text:
Bir wagtrakda üç Kesariýa emele gelipdir. Olardan iki şäher şu güne çenli meşhurlygyny saklap gelýär. Olaryň biri Palestinada, beýlekisi Türkiýede.
Gözellik mysaly
Türkiýedäki şähere Kaýseri diýilýär. Ýerorta deňziniň ýakasyndaky şäher bolsa Kesariýa. Bu iki şäheriň adyny türkmenler özleriçe üýtgedip, Kaýsar diýip atlandyrýar.
Türkiýedäki Kaýserini ýaşyl düzlük hem baýyrlar gurşap alypdyr. Palestinadaky Kesariýany bolsa mawy deňiz bezeýär. Olar gözellik mysaly hökmünde, biziň poeziýamyzda orun alypdyr.
,,Saýatly – Hemra” dessanyndaky “Selbinýaz” atly örän meşhur hem aşa çeküwli aýdymda şeýle setirler bar.
Tomaşaňa geler Rum ile Kaýsar,
Zülpleriň çil-çildir her ýana öwser.
Beýik akyldarymyz Magtymgulynyň arzuw-hyýaly hem ol şäherlere baryp ýetipdir. Şahyr şeýle diýýär.
Magtymguly, gezende,
Halap, Kaýsar düzünde.
Türkiýedäki Kaýserini meşhurlyga ýetiren ýene bir ýagdaýy bellemek gerek. Ol ýerde Aziýa üçin Rim teňňeleri basylypdyr. Kaýseri zikgesi kimiň elinde bolsa, işi rowaç tapypdyr.
Deňiz hem şäher
Palestinadaky Kesariýa şäheriniň dünýä tanalmagynyň sebäpleri köp. Bulardan biri Merýem ogly Isanyň şu topraga aýagynyň düşmegi bolsa gerek.
Ol şäheri guranlardan beýik at galypdyr. Ussalaryň döreden beýik diwarlary hem binalaryň bölekleri akylyňy haýran edýär. Gullaryň göteren we ýonan agyr daşlary ynsan aýagynyň aşagynda dagaşyp ýatyr. Geçen uruşlar şähere agyr ýowuzlyk inderipdir.
Taryhy maglumatlar onuň müň ýyl owal örän owadan bolandygyndan habar berýär. Ir zamanda hanlar-soltanlar bu ýerde dem-dynç alypdyrlar. Şonuň üçin oňa Patyşa şäheri diýlipdir.
Kesariýa dört ýüz ýyllap Palestin patyşasynyň paýtagty ýa-da döwlet baştutanlarynyň merkezi şäheri bolupdyr. Şäheri sapaly öý-jaý saýypdyrlar. Bu kenarda hanlar hem soltanlar, mertebeli zenanlar, şazadalar hem olaryň ýakynlary gezelenç edipdir.
Asudalyk
Bu ýer Garagum çölünden gelen türkmene Jennetiň bölegi bolup görünýär.
Negew çölünden geçip gelenlere bolsa salkyn saýaly, asuda kenar hem rahatlyk ýakasy bolýar.
Deňiz joşup, daşgyn emele gelende, şäheriň daşyny suw gurşap alýan ekeni. Şondan soňra Beýik Irod şäheriň daşyna suw goltugyny gurdurypdyr. Uruşlardan hem weýrançylykdan soňra, ony çäge gömüpdir, soňra ýaňadan açypdyrlar. Ol şindizem abat. Bu goltuk şäheri deňiz joşgunyndan goraýar.
Gadymyýetiň yzlaryny gorap saklaýan bar, şäheriň ornuny saklaýanlar bar, ýöne gözellik bilen tebigaty gorap saklaýan az-azdyr. Kesariýada olar saklanypdyr. Ol ýerde taryham, geçmişiň yzlary-da, gözelligem, ählisi dur. Ýogsa ol soňky 600 ýylda haraba öwrülipdi.
Bakylyk
Ýat hem täze topraga gadam basanyňda, görülmedik äleme barýanyňy duýýarsyň. Ýöne Kesariýa meniň üçin beýle bolmady. Bu şähere gelenimde, hut hyýalymdaky beýik topraga gadam basýandygymy duýdum. Göýä men muňa öň gelip giden ýaly, töwerek maňa örän tanyş.
Bu ýerde özümi hiç keseki duýmadym. Kesariýany hem başgalaryň şäheri saýmadym. Sebäbi men bu ýeri öňem bilýärdim, köp gezek hyýalyma getiripdim, indi bolsa onuň çal daşyny elim bilen tutup durun.
Bu, megrem, Bakylyk bolsa gerek. Älemde baky zat ýok diýseler-de, iň bolmanda, ynsan aňynda hem düşünjesinde bakylyk ýaşaýar.
Kesariýada Bakylyk şindizem saklanyp dur.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


