text:
Gruziýanyň paýtagty Tbiliside “Türkmenistan” dükany açyldy. Açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Gruziýadaky ilçihanasynyň wekilleri, Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agzalary, şeýle hem iri gruzin kompaniýalarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Dabara çagyrylan hormatly myhmanlaryň arasynda Tbilisiniň şäher ýolbaşçylary, Gruziýanyň Daşary işler ministrliginiň we Söwda-senagat edarasynyň wekilleri boldy.
Dabaranyň çäklerinde biziň ýurdumyzda öndürilýän önümleriň, şol sanda dokma senagatynyň harytlarynyň, haly we haly önümleriniň, milli sowgatlyklaryň giňişleýin ýarmarkasy guraldy. Bulardan başga-da, “Hazar” hojalyk jemgyýetiniň süýji-köke önümleri, “8 ýap”, “Saba”, “Eçil” miwe şireleri we beýlekiler bu ýere gelenleriň ünsüni özüne çekdi.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň, Dokma senagaty hem-de Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrlikleriniň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşigi tarapyndan guralan ýarmarka täze dükanda işjeň söwdanyň ýola goýulmagynyň başlangyjy boldy.


c: text/html

text:
Gazagystanyň häkimiýetleri Garaganda regionynda 16 gyrgyz raýatyny öldüren ýol heläkçiligi boýunça jenaýat işini gozgadylar.
Gazagystanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň berýän maglumatyna görä, sişenbe güni bir ýük maşyny mini-awtobus bilen çaknyşyp, onuň sürüjisini we 14 ýolagçysyny öldüripdir. Ýolagçylaryň ýene biri keselhanada ýogalypdyr.
Gyrgyzystanyň Gazagystandaky ilçisi Esengul Omuraliýew awtobusyň Gyrgyzystanyň günortasyndaky Bazar-Korgon şäheriniň işgärlerini Orsýete alyp barandygyny aýtdy.
Maglumatlara görä, awtobusa ýerleşen ýolagçylaryň sany bolmalysyndan artyk çykypdyr. Ýük maşynynyň sürüjisi we awtobusyň galan ýolagçylary keselhana ýerleşdirildi.
Gazak resmileri bu ýol hadysasynyň ýurtda soňky ýyllarda bolan iň agyr ýol heläkçiligidigini aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Moskwa şäheriniň meri Ýuriý Lužkow Ren-TW telekanalyna beren interwýusynda köpçülikleýin habar serişdeleriniň tankydy üçin wezipesinden çekilmekçi däldigini aýtdy.
Duşenbe güni agşam telekanal ol interwýudan bölek görkezdi.
Lužkow soňky günlerde aýdylýan tankyt bilen ylalaşmaýandygyny mälim etdi.
NTV telekanaly Lužkowyň administrasiýasynyň korrupsiýa batandygyny, öz aýaly Ýelena Baturinanyň «Inteko» gurluşyk kompaniýasy bilen ylalaşyk baglaşmagyna ýardam edendigi tankytlady.
Ýelena Baturina Orsýetdäki iň baý aýallardan biri hasaplanýar.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň ikinji ýyl talyby Selbi Myradowa rus dili boýunça II Bütinrussiýa olimpiýadasynda ýeňiş gazandy.
Halkara gatnaşyklary boýunça geljekki hünärmen iň ýokary netije üçin berilýän 1-nji derejeli diploma mynasyp boldy.
Internet-bäsleşigi Russiýanyň „Olimpiadalar dünýäsi“ portaly gurnady. Iternet arkaly gurnalan nobatdaky bilim estafetasy şu ýylyň 6-njy noýabrynda başlandy, ol 28-nji dekabrda tamamlanar.
Selbi Myradowany okuwyň birinji ýarynyň aralyk netijelerine bagyşlanan institut boýunça ýygnakda halkara bäsleşikde gazanan ýeňşi bilen gutladylar. Bu ýokary mekdebiň mugallymlarynyň aýtmagyna görä, talyplar halkara internet olimpiýadalara ýygy-ýygydan gatnaşyp, dünýäniň beýleki döwletlerinden deň-duşlary bilen mynasyp bäsleşýärler.


text:
Iýul aýynda azyk önümleriniň bahalarynyň galmagy bilen etiň bahasy hem ýokarlandy. Şondan bäri bazarlarda etiň bahasyny bir derejede saklamak üçin hökümet tarapyndan edilýän tagallalara garamazdan, etiň bahasy gymmatlaýar.
Häzir bir kilogram sygyr etiniň bahasy 20 manada ýetip barýar. Täze ýyl baýramçylygyna çenli onuň bahasy 20 manatdan geçer diýip çaklaýan et söwdagärleri hem az däl.
Bazarlarda sygyr etiniň bir kilogrammynyň 12 manatdygy barada ýazgylaryň bardygyna garamazdan, söwdagärler onuň bir kilogramyny 17-18 manatdan satýarlar. Süňksüz, ýagny jylka etiň bahasy bolsa 20 manatdan geçdi. Ýogsa, sygyr etininiň kilosyny 12 manatdan satmadyk söwdagärlere dürli administratiw çäreler hem görülýär.
“Hiç kim öz zyýanyna söwda etmeýär. Bize et getirilende eýýäm onuň bir kilogramynyň bahasy 15-16 manat. Onsoň nädip 12 manatdan satjak” diýip, Aşgabadyň bazarlarynyň biriniň et satýan söwdagäri Arslan aýdýar.
Ol sygyr etiniň gymmatlamagy bilen ilatyň köp böleginiň daşary ýurtlardan getirilýän towuk buduny köp satyn alyp başlandygyny gürrüň berýär. “Iýul aýyndan öň şol towuk butlarynyň 1 kilogramynyň bahasy 7 manat 40 teňňedi. Emma iýul aýynyň gymmatlaşygyndan soň 8 manat boldy. Häzirem döwlet dükanlarynda şol bahadan satylýar” diýip, Arslan aýdýar.
Käbir maglumatlara görä, towuk budy hökümet tarapyndan daşary ýurtdan eksport edilýär. Ol esasanam döwlete degişli dükanlarda hem-de söwda nokatlarynda satylýar. Emma, käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, döwlet dükanlarynyň we söwda nokatlarynyň satyjylary köplenç halatda eti terezide çekenlerinde ony kem çekýärler.
Ors bazaryndan towuk buduny satyn alan ildeşimiz, 37 ýaşly Döwlet hem şeýle ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolupdyr. “Men bazaryň barlag terezisinde çekip görenimde 400 gram kem çykdy. Men bazaryň administrasiýasyna ýüz tutup, satyja satyn alan etimiň agramyny dogry çekdirdim” diýip, Döwlet gürrüň berýär.
Häzirki döwürde käbir bazarlardaky söwda nokatlarynda towuk budunyň bir kilogramynyň 8 manatdygy baradaky ýazga garamazdan, ol 9 manatdan satylýar. “Towuk budy satylanda onuň agramynyň kem çykmagy hem-de görkezilen bahadan gymmat satylmagy hem ýakyn wagtda towuk budunyň bahasynyň gymmatlajakdygyny görkezýär” diýip, Arslan aýdýar.
Hökümet tarapyndan etiň bahasy bilen bagly häzirki ýagdaýy durnuklaşdyrmak üçin diňe bir administratiw çäreler görülmän, eýsem Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda daşary ýurtlardan etiň uly partiýasynyň satyn alnyp, ýurda getiriljekdigi baradaky tassyklanmadyk maglumatlar hem peýda boldy. Emma şeýle “et interwensiýasynyň” netijesi ýerli et öndürijilere zeper ýetirer diýen çaklamalar hem az däl.
“Esasanam şäher ýerlerine golaýda mal saklaýanlar üçin mal saklap etini satmak bähbitli bolmaz. Olar daşary ýurtlardan getiriljek arzan ete bäsdeş bolup biljek bahadan satyp bilmezler. Daşary ýurtlardan et eksport etmän, oňa derek malyň iýmini arzanlatsalar, etiň bahasy aşak gaýdardy” diýip, adynyň efirde tutulmagyny islemedik ýerli synçy aýtdy.
Häzir döwlete degişli dükanlarda Hindistandan getirilen gäwmiş eti satylýar. Emma ony satyn alýan adamlaryň azdygyny döwlete degişli dükanyň satyjysy aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, bu eti käbir kafelerdir naharhanalar satyn alýarlar we şol etden fitçi, somsa, çişlik we beýleki etli tagamlary bişirip, müşderilerine satýarlar.
Türkmen bazarlaryndaky etiň bahasynyň gymmatlamagy bilen bagly mesele ilatyň ähli gatlaklaryna öz täsirini ýetirýändigine garamazdan, bu ugurda nähili işleriň alnyp barylýandygy barada resmiler tarapyndan hiç hili maglumatlar berilmeýär. Ilat arasynda bu ýagdaý barada diňe barlanmasy kyn bolan gürrüňler we çaklamalar bar. Olaryň bolsa köplenç halatda soň dogry bolup çykýandygyny soňky 2-3 aýda azyk önümleriniň gymmatlamagy görkezdi. Golaýlap gelýän Gurban baýramy bolsa bu gürrüňleri has-da möwjedýär.


text:
Orsýet owgan prezidentiniň neşe maddalaryna garşy göreş barada gürleşmek üçin rus kärdeşine jaň edendigini aýdýar.
Kreml Hamid Karzaý bilen Dmitriý Medwedewiň neşe maddalaryna garşy göreş babatda bilelikde alnyp barylýan tagallany geljekde has-da giňeltmek barada maslahat edendigini aýdýar.
Iki prezidentiň arasyndaky telefon maslahaty amerikan, owgan we rus gulluklarynyň Pakistan serehetine golaý bir ýerde geçiren neşe reýdinden bir hepde soň edildi.
Karzaý bu reýdden soň oňa Orsýetiň gatnaşygy barada özüne öňünden habar berilmändigini aýdyp, nägilelik bildiripdi.


text:
Anna güni Owganystanyň daşary işler ministri Zalmaý Rassul Pakistany “netije beräýjek dogruçyl hyzmatdaşlyklara” çagyrandygyny aýtdy.
Anna güni Yslamabatda Pakistanyň daşary işler ministri Hina Rabbani Khar bilen geçiren gepleşikleriniň yzýany eden bu çykyşynda Zalmaý Rassul ýakynda Pakistanyň türmelerinden talyban komandirleriniň azyndan 9-synyň çykarylmagyny-da hoşallyk bilen garşy alandygyny mälim etdi.
15-nji noýabrda bu tussaglar Owganystanyň hökümeti bilen talybanlaryň arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerine ýardam bermek maksady bilen Pakistanyň türmelerinden boşadylypdy.
Zalmaý Rassul Owganystandaky parahatçylyk prosessine Pakistanyň başga-da anyk ädimler bilen ýardam bermegine umyt edýändigini aýtdy.


text:
Yslamçy pitneçileriň Siriýanyň howa bazasynda ýesir alnan 56 esgeri köpçülikleýin jezalandyrma usulynda, atyp öldürendikleri aýdylýar.
Siriýanyň Londondaky Adam hukuklary obserwatoriýasynyň maglumatyna görä, bu jezalandyryş birnäçe gün ozal, Abu al-Dahur howa bazasynda amala aşyrylypdyr.
Idlib welaýatyndaky howa bazasy yslamçy pitneçiler tarapyndan 9-njy sentýabrda basylyp alnypdy.
Adam hukuklary obserwatoriýasynyň direktory Rami Abdulrahman bu habaryň ýerli çeşmelerden gowşan maglumatlar we suratlar bilen tassyk bolandygyny aýtdy.


text:
Şenbe güni Yslamabadyň sudy ýurduň ozalky prezidenti Perwez Muşarrafyň wagtlaýyn tussaglykda saklanmak möhletini ýene iki hepdä çenli uzaltmak barada karar çykardy. Perwez Muşarraf anna güni polisiýa tarapyndan wagtlaýyn tussag astyna alnypdy.
Pakistanyň kanun goraýjy organlary oňa ýurda liderlik eden döwründe, 2007-nji ýylda köpsanly sudýalary, şol sanda Ýokary Suduň sudýasyny-da wezipesinden bikanun çetleşdirmekde we konstitusiýany wagtlaýynça ýatyrmakda aýyplama bildirýärler.
Muşarrafyň özi bildirilýän jenaýat aýyplamalaryny “syýasy matlaba esaslanýan aýyplama” diýip häsiýetlendirýär.
Soňky ýyllar dört ýyl daşary ýurtlarda bosgunlykda ýaşan 69 ýaşly Perwez Muşaffar ýakynda Pakistana dolanyp barypdy. Ol 11-nji maýda geçiriljek parlament saýlawlaryna gatnaşmaklygy planlaşdyrýar.


text:
21-nji martda Orsýetiň Döwlet Dumasy orsýet raýatlygyny bermek düzgünlerini aňsatlaşdyrmak boýunça kanunlaryň taslamasyna garamagy maslahatyň gün tertibine girizdi. Orsýet raýatlygyna ýeňilleşdirilen görnüşde eýe bolmagyň käbir talaplary hem bar, hususan-da orsýet pasportyna maýa goýujylaryň, telekeçileriň ýa Orsýetiň ýokary okuw jaýyny gutaran daşary ýurtlylaryň eýe bolup biljekdigi aýdyldy. Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew täze kanunyň ýurduň raýatlygyny almak sistemasyny “has adalatly” etjegini aýtdy. Azatlyk Raidosy bu kanun we onuň türkmenistanlylara ýetirip biljek täsiri barada "Türkmenistanyň Ors jemgyýetiniň" öňki başlygy Anatoliý Fomin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Bu kanunyň kabul edilmegi Türkmenistandan Orsýete göçüp gidýänleriň täze akymyny döredip bilermi?
Anatoliý Fomin: Bu kanun Orsýete göçüp gaýtmak isleýän adamlar üçin kabul edilýär. Başga ýurtlarda ýaşaýan adamlar indi Orsýete erkin göçüp bilýärler, sebäbi kanun Sowet Soýuzynyň raýaty bolan we ors dilinde gepleýän islendik adamyň Orsýete baryp, üç aýdan soň Orsýetiň raýatlygyny almagyna ýol açýar. Mundan öň, Orsýete gelip ýaşamak üçin başda muňa hukuk berýän kartany almalydy, soňra bäş ýyllap ýaşanyňdan soň Orsýetiň raýatlygyny alyp bolýardy, indi bolsa bar zadyň ýeňilleşdiriljegi aýdyldy.
Bu zatlar öňden bäri Orsýete gaýtmak isleýän, emma raýatlyk almagyň kyndygy sebäpli bu islegini amala aşyryp bilmedik adamlaryň mümkinçiliklerini artdyrýar diýip düşünýärin. Emma Türkmenistan üçin bu kanun hiç hili howp döretmeýär, türkmenler Orsýete göçüp gelmezler. Esasan, Türkmenistanda galan orslaryň göçüp gaýtmagy mümkin, emma täze mümkinçiliklere garamazdan, Türkmenistandan gaýtmajak orslar hem köpdür diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin?
Anatoliý Fomin: Türkmenistanda ors garrylary köp. Meselem, meniň aýal doganym nädip Orsýete gelsin. Onuň hatda bilete-de puly ýok. Ol öz pensiýasyna zordan gün görýär. Ömrüni şol ýerde geçirmek isleýän orslar hem Türkmenistanda az däl. Orsýete göçüp gaýtmak kim üçin bähbitli? Ilkinji nobatda, bilim almak isleýän adamlara. Sebäbi bilim Orsýetde Türkmenistandan has ýokary. Şonuň üçin öz çagalarynyň Orsýetde bilim alyp, soň şu ýerde galyp işlemegini we ýaşamagyny isleýänler täze kanundan peýdalanyp bilerler. Bu kanun Sowet Soýuzynda ýaşan islendik adama degişli bolýar. Emma orsýet raýatlygyny aljak bolýan adamyň [ozaldan] ýaşaýan ýurdunyň raýatlygyndan el çekmegini talap edýär.
Azatlyk Radiosy: Bu kanunyň edil häzir kabul edilmegi näme bilen bagly?
Anatoliý Fomin: Bu mesele köpden bäri maslahat edilip gelinýärdi. Häzirki wagtda Orsýetde belli bir mümkinçilikler, hususan-da, işlemek üçin mümkinçilik döredi diýip pikir edýärin. Başga bir tarapdan, häzirki wagtda Orsýetde rus dünýäsini döretmek, ýagny orslary goldamak, birleşdirmek baradaky pikirler hem köp öňe sürülýär. Orsýet özüniň bu syýasatynyň ykrar edilmegini isleýär. Orsýet häzir her wagtkysyndan has kuwwatlandy.
Azatlyk Radiosy: Käbir analitikler Orsýetiň öz pasportlaryny başga ýurtlaryň raýatlaryna bermek arkaly şol ýurtlarda öz syýasy täsirini güýçlendirmek isleýändigini, ýagny öz raýatlaryny goraýandygyny aýdyp, beýleki ýurtlara basyş etmek üçin ulanyp gelýändigini aýdýarlar. Orsýet raýatlygyny almak düzgünleriniň aňsatlaşdyrylmagy Orsýetiň täze geosyýasy maksatlary göz öňünde tutýandygyny aňladyp bilermi?
Anatoliý Fomin: Bu ýerde men baglanyşyk görmeýärin. Ýöne geçmişde Orsýet öz pasportlaryny Moldowanyň Prednestrowýe regionynyň, Osetiýanyň we Abhaziýanyň ýaşaýjylaryna köpçülikleýin berýärdi. Ol ýerde syýasy maksatlaryň bolan bolmagy mümkin. Emma Türkmenistana gezek gelende men syýasy maksat görmeýärin, men ýönekeý raýatlar üçin täze mümkinçilik görýärin. Sebäbi Orsýetiň raýatlygyny almaga çalyşan türkmenistanlylar öň köp kösenýärdi. Orsýetde olaryň pasport almagynyň öňünde dürli böwetler döredilýärdi.
Azatlyk Radiosy: Anatoliý Petrowiç, siziň özüňiz Orsýete haçan göçüp gaýtdyňyz we bu siziň durmuşyňyza nähili täsir ýetirdi?
Anatoliý Fomin: Men Türkmenistanda Orsýetiň pasportyny ilkinji bolup alanlaryň biri. Men Orsýetiň pasportyny Türkmenistanyň prezidenti Nyýazowdan we hökümet agzalaryndan soň aldym. Men pasport alanymda, özümi goragly ýaly duýupdym. Men Orsýete 1990-njy ýyllaryň aýagynda göçüp gaýtdym, emma Orsýetde ornaşmak meniň özüm üçin örän agyr boldy. Ýaşamaga ýer, işlemäge iş ýokdy.
Men öýsüz köp kösendim, oturgyçda ýa stoluň üstünde ýatyp gün gördüm. Günüme bir döwüm çörekden başga zat iýmedik günlerim hem az bolmady. Şol döwürde Orsýete göçüp gaýdýanlara döwlet tarapyndan hiç hili kömek berilmeýärdi. Iş tapmak hem örän kyndy. Men şonda 60 ýaşymdadym. Menden başga-da göçüp gelenleriň köpüsi işsizlikden kösenýärdi. Pasporty bolanlaryň güni ýene ganymatdy, pasport almak üçin garaşmaly bolýanlar has agyr ýagdaýdady. Olar işe düýpden alynmaýardy. Işe ýerleşmek üçin propiska, propiska üçin bolsa pasport gerekdi, ýagny [hemme zat] şeýle çylşyrymlydy.


