text:
Futbol boýunça dünýä çempionaty-1930(Urugwaý-1930 sahypasyndan gönükdirildi)
1904-nji ýylda FIFA-nyň döredilmeginden başgaça aýdylanda, futbolyň resmileşmeginden 26 ýyl soň, ilkinji Dünýä çempionaty Günorta Amerika yklymynyň Urugwaý döwletinde geçirilýär. FIFA-nyň iň köp wagtlap prezidenti bolan (1921-1954) fransiýaly Žýul Rime Dünýä çempionatyny guramak üçin ençeme tagalla baryny edipdi we onuň bu arzuwy ahyry1930-njy ýylda hasyl bolýar. 1928-nji ýylyň 26-njy maýynda Amsterdamda bolup geçen FIFA-nyň kongresinden soň, ilkinji Dünýä çempionatyny guramaklyk barada karara gelinýär. Bir ýyl soň Barselonada geçen ýygnanyşykda bu çäräni guramak Urugwaý döwletine ynanylýar. Ilkinji gezek geçiriljek bu çäräni tejribe etmek üçin Urugwaýdan başga-da Ispaniýadyr Italiýa, Gollandiýa hem-de Şwesiýa dalaşgär bolýar. Ýöne çäräni guraýjylar Urugwaýyň teklipleri bilen ylalaşýar. Çempionat üçin ýörite stadionyň guruljakdygynyň wadasynyň berilmegi, şol sanda ýurduň ýolbaşçylary çempionata gatnaşjak ähli ýurduň çykdajylarynyň özleri tarapyndan tölenjekdigini aýtmagy guraýjylar üçin diýseň amatly pursat bolýar. Üstesine-de, Urugwaýyň 1924-nji we 1928-nji ýyllardaky Olimpiýa oýunlarynyň çempiony bolmagy, şol nukdaýnazardan futbolyň şol wagtky lideriniň Urugwaý bolmagy FIFA üçin ýeterlik sebäpler bolup durýar.
Mazmuny
GATNAŞANLAREdit
Çempionatyň başlamagyna 2 aý galanda-da Ýewropadan haýsy döwletleriň gatnaşjakdygy näbellidi. Ýöne Žýul Rimeniň şahsy tagallalaryndan soň, 4 ýurduň ýygyndy topary bu ýaryşa gatnaşmaga razylyk bolýar. Şol wagtlar ykdysady çökgünligi başdan geçirýän Ýewropa yklymyndan diňe 4 döwlet ummanyň aňyrsyna geçýär. Ýagny Fransiýadyr Belgiýa, Ýugoslawiýa we Rumyniýadan başga hiç bir döwlet dürli sebäplere (ykdysady ýetmezçilik, ummandan geçmegiň kynlygy hem-de ýolagçylygyň uzak wagt almagy) görä bu ýaryşa gatnaşmaýar. Şeýlelikde, ilkinji Dünýä çempionatynda Ýewropadan 4, Günorta Amerikadan 7, Demirgazyk Amerikadan-da 2 topar jemi, 13 milli ýygyndy çykyş edýär. Toparlar 4 toparçada çykyş edip, 1-nji toparçada 4, beýlekilerinde 3 ýygyndy özara güýç synanyşmaly edilýär. Ýer eýesi Urugwaý, Argentina, Braziliýa we ABŞ esasy faworitler hökmünde bijä gatnaşýar.
DUŞUŞYKLAR BARADAEdit
1930-njy ýylyň 13-nji iýulynda başlan çempionatyň ilkinji iki oýny şol birwagtda bat alýar. Ilkinji duşuşyklarda Fransiýa Meksikany 4–1, ABŞ Belgiýany 3–0 hasabynda ýeňlişe sezewar edýär. Şonda fransiýaly Lusien Loren Dünýä çempionatlarynyň taryhyndaky ilkinji pökgini öz adyna ýazdyrmagy başarýar (19-njy minutda).
6 MINUT ÖŇ GUTARDYEdit
1-nji toparçada 4 ýygyndy çykyş edip, iň ýatda galan oýun Argentina bilen Fransiýanyň arasynda bolýar. Sebäbi braziliýaly emin Almeida Rego ýalňyşlyk bilen duşuşygy wagtyndan 6 minut öň gutarýar. Üstesine-de, şol wagt 1–0 hasabynda utulyp barýan Fransiýanyň hüjümi dowam edýärdi.
1-NJI TOPAREdit
Derrew FIFA-nyň degişli ýolbaşçylary egin-eşiklerini çalşan futbolçylary täzeden meýdança çykarýar we oýnuň galan 6 minudy tamamlanýar. Toparçadaky ähli oýnuny-da ýeňip 6 oçko toplan Argentina ýarym finala çykmagy başarýar (Şol döwürler her ýeňşe 2 oçko berilýärdi).
2-NJI TOPAREdit
2-nji toparçanyň ilkinji oýnunda ýarym finala çykjak topar kesgitlendi diýip aýtsa bolar. Şonda Ýugoslawiýa Braziliýany 2–1 hasabynda ýeňýär. Soňra iki topar hem Boliwiýany 4–0 hasabynda utýar. Şeýlelikde 4 oçko toplan Ýugoslawiýa ýaryşy dowam etdirmäge hukuk gazanýar.
3-NJI TOPAREdit
3-nji toparçada ýer eýesi urugwaýlylar üçin ýarym finala çykmak kyn düşmeýär. Olar ilki Peruny 1–0, soňra Rumyniýany 4–0 hasabynda ýeňlişe sezewar edýärler.
4-NJI TOPAREdit
4-nji toparçada ABŞ-nyň ýygyndy topary hem belgiýaly, hem-de paragwaýly futbolçylary 3–0 hasabynda utup, ýaryşy dowam etdirmäge hukuk gazanýar. Olaryň 2-nji oýunda 3 pökgini-de öz adyna ýazdyran Bert Patanaude Dünýä çempionatlarynyň taryhynda “het-trik” eden ilkinji futbolçy bolýar. Şondan 2 gün soň 1-nji toparçada Argentinanyň Meksikany 6–3 hasabynda ýeňen duşuşygynda Stabile hem 3 gezek tapawutlanýar.
TOPARDAKY OÝUNLARDAN SOŇKY DUŞUŞYKLAREdit
Her toparçany lider bolup tamamlanlar — Argentina, Ýugoslawiýa, Urugwaý hem-de ABŞ ýarym finala çykmagy başarýar. Ýarym finalda Argentina ABŞ-ny, Urugwaý bolsa Ýugoslawiýany 6–1 hasabynda utup, finalda çykyş etmäge hukuk gazanýar.
ÝARYM FINAL: ARGENTINA-ABŞEdit
Ilkinji ýarym finalda Argentina bilen ABŞ duşuşýar. Argentinler 1-nji ýarymda 1–0 hasabynda öňe saýlanýar.
Soňlugy bilen esasy oýunçysy Treýsiniň şikes almagyndan soň ABŞ 2-nji ýarymda 5 pökgini toruna goýberýär.
ÝARYM FINAL: URUGWAÝ-ÝUGOSLAWIÝAEdit
Beýleki ýarym finalda Ýewropanyň wekili Ýugoslawiýa 4-nji minutda öňe saýlanýar. Soňra 1 pökgisi hasaba alynman ruhdan düşen ýugoslawlar 6 topa çäre tapyp bilmeýär. Oýunda Pedro Sea çempionatyň 3-nji “het-trigini” öz adyna ýazdyrýar.
FINALEdit
Ilkinji Dünýä çempionyny kesgitlejek final oýny 30-njy iýulda Montewideodaky “Sentenario” stadionynda, Günorta Amerika yklymynyň iki wekili, ýer eýesi Urugwaý bilen Argentinanyň arasynda oýnalýar. 93 müň adamyň tomaşa eden oýnuna belgiýaly Jon Lanjenus eminlik edýär.
Duşuşygyň 1-nji ýarymy argentinleriň topy bilen oýnalýar. Oýnuň 12-nji minutynda ýer eýelerinden Dorado hasaby açýar. 20-nji minutda Peuselleniň hasaby deňlemeginden soň, Stabile 37-nji minutda argentinleri öňe saýlaýar. Duşuşygyň 2-nji ýarymy urugwaýlylaryň topy bilen oýnalyp, Sea (59), Iriarte (69) hem-de Kastronyň (89) pökgüleri esasynda ýer eýeleri 4–2 hasabynda ýeňiş gazanýar. Şeýlelikde, her topar öz topy bilen ýeňiş gazanýar (2–1, 0–3) we netijede Urugwaý ilkinji Dünýä Kubogynyň eýesi bolýar.
3-NJI ORUNEdit
3-nji ýer üçin duşuşyk geçirilmän, ýarym finalda utulan iki toparyň çempionatdaky oýunlaryna seredildi we ABŞ 3-nji ýeri eýeledi.
GYZYKLY MAGLUMATLAREdit
- Çempionata gatnaşan Rumyniýanyň milli ýygyndysynyň düzümi
ýurduň şasy Karol II tarapyndan saýlandy.
- 1-nji toparçadaky Argentina bilen Çiliniň arasyndaky oýunda
her toparyň tälimçileri Dünýä çempionatlarynyň taryhyndaky iň ýaş tälimçiler boldy (Huan Hose Tramutola 27 ýaş, Gýorgi Orth 29 ýaş).
- Duşuşyklar paýtagt Montewideodaky 3 stadionda (“Positos” –
1000 janköýerli, “Parkue Sentral” – 20000, “Sentenario” – 90000) oýnalyp, iň az sanly stadionda geçirilen çempionat hökmünde taryha girdi.
- Final oýnunyň geçirilen, 90 müň adama niýetlenen “Sentenario”
(100-nji ýyl diýen manyny aňladýar) stadiony çempionat üçin, şol sanda ýurduň garaşsyz bolanyna 100 ýylyň dolmagy sebäpli geçiriljek çäreler üçin ýörite guruldy. “Sentenario” stadionynyň gurluşygy doly tamamlanmandygy üçin çempionatyň başlanyndan 5 gün geçen soň ulanylmaga berildi.
- 3-nji toparçadaky Rumyniýa bilen Perunyň arasyndaky duşuşyga
bary-ýogy 300 adam tomaşa etdi.
- Final oýnunyň ertesi güni bolan 31-nji iýul Urugwaýda milli dynç
güni diýlip yglan edildi.
- Ilkinji Dünýä çempionatynda çykyş etmek üçin saýlama oýunlary
geçirilmedi. Gatnaşan 13 milli ýygyndy ýörite çakylyk boýunça bu ýerde çykyş etdi.
2, Fransiýadyr Rumyniýadan hem-de Meksikadan 1, galany-da Günorta Amerika yklymynyň wekilleri bolup, olaryň 6-sy Urugwaýdan).
- Dünýä çempionatyna gatnaşan ýurtlaryň Urugwaýa barýança haýsy
toparçada çykyş etjekdigi belli edilmändi. Bijeler ähli topar Urugwaýa geleninden soň çekildi.
- Dünýä çempionatlarynyň taryhyndaky ilkinji pökgini fransiýaly
Lusien Loren tora saldy (Fransiýa–Meksika: 4–1). Dünýä çempionatlarynda 11 metrlik jerime urgusyndan ilkinji pökgini meksikaly Manuel Rosas derwezä girizdi (Argentina–Meksika: 6–3). Öz toruna girizilen ilkinji top hem meksikaly Manuel Rosasa degişli bolup, ol toparynyň Çili bilen geçiren oýnunda şu wakany başyndan geçirdi (Çili–Meksika: 3–0).
- 1930-njy ýyldaky ilkinji Dünýä Kubogynda çempion bolan oýunçylardan
iň soňkusy Ernesto Maskeroni 1984-nji ýylyň 3-nji iýulynda 76 ýaşynda aradan çykýar.
- Şol çempionata gatnaşan futbolçylaryň iň soňkusy argentinaly
Fransisko Warallo 2010-njy ýylyň 30-njy awgustynda ýagny çempionatyndan 80 ýyl soň, 100 ýaşynda dünýäden gaýdýar.
- Çempionatyň iň köp pökgi geçiren futbolçysy Stabile ilkinji
oýunlarda esasy düzümde oýnadylmaýar. Toparyň esasy hüjümçisi uniwersitet synaglary üçin Urugwaýdan öz ýurdy Argentina dolanýar. Şondan soň tälimçi “hany sen hem oýnap gör diýýär” we ony meýdança çykarýar. Ol hem şondan soň 3 oýunda 8 pökgini derwezä girizýär.


