text:
Erjan Jumabekov
kınotanýshy
1965 jyly KSRO daǵy kıno ónerin pash etetin basty aqparattyq qural «Iskýsstvo kıno» jýrnaly rejısser Abdolla Qarsaqbaevtyń debıýt fılmi «Meniń atym Qoja» fılmi týraly qysqasha lebizdi maqalasyn arnady. Onda «kórermender kartınany jyly qabyldap, oń synmen baǵalandy. Kúrdeli jáne bizge jetispeıtin janrda jas rejısser óziniń jeńisine jetti» dep jazdy. Osy maqaladan keıin qazaq kıno ónerinde jańa tulǵanyń paıda bolǵanynan kópshilik habardar boldy. Sondaı aq, «Meniń atym Qoja» fılmi Franııada ótken Halyqaralyq Kann festıvalinde baq synap, júldege ıe boldy. Bul qazaq kınosynyń álemdik ekranda alǵash kórsetilgen tól týyndysy retinde tarıhta qaldy. Odan keıin ekranda jaryq kórgen rejısserdyń fılmderi óner áleminde óz ornyn tapty. Atap aıtar bolsaq, «Alpamys mektepke barady» (1977) Rıgadaǵy Búkilodaqtyq kınofestıvalde basty syılyqty jeńip alsa, «Balalyq shaqqa saıahat» (1968), «Júırik bolsań ozyp kór» (1974), “Balalyqtyń kermek dámi” (1983) fılmderi kórermenderdiń kóńilinde qalatyn kınokartına retinde qaldy.
Alaıda, kınorejısser A.Qarsaqbaevtyń shyǵarmashylyǵy jaıly basylym betterindegi aqparattyq, suhbat, maqalalar bolmasa, tolyqqandy kınotanýshylyq turǵydan óte az zerttelgen. Qazaqtyń tuńǵysh kınotarıhshysy Q. Sıranov «Kınoıskýsstvo Sovetskogo Kazahstana» eńbeginde balalarǵa arnalǵan fılmder men olardyń máseleleri jaıly sóz qozǵaı otyryp, A. Qarsaqbaevtyń «Meniń atym Qoja» kartınasyna erekshe toqtalyp ótedi. Senarıılik jáne rejısserlyq sheshimder men akterlyq oıynnyń artyq, kemshin tustaryn jetkizip, qazaq kıno ónerindegi balalar fılminiń mańyzyn kórsetedi [1, 120].
A.Qarsaqbaevtyń shyǵarmashylyǵyn ǵylymı turǵyda taldap, baǵasyn bergen jalǵyz kınotanýshy Baýyrjan Nógerbek boldy. Kınotanýshynyń «Ekranno-folklornye tradııı v kazahskom ıgrovom kıno» monografııasynda qazaq kınosynyń keńestik totalıtarlyq, ekrandy-folklorlyq, postsovettik kezeń kınolaryn jiktep, zertteıdi. Sonyń ishinde, A. Qarsaqbaevtyń shyǵarmashylyǵyn rejısserdyń ómir súrgen kezeńine mán bere otyryp taldaıdy. «...keńestik partııalyq ıdeologııa men «mádenı revolıýııa» tájirıbesi mıllıondaǵan adamdardyń sanasyna evropaentrızmniń bolshevıktik varıantyn quıdy, sondaı aq, «uly orys halqynyń aǵalyq kómegine» ekpin bere otyryp, proletarlyq taptyq-partııalyq ıdeologııasyn engizdi» [2, 26] dep jazdy. Ataqty «alpysynshy jylǵylar» keńestik sýbkýltýra ókiline jatatyn Qarsaqbaev ta óz zamandastary sekildi qoǵamnyń zardabyn tartty. Ol balalyq shaǵynan bastap dúnıetanymdyq daǵdarysty basynan keshirse de ol óz radıkaldy kózqarastaryn ózgertýge tyryspady. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıingi ıntellıgenııa ókilderin kútken toryǵý da, totalıtarlyq rejım burynǵydan da qatal jáne ymyrasyz bolsa da, Qarsaqbaev sekildi kórnekti rejısserlardyń saǵyn syndyra almady. “Keńes kınematografııasynyń bóligi bola otyryp, joǵarǵy buıryqqa jaýtańdap jáne baǵyna otyryp týylyp, damydy» [2,17] dep jazdy. KSRO Kompartııasy men ár odaqtaǵy onyń ókilderi eldegi damyp jatqan barlyq óner túrlerin qatal baqylaýǵa aldy. Barlyq kórkemdik shyǵarma túrleri kommýnıstik ıdeologııany dáripteýge baǵyttalyp, avtorlardyń jeke oılary men shyǵarmashylyq jańalyqtaryna óte sekemshil qarap, kóptegen túzetýler men óńdeýlerge túsip otyrdy. Tipti qatal enzýraǵa túsken ulttyq folklordyń ózi de keńestik júıeniń ıdeologııasyna beıimdelip, qaıta jazyldy. “... onyń ústine olardyń kóbisi keńes ıdeologııasyna, kommýnıstik qoǵamnyń ıdealyna shúbásiz sendi jáne janynyń qalaýymen «tapsyryspen» totalıtarlyq fılmder túsirdi. [2,11]. Osyndaı qysymdy kezeńde kóptegen avtorlardyń eńbekteri sol kezeńderdiń kóleńkesinde qalyp, jańa zaman týǵanda óz qundylyqtaryn joǵaltty. Al daryndy sýretkerler qylshyldap turǵan júıege qaramastan árbir isi úshin kúresip, bolashaqqa shynaıy ónerdiń beınesin kórsetip ketýge tyrysty.
K.Aınagýlova, K.Alımbaeva «Tendenıı razvıtııa kınoıskýsstvo Kazahstana» eńbeginde: “Qazaq kıno ónerinde 70 jyldary qalyptasqan daǵdarysty jaǵdaıdan shyǵý joldaryna baǵyttalǵan naqty qozǵalystar paıda boldy. Daǵdarys kınoóndiristiń barlyq qalyptasý komponentteri shyǵarmashylyqpen ıgerilgen, bárinen buryn keńes kınosyna tán taqyryptyq ekrandyq nátıjelerdiń arqasynda jol tapty» [3,28] dep jazdy. Qazaq kınosynyń keńestik kezeńde damý barysynda ulttyq jáne tarıhı sanany qaıtarýǵa umtylǵan, patrıottyq maqsatty alǵa qoıǵan ulttyq kınonyń pıonerleri boldy. Sondyqtan olardyń fılmderinde asyra kórkemdeý, poetıkalyq jáne minsizdikke umtylýy, taptyq bólinýshilik pen soıalıstik qazaqtardyń jaǵdaıyn beıneleýi jıi oryn aldy. Al 1960-70 jyldardy rejısser A. Qarsaqbaev shyǵarmashylyǵynyń damýy, qazaq ulttyq kınosynyń qalyptasqan kezeńi ekenin kınotanýshy Baýyrjan Nógerbek óz eńbeginde atap kórsetti. “Ulttyq kınematografııanyń negizin qalaǵan A.Qarsaqbaev óz shyǵarmashylyǵynyń qysqa jolynda kórkemdik-estetıkalyq deńgeıden zamanaýı joǵarǵy dárejeli avtorlyq jáne kópshilikke arnalǵan kınoǵa kóterildi. [2,20]. A. Qarsaqbaev ádette kópshilikke revolıýııalyq fılmderi arqyly tik minezdi rejısser retinde belgili bolatyn. Al, kınotanýshy B.Nógerbek rejısserdiń “Qıly kezeń” (1977) fılmin qazaq-keńes totalıtarlyq fılminiń damý jolyn kesken totalıtarlyq emes kınonyń bastaýy retinde «qatal kanondyq formadan erkin kanondyq emes, sosyn antıtotalıtarlyq modelge» ótken fılm retinde baǵa beredi [2,190]. «A. Qarsaqbaevtyń rejısserlyq erekshe ózindik qasıeti onyń halyqtyq sýretker retinde keńes kınosynyń tarıhı revolıýııalyq janrynyń sándi «vesterndyq» úderisine qaramastan, óziniń kınokartınalarynda bolshevıkterdiń qyzyl terrorynyń arqasynda týǵan jerin tastap, jaqsy qonys izdegen qazaqtardyń tragedııalyq taǵdyry jaıly áleýmettik mańyzy bar, árıne, «ıdeologııalyq zııandy», saıası «mańyzsyz» ıdeıalardy saqtady» [2,191]. Rejısser tarıhı revolıýııalyq fılmniń janryn beınelik qurylymy jaǵynan emes, ıdeıalyq maǵynasy jaǵynan buzdy. Dástúrli ekrandyq úlgini jańa fılosofııalyq mánmen, jaǵymdy jáne jaǵymsyz keıipkerlerge tereń psıhologııalyq minezdeme berýge tyrysty. Kınotanýshy «Qıly kezeń» fılmindegi keıipkerlerdiń taptaýryn beınelerdiń ózgeriske túskenin, kórermenderge kimniń dos, kimniń jaý ekenin túsiný qıynǵa soǵatynyn aıta kelip, fılmdegi basty keıipkerlerge obektıvti traktovka jasaıdy. Qazaq kórkem kınosynda tarıhı revolıýııalyq fılmniń dástúrli janrynyń aıasyna syımaıtyn alǵashqy keıipker Júnis baıdyń beınesine basa toqtalady. Ol jaǵymdy bas keıipker bolshevık Toqtar Baıtenovtyń qarsylasy. «Onda eki bir birine saı, rýhty qarsylastardyń fılosofııalyq mátinde ulttyq drama retinde qarastyrylady, aǵaıyndardyń oıyny - ulttyń tragedııasy. Jala jabylǵan, Otanyn satty degen kúdikpen komıssar Toqtar qamalyp, taptyq jaýy Júnis baımen bir kameraǵa qamalady» [2,192] Fılmniń sońǵy sıýjetiniń ekrandyq sheshiminiń biregeıligin basa kórsetken kınosynshy «fılmniń eki sıýjeti: biri ekrandyq kórinisti, kelesisi «kadr syrtyndaǵy», kórinbeıtin, bizdiń tarıhı sanamyzda qalǵan, kınematografııalyq qatardan tys» qos maǵynaly fınal, ıaǵnı «Ezop tili» kınotýyndyǵa fılosofııalyq aýqym berip, úzdik fılmniń qataryna jatqyzady. Jáne bul týyndy qazaq ulttyq kıno tarıhynda bolshevıkterdiń qyzyl terroryna alǵash obektıvti kózqaras tanytqan tuńǵysh fılm retinde endi
Totalıtarlyq júıeniń qazanynda qaınap, keńestik ıdeologııany boıyna sińire otyryp, búkil ómirin qylshyldaǵan qyzyl úkimettiń aıasynda ótkizip, ishtegi qarsylyqty kórsetýdiń, tulǵalyq daryndy dáleldeýdiń kıno ónerinde eń jańa ári jasyryn, eń ońaı ári kúrdeli joly balalarǵa arnalǵan fılmder jasaý ekenin Abdolla Qarsaqbaev óz qatarlastarynan alǵashqy bolyp bildi. Zamannyń árbir burylysyn óz boıynan ótkize otyryp jasaǵan Qarsaqbaevtyń balalarǵa arnap túsirgen kıno týyndylary tolyq zerttelmese de, sol ýaqyttaǵy kópshiliktiń súısinip kórer kınolary qatarynan tabyldy. “Zamanaýı kezeńniń ıdeıalyq, kórkemdik talaptaryna jaýap beretin, bala qabyldaýynyń, bala psıhıkasynyń erekshelikterin kórsetetin balalarǵa arnalǵan fılmder bizdiń elimizdiń mańyzdy isine aınalyp, balalar kınosy keńes kınoónerinde arnaıy salaǵa aınaldy. [4,182].
A. Qarsaqbaevtyń «Meniń atym Qoja» fılmi ıdeıalyq jaǵynan ǵana emes, kórkemdik rejıssýralyq turǵysynan da batyl tásilder qoldanylǵan fılm bolyp sanalady. Fılm jaıynda kınotanýshy B. Nógerbek «qazaq kınematografııasynda sol kezdegi Sh. Aımanov mektebinen bólek baǵytqa túsken, ıaǵnı teatr akterlarynyń kómegimen emes, kıno tilin alǵash qoldanǵan fılm» ekenin atap kórsetedi. Tuńǵysh ret keıipkerdiń túsin ekranǵa alyp kelgen de osy fılm. Kınotanýshy «Meniń atym Qoja» fılmi qazaq kıno tarıhynda jańa betburys jasap, keıingi «jańa tolqyn» baǵytyna áser bergen, kıno óneriniń jańasha damýyna túrtki bolǵan degen pikir aıtylady.
«Meniń atym Qoja», «Alty jasar Alpamys», «Júırik bolsań ozyp kór» fılmderi qazaq klassıkalyq kınoqorjynynda eleýli oryn alatyn salmaǵy basym balalar fılmder retinde qazaq kınosynyń tarıhynda qaldy. Keıipkerler shoǵyry da bir-birine uqsamaıtyn, san qatparly jelili minezden quralǵan. Mazmundyq qalpy tek qana balalar áleminiń jeńil kórinisterin ǵana qamtymaı, qorshaǵan qoǵamdyq máselelermen qaqtyǵysyn tereńdete biledi.
Qarsaqbaevtyń balalarǵa arnalǵan fılmderin tamashalaǵan kez-kelgen kezeńniń kórermeni baǵasyn joǵary beredi. Sondaı-aq, qazaq kıno tarıhyn qaıta qaraý kezinde qate nemese ózgergen oılar men uǵym-túsinikterdi naqtylap, qazirgi zamanǵy zertteý máselesine saı qalyptastyra alamyz. Anyǵyraq aıtar bolsaq, zertteýimizdiń maqsatyna aınalǵan Abdolla Qarsaqbaevtyń balalarǵa arnalǵan fılmderinen keıin keńes propogandasy burynǵydaı úreıli bolmady. Rejısser Qarsaqbaevtyń antıkommýnıstik bolmysy bir jaǵynan sol kezdegi ıdeologııanyń «ólimin» kórsetse, ekinshi jaǵynan osy proesti jyldamdatty.
KSRO ydyraǵannan keıin sońǵy jıyrma bes jyl ishinde Qazaqstan álemdik naryqtyq ónerdiń kóshine ilesýdiń jolyn taýyp, táýelsiz ónerdiń damýyna beıimdeldi. Odaqtar memleketi ydyraǵannan keıin egemendik ýaqytynda dúnıege kelgen jas urpaq ótken jetpis jyldyq tarıhty basqasha paıymdap, kezeńder býynyna tán teriske shyǵarý oılaryn da jasyrmaıdy. Óıtkeni, qazir demokratııalyq baǵytty ustanǵan memleket ıdeologııasy óner men shyǵarmashylyqta jańashyldyqqa, oı erkindigine umtylýǵa múmkindik beredi. Ashyq saıasatty ustanǵan el barlyq salada da álemdik aqparat almasý jaǵdaıyna tyıym salmaıdy.
Jańa zaman ótken tarıhty qaıta qarap, basqa kózqaraspen qabyldaý májbúrligin týdyrdy. Óıtkeni, kommýnızm ıdeologııasyndaǵy óner men tarıh zertteýshileri jalpy keńestik ıdeıaly-kórkemdik úderisinen ajyraı almady. Keńestik kezeńde jasalǵan kıno týyndylar men avtorlardyń eńbekterine qaıta kóz júgirte otyryp, ulttyq ıdeologııalyq astarlaryna úńilip jáne jańa kózqaras qalyptastyrý qazirgi kınotanýshy mamandardyń aldyndaǵy mindeti.
Kórnekti kınotanýshy B.Nógerbek qazaq kınosynyń damý proesin tereńnen zerttep, kez kelgen zertteý eńbegi kıno ǵylymynda baǵa jetpes muraǵa aınalyp úlgerdi. Onyń shákirtteri G.Naýryzbekova, N.Muqyshevamen qurastyrǵan «Qazaq kınosynyń tarıhy» oqýlyǵy qundy eńbek bolsa, G.Ábikeeva jáne basqa kásibı kınozertteýshiler ózderiniń taqyryptyq zertteý maqalalarynda, baspasóz quraldarynda jarııalanǵan eńbekterinde kınotanýshynyń zertteý eńbekterine súıene otyryp, rejısser A.Qarsaqbaevtyń janrlyq erekshelikterine taldaý jasady. Sondaı-aq, Vıskonsın-Medıson ýnıversıtetiniń PhD kandıdaty Braıan Kılgýr «Shaken Aimanov and Abdullah Karsakbaev’s Foundations of Kazakh National Cinema» zertteý jumysynda B.Nógerbektiń ǵylymı jumystaryn negizge alady. AQSh-taǵy Djordj Vashıngton ýnıversıtetiniń professory Peter Rollbergtiń «Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema» atty eńbegin qazaq kınotanýshysynyń eńbekterine súıene otyryp, A. Qarsaqbaevtyń shyǵarmashylyq jolyn,onyń fılmderiniń mazmunyn ashady.
B.Nógerbektiń Qarsaqbaev jaıly pikirlerine súıene otyryp saralaıtyn bolsaq, rejısserdiń fılmderi ózi ómir súrgen ýaqyttyń qoltańbasyn qaldyrsa da, olar óziniń jarqyn reńin joǵaltpaı, ýaqytpen birge kómeskilenbeı, keńestik kezeńniń «bóligi» bolyp qabyldanbaıdy. Totalıtarlyq qosyndylardan qasha otyryp jasalynǵan bul fılmder tipti óz kezeńine qarsy shyqqan qazaq kınosyndaǵy totalıtarlyq emes baǵytqa jatqyza otyryp, keńes ıdeologııalyq negizin buzýǵa tyrysqan kınoelementterdi qaıtadan saralap, antıkeńestik fılmder tobyna jaqyndatýǵa tyrysamyz.Osydan keıin Abdolla Qarsaqbaevtyń qazaq kınoónerin «oıatqan» tulǵa ekendigine kózimizdi jetkize otyryp, onyń túsirgen árbir fılmine úńilgen saıyn, ýaqyt formýlasyna baǵynbaıtyn, naǵyz qazaqı, ulttyq boıaýǵa toly sheber ári tyń, tereń dúnıeleri túrli qyrynan qarastyryldy. Sondaı mańyzdylyqtyń biri retinde rejısserdiń týyndylary ulttyq mádenıettiń qazynasyna aınalǵanyna kózimizdi jetkize alamyz.
Paıdalanǵan ádebıetter:
- K. Sıranov. Kıno ıskýsstvo Sovetskogo Kazahstana. – Kazahstan: Alma-Ata, 1966.
- B.Nogerbek. Ekranno-folklornye tradıı v kazahskom ıgravom kıno. – Almaty, 2008
- K.Aınagýlova, K.Alımbaeva. – Tendenıı razvıtııa kınoıskýsstvo Kazahstana. – Alma-Ata,1990.
- B.Nogerbek. Na ekrane “Kazahfılm”. – Almaty, 2007


