text:
Gyrgyzystanyň günortasyndaky Jalal-Abad şäherinde müňe golaý adam protest geçirip, tussag edilen üç deputatyň tizden-tiz boşadylmagyny talap etdiler.
Demonstrantlar duşenbe güni welaýat häkimliginiň binasynyň öňünde ýygnandylar. Olar Ata-Jurt partiýasynyň ýolbaşçylary azat edilýänçä, protest geçirjekdiklerini mälim etdiler.
Kamçybek Taşiýew, Sadyr Japarow we Talant Mamytow geçen ýylky halk tolgunşyklaryny öjükdirmekde aýyplanýarlar. Olaryň sud diňlenşigi 10-njy ýanwarda başlandy.
2012-nji ýylyň oktýabrynda müň töweregi demonstrant paýtagt Bişkega ýygnanyp, Kumtor altyn gorunyň millileşdirilmegini talap edipdiler.


c: text/html

text:
Merkezi Aziýa ýurtlary barada gepleşik berýän täzelikler telekanaly - "Central Asia TV" tanymal türkmen atşynasy, ozalky ministr Geldi Kärizowy türkmen režiminiň repressiýasyndan diri gutulan az sanly syýasy tussaglaryň biri atlandyrýar.
«Ol ilkinji prezident Saparmyrat Nyýazow – özüni türmä basan Türkmenbaşy döwründe hem türmede oturmaga ýetişdi, häzirki prezident Gurbanguly Berdimuhamedow – özüni azatlyga goýbermedik Arkadag döwründe hem türmede oturyp gördi» diýip, dokumental filmiň başynda aýdylýar.
Şeýle-de filmde Geldi Kärizowyň soňky döwürde Türkmenistandan azatlyga çykan tasdan ýeke-täk dissidentdigi bellenilýär. «Munuň üçin oňa Aşgabatda birnäçe, hatda Moskwada hem bir gezek hüjüm edildi» diýip, rus telewideniýesiniň žurnalisti, programmanyň awtory we alyp baryjy Andreý Rýabçenko aýdýar.
Halkyň şu günki ýagdaýy
Geldi Kärizow filmiň başynda şu günki gün ilatyň hal-ýagdaýy, pikir-oýy baradaky soraga jogap berip, ilatyň nägiledigini, käbir ýagdaýlarda gazaba çykandygyny, käte köprülerden «meniň bar aladam ýegenlerim bolar» diýen ýaly ýazgylary asyp goýýandyklaryny aýdýar.
Geldi Kärizow halkyň gahar-gazabynyň bir böleginiň gurluşyklar, Aşgabatda geçiriljek sport oýunlary zerarly jaýlaryň ýykylmagy bilen baglydygyny, adamlaryň emläginden mahrum edilýändigini aýdýar.
Şeýle-de ol prezident Berdimuhamedowyň döwründe resmileriň prezident bilen dyza çöküp diýen ýaly görüşmäge mejbur edilýändigini, elini ogşatmagy gowy gören Nyýazowyň hem türkmeni beýle kiçeltmändigini belleýär.
Şol bir wagtda, Geldi Kärizowyň sözlerine görä, ýurtda döredilen gorky-howatyr sistemasy adamlary tabyn bolmaga mejbur edýär.
Geldi Kärizow we onuň aýaly Ýuliýa Serebrýannik bilen söhbetdeşlik esasynda taýýarlanan filmiň içinden türme temasy eriş-argaç bolup geçýär.
Türme şertleri
Geldi Kärizow türmedäki adamlaryň we olaryň garyndaşlarynyň özara görüşmek, habarlaşmak hukuklarynyň asla sylanmaýandygyny gürrüň berýär.
Filmde Geldi Kärizowyň ömür beren işi – atçylyk, onuň ahal-teke atlaryny ete tabşyrylmakdan halas edip, gadymdan gelýän atşynaslyk medeniýetini dikeltmek ugrunda eden işleri hakynda, ýurtdaky syýasy ýagdaýlar bilen baglylykda, degişli wideoşekilleri ulanmak bilen, töwerekleýin gürrüň edilýär.
Şol iş, atlara bolan yhlasy hem ony kyn günleriň üstünden getirýär. Ýagny ol ilki at ogurlygynda, soňra geleňsizlikde aýyplanýar we ahyrynda atçylyk bilen meşgullanmakdan mahrum edilýär.
Geldi Kärizow özüniň türmeden boşamagynda maşgalasynyň oýnan roluny belläp, aýalynyň we beýlekileriň hakykaty bütin dünýä ýetirmekde uly iş edendiklerini gürrüň berýär. Netijede, at ogurlygy baradaky aýyplamalaryň güýjüni ýitirmegine hem aýalynyň delillendirip ýazan hatlary sebäp bolupdyr, sebäbi bu ýagdaý daşary ýurt guramalaryndan ogurlandy diýilýän atlaryň dokumentleri – ady, tohumy bilen bagly maglumatlaryň görkezilmegini talap edýän hatlaryň ýazylmagyna sebäp bolupdyr.
Geldi Kärizow filmde «Owdandepe» türmesindäki şertler barada hem maglumat berýär. Ony bu türmä kellesine halta geýdirip eltýärler we ol haltany diňe oturjak kamerasynyň agzynda aýyrýarlar.
Ol kameranyň gapysynyň gulply we möhürli bolandygyny, diwarda bolsa üç gullugyň – MHM-niň, IIM-iň we prokuraturanyň wekilleriniň gatnaşmagynda açmaly diýlip ýazylandygyny, ol gapynyň hepdede diňe bir gezek açylýandygyny aýdýar.
'Jogap bermeli bolar'
Ýuliýa Serebrýannik – dissidentiň aýaly Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň Merkezi Aziýa sapary we bu maşgalanyň ýokary derejelerde edilmegini isleýän gürrüňi baradaky soraga jogap berip, prezidentiň öz halkyna jogap berýändigini, adamlaryň türmede çüýremeli däldigini we talap edilse, ýagdaýyň üýtgejekdigini aýdýar.
Geldi Kärizow filmiň soňunda garyndaşlarynyň ýanamalara sezewar edilmek howpy barada gürrüň açyp, prezidentiň we onuň töweregindäkileriň hem garyndaşlarynyň bardygyny, edilen işler üçin jogap bermeli boljagyny ýatladýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Balkan welaýatynda gysga wagtlyk dynç alyşda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda welosipedli gezelenç etdi.
...Soňra döwlet Baştutany "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda Hazaryň kenarynda balyk tutmak bilen meşgullandy. Mälim bolşy ýaly, bu ýerde balyklaryň dürli görnüşleriniň bolmagy ösümliklere we balyklara baý bolan Hazaryň türkmen kenarynyň ekologiýa arassalygy bilen şertlendirilendir.
Türkmenistanyň Prezidenti balyk tutmagy tamamlap, Hazaryň ekologiýa gurşawyny hemişe gözegçilikde saklamak, bu künjegiň amatlylygyny ýokarlandyrmak meselelerine üns bermegiň zerurdygyny belledi. Çünki bu ýerler ekologiýa syýahatçylygy üçin aýratyn gyzyklanma döredýär, tebigatyň ýaşaýjylarynyň durmuşyna gözegçilik edilmegi häzir bütin dünýäde onuň meşhur ugurlarynyň birine öwrülýär. Awaza bolsa dünýäniň ähli künjeklerinden syýahatçylary, jahankeşdeleri we täsin täsirleriň muşdaklaryny çagyrýar.


text:
Birleşen Ştatlar Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň sözlän sözünde hökümete garşy protestlerde talap edilen reformalaryň hiç birine galtaşylmandygyny aýdyp, ony berk tankyt etdi.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toner al-Assadyň 3-nji gün eden çykyşy mazmunsyz boldy diýdi.
Al-Assad parlamente ýüzlenip eden çykyşynda öz hökümetine garşy iki hepde dowam edýän görülmedik protestleri ýurduň «duşmanlaryndan» görýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň ýatyrylýandygyny yglan etmedi.
Käbirleri onuň şeýle habary yglan etjegini çaklapdy.
Onuň çykyşyndan birnäçe sagat soň port şäheri bolan Latakiýada protestleriň bolandygy we tüpeň sesleriniň eşidelendigi aýdyldy.


text:
Türkmen oba hojalyk institutynda ýaş alymlaryň we talyplaryň gatnaşmagynda ylmy işleriň bäsleşigi geçirildi.
Eminleriň garamagyna işleriň 18-si hödürlenildi. Olar maldarçylyk, ekerançylyk, topraga gözegçilik, oba hojalygynda döwrebap tehnologiýalaryň peýdalanylyşy, suw çeşmeleri, oba hojalykdaky täzeçillikler ýaly temalary öz içine alýar.
Taslama işleriň bäsleşiginde agronomçylyk we weterinariýa fakultetiniň üçünji ýyl talyby Maksat Mirabowyň "PHP programma diliniň kömegi bilen elektron kitaphanany düzmek" atly işi eminleriň iň ýokary bahasyna mynasyp boldy. Ikinji orny gidromeliorasiýa we oba hojalygynyň mehanizasiýasy fakultetiniň bäşinji ýyl talyby Begençberdi Orazberdiýewiň taslama işi eýeledi. Onuň taslama işi Türkmenistanyň demirgazyk sebitlerinde käşiri damjalaýyn usulda suwarmagyň tehnologiýasyna bagyşlanýar.
Ikinji orna mynasyp bolan başga bir iş bolsa Borland programmasy arkaly oba hojalygyna täzeçillikler girizmäge bagyşlanandyr. Ol agronomçylyk we weterinariýa fakultetiniň dördünji ýyl talyby HUmaý Çaryýewanyň işi. Bäsleşikde üçünji orna bolsa agronomçylyk we weterinariýa fakultetiniň talyplary Annatäç Saparowanyň we Aşyrgeldi Ataýewiň taslama işleri mynasyp boldy.


text:
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroza Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew bilen ykdysady hyzmatdaşlygy güýçlendirmek barada gepleşmek üçin Bakuwa geldi.
Ýewropa Komissiýasynyň Bakuwdaky missiýasynyň başlygy Malena Mard Barrozanyň sapary Azerbaýjanyň ÝB-niň Assosiasiýa şertnamasyna gol çekmek ähtimallygy meselesine bagyşlanýar diýdi.
Şeýle-de Barrozanyň Ýewropa Günorta gaz koridory arkaly tebigy gaz getirmek meselesine üns bermegine garaşylýar.
Barroza Bakuwa 13-nji iýunda, Moldowa hem Gürjüstana sapar edeninden soň geldi.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän topar Gazagystanyň häkimiýetleri polisiýa we türme işgärleri tarapyndan tussaglaryň gynamalara sezewar edilýändigi baradaky maglumatlary derňemekde şowsuz bolýar diýdi.
3-nji martda çap edilen raportda “Amnesty International” guramasy Gazagystanda adam hukuklaryny gorap çykyş edýän toparlara tussaglaryň gynamalara sezewar edilýändigi barada her ýyl ýüzlerçe maglumatyň gelip gowuşýandygyny aýdýar.
“Amnesty International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktory John Dalhuisen “gynamalaryň derňelmezligi we olary amala aşyrýanlaryň jogapkärçilige çekilmezligi pida bolanlaryň umytsyz galmagyna sebäp bolýar” diýýär.


text:
Pökgerip, tegelenip duran garyn diňe eýjejik körpejeleri we hamyla aýaly bezäp biler. Galan adamlary bedende peýda bolýan bu artykmaçlyk görksüz edýär. Käbir adamlar köp iýýär, az hereket edýär, kemsiz bedenli bolmak üçin hiç bir güýç sarp etmeýär. Ynha-da, günlerde bir gün görkden gaçan sudury gözüne ilýär we uzak wagtyň dowamynda aladasy edilmedik syratyny, az möhletiň dowamynda tertibe salmaň ugryna çykýar. Şular ýaly ýagdaýda, gözel-görkana bolmagyň ugruna çykanlar, bu dünýäde az möhlediň içinde şeýle gudraty berjaý edip bolmajakdygyny berk ýadynda saklamagy zerurdyr. Hiç haçan – "Üç günüň içinde ýeňillik bilen garyn salmakdan halas ederis", – diýen mahabatlanmalara ynanmaň. Bu maglumat köplenç hakykat bolmagyň deregine, beden üçin örän zyýanly bolýar. Garyn salmaklyk bilen köne barlanan usullar bilen göreşip başlaň, ilkinji netijeleri gazananyňyzdan soň bolsa, bu ugurdaky göreşiňizi taşlamaň.
Garyn salmakdan halas bolmak üçin ilki bilen iýmiti kada salmakdan başlamaly.
Birinji gün.
Ilkinji gün diňe iýmitiň mukdaryny kemeltmeli we esasy suwuk nahara geçmeli. Peýdaly ertirlikden başlaň – ir-iýmişli ýa-da gyrgyçdan geçirilen alma goşulan ýarym suwuk süle şülesi. Günortanlyk naharda gök önümli işdäçar we çorba, agşam bolsa gök önümli we etli çalçorba iýmek maslahat berilýär.
Ikinji gün.
Goý, iýmit çäklendirilýän güni bolsun. Garyndan we çykyp duran gapdalýandan halas bolmak üçin, ýeňil, içiňi sürmäge ukyply önümleri ulanyp, berhiz günlerini geçirmegi maslahat berilýär. Bu dürli ter gök önümlerinden we gatykdan taýýarlanan pýureler bolup biler. Ertirlik naharynda gök önümli pýure, günortan gatykdan taýýarlanan ir-iýmişli sowuk çorba, öýlänlik gatyk we ter ir-iýmiş, agşam nahara bolsa gatyk bilen garylan gök önümli işdäçar.
Üçünji gün.
Berhiziň üçinji güni hem goý, iýmitiň çäklendirilýän güni bolsun. Bu gün ter miweleriň we gök önümleriň şiresini ulanmak maslahat berilýär. Olar birinjiden içegäni arassalaýar, ikinjiden bolsa iýmit düzüminiň çäklidigine garamazdan, bedeni köp mukdarda witaminler we minerallar bilen baýlaşdyrýar. Şeýle hem olar immuniteti berkidýär we bedeniň garramaklygy bilen göreşýän antioksidantlary toplamaga ýardam berýär. Taýýarlan şirä ýakymly tagam bermek üçin bal we şekeriň ýerini tutujy önüm goşsaň hem bolýar. Iýmiti çäklendirilýän günde ulanylan bir bulgur şire, bir paý naharyň ornuny tutmaga ukyplydyr. Sagdyn adam bir günde 5-6 paý iýmit kabul edýänligi üçin, 5-6 bulgur miwe şiresini içmek maslahat berilýär. Ýöne bu berhizi dördünji güne geçirip, şol gün, birinji güniň berhizini gaýtalasaň hem zyýanly däldir.
Berhiziň galan günlerinde adaty pes kaloriýaly iýmiti ulanmak ýeterliklidir. Kabul edilýän iýmitde ýeňil içiňi sürüjilik ukyby bolan önümler ulanmaly. Hökman iýmit düzüminde gatyk, alma, garaly ter we guradylan görnüşde, kiwi we başga önümler bolmaly.
Artykmaç ýagdan, sallanyp duran garyndan halas bolmak üçin, az kaloriýaly berhiz bilen birlikde, garyn myşsalaryny bekedýän fiziki maşklary we aerobiki maşklary ýerine ýetirmeli. Şeýle-de siz garyn derisiniň çeýeligini ýokarlandyrýan, şol töwerekden artykmaç suwuklygy aýyrmaga ýardam berýän we onuň göwrümini kiçeldýän kontrast duşuny (sowuk suw bilen gyzgyn suwy gezekleşdirip) kabul etseňiz hem peýdaly bolar.
Garnyny çalt kiçeltmegi arzuw edýänler, ýokarda agzalanlar bilen bir hatarda dolanma usulyny ulansalar hem zyýan bolmaz. Munuň üçin dürli serişdeleri ulansaň bolýar – tene çalynýan süýtjagaz, bal bilen garylan üwelen kofe, gök toýun we ş.m. Serişdeleriň haýsy hem bolsa birini garnyňa we biliňe çalyp, şol töweregi iýmit kleýonkasy bilen berk dolamaly, üstünden bolsa, ýyly ýaglyk ýa-da şarf dolap, 40 minudyň dowamynda saklamaly. Dolagy göterip ýörkäňiz dürli gyzdyryjy hereket edip bilersiňiz: maşklar, tans, öýi tertibe salmak ýa-da ýorgana dolanyp ýatmak. Wagt geçenden soň, ýuwunmaly. Bu usuly 3-5 gün yzly-yzyna ýerine ýetirip bilersiňiz, şondan soň hökman arasyna 5 gün salyp dynç almaly.
Umuman tenimizde peýda bolýan artykmaçlyk, bize artykmaç alada, artykmaç işdir. Şonuň üçin iýmite başlaňyzda, dynç alaňyzda öte geçmän, wagtynda çeninde saklanmagy özüňize endik ediniň!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ukrainadan berilýän habarlarda Kiýewde ýaşaýan rus žurnalisti, “Nowyý Region» habar gullugyny döreden Aleksandr Şetininiň öz kwartirasynda öli tapylandygy aýdylýar.
Ukrain polisiýasy özleriniň Şetinin özüni heläkländir diýip güman edýändiklerini aýtdy.
Häkimiýetler Şetininiň dostlarynyň 28-nji awgustda, doglan gününi gutlamak üçin, Kiýewiň Konstantinowskaýa köçesindäki jaýyna baranlarynda, ony öli tapandyklaryny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, ol balkondaky kürside oturan ýerinde, kellesinden ok geçip ölüpdir we ýerde ýarag ýatan eken.
Polisiýa Şetininiň öz žurnalist kärdeşlerine elektron hat ýazyp, özüni öldürmek niýetini jar edendigini hem aýdýar.