c: text/html

text:
Aşgabat şäherinde geçiriljek Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynyň guramaçylyk komiteti duşuşyklara tomaşa etmäge hukuk berýän petekleriň satuwyna badalga berdi. Guramaçylyk komiteti tarapyndan berilýän habarda aýdylyşy ýaly, agyr atletika sportunyň muşdaklary petekleri paýtagtymyzdaky «Berkarar» söwda-dynç alyş merkezinde, «Aşgabat» medeni-dynç alyş seýilgähinde we Kuly Şamyradow adyndaky seýilgähde döredilen satuw nokat... Dowamyny oka
Häzirki wagtda mähriban Watanymyz sport ulgamynda dünýä derejesinde uly abraýdan peýdalanýar. Türkmenistan diýarymyz abraýly ýaryşlary kabul edýär, şeýle-de ussat türgenlerine dünýäniň dürli ýurtlarynda geçirilýän ýaryşlara gatnaşmaga şert döredýär. Ýurdumyzyň ähli sport görnüşlerinden düzülen milli ýygyndysynyň düzüminde harby gullukçylaryň bardygy hem diýseň buýsandyryjydyr. Olar mähriban Watanymyza wepaly gulluk etmek bile... Dowamyny oka
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Olimpiýa şäherjigine baryp gördi. Milli Liderimiz bu ýerde agyr atletika boýunça dünýä çempionatyna taýýarlyk işleriniň barşy, hususan-da, sport desgalarynyň bezelişi hem-de olaryň ulanylyşy bilen, Olimpiýa şäherjiginiň desgalarynda — dünýä birinjiliginiň esasy çäreleriniň geçiriljek ýerinde türgenler üçin şertleriň döredilişi we ýaryşlary ýokary derejede guramak ugrunda... Dowamyny oka
Aşgabadyň “Altyn asyr” toparynyň futbolçylary Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň “April 25” toparyny geçirilen iki duşuşygyň netijeleri boýunça ýeňip, ilkinji gezek AFK — 2018-iň kubogy ugrundaky ýaryşyň finalyna çykdy. Iki hepde mundan ozal Phenýanda geçen ilkinji oýun 2:2 hasabynda deňlikde tamamlanypdy. Şu gün “Köpetdag” stadionynda geçirilen jogap duşuşygynda garşydaşlar ýene-de ýeňijini belli etmediler — hasap 1:1 tamamlandy. Ýöne, myhmançylykda geçirilen pökgüleriň sanynyň köp bolmagynyň hasabyna finalda oýnamak hukugyna Tür... Dowamyny oka
Bagtyýar, güneşli hem nurana diýarymyzda sport we ýaşlar syýasatyny, köpçülikleýin bedenterbiýäni we olimpiýa hereketini ösdürmek ugrunda hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň özüniň başda durmagynda bimöçber işler alnyp barylýar. Ýyldan-ýyla ýurdumyzda ilatyň arasynda, esasan-da ýaşlaryň arasynda köpçülikleýin we professional sporta bolan söýgi has-da artýar. Aýratyn hem welosipedli gezelenç etmek ýa-da köpçülikleýin ylgawlar has... Dowamyny oka
Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň Kubogynyň interzolak finalynyň duşuşyklary başlandy. Olaryň barşynda şu gün Aşgabadyň “Altyn asyr” topary Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň “April 25” topary bilen duşuşdy. Oýun türkmen topary üçin bähbitli bolan 2:2 hasap bilen tamamlandy. Duşuşyk ýeňil bolmady — biziň toparymyzda hasaby iki gezek deňlemeli ýagda... Dowamyny oka
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geçen hepdede ýurdumyzda geçirilen hem-de ägirt uly üstünlige beslenen “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine gatnaşan türkmen türgenlerine – baýrakly orunlara mynasyp bolan hem-de ýaryşa gatnaşan türgenlerimize baýraklary gowşurmak dabarasyna gatnaşdy. Şöhratly Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundan geçen bu ägirt... Dowamyny oka
Eziz Watanymyzyň şöhratly taryhynyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazylan «Amul – Hazar 2018» halkara awtorallisiniň ýüreklerde yz goýan dabaralary henizem dowam edýär. Hormatly Belent Serkerdebaşymyz şu gün irden Olimpiýa şäherçesinde ýerleşýän «Sport» myhmanhanasyna baryp, halkara awtoralla gatnaşan türkmen türgenleri we türkmen toparynyň ekipažy bilen duşuşdy. Ol ýerde Gahryman Arkadagymyz «Amul – Hazar 2018» halkara aw... Dowamyny oka
2018-nji ýylyň 9–15-nji sentýabry aralygynda gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça «Amul–Hazar 2018» halkara awtorallisi üstünlikli geçirildi. Gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça bu halkara ýaryşyny geçirmek başlangyjy, hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň kämil paýhasyna degişlidir. Hemmämize mälim bolşy ýaly, bu halkara derejeli awtoralli bäsleşigi gadymy Amuldan badalga alyp, ýaryşyň pellehanasy Hazaryň gözel kenary bol... Dowamyny oka
Belarus Respublikasynyň paýtagty Minskde tamamlanan erkin göreş boýunça halkara ýaryşda 79 kilograma çenli argam derejesinde ildeşimiz Döwletmyrat Orazgylyjow kümüş medal gazandy. Ýaryşyň birinji tapgyrynda Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby ilkinji minutda belarusly garşydaşyny pilçesiniň üstüne taşlady hem-de arassa ýeňiş gazandy. Ýarym finalda biziň türgenimiz Russiýanyň pälwany bilen duşuşdy. Bu tutluşygy hem Döwletmyrat ynamly geçirdi. Ol ilkibaşdan ýagdaýlary ele alyp, hasaby 8:0 getirdi. Göreşiň diňe soňlarynda D... Dowamyny oka

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gyrgyzystanyň sudy etnik özbek aktiwisti Azimjan Askarowyň ömürlik türme tussaglygyny dikeltdi.
Bişkegiň Çui regionynyň sudy 24-nji ýanwarda geçiren diňlenişiginde Askarowy 2010-njy ýylda ýerli özbekleriň we gyrgyzlaryň arasyndaky adam pidaly çaknyşyklaryň dowamynda etniki ýigrenji tutaşdyrmakda we bir polisiýa ofiseriň öldürilmegine gatnaşykda günäli tapdy.
66 ýaşly Askarow suduň kararyna protest bildirip, açlyk yglan etjekdigini mälim etdi.
Onuň aklawçysy suduň kararyndan Baş suda şikaýat etjekdigini aýtdy.
Askarowy gorap çykyş eden gyrgyz aktiwisti Tolekan Ismailowa suduň çykaran hökümini “syýasy karar” diýip atlandyrdy.
Iýul aýynda Baş sud Askarowa 2010-njy ýylda çykarylan karary ýatyryp, onuň işine degişli “täze ýagdaýlaryň döremegi sebäpli” oňa gaýtadan garalmagy tabşyrypdy.
Baş suduň karary BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetiniň Askarowyň eden-etdilikli tussag edilip, gynamalara sezewar bolandygyny we onuň hak-hukuklarynyň depelenendigini aýdyp, Gyrgyzystany Askarowy boşatmaga çagyrmagynyň yzýanyna gabat gelipdi.
Özüne ýöňkelen aýyplamalary syýasy matlaply diýip atlandyran Askarowyň işi 4-nji oktýabrda gaýtadan diňlenip başlanypdy.
2010-njy ýylyň aprel aýynda prezident Kurmanbek Bakiýewiň döwlet başyndan çetleşdirilmeginiň yzýany Gyrgyzystanyň günortasynda dörän etnikara zorluklar zerarly esasan etnik özbeklerden bolan 450-den gowrak adam wepat boldy we onlarça müň adam öz öýlerini terk edipdi.


text:
Gämi gatnawlaryny amala aşyrmakda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň biri bolan “MSC Cruises” “MSC BELLISSIMA” atly iri gämisiniň 2020-nji ýyldan başlap, Aziýa ýurtlarynda hyzmat edip başlajakdygyny mälim etdi. “STX France” kompaniýasynyň Sen-Nezer şäherindäki werfde gurluşygy dowam edýän gämisi 2019-njy ýylda taýýar ediler. Ilkinji nobatda, Hytaýdan we Ýaponiýadan ýolagçylary kabul etjek “MSC BELLISSIMA” öz myhmanlaryna deňziň ajaýyp gözelliklerini synlamaga mümkinçilik döreder. Iň soňky tehnologiýa enjamlary bilen üpjün ediljek gämide iň kaşaň myhmanhanalardaky ýaly ähli şertler dörediler. Uzynlygy 315 metre barabar bolan gäminiň içinde otaglar bilen bir hatarda, söwda nokatlary, janly aýdym-saz merkezleri we beýleki ähli amatlyklar bolar. Onuň LED çyralar bilen bezeljek gümmeziniň uzynlygy 260 metre ýetýär. Ol, esasan, hytaý bazaryna hyzmat etmek maksady bilen Şanhaý portundan peýdalanar.
Esasy Uncategorized Aziýa yklymyna hyzmat eder


text:
Täzelikler
Türkmenbaşy, 22-nji dekabr (TDH). Şu gün Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda nebiti ilkinji gezek gaýtadan işleýän, kuwwaty ýylda 3 million tonna çig nebiti gaýtadan işlemäge ukyply bolan ELDAD-HT-7 desgasy hem-de umumyzawod hojalyk desgalary açylyp, ulanmaga berildi.
2015-nji ýylyň 22-nji dekabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iş sapary bilen Balkan welaýatyna ugrady.
2015-nji ýylyň 13-nji dekabry Mary welaýatynda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan /TOPH/ gaz geçirijisiniň hem-de “Galkynyş” gaz känini senagat taýdan özleşdirmegiň ilkinji nobatdakysynyň desgalarynyň gurluşygyna badalga berildi. Bu desgalar başlangyç tapgyrda täze energetika geçirijisiniň serişde binýadyna öwrüler. Dabara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de ýakynda ýurdumyza saparlar bilen gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Nawaz Şarif we Hindistan Respublikasynyň Wise-prezidenti Mohammad Hamid Ansari gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň ugrunda halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara maslahatda sözlän sözi14.12.2015
Hormatly döwlet Baştutanlary! Hormatly wekiliýetleriň ýolbaşçylary we agzalary! Hanymlar we jenaplar!
Şu gün şu zalda bütin dünýäden döwlet we hökümet baştutanlary, parlamentleriň, iri halkara guramalaryň ýolbaşçylary, görnükli diplomatlar, syýasy we jemgyýetçilik işgärleri bu halkara maslahata gatnaşmak üçin ýygnandylar. Ilki bilen, gadyrly myhmanlarymyza mähirli salam bilen ýüzlenýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň arasynda gepleşikler geçirildi11.12.2015
2015-nji ýylyň 10-njy dekabry Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň arasynda gepleşikler geçirildi.


