text:
«Barselona», hakykatdanam, dünýäde iň bir öňdebaryjy komandalaryň biri hasaplanýar. Ony ýeňmek, onda-da öz meýdançasynda, 100 müň tomaşaçyly «Nou Kamp» stadionynda ýeňmek gahrymançylyga deňelýär.
Şol gün «Rubin» zoruny görkezdi. Komanda hüjümde-de, goranyşda-da sazlaşykly oýnap, «Barselonany» 2:1 hasabynda ýeňmegi başardy. Muňa tatarystanly, orsýetli janköýerler bilen birlikde türkmenistanly janköýerlerem, baý, begenmek begendi.
Gurban Berdiýew (ortada) Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew bilen (sagda).
Dagy näme! «Rubiniň» baş treneri ildeşimiz Gurban Berdiýew ahyry! Ýewropada abraýly çempionatlaryň biri hasaplanýan Orsýediň premýer-ligasynda üstünlikli çykyş etmek aňsat däl. Orsýediň çempionatynda ýeňiji bolmak, bü günki günem «Barselonany» ýeňmek akyla getirer ýaly zat däl.
«Barselonadan» üstün çykylanda Gurban Berdiýewiň duýgularyny saklap bilmän, dyzyna çöküp, ellerine asmana gerşi göz öňünden gider ýaly däl.
Ildeşimiziň üstünligi tutuş Türkmenistanyň üstünligidir. Türkmen bolup, başga bir uly ýurtda, onda-da futbolyň ösen ýurdunda ýeňiş yzyna ýeňiş gazanmak, gürrüňsiz, biziň ýurdumyzyňam abraýydyr.
Käbir mysallar: gollandiýaly futbol spesialistleri Dik Adwokaat, Gus Hidding Orsýediň ýa-da başga bir döwletiň futbolyny ösdürmek bilen, Gollandiýanyňam abraýyny arşa göterýärler. Gurban Berdiýewem şeýledir. Ol «Rubini» çempion edip, Türkmenistanyňam abraýyny ýokaryk göterýär.Gurban Berdiýewiň Türkmenistandaky abraýy
Türkmen janköýerleri «Rubiniň» nobatdaky duşuşygynyň ertesi: «Rubin» nähili oýnady? Gurban Berdiýew nätdi? Utdumy ýa utuldy?» diýşip, futbol ýaryşynyň gidişini derňeýärler. «Rubin» türkmen janköýerleriniň arasynda uly gowurdy döredýär. Komanda ýekeje futbol janköýerini-de biparh goýmaýar. Türkmenler, sözüň doly manysynda Gurban Berdiýewe guwanýarlar.
Geçen ýyl Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow Tatarystanda resmi saparda bolanda «Rubin» komandasy bilen duşuşypdy. Şonda «Rubiniň» oýunçylary pökgä awtograf ýazyp, ony Türkmenistanyň prezidentine sowgat beripdiler. Şu dostluk ösüp-ulalyp gidibermelidi. Arman...Peşeden ýasalan pil
2008-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda Aşgabatda «Olimpiýa şäherjiginiň» taslamasynyň tanyşdyrylyş dabarasy boldy. Sebitde deňi-taýy bolmadyk bu ägirt uly sport toplumy paýtagtdaky häzirki Olimpiýa stadionynyň töwereginde 157 gektar territoriýada ýerleşdiriler.
«Olimpiýa şäherjiginiň» taslamasynyň tanyşdyrylyş dabarasyna gadyr edilip, «Rubin» komandasynyň baş treneri Gurban Berdiýewem çagyryldy. Gynansak-da, ildeşimiz bu dabara gatnaşyp bilmedi.
Şol günler «Rubin» komandasy Orsýediň premýer-ligasynda ýaryşyň başyny çekip barýardy. «Rubiniň» öz taryhynda birinji gezek çempion bolmak mümkinçiligi gaty uludy. Ýöne galan üç-dört tapgyrda örän göwnejaý, seresap, oýlanyşykly oýnamalydy. Ýagdaý dartgynlydy, çylşyrymlydy. Has-da beteri, tutuş Tatarystan baş treneriň her bir ädimini ölçäp durdy.
Çempionlyk daşda däldi. Şeýle aldym-berdimli günlerde komandany taşlap, birki günläp Türkmenistana «Olimpiýa şäherjiginiň» taslamasynyň tanyşdyrylyş dabarasyna gatnaşmak hiç bir weçden heňe gelenokdy.
Ine, şularyň barysyny jikme-jik düşündirip, Gurban Berdiýew Türkmenistana ýörite habar ýollapdy. Ýöne «sport» diýlen närseden bütinleý daşdaky adamlar muňa düşünmediler. Olar Gurban Berdiýewiň bu hereketini özlerini äsgermezlik diýip hasapladylar. Şundan soň Gurban Berdiýewden «ar alşyk» gidiberdi, gidiberdi.
Milli gahrymandan «halk duşmanynyň» ýasalyşy
Bolup geçen ýagdaýlardan düýbünden bihabar sport žurnalistleri entegem «Rubin», Gurban Berdiýew bilen baglanyşykly habarlary, makalalary ýazyşyp ýördüler.
Ine, günlerde bir günem bulutsyz asmanda ýyldyrym çakana döndi. «Rubin» komandasy, Gurban Berdiýew barada ýazan sport žurnalistlerinden, ol makalalary çapa goýberen redaktorlardan düşündiriş aldylar, üstesine-de, olaryň mazaly çetine-de degdiler.
Olardan düşündirişi kim talap edendir öýdýärsiňiz? Hernäçe gülkünç görünse-de, ýurduň Milli howpsuzlyk ministrliginiň wekilleri hasap soradylar. Garaz, sport žurnalistlerini-de, baş redaktorlary-da ters aýlandyrdylar.
Şundan soň ýurduň gazetlerinde diňe bir Gurban Berdiýewiň adyny däl, hatda «Rubin» komandasynyň adyny hem ýazmaga rugsat berilmedi. Sebäbi Gurban Berdiýew diýmek—«Rubin» diýmek, «Rubin» diýmek—Gurban Berdiýew diýmek diýip düşünildi.
Geçen ýyllar Çempionlar Ligasynyň ýaryşy geçirilende metbugatyň sahypalarynda giňişleýin informasiýalar, analizler berlerdi. Toparda çykyş etjek komandalar, toparlaryň ýaryş tablisasy yzygiderli çap edilerdi. Bu ýyl welin beýle bolmady. Gazetler Çempionlar Ligasy barada ýekeje söz aýtmaga-da milt edip bilmediler. Sebäbi Çempionlar Ligasynda Gurban Berdiýewiň «Rubini» çykyş edýärdi.
Çempionlar Ligasynyň toparlaýyn raundynyň bijesiniň netijesi mälim bolanda-da türkmen gazetleriniň biri hem ony çap etmedi. Ýurtda neşir edilýän ýeke-täk sport gazeti bolan «Türkmen sporty» gazeti welin, Çempionlar Ligasy hakda maglumaty hökman beräýmelidi. Onuň başga gitjek ýeri ýokdy. Ol sport gazetidi.
Şu ýylyň 29-njy awgustyndaky sanynda «Türkmen sporty» gazeti Çempionlar Ligasynyň toparlaýyn raundynyň bijesiniň netijesini çap etdi. Ýöne ony çap edip, dogrusy, gülki astyna-da galdy. «F» toparynda «Rubiniň» adynyň ýerine «Türkmen sporty» gazeti «Чемпион России» diýip goýdy.
Ýurtda neşir edilýän ýeke-täk sport gazeti bolan «Türkmen sportynyň» şu ýylyň 29-njy awgustyndaky 34-nji sanynyň soňky sahypasynda Çempionlar Ligasynyň «F» toparynda çykyş edýän «Rubiniň» adynyň ýerine «Чемпион России» diýip ýazdylar. (Ulaldyp görmek üçin basyň.)
Ine, nadan adamlaryň gülkünç hereketi netijesinde şeýle absurd derejä barlyp ýetildi. Munda sport žurnalistleriniň jinnek ýaly-da günäsi ýokdur. Belanyň körügi ýene Milli howpsuzlyk ministrliginiň wekillerindedir.
Türkmenistanyň metbugatynyň ýagdaýyndan bihabarlara kiçijik düşündiriş: Bu ýurtda gazet-žurnallara ilki senzuranyň wekilleri seredýärler. Olardan soň bolsa Milli howpsuzlyk ministrliginiň «Ideologiýa» bölüminiň wekilleri Howpsuzlyk ministrligine äkidip okaýarlar we her bir materialy ilik-düwme gözden geçirýärler.
Gurban Berdiýew türkmen halky üçin milli gahrymandyr
Orsýediň geçen ýylky çempiony Gurban Berdiýewiň «Rubini» premýer-ligada bu ýylam birinji orna dalaş edýär. Ýaryşyň gutarmagyna dört oýun galdy. «Rubin» Moskwanyň «Spartagyndan» bary-ýogy bir oçko tapawut bilen ýaryşyň öňüni çekip gelýär. Ýagdaý geçen ýyldakydanam dartgynly. «Spartak» hem çempion bolmak üçin iň soňky demine çenli göreşmekden gaýtjak däl.
Öňde dört tapgyr. Biri-birinden kyn duşuşyklar. Orsýediň futbol ýaryşy şu günler öz ýurtlarynda-da gowurdy döretse-döredýändir, ýöne türkmen janköýerleriniň dilinde-de «Rubin» hem-de Gurban Berdiýew.
«Rubin» nähili oýnady?» Bu sözler janköýerleriň dilinden düşenok. Olar Gurban Berdiýewe ynanýarlar, guwanýarlar. Üme düşmez käbir emeldarlar üçin, «sellesini al» diýseň, kellesini alýan nadanlar üçin Gurban Berdiýew «halk duşmany» bolsa-da, ýönekeý türkmen janköýerleri üçin ol milli gahrymandyr!
Gurban Berdiýew Türkmenistanyň abraýyny arşa göterýär. Janköýerler bolsa diňe şuny bilýär!Çoluk Möwlamow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu ýerde öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Häkimiýet çalşandan soň, ýurtda korrupsiýa hakynda ikinji gezek gürrüň gozgalyp, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň jogapkär işgärleriniň bir toparynyň eýeleýän wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanyp, bikanun ýol bilen gazanan uly möçberdäki pul serişdelerini kanunlaşdyrmakda eden jenaýatlarynyň üsti açylyp, olara garşy açyk kazyýet mejlisi 28-nji iýulda türkmen telewidiniýesinde halka görkezildi.
Ýokary wezipeli ýolbaşçylar tarapyndan hödürlenip, dürli derejede barlagyň eleginden geçirilip, prezidente wepalydygy, beýik galkynyşa ygtybarlydygyna kepil geçilip, wezipä bellenen bank ulgamynyň jogapkär ýolbaşçylarynyň jenaýata ýüz urmagynyň sebäbi nämekä?!
Wezipä bellemek
Kanunyň hökmürowanlygy tarapyndan baha berlende, wezipelere bellemek syýasatynyň halkdan gizlindigi, az sanly iň ýokary derejedäki ýolbaşçylaryň islegi boýunça “şahsy wepalylyga” esaslanyp, kärleriň, hünärleriň paýlanmagy, sypaýyçylyk bilen aýdanyňda, wezipä bellemek — korrupsiýanyň köki diýmäge doly esas bar.
Şonuň üçin Türkmenistanyň Merkezi bankynda toparlaýyn ýüz beren jenaýatçylykly hereketleriň diňe özüne baha berip, kazyýet hökümini çykaryp, korrupsiýa garşy göreşde uly netije gazanyp bolmaz. Korrupsiýa garşy göreşiň netijeli bolmagy üçin bank ulgamynda jogapkärli wezipede oturan jenaýatçylar toparynyň nähili ýagdaýda uly wezipäni eýelänliginiň sebäpleri hem derňelmelidir.
Elbetde, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow korrupsiýa garşy göreşde zerur bolsa maliýe polisiýasyny, hatda korrupsiýa garşy göreş komitetini hem döretmäge taýyndygyny aýtdy. Döwlet baştutany sözüni delillendirip, neşekeşlige garşy komitetiň döredilmegi bilen bu ugurda belli bir üstünligiň gazanylandygyny-da aýratyn belledi.
Dogrudanam, döwlet derejesinde neşekeşlige garşy göreşde oňyn netijeleriň gazanylandygyny hiç kim inkär edip bilmez. Neşekeşlige garşy göreşde belli bir derejede üstünlik gazanylmagynyň esasy sebäbi neşe bilen baglanyşykly jenaýata ýüz ursaň, hökümet tarapyndan rehim-şepagatyň edilmejekdigine adamlaryň akyl ýetirmegidir. Şeýle hem neşe bilen iş salşanlaryň uly böleginiň ýönekeý halk köpçüligidigini, olaryň bu pişä gazanç çeşmesi hökmünde baş goşandygyny aýtmak gerek.
Diktatura syýasaty
Emma korrupsiýa Türkmenistanyň öňki prezidenti Nyýazowyň diktatura syýasatynyň özeni bolup, Garaşsyzlyk ýyllarymyzda ol jemgyýetde kök urdy, bu günki gün hatda ýönekeý bir sprawka almak üçin hem ilat köpçüliginiň para bermeli bolýandygyny inkär etmek örän kyn. Şol sebäplem ýurdumyzdaky korrupsiýanyň köklerini Nyýazow döwründen galyp, häzirem dowam edýän diktatura syýasatyndan gözlemeli.
Türkmenistanda polisiýanyň sany ilaty biziň ýurdumyzyňkydan on esse köp bolan Beýik Britaniýanyň polisiýa işgärleriniň sanyna barabardygy hakynda daşary ýurt mediasynda, internet saýtlarynda maglumatlar bar. Şonuň üçin aýratyn polisiýa edarasyny ýa komitetini döretmegiň zerurlygy ýok bolsa gerek. Il içinde «Polisiýanyň 6-njy bölümi» diýlip atlandyrylýan bölümiň agyr jenaýatlara baş goşanlary yzarlaýandygyny, mundan daşary hem güýç ulanyjy edaralaryň tas hemmesinde diýen ýaly gurmaçylykly agyr jenaýatlara garşy bölümiň bardygy hiç kim üçin gizlin däl.
Korrupsiýa garşy göreşiň üstünlikli bolmagy üçin ýurdumyzda metbugat azatlygynyň dabaralanyp, kanunyň hökmürowan bolmagy zerur, ine şonda her bir raýatymyz islendik derejedäki ýolbaşçynyň nähili wezipä bellenýändigini biler, şeýle hem adamlarymyz wezipelileriň eden-etdiligi hakynda açyk tankydy pikirlerini aýdyp, olaryň uly jenaýat etmekleriniň öňüne böwet bolarlar. Sebäbi islendik kadaly ýurtda korrupsiýa garşy göreş döwlet kanunynyň hökmürowanlygy hem metbugat azatlygynyň bolmagy bilen dabaralanýar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daşary ýurtlarda ýaşap ýören türkmenistanlylaryň arasynda Birleşen Milletler Guramasyna ýüz tutup bosgun bolmagyň ýoluny gözleýänleriň arasynda soňky döwürlerde ýaşlaryň agdyklyk edýändigi aýdylýar. Ylaýta-da Türkmenistana dolanmak islemeýän Türkiýedäki türkmen zähmet migrantlary hem özüne bagty we azatlygy bosgunlykda gözlemäge synanyşýarlar diýilýär.
Azatlyk Radiosy, Türkiýede BMG-a ýüz tutup, bosgunlyk goragyna alynan türkmenistanly bilen söhbetdeş boldy. Şu wagt Türkiýede bosgun bolup ýören ildeşimiz Myrat, Türkmenistanda jaýlarynyň ýykylmagy bilen maşgala taryhynyň pozulandygyna üns çekip, bu sebäpden jaýsyz, ýurtsyz, maşgala taryhsyz galan adam hökmünde watana dolanmaga hiç hili esas görmändigi üçin bosgunlyga ýüz tutandygyny belleýär.
Azatlyk Radiosy: Myrat sen näçe wagtdan bäri bosgunlyk statusynda gezip ýörsüň?
Myrat:
Geçen ýylyň, ýagny 2012-nji ýylyň 25-nji maýyndan bäri men bosgun bolup ýörün.
Azatlyk Radiosy: Bosgunlykdan owal hem Türkiýede ýaşadyňmy?
Myrat:
Hawa, men Türkiýededim.
Azatlyk Radiosy: Bosgunlykdan owal Türkiýede nähili ýaşaýardyň, ýagny kanunymy ýa bikanun ýagdaýdamydyň?
Myrat
: Men Türkiýede bikanun ýagdaýda ýagny "gaçgak" hökmünde bolýardym. Bäş ýyl gaçgaklyk jezam bardy. Sebäbi wizasyz we rugsatsyz galypdym.
Azatlyk Radiosy: Myrat saňa görä durmuşy kynçylyk taýdan bikanun galmaklyk bilen bosgunlygyň arasynda nähili tapawut bar?
Myrat:
Maňa görä gaty uly tapawut bar. Ruhy taýdan arkaýyn bolýarsyň. Rahat ýöräp bilýärsiň. Islän ýeriňe gidip bilýärsiň. Öňki ýaly hemişe gorkup ýaşap, yzyňä seredip ýörmeli däl. Gaçgak ýaşap ýören mahalyň öňde-soňda tutulýarsyň we tutulan mahalyň hem erbet ýagdaýlar başdan geçirmeli bolýarsyň.
Azatlyk Radiosy: Myrat sen tutulyp gördüňmi? Bosgunlyga çenli nähili ýagdaýlary başdan geçirdiň?
Myrat:
Bosgunlyga çenli birnäçe gezek şantaž edildim, gorkuzjak bolup haýbatlar atyldy. “Sen ynha bikanun, gaçgak bolup gezip ýörsüň. Seni aýdarys. Seni derrew alyp giderler we yzyňa ugradarlar” diýenler boldy. Bosgun bolmankam ynha şeýle ýagdaýlara duçar bolýardym.
Myrat (çepde) we Azatlyk Radiosynyň Türkiýedäki habarçysy Döwlet Baýhan.
Onsoň ahyrynda ýanymdaky iň ynamdar hasaplanýan adamym tarapyndan satyldym we meni işleýän ýerime gelip tutdular. Tutulan mahalym bosgunlyga ýüz tutjak diýenimde kabul etmediler. Ýöne Hudaýa şükür, BMG we Helsinki ýurtdaşlar jemgyýeti ýaly guramalar bar. Şu guramalar bolmadyk bolsady men yzyma ugradylýardym. Ynha şol guramalaryň kömegi bilen bosgunlyk statusyny aldym we şu wagt gaty arkaýyn ýaşap ýörün.
Meselem ýolda gidip barýarkaň hukuk goraýjy işgärler duruzýar we dokument soraýar. BMG maňa bosgunlyk haty berdi. Şol haty görkezen mahalyň saklaman goýberýärler. Men şu wagt Türkiýäniň Gaziantep şäherinde bolýaryn.
BMG başga şäherde bolmaga rugsat berenok. Öz iberýän şäherlerinde galmaly bolýarsyň. Gaziantepde şu wagt işläp ýörün. Mundan bir hepde owal polis saklan mahaly şol bosgunlyk hatyny görkezdim welin işleýändigimi bilip, işlemeli däldigime garamazdan goýberdi. Aslynda bosgunlara işlemäge rugsat berenoklar, ýöne görmediksirän bolýarlar. Hiç kim bosguna pul zat kömegi bermänsoň polisler hem ýagdaýa düşünip, görmediksirän bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Myrat ynha sen şu wagt BMG-iň bosguny bolup ýörsüň. Guramadan ýa-da döwletden nähilem bolsa bir kömek berilýärmi?
Myrat:
Türkiýede döwlet hiç hili bosguna kömek berenok. Gaýtam elinden gelse bosguny yzyna ugradýar. Bärde Türkiýe tarapdan kömege garaşmaklyk samsyklyk bolar. Esasy kömek BMG-dan gelýär.
Döwlet işgäri telewizora seredip, Demirgazyk Koreýa demokratik bir ýurt diýýän bolsa, oňa meniň aýdyp biljek hiç zadym ýok.
BMG bolmasa hiç kim seniň gözüň ýaşyna seretmeýär. BMG-y bolmasa bosgunlyk üçin hiç bir iş bolanok. Meselem, men geçen ýyl ýagdaýymy iki gezek düşündirdim. Bütin dokumentleri, subutnamalary, delilleri we suratlary orta goýup iki gezek ýagdaýymy düşündirjek bolsam ol ýerdäki komissar “Men düýn agşam telewizora seretdim. Türkmenistanda hemme zat gülala-güllik” diýip, geňirgendi.
Onsoň men oňa näme diýeýin? Döwlet işgäri telewizora seredip, Demirgazyk Koreýa demokratik bir ýurt diýýän bolsa, oňa meniň aýdyp biljek hiç zadym ýok. BMG bolmasa bärde bosgunlyk hem bolmaýar.
Azatlyk Radiosy: Şu wagt Türkiýede okap ýa-da işläp ýören ýaşlaryň arasynda BMG-a ýüz tutup bosgun bolsam diýýänler bar. Şolara bir bosgun hökmünde aýtjak zadyň we berjek maslahadyň barmy?
Myrat:
Berjek maslahadym ynha şeýle: bosgunlyk üçin ilki bilen Helsinki ýurtdaşlar jemgyýeti ýaly guramalara ýüz tutsunlar. Ondan soň BMG-a ýüz tutmaly. Mundan başga bosgunlyk çykalgasy ýok.
Başgasyndan we ylaýta-da döwlet guramalaryndan hiç hili peýda ýok. Meselem men bosgun hökmünde polise gatnap gol çekip durmaly. Meniň gola gatnap durmaga pulum, ýagdaýym, hiç zadym ýok.
Şony bilibem gol çekmäge gelmediň diýip, ýene 182 Türk lirasy (100USD) möçberinde jerime tölemeli etdiler. Men şeýle puly nädip gazanaýyn we nirden tapaýyn?! Onsoňam işlemeli däl diýýärler...
Azatlyk Radiosy: Türkiýe hökümeti bosgunlara hiç hili pul kömegi ýa başga kömekler berenokmy?
Myrat
: Hiç hili kömek bermeýşi ýaly işlemäge hem rugsat berenok. Ýöne birnäçe gün mundan owal telewizorda bir habara seretdim. Habarda “Biz Türkiýäniň Gaziantep şäherindäki bosgunlara bir milliýard Türk lirasy möçberinde pul harç etdik” diýdiler. Men düşünmedim pul sowduk diýip, aslynda pul aldyk diýjek boldylarmyka?! Şeýle pul sowulan bolsa nämä sowuldyka?
Azatlyk Radiosy: Myrat, bilinşi ýaly Gaziantepde Siriýeden gelen bosgunlar bar. Belki şolar üçin sowulan bolaýmasyn?
Myrat
: Ýok. Men ynha şu wagt Türkiýäniň Gaziantep şäherinde gezip ýörün. Isleseňiz size suratyny düşürip ibereýin. Bärdäki Siriýelileriň hemmesi BMW, Mersedes ýaly gymmatbaha ulaglar münüp, ýaşap ýören orta gatlagyň adamlary.
Şeýle adamlar bärik gaýdypdyr. Bularyň pula we kömege mätäçligi ýok. Siriýeden bärik bosgun boljak bolup garyp adam gelenok. Ýene baýlar bosgun bolmaga gelýär. Olara pul berseň gaýtam üstüňden güler, başga hiç zat diýmezler.
Azatlyk Radiosy: Myrat, Türkiýede bosgunlykda gezip ýörkäň özüň ýlay türkmenistanly bir bosguna ýa-da bosgun bolsam diýýänlere we gaçgak gezip ýörenlere duş gelýäňmi?
Myrat:
Gaçgak däl, ýöne kanuny ýagdaýda işläp ýören bir türkmenistanly dost oglanym bar. Şol şu wagt bosgun bolsammy diýip pikir edýär.
Azatlyk Radiosy: Sen bir bosgun hökmünde, ildeşleriňe bosgunlygy maslahat berýäňmi? Türkiýede bosgunlyk durmuşy höwes ediler ýaly bir çykalga ýolmy? Sen şuňa nähili garaýarsyň?
Myrat:
Eger yzyňyza gaýtmagyňyz siziň üçin hakykatdanam howuply bolsa, onda iň gowusy bosgun bolmaklykdyr. Iň azyndan azat bolýarsyň.
Azatlyk Radiosy: Myrat onda saňa nähili howp abanýar? Näme üçin ýurda dolanmak islemän bosgun bolduň? Seniň bosgunlygyňa sebäp bolan zat näme? Näme üçin Türkmenistana gitmek isläňok?
Myrat:
Türkmenistana dolanmak islemeýändigimiň sebäpleri köp. Ýöne esasy sebäbi, kakam bilen ejemiň dişi-dyrnagy bilen gazyp, gazananjasy bilen guran jaýyny ýykyp, tekizläp taşladylar.
Şeýdip meniň Türkmenistandaky kökümi sogurdylar. Men şeýle sebäpden bir prinsip hökmünde yzyma gidesim gelenok. Özüňiz pikir edip görüň; siziň öýüňizi ýykýarlar, siziň kiçjikligiňizi, hemme zadyňyzy söküp, bir tarapa taşlaýarlar. Ýykylan jaýyň ýerine-de iki sany arça ekýärler. Bu bir prinsip meselesi we şeýle sebäpden men dolanmak islämok.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş sekretarynyň ýörite wekili, BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziýa üçin sebit merkeziniň ýurdumyzda diplomatik işini tamamlaýan baştutany ilçi Miroslaw Ýençany kabul etdi.
Myhman pursatdan peýdalanyp, döwlet Baştutanyna hem-de ähli türkmen halkyna şu ýyllaryň dowamynda beren kömegi we goldawy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Şunuň netijesinde onuň ýolbaşçylyk edýän merkeziniň işi örän netijeli häsiýete eýe boldy.
Bellenilişi ýaly, Birleşen Milletler Guramasy Türkmenistany ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hasaplaýar. BMG-niň sebitdäki iri düzümleriniň biriniň ştab-kwartirasynyň hut Aşgabatda ýerleşdirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Mälim bolşy ýaly, türkmen paýtagtynyň seçilip alynmagy Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisi tarapyndan goldanyldy. Olar Türkmenistanyň abraýynyň barha artýandygyny hem-de Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň parahatçylyk söýüjilik syýasatyny biragyzdan ykrar etdiler. Bu syýasat bolsa parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygy üpjün etmek boýunça öňe sürlen halkara başlangyçlarynda aýdyň beýanyny tapdy.
2007-nji ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda dabaraly ýagdaýda açylan BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziýa üçin Sebit merkezi şu geçen ýyllaryň dowamynda sebit hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga hem-de ýüze çykýan ähli meseleleri parahatçylykly we ylalaşykly çözmek boýunça netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam berip geldi.
Birleşen Milletler Guramasynyň bu parahatçylyk döredijilik düzüminiň ştab-kwartirasy sebitde durnukly ösüşiň bähbidine gyzyklanma bildirilýän we oňyn gepleşikler üçin möhüm meýdança öwrüldi. Merkezi Aziýa sebitiniň ähli ýurtlarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda yzygiderli geçirilýän okuw maslahatlary, “tegelek stoluň” başyndaky söhbetdeşlikler köpsanly duşuşyklar umumy meselelere ünsi jemlemäge mümkinçilik berdi. Şol wajyp meseleleriň hatarynda dünýäde howpsuzlygy hem-de durnuklylygy üpjün etmekde anyk netijeleri gazanmak üçin gural hökmünde öňüni alyş diplomatiýasy, serhetýaka suw-energetika serişdelerini dolandyrmak, serhetýaka jenaýatçylygyna we neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek, goňşy Owganystandyky ýagdaý bilen baglanyşykly meseleler bar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň BMG bilen strategik hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassyklap, ýurdumyzyň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanan syýasaty durmuşa geçirmek bilen giň halkara hyzmatdaşlygyna hemişe ygrarly boljakdygyny, häzirki döwrüň wajyp meselelerini çözmäge işjeň gatnaşjakdygyny nygtady. Türkmen döwletine Bitaraplyk derejesiniň berilmegi hem muňa ýardam edýär. Bitaraplyk derejesiniň berilmeginiň 20 ýyllygyna möhüm çäreleriň ençemesi bagyşlandy. Şu ýyl bu çäreler ýurdumyzda hem-de daşary ýurtlarda giňden we dabaraly ýagdaýda geçirilýär.
Döwlet Baştutany Türkmenistanyň BMG-niň esasy düzümleýin edaralary we gulluklary bilen ýola goýlan gatnaşyklarynyň netijeli häsiýete eýedigini kanagatlanmak bilen belläp, Miroslaw Ýençanyň uzak möhletleýin esasda ýola goýlan oňyn gatnaşyklary pugtalandyrmak hem-de giňeltmek işine ägirt uly goşant goşandygyny belledi.
BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy meseleler boýunça kömekçisi wezipesine bellenilen, Sebit merkeziniň ýolbaşçysy özüniň köpýyllyk işine berlen ýokary baha üçin hoşallyk bildirip, öz nobatynda, Birleşen Milletler Guramasynyň Garaşsyz Türkmenistanyň üçünji müňýyllygyň esasy maksatlaryny gazanmaga gönükdirilen tagallalaryna sarpa goýýandygyny we hemmetaraplaýyn goldaýandygyny nygtady. Golaýda Türkmenistanyň BMG-niň Gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini giňeltmek meseleleri boýunça edarasynyň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagy hem muňa mysal bolup biler.
“Türkmenistanda işlemek meniň üçin uly hormat-sarpa boldy. Meni bu ýurt bilen iň gowy duýgular we täsirler baglanyşdyrýar” – diýip, Miroslaw Ýença aýtdy hem-de Türkmenistan bilen BMG-niň arasynda ählumumy abadançylygyň hem-de ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdi.
Milli Liderimize we ähli türkmen halkyna myhmansöýerlik, şeýle hem Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli şu ýylyň dekabrynda geçiriljek wekilçilikli maslahata hem-de 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlaryna çakylyklary alandygy üçin hoşallyk bildirip, BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziýa üçin Sebit merkeziniň ýolbaşçysy döredijilik we ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýan Türkmenistana gelip görmäge hemişe şat boljakdygyny aýtdy.


