text:
Owganystanyň prezident edarasynyň ýaýradan beýannamasyna
görä, prezident Hamid Karzaý düýn Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow bilen duşuşdy.
Şonda Meredow iki ýurduň araçäginde soňky günlerde howpsuzlyk şertleriniň ýaramazlaşmagyndan howatyrlanma bildiripdir.
Türkmen resmisi owgan hökümetinden serhetde asudalygy saklamak üçin çäre görülmegini sorapdyr.
Owganystanyň Pazwok habar agentliginiň ýazmagyna görä, Meredow tizlikde iki ýurduň wekilleriniň arasynda howpsuzlyk meselesi boýunça duşuşygyň geçirilmegini teklip edipdir.
Şeýle-de Meredow Owganystanyň Farýap we Badgys welaýatlarynyň Türkmenistan bilen serhetýaka etraplarynda howpsuzlyk ýagdaýynyň ýaramazdygyny, ýaragly adamlaryň türkmen serhetçilerini öldürendigini aýdypdyr.
Türkmen resmisi owgan hökümetinden bu waka boýunça derňew geçirilmegini hem-de türkmen serhetçilerini öldürenleriň jogapkärçilige çekilmegini talap edipdir.
Owganystanyň prezident edarasynyň ýaýradan beýannamasyna görä, prezident Karzaý hem öz gezeginde türkmen-owgan serhedinde bolan wakadan özüniň habarlydygyny aýdypdyr we türkmen serhetçileriniň ölümine gynanç bildiripdir.
Prezident Karzaý Owganystanyň howpsuzlygy goraýjy gullugynyň ýolbaşçylaryna bu hili wakanyň gaýtalanmazlygy üçin çäre görülmegini tabşyrypdyr.
Emma muňa garamazdan, syýasy synçy, öňki owgan diplomaty Ahmad Seýdi «serhedi goramak Owganystanyň howpsuzlygy goraýjy güýçlerine başartmaýar, serhedi goramak üçin Türkmenistanyň özi alada etmeli» diýýär.
Owganystanyň prezident edarasynyň ýaýradan beýannamasynda aýdylmagyna görä, prezident Karzaý türkmen-owgan serhedinde bolan wakanyň daşardan gurnalan bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürüpdir.
Ol bu hili ýagdaýlaryň öňüni almak üçin Türkmenistan bilen Owganystanyň arasynda razwedka hyzmatdaşlygyny ýola goýmagyň möhümdigini nygtapdyr.
Soňky döwürde demirgazyk Owganystanda, hususan-da Farýap we Badgys welaýatlarynda howpsuzlyk şertleri günsaýyn ýaramazlaşýar.
Ýatladyp geçsek 24-nji maýda Türkmenistanyň, Owganystanyň Bala Murgap etraby we 26-njy fewralda hem Mukur etraby bilen serhetleşýän böleklerdäki harby nokatlara, Owganystanda ýerleşýän söweşijiler tarapyndan edilen hüjümlerde jemi 6 sany türkmen serhetçisi atylyp öldürildi. Şol hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alan bolmady.


c: text/html

text:
Gündogar Ukrainanyň separatistleriň kontrollugyndaky böleklerinde öz-özüni ykrar eden resmiler 2-nji noýabrda geçirilen saýlawlarda tanymal orsparaz separatistiň ýeňiş gazanandygyny habar berýärler. Bu saýlawlar Günbatar tarapyndan ýazgarylyp, ukrain prezidenti Petro Poroşenko tarapyndan “bolgusyz” diýlip ýok saýyldy.
Separatist saýlaw resmileri 2-nji noýabrda saýlaw býulletenleriniň ählisiniň sanalmagy netijesinde Aleksandr Zaharçenkonyň öz-özüni ykrar eden “Donetsk halk respublikasyna” ýolbaşçy saýlanandygyny we öz-özüni ykrar eden “Luhansk halk respublikasynda” bolsa Igor Plotnitskiýniň sesleriň 64 göterimini alandygyny habar berýärler.
Tankytçylaryň sözlerine görä, Kiýewe we Günbatara garamazdan geçirilen saýlawlarda Zaharçenko we Plotnitskiý hakyky garşydaşlar bilen ýüzbe-ýüz bolmandyrlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Liwiýanyň gündogarynda ýerleşýän Maras El Brega şäherinde söweşleriň täzeden tutașandygy habar berilýär. Muammar Kaddafä wepaly güýçler özleriniň bu ýerde nebit eksporty üçin möhüm gämi duralgasyny ele alandyklaryny aýtdylar. Emma ondan soň hökümete garşy söweşijiler hem bu ýeri özleriniň eýeländiklerini öňe sürdüler.
Oppozisiýanyň kontrollygyndaky gündogar Liwiýada Kaddafä garşy üç harby çeşme Maras El Bregada Kaddafiniň tarapyny çalýan güýçler bilen hökümete garşy güýçleriň arasynda söweş bolandygyny tassyklady.
Maras El Breganyň golaýynda ýerleşýän Ajdabiýa şäherindäki hökümete garşy söweşijiler, 2-nji mart.
Şaýatlaryň aýtmagyna görä, Liwiýanyň harby howa güýçleri bu şäheriň käbir ýerlerini bombalapdyr. Şeýle hem Kaddafiniň harby uçarlarynyň Maras El Breganyň golaýynda ýerleşýän şäher Ajdabiýany hem bombalandygy habar berildi.
Günbatar Liwiýadan gowuşýan habarlarda bolsa hökümet güýçleriniň öten hepdeden bäri protestçileriň kontrollygyndaky etraplary alyp bilmänligi aýdylýar.
Al-Zawiýah şäherinde hökümete garşy güýçleriň sözçüsi Yousef Şagan sişenbe güni oppozisiýa berilýän goldawyň sagatma-sagat artýandygyny aýtdy. Ol bu hakda: “Biz özümizi gaty oňat ýagdaýda duýýarys. Biz indi Tripolide Kaddafä hüjüm etmäge taýýar” diýdi.
Al-Zawiýah şäherinde oppozision söweşiji Haitham hökümete garşy güýçler barada șeýle diýdi: “Biziň ýaraglarymyz bar, hemme zadymyz bar. Şu wagt ähli ýerden bize goldaw gelýär. Hudaý biziň tarapymyzda. Biziň isleýänimiz Kaddafini aýryp, ýok etmek. Biz bu ýerde öz etrabymyzda ony islemeýäris. Bize bir başga gurama, bir başga sistema gerek. Bize gerek zat azatlyk. Nebit, pul ýa başga zat gerek däl. Biziň isleýänimiz azatlyk. Biz ýeňiş gazanarys”.Günbatar urușdan çeke durýar
Günbataryň harby güýjüni görkezmek üçin Birleşen Ştatlaryň iki sany harby gämisi çarşenbe güni Liwiýa tarap ýola düşdi. Ýöne Liwiýanyň depesinde uçuş üçin gadagan zonany döretmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň goldawyny gazanar ýaly, halkara derejesinde ýeterlik kömek ýok diýerlik.
ABŞ-nyň "USS Kearsarge" gämisi Sues kanalyndan geçýär, 2-nji mart 2011-nji ýyl.
London: “Uçuş gadagan zonany yglan etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň razylygy hökman däl” diýýär. Ýöne Orsýet beýle zona şübheli garaýar. Fransiýanyň daşary işler ministri Alain Juppe hem: “Birleşen Milletler Guramasyndan açyk mandat bolmasa, harby iş bolmaly däl” diýýär. Onuň pikiriçe, NATO-nyň Liwiýa harby interwensiýasy islenilýän netijäniň tersini berer.
Arap Ligasynyň ýokary derejeli resmisi Haşem Ýoussefiň aýtmagyna görä, arap ýurtlarynyň çarşenbe güni Kairde duşuşýan daşary işler ministrleri çet ýurtlaryň Liwiýa harby interwensiýasyny ret eder.
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Robert Geýts bolsa: “Birleşen Ştatlar ýaragly güýçlerden peýdalanmak barada düýpli oýlanmaly” diýýär. Ol “Biz köp mümkiçiliklere we ýagdaýlara açyk garaýarys. Başga entek gelnen karar ýok” diýip, sişene güni beýan etdi.Liwiýa BMG-niň Adam hukuklary geňeşinden çykaryldy
Bu aralykda BMG-niň Bosgunlar baradaky gullugy emigrant işçileriň ýurtdan gaçyp çykmaga synanyşýandygyna salgylanyp, ýagdaýyň Liwiýa-Tunis serhedinde krizise ýazyp barýanyny habar berdi.
Kaddafä wepadar güýçler hökümete garşy protestçilere agyr hüjüme geçeli bäri Liwiýadan 100 müňden agdyk adam gaçyp çykdy. Bu ýowuz hüjümlerde azyndan müň adam ölendir diýlip, çak edilýär.
Sişenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasy Liwiýanyň BMG-niň Adam hukuklary geňeşine agzalygyny togtatdy. Bu çäre liwiýa lideri Muammar Kaddafä wepaly güýçleriň parahat demonstrasiýa çykan adamlara garşy zorlukly güýç ulanmagy sebäpli görüldi.
192 agzaly Baş Assambleýanyň rezolýusiýasy Ženewada ýerleşýän Adam hukuklary geňeşiniň anna güni Liwiýanyň agzalygyny togtatmak barada eden talaby netijesinde kabul edildi.


text:
3D ölçegli filmleri görkezýän kinozaly hem bar bolan döwrebap «Aşgabat» kinoteatryny “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserniniň buýurmasy esasynda Fransiýanyň «Vinci Construction Grands Projets» kompaniýasy bina etdi.
Berdimuhamedow «Aşgabat» kinoteatrynyň açylyş dabarasynda, 29-njy iýun.
Kontrakt boýunça şu ýylyň martynda gurluşygy doly tamamlanmaly edilen bu kinoteatryň açylyşy üç aý gijä galdyrylyp, ol Berdimuhamedowyň doglan gününe gabatlanyp, ulanylyşa girizildi.
Aşgabadyň merkezinde bina edilen bu kinoteatryň özboluşly taryhy bar. Täze kinoteatr geçen asyryň üçünji çärýeginde paýtagtlylara hyzmat eden «Aşgabat» kinoteatrynyň ýerleşýän ýerinde bina edilipdi. Bary-ýogy 200 orunlyk bolan bu kinoteatr 1970-nji ýyllarda Ýaş tomaşaçylar teatryna berlipdi. 2006-njy ýylda ýaşlar teatry täze binasyna göçensoň, köne binanyň ýerine bu ýerde döwrebap kinoteatry gurmagyň kararyna gelinýär.
Kinoteatrlaryň galkyndyrylmagy
Wideomagnitafonlaryň, CD-DVD pleýerleriň çykmagy, çanak antennalaryň döremegi halky kinoteatrlardan barha daşlaşdyrýardy. Bu problemany ýeňip geçmek ösen ýurtlara-da kyn başardýardy. Emma Türkmenistan welin bu meseläni özboluşly «çözüpdi».
SSSR-iň dargamagy bilen Türkmenistana daşary ýurtlardan kinolaryň gelmeginiň kesilmegi halky kinoteatrlardan doly daşlaşdyrdy. Tomaşaçylaryň asla gelmeýänligi sebäpli, paýtagtda bar bolan kinoteatrlar wagtyň geçmegi bilen toý mekanlaryna, güýmenje merkezlerine, diskotekalara öwrüldi. Soňy bilen Türkmenistanda kinoteatr diýen düşünje ýitip gitdi.
2008-nji ýylda Aşgabatda geçirilen halkara kinofestiwala gatnaşan filmler ýurtda kinoteatrlaryň ýoklugy sebäpli, paýtagtyň teatrlarynda görkezilipdi.
Berdimuhamedow döwlet başyna gelensoň, ýurtda kinoteatrlary dikeltmek baradaky karary kabul edýär. Netijede ozalky «Watan», «Gurbansoltan eje» kinoteatrlary rekonstruksiýa edildi. Täzeden dikeldilen «Gurbansoltan eje» kinoteatrynyň adyna bolsa «Türkmenistan» diýen at berildi.
Halk kinoteatrlara barmaýar
Täze ideologiýanyň kino sungatyny, şol sanda kinoteatrlary galkyndyrmak baradaky edýän tagallalaryna garamazdan, halk köpçüligi täzeden dikeldilen kinoteatrlara barybir barmaýar. Munuň hem sebäbi kinoteatrlarda halkyň isleýän kinolarynyň görkezilmeýänligidir.
Kinoteatrlar öz girdejilerini, esasan, şenbe hem-de ýekşenbe günlerinde gurnaýan estrada aýdymçylarynyň konserti bilen gazanýar.
Paýtagtdaky «Watan» hem-de «Türkmenistan» kinoteatrlarynda soýuz döwründe düşürilen türkmen kinofilmleri hem-de soňky ýyllarda döredilen wideofilmler görkezilýär. Daşary ýurt kinofilmlerinden bolsa soýuz döwründe terjime edilen kinolar görkezilýär.
Kinoteatrlar öz girdejilerini, esasan, şenbe hem-de ýekşenbe günlerinde gurnaýan estrada aýdymçylarynyň konserti bilen gazanýar. Eger-de kinoteatrlaryň girdejileriniň aýdymçylaryň konsertine baglydygyny nazara alsaň, onda olaryň öz funksiýasyny doly ýerine ýetirip bilmeýändikleri ýüze çykýar.
Täze kinoteatr talaby ödärmi?
«Aşgabat» kinoteatrynyň açylyş dabarasynda bu ýere ýygnananlara 3D ölçegde döredilen «Türkmenistan — jennet mekany» atly film görkezildi. Bu film türkmen kino sungatynda ilkinji gezek 3D ölçegde döredilen eserdir.
3D ölçegde kinofilme tomaşa etmegi arzuw edýän aşgabatlylaryň täze açylan kinoteatry ep-esli wagtlap doldurjakdygyna garaşylýar. Emma bu filmden paýtagtlylar we olaryň myhmanlary irensoň, olara täze bir 3D ölçegde kinofilmiň hödürlenjekdigine umytlar az. Sebäbi türkmen ideologiýasy uruşly, gan döküşikli, şeýle hem „türkmen mentalitetine gabat gelmeýän“ häsiýetdäki kinolara berk gadagançylyk girizýär.
Mundan başga-da «Türkmenfilm» birleşigine degişli kinowideoprokatyň daşary ýurtlardan ummasyz pula durýan täze 3D ölçegdäki kinolary satyn almaga gurbunyň çatmajagy barada aýdylýar. Eger-de ol filmler alnaýan ýagdaýynda-da çykarylan çykdajynyň ýekeje kinoteatrdan öwezini dolmagyň kyn düşjekdigi mälim edilýär.
Çanak antennalarynyň üsti bilen dünýäniň iň bir naýbaşy kinolaryny saýlap-saýlap görýän türkmen auditoriýasynyň öz ýurdunyň kinostudiýasyndan edýän talaby gaty ýokary. Emma Türkmenistanda döredijilige senzuranyň berk gözegçilik edýänligi sebäpli, Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşigi halkyň göwnünden turýan filmleri hödürläp bilmeýär.
Galyberse-de, ýurtda awtorlyk hukugyny goramak boýunça hiç bir işiň alnyp barylmaýanlygy sebäpli, «Türkmenfilm» birleşiginiň döreden kinolary heniz döwlet komissiýasyndan geçmänkä CD-DVD dükanlarynda satuwa çykarylýar. Ine, şeýle meseleler ilaty täze döredilen kinotetarlara barmazlyga şert döredýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Leon Panetta Owganystanyň täze bellenen goranmak we içeri işler ministrlerine telefon edip, NATO hem owgan esgerlerine edilýän içki hüjümleriň öňüni almak barada maslahat etdi.
Bu Panettanyň Owganystanyň goranmak ministri Bismillah Han Muhammadi, içeri şler ministri Gulam Mujtaba Patang bilen olar ýokary wezipä belleneli bäri geçiren ilkinji gepleşigidir.
Telefon gürrüňi duşenbe güni, bir janyndan geçen bombaçy gündogar Owganystanda 14 adamy, şol sanda 3 NATO esgerini we dört polisiýa işgärini öldürenden soň edildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Belarusyň paýtagty Minsk şäherinde GDA-nyň sammitine gatnaşdy.
Türkmen telewideniýesiniň habar bermegine görä, prezident Berdimuhamedow sammitde eden çykyşynyň başynda «Biz birnäçe sebitlerde, şol sanda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň giňişliginde-de häzirki wagtda ýüze çykýan çylşyrymly wakalara göz ýumup bilmeris» diýipdir.
«Olara seljerme bermek, biziň ýurtlarymyz tarapyndan toplanan tejribä, birek-birege hormat goýmaga esaslanýan hyzmatdaşlyk gepleşikleri arkaly ähli çylşyrymly meseleleri çözmegiň däplerine daýanmak bilen, oýlanyşykly hem-de jogapkärçilikli çemeleşmeleri talap edýär» diýip, prezident sözüniň dowamynda aýtdy.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow «garaşsyz döwletleriň işiniň oňyn ugruny saklap galmagyň wajypdygyny» belläpdir.
Türkmen lideri bu işiň «deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak, hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgeleri we oňa gatnaşyjylaryň ählisiniň hoşmeýilli erk-islegi esasynda guralýandygyny» hem sözüne goşupdyr.
Şeýle-de, prezident Berdimuhamedowyň tassyklamagyna görä, «Türkmenistan GDA-nyň kuwwatynyň sebit howpsuzlygynyň deňagramlylygyny saklamak, gapma-garşylyklara ýol bermezlik, olary çözmegiň ýeke-täk kabul ederlikli serişdesi hökmünde gepleşikler gurallaryny berkarar etmek üçin ulanylyp biljekdigine we şeýle bolmalydygyna ynanýar».
Şunuň bilen baglylykda, türkmen lideriniň GDA-nyň Minsk şäherindäki sammitinde nygtmagyna görä, «Türkmenistan howpsuzlyk meseleleri boýunça syýasy geňeşmeleriň ulgamlaýyn we täsirli gurallaryny döretmegiň zerurdygyndan ugur alýar».
Türkmen telewideniýesi sammitde başga kararlar bilen bir hatarda «howpsuzlyk ulgamynda neşe serişdelerine gözegçilik etmegiň halkara ulgamyny saklamakda we pugtalandyrmakda, bikanun migrasiýa we adam söwdasyna garşy durmakda, arkalaşygyň giňişliginde ylalaşykly serhet syýasatyny amala aşyrmakda hyzmatdaşlygy kadalaşdyrýan dokumentleriň kabul edilendigini habar berýär.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Owganystanyň hökümeti bilen Talyplaryň arasyndaky barlyşyk boýunça ädiljek islendik ädimiň zenanlaryň hak-hukugyna zeper ýetirmeli däldigini aýtdy.
Klinton Waşingtona resmi sapar bilen baran owgan delegasiýasy bilen bolan duşuşyklaryň çäginde penşenbe güni owganystanly zenan ministrler Amina Afzali we Suriýa Dalil bilen duşuşdy.
Klinton şol duşuşykda zenanlaryň bilim we saglyk pudagy boýunça Owganystana ýardam beriljekdigini hem-de zenanlaryň hak hukugynyň goralmagyna, olaryň ykdysadýyet we oba hojalygy pudagyndaky rolunyň artdyrylmagyna üns beriljekdigini belledi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasy, bu ýurt bilen baglanşygy bolan daşary ýurtlardaky uniwersitetlere türkmen studentleriniň okamaga gitmegine Aşgabadyň böwet bolmaga synanyşýanlygy baradaky habarlary tassyklady.
Ady agzalýan ilçihananyň metbugat wekili Wilýam Stiwens Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda, Aşgabadyň bu ädiminiň türkmen okuwçylarynyň Türkmen-Amerikan Stipendiýa Programmasy boýunça Merkezi Aziýada ýerleşýan Amerikan Uniwersitetine gitmeginiň gadagan edilmegi baradaky öňki kararynyň dowamy bolup durýanlygyny aýtdy.
Ady agzalýan diplomatyň aýtmagyna görä, Bişekekde ýerleşýän şol uniwersitetiň 51 talyby ýurdy terk etmäge rugsat berilmän soň, Bolgariýada ýerleşýän Amerikan Uniwersitetine kabul edilipdi.
Emma şol studentlere anna we şenbe güni Bolgariýa gitmäge-de rugsat edilmedi.
Bu baradaky maglumat halkara habar beriş serişdelerinde, şol sanda Waşington Post, Nyu Ýork Taýms we CBS News ýaly abyraýly habar çeşmelerinde giňden çap edildi.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon Türkmenistana sapar edýär. Bak Ki-Moon Merkezi Aziýa regionyna saparyny 9-njy maýda Täjigistandan başlady, soň Gazagystana we Gyrgyzystana bardy. 12-nji iýunda ol Özbegistana barýar, iň soňunda-da Turkmenistana sapar edýär. BMG-nyň resmi maglumatynda Ban Ki- Moonyň Aşgabatda Türkmenistanyň prezidenti we beýleki ýoklary wezipeli resmileri bilen duşuşjakdygy, şeýle-de Gumanitar ylymlar we ösüş institutynyň studentleriniň öňünde çykyş etjekdigi habar berildi.
BMG-niň baş sekretarynyň Türkmenistana saparyndan ýurduň daşynda hereket edýän türkmen oppozisiýasy nämä garaşýar?
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň parlamentiniň öňki agzasy häzir oppozisiýa wekili Halmyrat Söýünowdan we Türkmen oppozisiýasynyň ýolbaşçylaryndan Watan atly syýasy-jemgyýetçilik partiýasynyň başlygy Türkmenistanyň öňki wise-premýeri Hudaýberdi Orazowdan pikir sorady.


