text:
TDUmaksat
Dürler hazynasy
Türkmen halkynyň gözbaşyny örän gadymy döwürlerden alyp gaýdýan, baý edebi milli mirasy bar. Ata-babalarymyz milletiň edep kadalaryny, terbiýe ýörelgelerini işläp düzüp, olary parasatly, ganatly sözlere, nakyllara we atalar sözlerine, şygyr setirlerine siňdiripdirler. Olar tutuşlygyna diýen ýaly edep-terbiýä ýugrulan. “Çaga eziz, edebi ondan he...
Aziýanyň merjen şäheri
Aşgabat – türkmen döwletiniň ýüregi, ýüzüniň tuwagy! Türkmen halkynyň guwanjy, mertebesi hem buýsanjy! Aşgabat - Aziýanyň merjen şäheri!
Aşgabat gaýtalanmajak gözelligi, özboluşly hem täsin desgalary bilen göreni haýrana goýýar. Paýtagtymyzyň keşbi, ösüşi bütin ýurdumyzyň keşbi, ösüşi bolup durýar. Aşgabadyň gözelliginden, abadançylygyndan,...
Türkmenistan ählumumy maglumatlar ulgamyna goşulýar
Ýakynda «Russia Today» halkara teleýaýlymynyň topary Türkmenistanda boldy. Munuň özi türkmen kärdeşleri bilen maglumat alyşmagyň mümkinçiliklerini, hyzmatdaşlyk hakyndaky resminamanyň taslamasyny işläp taýýarlamak bilen baglanyşykly sapara öwrüldi. Russiýaly žurnalistleriň pikirine görä, häzirki döwürde bu ugruň uly geljegi bardyr.
S...
Agyr atletika çempionaty boýunça öňde duran wezipeler IWF bilen birlikde amala aşyrylýar
22-nji maýda geçirilen Hökümetiň ýörite mejlisinde sport we ýaşlar syýasaty ministri D.Gulgeldiýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa şu ýylyň güýzünde Aşgabatda Agyr atletika boýunça dünýä çempionatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň “2018-nji ýylda Aşgabat şäh...
Bank ulgamyndaky ösüşler
Milli puluň hümmetini durnukly derejede saklamak, töleg ulgamyny dünýäniň ösen döwletleriniň derejesinde guramak, ilatyň erkin pul serişdelerini bank ulgamyna möhletli we möhletsiz goýum görnüşinde çekmek babatynda anyk çäreler durmuşa geçirilýär. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň bank ulgamy üçin zerur hukuk şertlerini we kepilliklerini...
“Läle plastik” – meýilnamany artygy bilen ýerine ýetirýär
Hususy habarçymyz “Läle plastik” hususy kärhanasynyň baş tehnology Döwletmämmet Täjow bilen söhbetdeş bolanda ol şu aşakdakylary gürrüň berdi.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda bazar ykdysadyýetine geçilýän döwründe telekeçilik iň bir girdejili pudaklaryň birine öwrüldi. Telekeçiligi ösdürmäge döwlet tarapyndan dürli goldawlar edilmegi we halkyň...
Astrahan oblastynda Türkmenistanyň Prezidentiniň sowgady bolan Magtymguly Pyragy adyndaky mekdep açyldy
18-nji maýda ýurdumyzda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününiň bellenýän wagty bu şanly senä bagyşlanan dabaraly çäreler daşary ýurtlarda hem geçirildi. Şeýle wakalaryň biri Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň güýji bilen Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň Priwolžsk raýonynyň Funto...
Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan Döwletliler köşgündäki çagalara sowgatlar gowşuryldy
18-nji maýda Döwletliler köşgünde baýramçylyk çäresi geçirildi. Onda bu ýerde terbiýelenýän çagalar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan hurmadan taýýarlanan nygmatlary sowgat aldylar.
Çärä gatnaşanlaryň belleýşi ýaly, hut döwlet Baştutanymyzyň üstünlikli ýöredýän durmuş ugurly syýasaty Türkmenistanyň bütin dünýäde aba...
Türkmenistanyň Prezidenti agzaçar sadakasyny berdi
18-nji maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynda ýörite taýýarlanan ýerde mukaddes Oraza aýynyň başlanmagy mynasybetli agzaçar sadakasyny berdi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlar bilen salamlaşyp, sadaka gatnaşyjylary we ähli mähriban halkymyzy bu ajaýyp baý...
Garold Neýmark öz 80 ýaş toýuny we skripkaçylar toparynyň 40 ýyllygyny sungat muşdaklarynyň arasynda garşylady
Magtymguly adyndaky Sazly-drama teatrynda Türkmenistanyň halk artisti Garold Neýmarkyň 80 ýaşynyň dolmagy we “Mukam” skripkaçylar toparynyň döredilmeginiň 40 ýyllygy mynasybetli konsert boldy.
Konsertden öň bolan söhbetdeşligimizde Garold Isaakowiç 60 ýyl mundan ozal 20 ýaşly gür buýra saçly ýigit wagty Odessanyň ýörüte orta sazçylyk...
Tbiliside dünýä goşulyşma işlerinde Türkmenistanyň eýeleýän ornuna bagyşlanan maslahat geçirildi
16-njy maýda Gruziýanyň Milli Ylymlar akademiýasynda (MYA) Türkmenistanyň Ilçihanasynyň ýardam bermeginde “Türkmenistan- Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” temasyndan maslahat geçirildi. Foruma Gruziýada ýerleşýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalarynyň, ylmy jemgyýetçiligiň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, talyp ýaşlar gatn...
Döwletliler köşgündäki baýramçylyk dabarasy
Şu gün Döwletliler köşgünde baýramçylyk çäresi geçirildi. Onda bu ýerde terbiýelenýän çagalar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan hurmadan taýýarlanan nygmatlary sowgat aldylar.
Türkmenistanlylaryň ösüp gelýän nesli barada hemmetaraplaýyn alada etmek milli Liderimiziň durmuş syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridi...
Astrahan oblastynda Türkmenistanyň Prezidentiniň sowgady bolan Magtymguly Pyragy adyndaky mekdep açyldy
Şu gün ýurdumyzda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününiň bellenýän wagty bu şanly senä bagyşlanan dabaraly çäreler daşary ýurtlarda hem geçirildi. Şunuň ýaly ajaýyp wakalaryň biri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň güýji...
Yklymlary baglanyşdyrýan deňiz derwezesi
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly, öňdengörüjilikli baştutanlygynda eziz Diýarymyzyň her bir güni uly zähmet ýeňişlerine, beýik üstünliklere hem-de taryhy wakalara beslenýär. Türkmenbaşy – port şäheri. Şeýle bolansoň, gojaman Hazary ýakalap oturan şäheriň ýaşaýjylarynyň köp sanly...
Fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune: "Aşgabady görmäge howlugýaryn"
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty arkaly ýurdumyza gelen ilkinji daşary ýurtly myhmanlaryň arasynda fransiýaly syýahatçy Laurent Jeune hem bar. Şu ýylyň 21-nji aprelinde 52 ýaşyny dolduran syýahatçy Fransiýadan Orta Aziýa döwletlerine çenli motosiklli syýahat etmegi ýüregine düwüpdir. Şeýlelikde, ol doglan gününde ýola düşüp, müňlerçe kilometr ýol ge...
Rene Metge: "Türkmenistanda geçiriljek ralli ýaryşynyň guramaçylykly boljakdygyna ynanýaryn"
Mälim bolşy ýaly, “Amul ― Hazar 2018” halkara ralli ýaryşynyň guramaçylyk işleri "Africa Ecorace" fransuz kompaniýasy bilen birlikde alnyp barylýar. Düýn bu kompaniýanyň wekilleri deňiz ýoly bilen Türkmenistana geldiler. Fransiýadan sport ulagynda ýola düşen myhmanlaryň maksady şol ulag bilen “Amul ― Hazar 2018” halkara awtorallisiniň geçjek ýoluny...
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni
2017-nji ýylyň oktýabr aýynda geçirilen Ýaşulylar Maslahatynda halkymyzyň goşa buýsanjy bolan Baş kanunymyzyň we ýaşyl baýdagymyzyň şanly baýramçylygy baglanyşdyrylyp, her ýylyň 18-nji maýyny Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni diýip yglan edildi. Bu ajaýyp baýramçylyklaryň bir günde bellenilmeginiň çuňňur we t...
Türkmenistanda Slowakiýa Respublikasynyň ilçisi işe başlady
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa Slowakiýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ýan Boriden ynanç hatyny kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan myhmany jogapkärli diplomatik wezipä bellenil...
TMCELL "Oraza" atly USSD hyzmatyny ýola goýdy
Şu gün TMCELL-iň resmi saýtynda Mukaddes Oraza aýymynasybetli USSD hyzmatynyň ýola goýlandygy habar berildi. Ulgamyňmüşderileri 2018-nji ýylyň 16-njy maýyndan 15-njy iýuny aralygynda"Oraza" hyzmaty arkaly agyz beklenýän we açylýan wagtlary barada,tölegsiz USSD menýu üsti bilen habardar bolup bilerler.
Munuň üçin aşakda görkezilen kod...
Muhsin Muhammadiýew: "Altyn asyr" bilen duşuşykda janköýerlerimizden goldawa garaşýarys"
Täjigistanyň "Istiklol" futbol toparynyň baş tälimçisi Muhsin Muhammadiýew 16-njy maýda Gissaryň merkezi stadionynda "Altyn asyr" bilen boljak duşuşykda janköýerleri topary goldamaga çagyrdy.
Muhsin Muhammadiýew, "Istiklolyň" baş tälimçisi:
— Men "Altyn asyr" bilen ikinji tapgyrda Türkmenistanda geçirilen duşuşykda hem...
Ýaşyl Tugum, sen kalbymyň buýsanjy!
Baýdak ýurduň geçmişini, şu gününi hem geljegini özünde jemleýar. Baýdaga milletimiziň uzak geçmisiniň taryhy, ençeme asyrlap özbaşdak döwleti arzuwlan ata-babalarymyzyň ruhy siňendir. Baýdak beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragynyň „Berkarar döwlet islärin“ diýip, ýüreginden eden arzuwlarynyň wysalydyr.
Her gün oba-şäherlerimiziň görnükli...
Türkmen telewideniýesi 15-nji maýda ýarym günlük arakesme berýär
Şu gün tomaşaçylara Türkmen telewideniýesiniň teleýaýlymlarynda tehniki işler sebäpli beriljek arakesme barada bildiriş ýetirildi. Bildirişde milli telewideniýämiziň ýaýlymlarynda 15-nji maý güni gije sagat 00:00-dan gündiz sagat 12:00-a çenli arakesmäniň boljakdygy aýdylýar.
Çeşme: turkmenportal.com
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty "Açyk gapylar" gününi geçirýär
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty 2018-nji ýylyň 16-njy maýynda sagat 14.00-da orta we hünärmen mekdepleriniň uçurymlaryny, önümçilikde zähmet çekýän ýaşlary, harby esgerleri “Açyk gapylar” günlerine çagyrýar.
“Açyk gapylar” günlerinde ýaşlar institutda alnyp barylýan okuw-usulyýet, ylmy-barlag, medeni...
Täze halkara deňiz portundan ilkinji ýükler ugradyldy
Şu aýyň başynda dabaraly ýagdaýda açylyp, ulanylmaga berlen Türkmenbaşy Halkara deňiz porty eýýäm ýurdumyzda öndürilýän önümleri deňiz ýoly bilen eksport etmek üçin ulanylyp başlandy. Täze portda alnyp barylýan işler bilen tanyşmak maksady bilen, bu ýerde bolanymyzda karbamidiň, kükürdiň we polipropileniň eksport edilmek üçin gämä ýüklenilýän pursa...
KERWEN GÖREN ROWAÝATLAR
“Türkmenistan—Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitaby okanyňda, akyl-paýhas, ylym-bilim derejäň, Watanyňa, taryhyňa, ata-babalaryňa bolan mukaddes duýgularyň belentlik düşünjesiniň çürbaşyna göterilýär.
Türkmenligimize buýsanç duýgusy bolsa eseriň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Muňa kitapdaky türkmenleriň dowamly hökmürowanlygynyň hikmeti...


c: text/html

text:
Türkmenistanyň aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça uly taslamalar amala aşyrylýar we şu gün olaryň arasyna ýene biri goşuldy. Ministrligiň resmi web-saýty ýurdumyzyň ýaş hünärmenleri tarapyndan iň döwrebap tehnologiýalar ulanylyp işlenip düzüldi. Saýtda ministrligiň berýän hyzmatlary doly internet arkaly halkymyza we ähliumuma elýeterli edildi. Saýtda ýurdumyzyň aragatnaşyk babatyndaky ähli kanunçylyklary bilen doly tanyş bolmak mümkin.
Mundan başga-da saýtda ministrligiň ygtyýarlandyrýan iş görnüşleri boýunça ýörite interaktiw bölüm işlenip taýýarlanyldy. Bu bölümde ygtyýarnama dalaşgärlerine ähli maglumatlar, resminamalar ýeňillik bilen elýeterli. Saýtyň habarlar bölüminde Türkmenistanyň aragatnaşyk pudagynda bolup geçýän täzelikler çap edilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paýtagtymyzyň Oguzhan we Ankara köçeleriniň çatrygynda “Rysgal” paýdarlar täjirçilik bankynyň edara binasynyň açylyş dabarasy ýaýbaňlandyryldy. 2011-nji ýylda ýurdumyzyň telekeçileri tarapyndan esaslandyrylan bu bank maliýe ulgamyny ösdürmegiň döwlet maksatnamasynyň ýerine ýetirilýän döwründe möhüm serişdeleriň birine öwrüldi.
10 gatly binanyň umumy eýeleýän meýdany 4430 inedördül metr bolup, onuň 5-10-njy gatlarynda işewürlik merkezi ýerleşdirildi. Binanyň birinji gatynda müşderlere ilkinji hyzmatlary ýola goýýan bölümler ýerleşdirildi. Şeýle hem bu ýerde köp sanly monitorlar oturdylyp, olarda dünýä ýurtlarynda erkin hereket edýän pullaryň nyrhlary, milli manadymyzyň hümmeti, mundan başga-da, olarda birža söwdalaryna degişli maglumatlar On-laýn tertibinde görkezilýär. Munuň özi müşderleriň degişli maglumatlary alyp bilmegini üpjün edýär.
Merkeziň bäşinji gaty çagalar üçin oýun we dynç alyş ýerlerinden ybarat bolup durýar. Söwda merkeziniň altynjy gatynda restoran ýerleşdirildi.
Mundan başga-da, toplumyň çäginde birinji gatynda söwda dükanlary ýerleşdirilen 8 gatly 84 öýli döwrebap ýaşaýyş jaýy gurlup ulanylmaga berildi. Binanyň birinji gatynda ýerleşen söwda dükanynda gündelik durmuşda ulanylýan ähli harytlar bilen bir hatarda mebelleriň örän köp görnüşlisi ilata hödürlenýär. Şeýle hem toplumyň çäginde üsti açyk we ýapyk awtoduralga göz öňünde tutulypdyr.


