text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Kawasaki Heavy Industries Ltd.” kompaniýasynyň energetika ulgamy hem-de önümçilik işläp taýýarlamalary boýunça prezidenti Tasuýa Watanabeni kabul etdi. Myhman şanly waka — karbamid dökünleriniň önümçiligi boýunça sebitde iri toplumyň ulanmaga berilmegi bilen döwlet Baştutanyny gutlady.
Öz nobatynda, öňdebaryjy ýapon korporasiýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Baştutanyna Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürmek boýunça zawodyň gurluşygynyň barşy barada habar berdi. Bellenilişi ýaly, bu desga tassyklanan tertibe laýyklykda bina edilýär we bellenilen möhletinde ulanylmaga tabşyrylar. Ýokary tehnologiýalaryň, şol sanda çig maly düýpli arassalamak boýunça tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagynyň netijesinde bu kärhana dünýä tejribesinde iň innowasion önümçilikleriň biri bolar. Zawodyň çykarýan önümleri hil we ekologiýa talaplary boýunça iň ýokary dünýä ölçeglerine kybap geler.
Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary, şol sanda dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän önümleri çykarýan iri senagat desgalaryny gurmak ulgamynda ýöriteleşen kompaniýalar bilen özara bähbitli işewür gatnaşyklar üçin hemişe açykdygyny nygtady.
Iň oňat dünýä tejribesini hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary çekmäge aýratyn ähmiýet berilýän milli ykdysadyýetimiziň toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylmagy we diwersifikasiýalaşdyrylmagy uzak möhletleýin esasda netijeli gatnaşyklar üçin giň mümkinçilikleri açýar diýip, milli Lider aýtdy.
Döwlet Baştutany Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň iri kompaniýasynyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen nygtap, bu gün däp bolan bu işewür gatnaşyklaryň hil taýdan täze derejä çykyp, giň gerimli ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýändigini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda döwrebap senagat düzümini kemala getirmäge hem-de durmuş ulgamyny kämilleşdirmäge gönükdirilip, ýaýbaňlandyrylan özgertmeler maksatnamalaryny nazara alyp, mundan beýläk-de bilelikde işlemegiň mümkinçilikleri barada gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy.


c: text/html

text:
Aşgabat-Balkan asfalt ýolunda mikroawtobus bilen ýeňil awtoulagyň ýol heläkçiligine uçramagy netijesinde, azyndan dört adam öldi we başga-da 10-a golaýy ýaralandy diýip, Azatlygyň ýerli habarçylary aýdýarlar.
Aşgabatdan Balkana sapar edýän mahaly waka şaýat bolan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýewiň sözüne görä, ýol heläkçiligi 9-njy fewralda Türkmenbaşy şäherinden ortaça 80 kilometr uzaklykda ýerleşýän Belek şäherçesiniň golaýynda bolupdyr.
“12 adama çenli ýolagçy alyp bilýän mikroawtobus bilen ‘Volvo’ atly ýeňil awtoulag çakyşypdyr. Meniň gözüm bilen görenim, şol ýerde-de dört adam wepat bolupdyr. Başga kimiň nähili ýagdaýdadygyny güwä geçip aýdyp biljek däl. Sebäbi men şol ýerden gaýdanymda-da, özüne gelip bilmän ýatan 7-8 töweregi ýaradar bardy” diýip, Bugaýew gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, ýol heläkçiliginiň bolmagyna, gurluşygy indi 20 ýyldan gowrak wagt bäri tamamlanmaýan Aşgabat-Balkan ýolunyň ýaramazlygy we ýol belgileriniň ýoklugy sebäp boldy.
“‘Volvo’ markaly awtoulag ýoluň beýleki tarapyna geçmändigi üçin maňlaýma-maňlaý 12 orunlyk mikroawtobus bilen çaknyşypdyr. Meselem, köçäniň sagyndan çepine, çepinden sagyna geçmelidigini görkezýän köçe-ýol hereketiniň belgileri ýok. Şolar goýulmadyk” diýip, Bugaýew aýtdy.
Ýatlap geçsek, uzynlygy ortaça 570 kilometre barabar bolan Aşgabat-Balkan asfalt ýolunyň gurluşygyna 1990-njy ýyllaryň birinji ýarymynda başlanyp, şonda resmi metbugatda berlen maglumatlarda, ýoluň abatlaýyş işleriniň 2003-nji ýylda doly tamamlanjakdygy aýdylypdy.
Ýöne ýakynda awtoulag arkaly Balkan welaýatyndan Aşgabada gelen Bugaýew, döwlet mediasynda Aşgabat-Türkmenbaşy aralygyndaky asfalt ýoluň gurluşygynyň doly tamamlanyp, ulanyşa berlendigi aýdylsa-da, onuň 300 kilometrden gowrak bölegindäki abatlaýyş işleriniň henizem tamamlanman gelýändigini we munuň ýolagçylara hem howpsuzlyk, hem-de barjak ýerine öz wagtynda barmak nukdaýnazaryndan, agyr kynçylyk döredýändigini aýdýar.
“570 kilometriň her 2 kilometrinden ýoluň ýa sagyna, ýa-da çepine geçmeli. Käýerde 1970-nji ýyllarda düşelen asfalt dur. Käbir ýerde-de indi ýaýradylmaly asfalt depleri dur. Ýolda awtomobil heläkçiliklerem, adam pidalaram häli-şindi ýüze çykyp dur” diýip, Bugaýew bu ýagdaýyň hem ýolagçy, hem-de sürüjiler üçin howp abandyrýandygyny belleýär.
Galyberse-de, Aşgabat-Balkan ýolunyň mundan üç ýyl çemesi öň abatlanyp, doly ulanyşa berlen böleginiň hem hatardan çykyp başlandygy aýdylýar. Türkmenbaşy-Nebitdag aralygyndaky asfalt ýolda jaýryklaryň, çukurlaryň we oýuklaryň emele gelendigini, Azatlygyň habarçylary belleýärler.
Belläp geçsek, Türkmenistanyň “Awaza” syýahatçylyk zolagynda we Çelekeniň deňiz kenarynda dynç almak isleýänleriň ählisi hem şu ýoldan sapar etmeli bolýarlar.
Türkmen häkimiýetleri bu ýoluň gurluşygynyň näme üçin tamamlanmaýandygy barada henize çenli ilat köpçüligine maglumat ýa-da düşündiriş bermän gelýän. Şeýle-de, ýurtda ýol heläkçiliklerinde ölýänleriň sany baradaky statistiki maglumatlar hem elýetersiz bolmagynda galýar.
Şol bir wagtyň özünde, Aşgabat-Balkan ýolunyň häzirki ýagdaýy, onda emele gelýän ýol heläkçilikleri we ýolagçylaryň, sürüjileriň başdan geçirýän ýagdaýlary barada, türkmen mediasy hem häzirlikçe dymyp gelýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hytaý Halk Respublikasy howanyň hapalanmagynyň öňüni almak babatda göreş alyp barýar. Munuň netijesinde, howany hapalaýan energetika serişdesi bolan kömürden ýüz öwrüp, has köp tebigy gazy satyn almagy meýilleşdirýär. Bu meýilnamalar Hytaýy tutuş dünýäde tebigy gazy satyn almakda birinji orna çykarar we bu babatda Ýaponiýadan öňe saýlanmagyna mümkinçilik berer. Häzirki wagtda Hytaý dünýäde nebit we kömür satyn almakda birinji orunda durýar. Tebigy gazy sarp etmekde bolsa, ABŞ-dan we Russiýadan soňra üçünji orny eýeleýär. Maglumatlara görä, 2017-nji ýylda Hytaýyň turba geçirijiler arkaly satyn alan tebigy gazy hem-de tankerler arkaly getirilen suwuklandyrylan gazyň möçberi 67 million tonna barabar boldy. Diňe suwuklandyrylan gazyň importy 50 göterim artdy. Tebigy gazy import etmekde häzirlikçe öňdeligi Ýaponiýa eýeleýär. Bu ýurduň import görkezijisi 83,5 million tonna barabardyr. Bilermenleriň pikirine görä, 2018-nji ýylda Hytaý bu ugurda Ýaponiýadan öňe geçer. Hytaýa suwuklandyrylan gaz iberýän iri ýurtlar – Awstraliýa, Katar we Malaýziýa. Bu ýurda turba geçirijiler arkaly tebigy gazy Merkezi Aziýa ýurtlary hem-de Mýanma iberýär. Şeýle hem Russiýadan Hytaýa turba geçirijiler çekilýär.
2017-nji ýylda Hytaýyň daşary ýurtlardan satyn alan suwuklandyrylan gazyň möçberi 38 million tonna barabar boldy. Üstümizdäki ýylda bu görkezijiniň 50 million tonna ýetmegine garaşylýar. Bu sebitde Hytaý we Ýaponiýa bilen bir hatarda, Günorta Koreýa hem suwuklandyrylan gazy köp import edýän ýurtlaryň biridir. Günorta Koreýanyň geçen ýylky görkezijisi 37 million tonna deň boldy. Umuman, Ýaponiýanyň, Hytaýyň hem-de Günorta Koreýanyň sarp edýän suwuklandyrylan gazynyň möçberi tutuş dünýäniň ulanýan mukdarynyň 60 göterimine deňdir.
Günbatarly bilermenleriň çaklamalaryna görä, 2040-njy ýylda Hytaýyň tebigy gaza bolan islegi 600 milliard kubometre deňeçer bolar. Bu möçberiň agramly bölegi daşary ýurtlardan suwuklandyrylan görnüşde hem-de turba geçirijiler arkaly satyn alnar. Hytaýyň özünde-de tebigy gaz gorlary bar. Öz tebigy gaz önümçiligini hem ýola goýdy. Ýöne, bu ugurdaky gazanylýan görkezijiler artýan islegi kanagatlandyrmaga ýetmeýär. Gyş aýlarynda Hytaýyň demirgazyk-gündogar böleklerinde tebigy gaza bolan isleg barha ýokarlanýar. Hytaýa turba geçirijiler arkaly tebigy gazy eksport edýän esasy ýurt Türkmenistandyr.
Hytaý — tebigy gazy import edýän öňdebaryjy ýurt
Hytaý Halk Respublikasy howanyň hapalanmagynyň öňüni almak babatda göreş alyp barýar. Munuň netijesinde, howany hapalaýan energetika serişdesi bolan kömürden ýüz öwrüp, has köp tebigy gazy satyn almagy meýilleşdirýär. Bu meýilnamalar Hytaýy tutuş dünýäde tebigy gazy satyn almakda birinji orna çykarar we bu babatda Ýaponiýadan öňe saýlanmagyna mümkinçilik berer. Häzirki wagtda Hytaý dünýäde nebit we kömür satyn almakda birinji orunda durýar. Tebigy gazy sarp etmekde bolsa, ABŞ-dan we Russiýadan soňra üçünji orny eýeleýär. Maglumatlara görä, 2017-nji ýylda Hytaýyň turba geçirijiler arkaly satyn alan tebigy gazy hem-de tankerler arkaly getirilen suwuklandyrylan gazyň möçberi 67 million tonna barabar boldy. Diňe suwuklandyrylan gazyň importy 50 göterim artdy. Tebigy gazy import etmekde häzirlikçe öňdeligi Ýaponiýa eýeleýär. Bu ýurduň import görkezijisi 83,5 million tonna barabardyr. Bilermenleriň pikirine görä, 2018-nji ýylda Hytaý bu ugurda Ýaponiýadan öňe geçer. Hytaýa suwuklandyrylan gaz iberýän iri ýurtlar – Awstraliýa, Katar we Malaýziýa. Bu ýurda turba geçirijiler arkaly tebigy gazy Merkezi Aziýa ýurtlary hem-de Mýanma iberýär. Şeýle hem Russiýadan Hytaýa turba geçirijiler çekilýär.