c: text/html

text:
Eýranyň “Sahamnews” atly oppozisiýa web saýty oppozisiýa liderleri Mir Hosseýin Mosawi bilen Mehdi Karrubiniň goýberilýän subsidiýalaryň azaldylmagy bilen, umuman, ylalaşýandyklaryny, emma bu planlary amala aşyrmak üçin amatsyz wagyň saýlanyp alnandygyny we hökümetiň mümkinçilikleriniň hem çäklidigini aýdandyklaryny habar berýär.
Eýranyň hökümeti energiýa pudagyna we iýmit önümlerine goýberilýän subsidiýalary bäş ýylyň dowamynda azaltmagy göz öňünde tutýar. Bu subsidiýalar her ýyl ýurduň býujetine 100 milliard dollara durýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Parahat zeminiň üstünde dogup gelýän güni synlanyňda şahyryň şu sözleri zybanyňa gelýär:
Säher turup, syl ýüzüňe dünýäni,
Giňligiňde bolup bilseň şonça bol.
Bu dünýäňe ähli mahsus zatlaryň,
Senden sowlup geçmeýänine monça bol.
Durmuşda ýetilen we ýetilmeli arzuwlaryň hasyl bolmagyny isleýän ynsan hemişe bagtyň gözleginde. Eýsem bagt näme? Bu jümle elbetde hemmä tanyş bolsa gerek. Ählimiziň muny gazanmaga bolan ymtylşymyz çagalykdan başlanýar. Özbaşdak pikirlenme hadysasy adam aňynda dörän gününden bu söz özüniň ornuny ynsanyň kalbynda we her bir ädiminiň sebäbinde ýaşaýar. Dünýäde näçe ynsan bar bolsa, haýsy kärde bolanlygyna garamazdan, bu duýgyny öz durmuşynyň baýdagy etmäge ymtylýar. Her bir edýän işiniň netijesini, ömür ýolunyň mazmunynyň pellehanasyna bagt adyny berýär. Göze görünmeýän ýöne her bir ynsany özüne ymtyldýan bu duýgy hemmä gyzykly. Durmuşda käbirleriniň pikirine görä adamyň arzuwynyň amala aşan ýerinde onuň bagty başlaýar diýip pikir ýöredilýär. Eýsem bagt adama haçan berilýär ýa-da ony her kimiň özi gazanmalymy? Hemmämiz üçin gyzykly bu sowala okyjylarymyz arkaly göz ýetirmegi maksat edinip, olaryň redaksiýamyz bilen aragatnaşygyny has-da pugtalandyrmak we öz pikirlerini ildeşlerimiz bilen paýlaşmaklaryna mümkinçilik bermegi makul bildik. Çünki ýer ýüzünde näçe ynsan bar bolsa şonçada häsiýet we şonça-da pikir bardyr.
Hormatly okyjylar, biziň salgymyza öz pikirleriňizi, garaýyşlaryňyzy ýollap biz bilen ýakyn aragatnaşykda bolup bilersiňiz. Siziň pikirleriňiz we garaýyşlaryňyz biz üçin wajyp hem-de gyzykly. Şonuň üçin pikirleriňizi beýan etmäge ýaýdanmaň we çekinmäň. Biziň döredijilik işgärlerimiz sizden geljek hatlara sabyrsyzlyk bilen garaşýar.
TÜRKMENgazet redaksiýamyz ýörite siziň syrdaşyňyz, ýakyn dostuňyz bolmak üçin, “BLOG” atly sahypany açdy. Bu sahypanyň üsti bilen, giriş edip, pikirleriňizi, hekaýalaryňyzy, suratlaryňyzy, wideolaryňyzy paýlaşyp bilersiňiz, mähribanlar!
Şeýle-de biz bilen ýörite elektron we ýerli poçtalaryň üsti bilen baglanyp bilersiňiz.
turkmengazet.zenan2021@gmail.com
abdyrasulowa1806@gmail.com
Saýtyň administrasiýasy.


text:
COVID-19 ýokanjyna garşy sanjymlaryň giňden ýaýramagy sebäpli ykdysadyýetiň dikelmegi, ýurtlaryň hökümetleriniň maliýe goldawlary we öňdebaryjy nebit öndürijileriniň önümçiliklerini çäklendirmekleri netijesinde nebitiň bahasy durnukly ýokarlanar. Bu barada “Reuters” agentligi öz geçiren sowalnamasynyň netijelerine esaslanyp, geçen hepde habar berdi.
55 sany maliýe edaralarynyň analitikleriniň arasynda geçirilen sowalnamada “Brent” nebitiniň şu ýyl bir barreliniň ortaça bahasynyň 59.07 ABŞ dollaryna barabar boljakdygy çaklanyldy.
Geçen aýda nebitiň bir barreliniň ortaça bahasynyň 54.47 ABŞ dollaryna ýetjekdigi çaklanylypdy. Şu wagta çenli döwürde “Brent” nebitiň bir barreli üçin ortaça bahasy 58.80 ABŞ dollaryna deň boldy.
Sowalnama gatnaşan analitikleriň aglabasynyň bellemegine görä, Nebiti eksport ediji döwletleriň guramasy we onuň hyzmatdaşlary (OPEC+) 4-nji martda geçiriljek duşuşykda häzirki nebit önümçiliginiň çäklendirmelerini ýeňilleşdirip bilerler, emma üpjünçiligi belli bir durnukly derejede saklamaga karar bererler.
Şu aýyň başynda “Goldman Sachs Group Inc.” maýa goýum banky şu ýylyň üçünji çärýeginde nebitiň “Brent” görnüşiniň bir barelliniň bahasy 75 ABŞ dollaryna barabar boljakdygyny çaklady.


text:
Dingless, Android telefon we planşet üstinde işleýän bir habar programmasy.
Whatsapp, Facebook Messenger Wiber üçin telefonyňyzdan daşda wagtyňyz ünsüňizi çekmek üçin jaň sesleri örän oňat; emma ekranyňyza seredip otyrkaňyz çyndanam peýdalymy? Üstesine gysga bir wagtyň içinde birden köp jaň sesini almakdan yadadyňyzmy? Yzky planda işleýän aňsat programma Dingless bilen telefonyñyzyň sesini ýapmaga ýa-da Whatsapp, Facebook Messenger ve Wiber yaly gurrundeşlik programmasyndan gelen iç gysyjy habarlaryň oňüni almak üçin jaň seslerini yapmaklyga gerek yok.
Jemi 5,559 gezek okaldy, Şu gün 3 gezek okaldy


text:
4 Şamuwel pygamber ysraýyl halkyna Hudaýyň habaryny ýetirýärdi.Biraz wagtdan ysraýyllar piliştlilere garşy söweşe çykdy. Ysraýyllar Ebenezeriň golaýynda, piliştliler bolsa Apekde düşelge gurdy.2 Piliştliler nyzama düzülip, ysraýyllar bilen söweşdi. Söweş gandöküşikli bolup, ysraýyllar ýeňildi, 4 000-e golaý esger wepat boldy.3 Esgerler düşelgä dolanyp gelende, ysraýyl ýaşululary: «Ýehowa näme üçin piliştlilerden ýeňilmegimize ýol berdikä?*+ Şilodan Ýehowanyň äht sandygyny alyp gaýdalyň+. Äht sandygy ýanymyzda bolsa, duşmanlary ýeňeris» diýişdiler.4 Şeýdip, olar Şilo adam ugratdylar. Olar hem gidip, keruplaryň+ üstünde* tagtda oturan Serkerdebaşy Ýehowanyň äht sandygyny alyp gaýtdylar. Hak Hudaýyň äht sandygy getirilende, Alynyň iki ogly Hopny bilen Pinehas+ hem geldi.5 Ýehowanyň äht sandygy düşelgä getirilen badyna, ysraýyllar begenjinden ýaňa şeýle bir gygyryşdylar welin, ýer sarsyp gitdi.6 Piliştliler olaryň sesini eşidip: «Ýewreýleriň düşelgesindäki goh nämekä?» diýişdiler. Olar ysraýyllaryň düşelgesine Ýehowanyň äht sandygynyň getirilendigini eşidip7 gorkdular. Olar öz aralarynda: «Ysraýyllaryň düşelgesine Hudaýyň özi gelipdir!+ Işimiz gaýtdy, öň beýle zat bolmandy!8 Bagtymyz ýatdy! Haýbatly Hudaýyň elinden bizi kim halas eder? Ol çölde müsürlileri her hili bela-beter bilen heläklän Hudaý ahyryn!+9 Eý piliştliler, batyrgaý hem mert boluň!+ Mertlerçe söweşiň! Ýogsam hyzmatkär ýewreýlere özüňiz gul bolarsyňyz» diýişdiler.10 Olar ysraýyllar bilen söweşip, ýene-de ýeňiş gazandylar+. Ysraýyl esgerleri bolsa gaçdylar. Uruşda uly heläkçilik boldy, ysraýyllardan 30 000 pyýada esger wepat boldy.11 Hudaýyň äht sandygy duşmanlaryň eline düşdi, Alynyň iki ogly Hopny bilen Pinehas hem öldürildi+.12 Şol gün benýamin taýpasyndan bir adam söweş meýdanyndan gaçyp, Şilo geldi. Ol ýakasyny ýyrtyp, başyndan gum sowrupdy+.13 Şähere baranda, Aly ýoluň ugrunda oturgyçda gözüni ýola dikip otyrdy. Ol hak Hudaýyň äht sandygyny+ alada edýärdi, ýüregi bükgüldäp durdy. Ýaňky adam şähere girip, bolan zatlary halka gürrüň berdi. Şonda adamlar dady-perýat edip başlady.14 Aly olaryň ahy-nalasyny eşidip: «Galmagal näme?» diýip sorady. Ýaňky adam ylgaşlap geldi-de, ähli zady gürrüň berdi.15 Şol wagt Aly 98 ýaşyndady, gözi hem görmeýärdi+.16 Ol adam Ala: «Men söweş meýdanyndan gelýärin. Şu gün gaçyp gaýtdym» diýdi. Şonda Aly: «Oglum, näme boldy?» diýip sorady.17 Habar getiren adam: «Ysraýyllar piliştlilerden gaçdy, esgerleriň köpüsi gyryldy+. Iki ogluň Hopny bilen Pinehas hem öldi+. Hak Hudaýyň äht sandygy duşmanlaryň eline düşdi»+ diýdi.18 Ol adam hak Hudaýyň äht sandygyny agzanda, Aly derwezäniň gapdalynda oturan ýerinden diň arkan gaýtdy. Ýaşy bir çene ýeten daýaw adam bolansoň, ýykylanda boýny omrulyp*, şol bada jan berdi. Aly Ysraýylda 40 ýyl kazylyk edipdi.19 Şol wagt onuň gelni, ýagny Pinehasyň aýaly göwrelidi we aýy-güni dolupdy. Ol hak Hudaýyň äht sandygynyň elden gidendigini, gaýynatasy bilen äriniň ölendigini eşidende, iki bükülip, burgusy tutup başlady. Ol çagasyny dogrup,20 demini sanap ýatyrka, ýanyndaky aýallar: «Gorkma, ogluň boldy!» diýdiler. Emma ol sesini çykarmady, ünsem bermedi.21 Hak Hudaýyň äht sandygynyň elden gidendigi, gaýynatasy bilen äriniň hem ölendigi+ üçin: «Ysraýylyň şan-şöhraty elden gitdi»+ diýip, oglunyň adyna Eýhabut*+ dakdy.22 Ol: «Ysraýylyň şan-şöhraty elden gitdi, sebäbi hak Hudaýyň äht sandygy duşmanlaryň eline düşdi»+ diýdi.
Çykgytlar
^ Sözme-söz: Ýehowa bizi näme üçin heläk etdikä?


