text:
HTTU — «Daşoguz»
Üçünji tapgyrda enteg-ä diňe ýeňlip gelýän iki toparyň duşuşygynda köp sanly janköýerler ýaly, biz hem HTTU-nyň ýeňşine garaşýarys. Çünki möwsümiň netijelerine seredeniňde-de «Daşoguzyň» HTTU-a görä-de şowsuz çykyş edýändigini görmek kyn däl. Ýöne «talyplaryň» duşuşykda has köp gol geçirmegine (azyndan 3 gol) garaşyp bolarmy? Dogry, «Daşoguz» HTTU bilen 3-nji tapgyrda duşuşan «Daşoguz» däl. Şol duşuşykda HTTU myhmanlaryny Dawid Sarkisowyň 6-njy minutdaky ýeketäk goly bilen juda kyn ýeňipdi. Ondan soň «demirgazyklylar» düzüminden käbir güýçli oýunçylaryny ýitirdiler we güýçli toparlaryň gol maşynyna öwrülip başladylar. Ýöne geçen tapgyrda «Merw» bilen bolan duşuşyk «Daşoguzyň» üçünji aýlawa ýene biraz güýçlenip gelendigini görkezdi. Toparyň ýatdan çykmajak hüjümçisi Hamza Allamow bolsa ýene-de topardaşlaryna kömek edýär.
Hemmeleriň garaşyşy ýaly, duşuşykda ýer eýeleri — HTTU ýeňiş gazansa, topar 6-njy basgançakdaky ornuny has berkidip biler. Ondan ýokary galmaga entek mümkinçilik ýok. Çünki ýokary ligadaky toparlaryň ilkinji bäşligi bilen ikinji bäşliginiň arasy şeýle bir üzüldi welin, 5-nji orundaky topar bilen 6-njy orundaky toparyň arasynda 10 utuk bar. Ruslan Kurbanowyň tas ähli tapgyrlarda diýen ýaly derwezelere geçirýän pökgüleri, üçünji aýlawda Wahyt Orazsähedow ýaly türkmen futbolynyň ýetişdiren zehininiň topara goşulmagy bilen, şowly çykyş edip gelýän «Aşgabadyň» bolsa 4 duşuşykda ýeňlip, 5-njy basgançakdaky ornuny HTTU-a ýa-da «Merwe» berjekdigine ynanmak juda kyn. Eger ýeňiş gazanaýan-da, bu ýeňiş «Daşoguzyň» ýaryş tertibindäki ornuna hem täsirini ýetirip bilmez.
Eger «demirgazyklylar» şu duşuşykda hem ýeňilseler, olar şu möwsümde myhmançylykda geçirilen duşuşyklarynyň sanyny 10-a çykaran ilkinji topar bolar. Duşuşykda ýer eýeleriniň geçirjek ýekeje goly bolsa olary şu möwsümde öz meýdanynda 10 we ondan kän gol geçiren 9-njy topar eder.
Şu möwsümde yzda galan iki duşuşygyň netijesi boýunça «Daşoguz» HTTU-nyň geçiren 4 pökgüsine entek jogap berip bilenok. «Daşoguzyň» derwezesinden şol 4 goly geçiren futbolçylaryň ikisi bolsa indi HTTU-nyň düzüminde ýok. 3-nji tapgyrda ýeňiş goluny uran Dawid Sarkisow hem, 12-nji tapgyrda HTTU-nyň myhmançylykda geçiren 3 golunyň başyny başlap beren Nazar Baýramow hem indi «Aşgabat» üçin der dökýär.
«Şagadam» — «Altyn asyr»
Kimden ýeňilse ýeňilsin, ýöne «Şagadam» şu möwsümde eýýäm çempionlyga ýakynlaşan «Altyn asyryň» gorkuly düýşüne öwrüldi. 3-nji tapgyrda derwezeleriň ikisine hem gol girmedik bolsa-da, 12-nji tapgyrda «Altyn asyr» şu ýyldaky ýeketäk ýeňlişi başdan geçirmeli boldy. «Kenarlylar» myhmançylykda 2:1 utup gaýdyp, çempionyň badyny serpikdiräýdi.
«Altyn asyr» «Şagadamy» Türkmenbaşy şäherinde ýeňip, aryny alyp bilermi? Belki biler, belki bilmez. Ýöne ýeňläýen-de çempion entek hiç zat ýitirenok. Bar boljak zat, eger «Hazynadan» üstün çyksa, «Ahal» «Altyn asyr» bilen arany 7 utuga çenli ýygrar. Dogry, Milli çempionatymyz hatda üçünji aýlawda-da ikinji orundaky topardan 10 utuk öňde barýan, ahyrky netijede-de çempion bolup bilmedik toparlary-da gördi, ýöne häzirki «Altyn asyr» iki aýlawda ajaýyp oýun görkezip, üçünji aýlawda-da iň gowy oýunçylaryny garşydaşlaryna paýlaşdyryp berip, şeýdibem taryhynda ýakyn gelen ýeketäk çempionlygy elden gidiren «Merw» bilen deňeşdirer ýaly däl. Tersine «aragatnaşykçylar» tomusky arakesmede düzümini has-da güýçlendirdiler.
Tomusky arakesme döwründe «Şagadamyň» düzümini Eýrandan alnan futbolçylar bilen güýçlendirendigi hakyndaky gürrüňler çykdy. Ýöne olar «Ahalyň» ukrain futbolçylary ýaly, enteg-ä özlerini görkeziberenoklar. Şeýle-de bolsa şu duşuşykda «Şagadamyň» çempiony ýeňip biljek, iň bolmanda ýene deňme-deň hasapda oýnap biljek güýji bar. Ýeňliş welin, «Şagadam» üçin howply. Tapgyrda «Balkan» bilen güýç synanyşjak «Aşgabadyň» toplan utugy «kenarlylardan» bary-ýogy bir utuk az. Şonuň üçin «Şagadamy» deňlik hem o diýen kanagatlandyranok. Olara welaýatdaşlaryna — «Balkana» üstünlik arzuw edäýmek galýar.
Duşuşykda derwezelere giriziljek pökgülerden hem şeýle hasabatlar gelip çykýar. Eger duşuşykda «Altyn asyr» garşydaş derwezä ýekeje gol geçirip bilse, şu ýylky çempionatda myhmançylykda geçirilen duşuşyklarda 20 we ondan kän gol geçiren 2-nji topar bolar. Häzirlikçe myhmançylykda oýnalan oýunlaryň netijesi boýunça diňe «Şagadamyň» 20 goly bar. Eger-de «kenarlylara» gol geçirmek «Altyn asyryň» futbolçylaryna başartsa, «Şagadam» şu möwsümde öz meýdanynda 10 we ondan kän gol geçirden 6-njy topar bolar.
Geçen tapgyrda öňdebaryjylaryň arasyndaky duşuşygyň deňme-deňlik bilen tamamlanmagy netijesinde ýeňiş tapgyrlary boýunça iň gowy görkeziji häzirlikçe «Şagadamyň» elinde. «Kenarlylar» bassyr üç tapgyr bäri ýeňiş gazanyp gelýär.
Yzda galan iki duşuşykdan soň, «Altyn asyr» «Şagadamyň» iki goluna Süleýman Muhadowyň ýekeje goly bilen jogap bermegi başardy.
«Merw» — «Energetik»
Ýokary liganyň täze wekili bolsa-da, ýaryş tertibinde 9-njy basgançakda barýan bolsa-da, «Energetik» «Merwden» çekinip durmaýana meňzeýär. Kubok ýaryşynda bolsa ol «Merwiň» başarmadygyny başardy — çärýek finala çykdy. Ýöne «Merwe» şu duşuşykdaky ýeňiş has zerur. Topar HTTu bilen 6-njy orun ugrunda göreşýär. Diňe HTTU bilen hem däl, 8-nji orundaky «Hazyna-da» bu iki topary gyssap, utugyny deňläp gelýär. Garaz, çempionatda esasy ýaryş 3-nji hem 6-njy orun ugrunda gidýär diýsek ýalňyşmarys.
Toparlaryň arasynda şu möwsümiň 3-nji tapgyrynda geçirilen ilkinji duşuşykda «Energetik» «Merwi» ýeňmegiň bosagasyndan gaýtdy. Toparyň iň netijeli hüjümçisi, Ýokary liganyň iň netijeli futbolçylarynyň 10-lugyna girýän Kerim Hojaberdiýewiň 60-njy minutdaky goluna «Merw» duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna bary-ýogy dört minut galanda Toýly Goçnazarowyň goly bilen jogap berip bildi. Öz meýdanynda welin, «Energetik» «Merwe» şol ýekeje goly hem geçirtmedi. Göreliň, Tirkiş Muhammetberdiýewiň topara gaýdyp gelmegi «Merwiň» bu gezek üstün çykmagyna kömek edip bilermikä ýa-da Kerim Hojaberdiýewiň «energetikçileri» Ýokary liganyň iň baýry toparyny ýene-de aljyraňňylyga salarmyka?!
Şu tapgyrdan başlap, «Merw» futbol topary öz oýunlaryny Mary şäherindäki 10000 adamlyk stadionda geçirer.
«Balkan» — «Aşgabat»
«Balkan» üçünji aýlawda özüniň «SUPER TRIOSYNY» düzdi diýsek, ylalaşarsyňyzmy? Biziň pikirimizçe «Balkan» muny başardy. Geçen tapgyrda Myrat Ýagşyýewem, Serdaraly Ataýewem, Aleksandr Boliýanam tapawutlanmagy başardy. Dogry S.Ataýew bilen A.Boliýanyň köýdüren 11 metrlik jerime urgulary bar, ýöne toparyň ýeňiş gazanmagynda şu «trionyň» hyzmaty uly. Eger bu üçlük mundan beýläk hem düşünşip, gowy oýun alyp barsa, Myrat Ýagşyýew möwsümiň iň netijeli futbolçysy bolmak mümkinçiligini ýitirmän biler. Ol häzir-ä iň gowusy! «Aşgabatda» bolsa soňky döwürde Ruslan Kurbanow öňe çykýar diýäýmeseň, ne annaberdi Çaryýewden, ne Berdi Şamyradowdan, ne-de uly umyt bilen topara goşulan Wahyt Orazsähedowdan ses çykýar. Wahyt bolsa Ýokary ligadaky taryhyna gol bilen däl-de, sary duýduryş karty bilen başlady.
Ýeňiş! Futbolda-da, durmuşda-da esasy zat bolan bu ýekeje söz toparlaryň ikisi üçin hem zerur. «Balkan» ýeňip bilse, belki häzir özünden 2 utuk öňde barýan «Ahaly» ýetip ýa has ýakynlaşyp biler. «Aşgabat» ýeňäýse, «Şagadamdan» öňe geçip, «Balkan» bilen utuk sany deňlemäge mümkinçiligi bar.
Eger-de «Aşgabat» şu duşuşykda derwezesine ýekeje gol goýbertse, şu möwsümde myhmançylykda 10 we ondan kän gol geçirden toparlaryň sanawyna 9-njy bolup goşular. Bu bolsa Ýokary ligadaky toparlaryň tas ählisi diýen ýalydyr. Soňky çempion «Altyn asyr» bolsa möwsümde myhmançylykda geçiren duşuşyklarynda derwezesine diňe 2 pökgi goýbertdi.
Toparlaryň arasynda şu möwsümde bolup geçen duşuşyklarda her kim öz meýdanynda ýeňdi, ýöne pökgi gatnaşyklary «Aşgabadyň» peýdasyna: «Balkan» — «Aşgabat» 1:2. Toparlaryň futbolçylarynyň arasynda özara geçen duşuşyklaryň ikisinde-de tapawutlanyp bileni ýok.
«Ahal» — «Hazyna»
Şol gün başyny Guwanç Abylow başlapdy. Duşuşygyň ýaňy 2-nji minudynda, garaşylmadyk ýagdaýda Ýokary liganyň täze wekili AFK-nyň Kubogynda oýnap ýören topardan öňe saýlanypdy. Ýöne 8 minutdan soň Rahmet Şermetow hasaby deňledi. «Ahal» bu goldan soň özüni dürsäp, ýene gol salaýjak ýalydyr welin, bu gezegem Guwanç Abylow «ykdysadyýetçileri» öňe çykardy. Hatda duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna 7 minut galýança bu hasap üýtgemedi. Janköýerler «Hazynanyň» ilkinji ýeňşine garaşyp başladylaram welin, «Ahalyň» düzümine täze goşulan, asyl-ha, Ýokary ligada ilkinji möwsümini geçirýän Altymyrat Annadurdyýew bilen Mihail Titow «Ahala» ýeňşi getirdi.
Hawa, biz 3-nji tapgyrdaky ýatdan çykmajak duşuşygy ýatladyk. Şol gün «Ahal» «Hazynany» kabul edip, kynlyk bilen ýeňiş gazanypdy. Bu gezek hem şeýle bolarmyka? Belki ukrainaly futbolçylar «Ahalyň» futbolynyň has güýçlenmegine täsir eder?! Garaz, çaklama kän. Ýöne başga bir hakykaty welin, öňünden aýdyp bileris. Gurban Annaýew bilen Berdimyrat Rejebow ilkinji gezek öňki toparynyň, Süleýman Orazow bilen bir institutda bile okaýan dostlarynyň garşysyna meýdana çykar.
Ýeňiş «Ahalyň» esasy baýdagy hem şygary bolsa gerek. Sebäbi topara utulmak juda howply. Geçen tapgyrdaky deňlikden soň «Balkan» arany 2 utuga çenli ýygyrdy. «Hazynanyňam» ýeňip, 6-njy orun ugrundaky bäsleşigi dowam etdiresi gelýär. Ýokary liga ilkinji gezek gatnaşýan ýylyňda çempionaty 6-njy orunda tamamlap bilmegem uly üstünlik.
Ahal şu duşuşykda ýekeje gol geçirip bilse, şu ýylky çempionatda 40 we ondan kän gol geçiren üçünji topar bolar. Häzir Balkanyň 48, Altyn asyryň 46 goly bar. Eger-de ýer eýelerine bu başartsa, onda «Hazyna» şu möwsümde myhmançylykda geçirilen duşuşyklaryň netijesi boýunça öz derwezesine 20 we ondan kän gol geçirden üçünji topar bolar. Bu sanawyň başyny myhmançylykda 33 gol geçirden «Daşoguz» bilen 26 gol geçirden «Energetik» çekýär.
«Ahal» bilen «Hazynanyň» ikinji aýlawdaky oýny bolsa «ykdysadyýetçileriň» tehniki ýeňlişi bilen tamamlanypdy.


c: text/html

text:
Wahh kimleriñ gujagyna dolduñ sen?!" 15-nji Jemleyji bölüm.