text:
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Müdiriýetiniň Başlygynyň 2006-njy ýylyň 25-nji aprelinde çykaran №18 BUÝRUGY
Türkmenistanyň çäklerinde hasaba alnan bank edaralary tarapyndan öz müşderilerine bank hasabyny açmagyň, gaýtadan resmileşdirmegiň we ýapmagyň tertibini düzgünleşdirmek maksady bilen, buýurýaryn:
- Bank hasaby hakynda düzgünnamany hasaplamaly (goşulýar).
- Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan 1995-nji ýylyň 22-nji martynda tassyklanan we Türkmenistanyň Ýustisiýa ministrligi tarapyndan 1995-nji ýylyň 12-nji aprelinde 3 belgi bilen bellige alnan, Türkmenistanyň çäklerinde ygtyýar edilen banklar tarapyndan daşary ýurt walýutasynda hasaplary açmagyň we alyp barmagyň Tertibini güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli.
Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan
2006-njy ýylyň 25-nji aprelinde
çykaran №18 buýrugy bilen
tassyklanyldy
Bank hasaby hakynda Düzgünnama
(Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan 2011-nji ýylyň 29-njy martyndaky buýrugy esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan 2011-nji ýylyň 16-njy aprelinde 567 san bilen bellige alnan)
1-nji bölüm. UMUMY DÜZGÜNLER
1.1. Şu Düzgünnama Saparmyrat Türkmenbaşynyň Türkmenistanyň Raýat bitewi Kanunyna, «Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda», «Täjirçilik banklary we bank işi hakynda», «Buhgalterlik hasaba alnyşy hakynda» Türkmenistanyň kanunlaryna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda işlenip düzüldi hem-de bank hasabyny açmagyň, gaýtadan resmileşdirmegiň we ýapmagyň tertibini düzgünleşdirýär.
1.2. Şu Düzgünnamada ulanmak üçin şu düşünjeler girizilýär:
- bank hasaby – bankyň öz müşderisine açýan hasaplaşyk, gündelik, býujet, depozit (goýum), ýörite, wagtlaýyn, aragatnaşyk hasaplary hem-de kömekçi hasaplary;
- bank – bankyň şahamçalaryny we bank gulluklaryny hem goşmak bilen, Türkmenistanyň çäklerinde hereket edýän bank edarasy;
- bankyň müşderisi – edara görnüşindäki taraplar we olaryň düzüm birlikleri, hususy telekeçiler, şeýle hem şahsy adamlar;
- müşderiniň hukuk salgysy:
- edara görnüşindäki taraplar we olaryň şahamçalary, wekillikleri üçin – resmi taýdan hasaba alnan we bellenilen tertipde Edara görnüşindäki taraplaryň ýeke-täk döwlet sanawyna (mundan beýläk – EGTÝDS) girizilen salgysy;
- hususy telekeçiler/şahsy adamlar üçin – hususy telekeçiniň/şahsy adamyň ýaşaýan ýeriniň salgysy;
- göçürme nusga – hakykylygy Döwlet kepillendiriş edarasy ýa-da resminamanyň asyl nusgasyny resmileşdiren edara tarapyndan tassyklanan resminamanyň göçürme nusgasy.
1.3. Bank hasaby bankyň müşderisine Saparmyrat Türkmenbaşynyň Türkmenistanyň Raýat bitewi Kanunyna laýyklykda baglaşylan şertnama esasynda açylýar.
Bank hasaby açylanda, gaýtadan resmileşdirilende we ýapylanda, bank Türkmenistanyň kanunçylygyny, şeýle hem şu Düzgünnamany gollanýar.
1.4. Müşderi bank hasabyny açmak üçin, degişli hasaby açmaklyga arzany we hasaby hukuk taýdan resmileşdirmek üçin resmi namalary banka tabşyrýar. Hukukçy, bankyň wezipe birlikleriniň sanawynda hukukçy wezipesi bolmadyk ýagdaýynda bolsa, bankyň baş buhgalteri ýa-da onuň orunbasary hasaby açmak üçin berlen resmi namalary gözden geçirenden soň, zerur bolan ähli resmi namalaryň bardygy barada arzada bellik edýär we arzany bankyň ýolbaşçysynyň garamagyna berýär.
Bank hasaby müşderiniň arzasyna bankyň ýolbaşçysy ýa-da onuň orunbasary gol çekenden soň açylýar.
1.5. Bank hasabyny açmak boýunça resminamalar, şertnamanyň asyl nusgasyny hem goşmak bilen, müşderiniň hukuk işinde ýerleşdirilýär; biri amal işgärinde, ikinjisi bolsa buhgalter-gözegçide ýa-da gözegçilik wezipesi berkidilen beýleki bir ygtyýarlandyrylan işgärde saklanýan, gol nusgalary we möhüriň yzy goýulan kartoçka muňa girmeýär.
Müşderileriň hukuk resminamalary bankyň içerki kadalary bilen bellenilen tertipde saklanýar.
Amal işgärleri bank hasabynyň her bir görnüşi boýunça şertnama laýyklykda geçirmek üçin göz öňünde tutulan amallaryň sanawy bilen üpjün edilýär.
1.6. Müşderiniň esaslandyryş resmi namalarynda göz öňünde tutulan işiniň görnüşlerine laýyklykda amala aşyrylýan amallar boýunça hasaplaşyklar bank hasabyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda geçirilýär.
Nagt pul serişdelerini almagyň we olary ulanmagyň, şol sanda nagt girdejileriň ýerlerde ulanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň kanunçylygyna hem-de bank bilen onuň müşderisiniň arasyndaky şertnama laýyklykda düzgünleşdirilýär.
1.7. Müşderiniň bank amalyny geçirmäge tabşyrygy, tabşyrykda görkezilen şahslaryň gollarynyň we möhüriň yzynyň (ol bar bolan ýagdaýynda) gol nusgalary we möhüriň yzy goýulan kartoçkadaky nusgalara gabat gelen ýagdaýynda güýji bardyr.
1.8. Bank hasabyndan tölegler, eger-de şertnamada başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, bank tarapyndan şol hasapdaky galyndynyň çäklerinde amala aşyrylýar.
1.9. Şertnama laýyklykda müşderä bank hasabyndan göçürmeler berilýär.
1.10. Bank hasaby boýunça aktiw amallaryň togtadylmagy ýa-da bank hasabynda bar bolan pul serişdeleriniň tussag edilmegi Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
Bank hasaby boýunça aktiw amallaryň täzeden ýola goýulmagy, degişlilikde, bank hasaby boýunça aktiw amallary togtadan ygtyýarly guramalaryň ýazmaça habarnamalary ýa-da bank hasabynda bar bolan serişdeleri tussag etmek hakynda çözgüdiň ýatyrylandygy baradaky habarnamalary esasynda amala aşyrylýar.
Müşderiniň hasaby ýöretmek üçin zerur bolan resmi namalary tabşyrmagyna çenli (şol sanda möhüriň yzynyň bellenilen möhletde tabşyrylmagyna çenli), bank hasaby boýunça amallar bankyň ýolbaşçysynyň görkezmesi esasynda wagtlaýyn togtadylyp bilner, aşakdaky tölegler muňa girmeýär:
- ömrüne we saglygyna ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak, alimentleri tölemek boýunça;
- zähmet şertnamasy esasynda, zähmet borçlaryny ýerine ýetirmek bilen bagly raýat-hukuk häsiýetli beýleki şertnamalar boýunça işleýän adamlara işden çykylanda berilýän hemaýat puluny we zähmet hakyny tölemek, şeýle hem awtorlyk şertnamasy boýunça hem-de işgärlere öwezini doluş pullaryny tölemek boýunça;
- döwlet pensiýalaryny we kömek pullaryny tölemek, şertnama boýunça hökmany döwlet durmuş ätiýaçlandyryşyna, meýletin pensiýa we saglyk ätiýaçlandyryşyna geçirmeler boýunça;
- hasabyň eýesine degişli emlägi girew goýmak bilen üpjün edilen, kreditorlaryň talaplarynyň öwezini dolmak boýunça;
- döwlet býujetine;
- hasabyň eýesine degişli emlägi girew goýmak bilen üpjün edilmedik, karzlar boýunça (olar boýunça göterimleri hem goşmak bilen) bergileri üzmeklige.
1.11. Bank hasabynyň ýapylmagy hasabyň eýesiniň arzasy boýunça we beýleki ýagdaýlarda, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
1.12. Bank hasaplaryny hasaba almak üçin, bankda Hasaplary bellige alyş kitaby ýöredilýär. Hasaplary bellige alyş kitaby aýratynlykda, milli puldaky hasaplary hasaba almak üçin we daşary ýurt pulundaky hasaplary hasaba almak üçin ýöredilýär.
Kitap belgilenen, ýüp bilen daňylan we bankyň ýolbaşçysynyň hem-de baş buhgalteriniň gollary we möhüri bilen tassyklanan bolmalydyr.
Hasaplary bellige alyş kitaby kagyz göterijilerde hem, elektron görnüşde hem ýöredilip bilner. Kitap elektron görnüşde ýöredilen ýagdaýynda, açylan, gaýtadan resmileşdirilen we ýapylan hasaplar baradaky maglumatlar her günde çap edilýär. Elektron kitabyň çap edilen sahypalary bankyň ýolbaşçysynyň we baş buhgalteriniň gollary bilen tassyklanylýar. Aýyň tamamlanmagy bilen, çap edilen sahypalar depder edilip çatylýar, bular öz gezeginde ýylyň tamamlanmagy boýunça, kagyz göterijidäki Hasaplary bellige alyş kitabyny ýöretmek üçin göz öňünde tutulan ähli talaplary berjaý etmek bilen, ћurnal görnüşinde birleşdirilýär.
1.13. Zerurlyk bolanda, hasaba hyzmat etmek üçin goşmaça maglumatlaryň we resmi namalaryň tabşyrylmagyny müşderiden soramaga bankyň hukugy bardyr.
1.14. Bank ýygymlarynyň alynmagy tassyklanan nyrhnamalara we bank hasabynyň şertnamasynyň şertlerine laýyklykda amala aşyrylýar.
2-nji bölüm. BANK HASAPLARYNYŇ GÖRNÜŞLERI
2.1. Bank hasaplary aşakdaky görnüşlere bölünýär:
- hasaplaşyk hasaby (kömekçi hasaby);
- manatdaky gündelik hasap;
- daşary ýurt pulundaky gündelik hasap;
- býujet hasaby;
- depozit (goýum) hasaby;
- ýörite hasap;
- wagtlaýyn hasap;
- manatdaky aragatnaşyk hasaby (kömekçi hasaby);
- daşary ýurt pulundaky aragatnaşyk hasaby (kömekçi hasaby).
2.2. Hasaplaşyk hasaby özbaşdak balansy bolan ýa-da beýannama düzýän we peýda almak maksady bilen iş geçirýän, edara görnüşindäki tarap ýa-da edara görnüşindäki tarapy döretmeýän hususy telekeçi bolup durýan müşderä açylýar.
Öz işini edara görnüşindäki tarapy döretmezden amala aşyrýan hususy telekeçä, bank hasaby onuň öz adyna açylýar we bu hasaba başga adamlaryň eýelik etmegi gadagandyr.
2.3. Müşderiniň bolýan ýeriniň daşynda ýerleşýän we edara görnüşindäki tarap bolup durmaýan şahamçasyna hem-de wekilçiligine, baş edarasynyň ýüz tutmasy boýunça, birligiň hukuk salgysyna görä hasaplaşyk kömekçi hasaby açylyp biler.
Ministrligiň, pudaklaýyn dolandyryş edarasynyň edara görnüşindäki tarapyň hukugy berlip esaslandyrylan düzüm birligine, käbir maliýe-hojalyk wezipeleriniň merkezleşdirilmegi şertlerinde, hasaplaşyk kömekçi hasaby açylyp bilner.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby baş edara tarapyndan jikme-jik hasaba alnyşy alyp barmak maksady bilen açylýar we esasy hasaplaşyk hasabyndan aýratynlykda seredilip bilinmez.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby nagt girdejileri jemlemek we görkezilen düzüm birligiň ygtyýarlyklarynyň çäklerinde, onuň tölegleri boýunça nagt däl hasaplaşyklary geçirmek üçin niýetlenilýär.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby müşderiniň hasaplaşyk hasaby açylan bank tarapyndan berlip, onuň ýolbaşçysy we baş buhgalteri tarapyndan gol çekilen hem-de bankyň möhüriniň yzy bilen berkidilen ýazmaça rugsady esasynda açylýar. Rugsat hatynda, müşderiniň ýüz tutmasy esasynda, hasaplaşyk kömekçi hasaby boýunça toplanan serişdeleriň baş edarasynyň hasaplaşyk hasabyna geçirilmeli möhletlerini hökmany tertipde görkezmek bilen, hasaplaşyk kömekçi hasaby boýunça amallaryň sanawy berilýär. Müşderiniň ýüz tutmasy we hasaplaşyk kömekçi hasaby açmaklyga bankyň rugsat hatynyň nusgasy müşderiniň esasy işine hyzmat etmek boýunça hukuk işinde saklanylýar.
2.4. Manatdaky gündelik hasap aşakdaky alamatlary bolan müşderä açylýar:
- täjirçilik işi bilen meşgullanmaýan edara görnüşindäki tarapa;
- býujet sarp edijisi bolana ýa-da döwlet býujetinden maliýeleşdirilýäne;
- jemgyýetçilik gaznalarynyň hemişelik ygtyýarlandyrylany bolana;
- jemgyýetçilik birleşigine (şol sanda kärdeşler guramasyna) ýa-da dini gurama bolana;
- edara görnüşindäki tarapyň bolýan ýeriniň daşynda ýerleşýän we edara görnüşindäki tarap bolup durmaýan şahamçasyna hem-de wekilçiligine.
Gündelik hasap ýokary duran guramasyndan ýa-da nagt girdejileri jemlemek üçin hasaplaşyk kömekçi hasabyndan geçirmeler boýunça serişdeleri girdeji etmek hem-de zähmet hakyna we edara ediş-hojalyk çykdajylarynyň tassyklanylan sanawynyň çäklerinde, dolandyryş diwanyny saklamak üçin çykdajy etmäge niýetlenilendir;
gastrola gelen tomaşa kärhanasyna.
Gastrola gelen tomaşa kärhanasyna gündelik hasap tomaşa kärhanasynyň hasaplaşyk hasabyna hyzmat edýän bankyň bellän möhletine açylýar. Gastrola gelen tomaşa kärhanasynyň gündelik hasabyna nagt girdejisi hem, eger-de bu barada tomaşa kärhanasynyň esasy işi boýunça hasaba hyzmat edýän bankyň görkezmesinde görkezilen bolsa, girdeji edilip biler.
2.5. Daşary ýurt pulundaky gündelik hasap şulara açylýar:
daşary ykdysady işe gatnaşyjy hökmünde hasaba alnan Türkmenistanyň rezidenti bolan edara görnüşindäki taraplara we hususy telekeçilere-şahsy adamlara, şeýle hem degişli güwänama bar bolanda, «Kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda kiçi we orta telekeçilik subýektleri hökmünde ykrar edilen telekeçilik edara görnüşli taraplara we şahsy adamlara;
daşary ýurt kompaniýalarynyň (firmalarynyň) Türkmenistanyň çäginde bellige alynmadyk şahamçalaryna;
Türkmenistanyň çäkleriniň daşynda ýerleşip, daşary ýurtlaryň kanunçylygyna laýyklykda esaslandyrylan (şol sanda Türkmenistanyň kärhanalarynyň we guramalarynyň gatnaşmagynda) we hereket edýän kärhanalara, guramalara (firmalara);
Türkmenistanda ýerleşip, diplomatik ýeňilliklerden we goraglylykdan peýdalanýan daşary ýurt diplomatik, söwda we gaýry resmi wekilçiliklere, halkara guramalaryna we olaryň şahamçalaryna;
gaýry daşary ýurt guramalarynyň we firmalarynyň hojalyk ýa-da gaýry täjirçilik işi amala aşyrmaýan Türkmenistandaky wekilçiliklerine;
edara görnüşindäki tarapy döretmeýän, rezident bolmadyk hususy telekeçilere.
2.6. Býujet hasaby Türkmenistanyň Döwlet býujetine salgyt we beýleki tölegler boýunça girdejileri jemlemek üçin, şeýle hem Döwlet býujetiniň serişdelerini ulanmak boýunça amallary hasaba almak üçin, Türkmenistanyň maliýe ministrliginiň Gazna müdirligine hem-de onuň ýerli bölümlerine açylýar. Býujet hasaby şeýle-de, Geňeşleriň býujetleriniň serişdeleriniň jemlenilmegi we ulanylmagy üçin Geňeşlere açylýar.
2.7. Depozit (goýum) hasaby bank bilen müşderiniň arasynda baglanyşylan depozit (goýum) şertnamasy esasynda, şertnamada görkezilen möhlete, möhletsiz esasda (talap edilýänçä), şeýle hem kesgitli şertler bilen açylyp bilner. Hasaplaryň maksatlaýyn niýetlenilişi bankyň içerki kadalaryna laýyklykda kesgitlenilýär.
Bankyň içerki syýasatyny kesgitlemeginde, talap edilýänçä goýumlar (depozitler) boýunça hasaplaryň şertnama baglanyşylmazdan açylmagy göz öňünde tutulyp bilner.
2.8. Ýörite hasap Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, pul serişdelerini anyk maksatlara toplamak, deponirlemek ýa-da saklamak üçin açylýar:
a) ýörite (toplaýjy) hasap täze esaslandyrylýan kärhananyň esaslyk maýasyna esaslandyryjylaryň goýumlaryny geçirmek üçin açylýar. Kärhananyň döwlet hasaba alnyşyndan soňra ýörite hasapdaky serişdeler hasaplaşyk hasabyna geçirilýär.
b) haýyr-sogap maksatlaryna (aýry-aýry adamlaryň daşary ýurtlarda saglygyny dikeltmegi, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki çäreleriň geçirilmegi) serişdeleri toplamak üçin ýörite hasap, serişdeleri toplamagyň zerurlygyny tassyklaýan şu resmi namalar banka tabşyrylan ýagdaýynda açylýar:
saglygy dikeltmek üçin – Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan berlip, tugraly möhüri bilen tassyklanylan netijenama;
