otur“ diýdirip biljek…“
Geliň, meşhur alymyň zenanlarymyzy “göçüp-gonup ýören ýarym wagşy” diýip atlandyrmasyny „Aňry otur“ diýiljek ýewropala düşnükli bolsun diýlip aýdylan hasap edeliň. Çünki simmetriýany inçeden duýmak we ony saklamak başarnygy göçüp-gonup ýören ýarym wagşynyň edip biljek zady däl. Muny taryh subut etdi. Şol döwürlerde ýarym wagşy diýlip göz öňüne getirilen halkyň örän çuňdan gaýdýan medeniýetiniň, edebiýatynyň, sungatynyň, taryhynyň bardygyna hut Wamberiniň özi hem göz ýetiren alym. Biz onuň uly zähmet siňdirip, başardygyça terjime edip Magtymguly Pyragynyň şygyrlaryny ýewropalylara tanadan alymdygyny bilýäris. Hakykatdanam, simmetriýany inçeden duýup we saklamagy başaryp, hala girizen zenanlar bilen däl, şol zenanlaryň ýörelgesini ýitirmän, arkama-arka öwrenip, olary biziň günlerimizde gaýtalap bilýän halyçylaram ýewropalylary haýrana goýýar. 1996-njy ýylda Ganowerde geçirilen Bütindünýä sergisinde belli halyçymyz Ogulnabat Meredowanyň haly dokaýşyny gören daşary ýurtly synçylar: „Siz barmaklaryňyz bilen erişleri-de sanap alaňyzok. Türkmenler ir wagtlar kompýuter ulgamyna geçipdirler“ diýip baha beripdirler.
Halyçylyk sungatymyzy daşary ýurtlular ýöne ýere kompýuter ulgamyna deňemeýärler. Muňa has gowy göz ýetirmek üçin Wamberiniň „simmetriýany inçeden duýmak we ony saklamak“ diýýänine düşünjek bolalyň.
Halycylyk sungaty
Halylaryň aýratyn ahmiýeti bardyr : olar turkmenleriň milli buýsanjydyr, olaryň taryhynyň we sungatynyň beýanydyr. Turkmenleriň ata-babalary halylary gadymy wagtdan bäri dokap gelipdir. Arheologik gazyw-agtaryş işleri dokmaçylygyň şu görnüşiniň biziň eramyza çenli IV asyrdan başlap, ýörgünli bolandygyny ýuze çykarmaga mümkinçilik berdi. Reňklenen goýun ýüňünden elde dokalan, gara, goňur-gyzyl reňkler, agdyklyk edýan halylar ilki başda gara öýeri bezemek üçin niýetlenipdir. Halylaryň gölleri we reňkleri dürli ýerli taýpalaryň: ýurduň günorta-gündogarsynda ýaşan salyrlaryň hem-de saryklaryň degişlilikde Merwde we Ahalda ýaşan tekeleriň Turkmenistanyň demirgazygynda we günbatarsynda ýaşan ýomutlaryň, Lebapda ýaşan ärsarylaryň çeperçilik däplerine baglylykda tapawutlanýar.
Assimmetrik bir şekiliň birnäçe görnüşlerde yzly-yzyna gaýtalanyp gelmegi bilen simmetriýa emele gelýär. Mysal üçin „F“ harpynyň şekili. Ondaky çyzyklaryň üçüsem biri-birinden tapawutly. Iki sany „F“ harpyny yzygider goýsak, simmetrik şekil emele gelýär.
Üç sany dürli çyzykdan emele gelen „F“ harpynyň simmetriýanyň kanunlaryna laýyklykda ýerleşdirilmegi bilen dörän şekiller haýran galdyrýar. Türkmen halysynda bolsa simmetriýanyň has kämil, manyly görnüşlerini tapsa bolýar. Zenanlarymyzyň şol täsin nagyşlaryň, gölleriň simmetriýasyny inçeden duýup saklap bilmek başarnyklaryna Wamberiniň näme üçin ýewropalylara „Aňry otur“ diýip biljek derejede baha berendigine indi düşünen bolsak gerek.
Internet[üýtget | edit source]
- JANLY ROWAÝAT - Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow


text:
2016-njy ýylyň edebiýat boýunça Nobel baýragyny amerikaly lirik , bagşy hem sazanda Bob Dilan gazandy.
Şwesiýanyň Akademiýasy bu habary 13-nji oktýabrda bildirip, onuň bu abraýly baýraga mynasyp bolmagyny "amerikan aýdymlarynyň uly däbinde täze şahyrana beýan ediş usulyny döredendigi" üçin diýip esaslandyrdy.
1941-nji ýylda doglan, hakyky ady Robert Allen Tsimmerman bolan 75 ýaşly Bob Dilan aýdym-saz karýerasyna 1959-njy ýylda başlady.
Onuň: "Blowin' in the Wind" ýaly aýdymlary Birleşen Ştatlarda urşa garşy we graždan hukuklary ugrudanky hereketleriň gimnine öwrüldi.
Öten ýyl edebiýat boýunça Nobel baýragy, eserleri 20-nji asyryň tutuş dowamynda Belarusa täsir eden tragediýalary öz içine alýar diýlip, belarus ýazyjysy Swetlana Aleksiewiçe berlipdi.
Üstümizdäk ýylyň medisina, fizika, himiýa, parahatçylyk we ykdysadyýet boýunça Nobel baýrakylaryny kimleriň gazanandygy eýýäm yglan edildi.
Ykdysadyýetden daşgary 8 million şwet krony (930 müň amerikan dollary) bolan baýraklar şwesiýaly senagatçy Alfred Nobeliň islegi boýunça ilkinji gezek 1901-nji ýylda berildi.


text:
Päkistanda ýüze çykan sil heläkçiliginde çykgynsyz ýagdaýa üçranlaryň arasynda tanymal şahsyýetler hem kän. Şolardan birem aýdymçy Zar Sanga.
Puştun halk aýdymlarynyň şasy diýlip tanalýan Zar Sanga Päkistanyň radiostansiýalaryndan yzygiderli efire berilýän aýdymçylardan biri.
Ol öz sungatynyny bütin dünýäde, şol sanda Amerikada, Ýewropada we Ýakyn Gündogarda görkezip bilen aýdymçy. Emma häzirki wagt 64 ýaşyndaky bu meşhur aýdymçy Päkistanyň Haýbar Pahtunhuwa welaýatynda ýerleşýän Azahel obasynda ýoluň gyrasyna dikilen bir çadyrda ýaşaýar...
Päkistanda ýakynda bolan sil heläkçiliginden soňra beýleki millionlarça adamlar ýaly Zar Sanga hem öýi weýran bolanlygy üçin, başyny sokmara başga ýer tapman, ýardamçy guramalar tarapyndan hödürlenen çadyrlarda ýaşamaga mejbur bolýar.
Zar Sanganyň obasy sil gelmezinden öňinçä talybanlardan halas edilip, şol ýerde hökümet tarapyndan ýakynda gurluşyk işlerine başlanypdy. Emma obanyň häzirki wagt ýüzbe-ýüz bolan problemalary ilatyň barha garyplaşmagyna sebäp bolup, ol hem öz nobatynda söweşijilere şol ýagdaýdan peýdalanmaga pursat döredýär.
Adamlar çykgynsyz ýagdaýda
Hökümetiň berýän kömeginiň gaty çäklidgi aýdylýan häzirki döwürde Zar Sanga özüniň we etrabynyň has köp goraga we maliýe kömegine mätäçdigini aýdýar: “Men näme etmeli? Maňa hiç kim iýmek üçin bir döwüm çörek ýa bir agyz tüwi bermez, men biçäre. Men öýsüz we hiç kim meni bu ýagdaýdan halas etmäge gelenok. Men şu taýda ýaşaýaryn. Menem şu ýurduň raýaty, meniň hem kömek almaga hukugym bar”.
Päkistanda ýakynda emele gelen sil heläkçiligi ullakan betbagtçylyga öwrülip, bu azyndan 14 million ilatyň ýaşaýşyna ýaramaz täsirini ýetirdi. Şol adamlardan 12 million töweregi bolsa Zar Sanganyň ýaşaýan Haýbar Pahtunhowa welaýatynyň ýaşaýjylarydyr.
Şol silde Zar Sanganyň tutuş obasyny suw alyp, obanyň käbir ýerleri henizem suwuň astynda, halkyň gumanitar ýardamlar bilen üpjünçiligi bolsa gaty çäkli. Diňe Haýbar Pahtunhowa welaýatynda weýran bolan öýleriň sany 650 müň bolup, bu betbagtçylygyň galdyran täsiriniň-de welaýatda dürli keselleriň döremek howpuny artdyrýanlygy aýdylýar.
Käbir ýardamlar söz berilýär
Tanymal aýdymçy Zar Sanganyň ykbaly baradaky habarlaryň Haýbar Pahtunhowa welaýatynyň hökümetine ýetmeginiň yzy bilen, bu welaýatyň medeniýet ministri Saýet Akil Şahyň onuň obasyna ýörite sapar edip, Zar Sanganyň az hem bolsa hökümet tarapyndan döredijilere tölenýän stipendiýasyny gaýtadan dikeltmage söz berdi.
“Men onuň stipendiýasyny dikelderin we öz departamentim tarapyndan onuň öýüni gaýtadan gurmak üçin öňa kömek ederin. Biziň edip biläýjek işimiz diňe şu” diýip, päkistanly ministr aýtdy. Welaýatyň ministry Saýet Akil Şah aýdymçy Zar Sanga 3.5 müň amerikan dollaryna barabar nagt pul hem berdi.
Emma bü welaýatdaky millionlarca beyleki yasaýjylara berilýän kömekler, umumy alnanda, örän çäkli. Sil suwunyň drejesiniň indi birneme peselmegi bilen, suwuň astyndaky transport ýollary hem ýuwaş-ýuwaşdan açylyp başlady. Ýöne öýleri gaýtadan gurmak işleri welin heniz ýola goýluberenok.
Düýn Haýbar Pahtunhowa welaýatynyň hökümetiniň baş ministri Amir Haýdar Han Hoti silden ejir çeken maşgalalardan 150 müňe golaýyna ýardam bermekligi göz öňünde tutýan täze çäreleriň ýola goýlandygyny we kömek üçin ozaldan paýlanan kartoçkasy bolanlara, maşgala başyna 234 amerikan dollaryna barabar maliýe ýardamynyň beriljekdigini aýtdy.


