text:
Şenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystana saparynyň barşynda Demirgazyk-Günorta demirýol liniýasynyň Türkmenistan bilen Gazagystana degişli bölekleriniň işe giriziliş dabarasyna-da gatnaşdy.
Dabarada Berdimuhamedow bilen birlikde prezident Nursoltan Nazarbaýew hem boldy. Bu dabaranyň çäklerinde resmiler Türkmenistanyň territoriýasyna geçip, ol ýerdäki “Serhetýaka” atly täze demirýol stansiýasynyň açylyş dabarasyna-da gatnaşdylar.
Bu waka bilen baglanyşykly eden çykyşlarynda iki ýurduň prezidentleri Gazagystandan başlap, Türkmenistanyň we Eýranyň üsti bilen Pars aýlagyna çykmaklyga ýol açýan bu täze demirýol liniýasynyň mümkçinliklerine ýokary baha berdiler.
Aýratynam olar täze demirýol liniýasynyň Kaspiýaka ýurtlarynyň ýüklerini Pars aýlagy ýurtlaryna we Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlaryna çykarmakda orän uly rol oýnajakdygyny bellediler.


c: text/html

text:
Türkmenistanda 22-nji noýabrda BMG-nyň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty işlemedi diýip, Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky çeşmeleri aýdýarlar.
Habar berlişine görä, adatça Türkmenistanda açyk görnüşde elýeterli bolan resmi sahypalaryň biri BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty irden başlap tutuş günüň dowamynda açylman, diňe internet serişdelerini petiklemek boýunça ulanylýan emeli böwetlerden geçmäge ýardam berýän proksi saýtlaryň üsti bilen elýeterli bolupdyr.
Agzalan sahypanyň petiklenendigi baradaky habar BMG-nyň Gynamalar boýunça komitetiniň Türkmenistanyň bäş ýylda bir gezek berýän resmi hasabaty boýunça diňlenişigiň geçirilen gününe gabat geldi.
BMG-nyň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň resmi websaýty 21-nji we 22-nji noýabrda türkmen resmileriniň gatnaşmagyndaky diňlenişik barada habary, şeýle-de, Türkmenistanyň resmi hasabatynyň we hökümete degişli bolmadyk guramalaryň maglumatlarynyň doly mazmuny öz içine alýar.
BMG-nyň Gynamalara we rehimsizlige, adamkärçilige ters gelýän ýa-da adam mertebesini kemsidýän beýleki gatnaşyklara hem jezalara garşy halkara konwensiýasynyň talaplarynyň berjaý edilişi boýunça Ženewada geçirilýän bir aýylyk maslahatda Türkmenistanyň 2011-nji we 2015-nji ýyllar aralygyndaky döwür boýunça hasabatyny ýurduň Adalat ministriniň orunbasary Meret Taganowy, ýurduň baş sudunyň, prokuraturasynyň, daşary işler ministrliginiň we parlamentiniň agzalaryny öz içine alýan resmi topary hödürledi.
Emma türkmen resmileriniň çykyşy milli kanunlary okamakdan ybarat bolup, BMG-nyň resmilerinde örän köp sorag döretdi diýip, maslata gatnaşanlar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler.
Şeýle-de, maslahatda Türkmenistanyň gynamalar meselesi boýunça görlen resmi çäreler barada gapma-garşy maglumatlary berendigine üns berlip, hususan-da, hasabatyň bir ýerinde gynamalar düşünjesiniň we jogapkärçiligiň kanunlaşdyrylandygy, emma arza-şikaýatyň bolmandygy aýdylan bolsa, ýene bir ýerinde 14 wakanyň derňelendigi, emma olaryň tassyklanmandygy bellenipdir.
Gynamalara garşy konwensiýa 1999-njy ýylda goşulan we BMG-nyň gynamalara garşy komitetine ikinji gezek resmi hasabat berýän Türkmenistan öz türmelerinde ýitirim bolan, şol sanda 2002-nji ýylda öňki prezidentiň janyna kast etmäge synanyşykda aýyplanyp tussag edilen öz raýatlarynyň ykbalyny, şeýle-de, Azatlyk radiosynyň 2015-nji ýylyň tomsunda tussag edilen habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň ykbalyny aýdyňlaşdyrmady.
Türkmen resmileri Gynamalara garşy komitetiniň agzalarynyň bu mesele barada beren takyk soraglaryna-da jogap bermedi.
Türkmenistanda garaşsyz habar çeşmeleriniň, şol sanda Azatlyk Radiosynyň websaýtlary häkimiýetler tarapyndan ýyllarboýy petiklenýär. Döredilýän emeli böwetlerden proksi saýtlar arkaly girip bolýar.
Azatlyk Radiosynyň türkmen we rus dillerindäki websaýtlaryna Türkmenistandan Psiphon 3 proksi ulgamy arkaly girmek mümkin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Magtymgulynyň hatyrasyna dünýäniň dürli ýerinde ýaşaýan türkmenler ýatlama, şygyrýet, sungat hem medeniýet çäreleri geçirýärler. Dünýä türkmenleriniň arasynda Magtymgulynyň eserleri dillerde dessan bolup ýaňlanýar.
Magtymguly hemişe hemmeleriň hakydasynda. Türkmenler, Magtymgula bolan sarpasyna öz maşgalasynda onuň ady ýaňlanyp durar ýaly öz çagalaryna onuň adyny dakýarlar. Şeýle türkmen maşgalasynyň biri hem Owganystan Türkmenleriniň meşhur Sadyk bagşysynyň maşgalasy. Sadyk bagşy Magtymgulyň adynyň halkyň hakydasynda ýaňlanyp durmagy üçin öz ogluna Magtymguly adyny goýupdyr.
Azatlyk Radiosy, Magtymguly günleriniň geçirilýän şu günlerinde Sadyk bagşynyň sazanda ogly Magtymguly Sadyk bilen söhbetdeş bolup, ondan Owganystanda Magtymguly günleriniň geçirilişi, ýaşlaryň Magtymgula bildirýän gyzyklanmasy we onuň öz durmuşy barada maglumatlar aldy.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk näme üçin siziň adyňyz Magtymguly?
Magtymguly Sadyk:
Ilki bilen Azatlyk Radiosy diňleýjilerine es-salowmaleýkim diýip söze başlamak isleýärin. Kakam, ýagny atam birinjiden Magtymguly adyny örän ýagşy görensoň, ikinjidenem hezreti Magtymgulynyň adynyň türkmen dünýäsinde hemişe ýaňlanyp durmagy üçin öz oglunyň adyny Magtymguly goýmany makul bilipdir. Atam bagşy bolany üçin Magtymgulynyň şygyrlarynyň hemmesini bilip, şolara aýdym aýdyp, saz çalýany üçin şeýle ady saýlap alypdyr.
Azatlyk Radiosy: Kakaňyzyň, ýagny ataňyzyň ady näme we haçandan bäri bagşyçylyk bilen meşgullanýar?
Magtymguly Sadyk:
Atam ýaşlygyndan bäri bagşyçylyk bilen meşgullanypdyr. Oňa Owganystan türkmenleriniň arasynda Sadyk bagşy diýýärler. Ol Owganystanyň Farýab welaýatynyň Andhoý şäherinde ýaşaýar. Kakam on bir ýyl Ödeniýaz Nobata şägirtlik eden. Ondan soňam hemişe bagşyçylyk bilen meşgullanan. Şol sebäpden meniň hem içimde şeýle höwes döräp, dutar çalmany öwrendim. Men dutarda diňe saz çalýaryn.
Owganystanly türkmen Sadyk Bagşy (sagdan ikinji) we onuň dostlary
Azatlyk Radiosy: Ödeniýaz Nobatyň şägirdi bolan kakaňyz Sadyk bagşy Türkmenistana nähili gidip-gelipdir, ýagny ondan dutary nähili öwrenipdir?
Owganystan bilen Türkmenistanyň arasynda arkaýyn gidip-gelip bolýarmy?
Magtymguly Sadyk:
Mundan ýigrimi-otuz ýyl owalky ýagdaý barada söz açylanda şol wagt Türkmenistan we Owganystan türkmenleriniň arasynda aňsat gatnaşyklar bar ekeni. Anyk nähili bolanyny bilemok. Sebäbi men ol wagtlar gaty ýaşdym. Kakam dagy Türkmenistan tarapyna gidip gelýär ekeni.
Şol döwürde iki tarapyň türkmenleriniň aragatnaşyklary has gowy ekeni. Haly söwdasy bar ekeni. Tigir söwdasyny hem edýär ekenler. Şeýdip söwda işleri bilen meşgullanyp Türkmenistan tarapa gatnap ýörkä kakam ol ýerde Ödeniýaz Nobat bilen tanyş bolupdyr. Ondan soň şägirtlige höwes edip, on bir ýyl Ödeniýaz Nobat bilen bile dutar çalypdyr.
Azatlyk Radiosy: Kakaňyz ýagny ataňyz Sadyk bagşy şu wagt bagşyçylyga hem dutara dowam edýärmi?
Magtymguly Sadyk:
Atam Sadyk bagşy birinjiden Owganystanda kän türkmen bagşy galmandygy üçin, ikinjiden muňa ýaşlaryň höwesi az bolany üçin o diýen kän sungat işini alyp baryp bilenok. Diňe dostlary gelen mahaly bagşyçylygyny görkezýär, ýatlaýar diýäýmeseň.
Azatlyk Radiosy: Owganystanda toýlarda hem-de dabaralarda türkmen bagşy aýtdyrylanokmy?
Magtymguly Sadyk:
Käbir toýlarda aýtdyrylýar, ýöne hemmesinde diýip biljek däl. Gaty az toýda bolýar diýip biljek.
Azatlyk Radiosy: Onda Owganystanda türkmenleriň toýlarynda nähili bagşylar bolýar?
Magtymguly Sadyk:
Owganystandaky türkmenleriň toýlarynda häzir estrada ýyldyzlary bar. Esasy köpçülik şol estrada aýdymçylaryna has köp gyzyklanma bildirýär. Ýaşulylaryň arasynda bolaýmasa, türkmen bagşa kän ýykgyn edilenok. Ýaşulylar üçin käbir toýlarda bir gije türkmen bagşyly oturyşyk edýärler. Gynansagam, Talybanlaryň täsiri netijesinde türkmenleriň arasynda dutar bagşylary gaty azaldy. Olar Talybanlardan gaty gorýarlar. Şonuň üçinem dutar bagşylary ýok diýen ýaly gaty azaldy.
Azatlyk Radiosy: Dutar bagşylary Talybanlardan gorkýan bolsa, onda näme üçin estrada ýörgünli bolýar ýa olar gadagan dälmi?
Magtymguly Sadyk:
Estrada bagşylary hem gadagan. Owal iki ugurdan hem az bagşy bolan. Ýöne türkmen bagşylara soňky wagtlarda az gyzyklanma bildirileni üçin olar ýitip barýar.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk, Owganystan türkmenleriniň arasynda ýaşlar türkmen bagşylaryna höwes bildirenok diýýäňizmi?
Magtymguly Sadyk:
Hawa, Owganystan türkmenleriniň ýaşlary dutarly türkmen bagşylara höwes bildirenoklar. Ýaşulylaryň arasynda käwagt türkmen dutar bagşysy bolaýmasa, olar ýörgünli däl gynansagam.
Owganystanly türkmen Sadyk Bagşynyň ogly Magtymguly (çepden ikinji) we onuň dostlary
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk siziň pikiriňize görä, Owganystan türkmenleriniň ýaşlary näme üçin türkmen bagşylara şeýle höwes bildirenoklar? Özüňiz hem bir ýaş ýigit we dutar çalyp ýörsüňiz. Siz gyzyklanýaňyz-da näme üçin beýleki Owganystan türkmenleriniň ýaşlary öz dutar bagşylaryna gyzyklanma bildirenoklar, size görä şonuň sebäbi näme?
Magtymguly Sadyk:
Meselem, ýylda bir gezek Magtymgulynyň ýygnanşygy bolýar. Ol hem Kabulda şol türkmen geňeşiniň ýa-da Magtymguly jemgyýetiniň gurnamagynda geçiriläýmese, başga ýerde geçirilenok. Ynha, şeýle ýagdaýda Owganystan türkmenleriniň arasynda däp-dessurlar ýitip barýar. Ylaýta-da, türkmen bagşyçylyk sungaty galyp barýar. Türkmen estradasy has öňe saýlanyp barýar. Şonuň üçinem ýaşlar köpräk estrada höwes edýär.
Azatlyk Radiosy: Meselem, Türkmensähra türkmenleriniň arasynda Magtymguly günleri her obadyr-şäherde gezekli gezegine geçirilip, yzygiderli ýatlanyp dur. Owganystan türkmenleriniň arasynda hem şeýle Magtymguly günleri geçirilip, ýatlanýarmy?
Magtymguly Sadyk:
Magtymguly Owganystan türkmenleriniň arasynda hem bilinýär. Magtymgulyny gaty uly şahyr, öňdengörüji hökmünde bilýärler. Owganystan türkmenleriniň arasynda gynansagam Magtymguly günleri bellenmeýär. Bellense belki Kabulda bolýar diýäýmeseň. Ol ýere hem her welaýatdan bagşylar ýygnanyp barýar. Dabarada aýdym-saz edýärler we Magtymgulynyň şygyrlaryny okaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Onda, Owganystan türkmenleri diňe Kabulda ýygnanyp, şol ýerde bir gezek Magtymguly günini ýatlap geçýärler şeýlemi?
Magtymguly Sadyk:
Hawa, gynansagam diňe şol ýerde belleýärler. Aslynda Owganystan türkmenleriniň hemme obalarynda we şäherlerinde hem Magtymguly günleriniň bellenmegi gerek. Pyragyny ýatlama çäreleri geçirilip durulmasa-da, Owganystan türkmenleriniň arasynda ýaş kiçisi ýa-da ýaşulysy bolsun hemmesi Magtymgulyny tanaýar.
Azatlyk Radiosy: Owganystan türkmenleriniň ýaşlarynyň özara oturyşyklarynda we söhbetdeşliklerinde Magtymgulydan söz açylýarmy?
Magtymguly Sadyk:
Owganystan türkmenleriniň ýaşlarynyň arasynda Magtymguly hakda örän az söhbet açylýar. Ýaş kiçiler bir ýerde jemlenip oturyşan mahaly şolaryň ýüzden on böleginden hem azy Magtymguly hakda söz açýandyr.
Owganystanly türkmen Sadyk Bagşynyň ogly Magtymguly
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk, dünýä türkmenleriniň Owganystanda, Pakistanda we beýleki ýurtlarda ýaşaýanlary bilen geçirilýän söhbetdeşliklerde olardan käbirleri türkmençiligi Magtymgulynyň kitaplaryny okap öwrenýändiklerini we saklaýandyklaryny aýdýarlar. Muňä siz nähili baha berýärsiňiz?
Magtymguly Sadyk:
Men muňa örän uly baha berýärin. Bu öran oňat ýagdaý. Ýöne Owganystanda şu wagtky durmuş hakykatlary muňa kän gabat gelenok. Häzir okaýan ýaşlarymyz dünýä dillerinde we kompýuter, dünýewi ugurlarda bilim alýarlar. Ýaşlaryň öňegidişlik ýollary hem şoňa görä saýlanyp alynýar. Ýaşlar iňlis diline ýykgyn edýärler we şonda öňe gidip biljekdiklerine ynanýarlar.
Owganystanly türkmen ýaşlaryň Magtymguly we beýleki türkmen şahyrlaryň şygyrlaryndan uzak düşmeginiň sebäbini ynha men munda görýärin. Dogrusyny aýtsam, bilemok Owganystan türkmenleriniň ýaşlary Magtymgulynyň şygyrlaryny okamaga wagt tapanokmy näme. Belki olary okan halatlarynda bir ýere baryp bilmeris diýip pikir edýärlermi dogrusyny biljek däl. Aslynda Magtymgulynyň şygyrlaryny öz okuwlarynyň ýanyndan okap dursalar has gowy bolarmyka diýýärin.
Azatlyk Radiosy: Siziň “Magtymguly” adyňyzy eşiden mahaly adamlar şoňa nähili duýgydaşlyk bildirýärler? “Magtymguly” adyňyz adamlarda nähili täsir galdyrýar? Şu ýagdaý bilen baglanyşykly başdan geçiren täsin bir wakaňyz boldumy, şony dünýä türkmenleri bilen paýlaşsaňyz?
Magtymguly Sadyk:
Köp ýerlere baranymda menden soralanda "Men Sadyk bagşynyň ogly, adym hem Magtymguly“ diýenimde gaty köp adamy oýlandyrýaryn. Beýik şahyrymyzyň adyny göterýän biri hem bar ekeni diýip haýran galyp, guwanýanlar hem bolýar. Adymyň Magtymgulydygyny öwrenenden soň berekella aýdýan hem gaty köp bolýar.
Şu wagt Balh uniwersitetinde ýokary bilim alýan bäş müň ýedi ýüz talybyň arasynda Magtymguly adyny göterýän bir ýeke özüm. Şol uniwersitetiň talyplarynyň arasynda başga Magtymguly atly tapmarsyňyz. Şonuň üçinem Magtymguly diýlende hemmeler meni bilýärler. Çakylyklarda hem Magtymguly adymy eşidip, uly sylag-sarpa goýýanlar bar.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk siz haýsy ugurdan ýokary bilim alýarsyňyz?
Magtymguly Sadyk:
Men hukuk we syýasat boýunça ýokary bilim alýaryn. Men şu wagt 4-nji ýyl talyby. Enşalla, ýene alty-ýedi aýdan soň uniwersiteti gutarýaryn.
Azatlyk Radiosy: Ýokary bilimi tamamlanyňyzdan soň näme etsem diýýärsiňiz? Geljekde nähili planlaryňyz bar?
Magtymguly Sadyk:
Bilnişi ýaly, geljekde dünýä türkmenleri hem-de adamzat üçin elimden gelen hyzmatlary etmekçi. Häzirki döwürde ösen tehnologiýanyň internet we kompýuter ýaly mümkinçiliklerinden has gowy peýdalanmakçy. Özümi hasam kämilleşdirmek, ösdürmek üçin elimden gelenini etmekçi.
Azatlyk Radiosy: Bir ýaş sazanda hökmünde geljekde türkmeniň saz ugry boýunça nähili planlaryňyz bar? Kakaňyz Sadyk bagşynyň ýoluny, türkmeniň dutar sungatyny, öz sazandalygyňyzy dowam etdirmeklik geljekdäki planlaryňyzda barmy?
Magtymguly Sadyk:
Enşalla bir wagt tapyp bilsem bir ansambl ýagny aýdym-saz topary döretsem diýen umydym bar. Bu ýerde edil häzir dutar öwrenip ýören şägirtlerim bar we geljekde dutar öwrenjekler hem bar. Hat-da şu wagt dört sany dutar şägirdim hem bar. Olar şu wagt dutary gowy çalyp bilýärler. Ýokary okuwy şu wagt okaýan mahalym eger bir aýdym-saz topary açaýsam ikisini bile alyp baryp biljek däl. Ýöne bir zat edip kynam bolsa gyssagly bir ýerden başlamaklyk gerek.
On ýyl mundan ozal Owganystan türkmenleriniň üç sany gowy bagşysy bardy. Pahyrlar ýolda Kabula gidip barýarkalar ulag heläkçiligine uçrap şehit boldylar. Olar bar wagty ýagny mundan on ýyl ozal her gün bolmasa-da her hepde bir ýerde dutarly oturyşyklar bardy. Ynha, şonuň üçinem biziň çagalygymyz dutarly aýdym-sazly oturylşyklarda geçdi. Şondan bäri hem türkmeniň aýdym-sazy biziň ýüregimizde joş urýar. Türkmen aýdym-sazlary biziň gulagymyza siňen. Bir aýdym-sazy gaýtadan eşitmäge gerek ýok. Haýsam bolsa bir sazy eşiden mahalym şol bada sazy alýaryn. Ynha, şonuň üçinem men dutary gaty çalt öwrendim.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk, siziň dutarda ussatlaryňyz, halypalaryňyz kim?
Magtymguly Sadyk:
Dutarda meniň ilkinji ussadym-halypam öz kakam Sadyk bagşy. Ikinji halypam bolsa Anna bagşy. Üçünji halypam hem şol ýol ulag heläkçilginde heläk bolan Eziz bagşy we Eziz Süýtdeş.
Owganystanly türkmen Sadyk Bagşynyň ogly Magtymguly (aşakda sagda) we onuň dostlary.
Azatlyk Radiosy: Halypam Eziz bagşy diýýäniňiz şol Kabula gidip barýarka ýol heläkçiligine duçar bolup ýogalan üç bagşydan birimi?
Magtymguly Sadyk:
Hawa. Eger şol bagşylaryň üçüsem şu wagt ýaşaýan bolsady, onda Owganystan türkmenleriniň arasynda dutarly aýdym-saz gaty ösen ýagdaýda dowam ederdi we her gije diýen ýaly türkmen bagşyly üýşmeleňler bolardy. Olar hemişe halkyň arasynda aýdym-saz edip öz türkmen däp-dessurlarymyzyň dowam etmegine uly goşant goşýardylar. Şol bagşylaryň täsiri bilen hem meniň ýaş ýüregimde dutarda sazanda bolmaga çagalykdan höwes döredi.
Men häzir ýigrimi dört ýaşymda. Men ulalýançam şol bagşylaryň her gijeki aýdym-sazlaryna gatnaşyp geldim. Uly gynanç bilen belläp geçsem, şol bagşylaryň aradan çykmagy bilen Owganystan türkmenleriniň arasynda kän bagşy galmady diýen ýaly. Barjasam eýläk-beýläk dargap gitdiler. Şol sebäpden hem häzir türkmen bagşy ýetmezçilik edýär.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly Sadyk, siziň ýaşaýan ýeriňiz Türkmenistana gaty ýakyn. Şol sebäpden Türkmenistandan bir täsir bolanokmy sungat taýdan?
Magtymguly Sadyk:
Türkmenistanyň täsiri elbetde bar. Biz Türkmenistan bilen Owganystanyň arasyndaky serhetýaka şäheri bolanymyz üçin has köpräk täsiri bar. Türkmenistandan gelip-gidýänler bar. Käbir sungat eserleri bar olary alyp gelýärler. Meselem, Türkmenistandan eginbaşlary getirenlerinde, Owganystan türkmenleri olara meňzedip tikin tikýärler. Telewizorlarda görkezýän zatlarynyň hemmesiniň biziň üstümizde täsirleri bar.
Azatlyk Radiosy: Onda geýilýän eşikleriňiz hem edil Türkmenistandaky ýalymy?
Magtymguly Sadyk:
Hawa, geýýän egin-eşiklerimiz şolar ýaly.
Azatlyk Radiosy: Gyzlaryň we gelinleriň eşikleri Türkmenistandakylara meňzeýän bolsa, onda näme ylaýta-da erkek adamlaryňky gaty tapawut edýär we puştun eşiklerine meňzeýär? Owganystan türkmenleriniň arasynda erkek adamlaryň egin-eşigi üýtgäpdir. Magtymguly Sadyk, siz şuňa nähili baha berýärsiňiz?
Magtymguly Sadyk:
Owganystan türkmenleriniň arasynda hemme kişiniň Türkmenistan bilen aragatnaşygy ýok. Serhetýakada ýaşaýandygymyz üçin biziň Andhoý şäherimiziň Türkmenistandan alýan täsiri köp. Başga ýerlerdäki Owganystan türkmenleriniň Türkmenistan bilen edil biziňki ýaly gatnaşygy ýok we täsir hem görenoklar. Iň bolman-da Türkmenistanyň kanallaryna tomaşa etmänsoňlar, olar başga eginbaşlara höwes bildiripdirler. Şeýdibem olaryň eginbaşlary üýtgäpdir.
Azatlyk Radiosy: Magtymguly günleriniň dabaralar bilen geçirilip durlan mahaly türkmeniň beýik şahyry hem akyldary Pyragynyň ady dakylan bir ýaş sazanda hökmünde söhbetdeşligiň ahyrynda dünýä türkmenlerine aýtjak sözüňiz barmy?
Magtymguly
Sadyk: Ilki bilen Magtymguly günlerini tüýs ýürekden gutlamak isleýärin. Azatlyk radiosynyň sungat işgärleri bilen has köp söhbetdeşlikler geçirip-durmagyny we olary goldamagyny arzuw edýärin. Şu ugurda meniň özüm hem siziň bilen işleşip uly üstünlikler gazanmagy arzuw edýärin. Arzuwlarymyň bary dünýä türkmenleriniň ösüşi barada.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen gatnaşygyny ret edýän çeper gimnastika boýunça olimpiýa çempiony Kremle tarapdar media toparynyň ýolbaşçylar geňeşine baştutanlyk eder.
Orsýetiň Milli media topary Alina Kabaýewa ýolbaşçylar geňeşiniň başlygy wezipesiniň teklip edilendigini 15-nji sentýabrda mälim etdi.
Media toparyna döwlet tarapyndan dolandyrylýan we Günbatary tankyt etmek üçin gural hökmünde ulanylýan Orsýetiň 1-nji telekanaly we “Izwestiýa” gazeti ýaly habar beriş serişdeleri girýär.
31 ýaşly Kabaýewa 2004-nji ýylda olimpiýa oýünlarynda çeper gimnastika boýunça altyn medal gazanypdy.
15-nji sentýabrda Döwlet Dumasy Kabaýewanyň “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň agzasy hökmünde parlamentiň düzüminden çykandygyny yglan etdi.
Kremliň resmileriniň we Kabaýewanyň ret etmegine garamazdan, Putiniň we Kabaýewanyň arasyndaky romandik gatnaşyklar barada maglumatlar ençeme ýyl bäri yzygiderli peýda bolýar.