gurluşyk üçin – degişli gyzyklanýan edaranyň (gaznanyň) ýüz tutmasy we häkimligiň delilnama – rugsatnamasy;
gaýry haýyr-sogap çäreleriniň geçirilmegi üçin – degişli gyzyklanýan guramanyň (gaznanyň) ýüz tutmasy;
ç) gaýry maksatlar (grantlara, edara görnüşindäki tarapy döretmezden şertnama (geleşik) esasynda amala aşyrylýan, bilelikdäki işiň dürli görnüşlerine hyzmat etmek we beýlekiler) üçin ýörite hasap, granty alyjynyň, bilelikdäki işe gatnaşyjy – rezidentiň esasy işine hyzmat etmek boýunça hasabyň açylýan balans hasabynda açylýar;
d) ýörite depozit hasaby Türkmenistanyň Döwlet haryt – çig mal birћasynda geleşikleri baglaşmak üçin açylýar.
2.9. Wagtlaýyn hasap bölekleýin ulanmaga berlen (goýberiş toplumy, nobat, tapgyr we ş.m.) gurulýan kärhana, şeýle hem gurluşygy Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygy bilen kesgitlenen tertipde tassyklanan kärhananyň dolandyrmasyna açylyp bilner.
Wagtlaýyn hasap kärhananyň doly ulanylmaga berilmegine çenli möhlete açylýar.
Gurluşyk tamamlanandan soň, hasabyň eýesi hyzmat ediji bankyna esasy işine hyzmat etmek boýunça hasaby açmak üçin zerur bolan resmi namalary tabşyrýar. Esasy işine hyzmat etmek boýunça bank hasaby açylandan soň, wagtlaýyn hasapdaky serişdeleriň galyndysy şol hasaba geçirilýär.
2.10. Manatdaky aragatnaşyk hasaby bank amallaryny geçirmäge Türkmenistanyň Merkezi bankynyň (mundan beýläk – TMB) ygtyýarnamasy bolan baş banka TMB-niň hasaplaşyk ulgamynyň edaralarynda we beýleki banklarda açylýar.
2.11. Manatdaky aragatnaşyk kömekçi hasaby baş bank tarapyndan öz şahamçasyna TMB-niň hasaplaşyk ulgamynyň edaralarynda açylyp bilner.
2.12. Daşary ýurt pulundaky aragatnaşyk hasaby daşary ýurt pulundaky bank amallaryny geçirmäge TMB-niň ygtyýarnamasy bolan baş banka, şahamça aragatnaşyk gatnaşyklaryny ýola goýmak hakynda ylalaşyk esasynda açylýar.
3-nji bölüm. BANK HASABYNYŇ AÇYLYŞY
3.1. Bank hasabyny açmak üçin zerur bolan resmi namalar
3.1.1. Bank hasabyny açmak üçin şu resmi namalar zerur bolup durýar:
а) hasaby açmak üçin bellenen görnüşdäki arza (№№1, 2 goşundylar).
b) döwlet hasaba alnyşy we salgyt hasabyna goýulandygy hakyndaky resmi namalaryň göçürme nusgalary. Bu resminamalar täzelenende, müşderi täzelenen resminamalaryň göçürme nusgalaryny berýär. Resminamalaryň göçürme nusgalary müşderiniň hukuk işine ýerleşdirilýär.
Bankyň baş buhgalteri (onuň orunbasary) döwlet hasaba alnyşy hakynda resmi namanyň asyl nusgasynda hasabyň açylan senesini, hasabyň belgisini görkezmek bilen, bank hasabynyň açylandygy hakynda bellik edýär we ýazgyny öz goly hem-de bankyň möhüri bilen berkidýär, soňra ony müşderä gaýtaryp berýär;
ç) müşderiniň esaslandyryş resmi namalarynyň (tertipnama/düzgünnama we esaslandyryş şertnamasy) asyl we göçürme nusgalary. Olaryň düzümine üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilen ýagdaýynda, görkezilen üýtgetmeleri we goşmaçalary tassyklaýan resmi namalaryň göçürme nusgalary banka tabşyrylýar.
Ýer eýeleri we ýerden peýdalanyjylar ýere eýelik etmek (ýeri ulanmak) üçin resmi namalaryň hakykylygy bellenilen tertipde tassyklanylan göçürme nusgalaryny banka tabşyrýarlar;
d) gollaryň nusgalary we möhüriň yzy goýulan kartoçka (№3 goşundy);
e) Türkmenistana diplomatik wekilçiligiň ýolbaşçysynyň ýa-da ony çalyşýan şahsyň we halkara guramanyň ýolbaşçysynyň Türkmenistanyň çäklerinde ygtyýarlandyrylandygyny tassyklaýan resmi namanyň göçürme nusgasy.
3.1.2. Hasaplaryň görnüşleri boýunça resminamalaryň doly Sanawy şu Düzgünnamanyň №4 goşundysynda berildi.
3.1.3. Daşary ýurt pulundaky bank hasabyny açmak üçin, goşmaça daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasyny ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň göçürme nusgasyny bermek bilen, esasy işine hyzmat etmek boýunça manatdaky hasabyň açylyşyndaky ýaly resmi namalar banka tabşyrylýar.
Esasy işine hyzmat etmek boýunça manatdaky hasabyň açylan ýeri bolan bank edarasynda daşary ýurt pulundaky bank hasaby açylan ýagdaýynda, döwlet hasaba alnyşy, salgyt hasabyna goýulandygy hakyndaky we esaslandyryş resmi namalarynyň nusgalary tabşyrylmaýar, ýöne, görkezilen resmi namalaryň müşderiniň hukuk işinde bardygy hakynda ýazmaça görkezilýär.
3.1.4. Bankyň baş buhgalteri (onuň orunbasary) müşderiniň döwlet hasaba alnyşy hakynda resminamanyň (EGTÝDS-den göçürmäniň) asyl nusgasynda hasabyň belgisini görkezmek bilen, hasabyň açylandygy barada bellik edýär we ýazgyny özüniň goly we möhür (eýeçiligiň döwlet görnüşindäki banklar üçin – tugraly möhür, beýleki banklar üçin – bankyň esasy möhüri) bilen tassyklaýar.
3.1.5. Daşary ýurt pulundaky bank hasaplary hasabyň eýesiniň arzasynda görkezilen bir ýa-da birnäçe daşary ýurt pulunda açylýar, olaryň tertip belgisi bir meňzeş we pul birlikleriniň şertli belgileri dürli bolýar.
3.2. Bank hasabynyň açylyşyny resmileşdiriş amaly
3.2.1. Hasabyň açylmagy we hyzmat edilmegi üçin, müşderi bank bilen bank hasaby hakynda şertnamany baglaşýar. Şertnama ýazmaça görnüşde baglaşylýar. Şertnamada aşakdaky şertler hökman bolmalydyr:
- gatnaşýan taraplar;
- näme baradadygy;
- bankyň hyzmatlaryna tölegiň möçberi we tertibi;
- hyzmat etmegiň şertleri;
- taraplaryň hukuklary we borçlary;
- taraplaryň jogapkärçiligi;
- jedellere garamagyň tertibi;
- şertnamanyň hereket edýän möhleti, ony üýtgetmegiň we ýatyrmagyň tertibi;
- taraplaryň hukuk salgylary we maglumatlary.
Taraplaryň razyçylygy bilen şertnama goşmaça şertler hem girizilip bilner.
3.2.2. Gollaryň nusgalary we möhüriň yzy goýulan kartoçkany (mundan beýläk – kartoçka) resmileşdirmegiň tertibi:
а) kartoçka müşderi tarapyndan ýazýan ýa-da elektron-hasaplaýjy maşynlar arkaly gara reňkli şrifti bilen ýa-da gara, gök ýa-da benewşe (syýaly) ruçka bilen doldurylýar. Kartoçkany doldurmak üçin goluň möhürjiginiň ulanylmagyna ýol berilmeýär. Kartoçkada Türkmenistanyň kanunçylygyna we esaslandyryş resminamalaryna laýyklykda, hasaby dolandyrmaga hukugy we töleg hem-de beýleki hasaplaşyk resminamalarynda gol çekmäge hukugy bolan adamlar gol çekýärler.
Elektron resmi namalary ulanmak arkaly hasaplaşyklar geçirilende, gollary barlamagyň açyk açary goýulyp, müşderiniň gollary we möhüri bilen tassyklanylan kartoçka tabşyrylýar.
Birinji gol hukugy müşderiniň ýolbaşçysyna, şeýle hem ýolbaşçynyň ygtyýarlandyran wezipeli şahslaryna degişlidir. Ikinji gol hukugy baş buhgaltere we ygtyýarlandyrylan wezipeli şahslara degişlidir. Kartoçkada birinji gol hukugy, şeýle hem ikinji gol hukugy bolan birnäçe şahslaryň gol nusgalary berlip biler;
Wezipe sanawynda baş buhgalteriň ýa-da baş buhgalteriň wezipesini ýerine ýetirýän başga bir şahsyň göz öňünde tutulmadyk ýagdaýynda, kartoçkanyň ikinji gol goýulmagy göz öňünde tutulan meýdançasynda «göz öňünde tutulmadyk» diýen bellik edilýär. Bu tertip hususy telekeçi üçin hem ulanylýar.
b) alnan möhüriň yzy hökmany tertipde kartoçka goýulýar. Ýörite maksatlar üçin niýetlenilen möhürleriň ulanylmagy (mysal üçin bukjalar üçin, rugsatnamalar üçin we ş.m.) gadagandyr.
Täze esaslandyrylan edara görnüşindäki tarapda, şeýle hem üýtgedip guralmagy, adynyň we degişliliginiň üýtgemegi, möhüriniň könelmegi ýa-da ýitirilmegi bilen baglylykda, möhüriň wagtlaýyn bolmadyk ýagdaýynda, müşderiniň ýazmaça arzasy esasynda, müşderiniň üç aýyň çäklerinde hasap boýunça amallary geçirmegine bankyň ýolbaşçysy tarapyndan rugsat berilýär. Şol bir wagtda-da möhüriň bolmadyk döwründe hasaplaşyk töleg resmi namalaryny resmileşdirmegiň tertibi kesgitlenilýär. Şu ýagdaýlarda bankyň degişli ygtyýarlandyrylan işgäri kartoçka bellik edýär;
ç) hasap açmak üçin müşderiniň tabşyrýan kartoçkasynyň zerur bolan nusgalarynyň sany bank tarapyndan kesgitlenýär. Şunda kartoçkanyň nusgalary bankyň içerki kadalary bilen kesgitlenilen tertipde saklanýar;
d) kartoçkadaky gollaryň hakykylygy ýokary duran gurama ýa-da döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanan bolmalydyr;
e) kartoçkadaky gollar döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanan ýagdaýynda, güwä geçiji ýazgyda wezipeli şahslaryň gollarynyň hakykylygynyň tassyknamasy bolmalydyr;
ä) kartoçkada azyndan bir goluň çalşylan ýa-da goşulan ýagdaýynda birinji we ikinji gol hukugy bolan şahslaryň ählisi üçin täze kartoçka tabşyrylýar;
f) aşakdaky ýagdaýlarda kartoçkadaky gollary tassyklamagyň aýratynlyklary şulardyr:
- ýolbaşçynyň ýa-da baş buhgalteriň borçlaryny wagtlaýyn ýerine ýetiriji bellenilende, ýokary duran guramasy tarapyndan ýa-da döwlet kepillendiriş edaralary tarapyndan tassyklanylan golly täze wagtlaýyn kartoçka (kartoçkada möhletini görkezmek bilen, «Wagtlaýyn» diýen bellik goýulýar), diňe ýolbaşçynyň ýa-da baş buhgalteriň borçlaryny wagtlaýyn ýerine ýetiriji şahsyň goly bilen tabşyrylýar;
- birinji ýa-da ikinji gol hukugynyň wagtlaýyn başga birine berlen ýagdaýynda, şeýle-de ýolbaşçynyň ygtyýarlandyrylan şahslarynyň biri wagtlaýyn çalşylanda, degişlilikde, täze kartoçka resmileşdirilmeýär, wagtlaýyn ygtyýarlandyrylan şahsyň hakykylygy ýokary duran gurama tarapyndan ýa-da döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanan goly goýulan kartoçka hereket ediş möhletini görkezmek bilen (ýöne üç aýdan köp bolmadyk) tabşyrylýar;
- ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň we ýerine ýetiriji häkimýet edaralarynyň adyna açylan hasaplar boýunça kartoçkadaky gollar Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanyp biler;
- bankyň adyna açylan hasap boýunça kartoçkadaky gollar döwlet kepillendiriş edaralary tarapyndan ýa-da Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan tassyklanylmalydyr;
- ilçihananyň (wekilçiligiň) adyna açylan hasap boýunça kartoçkadaky gollar Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen tertipde tassyklanylmalydyr;
- rezident däl tarapyň hasaby boýunça kartoçkadaky gollar Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen tertipde kanunylaşdyrylýar;
- dini guramalaryň hasaplary boýunça kartoçkadaky gollar döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanylmalydyr;
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň we Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň kärhanalarynyň, edaralarynyň, guramalarynyň hasaplary boýunça gol nusgalary, bellenilen görnüşdäki kartoçkada kärhananyň, edaranyň ýa-da guramanyň ýolbaşçysynyň (başlygynyň) golunyň birinji gol we maliýe bölüminiň müdiriniň (baş ýa-da uly buhgalteriň) gollaryny – ikinji gol hökmünde goýlup tabşyrylýar. Kartoçka hasap açylýan kärhananyň, edaranyň ýa-da guramanyň tugraly möhüriniň yzy goşulýar. Tugraly möhüriň yzy şol bir wagtda müşderiniň ygtyýarlandyrylan şahslarynyň gollarynyň hakykylygynyň tassyknamasy bolup durýar.
g) öz esaslandyran birlikleriniň gol nusgalaryny we möhüriniň yzyny tassyklamaga esaslandyryjynyň (esaslandyryjylaryň) hukugy ýokdyr, ýokarda durýan guramanyň esaslandyryjy bolup çykyş edýän ýagdaýy muňa girmeýär.
3.2.3. Şu aşakdakylar üçin esaslandyrylyşy hakyndaky resmi namalaryň we Tertipnamalarynyň (Düzgünnamalarynyň) tabşyrylmagy talap edilmeýär:
- Türkmenistanyň Mejlisiniň sekretariatyna, Türkmenistanyň Prezidentiniň diwanyna, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň diwanyna we häkimliklere;
- Türkmenistanyň Hökümetiniň kabul eden çözgütleri esasynda esaslandyrylyp, tertipnamasy (düzgünnamasy) Türkmenistanyň kanunçylygy bilen tassyklanylan we çaphana usulynda taýynlanan kärhanalara;
- býujetden maliýeleşdirilýän edaralara we guramalara;
- sport mekdeplerine, sagaldyş-sport, sagaldyş we beýleki lagerlere;
- gastrolda bolýan tomaşa kärhanalaryna;
- kärdeşler arkalaşygy birleşigine (ilkinji guramalaryna);
- edara görnüşindäki tarapy döretmeýän hususy telekeçilere;
- çap edilýän köpçülikleýin habar beriş serişdelerine (redaksiýalara, neşirýatlara);
- kärendeçilere, ýer eýelerine we ýerden peýdalanyjylara.
3.2.4. Dini gurama we jemgyýetçilik birleşigine bank hasaby açylanda, olaryň Türkmenistanyň Adalat ministrliginde hasaba alnan tertipnamasy tabşyrylýar.
4-nji bölüm. HASAPLARYŇ GAÝTADAN RESMILEŞDIRILIŞI WE ÝAPYLYŞY
4.1. Müşderiniň üýtgedip guralmagy (goşulmagy, birleşmegi, bölünmegi, aýrylmagy, täzeden esaslandyrylmagy) bilen baglylykda, bank hasaby gaýtadan resmileşdirilende hasabyň açylmagyndaky ýaly resmi namalar tabşyrylýar.
4.2. Müşderiniň üýtgedip guralmagyna getirmezden, onuň adynyň üýtgedilen, şeýle hem tabynlygy üýtgän ýagdaýynda, onuň degişli resmi namalary tabşyrmagyna çenli, banka müşderiniň üýtgetmeler hakynda habar berilýän arzasy tabşyrylýar.
Ady ýa-da tabynlygy üýtgän ýagdaýynda, müşderi hakykylygy şu Düzgünnamada kesgitlenen tertipde tassyklanan gollar bilen täze kartoçkany tabşyrýar.
4.3. Kärhana ýatyrylan ýagdaýynda, ýatyryş topary kärhanany ýatyrmak we ýatyryş toparyny bellemek hakynda çözgüdiniň nusgasyny, şeýle hem ýatyryş toparynyň ygtyýarly agzalarynyň gollarynyň hakykylygy döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanylan nusgalary we ýatyrylýan kärhananyň möhüriniň yzy goýulan kartoçkany banka tabşyrýar.
4.4. Müşderiniň bank hasaplary aşakdaky ýagdaýlarda ýapylýar, goýum hasaplary muňa degişli däldir:
a) hasapda pul serişdeleri bolmadyk ýagdaýynda hasabyň eýesiniň arzasy boýunça; hasap bankyň ýolbaşçysynyň ýazmaça görkezmesi bolan ýagdaýynda ýapylýar;
b) hasabyň eýesiniň arzasy boýunça, görkezilen hasap boýunça aktiw amallaryň şu Düzgünnamanyň 1.10-njy bendine laýyklykda togtadylmadyk we kreditorlaryň talaplary bildirilmedik bolsa, müşderiniň arzasynyň banka gelip gowşan pursatyndan başlap 30 günden gijä galman, hasap bankyň ýolbaşçysynyň ýazmaça görkezmesi bolan ýagdaýynda ýapylýar;
ç) Türkmenistanyň kanunçylygynda kärhanany ýatyrmak ýa-da üýtgedip gurmak wezipesi berkidilen edaranyň çözgüdi esasynda;
d) Türkmenistanyň kazyýetleriniň kärhanany ýatyrmak ýa-da ony batan diýip yglan etmek baradaky degişli çözgüdi esasynda;
e) hasabyň eýesiniň arzasy boýunça, onuň başga banka hyzmat edilmäge geçen ýagdaýynda, banklaryň arasynda ylalaşylan möhletlerde. Müşderiniň hukuk işinde saklanýan resmi namalar (müşderiniň hasaby açmaklyga arzasyndan, kartoçkadan, müşderi bilen hasaplaşyk-kassa hyzmatyna bankyň şertnamasyndan we hasabyň ýapylandygy hakynda salgyt gullugyna habarnamadan başgalary) kabul ediji banka berilýär. Resmi namalaryň berilmegi tabşyryjy we kabul ediji banklaryň degişli ygtyýarly şahslarynyň kabul ediş-tabşyryş delilnamasyny resmileşdirmegi arkaly amala aşyrylýar.