text:
Faşistik Germaniýa 1941-nji ýylyň 22-nji iýunynda SSSR-iň üstüne çozan gününiň yzysüre, tutuş ýurtda bolşy ýaly, owalbaşda on ýediden-kyrk ýaşa çenli erkek raýatlarymyzyň her biri raýon harby wekilliginde hasaba alnypdyr. Urşuň ilkinji alty aýynda olaryň tas hemmesi diýen ýaly jeň meýdanyna ugradylypdyr. Urşuň başlanyna bir ýyl geçenden soňra elli ýaşa çenli raýatlarymyzyň söweşe alnandygy hakynda taryhçy alymymyz, akademik Ş.Täşliýew 1989-njy ýylda uniwersitetde bize leksiýa beripdi.
Şeýlelikde, tylda zähmet çekmek garry-gurtularyň, maýyp-müjripleriň, aýallaryň, ýetginjekleriň, hatda sekiz ýaşdan ýokardaky çagalaryň boýnuna düşüpdir. Uruş halkyň agzyny birikdiripdir. Elbetde, şol döwürde “Hemme zat front üçin” diýen syýasy şygaryňam täsiri az bolmandyr.
Uruş üçin haýyr-sahawat fonduna elde baryny geçiripdirler. Tylda galan zenanlarymyz her günde 14-15 sagat zähmet çekip, gije bolsa fronta jorap-ellik, žemper örýär ekenler. Duşakly Lallyk han artdyran puluna tank ýasadypdyr. Ýene bir bellemeli zat, SSSR-iň merkezinden wagtlaýyn göçürilip getirilen medeniýet-sungat edaralary, zawod-fabrikler biziň ýurdumuzda bökdençsiz işledilipdir. Uruş ýyllarynda sowet halkynyň doganlyk-dostlugy hasam berkäpdir diýip aýtsa bolar.
Akademik Ş.Täşliýew: “Geçen asyryň 30-njy ýyllarynda Sibire ýa-da beýleki soýuz respublikalaryna sürgün edilip, şeýle-de gös-göni türmeden çykarylyp, günäsini ýuwmak üçin urşa gatnaşdyrylanlaryňam 20 müňden az däldigini belläp, watanymyzdan urşa gidenleriň sanynyň 300 müň töweregidigini aýdyp bileris. Bu bolsa şol wagt ýurdumyzyň ähli raýatynyň dörtden biriniň urşa gidendigini görkezýär” diýip belläpdi.
Nurmyrat Saryhanow, Şaly Kekilow, Agahan Durdyýew, Ahmet Ahundow Gürgenli ýaly ussat ýazyjy-şahyrlarymyz, alymlarymyzam urşa gatnaşyp, Watan üçin şirin janyny gurban edipdirler.
76 gahryman
Ynamdar çeşmelerde ýazylan maglumatlara görä, Beýik Watançylyk urşuna gatnaşan adamlarymyzyň segsen müňe ýakyny jeň meýdanynda şirin janyny gurban edipdir. Aýratyn döredilen türkmen polky uly gahrymançylyk bilen söweşipdir. Uruşda taýsyz gahrymançylyk görkezen türkmenistanly gerçeklerimiziň 76-sy Sowet soýuzynyň gahrymany, 13-si bolsa “Şöhrat” ordeniniň üç derejesiniňem eýesi bolanlygy hakynda SSSR döwründäki taryh okuw kitabyndan okanymyz ýadymda.
Emma taryhçylarymyz uruş ýyllaryndaky arhiw materiallary öwrenip, türkmenistanly gerçekleriň 104-si Sowet soýuzynyň gahrymany, 21-si bolsa “Şöhrat” ordeniniň üç derejesiniň eýesi bolandygyny anykladylar. Olar atma-at resmi derejede bellenýän Ýeňiş baýramynyň öňüsyrasynda 2009-njy ýylda türkmen metbugatynda çap edilipdi.
Türkmenistanda Ýeňiş baýramçylygy bellense-de, Beýik Watançylyk urşunyň başlanýandygy resmi derejede ýatlanmaýaram. Has dogrusy, Garaşsyzlyk zamanamyzda Beýik Watançylyk urşy merhum diktator, onuň kakasy, hatda familiýasy soňra üýtgedilen Atamyrat Nyýazow bilen baglanyşdyryldy.
Häkimiýetiň çalyşmagy bilen Beýik Watançylyk urşunyň taýsyz gahrymanynyň ady resmi propagandada üýtgedi. Ýöne munuň özi taryhy ýoýmakdan başga zat däldir. Eger resmi derejede Ýeňiş baýramçylygy bellenjek bolsa, hökman Beýik Watançylyk urşunyň turmagynyň sebäpleri hem halka dogruçyl öwredilmeli hem bu sene her ýyl ýatlanmalydyr.
Şu ýyl Gitlerçi Germaniýanyň SSSR-iň üstüne çozmagyna dogry 70 ýyl dolýar. Häzir Beýik Watançylyk urşuna gatnaşan atalarymyzam, tylda zähmet çeken ene-mamalarymyzam sanaýmaly, hatda käbir obalarda olar ýogam. Şonuň üçin döwlet derejesinde bu gamgyn, hökman unudylmaly däl bu sene resmi derejede ýatlanmasa hem, Beýik Watançylyk urşunyň başlamagynyň 70 ýyllyk senesini ýatlap, Beýik Ýeňşiň bolmagyna, dünýä ýüzünde faşizmiň ýok edilmegine goşant eden atalarymyzyň-ene, mamalarymyzyň öňünde baş egýärin.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Täze pasport edinmek meselesi boýunça daşary ýurtlarda okaýan we zähmet çekýän türkmenistanlylaryň soraglarynyň bardygyny nazara alyp, geçen hepde Azatlyk Radiosy hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen ýörite söhbetdeşlik geçiripdi.
Emma soňky söhbetdeşligimizden soň, biziň websaýtymyza, sosial ulgamlaryndaky sahyplarymyza, skype salgymyza gelip gowuşan sowallarda, daşary ýurtlarda okaýan ýa-da ýaşaýan türkmenistanlylar heniz hem tomusky dynç alyşda Türkmenistana dolanyp-dolanmazlykda bir netijä gelip bilmeýändiklerini ýazýarlar.
Biz hem şu sowallary göz öňünde tutup, aşgabatly hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen ýene bir sapar söhbetdeşlik geçirdik.
Goşmaça soraglaryňyz dörese, olary aşaky teswir bölüminde galdyryp bilersiňiz.


text:
Musulmanlaryň her ýyl belleýän iň wajyp baýramçylyklarynyň biri bolan Gurban baýramynyň bosagasynda Orsýetiň paýtagtyndaky milletçi pitneçileriň turzan topalaňyndan soň moskwaly musulmanlaryň baýramçylyk şatlygy gorky bilen utgaşýar.
Bu ýagdaý, esasanam, migrant maşgalalary biynjalyk edýär. Galyberse-de, migrant maşgalalaryň aýtmagyna görä, olaryň ýüregine diňe milletçi pitneçileriň hüjümleri däl, eýsem polisiýa işgärleri hem dowul salýarlar.
Moskwaly migrant işçileriň başyna gelen bu kynçylyk ozalam birnäçe gezek gaýtalanypdy. Şonuň üçinem olar özleriniň gorkmaga esaslarynyň bardygyny aýdýarlar.
Şahsyýeti anyklanmadyk bir adam 10-njy oktýabrda ýetginjek etniki orsy pyçaklap öldüreninden soňra paýtagt Moskwada soňky üç ýylyň iň elhenç gozgalaňy turdy. Polisiýa işgärleri ýüzlerçe adamy tussag etdiler. Şahsyýeti näbelli adamyň Kawkaz ýurtlaryndan gelendigi çak edilýär.
Ýekşenbe güni agşam polisýa işgärleri Birýulýowo raýonynynda bidüzdünçilik edip ýören milletçi pitneçileri sakladylar. Pitneçiler raýonyň çäklerinde migrantlary gözläp, gök-bakja önümleri saklanýan ammarlary ýykyp-ýumrup, maşynlary agdaryp, aýnalary döwüp, raýonda topalaň turuzdylar.
Ýöne eýýäm duşenbe güni pitneçileriň hemmesi azatlyga goýberildi. Ynha, indi häkimiýetler gözlerini migrantlara dikdiler.
Migrantlar
Duşenbe güni geçirilen reýdde Moskwaly güýç ulanyjy gulluklar gürrüňi edilen gök-bakja önüm ammaryndan 1200 sany migrant işçini saklady. Bu wakadan bir gün öň milletçi pitneçiler şol ammara çozupdylar. Gelip gowuşýan habarlara görä, polisiýa işgärleri paýtagtyň beýleki ýerlerinde-de reýd geçirip, migrantlary tussag edýärlär.
40 ýaşly Jamal Täjigistandan Orsýete işlemek üçin gelipdir. Milleti özbek bolan Jamal ammarda polisiýanyň geçiren tutha-tutlugyna gözli şaýat bolupdyr. Ýöne ol elinde degişli resminamalary bolsa-da, polisiýanyň hüjüminden gaçyp gutulanyny kem görmändir. Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna interwýu beren Jamal polisiýa işgärleriniň irden sagat 10:00 töwerekleri üýşüp ammara gelişlerini, olaryň “ähli garaýagyzlary” resminamalarynyň sazlygyna ýa-da däldigine garamazdan, awtobuslara ýükläp alyp gidişlerini gürrüň berdi.
36 ýaşly Azamat - eýýäm sekiz ýyldan bäri Moskwada ýaşaýan özbegistanly taksist. Azamat bolup geçen gozgalaňlaryň, bidüzgünçilikleriň hemmesiniň migrantlaryň üstüne atyljakdygyny aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, häzir migrantlaryň her haýsysy bir ýerde gizlenýär. Wakalar barada gürrüň edeninde, Azamadyň gözleri ýaşarýar.
“Şeýle wakalar bolanynda, her gezegem migrantlar ejir çekýär. Migrantlar özge ýurtlarda ýaşaýan we öýleri we hukuklary ýok adamlar. Olar “bikanunlar” diýip atlandyrylýanlardyr” Diýip, Azamat gürrüň berýär.
Ölümli jenaýatyň Orsýetiň paýtagtyndaky milletçileriň degnasyna degmegi birinji sapar bolýan zat däl. 2010-njy ýylyň dekabr aýynda Demirgazyk Kawkazdan gelen bir adamyň futbol janköýeri bolan bir etniki orsy öldürmegi hem edil Kremliň düýbünde bidüzgünçilikleriň we başly-baratlyklaryň bolmagyna getiripdi. Geçen iýul aýynda Moskwanyň günorta-gündogarynda ýerleşýän Pugaçýowa şäherçesinde ýerli ýaşaýjynyň bir etniki çeçenistanly tarapyndan öldürilmegi Moskwada özge ýurtlulara bolan ýigrenji möwjedip, gozgalaňlaryň turmagyna sebäp bolupdy.
Demirgazyk Kawazdan, Orta Aziýadan we gönorta Kawkazdan iş gözläp Moskwa gelýänleriň sany köpeldigiçe Orsýetde migarntlara bolan duşmançylyk has hem möwjeýär. Orsýetde 11 million sany hasaba alnan daşary ýurt raýatlary bar. Ýöne resmi hasapdakylary we beýlekileri goşanyňda, Orsýetde ýaşaýan daşary ýurt raýatlarynyň jemi sanynyň has köpdügi çak edilýär. Orsýetiň öz Demirgazyk Kawkazdan gelen raýatlaryna-da içi kitüwlilik bilen seredilýär.
Düýnki bolan dartgynly ýagdaýdan soňra Russiýa Federasiýasynyň migrantlarynyň başlygy Muhammet Amin migrantlara ýüzlenip çykyş etdi we olara öýlerinden daşaryk çykmazlygy tabşyrdy. Amin Interfaks habar agentligine beren gürrüňinde: “Moskwanyň başga-da birnäçe ýerinde hüjümleriň bolmagy ahmal. Milletçiler özlerini aşa gaharjaň alyp barýarlar” diýip belledi.
Orsýetiň raýatlary
24 ýaşly Magomet Karasow Demirgazyk Kawkazda ýerleşýän Garaçaý-Çerkazistan respublikasyndan bolup, ol hem Orsýetiň raýatydyr.
Magomet Moskwadaky metjitleriň birinden çykyp gelýärkä Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Hemme zat beterleşip barýar. Şeýle wakalar bilen bagly öňki tejribelere ser salanymyzda – şular aly wakalar bolanda, olar belli bir adamy tutman, hemmäni bir aýakdan sürýärler. Güýç ulanyjy edaralaryň işgärleri hem milletçilerden galanoklar diýip pikir edýärin. Özüňe, ýakyn adamlaryňa howp abanýar, ýakyn dogan-garyndaşlaryň howp astynda galýar. Durmuş-da bu. Meniň pikirimçe, hökümet adamlaryň howpsuzlygyny üpjün edýän syýasaty ýola goýmaly” diýip ol aýtdy.
Karasowyň pikirine görä, esasy zat, iň bir ähmiýetli musulman baýramçylygy bolan Gurban baýramynyň ýekşenbe güni bolan pitneçi gozgalaňlaryň kölegesinde galmagy däl, has wajyby - mundan beýläk prowokasiýalaryň we küşgürmeleriň bolmak ähtimallygy.
“Ertir prowokasiýalaryň bolmagy ahmal. Men hemmäni hüşgärlige çagyrýaryn. Güýç ulanyjy edaralaryň işgärlerini, öz watandaşlarymy we Moskwanyň ýaşaýjylaryny prowokasiýalara ýol bermän, hüşgär bolmaga çagyrýaryn”.


text:
“Gürjüstanyň territorial bitewiligi prinsipine Waşington wepalylygyny saklar” diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Tbiliside Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili bilen geçiren gepleşiklerinden soň aýtdy.
Klinton şeýle-de bir taraply Gürjüstanyň düzüminden çykan, öz-özüni garaşsyz yglan eden hem Orsýet tarapyndan ykrar edilen Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň territoriýasynda Orsýetiň harby baza döretmekçiligi bilen bagly alada bildirdi.
Klinton Gündogar Ýewropa we Kawkaz ýurtlaryna sapayny Tbiliside tamamlaýar. Ol mundan öň Ukrainada, Polşada, Azerbaýjanda we Ermenistanda boldy.


text:
Fransuz mediasy geçen hepde Müsürde ýykylan rus uçarynyň gara gapyrjagynyň maglumatlaryna görä, onuň birden, uçuşyň ortasynda elhenç partlama esasynda ýykylandygyny ýazýar.
6-njy noýabrdaky habarlarda, eger tassyklansa, uçaryň bomba esasynda ýykylandygynyň ilkinji deliliniň peýda bolandygy aýdylýar.
Ozal bu uçaryň bomba esasynda ýykylan bolmagynyň ähtimaldygy aýdylypdy.
“France 2 TV”, uçaryň gara gapyrjagynyň maglumatlaryndan habarly bir derňewçä salgylanyp, uçar wagtynda partlama sesiniň aýyl-saýyl eşidilendigini aýdýar.
Emma Fransiýanyň hadysalar derňewi gullugy AP habar gullugyna bu habary tassyklap bilmejegini aýdypdyr.