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň 2018-nji ýylyň alty aýynda alyp baran işleriniň jemleri jemlenildi. Mejlisde Prezident maksatnamalarynyň we ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça kabul edilen beýleki maksatnamalaryň ýerine ýetirilişi ara alnyp maslahatlaşyldy, hökümetiň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, welaýatlaryň häkimlikleriniň işleriniň netijelerine garaldy, degişli guramaçylyk meselelerine seredildi we ikinji ýarym ýyl üçin ileri tutulýan wezipeler kesgitlenildi. Mejlise parlamentiň wekilleri, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, gazetleriň we žurnallaryň redaktorlary hem-de beýleki ýolbaşçylar çagyryldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer şu ýylyň birinji ýarymynda milli ykdysadyýetimiziň ösüşiniň jemleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ähli pudaklarda üstünlikli amala aşyrylan düýpli özgertmeleriň netijesinde ýokary önümçilik görkezijileri gazanyldy. Muňa makroykdysady görkezijiler, ozaly bilen bolsa, jemi içerki önümiň ösüş depgininiň 6,2 göterim artandygy şaýatlyk edýär.
Şu ýylyň alty aýynyň jemleri boýunça öndürilen önümleriň ösüş depgini 2017-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 4,4 göterim artdy.
Wise-premýer bölek-satuw haryt dolanyşygy boýunça meýilnamalaýyn görkezijileriň ýerine ýetirilendigi barada hasabat bermek bilen, onuň ösüş depgininiň geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 19,7 göterim artandygyny aýtdy.
Ortaça aýlyk zähmet haklary geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 9 göterim artdy. Zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary doly möçberde öz wagtynda tölenildi.
Ýanwar — iýun aýlarynda ýurdumyzyň ähli sebitlerinde önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy ýokary depginde alnyp baryldy. Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi degişli döwürde 19,1 milliard manada deň boldy.
Wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna “Oýlap tapyşlar we senagat nusgalary bilen bagly hereketler üçin paçlar hakyndaky” Kararyň taslamasyny hödürledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklaryny üstünlikli ösdürmek üçin toplumlaýyn çäreleri görmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmek, ykdysadyýetimize maýa goýumlaryny giňden çekmek, ony döwrebap ýagdaýa getirmek we diwersifikasiýalaşdyrmak, elektron senagaty ösdürmek, täze iş orunlaryny döretmek boýunça ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilmegini gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda görkezdi. Hormatly Prezidentimiz bellenen işleriň talabalaýyk ýerine ýetirilmeginiň eksport mümkinçiligini ýokarlandyryp, ykdysadyýetimizi bäsdeşlige ukyply derejä ýetirmäge ýardam etmelidigini aýdyp, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň çäklerinde döwlet Baştutanymyz wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa berk käýinç yglan etmek hakyndaky Buýruga gol çekdi.
Soňra maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarow hasabat döwründe Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. 1-nji iýula çenli ýagdaýa görä, baş maliýe meýilnamasynyň girdeji bölegi 103 göterim, çykdajy bölegi bolsa 85,3 göterim ýerine ýetirildi.
Ýerli býujetiň girdeji böleginiň ýerine ýetirilişi 4 milliard 56,1 million manada, çykdajy bölegi 3 milliard 235,6 million manada deň boldy.
Hasabat döwründe 51 sany döwlet emlägi hususylaşdyrylyp, döwlet býujetine 24,1 million manat geçirildi. Birinji ýarym ýylyň jemleri boýunça döwlet emlägini kärendä bermegiň hasabyna 69,8 million manat möçberinde pul serişdesi alyndy.
Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 34,4 göterime deň boldy. Maýa goýum maksatnamasy 63,8 göterim ýerine ýetirildi. Önümçilik maksatly desgalaryň gurluşygyna düýpli maýa goýumlarynyň 55,5 göterimi, medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyna 44,5 göterim maýa goýum serişdeleri gönükdirildi.
Ministr “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň barşy barada hasabat bermek bilen, birinji ýarym ýylda 871,6 million manadyň özleşdirilendigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, käbir ýolbaşçylaryň täze iş orunlaryny döretmek boýunça kabul edilen maksatnamany durmuşa geçirmek babatda talabalaýyk işlemeýändigini belledi. Diňe şu ýylyň özünde ýurdumyzyň orta mekdeplerini uçurymlaryň 85 müňden gowragy tamamlady. Biziň ýokary okuw mekdeplerimiz bolsa täze okuw ýylynda diňe 10 müňe golaý adamy okuwa kabul edip bilýär. Ýokary bilim almak isleýän uçurymlaryň käbiri bilim almak üçin daşary ýurtlara gidýär. Ýaş ýigitleriň bir topary harby gulluga çagyrylýar diýip aýtmak bilen milli Liderimiz wise-premýer G.Myradowa Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň beýleki orunbasarlary bilen bilelikde ýurdumyzda täze iş orunlaryny döretmek boýunça kabul edilen maksatnamanyň ýerine ýetirilmegini gazanmak boýunça anyk çäreleri görmegi tabşyrdy. Mekdepleri tamamlaýanlaryň we täze döredilýän iş orunlarynyň sanynyň arasynda deňeçerligi üpjün etmeli. Umuman, orta ýa-da ýokary okuw mekdebini tamamlandan ýa-da harby gullukdan soň, ýekeje adam hem işsiz galmaly däldir diýip, milli Liderimiz nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň işine nägilelik bildirip, kabul edilen döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmegi talap etdi. Wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarowa ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi soňky gezek duýdurmak bilen, berk käýinç yglan edildi.
Soňra Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy H.Gurbanow ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň 2018-nji ýylyň birinji ýarymynda gazanan ykdysady görkezijileri barada hasabat berdi.
Hususan-da, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, önümleriň köp görnüşleriniň möçberiniň artdyrylmagynyň üpjün edilendigi habar berildi. Nebitiň çykarylyşy 0,2 göterim, benziniň öndürilişi 1,5 göterim, kerosiniň öndürilişi 1,9 göterim, nebit koksunyň öndürilişi 9,3 göterim, polipropileniň öndürilişi 6,1 göterim, mineral dökünleriň öndürilişi 7,2 göterim, sementiň öndürilişi 0,7 göterim, plastmassa we aýna süýümli turbalaryň öndürilişi 9,4 göterim, pagta süýüminiň öndürilişi 12,3 göterim, nah matalaryň öndürilişi 15,7 göterim, eýlenen deriniň öndürilişi 7,3 göterim, gaýtadan işlenilen balyk we balyk önümleriniň öndürilişi 23,8 göterim, tikinçilik we örme önümleriniň öndürilişi 8,9 göterim, çörek we çörek önümleriniň öndürilişi 2,3 göterim ýokarlandy. Mundan başga-da, senagat önümleriniň täze görnüşleriniň çykarylmagy özleşdirilip, 2,6 million inedördül metr aýna öndürildi.
Oba hojalyk toplumynda hem oňyn görkezijiler gazanyldy.
Ulaglaryň ähli görnüşleri bilen ýükleri daşamagyň möçberi alty aýyň dowamynda 6,6 göterim artdy. Hasabat döwründe 2017-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ýolagçy gatnatmagyň ösüş depgini 3,1 göterim ýokarlandy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzda bolup geçýän ýagdaýlary hemmetaraplaýyn seljermegiň esasynda ykdysadyýetiň pudaklarynyň ösüşiniň ugurlaryny öz wagtynda çaklamagyň, bar bolan mümkinçilikleri ýüze çykarmagyň wajypdygyny nygtady. Hormatly Prezidentimiz takyklygyň hem-de açyklygyň döwlet statistikasynyň esasy ýörelgeleri bolup durýandygyny belläp, Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçysyna statistiki maglumatlary jemlemek, işlemek we umumylaşdyrmak meselelerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýew ýurdumyzyň bank ulgamyny kämilleşdirmegiň maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişiniň barşy barada hasabat berdi. Şeýle hem harytlary eksport etmekden we hyzmatlary ýerine ýetirmekden ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hasaplaryna walýuta serişdeleriniň gelip gowuşmagynyň meýilnamasynyň ýerine ýetirilendigi barada habar aýdyldy.
2018-nji ýylyň birinji ýarymynda ýurdumyzyň banklarynyň ykdysadyýetiň ösdürilmegine gönükdiren karzlarynyň möçberi 8,3 göterim, döwlete degişli bolmadyk bölege berlen karzlaryň möçberli 9,8 göterim artdy. Şeýle hem bank hyzmatlaryny ýerine ýetirmegiň elektron düzümlerini kemala getirmegiň çäklerinde amala aşyrylan işler barada hasabat berildi. 1-nji iýula çenli ýagdaýa görä, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, bank kartlarynyň sany 1,4 esse ýokarlandy.
Birinji ýarym ýylda “Goýum bank karty” täze hyzmat ornaşdyryldy, şeýle hem internet arkaly hasaplaşyklary geçirmek üçin mümkinçilik döredildi. Oba hojalyk önümlerini öndürijiler bilen özara hasaplaşyklary öz wagtynda geçirmek üçin olary bank kartlary bilen üpjün etmek boýunça işler ýola goýuldy. “Altyn asyr” töleg kartlarynyň üsti bilen nagt däl hasaplaşyklary kämilleşdirmek boýunça çäreler işjeň geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu ugurda alnyp barylýan işleriň häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýändigini belledi. Hususan-da, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, beýleki döwletlerden ýurdumyza getirilýän harytlaryň möçberi 43 göterim azaldy. Ýurdumyzdan beýleki döwletlere iberilýän eksport önümleriniň möçberi bolsa 41,5 göterim artdy. Ýöne biziň bu ugurda heniz hem köp mümkinçiliklerimiz bar diýip, milli Liderimiz nygtady we Merkezi bankyň ýolbaşçysyna birnäçe tabşyryklary berdi hem-de degişli Kararlara gol çekdi. Şol resminamalar zerur bolan kärhanalary döretmäge telekeçileri giňden çekmek, walýuta biržasynyň işini düzgünleşdirmek, şeýle hem ygtyýarnama bermek işini gowulandyrmaga ýardam eder. Milli Liderimiz Merkezi bankyň başlygyna gol çekilen kararlaryň düzgünlerini öz wagtynda ýerine ýetirmek babatda anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasynyň şu ýylyň birinji ýarymynda ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Nebitiň gaz kondensaty bilen çykarylyşynyň meýilnamasy 103,1 göterim, nebiti gaýtadan işlemegiň meýilnamasy 102,4 göterim, dizel ýangyjy öndürmek boýunça meýilnama 103,1 göterim, çalgy ýaglaryny öndürmek boýunça meýilnama 121,2 göterim ýerine ýetirildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, benzin öndürmegiň ösüş depgini 101,5 göterime, polipropilen öndürmegiň ösüş depgini 106,1 göterime, özleşdirilen maýa goýumlarynyň ösüş depgini 103,1 göterime deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere nebitgaz toplumynyň işini kämilleşdirmegi çaltlandyrmagy tabşyryp, pudagyň gurluşyny amatly ýagdaýa getirmek we işiniň netijeli bolmagyny ýokarlandyrmak boýunça çözgütleri kabul etmegiň edilmeli işleriniň diňe bir bölegi bolup durýandygyny aýtdy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, dolandyryş ulgamyndaky artyk bölümleri aýyrmaly. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň arasyndaky algy-bergileri düzgünleşdirmeli, şeýle hem haýsy kärhanany paýdarlar jemgyýetine öwürmelidigine, haýsyny bolsa telekeçilere berip boljakdygyna seretmeli. Umuman, nebitgaz toplumy sazlaşykly we netijeli işlär ýaly, zerur çäreleri görmeli diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda ýurdumyzyň energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmagyň ýollaryny diwersifikasiýalaşdyrmak, TOPH gaz geçirijisini ýokary hilli gurmak, täze nebit we gaz ýataklaryny açmak işlerini görkezdi.
Wise-premýere dünýä ykdysadyýetinde nebit bilen bagly emele gelen çylşyrymly ýagdaýy göz öňünde tutup, gözegçilik edýän toplumynyň işini talabalaýyk ýola goýmak üçin, şu ýylyň ahyryna çenli wagt berildi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary K.Durdymyradow gözegçilik edýän pudaklarynda 2018-nji ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Senagat ministrligi boýunça ýanwar — iýun aýlarynda öndürilen önümleriň meýilnamasy 117 göterim ýerine ýetirildi we geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 111,5 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Dokma senagaty ministrligi boýunça önümçilik meýilnamasy 126,3 göterim ýerine ýetirilip, 124,5 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
Şu ýylyň 6 aýynyň netijeleri boýunça haly we haly önümlerini dokamagyň meýilnamasy 127,9 göterim ýerine ýetirilip, ösüş depgini 104,8 göterime barabar boldy.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni boýunça hasabat döwründe meýilnama 100 göterim ýerine ýetirildi we geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 110,2 göterime deň boldy.
Döwlet balyk hojalygy komiteti boýunça önümçilik meýilnamasy 101,8 göterim ýerine ýetirildi we geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 131,7 göterime barabar boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow senagat toplumyny ösdürmek strategiýasynyň gaýragoýulmasyz wezipelerine ünsi çekip, ýurdumyzyň senagat kärhanalarynyň önümçilik kuwwatlyklaryny yzygiderli artdyrmagyň, kärhanalarda öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de hojalygy ýöretmegiň we dolandyrmagyň täze usullaryny ornaşdyrmagyň wajypdygyny belledi. Pudaklaryň işiniň netijeliligi köp babatda içerki islegleri hem-de dünýä bazarynda üýtgeýän ýagdaýlary nazara almak arkaly işi üýtgedip gurmak başarnygyna baglydyr.
Döwlet Baştutanymyz toplumyň esasy wezipeleriniň içerki bazary ýurdumyzda öndürilen ýokary hilli harytlar bilen üpjün etmekden we bäsdeşlige ukyply eksport önümleriniň möçberini artdyrmakdan ybaratdygyny aýdyp, ýurdumyzyň senagat pudaklaryny okgunly we sazlaşykly ösdürmek üçin has netijeli çäreleri görmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Çakyýew gözegçilik edýän ulaglar we aragatnaşyk pudaklarynda 2018-nji ýylyň ýanwar — iýun aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Ulaglar we aragatnaşyk toplumy boýunça şu ýylyň birinji ýarymynda ýük daşamak we ýolagçy gatnatmak boýunça meýilnama 107 göterim berjaý edilip, ösüş depgini bolsa 111 göterime deň boldy.
Demir ýol ulaglary ministrligi boýunça meýilnama 101 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini bolsa 104 göterime barabar boldy.
Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça geçen ýarym ýylyň içinde hyzmatlary etmegiň meýilnamasy 125 göterim ýerine ýetirildi, şunda ösüş depgini 102 göterime deň boldy.
2018-nji ýylyň ýanwar — iýun aýlarynda Aragatnaşyk ministrliginde ýerine ýetirilen işler boýunça meýilnama 110 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini 109,5 göterime deň boldy.
“Türkmenhowaýollary” gullugy boýunça hasabat döwründe awiahyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça meýilnama 111 göterim ýerine ýetirilip, ösüş depgini 130 göterime barabar boldy.
Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugy boýunça ýük daşamak babatda meýilnama 102 göterim ýerine ýetirildi, ýolagçy gatnatmak boýunça ösüş depgini bolsa 173 göterime deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere hem-de ulaglar we aragatnaşyk toplumynyň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, demir hem-de awtomobil ýollarynyň durkuny täzelemek, täze howa menzillerini gurmagy dowam etmek, aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek üçin maýa goýumlaryny çekmek boýunça şu ýylyň ikinji ýarymynda edilmeli işleri kesgitledi.
Mundan başga-da, ähli ugurlar boýunça hünärli işgärleri taýýarlamagy hem-de halkara güwänamalary almagy dowam etmek zerur bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz täze ulanmaga berlen Türkmenbaşy Halkara deňiz porty doly güýjünde işlär ýaly zerur çäreleri görmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Ulag-logistika merkezleri döretmegiň üstünde hem işlemeli diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Tomus paslynyň başlanmagy bilen ulaglaryň ähli görnüşleri arkaly köp sanly ýolagçylary gatnatmaly bolýar diýip, hormatly Prezidentimiz wise-premýere gözegçilik edýän ähli pudaklarynda, aýratyn-da, demir ýol we howa ulaglarynda müşderilere hem-de ýolagçylara edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak barada tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriň mümkinçiliklerini netijeli ulanmak hem-de ulag toplumynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, üstaşyr ýükleriň möçberini artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanda ulag-logistika merkezini döretmek baradaky teklipleri taýýarlamak boýunça Pudagara topary döretmek hem-de onuň düzümini tassyklamak hakyndaky Buýruga hem gol çekdi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň dowamynda ýurdumyzyň Aragatnaşyk ministrliginiň işine düýpli nägilelik bildirdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin aragatnaşyk ministri B.Öwezowa berk käýinç yglan edip, ýol berlen kemçilikleri tiz wagtda düzetmek barada tabşyryk berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri hem-de ýurdumyzyň senagatçylary we telekeçileri tarapyndan eksportyň möçberini artdyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça söwda dolanyşygynyň möçberi, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 11,5 göterim artdy, şol sanda bölek satuw haryt dolanyşygy hem-de lomaý haryt dolanyşygy degişlilikde 23 göterim we 3,9 göterim artdy. Öndürilen önümleriň möçberi 4,7 göterim artdy, ministrligiň kärhanalary boýunça gazanylan peýda 34,7 göterim ýokarlandy.
Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe 124 birža söwdasy geçirilip, 12 müň 256 şertnama hasaba alyndy. Umumy girdejiniň möçberi 19,6 göterim artdy.
Söwda-senagat edarasy boýunça 2018-nji ýylyň ýanwar — iýun aýlarynda ýerine ýetirilen hyzmat işleriniň möçberi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 9,6 göterim artdy.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça şu ýylyň birinji ýarymynda senagat önümleri 26 göterim, oba hojalyk we azyk önümleri 65,2 göterim köp öndürildi. Söwda-haryt dolanyşygy 1,3 göterim artdy. Hyzmat ulgamynda ýerine ýetirilen işleriň möçberi 1,5 göterim artdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministri D.Orazmyradowa berk käýinç yglan edip, degişli Buýruga gol çekdi.
Milli Liderimiz geografiýa taýdan ähmiýetli ýagdaýy bolandygy hem-de amatly ulag ýollarynyň çatrygynda ýerleşýändigi sebäpli, dünýäniň ähli döwletleri bilen diýen ýaly ykdysady we söwda gatnaşyklaryny ösdürmek üçin ýurdumyzyň uly mümkinçilikleriniň bardygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýere ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň eksport edilýän möçberini artdyrmak boýunça iş alyp barmak, beýleki döwletlerdäki hyzmatdaşlar bilen ysnyşykly daşary ykdysady aragatnaşyklary ýola goýmak, halkara söwdasy ulgamynda iň gowy daşary ýurt tejribesini özleşdirmek boýunça daşarky bazarlaryň isleglerini hem-de mümkinçiliklerini öwrenmek boýunça tabşyryklar berildi.
Hormatly Prezidentimiz, ilkinji nobatda, ýurdumyzyň ilatyny elýeterli bahalardan ýokary hilli harytlar bilen durnukly üpjün etmegiň wajypdygyny aýdyp, bu meselede telekeçilerimizi giňden goldamak syýasatynyň dowam etdiriljekdigini belledi.
Ýurdumyzyň içerki bazarlarynda azyk harytlarynyň bolçulygyny artdyrmak, bahalaryň durnuklylygyna gündelik gözegçiligi amala aşyrmak, azyk önümleriniň eksportyny we importyny kadalaşdyrmak maksady bilen, hormatly Prezidentimiz degişli Pudagara topary döretmek hakyndaky Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän gurluşyk, energetika toplumlarynda hem-de jemagat hojalygynda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Aşgabat şäheriniň häkimligi boýunça ýanwar — iýun aýlarynda 225 million 573 müň manatlyk işler we hyzmatlar ýerine ýetirilip, ösüş depgini 111 göterime deň boldy.
Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça hasabat döwründe 181 million manatlyk işler we hyzmatlar ýerine ýetirilip, meýilnama 100,4 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 104,7 göterime barabar boldy.
Energetika ministrligi boýunça öndürilen önümleriň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň umumy möçberi hasabat döwründe 670 million 980 müň manada deň bolup, ösüş depgini 121,2 göterime barabar boldy.
Jemagat hojalygy ministrligi boýunça meýilnama 108,3 göterim berjaý edilip, ösüş depgini 111,3 göterim üpjün edildi.
“Türkmenawtoýollary” döwlet konserni boýunça meýilnama 100,5 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini 100,1 göterime deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere gözegçilik edýän toplumynyň ýolbaşçylary bilen maslahat geçirip, ýurdumyzda alnyp barylýan gurluşyklaryň ýagdaýyny seljermegi, şeýle hem 2019-njy ýyl üçin gurluşyk maksatnamasyny kesgitlemegi tabşyrdy.
Maliýe serişdeleriniň ýeterlik bardygyna we birnäçe desgalaryň gurulmagynyň örän zerurdygyna garamazdan, nämüçindir, ýurdumyzda gurluşyk işlerine goýulýan maýa goýumlarynyň möçberi we umuman, gurluşygyň sany azaldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şu ýyl ulanylmaga berilmeli birnäçe möhüm desganyň gurluşygy hem bellenen möhletlerden yza galýar, bu desgalaryň gurluşygynyň alnyp barlyşyna gözegçilik hem edilmeýär, olaryň depginini güýçlendirmek boýunça hiç hili çäre-de görülmeýär diýip, milli Liderimiz belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, döwlet dolandyryş gurluşyny kämilleşdirmek boýunça çäreleriň yzygiderli görülýändigini aýtdy. Şu maksat bilen, ähli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň işiniň bähbitlidigi, adatdan daşary ýagdaýlarda öz üstüne ýüklenen borçlary ýerine ýetirmäge ýaramlydygy düýpli öwrenilýär. Şonuň esasynda bolsa olaryň işini gowulandyrmaga gönükdirilen degişli üýtgetmeler girizilýär.
Şoňa görä-de, öwrenilen iş tejribesi hem-de ykdysadyýetimiziň bazar gatnaşyklaryna geçmegi esasynda Jemagat hojalygy ministrligini üýtgedip guramak we onuň garamagyndaky kärhanalary häkimlikleriň ygtyýaryna bermek barada karara gelindi diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Bu ministrligiň edara-kärhanalaryny ýerlerde häkimliklere bermegiň olaryň işiniň netijeliligini ep-esli ýokarlandyrýandygyny, şäherleri hem-de obalary abadanlaşdyrmak meselesini oňat çözmäge mümkinçilik berýändigini tejribe görkezdi. Şoňa görä-de, Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň düzüminde Jemagat hojalygy müdirligi dörediler. Bu müdirlik jemagat hojalygynyň meselelerini utgaşdyrmak, jemagat hyzmatlary üçin nyrhlar we beýleki işler bilen meşgullanar diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz “Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň meseleleri hakynda” Karara gol çekip, wise-premýere Jemagat hojalygy ministrliginiň kärhanalarynda barlag geçirmek we bu kärhanalary häkimlikleriň garamagyna bermek boýunça toparyň düzümini taýýarlamak barada görkezme berdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz bu ugurda edilen işleriň netijeleri barada Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde hasabat bermegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow gözegçilik edýän ulgamlarynda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat bermek bilen, bu döwürde 2018-nji ýylda neşir edilmegi meýilleşdirilen 200 görnüşli okuw kitaplarynyň we gollanmalarynyň 92 görnüşiniň neşir edilendigini habar berdi. Şu ýylyň ýanwar — iýun aralygynda mekdep okuwçylary halkara ders bäsleşiklerinde 90 medala mynasyp boldular.
Hasabat döwründe energiýany tygşytlamagyň 2018 — 2024-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy işlenilip taýýarlanyldy.
Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Türkmenistanyň çägindäki taryhy-medeni ýadygärliklerde 2018 — 2021-nji ýyllarda gazuw-agtaryş işlerini geçirmegiň we medeni mirasy ylmy esasda öwrenmegiň hem-de wagyz etmegiň Döwlet maksatnamasyna laýyklykda işler dowam etdirildi. Şeýle hem ýaş alymlaryň arasynda ylmy işleriň, ylmy taslamalaryň sergi-bäsleşiginiň jemleri jemlenildi, ylmyň möhüm ugurlary boýunça ylmy-amaly maslahatlar geçirildi.
Saglygy goraýyş ulgamynda Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan gelip gowşan serişdeleriň möçberi boýunça ösüş depgini 158 göterime, ýerine ýetirilen hyzmatlardan we ýerlenen önümlerden gelip gowşan serişdeler boýunça ösüş depgini 115 göterime, şypahana hyzmatlary boýunça bu görkeziji 113 göterime deň boldy.
Hasabat döwründe ýurdumyzda içerki ýaryşlaryň 96-sy geçirildi, 55 sany köpçülikleýin-sport çäreleri guraldy. Biziň türgenlerimiz dünýä we Aziýa çempionatlarynyň, şeýle hem beýleki halkara ýaryşlaryň 52-sine gatnaşyp, 110 medaly eýelediler.
Milli Liderimiz wise-premýer P.Agamyradowa we bilim ministri M.Geldinyýazowa ýüzlenip, ýakyn wagtda bilim ulgamynyň işgärleriniň öňünde örän möhüm wezipäniň — ýokary okuw mekdeplerine talyplary kabul etmek wezipesiniň durýandygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz bu işe dahyly bolan ähli adamlara giriş synaglaryny hiç hili ýaramaz ýagdaýlara ýol bermezden, ýokary derejede we aç-açanlykda geçirmelidigi barada duýdurdy. Biziň ýokary okuw mekdeplerimize zehinli we zähmetsöýer ýaşlar kabul edilmelidir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Bilim özgertmeleriniň geçirilişini çaltlandyrmaly diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Mekdebi tamamlan ýaşlar, gaýtadan okamazdan, telekeçilik düzümlerinde işlemäge mümkinçilik almalydyrlar. Munuň üçin mekdeplerde telekeçilik işiniň esaslary öwredilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Bu mesele ýokary okuw mekdeplerine hem degişlidir. Ähli ugurdaş institutlar, aýratyn-da, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty önümçilik üçin ýokary hünärli dolandyryjy işgärleri taýýarlamalydyr. Hormatly Prezidentimiz şeýle hem dünýä belli beýleki institutlar bilen hyzmatdaşlygyň, daşary ýurt hünärmenlerini işe çekmegiň möhümdigini belledi.
Talyplary tölegli esasda okatmak meselelerine hem deglip geçildi. Döwletde sowatly ýaşlar, ýokary derejeli hünärmenler bolmazdan, onuň geljeginiň bolmajakdygyna anyk düşünmek gerek diýip, döwlet Baştutanymyz aýdylanlary jemledi.
Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna 2018-nji ýylda ýokary we ýörite orta okuw mekdeplerine okuwa kabul etmegiň meýilnamasy, ýokary okuw mekdeplerine we ýörite orta okuw mekdeplerine kabul etmek boýunça döwlet synag toparynyň düzümi, 2018 — 2019-njy okuw ýylynda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasyna diňleýjileri kabul etmegiň meýilnamasy we diňleýjileri kabul etmek boýunça giriş synaglaryny guramagyň tertibi hödürlenildi.
Milli Liderimiz olary tassyklamak hakynda degişli Buýruklara gol çekip, şolaryň ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmek barada degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz “Türkmenistanda ilatyň psihiki saglygyny goramak boýunça 2018 — 2022-nji ýyllar üçin Milli maksatnamany tassyklamak hakynda”, “Türkmenistanda ilatyň fiziki işjeňligini ýokarlandyrmak boýunça 2018 — 2025-nji ýyllar üçin Milli strategiýany tassyklamak hakynda” hem-de “Türkmenistanda 2018 —2024-nji ýyllarda alkogolyň zyýanly täsiriniň öňüni almak boýunça Milli maksatnamany tassyklamak hakynda” Kararlara gol çekip, bu resminamalaryň ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmek barada wise-premýere hem-de saglygy goraýyş we derman senagaty ministrine tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Abdyýewa gözegçilik edýän ulgamynda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe dürli çäreler, şol sanda ylmy-amaly maslahatlar, sergiler, bäsleşikler, teatrlaşdyrylan sahnalar, kinofilmleriň görkezilişi, baýramçylyklar hem-de şanly seneler mynasybetli aýdym-saz dabaralar, daşary ýurtly artistleriň gatnaşmagynda döredijilik çäreleri we sirk çykyşlary guraldy. Hususan-da, ýurdumyzda Belarus Respublikasynyň we Eýran Yslam Respublikasynyň Medeniýet günleri, HHR-de ýurdumyzyň Medeniýet günleri geçirildi.
“Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar hem-de “Türkmen jigitleri” toparlary Sankt-Peterburg şäherinde geçirilen sirk sungatynyň I Halkara festiwalyna gatnaşyp, altyn heýkeljige mynasyp boldular. Şu ýylyň 29-njy iýunynda bolsa Akhan atly ahalteke bedewi 10 metr aralygy çarpaýa galyp, 4,19 sekuntda geçmegi başardy we dünýä rekordyny täzeledi hem-de Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi.
Aprel aýynda Aşgabatda “Aýdym-saz sungatynyň gadymy çeşmeleri” atly halkara ylmy maslahat we festiwal geçirildi, Berliniň Täze muzeýinde bolsa “Margiana — Türkmenistanyň çäklerindäki bürünç asyrynyň şalygy” atly arheologik sergi açyldy we şu günler hem dowam edýär.
Magtymguly adyndaky milli sazly-drama teatrynyň artistleri Türkiýäniň Mersin şäherinde geçirilen IV Halkara teatr festiwalyna gatnaşyp, baýrakly orna, ýagny iň gowy sahna eseri we ýerine ýetirijilik ussatlygy üçin ýörite kuboga mynasyp boldy.
Şeýle hem ajaýyp türkmen kompozitory Nury Halmämmedowyň doglan gününiň 80 ýyllygy mynasybetli aýdym-saz festiwaly geçirildi.
Birinji ýarymýyllygyň möhüm wakalarynyň hatarynda Ahal welaýatynda geçirilen Medeniýet hepdeligi hem bar. Onuň çäklerinde “Hüýrlukga — Hemra” atly operanyň ilkinji görkezilişi boldy. Şeýle hem Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli dürli mazmunly medeni çäreler geçirildi.
Hasabatyň çäklerinde Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň maliýe-hojalyk işi boýunça maglumatlar berildi. Şol döwürde 72 müň 509 syýahatça hyzmat edilip, bu görkeziji geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 105,2 göterime deň boldy.
Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan ýanwar — iýun aýlarynda kitap önümleriniň 147 görnüşi we okuw kitaplarynyň 88 görnüşi çap edildi. Meýilnama 127,5 göterim ýerine ýetirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp we wise-premýere, Medeniýet ministrliginiň, metbugatyň hem-de telewideniýäniň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, medeniýet ulgamynyň soňky ýyllarda döredilen maddy-enjamlaýyn binýadyny, biziň emeli hemramyzyň mümkinçiliklerini doly derejede ulanyp, halkymyzyň ruhy gymmatlyklaryny we şöhratly taryhyny giňden wagyz etmegiň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz Garaşsyz ýurdumyzyň özygtyýarlylygynyň ykdysady esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen örän möhüm strategik maksatnamalary durmuşa geçirmegiň çäklerinde amala aşyran ägirt uly işleriň düýp mazmunyny we ähmiýetini anyk mysallar arkaly açyp görkezmegiň möhümdigini nygtady. Hususan-da, azyklyk galla bilen özümizi üpjün edendigimizi, ýangyç-energetika we ulag-kommunikasiýa babatda gazanan garaşsyzlygymyzy giňden beýan etmeli, ykdysadyýetmiziň esasy pudaklaryny döwrebap ýagdaýa getirmek, öňdebaryjy tehnikalar we tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrmak, iň häzirki zaman kärhanalaryny gurmak boýunça alnyp barylýan işleri görkezmeli diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Şunuň bilen bir hatarda, ýurdumyz bilen biziň sebitimiziň hem-de dünýäniň dürli döwletleriniň arasyndaky medeni gatnaşyklary pugtalandyrmak boýunça işi dowam etmeli, zehinli sungat işgärlerini ýüze çykarmaly we dünýä jemgyýetçiligine giňden tanatmaly, Ýer ýüzüniň dürli döwletlerinden bolan medeniýet we sungat işgärleriniň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmeli diýip, milli Liderimiz belledi. Döwlet Baştutanymyz «Türkmeniň Altyn asyry» baýragyny almak ugrundaky bäsleşigi hem ýokary derejede geçirmek, berkarar döwletimiziň Garaşsyzlyk baýramyna we Halkara Bitaraplyk gününe, şeýle hem Täze ýyl baýramyna bagyşlap tele we radioýaýlymlarda gyzykly gepleşikleri taýýarlamak, teatrlarda merdana halkymyzy şöhratlandyrýan täze aýdym-saz we sahna eserlerini goýmak babatda anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasy ugruny — «Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2017 — 2023-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmek babatda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiziň şu ýylyň dowamynda daşary ýurtlara bolan saparlarynyň hem-de daşary ýurt döwletleriniň birnäçesiniň ýolbaşçylarynyň ýurdumyza bolan saparlarynyň netijeleri bu oňyn strategiýanyň yzygiderli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň hem-de duşuşyklaryň barşynda gazanylan möhüm ylalaşyklar umumy bähbitlere laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine täze itergi berdi.
Daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça geňeşmeler yzygiderli geçirilýär.
Ikitaraplaýyn hökümetara toparlaryň hem-de iş toparlarynyň nobatdaky mejlisleri geçirildi. Olaryň işi söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge, netijeli ynsanperwer-medeni gatnaşyklary höweslendirmäge ýardam etmelidir. Hasabat döwründe dünýäniň birnäçe ýurtlarynyň işewür toparlarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda bilelikdäki iş maslahatlarynyň ençemesi geçirildi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, wise-premýere, daşary işler ministrine öňde boljak saparlar boýunça geçiriljek çäreleriň hem-de Bitarap döwletimiziň halkara guramalaryň işine gatnaşmagynyň anyk meýilnamasyny taýýarlamagy, ýylyň ahyryna çenli Araly halas etmegiň halkara gaznasyna ýurdumyzyň başlyklyk etmegi bilen bagly göz öňünde tutulan birnäçe iri halkara çärelere gowy taýýarlyk görmegi we olary ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, ýurdumyzyň wekiliýetiniň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasyna gatnaşmagyny, «Amul — Hazar 2018» halkara awtorallisini, Halkara Bitaraplyk gününi we beýleki syýasy hem-de guramaçylyk çärelerini talabalaýyk guramak babatda anyk görkezmeleri berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz welaýatlaryň häkimleriniň hem-de oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryny diňledi.
Ilki bilen, Ahal welaýatynyň häkimi Ş.Amangeldiýew şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň netijeleri, galla oragynyň depgini, gowaça agrotehniki kadalara laýyk derejede ideg etmek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler, şeýle hem Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmek boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz galla oragyny ýokary derejede jemlemek bilen baglanyşykly meselelere hemmetaraplaýyn esasda çemeleşilmelidigini belledi. Milli Liderimiz gowaça ideg etmegiň ýokary derejede ýola goýulmalydygyny belläp, bu işleriň agrotehniki kadalara doly laýyk gelmelidigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň döwrüň möhüm talabydygyny belläp, bu ugurda amala aşyrylýan işlerde ilatyň durmuş üpjünçiliginiň esasy ugur edinilmelidigini aýtdy.
Soňra Balkan welaýatynyň häkimi S.Satlykow hasabat döwründe welaýat boýunça ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, galla oragyny guramaçylykly geçirmek boýunça işlenip taýýarlanylan maksatnamanyň ýerine ýetirilişi, şeýle hem welaýatyň ilatynyň durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça alnyp barylýan çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, häzirki döwürde döwletimiziň welaýaty ösdürmäge köp möçberde maýa goýumlaryny gönükdirýändigine, iri önümçilik desgalarynyň yzygiderli gurulýandygyna, sebitiň ulag-üstaşyr mümkinçilikleriniň ösdürilýändigine garamazdan, bu ýerde gurulmagy meýilleşdirilen desgalaryň öz wagtynda ulanmaga berilmeýändigine ünsi çekdi.
Milli Liderimiz durmuş maksatly desgalaryň hil derejesine üns berilmeýändigini belläp, geçen ýarym ýylda beýleki welaýatlara garanyňda, Balkan welaýatynda ýaşaýyş jaýlarynyň az gurlandygyny, 30 orunlyk bir sagaldyş merkezi bilen 200 orunlyk medeniýet öýüniň ulanmaga berlendigini aýdyp, bu işlere nägilelik bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz durmuş maksatly desgalary gurmagyň maksatnamasyny ýerine ýetirip bilmedik ýolbaşçylaryň wezipesinden boşadyljakdygy barada duýdurylandygyny aýdyp, S.Satlykowy işde goýberen kemçilikleri üçin Balkan welaýatynyň häkimi wezipesinden boşatdy.
Döwlet Baştutanymyz Balkan welaýatynyň häkimi wezipesine Ý.Gylyjowy belläp, ony welaýatyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynyň häkimi we “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny dolandyrmak baradaky baş müdirligiň başlygy wezipesinden boşatmak baradaky Permana gol çekdi.
Şeýle hem milli Liderimiz pensiýa gidýändigi sebäpli, D.Muhaýewany Hazar şäheriniň häkiminiň orunbasary wezipesinden, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin Ş.Gurbanmämmedowany Balkanabat şäheriniň häkiminiň orunbasary hem-de R.Rejebowy Esenguly etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipelerinden boşatmak hakyndaky resminamalara gol çekdi.
Soňra Daşoguz welaýatynyň häkimi M.Baýramgulyýew ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynda şu ýylyň başyndan bäri ýerine ýetirilen işleriň jemleri, galla oragynyň netijeleri, gowaça ideg etmek boýunça alnyp barylýan işler we Oba milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz daýhanlaryň durmuşynda möhüm möwsüm hasaplanylýan galla oragyny guramaçylykly jemlemek, ýetişdirilen hasyly soňky dänesine çenli ýygnap almak we ony degişli derejede saklamak wezipeleriniň berjaý edilmegi ugrunda sazlaşykly işleriň ýola goýulmalydygyny tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyndan» gelip çykýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň döwrüň wajyp meselesidigini belläp, bu işleriň ýokary hilli we öz wagtynda amala aşyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleri yzygiderli gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Lebap welaýatynyň häkimi T.Atahallyýew welaýatda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, galla oragyny üstünlikli tamamlamak boýunça ýaýbaňlandyrylan hemmetaraplaýyn işler, gowaça edilýän idegiň netijeliligini ýokarlandyrmak ugrunda edilýän tagallalar barada hasabat berdi. Hasabatyň çäklerinde welaýatyň ähli künjeklerinde gurluşygy alnyp barylýan dürli maksatly desgalardaky işleriň ýagdaýy barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz welaýatyň sazlaşykly ösüşinde möhüm ähmiýetli ugurlarda alnyp barylýan işleriň depginini ýokarlandyrmak, hususan-da, galla oragyny üstünlikli jemlemek, gowaça degişli derejede ideg etmek meselelerine aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz welaýatyň çäklerinde gurulýan dürli maksatly binalaryň öz wagtynda tamamlanmagyna, şolarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegine yzygiderli gözegçiligiň ýola goýulmalydygyny belläp, bu babatda häkime birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Mary welaýatynyň häkimi D.Annaberdiýew şu ýylyň birinji ýarymynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy hem-de sebitiň durmuş ulgamyny ösdürmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz oba zähmetkeşleriniň durmuşynda möhüm ähmiýetli möwsümleýin işleriň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekip, ýygnalan hasyly degişli derejede saklamak, şol bir wagtyň özünde gowaça we beýleki ekinlere ideg işleriniň agrotehniki kadalaryny berjaý etmek meseleleriniň wajypdygyny belläp, bu ugurda alnyp barylýan işleriň ýokary hil derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz ilatyň durmuş üpjünçiliginiň esasy mesele bolup durýandygyny aýdyp, Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda ähli zerur tagallalaryň edilmelidigini belledi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň birinji ýarymynda alnyp barlan işleriň jemleri hem-de welaýatlarda dowam edýän möwsümleýin meýdan işleri barada hasabat berdi.
Umuman, obasenagat toplumy boýunça önüm öndürmegiň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň möçberi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, 102,9 göterime deň boldy. Oba we suw hojalyk ministrligi boýunça bu görkeziji 102,9 göterime, Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti boýunça 105,4 göterime hem-de “Türkmen atlary” döwlet birleşigi boýunça 105,3 göterime barabar boldy. Ministrlik hem-de pudak edaralary tarapyndan maýalary özleşdirmek boýunça meýilnama 139,1 göterim ýerine ýetirildi.
Häzirki wagtda gowaça ekilen meýdanlarda hatarara bejergi işlerini geçirmek, ösüş suwuny tutmak hem-de dökünler bilen iýmitlendirmek işleri dowam edýär. Oba hojalyk tehnikalarynyň bökdençsiz işlemegi üçin zerur çäreler görülýär.
Bugdaý hasylyny ýitgisiz ýygnap almak boýunça degişli işler dowam etdirilýär, ýygnalan hasyly galla kabul ediş bölümlerinden ammarlara we elewatorlara daşamak, bugdaý oragy tamamlanan meýdanlarda sürüm we tekizleýiş işlerini geçirmek boýunça zerur işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalygyny ösdürmegiň maksatnamalaryny amala aşyrmak boýunça işleri güýçlendirmegi talap edip, wise-premýer E.Orazgeldiýewe, welaýatlaryň we etraplaryň häkimlerine, oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylaryna bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, häzir galla oragy tamamlandy diýen ýaly, ýygnalyp alnan gallanyň möçberi ýurdumyzyň azyk howpsuzlygyny üpjün edýändigini tassyklaýar. Gallanyň özümizden artyk galýan möçberini daşary ýurtlara eksport etmek bolar. Meýdanlarda gowaçanyň hem bol hasyly ýetişdirilýär. Gowaçadan bol hasyl almak üçin zerur bolan ähli agrotehniki işleri öz wagtynda we ýokary hilli geçirmeli hem-de tehnikalary ýygym möwsümine talabalaýyk taýýarlamaly.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz wise-premýerler P.Agamyradowyň, E.Orazgeldiýewiň ünsüni häzirki döwürde ylmy edaralarymyzyň oba hojalyk meseleleriniň, aýratyn-da, suw meselesiniň üstünde has köp işlemelidigine çekdi.
Suw tygşytlaýjy tehnologiýalary önümçilige giňden ornaşdyrmaly, bu işde beýleki ýurtlaryň öňdebaryjy tejribesini giňden peýdalanmaly diýip, hormatly Prezidentimiz belledi. Suwy az sarp edip hem oba hojalyk önümleriniň gowy hasylyny alyp we ata Watanymyzyň azyk howpsuzlygyny üpjün edip bileris diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Soňra Ykdysady jena&yacu