text:
Almatyda bes adamdy atyp óltirgen kúdikti týraly jańa derekter shyqty
ALMATY. QazAqparat - Almatyda bes adam atyp óltirgen Igor Dýjnov alty azamattyq daý men 27 materıal boıynsha jaýapker bolǵan. Bul týraly Almaty qalalyq soty málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«2014-2021 jyldary Igor Dýjnov alty azamattyq is boıynsha sotta jaýapker boldy. Ol uzaq ýaqyt boıy qaryzyn ótemegen. Sondyqtan eki adam odan jalpy somasy 6,5 mıllıon teńge qaryzdy óndirip alý úshin júgingen. Sonymen qatar, JSh S bes mıllıon teńgeni qaıtarý týraly jáne bank 118 mıllıon teńgeni qaıtarý týraly talap aryz bergen», - dep habarlady Almaty qalalyq sotynyń baspasóz qyzmeti.
Almaty qalalyq soty málimetine súıensek, úsh iske qatysty sot sheshim shyǵardy. Sol boıynsha Dýjnovtan 130 mıllıonǵa jýyq teńge óndirilgen. Biraq ol taǵy úsh is boıynsha aıyptaldy. Bul banktiń «múlikti óndirip alý týraly» talaby, sonymen qatar azamattardyń «erli-zaıyptynyń ortaq qaryzy retinde somany taný jáne onyń otbasyn shyǵarý týraly» eki talaby.
«Sot oryndaýshylar 27 ret sotqa júgindi. Olar Dýjnovtyń múlkine tyıym salýdy jáne aqshany májbúrlep qaıtarý úshin basqa da sharalardy qoldanýdy talap etti. Sot oryndaýshylary boryshkerdiń ortaq menshiktegi úlesin anyqtaýdy surady. Sonymen qatar, olar sot sheshimin oryndaý úshin ádis pen protsedýrany ózgertýdi surady», - dep atap ótti Almaty soty.
Aıta keteıik, 20 qyrkúıek kúni Almatyda atys bolyp, 5 adamnyń qaza tapqanyn habarlaǵan bolatynbyz.
Atalǵan jaǵdaı boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary bastaldy. Kináli adam 20 jylǵa deıin nemese ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
- Almatydan 623 km qashyqtyqta jer silkindi
- Almatyda birqatar kolledj modernızatsııadan ótti
- SQO-da qoǵamdyq oryndarda mas júrgen 10 myńnan astam adam ustaldy
- Almatyda ruqsat etilmegen eki iri qoqys úıindisi anyqtaldy
- Almatyda «Jasyl qala» naýqany aıasynda kóshetter tegin taratylyp jatyr
- Almatyda iz-túzsiz ketken 8 jasar oqýshy tabyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Daýhanbank: belent sepgitleri nazarlap
1991-nji ýylyň güýzünde gazanylan Garaşsyzlyk türkmen halkynyň taryhyndaky iň beýik bagt bolsa gerek. Şu güýzde 30 ýaşyny doldurýan beýik bagtymyz berkarar hem bagtyýar Türkmenistanyň ady bilen dünýä çykýar. Garaşsyz Türkmenistan ösüşiň iň dogry ýoluny saýlap, 30 ýylyň içinde asyrlara barabar sepgitlere ýetdi. Göwünlerde gül döredýän ösüşler milli ykdysadyýetimiziň her bir pudagynda öz miwesini berýär.
Garaşsyzlyk - dünýäniň syýasy kartasynda täze bir döwletiň peýda bolmagy bilen çäklenenok. Özbaşdaklygyny yglan eden döwlet ähli babatda garaşsyzlygyny ykrar etdirmeli. Öz ösüş ýoly, öz syýasy ugry, öz dili, milli nyşanlary, hatda öz milli puly bolmaly. Bu sananlarymyz we ýene-de sanawa goşaýmaly köp sanly aýratynlyklarymyz Garaşsyzlygymyzyň ilkinji ýyllarynda durmuşa geçirildi.
Garaşsyz döwletiň ykdysady ösüşlerinde karz edaralarynyň döredilmegine we olaryň işini akylly-başly alyp barmaga uly orun degişlidir. Geçen 30 ýylyň içinde biziň ýurdumyzda hem karz edaralarynyň ― banklaryň köpüsi döredildi. Şolaryň arasynda düýbi 1995-nji ýylyň 10-njy martynda tutulan Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky hem bar.
Adyndan hem belli bolşy ýaly, bu bank, esasan, ýurduň Oba hojalygyny maddy taýdan goldamak maksady bilen döredildi. Şeýlelikde, Türkmenistanyň oba hojalykçylarynyň agramly bölegi bu bankyň müşderileridir.
Aslynda, ýurdumyzyň taryhynda oba hojalyk pudagy bilen giňden meşgullanan we pudaga hyzmat etmek üçin birnäçe banklaryň aglaba bölegi hyzmat edipdir. Olaryň hatarynda 1923-nji ýylyň 15-nji ýanwarynda döredilen Orta Aziýanyň Oba hojalyk bankynyň Poltorask agentligi we 1925-nji ýylyň 15-nji ýanwaryndan 1-nji oktýabry aralygynda hereket eden Aziýanyň Oba hojalyk bankynyň Türkmen agentligi hem bar.
Häzirki «Daýhanbankyň» asly hökmünde bolsa 1987-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda döredilen Agrosenagat banky görkezilýär. «Daýhanbank» mundan 34 ýyl ozal hut şu bankyň binýadynda döredildi.
Dürli ýyllarda ýurdumyzyň oba hojalyk pudagynda geçirilen özgertmeler «Daýhanbankyň» hem işiniň kämilleşdirilmegine ýol açdy. Egerde döredilen ilkinji günlerinde bank müşderilerine «Daýhanyň hasaplaşyk kitapçasy» diýilip atlandyrylýan resminama arkaly hyzmat eden bolsa, häzir hyzmatlar dolulygyna diýen ýaly sanlylaşdyryldy. Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky ýurdumyzyň beýleki karz edaralary bilen bir hatarda müşderilerine «Altyn asyr» bank kartlary arkaly hyzmat edip başlady.
Häzirki wagtda bank öz iş ulgamynda sanly hyzmatlaryň uly toplumyna esaslanýar. Şol sanda karz we goýum ýaly hyzmatlaryň hem gerimi giňeldildi.
Bank tarapyndan müşderilere hödürlenilýän amatly goýumlaryň sany 10-dan geçýär. Olaryň arasynda «Talap edilýänçä» (çäklendirilmedik möhletde, çäklendirilmedik wagtda), «Gadamy beýik gahryman» (beýik Watançylyk urşuna ýa-da owgan urşuna gatnaşanlar üçin, ýyllyk 11 göterim), «Gojalara hemaýat» (pensiýadaky raýatlar üçin, ýyllyk 9 göterim), «Galkynan daýhan» (raýatlar, daýhanlar üçin, ýyllyk 10 göterim), «Möhletli» (ýyllyk 8 göterim) ýaly has bähbitli goýumlar hem bar. Goýum üçin serişdäni nagt ýa-da nagt däl görnüşinde hem geçirip bolýandygyny ýatladýarys.
Ýeri gelende aýtsak, Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky, nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini giňeltmek, şeýle hem Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli «Altyn asyr», «Goýum bank karty» bank kartlaryny saklaýjy müşderilerine amatly şertleri döretmek maksady bilen, töleg terminallarynyň üsti bilen nagt däl görnüşinde geçirilen tölegler boýunça «Cash back» höweslendiriş hyzmatynyň möçberini 2 göterim möçberinde ýokarlandyryldy.
Soňky ýyllarda işini has kämilleşdiren bankymyz diňe bir oba hojalykçylara hyzmat etmek bilen çäklenmän, eýsem, beýleki watandaşlarymyza hem giň hyzmatlaryny hödürleýär. Mysal üçin, «Rowaçlyk» goýumyndan islendik watandaşymyz peýdalanyp, perzentleriniň geljegini kepillendirip biler. Bu goýum arkaly perzendiňiz üçin goýan serişdäňiz, ol 18 ýaşaýança bank tarapyndan saklanylyp, 12 göterim artdyrylan görnüşinde perzendiňize gaýdyp berilýär.
Ýa-da bankyň şahsy seýfleri kärendesine berilýändigini hem ýatladýarys. Bu seýfleriň öýjükleri gymmat bahaly zatlary, şaý-sepleri we resminamalary saklamak üçin iň ygtybarly ýerdir. Bu seýfler bankyň ýörite gurnalan goraglylygyň ýokary derejesi bilen üpjün edilendir. Bank öýjüklere ýerleşdirilen delilnamalaryň we gymmatlyklaryň pugta we gizlin saklanjakdygyny doly kepillendirýär.
Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky tarapyndan hödürlenilýän karzlar bolsa, esasan, üç ugra ― şahsy taraplara, hususy telekeçilere we edara görnüşli taraplara niýetlenilendir. Bank şu ugurlar boýunça müşderilerine ýeňillikli karz hyzmatlarynyň 20-ä golaýyny hödürleýär. Olaryň arasynda «Owerdraft karzy», «Talyp karzy» ýaly karzyň täze görnüşleri hem bar.
Türkmen oba hojalykçylary mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk şanly toýuny zähmet ýeňişleri bilen garşylaýarlar. Olary maddy taýdan goldamak we höweslendirmek bolsa, ilkinji nobatda Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik bankynyň esasy wezipesidir. Müşderilerimize ýokary derejede we dünýäniň ösen talaplaryna laýyklykda hyzmat etmek üçin Hormatly Prezidentimiz bize ähli mümkinçilikleri döredip berýär. Munuň üçin milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirýäris. Ähli watandaşlarymyzy ýetip gelýän uly toý ― mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk baýramy bilen gyzgyn gutlaýarys!
Halkymyzyň bagtyýar durmuşy ugrunda alada edýän, ösen innowasion tehnologiýalary ulanmaga ähli mümkinçilikleri döredýän Mähriban Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, beýik işleri rowaç bolsun!
Altyn Durdyýewa,
Türkmenisanyň “Daýhanbank” döwlet
täjirçilik bankynyň Amallara gözegçilik we
maliýe monitoringi bölüminiň baş hünärmeni


text:
Täjirçilik maksady bilen harytlar Türkmenistandan alnyp gidilende (eksport edilende) gümrük edaralaryna berilmäge degişli resminamalaryň sanawy
1.Daşary ykdysady geleşik
Aşakdaky eksport edilýän harytlar boýunça baglaşylan geleşikler Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda bellige alynmaga degişli:
1) döwlet eýeçiligine degişli edara görnüşli taraplaryň harytlary;
2) döwlet eýeçiligine degişli bolmadyk edara görnüşli taraplardan we hususy telekeçilerden, ilatdan satyn alan,
bahasy 200 000 (iki ýüz müň) ABŞ-nyň dollaryndan (ýa-da şoňa barabar milli puldan ýa-da beýleki daşary ýurt pulundan) köp bolan harytlar.
2.Täjirçilik resminamalary:
1) hasap-faktura (inwoýs);
2) ýükläp ugradyş we gaplaýyş listleri we başga resminamalar;
3. Geleşik pasporty - bahasy erkin aýlanýan puluň çäginden, ýagny 10 000 ABŞ-nyň dollaryndan (ýa-da şoňa barabar milli puldan ýa-da beýleki daşary ýurt pulundan) köp bolan harytlar üçin berilýär.
4. Ulag (daşaýyş) resminamasy - awtoulag serişdesinde daşalanda - halkara ýol-ulag resminamasy (CMR), demir ýol ulag serişdesinde daşalanda - halkara demir ýol-ulag resminamasy, deňiz gämisinde daşalanda konosament, howa gämisinde daşalanda - awia ýol-ulag resminamasy.
5. Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen çäklendirmeleriň berjaý edilmegini tassyklaýan rugsat beriji resminamalar:
1) maldarçylyk önümleri üçin weterinariýa sertifikaty;
2) gelip çykyşy ösümlikden bolan önümler üçin fitosanitar sertifikaty;
3) sungat eserleri (şekillendiriş grafikasy, žiwopisi), gadymy arheologiki zatlar hem-de çeperçilik,taryhy, ylmy we medeni gymmaty bolan beýleki zatlar üçin Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň rugsady;
4) elde dokalan haly we haly önümleri üçin «Türkmenhaly» döwlet birleşiginiň güwänamasy (netijenamasy);
5) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen ýagdaýlarda, degişliligi boýunça başga rugsat beriji resminamalar.
6. Harydyň gelip çykyşy tassyklaýan güwänama (deklarasiýa):
1) Türkmenistanda öndürilen harytlar üçin Harydyň gelip çykyşy tassyklaýan güwänama;
2) Daşary ýurtda öndürilen harytlar üçin Türkmenistana getirilende resmileşdirilen ýük gümrük deklarasiýasy.
7. Daşary ykdysady işiň haryt nomenklaturasy boýunça harytlaryň toparlara bölüniş koduny tassyklaýan resminamalar:
1) harydyň doly beýany görkezilen täjirçilik resminamalary;
2) öndürilende berlen laýyklyk sertifikaty;
3) tehniki resminamalar we hil pasporty.
8. Eksport edýän şahs hakyndaky maglumatlary tassyklaýan resminamalar:
1) kärhananyň esaslandyryş resminamasy (tertipnamasy);
2) hususy telekeçiniň bellige alyş şahadatnamasy;
3) Türkmenistanyň ýuridik şahslarynyň ýeke-täk döwlet sanawyndan göçürmesi;
4) daşary ykdysady işe gatnaşyjynyň şahadatnamasy (kiçi we orta telekeçiligiň subýektlerine - güwänama);
5) eksport edýän şahsyň harytlara bolan ygtyýarlygyny tassyklaýan resminamalar.
9. Bellenilen tertipde doldurylan ýük gümrük deklarasiýasy
10. Gümrük tölegleriniň tölenilendigini tassyklaýan resminama


text:
Orsýetiň dolandyryjy “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň deputatlary tarapyndan öňe sürlen bu kanunyň taslamasy birinji okaýyşlykda 323 deputatyň sesi bilen goldanyldy.
Bu kanunyň taslamasy ýurduň jemgyýetçiliginde ýiti çekeleşikleri döretdi. Anna güni orsýetli aktiwistler Döwlet Dumasynyň binasynyň öňünde bu kanuna garşy protest bildirip, piket geçirdiler.
Bu gürrüňi edilýän kanunda daşary ýurtlar tarapyndan maliýeleşdirilýän we syýasy işlere goşulyşýan guramalary “daşary ýurt agenti” diýen status esasynda täzeden registrasiýa etmeklik göz öňünde tutulýar. Olaryň registrasiýa edilmekleri üçin edilýän talaplary-da has güýçlendirmeklik planlaşdyrylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna az wagtyň galandygyny aýdyp, hökümet resmilerine bu halkara sport bäsleşigine görülýän taýýarlyk çärelerini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň resmi mediasynyň 29-njy maýda ýaýradan habarynda, bu çärelere taýýarlyklary ýokary derejede guramalaşdyrmak barada, türkmen lideriniň welaýat häkimlerine we beýleki degişli resmilere anyk birnäçe görkezmeleri berendigi aýdylýar. Emma şol görkezmeleriň jikme-jikleri aýdyňlaşdyrylmaýar.
Adynyň efirde tutulmazlygyny soran Aşgabadyň käbir mekdep we ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary we önümçilik edaralarynyň işgärleri bu görkezmäniň eýýämden özlerine täsir ýetirip başlandygyny, özleriniň agzalýan çärelere tomusky zähmet dynç alşynda hem gatnaşmaga borçly edilýändigini, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmelerine gürrüň berdiler.
“25-nji maýda geçirilen Soňky jaň dabarasyndan soňra, mekdep mugallymlarynyň agramly bölegi tomusky zähmet rugsadyna ugradyldy. Ýöne olara-da, zähmet rugsadynda bolsalaram, ‘Aziada-2017’ bäsleşiginiň başlanmagyna 100 galmagy mynasybetli geçirilýän çärelere gatnaşmaga borçly edilip, ýörite gol çekdiripdirler. Olar diňe ‘Aziada-2017’ bäsleşiginiň başlanmagyna 100 galýan güni mekdebe gelmeli däl-de, eýsem, üç-dört gün öňünden gelip, her mekdebiň, her okuw jaýynyň amal etmeli sport, konsert çäreleriniň taýýarlyklaryna gatnaşmaly” diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýtdy.
Mundanam başga, mekdep we ýokary okuw jaýlarynyň käbir mugallymlary iýun aýynyň ortalaryna çenli gutardyş ekzamenleriniň geçirilýändigine garamazdan, taýýarlyk işleri sebäpli käbir okuwçylaryň we studentleriň ekzamenlere däl-de, çärelere gatnaşmaga borçly edilendigini bellediler.
Berdimuhamedow duşenbe güni eden çykyşynda “maşgala, ene-ata, çagalar hakynda alada baradaky döwlet syýasatynyň ykdysady milli strategiýa bilen aýrylmaz baglanyşyklydygyny, bu strategiýanyň bolsa, türkmen halkynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini” aýtdy.
Emma käbir ene-atalar “Aziada-2017” oýunlaryna görülýän taýýarlyklaryň tomsuň üç aý jokrama yssysyna gabat gelýändigini aýdyp, bu çäreleriň, döwletiň aýdyşy ýaly, halkyň durmuş derejesini ýokarlandyrman, gaýtam tersine, pese gaçyrýandygyny gürrüň berýärler.
“‘Tomsuň jokrama yssysynda, özem ýurtda howanyň gyzgynlygynyň kölegede 40-45 gradusa ýetýän mahaly, beýle çäre nämä gerekkä? Eger hökümetiň özi şony dabara edesi gelýän bolsa, onda ýurtda sport ugrundan çörek iýýänler, sport ugrundan ýörite ýokary okuw jaýy bar. Ine, şularyň gatnaşmagynda bolmaýarmyka? Näme üçin biziň çagalarymyz bu ot yssyda çärelere gatnaşdyrylmaly edilýär?’ diýip, ene-atalaryň tas ählisi diýen ýaly aýdýar” diýip, Bugaýew ene-atalara salgylanyp aýtdy.
Ol türkmen mediasynda “Aziýa oýunlary halkara sport hereketini has-da ösdürmäge, dünýä giňişliginde milli sportuň abraýyny artdyrmaga goşant goşar” diýilse-de, bu çäräniň sporty ösdürmek däl-de, döwlet syýasatyny mahabatlandyrmak üçin amal edilýändigini aýdýar.
“Eger-de ýurta sportuň şeýle söýgüli zada öwrülmegi üçin şertler döredilýän bolsa, onda sanaw düzüp, adamlary ýokardan berlen görkezme esasynda çärelere gatnaşdyrylmaly edilibem ýörülmezdi. Ýöne bizde, meselem, bir aý ‘Sagdynlyk aýy’ diýilýär. Olam syýasy çärä meňzeş bolup geçýär. Ýurtda sportuň köpçülikleýin häsiýete eýe bolmagyna şert ýok. Iň esasy zadam, salynýan sport desgalarynyň gapysy hem ýokardan görkezme berilýänçä, ýapyk durýar. Bu milletiň sagdynlygynyň kemala gelmegine hem oňaýsyz täsir ýetirýär” diýip, Bugaýew aýdýar.
Türkmenistan ýurtda soňky 25 ýylyň dowamynda geçiriljek iň uly sport çäresine görülýän taýýarlyklara ençeme ýyl öňünden başlapdy. Bu taýýarlyklaryň çäginde, paýtagt Aşgabatda 157 gektar territoriýany tutýan ýörite olimpiýa şäherçesi we dünýäniň iň gymmat halkara aeroportlarynyň biri guruldy. Olaryň gurluşyklary üçin 7 milliard amerikan dollaryndan gowrak maliýe serişdesi harçlandy.