text:
Döwrebap köpöýli jaý demirgazyk sebitiň merkeziniň ýaşaýyş jaý gaznasyna goşuldy. „Atalyk gurluşyk“ şahsy kärhanasynyň hünärmeneri Baýdak köçesinde dört gatly, 16 öýli jayy bina etdiler.
Bu jaýda otaglarynyň ýerleşii gowulandyrylan üç we iki otagly giň öýler bolup, olarda oňaýly ýaşaýyş üçin zerur şertleriň ählisi döredilen. Üç otagly öýüň umumy meýdany 140 inedördül metrdir. Oňaýly öýlerde ammar otagy bar, onuň eýwany aýnalanan. Onuň golaýyndaky meýdança abadanlaşdyrylyp, ol ýerde gezelenç we oýunlar zolaklary göz öňünde tutulan.
Täze jaýyň ulanylmaga berilmegi mynasybetli geçirilen dabara welaýat we şäher häkimlikleriniň, zähmetkeşler toparlarynyň we jemgyýetçilik guramalrynyň wekilleri, gojalar we ýaşlar gatnaşdylar. Çeper höwesjeňler jaýa göçüp gelenlere aýdym-sazlary peşgeş etdiler. Has tapawutlanan gurluşykçylara gymmatly sowgatlar gowşuryldy.
Türkmenistanda wagtyň talaplaryna laýyk gelýän döwrebap ýaşaýyş toplumlarynyň gurluşygyna uly üns berilýär. Milli özgertmeler maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde demirgazyk welaýat merkezinde soňky ýyllarda ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygynyň depgini güýçlendi. Olar döwlet serişdeleriniň, şeýle hem paýçylaryň serişdeleriniň hasabyna bina edilýär. Şunda döwlet guramalary bilen birlikde hususy kompaniýalar işjeňlik görkezýärler, olar Daşoguzyň ösen durmuş, ulag we dynç alyş düzümleri kemala gelýän täze massiwlerinde döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny gurýarlar.


text:
Soňky mowzugymda Wýetnamda başyma gelen bir tejribäni paýlaşypdym. We käbir tanyşlarymyň islegi boýuça şol meselä çözgütleri paýlaşmakçy.
Elbetde men ökde pedagog däl. Bary ýogy 3 ýyllyk tejribäm bar. We esasan 14-15 ýaşlylaryň sapaklaryna girýädim. Ýöne Wýetnamda 1-5-nji synplaryň sapaklaryna girmeli boldym. Synpa girenimde nirä düşenimi bilmän aljyrap galdym.
Mekdeplere gidýän beýleki mugallymlaryň tejribelerini soradym. Olaryňam köpüsi ilkinji gezek edil meniňki ýaly ýagdaýa düşipdirler.
Bu ýerde bizden garaşylýan zady dogry düşünmeli. Ilki bilen biz, ýagny daşary ýurtlylar, giden mekdebimiz üçin rekmala enjamy. Ýagny mekdep özüni tanadanynda biz iňlis dili sapaklaryna daşary ýurtlylary getirýäris diýip bilýär. Soňam wýetnamlylaryň aksendi gaty üýtgeşik. Men özüm zordan düşünýän. Şoň üçin biz esasan kiçi çagalara gepleşik geçmeli we olaryň gürleýiş ukyplylyklaryny gowulaşdyrmaly.
Muny nädip edip bolar? Olam diňe oýunlar arkaly. Synpda kiçiräjik çäre geçirip, öz aralarynda ýaryşdyrmak. Internediň jany sag bolsun. Gözläp bilseň herhili çäreler tapýaň. Elbetde olary öz okuwçylaryň derejelerine seredip üýtgetmeli bolýaň. Öň kiçi synplar bilen tejribäm bolmansoň bul çärelerem ilki kyn gelýär, ýöne wagtyň geçmegi bilen hemme zat gowulaşýar.
Blogyň soňynda synpdan kiçiräk wideo:


text:
Sitomegalowirus
Sitomegalowirus (SMW) ýokançlygy – ýer ýüzünde giňden ýaýran ýokançlyk bolup, immunitetiň gowşamagy bilen baglanyşykly, köpdürli kliniki alamatlaryň ýüze çykmagy bilen häsiýetlendirilýändir. Uçuklar wirusy maşgalasynyň iň howply görnüşlerine degişlidir. Häzirki zaman amaly lukmançylykda bu wirus ýokançlygy aýratyn ünse eýe bolup, Bütindünýä Saglygy Goraýyş guramasynyň Ýewropa bölümi tarapyndan ol ýokanç keselleri bilen keselçiligiň geljegini kesgitleýän keseller toparyna degişli edildi. Wirusyň ýaýramagyna getirýän faktorlar Bu wirusyň giňden ýaýrandygyna garamazdan, häzirki wagta çenli epidemiki ýaýrama ýagdaýlary duş gelenok. SMW ýokançlygynyň kliniki alamatlary bedeniň kesellere garşy göreşme ukybynyň peselen ýagdaýlarynda ýüze çykýandyr. Soňky ýyllarda immunitet ýetmezçiligi ýagdaýlary AIW-iň ýüze çykmagy, ekologiki deňagramlylygyň üýtgemegine getirýän faktorlaryň köpelmegi, dürli derman serişdeleriniň ulanylmagy (derman keseli, gormonlar bilen bejergi) netijesinde ýokarlandy. Göwrelilik döwründe ene bilen ösýän düwünçegiň arasyndaky immun gapma-garşylygy azaltmak üçin döredilen fiziologiki immun ýetmezçiligi hem ýokançlygyň ýaýramagyna getirip biler. Şu faktorlaryň hemmesi, esasan hem olaryň birnäçesiniň utgaşmasy ýokuşma babatda töwekgelçilik toparyna girýän täze doglan çagalara, gan goýberilen näsaglara, dürli beden agzalary oturdylan (transplantirlenen) näsaglar, immun ulgamy basýan serişdeleri ulanýan näsaglara bu ýokançlygyň dürli ýollar bilen ýokuşmagynyň sebäbi bolýar. Bu topara ahlak taýdan bozuk aýallary, gomoseksualistleri, neşekeşleri hem degişli edip bolar. ABŞ-da geçirilen barlaglar, 1-2% çagalaryň doglandan soň peşew bilen SMW bölüp çykarýandygyny, 1 ýaşa çenli şeýle çagalaryň sanynyň 10-20% -e ýetýändigini, 35 ýaşly ulularyň 40%- iň öz ganynda bu wiruslara garşy antitelalary saklaýandygyny, 50 ýaşyň sepgidinde bolsa uly adamlaryň aglaba böleginiň bu wirusy göterýändigini mälim etdi. Wirusy göterijiler ýa-da keseliň köpdürli görnüşlerini başdan geçirýän adamlar wirusly ýokançlygyň gözbaşy bolup biler. Gan, peşew, tüýkülik, jynshana bölünip çykmalary, ýaş suwuklygy, ene süýdi, çaganyň ýan suwlary, döl, täret ýaly biologiki bölünip çykmalar arkaly wirusyň ýokuşmagy bolup geçip biler. Şonuň ýaly-da, transplantalogiýada ulanylýan beden dokumalary hem-de agzalary, donor gany, göwreli aýallar hem wirusy ýaýratmagyň çeşmesi bolup bilerler. SMW ýokançlygynyň ýaýramagynda esasy orun tüýkülik arkaly ýaýramalara berlip, bu keseli "opüşmeleriň keseli" diýip hem atlandyrýarlar. Bu wirus ýokançlygy bilen öň duşuşmadyk adamlar oňa has hem duýgurdyrlar. Kliniki alamatlary we ýüze çykyş aýratynlyklary SMW ýüze çykyşy boýunça häsiýetli alamatlara eýe däldir. Bu wirusly ýokançlygyň ýüze çykyş alamatlary ýokançlygyň geçiş görnüşine, bedeniň ýagdaýyna bagly bolýar. Kadaly immun işjeňlikli adamlarda wirusyň birinji gezek ýokuşmagy kliniki alamatsyz geçip, wirus göterijilik ýagdaýy ýüze çykýandyr. Diňe uly adamlaryň 5%-de wirus dümewi ýadyňa salýan alamatlar toplumy (beden temperaturasynyň galmagy, burnuň dykylmagy, boýun we äňasty limfa düwünleriniň ulalmagy), gulagyň ýanyndaky tüýkülik mäzleriniň ulalmagy hem-de agyrmagy (sialoadenit) bilen ýüze çykýandyr. Seýrek ýagdaýlarda sitomegalowirus gepatiti döräp, onuň üçin gepatitlere häsiýetli alamatlar hem-de biohimiki üýtgeşmeler mahsus bolýar. Kesel örän çalt, takmynan 1 hepdäniň dowamynda yzyna gaýdyp, soňra alamatsyz dowam edýändir. Immun ulgamy gowşak adamlarda SMW has ýaýran häsiýete eýe bolup, dowamly ýa-da haýal geçýän ýokançlyk görnüşi bilen deňeşdirlende ilkinji gezek ýokuşma ýagdaýy has agyr geçýändir. Şeýle ýagdaýlarda öýken, böwrekler, iýmit siňdiriş ulgamy, bagyr, merkezi nerw ulgamy, gözler, böwregüsti mäzler, aşgazanasty mäz, dalak, limfa düwünleri zeperlenip bilerler. Zeperleniş agza baglylykda gepatitler, öýken sowuklamasy, miokarditler, iýmit siňdiriş agzalaryň baş keselleri şüze çykyp biler. Köp halatlarda SMW ýokançlygy AIW- iň, ýiti leýkozyň, sepsisiň, wirusly gepatitleriň, limfogranulematozyň "keşbinde" hem ýüze çykyp bilýändir. SMW ýokançlygy aýal jyns agzalaryny zeperlendirip, ýatgynyň boýunjygynyň, ýatgynyň, jynshananyň sowuklama ýagdaýlaryny döredip bilýär. Erkek adamlaryň bu wirus arkaly jyns agzalarynyň zeperlenmegi adatça alamatsyz geçýändir. SMW-iň göwreli aýallara ýokuşmagy örän howply bolup, wirus ösýän düwünçege geçip bilýändir. Düwünçegiň şikeşleniş derejesi göwreliniň immun ulgamynyň ýagdaýyna, ýokançlygyň geçiş görnüşine, göwreliligiň möhletine baglydyr. Göwrelilik döwründe SMW ýokançlygy ösmeýän göwrelilik, göwreliligiň düşme ýagdaýlary, çaganyň wagtyndan öň dogmagy, köp suwlulyk, çörekçäniň işiniň ýetmezçiligi ýa-da kadaly ýerleşýän çörekçäniň wagtyndan öň gopmagy ýaly gaýraüzülmelere getirse, düwünçek üçin ösmeden yza galma, sarylama bilen ýüze çykýan bagryň zeperlenmegi, merkezi nerw ulgamynyň zeperlenmegi (gidrosefaliýa, mikrosefaliýa, meningoensefalit), köp ulgamlaryň zeperlenmegi bilen geçýän sepsis ýagdaýly ýaly howply gaýraüzülmeleriň sebäbi bolup biler. Gizlin geçýän SMW ýokançlygyň alamatlaryny çaga doglandan soň kesgitlemek kynçylyk döredip, olar (görüş nerwiniň atrofiýasy, kerlik, akyl taýdan ösüşde yza galma) çaganyň ösüşiniň has giçki tapgyrlarynda mälim bolup bilerler. Anyklaýyş usullary Sitomegalowirus ýokançlygy anyklamakda laborator usullaryň görkezijilerine salgylanyp, ol usullar (immunoferment derňewi, polimeraza zynjyrly reaksiýa, immunologiki usullar) bedeniň biologiki suwuklyklarynda wirusy we oňa mahsus bolan antitelalary (göreşiji öýjükler) tapmaga gönükdirilendir. Bejergi çäreleri SMW ýokançlygyň bejergisinde wirusa garşy ulanylýan serişdeleri hem-de immun ulgamyň işini kadalaşdyrýan dermanlary ulanýarlar. Ýokançlygyň ýiti ýüze çykmalarynda asiklowir üstünlikli ulanylýar. Ony 8-10 gün damariçre goýberýärler. Asiklowiriň beden üçin ýaramaz täsirleriniň bardygy sebäpli, ony, has hem çagalar babatda seresaply ulanmak maslahat berilýär. Transportirlenen (oturdylan) bagyrly, böwrekli näsaglarda hem wirusyň ýokuşma ýa-da gaýtadan işjeňleşýän halatlarynda bu dermany üstünlikli ulanyp bolýar. Immun ulgamyny kadalaşdyrýan serişdelerden lewamizol SMW bejergisinde has giňden öwrenilen serişde bolup, ony ýörite tertip boýunça 12 hepdäniň dowamynda ulanýarlar. Wirusly ýokançlygyň uzak wagt peşew ýa-da tüýkülik bilen bölünip çykýan halatlarynda lewamizol bilen gaýtadan bejeriş tapgyryny ýa-da taktiwini deriniň aşagyna goýberme usulyny (9-10 hepdäniň dowamynda) ulanýarlar. Aýdylyp geçilen serişdeleri göwrelilik döwründe ulanmak bolmaýar. Göwrelilik döwründe bejeriş we akuşerçilik jogapkärçiligi babatda çylşyrymly soraglary çözmeli bolýar. Göwreliligiň kiçi möhletlerinde, ýokançlygyň ilkinji ýüze çykan ýa-da gaýtadan beterleşen halatlarynda göwreliligi aýyrmak maslahat berilýär. Göwreliligiň kiçi möhledinde ony emeli aýyrmakdan ýüz döndürilen halatlarynda, laborator barlaglaryň görkezijilerine, ösýän düwünçegiň ýagdaýyna ultrases barlagy geçirip baha bermä daýanmaly bolýar. Şunuň ýaly ýagdaýlarda, SMW garşy ýokary mukdarda antitelalary saklaýan serişdeleri (sitomegalowirusa garşy immunoglobulin, adaty adam immunoglobulini) ulanmak ýerlikli bolup biler. Göwrelilik döwründe wirusa garşy serişdelerden wiferony ulanmak bilen gowy netijeleriň gazanylan halatlary köpdür. Wirusyň ýaýramagynyň öňüni alyş çäreleri SMW ýokançlygyň öňüni almak çäreleri şahsy gigiýena düzgünleri berjaý etmäge, transplantalogiýada ulanylýan agzalara we dokumalara, gan donorçylygynda gana we gandan taýynlanan serişdelere degişli barlaglary geçirmäge hem-de immun ulgamy tapdan düşüriji faktorlardan goramaga gönükdirilen bolmalydyr. Ene süýdünde SMW anyklanan ýagdaýynda onuň bilen çagany iýmitlendirmek maslahat berilmese hem, çaganyň göwrelilik we dogrum wagty ýokuşmagynyň derejesi bilen deňeşdirlende, şeýle ýaýrama ýoly çaga üçin az howpludyr.