text:
«Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bilen baglylykda, bu günki gün ýurdumyzda temmäki önümlerine garşy göreş barlyşyksyz alnyp barylýar. Şu ýörelgeleri eýermek bilen, Türkmenistan 2011-nji ýylyň martynda ilkinjileriniň biri bolup Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny tassyklady. 2012-nji ýylyň başynda bolsa Hormatly Prezidentimiz «Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin Meýilnamasyna» gol çekdi. Çilimkeşlige garşy göreşmek boýunça 26 çäräni öz içine alýan Meýilnama üstünlikli durmuşa ornaşdyryldy.
Çilimkeşlige garşy göreşi işjeňleşdirmek we güýçlendirmek maksady bilen, 2013-nji ýylyň dekabrynda «Raýatlaryň saglygynyň temmäki tüssesiniň täsirinden we temmäki önümlerini ulanmagyň netijelerinden goralmagy hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi.
Çilimkeşlige garşy göreş boýunça Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan işlenip düzülen çäreler BSGG-niň hünärmenleri hem-de bilermenleri bilen ýakyn hyzmatdaşlykda amala aşyrylýar. Şu ugurda geçirilýän işleriň netijeliligini kesgitlemek maksady bilen, BSGG-niň bilermenleriniň gatnaşmagynda Türkmenistanda degişli gözegçilik (monitoring) işleri döwürleýin amala aşyrylýar. 2013-nji ýylda TSG we DS ministrligi bilen bilelikde BSGG-sy tarapyndan geçirlen durmuş sowal-jogaplaryň netijeleri boýunça Türkmenistanda çilim çekýänleriň sanynyň ýurduň umumy ilatynyň 8,3 göterimine çenli azalandygy anyklandy. Bu bolsa Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy we Ýewropa sebitiniň ýurtlarynda iň pes görkezijidir. Bu çäreler ildeşlerimiziň saglyk ýagdaýyny has-da gowulandyrmak we abadançylygyny ýokarlandyrmak, temmäkä garşy göreşmek, ilat arasynda sagdyn durmuş kadalaryny wagyz-nesihat etmek we giňden ornaşdyrmak, adam ömrüniň dowamlylygyny ardyrmak üçin niýetlenendir. Bu alnyp barylýan işleriň esasy maksady bolsa 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat ýurda öwürmek bolup durýar. Bu hem gelejekde Türkmenistanda çilim çekýänleriň sanynyň ýurduň umumy ilatynyň 5 göteriminden hem az boljakdygyny aňladýar.
Lukman: Orazow Mert Kerimowiç
Sagdyn durmuş ýörelgesi-nesilleriň aladasy
«Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bilen baglylykda, bu günki gün ýurdumyzda temmäki önümlerine garşy göreş barlyşyksyz alnyp barylýar. Şu ýörelgeleri eýermek bilen, Türkmenistan 2011-nji ýylyň martynda ilkinjileriniň biri bolup Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny tassyklady. 2012-nji ýylyň başynda bolsa Hormatly Prezidentimiz «Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin Meýilnamasyna» gol çekdi. Çilimkeşlige garşy göreşmek boýunça 26 çäräni öz içine alýan Meýilnama üstünlikli durmuşa ornaşdyryldy.