Müşderiniň hasabynda tölenmedik hasaplaşyk resminamalarynyň kartotekasy bolan ýagdaýynda, şol resminamalary gaýtaryp bermek Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Müdiriýetiniň başlygynyň 2009-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda çykaran №6 buýrugy bilen tassyklanan we Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan 2009-njy ýylyň 24-nji fewralynda №483 bilen bellige alnan, Türkmenistanda nagt däl hasaplaşyklar hakynda Düzgünnamanyň 37-nji bölümine laýyklykda ýerine ýetirilýär.
Hyzmat ediji bankdan alnan karzlar we olaryň göterimleri boýunça bergileriň bolan ýagdaýynda, esasy işine hyzmat etmek boýunça hasabyň başga banka hyzmat edilmäge geçmek maksady bilen ýapylmagyna, diňe bar bolan bergiler doly üzülişilenden soňra ýol berilýär.
Başga banka hyzmat edilmäge geçen müşderiniň salgysyna inkasso tabşyryklary we serişdeleri tölemek üçin beýleki resmi namalar gelen ýagdaýynda, görkezilen resmi namalar sebäbini görkezmek bilen, olary iberijä gaýtarylýar;
ä) hasapda pul serişdeleri we hasap boýunça bir ýyldan köp wagtlap (1.10-njy bende laýyklykda hasap boýunça amallaryň togtadylan we hasaba tussaglyk goýulan möhleti goşmazdan) hereket bolmadyk ýagdaýynda. Hasap bankyň ýolbaşçysynyň çözgüdi esasynda ýapylýar;
f) hasapda durmuş töleglerini we beýleki tölegleri, salgytlary, ýygymlary, paçlary we jerimeleri hasaplamak üçin kesgitlenen binýatlyk möçberiň iki essesinden köp bolmadyk pul serişdeleri bolan we hasap boýunça bir ýyldan köp wagtlap (1.10-njy bende laýyklykda hasap boýunça amallaryň togtadylan we hasaba tussaglyk goýulan möhleti goşmazdan) hereket bolmadyk ýagdaýynda. Hasap bankyň ýolbaşçysynyň çözgüdi esasynda ýapylýar;
Müşderiniň hasaby boýunça serişdeleriň galyndysy bank edarasy tarapyndan «Bankyň hojalyk işjeňligi boýunça kreditorlary» atly №841 ýa-da «Bankyň hojalyk işjeňligi boýunça daşary ýurt pulundaky kreditorlary» atly №851 hasaplara girdeji edilýär;
g) ygtyýarly edaralar tarapyndan kärhananyň döwlet hasaba alnyşy ret edilende;
h) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki ýagdaýlarda.
№4 goşundy
Bank hasabyny açmak üçin zerur bolan resmi namalaryň sanawy
1. Hasaplaşyk hasabyny açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
1. Döwlet häkimýetiniň hojalyk birliginiň wezipeleri bolan edarasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka.
2. Döwlet kärhanasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhanany döretmek hakynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan çykarylan kadalaşdyryjy hukuk namanyň ýa-da beýleki döwlet edarasy tarapyndan öz ygtyýarlyklaryna laýyklykda kabul edilen resmi namanyň göçürme nusgasy;
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy.
3. Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň we Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň önümçilik ýa-da täjirçilik işi amala aşyrýan, esasy we dolanyşyk serişdeleri bölünip berlen ýa-da şeýle serişdelere eýelik edýän we özbaşdak balansy bolan kärhanalaryna, edaralaryna we guramalaryna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kärhanany döretmek hakynda buýrugyň nusgasy;
- kärhana Türkmenistanyň maliýe ministrligi tarapyndan berlen, hasap açmaga rugsadyň nusgasy;
- kartoçka;
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy.
Bellik: Hasap açmak üçin arza, şeýle hem kartoçka kärhananyň bu hasap boýunça pul resmi namalaryna birinji ýa-da ikinji gol hukugy berlen wezipeli şahsy tarapyndan tabşyrylýar.
Wezipeli şahs görkezilen resmi namalary tabşyranda öz şahadatnamasyny ýa-da şahsyýetini tassyklaýan resmi namasyny görkezýär. Hasap açmak üçin ýokarda görkezilen resmi namalaryň resmileşdirilişiniň dogrulygy barlanandan soňra, kartoçkada «Şahadatnama görkezildi» (berlen senesine, belgisine salgylanmazdan we şahadatnamanyň kim tarapyndan berlendigini görkezmezden) diýen bellik edilýär. Başga resmi nama görkezilen ýagdaýynda, onuň belgisi, berlen senesi we kim tarapyndan berlendigi görkezilýär. Resmi namanyň görkezilendigi baradaky bellik bankyň ýolbaşçysynyň ýa-da baş buhgalteriniň gollary bilen tassyklanylýar.
4. Jemgyýetçilik birleşiginiň kärhanasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (buýrugyň nusgasy, esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy.
5. Hususy kärhana:
- hasap açmak üçin arza;
- Tertipnamanyň nusgasy;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda).
6. Kooperatiw kärhana:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda).
7. Hojalyk jemgyýetine:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy.
8. Paýdarlar jemgyýetine:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda).
9. Toparlaýyn kärendedäki kärendeçilere:
- hasap açmak üçin arza;
- esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kärende şertnamasynyň nusgasy;
- kartoçka.
10. Ýekebara kärendedäki kärendeçilere:
- hasap açmak üçin arza;
- kärende şertnamasynyň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka.
11. Ýer eýelerine:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- ýer üçin resmianamanyň nusgasy (ýeriň kärende şertnamasynyň nusgasy, ýere eýeçilik hukugy hakynda resmi namanyň nusgasy, ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy).
12. Edara görnüşindäki tarapy döretmeýän hususy telekeçä:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda);
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy.
Bellik. Täzeden döredilýan edara görnüşli taraplar EGTÝDS-dan göçürme alynýança EGTÝDS-nyň wagtlaýyn göçürmesini berip bilerler.
2. Hasaplaşyk kömekçi hasaplary açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
- hasap açmak üçin arza;
- baş kärhananyň ýüz tutmasy esasynda berlen, baş kärhana hyzmat edýän bankyň kömekçi hasaby açmaga rugsatnamasy;
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- düzgünnamanyň nusgasy.
3. Milli manatdaky gündelik hasaby açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
1. Kärdeşler arkalaşygynyň ilkinji guramalaryna we olaryň birleşiklerine:
- hasap açmak üçin arza;
- kärdeşler arkalaşygynyň ýokary duran guramasy tarapyndan tassyklanan kartoçka;
- kärdeşler arkalaşygynyň ilkinji guramasynyň hasaba alnandygy hakynda kärdeşler arkalaşygynyň ýokary duran guramasy tarapyndan berlen delilnama;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kärdeşler arkalaşygynyň ýokary duran guramasyna geçirmeler hakynda delilnama.
2. Jemgyýetçilik birleşigine:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- Tertipnamanyň nusgasy;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- Türkmenistanyň Adalat ministrliginde hasaba alnandygy hakynda resmi namanyň nusgasy.
3. Döwlet býujetinden maliýeleşdirilýän gurama:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy.
4. Edara görnüşli tarapyň (şol sanda daşary ýurtly) şahamçasyna/wekilçiligine:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- hasap açmaga we ýöretmäge hukugy bolan wekiliň ynanç haty ýa-da ynanç hatynyň bellenilen tertipde kanunylaşdyrylan nusgasy (GDA gatnaşyjy ýurtlardan bolan daşary ýurt kompaniýalarynyň şahamçalarynyň/wekilçilikleriniň wekillerine berlen ynanç hatlary muňa girmeýär).
- eger bar bolsa, daşary ýurt kompaniýalarynyň şahamçalary/wekilçilikleri hakyndaky düzgünnamanyň göçürme nusgasy.
Bellik. Wekile berlen ynanç hatyny kanunylaşdyrmak barada bildirilýän talaplar diňe daşary ýurt kompaniýanyň şahamçasynyň/wekilçiliginiň wekiline berlen ynanç hatyna degişlidir.
4. Daşary ýurt pulundaky gündelik hasaplary açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
1. Döwlet häkimýetiniň hojalyk birliginiň wezipeleri bolan edarasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy.
2. Döwlet kärhanasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhanany döretmek hakynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan çykarylan kadalaşdyryjy hukuk namanyň ýa-da beýleki döwlet edarasy tarapyndan öz ygtyýarlyklaryna laýyklykda kabul edilen resmi namanyň göçürme nusgasy;
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy.
3. Jemgyýetçilik birleşiginiň kärhanasyna:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (buýrugyň nusgasy, esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy.
4. Hususy kärhana:
- hasap açmak üçin arza;
- Tertipnamanyň nusgasy;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda);
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
5. Kooperatiw kärhana:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda);
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
6. Hojalyk jemgyýetine:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
7. Paýdarlar jemgyýetine:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- kärhananyň esaslandyrylandygy hakynda resmi namanyň nusgasy (esaslandyryjylaryň ýygnagynyň teswirnamasynyň nusgasy, esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy);
- Tertipnamanyň nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda);
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
8. Toparlaýyn kärendedäki kärendeçilere:
- hasap açmak üçin arza;
- esaslandyryş şertnamasynyň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kärende şertnamasynyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
9. Ýekebara kärendedäki kärendeçilere:
- hasap açmak üçin arza;
- kärende şertnamasynyň göçürme nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
10. Ýer eýelerine:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- ýer üçin resmianamanyň nusgasy (ýeriň kärende şertnamasynyň nusgasy, ýere eýeçilik hukugy hakynda resmi namanyň nusgasy, ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň nusgasy);
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
11. Edara görnüşindäki tarapy döretmeýän hususy telekeçä:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- ýerden peýdalanmaga hukuk berýän resmi namanyň göçürme nusgasy (ýerden peýdalanmak bilen bagly iş amala aşyrylanda);
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
12. Türkmenistanyň çäklerinde bellige alynmadyk daşary ýurt kompaniýalarynyň (firmalarynyň) şahamçalaryna/wekilçiliklerine:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- düzgünnamanyň göçürme nusgasy;
- ynanç hatynyň asyl nusgasy (ynanç hatynyň Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde kanunylaşdyrylan göçürme nusgasy).
13. Türkmenistanyň çäginiň daşynda ýerleşmek bilen, daşary ýurtlaryň kanunçylygyna laýyklykda döredilen hem-de hereket edýän kärhanalara, guramalara/firmalara (şol sanda Türkmenistanyň kärhanalarynyň we guramalarynyň gatnaşmagy bilen):
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň nusgasy;
- Tertipnamanyň (Düzgünnamanyň) nusgasy;
- Türkmenistanyň kanunçylygy tarapyndan bellenilen tertipde kanunylaşdyrylan ynanç hatynyň asyl nusgasy ýa-da göçürme nusgasy (GDA gatnaşyjy ýurtlardan bolup, Türkmenistanyň rezidenti bolmadyk edara görnüşli taraplaryň wekillerine berlen ynanç hatlar muňa girmeýär).
5. Býujet hasabyny açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka.
6. Ýörite hasaplary açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
1. Täze esaslandyrylýan kärhananyň esaslyk maýasyna esaslandyryjylaryň (esaslandyryjynyň) gatançlaryny geçirmek üçin toplaýjy hasap:
- hasap açmak üçin arza;
- esaslandyryjy resminamalaryň göçürme nusgasy;
- kartoçka.
2. Haýyr-sogap maksatlary üçin hasap:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka.
3. Grantlar boýunça hasaplar:
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- Granty berijiniň we Granty alyjynyň arasyndaky şertnamanyň döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanylan göçürme nusgasy;
- Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň edara görnüşindäki taraplary we maýa goýum taslamalaryny döwlet tarapyndan hasaba almak Müdirliginiň ýörite netijenamasynyň döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanylan göçürme nusgasy (Türkmenistanyň çäklerinde hasaba alnan jemgyýetçilik birleşiklerine we dini guramalara hasap açylanda – Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýörite netijenamasynyň döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanylan göçürme nusgasy);
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy.
7. Türkmenistanyň Döwlet haryt – çig mal birћasynda şertnamalary baglaşmaga ýörite depozit hasabynyň açylmagy üçin tabşyrylýan resmi namalar:
1. rezidentler – edara görnüşindäki taraplar (milli we daşary ýurt pullarynda):
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- EGTÝDS-den göçürmäniň nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka.
2. rezident däller – edara görnüşindäki taraplar (milli we daşary ýurt pullarynda):
- hasap açmak üçin arza;
- edara görnüşindäki tarapyň öz ýurdunda hasaba alnandygy hakynda göçürmäniň bellenilen tertipde kanunylaşdyrylan asyl nusgasy, GDA gatnaşyjy ýurtlaryň edara görnüşindäki taraplary – rezident däller muňa degişli däldir;
- edara görnüşindäki tarapyň wekiline beren ynanç hatynyň asyl nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy;
- kartoçka.
3. rezidentler – şahsy adamlar (milli we daşary ýurt pullarynda):
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka;
- daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň göçürmesiniň nusgasy ýa-da kiçi we orta telekeçilik subýektlerine degişliligi barada güwänamanyň nusgasy.
4. rezident däller – şahsy adamlar üçin (daşary ýurt pulunda):
- hasap açmak üçin arza;
- kartoçka.
8. Wagtlaýyn hasaby açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
- hasap açmak üçin arza;
- ministrligiň, pudaklaýyn dolandyryş edarasynyň kärhanany bölekleýin ulanmaga bermek baradaky degişli buýrugynyň (kararynyň, görkezmesiniň, çözgüdiniň) göçürme nusgasy;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka.
9. Milli pulda aragatnaşyk hasabyny açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň we EGTÝDS-den göçürmäniň nusgalary;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- Tertipnamanyň göçürme nusgasy;
- aragatnaşyk gatnaşyklaryny ýola goşmak barada şertnamaň göçürme nusgasy.
10. Daşary ýurt pulunda aragatnaşyk hasabyny açmak üçin tabşyrylýan resmi namalar:
- hasap açmak üçin arza;
- döwlet hasaba alnyşy hakynda şahadatnamanyň we EGTÝDS-den göçürmäniň nusgalary;
- salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň göçürme nusgasy;
- kartoçka;
- Tertipnamanyň göçürme nusgasy;
- aragatnaşyk gatnaşyklaryny ýola goýmak barada şertnamaň göçürme nusgasy.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan
2006-njy ýylyň 11-nji maýynda bellige alyndy.
Bellige alyş sany 381.


