text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
KORONAWIRUS BILEN BAGLY ÝAGDAÝLARA SYN WE SAGLYK HABARLARY (15.10.2021)
ÜNS BER!
Biz COVID-19 baradaky fakt-barlaglarymyzda halkara derejede tanalýan saglyk guramalaryna we saglyk hünärmenlerine esaslanýarys. Epidemiýa baradaky maglumatlaryň yzygiderli täzelenip durýandygy sebäpli, biziň hem fakt-barlaglarymyz şolara görä täzelenip durýar. Eger-de lukmançylyk maslahatyny gözleýän bolsaňyz, lukmana ýüz tutuň. COVID-19 barada goşmaça maglumat almak üçin Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň websaýtyny okaň.
HABARLAŞMAK KONTAKTLARY
Türkmenistanyň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň salgysy: tel: +993 12 28-14-47, 28-22-04;
Türkmenistanyň Saglygy Goraýyş ministrligi: tel: +993 12 40-04-16, +993 12 40-04-07;
1-nji aprel: Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi 24 sagat işleýän koronawirus boýunça sorag-jogap gyzgyn liniýasyny açdy – 73-95-35;
BSGG Türkmenistan: +993 12 48-83-25;
@BSSG Turkmenistan (Instagram), @UN_Turkmenistan, @UNDPTM, @UNRССA (UN Regional Center for Preventive Diplomacy for Central Asia)
Koronawirus (COVID-19) bilen bagly ýagdaýlara syn we saglyk habarlary:
Sanlar
↪ John Hopkins University and Mediсine: kesellänler 239,750,993, ýogalanlar: 4,884,639, waksinasiýa dozalary: 6,579,781,747.
↪ BSGG: Türkmenistan: kesellänler: 0, ýogalanlar: 0, waksina dozalary: 7,580,976 (29 awgust), Gazagystan: 990,461 (16,618), 13,647,786, Gyrgyzystan: 179,681 (2,629) 1,455,373, Özbegistan: 180,162 (1,283) 19,831,496, Täjigistan: 17,484 (125) 4,491,235, Russiýa: 7,925,176 (221,313) 94,491,689.
Türkmenistan
↪ UNIСEF Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde çagalara el ýuwmagy öwretdi.
↪ Asly türkmen bolan Owganystanly bosgun Lukman Salima Rehman Päkistandaky bosgun enelere we bäbeklere edýän kömegi üçin BMG-nyň Bosgunlar Agentliginiň (UNHCR) Nansen baýragyna mynasyp boldy. Salimanyň özi hem Päkistanda bosgunlar lagerinde ulalýar we kiçilikden "Lukman Salima" lakamyny alýar. Ol doglanda ejesi agyr gaýraüzülmelere sezewar bolýar. Şonda Salimanyň kakasy eger bäbek diri galsa, ony lukman edip ýetişdirmäge ant içýär. Bu gün 29 ýaşly ginekolog Salima Päkistanyň Attok şäherinde zorluk bilen ýurdundan göçürilen owgan aýallaryna hyzmat edýär. BMG-nyň bellemegine görä, ol Owganly türkmenleriň içinde ilkinji bosgun lukmandyr.
Waksinalar we Waksinasiýa
↪ Wengriýa Russiýanyň Sputnik V COVID-19 waksinasyny öndürmek üçin tehnologiýa kabul eder. Şeýlelikde waksina ilkinji gezek Ýewropa Bileleşiginde öndürilip başlanar, emma 70-den köp ýurtda ulanylýan Sputnik heniz Ýewropada tassyklanmady.
↪ Ýakyn günlerde Hindistan Bharat Biotech kompaniýasynyň Covaxin waksinasynyň 12 ýaşdan kiçi çagalara berilmegine rugsat berdi. Bu waksina ýurtda şeýle ygtyýarnama alan ilkinji waksina boldy.
↪ Ýurtda ölýänleriň sanynyň (häzire çenli 217,372 adam) juda kändigine we waksina alanlaryň azdygyna garamazdan, Russiýa täze çäklendirmeleri girizmek islemeýär.
COVAX: Uly arzuwlar puç boldumy?
Pandemiýanyň irki günlerinde COVAX programmasynyň düýbi tutuldy we onuň üsti bilen ähli ýurtlara deň derejede COVID-19 waksinasy elýeterli ediler diýip, gowy niýetler edildi. Emma, soňky çykan derňewler ol arzuwlaryň hakykata öwrülip bilmändigini görkezýär:
↪ Pes girdejili ýurtlaryň ilatynyň 98% heniz waksina almady.
↪ COVAX dünýäde edilen ähli sanjymlaryň 5-den hem az göterimine kömek etdi.
↪ COVAX 2021-nji ýylda 2 milliard dozany paýlamak maksadyna ýetmejekdigini aýtdy.
Derňewden bellikler:
↪ Dozalar giç paýlanýar ýa-da asla paýlanmaýar. Bu bolsa käbir ýurtlarda bidüzgünçiliklere we ikinji dozalaryň gijikdirilmegine sebäp bolýar.
↪ Ulanyş möhletiniň dolmagyna az wagt galanda paýlanylan dozalar ýa yzyna gaýtarylýar ýa-da zibile atylýar.
↪ Diplomatlaryň COVAX-a eden jaňlary jogaplanmaýar.
↪ COVAX Hindistanda çykýan waksinalara aşa bil baglady, emma geçen ýazda Hindistan waksinalary gadagan edende waksina üpjünçiligi mazaly peseldi.
↪ COVAX garaşylmadyk bökdençlikler üçin waksina öndürijilerini günäkärleýär.
COVID-19 we barha artýan psihiki bozulmalar
Pandemiýa dünýäde 53 million (28% artyş) täze depressiw bozulmalara we 76 million (26% artyş) ynjalyksyzlyk bozulmalaryna jogapkär hasaplanylýar. Bu iki görnüşli bozulma koronawirusyň iň köp ýaýran ýurtlarynda has artyp, esasan aýallara we ýaş adamlara täsir edýär. Bu hasabat ýurtlara psihiki saglyk ulgamlaryny haýal etmän pugtalandyrmagy duýdurýar. Bu duýduryş BSGG-nyň 2020-nji ýyldaky Psihiki Saglyk Atlasynda beren duýduryşlaryna hem gabat gelýär:
↪ Ýurtlaryň hökümetleri saglygy goraýyş býujetleriniň diňe 2%-ini psihiki saglyga siňdirýärler. Bu göterimde soňky ýyllarda örän az üýtgeşme boldy.
↪ Ýurtlaryň diňe 52%-i maksat edilen psihiki saglygy goraýyş çärelerini üstünlikli alyp bardylar. Bu 2020-nji ýyl üçin öňde goýlan maksatdan (80%) has azdyr.
Ikinji, ýuwaş pandemiýa
Antibiotiklere durnuklylyk meselesi pandemiýanyň dowamynda diňe ýitileşdi. Bütin dünýäde hassahana düşen COVID-19 näsaglarynyň 80% golaýyna profilaktiki antibiotikler berilýär. Bu bolsa dermanlara durnukly infeksiýalaryň artmagyna getirip biler. Aglabasy pes we orta-girdejili döwletlerden bolan täze doglan çagalaryň her ýyl 214 müňden köpüsi dermanlara durnukly infeksiýalardan ýogalýarlar.
Bu aladalandyryjy tendensiýa dowam etse, çagany kesip almak ýa-da bogun çalyşmak ýaly adaty operasiýalary geçirmek hem bir gün örän töwekgelçilikli bolup biler. Emma muňa çözgüt bar: antibiotikleriň nädogry we aşa ulanylmagynyň öňüni almak üçin çäreler geçirilmeli:
↪ Edaralar meýletinçileriň kömegi bilen habardarlyk kampaniýalaryny geçirip bilerler.
↪ Girdeji üçin döredilmedik guramalar saglygy goraýyş işgärleri üçin antibiotikleri ýaýratmaga we ulanmaga bagyşlanan okuwlar geçirip bilerler.
↪ Kanun çykaryjylar we saglygy goraýyş pudagynyň ýolbaşçylary ýokary hilli, tiz diagnostikalaryň elýeterliligini ösdürip bilerler. Bu hyzmatlar antibiotikleriň hökmanydygyny ýa-da däldigini irgözin kesgitlemäge ýol açarlar.
Saglyk.org – СOVID-19 ähli soraglaryňa jogaplar. Oka, goran, paýlaş! Bizi IMO-da hem yzarlaň! (Group Name: Saglyk; Group ID: 15022763)
Özüňi we maşgalaňy gora
▷ Koronawirus barada köp soralýan soraglara jogap
▷ Koronawirusdan maska goraýar diýýärler. dermanhana ylgamalymy? Saklanyň, saklanyň!
▷ Waý, asgyrjak bolýan. näme etmeli?
▷ Iş ýerlerinde Covid-19 wirusynyň ýönekeý öňüni alyş ýollary
▷ Covid-19 kimlere has uly howp salýar?
▷ Koronawirus pandemiýasynyň dowamynda toýa ýa sadaka çagyrsalar näme etmeli?
▷ Covid-19 çilimkeşlere we temmäki ulanýanlara has uly howp salýarmy?
▷ Koronawirus we Covid-19 orta ýaşly adamlara hem howp salýar
▷ Koronawirus: gartaşan garyndaşlaryňy nädip goramaly?
▷ Koronawirus göwrelilere nähili howp salýar?
▷ Covid-19 ýokuşmasynyň howplaryny öwren we goran
▷ Kondisioner COVID-19 ýaýramagyna getirip bilermi?
▷ Maskany nädip dakynmaly, ulanmaly, aýyrmaly we zyňmaly?
▷ Covid-19 ene süýdüniň üsti bilen ýokuşyp bilýärmi?
▷ Maşk edilende maska geýmelimi?
▷ Men koronawirus (covid-19) bilen kesellesem näme etmeli?
▷ Stres we gaharyň hötdesinden gelmek – Covid-19
▷ Covid-19: karatin we izolýasiýa näme?
▷ Koronawirus: öýde nädip maska ýasanmaly?
▷ Covid-19: nädip maska ýasamaly?
▷ Soraglar we jogaplar: mekdepler we Covid-19
▷ Nädip maska geýmegi haýyş etmeli?
▷ Hroniki stres mazaňy bozýarmy?
Barlaglar (Testler)
Karantin
Wirus
▷ Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy täze koronawirus (Covid-19) barada ýaýran toslamalary paş etdi
▷ Ýüzärlik
▷ Alkogolly içgiler koronawirusdan goraýarmy?
▷ Koronawirusyň (Covid-19) we dümewiň meňzeşlikleri we tapawutlary
▷ Oksolin ýagy (оксоли́новая мазь) koronawirusyň ýokuşmagynyň oňüni alýarmy?
▷ Covid-19 wirusy näçe wagtlap zatlaryň ýüzünde diri galyp bilýär?
▷ Ibuprofen dermany Covid-19 bilen kesellänleriň ýagdaýyny ýaramazlaşdyrýarmy?
▷ Günüň aşagynda durmak koronawirusdan (Covid-19) goramaýar
▷ Inçekesel waksinasy koronawirusdan gorap bilýärmi?
▷ Covid-19: immunitet we möwsümleýinlik
▷ Täze koronawirus adamlaryň aglabasyna ýokuşarmy?
▷ SARS-COV-2 wirusyny kontrolda saklap, aradan aýryp ýa-da ýok edip bolýarmy?
▷ SARS-COV-2 wirusy jynsy gatnaşykda spermanyň (dölüň) üsti bilen ýokuşyp bilýärmi?
▷ Jemgyýetçilik basseýnlerine haçan arkaýyn gidip bolar?
▷ Adam jaýlananda howpsuzlyk we hormat
▷ Burnum ys alanok. Bu koronawirusyň alamatymyka?
▷ Alymlar koronawirusyň howada saklanmagy barada BSGG-a ýüzlenýärler
▷ Covid-19 bilen keselländen näçe wagt geçensoň adamlar bilen gatnaşyp bolýar?
▷ Okyjydan: Koronawirus simptomsyz hem geçip bilýär diýýilýär, düşündiräýseňiz
▷ Covid-19: Nädip dezinfeksiýa etmeli?
▷ Okyjydan: Hlory ýa-da natriniň gipohloridini howa sepmek koronawirusy öldürip bilýärmi?
▷ Okyjydan: Bir gezek Covid-19 bilen keselläp gutulsaň, kesel täzeden ýokuşyp bilýärmi?
▷ Covid-19 öňümizdäki dümew möwsümini beterleşdirermi?
▷ Aerozol geçirijileri barada has köp subutnama tapyldy
▷ Hajathanalarda Covid-19 ýokuşyp bilýärmi?
▷ Koronawirusyň esasy alamaty – ys alşyň ýitmegi
▷ Ys alşyň ýitmeginden-tutgaýlara çenli: Covid-yň köpugurly hüjümi
▷ Covid-19 pandemiýasy döwründe "artyk ölümleriň" sanyna gözegçilik
Maska
▷ Maskany nädip dakynmaly, ulanmaly, aýyrmaly we zyňmaly?
▷ Koronawirus: öýde nädip maska ýasanmaly?
▷ Covid-19: nädip maska ýasamaly?
▷ Okyjydan: Maska çyndanam Covid-19 garşy göreşmäge kömek edip bilýärmi?
▷ Medisina maskalary kislorod ýetmezçiligine sebäp bolýarmy?
▷ Okyjydan: Matadan tikilen maskalar çyndanam peýdasyzmy?
▷ Okyjydan: Näme üçin 2 ýaşdan kiçi çagalara maska geýmek maslahat berilmeýär?
Düşündirişler
▷ Sosial mediýada koronawirus barada dogry maglumaty ýalňyşdan nädip saýgarmaly?
▷ Ýasama dermanlaryň "parallel pandemiýasy"
▷ Wirus nädip zoonoz keselden adamdan-adama ýokuşýan kesele öwrülýär?
▷ "Ölümleriň artmagy" nämäni aňladýar?
▷ Täze Zelandiýanyň Covid-19 ýeňme syry
▷ Köpçülikleýin immunitet näme?
▷ Covid-19: berk çäreler hökmanmy?
▷ Täze derman çykanda kime we nämä ynanmaly?
▷ Covid-19 pandemiýasynda halkara kanunlaryň bozulmagy
▷ Saglyk statistikasynyň ähmiýeti näme?
▷ Covid-19 waksinalarynyň patentlerini paýlaşmagyň kömegi degermi?
▷ Covid-19 pandemiýasy döwründe "artyk ölümleriň" sanyna gözegçilik
Waksina
▷ Näme üçin Covid-19 üçin waksina ýasamak derman ýasamakdan uzak wagt alar?
▷ Täze waksina nädip ýasalýar?
▷ Covid-19 sanjymy hem möwsümleýin dümewiň sanjymy ýaly ygtybarsyz bolarmy?
▷ Russiýanyň gyssagly çykaran waksinasy
▷ Waksina ýaryşy: "birinji çykaranyňky iň gowusy" diýmegi aňlatmaýar
▷ Covid-19 waksinasynyň barlaglary nädip geçirilýär we gatnaşyjylaryň howpsuzlygy nädip üpjün edilýär?
▷ Täsirlilik bilen netijeliligi garyşdyrmaly däl
▷ Pfizer-Biontech Covid-19 waksinasyny kimler alyp bilýär?
▷ Ýurduň сovid-19 waksinasiýasy
▷ Moderna Covid-19 (MRNA-1273) waksinasy: bilmeli zatlaryňyz
▷ Waksinanyň önümçilik, howpsuzlyk we hil üpjünçiligi
▷ Covid-19 waksinasynyň dürli görnüşleri
▷ Sinovac
▷ Türkmenistandaky Covid-19 waksinalary
COVID-19 testleri
Bejergi we çäreler
▷ Covid-19 wirusy barada BSGG-nyň general direktorynyň ýüzlenmesi (mart 5, 2020)
▷ Türkmenistanda Covid-19 gyzgyn liniýasy
▷ Alaçsyzlyk terapiýasy – koronawirusdan sagalan adamlaryň gan plazmasy agyr kesellän näsaglara kömek edip bilermi?
▷ Kontakt yzarlamak näme? Ol näme üçin we nädip edilýär?
▷ Covid-19: remdesiwir dermanynyň netijeleri
▷ Tassyklanan bejergi ýok bolsa, saglyk edaralary we hünärmenleri näme edip biler?
▷ Koronawirusa garşy göreşmegiň iň gowy ýoly näme?
▷ Covid-19 we “Immunitet pasporty”
▷ Covid-19 barlaglary barada faktlar
▷ BSGG koronawirus dermanlaryny barlagdan geçirýär, emma atlaryny aýan etmeýär
▷ Soraglar we jogaplar: deksametazon we covid-19
▷ Oksolin ýagy, arbidol, rimantadin … сovid-19-yň öňüni alýan, bejerýän derman barmyka?
▷ Covid-19 bejergisi we waksinasy üçin kliniki barlaglar
▷ Okyjydan: Koronawirusy geçireniňden soňra nädip aýaga galmak barada maglumat barmy?
▷ BSGG remdesiwir we beýleki dermanlardan umydyny üzýär
Hatlar
▷ Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrne hat (RU / EN)
▷ Covid-19 tarapkeşlik etmeýär. Biz hem etmeli däl.
▷ Covid-19 doesn’t take sides. Neither should we.
▷ Covid-19 we Saglygy Goraýyş Ministrligi: hoşniýetli teklipler
▷ Saglyk, WHO and Covid-19 (Release of communication)
▷ Saglyk, BSGG we Covid-19 (Hatlar)
Saglygy goraýyş işgärlerine
Toslamalar
ELLERI NÄDIP DOGRY ÝUWMALY?
SEN NÄDIP SALAMLAŞÝARSYŇ?
Salamlaşanyňyzda
BOLMAÝAR:
Elleşmek;
Gujaklaşmak;
Öpüşmek.
BOLÝAR:
Baş egmek;
Mylaýym ýylgyrmak;
Eliňi galgatmak;
Eliňi ýüregiňe goýup egilmek.
A SEN NÄDIP SALAMLAŞÝARSYŇ?
#salamlaşmak #koronawirus
- 43890 gezek okalan