text:
Özbegistanda ýolagçy awtobusynda bolan partlamada 5 adam ýogaldy
Awtobusyň tebigy gaz bakynda bolan partlamada 21 adam hem ýaralandy
Awtobusyň tebigy gaz bakynda bolan partlamada 21 adam hem ýaralandy
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginden berilen beýannamada Buhara şäherindäki ýangyç bekedinden ýangyç alýan awtobus ýola düşenden soň bakynda partlama bolandygy habar berildi.
Wakada 5 ýolagçynyň ýogalandygy, 21 ýolagçynyň ýaralanandygy, hassahana getirilenlerden käbirleriniň ýagdaýynyň agyrdygy beýan edildi.


text:
El çalgyç Türkmenistan | El çalgyç | Dokma senagaty | TurkmenExporters
El çalgyç Türkmenistan
Talap ugrat
Goşmaça maglumat
- Görnüş: El çalgyç
- Gaplama: Polietilen ýa-da Karton gaplama
- Ýaramlylyk möhleti: Çäklendirilmedik
- Göwrüm: Gutyda 100 sany el çalgyçlar
- Hödürleýän önümlerimiz ýewropanyň we ýaponiýanyň öňdebaryjy dokma enjamlarynda öndürilen.
- Önümlerimiz ýokary hilli we uzak möhletli ulanmak üçin dürli hil barlaglaryndan geçirildi.
- Töleg şertleri: 30% göterimi öňünden, 70% göterimi ýükleri ugratmazdan öňünçä bank ulgamynyň üsti bilen tölemek şertinde.
- Ugratmak möhleti: 30 günüň dowamynda.


