text:
Bir ýigit öýüniň töwereginiň garyny arassalap ýören eken. Şol barmana, onuň dostlarynyň biri «Ilki jaýyň üstüniň garyny süpürip, soň onuň aşagyny arassalasaň, gowy bolmazmy?!» diýip, maslahat beripdir. Onda ýaňky ýigit: «Olam-a ýadyma düşmän durmady welin, jaýda atam otyrdy. Onuň depesine çykmagy biedeplik hasaplaýaryn» diýipdir.
*****
Kiçijik wagtym «Bedewler ganat ýaýyp uçup bilýär» diýseler, teleýaýlymda beýlekide onuň ganatyny görjek bolup, çyr-çytyr bolar ýörerdik. Belki bardyr, ýöne men ony görýän däldirin. Ine, bir gün oňa ýolda duşaýsam nätjek?! Gapdalymdan dabyrdyklap geçip giden bedewiň ganatynyň ýokdugyny görüp, bir zada göz ýetirdim. Asyl, oňa ganat gerek däl eken, onuň özi duranja bir ganat eken, tutuş türkmeniň ganaty…
*****
Köplenç, garaňky bir ýere baranyňyzda, ýa bolmasa, garaňky otaga kürsäp gireniňizde, bir bada gözüňiziň öňi ümezläp, garaňkylanan ýaly bolýandyr. Emma bu ýagdaý uzak dowam etmez. Sähel salymda ähli zat üýtgäp, garaňkylyk hem edil el bilen aýrylan ýaly gözden sumat bolar. Üns berýäňizmi, bu ýagdaý durmuşda-da gabat gelýär. Haýsydyr bir işiň başyna baranyňyzda, bu iş size bir bada «garaňky» görner. Emma oňa içgin aralaşyp, doly girişseňiz welin, ol edil aýnada ýüzüňi görüp oturan ýaly aç-açan bolar durar. Çünki gijelik hem uzak dowam etjek ýalydyr welin, iň soňunda, şol hem sowulyp, onuň ýerine parlap Gün çykýar ahyry.
*****
Kimdir birine ýagşylyk edeniňizde ýa-da bir mätäç bendä kömek bereniňizde, arkaňyzdan dag aýrylan ýaly bolýarmy?! Megerem, bolýandyr. Sebäbi her gezek ýagşylyk edilende, ömür depderçäňe bir sogap ýazylyp, bir günäň hem gaçyp galýar-da…
*****
Bir adam ulagyny ussa getirip, ony bejerip bermegi haýyş edipdir. Ussa ulagyň daşyndan birki ýola aýlanypdyr-da, onuň bir näsaz ýerini «tyrkyldadypdyr» welin, ulag işläberipdir. Munuň üçin ussa ulagyň eýesinden 100 manat alypdyr. Ulagyň eýesi: «Sen diňe ulagyň bir ýerini «tyrkyldatdyň». Onuň bahasy 1 manat bolmaly ahyry» diýip geňirgenipdir. Ussa:
— Hawa, «tyrkyldyň» bahasy 1 manat. Emma niresini «tyrkyldatmalydygyny» bilenim üçin 99 manat alýaryn — diýipdir.
Bu ýönekeý bir tymsal hem bolsa, onda bir hakykat bar. Käte durmuşda bir kiçijek şowsuzlyga uçranymyzda, onuň sebäbini bilmäge çalyşýarys. Onuň ýönekeý bir sebäbiniň bardygyny bilýärsiňizmi?! Biz diňe kakmaly gapymyzy ýalňyşýarys, özge gapyny «tyrkyldadýarys». Biziň ätmeli bosagamyzyň başga ýerlerde bolmagy mümkin ahyry.
Goçmyrat ORAZBERDIÝEW,
žurnalist.


c: text/html

text:
Túrki Keńesine múshe jáne baqylaýshy memleketterdiń jýrnalısterimen birge jýyrda Ázerbaıjanǵa saparlap, Qarabaq pen otyz jylǵa jýyq armıan áskeriniń baqylaýynda bolǵan ózge de aımaqtardyń qazirgi ahýalyna kýá bolyp qaıttyq.