text:
Futbol diýseň, Balkan düşer ýadyňa,
Fanatlaryň goltgy bolar badyňa,
Hemmäň gözi gider seniň adyňa,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Görmedik oýunlamyň hasabyn görjek
Ertirden, janköýerleriň sen bilen boljak,
Dawid, Adidars, SaparN hem Böje - Böje,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Ýagmyrmyrat, Mekan goragyňda bar,
Ženya, Çonkaň oyny bu gün hemmä ýar,
Karadan, Amir gol salyň siz yadygär,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Oýun gitmez, elbet, pikire batdyk,
Bagtyýar, Wladimir'i topara gatdyk,
Stadion sarsyp dur, ine, gol atdyk,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Derweze - Nikita, bular dost öňden,
Myrat, Aşka yhlas edýärler çenden,
Ikisi hem ussat, galmaň siz geňden,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi .
Alibek pökgi bilen ýörär gyssagda,
Ýakup garşydaşyn saklar tussagda,
Ýeňiş yaryň bolsun arzuw - islegde,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Topara gelenleň göwnä hoşdular,
Jebisleşip al-asmana uçdular,
Rahmet, Umit dagam goşant goşdular,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Ýeňişlere fanatlar bilen ýetdik,
AFC President's Cup - köp höwes etdik,
Alla ýaryň diýip ýola ugratdyk,
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
Rahym topar bilen bir jan-u-tendi,
Kubok menki diyip Malaýziýa eňdi,
Eşitdik habary: "KRL'i yeňdi"
Öňe Balkanabat, öňe Nebitçi.
@SaparN
Goşgy öň @dertli_yolagchy wagtym @Adidars agza tarapyndan Balkan vs HTTU (Super Kubok) oýnundan öň ertir.com'a goýulypdy. (utupdyk şol oýun)
Gurluşy şoňky, ondan soň toparda üýtgesmeler boldy, ýerlerine basga oýunçylaryň atlary üýtgedip goýmaklygy müwessa bildim. (1-2 bent hem go şulandyr)
Goşgy köçe dilinde ýazyldy;)
futbolçylarymyzyň il içinde tutulýan atlaryny goýdum.
Ýeňişleriň höwri köp bolsun Balkanym!!!!
Ses berilşik ýok.
Halanan (29)


text:
Gürjüstanly deputatlar 50-den gowrak ýurda iberen hatlarynda Günorta Osetiýa we Abhaziýany basyp alanlygy sebäpli, Orsýetiň basyp alyjy ýurt hökmünde ykrar edilmegini islediler. Bu habary Azatlyk Radiosynyň Gürji gullugy 11-nji aprelde habar berdi.
Gürjüstanyň parlamentiniň Daşary gatnaşyklar boýunça komiteti, ýewropaly ýurtlar bilen bir hatarda, ABŞ we Kanada ýaly ýurtlaryň parlamentlerine bu barada ýörite hat ýollady.
Şol komitetiň başlygynyň orunbasary Giýorgi Kandelaki 9-njy aprelde Azatlyk Radiosynyň Gürji gullugyna beren interwýusynda bu tagallanyň Moskwanyň Tbilisä bolan jogapkärçiligini artdyrmaga ýardam etjekdigini aýtdy.
Kandelaki bu hatlaryň Gürjüstanyň parlament agzalary tarapyndan ýazylanlygyny, emma bu tagalla gürji ýolbaşçylarynyň hem goldaw berýänligini belledi.


text:
Şenbe güni Siriýanyň Daşary işler ministrligi ýurduň harby güýçleriniň hökümete garşy ýaragly güýçlerden üstün çykandygyny öňe sürüp, beýanat etdi.
Bu barada eden çykyşynda Siriýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Jihad Makdisi hökümet güýçleriniň şäherlerde diňe durnuklylyk doly ornaşdyrylandan soň, yzlaryna çekiljekdiklerini mälim etdi.
Birleşen Milletler Guramasynyň we Arap Ligasynyň ýörite wekili Kofi Annan Siriýanyň hökümetini oppozision güýçler bilen haýdan-haý parahatçylyk baradaky gepleşiklere başlamaklyga çagyryp gelýär.


text:
Daşoguzyň halk arasynda “Baý bazar” diýlip atlandyrylýan bazarynda şu gün irden uly ýangyn ýüze çykdy. Wakanyň nähili bolandygy hakda, häzirlikçe, doly hem takyk maglumat ýok.
Ýerli çeşmeleriň tassyklamagyna görä, wakada bazara uly zeper ýetipdir. Ýöne adam ýitgisiniň bolup-bolmandygy hakda häzirlikçe takyk maglumat alyp bolmady.
Bazarda ýangyn ýüze çykansoň, howpsuzlyk güýçleri tarapyndan onuň daş töwereginiň ýapylandygy, ýangyn söndürýän edaralaryň tagallalaryna garamazdan ýangynyň öýläne çenli dowam edendigi aýdylýar.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki telekanalynyň Watan habarlar programmasynda aýdylşyna görä, şol waka bilen bagly degişli ýolbaşçylaryň birine käýinç berilipdir.


text:
Gyrgyzystanyň häkimiýetden agdarylan prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň apparatynyň başlygy bolan Medet Sadyrkulow özüniň kömekçisi we sürüjisi bilen juda elhenç ýagdaýda öldürilipdi.
Medet Sadyrkulow
Sadyrkulow gynamalara sezewar edilip, soňam boglup öldürilýär. Mundan soňra onuň jesedi awtoulaga ýerleşdirlip, maşyna ot berilýär. Bakyýewiň hökümeti bu bolup geçenleri ýol heläkçiligi diýip atlandyrypdy. Ýöne, başgalaryň pikirine görä, bu Sadyrkulowyň öz eýeleýän wezipesinden çekilip, syýasy oppozisiýa bilen hyzmatdaşlyga başlamagy karar edeni üçin tölän bahasydyr.
Şol wakadan iki ýyl geçensoň, derňewçiler bu işe dahylly bolmagy mümkin Bakyýewiň döwrüniň 30-a golaý resmisiniň işine seredip başlady. Ençeme adam tussag astyna alyndy, beýlekiler hem ýygy-ýygydan soraga çagyrylýar.
Ýöne esasy güman edilýäni ele salmak has kynrak. Içeri işler ministriniň birinji orunbasary Melis Turganbaýewiň aýtmagyna görä, Sadyrkulowyň ölümini gurnamakda Bakyýewiň dogany Janyş güman edilýär. Janyş 2010-njy ýyldaky halk gozgalaňyndan soň, Gyrgyzystany terk edipdi.
Içeri işler ministriniň birinji orunbasary Turganbaýew şol gozgalaňda häkimiýetden çetleşdirilen, häzir bosgunlykda – Belarusda ýaşaýan Bakyýewiň özüniň hem Sadyrkulowyň ölümine dahylly bolmagynyň mümkindigini aýdýar:
— Janyş Bakyýew bu iş boýunça esasy guramaçy hökmünde agzalýar. Ol bu adam öldürmäni planlaşdyran, jenaýat toparyny düzen adam. Biz Kurmanbek Bakyýew baradaky özümizde bar bolan maglumatlary hem seljerýäris. Şeýle-de onuň soraga çagyrylmagy üçin, zerur bolan resminamalary taýýarlaýarys. Men doly ynam bilen onuň bu buýrugy berendigini aýdyp biljek däl. Ýöne meniň bir zada ünsi çekesim gelýär, ýagny onuň habary bolmazdan, bu ýurtda beýle jenaýatlar amala aşyrylmazdy.
Janyş Bakyýew
Köpleriň pikiriçe, Sadyrkulowyň meselesi, ýurduň demirgazyk we günorta sebiteriniň arasyndaky dartgynly ýagdaýlaryň dowam etmegi golaýlap gelýän prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasyndaky ýagdaýlary has-da ýitileşdirýär. Derňewe çekilen resmileriň tas ählisi diýen ýaly ýurduň günorta sebitlerindendir.
30-njy oktýabrdaky geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň birinji tapgyrynda ýurduň premýer-ministri demirgazykly Almazbek Atambaýew bilen ýurduň günortasyndan bolan “Ata-Jurt” partiýasynyň lideri Adakhan Madumarowyň arasynda garşy durma peýda bolar diýen howatyr bar.
Sadyrkulowyň işi Bakyýewiň režimi döwründe syýasy matlaply amala aşyrylan onlarça adam öldürmäniň diňe biri. Döwlet komitetiniň maglumatyna görä, Bakyýewiň häkimiýet başynda bolan bäş ýylynda 30-a golaý ýokary derejeli adam hakynatutmalaryň eli bilen öldürlipdir. Bu işleriň aglabasynyň häzire çenli üsti açylman gelýär.