text:
Sahabat Genjiýewa atly 24 ýaşyndaky Türkmen raýaty gyzjagazyň operasiýasy üçin sosiýal mediýadaky türkmenler pul ýygnap başlady. 2 aý öň Sahabatyň maşgalasy onuň Acute Lymphocytic Luecemia (ALL) keseline tutulandygyny öwrenýär. Bu ALL keseli süňk ýülüginiň bir görnüş rak keseli bolup muňa gan rak keseli hem diýilýär. Sahabatyň maşgalasy baryny-ýogu...
Awtor:
josgun
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Umumy Maglumat |
23.06.2018 22:03
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#158)


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp resmilere Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini güýzde Waşingtona duşuşyga çagyrmak boýunça tabşyryk berdi diýip, Ak tamyň metbugat wekili Sara Sanders aýtdy.
“Prezident Tramp milli howpsuzlyk maslahatçysy Jona Boltana prezident Putini güýzde Waşingtona çagyrmak boýunça tabşyryk berdi. Bu ugurdaky gepleşikler eýýäm başlady” diýip, Sanders 19-njy iýulda Twitterde ýazdy.
Şeýle-de Sanders “Tramp Helsinkide iki tarapyň howpsuzlyk geňeşiniň işgärleriniň arasyndaky iş topary derejesindäki dialoglar boýunça ylalaşdy” diýip ýazdy.
Günüň birinji ýarymynda Tramp 16-njy iýulda Putin bilen geçirilen sammiti “uly üstünlik” atlandyryp, Helsinkide ara alyp maslahatlaşylan käbir pikirleri durmuşa geçirmek üçin özüniň “ikinji duşuşyga” sabyrsyzlyk bilen garaşýandygyny aýtdy.
19-njy iýulda Tramp Twitter arkaly, Putin bilen geçirilen duşuşygyň mediadaky beýan edilşini tankytlady.
“Orsýet bilen geçirilen sammit uly üstünlikdir, ýöne halkyň hakyky duşmany, ýagny Galp media üçin bu beýle däl” diýip, ol ýazdy.
“Men ara alnyp maslahatlaşylan käbir zatlary, şol sanda terrorçylygy togtatmak, Ysraýylyň howpsuzlygy, ýadro ýaragsyzlandyryş, kiber hüjümleri, söwda, Ukraina, Ýakyn Gündogarda parahatçylyk, Demirgazyk Koreýa we başga-da köp meseläni durmuşa geçirmek üçin biziň geçirjek ikinji duşuşygymyza sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn” diýip, Tramp belledi.
“Bu problemalaryň çözgüdi köp; olaryň käbiri aňsat, kabiri kyndyr, ýöne olaryň HEMMESINI çözüp bolýar” diýip, Tramp ýazdy.
Putiniň ABŞ-a etmegi ahmal sapary barada Ak tamyň berýän maglumaty Birleşen Ştatlaryň Milli aňtaw gullugynyň direktory Dan Kotsy (Dan Coats) geň galdyrýan çemeli. Ol gürrüňi edilýän sapar baradaky maglumatdan Koloradoda geçirilýän Aspen howpsuzlyk forumynda telewideniýede göni ýaýlymda habar aldy.
“Ol aýratyn bolar” diýip, habara geň galandygy göze görnüp duran Kots aýtdy.
Trampyň Putin bilen diňe terjimeçileriň gatnaşmagynda ýüz-ýüze geçiren duşuşygynda edilen gürrüňler barada az-kem maglumat peýda bolup başlady.
Foruma gatnaşýan Kots: “Men ýygnakda bolan zatlardan bihabar” diýdi.
Moskwada çykyşy eden Putin sammiti “umuman üstünlikli” atlandyrdy we munuň “käbir peýdaly ylalaşyklara” getirendigini öňe sürdi, ýöne “peýdaly ylalaşyklary” aýdyňlaşdyrmady.
Amerikaly kanun çykaryjylar, şol sanda respublikanlar we beýlekiler Trampyň 16-njy iýulda Helsinkide bolan duşuşygyň yzýany Putin bilen geçiren bilelikdäki metbugat maslahatynda eden çykyşyny ýiti tankytladylar.
ABŞ-nyň aňtaw agentlikleri, kanun goraýjy edaralary we kongresiň binýadyndaky toparlar Moskwanyň kiber hüjüm arkaly, şeýle-de jemgyýetçilik garaýyşlaryny manipulýasiýa edip, döwlet guramaçylygynda durmuşa geçirilen kampaniýalaryň üsti bilen ABŞ-da 2016-njy ýylda geçirilen prezidentlik saýlawlaryna gatyşandygy barada netijä gelendiklerine garamazdan, Tramp metbugat ýygnagynyň dowamynda Putiniň saýlawlara Orsýetiň gatyşygyny inkär etmegini alga alýan çemeli çykyş etdi.
Şeýle-de, tankytçylaryň köpüsi iki lideriň ýüz-ýüze geçiren duşuşygynda eger ylalaşyk gazanylan bolsa, şol ylalaşyklaryň ýazgysynyň ýokdugyndan şikaýat etdi.
Tramp prezidentlik ugrunda alyp baran kampaniýalarynda eden çykyşlarynda Orsýet bilen, hususan-da Putin bilen has oňat gatnaşyklary ýola goýmaga isleg bildirýändigini aýdyp gelipdi.