text:
Düýn Ysraýylyň hökümeti Liwanyň günorta serhet ýakasyndaky ilatly punktynda ýerleşýän öz goşunlaryny ol ýerden çykarmaklygy karar edendigini mälim etdi.
Maglumata görä, geljek birnäçe hepdäniň dowamynda Ysraýylyň hökümeti Liwanyň günortasyndaky serhet zonalaryny goramak meselesi boýunça BMG-niň parahatçylygy goraýjy güýçleri bilen gepleşik geçirer.
2006-njy ýylda Ysraýyl bilen Liwanyň arasynda ýüz beren harby konfliktlerdan soň Ysraýyl Liwanyň günorta serhet ýakasyndaky Ghajar obasynda öz goşunlaryny saklap galypdy. Bu obanyň ýerleşýän territoriýasy Ysraýylyň, Liwanyň we Siriýanyň arasyndaky dawaly territoriýa hasaplanylýar.


text:
Halkara Olimpiýa komiteti, Buenos Aýresde, şenbe güni 2020-nji ýylyň oýunlarynyň geçjek ýerini kesgitlemeli.
Dünýäniň iň uly sport wakasynyň geçiriljek ýeri bolmak ugrunda üç şäher, Tokio, Stambul we Madrid bäsleşýär.
Habarlarda Halkara Olimpiýa komitetiniň agzalarynyň kyn seçgi etmeli boljagy, sebäbi bu şäherleriň hemmesiniň problemasynyň ýetikdigi aýdylýar.
Madrid henizem ykdysady çökgünligiň astyndan çykmak ugrunda göreşýär, Stambul bolsa, goňşy Siriýadaky ýagdaý, mümkin bolan harby zarbalar, içki gozgalaňlar bilen ýüzbe-ýüz dur.
Tokio bulara garanda gowy ýer, emma bu şäherde Fukuşimo ýadro elektrik satansiýasyndan radioaktiw suwuň syzmagy bilen bagly aladalar bar.
Bu üç ýurduň üçüsiniň hem premýer-ministri öz ýurdunyň bähbidini goramak üçin Buenos Aýrese bardy.


