text:
4-nji Ýaş Alymlar Simpoziumy (Columbus, Ohio 2010)
Güneşli tomus paslynyň ilkinji günlerinde, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Ohio ştatyndaky gözel Columbus şäherinde Mähriban Watanymyz Türkmenistanyň adyny ýene bir gezek arşa göterjek ullakan dabara boldy.Däbe öwrülen we her ýyl geçirilýän Türkmen Ýaş Alymlar Sympoziumynyň dördünjisi bu gezek dünýäniň meşhur Ohio Döwlet Uniwersitetinde geçirildi.Ýer şarynyň çar tarapyndan 100-e ýakyn Türkmen halypa alymlary, ýaş talyplary, aspirantura we doktoranturada okap ýören, eýýäm alymlyk derejesine ýetişip barýan gaýratly ýaşlarywe işewürleri bilen birlikde, käbir Amerikan myhmanlar hem bu çärä gatnaşdylar. Türkmen Ýaş Alymlaryň Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “ylym we tehnika milli ykdysadyýetiň ganatydyr” diýen gymmatly sözüni şygar edip, ylymdaky täze-täze üstünlikleri, alyp barýan netijeli işleri hakyndaky eden çykyşlary we beren gyzykly gürrüňleri sympoziuma gatnaşyjylaryň göwünlerini göteren bolsa, täze ýaş alymlaryň hem ylyma bolan hyjuwyny artdyrtdy.
11-nji iýun agşamy, açylyş dabarasynda Ýaş Alymlar Guramasynyň işini alyp baryjy Wepa Rejepow myhmanlara minnetdarlyk bildirip, şu çärä myhmandarlyk edýän Ohiodaky Batyr Jumahanowa söz berdi.Ol bolsa gelen myhmanlara hoş geldiňiz diýip, şu gezekki sympoziumyň Ohioda geçirilýändigi üçin buýsanýandygyny aýtdy. Ondan soňra Batyr Jumahanow bütin Ohioly Türkmen maşgalalaryň, oglanlaryň we gyzlaryň atlaryny sanap geçip, olara şu çäräni gurnamakdaky eden işleri üçin sag bolsun aýtdy. Zalyň içi gyzgyn el çarpyşmalar bilen doldy.
Berilen agşam naharyndan soň bolsa, Beýik Britaniýanyň Oksford we Kiprdäki Girne Amerikan uniwersitetleriniň professory, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi, Angliýadaky “Magtymgulynyň dostlary” jemgyýetiniň gurujysy we başlygy halypa alym Ýusup Azmun açylyş sözüni aýtdy. Ol geçirilýän sympoziumyň uly ähmiýete eýe bolup durýanlygyny belläp, şular ýaly mümkinçilikleriň öz talyp döwründe bolmanlygyny we häzirki ýaşlaryň üstüne uly iş düşýändigini belledi. Professor Ýusup Azmun birnäçe gowy teklipler bilen bilelikde, Türkmenler üçin Amerikada hem uly kitaphananyň zerurdygyny belläp, eger bu amala aşsa özüniň şahsy kitaphanasyny bagş edip biljekdigini aýtdy. Onuň “aýtsaň aýdybermeli” diýen degişme sözi bir tarapdan berilen wagtyň azdygyny görkezen bolsa, beýleki tarapdan aýdylmaly meseleleriň kändigini görkezýän bütin sympoziumy gysgajyk beýan edip biljek söze öwrüldi.
Dünýä belli türkmen alymy, matematika ylymlarynyñ doktory Allaberen Aşyralyýewiň we Eýran türkmenlerinden,biohimiýa ylymlarynyň doktory professor Arazdurdy Tumajyň guwançly sözleri açylyş agşamynyň bezegi boldy. Olaryň eden gyzykly çykyşlary dabara ilkinji gezek gatnaşýan, ýaş Türkmen talyplary üçin bolsa aýratyn mana eýe boldy. Agşamyň iň guwandyryjy wakasy bolsa, täze döredilen “Ýaş Alym” baýragynyň berilmesi boldy.Ýaş Alymlar Guramasynyň “Ýaş Alym” baýragy her yyl öz ugrunda üstünlik gazanyp türkmeniň adyny dünyä tanadan ýaş Türkmenlere berilýän hormatly bir sylag. Bu baýraga ilkinji gezek Amerikanyň Delaware Uniwersitetiniň Himiýa we Biohimiýa bölüminde doktorantura okaýan ökde ýaş alymymyz Baýram Saparow eýe boldy. Baýram soňky 4 ýyllyk doktorantura okuwy döwründe ençeme sylaglara mynasyp boldy. Şolaryň arasynda ýylda dünýä boýunça diňe 10 ýaş himige berilýän Ludo Frevel baýragy hem bar.Olözüniň alyp barýan ylmy işi boýunça çykyş etdi.Ol ýerde professor Ýusup Azmuna hem bu sympoziuma ilkinji gezek gatnaşýanlygy üçin sylag berildi. Gysgajyk özara gürrüňdeşlikden soňra gatnaşyjylaryň hemmesi bilelikde, Türkmenistanyň we Amerikanyň baýdaklarynyň öňünde surata düşdüler.
Iýun aýynyň 12-si güni irden myhmanhanada berilen ertirlikden soňra bütin gatnaşyjylar uly hyjuw bilen Ohio State Uniwersitetiniň ullakan zallarynyň birinde geçirilýän Ýaş Alymlar Sympoziumyna geldiler.Alyp baryjy Wepa Rejepow gatnaşyjylary 4-nji Ýaş Alymlar Sympoziumy bilen gutlap, dünýä tanymal türkmen alymy, matematika ylymlarynyñ doktory Allaberen Aşyralyýewe ilkinji sözi berdi. Ol “Türkmen matematikleri” hakynda eden çykyşynda Türkmen matematikleriniň dünýä matematika ylmyna goşan goşantlary we matematika ylmynyň jemgyýetdäki ähmiýeti barada örän gyzykly gürrüňler berdi. Professor Allaberen Aşyralyýew dünýä boýunça tanymal ussat Türkmen matematikleri barada statistiki maglumatlar bermek bilen bir hatarda, köp zehinli oglanlaryň eden ylmy işleriniň şol wagtky çäkli bolan şertleriň netijesinde dünýä derejesindäki žurnallarda çykyp bilmändigini gynanç bilen belledi.
Soňra bolsa ussat dilçi professor Ýusup Azmun “Türkmen halysynyň dili” hakynda çykyş etdi. Ol çykyş oturanlar üçin örän täsirli boldy. Onuň çykyşynyň esasy mazmuny Aşgabat gazetiniň 2007-nji ýyldaky sanlarynynyň birinde çykan “Haly, Saz we Ömür” atly professor Ýusup Azmun bilen geçirilen söhbetdeşlikde berilendir. Eýranly Türkmen alymy Arazdurdy Tumaç hem kök öýjükleriniň zamananyň ösen tehnologiki enjamlary bilen özleşdirilmegi boýunça alyp barýan işi we onuň medisina ulgamyndaky gymmaty barada özüne çekiji we täsin gürleýişi bilen gatnaşyjylara ylymdaky ýetilen we ýetilmeli sepgitler barada umumy maglumat berdi.Edilen çykyşlaryň her haýsynyň soňunda geçirilen sorag-jogaplar bolsa diýseň gyzykly boldy.
Çaý we kofýe içmeklik üçin berilen gysga aradan soňra kiçiräk tegelek stol gürrüňdeşligi boldy. Ýokarda ady agzalan, Türkmen Ýaş Alymlary üçin bolsa uly mekdep bolup durýan halypa alymlar “Daşary ýurtda okaýan Türkmen ýaş alymlary üçin üstünligiň syry nämede?” diýlen mowzuk boýunça özleriniň altyna barabar tejribelerini ýaşlar bilen paýlaşdylar. Professor Ýusup Azmun şu wagtky mümkinçilikleriň öňküden has giňdigini aýdan bolsa, Professor Arazdurdy Tumaç başarjaň bolmak üçin tutanýerli bolmalydygy we maksadyňy aýdyň belläp bilseň şoňa hökman ýetiljekdigi barada aýtdy. Professor Allaberen Aşyralyýew bolsa “Her bir kynçylygyň dört tarapy bar, Üçi ýapyk bolsa biri açykdyr” diýen pelsepe boýunça hökman çykalga bar we siz şony gözläň, hem-de hergiz umytdan düşmäň diýip Türkmen Ýaş Alymlaryna peýdaly maslahatlar berdi.
Öýlänlik nahary berilenden soňra, Italiýanyň ENI kompaniýasynda injener bolup işläp ýören Dawutmamet Rejepow “Hazar deňziniň Türkmen bölegine gysgaça syn” diýen mowzukda Türkmenistanda iş alyp barýan energetika kompaniýalarynyň döwlet bilen nähili işleşýändigi we Hazar meselesiniň esasy sebäpleri dogrusynda örän tapylgysyz gürrüňler berdi. Sorag-jogap bölüminde bolsa Watanymyzyň gülläp ösmeginde energetikanyň orny barada birnäçe gyzykly soraglar soraldy. Ondan soňra,Schlumberger kompaniýasynda zähmet çekýän ökde injener, Nurmyrat Ataýew bilen bilelikde Dawutmamet Rejepow ikisi kiçiräk tegelek stol söhbetdeşligini geçirdiler. Bu söhbetdeşlik ylaýta-da işe başlamak isleýän ýaşlar üçin örän peýdaly boldy.
Bu söhbetdeşlikden soňra Amerikanyň Newada, Reno Uniwersitetiniň syýasy bilimler bölüminde aspirantura okap ýören Batyr Odäýew özüniň “Sowet Soýuzynyň dargamasyndan soňraky Hytaý bilen Orta Aziýanyň energetika ugrundaky ösüp barýan gatnaşyklary” diýen mowzukdaky ylmy işi boýunça çykyş etdi. Ol öz ylmy işinde esasan, Türkmenistan-Hytaý we Gazagystan-Hytaý gatnaşyklaryny öwrenip, Russiýanyň bu ugurdaky monopolýasyna çözgüt hökmünde täze işe girizilen Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň Türkmenistana we 2011-nji ýylda işe giriziljek Gazagystan-Hytaý nebit geçirijisiniň hem Gazagystana energetika ugrunda hakyky garaşsyzlygy getirip biljekdigi hakynda täsin gürrüňler berdi.
Çykyşyny gutaryp, Batyr Odäýew häzirki alyp barýan ylmy işi barada hem gysgaça gürrüň berdi.Ol Türkmenistanyň dünýä energetika syýasatyndaky orny barada durup geçip, Hormatly Prezidentimiziň diwersifikasiýa syýasatynyň ähmiýeti hem-de energetika ugrunda hakyky garaşsyzlygy gazanmak üçin üçünji export ugrunyň örän zerur bolup durýandygyny nygtady.Türkmenistanyň içinden geçiriljek Gündogar-Günbatar gaz geçirijisini bolsa bu boýunça edilýän işleriň örän ýerlikli alynyp barylýandygyna mysal hökmünde görkezdi.
Çaý we kofýe içmek üçin berilen arakesmeden soňra,“turkmenweb”, “tmchat”, “tmhits” we başga-da ençeme türkmenler üçin gurulan internet sahypalarynyň gurujysyMuhammet Mamedow internetdäki Türkmen sahypalarynyň ähmiýeti barada gyzykly gürrüňler berdi. Onuň esasy maksady Türkmenistanda internet ulgamyny ösdürmek we munuň üçin hem Türkmençe gerek bolan ugurlarda dürli web sahypalaryny döretmekdir. Ondan soňra çykyş eden Tahyr Alladurdyýew bolsa Caspian Multimedia hakynda çykyş etdi we onuň “BAMALEDA”atly taze maglumat portal taslamasy hakynda beren gyzykly gürrüňi oturanlary diýseň tolgundyrdy. Ol Türkmenistanyň gözleg maşyny bolup hyzmat eder. Türkmenistanda gündelik durmuşda gerek bolan islendik maglumatyňy şol ýerden tapyp bolar ýaly ullakan gözleg maşynydyr.Bu başgaça aýtsak Türkmenistanyň Google-i bolar diýip Tahyr belläp geçdi.
Umuman, Ýaş Alymlaryň 4-nji sympoziumy üstünlikli geçdi we çykyş edenler bilen gysgaça söhbetdeşlik boldy.Ondan soňra myhmanlar Türkmen Agşamyna tarap ýola düşdüler.Columbus şäheriniň iň gözel ýerleriniň birinde Türkmenlere mahsus toý saçagy Ohioly Türkmenler tarapyndan giňden ýazyldy.Ol ýerde bütin Türkmenler; maşgalasy bolan maşgalasy bilen, çagalary bilen we bütin gatnaşyjylar bardy.Garaz, goýunlar soýulyp, çekdirmeler bişirilip, palawlar edilip hol tördede Türkmen bagşysy aýdym aýdyp dur. Özüniň dutary bilen gelen Batyr Odäýew bu agşamyň şatlygyna şatlyk, begenjine begenç goşdy.
Ýaş Alymlar Guramasynyň esasy janköýerlerinden weşu çäräni gurnaýjylardan Merdan Kakajanow Türkmen Agşamyny şatlykly, sowhunly alyp bardy. Ýaşulular, ýaşkiçiler, gelinler gyzlar, hemme Türkmen bir ullakan saçagyň başynda, edil Magtymguly atamyzyň “Türkmenler baglasa bir ýere bili” diýýän setirlerini ýadyňa salyp, olar agzybir, jebis we gaýratly bolanda nirede-de bolsalar başarmajak işleriniň ýokdugyny ýene bir gezek subut etdi. Batyr bagşynyň “işlekli” diýen aýdymy ýygnananlaryň işdäsini açan bolsa, ol aýdym Ohioly gelin gyzlaryň bişiren naharlaryna hormat boldy.Ol aýdymda aýdylan naharlaryň köpüsi bolsa şol giňden ýazylan suprada bardy.
Sözümiziň soňunda Türkmen Ýaş Alymlaryna Türkmenistan Watanymyzyň gülläp ösmegi üçin alyp barýan tutumly işlerinde üstünlik arzuw edýäris.Dünýä dursun sen dur Türkmenistanym!!! Baýdagyň mydama belentde parlasyn!!!
Taýýarlan: ABŞ-nyň Newada, Reno Uniwersitetiniň magistratura talyby Batyr Odäýew
Turkmen-American Scholars Association
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar |


c: text/html

text:
Gazagystanyň hökümetini tankyt etmegi bilen tanymal žurnalist bikanun pullary ýumakda aýyplanyp, üç ýyl şertli tussaglyga höküm edildi.
Žurnalistiň aklawçylarynyň we tarapdarlarynyň syýasy matlaply diýip atlandyrýan işine sereden Almatynyň sudy Žanbolat Mamainiň emlägini elinden almak we üç ýylyň dowamynda žurnalistika işi bilen meşgullanmagyny gadagan etmek hakynda hem karar çykardy.
Özüniň bigünädigini aýdan we fewral aýyndan bäri tussag astynda bolan Mamai suduň jaýyndan çykdy we özüniň “muňa asla garaşmandygyny” aýtdy.
“Bu meniň üçin düýpden garaşylmadyk... Men özümiň ýedi aýlap deslapky tussaghanada bolanymdan soň suduň jaýyndan çykmagym biziň jemgyýetimiz, jemgyýetçilik guramalary üçin ägirt uly ýeňiş bolandygyna ynanýaryn” diýip, Mamai žurnalistlere aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Möhletinden öň çykyp gidenleriň saýlaw okruglarynda we welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşynyň üýtgemegi bilen baglylykda 2017-nji ýylyň 21-nji maýynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, Halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleri guramaçylykly dowam edýär.
Welaýat, okrug, etrap, şäher, şäherçe, geňeşlik we uçastok saýlaw toparlarynyň agzalary bilen okuw maslahatlaryny geçirmek işleri 2017-nji ýylyň 21-28-nji apreli aralygynda Merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň işgärleri tarapyndan Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap, Mary welaýatlarynda, Aşgabat şäherinde guramaçylykly geçirildi. Okuw maslahatlarynda olara saýlawlara taýýarlyk görmegiň we geçirmegiň kanunçylyk düzgünleri giňişleýin düşündirildi.
Türkmenistan—möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakanyň—Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň öňüsyrasynda. Bu saýlawlar 2018-nji ýylyň 25...
2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleriniň çäklerinde, Türkmenistanyň Mejlisin...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 26-njy, 38-nji maddalaryna laýyklykda, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň kabul eden karary esasynda, 2018-nji ýylyň 25-n...
Şu günler ýurdumyzda 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny geçirmeklige...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Ol Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat etrap we şäher halk maslahatlaryny...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary boýunça saýlaw mö...
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 81-nji maddasyna, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we...
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň “Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň gullukçylarynyň hünärini ýokarlandyrmak” ugry boýunça ok...


text:
"Hormatly lukman! Semizligiň derejeleri nähili anyklanylýar?"
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Semizligiň derejelerini anyklamaga kömek edýän dürli usullar işlenilip düzülen bolsa hem, semizligiň derejesini bedeniň agramynyň indeksi boýunça kesgitleme has ýörgünli bolup, ol bütin dünýäde ulanylýandyr.
Hasaplama şeýle çeçirilýär: bedeniň agramy (kg) / boýuň inedördül metri. Bu formula boýunça beden agramynyň indeksini kesgitläp, aşakdaky tablisanyň kömegi bilen netije çykaryp bilersiňiz:
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
«Köpetdag» — «Turan»
Garşydaşlaryň bir meňzeşligi — geçen tapgyrda olaryň ikisiniň hem utulandygydyr. Ýaryş tertibinde bolsa iki toparyň arasynda diňe «Merw» bar. Liganyň umumy gidişinden çen tutsaň, «Köpetdagyň» ýeňşine garaşyp bolar. Eger şeýle bolsa «Köpetdaga» altynjy orundaky «Aşgabat» bilen utuk sanyny deňlemäge mümkinçilik dörär. Mälim bolşy ýaly, «Aşgabada» bu tapgyrda «Altyn asyr» bilen boljak kyn duşuşyk garaşýar.
20.05.2017 ý.
«Merw» — «Balkan»
Geçen tapgyrda öz meýdanynda «Ahaldan» uly hasap bilen ýeňlen «Balkan» bu gezek «Merwiň» myhmany. Bu duşuşyk hem «nebitçiler» üçin ýeňil bolmaz. Belki, ýaryş tertibiniň sekizinji basgançagyndadyr, ýöne «Merw» öz öýünde oňat oýun gurnap bilýän toparlaryň biri. Onsoňam, ýer eýelerine gorpdan çykmak üçin diňe ýeňiş gerek. Duşuşyk «Balkanyň» ýeňşi bilen tamamlansa, «nebitçiler» şu möwsümde 20 utuk toplap bilen dördünji topar bolar.
«Ahal» — «Energetik»
Möwsümiň haýran galdyrýan topary bolan «Ahala» ýene bir kyn synag garaşýar. Göreliň, «Altyn asyrdyr» «Balkany» boýun egdiren Röwşen Meredowyň şägirtleri geçen ýylky tälimçisi Aly Gurbanynyň güýçli toparyny ýeňmegiň hem hötdesinden gelerlermikä? Utulyş «Energetige» dördünji orna düşmek howpuny hem salýar. Eger duşuşyk «Ahalyň» peýdasyna tamamlansa, onda ol şu möwsümde 30 utuk gazanan ilkinji topar bolar.
21.05.2017 ý.
«Aşgabat» — «Altyn asyr»
AFK-nyň kubogynda gazanylan ajaýyp ýeňişden soň, «Altyn asyr» ýene-de liga dolanyp gelýär. Emma toparyň çempionatda soňky duşuşygyndan ýakymly ýatlama galmady. Oýnuň bütin dowamynda gurlan üstünlik utulyşdan halas bolmaga ýeterlik bolmady. Şeýdibem «Ahal» «Altyn asyra» bassyr dördünji çempionlygyň ýeňil düşmejekdigini görkezdi.
«Aşgabat», gürrüňsiz, güýçli garşydaş. «Altyn asyr» şu ýyl geçiren duşuşyklarynda «Aşgabady» kynlyk bilen ýeňdi. Ýeňiş üçin bu gezek hem ýiti göreş gitse gerek. Güýçlem bolsa, altynjy orundan ýokary çykmagyň ýoluny tapman kösenýän «Aşgabat» ýaryş tertibinde «Altyn asyryň» goňşusy. Göreliň, «Aşgabat» bäşinji orna geçermikä ýa «Altyn asyr» dördünji orundaky «Balkanyň» yzyndan ýetermikä? Myrat Ýagşyýewiň alty oýunlyk golly tapgyryny hem ýatdan çykarmaly däl. Belki ol ýene-de tapawutlanyp, Ýokary liganyň rekordyny gazanyp biler.
«Şagadam» — dynç güni.