Túrkııa, Qazaqstan, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan, Majarstan, sonymen qatar Serbııa, Bosnııa jáne Gersegovına, Soltústik Makedonııa elderinen kelgen BAQ salasynyń 20-dan astam qyzmetkeri úsh kúnge sozylǵan sapar barysynda Ázerbaıjannyń Fızýlı, Jábraıyl, Agdam aýdandarynda jáne Shýsha, Gánjá qalalarynda bolyp, aýmaqtarda júrgizilip jatqan jumyspen jáne eldi mekenderdi damytý josparymen tanysyp qaıtty.
Shırek ǵasyr boıy tolyǵymen nemese jartylaı Armenııanyń baqylaýynda bolǵan óńirlerdiń búgingi ahýaly jaıly aıtpas buryn, bir jyl burynǵy oqıǵaǵa sheginsek. Byltyr qyrkúıektiń aıaǵynda Ázerbaıjan men Armenııa arasyndaǵy Qarabaq daýy qaıta shıelenisip, qaqtyǵys bastalyp, onyń sońy áskerı is-qımyldarǵa ulasqany esimizde. Eki el arasyndaǵy bul janjaldyń tamyry ýaqyt turǵysynan ne qundylyqtar jaǵynan bolsyn tereńde jatyr. 44 kúnge sozylǵan soǵys 2020 jyly qarashada toqtap, taraptar ortaq kelisimge kelgen-di. Ázerbaıjan, Armenııa men Reseı basshylary qol qoıǵan qujatqa sáıkes armıan áskeriniń baqylaýynda bolǵan aımaqtar qaıtarylyp, qos tarap óńirdegi turaqtylyq pen beıbitshilikti saqtaýǵa ýaǵdalasqan.
Sheteldik jýrnalıster sapardyń alǵashqy kúni Ázerbaıjannyń Fızýlı aýdanyna attandy. El astanasy Bakýden 360 km qashyqtyqta ornalasqan aýdandy mınadan tazartý jumystary qarqyndy júrip jatyr eken. Alǵashqy aıaldama Fızýlı aýdanynyń Gargabazary aýyly boldy. Aýdan degenimiz – bizdińshe oblysty bildiredi. Arnaıy uıymdastyrylǵan baspasóz jıynynda Ázerbaıjan Respýblıkasynyń mınadan tazartý jónindegi agenttiginiń (ANAMA) sýpervaızeri Natıg Asadov Fızýlı-Jábraıyl jolyn mınadan tazartý jumystary kezeń-kezeńmen júrip jatqanyn baıandady. Saperlerge kómek retinde arnaıy úıretilgen ıtter de jumyldyrylǵan.
«Biz Fızýlı aýdanynyń Gargabazary aýylyndamyz. Munda Fızýlıden Jábraıyl aýdanyna baratyn joldy mınadan tazartyp jatyrmyz. Jol ýchaskesiniń birinshi bóligindegi (3,4 km) jumys aıaqtaldy. Ol jerde jol salynyp, tıisti jumys atqarylyp jatyr», dedi ANAMA ókili Natıg Asadov. Onyń aıtýynsha, jumystyń ekinshi jáne úshinshi kezeńderi de aıaqtalyp qalǵan. Odan bólek jýrnalısterge zalalsyzdandyrylǵan mınalar men snarıadtardyń túrleri tanystyryldy.
Aýdandy qalpyna keltirý jumystary áskerıler tazartqan aýmaqta asfalt tóselip, jol salýdan bastalyp jatqany birden baıqalady. Bul – jyldar boıy tirshiliksiz qalǵan eldi mekenderdi jan-jaqty damytyp, ómir súrýge qolaıly etýge jáne halyqty tezirek qonystandyrýǵa baǵyttalǵan jumystardyń bastapqy bóligi.