text:
6-njy awgustda türkmen paýtagtynda Hytaý Halk Respublikasynyň Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy hem-de türkmen we hytaý artistleriniň gatnaşmagynda dostluk konserti boldy.
Jemleýji agşam Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde häzirki zaman hytaý we türkmen sungatynyň köpsanly muşdaklaryny ýygnady. HHR-nyň Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasynda bellenilişi ýaly, häzirki duşuşyk iki ýurduň sungat wekilleriniň arasynda täze netijeli döredijilik we hünär gatnaşyklaryny ýola goýmaga, biziň halklarymyzyň dostluk we köpugurly gatnaşyklaryny berkitmäge hyzmat etdi.
Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günlerine gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa ýöredýän giň halkara hyzmatdaşlyk syýasaty üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Şol syýasat parahatçylygy we halklaryň özara düşünişmegini berkitmäge, iki ýurduň döredijilik işgärleriniň arasyndaky netijeli gatnaşyklary has-da ösdürmäge ýardam edýär.
Soňra bu ýerde guralan konsertiň maksatnamasyny türkmen we hytaý artistleriniň çykyşlary düzdi. Oňa dürli öwüşginli aýdym-sazlar, tans we akrobatik çykyşlar girdi.
Öz döredijiliginde gadymy akrobatikany dikeldýän hem-de balet tansynyň we akrobatik tärleriniň näzikligini özünde birleşdirýän täze teatrlaşdyrylan çykyşlary döredýän belli hytaý akrobatik toparynyň artistleriniň ýerine ýetirmeginde tomaşaçylar “Suw meteorlary”, “Akrobatik oýunlary”, “Saýawanlar bilen oýun görkezmek”, “Sirk halkalary bilen oýnamak” we “Balet” atly çykyşlara tomaşa etdiler.
Pekin operasynyň aýdymçysynyň çykyşy uly täsir galdyrdy. Onuň bu sintetik sungat üçin döreden keşbiniň ruhy baýlygy diňe wokal we plastika, ümler we ýüz-gözüň hereketleri bilen däl-de, eýsem, gahrymanyň häsiýet aýratynlyklaryny alamatlandyrýan dürli reňkleri bilen tapawutlanýan özboluşly grim arkaly beýan edildi.
Belli türkmen aýdymçylary we toparlary—Türkmen döwlet tans topary we “Galkynyş” döredijilik-tans topary myhmanlaryň çykyşlarynyň üstüni sazlaşykly ýetirdi. Artistler aýdymlaryň, sazlaryň, tansyň we akrobatikanyň bitewüliginiň üsti bilen tomaşaçylara milli medeniýetleriň özboluşlylygyny açyp görkezdiler.
Gadymy türkmen tansy bolan küştdepdini ýerine ýetiren türkmen we hytaý artistleriniň bilelikdäki çykyşy tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Ýerine ýetirijileriň täsin tanslaryndan, kämil we güýçli wokalyndan ruhy lezzet alan tomaşaçylar sungat bilen ýatdan çykmajak duşuşygy peşgeş beren sahna ussatlaryna şowhun bilen el çarpdylar.
“Eziz Türkmenistanym” atly watançylyk aýdymy türkmen-hytaý dostluk baýramçylygynyň jemleýji çykyşa öwrülip, ol sahnada konserte gatnaşyjylaryň hemmesini birleşdirdi. Hut döredijilik gatnaşyklary halklara biri-birini tanamaga, ynanyşmaga we parahatçylygyň, rowaçlygyň we ählumumy ösüşiň bähbidine netijeli gatnaşmaga ýardam edýär.


text:
Pakistanda näbelli adamlar polisiýa ofiserini atyp öldürdiler.
Bu waka Karaçide boldy. Habarlarda Mumtaz Şanyň şenbe güni irden, maşynly işe barýarka tüpeňlenendigi aýdylýar.
Bu waka hökümetiň jenaýata we terror hüjümlerine gaplanan şäherde tertip-düzgüni ýola goýmak ugrunda görýän çäreleri bilen gabat geldi.
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif 4-nji sentýabrda bu port şäherinde ýörite operasiýa geçirilmegini buýurdy.
Ýurduň iň uly şäheri bolan Karaçidäki zorluklar yslamçy jeňçilerden, jenaýatçylardan, etniki we syýasy dartgynlyklardan görülýär.
Pakistanyň Adam hukuklary komissiýasynyň maglumatyna görä, 2013-nji ýylyň başky alty aýynda Karaçide 1700 çemesi adam öldürildi.


text:
3-nji sentýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň 4-nji gurultaýy geçirildi. Oňa ýurduň ýaşlar guramalaryndan 400-den gowrak delegatyň gatnaşandygy aýdylýar.
Türkmen metbugaty gurultaýyň başynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň iberen gutlagynyň okalandygyny ýazdy. Prezident öz gutlagynda Ýaşlar guramasynyň agzalarynyň jemgyýetiň agzybirliginiň pugtalanmagyna işjeň gatnaşmalydygyny belläpdir.
Resmi metbugat Ýaşlar guramasynyň döwletiň we ýaşlaryň bähbitlerini goramak ugrunda çykyş etmeldigini we onuň esasy wezipesiniň demokratik ýörelgelere ygrarly bolan döwletiň we jemgyýetiň sazlaşykly ösüşine goldaw bermekden ybaratdygyny ýazýar.
Eýsem, türkmen ýaşlary döwletiň we ýaşlaryň bähbitleriniň goralmagynda, jemgyýetiň sazlaşykly ösmeginde, ýurduň syýasy durmuşynda nähili rol oýnaýar we nähili rol oýnamaly?
Azatlyk Radiosy şu we beýleki meseleler boýunça pikirlerini aýtmaklaryny sorap, Aşgabatdan hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewi, Orsýetden pedagogiki ylymlaryň kandidaty Serdar Ataýewi, Ýewropadan türkmen synçysy Ýazmyrady telefon arkaly “Tegelek Stol” söhbetdeşligine çagyrdy.
Şu temadan geçirilen “Tegelek Stol” gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Gürjüstanyň premýer-ministri Bidzina Iwanişwili duşenbe güni Brýussele üç günlük resmi sapara barýar. Ol Brýusselde NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen we Ýewropa komissiýasynyň prezidenti Hose Manuel Barroso bilen duşuşýar.
Bu 1-nji oktýabrda “Gürji arzuwy” atly kaolisiýanyň Gürjüstanyň parlament saýlawlarynda sesleriň köplügini gazananyndan soň Iwanişwiliniň daşary ýurda ilkinji resmi saparydyr.
Orsýetde maddy hal-ýagdaýa eýe bolan 56 ýaşly milliorder saýlawlarda prezident Mihail Saakaşwiliniň “Birleşen milli hereketini” ýeňdi we garşydaşynyň Gürjüstanyň syýasatyndaky dokuz ýyllyk agalygynyň soňuna çykdy.


text:
Halk sazandasy we Wudstok weterany Riçi Hewens 72 ýaşynda ýürek keselinden aradan çykdy.
Belli gitaraçy hem aýdymçy ilkinji dünýä meşhurlygyny 1969-njy ýylda Nýu-Ýorkda açylan Wudstok festiwalynyň başynda aýdan “Azatlyk”, “Ýokardan uçýan guş”, “Men mundan artyk çydamok” diýen aýdymlary bilen gazandy.
Ol şonda Wudstok festiwalyna ýygnanan mähelläni üç sagatlap jadylanan ýaly edipdi.
Meşhur aýdymçy 30 sany albom çykardy. Onuň soňky, 2008-nji ýylda çykarylan albomy “Täç geýdirmäge hiç kim galmady” diýlip atlandyrylypdy.
Nýu-Ýorkuň Bruklin etrabynda doglan Hewens dokuz çaganyň iň ulusydy.


text:
Owganystanyň wise-prezidenti Mohammad Karim Haliliniň 29-njy awgustda Türkmenistanyň Owganystandaky ilçisi Atajan Möwlamowy kabul edendigi habar berilýär. Bu duşuşykda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meselelerine garaldy.
Türkmenistana wekilçilik edýän Atajan Möwlamow Owganystanda parahatçylygyň, asudalygyň ornaşdyrylmagy ugrunda Türkmenistanyň ýardam bermäge taýýaradygyny aýtdy diýlip, habar berilýär.
Wise-prezident Mohammad Karim Halili bolsa goňşulary bilen hoşniýetli gatnaşyklary saklamaga Owganystanyň uly üns berýändigini aýdypdyr.


text:
29-njy noýabrda Ermenistana sapara baran prezident G.Berdimuhamedowyň bu sapary 30-njy noýabrda ýene dowam etdi.
Penşenbe güni, saparynyň ilkinji güni G.Berdimuhamedow Ýerewanda Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan bilen gepleşik geçirdi. Bu gepleşikleriň yzy bilenem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklara degişli birnäçe dokumente gol çekildi.
Bu gol çekilen dokumentleriň hatarynda iki ýurduň howa aragatnaşyklary barada ylalaşyk, ylmy-tehniki hyzmatdaşyklar barada ylalaşyk, seýsmiki goraglar boýunça hyzmatdaşlyklar baradaky ylalaşyk we oba hojalyk pudagyndaky hyzmatdaşlyklar barada ylalaşyk hem bar.
Penşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Ýerewanyň Döwlet uniwersitetine-de sapar etdi. Ol ýerde Berdimuhamedowa bu uniwersitetiň hormatly doktory diýen adyň dakylmagy bilen bagly dabara-da gurnaldy.


text:
Owganystanyň resmileri parlamentiň aýal agzasynyň alnyp gaçylandygyny tassykladylar.
Çarşenbe güni Owganystanyň polisiýasynyň beren maglumatyna görä, Fariba Ahmadi Kakar geçen hepdäniň soňunda üç çagasy bilen Gazny welaýatynyň merkezinden sapar edip barýarka alnyp gaçylypdyr.
Gazny welaýat gubernatorynyň orunbasary Muhammad ali Ahmadi, duşenbe güni geçirilen operasiýada howpsuzlyk güýçleriniň çagalary azat etmegi başarandygyny aýtdy. Ýöne Ahmadi Kakary alyp gaçanlaryň ony başga ýerde saklaýandygy üçin, howpsuzlyk güýçleriniň entäk hem ony gözleýändigini sözüne goşdy.
Owganystanyň ýerli polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, Kakary alyp gaçanlar dört sany "Talyban" tussagynyň azat edilmegini talap edýärler.
Muňa garamazdan, "Talybanyň" sözçüsi Zabihullah Mujahid bolsa, Kakaryň alnyp gaçylmagy barada özünde hiç hili maglumatyň ýokdygyny nygtady.
Mundan ozal Kakaryň alnyp gaçylandygy barada bulaşyklyklar bolupdy.
Kakaryň adamysy aýalynyň alnyp gaçylmandygyny, onuň Türkiýededigini, garyndaşlary bolsa keselhanadadygyny aýdypdylar.


text:
Duşenbe güni Müsüriň paýtagty Kairiň merkezinde köpçülikleýin protest çykyşlary ýene dowam etdi.
Hepdäniň ýekşenbe güni Müsüriň ýokary derejeli hökümet resmileriniň ýurduň oppozisiýa toparlarynyň wekilleri bilen gepleşik geçirendiklerine-de garamazdan, oppozisiýa toparlary wada berilýän reformalaryň ýeterlik däldigini aýdýarlar.
Müsüriň hökümeti göz öňünde tutulýan reformalara gözegçilik etmek üçin prezident Hosni Mubaregiň öz wezipesinde galmalydygyny öňe sürýär. Oppozisiýa toparlary bolsa onuň haýdan-haý wezipesinden çekilmegine aýak direýärler.
Duşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezident administrasiýasynyň metbugat sekretary Filip Krowleý Müsürde ýakyn wagtlarda azat saýlawlaryň geçirilmeginiň uly kynçylyklary döretjekdigini aýdyp, ýurtda ädimme-ädim geçiş prosesiniň bolmalydygyny öňe sürdi.