text:
Jelaletdin soltanyň ejesi Aý Çiçek hatyna
Edebine ebedilik erk ýetmez,
Namysy ýüzünde nur- perde ýaly.
Tämizligne tegmil düşmez, çirk ýetmez,
Mert türkmeniň mert aýaly.
Mirasdüşer dogurmansyň tagt üçin,
Il merdini serpaý etdiň äleme.
Soltan ogluň iliň-günüň bagty üçin,
Garşy durdy soňsuz zulum-talaňa.
Mertlik bilen çek...
"Dogmaz togsan dört ýylda, bogaz bolsa är-ärden"
Türkmen nusgawy edebiýatynyñ belli wekili Mollanepes şahyryñ "Ner gezgin" atly goşgusyndaky şu setirlere ünsi çekmek isledim: "Dogmaz togsan dört ýylda, bogaz bolsa är-ärden"
Ine, şu setirleri anyklamak üçin ilki bilen türkmen dilinde "Bogaz" diýen sözüñ añladýan manylaryna syn bereliñ.
BOGAZ [boğoz] 1 Gyzylödegiň we d...
Aý tutulmagy
Bu gün (27.07.2018) Türkmenistan wagty bilen sagat 22:14-de Aý tutlmagy başlanýar. Gije sagat 01:21-de doly tutulma bolar we sagat 04:28-de bu hadysa gutarar. Aý doly tutulanda gyzyl reňkde bolar. Tomaşa ediň, sypdyrmaň!
Hidistandaky Täçmahal kümmeti haçan we kim tarapyndan guruldy?
Täçmahal örän owadan binalaryň biridir.Göreni haýrana goýan bu kümmetiň düýbi 1630-njy ýylda Babyr imperiýasynyň Teýmirogullary dinasiýasynyň 5-nji hökümdary Şah Jahan tarapyndan tutulýar.Kümmet Agra şäherinde, Ýamuna derýasynyň kenarynda ýerleşýär. Ol söýginiň hormatyna dikeldilen iň uly we iň naýbaşy bina hasap edilýär.Ony Şah Jahan biçak eý görý...
Şöhratyň almasy
Ýaş ýigit elinde gyrmyzy, ter almany saklap durdy.
- Ony iý! - diýip, Ruh aýtdy. - Ol durmuşyň almasydyr.
-Durmuşyň almasyny iýmäge wagt taparyn. Maňa şöhrat, baýlyk gazanmak gerek.
- Onda ýör, gideli, yzyma düş. Men saňa şöhratyň almasyny görkezeýin - diýip, Ruh aýtdy Olar dag ýodalaryndan ýöräp başladylar. Çarkandakly dag...
Ajap zamana bolsun
Salam dostlar,
jemgyyet mashgaladan emele gelshi yaly mashgala bozulsa jemgyyet hem bozular. Shol sebäpden mashgalan bozulmazlygy we berk-sagdyn bolmagy juda möhüm.
Yene wajyp zatlaryn biri - olam yash nesil we dayhanchylyk. Shu iki zady bozsan halk yok bolmak bilen kyyamat gopan yaly.
Dushman shu iki z...
Gorküýze
Çarwalar haýsydyr bir kişini magtanlarynda, galapyn, ony gorküýzä meňzetmegi halaýarlar. Meselem, «Görküýze kimin lebzi päk», «Görküýze deýin halal», «Görküýze zeýilli süňňi arassa» we ýene-ýeneler. Sebäbi görküýze düýedarlaryň içeňde gaňşyrawugyňy kükedýän, müň bir derdiň dermany düýe çalynyň agaranyny kemala getirýän ak bulak, mukaddes gözbaş. Göwün bir akyp barýan suwdyr Depderçämden göçürme Aranyzda redmi 5 ulanyp goren barmy? Visa karty playmarkede catyp goren barmy?Men catjak bolsam kartyn nomery yalnysh diyya Salam dostlar, Beýik türkmen akyldarlarynyň, keramatly öwlüýäleriniň biri Nejmeddin Kubra Abuljennap Ahmet ibn Omar Hywaky Horezmi, taryhy maglumatlara görä, 1141-nji ýylda gadymy Köneürgençde dogulýar. Şyh Nejmeddin Kubra ýaşlygyndan birnäçe ylymlary çuňňur özleşdirip başlaýar. Hususanda, hadys ylmy, fykh, tefsir we ýene birnäçe ugurlary ymykly özleşdirýär. Sopu... salowmaleykum! Nowca sen bir gosgy paylasypdyn (linyada) gysga setirli prikolnyja gosgydy..samalyot d.p birzat-ar diyilyadi, wolga/moskvich surern obada diyyadi Gülküli sahnalaryň ussady Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragynyň eýesi AKMYRAT BÄŞIMOWY ýatlap! Ilki bilen hemmäňize salam. Men bu gün talyplar.coma täze agza boldum we ilki bilen şu taryhy gyzykly faktlary size ýetirmek isledim. Demirýol ministrliginiň täze goýberen mobil programmasyny bu saýtyň okyjylaryna ýetirýän. Her kimiň özboluşly dünýäsi, özüne mahsus dünýägaraýşy bar. Her kim akylyna görä gürleýär we akylyna görä amal edýär. Ähli kişini bir galyba salyp bolanok, çünki adamzadyň barlygy dört sany gapma-garşy elementlerden düzülen. „Dünýäde näçe adam bar bolsa, şonça-da pelsepäniň bardygy” juda köp ýaňzydylan söz. Adamzat daşky keşbi bilen, şahsyýet bolsa... Aylar atly abyrayly masgalalaryn birinin yetisenje gyzydy ol owadan gormegey akylly sypayy mylakatly gowni acyk gyzdy ol orta mekdebi tamamlandan son yokary okuw jayyna mugallymcylyk hunari boyunca okuwa girdi Aylar yany 18 19 yasly owadanja gyzjagazdy mekdep dowrunde de talyplyk dowrem onun dasynda yigitler perwanady olar her nace jan etselerem ay... Ýazgyt (nowella)
Serime gelen pikirler
Öýke kine bilen kirletme ony.
Bahyl malyny gysganar, garasöýmez öýüni.
Ýersiz ýere gabanýan
Şer, isleýän kişidir.
Ýalanlary öwmäge,
Ýyrtyk ýüzüm ýok meniň.
Gurban Geldiýew.
On ýedimde
On ýedi ýaş döwri geljegiiň kesgitlenilýän döwri ekeni. Kim boljagyň, näme iş bilen meşgullanjagyň, nirede okajagyň, haýsy käri ele aljagyň… hemme-hemmesiniň aýyl-saýyl bolýan döwri. Soň guwanç bilen ýatlasaň hem, arman bilen ýatlasaň hem şu döwre salgylanýaň.
Bu...
Redmi 5 boyunca sorag
Visa kart boyunca komek
Ynsanyn hasiyeti - yetishen seedasynyn miwesi
Ynsan nahili yagdayda bolsa ony bu yagdaya getiren zat - yetishdiren sistemasydyr.
Shol sebapden belki adamlaryn gowulyk we erbetlik düshünjeleri hem dürli-dürlidir.
Bizde meselem görüplik bar. Yada hich konstruktiw tankydy kabul etmezlik.
Bizde yene halal gazanch we adamyn...
« NEJMEDDIN KUBRA (Üç ýüz altmyş pirli Köneürgenjiň welisi)
@nowca gel bari
Öz işiniň ussatlary #1
Guýmagursak zehin, gülküli keşpleriň ussady Akmyrat Bäşimow 1937-nji ýylyň 11-nji Oktýabr Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Gowşut obasynda dünýä inýär. Ol orta mekdebi tamamlap, 1955-57-nji ýyllar aralygy Marynyň lukmançylyk o...
Gyzykly taryhy wakalarymyz
Lomakiniň birinji Ahalteke ekspedisiýasyna gatnaşyjy W. A.Tugan-Mürze-Baranowskiý türkmenleriň batyrlygy, gylyç işletmäge ezberligi hakda gaty köp faktlary mysal getirýär. Meselem:...
Türkmenistanyň otly gatnawlaryny internetden gözlemek
Bu programma demir ýol gatnawlarynyň tertibi, otlularyň stansiýalara barýan we ugraýan wagtlary ýaly gerekli maglumatlaryň ýeketäk gory bolup durýan bu programma her bir ýolagçynyň jübüsinde bolmaly.
Programmada entek biletleriň b...
Ökündirýän ötegeçmeler
IN SONKY UMYT BOLAN WAKA
Ýazgyt ( nowella)
Göýä säher çagy gopan tupana çalym edýän ýowuz uruş uzak ýerlerde dowam edýärdi. Emma ol özüniñ badyny gaçyrman haýdan-haý öñe hereket etmegini dowam etdirse garaşylmadyk hasrat bolup, bu gün bolmasa ertir ganly gözlerini islendik ýere aýlap biljekdigine hiç şübhe ýokdy. Şol sebäpli her bir ýarag tutyp bilýän erkek...
Göwün bir akyp barýan suwdyr
Depderçämden göçürme
Aranyzda redmi 5 ulanyp goren barmy?
Visa karty playmarkede catyp goren barmy?Men catjak bolsam kartyn nomery yalnysh diyya
Salam dostlar,
Beýik türkmen akyldarlarynyň, keramatly öwlüýäleriniň biri Nejmeddin Kubra Abuljennap Ahmet ibn Omar Hywaky Horezmi, taryhy maglumatlara görä, 1141-nji ýylda gadymy Köneürgençde dogulýar. Şyh Nejmeddin Kubra ýaşlygyndan birnäçe ylymlary çuňňur özleşdirip başlaýar. Hususanda, hadys ylmy, fykh, tefsir we ýene birnäçe ugurlary ymykly özleşdirýär. Sopu...
salowmaleykum! Nowca sen bir gosgy paylasypdyn (linyada) gysga setirli prikolnyja gosgydy..samalyot d.p birzat-ar diyilyadi, wolga/moskvich surern obada diyyadi
Gülküli sahnalaryň ussady Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragynyň eýesi AKMYRAT BÄŞIMOWY ýatlap!
Ilki bilen hemmäňize salam. Men bu gün talyplar.coma täze agza boldum we ilki bilen şu taryhy gyzykly faktlary size ýetirmek isledim.
Demirýol ministrliginiň täze goýberen mobil programmasyny bu saýtyň okyjylaryna ýetirýän.
Her kimiň özboluşly dünýäsi, özüne mahsus dünýägaraýşy bar. Her kim akylyna görä gürleýär we akylyna görä amal edýär. Ähli kişini bir galyba salyp bolanok, çünki adamzadyň barlygy dört sany gapma-garşy elementlerden düzülen. „Dünýäde näçe adam bar bolsa, şonça-da pelsepäniň bardygy” juda köp ýaňzydylan söz. Adamzat daşky keşbi bilen, şahsyýet bolsa...
Aylar atly abyrayly masgalalaryn birinin yetisenje gyzydy ol owadan gormegey akylly sypayy mylakatly gowni acyk gyzdy ol orta mekdebi tamamlandan son yokary okuw jayyna mugallymcylyk hunari boyunca okuwa girdi Aylar yany 18 19 yasly owadanja gyzjagazdy mekdep dowrunde de talyplyk dowrem onun dasynda yigitler perwanady olar her nace jan etselerem ay...
Ýazgyt (nowella)


text:
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň baýraklara mynasyp bolan habarçylyk işini özüňiziň akylly telefonyňyzdaky iOS we Android tilsimleri arkaly yzarlaň.
Munuň üsti bilen siz 22-i dilde iň soňky täzelikler, suratlar, wideolar, audiolar we bloglar bilen tanyş bolarsyňyz.
Göni efirde wideo ýaýlymlary, telewideniýe we audio mümkinçilikleri, öz islegiňize görä Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň gulluklarynyň maglumatlaryny sazlap bolýan My News (Meniň habarlarym) bölümi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň LG we Samsung akylly telewizorlary üçin niýetlenen tilsimi arkaly soňky täzelikleri göni özüňiziň telewizoryňyzda yzarlaň. Wideo we audio gepleşikler 16 dilde elýeterlidir.


text:
Face ID we blok ekranynyň daşynda widžet howasyny görkezmegi, başga ulgam fişkalary.
1.Widžet howasy (“Виджет погоды”)
Widžet howa görkezijisiniň görkana salamlaşma ulgamyny iphone X sergisinde hem görkezildi, ýöne ol uzak hemmesinde işlänok, sebäbi sazlamada geolaksiýanyň günäsinde.
Bu funksiýany işletmek üçin, “Sazlama”( «Настройки») → “Gizlinlik” («Конфиденциальность») → “Geolaksiýa gullugy” («Службы геолокации») → Howa maglumaty («Погода») we geopezatsiýa “всегда” düwmesini saýlaň. Indi irden haçan iPhone eliňize alanyňyzda, size ol ertiriňiz haýyrly bolmagyna arzuw eder.
2. Geolaksiýa boýunça “Rahatsyzlandyrma päsgel bermeli däl” (“Не беспокоить”) funksiýasy
Ýene-de bir aýdyň däl funksiýalaryň biri, geolaksiýa bilen baglanşykly – “Rahatsyzlandyrma päsgel bermeli däl” düzgüni bu mümkinçilik öçürmek üçin ýerleşýän ýerini trigger aýratynlygy peýdalanylýar. Güýç bilen basylan ýarym aý düwmesine indi giňişleýin menýu açylýar, ol menýuda “До моего ухода из этой геопозиции” punkdy bar.
Duşuşyk wagtynda ýa-da kinoteatrda bolan wagtyňyzda “Не беспокоить” funksiýa usulyny örän peýdaly bolar.
3. Trekpad düzgüni 3D Touch guralynda (“Режим трекпада”)
Bu mümkinçilik barada “свайпов” kursoryň kömegi bilen klawiaturalar boýunça geçirilýär. iOS 12 Apple kompaniýasy trekpad düzgünine ähli smartfonlara goşuldy. Ony aktiwleşdirmek üçin boşluk düwmesine basyp duruň we kursory dolandyrybam geçiriň.
4. Face ID –niň ikinji ädimi “Второе лицо в Face ID”
Örän peýdaly funksiýa «Альтернативный внешний вид» indi ýene-de başga bir adam ýüzüni Face ID goşmak mümkin. Ýaşlara we ählisine gerek bolan, kimdir bir ynanylan adama öz iPhone-sine açmaklyga rugsat bermek üçin şeýle mümkinçilik peýdalanmak bolýar.
Bu funksiýany ulanmak üçin, “Sazlama”( «Настройки») → «Face ID и код-пароль» → «Альтернативный внешний вид» we sazlama ussadyň gönükdirmesini bilen berjaý ediň.
5. Dolandyrjy menejeriň parollaryň goldawy “Поддержка сторонних менеджеров паролей”
Öňden bäri Safirida we başga goşundylarda işlän «Связки ключей iCloud» email-laryny we olaryň parollaryny saklanýar . iOS 12 – bu funksiýa başgada dolandyrjy menejerler parollaryny goldaýar.
Awtomatiki doldyrma (“автозаполнение”) açmak üçin 1Password ýa-da LastPass saýlamana mümkin, bu funksiýany ulanmak üçin, “Sazlama”( «Настройки») → «Пароли и учётные записи» → «Автозаполнить пароли» we zerur goşundy sanawdan saýlaň.
6. AirDrop - yň üsti bilen parollary ugratmak “Передача паролей по AirDrop”
Parol bilen baglanşykly ýene-de bir funksiýalaryň biri parollary AirDrop üsti bilen ugratmak mümkin. iOS 12-de AirDrop üsti bilen golaýynda tapylan abzala geçirmek mümkin. Ýeke- täk şert iki abzalam iOS 12-de ýa-da macOS Mojave işlemeklikde zerur.
Parol bilen paýlaşmak üçin, “Sazlama”(«Настройки») → «Пароли и учётные записи» → «Пароли сайтов и программ» , zerur bolan parollyňyzy açyň soňra bolsa ekrana basyp duruň , AirDrop-nyň ýüzüne çykan menýuny saýlaň. Soňra bolsa abzalda paroly ugratmak zerur we ony kabul etmegi tassyklamaly. Parol «Связке ключей» saklanýar.
7. Apple Music aýdymlary sözlerden gözlemek “Поиск песен в Apple Music по тексту”
Eger aýdymlaryň ady ýatda saklamadyk bolsaňyz – zyýany ýok. Apple Music iOS 12-de aýdymyň gaýtalaýan sözlerini gözlegde tapyp bolýar.
Aýdymlaryň gözleg ýerinde diňlasiňiz gelýän aýdymlaryň sözlerini ýazyp we gözlegde çykan aýdymlaryň size gerek bolan aýdymlaryňyzy saýlap diňläp bilersiňiz. Häzirki wagt ýöne ol funksiýa doly wagtlaýynça işlänok.
8. “Фавиконы” Safaride goşmaça sahypa
Bu funksiýa Safaride macOS döredildi we ol funksiýa ОС Apple mobiller üçin eýýäm rugsat berildi. Sazlama boýunça ol belgijikler web-saýtlarda öçürlen. Belgijikleriň goşmaça sahypalarda çykmak üçin, “Sazlama”( «Настройки») → Safari и включить тумблер «Показать значки на вкладках»
9. “Live -diňleýji” ( «Live-прослушивание») funksiýasy
iOS 12-de düzülen, köptaraplaýyn funksiýalaryň biri hem “Live-diňleýji” ol diňe eşidiş bilen gowy däl adamlar üçin dälde, emma kimdir biri aýdym - sazlary diňläp ýörkä aragatnaşygyny ýitiresi gelmeýänler hem üçin. Ol iPhone we AirPods-da alyp barýan ýa-da başga ylalaşykly radio nauşnikler bilen mikrofony işledip bolýar. Muňa garamagynda ses batlylygyny kadaly ýagdaýa getirmäge hem mümkin.
Funksiýany açmak üçin “Sazlama”(«Настройки») → «Пункт управления» → «Настроить элем. управления» we “Eşidiş” («Слух») düwmesini goşuň. Soňra bolsa «Пункта управления» panelyna aktiwleşdirmek bolýar.
10. iOS awtomatiki täzelenişi “Автоматическое обновление iOS”
Öz iPhone hemmişe aktual ýagdaýda saklamak üçin, ony birikdirmek zerurdyr. Munuň üçin “Sazlama”(«Настройки») → «Основные» → «Обновление ПО» → «Автообновление» we ady meňzeş tumbler işletmeklige birikdirmek bolar. Indi iOS özbaşdak ýüklenýär we zarýad berme enjam we Wi-Fi arkaly täze girişi dikeldilmegine mümkin bolýar.