text:
Gazak we gyrgyz resmileri Gyrgyzystanyň ýokarky akymlaryndan Gazagystana has köp suw goýbermek boýunça ylalaşyp bilmediler.
Şu hepde Günorta Gazagystan oblastyndan resmi delegasiýa bu mesele boýunça gepleşik geçirmek üçin Bişkege barypdy.
Gyrgyzystanyň energiýa ministriniň orunbasary Awtandil Kalmamatowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, delegasiýa Gazagystanyň günortasynda ýetişdirilýän bugdaý we pagta üçin has köp suwuň goýberilmegini sorapdyr.
Onuň aýtmagyna görä, häzire çenli anyk ylalaşyga gelmek başartmandyr. Emma ol munuň bilen bagly gepleşikleriň dowam etdiriljekdigini belledi.
Eger-de ylalaşyga gelmek başartsa, onda Gyrgyzystan “Toktogul” suw howdanyndan Gazagystana goşmaça suw goýberer.
Tomus aýynyň ortalarynda Gazagystan we Özbegistan suw ýetmezçiliginden kösenýär.


text:
Pakistan häkimiýetleri Jaýiş-e-Mohammed topary tarapyndan dolandyrylýan birnäçe dini mekdebi ýapandyklaryny aýdýarlar.
Şeýle-de olar 15-nji ýanwarda Daska şäheriniň golaýyndaky metjide we medresä reýd geçirenlerinde ondan gowrak adamy tussag edendiklerini aýdýarlar.
Bu ýapylyş şu hepde gadagan edilen Jaýiş-e-Mohammed toparynyň birnäçe agzasynyň, şol sanda topar lideri Maulana Masud Azharyň tussag edilmeginiň uzysüre boldy.
Hindistan 2-nji ýanwarda pakistan serhedine golaý Pathankot howa bazasyna edilen hüjümiň arkasynda şu toparyň durandygyny aýdýar. Şol hüjümde ýedi sany hindi esgeri we alty hüjümçi öldürilipdi.


text:
Ýeke başyna alty çagany ekläp-saklaýan gökdepeli bir aýal işsizlik zerarly gün-güzeranlaryny zordan dolandyrýandygyny aýdýar.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik bu aýal çagalaryny eklemek üçin gapysynda mal-gara saklap, paýtagta gatnap, süýt satýandygyny aýdýar. Onuň sözlerine görä, bu gazanç çeşmesiniň öňüne-de köplenç polisiýa tarapyndan böwet basylýar.
Türkmen resmileri häkimiýet münberinden çykyş edip, özleriniň esasy aladasynyň halkdygyny, milletiň gowy durmuşy üçin şertleriň döredilmelidigini, raýatlary iş ýerleri bilen üpjün etmegiň zerurdygyny ýygy-ýygydan gaýtalaýarlar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşlarynyň birinde hökümetiň etmeli işleriniň esasy ugurlaryny şeýle häsiýetlendirdi:
—Halk biz üçin işlemeli däl-de, biz ýolbaşçylar halk üçin, onuň bagtyýarlygy üçin zähmet çekmelidigimizi hiç wagt ýatdan çykarmaly däldiris.
Eýsem, bu köp wada beriji çykyşlaryň iş ýüzünde berjaý edilişi neneňsi? Hususan-da, munuň goldawa has mätäç bolan aýal maşgalara täsiri nähili?
Aşgabatly ýazyjy, publisist Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, bu ugurda belli bir işler amala aşyrylýar. Ol ýurtda dokma senagaty pudagynyň özleşdirilmegi bilen aýal-gyzlaryň zähmet çekmegine şertleriň döredilýändigine ünsi çekýär. Emma onuň nygtamagyna görä, bular ýaly desgalar aglaba şäher, etrap merkezlerinde gurlup, munuň netijesinde gyrak-çetlerdäki sebitler iş mümkinçiliklerinden çetde galýar.
Türkmenistanly synçylaryň bellemegine görä, ýurtda köp sanly aýal maşgalalar köçe süpürmek, gül ekmek ýaly işlerde zähmet çekýärler. Graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow aýal maşgalalaryň juda agyr şertlerde işleýändiklerini hem nygtap geçýär.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik bir aýal köçe süpürýän zenanlaryň agyr iş şertleri barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
—Olar ir sagat 6-dan tä giç 8-e çenli işleýärler, dynç almaga wagtlary hem ýok. Olaryň çagalaryna mährini bermäge, ýanýoldaşlarynyň ýanynda bolmaga mümkinçiligi ýok.
Berdimuhamedowyň ikinji möhlete döwlet ýolbaşçylygyna saýlanmagy bilen halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça beren wadalarynyň türkmeniň ojagyny saklap oturan gelin-gyzlara uzagyndan näderejede täsir ýetirjekdigini häzirlikçe öňünden çaklamak kyn.


text:
Belarus häkimýetleri Aleksandr Lukaşenkonyň dördünji möhlete täzeden prezident saýlandygyny yglan etdiler.
Merkezi Saýlaw Komissiýasynyň başlygy Lidiýa Ýermoşina hasaba alnan ses bermäge hukugy bolan adamlaryň 90 prosentiniň saýlawlara gatnaşandygyny aýtdy.
"5 million 122 müň 866 adam, ýagny, ses berenleriň 79.67 prosenti Aleksandr Lukanşenko üçin ses berdi” diýip, Lidiýa Ýermoşina şu gün irden çykyşynda mälim etdi.
Minskiň “Oktýabr” meýdançasynda düýn giçlik onlarça müň adam protest geçirdi. Protestçiler Aleksandr Lukaşenkonyň täzeden prezident saýlanmagyna närazylyk bildirdiler.
Oppozisiýa wekilleriniň aýtmagyna görä, bu protestden soňra Lukaşenko bilen bäsleşen 9 kandidatyň 7-si polisiýa tarapyndan tussag edilipdir.


text:
Türkiýäniň Stambul şäheriniň Saryýer etrabynyň Kümüşdere obasynda bir maldarçylyk hojalygynda işleýän Türkmenistanyň raýatlary, 23 ýaşyndaky Ramazan Babakow we onuň Gül atly ýoldaşy 12-nji noýabrda irden öli tapyldylar.
Türkiýäniň köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatlarynda agzalýan türkmenistanlylaryň 12-nji noýabrda bedenleriniň dürli ýerlerinden ýaralanyp, gynalyp öldürilendigi aýdylýar.
Stambulyň Saryýer etrabynyň Kümüşdere obasynyň arçyny Abdylla Gündogdy Azatlyk Radiosyna telefon arkaly beren interwýusynda jenaýatyň bolandygyny tassyklap, şeýle gürrüň berdi: "Doly manyda biziň hem maglumatymyz ýok. Howpsuzlyk güýçleri gerek bolan gözleg-agtaryş işlerini alyp barýarlar. Bolan jenaýata halkymyz gaty gynandy. Jenaýatyň ýerinde iki adam kesilip öldürilen ýagdaýda tapyldy. Olar ilkibada daşarda urşupdyrlar. Ondan soňra bolsa öýe girip, [güman edilýän jenaýatçylar] ikisini hem paltalap öldürip, bölekläpdirler".
Wakanyň nähili bolup geçenligi we oňa nämäniň sebäp bolandygy barada henize çenli jikme-jik maglumat berilmeýär. Emma Türkiýäniň köp tiražly "Hürriýet" gazetiniň maglumatyna görä, bu jenaýat hakdaky maglumaty 12-nji noýabrda irden bir aýal maşgala ýerli polisiýa gullugyna telefon arkaly habar beripdir. Soňra şol aýalyň hem göz astyna alnandygy aýdylýar.
Oba arçyny Abdylla Gündogdynyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, agzalýan türkmenistanlylar şu ýylyň 29-njy maýynda Türkiýä gelip, Stambulyň Saryýer etrabynyň Kümüşdere obasynda ýerleşýän maldarçylyk hojalygynda işe başlapdyrlar.
Türkiýäniň howpsuzlyk güýçlerinden alynan maglumata görä, olar kanuny statusa eýe bolup, ýurduň wiza düzgünini bozmandyrlar. Oba arçyny Abdylla Gündogdy jenaýata bagly derňew işleriniň soňky tapgyra ýetendigini nygtap: "Gerek bolan deliller we subutnamalar tapylan ýaly. Gözleg-agtaryş işlerinde şu wagt ahyrky tapgyra ýetildi. Jenaýat barada jikme-jik maglumaty howpsuzlyk güýçleri bilýär. Meniň kän bilýän maglumatym ýok" diýdi.
Türkiýäniň köpçülikleýin habar serişdelerinde çap edilýän maglumatlardan çen tutulsa, bu waka soňky döwürlerde bolan şonuň ýaly jenaýatlardan diňe biri bolup, mundan ozal şu ýylyň 25-nji awgustynda hem iki sany türkmenistanly zähmet migrantynyň arasynda bolan uruşda olardan biri heläk bolupdyr. Türkiýäniň "Dogan" habar gullugynyň maglumatynda Stambulyň Şişli etrabynda ýerleşýän çörek bişirilýän kärhanada bolan şol wakanyň algy-bergi sebäpli bolandygy habar berilýär.
Sany resmi çeşmeler tarapyndan tassyklanmasa-da, türkmen zähmet migrantlarynyň iş gözläp, iň köp barýan ýurdy Türkiýedir.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko özi üçin şowsuz gutaran prezidentlik saýlawlaryndan birnäçe hepde geçensoň, indi premýer-ministrlik wezipesinden hem mahrum bolmak ähtimallygy bilen ýüzbe-ýüz dur.
Şu gün Ukrainanyň parlamenti Ýuliýa Timoşenkonyň hökümetine ynam bildirip-bildirmezlik meselesi boýunça ses berişlik geçirmekçi.
Bu wakanyň öň ýany bolsa Timoşenkonyň parlamentdäki koalisiýasynyň düzümine girýän esasy syýasy liderlerden biri, parlamentiň spikeri Wolodymyr Litwin bu koalisiýanyň dargandygyny mälim etdi.
Hususan-da, jenap Litwin koalisiýanyň parlamentdäki agzalarynyň gollaryny toplamak boýunça geçirilen çärede bu koalisiýanyň 450 orunlyk parlamentde öňküsi ýaly agdyklyk ediji sany görkezmändigini aýtdy: «Ukrainanyň Konstitusiýasyna we parlamentiň düzgünlerine laýyklykda, men parlamentdäki koalisiýanyň öz işini bes edendigini yglan edýärin».
Bu soňky waka bäş ýyl mundan ozal häkimiýet başyna gelen Ukrainanyň “Mämişi rewolýusiýasynyň” Günbatarparaz liderleriniň döwrüniň geçendigini alamatlandyrdy. Bu liderler bäş ýyl mundan ozal uly dawa döreden prezidentlik saýlawlarynda Wiktor Ýanukowiçiň gazandy diýilýän ýeňşini yzyna gaýtaryp, häkimiýet başyna gelipdiler.
Şu ýylyň 7-nji fewralynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda Ýuliýa Timoşenkodan üstün çykyp, prezident saýlanan Wiktor Ýanukowiç parlamentde geçiriljek şu günki ses berişlikde Ýuliýa Timoşenkonyň hökümetiniň ynam sesini alyp bilmejekdigine berk ynanýandygyny aýdýar.
Wiktor Ýanukowiç parlamentde bu günki geçiriljek ses berişlik ýurduň parlamentinde öz dolandyryjy koalisiýasyny döretmäge ýol açar diýip, umyt edýär. Ýöne, beýleki tarapdan, Ýuliýa Timoşenkonyň deputatlaryň goldawyndan mahrum bolmagy bilenem göreş tamamlanmajaga meňzeýär. Sebäbi Timoşenko Wiktor Ýanukowiçi saýlawlarda berlen sesleri galp ýollar bilen ogurlamakda hem-de parlamentdäki öz koalisiýasynyň agzalaryny para-peşgeş bilen öz tarapyna çekmeklikde aýyplaýar.
Timoşenko göreşmekçi
Düýn Timoşenko Ukrainanyň «demokratik güýçleriniň» öňüni çekip, Wiktor Ýanukowiçiň dolandyryşyna garşy göreşjekdigini nygtap, çykyş etdi.
Ýuliýa Timoşenko, bardy-geldi şu günki geçiriljek ses berişlikde deputatlaryň goldawyny gazanyp bilmäýende-de, tä Wiktor Ýanukowiç parlamentde agdyklyk ediji koalisiýany düzýänçä, premýer-ministriň wezipesini ýerine ýetiriji bolup galar.
Beýleki bir tarapdan, kanunyň talap edişine görä, 30 günüň içinde parlamentde agdyklyk ediji koalisiýany düzäýmek hem Wiktor Ýanukowiç üçin ýeňil wezipe bolmaz. Eger şu möhletiň içinde oňa agdyklyk ediji koalisiýany düzmek başartmasa, onda onuň parlamenti dargadyp, täzeden parlament saýlawlaryny yglan etmegi-de mümkin diýlip garaşylýar.
Geçen aý Wiktor Ýanukowiç telewideniýede eden çykyşlarynyň birinde hiç bir ýagdaýda-da Ýuliýa Timoşenkonyň premýer-ministrlik wezipesinde galyp bilmejekdigini nygtapdy.
Bu wakalaryň fonunda bolsa şu hepdäniň duşenbe güni Wiktor Ýanukowiç Ukrainanyň prezidenti hökmünde özüniň ilkinji daşary ýurt saparyny Brýusselden başlady. Ol ýerde Ýewropa Bileleşiginiň resmileri bilen geçiren duşuşygynda Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklary gowulandyrmaklygyň Ukraina üçin iň esasy wezipelerden biri boljakdygyny belledi.


text:
Yragyň Tikrit şäherinde iki sany bomba partlamasy boldy. Bu wakalarda azyndan 12 adamyň ölendigi we 28 adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Bu partlamalar ýerli bankda polisiýa işgärleri we esgerler aýlyklaryny alyp duran pursady döredi.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, ilki bilen bankyň daşynda ýerleşdirilen bir awtoulag partladylypdyr. Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça işgärler wakanyň bolan ýerine gelende bolsa, janyndan geçen bir hüjümçi özüni ýarypdyr.
Bu hüjümleriň jogapkärçiligini entek hiç kim öz üstüne almady.