text:
Ol birnäçe daşary ýurt dilini bilýändini, 5 çagasynyň, 3 agtygynyň bardygyny, 30 ýyla golaý ýokary okuw jaýynda sapak berendigini, emma indi idiliräk gazanç, oglunyň okuwy üçin, 50 ýaşdan soň maşgalasyndan aýrylyp, daşary ýurtlaryň birinde enekelik etmek kararyna gelendigini gürrüň berdi.
Elbetde, Gülnar iş üçin Türkmenistany terk eden raýatlaryň ilkinjisi däl. Dogry, resmi Aşgabat iş gözläp, ýurt daşyna gidýän raýatlaryň sanyny çap etmeýär. Şol bir wagtda, 1991-nji ýyldan soň, öňki sowet respublikalarynda ýokary bilim alan tejribeli mugallymlaryň, lukmanlaryň, inženerleriň... müňlerçesiniň daşary ýurtlara işlemäge gideni fakt bolup durýar.
Daşary ýurtlardaky ýagdaý
Türkiýede bir maşgalada işleýän Merjen hem şol iş gözläp gidenleriň biri. Ol öz işinden razydygyny aýdýar: “Şu wagt iş ýagdaýym gowy, kemçilik ýok. Işleýän ýerimiň adamçylyklary, adamlary gül ýaly, hiç hili problemam ýok.”
Emma Merjen, dokument meseleleri sebäpli, daşaryk, köçä ýa köpçülige çykanda problemasynyň bardygyny aýdýar.
Türkmen aýallarynyň käsiniň daşary ýurtlarda bikanun işlerde işlemäge hem mejbur bolýandygy baradaky habarlar türkmen jemgyýetçiliginde dürli pikirleriň döremegine sebäp bolýar.
Aşgabatly 66 ýaşly pensioner Gülnabat Dädäýewa Azatlyk Radiosynyň habarçysy bilen söhbetdeşlikde özüniň türkmen aýallarynyň daşary ýurtlara gidip işlemegine garşydygyny aýtdy: “Bizde bolmaýan zat, daşary ýurda gyzlarymyzy goýbermeli däl, gelinlerimizi goýbermeli däl. O taýdan olar gowulyk öwrenenoklar.”
Daşary ýurtlarda işleýän türkmen raýatlarynyň käbiriniň wiza möhletiniň gutarmagy ýa-da başga dokument meseleleri sebäpli uçraýan kynçylyklary baradaky gürrüňler, ikinji tarapdan halkara hukuk guramalarynyň
, metbugatyň adam gaçakçylygy, ten söwdasy barada çap edýän maglumatlary türkmen ratýalarynyň adaşary ýurtlara gidýän aýallar baradaky aladalaryny hasam güýçlendirýäne çalym edýär.
Mysal üçin, 2008-nji ýylda Türkiýäniň “Sabah” gazetiniň žurnalisti Sinan Akýüz
türkmen aýallary barada ýazan makalasy üçin, “Sabahyň” we ATV-niň eýesi Ahmet Çalygyň emri bilen işden kowlupdy. Akýüziň makalasynda Türkmenistandan Türkiýä çaga seretmäge gelýän aýallaryň bir toparynyň türk erkekleriniň jynsy isleglerini kanagatlandyrmakda ulanylyşy barada gürrüň edilýärdi.
Soňky döwürde daşary ýurtlardaky türkmen aýallarynyň käbiriniň başga aýallary hem ten satmaga iterýändigi barada hem habarlar çykýar. Martyň aýagynda Moskwa polisiýasy türkmen raýatynyň eýeçiligindedigi aýdylýan jelephananayň üstüni açdy. Khaleýej Times Online
neşiriniň 16-njy fewralda çap eden bir habarynda bolsa, Dubaýda bir özbek we türkmen aýalynyň başga iki sany aýaly ten satmaga itermekde aýyplanandygy aýdylýar.
Çözgüt kanundamy ýa çäklendirmede?
Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki habarçylaryna pikirini aýdýan raýatlaryň käbiri aýallaryň daşary ýurtlara iş gözläp gitmegine esas ýok, ýurt içinde işlejege iş ýeterlik diýse, başgalary bu ýagdaýy ýurtdaky korrupsiýanyň, çykalgasyzlygyň netijesi hasaplaýar.
Tanymal türkmen şahyry Aman Annadurdynyň bir rubagysyndan gelip çykýan netijä görä, bu meseläniň çözgüdi aňsat. Ol: “Aýal gitse, açylýandyr etegi, Rysgy joşar ýaly erkek goýberiň” diýip, aýallaryň daşary ýurtlara goýberilmezligini ündeýär.
Emma Kanadada ýaşaýan türkmen aktiwisti Muhammet Düýejiniň pikiriçe, işjeň we öz durmuşyny gowulaşdyrjak bolýan adamlar islendik jemgyýetiň baýlygy we ýurt içinde iş, mümkinçilik tapman daşary ýurtlara gidýän adamlaryň hemmesine gyýa göz bilen garamak dogry däl.
“Bir toparlar daşary ýurda gidýärler, şolar öz durmuşyny üýtgetjek bolup ýören aktiw adamlar” diýip, Düýeji aýdýar.
Düýeji şol adamlaryň arasynda başga, bikanun işlere hem baş goşýanlaryň bardygyny, ýöne munuň her bir adamyň öz şahsy gylyk-häsiýetinden, isleginden gelip çykýandygyny, ýa-da şeýle işlere mejbur bolýandygyny aýdýar. Eýran asylly türkmen aktiwistiniň pikirine görä, şeýle işlere baş goşýan adamlar ýurt içinde-de bar we gadaganlyk, çäklendirme bilen ahlaksyzlygyň soňuna çykyp bolýan bolsa, Eýranda bu mesele bireýýäm çözülerdi.
Türkmenistanyň Baş kanuny umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalaryny ykrar edýär we raýatlaryň islän ýerine işlemäge gitmegi we kanun esasynda gazanç etmegi kadaly zat hasaplanýar.
Golaýda daşary ýurtlardaky iş migrantlarynyň arasyna goşulan 50 ýaşly Gülnar özüniň kanuny hukuklaryndan peýdalanyp, häzir ogluny okatmak üçin daşary ýurtda, maşgalasynda aýralykda ýaşamagyň kynçylyklaryna döz gelmegiň we bir gün Türkmenistana abraý bilen dolanmagyň pikirini edýändigini aýdýar.


text:
Türkmenistan 1991-nji ýyldan bäri garaşsyz döwlet, bu taryh üçin uly möhlet däl. Emma Aşgabat ýa-da döwlet eýeçiligindäki türkmen metbugaty Türkmenistanyň dünýä abraýynyň ýyl-ýyldan ýokarlanýadygyny gaýtalaýar.
Ýöne munuň bilen ylalaşmaýanlar hem bar. Mysal üçin, türkmen hökümetiniň tankytçylary Türkmenistanda dowam edýän şahsyýet kultunyň türkmen döwletliliginiň abraýyna däldigini öňe sürýärler.
Şonuň bilen birlikde, türkmen döwletiniň abraýyny ýurt içinde dürli ýyllarda korrupsiýada aýyplanan resmiler gaçyrsa, daşary ýurtlarda her hili bikanun işlere baş goşýan türkmen raýatlary ýere salýar diýen pikir hem bar.
Eýsem türkmen döwletiniň abraýy ýa-da biabraýlygy nämede?
Azatlyk Radiosynyň bu meselä bagyşlan “Tegelek stol” söhbetdeşligine Türkmenistandan publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, Şwesiýadan öňki türkmen deputaty Halmyrat Söýünow, Türkiýeden migrant işçi Rozybaý Jumamyradow gatnaşdy.
Söhbetdeşligi diňläp, aýtjak-diýjek zadyňyz bolsa, bellenen ýerde teswir galdyryp bilersiňiz.


text:
Prezident Barak Obama bilen oppozisiýadaky respublikan liderleriň arasynda Birleşen Ştatlaryň bergi çägini ýokarlandyrmak baradaky soňky gepleşikler hem uly bir netije bermedi.
Ak tamyň beýanatynda bu duşuşyk «gowy» diýlip atlandyrylýar, emma onuň petigi böwüsmegiň kesgitli ýoluny tapmandygy bellenýär.
Wekiller öýündäki respublikan köplüginiň lideri Erik Kantor bu duşuşygy «örän peýdaly» diýip atlandyrdy we Obamanyň demokratlary bilen gepleşikleriň penşenbe agşamy dowam etdirilmegine garaşylýandygyny aýtdy.
Amerikan kanunçykaryjylary 17-nji oktýabra çenli hökümetiň karz alyş çägini bolmanda wagtlaýyn galdyrmak bilen ýüzbe-ýüz bolup durlar, ýogsa Birleşen Ştatlar bergilerini berip bilmez we bu ýagdaý dünýä maliýe sistemasyna täsir ýetirer.
Demokratlar 11 gün bäri bölekleýin ýapylan hökümetiň açylmagyny gazanmaga çalyşýarlar.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Nikolaý Azarow Türkmenistanyň premýer-ministriniň orunbasary Baýmyrat Hojamuhamedow bilen 5-nji sentýabrda Kiýewde geçiren duşuşygynda Türkmenistan bilen wiza režimini ýeňilleşdirmek barada teklip bilen çykyş etdi. Bu barada Ukrainanyň Ministrler kabinetiniň sekretariatynyň informasiýa we köpçülikleýin aragatnaşyk bölüminiň maglumatynda aýdylýar.
“Ukraina 40-dan gowrak ýurt bilen wizasyz režimde gatnaşyk saklaýar. Emma Türkmenistan bilen hazire çenli wiza režimi saklanyp galýar. Geliň häzirlikçe işewür adamlar üçin wizasyz režime geçeliň, ikinji etapda bolsa beýleki raýatlarymyz üçin wizasyz režimi girizmek barada maslahat edeliň” diýip, Nikolaý Azarow teklip etdi.
Ukrainanyň Ykdysady ösüş we söwda ministri Petr Poroşenko Türkmenistanda geçirilýän tenderlere ukrain kompaniýalarynyň gatnaşmagyna wiza režiminiň päsgelçilik döredýändigini belledi.
Wiza režimini ýeňilleşdirmek zerurlygy barada gürrüň edip, Poroşenko Ukraina bilen Türkmenistanyň arasynda söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmeklige we bu ýurtlarda söwda öýleriniň döredilmegine ünsi çekdi.
Öz gezeginde Türkmenistanyň premýer-ministriniň orunbasary Baýmyrat Hojamuhamedow soňky ýyllarda Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky ykdysady-söwda dolanyşygynyň iki esse artandygyny belledi. Ol Türkmenistanda açylýan täze gaz ýataklarynyň agtaryş işleri boýunça tendere gatnaşmak üçin ukrain kompaniýalaryny çagyrdy.
Bilim pudagyndaky gatnaşyklar
Türkmenistan Ukraina bilen ykdysady-söwda we medeni-ynsanperwer ugurlary boýunça gatnaşyklaryny giňeltmegi planlaşdyrýar. Şu ýylyň iýun aýynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ukrainanyň daşary işler ministri Konstantin Grişenko bilen Aşgabatda geçiren duşuşygynda iki tarapy gyzyklandyrýan dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy berkitmek meselesini maslahat etdi.
2012-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň ýokary derejeli resmi delegasiýasynyň Ukraina sapary
wagtynda iki ýurduň arasynda bilim, ylym meseleleri boýunça gepleşiklerde Ukrainada bilim almak isleýan türkmenistanly studentleriň sanynyň ýyl-ýyldan artýandygy bellenildi.
Orsýetli türkmen pedagogy Serdar Ataýew Türkmenistandan GDA ýurtlaryna, şol sanda Ukraina okamaga gelýän studentleriň sanynyň köpelýändigini göz öňünde tutup, Ukraina bilen Türkmenistanyň arasynda wiza meselesiniň diňe biznesmenler üçin däl-de, eýsem student ýaşlary üçin hem zerurdygyny nygtaýar.
Ataýew: “Türkmenistandan gaýdýan ýaşlar ýyl-ýyldan köpelýär. Şol bir wagtyň özünde ilçihanalara wiza diýip ýüz tutýanlar hem köpelýär”.
Ataýew student wizasyny almaklygyň ýeňil iş däldigini aýdýar: “Türkmenistandan çykmak üçin ilki çakylyga garaşmaly, çakylyk gelensoň ilçihana barmaly, otaýda nobata durmaly, pul tölemeli, ýene etmeli, bu gerekmejek problema ýaşlar üçin”.
Ukrainanyň bilim we ylym, ýaşlar we sport ministrliginiň maglumatyna görä, häzirki wagtda Ukrainada 8300 türkmenistanly student okaýar. Ukraina daşary ýurtlardan okamaga gelýän studentleriň sany boýunça Türkmenistan öňdäki hatarda durýar.
Şu ýylyň mart aýynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanykowiç
prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Kiýewde geçiren duşuşygynda Ukrainanyň ýokary okuw jaýlarynda okajak türkmenistanly studentleriň sanyny köpeltmäge Ukrainanyň taýýardygyny belledi.