text:
Şenbe güni Ysraýylyň hökümet resmileri Ysraýylyň harby uçarlarynyň Siriýanyň territoriýasynda anna güni hüjüm geçirendiklerini tassykladylar.
Şondan birneme oň Birleşen Ştatlaryň resmileri-de Siriýanyň içindäki ýarag saklanýan nokatlar diýlip çaklanýan nokatlara garşy Ysraýylyň howa hüjümlerini geçirendigini habar beripdiler.
Başda Ysraýyl tarapyndanam, Siriýa tarapyndanam bu maglumatlary tassyklaýjy maglumat bolmandy.
Öz atlarynyň agzalmazlyk şerti bilen habar agentliklerine maglumat beren amerikan resmileri anna gününe geçilen gije hüjüm amala aşyrylyp, onda bir binanyň nyşana alnandygyny, emma ol binanyň himiki ýaraglaryň saklanýan ýeridir diýlip hasaplanmaýandygyny mälim edipdiler.
Bu maglumatlaryň yzy bilen şenbe güni öz atlarynyň tutulmagyny islemedik ysraýylly resmiler anna güni irden amala aşyrylan bu hüjümleriň Siriýanyň territoriýasyndan Liwanyň Hizbulla topary üçin raketa alyp barýan ulag kerwenini nyşana alandygyny tassykladylar. Emma olar bu hüjümiň anyk nirede amala aşyrylandygy barada welin maglumat bermediler.
Şondan birneme öň Ysraýylyň Waşingtondaky ilçihanasynyň metbugat sekretary bu maglumatlara kommentariýa bermekden saklandy. Emma ol: “Ysraýyl Siriýanyň režiminiň himiki ýa-da beýleki howply ýaraglary terrorçylaryň, aýratynam Liwandaky Hizbulla toparynyň eline bermeginiň öňüni almakda tutanýerli pozisiýany eýeleýär” diýip belledi.
Ozal hem hüjüm bolupdy
Bu soňky hüjümler ABŞ-nyň ýakyn ýarany Ysraýylyň şu ýylyň başyndan bäri Siriýanyň territoriýasynda ikilenji gezek hüjüm amala aşyrmasy hökmünde alamatlandy.
Diplomatlar şu ýylyň ýanwarynda Siriýanyň territoriýasyndan Liwandaky Hizbulla topary üçin alnyp barylýan diýlip çaklanylýan bir ýarag kerwenine garşy hem Ysraýylyň howa hüjümlerini geçirendigini aýdýarlar.
Bu soňky maglumatlaryň fonunda anna güni prezident Barak Obama Birleşen Ştatlaryň Siriýanyň içine nähilidir bir gury ýer goşunlaryny ýollamak planynyň ýokdugyny aýtdy.
Obama amerikan goşunlaryny Siriýanyň içine ýollamaklygyň diňe bir Amerika üçin däl, eýsem Siriýanyň özi üçinem bähbitli boljakdygyny görkezýän alamatlaryň ýokdugyny belledi.
Barak Obamanyň bu çykyşyndan bir gün öň ABŞ-nyň Goranmak sekretary Çak Heýgel Birleşen Ştatlaryň indi Siriýadaky oppozision söweşijilere ýarag ýardamlaryny bermekligi-de göz öňünde tutýandygyny aýdyp, çykyş edipdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton internete garşy senzura girizip, halkyň erkin maglumat almagyna päsgelçilik döredýänligi sebäpli Hytaýy tankyt etdi.
Ol internet azatlygy barada düýnki eden çykyşynda, geçen ýyl maglumatyň erkin ýaýradylmagy baradaky tagallalaryň uly howp bilen ýüzbe-ýüz bolanlygyny hem öňe sürdi.
Klinton interneti senzura etmek barada Hytaýda, Tunisda we Özbegistanda alnyp barylýan aladalaryň artdyrylanlygyny aýtdy.
“Biz geçen ýyl maglumatlaryň erkin ýaýramagyna garşy abanýan howpuň artanlygyna şaýat bolduk. Hytaý, Tunis we Özbegistan interneti senzura etmek baradaky aladalaryny artdyrdy. Wiýetnamda käbir tanymal Web sahypalar halka elýeterlilikden uzaklaşdyryldy. Müsürde geçen anna güni 30 töweregi aktiwist we blogçy tussag edildi” diýip, Hillary Klinton aýtdy.
Klinton aýratynam Google’yň ýurdy terk etjekdigini aýdyp duýduryş bermegine sebäp bolan ýagdaýlar we internet arkaly edilýän hüjümler barada Hytaýy aç-açan derňew geçirmäge çagyryp, onuň netijeleriniň ýaýradylmagyny talap etdi.


text:
Boliwiýanyň prezidenti Ewo Morales öz uçarynyň ýoluny üýtgetmäge mejbur edilmegini Latin Amerika garşy prowokasiýa, diýip atlandyrdy.
Moralesyň uçary Orsýetden gelýärkä çarşenbe güni Awstriýada 14 sagatlap saklanypdy we onuň içinde amerikan howpsuzlyk gulluklarynyň öňki işgäri Edward Snowdenyň bolmagynyň güman edilmegi sebäpli barlanypdy. Moralesyň hökümetiniň aýtmagyna görä, Fransiýa we Portugaliýa uçary öz giňişliklerinden geçirmän onuň Awstriýada gonmagyny talap edipdirler.
Morales özüni aeroportda garşylan tarapdarlarynyň öňünde eden çykyşynda Ýewropanyň käbir ýurtlary özlerini Birleşen Ştatlardan has erkin alyp barmaly, diýip belledi. Boliwiýanyň hökümeti bu wakada ABŞ-nyň eli bar, diýip hasap edýändigini mälim etdi.
Prezident Barak Obama ABŞ-da gözlenýän amerikan raýaty Edward Snowdene gaçybatalga berilmeginiň gymmada durjak bir ädim bolup biljegini duýdurdy.
Latin Amerikanyň 12 ýurdunyň ýolbaşçylary bolan wakany “dostlukly bolmadyk we delilsiz hereket” diýip atlandyrdylar we penşenbe güni Boliwiýada sammit geçirmäge çagyryş etdiler.


text:
«Aşgabat» — «Daşoguz»
Bir tapgyrlyk arakesmeden soňra, Milli çempionatymyzyň Ýokary ligasynda çykyş edýän toparlarynyň arasyndaky duşuşyklar ýene-de dowam edýär. 21-nji tapgyrda ilkinji bolup öňe saýlanan duşuşygynda, iň soňky sekuntlardaky gol bilen ýeňlen «Aşgabat» tapgyryň ilkinji duşuşygynda ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynyň futbol toparyny kabul eder. Bu duşuşyk 8-nji sentýabrda bolar.
Elbetde, duşuşykda «Aşgabadyň» ýeňiş gazanjakdygyny öňünden çaklamak bolar. Eger Amangylyç Goçumowyň şägirtlerine bu başartsa, onda topara ýaryş tertibinde 3-nji orna çykmaga mümkinçilik bar. Ýöne bu «Şagadam» bilen «Hazynanyň» arasynda boljak duşuşygyň netijesine bagly. Ýöne «Aşgabat» bu ýeňiş bilen, iň bolmanda, 6-7-nji orunlardaky garşydaşlaryndan arany has açyp biler. Çünki bu tapgyrda 6-7-nji orunlardaky HTTU bilen «Merw» öňdebaryjylary — «Altyn asyr» bilen «Ahaly» kabul edýär.
Eger-de geçen tapgyrdaky 10:0-luk utulyşdan soň, nobatdaky oýna has ykjam taýynlanan «Daşoguz» ýeňiş gazanaýsa, bu ýeňiş toparlaryň ikisiniň hem ýaryş tertibindäki ýagdaýyna täsir etmez.
Şu duşuşykda «Aşgabat» öz derwezesinden ýekeje gol geçirtse, onda A.Goçumowyň şägirtleri möwsümde öz derwezesine 20 we ondan kän gol geçirden 9-njy topar bolar. Bir söz bilen aýtsak, ondan soň bu sepgide «ýetip bilmedik» diňe «Altyn asyr» galar.
Duşuşykda demirgazyk welaýatyň topary ýene şowsuzlyga uçrasa, onda bu utulyş toparyň bassyr 7-nji utulyşy bolar. Topar mundan öňe hem şu möwsümde bassyr 7 gezek utulypdy.
Şu möwsümde «Aşgabat» bilen «Daşoguzyň» arasynda geçirilen duşuşyklaryň ikisinde hem 3:0 hasaby bilen «paýtagtlylar» ýeňiş gazanypdy. Şol iki duşuşygyň netijesinde «Aşgabadyň» hüjümçileri Berdi Şamyradow bilen Pirmyrat Gazakowyň her biri «Daşoguzyň» derwezesine 3 gol geçirdi.
«Hazyna» — «Şagadam»
Ýene «Şagadam», ýene «Hazyna». Güýçli-güýçli toparlary utsa-da, «kenarlylar» şu möwsümde «Hazynany» utmagyň syryny çözüp bilenok. Tersine möwsümde yzda galan iki duşuşykda-da Ýokary liganyň täze wekili «Hazyna» ýeňiş gazandy. Eger şu gezek hem şeýle bolsa, onda «Şagadama» ýaryş tertibinde 5-nji orna düşmek howpy abanýar. Tapgyrda «Daşoguz» bilen duşuşyp, «hezil etjek» «Aşgabadyň» utugy «Şagadamyňkydan» diňe ýekeje san az. Eger «Şagadam» «Hazyna» bilen duşuşykda has seresaply bolup we hüjümlerden netijeli peýdalanyp, ýeňiş gazanyp bilse, ýaryş tertibindäki ornuny saklap galyp biler. Ýöne 3-nji orna çykyp bilmez. Çünki «Şagadam» bilen 2-3-nji orunlardaky «Balkandyr» «Ahalyň» arasynda 4 utuk tapawut bar.
Duşuşyk ýene-de «Hazynanyň» ýeňşi bilen tamamlansa, onda bu utulyş «Şagadamyň» Ýokary ligadaky 270-nji utulyşy bolar.
Eger duşuşykda öňki üstünliklerini gaýtalap bilse, «Hazyna» 6-7-nji orunlardaky HTTU-dyr «Merw» bilen utuk sanyny deňlemäge mümkinçilik bar.
Ýokarda-da aýdyşymyz ýaly, «Şagadam» bilen «Hazynanyň» arasynda şu möwsümde geçen duşuşyklaryň ikisinde-de «ykdysadyýetçiler» ýeňiş gazandy. Iki duşuşyk hem şol bir hasap bilen (2:1) «Hazynanyň» peýdasyna tamamlandy. Guwanç Abylow bolsa «Şagadam» — «Hazyna» duşuşyklarynyň şu ýylky bombardiri. Ol iki duşuşykda 2 gol geçirmegi başardy.
«Merw» — «Ahal»
Şu möwsümde iň köp duşuşygyny deňlik bilen tamamlanan «Ahalyň» şol deňlikleriniň «sebäpkärleriniň» biri hem «Merw» bolmady. Birinji aýlawdaky 5 golly duşuşykda «Ahal» kynlyk bilen ýeňiş gazanan hem bolsa, çempionatymyzyň ikinjisine geçen aýlawda öz meýdanynda «Merwden» üstün çykmak başartmady. Bu gezekki duşuşygyň hem gyzykly boljakdygy şübhesizdir.
HTTU bilen 6-njy orun üçin göreşýän «Merw», elbetde, diňe ýeňiş üçin meýdana çykar. Eger topara ýeňiş gazanmak başardaýsa, HTTU-ny 7-nji orna oklamagy başaryp biler, üstesine-de bassyr üçünji ýeňşini gazanar. HTTU tapgyrda ýaryş tertibiniň lideri bilen duşuşýar. «Ahal» ýeňiş gazansa, ýaryş tertibiniň üýtmegi «Balkan» bilen «Energetigiň» arasyndaky duşuşygyň netijesine bagly. Ýöne Türkemenistanyň dört gezek çempionynyň ýaryşy ikinji orunda tamamlamak mümkinçiligini elden giderjekdigine ynanmak kyn.
Ýokarda-da aýdyşymyz ýaly, «Merw» bilen «Ahalyň» arasynda möwsümiň ilkinji duşuşygynda derwezelere 5 pökgi girdi. Netijede, 2:3 hasabynda «Ahal» «Merwiň» janköýerlerini gynandyrdy. Aşgabatda geçen ikinji duşuşykda bolsa toparynyň ýeňiş gazanyp bilmänligi üçin iki tarapyň janköýerleri bilelikde gynandyrlar — 1:1.
Häzirlikçe, «Merw» — «Ahal» duşuşyklarynyň iň netijeli oýunçysy Mihail Titow, «Ahaldan». Onuň yzda galan 2 duşuşykdan soň 2 goly bar.
HTTU — «Altyn asyr»
HTTU şu tapgyrda ýene bir ýubileý duşuşygyna çykýar. Şu duşuşyk toparyň Ýokary ligadaky 340-njy duşuşygy bolar. Ýubileý oýunlarda ýeňseň kem däl, ýöne garşydaşyň Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň oýunçylarynyň aglabasyny ýygnan, şu möwsümde bary-ýogy ýekeje gezek utulan «Altyn asyr» bolmasa has gowy. Çünki her çempionatyň iň netijeli hüjümçisi bolmagyň bärsinden gaýdýan Süleýman Muhadow ýaly, «Rubinde» tälim alyp, zehinini «Altyn asyrda» gňrkezýän Selim Nurmyradow ýaly hüjümçiler aýagyna pökgi gelse, derwezä gönükdirmegiň aladasynda. Olaryň arkasynda bolsa güýçli ýarym goragçylar, güýçli goragçylar...
Ýöne «Daşoguzy» 10:0, ýoldaşlyk duşuşygynda Türkmenistan U-19-y 6:0 ýeňen HTTU bu ýeňişlerden ruhlanan bolsa gerek. Muny oýun görkezer.
Eger geçen duşuşyklarda bolşy ýaly, ýeňiş ýene «aragatnaşykçylaryň» tarapynda bolsa, onda olar şu möwsümde myhmançylykda 10 ýeňiş gazanan ilkinji topar bolar. HTTU olaryň garşysyna ýekeje pökgini geçirip bilse, öz meýdanynda 20 we ondan kän gol geçiren 4-nji topar bolar.
Şu möwsümiň birinji aýlawynda «Altyn asyr» HTTU-ny 2:0 hasabynda ýeňen bolsa, ikinji aýlawda HTTU «aragatnaşykçylaryň» 4 goluna diňe 1 gol bilen jogap berip bildi.
Geçen ýyl HTTU bilen AFK-nyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky ýaryşyň iň gowy oýunçysy bolan Süleýman Muhadow bolsa öňki toparynyň garşyna 2 gol geçirip, baran toparyna wepalydygyny görkezýär.
Soňky 4 günüň içinde HTTU bilen «Altyn asyr» iki gezek duşuşar. Olaryň ikinjisi Türkmenistanyň Kubogynyň çärýek finalydyr.
«Balkan» — «Energetik»
«Energetigi» öz meýdanynda ýeňip bilmedikleriň biri hem «Balkan». Ýöne Balkanabatdaky duşuşykda welin, «nebitçiler» ýeňme kemini goýmady. Bu duşuşyk ýene Balkanabatda geçýär. Şonuň üçin hem ýene «nebitçiler» rüstem görünýär. Eger bu başartsa, «Balkan» bassyr 4-nji ýeňşini gazanar.
Eger «Balkana» şol arzyly dördünji ýeňşi gazanmak başartsa, «energetikçiler» Ýokary ligada bassyr 6-njy gezek ýeňler. Bu bolsa ýaryş tertibiniň soňky ornundaky «Daşoguzyň» antirekordyna golaýlaýar.
Şu möwsümiň birinji aýlawynda geçen duşuşykda «Balkan» 3:0 hasabynda ýeňiş gazandy. Ikinji möwsümdäki duşuşyk bolsa 1:1 hasabynda deňlik bilen tamamlandy.
Myrat Ýagşyýew «Balkan» — «Energetik» duuşyklarynyň iň netijeli hüjümçisi. Onuň 2 duşuşykda 3 goly bar. Şol gollaryň 3-si hem Balkanabatda geçirilen ilkinji duşuşykda girizildi. Eger bu ýene şeýle bolsa, onda Myrada bombardirlik ýaryşynda arany has açmaga mümkinçilik bar.