text:
Şu gün Türkmenistanyň we Eýranyň prezidentleri Eýranyň demirgazygynda Türkmenistandan çekilen gaz geçirijiniň soňky böleginiň açylyş dabarasyna gatnaşdylar.
Eýranyň resmi IRNA habar agentliginiň maglumatyna görä, bu gaz geçirijiniň soňky bölegi Türkmenistandan akdyryljak goşmaça gazy Eýranyň demirgazygynda ýerleşýän gaz arassalaýjy stansiýa ýetirer.
Bu täze gurlan gaz geçirijiden her günde 58 million kubometr gazyň akdyryljakdygy habar berilýär.
Türkmenistanyň Döwletabat gaz ýatagyndan Eýranyň Hangyran gaz arassalaýjy stansiýasyna çenli çekilen bu truboprowodyň bahasa 1,2 milliard dollar diýlip hasaplanylýar. Onuň gurluşygyna şu ýylyň ýanwarynda başlanypdy.


text:
Mehaniki hereket
Düşündiriş[üýtget | edit source]
Bizi gurşap alan ähli jisimler (ýyldyzlar, planetalar, örän kiçijik atomlar we olary düzýän bölejikler) üznüksiz hereketdedirler. Hereketiň iň ýönekeý formasy we hemmelere has ýakyny mehaniki hereketdir. Jisimiň beýleki jisimlere görä giňişlikdäki ýagdaýynyň wagtyň geçmegi bilen üýtgemegine mehaniki hereket diýilýär.
Mehaniki hereketleri fizikanyň mehanika diýlip atlandyrylýan bölümi öwrenýär. Mehanikanyň esasy wezipesi hereket edýän jisimiň giňişlikdäki ýagdaýyny islendik wagt pursatynda kesgitlemekden ybaratdyr.
- Jisimiň ähli nokatlarynyň birmeňzeş hereket edýän wagtyndaky hereketine öňe hereket diýilýär. Beýle hereketde jisimiň islendik nokadynyň iki nokadyny birleşdirýän göni orny öz-özüne parallel üýdgedýär.
- Berlen şertlerde ölçeglerini hasaba almazlyk mümkin bolan jisime material nokat diýilýär.
- Jisimiň dynçlykda diýip şertli kabul edilen başga jisimlere görä hereketine göräli hereket diýilýär.
- Mehanikada hasaplama jisiminden, onuň bilen baglanşykly koordinatalar sistemasyndan we oňa görä dynçlykda bolan, aralygy hem-de wagty ölçemek üçin ulanylýan abzallardan durýan sistema hasaplama sistemasy diýilýär.
Nokat hereket edende nähilidir bir çyzyk, ýagny yz galdyrýar. Oňa traektoriýa diýilýär.
Hereketi, ony döredýän sebäplere seretmezden öwrenýän mehanikanyň bölümine kinematika diýilýär.


text:
Ysraýyl bilen Palestina arasynda göni bolmadyk gepleşikleri ýola goýmak boýunça ABŞ-nyň tagallalaryny goldamagy arap ýurtlarynyň liderlerinden haýyş etjekdigini BMG-nyň baş sekretary Ban Ki Mun düýn Nýu-Ýorkda yglan etdi.
Ol penşenbe güni Liwiýa ugraýar. Ol ýerde arap döwletleri Ligasynyň sammitine gatnaşar.
Ban Ki Mun Gündogar Iýerusalimde ýaşaýyş jaýlaryny gurmak baradaky Ysraýylyň planynyň töwereginde “ynam krizisiniň” dörändigini belledi hem şol gurluşygy ýatyrmaga çagyrdy.
Ban Ki Mun ysraýyllylary hem palestinalylary birek-birege ynamy pugtalandyrmak hem ikitaraplaýyn alnan borçlaryny ýerine ýetirmek üçin goşmaça tagallalar etmäge çagyrdy.


text:
16 sany adam terrorçy guramalary goldamakda aýyplanyp sud edilýän Özbegistanyň raýatynyň işine garamak üçin hemmişeki oturdaşlar toparyna 13-nji iýulda saýlanyp alyndy.
2009-njy ýylda Özbegistany terk eden ors dilli ulag sürüji Fazliddin Kurbanow 2013-nji ýylda ABŞ-nyň häkimiýetleri tarapyndan tussag edildi. Amerikan häkimiýetleri Kurbanowy adamlara transportda we beýleki köpçülikleýin ýerlerde bombalary ýerleşdirmegi öwretmekde aýyplady.
Kanun çykaryjylar öniň öýünde el granatalary, harby enjamlary we partlaýjy serişdeleri tapdy.
Prokurorlar Kurbanowyň Birleşen Ştatlara yslam hereketini goldamak üçin barandygyny aýdýarlar.
Kurbanow özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edýär.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Ankaranyň Günbatardan ýüzüni öwrüp barýanlygy baradaky gürrüňleriň “propagandadan” ybaratdygyny aýtdy.
Günbatarly diplomatlar Gaza ýardam alyp barýan gämä ysraýylly harbylaryň hüjüm etmegi bilen bagly dörän krizise, şeýle-de Eýrana garşy täze sanksiýalary girizmek baradaky dokumenti Türkiýäniň ret etmegine salgylanyp, NATO guramasyna agza ýekeje musulman ýurt bolan Türkiýäniň Günbatardan ýüzüni öwrüp barýanlygyny aýdyp, alada bildirýärler.
ABŞ-nyň goranmak sekretary Robert Geýtes Türkiýäniň daşary sýyasatyndaky özgerişiklige Ankarany agzalyga kabul etmän belli bir derejede Ýewropa Bileleşiginiň hem sebäp bolanlygyny aýtdy.
Italiýanyň daşary işler ministri Franko Frattini özüniň Geýts bilen ylalaşýanlygyny aýdyp, ÝB-ni Türkiýäniň agzalygy boýunça gepleşikleri tizleşdirmäge çagyrdy.


text:
“Transparency International” guramasynyň täze ýaýradan raportyna görä, korrupsiýa öňki Sowet Soýuzynyň we Balkanlaryň çägindäki ýurtlaryň aglabasynda giň gerimde saklanyp galýar.
3-nji dekabrda “Transparency International” guramasy “Korrupsiýanyň indeksi 2014” atly ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Onda öňki Sowet Soýuzynyň düzümindäki, Baltik ýurtlaryndan gaýry, ähli respublikalar 50 bal derejesinde ýa-da onuň aşagynda ýerleşdirilipdir. Bu hasabatda 0 bal derejesi ýurduň ýokary derejede korrumpirlenendigini we 100 bal derejesi ýurtda parahorlugyň düýbünden ýokdugyny aňladýar.
Şeýle-de, hasabatda Owganystan iň korrumpirlenen ýurtlaryň hatarynda ýerleşdirilip, ol 175 ýurduň arasynda 172-nji ýerde goýlupdyr. Şol bir wagtyň özünde Owganystan geçen ýyl bilen deňeşdirilende parahorlugy ýok etmekde “uly özgerişlikleriň” amala aşyrylan ýurtlaryň biri diýlip häsiýetlendirilýär.


text:
Duşenbe güni Ýewropa Bileleşiniň daşary işler ministrleri Brýusselde geçiren maslahatlarynda Belarusa garşy täze sanksiýalary tassykladylar. Ýöne bu sanksiýa resmi ýagdaýda sişenbe güni kabul ediler diýlip garaşylýar.
Ýewropa Bileleşiginiň 27 ministri tarapyndan tassyklanan bu täze sanksiýalar Belarusyň 21 sany resmisine, hususan-da 19 sany sudýasyna we iki sany polisiýa ofiserine garşy çäreleri göz öňünde tutýar.
Ýewropa Bileleşigi Belarusyň bu resmilerini ýurduň oppozision aktiwistlerini tussag etmek we olary türme tussaglygyna höküm etmek işlerine dahylly hasaplaýar.
Duşenbe güni Belarusa garşy sanksiýa girizmek bilen baglanyşykly diskussiýa birneme jedelli geçdi.
Ozalbaşda sanksiýa girizilmeli edilen resmileriň sanawyna Belarusyň prezidentiniň şahsy dosty, ýurtdaky energiýa, gurluşyk, derman senagaty we jaý söwdasy kompaniýalarynyň işine kontrollyk ediji Ýuriý Çižiň-de ady girizilipdi. Ýöne bu biznesmeniň adynyň bu sanawa girizilmegine Sloweniýanyň daşary işler ministri Karl Eržawes garşy çykdy. Ol bu barada şeýle diýdi:
—Diskussiýa örän surnukdyryjy boldy. Onda Sloweniýa tarapy sanksiýanyň sanawyna biznesmenlerden diňe bir adamyň, ýagny jenap Ýuriý Çižiň adynyň girizilmegi bilen ylalaşyp bilmedi. Belarusyň režimini goldaýan we bu režim bilen ýakyn hyzmatdaşlyk saklaýan biznesmenler ýurtda başga-da az däl. Şoňa görä-de, biz sanksiýalaryň häzir diňe Lukaşenkonyň režimi bilen ýakyn baglanyşykly sudýalar we käbir beýleki resmiler barada kabul edilmegine aýak diredik. Ýöne, elbetde, biznesmeler babatynda-da şeýle çäreleriň görülmegi möhüm bolup durýar.
Polşa Sloweniýany tankytlady
Ýöne, beýleki tarapdan, maglumatlara görä, belarusly biznesmen Ýuriý Çijiň konsorsiumy Belarusda bahasy 100 million ýewrodan hem gowrak pula durjak proýektler boýunça geçirilen tenderde Sloweniýanyň gurluşyk kompaniýalary bilen ylalaşyk baglaşypdyr.
Şu ýagdaýy göz öňünde tutup, Polşanyň daşary işler ministri Radoslaw Sikorskiý Sloweniýanyň belarusly biznesmen Ýuriý Çiž baradaky tutýan pozisiýasynyň tankyt etdi:
—Bu gün Ýewropa Bileleşigi üçin gynançly gün. Ýagny, bu gün Sloweniýanyň ykdysady bähbitleriniň prezident Lukaşenkonyň syýasy tussaglary türmelerden boşatmagyna täsir edip biläýjek zerurlyklardan has möhüm bolup çykandygyny gördük.
Diskussiýalar dowam eder
Ýöne, şeýle-de bolsa, Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar boýunça bölüminiň başlygy Katerin Aşton Belarusyň biznes toparlaryna garşy-da sanksiýa girizmek meseleleri bilen baglanyşykly diskussiýalaryň geljek aý ýene dowam etjekdigini aýtdy.
Duşenbe günki maslahata gatnaşan Finlýandiýanyň daşary işler ministri Erkki Tuomioýa hem duşenbe güni kabul edilen sanksiýalardan özüniň kän bir hoşal däldigini, emma sanksiýalar baradaky gepleşikleriň heniz doly tamamlanmandygyny nygtady. Erkki Tuomioýa bu barada şeýle diýdi:
—Biziň lapymyz keç we, meniň pikirimçe, şeýle lapykeçlik bu ýygnaga gatnaşan beýleki resmileriňem hemmesine diňe ýaly mahsus. Ýöne biz sişenbe güni sudýalara garşy täze sanksiýalary girizip, bu meselä ýene birnäçe hepdeden dolanyp geleris. Şonda hakykatdanam her bir wekil has düýpli sanawy kabul etmäge taýýar bolup geler.
Mundan ozal Ýewropa Bileleşigi Belarusa degişli birgiden bank hasaplaryny doňduryp, ýurduň hökümeti bilen ilteşikli 210 adama garşy wiza gadagançylygyny girizipdi.