text:
Aşgabat, 10.03.2015. “Türkmenportal”.
11-nji martda Aşgabada ýokary derejedäki türkmen-eýran gepleşikleri geçirildi. Oňa gatnaşmak üçin Eýran Yslan Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhani döwlet sapary bilen türkmen paýtagtyna geldi diýlip, “Altyn asyr” elektron gazetiniň habarynda aýdylýar.
Duşuşygyň barşynda iki goňşy döwletiň Baştutanlary durmuş-ykdysady ösüşiň ileri tutulýan ugurlaryny we bar bolan kuwwaty nazara almak bilen, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmagy göz öňünde tutýarlar. Hyzmatdaşlygyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmak bolsa tutuş sebitiň hem bähbitlerine hyzmat edýär.
Türkmenistan we Eýran sebit boýunça uzak möhletleýin hyzmatdaşlar bolmak bilen, häzikri döwürde asyrlaryň dowamynda toplanan netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlygy baýlaşdyrmaga çalyşýarlar. Olar bu hyzmatdaşlygy iki ýurduň hem-de tutuş Merkezi Aziýanyň halklarynyň bähbidine amala aşyrylýan bilelikdäki täze giň möçberli taslamalar bilen berkidýärler.
Şol taslamalaryň soňkularynyň biri-de geçen ýylyň ahyrynda üstünlikli tamamlanan Gazagystan -Türkmenistan –Eýran demir ýolunyň gurluşygynyň taslamasy bilen baglanyşyklydyr. Bu demir ýoly eýýäm “Demirgazyk-Günorta” ulag geçelgesiniň “altyn” halkasy hökmünde ykrar edildi. Şol geçelge bolsa Aziýanyň we Ýewropanyň arasynda has oňaýly demir ýol ugruny üpjün eder, diýmek, parahatçylygyň, ählumumy abadançylygyň we durnukly ösüşiň bähbitlerine hyzmat eder.
Söwda-ykdysady gatnaşyklary kadalaşdyrmagyň netijeli guralyny işläp taýýarlamak maksady bilen döredilen ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara toparynyň işi, şeýle hem indi däbe öwrülen işewürler maslahatlary we harytlaryň ýöriteleşdirilen sergileri işewür gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna, Türkmenistanyň we Eýranyň telekeçilik düzümleriniň özara gyzyklanmalarynyň artmagyna ýardam edýär. Yzygiderli guralýan sergilere gatnaşýanlaryň sany bolsa ýylsaýyn artýar.
Geçen aýyň ahyrynda türkmen paýtagtynda geçirilen Eýran Yslam Respublikasynyň X ýöriteleşdirilen sergisine goňşy döwletden 120-ä golaý kompaniýa gatnaşdy. Olar ýurdumyzyň telekeçileri hem-de sarp edijileri üçin gyzyklanma bildirýän ýokary hilli önümleriň köp görnüşlerini hödürlediler.
Ýakyn günlerde Aşgabatda geçiriljek türkmen-eýran işewürler forumy hem iki goňşy ýurduň döwlet we hususy düzümleriniň arasyndaky gatnaşyklary has-da işjeňleşdirmäge ýardam eder.
Medeni-gumanitar hyzmatdaşlygy ösdürmäge hem möhüm ähmiýet berilýär. Soňky ýyllarda medeni we ylmy alyşmalar ýola goýuldy, sergiler, meşhur aýdymçylaryň we sazadalaryň döredijilik saparlary, türkmen we eýran wekiliýetleriň gatnaşmagynda halkara maslahatlar hem-de forumlar guralýar. Iki ýurtda Medeniýet günleri we amaly-haşam sungatynyň sergileri yzygiderli geçirilýär, beýleki bilelikdäki çäreler guralýar. Nobatdaky medeni çäre – Eýranyň lideriniň saparynyň öňüsyrasynda Türkmenistanda geçirilen Eýran Yslam Respublikasynyň Medeniýet günleri hem dostlukly halklarynyň medeniýetleriniň mundan beýläk-de özara baýlaşmagyna gönükdirildi.
Bir söz bilen aýdylanda, ozal ýokary derejede we hökümetara derejesinde geçirilen duşuşyklaryň hem-de gepleşikleriň ählisi Türkmenistanyň we Eýranyň ägirt uly kuwwata, mümkinçiliklere, esasysy bolsa, umumy bähbitlere laýyk gelýän hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek babatda hoşmeýilli erk-isleginiň bardygyny görkezdi.


text:
19-njy maýda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň täze binasynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Bu desgany Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň iş dolandyryş müdirliginiň buýurmasy boýunça Fransiýanyň meşhur “Buig Batiman Internasional” kompaniýasy gurdy. Desganyň umumy meýdany 56,6 müň inedördül metrden gowrakdyr. Binanyň daşy häzirki zaman bezeg talaplaryna laýyklykda, ak mermer, aýna hem-de beýleki serişdeler bilen örtüldi. Onuň esasy girelgesi däp bolan altynsow nagyşlar bilen bezeldi.
Türkmenistanyň söwda-senagat edarasy daşary ykdysady gatnaşyklarynyň esasy merkezleriniň birine öwrüler. Bu döwrebap binada dürli çäreleri geçirmek üçin ýokary derejedäki şertler, mümkinçilikler üpjün edilen, häzirki zaman tehnikalar bilen enjamlaşdyrylan. Umuman, köpugurly zal 8,2 müň inedördül metrden gowrak meýdany eýeleýär, onuň beýikligi bolsa 13 metre barabardyr. Bu zalyň çäginde birwagtyň özünde sergini ýa-da ýokary derejedäki maslahaty guramak bolýar. Onuň meýdançalary lybaslaryň nusgalarynyň görkezilişini we konsert çykyşlaryny, beýleki medeni çäreleri guramaga mümkinçilik berýär. Bu ýerde 4 müň adamyň gatnaşmagynda iri forumlary, maslahatlary geçirmek üçin şertler döredilipdir.
Söwda-senagat edarasynyň täze binasynda daşarky sergi meýdançasy, daşyndaky sergi zolagynyň meýdany 10 müň inedördül metre barabardyr. Bu ýerde dürli göwrümli tehnikalardan, häzirki zaman enjamlaryndan ybarat iri göwrümli sergileri guramak üçin ähli zerur şertler, mümkinçilikler üpjün edilipdir.
Şeýle hem bu binada banket zaly, maslahatlar zaly häzirki zaman bezeginiň aýratynlyklaryny özünde jemläp, däp bolan türkmen nagyşlary bilen bezelipdir. Binada 600 orunlyk uly maslahatlar zalyndan başga-da, 50 orunlyk maslahatlar zaly, şeýle hem işewür duşuşyklary, tanyşdyryş we beýleki çäreleri geçirmek üçin niýetlenen otaglar bar.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň işinde öňde goýlan wezipeleri çözmegiň hem-de işewürligi ösdürmegiň zerur şerti hökmünde maglumatlar ulgamyna aýratyn ähmiýet berilýär. Şoňa görä-de, täze binada köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin döwrebap tehniki serişdeler bilen üpjün edilen metbugat merkezi göz öňünde tutulypdyr. Şol ýerde birwagtyň özünde Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň täze binasynda guralýan sergileri, duşuşyklary we beýleki çäreleri beýan edýän adamlaryň 200-si — žurnalistler, fotohabarçylar we teleoperatorlar işläp biler.
Söwda-senagat edarasynyň täze binasynda öňdebaryjy önümçilik ulgamyna eýe bolan çaphana hem bar. Onda ýokary hilli neşirýat önümlerini çykarmak üçin ähli şertler döredilipdir.
Edaranyň işgärleri üçin iş otaglarynyň 22-si enjamlaşdyrylypdyr. Şeýle hem naharhana, kafeteriý, açyk we ýapyk awtoulag duralgalary işgärleriň hyzmatyndadyr.
Döwlet Baştutany paýtagtymyzdaky hereket edýän Sergi köşgüniň ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň ygtyýaryna geçirilmelidigini, indiki ýyldan ähli derejedäki sergileriň Söwda-senagat edarasynyň binasynda geçirilmelidigini belledi.


text:
BBS-niň, Britaniýanyň teleradio gepleşikler korporasiýasynyň we Azatlyk we Azat Ýewropa radiostansiýalarynyň pars dilindäki gulluklarynyň işgärleriniň maşgala agzalaryna haýbat atylýar.
BBS Eýranyň aňtaw gulluklarynyň agentleriniň Pars gullugynyň 15 maşgalasyna BBS-de işlemegi bes etmelidigi, ýogsa olaryň Londondaky durmuşlarynyň howp astyna düşjegi barada duýduryş berendigini aýdýar.
BBS-iniň başga dillerdäki gulluklarynyň başlygy Lilian Landor bu haýbatyň içinde maşgala agzalarynyň işlerini we pensiýalaryny ýitirjekdigi, Eýrandan daşary ýurda goýberilmejekdigi baradaky duýduryşyň hem bardygyny aýtdy.
Azatlyk Radiosynyň pars gullugynyň, Farda radiosynyň direktory Armand Mostofi bu haýbat atmalaryň soňky birnäçe hepdede has ýygjamlaşandygyny, häkimiýetleriň anna güni geçýän saýlawlara kontrolluk etmek üçin seresaplylyk çärelerini has güýçlendirmäge çalym edýändiklerini aýtdy.


text:
Pakistanyň sudy ozal radikal bir metjide amala aşyrylan pajygaly reýd bilen baglanyşykly ýurduň öňki harby dolandyryjysy Pewez Muşarrafy girew esasynda goýberdi. Yslamabat etrap sudunyň duşenbe güni çykaran kararyna görä, Muşarraf takmynan 2 müň amerikan dollary möçberinde pul girewini tölemeli bolar.
Muşarrafyň ady heniz hem ýurduň Içeri işler ministrliginiň “Ýurtdan çykmaly däl” edilenleriň sanawyndadyr. Bu onuň heniz hem hökümetiň razylygy bolmazdan daşary ýurda çykyp bilmeýändigini aňladýar.
Muşarraf 2007-nji ýylda Gyzyl metjidiň tarapdarlary we howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklardan soň, öz goşunyna agzalýan metjide hüjüm etmäge görkezme bermekde we 100-den gowrak adamyň heläk bolmagyna ilteşikli bolmakda aýyplanypdy.


text:
Gyrgyz sudy häkimiýetden agdarylan prezident Kurmanbek Bakyýewiň ýegeniniň özüne 10 ýyl türme tussaglygynyň berilmegine garşy apelýasiýasyny ret etdi.
Ol geçen ýyl ýurduň günortasynda bolan bidüzgünçiliklere dahyllylykda aýyplandy.
Sişenbe güni Çuý welaýatynyň sudy Sanjar Bakyýewiň we başgada dört adamyň apelýasiýasyna seretdi.
Geçen ýylyň 2-nji noýabrynda Sanjar Bakyýew maý aýynda Jalalabadda bolan adam ýitgili bidüzgünçiliklere gatnaşygy barlykda aýyplandy.
Geçen hepde Çuý welaýatynyň prokurory Sanjar Bakyýewiň türme möhletini 25 ýyla ýetirmegi talap etdi.


text:
Özbegistanyň parlamentiniň ýokary öýi tussaglary boşatmak barada amnistiýany kabul etdi. Parlamentiň kanunçylyk we kanun hukuklary boýunça komitetiniň başlygy Swetlana Artykowa “Amnistiýa Özbegistanyň kanunçylygyndaky reformalaryň şaýadydyr” diýdi.
Amnistiýadan 18 ýaşdan kiçi we 60 ýaşdan ýokary zenanlar, şol sanda daşary ýurt raýatlary peýdalanyp bilerler.
Gadagan edilen toparlarda alyp baran işleri üçin ilkinji sapar tussag edilip, tussaglyk döwri özüni gowy alyp baranlar hem amnistiýa goýberilip bilner. Emma agyr jenaýatlar bilen tussag edilenler we ömürlik ýyl kesilenler amnistiýa düşüp bilmezler.
Gürrüňi edilýän rezolýusiýa prezident Yslam Karimow gol goýmaly. Geçen ýyl Özbegistanyň konstitusiýasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli 68 müň 809 adam amnistiýa düşüpdi.


text:
Eýranyň ýokary derejeli ruhany ýolbaşçylaryndan biri bolan Aýatulla Husseýn Ali Montazeriniň jynaza namazyna müňlerçe adamyň gatnaşmagyna garaşylýar.
Eýranyň oppozision liderleri, Mir Hussaýn Musawi we Mehdi Karrobi şu gün onuň mukaddes Gum şäherinde kylynjak jynaza namazyyna öz tarapdarlaryny gatnaşmaga çagyrdylar.
Montazeri 1979-njy ýylda Eýranyň Patyşasynyň häkimiýetden agdarylmagyna sebäp bolan rewolýusiýany gurnan toparyň ýolbaşçylaryndan biridir.
Ol şeýle-de Eýranyň öňki ruhany lideri Ayatulla Homeýniniň bu ýurduň ýokary derejeli ýolbaşçysy wezipesini eýelemegine-de ýardam edipdi.
Emma Homeýni bilen arasy açylandan soň ol hökümetden uzaklaşyp aşa sarpa goýlan oppozision liderine öwrülipdi.


text:
Özbegistanda 21-nji dekabrda parlament saýlawlary geçirilýär, ýöne bu ses berişligiň hakyky özgerişlik getirjegine ynanýan synçy az.
Parlamentiň aşaky öýündäki 150 orna dalaş edýän kandidatlara ses bermek üçin 20 million özbegistanly hasaba alyndy.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Mirza-Ulugbek Abdusalamow “azat we adalatly saýlawlary geçirmek üçin halkara demokratik ölçegleriniň iň ýokary derejelerine gabat gelýän» şertleriň döredilendigini aýtdy.
Dalaşgärler Karimowy goldaýar
Bäsleşýän dört partiýanyň ählisi – Liberal demokratik partiýa, Halk demokratik partiýasy, Milli dikeliş demokratik partiýasy, Adalat sosial demokratik partiýasy – prezident Yslam Karimowyň alyp barýan syýasatyny goldaýar.
Karimow soňky ýyllarda parlamente käbir ygtyýarlyklary berdi, olaryň arasynda hökümete ynam bildirmezlige ses bermek mehanizmi, parlamentdäki köplüge eýe bolan partiýanyň premýer-ministri bellemek mümkinçiligi hem bar.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy, «bäsleşigiň çäkli ýagdaýdadygyny» aýdyp, kiçi gözegçilik toparyny iberdi.
Oppozisiýa liderleri, soňky ýyllarda köpüsi ýurdy terk edensoň, saýlawlara gatnaşmazlyga çagyrdylar.
Özbegistanda daşary ýurt mediasynyň we internetiň hili gowy däl, milli metbugat bolsa hökümetiň berk kontrollygy astynda işlemeli bolýar.
Ýurda soňky iki on ýyllykda, Sowet Soýuzy dargaly bäri Karimow ýolbaşçylyk edýär, ol 2007-nji ýylyň dekabrynda täze ýedi ýyl möhlet gazandy.
Özbegistanyň parlamenti 201-nji ýylda konstitusiýa üýtgeşmeler girizip, prezidentlik möhletini ýedi ýyldan bäş ýyla getirdi.
76 ýaşyndaky Karimow mart aýynda prezidentlik saýlawlary bilen ýüzbe-ýüz dur.
Oruntutar meselesi
Synçylar bolup biljek mirasdüşeriň bolmazlygy häkimivetiň iň ýokary derejesinde barýan içki göreşi aňladyp biler diýýärler.
Bir zaman onuň uly gyzy Gulnara Karimowa mümkin bolan mirasdüşer hasaplanýardy.
Emma 42 ýaşyndaky ýalkymly telekeçi we tanymal modaçy häzir Daşkentde öz tussaglygynda saklanýar. Has anygy, onuň korrupsiýa we beýleki aýyplamalar esasynda işiniň derňelýändigi aýdylýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Aşgabadyň mekdepleriniň ençemesinde mugallymlar bilen ýygnaklar geçirilip, olaryň Türkmenistanda 2017-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezident saýlawlarynda etmeli wezipe-borçlary kesgitlendi.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylarynyň berýän maglumatyna görä, 9-njy ýanwarda geçirilen “pedsowetlere”, ýagny mugallymlaryň mekdep geňeşine ähli mugallymlar we mekdep ýolbaşçylary gatnaşdy.
Bu duşuşygyň dowamynda mugallymlaryň ýetip gelýän prezident saýlawlaryndaky roly, etmeli anyk işleri anyklandy. Olaryň ýerine ýetirmeli wezipe-borçlary üçe bölündi.
Birinji topardaky çäreler mekdepde işleýän mugallymlaryň ählisine degişli bolup, olaryň her birine öz töwereginde ýaşaýan 50-ä golaý maşgalanyň ýaşaýan öý salgysy eline berilýär. Muňa laýyklykda, mugallymlar 9-15-nji ýanwar aralygynda şol salgyda ýaşaýan ýaşaýjylaryň saýlaw ýaşyna ýetenleriniň anyk maglumatyny, sanawyny düzmeli. Bu sanaw mekdep ýolbaşçylary tarapyndan bir hepdäniň dowamynda şol mekdebiň golaýyndaky saýlaw okrug komissiýasyna ugradylmaly.
Şeýle-de, saýlawa gatnaşmaly raýatlaryň sanawyny düzen mugallymlar saýlaw güni saýlaw uçastogyna gelip, özüniň düzen sanawyndaky saýlawçylaryň gelip-gelmändigini anyklamaly. Eger gelmedik bolsa, onda mugallymlar öz düzen sanawyndaky ýaşaýjylaryň öýüne baryp, olaryň saýlawlara gatnaşmagyny gurnamaga hem borçly.
Sapakdan soň geçiriljek metodiki sapaklar
Ikinji topardaky çäreleriň çäginde, eger mekdepde saýlaw uçastogy döredilen bolsa, onda mugallymlaryň belli bir bölegi şol saýlaw uçastogyna gelýän saýlawçylara hyzmat edip, saýlawy geçirmäge gatnaşmaly. Şeýle-de, bu mugallymlar ses bermäge gelen adamlaryň saýlaw býulletenini alandygy barada hem bellik edýärler.
“Häzirki wagtda saýlaw uçastogy döredilmeli edilen mekdeplerde saýlaw güni saýlawçylara hyzmat etjek mugallymlaryň sanawy düzüldi. Bu mugallymlar bilen geljek hepdäniň başyndan mekdepdäki iş günleri tamamlanandan soňra, ýörite metodiki sapaklar geçiriler. Olam olaryň öz işleýän ýerinde däl-de, etrapda döredilen ýerde geçiriler. Şonda saýlaw güni özüňi nähili alyp barmaly, ses bermäge gelen saýlawçy bilen nähili gepleşmeli hem-de irden saýlaw başlanandan tä saýlaw gutarýança şol ýerde oturmalydygy hakynda ýörite metodiki sapaklar geçiriljek” diýip, Aşgabatda ýaşaýan synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
Üçünji topardaky çärelere gatnaşýan mugallymlar saýlaw uçastoklary döredilen mekdeplerde saýlaw döwri nobatçylyk edip, düzgün-tertibe gözegçilik etmeli.
Synçy Amanmyrat Bugaýew ýokarda agzalan wezipe-borçlaryň mugallymlardan mundan ozalky saýlawlarda hem talap edilýändigini aýdýar.
Kandidatlaryň agitasiýa kampaniýalaryny göze ilmeýär
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenistanyň Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topary döwletiň iň ýokary wezipesi ugrunda bäsleşmek üçin dokuz kandidatyň hasaba alnandygyny mälim etdi. Olaryň arasynda Ýurduň Demokratik partiýasy, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy, Agrar partiýa hem-de “raýatlaryň inisiatiw toparlary tarapyndan hödürlenen” kandidatlar bar.
Şol bir wagtda, ýerli synçylar saýlawlara bäş hepdeden hem az wagt galandygyna garamazdan, kandidatlaryň raýatlar bilen duşuşyklarynyň, ýerli mediada agitasiýa kampaniýalarynyň göze ilmeýändigini aýdýarlar.
Munuň üstesine, kandidatlar iş başyndaky prezidentiň syýasatyny tankyt edip, ondan tapawutlylykda nähili anyk iş etjekdiklerini hem aýdyp çykyş etmeýärler.
Türkmenistanyň täze, 2016-njy ýylyň sentýabr aýynda düzediş girizilen Konstitusiýasy esasynda, ýurduň prezidenti ýedi ýyl möhlet bilen saýlanýar.
Türkmenistanda şu wagta çenli halkara guramalary tarapyndan azat we erkin diýlip ykrar edilen ýekeje saýlaw hem geçirilmedi.