text:
Türkmen häkimiýetleriniň alabaý itini wagyz edýän wagtynda Aşgabadyň eteginde itler üçin döredilen penahanalarda saklanýan onlarça öýsüz haýwanyň açlykdan gyrylýandygyny haýwanlary goraýjy ýerli aktiwistler habar berýärler. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan graždan aktiwisti Nataliýa Şabunts paýtagtyň kommunal gulluklary tarapyndan şäherde we onuň eteginde ýygnalýan itler üçin Çoganlyda döredilen penahanada häzirki wagtda saklanýan 80 çemesi itiň diňe meýletinçileriň hasabyna eklenýändigini gürrüň berdi.
Köpräk görkez


text:
Türkmenistanyň Saglygy goraýşy bagtyýarlyk döwründe
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan işlenilip düzülen Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşi strategiýasynda döwletimizi dünýäniň ykdysady ösüşi we ilatyň hal-ýagdaýy babatynda iň ýokary görkezijili kuwwatly döwletleriň hataryna goşmak wezipesi öňde goýulýar. Bu maksada ýetmek üçin milli Liderimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän ähli özgertmeler, ýurduň baş baýlygy – halkyň saglygyny goramaga gönükdirilen milli saglygy goraýyş binýatlaýyn ulgam hökmünde öň hatara çykýar.
Soňky ýyllarda bu ulgamda ýokary hilli öňegidişlikler amala aşyryldy. Muňa mysal edip, keselleri bejeriş we öňüni alyş, keselleri anyklaýyş we ylmy-kliniki ugurly saglygy goraýyş edaralarynyň köp şahaly ulgamynyň döredilmegini, lukmanlaryň taýýarlyk we hünär derejesini ýokarlandyrmak ulgamynyň kämilleşdirilmegini, innowasiýa işläp düzmeleri we ýokary tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy, ýokary derejeli lukmançylyk kömeginiň elýeterliliginiň üpjünçiligini, lukmançylyk hyzmatynyň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyny, onuň ilatyň islegine we lukmançylyk ylmynyň öňdebaryjy üstünliklerine laýyk gelmegini görkezmek bolar.
Milli Liderimiziň bu we beýleki giň göwrümli özgertmeler maksatnamasyny Türkmenistanyň ähli sebitlerinde amala aşyrmak üçin ýurdumyzda soňky ýyllarda döwrebap hassahanalar we ylmy-kliniki merkezler gurlup ulanylmaga berildi we olaryň gurulmagy dowam etdirilýär. Enjamlaşdyrylyşy we hyzmatlarynyň köpdürlüligi bilen dünýäniň şeýle edaralaryndan birjik-de pesde durmaýan lukmançylyk we şypahana ugurly dürli kärhanalar gurulýar. Sahawatly türkmen topragynda ösýän dermanlyk ösümliklerinden dermanlary öndürýän kärhanalar açyldy. Dünýäniň iri lukmançylyk merkezleri we ylmy-barlag edaralary bilen köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk ýola goýuldy.
Saglygy goraýyş düzümini döwrebaplaşdyrmak ilatyň saglyk ýagdaýynyň gowulaşmagynda, türkmenistanlylaryň ortaça ýaşynyň artmagynda, çaga dogulmagynyň ösüşinde aýdyň ýüze çykdy.
2009–2015-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamynda köpsanly desga guruldy, enjamlaşdyryldy we ulanmaga berildi.
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyna» laýyklykda, oba ýerlerinde 44 hassahananyň, 72 saglyk öýleriniň we merkezleriniň gurulmagy göz öňünde tutulýar.
Täze lukmançylyk desgalarynyň sanynyň artmagy bilen baglylykda, Türkmenistan boýunça näsaglygyň durnukly peselýändigi hasaba alynýar. 2009-njy ýylda her 100 müň adama 18448 näsagyň düşýänligi hasaba alnan bolsa, 2015-nji ýylda olaryň sany 17682 adama barabar boldy.
Hususan-da, ýokanç keselleriň sany üzül-kesil peseldi. Çaga dogmagynyň ösüşinde hem şeýle oňyn ýagdaýlar hasaba alynýar. Munuň özi belli bir derejede saglygy goraýyş infrastrukturasynyň ösüşi bilen baglanyşyklydyr. 2009-njy ýylda Türkmenistanda 129,9 müň çaga doglan bolsa, 2014-nji ýylda olaryň sany 22,8 göterim ýokarlanyp, 168,3 müňe barabar boldy.
Ilaty halkara ölçeglerde lukmançylyk hyzmaty bilen üpjün etmek üçin lukmançylyk edaralaryny enjamlaşdyrmak boýunça täze işläp düzmeler işe girizildi. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesine laýyklykda, diňe bir merkezi we welaýat merkezleriniň hassahanalary däl-de, etrap hassahanalary hem kompýuter tomograflary, ultrases anyklaýyş we kardioölçeg enjamlary, köpugurly sanly rentgen gurnamalary, öýkene emeli howa bermek enjamlary, barlag enjamlary ýaly, iň täze lukmançylyk enjamlary bilen enjamlaşdyrylýar.
Köp ýyllaryň dowamynda lukmançylyk edaralary «Siemens Medical Systems AG», «Fresenius Medical Care GmbH», «Draeger Medical», «Kodak Pentax», «Toshiba», «Olympus», «Aloka», «Fujinon», «B.Braun Aesculap», «Leica Microsystems», «Samsung», «Mediaprogress», «BTL», «Karl Stroz», «Human GBBH», «Otto Bokk» we beýlekiler ýaly, dünýä meşhur öndürijileriň enjamlary bilen enjamlaşdyrylýar.
Türkmen tebigatynyň ösümlik dünýäsiniň dermanlyk otlaryndan we ösümliklerinden derman öndürmek boýunça kärhanalar açyldy, dünýäniň iri lukmançylyk merkezleri we ylmy-barlag edaralary bilen köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. 2014-nji ýylda Jebelde bejeriji palçyklary we deňiz duzlaryny gaplaýjy zawod, şeýle hem Bereketde ýod öndüriji kärhana, Daşoguzda arassa sargy serişdelerini çykarýan kärhana, Aşgabat şäherinde «Berzeňňi» mineral suw öndürýän kärhana we Abadanda zyýansyzlandyryş erginlerini öndürmek boýunça zawod işe girizildi.
Häzirki wagtda ylmy lukmançylyk halk lukmançylygynyň däplerini täzeçe özleşdirmek bilen, sahawatly türkmen topragynyň dermanlyk ösümlikleriniň bejeriş güýjüni ykrar edýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltlik ylmy ensiklopedik eseri fitoterapiýanyň köp syrlary barada gürrüň berýär. Bu neşir dünýäniň dürli dillerinde çap edilip, dünýäniň ylmy lukmançylygyna, şeýle hem okyjylaryň giň köpçüligine elýeterli edildi.
Milli saglygy goraýyş ulgamyny özgertmekde keselleriň öňüni alyş wajyp ähmiýete eýedir. Öz raýatlarynyň abadanlygyna örän jogapkärli çemeleşmek bilen Türkmenistan saglygy goraýşyň halkara ölçeglerini üpjün etmek hem-de arassaçylyk we keselleriň öňüni alyş gözegçiligini güýçlendirmek boýunça meýilleşdirilen immunizasiýany yzygiderli geçirmek bilen, ilatyň keselleriň öňüni alyş serişdeleri bilen üpjünçiligi boýunça sebitde öňdebaryjy orny eýeleýär. Häzirki wagtda ýurdumyzda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň görkezmelerini hasaba almak bilen işlenip düzülen «2003–2020-nji ýyllar arasyndaky döwür üçin immunoprofilaktika» milli maksatnamasy üstünlikli amala aşyrylýar.
Saglygy goraýyş boýunça meseleleri çözmekde ýurdumyzda birnäçe ýokanç keselleriň aradan aýrylandygy baradaky halkara resminamalar, şeýle hem türkmen lukmanlarynyň bu ugurdaky tejribelerini Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebitlerindäki ýurtlara ýaýratmak üçin maslahat berilmegi Türkmenistanyň üstünlikleriniň gürrüňsiz ykrar edilmegidir. Türkmenistan ysmaz, gyzzyrma, gyzamyk, gyzylja kesellerinden azat ýurt diýlip yglan edildi. Ýurdumyzda un demir we foliý kislotasy bilen baýlaşdyrylýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyçlary bilen saglygy goraýyş ulgamynda amala aşyrylýan özgertmeler dünýä jemgyýetinde içgin gyzyklanma döredip, ýokary baha eýe bolýar.
2013-nji ýylyň 3-4-nji dekabrynda Aşgabatda Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň «Saglyk–2020» maksatnamasynyň çäklerinde ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek boýunça Ýewropa Ministrler maslahatynyň geçirilmegi, onda Aşgabat Jarnamasynyň kabul edilmegi ÝDK-yň öňüni almak we olara garşy göreşmek babatda işleriň işjeňleşmegine itergi berdi. Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen 2014-nji ýylyň maý aýynda «Türkmenistanda ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasyny ornaşdyrmagyň 2014-2020-nji ýyllar üçin Milli strategiýasy» we olary amala aşyrmagyň meýilnamasy tassyklanyldy.
Howp faktorlaryň saglyga täsirini azaltmak maksady bilen, ministrlikler we pudak edaralaryň arasyndaky pudagara hyzmatdaşlyga, sagdyn durmuşy emele getirmeklige raýat jemgyýetçiligini çekmeklik sagdyn durmuş ýörelgesini alyp barmaklyga höwesi berkider, ony ornaşdyrmak üçin şertler döreder.
Häzirki wagtda ýurdumyzda «2012-2016-njy ýyllarda Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmegiň döwlet maksatnamasy», «Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmegi boýunça 2013-2017-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasy», «Türkmenistanda 2014-2020-nji ýyllarda ýokanç däl keselleriň öňüni almagyň we olara garşy göreşmegiň Aşgabat Jarnamasyny ornaşdyrmagyň Milli strategiýasy», «Türkmenistanda 2014-2018-nji ýyllarda eneleriň, täze doglan çagalaryň, çagalaryň we ýetginjekleriň saglygyny goramak boýunça Milli strategiýasy we iş meýilnamasy», «Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin Meýilnamasy» we beýlekiler üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Häzirki wagtda giň gerimli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň çäklerinde ýurdumyzyň ähli sebitlerinde döwrebap saglyk infrastrukturasy döredilýär, dünýä derejesindäki täze lukmançylyk, şypahana we syýahatçylyk ugurly sagaldyş merkezleri yzly-yzyna ulanylmaga berilýär.
Meşhur türkmen şypahanalary Baýramaly, Berzeňňi, Mollagara, Arçman, şeýle hem Ýyly suw we Farap şypahanalarynyň düýpli abatlanandygyny hem-de döwrebaplaşdyrylandygyny ýatlamazlyk mümkin däl. Bu geçirilen işler ol şypahanalary ýokary tehnologiýaly, dünýä ölçeglerine laýyk gelýän, ýokary amatlykly saglygy dikeldiş merkezlerine öwürdi.
Kesel bejeriş we sagaldyş işleriniň guralyşy boýunça, şol sanda lukmançylyk hyzmatlary boýunça türkmen şypahanalary häzirki wagtda dünýä derejesine laýyk gelýär.
Hazar deňziniň kenarynda saglyk we dynç alşyň giň göwrümli infrastrukturasy peýda boldy. Ol ýerde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny döretmek boýunça ägirt uly taslama amala aşyrylýar. Şu ýylyň maý aýynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda täze lukmançylyk-durmuş desgasynyň — kenarýaka syýahatçylyk zolagynda guruljak «Awaza» şypahanasynyň we Türkmenbaşy şäheriniň köpugurly hassahanasynyň binýady tutuldy.
Türkmenistanda milletiň saglygyny goramak, keselleriň öňüni almak we bejermek, sagdyn durmuş ýörelgelerini jemgyýetimizde wagyz etmek we ornaşdyrmak, beden we ruhy taýdan sagdyn ýaş nesli kemala getirmek boýunça ähli zerur işler durmuşa geçirilýär.
Ýurdumyzda ähli jemgyýetçilik ýerlerinde zyýanly endik bolan çilim çekmeklik we nas atmaklyk gadagan edildi. 2011-nji ýylyň martynda Türkmenistan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyna gol çekdi. Türkmenistanyň «Raýatlary temmäki tüssesiniň täsirinden we temmäki önümlerini ulanmagyň zyýanlaryndan goramak hakyndaky» Kanuny kabul edildi.
Temmäki ulanylmagyna garşy göreşde bitiren hyzmatlary we goşandy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň ýörite medaly bilen sylaglanyldy. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň ýolbaşçysy Margaret Çeniň milli
Liderimize gowşuran sylagy adamlaryň saglygyny goramakda döwlet syýasatynyň netijeli häsiýete eýe bolýandygynyň nobatdaky nyşanyna öwrülip, hormatly Prezidentimiziň işläp taýýarlan we durmuşa geçirýän oňyn özgertmeleriniň netijelerine berlen mynasyp bahadyr.
2013–2014-nji ýyllarda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň goldaw bermegi netijesinde, «STEPS» barlaglary ýurdumyzda ilatyň 8,3 göteriminiň çilim çekýändigini tassyk etdi. Munuň özi tutuş dünýä boýunça iň pes görkeziji bolup durýar. Bu barlaglaryň netijelerine laýyklykda, spirtli içgileri ulanýan adamlaryň sany ýurdumyzyň ähli ilatynyň 8,6 göterimine barabardyr.
Ilatyň saglyk derejesiniň ýokarlanmagyna, adamlaryň saglygy goramak baradaky konstitusion hukuklarynyň üpjün edilmegine gönükdirilen durmuş-ykdysady we lukmançylyk çäreler ulgamyny netijeli peýdalanýan döwlet syýasatyny işläp taýýarlamak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow saglygy goraýyş meselelerine örän giň we netijeli çemeleşmeleri ornaşdyrdy.
Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan syýasaty halkymyz tarapyndan giňden goldanylyp, milletiň ykbalyna, häzirki we geljekki nesilleriň saglygyna onyň täsirleri dünýä bileleşiginiň we abraýly halkara guramalaryň goldawyna mynasyp boldy.
BegaLukman