c: text/html

text:
28 Qyrkúıek, 2021 NEWS
Foto: Ashyq derekkóz
Brıtanııalyq soǵys ushaqtar men kemeler toby Ońtústik Qytaı teńizine kirdi. Ulybrıtanııa koroldik áskerı-teńiz kúshteriniń aqparatynsha, soǵys ushaqtaryn tasymaldaıtyn aǵylshyn áskerı kemesi Taıvan buǵazy arqyly júzip ótken. Bul týraly Germanııanyń DW basylymy habarlady.
"Shyǵys Qytaı teńizindegi seriktestermen jáne odaqtastarmen jumys istegennen keıin, biz qazir Taıvan buǵazy arqyly Vetnamǵa baramyz" dep jazdy áskerı ushaqtar tasymaldaıtyn soǵys kemesinen quralǵan Ulybrıtanııanyń áskerı soqqy toby.
Nemis basylymynyń aqparatyna sáıkes, Ulybrıtanııanyń áskerı kemesi Taıvan men kommýnıstik Qytaıdy bóletin tar sý joly arqyly birinshi ret ótken.
AQSh áskerı kemeleri buǵazda "navıgasııa erkindigi" bolýy kerek ekenin aıtyp, aımaqta jattyǵýlaryn únemi ótkizedi. Al, bul – Beıjińniń ashýyn týdyrady, óıtkeni Qytaı Taıvan men onyń aınalasyndaǵy teńiz aımaǵyn jáne Ońtústik Qytaı teńiziniń barlyǵyn talap etedi.
AQSh pen basqa da kóptegen elder bul jerlerdi barlyq kemeler úshin ashyq halyqaralyq aımaq retinde qarastyrady.
Sońǵy ýaqytqa deıin Vashıngton Taıvan buǵazy arqyly Beıjińge qarsy shyqqan negizgi kúsh boldy.
Kanada, Fransııa jáne Avstralııanyń áskerı kemeleri sońǵy jyldary Taıvan buǵazy arqyly júzip ótip, Qytaıdyń narazylyǵyn týdyrdy.
23 mıllıon halqy bar Taıvan bıligi avtorıtarly Qytaıdyń únemi basyp alý qaýpi astynda ómir súretinin aıtady, óıtkeni Beıjiń qajet bolǵan jaǵdaıda Taıvandi bir kúnde-aq basyp alatynyn jarııalaǵan.
Byltyr Qytaıdyń áskerı ushaqtary Taıvannyń qorǵanys aımaǵyna 380 ret shabýyl jasaǵan, al osy jyldyń segiz aıyndaǵy shabýyl sany 400-den asqan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ykdysadyýet örän çylşyrymly we hemme zady öz içine alýan mehanizm bolup, jemgyýetdäki ynsanlaryň ýaşaýyş-durmuş şertleri bilen aýrylmaz baglydyr. Sanly tehnologiýalaryň durmuşa işjeň ornaşdyrylmagy ynsanlaryň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň hiliniň gowulanmagyna oňyn täsir edýär. Häzirki zaman sanly ykdysadyýetiň aýrylmaz bölegi bolan «Bulut» tehnologiýasy (hasaplamalary) maglumatlary işläp taýýarlamagyň, saklamagyň kämil tehnologiýasy bolup, onda ulanyjylara kompýuter resurslary we kuwwatlylyklary Internet – serwisleri hökmünde hödürlenilýär.
«Bulut» tehnologiýasy näme?
«Bulut» tehnologiýasynda maglumatlary işläp taýýarlamagyň çäklerinde maglumatlar Internetiň serwerlerinde ýatda saklanylýar hem-de wagtlaýyn olar şahsy kompýuterlere, noutbuklara, smartfonlara – akylly telefonlara, oýun pristawkalaryna örän çaltlyk bilen berilýär. «Bulut» tehnologiýasyndan peýdalananyňyzda öz kompýuteriňizde haýsy hem bolsa bir programma üpjünçiligini saklamak zerurlygy ýok hasaplanylýar, işlejek programmalaryňyzy Internete baglanyňyzda hyzmat hökmünde alyp, kompýuteriňize ýüklemän işläp bolýar.
“Bulutlaýyn hasaplamalar” (iňl. Cloud Computing) internetdäki serwerleriň köplüginde ýerleşýän maglumatlary ýerleşdirmek we işläp taýýarlamak işini düşündirmek üçin ulanyldy. Bu gün leksikon bilen hakykylyga şeýle adalgalar hem girýär: “bulutlaýyn operasion ulgamlar”, “bulutlaýyn hasaplamalar”, “bulutlaýyn tehnologiýalar”, “maglumatlaryň bulutlaýyn işlenilip taýýArlanyşy”, “bulutlaýyn ulgamlar”.
Bulutlaýyn hasaplamalar konsepsiýasy ilkinji gezek amerikan alymy Dž. Liklaýder tarapyndaN 1970-nji ýylda öwrenildi we onuň maksady – islendik ulanyjy tordan diňe maglumatlary däl-de, eýsem islendik programmany alyp bilmeli. Emma eýýam 1996-njy ýylda amerikanyň kompýuter boýunça alymy Dž. Makkarti peýdalanyjylara internet ulgamynyň hasaplaýyş kuwwatlyklaryny hyzmat hökmünde hödürlemekligi teklip etdi. Bulutlaýyn hasaplamalaryň häzirki zaman taryhynyň başlangyç senesi diýip 2006-njy ýyl hasap edilýär: “Amazon” kompaniýasy ulanyja diňe hostingi üpjün etmek däl-de, müşderilere daşlaşdyrylan hasaplaýyş kuwwatlyklary hödürläp bilýän web-serwisleriň infrastrukturasyny dünýä hödürledi. Bulutlaýyn tehnologiýalar tehniki programma üpjünçiliklerden düzülen we ulanyjynyň talaby boýunça bölünýän konfigurirlenýän hasaplaýyş serişdelerine ähli ýerden tor arkaly elýeterlik bermek mümkinçiligini hödürleýär. Bulutlaýyn hasaplamalar üçin ABŞ-nyň standartlar we tehnologiýalar boýunça milli instituty bilen hasaba alnan indiki tapawutlandyryjy häsiýetnamalary belleýärler:
• Talap boýunça öz-özüňe hyzmat etmek: her bir ulanyja talap boýunça öz bulutlaýyn çözgüdi üçin konfigurasiýany üýtgetmek we özbaşdak kesgitlemek mümkinçilik berilýär;
• uniwersal tor elýeterligi: standart mehanizmleriň kömegi bilen uly aralyklara tor arkaly hasaplaýyş mümkinçilikleriň elýeterligi üpjün edilýär;
• resurslaryň tizlikli çeýeligi: ulanyjy zerur bolan ýagdaýynda bulutlaýyn hyzmatlaryň üstünde gerekli amallary kesgitleýär – ulanylyşy, bulutlaýyn hyzmatlaryň giňeldilmegi, olaryň ulanylşyny azaltmak we olardan ýüz öwürmek;
• hyzmatlaryň ölçenmegi: bulutlaýyn hyzmatlaryň ulanylýan resurslaryny hasabyny we statistikasyny ýöretmek we olaryň esasynda berlen hyzmatlaryna töleg etmek üçin hasap berilýär.
Bulutlaýyn tehnologiýalary artykmaçlyklar bilen şertlenen:
• elýeterlik: bulutlaýyn infrastrukturasynda ýerleşýän maglumatlara ähli ýerlerden elýeterligi internete birikdirilen islendik gurluşlaryň üpjün etmek;
• mobillilik: ulanyjy internet toruna birikme bar bolsa, maglumatlara elýeterlik ýerine bagly däl;
• tygşytlylyk: ulanyjy gymmat bahaly enjamlary, programma üpjünçiligini satyn almak we ulgama hyzmat etmek üçin umuman çykdaýjlary azalýar;
• ýokary tehnologiýa: ulanyja maglumatlary saklamak, seljermek we işlemek üçin uly hasaplaýyş kuwwatlyklar berilýär;
• çeýelik: bulutlaýyn hasaplamalar aňsat giňeldilýärler we bu ulanyjylara zerur bolan wagtynda resurslary we hyzmatlary bermäge mümkinçilik berýär;
• howpsuzlyk: maglumatlaryň bitewiligi we howpsuzlygy kriptografiki serişdeleriň we maglumatlary ugratmak üçin ulanylýan protokollaryň goragyň hasabyna üpjün edilýär.
Dünýä tejribesine laýyklykda «Bulut» tehnologiýasynyň hyzmatlarynyň 3 sany modeli bar diýlip hasaplanylýar:
1. Programma üpjünçilik hyzmat hökmünde – SaaS, Software as a Servise: Bulut infradüzümde ýerine ýetirýän işler üçin programma üpjünçilik internet prowaýderi tarapyndan ulanyja peýdalanmaga berilýär.
2. Platforma hyzmat hökmünde – PaaS, Platform as a Service: Ulanyjylara bulut infradüzümde döretmek we ulanmak isleýän goşundylary üçin prowaýderiň goldaýan programmalaşdyryş gurallaryny we dillerini berýär.
3. Infradüzüm hyzmat hökmünde – IaaS, Infrastructure as a Service: Ulanyjylar üçin olaryň maglumatlary işläp taýýarlamak üçin serişdeleri, binýatlaýyn hasaplaýyş resurslaryny şol sanda programma üpjünçiliklerini berýär.
Bulut tehnologiýanyň “SaaS” görnüşli serwisleri köp abonentli arhitekturadan peýdalanýarlar: brauzer arkaly müňlerçe müşderileri aýratyn goşundylara (programmalara) elýeter edýär. “SaaS” programma üpjünçilik hökmündäki serwis bolup, ol ulanyjy üçin amatly hyzmat bolup, serwerde awans inwestisiýany ýa-da programma üpjünçiligiň lisenzirlenmegini talap etmeýär.
“SaaS” serwisler ýazylmak ýörelgelerine esaslanýar: programma üpjünçilik prowaýder tarapyndan işleýär, ulanyjylara kärendesine berilýär, onda tölegiň möçberi ulanyjylaryň sanyna, maglumat dolanyşygyň möçberine we ş.m. bagly.
Programmalary ulanyjylaryň kesgitli talabyna laýyklykda düzüp bolýar. “SaaS” bazarynda has üstünlikli işleýän “Salesforce.com” hasaplanylýar. Işewürlik üçin “Google Apps” kompaniýada nyrhlar müşderi üçin aýlyk tölegli. Serweriň bulut diskinde möçber 5Gb, goşmaça tölegiň üsti bilen 20Gb-dan 16Tb-a çenli ýer alyp bolýar. Aýda goşmaça töleg töläp seýle hem alyp bolýar. Aýratyn nyrhdan domen berilýär. Her bir ulanyjy bir elektron gapjyk hasaplanylýar. “Microsoft” kompaniýasy «Bulut» hasaplamalar tehnologiýasyny “Office 365” programmalar üpjünçiliginde alyp barýar hem-de toplumlaýyn çözgütde “CRM”-çözgütlere” esaslanýar. “Microsoft Dinamics CRM” özünde marketingler, satuwlar, müşderilere hyzmatlar, dolandyryş bloklaryny teklip edýär. Şeýle funksiýalaryň kömegi bilen müşderileri özüňe çekmekden başlap, kross-satuwlary bilen gutarýan dolandyryş aragatnaşyklar meseleleriniň toplumyny çözmäge mümkinçilik döredýär.
Häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň soňky gazananlaryna esaslanýan ösen ykdysadyýeti kemala getirmekde bäsleşige ukyply sanly ykdysadyýeti ösdürmek zerurdyr. Bazaryň barha ösýän talaplaryna laýyk gelýän howpsuz, ygtybarly we bäsleşige ukyply maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň üpjünçilik ulgamyny döretmek ýurduň sanly ykdysadyýeti üstünlikli ösdürmeginiň girewi bolup durýar.
«Bulut» tehnologiýasyndaky maglumatlaryň goragy we ygtybarlylygy ýerli kompýuter tehnologiýalary bilen deňeşdireniňde ýokary hasaplanylýar. Maglumatlaryň ýitmeginden goragy we howpsuzlygy örän ýokary derejede hasaplanylýar. Uly göwrümli maglumat resurslarynyň ýatda saklanylyşyny, olaryň goraglylygyny döwrebap kiberhowpsuzlyk bilen üpjün edip bolar. Bu bolsa ýurtda maddy we walýuta maliýe serişdeleriniň çykdajylaryny tygşytlamaga mümkinçilik berer.
Ýurdumyzyň milli ykdysadyýetini we ylym, bilim ulgamlaryny ösüşiň täze derejelerine çykarýan, bu ugurlarda halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine ýardam edýän hormatly Prezidentimize çäksiz alkyş aýdýarys.
Gülnabat Amanowa,
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyñ 3-nji ýyl talyby
https://www.atavatan-turkmenistan.com/yetilen-sepgit-16-000-maksat-20-000/
https://www.atavatan-turkmenistan.com/30-sany-bayrak-size-garasyar-sanly-ulgam-barada-makala-baslesigi/
https://www.atavatan-turkmenistan.com/kosmosda-energiya-ulgamy-dorediler/


text:
Şerigat bolmaýan ýurtda zyna edene, şerigata görä jeza berilýärmi?
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Sorag: Esselämu aleýkum we rahmetullahi we berekätuh. Şerigat bolmaýan ýurtda zyna edene, şerigata görä jeza berilýärmi?
Jogap: Waleýkum esseläm we rahmetullahi we berekatuh.
Şerigatyň goýan jezalaryny diňe musulman döwlet ýolbaşçynyň rugsady, permany bilen jogapkärler tarapyndan amala aşyrylýar. Eger şerigat jezalary hökümet tarapyndan berilmeýän bolsa, halkyň öz başyna bu jezalary bermäge haky ýok.
Eger ýaşaýan ýurdynda şerigatyň jezalary berilmeýän bolsa, günäker kişi diňe toba etmelidir.
Tobanyñ şertleri:
1-Eden ýa-da edip duran günäsini, derrew terk etmeli.
2-Eden günäsi üçin ökünmeli, puşman bolmaly.
3-Günäni gaýtadan etmezlige karar bermeli.
Eger şu üç şertden biri kem bolsa, toba kabul bolmaz.
Eger-de eden günäsi ynsanlardan biriniñ haky bilen baglanşykly bolsa, onda tobañ şerti dört bolýar. Ilkinji üçüsi ýokarda aýdanlarymyz.
Dördünjisi bolsa kime haksyzlyk eden bolsa, şondan ötünç dilemek: Mysal üçin: Eger biriniñ mal-mülkinden bir zat ogurlan bolsa, ol zady yzyna gaýtarmaly ýa-da ogurlan zadynyñ eýesinden ötünç sorap, hakyny halal etdirmeli.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.