Bayram Jemala kop yalbardy.Emma peydasy yokdy.Bayram bilen Jemalyñ ayrylyšanyna 5-6 ay bolup baryardy.Dursun gelneje basga yere gelin sorap barmaga yuzi yokdy.Ol yenede Humay yaly gelin duşmagyndan gorkyardy.Bayram gaharlanyp,eden işlerine ökûnip her gun icyardi.Ol onkiler yaly owadan daldi.Horlanypdy,garaja saclarynyn icinde agaran tarlaryny hem gormek bolyardy.Ol Jemallaryñ kocesinde tä ertire cenli oturardy.Jemal oña penjireden gizlin serederdi.Oña nebsi agyrardy.Ol Bayramy nace soymejek bolsada yuregi henizlerem sol diyip durdy.Emma indi oyundakileriñ oña bermejegini gowy bilyardi.Ozunin hem yureginden Bayramyn aydan ajy sozleri ocenokdy.Göwresindäki perzendi bolsa ulalyp baryardy.Bayram jan etse hatda Jemalyñ sesinem ešitdirmezdiler.Oylerinede gelip gapylaryny kakyp sagatlap garasardy.Jemalyn kakasy ony kowup goybererdi.Bayram ejesiniñ dyzyna cokup Jemaly tazeden oyune getirmelidigini aydyp yalbardy.Ol hem oglunyñ manlayyndan opup gitmage razy boldy.Dursun gelneje Jemallaryn oyune bardy.Sol pursat Jemal daš-töwerekleri arassalap yördi.Garaja saclary,baśyndaky yaglygy,öñki yaly owadan tegelek gözleri,agraslygy,iśeññirligi suwagt hem bilinip durdy.Dursun gelneje ony Humay bilen bilelikde gözõñüne getirdi.Ikisini hyyalynda deñäp gordi.Onuñ Humaydan müñ esse gowydygyna,sylanšyklydygyna düšindi.Gûl yaly gelnini kösänlerini yatlady.Ol köçeden icerik girip yenede Jemaly soramaga yuzi yokdy.Sondada ol bar gûyjini bir yere jemläp gapydan howla ayagyny ãtdi.Jemal Dursun gelnejani görüp hayran galdy.Gayynenesiniñ sol onki seredisini gorup gorkdy.Jemal icerik girip gitmekci bolsa Dursun gelneje onuñ yanyna baryp ellerinden tutup:
-Gyzymjan Jemaljan yalbaryan meni bagysla.Men seni kop ynjytdym,sana gatyrgandym,soz yok yerine yrsaradym.Men senin gowy gelindigini bilyardim.Emma meniñ bar maksadym ogluma has bay yerden gelin alyp bermek islapdim.Emma baylyk esasy zat dal eken.Humaya hem bay gelin bolany ucin razy bolupdym.Nejis yuzimizi yere garadyp gitdi.Hayys oye dolan gyzym.Senin diyenin bolar.Bayram sen oye dolansan icgini taşlajakdygyna,basgany soymejegine soz berdi.Ol seni soyyar gyzym.Oye dolan hayys edyan..."-diyip gelinine oyunden gaydan soñ bolan zatlaryn ahlisini gûrrüñ berdi.Jemalyñ gözlerine yaš geldi.
Onun Dursun gelnejä nebsi agyrdy.Emma ol bir agyz hem gûrlemän içerik girip gitdi.Sol pursat icerden Jemalyñ ejesi Jennet gelneje hem gelip otyrdy.Olar gyzy bilen pete pet gapyda caknysdylar.Onuñ dursun gelneja gözi düšdi.Dursun gelneje oña yalbaryp başlady.Emma ol ony diñlemedi:
-Men hic zat esitmek islamok.Men su gune cenli dymyp gezdim.Senin gyzyny toy edenine yañy bir 10-gun bolmanda kemsidip kowsañ nãhili bolardy.Yoldasy biwepalyk etse name ederdiñ.Gyzyña dözermidiñ.Elbetde dözmerdiñ.Meniñ ornuma ozuñi goyup gor hany.Gozuniñ yaśyny döküp eli agyr gošly öye yalñyz ozi geldi.Sondada su gune cenli saña erbet diyen daldir.Sen barada sorasakda gayynemem erbet diymedi.Ahyry bir gun gurlesenimizde dilinden sypdy.Men yenede gyzymy oz ellerim bilen size ugradyp biljekdal.Mana dogry dusin.Hany indem eliñdaki coregini al we bu yerden git.Ogluñam indi oye gelmesin.Yoldasym hem meniñki yaly pikirde"-diydide icerik girip gapyny guyc bilen cekdi.Dursun gelneje oyune gaytdy.Kakasynyn bolsa gelmage yuzi yokdy.Emma Bayram welin Jemalyñ oyuniñ deñindaki agajyñ duybunde her gun garasyp oturardy.Aradan kop wagt gecdi.Jemalyñ ogly boldy.Ol ediljek Bayramyñ ozi yaly owadandy....
Jemal su gunlerem Bayramy yureginde yasadyar.Bayramy yatladyan oguljygyna seredip guwanyar.Emma Bayramy we onuñ mašgalasyny entagem bagyslanok.Bayram henizlerem oña yalbarmagy dowam edyar.Kic kime öylenmän Jemalyn bagyšlamagyna garašyar.Bayram Jemaly iten wagtyndaky we onuñ yañagyny gysyp uran wagtyndaky yzlar gitdi,emma Jemalyn yuregindaki Bayramyn aydan ajy sözleriniñ yzy šindilerem gidenok.
Mähriban okyjylar bu durmuśdan alynan wakadyr.Adamy durmus terbiyeleyar.Humay yaly gelinler enceme mašgalany dargadyp,śatlykly yuzlerde gözyaš alamatlaryny emele getiryarler!Name ucin erbet yola gidyarkaler?!Beyle bolup ile gulki bolandan bir maśgalanyñ gelini bolup,solaryñ abrayy bolup yaśanyñ gowy dälmidir eysem?!
Goy her kim öz yakynlarynyñ gadryny bilsin!Su pursatda bir gośgy setirini yatlamak isleyan:
-...Sylañ bir-biregi wagtyñyz barka,Kim bilip dur bir sagatdan soñ gic bolar...-
Geliñ bir-biregiñ gadrymyzy bilip,oz soyen yarymyza wepaly bolalyn.Etjek her bir isimizi oylanyp pikirlenip edeliñ....Her bir ynsana bagt dileyarin!Wakanyñ icindaki bãrdengaytmalar ûçin okyjylardan otunc sorayaryn!Okanynyz ucin ahliñize minnetdar!!!
~~~Soñy~~~
Nowcha90

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maýkl Jeksonyň maşgalasy, merhumyň jesedini ikinji gezek kesip görmegi talap edýär diýip, belli amerikan syýasy işgäri hem-de adam hukuklaryny goraýjy Jessi Jekson aýdypdyr. Onuň sözlerine görä, aýdymçynyň ýüreginiň birdenkä durmagynyň sebäbini anyklamak zerur.
Maýkl Jeksony bejerýän lukman Konrad Mýurreý, aýdymçyny direltmäge alada edipdir. Azatlyk radiosynyň habarçysynyň maglumatyna görä, polisiýa lukmandan sorag edipdir, bu işi ýene-de gaýtalamakçy. Maýkl Jeksonyň ölüminiň sebäpleri boýunça doly netijä gelmek üçin birnäçe hepde gerek bolar.
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar |


text:
ABŞ Kongresiniň öňdebaryjy demokratlary 16-njy iýunda prezident Donald Trampyň Adalat departamentiniň ýörite geňeşçisi, Russiýanyň prezident saýlawlaryna gatyşmak ähtimallygy diýilýäni derňeýän derňewçiniň işden boşadylmazlygy barada duýduryş berdiler.
Trampyň ýakyn kömekçisi şu hepdäniň başynda prezident Robert Muelleri işden aýyrmagyň “pikirini edýär” diýeninden soň, Ak tam Trampyň geçen aý bellenen ýörite geňeşçini işden aýyrmakçy bolmaýandygyny, ýogsa onuň şeýle etmäge hakynyň bardygyny aýtdy.
Tramp Federal derňew býurosynyň direktory Jeýms Komini Rus derňewine bir aýdan gowrak ýolbaşçylyk edeninden soň işden aýyrdy we Ak tamyň düşündirişleri Kongres agzalarynyň arasynda, eger derňew prezidente garşy gitse, Robert Muelleriň hem şeýle çemeleşmä duçar bolup biljegi barada howsala döretdi.
Senator Dianne Feinstein, Senantyň Ýuridiki komitetiniň baş demokraty özüniň Tramp Muelleri hem işden boşatmaga synanar diýip, barha beter alada galýandygyny aýtdy.


text:
Faraon Narmer
Hökümdarlygy: Miladydan öňki 3100一...?
Ondan öň: Ka (Içýanyň şasy)
Aýaly: Neiphotep A
Faraon Narmer miladydan öňki 3100 ýyllarda Müsürde ilkinji hanedanlygyny guran we bize belli bolan ilkinji hökümdardyr. Geçmişde Kadan (Içýan şasy) soň tagta geçip Aşaky we ýokarky Müsüri birleşdiren faraondyr. Emma arheologik tapyndylar onuň Içýan şasy bilen birmeňzeş şahsyýetdigi çak edilýär. 1898-nji ýylda Hierakonpolda tapylan meşhur Narmer ýazgylarynda aşaky we ýokarky Müsüriň ilkinji faraonydygyny bize mälim etdi. Ýöne Müsüriň taryhyny öwrenijiler ilkinji Müsüriň faraony ol däl diýjek hem bolýarlar. Ýöne maglumatlar boýunça bize bellisi ilkinji Müsür faraony Narmerdir. Faraon Narmer Müsüri birleşdiripdir. Ýakyn wagtlarda Den's we Kas mazarygynda tapylan faraonlar sahypalarynda Narmeriň Aşaky we Ýokarky Müsüri birleşdirendigi hakynda okalanda, Horahanyň onuň ýerine tagta geçendigi mälim boldy. Ýöne faraon Menese degişli hiç maglumat ýazylmandyr. Aýaly Neiphotep A-dan iki ogly bolan Narmeriň ilkinji ogly Horaha, Narmerden soň tagta geçipdir, soň tagta beýleki ogly Menes geçipdir. Abidosyň Ummel Gaab welaýatyndaky hökümdarlar mazarlygynda iki öý (B17&B18) şeklinde belgilenen Narmeriň mazary, özünden öňki höküm süren Kanyň (Içýan şasy) mazarynyň töwereginden tapyldy. 1994-nji ýylyň Ýaz aýlarynda Ysraýyldaky Nahal Tillah gazuw-agtaryşynda tapylan keramiki bölejiklerde, soňra 1989-njy ýylda tapylan Narmer ýazgylaryndaky faraon şekiljigi tapyldy. Keramiki bölejikleriň 5000 ýyl öň Müsürden getirilen şerap käsesidigi mälim edildi.


text:
Göwrelilik döwrüniň ýakymly garaşmalaryny, umytlaryny, arzuwlaryny puja çykarýan ýagdaýlaryň gynansak-da, duş gelýändigini bellemelidir. Şoniň ýaly ahwalatlara göwreliligiň ösmeden galmagy hem degişli edilip bilner.
Ösmeýän göwrelilik – çaga düwünçegiň ösmeden galyp ölýän ýagdaýydyr. Lukmanlar şu güne çenli düwünçegiň ösmeden galma ýagdaýlarynyň anyk sebäplerini aýdyp bilmeýärler.
Ýöne irki möhletlerde ýüze çykýan ýagdaýlaryň 70%-iň genetiki bozulmalar bilen baglydygyny seljermeler görkezýärler.
Göwreliligiň uly möhletlerinde (ikinji we üçünji ýarymy) göwreli aýalyň şikeslenmeleri, dürli ýokançlyklara ýolukmagy çaganyň ösmeginiň togtadylyp ölmegine getirip bilýändir.
Kähalatlarda görelilik anyk sebäpsiz, aýalda 2 ýa-da 3 gezek hem şeýle şowsuz tamamlanyp biler.
Ýöne köp ýagdaýlarda, göwreliligiň irki möhletlerinde düwünçegiň ösüşden galmagynyň aşakdaky sebäpleri anyklanyp bilner:
► Ýaramaz endiklere ýykgyn etme (çilimkeşlik, arakhorluk);
► Käbir derman serişdelerini kabul etmek;
► Ýokanç keselleri başdan geçirmek (dümew, sitomegalowirus, gyzylja);
► Jyns gatnaşygy arkaly geçýän keselleri (sözenek, merezýel, mikoplazmoz);
► Süýji keseli;
► Gormonal deňagramlylygyň bozulmagy (progesteronyň ýa-da estrogenyň ýetmezçiligi);
► Enäniň immun ulgamynyň çagany del beden höküminde kabul etmegi (meselem, rezus-gapma garşylykly göwrelilik);
► Antifosfolipid alamatlar toplumy – çaga ýoldaşynyň gan damarlarynda gan lagtalarynyň emele gelip, çaga düwünçegi iýmitlenmeden mahrum etmegi;
► Önümçiligiň ýaramaz täsirlerine sezewar bolmak;
► Gaýtalanýan stress ýagdaýlary;
► Aşa fiziki agramlylyk.
Aýallaryň şu toparynda ösmeýän göwrelilik ýagdaýyna sezewar bolma töwekgelçiligi ýokarydyr;
♦ 35 ýaşdan uly aýallar;
♦ Köp gezek çagany aýyrdan (abort eden) aýallar;
♦ Ýatgydan daşary göwrelilige sezewar bolan aýallar;
♦ Ýatgysynda dürli dogabitdi kemçilikleri(eýer görnüşli, iki şahly ýatgy we ş.m.) bolan aýallar.
Göwreliligiň birinji üç aýlygy (1–13 hepdesi) çaga düwünçegi üçin has howply bolup, esasan hem göwreliligiň 3-nji – 4-nji we 8-nji – 11-nji hepdelerinde has ünsli bolmalydyr.
Ýöne göwreliligiň ikinji üç aýlygy, esasan hem 16-njy-18-nji hepde aralyklary has jogapkärli bolup durýandyr.
Göwreliligiň ösmeýänligini nädip anyklamaly?
Göwreliligiň dürli möhletinde ösmeden galan göwrelilik dürli alamatlar bilen ýüze çykyp biler ýa-da birnäçe hepde hiç hili alamat ýüze çykman hem biler.
Düwünçegiň ösmän galandygyndan habar berýän alamatlar duýlanda hökman ginekolog lukmana ýüz tutmalydyr.
Aş saýlama alamatlaryň duýdansyz kesilmegi, garnyň aşagynda dörän tutgaýly agyrylar, jyns ýollaryndan ganyň gelmegi, süýt mäzleriniň ulalyp, ýene öňki ýagdaýyna gaýdyp gelmegi, bazal temperaturanyň (göwrelilik döwründe göni içegede ölçelýän temperatura ýokary bolýar) peselmegi, bedeniň temperaturasynyň bolsa kähalatlarda beýgelmegi göwreliligiň ösüşden galandygyna güman etmäge esas döredip biler.
Uly möhletlerde bolsa düwünçegiň gymyldysynyň galmagy göwreliligiň ösmeden galanlygynyň alamaty bolup biler.
Aşakdaky barlaglaryň kömegi bilen lukman ösmedik göwreliligi anyklap biler:
⇒ Lukman bazal temperaturasynyň derejesini, ýatgynyň ululygynyň göwreliligiň möhletine deň gelşi bilen deňeşdirer;
⇒ Adamyň horion gonadotropin gormonynyň derejesini anyklamak. Onuň derejesiniň peselendigi ösmeýän göwrelilikden habar berip biler;
⇒ Düwünçegiň USB-y düwünçegiň ýürek urgularynyň ýoklugyny anyklap biler.