text:
Moskwanyň şäher administrasiýasy paýtagtyň merkeziniň trotuarlarynyň uly bölegini gaýtadan bejermek işine girişdi. Şol bir wagtyň özünde-de jemgyýet şäheriň meri Sergeý Sobýaniniň aýalynyň ýollaryň bejerilmegine degişli biznese gatnaşygynyň bolmagynyň ähtimallygyna uly üns bilen syn edýär.
Şeýle gatnaşygy tassyklaýan faktlar ýok. Emma şeýle şübheleriň döremeginiň özi hökümet resmilerine bolan güýçli ynamsyzlygyň bardygyny görkezýär.
Islendik şäherde ýol bejeriş işleriniň döredýän oňaýsyzlyklary ýolagçylar üçin hem, sürüjiler üçin hem uly synag bolýar. Emma Moskwanyň ýaşaýjylary üçin paýtagtyň merkeziniň her bir köçesinde diýen ýaly duş gelýän ýol gurluşygy güýçli korrupsiýa barada ýatlatma bolup durýar.
Moskwanyň meri Sergeý Sobýanin paýtagtyň merkeziniň trotuarlaryny täzelemek işine 145, 4 million dollaryň sarp ediljegini yglan edende, onuň bu karary geňirgenme bilen kabul edilipdi. Sebäbi meriň aýalynyň trotuarlar üçin ulanylýan käbir gurluşyk materiallarynyň önümçiligi bilen bagly biznese gatnaşygy bardy.
Gozgalmaýan emläk bilen bagly operasiýalar boýunça agent Andreý Duhonin mere şübhe bildirýän paýtagtly ýaşaýjylaryň biri. Ol şeýle pikirde: “Men bu ýerde korrupsiýanyň bardygyny çak edýärin. Sebäbi bu býujetiň serişdelerinden peýdalanmak üçin amatly mümkinçilikleriň biri”.
Meriň aýalynyň biznesi
Paýtagtdaky ýollaryň täzelenmegine täze meriň aýalynyň gatnaşygyny tassyklaýan faktlar şu günki güne çenli ýok. Emma öňki mer Ýuriý Lužkowyň aýaly Ýelena Baturinanyň munisipal şertnamalaryň hasabyna milliardlarça dollarlyk girdejä eýe bolanlygy köpleriň ýadynda.
Şonuň üçin Sobýanin paýtagtyň merkezindäki 4 million kwadrat metriň täzelenjegini yglan edende, ýurduň köpçülikleýin habar serişdeleri Irina Sobýaninanyň “Aerodromdorstroý” kompaniýasynyň bardygyny ýatlatdy.
“Dengi” hepdeliginiň maglumatyna görä, Sobýanin 2001-2005-nji ýyllarda Týumen şäheriniň meri bolanda onuň aýalynyň kompaniýasy birnäçe girdejili kontraktlara eýe bolupdy.
Emma korrupsiýa gözegçilik edýän “Transparency International” guramasynyň Orsýetdäki bölüminiň ýolbaşçysy Iirna Panfilowa paýtagtyň ýollaryny bejermek proýektinde Sobýaniniň öz bähbitlerini yzarlaýanlygyny subut edýän delilleriň ýokdugyny aýdýar. Onuň pikiriçe, şäher ýolbaşçylaryna bildirilýän şübhelere olaryň hereketlerinde açyklyk medeniýetiniň ýoklugy sebäp bolýar.
Kimiň bähbidine?
Sobýanin trotuarlary täzelemek kararyny Moskwanyň sowuk howasynyň alfalt ýollara erbet täsir ýetirýänligi bilen düşündirdi. Emma Moskwanyň ýaşaýjylary ýaňy-ýakynda bejerilen ýollaryň gaýtadan täzelenip durýanlygyna ünsi çekýärler.
53 ýaşly Sobýanin geçen ýylyň oktýabr aýynda Moskwanyň meri wezipesini eýelände, ol özüniň öňki ýolbaşçydan tapawutlanýanlygyny görkezmäge çalşypdy we aram oppozisiýa hökümete garşy miting geçirmäge rugsat beripdi.
Emma köpçüligiň pikirini öwrenýän “Lewada merkeziniň” maý aýynda geçiren öwrenmelerine görä, paýtagtyň ýaşaýjylarynyň diňe 27%-i Sobýanin şäheriň bähbitlerinden ugur alýar diyip, hasap edýärler. Pikir soralyşygyna gatnaşanlaryň 39%-i Sobýanin federal häkimiýetleriň bähbidine we 19%-i öz şahsy bähbidine gulluk edýär diýip, hasap edýärler.


text:
Gaharly bosniýalylar 11-nji iýulda Srebrenisada Serbiýanyň premýer-ministri Aleksandr Wusiçi daşladylar, ol 8 müň çemesi musulman erkeginiň öldürilmeginiň 20 ýyllyk ýatlama gününe gatnaşýardy.
Wusiç we onuň delegasiýasy protestçiler zat zyňyp başlanyndan soň gaçyp, maşyna mündi. Wusiçiň sözçüsi premýer-ministriň ýüzüne daş degendigini we onuň äýneginiň döwlendigini aýtdy.
Srebrenisada Ýewropanyň Ikinji Jahan urşundan soňky iň elhenç gyrgynçylygynyň ýyl dönümine oň müňlerçe adam gatnaşdy.
Wusiç Belgrada dolanyp geleninden soň: "Meniň elim uzadylanlygyna galýar we men öz ýaraşyk syýasatymy dowam etdirerin» diýdi.
Bosniýanyň üç taraply prezidentligi bu hüjümi berk ýazgardy.


text:
Gyrgyz parlamentiniň şu gün geçirilmeli ilkinji sessiýasy ýene-de gaýra süýşürildi.
Prezident Roza Otunbaýewa düýnki eden çykyşynda ýurduň parlamentiniň ilkinji sessiýasynyň şu gün boljakdygyny habar beripdi.
Emma, şu gün Gyrgyzystanyň Merkezi Saýlaw Komissiýasynyň wekili bu sessiýa 10-njy noýabra çenli yza süýşürildi diýip, Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Gyrgyzystanda parlament saýlawlary 10-njy oktýabrda geçirlipdi. Şol saýlawlaryň netijelerine görä, ýurduň parlamentine ýeterlik ses almagy başaran 5 partiýa girdi.


text:
Ýekşenbe güni Müsürde geçirilen parlament saýlawlaryny gaplaşdyrylan hasap edýän oppozisiýa wekilleri Müsüriň ençeme şäherinde protest aksiýalaryny geçirdiler.
Ýurtdaky iň uly “Musulman doganlar” oppozision partiýasy saýlawlarda ýeňlendigini boýun alsa-da, saýlawlarda gurnalan galplyklaryň bu partiýanyň alan seslerine ýaramaz täsir edendigini öňe sürýär.
“Musulman doganlar” we beýleki oppozision partiýalaryň wekilleri bidüzgünçiliklere gatnaşdylar. Ençeme maşyn ýakyldy, polisiýa bilen çaknyşyklar boldy.
Müsürde geçirilen bu parlament saýlawlarynda saýlaw uçastoklaryna halkara synçylary goýberilmedi. Saýlawlaryň resmi netijeleriniň şu gün yglan edilerine garaşylýar.


text:
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew Malaýziýanyň paýtagty Kuala Lumpurda ýerleşýän “Petronas” tehniki uniwersiteti, oňa girmegiň şertleri we ol ýerde türkmen studentleri üçin ýörite döredilen mümkinçilikler barada bu uniwersitetiň Marketing bölüminiň eksperti Kamal Ezrail bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: “Petronasyň” tehniki uniwersiteti barada informasiýa berseňiz, ol haýsy ugurlar boýunça hünärmenleri taýýarlaýar?
Kamal Ezrail:
Biziň ýokary okuw jaýymyzdaky okuw esasan inženerçilik hünärlerine gönükdirilen. Bizde bakalawrdan tä doktorantura derejesine çenli bilim alyp bolýar. Uniwersitetimizde biz esasan himiýa inženerçiligi, mehanika inženerçiligi, energetika inženerçiligi, nebit inženerçiligi ýaly pudaklara üns berýäris. Bizde nebit we geofiziki ylym hünärleri öwredilýär. Munuň üstesine-de, maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary ugry boýunça bilim berýäris.
Azatlyk Radiosy: Bilşimize görä, türkmen talyplarynyň arasynda siziň ýokary okuw jaýyňyz belli bir meşhurlyga eýe.
Kamal Ezrail:
Hawa, hawa bu şeýledir. Sebäbi biziň Türkmenistanyň hökümeti bilen özara düşünişmek we gatnaşyklar boýunça ylalaşygymyz bar. Şol ylalaşyga görä, bizde okaýan türkmen talyplaryna hökümet tarapyndan belli bir maliýe hemaýaty berilýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň bu aýdan okuw jaýyňyzda, ýagny maliýe hemaýaty berilýän okuwda okamak üçin, türkmen talyplary näme etmeli? Olar nähili prosedurany geçmeli?
Kamal Ezrail:
Adatça, maliýeleşdirilýän okuwda okamak üçin, talyp ilki bilen biziň okuw jaýymyza kabul edilmeli. Mundan soň talyp hökümetiň maliýe kömegine ýüz tutmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýokary okuw jaýyňyza girmek üçin, türkmen ýaşlary ilki bilen nämeden başlamaly?
Kamal Ezrail:
Biziň uniwersitetimize girmek isleýänler ilki bilen internetde görkezilen giriş arzasyny doldurmaly. Ol biziň websaýtymyzda ýerleşýär. Onuň salgysy: www.utp.edu.my
. Şeýle-de, web saýtymyzda okuw bilen bagly başga-da goşmaça maglumatlar ýerleşdirilen.
Şunlukda, talyp arzany doldarandan soň, biz oňa seredýäris. Eger-de ol gowy netijeleri görkezse, mundan soň biz onuň bilen interwýu geçirýäris. Kä halatlarda interwýu üçin biziň özümiz Türkmenistana barýarys, eger-de bu planlaşdyrylmasa, onda talybyň özi Malaýziýa gelip, interwýu tabşyrmaly bolar. Talyp interwýudan geçse, diňe şondan soň ol biziň uniwesitetimize kabul edilýär.
Azatlyk Radiosy: Intwerýu nähili görnüşde amala aşyrylýar, ýazmaçamy ýa-da diňe dilden?
Kamal Ezrail:
Hem ýazmaça, hem dilden.
Azatlyk Radiosy: Okuw haýsy dilde alnyp barylýar?
Kamal Ezrail:
Ähli sapaklar iňlis dilinde.
Azatlyk Radiosy: Türkmen talyby siziň uniwersitetiňize kabul edilenden soň, ol maliýe kömegini almak üçin näme etmeli?
Kamal Ezrail:
Türkmen talyby ähli tapgyrlardan geçip, uniwersitetimize kabul edilenden soň, biz oňa okuwa alnandygy baradaky tassyknamany gowşurýarys. Şeýle-de, mundan soň, biz onuň maliýe kömegine ýüz tutmagy üçin, gerek bolan beýleki goşmaça resminamalaryň sanawyny berýäris.
Azatlyk Radiosy: Siziň okuw jaýyňyza resnimalar haçandan tabşyrylyp başlanýar?
Kamal Ezrail:
Biziň ýokary okuw jaýymyza resminamalar her ýyl üç gezek, ýagny ýanwarda, maýda we sentýabrda kabul edilýär. Ýöne biz talyplara resminamalary iki-üç aý öňünden taýýarlap, bize ýollap başlamaklaryny maslahat berýäris. Sebäbi bu diýseň uzaga çekýän proses. Talyp birinji tapgyrdan geçenden soň hem, ol soňundan intwerýu üçin Malaýziýa gelmeli bolup biler. Şunlukda, munuň üçin ýörite talyp wizasyny almaly. Indi öňki ýaly turist wizasy bilen gelip bolanok.
Azatlyk Radiosy: Stipendiýa alyp okaýan türkmen studenlerine maliýe çäklendirmesi barmy?
Kamal Ezrail:
Bu san ýyldan-ýyla üýtgäp dur. Bu hökümetiň bize berýän sanawyna bagly. Biz näçe adamyň maliýe kömegini almalydygyny öňünden aýdyp bilemzok.