text:
Ýekşenbe güni Yragyň dürli künjeklerinde amala aşyrylan 10-dan gowrak hüjümde 60-dan gowrak adam öldi. Şu gurnalan hüjümleriň çäginde Yragyň Amara şäherinde içine bomba ýerleşdirilen iki sany maşyn partladyldy we bu partlamalarda azyndan 16 adam öldi.
Yragyň Dujail şäherinde bolsa näbelli ýaragly söweşijileriň atan okundan we janyndan geçen bir hüjümçiniň amala aşyran partlamasyndan 11 esger ölüp, 8 esger ýaralandy. Kirkuk şäherinde amala aşyrylan partlamada bolsa polisiýa edarasynda türgenleşik geçýän işgärlerden 7-si ölüp, 17-si ýaralandy.
Ýekşenbe güni Yragyň Naziriýa şäherinde-de iki sany maşyna ýerleşdirilen bomba partladyldy we onda iki adam ölüp, dört adam ýaralandy. Bu uly gerimde gurnalan hüjümleriň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Şenbe güni Pakistanyň polisiýa resmileri ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Hyber Paktunkwa welaýatyndaky çaknyşykda üç sany ýaragly söweşijiniň öldürilendigini habar berdiler.
Polisiýanyň maglumatyna görä, bu wakada polisiýa işgärleriniň münüp barýan ulagyna näbelli ýaragly söweşijiler granat zyňyp, hüjüm edipdirler. Bu hüjümde polisiýa işgärlerinden hem biriniň ölüp, ýene ikisiniň ýaralanandygy habar berilýär.
Polisiýanyň ulagyna garşy amala aşyrylan bu hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almandyr. Ýöne polisiýa bu wakada ýerli talybanlara tarapdar ekstremistik söweşijilere güman bildirýär.


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda bolan iki sany bomba partlamasy pata ýygnan sünni musulmanlara zarba urdy. Bu soňky üç günüň dowamynda ýurtda amala aşyrylan üçünji partlama boldy.
Yrak resmileriniň aýtmagyna görä, duşenbe güni Bagdadyň Adhamiýah regionynda bolan bu partlamada 15 adam wepat bolupdyr we 30 çemesi adam ýaralanypdyr.
22-nji sentýabrda janyndan geçen hüjümçiniň sünnilere garşy amala aşyran bomba partlamasyndan 12 adam heläk bolupdy. Mundan bir gün öň şaýylaryň patasynda amala aşyrylan iki sany bomba partlamasynda 73 adam wepat bolupdy.
Mundan başga-da 20-nji sentýabrda sünni musulmanlaryň Samarra şäherindäki metjidiniň golaýynda bolan bomba partlamasy 18 adamyň ölümine sebäp bolupdy.
Bomba partlamalarynyň köpelmegi ýurtda köpçülikdäki şaýylaryň we azlykdaky sünnileriň arasyndaky konflikti hasam tutaşdyrdy.
BMG 22-nji sentýabrda ýaýradan beýannamasynda yraklylary bir-birinden ar almakdan saklanmaga çagyrdy.


text:
Duşenbe güni Birleşen Ştatlaryň demokratik partiýasyndan tanymal senatorlardan biri Harri Reýd Nýu-Ýork şäherinde 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabr hüjüminiň bolan ýerine golaý ýerde musulman metjidiniň gurulmagyna açyk garşy çykyş etdi.
Ol bu meselede prezident Barak Obamanyň garaýşy bilen ylalaşmaýandygyny bildirdi. Hususan-da, senator Harri Reýd Birleşen Ştatlaryň konstitusiýasynda dini azatlygyň goralýandygyny bellemek bilen bir wagtda, göz öňünde tutulýan bu metjidiň gurluşygynyň «başga bir ýerde» amala aşyrylmalydygyny nygtady.
Nýu-Ýork şäheriniň merkezinde metjidiň gurulmagyna garşy çykyş edýänler bu metjidiň gurluşygynyň 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda yslamçy terrorçylar tarapyndan amala aşyryldy diýilýän hüjümde pida bolanlaryň dogan-garyndaşlarynyň ýarasyny gozgamak boljakdygyny öňe sürýärler.
Geçen hepdäniň anna güni prezident Barak Obama Nýu-Ýork şäheriniň merkezinde şeýle metjidiň gurulmagyny goldaýandygyny aýdyp çykyş edipdi.


text:
Öten agşam Tripolide ençeme partlama sesi eşidildi. Aýdylyşyna görä, bu ýerde koalisiýanyň harby uçarlary bir ýangyç ammaryna zarba urupdyr.
Şaýatlaryň aýtmagyna görä, paýtagtyň golaýynda ýerleşýän şäher Tajurada hem bir harby bazada güýçli partlama bolupdyr.
Liwiýanyň resmi habar gullugy “JANA” koalision güýçleriň Tajura şäherine eden hüjüminde parahat ilatdan köp adamyň heläk bolandygyny habar berdi. Emma bu habary garaşsyz çeşmelere tassyklatmak başartmady.
Çarşenbe güni giçlik Liwiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Haled Kaim howa hüjümleriniň togtadylmagyny haýyş etdi: “Şu gün bolşy ýaly, howa hüjümleri parahat ilaty harby işgärlerden tapawutlandyranok. Milli dialoga girişilip, adaty durmuşa dolanar ýaly, howa zarbalary tizden-tiz duruzylmaly”.
Gozgalaňçylaryň elindäki şäher Misuratada keselhananyň töweregindäki etraplary hökümetiň tanklarynyň bombalanlygy habar berildi. Şaýatlar ozal halkara gýüçleriniň hüjümleri netijesinde tanklaryň bu şäheriň töwereginden çekilip gidendigini aýdypdylar.
Gündogarda strategik taýdan möhüm şäher bolan Ajdabiýada gozgalaçylar bilen Kaddafiniň güýçleriniň arasynda agyr söweşiň bolandygy bildirildi.“Gerek bolsa dowam etdiriler”
Fransiýanyň daşary işleri ministri Alain Župpe penşenbe güni Liwiýanyň garşysyna alnyp barylýan howa urgularyny “üstünlik” diýip atlandyryp, munuň gerekli hasap edilen halatynda dowam etdiriljekdgini aýtdy.
Geçen 24 sagadyň içinde ýaran güýçler tarapyndan Liwiýada 175 howa urgusy amala aşyrylypdyr.
Župpe “RTL” radiosyna beren interwiýusynda bilelikde alnyp barylýan operasiýalarda parahat ilata zyýan ýetdi diýen habaryň ýokdugyny belledi. Soň hem bu zarbalarda “diňe harby obýektler nyşana alynýar” diýip, sözüniň üstüne goşdy.
“Liwiýanyň harby potensialynyň uly bölegi dargadyldy. Howa hüjümlerinden goranyş ukybyniň ählisi ýa köp bölegi zyýansyzlandyryldy. Onuň awiasiýasy hem zyýansyzlandyryldy. Uçar ýa wetolýotlar bolaýmasa, galan zat köp däl. Olaryň heniz hem atrilleriýasy bar” diýip, Župpe aýtdy.
Soňra ol şeýle diýdi: “Keselhananyň bombalanmagy bu režimiň nädereje wagşydygyny, onuň halkara jemgyýetçiligi üçin kabul ederliksizdigini görkezýär. Biz howa urgularyny dowam etdireris”.
Birleşen Ştatlaryň Liwiýa missiýasy boýunça ştab başlygy kontr-admiral Gerard Huber geçen 24 sagadyň içinde Liwiýanyň uçarlarynyň uçmaga synanyşyk etmänligini aýtdy. Onuň sözlerine görä, howa zarbalary Kaddafiniň gury ýer güýçlerine basyş etmek üçin edilýär.
Huberiň tassyklamagyna görä, geçen 24 sagadyň içinde ýaran güýçler tarapyndan 175 howa urgusy amala aşyrylypdyr. Şol urgularyň 113-ni amerikan uçarlary amala aşyrypdyr.Türkiýäniň pozisiýasy
Waşington, öz aýtmagyna görä, bu missiýa ýolbaşçylyk etmek islänok. Şol sebäpden NATO agzalarynyň arasynda missiýa kim ýolbaşçylyk etmeli diýen çekişme barýar. Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Britaniýa NATO-nyň munda esasy rol oýnamalydygy barada ylalaşypdyr. Ýöne muňa ýaranlyga agza 28 döwletiň razylygy gerek.
Türkiýe koalisiýanyň harby uçarlary Kaddafiniň güýçlerini bombalap ýörkä, NATO-nyň bu jogapkärçiligini ýa-da Birleşen Milletler Guramasynyň uçuş gadagan zonasyny döretmek kararynyň durmuşa geçirilişini öz üstüne almagy islänok.
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly çarşenbe güni: “Liwiýa baradaky iş düzgünleri parahat ilaty goramak, ýarag embargosyny, uçuş gadagançylygyny üpjün etmek we gumanitar kömek bermek bilen çäklenmeli” diýip, duýduryş berdi.
NATO agza ýurtlaryň gämileri Kaddafiniň hökümetine garşy BMG-niň girizen ýarag embargosynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek üçin Liwiýanyň kenar ýakasynda gözegçilige başlady. Bu çärä Türkiýe-de gatnaşýar.


text:
Düýn Orsýetiň Daşary işler ministrligi öňki nebit biznesmeni Mihail Hodorkowskiniň üstünden geçirilýän ikinji sud işini günbatar ýurtlaryň ýazgarmagyny “kabul ederliksizdir” diýip, häsiýetlendirdi.
Şeýle-de, Daşary işler ministrliginiň ýaýradan beýanatynda bu sud işiniň çözgüdi öňünden kesgitlenen diýlen aýyplamalaryň hem “düýpsüzdigi” aýdylýar.
Mihail Hodorkowskiý we onuň egindeşi Platon Lebedýew salgyt galplyklarynda aýyplanyp, eýýäm 2003-nji ýyldan bäri tussaglykda saklanýarlar.
Olar indi “Ýukos” şirketinden we onuň bölümlerinden millionlarça tonna nebit ogurlamakda we milliardlarça dollar möçberinde hapa pullary ýuwmakda aýyplanýar. Şunuň bilen baglylykda olaryň goşmaça türme tussaglygyna höküm edilmegine garaşylýar.


text:
Şu gün halkara Ene dili güni. Bu günde dänýäde ýitmek howpy abanan dillere ünsi çekmek adaty bar.
Eýsem Türkmenistndaky milli azlyklaryň dilleri nähili kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar?
Biz bu soragy Wenada ýaşaýan türkmenistanly hukuk goraýjy Farid Tuhbatulline berdik.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda tatarlar hem milli azlyk bolup durýar, olaryň bu ýurtda öz ene dilini saklamak mümkinçiligi nähili?
Farid Tuhbatullin:
Dogrudanam, tatarlar Türkmenistanda köp ýyllar bäri milli azlyk bolup ýaşaýar. Emma olar ruslar, koreýler ýaly bilelikde, bir ýerde kowçum bolup ýaşamaýarlar. Şu sebäpden olary haýsam bolsa bir diaspora diýip atlandyryp bolmaýar.
Megerem şundan, söwet döwründe, hususan-da häzir Türkmenistanda tatar mekdepleri barada gürrüň edip bolmaýar, sebäbi olar ýok. Mysal üçin meniň özüm, meniň tatar milletinden bolan deň-duşlarym tatar dilini öz ene-atalaryndan, garry mamalaryndan, babalaryndan, garyndaşlaryndan öwrendiler. Biz nähilem bolsa öz dilimizi we medeniýetimizi saklamagy başardyk.
Emma bilelikde, bir ýerde kowçum bolup ýaşaýan milli azlyklaryň ýagdaýy başgaça. Mysal üçin, ýurduň günortasyndaky buluçlar, günbatardaky azeriler, demirgazykdaky özbekler üçin döwlet sowet döwründe mekdepleri, nähilidir bir medeniýet merkezlerini döretdi we saklady.
Bu ykdysady nukdaý nazardan hem düşnüklidi. Ikinji tarapdan, mysal üçin koreýler öz medeniýetlerini, dillerini öwrenmek we saklamak üçin jemgyýetçilik guramasyny döretmäge synandylar.
Emma türkmen häkimiýetleri bu hili milli ideýalara, oňyn iş ediljek bolnanda hem, şübheli garaýar. Onsoň häzir ol ýerde milli azlyklaryň öz medeniýet merkezlerini açmak mümkinçiligi çäkli, men mekdepler, gazet-žurnallar barada aýdyp hem oturmaýyn.
Azatlyk Radiosy: Onda Türkmenistanda tatar ýaşlary öz ene dillerini maşgalada, ene-atalaryndan öwrenmeseler, başga çykalga ýok-da?
Farid Tuhbatullin:
Gynansak-da, bu hakykatdan hem şeýle. Häzirki nesliň köpüsi men hatda heniz Türkmenistanda ýaşaýarkam hem öz dillerinde gürlemeýärdiler. Ýa rusça, ýa türkmençe gürleýärdiler, sebäbi garaşyk nika kändi, ýa kakasy türkmen, ejesi tatar, ýa-da tersine. Bu hili çagalar özboluşlylyklaryny ýitirýärler.
Emma Tatarystandaky ýa Başgyrdystandaky garyndaşlarynyň ýanyna gidip bilen tatar çagalary mekdebe gidip, tatar dilini öwrenip, bolmanda oňa düşünip bilýärler.
Ýöne olar Türkmenistanda öz dillerini ýitirýärler. Men uly adamlary hem bilýän, olaryň köpüsi Türkmenistanda hiç bir geljek görmeýär we aglabasy ol ýerden çykyp gitdi.


text:
ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky alyş-çalyş okuw programmasyny tamamlap ABŞ-da galan rus ýetginjegiň aklawçysy öz müşderisiniň gomoseksual bolany sebäpli Russiýada yzarlanmalardan aladalanýandygy üçin Birleşen Ştatlarynda syýasy gaçybatalga soraýandygyny aýtdy.
“Ol öýüne dolanmaga gorkýar. Şonuň üçin ol Birleşen Ştatlarynda galmak barada karara geldi” diýip, Miçigandaky immigrantlaryň hukuklary boýunça merkeziň aklawçysy Susan Reed aýtdy.
17 ýaşyndaky rus ýetginjek 2012-2013-nji okuw ýyllary arasynda “FLEX” okuw programmasyna gatnaşyp, okuwyny tamamlandan soň yzyna Russiýa dolanmady.