text:
Ýakynda adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” topary Türkmenistanyň awiabiletleri satýan kassalarynyň gapdalynda täze bir bildirişiň peýda bolandygyny habar berdi. Bildirişde 2013-nji ýylyň iýul aýyndan başlap, diňe täze görnüşdäki daşary ýurt pasportlary bolan raýatlara daşary ýurtlara biletleriň satyljakdygy aýdyldy.
Emma rus hem türkmen raýatlygy bolan käbir adamlara häkimiýetler daşary ýurt pasportynyň täze görnüşini bermekden ýüz öwürýärler. Azatlyk Radiosyndan Altyn Amandurdy gyzy bu problema bilen ýüzbe-ýüz bolýan türkmenistanly graždan aktiwisti, orsýet-türkmen raýatlygy bolan Natalýa Şabuns bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Natalýa siz özüňize daşary ýurt pasportynyň täze görnüşiniň berilmeýändigini aýdypdyňyz...
Natalýa Şabuns: Hawa, gynansak-da, bu şeýle, maňa henizem daşary ýurt pasportynyň täze görnüşi berlenok. Türkmenistanda Orsýetiň pasportlary bilen bagly çem gelen waka gaty çalt belli bolýar.
Azatlyk Radiosy: Siz awiabiletleri satýan kassalarda 2013-nji ýylyň iýul aýyndan başlap, diňe täze görnüşdäki daşary ýurt pasportlary bolan raýatlara daşary ýurtlara gitmäge biletleriň satyljakdygy baradaky bildirişi gördüňizmi?
Natalýa Şabuns: Ýok, men bu bildirişi görmedim, ýöne ygtybarly bir çeşmäniň maňa aýdyşyna görä, şol bildiriş daşary ýurt pasportlarynyň köne görnüşine degişlilikde ýazylypdyr. Ýagny, 2013-nji ýylyň iýul aýyndan başlap, daşary ýurt pasportlarynyň köne görnüşiniň güýjüniň ýatyrylýandygy aýdylypdyr. Ýöne ýene-de men bu maglumat bilen gyzyklanamda, maňa şeýle bildirişleriň kassalardan eýýäm aýrylandygyny aýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Bu bildirişiň ilki asylyp, soň aýrylmagyna näme sebäp bolup biler?
Natalýa Şabuns: Bu bildiriş bilen bagly waka köne pasportlaryň güýjüniň gaçýandygy barada resmi taýdan hiç hili kararyň ýokdugyna şaýatlyk edýär. Men özüm birnäçe gezek bu baradaky permany görkeziň diýip ýüzlendim. Maňa ony hiç kim görkezmedi. Men ýurirstlere hem ýüzlenip gördüm. Olar hem bu barada hiç hili kanunyň ýokdugyny aýtdylar. Diýmek, häkimiýetleriň köne daşary ýurt pasportlaryny kabul etmezlige kanuny esasy ýok. Belki, şonuň üçin bu bildirişler ýok edilendir.
Azatlyk Radiosy: Natalýa, siz özüňize Türkmenistanyň daşary ýurt pasportynyň täze görnüşini bermeklerini sorap, türkmen häkimiýetlerine birnäçe gezek ýüz tutandygyňyzy, ýone häkimiýetleriň pasporty bermekden ýüz öwürýänlikleri barada birnäçe açyk hat ýazdyňyz. Häzir ýagdaý nähili?
Natalýa Şabuns: Meniň bu mesele bilen bagly häkimiýetlere birnäçe gezek ýüz tutandygyma garamazdan, olardan bir gezek hem ýazmaça jogap almadym. Migrasiýa gullugyna ýolbaşçylyk edýän adamy birnäçe gezek çalyşdylar, emma meniň hatlaryma henize çenli ýazmaça jogap gelmedi. Meniň pikirimçe, häkimiýetlerde ýazmaça jogap bermäge kanuny esas ýok.
Belli bolşy ýaly, Türkmenistan 2003-nji ýylyň aprel aýyndan başlap goşa raýatlygy ýatyrdy. Ýöne, kanuna görä, 2003-nji ýylyň aprel aýyna çenli Orsýetiň raýatlygyny alanlarda iki raýatlylyk saklanmaly.
Azatlyk Radiosy: Siz öň türkmen häkimiýetleriniň goşa raýatlygy bolan köp adama, rus raýatlygyny haçan alandygyna garamazdan, bir raýatlygy almak babatda basyş görkezýändigini aýdypdyňyz. Şol ýagdaý häzir özgerdimi?
Natalýa Şabuns: Hawa, ýakynda meniň bir tanşym Orsýetiň Sankt-Peterburg şäherine baryp-gaýtdy. Biz bu mesele bilen bagly gürrüňdeş bolduk. Eger geçen ýylyň noýabr aýynda Orsýetden Türkmenistana gaýdyp geleninde, pasport barlanýan nokatda oňa “2012-nji ýylyň ahyryna çenli haýsy-da bolsa bir raýatlygy saýlap almaly bolarsyňyz” diýen bolsalar, bu ýyl gümrük gullugynyň işgärleri 2003-nji ýylyň aprel aýyna çenli Orsýet bilen goşa raýatlygy alan adamlaryň hiç hili kynçylygynyň bolmajakdygyny aýdypdyrlar.
Ol bu maglumaty barlamak maksady bilen Türkmenistanyň Migrasiýa gullugyna hem yüz tutandygyny gürrüň berdi. Migrasiýa gullugynda hem oňa goşa raýatlyk sebäpli hiç hili kynçylyklarynyň bolmajakdygyny tassyklapdyrlar. Meniň özüm hem ýakynda hiç hili problemasyz Orsýete baryp-gaýtdym.
2003-nji ýylyň aprel aýyna çenli goşa raýatlygy alan birnäçe adam bilen söhbetdeş boldum. Olar hem häzir şeýle kynçylyklarynyň ýokdugyny tassykladylar.


text:
Şu gün – 13-nji iýunda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn agşam resmi sapar bilen Türkmenistana gelen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary jenap Pan Gi Munuň arasynda duşuşyk bolar.
Bu iri we abraýly halkara guramasynyň ýolbaşçysynyň ýurdumyza indi ikinji gezek gelýändigi bellärliklidir. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň we BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň arasynda 2010-njy ýylyň aprelinde geçirilen geçen saparky duşuşyk däp bolan hyzmatdaşlygyň täze sepgitlerini açyp, Türkmenistanyň hem-de BMG-niň möhüm ugurlarda, şol sanda ählumumy howpsuzlygy üpjün etmekde, demokratik edaralary ösdürmekde, gender syýasatynda, daşky gurşawy goramakda we beýleki ugurlarda özara gatnaşyklary pugtalandyrmaga çalyşýandygyny we oňa taýýardygyny tassyklady.
BMG-niň Baş sekretarynyň şu sapary dünýä bileleşiginiň Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistana, ýurdumyzyň Merkezi Aziýa sebitinde artýan ornuna, oňyn daşary syýasat ugruna aýratyn gyzyklanmasynyň aýdyň subutnamasydyr. Milletiň Lideriniň daşary syýasat ugry bolsa ähli ýurtlaryň durmuş-ykdysady ösüşini, dünýäniň halklarynyň bagtyýar durmuşyny hem-de abadançylygyny üpjün etmegiň bähbidine parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygy pugtalandyrmaga, giň halkara hyzmatdaşlygyna gönükdirilendir.
BMG-niň Baş sekretarynyň şu sapary Türkmenistanyň we BMG-niň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygyň täze tapgyryna badalga bermäge ýardam etmelidir, Müňýyllygyň Maksatlaryna ýetmekde ýene-de bir möhüm ädim boljak täze bilelikdäki taslamalaryň hem-de maksatnamalaryň birnäçesini ara alyp maslahatlaşmaga we soňy bilen durmuşa geçirmäge kuwwatly itergi bermelidir. Saparyň maksatnamasynyň esasy we iň ähmiýetli bölegi bolsa BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň duşuşygy bilen baglanyşyklydyr.


text:
Çarşenbe güni BMG-niň Ynsan hukuklary baradaky Geňeşi Siriýanyň režiminiň oppozision güýçlere garşy söweşde Liwanyň “Hizbulla” toparynyň söweşijilerini ulanmagyny ýazgaryjy rezolýusiýanyň taslamasyna garar diýlip garaşylýar.
Bu rezolýusiýanyň taslamasy BMG-niň bu Geňeşine Birleşen Ştatlar, Türkiýe we Katar tarapyndan hödürlendi.
Rezolýusiýanyň taslamasynda Siriýada daşary ýurtly söweşijileriň söweş alyp barmaklarynyň “regionyň durnuklylygyna çynlakaý howp abandyrýandygy” aýdylýar.
Şeýle hem, bu dokumentde Siriýadaky konfliktlerde ejir çeken graždan ilatynyň ýerleşýän ýerlerine Birleşen Milletler Guramasynyň we ynsanperwerlik guramalarynyň erkin hem-de päsgelçiliksiz ýagdaýda barmaklaryna ýol açylmagyna-da çagyryş edilýär.


text:
Şu gün 18.00-da köpugurly “Aşgabat” stadionynda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygyna bagyşlanan teatrlaşdyrylan owadan tomaşanyň açylyş bolar. Oňa paýtagtyň we bäş welaýatyň ählisiniň döredijilik toparlary garnaşarlar. Häzir soňky taýýarlyk işleri alnyp barylýar.
Bu ýerde paýtagtly artistler, aýdymçylar, tans toparlary, çagalar ansambllary, türgenler çykyş ederler. Soňra welaýatlardan gelen toparlaryň çykyşlaryna orun berler.
Paýtagta her welaýatdan ýüzlerçe adam geldi. Olaryň köpüsi stadionyň meýdanynda her welaýatyň öz aýratynlyklaryna görä dürli göwrümdäki “suratlary”, sahnalarydyr nusgalary şekillendirýärler. Mysal üçin, Balkan welaýaty üçin bu — deňiz, nebit diňleri, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagy. Mary welaýaty üçin bolsa — gaz känleri, pagtaly meýdanlar, Soltan Sanjar kümmeti we şuňa meňzeşler


text:
Orsýetiň Harby-howa güýçleriniň ýolbaşçysy çarşenbe güni eden çykyşynda howadan goranyş üçin niýetlenen S-300 kysymly raketalaryň Abhaziýada ýerleşdirilenligini aýtdy.
General Aleksandr Zeliniň aýtmagyna görä, bu raketalary dolandyrýan esgerler Orsýetiň goranyş sistemasyna görä hereket ederler, bu raketalar Abhaziýa we Günorta Osetiýany goramagy maksat edinýär.
General Zelin harby-howa sistemalarynyň Günorta Osetiýada hem ýerleşdirilenligini mälim etdi.
Gürjüstanyň daşary işler ministriniň orunbasary Deýwid Djalagoniýa düýnki eden çykyşynda Moskwanyň bu hereketini ýazgaryp, şeýle diýdi: “Biz juda howply we döwrebap diýlip hasaplanýan S-300 kysymly raketalaryň Abhaziýa ýerleşdirilmegine dünýäni üns bermäge çagyrýarys”.
Abhaziýa we Günorta Osetiýany öz territoriýasynyň aýrylmaz bölegi diýip hasaplaýan Gürjüstan raketalar baradaky habaryň özüni alada goýýanlygyny aýdýar.
Orsýet 2008-nji ýylda Gürjüstan bilen aralarynda bolan çaknyşykdan soň şol regionlaryň özbaşdaklygyny ykrar edýänligini yglan edipdi.


text:
"Häzirki ýagdaýda gaty köp gyz durmuşa çykman galýar"
"Interfaks" habar gullugy, Stawrapol sebitiniň müftüsi Muhammad Rahimowuň köp aýallylygyň Russiýanyň demografiýa problemalaryndan halas bolmagyna kömek edip biljekdigine üns çekendigini habar berýär.
Ol: "Bu yslam bilen baglanşyklydyr. Men muňa razyçylyk bildirýärin. Bu demografik problemalaryň hötdesinden gelip biler" diýip, beýannama beripdir.
Rahimowuň aýtmagyna görä, Russiýa we şol bir wagtyň özünde hem Demirgazyk Kawkaz üçin "jynsy disbalans" meselesi gaty aktual ýagdaýdyr. Hut bu sebäpden gaty köp ýaş gyz durmuşa çykman galýar. Dini ýolbaşçy öz çykyşynda musulmanlaryň dörde çenli aýal almagyna rugsat berilýändigini hem ýatladypdyr. Ýöne köp aýallylyk, erkek adamyň fiziki we maliýe ýagdaýyna hem onuň birinji aýalynyň razylygyna bagly bolmalydyr.
Russiýada köp aýallylygyň kanuny ýagdaýa getirilmegi barasyndaky çykyşlar, 2015-nji ýylyň maý aýynda Grozniniň nika köşgüniň Najud Kuçikow atly ýokary wezipeli bir dini işgäriň 17 ýaşyndaky Luiza Koýlabiýewa bilen öýlenmegi üçin resmi nika gyýmagyndan soň başlapdyr. Çeçenistanyň prezidentiniň administrasiýa boýunça ýolbaşçy işgäri Magomed Daudow hem bu temany oňaýlaýan äheňde çykyş edipdir.
Ýöne Kreml owal bu temada söz açmakdan gaça duranam bolsa, soň Russiýada köp aýallylygyň kanun taýdan gadagandygyny ýatlatmak bilen çäklenipdir.


text:
Taýlandda ýekşenbe güni geçirilen parlament saýlawlarynda ýeňiş gazanan “Taýland üçin” partiýasynyň lideri beýleki dört partiýa bilen birlikde hökümet koalisiýasyny düzýändigini yglan etdi. Munuň netijesinde parlamentdäki orunlaryň 60%-i bu koalisiýada bolar.
Ýurduň häzirki premýer-ministri Absihit Wejajiwa öz wezipesinden çekilýändigini yglan etdi. “Taýland üçin” atly partiýanyň lideri Ýiňlak Çinawatanyň ýurduň täze premýer-ministri bolmagyna garaşylýar.
44 ýaşly Ýiňlak Çinawata ýurduň ozalky premýer-ministri Taksina Çinawatanyň aýal doganydyr. Taksina Çinawata 2006-njy ýylda häkimiýetden çetleşdirilipdi.