text:
«Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasy: Mınıstrler men ákimder esep berdi
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasynyń Jol kartasyn iske asyrý jónindegi shtab otyrysyn ótkizdi. QazAqparat bul týraly primeminister.kz saıtyna silteme jasap habarlaıdy.
Shtab otyrysynda qazaqstandyq taýarlar men qyzmetterdiń shıkizattyq emes eksportynyń kólemin arttyrý, mádenıet obektileri men mektepter salý máseleleri qaraldy.
Saýda jáne ıntegratsııa mınıstriniń mindetin atqarýshy Qaırat Tórebaev, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstriniń mindetin atqarýshy Qaıyrbek Óskenbaev, Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń mindetin atqarýshy Erbol Qarashókeev, Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshy Tımýr Jaqsylyqov «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasynda alǵa qoıylǵan kórsetiletin qyzmetter men taýarlardyń shıkizattyq emes eksportynyń kólemin 2025 jylǵa qaraı 41 mlrd dollarǵa deıin 2 esege arttyrý jónindegi mindetti iske asyrý barysy týraly baıandady. Bıyl osy kórsetkishtiń 29,2 mlrd dollarǵa deıin ósýin qamtamasyz etý kózdelgen.
Osy jyldyń 5 aıynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń syrtqy taýar aınalymy ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 1% artyp, 36,4 mlrd dollardy qurady. Bul rette shıkizattyq emes taýarlar eksportynyń kólemi 23,4% ósip, 7,2 mlrd dollardy qurady. Eń joǵary ósim metallýrgııada 27,5%, qurylys ındýstrııasynda 25,8% farmatsevtıka salasynda 18,4%, hımııa ónerkásibinde 4,6% deńgeıinde baıqalady.
AÓK óńdelgen óniminiń eksporty ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 10,8% ósip, 545,8 mln dollar nemese AÓK eksportynyń jalpy kóleminiń 33% qurady. Eksport qurylymynda un men makaron ónimderi, ósimdik maılary, maqta talshyǵy, et jáne sút ónimderi, kondıterlik ónimder sekildi taýarlar basym.
Shıkizattyq emes taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń eksportyn arttyrý maqsatynda eksporttaýshylardy memlekettik qoldaý sharalary – jeńildikpen nesıe berý jáne saqtandyrý, eksporttaýshylar shyǵyndarynyń bir bóligin óteý, eksporttyq akseleratsııa, elektrondyq platformalarǵa shyǵarý jáne t. b. iske asyrylyp jatyr.
Úkimet basshysy ındýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý, aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikterine ishki naryqty jáne eksporttyq áleýetti damytýdy qamtamasyz etýge múmkindik beretin óńdeý ónerkásibi ónimderi óndirisiniń jetkilikti kólemin qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Syrtqy ister, saýda jáne ıntegratsııa mınıstrlikterine salalyq memlekettik organdarmen eldik eksporttyq baǵdarlamalardyń jobalaryn kelisý jáne otandyq ónimderdi syrtqy naryqtarda ilgeriletý boıynsha belsendi jumystardy bastaý tapsyryldy.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenov, Mádenıet jáne sport mınıstriniń mindetin atqarýshy Nurǵısa Dáýeshov, Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshy Tımýr Jaqsylyqov, Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev, Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov, Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary Talǵat Mamaev «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasynda alǵa qoıylǵan 2025 jylǵa deıin 259 mádenıet nysanyn salý boıynsha mindetterdiń iske asyrylý barysy týraly baıandady.
Jumystardy qarjylandyrý «Jumyspen qamtý jol kartasy», «Aýyl – el besigi», «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamalary, jergilikti bıýdjet, memlekettik-jekeshelik áriptestik jáne basqa da kózder esebinen júzege asyrylady.
Bıyl elimizde 89 mádenıet nysanynyń qurylysy josparlanýda, onyń ishinde 12 – Túrkistan oblysynda, 10 – Jambyl oblysynda, 9 – Almaty oblysynda, 7 – Shyǵys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda, 6-dan – Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystarynda, 5-den – Aqmola, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystarynda, 4-den – Batys Qazaqstan jáne Mańǵystaý oblystarynda, 3-den – Atyraý jáne Qostanaı oblystarynda, 2 – Almaty qalasynda, 1 – Nur-Sultan qalasynda.
Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda 2021-2025 jyldar aralyǵynda elimizde 800 jańa mektep paıdalanýǵa beriletinin aıtty.
Bıyl 200 mektep salý josparlanýda, onyń ishinde nysanaly qurylys esebinen – 163 mektep, MJÁ tetigi esebinen – 6 mektep, jekemenshik mektepter jelisin damytý esebinen 31 mektep paıdalanýǵa beriledi. Bıyl 200 mekteptiń ashylýy apatty mektepterdiń, úsh aýysymdy mektepterdiń problemasyn basym tártippen sheshýge jáne oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn qysqartýǵa múmkindik beredi.
Mektepter qurylysynyń kestesin iske asyrý boıynsha jumystardyń barysy týraly Nur-Cultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov, Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev tyńdaldy.
Premer-Mınıstr «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasynyń Jol kartasyn iske asyrý máseleleri Úkimettiń erekshe baqylaýynda ekenin atap ótti. «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha barlyq ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń belsendi ári júıeli jumysy qajet», — dedi A. Mamın.
- Penjimdegi oqýshylardyń jappaı tóbelesi: Aýdan ákimi turǵyndarmen kezdesti
- Eraly Toǵjanov qurylatyn jańa jumys oryndary týraly aıtty
- Álıhan Smaıylov RF memlekettik hatshysymen ekijaqty yntymaqtastyq máselesin talqylady
- Mahambet Dosmuhambetov: Saraıshyqqa jylyna 700 myń týrıst tartamyz
- Úlken Almaty jaǵalaýy abattandyrylady
- Memleket basshysy «Digital Bridge» halyqaralyq tehnologııalyq forýmyna qatysty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Guramanyň 22-nji maýda ýaýradan beýanatynda Türkmenistanyň Lebap welaýatyndaky prokuroryň 39 ýaşyndaky Mansur Mingelowy 19-njy maýda yglan eden açlygyny dowam etdirse, ony zor bilen iýmitlendirmek bilen haýbat atandygy bellenilýär.
2012-nji ýylda takyk bolmadyk aýyplamalar bilen 22 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Mingelow özüniň günäsizdigini nygtap, özüne we erkek doganyna garşy geçirilen sud işiniň adalatsyz bolandygyny aýdýar.
Şeýle-de, ol özüniň we doganynyň sülçüler tarapyndan agyr urlup-ýenjilendigini we beýleki dogan-garyndaşlarynyň hem gorkuzylandygyny belleýär.


text:
Tribunalyň 13-nji fewraldaky mejlisine angliýaly arbitr Julian Lýu ýolbaşçylyk etdi we Türkmenistanyň türkiýeli Muhammet Çapyň we onuň maşgalasynyň eýeçiligindäki Sehil kompaniýasynyň 300 million amerikan dollary möçberindäki şikaýatyny ýuridiki taýdan ret etmesini ýerliksiz tapdy.
ICSID-iň, Inwestisiýa dawalaryny çözýän halkara merkeziň tribunaly, Türkiýe bilen Türkmenistanyň arasynda baglaşylan Ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasy (IIŞ) esasynda , maýadarlaryň halkara arbitraž suduna ýüz tutmazlaryndan öň ýerli sud proseslerinden geçmekleri zerur däl diýen netijä geldi.
Kyriaki Karadelisiň globalarbitrationreview.com saýtynda ýazmagyna görä, bu karar tribunalyň maýa şertnamasyna ozal beren düşündirişinden yza çekilendigini aňladýar.
Biragyzdan çykarylan karar
Şweýsar-fransuz kanunçylygy boýunça professor Laurence Boisson de Chazournes, belgiýaly Bernard Hanotiau dagynyň gatnaşmagynda geçen tribunal IIŞ-iň (Ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasynyň) VII maddasynyň kabul edýän döwletiň sudlaryna ýüzlenmek borjuny öz içine almaýandygy barada biragyzdan karar çykardy.
Tribunal şertnamanyň halkara arbitraž suduny saýlap alan maýadarlara, dawa açyp, şikaýat arzasyny berenlerinden soň alty aýyň dowamynda, öz şikaýatlary bilen üç arbitraž sudundan birine ýa-da kabul eden döwletiň sudlaryna ýüzlenmäge ygtyýar berýändigini ýüze çykardy.
Şertnama ýerli sudlara ýüz tutanlaryň halkara arbitraž suduna diňe bir ýyldan soň, sud gutarnykly karar çykarmadyk ýagdaýynda ýüzlenmegine ygtyýar berýär diýip, arbitrler aýtdylar.
Bu karar ICSID-iň, inwestisiýa dawalaryny çözýän halkara merkeziň tribunalynyň 18 aý ozal çykaran kararyna ters gelýär, şol kararda Türkiýäniň «Kilic» gurluşyk kompaniýasynyň Türkmenistanyň garşysyna eden şikaýaty ret edilipdi, ýagny köplük tarapyndan çykarylan karar şol gürrüňi edilýän Ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasynyň ýerli sudlara ýüz tutmagy talap edýändigini tassyklapdy.
«Kilic» häzir bu kararyň ICSID-iň ýörite komissiýasy tarapyndan ýatyrylmagyny gazanmaga çalyşýar.
Çap bilen Sehiliň şikaýatynda Türkmenistan Ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasynyň üç alternatiw wersiýasynyň hem VII maddasynda ýerli sud proseslerinden geçmek talabynyň bardygyny öňe sürdi.
Şertnamanyň üç wersiýasy diýlende onuň resmi kabul edilen, ýagny iki döwlet tarapyndan gol çekilen iňlisçe we rusça görnüşleri, birnäçe aý soň türk parlamentine bermek we türk metbugatynda çap etmek üçin taýýarlanan türkçe görnüşi nazarda tutulýar.
Mesele terjimedemi ýa ýerli şertlerde?
Döwlet şertnamanyň iňlisçe görnüşiniň ikuçlydygyny boýun alan bolsa-da, onuň rusça görnüşi aýdyň we ýerli sud proseslerinden geçmekligiň hökmany şert bolup durýandygy açyk aýdylýar diýen pikiri öňe sürdi.
Şikaýatçylar şertnamanyň rusça we iňlisçe görnüşleriniň ikisinde hem goşmaça sud seljerişligi teklibiniň bardygyny aýtdylar we şertnamanyň türkçesine asyl nusga hökmünde çemeleşmeli däldigini bellediler.
Şeýle-de olar, IIŞ-de ýerli sudlara ýüzlenmek talaby bolaýanda hem, şertnamadaky ileri tutulýan döwlet durumynyň olara bu talapdan sowa geçmäge rugsat berýändigini, munuň üstesine, Türkmenistanyň sud-kanunçylyk sistemasynda bar diýilýän gowuşgynsyzlyklar we eden-etdilikler sebäpli, ýerli sudlara ýüz tutmagyň peýdasyz boljagyny aýtdylar.
Taraplar geçen ýylyň ýanwar aýynda şertnamanyň VII maddasynyň manysy barada berlen düşündiriş hakynda aýratyn diňlenişik geçirmek barada ylalaşyga geldiler.
ICSID paneli ýedi şaýadyň, şol sanda iňlis, rus dilleri boýunça ekspertleriň, IIŞ taslamasyny taýýarlamaga kömekleşen türk aklawçysynyň hem pikirlerini diňledi.
Arbitrler delilleri derňäp, şertnamanyň başda türk hökümeti tarapyndan iňlis dilinde ikuçly dilde taslanandygy, soňra onuň türkmen häkimiýetleri tarapyndan iňlisçeden rus diline terjime edilendigi baradaky netijä geldiler.
Şeýlelikde, olar şikaýatçylaryň şertnamanyň rusça we iňlisçe görnüşleriniň ikisiniň hem ikuçly bolup çykandygy baradaky pikirleri bilen ylalaşdylar.
Şikaýatçylar Türkmenistanda galan zyýanlarynyň öwezini dolmak maksady bilen ICSID-e, Inwestisiýa dawalaryny çözýän halkara merkeze 2012-nji ýylda ýüz tutdylar.
Türkiýäniň Içkale kompaniýasy hem IIŞ boýunça ICSID-e şikaýat edýär.
Tribunalda bahalar baradaky meselä seretmek soňa goýuldy.


text:
Sibiriň Hanty-Mansi sebitinde bolan ýol hadysasynda azyndan alty adam öldi diýip, rus döwlet mediasy habar berýär.
TASS habar gullugynyň 29-njy dekabrda, ýerli adatdan daşary ýagdaýlar gullugynda bir çeşmä salgylanyp beren maglumatyna görä, ýol hadysasynda 18 adam ýaraly boldy.
TASS bilen gürleşen saglyk resmileri, ýaralylaryň käbiriniň ýagdaýynyň agyrdygyny aýdyp, ölenleriň sanynyň köpelmek äthimallygyny duýdurdylar.
Habar gullugynyň maglumatyna görä, “Rosneft” nebit kompaniýasynyň eýeçiligindäki awtobus işçileri alyp barýan wagtynda, Týumen we Hanti-Mansiýsk şäherleriniň arasyndaky uly ýolda iki maşyn bilen çakyşdy.
Şu aralykda Sibiriň Ulan-Ude şäherinde ýykylan dikuçarda hem, uçaryň eýesi bolan ýerli biznesmen bilen bilelikde, dört adam öldi.
TASS bu habary Burýatiýanyň adatdan daşary ýagdaýlar gullugyna salgylanyp ýaýratdy.


