text:
Çagalarda A wirusly gepatitiň geçişi we waksinasiýa soraglary
A gepatitini enterowiruslaryň maşgalasyna degişli bolan wirus döredýändir we ol ýokançly iýmit önümleri we suw arkaly geçýändir. Her ýylda bütin dünýäde 10 mln. golaý adam bu kesel bilen keselleýär. Keselçilige möwsümlilik mahsus bolup, ol esasan sentýabr – noýabr aýlary ýygy duş gelýändir.
Ýokuşma ýollary
Kesel adamdan adama hapa, ýuwulmadyk eller, gaýnadylmadyk suw we gowy bişirilmedik iýmit önümleri arkaly geçýär. Çagalara köplenç çagalar bagynda oýnawaçlaryň, umumy ulanylýan goşlaryň üsti bilen ýokuşýar.
Elleri ýuwmagyň düzgünleri berjaý edilmedik (meselem, hajathanadan soň) ýagdaýynda wirus öýe ýaýraýar. Ýaýrama tizligi has hem bu kesel bilen kesellän aýal maşgala nahar taýynlanda ýokarlanýar. Ýokuşma üçin bary-ýogy birnäçe wirusy “iýme” ýeterlikdir. Wiruslar şeýle kiçijik bolup, ýokançlyklary ýaýradyjy siňekleriň aýajyklary arkaly ýüzlerçesi geçirilip ýaýradylýandyr.
Alamatlary
Kesel üçin gözleriň, deriniň saralmagy, täretiň agarmagy, peşewiň reňkiniň garalmagy (piwo ýaly), bagryň we dalagyň ulalmagy ýaly alamatlar mahsusdyr.
Kesel ýokuşandan birinji alamatlary ýüze çykýança 10 günden 50 güne çenli wagt geçýändir. Ortaça inkubasion döwür bir aý dowam edýär. Bu möhletiň soňunda beden temperaturasy ýokarlanyp, kellagyry we bedende agyrylar döreýär. Bu tapgyrda kesel ýiti respirator wirusly keseliň alamatlaryna meňzeş bolýar. Körpede sussypeslik ýüze çykýar, iýmitden ýüz döndürýär, hemişe göterilmegini talap edýär, garynda agyrylar biynjalyklyk edýär, derini gaşaýar. Şeýle hem gaýtarma, täretiň bozulmagy ýaly alamatlar döreýär. Birnäçe wagtdan soň ene-ata çagasynyň peşewiniň garalandygyny we täretiniň agarandygyny belleýär. Yzysüre gözüň agy, soň deri saralýar.
Saralma alamatyň döremegi bilen çaganyň ýagdaýy gowlaşýar: onda hereketlilik döräp, onuň işdäsi açylýar. 1-2 hepdeden soň hemme alamatlar geçýär.
A gepatitiniň alamatsyz geçýän görnüşi hem duş gelýändir. Onda gandaky bilirubin kän bir ýokarlanmaýar we deri saralmaýar. Wirus göterijilik hem bolýar: çaga kesellemeýär, ýöne wirusy daş-töwregine ýaýradýar. Bu ýagdaý ýokançlygy ýaýratmak babatda has howplydyr.
Gepatit A howplymy?
Gepatitiň bu görnüşi howply däldir. Kesel ýeňil görnüşde geçýändir we sagalma bilen tamamlanýandyr. Ýöne belli bir ýagdaýlarda kesel dowamly görnüşe geçip, hatda ölümçilige hem getirip bilýändir. Ýöne şeýle ýagdaý seýrek ýüze çykýar. A gepatitiniň gaýraüzülmeleriniň döreme töwekgelçiligi immun ulgamy gowşak, bagyr bozulmalaryndan ejir çekýän çagalarda has ýokarydyr. Meselem, çagada öň B wirus gepatiti ýa-da AIW ýokançlygy bolup, soň gepatit A ýokuşanda keseliň agyr geçmegi ähtimaldyr.
Bejergi we dezinfeksiýa çäreleri
Wirus A gepatiti bilen kesellän hemme näsaglar, ýaşyna garamazdan hökman keselhana ýerleşdirilmelidir. Bu wirusyň ýaýraýyş zynjyryny üzmek we nasagy sag adamlardan daşlaşdyrmak üçin amala aşyrylýandyr.
Kesel aýratyn bejergini talap etmeýär. Çagalara witamin serişdelerini, öt çykaryjy dermanlary, bagyr öýjükleri kadalaşdyryjy serişdeleri belleýärler. Näsaglara ýörite berhiz düzgünini belläp, köp suwuklygy kabul etmegi maslahat berýärler.
Keselhanada çaga, keseliň agyrlyk derejesine laýyklykda 7 günden 20 güne çenli saklanýar.
Çaga keselhana ýerleşdirilenden soň, onuň bolan otaglarynda zyýansyzlandyrma (dezinfeksiýa) işleri geçirilmelidir. Çagalar bagynda bu çäreleri arassaçylygy saklaýyşa gözegçilik edýän edaralaryň işgärleri geçirse, öýde ene-atalaryň özleri geçirmelidir. Hloraminiň 2%-li ergini bilen hemme üstleri süpürmelidir. Onuň üçin ergin bilen gowy süpürip, 30 min. soň birnäçe gezek arassa suw bilen ýuwmalydyr. Ýöne bu erginiň agardyjy we ýokarky dem alyş ýollaryny gyjyndyryjy häsiýetiniň bardygyny ýatda saklamalydyr. Düşek we ýassyk daşlary 20 min. dowamynda gaýnadylmalydyr. Eger hloramin ergini size ýaramaýan bolsa, onda hemme üstler gowy edilip çig esgi bilen süpürilmelidir we her otag 20 min. dowamynda kwars bilen işlenilmelidir.
Öňüni alyş çäreleri
Hemme 1 aýlyk ýaşa çenli körpeler gepatit A garşy wagtlaýyn goragly bolýarlar. Sebäbi ondan goraýan antitela öýjüklerini olar enesinden alýarlar (eger enede ol wirusa garşy antitela bar bolsa). Ol möhletden soň olar hemme adamlar ýaly keselläp bilýärler. Diňe ene süýdi bilen iýmitlenýän çagalar dowamly goragda bolýarlar, sebäbi ene özünde bar bolan antitela goragly öýjükleri bilen çagany takmynan 1 ýyla çenli goraýar. Wirusyň ýokuşma häsiýeti 100%-i düzüp, bedene düşende, öň kesellemedik adam hökman keselleýändir.
Gepatit A keseliniň ýokuşmagyny peseldip biljek ýönekeýje maslahatlar berjaý edilmelidir:
↪ Elleri ýygy ýuwmalydyr. Hökman naharlanmazdan öň we köçeden gelensoňyz ýa-da hajathanadan soň;
↪ Diňe arassa suwy içiň. Gezelenje gitseňiz çüýşedaki suwy ulanyň;
↪ Önümleri arassa bişiriň;
↪ Iýmezden öň hökman ir-iýmişleri we gök önümleri ýüwüň. Ýuwanyňyzdan soň olary gaýnag suwda çaýkamany endik ediniň;
↪ Diňe rugsat berlen, suwy arassa bolan ýerlerde suwa düşüň;
↪ Tomus aýlary siňekler bilen göreşiň we olaryň iýmit önümleri bilen galtaşmagyna ýol bermäň.
Öňüni alyş sanjymy haçan edilmeli?
Eger gepatit A wirusy bilen keselleme howpy ýokary bolsa, sanjymy etmek hökmanydyr. Köp ýurtlaryň öňüni alyş sanjym kalendaryna (biziň sanjym kalendarymyza girmeýär) oňa garşy waksinasiýa girýändir. Sanjym edilmezden öň, hökman gepatit A wirusyna bolam antitela öýjükleriniň mukdaryny kesgitlemelidir. Eger ol ganda bar bolsa – diýmek çagada bu wirus bilen gatnaşyk bolup geçipdir we immunitet döräpdir. Eger kesgitlenmese – waksinasiýa edilmelidir. Häzirki wagtda gepatit A wirusyna garşy ulanylýan waksinalaryň aşakdaky görnüşleri bellidir:
↺ “GEP-A-in-BAK” waksinasy – Russiýada öndürilen, çagalara üç ýaşdan rugsat edilýär;
↺ “Awaksim” – Fransiýada öndürilen, 2 ýaşdan rugsat berilýär;
↺ “Hawriks-720” – Belgiýada öndürilen, çagalara 1 ýaşdan rugsat edilýär.
Waksinasiýa arasyna 6-12 aý salyp, iki gezek geçirilýär. Russiýada we Belgiýada öndürilen waksina goraglylygy 20 ýyla, Fransiýada öndürilen bolsa 10 ýyla üpjün edýär.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 26 — 27-nji awgustda Singapur Respublikasyna boljak döwlet saparynyň öňüsyrasynda «Türkmengaz» döwlet konsernine «Merkezi Garagum» gazkondensat känler toplumynyň «Zäkli — Derweze» gaz arassalaýjy desgasynda ýyllyk kuwwaty 2 milliard kub metr bolan gazy gysyjy desganyň taslamasyny düzmek we ony gurmak barada Singapur Respublikasynyň «GP Global Equipment Pte Ltd» kompaniýasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berýän resminama gol çekdi. Degişli resminama döwlet Baştutany 23-nji awgustda geçirilen hökümet mejlisinde gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredowyň mejlisiň dowamynda beren hasabatynda bellenilişi ýaly, gazy gysyjy desganyň ýyllyk kuwwaty 2 milliard kub metr bolar. Desgany «Türkmengaz» döwlet konserni tarapyndan Singapuryň «GP Global Equipment Pte Ltd» kompaniýasy bilen bilelikde guruljak bu desgany 2022-nji ýylda ulanmaga bermek meýilleşdirilýär.
Türkmenistanyň Hökümet wekiliýetiniň Singapura boljak döwlet saparynyň öňüsyrasynda dostlukly ýurduň işewür düzümleri bilen degişli ylalaşygyň gazanylmagy Aziýa — Ýuwaş ummany sebitiniň ýurtlary bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berilýändigini alamatlandyrýar.
Döwlet Baştutany Karara gol çekip, ýangyç-energetika toplumynyň önümçilik we eksport kuwwatyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, pudagyň kärhanalaryny döwrebaplaşdyrmak hem-de tehniki taýdan enjamlaşdyrmak babatda anyk tabşyryklary berdi.
Gurbanguly Berdimuhamedow nebitgaz toplumynyň düzümleýin desgalarynyň ählisiniň döwrebap enjamlar we öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilmelidigini nygtady. Şolar eksport energetika ugurlaryna hem-de ýurdumyzyň gaýtadan işleýän kärhanalaryna iberilýän çig malyň ýokary hilli taýýarlanylmagyny üpjün etmelidir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wiruslar, Troýanlar, Gurçuklar, Içaly we Malware-leriň deňeşdirmesi.012.10.2013
Wiruslar, Troýanlar, Gurçuklar, Içaly we Malware-leriň deňeşdirmesi.
1.Malware näme?
Malware iňlisçe (malicious software) ýagny “erbet niýetli programma” gysgaça aýdylyşy. Bu bolsa aslynda kompýuterimize zyýan berýän ähli wiruslar, troýanlar, gurçuklar, içaly programmalar we ş.m ählisine berilýän umumy at.
2.Wiruslar – Faýllaryňyzda näsazlyklar döreder
Kompýuter wirusy aslynda köplenç Malware bilen çalyşylýar, ýöne ikisi bir zat däl. Wirusyň doly edýän işi, ol bir programma we özüni dowamly kopýalap kompýuterimize zyýan berýär, bir faýldan beýlekisine geçýär, bir kompýuterden beýlekisine kopýalama we paýlaşma arkaly geçýär.