text:
Türkmenistanda täze transport ýollarynyň gurulýandygyna, ýol-gözegçilik polisiýa işgärleriniň gözegçilikleriniň kem-kem güýçlendirilýändigine garamazdan, köçe-ýol hadysalarynyň ýygy duş gelýändigi aýdylýar.
Eýsem,Türkmenistanda ýygy-ýygydan duş gelýändigi aýdylýan bu köçe-ýol hadysylary esasan nähili ýagdaýlar sebäpli ýüze çykýar? Bu hadysalaryň azalmagy üçin nähili çäreler görülmeli?
Azatlyk Radiosy şu we käbir beýleki meseleler barada awtostransport pudagy boýunça bilermen, aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.
Şu söhbetdeşligi diňlemek üçin aşaky düwmä basyň:


text:
Tunisiň güýçleri ýurduň Liwiýa bilen serhediniň golaýyndaky armiýa jaýlaryna hüjüm eden söweşijiler bilen çaknyşdy.
Tunisiň Içeri işler ministrliginiň beren maglumatyna görä, 7-nji martda Ben Guerdan şäherçesinde bolan çaknyşyklarda 21 sany yslamçy söweşiji öldürildi.
Bu ýowuzlyklar, Liwiýadaky “Yslam döwleti” toparyň ekstremistleri dogrusynda halkara derejesinde aladalanmalaryň artan mahalyna gabat geldi.
Geçen hepde Tunisiň howpsuzlyk güýçleri ençeme sagat dowam eden çaknyşyklaryň netijesinde agyr ýaraglanan bäş sany adamy öldürdi. Bu waka ýaragly adamlar Liwiýadan Tunisiň territoriýalaryna geçmäge synanyşan mahaly boldy.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň tussag edilenine göni iki aý doldy. Ol häkimiýetler tarapyndan “bikanun neşe gaçakçylygynda” aýyplanyp, 7-nji iýunda Türkmenbaşy şäherinde saklanyldy. Nepesgulyýewiň maşgala agzalary bu aýyplamalaryň “toslamadygyny” aýdyp, olary inkär edýärler.
Geçen hepdäniň aýagynda Nepesgulyýewiň hossarlaryna onuň sud edilip, üç ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigi barada maglumat gowuşdy.
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew Saparmämmediň ejesi – Raýsina Saryýewa bilen söhbetdeş bolup, onuň oglunyň ykbalyna degişli soňky maglumatlar bilen gyzyklandy.
Azatlyk Radiosy: Raýsina daýza, Saparmämmede üç ýyl berlendigi barada maglumatlar gowuşýar. Size bu maglumat haçan aýan boldy?
Raýsina: Men bu maglumaty öz gyzymdan bilip galdym. Ol Saparmämmediň 31-nji awgustda sud edilendigini we oňa üç ýyl işiň kesilendigini aýtdy. Bu geçen anna güni bolan ýagdaý.
Emma gyzym muny resmileriň däl-de, başga bir tanşymyzyň ýarym gizlin görnüşde, maglumat berendigini aýtdy. Häkimiýetler bu barada bize başdan-aýak hiç zat aýtman gelýärler.
Meniň özüm hem sorap-idäp barsam, hiç zat aýtman, gapydan çykaryp goýberýärler. Oglumyň özi bir dirimik-ä? Men näme pikir etjegimi hem bilemok.
Ony ýene “neşekeşlikde” aýyplaýarlar. Biz meniň pensiýama gün görýärdik. Nämäniň “neşekeşi”?! Olar [häkimiýetler] akylyndan azaşdylarmy?
Oglumy Türkmenbaşyda saklaýarlar. Men oňa sud bolandygy baradaky habary eşiden badyma ol ýere ugramakçy boldum. Emma Ýaşulular maslahaty sebäpli, [ol ýere barýan] ähli ýollary bekläpdirler.
Garaşmakdan başga alajym ýok. Ýollary açdyklary oglumyň ýanyna giderin. Wah, elimden gelýän başga zat barmy?! “Jan oglum” diýip, gije-gündiz aglamakdan başga men garrynyň edip biljek nämesi bar?
Bize hiç zat aýtmaýarlar. Bu nähili beýle bolýar? Ol meniň oglum! Men oňa näme bolandygyny biläýmeli.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Pakistanyň daşary işler ministri Hina Rabbani Khar bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Gepleşiklerde we maslahatlarda, esasan, “Transowgan” gaz proýketiniň geljegi üns merkezinde boldy.
Böwetler we çözgütler
Türkmen gazyny Pakistanyň we Hindistanyň bazarlaryna çykarmak boýunça gepleşikler “Transowgan” proýketine gyzyklanma bildirýän döwletleriň arasynda 20 ýyla golaý wagt bäri alnyp barylýar. Proýektiň durmuşa geçirilip başlanmagyna päsgel bolýan esasy kynçylyklardan birem Owganystandaky howpsuzlyk problemasydyr.
Şu günki gün proýektiň durmuşa geçirilmegi üçin 2010-njy ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda Türkmenistanyň, Owganystanyň, Pakistanyň we Hindistanyň liderleriniň arasynda gol çekilen ylalaşyk esasy dokument bolup durýar. Şol bir wagtda-da, turbanyň gurluşygynyň maliýe üpjünçiligine we guramaçylygyna degişli meseleler entek maslahat edilýär. Proýekt ABŞ tarapyndan goldanylýar, Orsýet hem oňa gyzyklanma bildirýär.
Gazyň bahasy we tranzit üçin tölegleriň möçberi hem proýektiň durmuşa geçirilmegi bilen bagly esasy meseleleriň biridir.
Tranzit tölegleriniň bahasy bilen bagly mesele soňky günlerde Pakistanyň, Hindistanyň we Owganystanyň arasynda gapma-garşylyk döredipdi. Pakistanyň we Owganystanyň habar serişdelerine görä, Owganystan öz üstünden akdyryljak gazyň her million kubometri üçin özüne 54 sentden tölenmegini talap edipdir, turbanyň soňky nokady bolan Hindistan bolsa gazyň bu agzalan möçberi üçin 47 sentden artyk tölemejegini duýdurypdyr.
Taraplaryň arasynda 19-njy aprelde dowam eden iki günlük gepleşikleriň netijesinde taraplaryň tranzit üçin 50 sent diýen baha bilen ylalaşanlygy habar berildi.
“Media Mention” neşiri gazyň tranzit nyrhy barada bu üç ýurduň ylalaşmaklarynyň Pakistan bilen Türkmenistanyň gaz söwdasy barada ylalaşyga gol çekmegine ýol açýandygyny belledi.
Nähili umytlar bar?
Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisi boýunça proýektiň durmuşa geçirilmegine degişli gutarnykly karara Aşgabatda maý aýynda boljak gepleşiklerde gelinmegine garaşylýar.
Owganystanyň söwda we senagat ministriniň metbugat wekili Wahydulla Gazyhyl Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz proýekti boýunça gepleşikleriň maý aýynda dowam etdiriljegini we Aşgabatdaky maslahata Owganystan tarapyndan degişli ministrlikleriň gatnaşjagyny aýtdy.
Umumy uzynlygy 1700 kilometrden gowrak, gurluşyk bahasy 7.6 milliard dollar töweregi boljak bu turba Türkmenistandan ýylda 33 milliard kubometr gazy Pakistana we Hindistana akdyrmaga mümkinçilik berer. Habar berlişine görä, gazyň tranziti Owganystana ýylda azyndan 400 million dollar girdeji getirer.
Owganystanyň hökümeti “Transowgan” gazgeçirijisiniň howpsuzlygyny üpjün etmäge özüniň ukyplydygyny aýdýar. Habar berilişine görä, häzirki wagtda Owganystanyň durnuklylygyny üpjün etmäge ýardam berýän halkara güýçler 2014-nji ýylda Owganystany terk ederler. Mundan soň ýurtda amala aşyrylýan islendik halkara proýektiniň howpsuzlygy dolulygyna owgan hökümetiniň garamagynda bolar.


text:
16-njy iýulda Rumyniýanyň prezidenti Traian Basesku Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna gelip eden çykyşynda, aprel aýynda Kişinewde bolan protestleriň, Moldowanyň ýaşlarynyň hakyky syýasy özgerşiklere mätäçdigini görkezdi diýip aýtdy.
Radiomyza beren interwýusynda, prezident Basesku şol protestleriň gurnalmagyna Rumyniýanyň hiç hili dahylnyň bolmandygyny belledi.
“Biz şeýle aýyplamalary ret edýaris. Ýöne şeýle wakalary biziň özümiziň başdan geçirendigimizi aýdyp bilerin. Moldowada ýüze çykan waka meňzeş ýagdaý bizde 1989-njy ýylda kommunistleriň beýleki lideri Nikolaý Çauşeskunyň döwründe boldy. Şonda ol öz halkyna, ýaş nesile düşünmedi. Belki jenap Woronin 1989-njy ýylyň dekabr aýynda bolan wakalaryň wideo ýazgysyny görip netije çykarar” diýip Rumyniýanyň prezidenti Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna gelip eden çykyşynda aýtdy.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň öňki prezidenti Jorj Buş ýurduň baştutany bolan döwründe kabul eden şübheli kararlaryny aklap çykyş etdi.
Buş öz çykyşynda terrorçylykda şübhelenenlere sorag edilende, gazaply gynamalaryň ulanylmagy netijesinde köp adamyň ömrüniň halas edilendigini aýtdy.
Mundan başga-da, Buş Birleşen Ştatlaryň söweşijileriniň 2003-nji ýylda Yraga girmeginden soň, bu ýurtda köpçülikleýin gyrgynçylyk ýaraglarynyň tapylmandygyna öz gaharynyň gelendigini, ýöne barybir Yaraga edilen hüjümi dogry diýip hasaplaýandygyny belledi.
Jorj Buş 2009-njy ýylyň ýanwarynda Ak Tamy terk edeli bäri, mediýada seýrek çykyş edýär. Ol soňky wagtlar özüniň täze ýazan yatlamalar kitabyny reklama edip geldi. Bu kitap şu gün giň okyjylar köpçüligine ýaýradyldy.


text:
Gitmeris
Dumadaky sagçy deputatlaryň we reaksion metbugatyň tatarlara Türkiýä göçmegi teklip etmegine jogap hökmünde ýazylan goşgy.
Munda dogduk, munda ösdük, munda solarys bir gün,
Şu ýurt bile jan-tendiris, bolmarys diri sürgün.
Iň beýik maksat, arzuw – azat bolsun Russiýa!
Biz gitmeris, diliň çeýnäp, göç git diýme, rusiýah!*
Gara ýüzler bize bolmaz işi teklip etdiler:
Göç soltanyň ýurduna, gutul diýip itdiler.
Gitmeris biz, sebäp onda az bolmaz asla dowul,
On satlyga derek öňki tapylar on bäş şugul.
Parhy näme, munda kazak awy eýledi aşyň,
Onda nöker çüri telpek, gamçysy ýarar başyň.
Belli, gazna uran entek ýat ilde-de tapylýar,
Olar ajyň döwüm nanyn almak üçin topulýar.
Ýurdumyzy taşlap gidip, azaşdykmy akyldan?
Kime derkar otdan gaçyp, ýalna düşüp ýakylma?
Biz göçeris, biziň bile göçse mundan şäherler,
Asyrlaň gatynda galan ýyllar awy-zäherli.
Munda dogduk, munda ösdük, munda solarys bir gün,
Şu ýurt bile jan-tendiris, bolmarys diri sürgün.
Iň beýik maksat, arzuw – azat bolsun Russiýa!
Biz gitmeris, diliň çeýnäp, göç git diýme, rusiýah!
Bu bir açyk, aýdyň jogap, dildenem däl, ýazmaça:
Size gowy bolsa onda, başlaň mundan göç-göçe!
*Rusiýah – gara ýüz diýmekdir (parsça) (G.Tukaýyň belligi).
Ene dilim
Eý, dogduk dil, ene dilim, ata-babamyň dili,
Dünýäde köp närse bildim seniň sözleň arkaly.
Ilkibaşda ejem seni açdy maňa hüwdüläp,
Soňra enem ertekide berdi bar zady eläp.
Eý, dogduk dil, heran-haçan ýardamyň bilen seniň,
Kiçilikden belli boldy şatlygym, gaýgym meniň.
Ilki sende doga etdim, agy aýryp garadan:
Ýalka enem-atamy, hemem özüm, ýaradan!
Tatarçadan we rusçadan türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban


text:
"Dünýä Türkmenleri" programmamyzyň bu sanynda daşary ýurtlarda ýaşap, dilini, däplerini ýitirmek howpuny başdan geçirýän türkmenler, olaryň ykballaryndaky dürli pursatlar barada gürrüň edýäris.
Käbir halatlarda bolsa, dünýäniň dürli ýerlerine düşen we dilini ýitiren ildeşlerimiz hem özlerini türkmen hasaplaýarlar.
Eýsem biz olar barada näme bilýäris, nämeleri bolsa bilmeýäris?
Bu soraga jogap tapmak üçin "Dünýä Türkmenleri" gepleşgimiziň nobatdaky sanyndaky söhbetdeşlikleri diňläň we olar barada pikirleriňizi aýdyň.


text:
Gazagystanyň iň uly şäheri Almatyda II Jahan urşunyň sowet gahrymany general Iwan Panfilowyň agtygy nämälim hüjümçiler tarapyndan urlup-ýenjildi.
67 ýaşly Aýgül Baýkadamowa 2-nji aprel gijesi öz jaýynyň daşynda hüjüm edildi.
Tanymal gazak kompozitorynyň gyzy Baýkadamowa özüne garşy edilen hüjümi köpçülikde we internetde beýan eden garaýyşlary bilen baglanyşdyryp, hüjümçileriň öz şahsy zatlaryny almandygyny aýdýar.
Panfilow 1941-nji ýylyň noýabrynda Moskwanyň golaýynda öldürilipdi. Onuň Almatyda döredilen 316 belgili atyjylyk diwiziýasy şol güýz sowet paýtagtyny Germaniýanyň goşunlaryndan goramakda möhüm rol oýnapdy.


text:
Merkezi Aziýada güýçli ýer titreme boldy, emma onuň netijeleri barada entek habar berilmedi.
Gazagystanyň Bilim ministrligindäki Geologiýa gözegçiligi komitetiniň 27-nji iýunda aýtmagyna görä, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň serhetleriniň golaýynda bolan ýer titremäniň magnitudasy 5.3 derejesinde hasaba alnypdyr.
Ýer sarsgyny Gazagystanyň Almaty, Şymkent we Taraz ýaly günorta şäherlerinde duýuldy.
Gazagystanyň agentligi ýer titremeden soňky onlarça sarsgynyň tutuş regionda hasaba alnandygyny habar berdi.
Bu ýer sarsgyny günorta Gyrgyzystanda bolan 6.7 magnitudaly güýçli ýer yranmasyndan bir gün geçensoň ýüze çykdy.
ABŞ-nyň Geologiýa barlaglary boýunça guramasy 26-njy iýunda bolan ýer titremesiniň merkeziniň Gyrgyzystanyň Oş şäherinden 122 kilometr uzaklykda, Täjigistan bilen serhediniň golaýynda ýerleşendigini aýtdy.