c: text/html

text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň parlamenti Belarusy 400-den gowrak adamy tussaglykdan boşatmaga çagyrdy. Olar golaýda hökümete garşy protestler mahalynda tussag edilipdiler.
ÝHHG-niň parlamentiniň ýörite rezolýusiýasynda tutulanlaryň ählini tussaglykdan boşatmaga çagyrylýar we olara syýasy tussag hökmünde garalmalydygy aýdylýar.
ÝHHG-niň parlamenti Belarusy garaşsyz medianyň ýapylmak howpynyň öňüni almak üçin bu gurama bilen metbugat azatlygy boýunça hyzmatdaşlyga çagyrdy.
Belarus ÝHHG-niň Minskidäki edarasyny ýapypdy we guramanyň ýörite missiýasyny ýurda goýbermändi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistanyň häkimiýetleri ýurduň günortasyndaky Punjab welaýatynda iki awtobusyň çaknyşmagy netijesinde azyndan 27 adamyň ölendigini aýdýarlar.
Polisiýa wakanyň 17-nji oktýabrda Rahim Ýar Han şäheriniň golaýynda bolandygyny habar berdi. Bu şäher Punjab welaýatynyň paýtagty Lahoryň 600 kilometr günortasynda ýerleşýär.
Bu ýol hadysasynda başga-da 30-dan gowrak adam ýaralandy.
Halas ediş gullugynyň işgärleri awtobusyň içinde we aşagynda galan adamlary halas etmäge çalyşýarlar diýip, ýerli hökümet resmisi Zafar Ikbal aýtdy. Şeýle-de, ol ölenleriň sanynyň artmagyndan alada edilýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Pakistan hökümetiniň statistikalaryna laýyklykda, ýollaryň idegsizligi, sürüjileriň ulaglary biperwaý sürmegi we ulaglara ýeterlik derejede tehniki serenjam berilmeýändigi sebäpli ýurtda her ýyl 5,000 çemesi adam heläk bolýar.


text:
Pakistanyň “Tehrik-e-Insaf” (PTI) we “Jumat-e-Islami” (JI) partiýalarynyň ýüzlerçe agzasy NATO-nyň ýük ýollaryny böwetläp, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hüjümlerine garşy protest geçirdi. Bu protestler penşenbe güni Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Kwetta şäherinde bolup geçdi.
Demonstrantlar Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugyna beren maglumatynda protestlerini dowam etdirjekdiklerini we gürrüňi edilýän ýoly keminden penşenbe güni giçlige çenli ýapyk saklajakdyklaryny aýtdylar.
Şeýle-de, agzalýan partiýalaryň agzalary Haýber Puhtunhwa welaýatyndaky NATO-nyň ýük ýollaryny 23-nji noýabrdan bäri böwetleýärler.
“Tehrik-e-Insaf” (PTI) Pakistanyň kriket ýyldyzy Imran Han tarapyndan döredilen syýasy partiýadyr.


text:
Türkmenistanda ýylda ýaş agaç nahallaryny oturtmaga, ozal ekilen baglara ideg etmäge, ýurdy bag-bossanlyga öwürmäge uly döwlet serişdesi harçlanýar.
Bu işe ýurduň ilaty, dürli-edara kärhanalaryň işgärleri, okuwçy ýaşlar hem çekilýär.
Emma ekilýän baglara idegiň ýeterlik däldigi, ýaş nahallaryň düýp tutman gurap galýan halatlarynyň hem az bolmaýandygy aýdylýar.
Ikinji tarapdan, dürli gurluşyklar zerarly ozal ekilen, düýp tutan baglaryň goragsyz ýagdaýda çapylyp aýrylýan halatlarynyň hem bolýandygy aýdylýar.
Ýerli çeşmeleriň berýän maglumatyna görä, ýurtda saýaly we miweli baglary goramak boýunça kanunçylyk bar, ýagny ýönekeý adam öz ýaşaýan ýerinde ýa köçesinde bir bagy çapjak-beýleki bolsa, onuň ýerli häkimiýetlerden rugsat almalydygy aýdylýar.
Emma häkimiýetleriň özlerine gezek gelende, bu kanunçylygyň o diýen ýer tutmaýandygy hem habar berilýär.
Azatlyk radiosy bu ýagdaý bilen gyzyklanyp, aşgabatly raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Ugo Çaweze Kubuda rak ösüntgilerini aýyrmak boýunça operasiýa üstünlikli geçirilipdir. Bu barada Wenesuelanyň resmileri habar berýär. Şeýle-de, häzir döwlet lideriniň ýagdaýynyň gowulaşýandygyny habar berilýär.
Wise-prezident Nikolas Maduro, sişenbe güni operasiýanyň çylşyrymly geçendigini we onuň alty sagatdan gowrak dowam edendigini aýtdy. Ol 58 ýaşly Çaweziň keselhanadaky öz otagynda dynç alýandygyny hem sözüne goşdy.
Bu operasiýa prezident Çaweziň soňky 18 aýyň içinde, rak bilen bagly Kubada geçiren azyndan dördünji opersiýasydyr.
Geçen hepdäniň soňunda, prezident Çawez rak hassalgynyň öz bedenine gaýtadan ornaşandygyny we Kubada operasiýa boljakdygyny habar beripdi.


text:
Kairde prezidentiň köşgüniň daşynda azyndan üç tank, şeýle-de içi esgerli ençeme harby ulag ýerleşdirildi. Bu barada şaýatlar maglumat berýär.
Mundan öň, prezident Mohammad Mursini goldaýanlar we oňa garşy çykýanlaryň arasynda ganly çaknyşyklar ýüz beripdi.
Keselhana işgärleriniň berýän maglumatyna görä, çarşenbe güni prezident köşgüniň daşynda dörän çaknyşykda, azyndan üç adam öldi, başga-da 350-ä golaýy ýaralandy.
Mursiniň tankytçylary, prezidentiň öz ygtyýarlyklaryny artdyrýan kanunyna, şeýle-de aglaba yslamçylar tarapyndan düzülen täze konstitusiýanyň taslamasyna garşy çykýarlar.