text:
Türk Dünýäsinden Habarlar
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Ilkinji habarymyz Gyrgyzystandan gelip gowuşdy. Gyrgyz Respublikasy Prezidentini saýlady.
15-nji oktýabrda Gyrgyz Respublikasynda Prezident saýlawlary geçirildi. Dalaşgärleriň saýlaw kampaniýasy döwründe güýçli ýagdaýda bäselşendiklerini bellemek gerek. Prezident saýlawlary üçin tapawutly partiýalardan jemi 11 dalaşgär özara ýaryşdy. Saýlawlardan ozal iki syýasatçy atlaryny faworitleriň arasyna ýazydyrypdy. Şolaryň biri Premýer ministr wezipesinde işlän Sosial demokrat partiýasyndan dalaşgär Soroonbaý Jeenbekowdy.
Geçirilen sala-salyşlyklara görä 2-nji güýçli dalaşgär Ömürbek Babanow boldy. Gyrgyzystanyň Jogorku geňeşiniň (Parlament) deputaty, Respublikan partiýasynyň lideri Ömürbek Babanow ozal ýurdyň Premýer ministri wezipesinde işläpdi. Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw komitedi tarapyndan çap edilen hasabata görä Gyrgyzystanyň Sosial demokrat partiýasyndan dalaşgär Sooronbaý Jeenbekow sesleriň 54,75 göterimini alyp, öňde barýardy. Sanawyň 2-nji ornunda bolsa çak edilşi ýaly Ömürbek Babanow bardy.
Gyrgyzystandaky saýlawlaryň Saýlawlara taýarlyk we dolanşyk merkezi tarapyndan sesleriň awtomatiki ýagdaýda geçirilendigi mälim edildi. Gyrgyz hökümeti hem saýlawlaryň gutarnykly netijeleriniň bu hepdäniň dowamynda mälim ediljekdigini habar berdi.
Gyrgyz Respublikasynyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Nurjan Şaýyldabekowa: “Mundan soň sesler elde sanalar. Daşary ýurtlardan gelen sesleriň netijelerine garaşýarys. Merkezi saýlaw komissiýasynyň kanunlaryna görä Prezident saýlawlarynyň resmi netijeleri 20 günüň dowamynda mälim ediler” diýdi.
Nobatda Özbegistandan gelip gowuşan habarymyz bar.
Özbegistanyň we Azerbaýjanyň Din işleri komitetleri tarapyndan geçirilen Özbegistan-Azerbaýjan mysalynda Yslam raýdaşlygy atly halkara maslahat paýtagt Daşkentde geçirildi.
Maslahata Russiýa, Britaniýa, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Türkmenistan, Azerbaýjan we Türkiýe ýaly ýurtlardan köp sanda dolandyryjylar, dini we bilim adamlary gatnaşdylar.
Maslahata Özbegistanyň Premýer ministri Abdulla Aripow, Azerbaýjanyň Din işleri döwlet komitediniň başlygy Mübariz Kurbanly, Özbegistanyň Din işleri komitediniň başlygy Artyk Ýusupow bilen birlikde daşary ýurtlardan gelen köp sanda wekiliýet gatnaşdy. Maslahatyň açylyşynda Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirzizoýew bilen Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýewiň ýüzlenmeleri okaldy.
Maslahata gatnaşan Azerbaýjanyň Kawkaz musulmanlary edarasynyň başlygy Allahşükür Paşazade 2017-nji ýylyň Yslam raýdaşlyk ýyly hökmünde yglan edilendigini belläp, şol çäkde dünýäniň biri-birinden tapawutly ýerlerinde şonuň bilen baglanşykly çäreleriň geçirilendigini habar berdi.
Maslahatyň iki ýurdyň arasyndaky ylmy, medeni we adamzat gatnaşyklaryny ýokary derejä ýetirmäge goşant goşmagyny umyt edýändigini aýdan Paşazade bu iki ýurdyň umumy taryha we mentalitede eýe bolan doganlyk halklardygyny belledi.
Özüniň ýaşlyk ýyllaryny Buhara, Samarkant we Daşkent ýaly şäherlede geçirendigini we bu ýerlerde dini bilim alandygyny, ulama we şeyhülislam derejelerine ýetmekde özbek halkynyň, dini alymlaryň uly ornunyň bardygyny aýdan Paşazade şol sebäpli Özbegistanyň ruhy watanydygyny beýan etdi.
Özbegistanyň Musulmanlary Dini edarasynyň başlygy Osmanhan Alimow Özbegistan bilen Azerbaýjanyň dostlugynyň, iki halkyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň ençeme ýyllyk taryha daýanýandygyny, ikitaraplaýyn ynama esaslanýan gatnaşyklaryň mundan beýläk hem ösjekdigine ynanýandygyny belledi.
Yslam taryhy, sungaty we medeniýeti ylmy-derňew merkeziniň müdüri Dr Halit Eren 2017-nji ýyl Yslam raýdaşlyk ýyly bilen bagly maslahatlaryň biriniň geçen aý Stambulda geçirilendigini ýatlatdy.
Maslahatda çykyş eden Din işleri guramasynyň başlygy Prof. Dr. Ali Erbaş Yslam medeniýetinde aýratyn orny bolan, taryhyň dowamynda adamzadyň ýagty geljegini ýagtylandyran ençeme alymyň bu mukaddes topraklarda ýetişendigini we bu ýerde bolmakdan örän hoşaldygyny belläp geçdi.
Gepleşigimizi Günorta Koreýadan gelip gowuşan bir habarymyz bilen tamamlamak isleýäris. TÜRKSOÝ Halkara hyzmatdaşlygyny giňeldýär.
Günorta Koreýanyň Yeşeon şäherinde geçirilen III Bütindünýä Milli Ýaý atmak festiwalynda Halkara Türk medeniýeti guramasy TÜRKSOÝ bilen Bütindünýä Ýaý atmak guramasynyň arasynda hyzmatdaşlyk protokalyna gol çekildi.
TÜRKSOÝ-yň hormatly myhman hökmünde çagyrylan festiwala 20-den gowrak ýurtdan gelen professional türgenler gatnaşdylar. Türkiýä Ýaý atmak gaznasy we Tirendaz jemgyýeti wekilçilik edilen festiwalda Gyrgyzystan, Mongoliýa, Indoneziýa, Butan, Fransiýa, Germaniýa we beýleki ýurtlardan gelen türgenler öz hünärlerini görkezmek bilen galman, ýurtlaryndaky ýaýlaryň nädip ýasalýandygy bilen bagly seminarlar geçirdiler. TÜRKSOÝ bilen Bütindünýä Ýaý atmak guramasynyň arasynda baglaşylan hyzmatdaşlyk protokalyna gol çekmek çäresine gatnaşan TÜRKSOÝ-yň Baş sekretarynyň orunbasary Prof. Dr. Fyrat Purtaş milli spordyň görnüşi hökmünde häsýetlendirilýän ýaý atmagyň Ýewraziýanyň tapawutly ýerlerinde ýaşaýan türki dilli halklaryň arasynda ençeme asyrlyk taryhy bolan medeni mirasdygyny nygtady. Türki dilli halklaryň arasynda bellenilip geçilýän Nowruz, Hydyr-Ilýas, Sabantoý ýaly milli baýramlarda göreş, at çapmak, ýaý atmak ýaly ýaryşlaryň ençeme ýüz ýyl bäri dowam edýändigini aýdan Purtaş häzirki wagtda hem biri-birinden tapawutly çärelerde ýaý atmak boýunça ýaryşlaryň geçirilýändigini habar berdi.
Festiwalyň professional derejede taýarlanandygy we bildirilen ýokary derejeli myhmansöýerlik üçin Yeşeon şäheriniň häkimine we festiwalyň komitediniň başlygyna minnetdarlyk bildiren Purtaş gysga wagtyň içinde Yeşeon şäheriniň markasy ýagdaýyna öwrülen Bütindünýä Ýaý atmak festiwalyny spordyň dürli ugurlary bilen medeniýetleri we jemgyýetleri biri-biri bilen ýakynlaşdyrýan bir parahatçylyk işjeňligi hökmünde garaýandyklaryny belledi.


text:
Türkmen paýtagtynda, sentýabrda geçirilmeli Aziýa oýunlary bilen baglylykda, Aşgabada welaýatlardan gelip işleýän adamlardan saplamak üçin görülýän çäreler has giň gerime eýe bolýar we bu esasan obalardan gelen aýal-gyzlaryň iş, gazanç etmek we maşgala eklemek hukuklaryna agyr zarba urýar diýip, Azatlygyň çeşmeleri habar berýärler.
Bellemeli ýeri, köçe süpüriji aýal-gyzlaryň işlemek we gazanç etmek hukuklaryna ters gelýän çäreler türkmen parlamentinde ÝB ýurtlarynyň deputatlary bilen duşuşyk geçirilip, gender syýasaty we kanunçylyk barada maslahat edilýän wagtyna gabat geldi.
Bu habary “Türkmenistanyň hronikasy” saýty hem tassyklaýar.
Neşiriň öz çeşmelerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, aprel aýynyň başyndan bäri Aşgabatdaky býujet edaralarynda işleýän işgärleri kadrlar bölümlerine çagyryp, “öli janlary” – ýagny ady aýlyk dokumentlerinde bolup, özi işlemeýän adamlary ýüze çykarmak üçin ýörite barlagdan geçirýärler.
Komissiýa çagyrylýan işgärler pasportlaryny, ýagny paýtagta ýazgysynyň, propiskasynyň bardygyny görkezip, gelip çykyşlary, dört arkasy barada ozal, okuwa ýa işe girenlerinde dolduran anketalaryny hem gaýtadan doldurmaly, ýogalan hossarlarynyň haýsy gonamçylykda jaýlanandygy barada hem maglumat bermeli diýip, TH ýazýar.
Azatlygyň ýerli çeşmeleri bu barlagyň “öli janlary” ýüze çykarmak bilen bir hatarda, welaýatlardan gelip işleýän köçe süpürijileriň we beýleki işgärleriň işden çykarylmagynyň ýene bir tapgyryna ýol açandygyny aýdýarlar.
"Aziada -2017-ä iki aý galýança..."
Welaýatlardan gelenlere garşy başlanan täze çäre, howpsuzlyk aladalary sebäpli adynyň aýdylmazlygyny soran çeşmäniň maglumatyna görä, Aziada -2017-ä iki galýança olaryň ählisini işden çykarmak barada ýokardan, dilden berlen görkezme bilen bagly.
Bu görkezme ozal polisiýanyň, häkimlikleriň üsti bilen Aşgabatda işlemek rugsadyny alan we köçe süpürmek, bagbançylyk ýaly işlere ýerleşen adamlaryň köpüsine täsir etmeli.
Mundan öň welaýatlardan gelen işgärleriň köpüsi paýtagtyň içindäki we töweregindäki hususy howlularyň, daça ýerlerindäki jaýlaryň (15 müň çemesi jaý) köpçülikleýin ýykylmagy bilen elýeterli bahadan kireýine alýan we üç-dört bolup bilelikde ýaşaýan otaglaryndan mahrum boldular. Bu ýagdaý olaryň bir toparyny yzyna gitmäge mejbur etse, ýene bir bölegini köp gatly jaýlardan otag gözlemäge, Aşgabadyň etegindäki oba-şäherlere siňmäge itekledi.
Soň Aşgabatda jaýlary kireýine bermegiň düzgünleri berkidildi we jaýyny kireýine berýän adamlardan baglaşan şertnamasyny kanun esasynda resmileşdirmek, kireý hökmünde eden gazanjyndan salgyt tölemek talap edildi. Elbetde, jaýyny kireýine berýänler öz müşderisiniň işleýän ýeri hakynda hem resmi dokument görkezmeli, olary wagtlaýyn ýazgy etmeli.
Netijede, bu täze talaplaryň hemmesi birleşip, jaý kireýleriniň gymmatlamagyna, jaýyny ýaşamaga berýänleriň kesgin azalmagyna, işläp alan aýlygy jaý kireýine hem eklenjine ýetmeýänleriň bolsa has artmagyna getirdi diýip, Azatlygyň çeşmeleri aýdýar. Elbetde, bu täze ýagdaý welaýatlardan gelip, pes aýlykly agyr işlerde işleýän adamlaryň bir toparyny yzyna dolanmaga mejbur etdi.
Açylan 'aýyp'
Ýerli çeşmeleriň käbiri Aşgabatdaky öý uprawleniýeleriniň, şäheri abadanlaşdyryş, ýagny jemagat-hojalyk uprawleniýeleriniň işgärleriniň üçden birine golaýynyň “öli janlar” – ady ýöreýän, emma özi işlemeýän adamlar bolandygyny, täze barlagyň ozaldan bilinýän, emma açyk aýdylmaýan “aýby açandygyny” aýdýar.
Bu ýagdaý, ozal ir sagat altyda köçä çykarylýan köçe süpürijileriň indi daňdan sagat 3-de, 4-de hem işe çykarylyp, esasan aýal-gyzlardan durýan işgärleriň kadaly iş sagadyndan has kän işledilip başlanmagyna getirdi diýip, daňdan sagatlarynda paýtagtyň protokol köçeleriniň biriniň ugrunda gezelenç edýän diňleýjimiz aýtdy.
Şeýle-de ol diňleýjimiz “protokol köçeler hem gije sübselenip süpürilýär, satyn alynýan tehnikalar nirä gitdi?” diýip sorady.
Aşgabatda köçe süpürýänleriň aglaba köplüginiň aýal-gyzlardan ybarat bolmagy we olaryň häzirki zaman tehnikalary bilen üpjün edilmezligi türkmen paýtagtynda bolan daşary ýurtly turistleriň hem ünsüni özüne çekýär.
Şol bir wagtda, gyşyň aýazyna, tomsuň jöwzasyna garaman köçe süpürýän aýal-gyzlaryň 60-70 prosentiniň çagalaryny gaýynlaryna ýa ýene birine goýup gelen, tanyş-biliş, para bilen işe ýerleşen mätäç raýatlardygy aýdylýar. Şu ýagdaý hem olary, öz işleriniň daşyndan dokumentde ady ýöreýän, özi ýok işgärleriň birkisine derek işlemäge hem-de bir işgäriň aýlygyna kaýyl bolmaga mejbur edýär diýip, ýerli synçylar çaklaýar.
"Öli janlar" üçin çäre ýok
Elbetde, barlagda propiskasynyň ýokdugy belli bolanlar göni işden çykarylýar, ýöne “öli janlara” – işlemedik adamlara aýlyk ýazyp, bikanun gazanç eden iş berijilere görülýän çäre barada hiç bir maglumat ýok diýip, çeşmeler aýdýar. Ikinji tarapdan, Aşgabatda hem işsiz, köçe süpürjek aýal-gyzlaryň kändigi, ýöne Türkmenistanda soňky on ýylda köçe süpüriji bolmak üçin para bermelidigi aýdylýar.
Mundan öň Aşgabatda welaýat belgili awtoulaglary sürmäge çäklendirme girizildi, köne maşynlary sürýänler gysylyp başlandy we regionlardan gelen köneräk eşikli adamlar tutulyp, yzyna ugradylýar diýen habarlar gowuşdy.