«Qarabaqtyń áýe qaqpasy» degen atqa ıe bolǵan, jeti aıda boı kótergen Fızýlı halyqaralyq áýejaıy da osy tazartylǵan aýmaqta ornalasqan. Jaqynda ǵana synaq retinde alǵashqy jolaýshylar ushaǵyn qabyldaǵan zamanaýı áýejaı – Qarabaqta salynady degen úsh áýejaıdyń biri. Ázerbaıjandyqtar joba Qarabaqtyń qaıta jandanyp, turǵyndar men qonaqtardyń jıi keletin mekenine aınalýyna sep bolady degen senimde.
Toppen ári qaraı jolǵa shyǵyp, Jábraıyl aýdanyna aıaldadyq. Munda da Fızýlıdegideı tirshiliktiń belgisi joq. Aýmaqta áskerı rejim qatań saqtalǵan. Jol Jábraıyl arqyly Ázerbaıjannyń mádenı astanasy atanǵan Shýsha qalasyna tústi. Fızýlıdaǵy halyqaralyq áýejaı bolashaqta dál osy Shýshaǵa keletin týrısterdi qabyldaýǵa arnalǵan eken. Qalaǵa mádenı astana degen ataq Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıevtiń buıryǵymen berilgen. Maqsat – qalanyń tarıhı kelbetin qalpyna keltirip, burynǵy dańqyn qaıtarý jáne dástúrli mazmundy mádenı ómirdi qaıta jańǵyrtý.
Qarabaq jotasynyń eteginde, teńiz deńgeıinen 1368 metr bıiktikte ornalasqan qalaǵa jetýdiń ózi ońaı emes. Joǵary-tómen oıysyp otyratyn jol taýdyń ushar basyna kóterilgendeı áser qaldyrady. Shýshanyń osyǵan deıin kórgen mekenderden ózge beınesi men erekshe kórinisi birden baıqalady. Qatysýshylardy qaladaǵy mádenı-tarıhı oryndarmen tanystyryp, júrip jatqan qurylys jumystaryn kórsetti. Eń aldymen, Ázerbaıjan men Túrkııanyń memleket basshylary Shýsha deklarasııasyna qol qoıǵan ortalyq alańǵa bet aldyq. Kerýensaraı, Han saraıy sekildi tarıhı-mádenı eskertkishterdi aralap kórdik. Jergilikti BAQ ókilderi qalanyń tarıhı arhıtektýralyq nysandary saqtalyp, týrısterge arnalǵan kórnekti oryndarǵa aınalatynyn habarlady. Alańnyń ortasynda qalpyna keltirilip jatqan ǵımarat jergilikti bılik ókilderine berilmek. Osylaısha Shýshanyń týrızm ortalyǵyna aınalatyndaı áleýetine kýá boldyq. Qatysýshylar sondaı-aq Yukhari Govhar Agha meshitinde bolyp, qalanyń baı tarıhyna qanyqty. Munda Ázerbaıjannyń birqatar kórnekti ǵalymdary men mádenıet qaıratkerleri dúnıege kelgen eken. Tarıhı-mádenı baılyǵy men tabıǵı sulýlyǵynyń arqasynda Shýsha Ázerbaıjannyń sımvoly dese de bolady. Jergilikti turǵyndar qalany «Ázerbaıjan mádenıetiniń, án óneriniń besigi» dep te ataıdy eken.
Sheteldik qonaqtarǵa XVIII ǵasyrda Qarabaq handyǵyn jaýlardan qorǵaý maqsatynda salynǵan Shýsha bekinisi de tanystyryldy. Taýly aımaqtyń tamasha tabıǵatyna tamsanǵan BAQ salasynyń ókilderi tańdanysyn jasyrmady. Aıtpaqshy, Shýsha qalasynyń ataýy da qalanyń taza aýasyna baılanysty eken. Shýsha, ıaǵnı qazaqsha aýanyń «shıshadaı» taza ekenin bildiretinin estidik.