text:
“Amnesty International” guramasy hökümetleriň jenaýatçylyga we terrorçylyga garşy göreşmekde, şeýle-de içerki durnuklylygy üpjün etmekde iň ýokary jezany ulanmagy sebäpli, dünýäde ölüm jezasyna höküm edilenleriň sanynyň 2014-nji ýylda çürt-kesik köpelendigini aýdýär.
Guramanyň 1-nji aprelde çap eden hasabatyna laýyklykda, 2014-nji ýylda 55 ýurtda ölüm jezasy bilen bagly azyndan 2466 waka hasaba alnypdyr.
Bu san ozalky ýyl bilen deňeşdirilende 25% ýokary. “Amnesty International” guramasynyň 2013-nji ýylda 57 ýurtda ölüm jezasy bilen bagly 1925 wakany hasaba alypdy.
Hökümete degişli bolmadyk bu gurama Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika regiony boýunça hasaba alnan ölüm jezasynyň 90% Saud Arabystana we Eýrana degişli.
Ýewropada we postsowet regionynda ölüm jezasyny ýatyrmadyk we wagtlaýyn gadagançylyk girizmedik ýeke-täk ýurt bolan Belarusda 2014-nji ýylda azyndan üç adam jezalandyrylypdyr.


text:
Tehnologiýa bilen meşgullanýan “Apple“ kompanýasy iPhone kysymly akylly telefonlaryň nobatdaky modelinden iPhone-6 smartfonlaryny 19-njy sentýabrda satuwa çykardy. Dunýäniň käbir ýurtlarynda, şol sanda Germaniýada iPhone müşderileri 3 gije-gündizläp “Iiphonstore“ söwda merkezleriniň öňünde nobata durdular.
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän kompaniýanyň ýolbaşçylary Pil Şhiller we Tim Kuk täze telefonyň iki görnüşiniň 4,7 we 5,5 dýum ölçeginde (iPhone plýus), ýagny displeýi degişlilikde 12 we 14 sm ululykdakysyny hödürlejekdigni habar berdiler.
Şeýle-de “Apple Watch“ 9-njy sentýabrda Amerikanyň (FlintCenter zalynda) Kopertion şäherinde geçirilen tanyşdyrylyş dabarasynda, aýdylyşy ýaly, akylly sagatlaryň hem hödürlenjekdigni mälim edipdi.
Täze aýfonlaryň bahasy şeýle: olaryň 16 GB sygymly ýady bolanlary 299 dollardan, 64 GB ýatlysy 399 dollardan we 128 GB ýady bolan mobiller-de 499 dollardan satylýar.
Täze aýfonlaryň 4,5 we 6-njy modellerinde 12 megapiksellik surat alýan fotokamera bar. Bular iki ýadroly A8 prosessor esasynda gurlan. Beýleki iPhone enjamlary bilen deňşdirlende, iPhone-6 iň ýuka model hasaplanýar. 12 santimetrlik Iphone-6 mobiliniň agramy 129 g., ini 7,1 mm, Iphon-6 plýusyň agramy bolsa 172 gr we ini-de 71 mm.
“Apple“ kompaniýasy bu mobil telefonda başga-da köpsanly aýratynlyklary göz öňünde tutupdyr. Meselem, bu enjamyň batereýalary bir gezek tow berlensoň, uzak wagtlap, ýagny 350 sagatlap işleýär.
“Applepay“ diýen softwar arkaly pul tölemek hem ýeňilleşdirilen. ”American Expere”, ”Viza” we ”Master bank” kartalary bilen tölenilýän söwda merkezlerde mundan beýläk Iphone-6 mobil telefony bilen hem töleg tölese bolýar.
Täze aýfonlar bilen bir hatarda IOS-8 amaly ulgam hem hödürlendi. IOS-8 "Apple" şirketniň iň soňky amaly ulgamy hasaplanylýar.
Ýeri gelende aýtsak, "Apple" kärhanasynyň öndüren aýfonlary Amerikanyň smartfon bazarynda 40 protsent paýy eýeleýär. Şu san dünýä boýunça 12 prosente ýetýär. Dünýä bazarynda bolsa Günorta Koreýanyň ”Samsung” smartfonlary has uly paýy eýe.
“Apple Watch”, sagatlary bilen öz saglyk ýagdaýyňa-da gözegçilik etse bolýar. Meselem, ýöräp barýarkaň ädimleriňi sanasa bolýar. Bu akylly sagatlar sport bilen meşgullanmaga höwes döredýär diýip, “Apple“ saýtyndaky reklamada aýdylýar.
“Apple Watch“ sagatlary 2015-nji ýyldan beýläk satlyljak diýip, “Apple“ maglumat berýär. “Apple Watch“ dürli bahadan satylar we goşar sagtalarynda oturdylan tehnologiýa, şeýle-de ulanylan ýakut daşlarynyň kristallary boýunça 350 dollardan 1200 dollara çenli satylar diýip çak edilýär.
Bu sagtalar barada tehniki taýdan dürli maglumatlar berilýär. Sagatlaryň üç görnüşi öndüriler diýlip habar berilýär, olar: “Klassyk“ “Sport“ we altyn çaýylan görnüşlerdir.
“Biziň smartfonlarymyz Russiýada, Braziliýada, Hindistanda we Hytaýda has gowy satylýar” diýip, ”Apple” kompaniýasynyň dolandyryjy direktory Tim Kuk aýdýar. Onuň sözlerine görä, bu kompaniýa geçen ýyl bilen deňeşdirilende 2014-nji ýylda öz önimlerni 13 prosent töweregi artyk satypdyr.
“Apple“ kompaniýasynyň “iPhone” (aýfon) kysymly akylly telefonlary ilkinji gezek 2007-nji ýylda satuwa çykaryldy.


text:
12-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary derejeli halkara forumynyň işine hem-de Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Mohammad Nawaz Şarif bilen duşuşdy.
Belent mertebeli myhman bildirilen mähirli myhmansöýerlik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, milletiň Liderini Türkmenistanyň Bitarap derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy bilen gutlady hem-de munuň özi Türkmen döwleti üçin uly üstünlikdigini we beýik ýeňişleriniň biridigini aýtdy. Şu babatda sebitleýin hyzmatdaşlygyň netijeli ösdürilmeginde ýurdumyzyň bu halkara-hukuk derejesiniň ähmiýeti hem-de uly orny bellenildi.
Pakistanyň Premýer-ministri pursatdan peýdalanyp, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy “Bitaraplyk syýasaty: Parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň ugrunda halkara hyzmatdaşlygy” atly halkara maslahatynda eden çuňňur manyly çykyşy hem-de onuň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlady hem-de Türkmen döwletiniň Merkezi Aziýada durnuklylygyň hem-de howpsuzlygyň berkarar bolmagyna gönükdirilen sebitleýin ýakynlaşmalar üçin tagallalarynyň aýratyn ähmiýetini nygtady.
Premýer-ministr Mohammad Nawaz Şarifiň nygtaýşy ýaly Pakistanda türkmen Lideriniň alyp barýan hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna, şeýle hem öňe sürýän parahatçylygyň, durnuklylygyň hem-de ählumumy abadançylygyň esaslarynyň hemmetaraplaýyn berkemegine gönükdirilen ähli halkara başlangyçlaryna ýokary baha berýärler we olary doly goldaýarlar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözleri hem-de halkara giňişliginde berýän goldawy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Pakistana Günorta Aziýa ýurtlary bilen gatnaşyklary ösdürmek babatda esasy hyzmatdaş hökmünde garaýandygyny nygtady.
Biziň ýurtlarymyz parahatçylygyň, howpsuzlygyň we özara ynam bildirmegiň pugtalandyrylmagyna, sebit we dünýä möçberinde durnukly ösüşiň üpjün edilmegine uly ähmiýet berýärler diýip, Türkmen döwletiniň Baştutany sözüni dowam etdi. Şundan ugur alyp, döwletleriň ikisi halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň, Yslam Hyzmatdaşlyk, Guramasynyň, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäklerinde ylalaşykly özara hereketleri amala aşyrýarlar. Söhbetdeşler bu barada gürrüňi dowam edip, Owganystanda parahatçylygy dikeltmäge ýardam etmek boýunça tagalla etmegiň möhümdigini bellediler.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de belent mertebeli myhman ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösüşiniň okgunly depginini kanagatlanma bilen belläp, döwletara gatnaşyklarynyň ynanyşmak häsiýetiniň Türkmenistana hem-de Pakistana dürli derejelerde gazanylan ylalaşyklary diňe bir netijeli durmuşa geçirmäge däl, eýsem, köpýyllyk hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny işjeň işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýändigi barada bir pikirdediklerini aýtdylar. Köpýyllyk hyzmatdaşlygyň netijesinde bolsa söwda-ykdysady hem-de ýangyç-energetika pudaklaryny, gurluşygy, oba hojalygyny we beýlekileri goşmak bilen dürli ugurlarda netijeli özara gatnaşyklar emele geldi.
Türkmenistanyň Lideri hem-de Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň yklymyň iri energiýa geçirijisi bolan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynda-da öz beýanyny tapjakdygyna özara ynam bildirdiler. Eýýäm ertir bu ähmiýetli taslamanyň durmuşa geçirilmegine başlanylmagynyň dabarasynyň boljakdygy bellenildi. Umumy pikire görä, bu turbageçirijiniň çekilmegi diňe bir taslama gatnaşyjy ýurtlaryň ykdysady taýdan gülläp ösmegine hyzmat etmän, sebitde parahatçylygyň hem-de durnuklylygyň kuwwatly şerti bolup çykyş etjekdigi aýratyn wajypdyr.
Täze taryhy eýýamda deňsiz-taýsyz baýlyk hem-de uly gymmatlyk bolup durýan ajaýyp milli däpleri aýawly saklaýan we nesilden-nesle geçirilýän iki doganlyk goňşy halkyň ýakynlaşmagynyň kesgitleýji alamaty bolup çykyş edýän ynsanperwer ulgam döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde görkezildi.
Premýer-ministr Mohammad Nawaz Şarif däp bolan dostlukly türkmen-pakistan gatnaşyklarynyň umumy bähbitlere laýyklykda mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdüriljekdigine ynam bildirip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa jogapkärli işinde uly üstünlikleri, Türkmenistanyň doganlyk halkyna bolsa parahatçylyk, abadançylyk hem-de gülläp ösüş arzuw etdi.


text:
Paýtagt Tripoliden günbatardaky Ez-Zawiýa şäheri ugrundaky söweşlerde köp adamlaryň ölendigi hem ýaralanandygy barada habarlar gelip gowuşýar.
Ýerli ýaşaýjylara salgylanmak bilen habar agentlikleri Muammar Kaddafä wepaly güýçleriň şäheri oka tutanda 30-a çenli adamyň ölendigini habar berýärler.
Döwlet telewideniýesi şäheriň eýelenendigini habar berdi, ýöne gozgalaňçylaryň wekilleri Ez-Zawiýa şäherini elde saklaýandyklaryny aýdýarlar.
Mundan öň Kaddafiniň tarapdarlary ýurduň gündogaryndaky Ras-Lanuf şäherini alandyklaryny habar berdiler.
Halkara polisiýa guramasy Interpol anna güni Kaddafiniň we onuň ýakyn töwereginden 15 adamyň howpludygyny duýdurdy.
Halkara jenaýat sudy Kaddafiniň adamzada garşy jenaýaty amala aşyrmakda şübhenilýändigini derňemäge girişdi.
Muammar Kaddafä parahat demonstrasiýaçylary daragadanda ýarag güýjüni ulanmakda şübhe bildirilýär.