text:
HTTU — «Merw»
17-nji tapgyryň duşuşyklary Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň futbol meýdanynda geçiriljek HTTU — «Merw» duşuşygy bilen başlar. Häzirki wagtda deň utuk bilen 6-njy orny paýlaşýan bu toparlaryň güýji biri-biri bilen deňeçer. Hatda Maryda geçirilen duşuşyklarda «Merwiň», Aşgabatdaky oýunlarda bolsa HTTU-nyň rüstem gelýändigini birnäçe ýola gördük. Şu duşuşykda hem toparlaryň ikisine-de deňeçer baha berilýär. Hatda toparlaryň arasynda 1-nji aýlawda bolan duşuşyk hem 1:1-lik deňlik bilen tamamlanypdy. Şonuň üçin oýnuň deňlik bilen tamamlanmagam ahmal. Eger toparlaryň haýsydyr biri ýeňse, 6-njy orunda ymykly ýerleşip biler. Ýeňlen topara bolsa 7-nji orny hem ýitirmek howpy abanýar. Çünki «Hazyna» HTTU-dyr «Merwden» bary-ýogy bir utuk yzda gelýär.
Mahlasy, HTTU — «Merw» duşuşygy hem-ä 6-njy orna ymykly geçmegiň, hem-de 7-nji orny elden bermezligiň söweşi bolar. Göreliň, bu söweşde kim üstün çykarka?
«Energetik» — «Hazyna»
Tapgyrda Ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän toparlar «Energetik» bilen «Hazyna» ýene bir ýola güýç synanyşýar. «Energetik» geçen ýyl ýurdumyz boýunça 1-nji liganyň çempiony bolan hem bolsa, Ýokary ligada «Hazyna» ondan üstün görünýär. Hatda bu «täzejeleriň» arasynda Aşgabatda bolan duşuşykda «ykdysadyýetçiler» 4:1 hasabynda ýeňiş gazanypdylar. Ýöne «Energetigiň» hem öz meýdanynda örän gowy oýun görkezýändigini ýatdan çykarmaly däl. Şonuň üçin bu duşuşykdan deňlige hem garaşyp bolar.
Elbetde, ýeňiş toparlaryň ikisine-de gerek. Ýöne ýeňiş gazanyp biläýen ýagdaýynda «Hazynanyň» ýaryş tertibindäki eýeleýän ornuny ýokary galdyrmaga mümkinçiligi bar. «Hazyna» ýokary galýarmy, ýa «Energetik» oňa ýakynlaşýarmy, bu diňe oýundan soň belli bolar.
«Daşoguz» — «Altyn asyr»
Gürrüňsiz, «Altyn asyr» rüstem görünýär. Ýöne «Daşoguzyň» öz meýdanynda geçen saparky bolan oýunda «Hazynany» ýeňip, janköýerlerini begendirendigini hem ýatdan çykarmaly däl. Şonuň üçin «aragatnaşykçylar» bu oýuna çyny bilen ýapyşyp, garaşylýan ýeňşi gazanmak we çempionlyk üçin has ynamly ädimler bilen öňe gitmek üçin çynlakaý taýýarlansalar we oýnasalar gowy bolar.
Toparlaryň arasynda 1-nji aýlawda Aşgabatda bolan duşuşykda «Altyn asyr» jogapsyz pökgüleriň 4-si bilen ýeňiş gazanypdy. Eger ýene şeýle oýun görkezip bilseler, Süleýman Muhadow ýaly bombardirlik üçin ýaryşýan hüjümçilere oňat mümkinçilik bar.
«Aşgabat» — «Ahal»
Bu toparlaryň aýratynlygy biriniň güýçlenen wagty, beýlekisiniň asgynlaýandygydyr. Mysal üçin, öňräkki tapgyrlarda «Ahal» birnäçe tapgyr şowsuz çykyş etdi. Şol mahallar «Aşgabat» şowly oýunlary bilen 3-nji orna çenli çykdy. Geçen tapgyrda bolsa 3-nji orna «Ahal» geçdi. Diýmek 3-nji orun üçin ýaryş dowam edýär. «Ahal» bilen «Aşgabadyň» arasynda bary-ýogy ýekeje utuk tapawut bar.
Kim güýçli? «Aşgabatmy», «Ahal»? Muny diňe oýunda aýdyp bolar? Ýöne 1-nji aýlawda-ha 1:0 hasabynda «Ahal» ýeňipdi.
«Balkan» — «Şagadam»
Başgaça, Balkan derbisi. Birnäçe tapgyr bäri şowsuz çykyş edip gelýän «Şagadam» bu gezek myhmançylykda şol şowsuzlykdan gutulyp bilermikä? Ýöne «Balkan» Ýokary ligada öz öýünde iň gowy çykyş edýän topar. Şu oýunda hem «Balkan» rüstem görünýär diýsek, ýalňyş bolmasa gerek! Ýöne 1-nji aýlawda Türkmenbaşy şäherinde bolan duşuşyk 2:2 hasabyndaky deňlik bilen tamamlanypdy. Belki ýene şoňa meňzeş deňlik bolup biler.
Eger «Balkan» ýeňiş gazansa, 2-nji orunda galyp biler. Deňlik ýer eýeleri üçin howply. Çünki «Ahal» «Balkan» bilen utuklaryny deňledi. «Şagadam» ýeňse welin, «kenarlylar» ýaryş tertibindäki ornuny üýtgedip bilmeselerem, «Aşgabat» bilen arany ýygryp bilerler.
Çaklamalara has dolulygyna düşünmek üçin Ýokary liganyň häzirki tertibini goýýarys:
«ALTYN ASYR» 16/39
«BALKAN» 16/29
«AHAL» 16/29
«AŞGABAT» 16/28
«ŞAGADAM» 16/25
«MERW» 16/20
HTTU 16/20
«HAZYNA» 16/19
«ENERGETIK» 16/12
«DAŞOGUZ» 16/4


text:
Ali ibn Abu Talib (radiyallahu anh) rowayatlaryndan şeýle diýýär:
Bir gün Allahyň Resulynyň (sallahu aleýhi wessellam) ýanyna bir aýal maşgala gelip: '' – men bir oglana durmuşa çykmak isleýärin. Näme diýip bilersiňiz bu barada?''
Serwermiz ýylgyrdyda şeýle jogap berdi: «Erkegiň haky aýal maşgalanyňkydan köpdür. Sen olary ýerine ýetirip bilermiň?''Onda ol gyz: '' o nähili?'' diýip sorady.
-'' Eger sen öz äriň göwnüne degseň, sen Allahyň garşysyna çykdygyň bolar we seniň namazyň kabul bolmaz''
— ''Ýene –de barmy ?''
-''Egerde aýaly öz ärinden birugsat köçä çyksa, her äden ädimi günä hasaplanylar''
-''Ýene-de barmy ?''
-''Egerde aýaly erbet söz aýtsa ,onda kyýamatda onuň dili arkasyna oralar''
-''ýene de barmy?''
-''Egerde aýalynyň baýlygy bar bolsa we ärine kömek etmese ,ahyrýetde onuň yüzü gara bolar''
-''Ýene-de barmy?''
-''Egerde aýaly äriniň baýlygyny ogurlap başga birine berse we ötünç soramasa,onda ol aýalyň beren sadakalaryny we zakatlaryny Allah kabul etmez''
-''ýene –de barmy?''
— ''Egerde aýaly ärine sögse we oňa garşy söz aýtsa ,onda ol dili üçin Dowzahda asylar. Egerde aýal aýdym sazyň bolýan ýerine gitse we onuň üçin pul berse ,onda geýinen eşikleri şeýle diýip nalarmyş:» Sen bizi öz ýanýoldaşyň üçin geýmediň ,sen bizi haram ýerlere gitmek üçin geýdiň". Şeýle aýallary ALLAh 1000ýyllap ýanmagy buýruk eder.''
Bu zatlary eşiden gyz şeýle diýdi:" –Ya Allahyň Resuly! Bu çaka çenli durmuşa çykmandym we indi hem çykmaryn". Onda Pygambermiz(sallallahu aleyhi wesselam) şeýle jogap berdi:" Durmuşa çykaňda nähili sogaplary gazanýanydygyň barada hem aýdyp bereýinmi?" onda diňle:" Eger äri men senden razydyryn diýse, munyň sogaby aýaly üçin 60ýyl namaz okan ýalydyr". " Egerde sen oňa bir bulgur suw uzatsaň, bu seniň üçin 1 ýyl oraza beklenen ýaly sogap bolar".'' Äri bilen jyns gatnaşykdan soň gusul alsa,munyň sogaby 1000ýyl gurbanlygyň sogaby ýaly bolar"."Ärine mekirlik etmeden ölse ,perişdeler tesbi sanar" .''Öz baýlygyny äri üçin saklap gezse we äriniň hossarlary bilen gowy gatnaşsa ,5 wagt namazyny okasa,orazasyny tutsa bularyň sogaby 1000 gezek Käbä aýlanan ýalydyr."


text:
Şahsy otag – bu Siziň üçin öz TMCELL aragatnaşygyňyzy özbaşdak dolandymrak üçin mümkinçilikdir.
TMCELL “Şahsy otagynyň” kömegi bilen Sizde mümkinçilikler bar:
Ulgama girmek üçin Size abonent belgiňizi we parolyňyzy girizmek gerek.
Egerde Siziň TMCELL Şahsy kabinetine girmek üçin parolyňyz heniz ýok bolsa, ýa-da Siz öz parolyňyzy unudan bolsaňyz, 0831 belgä boş SMS habaryny ugradyň. Jogap SMS mazmunynda täze parol geler. Korporatiw müşderilere parol SMS arkaly berilmeýär. Şeýle hem, siz paroly TMCELL ofislerine gelip alyp bilersiňiz.
Öz parolyňyzy gizlinlikde saklaň!
Eger-de ol kesekä äşgär bolsa, biz Siziň şahsy hasabyňyzy gorap bilmeris. Size "Şahsy otagyňyza" ilkinji gezek gireniňizde paroly çalşyrmagy we ony yzgider üýtgedip durmagy maslahat berýäris. Porolyň saýlanyp tapylmagyndan goramak üçin, parol 5 gezekden artyk ýalňyş girizilen ýagdaýynda giriş 30 minutlyk blokirlenyär. Bir seansda hereketsizlik wagty 10 minutda çäklenilendir, Şul wagt tamamlanandan soň, Size ýenede paroly girizmek maslahat beriler. Iş tamamlanandan soň seansy howpsyz jemlemek üçin "Çykyş" ssylkasynda peýdalanyň.
"Internet hyzmatlaryny dolandyrmak" öňki salgy boýunça işleýar: https://tmcellhyzmat.gov.tm/


text:
2013-nji ýylyň noýabr aýynda türkmen häkimiýetleri Balkan welaýatynda gowaça ekmegi bes etmeli diýen karara gelipdiler. Bu welaýatda gowaça ekini üçin 5 müň gektar ýer bölünip berlipdi. Indiden beýläk Balkan welaýatynda gowaça derek iýmlik, däne, miwe we bakja ekinleri ekiler diýip, TDH ýazypdy.
Eýse, bu karardan soň häzirki wagtda Balkanda gowaça derek nähili ekinler ekilýär we olaryň ösdürilip ýetişdirilişi nähili?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, häzirki wagtda Balkan welaýatyna sapar edýän Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistan ýurtda şu ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli hasaba alnan kärhanalaryň 64%-niň hususy sektoryň paýyna düşýänligini yglan etdi.
Ýaňy-ýakynda Moskwada geçirilen innowasion forumda eden çykyşynda Türkmenistanyň Statistika maglumatlary we ykdysady ösüş boýunça milli institutynyň wekili Ogultäç Söýünowanyň aýtmagyna görä, Türkmenistanda döwlete degişli kompaniýalaryň paýy 25%-e hem ýetmeýär. Kärhanalaryň galan 10%-ni gatyşykly eýeçilikdäki we daşary ýurt maýa goýumlary esasynda açylan kärhanalar emele getirýär.
Türkmenistanyň Statistiki maglumatlar we ykdysady ösüş boýunça milli institutynyň yglan eden sanlaryna görä, ýurtda hasaba alnan kärhanalaryň 64%-ni hususy eýeçilikdäki kärhanalar düzýär. Emma Türkmenistanda dürli eýeçilik görnüşinde hasaba alnan kärhanalaryň we hususy kärhanalaryň takyk sany habar berlenok.
Görkezijiler nämäni aňladýar?
Synçylar Türkmenistanyň resmi derejede yglan eden hususy kärhanalarynyň prosent görüşindäki soňky sanynyň ösen ykdysadyýetli döwletleriň ortaça görkezijilerine gabat gelýänligini belleýärler. Türkmenistanyň hökümetiniň öňki geňeşçisi Wladimir Ýerofeýew hem şeýle synçylaryň biri.
Emma Ýerofeýew Türkmenistanyň yglan eden sanlary prosent taýdan uly bolsa-da, bu sanyň girdejililik taýdan uly bolmadyk kärhanalardan, şol sanda daýhan birleşikleri we dürli ýyllarda hasaba alnan kiçi kärhanalar ýaly şirketlerden düzülen bolmagynyň ähtimaldygyny çak edýär.
Türkmenistanly žurnalist, synçy Döwletmyrat Ýazgulyýew Türkmenistanyň Statistiki maglumatlar we ykdysady ösüş institutynyň berýän sanlarynyň bir-birine ters gelýän halatlarynyň az däldigini belleýär. Üstesine, ol hususy kärhanalaryň sany köpelýän hem bolsa, ýurtdaky ýagdaý bilen deňeşdirilende resmi derejede yglan edilýän sanlara ynamsyzlygyň güýçlenýänligini aýdýar.
Onuň bellemegine görä, geçen ýylyň noýabr aýynda yglan edilen resmi statistiki maglumatlarda ýurtda 6 müňden gowrak hususy kärhananyň bardygy we olarda jemi 40 müňe golaý adamyň işleýänligi habar berilipdir. Şu sandan çen tutulsa, 5 million çemesi ilatly ýurtda kärhanalaryň 64%-ni emele getirýän hususy şirketlerde ilatyň diňe 1% töwereginiň işleýänligini çak etmäge esas döreýär.
Näme etmeli?
Türkmenistanyň resmisiniň Moskwadaky forumda aýtmagyna görä, ýurtda döwlete degişli bolmadyk pudagyň ýurduň umumy önümçiliginiň derejesine goşandyny ösdürmeklige uly üns berilýär. Onuň bellemegine görä, hususy sektora söwda, azyk, hojalyk hyzmatlary şeýle-de senagat kärhanalarynyň bir bölegi degişli. Bu sektoryň milli ösüşe uly goşandy bar.
Ýazgulyýew Türkmenistanda hususy kärhanalary hasaba almak boýunça resmi düzgünleriň ozalkysyna garanda kämilleşýänligini, emma býurokratik böwetleriň köpdügini hem belleýär: “Entek hususy firmalary açmak Türkmenistanda kyn. Hemme zat aç arkaňdan hasabat bermekden başlap, ýönekeý sprawkalary doldurmaly bolýar. Sprawkalaryň sanyny azaltmaly”.
Ýagzulyýewiň pikiriçe, kärhanalary hasaba almak boýunça düzgünleri ýeňilleşdirmek arkaly hususy telekeçiligi höweslendirip bolar hem-de býurokratik päsgelçilikleri ýok edip, korrupsiýany azaldyp bolar. Sebäbi şu günki gün ýurtda tas ähli meseleler ilkinji nobatda para-peşgeş bilen çözlüp gelinýär.
Türkmenistanyň hökümetiniň öňki geňeşçisi Ýerofeýewiň pikiriçe bolsa, hususy telekeçiligi ösdürmek üçin banklar tarapyndan kredit bermek düzgüni kamilleşdirilmeli. Hususy telekeçilere pes prosentli kreditler elýeterli bolmaly.
Ýerofeýew bu ugurdan bar bolan esasy kynçylyklaryň birini girew meselesinde görýär. Sebäbi banklar tarapyndan telekeçilere berilýän kreditiň prosentiniň pes bolmagy üçin telekeçiler girew goýmaly. Ilat köpçüliginde girewine goýara degerli emläk bolmadyk ýagdaýynda pes prosentli kredit bermek banklaryň özleri üçin töwekgelçilikli bolýar.
Synçylaryň pikirine görä, Türkmenistandaky býurokratik päsgeçilikler we olary böwsüp geçmek üçin giňden ulanylýan para-peşgeşler hem hususy telekiçiligiň ösüşine zarba urýar.