Köp wiruslar özlerini zip faýllarynyň içine saklaýar, köpüsi bolsa sistema faýllaryny zaýalaýar, awtomatik başlatma(autorun) faýllaryna, Ofis programmalrynyň makrolaryna, käwagt bolsa keýpine görä islän faýlyna girýär. Käbir wiruslar doly ýagdaýda kompýuterimiziň sistemasyny doly zaýalamak üçin üçin döredilen. Haýallatýar we işläp bolmajak derjesine ýetirýär.
Bu wiruslardan goranmak üçin dowamly internetden täzelenip(update) duran antiwirus programmasy ulanmak gerek. Ýene üns berilmeli zat, käbir wiruslar özüni ýönekeý mp3 faýl ýaly görkezip özüni açdyryp kompýuteriňize ýaýrap bilýär. Meselem SuwhanOrazberdiyew–SabaBoldy.mp3 diýip aýdymymyz bar bolsa wirus eline alyp SuwhanOrazberdiyew–SabaBoldy.mp3.exe diýip üýtgetýär, bizem keýp edip Suwhan diňläli diýip arka ýaslanyp açýas we “wirus hoş geldiň”.
3. Içaly (Spyware)– Maglumat ogurlaýar, şpiýon :)
Bu bir programmanyň içinde gelýän ýada özi aýratyn programma bolan malware görnüşi. Wiruslar ýaly bimaza edenok, akyllyja bolup sesini çykarman seniň maglumatlaryňy üýşürip paketläp programmanyň eýesine ugratýar. Kredit kart maglumatlary, açarsözler, gözleg magumatlary, brouzeriň baş sahypasyny üýtgetýär we ş.m maglumatlary ogurlaýar we bikanun ulanyp bilýär. Aslyna seredeniňde bu programma arkada işläp durka kän bir bildirmez. Ýöne birnäçesi işläp başlasa kompýuterimizi ýuwaşladyp biler. Kompýuteriňize programma guran wagtyňyz bilinýän tanymal firma bolmasyna üns bermek gerek.
4. Troýan atlary – arkadan gapy aç
Troýan atlary hiçzat etmeýan ýaly kompýuteriňizde durar ýöne gizlinlik bilen siziň kompýuteriňize tor (network) üstünden ýada internet üsti bilen baglanmaga we kompýuteriňizi dolandyrmaga rugsat berer. Wirus bilen Troýan atynyň tapawudy, troýanlar özlerini kopýalanok, bir ýere girip bilse şol ýerde özüne beriljek işe garaşyp ýatýarlar. Eger siziň kompýuteriňizde troýan bar bolsa onda başka adamlar siziň üstüňiz bilen spam iberip, siber çozuş edip biler. Kompýuteriňizde antiwirus programmasy goýmagy ýatdan çykarmaň we dowamly täzeläp(update) duruň. E-poçtaňyzdan gelen nätanyş seplere basmaň, nätanyş adamlardan gelen faýllary açmaň. Esasan hem käbir pully programmalaryň crack-lerini hem torýan ýerleşdirmek üçin ulanýarlar. Crack ulanmaň diýip maslahat bererdim welin şuwagt Türkmenistanda ulanmak kanuna ters bolmandygy üçin ulansaňyz bolarla, men maslahat bermäýin ýenede J
5. Gurçuklar (Worms) – Tor (Network) üstünden zaýaçylyk
Adyndan belli boluşy ýaly gurçuklar kompýuter torlarynyň, internet ulgamynyň üsti bilen öz kopiýalaryny beýleki kompýuterlere ýada serwerlere iberip dowamly bölünip köpelýärler. Esasan hem howpsuzlyk deşiklerini tapyp şol ýerden içeri girýärler. Gurçuklar köp bilinýän Malware görnüşlerinden, ýöne köp adamlar bulara hem wirus diýýär. Bular wiruslardan tapawutly, sebäbi köplenç tor sistemalaryny çökermek üçin ulanylýar. Goranmak üçin ýenede antiwirus we ot diwaryňyzy(Firewall) açyk saklamak gerek.
Serdar R
Çeşme: http://on.fb.me/1bqQPii


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde «Garaşsyzlyk bagtymyzyň gözbaşy» atly sergi gurnaldy
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde 2019-njy ýylyň 11-nji sentýabrynda Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 28 ýyllygy mynasybetli «Garaşsyzlyk bagtymyzyň gözbaşy» atly sergi gurnaldy. Şöhratly taryhy gahrymançylyga beslenen merdana halkymyzyň özbaşdak, Garaşsyz döwlet baradaky asyrlar boýy edip gelen arzuwy 1991-nji ýylda hasyl bolup, Garaşsyz Türkmen döwleti emele geldi. Garaşsyzlyk halkymyzyň milli buýsanjydyr. Berkarar döwletimiziň mizemezliginiň, il-günümiziň agzybirliginiň we abadançylygynyň binýadydyr.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ata Watanymyz syýasy, ykdysady we medeni ugurlarda uly üstünlikleri gazandy. «Türkmenistan –rowaçlygyň Watany» diýlip atlandyrylan bu ýyl hem şanly wakalara baý boldy. Muňa mysal edip 2019- njy ýylyň 12-nji awgustynda Hazaryň türkmen kenarynda ilkinji gezek geçirilen Hazar ykdysady forumyny belläp geçmek bolar. Bu gün ata Watanymyz Türkmenistan sebitde ylalaşdyryjy merkeze öwrülip, emele gelen döwletara meselelerini parahatçylykly, syýasy-diplomatik ýollar bilen çözmegi teklip edýän döwlet hökmünde giňden tanalýar.
Bu şanly baýramçylyk mynasybetli Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde «Garaşsyzlyk bagtymyzyň gözbaşy» atly sergi gurnaldy. Sergi üç bölümden ybarat bolup, hormatly Prezidentimiziň portreti, Döwlet baýdagymyz, Döwlet tugramyz we hormatly Prezidentimiziň Garaşsyzlyk barada aýdan parasatly sözleri bilen başlanyp, Garaşsyzlyk ýyllarynda ýetilen sepgitleri suratlandyrýan fotosuratlar bilen dowam edýär. Ikinji bölümde türkmen halkynyň bäş müň ýyllyk taryhyndan söz açýan gadymy Marguş, Parfiýa döwletleri we orta asyrlar döwrüne degişli bolan fotosuratlar, belli suratkeşlerimiziň taryhy eserleri görkezilip, şeýle hem şol döwürlere degişli bolan muzeý gymmatlyklary, arheologiki tapyndylar sergide öz beýanyny tapýar. Serginiň üçünji bölüminde Watanymyzyň Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünlikleri, ýeten sepgitleri barada gürrüň berýän fotosuratlara we maglumatlara esasy orun berilýär. Wideo şekiller arkaly Watanymyzda Garaşsyzlyk ýyllary içinde gazanylan şol üstünlikler, ýetilen belent sepgitler görkezilýär.
Mundan başgada sergide Gahryman Arkadagymyzyň jöwher paýhasyndan dörän kitaplary, ýurdumyzyň Garaşsyzlygyny, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüni wasp edýän ajaýyp zergärçilik, sungat eserleri, çeper elli halyçylarymyzyň döreden şekilli halylary we haly önümleri, şeýle-de türkmen suratkeşleriniň taryhy ýadygärliklerimizi we ata Watanymyzyň ýeten belent sepgitlerini wasp edýän surat eserlerine esasy orun berilýär. Sergini Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kаndidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow gutlag sözi bilen açdy. Serginiň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Gahrymany, Türkmenistanyň Halk ýazyjysy Gözel Şagulyýewa, Türkmenistanyň Prezidentiniň muzeýi bölüminiň müdiri, taryh ylymlarynyň kandidaty Süleýman Süleýmanow, Türkmenistanyň at gazanan artisty Gülälek Akmyradowa, Türkmenistanyň Mejlisiniň Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat toplumy baradaky komitetiniň agzasy Gurbangeldi Aşyrow, «Garagum» žurnalynyň bölüm redaktory Nurtäç Annamuhammedowa, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynyň I-nji derejeli kitaphanaçysy, Türkmenistanyň medeniýetde at gazanan işgäri Oguljemal Orazdurdyýewa, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet we sungat mekdebiniň mugallymy, Aşgabat şäher Halk maslahatynyň agzasy Jumaberdi Artykow, Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň pedagogika we psihologiýa kafedrasynyň müdiri Şyhmustafa Hudaýberdiýew, Türkmenistanyň Milli bilim institutynyň bilim işgärleriniň hünärini kämilleşdiriş bölüminiň müdiri Sapargeldi Durdyýew gatnaşdylar.
Dabarada örän gyzykly hem täsirli çykyşlar edilip, şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy.
Türkmenistanyň Gurluşyk ministrliginiň Gurluşyk orta hünär okuw mekdebiniň we Türkmen döwlet medeniýet we sungat mekdebiniň, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet Institutynyň sungat studiýasynyň we Neşirýat gullugynyň Neşirýat -çaphana orta hünär okuw mekdebiniň talyplary, Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň we Döwlet kitaphanasynyň, Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky teatrynyň we Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynyň işgärleri sergä myhman hökmünde gatnaşdylar.
Dabara gatnaşyjylar her ýylyň 27-nji sentýabrynda giňden bellenilýän Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli gurnalan «Garaşsyzlyk bagtymyzyň gözbaşy» atly sergä aýlanyp gördüler, muzeýiň işgärleriniň gyzykly hem täsirli gürrüňlerini diňlediler.


text:
11-nji iýunda Singapurda Türkmenistanyň we Singapur Respublikasynyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda syýasy geňeşmeler geçirildi. Singapur tarapyndan geňeşmelere Singapuryň Daşary işler ministriniň Aziýa-Ýuwaş ummany sebiti boýunça orunbasary Ng Tek Hean ýolbaşçylyk etdi - diýip, Türkmenistanyň DIM-niň resmi saýty habar berýär.
Syýasy geňeşmeleriň barşynda syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary pugtalandyrmagyň hereketli guraly bolup çykyş edýän syýasy geňeşmeleriň geçirilmeginiň türkmen-singapur gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda möhüm ähmiýete eýedigini nygtap, taraplar ikitaraplaýyn resminamalaryň ýerine ýetirilişi boýunça meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Gepleşikleriň barşynda abraýly halkara guramalaryň, aýratyn-da, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde gatnaşyklary ösdürmegiň meselelerine seredilip geçildi.
Geňeşmeleriň dowamynda ýokary derejeli saparlary guramagyň hem-de bilelikdäki işewürlik forumyny geçirmekligiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmegiň meselelerine garaldy.
Türkmen wekiliýetiniň Singapura saparynyň çäklerinde ýurduň Goranmak we Daşary işler ministrlikleriniň uly Döwlet ministri jenap Maliki Osman hem-de Singapuryň hyzmatdaşlyk kärhanasynyň, Dolandyryş we ösüş institutynyň, Singapuryň Işewürler federasiýasynyň wekilleri bilen duşuşyklary geçirildi.


text:
Magnitlenen nanobölejikler dermanlary eltýärler005.01.2010
Magnit meýdany we demir düzümli nanobölejikler dermanlary gan aýlanyş damarlaryň zeper ýeten ýerlerine elter. Ýöne, munuň üçin ilki bilen damara poslamaýan polatdan giňeldiji guraly goýmaly.
Filadelfiýanyň çagalar gospitalynyň (The Children Hospital of Philadelphia), Dreksel Uniwersitetiniň (Drexel University), Demirgazyk-Gündogar uniwersitetiniň (Northeastern University) we Dýuk Uniwersitetiniň (Duke University) alymlary lukman Robert Jeý Lewiniň (Robert J. Levy) ýolbaşçylygynda täze tehnologiýany işläp düzdiler. Bu tehnologiýa terapewtiki kesgitlenen ýere DNK, öýjükler we dermanlar ýaly möhüm “ýükleri” eltmäge mümkinçilik berýär. Teklip edilen usul medisinada düýbini tutan stentirowaniýe usuly esasynda esaslandyrylan.