text:
Baý bolmak arzuwyňyzy ýok etjek 10 böwet.
Herkim bay bolmak isleýär. Ýöne durmuşda käbir zatlar baý bolmak arzuwyňyza böwet bolup bilýär. Telekeçi …
Janyna kast etmekden ýüz öwrüp KFC-ni guran Adam Colonel...
Dünýäniň iň meşhur Fast Food markasynyň biri bolan Kentucky Fried Chickeniň logosyndaky adam kim diýip …
Bir zada ynansaňyz hökman başararsyňyz: Pygmolionyň effekti
Bir zady köp isleseňiz şonuň amala aşjagyna ynanyaňyzmy? Bu makalamyzda , höweslenmegiňiz , özüňize we …
Ýaponlardan Ylham beriji sözler
Ýaponiýada iň köp( uzyn) we sagdyn ýaşaýan halkyň adasy bolan Okinawa adasy uzyn yaşaýşyň adasy …
Ikigai näme?
Köp kişiniň bilýän, Yapon halkynynyň ýaşaýyş stili: Ikigai. Ikigai bu Yapon halkynyň ýaşaýyş …


text:
Luis Ronaldo
Ronaldo(Luis Nazario de Lima)-1976njy yylyn 22nji sentýabrynda Braziliýan Rio de Žaneýro shaherinde dogulyar.Brazil oyunchysydyr. Merkezi hüjümçi bolup oynady. Kopchulikleyin futbol edaralar,spesialistler we futbolchylar tarapyndan futbol taryhynda in gowy oyunchylaryn biri diyilip,hasap edilyar.1994 we 2002 dünýä çempionatlaryň chempiony bolup,dunya chempionatlarynda in kop gol gechiren rekordsmenidir.3 sapar Planetada in gowy oyunchy diyilip,FIFA tarapyndan saylanyldy.2 sapar Yewropada yylyn oyunchysy boldy."Futbol taryhynyn beyik 100 oyunchylar"sanawynda 13nji yerdedir.Lakamlary-Zubastik,Fenomen.Ol ilki bashda pasan wagty 1993de Kruzeýroda 1 yyl oynap,57 gol bilen toparyn bombardiri bolyar.Onson Ol Yewropa gidip,PSV Aýndhowena gechip,95/96da Dik Adwokatyn topary bilen Gollandiýañ kubogyny gazanyar we toparda 46 oyunda 42 gezek tapawutlanyar.96/97de Braýan Robson supergoleadory Barselona getirdyar.1 yyllap Barsada oynap,ol Ispan kubogyny we Yewropan Kubokchylaryn kubogyny gazanyar.Oz hasabyna bolsa fantastiki 49 oyunda 47 sapar tapawutlanyp,altyn ayakgabyn eyesi bolyar.Onun La-ligada yarym meydanchadan gidip,6 oyunchyny we derwezewany aldap,Kompostela uran goly bolsa yylyn in owadan goly diyilip,sylaglandy.Shol dowurde aylawly fintleri futbola girizen adam-Beyik Ronaldodyr.1997de Inter ona 25 mln.yewro chykardyp,shol wagtyn futbol taryhynda in gymmat oyunchysyna owrulyar.Toparda derrew orun tapyp,1998de Uefa Kubogyny gazanyar.Oyunlaryn dowamynda encheme gezek oz owadan gollary bilen tiffozileri begendiryardi.Emma Serie A-da chempion henizem bolup bilman,Ronaldo 2000nji yylda Lasio bilen oynunda ayagyny dowdurip,2 yyllap futboldan mahrum bolyar.Shol agyr yagdayda onun yanyna gelip,Pele,Zidan we Braziliýan prezidenti ona jan saglyk dilap,tizrak ayaga galsyn diyip umytlapdylar.2002daki dunya chempionatyna chenli ol doly duzelipdi.2002de ony 40 mln.yewra Real Madrid satyn alyar.2003de la-ligada chempion bolup,2004de eyyam 2nji gezek Ispaniya chempionatynyn bombardiri bolyar.2007de ol Milana gechip,99 belgili futbolkany alyar.2007de onda oz problemasy yuze chykyp,gowresinin agramyn osup baryandygy,yada bashgacha diysek,goshmacha gerekdal kg yaybanlanyp ugrady.Shol yylda Liworno bilen oynunda yenam gaty agyr shikes alyp,2 yyla golay ol futbola girmeyar.2009da ol tazeden ayaga galyp,yurdun Korintians klubunda oynap ugrayar.2010da ol topar bilen Braziliyañ kubogyna eye chykyar.2011de bolsa ol futbol bilen hoshlashyar.Braziliýa milli ýygyndysynda 1994-2011 yy.oynap,jemi 98 oynunda 62 goly oz adyna yazdyrdy.1994de ol dunya chempionatyna gidip,1 oyunam oynaman,dunya chempiony bolyar.1996da Olimpiýa oyunlarda yurt bilen burunch medal gazanyp,toparda yash lider roluny yerine yetiryar.1998 dunya chempionatynyn esasy yyldyzy bolup,shol dunya yaryshda hem in gowy oyunchy diyilipdi,emma finalda yer eyeleri bolan Fransiyadan yenilip,Braziliya 2nji orunda galyar.1999da Gunorta Amerikada chempion bolup,in kop gol gechiren oyunchy hem bolyar.2002de onun eli gelip,dunya chempiony bolup,hemem 8 gol bilen yaryshyn bombardiri bolyar.2006daky dunya yaryshynda bolsa ol Gana gechiren 15nji goly bilen Gerd Müllerin rekordyny uryar.Futboly goyan son,ol oz Agent Byurosyny achyar we Braziliyada gechiriljek 2014daki dunya chempionatynyn Orgkomitetine yolbashchylyk edyar.
- Futbol
- Şahsyýetler
- Sport
- FIFA Dünýä çempionaty altyn top baýragyny gazananlar
- FIFA ýylyň oýunçysy baýragyny gazananlar
- La Ligada çykyş eden futbolçylar
- Braziliýaly futbolçylar
- Braziliýa milli ýygyndysynda çykyş eden futbolçylar
- Barselona futbol klubynda çykyş eden futbolçylar
- Real Madrid futbol klubynda çykyş eden futbolçylar
- Inter futbol klubynda çykyş eden futbolçylar
- Milan futbol klubynda çykyş eden futbolçylar
- FIFA Dünýä çempionaty 2002-ä gatnaşan futbolçylar
- FIFA Dünýä çempionaty 2006-a gatnaşan futbolçylar
- FIFA Dünýä çempionaty 1998-e gatnaşan futbolçylar


text:
Maltus, Marks we döwrebap ösüş0
Her bir nesliň özünden öňki nesilden has gowy ýaşajakdygy barada berilýän wada döwrebap jemgyýetiň baş doktrinasydyr. Umuman aýdylanda, söweşler we maliýe krizisleri sebäpli başdan geçirilen yza tesmelere garamazdan, dünýäniň iň öňde barýan ykdysadyýetleri soňky nesiller üçin ýaşaýyş ülňülerini ýokarlandyryp, bu wadany durmuşa geçirmegi başardylar.
Ösüşi başdan geçirýän ýurtlarda hem adamlaryň köpüsi ýaşaýyş ülňülerinde durnukly ýokarlanyşy başdan geçirip, öňde barýan döwletleriňkä meňzeş ösüş umytlaryny besleýärler. Emma geljekki nesiller, hususan-da ösen ykdysadyýetlerde ýaşaýanlar, şeýle umytlary iş ýüzünde durmuşa geçirip bilerlermi? Munuň ähtimal jogaby “hawa” bolsa-da, ygtybarsyz töwekgelçilikler mundan onlarça ýyl öňkülerden has uly görünýär.
Tomas Maltusyňkydan başlap Karl Marksyňka çenli, adamzadyň kysmatynyň erbetleşjekdigi barada häzirki eýýamda orta atylan her bir çaklama diýseň ýalňyş bolup çykdy. Tehnologiki öňegidişlikler ykdysady ösüşiň öňündäki päsgelçilikleri ýykyp geçdi. Kämahal parahatçylykly ýagdaýda, kämahal dawaly bolsa-da, döwürleýin syýasy sazlamalar adamlaryň aglaba köpüsiniň peýda görmegini kepillendirdi.
Netijede, Maltusyň köpçülikleýin açlyk barada bildiren aladalary parahatçylyk höküm sürýän kapitalizmlerde ýüze çykmady. Soňky onýyllyklaryň dowamynda işçi güýjüniň girdeji paýy biynjalyk ediji derejede azalan hem bolsa, uzakdaky surat kapitalizmiň işçileri garyplaşdyrjakdygy barada Marksyň aýdanlaryny inkär edýär. Dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýyş ülňüleri gitdigiçe ýokarlanýar.
Emma häzire çenli başdan geçirilen ösüş depgini şu asyryň dowamynda şeýle traýektoriýanyň saklanyp galjagyna kepil geçmeýär. Ähtimal syýasy säginmeleri bir ýana goýalyň, başga-da ýeňip geçmeli uly kynçylyklar bar. Olaryň köpüsi syýasy gowşaklykdan we disfunksiýadan gelip çykýar.
Meseleleriň birinji bölegi daşarky faktorlary öz içine alýan kynçylyklardan ybaratdyr. Muňa mysal edip, daşky gurşawyň bozulmagyny görkezip bolar. Aýdalyň, howa we suw ýaly meselelerde emläk hukuklary gowy kesgitlenmedik bolsa, onda hökümetler talabalaýyk düzgünleri ýola goýmak üçin ara girmelidir. Meniň geljekki nesilleriň global maýlama netijesinde dörejek ähtimal hupbatlar we arassa suwuň ýetmezçilik etmegi ýaly meseleler bilen göreşmeli boljagyna gözüm gidenok.
Kynçylyklaryň ikinji bölegi ykdysady ulgamlaryň düýpden adalatly kabul edilmeginiň kepilligine degişlidir. Bu ýagdaý syýasy durnuklylyk üçin iň möhüm faktordyr. Döwletleriň arasyndaky ykdysady tapawut azalan hem bolsa, tehnologiýa bilen globalizasiýanyň arasyndaky gatnaşyk dürli ýurtlaryň ilatynyň öz arasynda girdeji we baýlyk deňsizligini ýokarlandyrdy.
Häzirki güne çenli biziň jemgyýetlerimiz ýykyjy tehnologiýany ussatlyk bilen ýeňip geçip bilýändiklerini subut etdiler, emma soňky onýyllyklaryň dowamynda başdan geçirilen özgertmeleriň depgini juda uly dartgynlylyk emele getirip, döwletleriň öz içinde girdeji deňsizligini örän ulaltdy. Iň baýlar bilen beýlekileriň arasyndaky boşluk rekord derejä golaýlady. Deňsizlik bir ýurduň syýasy sistemasyny ysmaz edip, ykdysady ösüşini çökerip bilýär.
Üçünji mesele garraýan ilata degişlidir. Bu ýagdaý iň gowy usulda gurnalan syýasy ulgamlar üçin hem juda uly kynçylyklary döreder. Esasan hem häzirki pensiýa düzgünleri we uly ýaşdaky adamlar üçin döredilen saglygy ätiýaçlandyryş meýilnamalary durnuksyz hereket edýän gowşak ösüşli ykdysadyýetlerde ýaşy bir çene baran adamlara seretmek üçin zerur bolan maddy çeşmeler nädip ýola goýlar? Elbetde, ýokarlanýan döwlet bergileri meseläni has hem kynlaşdyrýar, sebäbi geljekki nesillerden biziň bergilerimizi we pensiýalarymyz tölemek soralýar.
Iň soňky kynçylyk barha giňeýän tehnologiýanyň ukypsyz we ýeterlik derejedäki maddy çeşmesiz hökümetler tarapyndan düzgünleşdirilmegini soraýan meselelerdir. Gitdigiçe pajarlaýan maliýe bazarlaryndaky gowşak düzgünleşdirişiň nämelere eltýändigini biz eýýäm gördük ahyryn. Beýleki bazarlaryň hem köpüsinde şuňa kybapdaş ýetmezçilikler bar.
Muňa iň gowy mysal – azyk üpjünçiligidir. Bu pudakda tehnologiýa üstünde has köp işlenen we genetiki taýdan özgerdilen azyk harytlaryny öndürilýär. Alymlar bolsa, bu işi ýaňy-ýaňy gözden geçirip başladylar. Emma häzire çenli bilinýän zat – çagalykdaky semizlik keseli ençeme ýurtlarda epidemiýa öwrüldi. Bu bolsa, öz gezeginde, 2-nji derejeli süýji keseliniň we ýürek-damar keselleriniň görlüp-eşidilmedik derejede ýokarlanmagyna getirip, geljekki nesilleriň ortaça ýaş ömrüniň azaljagyny ýaňzydýar.
Saglygy saklaýyş boýunça ylmy barlaglary geçiren tanymal alymlar, şol sanda Kelli Braunel, Deýwid Ludwig we Uolter Uillet şu problemalary bellige aldy. Häzire çenli bu ugurda ýola goýlan hökümet çäreleri, esasan hem bilim ulgamynyň kämilleşdirilmegi görnüşindäki çözgüt, kän bir netije bermedi. Işlenen azyk önümlerine bolan ýaramaz endik ahyrynda ýaşaýyşyň hilini pese gaçyryp bilýar. Bu bolsa saglygy saklaýyşyň çykdajylaryny artdyrýar.
Bu problemalaryň ählisiniň, iň bolmanda, gysga we orta möhletleýin çözgüdi bar. Kömürturşy gazyna salynýan global salgyt klimat töwekgelçiliklerini ýeňilleşdirip, hökümetleriň gerdenindäki bergileri azaldar. Deňsizlik bilen göreşmek üçin, milli salgyt ulgamlary arkaly has deň paýlanyşygy ýola goýmak zerurdyr. Belki-de, täze tehnologiýalaryň giňden ulanylmagy arkaly uly ýaşly adamlara berilýän bilim boýunça özgerdilen programmalar muňa ýardam eder. Ilat ösüşindäki pese gaçyşyň negatiw täsirlerini halkara migrasiýa düzgünlerini ýeňilleşdirmek hem-de has köp zenanlary we pensiýadaky adamlary zähmet bazarynda alyp galmak ýa yza getirmek arkaly azaldyp bolar. Emma hökümetleriň iş ýüzünde herekete geçmegi üçin näçe wagtyň gerek boljagy ullakan sorag bolmagynda galýar.
Kapitalist ykdysadyýetler, iň bolmanda uzak möhlet üçin, hususy harytlaryň sarp edilişini ýokarlandyrmakda örän netijeli iş alyp bardylar. Emma bilim, daşky gurşaw, saglygy saklaýyş we pursat deňligi ýaly döwlet emläklerine we pudaklaryna gezek gelende, häzire çenli görkezilen netije gaty bir begendirenok. Munuň bilen birlikde, kapitalist ykdysadyýetler kämilleşdigiçe, özüşiň öňündäki syýasy päsgelçilikleriň barha ulalýandygyna şaýat bolduk.
Geljekki nesil özünden öňki nesliňkiden has ýokary hilli durmuşda döwran sürermi? Entek tehnologiki göreşe baryp ýetmedik ösýän döwletler üçin, munuň jogaby elbetde “hawa”. Öňde barýan döwletlerde, munuň jogaby “hawa” bolmaly hem bolsa, kynçylyklar barha eýmendirýär.
Kennet Rogoff Garward uniwersitetinde ykdysadyýet we döwlet syýasaty boýunça professordyr. 2001-2003-nji ýyllar aralgygynda Halkara walýuta gaznasynyň (IMF) baş ykdysadyýetçisi bolup işlän Kennet Rogoff 2011-nji ýylda “Doýtç Bankyň” maliýe ykdysayýeti boýunça halkara baýragyna mynasyp boldy. Makalanyň asyl nusgasy “Halkara” žurnalynyň neşirleýin agzalygyndaky “Project-Syndicate” neşirinde çap edildi.