text:
Eỳranda Türkmen maldarlaryna berilỳän ỳeñillikler barada “Golestan-e Iran” gazỳetiniñ hem bu barada “Türkmen maldarlaryna 4 milliard riỳal kredit ỳeñillikleri goỳberilipdir.” –diỳilen habary “Keỳhan” gazỳetinde-de goỳberilşi ỳaly çap edilipdir.
Bu habardaky goşulan mesele Bendertürkmen şäheriniñ “Jahad” guramasynyñ müdüri jenap Haỳdarpuryñ aỳtmagyna görä, maldarlara tehniki babatdan ỳol görkezijilik bilen 1360 tonna gerekli bede ot- samanlary üpjün etmek üçin 4 million riỳal çykarjakdygyna sarpa goỳuldy.
Yslam Respublykasynyñ Aşgabatdaky habarçysynyñ habar bermegine görä, Türkmenistandaky daşary ỳurtly ilçiler we diplomatlar Gülüstan we Mazenderan welaỳatlaryna eden dört günlük saparlarynda, bu welaỳatlary syỳahat üçin özüne çekiji şertleriniñ bardygyny nygtap, Eỳranyñ demirgazyk welaỳatlarynyñ ykdysady şertleri boỳunça iññän ỳokary güỳje eỳe diỳip baha beripdirler. Bu ilçileriñ aỳtmagyna görä, ỳatlanan welaỳatlaryñ Orta Aziỳa hem Kawkaz we beỳleki ỳurtlary bilen söwda gatnaşyklaryny ỳola goỳmaga giñ mümkinçilikleriniñ bardygyny bellediler. ”[ ] 56
Jahadsazendegi edarasynyñ kärşynaslarynyñ biri Kümmetkowus şäheristanynyñ ykdysadyỳet we onuñ baỳlyklary barada şeỳle diỳär: “Bu şäheristanyñ Jahadsazendegi edarasynyñ hasabyndaky duran 2786 sany kiçi haly fabrigi we düşek kooperatiw edaralarynyñ ỳanyndaky 5572 sany halyçynyñ meşgullanmagy, bir million 370 müñ485 maldarçylyk edaralary, 80 sany senagat hem ỳarym senagat maldarçylygy bir ỳylyñ döwamynda ortaça 81 müñ 466 tonna süỳt önümi, 8 müñ 993 tonna mal et önümleri, 91 sany towuk-guşçylyk senagat fermasy et hem ỳumurtga önümleri boỳunça bir ỳylyñ dowamynda ortaça 4 müñ 789 tonna ak et ( towuk et ) we 6 müñ 758 tonna ỳumurtga önümlerini öndürỳärler. Şeỳle hem 6 müñ 525 sany bal ary hojalygy ỳyl dowamynda ortaça 56,5 tonna bal önümi, 1225 gektara barabar meỳdany bilen 64 möwrit suw bentli balyk öndüriş enjamlary , bir ỳylda 2 müñ 271 tonna balyk öndürmäge ukyply. Bu şäheristanyñ tebigy serişdeleriniñ meỳdanyndaky 352 müñ gektar jeññel hem öri meỳdany, 6 müñ kwadrat metr suwly meỳdan, bir sany senagat şäherçesiniñ gurulşygy, bir sany senagat trritoriỳasynda önümde duran köp sanly fabrikalar hem-de ỳakyn geljekde önüme goỳberiljek senagatlar bu şäheristanyñ esasy baỳ gurplaryndan hasaplanỳar. Ýatlanan edaranyñ oba senagaty bölüminiñ kärşynas işgärleriniñ beỳleki bir isiöwüri şeỳle maglumat berỳär: “Kümmetkowus şäheristanynyñ Jahadsazendegi edarasynyñ iş hasabatynda, senagat bölümi ekerançylyk hem hyzmat işleri boỳunça, olary ỳerine ỳetiriliş etaby esasynda şäheristana berilen pul ygtybarynyñ ỳetmezçiligine garamazdan 5 milliard tümenlik gerekli pul ygtybarlary bilen 157 sany önüm öndürmäge isleg bildirỳän arza haty elimizde dur. Bu meseläniñ ỳüze çykmagy jogapkär işgärleriñ ünsüni özüne çekỳär.
Iş üstündäki kärşynaslaryñ nuktaỳinazarlary hem-de alynyp barylan derñewleriñ mälim edişine görä, görkezilen iş gurplaryny we oña bolan ukybyny gözöñüne tutup maldarçylygyñ gerekli ỳerligi, suw resurslarynyñ bollygy , tebigy çeşmeleri, senagat bazalary we senagat şäherçelerini döretmek, balyk öndüriş, dokmaçylyk we hem şeỳle meỳilnamalary ỳerine ỳetirip iş dörediş ugrunda bank ygtybarlaryñ ỳeñilliklerini şoña urugdyrmak zerurlygy, bu şäheristany iş meỳdanynda aỳdyñ görkezỳär. Ýokardaky ỳatlanan kärleriñ önüm möçberlerini ỳokarylandyrmak we oba ỳaşaỳyjylarynyñ girdejisini artdyrmagyñ soñky netijesi obada ỳaşamagyñ islegini döredỳär.”
Bu mesele öz akabasynda döwletiñ ỳokary jogapkär işgärleriniñ gerekli pul ygtybarlaryny üpjün etmek jähetden maksada laỳyk garamaklaryny talap edỳär.” [ ] 57
3). SÖWDA GATNAŞYKLARY:
Türkmensähranyñ Gülüstan welaỳatynda söwda dolanşyklary irki döwürlerden bäri bolup durupdyr, “ Türkmenler esasanam asudalyk döwürlerde Eỳranyñ şäherlerine ylaỳtada Tährana çenli gelip-gidipdirler.”[ ] 58 Olar Eỳranlylara duz, nebit, haly, keçe, arpa, bugdaỳ, jül, saryỳag, goỳun we at ỳaly harytlary hem-de ỳüpek mata we nah ỳaly senagat harytlary bilen alyş- çalyş edipdirler.” [ ] 59
Umuman türkmenlerde ylaỳta-da Türkmensährada dürli ekerançylyk önümleriniñ öndürülmegi, maldarçylyk, awçylyk, balykçylyk, tokaỳ we senagat önümleriniñ köp mukdarynyñ öndürülip durylmagy sebäpli, beỳleki goñşy welaỳatlar hem göñşy ỳurtlar bilen söwda gatnaşyklaryny ỳola goỳmaga iñ amatly şert döreỳär. Gürgen şäheri Gülüstan welaỳatynyñ merkezi diỳilip yglan edilỳänçä hem söwda we dürli harytlaryñ ỳaỳran möhüm ojagy hökmünde tanalỳardy. Bü barada Tumanowiç ỳaly etnograf alymlar iş hem ỳazypdyrlar. Meselem, “ Söwda boỳunça türkmenleriñ taryhynda ỳomutlaryñ japarbaỳ tiresi has işeññir gatnaşỳan türkmen täjirleri bolupdyrlar. Olar diñe deñizden daş ỳurtlar bilen däl-de, eỳsem Hazar deñizinde-de söwda gatnaşyklary bilen hem meşgullanypdyrlar. Olar Astrahan, Baku we Enzeli hem Eỳran şäherlerine gatnap söwda edipdirler.” [ ] 60
Häzirki zaman gülüstan welaỳatynda köpden bäri däp bolup gelỳän alyş-çalyşlaryñ bir görnüşi hemişe saklanyp galypdyr. Ol hem hepdelik bazarlarydyr. Hepdelik bazarlar hepdäniñ belli günlerinde belli şäher-etraplarda, şöl güniñ dowamynda bolup geçỳär. Mysal üçin, Bendertürkmen şäheriniñ “Duşemme bazary”, Akgala şäheriniñ “Penşemme bazary”, Hojanepes etrabynyñ “Ýekşemme bazary”, şeỳle hem Kümmetkowus, Gürgen we Kümüşdepe ỳaly şäherlerde beỳleki şäherleriñ bazar günlerine gabat gelmeỳän günlerde hepdelik bazarlary ỳöredilỳär. Bu bazarlar şäheriñ belli ỳerlerinde bolup geçỳär. Bu bazarlardan gerekli dürli harytlaryñ beỳleki günlerden baha tapawutlylykda satyn alyp bolỳar. Bu bazarlar Türkmensähranyñ welaỳatyna degişli bolany üçin türkmenleriñ el haly-halyça we dokunlary görküni has ỳokarlandyrỳar.[ ] 61
Gülistan welaỳatynyñ terretoriỳal söwda gatnaşyklary hakda aỳdylanda bu welaỳatdan beỳleki welaỳatlara göỳberilỳän eksport ekerançylyk önümleri, tokaỳ önümleri, maldarçylyk, dürli balyk we senagat önümleri hem el senagatlary welaỳatyñ söwda ugurdaky7 girdeỳjileri üçin gymmatly paỳy özüne alỳar.
Türkmensähranyñ Gülistan welaỳaty daşary goñşy ỳurtlar bilen esasan hem Garaşsyz Türkmenistan bilen serhetdeş bolany sebäpli, söwda işlerinde Eỳranyñ, Orta Aziỳa ỳurtlary bilen halkara söwda aragatnaşyklarynda uly paỳa eỳe bolup durỳar. “Irki döwürlerde türkmenler Esengulyda we Astrahanda ruslara haly, guw guşlaryñ peri, deri (tilki, şagal we başga haỳwanlaryñ derisi), balyk, nebit we duz ỳaly harytlary satyp, onuñ deregine çörek, şeker, çaỳ, demir, turba, senagat harytlary, agaç, azal,käse we balyk aw abzallaryny satyn alypdyrlar”.
Gülistan welaỳatynyñ terretoriỳal söwda gatnaşyklary hakda aỳdylanda bu welaỳatdan beỳleki welaỳatlara göỳberilỳän eksport ekerançylyk önümleri, tokaỳ önümleri, maldarçylyk, dürli balyk we senagat önümleri hem el senagatlary welaỳatyñ söwda ugurdaky7 girdeỳjileri üçin gymmatly paỳy özüne alỳar.
Türkmensähranyñ Gülistan welaỳaty daşary goñşy ỳurtlar bilen esasan hem Garaşsyz Türkmenistan bilen serhetdeş bolany sebäpli, söwda işlerinde Eỳranyñ, Orta Aziỳa ỳurtlary bilen halkara söwda aragatnaşyklarynda uly paỳa eỳe bolup durỳar. “Irki döwürlerde türkmenler Esengulyda we Astrahanda ruslara haly, guw guşlaryñ peri, deri (tilki, şagal we başga haỳwanlaryñ derisi), balyk, nebit we duz ỳaly harytlary satyp, onuñ deregine çörek, şeker, çaỳ, demir, turba, senagat harytlary, agaç, azal,käse we balyk aw abzallaryny satyn alypdyrlar”. [ ] 61
Akademik M. Annanepesowyñ aỳtmagyna görä, “Bir put nebit 80 köpeỳk, bir put wisige 3 rubl we bir put işbili 1,70 rubla satypdyrlar”. [ ] 62
Soñky ỳyllarda Eỳranyñ Orta Aziỳa we Hazar deñziniñ daşyndaky ỳurtlar bilen syỳasy we söwda aragatnaşyklarynyñ oñatlaşmagy Gülüstan welaỳatynyñ bähbidine bolup, dürli söwda şertlerini döretdi.
Kümmetkowusyñ demirgazykdaky Gülüstan welaỳatynyñ merkezi Gürgen şäheriniñ 72 kilometrligindäki inçeburun gümrükhanasy Eỳranyñ demirgazygyndaky ỳerleşen Hazar deñziniñ günorta kenarỳakalarynyñ üç welaỳatynyñ arasyndaky ỳeke-täk gümrükhana bolup durỳar. Ondan eksport edilỳän harytlaryñ göwrümini göz öñünde tutanyñda Eỳran boỳunça iñ ähmiỳetli gümrükhanalaryñ biri diỳip hasap edilỳär. Gümrükhanadan köp mukdarda eksport edilỳän harytlar Garaşsyz Türkmenistan, Gazagystan, Özbegistan we Täjigistan ỳaly ỳurtlara ỳollanyp, ondan hem Orta Aziỳanyñ beỳleki ỳurtlaryna çenli äkidilỳär.
K. Benderỳewiñ berỳän maglumatyna görä, ỳomutlaryñ 80-göterimine ỳakyn oturymly, 20-göterimi göçme we ỳarym göçme halatda ỳaşaỳarlar.” [ ] 63
K. Benderỳew:-“... Japarbaỳlar deñziñ gündogarynda, Krasnowodsikiden (Häzirki Şagadam “Türkmenbaşy”) Kümüşdepä çenli ỳaşaỳarlar – diỳip ỳazỳar.” [ ] 64
Emma K. Benderỳewyň berỳän maglumaty nädogry. Ol beỳle däl-de, eỳsem ỳmutlaryň ỳaşaỳan geografiki çägi ondan giňiräk meỳdany öz içine alỳar. Ýagny Garasuw derỳasynyñ günorta oazislerine çenli dowam edỳär.
Olar deñziçilik, çörek önümçiligi, balyk awçylygy, ownuk senagat, deñzide ỳük daşamaklyk, deri eỳlemeklik, duz işläp bejermek we söwdagärçilik bilen meşgullanỳarlar. [ ] 65
Japarbaỳlar ökde iş adamlarynyñ hataryhda Eỳranyñ medeni merkezlerinde, Azerbaỳjanda, Orta Aziỳada we hatda Astrahandada tanalỳarlar. Japarbaỳlaryñ köpçüliginiñ öwrenilen durmuşy aỳratyn obrazlara eỳedir.” [ ] 66
»»» ... DOWAMY ...


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
KÖP GARAŞDYRAN MEDAL
Türkmen paýtagtynda dowam eden “Aşgabat-2017” oýunlarynyň
agyr atletika bäsleşikleri hem ildeşlerimizi begendiren pursatlara baý boldy.
Olardan, Aziýa oýunlarynda halkymyzy köp garaşdyran altyn medalyň gazanylan
pursaty köp sanly agyr atletikany söýüjileriň kalbynda müdimi orun tutan bolsa
gerek.
Munuň özi türkmen sportunda taryhy waka boldy. Şeýle
taryhy buýsançly pursaty bolsa ýurdumyzyň Daşoguz welaýatynyň agyr atletika
mekdebiniň wekili, agyr atletikaçylar maşgalasynda önüp-ösen ussat Rejepbaý
Rejebow öz halkyna bagyş etdi. Ilkinji gezek agyr atletika boýunça Aziýa
oýunlarynyň çempiony bolmak 1994-nji ýylda türkmeniň meşhur agyr atletikaçysy
Altymyrat Orazdurdyýewe miýesser edipdi. Ine, 23 ýyldan soňra ýene-de bir agyr
atletikaçymyz öz ajaýyp üstünligi bilen Aziýa yklymynyň sport baýramynyň
aýratyn bir bezegine öwrüldi.
25 ýaşly agyr atletikaçy üçin Aziýa oýunlarynyň altyn
medalyny gazanmak ýeňil düşmedi. Çünki, Aziýa yklymyna wekilçilik edýän agyr atletikaçylaryň
arasyndaky ýokary derejedäki ýiti bäsleşikler indi köp ýyllardan bäri dowam
edýär. Olaryň hatarynda dünýä çempionatlarynda we Olimpiýa oýunlarynda öz
başarnykly ussatlyklaryny görkezýänleri az däl. Muňa garamazdan, ildeşimiz
Rejepbaý Rejebow Aziýa oýunlarynyň altyn medalyny gazanyp, ýaşyl tugumyzy belentde
parlatdy. 77 kg agram derejesinde çykyş eden Rejepbaý silterläp hem-de itekläp
götermek boýunça 353 kg netijäni görkezdi we altyn medala mynasyp boldy.
Ildeşimiz özbek türgeni Şahzod Hudaýbergenow bilen soňuna
çenli bäsleşdi. Iki türgen hem ýaryşyň baş baýragyny almak üçin elinde baryny
etdi. Netijede, şeýle dartgynly bäsleşikde türkmen türgeni öz ýeňşini baýram
etdi. Bu agramda bürünç medal Yrak döwletinden gelen Al-Hüsseýin Ahmada degişli
boldy.
—Türkmenistanly agyr atletika söýüjiler üçin örän wajyp
bolan altyn medaly türkmen topragynda eziz Watanymda alyp galandygyma
buýsanýaryn. Bu altyn medal indi türkmen agyr atletikalaryny şeýle ýokary
derejedäki ýaryşlarda diňe ýeňiş gazanmaga ruhlandyrar. Bu altyn medal kyblam
atam, eziz kakam Mömin Rejebowyň, doganym, agyr atletikaçy ussat Bahadur Rejebowyň
köp ýyllyk çeken zähmetleriniň, ruhdan düşmän bildiren yhlaslarynyň, çäksiz
arzuwlarynyň aýdyň miwesidir. Ýeňşimi olara we türkmen agyr atletikasynyň
ýeňşli geljegine bagyş edýärin. Elbetde, bu ýeňişleriň, ösüşleriň başynda
hormatly Prezidentimiz dur. Türkmen sportunyň ösüşine uly badalga beren mähriban
Arkadagymyzyň jany sag bolsun! Hormatly Prezidentimiziň aladalaryna öz
üstünliklerimiz bilen jogap bereris - diýip, Aşgabat 2017-niň” altyn medalynyň eýesi
Rejepbaý Rejebow öz begenjini biziň bilen paýlaşdy.
62 kg bilen agramda çykyş eden Ýaş olimpiýaçylary
taýýarlaýyş mekdebiniň tälimçi mugallymy Meretguly Sähetmyradowyň we 53 kg
agramda çykyş eden Kristina Şermetowanyň itekläp hem-de silterläp götermekde
görkezen netijeleri olaryň baýrakly bürünç medaly gazanmaklaryna mümkinçilik
berdi. Zenanlaryň arasynda ýurdumyza 48 kg agram derejesinde wekilçilik edýän
Ýulduz Jumabaýewa itekläp we silterläp götermekde jemi 189 kg toplap, birinji
orna eýe bolan Hytaý Halk Respublikasynyň türgeninden bary-ýogy bir kilogram
yza galyp, kümüş medala mynasyp boldy.
Agyr atletikaçy pälwanlaryň ýaryşy gyzgalaňly ýagdaýda
dowam etdi. Zenanlaryň arasynda 90 kg agramda çykyş eden Aýsoltan Toýçyýewa
umumy 215 kg agramy göterip, kümüş medala mynasyp boldy. Bu agramda Fiji
döwletinden gelen Eýlin Kikamatan altyn medaly gazandy.
Türkmenistanly agyr atletikaçylaryň medallar ugrundaky çykyşy
+105 kg agramda çykyş eden Hojamuhammet Toýçyýewiň gazanan kümüş medaly bilen
jemlendi. Ildeşimiz iki görnüşiň jemi boýunça 239 kilogram netije görkezdi. Özbegistanly
türgen Rüstem Jangabaýew bolsa bu agramda öz çykyşyny altyn medal bilen
tamamlady.
Şeýlelikde, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa
oýunlaryna gatnaşan agyr atletikaçylaryň çykyşlary özüniň tolgundyryjy, gyzykly
we täsirli pursatlary bilen türkmen sportunyň taryhynyň ajaýyp sahypalaryna
girdi. Şeýle ýokary derejedäki ýaryşda ildeşimiz Rejepbaý Rejebowyň gazanan
altyn medaly bolsa ýaryşyň esasy wakasyna öwrüldi.