Haçanda birnäçe medikamentlary ulanmaga zerurlyk ýüze çykan mahaly, metaliki stentlary we nanobölejikleri toplumlaýyn bejergi üçin ulanyp bolar. Nanobölejikler birwagtda birnäçe täsir ediji serişdeleriň molekulalaryny geçirmäge ukyply. Şeýle hem gezekme-gezek derwaýys täsir ediji serişdeleri inýeksiýa etmäge mümkinçilik bar. Barlagyň ýolbaşçysy beýan edilen tehnologiýanyň çagalary bejermekde hem ulanyp boljakdygyna ynamy bar.
Ýakyn gelejekde alymlar birnäçe tejribeleri we kliniki barlaglary geçirmäni meýilleşdirýarler.
Ýazan: Batyr BATYROW


text:
Şeýle hem okaň
10.11.2019 | Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň edermen oba zähmetkeşlerine, hasyl ussatlaryna we ähli halkyna
08.11.2019 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi
08.11.2019 | Lebap welaýatynyň edermen pagtaçylaryna, ýygymçylaryna, mehanizatorlaryna we ähli oba hojalyk işgärlerine
08.11.2019 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany Hasyl toýy mynasybetli Türkmenistanyň döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakynda
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirdi.
Onda şu ýylyň geçen on aýynda harby we hukuk goraýjy edaralaryň alyp baran işleriniň netijeleri jemlenildi hem-de olaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek, harby gullukçylaryň gulluk we ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça gaýragoýulmasyz wezipeler kesgitlenildi.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy mejlisi açyp, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe söz berdi. Ol ýolbaşçylyk edýän düzüminiň hasabat döwründe ýerine ýetiren işleri, döwlet bähbitlerini goramak boýunça görülýän yzygiderli çäreler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinanyň esasy meselelerine ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz harby we hukuk goraýjy edaralaryň öňünde durýan jogapkärli wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin olaryň zerur çäreleri görmelidigini nygtap, ýakyn geljek üçin amala aşyrylmaly işleriň toplumyny kesgitledi.
Mejlisiň dowamynda Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe berk käýinç yglan edip, degişli Buýruga gol çekdi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi tabşyrdy.
Soňra goranmak ministri B.Gündogdyýew ýolbaşçylyk edýän düzüminiň şu ýylyň on aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri, Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysynyň ýurdumyzyň goranyş ukybyny pugtalandyrmak, harby gullukçylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, esgerleriň we serkerdeleriň gullugy hem-de ýaşaýyş-durmuşy üçin amatly şertleri döretmek boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, bu edaralaryň işini kämilleşdirmegiň harby ulgamda amala aşyrylýan özgertmeleriň esasy ugrudygyny nygtady. Milli Liderimiz şunda goşunlaryň ähli kysymlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmagyň esasy talapdygyna ünsi çekip, milli goşunymyzyň söweşjeň taýýarlygyny saklamak maksady bilen toplumlaýyn çäreleri görmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaragly Güýçleriň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, işgärler kuwwatyny pugtalandyrmaga, harby gullugyň gymmatlyklaryny wagyz etmäge gönükdirilen çäreleri görmegiň hem wajypdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, goranmak ministrine birnäçe görkezmeler berildi.
Içeri işler ministri M.Çakyýew ýolbaşçylyk edýän edaralarynyň ýanwar — oktýabr aýlarynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri hem-de awtoulag ýollarynda ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almak, ýurdumyzyň ähli sebitlerinde ýangyn howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen görlen çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp hem-de ministrligiň ähli düzümleriniň işini utgaşdyrmagyň wajypdygyny belläp, ýol gözegçiligi gullugynyň işini talabalaýyk guramaga aýratyn üns bermegiň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýollarda sürüjiler hem-de pyýada ýolagçylar tarapyndan ýol hereketiniň kadalarynyň berk berjaý edilmegini üpjün etmäge, ilatyň arasynda degişli düşündiriş işlerini guramaga üns berildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda jemgyýetçilik hukuk tertibini saklamagy, kanunçylygy üpjün etmegi, jenaýatçylygyň we beýleki hukuk bozmalarynyň öňüni almagy, ýaramaz hadysalaryň ýaýramagyna garşy barlyşyksyz göreş alyp barmagy Içeri işler ministrliginiň öňündäki gaýragoýulmasyz wezipeler hökmünde kesgitläp, ministre birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ýokary kazyýetiň başlygy G.Hallyýew hasabat döwründe kazyýet işini talabalaýyk guramak hem-de ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak boýunça görlen çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, bu edaranyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça görülýän çäreleriň, ilkinji nobatda, kazyýetleriň abraýyny hem-de kazyýet işiniň hilini ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini belledi.
Milli Liderimiz bu edaranyň işiniň esasy wezipesiniň türkmenistanlylaryň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini goramakdan ybaratdygyny, munuň bolsa doly derejede üpjün edilmelidigini hem-de kepillendirilmelidigini belläp, Ýokary kazyýetiň ýolbaşçysyna anyk tabşyryklary berdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň kazyýetleriniň kazylaryny wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hem-de olara hünär derejelerini bermek hakynda Permana gol çekdi.
Baş prokuror B.Atdaýew ýolbaşçylyk edýän düzüminiň şu ýylyň başyndan bäri amala aşyran işleriniň netijeleri hem-de döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz prokuratura edaralarynyň işiniň döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ulgamlarynda kanunlaryň hökmürowanlygyny üpjün etmäge gönükdirmelidigini belläp, bu edaranyň işgärlerini öz üstüne ýüklenen wezipeleriň hötdesinden abraý bilen gelmelidigini, kadalaşdyryjy-hukuk namalaryň berjaý edilişine berk gözegçiligiň amala aşyrylmalydygyny aýtdy. Milli Liderimiz işiň döwrüň talaplaryna laýyklykda guralmagyny üpjün etmegiň wajypdygyny nygtap, degişli tabşyryklary berdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz prokurorlary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hakynda Karara gol çekdi.
Döwlet serhet gullugynyň başlygy Ş.Durdyýew Türkmenistanyň serhedindäki işleriň ýagdaýy hem-de gullugyň 2019-njy ýylyň on aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri we Watan goragçylarynyň gulluk etmegi üçin döredilýän şertler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň serhetleriniň goňşy ýurtlar hem-de beýleki döwletler bilen dostlukly gatnaşyklaryň sütüni bolmalydygyny, biziň içeri we daşary syýasatymyzyň dabaralanýandygynyň nyşanyna öwrülmelidigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz esasy wezipäniň döwlet serhediniň ygtybarly goralmagyny üpjün etmekden ybaratdygyna ünsi çekip, öňde goýlan wezipeleri üstünlikli çözmek üçin serhet goşunlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak, harby gullukçylaryň gulluk we durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça anyk çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra adalat ministri B.Muhamedow şu ýylyň on aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri hem-de hereket edýän kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, kanunçylyk namalaryna üýtgetmeleri girizmek boýunça teklipleri taýýarlamak maksady bilen görlen çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmeleriň kanunçylyk taýdan berkidilmeginiň ministrligiň ileri tutulýan wezipeleriniň biridigini belledi. Milli Liderimiz ilatyň hukuk sowatlylygyny ýokarlandyrmagyň bu düzümiň işinde möhüm ähmiýete eýedigini belläp, ministre birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet gümrük gullugynyň başlygy M.Hudaýkulyýew hasabat döwründe amala aşyrylan işleriň netijeleri hem-de Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysynyň döwrüň talaplaryna laýyklykda bu düzümiň işini kämilleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, gullugyň ähli bölümlerine öňdebaryjy halkara tejribäni hem-de döwrebap tehnologiýalary, sanly ulgamy ornaşdyrmagyň wajypdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurdumyzyň gümrük serhedi arkaly harytlaryň we ulag serişdeleriniň geçirilişiniň tertibiniň berjaý edilmegine aýratyn ähmiýet berilmelidigini nygtap, umumy ykrar edilen ülňülere laýyklykda degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy M.Gurdow hasabat döwründe öňde goýlan wezipeleri çözmek boýunça ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty diňläp, bu düzümiň işiniň ileri tutulýan meselelerine gullugyň ýolbaşçysynyň ünsüni çekdi. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu gullugyň borçlarynyň birkemsiz ýerine ýetirilmegini hem-de onuň işiniň yzygiderli kämilleşdirilmegini esasy talaplaryň hatarynda kesgitledi. Şunuň bilen baglylykda, degişli tabşyryklar berildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, döwletimiziň diňe goranyş häsiýetine eýe bolan, yzygiderli durmuşa geçirilýän Harby doktrinasynyň esasyny düzýän parahatçylyk söýüjilik we ynsanperwerlik ýörelgelerine eýermek bilen harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli pugtalandyrjakdygyny, edermen Watan goragçylarynyň netijeli gulluk etmegi hem-de göwnejaý dynç almagy üçin ähli şertleri döretmek arkaly harby gullukçylar barada hemişe alada etjekdigini belledi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Mejlisiň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň ählisine möhüm we jogapkärli işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text: Suw hojalygynyň balansynyň hasabatynda suw baýlyklarynyň ulanşygynda ýetiren derejeler we suw ulanşygynyň ösmeginiň tendensiýasyny seljermek işleri hemde suw hojalyk sistemasynyň işleýşiniň effektine baha bermek görkezilýär. Gysga wagtlaýyn suw hojalygynyň balansy şol ýyl üçin garaşylýan suw baýlyklarynyň tygşytly paýlanmagy işläp düzülýär. Öz gezeginde halk hojalygynyň ösmegini suw hojalygynyň balansynda meýilleşdirilýär. Halk hojalygynyň ösmeginiň şertlerine baglylykda suw hojalygynyň geljeginiň balansy düzülýär. Suw hojalygynyň jemleýji balansynda suw üpjünçiliginiň amatsyz taraplary görkezilmek bilen 25 – 30 ýyl döwür üçin düzülýär.


text:
nightwolf
Mail.ru parol komek gaty zerur
salam talyplar.comyn agzalary, menin aytjak bolyan zadym, shu wagt kop adam mail.ru parol dowjek bolyp synansyandyr, men bir saytdan parol dowyan programma aldym emma ona turkmen dilinde slowar doretmeli, eger hemmamiz bileleship slowary ulaltsak onda men hem size komek edip bilerin. ol slowary sheyle yagdayda doretmeli, yagny ahli parol bolup bile...
Suratlarda biz
salam talyplar, bu temany acmagym, gayrat edip turkmenin prikolnyja suratlaryndan goysanyz, minnetdar bolardym hemem bir azajyk gulip gowun acardyk
Taze uyun, gyzyklyja eken
salam talypcomyn agzalary, kimde android OS sistemaly telefony bar bolsa shu oyuny oynap gormegi maslahat beryan, gaty gowy oyun eken, yone dine internet usti b.n oynalya, ПИРАТЫ КАРИБСКОГО МОРЯ "ПОВОЛИТЕЛЬ МОРЕЙ" ustunlik oyunda
Smaylik
salamlar, yagdaylar gowydaldami! bu temada smaylik goymany owrenyan, sizem gowuja smayliklerden goyup bilersiniz, uns bereniniz u.n sag bolun
Informasiya dusunjesi
Informasiýa düşünjesi
Informasiýa informatikanyň ilkinji we düýpli
düşünjeleriniň biridir. Şonuň üçin informasiýa
düşünjesine gysgaça kesgitleme bermek ýa-da
ony bir sözlem bilen beýan etmek mümkin
däldir. Informasiýa “informatio” diýen latyn
sözünden gelip çykýar we türkmen dilinde
“düşündirmek”, “a...