text:
Türkmenistanda ýetip gelýän giriş ekzamenleriniň öňünden ýokary okuw jaýlarynyň birnäçesiniň rektorlary çalşyryldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň anna güni gol çeken kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň Halkara nebit-gaz uniwersitetiniň rektory Meret Aşyrbaýewiň ýerine Hajymuhammet Geldiýew rektor bellenildi. Ol ozal bu uniwersitetiň ylmy işler boýunça prorektory bolup işleýärdi.
Seýitnazar Seýdi adyndaky döwlet mugallymçylyk institutynyň rektorynyň wezipesine Orazgeldi Gurbanow bellenildi, ol ozal Aýratyn zehinli çagalaryň döwlet mekdep-internatynyň direktory bolup işleýärdi.
Ozalky rektor Gülşat Orazmuhammedowa Aşgabat şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi.
Prezidentiň ýene bir karary esasynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň prezidenti Gurbanmyrat Mezilow Halkara Türkmen-türk uniwersitetiniň rektorlygyna geçirildi, öňki rektor Suwhanberdi Baýmyradowyň Goranmak ministrligine işe geçirilendigi aýdylýar.
Şeýle-de prezident Aşgabat şäheriniň häkiminiň orunbasary Ş.Atanyýazowany eýeleýän wezipesinden boşadyp, Ministrler kabinetinde bilim we jemgyýetçilik boýunça baş hünärmen wezipesine belledi.
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň rektory Saparberdi Çaryýewe işde goýberen kemçilikleri üçin käýinç berildi.
Ýetip gelýän giriş ekzamenleriniň öňünden amala aşyrylan kadr çalşygynyň ýurduň bilim ulgamynyň işini kämilleşdirmek maksady bilen geçirilendigi aýdylýar.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Moskwa Waşingtona garşy gaýtawul beriji sanksiýalary girizmekden saklanar diýdi. Putin bu çykyşyny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Russiýanyň käbir raýatlaryna garşy girizen sanksiýalarynyň täze tapgyryndan bir gün soň etdi.
Şondan soň penşenbe güni Russiýanyň Daşary işler ministrligi dokuz amerikan raýatynyň Russiýa girmegini gadagan edýän öz sanawyny çykarypdy.
Şeýle-de, Putin anna güni ýurduň Howpsuzlyk geňeşiniň ýygnagynda eden çykyşynda Moskwa Russiýa girmek isleýän ukrainlere wiza düzgünini girizmez diýdi. Ol ukrainlere garşy wiza düzgünini girizmekligiň “millionlarça günäsiz ukrainleriň” ejir çekmegine sebäp boljakdygyny aýtdy.
Penşenbe güni Ukrainanyň resmileri Kiýewe gelmek isleýän ruslardan wiza talap etmegi gözden geçirýändiklerini mälim edipdiler.


text:
.
GOŞMAÇA HYZMATLAR
Minsk şäheriniň aeroportuna gelen topary uniwersitetiň wekili ýörüte awtobusda garşy alýar.
Kitaphana
Ähli okuw bölümlerinde kitaphanalar kitaphanaarasy müşderi hyzmaty boýunça işleýar. Elektron maglumatlary çeşmeleri zaly we kitaphananyň elektron katalogyna erkin girmäge mümkinçilik — talyplar üçin hyzmat edýär.
Ýaşaýyş
Uniwersitetiň ygtyýarlygynda häzirkizaman otag şekilli ýaşaýyş üçin ähli amatlylyklar göz öňünde tutulan umumyýaşaýyş jaýlarynyň toplumy bar. Umumyýaşaýyş jaýynda her aýratyn bölek iki otagdan, aşhanadan we sanuzelden ybaratdyr. Ähli otaglarda döwrebap mebeller gurnalan we durmuşda gerekli enjamlar bilen üpjin edilendir. Umumy ýaşaýyş jaýlary şäheriň merkezinde talyp şäherçejiginde ýerleşýär. Her umumyýaşaýyş jaýlarynda okalga otaglary, medeni çäreler üçin niýetlenen otaglar bar. Bankomat, kir ýuwujy, infokiosk, trenažor zalynyň we naharhana hyzmatlary elýeterlidir.
Ähli daşary ýurtly talyplara we diňleýjilere umumyýaşaýyş jaýy bilen üpjin edilýär.
Мedissina hyzmaty
Medissina hyzmatlary talyp şäherçejiginiň çäklerinde ýerleşýän uniwersitetiň saglyk nokady tarapyndan we fakultetlerdäki medissinä işgärleri tarapyndan amala aşyrylýar.
Jemgyyetçilik-pedagogikasy we psihologik taýdan kömek
Talyplara içki duýgulary bilen baglanyşykly ýada şahsyýet arasyndaky gatnaşyklaryň çäklerinde meseleler dörän ýagdaýynda hem-de okuw bilen baglanyşykly soraglar ýüze çykan halatynda ýokary derejeli komek berilýär.


text:
Olganyň adamsy Sewastopolyň golaýyndaky Belbek bazasynda harby hünärmen bolup işleýärdi. Ol bu wezipesinde geçen şenbe gününe, ýagny rus harbylarynyň bu ýere hüjüm etmegine çenli boldy. Häzir bolsa Krymdaky krizis sebäpli bu maşgala geljegini kesgitlejek, iň azyndan aňsat bolmadyk bir sorag bilen ýüzbe-ýüz boldular.
Olar ýarymadada tutuş ömrüni geçiren beýleki müňlerçe ukrain harbylary ýaly häzirki wagtda gutarnykly kime degişli boljakdygy nämälim bir regionda duzaga düşdüler.
Ukrainanyň prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Oleksandr Truçynow duşenbe güni Kiýewiň Goranmak ministrligine görkezme berip, Krymdan ukrain goşunlarynyň çekilmelidigini aýtdy.
Emma Kiýew goldaw bermese, harby gullukçylaryň köpüsiniň beýleki sebitlerde galmaga ýeri ýok. Eger-de olar ýarymadada galmak kararyna gelseler, olar Moskwa wepaly boljakdyklaryna kasam etmäge mejbur edilip bilnerler.
Bu aralykda Kiýewiň harby häkimiýetleri Ukraina ygrarly goşunlary Russiýa tarapyndan basylyp alnan Krymdan nädip çykarmaly diýen meselede kelle döwýärler.
Kiýew gullukçylardan harby tehnikany alyp çykmaklaryny soraýar. Emma Russiýa bilen arada bu harby kerweniň kontinental Ukraina päsgelsiz geçirilmegine ýol açjak degişli ylalaşyk ýok.
Nämälim geljek
Howpsuzlyk sebäpli öz äriniň adynyň tutulmazlygyny soraýan 22 ýaşly Olga özleriniň kireýine ýaşaýan jaýynda galyp, ýagdaýlaryň neneňsi özgerjekdigine garaşmaga mejburdyklaryny aýdýar.
Turçynow rus goşunlary ýarymadadaky bazalary eýelänsoň, ol ýerden harbylaryň çykarylmalydygyny aýtdy. Ol rus gullukçylaryndan abanýan howp sebäpli bu ädimiň zerurdygyny belledi.
24-nji martda rus güýçleri Gara deňziň Feodosiýadaky ukrain harby bazasyny eýelänsoň, ol ýerdäki ukrain deňizçileri ewakuasiýa edildiler.
Ukrainanyň Goranmak ministrligi sebiti entek terk etmedik ukrain esgerlerini ýerleşdirmek boýunça ýörite komissiýanyň düzülendigini mälim etdi. Emma rus goşunlarynyň Ukrainanyň gündogar serhetlerini gurşap alandygy sebäpli ukrain harbylarynyň hereketleri gizlin saklanylýar.
Sişenbe güni Krymdaky krizis we Ukraina ygrarly esgerleriň ykbaly bilen bagly gahar-gazap sebäpli, parlament goranmak ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Ihor Tenýukhi wezipesinden boşatdy.
Bu aralykda Olga Kiýewiň Ukraina ygararly gullukçylary üçin iş, jaý we beýleki zerur şertler bilen bagly kararlary tizara kabul etjekdigine umyt baglaýandygyny aýdýar


text:
Türkiýe bilen ABŞ “Yslam döwleti” toparynyň jeňçilerini Siriýanyň Türkiýe bilen aradaky serhetýaka giňişliginden uzaklaşdyrmak, siriýaly müňlerçe bosgunlar üçin zerur howpsuz başpena zonany döretmek hem-de jeňçileriň jeňçileriň esasy üpjünçilik ýollaryny kesmek, olaryň hakynatutma söweşijileri rekrutirlemek mümkinçilikleriniň öňüni almak boýunça bilelikdäki planlary maslahat edýärler.
Bu çäre Türkiýäniň soňky hepdäniň dowamynda goňşy Siriýada we Yrakda “Yslam döwleti” toparynyň jeňçilerine garşy öň görlüp-eşidilmedik derejede söweş alyp barmagynyň, şeýle-de ýurduň içinde kürtlere garşy eden basyşlarynyň yz ýany öňe sürüldi.
‘Howpsuz zona’
Obamanyň administrasiýasynyň resmileriniň 27-nji iýulda aýtmagyna görä, Türkiýe bilen ‘howpsuz zonany’ döretmek baradaky gepleşikler diýlende, YD toparynyň gözegçiligindäki 110 kilometrlik giňişlik göz öňünde tutulýar.
ABŞ bu ýerde YD toparynyň jeňçilerine garşy howadan zarba urýar.
ABŞ-nyň resmileri indi, haçan-da Türkiýe ABŞ-a YD-niň jeňçilerine garşy öz giňişliginden zarba urmaga rugsat berensoň, howa zarbalarynyň has-da güýçlendiriljekdigini aýtdylar.
Emma ABŞ-nyň häkimiýetleri Türkiýäniň we ABŞ-nyň arasynda howpsuzlyk zonasy baradaky ylalaşygyň entek doly jemlenmändigini bellediler.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 28-nji iýulda eden çykyşynda Siriýanyň demirgazygynda howpsuz zonanyň döredilmeginiň häzirki wagtda Türkiýede ýerleşýän 1.7 million siriýaly bosguna öz ýurduna dolanmaga mümkinçilik berjekdigini aýtdy.
Şol bir wagtda-da Türkiýäniň beýleki resmileri maksadyň Siriýadaky graždan urşundan gaçyp çykan adamlar üçin “howpsuzlyk zonany” döretmekden ybarat bolman, serhedi YD-niň jeňçilerinden “arassalamakdan we ýapyk saklamakdan” ybaratdygyny aýdýarlar.
NATO-nyň goldawy
Erdogan 28-nji iýulda eden çykyşynda NATO guramasyny Siriýada YD toparyna garşy we Yragyň demirgazygyndaky kürt gozgalaňçylaryna garşy göreşde Türkiýä ýardam bermäge taýýar bolmaga çagyrdy. Munuň öňüsyrasynda NATO-nyň ýolbaşçysy Jens Stoltenberg Türkiýäniň haýyşy boýunça Brýusselde guramanyň adatdan daşary maslahatyny gurnady.
Şeýle-de NATO-nyň maslahatynda Türkiýe guramanyň agzalaryny öz howpsuzlygyna wehim salýan howplary we howadan amala aşyrýan zarbalaryny maslahat etmäge çagyrdy.
Dawutoglu NATO Türkiýäniň Siriýadyr Yrak bilen aradaky “serhedini goramaga borçly” diýip, Ankaranyň öz görýän çärelerine bu guramanyň ýardamyny gazanmaga çalyşýandygyny aýtdy.


text:
Ýemende protestçiler oppozisiýanyň tarapyna geçen esgerleriň goldawy bilen paýtagt Sanaada saýlama “Respublikan gwardiýanyň” bir bazasyny basyp alypdyr.
Müňlerçe oppozision protestçi we hökümetden ýüz öwren harbylar baza dökülende, “Respublikan gwardiýa” degişili ýaragly güýçler märekä asla ot açman, agyr ýaraglaryny taşlap gaçypdyrlar.
Bu hüjüme sebäp bolan zat ýekşenbe güni giçlik prezident Ali Abdullah Salehiň howpsuzlyk güýçleriniň onuň režimine garşy geçirilen köpçülikleýin demonstrasiýa gatnaşan adamlara ot açanlygy.
Oppozisiýanyň tarapyna geçen esgerler adamzadyň garşysyna jenaýat edenligi üçin Saleh bilen onuň harby ýolbaşçylarynyň suda çekilmegini talap edýärler. Olar hökümet güýçlerini oppozisiýa goşulmaga çagyrýarlar.
Žurnalistler sişenbe güni Sanaada toply, pulemýotly agyr atyşyklaryň bolandygyny habar berdiler. Bu oppozision esgerler bilen hökümetiň ýaragly güýçleriniň arasynda indi açyk çaknyşygyň döräp gelýändigini görkezýär.
Sişenbe güni ir bilen paýtagt Sanaada ptotestçileriň “Özgeriş meýdanyndaky” düşelgesine raketa atylmagy sebäpli iki adamyň ölendigi bildirildi. Duşenbe güni hem hökümetiň tarapyny çalýanlaryň hökümetiň garşysyna geçirýän demonstrasiýalaryny dowam etdirýänligi üçin protestçilere bukudan ok atmagy netijesinde ençeme adam öldi.
Zorlukly hereketler indi Ýemeniň beýleki şäherlerine-de ýaýraýar. Mysal üçin, duşenbe güni Taiz şäherinde demonstrantlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda turan çaknyşykda iň azyndan bir protestçi heläk boldy. Salehiň hökümetine garşy 8 aý bäri yzy üzülmän gelýän gozgalaň ýekşenbe güni güýjäli bäri ölenleriň sany 53-den geçdi.
Ýüzlerçe adam ýaralanyp, keselhanalara äkidildi. Ýaralanan protestçileriň köpüsine saglyk işgärleri “Özgeriş meýdanynyň” golaýynda meýdan keselhanasyna öwrülen bir metjitde seredýärler.
Ýüzlerçe adam ýaralanyp, keselhanalara äkidildi, Sanaa, 20-nji sentýabr.
Lukman Tarek Noman Sanaada keselhanalaryň gülle degip ýaralanan protestçilerden doludygyny aýdýar: “Esasy problema keselhanalaryň ýeterlik däldigi. Bu ýerde bar bolan bäş keselhananyň hemmesi syrkawlardan doly. Ikinji problema medisina üpjünçilikleriniň azalyp, meýdan keselhanasyna getirilýän medisina enjamlarynyň ýeterlik däldigi. Adamy gynandyrýan zat hökümet güýçleriniň medisina üpjünçiligi üçin zerur zatlaryň meýdan keselhanasyna ýetirilmeginiň öňüni bökdeýänligi”.
Duşenbe güni ýaralananlaryň biri telewideniýäniň fotoreportýory Hasan al-Wadaf. Ol bukudan atylan bir okdan ýaralandy. Indi Hatab al-Rwhani ýaly beýleki žurnalistler zeýrenişip, hökümetiň bu wakada berilýän habarlary basyp ýatyrmaga synanyşýandygyny aýdýarlar.
“Duşenbe güni bolan işler, bir žurnalistiň, bir fotoreportýoryň nyşana alynmagy bu režimiň edýän jenaýatlaryny gizlemäge synanyşyk. Olar žurnalistleri, fotoreportýorlary öldürmek bilen hakykatyň üstüni basyryp, kanuny jogapkärçilikden syparys öýdýärler” diýip, Rwhani aýdýar.
Saleh häzir Saud Arabystanynda. Şu ýylyň iýunynda özüni öldürmek üçin edilen synanyşykda ýaralanan Saleh ol ýere özüni bejertmäge gitdi.
Saud arabystanyň patyşasy Abdullah sişenbe güni Saleh bilen duşuşyp, barha möwjeýän zorluklar barada pikir alyşdy. Bu Saleh Saud Arabystanyna baraly bäri bu iki ýolbaşçynyň arasynda geçen ilkinji duşuşyk boldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň bir araçysy, şeýle hem Ýemeniň goňşularyndan durýan “Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň” baş sekretary şu wagt Sanaada. Olar bu krizisiň soňlanmagy üçin araçylyk etmäge synanyşýarlar.


text:
«Yslam döwleti» topary tarapyndan öldüriljegi aýdylan britan zamunynyň maşgalasy jeňçilere özleri bilen habarlaşmaklaryny sorap, haýyş bilen ýüz tutdy.
Londonyň Daşary işler ministrigi tarapyndan 13-nji sentýabrda çap edilen beýanatda Deýwid Heýnesiň maşgalasynyň jeňçilerden şu wagta çenli hiç bir jogap almandygy aýdylýar.
Geçen hepde «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň amerikan žurnalisti Stiwen Sotlofyň kellesini kesişini görkezýän wideoda 44 ýaşyndaky Heýnesiň hem öldüriljekdigi aýdylyp, haýbat atylypdy.
Ol mart aýynda Siriýada tutulanda, halkara sahawatlylyk-kömek gullugynda işleýärdi.
Heýnes 1999-njy ýyldan bäri Balkan, Afrika, Ýakyn Gündogar konfliktlerinde ejir çeken adamlara ynsanperwerlik kömegini etmek bilen meşgullanýardy.