text:
Eýran öz gazyny Ýewropa döwletlerine çykarmak planlary barada habar berdi. Munuň özi Ýewropa gaz geçirijisi “Nabukko” hem-de Orsýetiň “Günorta akymyna” çynlakaý bäsdeşligi döredip biler. Herhal, bilermenleriň çaklamalaryna görä, bu ykdysady bähbitli taslamanyň syýasy sebäplere görä, başa barjagy gümana.
Dünýäde iň iri gaz ýataklarynyň biri hasaplanylýan Eýranyň Günorta Pars gaz ýatagyndan gaz geçirijisini gurmak barada Eýran, Yrak we Siriýa deslapky ylalaşyga gol çekdiler. Resmi habarlarda bu gaz geçirijiniň uzynlygy 5 müň kilometr, bahasy 10 milliard dollar bolar diýlip aýdylýar. Taslama gatnaşyjylar söwda bazary hökmünde Ýewropa döwletlerini göz öňünde tutýandyklaryny aýdýarlar. Eýran gazy bu ýurtlara Liwanyň içinden hem-de Ortaýer deňziniň regionynyň üstünden geçer.
“Alemar” maýa ýatyryjy toparyň maýa ýatyrym derňew bölüminiň başlygy Sergeý Zaharow şeýle gürrüň berýär:
— Taslamanyň esasy artykmaç tarapy — baýlyk çeşmesidir. Beýlekilerden tapawutlylykda bu taslama baýlyk üpjünçiligi babatda ýeke-täkdir. Ol çeşme Eýrandaky Günorta Pars gaz ýatagydyr. Onsoňam, gazy satmak meselesi häzir anyk kesgitlenenok. Taslama gatnaşyjylar öz gazlarynyň Ýewropada zeruryýetlikdigine çak bilen düşünip, taslamany işläp taýýarladylar we memoranduma gol çekdiler. Meniň pikirimçe, häzirlikçe olaryň Ýewropanyň haýsydyr bir alyjysy bilen hiç hili berk ylalaşyklary ýok.
Şonuň ýaly-da Eýranda täze taslamanyň “Nabukko” gaz geçirijisine gös-göni bäsdeş boljakdygyny gizläbem duranoklar. Ony Ýewropa ýurtlarynyň kompaniýalarynyň konsorsiumy bu regionda gurmagy göz öňünde tutýar. Taslaýjylaryň nygtamagyna görä, “Yslam magistraly” Ýewropanyň turbalaryndan tapawutlylykda, ýangyç bilen ygtybarly üpjün edilendir. Ýöne Sergeý Zaharow, olar näçe nygtasalar-da, “Nabukkonyň” tepbedini okamagy heniz ir hasaplaýar. Onuň aýtmagyna görä, syýasy erk ýeterlik bolsa, olar öz taslamalary üçin zerur bolan möçberdäki gazy tapyp bilerler.
— Meniň pikirimçe, barysy esasy satyn alyjylaryň pozisiýasy boýunça kesgitlener. Eger-de “Nabukko” çelgi alan Ýewropa ýurtlary täze taslama gyzyklanma bildirseler, (Ýöne bärde päsgel berjek syýasy faktory hasapdan aýryp bolmaz), onda munuň “Nabukko” päsgel bermegi mümkin. Herhal, “Nabukko” öz tebigaty boýunça Ýewropa mahsus taslama. Şonuň üçinem, meniň pikirimçe, onuň başyny başlaýjy — Italiýa ony goramaga çalşar —diýip, Sergeý Zaharow aýdýar.
Eýran häkimiýetleri tarapyndan “Nabukkonyň” meselelerine aýratyn üns berilmegi öz-özünden düşnükli. Mundan ozal Eýran gazy Ýewropa gaz geçirijisiniň üstüni ýetiriji görnüşleriň biri hökmünde göz öňünde tutulýardy. Emma, netijede, görnüşine görä, görnetin ykdysady bähbitlere garamazdan, herhal ondan ýüz öwürmegi makul bilipdirler.
Garaşsyz analitik Aleksandr Razuwaýew şeýle diýýär:
— Ykdysady nukdaý nazardan seredeniňde, alternatiw geosyýasy turba geçiriji taslamaly Orsýeti aradan aýyrmak nukdaý nazaryndan, munuň özi, megerem, dogrudyr hem. Ýöne Eýrana onuň häzirki ýolbaşçylary bolan ýurda negatiw garaýyş, herhal, agramly gelýär.
Bolup biläýjek söwda bazary nukdaý nazaryndan “Yslam magistraly”, gürrüňsiz, “Gazprom” konserniniň Ýewropa çekmek isleýän — Orsýetiň “Günorta akymy” üçin hem belli bir howp bolup durýar. Geljekki iki taslamanyň bäsdeşligi näderejede güýçli bolup biler?
Aleksandr Rozuwaýew gürrüňini dowam edýär:
— Bu taslama “Günorta akyma” bäsdeşmikä beri? Birinjiden, “Günorta akymyň” ykbaly häzirlikçe näbelli. Onuň gurulmagy Ýewropa Bileleşiginiň pozisiýasyna bagly. Muňa garamazdan, Ýewropanyň häzir öňi-soňy gaz almagy diwersifikasiýa etmekde özüniň strategik maksady bar. Şoňa laýyklykda Orsýete alternatiwa gyzyklanma bu ýerde mydama bolar. Optimistleriň aýdyşy ýaly, eger-de isleg ulalyberse, onda prinsipde her bir taslama özleşdirilip bilner. Bergileriň krizis ýagdaýy mahalynda beýleki hemme dünýä meseleleriniň ýagdaýly mahalynda ol näme bolanda-da hiç zat.
— Teoretiki taýdan Eýran gazynyň Ýewropa çekilmegi Orsýetden çekilendäkä garanyňda has özüne imrindiriji bolmagy mümkin — diýip, “Alemar” maýa ýatyryjy toparyň maýa ýatyrym derňew bölüminiň başlygy Sergeý Zaharow çaklaýar. Emma onuň ýewropaly sarp edijileriň bu ýangyjy satyn aljagyna ynamy ýok:
— Eger-de arassa ykdysady nukdaý nazardan pikir öwürseň, sarp edijilere Orsýetden ýa-da Merkezi Aziýadan “Günorta akym” boýunça gaýtjak gazdan Eýran gazynyň bähbitli boljagy görnüp dur. Ýöne meniň pikirimçe, bärde syýasy ýagdaý birinji orna düşer. Şonuň üçinem öz aljak gazyny diwersifikasiýa etmek isleýän Ýewropanyň Orsýete juda bagly bolmakdan gaça durup, Eýran gazyny Orsýet gazyndan kiçi bela hasaplajagyna onçakly ynam ýok. Şol sebäpden hem men bu taslama “Günorta akyma” çynlakaý hem-de gös-göni bäsdeş hökmünde garamaly däl diýip hasaplaýaryn.
Şunlukda, bilermenleriň aýtmaklaryna görä, gürrüňini öňe çykaran “Yslam magistraly” gaz geçirijisiniň ykbaly diňe bir ykdysady bähbitlere däl, eýsem, Ýewropa ýurtlarynyň Eýranyň häzirki häkimiýetlerine bolan garaýşyna bagly bolar. Erkin analitik Aleksandr Razuwaýewiň aýtmagyna görä, hut şu ýagdaý hasaba alnanda bu taslamanyň perspektiwalary tas hiç zada deňdir.
— Eger-de biz ykdysadyýet barada gürrüň etsek, onda taslama iňňän üns bererlikli. Ýewropada eksportyň möçberiniň bir ýylda 40 milliard kubometre ýetmegi mümkin. Mundan başga-da, taslama Kataryňam goşulmagy ähtimal. Ýöne ähli harby-syýasy töwekgelçiliklerden daşgary (şolaryňam 2014-2016-njy ýyllara çenli aradan aýryljagy gümana, hut şol ýyllaram gaz geçiriji işe girmeli), taslama gatnaşyjylaryň biriniň Eýrandygyny göz öňüne tutmak gerek. Eýrana ABŞ-nyň garaýşy hemmä mälimdir. ABŞ-nyň Ýewropada soýuzdaşlary bar. Şonuň üçinem men Eýranda häzirki düzgün höküm sürýän mahaly nämedir bir zadyň takyk amala aşjagyna ynanmaýaryn — diýip, Aleksandr Razuwaýew aýdýar.
Herhal, Eýranyň başda durmagyndaky bu taslama gatnaşyjylar optimizmi elden bermeýärler. Olar taslamanyň esasy üstaşyr geçjek ýurtlar bilen makullaşylandygyny aýdýarlar. Ýöne “Yslam magistralynyň” esasy ylalaşygyna gol goýuljak möhletini welin olar dile getirip bilmeýärler.
Iwan Trefilow Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti.