text:
Mämişi rewolýusiýanyň Wiktor Ýuşenkony milli gahrymana öwrüp, Ukrainanyň prezidentlik kürsüsinde oturdaly bäri bäş ýyl geçdi.
Ukraina ýene prezidentlik saýlawlaryna barýar. Ýöne 17-nji ýanwarda geçjek saýlawlaryň öň ýanyndaky pikir soralyşyklar Ýuşenkonyň peýdasyna däl. Emma ol Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna beren gürrüňinde öz abraýyny hem-de günbatarçyl pozisiýasyny goramaga çalyşdy.
Wiktor Ýuşenko Ukrainanyň Günbatara tarapdar ilkinji hakyky lideri bolmak ugrundaky göreşde howply zäherlenmeden we köpçülikleýin saýlaw galplygyndan aman gutuldy. Emma muňa garamazdan, bu wakalardan bäş ýyl soňra, 2004-nji ýyldaky rewolýusiýadan soňky ilkinji prezident saýlawlarynyň öň ýanynda geçirilen pikir soralyşyklar onuň il içinde beýle bir meşhur däldigini görkezýär. Ýuşenko ýurdy syýasy baş-başdaklyga getirmekde hem Moskwa bilen islenilmeýän konflikte itermekde tankytlanylýar. Ýöne ol Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda hiç hili gaýtmyşym etmedi.
«Men prezident hökmünde hiç wagt ýüzümi sallaman we şu bäş ýylda öz işimi oňarmadym diýmen. Men bu döwlete onuň gerek zatlaryny getirdim. Eger ol muňa düşünse, bu onuň gutulyşy bolar. Eger ol muňa düşünip bilmese, onda biz, Kuçma döwründäki ýaly, ýene bir 15-20 ýyly ýanukowiçler hem timoşenkolar bilen Kremliň proýekti astynda geçireris. Munuň hem öz bahasy bolar» - diýip Ýuşenko aýtdy.
Ýuşenko Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde prezidentlik saýlawyndaky iki garşydaşynyň haýsy biri utsa-da, olaryň Ukrainany Orsýetiň agalygynyň gujagyna berjegini duýdurdy: «Bu ýerde awtoritarizm howpy görünýär, sebäbi biziň iň gowy Moskwa proýektine wekilçilik edýän, azatlygy, demokratiýany hem «ukrainligi» bir gyra aýyrýan iki liderimiz, Timoşenko hem Ýanukowiç bar. Bu günki gün seçgi gaty ýönekeý – ýa şu kremlçi jübüt hem Kremle tarapdar syýasat ýeňmeli ýa-da ýewropaçyl syýasat ýeňer.»
Ukraina we NATO
Ýurduň gündogaryndaky rus dillileriň köpüsi tarapyndan goldanylýan Ýanukowiç geçen hepde beren interwýusynda eger saýlawda ýeňse, ýurdy NATO-dan daşda saklajagyny aýtdy. Emma öz prezidentligi döwründe NATO agza bolmagy baş meseleleriň birine öwren Ýuşenko harby ýaranlyga ýeňsäňi öwürmegiň ýurduň bähbitlerine urlan zarba boljagyny aýdýar: «Eger ukrainalylar polýaklaryň, çehleriň, slowaklaryň, bolgarlaryň, latyşlaryň, estonlaryň, litwalylaryň, başga kimi sypdyrdym, rumynlaryň, wengerleriň NATO goşulmak jogabyny gaýtalamasalar, eger biz döwlet hökmünde NATO agzalygyna oňyn jogap bermesek, onda biziň garaşsyzlygymyz bolmaz. Biz öz demokratiýamyzy ýitireris.»
Ýöne Ukrainanyň syýasy durmuşyndaky özara dawalar, munuň üstesine-de ýurduň agyr ykdysady ýagdaýy Ýuşenkonyň NATO hem Ýewropa Bileleşigine goşulmak tagallalaryna aýakbagy boldy. Netijede harby ýaranlyk 2008-nji ýylda Ukrainanyň Ýaranlyk hereketi planyny, NATO agzalygy üçin aýgytly taýýarlyk basgançagyny ret etdi.
Ýuşenko Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde Ukrainanyň Günbatar ýurtlary bilen integrasiýa meselesindäki haýal-ýagallygyny Timoşenkodan görýändigini aýtdy: «Şu günki günde Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine tarap kän bir ümzük atmaýandygy mese-mälim zat. Bu ÝB-niň problemasy däl, bu biziň problemamyz. Reformany diňe premier-ministr geçirip biler, emma biz reformasyz otyrys. Häzir biz öz iň agyr krizisimizi başdan geçirýäris. özem bu Ýewropa ýa dünýä krizisi sebäpli dörän krizis däl. Bu krizis Hruşewskiý köçesinde, ýedinji gatda, Ukrainanyň premier-ministriniň ofisinde ýerleşýär.»
Ýanukowiç bilen Timoşenko, eger saýlawda ýeňiş gazansalar, bu ýeňşi Ýuşenkonyň günbatarçyl pozisiýasy netijesinde barha duşmançylykly ýagdaýa uçran Moskwa bilen gatnaşyklary gowulaşdyrmak üçin ulanjakdyklaryny aýdýarlar.


text:
Müsüriň paýtagty Kairde ýurduň ýokary derejeli döwlet prokurorynyň ulag kerwenine hüjüm edildi.
29-njy iýunda bolan partlamanyň yzýany, prokuror Hişam Barakat we onuň birnäçe janpenasy keselhana alnyp gidildi diýip, polisiýadaky çeşmeler habar berýärler.
Maglumatlarda Barakatyň bu wakada ýeňil ýaralanandygy we “saglyk ýagdaýynyň oňatdygy” habar berilýär.
Bu partlama Heliopolis etrabyndaky harby akademiýanyň daşynda boldy.
Ýakynda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri, ýurtda höküm edilen alty söweşiji dardan asylandan soň, Müsüriň sud organyna hüjüm etmäge çagyryş edipdiler.


text:
Anna güni Liwanyň “Hizbulla” toparynyň başlygynyň orunbasary Şeýh Naim Kassem Ýewropa Bileleşiginiň öz toparyny “terror topary” diýip atlandyran halatynda, munuň Bileleşik üçin “uly ýalňyşlyk” boljakdygyny aýtdy.
“Al-Maýadiin” telewideniýesine beren interwýusynda Şeýh Naim Kassem Ýewropa Bileleşigi tarapyndan bu barada atylýan haýbatyň öz toparyny uly bir alada goýmaýandygyny belledi.
Soňky günler “Hizbulla” toparynyň söweşijileriniň Siriýanyň režimine berýän goldawlarynyň kem-kem artmagy bilen, Fransiýa şu hepde “Hizbulla” toparyny “terror topary” diýip atlandyrmaklygyň tarapynda çykyş edip başlady.
Soňky wagtlar Ýewropa Bileleşigine agza Britaniýa bilen Germaniýa hem “Hizbulla” toparyny terror guramalarynyň hataryna goşmak teklipleri bilen çykyş edip gelýärler.


text:
Gezelenje gitmezden ozal, öňi bilen, özüňiziň TMCELL aragatnaşyk hyzmatlaryny sazlaň:
Baran ýurduňyzda TMCELL telefonyňyzy açyň. Eger-de häýsydyr bir sebäplere görä, telefonyň ýerli aragatnaşyk operatorynyň ulgamynda hasaba alynmagy awtomatiki ýagdaýda bolup geçmese, onda ony özbaşdak ýerine ýetiriň. TMCELL müşderilerine rouming hyzmatyny berýänleriň arasyndan ýerli aragatnaşyk operatoryny saýlaň.
Özüňiziň telefonyňyza jaňlary we SMS-leri adatça edişiňiz ýaly kabul ediň. Türkmenistana ýa-da beýleki ýurtlara jaň ediň, SMS ugradyň.
Rouming üçin artykmaç tölemezden, Türkmenistanyň bahalary boýunça öýjükli aragatnaşykdan peýdalanmak üçin, Siz TMCELL SIM-kartyny edinip bilersiňiz. Munuň üçin golaýdaky TMCELL müşderilerine hyzmat ediş ofisine baryň, öz ýurduňyzda berlen pasporty almaklygy ýadyňyzdan çykarmaň
Habarlaşmak-merkeziniň 088 telefon belgisini ýatda saklamak peýdalydyr.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri hem-de käbir ministrlikleriň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Maslahatyň barşynda ýurdy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek we döwlet durmuşyna degişli beýleki meselelere garaldy.
Sebit ýolbaşçylary häzirki döwürde welaýatlarda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde ýerine ýetirilýän işler, ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän agrotehniki çäreler we maldarçylygy ösdürmek babatda alnyp barylýan işler barada hasabat berdiler.
Häkimler şeýle hem aprel aýynda geçiriljek “Suw damjasy — altyn dänesi” milli baýramyny, Bütindünýä saglyk gününi we Türkmen bedewiniň baýramyny dabaraly belläp geçmek boýunça görülýän taýýarlyk işleri barada habar berdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti welaýatlaryň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýyna ünsi çekip, gowaça ekişini we beýleki oba hojalyk ekinlerini bellenen möhletlerde geçirmek üçin ähli zerur çäreleriň görülmelidigini nygtady. Döwlet Baştutany Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde bina edilýän ähli desgalaryň häzirki döwrüň talaplaryna laýyk derejede gurulmalydygyny, olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmelidigini belledi.
Soňra wideoşekilli iş maslahatynda Türkmenistanyň içeri işler ministri I.Mulikowyň hasabaty diňlenildi. Ol ýolbaşçylyk edýän düzüminde baýramçylyklara taýýarlyk görmek, tertip-düzgüni üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Hususan-da, ministr “Köpetdag” stadionynyň Içeri işler ministrliginiň garamagyna geçirilmegi mynasybetli häzirki wagtda bu ýerde abatlaýyş işleriniň geçirilýändigini habar berdi. Şeýle hem ministrligiň düzüminde täze “Köpetdag” futbol toparynyň döredilip, ony geljekki ýaryşlara gatnaşdyrmak bilen baglanyşykly taýýarlyk işleriniň alnyp barylýandygy habar berildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly geçirilen wideoşekilli iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşanlara ýurduň gülläp ösmegine, halkyň abadançylygyna gönükdirilen giň möçberli işlerde uly üstünlikler arzuw etdi.


text:
Şu gün Waşingtonda Germaniýanyň kansleri Angela Merkele Amerikanyň iň ýokary jemgyýetçilik sylagy bolan prezidentiň “Azatlyk” medalynyň berilmegine garaşylýar.
Angela Merkel birleşen Germaniýanyň ilkinji zenan kansleridir.
Prezident Obama bilen geçiriljek gepleşiklerden soň, Merkeliň hormatyna agşamlyk naharyny bermek hem göz öňünde tutulýar.
Merkel prezident Obamanyň elinden bu sylagy alan ilkinji ýewropaly lider bolar. Mundan öň Obama şuňa meňeş sylaglary Hindistanyň, Meksikanyň we Hytaýyň ýolbaşçylaryna gowşurypdy.


text:
Düýn Ýewropa Bileleşiginiň Adalat komissary Wiwiaýn Riding Fransiýanyň syganlary ýurtdan kowmagy barada alada bildirdi.
Ol öz edarasynyň bu çäräniň Ýewropa Bileleşiginiň kanunlaryna näderejede laýyk gelýändigini barlaýandygyny aýtdy.
Hanym Riding Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň jemgyýetçilik tertibini üpjün etmekdäki jogapkärçiligini tassyklamak bilen, Bileleşige agza döwletleriň hereket azatlygy düzgünlerine hormat goýmalydygyny nygtady.
Fransuz häkimiýetleri şu ýylyň iýul aýynyň ahyryndan bäri bu ýurtdaky syganlardan 680-den gowragyny yzlaryna, Rumyniýa we Bolgariýa ugratdy.


text:
Täjigistanyň gündogarynda ýaraşyk ylaşygyna laýyklykda bikanun toparlaryň wekilleri 200-e golaý ýaragy tabşyrypdyrlar. Bu barada ýurduň Içeri işler ministrligi habar berýär.
Geçen hepde Dagly-Badakşan regionynda hökümet güýçleri bilen ýaragly adamlaryň arasyndaky çaknyşyklarda 70 töweregi adam ölüpdi. Hökümet ýaragyny tabşyranlaryň amnistiýa düşjekdigini yglan edenden soň, özara çaknyşyklar togtadyldy.
Bu aralykda Täjigistanyň Yslam galkynyş partiýasy hökümet güýçleriniň regionda geçiren operasiýasynda partiýanyň bir agzasynyň öldürilmegi bilen bagly düşündirişleriň berilmegini soraýar.


text:
3-nji awgustda Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarek Kairde özüne garşy geçirilen sud prosesine gatnaşdy. Ol sudda eden çykyşynda özüne garşy ýöňkelýän hemme aýyplamalary ret etdi.
83 ýaly Mubarek korrupsiýada we fewral gozgalaňynda protestçileri öldürmäge buýruk bermekde aýyplanýar. Onuň ölüm jezasyna höküm edilmeginiň hem mümkindigi habar berilýär.
Bu sud seljerişligi Mubarekden başga onuň iki ogluna, ozalky içeri işler ministri Habib el-Adla, ozalky ýokary derejeli polisiýa ofiserleriniň altysyna garşy geçirilýär.
Mubaregiň ogullary Gamal we Alaa hem özlerine ýüklenýän aýyplamalary ret etdiler.


text:
Bangladeşli saýlawçylar ses berýärler, oppozisiýa geçen hepdelerde öldürilen 100-den gowrak adam üçin protest bildirýär.
Resmiler umumy saýlawlaryň başlanmagynyň öňüsyrasynda ýurduň dürli künçlerinde 100 çemesi saýlaw uçastogynyň otlanandygyny aýdýarlar.
Esasy oppozisiýa partiýasy bolan «Bangladeş Milli partiýasy» saýlawy boýkot etdi hem-de «galmagally gaplyk» diýip atlandyran saýlawlaryna garşy iki günlük iş taşlaýyşa başlady.
Premýer-ministr Şeýk Hasina oppozisiýanyň özünden, ozalky saýlawlardaky ýaly, gyra çekilip, saýlawlaryň geçişine bitarap adminstrasiýa hökmünde gözegçilik etmek barada eden talabany ret etdi.
Hasina Awaminiň ligasy, parlament orunlarynyň ýaryndan gowragyna eýelik etmek bilen, oppozisiýaynyň saýlawlary boýkot etmegi netijesinde, ýene häkimiýetde galar öýdülýär.
Bangladeşde saýlawlaryň geçýän wagtynda tertip-düzgüne gözegçilik üçin dürli ýerelerde 50 müň çemesi esger ýerleşdirildi.


text:
Londondaky halkara konferensiýasynyň çäginde gurnalan maslahatda ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton Pakistanyň daşary işler ministri Hina Rabbani Khar bilen duşuşyp, “özleriniň umumy meseleleri barada konstruktiw gepleşikleri” geçirendigini aýtdy.
Penşenbe güni geçirilen bu duşuşyk iki ýaran ýurduň arasynda ýeňil bolmadyk dartgynly ýagdaýyň emele gelen döwrüne gabat geldi.
Geçen noýabr aýynda ABŞ-nyň howa güýçleri owgan serhedinde 24 sany pakistanly esgeri öldüripdi. Bu waka Pakistanyň parlamentinde iki ýurduň gatnaşyklaryna täzeden garamaly diýen meseläni döretdi.
ABŞ-nyň ýokary derejeli resmisi parlament meseläni anyklanyndan soň Pakistan bilen doly formal gatnaşyklary täzeden ýola goýmaga Klintonyň çagyryş edendigini aýtdy.
Adynyň belli edilmezlik şerti bilen amerikan resmisi žurnalistlere beren maglumatynda bu meseläniň çäginde ABŞ-nyň ýokary derejeli diplomatlarynyň Pakistana saparlarynyň boljakdygyny, şeýle hem ABŞ-nyň, Pakistanyň we Owganystanyň gatnaşmagyndaky üç taraplaýyn gepleşiklere dolanyljakdygyny aýtdy.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri Aýatolla Aly Hameneýi düýn Birleşen Ştatlar «hakyky gedem döwlet» we Eýran onuň «ýaraşmakçy bolup görünmegine» aldanmaly däldir diýdi.
Hameneýiniň bu sözleri döwlet radiosyna eşitdirildi, ol Eýran Waşingtony tarapyndan öňünden netijesi kesgitlenen islendik gepleşige garşy çykar diýdi.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama özüniň Eýran bilen göni iş salyşmaga taýýardygyny aýtdy.
Obamadan öňki prezident bu hili göni gatnaşygy ret edipdi. 1979-njy ýylyň Yslam rewolýusiýasynyň yzysüre, radikal studentler Tährandaky amerikan ilçihanasyna kürsäp urup, 52 amerikalyny zamun alanlaryndan soň Waşington Tähran bilen diplomatiki gatnaşyklaryny kesipdi.
Eýran şu gün Tährandaky amerikan ilçihanasynyň basylyp alynmagynyň 30 ýyllygyny belleýär.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda 1600 töweregi delegatyň gatnaşmagynda geçirilýän üç günlük maslahat şu gün öz işini tamamlaýar.
Owganystanda dowam edýän dartgynlygy soňlamak üçin talyplar bilen gepleşikler geçirilmeli diýlen teklibe goldaw beriljekdiginiň yglan edilmegine garaşylýar.
Prezident Karzaý kim bilen gatnaşyk gurmaly we bu gepleşikler nähili alnyp barylmaly diýlen mesele boýunça bir pikire gelmek üçin delegatlar 30 topara bölünip, düýn özara maslahat geçirdiler.
Talyplaryň adaty agzalary ýaraglaryny taşlan halatynda olaryň günäsiniň geçiljekdigi we olara käbir mümkinçilikleriň hödürlenjekdigi baradaky teklibi Karzaý goldaýar.
Prezident Karzaý Al-Kaýdany terroristik topar diýip häsiýetlendirýän hem-de Owganystanyň esasy kanunyny ykrar edýän ýokary derejeli talyp ýolbaşçylary bilen gepleşikler geçirmegi teklip edip gelýär.