text:
Fransiýanyň musulmanlary prezident Makronuň tagallasy bilen mejlisde kabul edilen kanuna gaharlanýar.
Fransiýanyň mejlisi köp ses goldawy bilen milli howpsuzlyk barasynda täze kanuny kabul etdi. Musulman jemgyýetiň garşy çykýan ol täze milli howpsuzlyk kanuny "döwletiň terrorçylyga garşy göreşdäki ygtyýarlygyny hasan giňeldýär".
Kanuny tankyt edýänler munuň adam hukuklary bilen azatlyklaryny çynlakaý ýagdaýda çäklendirýändigini öňe sürýärler.
Prezident Makron bolsa bu kanunyň Fransiýada yslamçylaryň döreden terrorçylykly hüjümleriniň öňüni almakda, möhüm ädim bolup durýandygyny nygtaýar.
Terrorçylykly hüjümler sebäpli 2015-nji ýyldan bäri Fransiýada 239 adam pida bolupdy.
Birnäçe gün mundan owal hem bir terrorçy Marsel otly duralgasynda 2 zenany pyçaklap, janyna kast edipdi. Yslam döwleti terror topary bolsa şol edilen hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alypdy.
Hepdäniň başynda bolsa Parižde 5 sany adam bomba taýýarlamaga synanşykda aýyplanyp, tussag edilipdir.
2015-nji ýylyň noýabr aýynda Parižde 130 adamyň pida bolmagyna getiren terrorçylykly hüjümden soň Fransiýada adatdan daşary ýagdaý yglan edildi we ol häzire çenli hem dowam edýär.
Bu adatdan daşary ýagdaý hukuk goraýjy işgärlere şübhelenen adamyny kazyýet rugsady bolmazdan saklamaga doly ygtyýar berýär.
Täze kanundan soňra, wagtlaýynça ýöredilýän şeýle düzgünleriň käbiri hemişelik ýola goýlar.
Täze kanuna görä, Fransiýanyň polisi kazyýetiň rugsadyna garaşman, şübhelileriň öýlerinde barlag geçirip biler. Şol bir wagtyň özünde, şübhe bildirilýäniň hereketini çäklendirip, hatda öý tussaglygynda hem saklap biler.
Täze kanun ýeri häkimiýetlere agzalalyga çagyryş edýän, zyýanly ideýalary ýaýradýan we olaryň neşirlerini paýlaýan, şol bir wagtyň özünde jemgyýete howply meseleleriň gürleşilýän ybadat ýerlerini ýapmaga doly ygtyýar berýär.
Kanuny tankyt edýänler bolsa muny "hemişelik adatdan daşary ýagdaý" diýip atlandyrýarlar.
Adam hukuklaryny goraýanlar Makronuň tagallasy bilen kabul edilen täze milli howpsuzlyk kanunyny berk tankyt edýärler. BMG-nyň iki resmisi bolsa, Fransiýa hökümetine "esasy azatlyklary köptaraplaýyn çäklendirýän" bu täze kanuny berk tankyt edýän hat iberipdir.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp prezident Jon F. Kennedä edilen hüjüm bilen baglylykdaky käbir gizlin maglumatlary aýan etmekden saklandy. Emma, bu hüjüm bilen ilteşikli başga 3 müň töweregi dokument ABŞ-nyň Milli arhiwi tarapyndan çap edildi.
Ak Tam Derňewler boýunça federal býuronyň we Merkezi Aňtaw Agentliginiň Trampa käbir dokumentleriň milli howpsuzlyk jähtinden aýan edilmezligini maslahat berendiklerini mälim etdi. Maglumata görä, Tramp öňümizdäki alty aýyň içinde bu dokumentleri täzeden seljermegi tabşyrypdyr.
Ylmy işgärler täze çap edilen dokumentleriň 1963-nji ýylyň 22-nji noýabrynda Dallasda Kennediniň Li Harweý Oswald tarapyndan atylyp öldürilmegi boýunça düýpgöter täze detallary berjekdigine garaşmaýandyklaryny aýtdylar.


text:
Kompýuter Video
Öňki asyryň 90-njy ýyllaryna çenli wideomontažy diňe wideoplýonkanyň üstünde professional gymmat enjamlar bilen geçirmek bolýardy we ol gaty çylşyrymly we kyn iş bolupdyr. Digital video, ýagny, kompýuterde ulanylýan elektron görnüşli wideo has ýaýrandan soň, wideoklipleri kompýuterde işlemek mümkin boldy. Indi, kompýuterler has arzanlandan soň we olaryň güýji köp esse artandan soň, wideomontažy öýde hem edip bolýar.Kompýuterde ulanylýan dürli we köp sanly wideo formatlary bar:
Köp formatlar ýitgili, ýagny olar başlangyç wideonyň ululygyny gysyp kiçeldýärler – kompressiýa edýärler, emma şonda onuň hili belli derejede ýitýär.
Kä-bir formatlar bolsa ýitgisiz – ýagny, olar asyl wideonyň hilini üýtgetmeýärler, emma köp ýer tutýarlar.
Soňky wagtlar High-Definition (HD), ýagny, ýokary razreşeniýe bolan örän gowy hilli wideo formatlar meşgur bolýar. HD görkezýän telewizorlaryň satylyşy ösen ýurtlarda barha artýar.
Esasy wideo formatlar:
MPEG-1 (mpeg, mpg) - ir çykan ýitgili format, köp ýer tutýar, suradyň hili VHS (wideokassetalaryňky bilen deň - orta we pes derejede, VideoCD şol formatda ýazylýar;DAT – adatça MPEG wideo disklere ýazylanda döredilýär;MPEG-2 - köp ýer tutýan format, suradyň hili azajyk ýitýär, DVD-Video we sputnik TV-niň formaty;MPEG-4 (MP4) - soňky çykan az ýer tutýan format, suradyň hili wideoklipiň niýetlenişine laýyklykda dürli bolup bilýär – pesden örän ýokara çenli, şu wagt çykýan wideopleýerleriň köpüsi we mobil telefonlary MPEG-4 okap bilýärler;QUICK-TIME (MOV)– tutýan ýeri we hili ortaça, mobil telefonlarda we Internetde (streaming video) köp ulanylýar;Real Media (RM) - QUICK-TIME meňzeş format, az ulanylýar;VOB – orta hilli format;3GP – mobil telefonlarda iň giň ulanylýan, örän az ýeri tutýan we pes hilli ýitgili format;FLV – Internet streaming video we Flash animasiýasy bilen giňden ulanylýan format, örän az ýer tutýar, suradyň hili pes we orta, YouTube we başga-da köp Internet wideo FLV görnüşinde görkezilýär;Windows Media Video (WMV, ASF) – bu format bilen kompressiýanyň ýokarda agzalan ähli görnüşlerini diýen ýaly edip bolýarAVI –islendik kompressiýany edip bilýän giň ýaýran format, ýitgisiz wideo edip bolýar(emma şonda köp ýer tutýar), kameralardan kompýutere wideo geçirmek üçin giňden ulanylýar;
MP4 şu wagt öräň meşgur format. Ol wideo gowy gysýar, şol bir-wagtda hilini gowy saklaýar. Dürli hilli wideo formatlar we standatlar MP4 laýyk gelýär. MP4 formatyň öz gereginde başga birnäçe görnüşi bar:DivX – MPEG-2 (DVD-Video) bilen meňzeş hili üpjün edýär, emma tutýan ýeri azyndan iki esse az bolýar.Xvid – DivX bilen meňzeş.H.261 – iň soňky çykan meşgur HD standart, örän ýokary hilli we wideofaýllary oňat gysýan format, ýöne köpräk ýer tutýar;
Kompýuter wideomontažy non-linear video usulynda edilýär. Non-linear video montaž – wideoklipde her kadr bilen aýry işläp bilýän wideomontaž. Eger ýörite güýçli wideokarta we kompýuter bar bolsa, köp wideomontaž programmalaryň kömegi bilen non-linear wideo ýasap bolýar.Iň öňdebaryjy wideomontaž prgrammalar: Avid, Adobe Premiere, Ulead Video Studio we Apple's Final Cut Pro, Lightworks, Sony Vegas, Media 100. Bular bilen professional kino we TV wideomontaž edip bolýar. Iň güýçli we kinostudiýalarda giň ulanylýan programmalar: Avid we Final Cut Pro.Başga-da meşgur emma has ýönekeý wideo programmalar: Movie Maker (her Windows kompýuterde bar), iMovie (her Mac kompýuterde bar), NERO 8 Ultra, GEAR Video, muvee Technologies' muveeNow, autoProducer, Pinnacle Systems' MediaSuite (Türkmenistanda meşgur), Virtual Dub (meşgur mugt programma, ýagny Open Source software). Bulary öýde ulanmak amatly bolar.Ulead Video Studio – hem professional hem ýönekeý öý wideomontažy üçin gowy ýaraýan programma, ony öwrenmek aňsatdyr.Wideomontaž programma kompýuterde dürli wideo yzygiderlikleri bilen işleşýän programmadyr. Ýönekeý düşündireňde, bu programma wideoklipleri surat (meselem, JPEG) görnüşinde saklanýar. Ýagny, aslynda wideolaryň özleri üýtgedilenok-da olaryň JPEG surat kopiýalaryň üstünde iş geçirilýär. Bu suratlar bilelikde alynyp, kesilip, birleşdirilip, ulaldylyp, kiçelip, aýlanyp we başga-da dürli effektler goýulyp bilner. Wideomontaž programmalar belli derejede audiomontaž (audiofaýl kesmek-birleşdirmek, sesini üýtgetmek işi) hem edip bilýäler.Wideomontaž programmanyň iş ýeri şu esasy bölümlerden ybaratdyr:Wagt hatary (timeline) - ähli wideolar, sazlar we suratlar şol timeline hatarynda goýulýar we olar bilen iş geçirilýär. Hatar slide-show (Power Point) yzygiderlige gaty meňzeýär. Hataryň wagt lineýkasy bar, onuň masştabyny ulaldyp – kiçeldip tutuş proýekt ýa-da diňe onuň aýry bir kiçijik bölegi görüner ýaly sazlamak bolýar. Wideo, saz, surat aýry-aýry gatlarda ýerleşdirilýär. Iň güýçli programmalar (Adobe Premiere, Final Cut Pro, Avid) şol gatlaryň 99 we ondan hem köp sany bilen işläp bilýärler. Ýönekeý Movie-Maker bolsa, meselem, diňe bir gaty bilen işlä bilýär.Kitaphana (Library, Biblioteka) – proýekt üçin gerek wideo, surat we audio faýllaryň ýerleşýän ýeri. Gerek wagty, olar aňsatlyk bilen tapylyp we timline hatara geçirilip bilner.Preview Window (Project) - montaž edilen tutuş proýekti görkezýän ekran. Montaž dogry gidýändigini barlamak üçin amatlySource Window (Videoklip) – proýektiň şu wagtky işlenilýän bölegi (timeline hatarynda bellenen aýry klip).Trim Window – klipleri kadr-kadr alyp işledýän ekranKä-bir programmalarda (meselem, Ulead Video) hem Preview hem Source bilelikde görkezýän diňe bir ekrany bolýar, şonda ekranyň gapdalynda Project we Videoklip geçirýän knopkalary bolýar.Wideoklipiň ýa-da suradyň üstünde dürli effektleri goýup bolýar: ak-gara etmek, sahypa ýaly geçirmek, reňkini üýtgetmek, üstünden bulut geçer ýaly etmek we ş.m.CAPTURE diýmek, bu daşyndan, meselem, wideokameradan wideony kompýuteriň içine geçirmek diýmek. Köp wideomontaž programmalaryň CAPTURE funksiýasy bar, ýagny, olar kameradan göni programmaň içine wideo tutup geçirmäge we onuň üstünde işlemäge mümkinçlik berýärler.Proýekt taýýar bolandan soň ony SHARE ýa-da EXPORT edýäler, ýagny belli bir saýlanan meşgur wideo format görnüşinde diske geçirýärler.Kodek – bu signaly bir görnüşinden başga bir görnüşine geçirýän programma ýa-da enjam. Wideo kodek köplenç wideo kompressiýa edýär.
LINKLER:
Kompỳuter ulanmak http://tk.wikipedia.org/wiki/Komp%E1%BB%B3uter_ulanmak


text:
Durmuş giden bir umman... Añrysy-bärsine göz ýetirip bolanok.Şol ummanyñ bir çetinde bir gyzjagaz aglaýar, nämemiş ejesiniñ bu günki alyp beren gurjagy kiçimiş,öýdäki galan gurjaklarynam oýnap ýadanmyş...A ummanyñ bäri çetinde bir gyzjagaz gumuñ ýüzüne gurjagyñ şeklini çyzyp , hezil edip oýnap otyr.Sebäbi ol çagajyga öñ hiç wagt ene-atasy gurjak alyp bermändiler.Sebäbi olar gaty garypdylar...Soñ wagt geçdi gyzlar ulaldylar.Baý gyzyñ hiç kime göwni ýetmedi.Baýdan baýy gözledi.Hemme ýigdi özünden pes gördi.Ulumsydy , lälik saklanandy.
Hatda ejesidir kakasy oña maşyn alyp berselerem ol razy bolanokdy, at dakýardy.Garyp gyz bolda gowy terbiýe alypdy.Diñe ejesi kakasyny däl özünden uly adamlaryñ hemmesini sylaýardy.Günlerinden razydy.Ejesine ony alyp ber muny alyp ber diýen azary ýokdy.Geýenje köýnegini ýuwup-ütükläpjik geýip, köçä çykanda gymmatbaha köýnek geýýän gyzlardan birjigem kem däldi.Gaty bagtlydy.Sebäbi il arasynda abraýy bardy.A baý gyz bolsa özüne hakyky jora hem tapyp bilenokdy.Sebäbi özi ýaly baýlara-da göwni ýetmeýärdi.Bir gün bir sebäp bilen ummanyñ o çetindäki baý gyz ummanyñ bäri çetine düşüpdir syýahat edip yörkä we garyp gyzyñ şeýle garyp bolsa-da nädip bagtly bolup bilýändigini sorapdyr.
Sebäbi baý gyz hemme zady ýetik bolsa-da özüni bagtly duýmaýan eken.Şonda garyp gyz oña "Ynsan üçin iñ uly bagt özüñde bar bolan zatlaryñ gadryny bilmek.Sen pikir edip gör meñ bagtymdan kiçijekkäm ýanymyzda çäge bardy, ýüzüne gurjagyñ suratyny çeker ýaly.Ýogsam men näme oýnardym. Ulalanymda ýanymda ene-atam bardy.Men olaryñ barlygy üçin bagtlydym.Eger olar bolmasa men hossarsyz ýeke-ýalñyz galardym.Soñam men sowukda üşemez ýaly ýylynara öýmüz bardy.Oýlanyp gör, birden öýmüz bolmadyk bolsa daşarda doñup galardym.Garaz özüñi bagtly duýmagyñ iñ oñat ýoly özüñde bolan zatlaryñ gadryny bilmek diýip." sözüni soñlapdyr...