text:
Dünýäde üzümden iň gadymy çakyr önümçiliginiň 8000 ýyl mundan oň dörän bolmagynyň subutnamasy Gürjüstanda tapyldy. Tapylan gadymy küýze çakyr önümçiliginiň ozalky çaklamalardan ýene 1000 ýyl uzak taryhynyň bardygyny görkezýär diýlip, 13-nji noýabrda çap bolan maglumatlarda aýdylýar.
Ozal tapylan subutnamalara görä, dünýäde üzümden edilen çakyr önümçiliginiň taryhy biziň eramyzdan öňki döwüriň 5400-5000-nji ýyllaryndan ugur alýardy. Tapyndylar Eýranyň Zagros daglaryndan gazylyp çykarylypdy diýlip, ABŞ-nyň Milli ylymlar akademiýasynyň neşrinde çap edilen maglumatda aýdylýar.
Dünýäde iň gadymy çakyryň 9000 müň ýyl mundan ozal Hytaýda öndürilen bolmagy çak edilýär, emma ol tüwüden öndürilipdi.
“Biz bu nusganyň Ýewraziýada biten ýabany üzümiň çakyr önümçiligi üçin hojalykda öndürilip başlanmagyny subut edýändigine ynanýarys” diýip, açyşyň awtorlaryndan Toronto uniwersitetiniň alymy Stefen Batiuk aýtdy.
Palçykdan ýasalan 300 litrlik küýzäniň bölekleri Tbilisiden 50 kilometr uzaklykda ýerleşýän Gadaçrili Gora we Şulaweris Gora atly arheologik meýdanlarynda tapyldy.


text:
Wideo oýunlary ýa-da has ýörgünli ady bilen kompýuter oýunlary häzirki zamanyň iň esasy güýmenjesi hasaplanýar. Aýratynam, ösen ýurtlarda bu oýunlar giňden ýaýrandyr, hatda özbaşyna aýratyn pudak hem hasaplanýar. 1970-nji ýyldan bäri gün saýyn ýaýraýan kompýuter oýunlary uly pudaga eýedir. Bu pudagyň pul aýlanyşygy-da 100 milliard dollara golaýlap barýar. Oýunlardan uruşly, strategik we sport oýunlary has meşhur bolup, şolaryň arasyndan-da futbol oýnunyň muşdaklary öňde baryjylaryň biri diýlip görkezilýär. Futbol oýunlary-da umumylykda FIFA we PES diýlip ikä bölünýär.
FIFA 16
Soňky ýyllarda “EA Sports” kompaniýasynyň garamagyndaky FIFA kompýuter oýny wizual (görüş) taýdan uly öňe gidişlik gazandy. Oýny oýnanyňda hakykysyna has golaý duýgy bilen oýnamaga mümkinçilik berýär. Bu aýdanlarymyzy oýnuň täze nusgasy FIFA 16 üçinem degişli bolup durýar. Oýun grafik we animasiýa taýdan juda kämil. Bu wideo oýnunda 41-i resmi jemi, 78 dürli stadion bar. Şol stadionlarda dürli howa şertlerinde (güneşli, garly, ýagyşly...) futbol duşuşyklaryny oýnap bolýar. Lisenziýaly toparyň sany 600-e deň. “Windows”, “PlayStation 3”, “PlayStation 4”, “Xbox 360”, “Xbox One” ýaly platformlarda oýnap bolýan oýna özboluşly täzelik hem girizildi. Ýagny FIFA 16-da ilkinji sapar zenan milli ýygyndylaryň arasynda-da duşuşyk geçirip bolýar. Şol sanda FIFA 16-ny “Android” we “iOS” ulgamlarynda-da oýnamak mümkinçiligi bar.
FIFA 16-nyň oýnalyş usulynda esasy ünsi çekýän zat toparlaryň gorag ukybynyň artandygy mese mälim duýulýar. Oýny dolandyrýan “hyýaly akyl” has güýçli gorag we meýdançanyň merkezinde oýnaýan oýunçylaryň özara ysnyşygyny ýokarlandyrýar. Galyberse-de, oýunçylaryň özara paslaşygy, birek-birege geçirýän toplarynyň tizligi geçen ýylky FIFA 15-ä garanyňda, az-owlak peselipdir. Ýagny oýunçylar hakykata has golaý paslaşýarlar. Şol bir wagtyň özünde-de goragçylar has kämil ýagdaýda we guramaçylykly hereket edýärler. Garşydaş toparyň oýunçylaryň hüjümlerini has gowy yza serpikdirýärler. Bir söz bilen aýdylanda, öňki ýyllardaky FIFA oýunlarynda meýdançanyň merkezinden ähli oýunçyny aldap geçmegiň öňüni almak üçin alada bary edilipdir. Başgaça aýdylanda, Messi we Ronaldo ýaly ýyldyzlar hiç hili paslaşman, ýekeje özi ähli oýunçyny aldap bilenok. Umuman alnanda, FIFA oýnunyň täze nusgasy ozalkylar bilen deňeşdireniňde hakyky futbol oýnuna has golaý.
Ýokarda-da belleýşimiz ýaly, FIFA 16-nyň iň uly we esasy täzeligi zenan milli ýygyndylaryň hem oýnuň hataryna girizilmegidir. FIFA 16-da Germaniýanyň, ABŞ-nyň, Fransiýanyň, Şwesiýanyň, Angliýanyň, Braziliýanyň, Kanadanyň, Awstraliýanyň, Ispaniýanyň, Hytaýyň, Italiýanyň hem-de Meksikanyň zenan milli ýygyndylary bilen duşuşyk geçirip bolýar. Zenan milli ýygyndylary diňe öz aralarynda duşuşyp bilýär. Bu toparlardaky oýunçylar diňe grafik we şekil taýdan däl, eýsem-de oýnaýyş usullary, edýän hereketleri bilenem hakykysyna has ýakyn.
PES 16
2000-nji ýyllaryň başlarynda PES (doly ady “Pro Evolution Soccer”) futbol söýüjileriň has gowy görýän wideo oýnudy. Köpler ilki-ilkiler PES-e FIFA-dan has öňräkde diýip garaýardy. Ýöne 2009-njy ýyldan bäri FIFA bu ugurda esasy bäsdeşinden ep-esli öňe saýlanmagy başardy. Göze dokunýan üýtgeşiklikler eden, aýratynam, grafik animasiýalardaky janlylygy bilen tapawutlanýan FIFA häzirki wagtda PES-den öňde barýar. Bäsdeşlikde yza galanyny aňan “Konami” (PES-i öndüriji ýapon şereketi) 2–3 ýyldan bäri gol gowşuryp oturanok. Soňky ýyllarda az-owlak özgeriş girizen PES-i “Windows”, “PlayStation 3”, “PlayStation 4”, “Xbox 360” hem-de “Xbox One” ýaly platformalarda oýnap bolýar. PES 2016 öňkülere garanyňda, has hakykata golaý hasaplanýar. “Konaminiň” inženerleri oýny dolandyrýan “hyýaly akyla” käbir täzelikleri girizipdir. “Fox Engine” atly oýun motory oýnuň hakykatlyk derejesini sazlaýar. Futbolçylaryň beden hereketleri has yzygiderliligi bilen tapawutlanýar. Grafiki animasiýalarda-da göze görnüp duran özgerişlikler bar. Umuman, PES-iň hem bu ýylky nusgasy wizual taýdan uly öňe gidişliklere eýe. PES-iň hemişe diýen ýaly FIFA-dan yzda galýan esasy tarapy lisenziýaly toparlaryň sanydyr. Bu ýagdaý henizem dowam edýär. Ýagny FIFA 16-da lisenziýaly klublaryň sany 600 bolsa, bu görkeziji PES-16-da 200-e deňdir. PES 16-da 21 sany lisenziýaly stadionda duşuşyklary oýnap bolýar. Futbol söýüjiler soňky ýyllarda bolşy ýaly PES 16-da hem UEFA Çempionlar ligasy we Ýewropa ligalarynyň ýaryşlaryny özbaşdak oýnap bilýär.