text:
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň ozalky oýunçysy Wýaçeslaw Krendelew “Luç-Energiýa” bilen şertnamasyny uzaltdy diýlip Russiýanyň MFL-nde çykyş edýän Wladiwastogyň toparynyň resmi saýtynda habar berilýär.
Wýaçeslaw Krendelew 1982-nji ýylyň 24-nji iýulynda Aşgabatda doguldy. 5 ýaşyndan futbol sport mekdebine gatnap başlady. 2000—2002-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň IIM-niň “Galkan” toparynda çykyş etdi. 2003-nji ýylda Aşgabadyň “Nisasyna” geçdi. 2004—2006-njy ýyllar aralygynda Gazagystanyň “Tarasynda” oýnady. Soňra Groznynyň “Teregine” geçdi we 2007-nji ýylda birinji diwizionynda 2-nji orny eýelän bu topar bilen Russiýanyň Premýer ligasyna çykdy. Ýylyň ahyrynda “Amkaryň” oýunçysy boldy, ýöne Permiň toparynda bir duşuşyk hem geçirmedi. 2009-njy ýylyň martynda bir ýyllyk möhlet bilen kärendesine Lipeskiniň “Metallurgyna” geçdi. 2011-nji ýylyň 13-nji fewralynda Wladiwastogyň “Luç-Energiýa” toparyna bardy. Bu klubuň düzüminde çempionatda 41, kubok ýaryşynda 3 duşuşyk geçirip, 2 pökgi geçirdi. 2012-nji ýylyň iýulynda Habarowskiniň “SKA — Energiýa” topary bilen şertnama baglaşdy. 2013-nji ýylyň 17-nji iýulynda “Luç-Energiýa” dolanyp geldi. Geçen möwsümde gyşky okuw-türgenleşik ýygnanyşyklarynda alan şikesi sebäpli, W. Krendelew “sary-gökleriň” düzüminde MFL-de 13 duşuşyk geçirdi.
Türkmenistanyň ýygyndy toparyndaky çykyş barada aýylanda, Wýaçeslaw Krendelew ýurduň esasy toparyna 2004-nji ýylda çagyryldy. Şol ýylyň özünde hem Hytaýda geçirilen Aziýanyň Kubogynyň final böleginde çykyş etdi. 2008-nji ýylyň awgustynda AFK-nyň Çagyryş Kubogynda Owganystana garşy oýunda milli ýygyndyda ilkinji pökgüsini geçirdi. 2011-nji ýylyň 23-nji iýulynda Dünýä çempionaty — 2014-iň saýla böleginde Türkmenistanyň ýygyndy toparynda ikinji pökgüsini geçirdi, şonda ol Indoneziýanyň ýygyndysyna garşy duşuşykda tapawutlandy.


text:
Onuň sazyň gözelligini duýmak ukyby üýtgeşik ýitidi. Ol işleýän wagty köplenç saz diňlärdi. Sazlar dürli-dürlüdi. Dynç alýan wagtlary, ýagny çotgasyna dynç berende, türkmeniň dutar mukamlaryny diňlärdi. Mylly agaň, Çary Täçmämmediň, Ýagmyr Nurgeldiniň sazlaryny diňläp: «Neneň şu sazlary gadagan edip bildikä? Bu bir türkmeniň dünýäsi ahyryn» diýip, milli sazlary Türkmen telewideniýesinden we radiosyndan bermegiň gadagan edilen döwri Tokar ahmyr bilen başyny ýaýkardy.
Tokaryň esasy döredijilik ugry abstraksiýa bolsa-da, ol realizm ýolundan hem birnäçe eserleri döredipdi. Uzak Gündogarda bolan wagty, aňzakly Çukotkadaky ýerli balykçylaryň durmuşyna bagyşlap döreden işleri gözüňe diýseň yssy görünýär...
Onuň zehininden dörän Gaýgysyz Atabaýewiň portreti häzir meniň iş otagymyň diwarynda asylgy dur. Bu iş realizmiň ähli kadalaryna gabat gelýän-de bolsa, ondaky reňkleriň ulanylyşy Tokaryň esasy iş usulyny – abstraksiýany ýada salýar. Dil açýan reňkler
Abstraksiýanyň beýan ediş usuly reňkleriň ulanylyşynda ýüze çykýar, onsoň Tokar Tugurowyň işlerinde-de reňkler diýseň ýerliki ulanylýar. Reňkleri ulanmakda Tokaryň ýokary ussatlyga ýetenligi görünýär. Ol her reňkiň diňe bir manysyny däl, eýse nähili owaz berýänliginem gaty ýiti duýardy. Öz eserlerinde garamtyl gök reňki – adamynyň adamdan uzaklaşmagynyň alamaty hökmünde görkezip, Tokar adamlaryň ünsüni bu betbagtçylykda jemlemäge çalyşýar. Eger-de ak reňki alyp görsek, impressionistler tebigatda ak reňk ýok diýip, ony reňk hasap etmändirler. Içki duýguda owazy döredip bilmeýänligi, bir ýagdaýdan başgasyna geçmäge taýýarlanýan wagtdaky ümsümligi aňladýanlygy üçin Tokar ony soragly manyda ulanypdyr. Ol gyzyl we gara reňkleri ak reňkiň üstünden getirmek bilen göreşiň we ölümiň boljagyny-bolmajagyny sorag hökmünde orta atýar.
Ýaşyl reňkiň düzüminde sary we gök reňkiň bolmagy ony hereketden saklaýar. Ýaşyl reňkde hereket ýok, ol hiç ýere çagyrmaýar, ýöne onda geljege azajyk umyt görünýär. Tokaryň işleriniň birnäçesiniň diňe ýaşyl reňk bilen ýerine ýetirilenligini görse bolýar. Zehin üçburçlygy
Gurbannazar Ezizow we Nury Halmämmedow
Eger-de türkmen edebiýatyna ak goşgy formasyny getiren şahyr hökmünde Gurbannazar Ezizowyň ady taryha giren bolsa, onda türkmen şekillendiriş suhgatynda abstraksiýa ýoluny, reňkleriň owaz bilen beýan edilmegini girizen – hudožnik Tokar Tugur bolup galsa gerek.
Biziň häzirki zaman sungatymyzda ençeme beýik şahsyýetler ýaşap geçdi. Olaryň arasynda Gurbannazar Ezizow, Nury Halmämmedow we Tokar Tugurow özboluşly zehin üçburçlygyny emele getirýärler.
Men elmydama Tokar Tugury ispan we fransuz hudožnigi Pablo Pikasso meňzedýärin. Olaryň döredijilik stillerem, hatda daş keşplerem meňzeş.
Wagt geçer, türkmen abstraksionistiniň bize goýup giden eserleri geljekde diňe bir onuň özüne däl-de, eýse biziň tutuş milli sungatymyza uly abraý getirer. Türkmeniň geljekki nesilleri şeýle beýik şahsyýetiň türkmen topragynda doglanyna buýsanarlar.
Berdimyrat Batyrow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy.Soňy


text:
Sişenbe güni giçlik Orsýetiň Sankt-Peterburg şäherinde GDA bileleşigine agza döwletleriň bir topary erkin söwda zonasy barada möhüm ylalaşyga gol çekdiler.
Hususan-da, bu baradaky ylalaşyga GDA agza Orsýetiň, Ermenistanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Täjigistanyň we Ukrainanyň hökümet ýolbaşçylary gol goýdular.
Erkin söwda zonasyny döretmek baradaky düýnki kabul edilen dokumente GDA bileleşigine agza Azerbaýjan bilen Özbegistan, şeýle hem GDA-nyň işine synçy hökmünde gatnaşýan Türkmenistan gol çekmedi. Bu üç ýurt bu mesele boýunça gutarnykly karara gelmek üçin özlerine ýene birnäçe hepde wagtyň gerek boljakdygyny mälim etdiler.
Täze baglaşylan bu ylalaşyga görä, indi harytlaryň örän köp görnüşiniň importyna we eksportyna girizilýän salgytlar ýatyrylar. Bu düzgünler şu geljek ýylyň ýanwaryndan güýje girmegi mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Bosniýada oýun oýnaýarkalar ýer minasynyň partlamagy netijesind,e bir çaga öldi we dördüsi ýaralandy.
Partlama ýekşenbe güni Hadziçide ýüze çykyp, häzirki wagtda ol polisiýa tarapyndan derňelýär. Hadziçi Saraýewanyň şäherýakasynda ýerleşýär.
Keselhana resmileriniň aýtmagyna görä, partlamada çagalaryň garyn boşlugyna, gözlerine we ellerine zeper ýetipdir.
1992-1995-nji ýyllarda Bosniýada bolan uruşdan soň ýurtda ençeme ýer minalary gömülip galdy.
Bosniýadaky uruş tamamlanaly bäri, şol ýer minalarynyň partlamagy netijesinde 600 töweregi adam heläk boldy.
Ösüp barýan Bosniýa döwleti, ýurdy 2019-njy ýyla çenli ähli ýer minalaryndan arassalamak üçin ýylda 50 million amerikan dollaryna zerurlyk bardygyny aýtdy.


text:
1-nji noýabrdan başlap Türkmenistanda demirýol ýolagçy gatnawynyň ýol kireýiniň nyrhy ýokary galdyrylyp, otly biletleriniň bahasy 60-70% töweregi gymmatladylypdy. Emma ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlarda demirýol ýolagçy gatnawynyň ýol kireýiniň nyrhy ýokary galdyrylandygyna garamazdan, otly biletlerini tapmakda heniz hem käbir bökdençlikleriň bardygy aýdylýar.
Bu mesele barada Ahal welaýatyndan özüni Şekersoltan diýip tanyşdyran pensioner zenan Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Balkan ýarymadasy
Balkan ýarymadasy (slowen. Balkanski polotok, horw. Balkanski poluotok, bosn. Balkansko poluostrvo, serb. we çern. Балканско полуострво, rum. Peninsula Balcanică, bolg. we maked. Балкански полуостров, grek. Baλkavιkή xepσόvnσoς, türk. Balkan Yarımadası, ital. Penisola Balcanica, lat. Paeninsula Balcanica) Ýewropanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. Meýdany — takmynan 505 müň km². Günorta-günbataryny, günortasyny we günorta-gündogaryny Ortaýer, Adriatik, Ion, Mermer, Egeý we Gara deňizleri ýuwup geçýär. Ýarymadanyň kenary ýokary derejede böleklenen görnüşde. Relýefi esasan daglyk görnüşde. (Stara-planina, Rodopy, Dinar daglygy, Pind)


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň mirasdüşeri boljakdygy çak edilýän Timur Kulibaýew çarşenbe güni metbugat konferensiýasynda çykyş edip, “ýakyn geljekde syýasata goşulmak” niýetiniň ýokdugyny aýtdy.
Nazarbaýewiň gyzyna öýlenen Kulibaýew “biznes pudagynda iş alyp barmakdan hoşaldygyny” aýdyp, “men hiç haçan syýasat bilen meşgullanmadym, men hiç bir syýasy partiýa-da hem duramok” diýdi.
Kulibaýew “Samruk-Kazyna” fondunyň başlygy. “Samruk-Kazyna” döwlet edarasy bolup, gazak ykdysadyýetiniň esasy ugurlaryna, şol sanda energiýa, altyna we uran pudagyna kontrollyk edýär.
Golaýda 71 ýaşan prezident Nazarbaýew özünden soň häkimiýetiň başyna kimiň geçip biljekdigi barada dil ýarman gelýär.
Kulibaýew çarşenbe güni eden çykyşynda: “Prezident häzir gowy halda. Alla oňa jan-saglyk bersin” diýdi.


text:
NATO-nyň baş sekretary Anders For Rassmusen geljekde dürli agressiýalaryň öňüni almak üçin belli bir derejede ýadro ýaragynyň hem gerek boljakdygyny aýtdy.
Şeýle hem Rassmusen deňagramlylygy saklap ýadro ýaraglarynyň sanyny azaltmagyň hem zerurdygyny 12-nji martda Warşawada geçen halkara konferensiýasynda eden çykyşynda aýtdy.
Rasmussen raketalara garşy goranyş sistemasynyň kämilleşdirilmeginiň hem zerurdygyny nygtady.
Bu konferensiýada NATO-nyň täze strategiýasyna garaldy.
Şol strategiýanyň esasy maksady öňkisi ýaly NATO agzasy ýurtlaryň ilatyny hem territoriýasyny goramakdan ybarat bolup durýar diýlip, habar berilýär.


text:
Sişenbe güni Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasynyň wekili Aşgabatda gurulmagy planlaşdyrylýan uly proýektleriň taslamasy bilen türkmen prezidentini tanyşdyrdy.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, bu duşuşykda “Polimeksiň” wekili prezident G.Berdimuhamedowa paýtagtyň günortasynda guruljak täze parkyň hem-de uly memorial monumetiniň proýekti barada hasabat beripdir.
Bu gürrüňi edilýän monumentiň Beýik Watançylyk Urşy ýyllarynda hem-de 1948-nji ýylyň ýer yranmasynda pida bolan türkmenistanlylaryň hatyrasyny ebedileşdirmeklige bagyşlanjakdygy habar berilýär.
Köp synçylar Türkmenistanda ilatyň sosial-ykdysady hajatlary bilen baglanyşykly bolmadyk gurluşyk proýektlerine örän köp döwlet pulunyň yzygiderli sarp edilýändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
Yragyň howpsuzlyk güýçleri ýurduň iň uly nebiti gaýtadan işleýän zawodunyň kontrollygyny öz gözegçiliginde saklap galmak üçin sünni söweşijileri bilen çaknyşdylar. Gürrüňi gidýän zawod Bagdadyň takmynan 200 kilometr demirgazygyndaky Baiji sebitinde ýerleşýär.
Resmileriň sözlerine görä, premýer-ministr Nuri al-Malikiniň şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümetine tarapdar howpsuzlyk güýçleri gürrüňi gidýän zawodyň kontrollygyny öz gözegçiliginde saklaýarlar. Ýöne şol bir wagtyň özünde hem “Al-Kaýda” hereketiniň bir şahasy bolan “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly toparyň söweşijileri bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklar dowam edýär.
Muňa garamazdan, “Al-Arabiýa” telewideniýesinde görkezilen wideo ýazgyda zawoddan tüssäniň ýokary göterilýändigi we “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly toparyna degişli baýdagyň binanyň ýokarysynda galgaýandygy görkezilýär.
Baiji geçen hepde “Yragyň Yslam döwleti we Lewant” atly toparyň sünni söweşijileri tarapyndan basylyp alnan territoriýada ýerleşýär.
Bu aralykda, Yrak hökümeti söweşijilere garşy howa zarbalaryny amala aşyrmak barada Birleşen Ştatlaryna eden ýüzlenmesiniň jogabyna garaşýar.