text:
“Indiden beýläk 30 ýaşyny doldurmadyk türkmenistanly erkeklere daşary ýurtlara çykmaga rugsat berilmeýär” diýip, daşoguzly çeşme welaýatyň migrasiýa işgärlerine we şeýle şertlerde daşary ýurda çykarylmadyk ýaşlara salgylanyp, 16-njy aprelde habar berdi.
Читайте также на русском
Özüne bu gadagançylygyň tutuş Türkmenistana degişlidigi aýdylan çeşme, çäklendirmeleriň sebäpleri bilen gyzyklanandygyny ýaňzydyp, häkimiýetleriň bu çäreleri howpsuzlyk maksady bilen görýändigini aýtdy. Çeşmämiz ýetiren bu maglumatynda degişli resmilere salgylanýar.
“Ýaşlara diňe okuw maksady bilen daşary ýurtlara çykmaga rugsat berilýär” diýip, ol aýtdy.
“[Daşary ýurda gitmekçi bolan] 27 ýaşly daşoguzly bir tanşymy [welaýatyň] migrasiýa bölümi çagyryp, biletini elinden alypdyr we “Aşgabada gidip azara galmaň. Bize [gadagançylyk barada, ýagny 30 ýaşamadyk erkekleri ýurtdan çykarmazlyk barada] täze buýruk geldi” diýip aýdypdyrlar” diýip, çeşmämiz gürrüň berdi.
Ýaşlaryň bilet tölegleriniň öweziniň dolunandygyny aýdan çeşmämiz ýollary petiklenen adamlaryň nähili şertlerde, haýsy edaranyň üsti bilen pullarynyň yzyna gaýtarylyp berilendigini aýdyňlaşdyrmady.
Türkmenistanda häkimiýetleriň öz raýatlaryny daşary ýurtlara çykarmazlyk boýunça görýän çärelerini güýçlendirýändigi barada, soňky döwürlerde Azatlyk Radiosyna ýygy-ýygydan habarlar gelip gowuşýar.
Ýatladyp geçsek, geçen hepde özüni Öwez diýip tanyşdyran bir türkmenistanly özüniň Aşgabadyň aeroportundan Dubaýa uçmagyna sebäbi düşündirilmezden rugsat berilmändigini habar berdi.
Şeýle-de ol, “[daşary ýurda çykarmazlyk bilen] soňkuja eklenç çeşmämden kesdiler” diýip gatyrgandy we özüniň uçar biletiniň tölegleriniň hem köýendigini gürrüň berdi.
Ýadyňyzda bolsa, 3-nji aprelde Aşgabadyň aeroportunda düşürilendigi aýdylýan bir wideoda onlarça ýolagçydan ybarat bir toparyň ýurtdan çykarylmandyklary sebäpli howa menzilinde geçiren nägilelik çäreleri görkezilýär.
Wideodan mälim bolşuna görä, ýollary petiklenen ýolagçylar gahar-gazaba münüp, özleriniň ýurtdan çykmaklaryna rugsat berilmegini talap edýärler.
Bilermenleriň aýtmaklaryna görä, ýurtda dowam edýän ykdysady ysgynsyzlyk türkmenistanlylary eklenç ugrunda daşary ýurtlara çykmaga iterýär.
Öz gezeginde häkimiýetler ýurtdan çykmaga synanyşýan raýatlara böwet bolmak üçin dürli çäklendirmeleri girizýärler. Mysal üçin, ýaňy ýakynda türkmen döwletiniň raýatlara berýän biometriki pasportlarynyň möhletiniň 1 ýyla çenli çäklendiriljekdigi barada resmiler tarapyndan tassyklanmadyk ýa-da inkär edilmedik maglumatlar peýda boldy.
Agzalýan kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýan türkmenistanlylaryň aýtmaklaryna görä, häkimiýetler köplenç ýurtdan çykmaga girizilen gadagançylyklaryň sebäplerini “howpsuzlyk aladalary” bilen düşündirýärler.
Türkmenistany “demokratik, hukuk we dünýewi döwlet” diýip kesgitleýän ýurduň Konstitusiýasy raýatlaryň hereket azatlygyny kepillendirýär.


text:
Türkmenistanyň DIM-niň desgasynda Türkmenistanyň Daşary işler ministri R.Meredow Pakistan Yslam Respublikasynyň Federal ministr derejesindäki Meýilnamalaşdyryş Komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Sartaj Aziz bilen duşuşdy. Bu barada ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berilýär.
Türkmenistan bilen Pakistanyň arasyndaky işjeň daşary syýasy hyzmatdaşlygy belläp, taraplar ýokary derejede ýetilen ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişini ara alyp maslahatlaşdylar.
Mundan başga-da, taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklarynyň ýangyç-energetika we ulag-aragatnaşyk ulgamlaryndaky geljekki ösüşine garadylar.
Gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň Daşary işler ministri halkara guramalaryň, hususan-da, BMG, YHG we Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde önjeýli köptaraplaýyn özara gatnaşyklaryna ygrarlydygyny tassyklady.
Pakistanyň Federal ministri sebitde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekde möhüm orny eýeleýän Türkmenistanyň bitaraplyk syýasatynyň işjeňligini belledi. Şu çarçuwada taraplar energetika, ulag we ykdysady ulgamlarda işleri birleşdirmek boýunça teklipleri orta atdylar. Bu bolsa öz gezeginde Aziýa yklymynyň ýurtlaryny özleriniň ykdysady mümkinçiliklerini, tebigy baýlyklaryny we geografiki ýerleşişini ulanmaga gönükdirer.
Şu nukdaýnazardan taraplar Aziýa sebitiniň ýurtlarynyň energetika, ulag we ykdysady ulgamlarda mümkinçiliklerini durmuşa geçirmekligine gönükdirilen tagallalaryny birleşdirmek barada çykyş etdiler, diýlip DIM-iň saýtynda habar berilýär.
Mälim bolşy ýaly, häzirki wagtda Türkmenistan we Pakistan ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygyny berkidýär. Hususan-da, Inter StateGas Systems (Private) Limited pakistan kompaniýasy TAPI Pipeline Company Limited konsorsiumynyň agzasy bolup durýar. konsorsiumyň düzümine şeýle hem «Türkmengaz» DK, Owgan gaz korporasiýasy we hindi GAIL kompaniýalary girýär.
2015-nji ýylyň dekabryndan bäri Türkmenistan TOPH gaz geçirijisiniň gurluşygyny ös güýji bilen alyp barýar. Ýakynda taslama gatnaşyjylar owgan we pakistan territoriýalaryndan hem gurluşyk işleriniň başlajakdygyny habar berdiler. Şeýle hem TOPH gaz geçirijisiniň ugry boýunça Pakistana elektrik energiýasyny ibermek üçin ýokary woltly elektrik geçirijisini gurmagyň mümkinçilikleri maslahatlaşylýar.


text:
Himiki elementleriň periodik ulgamy
Himiki elementleriň periodik ulgamy (Mendeleýewiň tablisasy) — himiki elementleriň dürli häsiýetleriniň atom ýadrosynyň zarýadyna bolan garaşlylygyny kesgitleýän klassifikasiýa. Ol ulgam rus himigi D. I. Mendeleýew tarapyndan 1869-njy ýylda kesgitlenilen periodik kanunyň grafiki taýdan aňladylmagy bolup durýar. Onuň ilkinji warianty 1869—1871-nji ýyllarda D.I. Mendeleýew tarapyndan işlenilip düzülýär we elementleriň häsiýetleriniň olaryň atom agramyna (häzirki ýagdaýda, atom massasyna) bolan garaşlylygy kesgitlenilýär. Periodik ulgamy şekillendirmegiň ýüzlerçe warianty (analitiki egriler, tablisalar, geometrik figuralar we ş.m.) teklip edilipdir. Ulgamyň häzirkizaman wariantynda elementleriň maglumatlary iki ölçegli tablisada berilýär, onda her sütün (topar) esasy fiziki-himiki häsiýetleri kesgitleýär, setirler bolsa, belli bir derejede birek-birege meňzeşlikdäki periodlary görkezýär.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Mendeleýewiň tablisasy IUPAC saýtynda (pdf)(iňlis dilinde)
- Mendeleýewiň interaktiw tablisasy
- Основы строения вещества. Глава 5. Структура периодической системы элементов
- Elementleriň periodik ulgamy (pdf) (rus dilinde)
- Статья: Филатов Д. В. Вклад европейских учёных в становление и укрепление периодического закона // Химический портал Новосибирска, 2009


text: Gadym wagtlar bir danadan: «Tükeniksiz zat näme?» diýip soranlarynda, ol säginmän: «Enäniň waspy» diýip, jogap beripdir. Bu hakykat. Seni dünýä getiren mähriban adamy wasp edip aňyrsyna ýeter ýaly däl. «Ene» diýlen üç harpdan döreýän bu söz dillerimiziň senasy. «Ene — çagalaryň ýüreklerindäki we dillerindäki Hudaýyň adydyr» diýip, ata-babalarymyz aýdardylar. Dil biteninden tä ömrümiziň soňky sagatlaryna çenli kiçi bol, uly bol, tapawudy ýok, diňe şol sözi gaýtalaýarys. Begensegem, gynansagam zybanymyza, ilki bilen, käbämiziň ady gelýär.