text:
Almaty oblysyndaǵy ákim saılaýy: Bir orynǵa 3 adam talasýda
NUR-SULTAN. QazAqparat – Almaty oblysyndaǵy saılaý komıssııasynyń múshesi Qaharman Jaqsylyq óńirdegi aýdan ákimderin saılaý barysyn baıandady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Almaty oblysynda 71 aýyldyq okrýg ákimin saıdaý 20 aýdannyń 17-sinde taǵaıyndalǵan bolatyn. Bul rette 60 ákim ókilettik merziminiń aıaqtalýyna baılanysty, 11-i – ókilettik merzimderiniń buryn toqtatylýyna baılanysty saılanatyn bolady. Tirkelgen 235 úmitkerge saılaýshylar búgin daýys berýde», - dedi Q. Jaqsylyq «24 Habar» telearnasynda ótken brıfıngte.
Buǵan deıin habarlanǵandaı, oblysta 82 úmitker saıası partııalardan, al 153 adam – ózin-ózi usynǵandar bolyp otyr. Ortasha básekelestik – bir orynǵa 3,3 adam. Barlyq okrýgterge úmitkerler sany úshten kóp.
«Saılaý komıssııalary usynǵan derekterge sáıkes, 2021 jyldyń 25 shildesindegi saǵat 10:00-de saılaý bıýllenterin tizimge engizilgen saılaýshylardyń jalpy sanynyń 17 paıyzy aldy. Nemese 38 783 adam daýys berdi. Bizdiń oblystyń turǵyndary dástúrli túrde joǵary elektoraldyq belsendilik tanytyp otyr», - deıdi Qaharman Jaqsylyq.
Aıta keteıik, búgin táýelsiz Qazaqstannyń tarıhynda tuńǵysh ret aýyl, kent, aýyldyq okrýg jáne aýdandyq mańyzdaǵy qala ákimderiniń saılaýy ótedi. Aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń málimetinshe, barlyǵy 730 saılaý okrýginde 2582 kandıdat usynylǵan. Olardyń 2297-i tirkeýden ótken.
Kandıdattardyń basym bóligi – óz-ózin usynýshylar. Saılaý týraly zańnamaǵa engizilgen tolyqtyrýlar men túzetýlerdiń arqasynda aýyl ákimderiniń saılaýyna túskisi keletin úmitkerge óz-ózin usyný múmkindigi berilgen bolatyn. Osy múmkindikti bul jolǵy saılaýda 1419 adam paıdalanyp otyr.
Sondaı-aq, 878 úmitkerdi Ádilet mınıstrliginiń tirkeýinde bar 6 saıası partııa usynǵan.
Halyqtyń daýys berýi arqyly ákim bolǵysy keletinderdiń genderlik quramyna kelsek, er úmitkerlerdiń sany –1839. Solarmen birge 458 áıel úmitker baǵyn synaǵaly otyr.
- Almaty oblysynyń aýdandyq aýrýhanasynda ókpesi tolyq zaqymdanǵan júkti áıel jazylyp shyqty
- Qapshaǵaıda 13 jastaǵy oqýshy balkonda asylyp qaldy
- Almaty oblysynda koronavırýs juqtyrǵandar sany eki esege azaıdy
- Marat Ahmetjanov: Bıznes salasynda jemqorlyqqa qarsy standarttar engizý qajet
- Alakól jaǵalaýyndaǵy ınternet jumysyn jaqsartý qajet – senator
- Almatyda «Jasyl qala» naýqany aıasynda kóshetter tegin taratylyp jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Polietilen we polipropilen önümlerini öndürmek
AŞGABAT / AHAL
Polipropilen halta öndüriji
TÜRKMENABAT / LEBAP
Polipropilenden we polietilenden önümleri öndüriji
AŞGABAT / AHAL
Azyk we gurluşyk önümleri üçin polipropilen turba görnüşinde matalaryny öndürmek. Pomidor ösdürip ýetişdiriji; Miwe ösdürip ýetişdiriji: alma, armu...
AŞGABAT / AHAL
Polietilen, polipropilen plýonkasyny we dürli ölçegde polietilen paketleriniň önümçiligi
TÜRKMENBAŞY / BALKAN
Polietilen we polipropilen (PE we PP) önümçiligi
AŞGABAT / AHAL
"Senagat Plastik" Hojalyk jemgyýeti, Türkmenistanda dürli ölçeglerde we ýokary hilli plastik poddonlar öndürýär.
TÜRKMENBAŞY / BALKAN
Polipropilen haltalaryň we sendwiç panelleriň önümçiligi
AK BUGDAÝ ETRABY / AHAL


text:
Çanakgalada we Izmirde 56 bosgun halas edildi
Bosgunlar deslapky işlerden soň Migrasiýa edarasynyň welaýat müdürligine alynyp gidildi
Çanakgalada Türkiýäniň Kenarýaka howpsuzlyk gullugyna degişli toparlar, Çanakgala welaýatynyň Aýwajyk etrabynyň Siwrije diýilen ýerinde 2 aýry halas ediş salanyň bardygyny anyklady.
Sebite gönükdirilen toparlar, Gresiýanyň Kenarýaka howpsuzlyk gullugyna degişli toparlar tarapyndan Türkiýäniň suw giňişligine itilen 33 bosguny halas etdiler.
Kenara çykarylan bosgunlar, geçirilen deslapky işlerden soň Aýwajyk etrabynyň Migrasiýa edarasynyň Daşary ýurt raýatlaryny yzyna ugratmak merkezine gönükdirildi.
Izmir welaýatynyň Çeşme etrabynda bolsa motory näsazlanan gaýykdaky bosgunlar kömek berilmegini haýyş etdiler.
Sebite gönükdirilen Türkiýäniň Kenarýaka howpsuzlyk gullugyna degişli toparlar, 23 bosguny halas etdiler.
Bosgunlar deslapky işlerden soň Migrasiýa edarasynyň welaýat müdürligine alynyp gidildi.
Degişli Habarlar
Koronawirus epidemiýasy howply bolmagynda galýar
Prezident Erdogan Azerbaýjanda Saparda Bolar
Saparyň çäginde Türkiýe bilen Azerbaýjanyň arasyndaky özara gatnaşyklar bilen birlikde sebitara we halkara ara alnyp maslahatlaşylar.


text:
2007-nji ýyldan bäri gazak türmesinde oturan dissident şahyr Aron Atabek, 68 ýaşly bendiniň saglygynyň ýaramazlaşýandygy baradaky habarlar arasynda, keselhana ýerleşdirildi. Demirgazyk Pawlodar şäherinde adam hukuklaryny goraýan Ýelena Semýonowanyň 28-nji sentýabrda Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, ol bir gün öň AP-162/1 düzediş koloniýasyndaky türme ýolbaşçylaryndan Atabegiň birnäçe gün ozal 1-nji şäher hassahanasyna getirilendigini eşidipdir.
"Ol doly gözden geçirilýär we berilýän witaminleri alýar. Synaglaryň we barlaglaryň doly toplumyndan soň diagnoz goýlar we bejergi kesgitlener" diýip, Semýonowa Atabegiň saglyk ýagdaýy barada jikme-jik maglumatynyň ýokdugyny hem sözüne goşdy.
Azatlygyň Gazak gullugy Atabegiň ýagdaýy barada ne 1-nji hassahananyň lukmanlaryndan, ne-de Döwlet jeza gullugynyň işgärlerinden düşündiriş alyp bildi.
Atabegiň hassahana ýerleşdirilmegi 2500-den gowrak adamyň prezident Kasym-Žomart Tokaýewe petisiýa bilen ýüz tutmagynyň yz ýanyna gabat geldi. Prezidente iberilen hatda şahyryň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşýandygy aýdylýar we onuň türmeden boşadylmagy soralýar.
Gazak häkimiýetleri garaşsyz metbugat, aktiwistler ýa-da syýasy garşydaşlar etsin, tapawudy ýok, tankyda örän çydamsyzlyk görkezýär.
Gazagystandaky adam hukuklary toparlary Atabegiň türmede yzygiderli gynalýandygyny, saglygyna zyýan bermek üçin, garawullaryň onuň kamerasynyň poluna bilkastdan köp hlor garylan suw sepýändigini aýtdylar.
Ýerli we halkara hukuk guramalary indi birnäçe ýyl bäri Gazagystanyň hökümetinden Atabegiň boşadylmagyny talap edýär.
Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň geçen aý türmä baryp, dissident şahyr bilen düşen suratlary jemgyýetçilikde uly gahar-gazap döretdi. Ol suratda şahyryň halys bolandygy, gaty horlanandygy we haldan gaçandygy görünýär.
Şahyr polisiýa işgäriniň ölümine sebäp bolan protestleri gurnamaga kömek etmekde aýyplanyp, 18 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Emma Atabek özüniň bigünädigini aýdýar. Ol 2012-nji ýylda günäsini boýun almak şerti bilen teklip edilen hökümet amnistiýasyny ret etdi.
Şol wagtky prezident Nursoltan Nazarbaýewi we onuň hökümetini tankytlaýan makalasy türmeden ýaşyrynlykda çykarylyp, onlaýnda çap edileninden soň, Atabek 2012-nji ýylyň dekabrynda ýeke adamlyk kamera geçirildi we iki ýyl şol ýerde saklandy.
Atabegiň we garyndaşlarynyň sözlerinde görä, türme sakçylary 2014-nji ýylda onuň aýagyny döwdüler, ýöne häkimiýetler muny ret etdi.


text:
Aqmolalyq oqýshylar Ybyraı Altynsarınniń murasyn zertteýde
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Ybyraı Altynsarınniń 180 jyldyǵyna arnalǵan onkúndik aıasynda Aqmola oblysynyń bilim berý uıymdarynda mektep oqýshylary, kolledj stýdentteri, ata – analar qaýymdastyǵynyń qatysýymen «Ybyraı Altynsarınniń murasy-máńgilikke qazyna» atty synyptan tys taqyryptyq is-sharalar ótkizildi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqmola oblystyq bilim basqarmasynyń málimetinshe, is-shara ZOOM platformasy arqyly onlaın formatta da ótti. Oǵan 170 myńnan astam oqýshy men stýdent, 800 myńǵa jýyq pedagog pen 2300-ge jýyq ata-ana qatysty.
«Uly jazýshyǵa arnalǵan «Qazaq dalasynyń alǵashqy ustazy» taqyrybynda mektep oqýshylary men stýdentter arasynda ótkizilgen prezentatsııalar baıqaýyn, oqýshylar sheshendik ónerde jáne Ybyraı Altynsarınniń shyǵarmalaryn mánerlep oqýda jarysqan «Sóz qudireti», «Kel, balalar, oqylyq» atty mánerlep oqý saıysyn erekshe atap ótken jón.
«Ybyraı Altynsarınniń uly murasy», «Ybyraı Altynsarınniń shyǵarmashylyǵy» atty aqparattyq saǵattaryn ótkizý barysynda bilim alýshylar men stýdentter uly ustazdyń eńbekterin taldap jáne test tapsyrmalaryna jaýap bere otyryp, ózderiniń shyǵarmashylyq qabiletin kórsete bildi», - dedi vedomstvodan.
Bastaýysh synyp oqýshylary úshin synyp jetekshileri «Ybyraı Altynsarınniń balalyq shaq álemine saıahat» atty saıahat sabaqtaryn ótkizip, sabaq barysynda balalardy uly aǵartýshynyń ómirimen tanystyrdy. Shyǵarmalar negizinde sýretter, applıkatsııalar, kompozıtsııalar jasaldy.
Oblystyń bilim berý uıymdarynyń kitaphanashylary jazýshynyń shyǵarmashylyq qyzmeti týraly foto, kitap kórmelerin uıymdastyryp jáne oqýshylarmen tanymdyq vıktorınalar, shyǵarmalarǵa sholý ótkizdi. Sondaı-aq slaıd - prezentatsııalar, beınerolıkter tıimdi paıdalanyldy.
Gýmanıtarlyq baǵyttaǵy pán muǵalimderi onlaın formatta ata-analardyń qatysýymen «Ulttyń uly ustazy» atty ádebı keshter uıymdastyryldy.
Osyndaı is-sharalar oqýshylarǵa, stýdent jastardyń ata-analaryna Ybyraı Altynsarınniń pedagogıkalyq murasynyń tarıhymen jaqynyraq tanysýǵa kómektesedi.
- Aqmola oblysyndaǵy Kóbeıtuz kóliniń aýmaǵy abattandyryldy
- Qazaqstandyq atlet gir kóterýden álem chempıony atandy
- Aqmola oblysynda eki kólik soqtyǵysyp, bir adam kóz jumdy, bes adam aýrýhanaǵa tústi
- Qaraǵandylyq qutqarýshylar 1 qarashadan bastap joǵary daıyndyq rejımine kóshedi
- Qaraǵandy oblysynyń balabaqshalarynda memlekettik tapsyrys kólemi ulǵaıtyldy
- Qabanbaıdyń 329 jyldyǵy: ShQO-da respýblıkalyq konferentsııa ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Shoshqa baghushynyng qolynan ólgen imperator
Osynshama týsinizde kóretin baylyqqa óz janyn satyp ala almay, eng aqyry dininen bas tartyp, shoshqa baghushynyng qolynan qylghynyp ólgen imperatordy bilesiz be? Ol ýshin sәl tariyhqa sheginis jasayyq.
Bir qúrlyqqa bir ózi qojalyq etken el qaydaghy bir shoshqa baghushynyng tabanynda taptalady dep kim oilady? Bir patshasynyng baylyghy KSRO-nyng altyn qorynan asyp týsetin 6 tonna altyn, 12 tonna kýmis saqtalghan ertegilerde aitylatyn baylyq әrip tanymaytyn ispandyq shoshqa baghushynyng qolyna týsetinin kim bilgen? Onyng ólimimen ataqty imperiya da o dýniyege attandy.
6 tonna altyn, 12 tonna kýmis!
Búl – anyzgha ainalghan Inkter imperiyasy.
Imperator Ataualipa tútqyngha týsti. Inkter óz biyleushisin tútqynnan bosatuy ýshin tonnalaghan altyn tóledi. Biraq múnyng bәri qúr bekershilik bolatyn. Ispandar inkter imperatoryn tiridey otqa órtemek boldy. Eger Ataualipa óz dininen bas tartyp, katolik dinin moyyndasa otqa órtemeuge uәde etedi. Beyshara kýige týsken imperator ómirining songhy sәtinde óz dininen de bas tartty. Osylaysha ol qylghyndyryp óltirildi.
Baylyqqa belsheden batqan Inkter imperiyasy bar bolghany 180 adamdyq Pisarronyng aldynda tize býkti. Al Pissaronyng osyghan deyin kim bolghanyn bilesiz be?
Onyng hat tanityn sauaty bolmady. Ol kedey otbasynda dýniyege keldi. Onyng bilim aluyna da eshkim kónil bólmedi. Jas kezinde shoshqa baghyp, qorada enbek etti. Tipti әkesi ony óz úlym dep moyyndaghan emes. Osynday zansyz, shoshqa baghatyn úl bolashaqta býkil Europany altyngha kómedi dep kim oilaghan? Búl – shynayy tariyh.
Qazir Qazaq eli shylqyghan baylyqtyng ýstinde otyr. Áriyne, qara halyqqa odan bes tiyn payda joq ekeni sizge de, maghan da belgili. Qazaqstan «ekinshi Kuveyt» bolmaq týgili Kambodja bolyp ketuding az-aq aldynda túr. Qazaqstan - jer baylyghynyng alapat tenizi. Sizge naqty derek keltireyin be? Qaranyz onda.
Qazaqstan dýnie jýzining 186 elining ishinde volifram, qorghasyn jәne bariyding qory boyynsha birinshi orynda, hromiyt, kýmis, sink boyynsha ekinshi. Qazaqstanda hromitting әlemdik qorynyng ýshten bir, uran men marganesting tórtten bir bóligi, temir kenining onnan bir bóligi ornalasqan.
Barlanghan tas kómir jәne qonyr kómirding ýlesi 200 mlrd, temir 8 mlrd, múnay men gaz 2 mlrd, Kókshetaudan 120 tonnagha deyin altyn óndiruge baylyghymyz jetkilikti. Álemde eng siyrek kezdesetin volifram, tantal-niobiy, vismut, kadmiy sekildi milliondaghan dollar túratyn ken oryndary әr qiyrymyzda tógilip jatyr. Oilap qaranyzshy, múnyng janynda әlginde auzymyzdyng suy qúryp bayandaghan Ataulipanyng tonnalaghan altyny jәy bir dýnie ghoy.
Alla aman saqtasyn, biraq kýnderding kýni kórshi otyrghan qytaydyng qúrt-qúmyrsqa, baqa-shayan jegen әskeri basyp kirse sening milliondaghan, milliardtaghan baylyghyna qaramaydy. Sening kezinde Qabanbay, Bógenbay degen batyryng bolghanyna, qazaqtyng arghy atasy Shynghyshan degen sózine pysqyrghany bar. Úly Dala eli degen úrandardyng qúny bes tiyn bolady ol kezde. Áriyne, qazaq qarsylasady. Biraq qarsylasugha da kýsh kerek. 6 tonna altyn, 12 tonna kýmisting eng bolmaghanda bir ghana patshanyng ómirin saqtap qalugha kýshi jetpedi. Basqasy basqa eng aqyry oghan óz dininde de óluge múrsha berilmedi. Býkil qúrlyqta belsheden baylyqqa batqan alyp imperiya qaydaghy bir shoshqa baghushynyng tabanynda taptalyp, masqara kýiinde tarih sahnasynan joghalyp ketti.
Múnan siz ne týidiniz? Shoshqa baghushynyng qyzyqty ómiri me, әlde jay tarihy oqigha bolghasyn qyzyqtynyz ba?
Siz bir nәrsege nazar audarynyz: imperator Ataulipany tútqyngha alyp ketkende qara halyq onyng baylyghyn ispandardyng qolyna jay ústata saldy. Áriyne, azdap qimaghan bolar, biraq berdi. Nege? Nege dep oilaysyz? Sebebi sol milliondaghan qazyna qara halyqtyki emes edi. Tipti qara halyq búryn sondy onday qazynanyng baryn da bilmedi. Al ispandar múny jaqsy týsindi. Sol sebepti keybir inkter ispandardy qútqarushyday qabyldady. Biraq ispandar eshqanday qútqarushy emes edi, olar bar bolghany altyngha qúnyqqa baskeserler bolatyn. Múnan shyghatyn bir ghana qorytyndy bar: elding shylqyghan baylyghy jalghyz at tóbelindey birneshe adamnyng atasynan qalghan múra emes. Búl baylyq býkil qazaqtyki!
Myna menin, sening atang osy baylyqty kezinde qanymen de, janymen de qorghady. Sondyqtan múnda bizding әrbirimizding ýlesimiz bar. Halyq sol baylyq óziniki ekenin sezingende ghana, sodan óz ýlesin alghanda ghana baylyghyn, elin, basshysyn da qanday jau kelse de qorghaydy. Eger milliardtaghan aqsha biylikti saqtap qala alsa Ataualipa 36 jasynda it ólimmen ólmes edi.
Búl oqigha jogharyda barshy halyqqa sabaq bolsa eken...
Rysbek Ramazanúly, tarihshy
Abai.kz