text:
Siriýanyň oppozisiýasynyň ýolbaşçysy anna güni Nýu Ýorkda BMG-niň howpsuzlyk geňeşinde çykyş eder.
Bu maslahatdan bir gün ozal Siriýanyň Milli koalisiýasynyň prezidenti Ahmed al-Jarba ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerrä ýurtdaky ýagdaýyň “çykgynsyzdygyny” aýtdy. Ol ABŞ-ny siriýaly gozgalaňçylary ýarag bilen gyssagly üpjün etmäge we Siriýada syýasy durnuklylygy ýola goýmak ugrundaky basyşlary güýçlendirmäge çagyrdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-moon Siriýada iki ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän graždan uruşy zerarly 100 müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýtdy.
Prezident Barak Obama ABŞ-nyň Siriýadaky konflikte goşulmagyna islegsizlik bildirýär.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň weto-gadagançylygy girizmäge ygtyýarly agzalary Orsýet we Hytaý Assadyň režimine garşy halkara hereketlere garşy çykyş edýärler.


text:
Türkmenistanyň resmi habar agentligi ýakyn wagtlarda Aşgabatda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşyk proýektine gatnaşyjy ýurtlaryň gatnaşmagynda ýörite gepleşikleriň geçiriljekdigini mälim etdi.
Resmi maglumata görä, bu TAPI proýektine gatnaşýan ýurtlaryň ekspertler toparynyň işewür maslahaty Aşgabatda şu ýylyň 18-19-njy sentýabrynda geçer.
Onuň yzyýany bolsa, 20-nji sentýabrda TAPI proýektiniň ýolbaşçy komitetiniň maslahaty geçiriler. Oňa TAPI proýektine gatnaşyjy ýurtlaryň wekilleri bilen birlikde Aziýa ösüş bankynyň wekilleriniň hem gatnaşjakdygy habar berilýär.
Maglumata görä, bu maslahatlarda TAPI gaz geçirijisi boýunça ylalaşyklaryň taslamalary kabul ediler diýlip garaşylýar.


text:
Maşgala lukmanlarynyň ýetmezçiligi soňky döwürlerde Aşgabatda kem-kem ýiti duýulyp başlady. Ilat sany bir million töweregi bolan we olaryň sany barha köpelýän ýurduň paýtagtynda maşgala lukmanlarynyň sany talaby ödemeýär.
“Eýýäm ýyl ýarym bäri biziň maşagala lukmanymyz ýok. Onuň deregine şepagat uýasy işleýär. Lukmanlyk iş ýüze çykanda, beýleki uçastoklara degişli bolan maşgala lukmanlaryna iberýärler. Ýöne köp halatlarda olaryň öz işleri ýetik, olary köplenç halatda iş ýerinde tapmak kyn” diýip, Aşgabadyň “Parahat” mikroraýonynyň ýaşaýjysy Maksat aýdýar.
Ýüze çykýan kösençlikler
Türkmenistanyň statistika baradaky Döwlet komitetiniň statistiki maglumatlaryna görä, 2010-njy ýylda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ulgamy boýunça Aşgabat şäherinde maşgala lukmanlarynyň sany diňe 438 adam bolupdyr.
Aşgabatdaky eneleriň we çagalaryň saglygyny goraýyş merkezi.
Maşgala lukmanlarynyň sanynyň ýetmezçiligi sebäpli dürli problemalar ýüze çykýar. Olardan biri hem maşgala lukmanlarynyň näsaglary öz wagtynda kabul edip bilmeýänligi.
Aşgabadyň “Parahat” mikroraýonynyň ýaşaýjysy Maksat bu ýagdaý barada şeýle diýdi: “Biziň ýaşaýan raýonymyza degişli 1-nji saglyk öýündäki maşgala lukmanynyň kabul etmegine ep-esli wagtlap nobata durmaly bolýar. Bu maşgala lukmanlarynyň ýetmezçilik edýänligi bilen bagly”.
Şeýle kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýan diňe Maksat däl. Graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow hem 5-nji saglyk öýüniň “Bedew” ýaşaýyş massiwinde ýerleşýän filialynda maşgala lukmanlarynyň ýetmezçilik edýänligi sebäpli öz goňşusynyň kyn ýagdaýa düşendigini gürrüň berdi.
“Goňşym endekrinologyň hem hirurgyň hyzmatyna mätäç bolup, poliklinika gitdi. Ol ýerdäki degişli lukmanlar işden çykypdyrlar. Olaryň ýerine bolsa adam alynmandyr. Göňşyma öz maşgala wraçlaryna ýüz tutmagy maslahat beripdirler. Emma goňşymyzyň prezident çalşylany bäri maşgala wraçlary ýok. Asyl, poliklinikanyň filialynyň bolmaly 23 maşgala wraçyndan diňe 9-sy bar eken. Goňşyma zerur dermana resept ýazdyrmak üçin beýleki maşgala wraçlaryna ýüz tutaýmalydygyny aýdypdyrlar. Şeýle hem, bu filialda oňa bir ýerlerden wraç tapyp, getirip bilse, ony işe aljakdyklaryny hem duýdurypdyrlar” diýip, Nurberdi Nurmämmeow belledi.
Lukman ýetmezçiliginiň sebäpleri
Maşgala lukmanlarynyň ýetmezçiligi Aşgabadyň beýleki saglyk öýlerinde-de bar. 1-nji saglyk öýüniň adynyň agzalmagyny islemedik şepagat uýasynyň aýtmagyna görä, bu saglyk öýüne degişli uçastoklaryň 6-synda maşgala lukmany ýok.
“Medisina institutyny tamamlan ýaş lukmanlaryň köpüsi biznes, kommersiýa bilen meşgul bolýarlar. Şonuň üçin, lukmanlar az” diýip, bu şepagat uýasy gürrüň berdi.
Soňky döwürlerde maşgala lukmanynyň ýerine ýetirmeli işleri-de örän köpeldi. Saglyk öýlerine barýan näsaglar stolyň başynda bükülişip, medisina kartoçkalaryny dolduryp oturan maşgala lukmanlarynyň kabul etmeklerine ep-esli wagt garaşmaly bolýarlar.
Mundan başga-da, öňler maşgala lukmanlary öýlere aýlanyp, näsaglaryň halyndan habar tutup durardy. Lukman kömegine mätäçleriň çakylyklaryna hem maşgala lukmanlary barardy. Emma indi lukmanlaryň işleri başyndan agdyk bolany sebäpli, bu düzgüniň hem galyp barýandygyny Aşgabadyň “Parahat” mikroraýonynyň ýaşaýjysy Maksat belledi.
Lukmanlaryň sanynyň azalmagynyň sebäplerinden biri hem, olaryň bu wezipe bilen meşgullanmak islemeýänligi bilen bagly diýip Aşgabadyň 1-nji saglyk öýüniň şepagat uýasy aýdýar.
“Maşgala lukmany bolup işlejek adamlar az, sebäbi jogapkärçilik uly. Maşgala lukmany maşgaladaky uly-kiçi adamlaryň ählisiniň gözegçiligine jogap bermeli. Bu bolsa maşgala lukmanynyň jogapkärçiligini has-da artdyrýar. Olara bölünip berilýän uçastoklardaky maşgalalaryň sany hem köp. Şonuň üçin, maşgala lukmanlaryna ýüklenýän ýüküň agramyna çydaman, işden çykýanlar az däl” diýip, 1-nji saglyk öýüniň şepagat uýasy ýagdaýy düşündirýär.
Aşgabadyň käbir ýaşaýjylary ýurda käri boýunça lukmanyň ýolbaşçylyk edýän häzirki döwründe, bu pudaga aýratyn üns berilip, bu baradaky kynçylyklaryň aradan aýyrylmagy üçin çäre görmegine garaşýandyklaryny aýdýarlar.


text:
Aşgabat, 23-nji dekabr.«Türkmenportal».
22-nji dekabrda bäp bolup gelşi ýaly, paýtagtymyzdaky “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanyndaky meýdançada guralan belent başly arçanyň yşyklarynyň ýakylmagy mynasybetli dabara guraldy. Paýtagtymyzdaky “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanyndaky meýdançada guralan belent başly arça özüniň älemgoşar öwüşginini çarýana saçdy. Dabarany guraýjlaryň yhlas etmegi netijesinde 35 metrlik arça baýramçylyk äheňinde bezelipdir.
Onuň dik depesinde sekizburçly ýyldyz bolup, arçanyň merkezi böleginde dürli yşyklardan 2015 ýazgysy ýerleşdirilipdir. Bu ýerdäki meýdançada ertekilerdäkä çalymdaş şäherçe emele gelipdir. Onda köp sanly yşyklaryň, dürli oýnawaçlaryň we bezeg serişdeleriniň öwüşgini bilen gaýtalanmajak gözellik täsir galdyrýar. Şeýle hem bu ýerde köp sanly kiçiräk arçalar oturdylyp, olar hem dürli bezeg serişdelerine beslenipdir.
Olardaky jaňjagazlaryň owazy bu künjegiň özboluşlylygyny hem-de täsirliligini artdyrýar. Göýä diýersiň asmandan inen ýaly öwüşginli şarlar ünsüňi özüne çekýär. Bu ýere gelýän adamlar we çagalar baýramçylyk dünýäsine goşulyp, dürli öwüşginli yşyklara guwanç bilen seredýärler.
Arçanyň ýanynda onuň yşyklarynyň ýakylmagyna we baýramçylygyň baş gahrymanlarynyň gelmegine garaşyp duran aşgabatlylaryň müňlerçesi we paýtagtymyzyň myhmanlary folklor hem-de tans toparlarynyň, baýramçylyk lybaslaryna giren sirk we teatr artistleriniň çykyşlaryna tomaşa edýärler.
Täze ýyl baýramçylygynyň öňüsyrasynda söýgüniň, ýaşlygyň we dost-doganlygyň şäheri bolan Aşgabat has-da gözel, bu ýerde dürli öwüşginli suw çüwdürimleri, elwan güller, ajaýyp seýilgähler, biri-birinden gözel ak mermerli binalar giň şaýollary we baýramçylyk lybasyny geýen meýdançalar göwnüňi göterýär. Ýol ugrunda bar bolan müňlerçe arçalar özboluşly bezeg serişdelerine beslenip, has-da gözel görünýär. Olaryň tyllaýy agşamlardaky görnüşi ertekilerdäki jadyly şekillere çalymdaş.
Aýazbaba we Garpamyk gün-günden gözelleşýän paýtagtymyz bilen tanyşlygyny şu ýyl düýpli abatlanyp, täze görnüşe giren “Aşgabat” medeni-dynç alyş seýilgähinden başlady. Bu ýerde baýramçylygyň baş gahrymanlary aýdym-sazlar, joşgunly tanslar, gülküli tomaşalar bilen garşylanyldy. Seýilgähiň meýdançasynda ýaýbaňlandyrylan dabara gatnaşyjylar Aýazbabany bu ýerde guralan arçanyň yşyklaryny ýakmaga çagyrdylar.
Aýazbaba özüniň ulag kerweni bilen paýtagtymyzda guralýan dabara merkezlerine tarap ýola rowana bolýar. Aşgabatdaky Döwlet sirkiniň öňündäki meýdançada guralan dabaralaryň şowhuny has-da belent boldy. Soňra olaryň ulag kerweni Arçabil şaýoly bilen “Älem” medeni-dynç alyş merkezine tarap ugrady. Olaryň geçýän ýolunyň ugrunda baýramçylyga mahsus dabaralar guralyp, oňa gatnaşyjylar Aýazbabany we Garpamygy uly söýgi bilen garşyladylar.
Ine, köp garaşdyran myhmanlar baş arçanyň ýanyna geldiler. Bu ýerdäki dürli lybaslary geýnen çagalar şadyýan aýdym-sazlary bilen dürli öwüşgine beslenen arçanyň ýanyndaky dabaranyň şowhunyny has-da belende göterdiler. Hemişe gök öwüsýän arçanyň töwereginde paýtagtymyzyň teatr toparlarynyň, Çagalar we ýetginjekler köşgüniň, sungat mekdebiniň artistleriniň, meşhur estrada aýdymçylarynyň gatnaşmagynda söýgüli baýramçylyga aýdym-sazly sowgat eçildiler.
Aýazbaba we Garpamyk bu günki dabara gatnaşýan ähli körpe türkmenistanlylaryň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa we Türkmenistanyň tutuş halkyna täze 2015-nji ýyl mynasybetli iň gowy arzuwlaryny aýtdylar. Şeýle hem olar milli Lidermize we halkymyza bagt, jan saglyk, mähriban Watanymyzyň abadançylygynyň we rowaçlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdiler.
Körpeleriň haýyşy boýunça Aýazbabanyň jadyly taýagynyň kömegi bilen belent başly arçanyň yşyklarynyň ýakylmagy bu ýerde guralan dabaranyň jemini jemledi. Onuň yzysüre ýurdumyzyň şäherleriniň we obalarynyň meýdançalarynda guralan Täze ýyl arçalary düri öwüşginli yşyklara beslendi. Şol gün ýurdumyzyň ähli künjeklerinde belent ruha beslenen Täze ýyl dabaralaryna badalga berildi. Aýdym-sazlaryň owazy belentden ýaňlandy.


text:
Müsüriň Konstitusion sudunyň başlygy Adli Mansur penşenbe güni ýurduň ýerine ýetiriji prezidenti hökmünde kasam eder.
Munuň öňüsyrasynda ýurduň yslamçy prezidenti Mohammad Morsi harbylar tarapyndan häkimiýet başyndan çetleşdirildi. Goşun generaly Abdul Fattah al-Sisi bu barada çarşenbe güni telewideniýede eden çykyşynda aýtdy.
Sisi Morsiniň “halkyň talaplaryny ret edendigini” belledi. Millionlarça adam bu habary uly dabara bilen garşy aldy.
Şeýle-de, harbylar yslamçylar tarapyndan düzülen Konstitusiýany ret edip, täze saýlawlary geçirmegi wada berdiler.
Şol bir wagtda-da, ýurduň birnäçe şäherlerinde çaknyşyklar emele geldi. Yslamçylaryň polisiýa garşy ot açmagy zerarly azyndan 9 adam heläk boldy.
“Musulman doganlar” toparynyň metbugat wekili Morsiniň ýene 12 sany ýarany bilen öý tussaglygynda saklanýandygyny habar berdi.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji iýunda ýurduň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň biznes merkezine baryp, telekeçilere ýer böleklerini bermek baradaky karara gol çekdi.
Türkmen metbugaty bu duşuşygyň esasy maksadynyň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agzalarynyň öňünde duran wezipeleri we olary çözmegiň ýollaryny kesgitlemekden ybarat bolandygyny ýazýar.
Prezident Berdimuhamedow öz çykyşynyň başynda ýurtda «bazar ykdysadyýetini emele getirmek boýunça anyk wezipeleriň kesgitlenilendigini», şonuň bilen bir wagtda ýurduň telekeçilerine «uly maliýe goldawynyň hem berilýändigini» aýdypdyr.
Şeýle-de prezident häzir ýurtda söwda we hyzmatlar ulgamynda «hyzmatlaryň 90 prosentden gowragyny telekeçileriň amala aşyrýandygyny» belläp, ýurduň iş adamlarynyň gazanýan üstünliklerine «ýokary baha» berdi.
Prezidentiň sözünde ýurduň telekeçileriniň iş orunlaryny döretmekdäki hyzmatlary hem bellenilýär, emma bu barada anyk sanlar getirilmeýär.
Şol bir wagtda prezident telekeçileriň bäsleşige ukyply, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan we eksporta niýetlenen ýokary hili önümleri öndürmek wezipesini ýatlatdy.
«2020-nji ýyla çenli jemi içerki önümiň möçberinde ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň döwlete dahylly däl pudagynyň paýy 70 göterime ýetirilmelidir» diýip, prezident aýtdy.
Emma duşuşykda, berilýän resmi habardan çen tutulsa, bu wezipäniň nähili ýerine ýetiriljekdigi, türkmen telekeçileriniň işine ol ýa-da beýleki görnüşde aýakbagy bolýan kynçylyklary aradan aýyrmak barada anyk gürrüň edilmedi.
Duşuşykda telekeçileriň hem öz teklipleri bilen çykyş edendigi habar berilýär. Emma telewideniýäniň habarynda ol teklipleriň esasan prezidente minnetdarlyk sözlerinden durýandygy görünýär.
Ýagny olar ýurduň prezidentine özlerine döredilýän gowy iş mümkinçilikleri, ýeňillikli karzlar üçin minnetdarlyk bildirýärler.
Şol bir wagtda, Aşgabat şäheriniň telekeçileriniň adyndan edilen teklipde öň kärende şerti bilen bölünip berlen ýer bölekleriniň hususy taraplara hemişelik peýdalanmaga berilmegi soralýar.
Prezident bu teklipden soň, Türkmenistanda telekeçiligi ösdürmek baradaky karara hem-de ýurduň senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agzalaryna dürli taslamalary amala aşyrmak üçin ýer böleklerini bermek baradaky buýruga gol çekipdir.
Bu buýruk esasynda, Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetine Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap, Mary welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde degişli ýer böleklerini bermek boýunça zerur bolan dokumentleri resmileşdirmek tabşyryldy.
Ýene bir täzelik, indi Türkmenistanda balyk ösdürip ýetişdirýän döwlete dahylsyz edara görnüşli taraplar we hususy telekeçiler balyk hojalyk desgalary üçin bölünip berlen ýerleri babatda ýer üçin tölegden, ýer üçin kärende töleginden boşadylýar.
Mundanam başga, prezident ýerli telekeçilere goldaw üçin, bahasy birnäçe milliard amerikan dollaryna durýan Kaliý dökünleri kärhanasynyň, Aşgabat-Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň gurluşygynyň Senagatçylar we telekeçiler birleşigine ynanylmagyny karar edendigini aýtdy.
Türkmen metbugaty sekiz ýyl ozal döredilen Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň orta we kiçi biznesiň 14 ýarym müň wekilini özünde jemleýändigini habar berýär.