text:
Orsýet Siriýada hiç bir "tapawut goýman" hemmeleri bombalaýandygy sebäpli 29-njy dekabrda ýene tankyt astynda düşdi. Amerikanyň Birleşen Ştatlary Orsýetiň parahat ilaty öldürip, parahatçylyk gepleşiklerini hatara düşürýändigini aýdýar.
Amerikanyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toner hökümete degişli däl toparlaryň ýakynda beren raportlaryna salgylandy. Bu raportlarda Orsýetiň howa zarbalarynyň parahat ilatdan ýüzlerçe adamy, şol sanda tiz kömek işgärlerini-de, öldürendigi, keselhanalary, mekdepleri we bazarlary weýran edendigi aýdylýar.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri "tapawut goýulman edilýän hüjümler" hakda özüniň Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň ýanynda alada bildirendigini aýtdy.
"Orsýet howa kampaniýasyna başlaly bäri, biz parahat ilatyň çekýän ýitgileri baradaky habarlaryň biynjalyk ediji derejede artandygyny görýäris" diýip, Toner aýtdy.
"Jaýş al-Yslam"
Kerri şeýle hem parahatçylyk gepleşiklerini goldan Siriýanyň tanymal gozgalaňçy liderleriniň biri bolan Zahran Allouşyň öten hepde bir howa zarbasynda öldürilendigi barada hem Lawrowa nägilelik bildiripdir.
Toner: "Bu syýasy prosesiň bir bölegi bolup biljek adamlara hüjüm edilmegi, bigünä ilata hüjüm edilip, olaryň öldürilmegi syýasy çözgüt boýunça alnyp barylýan tagallalary gowşadar" diýdi.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetiniň wekilleri bilen oppozisiýanyň arasyndaky gepleşikleriň geljek aý başlanaryna garaşylýar. Ýöne bu barada päsgelçilikler-de ýok däl.
Allouşyň öldürilmegi Saud Arabystanyny-da aňk-taňk etdi. Bu siriýaly lideriň güýçli "Jaýş al-Yslam", ýagny Yslam goşuny atly toparyny, şeýle hem Siriýanyň ýüzden agdyk beýleki oppozision toparlaryny Assad bilen parahatçylyk gepleşiklerine al-Riýad razy etdi. Geň tarapy Allouşyň bu ylalaşykdan soňra öldürilendigi.
Allouşyň "Yslam goşuny" topary
29-njy dekabrda geçen bir metbugat ýygnagynda Saud Arabystanynyň daşary işler ministri Adel al-Jubeýr şeýle diýdi: "Men Orsýetiň näme zady ýüregine düwendigini bilemok. Siriýada parahatçylykly çözgüde gowuşjak bolsak, onda biz Siriýanyň eli terrorizme bulaşmadyk ähli toparlary bilen gürleşmeli bolarys".
Orsýet bilen Siriýa Allouşyň "Yslam goşuny" topary terroristik gurama diýýärler.
Orsýetiň sentýabr aýynda başlanan howa zarbalary ýüzlerçe adamyň ölümine sebäp bolmakdan daşary 130 müň siriýalyny hem öý-owzaryny taşlap gaçmaga mejbur etdi diýip, Toner aýtdy.
Allouşyň öldürilmegi barada Moskwanyň beren beýanaty ýok. Ýöne ol günä geçiş guramasy "Amnesty International", "Human Rights Watch" we Siriýanyň hukuk guramalarynyň Orsýetiň howa kampaniýasy parahat ilata gönükdirilýär diýýänini gaharly ret edýär.
Moskwa kampaniýada parahat ilata degilmän, "terroristleriň" nyşana alynýandygyny aýdýar.
Birleşen Ştatlar bilen beýleki günbatar döwletleriniň aýtmagyna görä bolsa Orsýetiň howa zarbalarynda nyşana alynýan, onuň aýdyşy ýaly, "Yslam döwleti" atly toparyň jeňçileri däl-de, köplenç siriýaly gozgalaňçy toparlar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Moskwadan ABŞ-nyň ozalky aňtaw işgäri Edward Snowdene Moskwa aýeroportyny terk etmäge ygtyýar berýän dokumentleriň gowşurylandygy baradaky habarlary anyklamaga synanýar.
Snowden ol aýeroportdan bir aý bäri çykyp bilmän otyr.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň çarşenbe güni Snowdeniň işi boýunça Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowa telefon edendigini aýtdy.
"Elbetde, biz metbugat habarlaryny gördük we Orsýetiň hökümetinden anyklaşdyrma isleýäris. Mälim bolşy ýaly, jenap Snowdene aýeroporty terk etmäge ygtyýar berýän islendik hereket düýpli lapykeçlik döreder. [ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri] şu gün irden [Orsýetiň] daşary işler ministri [Sergeý] Lawrow bilen gürleşdi. Ol biziň ynanjymyzy – Birleşen Ştatlaryň ynanjyny gaýtalady, ýagny jenap Snowdeniň Birleşen Ştatlara gaýtarylmagynyň zerurdygyny, onuň bu ýerde adalatly sud ediljegini [we] Orsýetiň henizem dogry bolan işi edip biljegini aýtdy."
Başga bir tarapdan, Ak tam Snowdeniň statusy barada anyklaşdyrma agtarýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar Snowdeniň ABŞ-nyň gizlin global ýelektron gözegçilik programmalary baradaky detallary syzdyranlygy üçin sud öňünde jogap bermegini isleýär. Waşington Snowdeniň amerikan pasportyny güýçsüz diýip yglan etdi we bu ýagdaý ony Moskwa aýeroportunyň tranzit zonasyna gabap goýdy.
Orsýetiň metbugaty çarşenbe güni irden ors häkimiýetleriniň Snowdene aýeroporty terk etmäge ygtyýar berjegini aýtdy.
Snowdeniň arzasyna seredilýär
Emma Snowdene kömek edýän ors aklawçysy Kuçerena çarşenbe güni, şol habarlar çap edileninden soň, Snowdeniň gaçybatalga sorap ýazan arzasyna entek jogap berilmändigini, ýagny oňa seredilýändigini aýtdy:
Anatoly Kuçerena (Ç), Snowdene kömek berýän ors aklawçysy. Şeremetýewo, 24-nji iýul, 2013 ý.
"Häzir onuň gaçybatalga sorap ýazan arzasy Orsýetiň Federal migrasiýa gullugynyň işgärleriniň elinde. Federal migrasiýa gullugy bu arza boýunça belli karara gelmek üçin ony üç aýa çenli saklap bilýär. Şeýle karara gelinýänçä bolsa, Migrasiýa gullugy bir sprawka çap edýär we ol arzaça gowşurylýar. Ol sprawkada arzanyň gowşandygy we häzir oňa seredilýändigi habar berilýär. Şeýle sprawka hakykatda islendik pursatda çap edilip bilner, emma ol entek çap edilenok."
Kuçerena Snowdeniň häzirlikçe aýeroportda bolmakçydygyny aýtdy. Ol Snowdeniň Orsýetde galyp, ors medeniýetini özleşdirmegi we «Orsýeti öwrenmegi» niýet edinýändigini gürrüň berdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, eger Snowden Orsýetde galmak isleýän bolsa, onda ol Birleşen Ştatlara zyýan ýetirýän maglumatlary syzdyrmagy bes etmeli diýipdi.


text:
Kabulda resmi saparda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystanda kowçum bolup ýaşaýan türkmen wekilleri bilen duşuşdy.
Duşuşyk Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň Köşkler toplumynyň “Çar çynar” köşgüniň maslahatlar zalynda geçirildi. Şu günki geçirilen gepleşikleriň netijeleriniň üstünde durup geçmek bilen, döwlet Baştutanymyz Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani bilen bolan duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň giň meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny we hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň kesgitlenendigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ulag we energetika pudaklary hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlary hökmünde görkezildi. Mälim bolşy ýaly, bu babatda ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolmak bilen, ýurdumyz ony ählumumy abadançylygyň bähbidine durmuşa geçirmäge çalyşýar. Türkmenistan halkara ulag geçelgelerini döretmek, energetika pudagynda sebitleýin we işjeň halkara gatnaşyklaryny ösdürmek, ählumumy energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça birnäçe möhüm başlangyçlary öňe sürdi.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy boýunça bilelikdäki taslamanyň durmuşa geçirilmegi özara peýdaly gatnaşyklaryň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Şeýle hem özüniň möçberleri boýunça deňi-taýy bolmadyk Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasynyň durmuşa geçirilmegi bolsa, diňe bir oňa gatnaşyjylar ýurtlar däl, eýsem tutuş sebit üçin örän ähmiýetli bolup durýar.
Türkmenistan Bitaraplyk syýasatyndan gelip çykýan möhüm wezipeleriň hatarynda özüniň goňşy ýurda ynsanperwer kömegini bermegi esasy ugur edinýär. Şu maksat bilen, degişli çäreler toplumyny, şol sanda durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyny, ynsanperwer ýükleriň ugradylmagyny göz öňünde tutýan ýörite maksatnama işlenip taýýarlanyldy. Şeýlelikde, Owganystanyň serhetýaka etraplarynda mekdep, saglyk öýi guruldy, şu maksatnamany ýerine ýetirmegiň çäklerinde şu ýyl Hyrat welaýatynyň serhetýaka Turgundy obasynda çaga dogrulýan öýüň gurluşygyna başlandy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow kowçum ýaşaýan türkmenleriň wekillerini şu ýylyň oktýabr aýynda ýurdumyzyň garaşsyzlygynyň 24 ýyllygy mynasybetli geçiriljek Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň nobatdaky mejlisine we baýramçylyk çärelerine, şeýle hem dekabr aýynda hemişelik Bitaraplyk derejesiniň 20 ýyllygy mynasybetli geçiriljek dabaralara gatnaşmaga çagyrdy.
Soňra duşuşyga gatnaşyjylara söz berildi. Olaryň hatarynda döwlet düzüminiň ýokary derejeli wekilleri, jemgyýetçilik işgärleri, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň agzalary bar.
Owganystanda kowçum bolup ýaşaýan türkmen wekilleri Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa ähli watandaşlarynyň adyndan parahatçylyk söýüjilikli oňyn syýasaty alyp barýandygy, onuň adamzadyň durnukly ösüşiniň üpjün edilmegine, türkmen halkynyň abadançylygyna, Watanymyzyň gülläp ösmegine gönükdirilýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Pursatdan peýdalanyp, duşuşyga gatnaşyjylar hormatly Prezidentimize daşary ýurtly watandaşlar hakynda edýän atalyk aladasy, şeýle hem Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan ösdürilmegine yzygiderli kömek-goldaw berýändigi üçin tüýs ýürekden sagbolsun aýtdylar.
Duşuşyk tamamlanansoň, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Kabulyň halkara howa menziline bardy we ata Watanyna ugrady.


text:
Yrakda premýer-ministriň wezipe borçlaryny wagtlaýyn ýerine ýetirýän Nuri al-Maliki federal suduň karary esasynda wezipesinden çekiljekdigini aýdýar.
Yragyň prezidenti Fuad Masum (Fuad Masum) 11-nji awgustda ýokary derejeli şaýy syýasatçysy Haýdar al-Abadiden (Haidar al-Abadi) täze hökümeti düzmegi sorapdy.
Ýöne Maliki 13-nji awgustda beren maglumatynda Abadiniň wezipä bellenilmegi konstitusiýanyň “bozulmagydyr” we onuň “hiç hili güýji ýokdur” diýdi.
Maliki telewideniýede eden hepdelik çykyşynda: “Men hökümetiň öz işini dowam etdirjekdigini tassyklaýaryn we ol Federal suduň karary bolmazdan üýtgemez” diýdi.
2006-njy ýyldan bäri premýer-ministr wezipesini ýerine ýetirýän Maliki Yrakda aprel aýynda geçirilen netijesiz saýlawlardan bäri premýer-ministriň wagtlaýyn borçlaryny ýerine ýetirýär.
Yrak yslamçy gozgalaňlar bilen söweşýän mahaly, Maliki ýurtda mezhebara ýowuzlygy möwjetmekde aýyplanýar. Şeýle-de, ol özüniň wezipeden çekilmegi barada sünni, kürt we käbir şaýy syýasatçylary tarapyndan edilen çagyryşy ret etdi.


text:
Almaty polisiýasy 29-njy aprelde ondan gowrak aktiwisti, şol sanda tanymal žurnalistleri we hukuk goraýjylary tussag etdi.
Häkimiýetler aktiwistleri metbugat ýygnagyny geçirip, jemgyýetçiligi hökümetiň döwlet eýeçiligindäki ýerleriň uly bölegini hususy eýeçilige bermek baradaky kararyny maslahatlaşmaga çagyrmaga taýýarlanýan wagtlarynda tutdy.
28-nji aprelde Gazagystanyň Aktau şäherinde şäher merkezine toplanan onlarça protestçi dargadyldy. Olar hökümetiň 1-nji iýuldan başlap, jemgyýetçilik ýerlerini auksionda hususy adamlara satmak planyna garşy protest bildirýärdiler.
24-nji aprelden bäri ýurduň Aturau, Aktobe, Semeý şäherlerinde hem, daşary ýurtlulara ýer satyn almaga rugsat beriljekmiş diýen gürrüňler bilen bagly, protestler guraldy. Hökümet daşary ýurtlularyň ýeri diňe kärendesine alyp bilýändigini aýdýar.
Gazagystanyň baş prokurory 28-nji aprelde «ýeri hususylaşdyrmak barada galp maglumat ýaýratmagyň» jenaýatdygyny duýdurdy.


text:
Hytaýyň prezidenti Si Jinping Pekin Serbiýa bilen gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmak isleýär diýdi we Belgradyň Ýewropa Bileleşigine goşulmak niýetini goldaýandygyny aýtdy.
Si 18-nji iýunda Serbiýanyň prezidenti Tomislaw Nikoliç bilen duşuşyp, hytaý Bilen Serbiýanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklarynyň «uly proýektlere» esaslanýandygyny belledi.
Ol Serbiýa Hytaýyň söwda gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmak we täze bazarlary açmak nukdaý nazaryndan uzak möhletli planyna girýär diýdi.
Hytaý 2009-njy ýyldan bäri Serbiýada 1 milliard dollardan gowrak maýa ýatyrdy.
Si öz saparyny Özbegistanda jemlemezden ozal, Serbiýadan Polşa barýar.