text:
Azerbaýjanyň döwlet prokurory derňeýji žurnalist Hadija Ismaýilowa üçin dokuz ýyl türme tussaglygyny sorady.
21-nji awgustda edilen bu talap 39 ýaşly zenan žurnalistiň işine Bakunyň sudunda ýapyk gapylaryň aňrysynda garalyp başlamagynyň ertesi öňe sürüldi.
Ençeme žurnalist, şeýle-de Fransiýanyň, Norwegiýanyň we Şwesiýanyň ilçileri 21-nji awgust diňlenişigine gatnaşmaga rugsat berilmänsoň, sud binasynyň daşynda garaşdylar.
AÝ/AR-sy bilen işleşýän we Azerbaýjanda resmileriň korrupsiýa baş goşmagy barada maglumat taýýarlan Ismaýilowa ogurlykda, salgytdan gaçmakda we öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp sud edilýär.
Sud diňlenişikleriniň 26-njy awgustda dowam etjekdigi habar berilýär.


text:
Žurnalistleri goramak baradaky komitet dünýä boýunça 232 žurnalistiň tussaglykda saklanýandygyny aýdýar.
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän metbugat azatlygy guramasynyň sişenbe güni çap eden hasabatynda NATO-nyň agzasy bolan Türkiýäniň žurnalistleri tussag etmekde iň öňde barýandygy, bu ýurtda 49 žurnalistiň demir gözenegiň aňyrsynda saklanýandygy aýdylýar.
Žurnalistleri tussag etmekde ikinji ýeri Eýran eýeleýär, bu ýurtda 45 žurnalist gözenek arkasynda otyr.
Bu meselede üçünji orun Hytaýa degişli, ol ýerde 32 žurnalistiň tussagdygy, şolaryň hem 19-synyň tibetli ýa uýgurdygy aýdylýar. Mälim bolşy ýaly, tibet we uýgur jemgyýetleri Pekinden bölünmek isleýär.
ŽGK-niň geçen ýyl hasaba alan tussag žurnalistleri bu ýylkydan 53 žurnalist azdy. Bu ýyl guramanyň 1990-njy ýyldan bäri dünýäde tussag edilen žurnalistleriň sany boýunça geçirýän barlagynda iň kän tussagly ýyl boldy.
Hasabatda hökümetleriň žurnalistlere köplenç terrorçylyk, dönüklik we hökümeti agdarmak barada günä bildirýändigi aýdylýar. Häzir dünýäde tussaglykda saklanýan žurnalistleriň azyndan 132-si şeýle aýyplamalar bilen tussag edilipdir.