text:
Aung Su Çi we onuň Demokratiýa ugrundaky Milli Liga partiýasynyň beýleki täze saýlanan agzalary geçen hepde kasamyň beýan edilişi bilen ylalaşmaýandyklaryny aýdyp, kasam kabul ediş dabarasyna gatnaşmakdan ýüz dönderipdiler.
Bu kasam kanun çykaryjylary 2008-nji ýylyň konstitusiýasyny “gorap saklamaga” çagyrýar. Su Çi kasamyň bu ýeriniň konstitusiýany “hormatlamak” diýlip üýtgedilmegini haýyş edipdi.
Baş kanundaky gapma-garşylyk
Mýanmaryň Baş kanuny harbylaryň syýasy agalygyny goraýar we soňky elli ýylda awtoritar harby režim tarapyndan dolandyrylan günorta-gündogar Aziýa döwletiniň parlament orunlarynyň 25 prosentini harbylaryň almagyny kepillendirýär.
Nobel baýragynyň eýesi we ozalky syýasy tussag duşenbe güni žurnalistleriň öňünde çykyş edip, indi biraz ýumşandygyny we özüni parlamentde görmek isleýän goldawçylarynyň arzuwyny hasyl etmekden ötri, kasam kabul etjegini aýtdy.
“Biz, hormat-sylag yşaraty hökmünde, dürli toparlar bilen ylalaşyk syýasatyna eýereris. Onsoň men mümkin boldugyça çalt kasam edip, parlamentiň kanuny agzasy bolmak üçin hereket etmekçidigimi aýtmak isleýärin” diýip, Su Çi nygtady.
1-nji aprelde bolan parlament saýlawlary Su Çiniň Demokratiýa ugrundaky Milli Liga partiýasynyň 1990-njy ýyllardan bäri gatnaşan ilkinji saýlawy boldy.
Bu partiýa 1990-njy ýylyň saýlawlarynda sesleriň aglaba köplügini aldy, ýöne goşun onuň netijelerini kabul etmedi we Su Çi tussag etdi hem öý tussaglygynda saklady. Ol 2010-njy ýylda soňky gezek azatlyga çykarylmazyndan öň jemi 15 ýylyny ýesirlikde geçirdi.
Su Çiniň karary Banyň saparyna gabat geldi
Su Çiniň parlament agzasynyň kasamyny kabul etmek karary BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň bu ýurda geçen ýyl reformaçy hökümet iş başyna geçip, harby dolandyryşy soňlaly bäri ilkinji gezek sapar edýän wagtyna gabat geldi.
Ban paýtagt Naýpyidawda Mýanmaryň prezidenti Thein Sein bilen gepleşik geçirdi we sişenbe güni Ýangonda Su Çi bilen duşuşmaly. Ban bu ýurda soňky gezek 2009-njy ýylda sapar edipdi we şonda harby ýolbaşçylar onuň sapar mahalynda Su Çi bilen duşuşmagyny gadagan edipdiler.
Ban bu saparyny Mýanmaryň hökümetine reformalary çaltlaşdyrmaklary üçin basyş etmek we Günbatar döwletlerini, goldaw görkezmekden ötri, galan sanksiýalary hem ýatyrmaga çagyrmak üçin ulanýar.
Ban duşenbe güni täze saýlanan parlamentde daşary ýurtly ýokary derejli myhman hökmünde ilkinji bolup sözlän sözünde halkara jemgyýetçiligini “söwda çäklendirmelerini we beýleki gadagançylyklary aýyrmakda, togtatmakda ýa gowşatmakda has ilerlemäge” çagyrdy.
BMG bu ýurduň otuz ýyl gowrak wagtdan bäri birinji gezek geçirýän ilat we jaý ýazuwyny geçirmäge kömek bermäge razy boldy.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat başlygy Katrin Aşton hem häzir Mýanmara sapar edýär.


text:
Bosniýada bir sud yslamçy jeňçini ganly bomba hüjümi sebäpli 45 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi. Bu Bosniýada terrorçylyk üçin berlen iň uzak türme möhletidir.
Haris Kausewiç anna güni 2010-njy ýylyň iýunynda merkezi şäher Bugojnodaky polisiýa stansiýasynyň arkasynda bomba goýmakda we ýaramakda günäli tapyldy. Şonda bir polisiýa ofiseri ölüp, başga birnäçesi ýaralanypdy.
Kausewiç yslamyň Wahhabi akymyna eýeriji bolup, bu iş boýunça esasy güman edilýän adam hasaplanýar. Beýleki bir güman edilýän adam bolsa, subutnamanyň ýokdugy üçin aklanyldy. Emma üçünji güman edilýän adam ozal 14 ýyl tussaglyga höküm edilipdi.


text:
Iki raketa Orsýetiň Siriýadaky ilçihanasyna zarba urdy. Bu hökümetiň tarapdarlarynyň Moskwanyň Siriýa harby taýdan aralaşmagyna minnetdarlyk bildirmek üçin ilçihananyň öňünde jemlenen wagtyna gabat geldi.
Žurnalistler ilçihananyň binasyna düşen birinji raketanyň dowul döredendigini, adamlaryň gaçyp başlandygyny aýtdylar.
Frans Press agentligi (AFP) hüjümiň bolan wagtynda Damaskda ilçihananyň öňünde ýygnanan adamlaryň sanynyň 300 çemesi bolandygyny habar berdi.
Oppozision söweşijiler geçmişde ilçihanany oka tutupdy, emma 13-nji oktýabrda bolan hüjümiň ilçihananyň öňünde bolan üýşmeleň bilen bagly-bolup bolmandygy belli däl.
Orsýet Siriýada söweşijilere garşy howa hüjümlerini 30-njy sentýabrda başlady.


text:
Çeçenistanyň paýtagty Groznyda janyndan geçeniň amala aşyran hüjüminde sekiz adam, şol sanda ýedi polisiýa işgäri öldi.
Polisiýa çeşmesiniň “Interfaks” habarlar gullugyna aýtmagyna görä, polisiýa tussag etjek bolanda hüjümçi özüni partladypdyr.
Parlament binasynyň golaýynda amala aşyrylan bu partlamada başga-da 16 adam ýaralandy.
Çeçenistanyň lideri Ramzan Kadyrow çykyş edip, Oraza baýramynyň ilkinji gününde hüjüm eden jenaýatçyny “aňkasy aşan galtaman” diýip atlandyrdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini entek hiç kim öz üstüne almady.


text:
14.12.2016. Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň ýurdumyzyň Prezidentligine dalaşgär hödürlemäge bagyşlanan maslahaty geçirildi.
Dalaşgär hödürlemek düzgüni Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 44-nji maddasyna laýyklykda guraldy.
Maslahatyň barşynda oňa gatnaşyjylar ýokary döwlet wezipesine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy hödürlemek baradaky teklibe garadylar. Çykyş edenler döwlet Baştutanymyzyň görnükli ýolbaşçylyk we guramaçylyk aýratynlyklaryny, milli ösüş maksatnamalaryny amala aşyrmakda bitiren ägirt uly hyzmatlaryny we bu babatda ýetilen belent sepgitleri, döwlet işinde toplan uly tejribesini, pikir ýöretmegiň strategik nusgasyny bellediler.


text:
Gyrgyzystanyň serhet gullukçylary özbek raýatyny ýurduň araçägini bikanun geçmekde aýyplap tussag etdiler.
Gyrgyzystanyň Serhet gullugynyň berýän maglumatyna görä, gürrüňi gidýän özbek raýaty 10-njy fewralda ýurduň Kadamjaý etrabyna bikanun geçen mahaly tutulypdyr.
Şu aýyň dowamynda gyrgyz resmileri özbek raýatlarynyň Gyrgyzystanyň araçäklerine bikanun geçendigini üç gezek habar berdiler.
1-nji fewraldan bäri aýry-aýrylykdaky wakalarda başga-da jemi alty özbek raýatynyň tussag edilendigi mälim edilipdi.


text:
Ýekşenbe güni Serbiýanyň polisiýasy etniki alban söweşijileriniň hormatyna dikilen dawaly memorial monumentini ozalky gurlan ýerinden aýyrdy.
Alban ilatynyň güri ýaşaýan ýeri bolan Presowo şäheriniň merkezindäki bu memorial monumenti aýyrmak çäresine iki ýüz sany polisiýa işgäri gözegçilik etdi.
Ýerli albanlar bu memorial monumenti alban gahrymanlarynyň hormatyna dikilen ýadygärlik hasaplap, onuň aýrylmagy barada Serbiýanyň merkezi hökümetiniň beren görkezmesini ýerine ýetirmän gelýärdiler.
Serbiýanyň häkimiýetleri 1999-2001-nji ýyllaryň urşunda serblere garşy urşan alban söweşijilerine terroristler hökmünde baha berýärler.
Ýekşenbe güni ÝHHG guramasy bu monument baradaky dawalaryň serb we alban milletleriniň ikisi üçinem bir bähbitli çözgüt tapmandygyna öz gynanjyny bildirýändigini mälim etdi.


text:
Türkmenistanda iň girdejili pudak haýsy? Näme üçin?
Täze Tolkun gepleşigimiziň nobatdaky sanynda ýaşlaryň şu temadaky garaýyşlary bilen tanyş bolarys.
Sizi hem Türkmenistanda gazanç etmek üçin iň girdejili bolan pudak ýa-da pudaklar, onuň sebäpleri, şeýle-de bu ugurdaky başdan geçiren tejribeleriňizi biziň bilen paýlaşmaga çagyrýarys.
Bu baradaky garaýyşlaryňyzy, tejribeleriňizi biziň gepleşigimize gatnaşyp hem paýlaşyp bilersiňiz. Habarlaşmak üçin email adresimiz: metbugat@gmail.com. Öz pikirdir, tejribeleriňizi aşakdaky forumda hem galdyryp bilersiňiz.


text:
Türkmenistanda Ylym gününe gabatlanyp, "Tehnologiýalar merkezi" açyldy. Dabaraly ýagdaýda açylan bu obýektiň Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň düzüminde esasy orun eýelejekdigi we bu edarada 200 sany alymyň we ylmy işgäriň işlejekdigi habar berilýär.
Türkmenistanda açylan "Tehnologiýalar merkeziniň" ýurduň Ylymlar akademiýasynyň düzüminde esasy orun tutup, ylmyň köpugurly ösüşi üçin şert döredýändigi aýdylýar. Prezident G.Berdimuhamedow bu barada şeýle diýdi: "Hormatly adamlar, döwrüň ösen talaplaryna laýyklykda gurlan bu merkezde ylymyň ileri tutulýan sekiz ugry boýunça düýpli ylmy işler hem alnyp barylar. Bu ugurlaryň hatarynda agrosenagat toplumynda innowasion tehnologiýalar boýunça ekologiýa we tebigy baýlyklardan rejeli peýdalanmak, energetika, ýangyç serişdelerini öndürmek boýunça geçiriljek ylmy barlaglary hem görkezmek bolar".
Türkmenistanyň döwlet resmileriniň, halkara guramalarynyň we daşary ýurt syýasy we biznes wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen açylyş dabarasyna Belarusyň premýer-ministri Mihail Mýasnikowiç, himiýa boýunça Nobel baýragynyň laureatlary ýaponiýaly alym Eýiçi Negişi we ysraýylly alym Ady Ýonat, şeýle-de “Bütindünýä saglyk guramasynyň” baş müdiri Margaret Çen gatnaşdylar.
Merkeziň gurluşy
Tehnologiýalar merkezindäki laboratoriýalarda bio, nano we informasion tehnologiýalara degişli ylmy işleriň geçirilmeginiň hem göz öňünde tutulýandygy aýdylýar.
G.Berdimuhamedow "Tehnologiýalar merkeziniň" gurluşy we enjamlaşdyrylyşy barada, hususan-da, şeýle diýdi: "Tehnologiýalar merkezinde üç sany bölüm we on sany barlaghana bar. Merkeziň bölümleri we barlaghanalary Germaniýanyň, Beýik Britaniýanyň we Ýaponiýanyň iň kämil enjamlary, häzirki zaman kompýuterleri bilen üpjün edildi. Bu bolsa alymlarymyza ylmyň aýra-aýra ugurlary boýunça düýpli we takyk esasy ylmy barlaglary geçirmäge doly mümkinçilik berer".
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň düzüminde täze açylan "Tehnologiýalar merkeziniň" öňünde senagatda alternatiw energiýa çeşmelerinden peýdalanmak we daşky gurşawy öwrenmek ýaly maksatlar hem goýulýar.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýanynda Gün energiýasy institutynyň hem dörediljekdigi barada ýaňy-ýakynda habar berildi. Türkmen häkimiýetleri Gün institutyny 1990-njy ýyllaryň ortalarynda ýapypdy.
Söwet döwründe 1951-nji ýylda düýbi tutulan Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy 1998-nji ýylda Nyýazowyň permany bilen ýapylypdy we ol 2007-2009-njy ýyllarda jemgyýetçilik esaslarda gaýtadan dikeldildi, 2009-njy ýylyň iýun aýynda bolsa bu ylymlar ojagy "Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasyny döretmek baradaky" permanyň esasynda döwlet edarasy hökmünde doly möçberde dikeldildi.


text:
Gyrgyzystanyň polisiýasy ýurtda gadagan edilen “Hizb ut-Tahrir” yslamçy toparynyň aýallar bileleşigine ýolbaşçylyk edýär diýilýän zenany tussag etdiler.
Gyrgyz Içeri işler ministrliginiň 18-nji martda ýaýradan maglumatynda ady köpçülige mälim edilmeýän zenanyň 2013-nji ýyldan bäri gözlenýändigi bellenilýär.
Ministrligiň maglumatyna görä, gürrüňi gidýän zenan 17-nji martda Batken welaýatynda ýerli polisiýanyň gatnaşmagynda geçirilen barlaglar döwründe tussag edilipdir.
Şeýle-de ministrlik welaýatda geçirilýän barlaglaryň, tussaglykdaky ýerli dini lider Raşod Kamalowyň sud işiniň derňewleri bilen ilteşiklidigini habar berdi. Kamalow “Hizb ut-Tahrir” topary bilen ilteşigi barlykda aýyplanyp, geçen aý tussag edilipdi.
Soňky hepdelerde Gyrgyzystanda “Hizb ut-Tahrir” toparynyň we ýurtda gadagan edilen beýleki yslamçy toparlaryň agzasy diýlip aýdylýan adamlaryň tussag edilýändigi baradaky maglumatlar artdy.