Kompyuter ulanmak
Kompỳuteri abat saklamak üçin esasy düzgünler:
Kompỳuterleri diňe SHUTDOWN arkaly öçüriň.
Eger kompỳuter birden işlemäň galas (doňsa),
ilki bilen bir-az garaşyň, soň açylmasa RESTART
knopkany basyň. Eger RESTART knopkasy
bolmasa, ỳa-da ol işlemese, diňe şonda POWER
knopkany ỳa-da rozetkadan öçürmegi ulanyň....
Kompyuter barada dusunje
Öň belläp geçişimiz ýaly, "kompýuter” sözi
türkmen dilinde “hasaplaýjy” diýmegi aňladýar.
Kompýuter ilkibaşda döredilende diňe
hasaplaýyş işleri üçin niýetlenen enjam
bolupdyr. Kompýuterler arifmometrlerden we
beýleki hasaplaýyş enjamlaryndan (hasap
taýajyklaryndan, logarifm çyzgyjyndan we ş. m.)
düý...
Kompyuterin cagalara etyan tasiri
Häzirki zamanda kompýuter
durmuşymyza barha ornaşyp barýar. Senagat,
ykdysadyýet, bilim we beýleki pudaklary şu
günlerde kompýuter tehnologiýasyz göz öňüne
getirmek gyn. Köpümiziň öýümizde de
kompýuter bardyr. Elbetde onuň döredýän
ýeňillikler kän: isleseňiz maşgalaňyzyň
suratlaryny montaž edip, toý-...
Internet ulgamy name?
Salam hormatly talyplar.com_yn agzalary we gelip gapdaldan jyklap gityan myhmanlar. Biziň gündelik durmuşda
ulanyp, "internet" diýip
atlandyrýan zadymyz
näme? Ony iýip-içip
bolýamy, geýip bolýamy,
görüp bolýamy? Nähili
gurulan, nähili işleýär?
Indi bolsa bu soraglara
jogap bermäge synanşalyň.<...
BITARAPLYK binasy
Salam gadyrdan talyplar.comyn agzalary, men hem bir zady bilesim gelya(bilesigelijilik gursyn), shu turkmenistanda uytgeshik bir binalaryn biri hem Bitaraplyk binasy, shu binany name un ayyrdylar, name un yerini uytgetjek bolyalar? ol binanyn duran yeri gaty gowy yerde durdy, indi edil beyle edip guryp bolmazmyka diyyan, eger shol bina hakda bilyan...
Cagalygym, yashlygym
salyut agzalar, men hem su temany oz gecen yashlyk yyllarymyzy yatlalyn diyen pikir bn acdym, gelin shu temada her kim oz in kicijek wagtynda bolup gecen pursatlary yazsyn, yagny menin yekeje zat yadyma dusya olam men tocna bilemok oza 3 yasymyn aralygynda bolan bolmaly, sol wagt men oyde wagtym stolun ustunde duran taze demlenen cayly caynegi doku...
Taze lakamly agza
salamaleykum agzalar, men taze lakamly kone agza, meni eyyam tanan bolmagynyz mumkin, men lakamymy uytgetjek diyip tema acypdym, sebabi menin kone lakamyma menzes 3 sany agza bar menam kop temalarda solar bn calysyadylar, son sol sebapli lakamymy uytgetmegi makul bildim, kop sagbolun.


text:
Almatyda erikti jastar forýmy ótedi
ALMATY. QazAqparat – Eriktiler jyly qarsańynda «Qazaqstan volonterlary lıgasy» qoǵamdyq qory aýqymdy «Volume Up» forýmyn ótkizedi, dep habarlaıdy QazAqparat Almaty qalasy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Stýdentter saraıynda ótetin sharada Almatynyń úzdik volonterlary marapattalyp, respýblıkalyq jastar qozǵalysynyń saıty tanystyrylady.
Forýmǵa qaladaǵy joǵary oqý oryndarynyń, orta arnaýly bilim mekemeleriniń stýdentteri, sondaı-aq ata-anasymen birge mektepterdiń oqýshylary qatysady. Sharaǵa jumys berýshiler, belgili ártister, volonter uıymdarynyń negizin qalaýshylar jınalady.
Jumys berýshiler erikti qyzmetpen aınalysatyn belsendilerge jumys usynyp, ata-analar sóz sóıleıdi. Budan bólek, volonterlar kıimderin satatyn dúken de ashylady. Sharanyń qurmetti qonaǵy ánshi Álı Oqapov bolmaq.
Eske sala ketsek, 27 tamyzda QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen 2020 jyl Volonter jyly dep jarııalandy,
- Almatyda esirtkini jarnamalaǵan bannerdiń qalaı paıda bolǵanyn ákimdik túsindirip berdi
- Polıtsııa esirtkige jarnama jasap, banner ilgenderdi izdep jatyr - Almaty
- Almatyda Meıiz Sátbaevaǵa memorıaldyq taqta ornatyldy
- Almaty polıtsııasy oqýshyny pyshaqpen qorqytqan adamdy izdep jatyr
- Almatynyń botanıkalyq baǵy ákimdik qaramaǵyna berile me – komıtet jaýaby
- Ulttyq kitaphananyń qory túrik aqyn-jazýshylarynyń eńbegimen tolyqty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Shamalǵandaǵy apat: Polıtsııa kýágerlerdiń habarlasýyn suraıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Polıtsııa Shamalǵan stansasynyń ótkelinde bolǵan jol apatynyń kýágerlerin izdestirip jatyr. Bul týraly QazAqparat QR ІІM baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
«15 qyrkúıek kúni «Almaty 1 – Qostanaı» baǵytyndaǵy poıyzdyń Almaty oblysyndaǵy Shamalǵan stansasynyń ótkelinde jolaýshylar avtobýsymen soqtyǵysqanyn kórgender, kýágerler jáne avtobýs jolaýshylaryn habarlasýyn ótinemiz. Olardan myna telefondar arqyly Kóliktegi polıtsııa departamentine habarlasýyn suraımyz: 8-727-296-35-93, 8-701-555-78-02, 8-775-643-00-04» delingen aqparatta.
Esterińizge sala keteıik, 15 qyrkúıek kúni Shamalǵan stansasynda poıyz ben avtobýs soqtyǵysty. Jolaýshylar avtobýsy poıyz relsine shyǵyp, keptelis saldarynan qozǵala almaı qalǵan edi.
Oqıǵa ornynda avtobýs júrgizýshisi mert bolyp, taǵy 3 adam Qarasaı aýdandyq aýrýhanasynyń jansaqtaý bólimine jatqyzyldy. Onyń ekeýi - bala.
Qazir atalǵan fakti boıynsha QR QK 345-babynyń 3-bóligi boıynsha is qozǵalyp, tergeý júrip jatyr. Іsti Bas kóliktik prokýratýra baqylaýyna aldy.
- Germanııa eks-prezıdentiniń ulyn dáris kezinde óltirip ketti
- Tarazdaǵy oqýshyny zorlaý oqıǵasy: 7 adam jumystan bosatyldy
- Úndistanda jol apatynan segiz adam qaza tapty
- Vıtse-mınıstr Shymkentte bas dárigerdiń ustalýyna pikir bildirdi
- Almaty polıtsııasy oqýshyny pyshaqpen qorqytqan adamdy izdep jatyr
- Taýda joǵalǵan qyz týraly aqparat úshin aqshalaı syıaqy berilmek
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2019-nji ýyl – Türkmenistan – rowaçlygyň Watany
Täzelikler
Halkara pul gaznasy: 2019-njy ýylda Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň 6,3 göterim derejede ösmegine garaşylýar
Aşgabatda 5-12-nji noýabr aralygynda Halkara pul gaznasynyň (HPG) hanym Nataliýa Tamirisanyň ýolbaşçylygyndaky wekili...
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda şu ý...
Türkmenistanda bilim we sport boýunça Halkara sergi we ylmy maslahat geçirilýär
Şu gün paýtagtymyzda “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe” atly Halkara sergi we ylmy maslahat ...
Halk hojalyk toplumyny döwrebaplaşdyrmak — ykdysady ösüşiň ugry
Türkmenistanyň durnukly ösüşini we rowaçlygyny üpjün etmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet ...
«Media-Türkmen» Habarlar agentligi RF DIM-niň žurnaly bilen hyzmatdaşlygy ýola goýar
«Media-Türkmen» Habarlar agentligi bilen Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň «Международная жизнь» («...
Maliýe ulgamyny kämilleşdirmek we sanlaşdyrmak — Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniň alamatlary
Ýurdumyzyň ykdysady durmuşyndaky esasy wakalary şöhlelendirýän hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedo...
Türkmenistanda Hasyl toýy dabaraly bellenildi
Şu gün ýurdumyzda türkmen topragynyň rysgal-berekedini, oba hojalyk işgärleriniň zähmetsöýerligini, ekerançylarymyzyň...
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalarynyň, Aşgabat şäheriniň he...
Aşgabat Jarnamasyny durmuşa geçirmek — GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň möhüm wezipesi
Ýakynda Aşgabatda geçirilen Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň sammitiniň netijeleri hem-de kabul edilen resminamalary durmuşa geçirmek boýunça GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň wezipeleri Türkmenistanyň başlyklyk etmeginde 16-njy oktýabrda Minskide bolan Arkalaşygyň dörediji we beýleki edaralarynyň ýanynda gatnaşyjy döwletleriň hemişelik ygtyýarly wekilleriniň mejlisiniň esasy meselesi boldy.
Nygtalyşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen işlenilip taýýarlanan hem-de kabul edilen Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň strategik ykdysady hyzmatdaşlygy hakyndaky Jarnama möhüm resminama bolup durýar.
Resminamada GDA gatnaşyjy döwletleriň strategik ykdysady hyzmatdaşlygynyň esasynyň deňhukukly hyzmatdaşlaryň mäkäm birleşiginden ybaratdygy bellenildi. Ol bolsa Ýewraziýa giňişliginde durnukly ykdysady ösüşiň möhüm ýagdaýyny emele getirýär. Bu birleşik Ýewropa we Aziýa ýurtlary üçin uzak möhletli hem-de geljegi uly ykdysady hyzmatdaş, yklym ähmiýetli iri energetika we ulag-üstaşyr halkasy bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, Aşgabat Jarnamasynda strategik ykdysady hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berilýär.
Jarnamanyň durmuşa geçirilmegi bilen, Arkalaşygyň düýpli esaslaryny has-da pugtalandyrmak, onuň giňişliginde iri ulag we energetika taslamalary amala aşyrylýan, sebitara we dünýä derejesinde döwrebap düzümler, kommunikasiýa, halkara ulag geçelgeleri, logistika merkezleri döredilýän ýer hökmünde dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulyşmagy (GDA gatnaşyjy döwletleriň her biriniň goşulyşmagynyň bolşy ýaly), Arkalaşygyň ykdysady kuwwatynyň ep-esli artmagy, şonuň esasynda, garyplygyň azalmagyny, işsizlik meselesiniň çözülmegini üpjün edýän GDA gatnaşyjy döwletleriň her biriniň netijeli hem-de durnukly ykdysady ösüşi üpjün ediler. Munuň özi GDA-nyň halkara abraýyny ýokarlandyrmakdyr, birek-biregiň mümkinçiligini artdyrmakdyr hem-de GDA-nyň halklarynyň bähbidine oňa gatnaşyjy döwletleriň ykdysady kuwwatyny netijeli peýdalanmakdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Arkalaşygyň döwlet Baştutanlarynyň sammitinde eden çykyşynda häzirki wagtda biziň maksadymyz GDA-nyň işine täze itergi bermekden, ony häzirki zaman ösüşiniň ýagdaýlaryna hem-de ugurlaryna laýyk derejä çykarmakdan, Arkalaşygyň halkara hem-de sebit gün tertibindäki özgerişliklere dogry hem-de öz wagtynda seslenmek ukybyny üpjün etmekden ybaratdyr diýip belledi.