text:
19.12.2016. Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 20-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini we dizel ýangyjyny satyn aldylar. Bulardan başga-da, daşary ýurt walýutasyna azyklyk bugdaý, dürli görnüşli tekiz reňklenen we tüýjümek önümler, nah ýüplük, pagta-süýümi ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Türkiýe, Owganystan, Gyrgyzystan we Gruziýa. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 9 million 808 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Beýik Britaniýanyň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 996 müň manatlykdan gowrak bolan garaköli goýnuň ýüňüni satyn aldylar.
Içerki bazar üçin ýurdumyzyň telekeçileri jemi bahasy 126 müň manatlykdan gowrak bolan ýük ulagyny we azyklyk bugdaý satyn aldylar.
«tdh.gov.tm»


text:
Pakistan metbugaty, ady aýdylmaýan «Talyban» çeşmesine salgylanyp, Jalaluddin Hakkaninň, «Hakkani» jeňçi toparyny esaslandyryjynyň tas bir ýyl ozal ýogalandygyny aýdýar.
Emma «Talybanyň» 1-nji awgustda çap eden resmi beýanatynda Hakkani guramasyny esaslandyryjynyň ýogalandagy baradaky habar ret edilýär.
«Geo TV» we dawn.com 31-nji iýulda Jalaluddin Hakkaniniň tebigy sebäpler esasynda ölendigini we Owganystanyň Host welaýatynda jaýlanandygyny aýtdy.
«Talyban» bilen iltewli yslamçy jeňçi topar owgan-pakistan serhediniň iki tarapynda hem hereket edýär.
Bu gurama Jalaluddin Hakkni tarapyndan 1980-nji ýyllarda, Owganystanda sowetlere garşy uruşmak üçin döredildi.
Bu guramanyň häzirki lideri Jalaluddiniň ogly Sarajuddin Hakkani we Birleşen Ştatlar onuň tutulmagy üçin 10 million dollar baýrak belledi.


text:
Dünýäniň täsirli alty ýurdunyň baş diplomatlary we Eýran Tähranyň ýadro programmasyny çäklendirip, ykdysady sanksiýalary gowşatmak barada ylalaşygyň wagt möhletiniň geçen gije tamamlanmagyndan soň 1-nji aprelde Şweýsariýanyň Lausanna şäherinde gepleşiklerini ýene-de dowam etdirdiler.
Baglaşylmagy mümkin çäkli ylalaşyk 30-njy iýula çenli köptaraplaýyn ylalaşyga ýol açmaly.
Bu ylalaşyk Eýranyň ýadro programmasy boýunça 12 ýyllap dowam eden gapma-garşylygyp soňuna çykyp biler. Günbatar döwletleri we Ysraýyl Eýranyň programmasynyň ýadro ýaragyny döretmek maksadyna gönükdirilmeginden howatyrlanýarlar, Tähran muny ret edýär.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow taraplar “meseläniň soňky tapgyryna degişli esasy meseleler boýunça baş ylalaşyga geldiler” diýdi.


text:
Аşgаbаt, 07.03.2015. «Türkmenportal».
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow işe barýarka, ýolugra ejesiniň saglyk ýagdaýyndan habar almak maksady bilen, lukmançylyk merkezine sowuldy. Lukmanlar milli Liderimize Ogulabat ejäniň saglyk ýagdaýynyň kadalydygyny habar berdiler. Bu barada “Нейтральный Туркменистан” gazeti habar berýär.
Soňra döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň Çandybil şaýolundaky Newrologiýa merkeziniň we Türkmenistanyň Saglygy goraýyş hem-de derman senagaty ministrliginiň Okuw-ylmy merkeziniň gurluşygy bilen tanyşmak maksady bilen bu ýere geldi.
Hormatly Prezidentimiz bu ýerde ýaýbaňlandyrylan gurluşyk işleriniň barşy bilen tanşyp, wise-premýerler S.Toýlyýewe, Ş.Durdylyýewe, Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa we Aşgabat şäheriniň häkimi R.Nurmämmedowa lukmançylyk merkezleri bilen bir hatarda, seýilgäh zolaklarynyň gurluşygyna üns bermegi tabşyrdy.
Bu ýerleriniň bagy-bossanlyga bürenmegi paýtagtymyzyň bu künjeginiň ekologiýa ýagdaýyny has-da sagdynlaşdyrmak bilen bir hatarda gurulýan lukmançylyk merkezleriniň binagärlik keşbi bilen ajaýyp sazlaşygy emele getirmelidir.
Türkmenistanyň Prezidenti häzirki döwürde dünýäniň dürli künjeklerinde süýji keseli bilen baglanyşykly meseleleriň ýüze çykýandygyny nazara almak bilen, Ministrler Kabinetiniň orunbasary S.Toýlyýewe hem-de ýurdumyzyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa bu keseli irgözinden anyklamak we netijeli bejermek boýunça dünýä ýurtlarynyň öňdebaryjy tejribelerini öwrenmegi, onuň häzirkizaman serişdeler bilen üpjünçiligini gowulandyrmagy tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz hökümetiň nobatdaky mejlisine bu babatda degişli teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurdumyzda Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlygyň çäklerinde ägirt uly işler alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebit býurosynyň goldaw bermeginde 2014-2020-nji ýyllar üçin döwürde ýokanç däl kesellere garşy göreşmek boýunça milli strategiýa işlenip taýýarlanylýar.
Hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzyň bu künjeginde amatly ekologiýa ýagdaýyny saklamak maksady bilen, wise-premýer Ş.Durdylyýewe we Aşgabat şäheriniň häkim R.Nurmämmedowa saglygy goraýyş ulgamyna degişli beýleki desgalaryň, olaryň durmuş üpjünçiligi bilen baglanyşykly degişli düzümleriniň gurluşygy boýunça meseleleri öwrenmegi tabşyrdy.
Şu ýyl “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň kabul edilenine 20 ýyl dolýar. Hormatly Prezidentimiz şu döwürde ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň düýpli döwrebaplaşdyrylandygyny hem-de lukmançylyk babatdaky hyzmatlaryň gerimini we hiliniň ýokarlanandygyny belläp, “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň nobatdaky tapgyrynyň täze görnüşde, häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän hil taýdan täze derejede durmuşa geçirilmelidigini nygtady. Munuň özi Türkmenistanyň ilatynyň saglygynyň degişli derejede goralmagyny üpjün eder.