Ázerbaıjannyń jaýhary – Shýshadan keıin eldiń ekinshi úlken qalasy – Gánjáǵa jol tarttyq. Bul – Qarabaq daýyna qatysy joq, alaıda qaqtyǵys nátıjesinde zardap shekken qalalardyń biri. Túrkııa, Qazaqstan, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan, Majarstan, sonymen qatar Serbııa, Bosnııa jáne Gersegovına, Soltústik Makedonııa elderiniń BAQ salasynyń ókilderi jarylys bolǵan kópqabatty úılerdiń birinde bolyp qaıtty. Qaıǵyly oqıǵa saldarynan 20-dan astam beıbit turǵyn qaza bolǵan. Jergilikti bılik ókili qalada bolǵan ózge de jarylystar týraly baıandap berdi.
Sapardyń sońǵy kúni kelisimge deıin jartylaı Armenııanyń baqylaýynda bolǵan Agdam aýdanynda ótti. Agdam qalasyndaǵy tarıhı oryndardy aralap, óńirdi damytý týraly josparmen tanysýǵa múmkindik týdy. Ol týraly BAQ ókilderine Ázerbaıjan Prezıdentiniń Agdam aýdanynyń okkýpasııadan azat etilgen bóligi, sonyń ishinde Agdam qalasyndaǵy arnaıy ókili Emın Gýseınov keńirek aıtyp berdi.
«Qalany qalpyna keltirý jumystarynyń qanshalyqty aýqymdy ekenin kórip otyrmyz. Agdam aýdany aýmaǵynyń úshten ekisi okkýpasııada boldy. Biz barlyq jergilikti jáne halyqaralyq tıisti qurylymdarmen tyǵyz jumys istep jatyrmyz. Sonymen qatar, qalpyna keltirýge baılanysty barlyq máselelerdi retteıtin úılestirý shtaby quryldy», dedi Emın Gýseınov.
Onyń aıtýynsha, aldaǵy qalpyna keltirý jumystary aıasynda túrli máselelerdi sheshý úshin onnan astam jumys toby qurylǵan. Prezıdenttiń óńirdegi arnaıy ókili qalanyń zamanaýı, eldegi iri qalalardyń birine aınalatynyn basa aıtty.
«Biz Qarabaqty, sonyń ishinde Agdamdy jumaqqa aınaldyrǵymyz keledi. Qala eń ozyq halyqaralyq standarttarǵa sáıkes qalpyna keltiriledi. Qala halqy júz myńǵa jýyq adamdy quraıdy jáne geografııasy eki esege jýyq keńeımek. Aýmaǵy 1,5 myń gektarǵa sozylatyn Agdam Ázerbaıjandaǵy tórtinshi iri ári zamanaýı qalaǵa aınalady», dep atap ótti ol.
Agdam aýdany eldegi jyl boıy kún kózi eń kóp túsetin aýdandarynyń biri eken. Sol sebepti aımaqtyń kún energııasyn óndirý turǵysynan úlken áleýeti bary aıtyldy. Agdamnyń Qarabaq ekonomıkalyq aımaǵyna kiretini belgili. Emın Gýseınov Keńes zamanynda munda 17-ge jýyq túrli kásiporyn jumys istegenin aıta kelip, qalany qalpyna keltirip qana qoımaı, kezinde qashýǵa májbúr bolǵan halyqtyń qaıta oralýyna jaǵdaı jasaý úshin memleket barlyq kúsh-jigerin jumsaıtynyna sendirdi.
Osylaısha, Túrki Keńesine múshe jáne baqylaýshy memleketterdiń BAQ ókilderine arnaıy uıymdastyrylǵan úshkúndik saparda Qarabaqtyń qazirgi kelbetin óz kózimizben kórip, bolashaǵyna úńilgendeı boldyq.