text:
Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň maliýe ministrleri 2-nji maýda Brýusselde bolan maslahatda Gresiýa 110 milliard ýewro möçberinde beriljek kömegiň planyny tassykladylar. Azat Ýewropa Azatlyk Radiosy Germaniýanyň “Die Zeit” gezetiniň redaktory, tanymal ýazyjy Josef Joffe bilen Ýewropanyň we Gresiýanyň bergi krizisi barada ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: 1990-njy ýyllarda Ýewropanyň umumy puly ýewro baradaky planlaryň üstünde işlenip ýörkä, siz geljekde döremegi mümkin problemalar hakda duýduryş berip, köp makala ýazypdyňyz. Ýöne Ýewropa syýasatçylary bu duýduryşlara üns bermediler. Indi bolsa Gresiýanyň bergi krizisi tutuş ýewro zonasyny basmarlap barýär. Bu siziň öňünden aýdan zatlaryňyzyň dogry bolup çykandygyny görkezýärmi?
Josef Joffe: Bu ýerde problema maliýe bileleşiginiň däl-de, diňe pul bileleşiginiň bardygynda. Bu ençeme lokomotiwiň bir otla dakylyşy ýaly bir ýagdaý. Öňbaşçylyk edýän ýok, hemmeler deň tizlikde gitmeli. Biri şol tizlikde gidip bilmese - häzirki ýagdaýda Gresiýa - onda ol tutuş herekete howp salýar. Onsoň näme etmeli? Şol bir tizlikde gidip bilmeýän lokomotiwi zyňmaly. Biz bu işi Gresiýa babatda edip bilmeýäris. Sebäbi Lissabon şertnamasy muňa ýol bermeýär. Birini pul bileleşiginden çykarmaga kanuny ýol ýok. Ýöne haýsydyr bir yurduň öz islegi boýunça bu bileleşikden çykmaga haky bar.
Azatlyk Radiosy: Käbir synçylar häzirki krizisi “grek bergi krizisi” diýip atlardyrýarlar. Ýöne býujet ýetmezçiliginden kynçylyk çekýän başga ýurtlar-da bar. Olaryň hem şu güne düşüp, bergilerini töläp bilmezligi mümkin. Şol sebäpden, häzirki bergi krizisine “Gresiýa krizisi” däl-de, “Ýewropanyň bergi krizisi” diýilse, has dogry bolmazmy?
Josef Joffe: Bu ýerde üns berilmeli zat hökümetleriň býujet defisiti däl. Mysal üçin, Britaniýanyň býujet ýetmezçiligi tutuş içerki önüm bilen deňäniňde Gresiýanyňky bilen deňeçer. Ýöne Britaniýany alada edýän ýok. Sebäbi onuň bergilerini tölärlik ýagdaýynyň bardygyny hemmeler bilýär. Problema bu hatarda duran indiki ýurduň öz bergilerini tölap biljekligi ýä bilmejekligi. Kynçylyk içindäki ýurtlar Portugaliýa, Irlandiýa, Italiýa, Gresiýa we Ispaniýa. Bu ýurtlaryň hemmesi öz edýän gazanjyndan köp çykdajy edýärler. Hemmesi bergiň içinde. Dünýä bazary bularyň ählisine howply diýip garaýar. Ýöne bulardan abanýan howp hiç edil Gresiýanyňky ýaly däl. Bularyň hemmesinden howplusy Gresiýa. Bu krizis indi beýlekilere-de ýaýrarmy ýa Gresiýa bilen sowlup gidirmi - muny bilemzok.
Azatlyk Radiosy: Bu problemany çözmek üçin Gresiýanyň özi näme edip biler?
Josef Joffe: Gresiýa aýlyklaryň derejelerini peseldip, önümçiligi artdyryp biler, edilýän çykdajylary kemeldip biler. Bir söz bilen aýdanyňda, ol köp işleri edip biler. Ýöne, beýleki tarapdan, beýle çäreler hökümeti çökerip, ýurdy öz içinden partlaýyşa getirýän çäreler. Şol sebäpden hem grekler muny etmezler. Bu zatlary açyk ýagdaýda, puluň hümmetini peseltmek bilen hem edip bolýar. Puluň hümmeti peselse, import gymmatlap, sarp edijilik azalýar, eksport artýar. Ýöne Gresiýa pul bileleşiginiň içinde bolanlygy üçin bu işleri hem edip bilmeýär. Biziň olara pul tölemeli bolýandygymyzyň sebäbi-de şol. Gresiýa üçin iň gowy çykalga - pul bileleşignden meýletin çykyp, bergilerini tölemegi bes etmek.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynda ÝHHG-niň demokratik institutlar we adam hukuklary boýunça Býurosyndan baran ekspertler bilen duşuşyk geçirildi.
Bu duşuşykda ÝHHG-niň wekilleri Türkmenistanyň saýlawlar baradaky kanunlarynyň düzgünleri hem-de häzirki wagt prezidentlik saýlawlaryna görülýän taýýarlyklar bilen tanyşdyryldy.
Mundan daşary, ýakyn günlerde ÝHHG-niň ekspertleriniň Türkmenistanyň Mejlisinde, prezidentiň ýanyndaky demokratiýa we adam hukuklary baradaky institutda, telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky Döwlet komitetinde we käbir beýleki jemgyýetçilik edaralarynda duşuşyk geçirjekdikleri habar berilýär.
Ýakynda ÝHHG-niň bu edarasy Türkmenistanda 12-nji fewralda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna öz gözegçilerini ýollamajakdygyny mälim edipdi.


text:
Owganystan «Talybanyň» lideri molla Ahtar Mansuryň ABŞ-nyň dron zarbasy bilen Pakistanyň içinde öldürilendigini aýdýar.
Ýurduň Milli howpsuzlyk müdirligi 22-nji maýda Mansuryň Pakistanyň günorta-günbatar Bulujystan welaýatynda, maşynly barýan wagty, ýanyndaky beýleki söweşijiler bilen nyşana alnandygyny aýtdy.
Owganystanyň baş ýerine ýetirijisi Abdylla Abdylla Mansuryň 21-nji maýda irden, owgan serhediniň edil aňry ýüzünde, Dahl Bandin etrabynda, maşynyny dron zarbasynyň urmagy netijesinde ölendigini aýtdy.


text:
Orsýetli 100-den gowrak sportsmeniň şu hepde başlaýan Rio oýunlaryna gatnaşmagyny gadagan eden Halkara olimpik komiteti bu oýuna orsýetlileriň ählisiniň gatnaşdyrylmazlygyny maslahat beren Bütindünýä anti-doping agentligini tankyt etdi.
Halkara olimpik komitetiň (IOC) prezidenti Tomas Bah (Thomas Bach) 1-nji awgustda çykyş edip, Bütindünýä doping agentligini (BADA) Orsýete garşy “dopingiň ýigrenji sistemasy” diýip atlandyran aýyplamalary 5-nji awgustda Olimpia oýunlaryň başlamagyndan diňe sanlyja hepde öň beýan etmekde we öz komitetine bu babatda herekete geçmek üçin örän az wagt bermekde tankyt etdi.
Munuň netijesinde bu komitet Olimpia oýunlaryna gatnaşýan her bir sportuň degişli federasiýasyndan haýsy sportsmeniň ýaryşlara gatnaşmagyna rugsat berilmelidigini kesgitlemegi sorady.
Häzirki wagt, ýagny Olimpia oýunlarynyň başlamagyna sanlyja gün galanda, Halkara olimpik komiteti federasiýalaryň rekomendasiýalaryna garaýar.
“Bu karar adalat bilen baglanyşyklydyr. Adalat syýasatdan garaşsyz bolmalydyr” diýip, Bah 1-nji awgustda olimpik assambleýada eden çykyşynda aýtdy.


text:
4-nji aprelde Aşgabatda Hökümetara utgaşdyryjy suw hojalygy toparynyň 66-njy mejlisi geçirildi. Onuň işine Orta Aziýa ýurtlarynyň: Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň pudaklaýyn ministrlikleriniň we edaralarynyň ýolbaşçylary we hünärmenleri, şeýle hem Araly halas etmek baradaky Gaznanyň Ýerine ýetiriji komitetiniň wekilleri gatnaşdylar.
Mejlisiň barşynda Hökümetara suw hojalygy toparynyň agzalary suw serişdelerini netijeli we rejeli peýdalanmak ýaly, tutuş sebit üçin möhüm meseläni çözmäge gönükdirilen gepleşiklerde gazanylan ylalaşyklaryň netijesinde kanagatlanma bildirdiler.
Hususan-da, mejlisde 2014—2015-nji ýyllaryň ösüşara döwrüniň netijeleri, Amyderýada we Syrderýada şu ýyl üçin gatly çäklendirmeleri we suw howdanlaryny akym işleriniň kadasy tassyklanyldy. Aral deňzi howdanynyň toplumlaýyn dolandyrylyşyny, ulanylmagyny we suw baýlygynyň goraglylygy habar-seljeriş taýdan üpjün etmek bilen baglanyşykly hökümetara Ylalaşygynyň taslamasy hem-de hökümetara habar alşygyny guramak ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Dünýäniň dürli ýerlerinde ýaşaýan millionlarça hristianyň Pasha baýramçylygyny bellemäge başlan wagtynda rus we ukrain prawoslaw ybadathanalarynyň ruhanylary Ukrainadaky krizis barada tankydy beýanat bilen çykyş etdiler.
Bu Pashanyň hem katolikler, hem prowaslawlar üçin köp ýyllardan bäri ilkinji gezek şol bir wagta gabat gelşidir.
19-njy aprel agşamy müňlerçe hristian Rimdäki we Ýerusalimdäki uly ybadathana dabaralaryna toplandy.
Pop Fransis Watikanda, merhemetli Pýotryň ybadathanasynda katolikleri öz ynançlarynyň düýp köklerine gaýtadan aralaşmaga çagyrdy.
Ýeruslimde bolsa müňlerçe adam 2000 ýyldan gowrak ozal Isanyň haja çüýlenen ýeri diýip bilinýän ýerde, «Mukaddes ot» dessuryna toplandy.
Kiýewde, Ukrainynyň prawoslaw ybadathanasynyň ýolbaşçysy öz Pasha sözünde Orsýetiň «agressiýasyny» ýazgardy we Moskwa «şeriniň» ýeňiljekdigini aýtdy.
Patriarh Filaret öz «ýadro ýaraglaryndan meýletin el çeken parahatçylykly» Ukrainanyň garşysyna agressiýa edildi diýdi.


text:
Ýewropa Parlamentiniň wekilleri rus oppozision syýasatçysy Boris Nemtsowyň öldürilmegi bilen baglylykda garaşsyz derňew geçirmäge çagyrdylar.
12-nji martda çap bolan rezolýusiýada Ýewropanyň depuputatlary Boris Nemtsowyň öldürilmegi “Russiýanyň soňky taryhyndaky iň möhüm syýasy öldürme” boldy diýip belleýärler.
Şeýle-de ýewropa kanunçykaryjylary Kremliň propagandasynyň Russiýany “repressiýalar, ýigrenç we gorky döwletine” öwürýändigini nygtadylar.
Rus prezidenti Wladimir Putiniň metbugat wekili gürrüňi gidýän rezolýusiýany ýaňsa alyp, Russiýanyň öz geçiren derňewiniň ýeterlikdigini aýtdy diýip, “Associated Press” agentligi maglumat berýär.
Babuşkin
Bu rezolýusiýa Kremliň Adam hukuklary boýunça geňeşiniň agzasy Andreý Babuşkiniň rus derňewçileri tarapyndan soraga çekilen wagtyna gabat geldi. Babuşkin Moskwanyň Lefortowo türmesinde saklanylýan Zaur Dadaýew we beýleki iki sany güman edilýänler bilen duşuşandan soň sorag edildi.
Babuşkin duşuşykdan soň Dadaýewiň günäni boýun almagy üçin gynalandygyna güwä geçýän nyşanlaryň bardygyny, şeýle-de Dadaýewiň bedeninde “ençeme ýara yzlarynyň” bardygyny aýdypdy.
Babuşkin Russiýanyň Derňew Komitetiniň işgärleriniň mundan beýläk onuň Dadaýew bilen duşuşyp bilmejekdigini aýdandyklaryny hem mälim etdi.
Dartgynly Çeçenistan sebitinden bolan, ozalky polisiýa ofiseri Dadaýew Nemtsowyň öldürilmegi bilen baglylykda tussag edilen bäş şübheliniň biridir. Putiniň ýiti tankytçylarynyň biri bolan Nemtsow 27-nji fewralda Kremliň golaýynda atylyp öldürildi.
Moskwanyň sudy 8-nji martda Dadaýewe aýyplama bildirende, güman edilýän özüniň Nemtsowyň öldürilmegine ilteşiklidigini boýun aldy diýip yglan etse-de, Dadaýewiň özi suduň zalynda, özüniň günälidigini aýtmady.
55 ýaşly Nemtsow Moskwanyň Gyzyl meýdanynyň golaýyndaky köpriniň üstünde öz halaşýan gyzy bilen giçlik gezelenç edip ýören mahaly, dört ok bilen arkasyndan atylyp öldürildi.
"Sebäp"
Derňew Komiteti öz 28-nji fewralda ýaýradan maglumatynda Nemtsowyň öldürilmegine onuň ýanwar aýynda yslamçy söweşijileriň Fransiýanyň “Charlie Hebdo” žurnalyny oka tutmagy bilen bagly eden gaharly bellikleriniň sebäp bolan bolmagynyň mümkindigini belläpdi.
Nemtsowyň aklawçylary we ýaranlary “Charlie Hebdo” neşirine edilen hüjüm bilen baglylykda edilen çykyşyň onuň üstüne edilen hüjüme sebäp bolmandygyna ynanýandyklaryny tekrarlaýarlar.


text:
Türkmenistanda ýurduň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň 85 ýyllygyna bagyşlanyp, ýörite Halkara konferensiýa geçirilýär.
Halkara Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň gumanitar diplomatiýa boýunça ýörite maslahatçysy Tore Swenning Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Aşgabatda açylan konferensiýada Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň Türkmenistanda alyp barýan işleri we geljegi barada gürrüň ediljekdigini mälim etdi.
“Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň, köp tarapdan seredilende, örän şöhratly geçmişi bar. Türkmenistanyň geljek ýyllarda amala aşyrmagy göz öňünde tutýan ençeme anyk çäreleri hem bar. Bu çäreleriň arasynda gumanitar ugur, şol sanda saglyk pudagy boýunça öz tagallalaryny ösdürmek, meýletinçileriň işlerini kämilleşdirmek hem bar” diýip, Swenning aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu halkara konferensiýa gatnaşyjylara ýüzlenme ýollady. Ol Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň Ikinji jahan urşy ýyllarynda ýaralylary halas etmekde we bejermekde saglygy goraýyş edaralaryna ýardam bermek bilen ynsanperwerligiň, rehim-şepagatlylygyň iň ajaýyp nusgasyny görkezendigini belledi.
Şonuň ýaly-da, 1948-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda Aşgabat şäherinde we onuň golaýyndaky obalarda bolan güýçli ýer titreme zerarly ejir çekenlere Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň meýletinçileriniň ilkinjileriň hatarynda kömege gelendikleri hem prezidentiň ýüzlenmesinde nygtalýar.
Halkara Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň gumanitar diplomatiýa boýunça ýörite maslahatçysy Tore Swenning türkmen hökümeti bilen Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň özara gatnaşyklarynyň örän gowudygyny hem sözüne goşdy: “Biziň türkmen hökümeti bilen örän dostlukly gatnaşyklarymyz bar. Biziň hökümet bilen entek ylalaşmadyk hiç hili meselämiz bolmady”.
Türkmen türmeleri
Adam hukuklary boýunça halkara “Amnesty International”, “Human Rights Watch” guramalary, Halkara Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýeti türkmen hökümetini bu guramalaryň ekspertlerine Türkmenistanyň türmelerine baryp görmäge rugsat etmäge yzygiderli çagyryş edip gelýärler. Bu ugurda käbir gepleşikleriň geçirilýändigini türkmen mediasy habar berdi.
Çarşenbe güni Türkmenistanyň Mejlisinde Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň we Gyzyl Ýarymaý Halkara Federasiýasynyň regional wekilhanasynyň wise-prezidenti Bent Westerberg bilen duşuşyk boldy. Duşuşygyň dowamynda Westerbergiň ýurtda amala aşyrylýan reformalar boýunça Mejlisiň edýän işleri bilen tanşandygyny türkmen mediasy habar berdi.
Westerberg beýleki ministrliklerde hem gepleşikler geçirdi. Emma resmi media şol duşuşyklarda Gyzyl Ýarymaý jemgyýetiniň wekilleriniň türkmen türmelerine baryp görmegi bilen bagly gürrüň edilendigi hakynda maglumat bermedi.
Bent Westerberg Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň döredilmeginiň 85 ýyllygy mynasybetli geçirilýän Halkara konferensiýa gatnaşmak üçin türkmen paýtagty Aşgabada gelipdi.
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti 1926-njy ýylda döredilipdi.