text:
Aşgabadyň “Mir bazarynda”, “Teke bazarynda” elin eti satyn almak üçin ilatyň uzyn nobatlary emele getirendigi habar berilýär. Ol nobatlara ýurduň polisiýasynyň, şol sanda adaty graždan geýimli resmileriň gözegçilik edýändigi aýdylýar.
Bu gözegçilik çäreleri adaty raýatlar bilen bir hatarda, bu waka barada habar taýýarlaýan Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa hem öz täsirini ýetirdi. Netijede, ol şenbe güni Aşgabadyň “Mir bazarynda” tussag edilip, Köpetdag etrap polisiýasynda iki sagatlap sorag edildi.
Bu barada Azatlyk Radiosy habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Fransuz prezidenti Nikolas Sarkozi bilen Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron şu gün Liwiýa bardylar. Olar Muammar Kaddafi häkimiýet başyndan kowlaly bäri ýurda sapar eden ilkinji günbatar liderleridir.
Nikolas Sarkozi bilen Deýwid Kameron Liwiýanyň ozalki lideri Muammar Kaddafiniň 42 ýyldan soň häkimiýet başyndan çetleşdirilmegine goşant goşan NATO-nyň bombalama kampaniýasyny işjeň goldan döwlet liderleri.
Habarlarda Sarkoziniň we Kameronyň Tripoli hem-de Bengazi şäherlerine syýahat etjekdikleri aýdylýar. Paýtagt Tripoli opposizion söweşijiler tarapyndan alnaly bäri aradan üç hepdeden gowrak wagt geçendigine garamazadan, Liwiýanyň geçiş hökümeti henizem Bengazide.
Britaniýanyň premýer-ministri Kameronyň metbugat edarasy tarapyndan çykarylan beýannamada bu saparda onuň ýanynda ýurduň daşary işler ministri William Heýgiň hem bardygy aýdylýar. Kameron Liwiýanyň geçiş hökümetine Britaniýa tarapyndan has uly ýardamlary wada eder diýip garaşylýar. Maglumata görä, ol Milli Geçiş Geňeşiniň ýokary derejeli ýolbaçylary Mustada Abdel Jelil we Mahmud Jibril bilen duşuşar.
“Diplomatik sahnada garaşylýar”
Günbatar ýurtlary, şeýle hem goňşy ýurtlar Liwiýany diplomatik sahnada garşy almaga gaty meýil görkezýärler. Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdoganyň hem öňümizdäki günlerde Liwiýa barmagyna garaşylýar.
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Jeffri Feltman hem Tripolä bardy. Ol Liwiýanyň geçiş hökümetiniň ýolbaşçylaryna Waşingtonyň ýakyndan goldaw berjekdigini bildirdi.
“Polisiýa güýçleriniň dolandyrylyşy we howpsuzlyk baradaky kontrollygyň barha artýandygy bizi ruhlandyrýar. Liwiýanyň geçiş hökümetiniň ýolbaşçylary bu çäreleri berkidip, rewolýusion güýçleri graždan jemgyýetine integrirleýärler” diýip, Feltman belledi.
Bu wakalayň fonunda bolsa Milli Geçiş Geňeşiniň ýolbaşçylary Kaddafä ygrarly regionlary ele almak üçin özlerine ýarag berilmegini haýyş edýärler. Milli Geçiş Geňeşiniň başlygy Abdel Jelil BBC habar gullugyna beren interwýusynda ähli altyn-kümşüň Kaddafiniň eýeçiligindedigini aýdyp: “Ol şäherlere, nebit ýataklaryna we elektrik stansiýalaryna hüjüm etmegi planlaşdyrar” diýdi.
Bengaziden Tripola göçen Milli Geçiş Geňeşiniň başlygy Abdel Jelil Kaddafä ygrarly ähli güýçleriň görkezýän garşylygy ýatýança Milli Geçiş Geňeşiniň öz administrasiýasyny dolulygyna Tripola geçirmejekdigini tassyklady.
Kaddafiniň dogduk mekany basyşda
Siriýanyň telekanalynda okalan we Kaddafä degişlidigi aýdylýan bir hatda Kaddafi öz dogduk şäheri Sirtä edilýan hüjümleri “aýylganç jenaýatçylyk” diýip atlandyryp, munuň öňüniň alynmagy üçin Birleşen Milletler Guramasyna ýüzlenipdir.
Sirte häzir Kaddafiniň tarapdarlarynyň elinde. Paýtagtyň günorta-gündogarynda ýerleşýän Bani Walid şäheriniň hem käbir böleklerine onuň tarapdarlary kontrollyk edýärler.
Milli Geçiş Geňeşiniň başlygy Abdel Jeliliň aýtmagyna görä, Kaddafiniň tarapyny çalýan söweşijileriň köpüsi günortada çöllükde ýerleşýän Sabha şäherine gaçyp atypdyr. Tripoli Milli Geçiş Geňeşiniň eline geçeli bäri Muammar Kaddafiniň ýakyn garyndaşlarynyň goňşy Aljire we Nigere gaçyp barandyklary aýdylýar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Jeffri Feltman adaty ýaraglara kontrollyk üçin Birleşen Ştatlaryň Liwiýa bilen işdeşlik edýändigini aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, adaty däl ýaraglardan abanýan howp hem ünsden düşürilmeýär.
Milli Geçiş Geňeşi şeýle-de Kaddafä garşy güýçlere bildirilýän günäler barada doly derňew geçirmegi wada edipdir. Ýewropa Bileleşigi iki tarapy-da eden-etdilikli yzarlamalardan we adam öldürmekden saklanmaga çagyrdy.
Eýranyň resmi habar gullugy IRNA ýurduň Daşary işler ministrliginiň beýannamasyna salgylanyp, Eýranyň ilçisiniň Liwiýa dolanandygyny habar berdi. Tähran gozgalaňçylara hüjüm edenligi üçin Muammar Kaddafiniň hökümetini-de tankytlapdy hem-de NATO-nyň harby taýdan ara goşulmagyny ýazgarypdy.


text:
Aziýanyň XXX Olimpiýa oýunlarynyň saýlantgy ýaryşynyň ikinji tapgyrynda türkmenistanly futbolçylar Siriýanyň ýygyndy komandasy bilen oýnar.
Malaýziýanyň paýtagtynda ýerleşýän Aziýa futbol konfederasiýasynyň baş edarasynda 30-njy martda geçirilen bije atyşlygyň netijesi şeýle.
Siriýaly futbolçylar bilen türkmenistanlylar diňe milli we ýaşlaryň ýygyndy komandalarynyň derejesinde duşuşypdy.
Türkmenistanly futbolçylar 2003-nji ýylda Aleppo şäherinde 1:1 hasabynda oýny tamamlapdy, 2007-nji ýylda Dohada siriýalylardan 3:0 hasabynda utulypdy.
Olimpiýada-2012-niň birinji tapgyrynda türkmenistanly futbolçylar Indoneziýanyň komandasyny garşydaşynyň meýdanynda 3:1, Aşgabatda 1:0 hasabynda iki gezek utupdy.


text:
Eýranyň, Omanyň, Hindistanyň we Guamyň ýygyndylary final bölegi 2018-nji ýylda Russiýada geçiriljek 21-nji dünýä çempionatynyň toparçalaýyn saýlama ýaryşynda türkmen furbolçylarynyň garşydaşlary bolar. Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň Kuala-Lumpurda ýerleşýän ştab-kwartirasynda geçirilen bijä laýyklykda toparlar “D” toparçasynda çykyş ederler.
Beýleki saýlama toparçalar bilen tanyşdyrýarys:
“A” — Birleşen Arap Emirlikleri, Saud Arabystany, Polestina, Gündogar Timor, Malaýziýa.
“B” — Awstraliýa, Iordaniýa, Täjigistan, Gyrgyz Respublikasy, Bangladeş.
“C” — Hytaý, Katar, Maldiw adalary, Butan, Gonkong.
“E” — Ýaponiýa, Siriýa, Owganystan, Singapur, Kamboja.
“F” — Yrak, Wýetnam, Tailand, Indoneziýa, Taýwan.
“G” — Koreýa Respublikasy, Kuweýt, Liwan, Mýanma, Laos.
“H” — Özbegistan, Bahreýn, Filippinler, KHDR, Ýemen.
Ilkinji tapgyrda birbada Dünýä çempionaty — 2018-e we Aziýanyň Kubogy — 2019-a saýlama oýunlar bolup durýan toparçalaýyn ýaryş 2015-nji ýylyň 11-nji iýuny — 2016-njy ýylyň 29-njy marty aralygynda “öz meýdanyňda — myhmançylykda” tertibinde geçiriler.
Toparçalaryň ýeňijileri we ikinji orunlary eýelän iň gowy 4 topar Dünýä çempionaty — 2018-iň indiki saýlama tapgyryna çykarlar we gönüden-göni Aziýanyň Kubogy — 2019-yň final böleginde çykyş etmäge hulul gazanarlar.
Şeýlelikde, dünýä çempionatynyň final bölgine düşmek üçin jemleýji tapgyrda 2 toparça bölünen 12 topar (2 toparça bölünip) göreşi dowam etdirer. Öz toparçalarynda öňdäki iki orny eýelänler 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň final bölegine düşerler. Şeýle hukuga eýe bolup bilmedik toparlar bolsa 2019-njy ýylyň Aziýa Kubogynyň final bölegine çykmak üçin galan 12 ýollanma ugrunda göreşi dowam etdirerler.
BAE-de geçiriljek Aziýanyň Kubogy — 2019-yň final böleginde ilkinji gezek 24 toparyň gatnaşjakdygyny ýatladýarys.
Türkmenistanyň ýygyndy topary bu abraýly ýaryşa haýsy tälimçi taýýarlar? Bu sowal häzirlikçe açyk bolmagynda galýar. Çünki geçen ýylyň iýunynda Rahym Gurbanmämmedow bu wezipeden aýrylansoň, onuň ýerine hiç kim bellenilmedi. Megerem, Türkmenistanyň futbol federasiýasy ýakyn wagtlarda täze baş tälimçiniň adyny mälim etse gerek.


text:
Pakistanyň dini azlyklar ministri Yslamabatda ýaragly hüjümiň pidasy boldy.
Polisiýa ýaragly adamlaryň öz öýünden işe barýan ministr Şabhaz Bhattini oka tutandyklaryny aýtdy.
Pakistan Talybany bu hüjümiň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy.
Bhatti pakistan hökümetindäki ýeke-täk hristiandy. Yslamçy jeňçiler oňa Pakistanyň yslama şek ýetirene ölüm jezasyny bermegi ündeýän kanunyna garşy çykany üçin haýbat atypdylar.
BMG-niň adam hukuklary boýunça ýokary komissary Neýwi Pillaý ministriň öldürilmegini ýazgaryp çykyş etdi.


text:
Penşenbe güni Moskwanyň şäher sudy orsýetli belli graždan aktiwisti Konstantin Lebedewi geçen ýylky köpçülikleýin bulagaýçylyklarda aýyplap, ony 2.5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Şu hepdäniň duşenbe güni geçirilen başky sud diňlenişiginde Konstantin Lebedew öz günäsini boýun alýandygyny aýdyp, suddan ötünç sorap çykyş etdi.
2012-nji ýylyň maýynda Moskwanyň “Bolotnaýa” meýdançasynda gurnalan bulagaýçylykly demonstrasiýany gurnamakda Sergeý Lebedew bilen birlikde oppozision çepçi frontuň koordinatory Sergeý Udalsowa, orsýetli aktiwist Leonid Razwozžaýewe we gürjüstanly syýasatçy Giwi Targamadzä-de jenaýat aýyplamalary bildirilýär.
Geçen ýylyň oktýabrynda Orsýetiň telewideniýesi Moskwadaky şol bulagaýçylyklary gurnamak planlary barada Giwi Targamadzäniň Sergeý Udalsow bilen maslahat geçirýändigini görkezýän gizlin wideo ýazgylary efire beripdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Meksika aýlagynda nebit skwažinasyndan deňze ýaýraýan nebitiň bu sebit üçin görülmedik tebigy betbagtçylyk bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýar. Zyýan ýeten nebit skwažinasyndan sebitiň haýwanat hem ösümlik dünýäsine barha köp howp abanýar.
Düýn ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Meksika aýlagyndaky nebit akymynyň Birleşen Ştatlar üçin ägirt uly we görülmedik tebigy betbatçylyk bolmagynyň ähtimaldygyny aýtdy.
Ýekşenbe güni ýurduň günorta ştaty bolan Luiziana saparynyň dowamynda gämi duralgasynyň öňünde çapgyn ýelli we çagbaly howada çykyş edip, Obama öz hökümetiniň ýerasty nebit turbasyndan akýan nebit läbiginiň ýaýran ýerlerini arassalamak üçin elde baryny etjekdigini nygtady. Şeýle-de, ol bu hadysada jogapkärçiligiň ýarylan nebit turbasyny işledýän britan kompaniýasynyň üstüne düşýändigini, arrasalaýyş üçin çykdajyny hem şol “Britiş Petroleum” kompaniýasynyň öz üstüne almaldygyny aýtdy.
«Bu nebit akymy üçin ‘Britiş Petroleum’ jogapkär. Diýmek, ‘Britiş Petroleum’ hem onuň harjyny çekmeli bolar. Emma men, Birleşen Ştatlaryň prezidenti hökmünde, ol näçe dowam etse-de, bu krizise garşy durmakda hiç bir tagallany gaýgyrmaryn. Biz bu nebit akymynyň ýetiren zyýanyndan saplanmak üçin serişde-de aýamarys» diyip, prezident Barak Obama belledi.
Prezident Obama mümkinçilik dörän badyna bu işde kimiň nähili jogapkärçiliginiň bardygynyň jikme-jik derňeljekdigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Betbagtçylyk nähili ýüze çykdy?
“Britiş Petroleum” kompaniýasy tarapyndan işledilýän “Deepwater horizon” diýlip atlandyrylýan nebit skwažinasynda 22-nji aprelde ýüze çykan äpet tehniki partlama 11 işçiniň ölmegine sebäp boldy we hasaplamalara görä, her günde bäş müň barrel nebitiň hem Meksika aýlagyna akmagyna ýol açdy.
Gyňyr deňiz şertleri we güýçli ýel aýlag töwereklerine giň ýaýran nebit akymyny duruzmak üçin edilýän tagallalara ullakan päsgelçilik döredýär.
Obama nebit ýatagyndan heniz hem akýan nebitiň bu sebitde ýaşaýan müňlerçe amerikalynyň durmuşyna, haýwanat we ösümlik dünýäsine howp salmak bilen, Birleşen Ştatlaryň aýlag kenarlaryndaky ykdysadyýetine we tebigatyna çynlakaý zyýan ýetirmeginiň ähtimaldygyny aýtdy. Prezident nebit läbiginiň Luiziananyň günorta-gündogar kenarlaryndan 14 km uzaklyga ýaýrandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
“Britiş Petroleum” öz üstüne almakçy
“Britiş Petroleum” kompaniýasy ýeten zyýan üçin kanuny talaplary öz üstüne aljagyny aýdýar. Kompaniýanyň başlygy Lamar MakKeý nebit akymynyň öňüni almaga gönükdirilen wagtlaýyn çäreleriň netije bermegi üçin azyndan bir hepde-sekiz gün toweregi wagtyň gerek boljagyny aýtdy.
Emma Içeri işler sekretary Ken Salazar nebit akymynyň togtamagy üçin kömekçi guýynyň burawlanmagynyň üç aýa çenli wagt aljagyny duýdurdy.
Luiziana ştatynyň gubernatory Bobbi Jindal adatdan daşary ýagdaýy yglan etmek bilen, nebit läbiginiň öz ştatynyň durmuşyna howp salýandygyny, sebäbi bu ýerde heniz 2005-nji ýylda bolan Katrina tupanynyň eden ýykan-ýumrançylyklarynyň hem düzedilip ýetişilmändigini aýtdy.
Luizianada köp milliard dollarlyk balykçylyk senagaty bar. Tebigaty öwrenijiler nebit läbiginden doly arassalanmak üçin onlarça ýylyň gerek boljagyny aýdýarlar. Bu hadysa sebäpli Missisipi, Alabama, Florida ştatlarynda-da adatdan daşary ýagdaý yglan edildi.