text:
Graždan ýaranlygy boýunça dünýä bileleşigi bolan CIVICUS guramasynyň 16-njy aprelde metbugat üçin ýaýradan beýannamasynda Türkmenistanda graždan aktiwistleriniň we medisina işgärleriniň sorag edilýänligi we medisina merkezleriniň ýapylýanlygy barada öz ýerli çeşmelerine salgylanyp habar berdi we muny Türkmenistanyň hökümetiniň halkara tankytlaryna reaksiýasy bilen baglanyşdyrdy.
Graždan partnýorlygy boýunça dünýä bileleşigi bolan CIVICUS guramasy ýerli, milli, regional we halkara derejelerde guramalaryň bileleşigini emele getirýän agzalar we ýaranlar alýansy bolup durýar.
CIVICUS guramasynyň wekili Sonia Zilbermanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, çäklendirilen şertli ýurtda graždan jemgyýetçiligine garşy gysyşlaryň ýene güýçlenmegi bilen bagly aladalanmalar, guramanyň beýannama ýaýratmagyna sebäp boldy.
Sonia Zilberman CIVICUS guramasynyň Ýewraziýa boýunça iş alyp barýanlygyny we ýerli graždan aktiwistleri bilen ýakyndan işleşýänligini, öz wezipesiniň bolsa postsowet giňişliginde graždan jemgyýetçiligini ösdürmek boýunça raýatlaryň hem jemgyýetleriň hereketlerini sazlaşdyrmakdan ybaratdygyny gürrüň berdi.
Türkmenistanda graždan aktiwistleriniň we medisina işgärleriniň sorag edilmegi bilen bagly wakalary ýurduň içinden entek tassyklan ýok.
“Serhetsiz lukmanlaryň” hasabaty
Türkmenistanda medisina merkezleriniň ýapylmagyny we sorag edişlikdir yzarlamalaryň başlanmagyny CIVICUS guramasy “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky ýagdaý barada hasabat ýaýratmagy bilen baglanyşdyrýar.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň 12-nji aprelde köpçüligiň dykgatyna ýetirilen hasabatynda Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky kemçiliklere üns çekildi. Hususanda, ýurtda ýokanç we howply keseller boýunça hasap ýöretmek we olaryň öňüni almak ugurlarynda halkara kadalaryna laýyklykda çäre görülmeýänligi aýdyldy.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasy öz hasabatynyň 10 ýylyň dowamynda Türkmenstanda işlän döwründäki tejribäniň esasynda taýýarlanlygyny Azatlyk Radiosyna habar berdi.
14-nji aprelde Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň hasabatynyň obýektiw bolmadyk materiallar esasynda düzülip, hasabatyň awtorlarynyň ýalan informasiýa ýaýratmak arkaly Türkmenistany abraýdan düşürmäge çalyşýanlygyny öňe sürdi.
Medisina merkezleriniň ýapylmagy
14-nji aprelde Türkmenistanyň prezidentiniň permany bilen Aşgabatdaky medisina edaralarynyň ençemesi ýuridiki statusyndan mahrum edildi. Olaryň arasynda deri-weneralogik keselleri dispanseri, inçekeseliň oňüni almak boýunça dispanser, WIÇ SPID-iň öňüni almak boýunça milli merkez we ýokanç keseller boýunça Aşgabatdaky şäher gospitaly bar.
Türkmenistanyň resmi maglumatlaryna görä, bu edaralaryň ýerine Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň ýokanç keseller merkezi döredildi.
Türkmenistanly synçy Amanmyrat Bugaýew türkmen hökümetiniň bu çäresi ýurtda ýokanç keselleriň ýagdaýyny gözegçilik astyna almak we hasaba almak mümkinçiliklerini artdyrýar diýip, pikir edýär.
“Reforma mätäç”
Türkmenistyanyň häkimiýetleri ýurduň saglygy saklaýyş sistemasynyň kemçiliklidigini düýpgöter ret edýärkä, garaşsyz synçylar we Türkmenistanyň raýatlary medisina hyzmatlarynyň hili pes bolup, medisina kömeginiň ilat köpçüligi üçin elýeterli däldigini aýdýarlarlar.
Amanmyrat Bugaýew Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasynyň düýpli reforma gaty mätäç diýip belleýär, emma görülýän käbir çäreleriň, meselem, Saglygy saklaýyş ministriniň täzelenmegi ýaly ädimleriň-de, ilatda gowulyga tarap umyt döredýänligini aýdýar.
CIVICUS guramasynyň wekili Sonia Zilberman Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky ýagadýyň kämilleşmegi üçin G.Berdimuhamedowyň hökümetiniň ýurduň saglygy saklaýyş siztemasyndaky ýagdaýy gözden geçirip, hakykaty kabul etmeginiň ähmiýetli boljakdygyny belledi.
Hakykat barada habar berip, ýagdaýy gowulandyrmak boýunça öz ýardamyny we tekliplerini öňe sürmeginiň bolsa halkara guramalarynyň wezipesi bolup durýanlygyny CIVICUS guramasynyň wekili Azatlyk Radiosyna aýtdy.


text:
Aşgabadyň halkara aeroportuna Kanadanyň “Bombardier” kompaniýasynyň “Çellenjer-870” kysymly ýolagçy uçarynyň gelip gonandygyny TDH habar berýär.
Resmi habara görä, “Türkmenhowaýollarynyň” satyn alan bu uçary Türkmenistanyň halkara we içerki reýslerde ulanýan uçarlarynyň hataryna goşular.
“Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň maglumatyna görä, “Çellenjer-870” uçarynyň giň salony bolup, ol ýolagçylar üçin iň ýokary amatlykdaky mehanizmler bilen abzallaşdyrylypdyr.
Täze uçar türkmen awiatorlarynyň halkara reýsleriniň gerimini giňeltmäge we hereket edýän reýsleri ýygjamlaşdyrmaga ýardam berer diýlip, habar berilýär.


text:
ABŞ Liwiýa ýurduň ozalky ýolbaşçysy Muammar Kaddafiniň aňtaw gullugynyň başlygynyň adalatly sud edilmegine çagyryş etdi.
Şeýle-de Waşington Liwiýanyň hökümetini Halkara jenaýat sudy (ICC) bilen hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy.
Abdullah al-Senussi Kaddafi döwründe amala aşyran jenaýat aýyplamalary boýunça Liwiýa ekstradisiýa edildi. Ol mart aýynda Mawritaniýada tussag edilipdi.
Halkara jenaýat sudunyň bellemegine görä, al-Senussi geçen ýyl Liwiýada ýüz beren tolgunşyklary basyp ýatyrmak synanşyklarynda “möhüm” roly oýnapdyr.
Kaddafiniň ogly Seif al-Islam şu aý Liwiýada sud ediler.


text:
Ýekşenbe güni Çernogoriýanyň ilaty ýurduň prezidentini saýlamak üçin ses berýär. Ilat taýdan uly bolmadyk Balkanlaryň bu ýurdunda ses bermäge hukukly ilatyň sany 512 müň.
Bu saýlawlarda prezidentlik wezipesine ýurduň häzirki prezidenti Filip Wujanowiç bilen ýurduň ozalky daşary işler ministri Miodrag Lekiç dalaş edýär. Filip Wujanowiç ýeňiş gazanan halatynda munuň özi onuň üçülenji möhlet prezidentlik wezipesine saýlanmasy hökmünde alamatlanar.
Ýakynda Çernogoriýanyň Konstitusion sudy Filip Wujanowiçiň ilkinji prezidentlik möhletiniň bu ýurduň Serbiýanyň düzüminde bolan döwrüne gabat gelýändigini aýdyp, onuň üçülenji möhlet prezidentlige dalaş etmeginiň kanuna laýyk gelýändigi barada karar çykardy.
Saýlawlaryň öňýany geçirilen pikir soraýyşlyklar ses bermäge gatnaşjak saýlawçylaryň sanynyň örän pes boljakdygyny görkezipdi.


text:
Şu gün Owganystanyň Kandagar şäherindäki bir metjitde prezident Hamid Karzaýyň janyna kast edilip öldürilen inisiniň hatyrasyna doga okaýyşlyk geçirilýärkä, ol ýerde bomba partlamasy amala aşyryldy.
Wakada azyndan 4 adamyň ölüp, 13 adamyň hem ýaralanandygy barada maglumat alyndy. Ölenleriň arasynda bu namaza ymamlyk eden, Kandagardaky din alymlarynyň geňeşiniň başlygy Mewlewi Hikmetullah Hekmatyň hem bardygy aýdylýar.
Maglumata görä, partlamanyň bolan wagty metjitdäki adamlaryň arasynda ýurduň hökümetiniň hem käbir resmileri bar eken. Olardan haýsydyr biriniň bu wakada ejir çekendigi barada maglumat alynmady.


text:
Liwiýaly gozgalaňçylar Ras-Lanuf şäherini basyp alandyklaryny habar berýärler. Ol Liwiýanyň nebit eksport edýän esasy iki portunyň biridir.
Gozgalaňçylaryň maglumatyna görä, portdaky enjamlar weýran edilmändir.
Sişenbe güni gozgalaňçylar Kaddafiniň “Bab al-Aziziýa” köşgüni eýelediler, Kaddafiniň heýkellerini ýykdylar, Milli geçiş geňeşiniň baýdagyny dikdiler.
Gozgalaňçylar köşkdäki esasy heýkel simwollarynyň biri - amerikan ýok ediji uçaryny gysymynda mynjyradyp duran altyn ýumrugy dargatdylar.
Kaddafi Tripolidäki özüniň berk köşgüni gozgalaňçylara tabşyrmagyny “taktik öwrüm” diýip atlandyrdy. Bu beýannama rezidensiýany oppozisiýa tarapdarlary basyp alandan soň “Al-Orouba” telekanalynda ýaňlandy.
Kaddafiniň gozgalaňçylara aýlap, belki ýyllap garşylyk görkezmäge taýýardygyny onuň töweregindäkiler nygtaýarlar.
Kaddafiniň bolýan ýeri öňküleri ýaly näbelli. Onuň tarapdarlary paýtagtyň birnäçe etrabyny öz elinde saklaýar.
Gozgalaňçylar Tripolidäki gazaply söweşlerde 400-den gowrak adamyň heläk bolandygyny aýdýarlar.
Gozgalaňçylaryň liderleriniň biri polkownik Ahmet Omar Bani oppozision Geňeşiň ştabynyň iki günüň içinde Bengaziden paýtagta geçiriljekdigini aýtdy.
Liwiýanyň Milli geçiş geňeşini kanuny häkimiýet hökmünde eýýäm 30 gowrak döwlet ykrar etdi. Şolaryň hataryna sişenbe güni Yrak, Marokko, Bahreýn we Nigeriýa goşuldy.
Wenesuelanyň prezidenti Ugo Çawes Liwiýada diňe dosty hem ýarany Kaddafiniň hökümetini ykrar edýändigini aýtdy we ABŞ-y Liwiýada graždanlyk urşuny tutaşdyrmakda aýyplady.


text:
Ukraina bäş partiýa tarapyndan dolandyrylýan koalisiýany döretdi. Bu koalisiýanyň düzümine Petro Poroşenkonyň Blogy, “Halk fronty”, “Samopomiç”, “Radikal partiýa” we “Batkiwşina” atly partiýalar girýär.
21-nji noýabrda gürrüňi gidýän bäş partiýa koalisiýanyň şertnamasynyň taslamasyna başlangyç gol çekmek çäresini amala aşyrdy.
Ukrain metbugat serişdeleriniň gepleşiklere gatnaşanlara salgylanyp berýän maglumatyna görä, koalisiýa Russiýa tarapyndan anneksiýa edilen Krym sebitini gaýtadan Ukrainanyň kontrollugyna geçirmek baradaky meseleler bilen bir hatarda, ýurduň NATO goşulmagyny gazanmaklygyň koalisiýanyň esasy maksatlarynyň biri boljakdygy barada ylalaşypdyr.
Şeýle-de, partiýalar Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine integrasiýa meselesi boýunça bilelikde iş alyp barmak barada ylalaşdylar.


text:
Türkmenistanda ýurduň, şol sanda daşary döwletleriň ýokary okuw mekdeplerinde dürli ulgamlar we pudaklar üçin ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak babatda uly işler alnyp barylýar. Bilim ulgamynda amala aşyrylýan oňyn özgertmeler netijesinde dünýäniň dürli döwletleri we öňdebaryjy ylym-bilim merkezleri bilen hyzmatdaşlyk işjeň häsiýetde ösdürilýär.
“Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen Rumyniýanyň Bilim, ylym, ýaşlar we sport ministrliginiň arasynda 2012—2017-nji ýyllar üçin maksatnamanyň” çäklerinde 2015—2016-njy okuw ýylynda Rumyniýanyň ýokary okuw mekdeplerinde türkmen talyplaryna 25 orun berilýär. Şunuň bilen baglylykda, berlen şol orunlary ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň gerekli hünärmenlere bolan isleglerini göz öňünde tutulyp doldurmagyň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi. Rumyniýada okamaga isleg bildirýän ýaşlardan resminamalary kabul etmek 23-nji iýun — 2-nji iýul aralygynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde geçiriler. 6—8-nji aprel aralygynda boljak giriş synaglary orta mekdebiň okuw meýilnamasy boýunça test görnüşinde, şeýle hem “Türkmenistanyň taryhy” dersi boýunça gürrüňdeşlik esasynda geçiriler. Okuwlar nebitgaz senagaty, gurluşyk we ulag-kommunikasiýa ulgamlary, maliýe-ykdysady ugur, obasenagat toplumy we beýleki pudaklar üçin gerekli birnäçe hünärler boýunça amala aşyrylar.