text:
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Hormatly jenap Prezident!
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli Size hem-de türkmen halkyna tüýs ýürekden gutlaglarymy iberýärin.
Men Fransiýanyň we Türkmenistanyň arasyndaky 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda BMG-niň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygyny ykrar eden Kararnamasynyň awtordaşy hökmünde synagdan geçen ynanyşmak we dostluk gatnaşyklaryny goldaýaryn.
Şu şatlykly günde Sizi Fransiýanyň biziň ýurtlarymyzyň arasynda ähli ulgamlardaky gatnaşyklaryň ösdürilmegini dowam etdirmäge taýýardygyna ynandyrmak isleýärin. Biz BMG-niň çäklerinde howa, gender meseleleri, saglygy goraýyş we howpsuzlyk bilen baglanyşykly ählumumy meseleleri çözmek baradaky bilelikdäki işlerimizi ilerletmelidiris.
Kanunçylygy berjaý etmek we adam hukuklaryny hormatlamak meseleleri boýunça dialogyň Ýewropa Bileleşiginiň hem-de Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň esasy bölegi bolup, onuň, aýratyn hem bu meselä bagyşlanan her ýylky maslahatlaryň çäklerinde dowam etdirilmegini isleýärin.
Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky binagärlik, gurluşyk, arheologiýa, medeniýet we frankofoniýa, kosmiki syn etmeler, weterinariýa ylmy we tehnikasy ulgamlaryndaky hyzmatdaşlykdan başga-da, gatnaşyklarymyzyň pandemiýa bilen baglanyşykly kynçylyklara garamazdan, täze ugurlarda pugtalandyryljakdygyna umyt edýärin. Men, hususan-da, oba hojalygyny, şäher hyzmatlaryny, durnukly we «akylly» şäher, şeýle hem ylmy hyzmatdaşlygy göz öňünde tutýaryn.
Biziň ikitaraplaýyn gatnaşyklarymyzy we sebit, şol sanda Owganystan babatyndaky esasy meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin ozal bellenilen telefon gepleşigini geçirjekdigimize ynanýaryn.
Hormatly jenap Prezident, Size tüýs ýürekden hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy kabul ediň!
Hormatlamak bilen,
Emmanuel Makron,
Fransiýa Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Italiýa Respublikasynyň adyndan we hut öz adymdan Size hem-de Türkmenistanyň dostlukly halkyna Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli rowaçlyk baradaky tüýs ýürekden arzuwlarymy beýan edýärin.
Soňky birnäçe ýylda Rim bilen Aşgabadyň arasyndaky gatnaşyklar ep-esli işjeňleşdi. Bu gatnaşyklaryň özara gyzyklanma bildirilýän ähli ulgamlarda, şol sanda sebit meseleleri boýunça mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynanýaryn.
Şeýle arzuwlar bilen Sizi bu dabaraly baýram bilen ýene bir gezek mähirli gutlaýaryn.
Serjio Mattarella,
Italiýa Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz!
Sizi hem-de Türkmenistanyň doganlyk halkyny Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy bilen gutlamak mende uly kanagatlanma duýgusyny döredýär.
Pakistanyň hem-de Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň kökleri umumy taryhdan we medeniýetden gözbaş alýar. Biz iki ýurduň bähbitlerine ýakyn gatnaşyklarymyzyň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna hemişe ygrarlydyrys.
Siziň Alyhezretiňize berk jan saglyk hem-de bagt, Türkmenistanyň has-da rowaçlanmagy we öňe gitmegi baradaky iň gowy arzuwlarymy beýan edýärin.
Siziň Alyhezretiňiz, Size uly hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy kabul ediň!
Arif Alwi,
Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç!
Ähli gazagystanlylaryň adyndan hem-de hut öz adymdan Sizi we tutuş türkmen halkyny Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen mähirli gutlaýaryn.
Bu taryhy sene Siziň halkyňyzyň umumymilli jebisligini hem-de ruhubelentligini şöhlelendirip, Türkmenistanyň döwlet özbaşdaklygyny hem-de durnukly ösüşini mundan beýläk-de pugtalandyrmak üçin uly ähmiýete eýedir.
Siziň parasatly baştutanlygyňyzda Türkmenistan durmuş-ykdysady özgertmelerde hem-de ýurduňyzyň Bitarap döwlet hökmündäki halkara abraýyny pugtalandyrmakda uly üstünliklere eýe boldy.
Şu ýyllaryň dowamynda gazak-türkmen uzak möhletleýin hyzmatdaşlygynyň köpasyrlyk dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we özara goldaw bermek däpleri esasynda ösýändigini bellemek guwandyryjydyr.
Şu şanly baýram gününde Size jogapkärli döwlet işiňizde mundan beýläk-de üstünlikleri, Türkmenistanyň doganlyk halkyna bolsa rowaçlyk we abadançylyk arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
Kasym-Žomart Tokaýew,
Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Size Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şu ýyl bellenilýän 30 ýyllygy mynasybetli iň mähirli gutlaglarymy ýollamak meniň üçin örän ýakymlydyr.
Ýurtlarymyzyň arasynda ynanyşmaga esaslanýan gatnaşyklarymyz bize ählumumy meseleleri bilelikde çözmäge ýardam eder. Men muňa ynanýaryn hem-de Size, Türkmenistanyň raýatlaryna parahatçylyk we rowaçlyk arzuw edýärin.
Siziň Alyhezretiňiz, Size belent hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy kabul ediň!
Gi Parmelen,
Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Jenap Prezident!
Size Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli gutlagymy beýan edýändigime şatdyryn. Size hem-de türkmen halkyna jan saglyk, parahatçylyk we rowaçlyk arzuw edýärin.
Pursatdan peýdalanyp, Rumyniýanyň biziň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň bähbidine Türkmenistan bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge çalyşýandygyny tassyklamak isleýärin.
Rumyniýanyň sebit ösüşiniň hem-de durnuklylygynyň bähbidine Ýewropa Bileleşiginiň we Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmäge goldaw berjekdigine Sizi ynandyrmak isleýärin.
Jenap Prezident, Size belent hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy kabul ediň!
Klaus Werner Ýohannis,
Rumyniýanyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz!
Döwlet baýramy — Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli Size tüýs ýürekden gutlaglarymy beýan edýärin.
Çehiýa Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň iki ýurduň özara bähbitlerine ähli ulgamlarda mundan beýläk-de ösdüriljekdigine berk ynanýaryn.
Siziň Alyhezretiňize hem-de ýurduňyza üstünlikleri we rowaçlyk arzuw edýärin.
Miloş Zeman,
Çehiýa Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz!
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli Siziň Alyhezretiňize we türkmen halkyna mähirli gutlaglarymy beýan edýärin.
Geljek ýyl diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 30 ýyllygyny bellejek biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky dostluk hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň halklarymyzyň bähbitlerine mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna we ösdüriljekdigine tüýs ýürekden umyt edýärin.
Siziň Alyhezretiňize berk jan saglyk, ähli başlangyçlaryňyzda üstünlikleri, Türkmenistanyň halkyna bolsa mundan beýläk-de abadançylyk we rowaçlyk arzuw edýärin.
Mun Çže In,
Koreýa Respublikasynyň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz!
Ysraýylyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan Size hem-de Türkmenistanyň halkyna Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli iň mähirli gutlaglarymy we arzuwlarymy ýetirmek meniň üçin uly hormatdyr.
Türkmenistanyň baý taryhy, gadymy däpleri we täsin medeni özboluşlylygy asyrlara uzap gidýär hem-de bütin adamzadyň ösüşine Türkmenistanyň köptaraply goşandynyň aýdyň subutnamasydyr.
Soňky otuz ýylda Türkmenistan halklaryň arasynda parahatçylygy gazanmak ugrunda köp sanly halkara çärelerde öňdebaryjy bolup çykyş edýär. Siziň ýurduňyz soňky 30 ýylda diplomatik ýollar hem-de gapma-garşylyksyz gatnaşyklar arkaly sebitde ynanyşmak we hyzmatdaşlyk syýasatyny alyp barýar.
Siziň ýurduňyzyň jebislige yzygiderli ymtylmak arkaly berkidilen hemişelik Bitaraplyk syýasatyna ygrarlylygy, 2021-nji ýylyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmegi Türkmenistanyň 30 ýyllyk Garaşsyzlygynyň möhüm döwürleridir.
Hormatly jenap Prezident!
Türkmenistan ägirt uly tebigy baýlyklary bolan ajaýyp ýurtdur. Türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň beýan edişi ýaly:
Hak sylamyş bardyr onuň saýasy,
Çyrpynşar çölünde neri-maýasy,
Reňbe-reň gül açar ýaşyl ýaýlasy,
Gark bolmuş reýhana çöli türkmeniň.
Bu şanly baýram bilen baglylykda, Türkmenistana ähli ýurtlar üçin parahatçylygyň şamçyragy bolup galmagyny arzuw edýärin. Goý, türkmen halkynyň edermenligi we milli ruhy şöhratlansyn!
Sizi tüýs ýürekden hormatlamak bilen,
Ishak Gersog,
Ysraýyl Döwletiniň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Palestina Döwletiniň, halkynyň adyndan we hut öz adymdan Siziň Alyhezretiňize hem-de türkmen halkyna Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli tüýs ýürekden gutlaglarymy we Size berk jan saglyk hem-de abadançylyk, türkmen halkyna bolsa mundan beýläk-de ösüş we rowaçlyk baradaky arzuwlarymy beýan etmäge şatdyryn.
Doganlyk halklarymyzyň bähbidine ikitaraplaýyn gatnaşyklarymyzyň has-da pugtalandyrylmagyny maksat edinýändigimizi bellemek isleýärin.
Iň oňat arzuwlar bilen,
Mahmud Abbas,
Palestina Döwletiniň Prezidenti.
***
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Milli baýram — Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli Size hem-de türkmen halkyna mähirli gutlaglarymy we abadançylyk baradaky arzuwlarymy beýan edýärin.
Siziň Alyhezretiňiz, Size belent hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy kabul ediň!
Migel Dias-Kanel,
Kuba Respublikasynyň Prezidenti.


text:
Gazagystanyň Energiýa ministrligi ýurduň gazyny Hytaýa akdyrmak boýunça öň mälim edilen planlaryny tassyklady, diýip Liter.kz neşri habar berdi.
Maglumatda Energiýa ministrligine salgylanmak bilen gazyň eksportynyň degişli dokumentlere gol çekilmeginden soň dessine başlanjagy aýdylýar.
“Şu ýyl gaz geçirijiniň göz öňünde tutulan kuwwaty 10 milliard kubometre ýetiriler. Bu, degişli dokumentlere gol çekilse, milli gazy Hytaýa eksport edip başlamak mümkinçiligini berer” diýlip maglumatda Gazagystanyň energiýa ministri Kanat Bozumbaýewiň sözünden sitata getirilýär.
Şeýle-de Gazagystanyň Energiýa ministriniň ýurduň gaz önümçiliginiň möçberini artyrmak planlaryny mälim edendigi aýdyldy we ýurduň 2016-njy ýylda 46.6 milliard kubometr gaz öndürendigi, 2017-nji ýylda gaz önümçiliginiň möüberiniň 48.1 milliard kubometre ýetendigi habar berildi.
Habar berilişine görä, gaz eksportyny Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisini gurmak barada iki ýurduň hökümetlerini arasynda gol çekilen ylalaşyk boýunça bilelikde gurulýan 2013-nji ýylda düýbi tutulan Beýneý-Bozoý-Şymkent gaz geçirijisi arkaly akdyrmak göz öňünde tutulýar.
Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisiniň Gazgystana degişli uzynlygy 650 çemesi kilometrlik bölegi Özbegistan bilen serhedinden başlanýar we ýurduň territoriýasyndan geçip, Hytaý bilen serhedinde tamamlanýar.
Bu gaz geçiriji 2009-njy ýylyň 14-nji dekabrynda açylan Türkmenistan-Hytaý regional gaz geçirijisiniň bir bölegi bolup durýar.
Türkmenistana nähili täsir eder?
Bu gaz geçiriji arkaly Türkmenistan öz tebiy gazyny ýurduň häzirki wagtda ýeke-täk gaz hyrydary bolan Hytaýa akdyrýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Halkara energiýa eksperti Jon Roberts türkmen gazynyň Hytaýa eksport edilmeginiň öňünde şu günki gün päsgelçiligiň barydgyny aýdýar, emma esasy problemanyň Gazagystanyň öz gazyny Hytaýa akdyrmak plany bilen bagly däldigini, sebäbi gaz geçirijiniň hem türkmen, hem-de gazak gazyny eksport etmek üçin ýeterlik kuwwatynyň bardygyny belleýär.
“Problema Hytaýyň Türkmenistandan umuman garaşylyşyndan has az gaz satyn alýandygyna degişli. Munuň takyk sebäpleri nämälim galýar. Şeýle ýagdaýda Hytaýyň Gazagystandan goşmaça gaz satyn almagynyň Türkmenistana agram salmagy ähtimal, sebäbi Hytaý Türkmenistanyň ýeke-täk hyrydardyr” diýip Jon Roberts aýtdy.
Käbir maglumatlara görä, Türkmenistanyň üstümizdäki ýyl Hytaýa 30 milliard kubometr gaz eksport etmeginiň ähtimaldygy bellenýär we türkmen gazynyň Hytaý üçin nyrhy barada açyk aýdylmaýan hem bolsa, bilermenler bir müň kubometr gaza tölenýän tölegiň 200 dollardan aşak bolmagyny hasap edýärler.
Ýanwar aýynyň başynda “Trend» habar gullugynyň Hytaýyň Türkmenistandaky baş ilçisi Sun Weidonga salgylanyp beren maglumatynda Hytaýyň 2009-njy ýylyň aýagyndan bäri Türkmenistandan 160 milliard kub metr gazy satyn alandygy habar berilipdi.
Hytaýly ilçiniň tassyklamagyna görä, häzire çenli Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň her ýylda 55 milliard kub metr gaz akdyrmaga niýetlenilen üç ugry gurulypdyr.
Jon Roberts Gazagystanyň şu günki gün Hytaýa gaz akdyrmak barada mälim eden planynyň esasy sebäbiniň Orsýetiň Gazagystandan gaz importyny azalmagy bilen baglydygyny aýdýar.
“Eksportyň esasy sebäbi, Gazagystanyň Orsýete amala aşyrýan gaz eksportynyň azalmagynyň çaklamalary bilen bagly. Bu bolsa Gazgystanda Hytaýa eksport etmek üçin goşmaça gazyň emele geljegini aňladýar, emma munuň tutuş regiona täsiri bar we esasy täsir Türkmenistana degişli” diýip, Jon Robert belledi.
Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçiriji proýektine 2007-nji ýylda goşulan Özbegistan geçen ýylyň tomsunda Özbegistan Hytaýa tarap gaz geçirijisiniň 500 kilometden gowrak dördünji liniýasynyň gurluşygyny 2016-njy ýylyň aýagyna çenli gurup gutarmak planyny yglan edipdi. Onuň durmuşa geçirilmeginiň ýylda 20 milliard kubometr gaz akdyrmak üçin mümkinçilik döretjekdigi aýdylypdy.
Şol bir wagtda-da Hytaýyň 2020-nji ýyla çenli ulanýan gazynyň möçberini iki esseden gowrak artdyrmak kararyna gelendigi, 2017-nji ýanwar aýynda media maglumatlarynda habar berilipdi. Bilermenler import edýän gazynyň uly bölegini Orsýetden satyn alýan Hytaý üçin has Merkezi Aziýadan gazy eksport etmegiň has amatlydygyny belleýärler.