text:
2-nji dekabrda Aşgabadyň Köşi obasynda durmuş ähmiýetli desgalaryň ikisiniň—ýaşaýyş jaýynyň we çagalar bagynyň açylyş dabaralary boldy.
Otaglarynyň ýerleşişi gowulandyrylan 4 gatly 40 öýli ýaşaýyş jaýy täze jaý eýeleriniň maşgalalaryny baýramçylyk görnüşinde garşylady. 1—4 otagly öýleriň her birinde ýaşaýjylar üçin zerur bolan amatlyklaryň doly sanawy üpjün edildi. Jaý merkezleşdirilen sowadyş we ýyladyş ulgamy, döwrebap durmuş tehnikalary, mebeller bilen üpjün edildi. Jaýyň howlusynda çagalar oýun meýdançasy, awtoduralga, medeni-köpçülikleýin çäreleri geçirmek üçin meýdança ýerleşdirildi. Täze jaýyň ýanaşyk ýerleri bagy-bossanlyga bürelip, olarda agaç nahallary oturdyldy, gül aýmançalary ýerleşdirildi.
Bu ýerde 160 orunlyk çagalar bagynyň döwrebap binasynyň açylmagy Köşi obasynyň körpe ýaşaýjylary üçin baýramçylyk wakasyna we ajaýyp sowgada öwrüldi.
Täze çagalar bagynda körpeleriň hemmetaraplaýyn we sazlaşykly ösmegini üpjün edýän şertler döredildi. Okuw okamak we çagalar döredijiligi üçin giň we ýagty otaglar göz öňünde tutuldy. Rahat ýatylýan otaglar bolsa döwrebap mebeller we beýleki zerur enjamlar bilen üpjün edildi. Mekdebe çenli edarada lingafon we kompýuter otaglary, aýdym-saz zaly hem göz öňünde tutulypdyr.
Täze çagalar bagynyň üstünlikli işlemegini energiýa, suw we ýylylyk üpjünçiliginiň özbaşdak ulgamlary üpjün eder. Täze desgada lukmançylyk otagy, şeýle hem döwrebap tehnikalar bilen enjamlaşdyrylan aşhana we kir ýuwulýan bölüm ýerleşdirilipdir.


text:
NATO-nyň ýolbaşçysynyň aýtmagyna görä, eger Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ABŞ bilen Howpsuzlyk barada ylalaşyga gol çekmese halkara güýçleri bu ýurtdan öz harbylarynyň ählisini çykarmaly bolarlar.
Anders Fog Rasmusseniň duşenbe güni aýtmagyna görä, ABŞ-nyň we Owganystanyň arasynda ylalaşygyň baglaşylmadyk ýagdaýynda, NATO hem owgan hökümeti bilen harby hyzmatdaşlyk barada özara ylalaşygyny baglaşyp bilmeýär.
ABŞ-nyň we Owganystanyň arasynda gol çekilmeli diýilýän ylalaşykda 2014-nji ýylda halkara goşunlarynyň aglaba köpüsiniň Owganystany terk etmeginden soň bu ýurtda amerikan harbylarynyň galmagyna degişli şertleriň kesgitlenmegi göz öňünde tutulýar.
Owganystanyň ýaşulylar geňeşi agzalan ylalaşygyň baglaşylmagyny goldady, emma Karzaý gutarnykly karara 2014-nji ýylyň aprel aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanan ýolbaşçy tarapyndan gelinmegini isleýär.
ABŞ-nyň we Owganystanyň arasynda howpsuzlyk boýunça ylalaşyk meselesine sişenbe güni NATO-nyň daşary işler ministrleriniň Brusselde geçirýän iki günlük duşuşygynda garalmagyna garaşylýar.