text:
Russiýanyň Migrasiýa gullugynyň resmisi öz çykyşynda, eger-de ABŞ-nyň aňtaw gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowdeniň wagtlaýyn gaçyabatalga baradaky arzasy kabul edilse, onda onuň Moswanyň etegindäki bosgunlar merkezine geçirilip bilinjekdigini aýtdy.
Russiýanyň Federal Migrasiýa gullugynyň Moskwadaky edarasynyň başlygy Olga Kirillowa duşenbe güni çykyş edip, paýtagtda bosgunlara niýetlenen talabalaýyk merkeziň ýokdugyny belledi. Kirillowa “Snowdeniň howpsuzlygy üçin”, onuň Moskwanyň Şeremetýewo aeroportunyň tranzit bölüminde gorag astynda saklanylýandygyny hem tassyklady.
Şeýle-de duşenbe güni Russiýanyň Saglygy saklaýyş ministrligi Snowdeniň entek saglyk barlagyndan geçmek boýunça özlerine ýüz tutmandygyny aýtdy. Bu wagtlaýyn gaçybatalgany almak üçin zerur şertdir.
Ýekşenbe güni Russiýanyň Federal Migrasiýa gullugynyň başlygy Wladimir Wolokh çykyş edip, eger-de Snowdeniň arzasy kabul edilse, onda onuň Russiýada arkaýyn hereket etmeginiň howpsuz bolman hem biljekdigini nygtady.
Wolokh: “Meniň pikirimçe, howpsuzyk nukdaýnazaryndan, jenap Snowdeniň özi-de ýa [aeroportuň] tranzit bölüminde, ýa-da Migrasiýa gullugynyň tassyklan ýerinde galmak [mümkinçiligine] gyzyklanma bildirýän bolsa gerek” diýdi.
Wolokh wagtlaýyn gaçyabatalga almak prosedurasyny hem kesgitledi: “Arza tabşyrylandan soň, bäş günüň içinde oňa seredip-seretmezlik kararyna gelner. Jenap Snowdene onuň arzasyna seredilýändigi barada degişli resmi dokument hem berler. Bu wagtlaýyn pasport bolar. Bu arza seredilýän wagty daşary ýurduň raýatyna berilýän resminamadyr”.
Wolokh Migrasiýa gullugynyň Snowdeniň şahsyýetini anyklamak işlerini dowam etdirýändigini aýtdy. Rus resmisi Snowdeniň amerikan pasporty ýatyrylandan soň “Snowden hakynda biz diňe onuň öz berýän maglumatyna esaslanmaly bolýarys” diýdi.
Snowden, ABŞ-nyň bütin dünýäde alyp barýan giň gerimli gizlin aňtawçylyk işleri baradaky maglumatlary metbugata syzdyranlygy üçin, Waşington tarapyndan gözlenilýär.
Snowden 23-nji iýundan bäri Moskwanyň Şeremetýewo aeroportynda ýaşaýar.


text:
Salam hormatly lukman! Maňa gaýrat edip "Ekstrakt Touti Yaponskiy" serişdesi barada turkmen dilinde maglumat bermeginizi haýyş edýärin. Touti Yaponiyada öndürilyan süyji kesele garşy derman. Şol dermany bizde tapmaga mümkinçilik barmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýaponiýada öndürilýän "Touti" ekstrakty biologiki işjeň serişdelere degişli edilip, ol ýapon halkynyň giňden ulanýan noýbasynyň adaty ýagdaýda turşadylan görnüşidir. Noýbanyň bu görnüşi dine Ýaponiýada duş gelýär. Serişde kem-kemden köpeldilýän mukdardan kabul edilmelidir.
Touti serişdesi keseli doly bejermäge ukyply bolmasa hem, süýji keselli näsaglaryň umumy ýagdaýyny gowulandyrmaga we ganda süýjiniň mukdaryny kem-kemden peseltmäge ukyplydyr. Bu derman, biologiki işjeň serişdesi höküminde dine lukmanyňyzyň maslahatyndan soň kabul edilmelidir. Bu dermanyň dermanhanalarymyzda bardygy ýa-da ýokdugy babatda bizde maglumat ýok.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Prezident Barak Obama Birleşen Ştatlaryň Eýrandan amerikan uçaryny yzyna bermegini sorandygyny aýtdy. Tähran bu uçary öz territoriýasynyň üstünden barýarka aşak düşürendigini aýdýar.
Waşingtonda Yragyň premýer-ministri Nury al-Malikiniň gatnaşmagynda guralan metbugat ýygnagynda çykyş eden Obama: “Biz onuň yzyna berilmegini soradyk. Biz Eýranyň nähili jogap berjegine serederis” diýdi.
Eýranyň saýlantgy Rewolýusiýa goragçylarynyň uly komandiri, general Hosseýin Salami ýekşenbe güni efire berlen çykşynda gözegçi uçarynyň yzyna berilmejegini aýtdy.


text:
BMG-nyň howpsuzlyk geňeşi Birmanyň oppozision lideri Auň San Suu Kýiniň öý tussaglygynyň möhletiniň uzaldylmagy barada kabul edilen karary ýazgarýan beýanaty ýaýratmak tagallasyny yza süýşürdi.
Bu barada Fransiýanyň çakylygy boýunça sişenbe güni Howpsuzlyk geňeşiniň adatdan daşary ýygnagy geçirildi. Emma ýaýradylmaly beýanatyň mazmuny barada Hytaý, Orsýet, Wiýetnam we Libýa tarapyndan alada bildirilenligi sebäpli bu tagalla başa barmady.
Waşington, BMG-nyň 15-agzadan ybarat Howpsuzluk geňeşinden 64 ýaşyndaky we parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň eýesi bolan Kýiniň ýene 18 aý möhlet boýunça öý tussaglygyna höküm edilmegini ýazgarýan beýanat ýaýratmagy üçin tagalla edýär.
Birmanyň söwda boýunça esasy hyzmatdaşy bolan Hytaý we Orsýet mundan öň hem bu hili aladalara böwet bolup gelipdi.


text:
Ak tam Owganystan bilen baglaşylmaly howpsuzlyk şertnamasyna şu ýyl soňlanmanka gol çekilmegini isleýändigini aýtdy.
Ak tamyň sözçüsi Joş Irnest bu şertnamanyň şu ýyl tassyklanylmagynyň islenilýändigini habar berdi.
Ak tamyň sözçüsi ABŞ-nyň planlaşdyryşy üçin operatiw hereket edilmeginiň möhümdigini aýtdy.
Irnest bu sözleri owgan prezidenti Hamid Karzaý Loýa jirga ýüzlenip eden çykyşynda delegatlara şertnama Owganystanyň indiki prezident saýlawlaryna, indiki ýylyň apreline çenli tassyklanyp bilmez diýenden birnäçe sagat soň aýdyldy.
Irnest owgan hökümetiniň bu şertnama 2014-nji ýyldan öň gol çekmegi we ony tassyklamagy gerek diýdi.
Şeýle-de ol biz entek Owganystanda goşun saklamagy dowam etdirmelimi ýa däl diýen meselede kesgitli pikire gelemzok diýdi.


text:
Protestçiler bilen NATO-nyň parahatçylygy goraýjylarynyň arasynda demirgazyk Kosowada penşenbe güni gije ýüze çykan çaknyşykda 21 esgeriň ýaralanandygy habar berilýär.
NATO-nyň esgerleri serbler tarapyndan dikeldilen beton bloklary ýoldan aýyrmaga synanyşanlarynda çaknyşygyň ýüze çykandygy aýdylýar.
Kosowanyň demirgazygynda ýaşaýan serbler albanlardan bölünmek maksady bilen ýoly beton bloklary bilen böwetlediler.
NATO-nyň esgerleriniň daş, kesek bilen hüjüm eden protestçileri köşeşdirmek üçin, göz ýaşardyjy gazy ulanandyklaryny habar berilýär.
Kosowa 2008-nji ýylyň başynda özüniň Serbiýadan garaşsyzlygyny yglan edeli bäri, onuň garaşsyzlyk statusyny dünýäniň 75 döwleti resmi taýdan ykrar etdi.


text:
Türkmenistanda internet websaýtlary näme üçin we nähili proseduralar esasynda petiklenýär? Bu soragy geçen hepde Aşgabatda ÝHHG-niň gurnamagynda geçirilen Merkezi Aziýa üçin “Adaty metbugatdan onlaýn-metbugata tarap: öňdebaryjy tejribeler we ösüş ugurlary” atly konferensiýada Azerbaýjandan gelen blogger, analitik we aktiwist Ali Nowruzow türkmen resmilerine berdi. Ol Türkmenistanda “Facebook”, “Twitter” ýaly saýtlaryň petiklenendigine ünsi çekdi.
Nowruzowyň sowalyna ilki bilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara maglumatlar departamentiniň geňeşçisi Serdar Durdyýew jogap berdi: “Dogrymy aýtsam, eýýäm onlarça adam Türkmenistanda internet saýtlarynyň näme üçin we nähili petiklenýändigi barada sorady. Emma men şeýle saýtlary petikleýän adam däl. Biziň delegasiýamyzyň arasynda “Türkmentelekom” kompaniasynyň wekili bar. Meniň pikirimçe, bu soraga ol jogap berip biler. Meniň temam we wezipäm başga”.
Biz maglumat çeşmeleriniň elýeterli bolmagy üçin saýtlary açmak boýunça sanlara kowalaşyp, şeýle düzgünlerimizi bozmak barada kelle agyrtmakçy däl.
Soňra Durdyýew azerbaýjanly blogger Nowruzowyň köpçülikleýin habar serişdeleri baradaky kanunçylyk bilen bagly beren sowalyna Mejlisiň konferensiýa gatnaşýan wekili jogap berse ýerlikli boljakdygyny aýdyp, ol ýa-da beýleki maglumat çeşmeleriniň elýeterliligi hakynda gürrüň etdi.
“Kanunçylyk ýa-da ideologiýa taýdan Ýewropa ýurtlarynda asudalyk bilen kabul edilýän käbir zatlar biziň ýurdumyza, halkymyza we taryhymyza gapma-garşy gelýär" diýip, Durdyýew aýtdy. "Men olar barada anyk aýdyp oturmakçy däl. Çünki olar hemmä belli. Şonuň üçin-de men meseläniň diňe tehniki däl-de, başga taraplarynyň hem bardygyny bellemekçi. Bu ýerde biziň milli däp-dessurlarymyz bilen bagly kesgitli düzgünlerimiz bar. Biz maglumat çeşmeleriniň elýeterli bolmagy üçin saýtlary açmak boýunça sanlara kowalaşyp, şeýle düzgünlerimizi bozmak barada kelle agyrtmakçy däl we muny islemeýäris”.
Soňra azeri bloggeri Ali Nowruzowyň beren sowalyna Türkmenistanyň Mejlisiniň ylym, bilim we medeniýet boýunça komitetiniň başlygy Wladimir Gubanow jogap bermäge synanyşdy: “Biz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işini ösdürmek ugrunda alada edýäris. Emma olary senzura etmegi göz öňünde tutmaýarys. Biz kanunda senzuranyň nämedigini anyk kesgitleýäris”.
Biz adamlaryň internetden diňe maglumat alman, özleriniň aň-düşünjesini ösdürmegini gazanmak isleýäris.
Emma Gubanow internet boýunça problemanyň bardygyny boýun aldy: “Hawa, bizde problema bar. Sebäbi, gynansak-da, bizde internetiň işlerini sazlaşdyrýan kanun ýok. Biziň öňümizde bu sowal keserip dur. Biz adamlaryň internetden diňe maglumat alman, özleriniň aň-düşünjesini ösdürmegini gazanmak isleýäris”.
Türkmen parlamentiniň wekili Gubanow wagtyň çäklidigi üçin köp gürrüň edip bilmejekdigini aýdyp ötünç soranda, konferensiýa gatnaşýanlaryň biri onuň wagtyny hiç kimiň çäklendirmeýändigini aýtdy.
Iki gün dowam eden konferensiýa Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň, Özbegistanyň we Owganystanyň wekilleri gatnaşdylar. Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýän aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew we Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow konferensiýanyň jemleýji günündäki maslahatyna synçy hökmünde gatnaşdy.


text:
Türkmenistanda parlamentdäki 125 orna şu sapar 283 adam dalaş edýär. Olaryň arasynda milli azlyklaryň iki wekili hem bar. Olaryň saýlanan ýagdaýynda turkmen parlametninde milli azlyklaryň meselelerine has uly ahmiýet berilmegine nähili mümkinçilik dörär? Azatlyk Radiosy bu temadan dübýi Wenada ýerleşýän "Türkmen inisiatiwasy" guramasynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, Türkmеnistanda parlamеnt orunlary ugrunda kampaniýa gеçirýän 283 dalaşgäriň arasynda milli azlyklaryň iki sany wеkili bar. Olar saýlansa, paralamеntdе iki dеputat bolup, etniki azlyklara hеm wеkilçilik edеr. Siz bu ýagdaýa nähili garaýarsyňyz?
Farid Tuhbatullin:
Hakykatdanam bu gеzеk hеmmеlеr saýlawa iki partiýanyň gatnaşýanlygy bilеn gyzykdylar, milli azlyklar, rеgionlaryň wеkillеri barada gürrüň edilmеýär. Bizеm kandidatlaryň sanawyny öwrеndik, ol ýerdе milli azlyklardan diňе Balkan wеlýatyndan bir rus-ukrain familiýaly kandidat, Lеbap wеlaýatyndan hеm rus familiýaly bir aýal bar.
Olar häzir diňе kandidat, olaryň parlamеntе saýlanjagy ýa saýlanmajagy bеlli däl. Häzirki hеrekеt edýän parlamеntdе bolsa milli azlyklardan diňе bir kandidat bar. Bu türkmеn häkimiýetlеriniň ýurtdaky milli azlyklaryň mеsеlеlеrinе az üns bеrýändigini görkеzýär.
1990-njy ýyllaryň başyndaky maglumatlara görä, Türkmеnistanda başga millеtlеriň wеkillеri ilatyň 30 prosеntinе golaýyny tutýardy. Häzir, elbеtdе, olaryň sany azalýar. Emma muňa garamazdan, olaryň parlamеntdе wеkilçilik etmеgi wе ýurtda ýaşaýan bеýlеki millеtlеriň wеkillеriniň hеm bähbitlеrini goramagy gеrеk.
Azatlyk Radiosy: Farid, siz Türkmеnistanda milli azlyklaryň sanynyň azalýandygyny aýtdyňyz. Şu ýagdaýda parlamеntdе olaryň bähbitlеrini goraýan dеputatlaryň bolmagy zеrurmy? Bеlki-dе Türkmеnisnda milli azlyklaryň uly bir problеmasy ýokdur.
Farid Tuhbatullin:
Hakykatda Türkmеnistanda milli azlyklaryň wеkillеriniň örän uly kynçylyklary bar. Mysal üçin, ýurtdaky iň uly diaspora özbеklеr, olar ýurduň dеmirgazygynda wе günbatarynda ýaşaýarlar.
Olaryň çagalarynyň öz dilini öwrеnip bilmеgi üçin mеkdеplеri ýok, sowеt dörwündе bolan özbеk dilli nеşirlеri, tеatrlary wе bеýlеkilеri ýok. Mundan başga nohurlar, gazaklar, orslar hеm öz dillеrindе okamak, milli mеdеniýetlеrini wе däplеrini saklamak mümkinçiliklеriniň azlygyndan ýa ýoklugyndan kösеnýärlеr.
Bu olar üçin hakykatdanam uly problеma. Olar barha azalýarlar, emma barybir Türkmеnistanyň doly bahaly raýatlary bolup durýarlar. Häkimiýetlеr olara aýrytyn üns bеrmеli. Umuman alnanda bolsa, mеn Türkmеnistanda parlamеnt iki palataly bolmaly diýip pikir edýärin. Olaryň birindе syýasy toparlar wеkilçilik etmеli, ikinjisindе bolsa milli wеkillеr, rеgional wеkillеr, ýagny türkmеn halkynyň dürli tirеlеriniň wеkillеri bolmaly.