text:
Gürjüstanda häkimiýet başyndaky partiýanyň kandidaty Salome Zurabişwili prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda, soňky deslapky netijelere görä, ýeňiş gazandy. Bu aralykda, oppozisiýa ses berilişigiň dowamynda galplyklaryň bolandygyny aýdyp, protestlere çagyrdy.
Merkezi Saýlaw Komissiýasy Fransiýada doglan Zurabişwiliniň sesleriň 59.52%-ni alandygyny mälim etdi.
Ozaky prezident Mihaýil Saakaşwiliniň esaslandyran “Birleşen Milli Hereket” partiýasynyň ýolbaşçylygyndaky oppozisiýa toparlarynyň dalaşgäri Grigol Waşadze sesleriň 40.48%-ni alypdyr.
Kandidatlaryň ikisi hem ozal ýurduň daşary işler ministri bolup işläpdiler.


text:
Gyrgyzystanyň parlamenti maşgaladaky zorlugyň öňüni almak üçin, maşgalanyň bölünmezligi ugrunda gadymdan gelýän däp-dessurdan geçmek isleýär. Däp-dessura laýyklykda garyndaşlary her näçe agyr hem bolsa, maşgalada jebir çekene ol sütem edýän bilen barlyşygy, ondan aýrylmazlygy ündew edýärler. Häzirki maşgaladaky zorlugyň barha artýan wagtynda, deputatlar şeýle çözgüdi saýladylar.
Gyrgyzystanyň diňe Yssyk-Köl sebitinde bir aýyň dowamynda dürli sosial gatlakdan bolan üç aýal öz janyna kast etdi. Janyna kast etmeleriň üçüsi-de maşgaladaky zorluk bilen baglanyşykly ýüze çykdy.
Karaköl şäherinden bolan 33 ýaşly mugallyma Aruuzat 29-njy dekabrda keselhanada aradan çykdy. Ol sirke içipdir, sirkäniň derejesi ölüm howply eken. Ölmezinden öň WhatsApp arkaly iberen habarynda, Aruuzat kärdeşlerine öz janyna kast etmek kararyna gelendigini, sebäbi urlup-ýenjilse-de, garyndaşlarynyň adamsy bilen ýaraşyk baglaşmagyny talap edýändigini aýdypdyr.
Aruuzatyň kärdeşleriniň Azatlyga aýtmagyna görä, olar mugallymanyň ýagdaýyny bilseler-de, ony köpçülige mälim etmejek bolup, bu barada polisiýa habar bermändirler.
«Ol urlup-kemsidilýändigi barada gürrüň berýärdi. Eger öýünden gaçyp giden bolsa, adamsy geolokasiýa arkaly ony tapyp gynardy. Ol adamsyndan gorkýardy» diýip, Aruuzatyň kärdeşi hem jorasy Nazira aýdýar.
Diňe Aruuzatyň ölenden soň, kärdeşleri onuň zorluga duçar bolandygyny polisiýa habar berdiler. Muňa garamazdan, Aruuzatyň ejesi, doganlary, uýalary we beýleki garyndaşlary şeýle pajygadan soň-da dymýarlar.
Zorluga çydamly çemeleşmek, aýallary islendik zorluga kaýyl bolmaga ündemek Gyrgyzystanda maşgalanyň bozulmagyň öňüni almak üçin öňe sürülýän gadymdan kök uran däpleriň biridir.
Ahyr soňy Gyrgyzystanyň parlamenti maşgala zorlugynyň pidalaryna zulum ediji bilen ýaraşdyrmak üçin basyş edilmegine garşy aýgytly ädim ätdi. Mejlis, taraplaryň biri beýlekisini fiziki ýa-da psihologiki zorluga sezewar etse, beýle barlyşygy gadagan edýän kanuny ileri sürdi. Şeýle hem ol kanun taslamasynda maşgaladaky zorluk üçin, has berk jeza göz öňünde tutulýar.
Deputat Yshak Pirmatowyň teklibi bilen maşgaladaky zorluk baradaky kanunçylyga girizilen üýtgetmeler parlament tarapyndan ikinji okalyşda tassyklandy. Maşgaladaky zorluk Gyrgyzystanda mydama möhüm mesele bolup gelýär.
Polisiýa her ýyl müňlerçe hadysany hasaba alýar, ýene-de müňlerçe erbet hadysa hasaba alynman galýar. 2020-nji ýylda Gyrgyzystanyň polisiýasy 9025 sany maşgala zorlugyny hasaba aldy, bu 2019-njy ýyldakydan 65% ýokary. Emma resmi statistika görä, takmynan 940 iş kazyýete geldi. Beýleki ähli ýagdaýlarda pida çekenler, esasanam aýallar, pikirlerini üýtgedendiklerini aýdyp, arzalaryny yzyna aldylar.
JENAÝAT JEZALANDYRYLMASA DOWAM EDER
«Zorluga duçar bolanyň garyndaşlarynyň, aýratyn-da jeza berýän tarapyň basyşy astynda, pida çeken barlyşyga gitmeli bolýar. Iş suda ýetmeýär – diýip, parlament debaty wagtynda deputat Natalýa Nikitenko aýdýar. – Indi pidanyň ejir çekeni äşgär bolsa, saglyga, hakykatdanam zyýan ýetip, maýyplyga baran halatynda, taraplaryň ýaraşmagyny gadagan edýän kadalary girizmek teklip edilýär.»
Hereket edýän kanunlara görä, zyýan çeken arzany yzyna alsa, polisiýa kazyýet işini ýatyryp bilýär. Ýöne täze kanunçylyga görä, pida çeken arzasyny yzyna alsa-da, polisiýa maşgaladaky zorluk barada derňewi başlamaga borçly. Nikitenkonyň pikirine görä, «indi taraplaryň barlyşygynyň arkasynda, jenaýaty ýaşyrmak mümkin bolmaz».
Käbir deputatlar nikanyň çylşyrymly we inçe meseledigini öňe sürüp, nika birleşigini saklamagyň taraplar üçin amatly wariantyny tapmaly diýip, kanun taslamasyna garşy çykyş etdiler.
«Maşgalada islendik ýagdaý ýüze çykyp biler. Belki, biz başga çözgütleri gözlemeli bolarys? Mysal üçin, ýaşulularyň [jübütler] bilen maslahatlaşmagyny ýa-da ýerli geňeşiň wekillerini çekmeli» diýip, deputat Kamçybek Žoldoşbaýew çykyş etdi.
«Jenaýat jezalandyrylmasa dowam eder» diýip, Pirmatow aýdýar. Şeýlelikde, taslama üçünji okalyşdan geçesoň, prezident Sadyr Žaparowa gol çekmäge hödürlener.
JEBIR ÇEKENE ÝARDAM BERMEK ÝEŇIL DÄL
Karakölde Aruuzatyň ölenden birnäçe gün soň, goňşy Tuýup raýonynda maşgaladaky zorluk sebäpli başga bir aýalyň ömri köýdi. Yssyk-Köl sebitiniň polisiýasy 9-njy ýanwarda Dolon obasynyň ýaşaýjysy 40 ýaşly öý hojalykçy Gülmaýram Takaşewanyň adamsy tarapyndan boglup öldürilendigini tassyklady.
«Soňky döwürlerde Aýbek spirtli içgileri köp içdi – diýip, Takaşewanyň aýal dogany Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. – Aýal doganym gaharlanyp öýünden gideninde, oňa ýalbaryp, yzyna gaýdyp gelmäge yrdy. Doganym çagalary bilen öýüne dolanandan soň, adamsy ony öldürdi».
Bu hadysadan soň Takaşewanyň adamsy öz janyna kast edipdir, dört çaga bolsa ýetim galdy.
12-nji ýanwarda Karakölde başga bir aýal öz janyna kast etdi. Maşgala zorlugynyň bolandygy barada habar berlipdir. Üç çaganyň enesi 29 ýaşly aýal ýerli teleýaýlymda işleýän eken. Polisiýa şaýatlaryň, jenaýat barada habarlaryň we arzalaryň ýokdugyny öňe sürüp, jenaýat işini açyp bilmejekdigini aýdýar.
Gyrgyzystanda aýallaryň hukuklaryny goraýjylar parlamentiň öňe süren kanunyny goldaýarlar, ýöne maşgaladaky zorlugyň pidalaryny goramak üçin, has köp iş edilmelidigini-de aýdýarlar. Olar agyr pida çekenleriň ýüz tutup bilmegi, olaryň maslahat soramagy hem-de reabilitasiýa üçin, ýörite krizis merkezlerini döretmäge hökümete çagyryş edýärler. Munuň özi pida çekenlere durmuşy ýaňadan başlamaga ýardam eder diýip hasaplaýarlar. Sebäbi käbir agyr zorluga duçar bolanlar, özleriniň bir ýere alynmagyna, depesinde üçeginiň bolmagyna mätäçlik çekýärler.
6,5 milliona golaý ilaty bolan Gyrgyzystanda aýallar üçin diňe 17 krizis merkezi bar. Jebir çekýänlere kömek etmek köp şertde aňsat däl diýip, Karaköldäki reabilitasiýa we goldaw merkeziniň koordinatory Marina Liçanýu aýdýar. Onuň maşgala zorlugynyň pidalary bilen işleşmekde uly tejribesi bar.
«Bize gelýän aýallaryň 80%-de ýokary bilim ýok, olary alyp gaçypdyrlar ýa-da ene-atalary ir durmuşa çykarypdyr. Olara iş tapmak, çagalaryny eklemek üçin şert döretmek kyn. Şol sebäpden, köpüsi ýanýoldaşynyň ýanyna – özüni urup-horlaýanyň öýüne dolanýar, sebäbi golaýlary iliň masgaralaýjy gep-gürrüňinden gaçyp, olara goldaw bermeýärler» diýip, Marina Liçanýu belleýär.
Ýurtda erkekleriň aýallary tarapyndan ýowuz kemsidilendigi barada hem onlarça ýagdaý hasaba alyndy.
Gyrgyz hökümet resmileri jebir çekenlere kömek bermäge taýýardyklaryny aýdýarlar. Golaýda Gyrgyzystanda maşgala zorlugynyň pidalary üçin, gyssagly ulgam açyldy. Agyr ýagdaýa düşenlere jenaýat barada 117 belgisine jaň etmek hem kömek soramak üçin, mugt telefon liniýasy bar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň gizlinligini doly kepillendirýär.


text:
Türkmenisanyň Hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ykdysadyýeti, şeýle hem durmuş çärelerini üpjün etmekdäki alyp barýan ykdysady syýasaty maliýe özgertmelerini amala aşyrmakda esas bolup durýar. Ýurdumyzda geçirilýän döwlet maliýe syýasaty türkmen jemgyýetiniň durmuş-ykdysady meseleleriň çözülişine kybap gelýär. “Halkara maliýe ulgamyna goşulmak”, “Býujet ýetmezçiligini aradan aýyrmak”, “Maliýe durnuklylygyny üpjün etmek” babatda geçirilýän maliýe syýasatynyň baş maksatlary hökmünde kabul edilmegi, oňyn netijeleri berýär.
Ykdysady subýektlerde girdejileriň emele gelişiniň usullaryna laýyklykda maliýe ulgamyny merkezleşdirilen we merkezleşdirilmekdik maliýe çygyrlaryna bölünýär. Pul gatnaşyklarynyň gurluşynyň görnüşi hökmünde maliýe ulgamyny üç kiçi ulgama bölmek bolýar, olar şu subýektlerde maliýe serişdeleriniň emele gelişini we peýdalanylyşyny üpjün edýär:
- Döwletde we öz-özüni dolandyryş edaralarda
- Ilatda
- Ykdysady subýektlerde
Merkezleşdirilen maliýaniň düzümine, döwlet maliýesini we ýerli öz-özüni dolaandyryş edaralarynyň maliýesi degişli edilýär. Merkezleşdirilmedik maliýaniň düzümine öý hojalyklarynyň maliýesi we ykdysady subýektleriň maliýesi degişlidir. Döwlet maliýesiniň düzümine býujet ulgamyny we döwlet karzyny degişli etmek bolar. Býujet ulgamy bolsa, merkezi we ýerli býujetden, hem-de býujetden daşarky gaznalardan ybaratdyr. Ykdysady subýektleriň maliýesi täjirçilik kärhanalaryň, täjirçilik däl guramalaryň we maliýe araçyllaryň maliýesinden ybaratdyr.
Türkmenistanyň Býujet kodeksiniň 1-nji maddasynyň 26-njy böleginde Türkmenistanyň býujet ulgamy ähli derejedäki býujetleriň ykdysay gatnaşyklara we Türkmenistanyň döwlet gurluşyna esaslanýan jemi hölmünde kesgitlenilýär. Býujet ulgamynyň maliýe serişdeleri döwlet eýeçiliginiň ýa-da ýerli öz-özüni dolandyryş edaralarynyň ygtyýarlygyndadyr. Türkmenistanyň býujet ulgamynyň işi Türkmenistanyň Býujet kodeksi bilen tertipleşdirilýär. Kodeksiň 7-nji maddasyna laýyklykda Döwlet býujeti işlenilip düzülýär, kabul edilýär we ýurdumyzyň kanuny esasynda ýerli býujetler ýerli häkimýetiň wekilçilikli edaralarynyň çözgütleri görnüşinde tassyklanylýar.
Döwlet we ýerli häkimiýet maliýe ulgamynda özbaşdak düzüm bölegi hökmünde döwlet we ýerli häkimiýet karzy bölünip aýrylýar. Döwlet we ýerli häkimiýet karzlary býujet we býujetden daşary gaznalaryň serişdeleriniň hereket edişine we peýdalanylyşyna hyzmat edýär we şu görnüşde öz beýanyny tapýar:
- Býujet ýetmezçiligini we býujetden daşarky gaznalary maliýeleşdirmeginiň usuly hökmünde;
- Býujetden daşarky gaznalaryň býujetlerini ýerine ýetirmek üçin maliýe serişdeleri wagtlaýynça ýetmezçilik edende şol ýetmezçiligiň üstüni ýapmak üçin maliýe guraly hökmünde.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň “Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanşmagyň Watany” diýlip atlandyrylan ýylynda, bu geçirilýän ykdysady syýasat ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýokary depginli ösüşini mundan beýläkde ynamly üpjün eder.
Ýazguly Saparow,
Türkmen döwlet ykdysadyýet
we dolandyryş instituty, uly mugallym


text:
Oktýabr aýynyň ortalarynda Parižiň golaýynda mugallymy öldürip, kellesini kesenden soň, fransuz polisiýasy tarapyndan atylan çeçen ýetginjegi Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz sebitindäki Çeçenistanda maşgalasynyň obasynda jaýlandy.
Şalaji obasynyň ähli ýaşaýjylary bolan 200-e golaý adama 18 ýaşly Anzorowyň jaýlanyş çäresine gatnaşmaga ýerli häkimiýetler tarapyndan rugsat berildi. Anzorowyň jesedi Türkiýäniň üsti bilen Çeçenistana eltildi.
Telegram ulgamynyň Baza kanalynda ýerleşdirilen wideoda erkekleriň yslam dogalaryny okaýandyklary we "Köp Hudaý ýok, bir Alla bar, Muhammet onuň ilçisi!" diýip gygyrýanlary görkezildi.
Düzgüne gözegçilik etmek we beýleki sebitlerden gelenleriň jaýlanyş çäresine gatnaşmazlygy üçin obada onlarça polisiýa işgäri ýerleşdirildi.
Fransuz häkimiýetleri Moskwadan gelen bosgun Anzorowyň mugallym Samuel Patini öldürendigini oktýabr aýynda habar berdiler.
47 ýaşly taryh we geografiýa mugallymy, söz azatlygy baradaky sapagyň çäginde Muhammet pygamberiň karikaturalaryny görkezenden birnäçe gün soň öldürildi.
Fransiýada soňky ýyllarda yslamçy söweşijiler tarapyndan amala aşyrylan ençeme zorlukly hüjümler boldy. Fransiýa Günbatar Ýewropada iň köp musulman ilatly ýurt. 5 million töweregi musulman ilatly ýurt çeçenleriň ençemesine gaçybatalga berdi.