Göwreliligiň ösmeden galandan soňky geçirilmeli bejergi çäreleri
Düwünçek ösmeden galandan soň, hemme bejergi çäreleri aýalyň saglygyny dikeltmäge gönükdirilen bolmalydyr.
Ýatgyda ösüşden galan düwünçek bedeniň zäherlenmesine, ýatgydan güýçli gan akmalara, ýatgynyň sowuklama (endometrit) ýagdaýlaryna getirip biler.
Şol sebäpli ösmedik düwünçegi ýatgydan mümkin boldugyça çalt aýyrmak maslahat berilýär.
Kähalatlarda göwreliligiň irki möhletlerinde onuň özbaşdak düşmegi bolup geçip, aýal göwreliligiň ösmän galandygyndan habarsyz bolýar. Onuň aýbaşysy bolsa biraz gijikme bilen gelýär.
Eger "ösmedik göwrelilik" kesgidi goýlan bolsa, onda düwünçegi aşakdaky usullar bilen aýyrýarlar:
1. Derman serişdesi bilen – 8 hepdeden kiçi möhletde ulanylyp, düwünçegiň düşmegine getirýän serişdeler ulanylýar.
2. Wakuumly sorma (mini-abort) – düzgün bolşy ýaly, operasiýa agyrsyzlandyrma bilen, ýatgynyň içini arassalaýan wakum-sorujy ulanylyp geçirilýär.
3. Ýatgynyň içini we diwarlaryny gyryp, ösmedik düwünçegi aýyrmak operasiýasy. Agyrsyzlandyrma serişdeleriň täsirini ulanyp geçirilýär.Bu operasiýadan soň, ýatgynyň içini USB-nyň kömegi bilen barlap, düwünçegiň galyndylarynyň galmandygyna göz ýetirmek wajypdyr.
4. Uly möhletlerinde (16 hepdeden ýokary) çaga düwünçegini aýyrmak üçin oksitosin we prostaglandinler ulanylyp, emeli dogrum güýçleri tijendirilýär.
Ösmedik göwrelilikden soň indiki göwreliligi meýilleşdirmek üçin geçirmeli çäreler
Ginekologlaryň maslahat bermegine görä, ösmän galan göwrelilikden soň, azyndan 6 aýgöwrelilikden saklanma zerurdyr.Bu möhlet aýalyň endokrin ulgamynyň işiniň kadalaşmagy üçin wajypdyr.
Indiki göwreliligi meýilleşdirmezden öň aşakdaky barlaglary geçirmek hökmandyr:
► ganyň gormonlaryň derejesine barlagy (progesteron we estrogen);
► jyns ýollary arkaly geçýän kesellere barlagy geçmek (jynshana çyrşagy, ganyň ýokançlyklara barlagy);
► kiçi çanaklyk agzalaryň USB-gy;
► görkezme boýunça ýatgynyň içki gatlagynyň gistologiki barlagy;
► genetik lukmanyň maslahaty we barlagy.
Göwreliligi meýilleşdirmeden öň, gyzylja hem-de garamyk ýokanç kesellerine garşy öňüni alyş sanjymlary, has hem çagalar baglarynda, mekdeplerde işleýän aýallara almak peýdaly bolup biler.
Özüňizde bar bolan dowamly beden keselleri, jyns ýollary arkaly geçýän keselleri bejerip, bedeniňi taplaýjy serişdeleri kabul etmäge çalşyň.
Bejerginiň tertibi babatda öz lukmanyňyz bilen maslahatlaşyň.
Şowsuz göwreliligi başdan geçiren aýallaryň geljekde sagdyn çaga dogrup biljekdigini ýatda saklap, ruhdan düşmezligi gerekdir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabadyň Halkara aeroportynda uçarlara aýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy üstünlikli işledilýär. Onuň artykmaçlygy- ýag-çalgy serişdeleriniň ammarynyň rezerwuarlaryndan stasionar sorujy beketleri bilen gönüden-göni uçarlaryň bakyna ýangyjy üznüksiz guýup bilýänligindedir, munuň özi birbada hyzmat edilýän howa gämileriniň sanyny artdyrmaga we ýangyç guýmaklygyň wagtyny azaltmaga mümkinçilik berýär.
Halkara aeroportynda uçarlara aýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy munuň özi ýangyjy kabul etmek, saklamak, goýbermek, sorujy enjamlary, süzüjileri, turbageçirijiler ulgamyny we ýangyç guýujy enjamlary öz içine alýan tehniki serişdeleriň tutuş bir toplumydyr. Toplumyň esasy wezipesi – üstaşyr geçýän howa gämileriniň durýan wagtyny azaltmakdan we uçarlaryň bellenilen ýerine wagtynda barmagyny üpjün etmekden ybaratdyr. Aeroprtda işledilýän uçarlara ýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy aşgabatly awiatorlara ýolagçy uçarlarynyň durýan wagtyny bäş-alty esse azatmaga mümkinçilik berer. Ýangyç guýujy ulaglar tigirleriniň beton zolaklarda çalt zaýalanmagy, ÝÇS-ne harajatlar, goşmaça sürüjileri işletmegiň hasabyna has gymmada düşýär.
Uçarlara aýangyç guýmagyň Merkezleşdirilen ulgamy ýolagçylary we ýükleri daş aralyga daşaýan, mysal üçin Boing – 747, Boing-777 we şolar kysmy bakyna ýüz tonnadan gowrak ýangyç guýýan howa gämilerine ýangyç guýmakda has-da netijelidir.
Ozal ýangyjyň hiline aerodrom gözegçiligniň talaplary ýerine ýetirilip, Boing – 777 uçaryna ýangyç guýmak üçin 5-6 sagat sarp edilen bolsa, indi… oňa bir sagat ýeterlik bolýar.
Awiasiýa hünärmenleri daşary ýurtly kärdeşleriniň diňe bir ýurduň howa giňişligini üstaşyr geçmek üçin däl, eýsem „Türkmenhowaýollary“ Gullugynyň aerodromlaryny ýangyç guýmak üçin ulanmaga-da isleginiň artýanlygyny belleýärler. Ýewropa we Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň arasynda ulanylýan ugurlarda we aerodrom zolagynda HHD ulgamynyň desgalarynyň birnäçesiniň döwrebaplaşdyrylmagy netijesinde şu ýyl ýurdumyzyň üstünden geçýän we ýangyç guýmaga gonýan uçarlaryň sany onlarça esse artdy, bu bolsa ýurda ep-esli derejede maliýe girdejisini- ýylyň 10 aýynda ABŞ-nyň 40 million dollarlyk peýda getirdi.


text:
Golaýda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisleriniň birinde prezident G.Berdimuhamedow bilim ulgamyny ösdürmek üçin ilkinji nobatda görülmeli möhüm çäreler hakynda durup geçdi we şunuň bilen birlikde esasy edilmeli işleriň hatarynda on wezipäni kesgitledi.
Bu ugurda beýleki görülmeli çäreler bilen birlikde okuw görkezme esbaplaryny, elektron okuw kitaplaryny taýýarlaýan merkezi döretmek; mugallymlaryň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmak hem bellenilýär.
Türkmenistanyň döwlet habar serişdeleri hem ýurduň bilim pudagynda uly özgertmeleriň amala aşyrylýandygyny, täze mekdepleriň açylýandygyny, synplaryň multimedia enjamlary bilen üpjün edilýändigini aýdyp gelýärler. Şol bir wagtda, 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap, mekdepleriň 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçirilmegi-de aýratyn nygtalýar.
Emma bilim pudagy boýunça halkara ekspertler Türkmenistanyň bu ugurda alyp barýan işleriniň howul-hara, hiç hili taýýarlyksyz, diňe “göz üçin” geçirilýändigini aýdaýarlar.
Ýakynda Pragada ýerleşýän Çarles Uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklary öwrenýän bölmüniň işgäri, Merkezi Aziýa, hususanda, Türkmenistan boýunça ekspert Slawomir Horak “Türkmenistanyň bilim pudagyndaky reformasy: Mazmunsyz ýagşy niýet” atly işini çap etdi. Azatlyk Radiosy Slawomir Horak bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, siziň Türkmenistanyň bilim pudagy bilen bagly taýýarlan işiňize içgin girişmezden ozal, onuň mazmuny, öňde goýan maksatlary barada gysgaça gürrüň beräýseňiz?
Slawomir Horak:
Men gürrüňi gidýän işimizi şu ýyl Waşingtona eden saparymyň çäginde taýýarladym. Şonda Jon Hopkins Uniwersitetinde Türkmenistanyň bilim pudagyna bagyşlanan ýörite seminar gurnalypdy.
Men şonda Türkmenistanyň 2007-nji ýyldan häzire çenli bilim pudagyndaky amala aşyran reformalary barada ýörite iş bilen çykyş etdim.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, bilşimiz ýaly, şu okuw ýylyndan başlap Türkmenistanda mekdepler 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçýär. Siz öz işiňizde bu barada hem aýratyn durup geçipsiňiz. Ilki bilen şu barada maglumat beräýseňiz?
Slawomir Horak:
Bolar. Geliň, ilkibaşda bu ugurdaky oňaýly özgertmeler barada gürrüň edeliň. Hawa, dogrudanam, soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň bilim ulgamy, gaty resmi derejede bolsa-da, pozitiw tarapa ymtylyp başlady. Ýurduň bilim syýasatyny halkara derejesine ýetirmek ugrunda, nähili hem bolsa, tagallalar edildi.
Men bu ýerde bir zady aýdyňlaşdyraýyn, “oňaýly özgerdi” diýenimde, men [Saparmyrat] Nyýazow döwründe ýurduň bilimine salnan aýylganç şikeslerden saplanyp başlananlygyny göz öňünde tutýaryn.
Hawa, munuň çäginde, şu ýyldan başlap mekdepleriň 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçirilmegini gowy özgeriş hökmünde häsiýetlendirse hem bolar. Ýöne, meniň öz işimde-de nygtaýşym ýaly, bularyň ählisi diňe “göz üçin” edilýär. Daşyndan seretseň, göräýmäge, ähli zat kabul edilen standartlara gabat gelýän ýaly, emma mazmun babatynda, Türkmenistanyň bilim pudagy halkara derejesine golaýlardan daşda.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, has anyk mysallar bilen düşündiräýseňiz?
Slawomir Horak:
Esasy mesele, bu ýaňky meniň “göz üçin” diýip atlandyran reformalarymyň durmuşa geçirilmegi bilen bagly.
Birinjiden, mekdeplerdäki häzirki kitap ulgamy bilen okatmak bolmaýar. Munuň üstesine, şäherden çetdäki regionlarda şu kitaplar hem tapdyranok, ýetmezçilik edýär. Mekdeplerde okuw ýyly ýokarlandyrylýar, emma hany kitaplar? Dokuz ýyllykdan 10 ýyllyga geçilende, kitaplar ýetmezçilik edýän bolsa, häzirki 12 ýyllyk barada men gürrüň hem edip oturjak däl. Taýýarlyk ýok, sistema ýok. Okuw ýylynyň artdyrylmagy bilen, okuwçylar näme öwrenmeli? Bu üstünde uzak wagtlap işlenilen, ähli taraplary kesgitlenen bir sistemanyň ýokdugyny görkezýär.
Ikinji we esasy mesele – mugallymlar. Türkmenistanyň bilim sistemasynda mugallymlar, hususanda, gowy mugallymlar ýetmezçilik edýär. Häzirki mugallymlaryň aglaba bölegi Nyýazow döwründe bilim alyp, okuwyny tamamlan adamlardyr.
Şol wagtky ýagaýlarda bilim alan ýaşlaryň, häzir ýokary derejeli hünärment bolup ýetişendigini aýtmak gaty kyn bolaýmasa. Men bular ýurduň durmuşyna, bilim pudagyna nähilidir bir özgertme getirip biler öýdemok.
Garaz, Türkmenistandaky bolýan zatlary “bir ädim öňe, iki ädim yza” diýen ýaňsylaýjy pähim bilen düşündirse bolar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň döwlet habar serişdeleri her aýda diýen ýaly täze bir mekdebiň açylýandygyny, klaslarda multimedia enjamlaryň ornaşdyrylýandygyny belleýär. Siz öz işiňizde bu gymmatbaha mekdepleri guranyňdan, maliýe serişelerini has talabalaýyk ulanyp boljakdygyny ýazýaňyz. Anygrak düşündiräýseňiz?
Slawomir Horak:
Bu “halkara derejesine laýyk gelýän mekdepler”, “multimedia synplary” diýilýän zatlar diňe döwlet propagandasy tarapyndan daşary ýurtlara görkezmek üçin edilýär.
Hawa, olar döwrebäp enjamlar bolup biler, emma olary hiç kim ulananok diýen ýaly ahyryn! Mugallymlar olardan nädip doly baş çykarmalydygyny hem bilmeýär-ä!
Meniň bir zady aýratyn nygtasym gelýär, üns beriň, aýratyn belläp geçýärin, bu mekdepler çendenaşa gymmada düşýär. Bu “bilime” diýlip goýberilýän pullaryň aglaba böleginiň diňe 2-3 sany şeýle mekdebe harçlanýandygyny görkezýär.
Netijede näme bolýar? Netijede beýleki şäherdir etraplardaky mekdeplere pul ýetenok, kitap ýetenok we şuňa meňzeş zatlar. Bu hiç kim üçin syr däl: käbir mekdepler durkuny sowet döwründen bäri hem üýtgedenok.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, ýene-de iki hepde wagtdan Türkmenistanda Garaşsyzlyk baýramy bellenilip geçilýär. Eýýäm bir aýdan bäri diýen ýaly şol gün geçiriljek dabaralara talyp ýaşlar hem mejbury gatnaşdyrylýar. Siziň pikiriňizçe, bu ýaşlaryň bilim almak mümkinçiligine nähili täsir ýetirýär?
Slawomir Horak:
Men size bir zady aýdaýyn, bu bir aýylgançlykdyr. Häzirki bilim mümkinçiliklerine, gowşak mugallymlara hem garamazdan, bu mejbury çäreler ähli zady weýran edýär.
Men bu “marşirowkalaryň” Nyýazow döwründen hem has köp we dowamly geçirilýändigini aýtsam hem öte geçmerin. Aşgabatda ýa-da başga bir ýerde geçirilýän islendik köpçülikleýin çärä okuwçylar, talyplar mejbury gatnadylýar.
Bu yzy gutarmaýan ýörişlerden ýaňa ýaşlaryň okamaga wagty hem ýog-a! Men munuň gowy rusça adyny bilýän, bu “pokazuha”, başga hiç zat däl!
Bu hem meniň öňe sürýän zadymy dolulygyna tassyklaýar, ýagny Türkmenistanda “diňe daşky görnüş bar, mazmun ýok”. Beýle ýagdaýda bilimde hiç hili reforma edip bolmaz.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, türkmen hökümeti bilim pudagyndaky reformalary haýsy ugur boýunça amala aşyrsa gowy bolardy?