text:
Saçy-sakgaly agaran, ýüzi ýellenen Iwan Brilýuk, 45 ýaşynda bolsa-da, köp mähneti arka atan garry adama meňzeýär. Ol Ukrainanyň öýsüz-öwzarsyzlarynyň biri. Sosial guramalaryň işgärleri sany 100 müňlerçe bolan bu adamlaryň häzirki sowukdan hemmeden köp ejir çekýändiklerini aýdýarlar.
Brilýuk beýlekilere garanda az-kem bagtly. Ol häkimiýetleriň temperaturany minus 30 gradusa inderen sowuk sebäpli guran ýüzlerçe ýyly çadyrynyň birine gelipdir. Birnäçe ýyl mundan ozal aýaly öýden kowup, öýsüz-öwzarsyzlaryň hataryna goşulan Brilýuk özüniň bu ýönekeýje rahatlyga-da şükür edýändigini aýdýar:
—Bize iň bolmanda - Gulagdaky ýaly - bir külbe, bir ýyly ýer, az-kem rahatlyk ber. Ýuwunara, sakgal syryp, arassalanara bir ýer ber. Meniň pulum ýok, hiç bir zadym ýok. Nähili ýagdaýdadygymy özüň görýärsiň. Biz bu döwlete gerek bolsak, işläre iş isleýäris.
Ýöne Brilýugyň ýylanmaga gelen çadyrynda diňe sanlyja oturgyç bar. Bir sagat geçer-geçmezden ol ýene Kiýewiň sowuk köçelerine dolanmaly.
Häkimiýetler tutuş ýurtda ýylynmaga üç müňden agdyk şular ýaly stansiýa gurupdyrlar. Bu ýerlere gelýänlere nahar hem çaý berilýär. Ýöne sosial işgärler we beýleki ekspertler, sowuk howanyň dowam edýändigine salgylanyp, öýsüz-öwzarsyzlara ymykly galara we ýatara ýyly ýerler döredilmese, sowukdan ölenleriň sany häzirki 135-den has artar diýip, duýduryş berýärler.
Ukrainanyň öňki Zähmet we sosial syýasat ministri Lýudmila Denisowanyň aýtmagyna görä, öýsüz-öwzarsyzlaryň köpüsi bular ýaly ýerleriň özleri üçin döredilendigini bilenoklar. Ol: "Häkimiýetler aýlanyp, bu adamlary ýygnamaly. Bu adamlar sowukda doňup galýarlar" diýýär.
Ukrainada sowukdan ölenleriň sany Orsýetde, Polşada we Ýewropanyň beýleki ýurtlarynda ölenleriňkiden köp.
Oňaýsyz garalýar
Sowet döwründe öýsüz-öwzarsyz adamlar neşebentler, jenaýatkärlar bilen deň tutulýardy. Olara şindi-de "anti-sosial elementler" hökmünde garalýar. Kiýewde ýerleşýän Razumkow merkeziniň işgäri Pawlo Rozenko sosial syýasat boýunça ekspert. Onuň aýtmagyna görä, häkimiýetleriň bu krizise garşy ýeterlik çäre görmändiginiň bir sebäbi öýsüz-öwzarsyzlara oňaýsyz garalýandygy.
Resmi maglumatlara görä, Ukrainada bu adamlaryň sany 15 müň. Ýöne graždan guramalary olaryň sanyny 600 müň bilen 800 müňüň aralygynda diýip görkezýärler.
Rozenkonyň çaklamagyna görä, sowukdan ölenleriň sany resmi sanlarda berilýänlerden has ýokary:
—Hökümet statistikasynyň ölenlerň sanyny azaldyp görkezjekdigi belli zat. Häkimiýetler diňe ölenini gören adamlaryny hasaba alýarlar. Ýöne öýsüz-öwzarsyz adamlar diňe köçelerde ölýänler däl. Olar ýagdaýy ýaramaz jaýlarda, - ýylylyk we suw ýok ýerlerde-de ölýärler. Bu adamlaryň häkimiýetleriň gözüniň alnynda ölmeýändigi belli.
Ukrainanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň metbugat gullugynyň başlygy Tatýana Ýurçenko soňky hepdelerde ölenleriň aglabasynyň öz öýlerinde ýürek problemalary sebäpli aradan çykandyklaryny aýtdy.
Ýöne Brilýuk öz tanyşlarynyň sowukdan ölendigini görüpdir:
—Öýi dolandyrýan olary daşary taşlaýar. Goňşular olary daşary taşlaýarlar. Daşarda galan adam hem köçelerde doňup galýar. Ol, eýse, nirä gitsin.


text:
Orsýetiň demirgazyk-gündogar regiony Sibirde bolan dikuçar heläkçiliginde diri galan adamlar tapyldy. “Mi-8” kysymly dikuçar sişenbe güni heläkçilige uçrapdy.
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi ekipaž agzalaryndan üç adamyň we bir ýolagçy çaganyň aman galandygyny habar berdi. Resmi maglumata görä, ýene 24 adam, şol sanda 10 çaga heläk bolupdyr.
Ýakutiýa Sibiriň ägirt uly emma az ilatly demirgazyk bölekleriniň biri bolup durýar. Bu ýerde dikuçarlar ilatyň gatnawy üçin köp ulanylýar.


text:
Günorta Koreýanyň paýtagty Seulda dünýäniň 50-den gowrak döwlet liderleriniň gatnaşmagynda ýadro howpsuzlygy boýunça sammit açylýar.
Iki günlük sammite ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew we BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun hem gatnaşýar.
Sammitde ýadro terrorizminiň döremek howpunyň öňüni almak meseleleri boýunça maslahat edilýär.
Obama ýadro ýaragynyň howpuny peseltmek boýunça öz garaýyşlaryny 2009-njy ýylda Çehiýanyň paýtagty Pragada eden çykyşynda beýan edipdi. Şol çykyşdan bir ýyl soň, ýadro howpsuzlygy boýunça ilkinji sammit Waşingtonda geçirildi.
Seulda geçirilýän sammitiň çäklerinde Eýranyň we Demirgazyk Koreýanyň dawaly ýadro programmalary boýunça hem maslahatyň bolmagyna garaşylýar.
Demirgazyk Koreýa geljek aý uzak aralyga niýetlenen raketasyny kosmosa uçurmaklygy planlaşdyrýar.
Obama Demirgazyk Koreýanyň “howp abandyrmak” ýa-da “prowokasiýa” arkaly hiç zady gazanyp bilmejekdigini Phenýana duýdurdy.


text:
Düýn Täjigistanda Sangtudin GES-niň ikinjisiniň dowam edýän gurluşygy bilen bagly wagtlaýyn Wahş derýasy bentlendi.
Şol dabara ýurduň prezidenti Emomoli Rahmon, şeýle-de Eýranyň energiýa ministri Majit Namju gatnaşdy.
Tähran maliýe ýetmezçiligi sebäpli köp wagtlap doňdurylan bu proýektiň esasy sponsorlarynyň biridir.
Geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň ahyrynda gurluşygy başlanan bu gidro elektrik stansiýa Täjigistanyň goňşy Özbegistan bilen gatnaşyklaryna ýaramaz täsir ýetirdi.
Daşkent suw ýetmezçiliginden howatyr edýär.


text:
Malaýziýa howa ýollarynyň 239 ýolagçyly uçarynyň gözlegi dowam edýär.
«Boeing 777-200» ýolagçy uçary Günorta Hytaý deňziniň üstünden uçup barýarka howa kontrollugynyň trafik gözegçiligi sahnasyndan ýitirim boldy.
Ýolagçy uçary Kuala Lampurdan Pekine tarap iki sagat uçupdy. Wetnamyň döwlet metbugaty, wetnamly deňiz resmisine salgylanyp, bu uçaryň hamala wetnam kenaryna ýykylandygyny ýazdy.
Hytaý bu uçaryň gözlegi üçin iki gämi iberdi. Malaýziýa howa ýollary uçaryň sürüjisiniň örän tejribeli bolandygyny, howa ýollarynda 1981-nji ýyldan bäri işleýändigini aýtdy.
Ýolagçylaryň köplügi hytaýly bolup, olaryň arasynda başga-da 14 ýurduň adamlarynyň bardygy aýdylýar.


text:
Öten agşam Owganystanyň prezidenti Hamyd Kerzeý öz hökümetiniň korrupsiýa garşy alyp barýan göreş çärelerini gorap çykyş etdi.
Ol bu mesele barada Al-Jezire telekanaly bilen söhbetdeşliginde ýurtdaky korrupsiýa problemasy barada Günbatar mediýasynyň çişirilen habarlary ýaýradýandygyny aýtdy.
Prezident Kerzeý bu meselede özüniň günbatarly liderleriň gowy baha bermegine garaşly däldigini nygtady. Ol şeýle-de 27-nji ýanwarda Londonda geçiriljek konferensiýada donor döwletlerden köp pul soramajagyny mälim etdi.


text:
Eýrany 11-nji awgustda iki sany güýçli ýer yranma sarsdyranda, onuň goňşusy Ermenistan öz kömegini teklip edip, 300-den gowrak adamyň ölümine sebäp bolan bu tebigy betbagtçylyk bilen bagly Eýrana öz gynanjyny bildiripdi.
Ýöne goňşy Eýranda bolan ýer yranmadan zýyan çeken we Eýranyň serhedine golaý ýerleşýän ermeni obalarynyň ýaşaýjylary bu meselede Ýerewanyň özlerini ýatdan çykarýandygyny aýdýarlar.
Ermenistanyň günortasynda ýerleşýän obalaryň biri bolan Warhawaryň ýerli ýaşaýjysy Walerik Dawtýan: “ Ýekeje resmi hem bu ýere gelip, biziň halymyzdan habar tutmady” diýip janykdy.
Başga bir oba ýaşaýjysy hem öz nägileligini şeýle beýan etdi: “Hiç kim bizi görmäge geljek bolmady. Biziň aladamyzy etmäge synanyşýan diňe biziň ýerli häkimimiz”.
Ýerli ýaşaýjylar bu obanyň birnäçe jaýyna zyýan ýetiren ýer yranmanyň täsirinden henizem çykyp bilenoklar.
30 töweregi sarsgyn döredi
Eýranda bolan weýrançylykly ýer yranma bilen bir wagtda Ermenistanda hem 30 töweregi ýerasty sarsgyn döredi. Bu ýagdaý käbir adamlary obany terk edip, paýtagt Ýerewana gitmäge we käbirlerini bolsa öz gijelerini açyk meýdanlarda geçirmäge mejbur etdi.
Habarlardan mälim bolşuna görä, ýerasty sarsgynlaryň köpüsi Ermenistanyň günorta-gündogarynda ýerleşýän Sýunik regionynda hasaba alnypdyr.
Warhawar obasynda ýer yranmasynyň gaýtalanmagyndan gorkup, daşarda ýatýan çagalar. 15-nji awgust, 2012.
Warhawa obasynyň gözi gorkan ilaty ýene-de ýerasty sarsgynlaryň bolmagyndan gorkup, 11-nji awgustdan bäri gijelerine daşarda, açyk asmanyň astynda ýatýandyklaryny aýdýarlar.
Ýerli häkim Sergis Arakelýan bu barada şeýle diýýär: “Köp adamlar özleriniň awtomobilleriniň içinde, garažlarynda, daşarda ýatýarlar. Adamlar gorkýarlar. Eger men sarsgyndan zyýan çeken jaýymyň durkuny abatlap bilmesem, onda men hiç haçan onuň içinde ýaşamaga het edip bilmerin”.
Ýerasty sarsgynda zaýalanan öýlerine dolanyp baranlaryň aýtmagyna görä, olar jaýlarynyň tutuşlygyna ýumrulmagyndan gorkýarlar.
Bir gartaşan aýal özüniň myhman otagynyň diwarlarynda emele gelen jaýrygy görkezip: “Men öz krowadymy gapynyň golaýyna süýşürdim. Ýene sarsgyn bolaýsa, gaçyp çykar ýaly, gapyny açyp goýýaryn. Men dört gijeden bäri düzüwli ýatyp bilemok” diýip, öz ýagdaýyny düşündirdi.
Henizem kömege garaşýarlar
Oba ýaşaýjylarynyň köpüsi öýlerini täzeden abatlamak üçin özlerinde serişdäniň ýokdugyny, onsoň döwletden geljek kömege umyt baglaýandyklaryny aýdýarlar.
11-nji awgustda Eýrany sarsdyran ýer yranma meňzeş sarsgynyň ýakynda Ermenistanda-da boljakdygy baradaky myş-myşlar gorkulary has hem artdyrýar.
Ermenistanyň ýolbaşçylary ýurduň ýakyn arada ýer yranma howpy bilen ýüzbe-ýüz boljakdygy baradaky çaklamalary ret edip, halky howsala düşmezlige çagyrýarlar.
Warhawar obasy barada aýdylanda bolsa, eger garaşylýan kömek gysga wagtda barmasa, bu ýerli ýaşaýjylar üçin uly kynçylyklary döredip biler.


text:
Jenap Born Rotteriň ýolbaşçylygynda Halkara pul gaznasynyň wekiliýeti iş sapary bilen Türkmenistanda bolup, ýurduň ministrliklerinde we pudak edaralarynda, şeýle hem milli parlamentiň hem-de hususy ulgamyň wekilleri bilen duşuşyklary geçirdi. Pikir alyşmalaryň esasyny makroykdysady ýagdaýa baha bermek bilen türkmen ykdysadyýetiniň ösüşiniň geljegi baradaky meseleler düzdi.
Jenap Born Rotter duşuşygyň jemini jemläp, geçen onýyllykda Türkmenistanyň ykdysady ösüşinde ýokary depginiň gazanylandygy baradaky beýannama bilen çykyş etdi. Halkara pul gaznasy Türkmenistanda nebitiň we tebigy gazyň bahasynyň ýokary galan döwründe nebitgaz pudagynyň ösüşine ylmy esaslarda çemeleşilmegi netijesinde, ilatyň jan başyna düşýän girdejiniň iki esseden gowrak ýokarlanandygyny kanagatlanma bilen belledi. Bu çäräniň geçirilmegi iri möçberli döwlet maýa goýumyny durmuş ulgamynda netijeli peýdalanmaga mümkinçilik berdi. Şeýle hem beýannamada Türkmenistan tarapyndan hususy ulgamy diwersifikasiýalaşdyrmak we ösdürmek arkaly ýurduň ýaşlary üçin geljegi uly hem-de zerur hünärler boýunça iş orunlaryny döretmek wezipeleriniň ileri tutulandygy nygtaldy.
Halkara pul gaznasynyň wekili 2014-nji ýylda ýaramaz täsirleriň üçüsiniň Merkezi Aziýa döwletleri üçin daşary ykdysady şertleriň peselmegine getirendigini belläp, Türkmenistanyň ýolbaşçylygy tarapyndan amala aşyrylan ähmiýetli jogap çärelerini goldady. Şol ulanylan anyk çäreleriň hatarynda býujetiň ýerine ýetirilişiniň netijeliligini ýokarlandyrmak we bank ulgamyny kadalaşdyrmak hem-de oňa gözegçilik etmek ýörelgelerini kämilleşdirmek agzaldy. 2015-nji ýylyň ýanwarynda geçirilen dewalwasiýanyň ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak strategiýasy bilen sazlaşmagynyň käbir pudaklara, hususan-da, tebigy gazy gaýtadan işlemäge we agrosenagat önümçiligine güýçli itergi berendigi bellenilýär.
Halkara pul gaznasynyň bilermenleriniň pikirine görä, “ Ätiýaçlyk pul gaznasynda we Durnuklaşdyryş gaznasynda toplanan ep-esli mukdardaky serişdeler Türkmenistanyň häzirki döwriň wehimlerine uýgunlaşmagyny hem-de energiýa serişdelerine has pes bahalaryň uzak wagtyň dowamynda saklanyp galan şertlerinde-de sebitiň beýleki döwletlerine garanyňda ýokary bolan jemi içerki önümiň ösüşiniň ýokary depginini saklamagy üpjün eder”.


text:
Bagdatda, howpsuzlyk işgärlerini nyşana alan ulag bombalarynyň partlamasynda azyndan 12 adam öldi.
23-nji aprelde partladylan iki ulagyň arkasynda hem, YD-ny goldaýan Amag habar gullugynyň maglumatyna görä, «Yslam döwleti» jeňçi topary dur.
Demirgazykdaky al-Heseýiniýa etrabynda howpsuzlyk barlag nokadynda ýarylan ulag bombasy 9 adamy öldürip, 28 adamy ýaralady.
Arap al-Jabourda, Bagdadyň günorta çetindäki hurma agaçlarynyň plantasiýasynda goşun konwoýyny nyşana alan ikinji partlamanyň jogapkärçiligini bada-bat hiç kim öz üstüne almady.
Ol ýerde 3 adam öldürildi, 11 adam bolsa ýaralandy.