Iran ıadrolyq kelissózderge qaıta oralmaq
Álem • Búgin, 00:08
Eýropa elderinde qamaýǵa alynǵan qazaqstandyqtar máselesi qaraldy
Qoǵam • Búgin, 00:05
Úndistan: Til tóńiregindegi tartys
Álem • Búgin, 00:00
Náreste járdemaqysyn onlaın rásimdeńiz
Ekonomıka • Keshe
Qoǵam • Keshe
Altyn Orda – qazaq memlekettiginiń altyn besigi
Tarıh • Keshe
Sırkte qaıta estilgen kúlkiler kúmbiri
О́ner • Keshe
О́ner • Keshe
Muqtajdyń muńyn bólisken meıirimdi mamandyq
Qoǵam • Keshe
Mınıstrlikter quzyreti qaıta bólinedi
Úkimet • Keshe
Tańbalaý jáne bıznestegi baıbalam
Ekonomıka • Keshe
Ádebıet • Keshe
О́nerpaz boıynda bekzattyq bolǵany durys
О́ner • Keshe
Adamdardan árdaıym alǵys pen bata alady
Qoǵam • Keshe
Rýhanııat • Keshe
Qoǵam • Keshe
Baǵdat Mýsın HUAWEI-men kelisim jasady
Úkimet • Keshe
TMD elderiniń áleýmettik máselelerdi talqylandy
Úkimet • Keshe
Áleýmettik kodeks qashan qabyldanady?
Úkimet • Keshe
Almatyda turǵyn úı órtenip, 2 adam qaza tapty
Oqıǵa • Keshe
Aýstralııanyń ońtústigi jaryqsyz qaldy
Álem • Keshe
Múgedektigi barlarǵa jańa járdemaqy tólenedi
Qoǵam • Keshe
Almatydaǵy krematorıı qurylysy bıyl aıaqtalady
Aımaqtar • Keshe
UQK Almatyda 2 iri esirtki tobyn anyqtady
Oqıǵa • Keshe
ÁCh: Nurlan Saparbaı jeńilip qaldy
Boks • Keshe
Elordada koronavırýspen kúreske qansha qarajat jumsaldy
Koronavırýs • Keshe
Rýdnyıda alty jasar qyz besinshi qabattan qulap ketti
Aımaqtar • Keshe
Úsh ózbek boksshysy jarysty aıaqtady
Boks • Keshe
QHL: «Barys» «Admıral» komandasyn jeńdi
Sport • Keshe
Kókshetaýda 18 jastaǵy qyzdar esirtki tasymaldaǵan
Aımaqtar • Keshe
Munaı óńdeý zaýyttary qosymsha 2 myń tonna avıaotyn óndiredi
Qazaqstan • Keshe
Elorda áýejaıynda janarmaı máselesi sheshildi
Elorda • Keshe
Jaraqat alǵan 2 oqýshynyń bireýiniń jaǵdaıy aýyr
Aımaqtar • Keshe
Serik Shápkenov «Eńbek - eldiń muraty» arnaıy jobasy týraly aıtty
Qazaqstan • Keshe
Álemniń 12 elinde qazaq tili kýrstary oqytylady
Bilim • Keshe
SQO-da órtengen úıden 15 adam evakýasııalandy
Aımaqtar • Keshe
Elordada 2 otbasylyq densaýlyq ortalyǵy ashylady
Medısına • Keshe
Kórshi elde úsh júzden astam adam tamaqtan ýlanǵan
Álem • Keshe
40 myńnan astam adam koronavırýs juqtyrǵan
Álem • Keshe
Almatylyqtardy 30 mln teńgege aldaǵan alaıaq ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Penjimdegi jappaı tóbeles: taǵy bir adam zardap shekken
Oqıǵa • Keshe
Elordada vaksınasııa pýnkteriniń biri jabylady
Elorda • Keshe
Pavlodar munaı-hımııa zaýytyn jóndeý merziminen buryn aıaqtaldy
Aımaqtar • Keshe
Murat Áıtenov: Importqa táýeldilikti azaıtýymyz qajet
Aımaqtar • Keshe
Prezıdent «TotalEnergies» munaı-gaz konserniniń basshylaryn qabyldady
Prezıdent • Keshe
Elordada uzaqqa sozylǵan mektep qurylystary qaıta jandandy
Elorda • Keshe
Qazaqstanda VAR júıesi qoldanylmaq
Fýtbol • Keshe
Zeınetaqy jınaqtaryn merziminen buryn alýǵa bola ma?