Türkmenistan GDA-nyň işine çemeleşmelerini guramakda hut şundan ugur alyp, Arkalaşygyň ählumumy geosyýasy we geoykdysady işlere gatnaşmagyny işjeňleşdirmäge hem-de giňeltmäge gönükdirilen tekliplerini we başlangyçlaryny beýan edýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Arkalaşygyň dörediji we beýleki edaralarynyň ýanynda gatnaşyjy döwletleriň hemişelik ygtyýarly wekilleriniň Minskidäki mejlisine gatnaşanlar strategik ykdysady hyzmatdaşlyk wezipelerine ünsi jemlediler. Jarnama laýyklykda şu wezipeler hökmünde:
Arkalaşygyň hem-de GDA gatnaşyjy döwletleriň bilelikdäki ählumumy we sebit maýa goýum taslamalarynyň hem-de ykdysady çäkleri ösdürmek maksatnamalarynyň başyny başlamak arkaly dünýä hojalyk işlerine täsirini giňeltmek;
2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş ulgamynda BMG-niň gün tertibiniň maksatlaryna ýetmek üçin GDA gatnaşyjy döwletleriň hem-de üçünji ýurtlaryň ýa-da abraýly halkara guramalaryň ykdysady taýdan gyzyklanma bildirmegine esaslanan hyzmatdaşlygyň netijeli gurallaryny döretmek;
strategik ykdysady hyzmatdaşlyk, ählumumy we sebit maýa goýum taslamalary hem-de ösüş maksatnamalary amala aşyrylanda ekologiýa meseleleriniň bir wagtda çözülmegi bilen GDA gatnaşyjy döwletleriň geljegi uly mümkinçiliklerini birleşdirmek üçin amatly şertleri döretmek;
innowasiýalary we nanotehnologiýalary giňden peýdalanmagyň, bar bolan tebigy we ykdysady serişdeleri toplumlaýyn ulanmagyň, kiçi we orta işewürligi goldamak boýunça tagallalary birleşdirmegiň, hyzmatdaşlygyň görnüşlerini giňeltmegiň hem-de dünýäniň ykdysady ulgamynyň çäklerinde hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna goldaw bermegi üpjün etmegiň hasabyna GDA gatnaşyjy döwletleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak;
dünýäniň ulag ulgamyna yzygiderli goşulyşmak hem-de Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlarynda çatryklary we gatnawlary birleşdirýän halkara ulag geçelgeleriniň ugrunda GDA gatnaşyjy döwletleriň milli düzümlerini has-da ösdürmek;
GDA gatnaşyjy döwletleriň çäk we düzümleýin mümkinçiliklerini, tehniki, tehnologiýa we üstaşyr kuwwatyny birleşdirmek;
Arkalaşygyň giňişliginde maliýe durnuklylygyny üpjün etmek we pugtalandyrmak;
ykdysady durnuklylygy, şol sanda dünýä derejesinde ykdysady durnuklylygy pugtalandyrmak, halkara howpsuzlygy üpjün etmek maksady bilen, korrupsiýa, jenaýatçylykly ýollar bilen alnan girdejileri resmileşdirmäge hem-de terrorçylygy maliýeleşdirmäge, beýleki howplara we wehimlere garşy hereket etmek;
ählumumylaşma arkaly döreýän meseleleri bilelikde çözmekde has doly netijeliligi gazanmak, onuň artykmaçlyklaryny Arkalaşygyň hem-de GDA gatnaşyjy döwletleriň eýeleýän ornuny berkitmek üçin halkara maliýe we haryt bazarlarynda peýdalanmak;
Arkalaşygyň çäklerinde degişli halkara resminamalary taýýarlamak hem-de halkara maýa bazarlarynda onuň eýeleýän ornuny we abraýyny pugtalandyrmak üçin sanalyp geçilen wezipeleri durmuşa geçirmäge ähli derejelerde netijeli gepleşikler meýdançasyny üpjün etmek kesgitlenildi.
Mejlisde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň hökümet Baştutanlarynyň nobatdaky mejlisine taýýarlyk görmek baradaky meselä-de garaldy, ony oktýabr aýynyň üçünji ongünlüginde Moskwada geçirmek bellenildi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Elekton gazety "Altyn Asyr"
turkmenistan.gov.tm


text:
Eýranyň nebit ministri Bijan Zanganeh Hytaýyň milli nebit kompaniýasynyň Eýranyň Pars aýlagyndaky ägirt uly günorta Pars tebigy gaz ýatagyny özleşdirmäge kömekleşmek boýunça 5 mlrd dollarlyk ylalaşykdan çekilendigini aýdýar.
Zanganehiň ministrligiň SHANA websaýtynda yglan eden habary Birleşen Ştatlaryň hem Eýrana, hem Hytaýa edýän ykdysady basyşlarynyň arasyna gabat geldi.
Şeýle-de bu habar sebitde Eýran bilen Britaniýanyň, Birleşen Ştatlaryň harby-deňiz güýçleriniň arasynda dörän tapgyrlaýyn gapma-garşylyklaryň yzyndan eşidildi.
Hytaýyň milli nebit kompaniýasy (CNPC), Fransiýanyň Total kompaniýasy 2018-nji ýylyň awgustynda bu taslamadan çekileli bäri, Günorta Parsyň, dünýädäki iň uly gaz ýatagynyň giňeldimegi boýunça düzülen planlarda esasy maýadar boldy.
2017-nji ýylda Eýran bilen gol çeken şertnamsayna laýyklykda, Total bu gaz ýatagyna 1 mlrd dollar maýa ýatyrmakçydy, emma Waşingtonyň basyşlary, ABŞ-nyň Tährana garşy sanksiýalarynyň gaýtadan girizilmegi bilen baglylykda, geçen ýyl bu taslamadan çykdy.
Eýran bu gaz ýatagyny Katar bilen bölüşýär.
Zanganeh 6-njy oktýabrda hytaý kompaniýasynyň ornuna Eýranyň “Petropars” firmasynyň geçip, işi dowam etdirjekdigini aýtdy.


text:
Russiýanyň günorta-günbataryndaky Kalmykiýa regionynyň paýtagty Elistada 2 müňe golaý demonstrant Kreml tarapyndan goldanylýan separatistleriň ozalky lideriniň şäheriň häkiminiň wezipesini ýerine ýetirijisi hökmünde bellenmegine garşy ýene parahatçylykly protest geçirdiler.
Dmitriý Trapeznikow bu wezipä 26-njy sentýabrda bellenipdi.
1-nji oktýabrdaky ýörişde hem bolşy ýaly, protestçiler Trapeznikowyň bu wezipeden aýrylmagyny, şeýle-de munisipal saýlawlarda ýerli häkimiň saýlanmagy boýunça kanunçylyga degişli düzedişleriň girizilmegini talap etdiler.
Trapeznikow Russiýanyň Krasnodar şäherinde dogulsa-da, ol Ukrainanyň Donetsk şäherinde önüp-ösdi. Onuň Kalmykiýa ýa-da kalmyklar bilen hiç hili bagy ýok.


text:
Şu gün ir säher bilen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçardan paýtagtymyzda we onuň töwereklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ekiş möwsümine taýýarlyk, şeýle hem Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň çäklerinde ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleriň barşy bilen tanyşdy. Uçuş mahaly döwlet Baştutanymyzyň ýanynda Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew boldy.
Ir bilen milli Liderimiz säheriň sergin çagynda welosipedli dikuçar meýdançasyna tarap ugrady. Tomsuň soňky günleriniň säheri aýratyn ýakymly. Sazlaşykly ösüş ýoluna düşen we ýaşaýyş üçin ähli amatlyklary özünde jemleýän Aşgabadyň keşbi gün-günden gözelleşýär.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, Aşgabat häzirki zaman köpugurly usullary, sazlaşykly ösýän şäheriň depginlerini özünde jemlemelidir. Bu ýerde gözellik, amatlylyk, täzeçil we binagärlik çözgüdiniň öňdebaryjy ýörelgeleri hem-de milli binagärlik däpleri ajaýyp sazlaşygy emele getirmelidir. Soňky ýyllarda Watanymyzyň paýtagty sebitara we halkara hyzmatdaşlygynyň iri merkezi hökmündäki derejesini ykrar edýär. V Aziada bolsa paýtagtymyzyň halkara sport merkezine öwrülýändigini tassyklaýar. Yklymlaýyn oýunlaryň başlanmagyna bir aýdan hem az wagt galdy. Häzirki döwürde ýurdumyzyň baş şäheri abraýly sport bäsleşiklerini geçirmäge we ony ýokary derejede kabul etmäge taýýarlyk görýär.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň çäklerinde paýtagtymyzda köpçülikleýin bedenterbiýe we sport hereketi aýratyn işjeň häsiýete eýe boldy. Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmegine aýratyn ähmiýet berýän Arkadag Prezidentimiz ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýäniň we sportuň ösdürilmegini, oňa ilat köpçüliginiň, aýratyn-da, ýaşlaryň işjeň çekilmegini döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitledi. Munuň özi oňyn netije berýär. Häzirki döwürde sagdyn durmuş ýörelgelerine tarapdarlaryň, aýratyn-da sportuň ekologiýa taýdan arassa görnüşi hasaplanýan welosiped sporty bilen meşgullanýanlaryň sany has-da artdy.
Döwlet Baştutanymyz Aşgabady ösdürmek boýunça öňde durýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň zerurdygyna ünsi çekip, bu babatda degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň üpjün edilmelidigini tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçary özi dolandyryp, ýurdumyzyň baş şäherinde alnyp barylýan işleriň depginleri bilen tanyşdy. Döwlet Baştutanymyz guşuçar belentlikden paýtagtymyzy ösdürmegiň möhüm tapgyryny alamatlandyrýan we “Aşgabat 2017”-niň oýunlarynyň geçiriljek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň binalaryny synlady.
Döwlet Baştutanymyzyň dikuçary Aşgabadyň Merkezi Aziýa sebitinde iň iri hasaplanýan Olimpiýa şäherjiginiň üstünden öwrüm etdi. Mälim bolşy ýaly, desgalaryň 30-dan gowragyny özünde jemleýän bu şäherjigiň binagärlik aýratynlygy, onuň özboluşly gözelligi görenleri haýran galdyrýar. “Aşgabat 2017”-niň esasy nyşany bolan bedewiň çeper-monumental keşbi bu toplumyň özboluşly, gaýtalanmajak binagärlik alamatyna öwrüldi. Aşgabadyň Olimpiýa stadionynyň esasy bezegi bolan ahalteke bedewiniň çeper keşbi atyň dünýäde iň uly nyşany hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi. Şu ýerde ýene bir maglumaty bellemeli, ol hem paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginiň Sportuň suw görnüşleri merkezi bolsa halkara ölçegleriň ýokary talaplaryna laýyk gelýän, ekologiýa taýdan arassa serişdelerden taýýarlanan, häzirki zaman tehnologiýalarynyň esasynda bina edilen dünýäde iň uly suwda ýüzülýän üsti ýapyk howuz hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmegidir.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan — Merkezi Aziýanyň göwheri, Aşgabat — onuň merjen şäheri.
Munuň özi Türkmenistanyň belent halkara abraýynyň aýdyň subutnamasydyr.
Bir şäheriň, has takygy, bir binalar toplumynyň desgalarynyň birbada ikisiniň dünýä ähmiýetli Rekordlar kitabyna girizilmegi ýurdumyzda alnyp barylýan giň möçberli işleriň, hususan-da, binagärlik ýörelgeleriniň dünýä derejesinde giňden ykrar edilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr. Munuň özi binagärlik boýunça alnyp barylýan işleri yzygiderli gözegçilikde saklaýan milli Liderimiziň başlangyçlarynyň oňyn netije berýändigini we olaryň halkara derejesinde ykrar edilýändigini alamatlandyrýar. Şu ýerde bir zady aýratyn bellemeli, ol hem hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda we yzygiderli tagalla etmeginde täze taryhy eýýamda Türkmenistanda amala aşyrylýan beýik işleriň dünýä derejesinde giň goldawa eýe bolýanlygydyr.