text:
Türkmenistanda anna güni Ministrler kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisi geçirilip, bir müňden gowrak tussagyň günäsi geçildi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisiň başynda ýurduň milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewiň nobatdaky günä geçişlik baradaky hasabatyny diňledi diýip, TDH habar berýär.
Türkmenistanda nobatdaky günä geçişligiň taýýarlanýandygy, onuň Ikinji Jahan urşunda faşistik Germaniýadan üstün çykylmagynyň 70 ýyllygynyň bellenýän gününe, 9-njy maýa gabat yglan ediljegi barada sosial ulgamlarda habarlar çykypdy.
Mälim bolşy ýaly, Russiýa Federasiýasy Ýeňiş gününe gabat uly günä geçişlik yglan etdi.
Emma Orsýetden tapawutlylykda, Türkmenistanda 9-njy maýa gabat hiç hili günä geçiş bolmady.
Muňa derek, Türkmenistan her ýylyň 18-nji maýynda bellenilýän baýramçylyk, Konstitusiýa we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli bir müňden gowrak tussagyň günäsiniň geçilendigini yglan etdi.
Prezident Berdimuhamedow Türkmenistanda «eden etmişine ak ýürekden toba eden» tussaglaryň jeza çäresinden möhletinden öň boşadylmagy ýaly sahawatlylyk çäreleriniň yzygiderli geçirilýändigini belläp, bu işiň «rehimdarlyk we ynsanperwerlik ýörelgelerinden ugur alyp» edilýändigini nygtady:
«Biz şeýlelik bilen, eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlaryň öz günälerini halal zähmetleri bilen ýuwup, ýurdumyzyň ösüşine işjeň gatnaşmaklary üçin mümkinçilikleri döredýäris» diýip, prezident Berdimuhamedow aýtdy.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, bu gezekki günä geçişlikde 1202 sany türkmen raýaty, 13 sany daşary ýurt raýaty jeza möhletiniň galan bölegini çekmekden boşadylyp, azatlyga goýberilýär.
Adatça her günä geçişlikde bolşy ýaly, prezident günäsi geçilen adamlaryň ählisiniň baýramçylykdan öň maşgala agzalarynyň arasyna gowuşmagy, soň olaryň iş bilen üpjün edilmegi barada tabşyryk berdi.
Nobatdaky günä geçişlikden, ýagny bir müňden gowrak adam azatlyga goýberileninden soň türkmen türmelerinde näçe tussagyň galandygy aýdylmaýar.
Şeýle-de, günäsi geçilenleriň arasynda halkara hukuk toparlary tarapyndan syýasy tussag ýa-da wyždan ýesiri diýip hasaplanýan adamlaryň bardygy ýa-da ýokdugy, häzirlikçe, belli däl.
Mälim bolşy ýaly, halkara hukuk toparlarynyň koalisiýasy türkmen türmelerinde ýitendigi aýdylýan onlarça tussagyň ykbaly barada olaryň garyndaşlaryna on ýyl gowrak wagt bäri hiç hili maglumat berilmeýändigini aýdyp, bu ugurda aýdyňlyk gazanmak üçin kampaniýa geçirýär.


text:
Şu gün Moskwada Marsa uçuşyň ýerdäki synagy başlandy.
Dünýäniň dürli döwletlerinden alty meýletin kosmik gäminiň nusgasynda 520 gije-gündizi geçirer.
“Marsonawtlaryň” halkara komandasyna orsýetli Aleýkseý Sitew baştutanlyk edýär.
Eksperimente gatnaşyjylaryň arasynda italýan, hytaýly, fransuz we ýene iki orsýetli bar.
Kosmik gämi Moskwada medisina-biologiýa problemalary institutynda ýerleşdirildi. Marsyň üstüne meňzeş giňişlik aýratyn guruldy.
Mars 500 ekspertimentine gatnaşyjylardan üç adam şol ýere “baryp düşmeli”.
Daşarky dünýä bilen gatnaşyk diňe elektron poçta arkaly amala aşyrylar.
Programma gatnaşyjylar 3 million rubl töweregi pul alar.


text:
Germaniýa migrantlaryň köpelmegi bilen baglylykda çärelerini pugtalandyryp, bosgunlygyň berilmegi ret edilenleri Balkanlara we Owganystana yzyna ibermegi wada berdi.
Içeri işler ministri Thomas de Maiziereniň bu berk çykyşynyň öňüsyrasynda pikir öwrenmeleriň netijesinde bosgunlar krizisi bilen baglylykda kansler Angela Merkeliň konserwatiw hökümetine bildirilýän goldawyň üç ýyl mundan ozalky derejesine çenli pese gaçandygy mälim edildi.
Siriýadan, Yrakdan we Owganystandan, şeýle-de Balkan ýurtlaryndan ýüzlerçe müň migrant şu ýyl Ýewropa bardy. Balkan ýurtlarynyň üstünden geçýän migrantlaryň köpüsi ykdysady taýdan has gurply we bosgunlar üçin amatly şertleri döredýän Germaniýa aşmaga synanyşýarlar.
De Maiziere Berlinde eden çykyşynda bosgunlaryň akymynyň soňky günlerde güýçlenendigini belläp, bosgunlygy soraýan müňlerçe adamyň işine Kristmas baýramçylygyna çenli serediljekdigini aýtdy.


text:
“Beýle masgaraçylyk hiç bir ýerde-de ýokdur. Adamlar 11 dollar diýip, nobata durýarlar. Az pul bilen ilatyň gözüne gum atýarlar. 11 dollar bilen bazara hem girip bolmaýar...” diýip, “Joni Joni” lakamly okyjymyz “Maňlaýa sylynýan 40 manat” atly wideo bilen bagly ýazan teswirinde aýdýar.
Okyjymyzyň gürrüňini edýän 11 dollary, ýagny 40 manady – bu prezidentiň adyndan Halkara zenanlar güni mynasybetli türkmenistanly aýallara gowşurylýan pul sowgady. Garry-ýaş aýallaryň nobata durup, berilýän 40 manady maňlaýlaryna sylýan wideosy okyjylarymyzyň arasynda dürli pikirleri, şol sanda jedelleri we dürli garaýyşlary döretdi.
Teswir ýazanlaryň bir bölegi berilýän bu 40 manada “şükür etmelidigini”, “dünýäniň hiç bir ýerinde aýallaryň beýle aladasynyň edilmeýändigini” öňe sürseler, öz pikirini galdyranlaryň ýene bir bölegi wideodaky görnüşleri “masgaraçylyk” we “adamynyň mertebesiniň depelenmegi” diýip häsiýendirýärler.
Newa Sultan atly okyjymyz Azatlyk Radiosynyň Facebook sahypasynda çap edilen bu wideonyň aşagynda nägile äheňli teswir ýazanlara ýüzlenip: “Nägilelik etmäň. Şony [40 manady] [prezident] göwnünden çykaryp beripdir. Aýal-gyzlaryň adyny tutup, baýramyny gutlap. Puly alanlar begenip durlar. Öňki ruslaryň zamanasyndaky ýaly, hemme zada döwletden garaşmaň” diýen maslahat bilen teswirini jemleýär.
Ýokarky ýaly mazmunly ýene-de onlarça teswire jogap hökmünde “Demokrat” lakamly ildeşimiz şeýle ýazýar: “Prezident döwletiň puluny öz adyna geçirýärmi?.. Bu – döwlet puly; döwletiň gaznasyndan çykan pul. Prezidentiň näme dahyly bar bärde? Prezident öz kisesinden çykaranok o puly. Göz-görtele adam aldajak bolýarlar. Şon ýaly zat bolsa, prezidentiň adyna bolar. Beýleki erbet zatlarda prezidentden başga hemme günäli”.
Bellemeli zat, sowgat berlenleriň, şol sanda çagalar baglaryndaky gyzjagazlardan başlap, tä gartaşan aýallara çenli hemmesiniň bu 40 manady hut maňlaýlaryna sylyp almagy okyjylarymyzyň arasynda köp nägileligi döretdi.
Agzalýan forumda Ilhan Akramjanoglu: “Bu ne ahwal?! Ilkidurmuş adamlaryna döndük. Baga tagzym et, agaja tagzym et, heýkele tagzym et, indem 11 dollara tagzym et” diýip, ýiti tankydy teswir galdyrypdyr.
Markus Kuris Muratowa atly okyjymyz wideodaky ýagdaýlara nägilelegini bildirenleri “ýurdy garalamakda” aýyplap: “Her öýde näçe aýal bolsa, hemmesine berilýär. Her öýde-de iň azyndan 5-6 aýal-gyz bar. Kanagata bereket diýipdirler” diýen nakyly hem goşup, öz pikirini beýan edýär.
Emma gepiň gerdişine görä ýatlatsak, bu 40 manat ähli türkmenistanly aýallara berilmän, eýse diňe işleýän we okaýan zenanlara, pensiýa we döwlet kömegini alýan aýallara, şeýle-de studentlere, mekdep okuwçylaryna we çagalar baglaryna gatnaýan gyzjagazlara berilýär.
Bu ýagdaý hem okyjylaryň belli bir böleginde “beýleki aýallar Türkmenistanyň raýaty dälmi?!” ýa-da “Näme üçin deňlik ýok?!” diýen ýaly nägile soraglary döredýär.
Salamat Şamanowa şeýle soragy galdyran okyjylarymyzyň birine: “Olaryň [işlemeýän aýallaryň] döwlete peýdasy bolmadygy üçin, hak-hukuklary hem ýok. Şol sebäpden Türkiýede [ýaşaýarys]” diýip, kinaýaly jogap ýazýar.
Şöhrat Hudaýberdiýew diýen ildeşimiz bolsa “Işleýänlere däl-de, işlemeýänlere berse, gowy bolardy” diýip, öz arzuwyny bildiripdir.
Okyjylarymyzyň ünsüni çeken ýene bir ýagdaý, bu “sowgat” diýlip berilýän puluň möçberi bilen bagly.
Başda belleýşimiz ýaly, okyjylarymyzyň käbiri muny aýal-gyzlara görkezilýän “uly hormat” hökmünde häsiýetlendirse, beýleki tarapdan, käbir okyjylarymyz bu puluň "ýüze sylardan has az puldugyny" aýdýarlar. Meselem, Aýbolek Atabaýewa atly ildeşimiz “Bah, bu puluň kändigin-eý. Nädip sowup ýetişip bolarka?” diýip, degişli forumda sowgat berlen puluň möçberi bilen bagly ýaňsyly teswir galdyrypdyr.
Sözümiziň ahyrynda ýokarky teswirleriň ählisiniň okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlarydygyny we olaryň Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýandygyny ýatladýarys.


text:
Bosnia-Herzegowinada 12-nji oktýabrda ähliumumy saýlawlar geçiriler. Bu syýasy waka öňki Ýugoslawiýa respublikasynyň ÝB-ne girmek üçin ykdysady we syýasy reformalary amala aşyrmaga çalyşýan wagtynda geçiriler.
Ýurduň prezidentlik we parlament saýlawlarynda ses bermek üçin jemi 3.2 million ses beriji hasaba alnypdyr.
Bosniýada bolan uruşdan soň Bosniýanyň düzümine giren Republika Srbska atly regionyň ses berijileri hem öz prezidentini saýlarlar. 2010-njy ýyldan bäri Republika Srpska Milorad Dodik prezidentlik edýär.


text:
Ýewropa Bileleşigi Nabukko proýektini amala aşyrmak baradaky planyň türkmen gazyny göz öňünde tutup düzülendigini aýdýar.
Bu barada resmi delegasiýa ýolbaşçylyk edip Aşgabada baran Beýik Lýuksemburg Gersoglygynyň premýer-ministriniň orunbasary, bu ýurduň daşary işler ministri Žan Asselborn prezident Berdimuhamedow bilen 29-njy martda duşuşanda mälim etdi diýlip, türkmen metbugatynda berlen maglumatda aýdylýar.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow Ýewropa ugrunyň Türkmenistanyň daşary syýasay strategiýasynyň ileri tutýan ugurlarynyň biridigini belledi diýlip, habar berilýär.
Şeýle hem bu duşuşykda adam hukuklary, jemgyýetçilik ösüşi babatdaky hyzmatdaşlygyň geljegine degişli meseleleriň gozgalandygy aýdylýar.


text:
Gan basyşy
Mugallym sapak wagty bezzatlyk edýän okuwçynyň familiýasyny tutup “Pylanyýew, betlik etme, ýene-de dawleniýäm (gan basyşym) galyp ugrady” diýýär. Bezzat okuwçy:
- Mugallym, siz ony ölçemäň, şonda ol ýokara galmaz - diýip, gara çyny bilen maslahat beripdir.
Syçan
SSSR-li hem-de ABŞ-ly alym möhüm ylmy synagy at-sorsuz adada gizlinlikde geçirmekçi bolýar. Olaryň dünýä derejesinde tanalýan alym bolany üçin SSSR öz alymynyň ýanyna KGB-niň (Döwlet Howpsuzlyk Komitetiniň), ABŞ öz alymynyň ýanyna MRU-niň (Merkezi Razwedka Uprawleniýesiniň) işgärini janpena edip goşýar.
Ada baran günleriniň ertesi alymlar öz janpenalaryna “Biz synaga başlajak, heriňiz bir syçan tutup geliň!” diýýär. MRU-nyň işgäri sähel salymdan syçan tutup gelýär.
KGB-niň işgäri onuň yzysüre boýnuna zynjyr salnan mähnet goňur aýyny iýdip gapydan girýär. Alymlar “Biz saňa syçan getir” diýdik. Bu idekläp getireniň aýy” diýip, goh edýär. KGB-niň işgäri: “Aýymy ýa-da syçan, ony özünden soraň” diýýär.
Boýny zynjyrly aýy sandyraklap durşuna:
- Jan agalar, maňa mundan artyk zulum, sütem etmäň, men syçan - diýipdir.
Ýunus Emre
Ýetginjek ýokary okuw jaýyna girmek üçin giriş ekzamenini tabşyrýar. Çeken biletindäki sowallara jogap berip bilmeýär.
Ekzamen alýan mugallym ony ekzamenden ýykmaga dözmän “Sen filologiýa fakultetine okuwa girmekçi bolýaň, Ýunus Emräniň kimdigini bilýärmiň?” diýip, ugrukdyryjy sowal berýär. Ýetginjek “Ýok” diýýär.
Mugallym oňa kanagatlanarsyz baha goýýar. Ol daşara çykanda indi ekzamene girjek bolup duranlar “Nätdiň, geçdiňmi?”diýip soraýar. Ekzamenden ýykylan:
- “Tanşyň bolmasa, okuwa girip bilmersiň” diýýänleri dogry eken. Ekzamen alýan mugallym “Ýunusy tanaýarmyň?” diýip, bir tanşynyň adyny tutdy. “Ýok” diýdim. “Ýunusy tanamaýan bolsaň, gidiber” diýip ýykdy. Ýunus para ýygnap getirýän araçy kezzap bolmaly. Garaz, tanşyň bolmasa, okuwa girip bolmaýanyna gözüm ýetdi - diýip zeýrenipdir.
Sowal-jogap
- Hiç zat bilmeýän, ýone hiç zat bilmeýänini bilýän adam kim
bolup biler?
- Professor.
-Hiç zat bilmeýän, hiç zat bilmeýäninem bilmeýän adam kim
bolup biler?
- Prezident.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif 25-nji awgustda iki günlük sapary bilen Gazagystana barýar.
Şarifyň prezident Nursoltan Nazarbaýew we premýer-ministri Karim Masimow bilen gepleşik geçirmegine garaşylýar. Gepleşikleriň ikitaraplaýyn gatnaşyklara, şeýle-de regional we halkara meselelere gönükdiriljekdigi aýdylýar.
“Pakistan Merkezi Aziýa regiony bilen taryhy we medeni gatnaşyklaryny ileri tutýar. Ol bu ýurtlar bilen hyzmatdaş gatnaşyklaryny ýaýbaňlandyrmaklyga ýykgyn edýär. Saparyň dowamynda ençeme ylalaşyklara gol çekilmegine garaşylýar” diýlip, Pakistanyň Daşary gatnaşyklar edarasynyň 24-nji awgustda ýaýradan beýannamasynda aýdylýar.