Qoǵam • Keshe
Shymkentte ınsýlındy ıneler óndirilmek
Aımaqtar • Keshe
Memleket basshysy Eýrazııalyq Damý Bankiniń tóraǵasyn qabyldady
Prezıdent • Keshe
Golovkınniń kelesi jekpe-jegi ótetin kún naqtylandy
Boks • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Álıhan Smaıylov RF memlekettik hatshysymen kezdesti
Úkimet • Keshe
Almatyda oqýshylar pyshaqtasty
Oqıǵa • Keshe
SQO-da tólem termınalyn buzǵan turǵyn ustaldy
Oqıǵa • Keshe
Almaty áýejaıynda ushaqtarǵa janarmaı quıý shekteldi
Aımaqtar • Keshe
Baǵdat Mýsın sıfrlandyrýdaǵy kemshilikter týraly aıtty
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstan men Pákistan áskerı yntymaqtastyq josparyna qol qoıdy
Qazaqstan • Keshe
Mektepterdi arnaıy kúzet qyzmeti qadaǵalaıtyn bolady
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstanda ushaqtar ushpaı qalýy múmkin
Qoǵam • Keshe
Uqsas jańalyqtar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adamlar ozuning kimdigini yagny akyldarlygyny, danalygyny nameler bilen bashgalara gorkezmage chalyshyarlar?
Koplench kop adamlar eden ishlerine, yeten derejelerine yada nahilidir bu dunyade edinen baylygyna esaslanyp ozlerini akyldar, dana, abrayly diyip baha beryarler… Hatda ozlerine kimdir biri diydirmek uchin her bir yol bilen ugur tapyp yol aljak bolup hereket edyarler. Gerek bolsa zorluk bilenem, mekirlik bilenem, bashgalary tokmaklap pese dushurmage chalyshypda, yada hokum ediji sozler aydyp hem, dawa-jenjel edip yol aljak bolup, adamlary kemsidip gownuni agyrdyp hem at-abray yada shohrat gazanmak uchin hereket edyarler… Kawagt hatda hak Hudayy tanayan diyip, bu at bilen hyzmat edyanlering arasynda hem sheyle men-menlikden doly hasiyetler bolyar… Beyle adamlar ozlerini beygeldip, men-menlikden, tekepbirlikden, shohratparazlykdan doly adamlardyr.
Beyle hasiyetler, Hudaydan bolman bu dunya degishli yorelgelerden we gara guychlering hokumdary sheytandan ugur alan hasiyetlerdir…
Hakyky danalyk bolsa pesgowunlikden, parahatsoyujilikden, merhemetden, rehimden, adalatdan, yagshy niyetlilikden, mahir-shepagatdan doly bolan hasiyetlere esaslanandyr. Beyle adamlary Huday beygeldyandir!
Hakyky danalyk
“13 Araňyzda dana hem parasatly adam barmy? Eger bar bolsa, goý, ol muny dogry durmuşy we danalykdan çykýan pespälligi bilen bitiren oňat işlerinde görkezsin.14 Emma kalbyňyzda bahyllyk we men-menlik bar bolsa, onda danalyk bilen öwünmäň. Bu aňrybaş ýalançylyk bolar!15 Beýle «danalyk» gökden inen däldir, ol dünýewi bolup, ruhy däldir, şeýtandandyr.16 Çünki bahyllygyň, men-menligiň bar ýerinde bidüzgünçilikler we her dürli pyssy-pyjurlyklar hem bardyr.