text:
Aýǵanstannyń Tájikstanmen shekaradaǵy provıntsııasyn tálibter basyp aldy
KABÝL. QazAqparat – Jeksenbi kúni «Talıban» qozǵalysy Tájikstanmen shekarada ornalasqan Tahar provıntsııasynyń ákimshilik ortalyǵy – Talýkan qalasyn basyp alǵandyǵy jóninde málimdedi. QazAqparat bul týraly «Anadoly» agenttigine silteme jasap habarlaıdy.
Agenttikke Tahar provıntsııasynyń zańnamalyq organy tóraǵasynyń orynbasary Rýholla Raýfı málim etkendeı, qaýipsizdik kúshteriniń qyzmetkerleri men jergilikti bılik ókilderi Farhar ýezine kóshken. Onyń aıtýynsha, tálibter barlyq qoǵamdyq oryndarǵa basa kóktep kirgen. Sondaı-aq jergilikti túrmeden sottalǵandardy bosatqan.
R.Raýfıdiń sózinshe, sodyrlar Talýkanǵa shabýyl jasaı bastaǵanyna eki aptaǵa jýyqtaǵan.
«Talıban» qozǵalysynyń málimetine sáıkes, olar Talýkandaǵy barlyq qoǵamdyq ǵımaratty óz qaramaǵyna alǵan. Osylaısha, «Talıban» basyp alǵan Aýǵan provıntsııalarynyń ákimshilik ortalyqtarynyń sany 5-ke jetti. Buǵan deıin «Talıban» Sarı-Pýl jáne Kýndýz provıntsııalarynyń ákimshilik ortalyqtaryn basyp alǵan bolatyn. Al bir kún buryn tálibter eldiń soltústigindegi Djýzkan provıntsııasynyń astanasy – Shıbırgan qalasyna kirdi.
«Talıban» qozǵalysy Aýǵanstan aýmaǵynyń 80 paıyzyn baqylaýǵa alǵanyn aıtýda.
BUU málimetinshe, sońǵy bir aıda tálibterdiń shabýyly saldarynan Aýǵanstannyń 1 myńnan astam beıbit halqy qaza boldy.
- Erjan Qazyhan bastaǵan qazaqstandyq delegatsııa Aýǵanstanǵa jumys saparymen keldi
- Koronavırýs: AQSh-ta vaktsınatsııadan ótpegen áskerı qyzmetshiler jumystan shyǵarylady
- Italııada kovıd-sertıfıkaty joq turǵyndar jumysqa jiberilmeıdi
- Brıtan parlamentiniń depýtatyn saılaýshylarmen kezdesý kezinde óltirip ketti
- Qytaı ekinshi pılottyq kemesin ǵaryshqa ushyrdy
- Álemde koronavırýsty juqtyrǵandar sany 240 mıllıonnan asty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Hormatly Prezidentimiz 2020-nji ýyly «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýyly diýip yglan etdi. Munuň diňe biziň ýurdumyzyň halky üçin däl-de, eýsem tutuş dünýäniň halklary üçin hem özboluşly, simwoliki manysy bardyr. Çünki, ýylyň şeýle atlandyrylan pursadyndan başlap, dünýä halklarynyň ünsi parahatlygyň, dostlugyň, hoşniýetli gatnaşyklaryň mekany saýylýan Bitarap Türkmenistana gönükdi.
Bitaraplygyň mekany saýylýan Türkmenistanda şu günler ähli ulgamlarda işler sazlaşykly alnyp barylýar. Milli Liderimiziň parasatly baştutanlygynda röwşen geljege tarap ynamly gadam urýan hemişelik Bitarap Türkmenistanyň raýatlarynyň kalbynda döredijilikli zähmet gaýnap joşýar. Syýasatda, ykdysadyýetde, has takygy, durmuşyň ähli ugurlarynda ösen dünýäniň talaplaryna laýyk derejedäki üstünlikleri gazanmak bolsa biziň baş wezipämizdir. Türkmen ykdysadyýetini täze — 2020-nji ýylda hem bedew bady bilen ösdürmegi niýet edinýän hormatly Prezidentimiziň her bir tutumynyň rowaç bolmagyny tüýs ýürekden arzuw edýäris.
Mähriban Arkadagymyzyň parasatly ýolbaşçylygynda türkmen halkynyň Bitaraplygyň 25 ýyllygynyň giňden baýram ediljek 2020-nji ýylynda-da uly zähmet ýeňişlerini gazanjakdygy ikuçsuzdyr. Milli Liderimiziň taýsyz tagallalary netijesinde, 2020-nji ýylda hem, goý, biziň ýurdumyza uly-uly üstünlikler, zähmet ýeňişleri ýar bolsun!
Merkezi saýlaw topary hem hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkyny täze — 2020-nji ýyl — «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýyly bilen tüýs ýürekden gutlaýar! Siziň her biriňize berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, belent başynyň aman, tutýan her bir tutumynyň rowaç bolmagyny arzuw edýäris!
Ýurdumyz bu gün demokratik ýörelgeleri çuňlaşdyrmak ýoly bilen öňe ynamly gadam urýar. Demokratik şertleriň çäklerinde ýurdumyzda her bir türkmen raýatynyň saýlaw hukuklarynyň üpjün edilmegine hem uly...
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda günsaýyn ösüp barýan asuda ýurdumyzda raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli çäreler yzygiderli amala a...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny sanlylaşdyrmak işi ýokary depginler bilen dowam edýär....
?Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp...
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimizde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp barylýan il-ýurt bähbitli, giň gerimli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne mahsus...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda milli kanunçylygy kämilleşdirmäge hem-de halkara tejribes...
Ynsan kalbyny päklige, halallyga besleýän, merdana ata-babalarymyzdan miras galan, halkymyzyň asyrlar, boýy dowam edip gelýän asylly ýörelgelerine aýratyn ähmiýet berilýär. Hormatly Prezidentimiziň...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda beýleki ulgamlar bilen birlikde saýlaw ulgamyna içgin üns berilýär. Ýurt Baştutanymyzyň ýakyndan ýa...


text:
Ene… Bu söz mähriban, ýakymly hem mukaddes jümle. Ene – bu ýaşaýşyň
başlangyjy. Her ynsanyň janyna – jan, ganyna – gan goşup, oňa ýüreginden dem
berip, bu ýagty jahana getirýän ynsan enedir. Çagasynyň ulalyp, kemala
gelmegine enäniň oňa siňdirýän söýgüsi, mähri, aladasy, zähmeti çäksizdir.
Ene ýerdäki perişde. Ol täsin adam. Ene hemişe perzendiniň ýagşy günlerine
şaýat bolasy gelýär. Olar hemişe çagalary üçin arzuw-dileg edip ýaşaýarlar.
Dünýäniň, öý-ojagynyň asudalygy, agzybirligi, çagalarynyň il-güne, Watana
wepaly, ar-namysly, mährem bolup ýetişmekleri – enäniň bimöçber dilegi. Ene
bilen sözsüz gürleşip, düşünişip bolýar. Perzentleri, maşgalasy üçin ýaşaýan
eneleriň ýüregi söýgüden we mähirden doly. Türkmen eneleriniň perzentlerine
bolan söýgüsi aýratyndyr. Käbelerimiziň perzent terbiýesindäki yhlasy barada halk
döredijilik eserlerinde baý mazmunly sanardan köp. Eneler gije ýatman
perzentleriniň üstünde kökenek bolup, şirin owazly hüwdüleri bilen il-halka
wepaly, ygrarly ogul-gyzlary ýetişdirýär. Şeýle beýik eneleriň belent söýgüsi bilen
Beýik Ogullar döreýär. Şeýle il Ogullary bolsa halkyň ähli ýüküni, bagtyny,
geljeginiň aladasyny inerler ýaly götermegi başarýar.
Enäniň ýüregi daglardan beýik, derýalardan joşgunly, umman ýaly giň, gün
kimin çogludyr. Onuň sözleri şekerden datlydyr. Şonuň üçin hem şahyrdyr
ýazyjylar ene hakda joşup eser döredýarler. Şahyr Gara Seýitliýew:
Ene ýüregi dek ýürek tapylmaz,
Enäniň ýüregi gülden näzikdir.
Enäniň hiç erbet arzuwy bolmaz,
Arzuwy abatlyk hem saglykdyr.
Gadym wagtlar bir danadan tükeniksiz zadyň nämedigini sorapdyrlar, ol hem
säginmän enäniň waspydygyny aýdypdyr. Bu hakykat. Seni dünýä getiren
mähriban ynsany wasp edip aňyrsyna ýetip bolmaýar. Ene – dillerimiziň senasy.
“Ene – çagalaryň ýüreklerindäki we dillerindäki Hudaýyň adydyr” diýip, ata-
babalarymyz aýdyp geçipdirler. Dünýäniň örki, görki, gudraty, durmuşyň eýesi,
maşgalanyň söýesi, agzybirligiň gaýasy, märekäniň gelşigi – bu ajaýyplyklaryň
barysy enä deňelýär. Sebäbi enäniň mähirli sözi, nurana keşbi, hemişe ýüreginiň
töründen çykýan ak patasy kuwwatly daragt ýaly, berdaşly şahalaryny uzaklara
ýaýradyp, ynsany röwşen ýollara rowana edýär.
Ýurdumyzda başlaryň täjine deňelýän eneler mukaddeslik saýylýar. Mährem
enelerimiziň sarpasyny belent tutýan hormatly Prezidentimiz gadymdan gelýän bu
milli ýörelgäniň dowamatdygyny özüniň enelere bagyşlap ýazan “ Enä tagzym –
mukaddeslige tagzym” diýen kitabynda äşgär edýär. Bu gymmatly eser biziň her
birimiz üçin eziz ynsan – Ene hakynda täsirli hem-de çuňňur pähimli söhbediň
beýanydyr. Käbeleriň sylanýan ojagy berdaşly hem kuwwatly. Mähriban eneleriň
arzylanýan ýurdy asuda hem parahat. Gahryman Arkadagymyzyň paýhas düründen
dörän “ Enä tagzym – mukaddeslige tagzym” atly ajaýyp eseri şu gymmatlyklar
hakynda dür saçýar. Maşgala ojagyna wepaly, watançy, zähmetsöýer nesilleri
ýetişdirmekde bitirýän işlerini beýan edýän ajaýyp setirleriň mazmunyny özünde
jemleýän bu kitap türkmen halkynyň zenanlara goýýan sylag-hormatynyň aýdyň
nyşany, islendik adam üçin hem uly durmuş gollanmasy, ýokary ýaşaýyş
mekdebidir. Hormatly Prezidentimiz bu kitabynda: “ Men mähriban käbämiň
öňünde özümiň perzentlik borjumyň has uludygyny duýýaryn. Çünki öz il-
halkymyň ykbalyna nur çaýýan işleri durmuşa geçirmäge güýçli ymtylyşymyň we
yhlasymyň özeninde käbämiň ynamynyň ilkinji orny eýeleýändigine ynanýaryn”
diýýär. Adamy dünýä inderen ynsanyň ornunyň ýokarydygyny, şeýle-de eneleriň
öz perzentleriniň görnükli bolup ýetişmeginde uly orny eýeleýändigini hiç kimiň
inkär edip bilmejekdigini belleýär.
Enelere bolan çäksiz söýgi eziz Diýarymyzda her ädimde duýulýar. Her bir
maşgalada eneleriň orny aýratyn. Onuň mähirli sözleri, ogul-gyzlaryny, agtyk-
çowluklaryny mährem söýgüsi bilen terbiýeleýär. Eneleriň ýaşaýan ojagy bagta
baý, umman ýaly barlyga eýe. Bosagadan ätleniňde törde oturan kümüş saçly enä
gözüň düşende, dünýäň giňeýär. Eneler iýmän iýdirip, geýmän geýdirip ýetişdiren
perzentlerini güýç-kuwwat saýýar. Ýurdumyzda eziz käbelerimiz aňrybaş
arzylanýar. Döwletli tutumlarda parasatly ýaşulularymyz bilen birlikde
käbelerimiziň orny aýratyn. Täze desgalar açylanda, toý tutumlarynda eline ak un
alyp, ak alkyşlara beslenýän eneleri göreniňde başyň gök direýär. Sekiz we ondan
köp çagany terbiýeläp ýetişdiren enelere döwlet serpaýlarynyň ýapylmagy,
döwrebap mermer binalardan olaryň paýly bolmagy milli ýörelgeleriň naýbaşy
dowamatydyr. Hormatly Prezidentimiziň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde
döwletimiziň uzak ýaşly raýatlary barada metbugatda materiallar taýýarlamak,
gepleşikler geçirmek barada aýdanlary halkymyzy has-da begendirdi. 100 we
ondan geçen uzak ýaşly raýatlaryň arasynda enelerimiziň köp bolmagy has
guwandyryjydyr. Olar bilen söhbetdeş bolanyňda her bir sözüniň ýagşy doga-
dileglerden dolup durmagy, Gahryman Arkadagymyza bolan alkyşlara beslenmegi
hoşwagt edýär. Enäni mukaddes derejesinde sarpalamak, eneleri hormatlap gorap
saklamak türkmen halkynyň aňyna siňen asylly häsiýetdir.
Türkmenistan Watanymyzda hormatly Prezidentimiziň sahawatly saýasynda
asuda, abadan, eşretli günleriň hözirini görüp, ýaşaýan gelin-gyzlara okamak,
maşgala döretmek, zähmet çekmek üçin ähli mümkinçilikler döredilendir.
Mähriban enelerimize, gelin-gyzlarymyza çäksiz sarpa goýýan, olaryň mertebesini
belentde tutmakda, edep-ekramyna, tämiz at-abraýyna, halal ýoluna aýratyn
ähmiýet bilen garaýan Gahryman Arkadagymyza köp hoşallyk bildirýäris.
Hormatly Prezidentimiziň il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli tutumly işleriniň hemişe
rowaçlyklara beslenmegini arzuw edýäris!


text:
Türkmenistan-Türkiýe Işewürler Geňeşiniň penşenbe güni wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen 2-nji mejlisiniň dowamynda Türkmenistanyň möhüm eksport önümleriniň hataryna girýän nebit we tebigy gaz önümleriniň satuw kanallaryny diwersifikasiýalaşdyrmak hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýola goýmak maksady bilen 2021-nji ýylda Stambul şäherinde forum guramak meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkiýäniň “TRT AVAZ” döwlet teleýaýlymynyň habar berşine görä, onlaýn mejlise türk tarapyndan Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Togan Oral, Daşary ykdysady gatnaşyklar geňeşiniň (DEIK) başlygy Nail Olpak, Türkmenistan-Türkiýe Işewürler Geňeşiniň başlygy Halil Awjy, Türkmen-Türk bankynyň baş müdiri Kazim Gundogar hem-de birnäçe işewürler gatnaşdylar.
Şeýle hem, türkmen tarapyndan maslahata Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň başlygy Döwletgeldi Rejepow, Türkmenistanyñ Türkiýe Respublikasyndaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Işanguly Amanlyýew, Türkmenistan Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň (TSTB) Geňeşiniň dolandyryş guramasynyň agzasy Täçmyrat Gurdow gatnaşdy.
Maslahata gatnaşyjylar Türkiýe-Türkmenistan-Azerbaýjan üçtaraplaýyn mehanizm ulanylyp, Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň tebigy gaz çeşmelerini Türkiýä we Ýewropa ugratmak ugrundaky işlere goldaw berip biljekdiklerini nygtadylar.
Mundan başga-da, Türkiýe-Türkmenistan Hökümetara 6-njy Ykdysady Komissiýanyň gün tertibine hödürlenjek meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistan-Türkiýe Işewürler geňeşi Türkiýäniň orta we kiçi telekeçilik babatda gazanan üstünlikleriniň we tejribesiniň Türkmenistan bilen paýlaşmagy ýaly ugurlarda işleri alyp barýar.