text:
Braziliýanyň Rio de Janeiro şäheri 2016-njy ýylyň Paralimpia oýunlarynyň açylyşyna taýýarlanýar.
Marakana stadionyndaky açylyş dabarasy Günorta Amerikanyň ilkinji Olimpia oýunlarynyň odunyň söndürilmeginden üç hepde geçensoň geçiriler.
11 günläp dowam etjek bu waka dünýäniň 161 ýurdunyň dört müň çemesi sportsmeni gatnaşar. Emma Orsýetiň topary gatnaşmaýar.
Derňewleriň netijesinde Moskwanyň sportda döwlet tarapyndan dolandyrylýan doping programmasyny alyp barýandygy anyklanansoň Orsýetiň tutuş paralimpia toparyna Braziliýada geçirilýän bu halkara ýaryşyna gatnaşmak gadagan edildi.
Paralimpia ýaryşyna sport ýyldyzlarynyň arasynda eýranly ştangaçy Siamand Rahman, britaniýaly Dawid Weir we hytaýly Liu Çuiking gatnaşarlar.


text:
türkmən dili
əjdaha lazımdı izlə lələ mən googlla
Jeýhun bilen bahry-Hazar arasy,Çöl üstünden öser ýeli türkmeniň;Gül-gunçasy – gara gözüm garasy,Gara dagdan iner sili türkmeniň.
Hak sylamyş bardyr onuň saýasy,Çyrpynşar çölünde neri, maýasy,Reňbe-reň gül açar ýaşyl ýaýlasy,Gark bolmuş reýhana çöli türkmeniň.
Al-ýaşyl bürenip çykar perisi,Kükeýip bark urar anbaryň ysy,Beg, töre, aksakal ýurduň eýesi,Küren tutar gözel ili türkmeniň.
Alacaly bilmez, aslan oğlu türkmen'in.Ol merdiň ogludyr, mertdir pederi,Görogly gardaşy, serhoşdyr seri,Dagda, düzde kowsa, saýýatlar diriAla bilmez, ýolbars ogly türkmeniň.
Köňüller, ýürekler bir bolup başlar,Tartsa ýygyn, erär topraklar-daşlar,Bir suprada taýýar kylynsa aşlar,Göteriler ol ykbaly türkmeniň.
Köňül howalanar ata çykanda,Daglar lagla döner gyýa bakanda,Bal getirer, joşup derýa akanda,Bent tutdurmaz, gelse sili türkmeniň.
Bülbülden tamamlar, solur, sari olmaz,Dayım kehribar saçlar gülü türkmen'in.Gapyl galmaz, döwüş güni har olmaz,Gargyşa, nazara giriftar olmaz,Bilbilden aýrylyp, solup, saralmaz,Daýym anbar saçar güli türkmeniň.
Tireler gardaşdyr, urug ýarydyr,Ykballar ters gelmez hakyň nurudyr,Mertler ata çyksa, söweş sarydyr,Ýow üstüne ýörär ýoly türkmeniň.
Serhoş bolup çykar, jiger daglanmaz,Daşlary syndyrar, ýoly baglanmaz,Gözüm gaýra düşmez köňül eglenmez,Magtymguly – sözlär tili türkmeniň.
məhtimqulı
Azerbaýjan metbugaty
HALK CEPHESI•
Eýranyň daşary işler ministri Mutteki Ýerewanda saparda boldy.• Azerbaýjan bilen Russiýanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk has ösýär.
YENI AZERBAYCAN
• Angliýa bilen Azerbaýjanyň arasynda Iş forumy geçiriler.
--spoiler--
şəklində şirin danışığı olan qardaş türkmənlərin dilidir
--spoiler--
Aslynda Azerbayjan we Turkiye de yashayan halkda ganybir doganlarymyz !!!
--spoiler--
link


text:
Hepdäniň sişenbe güni ýurtda häkimiýet çalşandan soň, Maldiw adalarynda ýagdaý dartgynly bolmagynda galýar.
Çarşenbe güni ýurduň paýtagtynda we birnäçe adada bidüzgünçilikler möwç aldy. Olary wezipeden çekilen öňki prezident Muhammet Naşidiň tarapdarlary gurnady. Polisiýa edararsyna hüjüm edildi.
Wezipeden çekilýändigini yglan eden prezident biraz soň bu herekete dildüwşüjileriň mejbur edendigini aýtdy. Käbir maglumatlara görä, ol ýeňil ýaralanypdyr.
Maldiw adalarynyň täze lideri, wagtlaýyn prezident yglan edilen Muhammet Wahid Hasan häkimiýetiň güýç bilen çalşylma häsiýetini inkär edýär.


text:
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabadyň walýuta alyş-çalyş nokatlarynda dollar satyn almak meselesinde käbir täze çäklendirmeleriň ýüze çykandygy habar berilýär.
Mälim bolşy ýaly, 31-nji iýulda Aşgabadyň walýuta alyş-çalyş nokatlarynyň käbirlerinde ýörite buýruk asylyp, onda nagt milli pula her adama satylýan daşary ýurt pulunyň möçberi bir aýyň dowamynda bir müň ABŞ dollary möçberinde çäklendirilýär.
Maglumata görä, bu düzgüniň kabul edilenden öňki döwre hem täsirini ýetirip başlandygy habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Öten agşam Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Lakki Marwat şäherçesiniň golaýynda janyndan geçen bir hüjümçiniň maşyna ýerleşdirilen partlaýyjy maddany partlatmagy netijesinde azyndan 90 töweregi adam ölüp, ýüzlerçe adam ýaralandy.
Bu partlama ýaşlaryň arasynda wolleýbol ýaryşynyň geçirilýän ýerinde amala aşyryldy.
Lakki Marwat şäherçesi talyp söweşijileriniň aktiw hereket edýän regiony bolan Günorta Weziristan regionyna örän golaý ýerleşýär.
Ýerli polisiýa edarasynyň resmileri bu wakanyň bolan ýerindäki obanyň ýaşaýjylarynyň talyplara garşy göreş boýunça ýörite gurama döredendiklerini aýdyp, bu partlamanyň talaplar tarapyndan ar alyş görnüşinde gurnalan çäre bolmagy mümkin diýip hasaplaýandyklaryny mälim etdiler.