text:
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji nobatdakysynyň gurluşygy tamamlaýjy tapgyra gadam goýdy.
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň çäklerinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan dürli edaralaryň buýurmalary boýunça edara binalarynyň, belent ýaşaýyş jaýlarynyň onlarçasy gurulýar.
Paýtagtymyzy ösdürmegiň 13-nji nobatdakysynyň çäklerinde Oguzhan şaýolunyň ugrunda onlarça edara binalary we dürli düzümleriň buýurmalary esasynda bina edilýän belent ýaşaýyş jaýlary gurulýar.
Täze gurluşyk düzüminiň hatarynda her biri 600 orunlyk iki sany umumybilim berýän mekdebiň, iki çagalar bagynyň, saglyk öýüniň, söwda-dynç alyş merkeziniň, söwda hem-de hyzmatlar merkezi bolan 200 orunlyk iki sany köp gatly awtoduralganyň, durmuş hyzmatlary kärhanasynyň bardygyny bellemek gerek.
Bu taslama ýurdumyzyň baş şäherinde gurluşyk we abadanlaşdyryş işleriniň giň gerime eýedigini alamatlandyrýar. Munuň özi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Türkmenistanyň döwlet ösüş strategiýasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň anyk netijeleridir. Bu bolsa halkymyzyň, her bir maşgalanyň we her bir raýatyň abadançylygyny we bagtyýarlygyny ugur edinýän döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň adam hukuklary boýunça edarasy Siriýanyň raýat urşunda 191 müňden gowrak adamyň öldürilendigini habar berýär.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýokary derejeli komissary Nawi Pillaý (Navi Pillay) özüniň 22-nji awgustda Ženewada beren maglumatynda heläk bolanlaryň Siriýada 2011-nji ýylyň mart aýynda konflikt başlanyndan 2014-nji ýylyň aprel aýy aralygyna çenli öldürilendigini aýtdy.
Pillaý: “Siriýada bolýan wakalara halkara derejesinde sessiz galynmagy bu ýurtda öldürmeleriň, weýran etmeleriň we gynamalaryň amala aşyrylmagyna ygtyýar berdi” diýip, dünýä jemgyýetiniň Siriýada bolýan wakalar dogrusynda herekete geçmezligine nägileligini bildirdi.
Birleşen Milletler guramasynyň bu raporty düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy topary Siriýadaky çaknyşyklarda 180 müňden gowrak adamyň ölendigi barada mälim edenden bir gün soň ýaýradyldy.
Siriýadaky konfliktler hökümete garşy geçirilen parahatçylykly protestleri režimiň zor bilen basyp ýatyrmagy netijesinde başlapdy. Şondan bäri ýurduň ilatynyň ýarysyna golaýy öýlerini terk etmäge mejbur boldy.


text:
Palestinanyň HAMAS radikal toparynyň liderleriniň biri Mahmut Al- Mabhuhyň Dubaýda öldürilmegini Ysraýyl ýolbaşçylary ilkinji gezek kommentirledi.
Düýn Ysraýylyň daşary işler ministri Awigdor Liberman Al-Mabhuhyň ölümine Ysraýylyň MOSSAD razwedka gullugynyň agentleriniň gatnaşygyna hiç hili subutnamanyň ýokdugyny aýtdy.
Mundan öň HAMAS öz aktiwstiniň öldürilmegini gurnamakda Ysraýylyň ýörite gulluklaryny aýyplapdy.
Aktiwist geçen aý Dubaýyň myhmanhanasynda öli tapylypdy.
Başlanan resmi derňewiň çäklerinde 11 daşary ýurtlyny tussag astyna almaga rugsat berildi.
Güman edilýänleriň birnäçesinden tapylan pasportlaryň galpdygyny Britan hem Irlandiýa häkimiýetleri sişenbe güni mälim etdiler.


text:
Düýn Owganystanyň häkimiýetleri prezidentlik saýlawlarynyň gaýtadan geçiriljekdigini mälim etdiler.
Owganystanyň garaşsyz Saýlaw Komissiýasynyň başlygy Nur Muhammed Nuryň aýtmagyna görä, prezidentlik saýlawlary 7-nji noýabrda gaýtadan geçiriler we onda ozalky ses berişliklerde iň köp ses alan kandidatlar Hamyt Kerzeý bilen ýurduň ozalky daşary işler ministri Abdylla Abdylla gaýtadan özara bäsleşerler.
Birleşen Milletler Guramasynyň ýardam bermeginde ýakynda geçirilen barlaglar ozalky ses berişliklerde berlen sesleriň belli bir böleginiň galplaşdyrylandygynyň üstüni açdy. Şonuň netijesinde-de, ozal ýeňiji diýlip yglan edilen Hamyt Kerzeýiň gazanan ses sany 50 prosentden pese düşürildi.
Haýsydyr bir kandidatyň 50 prosent ses almadyk halatynda bolsa, Owganystanyň Konstitusiýasy saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçirilmegini şert edip goýýar.


text:
19-njy maýda Türkmenistanyň Migrasiýa gullugy Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň Pragadaky žurnalisti Allamyrat Rahymyň Türkmenistana girmegine rugsat bermedi.
Allamyrat Rahym Türkmenistana resmi çakylygyň esasynda berlen wiza bilen barypdy. Hususan-da, ol Türkmenistana öz maşgala agzalary tarapyndan çagyrylypdy. Asly türkmenistanly, häzirki wagt Kanadanyň raýaty bolan Allamyrat Rahym Marydaky dogduk obasyna dynç alşa gidipdi.
11 ýyllap Türkmenistanda bolmadyk we dogan-garyndaşlaryny görmedik Allamyrat Rahym 19-njy maý güni irden Aşgabadyň Halkara uçarlar meýdanyna bardy.
Emma, Aşgabadyň Halkara uçarlar meýdanynda A.Rahymyň Türkmenistana girmegine rugsat berilmedi we ol derrew Praga yzyna ugradyldy. Onuň Türkmenistana goýberilmezliginiň sebäpleri anyk däl.
Migrasiýa gullugynyň Allamyrat Rahyma beren hatynda onuň "Türkmenistana girmeginiň gadagandygy" aýdylýar. Ýöne, Allamyrat Rahymyň özi Türkmenistana goýberilmezliginiň sebäbini özüniň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynda işleýändigi bilen baglanyşdyrýar.
Allamyrat Rahym Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynda 2003-nji ýyldan bäri işläp gelýär.


text:
Eýranyň prezidenti Ahmedinejad Liwana iki günlük resmi sapara bardy. Ol saparynyň dowamynda Liwanyň prezidenti Maýkl Suleýman we premýer-ministr Saad Hariri bilen gepleşikler geçirer.
Şaýy topary bolan Hizbullahyň Ysraýyl serhedinde ýerleşýän iki sany berkitmesinde Ahmedinejadyň çykyş etmegine garaşylýar.
Ahmedinejadyň Liwana gelmegini ýerli halk uly şowhun bilen garşylady. Liwanyň ýollary Eýranyň baýdaklary we Ahmedinejadyň portretleri bilen bezeldi.
Liwanyň mejlisindäki Günbatar tarapdary köpçülik Ahmedinejadyň saparyny berk tankytlaýar. Prezident Ahmedinejad Liwany “Eýran ýaly daşky dünýäden üzňelikdäki ýurda öwürmek isleýär” diýip, mejlisiň agzalary aýdýarlar.
Eýranyň prezidenti Ahmedinejadyň bu sapary ABŞ-da we Ysraýylda hem nägilelik döretdi.


text:
Duşenbe güni ABŞ-nyň prezident saýlawlary boýunça kandidatlaryň iň soňky kampaniýasy geçirilýär.
Saýlaw kampaniýasy döwründe geçirilen pikir soralyşyklaryň netijesi Ak Tamda baş wezipäni eýelemek üçin bäsleşikde ýeňiş gazanmak üçin prezident Barak Obama bilen onuň garşydaşy, Respublikan partiýasynyň wekili Mit Romneýniň deňeçirräk mümkinçilikleriniň bardygyny görkezýär. Ýöne heniz doly karara gelmedik diýilýän birnäçe ştatda Obama garşydaşyndan sähelçe öňde barýar.
Sişenbe güni geçiriljek saýlawlarda iň köp ses alan däl-de, azyndan 270 saýlaw sesini alan dalaşgär ýeňiş gazanar. Her bir ştat üçin onuň ululygyna görä kesgitlenen saýlaw sesi bar.
Ýekşenbe güni demirgazyk-gündogarda ýerleşýän Nýu Hämpşaýer ştatynda eden çykyşynda Barak Obama hakyky özgerişikleri gazanmak üçin berk işlejekdigine söz berdi.
Romneý bolsa Ogaýo ştatynda eden çykyşynda Obamanyň birinji prezidentlik möhletinde az üstünlik gazanandygyny we onuň ikinji möhlete saýlanmaly däldigini aýtdy.


text:
Ýewrony milli puly hökmünde kabul eden we özlerini “ýewro zonasy” diýip atlandyrýan ýurtlaryň maliýe ministrleri ykdysady krizisden aşa ejir çekýän Gresiýanyň çagyryşyny ret etdiler.
Gresiýa, bergisini töläp bilmedik ýagdaýynda, Afinyny halas etmek boýunça göz öňünde tutulýan we “ygtybarlylyk tory” diýlip atlandyrylan çäre hakda özüne jikme-jik maglumat berilmegini talap edipdi.
Gresiýanyň maliýe ministri Jorj Papakonstantino şol planyň çap edilmeginiň pul bazaryny köşeşdirmäge we ýewro garşy alnyp barylýan çaklamalardan ybarat hüjümleriň öňüni almaga ýardam etjekdigini aýtdy.
Mälim bolşuna görä, ýewronyň hümmeti häzirki döwürde dollar bilen deňeştirilende, geçen dokuz aýyň dowamynda iň pes derejä düşdi.
Gresiýanyň ministri ýewrony milli puly hökmünde kabul eden 16 ýurduň haýsydyr biri öz bergisini töläp bilmedik halatynda oňa ýardam etmek üçin bir mehanizmiň döredilmegini talap etdi.
Gresiýanyň ministri bu pikirini ýewro zonasynyň maliýe ministrlriniň duşenbe güni Brýusselde geçirilen ýygnakda öňe sürdi. Emma ministrler haýsydyr bir şeýle mehanizm barada gürrüň etmediler. Ýöne olar onuň deregine “ýewro zonasynda” durnuklylygy üpjün etmek üçin zerurlyk bolanda, aýgytly hem guramaçylykly ädimler we kesgitli plan hakda gürrüň etdiler. Emma bu çäre hakda takyk maglumat bermediler.
Şol bir wagtyň özünde-de olar Afinynyň öz planynyň işleýänligini görkezmegi üçin oňa mart aýynyň ortalaryna çenli möhlet berdiler. Bu barada ýewro toparynyň ýolbaşçysy Jean Klaude Junker şeýle diýdi: “Biz Gresiýanyň öz üstüne alan jogapkärçiligi boýunça çynlakaý hereketlere girişendigini subut etmegine garaşýarys, bu baradaky ilkinji çäre býujet ýetmezçiligini dört prosente çenli azaltmakdan ybaratdyr. Biz Ýewropa komissiýasyna bu barada iberiljek raportlaryň esasynda Gresiýanyň dogry ýoldan barýanlygyny ýa-da däldigini mart aýynyň ortalaryna çenli göz ýetireris”.
Junkeriň şahsy pikirine görä, Gresiýa görülmeli çäreleri görer, Gresiýanyň zerur bolan ähli çäreleri görjegine garamazdan, bazarlaryň bu ýurda hüjümini dowam etdirmegi tutuşlygyna ýalňyş bir hereketdir.
Jenap Junkeriň aýtmagyna görä, eger garaşylýan zatlar plana görä dowam etmese, onda “ýewro zonasy” has berkräk çäreler arkaly Gresiýanyň bergilerini azaltmaga synanyşar. Mälim bolşuna görä, Gresiýanyň bergisiniň möçberi ençeme ýüz milliard ýewro deňdir.
“Uly sapak boldy”
Ýewropa Bileleşiginiň Ykdysadyýet meseleleri boýunça komissary Oleý Rehn duşenbe güni Brýusselde eden çykyşynda Gresiýanyň defisit krizisiniň “ýewro zonasyna” uly sapak bolanlygyny aýtdy: “Bu krizisden alynmaly düýpli we esasy sapak “ýewro zonasyna” girýän ýurtlaryň ykdysadyýeti boýunça milli syýasatlara gözegçiligi has artdyrmakdan we giňeltmekden ybaratdyr”.
Oleý Rehnniň aýtmagyna görä, bu olara “ýewro zonasynda” haýsydyr bir ykdysady deňagramsyzlyga wagtynda göz ýetirmäge we makro-maliýe durnuklylygy has berk gorag astyna almaga mümkinçilik berer.”
Mälim bolşuna görä, Gresiýanyň Ýewropa Bileleşiginiň ykdysady böleginiň diňe 2,5 prosentini emele getirýänligi üçin bu ýurt regionyň maliýe syýasatynda o diýen uly güýç däl. Emma muňa garamazdan, Afiny “ýewro zonasyna” girýän beýleki ýurtlar babatynda şeýle ýagdaýa düşen agzalary halas etmek üçin nähili çäre görüljekdigini aýdyňlaşdyrmak meselesinde uly synag boldy.
Bu meselede Portugaliýa, Irlandiýa, hatda Ispaniýa we Italiýa ýaly uly ykdysady güýçleriň adyny agzap bolar. Emma şol bir wagtyň özünde Ýewropa Bileleşigi üçin şeýle ädimleri takyk yglan etmek o diýen aňsat iş däl. Sebäbi geçen ýyl güýje giren “Lissabon şertnamasy” Brýusseliň bileleşige agza ýurtlara maliýe taýdan uly möçberde gös-göni pul kömegini etmek mümkinçiligini çäklendirýär, hatda gadagan edýär.
Emma bir ýurduň beýleki ýurda ýardam etmek ýaly mümkinçiligi henizem bar, ýöne iň köp pul özünden talap ediler diýip alada edýän Germaniýa beýle çärä gatnaşmakdan çekinýär.


text:
Gyrgyz-täjik serhediniň golaýynda Gyrgyzystanyň serhetçisi ýaralandy.
Gyrgyzystanyň Serhet gullugynyň 10-njy awgustda aýtmagyna görä, hadysa 8-nji awgustda günorta Batken regionynda gyrgyz serhetçileri 15 täjigistanlynyň serhetden bikanun geçmeginiň öňüni almakçy bolanda ýüze çykypdyr.
Bir täjigistanly tussag edilipdir, beýlekileri gaçyp gutulypdyr. Olardan biriniň Täjigistanyň territoriýasyndan ok atyp, gyrgyz serhetçisini ýaralandygy güman edilýär.
Bu waka Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň resmileriniň serhet ýakasyndaky dartgynlylygy gowşatmagyň ýollaryny maslahat edýän wagtyna gabat geldi.
3-nji awgustda iki ýurduň raýatlarynyň arasynda dawaly ýoluň we suwuň üstünde dörän çaknyşyk zerarly alty adam ýaralanypdy.
Gyrgyzystanyň Täjigistan we Özbegistan bilen aralaryndaky serhetleriniň käbir dawaly böleklerinde 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargaly bäri dartgynlylyk dowam edýär.