text:
Saud häkimiýetleri «Yslam döwleti» bilen ilteşikli diýip güman edilýän 431 adamy tussag edendigini aýdýar.
Şeýle-de häkimiýetler metjitlere, howpsuzlyk güýçlerine, diplomatiki missiýalara ediljek hüjümleriň öňüni alandygyny aýdýar.
Saud Arabystanynyň Içeri işler ministrliginiň sözçüsi Mansur al-Turki 18-nji iýulda şu wagta çenli «Daeş» terror guramasy, ýagny YD topary bilen ilteşikli jemi 431 adamyň tutulandygyny, bu topara degişli başga adamlaryň hem gözlenilýändigini aýtdy.
«Yslam döwleti» toparynyň jeňçileri 16-njy iýulda Saud Arabystanynyň iň berk goragly türmesiniň golaýynda guralan partlamanyň jogapkärçiligini öz üstlerine aldylar.
Bu hüjümde bir sürüji öldürildi we iki sany howpsuzlyk ofiseri ýaralandy.
Ministrlik tutulanlaryň köpüsiniň Saud Arabystanynyň raýatydygyny aýtdy.
YD jeňçileri maý aýynda Saud Arabystanynda iki sany şaýy metjidine edilen bomba hüjüminiň, 25 adamyň öldürilmeginiň jogapkärçiligini öz üstlerine aldylar.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň parlament assambleýasynyň penşenbe güni Wenada açylan gyşky ýyllyk maslahatynda, beýleki meseleler bilen bir hatarda, Türkmenistanda geçirilen parlament saýlawlary barada hem gürrüň edildi.
Şeýle-de bu konferensiýanyň gapdalyndan, «Olary diri görkeziň» diýen kampaniýany gurnaýjy toparlaryň gatnaşmagynda, Türkmenistanda S.Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygynda aýyplanyp türmä basylan onlarça tussagyň nämälim ykbaly hakynda gürrüň edildi.
Bu maslahata Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir hem gatnaşdy we onuň Wenadan telefon arkaly beren gürrüňini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow BMG-niň Baş Assambleýasyna ýüzlenip, Birleşen Ştatlary öz bähbitlerini goramak üçin «harby gatyşma» ýüz urmakda günäledi.
Lawrow 27-nji sentýabrdaky çykyşynda "Waşington bir taraply ýagdaýda öz bähbitlerini goramak üçin islendik ýerde güýç ulanmak hukugyny açyk jar etdi" diýdi.
Lawrow NATO-ny hem özüniň Orsýet babatdaky «duşmançylykly ritorikasy» üçin tankyt etdi we bu harby ýaranlygyň «Sowuk uruş döwrüne degişli genetiki koduny üýtgedip bilmeýändigini görkezýär» diýdi.
Ol Günbatar demokratiýany, kanunyň hökmürowanlygyny, aýratyn alnan ýurtlarda adam hukuklaryny wagyz etmek bilen, halkara arenasynda döwletleriň özygtyýarlylygyna garşy hereket edýär diýdi.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlary we Ýewropa Bileleşigini «beýleki ýewropa döwletleriniň ählisiniň kanuny bähbitlerini nazara almazdan, öz kontrolluklary astyndaky geosyýasy giňişligi giňeltmäge» çalyşmakda aýyplady.
“Ukraina şu gedem syýasatyň pidasy boldy” diýip, ol sözüniň üstüne goşdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň garşysyna girizilen halkara sanksiýalary gowşatmaga ýene 6 aýdan başlap bolar diýýär.
"Eýranyň etmeli işleri bar, Atom energiýasy boýunça halkara gullugynyň hem etmeli işleri bar. Sanksiýalary gowşatmaga başlamazdan öň bu zatlaryň ählisi çözülmeli" diýip, Kerri "Amerikanyň Sesi" VOA-nyň pars dilindäki habar ulgamyna beren interwýusynda aýtdy.
Kerriniň 21-nji iýulda neşir edilen interwýusynda çaklamagyna görä bu işe başlanmagyna ýene 6 aý wagt gerek bolar.
"Belli bir zady aýtmak kyn. Ýöne 6 aý ýa şolar ýaly möhlete seretmeli bolar. Bu näme zatlaryň boljagyna bagly. Emma men ondan bärde köp zat bolar öýdemok".
Sanksiýalar ýatyrylmazyndan öň Eýrandan daşarda hem köp zatlar bolmaly.
Mysal üçin, amerikan Kongresiniň ylalaşyk barada ses bermek üçin 60 gün möhleti bar. Ylalaşygyň oňlanmazlygynyň prezident Barak Obama bilen uzaga çekjek weto göreşine getirmegi mümkin.
Döwlet departamenti gözden geçirmegi üçin ylalaşygy 19-njy iýulda Kongrese iberendigini aýdýar.
Kerri 20-nji iýulda "VOA" bilen söhbetdeşlikde ylalaşygyň geljegi basym belli bolar diýdi.
"Meniň pikirimçe, bu ylalaşygyň amala aşyp-aşmajagyny adamlar sentýabrda bilerler, şu bir möhüm möhlet".
Amerikanyň döwlet sekretarynyň interwýu beren güni Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi hem Eýran bilen ylalaşygy biragyzdan makullady.
Howpsuzlyk Geňeşiniň 5 agzasy - Birleşen Ştatlar, Britaniýa, Fransiýa, Hytaý, Orsýet - goşmak Germaniýa 14-nji iýulda Wenada Tähran bilen sanksiýalary gowşatmagyň öwezine Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek barada ylalaşandyklaryny mälim etdiler.
Prezident Obama BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň ylalaşygy makullamagyny taryplap, bu ylalaşygyň halkara derejesinde goldalýandygyny görkezýär diýdi.
Kongresiň ylalaşyga şübheli garaýan agzalary bolsa Ak tamy ylalaşyk barada ilki özleriniň däl-de, eýse Birleşen Milletler Guramasynyň pikirini soranlygy üçin tankytladylar.
Kongresiň iki öýüne-de kontrollyk edýän Respublikanlar BMG-niň ses berişligini, onuň Kongresiň ylalaşyga garamagyndan öň bolanlygy üçin, "amerikan halkyny kemsitmek" diýip häsiýetlendirdiler.
Käbir agzalarynyň Tähran bilen söwda gatnaşyklaryny täzeden ýola goýmagy bilen Ýewropa Bileleşigi hem ylalaşygy 21-nji iýulda oňlady.
Fransiýanyň daşary işler ministri Lawrent Fabius 21-nji iýulda özüniň geljek hepde Tährana sapar etjekdigini aýtdy.
"Eýranly kärdeşim jenap [Mohammad Jawad Zarif] meni çagyrdy. Ol meni ozal çagyranda gitmedim. Ýöne indi hemme zat ýerbe-ýer, gidip bolar diýip pikir edýärin. Men ähli temalar hakda pikir alyşmakçy" diýp, Fabius bir fransuz radiosyna aýtdy.
Ol soňra hem özüniň prezident Hasan Rohani bilen hem gürleşjekdigini sözüniň üstüne goşdy.
Hytaýyň daşary işler ministrliginiň bildirmegine görä, ýurduň prezidenti Xi Jinping 21-nji iýulda prezident Obama ylalaşygyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmekde Pekiniň Birleşen Ştatlary goldajakdygyny aýdypdyr.
Ýöne Orta Gündogaryň käbir ýurtlary, şol sanda Ysraýyl bilen Saud Arabystany ylalaşyga henizem berk garşy.
18-nji iýulda Eýranyň ýokary ýolbaşçysy aýatolla Ali Hameneýi ýadro ylalaşygy Tähranyň Birleşen Ştatlaryň "gedem" hökümeti baradaky syýasatyny üýtgetmez diýdi.
Eýranda ýadro ylalaşygyny ilki ýurduň Milli howpsuzlyk geňeşi, soňra hem aýatolla Hameneýi oňlamaly.


text:
Soçide geçýän gyşky olimpiýa oýunlarynda Belarusly Darya Domraçewa 12.5 kilometrlik biatlon ýaryşynda ýeňiş gazanyp, özüniň üçünji altyn medalyna eýe boldy.
Domraçewa duşenbe günki bu ýaryşynda 35 minut we 25.6 sekund wagt görkezdi. Ondan 20 sekund çemesi yzda galan Çehiýa Respublikasyndan Gabriela Soukalowa kümüş medal gazandy. Norwegiýaly Tiril Ekhoff bürünç medala eýe boldy.
Soçidäki olimpiýa oýunlarynyň ozalky günlerinde lyžaçy Domraçewa 12.5 we 15 kilometrlik beýleki bäsdeşliklerde hem altyn medallara eýe bolupdy. Habar berilişine görä, Domraçewanyň bir olimpiadanyň dowamynda üç altyn medala eýe bolmagy öň görlüp-eşidilmedik ýagdaý bolupdyr.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän halkara “Human Rights Watch” guramasy Yragyň hökümetiniň parahatçylykly protestleriň öňüni almagyny “repressiw çäre” diýip atlandyrdyp, döwletiň bu hereketlerini tankytlady.
Geçen hepde Yrakda sosial üpjünçiligiň pes bolmagyna, şeýle-de işsizlige garşy geçirilen protestleriň ýyl dönümine bagyşlanyp demonstrasiýa geçirilipdi.
2011-nji ýyldaky protestleriň dowamynda polisiýa bilen bolan çaknyşykda 16 adam öldi we 130 töweregi adam ýaralandy.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Human Rights Watch” guramasynyň ýaýradan beýanatyna görä, geçen hepde geçirlen protestleriň öňýany aktiwistlere haýbat atylypdyr.


text:
Merkezi Aziýanyň iň bir yzgytsyz we uzak wagtlap hökümdarlyk eden liderleriniň biriniň maşgala agzalarynyň güni göz-görtele ýaşyp gelýärkä, gözegçi toparlaryň aýtmagyna görä, korrupsiýanyň girdabyna batan ýurt bolan Özbegistanda syýasy elitanyň arasynda güýç-gudrat we pul serişdelerine kontrollyk ugrunda göreş barýar.
Ýurdy hiç bir päsgelçiliksiz diýen ýaly otuz ýyla golaý dolandyranyndan soňra sentýabr aýynyň başlarynda aradan çykan öňki prezident Yslam Kerimowyň maşgalasynyň we onuň ýaranlarynyň toplap, düýnäniň dürli ýerlerinde ýygşyryp goýan ummasyz baýalygy hakynda näme diýilýär?
Birleşen Ştatlaryň resmileri häzir dowam edýän bir sud prosesinde bu bikanun pullaryň azyndan bir bölegini yzarlap gelýärler. Bu proses Özbegistanda barýan häzirki ösüşiň möhüm sepgidinde Waşington bilen Daşkentiň aragatnaşyklarynyň nähili gowşakdygyny görkezýär. Şol wagtyň özünde-de, bular ýaly puly awtoritar režimlere gaýtaryp bermegi bökdemegi mümkin bolan päsgelçilikler ýüze çykarýar.
Üstümizdäki ýylyň başlarynda ABŞ-yň Adalat ministrligi Kerimowyň uly gyzy Gülnaranyň eliniň bardygy aýdylýan ençeme ýyllyk gödek para işlerine degişli 600 million dollar puluň konfiskasiýa edilmegi we uly telekommunikasiýa kompaniýalarynyň derňelmegi barada höküm çykardy.
Pullar näme edilmeli?
Amerikanlar şondan bäri bu pullaryň näme edilmegi barada özbek resmileri bilen kynçylykly gepleşikleri geçirýärler. Amerikan resmileri bu puly Özbegistana gaýtaryp bermek isleýändiklerini aýdýarlar. Ýöne olar, aýdylyşyna görä, bu puluň soňra nähili sarp edilişi barada hem aç-açanlygyň bolmagyny talap edýärler.
Özbek resmileri bolsa, aýdylyşyna görä, bu puluň nähili sarp edilmegi barada Waşingtonyň özlerine buýruk berjek bolýandygyny aýdyp, bu pikiri häli-şindi gaýtalaýar. “Meniň pikirimçe, mal-mülki gaýtaryp berme meselesi häzirki wagtda amerikan-özbek gatnaşyklarynda oňlanmadyk we umumylaşdyrylmadyk iň uly mesele bolup durýar. Hakykatdan-da, bu gatnaşyklary şekillendirýän mesele” diýip, Barnard Kollejiň professorlarynyň we basym çapdan çykjak Merkezi Aziýanyň hökümet elitasy baradaky kitabyň awtorlarynyň biri bolan Aleksander Kooleý aýdýar.
Kerimowyň aradan çykmagy, onuň oruntutary, şol sanda demokratiýanyň açyk bolup-bolmazlygy, kanunyň hökmurowanlygy, şeýle hem Özbegistanyň geljekde daşary syýasatda tutjak ugurlary hakdaky soraglar hem ýagdaýy çylşyrymlaşdyrýar.
2001-nji ýylyň sentýabr aýynyň başlarynda Birleşen Ştatlarda bolan terroristik hüjümlerden soňra Özbegistanyň goňşusy Owganystanda Al-Kaýda we Taliban hereketine garşy söweşde, ABŞ-yň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa NATO we beýleki güýçler, şeýle-de üpjünçilikler üçin korridor gerek boldy. Waşington bilen Daşkendiň aragatnaşyklary şondan soňra sowaşdy.
Waşington halkara terrorizmi, aýratyn-da käbir bölegi Özbegistanda ýerleşýän yslamçy radikallary nyşana almakda, Özbegistanyň beren kömeklerini oňat garşylady. Gatnaşyklary ýaramazlaşdyran adam hukuklaryny gorap çykyş edýän toparlar aýtmyşlaýyn Kerimowyň administrasiýasynyň graždan jemgyýetiniň aktiwistleri we käbir dindar toparlar barada ulanýan wagşyçylykly taktikalary boldy. 2005-nji ýylda gündogar Özbegistandaky Andijanda bolan gyrgynçylykdan soňra ABŞ hem Günbatar döwletleriniň köpüsi Daşkent bilen bolan gatnaşyklaryny kesdiler.
Şu wagta çenli ele salan iň uly pul serişdesi
Bu aralykda Orsýet özi ýaly öňki sowet respublikasy bolan Özbegistana Moskwa bilen giň gerimli söwda we howpsuzlyk gatnaşyklary bolan tebigy ýaran diýip garaýar.
Waşingtonyň baýlygy gaýtaryp bermek meselesine özbek häkimiýetlerini reforma itermäge bolan bir gural diýip garaýan bolmagy mümkin, ýöne Daşkendi özünden daşlaşdyrmazlyga ymtylmagy-da ähtimal.
“Birleşen Ştatlar Daşkentdäki täze ýolbaşçylar bilen gaýtadan gatnaşyga girmek isleýär. Täze özbek prezidenti bilen oňat gatnaşyklaryň gerekdiginiň pul serişdeleri baradaky gepleşiklere hem täsir etmegi mümkin” diýip, Halkara krizis toparynyň Merkezi Aziýa boýunça öňki barlagçysy we häzir Ekseter uniwersitetiniň mugallymy bolan Dawid Lewis aýdýar.
G. Kerimowa bilen baglanyşykly pul serişdeleri Amerikanyň Adalat ministrliginiň tutuş dünýäde korrumpirlenen döwlet işgärleriniň bikanun gazanan baýlyklaryny konfiskasiýa edip, ol baýlyklary şol ýurtlara gaýtaryp bermek üçin döredilen “Kleptocracy Asset Recovery Initiative” programmasyna daýanyp, şu wagta çenli ele salan iň uly möçberli pul serişdesidir.
Özbekler bilen gürleşmek Kerimow ölmezden öň-de bu proses bilen tanyş bir günbatarly geňeşçiniň aýdyşy ýaly “gaty kyndy”. Özbek hökümetiniň geçen gepleşiklerden habarly bir resmisi Azatlyk Radiosyna özbek delegasiýanyň Waşingtondan lapykeç dolanyp gelendigini belläp: “Netije bolmandyr, olaryň bu puly yzyna almak umydy ýok diýerlik” diýdi.
Synçylar
Amerikanyň Döwlet we Adalat departamentiniň işgärleri hem Azatlyk Radiosyna bu barada maglumat bermekden saklandylar.
Garaşsyz aktiwistler we Kerimowyň tankytçylary konfiskasiýa edilen pul serişdeleri gaýtarylyp, hökümetiň kontrollygyndan daşardaky toparlara, mysal üçin, ykdysadyýeti ösdürmek, adam hukuklaryny goramak ýa graždan jemgyýetini ýokarlandyrmak boýunça iş alyp barýan toparlara berilmeli diýýärler.
Käbir synçylar Özbegistanda häzir prezidentiň wezipesini ýerine ýetirýän Şawkat Mirziýaýewyň Gülnara Kerimowanyň garşysyna korrupsiýa bilen baglanyşykly sud prosesleri barýarka, telekom rugsatnamalarynyň berilmegine jogapkär kommunikasiýa ministrini özüniň öňki wezipesine belländigine salgylanýarlar. Özbek hökümetiniň gümürtik häsiýeti we dürli tireleriň sahnalaryň aňyrsynda häkimiýet ugrunda göreş alyp barýandygy gaýtarylan pullar adalatly we hökümetiň ara goşulmazlygy bilen sarp ediler diýen umydy çäklendirýär.
“Eger [Kerimowyň maşgalasynyň konfiskasiýa edilen] pullary gaýtarylyp berilse, ol biriniň kisesine gider. Ol maýa hökmünde bir ýere goýulmaz ýa haýyr-sahawat guramalaryna berilmez. Hökümete degişli däl guramalary-ha asyl agzap hem ýörmeli däl. Hökümete degişli däl gurama ýok” diýip, Waşingtonyň Milli goranyş uniwersitetiniň professory 2009-njy ýylda Merkezi Aziýa döwletleriniň ýaragly güýçleriniň roly hakda kitap ýazan Erika Marat aýdýar.
Ol soňra hem: “Bular gury hyýal” diýip, sözüniň üstüne goşýar.