Slawomir Horak:
Bilýäňizmi, Türkmenistanda asyl mesele bilim syýasaty hem däl-de, umuman, ýurduň alyp barýan syýasy ýoly bilen bagly. Türkmenistanyň häzirki bilim ýagdaýy edil aýna ýaly hökümetiň syýasatyny şöhlelendirýär.
Korrupsiýa jemgyýetiň ähli gatlagyna siňipdir. Türkmenistanda bir zatlar gazanjak bolsaň, bir ädim ätjek bolsaň, hökman para-peşgeş bermeli. Şonuň üçin, ilki bilen, režim üýtgemeli. Emma, gynansam-da, men bu ugurda hiç hili oňaýly özgerişi göremok.
Eger-de režimiň alyp barýan syýasaty üýtgemese, bilim pudagynda hem hiç hili özgerişlik bolmaz.


text:
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk Dohadaky türkmen-katar işewürlik maslahatynyň esasy meseleleriniň hatarynda
Dohada türkmen-katar işewürlik maslahatyna gatnaşyjylar söwda-ykdysady gatnaşyklaryň hem-de işewür aragatnaşyklaryň ösdürilmegi ugrunda täze çemeleşmeleri ara alyp maslahatlaşýarlar.
«St.Regis Doha» myhmanhanasynda geçen duşuşyga türkmen hökümetiniň agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralaryň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ýolbaşçylary, Kataryň döwlet düzümleriniň we iri kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdylar.
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk etmek maslahatyň esasy meseleleriniň biri boldy. Türkmenistanyň uglewodorod kuwwatlylyk gory nebitiň 71 milliard tonnasyna barabardyr, şonuň 53 milliard tonnasy gury ýerdäki känlere düşýär, 18 milliard möçberindäki gory bolsa deňizdäki bölege degişlidir.
Türkmenistanyň öňdebaryjy energetika ýurtlarynyň biri (tebigy gazyň subut edilen gorlary boýunça dünýäde 4-nji orun) hökmündäki derejesi “Galkynyş” käniniň serişdelerine berlen baha bilen tassyklanyldy. Şeýle baha bermek işini «Gafney, Cline&Associates» kompaniýasy ýerine ýetirdi. Garaşsyz barlagyň maglumatlaryna görä, “Galkynyş” käniniň gory Ýaşlar käni bilen bilelikde alanyňda häzirki günde 26,2 trillion kub metr gaza, şu toplumda açylan Garakel käniniň nazara alynmagy bilen bolsa onuň gory 27,4 trillion kub metre çenli barabardyr.
Türkmenistanyň çäklerinde känleriň hem-de nebitiň we gazyň geljegi uly bolan düzümleriniň 180-den gowragy açyldy. Ýurdumyz Merkezi Aziýada tebigy gazy esasy iberijileriň hataryna girýär hem-de onuň eksoptyny artdyrmak üçin uly kuwwata eýedir.
Pudaga daşary ýurtlaryň göni maýa goýumyny çekmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri Hazaryň türkmen böleginiň deňiz toplumynyň özleşdirilmegidir. Onuň serişde kuwwaty, milli we daşary ýurt bilermenleriniň baha bermegine görä, nebitiň 12 milliard tonnasyna we gazyň 6,2 trillion kub metrine barabardyr. Häzirki wagtda daşary ýurt kompaniýalary bilen baglaşylan, önümi paýlaşmak hakynda Ylalaşygyň şertlerinde deňiz toplumynyň 5-isinde işler alnyp barylýar.
Gazyň Hytaýa we Eýrana iberilmegi bilen bir hatarda ýurdumyz, şeýle hem Ýewropa we Aziýa ugurlaryny goşmak bilen, eksport etmegiň beýleki ýollarynyň üstünde işleýär.Şu babatda umumy uzynlygy 1814 kilometr we taslama kuwwatlylygy bir ýylda 33 milliard kub metr bolan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşygynyň ähmiýeti bellenildi.
Ýurdumyzyň häzirki zaman gazulag ulgamyny döretmegiň hem-de türkmen tebigy gazyny ibermegiň täze eksport ugurlaryny işläp taýýarlamagyň çäklerinde 2015-nji ýylda uzynlygy 800 kilometre golaý bolan, geçirijilik ukyby ýylda 30 milliard kub metr tebigy gaza barabar bolan “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygy tamamlandy.
Türkmenistan uglewodorod serişdelerini toplumlaýyn gaýtadan işlemekde täze ugurlary ösdürmek boýunça-de işleri işjeň alyp baryp, dünýä bazarlarynda uly isleglerden peýdalanýan himiýa önümleriniň hem-de polimerleriň önümçiligini özleşdirýär.
Maslahatda ýakyn geljekde durmuşa geçiriljek iri maýa goýum taslamalary, şol sanda kuwwaty ýylda 33 milliard kub metr harytlyk gaza barabar bolan “Galkynyş” gaz ýatagyny özleşdirmegiň üçünji tapgyry ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi. Ol TOPH gaz geçirijisini tebigy gaz bilen üpjün eder. Şeýle hem tebigy gazdan pes dykyzlykdaky polietilen, polipropilen, poliwinilhlorid we beýleki himiýa önümlerini öndürýän gaz-himiýa toplumlarynyň ikisini, şeýle hem tebigy gazdan suwuk nebit önümlerini (GTL) öndürýän zawody gurmak meýilleşdirilýär.
Şunuň bilen baglylykda, türkmen hünärmenleri täze maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmäge gatnaşmak boýunça birnäçe anyk pikirlerini aýtdylar. Hususan-da, “Uglewodorod serişdeleri hakynda” hereket edýän Kanunyň esasynda önümi paýlaşmak hakynda Şertnamanyň, ýataklary we gazhimiýa önümçiliklerini gurmagyň taslamalary boýunça hyzmatlar şertnamasynyň çäklerinde özara bähbitli hyzmatdaşlygyň birnäçe görnüşi, şeýle hem nebitgaz enjamlaryna hyzmat etmek we abatlamak, önümçilik işini we önümleriň marketingini dolandyrmak üçin bilelikdäki kärhanalary döretmek boýunça teklipler aýdyldy.
Türkmen-katar işewürlik maslahatynyň çäklerinde degişli ugurlaryň döwlet we hususy düzümleriniň wekilleriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklar meýilleşdirilýär.


text:
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer Türkmenistanyň ähli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň 2018-nji ýyl üçin durmuş-ykdysady görkezijileriniň meýilnamasy, şeýle-de maliýe, ykdysadyýet we bank ulgamynyň 2018-nji ýyl üçin iş meýilnamalary barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň Harby-howa güýçleriniň bölümleriniň birine bardy
Ir bilen döwlet Baştutanymyz harby bölümleriň birine bardy.
Wideoşekilli iş maslahatynda sebitleri ösdürmekde boýunça ileri tutulýan meselelere garaldy
Milli Liderimiz iş maslahatyny açyp, ilki bilen Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýewi göni aragatnaşyga çagyrdy. Ol ýurdumyzyň baş şäherini abadanlaşdyrmak, paýtagtymyzyň etraplarynyň çäklerinde degişli arassaçylyk ýagdaýyny saklamak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem Aşgabatda gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň ýagdaýy, ilatyň durmuş üpjünçiligini ýokarlandyrmak boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler hakynda habar berildi.
Agrar partiýanyň III gurultaýynda Merkezi geňeşiniň täze başlygy saýlandy
Gurultaýa ýurdumyzyň ähli künjeklerinden 500-den gowrak wekil gatnaşýao. Şeýle hem oňa jemgyýetçilik guramalarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdelerniň wekilleri, döredijilik işgärleri gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň nobatdan daşary III gurultaýyna gatnaşyjylara
Sizi Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň nobatdan daşary III gurultaýynyň geçirilmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda aýratyn ähmiýetli wakalaryň birine öwrüljek bu gurultaýyň ýokary derejede we örän netijeli geçiriljekdigine berk ynanýaryn!
Türkmenistanyň Hökümetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň möhüm ugurlaryna garaldy
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibini yglan edip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer “Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugynyň işi, şol sanda Döwlet etalon merkeziniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, ony häzirki zaman serişdeleri bilen enjamlaşdyrmak, bu ulgamda kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny kämilleşdirmek boýunça görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti we Malaýziýanyň daşary işler ministri hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar
Myhman türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirip, Malaýziýanyň ýolbaşçylar düzüminden Döwlet Baştutanymyza we tutuş ýurdumyzyň halkyna aýdan bagtyýarlyk hem-de rowaçlyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Kreýg Ridi: Bütindünýä Dopinge garşy agentligi Türkmenistanyň Milli dopinge garşy agentliginiň ösdürilmegine ýardam bermäge ygrarlydyr
Siziň howandarlygyňyzda Türkmenistanda Merkezi Aziýanyň Sebit dopinge garşy guramasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň mejlisi hem-de 2017-nji ýylyň maý aýynda dopinge gözegçilik inspektorlaryny taýýarlamak boýunça okuw maslahaty geçirildi. Oňa gatnaşanlaryň aýtmaklaryna görä şol mejlisiň üstünlikli geçendigini Size habar bermäge şatdyryn. Şeýle hem Sizi we Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Ýerine ýetiriji komitetini bu Oýunlaryň Aşgabatda ýokary derejede guralandygy hem-de geçirilendigi bilen gutlamak isleýärin.
2017-nji ýylda harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýerine ýetiren işleriniň netijeleri jemlendi
Ilki bilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew ýurdumyzyň goranyş ukyplylygyny artdyrmak, Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek hem-de hünärli harby işgärleri taýýarlamak maksady bilen geçen ýyl ýerine ýetirilen işler barada hasabat bilen çykyş etdi. Şeýle hem ministrligiň garamagyndaky düzümlerde işleriň jemleri hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, Watan goragçylarynyň gününiň baýram edilmeginiň hormatyna geçiriljek çäreler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy
Şu gün döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäheriniň häkiminiň haýyşy boýunça we geçen wideoşekilli iş maslahatynda berlen tabşyrygy ýerine ýetirmek babatda alnyp barylýan işler bilen tanyşmak maksady bilen, paýtagtymyza iş saparyny amala aşyrdy we dikuçarda ýurdumyzyň baş şäherinde alnyp barylýan işleriň möçberlerini we şäheriň abadanlaşdyrylyşyny synlady.


text:
Türkmenistanda maşgala we nika, şol sanda çaga dogluş meselesiniň esasy meseleleriň biri bolup durýandygy öwgä mynasypdyr. Çünki maşgala we çagalar – islendik sagdyn jemgyýetiň we döwletiň wajyp düzüjisidir.
Önelgelilik saglygyna we hukuk meselesine degişli soraglar her adamy gyzyklandyrýar. Döwürdeşlerimiz dogry saýlamak we nesil öndürmek hakynda, howpsuz we kanagatlandyryjy jyns gatnaşyklary hakynda, şeýle hem aýal bilen erkegiň arasyndaky gatnaşygy hakynda ýüze çykýan soraglara jogap tapmak isleýärler.
Önelgelilik saglygyna we hukugyna degişli meseleler dünýäde giňden ýaýran meseleleriň biri bolup, ol Türkmenistanda hem öz wajyplygyny saklaýandyr. Gazetlerde, radioda, telewideniýede ýygy-ýygydan göwrelilik, jynsy gatnaşyklary arkaly geçýän keseller, AIW/AIDS, maşgalany meýilleşdirmegiň usullary, maşgala we nika aragatnaşyklary we başga-da önelgelilik saglygyna degişli köp dürli meseleler ara alnyp maslahatlaşylýar. Maglumat çeşmesi örän uly bolup, köplenç ýagdaýda özünde gapma-garşylykly pikirleri saklaýandyr. Şonuň üçin ownuk-uşak zatlardan we düşünjelerden baş alyp çykmak üçin önelgelilik saglygy goramaga gönükdirilen hukuk goraýjy ulgama garamak örän wajypdyr.
Şu meseläniň wajyplygyna düşünmek üçin, özüňe şeýle soragy bermek zerur – biziň jemgyýetimizde gaýnyň gelnine degişli maşgalany meýilleşdirmek meselesine goşulýan ýagdaýlaryna köp gabat gelýärsiňizmi? Ýaş çatynjalaryň toýda birinji gezek duşuşýan halatlary azmy? Ýaş çatynjalara öň ýeten, "Haçan bäbegiňiz bolýar?" ýa-da "Belki, siziň saglygyňyz gowy däldir?" diýen ýaly soraglary berýärler. Gynansakda, durmuşda şunuň ýaly ýagdaýlara biz köp gabat gelýäris. Adamlar bilmezlikden ýa-da ýönekeý bilesigelijilikden biziň saglyk ýagdaýymyza we hukugymyza şek ýetirýärler.
Ýaş gyzlar we ýigitler, aýallar we erkekler, eneler we atalar öz hukuklary, şol sanda döwlet tarapyndan kepillendirilen we halkara namalarynda berkidilen nesil önelgeliligine degişli hukuklary babatda habarlymyka? Geliň, şu meseläni ara alyp maslahatlaşalyň... Her maşgalanyň öz durmuşynda, iň bolmanda bir gezek "Çaga etmelimi ýa-da etmeli däl?" diýen meseläni çözmeli bolýandygy gizlin zat däl. Islenýän we sagdyn çaganyň eýesi bolan her bir maşgala bagtlydyr.
Önelgelilik saglygy we nesil öndürmek üçin bar bolan hukuklar diýmek näme?
Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) kesgitlemesi boýunça,
Önelgelilik saglygy – bu diňe keselçilik ýa-da önelgelilik ulgamy, onuň ýerine ýetirýän wezipeleriniň we hadysalarynyň bozulmagy bilen bagly bolan fiziki ýetmezçiligiň bolmazlygyny aňlatman, adamynyň doly fiziki, psihiki we sosial sag-amanlyk ýagdaýydyr.
Bu adamlaryň howpsuz we kanagatlanarly jynsy gatnaşyklarynda ýaşap bilýändiklerini, nesil öndürmäge ukyplylygyny hem-de haçan we nähili ýygylykda çaga öndürmek isleglerini özleriniň çözýändiklerini aňladýar.
Önelgelilik saglygyna çemeleşme giňişleýin hem çynlakaý alnyp barlyp, adamyň önelgelilik döwründe saglygyny goramak meseleleriniň aýratynlyklary göz öňünde tutulmalydyr. Bu çemeleşme adamlar, jemgyýet we döwlet tarapyndan şu meselelere garaýyşda düýpli üýtgeşmeleri geçirmegi talap edýär.
Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasy Nesil öndürmeklige degişli Hukugy (NÖH) erkekleriň we aýallaryň maglumat almagyny we öžüniň saýlawyna laýyklykda çaga dogurmagyny rejeleşdirmekde howpsuz, netijeli, elýeter we ýönekeý usullara ýetmäge bolan hukuk, şeýle hem aýallar üçin howpsuz göwreliligi, çaga dogurmaklygy üpjün edip biljek, şeýle hem çatynjalaryň sagdyn çaga eýe bolmak üçin iň gowy mümkinçilikleri döretmekde degişli saglygy goraýyş gullugyny ulanyp bilmek hukugy hökmünde kesgitlenýär.