text:
Foto: Shymkent qalasy ákiminiń baspasóz qyzmeti
Shymkentte «Eńbek» baǵdarlamasy sheńberinde «Jastar praktıkasy» arqyly jastardy jumyspen qamtý qarqyndy júzege asyrylýda. Atalǵan baǵdarlama arqyly jemisin kórgen jastardyń biri – Perızat Abdıjapparkyzy. Ol byltyrǵy jyly M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń «Ekonomıka jáne bıznes» mamandyǵy boıynsha bilim alǵan.
Jas maman oqý bitirgen soń qalalyq jumyspen qamtý ortalyǵynda jumyssyz retinde tirkeldi. Keıinen ortalyq mamandary jas mamanǵa «jastar praktıkasy» baǵdarlamasyna qatysýǵa usynyp, nátıjesinde bıylǵy jyldyń mamyr aıynda atalǵan baǵdarlamamen Abaı aýdany ákiminiń apparatyna mamandyǵy boıynsha 6 aı merzimge jumysqa joldandy.
Jastar praktıkasy baǵdarlamasy arqyly jergilikti memlekettik organǵa joldama aldym. Osy jerdegi bilikti mamandardyń tapsyrmalaryn oryndap, tájirıbe jınaqtaýdamyn. Aldaǵy ýaqytta bilimim men jınǵan tájirıbemniń arqasynda turaqty jumysqa kirsem degen maqsatym bar.
Jalpy,«Jastar praktıkasy» ýaqytsha jumys orny bolyp eseptelinedi. Jas mamandar úshin tájirıbe jınaqtap, jumysqa ornalasýǵa zor múmkindik.
Atalǵan baǵdarlamaǵa 29 jastan aspaǵan «jumyssyz» mártebesi bar jáne sońǵy úsh jyl ishinde (2019,2020,2021j) joǵarǵy oqý oryndary men kolledjderdiń túlekteri qatysa alady. Jalaqysy 25 AEK (72 925 tg) quraıdy. Bul baǵdarlamaǵa tek bir ret qatysýǵa bolady.
Shymkentte jyl sońyna deıin «Jastar praktıkasymen» 2500 adamdy jumyspen qamtý josparlansa, jyl basynan beri 2000-ǵa jýyq shymkenttik jastar atalǵan baǵdarlamamen túrli mekemeler men kásiporyndarǵa joldandy.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Hulusi Akar Gruziýanyň Premýer ministri Garibaşwili bilen duşuşyk geçirdi
Türkiýäniň Milli Goranmak ministri Hulusi Akar Gruziýanyň Premýer ministri Irakli Garibaşwili bilen duşuşyk geçirdi
Milli Goranmak ministri Hulusi Akar Gruziýa-Türkiýe-Azerbaýjan Goranmak ministrleriniň maslahatyna gatnaşmak maksady bilen Gruziýanyň paýtagty Tbilisi şäherine gitdi.
Tbilisi howa menzilinde Gruziýanyň Goranmak ministriniň orunbasary Dawit Sudžaşwili, Türkiýäniň Tbilisi şäherindäki Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Fatma Jeren Ýazgan we beýleki resmiler tarapyndan garşylanan minis...
-
-
19.10.2021
-
-
19.10.2021
-


text:
Bu çärelerden maksat halky we kompaniýalary arzan kreditler bilen üpjün edip, olary pul karz almaga we çykdajy etmäge höweslendirmek. Hökümet bu iş haýal ilerleýän ykdysadyýeti güýçlendirip, kompaniýalaryň täze işçileri işe almagyna ýol açar diýip, umyt edýär.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda işsizligiň derejesi häzir 10 prosente golaý. Merkezi bank şol sebäpden gysyş astynda. Onuň ýurduň soňky ykdysady durgunlykdan çykmagyny çaltlandyrar ýaly çäreleri görmegi talap edilýär.
Çarşenbe güni bu karary boýunça eden beýanatynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Merkezi banky öňegidişligiň haýal ýol alýandygyny aýtdy.
Amerikan ykdysadyýetiniň ösüş derejesi üstümizdäki ýylyň 3-nji kwartalynda 2-nji kwartaldakydan az-kem artyp, 2 prosente bardy. Ýöne, ykdysadyýetçileriň aýtmagyna görä, işsizlik derejesiniň aşaklamagy üçin onuň 3 prosent töweregi ösmegi gerek.
Maliýe bazarlary Merkezi bankyň bu göçümi etjekdigini öňünden aňýardylar. Şol sebäpden, düýn Dow Jones indeksi ýokarlady. Nebitiň bahasy-da galdy.
Kongres saýlawlarynda Respublikan partiýanyň ýeňiş gazanmagy hem maýa goýujylaryň umydyny artyrman durmady. Käbir adamlar bu partiýanyň biznese ýakynlyk edýänligine ynanýar. Ses berişlikde hem saýlawçylaryň ilkinji nobatda göz öňünde tutany haýal gymyldaýan ykdysadyýet bolupdy.
Öň hem bolupdy
Amerikanyň Merkezi banky gymmatly kagyzlary beýle köp möçberde ozal hem satyn alman duranokdy. 2009-njy ýylda maliýe krizisi özüniň iň ýokary derejesindekä, ol 1,7 trillion dollara barabar öý-jaý bilen baglanyşykly obligasiýa we döwlet bergilerini satyn aldy. Munuň hem ýurduň maliýe krizisinden çykmagyna kömegi degdi.
Ýöne ekspertler indi bu işiň zerur däldigini aýdyp: “Häzir ykdysadyýetiň diňe ösüşi haýal, ýöne ol çykgynsyz ýagdaýda däl” diýýärler.
Bu işi Merkezi bankyň içinde we daşynda tankytlaýanlar ony bir howply humara meňzedip: “Bu iş ýol alsa, onuň inflýasiýany ýokary derejä ýetirmegi mümkin. Ýol almasa-da, Merkezi bankyň abraýyna zyýan etjekdigi şübhesiz” diýýäler.
Käbirleriniň pikiriçe-de, ykdysady ýagdaýyň gowulanmagy haýal gitse-de, bazaryň özüni dürsemeginiň öňi bökdelmeli däl.
Täze syýasatyň halkara täsirleri-de bolar. Merkezi bankyň prosentleri aşaklatmagy netijesinde köpräk bähbide kowalaşýan maýa goýujylar maýasyny başga ýurtlara geçirer diýip garaşylýar.
Ýewropanyň Merkezi bankynyň, Angliýanyň bankynyň we Ýaponiýanyň bankynyň Birleşen Ştatlaryň bu göçümine näme reaksiýa görkezjekdigi entek belli däl. Olar bu barada şu hepde pikir alyşmakçy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp ýüz müňlerçe adamyň ölmegi ähtimal diýip, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada, şeýle hem onuň ýaranlary Eýrana we Orsýete Siriýada gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky iň soňky welaýata edilmegi mümkin “oýlanyşyksyz hüjüm” hakda duýduryş berdi.
Tramp 3-nji sentýabrda Twitterde sosial ulgamynda: “Ruslaryň we eýranlylaryň bu mümkin adam pajygasyna gatnaşmagy agyr gumanitar ýalňyşlyk bolar. Ýüz müňlerçe adamyň ölmegi mümkin. Bu işe ýol bermäň” diýip ýazdy.
Siriýa Türkiýe bilen serhetdeş Idlib welaýatyna giň gerimli hüjüme taýýarlyk görýär. Idlib Assada we ýedi ýyl bäri barýan raýat urşunda ony goldamakda esasy rol oýnan orsýetli we eýranly güýçlere garşy söweş alyp barýan gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky iň soňky welaýatdyr.
Idlibiň töwereginde hökümetiň müňlerçe güýçleri bilen ýaran söweşijiler ýerleşdirildi.
Çak edilişine görä, Idlibde 3 million çemesi parahat ilat bar. Birleşen Milletler Guramasy hökümetiň agyr hüjümi netijesinde 800 müň adamyň öý-öwzaryndan jyda düşmegi mümkin diýip, duýduryş berdi. Siriýada barýan uruş eýýäm 400 müňden agdyk adamyň başyna ýetip, millionlarça adamyň hem janyndan gorkup, dogduk mekanyny taşlap gitmegine sebäp boldy.
Abanyp duran hüjümiň alamatlary peýda bolanyndan soňra, Waşington bilen onuň ýaranlary Assady, käte hem onuň himiki ýaraglary ulanmak ýaly zabun taktikalaryny goldaýan Orsýet bilen Eýrany üns merkezine getirdiler.
ABŞ-nyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Nikki Haleý Trampyň ýazan tweetinden sanly minut soňra Twitterde: “Ähli gözler Assadyň, Orsýetiň we Eýranyň Idlibdäki hereketlerinde. Himiki ýarag bolmaly däl” diýip ýazdy.
Birleşen Ştatlar bilen onuň ýaranlary bu beýanatlary Eýranyň, Orsýetiň we Türkiýäniň liderleriniň Idlib barada pikir alyşmak üçin 7-nji sentýabrda Tähranda geçjek sammitinden öň we Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif 3-nji sentýabrda Damaska eden saparynda Idlibiň söweşijilerden “arassalanmagyna” çagyranynda soňra ýaýratdylar.
“Ýaraşyk prosesine we bosgunlaryň yzlaryna dolanmagyna, şeýle hem Siriýada gaýtadan dikeldiş işlerine başlamak üçin ilki Idlibiň terroristleriň kontrollygyndaky bölekleri arassalanmaly” diýip, Zarif aýtdy.
Eýran, Orsýet we Siriýa özleriniň ýaragly garşydaşlarynyň ählisini “terroristler” diýip atlandyrýarlar.
Çak edilişine görä, Idlibde “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Haýat Tahrir al-Şam” toparyna degişli 10 müň jeňçi bar. Welaýatdaky gozgalaňçylaryň arasynda bu toparyň jeňçileriniň agdyklyk edýändigi aýdylýar. Orsýetiň harbylary bu güýçleri Türkiýäniň ýarany bolan toparlardan tapawutlandyrýarlar. Moskwa Ankara bilen ýaran toparlary aram “oppozision” toparlar diýip häsiýetlendirýär.
Orsýetiň döwlet degişli “TASS” habar gullugy 3-nji sentýabrda ýurduň daşary işler ministriniň orunbasary Oleg Syromolotowa salgylanyp, Idlibde “hiç kim parahat ilaty öldürjek duşmançylygy islänok. Çözgüt tapmak üçin tagalla edilýär, her zatdan öň, oppozisiýany [Hayat Tahrir al-Shamdan] aýyrmaly. Belki, esasy zat şoldur. Bu iş edilse, onda çözgüt tapylar” diýdi.
Idlib hüjüminden öň Türkiýe öz goldaýan gozgalaňçy toparlaryny beýlekilerden aýryp, olary goramak boýunça Orsýet we Eýran bilen gepleşikleri geçirmek tagallalaryny artdyrdy. Ankara gözegçilik missiýasynyň bir bölegi hökmünde welaýatda käbir güýçleri hem ýerleşdirdi.
Zarifiň Siriýa eden saparyndan bir hepde öň Eýranyň goranmak ministri Damaska bardy. Ol Birleşen Ştatlaryň Eýran öz harby geňeşçilerini we jeňçilerini Siriýadan çykarmaly diýýän çagyryşlaryny äsgermän, goranyş hyzmatdaşlygy boýunça bir ylalaşyga gol çekdi.


text:
Lebap welaýatynyň Darganata we Dänew etraplaryna gelen güýçli ýeliň netijesinde tok we telefon aragatnaşyk sütünleriniň ýüzlerçesi agdy, ýaşaýyş jaýlarynyň onlarçasyna zeper ýetdi diýip, Azatlygyň sebitdäki habarçysy 6-njy oktýabrda habar berdi.
Onuň sözlerine görä, harasat öten agşam sagat 22:30 töwerekleri başlanypdyr. Mundan başga-da, ol sebitde çarşenbe güni hem güýçli şemalyň saklanýandygyny sözüne goşdy.
Habarçy güýçli şemalyň gumuň tozan bölekleri bilen garyşyp gelendigini hem belledi.
Harasatyň ýetiren zyýanynyň gerimi barada häzirlikçe doly maglumat elýeterli däl.
Lebapdaky güýçli harasat we onuň netijeleri barada, Türkmenistanyň özünde döreýän tebigy betbagtçylyklar bilen baglylykda adatça bolşy ýaly döwlet gözegçiligindäki türkmen media serişdelerinde hiç hili habar berilmedi.
Ýatlatsak, 2020-nji ýylda türkmen häkimiýetleri we mediasy Lebapda turan heläkçilikli, şol sanda adam pidalaryna getiren tupan barada hem dymyp, tebigy harasatyň netijelerini aradan aýyrmak boýunça hem zerur hemaýaty bermändiler.


text:
Semalt hünärmeni: Google analitikasynda içerki we daşarky traffik barada näme üçin we nädip hasabat bermeli
“Google Analytics” hasaby açmak barada aýdylanda, içerki traffigiň çeşmelerini daşarky çeşmelerden tapawutlandyrmak möhümdir. Adatça IP adresiňizi almak bilen başlaýarys, soňra hasabatyň içinde diňe içerki traffik görkeziler ýaly içerki traffigi blokirlemäge dowam edýäris. Şeýle hem, dürli görnüşleri we süzgüçleri gurmak arkaly daşarky traffigi we içerki traffigi deňeşdirmegi saýlap bileris.
Julia Vashneva, ýokary derejeli müşderi üstünlik Semalt , bu ýerde sowgatlar bu babatda bir ynandyryjy programma.
Içerki traffigiňizi daşarky trafikden aýratyn saklamak üçin, guramaňyzyň içerki IP salgylarynyň hemmesinden gowy habarly bolmaly. Internalhli içerki IP adresleriň doly sanawyny talap edýän bolsaňyz, kompaniýanyň IT bölümine ýüz tutup bilersiňiz. Bu ýa-da bir IP adresi ýa-da dürli binalar ýa-da bölümler üçin birnäçe salgy bolup biler.
Şeýle-de bolsa, bu maglumatlar size elýeterli däl bolsa, Google gözleginde 'Meniň IP näme' diýip, hemişe öz IP adresiňizi we beýlekileriň adresini kesgitläp bilersiňiz. Kiçi guramalar üçin bu ulgamdaky ähli kompýuterler tarapyndan ulanylýan diňe bir IP bolmagy ähtimal.
Içerki trafik maglumatlary derňewiniň guramaňyz bilen hiç hili baglanyşygy ýok bolsa we hiç haçan bolmaz bolsa, ähli hasabat maglumatlaryndan blokirlemegiňiz maslahat berilýär. Içerki maglumatlary Google Analytics görnüşinden aýyrmak arkaly gazanyp bolar.
Dymmaklyga üýtgetmeler girizmek gaty kyn mesele bolsa-da, içerki ulanyjylaryň web sahypasynyň özüni alyp barşynyň statistikany ýitirýän ýagdaýynda peýdaly bolup biler. Içerki ulanyjy statistikasynyň hiç haçan talap edilmejekdigi düşnüklidir. Birleşdirilen daşarky we içerki maglumatlaryň bitewiligini saklamaly bolsaňyz, ýerine içerki we daşarky traffigi deňeşdirmeli bolarsyňyz.
Içerki traffigi petiklemek prosesi gaty aňsat. Bar etmeli zadyňyz, Google Analytics hasabyňyza girmek we Admin paneline girmek. Soňra traffigi hasaba almazlyk isleýän Hasabyňyzy we emlägiňizi saýlamaly, Webhli web sahypasynyň maglumatlary goýmasynyň aşagyndaky süzgüçleri saýlaň we Täze süzgüç saýlaň.
Içerki traffigi hasaba almaýan süzgüç diýip atlandyryp bilersiňiz. Netijede, Öňünden kesgitlenen süzgüçi saýlaýarsyňyz, ondan soň “Exclude” -i we içerki IP adresiňizi girizersiňiz. Bloklamak üçin birnäçe salgyňyz bar bolsa, prosesi gaýtalamaly bolarsyňyz.
Daşarky we içerki ulanyjylaryň özüni alyp barşyna düşünmek möhüm bolsa, ähli web sahypasy maglumatlary görnüşiniň bitewiligini saklamak möhümdir. Muňa ýetmek üçin etmeli zadymyz, daşarky we içerki traffigiňiz üçin ýörite edilen täze pikirleri döretmekdir. Bu ýagdaýda içerki IP-lerden gelýän traffigi goşmak bilen içerki görnüş döredilýär. Beýleki tarapdan, içerki traffigi hasaba almazdan daşarky görnüş döredilýär.
Daşarky we içerki görnüşleri guranyňyzdan soň, hasabatyňyzyň jikme-jik bolmagyny üpjün etmek üçin ähli Web sahypasynyň maglumatlary, daşarky we içerki görnüşleriň arasynda geçip bilersiňiz. Her görnüşe girmek üçin Google Analytics Home goýmasyna girip bilersiňiz. Ativea-da bolmasa, Hasaplar saýlamasynyň aşagyndan göni öz pikiriňize geçmegi saýlap bilersiňiz.