17 Emma gökden inen danalyk ilki bilen päklikdir, soňra parahatlyk söýüjilikdir, mylaýymlyk we özara ylalaşyklykdyr. Ol merhemetden we haýyrly işlerden doludyr. Şeýle danalyk tarapgöýlik we ikiýüzlülik etmeýär.18 Parahatlyk döredýänler parahatçylyk tohumyny sepip, dogrulyk hasylyny orýarlar.” Injil, Yakubyng Haty 3nji bap


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň başlygy Arslan Gurbanmämmedowiç Aşyrow Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň “Türkmen owazy” teleradioýaýlymynyň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmekden boşadyldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Kerwen Bäşimyradowiç Aýdogdyýew Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň “Türkmen owazy” teleradioýaýlymynyň başlygy wezipesine bellenildi.


text:
26-njy sentýabrda Döwlet migrasiýa gullugynyň maslahatlar zalynda Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen adamlara pasportlary gowşurmak dabarasy boldy. Bilşimiz ýaly, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 20-nji sentýabrda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň raýatlygyna 863 adamy kabul etmek hakynda Permana gol çekdi.
Şu dabara ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, Türkmenistanda işleýän halkara guramalarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýaşulular gatnaşdylar.
Dabarada BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary Komissarynyň müdiriýetiniň Merkezi Aziýa boýunça sebit edarasynyň baştutany Ýasuko Oda, BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýada Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň baştutany Natalýa German, BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Ýelena Panowa raýatsyzlyk meseleleriniň çözülmeginde Türkmenistanyň saldamly goşandyny bellediler. Ýurdumyzyň görkezýän nusgasy diňe bir Merkezi Aziýa sebiti üçin däl, eýsem, bütin dünýä üçin hem möhümdir.
Ynsanperwer ugur Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatynyň düzüm bölekleriniň biridir. Ýurdumyz sebitde ilkinjileriň hatarynda bu meselä örän uly üns berip başlady. Bosgunlar we raýatlygy bolmadyk adamlar baradaky meseleleriň çözülmegine halkara tagallalarynyň birleşdirilmegi talap edilýär. Garaşsyzlyk ýyllarynda 23 müňe golaý (22 müň 930) adam Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edildi. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen raýatlygy bolmadyk adamlara goldaw bermek we bu ýagdaýyň öňüni almaga degişli kepillikleri üpjün etmek üçin 2018 — 2024-nji ýyllarda raýatsyzlygy ýok etmek boýunça hereketleriň milli meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy.


text:
TÜRKMENISTANYŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLIGINDE ÝAPONIÝANYŇ YKDYSADY, SÖWDA WE SENAGAT MINISTRLIGINIŇ WEKILIÝETI BILEN DUŞUŞYK GEÇIRILDI
2018-nji ýylyň 21-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Ýaponiýanyň Ykdysady, söwda we senagat ministrliginiň Halkara taslamalar boýunça bölüminiň başlygy jenap Takasi Ýoşiokanyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň dowamynda taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklarynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Halkara hyzmatdaşlykda iki ýurduň ähmiýetlerini belläp geçip, Türkmenistanda ýola goýuljak täze bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirmegiň mümkinçiliklerine garadylar.
Şeýle-de wekiliýet agzalary ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda ykdysadyýet, ulag, nebit we himiýa pudaklarynda hyzmatdaşlyga bolan uly gyzyklanmalaryny beýan etdiler.