text:
Türkmenistanyň Politehniki uniwersiteti we Belarusuň Milli tehniki uniwersiteti, şeýle-de Türkmenistnyň Oba-hojalyk uniwersiteti hem Belarusyň Döwlet Akademiýasynyň arasynda hyzmatdaşlyk barada ylalaşyga gol goýuldy.
Türkmenistanyň prezidentiniň Minskä sapary bilen baglylykda türkmen delegasiýasynyň Belarusda okaýan türkmen studentleri bilen duşuşyk geçirenligi, ”Turkmenistan Altyn Asyr” internet saýtynda habar berildi.
Maglumata görä, Belarusyň Milli tehniki uniwersitetine ýurduň 20-den gowrak ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen ýaşlarynyň we ýokary mekdepleriniň mugallymlarynyň gatnaşmagynda geçirilen duşuşykda çykyş edenler Türkmenistan bilen Belarusyň arasynda professional kadrlary taýýarlamak boýunça hyzmatdaşlygyň zerurlygyny nygtadylar. Belarusda türkmen studentleriniň müňlerçesi okaýar
Maglumatda aýdylyşyna görä, Minskide döwlete degişli 22 sany ýokary okuw jaýy bar, ýene dokuz sany hususy we bir arkadaşlyk ýokary mekdebi işleýär. Bu ýurtda jemi Turkmenistandan 2000-den gowrak student okaýar.
“Turkmenistan.ru” internet saýty Belarusda okaýan daşary ýurt studentleriniň arasynda türkmenistanly studentleriň iň köp sanlydygyny belleýär we olaryň 2 müň 800 adamdan gowrakdygyny habar berýär.
Belarusyň ýokary okuw jaýlarynda mugallymçylyk eden, pedagogiki ylymlaryň kandidaty Serdar Belarusda okaýan türkmenistanly ýaşlaryň sanynyň soňky ýyllarda köpelenligini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi: “Häzir Belarusda takmynan bäş müňden gowrak student okaýar diýen maglumat bar. Olaryň esasy bölegi Politehniki uniwersitetde, Oba-hojalyk Akademiýasynda, Döwlet Uniwersitetinde, Medisina uniwersitetinde okaýar. Diňe bir paýtagt bilen çäklenmän, ýurduň Witebsk, Gomel we beýleki welaýat şäherlerine-de okamak üçin gaty köp gelýärler”.
Belarusyň ýokary okuw jaýlary barada Türkmenistanyň döwlet mediasyny internet ýaýradan maglumatynda, hususan-da, Belarusyň Milli tehniki uniwersiteti barada berlen maglumata görä, ýurduň bu ýokary okuw jaýy 15 fakultetden ybarat we onuň ýanynda gaýybana, şol sanda internet arkaly bilim bermek boýunça halkara instituty, şeýle-de spesialistleriň hünärini artdyrmak we gaýtadan okatmak boýunça üç sany institut bar. Belarusyň bu ýokary okuw jaýy dünýäniň 25 ýurdunyň 790-dan gowrak ýokary okuw jaýlary bilen hyzmatdaşlyk edýär diýip, maglumatda bellenilýär. Öz hasabyna okaýanlaryň sany has köp
Soňky ýyllarda bilim we ylym pudaklaryny ösdürmek maksadyny yglan edýän Türkmenistanyň halkara gatnaşykarynda bilim hyzmatdaşlygyny ösdürmek aladalaryna synçylar pozitiw öňegidişlik hökmünde baha berýärler.
Şol bir wagtda-da soňky ýyllarda öňki sowet döwletlerinde, şeýle-de Günbatar döwletlerinde okaýan türkmenistanly studentleriň sany köpelen hem bolsa, Türkmenistanyň daşynda okaýan studentleriň aglaba bölegininiň öz hasabyna okaýan ýaşlardan ybaratdygyny belleýärler.
Studentler köplenç öz ene-atalarynyň we watandaşlarynyň ýardamyna daýanýarlar, emma biz häkimiýetlerimiziň hem öz döwletimiziň goldawyny duýmak isleýäris.
Belarusly Serdar Belarusda ýüzlerçe ýaşlar döwletiň goldawy bilen okaýan bolsalar, müňlerçesiniň öz hasabyna bilim alýanlygyny gürrüň berdi.
Türkmenistanyň resmi maglumatlaryna görä, 2009-njy we 2010-njy okuw ýylynda ýurduň öz ýokary okuw jaýlarynda 4 275, daşary ýurtlarda 2 700 student okaýar. 2009-njy ýylda Türkmenistanyň orta mekdeplerini gutaranlaryň sany bolsa 100 müň adam töweregi.
Belarusda okap ýören bäşinji kursuň studenti, Türkmenistanly Myrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, Belarusda okap ýören türkmen ýaşlarynyň bilim almaga uly höwesiniň bardygyny gürrüň berdi: “Türkmenistanly studentler uly isleg bilen okaýarlar we saýlap alan hünärleriniň ähmiýetine düşünýärler. Olar agzybir we bu ýerde özlerini watanynda ýaly gowy duýýarlar. Studentler köplenç öz ene-atalarynyň we watandaşlarynyň ýardamyna daýanýarlar, emma biz häkimiýetlerimiziň hem öz döwletimiziň goldawyny duýmak isleýäris”.Orta mekdebiň bilim derejesiniň ähmiýeti
Belarusly pedagog, alym Serdaryň sözlerine görä, häzirki wagtda Belarusda okap ýören türkmen ýaşlarynyň ýüzbe-ýüz bolýan esasy kynçylyklarynyň arasynda olaryň orta mekdepde alan bilim derejesiniň köplenç pesligi uly mesele bolup galýar.
“Ýaşlaryň esasy bölegi ýokary okuw jaýynda bilim almaga taýýar däl. Bu problema hem mekdepden gaýdýar. Olaryň köpüsiniň elinde orta bilim şadatnamasy bolsa-da, orta bilimi ýok, ýönekeý zatlary bilenoklar. Şonuň üçin esasy taýýarlyk mekdepde görülmeli. Haýsy ugurdan okajak bolsaň, hökman şol ugurdan taýynlyk görmeli. Emma türkmen ýaşlarynyň matematikadan, şeýle-de fizikadan, himiýadan taýýarlyklary gowşak” diýip pedagog Serdar belleýär.
25-nji ýanwarda Türkmenistanyň we Belarusyň arasynda ýurtlaryň birek-biregiň bilim, şeýle-de ylmy derejeler we atlar baradaky dokumentlerini ykrar etmek barada ylalaşyga gol goýuldy.
Belarusyň Bilim ministri Aleksandr Radkowa salgylanmak bilen “Turkmenistan.ru” internet gazetiniň bellemegine görä, bu ylalaşyk Belarusda taýýarlanylýan spesialistleriň diplomlarynyň Türkmenistanda ykrar edilmegini aňsatlaşdyrar we olaryň zähmet bazarynda islegli bolmagyna ýol açar.


text:
Bütindünýä anti-doping agentligi (WADA) Soçide geçirilen olimpiýa oýunlarynda Orsýetiň dört gyzyl medal utan sportsmenleriniň "steroid" maddasyny ulanandygy baradaky täze aýyplamalary derňeýär.
Orsýete garşy gönükdirilen bu aýyplamalary Orsýetiň öňki anti-doping resmisi Witaliý Stepanow 8-nji maýda “CBS” telekanalynyň “60 minut” atly gepleşigine beren interwýusynda öňe sürdi.
Bütindünýä anti-doping agentliginiň (WADA) metbugat wekili Ben Nikolas 9-njy maýda “AP” habar agentligine beren maglumatynda, “CBS”-iň programmasynda “Orsýetiň sport pudagyndaky doping bilen baglanyşykly täze we örän biynjalyk ediji aýyplamalar öňe sürüldi. Biz bu aýyplamalary haýal-ýagallyk etmän derňäris” diýdi.
2014-nji ýylda Soçide geçirilen olimpiýa oýunlarynda Orsýetiň sportsmenleri 13 sany gyzyl medal utupdy.


text:
Sudanda 1986-njy ýyldan bäri ilkinji gezek köppartiýalylyk esasynda saýlawlar geçirilýär. Köp sanly düzgün bozmalara we galplyklara garaşylýar.
3 günlük saýlawlaryň gidişinde ýurduň prezidenti, milli assambleýa, ýarym awtonom ýurduň günortasynyň baştutany, şeýle-de häkimiýetiň ýerli organlary saýlanar.
1989-njy ýyldaky harby agdarylyşygyň netijesinde häkimiýet başyna gelen häzirki prezident Omar al-Başar ýeňiş gazanjakdygyna ynanýar.
Azat hem adalatly saýlawlaryň bolmajakdygyny aýdyp, oppozisiýa wekilleri öz kandidaturalaryny aýyrdylar.
Al-Başir Sudanyň Darfur welaýatynda gara derili ilaty ýok etmekde Halkara jenaýat sudy tarapyndan aýyplanýar.


text:
Türkmenistana sapar edýän Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon penşenbe güni Türkmenistanyň “Bitaraplyk” ordeni bilen sylaglandy.
Bu barada prezident Berdimuhamedowyň gol çeken permanynda oňa bu döwlet ordeniniň “iki ýurduň hyzmatdaşlyklarynyň ösüşine hem-de dostluk-doganlyk gatnaşyklaryny berkitmeklige goşan saldamly goşandy üçin” berilýändigi aýdylýar.
Özüniň iki günlük saparynyň barşynda penşenbe güni prezident Emomali Rahmon Gypjak obasyndaky “Türkmenbaşy” metjidine we Saparmyrat Nyýazowyň maşgala mawzoleýine-de sapar edip, bu mawzoleýe gül desselerini goýdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin şu ýyl özüniň ýyllyk, göni efirde halk bilen geçirýän sorag-jogabynyň bolmajakdygyny aýtdy.
Bu barada Orsýetiň “Kommersant” gazetinde prezidentiň metbugat sekretary Dmitriý Peskowyň sözleri getirilipdir. Sorag-jogabyň deregine prezident Putiniň noýabryň aýagynda uly metbugat konferensiýasyny geçirjekdigi aýdylýar.
Putin 2001-nji ýyldan bäri, her ýyl göni efirde halk bilen sorag-jogap geçirip gelýärdi. Putiniň şu ýyl näme sebäpden sorag-jogaby ýatyrandygy barada maglumat berilmedi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 3-nji fewralda iş sapary bilen Türkmenistana barýar. Onuň bu sapary Aşgabatda Türkmenistanyň Türkiýäniň we Azerbaýjanyň arasynda energiýa hyzmatdaşlygy meselesiniň daşary işler ministrleri derejesinde maslahat edilmeginiň yzysüre gurnaldy. Orsýetiň daşary işler ministrligi Lawrowyň Aşgabada häzirki saparynyň dowamynda aktual meseleleriň maslahat ediljekdigini habar berdi. Iki ýurduň arasyndaky şu günki iň aktual meseleler barada orsýetli syýasy bilermen, Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň ýanyndaky Merkezi Aziya, Kawkaz we Balkan döwletleri boýunça ylmy merkeziň müdiri Artýom Ulunýan bilen söhbetdeş bolduk.
Azatlyk Radiosy: Artýom, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň Türkmenistana saparyndan bämä garaşmak mümkin? Şu günki gün iki ýurduň arasynda iň aktual meseleler nämelerden ybarat?
Artem Ulunýan: Şu günki gün Orsýetiň Merkezi Aziýadaky esasy ugry, birinjiden, bu ýurtlarda özüniň daşary syýasy kursunyň goldanmagyny gazanmakdyr. Orsýet bu döwletleriň, ilkinji nobatda-da režimleriň, Kremle loýaldygyna kepil geçilmegini gazanmaga synanyşýar, bu Türkmenistana hem degişli. Şeýle-de tebigy resurslary we çig mal meselesiniň gozgaljagyna hem garaşmak mümkin. Edil häzirki pursat - beýlekilerden tapawutlanýar, Lawrowyň häzirki sapary Orsýetiň halkara derejesinde üzňeligine, Moskwa garşy halkara sanksiýalarynyň girizilmegine gabat geldi, şeýle-de Ýewropanyň we ýewroatlantik güýçleriniň dürli regionlarda aktiwleşen döwrüne gabat gelýär. Şeýlelikde Lawrow üçin Aşgabadyň goldawyna eýe bolmak möhüm, bu meselä onuň mundan oň Merkezi Aziýa regionyna, Özbegistana we Täjigistana eden saparlarynda hem ähmiýet berlipdi.
Azatlyk Radiosy: Lawrowyň agzalan ýurtlara saparlary ýurtlaryň bähbitleri nukdaýnazaryndan näderejde üstünlikli boldy?
Artýom Ulunýan: Özbegistanyň ýolbaşçylary Moskwanyň Karimowa goldaw bermegini isleýärler. Täjigistan barada aýdylanda, ýagdaý Orsýetiň Täjigistanda harbylarynyň bolmagy bilen çylşyrymlaşdyrylýar, prezident Rahmon bir tarapdan harbylaryň bolmagyny öz režimine goldaw hökmünde ulanmak isleýär, başga bir tarapdan bolsa munuň özüne garşy ulanylmagyndan gorkýar. Häzirki ýagdaýyň Orsýet üçin üstünlikli tarapy, Moskwa regionda ýagdaýyň öz gözegçiliginden başga tarapa üýtgemezligini isleýär. Bu häzirlikçe başa barýar, emma mundan beýlak näme boljagyny aýtmak kyn.
Azatlyk Radiosy: Lawrowyň Aşgabada saparynyň öňüsyrasynda Aşgabatda Türkmenistanyň Türkiýäniň we Azerbaýjanyň arasynda türkmen gazyny Türkiýä akdyrmak barada gepleşik geçirildi. Bu saparlaryň arasynda haýsy-da bolsa baglanyşyk barmy?
Artýom Ulunýan: Men Lawrowyň häzirki saparyny onuň öňüsyrasynda bolan gepleşikler bilen baglanyşdyrmazdym. Emma Kremliň postsowet giňişliginde energiýa serişdelerini öz monopoliýasynda saklamak we öz syýasy maksatlary üçin ulanmak ideýasyndan el çekmeýändigini bellemek zerur. Şonuň üçin energiýa bilen bagly islendik bileleşikler Kremliň howatyrlanmalaryny artdyrýar. Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň we Gazagystanyň Ýewropa bilen gatnaşyklaryny ösdürmäge gyzyklanmalary bar. Türkiýe hem bu ýerde möhüm rol oýnaýar. Türkiýäniň Orsýeti öz içine almaýan ýene bir akyma gatnaşmagy, elbetde, Kremliň howatyrlanmalaryny artdyrýar.