text:
Türgenleşik maksatnamasyny saýlamak
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
Meşgullanýanlaryň ýaşyna we beden taýdan taýýarlyk derejesine laýyklykda taýýarlanan maksatnama boýunça ylgamak hökmany hasaplanylýar. Öň işjeň hereketi bolmadyk täze gelenler üçin türgenleşikleri ylgawdan başlamak maslahat berilmeýär. Şeýle ýagdaýlarda, aýratyn-da uly ýaşlylarda ýöriş maksatnamalaryndan başlamaly we diňe gowy beden ýagdaýyny gazananyndan soň, ylgamaga başlamaly. 30 ýaşdan kiçi ýaşlylar, eger olaryň soňky gezek lukmançylyk barlaglary geçirilende potologiki ýagdaýlary ýüze çykarylmadyk bolsa, ylgamaga başlap bilerler; 30-39 ýaşlylar, eger azyndan 3 aý öň lukman maslahatyndan geçip, rahat ýagdaýda EKG ýazgysyny geçiren bolsa, ylgap bilerler; 40-59 ýaşlylar üçin hem talaplar şonuň ýaly, ýöne olarda EKG hem rahat, hem ýüklemelerden soň geçirilmeli; 60 we ondan ýokary ýaşlylar üçin hem edil ýokardaky toparlardaky ýaly, ýöne barlaglary türgenleşik başlamazdan öň geçirmeli. Ýüklemeler wagtynda çynlakaý ýetmezçilikler ýüze çykan ýagdaýynda maşklar patalogik gyşarmalar ýüze ýykmaz ýaly, howpsuz derejede çäklendirilmeli. Şeýle ýagdaýda çynlakaý lukmançylyk gözegçiligi hökmanydyr. Adatça işjeňlik ýagdaýy gowulanýança sagaldyş ýörişiniň maksatnamalaryny ulanmaklyk maslahat berilýär. 30 ýaşa çenli bolan sagdyn adamlar sapaklara islendik maşklardan başlap bilýärler. 30-49 ýaşly adamlar maşklaryň islendik görnüşini saýlap bilýärler, ýöne şol maşklar uly dartgynlylygy talap etmeli däl we lukmanyň rugsady bilen edilmeli. 40-59 ýaşly adamlar sapaklara ýörişden başlamaly, ylgawa geçilende bolsa lukmanyň rugsady bolmaly. 60 we ondan uly ýaşlylara diňe ýörişden başlamak maslahat berilýär. Köp sanly dürli-dürli türgenleşik dessurlary hereket edýär. Meşgullanýanlaryň öz öňlerinde goýan maksadyna laýyklykda sapaklaryň maksatnamalary – hepdedäki türgenleşikleriň mukdary, sapaklaryň dowamlylygy meýilleşdirilýär.
Okalan sany: 18 Jogaplar: ( 0 )


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer Sapardurdy Toýlyýewe ýurduň ähli bilim edaralarynda, orta we ýokary okuw mekdeplerinde BMG-niň öz teklibi boýunça kabul eden rezolýusiýasyny öwrenmek boýunça hökmany çäreleri geçirmegi tabşyrdy diýip, TDH döwlet habar gullugy habar berýär.
Wise-premýer we daşary işler ministri Reşit Meredowyň anna güni beren hasabatyna görä, 20-nji dekabrda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 72-nji sessiýasynyň 74-nji mejlisinde “Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmak bilen baglylykda ulaglaryň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek” atly rezolýusiýa biragyzdan kabul edildi.
TDH bu inisiatiwanyň prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa degişlidigini aýratyn nygtaýar.
Döwlet baştutany bu rezolýusiýa esasynda türkmen kanunlaryny seljermek, olara ykdysady taýdan sebitleýin we sebitara goşulyşmagy hem-de hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda üýtgetme girizmek zerurlygyny belledi.
Mundanam başga, Berdimuhamedow BMG-niň bu rezolýusiýasynyň metbugdatda çap edilmegini, mekdeplerde öwrenilmegini tabşyrdy.
Halkara hukuk toparlarynyň hasabatlarynda aýdylmagyna görä, Türkmenistan dünýäde iň bir ýapyk ýurtlaryň biri hasaplanylýar.


text:
Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň sport abraýy has-da belende galýar. Türkmenistan iri hem-de halkara derejesindäki sport ýaryşlaryny ýokary guramaçylyk ýagdaýynda geçirmäge ukyply döwletleriň hataryna ynamly goşuldy. Muňa geçen ýylyň güýzünde Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň üstünlikli geçirilmegi aýdyň subutnamadyr.
Üstümizdäki “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” ýylynda-da iri sport ýaryşlarynyň geçirilmegi üçin ýokary taýýarlyk dowam edýär. Şeýle ýaryşlaryň biri milli Liderimiziň başlangyjy boýunça şu ýylyň sentýabrynda geçirilýän “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisidir. Ýeňil, ýük awtoulaglary we SSV kysymly kwadrosiklleriň gatnaşdyryljak bu halkara ýaryşynyň bütindünýäde giňden wagyz edilmegi üçin köp sanly çäreler guraldy we guralýar. Ýolsuz ýerlerden uzak aralyklar boýunça geçirilýän “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisiniň sport ulgamyndaky guramaçylygy “Africa Eco Race” awtoralli ýaryşlary toparyna ynanyldy.
Paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň “Sport” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisine bagyşlanyp geçirilen mediaforum hem şol köpçülikleýin çäreleriň biridir. Bu mediaforuma Russiýadan, Saud Arabystanyndan, Italiýadan, Awstriýadan, Şweýsariýadan, Rumyniýadan, Hytaýdan, Hindistandan, Pakistandan, Türkiýeden, Belarusdan, Azerbaýjandan, Gazagystandan, Özbegistandan, Täjigistandan we Gyrgyzystandan žurnalistler gatnaşdylar.
Mediaforumyň çäklerinde ýurdumyzyň ministrlikleriniň wekilleri bilen bir hatarda meşhur “Africa Eco Race” awtoralli ýaryşlarynyň baş direktory we guramaçysy Žan-Lui Şlesser, Ýewraziýada Awtomobil ulaglarynyň halkara bileleşiginiň (IRU) hemişelik wekilhanasynyň ýolbaşçysy D.Çelsow, Rumyniýanyň Awtomobil sporty federasiýasynyň “Rally Raid” komitetiniň prezidenti Mihail Leonte dagy halkara ýaryşy barada gatnaşyjylara gyzykly gürrüň berdiler.
“Pariž-Dakar” rallisiniň iki gezek ýeňijisi Žan-Lui Şlesser: — Uç-gyraksyz Garagum sährasynyň içi bilen geçjek halkara awtorallisiniň bilelikdäki guramaçysy bolmak meniň üçin we biziň toparymyz üçin uly hormatdyr-diýip belledi. Ulag ýaryşlary gadymda Beýik Ýüpek ýolunyň geçen ugry boýunça Türkmenistanyň gündogaryndan günbataryna tarap geçer. Çölüň giň sähralyklaryndan geçjek ýoluň umumy uzynlygy 1500 kilometrden gowrakdyr – diýip, gürrüň berdi.
Žan-Lui Şlesseriň belleýşi ýaly, ýaryşyň ugurlary 5 tapgyra bölündi we tizlikli bölegiň her biri ulagy dolandyryjy hem-de toparyň şturmany üçin köpsanly garaşylmadyk ýagdaýlary gizleýär. Bir söz bilen aýdylanda, Garagum sährasy taslamanyň ýüregi bolup, hakyky başdan geçirmeleri gözleýänlere uly tejribe bagyşlar. Türkmen çöli Afrikanyň çöli ýaly birsydyrgyn däldir we islendik adamy haýran galdyryp biljek üýtgeşik täsirleri bolluk bilen eçilýär, çünki bu adamyň hojalyk işiniň täsirini ýetirmedik “janly” ekoulgamydyr.
Men “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisiniň uly üstünlik bilen geçjekdigine, oňa gatnaşyjylaryň bolsa siziň ajaýyp ýurduňyza ýene-de gelmäge isleg bildirjekdiklerine we şat boljakdyklaryna ynanýaryn-diýip, Žan-Lui Şlesser aýratyn nygtady.
Halkara mediaforumda edilen çykyşlarda şu güne çenli “Amul – Hazar 2018” halkara awtorallisine gatnaşmaga daşary döwletleriň degişli federasiýalaryna wekilçilik edýän toparlaryň we türgenleriň onlarçasynyň isleg bildirýändigini tassykladylar. Mediaforumyň barşynda žurnalistler üçin “Amul – Hazar 2018” rallini guraýjylara sowal bermäge mümkinçilik döredildi.
Hususan-da, rumyn metbugatynyň wekili jenap Şlesserden ýaryşlara hormatly Prezidentimiziň gatnaşjakdygy barada gyzyklandy. “Bu ralli ýaryşy sportuň muşdagy we tarapdary, şeýle hem wideofilmden görşümiz ýaly, ussat sürüji bolan Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy bilen geçirilýär. Biz bu çärä gatnaşyjylaryň hatarynda hormatly Prezidenti görüp bilerismi?!”.
Jenap Şlesser jogap edip: “Biz Prezidentiň gatnaşmagyna örän begenerdik. Onuň gatnaşjakdygyna umyt edýäris. Şeýle bolsa, biz örän şat bolardyk. Elbetde, gatnaşmak baradaky karary Prezidentiň özi çözer, emma biz şeýle çözgüde örän begenerdik”.
Şeýle hem Russiýanyň “RIA Nowosti” halkara habarlar agentliginiň habarçysynyň sowalyna jogap edilip, “Amul – Hazar 2018” rallisine gatnaşmaga Russiýadan birnäçe toparlaryň bellige alnandygy barada habar berildi. Olaryň hatarynda, mysal üçin, “G-Force” topary bar. Bellige almagyň çäklerinde Russiýadan başga-da birnäçe bäsdeşleriň bolmagyna garaşylýar.
Şeýle hem gazagystanly žurnalistiň sowalyna jogap edilip, bu ýurtdan hem seçilip alnan türgenleriň bardygy aýdyldy – olar Gazagystanyň Awtomobil sporty federasiýasyndan 5 topardyr.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň (TDH) wekili “Amul – Hazar 2018” rallisine meşhur awtomobil sürüjilerden kimleriň geljekdigini sorady. Garaşylyşy ýaly, öňde boljak ýaryşlarda iň görnükli türgeniň hormatly Prezidentimiziň bolup biljekdigi barada jogap berildi. Biz muny arzuw edýäris. Bu bolsa biziň ählimiz üçin belent mertebedir. Bütin dünýäden gatnaşyjylaryň hatarynda Saud Arabystanyndan Ýazid Al-Raji ýaly, Fransiýadan, Angliýadan hem beýleki ýurtlardan abraýly wekiller gatnaşar. Häzirki günde ýaryşa gatnaşyjylaryň sany takmynan 80-e barabardyr. Ýaryşa awtoulaglaryň 20–25-si çykar. Dürli ýurtlaryň toparlaryndan gelýän haýyşnamalaryň sany günsaýyn köpelýär-diýip, guramaçylar sözüni jemlediler.
Mediaforumyň dowamynda oňa gatnaşyjylar Aşgabadyň Olimpiýa şäherjigine gezelenç etdiler. Şeýle hem olar paýtagtymyzyň gözel ýerleri bilen tanyşdylar hem-de Türkmenistanyň IIM-niň awtosport merkezine baryp gördüler.
Şu ýyl döredilenine 40 ýyl bolan Dakar rallisi çölde geçirilýän ýa-da başgaça aýdylanda, off-roud ulag ýaryşlarynyň naýbaşysy hasaplanýar. Ýylsaýyn tutuş dünýä boýunça abraýy ýokarlanýan çöl ýaryşlary ýeňil ulaglaryň, motosiklleriň, ýük ulaglarynyň hem-de soňky ýyllarda peýda bolan kwadrosiklleriň arasynda geçirilýär.
Şolardan ýük ulaglary boýunça geçirilýänleriniň özboluşly orny bolup, olara çöllerde, daglarda, ýapgytlarda… erk etmek o diýen ýeňil däl. Umuman, Dakar rallisinde “Kamaz”, “Iveco”, “Tatra” ýaly toparlar öňdeligi eýeläp gelýärler. Ýolsuz ýerlerde gecirilýän ralli ýaryşlarynda ýük ulaglarynyň arasyndaky öňdebaryjy toparlar barada gysgaça maglumat bermegi makul bildik.
“KAMAZ”: Russiýanyň meşhur brendi, 1969-njy ýylda düýbi tutulan “Kamaz” (Kamiskiý awtomobil zawody) kompaniýasynyň adyndan wekilçilik edýän “Kamaz” topary ýük ulaglarynyň arasyndaky iň başarnykly topar hasaplanýar. Aýratynam, soňky ýyllarda “Kamaz” toparynyň ýaryşlarda gazanýan üstünligi mese-mälim duýulýar. Topar gatnaşýan islendik ýaryşynda ýük ulaglarynyň arasynda öňdebaryjylaryň hatarynda bolup, Dakar rallisinde 15, Ýüpek ýoly rallisinde 7, “Africa Eco” rallisinde-de 4 gezek çempionlyk gazandylar.
Dakar rallisinde ýük ulaglarynyň arasynda irki ýyllarda başga-başga toparlar ýeňiş gazanan hem bolsa, “Kamaz” topary soňky ýyllarda öňdeligi özünde saklap gelýär. 1990-njy ýyllaryň 2-nji ýarymynda Dakar rallisine gatnaşyp başlan “Kamaz” topary 15 gezek Dakar rallisinde ýeňiş gazandy. “Kamaz” topary Dakar rallisindäki ilkinji ýeňşini 1996-njy ýylda gazanýar. Şonda Granada–Dakar aralygynda geçirilen bu bäsleşikde Wiktor Moskowskiý, Anatoliý Kuzmin hem-de Nail Bagawetdinowyň erk edýän ulagy hemmelerden öňürti pellehana gelipdi. “Kamaz” topary 2-nji çempionlygyna 4 ýyl garaşmaly bolýar. Wladimir Çaginiň ýolbaşçylygyndaky topar Pariž–Dakar–Kair ýaryşynda öňe saýlanýar. 2002–2006-njy ýyllar aralygynda “Kamaz” bassyr 5 gezek Dakar rallisiniň ýeňijisi bolýar. 2009-njy ýyldan soňra diňe 2 gezek birinjiligi başga topara aldyran “Kamaz” soňky 10 ýylda “Kamaz 4326-9” kysymly görnüşi bilen 8 sapar Dakarda ýeňiş gazanýar. Şol 15 çempionlygyň 7-si Wladimir Çaginiň ýolbaşçylygyndaky topara degişli bolup, ol “Kamazyň” iň başarnykly sürüjisi hasaplanylýar. 3çempionlygam Eduard Nikolaýewiň ýolbaşçylyk edýän topary bilen gazanylýar.
Ilkinji gezek 2009-njy ýylda Kazan–Aşgabat aralygynda geçirilen Ýüpek ýoly rallisinde-de “Kamaz” toparynyň sürüjilerine taý tapylmaýar. Olar şu ýyla çenli geçirilen 8 bäsleşigiň 7-sinde münberiň çür depesine çykmagy başardylar. Aýratynam, Firdaus Kabirow, Eduard Nikolaýew, Aýrat Mardeýew hem-de soňky ýyllarda Dmitriý Sotnikow dagy “Kamaz” toparyna ýeňiş getiren sürüjiler boldy.
Dakar rallisiniň Günorta Amerika yklymynda geçirilip başlanmagyndan soň, fransiýaly meşhur sürüji Žan-Lui Şlesseriň ýolbaşçylygynda Afrika yklymynda täze ýaryş ýola goýuldy. “Africa Eco Race” atly bu ýaryşda-da “Kamaz” toparynyň wekilleri üstünlikli çykyş edip gelýär. Olar şu wagta çenli geçirilen 10 ýaryşyň 4-sinde çempionlyk gazanyp, bu bäsleşikde-de öňdeligi eýeleýärler.
“TATRA”: Çölde geçirilýän ralli bäsleşiklerinde ýük ulaglarynyň arasynda “Kamaz” toparyndan soň, iň şowly çykyş edýän 2-nji topar “Tatra” hasaplanýar. 1850-nji ýylda Çehiýanyň Koprşiwnse şäherinde döredilen “Tatra” kompaniýasynyň (dünýäniň iň gadymy 3-nji awtoulag öndüriji şereketi) topary Dakar rallisi bilen bir hatarda, beýleki ýaryşlarda-da üstünlikli çykyş edýär. “Tatra” topary Dakar rallisinde 6, “Africa Eco” rallisinde 3, Ýüpek ýoly rallisinde-de 1 gezek çempionlyga mynasyp bolýar. Topar Dakar rallisindäki ilkinji ýeňşini 1988-nji ýylda gazanýar. 6 ýyldan soň, 1994–1995-nji ýyllarda yzly-yzyna 2 sapar Dakar rallisiniň ýeňijisi bolýar. 1998-nji, 1999-njy hem-de 2001-nji ýyllardaky çempionlyklaram “Tatra” toparynyň Dakardaky soňky ýeňişleri hökmünde hasaba alynýar. Topara Dakardaky 6 çempionlygyny-da “Tatra 815” kysymly görnüşi bilen Karel Loprais gazandyrýar.
“Tatra” topary 2011-nji ýylda-da Ýüpek ýoly rallisiniň çempiony bolýar. Şonda topar Karel Lopraisiň ýegeni Aleş Lopraisiň ýolbaşçylygynda Moskwa–Soçi aralygyny hemmelerden öňürti tamamlamagy başarýar.
“Tatra” toparynyň “Africa Eco” rallisinde-de 3 çempionlygy bolup, 2011-nji, 2012-nji hem-de 2014-nji ýyllarda Tomaş Tomesegiň erk edýän ulagy ýeňiş gazanýar.
“IVECO”: Italiýanyň Turin şäherinde 1975-nji ýylda FIAT kompaniýasynyň garamagynda döredilen “Iveco” şereketiniň adybir topary-da ralli ýaryşlaryna yzygiderli gatnaşýan toparlaryň biridir. Häzirki güne çenli bu topara Dakar rallisinde 2 gezek çempion bolmak miýesser edýär. Şereketiň Awstraliýadaky zawodlarynda öndürilen “Iveco PowerStar” kysymly görnüşleri 2012-nji hem-de 2016-njy ýyllarda çempionlyk gazanýar. Iki gezekde-de gollandiýaly Jerard de Rooý toparyna çempionlyk gazandyran sürüji bolýar. Jerard de Rooý “Iveco” topary bilen Dakar rallisinde 2012-nji ýylda 4-nji, 2014-nji ýylda 2-nji, 2017-nji ýylda-da 3-nji orny eýeleýär.
Italýan topary “Africa Eco” ýaryşynda-da 2 gezek çempion adyny eýeleýär. Topar bäsleşigiň ilkinji ýylynda hem-de şu ýylky geçirilişinde çempionlyk gazanýar. 2009-njy ýylda Žan de Rooý, bu ýyl bolsa Jerard de Rooý toparyna ýeňiş getirýär.
Ýokarda ady agzalan toparlardan başga-da Dakar rallisinde, “Africa Eco” rallisinde, Ýüpek ýoly rallisinde bäsleşýän toparlaryň bardygyny belläliň. Nemesleriň “MAN TGA” topary 2007-nji ýylda, ýaponlaryň “Hino” topary 1997-nji ýylda, gollandlaryň DAF topary 1987-nji ýylda, italýanlaryň “Perlini” topary 1990–1993-nji ýyllarda 4 gezek Dakar rallisinde çempionlyk derejesini gazanýarlar. Dakar rallisinde ýük ulaglarynyň arasynda ilkinji çempionlygy “Pinzgauer” eýelese, alžir kompaniýasy “Sonacome” 2-nji ýaryşyň ýeňijisi bolýar. 1981-nji ýylda-da Fransiýanyň adyndan wekilçilik eden ALM/ACMAT topary ýeňiş gazanýar. Dakar rallisinde 1982–1986-njy ýyllarda-da dünýä belli “Mercedes-Benz” kompaniýasynyň ýük ulaglary öňe saýlanýar. Bulardan başga-da “Scania” (Şwesiýa), GINAF (Gollandiýa), MAZ (Belarus), “Renault” (Fransiýa), “Liaz” (Çehiýa) ýaly dünýä belli brendleriňem toparlary häli-şindi ralli ýaryşlaryna gatnaşyp durýar.