Önelgelilik saglygy we nesil öndürmeklige degişli hukuklar meseleleri haçan we nähili ykrar edilip başlandy?
Taryhy taýdan nesil öndüriji saglyk we hukuklar meselelerine has öňden garalypdy we ara alnyp maslahatlaşylypdy.
Baryp 1968-nji ýylda önelgelilige degişli hukuklar Tähran Deklarasiýasynda adam hukuklary toparyna degişli edilip ykrar edilip başlandy.
Şu hukuk BMG-nyň soňraky ylmy maslahatlarynda tassyklandy, emma önelgelilik saglygy we hukuklary hakynda Kairde ýurduň ilatyna degişli halkara ylmy maslahatlarda (1994ý), Pekinde geçirilen Aýallaryň bütündünýa ylmy maslahatynda (1995ý), şol sanda Kopengagende Durmuş meseleleri boýunça geçirilen Ýokary Derejedäki Bütündünýä Duşuşygynda (1995ý) bitewilikde we anyk gürrüň edilip başlandy.
Şu we başga ylmy maslahatlarda anyk ýüze çykan umumy taglymatyň esasy manysy – nesil öndürmeklige degişli hukuklar adamyň hukuklarynyň aýrylmaz bölegidir. Bu hukuk kemsitmeleriň, mejbury we zorluk etmesiz nesil öndürmek barada karar kabul etmek hukugy diýip adamyň hukugyna degişli namalarda beýan edilen.
MMHF-niň Hartiýasy we Nesil öndürmeklige degişli 12 hukuk.
1994-nji ýylda ýurduň ilaty boýunça geçirilen Halkara Kair ylmy maslahatynyň netijelerine görä, Maşgalany Meýilleşdirmek boýunça Halkara Federasiýasy (MMHF) adamyň hukuklaryna degişli adalgalykda NÖH-leri anyk kesgitlemek maksady bilen Nesil öndürmeklige degişli hukuk hakynda Hartiýany işläp düzdi. Hartiýa tertipnama hökmünde adam hukuklary boýunça halkara namalarynda, şol sanda Adam Hukuklarynyň Ählumumy Deklarasiýasynda,Raýat we Syýasy Hukuklar hakynda Halkara Paktynda, Ykdysady, Durmuş we Medeniýet Hukuklar hakynda Halkara Paktynda, Aýallaryň kemsitmelerini ýok etmek hakynda Konwensiýada we Çagalaryň hukuklary hakynda Konwensiýada bellenen hukuklaryň 12-sini kesgitleýär. Olar aşakdakylary öz içine alýar:
► Ýaşamaga bolan hukuk;
► Şahsyýetiň azat ömür sürmäge we howpsuzlygyna bolan hukuk;
► Deňlige we kemsitmeleriň hemme görnüşlerinden azat bolmak hukugy;
► Şahsy durmuşa goşulmazlyga we gizlinlige bolan hukuk;
► Maglumat we bilim almaga bolan hukuk;
► Nikalaşma, maşgala döretme we ony meýilleşdirme saýlawyna bolan hukuk;
► Çaga dogluşy we dogluş wagty kesgitlemek hakynda karar kabul etmek hukugy;
► Lukmançylyk kömegine we saglygy goraýşa bolan hukuk;
► Ylmy ösüşiň bähbidine bolan hukuk;
► Ýygnaklaryň we syýasy gatnaşmalaryň azatlygyna hukuk;
► Gynamakdan we kemsidiji gatnaşykdan azatlyk hukugy.
Geliň, şu hukuklara önelgelilik saglygy we biziň durmuşymyz bilen baglylykda garalyň.
№1. Ýaşamaga bolan hukuk!
Her ýyl dünýäde aýallaryň göwrelilik we çaga dogurmak bilen bagly ölümçilik ýagdaýlarynyň milliona golaýy bellige alynýar. Şunuň ýaly ýagdaý siziň tanyşlaryňyzyň we garyndaşlaryňyzyň arasynda gabat geldimi? Hawa, gynansagam şonda biz özümize şeýle soragy berýäris: "Şu ölümiň öňüni alyp bolarmydy?" Eger-de aýal hakyky akuşerçilik kömegini, howpsuz çaga düşürmesini, öz saglygyna degişli maglumaty we bilimi alyp bilýän bolsa, köp ýagdaýlarda – HAWA! – diýip bolar.
Nesil öndürmeklige degişli hukuklar babatynda Ýaşamaga bolan hukuk nämäni aňladýar? Bu aýalyň göwrelilik ýa-da çaga dogurmak bilen bagly islendik öňüni alyp bolýan sebäpden ölmezlik hukugy. Bu aýalyň göwrelilik ýa-da çaga dogurmak sebäpli, öz ömrüni, haçanda:
♦ Çaga düşürme saglyk üçin howply şertlerde (bilimsiz işgärler,göwreliligiň ahyrky möhletinde ýa-da könelişen we laýyk bolmadyk usulyýet, ýaramaz şertlerde zerur bolan enjamsyz) geçirilen ýagdaýda;
♦ Göwreli bolmaly däl ýagdaýynda ýa-da göwrelilik 16 ýaşdan öň ýa-da 35 ýaşdan soň bolan ýagdaýynda; aýal ýygy-ýygydan göwreli bolýan ýagdaýyndaky töwekgelçilige düşmezlik hukugyny aňladýar.
Eger-de siziň joraňyzda ýa-da garyndaşyňyzda şeýle sorag ýüze çyksa: "Meniň ömrümi howp astyna salýan göwrelilkden ýa-da çaga dogurmakdan gaça durup bilýäňmi?". Olara "Hawa" diýip jogap berip bolar.
Türkmenistanda ýaşamaga bolan hukuk Döwletiň esasy kanuny bilen kepillendirilýär. Meselem, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 22-nji maddasy her adamyň ýaşamaga we azat ömür sürmäge hukugynyň bardygyny aýan edýär. Hiç bir adam ýaşamaga bolan hukukdan mahrum edilip bilinmeýär.
"Raýatlaryň saglygyny goramak" Kanunyna laýyklykda aýal maşgalanyň ene bolmak baradaky meselesini özbaşdak çözmäge hukugy bar. Emeli ýagdaýda göwrelilik 12 hepdä çenli bolan möhletde aýalyň öz islegi boýunça, durmuş görkezijileri boýunça göwreliligiň möhleti 22 hepdä ýetende, lukmançylyk görkezijileri we aýalyň razylygy bolanda, göwreliligiň möhletine bagly bolmazdan togtadylyp bilner.
Ondan başga-da, şu Kanun tarapdan emeli ýagdaýda göwreliligi togtatmak saglyk goraýyş edaralarynda ýörite taýýarlygy bolan lukmanlar tarapyndan geçirilmelidir.
№2. Şahsyýetiň azatlyga we howpsuzlyga bolan hukugy!
Biziň jemgyýetimizde ýigitleriň we gyzlaryň nikalaşmaga ata-eneleri ýa-da başga garyndaşlary tarapyndan mejbur edilýän ýagdaýlary köp gabat gelinýärmi? Gynansakda, şeýle ýagdaýlar dürli ýurtlarda ýaşaýan köp sanly türkmen birleşmeleriniň (diasporanyň) arasynda-da gabat gelýär.
Eger-de "Meni ýa-da başga birini durmuşa çykmaga ýa-da jynsy gatnaşyklary geçirmäge mejbur edip bolarmy?" diýen sorag berilse, onda onuň jogaby – "Ýok!" bolar. Sebäbi hemme aýallar we erkekler erkin we howpsuz ösüşe, şeýle hem saýlamaga we jynsy gatnaşyklaryny etmeli ýa-da etmeli däl diýen karary kabul etmäge, şeýle hem öz önelgelilik saglygyna gözegçilik etmäge hukugy bardyr. Saýlaw erkin edilmelidir. Bu bolsa hiç kimiň mejbury ýagdaýda nikalaşmaga ýa-da başga adam tarapyndan (şol sanda nikaly adamsy/aýaly) jynsy gatnaşyklaryny geçirmäge mejbur edilmeli däldigini göz öňünde tutýar. Hiç bir aýal göwrelilige ýa-da çaga düşürmäge mejbur edilmeli däldir, jynsy gatnaşyklar we önelgelilik saglygy bilen bagly islendik operasiýa, adamyň razylygy bilen geçirilmelidir.
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 27-nji maddasy nika ýaşyna ýeten erkek bilen aýalyň biri-biri bilen ylalaşyp, nikalaşmaga we maşgala döretmäge hukugynyň bardygyny beýan edýär. Maşgala gatnaşyklarynda är-aýalyň hukuklary deňdir.
Türkmenistanyň Maşgala ködeksine (16-njy madda) laýyklykda nikalaşmagy isleýän şahslar nika ýaşyna ýetenlerinde diňe erkin we özara razylygy boýunça nika baglaşyp bilerler. Ondan başga-da, erkekler we aýallar nika baglaşaýan wagtynda, nikada durýan wagtynda we nikanyň bozulýan wagtynda birmeňzeş hukuklardan peýdalanýarlar (14-nji madda)
№3. Deňlige we hukuk kemsitmeleriň ähli görnüşinden azat bolmak hukugy!
Durmuşda göwreli aýaly işden gitmäge ýa-da göwreliligi sebäpli işe almaklykdan boýun towlanýan ýagdaýyna gabat geldiňizmi? Adamsynyň öz aýalyna okamaga ýa-da işlemäge rugsat bermeýän halatlaryna köp gabat gelýärsiňizmi? Gynansakda, bu ýagdaýa köplenç gabat gelinýär.
Aýal göwreli bolanlygy üçin ony okuwdan ýa-da işden boşatmaga kimiň hukugy bar? Aýal adamsyndan okamaga ýa-da işlemäge rugsat almalymy? ÝOK!
Sebäbi hemme adamlaryň bilim almaga we işe ýerleşmäge deň mümkinçilikleri bolmaly, aýala bilim almak ýa-da saýlan işinde işlemek üçin adamsyndan rugsat almak talap edilmeýär. Ondan başga-da, maşgalany meýilleşdirmekde nähili usullary ulanmak babatda adamsynyň rugsadyny alma gerek däl.
Türkmenistanyň goşulşan halkara-hukuk namalary hukuk kemsitmeleri ýok etmek üçin dürli çäreleri görmeklige borçly edýär. Olar öz içine aşakdakylary alýarlar:
♦ Zähmet we okuw babatynda kemsitmeler, gymmaty deň zähmet üçin erkekleri we aýallary deň sylaglamak barada konwensiýa;
♦ Deňlik we kemsitmeleriň hemme görnüşlerinden azat bolmak hukugy Türkmenistanda hereket edýän hemme kanunlaryň: raýat, zähmet, maşgala, jenaýat, ýaşaýyş jaý, bilim we saglygy goramak we başga kanunçylygyň esasy ýörelgesidir.
Konstitusiýa laýyklykda, Türkmenistan jynsa garamazdan raýatlaryň hukuklarynyň we erkinliginiň deňligini kepillendirýär. Jyns häsiýeti boýunça deňhukuklylygy bozmak kanun boýunça (19-njy we 20-nji madda) jogapkärçilige çekilýär.
Türkmenistanyň zähmet kodeksi aýallary işe kabul etmekde boýun gaçyrmaklygy we göwreliligiň ýa-da üç ýaşa çenli (maýyp çaga – on alty ýaşa çenli) çagaň bolmagyny sebäp edinip, žähmet hakyny peseltmekligi gadagan edýär. Kärhanalaryň ýolbaşçylary we başga wezipeli adamlar ýokarky agzalan ýagdaýda işe kabul etmekden boýun gaçyrsalar, olar Türkmenistanyň kanynçylygyna laýyklykda jogapkärçilige çekilýär (241-nji madda).
Ondan başga-da, göwreli aýallary we üç ýaşa çenli (maýyp çaga – on alty ýaşa çenli) çagalary bolan aýallar bilen iş berijiniň başlangyjy (islegi) boýunça zähmet şertnamasyny bozmak, aýratyn ýagdaýlardan başga (meselem, kärhana ýapylanda, žähmet düzgünnamasyny bir gezek gödek bozanda, hususyýetçiniň emlägine hyýanat ýetirende we ş.m.) ýagdaýlarda gadagandyr.
Maşgala gatnaşyklarynda är-aýalyň deň şahsy emläk däl we emläk hukuklarynyň we borçlarynyň, är-aýalyň her biriniň meşgullanjak işini, hünärini we ýaşaýan ýerini saýlamak erkinliginiň bardygy, Türkmenistanyň maşgala kodeksi tarapyndan bellenendir (50-nji madda).
№4. Şahsy durmuşa goşulmazlyk we gizlinlik hukugy!
Biziň durmuşymyzda käwagtlar saglygy goraýyş işgärleri biziň saglygymyza degişli maglumatyň (şol sanda önelgelilik saglygy) gizlinligini berjaý etmeýärler we başga adamlar bilen (garyndaşlar, dostlar we tanyşlar) näsagyň keseliniň ara alyp maslahatlaşylmagyna ýol berýärler.
Hakykatdan hem, kimiň meniň önelgelilik saglygym baradaky maglumaty bilmäge hukugy bar? Öz hünärmenlik işiniň çäginde, saglygy goraýyş edaralarynyň lukmanlaryndan we hünärmenlerinden başga HIÇ KIM.
Adamlaryň hemmesiniň saglyk edaralaryna, öz lukmanyna ýa-da başga hünärmenlere ýüz tutanda, maglumatyň gizlinlikde saklanylmagyna hukugy bar. Bu adamyň önelgelilik saglygyna degişli we lukmana ýa-da başga hünärmene ynanylan islendik maglumatyň – näsagyň şahsy durmuşynyň bir bölegidigini, şonuň üçin lukman ýa-da saglygy goraýyş işgäri şu maglumaty näsagyň razyçylygy bolmasa hiç kime aýan etmeli däldigini aňladýar.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy her bir adamyň şahsy durmuşyna eden-etdilikli goşululmagyna garşy goramak hukugy kepillendirýär (25-nji madda).
Ondan başga-da, Raýat kodeksiniň 18-nji maddasyna laýyklykda, fiziki şahsyň şahsy durmuşyny, şol sanda ýakyn gatnaşyklarynyň, dogulmasynyň, ogullyga alynmagynyň syrlaryny goramaga hukugy bardyr.
№5. Pikirleniş azatlyk hukugy!
Köplenç önelgelilik saglygy biziň çözgütlerimiziň we hereketlerimiziň, dini, medeniýet düşünjeleriň ýa-da başga sebäpleriň (meselem, nika meselesi boýunça, ýagny "raýat nikalaşmasy" we köp aýallylyk, kontrasepsiýa usulynyň saýlanşyna, çaga sany we başgalar) täsirine bagly bolýar.
Meniň önelgelilik saglygym we hukuklarym babatynda karar kabul etmekde, hereketleri ýerine ýetirmekde meni çäklendirip bilerlermi?
Hiç kim öz önelgelilik saglygy babatynda pikirlenmek we erkin hereket etmek hukugyndan mahrum edilip bilinmeýär. Bu bolsa syýasy partiýalaryň hem, diniň, medeniýeiň hem adama pikir etmegi gadagan edip bilmeýändigini aňladýar.