Uçuş mahaly hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak, onda arassaçylygyň, tertip-düzgüniň nusgalyk derejesini üpjün etmek, şäheri, hususan-da, paýtagtymyzyň ýol-ulag düzümini mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ünsi çekdi. Munuň özi Türkmenistanyň Aziýanyň göwheri, Aşgabadyň bolsa merjeni diýlip ykrar edilmeginde aýratyn ähmiýetlidir.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň çäklerinde alnyp barylýan gurluşyk işlerini, Parahat —7 ýaşaýyş jaý toplumynda ýerine ýetirilýän işleri synlady. Bu ýerde ähli amatlyklary özünde jemleýän döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy dürli maksatly desgalary bina etmek işleri bilen utgaşyklylykda toplumlaýyn esasda alnyp barylýar. Munuň özi şäheriň ähli künjekleriniň sazlaşykly ösüşe eýe bolmagynda aýratyn ähmiýetlidir.
Milli Liderimiz paýtagtymyzdan gündogarlygyna tarap uçup barşyna şäheriň ýol-ulag düzüminiň kämilleşdirilişi, degişli desgalaryň gurluşygy bilen tanyşdy.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň ekerançylyk meýdanlarynda ýaýbaňlandyrylan işleri, ekinleriň häzirki ýagdaýyny synlady. Bu ýerde aýratyn-da güýzki bugdaý ekişine taýýarlyk işlerine has-da giň gerim berlipdir.
Arkadag Prezidentimiziň dikuçary etrabyň gözel künjekleriniň biri bolan “Nowruz ýaýlasynyň” çäginde gurlan “Ak öý” binasynyň üstünden öwrüm etdi. Häzirki döwürde ajaýyp künjekde bina edilen täze desgada soňky abatlaýyş işleri alnyp barylýar. Täze desga milli binagärlik ýörelgeleriniň döwrebap derejede ösdürilýändiginiň we onuň häzirki zamanyň ösen tejribeleri bilen degişli derejede utgaşdyrylýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Milli Liderimiziň dikuçary binanyň golaýynda gondy. Bu ýerde hormatly Prezidentimizi Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Ahal welaýatyna gözegçilik edýän orunbasary O.Gurbannazarow, Ahal welaýatynyň häkimi T.Atahallyýew we beýlekiler garşyladylar.
Döwlet Baştutanymyz gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýan “Ak öý” binasynda ýerine ýetirilýän işler bilen tanyşlygy bu ýerdäki derwezäniň binagärlik aýratynlyklaryndan we desganyň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylyşyndan başlady.
Gündogar halklarynyň milli baýramçylygy hasaplanylýan Nowruz baýramçylygyna halkara derejesiniň berilmegi gadymy milli däpleriň häzirki döwürde giň goldawa eýe bolýandygyny we onuň halkara derejesinde ykrar edilýändigini alamatlandyrýar. Bu bolsa Nowruz baýramçylygynyň milli ýörelgeleri ösdürmekde, onuň nesilden-nesle geçirijiligini, döwürleriň arabaglanyşygyny üpjün etmekde ähmiýetini has-da artdyrýar.
Döwlet Baştutanymyz täze desganyň binagärlik we bezeg aýratynlyklaryna ünsi çekip, onda milli ýörelgeleriň, halkymyzyň asyrlar aşyp gelýän binagärlik tejribesiniň öz beýanyny tapmalydygyny, her bir ulanylýan bezegleriň özboluşly mana eýe bolmalydygyny aýtdy we bu babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz täze bina, onuň daşky bezeg aýratynlyklary bilen tanyşlykdan soň, binanyň içine girdi. Onuň eýwanynda Ak öý binasyna, onuň enjamlaşdyrylyşyna we bezeg aýratynlyklaryna degişli birnäçe taslamalar görkezildi. Milli Liderimiz görkezilýän taslamalar bilen tanşyp, olara birnäçe bellikleri aýtdy. Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, bu işlerde ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegi we onda milli binagärlik ýörelgeleri bilen häzirki zamanyň ösen tejribeleriniň utgaşdyrylmagy möhüm talap bolup durýar.
Şeýle hem binanyň 3 müň orunlyk maslahat jaýy degişli derejede enjamlaşdyrylypdyr. Bu ýerde diňe bir maslahatlary , giň möçberli syýasy çäreleri däl, eýsem giň möçberli medeni-köpçülikleýin çäreleri guramak üçin hem zerur şertler döredilipdir. Munuň özi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň başlangyjy bilen gurulýan desgalarda ähli zerur şertleriň döredilýändiginiň we olaryň toplumlaýyn häsiýetde bina edilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Döwlet Baştutanymyz bu ýerde maslahatlara gatnaşyjylar, medeni çärelere tomaşa edýänler we köpçülikleýin syýasy çäreleri guramak üçin döredilýän mümkinçilikleriň ýokary derejesiniň üpjün edilmelidigini belledi we bu babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe anyk tabşyryklary berdi hem-de bu wezipeleriň ýerine ýetirilmegine jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini aýtdy.
Soňra milli Liderimiz binanyň ýanaşyk ýerinde ýerleşýän jemgyýetçilik çäreleri geçirmek üçin niýetlenen desga bilen tanyşdy we ony enjamlaşdyrmak, zerur mümkinçilikleri döretmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentmiz “Ak öý” binasynyň enjamlaşdyrylyşy, onuň çäginde alnyp barylýan işler bilen tanyşlygy tamamlap, bu ýerde ýaýbaňlandyrylan işleriň bellenilen möhletlerde tamamlanmagy ugrunda ähli zerur tagallalaryň edilmelidigini tabşyrdy we dikuçara tarap ugrady.
Döwlet Baştutanymyz dikuçary ussatlyk bilen dolandyryp, paýtagtymyza tarap ugur aldy. Milli Liderimiz guşuçar belentlikden Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň çäginde ýaýbaňlandyrylan işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy.
Hususan-da, häzirki döwürde Aşgabat-Mary ýolunyň ugrunda umumy meýdany 12 gektar bolan 1258 orunlyk awtoduralga gurlup ulanmaga berildi. Şeýle hem Ak bugdaý etrabynyň çäginde 1400 orunlyk awtoduralga hereket edýär.
Munuň özi paýtagtymyzyň ýollarynda ulaglaryň sazlaşykly hereketini üpjün etmekde, pyýada ýolagçylar we sürüjiler üçin zerur şertleri döretmekde aýratyn ähmiýetlidir. Bu ýerde ulaglaryny goýan ýurdumyzyň beýleki sebitlerinden gelen sürüjileriň jemgyýetçilik ulaglarynda paýtagtymyzyň islendik künjegine barmaklary üçin şertler döredilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow etrabyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleri synlap, möwsümleýin agrotehniki çäreleriň ýerine ýetirilişine ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz uçuşyň dowamynda paýtagtymyzyň çäginde şäheri toplumlaýyn ösdürmek, onuň ýol-ulag we inženerçilik-tehniki düzümlerini, yşyklandyryş ulgamyny kämilleşdirmek, täze ýollary gurmak we ozal bar bolanlaryny döwrebaplaşdyrmak, dürli maksatly desgalary bina etmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdy.
Ýol-ulag hereketini kadalaşdyrmak, onuň oňaýly düzümini üpjün etmek maksady bilen, Aşgabatda umumy 88 müň 139 awtoulaga niýetlenen duralgalaryň 615-si ulanmaga berildi. Olardan 34-si köp derejeli, 249-sy bolsa açyk görnüşli awtoduralgalardyr. Şeýle hem awtoduralgalaryň 332-si belent we otaglarynyň ýerleşdirilişi gowulandyrylan ýaşaýyş jaýlarynyň aşaky gatynda ýerleşýär.
Paýtagtymyzyň demirgazyk künjeginde, Aşgabat-Daşoguz ýolunyň ugrunda umumy meýdany 8 gektara barabar bolan 759 orunlyk awtoduralga guruldy.
Mundan başga-da, paýtagtymyzyň Berkararlyk, Köpetdag, Bagtyýarlyk we Arçabil etraplarynyň çäklerinde 21 müň 294 ulaga niýetlenen 42 awtoduralga bina edildi.
Aşgabat şäherinde ulag eýelerini degişli duralgalar bilen üpjün etmek maksady bilen awtoduralgalaryň gerimi yzygiderli giňeldilýär. Bu wezipeleriň üstünlikli çözülmegine toplumlaýyn çemeleşmeleriň zerurdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz bu babatda şäher ilatynyň durmuş derejesiniň gowulandyrylmagynda möhüm ähmiýeti bolan ekologiýa we gözellik derejeleriniň göz öňünde tutulmagynyň wajypdygyny aýdýar.
Döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäherini ösdürmegiň 15-nji tapgyrynda gurlup ulanmaga berilýän binalaryň ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak, bu ýerdäki kottej jaýlarynda ähli amatlyklary üpjün etmek işlerine aýratyn ähmiýet berilmelidigini belledi. Şeýle hem milli Liderimiz ýolagçy awtobuslarynyň duralgalarynyň ýerleşdirilişine, awtoulaglaryň sürüjileri we pyýada ýolagçylar üçin zerur amatlyklary döretmäge gönükdirilen ýerasty we ýerüsti geçelgeleriň gurluşygyna örän jogapkärli çemeleşmek boýunça alnyp barylýan işlere aýratyn ünsi çekdi.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzyň täze Golf merkeziniň gurluşyk aýratynlyklary, häzirki döwürde onuň çäklerinde alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Mälim bolşy ýaly, Arkadag Prezidentimiziň başlangyjy esasynda gurulýan bu merkezde işler tamamlaýjy tapgyra gadam goýdy.
Döwlet Baştutanymyz guşuçar belentlikden gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýan, häzirki döwürde abatlaýyş-bezeg işleri ýerine ýetirilýän Jemagat hojalygy institutynyň binalaryny synlady. Mälim bolşy ýaly, bu ýerde binalaryň gurluşygy toplumlaýyn esasda ýerine ýetirildi. Institutyň binalar toplumynyň çäklerinde talyplar üçin umumy ýaşaýyş jaý binalary, mugallymlara niýetlenen ýaşaýyş jaýlary, okuw binalary we institutyň merkezi binasy, şeýle hem degişli desgalar bar. Munuň özi ýurdumyzda gurluşyk işleriniň hemmetaraplaýyn esasda ösdürilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Milli Liderimiz guşuçar belentlikden paýtagtymyzyň günbatar künjeginde alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Bu ýerde, ýurdumyzyň baş şäherine girilýän künjekde 20 gektar meýdany bolan 14400 orunlyk awtoduralga guruldy.
Arkadag Prezidentimiz bu ýerlerde alnyp barylýan meýdan işlerini synlady. Garagum derýasynyň ýakasynda ýaýbaňlandyrylan ekerançylyk meýdanlarynda giň gerimli işler ýaýbaňlandyryldy. Halal zähmetiň hözirini görüp, ene ýerden bol hasyl alýan daýhanlar bu künjekde dürli ekinleri ýetişdirip, ýurdumyzda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Soňra milli Liderimiz uçuşyň dowamynda paýtagtymyzyň günbatar künjeginde bina edilýän ýaşaýyş jaý toplumlaryny synlap, ýol-ulag düzümini döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işlere ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda döwlet Baştutanymyz degişli birnäçe anyk tabşyryklary, şol sanda ýerlerdäki ýaşaýyş-durmuş düzümlerini kämilleşdirmek boýunça görkezmeleri berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyzyň dikuçary paýtagtymyzyň günorta künjegine öwrüm etdi. Arkadag Prezidentimiz bu ýerde ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyna degişli desgalary, olaryň binagärlik aýratynlyklaryny synlady. Dünýäde iň kämil hem-de häzirki zaman hasaplanylýan enjamlar bilen üpjün edilen bu binalar toplumynda keselleri anyklamaga, olaryň öňüni almaga we saglygy berkitmäge gönükdirilen giň möçberli işler alnyp barylýar.