text:
Ukrainanyň kanun goraýjylary Odessa regionynyň öňki gubernatory we prezident Petro Poroşenkonyň garşydaşy Mihail Saakaşwiliniň Kiýewdäki jaýyna baryp, ony tussag etdiler. Munuň sebäpleri mälim edilmedi.
Bu ýagdaýyň dowamynda Saakaşwili jaýyň depesinde göründi we ýumrugyny galgatdy. Onuň tussaglygy tarapdarlarynyň we kanun goraýjylaryň arasynda çaknyşyk döretdi.
Güýç edaralaryň wekilleri Saakaşwilini tutup, ulaga salanda Gürjüstanyň öňki prezidentiniň tarapdarlary muňa päsgel bermek üçin ýere süýnüp, ulaga päsgel bermäge synanyşdylar.
Bu ýagdaý barada ilkinji habar ýerli wagt bilen ir sagat ýedide Saakaşwiliniň ýarany Dawid Sakwarelidze tarapyndan köpçülige mälim edildi.
“Olar Mihail Saakaşwiliniň öýüniň gapysyny döwdüler!” diýip Sakwarelidze Facebookda ýazdy. Ukrainanyň howpsuzlyk gullugy Saakaşwiliniň öýüniň barlanmagynyň Baş prokuraturanyň görkezmesi boýunça geçirilýän jenaýat derňewleriniň çäginde amala aşyrylandygyny aýtdy.


text:
Wichi Normaderm, kemçiliklere garşy idegi üýtgedýär
Laboratoriýa hünärmenleri ilkinji gezek derini nemlendirmek we täze idegde kemçilikler bilen dikeltmek üçin 4 işjeň dermatologiki maddany birleşdirdi. Dowamly we gaýtalanýan kemçilikleri düzedýär, epidermisde täzeleniş proseslerini güýçlendirýär we kemçilikleriň yzlaryna garşy göreşýär, günüň dowamynda ýagly we çygly şöhle saçýar.
Emulsiýa serişdesi
Dikeldiş täsiri, gara kellelerden, gidrasiýa, gözenekleriň berkidilmegi
Deriniň görnüşi ýagly, kombinasiýa
Deride düwürtik, problemaly
Işjeň düzümi salisil turşusy
Dermanhana kosmetikasy hawa
Paraben mugt
Her gün ýüzüň arassa, gury derisine, gözüň töwereginden gaça durmaly


text:
Türkmenistanda kabul edilen uzakmöhletleýin döwlet maksatnamalarynyň netijesinde içerki senagatyň ösüş depgini yzygiderli ösýär, bu bolsa ilatyň abadançylygynyň ýokarlanmagyna we milli ykdysadyýetimiziň ösmegine goşant goşýar.
Ýurdumyzyň kärhanalary ýanwar-mart aýlarynda içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän bäsleşige ukyply harytlaryň önümçiligini artdyrdylar.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň habar berşi ýaly, hasabat döwründe ýurtda nebit koksunyň önümçiligi 122,7%, çalgy ýaglaryňky 10,9%, semendiňki 25,6%, nah ýüplüginiňki 19,7%, plastmassa we aýna süýümli turbalaryňky 155% ýokarlandy. Şeýle-de harytlyk gazynyň önümçiligi 13% we tekiz aýnanyňky bolsa 5,3% artdy.
Türkmenistan senagat önümçiligini artdyrmak arkaly ykdysady ösüş depginini ýokarlandyrmagyny dowam etdirýär. Olaryň hemmesi Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesindäki gazhimiýa toplumy, Ahal welaýatyndaky tebigy gazdan öndürilýän benzin zawody we başga birnäçe iri infrastruktura taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi netijesinde mümkin boldy.
Bu desgalaryň gurluşygy Türkmenistany 2020–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda geçirildi. Bu bäş ýyllyk meýilnama türkmen halkynyň abadançylygynyň pugtalandyrylmagyna, bäsleşige ukyply senagat kärhanalarynyň döredilmegine we ösdürilmegine goşant goşýar.
Türkmenistan uzak möhletli geljekde ýerli çig maldan öndürilýän goşmaça gymmaty bolan ýokary hilli önüm öndüriji hökmünde öz ornuny güýçlendirer. Onuň üçin döwlet maksatnamalarynda tebigy baýlyklary gaýtadan işlemegi çuňlaşdyrmak göz öňünde tutulandyr.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň diňleýjisi Maral Handöwletowa
Bu makala ilkibaşda “Orient” internet neşirinde 19.04.2021 senesinde çap edildi.


text:
Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň çäginde ýerleşýän “Guwlyduz” kombinatynda şu ýylyň geçen ýedi aýynda duzuň jemi 56 müň 146 tonnadan gowragy gazylyp alnyp, bellenilen meýilnama 103% ýerine ýetirildi. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugatynyň duşenbe güni habar berdi.
Habara görä, degişli döwürde kärhanada däneli duz taýýarlamagyň meýilnamasy 105,3% berjaý edildi.
Şeýle-de şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda kärhanada öndürilen ýodlaşdyrylan 11 müň 300 tonna golaý nahar duzy ýurdumyzyň söwda nokatlaryna ugradyldy.
Kärhanada nahar duzundan başga-da tehniki duz hem öndürilýär. Bu ýerde taýýarlanylýan tehniki duzlar ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynda harytlyk görnüşine getirilýän nebit önümleriniň düzümini dünýä hil ülňülerine laýyk derejede arassalamakda giňden peýdalanylýar.
Mundan başga-da, kärhananyň önümi dokma pudagynda taýýarlanylýan ýüplükleriň reňkleriniň solmazlygyny gazanmakda hem-de beýleki köp sanly ugurlarda ulanylýar.
“Türkmenhimiýa” döwlet konsernine degişli bolan “Guwlyduz” kärhanasy duz çykarmakda Merkezi Aziýa sebitinde birinji, dünýäde bolsa dördünji orny eýeleýär.


text:
Jambylda segiz aıda jol apatynan 133 adam kóz jumǵan
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda segiz aıda jol apatynan 133 adam kóz jumdy, - dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń tóraǵalyǵymen aýdandar men Taraz qalasy ákimderiniń, quqyq qorǵaý organdary, oblystyq departamentter men basqarmalar, «QazAvtoJol» UK AQ basshylarynyń qatysýymen jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesi boıynsha keńes ótti.
«Aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda obystaǵy jol-kólik oqıǵalarynan 133 adam qaıtys bolsa, bul ótken jylmen salystyrǵanda 19 paıyzǵa joǵary. Sondaı-aq, 1000-nan astam adam túrli dene jaraqattaryn alǵan. Adamdardyń ómiri jáne taǵdyrymen baılanysty bul kórsetkishter bizdi alańdatyp otyr», - dedi aımaq basshysy.
Joǵaryda aıtylǵan jol-kólik oqıǵalarynyń 19 deregi alkogol men esirtkige mas bolǵandar, 44 deregi kólik quraldaryn basqarý quqyǵynan aıyrylǵandar tarapynan oryn alǵan.
Bıylǵy 8 aıdy ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda jol kólik oqıǵalarynyń ósýi kórsetkishi 4 aýdanda jáne oblys ortalyǵynda baıqalady.
Atap aıtqanda, Taraz qalasynda 25%-ǵa, Qordaı aýdanynda 87,2%-ǵa, Merki aýdanynda 20%-ǵa, Talas aýdanynda 206%-ǵa, jáne T.Rysqulov aýdanynda 136%-ǵa artqan.
Keıbir memlekettik organdardyń basshylary oblys aýdandaryndaǵy atalǵan jaǵymsyz kórsetkishtiń artýyn «Batys Eýropa — Batys Qytaı» avtomagıstralimen baılanystyrady.
Bul jolmen kún saıyn 8 myńnan astam kólik ótse, onyń 1 myńnan astamy – júk kólikteri.
«Jol apattarynyń 95 paıyzy júrgizýshilerdiń kinásinen bolady, negizgi sebep – joǵary jyldamdyq jáne jol qozǵalysy erejelerin saqtamaý. Osyǵan baılanysty derekter jıi tirkeletin túrli jol aýmaqtarynda eskertý belgisi bar «jyldamdyq ólshegishterdi» ornatýdy tapsyrdym.
JKO-nyń ósýin tómendetý maqsatynda oblys joldarynda «Sergek» keshenin ornatý boıynsha jumystar júrgizilýde, al Taraz qalasynda pılottyq rejımde 10 «Sergek» kesheni iske qosylǵan.
Balalardyń jol-kólik oqıǵalardan zardap shegý máselesi de jiti nazar aýdarýdy jáne júıeli jumys júrgizýdi talap etedi. Bıylǵy jyldyń 8 aıyndaǵy 185 jol-kólik oqıǵalarynda 13 bala qaza taýyp, 213-i jaraqat alǵan.
Jol erejelerin buzǵandar úshin jaza jeńil bolmaýy tıis.
Mysaly, 8 aıda túrli buzýshylyqtar jasaǵan, 717 adam kólik júrgizý quqyǵynan aıyrylǵan, bul ótken jylmen salystyrǵanda 30 adamǵa artyq.
Esepti kezeńde 1,4 mlrd teńge kóleminde ákimshilik aıyppuldar salynǵan, onyń 980 mıllıon teńgege jýyǵy memlekettik bıýdjetke ótelgen»,-dedi aımaq basshysy.
Jıyndy qorytyndylaǵan oblys ákimi jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha naqty tapsyrmalar júktedi.
Ákimdikterdiń, quqyq qorǵaý organdarynyń, «QazAvtoJol» UK AQ ókilderinen turatyn jumys tobyn qurý jáne naqty algorıtmge, atap aıtqanda qoǵamnyń túrli toptary arasynda belsendi aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýdi negizge alatyn jol kartasyn ázirleý tapsyryldy.
Aýdandar men Taraz qalasynyń ákimderine, «QazAvtoJol» UK AQ ókilderine arnaıy turaq oryndaryn, jolaıryqtardy, burylystardy qurý, «jyldamdyq ólshegishterdi», jaıaý júrginshiler jolaqtaryn, qajetti jol belgilerin ornatý boıynsha taldaý júrgizý jáne jumystardy jedeldetý tapsyryldy. Kámeletke tolmaǵandardyń qatysýymen oryn alatyn jol kólik oqıǵalaryn azaıtý úshin bilim berý mekemeleri jol qozǵalysy erejeleri men joldardaǵy tártiptiń saqtalýyna, osy oraıdaǵy jas ınspektorlar jasaǵynyń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdarýy tıis.


text:
Búgin Úkimet otyrysynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı oı koronavırýs ınfekııasynan bólek, elimizdegi ózge de juqpaly aýrýlar boıynsha epıdemıologııalyq jaǵdaı jaıly baıandady. Sondaı-aq, tumaý men vakınaııa da sóz boldy, dep habarlaıdy «Adyrna» tilshisi DSM-niń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
A.oıdyń aıtýynsha, koronavırýs ınfekııasyn qospaǵanda, jalpy Qazaqstanda juqpaly aýrýlarǵa qatysty epıdemıologııalyq ahýal turaqty. Mınıstrlik 64 ınfekııalyq aýrý boıynsha monıtorıng júrgizýde, 2020 jyldyń qorytyndysyna sáıkes 42 ınfekııa boıynsha naýqas sany azaıdy.
«Bıyl oba, tyrysqaq, ish súzegi, qutyrý, týlıaremııa, kýongo-qyrym gemorragııalyq qyzbasy, dıfterııa, sirespe, qyzamyq, qyzylsha, sibir jarasy, bezgek aýrýlary tirkelgen joq», - dedi A.oı.
Ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 45 ınfekııalyq aýrý, onyń ishinde kókjótel (22 ese), botýlızm (6,5 ese), menıngokokk ınfekııasy (6 ese), vırýstyq gepatıt (4,7 ese), bakterııalyq dızenterııa (2 ese), brýellez (49%), týberkýlez (25%) boıynsha syrqattanǵandar sany azaıǵan.
Sonymen qatar, Qazaqstan aýmaǵynda oba, týlıaremııa, gemorragııalyq qyzba (KQGQ, BSGQ), kúıdirgi jáne basqa da zoonozdyq ınfekııalardyń tabıǵı oshaǵy bar. Elimizde asa qaýipti juqpaly aýrýlardyń tabıǵı oshaǵynń aýmaǵy aıtarlyqtaı aýqymdy.
Máselen, respýblıkada 1 mln.km2-den astam obanyń tabıǵı oshaǵybar jáne oba boıynsha enzootııalyq aýmaq shekarasynyń keńeıgeni baıqalady.
2020 jyly tabıǵı oshaqtarda halyqtyń obamen syrqattanýyna jol bermeý úshin sanıtarııalyq-profılaktıkalyq is-sharalardy oryndaý barysynda enzootııalyq aýmaqqa epızootologııalyq zertteý júrgizildi.
«Enzootııalyq aýmaqta júrgizilgen zertteýler barysynda oba qozdyrǵyshynyń 31 shtammy anyqtaldy. Halyqty oba aýrýynan qorǵaý úshin 152 eldi mekenniń aınalasynda qorǵanys aımaqtary quryldy. Endemııalyq aýdandarda obaǵa qarsy 113705 adam egildi. Aldaǵy epıdemıologııalyq maýsymǵa baılanysty aýmaq ákimderi daıyndyqty aldyn ala bastaýy qajet», - dep atap ótti Densaýlyq saqtaý mınıstri.
Sonymen qatar, elimizdiń ońtústik óńirleri kongo-qyrym gemorragııalyq qyzbasymen syrqattaný boıynsha endemıkalyq bolyp qalýda.
Sońǵy úsh jylda KQGQ syrqattanýshylyq bir deńgeıde qalyp otyr. KQGQ aldyn alý maqsatynda 2020 jyly sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet 318 eldi mekenniń aınalasynda qorǵanys aımaqtaryn qurdy. Jergilikti atqarýshy organdar 6,9 mln. mal basyn óńdedi, 1092 eldi mekende mal qoralary indetke qarsy óńdeldi, býferlik aımaqtar quryldy.
«KQGQ boıynsha epıdemııalyq maýsym qarsańynda jáne ońtústik óńirlerdegi kúnniń jylýyn eskere otyryp, óńir ákimdikteri KQGQ aýrýlarynyń aldyn alý máselesin muqııat pysyqtaýy qajet – atap aıtqanda, býferlik aımaq qurý, mal jáne mal sharýashylyǵy qoralaryna, eldi mekenderdegi jeke aýlalarǵa, ýaqytsha turaqtarǵa, qoralarǵa jáne qorshaǵan aýmaqqa kenege qarsy óńdeý júrgizý», - dep málimdedi A.oı.
Budan basqa, ótken jyldardyń tájirıbesin eskere otyryp, MSAK, jedel medıınalyq járdem medıına qyzmetkerleriniń jáne basqa da beıindi mamandardyń KQGQ-ny erte anyqtaý, saralanǵan dıagnostıkalaý jáne klınıısterdiń paıentterde epıdemııalyq maýsymda ǵana emes, sonymen qatar epıdemııaaralyq kezeńde de epıdanamnezdi jınaý bóliginde sergektigin jáne daıyndyq deńgeıin arttyrý boıynsha sharalardy iske asyrý qajet.
KQGQ-ny arnaıy vırýsqa qarsy emdeý úshin ımmýndyq plazmanyń jáne basqa preparattardyń qajetti qorymen qamtamasyz etý. KQGQ naýqastaryn kútý, emdeý kezinde epıdemııaǵa qarsy rejım talaptaryn saqtaý. Sondaı-aq, aldyn alý sharalary jáne medıınalyq kómekke ýaqtyly júginýdiń mańyzdylyǵy týraly halyq arasynda qazirdiń ózinde aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizý qajet.
Qazirgi epıdemıologııalyq maýsymda QR-da JRVI jáne tumaýmen syrqattanýshylyqtyń tómendeýi baıqalady. Ótken epıdemıologııalyq maýsymmen salystyrǵanda aýrý 2,2 ese azaıdy. JRVI-men syrqattanýshylyqtyń tómendeýi halyqty, onyń ishinde halyqtyń osal toptaryn tumaýǵa qarsy vakınaııalaýmen, maskalyq rejım, áleýmettik araqashyqtyq saqtaýmen baılanysty.
Sonymen qatar, aǵymdaǵy epıdemıologııalyq maýsymda tumaýǵa qarsy vakınaııamen qamtamasyz etý tájirıbesin jáne vakınalardyń jetispeýshiligin eskere otyryp, mınıstr tıisti kontıngentti vakınaııalaýmen qamtý úshin tumaýǵa qarsy vakınany satyp alýǵa qarajat bólýdi qazirden bastap ulǵaıtýdy aýmaq ákimderine tapsyrýdy surady, bul biryńǵaı dıstrıbıýtorǵa aldaǵy epıdemıologııalyq maýsymǵa tumaýǵa qarsy vakınanyń kólemin rezervteýge múmkindik beredi. Onyń pikirinshe, tumaýǵa qarsy vakınaǵa daıyndyqty qazirden bastaý kerek.
«Adyrna» ulttyq portaly