text:
Türkmenistan – sport döwleti – diýip, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Aziýa oýunlary bölüminiň başlygy Haýder Farman “Türkmenportala” beren interwýusynda belleýär.
- Türkmenistanda Aziýa oýunalaryna taýýarlyk görlüşi barada Internet maglumatlary esasynda yzygiderli gyzyklanyp durýarys. Bu ýerde oýunlara taýýarlygyň derejesi bizde kanagatlanma döredýär. Olimpiýa şäherjiginde gurlan sport desgalarynda bolsa sportuň aýry-aýry görnüşleri boýunça dünýä ýaryşlaryny geçirmäge hem mümkinçilik bar.
Düýn bu ýerde iki sany kaşaň myhmanhananyň açylyş dabarasyna gatnaşdyk. Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasynyň mejlisiniň Olimpiýa şäherjiginde täze açylan myhmanhanada geçirilmegi bu maslahatyň ähmiýetini has-da artdyrýar. Şu myhmanhanadan hem Türkmenistanyň dünýäniň 60-dan gowrak döwletinden geljek myhmanlary göwnejaý kabul edip biljekdigine ynamymyz artýar. Men Türkmenistanyň Aziada — 2017-ni, garaşylşy ýaly, ýokary derejede geçirip, indiki iri sport ýaryşlaryna mynasyp dalaşgär boljakdygyna ynanýaryn. Çünki Türkmenistanyň Aziada — 2017-ä görýän taýýarlygy belent bahalara mynasypdyr.