text:
Pakistanyň premýer-ministri Imran Khan ýurduň özüniň dost döwletlerine we Halkara Walýuta Fonduna ýüzlenip, töleg krizisindäki deňagramlygy dikeltmek üçin, 12 milliard dollar möçberinde maliýe hemaýatyny sorajakdygyny aýtdy.
Khanyň bu çykyşyndan soň, pakistan hökümetiniň karz üçin Halkara Walýuta Fondy bilen birlikde, Saud Arabystanyna we Hytaýa ýüz tutjakdygyna garaşylýar.
Mundan öň, Pekin bilen Riýadh Pakistana maliýe hemaýatyny beripdiler.
Khan Pakistanyň häzirki hasap defisitiniň rekord derejä, ýagny 18 million dollara ýetendigini mälim etdi. Mundanam başga, geçen aý ýurduň daşarky walýuta ätiýaçlyklary 8.4 milliard dollara çenli aşak düşdi.


text:
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň gatnaşmagynda geçirilen göni aragatnaşyk arkaly iş maslahatynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çig maly eksport etmekden başga-da gutarnykly tapgyrly senagat önümçiligini diwersifikasiýalaşdyrmagyň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany energiýa serişdelerini gaýtadan işleýän pudaklarda işleriň ýagdaýy bilen gyzyklandy. Wideoşekilli maslahatyň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow hasabat bilen çykyş etdi.
M.Meredow nebitgazhimiýa önümleriniň...
Hazarüsti gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasy Türkmenistanyň wekiliýetiniň Brýusselde Energetika birleşigi boýunça Ýewropa Komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Maroş Şewçowiç hem-de Ýewropa Komissiýasynyň energetika boýunça Baş müdiriýetiniň wekilleri we beýlekiler bilen geçiren iş duşuşygynyň ileri tutulýan meselesi boldy. Gepleşikleriň netijeleri barada wideoşekilli maslahatynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berdi.
Duşuşyklaryň barşynda Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň...
– Men Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň ösüşiniň taryhyna gürrüňsiz girjek ajaýyp wakanyň şaýady bolandygym üçin örän bagtlydyryn. Siziň ýurduňyzyň ösüş ýolunda gazanan üstünlikleri daşary ýurtly myhmanlary örän haýran galdyrdy.
Täze gazhimiýa toplumynyň açylyş dabarasy uly baýramçylyk ýagdaýynda geçdi. Bu ýerde türkmen halkynyň baý taryhy we medeniýeti barada gürrüň berýän halk amaly-haşam sungatynyň nusgalarynyň hem-de muzeý gymmatlyklarynyň sergisi...
– Men Türkmenistanda 2003-nji ýyldan bäri işleýärin hem-de siziň ýurduňyzyň ösüşini aýratyn guwanç bilen synlaýaryn. Internet neşirimizde giňden beýan edilýän üstünlikleriňize tüýs ýürekden begenýärin.
Soňky döwürde ýurduňyzyň nebitgaz pudagynda uly özgertmeler amala aşyrylýar, onuň ösmegine uly ähmiýet berilýär. Gyýanly şäherçesinde polimer zawodynyň açylmagy hem munuň şeýledigine şaýatlyk edýär. Bu taslamanyň amala aşyrylmagy Türkmenistanyň nebitgaz senagatynyň kuwwatlyklaryny...
Duşenbe güni irden nebitiň bahalary az-kem ýokarlanmagyny dowam etdi. Maýadarlar ABŞ-da nebit çykarylyşynyň derejesini we Liwiýada nebit çykarylyşynyň geljegini bahalandyrýarlar.
Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,3 göterim gymmatlap, 80 amerikan dollaryna deň boldy. Anna güni söwdanyň barşynda onuň bahalary 0,62 göterim ýokarlanyp 79,78 dollara deň bolupdyr.
Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI»...
OPEC-iň ştab-kwartirasy öz agzalarynyň we hyzmatdaşlarynyň nebitiň çykarylyşyny garaşylyşy ýaly artdyryp bilmäge ukypsyzdyklaryny yglan etdi. Bu barada Reýter agentligine salgylanyp IRNA habar berdi.
Guramanyň tehniki wekiliýetiniň gün tertibinde duran resminama Eýranyň dünýä bazarynda tutýan ornuny tutmak mümkinçiliginiň ýokdugyny ýene-de bir gezek äşgär etdi.
Reýteriň berýän maglumatlaryna görä, şu ýylyň iýun aýynda sammitde OPEC-iň agzalary we hyzmatdaşlary nebitiň...
Saud Arabystany Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan transmilli gaz geçirijisiniň türkmen böleginiň gurluşygy üçin goşmaça maýa goýum serişdelerini bölüp berer. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Myratgeldi Meredowyň geçen anna güni geçirilen hökümet mejlisinde belleýşi ýaly, 16 — 18-nji oktýabr aralygynda Aşgabatda geçirilen Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara türkmen-saud toparynyň altynjy mejlisinde Saud Arabystany Patyşalygynyň...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 53-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna Russiýadan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Estoniýadan, Gruziýadan, Gazagystandan, Özbegistandan, Gyrgyzystandan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen az kükürtli ýangyç mazudyny, nebit ýol bitumuny satyn aldylar. Şweýsariýadan, Gonkongdan, Gazagystandan we beýleki ýurtlardan...
17-18-nji oktýabrynda Türkmenistanyň paýtagtynda töwekgelçiliklere baha bermek we howply ýagdaýlary dolandyrmak boýunça amaly okuw kursy geçirildi. Bu çäre Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Aşgabatdaky Merkezi we ÝHHG-niň Sekretariatynyň Transmilli howplara garşy hereket etmek boýunça Departamenti tarapyndan gurnaldy. Bu barada Türkmenistanyň DIM-i habar berýär.
Energetika infrastrukturasynyň desgalaryna gönükdirilen terrorçylyk häsiýetli kiber hüjümlerine taýýar bolmak we olara bolan...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-saud toparynyň altynjy mejlisiniň işine gatnaşmak üçin öz ýurdunyň wekiliýetine ýolbaşçylyk edip, türkmen paýtagtyna gelen Saud Arabystany Patyşalygynyň söwda we maýa goýumlar ministri Majid bin Abdulla Al Kasabi bilen duşuşykda iki ýurduň milli ykdysadyýeti üçin ileri tutulýan bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçiliklerini maslahatlaşdy.
Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň däp bolan...
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-saud hökümetara toparynyň altynjy mejlisi geçirildi. Duşuşyga türkmen tarapyndan Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, wise-premýer Myratgeldi Meredow, döwlet düzümleriniň, şol sanda iki ýurduň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň birnäçesiniň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar. Toparyň işine gatnaşmak üçin Saud Arabystany Patyşalygynyň söwda we maýa goýumlar ministri Majid bin Abdulla...
Gyýanlydaky polimer zawodynyň açylyş dabarasyndan soňra Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow täze gazhimiýa toplumynyň ýanynda ilkinji agaç nahalyny oturtmak bilen, güýzki bag ekmek möwsümine badalga berdi.
Döwlet Baştutanynyň başlangyjyna ýygnananlaryň ählisi agzybirlik bilen goşuldylar. Halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň, şeýle hem Türkmenistanda işleýän diplomatik korpusyň wekilleri we daşary ýurtly myhmanlar türkmen topragynyň gözelligini has-da artdyrjak çärä gatnaşdylar.
Ýurdumyzyň hünärmenleriniň baha...
2018-nji ýylyň 18-nji oktýabrynda Moskwa wagty bilen 8:13-de «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,03 dollar ýokarlanyp, 80,08 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,06 dollar gymmatlap, 69,81 amerikan dollaryna barabar boldy.
17-nji oktýabrda Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 1,36 dollar pese düşüp, 80,05 amerikan dollaryna,...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Koreýa Respublikasynyň “Hyundai Engineering Co., Ltd” kompaniýasynyň prezidenti we baş ýerine ýetiriji direktory Sung Sang-Rok hem-de “LG International Corporation” kompaniýasynyň prezidenti, baş ýerine ýetiriji direktory Song Çi Hon bilen duşuşygynda nebitgaz we himiýa pudaklarynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmegiň mümkinçiliklerini maslahatlaşdy. Döwlet Baştutanynyň daşary ýurtly işewürler bilen duşuşygy Hazaryň türkmen kenarynda...
Gyýanlydaky gazhimiýa toplumynyň açylyş dabarasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow düwmäni basmak arkaly polimer zawodyny işe girizdi we zawodda ornaşdyrylan tehnologiýalar bilen tanyşdy.
Bahasy 3 milliard 400 million amerikan dollaryna deň bolan bu taslama “Türkmengaz” döwlet konserni tarapyndan daşary ýurtly hyzmatdaşlar — “LG International Corp”, “Hýundai Engineering” (Koreýa Respublikasy), şeýle hem “TOYO Engineering Corporation” (Ýaponiýa) kompaniýalary bilen bilelikde...


text:
Türkiýe Türkmenistanyň garaşsyzlyk alandan bäri başdan geçirýän iň agyr ykdysady krizisiniň fonunda eklenç üçin gidilýän esasy ýurtlaryň başyny çekýändigini bilermenler belleýärler. Şol wagtyň özünde Türkiýedäki türkmen zähmet migrantlarynyň aglaba köpçüligini aýallaryň emele getirýändigi aýdylýar. Bu sebäpden Türkiýedäki türkmen zähmet migrantlarynyň çagasy Türkmenistanda ejesiz, ýene belli bir bölegi hem ene-atasyz ýaşamaly bolýar.
Türkiýede işläp ýören bir türkmen zähmet migranty Türkmenistandaky adamsynyň çagalaryny yzygiderli urup-ýençýändigini öňe sürýär.
"Men Türkmenistanyň Mary welaýatyndan. Obada kakasyna goýup gaýdan üç çagam bar. Çagalarymdan iň ulusy 10 ýaşynda, ortanjy 7, iň kiçisi bolsa 4 ýaşynda. Çagalarymyň kakasynyň içip, soň hem bolar-bolgusyz bahanalar tapyp, yzygiderli ýagdaýda urup-ýençmegi meniň ýüregimi paralaýar. Eklenç kynçylygy bolmasa, çagalarymdan aýra düşüp, näme üçin ýat ýurtda iliň hyzmatyny edeýin? Meniň bärde maşgalamy gowy ýaşatmak üçin çekýän jebir-jepamyň taňyrýalkasynymy kakasynyň çagalaryny urmagy? Çagalarym gaty kemsinýärler we okuwyny hem gowy okap bilmeýärler. Dogan-garyndaşyň töwellasy hem täsir etmeýär. Kime arzymy aýtjagymy bilmän, iň azyndan radiony diňläp, belki, çagalarymyň kakasy il-güniň öňünde utanar diýen umyt bilen Azatlyk Radiosyna ýüz tutdum. Men özüm ýaly Türkiýedäki migrantlaryň Türkmenistanda galan çagalarynyň ejir çekýändigini köp eşidipdim. Ýöne öz başyma geler öýtmändim. Suw ýalyjak çaga nädip dözüp urýarka? Men yzyma oba gaýtsam çagalarymyň güzeran ýagdaýy çykgynsyz ýagdaýa düşjek" diýip, ol zähmet migranty aýdýar.
Stambulda maşgalasy bilen ýaşap hem işläp ýören türkmen migrantlaryndan Arslan şuňa meňzeş wakalara şaýat bolandygyny, ýöne golaýda bir türkmen migrant zenanyň öz adamsynyň "gabanjaňlyk sebäpli" çagalaryny urup azar berýändigini aýdýar.
"Türkmenistanyň Baýramaly etrabynyň 7-nji sowhozyndan bolan, häzirki wagtda Stambulda işleýän bir zähmet migrant zenanyň adamsy öz çagalaryna "Ejeňiziň türkde näme edip ýöreni belli däl. Indi ol bize telefonda jaň hem edenok. Men sizi öldürip, dynaýmasam boljak däl" diýen ýaly ýakymsyz sözler aýdyp, olary urup-ýenjip gaty azar berýär. Onuň adamsy mundan owal Stambula işlemäge gelipdi we başaryp bilmän yzyna dolanyp, soň deregine Türkiýä aýalyny işlemäge iberipdi. Aýaly hem ýaňy-ýakynda geleni sebäpli, derrew iş tapyp bilmän, biraz kösenmeli boldy. Stambuldaky iş ýagdaýyny özi hem gowy bilýän adamsy, muňa garamazdan, gabanjaňlyk edip, bigünä çagalaryny urup-ýenjip, soň olaryň urlan suratlaryny aýalyna iberip, "Çagalaryňy öldürjek" diýen görnüşde haýbat atýar. Häzir migrant zenanyň Türkmenistandaky hossarlary hökümetden kömek soramaga taýýarlanýarlar we çäre tapylmasa çagalaryny döwlete tabşyrmaga hem razydygyny nygtaýarlar" diýip, Arslan wakany gürrüň berýär.
Sözi jemläp aýtsak, Türkmenistanyň döwlet gözegçiligindäki metbugatynda daşary ýurtlardaky türkmen migrantlary we olaryň ýurtda galan çagalarynyň ykballary barasynda söz açylmaýar. Bu ugurda degişli türkmen resmilerden nähilidir kommentariýa almak hem Azatlyk Radiosyna başartmaýar.