text:
Ukrainanyň prezidenti ýurduň gündogarynda giň möçberli söweşiň gaýtadan başlanmagynyň «uly howpy» bar diýdi we harbylaryň Ukrainanyň Orsýet bilen serhedinden goşun girizilmegine garşy durmaga taýýar bolmalydygyny aýtdy.
Petro Poroşenko bu sözleri 4-nji iýunda, parlamentdäki ýyllyk ýüzlenmesi mahalynda, hökümet goşunlary bilen gündogar Ukrainadaky separatist güýçleriň arasynda soňky aýlarda bolan iň agyr söweşden bir gün soň aýtdy.
Poroşenko häzirki wagtda Ukrainada 9 müňden gowrak rus esgeriniň bardygyny, şu sebäpden ukrain goşunlarynyň Orsýet bilen serhediň ähli ýerinden doly güýjünde goşun salynmak ähtimallygyna taýýar bolmalydygyny aýtdy.
Söweşde 5 esger öldürildi
Ukrain prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Birýukow biraz öň 3-nji iýunda separatist güýçler bilen bolan söweşde azyndan bäş ukrain esgeriniň öldürilendigini, 39-synyň bolsa ýaralanandygyny aýtdy.
Pidalar baradaky habarlaryň köpüsi Marinka şäherinden, pitneçileriň mesgeni bolan Donetsk şäheriniň günbataryndan gelipdir.
Ýewropa Bileleşigi täze çaknyşyklaryň «Minsk II» ýaraşygynyň iň uly bozulmasy bolandygyny we onuň tutluşyklaryň täze tapgyryna alyp gelip biljegini aýtdy.
Kiýew separatistleriň 3-nji iýunda tanklary we toplary ulanyp hüjüm edendigini, fewralda halkara araçylygynda baglaşylan ylalaşygy bozup, hökümet pozisiýalaryny almaga synanyşandygyny aýtdy.
Pitneçiler bu söweşde hökümet goşunlaryny günälediler we hökümet güýçleriniň topa tutmalary netijesinde asuda ilatdan we separatist söweşijilerden 15 adamyň ölendigini aýtdylar.
Ýaraşyga howp abanýar
Ukrain harbylary separatistleriň hüjüminiň özlerini fewral ylalaşygynda yza çekilen toplary gaýtadan ulanmaga mejbur edendigini aýtdylar. «Minsk II» ady bilen hem bilinýän ylalaşykda Donetsk we Luhansk regionlarynda hökümet kontrollugyndaky territoriýa bilen separatist eýeçiligindäki ýerleriň arasynda harbylaşdyrylmadyk zona döretmek üçin agyr ýaraglar yza çekilmeli edilipdi.
Harbylaryň aýtmaklaryna görä, Ukraina 3-nji iýunda «halkara partnýorlaryna» öz agyr ýaraglaryny gaýtadan yzyna ýerleşdirýändigini, munuň separatistleriň 1 müň söweşiji, tanklar, minomýotlar we toplar bilen edýän hüjümini yzyna serpikdirmek üçin zerurdygyny duýdurypdyr.
Minskde baglaşylan ylalaşyk söweşi kiparladan, emma togtadyp bilmedik yrga ýaraşygyň esasyny goýupdy.
3-nji iýundaky söweş «Minsk II» ylalaşygynyň tutuşlygyna puja çykmagy baradaky gorky-howatyry güýçlendirdi, emma 4-nji iýunyň günortanyna çenli uly bir tutluşyk, duşmançylyk habarlary çykmady.
Bu konflikt gündogar Ukrainada 2014-nji ýylyň aprelinden bäri 6400-den gowrak esgeri we asuda adamy öldürdi hem-de Orsýet bilen Günbataryň Moskwanyň 2014-nji ýylyň martynda Krym ýarymadasyny ele geçireli bäri juda dartgynlaşan gatnaşyklaryny has-da ýaramazlaşdyrdy.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow 4-nji iýunda Ukrainany günäledi, ýagny Kiýew Ýewropa Bileleşigine Orsýete garşy sanksiýalaryň möhletini uzaltmaklary üçin basyş görkezip, täze söweşlere meçew berdi diýdi. ÝB bu meselä şu aýda seretmeli edipdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hem şol gün Minsk şertnamasynyň Kiýew häkimiýetleriniň günäsi bilen yzygiderli howp astyna düşýändigini aýtdy.
Kiýew, NATO we günbatar hökümetleri Orsýeti konfliktdäki separatistlere ýarag, adam we tälim bermekde aýyplaýar.
Moskwa bu aýyplamalary, subutnamalaryň barha köpelýändigine garamazdan, gaýta-gaýta ret edýär.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text: Şu gun Brusselde, Ýewropa Birleşiginiň liderleri 2 günlik sammiti jemlediler. Sammitde esasan hem Lissabon şertnamasynyň Irlandiýada kabul edilmegi meselesine garalypdyr. Ýatlap geçsek, 2008nji ýylda, Iralandiýada bu meselä bagyşlanyp ýorite referendum geçirilipdi. Şonda Lissabon şertnamasy kabul edilmändi. Şu gezekki sammitde, gaýtadan ratifikasiýa edilmän, bu şertnamadaky dawaly meseleriň çözulmegine üns berilipdir. Lissabon Şertnamasy boýunça geljekki referendum, Irlandiýada şu ýylyň oktýabr aýyna bellenipdir.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet departamentiniň delegasiýasynyň Aşgabada baranlygy barada peýda bolan habarda “Azatlygy goldamak boýunça kanunlar” bölüminiň müdiri Maria Lonjyň resmi delegasiýa ýolbaşçylyk edýänligi aýdylýar.
Amerikanyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň wekili William Stiwens Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, Döwlet departamentiniň we beýleki edaralaryň wekillerinden ybarat bu delegasiýa Amerika bilen Türkmenistanyň özara gatnaşygy, şol sanda saglyk, bilim we türkmen hökümeti bilen bilelikde iş alnyp barylýan beýleki ugurlar hakda pikir alyşmak üçin Aşgabada geldi diýip, habar berdi.
Ady agzalýan delegasiýa azatlyk bilen bagly bölümiň başlygynyň ýolbaşçylyk etmegi bu duşuşyklaryň dowamynda adam hukuklary meselesi hem gozgalar diýlen pikiri oýarýar.
Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasynyň wekili William Stiwensiň aýtmagyna görä, amerikan delegasiýasy Türkmenistanyň hökümet edaralarynyň käbirlerinde, şol sanda Demokratiýa we Adam hukuklary boýunça institutda duşuşyklar geçirdiler.
Diplomat Stiwensde bar bolan maglumatlara görä, şol duşuşyklarda adam hukuklary hakda haýsydyr anyk mesele gozgalmandyr. “Olaryň özara hyzmatdaşlygy dowam etdirmeklik, biziň Türkmenistanda alyp barýan programmalarymyz, şeýlede Aşgabadyň gyzyklanýan proýektleri hakda pikir alşylanlygyny bilýärin”.
Bilim barada gürrüň edildi
Jenap Stiwens ady agzalýan hökümet wekilleriniň bilim barada gürrüň edenligini aýtdy. Bu pudak bilen bagly gürrüň edilende, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti tarapyndan dolandyrylýan alyş-çalyş programmasynyň çäklerinde ýakynda studentlere Bolgariýa gitmäge rugsat edilenligini hem ýatladyp bolar.
Mälim bolşuna görä, şol studentlere Bişkekde ýerleşýän Amerikan uniwersitetinde öz ýokary okuwlaryny dowam etdirmäge rugsat edilmänsoň, olar Bolgariýada ýerleşýän Amerikan uniwersitetine ugradylmaly edilipdi.
Emma şol studentleriň soňra Bolgariýa-da gitmegine rugsat edilmezligi günbatar ýurtlaryň wekilleriniň käbiriniň lapyny keç edipdi. Ady agzalýan amerikan delegasiýasynyň Aşgabada barmagynyň öň ýanynda şol studentlere ýurdy terk etmäge rugsat edilmegi, käbir synçylaryň aýtmagyna görä, möhüm bir wakadyr.
Bu wakanyň amerikan wekilleriniň Aşgabada edýän sapary bilen ilteşiginiň bolup-bolmanlygyny aýtmak kyn, ýöne muňa garamazdan, bu delegasiýanyň Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky “Demokiratiýa we Adam hukuklary boýunça institutynyň” wekilleri bilen duşuşmagy-da, synçylaryň sözüne görä, üns bermäge mynasyp bir wakadyr.
Ýurtdaky adam hukuklary
Türkmenistan adam hukuklary boýunça dünýäde tankyt edilip gelinýän ýurtlardan biri. Düýbi Waşingtonda ýerleşýän “Heritage Foundation” guramasynyň “Ykdyasady erkinlik” barada ýakynda çap edilen raportynda hem Türkmenistan iň soňky 10 ýurduň hataryna girizilipdir.
Adam hukuklary barada gürrüň edilende, Türkmenistan esasanam jemgyýetçilik guramalary we syýasy partiýalary döretmek we oňa agza bolmak, şeýle-de söz we metbugat azatlygy meselesinde tankyt edilýär.
Adam hukuklary we syýasy azatlyklar barada o diýen ösüşiň bolmazlygyna garamazdan, käbir synçylar soňky döwürlerde Türkmenistanyň halkara jemgyýetçiligi bilen az-kem gatnaşygyny artdyryp başlanlygyny aýdýarlar.
“Heritaj Foundation” guramasynyň wekili Terry Milleriň sözi bilen aýdylanda, bu hem belli bir derejede ýurdy halkara jemgyýetçiligi bilen integrirleşdirmek boýunça islegiň bardygyny aňladýar. Emma bu ugurda mundan beýläk nähili ädimler ädiler, muny wagt görkezer.


text:
Demirgazyk-günbatar Pakistanda bolan dört günlük söweşde 30 esger, 100-e golaý jeňçi öldi.
Pakistanyň harby ýolbaşçylary duşenbe güni goşunyň dag içindäki jülgäni "Talyban" jeňçileriniň we olaryň ýaranlarynyň kontrollugyndan yzyna almaga çalşandygyny aýtdylar.
Resmiler goşunyň Tirah jülgesindäki operasiýa geçen annada, basdaş jeňçi toparlaryň arasynda hepdeläp dowam eden uruşlardan soň başlandyklaryny aýtdylar.
Bu çaknyşyklar onlarça müň adamy ýaşap oturan ýerinden gaçyp çykmaga mejbur etdi.
Tirah jülgesi Owganystan bilen serhetleşýän Haýbarda, ýarym awtonom tire sebitinde ýerleşýär.


text:
Germaniýanyň polisiýasy ýurduň günortasyndaky Bawaria sebitinde otly ýolagçylaryna hüjüm eden 17 ýaşyndaky owgan bosgunynyň otagynda “Yslam döwleti” atly toparyň el bilen çekilen baýdagynyň tapylandygyny aýdýar. 19-njy iýulda bolan bu wakada polisiýa Germaniýadan gaçybatalga soraýan owganystanly ýetginjegi atyp öldürdi.
“Yslam döwleti” atly topar bilen ilteşikli “Amak” atly habar agentligi bu hüjümiň “Yslam döwleti” toparynyň söweşijisi tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.
Bu baradaky beýanat, Germaniýanyň Bawaria sebiti boýunça içeri işler ministri Joaşim Herman hüjümçiniň yslamçy toparyň agzasydygyny ýa-da däldigini aýtmak üçin heniz irdigini mälim eden mahalyna gabat geldi.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, “Allahu akbar” diýip gygyran ýetginjegiň paltaly we pyçakly ýolagçylara hüjüm edip, bäş adamy ýaralady. Olaryň ikisiniň saglyk ýagdaýy agyr.


text:
Rihard Awenarius
Rihard Awenarius (nem. Richard Heinrich Ludwig Avenarius 19-njy noýabr, 1843, Pariž — 18-nji awgust 1896, Sýurih) — şweýsar filosof-idealisti, empiriokritisizmi esaslandyryjylaryň biri. Awenariusyň filosifiýasy Berkliniň, Ýumuň subýektiw idealizmini täzeden dikeltmäge synanyşykdyr. Onuň pikiriçe tejribe real dünýäniň aňda şöhlelenmesi bolman, aňyň içki mazmunydyr. Ol ruhy we maddy zatlary aňyň dürli elementleri hasaplaýar. Olaryň arasyndaky gatnaşyk adam bilen daşky dünýä arasyndaky gatnaşyk bolman, duýgynyň dürli elementleriniň gatnaşygydyr. Ol üçin aň bolmasa, materiýa ýok. Bu - dünýäniň materiýalaýyndagyny inkär edýär. Onuň tassyklamagyna görä ylym hadysalaryň arasyndaky sebäpli baglanyşygy öwrenmän, subýektiw tejribäniň gazananyny tertipleşdirmelidir.


text:
Türkiýäniň parlamentine ýakynda deputat saýlanan kürt syýasatçylary parlamentiň işini baýkotirlejekdiklerini mälim etdiler.
Olar özleriniň bu çäresini ýakynda bir kürt deputatynyň deputatlyk mandatyndan mahrum edilmegine garşy protest çäresi diýip häsiýetlendirdiler.
Ýakynda parlamente saýlanan kürt syýasatçylaryndan biri Hatip Dikle terrorizmi goldaýjy propoganda ýaýratmakda özüne bildirilen ozalky aýyplamalar boýunça sud tarapyndan günäli tapylanyndan soň, öz deputatlyk mandatyndan mahrum edilipdi.


text:
Hökümete garşy kiçeňräk demonstrasiýalar Alaý, Talas we Jelalabat welaýatynyň Aksy obasynda-da geçdi.
Oppozision çeşmeler Halk Gurultaýy diýlip atlandyrylan bu proteste Bişkekde bäş müňden köpräk adamyň gatnaşandygyny aýdýarlar. Naryna ýygnanlar hem üç müň töweregi. Bişkekdäki resmiler bolsa protestçileriň sanyny iki müň töweregi diýip berýärler.
Roza Atunbaýew we “Ata Mekan” partiýasynyň başlygy Omurbek Tekebaýew ýaly tanymal oppozision şahsyýetler protestçileriň öňünde eden çykyşlarynda: "Hökümet bu goýlan talaplary ýerine ýetirmedik ýagdaýynda, häkimiýeti halk öz eline almaly" diýýärler.
Halk Gurultaýy tarapyndan goýlan talaplar syýasy tussaglaryň boşadylmagy, Baş kanuna girizmek islenilýän häzirki reformalaryň togtadylmagy, prezident Kurmanbek Bakyýewiň olgy Maksimiň wezipesinden aýrylmagy, söz azatlygy we prezident Bakyýewiň garyndaşlarynyň hökümet orunlaryndan boşadylmagy ýaly talaplary öz içine alýar.
Rezolýusiýany öňki kanun çykaryjy ”Ata Mekan” partiýasynyň agzasy Duişen Çotonow okady: "Bäşinji, Bakyýewiň ogullary Maksim bilen Marat, şeýle hem onuň doganlary Janyş, Adyl we Marat resmi wezipelerden boşadylmaly. Onuň maşgala agzalarynyň döwlet we ýerli dolandyryş işlerine gatyşmagy bes edilmeli".
Gurultaý oppozisiýanyň talaplarynyň ýerine ýetirilişini barlamak üçin ýörite organ döretdi. Bu täze gurlan organyň ýolbaşçylygyna hem Atunbaýew bellenildi.
"Gurultaý halkyň ýurtdaky ýagdaýyny görkezýär. Adamlar Bakyýewiň alyp barýan syýsatyndan gaty närazy" diýip, Tekebaýew märekäniň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
2005-nji ýylda häkimiýet başyna gelen Bakyýew ýurda giňden ornan parahorlyk we garyndaşparazlyk sebäpli köp wagtdan bäri ýiti tankyt edilýär.
Oppozision ýolbaşçylar hökümeti syýasy garşydaşlaryny yzarlaýanlykda aýyplaýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, häzir ýurtda 100 töweregi syýasy tussag bar.


text:
Demokratik reformalary talap edip, şu ýylyň 2-nji aprelinde äzeri paýtagtynda geçirilen rugsatsyz mitinge gatnaşan alty oppozisiýa aktiwistine Bakuwda sud höküm çykardy.
Oppozisionerler jemgyýetçilik tertibini bozmakda, kişiniň emlägine zeper ýetirmekde günäli bilnip, bir ýarymdan üç ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edildiler.
Sud jogapkärçiligine çekilenleriň dördüsi “Halk fronty” partiýasynyň, biri “Musawat” partiýasynyň agzasy, ýene biri-de partiýada durmaýan aktiwist bolup, olaryň ählisi bildirilýän günäni ret etdiler.
Olar aksiýa wagty bidüzgünçiligi prowakatorlaryň gurnandygyny aýtdylar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Demirgazyk Koreýanyň lideriniň daýysynyň jezalandyrylmagy gizlin kommunist döwletindäki durnuksyzlygyň “elhenç alamatydyr” diýip belledi.
Demirgazyk Koreýada geçen hepdäniň aýagynda ýurduň iň täsirli resmileriniň biri bolan Jang Song Thaek korrupsiýada we döwleti agdarmaga synanyşykda aýyplanyp jezalandyryldy.
Jon Kerri ýekşenbe güni ABC telekanalyna beren interwýusynda ölüm jezasynyň Demirgazyk Koreýanyň lideriniň näderejede “rehimsiz we paýhassyzdygyny” görkezýändigini aýtdy.
Şeýle-de Kerriniň sözlerine görä, bu waka Demirgazyk Koreýanyň ýadro programmasynyň garşysyna tutuş dünýäniň bütewi bir pozisiýa eýelemeginiň ähmiýetini nygtady. Demirgazyk Koreýa ýadro bombasynyň üç synagyny amala aşyrdy, iň soňky synag fewral aýynda boldy.


text:
Eýran BMG-niň Halkara atom energiýasy gullugyna (HAEG) özüniň has ýokary derejede uran baýlaşdyrmak plany barada resmi habar berendigini aýdýar.
Tähranyň Halkara atom energiýasy gullugyndaky wekili Aly Asgar Soltaniýe şu gün bu barada döwlet telewideniýesinde habar berdi.
Eýran ýekşenbe güni giçlik Tähranyň 9-njy fewralda urany 20%-e çenli baýlaşdyrmaga başlajagyny we eger başa barmasa, BMG taarpyndan goldanýan ylalaşygy togtatjagyny aýtdy.
Fransiýanyň goranmak ministri Herwe Morin şu gün Waşington bilen Parižiň Eýranyň ýadro programmasy babatda Tährana garşy täze sanksiýalar üçin basyş etjegini aýtdy. Morin bu barada öz amerikan kärdeşi Robert Geýts bilen duşuşandan soň aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Robert Geýts Eýrana has kän halkara basyşyny etmäge çagyrýar. «Eger halkara jemgyýetçiligi bileleşip, Eýran hökümetine basyş etse, men sanksiýalaryň we basyşyň iş bitirjegine ynanýan» diýdi.
Geýts şu gün fransuz prezidenti Nikolas Sarkozi bilen duşuşýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Eýranyň täze prezidenti Hassan Rohaniniň “Günbatar bilen gepleşikleri geçirmäge taýýardygyny” we onuň bu islegini iş ýüzünde “synap” görjekdigini mälim etdi.
Obama bu barada sişenbe güni ispan dilindäki "Telemundo" telewideniýesine beren interwýusynda belläp geçdi.
Şeýle-de, ol “Bu diplomatiýa üçin bir mümkinçilik. Eýranlylar bu mümkinçilikden peýdalanarlar diýip umyt edýärin” diýdi.
Obama bu barada özüniň Rohani bilen hat alyşandygyny mälim edenden birnäçe gün soň belläp geçdi.
Obamanyň bu çykyşy, halkara metbugatynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasynyň dowamynda Obama bilen Rohaniniň duşuşyk geçirmeginiň ähtimaldygy barada maglumatlaryň peýda bolmagyna sebäp boldy.
BMG-niň Baş assambleýasy şu aýyň ahyrynda Nýu-Ýorkda geçiriler.
Duşenbe güni Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif "Tähran özüniň jedelli ýadro programmasy meselesinde Birleşen Ştatlar bilen ynamlary berkitmäge taýýar" diýipdi.