text:
Işe ýa-da okuwa gatnan wagtyňyzda kitap okasaňyz bir ýylda onlarça kitaby okap bilersiňiz
Adamlar her günde ir bilen okuw ýa-da iş üçin öýünden çykyp, ep-esli wagtyny ýolda geçirmeli bolýarlar. Daşary ýurtlaryň birinde geçirilen barlaga görä, her gün iki sagadyny ýolda geçirýän ýolagçylaryň sany 10 ýyl ozalka garanyňda 72 göterim köpelipdir. Bu ýagdaýy şäherleriň giňemegi bilen düşündirýärler....
Bagtly bolmak islemeýän ýogam bolsa, onuň salgysyny almak aňsat däl. Çünki bagt diýlen düşünje her kimiň öz kalbynda ýaşaýar. Şahyr Döwletgeldi Annamyradowyň: «Kän-ä bagtyň çözgüdi, şol bolsa küýüň-köçäň» diýen setirlerini okanymda, onuň ýollaryny her kimiň özi tapmalydygy hakynda oýlanypdym.
Gadymy tymsallaryň birinde guýrugyny tutjak bolup, pyr-pyr aýlanyp duran pişijegiň, öz bagtyny tutmak üçin şeýdýändigi aýdylýar. Emma...
Häzirki wagtda internet ulanyjylary günsaýyn artýar we internet köp öýlerde bar diýsek ýalňyşmarys. Ulanyjylaryň köpüsi öýlerindäki interneti “Wi-Fi” routeriň üsti bilen simsiz görnüşde ulanýarlar.
Soňky wagtlarda ““Wi-Fi”-ni döwmek, goňşyň internetini ulanmak, goňşyň “Wi-Fi”-niň açarsözüni bilmek, “meniň “Wi-Fi”-mi biri hä ulanýar”” ýaly sözler meşhur bolup başlady.
Eýsem, “Wi-Fi” internetimizi keseki adamlardan nädip goramaly? Ýokarda belleýşimiz ýaly, “Wi-Fi” internet...
Awtobanlar tutuş dünýäde giň meşhurlyga eýedir. Geljekki Aşgabat — Türkmenbaşy awtomobol ýolunyň esasy aýratynlygy — ol diňe ýokary tizlik üçin niýetlenendir, şonuň üçin onuň taslamasy başga ugurlar, beýleki awtomobil ýollary ýa-da welosiped ýodalary bilen kesişmezligini göz öňüne tutýar.
Awtobanyň ugrunda taslama laýyklykda uly we kiçi köprüleriň 60-a golaýy hem-de ýerasty geçelgeleriň 70-den gowragy, şol sanda demir...
Hemmämiziň bilşimiz ýaly, soňky ýyllarda tehnologiýalar, şol sanda öýjükli mobil telefonlar özgerip, olaryň ählisi diýen ýaly “akylly” öndürilip başlandy. Bu ýerde “akylly” diýmek – özünde birnäçe çylşyrymly we adamzada peýdaly funksiýalary jemlemegi aňladýar, ýagny iňlis dilinde aýdanymyzda “Smartphone” (smart-akylly, phone-telefon) diýmekdir.
Meselem, olarda “Wi-fi” tehnologiýasynyň bolmagy we enjamlary telefonlaryň üsti bilen dolandyryp bilmek, ulanyjyny onuň barmak...
Geçen makalamyzda öýe nädip internet birikdirmelidigini ýazypdyk. Indi bolsa, her kimiň gyzyklanýan soragy barada ýazmagy makul bildik. Haýsy interneti saýlamaly? “AŞTU” we “Türkmentelekom” – ikisiniň berýän internetleriniň arasyndaky tapawut näme?
Nyrhnamalary
Ikisiniň hem nyrhnamalary deň. Hiç hili üýtgeşiklik ýok. Nyrhnamalary bilen olaryň töleg merkezlerinde ýa-da web saýtlarynda tanyşyp bilersiňiz.
Tizligi
Ikisi hem meňzeş tizligi hödürleýär. Birinde bar bolan tizlik,...
“Öýe nädip Wi-Fi çekmeli?” diýen soragy köp eşiden bolsaňyz gerek. Ýagny öýüne internet birikdirjek bolýanlar oňa “Wi-Fi” birikdirjek bolýarlar. Internete öwrenişmedik ulanyjylar “Wi-Fi” tehnologiýasyny internet bilen çalyşýarlar.
Size “Wi-Fi”-ni gysgaça we gaty aňsat düşündirjek bolaly. Simli tory işde ýa-da başga ýerlerde görensiňiz. “Wi-Fi” – bu simsiz tor. Ýagny kompýuterler we elektron enjamlar bir-biri bilen simsiz tor...
Zerur bolan elektron maglumatlaryňyzy (faýllaryňyzy) ýitirip gördüňizmi? Kompýuteriň işjeň däl ýagdaýa gelmegi ýa-da operasion ulgamynyň täzelenmegi bilen maşgala suratlaryňyz, wideo şekilleriňiz, şahsy resminamalaryňyzyň pozulmagyna ýa-da gaty diskiň hatardan çykmagy bilen olaryň ýitmegine gabat geldiňizmi?
Şol wagt gaty diskiň özi däl, eýsem içindäki maglumatlar zerur diýip aýdan bolsaňyz gerek. Gaty diskdäki maglumatlary dikeltmek üçin gaty diskiň bahasyndan...
Internet ulgamyna çykyşy bolan ähli kompýuterlerden islendik wagtda we islendik ýerde uzak aralykdan bank hyzmatlaryndan we degişli hasaplardan peýdalanmak mümkinçiligini berýän hyzmat.
Internet-bank hyzmaty bank kartyna baglanan bolup, web brauzerleriň üsti bilen ýa-da ýörite mobil programmalardan girilýär.
Internet-bank hyzmatyndan peýdalanmak üçin näme etmeli?
Internet-bank hyzmatyndan peýdalanmak üçin, bank kartyňyz haýsy banka degişli bolsa, şol banka Internet-bank ulgamyndan hasap...
Howsala düşmäň!
Eger-de, Siz bankomatdan pul almakçy bolanyňyzda, tehniki näsazlyk sebäpli bankomat kartdan puly alyp, ony size çykaryp berip bilmedik ýagdaýynda howsala düşmäň. Sebäbi bank şol pullaryň öwezini hökman dolýar. Munuň üçin biraz wagt gerek.
Bankomatda tehniki näsazlyklar ýüze çykanda, birnäçe minutdan soň bankomadyň çykaryp bermedik pullary adatça awtomatiki usulda yzyna, ýagny kart hasabyňyza gaýtarylýar.
Eger-de, siz ýokarda...
Bank kartalary arkaly ýörite bankomatlardan nagt pul almak mümkinçiligi ýokary tizlik bilen ösüýän tehnologiýalaryň asyrynyň miweleriniň biridir. Mälim bolşy ýaly, bank kartalary üçin «SMS hyzmaty» ýola goýuldy. Hyzmatyň birikdirilmegi bilen, siziň telefon belgiňize hasabyňyz baradaky SMS habarlary geler.
Bu hyzmat hasabyňyzda bolup geçýän özgerişleri şol wagtyň özünde bilmäge ýardam berýär, şeýle hem ol kartdaky hasabyň howpsuzlygyny...
i-Fi tehnologiýasy barada düşünje
Wi-Fi – “Wireless Fidelity” sözüniň gysgaldylan görnüşi bolup, simsiz takyklyk, toruň simsiz görnüşi diýmegi aňladýar. Wi-Fi tehnologiýasy “Wi-Fi Alliance” topary tarapyndan oýlanyp tapylýar. Wi-Fi – bu Elektrik we elektronik inženerligi institutynyň 802.11 standartyna (IEEE 802.11 standarts) laýyk gelýän islendik WLAN enjamy diýip, “Wi-Fi Alliance” topary düşündiriş berýär.
Häzirkizaman enjamlaryň ählisi diýen ýaly Wi-Fi...
Как известно, еще в августе этого года от высшего руководства Google прозвучало заявление, что корпорация перестает существовать в прежнем виде. Она исключает из своего состава многие дочерние компании, такие как Android, браузер Google Chrome, сервис видеоконтента YouTube и многие другие малоизвестные широкому кругу обывателей проекты. Теперь все эти компании, как и сам поисковик Google, будут...
Весь мир - театр, и люди в нем актеры. Бессмертная фраза Шекспира будет актуальна до тех пор, пока человечество будет существовать. Но какие бы мы ни одевали маски, как бы мы не убеждали себя и окружающих, что мы сильные, храбрые, отчаянные, рациональные и бесконечно правильные, комплексы есть у каждого из нас.
Комплекс - понятие, введенное Карлом Юнгом,...
Как шутил один юморист, новый год, как всегда, подкрался неожиданно. Нам всегда кажется, что до этого чудесного праздника много времени, а потом оказывается, что он буквально на носу, и сразу возникает проблема - что подарить на новый год? Друзья, родители, братья и сестры, дети, коллеги по работе - список внушительный и пугает размерами. Мы начинаем...
Вы сделали шикарный ремонт, но вам по прежнему не хватает уюта? Или вы хотите добавить в привычную обстановку новые штрихи? Комнатные растения могут буквально преобразить вашу квартиру. Конечно, очень сложно сделать выбор среди этого буйства зелени. Давайте разбираться вместе.
Если вы отчаянная домохозяйка, да к тому же обожаете возню с горшочками, побегами, пересадками и удобрениями, можно...
Недавно японцы предоставили на суд фанатов и критиков три новых флагмана. Кстати, не удивляйтесь, что у нас на рынке нет Sony Z4 - эта модель распространена только в Японии. А вот этими новинками с нами все же поделились, чему мы крайне рады.
Итак, начнем по порядку. Как самому маленькому из всей троицы даем право первому выступить...
Так уж устроена жизнь, что однажды перед владельцем компьютера неминуемо встаем вопрос покупки нового монитора для компьютера. Люди начинают массово читать обзоры, где видят кучу непонятных графиков и диаграмм, которые вводят в уныние, и как итог, человек идет покупать монитор, не имея ни каких представлений о том, как следует его выбирать. Поэтому, мы решили написать...
Çagasy çagalar bagyna gidýän wagty ata-eneler gapma-garşy duýgulary başdan geçirýärler. Bir tarapdan körpäniň ulalanlygy üçin şatlyk bar. Çagalar bagynda ol biraz özbaşdagrak bolar, täze adamlar bilen tanyşar, täze dostlary tutunar we siz özüňiz üçin biraz wagt aýryp bilersiňiz. Beýleki bir tarapdan bolsa, çaganyň köp zatlary özbaşdak etjekligi we oňa ata-eneleriň kömeginiň zerurlygynyň gitdigiçe azaljaklygy üçin...
Köplenç çaga dünýä inenden, göni uniweritete düşýär. Ol uniwersitet—çaga gundagdaka zehin ösdürip başlaýan ene-atadyr. Mysal edip Gelan Domanyň bir ýaşly körpejelere okamany öwredýän usulýetini ýatlalyň. Wagty ýeňmekçi bolýan ýaly we durmuşa geçirip bilmedik umytlaryny we arzuwlaryny çagalarynda amal etmekçi bolýan ýaly, ene-atalar çagalaryna dözümli bilim, ylym çapyşygyna haýdadýarlar. Köplenç, şol sebäpden, çaga mekdep ýaşyna ýetende,...
Hany ýadyňyza salyň, iş günüň dowamynda näçe gezek ünsüňizi sowduňyz? Indi bolsa şol sany 25-e köpeldiň. Gördüňizmi, bir günde näçe peýdaly wagt ýitirýärsiňiz.
Irwaýndaky Kaliforniýa uniwersitetiniň professory Gloriýa Markyň ylymy barlamalarynyň netijesinde adam, arakesmeden öňki eden işine täzeden girişmekçi bolsa 25 minut wagtyny sarp edýär, has takyk bolsak—23minut 15sekunt. Onda, her gezek biz bir zada ünsümizi...
Bilşimiz ýaly, öýjükli telefonlar liftlerde, ýerasty geçelgelerde, ýerasty gatlarda, galyň diwarly otaglarda işlemeýär, ýa-da gürleşip barýan bolsak, şol ýerlere girenimizde aragatnaşyk ýitýär we antennanyň signaly iň pes derejesine ýetýär. Eýsem, näme üçin şeýle bolýandygyny gyzyklanyp gördüňizmi?
Bu ýagdaýy fizikanyň “Faraday cage” (Клетка Фарадея) effekti bilen düşündirmek bolar. “Faraday cage” – Faradeýiň öýjügi manysyny bermek bilen, bu...
Gowy iýmitlenmegiň, aýdym-saz diňlemegiň, ýeterlik uklamagyň, küşt oýnamagyň ýa-da tapmaça çözmegiň zehinimizi ýiteldýändigini biz köpden bäri bilýäris. Emma siz “Google” internet sahypasynda gözleg geçirmegiň we synaglara gatnaşmagyň hem zehinimiziň ýitelmegine güýçli täsir edýändigini bilýärmidiňiz?
Kaliforniýa uniwersiteti tarapyndan geçirilen ylmy-derňewlere laýyklykda, hepdede üç-dört gezek 20 minut töweregi Google internet sahypasynda gözleg geçirmeklik beýnimiziň işjeňleşmegine we ondaky küleňsi...
Bu günki gün ýaşaýan döwrümiziň iň esasy aýratynlyklarynyň biri ol hem ylym-bilimiň we tehnologiýanyň adamzat taryhynda görlüp-eşidilmedik tizlik bilen ösýänligidir. Bu bolsa öz gezeginde öňki bar bolan maglumatlaryň barha tiz könelişmegi diýmekdir. Maglumatlaryň tiz könelişmegi bolsa täze maglumatlary öwretmek we öwrenmek zerurlygynyň ýüze çykmagy diýmekdir. Ylym-bilim ulgamynda täze maglumatlaryň öwredilmegini bolsa diňe innowasion tehnologiýalaryň üsti...
Güýz aýlary ýylyň iň witaminlere baý aýlary hasaplanýar. Şol sebäpden-de, bu döwürde öz saglygyňyz üçin mümkin boldugyça köp peýda almak gerek. Munuň üçin özüňiziň gündelik iýmitleriňize şu makalada ady agzaljak güýz nygmatlarynyň käbirini goşmak zerurdyr. Olardan iýmek bilen, özüňizi duýşuňyzy düýpli gowlandyrmak bolar. Şeýle hem güýzki gök-önümler adamyň saglygyny berkidýär.
Şugundyryň özi nämä degenok! Onuň düzüminde...


text:
Aleksandr Dýuma
1802-nji ýylda Fransiýanyň Wille-Kotre diýlen ýerinde, general Tom Aleksandr Dýuma (kaka)nyň we Mariýa Luiza Labureniň maşgalasynda dünýä inýär. A.Dýuma diňe ýazyjy däl, eýsem ol dramaturg hemem žurnalistdir. A.Dýumanyň ogly Aleksandr hem kakasynyň adyny göterip, ol hem ýazyjy bolupdyr. Şonuň üçinem ataly-ogluň eserlerinde goşa dyrnagyň içinde “kakasy ýa-da ogly” ýaly ýazgylar ýazylypdyr. Aleksandr Dýumanyň çagalygy, ýaşlygy Wille-Kotrede geçýär. Ol ýokary bilimli bolmandyr, emma hroniki kitaplary köp okapdyr. Ol ilkinjileriň biri bolup, öz döwrüniň durmuşyndan drama ýazýar we “Antoni” diýlip atlandyrylan drama 1831-nji ýylda Port-Sen-Marten teatrynda sahnalaşdyrylýar. Dýuma 1840-njy ýylda artist Ide Ferýere öýlenýär. Emma 4 ýyldan soň, onuň bilen aýrylyşýar. Ýazyjy köp pul karz alyp, öz pullaryny hem goşup, özüniň birnäçe žurnallarynydyr teatryny döredýär. Emma bu zatlar şowsuz gutarýar, şonuň üçinem ol karzdarlaryndan gaçyp, Belgiýa gidýär. Ýazyjy 1858-1859-njy ýyllar aralygynda Sankt Peterburgda ýaşaýar. Ol Rossiýanyň owadan ýerlerne syýahat edip, şol ýerde-de “Täsirli gezelenç” atly kitabyny döredýär. Ýazyjynyň soňky “Graf Monte-Kristo” kitaby hemem “Genrih III we onuň kerwensaraýy” dramasy oňa köp üstünlik getirýär. Dýuma meşhur fransuz taryhçylarynyň eserlerini okap, olardan täsirlenip ýazan “Izabella Bawarskaýa” romanyny Fransiýanyň 15-19-njy asyrlardaky taryhy barada ýazýar. 19-njy asyrda gazetlerde Dýumanyň romanlaryna uly isleg bildirilýär. Dýumanyň “Üç muşketýor”, “Žorž”, “Ýigrimi ýyldan soň”, “Kyrk bäş” , “Gara çigildem” romanlary hasam adygandyr. Onuň köp eserleri başga dillere terjime edilip, köp eserleri sahnalaşdyryldy. Aleksandr Dýuma 1870-nji ýylda 68 ýaşynda Dýeppanyň töwereginde Pýuide aradan çykdy.