Bu ýerde hereket edýän döwrebap ylmy-kliniki merkezler bilen bir hatarda olaryň täze görnüşleriniň gurluşygynyň batly depginlerde dowam edýändigini bellemeli. Munuň özi ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilýändiginiň, olaryň üstüniň täze, döwrebap desgalar toplumy bilen ýetirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy we yzygiderli tagallasy netijesinde alnyp barylýan giň möçberli işler paýtagtymyzyň keşbiniň tanalmaz derejede özgermegini we Aşgabadyň dünýäniň iň owadan hem-de ýaşaýyş üçin amatly şertleriň döredilýän şäherleriniň hatarynda öz ornuny berkitmegini üpjün edýär. Şunlukda, ýurdumyzyň baş şäheri we onuň çäklerinde gurulýan dürli maksatly binalar özüniň döwrebaplygy, özboluşly binagärlik çözgüdi we bezeg aýratynlyklary bilen halkara derejesinde ykrar edilýär.
Munuň özi paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginiň birbada iki desgasynyň Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmeginiň halkymyz üçin uly buýsançdygyny has aýdyňlygy bilen äşgär edýär. Ýeri gelende aýtsak, ägirt uly “Altyn asyr” halysy, 2008-nji ýylyň iýun aýynda Baýdak sütüni, 2010-njy ýylyň awgust aýynda Oguz han suw çüwdürimler toplumy, 2011-nji ýylyň oktýabr aýynda “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkeziniň gurluşyna girýän Oguz hanyň ýyldyzynyň iň uly binagärlik ýyldyzy hökmünde, 2012-nji ýylyň maýynda açylan “Älem” medeni dynç alyş merkeziniň iň uly ýapyk görnüşli syn ediş çarhy, 2013-nji ýylyň maý aýynda dünýäde ak mermerli binalaryň iň köp jemlenen şäheri hökmünde Aşgabat şäheri, 2016-njy ýylyň sentýabrynda esasy ýolagçy terminalynyň ýokarsynda iň uly gölüň (705 inedördül metr) şekillendirilmegi netijesinde Aşgabadyň täze Halkara howa menzili “Iň uly göl” adyna eýe bolan binagärlik aýratynlygy üçin Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildiler. Munuň özi Arkadag Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan giň möçberli işleriň halkara derejesinde ykrar edilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
2015-nji ýylyň noýabr aýynda Mary şäherindäki Ak öý binasynyň açylyşynda 4 müňden gowrak adamyň gatnaşmagynda ägirt uly baýramçylyk dabarasy boldy. Olar bilelikde hormatly Prezidentimiziň “Öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!” diýen aýdymyny ýerine ýetirdiler. Bu ýaňlanan aýdym ony ýerine ýetirenleriň sanynyň köplügi boýunça Ginnesiň rekordlar kitabynda dünýä rekordy hökmünde bellige alyndy.
Munuň özi Türkmenistany we halkymyzy bagtyýar zamananyň belent ýeňişlerine, ajaýyp ösüşlerine tarap ynamly alyp barýan milli Liderimiziň ýürek owazy bolup ýaňlandy. Bu aýdym halkymyzyň we Arkadag Prezidentimiziň bitewiligini, halk bilen Arkadag Prezidentiň jebisligini bütin dünýä äşgär etdi. Bu bolsa döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan hem-de Arkadag Prezidentimiziň gatnaşýan şanly wakalarynyň belent ruhy dabaralara beslenýändiginiň, oňa halk köpçüliginiň işjeň gatnaşyp, milli Liderimiziň asylly başlangyçlaryny özüne baş ýörelge edinýändiginiň, döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň her bir raýatynyň bagtyýarlygyna we ýurdumyzyň abadançylygyna gönükdirilen çäreleriniň rowaçlyga beslenýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçarda paýtagtymyz boýunça amala aşyran iş saparyny tamamlap, ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli görkezijiler babatda nusgalyk derejede bolmalydygyny, onda täze taryhy eýýamda Watanymyzyň ýeten derejesiniň öz beýanyny tapmalydygyny belledi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek üçin ähli zerur çäreler görülmelidir. Munuň özi Bitarap Türkmenistanyň dünýä giňişligindäki abraýynyň berkemegini, onuň sport ýurdy hökmündäki derejesiniň ýokarlanmagyny şertlendirer we ýurdumyzda köpçülikleýin sportuň ösdürilmegine kuwwatly itergi berer diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz uçuşy tamamlap, “Aşgabat 2017”-niň oýunlaryna taýýarlyk we ony degişli derejede geçirmek, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak bilen baglanyşykly meseleleriň öz wagtynda çözülmegi ugrunda zerur tagallalaryň edilmelidigini, ähli degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň ýola goýulmalydygyny tabşyrdy we bu ýerden ugrady.


text:
AŞGABATDA TÜRKMEN-BAHREÝN SYÝASY GEŇEŞMELERI GEÇIRILDI
2019-nji ýylyň 8-nji iýulynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Aşgabada iş sapary bilen gelen Bahreýn Patyşalygynyň Daşary işler ministriniň halkara işleri boýunça orunbasary Doktor Şeýh Abdulla bin Ahmed bin Abdulla Al Halifanyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýeti bilen syýasy geňeşmeler geçirildi.
Geňeşmeleriň dowamynda taraplar iki döwletiň arasyndaky syýasy gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlaryna degişli meseleleriň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle hem taraplar gazanylan döwletara ylalaşyklaryň ýerine ýetirilşiniň alnyp barylşyna seretdiler.
Bitaraplyk derejesine laýyklykda alnyp barylýan ýurduň daşary syýasy işini belläp, taraplar özara gyzyklanma bildirilýän sebit we halkara meseleleriň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasyny düzýän sebitleýin we halkara guramalarynda, ilkinji nobatda BMG-da we onuň ýöriteleşdirilen agentliklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň zerurlygyny tassykladylar.
Mundan başga-da, geňeşmeleriň barşynda taraplar söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer hem-de şertnama-hukuk binýadyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmekde gyzyklanmalaryny beýan edip, olary işjeňleşdirmek boýunça pikirlerini alyşdylar.


text:
Jemgyýet
31.12.2017 | Täze, 2018-nji ýyly belent sepgitlere ýetmek arzuwlary bilen garşylaýarys!
Türkmenistanlylar Täze, 2018-nji ýyly uly dabaralar bilen garşyladylar we ony agzybir maşgala hökmünde dabaralandyrdylar. Biz Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly bolan hem-de ýatdan çykmajak köp sanly täsirler, şol sanda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ägirt uly üstünlik bilen geçmegi mynasybetli ýakymly wakalar bilen aňymyzda galan 2017-nji ýyly uly abraý bilen tamamladyk.
31.12.2017 | Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen halkyna Täze ýyl gutlagy
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň toý-baýramlara beslenen 2017-nji — Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly tamamlanyp barýar. Biz uly üstünlikler gazanylan 2017-nji ýyl bilen hoşlaşyp, ata Watanymyzy ýokary sepgitlere çykarjak Täze — 2018-nji ýyly uly umyt-arzuwlar bilen garşylaýarys.
31.12.2017 | Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi Täze ýyl haýyr-sahawat çäresini geçirdi
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi Täze ýyl mynasybetli haýyr-sahawat çäresini geçirdi.
29.12.2017 | Mejlisiň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlygy Serdar Berdimuhamedow saýlawçylar bilen duşuşyk geçirdi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkyň ynam bildirip saýlanlaryny-- Mejlisiň deputatlaryny ýerlerde saýlawçylar bilen işjeň gatnaşyk etmäge, olaryň gündelik iş-aladalary, islegleri we meseleleri bilen gyzyklanyp durmaga, şol meseleleri çözmäge anyk kömek bermek üçin ýagdaýlary bilmäge, halkyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanmagyna ýardam bermäge, raýatlary döwlet işlerini dolandyrmaga çekmäge, olaryň hukuk we syýasy medeniýetini ýokarlandyrmaga yzygiderli çagyrýar.
28.12.2017 | Türkmen howa ýollary Aşgabat — Ýerewan — Frankfurt ugry boýunça gatnawy açdy
Şu gün ir bilen Aşgabat — Ýerewan — Frankfurt — Ýerewan — Aşgabat ugry boýunça ilkinji gatnawy amala aşyran “Türkmenistan” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň howa kärhanasynyň “Boing-737-800” uçary türkmen paýtagtynyň Halkara howa menziline gelip gondy.
28.12.2017 | Ýurdumyzyň sebitlerinde baýramçylyk mynasybetli täze desgalaryň açylyş dabaralary
Şu gün Kaka etrabynyň Artyk obasynda täze Saglyk öýi ulanmaga berildi. Täze desganyň açylmagy mynasybetli guralan dabara Täze ýyl arçasynyň ýanynda ýaýbaňlandyryldy.
27.12.2017 | Türkmenistanda oba saglygy goraýşy — halkara ölçegleriň derejesinde
Şu gün Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasynyň» durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde bina edilen keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumynyň açylyş dabarasy boldy.
26.12.2017 | Aşgabatda döwlet gurluşyny, hukuk ulgamyny ösdürmek meselelerine bagylanan maslahat geçirildi
Adalat köşgünde “Bitarap Türkmenistanda döwletliligiň, hukuk ulgamynyň we demokratiýanyň ösüş gadamlary” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Bu maslahat Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet we hukuk institutyň döredilmeginiň 10 ýyllygy mynasybetli guraldy.
25.12.2017 | “Döwletliler köşgünde” terbiýelenýänlere hormatly Prezidentimiziň adyndan sowgatlar gowşuryldy
Ýola goýlan asylly däbe görä, ýetip gelýän Täze ýylyň öňýanynda “Döwletliler köşgünde” baýramçylyk çäresi geçirildi. Dabarada onda terbiýelenýänlere hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan Täze ýyl sowgatlary gowşuryldy.
24.12.2017 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Täze ýylyň öň ýanyndaky dabara gatnaşdy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýakynlaşyp gelýän Täze ýyl mynasybetli “Mizan” işewürlik merkezinde guralan dabara gatnaşdy.


text:
Mıllıondap tabys tapqan kıno ultqa ne beredi?
Ótken aptada «Tomırıs» fılmin tamashalaýdyń sáti tústi. Kóp kútken kıno údeden shyqty. Synshy kózildirigimen qaraǵandaǵy kem-ketikke kóz jumǵanda, Aqan Sataev kórermen kóńili toıarlyqtaı-aq dúnıe jasapty. Bas-aıaǵy jup-jumyr. 2,5 saǵatqa sozylǵan fılm jalyqtyrǵan joq, bir demmen kórip shyqtyq. 2,5 jylda jumsalǵan 2,5 mlrd teńgeniń aqtalaryna sendik. Kınony da taýar desek, naryq zamanynda óndirýshige óniminiń ótimdi bolǵanynan mańyzdy múdde bar ma?