text:
Şu gün ykdysadyýet boýunça şu ýylyň Nobel baýragynyň eýeleri yglan edildi. Bu baýraga amerikan ykdasyýetçileri Tomas Sargent we Kristofer Sims eýe boldular.
"Sargentiň we Simsiň öňe süren pikirleri dünýä boýunça praktiki makroekonomika analizinde esasy çeşmä öwrüldi. Bu hem akademiki barlaglara hem-de karar kabul etmek kontekstine degişldidir” diýip, ykdysdyýet boýunça Nobel komitetiniň agzasy Per Krusell şu gün Stokgolmda eden çykyşynda nygtady.
Ykdysadyýet boýunça yglan edilen baýrak şu ýylky Nobel baýraklarynyň iň soňkusydyr. Mundan öň medisina, fizika, himiýa, edebiýat we parahatçylyk boýunça baýraklaryň eýeleri yglan edilipdi.


text:
Orsýetiň Pýatigorsk şäherinde bolan bomba partlamasynda azyndan üç adamyň wepat bolandygy barada habar berildi. Bolma polisiýa bölüminiň golaýynda awto ulagda goýulypdyr.
Içeri işler ministrliginiň ýerli bölüminiň aýtmagyna görä, partlamanyň netijesinde polisiýanyň we golaýdaky dükanlaryň aýnalary ýarylypdyr. Ministrlik heläk bolan üç adamyň içi bombaly ulagyň golaýyndan geçip barýan adaty raýatlar bolandygyny habar berdi.
Pýatigorsk Orsýetiň Kawkaz regionynyň golaýynda ýerleşýär. Bu regionda yslamçy söweşijiler we jenaýatçy toparlar bilen bagly zorluklar ençeme ýyl bäri dowam edip gelýär.


text:
7-nji iýulda Owganystana urlan iki dron zarbasy «Yslam döwletine» ygrarly jeňçileriň onlarçasyny öldürdi.
Owganystanyň we daşary ýurt resmileriniň hasaplamalaryna görä, öldürilen jeňçileriň sany 25 bilen 49 aralygynda.
Owganystandaky jeňçileriň arasynda «Yslam döwletine» wepalylyk kasamyny içýänleriň köpelmegi olaryň ABŞ-nyň adamsyz uçarlarynyň nyşanasyna öwrülmegine getirdi.
Nangarhar welaýatynyň hökümet sözçüsi Ahmad Ziýa Abdulzaý Açin etrabyndaky Mamd Dara obasynda 49 jeňçiniň öldürilendigini aýtdy.
Emma adyny aýtmazlygy soran daşary ýurt resmisi ölenleriň sanynyň 25-e golaýdygyny aýtdy.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Yrakda täze hökümetiň düzülmegini gutlady.
Prezident Obamanyň ýazmaça beýanatynda “Yragyň parlamentiniň täze hökümetiň düzümini tassyklamagy ýurduň taryhyndaky juda möhüm wakadyr, şeýle-de bu milli agzybirligi gazanmak ugrunda ädilen möhüm ädimdir”
Ak Tamyň maglumatlaryna görä, bu waka bilen baglylykda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama we wise-prezidenti Jo Baýden Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki bilen telefon arkaly gepleşik geçiripdirler.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi hem Yrakda täze hökümetiň düzülmegini uly goldaw bilen garşy aldy.
Şu ýylyň mart aýynda geçirlen parlament saýlawlaryndan soňra Yrakda dokuz aý töweregi syýasy durgunlyk emele gelipdi.


text:
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi öz dikuçarlarynyň biriniň Moskwanyň golaýynda heläkçilige uçrap, üç pilotyň wepat bolandygyny aýtdy.
Ministrligiň aýtmagyna görä, Mi-8 kysymly dikuçar 21-nji sentýabrda türgenleşikleriň dowamynda heläkçilige uçrapdyr.
22-nji sentýabrda awiasiýa resmilerine salgylanmak bilen berlen media maglumatlarynda habar berilişine görä, geçen gije dikuçaryň galyndylarynyň arasynda tapylan ses ýazyjy gural Awiasiýa agentligine barlaglar üçin tabşyrylypdyr.
Mi-8 dikuçary Orsýetde we postsowet giňişliginde harby we graždan çäreleri üçin ulanylýar.
Mi-8 kysymly dikuçarynyň gatnaşmagyndaky soňky heläkçilige zerur tehniki şertleriň berjaý edilmezliginiň we howpsuzlyk düzgünleriniň ýerine ýetirilmändiginiň sebäp bolandygy aýdylypdy.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew bir hepdeden gowrak rus hassahanasynda bolup, ýurduna geldi.
Onuň edarasy prezidentiň ähtimal bolan ýürek problemalary üçin bejergi alandygyny aýtdy.
Atambaýew BMG-niň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçirilýän sessiýasyna gatnaşmaga barýarka ýarawsyzlyk duýdy.
60 ýaşyndaky prezidentiň edarasy 27-nji sentýabrda Atambaýewiň ýürek urşy bilen bagly näsaglygynyň doly çözülendigini we onuň ýagdaýynyň gowulaşandygyny aýtdy.
Prezident Atambaýewiň saglyk meselesi Gyrgyzystanda teklip edilýän konstitusiýa reformalary üstündäki syýasy darkaşyň ýitileşen wagtyna gabat geldi.
Onuň parlamentdäki ýaranlary 4-nji dekabrda milli referendum geçirip, premýer-ministriň ygtyýarlyklaryny güýçlendirýän düzediş girizmek tekliplerini öňe itermeklerini dowam etdirýärler.
Atambaýew, ýurduň bir möhletli düzgüni boýunça, indiki ýyl prezidentlikden çekilmeli.


text:
Şu gün Aziýanyň futzal çempionatynyň saýlama tapgyrynyň Merkezi toparçasynyň soňky duşuşygynda Gyrgyzystanyň futzalçylary ýer eýeleriniň wekillerini 3:2 hasabynda ýeňdiler. Şeýlelikde üç günläp dowam eden halkara ýaryşdan soňra, milli ýygyndylar toparçada aşakdaky orunlary eýelediler:
1. Gyrgyzystan 3/5
2. Täjigistan 3/4
3.Owganystan 3/4
4.Türkmenistan 3/2.
Çaklaňja jedwelden hem görşüňiz ýaly, 2016-njy ýylda geçirilen Aziýa çempionatyna Merkezi zonadan Gyrgysyztanyň hem-de Täjigistanyň toparlary wekilçilik eder.
Ýatladýarys, Merkezi toparçanyň duşuşyklary Täjigistanyň Hojant şäherinde geçirildi.


text:
Türkmenistanyň hökümeti ýurduň 2010-njy ýyl boýunça býujetiniň proýektine garady. 13-nji noýabrda geçirilen hökümet maslahatynda täze döwlet býujetiniň aýratyn taraplaryna garaldy. 2010-njy ýylyň býujetiniň taslamasynda serişdeleriň 74,1%--niň sosial ugurlara gönükdiriljekdigi aýdylýar.
2010-njy ýylyň döwlet büjetiniň taslamasyna görä, geljekki ýylda bilim pudagynyň maliýeleşdirilmegine serişdeleriň 39,2%-ni, saglygy saklaýyşa 12,7%-ni, medeniýete 4,3%-ni, sosial döwlet üpjünçilige 33,4%-ni, ýaşaýyş-kommunal hojalyga 10,4 %-ni sarp etmek planlaşdyrylýar.
Hökümet maslahatynda çykyş eden wise-premýer T.Japarowyň sözlerine görä, 2010-njy ýylda ýurduň senagat we sosial-medeni ugurlara ýatyrmagy planlaşdyrýan maýa goýumlarynyň mukdary 2009-njy ýyl bilen deňeşdirilende 22,4% ýokarydyr.
Sosial pudaga sarp edilýän serişdeleriň möçberi ozlaky ýyllarda hem artdyrylypdy, meselem, 2009-njy ýylyň býujetinde sosial ugurlar üçin göz öňünde tutulan serişdeleriň möçberi ondan öňki ýyla garanda 13 % , aýlyklar hem 10% artypdy.
Öňki netijeler
Sosial pudaga goşmaça serişdeleriň sarp edilmeginiň 2009-njy ýylda ýurduň ilatynyň durmuşyna uly bir özgerişlik getirmänligini synçylar aýdýarlar. Türkmenistanly žurnalist Amanmyrat Bugaýew munuň sebäbini denominasiýa pul çalşygyndaky bökdençlikler we ýurtda bazar ykdysadyýetine mahsus mehanizmleriň ýetmezçiligi bilen baglanyşdyrdy.
“Ýylyň dowamynda kän duýulmady. Sebäbi pul çalşygy boldy bizde. Häzir, emeli ýagdaýda bolsa-da, türkmen manadynyň dollara bolan gatnaşygyny saklaýarlar. Ýöne pul çalşyryldy welin, puluň hümmeti örän aşaklady. Bazardaky nyrhlaram öňki durşuna durdy, üýtgemedi. Munuň sebäbi bizde entek söwda medeniýeti ýok. Daşary ýurtlara çykyp-gelmek, haryt getirmek gadagançylygy bar. Hemme kişi ýurdyň daşyna çykyp bilenok. Çykaýjak bolsa müň tölenmeli, tölegler uly”, diýip A.Bugaýew aýtdy.
2010-njy ýylyň býujetinde sosial ugurlara sarp etmek göz öňünde tutulýan maliýe serişdeleriniň çeşmesi barada aýdylanda, planlaşdyrylan möçberiniň 29,3%-i daşary ýurt emlägindäki kärhanalardan gelýän maliýe serişdeleri arkaly üpjün ediler diýip, TDH gullugynyň maglumatynda bellenilýär.
Hökümet maslahatynda G.Berdimuhamedow 2010-njy ýylda Türkmenistanda aýlyklaryň, pensiýalaryň, sosial tölegleriň we okuw stipendiýalarynyň ýokarlanmagynyň dowam etjegini aýdyp, munuň ähmiýetini aýratyn belledi.
Türkmenistanyň prezidentiniň sözlerine görä, täze büjet ilatyň durmuş derejesini gowulandyrmaga we milli ykdysadyýeti ösdürmäge mümkinçilik döredýär.
Täze býujet nebit-gaza garaşly bolmaz
Prezident G.Berdimuhamedow geljekki ýylda döwlet büjetiniň ýangyç-energiýa kompleksine garaşly bolmajagyny aýtdy. Döwlet baştutanynyň sözlerine görä, 2010-njy ýyl boýunça büjetiň taýýarlanylmagynda geljekki ýylda gazyň we nebit önümleriniň satyljak möçberiniň we bahasynyň aşaklamagynyň ähtimallygy hem göz öňünde tutuldy.
Resmi maglumatlarda 2010-njy ýylda büdjet girdeýjileriniň 48,3 milliard manatdan ybarat boljagy aýdyldy.
Öz nobatynda käbir synçylar täze býujetiň nebit-gaz girdeýjilerine garaşly bolmajagyna şübhe bildirýärler. Merkezi Aziýa boýunça bilermen we Orsýetiň syýasy barlaglar institutynyň analitigi Aždar Gurdow nebit-gaz pudagynyň Türkmenistanyň girdejileriniň ýarysyndan gowragyny emele getirýänligini bellemek bilen milli ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň hasabyna hem şol derejede girdeji almak üçin ýurduň, hususan-da, ösen tehnologiýalar, bank, syýahatçylyk, dürli hyzmatlar ýaly ugurlarynyň üstünlikli bolmagyna zerurlygyň bardygyny aýtdy.
“Meselem, Türkmenistanyň ýer-önümçilik pudagy eksport üçin käbir önümleri öndürýär. Şol sanda pagta öndürilýär. Emma ýurtda ýylda bir million tonna golaý mukdarda pagta öndrilýärkä, mundan uly bir girdejä garaşyp bolmaýar. Ýurtda syýahatçylygyň girdejililigi barada hem aýtmak kyn. Ýurduň ähli pudaklary býujete belli bir girdejji getirýär. Emma tebigy gazyň eksportynyň möçberine garanda beýleki pudaklaryň girdejileri örän ujypsyz” diýip, A.Gurdow aýtdy.
Žurnalist Amanmyrat Bugaýew Türkmenistanda sosial pudak üçin çykarylýan döwlet pullarynyň iş ýüzünde oňly netije bermegine korrupsiýanyň uly böwet bolýanlygyny belledi: “Korrupsiýa bizde öň görlüp-eşidilmedik derejede gaty ösen. Eger şonuň öňüne böwet basylmasa, ol agyzdyryklanmasa, sosial pudaga niýetlenen pullaryň barmazlygam mümkin, niýetlenen harajatlar üçin sarp edilmezligem mümkin. Bu öň bolup gelýän zat jemgyýetde”.
Türkmenistanyň 2010-njy ýyl boýunça býujetine şu hepdede Mejlisde garalmaly.


text:
Orsýetiň prezidentiniň ýanyndaky çaga hukuklary boýunça ygtyýarly wekil Pawel Astahow Dagystanda 13 ýaşly gyzyň ogurlanmagyny dykgat bilen derňemegi talap etdi.
Degişli telegramma Orsýetiň Derňew komitetiniň baştutanyna, Dagystanyň prezidentine we prokuroryna ugradyldy.
Hasawýurt şäherinde ýaş oglanlaryň topary tarapyndan mekdepde okaýan gyzyň ogurlanandygy, üç günüň dowamynda onuň gazaply zorluklara sezewar edilendigi adam hukuklaryny goraýjynyň saýtynda habar berilýär. Ýöne wakanyň haçan bolandygy barasynda maglumat ýok.
Astahow dagystanly kärdeşi Intizar Mamutaýewa Hasawýurtda çaga hukuklary bilen bagly ýagdaýa baha bermegi tabşyrdy.


text:
Aşagabatda “On at” ýa-da “Kyrkaýak” atlary bilen il içinde belli bolan Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 10 ýyllygyna bagyşlanyp gurlan ýadygärlik aýrylýar. On sany atyň we S.Nyýazowyň heýkellerinden ybarat bu ýadygärlik 2001-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda açylypdy.
Paýtagtyň merkezinde oturdylan bu ýadygärlikden häzir diňe S.Nyýazowyň heýkeli galypdyr. Onuň hem bu ýerden aýryljakdygy aýdylýar. Käbir maglumatlara görä, bu ýadygärligiň aýrylmagy onuň ýerleşýän parkynyň durkunyň täzelenmegi bilen bagly.
"10 at" we S.Nyýzowyň heýkeli. 2013 ý.
Bu ýadygärlikler toplumynyň şäheriň merkezinden aýrylmagy ilaty belli bir derejede haýran galdyrdy hem diýse bolar.
“Bu ýadygärligi aýyrmak nämä gerek? Öňem ony gurmak üçin pul çykdajy edip, indi ony aýryp, ýerinde täze park gurmak üçinem ep-esli pul sarp ediler” diýip, paýtagtly taksiçi Aman Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Resmi düşündiriş we bu ýadygärligiň mundan beýläkki ykbaly barada hiç hili habar berilmese-de, paýtagtlylaryň käbirleriniň pikiriçe, bu ýadygärligiň aýrylmagynyň düýp sebäbi onuň öňündäki ozalky prezident S.Nyýazowyň heýkelinde.
“Nyýazowdan soňky täze hökümet onuň döwrüniň simwollaryny aýyrjak bolýar. Ýuwaş-ýuwaşdan paýtagtda onuň ady bilen bagly zatlaryň ählisi aýrylar” diýip, paýtagtly medeniýet işgäri Oraz öz çaklamasyny aýdýar.
Orazyň aýdýanlary bilen belli bir derejede ylalaşmazça hem däl. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda S.Nyýazowyň adyny göterýän etrapdyr, edara-kärhanalaryň atlary çalşyldy. Mysal üçin, paýtagtyň S.Nyýazow adyndaky etrabynyň ady Bagtyýarlyk diýip üýtgedildi. Milli medeniýet merkezinden hem onuň "Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky" diýen goşmaçasy aýryldy.
Nyýazowyň paýtagtyň öňki şäher häkimliginiň öňündäki we serhet gullugynyň binasyndaky heýkelleri hem şol binalar bilen birlikde ýok edildi.
"Ruhy miras"
Şeýle-de S.Nyýazowyň “ruhy mirasy” hem ýok edilýär. Onuň ýazdy diýlip yglan edilen "Ruhnama" kitabynyň paýtagtdaky ýadygärligi öňki ýerinde dursa-da, indi "Ruhnamany" kitap dükanlaryndan tapmak mümkin däl. Bu kitap boýunça indi, öňki ýaly, orta mekdeplerinde hem sapak geçilmeýär.
Orta mekdepleriň okuw kitaplarynyň birinji sahypalaryndaky Nyýazowyň suratlary hem Berdimuhamedowyň portretleri bilen çalşylýar. Şeýle-de onuň döretdi diýilýän goşgulary hem indi hiç kime ýat tutdurylmaýar.
Emma häkimiýetleriň Nyýazowyň şahsyýet kultuna garşy alyp barýan işleri resmi metbugatda giňden beýan edilmeýär. Bu alnyp barylýan işler köplenç halatda gümürtik ýagdaýda amala aşyrylýar. Nyýazowyň ýa-da onuň maşgala agzalarynyň adyny göterýän edaradyr-kärhanalaryň atlary üýtgediljek bolunsa, kähalatda şol edaralaryň rekonstruksiýa edilýän mahallary hem bolýar.
Mysal üçin, Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan kinoteatr rekonstruksiýa edilip, “Türkmenistan” diýlip atlandyryldy. Paýtagtdaky S.Nyýazowyň ady dakylan Olimpiýa stadiony we halkara aeroporty hem ilki doly ýumrulyp, soňam täzesi gurlup, olara başga at goýuldy.
S.Nyýazowyň kakasynyň monumenti hem söküldi.
Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, bu proses diňe S.Nyýazowyň kulty bilen bagly simwollara degişli bolman, eýsem onuň ejesi we kakasy bilen bagly nyşanlara hem degişli. Soňky günlerde S.Nyýazowyň kakasynyň adyny göterýän prospektiň ugrundaky parkdaky onuň ýadygärligi ýerinden sökülip aýryldy.
S.Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan žurnalyň, ordeniň atlary hem üýtgedilip, olardan onuň şekilleri aýryldy. Häzirki döwürde Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan Gurbansoltan eje prospekti hem doly rekonstruksiýa edilýär. Şondan soň bu prospektiň hem adynyň ütgedilmeginiň ähtimaldygy aýdylýar.
Garaz, S.Nyýazowyň özi hem-de onuň maşgala agzalary bilen bagly simwollardan ýurdy halas etmek ugrunda hökümetiň alyp barýan işleri göze ilýär. Emma şol bir wagtda-da resmiler bu alnyp barylýan kampaniýany gös-göni S.Nyýazowyň şahsyýet kulty bilen baglanyşdyrmaýarlar.