Türkmenistan Adam Hukuklarynyň Ählumumy Deklarasiýasynda beýan edilen halkara hukuklarynyň kadalaryny, aýratyn hem – her kimiň aň, wyždan we din azatlygyna bolan hukugyny ykrar edýär.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy raýatlara öz ynam-ygtykatlaryna erkin eýermäge we olary erkin beýan etmäge bolan hukugyny kepillendirýär (28-nji madda).
№6. Maglumat we bilim hukugy!
Ýaş ýigitleriň we gyzlaryň öz saglyklary we durmuşda önelgelilik saglygy hem-de hukuklary babatynda binýat bilimleriniň bolmazlygy, olaryň ömrüni nähili howp astyna salýp bilýär!
Maglumat we bilim almaga bolan hukuk Halkara we Türkmenistanyň milli kanunçylygynda bellenendir.
Her adam jynsyna, ýaşyna we başga tapawutlyklara garamazdan , bilime we jyns gatnaşyklary arkaly keselleriň geçişi, maşgalany meýilleşdirmek we hyzmatlar barada hem-de jynsy gatnaşyklaryna we önelgelilik saglyga degişli bolan hemme häzirki zaman we agzalan meseleleri açyk beýan edýän maglumaty deň derejede almaga hukugy bardyr.
Bu her adamyň dogry karary we özüniň jyns gatnaşyklary hem-de önelgelilik saglygyna degişli netijeleri saýlap,maglumatyň eýesi höküminde taýýarlykly bolmalydygyny aňladýar. Hemme isleg bildirýänler, şol sanda ýetginjekler hem, hil maglumatyň eýesi bolmaga, islenilmedik göwreliligiň öňüni almaga, kemsitmeleriň we zamun garalmaklygyň, zorlugyň, şol sanda ýaşyna laýyklykda maşgaladaky we jynsy zorlugynyň öňüni almaklyga gönükdirilen meýilnamalardan peýdalanmaga hukugy bardyr.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy maglumat almaga (28-nji madda), şeýle hem bilim almaga bolan hukugy kepillendirýär (38-nji madda).
№7. Nikalaşma, maşgalany döretmek we meýilleşdirmek hukugy.
Käbir halklaryň däp-dessurlary boýunça nikalaşmak üçin gyzlary gaçyryp alýarlar...
Biz nikalaşmakda, maşgala döretmekde ýa-da ony meýilleşdirmekde saýlaw hukugyny 2 belgili Hukukda ara alyp maslahatlaşypdyk. "Kimdir birini nikalaşmaga mejbur etmek kanuna laýykmy?" diýen soraga diňe ýeke-täk jogap bar: "Ýok!"
Nika ýaşyna ýeten her bir erkek adamynyň ýa-da aýalyň haçan we kim bilen nikalaşmalydygyny saýlamaga hukugy bardyr. Bu bolsa hiç kimi, hiç bir sebäpden zorluk bilen nikalaşmaga mejbur etmeli däldigini, hiç kimiň islemeýän adamsy bilen nikada bolmaly ýa-da bile ýaşamaly däldigini, her adamyň nikany bozmak üçin deň hukuklarynyň bardygyny aňladýandyr.
Türkmenistanyň jenaýat kodeksinde nika gatnaşyklaryna girmek maksady bilen aýaly ogurlamak üçin jogapkärçilik göz öňünde tutulandyr (üç ýyla çenli möhlet bilen azatlykdan mahrum edilme – 127-nji madda).
№8. Çaga dogluşy we dogluş möhleti kesgitlemek hakynda karar kabul etmek hukugy!
Biziň jemgyýetimizde ýaş çatynjalar toý dabarasy geçenden soň, garyndaşlarynyň, goňşularynyň we tanyşlarynyň dykgatly üns merkezinde durýarlar. Hemmäni gyzyklandyrýan sorag: "Ýaş gelin göwrelimi? Onuň saglygy nähilikä, mirasdüşeri dogurmaga ukyplymy?"
Her bir adamynyň maşgalany meýilleşdirmek meselesi boýunça erkin karar kabul edip, öz isleýän çaga sanyny, şeýle hem çaga dogluşynyň arasyny özleriniň mümkinçiliklerine görä aňly we jogapkärli kesgitläp bilmek hukugy bardyr. Aýallaryň hem, erkek adamlaryň hem maşgalany meýilleşdirmekde häzirki zaman, netijeli we howpsuz usullary ulanmaga hukugy bardyr.
Bu şeýle hem maşgalany meýilleşdirmek usullary babatda, adamsy ýa-da aýaly tarapyndan rugsat berilmeginiň hökman däldigini aňladýar.
Ýokarda aýdylyp geçilişi ýaly, "Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda" kanuna laýyklykda, aýalyň ene bolmak, şeýle hem emeli ýagdaýda göwreliligi togtatmak meselesini özbaşdak çözmäge hukugy bardyr.
Şeýle-de, aýalyň emeli ýagdaýda göwreli bolmaga we çaga düwünçegini (embriony) emeli usul bilen ýatga oturtmaga hukugy bardyr (31-nji madda).
"Raýatlaryň saglygyny goramak hakyndaky" Kanunynda jynsy sterilizasiýa meseleleri hem rejeleşdirilýär (33-nji madda).
№9. Lukmançylyk kömegine we saglygy goraýşa bolan hukuk.
Her adama ömrüniň dowamynda lukmançylyk kömegi gerek bolýar. Lukmançylyk kömegi göwrelilik, çaga dogurma ýa-da önelgelilik saglyk hukuklaryny amal etme ýagdaýlarynda (meselem, emeli ýagdaýda göwreli bolmak, emeli ýagdaýda göwreliligi togtatmak, kontrasepsiýa usuly saýlamak we ş.m.) zerur bolup durýandyr.
Şunuň bilen baglylykda: "Lukmançylyk kömegini, şol sanda mugt kömegi almaga hukugym barmy?" diýen sorag ýüze çykýar.
Her bir adam önelgelilik saglygyny goramak boýunça öz isleglerini kanagatlandyrmak üçin, ömrüňe we saglygyňa howpsuz, öz ýaşaýşyny we gatnaşyklaryny has amatly şertlerde ösdürmek maksady bilen ýokary hilli lukmançylyk kömegini almaga hukugy bardyr.
Döwletiň ykdysady, durmuş we medeniýet hukuklary hakyndaky Halkara Paktyna gatnaşyjylar (şol sanda Türkmenistan hem) her adamyň fiziki we psihiki saglygyny goramaga hukugynyň bardygyny ykrar edýärler. Şu hukugy doly amala aşyrmak üçin döwletler tarapyndan çäreler kabul edilip, olar öli çaganyň dogluşyny, çaga ölümini azaltmaklygy, çaganyň sagdyn ösüşini; epidemik, endemik, hünärmenlik we başga keselleriň öňüni almaklygy we bejermekligi hem-de olar bilen göreşmekligi; hemme lukmançylyk kömegi we kesellän ýagdaýynda ideg şertlerini döretmekligi üpjün etmek üçin zerur bolan çäreleri öz içine alýar.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy ähli raýatlara saglygy goraýyş, şol sanda saglygy goraýyş edaralar toplumyndan mugt ulanma hukugyny kepillendirýär (35-nji madda).
"Raýatlaryňsaglygyny goramak hakynda" kanuna laýyklykda döwletiň raýatlar saglygyny goramak babatyndaky syýasaty ilatyň lukmançylyk kömegini döwlet tarapyndan kepillendirilen möçberde mugt we elýeter derejede üpjün etmäge gönükdirilendir (3-nji madda). Saglygy goraýyş döwlet ulgamynyň bejeriş-öňüni alyş edaralarynda ilata döwlet tarapyndan mugt lukmançylyk kömeginiň kepillendirilen möçberi amala aşyrylýar (şol möçber Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanýar) (12-nji madda).
Her bir aýalyň göwrelilik döwri, çaga dogulýan wagty we çaga dogandan soň, çaga bir ýaşaýança, mugt ýöriteleşdirilen lukmançylyk kömegini we saglygy goraýyş döwlet ulgamynyň bejeriş-öňüni alyş edaralarynda başga ýeňillikleri almaga hukugy bardyr (16-njy madda).
№10. Ylmy ösüşiň bähbidine bolan hukuk!
Türkmenistanyň kanunçylygynda ylmy ösüşiň bähbidine bolan hukuk nähili amala aşyrylýar? Maşgalany meýilleşdirmekde häzirki zaman we howpsuz usullardan peýdalanmaga kime rugsat bermeli?
Her bir adamyň ylmyň we täze önelgelilik saglygynyň hilini gowulandyrýan tehnologiýalaryň gazananlaryndan alynjak bähbide hukugy bardyr. Ylmy ösüş önelgelilik saglygy babatynda adamlaryň zerurlyklaryny üpjün etmäge gönükdirilen, adamlaryň maşgalany meýilleşdirmekde häzirki zaman, howpsuz we netijeli usullary bilmäge şertleri bolmalydyr. Ondan başga-da, her bir adamyň dogry netije çykarmagy üçin, şu usullar babatda doly habarly bolmagy zerurdyr.
"Raýatlaryň saglygyny goramak hakyndaky" Kanuna laýyklykda göwreli aýallaryň we eneleriň saglygyny goramak hukugy aşakdakylar arkaly üpjün edilýär (başgalaryň esasynda):
♦ aýal kesellerini, göwrelilik döwründe, çaga doganda, çaga dogandan soňky döwürde çylşyrymly ýagdaýda bejerme we öňüni alma,gan azlylygy ýüze çykarma, aýallarda sagdyn ýaşaýşy emele getirmä gönükdirilen ylmyň häzirki zaman gazananlaryny lukmançylyk tejribesine ornaşdyrma;
♦ kontrasepsiýa boýunça netijeli we howpsuz serişdeler we usullar, çaga düşürmäniň öňüni alma boýunça iş geçirme (16-njy madda).
Şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygynda nikalaşýan adamlar üçin lukmançylyk-genetiki maslahatlar, emeli ýagdaýdaky göwrelilik (tohumlandyrma) we embriony oturtmak ýaly hyzmatlary etmeklik göz öňünde tutulandyr.
№11. Ýygnaklara we syýasy ýygnanşyklara gatnaşmaga bolan azatlyk hukugy.
Önelgelilik hukuklar babatynda şu hukuk aýallara we erkeklere ýygnaklarda ýygnanyp hem-de okuwlary gurap, önelgelilik saglygy gowulandyrmak boýunça öz taglymatlaryňy we gyzyklanmalaryňy öňe sürmäge mümkinçilik berýänligini aňladýarmy?
Hawa, şu hukuk her adamynyň jyns gatnaşyklary we önelgelilik hukuklary ösdürmäge ýardam bermek we hormatlamak üçin gyzyklanmalar boýunça toparlara birleşmek hukugyny, şeýle hem önelgelilik saglygy we nesil öndürmeklige degişli hukuklary goramak maksady bilen jemgyýete we döwlete täsir etmek hukugydyr.
Şu hukugy ulanmakda hiç hili çäklendirmeler, olara diňe kanun tarapyndan goýlan we demokratik jemgyýetde döwletiň ýa-da jemgyýet howpsuzlygynyň, ilatyň saglygyny we ahlagyny goramaklygyň ýa-da başga şahslaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramak zerur bolanlardan başgalaryna (Raýat we syýasy hukuklaryň Halkara Pakty, 21-nji madda) goýulmaýar.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy tarapyndan ýygnaklary geçirilmek erkinligi, şeýle hem syýasy partiýalary we başga-da jemgyýetçilik birleşmeleri döretmek hukugy kepillendirilýär (29-30-njy maddalar). Her bir raýatyň jemgyýetiň we döwletiň işini, şeýle hem erkin saýlanan wekilleriň üsti bilen dolandyrma gatnaşmaga hukugy bardyr.
№12. Gynamadan we kemsidiji el-gatmadan azatlyk hukugy bar!
Gynansakda, köplenç ýagdaýda goňşularymyzyň, dostlarymyzyň, garyndaşlarymyzyň arasynda adamsy aýalynyň diňe göwnüne degmän, eýsem ony zorluga sezewar edýän ýagdaýlarynyň şaýady bolýarys.
Adamsynyň aýalynyň göwnüne degmäge ýa-da ony zorluga sezewar etmäge hukugy barmy? Ýok! Sebäbi her bir adam gynamasyz we kemsidiji gatnaşyksyz, zorlukdan, jyns zorluklaryndan, ulanyşdan we göwne degmeklikden goranmaga hukugy bardyr. Är-aýalyň arasynda deňlik, azatlyk we özara hormatly gatnaşyklar bolmalydyr.
Adamyň Hukuklarynyň Ählumumy Deklarasiýasynyň 5-nji maddasynda: "Hiç kim gynamalara ýa-da rehimsiz, adamkärçiliksiz, mertebäni kiçeldýän gatnaşyklaryň we jezalaryň görnüşlerine sezewar bolmaly däldir" diýlip bellenilýändir. Türkmenistan gynamalara ýa-da rehimsiz, adamkärçiliksiz, adam mertebesini kemsidýän derejede el gatylmagynawe jezalar görnüşlerine sezewar bolmaklygyň garşysyna BMG-niň Konwensiýasynyň, Aýallary kemsitmeleriň hemme görnüşlerini ýok etmek hakynda Konwensiýanyň, Cagalaryň hukuklary baradaky Konwensiýanyň; şeýle hem Raýat we syýasy hukuklaryň Halkara Paktynyň gatnaşyjysy boldy.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy tarapyndan adam hukuklarynyň çäklendirilip ýa-da özüne degişli hukuklaryndan mahrum edilip, oňa iş kesilip ýa-da jeza berlip bilinmezligini kepillendirýär. Hiç kim gynamalara, rehimsizlik, zalymlyk bilen ýa-da adam mertebesini kemsidýän derejede el gatylmagyna, temmi berilmegine sezewar edilip bilinmez.
Näme etmeli?
Netijede, bilmek we pikirlenmek synanşyklarynyň köp halatlarda azlygyny, maglumat çeşmelerinden hökmany ýagdaýda peýdalanmalydygyny we hereket etmelidigini bellemek gerekdir. Eger-de Siz öz durmuş ýoluňyzda önelgelilik saglygyňyzy bozýan ýagdaýa gabat gelseňiz: "HUKUGYM BARDYR!" diýip jogap beriň.
Durmuş ýagdaýlary dürli bolup, köplenç olar örän çylşyrymlydyr. Çünki olar siziň şahsy ýa-da garyndaşlaryňyzyň we tanyşlaryňyzyň saglygyna we durmuşyna degişli bolýar. Şunuň ýaly ýagdaýda önelgelilik saglygyňyz çäklendirilýän we kemsidilýän ýagdaýy barada gürleşip düşünişmelidir. Sebäbi adamlaryň köpüsi ýönekeý durmuşda gabat gelýän sorag ýa-da ara alyp maslahatlaşma bilen başganyň hukuklaryny çäklendirýändigini we gysýandygyny aňlamaýarlar. Öz önelgelilik saglygyna degişli hukuklaryňyzy goramak we olary öňe itermek üçin, Siziň garaýyşlaryňyzy maşgalada ýa-da jemgyýetde goldaýan abraýly adamyny işe çekip bilersiňiz. Eger-de siz doly düşünişmezlik ýagdaýyna gabat gelen bolsaňyz, onda hukuk goraýjy edaralara ýüz tutmak zerurlygy döräp biler.