text:
Owganystandaky etniki türkmenleriň görnükli wekilleriniň biri Muhamad Ysmaýyl Munşy aradan çykdy.
Owganystanyň Milli Mejlsiniň Ýokary palatasynyň agzasy bolan Ysmaýyl Munşy saglyk ýagdaýlary sebäpli 14-nji maýda Kabulda ýogaldy.
60 ýaşynda aradan çykan Ysmaýyl Munşynyň jynazasy 15-nji maýda onuň dogduk obasy – Jowizjan welaýatynyň Akja etrabynyň Şirek obasynda geçirildi.
Owgan hökümetinde ýokary wezipelerde işlän senator Munşynyň ölümine Owganystanyň prezidenti, Owganystanyň Milli bitewi hökümetiniň baş wezipesini ýerine ýetirijisi we beýleki ýokary derejeli owgan resmileri öz gynançlaryny bildirdiler.
Owgan türkmenleriniň görnükli wekillerinden Ysmaýyl Munşy Owganystanda bolan uruş we “Talyban” režimi döwründe Türkmenistanda hem ençeme ýyl ýaşapdy.


text:
Şu ýylyň 2-4-nji fewraly aralygynda Türkmenistanda Eýran Yslam Respublikasynyň Medeniýet günlerini geçirmek meýilleşdirilýär. Bu çäräniň çäklerinde “Türkmenistan” we “Watan” kinokonsert merkezlerinde amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi, Eýranyň sungat ussatlarynyň we folklor toparlarynyň konserti, eýran kinofilmleriniň görkezilişi, türkmen we eýran çagalar toparlarynyň bilelikdäki konserti guralar. Myhmanlar üçin ýurdumyzyň muzeý gymmatlyklary bilen tanyşmagy hem-de paýtagtymyzyň gözel ýerlerine baryp görmegi özünde jemleýän medeni maksatnama taýýarlanyldy. Bu barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 15-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde habar berildi.
Türkmenistanda Eýranyň Medeniýet günleri geçiriler
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland 6-njy dekabrda Orsýete sapar edip, prezident Wladimir Putin bilen gysga duşuşyk geçirdi.
Iki prezidentiň bu gepleşikleriniň detallary barada anyk maglumat berilmedi, emma Putin bilen Moskwanyň Wnukowo aeroportunyň diplomatik terminalynda duşuşyp, Holland: “Jenap prezident, Ukrainadaky krizise degişli problemalary maslahat etmeli diýen karara geldim” diýdi.
Duşuşygyň yzýany Putin Orsýetiň Ukrainanyň territorial bütewüligine hormat goýýandygyny we Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň berjaý ediljegine hem goşmaça ýesir çalyşyljagyna umyt baglaýandygyny aýtdy.
Iki lideriň bu gepleşiginde Fransiýanyň harby dikuçarlary göteriji iki ulagynyň söwdasyny togtatmagy barada maslahat edilmegine garaşylypdy, emma duşuşygyň yzýany Putin, eger Fransiýa söwdany ýatyrmak islese, Orsýetiň öz pulunyň yzyna gaýdyp berilmegini isleýändigini aýtdy.


text:
2001-nji ýylyň 11-nji sentýabr hüjümi bilen baglanyşykly aýyplanýanlar şenbe güni özleriniň ilkinji sud diňlenişiginde suduň sowallaryna jogap bermekden ýüz öwürdiler.
Birleşen Ştatlaryň Guantanamo harby bazasynda, harby tribunalda geçirilýän bu sud diňlenişiginde Halid Şeýh Muhammed esasy günä bildirilýän şahsyýet.
Ol 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Birleşen Ştatlarda ýolagçy uçarlary alnyp gaçylyp, amala aşyrylan hüjümleri gurnaýjylaryň biri hasaplanylýar. Oňa ýardam berenlikde aýyplanylyp, ýene dört adam sud edilýär.
Ýöne şenbe günki sudda bu bäş adamdan hiç biriniň suduň sowallaryna jogap bermek islemändigi aýdylýar. Olaryň suduň sowallaryna jogap bermezlikleriniň sebäbi barada häzirlikçe anyk maglumat berilmeýär.


text:
Ysraýylyň goranmak ministri Ýehud Barak Ysraýylyň şäherleri raketa okuna tutulan halatynda, Liwandaky “Hezbollah” radikal toparyň obýektlerine zarba uruljakdygyny duýdurdy. Ol bu beýannamany duşenbe güni Waşingtonda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton bilen duşuşanda aýtdy.
Döwlet departamentiniň wekili Filip Krouly Baragyň sözlerini kommentirlemegi haýyş edenlerinde, “Ysraýylyň öz-özüni goramaga haky bar, ýöne Waşington iki tarapyň raketa atyşmagyna däl-de, ýaraşyk gepleşikleriniň başlanmagyna şaýat bolmak isleýär” diýdi.
Ysraýyl tarapyndan ýapyk saklanýan Gaza sektoryna üsti gumanitar ýükli gämileri ugratmak barada liwan aktiwistleriniň planlary bilen bagly habarlaryň fonunda Ysraýyl bilen Liwanyň gatnaşyklary ýitileşdi.


text:
Türkmenistanyň döwlet telewideniýesi ýurtda dollar gytçylygynyň döremegine jogapkärleriň tutulandygyny habar berdi. Döwlet telewideniýesiniň “bidüzgünçilikli hereketlere” baş goşan, diýlip görkezen ondan gowrak adamyň arasynda, hususan-da, Döwlet täjirçilik bankynyň kassiri we onuň ýolbaşçysy walýutany bikanun nagtlaşdyrandygyny gürrüň berdiler, beýlekileriň käbiri “uly möçberde daşary ýurt pullaryny nagt görnüşinde ýurduň daşyna çykarmakçy bolanda” tutulandygyny habar berdi.
Günäkär diýlip görkezilen adamlaryň agzan hereketleriniň möçberi, ykdysady nukdaý nazardan Türkmenistanyň walýuta-maliýe durnuklylygyny sarsdyrmagy mümkinmi?
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Merkezi Bankynyň öňki ýolbaşçysy, ykdysadyýetçi Hudaýberdi Orazowdan pikir sorady.


text:
Üç ýyl prezidentlik – demokratik döwletlerde ýolbaşçynyň bitiren işlerine baha bermek üçin ýeterlik wagt hasaplanýar. Ýewropanyň, Demirgazyk Amerikanyň hökümetleri gep-gürrüňsiz öz saýlawçylaryna hasabat bermeli.
Eger Gurbanguly Berdimuhamedow Fransiýanyň ýa-da ABŞ-nyň prezidenti bolan bolsady, şu geçen üç ýyl içinde ol diňe bir žurnalistleriň önünde däl, ýurduň parlamentiniň öňünde-de gazanylan ähli üstünlikler hem goýberlen ýalňyşlyklar, bitirip ýetişmedik işleri barada ençeme gezek hasabat bermeli bolardy.
Meselem, oňa geçen üç ýylyň içinde S.Nyýazowyň hökümdarlyk eden ýyllary Türkmenistanda bolup geçen wakalar barasynda öz halky bilen örän jogapkärçilikli hem agyr gürrüňe başlap bilmändigini düşündirmek ýeňil bolmazdy.
Iki parallel dünýä
Gurbanguly Berdimuhamedow Nyýazowyň eden hatalarynyň diňe käbirini düzetmäge çalyşýar, ýöne diktaturany açyk tankyt etmek häzire çenlem ýola goýulmady, ol şu günki günem ýok. Düzedilýän hatalaram hiç kimiň göwnüne degmez ýaly ýumşaklyk bilen amala aşyrylýar.
Şol düzedişler üzlem-saplam häsiýetli. Operany, sirki dikeltdiler. “Türkmenbaşy” atlandyrylan tutgaýly adam tarapyndan dargadylan bilim, saglygy saklaýyş sistemasyny aýak üstüne galdyrýarlar. Ýöne öňki režimiň adresine ýekeje tankydy söz aýdylmaýar.
Nyýazow döwründe “halk duşmany” atlandyrylyp, köpçülikleýin repressiýa sezewar edilen adamlar bilen bagly tema doly ýapyklygyna galýar. Onuň golaýyna baryp bilýän ýok.
Şeýlelikde türkmen jemgyýeti iki parallel dünýäde ýaşaýan ýaly bolup görünýär. Bir tarapdan, ýurduň “Täze galkynyşlar eýýamyna” aýak basandygyny, kanunlaryň we hukuklaryň agalygynyň döwlet syýasatynyň esasydygyny ynandyrýarlar. Hukuklar, kanunlar aldygyna öwülýär, “Döwlet – halk üçindir” diýen şygar baş şygar hökmünde ileri tutulýar.
Hut şol bir pursatyň özünde-de ýüz münlerçe adama bu aýdylýanlaryň täsiri ýok. Nyýazowyň ölüminden soňky geçen üç ýylyň dowamynda onuň pidasy bolan adamlar türmelerde jebir çekip ýatyrlar.
Näme üçin şu wagta çenli öňki çykarylan hökümleriň näderejede adalatlydygy, şol hökümleriň halkara standartlaryna näderejede gabat gelýändigi boýunça tutuş bolmasa-da, bölekleýin barlaglar, derňewler geçirilmedi?
Sogrulan dişi bejerip bolmaýar
ABŞ-nyň prezidentligine saýlawlaryň öň ýanyndaky kampaniýada Barak Obama Guantanamodaky terrorizmde güman edilýän adamlaryň saklanýan türmesini ýapmagy wada berdi. Şol türme köp sanly halkara gumanitar guramalaryň tankyt ýassygyna öwrülipdi. Ähli kynçylyklary yzda galdyryp, prezident bolandan soň, Obama şol türmäni mümkin boldugyndan tizräk ýapmaga çalyşýar.
Bu iş üçin halkara jemgyýetçiliginiň üç ýyl garaşmagyny göz öňüne getirmegem kyn. Her bir amatly pursatda bu barada oňa ýatladyp durlar. Indi onuň sypjak ýeri ýok. Onuň beren bu sözünde näme üçin tapylyp bilmändigi barasyndaky düşündirişine gulak asjak ýok.
Barak Obamanyň özi wagtal-wagtal syýasatçy, lider hökmünde saklanmagynda bu meseläniň möhümdigini ýatladýar. Şonuň ýaly jogapkärçilik Berdimuhamedowda barmy? Ýok, ol Nyýazow döwrüniň bendilerini azatlyga çykarmagy çürt-kesik wada bermändi. Ýöne ol watandaşlaryna adalatly hem kanun esasynda garamagy wada beripdi.
Nyýazowyň diriligine ýuwutmak ýa-da türmelerde çüýretmek islän adamlary häzir prezidentiň elinde. Olary diri tapmak üçin howlukmak gerek. Köneleriň bir dana sözüni G.Berdimuhamedowdan başga kim jaýdar ýatladyp biler: sogrulan dişi bejerip bolmaýar ahyryn!
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Lebapda pagta ýygym kampaniýasy gyzgalaňly ýagdaýda dowam edýär. Etrap merkezleriniň edara-kärhanalarynyň işgärlerine her gün irden sagat 7.00-da pagta meýdanlaryna alnyp gidilýän ýerlere ýygnanmak hem-de sagat 8-de pagta ýygymyna doly girişmek hakda görkezme berlipdir.
Bu barada elektron aragatnaşyk edarasynyň işgärleri Azatlyk Radiosy bilen özara söhbetdeşlikde gürrüň berdiler. Olaryň aýtmagyna görä, geçen ýyllardakydan tapawutlylykda, bu ýyl edara-kärhana işgärleri öz işlerini dowam etdirip, deregine başga adam ibermeli.
“Bize öz ornumyza pagta ýygar ýaly adam tutmak tabşyryldy. Şeýlelikde biz esasy işimizem etmeli hem-de öz ornumyza naýomnik (naýomnik – hakynatutma) [işgär] tutup, pagta ýygdyrmaly, naýomnikleriň hem iň arzany üçin her aýda 300 manat çykdajy etmeli bolýar. Aýlygymyzyň deň ýarpysyny olara bermeli bolar” diýip, efirde adynyň tutulmazlygyny islän elektron-aragatnaşyk edarasynyň jogapkär işgäri belledi.
Dynç günleri ýatyryldy
Pagta ýygymy sebäpli Lebapda dynç günleri hem ýatyryldy. Edara-kärhana işgärleri hepdäniň ýekşenbe günleri dynç alanoklar, pagta ýygymyna çykýarlar. Bu barada orta mekdepleriň biriniň özüni Narmyrat diýip tanadan tehniki işçisi gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, dynç günleri pagta çykmakdan boýun gaçyrýanlara işden kowmak haýbaty atylýar.
Emma ozalky ýyllaryň pagta ýygym kampaniýalaryna garanyňda, bu ýyl mekdep okuwçylary pagta äkidilenok. Ýöne mekdep mugallymlarynyň käbirleriniň ýarym günläp, tehniki işgärleriň bolsa bütin gün pagta ýygymyna äkidilýän halatlaryna duş gelinýär.
Bu ýagdaý, elbetde, köp adamlar üçin goşmaça kynçylyk döredýär. Emma şol bir wagtyň özünde bu talaby makullama bilen kabul edýanlerem bar. Galkynyş etrabynyň mekdepleriniň biriniň tam süpürijisi Laçyn indi her gün pagta ýygymyndadygyny aýdyp, Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Men tam süpüriji, pagta ýygyp, pul gazanýan, esasy işimiň aýlygyny hem alýan. Pagtanyň bir kilogramy üçin 20 teňňe tölenýär, şeýlelikde pagta ýygym möwsüminde girdejim gowy”.
Zähmet hakynyň tas ýarpysyny...
Emma öz ornuna günlükçi tutmalylar we edarasyndaky esasy işini dowam etdirmeli işgärleriň ýagdaýy Laçynyňkydan tapawutly. Sebäbi olar zähmet hakynyň tas ýarpysyny orunlaryna pagta ýygjak günlükçilere bermeli bolýarlar.
Şol bir wagtyň özünde-de pagta ýygym kampaniýasynyň geçen ýyllardaky ýaly köp wagt dowam etmejekdigi barada ilat arasynda gürrüňler hem bar. Ol gürrüňlere görä, şu ýyl pagta planynyň 20-nji oktýabra, ýagny Lebapda geçiriljek “Ýaşulular maslahatyna” çenli dolduryljakdygy aýdylýar.
Şol bir wagtyň özünde-de gowaça giç ekilen ýerlerde 20-nji oktýabra çenli pagtanyň hasylynyň doly ýetişmejegini aýdyp alada edýän daýhanlara hem duş gelmek bolýar.
Özüni Gülbahar diýip tanadan kärendeçi daýhan şeýle pikirdäkileriň biri.
“Meniň iki gektar kärende ýerimde henizem pagta gowy açylanok, açylmadyk körekler kän. Awgust aýynyň 20-sinde pagtany ýygyp başlamalydygymyz barada görkezme berildi. Şonda biz gowy açylmadyk pagta köreklerini ellerimiz bilen açyp pagta ýygmaly bolduk. Ýolbaşçylar hasylyň gowy bolup-bolmazlygy hakda kän bir alada edýäne meňzänok, ähli zat görkezme esasynda amala aşyrylýar” diýip, serdarabatly kärendeçi zenan Gülbahar Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde ýerlikli belleýär.
Resmi ýagdaýda pagta ýygym kampaniýasynyň 29-njy awgustda başlandygyna garamazdan, henize çenli Lebabyň pagta meýdanlarynda pagta ýygýan tehniki enjamlara gözüň düşenok.