text:
Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmda Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýetiň hyzmatdaşlyklaryna bagyşlanylyp şu günki açyljak sammite gatnaşmak üçin düýn Orsýetiň prezidenti Medwedew Stokgolma bardy.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň hem-de Orsýetiň prezidentiniň gatnaşmagynda geçiriljek bu sammitde esasan Ýewropa Bileleleşigi bilen Orsýetiň söwda gatnaşyklary hem-de gaz üpjünçiliginiň ygtybarlygy bilen baglanyşykly meseleler üns merkezinde bolar diýlip garaşylýar.
Maglumata görä, Stokgolmda geçiriljek sammitiň dowamynda Orsýetiň Dünýä Söwda guramasyna goşulyp-goşulmazlyk meselesi barada-da gürrüň ediler.
Mundan daşary, sammitde Orsýetdäki ynsan hukuklary bilen baglanyşykly problemalar hem gozgalar diýlip garaşylýar.


text:
Salam hormatly lukman! Men 22 yaşymda. Hiç gatnaşyk bolmazdan we hic hili gyjynmazdan, menin ujydymdan ak sepbik gelyar. Mana sol hakda gurrun beraýseniz minnetdar bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Erkek adamda peşew etmeden soň we täret edilende çygynma netijesinde, nem görnüşli bölünip çykmalaryň bolmagy adaty, kadaly ýagdaý hasaplanýar. Peşew çykaryş ýollaryndan ak, nem görnüşli bölünip çykmalaryň kadaly ýüze çykmagy, peşew çykaryş ýollaryň, erkeklik jyns mäziniň alawlama ýagdaýlary hem-de hlamidioz, mikoplazmoz ýokançlyklary üçin mahsus alamatdyr. Şeýle-de, ak bölünip çykmalar kömelekli ýokançlykda hem syn edilýändir.
Bölünip çykmalaryň anyk sebäbini kesgitlemek üçin urolog lukmanyna ýüz tutup, peşew çykaryş ýollaryndan çykýan nemiň bakteriologiki barlagyny geçirmek gerekdir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Geostasionar orbitadaky Türkmenistanyň “TürkmenÄlem52oE” hemrasy diňe bir biziň ýurdumyzyň çäklerindäki däl, eýsem, Orta Aziýanyň beýleki döwletleriniň, Eýranyň, Türkiýäniň, Demirgazyk Afrikanyň we Ýewropanyň döwletleriniň ulanyjylaryna köp görnüşli aragatnaşyk hyzmatlarynyň birnäçesini, şol sanda sanly teleradiogepleşiklerini, telefon aragatnaşygyny, wideomaslahat aragatnaşygyny, maglumatlary ibermegi, hemra Internetini hödürlemäge mümkinçilik berýär. Häzirki wagtda “TürkmenÄlem52oE”-niň hemra transponderleriniň ýokary geçirijilik ukyby milli telewideniýäniň we radionyň ähli gepleşiklerini HD görnüşinde görkezmäge mümkinçilik berýär. Milli hemranyň hyzmatlaryndan Türkmenistanyň dürli ministrlikleri we pudak edaralary üstünlikli peýdalanýarlar.
“TürkmenÄlem52oE”-iň ýaýlymlarynyň (transponderlerini, segmentlerini) hemra hyzmatlaryny we kärendesini hödürlemek üçin “Türkmen Hemrasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti (ÝGPJ) döredildi. Häzirki wagtda ol ýurdumyzyň nebitgaz toplumynda işleýän iri daşary ýurt kompaniýalaryna aragatnaşyk hyzmatlaryny hödürleýär. Türkmen emeli hemrasynyň üsti bilen gaýtadan dikeldilýän doganlyk Owganystanyň üç teleýaýlymy öz gepleşiklerini, daşary ýurtlaryň 20-den gowrak teleýaýlymy bolsa synag tertibinde gepleşiklerini ýaýlyma berýär, olaryň şu ýylyň aprel aýynda täjirçilik esasynda işe başlamagy meýilleşdirilýär. ÝGPJ-niň gatnaşmagynda älem aragatnaşygynyň hyzmatlarynyň dürli görnüşlerini – giň gerimli Internet hem-de aragatnaşygyň hyzmatlarynyň beýleki görnüşlerini hödürlemek üçin teleport enjamy gurnaldy.
“TürkmenÄlem52oE” hemrasynyň kömegi bilen dag etraplarynda we Garagum çölünde ýerleşen alysdaky hem-de barylmagy kyn bolan şäherçeleri ykjam we geçirijili telefon aragatnaşygy bilen üpjün etmek mümkinçiligi peýda boldy.


text:
Gepleşikler
Türkiýe
Prezident Erdogan rus kärdeşi Putin bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Prezident Erdogan Siriýa meselesinde Russiýa bilen birlikde işleşmäge uly ähmiýet berýändiklerini aýtdy
Goşun generaly Akar şehit Musa Özalkanyň maşgalasyna gynanç bildirdi
Akar "agyr gyş şertlerine garamazdan türk ýaragly güýçleriniň terrora garşy tutanýerli göreşi dowam edrýär"
Prezident Erdogan Fransiýanyň Prezidenti Makron bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Prezident Erdogan operasiýada asuda ilatyň ýitgi çekmezligi üçin degişli çäreleriň görlendigine ünsi çekdi
Dünýä
Gürjistan ABŞ-dan anti-tank raketa ulgamynyň alynmagynda ilkinji tapgyry tamamlady
Gürjistanyň Goranmak ministri Lewan İzoria ABŞ-dan anti-tank raketa ulgamynyň alynmagy boýunça birinji tapgyryň tamamlanandygyny aýtdy
Katar “Zeýtun Şahajygy” operasiýasyny goldaýar
Kataryň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary beýanat berdi
Türk Dünýäsi
Azerbaýjanda 20-njy ýanwar gyrgynçylygynda ýogalanlar hatyralandy
Azerbaýjanlylar 28 ýyldan bäri her ýylyň 20-njy ýanwarynda şehitlerini hatyralaýar
Ankarada Türkmenistanyň ilçihanasynyň guramagynda maslahat geçirildi
Ankara şäherinde 2018-nji ýylyň "Türkmenistan-Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi" diýilip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň Ulag diplomatiýasynyň üstünlikleri mynasybetli metbugat maslahaty geçirildi
Gazagystanda pasportlar latyn elipbiýinde beriler
Ykdysadyýet
Sarp edijilerin ynam indeksi 11,1 göterim ýokarlady
Türkiýäniň Hasabat guramasy ýanwar aýy boýunça sarp edijileriň ynam indeksini kesgiledi
Türkiýäniň ýyllyk eksporty 158 milliard dollara ýetdi
Ykdysadyýet ministri Zeýbekji eksportda taryhy rekordyň goýulandygyny mälim etdi
2017-nji ýylda 1 million 409 müň 314 jaý satyldy
Medeniýet, Sungat we Sport
Bolliwudyň käbir ýyldyzlary Ysraýylyň Premýer ministri bilen duşuşmagy ret etdiler
Bolliwudyň meşhur ýyldyzlary Amir Khan, Salman Khan we Şah Rukh Khan Ysraýylyň Premýer ministri Benýamin Netanýahunyň geçen hepdedäki Hindistan saparynda onuň bilen duşuşmagy ret etdiler
Zeugma mozaika muzeýine geçen ýyl 168 müň 740 adam gelip gördi
Muzeýde Sygan gyz heýkeli bilen Mars heýkeli, Rim döwrüne degişli mozaikalar sergilenýär
Aktual Meseleler
Aktual Analiz
Siriýadaky çakynyşyksyz zolaklardan biri bolan Idlibde başdan geçirilen soňky çaknyşyklar Astana tapgyryny çykgynsyzlaşdyrýar
Türk Daşary Syýasatyna Syn 03
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri, Dr. Jemil Dogaç Ipegiň Türkiýe-ÝB gatnaşyklary baradaky synyny dykgatyňyza ýetirmekçi
Global Perspektiwa 03 Iýerusalim synsa...
Ýyldyrym Beýazyt uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dekany Professor Kudret Bülbüliň Iýerusalim baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris
Aýyň Soragy
Aýyň Soragy
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler
Aýyň Soragy
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler


text:
Žurnalist Pawel Şeremetiň Kiýewde ulagyna bomba goýlup partladylmagynyň birinji ýyldönüminde onuň onlarça kärdeşi, raýat jemgyýetiniň aktiwistleri we dogan-garyndaşlary heläkçiligiň bolan ýerinde, onuň ömür-döredijiligini ýatladylar.
Soňra ýygnananlar häkimiýetlerden jenaýaty derňemeklerini talap etmek üçin, prezident edarasynyň we beýleki hökümet binalarynyň öňünde ýöriş geçirdiler. Agzalýan jenaýatyň derňewine sowuk-sala garalyp gelinýär.
Prezident Petro Poroşenkonyň iş edarasynyň we onuň 100 metr golaýyndaky Içeri işler ministrliginiň öňünde dowam eden protestde tanymal žurnalist we kanun çykaryjy Mustafa Naýýem ministrligiň öňünde “Paweli kim öldürdi?” diýen şygarly plakat asdy.
Belarusda doglan rus raýaty Şeremet Kiýewde hemişelik ýaşaýardy. Ol 2016-njy ýylyň 20-nji iýul güni ýanýoldaşy Olena Prytula bilen ýaşaýan kwartiralaryndan çykyp, radio gepleşiklerini alyp barýan studiýasyna barýarka, “Subaru” kysymly awtoulagyna ýerleşdirilen bombanyň ir sagat 7:45-de partlamagynyň netijesinde wepat boldy.
Hüjüm ýiti ýazgaryldy we ukrain resmileri heläkçilikli hadysany jikme-jik derňemegi wada berdiler.
Poroşenko jenaýatçylykly hadysadan soň wakany “elhenç tragediýa” atlandyryp: “Bu jenaýaty mümkin bolan iň gysga wagtda çözmek üçin ähli tagalla biziň borjumyz” diýdi.
Ýöne aradan bir ýyl geçdi. Derňew işi boş çykdy. Prytula bilen Şeremetiň ýakynlary we synçylar resmileri iş başarmazlykda, geleňsizlikde we sabotaž işlerinde aýyplaýarlar.
“Human Rights Watch” guramasynyň ukrainaly barlagçysy Tanýa Kuper özüniň Twitter hasabynda: “Pawel Şeremetiň Kiýewde ulagy partladylyp öldürilenine 1 ýyl boldy, ýöne biz henize çenli muny kimiň edenini bilemzok. #ŞeremetiKimÖldürdi ( #WhoKilledSheremet)” diýip ýazdy.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň şu makalany taýýarlan korrespondentiniň awtorlygynda “Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň (CPJ)” geçen hepde prezentasiýasy geçirilen hasabatynda, Ukrainada agzalýan jenaýat boýunça alnyp barylýan derňewlere tankydy çemeleşilýär. Derňewleriň dowamynda ne güman edilýän saklandy, ne tussag edilen boldy, ne-de jenaýatyň sebäbi anyklaşdyryldy. Gaýtam, derňewler jogap tapmakdan geçen, bir topar sorag döretdi. Geçen ýylyň oktýabr aýynda polisiýanyň öňki başlygy Hatiýa Dekanoizde özüniň alyp barýan derňewleriniň böwetlenilýändigini aýdyp wezipeden çekileli bäri, gozgalan işi alyp göteren bolmandyr.
Geçen hepde Petro Poroşenko Şeremetiň maşgala agzalary we “Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň (CPJ)” wekilleri bilen duşuşanda, alnyp barylýan derňewlerden häzire çenli “kanagatlanmandygyny” aýtdy we žurnalist Pawel Şeremetiň ölümini derňeýän ukrain derňew toparynyň hataryna halkara derejeli derňewçi goşmagy teklip etdi. Bu teklip köplerde derňewiň ykbaly barada umyt döretdi.
“Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň” wekilleri ýygnagyň dowamynda žurnalisleriň ölümini derňemekde Ukrainanyň kemçiliklerini nygtady. 1992-nji ýyldan bäri Ukrainada žurnalistiki işleri sebäpli 7 žurnalist öldürildi we halkara synçy toparynyň maglumatlaryna görä agzalýan jenaýatlar boýunça gozgalan derňewleriň bäşisinde hiç kim jogapkärçilige çekilmedi.
1998-nji ýylda “Žurnalistleri goramak boýunça komitet” Şeremeti “Halkara metbugat azatlygy” (International Press Freedom Award) sylagy bilen sylaglady. Ol ýiti habarçy hem-de kommentator hökmünde giňden tanalýardy we onlarça ýyllyk tejribesiniň dowamynda Belarusda, Ukrainada we Russiýada ady belli media kompaniýalarynda işledi.
Köplenç syýasy liderleri tankyt eden Şeremet birnäçe gezek gorkuzmalara sezewar edildi. 2000-nji ýylda Russiýanyň Çeçen regionyna eden iş saparlaryndan yzlaryna dolanyp gelýärkäler Şeremetiň kameraçysy Dmitri Zawadskiý alnyp öldürilipdi.
“Ukrainskaýa Prawda” garaşsyz neşiriniň esaslandyryjysy we eýesi Şeremet bilen Prytula heläkçilikden birnäçe aý ozal özleriniň Kiýewde yzarlanýandyklaryny habar beripdiler. Ukrain häkimiýetleri olary özleriniň yzarlaýandygyny ret edipdiler we jübütleri kimleriň yzarlaýandygyndan bihabardyklaryny aýdypdylar. Häkimiýetler gozgalan jenaýat derňew işiniň çäginde, şol yzarlamalara salgylanyp ýa-da salgylanmaýandyklaryny düşündirip bilmediler.
Gündiziň günortany 44 ýaşly Şeremetiň öldürilmegi, hökümeti tankyt edýän ýa-da gündogar Ukrainadaky rus goldawly seperatistler bilen çaknyşyklara hökümetiň çemeleşiklerini sorag astyna alýan žurnalistlere edilýän hüjümleriň we duşmançylyklaryň artan wagtyna gabat geldi.
20-nji iýulda hatyra çäresiniň öň ýanynda, žurnalist Ýekaterina Sergatskowa özüniň Facebook sahypasynda, kärdeşi hem-de dosty Şeremetiň öldürilmegi Ukrainadaky žurnalistleri gorkuzdy diýip ýazdy:
“Eýsem Paweliň ganhorluk bilen öldürilmegi maňa we özüm ýaly korrupsiýany derňeýän, häkimiýetleri tankyt edýän, jenaýatçylary halka äşgär edýän ýa-da köp biljek bolýan beýleki kärdeşlerime sapak bolsun diýip edildimikä diýen alada bilen bir ýyllap gaýgy edip geldim. Mundan bir ýyl ozal, aslynda, Paşa bilen birlikde garaşsyz žurnalistler partladyldy.“


text:
Futbolyň täsinlikleriniň ýene birine şaýat bolduk. «Astana» atly futbol kluby Gazagystanda mundan bary-ýogy 6 ýyl öň — 2009-njy ýylda öňki «Alma-Ata» we «Megasport» futbol toparlarynyň birleşdirilmegi bilen emele geldi. Şol wagt klubyň ady «Lokomotiw Astanady».
Uly umyt bilen döredilen täze klubyň UEFA-nyň çägindäki duşuşyklara gatnaşyp bilmegi üçin ýörite rugsatnamany almagy gerekdi. Klup munuň üçin 3 ýyl garaşmaly boldy. Şonuň üçin hem ol 2010-njy ýylda Gazagystanyň Kubogyna mynasyp bolan hem bolsa, Ýewropa kuboklaryna gatnaşyp bilmedi.
2011-nji ýylyň 20-nji maýynda klubyň ady «Astana» diýlip üýtgedildi. Ýyllaryň geçmegi bilen kämilleşýän topar 2014-nji ýylda Türkiýäniň iň uly klublarynyň biri bolan «Galatasaraý» bilen iş hyzmatdaşlygyny ýola goýdy.
Aslynda Gazagystanyň futbol federasiýasynyň UEFA agza bolanyna hem ýaňy 13 ýyl boldy. Gazagystan tä 2002-nji ýyla çenli AFK-nyň agzasydy. Ýurduň milli ýygyndysy bolsa öz ilkinji duşuşygyny biziň ildeşlerimiz — Türkmenistanyň milli ýygyndysy bilen geçiripdi. Bu duşuşyk 1994-nji ýylda bolupdy.
Dogry, Gazagystanyň milli ýygyndysy indiki ýyl Fransiýada geçiriljek Ýewropa çempionatynyň saýlama tapgyrynda şowsuz çykyş edýär. Ýöne muňa garamazdan, ýurduň soňky çempiony «Astana» garaşylmadyk ýagdaýda Ýewropanyň çempionlar ligasynyň toparçalaryna çykmagy başardy. Ýadymyzdadyr, «Astananyň» çempion bolan möwsüminde Gazagystanyň Premýer ligasynda türkmen futbolçysy, ýarym goragçy Arslanmyrat Amanow hem çykyş edipdi.
Gazak futbol klublarynyň Ýewropanyň iň iri iki ligasynyň toparçalaryna düşmek üçin eden synanşyklary kän. Ýöne olaryň ählisi hem tä şu ýyla çenli diňe pleý-of duşuşyklaryna çenli gelip bildiler, käte bolsa oňa-da ýetip bilmediler. Bu gezek welin, «Astana» gazak janköýerleriniň arzuwyny amala aşyrdy. Topar Ýewropa kuboklarynda, olaryň hem birinji derejelisinde — Ýewropanyň çempionlar ligasynda çykyş edýär.
6 ýyllyk taryhynda klubyň gazanan üstünlikleri az däl. Ol Gazagystanyň Premýer ligasynyň iki gezek çempiony, iki gezek hem ýurduň futbol Kubogynyň eýesi. Klub Ýewropa Kuboklaryna çykmak üçin mundan öň hem iki synanşyk edipdi. Has takygy 2013-2014-nji ýyllaryň möwsüminde Ýewropa ligasyna çykmaga dalaş eden «Astana» 1-nji saýlama tapgyrynda Bolgariýanyň «Botew Plowdiw» futbol toparyndan iki duşuşygyň netijesi boýunça 0:6 hasabynda ýeňlipdi.
Geçen ýyl bolsa «Astana» Ýewropa ligasynda toparçalara düşmegiň gapysyndan gaýtdy. Birinji saýlama tapgyrynda Ermenistanyň «Pýunigini» 6:1, ikinji tapgyrda Ysraýylyň «Hapoelini» 3:1, üçünji tapgyrda bolsa Şwesiýanyň «AIK» futbol klubyny 4:1 hasabynda ýeňen «Astana» pleý-oflarda La Ligada-da aňsat-aňsat ýeňip bolmaýan, şol wagt bolsa Wýettoly, Çeryşewli, doganlar Dos Santoslarly «Willarreal» bilen garşylaşaýmazmy?! Ýewropa ligasynyň finalynyň tas bärsine baryp gaýdan ispan topary iki duşuşygyň netijesi boýunça «Astanyň» derwezesinden jogapsyz 7 pökgi geçirdi...
Premýer liganyň geçen möwsümindäki çempionlyk «Astana» bu gezek has uly ýaryşa — Ýewropanyň Çempionlar ligasynyň saýlama tapgyrlaryna gatnaşmaga mümkinçilik berdi. Özi hem 2-nji saýlama tapgyryndan Ýewropa täze bat bilen gelen gazak toparynyň öňünde 2-nji tapgyrda Sloweniýanyň «Maribory» hem, 3-nji tapgyrda finleriň «HJK-sy» hem durup bilmedi. Pleý-ofda bolsa indi birnäçe möwsüm bäri Ýewropa ligalary sypdyrman gelýän APOEL gazak toparynyň badyna döz gelip bilmedi. Öz meýdanynda APOEL-i 1:0 hasabynda ýeňen «Astana» myhmançylykda 1:1 hasabynda oýnap, GAZAK FUTBOLYNYŇ IŇ ULY ARZUWYNY amala aşyrdy — Ýewropa Kuboklaryna çykdy.
Elbetde, Ýewropanyň çempionlar ligasynda «Astana» ýeňil toparda-ha däl. 2012, 2013-nji ýyllarda Ýewropa ligasynda Kubok almagyň bäri ýanyndan gaýdan «Benfikada», 2014-de duşuşygyň iň soňky sekuntlarynda derwezesine gol geçirdip, Çempionlar ligasynyň Kubogyny alyp bilmedik, ahmyrly «Atletiko Madridem», iş babatda hyzmatdaş hem bolsalar, geçen ýyl Çempionlar ligasynyň toparçalaryndan çykyp bilmedik, bolmanda Ýewropa ligasyna hem düşüp bilmedik «Galatasaraýam» «Astana» höwes bilen garaşyp durlar. Ýöne, belki, futbol ýene täsinligini görkezer. Gazak futbolynyň Ýewropa çykan ilkinji wekiliniň bu üstünlik hekaýatynyň nirä çenli dowam etjekdigini ýakyn aýlarda hemmämiz hem göreris.