text:
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Siriýada söweşýän toparlaryň himiki ýaragyny ulanmagy boýunça derňewleri Yraga hem ýaýbaňlandyrmak teklibinden el çekdi.
ABŞ-nyň we Germaniýanyň hökümetleri “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň şu ýyl Yrakdaky kürtlere garşy mustard gazyny we beýleki himiki ýaraglary ulanandygyny tassyklaýan subutnamalaryň bardygyny aýdýarlar.
Bu maglumat Orsýetiň ABŞ-daky ilçisi Witaliý Çurkiniň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini Siriýada himiki hüjümlere jogapkärlere degişli derňewlere Yrakdaky gaz hüjümleri bilen bagly wakalary hem goşmaga ündemegine itergi berdi.
Emma BMG-niň diplomatlary Yragyň derňewleri öz giňişligine ýaýbaňlandyrmak boýunça ygtyýarlygyň artdyrylmagyna garşy çykandygyny aýdýarlar.
Şeýlelikde Çurkin öz teklibinden el çekip, 10-njy sentýabrda Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýa boýunça derňewlere başlamak boýunça soňky çärelerine mümkinçilik döretdi.


text:
Basyş etmek, dişlemek, mobil telefony bilen hüjüm etmek ýa jynsy gatnaşyga mejbur etmäge synanyşmak ýaly wakalar geçen ýyl BMG-niň işgärleri tarapyndan edilen 100-e golaý etmişiň arasynda agzalýar. Bu barada BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň Baş Assambleýa beren hasabatynda aýdylýar.
Bu meselä degişli pozitiw täzelik – düzgüniň bozulmagy bilen bagly wakalary derňemek boýunça edilen ýüzlenmeler geçen ýylkysyndan biraz azalypdyr. BMG-niň işgärleriniň sanynyň 63 müň adamdan ybaratdygy hasaba alnanda, berilýän sanlar onçakly köp hem däl ýaly bolup görünýär.
Şeýle wakalaryň iň ýokary derejesiniň 2008-nji we 2009-njy ýyllara degişli bolandygy, şonda 440 sany şikaýatyň hasaba alnandygy habar berilýär.
Meseläniň erbet tarapy – parahatçylygy saklamak işini alyp barýan guramanyň käbir işgärleriniň rehimsizligine degişlidir. Şeýle işgärleriň biri öz kärdeşiniň kellesine demir turba bilen urupdyr.
Şu ýyl guramanyň özünde 35 işgär we guramanyň bölümlerinde ýene 60 işgär bidüzgünçiliklere baş goşupdyr. Hadysalaryň ýedisiniň jenaýata esaslanýan bolmagy mümkin. Munuň bilen bilelikde, bir jenaýatçylykly waka ýedi sany işgär gatnaşypdyr.
2011-nji ýylyň iýul aýyndan 2012-nji ýylyň 30-njy iýunyna çenli döwri öz içine alýan hasabat hadysalaryň aglaba böleginiň galplyga, ýalançylyga we töhmetçilige degişli bolanlygyny görkezdi. Käbir düzgün bozmalarda işgärler öz wezipelerinden hyýanatçylykly peýdalanmak, kemsitmek ýa diskriminasiýa etmek ýaly hereketlere baş goşupdyrlar.
Şeýle-de söz bilen we fiziki taýdan hüjüm etmek ýaly hadysalaryň hem bolandygy habar berildi. Olaryň birinde işgär öz başlygyna ony öldürjekdigini aýdyp, ony mobil telefony bilen urmaga synanyşypdyr. Ol ýene iki kärdeşiniň we olaryň maşgala agzalarynyň howpsuzlygyna hem wehim salmak bilen haýbat atypdyr.
Ýene bir wakada işgär öz oturýan oturgyjynyň tirsegini goparyp, ony kärdeşiniň ýüzüne zyňypdyr we onuň sag gözüne hem maňlaýyna şikes ýetiripdir.
Bir işgäriň BMG-niň meýletinçisine hüjüm edip, ony birnäçe gezek dişländigi, ol kömek çagyrmakçy bolanda ony urup, bogmaga synanyşandygy habar berilýär.
Şeýle wakalara gatnaşan işgärleriň ählisi wezipelerinden boşadylypdyr.
Jynsy taýdan kemsitlmeler bilen bagly wakalar hem bolupdyr. Guramanyň bir işgäriniň işe ýerleşmekçi bolan birini jynsy gatnaşyga çekmäge eden synanyşygynyň üsti açylypdyr.
Ygtyýarlygy bolmadyk şahslaryň we kompaniýalaryň BMG-niň hasabyna uçuşlary amala aşyrmagy, şeýle-de hak tölemek boýunça kagyzlaryň we immigrasion dokumentleriň galplaşdyrylmagy hem galplyk bilen bagly wakalaryň arasynda agzalýar.
BMG-niň işgärleriniň arasynda guramanyň kompýuter, kamera ýaly tehniki emlägini ogurlanlar hem bolupdyr.
2011-2012-nji ýyllarda şeýle wakalaryň sany 2010-2011-nji ýyllara garanda 126-dan 95-e çenli azalan hem bolsa, BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň metbugat wekiliniň orunbasary Eduardo del Bueý hadysalaryň azalmagyna tendensiýa hökmünde garamaýandygyny aýtdy.


text:
Eýnşteýniň teoriýasy boýunça Älemde ýagtylykdan tiz zat ýok. Ýewropanyň merkezi Ženewada ýerleşýän ýadro barlaglary baradaky guramasy SERN
öten sentýabrda özüniň geçiren tejribelerinde zarýadsyz subatom bölejikleri bolan neýtrinolaryň tizligi ýagtylygyň tizliginden ýokary diýen netijä gelendigini aýdypdy. Ýöne, indi çak edilişine görä, geçirilen bu tejribede käbir ýalňyşlyklar goýberilene meňzeýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Eugen Tomiuc SERN-iň sözçüsi Jeýms Gillies bilen bu barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Öten sentýabrda SERN-iň neýtrinolar Ženewadan Italiýanyň Gran Sasso şäherine çenli bolan 730 kilometrlik aralygy ýagtylygyň tizliginden 60 nanosekunt tiz aşdy diýip yglan etmegi hem alymlary hem-de ýönekeý adamlary geň galdyryp, şübhelendiripdi. Ýöne indi bu çylşyrymly tejribe geçirilende, az-kem ýalňyşlyk goýberilen bolmagy mümkin diýilýär. Muny nädip düşündirip bolar?
Jeýms Gillies
Jeýms Gillies:
Ilki bilen biz muňa bir düşündirişiň bardygyny bilemzok. Bu ölçegler şöhle bilen gaýtalanmasa, muny takyk bilip bolmaz. Ýöne "OPERA" diýip atlandyrylan bu tejribäni alyp baran topar özleriniň wagt ölçeglerine täsir eden bolmagy mümkin iki zady görüpdirler. Bularyň biri bir yrgyldadyjynyň ýygylygynyň bolmalysy ýaly bolmanlygy. Beýlekisi hem GPS signallaryny GPS sistemasyndan "OPERA" eksperimentiniň esasy sagadyna ýetirýän optiki kabel. Olar bu zatlary ölçäp, bularyň garaşylyşy ýaly däldigini anyklapdyrlar. Ýöne öten ýyl we ondan öň şöhle bilen bu maglumatlar alnanda, munuň şeýle bolandygy belli däl. Operatorlara gönükdirilýän şular ýaly şübheler bar. Ýöne hökman şeýle diýen netijä gelmezden öň biz ýene şöhle bilen synag geçirmeli.
Azatlyk Radiosy: Ozal habar berlişi ýaly, bularyň bary bir gowşak kabel bilen baglanyşykly bolaýmasyn?
Jeýmes Gillies:
Men käbir ýerlerde gowşak kabel diýip aýdylanyny gördüm. Ýöne optiki kabel sistemasy mundan has inçe. Bu ýeke bir gowşak kabel däl. Bu zatlara öwran-öwran seredildi. Ýene bir gezek nygtaýaryn, bu ölçeg işlerini SERN-den şöhle bilen gaýtalamasak, muny takyk bilip bolmaz.
Azatlyk Radiosy: Edilmeli indiki iş näme? Eksperimenti gaýtalap bolarmy, bolsa, haçan bolar?
Jeýms Gillies:
"OPERA" eksperimenti öten agşam bu habary SERN-e ýetirdi. Indi öten agşama çenli bolan tizlendiriji işleriniň plany boýunça ol Gran Sasso maý aýynda şöhle goýberjekdigini aýtdy. Meniň pikirimçe, bu barada pikir alşylar. Ýöne bu bolarmy ýa bolmaz, belli bir zady aýdardan entek ir.
Azatlyk Radiosy: Onda Eýnşteýn ýalňyşypdyr diýip subut etmäge ýene az-kem şans bar-da.
Jeýms Gillies:
Meniň pikirimçe, žýuriler entek daşarda. Ýöne esasy duýgy Eýnşteýniň ýalňyşandygynyň subut bolmagy däl-de, operatorlardan bir zadyň tapyljagy. Meniň pikirimçe, fizikleriň aglabasy şeýle pikir edýärler. Ýöne bu bir örän inçe tejribe. Asyl şular ýaly takyklyga ýetilmeginiň özi bir täsin zat.


text:
Pakistanyň ozalky prezidenti Perwez Muşarraf dört ýyllyk daşarky bosgunlykdan soň ýekşenbe güni Pakistanyň günorta Karaçi şäherine bardy.
Perwez Muşarrafyň ýanynda onuň “Musulman Ligasy” partiýasynyň birnäçe lideri-de bar. Azatlyk Radiosynyň “Maşaal” gullugy Karaçiniň aeroportunda ýüzlerçe tarapdarynyň Muşarrafy goldaýjy şygarlar bilen garşy alandygyny habar berýär.
Perwez Muşarraf Pakistanda şu ýylyň 11-nji maýynda geçiriljek parlament saýlawlary üçin öz partiýasynyň adyndan kampaniýa alyp barar diýlip garaşylýar.
Ýekşenbe güni Karaçi şäherinde, öz tarapdarlarynyň öňünde eden çykyşynda 69 ýaşly Perwez Muşarraf özüniň “Pakistany halas etmek” üçin yzyna gaýdyp gelendigini aýtdy. Ol pakistanly talybanlaryň özüni öldürmek barada atan haýbatlaryndan gorkmaýandygyny-da nygtady.
“Ýüzbe-ýüz bolmaga taýýar”
“Men siziň şeýle köplük bolup meni diňlemäge gelmegiňize örän şat. Bu meniň ilkinji günüm, emma eýýäm meniň syýasy ýolumyň ugrunda päsgelçilikler döredilip başlandy. Biziň Kaedi-Azam mawzoleýinde [Pakistany esaslandyryjy Muhammad Ali Jinnahiň hormatyna] planlaşdyran ýörişimiz gadagan edildi. Meniň yzyma dolanmajakdygymy, meniň gorkjakdygymy aýdan adamlaram boldy. Men size şu gün özümiň eýýäm şu ýere gelendigimi we özümiň gorkmaýandygymy aýdasym gelýär” diýip, Muşarraf belledi.
Karaçä baryp düşen badyna žurnalistlere beren intewýusynda ol özüniň synaglara taýýardygyny-da nygtady: “Köp synaglar öňde dur. Howpsuzlyk synaglary-da bar. Kanunçylyk taýdanam synaglar bar. Syýasy taýdanam synaglar bar. Umuman, ençeme synaglar öňde dur, emma biz olar bilen ýüzbe-ýüz bolmaga taýýar”.
Pakistanyň hukuk goraýjy organlary Perwez Muşarrafa birnäçe jenaýat işinde, şol sanda 2007-nji ýylda şol wagtky premýer-ministr Benazir Bhuttonyň janyna kast edilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça-da aýyplama bildirýär.
Maý aýynda geçiriljek parlament saýlawlary Pakistanda uzaga çeken harby dolandyryşdan soň bu ýurduň taryhynda häkimiýetiň ilkinji gezek demokratik ýol bilen çalşyrylmagy hökmünde alamatlanar.
Perwez Muşarraf 1999-njy ýylda gandöküşiksiz amala aşyrylan harby agdarylyşykda häkimiýet başyna gelipdi. 2008-nji ýylda syýasy basyşlar netijesinde ol prezidentlik wezipesinden çekildi. 2008-nji ýyldan bäri Perwez Muşarraf Londonda we Dubaýda bosgunlykda ýaşap gelipdi.
Germaniýanyň “Der Şpigel” gazetine beren interwýusynda Perwez Muşarraf Pakistany ösüş ýoluna düşürmek hem-de terrorizmden halas etmek isleýändigini belledi.