text:
Brýüsselde Ukraina, Gürjüstan we Moldowa Ýewropa Bileleşigi bilen ykdysady we syýasy ylalaşyga gol çekdiler.
Ukraina Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn ykdysady gatnaşyklary öz içine alýan şertnama gol goýdy. Moldowa we Gürjüstan bolsa Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn ykdysady we syýasy gatnaşyklary öz içine alýan şertnama gol goýdular. Bu çäre Russiýadan daşlaşyp, Günbatara ýakynlaşmak dogrusynda gürrüňi gidýän üç ýurt üçin hem ädilen uly ädim diýmegi aňladýar.
Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompuý (Herman Van Rompuy) “bu güni gelejek nesil ýatlar” diýdi. Wan Rompuý we Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Hose Manuel Barroso (Jose Manuel Barroso) şertnamanyň Russiýa zyýan ýetirmek maksatly däldigini nygtadylar.
Gürjüstanyň premýer-ministri Irakli Garibaşwili Ýewropa maşgalasynyň bir agzasy bolmaklyk Gürjüstanyň “sarsmaz islegi” diýdi. Moldowanyň premýer-ministri Iurie Leança (Iurie Leanca) bolsa, şertnamanyň ýurduna “geljegi” hödürleýändigini aýtdy.


text:
Özbegistan çäklendirilen harytlaryň eksportyny erkin goýberdi
Özbegistanda galla, et we süýt önümleriniň, şeker, ösümlik ýagy, deri we ýüpek çig mallary bilen birlikde käbir harytlaryň eksport edilmegine rugsat berdi
Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew tarapynda gol çekilen karar bilen ýurtda ozal käbir harytlara goýulan eksport gadagançylygy bes edildi.
Prezident Mirziýoýew tarapyndan tassyklanan karara görä ozal eksporty gadagan edilen galla, et we süýt önümleriniň, şeker, ösümlik ýagy, deri we ýüpek çig mallarynyn, sygyr we towuk etinin, et we süýt önümleriniň, şeker, ýüň, plastiki gaplaryň galyndylarynyň eksporty mundan beýläk erkin bolar.
Kararyň ýurtdaky telekeçiligiň goldanmagy we iş şertleriniň gowulanmagy maksady bilen kabul edilendigi habar berildi.


text:
Täjigistanyň Milli banky Amerikanyň Birleşen Ştatlary tarapyndan gara sanawa alnan eýranly işewür bilen ilteşigniň bardygyny görkezýär diýilýän maglumatlary ret etdi.
Gürrüňi edilýän bankyň metbugat wekili Abdulgaffor Kurbonow duşenbe güni Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda eýranly işewür Babak Morteza Zanjani tarapyndan Eýranyň parlamentine hödürlenen dokumentiň galpdygyny aýtdy.
Geçen hepde eýranly kanun çykaryjylaryň bir topary dokumentiň hakykylygy barada şübheleriniň bardygyny mälim edipdiler. Gürrüňi edilýän bu dokumentde Täjigistanyň Milli bankyndan Eýranyň Nebit-gaz ministrligine 2 milliard amerikan dollarynyň geçirilendiginiň görkezilýändigi aýdylýar.


text:
Şu gün Eýranyň günortasyndaky Kerman prowinsiýasynda rihiter ölçeginde 5.8 bal güýji bolan ýer yranmasy ýüz berdi.
Ýüze çykan bu ýer yranma telefon we transport aragatnaşyklarynyň wagtlaýynça bökdelmegine getirdi.
Ýurduň hökümet resmileri ölen-ýitenleriň bardygy barada häzirlikçe hiç hili maglumatyň alynmandygyny aýdýarlar. Deslapky maglumatlara görä, bu tebigy heläkçilikde azyndan 200-e golaý adam ýaralanypdyr.
Bu wakadan bir gün öň Eýranyň demirgazygyndaky Horasan prowinsiýasynda-da rihter ölçeginde 5.7 bal güýji bolan yer yranma ýüz beripdi. Ol wakada-da ýerli häkimiýetler adam ýitgisiniň bolmandygyny habar beripdiler.


text:
Ilçilikde häli-şindi: "Pylanyň ogly, gyzy ýa-da özi janyna kast edipdir" diýen ýaly gynançly habarlary eşdip durýarys. Eşden badymyza hem bolan ýagdaýa ynanman "nätdiňaý, pahyr bolmandyraý" ýaly geň galyjy we gynanç bildiriji sözleri aýdýarys. Göräýmäne sagat, hemme zatdan üpjün ýaşap ýören biriniň, beýle ýoly saýlap, ýaşaýyş bilen hoşlaşmagy gaty gynandyryjy ýagdaý. Ýurdumyzda öz janyna kast etmeklik barada anyk statistiki maglumat bolmasa hem, bu ýagdaýyň ýygy-ýygydan duş gelýändigini hemmämiz bilýändiris, görendiris ýa-da öz janyna kast etmek bilen ýogalan ýakyn garyndaşyňyzyň, goýup giden derdini çekip ýöreniňiz bardyr...
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) berýän maglumatlaryna görä:
► Her ýylda 800 000-den köp adam öz janyna kast etmek bilen ömür tanapyny kesýärler.
► Öz janyna kast etmeklik bilen ýogalýanlar esasan 15-29 ýaş aralaryndaky ýaşlardyr.
► Tutuş dünýäde öz janyna kast edýänleriň 75%-i pes we orta girdeýjili ýurtlarda ýaşaýandyrlar.
► Global derejelerde öz janyna kast etmek maksady bilen köplenç halatlarda pestisidler, özüňi asmaklyk we ok atyjy ýaraglar ulanylýar.
Ýetginjek ýaşlaryň öz janyna kast etmekliginiň sebäpleri
Soňky onýyllykda ýaşlaryň arasynda öz janyna kast etmeklik üç esse ýokarlandy. Esasy sebäpleri: şowsuz söýgi gatnaşyklary, ene-atalary, deň-duşlary bilen dörän dawalar, geljege bolan gorky, ýekelik. 60% ähli janyňa kast etmek ýagdaýlary tomus we ýaz paslynda bolup geçýär. Mümkin, bu döwürde daşky gurşaw bilen adamyň içki dünýäsiniň has gapma-garşylygy artýanlygyndandyr.
Öz janyňa kast etmeklige getirýän kesel gamgynlylyk (depressiýa) hasaplanýar. Geçirlen barlaglar, 70%-den gowrak depressiýaly hassalarda öz janyna kast etmeklige synanşyklary ýüze çykardylar, olardan 15%-i bolsa öz janyna kast etdiler. Şonuň üçin hem öz-özüňi heläklemek meselesi – bu depresiýanyň meselesidir.
BSGG öz janyna kast etmegiň 80 töweregi sebäbini belläp geçýär. Olardan:
→ näbelli sebäpler;
→ jeza berilmelerden gorkular;
→ ruhy keseller;
→ öýdäki dawalar;
→ gorkular;
→ pul ýitgileri;
→ durmuşdan aşa "doýmaklyk";
→ beden keselleri has ýygy duş gelýändir.
Ýaş tapawudyna baglylykda janyna kast etmekligiň sebäpleri üýtgäp bilýändir. Esasan ýaşlaryň arasynda şowsuz söýgi ölüme getirip bilse, 25 ýaşdan ulularda bu sebäp seýrek gabat gelýär. Şeýle hem, BSGG janyna kast etmekligiň sebäpleriniň, ulanylýan usullaryň ýurtlara, ýaşaýyş şertlere görä hem üýtgeýändigini belläp geçýär. Meselem, Hindistanda öz janyna kast etmeklik köplenç otlynyň aşagyna özüni oklamaklyk bilen amala aşýan bolsa, Şri-Lankada janyna kast edýänleriň 91%-i insektisidleri (mör-möjekleri öldüriji dermanlary) kabul etmeklik bilen heläklenýärler. Biziň ýurdumyzda anyk maglumat bolmasa hem, köplenç özini asma ýa-da sirke (uksus) içmek ýaly usullar bilen öz janyna kast edilýandigi bellidir.
Suisid ýagdaýlaryna duçar bolup biljek ýetginjeklik töwekgel toparlary
Ýetginjekleriň arasynda öz janyna kast etmeklik ýeterlik derejede ýygy duşýan hem bolsa, hemme topardaky ýaşlar beýle ýagdaýy amala aşyrmana töwekgel däldirler.
Çagalaryň, ýetginjekleriň arasyndaky öz janyna kast etmeklik, indiki durmuş ýagdaýlaryna sezewar bolan toparlarda köp ýüze çykýandyr:
⇒ Pes derejeli maşgalada ýaşaýan çaga ýa-da ýetginjek (ýaşaýyş şerti pes, aragy köp içýän ene-atalary we ş.m.);
⇒ Kimdir biriniň öz janyna kast edenini gören;
⇒ Arak, neşe ýaly zyýanly zatlary uzak wagtlap ulanýanlar;
⇒ Ruhy ýagdaýynyň agyr bozulmalary;
⇒ Dowamly keselliler ýa-da ölüm howply keselliler;
⇒ Ýakyn adamsynyň ýogalmagy;
⇒ Aýralyk.
Ýetginjegiň hereketinden öz janyna kast etmek meýliniň dörändigini nädip bilmeli?
Ýaşlar janyna kast etmeli diýen netijä ýöne ýerden gelmeýärler. Olaryň hereketlerine ünsli syn edilende, ýakyn wagtda onuň bilen betbagtlylygyň bolup geçjekdigini aňsa bolar. Beýle ýagdaýlara mysal:
► çaga ýa-da ýetginjek köp wagtyny ýekeliklde geçirýär, köpçülikden gaçýar;
► beýleki adamlar bilen öz janyna kast etme hakda gürrüňdeşlik etmäne çalyşar (düýşünde öz janyna kast edişi hakda gürrüň berer, öz janyna kast etmeklikde nähili duýgularyň bolup biljekdigi we ş.m.);
► aladaly hereketler, hemişe nirädir bir ýere howlukmalar;
► ýakyn adamlaryna sebäpsiz ýerde gaharlanmalar;
► hojalykda özüne degişli bolan işlerden ýüz döndermeklik;
► aşa hereketjeň özüni alyp barmaklyk ýa-da tersine geleňsizlik, parhsyzlyk;
► güýçli howsalalyk;
► sebäpsiz gorkular;
► ukusyzlyk, gan basyşynyň ýokarlanmagy, aglamak, kellagyry, işdäniň bozulmagy.
Neşe, arak we beýleki zyýanly zatlar öz janyna kast etmek hereketlerini güýçlendirip biler.
Köplenç agşamara ýetginjegiň keýpiniü bozulyp, irden bolsa gowulaşanyny görmek bolýar.
Özüni heläklemäne meýilli toparlara berilmeli kömek
Öz janyna kast etmeklik ýetginjeklerde hakykatda çyny bilen islenilýän hereket däldir. Ol özüne ýa-da töweregindäkilere bir zatlary subut etjek bolmak islegi ýaly zatdyr. Netijede ol iki hili duýgyny başdan geçirýär. Bir tarapdan ol töwerekdäkileriň özüne üns bermekleri üçin janyna kast edesi gelýär. Başga tarapdan, ony hökman halas ederler diýen ynamy bolýar.
Mugallymlaryň, ene-atalaryň, dostlarynyň ýaş-ýetginjekleriň islendik hereketlerine gözegçilik etmekleri hökmanydyr. Ýetginjegiň özüni alyp barşyndan, onuň ýagdaýyna düşünmek mümkindir.
Biri-birine düşünşip ýaşaýan maşgalalarda, nirde ene-atalar öz çagalaryny söýýän, oňa üns berýän we onuň pikirleri diňlenýän ýerlerde, ýetginjegiň öz janyna kast etmekligi gaty seýrek halatlarda bolýar. Eger bolaýanda-da, şowsuz söýgi ýaly sebäplerdendir.
Çagada, ýetginjekde dörän bu ýakymsyz duýguny aradan aýyrmana kömek etmek üçin, ilki bilen özüňden başlamalydyr. Diňe bir ony diňlemän, ol näme hakda gürleýär, ene-atasyna näme düşündirmek isleýär – şulary aýyl-saýyl edip diňlemäni başarmalydyr. Ýaşlar üçin onuň pikiri diňlenilip, goldanylyp, onuň durmuşyna işjeň gatnaşmaklyk, gyzyklanmaklyk onuň üçin ýakymly bolup, kämil şahsyýet bolup ýetişmeginde uly kömek edýändir.
Gynansakda hemme ýaşlar, hemişe maşgaladan beýle goltgyny alyp durmaýarlar. Beýle ýagdaýlarda ýetginjek bilen psiholog lukmany duşuşyp, ýetginjek psihologa içki duýgulary dogrusynda aýdyp berip, ruhy goldawyny alyp, derdini paýlaşyp bilerler.
Bellemeli zat, öň bir gezek şowsuz geçen janyňa kast etmeklik, geljekde ikilenç gaýtalanyp bilner. Beýle hadysany başdan geçiren ýetginjek hökman ene-atasynyň, psihologyň garamagynda bolmalydyr. Psihoterapiýanyň täsirinde ýetginjege durmuşa, ýaşaýşa bolan höwesi gaýtaryp bolar. Ol özüniň hereketiniň ýalňyşdygyna düşünip, dünýä başgaça garar.
Ene-atalaryň hem psihoterapiýa çärelerine gatnaşmaklygy seýrek däldir. Beýle çärelerde psiholog ähli gatnaşyjylary (ene-atalary we çagalaryny) gürrüňdeş bolmagyň düzgünlerini, nähili gatnaşyk etmelidigini, nähili goldaw berip durmalydygyny düşündirýär, görkezýär. Netijede, maşgala terapiýasy hojalykdaky bolup geçýän ýagdaýlary üýtgedip bilýär. Ýetginjekde geljekde janyna kast etmek islegi döremeýär. Sebäbi, esasy zat-goldaw we kömegi ol maşgalasyndan tapyp biler.
Eger ýetginjegiň hereketleri kadalaşyp, ene-atalary hem terbiýe düzgünlerini üýtgedip, oňat netijelere ýetilen bolsa hem, bu ýagdaý ýetginjege indi hiç hili goldawyň gerek däldigini aňlatmaýar.
Islege görä yzygiderli psihologa ýüz tutup, maşgala psihologiýasynyň ösüşi, ýagdaýlary dogrusynda maglumat alyp durmak peýdalydyr. Diňe maşgala agzalarynyň bileleşmegi we ýokary derejeli psihoterapewtiň kömegi bilen ýetginjegiň ikilenç janyna kast etmeginiň öňüni alyp bolar.
Teswirlemeler
Men siziň ene-ataňyzyň gylyk-häsiýetini, nähili durmuş ýoluny, kynçylyklary geçenini bilemok. Ýöne 27ýyl bile ýaşap, olaryň biri-birine gatnaşyklary üýtgemedik bolsa, olaryň islegi bolmazdan, üýtgedip bolmaz.Belki-de olar özara gepleşmäniň başga usulyny tapýan ýa-da düşünýan däldirler we şeýle gepleşik olar üçin kada bolup gidendir. Bolmasa, olar bir eýýäm aýryşaldylar. Men bir maşgalany bilýän-olar 54 ýyl biri-birine igenip ýaşaýarlar, ýöne aýry düşenlerinde biri-birini göresi gelip gamgyn ýagdaýa batýarlar.
Ene-ataňyzyň dawalarynyň esasy sebäbini tapjak boluň: biri-birine boýun egmezlikmi ýa-da başga sebäpler.
Siziň öz durmuş ýoluňyz bar-siz hem ýaşamaly, maşgala gurmaly. Siziň öz janyňyza kast etme islegi hiç zady üýtgetmeýär.Ýöne siziň öňüňizde maşgalany nädip dolandyrmaly däldiginiň mysaly bolsa eýýäm bar. Size ruhy asudalygy we kanagaty arzuw edýärin!
Çaganyň,hasam ýetginjeklik ýaşyndaka onuň ähli işleri b/n içgin gyzyklanyp durmak onuň durmuşa bolan höwesini belli bir derejede ýokarlandyrýandygy anyk.
dogry ene ata cagasy hakynna alada etmage borcly. yone kabir ene atalar cagalrynyn hakda pikirem edenoklar. m/m menin ene atam. olar oz hezinde. cagam bar diyenoklar. isleseler ursyalar isleser yarasya. ozam inni ikisam 53 yasynna. dawalaram enemin gawanjanlygy sebapli. ile menzes urshsalaram boljak biri birini bogmamy, salmaya taslamamy, swawra bn urmamy, ay garaz s.m. bu mana gaty erbet tasir etye. her gezek ursanlarynda guycli zyyanym tutya. depresya yagdayyna ucrayan. her gezek ursanlarynda mende ozumi oldurme islegi yuze chykya. yokarda gorkezilen alamatlaryn hemmesam menne bar. gaty gorkyan mena guna is etmekden. tizirak oyden dynmasam men ozumi bir zat etyan dogrysy. sebabi her gezek ursanlarynda su gununden dyn ozuni oldur diyen bir zat icimi gemirye. yakynna gulluga gitmegim mumkin, eger ona cenli ozumi bir zat etmesem. son ucin masgalalara maslahat ozara dusunsmezliklernizi cagalarynyzda dasda cozun. bu geljeginiz ucin amatly bolar
ÖZ JANYNA KAST etmeklik çyklaga däldigine dushun.Gulluk ýashyna ýeten bolsanyz çaga däl indi siz,uly adam.Enen-atan bn ulky adamlar ýaly dushunsh,gurlesh.Beýle ýagdaý seniň uçin kyndygyny aýt.Belki dushunerler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Russiýanyň durnuksyz Demirgazyk Kawkaz regionyndaky howpsuzlyk güýçleri we polisiýa ýurtda söweşijidigi güman edilýän birnäçe adamy öldürendiklerini habar berýärler.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, Dagystanyň Hasawýurt etrabynda gijäň ýary polisiýa ot açan iki ýaragly adam öldürilipdir.
Stwaropol Kraýynyň Neftekumsk etrabyndaky polisiýa öýde ýasalan partladyjy serişdeleri polisiýa zyňan iki adamyň öldürilendigini habar berýär.
Kabardino-Balkariýanyň Çegem şäherinde birnäçe ýaragly adam polisiýa tarapyndan gabawa alyndy. Resmiler azyndan iki ýaragly adamyň öldürilendigini habar berýärler.