text:
Humaýyň soňky döwürler mekdep bilen kan ugry ýokdy. Ol koplenç ýeke bolmagy halaýardy.
Aýdym, saz,internet saýtlary ony hiç hili özine çekenokdy.
Eline kitap alyp şoňa guýmenini kem görenokdy.
Bu gün ol,öňkulerinden giçirak öýe geldi.
Öýe gelende öýde hiç kim ýokdy.
Diňe çetki jaýlarynda kakasynyň birzada tyrkyldadyp guýmenýani eşdilýärdi.Mekdepde 6 sagat, öýlänlik okansoň ,gune salym ýokdy .Derrew diýen ýaly gün ýaşýardy
Humaý kakasyna üns berman öýe girdi. Sowadyjydan bir kolany alyp, öz otagyna ýöredi.
Jaýyň içi ümsumlikdi.Iňlär siňek ýokdy
Ol otagyna girip özini krawatyna oklady we telefonny alyp onyň içindaki oýunlaryň, birin açyp guýmendi. Daşary alagaraňkydy.
Birden jaýyň.uçeginden tapyrdy eşdildi.
Bu sesiň eşdilmegi, Humaýy eýmendirman durmady,ol güýmenip otyran oýunny taşlap diňşirmage durdy,takyrdy ýakynjakdan eşdilýardi,aýak sesleri golaýlaşdygy saýy ýuregi ýarylara geldi we
— kakaaaaaaaaaaa: - diýip gygyrdy
Munyň sesine kakasy ylgap geldi
- name boldy gyzym
- kaka, uçekden ses eşdilýar ,uçegmizde biri bar: - diýdi
Kakasy ynjalman uçege gidip gelensoň Humaý ynjaldy we ýerine geçdi
Wagt ýary gijeden geçdi.
Otagyň içi ümsümlikdi
Daşarda çalaja şemalyň öwüsýäni eşdildip durdy.
Humaý asuda ýatyrdy...
Ol barmana Humaýyň otagynyň işigi açyldy. Humaý bu geleni tanajak boldy.
Hiç tanap bilmedi ,siňe- siňe seretdi, ýene bolmady
Ol garatgy ýaly bolyp göni Humaýyň ýatan ýerine geldi.
Humaý bu gezek gorkyjysyna hatda gygyrmagada ýetişmedi.
Ol ýorgany ustune batly buredi we oňa dolanyp, demin alman ýatdy.
Ol tapyrdy ýakynlaşdygy saýy Humaýyň ýurek urşy çaltlaşdy, ýureginiň urşy çaltlaşyp, sesi ýorganyň daşyna eşdilýardi,sahel ýuregiň gowşak bolsa, ýurek çat atjakdy
Ol zat tykyrdanyp,ilki
Humaýyň kitap zat goýan ýerine bardy.
Ol taýdan bir zatlar gözleýan ýaly bolyp akan dökan etdi.
Ýere gaçýan kitaplaryň sesini,ýorganyň aşagyndan eşdip ýatan Humaý şu gun ölmän ertire çyksa, ertirden başlap öz kakasynyň otagynda ýatjaklygyn ,öz-özune kasam etdi. Kä bir adamlaryň infart berip ýogalypdyr diýen sözin ,ol öň köp eşidip görüpdi, ýone ýuregi ýarylyp ýogalypdyr diýen sözi eşdip görenokdy.Ýuregi bolsa ýarlara gelýardi
Ol ýorganyň aşagynda gorkyp ,ýorgana gowy bürenip ýatyrdy
Birden tykyrdyň sesi ýatdy.
Geň galyp, ol gidaýdimika diýip ,Humaý ýorganyň aşagyndan çalaja jyklap gordi.
Tisginip gitdi, ol tykyrdy edil garşysynda ,bir zada döruşdirýardi, siňe seretdi,onyň ýuzi perdelidi,ol perdeli arwahyň barlygyn bir kitapda okapdy we ony beýle ýakyndan synlap görmandi .
Heniz bu ýaşyna çenli jyn,arwah bar diýip ençe kitaplarda okap ,ençe kinolarda görsede, o zadyň hakyt öz öýlerinde barlygyn, şu gun bilip galdy.
Ol perdeli arwah otagyna girip name dörýanine hiç duşunip bilman geçdi .
Gorkysyna dili tutyldy.
Perdeli arwah göni gelip Humaýyň ýorganyň bir gurasyn galdyryp, onyň kellesini aýagynyň ustunde goýyp, onyň saçlaryn dorup ugrady.
Humaýdan hiç hili ses çykanokdy.
Bu meniň saçymyň içinden name gözleýarka:- diýip pikir etdi,ýöne geplare welin güýji ýokdy ,dili tutyldy
Ol diňe perdeli arwahyň öz kellesinden bir zady doruşdirýani, bilýardi. Humaý çala gözin açyp gordi.
Perdeli arwahyň haýdap kelle dorşuni gorup,öz saçynyň içinden çykýan ,uly uly bitleri (kiçijek saça düşýan möjejikler) gorup haýran galdy. Ol saçyny duýnjik gowy edip ýuwypdy.
Humaý kellesinde beýle bitleriň barlygyna geň galdy.Ol haçan saçyna bitleriň duşenini bilman galdy
- wah ýa klasymyzda bitlan,möjeklän gyzlaryň biriniň saçyndan geçäýdimikä,:- diýip pikir etdi
Humaý özini öli ýaly alyp bardy.
Ondan hiç hili dem gelenok diýen ýalydy
Humaý saçyny dorjeleklap otyran arwahy görup, kitaplaryň birinde, öýiň içine ýuzarlik tütetseň öýde arwah jyn bolmazmyş diýen jumleleri ýatlady.
Ol öýde iň soňky gezek ýuzärligiň haçan tutedendigin hiç ýadyna salyp bilmedi .Enesi bularda bolanda her gun diýen ýaly ýüzärlik tutedip, öýiň içini ala tutun edip goýýardy
- wahhh, enemjan bolanda, bizde hiçem arwah jyn bolmazdy diýip içini gepledip otyrka birden, sagadyň batly jyňňyrdysyna tisginip gitdi
- Humaý,men erte ýene gelerin:- diýip perdeli arwah gözden gaýyp boldy
Humaý gözini açdy.
Gözin açyp seretse ol perdeli arwah eýýam ýokdy.
Kellesiniň aşagynda bolsa kakasynyň doglan gunune alyp beren äpet ,boýy bilen deň ,uly aýysy bardy.
Ol sagady eline alyp, oňa sagbolsyn aýtýan ýaly esli seredip durdyda. —Wagtyndajyk jyrlaýdyňda sagatjygym , bolmasa bu gun diri çykaryn öýtmedim,dogrymy aýtsama:- sagat bilen gepleşýan ýaly oňa ýuzlendi
Humaý ýerinden turyp, äpişganiň öňine baryp ony giňden açdy. Otagyň içine giren daňdanyň salkyn howasyn, ilkinji gezek alýan ýaly uludan demini aldy.
Ol äpigäniň ýanyndan gapa garşy ýörände,ýerde ýaýrap ýatan kitaplaryn gördi, hasyr- husur olary ýygnaşdyrdy,ýerinden turyp ýöräberdi welin ,ol elini kellesine ýetirenni duýman galdy.
Ol kellesini gaty-gaty hezil edip gaşadyda, daş çykdy we birden sakga durdy-da
- agşamky kellesinden perdeli arwahyň çöplan bitlerin ýada saldy,we göni banýa girip saçyny gowy edip şampynlap ýuwdy.
Humaý saçyn guradyp,ertirlik edinmek üçin, saçagyň başyna geçende, jigsiniň
- kaka, giç agşam tukurdi bolan, gije bir zatlar oňardyňma,ýa ol sen dälmidiň: - diýdi,soň ol tukurdiniň Humaýyň otagyna girip gidendigni aýtdy
Humaý tisginip gitdi we ol perdeli arwahy ýadyna saldy
- Humaý, men seniň ýanyňa erte gelerin .....
Dowamy bar
101- gije. Perdeli arwah 1- nji bölümi (mistiki waka)
Humaýyň soňky döwürler mekdep bilen kan ugry ýokdy. Ol koplenç ýeke bolmagy halaýardy.


text:
Ýewropanyň Ukrainadaky krizisi1
Ukrainada dörän bu krizisiň nähili tamamlanjagyny çaklamak mümkin däl. Biz – Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar – ol ýerde has durnukly demokratiýa tarap parahat geçişi ýola goýmak, şeýle hem gyssagly we zerur reformalaryň durmuşa geçirilmegi üçin elimizden geleni edýäris. Häzir prezident Wiktor Ýanukowiç bilen onuň garşydaşlarynyň arasynda gelnen ylalaşyk muňa täze mümkinçilik döretmeli.
Eger-de ylalaşyk äsgerilmese, Ukrainadaky bulaşyklyk we çaknyşyklar barha çuňlaşar. Bu bolsa hiç kimiň bähbidine bolmaz. Şonuň üçin, Ukraina krizisi – Ýewropa krizisidir. Bu krizisiň nähili tamamlanjagyny bilmesek hem, onuň nädip başlandygy barada açyk gürrüň etmelidiris.
Ukraina ençeme ýyllap ÝB bilen ýakyn gatnaşyklary küýsäp geldi. Onuň liderleri ÝB-niň Gündogar Ýaranlygynyň çäginde has berk gatnaşyklary ýola goýmak baradaky wadalary gyzgyn garşy aldylar. Şeýle hem olar ÝB-niň Birleşik Ylalaşygyny we Çuň hem Giň Erkin Söwda Zolagy baradaky taslamalary goldap geldiler. Ukrainanyň öňki hökümeti bilen başladylan şol gepleşikler tamamlananda, Ukraina 1991-nji ýylda garaşsyzlygyny alandan soň iş başynda bolan dört prezidentiň we 14 premýer-ministriň ählisi bu ylalaşygyň tarapynda çykyş etdiler.
Emma 2013-nji ýylyň noýabrynda Wilnusda geçirilmegi meýilleşdirilen Gündogar Ýaranlygy sammitiniň öňüsyrasynda ÝB bilen Ukraina galan meseleler barada pikir alşyp ýörkä, birdenkä birzat üýtgedi duruberdi. Awgust aýyndan başlap, Russiýanyň syýasatçylary Ukrainanyň saýlap alan ýoluny kesmek baradaky maksatlaryny açyk yglan edip başladylar. Ylalaşyga garşy syýasy çäreler ýola goýuldy. Kreml Ukrainanyň eýýäm tapdan düşen ykdysadyýetini nyşana alýan garyşyk sanksiýalar bilen haýbat atyp başlady.
Russiýanyň liderleri, eger-de Ukraina ÝB bilen erkin söwda zolagy baradaky ylalaşyga gol çekse, onda onuň Russiýa bilen erkin söwda zolagy baradaky ylalaşygy ýitirjekdigini, ähli harytlara we hyzmatlara ýokary tarifleriň giriziljekdigini yglan etdiler. Ýiti ykdysady basyşyň açyk ykdysady söweşe öwrüljegi belli edildi.
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç ýoldan çykdy. ÝB-niň liderlerine beren düşündirişinde, ol Birleşik Ylalaşygyna gol çekmäge taýýar däldigini, bu karara Russiýanyň basyşynyň sebäp bolandygyny açyk aýtdy.
Bu hereketiň netijesinde dörän wakalar Kiýewiň köçelerindäki weýrançylyk we adam ýitgileri bilen tamamlandy. Ukrainalylaryň köpüsi üçin, Ýewropa has gowy durmuşa bolan umytlaryň nyşany bolupdy. Emma birdenkä olar özleriniň syýasy elita tarapyndan kemsidilendiklerini duýdular. Şonuň üçin, açyk aýtmaly bolsa, häzirki krizisiň döremegine Kremliň basyşy we Ýanukowiçiň administrasiýasynyň bigeleňligi sebäp boldy.
Eger-de Ýanukowiç Russiýanyň basyşyna garşy durmagy karar eden bolsady, onda Ukrainanyň kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz boljagy ikuçsyzdy. Emma ÝB-niň Birleşik Ylalaşygy, şeýle hem mümkin bolan maliýe kömegi we Halkara walýuta gaznasynyň reformalar boýunça ýardamlary Russiýanyň görjek çärelerini gowşadardy.
Elbetde, Ukrainadan soralýan reformalary durmuşa geçirmek kyn bolardy, emma olar özleriniň geljegini Ýewropada we Ýewropa bilen görýän öňki kommunist ýurtlardan soraýanlarymyzdan kyn bolmazdy. Ýerasty geçelgäniň soňunça ýagtylyk bolardy. Ukraina reforma prosesini ýola goýdugyça, onuň kararlydygyna göz ýetirip, bu ýurda demokratiki Ýewropa döwleti hökmünde garardylar.
Munuň deregine, Ýanukowiç gysga möhletleýin strategiýany saýlap alyp, özüniň syýasy durmuşynyň aladasyny etdi. Protestçiler bu strategiýa hilegärlik bilen edilýän oýun hökmünde garap başladylar. Hökümet öz garşydaşlaryny basyp ýatyrmak üçin zorluk ulandygyça, zorluk ulanýan garşydaş toparlara ynam artyp başlady.
Hem Russiýa, hem ÝB bilen erkin söwda zolagy Ukrainanyň ykdysadyýeti üçin gürrüňsiz peýdaly bolardy. Harytlaryň Ukrainanyň üsti bilen Russiýa geçjekdigi barada aýdylan galp pikirlere garamazdan, bu ýagdaý Russiýanyň ykdysadyýetine hem peýda getirerdi. (Meksika bilen ÝB-niň arasyndaky erkin söwda zolagy boýunça ylalaşygyň Birleşen Ştatlaryň ykdysadyýetine zeper ýetirýändigi barada şikaýat eşidipmidiňiz?)
Russiýa Ýewraziýa Bileleşigi baradaky täze strategiýanyň üstünde işleýär. Oňa Ukrainany hem goşmak barada kararly görünýär. ÝB-niň Ukraina basyş edýändigi barada açyk çykyş edip ýörkä, aslynda Russiýa bu ýurdy özüniň ÝB ýolundan zor bilen ýüz öwürtjek boldy. Ine, şol çäre häzirki krizisiň çeşmesidir: hakykatlaryň öz-özleri gürleýär.
Iň gowy ýagdaýda hem, yza ýol Ukraina üçin kyn bolar. Russiýanyň basyşy we durnuksyzlandyryş çäreleri, şeýle hem onuň döreden krizisi Ukraina jemgyýetinde täze jaýryklary emele getirip, onuň gowşak ykdysadyýetine goşmaça zeper ýetirdi.
Ýetirilen bu zeper bir gün Russiýa tarap syçrap biler. Kreml durnukly we reforma geçirýän, şeýle hem beýleki ýurtlar ýaly ÝB bilen has ýakyn gatnaşyklaryň gözleginde bolýan goňşudan bähbit tapmalydyr.
Karl Bildt 2006-njy ýyldan bäri Şwesiýanyň daşary işler ministridir. Ol 1991-1994-nji ýyllar aralygynda Şwesiýanyň premýer-ministri mahaly bu ýurduň ÝB agzalygy baradaky gepleşiklere ýolbaşçylyk edipdi. Makalanyň asyl nusgasy ilki başda dünýäniň iň uly pikir-garaýyş birleşigi bolan “Project Syndicate” neşirinde iňlis dilinde çap edildi. “Halkara” žurnaly 2013-nji ýyldän bäri bu birleşigiň neşirleýin agzasydyr.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy, şeýle hem şu Konsepsiýany durmuşa geçirmegiň meýilnamasy tassyklanyldy.
Bu resminama bilim edaralarynyň işini has-da kämilleşdirmek, bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmek, sanly serişdeleri giňden peýdalanyp, bilim edaralarynda berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmak, hiliniň dünýä derejesine laýyk bolmagyny üpjün etmek maksady bilen tassyklandy.
Bu Konsepsiýa maglumat bilim ulgamyny döretmäge we bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmäge, bilim edaralarynda berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmaga, hilini ýokarlandyrmaga we okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmäge gönükdirilendir. Bilim ministrliginiň garamagynda innowasiýa maglumat merkeziniň döredilmeginiň, şol ýerde-de elektron bilim gorlaryny özünde jemleýän merkezi serweriň ýerleşdirilmeginiň göz öňünde tutulýandygy Ministrler Kabinetiniň mejlisinde bellenildi.


text:
ABŞ, Russiýanyň talabyny ret etdi
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Russiýanyň Döwlet baştutany Wladimir Putiniň Ukrainanyň gündogarynda referendum geçirilmegi baradaky teklibini ret etdi
Ak Tam Ukrainanyň gündogarynda geçiriljek referendumy bikanun hökmünde garajakdklary barada dyýduryş berdi.
Finlýandiýanyň paýtagty Helsinki şäherindäki duşuşykda Putiniň, Trampa Ukrainanyň gündogarynda referendumyň geçirilmegini teklip edendigini, Russiýanyň Waşingtondaky ilçisi tarapyndan habar berilipdi.
Ilçiniň beýanatyna Trampyň Milli howpsyzlyk geňeşiniň metbugat sekretary Garret Markuiz jogap berdi.
Markuiz Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda gazanylan ylalaşyklaryň arasynda referendumyň ýokdugyny ýatlatdy. Garret Markuiz bu babatdaky islendik hereketiň bikanun boljakdygyny belledi.


text:
Dogry düzülen biznes-meýilnama diňe bir maýagoýum almak mümkinçiligi däl, eýsem, siziň kärhanaňyzyň üstünlikli ösmeginiň hem kepilidir. Meýilnama düzülende beriljek esasy maslahatlaryň sany diňe ikidir. Taýyn biznes-meýilnamany internetden almak maslahat berilmeýär: ony ulanyň, ýöne hemmesini özüňiz ýazyň. Sowatly ýazylan biznes-meýilnama üç sany w...
Awtor:
merdan96
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Biznes |
04.06.2018 20:01
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#141)