text:
Orsýetde blogger we oppozisiýa liderleriniň biri Alekseý Nawalna “Kirowles” döwlet kärhanasynyň emlägini bikanun harçlanmagyny gurnandygy boýunça resmi taýdan aýyplama bildirildi. Resmiler onuň Moskwany terk etmezligine hem görkezme berdiler.
Eger-de Nawalnynyň günäsi subut edilse, onda oňa 10 ýyla çenli türme tussaglygynyň berilmegi mümkin.
Nawalnyý Orsýetiň Derňew komitetinden çykandan soň žurnlistlere şeýle diýdi: "Maňa aýyplama bildirdiler, şeýle-de şäheri terk etmejekdigime güwanama ýazdyrdylar. Dogrymy aýtsam, bolup geçýän zatlar diýseň täsin we geň. Olar ozalky aýyplamanyň mazmunyny düýpgöter üýtgetdiler".
Iýul aýynyň başlaryna resmiler 1 milion rubluň ýitirim bolmagy bilen bagly Nawalnynyň iki ýyl mundan ozalky işini täzeden gozgapdylar. Emma sişenbe güni bu san ýokarlanyp 16 million rubla (500 müň dollar) deň boldy. Derňewçiler 2009-njy ýylda Kirowda ýerleşýän tokaý kärhanasyndan bu pullaryň ýitirim bolmagynda Nawalnyny aýyplaýarlar.
Şol döwür Nawalnyý regionyň häkiminiň maslahatçysy bolup işläpdi. Ol özüne ýöňkelýän aýyplamalary inkär edýär. Nawalnyý prezident Wladimir Putine garşy geçirilen protestler bilen baglanşykda iki gezek az möhletleýin türme tussaglygynda hem oturypdy.
Orsýetiň oppozisiýa liderleri we adam hukuklary boýunça aktiwistleri Nawalna bildirilen aýyplamany ýazgardylar.
Çepçi Front hereketiniň lideri Sergeý Udaltsow häkimiýetleriň munuň üsti bilen oppozisiýa basyş etmäge synanşýandyklaryny öňe sürdi. Udaltsowyň bellemegine görä, 6-njy maýda Putiniň dolandyryşyna garşy geçirilen protestlerden soň, hökümet oppozisiýa wekillerine garşy işleri gozgapdyr we olaryň öýlerini döküpdir.
Udaltsow Nawalna garşy bildirilen aýyplamalary “syýasy görkezme” diýip atlandyrdy.
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän, garaşsyz Moskwanyň Helsinki toparynyň ýolbaşçysy Lýudmila Alekseýewna Nawalna aýyplamalaryň bildirilmegi bilen “oppozisiýa garşy repressiýalaryň başlanandygyny” belledi.
Şwedsiýanyň daşary işler ministri Karl Bildt özüniň “Twitter” hasabynda “Orsýetiň belli oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnynyň sem edilmegi boýunça synanşyklar biziň ählimiziň üns merkezinde bolmalydyr” diýip belledi.


text:
Duşenbe güni belli sportsmen we artist Arnold Şwarsnegger Birleşen Ştatlaryň Kaliforniýa ştatynyň gubernatory wezipesinden gidýär. Ol Kaliforniýa ýedi ýyl çemesi gubernatorlyk etdi.
Şwarsnegger Respublikan partiýasyndan bolup, ol Kaliforniýanyň gubernatorlygyna 2003-nji ýylda saýlanypdy we 2006-njy ýylda onuň wezipesi ikinji möhlete uzaldylypdy.
Arnold Şwarsnegger Kaliforniýa ştatynyň gubernatorlygyna geçende, ol Kaliforniýanyň ykdysady ýagdaýyny düzeltmegi söz beripdi.
Emma, käbir tankytçylaryň aýtmagyna görä, häzir Kaliforniýanyň ykdysady ýagdaýy öňküsinden hem ýaramazlaşypdyr.
63 ýaşly Arnold Şwarsnegger özüniň indiki planlary barada anyk hiç zat aýtmady.


text:
Orta mekdeplerde iň soňky jaňyň kakylmagy bilen, uçurymyň öňünde durmuşyň täze sahypasy açylýar. Olaryň käbirleri okuwlaryny dowam etdirmekligi arzuw etseler, beýlekileri zähmet ýoluna girişýär ýa-da goşun gullugyna gidýär. Okuwlaryny dowam etdirmek isleýänleriň arasynda daşary ýurtlarda okamaga höwes bildirýänler hem bar.
Azatlyk Radiosynyň söhbetdeşi Çehiýa Respubliksasynda ýokary bilim alan, Türkmenistanyň 30 ýaşly raýaty, özüni Aýgül diýip tanyşdyran ýaş hünärmen.
Azatlyk Radiosy: Aýgül, daşary ýurda okuwa gaýtmagyňa näme itergi berdi?
Aýgül: Men Çehiýa Respublikasyna okamaga geldim, sebäbi meniň hakyky bilim almak arzuwym bardy. Türkmenistanda ýokary bilim almak mümkinçiligi çäklendirilen, okamaga isleg bildirýän ýaşlar maksadyna ýetip bilmän, köp gymmatly wagtlaryny ýitirýärler. Ýokary okuw jaýlaryna girenler bolsa okuwa degişli bolmadyk çärelere gatnaşyp, esasy işinden, ýagny ýokary bilim almakdan mahrum bolýarlar. Olar dürli subbotniklere gatnaşdyrylýar, uniwersitetiň territoriyasyny arassalamak işlerine gatnaşdyrylýar, bir giden syýasy çarelere barmaly edilýär. Jemläp aýdanymda, okuw ikinji plana düşýar we häzirkizaman bilim sistemasyndan köp yza galýar. Şol sebäpden hem men has giň bilim almak üçin Çehiýa okuwa gaýtdym.
Azatlyk Radiosy: Çehiýada okamaklygyň aýratynlyklary barada näme aýdyp biljek?
Aýgül: Ýewropada ýagdaý düýbünden başga. Islän ugruňdan okamaga mümkinçilik bar. Hünäriňi öz ýagdaýyňa, islegiňe görä saýlaýaň. Okuw prosesi studentiň diňe bilim almagyna gönükdirilen. Seminar sapaklarynda ýa-da leksiýalarda ýerli professorlar bilen bir hatarda, köplenç başga ýurduň spesialistleri gelip studentlere sapak berýärler. Hünär öwretmeklige gaty çuňňur çemeleşilýär. Studentlere kitaphanalar we internet elmydama elýeterli edilýär. Mugallymyň ýolbaşçylygynda studentiň öz saýlan proýekti boýunça özbaşdak barlag geçirmäge ähli mümkinçilikler döredilýär. Ýokary hilli bilim alan spesialist hökmünde hemme ýerde saňa isleg bolýar.
Aýgül: "Praga Ýewropanyň iň owadan şäherleriniň biri hasaplanýandygy sebäpli, bu ýere ýylda milliondan gowrak turist gelýär. Şonuň üçin Çehiýada turizm ugrundan gaty güýçli spesialistler bar".
Azatlyk Radiosy: Çehiýanyň uniwersitetlerinde daşary ýurtly studentler üçin nähili şertler döredilen?
Aýgül: Bu ýerde daşary ýurtly studentler üçin ähli şertler bar. Ilki bilen çeh dilinde okamak isleýän studentlere bir ýyllyk çeh dilinden sapak almaga mümkinçilik döredilýär. Bu kurslarda diňe dil öwredilmän, studentiň saýlan ugrundan tälim hem berilýär. Oňa saýlan ugry boýunça taýýarlanmaga ýagdaý döredilýär.
Azatlyk Radiosy: Aýgül, Türkmenistanly uçurymlaryň Çehiýada okamaklary üçin olary gyzyklandyraýjak haýsy ugurlary maslahat berip biljek?
Aýgül: Bu ýerde oba hojalygy instituty bar, uniwersitetlerinde halk hojalygynyň dürli ugurlary boýunça hünärler bar, mysal üçin halkara gatnaşyklary, syýasaty öwreniş, hukuk ýaly gyzykly ugurlar bar. Bu ýerde medisina instituty hem güýçli hasaplanýar. Ony gutaran spesialistler dünýäniň köp ýurtlarynda işlemäge mümkinçilik gazanýarlar.
Çehiýada turizm boýunça hem gaty güýçli ýokary okuw mekdepleri bar. Praga Ýewropanyň iň owadan şäherleriniň biri hasaplanýandygy sebäpli, bu ýere ýylda milliondan gowrak turist gelýär. Şonuň üçin Çehiýada turizm ugrundan gaty güýçli spesialistler bar. Şol ugurdan studentlere gaty gowy tälim berýärler. Umuman, ýokary bilim almak üçin Çehiýany amatly ýurt hasaplaýan.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň Dagystan respublikasynyň prezidenti ýerli ýolbaşçylara howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmek maksady bilen, meýletinleriň hasabyna ýerli gözegçilik we gorag toparlaryny döretmeklige görkezme berdi.
Prezident Magomedsalam Magomedow bu ýerli toparlaryň polisiýanyň işine-de ýardam berjekdigini aýtdy.
Prezidentiň bu çykyşyndan iki gün öň janyndan geçen bir aýal maşgalanyň amala aşyran partlamasynda dagystanly tanymal sufist dini lideri Said Efendi Atsaýew we onuň ýanyndaky alty adam partlamanyň pidasy boldy.
Dagystanyň resmileri Said Efendi Atsaýewiň dini ekstremizme garşy çykyş edip gelendigini aýdyp, oňa garşy gurnalan bu hüjümi onuň alyp baran propogandasy bilen baglanyşdyrýarlar.


text:
4-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirdi, şonda harby we hukuk goraýjy edaralaryň 2015-nji ýylyň on aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri jemlenildi, şeýle-de bu edaralaryň işini geljekde has-da kämilleşdirmek, maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak hem-de döwrebaplaşdyrmak bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýewiň hasabatynda 2015-nji ýylyň ýanwar-oktýabr aýlarynda ministrlik tarapyndan harby özgertmeleriň durmuşa geçirilişiniň barşy barada aýdyldy.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy şu ýylyň başyndan bäri Türkmenistanyň serhetlerini goramak boýunça görlen çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri ýolbaşçylyk edýän ministrliginiň şu ýylyň ýanwar-oktýabr aýlaryndaky alyp baran işiniň netijeleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň içeri işler ministri öz hasabatynda ýol-ulag howpsuzlygyny ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler barada habar berdi. Türkmenistanyň Prezidenti bu meselä ünsi çekip, köçe-ýol hereketinde käbir bidüzgünçiliklere ýol berilýändigini aýdyp, bu babatda seljerme işlerini geçirmek we kanun taýdan jerime salmalydygyny tabşyrdy.
Soňra Türkmenistanyň Baş prokurory şu ýylyň on aýynda kanunçylygyň ýerine ýetirilişine amala aşyrylýan gözegçilik, düzgün bozmalaryň öňüni almak boýunça geçirilen işleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy Türkmenistanyň kazyýet ulgamyny kämilleşdirmek boýunça şu ýylyň on aýynda geçirilen işler, kazylaryň hünär ussatlygynyň derejesini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen guralýan okuwlar hem-de kazyýetlerde işlere garalanda kanunylygy üpjün etmek boýunça görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň başlygy ýanwar-oktýabr aýlarynda geçirilen işler barada hasabat berdi. Şol işler, ilkinji nobatda, neşe serişdeleriniň bikanun ýaýradylmagyna we peýdalanylmagyna garşy gönükdirilendir.
Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy özüne ynanylan düzümlerde işleriň häzirki ýagdaýy hem-de 2015-nji ýylyň on aýynda geçirilen işler hakynda hasabat berdi. Şeýle-de ol Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň döredilen gününe bagyşlanan çäreler barada aýtdy.
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy ýolbaşçylyk edýän düzümleriniň işlerini kämilleşdirmek, gullugyň öňünde goýlan wezipeleri berjaý etmek, şol sanda ýurdumyza gelýän daşary ýurtly myhmanlary hasaba almak boýunça ýylyň başyndan bäri görlen çäreler barada hasabat berdi.
Soňra adalat ministri ýanwar-oktýabr aýlarynda jemgyýetiň we döwletiň öňünde durýan möhüm wezipeleri üstünlikli çözmek üçin ygtybarly daýanç bolmaga gönükdirilen täze kanunlaryň taslamalarynyň taýýarlanylyşy, şeýle-de yzygiderli guralýan raýatlaryň jemgyýetçilik kabul edişliginiň çäklerinde hereket edýän kanunçylygy ilata düşündirmek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylaryna anyk tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutany durmuş häsiýetli meselelere, ilkinji nobatda, harby we hukuk goraýjy edaralaryň gullukçylaryny amatly ýaşaýyş jaýlary hem-de durmuş şertleri bilen üpjün etmäge aýratyn üns berilmelidigini belledi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde başga-da, birnäçe möhüm meselelere garalyp, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.