text:
Galstukly eşek
Aşyrberdi Kürt “Tokmak” žurnalynda işleýän wagty atly kolhoz başlyklarynyň birini tankytlap feleton ýazýar. Kolhoz başlygy bu hakda partiýanyň Merkezi Komitetinde işleýän uly wezipeli howandaryny habardar edýär.
Hökmirowan uly wezipeli haýdan-haý žurnalyň baş redaktoryna jaň edip, şol feletony ýatyrmagy, žurnalda çap etmezligi talap edýär. Baş redaktor feletonyň awtory Aşyrberdi Kürtüň özdiýenli adamdygyny, feleton ýatyrylsa, onuň goh turuzjagyny uly wezipelä aýdýar . Hökmirowan wezipeli baş redaktora “Işgäriň seniň sözüňi alga almaýan bolsa, sendenem ýolbaşçy bolarmy? Şojagaş Kürtüňi ýanyma iber,özüm mugyra getirerin” diýýär.
Aşyrberdi Kürti şol gün partiýanyň Merkezi Komitetine, hökmirowan wezipeliniň ýanyna iberýärler. Uly wezipeli Aşyrberdini birbada parahat kabul edýär. Onuň eserlerini öwýär. Durmuşda name problemasy bolsa, çözmäge kömek etjekdigini aýdýar. Özi bilen näme üçin hajyk-hujuk ediýändigini bilip oturan Aşyrberdi:
– Meň problemam köp. Olary hatda Alla-da çözüp bilenok. Näme üçin çagyran bolsaňyz gönüläň – diýýär.
Aşyrberdiniň öz çeýnejek çöpi däldigine gözi ýeten uly wezipeli aýlawly gürrüňi goýýar. Oňa:
– Sen pylan kolhozyň başlygy pylany hakda erbet makala ýazypsyň. Ol abraýly başlyk. Biz ol hakda erbet makalanyň žurnalda çap edilmegine ýol bermeris. Başlygyň bu meselede biziň bilen pikirdeş. Senem gaýdyş – dawa etme-de, razy bol – diýýär.
Aşyrberdi oňa razy bolmajakdygyny aýdýar. Gazaba münen uly wezipeli stoly ýumruklap ör turýar:
– Meniň kimdigimi tanaýarmyň? – diýýär.
Aşyrberdem örboýuna galýar:
– Ýok, kimdigiňi tanamok.Ýöne şu edarada seniň ýaly boýny galstukly eşekleriň işleýändigini welin bilýärin – diýýär.
Şol gün başga bir bahana tapyp, Aşyrberdi Kürti işden kowýarlar. Feleton çap edilmeýär.Ýöne minnetdar okyjylar märeke-meýlisde Aşyrberdiniň şerebeli sözlerini, şol sanda “Boýny galstukly eşek” sözünem ýatlap, gülüşýärler.
***
Üç ýüz däli
Bir gezek ýazyjylar toý saçagynyň başynda jem bolan wagty ýaşuly ýazyjy Ata Durdyýew:
– Däliligiň üç ýüz görnüşi bar, ýagny üç ýüz tüýsli däli bar – diýýär.
Biri Ata agany sözünde tutjak bolup:
– Beýle zat mümkin däl, üç ýüz dälini nädip tanajak – diýip, sowal berýär.
Ata aga:
– Gepem şonda. Olardan birini, zynjyrlamaly dälini tanap bolýar. Galan iki ýüz togsan dokuz däli, meselem, ikimiz ýaly däli ulus-ile goşulyp, sag adamlaryň hatarynda ýaşap ýör-diýýär.
***
Çybyn we çybyn
Gurbannazar Ezizowyň rus diline terjime edilen goşgulary 1972-nji ýylda “Dwa derewo” (“Iki agaç”) diýen at bilen Moskwada özbaşdak kitap görnüşinde çap edildi. Goşgulary moskwaly şahyr Walentin Çybin rus diline terjime edipdi.
Terjime çeperçilik taýdan pesdi. Biz, ýaşkiçiler edep saklap, dymýardyk. Ýöne onuň öz deň-duşlary, Annaberdi Agabaýew başlyklaýyn, “Kitap hiç neneň däl.Ýöne oňa “Dwa dub” (“Iki töňňe”) diýip at dakan bolsalar jüpüne düşjek eken. Bir töňňe sen, beýleki-de Çybin” diýip degişýärdiler. Gurbannazar ol degişmelere jogap berjek bolmazdy.Ýylgyryp, gulagynyň duşundan geçirýärdi.
Şol degişmeleriň möwjeýän günleri üýşüp ýazyjylaryň Pöwrizedäki döredijilik öýüne 2-3 günlük dynç almaga gitdik. Baran gijämiz Gurbannazaryň aýaklaryny, ylaýta-da sag aýagyny köpsanly çybyn çakdy. Ol ertesi gün irden güp ýaly çişen sag aýagyny sypap oturşyna:
– Meni Moskwada Çybin, Pöwrizede çybyn çakdy – diýdi.
Şondan soňra “Dwa derewo” bilen bagly degişmeler öz-özünden ýatdy.
***
“It üýrer…”
Bir gezek Atamyrat Atabaýew bilen awtoulagda bile barýardyk. Köçäniň beýleki tarapyndan ýazyjylar Atajan Tagan bilen Kakajan Durdyýewiň pyýada barýanyny görüp, maşyny sakladyk.
Niýetimiz olary barjak ýerine çenli maşynly äkitmekdi. Atamyrat maşyndan düşüp, olaryň adyny tutup gygyrdy. Olaryň ikisiniň-de gulagy agyrdy.Ýüzbe-ýüz duran wagtyň-da bogaza agram salyp, damak ýyrtmasaň, sesiňi eşitmeýärdi. Olar Atamyradyň sesini eşitmän, ýoluny dowam etdiler.
Azaby reýgan bolan Atamyrat maşyna münüp, ilki hezil edip güldi. Soňra-da türkmeniň “It üýrer, kerwen geçer” diýen nakylyny özüçe üýtgedip:
– “It üýrer, KERLER geçer” – diýdi.
***
Ajy söz
Bir gezek Nobatgulu Rejebow ýolda pete-pet gabat geldi. Ol salamdan ozal “Inim, çilimiň barmy? – “diýip sorady. “Ýok” – diýdim. “Nasyň barmy?” – diýdi. “Ýok” –diýdim. Ol soňra:
– Inim, türkmeniň “Bugdaý nanyň bolmasa, bugdaý sözüň ýokmydy?!” diýen sözi bar. Ajy çilimiň, ajy nasyň ýok bolsa, ajy, şerebeli sözüň-ä bardyr. Şony bir aýt, boş gitmäýin – diýdi.
Toplan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew.


text:
Orsýetiň Baş prokuraturasy Dopinge garşy bütindünýä agentliginiň (WADA) garaşsyz komissiýasynyň Orsýetiň sportda dopingiň ulanylmagyny yzygiderli ýaşyrýandygyny öňe sürýän hasabaty boýunça derňew geçirmejegini aýtdy.
Orsýetiň sport boýunça ministri Witaliý Mutko Baş prokuraturanyň WADA-nyň hasabatyny “üns bilen öwrenendigini”, emma iş gozgamak üçin kanun taýdan esaslandyrylan faktlary tapmandygyny 8-nji aprelde aýtdy.
WADA-nyň noýabr aýynda çap eden hasabatynda Orsýetiň atletika boýunça sportsmenleriniň döwletiň goldamagynda we yzygiderli esasda doping ulanýandygy habar berildi we Atletika Federasiýalarynyň Halkara Bileleşigine (IAAF) orsýetli sportsmenleri birnäçe aýlap ýaryşlardan çetleşdirmäge çagyrdy.
WADA Orsýetiň Dopinge garşy agentligine (RUSADA) we Orsýetiň akkreditasiýa edilen laboratoriýalaryna gadagançylyk girizdi.
RUSADA-nyň ýolbaşçylary Ramil Habriýew we Ýerine ýetiriji müdiri Nikita Kamaýew dekabr aýynda wezipelerinden çekildiler. Fewral aýynda aradan çykan 52 ýaşly Kamaýewiň ýüreginden tutup ýogalandygy aýdyldy.


text:
Wengriýanyň premýer-ministri Wiktor Orban merkezi Ýewropa ýurdunda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Wengriýanyň paýtagty Budapeştde özüniň “Fidesz” partiýasynyň goldawçylaryna ýüzlenip eden çykyşynda Orban saýlawlaryň netijeleri iş orunlaryny döretmekde, maşgalalary goldamakda we milli özygtyýarlylyk ugrunda göreşmekde hökümetiň alyp barýan syýasatynyň ykrar edilmegidir diýdi.
Wengriýada saýlaw býullitenleriniň takmynan 96%-niň sanalmagy netijesinde “Fidelsz” partiýasy ýurduň 199 orunlyk parlamentinde 133 oruny eýelemäge tarap barýar. Bu hem olaryň gelejekki hökümeti düzjekdigine kepil geçýär.


text:
Soňky günler Owganystanyň Gunduz welaýatynda söweşiji toparlar bilen hökümet güýçleriniň arasynda söweşleriň täze bir tapgyrynyň tutaşandygy aýdylýar. Azatlyk Radiosynyň direktory Muhammad Tahir bu ýagdaý bilen gyzyklanyp, Owganystanyň Gunduz welaýatynyň gubernatory Omer Safi bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap gubernator, Gunduz welaýatynyň birnäçe ýerinde söweş barýandygy aýdylýar, soňky söweşler haçan başlandy?
Omer Safi: Pitneçiler anna güni Gunduzyň bäş etrabynda hüjüm planlaşdyrdylar. Olaryň niýeti biziň Badahşana gönügen ünsümizi başga ýana sowamakdan ybaratdy. Mundanam başga, olar şol ýerleriň käbir böleklerini öz ellerine geçirmek isleýärler. Duşman örän ýowuz hüjüm etdi we biz Balh, Samangan, Baglan we Tahar ýaly dürli welaýatlardaky howpsuzlyk güýçlerini bu ýere gönükdirmeli bolduk.
Emma nähili gazaply hüjüm etse-de, duşman öz islegine ýetip bilmedi, biziň howpsuzlyk güýçlerimiz olaryň öňüni aldy. Indi biz goranmak pozisiýasyndan hüjüm pozisiýasyna geçmekçi bolýarys we basym duşmana garşy hüjüm ederis.
Azatlyk Radiosy: Jenap gubernator, Gunduz şäheri nähilidir bir ýagdaýda howp astyndamy?
Omer Safi: Hawa, duşman Gunduz şäherine dürli ýerlerden hüjüm etmegi planlaşdyrýar. Ýagny olar Gunduza barýan ýollary, Gunduz-Aliabat, Gunduz-Hanabat we Ymam Sahyb taraplaryny baglamak isleýärler. Emma biz häzir doly hyzmatdaşlykda, bu ýerde Kabuldan ýokary derejeli delegasiýa bar, Howpsuzlyk güýçleriniň, Goranmak ministrliginiň wekilleri bar we biz duşmandan abanýan howp-hatarlaryň soňuna çykmak üçin bilelikde işleýäris.
Azatlyk Radiosy: Siz Gunduz şäheriniň töweregindäki, Aliabatdaky söweşleri agzadyňyz. Men ýaňy Gunduz welaýatynyň Ymam Sahyb diýen ýerinde söweşe gatnaşýan ýerli komandir, arbeki komandiri bilen gürleşdim. Siz bize Gunduz welaýatynda barýan söweşleriň kartasyny berip bilmezmisiňiz?
Omer Safi: Biz häzir Ymam Sahybda söweş operasiýalaryna gatnaşýarys. Ymam Sahybda biz iki ýerde söweşýäris, olaryň biri şäheriň merkezinde, beýlekisi ondan 30 km uzaklykda, biziň howa bazamyzda. Duşman şäher bilen şol bazanyň arasyndaky esasy ýoly kesmek isleýär. Biz ol ýere gyssagly hereket güýçlerini iberdik we şäher bilen bazanyň arasyndaky ýoluň kesilmezligine köp üns berýäris.
Azatlyk radiosy: Siz ol ýerde häzir näçeräk jeňçi bar diýip hasaplaýarsyňyz?
Omer Safi: Häzir Gunduz welaýatynyň esasy etraplarynda üç müň çemesi jeňçi jemlenendir diýip çak edýäris. Öldürilen jeňçileriň arasyndan çeçen milletinden, täjik milletinden bolan adamlaryň jesetleri tapyldy. Mundan başga, «talyban» söweşijileriniň arasynda başga-da bir topar daşary ýurtly bar ýaly görünýär.
Azatlyk Radiosy: Sizde jeňçileriň arasyndaky daşary ýurt söweşijileriniň anyk sany ýa-da prosenti barada maglumat barmy?
Omer Safi: Ýok, gynansak-da, bizde beýle anyk maglumat ýok, emma çaklamalara görä, olaryň arasynda 70-den 90-a çenli aralykda daşary ýurtly söweşiji bar.
Azatlyk Radiosy: Jenap gubernator, biz jeňçileriň Gunduz welaýatynda öňräkden bäri bardygyny bilýäris, olar köpleýärmi?
Omer Safi: Olar başga dürli ýerlerden adam getirýärler. Düýn biz şäher derwezesiniň golaýynda duşman söweşijileriniň iki sanysynyň jesedini tapdyk, soň meniň ýanyma Balh welaýatynyň ýaşululary gelip, olary Balhda jaýlamak üçin bermegimizi soradylar. Biz derňäp görsek, olar hakykatdanam Balh welaýatynyň ýaşaýjylary eken. Şu ýagdaýdan çen tutulsa, duşman dürli ýerleriň adamlaryny bir ýere jemlemäge çalyşýar.
Azatlyk Radiosy: Soňky döwür jeňçileriň demirgazyk Owganystanda has güýçlenip başlamagyny Pakistanyň demirgazyk Waziristanda geçiren operasiýalary bilen baglanyşdyrýanlar hem bar. Siziňçe, bu ýerde hakykatdanam bir baglanyşyk barmy?
Omer Safi: Bu aýdylýan dogry, Waziristanda geçirilen operasiýalardan soň pitneçileriň bir topary, maşgalalary bilen, ilki Badahşan, soňra Gunduz töwereklerine aralaşdylar. Görnüşinden, duşman öz söweş strategiýasyny we syýasatyny üýtgedene çalym edýär. Sebäbi olar ozal Owganystanyň günortasyna köp üns berýärdiler, emma indi Owganystanyň demirgazygyna has köp üns berýärler. Bilşiňiz ýaly, Sarypulda, Farýabda, Badahşanda we Gunduzda söweşler barýar.
Azatlyk Radiosy: Ol jeňçileriň bir böleginiň «talyban», ýene bir böleginiň bolsa «Yslam döwleti» topary bilen baglydygy barada habarlar bar. Bu mesele siziň welaýatyňyzda nähili görünýär.
Omer Safi: Bu aýdylýan dogry, biz muňa şaýat bolduk, olaryň käbiri ak baýdakly, käbiri gara baýdakly. Emma olar bu ak-garanyň özlerini bölmeýändigini, ýagny öz aralarynda tapawudyň ýokdugyny yşarat edýärler, bir-birlerine tutýan maksatlarynyň birdigini ynandyrmaga çalyşýarlar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, onda olar bir-birleri bilen hyzmatdaşlyk edýärler-dä, şeýlemi?
Omer Safi: Edil özi, hut şeýle.
Azatlyk Radiosy: Gunduz welaýaty häzirki pursatda jeňçileriň näderejede kontrolynda ýa täsirinde diýip bolar?
Omer Safi: Häzir Gunduz welaýatynyň 30 prosentden 40 prosente çenli ýeri jeňçileriň howpy ýa-da kontroly astynda, galan ýerler bolsa hökümetiň kontrolynda.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Rus goşuny şu ýyl Pakistanyň goşuny bilen, öz komandiriniň sözleri bilen aýdylsa, özüniň ilkinji «dag türgenleşiklerini» geçirer.
«Daglyk ýerdäki ýörite maşklar» Orsýetiň gury ýer goşunlarynyň 2016-njy ýylda geçirjek ýedi halkara türgenleşiginiň diňe bir diýip, general Oleg Salýukow 22-nji ýanwarda aýtdy.
Ol bu türgenleşigiň nirede we haçan geçiriljegini aýtmady.
Salýukow Orsýetiň Hindistan, Mongoliýa we Wetnam, şeýle-de iki regional gurama – Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasy we Kollektiw howpsuzlyk şertnamasy guramasy bilen-de türgenleşik geçirjekdigini aýtdy.