text:
Ruminiýanyň prezidentiniň wezipesini ýerine ýetiriji Baseskunyň geçen ýekşenbede bolan saýlawlarda ýeňiş gazanandygy yglan edildi. Emma, onuň bäsdeşi saýlawyň netijelerini suda berjekdigini aýtdy.
Merkezi saýlaw komissiýanyň maglumatyna görä, merkezçi Basesku bu saýlawlarda berilen sesleriň 50,33 prosentini gazandy. Ýöne, onuň çepçi bäsdeşi Geoana 50 prosente golaý ses aldy.
Geoana bu saýlawlarda galplygyň köp bolandygyny we onuň netijelerini Konstitusiýon suda berjekdigini aýtdy.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň synçylar missiýasynyň başlygy Wadim Zdanowiç saýlawlaryň, umuman, guramanyň ölçeglerine laýyk geçendigini habar berdi. Şeylede ol galplyklar baradaky aýyplamalar boýunça “gaýra goýmazdan” derňew geçirmäge çagyrdy.


text:
Azerbaýjan sudy «Yslam döwleti» ekstremist toparyna goşulan 10 adamy dört ýyldan 15 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm etdi.
Baku sudunyň sözçüsi olaryň 2014-nji ýylda çynlakaý jenaýatlary üçin tussag edilen 26 adamyň arasynda bolandygyny aýtdy.
Ýurduň Howpsuzlyk ministrligi 2014-nji ýylyň sentýabrynda Pakistanda, Siriýada, Yrakda «bikanun ýaragly topar döreden we olary ýarag bilen üpjün eden» 26 adamyň tutulandygyny, olaryň käbiriniň «Yslam döwletiniň» hatarynda söweşendigini aýdypdy.
Olaryň käbiri ilki Pakistandaky toparlara goşulyp, soň Siriýa geçse, beýlekileri Siriýa Türkiýäniň üstünden barypdyr diýip, ministrlik aýtdy.


text:
Türkmenistanyň täze biometriki pasporta geçmegi bilen köne pasportly, ylaýta-da daşary ýurtlarda maşgala gurup ýaşaýan ýa-da işleýän migrantlaryň durmuşynda käbir kynçylykly öwrümleriň dörändigi aýdylýar.
Daşary ýurt raýatlaryna durmuşa çykan türkmen zenanlaryň ýa-da türkmen migrantlaryň täze pasport almak üçin Türkmenistana gideninden soň, yzyna dolanyp bilmän galýandygy barasynda häli-şindi dürli habarlar eşidilýär.
Eýse, täze pasport almaga Türkmenistana gidip, soňam yzyna dolanyp gelenler ol ýerde nähili ýagdaýlary başdan geçirýär? Olar, Türkmenistanyň Migrasiýa gullugynyň proseduralary bilen nähili başa çykyp bildiler? Türkmenistana pasport çalyşmaga gidip, soňam yzyna maşgalasyna ýa-da işine dolanyp bilmän galanlara näme päsgel berýär?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkmenistandan dokumentlerini düzedip, dolanyp gelenleriň tejribelerine gönükdirýär.
Bu temada gepleşige gatnaşyp, öz başdan geçirmelerini hem tejribelerini gürrüň bermek isleýänler hat@azatradio.org we metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip bilerler. Şeýle-de bu tema barasynda sorag soramak ýa-da öz pikirdir-garaýyşlaryny beýan etmek isleýänler aşakdaky foruma teswir ýazyp bilerler.


text:
Siriýaly aktiwistler düýn ýurduň Hama şäherinde ýüzlerçe adamyň tussag edilendigini habar berdiler.
Geçen hepde Siriýanyň şu Hama şäherinde prezident Başar al-Assadyň režimine garşy örän uly protest çykyşlary gurnalypdy.
Hama şäheriniň käbir ýaşaýjylarynyň aýtmaklaryna görä, düýn harbylar azyndan 30 töweregi awtobusda bu şähere baryp, ýaşaýyş jaýlaryna reýd geçiripdirler we protestlerde güman edilýän köp adamlary tussag edipdirler.
Siriýadaky ynsan hukuklaryna gözegçilik ediji toparyň başlygy Ramil Abdelrahman «Roýter» habar agentligine beren maglumatynda düýnki geçirilen reýd wagtynda Hama şäherinde 250 töweregi adamyň tussag edilendigini aýtdy.


text:
Düýbi Wenada ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň berýän maglumatyna görä, soňky wagtlar Türkmenistanyň demirgazygynda sary getirme keseli giň ýaýrapdyr.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň maglumatyna görä, sary getirme keseli, esasan-da, Daşoguz welaýatynyň Gurbansoltan eje (öňki Ýylanly), Akdepe we Saparmyrat Türkmenbaşy etraplarynda giň ýaýrapdyr. Bu etraplarda maşgala lukmanlary her günde takmynan 10-12 näsagy hasaba alýar diýip “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar.
Daşoguzda sary getirmäniň ýaýrandygyny welaýatyň merkezi keselhanasynyň lukmany hem tassyklaýar. Adynyň tutulmagyny islemedik şol lukmanyň aýtmagyna görä, şu ýyl welaýatda wirusly sary getirmä ýoluganlar geçen ýyldakydan köp däl. Bu kesel güýz we gyş aýlary ýüze çykýar.
Giň ýaýrandygyny-da tassyklaýarlar
Emma, Daşoguzyň Türkmenbaşy etrabynyň golaýyndaky Könürgençde işleýän başga bir ýerli lukmanyň sözlerine görä, golaýda bu etrapda sary getirme keseli giň ýaýrapdyr. Ol keseliň giň ýaýramagynyň sebäpleri barada şeýle diýdi: “Onuň iki sebäbiniň bolmagy mümkin. Birinjiden, lukmanlar gyzamyga garşy çagalara sanjym edenlerinde, ilki bilen olary medisina barlagyndan geçirmeli. Eger-de çagalar sowuklan bolsalar, onda olara bu sanjymy etmeli däl. Emma medisinanyň bu düzgüni berjaý edilmeýär we çagalar uçdantutma sanjym edilýär. Bu bolsa ilki bilen çagalarda sary getirmäniň döremegine sebäp bolup biler”.
Bu lukmanyň sözlerine görä, Daşoguzda soňky ýyllar ilatyň arasynda profilaktiki işleri amala aşyrýan gullugyň hyzmatynyň ýatyp galmagy hem sary getirme ýaly ýokanç keselleriň ösmegine sebäp bolýar.
Adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy”guramasynyň ýazmagyna görä, etraplardaky we welaýatyň merkezindäki umumy keselhanalaryň ýokanç keseller bölüminde sary getirmä ýoluganlaryň köpdügine garamazdan, olarda boş orunlar bar. Ýokanç keseller boýunça lukmanlaryň düşündirmegine görä, sary getirmä ýoluganlary mejbury ýagdaýda keselhana ýerleşdirip bolmaýar. Çünki köp adamyň keselini bejertmäge puly ýok.
Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabyndaky keselhanada işleýän we öz adynyň tutulmagyny islemedik bir lukman hem: “Biz sary getirmäniň alamaty bolan adama derrew ýokanç keseller bölümine ýerleşmek barada hat berýäris. Emma ýokanç keseller boýunça spesialiste diňe özüni bejertmek üçin puly bolanlar ýüzlenýärler” diýip, ýagdaýy düşündirdi.
Näme sebäp bolýar?
Lukmanlaryň pikiriçe, oba ýaşaýjylarynyň pulsuzlyk zerarly, arassaçylyga üns bermezligi, sary getirmä ýoluganlaryndan soň, doly bejergi alman, köpçülik ýerlerine barmaklary we jemgyýetçilik transportyny ulanmaklary ýaly ýagdaýlar ýokanç kesele ýoluganlaryň köpelmegine sebäp bolýar.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasy sary getirmä ýoluganlaryň arasynda göwreli zenanlaryň we mekdep ýaşly çagalaryň köpdügini hem habar berýär.
“Keselhanada iýgi-içgiler, ýatýan ýeriň üçin pul tölemeli we däri-dermany hem özüň satyn almaly. Biz lukmanyň ähli bellän zatlaryny we maslahatlaryny öýde berjaý etmegi amatly gördük. Çünki, şeýtsek, keselhana garanyňda arzan düşýär” diýip, sary getirmä ýolugan, Daşoguzdaky 16-njy mekdebiň 3-nji klas okuwçysynyň ejesi Arzygül “Türkmen inisiatiwasy” guramasyna gürrüň beripdir.
“Wirusly sary getirmäniň ‘A’ görnüşi o diýen howply däl. Emma onuň ‘B’ we ‘C’ görnüşleri adam organizmi üçin örän howply” diýip, adynyň tutulmagyny islemedik daşoguzly lukman gürrüň berdi.
Özüni Gözel diýip tanadan we Orsýetde ýaşaýan türkmenistanly lukmanyň sözlerine görä, sary getirme keseline, esasan, elini yzygiderli ýuwmaýanlaryň we organizmi dürli kesellere garşylyk görkezmek mümkinçiligi pes bolan adamlaryň ýolukmagy mümkin.
Lukmanyň pikiriçe, sary getirmäniň öňüni almak üçin ilki bilen organizmiň garşylyk görkezişini ösdürmeli, arassaçylygyň düzgünlerini doly berjaý etmeli we laboratoriýalarda ganyň düzümini gowy barlatmaly.


text:
Şenbe güni Birleşen Ştatlaryň Kaliforniýa ştatyndaky federal sudy Günorta Koreýanyň “Samsung” kompaniýasyny “Apple” kompaniýasynyň patentlik hukugyna ýetiren zyýany üçin onuň 1 milliard dollardan gowrak jerime tölemelidigi barada karar çykardy.
Kaliforniýanyň sudy “Samsung” kompaniýasyny “Apple” kompaniýasynyň tehnologik innowasiýalaryndan peýdalananlykda günäli tapdy.
Bu iki kompaniýanyň birek-birege bildirýän aýyplamalary boýunça häzirki wagt Britaniýada, Awstraliýada we Günorta Koreýada hem sud prosesleri barýar.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden (Joe Biden) öz oglunyň beýnisindäki rak keseli sebäpli aradan çykandygyny mälim etdi.
46 ýaşly Beau Baýdeniň yzynda aýaly we iki çagasy galdy. Ol Delaweriň ozalky baş aklawçysy bolupdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama beýanat bilen çykyş edip, öz gynanjyny bildirdi. Obama: “Bu gün Mişel we men gam çekýäris” diýip, nygtady.
Wise-prezidentiň maşgalasynda ozal hem ýitgiler bolupdy. 1972-nji ýylda ABŞ-nyň Senatyna saýlawlary ýeňenden soň, Baýdeniň aýaly we üç çagasy ulag heläkçiligine uçrapdylar. Şol hadysada Baýdeniň maşgalasy Neilia we gyzy heläk boldy. Beau we Hunter ogullaryna bolsa şikes ýetdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasy Gaitide ýaýran mergi epidemiýasynyň öňüni almak üçin 164 million dollar möçberinde pul kömeginiň gerekdigini yglan etdi.
BMG-niň gumanitar işleri utgaşdyrýan bölüminiň metbugat wekili Elizabet Baýersiň aýtmagyna görä, bu pullar Gaitä goşmaça lukmanlary çagyrmak, dermanlary we suw arassalaýjy abzallary satyn almak üçin harç ediler.
Geçen aý Gaitide ýaýran mergi epidemiýasy netijesinde 720 çemesi adamyň ölendigi we 11,000-den gowrak adamyň bu kesele duçar bolandygy habar berilýär.


text:
16-njy awgustda ýurdumyzyň ähli sebitlerinde Geňeşleriň agzalarynyň, şeýle hem Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” we 8-nji “Dostluk” saýlaw okruglary boýunça Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlary geçirildi.
Mälim bolşy ýaly, bu gezekki saýlawlara örän uly taýýarlyk işleri geçirildi. Aýratyn-da, Geňeşleriň agzalygyna dalaşgärlige 13 müň 528 adam bellige alyndy. Olar ýurdumyzyň syýasy partiýalary, jemgyýetçilik guramalary we birleşikleri, şeýle hem raýatlar toparlary tarapyndan hödürlendi. Ýurdumyzyň etraplardaky şäherleriniň, şäherçeleriniň, geňeşlikleriniň çäklerinde 6 müň 41 saýlaw okrugy we 1828 saýlaw uçastogy döredildi.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň maglumatlaryna görä, saýlaw okruglarynyň çäklerinde ses bermek üçin saýlaw uçastoklarynyň hemmesi bir wagtda açyldy. Olaryň 328-si Ahal, 154-si Balkan, 432-si Daşoguz, 428-si Lebap we 486-sy Mary welaýatlarynda döredildi. Ähli uçastok saýlaw toparlary tarapyndan Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynda ses bermäge hukugy bolan saýlawçylaryň 2 million 214 müňden gowragy hasaba alyndy.
Türkmenistanyň Mejlsiniň deputatlarynyň saýlawlary boýunça Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” we 8-nji “Dostluk” saýlaw okruglarynda saýlawçylaryň 51 müň 705-si hasaba alyndy.
Ähli saýlaw uçastoklarynda saýlawyň geçişine milli synçylar doly syn etdiler. Olaryň gelen netijelerine görä, Geňeşleriň agzalarynyň we iki saýlaw okrugy boýunça milli parlamentiň deputatlarynyň saýlawlary bäsleşik we demokratik esasda geçip, ýurdumyzda hereket edýän kanunçylyga hem-de halkara hukuklarynyň umumy ykrar edilen kadalaryna doly laýyk geldi. Aýratyn-da, günüň birinji ýarymynda ses bermek işjeň dowam etdi. Şunlukda, günüň birinji ýarymynda saýlawçylaryň 50 göterimden gowragy özleriniň konstitusion hukuklaryny berjaý etdi.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň maglumatlaryna görä, sagat 19-a çenli, ýagny saýlaw uçastoklary ýapylýança Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna saýlawçylaryň 92,88 göterimi, milli parlamentiň deputatlarynyň saýlawlaryna saýlawçylaryň 91,96 göterimi gatnaşdy.
Merkezi saýlaw toparyň maglumatlaryna laýyklykda Geňeşleriň agzalarynyň we iki saýlaw okrugy boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlaryny geçdi diýip hasaplamak bolýar. Milli kanunçylygyň düzgünnamalaryna laýyklykda ses bermegiň netijeleri ýakyn wagtda aýan ediler.