text:
Moskwada bir hüjümçi “Eho Moskwy” radio stansiýasynyň baş edarasyna hüjüm edip, radionyň baş redaktorynyň orunbasary we alyp baryjy Tatýana Felgengaueri pyçaklady.
Bu radionyň baş redaktory Alekseý Wenediktowyň 23-nji oktýabrda beren maglumatyna görä, hüjümçi Felgengaueri damagyndan ýaralapdyr.
Hüjümçi radionyň howpsuzlyk işgärleri tarapyndan tussag edildi, Felgengauer keselhana ýerleşdirildi diýip, Wenediktow aýtdy.
Şeýle-de, ol radio stansiýanyň binasynda polisiýanyň iş alyp barýandygyny belledi.
Bu waka barada häzirlikçe goşmaça maglumat almak başartmady.
Özbegistanda doglan 32 ýaşyndaky Felgengauer tanymal rus žurnalisti we harby ekspert Pawel Felgengaueriň öweý gyzydyr.


text:
Türkiýe-Ukraina uçar gatnawy tolkuny iki esse ýokarlandyryldy
Türkiýe bilen Ukrainanyň arasyndaky uçuşlaryn artdyrylmagy üçin gol çekişilen ylalaşyga laýyklykda Stambul-Odessa uçuş tolkuny iki esse ýokarlandyryldy
Raýat awiasiýasy baş müdirliginden berilen beýannama görä iki ýurduň degişli edaralarynyň wekiliýetleri ýurtlaryň arasyndaky uçar gatnawlarynyň we uçuş nokatlarynyň sanynyň artdyrylmagy maksady bilen düýn Ankarada duşuşdylar.
Raýat awiasiýasy baş müdiriniň orunbasary Haýdar Ýalçynyň we Ukrainanyň Raýat awiasiýasy edarasynyň baş müdiriniň orunbasary Sergii Kroşugyň ýolbaşçylyk etmeginde geçirilen gepleşiklerde howa ýoly ulaglarynyň dowam edýän tolkun we uçuş nokady çäklendirmesi meselesini ara alyp maslahatlaşdylar.
Gepleşikleriň ahyrynda gol çekişilen şertnama laýyklykda Stambul-Odessa ugrunda bar bolan tolkun sanynyň iki esse ýokarlandyrylmagy barada ylalaşyldy.
İzmir-Kiýew ugry boýunça hepdelik 21 tolkun uçuş kesgitlenip, täze goşulan nokatlara hepdelik 7 tolkun sapar guralmagy barada ylalaşyldy.


text:
ey ellerinize saglygey onaranlar. Nesip bolsa gowja wagt geçireris.
Alla razy bolsun
-
shahyr
11 years ago
- enşallah bu täze görnüşi hemme agzalarymyz halarlar diýip umydymyza bar. Sebäbi muny ulanmak has aňsat bolsun diýip köp pikirlenildi we belgiler diýip ýörite bir zat bar ýazylan zadyňy çakganja tapmak üçin goýuldy. Entak kalendar hem goýmakçy. Täze täze gyzykly zatlaram goýarys.
-
MuhaciR
11 years ago
- nesip bolsa
-
agash55
11 years ago
- hava inshallah. hemmesi gaty govy boljak
-
diwana
11 years ago
- jogaplar\'yn font size\'y birazjyk ulaldylsa gowy boljak yaly.
-
diwana
11 years ago
- yene bir zat unsumi cekdi. bash harp diylen zat yok oydyan. uly bilen yazsanam ekrana cykanda kicelip cykyar. bu yorite edildimi?
-
Farabi
11 years ago
yene bir zat unsumi cekdi. bash harp diylen zat yok oydyan. uly bilen yazsanam ekrana cykanda kicelip cykyar. bu yorite edildimi?
hawa bu css bilen ýörite edildi. ýöne database-de ulynyjy näme ýazan bolsa şol tutulýar.
-
akgül
11 years ago
- men-a taze gornuşini haladym.. hakyky turkmençe ve prikoldan doly:))
uly harp bilen yazılmagy mana geregem dal.. şeyle de hemişe kiçöi harp bilen yazyan :)
-
jink
10 years ago
- hava menem haladym,ustunde ishlanlere kop sagbolsun aydyaryn.
-
türkmenoglan
10 years ago
- Taze görnüş onat bolupdyr yöne öwrenişmek kyn


text: Bütin dünýäniň sabyrsyzlyk bilen garaşan toýy 19-njy maýda uly dabara bilen geçirildi. Britan şalygynyň 6-njy mirasdüşer şazadasy Harri bilen amerikaly aktrisa Megan Marklyň nika toýy Windsor galasynda boldy. 33 ýaşly Harri bilen 36 ýaşly Marklyň toýuna şa zenany Elizabet II hem gatnaşdy. Toý tutulýan ýere Harri agasy Williams bilen, Markl bolsa, ejesi Doria Ragland bilen geldi. 2600-den gowrak myhmanyň şaýatlygynda nikalary gyýlan çatynjalar at arabasy bilen aýlanyp, galanyň daş-töweregine ýygnanan halkyň mähirli gutlaglaryny kabul etdi. 4,5 metrlik uzynlykdaky nykaby bilen hemmäniň ünsüni çeken Markl bilen şazada Harriniň toýy, başgaça aýdylanda, ýylyň toýy onlarça teleýaýlym arkaly göni ýaýlymda görkezildi. Bu toýa Angliýada 18 million, ABŞ-da 29,2 million adam tomaşa etdi. Bu taryhy toý dabarasyna gatnaşanlaryň arasynda angliýaly ozalky futbolçy Dewid Bekham, ýanýoldaşy Wiktoriýa, aktýor Jorj Kluni we aýaly Amal, iňlis artisti Tom Hardi, amerikaly tennisçi Serena Williams, meşhur aýdymçy Jon Elton, amerikaly alypbaryjy Oprah Winfreý ýaly tanymal şahsyýetler hem bardy. Şazada Harri bilen ýanýoldaşy Markla Elizabet II tarapyndan degişlilikde, Sassiksiň gersogy hem-de Sassiksiň gersoginýasy titullary berildi.


text:
Orsýetiň iň ýokary saýlaw resmisi region häkimiýetleriniň Primor ülkesinde geçirilen dawaly gubernator saýlawlarynyň netijelerini ýatyrmaklaryny maslahat berdi.
Kummunstler partiýasy bu ýerde Kreml tarapyndan goldanylýan iş başyndaky kandidatyň ses sanaşlygyň soňunda birden öňe saýlanandygyny aýdyp, galplyk edilýändigini öňe sürdi.
Merkezi Saýlaw komissiýasynyň başlygy Ella Pamfilowa saýlaw resmileriniň juda çekeleşikli ýagdaýda geçen bäsleşikde “düýpli kemçiliklere” ýol berildi diýip netijä gelendigini aýdyp, bu teklibi 19-njy sentýabrda etdi.
Onuň sözlerine görä, saýlaw mahalynda ses sandyklaryny öňünden doldurmak, ses sanawlaryny galplaşdyrmak ýaly bikanun usullara ýüz uruldy.
"Biz Primor ülkesiniň saýlaw komissiýasyna gubernator saýlawlarynyň netijelerini kanuny däl diýip yglan etmegi maslahat berýäris” diýip, Pamfilowa aýtdy.
Eger region häkimiýetleri bu teklibi kabul etseler, ol täze saýlawyň üç aý möhlet içinde geçiriljekdigini aýtdy. Adatça, Orsýetde ýerli resmiler Moskwadaky merkezi hökümetiň berýän maslahatlaryna juda seýrek garşy çykýarlar.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow prezident Wladimir Putiniň hem bu saýlawlaryň netijeleriniň ýatyrylmagyna gol ýapýandygyny bildirip, “elbetde, adminstrasiýa Merkezi Saýlaw komissiýasynyň pozisiýasyna gadyr goýýar we ony goldaýar” diýdi.
Bu rekomendasiýa-maslahat paýtagty Wladiwostok bolan Uzak Gündogar regionynda, Kremliň kontrollygyndaky Birleşen Orsýet partiýasynyň kandidaty, iş başyndaky gubernator Andreý Tarasenko soňky pursatda, birden kommunist garşydaşy Andrei Işçenkony “tozana garyp”, öňe saýlanandan soň dörän dartgynlyklaryň arasynda berildi.
17-nji sentýabrda Wladiwastokda ýüzlerçe adam proteste çykdy we Kommunistler partiýasy ses sanaşlyk düzgünleriniň birnäçe etrapda bozulandygyny aýdyp, suda şikaýat etmäge taýýarlanyp başlandygyny aýtdy.
Pamfilowa köp sanly düzgün bozmalara, şol sanda sesleriň satyn alynmagyna, adamlaryň gorkuzylyp ses berdirilmegine ýol berlendigini, saýlaw resmileriniň yglan edilen netijeleriň sebitiň saýlaw uçastokalrynda ses beren halkyň isleglerini şöhlelendirýändigini anyklap bilmändigini aýtdy.
16-njy sentýabrda geçirilen gaýtadan ses berişlik şol günüň ertesi irden ses sanaşlygyň jemleýji pursatlarynda dawa-jenjele uçrady.
Sesleriň 95 prosentiniň sanalmagy bilen,Tarasenko Işçenkodan 6 prosente golaý yzda barýardy, emma resmiler ses sanaşlyk 99.1 prosente ýetende, birden resmi görkezijileriň iş başyndaky gübernatoryň öz bäsdeşinden 7,644 ses bilen öňe geçendigini aýtdylar.
Kommunistler bu öwrülişigi netijeleriň galplaşdyrylmagy hökmünde häsiýetlendirdiler. Birleşen Orsýet partiýasy bolsa, öz gezeginde, kommunistleri düzgün bozmalarda, şol sanda sesleri satyn almakda aýyplady.
Kommunstleriň lideri Gennadiý Zýuganow prezident Putine ýüz tutdy we onuň bu ýagdaýa gatyşmagyny sorady. Şeýle-de ol, eger bu meselede progres bolmasa, 22-nji sentýabrda ýurt boýunça protest aksiýalaryny geçirmegi wada berdi.
Kreml tankytçylary Kommunistler partiýasyny Putiniň dolandyryş ulgamynyň çeýe bir bölegi hasaplaýarlar, sebäbi bu partiýa Putiniň başlangyçlaryny ýygy-ýygydan goldap çykyş edýär.
Emma regional derejedäki basdaşlyk hem çyn, şol bir wagtda kommunistleriň islendik ýeňşi Putin üçin-de, Birleşen Orsýet partiýasy üçin-de örän kejikdiriji, sebäbi olar syýasatda bütin ýurda agalyk edýärler.