text:
13-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabadyň merkezindäki seýilgähiň durkuny täzelemek boýunça geçirilen işleriň ýerine ýetirilişi bilen tanyşdy.
Şäheriň Türkmenbaşy şaýolundan A.Nowaýy köçesine çenli uzap gidýän seýilgähiň durkuny doly täzelemek işini Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2014-nji ýylyň 17-nji ýanwarynda gol çeken Kararyna laýyklykda “Vinci” fransuz kompaniýasy amala aşyrdy, taslamany işläp düzüjiler onda gündogar bezegçiliginiň we nusgawy binagärlik sungatynyň äheňlerini utgaşdyrdylar.
Seýilgähiň umumy meýdany 170 müň inedördül metre golaýdyr. Olardan 86 müň inedördül metrden gowragyny ýaşyl zolaklar eýeleýär. Seýilgähiň durkunyň düýpli täzelenmeginiň bu künjegiň esasy “ýaşyl” düzüm bitewiligini bozmandygyny bellemek gerek.Taslamany düzüjiler we gurluşykçylar aşgabatlylaryň birnäçe nesliniň ýaşaýyş-durmuşynyň şaýady bolan seýilgähiň baý taryhyna aýawly garadylar. 1225 sany zyýan ýetirlmän saklanylan baglardan başga-da, ýene-de 5 müň 700 düýp täze nahal oturdyldy. Ozal bar bolan 7 müň sany gyrymsy bezeg ösümlikleriň üsti ýene 200 müňden gowrak dürli görnüşli bezeg ösümlikleri bilen dolduryldy.
Köp sanly suw çüwdürimleri seýilgäh toplumynyň okgunly ösüş hereketini, bu ýerde durmuşyň doly gaýnap joşýandygyny alamatlandyrýar. Suw çüwdürimleri 4 müň inedördül meýdany tutýar. Bu ýerde her biriniň meýdany 260 inedördül metre deň bolan sekiz sany meňzeş görnüşli suw çüwdürimi, her biriniň meýdany 300 inedördül metre deň bolan Oguzhanyň ýyldyzy görnüşindäki dört sany suw çüwdürimi we meýdany 690 inedördül metr bolan uly suw çüwdürim toplumy guruldy. Bu künjekden Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň binasy seleňläp görünýär. Beýleki tarapda Hökümet binasynyň ýanynda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 10 ýyllygyna bagyşlanan ýadygärlik ýerleşýär.
Tutuş seýilgäh toplumy boýunça gyradeň ýaşyl zolaklar we dürli öwüşginli güldanlar ýerleşdirilipdir. Dürli öwüşginli bezeg daşlaryndan seýil edilýän ýodajyklar (23,7 müň inedördül metrden gowrak), şeýle hem basgançaklar gurnalypdyr.
Seýilgähiň yşyklandyryş bezegine aýratyn üns berildi. Seýilgähiň tutuş zolagy boýunça gurnalan 900-den gowrak çyralar we yşyklandyryş diňleri, şeýle hem suw çüwdürimleriniň dürli yşyk öwüşginleri garaňky wagtda seýilgähiň aýdyň şöhle saçmagyna mümkinçilik berer. Seýilgäh toplumynyň ähli ulgamlarynyň sazlaşykly işini üpjün etmek maksady bilen, bu ýerde 15 sany tehniki bina gurnaldy, olaryň hatarynda iki sany ýerasty geçelge hem bar. Seýilgähe ýanaşyk köçeleriň hem käbir bölekleriniň durky täzelenildi.
Tutuşlygyna taslamany düzüjiler we bezegçiler iri möçberli we döredijilik çemeleşmäni talap edýän işi ussatlyk bilen berjaý edip, aşgabatlylaryň her biriniň kalbyna ýakyn bolan bu seýilgähiň ajaýyp keşbe eýe bolmagyny gazandylar.
...Şol günüň özünde köpçülikleýin seýil etmek üçin açylan seýilgäh özüniň ilkinji myhmanlaryny garşylady. Seýilgäh boýunça köpçülikleýin gezelençler giç agşama çenli dowam etdi.


text:
Golaýda Türkmenistanyň prezidentiniň inisatiwasy bilen, ahalteke atlary barada ýörite internet sahypasy
açyldy. Bu saýt döredilende "Türkmen atlary" döwlet birleşigi bilen türkmen DIM-niň geňeş-goldawynyň hem alnandygy habar berilýär.
Şu günler Ýewropa ýurtlarynda-da ahalteke atlaryny ösdürip-ýetişdirmek, onuň gözelligini propagandirlemek bilen meşgullanýan guramalardyr adamlar hem az däl.
Bu ugurda iş alyp barýan guramalaryň biri hem düýbi Lýuksemburgda ýerleşýän “Ahalteke atlary assosiasiýasydyr”
. Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew bu guramanyň prezidenti, şu aýyň aýagynda Aşgabatda geçirilýän ahalteke bedewlerine bagyşlanan halkara konferensiýa hem gatnaşjak Klara de Wos wan Steenwijk bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen siz öz guramaňyz barada maglumat beräýseňiz?
Klara:
Biz guramany 2002-nji ýylda esaslandyrdyk. Biz ilki ol diňe ýerli gurama derejesinde galar öýdüpdik, emma agzalaryň sanynyň artmagy bilen, biz ony halkara derejä çykardyk.
Biziň esasy maksadymyz Ahalteke bedewlerini sport atlary hökmünde Ýewropa, umuman, Günbatara tanatmakdan ybarat.
Azatlyk Radiosy: Türkmenlerde aglaba ýagdaýlarda bedewe maşgalanyň bir agzasy hökmünde garalýar. Ahalteke aty daşary ýurtlular üçin nämäni aňladýar?
Klara:
Ahal-teke bedewi köp halatlarda “Arzuw aty” diýlip häsiýetlendirilýär. Haçan-da adamlar ahalteke bedewleriniň suratlaryny görenlerinde, olaryň “in-e, bu meniň arzuwym!” diýen sözlerini eşitmek bolýar.
Eger-de biziň eramyzdan öňki Hytaýyň [taryhyna] nazar aýlasaňyz, ol ýerde “behişdi bedewler” diýlip atlandyrylan atlaryň agzalýandygyna duş gelersiňiz. Şol atlar hytaýlylaryň gözi öwrenişen mongol ponilaryndan, ýagny girdenek atlaryndan juda we juda tapawutly bolupdyr.
Ahalteke bedewleriniň özleri ýakynlaşjak bolup jan edýärler
“Behişdi bedewleri” seýislemek üçin diňe ýokary derejeli adamlar alnyp, şol atlary jemgyýetiň ýokary gatlagyndan bolan adamlara saklamaga rugsat berlipdir. Bu hem olara näderejede sarpa goýlandygyndan bir nyşan.
Haçan-da adamlar ahalteke atlary bilen tanşanlarynda, olar bedewleriň näderejede inçe duýgularynyň bardygyny, olaryň ömürlik bir ýoldaş boljakdygyny aňýarlar. Elmydama diýen ýaly ahalteke bedewi bilen onuň eýesi wepaly dost bolýar. Bu hem şol atlaryň inçeden-inçe duýgurlygy bilen bagly bir zat. Sebäbi ahalteke bedewleriniň özleri [adama] ýakynlaşjak bolup jan edýärler.
Üstesine-de, ahalteke bedewleri arap atlaryna görä has ykjam, ýagny olar has uzyn we inçe bedenli bolýarlar. Garaz, sport atlary barada gürrüň edilende atlaryň dürli görnüşleri, dürli çäreler, ýagny beýikligine bökmek, çapmak ýaly zatlar üçin taýýarlanýar. Emma ahalteke atlary bularyň ählisini ýokary derejede gowy başarýar.
Azatlyk Radiosy: Siz ýaňy ahalteke bedewi bilen onuň eýesiniň arasynda dostlugyň emele gelýändigini aýtdyňyz? Muny has içgin düşündirip bilersiňizmi?
Klara:
Muny söz bilen beýan etmek kyn bolaýmasa. Bedewiň näderejede duýgurlygyny bilmek, oňa düşünmek üçin adamyň özi atlardan habarly bolmaly. Eger-de şeýle adam ahalteke bedewini ýakyndan synlasa, onda onuň beýleki atlardan näderejede tapawutlanýandygyny dessine aňar.
Ýaňy hem nygtaýşym ýaly, ahalteke bedewleriniň özleri [adamlar bilen] aragatnaşyk gurmaga synanyşýarlar. Olar eýesiniň ynamyny ödemek üçin özüni gaýgyrman, jan edýärler.
Azatlyk Radiosy: Siziň ahalteke atlary bilen tanyşlygyňyz nädip başlady?
Klara:
Meniň adamym 1993-1999-njy ýyllar aralygynda Gollandiýanyň Orsýetdäki ilçisi bolupdy. Şol bir wagtyň özünde onuň Türkmenistanda hem akkreditasiýasy bardy. Onsoň ol her ýyl Aşgabada barmaly bolýardy. Men hem onuň ýany bilen giderdim.
Men boş wagt tapsam, ahalteke bedewlerini synlamak üçin “Komsomol” stadionyna we aýlawa giderdim. Bilýäňizmi, [bu] bedewler meni haýrana galdyrdy, olar şeýle bir owadandy.
Onsoň, haçan-da biz yzymyza – Gollandiýa dolanmaly bolanymyzda, biz ýanymyz bilen alty bedewi alyp gaýtdyk. Şeýdibem, biz seýisçilik bilen meşgullanyp başladyk.


text:
Ukrain polisiýasy paýtagt Kiýewiň merkezinde toplanan ullakan protest ýygnanyşygyny dargatmak üçin güýç ulandy.
Şaýatlar polisiýanyň şenbe güni irden Garaşsyzlyk skwerine toplanan ýüzlerçe protestçiniň üstüne sürnüp, rezin taýaklaryny galgadyp, göz ýaşardyjy gaz ulanandygyny aýdýarlar.
Oppozisiýadaky kanunçykaryjy Andriý Şewçenko Twitterde "Onlarça adam ýaralandy, onlarça adam tussag edildi, Ukraina ozal beýle zady görmändi" diýip ýazdy.
Polisiýanyň şenbe güni ýaýradan beýanatynda "polisiýa tabyn bolmandygy we bidüzgünçilikli hereketi üçin" 35 adamyň tussag edilendigi aýdyldy. Şeýle-de bu beýanatda tutulanlaryň köpüsiniň äýýäm boşadylandygy habar berildi.
Şaýatlar polisiýanyň protestçileri gaýgyrman urandygyny aýtdylar. Wakanyň bolan ýerinden düşürilen wideoýazgylar demonstrantlaryň käbiriniň kellesiniň, käbiriniň eliniň ganaýandygyny görkezýär.
Polisiýa meýdançany demonstrantlardan arassalady we onuň daşyny baglap goýdy.
Polisiýa Ýewromeýdandaky aktiwistlere hüjüm edýär, Kiýew, 30-njy noýabr, 2013.
Birleşen Ştatlaryň Ukrainadaky ilçisi munuň parahat demonstrantlaryň garşysyna zorlugyň ulanylmagy bolandygyny aýdyp, bu hereketi ýazgardy.
"Näme bolandygyna düşünmek üçin şindem işleýärin, emma parahat demonstrasiýanyň garşysyna güýç ulanylmagyny açyk ýazgarýaryn. Entek aýdara zadym kän bolar" diýip, Geoffrey Pyatt Twitterde aýtdy.
Bu demonstrasiýaçylar anna güni prezident Wiktor Ýanukowiçiň işden çekilmegini talap eden 10 müň çemesi protestçiden galan adamlardy. Olar prezidentiň Ýewropa Bileleşigi bilen assosiasiýa şertnamasyna gol çekmekden boýun gaçyrandygy üçin protest bildirýärdiler.
Anna güni Kiýewde Ýanukowiçi goldaýanlaryň hem ýygnanyşygy boldy. Aýdylmagyna görä, olaryň köpüsi ýurduň gündogaryndan, Ýanukowiçe arka durýan rus dilli etraplardan awtobusly getirilipdir.
Polisiýa Garaşsyzlyk meýdanynyň ýanyndaky protestçileri dargatmak üçin güýç ulanandan soň, 1,000 çemesi protestçi Kiýewde bir ybadathananyň ýanynda toplandy.
Merhemetli Mihail ybadathanasynyň ýanynda toplanan protestçiler şenbe güni "utanç" , "işden çekil" diýip gygyrýardylar.
Şenbe güni irden polisiýanyň ýörite güýçleri Garaşsyzlyk skwerine toplanan protestçilere garşy güýç ulandy, käbir protestçileri dürre bilen urdy.
Student Iwan ir säherde polisiýanyň geçiren reýdini suratlandyryp, şeýle diýdi:
"O ýerde biz tarapdan hiç bir prowakasiýa bolmady. Polisiýa gelip, adamlara topulmaga, olary urmaga başlady. Olaryň biri, komandirleri bolsa gerek, «Siz näme edýärsiňiz? Beýle ýowuz bolmaň» diýip gygyrýardy. Emma olar örän ýowuzdylar, aýallary ýerden süýreýärdiler."
Ýaralanan Ýewromeýdan, Kiýew, 30-njy noýabr, 2013.
Aktiwistler onlarça demonstrantyň ýaralanandygyny aýtdylar. Protestçi Ýuliýa şeýle diýdi:
"Sebäbi daňdan sagat dörtde, faşistler ýaly bolup, olar şol terzde Kiýewe hüjüm etdiler. Biziň polisiýamyz protestçilere hüjüm edip, öňýeteni: studentleri, aýallary, çagalary urdy. Olar kellelerinden ýaralandylar. Bu elhençdi, muny hemmeler gördi, senem muny bilýäň. Beýle ýagdaýda ýaşamak mümkin däl."