text:
Türkiýe
Iş toparynyň döredilmegi baradaky teklip geçen hepde Saud Arabystany tarapyndan berilipdi
ABŞ-nyň döwlet Sekretary Maýk Pompeo 17-nji oktýabr çarşenbe güni Türkiýä sapar gurar
Soňky bir hepdäniň dowamynda guralan içerki howpsyzlyk operasiýalarynda eksptremist terror guramasy PKK agza 25 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Stambulyň Respblikasn prokuraturasy hem dereksiz ýiten žurnalistiň ykbaly bilen baglanşykly derňew işini başladypdy
Türkiýäniň Polisiýa gullugy Saud Arabystanyň Stambuldaky baş konsullugynda gözleg işlerini geçirýär
Saud Arabystanly žurnalist Jemal Kaşykýynyň Saud Arabystanynyň Stambuldaky baş konsullygynda dereksiz ýitmegi sebäpli döredilen iş topary ilkinji maslahatyny geçirdi
Prezident Rejep Taýýip Erdogan Türkiýäniň Yslam dünýäsine öňbaşçylyk edip biljek ýeke täk ýurtdugyny nygtady
Saud Arabystanynyň Stambuldaky Baş konsullygynda derňew işleriniň geçiriljekdigi mälim edildi
TBMM-niň başlygy Binali Ýyldyrym, Ýewropada ýaşaýan türkleriň gymmatlyklaryndan we milletiň mertebesinden asla ýüz öwürmeli däldigini nygtady
Preidentiň Metbugat merkezinden berilen beýanata görä Rumyniýanyň Premýer ministri Dansiliýa 15-nji oktýabr güni gurajak saparynyň dowamynda Prezident R.T.Erdogan tarapyndan kabul ediler
Prezident R.T.Erdogan Saud Arabystanynyň Şasy Salman Bin Abdulaziz bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Türkiýe Owganystanyň demirgazyk-günbataryndaky Tahar welaýatynda saýlaw mitinginde guralan terrorçylykly hüjümi ýazgardy
TBMM-niň başlygy Binali Ýyldyrym, dinine, etnik köküne, ynanjyna, şahsyýetine garamazdan ähli terrorçylaryň adamzat duşmanydygyny nygtady
Türkiýäniň Prezidenti Rejep Taýýip Erdogan, Türkiýäniň sebitleýin meselelerde sözi geçýän, durnuklylygy üçin her dürli çäräni görüp bilýän bir ýurtdygyny nygtady
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly, terror guramalary bilen arabaglanşygy bolan amerikaly ruhany Endrýu Bransonyň kazyýet diňlenşigi bilen bagly beren beýanatynda: “ABŞ raýatlarynyň eldegrilmesiz däldigine düşünendir diýip umyt edýäris” diýip belledi
Izmirde bosgunlary daşaýan ýük ulagynyň agdarylmagy netijesinde ilkinji kesgitlemelere görä aralarynda çagalar hem bolan jemi 22 adam ýogaldy


text:
Täze gurlan binalaryň açylyş dabaralary, dürli baýramçylyklar, prezidentiň edýän saparlary, garaz, şular ýaly çäreleriň ählisine ýüzläp ýaşlar gatnaşdyrylýar. Garaşsyzlyk gününiň ýetip gelmegi bilen şeýle çäreleriň hasam artmagyna garaşylýar, oňa taýýarlyk işleriniň eýýäm başlanandygy aýdylýar.
Öz wagtynda şeýle çärelere gatnaşanlardan biri hem Ýazmyrat. Ol şol çäreleriň çäginde prezident Nyýazow bilen hem duşuşypdyr, eýsem Ýazmyrat bu barada näme pikirde we ol öz çäreçi döwürlerini nähili ýatlaýar? Bu meseleler bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy Ýazmyrat bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýazmyrat, Türkmenistanda her gün diýen ýaly geçirilýän çärelere mekdep okuwçylarynyň gatnaşdyrylmagy barada siz nähili pikirde?
Ýazmyrat: Meniň pikir edişime görä, okuwçylaryň çärelere gatnaşdyrylmagynyň oňat hem erbet taraplary bar. Oňat taraplaryndan men, meselem, Nyýazowyň öňünde iki gezek çykyş etdim. Mekdepde okaýarkam, menden ”çärä gatnaşjakmy?” diýip soradylar, menem ”hawa gatnaşjak” diýdim.
Çärede meniň göwnüme ýaran iň esasy zat – men ol ýerde diňe tans etmegi öwrenmän eýsem, Türkmenistanyň taryhy ýa-da öňki adamlaryň geýen egin-başlaryny geýip, Nyýazowyň öňünde çykyş etdim.
Ýöne, meniň pikirimçe, şol çäräniň ýaramaz tarapy, birinjiden, Türkmenistanda okuw wagty yzagalaklyk bolýar, ikinjiden şol çärä gatnaşýan çagalara ýa-da okuwçylara hiç hili iýgi-içgi ýa-da şol tansa gatnaşany üçin hiç hili gutlag ýa serpaý berenoklar. Olam nämä alyp barýar? Şol çärelere gowy gatnaşýan adamlary, islegi bolsa bolmasa, ýene-de çärä gatnaşmaga çagyrýarlar. Şonuň üçin bu Türkmenistanda çärelere gatnaşýanlar üçin oňat zat dälmikä diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Hawa, siz çärelere gatnaşmajak bolup synanyşdyňyzmy, synanyşan bolsaňyz, bu nähili netije bilen tamamlandy?
Ýazmyrat: Çärä gatnaşmazlyga isleg bildirenler, esasanam, mekdepde kynçylyk çekýärler. Näme üçin? Türkmenistanda mekdeplerde mugallymlar, direktorlar ene-atalar hökmünde görleni üçin olar okuwçylara ýok diýmäge mümkinçilik berenoklar.
Azatlyk Radiosy: Okuwyňyzy çärelerden daşda dowam etdirmek nähili duýgy?
Ýazmyrat: Meniň pikirimçe, bir ýerde çykyş etmek her bir çaga üçin gowy mümkinçilik, Türkmenistanda ýa-da başga ýerde çykyş etmek, ýa-da adamlaryň öňünde tans etmek, ýa-da geplemek, meniň pikirimçe, her kimiň arzuwy. Meniň ýadyma düşýän gowy zat şu.
Emma ýadyma düşýän erbet zatlaram, tä Nyýazow gelip-gidýänçe hemmämiziň garnymyzyň açlygy. Meniň ýaşaýşyma we görşüme görä, okuw bilen çäräni bilelikde alyp barmak oňat zat däl. Meniň şu wagt daşary ýurtda görşüme görä, çärä gatnaşýan adamlar ony öz käri hökmünde edýärler, ikinjidenem, şol çäreler okuwda hiç hili yzagalaklyga getirenok. Ondan başga-da çäräni gurnaýan tarap çärä gatnaşýan adamlara serpaý bermegi, iýmek-içmegi ýola goýýar. Türkmenistanda adamlar, gynansagam, şol çärelere mugt hem-de okuwda yza galyp, gatnaşmaly bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Ýazmyrat, çärelere gatnaşmaklyk siziň maşgalaňyzyň býujetine nähili täsir ýetirdi?
Ýazmyrat: Bu meniň maşgalama hiç hili zyýan ýa-da peýda getirmedi. Näme üçin diýseňiz, çärelere ýörite awtobuslar bilen alyp gidip, getirýärler. Şonuň üçin hiç hili çykdajy bolmady.


text:
Türkmenistanyň bitaraplyk statusyna eýe bolan döwletdigi BMG-niň Baş Assambleýasynyň 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda, dünýäniň 185 ýurdunyň goldamagynda kabul eden rezolýusiýasynda görkezilýär. Bu karara laýyklykda Türkmenistan Bitaraplyk statusyna salgylanyp, regional guramalaryň ençemesine goşulmakdan saklanýar. Şol sene Türkmenistanyň halky üçi...
Awtor:
nazaroff
(Talyp)
|
Kategoriýa: Umumy Maglumat |
12.12.2017 17:29
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#95)


text:
Ilki dünýä ýaradylanda, adamyň Hudaý bilen gatnaşygy kämildi, sazdy we olar
Hudaý bilen jennetdediler, ýagny Erem bagynda. Başlangyç kitabynyň 2-nji babynyň
8-nji aýadynda şeýle diýýär: “Reb Hudaý gündogarda ýerleşen Eremde bag oturdyp,
adamy şol ýerde ýerleşdirdi. Erem ýewreýçe «hezillik» diýmegi aňladýar. Adam
ata bilen How ene şeýle hezillik ýerde Hudaý bilen ýaşaýardylar.
Bu gatnaşyk nähili uýtgedi?
Hudaý Adam ata öňünden: “Ýagşy-ýamany
saýgaryş daragtynyň miwesinden iýmegin, çünki şondan iýen günüň sen hökman
ölersiň” ( Başlangyç 2:17) diýip
duýdurypdy. Hudaýa boýun bolmazlygyň muzdy ölüm. Hudaý 17-nji aýatda şeýle
diýýär: “Sen ölersiň”. Ölüm bärde ‘aýraçylygy’ aňladýar. Öň Adam ata, How ene
Hudaý bilen bagda bile ýöreýärdiler, iň ýakyn gatnaşykdadylar. Başlangyç 3:8-de:
“Salkyn aralaşanda, adam aýaly bilen bagda gezmeläp ýören Reb Hudaýyň sesini
eşidip, bagdaky agaçlaryň arasynda Onuň huzuryndan gizlendiler”. Ýone Adam ata bilen
How ene Hudaýy diňlemän günä etdiler, we şol zerarly Hudaýdan aýryldylar. Indi
günä edilenden soňky gatnaşyk öňki ýaly däldi. Hudaý Adam atany bagdan kowdy
(Başlangyç 3:24).
Ölümiň netijesi näme?
Birinjiden bu günä ruhy aýralyga eltdi. Olar ilki bilen Hudaý bilen
gatnaşyklaryndan aýryldylar. Soň birek-bireklerine bolan gatnaşykdan hem sebabi
olaryň kalbynda sazlaşyksyz duýgular döredi. Şu 1-nji ölümiň netijesi.
Ikinjiden, bu günä fiziki aýralyga eltdi. Haçanda biri ýoglanda onuň teni
ýerde jaýlanyp, Hudaýyň 2:7, 3:19-de aýdyşy ýaly ten çüýräp, topraga öwrülýär.
“Sen
ýerden alnansyň we ýere dolanarsyň”
ýöne onuň ruhy tenden aýry galýar. Adamyň Hudaýa tabyn bolmandygy üçin, ynsanyň
ruhy bölegi, ýagny kalby/ýüregi Hudaýdan aýrylyşdy. Hudaý Adama bu ölüm barada
öňünden duýdurypdy, ýöne adam gulak asmady. Bu baky ölüme-baky aýralyga
getirdi.
Şol Hudaýdan bolan aýraçylyga ýene
öňki derejesine dikeltmäge ýol barmy?
Hawa, Hudaý Isany ýollap, bizi bu baky ölümden halas etdi. Şeýtan hatda şu
gün hem bizi aldawa salmak isleýär, ýöne Isa bizi şeýtana garşy durmaga zerur
bolan zatlar bilen üpjün etdi. Isa şeýtanyň synaglaryna, mekirligine gowy
düşünýär, sebabi Ol hem şu dünýädekä şeýtan tarapyndan synag edildi.
Mattanyň Hoş Habarynyň 4-nj babynyň 1-11 aýatlarynda, edil Adam ataň şeýtan
tarapyndan synag edilişi ýaly, Isa hem şeýtan tarapyndan synag edildi, ýone Isa
şeýtanyň mekirligine tabyn bolmady. Adam ata bolsa onuň mekirligine ynanyp, oňa
tabyn boldy.
Biziň häzirki gündelik durmuşymyzda hem şeýtan tarapyndan şeýle synaglar
bolup geçýär. Şonuň üçin hem biz gaty seresap bolmaly. Ine şu aýatlar size
nähili seresap bolmalydygyny görkezýär.
2-nji Korintos 11:3: “Emma ýylanyň
How enäni kezzaplyk bilen aldaýşy ýaly, siziň hem pikirleriňiz bozulyp, Mesihde
bolan sadalykdan aýrylarmykan diýip gorkýaryn”.
Ýahya 8:44: “Siziň ataňyz iblis owaldan ganhordy,
hiç wagt hakykatyň tarapdary bolmady, çünki onda hakykat ýok. Ol ýalan sözlän
mahaly öz-özünden sözleýär, çünki ol ýalançy, ýalanyň atasy”.
Ýakup 4:7: ” Indi Hudaýa boýun boluň. Iblise garşy duruň, ol sizden
gaçar”.
1Peter 5:8-9: “Hüşgär boluň, oýanyň. Duşmanyňyz
bolan şeýtan arlaýjy arslan kimin aýlanyp, ýuwutjagyny agtaryp ýörendir.
Dünýädäki doganlaryňyza-da şeýle görgüleriň sataşýanyny bilýäniňiz üçin, oňa
garşy imanda berk duruň.”


text:
Siriýanyň goşuny 9-njy ýanwarda Ysraýylyň Siriýanyň territoriýasynda Damaskyň golaýynda uçarlary we guryýer raketalary ulanyp, “harby nyşanlara” zeper ýetirendigini habar berdi.
Siriýanyň SANA döwlet agentliginiň çap eden beýanatynda ýurduň howa goragynyň Ysraýylyň bir harby uçaryna zarba urandygy aýdylýar.
Harbylar Ysraýylyň uçarlarynyň Damaskdan demirgazyk tarapda 15 kilometr uzaklykda ýerleşýän Al-Kutaifa giňişligine Liwanyň howa giňişliginden raketa atandygyny we yzýany okkupirlenen Golan beýikliklerinden gury ýer raketalardan zarba urandygyny aýtdylar. Resmi beýanatda Siriýanyň howadan goranyş güýçleriniň ähli raketalary urup gaçyrandygy bellenýär.
Mundan soň Ysraýylyň öz giňişliginden ýene dört raketany atandygy we olardan üçüsiniň Damasyň golaýyndaky “harby obýekte” maddy zeper ýetirendigini Siriýanyň harbylary aýtdylar. Bu maglumatlar dessine garaşsyz çeşmelerden tassyklanmady.
Ysraýyl Siriýanyň territoriýasynyň Eýran tarapyndan ulanylmagynyň öňüni almak isleýändigini aýdýar.