text:
Y.Altynsarın atyndaǵy ulttyq bilim akademııasynyń vıe-prezıdenti Almagúl Muhamedhanova, endi mektepter balalarǵa dombyra tartýdy úıretetin bolady deıdi, dep habarlaıdy "Adyrna" tilshisi.
Ol mundaı pándi altynshy synyptan bastap engizý kerektigin atap ótti. Qazir oqý baǵdarlamasy synalýda, sodan keıin ol barlyq bilim berý uıymdaryna jiberiledi.
"Ulttyq qundylyqtar óte mańyzdy. Biz óz Otanymyzdy jaı ǵana súıip qana qoımaı, oǵan berilgen, óz halqy men otanynyń ıdeıalaryn, qundylyqtaryn nasıhattaıtyn adam retinde, ultymyzdy qalyptastyrýǵa tıispiz. Biraq bul árkim bul pándi tezirek úırenýi qajet degendi bildirmeıdi. Barlyǵy mekteptiń daıyndyǵy men resýrstaryna baılanysty bolady", - dedi Almagúl Muhamedhanova elordadaǵy bilim berý jónindegi tamyz konferenııasynda.
Onyń aıtýynsha, bul ásirese qazaq tilinde oqytylatyn synyptarǵa qatysty.
Buǵan deıin elorda ákimi Altaı Kólginov mektep oqýshylarynyń jańa oqý jylynda qalaı oqıtynyn aıtqan bolatyn. Onyń aıtýynsha, barlyq bilim berý uıymdary Ashyqqa qosylǵan, al muǵalimder ekpe alady.
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Life in Ankara ; ankaradaky durmuş
Ankaranyň ajaýyp suraty
Ankaradaky durmuş tolgundyryjy we dürli-dürli. Europeewropanyň iň köp ilatly dördünji şäheri bolmak bilen, bu syýahatçylaryň arasynda iň meşhur ýerdir. "InterNations" size Ankara ýaşamak, saglyk we howpsuzlyk, bilim we ýaşaýyş jaýy baradaky maslahatlary goşmak bilen köp maglumatlary berýär.
Ankara göçmek
daşary ýurtlular
Ankara Türkiýäniň paýtagty we iň uly şäheri bolansoň, hökümet baştutany we türk şa maşgalasy şu günler Ankarada ýaşaýar. Krizise garamazdan, ol gündogar Europeewropadaky esasy maliýe merkezi, söwda we senagat merkezi, şeýle hem Türkiýäniň moda, aýdym-saz, sungat we medeniýet merkezidir. Bu akkreditasiýalaryň hemmesi bilen, Türkiýäniň daşary ýurtlylar üçin ýokary durmuş derejesine eýe bolmagy geň däldir.
- Ankara göçmek we ýaşamak barada bir daşary ýurtly bilen söhbetdeşlik.
- Ankarada iş tapmak barada daşary ýurtly söhbetdeşlik.
- Ankarada bank hasaby nädip açmalydygyny söhbetdeşlik geçiriň.
Yssydan ägä boluň! Köp daşary ýurtlylar tomus aýlarynda Madriddäki yssy çydap bilmeýärler
ankaradaky ilat
Ankarada ýaşaýan adamlar şeýle kosmopolit şäheriň biridigine buýsanýarlar. Ankarada 5,6 million adam ýaşaýar, tutuş şäher ilaty 10,5 million. Annualyllyk gelýänleriň sansyzlygy sebäpli köp adam syýahatçylara we daşary ýurtly ýaşaýjylara şäher barada ugur ýa-da umumy maglumat soramaga öwrenişdi. Buýsançly türk, hatda öz şäheriniň gysga taryhyna girip biler!
- Ankarada 5,6 million ilat
- Metropolda 10,5 million ilat
How to find accommodation? 01 23 45 67 89 Call me back
Cost of living in Madrid
If you are considering living in Madrid but are afraid of the relatively high crime rate that one would expect in such a large city, you need not fret! For most people in Madrid, crime is not a major concern. Of course, as in many larger touristy cities, there are lots of pickpockets in Madrid.
About Selectra
What is Selectra?
Selectra is a French company specialized in electricity and gas based in Madrid. They empower customers to save money on their energy bills and find solutions to their energy queries.


text:
-
ONLAIN:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
1 tamyz. Týǵan kún ıeleri
NUR-SULTAN. QazAqparat - QazAqparat 1 tamyzǵa arnalǵan «Týǵan kún ıeleri» kúntizbesin usynady.
ESІMDER
128 jyl buryn (1893-1966) mýzyka aspabyn jasaýshy sheber, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstannyń dástúrli kóne mýzyka aspaptaryn jetildirý isimen aınalysqan tuńǵysh organolog, Baıan Ólgıı aımaǵynyń qurmetti azamaty Qamar QASYMOV dúnıege kelgen.
Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýdanynda týǵan. 20 ǵasyrdyń 20-30-shy jyldaryndaǵy mádenı betburystardyń bel ortasynda bolyp, kóne qylqobyzdy, sal-serilerdiń toǵyz perneli qara dombyrasyn, ańshylyq pen saıatkerliktiń aıasynda ǵana qoldanylyp kelgen daýylpaz ben shyńdaýyldy, baqtashylardyń sybyzǵysyn klassıkalyq aspap dárejesine deıin jetildirip, orkestrlik shyǵarmalarǵa laıyqtap jasaǵan. Qasymov jasaǵan ulttyq aspaptar ár túrli deńgeıde ótken halyqaralyq kórmelerge qoıylǵan. Respýblıkamyzda alǵash ashylǵan mýzykalyq aspap jasaý sheberhanalarynyń isin jolǵa qoıyp, Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik halyq aspaptar orkestri men Jambyl atyndaǵy Qazaq fılarmonııasynyń jáne Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty memlekettik konservatorııasynyń mýzykanttaryn orkestrlik úlgide jasalǵan mýzykalyq aspaptarmen qamtamasyz etken. Qasymov jasaǵan mýzykalyq aspaptar Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Almaty, Semeı qalalaryndaǵy murajaılarda saqtaýly. Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen jáne Mońǵolııa úkimetiniń eń joǵarǵy «Altyn gads» ordenimen marapattalǵan.
89 jyl buryn (1932-2013) kompozıtor, Qazaqstannyń Eńbek Eri, SSSR halyq ártisi, QazSSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, professor Erkeǵalı Rahmadıuly RAHMADIEV dúnıege keldi.
Semeı oblysynyń Shubartaý aýdanyndaǵy bul kúnderi Mádenıet dep atalatyn aýylynda dúnıege kelgen. 1948 jyldyń maýsym aıynda kontserttik ansamblmen Nurǵısa Tilendıev, Beken Jylysbaev jáne baıanda oınaıtyn Konstantın Oshlakovtar aýylǵa keledi. Olardyń oıynda Balqash mańyndaǵy aýyldarǵa óner kórsetýmen qatar, P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy ýchılıege daryndy jasóspirimderdi tańdap alý maqsaty da bar edi. Joǵary synyptardyń oqýshylaryn tyńdap, synaǵan komıssııa músheleri olardyń ishinen Erkeǵalımen qosa eseptegende tórteýin tańdap aldy. Erkeǵalı 1948 jyldyń kúzinde dombyra klasy boıynsha mýzykalyq ýchılıeniń oqýshysy bolyp qabyldandy. Ýchılıeni oıdaǵydaı támamdaǵan Erkeǵalı 1952 jyldyń jazynda emtıhandardy jaqsy tapsyryp, konservatorııa stýdenti atandy. Ol qabyldaý synynda qobyzǵa arnalǵan «Trıo» pesasyn jáne «Jasyl orman» ánin oryndady. Endi Erkeǵalı L.Hamıdıdiń usynysymen professor Evgenıı Brýsılovskııdiń klasynda ónerin jetildirýge kiristi. 1957 jyly Erkeǵalı Rahmadıev óziniń dıplomdyq jumysy retinde Memlekettik emtıhan komıssııasynyń aldyna «Qamar sulý» operasynyń birinshi bólimin usyndy. Onyń ustazy E.Brýsılovskıı keleshek Qazaqstannyń kórnekti kompozıtory bolatyndyǵyn tanyǵan-dy. Osy baǵytta bilimin damyta túsý úshin E.Rahmadıev P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý konservatorııasyna bir jyldyq tálim alýǵa keldi. 1962 jyly Máskeýde jas kompozıtorlar konkýrsynda Erkeǵalı Rahmadıevtiń «Balqashtaǵy kesh» atty horǵa arnalǵan poemasy birinshi dárejedegi dıplommen baǵalandy. «Qamar sulý» operasynyń 1963 jyldyń 15 sáýirinde Abaı atyndaǵy QMAOB teatrynda qoıylýy ony úlken shyǵarmashylyq shabytqa jeteleıdi. 1970 jyly kompozıtor orkestrdiń qoldaýymen trýbada oryndalatyn «Skertsony» vokaldyq-horeografııalyq «Qyzyl kıiz úı» kompozıtsııasyn, M.Áýezovke arnalǵan lırıkalyq poema-rekvıemin, «Aıastan» atty kantatasyn jáne dramalyq qoıylymdarǵa arnalǵan «Qabaǵan ıt», «Áke taǵdyry», «Suhbattasý» mýzykalaryn jaryqqa shyǵardy. 1972 jyly opera «Alpamys» támamdaldy, oǵan ilese shyǵarylǵan sımfonııalyq kúı «Daırabaı» oǵan úlken jetistik ákeldi. 1980 jyly Q.Muhamedjanovtyń lıbrettosy boıynsha «Tyń týraly» jańa operany ómirge ákeldi. 1980-jyldary Erkeǵalı Rahmadıevtiń trýbalyq orkestrdiń qostaýymen jáne skrıpkaǵa arnalǵan, orkestr demeýimen oryndalatyn kontserttik eki shyǵarmasy taǵy da ómirge keldi. Qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda oqytýshy bolǵan. 1958-1959 jyldary Almaty konservatorııasynda folklor kabınetin basqardy, Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń jetekshisi, 1961-1965 jyldary Qazaq KSR-niń Mádenıet mınıstrliginde Kórkemóner bas basqarmasynyń bastyǵy, al 1966 jyly Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń dırektory bolyp taǵaıyndaldy. 1967 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń rektory, 1968 jyly Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń tóraǵasy jáne KSRO Kompozıtorlar odaǵynyń hatshysy. 1991-1993 jyldar aralyǵynda QR Mádenıet mınıstri. Jemisti eńbekteri úshin «Eńbek Qyzyl Tý», «Halyqtar dostyǵy», «Otan» ordenderimen, birneshe medaldarmen, Qazaq KSR-nyń jáne Armenııa, Ózbekstan, Estonııa respýblıkalarynyń, Tatar avtonomııalyq respýblıkasynyń maqtaý gramotalarymen marapattalǵan. 1966 jyly oǵan Qazaq KSR-nyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, 1975 jyly Halyq ártisi, 1981 jyly KSRO halyq ártisi ataǵy berildi, al 1980 jyly Qazaq KSR memlekettik syılyǵy tapsyryldy. 2010 jyly Qazaqstannyń Eńbek Eri atandy.
60 jyl buryn (1961-2016) qoǵam qaıratkeri Salıdat Zekenqyzy QAIYRBEKOVA dúnıege kelgen.
Qaraǵandy oblysynda týǵan. 1984 jyly Qaraǵandy memlekettik medıtsına ınstıtýtyn «emdeý isi» mamandyǵy boıynsha, 2002 jyly E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin quqyqtaný mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: 2001-2006 jyldary - Qazaq memlekettik medıtsına akademııasynyń qoǵamdyq densaýlyq jáne densaýlyq saqtaýdy basqarý kafedrasynyń izdenýshisi. 1984-1998 jyldary Qaraǵandy oblysynyń medıtsına uıymdarynda dáriger-nevropatolog, Qaraǵandy kópbeıindi emdeý-dıagnostıkalyq birlestigi bas dárigeriniń orynbasary bolyp jumys istedi. 1998-2001 jyldary - Qaraǵandy oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń medıtsınalyq kómekti uıymdastyrý bóliminiń bastyǵy, Qaraǵandy oblystyq eńbek, jumyspen qamtý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń № 5 medıtsınalyq-áleýmettik saraptama komıssııasynyń tóraıymy. 2001-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bólim bastyǵy, basqarma bastyǵy, Emdeý-profılaktıkalyq jumys departamenti dırektorynyń orynbasary, Mınıstrliktiń Apparat basshysy qyzmetin atqardy. 2004-2006 jyldary Qazaq memlekettik medıtsına akademııasynyń prorektory boldy. 2006-2008 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ákimshiliginiń áleýmettik-ekonomıkalyq taldaý bóliminiń bas sarapshysy, bas ınspektory, áleýmettik-ekonomıkalyq monıtorıng bóliminiń sektor meńgerýshisi. 2008 jylǵy 4 jeltoqsannan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medıtsınalyq qyzmet kórsetý salasyndaǵy baqylaý komıtetiniń tóraıymy. 2009 jylǵy 5 qazannan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medıtsınalyq qyzmetke aqy tóleý komıtetiniń tóraıymy. 2010 jylǵy 23 sáýirinen Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri. 2010 jylǵy 7 qazannan Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstri. 2014-2015 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń birinshi vıtse-mınıstri, 2015-2016 jyldary «Ulttyq medıtsınalyq holdıng» AQ basqarma tóraıymy boldy.
Medıtsına ǵylymdarynyń doktory. «Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
50 jyl buryn (1971) Qazaqstan Respýblıkasynyń Portýgalııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Dáýlet Qasekenuly BATYRAShEV dúnıege keldi.
Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi Dıplomatııalyq akademııasyn bitirgen. Injener-menedjer. Dıplomattyq dárejesi – ІІ synypty Tótenshe jáne ókiletti elshi.
MAD «Nevada-Semeı» úılestirý keńesi hatshylyǵynyń aýdarmashy-referenti, «Porshen-komplekt» óndiristik-kommertsııalyq ortalyǵy dırektorynyń syrtqy ekonomıkalyq baılanystar jónindegi orynbasary, QR Prezıdenti Apparaty halyqaralyq bóliminiń mamany, aǵa mamany, Ulybrıtanııa jáne Soltústik Irlandııa Birikken Koroldigindegi Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń attashesi, QR Syrtqy ister mınıstri hatshylyǵynyń ekinshi, birinshi hatshysy, QR Syrtqy ister mınıstriniń keńesshisi, QR Premer-Mınıstriniń kómekshisi, QR Syrtqy ister mınıstrligi apparatynyń basshysy, Amsterdam qalasyndaǵy QR Bas Konsýly, Nıderlandy Koroldigindegi Qazaqstan Respýblıkasynyń ýaqytsha senimdi ókili, Syrtqy ister mınıstrligi erekshe tapsyrmalar boıynsha Elshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Tóraǵasynyń keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Rýmynııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi bolyp qyzmet atqarǵan. Eki medalmen marapattalǵan.
2019 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.
45 jyl buryn (1976) Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Darhan Medeǵalıuly JAZYQBAEV dúnıege kelgen.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin, QR ІІM Qostanaı zań ınstıtýtyn bitirgen. Fılosof, fılosofııa pániniń oqytýshysy, zańger. Fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty.
Qazaqstan Respýblıkasy Іshki ister mınıstrliginiń Almaty zań ınstıtýtynda, akademııasynda oqytýshysy, Іshki ister mınıstrliginiń erekshe tapsyrmalar jónindegi aǵa ınspektory, QR ІІM akademııasy Kadrlar jumysy bóliminiń bastyǵy, Parlamenti Senaty Apparaty Ákimshilik bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, Kadr jumysy jáne memlekettik qupııalardy qorǵaý bóliminiń meńgerýshisi; «KEGOC» AQ basqarma tóraǵasynyń keńesshisi; Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Apparaty Basshysynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Ákimshiliginiń Іshki saıasat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary bolyp qyzmet istegen.
Qazirgi qyzmetin atqarýǵa 2019 jylǵy maýsymda kiristi.
«Qurmet» ordenimen, eki medalmen marapattalǵan.
43 jyl buryn (1978) Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Erasylqyzy ÁBІLQASYMOVA dúnıege keldi.
«Halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastar» mamandyǵy boıynsha Qazaq Memlekettik Basqarý akademııasynyń túlegi. 2002 jyly Kolýmbııa ýnıversıtetin aıaqtady. «Ekonomıkalyq saıasatty basqarý» mamandyǵy boıynsha halyqaralyq qatynastar magıstri. Sonymen qatar, «Memlekettik basqarý magıstri» mamandyǵy boıynsha Kennedı atyndaǵy Garvard Memlekettik basqarý mektebin aıaqtady.
1999-2003 jyldary aralyǵynda QR Strategııalyq josparlaý agenttiginde, Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginde jumys istedi. 2004-2006 jyldary «Marketıngtik-taldamalyq zertteýler ortalyǵy» AQ Memlekettik saıasatty taldaý departamentiniń dırektory. 2006 jyldyń aqpan aıynan bastap, QR Premer-Mınıstri Keńsesiniń áleýmettik-ekonomıkalyq bólimi meńgerýshisiniń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. 2008 jyldyń naýryz aıynan bastap, QR Prezıdenti Ákimshiliginiń strategııalyq ázirlemeler jáne taldaý ortalyǵy meńgerýshisiniń orynbasary. 2011 jyldyń qyrkúıek aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekonomıkalyq damý jáne saýda vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy. QR Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıtse-mınıstri (2013-2014); QR Ulttyq ekonomıka vıtse-mınıstri (2014-2018); Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri (2018-2019); Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary (03.2019-12.2019).
Qazirgi laýazymyn atqarýǵa 2019 jylǵy jeltoqsanda kiristi.
43 jyl buryn (1978) Pavlodar oblysy ákiminiń orynbasary Dınara Sháýálitqyzy ShAIMURATOVA dúnıege keldi.
Kókshetaý oblysynda týǵan. 2000 jyly Almaty tehnologııa jáne bıznes ýnıversıtetin «ekonomıst» mamandyǵy boıynsha, 2017 jyly Qarjy akademııasynyń magıstratýrasyn támamdaǵan.
Eńbek joly: 1997-2000 jyldary Almaty qalasynda, Almaty oblysynda salyq organdarynda qyzmet etti. 2000-2004 jyldary Qarjy polıtsııasy agenttiginde jumys istedi. 2004-2018 jyldary – QR Qarjy mınıstrligi býhgalterlik esep jáne esep berý basqarmasynyń basshysy, ishki qarjy ákimshilik departamentiniń basshysy. 2018-2021 jyldary – QR Qarjy mınıstrliginiń josparlaý jáne býhgalterlik esep departamentiniń basshysy.
Qazirgi qyzmetinde 2021jyldyń sáýir aıynan bastap.
39 jyl buryn (1982) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń VII shaqyrylymynyń depýtaty, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Vakıl Gýseınovıch NABIEV dúnıege keldi.
Osh oblysynda ( Qyrǵyz KSR) týǵan. Bilimi joǵary. 2004 jyly Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetin «halyqaralyq quqyq» mamandyǵy boıynsha, 2010 jyly «Turan» ýnıversıtetin «ekonomıst» mamandyǵy boıynsha, 2014 jyly Abaı atyndyǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin «mádenıettaný» mamandyǵy boıynsha, 2017 jyly Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin «saıasattaný» mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: 2005-2011 jyldary – «ABS Stroı» JShS dırektorynyń orynbasary. 2011-2012 jyldary – Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Qazynashylyq komıtetiniń Almaty qalasy boıynsha departamentiniń quqyqtyq qyzmet bóliminiń bas ıýrıskonsýlty. 2012-2014 jyldary – Qazaqstan halqy Assambleıasy «Jarasym» respýblıkalyq jastar uıymy tóraǵasynyń orynbasary. 2014 jyldan bastap Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janyndaǵy «Qazaqstan kúrdteriniń qaýymdastyǵy «Barbang»» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń vıtse-prezıdenti. 2016-2018 jyldary – Qazaqstan halqy Assambleıasy «Jarasym» respýblıkalyq jastar uıymy tóraǵasynyń orynbasary. 2016-2021 jyldary – «Qazaqstan kúrdteriniń qaýymdastyǵy «Barbang» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń Almaty qalalyq bóliminiń tóraǵasy.
Qazirgi qyzmetinde 2021 jyldyń qańtar aıynan bastap.
«Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qoǵamdyq «Birlik» altyn medalimen jáne «Qazaqstan halqy Assambleıasyna 20 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 25 jyl»,»Qazaqstan halqy Assambleıasyna 25 jyl» merekelik medaldarymen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, «Nur Otan» partııasynyń Alǵys hattarymen marapattalǵan.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Dogry düzülen biznes-meýilnama diňe bir maýagoýum almak mümkinçiligi däl, eýsem, siziň kärhanaňyzyň üstünlikli ösmeginiň hem kepilidir. Meýilnama düzülende beriljek esasy maslahatlaryň sany diňe ikidir. Taýyn biznes-meýilnamany internetden almak maslahat berilmeýär: ony ulanyň, ýöne hemmesini özüňiz ýazyň.
Sowatly ýazylan biznes-meýilnama üç sany wajyp wezipäni ýerine ýetirýär. Birinjiden, esasy maksady aýdyňlaşdyrýar. Ikinjiden, haçan-da pikirler kagyz ýüzüne geçirilende, taslamany amala aşyryp boljakdygyny öwrenip we pikirini edip bolýar. Üçünjiden, biznes-meýilnama professional maýagoýumçylaryň ünsüni özüne çekmeli, bilip goýuň, olaryň wagty diňe taslamalara ýüzleý seredip geçmäge ýetýändir.
Düşnükli biznes-meýilnama döretmek, köp kelle döwmeleri, wagty we puly talap edýär. Meýilnamalary şol ugurdan ýöriteleşdirilen kompaniýalara buýrup bolýar. Ýöne telekeçiler köplenç maslahat berijilerden, hatda meseläniň esasy soraglaryna hem doly jogap berip bilmeýän, 30-40 sahypaly resminamalar alýarlar, ýagny kärhana näme bilen meşgul, girdeji nireden alynýar we şuňa meňzeşler.
Maýagoýumçylara olar ýaly biznes-meýilnamalar ýaramasa gerek. Eger-de, ilkinji birnäçe setirler okalanyndan soň, biznes-meýilnamanyň esasy manysy düşnüksiz bolsa, munuň özi meýilnamanyň ýalňyş düzülendigini aňladýar. Diňe bir konsepsiýanyň birsydyrgynlygy ýeterlik däl. Birnäçe setirde şu taslamanyň öz ulgamynda haýsy bäsdeşlik artykmaçlygynyň barlygyny düşündirip bilmeli, sebäbi maýagoýumçy siziň nähili ýagdaýda üstünlik gazanmakçy bolýandygyňyzy bilmek zerur.
Netijeli biznes-meýilnamada, taslamanyň gymmaty nämede, adamlar näme üçin şu önüm ýa-da hyzmat üçin tölemek islärler, başlamak üçin näçe pul gerek boljak, ösüşiň mümkinçiligi nähili, töwekgelçilik näderejede we telekeçi hökmünde howplardan hötde gelmek üçin nämeler meýilleşdirilýär, onuň bäsdeşleri kimler, işdeşleri kimler, komandasynyň agzalary kimler barada hökman aýdylmalydyr. Onuň içine girdejileriň we çykdajylaryň ähli çeşmeleri jikme-jik girizilmelidir. Esasy mesele: amala aşyryljak iş nähili girdeji getirer? Ondan-da wajyby: kärhana haçan girdeji getirip başlar? Şonuň üçin biznes-meýilnamada soňky maliýe görkezijiler (eger-de kärhana işleýän bolsa) ýa-da çaklamalar barada bölüm bolmalydyr.
Serişdeleri çäkli, ýaňy başlaýan kompaniýalar üçin, her çärýek boýunça debitor we kreditor bergililik görkezilen, pul serişdeleriniň herekedi hakda hasabat möhüm rol oýnaýandyr.
Biznes-meýilnamaňyzy iň ýokary derejä ýetireniňizden soň, ony ulanman ýygnap goýmaň. Biznes-meýilnama – bu diňe işiň başydyr. Kärhananyň işini meýilleşdirmek, deňizde gämini sürmek bilen birdir: ugruňy elmydama üýtgedip durmalydyr. Meýilnamanyň bir özüniň ullakan bir gymmaty ýokdyr. Yzyňa dolanyp, oňa ýene-de bir gezek göz gezdirmek, näçe kyn hem bolsa, nirede ýalňyşlyk goýbereniňizi bilmek wajypdyr.
ÇEŞME: Türkmenistanyň Söwda senagat edarasy