Önelgelilik saglygyňyzyň we öz ýakynlaryňyzyň goragyny öz önelgelilige degişli hukuklaryňyzy goramakdan başlaň!
Teswirlemeler
Umuman zahmet chekyan gowreli zenanlaryn hukuklaryny has ginishleyin yazmagynyzy Sizden hayysh edyarin! Onunden minnetdar!!!
Käbir gaýry ýurtlarda är aýalam bolsa aýaly bashga bir erkek bilen bolst gelse bolup ýör. Biziñ ýurdymyzda shuña Aýal mashgalañam , erkek mashgalañan hukugy barmy?
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Impulsiwlilik
IMPULSIWLILIK (lat. Impuls-ugry, itekleme) – adamyn ozuni alyp barysh ayratynlygy. Impulsiwlilik adamyn dashky yagdaylaryn tasiri bilen bada janlanmagy, emosiyasyny, howul-hara hereket etmekligini yuze cykaryar. Impulsiwli adam oz hereketi barada oylanmayar, durli mumkincilikleri olcemeyar. Sheyle hem sonar oz eden hereketleri barasynda pushman edyar. Impulsiwlilik fiziolog taydan beyni gabygynyn uly yarym sharlaryndaky saklanma we 2-nji signal sistemasy tarapyndan kontrollygyn gowshakdygy bilen dushundirilyar. Impulsiwlilik hem tiz we guycli reaksiyany talap edyar. Emma situasiyalarda pikirlenilmegi, hereket esaslandyrylmagy we maksadalayyk cozulmegi talap edyan gayduwsyzlykdan tapawutlanyar. Impulsiwlilik belli bir erejede mekdebe cenli yashdaky cagalaryn hem-de bashlangyc mekdep okuwcylaryn ozlerini alyp baryshlarynda dush gelyar. Ol dogry terbiye bermek netijesinde galdyrylyan bilner.


text:
Özbegistanyň resmileri 13-nji iýulda Orsýetiň demirgazyk-günbatarynda bolan ýangynda wepat bolan ýedi adamyň özbegistanly bolandygyny tassykladylar.
Özbegistanyň Içeri işler ministrliginiň 14-nji iýulda ýaýradan beýannamasynda pidalaryň ählisiniň Horezm regionyndan bolan 19 we 50 ýaş aralygyndaky erkek adamlardygyny tassyklandy.
Orsýetiň Leningrad atly senagat kärhanasynda ýangyn 13-nji iýulda irden döredi.
Migrant işçiler şol binada ýaşadylar, diýip regional resmiler aýdýarlar.
Orsýetiň Derňew komitetiniň Sankt Peterburg boýunça bölüminiň 13-nji iýulda aýtmagyna görä, ýangyny derňemek üçin iş gozgalypdyr.


text:
26 Kasım 2016 Cumartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Durnukly Ulag Ulgamy Boýunça Birinji Ählumumy Maslahatda Eden ÇYKYŞY
Hormatly jenap Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary!
Hormatly döwlet, hökümet Baştutanlary we halkara guramalarynyň ýolbaşçylary!
Hanymlar we jenaplar!
Ilki bilen, gadyrly myhmanlarymyza «Hoş geldiňiz!» diýip ýüzlenýärin! Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň işine gatnaşmak baradaky çakylygymyzy kabul edendikleri üçin, tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin!
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary jenap Pan Gi Muna, bu Guramanyň Sekretariatynyň işgärlerine şu Maslahata taýýarlyk görmegiň ähli tapgyrlarynda alyp baran uly we netijeli işleri üçin, aýratyn minnetdarlygymy bildirýärin!
Şu gün bu Maslahata döwlet we Hökümet Baştutanlary, iri halkara guramalarynyň ýolbaşçylary, bütin dünýäden görnükli diplomatlar, syýasy we jemgyýetçilik işgärleri gatnaşýarlar.
Bu Maslahata şeýle köp sanly we ýokary derejeli wekilleriň gatnaşmagyna biz doly esas bilen Türkmenistana goýlan hormatyň nyşany hökmünde garaýarys. Parahatçylygyň, ösüşiň we öňe gitmegiň hatyrasyna durnukly ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny berkitmäge gönükdirilen garaýyşlarymyzyň we maksatlarymyzyň umumydygynyň görkezijisi hökmünde baha berýäris.
Biz siziň ähliňizi Aşgabatda görýändigimize örän şat. Ýurdumyzyň halkynyň adyndan size Türkmenistanda «Hoş gördük!» diýip ýüzlenýärin!
Şu Maslahatyň geçirilmegi, oňa ýokary derejeli wekilleriň gatnaşmagy bu ugurda aýratyn ähmiýetli we möhüm ýörelgeleriň bardygyny aýdyň görkezýär. Bu ýörelgeler şulardyr:
Birinjiden, dünýäde ulag ulgamynda ählumumy wezipeleri çözmek üçin tagallalary birleşdirmegiň zerurdygyna barha giňden düşünilýär;
Ikinjiden, dünýä bileleşigi şeýle hyzmatdaşlyga taýýardygyny aýdyň görkezýär;
Üçünjiden, ol Birleşen Milletler Guramasynyň bu ugurda amala aşyrýan işlerini goldaýar;
Dördünjiden, halkara ählumumy arkalaşykly işlerde täze ugur ulag diplomatiýasy barha köp ykrar edilýär.
Bu diplomatiýanyň bolsa, ulag ulgamy boýunça köptaraplaýyn gatnaşyklaryň örän möhüm görnüşi bolup durýandygy Birleşen Milletler Guramasynda we beýleki halkara guramalarynyň çäklerinde tassyklanýar.
Şu gün Aşgabatda häzirki döwürde ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň nähili uly ähmiýete eýe bolýandygyna oňat düşünýän pikirdeşler ýygnandy diýsem, ulaldyp aýtdygym bolmasa gerek.
Biz Maslahatyň dowamynda hyzmatdaşlyk etmegiň hakyky maksatlaryna we talaplaryna laýyk gelýän häzirki zaman usullarynyň işlenip taýýarlanjakdygyna, geljek üçin meýilnamalaryň bellenjekdigine, täze mümkinçilikleriň kesgitlenjekdigine ynanýarys.
Dünýäniň häzirki ösüşinde ulag ulgamyna bagyşlanan giň we anyk ugurlar boýunça gepleşikler döwletleriň özara has-da oňat düşünişmegine, garaýyşlaryň ýakynlaşmagyna ýardam berer diýip pikir edýäris. Bu ulgamda özara hyzmatdaşlyk etmegiň öňdebaryjy usullaryny we nusgalaryny işläp taýýarlamaga şert döreder diýip hasaplaýarys.
Hormatly hanymlar we jenaplar!
Hyzmatdaşlyk, ynanyşmak, birek- birege hormat goýmak ýörelgeleri Türkmenistanyň alyp barýan halkara işiniň esasyny düzýär. Biziň ýurdumyz islendik netijeli garaýyşlar we teklipler üçin açykdyr. Beýleki döwletler we halkara guramalary bilen gyzyklanma bildirilýän anyk ugurlar boýunça gepleşikleri geçirmäge hemişe taýýardyr.
Hormatly jenap Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Sekretary!
Hormatly wekiliýetleriň baştutanlary!
Hanymlar we jenaplar!
Şu Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň geçirilmegi, gürrüňsiz, möhüm ähmiýetli waka bolup durýar. Ol bu ulgamda hyzmatdaşlyk etmegiň örän möhümdigine düşünmegi, onuň barşynda döwletler, sebitler we tutuş kontinentler üçin açylýan ägirt uly mümkinçiliklere göz ýetirmegi şöhlelendirýär. Häzirki döwürde ulag ulgamy uzak möhlet üçin dünýä ösüşiniň esasy we kesgitleýji ugurlarynyň hataryna ynamly girýär, ählumumy ykdysadyýetiň möhüm şertine öwrülýär. Munuň özi bolsa geoykdysadyýeti täze many-mazmun bilen baýlaşdyrýar we oňa kuwwatly itergi berýär.
Döwrebap, utgaşykly, deňagramly we ýokary tehnologiýaly ulag düzüminiň döredilmeginiň biziň döwrümiziň obýektiw zerurlygydygyna, durnukly ösüşiň ileri tutulýan maksatnalarynyň biridigine ynanýaryn. Onuň durmuşa geçirilmegi tutuş halkara bileleşiginiň strategiki bähbitlerine laýyk gelýär, dünýä hojalyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga, maýa goýum işjeňligini höweslendirmäge, dünýä, sebit we milli möçberlerde ykdysady hem-de durmuş görkezijileriniň ösmegine ýardam bermäge ukyplydyr. Şu maksat bilen, biziň ýurdumyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň garamagyna degişli kararnamalaryň iki taslamasyny hödürledi, olar biragyzdan kabul edildi. Dünýäniň onlarça döwletiniň olaryň awtordaşy bolup çykyş edendigi bellärliklidir. Şu mümkinçilikden peýdalanyp, men şol döwletleriň ýolbaşçylaryna tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirmek isleýärin. Bu döwletleriň köpüsiniň wekilleri şu maslahata gatnaşýar.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
BMG-niň giňden goldamagynda Türkmenistanyň bu ugurda alyp barýan yzygiderli hem-de işjeň syýasaty özüniň netijelerini berýär. Bu gün dünýä ulagynyň ösüşi meseleleri boýunça gepleşikleriň diňe bir başlanmak bilen çäklenmän, eýsem, iň ýokary derejede barha oýlanyşykly hem-de maksada okgunly häsiýete eýe bolýandygyny ynamly aýtmak bolar. Bu gepleşiklere täze gatnaşyjylar – döwletler, kompaniýalar, halkara institutlary we guramalary goşulýar.
Merkezi Aziýa we Hazar sebitinde degişli ulag-üstaşyr we logistiki ulgamyň döredilmeginiň bu prosesiň möhüm bölekleriniň biri bolup durýandygy äşgärdir. Gürrüň Gara deňiz we Baltika sebitleriniň, Günorta we Günorta – Gündogar Aziýanyň, Ýakyn Gündogaryň hem-de Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň deňiz terminallaryna çykmak arkaly kontinental Ýewraziýanyň giňişligini öz içine alýan ulag gatnawlarynyň köp şahaly, toplumlaýyn, utgaşykly düzümini gurmak barada barýar. Türkmenistan milli derejede eýýäm ulag düzümini döretmegiň, ösdürmegiň we döwrebaplaşdyrmagyň giň möçberli maksatnamasyny durmuşa geçirmäge girişdi.
Ýurdumyzda awtomobil ýollarynyň, ýol aýrytlarynyň, köprüleriň gurluşygy çalt depginlerde alnyp barylýar. Ýaňy-ýakynda Aşgabadyň Halkara howa menzili açyldy, onuň ulanylmagy ýurduň üstaşyr kuwwatyny ep-esli ýokarlandyrmaga ýardam eder. Türkmenbaşy şäherinde Halkara deňiz portunyň gurluşygy ýokary depginde alnyp barylýar. Bu deňiz porty Aziýanyň we Ýewropanyň sepgidinde kuwwatly logistiki merkeze öwrüler. Ol deňiz, awtomobil, demir ýol we howa ulagyny ulanmak arkaly ýük daşalyşyny utgaşdyrmaga ýardam eder. Geljek ýylyň başynda biz Amyderýanyň üstünden geçýän sebitdäki iri awtomobil we demir ýol köprülerini ulanmaga bereris. Bu köprüler Özbegistanyň we Türkmenistanyň ulag ýollaryny birleşdirer, iki ugurda hem ulag akymlarynyň hereketini ep-esli çaltlandyrar.
Türkmenistanyň ulag strategiýasy uzakmöhletleýin häsiýete eýedir. Ol geografiki taýdan ýerleşişiň artykmaçlyklaryndan, biziň ýurdumyzyň çäginde ysnyşykly halkara ykdysady goşulyşmagy hem-de hyzmatdaşlygy ösdürmek işine hyzmat edýän sebit we kontinent ähmiýetli iri ulag merkezlerini döretmek üçin logistiki mümkinçiliklerden hem-de düzümden has doly peýdalanmaga esaslanýar. Şoňa görä-de, Türkmenistan hyzmatdaşlar bilen bilelikde sebitde iri halkara taslamalarynyň birnäçesini amala aşyrýar. Golaýda ulanmaga berlen Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýoly ýylda 10-12 million tonna ýüküň daşalmagyny üpjün etmäge ukyplydyr.
Geljekde ol okgunly ösýän bazarlara çykmak arkaly gündogar we günorta ugurlarda ulag düzümine goşulmaga mümkinçilik döredýär. Munuň özi giň möçberli we geljegi uly geoykdysady düzümleri döretmäge ýardam edýär. Birigün biz Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň birinji tapgyryny açarys. Ol Aziýa halkara ulag geçelgesiniň bir bölegine öwrüler. Bu geçelge taslama gatnaşýan ýurtlaryň, şeýle hem Gyrgyzystanyň çägi boýunça geçip, Hytaýyň köp şahaly demir ýol ulgamyna we onuň üsti bilen Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň bazarlaryna çykar.
Özbegistan-Türkmenistan-Eýran-Oman halkara ulag-üstaşyr geçelgesiniň taslamasy Ýakyn Gündogara göni çykmak üçin anyk mümkinçilikleri açýar. Bu baradaky Ylalaşyga Aşgabatda gol çekildi.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Biz ählumumy ulag gatnaşyklaryna işjeň gatnaşmagymyzyň depginini birjik-de gowşatmazlygy göz öňünde tutýarys. Galyberse-de, biziň ýurdumyz bu gatnaşyklary ösdürmäge hem-de giňeltmäge, ony anyk taslamalar we meýilnamalar bilen baýlaşdyrmaga taýýardyr. Türkmenistan olary döretmek bilen, ilkinji nobatda, Merkezi Aziýany häzirki döwrüň ählumumy ösüş prosesleriniň möhüm bölegi hökmünde hasaplaýandygyndan ugur alýar.
Bu babatda biz Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ýewraziýa Ykdysady Birleşigi, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy ýaly abraýly sebit guramalary bilen özara gatnaşyklaryň anyk mümkinçilikleriniň bardygyny görýäris. Biziň strategiki bähbitlerimiziň gabat gelýändigine, düşnükli ýörelgeleriň hem-de özara bähbitli hyzmatdaşlygyň esasynda kontinentde ulag akymlarynyň modelleriniň sazlaşyk derejesine çykmaga ukyplydygymyza ynanýaryn.
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Biz ulag meselesi boýunça ählumumy gepleşikleri geçirmek başlangyjy bilen BMG-niň derejesine çykyp, häzirki wagtda onuň Durnukly Ösüş Maksatlaryny ýerine ýetirmek bilen gönüden-göni baglydygyndan ugur aldyk. XXI asyrda Milletler Bileleşiginiň esasy wezipelerini çözmäge, bütin dünýäde millionlarça adama hyzmat etmäge, dünýäniň serişdelerini aýawly saklamaga we artdyrmaga gönükdirilen döwrebap ulag arhitekturasyny döretmek– häzirki döwürde adamzat işiniň bu ulgamdaky halkara strategiýasynyň wezipesi, ine, şundan ybaratdyr.