Jasyratyn nesi bar, búginde otandyq fılmderdiń sapasyn prokattan túsken tabysymen tarazylaıtyn syńarjaq kózqaras qalyptasqan. Kassalyq túsimi qomaqty bolsa, fılmniń kórermeni kóp bolǵany daýsyz. Alaıda zaldyń lyq toly bolǵany kınonyń deńgeıine anyqtaýysh bola almaıtyny eskerile bermeıdi. Máselen, ótken jyly qazaq kınosynyń qorjyny kez kelgen jurtqa uıalmaı kórsetetin birneshe tuǵyrly týyndymen tolyqty. Arasynda kópke oı salary da, festıvaldarda júlde alǵandary da, jas akterlerdiń juldyzyn jaqqandary da barshylyq. Tek paıda tabýdy kózdegen arzanqol dúnıeler de joq emes. Alaıda jyl sońynda bárin sarapqa salyp, kórermen kóńilinen shyqqandaryn ekshegende, topjarǵandardyń qatarynan shyn úzdikterdi kóre almaı dal boldyq. Óıtkeni tórelikti kıno kórgender emes, bılet satqandar aıtty.
«Tıketon» onlaın bıletter servısiniń derekteri negizinde jasalǵan reıtıngte otandyq prokattan 573 883 750 teńge jınaǵan «Afrıkadaǵy qazaqsha bıznes» fılmi kósh bastady. 390 617 555 teńge tabys tapqan «Qudalar» fılmi ekinshi orynnan kórinse, kassalyq túsimi 195 559 200 teńgeni quraǵan «Bıznesmender» úshinshi orynǵa jaıǵasty. Úzdik ondyqqa «Uly dala komedııasy», «Men – kúıeýmin», «Gýdbaı, moı baı», «Taılandtaǵy kanıkýl», «Sısıtaı» «Ámire», «Svadba.kz» fılmderi kirdi. Atalǵan 10 fılmniń jeteýi – komedııa. Jeńil senarıı, arzan kúlkini aınalshyqtaǵan bul komedııalardyń barlyǵy derlik áýesqoılardyń jumysy. Arasynda ánshisi bar, ázilkeshi bar – ataǵy men aqshasy barlardyń ónimi ótimdi bolyp turǵany jasyryn emes. Jarnamasy jer jaryp tursa, kórermenniń kózi men qulaǵy ǵana emes, ýaqyt óte kele talǵamy da arbalatyny ókinishti. Áıtpese, kóp qaralǵan fılmder kóshin kıno synshylary «qazaq kınosyndaǵy tóńkeris» retinde joǵary baǵalanǵan «Talan» nege bastamady? Qazaqtyń qarakózderi «Tar zamanǵa» nege talasa bılet almady? «Altynshy postqa» nege asyǵyp barmady?
Bizdińshe, ótken jyly otandyq prokatqa shyqqan fılmderdiń kósh basynda qazaqtyń kınonaryǵyna sony súrleýimen engen «Talan» psıhologııalyq dramasy turýy kerek. Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, rejısser Bolat Qalymbetovtiń tól týyndysy jazýshy Júsipbek Qorǵasbektiń «Qasqyr-adam» hıkaıatynyń jelisi boıynsha túsirilgen. «Talan» – keshegi keńestik otarlaý saıasatynyń kesirinen tus-tusyna turymtaıdaı tentirep ketken, ashyq aspan astynda súıekteri shashylyp qalǵan qazaqtyń qasiretti tarıhynyń taǵdyrly kartınasy. Rejısser 30-jyldardyń ashtyǵyn bastan keship, ata-analarynan aıyrylǵan Taǵaı men Kerim atty eki balanyń taýqymeti mol jeke taǵdyrlary arqyly ult basyna tóngen qasiretti tereń oımen astarlaı jetkizýdi jón kórgen. Basty rólderde Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri Shynar Janysbekova, Ońdasyn Besikbasov, Asan Májitov jáne Erjan Nurymbet oınady. Ókinishtisi, taǵylymdyq máni zor kınoǵa kirý úshin kezek kútken jastardy kóre almaǵanbyz.
Kóp kassa jınaı almasa da, kórermenniń jan-júregin tebirente alǵan taǵy bir fılm – «Altynshy post». Shynaıy oqıǵaǵa negizdelgen týyndy Erbol Otarbaev esimdi sarbazdyń áskerde boryshyn ótep júrgendegi erligi týraly. 2010 jylǵy 22 maýsymda Aqtaý qalasyndaǵy túzeý kolonııasynan 21 jazasyn óteýshi qashpaq bolady. Sonda olarǵa jalǵyz ózi tosqaýyl qoıa bilgen Erbol osy erligi úshin ol Elbasynyń Jarlyǵymen II dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattalǵan edi. Osy oqıǵany negizge alǵan kınoda búgingi kúnniń kúıip turǵan, eń ózekti taqyryby – dinı ekstremızm máselesi qaýzalǵan. Dindi jeleý etip, tipti syltaý etip dep aıtaıyqshy, aram pıǵylyn iske asyryp júrgenderdiń is-áreketi, obrazy ashyq kórsetilgen.
Kınonyń kótergen taqyryby ǵana emes, akterlik quramy, olardyń oınaý sheberligi de kóptiń kóńilinen shyqqan-dy. Basty rólderdi somdaǵan Ǵanı Quljanov, Saıat Isembaev, Sanurjan Súleımenovterdiń oıyny kópke deıin jurt aýzynda júrdi. Týyndynyń taǵy bir utymdy tusy – sońy shynaıy ómirdegi kadrmen jalǵasyp ketedi. Bul da kórermenge erekshe áser syılady. Ony kórgen qanshama adam kóz jasyn tyıa almaǵanyn, fılmniń emoıonaldy áseri kúshti ekenin aıtyp, erlik jasaýǵa, Otanǵa qyzmet etýge jigerlenip shyqqandaryn áleýmettik jelilerde áserlene jazǵan edi. Biraq qansha jerden áserli bolsa da, fılmniń prokattan jınaǵan tabysy nebary 5,6 mln teńgeden asqan joq. Esesine, ózgeniń qaltasyn qalyńdattyq. Álemdik prokatty dúr silkindirgen «Kek alýshylar: Sheksizdik soǵysy» («Mstıtelı voına beskonechnostı») fılmine talasa bılet alyp, onsyz da kól-kósir tabysyn 832 305 443 teńgege arttyrdyq.
Otandyq tuǵyrly týyndylardyń, ulttyq kınostýdııamyz qomaqty qarjyǵa túsirgen aýqymdy fılmderdiń kóp kórermen jınaı almaýynyń syryn rejısser Elzat Eskendir túsindirdi. Onyń aıtýynsha, «Qazaqfılm» kóptiń suranysyn qanaǵattandyrý baǵytynda emes, kórermendi rýhanı tárbıeleýge jumys isteıdi.
«Qazaqfılmniń» maqsaty – kassalyq fılm túsirý emes. Negizgi baǵyt – ıdeologııalyq, tarıhı, avtorlyq-ıntellektýaldyq fılmder. Túsirgen fılmder ne sebepti kommerııalyq jetistikke jetpeıdi dep kiná taǵýdy saýatsyzdyqtan dep aıtar edim. Óıtkeni kassany qýatyn bolsa, «Qazaqfılm» kórermenniń deńgeıine túsedi. Memleket aqsha bólip otyrǵannan keıin, maqsat – aqsha tabý emes, halyqtyń rýhanı-mádenı deńgeıiniń ósýi» – deıdi rejısser.
Memleket barlyq shyǵyndy óz moınyna alyp otyrǵan soń, kınostýdııa kınoteatrlardyń kassasyn ańdymaıtyny túsinikti. Dese de, atqarylǵan eńbektiń qanshalyqty aqtalǵanyn, kınodaǵy aıtylǵan oıdyń qansha kórermenge jetkenin bilý úshin de prokattyń nátıjesine telmiretinimiz aqıqat. Sondyqtan otandyq fılmderdiń qomaqty tabys tappaýynyń sebebi nede degen saýaldy aınalyp óte almaımyz.
«Qazaqfılm» túsirgen týyndylardyń kóp kórermen jınaı almaýynyń birinshi sebebi – olardyń kórkemdik baǵytyna baılanysty. Ulttyq kınostýdııada kóbine avtorlyq-ıntellektýaldyq baǵyttaǵy fılmder túsiriledi. Olar ulttyq prokatta uzaq ýaqyt júre qoımaıdy. Festıvaldarǵa qatysyp, júldeli oryn alyp kelipti degendi estip, marqaıatynymyz bolmasa, keıbiri tipti jalpaq jurtqa kórsetilmeıdi de.
«Avtorlyq fılmder kınoteatrdan kórsetilse, paıda ákeledi deı almaımyz. Sebebi ol fılmderdiń kórermeni – kınoteatrǵa kóp barmaıtyn aýdıtorııa. Biraq bizdiń mádenı-rýhanı keńistigimizdegi bos qýysty toltyratyn asa qajet dúnıeler bólek qoı. Máselen, bıyl kóktemde prokatqa «Aıka» fılmi shyqqanda, áleýmettik jelilerden zalda 5-6 adam ǵana otyrdyq degen jazbalar oqydym. Biraq buǵan qarap «Aıkanyń» deńgeıin «Brat ılı brak» fılmimen salystyrýǵa bolmaıdy ǵoı. «Aıka» – avtorlyq baǵyttaǵy týyndy. Kórermendi óziniń deńgeıine shaqyrady. Qoǵamda biz biletin, bilmeıtin qandaı adamdar tirshilik etedi jáne qalaı ómir súredi degen suraqty qoıady, sol arqyly adamnyń sanasyna oı salyp, júregin qozǵaıdy. Al aıtyp otyrǵan komedııanyń maqsaty kórermenniń deńgeıine túsip, sol arqyly aqsha tabý. Ekeýiniń baǵyty eki túrli bolǵan soń salystyrýǵa múlde kelmeıdi», – deıdi rejısser Elzat Eskendir.
Ulttyq kınoóndiristiń tabysyn ortaıtatyn taǵy bir túıtkil – elimizdiń halyq tyǵyz qonystanǵan, mádenı sharalar jıi ótetin úsh-tórt qalasynan ózge óńirlerde kınoǵa barý mádenıetiniń kenje damýy. Aýyldardyń kópshiliginde kınoteatr joqtyń qasy. Qazaqstanda 60-70 kınoteatr bolsa, Amerıkada 6000, Reseı aýmaǵynda 4000-ǵa jýyq kınoteatr bar. Osyǵan qarap-aq, otandyq kınoındýstrııa nelikten qaryshtap damı almaı otyrǵanyn uǵýǵa bolatyndaı.
«Kósh júre túzeledi» deıdi qazaq. Qazaq kınosynyń sany jyldan-jylǵa artyp kele jatqany kóńilge medeý. San artqan saıyn báseke kúsheıedi. Báseke bar jerde sapa bolady. Al sapa – bıik talǵam men mol tabystyń kepili.
2018 jyly prokattan eń kóp tabys tapqan otandyq fılmder


text:
AOSK-nyń sportshylary «Grand Slam» halyqaralyq týrnırine qatysatyn dzıýdodan Qazaqstan ulttyq qurama komandasynyń quramyna kirdi. Saıys Parıjde aqpannyń 9-y men 10-y aralyǵynda ótedi.
Týrnırge álemniń 100 elinen tatamıdiń 633 sheberi qatysady. Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń namysyn armııalyq sportshylar efreıtor Ǵusman Qyrǵyzbaev (-60 kg) jáne AOSK merzimdi qyzmettegi áskerı qyzmetshisi Erasyl Qajybaev (+100 kg) qorǵaıtyn bolady.QR Qorǵanys mınıstrligi Sport komıteti shtattyq komandalardy daıarlaý ortalyǵynyń bas bapkeri maıor Muhıt Asylbekov bıylǵy jyly Parıjdegi týrnır alǵashqy bolyp tabylatynyn atap ótti. Saıysta álemniń myqty dzıýdoshylary bas qosady. Jattyqtyrý protsesi kezindegi armııashylardyń joǵary daıyndyǵyn eskere otyryp, biz keremet nátıjeler kórsetýge tyrysamyz.