text:
Nur-Sultanda Ázerbaıjan saýda úıi ashyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordada Ázerbaıjan saýda úıi ashyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Búgin baýyrlas Ázerbaıjan men Qazaqstan Respýblıkalarynyń ekonomıkalyq baılanysy nyǵaıtýǵa jol ashatyn erekshe shara ótti. Eki el Prezıdentteriniń tapsyrmasy boıynsha Bakýde Qazaqstan saýda úıi ashylsa, Nur-Sultanda Ázerbaıjan saýda úıi ashyldy.
Saýda úıiniń ashylýyna kelgen qonaqtarǵa Ázerbaıjan Respblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Rashad Mammadov lebiz bildirdi
«Búgingi sharany merekelik shara dep aıtýǵa bolady. Ázerbaıjannyń táýelsizdik kúni qarsańynda Qazaqstan astanasynda osyndaı erekshe sharaǵa kýá bolyp otyrsyzdar. 28 mamyrda Ázerbaıjan 103 jyldyǵyn atap ótedi. Osyndaı merekelik oqıǵalardyń aldynda Ázerbaıjan saýda úıin ashyp otyrmyz. Mundaı nysandy ashýǵa eki el Prezıdentteri bastamashy bolǵanyn aıtý kerek. Bul – Ázerbaıjannyń Qazaqstandaǵy alǵashqy ári jalǵyz saýda úıi. Aldaǵy aılarda bul ortalyqtyń Aqtaý jáne Almaty qalalarynda fılıaldary ashylady. Keleshekte Qazaqstannyń búkil aýmaǵynda osyndaı bólimsheler ashylady dep úmittenemiz», - dedi dıplomat.
Onyń aıtýynsha, saýda nysany Ázerbaıjannan Qazaqstanǵa eksporttaýǵa bolatyn ónim shyǵaratyn orta jáne shaǵyn kásiproryndar úshin jaqsy múmkindik bolmaq. Al qazaqstandyq tutynýshylar Ázerbaıjannyń dámdi azyq-túligi men ónerkásip ónimderine tikeleı qol jetkize alady.
«Koronavırýs pandemııasy barlyq elderdiń josparyn ózgertip, aradaǵy saýda baılanysyna keri áser etkenine qaramastan, Qazaqstan men Ázerbaıjan pandemııaǵa deıingi baılanystardy damyta túsýge qajetti qadamdardy jasap otyr. Qazirdiń ózinde eki el arasynda ishki jáne tranzıt júk aınalymynyń kólemi artyp otyr. Elderimizdiń ınfraqurylymǵa salǵan mıllıardtaǵan ınvestıtsııalary ekonomıkanyń belsendi damýyna múmkindik ashyp, búkil óńirdiń damýyna jaqsy áleýet ashyp otyr», - dedi Rashad Mammadov.
Qazaqstan tarapynan sóz alǵan Energetıka vıtse-mınıstri Áset Maǵaýov Qazaqstan men Ázerbaıjan arasyndaǵy baılanys saýda-ekonomıkalyq, kólik-logıstıka, energetıka, mádenı-gýmanıtarlyq jáne basqa da salalarday qamtıtynyn eske saldy.
«Birneshe jyl buryn Baký-Tbılısı-Kars halyqaralyq temirjol jelisiniń ashylýyna kýá boldyq. Ol sózsiz Jibek joly boıyndaǵy elder úshin ekonomıkalyq yntymaqqa jańa serpin berdi. Sondaı-aq, kezekti otyrysy bıyl Nur-Sultan qalasynda ótýi josparlanyp otyrǵan Qazaqstan-Ázerbaıjan saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq komıssııasynyń jumysy ekijaqty qatynastardy damytýǵa yqpal etedi. Memleket basshylary aradaǵy taýar aınalymyn eki ese arttyrýǵa mindet qoıdy. Bul minde eki aradaǵy baılanystyń baýyrlastyq rýhyna sáıkes keledi», - dedi vıtse-mınıstr.
Byltyr Qazaqstan men Ázerbaıjan arasyndaǵy saýda aınalymy 170 mln dollar bolǵan. Saýda jáne ıntegratsııa vıtse-mınıstri Qaırat Tórebaevtyń aıtýynsha, bul olqylyqty ornyn toltyrýǵa kóptegen múmkindik bar.
«Bul saýda úıi eki el arasyndaǵy saýda aınalymyn arttyrýǵa arnalǵan. Ázerbaıjan men Qazaqstan tek baýyrlas elder ǵana emes, strategııalyq seriktester. Aradaǵy qarym-qatynas 100 jyldan beri jalǵasyp keledi. Táýelsizdik alǵan kúnnen bastap ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtyp kelemiz. Byltyr pandemııalyq shekteýlerge baılanysty aradaǵy saýda aınalymynyń dollarǵa shaqqandaǵy 30 paıyzǵa túsip ketti. Alaıda kólemi sol kúıinde saqtalyp otyr. Onyń aldyńǵy jyldary aradaǵy saýda aınalymynyń kólemi 200 mln dollar bolatyn. Sol qarqyndy qalpyna keltirip, ári qaraı ósirý úshin osyndaı saýda úıi ashylyp otyr. Buǵan deıin aradaǵy ekonomıkalyq qatynas energetıkalyq kelisimder aıasynda júretin. Al budan bylaı saýda men ıntegratsııalyq protsesterge basymdyq beriledi. Ázerbaıjan men Túrkııanyń arasy temirjol arqyly jalǵanatynyn eskersek, Ázerbaıjanǵa úlken úmit artýǵa bolady», - deıdi Qaırat Tórebaev.
Elordada ashylǵan saýda úıi úlken kólemde taýar tasymaldaıtyn kásipkerlerge de, qarapaıym turǵyndarǵa qyzmet kórsetetin bolady. Turǵyndar ózine qajetti ázerbaıjandyq ónimderdi satyp alsa, ımporttaýshylar ár ónimniń sapasyn tekserigennen keıin osy nysan arqyly úlken kólemde kelisimdar jasaı alady.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 21:55
-
-
-
-
-
-
Qyzylordada «Ashyq» júıesi arqyly oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamat anyqtaldy
QYZYLORDA. QazAqparat - Qyzylorda oblysynda «Ashyq» júıesi arqyly úı karantıninde oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamatty anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblysta karantın talaptarynyń saqtalýyna monıtorıng júrgizý jalǵasýda. Jyl basynan beri búgingi kúnge deıin monıtorıngtik toptardyń reıdtik tekserisi nátıjesinde 14 386 nysan qamtyldy. Nátıjesinde 788 karantın talabyn buzýshylyq anyqtaldy. Atalǵan derekter boıynsha QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 425 babynyń 1-bóligimen ákimshilik aıyppul salyndy. Olardyń jalpy somasy 51 mln teńgeni quraıdy. Degenmen karantın talaptaryn buzý áreketteri áli de jalǵasýda. Jyl basynan beri 500-den astam toı ótkizilgeni anyqtaldy.
«Oblys kóleminde «Ashyq» júıesi úı karantıninde oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamat anyqtaldy. Onyń ishinde 727 adam «qyzyl», 220 tulǵa «sary» mártebege ıe. Oqshaýlaý rejımin buzýshy «qyzyl» mártebedegi azamattarǵa qatysty 154 jeke tulǵaǵa qatysty ákimshilik hattamalar toltyryldy. Olarǵa 7 mln teńgege jýyq aıyppul salyndy. Anyqtalǵan «sary» mártebesindegi 220 tulǵaǵa sanıtarııalyq-indetke qarsy profılaktıkalyq is-sharalardy júrgizý týraly 220 qaýly taǵaıyndaly», Oblystyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentinen.
Vedomstvo málimetinshe, búgingi kúni vaktsınalardyń 1-komponentimen ekpe alǵandar sany - 303 632 adam. Bul tıisti kontıngenttiń 75,1% quraıdy. Al 2-komponentpen 254 815 adam ekpe aldy.
Eske salsaq, Qyzylorda oblysynda 3 607 nysan «Ashyq» júıesine qosylǵan.
- Qyzylorda oblysynda enesin urǵan kelin 30 táýlikke qamaldy
- Qyzylordada 18 jastaǵy qyz bir aptadan keıin tabyldy
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Qyzylordada bir jarym aı buryn joǵalyp ketken er adamnyń denesi tabyldy
- Kókshetaý turǵyndary vaktsınalaý máselesi boıynsha keńes aldy
- Qazaqstan ǵalymdary mysyqty koronavırýstan qorǵaıtyn vaktsına ázirledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Burundiniň paýtagty Bujumburada 14-nji maýda bäsdeş goşunlarynyň arasynda agyr söweşler başlandy. Mundan bir gün öň ýokary derejeli general bu Merkezi Afrika ýurdunyň prezidenti Pierre Nkurunzizany häkimiýet başyndan çetleşdirmek boýunça agdarylyşygy amala aşyrdy.
Ýurduň aňtaw gulluklarynyň öňki ýolbaşçysy we döwlet baştutanynyň ýarany general Godefroid Niyombare döwlet agdarylyşygynyň bolandygyny prezident Nkurunzizanyň 13-nji maýda Tanzaniýa sapara giden wagty radio we telewideniýe arkaly yglan etdi.
Niyombareniň bu çykyşy prezidentiň häkimiýet başynda üçünji möhlete galmak niýeti sebäpli dörän zorlukly dartgynlylykdan birnäçe hepde yzýany ýüze çykdy.
Oppozision we adam hukuklaryny goraýjy toparlar Nkurunzizanyň 2005-nji ýyldan bäri häkimiýet başynda galmagynyň konstitusiýa ters gelýändigini aýdýarlar.
Prezident bolsa özüniň ilkinji möhletiň hasaba alynmaly däldigini, sebäbi şonda halk tarapyndan däl-de parlament tarapyndan saýlanandygyny aýdýar.