text:
Thursday, December 6, 2012
BILDIRIŞ
TÜRKMEI ÖWRENIŞ MERKEZIŇ DIGITAL KITAPHANASY
Hormatly ildeşler!
Türkmeni Öwreniş Merkez, Türkmenlere degişli dürli temalardan ybarat kitaplara, gazet-žurnallara, dokumentlere, video-audio hem-de suratlar arhiwyna eýe. Häzir biz arhiwimizi has baýlaşdyrmak we ony halk köpçüligine hödürlenmäge taýýarlanýarys.
Sizem bu ilhalar işde öz goşandyňyzy goşup bilersiňiz. Erkiňizde bar bolan kitap, makala, dokument ýa-da dürli foto-suratlary kitaphanaňyza hödürläp bilersiňiz.
Hormat bilen
Arne Goli
Türkmeni Öwreniş Merkeziň müdüri
06.12.2012
Aragatnaşyk adresimiz
Posted by Arne Goli (A.Gürgenli) at 5:23 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
AIW – adamyň immun ulgamyny şikeslendirýän wirusy aňlatmasynyň gysgaltmasydyr. Bu wirus adam bedeniniň immun ulgamyny weýran edip, onuň kesel ýaýradyjy ýokançlyklara garşy göreşmek ukybynyň ýitirilmegine getirýär we bedende dürli ýokanç keselleriň ýüze çykmagyna şert döredýär. AIW bilen kesellän adama, sagdyn adam üçin howpsuz bolup durýan ýokançlyklar hem örän ýeňil ýokuşyp, keseliň döremegine getirýär.
AIW ýokuşan adamy AIW-ýokançly ýa-da AIW-pozitiw diýip atlandyrýarlar.
Geliň, AIDS (rusça: SPID) barada has ýygy ýüze çykýan soraglaryň üstünde durup geçeliň.
- AIW NÄDIP ÝOKUŞÝAR?
Adamyň immun ýetmezçiligine getirýän wirusy diňe adamdan adama ýokuşýar.
AIW ýokuşan adamyň ganynda, dölünde, jyns agzalaryndan bölünip çykýan suwuklyklarynda, ene süýdünde wirus köp mukdarda duş gelýär. Şeýle bolsa-da, keseliň başynda alamatlar ýüze çykman hem biler. Köplenç AIW ýokuşan adam keselländiginden bihabar bolup, töweregindäkiler üçin howpludygyny hem aňmaýar.
AIW sagdyn adamyň bedenine wirus saklaýan ganyň, bölünip çykýan suwuklyklaryň, dölüň, ene süýdüniň üsti bilen geçýär. Ýokuşma esasan bu beden suwuklyklarynyň deridäki we agyz boşlugyndaky şikeslenmeler, jyns agzalary bilen galtaşmasy netijesinde bolup geçýär.
- TÖWEKGELLIK TOPARLARY:
Häzirki döwre çenli gomoseksual gatnaşyklaryndaky adamlar esasy töwekgellik topary hasaplanýardy. Emma soňky iki-üç ýylyň içinde geçirilen barlaglaryň netijeleri, sanjym arkaly neşe serişdelerini ulanýanlarda we jelepçilik bilen meşgullanýan aýallarda hem AIW-iň ýokuşmasynyň derejesiniň ýokarydygyny görkezdi. Şu toparlara degişli adamlar bilen jyns gatnaşyklarynda bolup, AIW bilen keselleýänleriň derejesi artýar.
- AIW GANYŇ ÜSTI BILEN NÄDIP ÝOKUŞÝAR?
AIW-y ýokuşan adamyň gany sagdyn adamyň ganyna dürli ýollar arkaly düşýär:
1. AIW saklaýan gan goýberilende. Häzirki döwürde näsäglara goýbermäge niýetlenen gan AIW –a degişli antitela öýjüklerine barlanylýar. Emma AIW ýokuşan donoryň (gan tabşyrýanyň) ganynda 3-6 aýyň dowamynda wirusa degişli antitelalaryň ýüze çykmaýandygyny unutmaly däldir. Şeýle ýagdaýlarda gan eýýäm wirus bilen ýokuşan bolýar;
2. Neşe serişdelerini damardan goýbermek üçin bir, umumy iňňe, şpris we beýleki serişdeler ulanylanda;
3. Göwrelilik döwründe ýa-da çaga doglanda, AIW göterýän enäniň gany çagasyna geçende;
4. AIW ýokuşan adamyň döli ýa-da jyns agzalaryndan bölünip çykýan suwuklyklar bilen galtaşylanda. Jyns gatnaşyklarynda prezerwatiw ulanylmadyk ýagdaýynda, AIW sähelçe şikeslenmäniň ýa-da açyk ýaranyň üsti bilen aňsat ýokuşýar;
5. AIW saklaýan ene süýdi bilen emdirilýän çaga
Peşewde, täretde, tüýkülikde, gözýaşlarda we derde AIW örän az mukdarda bolýar we sag adama ýokuşmaýar. Emma olarda gan gatyşygy bar bolsa, AIW ýokuşyp bilýär.
Birek-birek bilen elleşilende, öpüşmede, owkalamada, bir ýorgan-düşek ulanylanda, bir gapdan iýilip-içilende, üsgürmede, asgyrmada, çybyn çakanda we bir hajathana girilende AIW ýokuşmaýar.
AIW ýokuşan adama donor bolmak gadagan. Olara dine bir gany däl-de, eýsem beýleki agzalary, süňk ýiligini we döli tabşyrmak gadagandyr.
- AIW ÝOKUŞANDAN SOŇ NÄMELER BOLUP GEÇÝÄR?
AIW ýokuşan adamy AIDS keseli bilen kesellän hasaplamak bolmaz. AIDS ortaça 10-12 ýyldan döräp bilýär.
Başda adam hiç zady duýman biler. AIW ýokuşandan birnäçe hepde soň, adamda adaty dümewiň alamatlary ýüze çykýar: gyzgynyň ýokarlanmagy, deridäki örgün, limfa düwünleriniň ulalmagy, içgeçme. AIW ýokuşandan ençeme ýyl soň hem adam özüni oňat duýup bilýär. Bu alamatlar keseliň gizlin geçýän tapgyryny düzýär. Emma keseliň bu tapgyrynda bedende hiç bir üýtgeşmeler bolup geçmeýär diýmek bolmaz. Bedene haýsy-da bolsa bir kesel dörediji ýokançlyk (şol sanda AIW) düşende, immun ulgamy oňa garşy hereket edip başlaýar. Ol şol kesel dörediji wirusy ýok etmäge ýa-da ony howpsuzlandyrmaga synanyşýar. Immun ulgamy ýörite antitela bedenjiklerini işläp çykarýar. Antitelalar keseliň sebäpkärini basyp, ony ýok etmäge ýardam berýärler. Ondan başga-da, ganda saklanýan ýörite ak öýjükleri (limfositler) kesel döredijä garşy göreşip başlaýarlar. Gynansak-da, AIW bilen göreşmekde bu hadysalar ýeterlik däl. Immun ulgamy AIW-i ýok edip bilmeýär. AIW bolsa öz gezeginde, ýuwaş-ýuwaşdan immun ulgamyny weýran edýär.
- AIW-I ÝÜZE ÇYKARÝAN BARLAGLAR:
AIW degişli antitelalaryň ganda bardygyny anyklamak üçin geçirilýän barlaga AIW-test diýilýär. AIW saklaýan ganda emele gelen antitelalary diňe ganyň ýörite barlaglary arkaly anyklamak bolýar. Ganda antitelalar bar bolsa, adam AIW ýokuşan ýa-da AIW-seropozitiw hasaplanylýar.
Ýörite barlaglaryň kömegi bilen bedeniň immun ulgamynyň ýagdaýy barada hem maglumat almak bolýar. Ulgamyň sazlaşykly işi üçin T-limfositleriň (CD4 limfositleri) orny uludyr. Adatça olar ganda köp saklanyp, AIW saklaýan näsaglarda olaryň mukdary kem-kemden peselýär. T-limfositleriň mukdaryny kesgitläp, lukman immun ulgamyň näderejede gowşandygy barada maglumat alýar. Ganyň 1ml-de. limfositleriň 200-den az bolmagy AIDS keseliniň döränliginiň alamaty höküminde kabul edlýär.
- AIDS NAME?
Wirus ýuwaş-ýuwaşdan adamyň immun ulgamyny weýran edýär, bedeniň dürli ýokançlyklara garşylyk görkezmek ukybyny peseldýär. Hut şol sebäpli hem, AIW-y ýokuşan adama, sagdyn adama ýokuşmajak keseller aňsatlyk bilen ýokuşýar. Şeýle keselleriň mysaly höküminde pnewmosistaly öýken sowuklamasy, kömelekli ýokançlyklaryň utgaşykly zeperlendirmesi, Kapoşiniň sarkomasy, limfomalar, bedeniň uçukly zeperlenmesi, sitomegalowirusyň beýnini, öýkeni, iýmit-siňdiriş ulgamyny zeperlendirmegi ýaly, sag adamda seýrek duş gelýän keselleri bellemek bolar. Diýmek, immun ulgamynyň işiniň gowşanlygy sebäpli ýokanç keselleriň we howply täze döremeleriň dürli utgaşmasy dörände, AIDS keseliniň ýüze çykandygy barada aýtmak bolar.
- AIW GARŞY BEJERGI:
Gynansak hem, kesele garşy şu güne çenli has ýokary netijeli derman serişdesi tapylanok.
AIW-i bejermek üçin şu serişdeleriň utgaşmasy ulanylýar:
1. Wirusa, onuň ýaşaýyş döwürlerine, ýaýramazlygyna gönüden-göni täsir edýän serişdeler (wirusa garşy derman serişdeler);
2. Immun ulgamynyň gowşaklygy sebäpli ýokuşan kesellere garşy derman serişdeler;
3. Keselleriň öňüni almak üçin ulanylýan serişdeler.
AIW ýokuşan näsägyň bejergisi AIDS döremezinden has ir başlanýar. Wagtynda bejergä girişilende, näsagyň özüni duýuşy gowulaşýar, beýleki keselleriň ýokuşmagynyň öňi alynýar.
- WIRUSA GARŞY SERIŞDELER:
AIW-iň köpelşini haýalladýan derman serişdeleri örän köp. Emma olaryň haýsy hem bolsa biriniň ýekelikde ulanylmagy täsirli bolmaýar. Wirus oňa öwrenişýär we duýgurlygyny ýitirýär. Şol sebäpli hem derman serişdelerini utgaşdyryp ulanmak, wirusyň durnuklylygyny has pese düşürýär. Bejerginiň bu görnüşine wirusa garşy utgaşdyrylan bejergi diýilýär. AIW|AIDS-iň bežergisi üçin ulanylýan wirusa garşy serişdeleriň içinde zidowudin, stawudin, gansiklowir, foskarnet, pitonawir, indinawir, newirapin, nelfinawir dermanlary bellemek bolar.
Häzirki wagtda täze bejeriş usullaryň we derman serişdeleriniň gözlegleri dowam edýär. Geljekde bu wirusa garşy ýokary täsirli derman serişdeleriniň dörediljegine şübhe ýokdur.
ÇEŞME: SAGLYK ORG


text:
Türkmenistanda 1-nji noýabrdan başlap, raýatlaryň daşary ýurtlaryň kollejlerinde, ýagny hünär mekdeplerinde okaýan çagalaryna “Western Union” we “Money Gram” arkaly pul ibermegine gadagançylyk girizildi.
Ýatladyp geçsek, mundan öň daşary ýurtlaryň kollejlerinde ýa ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň ene-atasy ýa-da ýakyn hossarlary her aýda 1000 amerikan dollaryna çenli möçberdäki türkmen manadyny özüniň daşary ýurtda okaýan çagasyna, agtygyna ýa-da doganyna ugradyp bilýärdi.
Munuň üçin Türkmenistanyň bank işgärleri studentiň ýakyn hossarlaryndan beýleki resminamalar bilen bir hatarda, studentiň şahsyýetini tassyklaýan dokumenti hem-de onuň daşary ýurduň haýsy ýokary okuw jaýynda ýa-da kollejinde okaýandygy hakynda Türkmenistanyň Migrasiýa gullugy we Bilim ministrligi tarapyndan berlen resminamany talap edýärdiler.
Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, şu aýyň başyndan bäri gürrüňi edilýän resminamalarda degişli “uniwersitetiň studenti” diýlip ýazylman, “kollejiň okuwçysy” diýlen ýazgy bolsa, onda Türkmenistanyň banklary raýatlaryň “Western Union” we “Money Gram” arkaly daşary ýurtlara ugratmak isleýän pul serişdesini kabul etmeýärler.
Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, bank işgärleri munuň sebäplerini çagasy daşary ýurtlaryň kollejlerinde, ýagny hünär mekdeplerinde däl-de, diňe ýokary okuw jaýlarynda okaýan ene-atalaryň pul serişdesini kabul etmek barada özlerine ýörite görkezmäniň berlendigi bilen düşündirýärler.
“Bu kollej ýokary okuw jaýy däl. Bu biziň özümizde bar bolan hünär mekdebi, ýagny professional tehniki uçilişelere deňleşdirilen okuw jaýy. Bize berlen görkezmede-de, bizden ýurduň daşynda okaýan studentlere hossarlary tarapyndan pul ugratmaga kömek bermek talap edilýär. Şonuň üçinem bu professional uçilişe derejesindäki okuw jaýynda okaýanlara pul ugratmaga gadaganlyk girizildi diýip, muny bank işgärleri aç-açan aýdýarlar” diýip, Bugaýew häzirki wagt çagalary daşary ýurtlaryň kollejlerinde ýa-da hünär mekdeplerinde okaýan ene-atalaryň pul ugratmagy üçin başga alternatiwanyň ýokdugyny gürrüň berdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap, ýurtda dollaryň söwdasy resmi taýdan bes edilensoň, bu Türkmenistandan daşary ýurtlara, şol sanda ýurduň daşynda okaýan talyplara, şeýle-de daşary ýurtlardan Türkmenistana pul ibermek bilen bagly girizilen çäklendirmeleriň iň soňkusydyr.
Geçen ýylyň başyndan bäri Türkmenistandan daşary ýurtlara, şol sanda ýurduň daşynda okaýan talyplara pul ibermek üçin raýatlardan dokumentleriň ençemesi, şeýle-de aýlyk we pensiýa hakyndaky tassyknama, garyndaşlygy tassyklaýan subutnama we studentiň okaýan ýerinden resminamalar talap edilýär.
Şol bir wagtda-da, studentleriň hossarlary daşary ýurtlara diňe özüniň ýazgyda duran welaýatyndaky banklaryň üsti bilen pul ugradyp bilýärler. Ýurduň käbir banklarynda bolsa, günde diňe 10 adamyň daşary ýurtdaky hossarlaryna pul ugradyp bilýändigi aýdylýar.
Şeýle-de, Türkmenistanda puly kabul edýän tarap maliýe serişdelerini ugradan adamyň garyndaşlyk derejesini görkezýän güwänamany, şeýle-de ugradyjynyň bu pullary nädip gazanandygy baradaky aýlyk kepilnamany görkezmäge borçly edildi.
Bu çäklendirmelerden soň, has takygy şu ýylyň fewral aýynda “Western Union” kompaniýasy Türkmenistandaky çäklendirmeleriň ýerli kanunlar bilen bagly bolmagynyň mümkindigini we beýle çäklendirmeleriň kompaniýanyň ygtyýarlygyndan daşardadygyny aýdyp, ýörite beýanat ýaýratdy.
Şol bir wagtyň özünde, türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri bu çäklendirmeler hem-de onuň türkmenistanlylara ýetirýän täsirleri barada häzirki güne çenli ilat köpçüligine düşündiriş ýa-da maglumat bermän gelýärler.
Ýerli synçylaryň we ýaşaýjylaryň ençemesi daşary ýurtlara pul ibermek düzgünlerine girizilen täze çäklendirmeleri we gadagançylyklary, Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan döwürde, türkmen häkimiýetleriniň walýutany ýurduň içinde saklamak üçin edýän tagallalarynyň bir bölegi diýip düşündirýärler.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli mirasymyzy, halkymyzyň taryhyny, milli däp-dessurlary, maddy we ruhy gymmatlyklary gorap saklamak, olaryň hemmetaraplaýyn öwrenilmegi we ösdürilmegi ileri tutulýan möhüm ugurlardyr.
Halkymyzyň gadymdan gelýän mirasyny aýap saklamagyň, ösdürmegiň we dünýä ýaýmagyň ýörelgesini mynasyp dowam etdirýän döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda medeni gymmatlyklarymyzy peýdalanmak arkaly ýaşlary milli ruhda terbiýelemek işlerine hem uly üns berilýär. Şol nukdaýnazardan hem ýurdumyzyň ýaşlarynyň arassa ahlakly, giň düşünjeli, çuňňur bilimli şahsyýetler bolup ýetişmekleri üçin giň ýol açylýar.
Ýakynda Ahal welaýatynyň Tejen şäherinde ýerleşýän «Taryhy we ülkäni öwreniş» muzeýine Tejen şäheriniň daşary ýurt dillerine ýöriteleşdirilen 11-nji orta mekdebinde dynç alýan okuwçylaryň tomusky dynç alyşlaryny talabalaýyk guramak maksady bilen, okuwçylaryň arasynda gezelenç guraldy. Bu ýerde muzeýiň ylmy işgärleri muzeýiň taryhy we onuň özünde saklaýan taryhy gymmatlyklary barada gyzykly gürrüňleri berdiler. Muzeýiň ýerleşýän binasy 1911-nji ýylda gurlup, onuň umumy tutýan meýdany 2268 inedördül metrden ybarat. Muzeýiň ekspozisiýa zallarynyň tutýan meýdany 582 inedördül metr. Muzeýde arheologiýa, etnografiýa, tebigat, şekillendiriş sungaty, «Bagtyýarlyk eýýamy» bölümleri bolup, bu ýerde muzeý gymmatlyklarynyň 4440 müňe golaýy goralyp saklanylýar. Gezelenjiň ahyrynda ähli ösüşleriň başynda durýan hormatly Prezidentimiziň adyna alkyş sözlerini aýtdylar.
Orazmyrat ÇARYÝEW,
Ylym we bilim işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň
Tejen şäher Geňeşiniň başlygy.