text:
TEBIGAT GORAG ASTYNDA
3 – 11-nji sentýabr aralygynda Marselde Tebigaty goramagyň halkara birleşiginiň (TGHB/IUCN) nobatdaky Bütindünýä kongresi geçirildi. Kongrese alymlar, raýat jemgyýetiniň wekilleri, syýasatçylar we dürli korporasiýalaryň hem-de halkara konwensiýalarynyň, şol sanda suwly-batgalyk ýerler boýunça Ramsar konwensiýasynyň baştutanlary gatnaşdyalr. Şunuň bilen baglylykda biz Merkezi Aziýanyň Ramsar sebit başlangyjynyň Utgaşdyryjy komitetiniň agzasy, professor E.A. Rustamowdan bu barada pikrini aýtmagy haýyş etdik:
– Türkmenistan diňe bir Ramsar konwensiýasynyň tarapy bolman, eýsem TGHB-niň hem agzasydyr. Maňa kongreslere iki gezek -1978-nji we 2004-nji ýyllarda gatnaşmak miýesser etdi. TGHB-niň kongresleri – munuň özi janly tebigaty goramak babatda iri çäredir, onuň çäklerinde TGHB-niň Baş assambleýalary geçirilýär.
Tebigaty goramagyň halkara birleşigi 1948-nji ýylda döredildi, häzir onuň 1400 agzasy – ýüzden gowrak döwletden hökmüet we hökümete degişli bolmadyk guramalar, şol sanda Türkmenistan hem bar. Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýeti baryp 1978-nji ýylda Aşgabatda Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde TGHB-niň XIV Baş Assambleýasy geçirilende TGHB doly derejeli agzalyga kabul edildi. 2018-nji ýylda TGHB Aşgabatda Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýetiniň TGHB agzalygynyň 40 ýyllygyna we onuň düýbüni tutan türkmen akademigi A.K. Rustamowyň doglan gününiň 100 ýyllygna bagyşlap halkara sebit maslahatyny geçirdi.
Marsel kongresi kararnamalaryň we maslahatlaryň 100-den gowragyny kabul etdi. Onda «Tebigat - 2030» umumy at bilen ýakyn ýyllara hereketleriň Meýilnamasy kabul edildi. Meýilnamada Zemin üstüniň 30% ekologik zolaklarynyň goragyny üpjün etmek we has agyr ýagdaýdaky ekologiýa ulgamlarynyň 20% dikeltmek göz öňünde tutulýar, bu olaryň bioköpdürlüligine ýaramaz täsir edýär. Çünki bioköpdürlülik çökgünligi hem howa çökgünligi ýaly agyrdyr. Janly tebigat howanyň ýylamagyna garşy göreşde biziň raýdaşymyzdyr.
Biziň ýurdumyzda-da antropogen ýagdaýlardan ejir çekýän ýerler bar, bu bolsa çölleşmek we howanyň has guraklaşmagy bilen baglanşyklydyr. Şeýle bolsa-da, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gözegçiliginde amala aşyrylýan bag ekmek maksatnamasy öz miwesini berýär. Soňky ýyllarda ençeme million nahal ekildi, şu ýyl Tokaý maksatnamasy kabul edildi.
TGHB-niň kongresi oktýabryň ahyrynda Glazgoda (Şotlandiýa) BMG-nyň howanyň üýtgemegi boýunça Maslahatynyň (СОР-26), şeýle hem noýabrda Kunminde (Hytaý) geçiriljek bioköpdürlülik boýunça Maslahatynyň (COP-15) öň ýanynda döwletleri pandemiýadan soň ykdysadyýet işjeňleşende ekologýa çemeleşme ulanmaga, hususan-da ýurtlara we korporasiýalara ekologiýa gönükdirlen taslamalara maliýe serişdelerini bermäge çagyrdy.
Göz öňünde tutulýan maslahatlar tebigaty, aýartynam bioköpdürlüligi goramakda möhüm waka bolar. Çünki, baryp 2019-njy ýylda bioköpdürlülik boýunça Hökümetara meýdançasynyň hasabatynda ýakyn wagtda tebigat we haýwanat dünýäsinde millon görnüşiň ýitip gitmek howpy barlygy bellenildi, onda «görnüşler soňky on million ýyldakydan onlarça, belki, ýüzlerçe esse çalt ýitip gidýär» -diýilýär. Emma häzirki wagtda dünýä IJÖ-niň bary-ýogy 0,2% tebigy ekoulgamlary saklap galmaga gönükdirilýär.
Wladimir Komarow