text:
Dünýäniň alty iri döwletiniň diplomatlary 11-nji iýulda gijäniň bir wagtyna çenli gepleşik geçirip, 13-nji iýula bellenen ahyrky möhletden öň jemleýji yşalaşyk gazanmaga çalyşdylar.
Diplomatlar Wenada 11-nji iýulda geçirilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn gepleşiklerden soň, ylalaşyk tekstiniň 98 prosentiniň taýýar edilendigini aýtdylar.
Emma gepleşikçileriň 12-nji iýulda boljak duşuşuklara taýýarlanýan wagtynda iki ýa-da üç sany möhüm meseläniň çözülmän galýandygy barada habarlar çykdy.
Olaryň arasynda islendik şertnamanyň näçe wagt dowam etmelidigi we BMG-niň Eýrana garşy raketalar hem adaty ýaraglar boýunça girizen gadaganlygynyň aýrylmak meselesi hem bar.


text:
15-nji oktýabrda Waşingtonda türkmen-amerikan gepleşikleri geçirilýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň tabşyrygy bilen ABŞ sapar edýän türkmen delegisiýasy Waşingtonda syýasy konsultasiýalara gatnaşarlar.
Türkmenistanyň resmi toparyna daşary işler ministri Reşit Meredow baştutanlyk edýär.
Türkmenistanyň resmi maglumatynda türkmen-amerikan gatnaşyklarynda ileri tutulýan ugurlaryň söwda-ykdysady, transport, aragatnaşyk, energiýa, oba hojalygy we ösen tehnologiýalar bilen baglydygy aýdylýar.
Şeýle-de Türkmenistanyň ABŞ bilen gatnaşyklarynda parahatçylyk, howpsuzlyk, global howplara garşy durmak boýunça partnýorlyga ähmiýet berýändigi bellenýär.


text:
Žurnalistleri goramak baradaky komitet (CPJ) Russiýa tarapyndan bellenilen häkimiýetlerden žurnalist Mykola Semena garşy ýöňkelen aýyplamalary ýatyrmaga çagyrdy. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň habarçysy Semena Moskwanyň kontrollygyndaky Ukrainanyň Krym regionynda separatizm bilen aýyplanýar.
16-njy fewralda ýaýradylan beýanatda Žurnalistleri goramak baradaky komitetiň Ýewropa we Merkezi Aziýa programmasynyň koordinatory Nina Ognianowa “häkimiýetleri tankytlamak jenaýat däl” diýip, Russiýa tarapyndan bellenen häkimiýetleri “Krymda žurnalistlere basyş etmegi bes etmäge” çagyrdy.
Mykola Semenanyň işi bilen baglanyşykly deslapky sud diňlenişigi 17-nji fewralda Simferopolda geçirilýär.
Semena öz blogunda 2014-nji ýylda Moskwanyň Krymy ele salmagyny tankytlaýan makalany ýazansoň, 2016-njy ýylyň bahar paslynda separatizmde aýyplandy. Ol bu aýyplamalary ret edýär.
Semena günäli tapylsa, onda ol bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilmek bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Kabulda janyndan geçeniň ulagda amala aşyran hüjüminde azyndan üç adam öldi, başga-da ikisi ýaralandy. Bu barada owgan resmileri habar berýärler.
Kabulyň Despeçari sebitinde amala aşyrylan bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Içeri işler ministrligi hüjümde heläk bolanlaryň we ýaralanlaryň ählisiniň parahat ýaşaýjylaryň bolandygyny mälim etdi.
Owgan hökümeti 16 ýyl bäri dowam edip gelýän konflikti togtatmak maksady bilen, “Talybany” parahatçylyk gepleşiklerine goşulmaga çagyrýar.


text:
Kórneki sýret
Jambyl oblysynyń atqaminer azamattary #BizBirgemiz chellendjin qoldap, qaladaǵy jalǵyz basty qarttarǵa, turmysy tómen kópbalaly otbasylarǵa asa qajetti medısınalyq maska, antıseptıktıkalyq quraldar men azyq-túlikter jetkizdi.
Alǵashqylardyń biri bolyp aksııaǵa atsalysqan Qazaqstannyń sport maıtalmany Beıbit Ystybaev prezıdent bastamasyn qoshtaýdy jón kórgen. Ol óz sózinde osynaý qıyn-qystaý ýaqytta qol qýsyryp otyra almaǵanyn aıtyp, 100 muqtaj otbasyǵa kómekteskenin atap ótti.
– Qıyndyq týǵanda qol-qýsyryp úıde otyra almadyq. Jambyl oblysynyń atqaminer azamattary, aǵalary bolyp #BizBirgemiz aksııasyn qoldap, "ár qazaq – meniń jalǵyzym" dep jastarǵa úlgi bola otyryp, saýapty is jasap jatyrmyz, – dedi B. Ystybaev.
Ol osyndaı álem barysy dárejesine jetýine halyqtyń sebepker bolǵanyn aıtyp, syn saǵatta áleýmettiń osal toptaryna qaraılasýdy paryzy sanaıtynyn da jasyrmady. Sportshy barsha qazaqstandyqtardy, sonyń ishinde óńirdiń basshylary men kásipkerlerin qıyn shaqta birigip, áreket etýge shaqyrdy.
– Qurmetti Jambyl oblysynyń atqaminer azamattary barshańyzdy #BizBirgemiz aksııasyn qoldaýǵa, muqtaj jandarǵa kómek qolyn sozýǵa shaqyramyn. Elimiz qaýipti indetten aman shyǵý úshin bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp atsalysaıyq, – degen Ystybaev chellendjdi ári qaraı joldady.
BizBirgemiz aksııasy aıasynda chellendjdi jalǵastyrǵandardyń biri – «BAQ ındýstrııa» kompanııasynyń ujymy.
Kompanııa dırektory Baqtııar Toǵaıbaevtyń sózinshe, kompanııa 100 otbasyǵa kómek qolyn sozǵan.
– Biz de kompanııamyzdyń atynan 100 otbasyǵa kómektesýdi bastap kettik. Osy tusta qalamyzdyń basshysy Berdibek Saparbaevqa alǵysymdy aıtqym keledi. Ol kisiler úkimet tarapynan halyqqa kómektesip, qajetti zattarmen qamtamasyz etip jatyr. Sonymen qatar biz sııaqty kásipkerlerge de qoldaý bildirýde. Al biz halyqqa kómektesýdemiz, – dedi kompanııa dırektory.
Tarazdan bastaý alǵan ıgi istiń kókjıegi keńeıip, áleýmettik áleýeti tómen tarazdyq 50 otbasydan bólek, Talas aýdanynyń 50 januıasy kásipkerlerden qoldaý alǵan.
– Osy chellendjge Tarazdyń barsha myqty azamattaryn shaqyramyn. Qaýipti indetten aýlaq bolaıyq. Qudaı qalasa, bul aýrýdy jeńemiz. El bolyp, jer bolyp barshamyz biraýyzdan atsalysaıyq. Beıbit Ystybaev aǵamyzdyń bastaǵan aksııasyn qoldaıyq. Chelledjdi kásipker, Talas aýdanynyń azamaty "Qarataý joldarynyń" dırektory Maqsat myrzaǵa joldaımyz. Biz halyqpen birgemiz! – degen Baqtııar Toǵaıbaev aksııany elim degen azamattardyń bárine arnaıdy.
Jobanyń maqsaty da sol – bastamaǵa jalpyhalyqtyq sıpat berý!
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Ataly-ogul dagda gezelenç edip ýördi. Birdenkä oglanjyk daşa büdräp ýykyldy. Aýagynyň agyrysyna çydap bilmän gygyryp goýberdi:
– Ah-h!
Sesine bada-bat daglardan jogap geldi:
“– Ah-h!”
Oglanjyk geňirgenip töweregine garanjaklady. Kimdir biri üstünden güljek bolýandyr öýtdi:
– Kim-eý sen? – diýip gygyrdy.
Daglardan ýene ses geldi:
“– Kim-eý sen?”
Oglanjyk bu jogaba öz ýanyndan gaharlandy:
– Gorkak! Orta çyksan-a sen!
Jogaba uzak garaşyp durmaly bolmady:
“– Gorkak! Orta çyksan-a sen!”
Oglanjyk barha çişip ugrady:
– Geplemeý indi! Bese-et!
Ses gaýdyp geldi:
“– Geplemeý indi! Bes-et!”
Oglanjyk näme etjegini bilmän kakasynyň ýüzüne garady, çalarak gorkjagam bolupdy. Ondan:
– Näme bolýar-aý kaka? – diýip sorady.
Kakasy ýylgyrdy-da, “Seret, şuňa…” diýip, daglara bakan gygyryp goýberdi:
– Men saňa haýran!
Onuň sesi daglardan gaýdyp geldi:
“– Men saňa haýran!”
Ol adam ýene gygyrdy:
– Sen örän owadan!
Ses yzyna dolanyp geldi:
“– Sen örän owadan!”
Oglanjyk barha gözlerini tegeleýärdi, henizem näme bolýanyna akyl ýetirip bilenokdy.
Kakasy oglunyň egnine elini goýdy-da munuň sebäbini düşündirdi:
– Oglum adamlar muňa ÝAŇ diýýärler. Daga näme diýip ýüzlenseň, şony saňa gaýtaryp berer. Hoşamaý söz aýtsaň, olam saňa hoşamaý söz gaýtaryp berer. Erbet sözler aýtsaň, senem erbet sözler eşidersiň.
Hawa, adamlar muňa ýaň diýýärler welin, bu aslynda durmuşyňam kanuny. Oglum, bu durmuş, ýagşy-ýaman eden işleriň hökman bir gün özüňe dolanyp gelýän ýeridir. Ýagşylyk göresiň gelýän bolsa, senem ýagşylyk et. Ýamanlyk göresiň gelmeýän bolsa, özüňem ýamanlyk etme, şonda saňa-da ýamanlyk gelmez.


text:
Shyǵys Qazaqstanda saılanǵan 77 aýyl ákimi óz jumysyn bastady
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynda bıýlletenderge engizilgen 232 kandıdattyń ishinen 77 aýyl ákimi saılandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ShQO Aqparat ortalyǵynyń málimetine súıensek, saılaýda bes partııanyń ókilderi men ózin-ózi usynǵan kandıdattar jeńiske jetti. Ákimderdiń 46-sy óz aýyldyq okrýgteri boıynsha qaıta saılansa, 4-i basqa okrýgtiń ákimi boldy.
Eń jas ákim Darhan Tóleýhanov 29-da. Endi ol Ulan aýdany Aıyrtaý aýyldyq okrýginiń ákimi laýazymyn atqarady. Al Úrjar aýdany Maqanshy aýyldyq okrýginiń jańa basshysy atanǵan 61-degi Sovetqan Qalıev jasy eń úlken ákim bolyp otyr.
«77 ákimniń 8-i áıel adam. Bilimderine qatysty aıtar bolsaq, aýyl ákimderi arasynda 23 muǵalim, 16 zańger, 15 aýyl sharýashylyǵy salasynyń qyzmetkeri, 9 ekonomıst, 8 ınjener jáne 6 basqa mamandyq ókili bar. Qazirgi ýaqytta aýdan ákimderi saılanǵan aýyl ákimderin turǵyndarǵa tanystyryp, birqatar tapsyrma júktedi», - delingen habarlamada.