text:
Türkmenistan, TOPH halkara gazgeçirijisiniň gurluşygyny maliýeleşdirmek üçin, Yslam ösüş banky (YÖB), Saudy ösüş fondy we ýapon hökümeti bilen gepleşikleri geçirýär diýlip, “Reuters” habar gullugynyň websaýtynda habar berilýär.
“Reutersiň” 21-nji maýda beren maglumatyna görä, Türkmenistan, Owganystan, Pakistan we Hindistan (TOPH) gazgeçiriji proýektiniň resmisi Muhammetmyrat Amanow türkmen hökümetiniň bu barada agzalýan taraplar bilen gepleşikleri geçirýändigini aýdýar.
“Yslam ösüş banky taslamanyň diňe Türkmenistanyň territoriýasyndan geçýän bölegini däl, eýse Owganystanyň we Pakistanyň çäklerinden geçýän böleklerini hem maliýeleşdirmäge bolan gyzyklanmasyny we taýýarlygyny mälim etdi” diýip, Amanow sişenbe güni “Awaza” syýahatçylyk zolagynda geçirilen konferensiýada belledi diýip, düýbi Londonda ýerleşýän habar agentliginiň maglumatynda nygtalýar.
“Şeýle-de, biz Saudy ösüş fondy we Ýaponiýanyň hökümeti bilen duşuşyklary geçirýäris. Olar özleriniň [bu proýektiň gurluşygyna bolan] gyzyklanmalaryny beýan etdiler” diýip, Amanow sözüniň üstüni ýetirýär.
Ykdysady kynçylyklaryň üstüni örtmek
Gepiň gerdişine görä bellesek, türkmen gazyny Owganystanyň we Pakistanyň üsti bilen Hindistana akdyrmagy göz öňünde tutýan bu gazgeçiriji proýektiň gurluşygyna geçen ýylyň 13-nji dekabrynda Mary welaýatynda badalga berlipdi. Şonda türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow taslamanyň gurluşygynyň 2019-njy ýylyň ahyryna çenli tamamlanjakdygyny aýtdy.
Şeýle-de Pakistanyň “The Express Tribune” neşirinde berlen maglumata görä, Türkmenistan gurluşygynyň umumy bahasy 10 milliard amerikan dollaryna barabar boljakdygy çaklanylýan bu proýektiň çykdajysynyň 85%-ni öz üstüne aldy. Umumy uzynlygy takmynan 1800 kilometre barabar bolan bu gazgeçirijiniň 730 kilometri Owganystanyň territoriýasyndan, şol sanda ýurduň howpsuzlyk taýdan durnuksyz welaýatlaryndan geçýär.
Käbir regional ekspertler, Owganystandaky howpsuzlyk şertlerini we dünýäde gazyň bahasynyň pese gaçmagyny göz öňünde tutup, bu proýektiň amala aşmak mümkinçiligine şübheli garaýarlar we resmi Aşgabat TOPH proýekti arkaly ýurduň ykdysady kynçylyklarynyň üstüni örtjek bolýana çalym edýär diýýärler.
Daşary ýurt kompaniýalaryny çagyrmak
Şol bir wagtda Türkmenistan eýýäm ençeme wagt bäri käbir daşary ýurt kompaniýalaryny TOPH-yň gurluşygyna gatnaşmaga çagyryp gelýär.
Şu ýylyň aprel aýynda Kataryň Olimpiýa komitetiniň başlygy Jauan bin Hamad Al-Taniniň Aşgabada eden saparynyň dowamynda türkmen prezidenti G.Berdimuhamedow Kataryň işewür toparlaryny TOPH gazgeçirijisini gurmak boýunça taslamanyň gurluşygyna gatnaşmaga çagyrdy.
Emma türkmen metbugatynda berlen maglumatda Kataryň Olimpiýa komitetiniň başlygynyň bu çagyryş bilen bagly reaksiýasy barada hiç bir zat aýdylmady.
TOPH proýektiniň gurluşygy bilen baglanyşykly gepleşikler 1990-njy ýyllaryň başyndan başlanypdy. Şondan bäri bu proýekte dünýäniň ençeme abraýly kompaniýalary gyzyklanma bildirse-de, soňundan “ExxonMobil”, “Şewron” we “Total” özleriniň bu taslamadan çekilýändigini mälim edipdiler.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Gallup” barlaglar merkezi penşenbe güni ozalky postsowet respublikalaryndan daşary ýurtlara gidýän zähmet migrantlarynyň ýagdaýy barada geçiren barlaglarynyň netijesini çap etdi.
Bu gurama öz geçiren pikir soraýyşlyklaryna esaslanmak arkaly ozalky Sowet Soýuzynyň territoriýasyna degişli zähmet migrantlarynyň her onusyndan dördüsiniň daşary ýurtlarda çekýän zähmetleriniň öz maşgalalarynyň ykdysady ýagdaýyny gowulandyrmandygyny aýdandygyny belleýär.
Maglumata görä, “Gallup” barlaglar merkezi Moldowadan, şeýle hem Merkezi Aziýa we Kawkaz regionyndan daşary ýurtlara çykan zähmet migrantlaryndan 19 müňüsi bilen pikir soraýyşlyk geçiripdir.
Bu gurama, aglaba, gazagystanly, gyrgyzystanly, täjigistanly, türkmenistanly we özbegistanly zähmet migrantlarynyň öz çekýän zähmetleriniň maşgala býujetini gowulandyrmaga oňyn täsir edendigini aýdandyklaryny habar berýär.


text:
Duşenbeden sişenbä geçilýän gije Kosowanyň polisiýasy Serbiýa bilen aradaky serhediň iki gözegçilik nokadyny öz eline almaga synanyşdy, ýagny ol ýerdaki polisiýa işgärleriniň ýerine öz albanlaryny ýerleşdirmäge çalyşdy.
Emma Kosowada ýaşaýan serbler häkimiýetleriň bu hereketine garşylyk görkezdiler. Serbler albanlary öz serhetlerine goýbermejek bolup, ýoly petiklediler.
Kosowa meseleleri boýunça Serbiýanyň Döwlet sekretary Oliwer Iwanowiç dartgynlygyň artmak howpunyň bardygyny duýdurdy.
Dartgynlyk ýüze çykan ýerlere NATO-nyň goşunlary ornaşdyryldy.
Häzir regionda ýagdaýyň azda-kände kadalaşandygy habar berilýär.
Geçen hepde Kosowanyň häkimiýetleri serbleriň öndürýän önümlerine gadagançylyk girizdiler. Muňa serbleriň 2008-nji ýylda Kosowa garaşsyzlygyny yglan edenden soň, bu ýurda garşy girizen embargosyny ýatyrmakdan boýun gaçyrmagy sebäp boldy.


text:
Owganystan «Talybanyň» lideri molla Ahtar Mansuryň ABŞ-nyň dron zarbasy bilen Pakistanyň içinde öldürilendigini aýdýar.
Ýurduň Milli howpsuzlyk müdirligi 22-nji maýda Mansuryň Pakistanyň günorta-günbatar Bulujystan welaýatynda, maşynly barýan wagty, ýanyndaky beýleki söweşijiler bilen nyşana alnandygyny aýtdy.
Owganystanyň baş ýerine ýetirijisi Abdylla Abdylla Mansuryň 21-nji maýda irden, owgan serhediniň edil aňry ýüzünde, Dahl Bandin etrabynda, maşynyny dron zarbasynyň urmagy netijesinde ölendigini aýtdy.
Pentagon biraz öň «Talybanyň» lideri molla Athar Mansura garşy howa zarbasyny urandygyny aýtdy we ABŞ resmisi Mansur «öldürilene meňzeýär» diýdi.
Pentagonyň metbugat sekretary Piter Kuk bu hüjümiň gyrak-çetde, owgan-pakistan serhediniň boýunda, 21-nji maýda, irden edilendigini aýtdy. Ol Birleşen Ştatlar onuň netijelerini öwrenýär diýdi.
Emma bu operasiýa barada açyk diskussiýa etmäge ygtyýar berilmedik ABŞ resmisi Mansur we ulagda onuň ýanynda bolan erkek söweşiji, megerem, öldürilendir diýdi.
Ol resmi howa zarbasynyň ABŞ-nyň Ýörite operasiýalar güýçleriniň adamsyz uçary tarapyndan urlandygyny aýtdy. Şeýle-de ol bu operasiýanyň Ahmad Wal şäheriniň günorta-günbatarynda geçirilendigini, oňa prezident Barak Obama tarapyndan ygtyýar berlendigini aýtdy.
Tassyklama we inkär etme
«Associated Press» «talyban» komandiri molla Abdul Raufa salgylanyp, onuň
«Mansur Owganystan-Pakistan serhet etrabynda dron zarbasyndan öldi» diýendigini habar berdi.
Beýleki «talyban» söweşijileri bu habarlaryň esassyzdygyny aýdyp, ony ret etdiler.
Owgan prezidenti Aşraf Ganiniň edarasy bu howa zarbasyny tassyk etdi we hökümetiň Mansuryň öldürilip-öldürilmändigini derňeýändigini aýtdy.
Ganiniň sözçüsi Syýed Zafar Haşemi bu reýd «şowly bolana çalym edýär" diýdi.
Owganystanyň baş ýerine ýetirijisi Abdulla Abdulla Mansuryň ölümi «Talyban» bilen owgan hökümetiniň arasynda doňup galan parahatçylyk gepleşiklerine oňyn täsir ýetirer diýdi.
Ol Mansur «Talybanyň» Owganystandaky parahatçylyk prosesine goşulmagynyň öňüni alýan esasy şahsyýetdi» diýdi. «Talyban» bu ýurtda 15 ýyl bäri pitne uruşlaryny alyp barýar.
Mansur "gutulgysyz howpdy"
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Mýanmara sapary mahalynda Mansuryň Owganystandaky amerikan işgärlerine we owganlara dowamly ýagdaýda «gutulgysyz howp» salandygyny, «parahatçylyk gepleşiklerine we ýaraşyk prosesine göni garşy durandygyny» aýtdy.
«Talyban» liderini nyşana alan howa zarbasy dünýä biziň has durnukly, birleşen, howpsuz, abadan Owganystany gurmak ugrunda işleýän owgan hyzmatdaşlarymyzyňýanynda durmagy dowam etdirýändigimiz barada açyk-aýdyň yşarat gönderýär» diýip, Kerri sözüniň üstüni ýetirdi.
Ol owgan we pakistan liderleriniň bu howa zarbasyndan habarly edilendigini aýtdy, emma bu işiň anyk haçan edilendigini aýtman, özüniň Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif bilen telefonda gürleşendigini belledi.
Mansur «Talyban» lideri diýip 2015-nji ýylyň iýulynda, owgan hökümeti «Talybanyň» ruhy lideri molla Mohammad Omaryň Pakistanyň port şäheri Karaçide iki ýyl ozal ölendigini tassyklanyndan soň jar edildi.
Emma «Talybanyň» komandirleriniň käbiriniň ony ykrar etmekden boýun gaçyrmagy netijesinde, toparyň içinde bada-bat ýolbaşçylyk oňşuksyzlygy başlandy.
«Talyban» Owganystana yslam kanunlarynyňýowuz düşündirmeleri esasynda, 2011-nji ýylyň sentýabrynda Amerika edilen hüjümlerden soň, ABŞ ýolbaşçylygynda Owganystana goşun salnyp, bu topar häkimiýetden agdarylýançaýolbaşçylyk etdi.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Şu gün Germaniýanyň kansleri Angela Merkel 2009-njy ýylda Owganystanda parahat ýaşaýjylaryň ölümine getiren howa hüjümi bilen baglanyşykly waka boýunça parlamentiň öňünde hasabat bilen çykyş eder diýlip garaşylýar.
Şol gürrüňi edilýän wakada talyp söweşijileriniň ogurlan iki sany ýangyç sisternasyna garşy nemes harbylarynyň atan raketa oklaryndan 142 adam ölüpdi.
Gunduz şäheriniň golaýynda amala aşyrylan şol howa hüjüminiň netijelerini ýaşyrmak synanyşygynda bildirilen aýyplamalar bilen baglanyşykly Germaniýanyň goranmak ministri we Baş ştabynyň komanduýuşisi wezipesinden çekilipdi.


text:
Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarege garşy sud prosesi 28-nji dekabra çenli gaýra süýşürildi. Bu barada ýekşenbe güni bolan sud diňlenişiginde yglan edildi.
Sud jogapkärçiligine Mubarek bilen birlikde onuň iki ogly, öňki içeri işler ministri we polisiýanyň ýokary derejeli 6 ofiseri hem gatnaşdy.
Müsürlileriň köpçülikleýin protestinden soňra, geçen ýylyň fewralynda wezipesinden giden 83 ýaşly Mubarek hökümete garşy protestler dargadylanda 800-den gowrak adamyň ölmegine gatnaşygy barlykda günäli tapylsa, oňa ölüm jezanyň berilmegi mümkin.
Onuň ogullary parahorlukda aýyplanýarlar.


text:
Azatlyk Radiosy: Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň arap dünýäsinde demokratik özgerişleri goldamak barada ýaňy yglan eden planlary bazar ykdysadyýeti reformalaryny-da öz içine alýar. Ol Ýewropanyň abatlaýyş we ösüş bankynyň bu ugurda peýdaly rol oýnarlyk tejribesiniň bardygyny-da aýtdy. Bu bankyň özüniň Merkezi we Gündogar Ýewropada alyp barýan işlerini Demirgazyk Afrika ýa Orta Gündogara ýaýbaňlandyrmagy barada nähili pikir edýäňiz?
Erik Berglof:
Ýewropanyň abatlaýyş we ösüş bankynyň (EBRD) baş ykdysatçysy Erik Berglof
Ilki bilen bu işi ýaýňbaňlandyrmak däl-de, dünýäniň bu bölegine serişde goýbermek. Bize Müsür hökümetinden we Marokkodan haýyşnama geldi. Biziň tejribelerimiziň beýleki ýurtlary-da gyzyklandyrýandygyny bilýäris.
Meniň pikirimçe, bu ýurtlarda geçiş babatda köp kynçylyklar bar. Maksat sagdyn hususy sektory ösdürmek, ownuk we orta ululykdaky kärhanalary ösdürmek. Energiýanyň ulanylyşyny üýtgedip, döwletiň ykdysadyýetde oýnaýan roluny täzeden definirlemek. Şeýle-de, bularyň arasynda köp umumylyklar bar. Ýöne tapawutly kynçylyklar-da ýok däl. Bu hem gaty tapawutly demografiýa bilen baglanaşykly. Arap ýurtlarynda ýaşlaryň aglabasy işsiz. Arada gaty möhüm taryhy tapawutlar-da bar. Ýöne biz peýdaly rol oýnamagymyz üçin umumylyklar ýeterlik diýip, pikir edýäris.
Azatlyk Radiosy: Buýruk boýunça dolandyrylan ykdysadyýetden bazar ykdysadyýetine geçmegi goldamakda Ýewropanyň abatlaýyş we ösüş bankynyň 1990-njy ýyllarda alan özboluşly we möhüm sapaklary barmy?
Erik Berglof:
Alnan sapaklar köp. Regionda syýasaty ýöredýänleriň nukdaýnazaryndan garanyňda, eger bu işleri edil şu gün etmeli bolsady, Merkezi we Gündogar Ýewropada köp zatlary başga hili ederdik. Mysal üçin, Merkezi Ýewropada hususylaşdyrmak işine köp tapawutly ýollar bilen çemeleşildi. Bular gaty çalymdaş netijelere getirdi.
Biziň alan sapaklarymyzyň biri hususylaşdyrmakda başga zatlara-da üns berilmelidigi bolsa gerek. Mysal üçin, kanunyň häkimligi, umumy dolandyryş, basleşik we şular ýaly zatlar. Hususylaşdyrma işi beýleki syýasatlar bilen utgaşykly gitmeli.
Azatlyk Radiosy: Gozgalaňy başdan geçiren arap ýurtlarynda ýagdaý nähili? Bu ýerlerde hususy sektoryň ösmegi baýlygyň ýaragly güýçler bilen ilteşikli elitanyň elinde jemlenmegine getirdi. Beýlekiler bolsa, hatda ownuk hususy söwda işine başlajak bolsalar-da, ençeme kynçylyk we býurokratiýa bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Erik Berglof:
Has gyzyklanylýan ýurt Müsüri alyp göreli. Bu ýerde gaty uly hususy sektor bar. Hususylaşdyrma bu ýerde bir mesele däl. Ýöne bu ýerde-de geçiş regiony bolan Merkezi we Gündogar Ýewropada bolşy ýaly, hususylaşdyrmakda edilýän köp ýalňyşlyklara ýol berlipdir. Häzir möhüm zat döwletiň rolunyň täzeden definirlenmegi. Ol ykdysadyýetiň dürli sektorlaryna pul kömegini bermegiň deregine ownuk we orta ululykdaky kompaniýalaryň döredilmegine kömek etmeli. Söwda gurşawyny gowulandyrmaly, söwda üçin gerekli adamlary ýetişdirmeli, muňa maýa goýmaly.
Azatlyk Radiosy: Geçiş üçin Ýewropanyň abatlaýyş we ösüş bankyndan kömek soraýan arap ýurtlarynda bu bankyň tejribesi ykdysady reformanyň tizliginiň çaltlanmagyna kömek eder diýen ortak garaýyş barmy?
Erik Berglof:
Haýyşnama Müsür bilen Marokkodan geldi. Bular bank gurlaly bäri onuň agzalary. Olar biziň ara goşulmagymyzy soraýarlar. Biziň käbir tejribelerimiziň bardygyny, goşant goşup biljekdigimizi görýärler. Biz hem olaryň bu garaýşy esasan dogry diýip, pikir edýäris. Haýsy tejribeleri geçirmegiň gowy boljakdygy barada oýlanýarys. Şeýle baha bereniňde, gaty möhüm kynçylyklaryň bardygy görünýär. Biz bu çözgüdiň bir bölegi bolup bileris.


text:
Sişenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ýerli howpsuzlyk güýçleriniň gözegçiligine geçjek regionlary belli etdi. Bu 2014-nji ýyla çenli ýurduň howpsuzlygyny dolulygyna ýerli güýçleriň kontrollygyna geçirmek boýunça planyň ilkinji ädimidir.
"Bu geçiş prosesi we hökümetiň üstünligi, hiç hili şübhesiz owgan halkynyň hakydyr. Şeýle-de biz muny owgan milletiniň bähbidi we azatlygy üçin edýäris” diýip, Hamid Karzaý sişenbe güni eden çykyşynda nygtady.
Prezident Karzaýyň aýtmagyna görä, owgan howpsuzlyk güýçleri, iýuldan başlap, ýurduň ýedi regionynyň, şol sanda Heratyň we Mazary Şarifiň gözegçiligini öz üstlerine alarlar.