text:
Annadurdy Almamedow 1965-nji ýylda Daşkendiň A.N.Ostrowski adyndaky (häzirki Begzad adyndaky) Döwlet çeperçilik-teatral institutynda okuwyny üstünlükli tamamlap diplom taslamasyny 1964-nji ýylda Aşgabat şäheriniň Mollanepes adyndaky akademiki drama teatrynda durmuşa geçirýär. Annadurdy Almamedow şol ýyl hem Alp-Arslan adyndaky Ýaş tomaşaçylar teatrynyň baş suratkeşi wezipesine bellenilýär. Almamedowyň geçen asyryň 60-70-nji ýyllarynda diýarymyzyň dürli künjeklerinde teatr suratkeşi bolup işlän döwründe döreden sazly we gynançly, gülküli oýunlaryň ssenografiýasy türkmen sungatyna täze bir öwüşgün çaýdy. Elbetde, Almamedowyň döredijiliginde teatr sungaty wajyp orny eýeleýär. B.Amanowyň “Jora”, Ç.Aýtmatowyň “Ak gaýyk”, T.Popowyň “Maşgala”, M.Karimiň “Aý tutulan gijesi”, B.Kerbabaýewiň “Nebitdag”, B.Hudaýnazarowyň “Gaýduwsyzlar”, “Synag ýoly”, Ý.Mämmediýewiň “Ene toprak”, A.Telmanyň “Bir mejlisiň ýazgysy”, K.Gurbansähedowyň “Meňli”, D.Werdiniň “Makbet”, Ç.Aşyrowyň we B.Bäşimowyň “Ogul takdyry”, R.Esenowyň, A.Agabaýewiň hem-de D.Öräýewiň “Peýkam” we ş.m. ýaly dürli žanrdaky spektakl sahnalaryň 40-dan gowragynyň çeper bezegini ýerine ýetiren Almamedow teatr-dekorasiýa nakgaşçylygynda täzelikçilik döreden suratkeşdir. Onuň döreden eseriniň her biri bilen Türkmenistanyň ssenografiýasynyň wajyp sahypalary baglanyşyklydyr. Sebäbi suratkeş işleşen režissýorlary bilen birlikde uly meseleleri öňde goýup ony çözmegi başarýar. Almamedowyň eserlerinde deslapky döwürde gazanylan üstünlikler tassyklanýar hem-de kämilleşdirilýär. Ssenografiýada nakgaşçylyga gaýdyp gelmek bilen suratkeş sahnany baýlaşdyrýar. Ol döredijilik şahsylygynyň häsiýetini saklamak hem-de dürli görnüşli çeper serişdeleri peýdalanmak bilen her bir pýesanyň şahsy keşbini gözleýär. Sahnanyň dürli görnüşli serişdeleri bilen çeper many-mazmuny özboluşly teswirlemekde suratkeşiň döreden eserleriniň umumylygy jemlenendir.
Annadurdy Almamedow Türkmenistanyň medeniýet, çeperçilik bilim ulgamyna aýratyn goşandyny goşýar. Ol döredijilik işiniň ilkinji ýyllaryndan başlap teatr işi bilen bir hatarda mugallymçylyk kärini hem alyp barýar. Ol 1979-1983-nji ýyllarda Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň Döwlet şekillendiriş sungaty muzeýiniň müdiri, 1984-1986-njy ýyllarda Türkmenistanyň çeperçilik fondunyň müdiriýetiniň başlygy, 1986-1987-nji ýyllarda Türkmenistanyň Sutratkeşler birleşiginiň direktory ýaly jogapkärli wezipelerde işleýär. Annadurdy Almamedow dürli wezipelerde işlemegine garamazdan mugallymçylyk kärinde üznüksiz zähmet çekýär. Ol 1964-nji ýyldan bäri Türkmen Döwlet ýörite çeperçilik mekdebinde, 1998-nji ýyldan bolsa Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda şägirtleri ýetişdirmek bilen 50 ýylyň içinde halypalaryň halypasy adyna eýe bolýar.
Almamedowyň döredijiligi ssenografiýa sungatyndan daşary şeýle-de stanok nakgaşçylygyna bagyşlanandyr. Onuň bu ugurda döreden işleriniň täsin galdyryjy tämizligi, suratkeşiň naturany täzeçe we şol bir wagtda göwnaçyklyk bilen kabul etmegi, daşky dünýäniň gözelligine elmydama şatlyk bilen baş goýmagy haýran galdyrýar. Almamedowyň sungaty edil abstraksiýadan daş bolşy ýaly naturalizmden hem daşdyr. Ol öz ýurdy hakyndaky çeper hakykatyň ýolundan barýar. Görýän hakyky dünýämiziň keşbi onuň döredijiligi üçin janly çeşmedir. Ýurduň gündelik durmuşyna aralaşmak Almamedowyň ähli tematik eserlerine häsiýetlidir. Ol “Pagtaçylar”, “Gäwers jülgesiniň gyzlary”, “Halyçylar”, we ş.m. işlerinde diýarymyzyň bagtyýarlygyny açmak bilen adamyň durmuşdaky ähmiýetini görkezýär. Gyzlaryň näzik keşpleri, zähmetkeş zenanlaryň gaýraty hereketiň sazlaşygy arkaly wasp edilýär. Suratkeşiň “Halyçylar”, “Baýramçylyga”, “Gözel Sumbaryň nary”, “Ak daglar”, “Saz”, “Bahar” ýaly nakgaşçylyk eserlerine reňk duýgurlygy, haşamlyk we eser giňişliginiň sazlaşykly guramaçylygy hem-de göwrümleriň erkin ýönekeýleşdirilmegi mahsusdyr. Gyzyl, sary, mämişi, benewşe we ýaşyl reňkleriň tebigy äheňli asuda reňk sazlaşygynyň täsirliligi suratkeşiň döredijiliginiň şahsylygyny kesgitleýän aýratynlykdyr. Suratkeşiň şatlykly, güneşli güýç möwç urýan eserleriniň çeper aýratynlyklary şägirtleriniň döredijilik ýoluna ähmiýetli täsirini ýetirýär. Muňa garamazdan halypa öz şägirtleriniň döredijilik şahsylygyny aýawly ösdürmegi başarýar, olarda Watançylyk duýgularynyň güýjüni artdyrýar. Halypanyň sanardan köp şägirtleriniň aglabasy Türkmenistanyň çeperçilik bilim ulgamynda zähmet çekip, ösüp gelýän ýaş suratkeşleri ýetişdirýärler. Almamedowyň Ç. Hümmedow, K. Nurmyradow, Ö. Mämmetnurow, K.Weliahmedow, A.Nuwwaýew we beýleki şägirtleriniň häzirki döwürde Watanymyzyň at-abraýly suratkeşleriniň hatarynda bolmagy suratkeşleri terbiýelemegi dowam edýän halypanyň halypaçylyk zehinine uly hormat hem-de buýsanç döredýär.
A.Almamedowyň döredijiliginde Watançylyk temasynyň, ülkämiziň gözel tebigatynyň waspynyň, şeýle-de türkmeniň beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň keşbiniň, onuň gezen ýerleriniň gözelliginiň aýratyn orna mynasypdygyny bellemek wajypdyr. Onuň 1976-1986-1987-1997-nji ýyllarda Aşgabatda, 1985-nji ýylda Kabulda, 1987-1989-njy ýyllarda Moskwada, 2002-nji ýylda Ankarada gurnan şahsy sergilerinde görkezilen “Gerkez obasy”, “Gülleýän ülkäm”, “Pyragyny gören daglar”, “Rowaýat”, “Bahar” we beýleki eserleri ençeme tomaşaçylaryň çeper duýgularyna oňyn täsiri ýetirýär. Suratkeşi geçen asyryň 80-nji ýyllaryndan bäri gyzyklandyran Pyragyny gören daglar temasy häzirki döwürde hem biperwaý goýmaýar. A. Almamedow beýik şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygy mynasybetli “Pyragyny gören daglar” atly şahsy sergisini Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler jaýynda 50-den gowrak täze eserleri tomaşaçylara hödürleýär. Aý dagly peýzažlar toplumynda Almamedow täze çeper pelsepeleri doly ýüze çykarýar. Mysal üçin onuň “Pyragyny gören daglar” atly ençeme eserleri, şeýle-de “Aý daglar” ýaly işleri ýagty duýgulary, jadylaýjy ýiti şähdaçyklygy bilen aýratynlanýar. Olarda beýik şahyrymyz Magtymgulynyň poeziýasynyň ruhy şöhlelenýär. Özboluşly janly ýazyş usully, reňk we göwrüm teswiriň çugdamlygy bilen aýratynlanýan bu peýzažlarda Almamedow täze gözellik idealy kemala getirýär. Dünýäniň gözelligini täzeçe teswirlemek, reňk baýlygynyň täze kabul edilişi, çyzyk we göwrüm ritminiň baýlygy, reňk sazlaşygynyň saldamlylygy we şol bir wagtdaky täsirliligi Almamedowa nakgaşçylyk sungatynda täze sözi aýtmaga mümkinçilik berýär. Suratkeş ýyl geçdigiçe öz sungatyny diňe hakyky durmuşdan alan täsirleri bilen baglanyşdyrýar. Häzirki döwrüň ençeme peýzaž eserleri suratkeşiň giň dünýägaraýşyny, ideallaryny äşgär edýär. Onuň “Gök jülge”, “Gerkez obasynda” atly işlerinde dag eteginde küren tutan obanyň keşbinde tebigatymyzyň gudratly gojaman daglarynyň ägirtligi, obalarymyzyň bagy-bossanlygy wasp edilýär. Tebigatyň gözelligini ýürekden syzdyryp çeper beýan etmegiň haýran ediji güýji bu eserleriň ägirt uly keşp mazmunyny kesgitleýär. Olaryň içinden täsin galdyryjy şatlyk, durmuşyň doly janly duýgulary ok bolup geçýär.
Annadurdy Almamedow ilki bilen halypa nakgaşdyr – ägirt uly zehinli hem-de seýrek duş gelýän nakgaşçylyk hyjuwly ussatdyr. Onuň eserleri uly gözellik lezzetini ýetirmek bilen, göze ýakymly bolmak bilen adamyň dünýäni, aýratyn hem tebigaty çeper kabul etmesiniň täze taraplaryny açýar. Suratkeş tebigatda hiç hili betnyşanlygyň bolmandygyny öz döredijiligi bilen irginsiz tassyklaýar. Ol ähli zatda gözelligi görmegi başarýar. Almamedow üçin dünýä gözelligi ilki bilen onuň reňk baýlygynda ýüze çykýar. Häzirki wagtda hyjuwdan doly döredijilik güýjüni başdan geçirýän suratkeş halypanyň ähli işleri beýik Watanymyzyň hem-de türkmen halkymyzyň hyzmatyna gönükdirilendir.
20 мая 2014
ajayip turkmen keshiblereken!!!
20 мая 2014
haladym admin, sagbolun!!!


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň tabşyrygy bilen düýn geçirilen ýörite maslahatda 2010-njy ýylda ýurduň regionlarynyň sosial-ykdysady ösüşiniň aktual meselelerine seredildi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Welaýatlaryň, ministrlikleriň we beýleki döwlet edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçen maslahatyň gün tertibinde obalaryň, posýoloklaryň, etrap şäherleriniň we etrap merkezleriniň ilatynyň sosial-durmuş şertlerini özgertmek programmasynyň ýerine ýetirilişi ýaly meseleler bar.
Maglumatda bellenişine görä, ipoteka kreditini berip, ýeňillikli şertlerde ýaşaýyş jaýlaryny gurmak meselesine aýratyn seredilipdir.


text:
Birleşen Ştatlaryň Demokratik partiýasynyň kongresmeni Owganystandan dolanyp gelip, owgan prezidenti Hamid Karzaýyň korrupsiýa garşy göreşde başarnyksyzlygyny tankyt etdi.
Rik Larsen Karzaýyň Birleşen Ştatalar geljek ýylyň iýulynda Owganystandaky goşunlaryny çykaryp başlandan soň, bu ýurduň al-Kaýdanyň mesgenine öwrülmezligi üçin hem köp iş etmelidigini nygtady.
Wekiller öýüniň Ýaragly gulluklar komitetiniň agzasy bolan Larsen geçen hepde Kabulda Karzaý bilen duşuşan dört amerikan kogresmeniniň biridir.
Rik Larsen duşenbe güni Assoşeýted Prese Karzaýyň öz ýurdunyň problemalary babatda özünden başga hemmeleri günälemesinden lapykeç bolandygyny aýtdy.


text:
Resmiler hindi esgerleriniň 2-nji ýanwar güni irden Hindistanyň Pakistan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýän harby howa güýçleri bazasyna girip, howpsuzlyk güýçleri bilen atyşmaga başlan dört sany ýaragly adamy atyp öldürendiklerini aýdýarlar.
Ýaragly söweşde azyndan iki sany hindi esgeri hem öldürildi diýip, ýerli media habar berdi.
Güman edilýän yslamçy jeňçiler Pathankot howa bazasynyň ýaşaýyş kwartalyna girdiler, emma dikuçarlaryň we beýleki gymmatbaha harby enjamlaryň saklanylýan ýerine girip bilmediler diýip, howa güýçleriniň sözçüsi Roçelle D'Silva aýtdy. Pathankot Hindistanyň Jammu we Kaşmir ştatlaryny birikdirýän uly ýoluň boýunda ýerleşýär we pitneçiligiň mesgeni bolup durýar.
Şeýle-de bu ýer Hindistanyň Pakistan serhedine gaty golaýda ýerleşýär.


text:
Ukrainanyň oppozisiýa liderleri, prezident Wiktor Ýanukowiç ýaýrap barýan krizisi haýallatmak üçin iki sany uly wezipäni teklip edeninden biraz soň, öz göreşlerini dowam etdirmegi wada berdiler.
Şenbe güni Kiýewde goldawçylaryna ýüzlenip çykyş eden Witaliý Kliçko oppozisiýanyň çalt prezident saýlawlaryny geçirmek we konstitutsiýa üýtgetme girizmek baradaky çagyryşlaryny gatýtalady.
Kliçko Ýanukowiçiň oppozisiýanyň bir topar talaby bilen ylalaşandygyny, şol sanda tussaglary boşatmaga, konstitusiýa golaýda girizilen özgertmeleri ýatyrmaga razy bolandygyny aýtdy.
"Biz yza çekilmeýäris"
"Biziň bu kanunlary togtatmak baradaky pozisiýamyz aýdyň. Olary doly duruzmaly. Biziň talaplarymyz şular: şu ýylyň özünde prezident saýlawlaryny geçirmeli, biz yza çekilmeýäris. Biz Maýdanda we regionlarda öz pozisiýalarymyzy saklap durus."
Arseniý Ýatsenýuk oppozisiýanyň jogapkärçiligi öz üstüne almaga taýýar bolandygyny aýtdy, emma Ukrainada häkimiýeti halkyň kesgitlemelidigini hem sözüne goşdy.
Biraz öň Ýanukowiç, Kiýewden ýurduň beýleki böleklerine hem ýaýrap barýan protestleri haýallatmak üçin, Ýatsenýuga premýer-ministriň, Kliçko bolsa premýer-ministriň gumanitar meseleler boýunça orunbasarynyň wezipesini teklip etdi.
Ýanukowiç golaýda prezidente has kän ygtyýarlyk beren konstitusiýa üýtgetme girizmek barada hem pikirlenmäge razy boldy.
Ýatsenýuk biraz soň guralan metbugat ýygnagynda «biz teklip etmek ýa edilen teklibi kabul etmek bilen meşgul bolmaýarys, biz üç oppozisiýa güýjüniň arasynda çynlakaý maslahat geçirýäris» diýdi.
ÝB bilen şertnama gol çekilmeli
Şeýle-de ol oppozisiýanyň hökümetden Ýewropa Bileleşigi bilen azat söwda şertnamasyna gol çekmegi, syýasy tussaglary, şol sanda ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkony azat etmegi talap etjegini aýtdy.
Oppozisiýa liderleri çykyş edeninden bir sagat çemesi soň demonstrasiýaçylar Garaşsyzlyk meýdançasynyň 100 metr çemesi golaýyndaky bina hüjüm edip başladylar. Ol ýerde polisiýa güýçleri ýerleşdirilipdi.
AP habar gullugynyň maglumatyna görä, Ukraina öýüne edilen hüjüm ol ýere 200 çemesi polisiýa ofiseriniň girip barýandygy görlenden we olar demonstrasiýany dargatjakmyş diýen gürrüňlerden soň başlandy.
Protestçiler gije bu binanyň basgançaklarynda koridor döredip, jaýyň içindäki howpsuzlyk esgerleriniň çykyp gitmegine ýol açdylar.
Güýç ulanmak kabul ederliksiz
Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman Wan Rompou 25-nji ýanwarda Warşawa eden sapary mahalynda ukrain häkimiýetleriniň demonstrasiýaçylara garşy güýç ulanmagyny we gazaplylygyny ýazgaryp çykyş etdi.
Paýtagtda gozgalaň başlaly bäri geçen alty günde dört adamyň öldürilendigi tassyk edildi.
Şu arada, şenbe güni, Ukrainanyň iň baý adamy, Ýanukowiçiň esasy goldawçysy Rinat Ahmetow güýç ulanmagyň kabul ederlik däldigini aýtdy.
Protestçiler şenbe güni Kiýewiň günorta-günbataryndaky Winnutsiýa şäherinde regional adminstrasiýanyň ofislerini eýelediler.
Lwowda bolsa, regional deputatlar şenbe güni parallel hökümet döretmeklige ses berdiler.