text:
Oblys ákimi Gúlshara Ábdiqalyqovanyń tóraǵalyǵymen jylý berý maýsymyna daıyndyq jónindegi oblystyq shtab otyrysy ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz
Keńeıtilgen jıynda aımaq basshysy birqatar sala basshysynyń habarlamalaryn tyńdap, jaýapty maýsymǵa ázirlik barysyn saralady.
Oblys ákimine aldymen oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Rýslan Nurmaǵanbetov atqarylǵan jumystardy tizbelep, qazirgi ahýal barysyn baıandady.
Búginde óńirde jylý berý jumystary 85 paıyzǵa aıaqtalǵan. 2020 jylǵa aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeýge, "Nurly jer" baǵdarlamasy jáne "Jumyspen qamtý jol kartasy" aıasynda 4 mlrd.teńge qarjy qaralypty. Nátıjesinde jylý qazandyqtaryna jóndeý jumystary júrgizilip, uzyndyǵy 15 shaqyrym bolatyn magıstraldy jáne kvartal ishilik jylý jelileri qaıta jańǵyrtylýda. Bul jumystardyń nátıjesi óńirdegi jalpy jylý jelileriniń tozý kórsetkishin 42 paıyzdan 39 paıyzǵa deıin tómendetedi.
Oblys ákimi qala, aýdan ishindegi jylytý jaǵdaılaryn baǵamdaı kele, birqatar máselelerge ýaqtyly mán berip, jumysty tez arada retteýdi tapsyrdy.
"Qyzylorda qalasyndaǵy, Belkól kentinde jylý qubyrlaryn kúrdeli jóndeý jumystary bekitilgen josparǵa sáıkes júrgizilmeı otyr. Barlyq júzege asyp jatqan jobalar 1 qazanǵa deıin aıaqtalýy qajet. Jóndeý jumystarynyń barysyna arnaıy keste ázirlep, oryndalýy týraly ár aptanyń dúısenbisinde maǵan baıandaýlaryńyz tıis", dedi oblys ákimi sala basshylaryna.
Jıynda Gúlshara Ábdiqalyqova aýdandarǵa gaz taratý máselesin alǵa qoıyp, áleýmettik nysandarǵa jylý berý jumysyn ýaqytyly iske asyrýdy tapsyrdy. Atap aıtqanda, "QazTransGaz Aımaq" AQ Qyzylorda óndiristik fılıalynyń dırektory Talǵat Qyzylbaevqa Qarmaqshy, Jalaǵash Syrdarııa aýdandary ortalyǵyna gaz taratý stansalaryn paıdalanýǵa qajetti qarjy sheshilgendikten, aýdan halqyna ýaqytyly gaz berýdi mindettedi.
"Oblystaǵy jylý berý nysandarynyń basym bóligi áleýmettik salaǵa tıesili. Densaýlyq saqtaý mekemelerinde, ásirese, Qazaly aýdandyq týberkýlezge qarsy dıspanseri jáne Syrdarııa aýdandyq aýrýhanasynyń kúrdeli jóndeý jumystary búginde tolyq aıaqtalmaǵan. Jylý berý maýsymyna az ǵana ýaqyt qalsa da, densaýlyq saqtaý salasynyń ázirligine kúmánim bar. Sondyqtan, aýdan ákimdigimen birlese otyryp, aýrýhananyń jylý júıesiniń qalypty jumys jasaýyna jaǵdaı jasańyzdar", dedi oblys ákimi.
Otyrysta oblys ákimi kópqabatty turǵyn úılerge jylý berý máselesin qarap, modernızasııadan ótken úılerdiń jumystaryna qatysty qala ákimine birqatar tapsyrma berdi. Kómir qoımalarynda tapshylyq týyndamasy úshin baǵanyń negizsiz óspeýine jol bermeý qajettigin aıtyp, kásipkerlik jáne týrızm basqarmasynyń basshysy Ferdaýsı Qojabergenovke naqty tapsyrma júktedi.
"Aldyńǵy jyldary kómir tapshylyǵy men baǵanyń kúrt ósýine baılanysty turǵyndar tarapynan dúrbeleń týǵanyn bilesizder. Sondyqtan baǵanyń ósýin, eki ortadaǵy deldaldyqty boldyrmaý maqsatynda, kómir óndirýshi mekemelermen tikeleı kelisimshartqa otyrý úshin kásipkerlermen jumystardy úılestirińiz", dedi óńir basshysy.
Jıyn sońynda oblys ákimi josparda aıqyndalǵan, mejede mindettelgen jumystardy tarqata kele, qala, aýdan ákimdikteri, sala basshylary, kommýnaldyq qyzmettiń jetekshilerine 1 qazanǵa deıin áleýmettik nysandar boıynsha qajetti otyn qoryn jasaqtaýdy 100 paıyzǵa, turǵyndardy 70 paıyz qamtamasyz etýdi, kommýnaldyq tólemderdi jınaqtaýdy basty nazarǵa qoıdy. Sondaı-aq, oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysyna mekemeler arasyndaǵy bereshek qaryzdardy boldyrmaý sharalaryn qabyldaýdy qatań tapsyrdy. Al, oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń basshysy Nurǵalı Qordabaıǵa elektr energııasy tarıfiniń ósýine baılanysty bıýdjettik mekemelerdiń shyǵyndaryn qaıta qaraýdy mindettedi. Sondaı-aq bilim, mádenıet salasyndaǵy nysandarǵa jylý berý jumystaryn óz merziminde aıaqtaýdy jaýapty basqarmalarǵa júktedi.
Munan bólek, oblys ákimi apparatynyń uıymdastyrý-ınspektorlyq jumys jáne aımaqtyq damý bóliminiń ınspektorlary 1 qazanǵa deıin qaladaǵy jáne aýdandardaǵy nysandardy aralap, monıtorıng júrgizýi qajettigin atap ótip, jumystyń oryndalýyn baqylaýdy oblys ákiminiń orynbasary Serik Súleımenovke tapsyrdy.
Qazaqstannyń vaksına pasportyn qansha el moıyndady?
Koronavırýs • Keshe
Bıtkoınniń quny 60 myń dollardan asty
Qarjy • Keshe
Medısına mamandyǵyna granttar sany ulǵaıady
Medısına • Keshe
Álem • Keshe
Erteń tórt oblysta daýyldy eskertý jarııalandy
Qazaqstan • Keshe
Almaty-О́skemen tas jolynda jedel járdem kóligi jol apatyna ushyrady
Aımaqtar • Keshe
Aqmola oblysynda 30-dan astam eldi mekenniń ataýy ózgerdi
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstanda zeınetaqynyń ortasha mólsheri qandaı?
Qoǵam • Keshe
BQO-da jasóspirim jetinshi qabattan sekirip ketti
Aımaqtar • Keshe
Sheteldik vaksınalar aqyly bolady
Koronavırýs • Keshe
Revaksınasııadan bas tartqandarǵa shekteýler qoıyla ma?
Koronavırýs • Keshe
Qorǵanys mınıstri áskerı qaýipsizdik máselelerin pysyqtady
Qazaqstan • Keshe
Pfizer ekpesi revaksınasııa kezinde qoljetimdi bola ma?
Koronavırýs • Keshe
Almatyda qoǵamdyq oryndarda dabyl batyrmalary ornatylady
Aımaqtar • Keshe
Soltústik Qazaqstan oblysyna bas ımam taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Almatyda úsh esirtki zerthanasy joıyldy
Aımaqtar • Keshe
Elordada Jastarǵa qyzmet kórsetetin 3 ortalyq ashylady
Elorda • Keshe
2025 jylǵa deıin barlyq aýylda alǵashqy medısınalyq mekeme bolady
Medısına • Keshe
Halyq sanaǵy: Elordada úılerdi jappaı aralaý júrip jatyr
Elorda • Keshe
Qazaqstanda revaksınasııa qalaı ótedi?
Koronavırýs • Keshe
Elordadaǵy Jetigen kóshesi ýaqytsha jabylady
Elorda • Keshe
Túrkistanda Qazaqstan onkologtary men radıologtarynyń VIII sezi ótýde
Qazaqstan • Keshe
Elordada jańa ınfeksııalyq aýrýhana salynady
Medısına • Keshe
О́rtengen úıden ana men bala qutqaryldy
Aımaqtar • Keshe
2022 jyl TMD halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı mura jyly dep jarııalandy
Prezıdent • Keshe
Elordada Denıs Tenniń qurmetine halyqaralyq týrnır ótedi
Sport • Keshe
Toqaev TMD elderine ekonomıkalyq baılanysty jandandyrý qajettigin aıtty
Prezıdent • Keshe
TMD aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy – Toqaev
Prezıdent • Keshe
Balabaqshada balany jertólege qamap qoıǵan tárbıeshi keshirim surady
Aımaqtar • Keshe
Aýǵanstanda joıqyn jarylys boldy
Álem • Keshe
SQO-da lokdaýn jarııalanýy múmkin
Aımaqtar • Keshe
Elordadaǵy eski úı turǵyndarynyń máselesi qashan sheshiledi?
Elorda • Keshe
Aldaǵy kúnderi aýa temperatýrasy 23 gradýsqa deıin kóteriledi
Aýa raıy • Keshe
Mektepterdegi epıdjaǵdaı turaqty ma?
Bilim • Keshe
Tarazda jol apatynan júrgizýshi qaıtys boldy
Aımaqtar • Keshe
Dene shynyqtyrý muǵalimderine ústemeaqy tólenedi
Bilim • Keshe
Polısııanyń servıstik modelin keńeıtý máseleleri talqylandy
Úkimet • Keshe
Qazaqstanda ortasha jalaqy mólsheri kóbeıdi
Qoǵam • Keshe
LRT qurylysynyń qashan aıaqtalatyny belgili boldy
Elorda • Keshe
2025 jylǵa qaraı 5 munaı-gaz hımııa zaýyty iske qosylady
Qazaqstan • Keshe
Atyraýda kólikten 2 mıllıon teńgeni urlaǵandar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
QHL matchynda «Barys» «Kýnlýnmen» oınaıdy
Sport • Keshe
BQO-da sanıtarlyq qadaǵalaý sharalary kúsheıtildi
Koronavırýs • Keshe
Shekarany zańsyz kesip ótken kúdikti ustaldy
Qazaqstan • Keshe
Qyrǵyzstan AHQO múmkindikterin paıdalanýǵa nıetti
Bıznes • Keshe
Almaty oblysynda esirtki saýdalaǵan adam ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Aımaqtar • Keshe
BQO-da balyqshy sýǵa batyp ketti
Oqıǵa • Keshe
Ekibastuzdyń úsh elektr stansııasynda apat boldy
Aımaqtar • Keshe
SQO-da aýyldan granata tabyldy
Aımaqtar • Keshe
Dárigerlerdiń ortasha jalaqysy jańasha esepteledi
Qazaqstan • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
Foto: qamshy.kz
Memleket basshysy Q.Toqaev Atyraý oblysynyń ákimi Mahambet Dosmuhambetovti qabyldady. Bul týraly akorda.kz saıty habarlady.
Qasym-Jomart Toqaevqa bıylǵy 9 aı ishindegi Atyraý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jóninde esep berildi.
Prezıdentke jumyspen qamtýdyń jol kartasy aıasynda jańa jumys oryndaryn ashý, ónerkásiptiń damýyn qamtamasyz etý jáne ınvestısııa tartý máseleleri týraly baıandaldy.
Kezdesý sońynda memleket basshysy oblys ákimi Mahambet Dosmuhambetovke halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý, ekologııalyq máselelerdi sheshý jóninde birqatar tapsyrma berdi.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev óńirdegi epıdemıologııalyq ahýaldy qatań baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Nemes heýkeltaraşy Wilgelm Koh Germaniýanyň wezipeden aýrylýan kansleri Angela Merkeliň üç metrlik atly heýkelini döretdi. Bu eseri 2022-nji ýylyň tomsuna çenli Bawariýadaky Tempel-muzeýiniň öňünde sergilemek meýilleşdirilýär. Bu barada "Spiegel" neşiri habar berýär.
“Syýasatdan daşary, hanym Merkel - ikona. Bu ikonany emele getirýän zatlary tas hemmeler bilýär: onuň saç goýuşy, eşikleri, duruşy we elleri. Penşenbe güni muzeýiň öňünde heýkeli ýükläp durkak ýol boýundaky aýal ony derrew tanap, çyny bilen güldi" diýip, heýkeltaraş aýtdy.
Heýkeliň beýikliginiň 2,7 metrdigi we 3D çap usulynda ýasalandygy aýdylýar. Merkeliň münen aty "amerikan kwoterhors" diýilýän çapyşyk at tohumyna degişli. Awtoryň pikirine laýyklykda, heýkelde Germaniýa Federatiw Respublikasynyň kansleri eýersiz-zatsyz atyň üstünde ellerini hemişekisi ýaly gowşuryp otyr. Atyň eýeri we jylawy ýok - sebäbi kansler olara mätäç däl, heýkeliň pýedestaly-da ýok, sebäbi Angela Merkel juda kiçigöwün adam diýip, çeşme awtoryň sözlerini getirýär.


text:
Käýinç alan kişilerdir öýdüp bu sanan adamlarymyzy göz öňüne getirmek örän ýalňyşlyk bolar. Geliň, kime käýinç berlenini has anyklaşdyrmak üçin «Türkmen döwlet habarlar» gullugynyň ýaýradan resmi habarlary bilen tanşalyň:
Birinji käýinç
«Türkmenistanyň Prezidentiniň Buýrugy bilen, wezipe borçlaryny talabalaýyk berjaý etmän, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankyna bag ekmek üçin bölünip berlen ýerlerde ýangyn howpsuzlygynyň üpjün edilişine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy Begmyradow Gurbanmyrat Öwezmyradowiçe käýinç yglan edildi».
Ikinji käýinç
«Türkmenistanyň Prezidentiniň Buýrugy bilen, wezipe borçlaryny talaba laýyk berjaý etmän, Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasyna bag ekmek üçin bölünip berlen ýerlerde ýangyn howpsuzlygynyň üpjün edilişine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň başlygy Meredow Şaberdi Rejepgeldiýewiçe käýinç yglan edildi».
Ine, iki sany uly wezipeli ýolbaşça baga seretmäni üçin käýinç berlenine göz ýetirdiňiz.
Ýurtda bolup geçýän wakalara her kimiň akyly haýran. Indi baga gözegçilik işi banklaryň hem biržanyň, edara-kärhana ýolbaşçylarynyň başyna galypmy?
Üstesine-de bu baglar miwesi bilen ýurduň ykdysadyýetine pul goşjak baglar däl. Eýran serhedi bolup durýan Köpetdagyň etegindäki soňy görünmeýän baýyrlaryň üstüne—hiç hili suw eltip bolmaýan ýerlere ekilen arçalar indi Türkmenistanda ýigrimi ýyl bäri oturdylýar.
Halky başagaý etmek syýasatynyň bir şahasy bolup durýan bu arça ekişligi islendik ýolbaşça yrsaramak üçin bahana. Ony ekmek, otamak, suwarmak üçin millionlap-millionlap pul çykdaýjysyny (bag ekijileriň öz jübüsinden) hasap etmäniňde-de, bag meselesi örän köp wagt alýar. Talyp hem şol ýerde, mugallym hem şol ýerde, bank işgärem şol ýerde, çagalar baglarynyň işgärlerem şol ýerde, lukmanlar hem şol ýerde… aý, garaz, hökümetden aýlyk alýan edara bar bolsa, barysynyň işgäri şol ýerde.
Hemmeler hökümetiň bag ekmek syýasatyndan närazy, hemmeler gargynýar, emma bir kişi «Bag ekişlige barjak däl» diýen sözi agzap bilmeýär. Sebäbi bag hökümetiň islendik kişini işden kowmak üçin yrsaraýan obýekti bolup durýar. Bag kampaniýasyna gatnaşmadyk işden gidibermeli.
Beýle hadysalar Türkmenbaşynyň hökmürowanlyk eden ýyllarynda hem bolupdy. Bag ekilýän ýerler häli-şindi ot alýar. Çarşenbe guňi — 9-njy iýunda hem bag ekilen ýerlerde ýangyn döredi. Ýangynyň dörän ýeri hem «Türkmen Döwlet habarlar» gullugynyň maglumatlaryna görä, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankyna hem-de Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasyna degişli ýerler bolup çykýar.
Başga edere iş ýokmy?
Bu ýagdaýlardan görnüşine görä, indi edara-kärhanalaryň ýolbaşçylary ol ýerlerde durup, baga gözegçilik etmelimi?
Diňe bir halk däl, ýurtda indi ýolbaşçy işgärler hem sylananok. Bankyň hem biržanyň ýolbaşçysy nire, baýyrlarda ekilen bag nire? Bag üçin garawul goýmaly, işçi goýmaly, işgär tutup, olara aýlyk-günlük bermeli.
Şol gün — 9-njy iýunda bag ekilen baýyrlarda ýangyn dörän güni Türkmenistanda 40 gradus yssy howa boldy. 50 hem ondan ýokary gradusda boljak yssylar entek öňde. Yssyda arçalar aýna bölejigi zerarly hem öz-özünden ot alýar. Ýa-da geçip barýan ötegçiniň biri çilim çekip taşlanda hem ownuk otlara ot düşüp, ýangyn döräp biler. Şeýle ýagdaýlarda haýsy bir ýolbaşçy oňa öz iş ornuny taşlap, gözegçilik edip biler?!
Şu manysyz bag ekmek syýasaty hiç kime gerek däl. Talyba-da gerek däl, mugallyma-da, terbiýeçä-de gerek däl, enekä-de. Bank işgärine-de gerek däl, artiste-de, birža işgärine-de… Garaz, hiç kime. Ol diňe halky başagaý etmek syýasatyny ýöredijilere gerek.
Döwlet Hojamedow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýerli media şu gün bir ýörite operasiýada OMON güýçlerinden dört esgeriň we bir polis işgäriniň ölendigini habar berdi. Aýdylyşyna görä, atyşyklarda pitneçilerden hem iki adam ölüpdir.
Bu operasiýalara başlanmagyna 19-njy sentýabrda Kamarobda bolan hüjümde jemi 28 esgeriň öldürilmegi bilen bagly bolan waka sebäp boldy. Resmiler bu hüjümde ýerli we çet ýurtly yslamçy söwesijileri günäleýärler.
Täjigistanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygy Amirkul Azimow Içeri işler we Goranmak ministrliginiň, şeýle hem ýurduň Milli howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň orunbasarlary bilen öten hepdeden bäri Raştda ýör. Ol bu regiona ugramazdan öň söweşijiler bilen gepleşik geçirilmejekidigini aýdyp, olardan ýaraglaryny taşlamagy talap etdi. Azimow “Hökümetiň bu ýaragly topary dargytmaga mümkinçilikleri ýeterlik” diýdi.
Gabawa alnan region
Kamarob jülgesine gidýän ýollar häzirem bagly. Bu regiona barmaga diňe şol töwereklerdäki obalarda ýaşaýan adamlara rugsat edilýär. Raşt jülgesi bilen telefon gatnaşygy kesilgi. Döwletiň kontrollygyndaky mediada hem ol ýerdäki ýagdaý barada berilýän maglumatlar köp däl. Mundan Kamarobyň töweregindäki obalarda ýaşaýan ilat närazy.
Nawobodly Halim özlerine ýeterlik maglumat berilmeýänliginiň oba adamlarynyň arasynda gorky döremegine we dürli myş-myşlaryň ýaýramagyna sebäp bolýandygyny, gijelerine daşaryk çykmagyň hem gadagandygyny aýdýar: “Agşam sagat 8-den soň köçelerde diňe itler gezýär. Biri keselläýse-de, daşary çykyp, derman ýa medisina kömegini alyp bolanok”.
Kamarobyň golaýyndaky Koçon obasynyň ýaşaýjysy Saltanat hem soňky çaknyşyklarda öz obasynda birnäçe öýüň dargandygyny aýdýar: “Soňky dartgynlykda biziň Koçon obamyzda üç-dört öý, birnäçe hem ammar ýandy. Ody söndürmäge adam hem tapylmady. Sebäbi harby operasiýadan gorkup, hemmeler gizlenjek bolup, gaçyp gidipdiler”.
Urşuň gaýtalanmagyndan gorkulýar
Koçon obasynyň ýaşaýjysy Saltanat: “Graždanlyk urşunda ganly söweşleri başdan geçiren Raşt ilaty dartgynlygyň ýene regiona aralaşmagyndan gorkýar” diýýär.
Bu gorky ýeke Raşt bilen çäklenenok. Alnyp barylýan harby operasiýalar we esgerleriň öldürilmegi yaly wakalar köp adamlaryň öz ogullaryny goşun gullugyna ibermekden gorkup, olary çet ýurtlara ibermeklerine sebäp bolupdyr.
“Ejem-kakam meni Orsýete ibermek isleýär. Ýogsa, olar meni goşuna alyp, Raşta ibererler öýdüp aladalanýarlar” diýip, 18 ýaşly Murod Sobitow aýdýar.
Bu ýagdaýda Orsýete uçar biletleriniň bahasy hem barha artmak bilen. Iki ogluny ýaňy ol ýere iberen Furkat Jalolow “Maşgalalar öz soňkuja pullaryny bilet almak üçin harçlaýarlar” diýýär.
“Raştda bolan wakadan soň goşun biziň ýanymyzda ynamdan gaçdy. Bular ýaly ýagdaýda çagalary nädip gulluga goýbereli? Biziň pikirimizçe, goşun ýaş, tejribesiz esgerleri türgenleşdirmän, olary konfliktli regionlara iberýär” diýip, bu regionyň ýaşaýjysy Furkat Jalolow öz aladasyny mälim etdi.