Durnukly ösüşiň aýrylmaz bölegi hökmünde halkara ulagyň ösdürilmegi döwletleriň we sebitleriň ulag-üstaşyr akymyna goşulyşmagy arkaly olaryň ykdysadyýetleriniň ösüşini höweslendirmäge, olaryň arasyndaky ösüşiň derejesindäki we olarda ýaşaýan halklaryň ýaşaýyş-durmuşynyň hilindäki aratapawudy aradan aýyrmaga ýardam etmelidir. Häzirki zaman ulag we üstaşyr düzüminiň döredilmegi, oňa barha täze çäkleriň çekilmegi häzirki döwürde diňe bir ýük daşalyşynyň möçberleriniň artdyrylmagyny, ýola sarp edilýän wagtyň gysgaldylmagyny, goşmaça maýa serişdeleriniň goýulmagyny we beýleki äşgär artykmaçlyklary däl, eýsem, täze iş orunlarynyň döredilmegini, durmuş maksatly desgalaryň gurulmagyny hem aňladýar. Hut adamlar, olaryň jana-jan zerurlyklary hemişe ösüşiň we öňe gidişligiň ölçegi bolmalydyr. Munuň özi doly derejede ulag ulgamyna hem degişlidir. Döwrebap tehnologiýalary hem-de öňdebaryjy dolandyryş çözgütlerini ornaşdyrmak arkaly ulag akymlarynyň we düzüminiň ekologiýa taýdan howpsuzlygyny üpjün etmek bu babatda ileri tutulýan ugur bolmalydyr.
Biziň umumy wezipämiz obýektiw ykdysady bähbitlerini, halkara hyzmatdaşlygyň ýagdaýyny ekologiýa deňagramlylygyny saklamak zerurlygy bilen utgaşdyrmakdan ybaratdyr. Ynsanperwer ölçegi hem ulag ulgamynda hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Häzirki zaman dünýäsinde täze, gysga ulag ýollaryny gurmak arkaly adamlaryň aragatnaşyk mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak, olaryň täze ýurtlara baryp görmek isleglerini kanagatlandyrmak, beýleki halklaryň wekilleri bilen duşuşmagy üçin goşmaça mümkinçilikler açylýar. Munuň özi bolsa, öz nobatynda, täze syýahatçylyk ugurlarynyň açylmagyna, adamlaryň arasynda gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna itergi berýär. Bu bolsa dünýäniň halklarynyň ýakynlaşmagyna hem-de olaryň özara düşünişmegine ýardam edýär.
Hormatly wekiliýetleriň agzalary!
Hanymlar we jenaplar!
Men biziň Maslahatymyzyň umumy mejlisiniň işine işjeň gatnaşýandygyňyz, çuň manyly çykyşlar, Türkmenistanyň adyna mähirli sözler, biziň halkara giňişligindäki başlangyçlarymyza berlen ýokary bahalar üçin öňünden minnetdarlyk bildirýärin. Bularyň ählisi dünýä derejesinde durnukly ulag meseleleri boýunça giň we işjeň gatnaşyklary ýola goýmagyň, bu ugurda döwletler hem-de halkara düzümleri bilen hyzmatdaşlygy has-da ösdürmegiň bähbidine seçilip alnan ýoluň dogrudygyna ynamyňy has-da artdyrýar.
Meniň pikirimçe, ulag ulgamy häzirki wagtda ösüşiň esasy ugry bolup durýar. Ony kämilleşdirmezden, döwrebaplaşdyrmazdan, öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmazdan dünýä ykdysadyýetiniň okgunly ösüşini, onuň täze ýörelgeler esasynda ösdürilmegini, adamlaryň abadançylygynyň we ýaşaýyş-durmuşynyň hiliniň ýokarlandyrylmagyny, şu ýüzýyllykda Durnukly Ösüş Maksatlarynyň ýerine ýetirilmegini göz öňüne getirmek kyndyr.
Munuň özi bolsa, öz nobatynda, deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak, köptaraply peýdalylyk, bähbitleri nazara almak esasynda ählumumy ulag ulgamyny ösdürmegiň strategiýasyna ylalaşykly we jogapkärli çemeleşmeleri işläp taýýarlamagyň wajypdygyny aňladýar. Şu günki mejlisiň barşynda gyzykly teklipler, peýdaly pikirler we bahalar aýdylar, olaryň biziň geljekki bilelikdäki işimizde göz öňünde tutuljakdygyna we ulanyljakdygyna ynanýaryn. Türkmenistan giň söhbetdeşlik, daşary ýurt tejribesine döredijilikli garamak üçin açykdyr, dürli pikirleri uly höwes bilen kabul edýär.
Biziň maslahatymyz uly tejribe, amaly ähmiýete hem eýedir. Onuň barşynda dürli döwletleriň we kompaniýalaryň ulag kuwwatlyklarynyň tanyşdyrylyşy geçiriler, täze taslamalar hödürlener, syýasy-hukuk häsiýetli resminamalaryň birnäçesine gol çekiler. Şu babatda ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk örän döredijilikli işdir. Onuň barşynda täze mümkinçilikler açylýar, dürli ýurtlaryň wekilleriniň arasynda özara gepleşikleriň tejribesi toplanylýar.
Maslahatyň häzirki zaman syýasatşynaslygyny, geoykdysadyýet nazaryýetini we halkara gatnaşyklaryny ösdürmäge saldamly goşant boljakdygyna ynanýaryn. Bularyň ählisi özara düşünişmek ýagdaýynyň has-da berkidilmegine ýardam eder, diýmek, parahatçylygy, döwletleriň we halklaryň arasyndaky özara ynanyşmagy we düşünişmegi pugtalandyrmak işine hyzmat eder.
Häzirki sebit we ählumumy ösüş babatda durnukly ulag ulgamynyň ornuny giňden we içgin ara alyp maslahatlaşmagyň umumy obýektiw gyzyklanmalara has gowy düşünmäge, garaýyşlaryň ýakynlaşmagyna, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň täze usullaryny we nusgalaryny işläp taýýarlamaga ýardam etjekdigine ynanýaryn.
Hormatly dostlar!
Maslahata gatnaşýandygyňyz üçin ýene-de bir gezek uly sag bolsun aýdýaryn. Men siziň ýokary hünär ussatlygyňyza hem-de taýýarlygyňyza ýokary baha berýärin. Biz giň gatnaşyklary hem-de bilelikdäki işi dowam etdirmäge, mundan beýläk-de bilelikde işlemäge taýýardyrys.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Gawun
Türkmen gawunlarynyň şan-şöhraty barada dünýäniň belli jahankeşdeleri we taryhçylary gyzykly maglumatlary galdyryp gidipdirler. XII asyrda ýaşap geçen fransuz syýahatçysy „Men hiç ýerde şeýle datly tagam datmandym“ diýse, on ikinji asyryň meşhur taryhçysy Al-Makdisi: „Merwiň kösükli ösümliklerine hem-de gawunlaryna taý geljek zat ýokdur“ diýipdir. Merw we Horezm gawunlaryny arap halyflary Mamunyň we Wasihiň köşklerine daşy buz bilen gurşalan gurşun gaplarda eltipdirler. Olar eltilmeli ýerine zaýalanman eltilen halatynda her gawun üçin 700 dirhem töläpdirler.
Fransua Bernýe on ýedinji asyrda gyş paslynda Delide Orta Aziýadan getirilen gawunlaryň gymmat bahadan satylýandygy hakynda ýazypdyr. Ol gawunlary pagta dolap eltýän ekenler. Türkmen gawunlary hytaý imperatorlarynyň, hindi şalarynyň we arap halifleriniň desterhanlaryny bezese, şirin-şeker türkmen gawunlary Soltan Sanjaryň, Baýram han Türkmeniň we beýleki türkmen hökümdarlarynyň söýer aşy bolupdyr.
Orta Aziýaly täjirler gawunlary Ýewropa hem äkidipdirler. Ýöne gawuny barjamly, baý adamlar satyn alyp bilipdir. Umuman, gawun şa desterhanyna mynasyp ýokumly iýmit hasaplanypdyr. Ýewropa patyşalary dabaraly gawun iýişlige öz golastyndakylaryň diňe golaýlaryny çagyrypdyrlar. Gawuny ýewropalylar diýseň gowy görüpdirler. Mysal üçin, Rim imperatory Klawdiý Albin ertirlik naharynda gawun iýmegi gowy görýän eken.
Lukman Hekim diýlip tanalýan meşhur Ibn Sina hem türkmen gawunlarynyň dürli kesellere dermandygyny aýdyp, olary öz tebipçilik işinde giňden ulanypdyr. Sebäbi gawunlaryň düzüminde gant, karotin, S,R witaminleri, adam organizmi üçin gymmatly minerallar köp. Gawun peşew halta, öt halta, bagra, az-azdan iýilse aşgazana, içegelere oňat täsir edýär. Ol nerw rahatlygyny döredip, keýpiňi çag edýär. Gün şöhlesiniň ýakymsyz täsirini aýyrýar. Waharman gawunynyň ternesi inçekeseliň, öýken keselleriniň, demgysmanyň dermanydyr.
Türkmenistanda gawunyň haýsy döwürlerden bäri ösdürilip ýetişdirilýändigi barada taryhyň saralan sahypalarynda maglumatlar bar. Muňa Merwde gazuw-agtaryş işleri geçirilen wagty gadymy Gäwürgaladan tapylan gawun çigitleri hem şaýatlyk edýär. Biziň eýýamymyzyň VI asyrynda Türkmenistanda bakja ekinlerini, esasanam gawundyr garpyz ekýän daýhanlar ýer üçin tölenýän salgytdan boşadylýan eken.
Biziň günlerimizde ýurdumyzyň babadaýhanlary gawunlaryň dürli görnüşlerini ösdürip ýetişdirýärler. Sahawatly topragyň nury çaýylan bereketli gawunyň ösdürilip ýetişdirilişine ünsüň güýçlenmegi ýöne ýerden däldir. Merhemetli Prezidentimiziň gawun baýramyny bellemek hakynda Perman çykaryp, şol baýramyň döwlet derejesinde bellenip geçilmegi türkmen gawunlaryny döreden ata-baba daýhanlarymyza uly hormatymyz bolup, beýleki bir tarapdan bolsa bu datly bakja önümiň ýurdumyzda ösdürilip ýetişdirilýändigine buýsanjymyzdyr.
Ulanylan çeşmeler[üýtget | edit source]
EÝHO - http://www.eyho.8m.net


text:
Siriýanyň günorta-günbatarynda ok atyşygy bes etmek barada ABŞ-nyň we Orsýetiň araçylygynda gazanylan ylalaşyk birinji gün berjaý edildi diýip, gözegçi toparlar we gozgalaňçy söweşijiler aýdýarlar.
Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklary boýunça topar günortan başlanan ýaraşygyň käbir bidüzgünçiliklere garamazdan, “umuman asudalykda” geçýändigini 9-njy iýulda aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň, Orsýetiň we Iordaniýanyň resmileriniň gatnaşmagynda gelnen “dartgynlylygy gowşatmak” boýunça ylalaşyk alty ýyl bäri graždan urşuna batan Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň güýçlerini we ABŞ-nyň goldawyna daýanýan gozgalaňçylary bir-birine garşy zorlukdan saklamak maksadyny öz öňünde goýýar.
Ok atyşygy bes etmek ylalaşygy Siriýanyň Iordaniýa bilen serhedine golaý Daraa, Sweida we Kuneitra etraplaryna degişli.


text:
Maşgala gatnaşyklarynda är-aýal jyns gatnaşyklarynyň esasy orny tutýandygy hemmämize mälimdir. Jynsy gatnaşyklaryň dürli bozulmalary düşünişmezliklere, agzalalyga, öýke-kinäniň ýüze çykmagyna getirip biler.
Gynansak hem, biziň günlerimizde seksual bozulmalarynyň arasynda jynsy gowşaklyk giňden ýaýran ýagdaýlaryň biridir.
Jynsy gowşaklyk (impotensiýa) dürli sebäplere görä ýüze çykyp, jynsy gatnaşyklary wagtynda erkegiň ujydynyň gönelip, şol ýagdaýda saklanmaga ukybynyň bolmazlygyny aňladýar. Kada laýyk ýagdaýynda erkegiň ujydynyň gönelip bilme häsiýetine "ereksiýa" diýilýär.
1992-nji ýylda geçen urolog lukmanlarynyň halkara konferensiýasynda, kynçylygyň anyk sebäbini görkezmek maksady bilen oňa "erektil bozulmalary" diýen täze lukmançylyk kesgitlemesi berildi. Bu ýagdaý 35-40 ýaş aralygyndaky adamlaryň 40% -de duş gelýändir. Onuň ýüze çykmagy ýaş ulaldygyça köpelip, 40-70 ýaş aralykda 52%-i, 70 ýaşdan soň bolsa 67%-ýagdaýlary öz içine alýandyr.


text:
Salam hormatly lukman! Men 34 ýaşymda. 3-nji synpdan bäri paraproktitden ejir çekýärin. 2007-nji ýyla çenli her 6 aýdan otyrýerimde iriňli ojak döräp, özi bişip, daşyna iriň akyp gutarýardy. Ýerli keselhanada operasiýa etdiler. Operasiýadan soň Wişnewskiniň melhemi bilen bejergi geçirdiler. 8 aýdan soň keselim gaýtadan özüni bildirdi. Indi ol has ýygy döräp, kähalatlarda 2-3 aý hem iriň akyp durýar. Hemişe pikirim keselim barada. Ruhum pes. Operasiýa etdirmekden bolsa gorkýaryn. Belki köneden gelýän halk emi bardyr? Jogabyňyza sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Megerem, ýerli keselhanada göni içegäniň ýanyndaky iriňli ojagy arassalama çäreleri geçirilen bolmaly. Paraproktitli iriňli ojagy arassalama operasiýasyndan soň, ýokançlykly zeperlenmä sezewar bolan artbujak mäzi bilen otyrýeriň derisiniň arasynda "ýodajyk" – fistula (swiş) döräp bilýändir. Iriňli ojagy arassalama çäresinden soň, şeýle fistulalar 4-6 hepde aralygy, kähalatlarda birnäçe aýdan ýa-da ýyllardan soň döräp biler. Gynansak hem, sizde dörän fistulany (swiş) diňe hirurgiki bejergi netijesinde aýryp bolýandygyny we hiç hili halk emleriň doly gutulma getirip bilmejekdigini belläsim gelýär. Operatiw bejerginiň esasyny fistula geçelgesini açmak, onuň daşky we içki deşiklerini birleşdirmek hem-de çalt bitişmegi üçin fistulany açyk ýagdaýa getirmek çäreleri düzýändir. Bejergini almak üçin hirurg-proktolog lukmanlaryna ýüz tutuň. Operatiw bejergi Sizi köp ýyllaryň dowamynda köseýän derdiňizden dynmaga kömek eder.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.