text:
Mähriban halkym!
Edermen gallaçy babadaýhanlar!
Sizi ýurdumyzda her ýylyň iýul aýynyň üçünji ýekşenbesinde uly dabara bilen bellenýän Galla baýramy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize berk jan saglyk, uzak ömür, maşgala abadançylygyny arzuw edýärin!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen daýhanlarynyň öndürijilikli zähmet çekmegi üçin döwletimiz tarapyndan ähli şertleriň döredilmegi, olaryň halal zähmetine mynasyp baha berilmegi edermen daýhanlarymyzyň ene topraga yhlas siňdirip, bol hasyl öndürmäge we belent sepgitlere ýetmäge hem-de çekýän zähmetiniň hözirini görmäge höwesini has-da artdyrýar.
Biz babadaýhanlarymyza öndürijilikli zähmet çekmek, toprakdan bol hasyl öndürip, halal zähmeti bilen baýamak üçin ähli şertleri döredýäris. Ekin meýdanlaryny işläp bejermekde, ýetişdirilen hasyly çalt we ýitgisiz ýygnap almakda daýhanyň daýanjy bolan kämil, ýokary öndürijilikli oba hojalyk tehnikalarynyň yzygiderli satyn alynmagy, topragyň berekedini artdyrýan mineral dökünler, tohumlar we ekinleriň zyýankeşlerine garşy ulanylýan himiki serişdeler bilen daýhanlaryň doly üpjün edilmegi hem-de önüm öndürijiler bilen öz wagtynda hasaplaşyklaryň geçirilmegi munuň şeýledigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Eziz watandaşlar!
Merdana babadaýhanlar!
Biz daýhanlarymyzyň tutanýerli zähmeti bilen ösdürilip ýetişdirilen galla hasylynyň ýekeje dänesini hem zaýa etmän, bildirilýän talaplara laýyklykda saklamak maksady bilen, ýurdumyzyň welaýatlarynda döwrebap elewatorlary we un öndürýän kärhanalary yzygiderli gurýarys. Bu elewatorlar ýurdumyzda öndürilýän galla hasylynyň möçberlerini artdyrmaga hem-de şonuň bilen birlikde, döwletimizde azyk bolçulygyny has-da berkitmäge uly mümkinçilikleri döredýär.
Halkymyzyň ruhubelentlik bilen çekýän zähmetinden rowaçlanýan eziz Diýarymyz bu gün dünýäniň iň çalt depginler bilen ösýän döwletleriniň birine öwrüldi. Biz ýurdumyzda beýleki pudaklar bilen bir hatarda, oba hojalygyny ösdürmäge hem aýratyn üns berýäris. Çünki oba hojalygynyň ösdürilmegi ýurdumyzyň ykdysady binýadyny berkitmäge uly itergi berýär. Oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan özgertmeler, oýlanyşykly kabul edilýän çözgütler türkmen topragynda öndürilýän ýokary hilli önümleri daşary ýurtlara ibermäge mümkinçilik berýär. Netijede, häzirki wagtda gallaçy babadaýhanlarymyzyň öndürýän ak bugdaýynyň ýurdumyzyň içerki sarp edijilerinden artýan bölegi daşarky bazarlara ýerlenýär.
Hormatly oba hojalyk işgärleri!
Edermen gallaçy babadaýhanlar!
Biziň baş maksadymyz ýurdumyzda azyk bolçulygyny döretmekden ybaratdyr. Ata-babalarymyzyň asyrlarboýy sünnäläp, sungat derejesine ýetiren daýhançylyk kärini häzirki zaman ylmynyň gazananlary bilen baýlaşdyrmakda, dünýäniň ýokary öndürijilikli kämil tehnikalaryna başarnykly erk edip, öndürijilikli zähmet çekmekde, ähli zehinini, gujur-gaýratyny siňdirip, bol hasyl ýetişdirmekde nusgalyk iş bitirýän, başarjaň daýhanlarymyz sanardan köp.
Sahawatly türkmen topragyndan ak bugdaýyň bol hasylyny ýetişdirmekde we ýitgisiz ýygnap almakda ussat kärendeçiler ýokary netijeleri görkezýärler.
Olardan Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň S.A.Nyýazow adyndaky daýhan birleşiginiň kärendeçisi Annagül Baýramowa, Balkan welaýatynyň Serdar etrabynyň «Pürnüwar» daýhan birleşiginiň kärendeçisi Mergenmyrat Baýramow, Daşoguz welaýatynyň Görogly etrabynyň «Abadanlyk» daýhan birleşiginiň kärendeçisi Sapargül Işanowa, Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabynyň Seýitnazar Seýdi adyndaky daýhan birleşiginiň kärendeçisi Agajan Şaýyýew, Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynyň «Azatlyk» daýhan birleşiginiň kärendeçisi Zöhregül Öwezowa ýaly ussat gallaçylarymyzyň bitiren işleri aýratyn bellenmäge mynasypdyr.
Edermen babadaýhanlarymyzyň köp yhlas siňdirip çeken zähmetiniň netijesinde öndürilýän bol bugdaý hasyly eşretli durmuşda ýaşaýan bagtyýar halkymyzyň halal ojaklarynyň berekedidir, bedew bady bilen öňe barýan berkarar döwletimiziň abadançylygynyň berk binýadydyr, gadymy topragymyzyň hiç wagt egsilmejek rysgal çeşmesidir.
Eziz watandaşlar!
Edermen gallaçylar!
Sizi bereketli türkmen topragynda öndürilýän ak bugdaýyň sahawatynyň şanyna tutulýan Galla baýramy mynasybetli ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, ata-babalarymyzyň şöhratly daýhançylyk däplerini dowam etdirip, eziz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan asylly işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Ata-babalarymyzdan miras galan türkmen topragynda ak bugdaýyň berekedi hiç haçan egsilmesin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
6-njy oktýabrda ýurdumyzyň 19 ýaşa çenli futbolçylardan düzülen öňümizdäki ýylda geçiriljek Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyryndaky soňky duşuşygyny geçirdi. Ozal hem habar berşimiz ýaly, ildeşlerimiz «B» toparçada çykyş etdi. Bu toparçanyň duşuşyklary bolsa Saud Arabystanynda geçirildi.
Eýýäm üçünji duşuşyga çenli ýer eýeleriniň we Ýemen döwletiniň ýaşlar ýygyndylaryndan asgyn gelen türkmen futbolçylary Aziýa çempionatyna gatnaşmak mümkinçiligini ýitiripdiler. Siriýanyň ýaşlar ýygyndysy bilen bilen geçirilen üçünji duşuşyk bolsa toparçada üçünji orny eýelejek ýygyndyny anyklamalydy.
Edil ildeşlerimiz ýaly, siriýaly futbolçylar hem toparçada mundan öň geçiren iki duşuşygynda hem asgyn geldiler. Olar Ýemenden 1:0, Saud Arabystanynyň ýygyndysyndan 4;1 hasabynda ýeňlip, entek utuk gazanyp bilmändiler.
Al-Hasa şäherindäki şazada Abdulla bin Jalawi adyndaky stadionda geçirilen duşuşykda türkmen futbolçylarynyň artykmaçlygy doly ýüze çykdy. Eýýäm 20-nji minutda «Ahal» futbol toparynyň netijeli hüjümçileriniň biri Mihail Titow ildeşlerimizi öňe çykardy. Ilkinji goldan 6 minut soňra M.Titow ýene bir owadan pökgini siriýanyň ýaşlar ýygyndysynyň derwezesinden geçirip, aratapawudy 2 gola çykardy. Duşuşygyň birinji ýarymy şu hasap bilen tamamlandy.
Ikinji ýarymda — duşuşygyň 74-nji minudynda Siriýanyň ýaşlar ýygyndysynyň futbolçysy Dali 11 metrlik jerime urgusyny dürs ýerine ýetirip, tapawudy bir pökgä çenli ýygyrdy. Ýöne şondan bir minut soňra türkmen futbolçylary hasaby 3:1-e ýetirdiler, bu gezek Guwanç Gurbangulyýew tapawutlandy. Duşuşykdaky iň soňky pökgini 80-nji minutda Begenç Akmämmedow geçirdi. Bu gol türkmen futbolçynyň ymykly ýeňşiniň nobatdaky buşlukçysy boldy.
Şeýlelikde, ildeşlerimiz Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyryndaky ähli duşuşyklaryny geçirdiler. Olar 3 oýunda 3 utuk ýygnap, toparçada-da 3-nji orny eýelediler. Ildeşlerimiziň Siriýanyň ýaşlar ýygyndysyna garşy gazanan ýeňşi janköýerleri 8-nji oktýabrda milli ýygyndymyzyň Hindistanyň futbol ýygyndysy bilen geçirjek duşuşygynda-da ýeňiş gazanjakdygyna bolan ynamyny has berkitdi.


text:
Günbatar ýurtlary liwiýa lideri Muammar Kaddafiniň häkimiýetden aýrylmagyna itergi bermäge kömekleşmek we Kaddafi režimine garşy çykan liwiýalylary hökümet güýçleriniň hüjümlerinden goramak üçin harby çäre görmelidigi ýa däldigi barada pikir edýändiklerini aýdýarlar.
BMG bu krizis sebäpli 20-nji fewraldan bäri Liwiýadan Tunise 70 müňden 75 müňe çenli adamyň gaçyp gelendigini aýdýar.
Kaddafi güýçleriniň protestçileriň eline geçen ýerleri yzyna almak synanyşygy netijesinde ýurduň günbatarynda ýene söweşleriň bolandygy aýdylýar.
Habarlara görä, Kaddafiniň güýçleri Tripoliden 50 km uzaklykda ýerleşýän Zawiýah şäherini yzyna almaga synyşypdyr, emma başarmandyr.
ABŞ-nyň goranmak sekretary Robert Geýts ikinji gün amerikan uruş gämileriniň birnäçesiniň Liwiýa tarap ugrukdyrylandygyny tassyk etdi.
Emma Geýts bu ýerde harby çäre görmek barada NATO-nyň içinde ylalaşma ýokdugyny, Obama administrasiýasynyň güýç barada karara gelmändigini aýtdy.


text:
Wyşegrad Dörtlügi diýilýän, Çeh respublikasy, Wengriýa, Polşa we Slowakiýa – bularyň her biri Orsýetiň Ukrainadaky agressiýasyna gaýtargy bermekde öz liniýasyny eýeleýär. Onsoň olaryň bölünişigi Ýewropanyň aýgytly hereket etmek ukybyny ysgyndan salýar.
Çehiýanyň prezidenti Milos Zeman şu hepde NATO-nyň Weýlsdäki sammitinde Praga entek Orsýetiň Ukrainadaky interwensiýasy babatda «aýdyň delil» görenok diýip, Şwesiýanyň daşary işler ministri Karl Bildt bilen çekeleşige girdi.
"Prezident Zeman öz halkyndan soramaly» diýip, Bildt oňa gaýtawul berdi. “Men Çeh respublikasynyň aňtaw gullugynyň bardygyny ýa ýokdugyny bilmeýärin. Ol barmy? Onda ol şolardan soramaly."
Bu ýerde emele gelen ýagdaý Günbatarda köpleri geň galdyrdy: NATO-nyň gündogar tarapdaky käbir ýurtlary Orsýetiň Ukrainadaky interwensiýasyna we onuň umumy söweşjeň pozisiýasyna göre-bile aladalanmaýarlar.
Dörtlügiň bölünişigi
Ukrain krizisi Wyşegrad dörtlügi diýilýäniň - Çeh respublikasynyň, Wengriýanyň, Polşanyň we Slowakiýanyň arasyna böwşeňlik saldy. Howsalaçy Polşadan Kremle dostlukly Wengriýa çenli, bu topary mümkin bolan pozisiýalaryň gammasy dolandyrýar. Onsoň olaryň agzalalygy Ýewropa Bileleşiginiň we NATO-nyň Moskwa bileleşikli gaýtawul bermegini kynlaşdyrýan bir faktor bolup durýar.
Orsýet bilen Günbataryň arasyndaky dartgynlyklaryň ýokary galmagy bilen, Wyşegrad dörtlüginiň Moskwadan abanýan howpa düýpden dürli-dürli garaýandygy aýdyň boldy. Onsoňam, ÝB-niň Orsýete garşy berk sanksiýalary girizmek babatda ylalaşyk gazanmaga çalyşýan wagtynda, Budapeşt, Bratislawa we Praga üçin ykdysady hasaplamalar esasy mesele bolup durýar.
1990-njy ýyllardan bäri Orsýet bilen arada giňelen ykdysady hyzmatdaşlyk «bu ýurtlardaky strategiki pikirlenişiň aşagyny opurdy» diýip, Bratislawadaky Merkezi Ýewropa syýasaty institutynyň howpsuzlyk we goranyş boýunça ylmy işgäri Marian Majer Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna aýtdy.
Kelte pikirleniş
«Ukrainadaky krizis bize bu ýurtlarda strategiki pikirlenişiň we howp-hatar baradaky düşünjäniň başga-başgadygyny görkezdi, onsoň olaryň käbirinde ykdysady deliller gelejek baradaky strategiki delillerden we uzak möhletli garaýyşlardan ýokary galýar» diýip, Majer aýtdy.
"The Economist" žurnalynyň uly redaktory we «Täze sowuk uruş: Putiniň Orsýeti we Günbatara abanýan howp» atly kitabyň awtory Edward Lukas bu pikir bilen ylalaşýar.
"Polşa post-kommunist dünýäsiniň şübhesiz lideri hökmünde ägirt uly öňbaşçylyk edýär. Beýleki ýerlerde bu ýagdaý düýpden başgaça. Slowakiýa başda tasdan Putiniň tarapyny alan ýaly göründi, keminden sanksiýa garşy çykdy. Çehler hem, hususan-da [prezident Milos] Zeman, meniň pikirimçe, şuňa meňzeş ugursyz liniýany saýlap aldy” diýip, Lukas aýtdy.
Lukas Wengriýanyň premýer-ministri Wiktor Orbany bu «toparyň içinde iň ýaramazy» hökmünde häsiýetlendirdi we onuň Ýewropanyň galan böleginde esasy akym hasaplanylýan liberal-demokratik ýörelgeleri açyk ret edendigini aýtdy.
"Meniň pikirimçe, bu ýagdaý tutuş Wyşegrad ideýasyna, geosyýasy we diplomatiki aktýor hökmünde, ullakan labyr atdy» diýip, Lukas sözüniň üstüni ýetirdi.
Orsýet özüniň Ýewropadan import edilýän maşynlara gadaganlyk girizjegini ýaňzytdy, bu çäre hususan-da Wengriýa we Slowakiýa agyr degjekdi.
"Ýaranlara ynanmazlyk"
Ol ýerde Wyşegrad dörtlüginiň agzalarynyň arasynda Moskwadan abanýan potensial howp baradaky pikir dürlüliginiň görnüp duran bir düşündirişi ýok.
"Merkezi we Gündogar Ýewropa görnetin ýaranlara ynanmaýar, ýagny olar krizis mahalynda öz beren wadalarynda durup bilmezler öýdüp gorkýar» diýip, rus syýasatçysy Fýodor Lukýanow 4-nji sentýabrda ýazdy.
2009-njy ýylyň iýulynda, Merkezi we Gündogar Ýewropanyň öňdebaryjy intellektuallarynyň we ozalky syýasatçylarynyň topary, şol sanda Wyşegrad dörtlügine girýän ýurtlaryň ählisi birleşip, ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama açyk hat ýazypdy. Ol hatda Waşingtonyň «transatlantik oriýentasiýa» bolmaly zat ýaly garamaly däldigi duýdurylýardy.
Haty ýazanlar regionyň, 21nji asyryň taktikalary bilen 19-njy asyryň maksatlaryny yzarlaýan «rewizionist» Orsýetiň basyşy astynda, ÝB-niň içindäki atlantikaçy ses bolmagyny bes edip biljegini duýdurdylar.