text:
18-nji iýulda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew bikanun migrasiýa akymyna garşy kanuna gol çekdi. Bu kanun Merkezi Aziýa döwletlerinden gelýän migrantlaryň akymyna gözegçilik etmäge gönükdirilendir.
“Üçünji döwletlerden gelýän bikanun zähmet migrasiýasynyň akymyna garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk hakyndaky ylalaşygyň tassyklanyşy barasynda” diýlip atlandyrylan bu kanun Orsýetiň, Belarusyň we Gazagystanyň arasynda güýje giren Gümrük birliginiň çäginde üçünji döwletlerden gelýän bikanun zähmet migrantlaryna garşy göreşiň hukuk esaslaryny döretmäge gönükdirilen” diýlip, Kremliň metbugat gullugynyň habarynda bellenýär.
“Kanuna laýyklykda, gysga möhletiň içinde Orsýetden zähmet migrantlaryny deportasiýa etmegiň täze shemalary işlenip düzüler. Gümrük birligine agza döwletlerde ähli migrantlar hasaba alnar. Bikanun girenler deportasiýa ediler” diýip, Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda “Migrasiýa-21-nji asyr” atly edaranyň eksperti Nataliýa Wlasowa aýtdy.
Wlasowanyň aýtmagyna görä, bu ylalaşygyň çäginde dürli döwletleriň migrasiýa gulluklarynyň arasynda gatnaşyk güýçlendiriler we bikanun migrantlar barasynda operatiw maglumatlary alyşmak, olary hasaba almak mümkinçiligi dörär. Bularyň hemmesi bikanun migrasiýanyň öňüni almaga gönükdirilen.
“Mundan beýläk bu ýagdaýa garşy göreş güýçlener. Emma migrasiýa gulluklarynyň esasy maksady, bikanun zähmet çekmäge gelýänleri gümrükden geçirmezlikden ybarat bolmaly. Häzir Orsýetde resmi derejede 5 million bikanun zähmet migrantlarynyň bardygy aýdylýan şol bir wagtda beýle kanunlar örän zerur” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Prezident Medwedew Orsýetiň, Belarusyň, Gazagystanyň raýatlarynyň Gümrük birliginiň çäginde erkin hereketini we zähmet çekmegini üpjün edýän “Zähmet migrantlary we olaryň maşgala agzalarynyň hukuklary” baradaky ylalaşygy tassyklamak hakynda ýene-de bir kanuna gol çekdi.
Gümrük birliginiň ýörite gulluklar tarapyndan bikanun zähmet migrantlary boýunça bazasy dörediler.
Agzalan çäreleriň ýeterlik derejede peýda getirjegine ynanmaýandygyny aýdan Orsýetiň Migrantlar Federasiýasynyň prezidenti Muhammed Amin Majumdor ilkibaşda migrasiýa akymyna gözegçilik edýän sistemada reforma geçirilmelidigini aýdýar.
“Beýle dokumentlere we beýannamalara garamazdan, Orsýetde migrantlara mätäçlik bar. Migrasiýa akymy artsa artar weli, azalmaz. Migrantlary legallaşdyrmak, ýagny olara amnistiýa yglan etmek zerur. Öňi bilen ýurtda korrupsiýa garşy göreşi güýçlendirmeli. Häzirki günde zähmet migrantlary haýsydyr bir firmalar arkaly resmi dokumentlere eýe bolýarlar. Şol sebäpli migrasiýa gullugy we polisiýa tarapyndan dolandyrylýan galp dokument taýýarlaýan kärhanalar köpelip barýar. Migrantlar aslynda legal işlemäge taýýar. Olara diňe şert döredip bermeli” diýip, Majumdor nygtaýar.
Gümrük birliginiň agzalary üçünji döwletlerden gelýän bikanun zähmet migrantlarynyň akymyna garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk barasyndaky ylalaşyga 2010-njy ýylyň noýabrynda Sankt-Peterburgda gol çekipdiler.
Orsýetiň Döwlet Dumasynda 28-nji iýunda onuň bilen bagly federal kanun kabul edildi. Bu kanuny 6-njy iýulda Federasiýa Geňeşi tassyklady.


text:
Öňki sowet respublikalarynyň liderleriniň köpüsi baýlygy gizlemek maksady bilen ofşor zonasynyň ulanylmagyny açyk ýazgaryp, onuň öz ýurtlaryny sermaýadan mahrum edýändigini aýdýarlar.
Ýöne indi Panamanyň “Mossak Fonseka” (Mossack Fonseca) atly ofşor kompaniýalary boýunça ýöriteleşdirilen hukuk şereketinden syzyp çykan maglumatlar regionyň azyndan üç döwlet baştutanynyň milliardlarça dollar baýlygy öz ýurtlaryndan daşarda gizlemek üçin ofşor kompaniýalaryndan peýdalanandygyny görkezýär.
Bularyň biri Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin. “Mossak Fonsekadan” ele salnan maglumatlarda Putiniň ady gönüden-göni agzalanok. Ýöne ol özüniň köne dosty Sergeý Roldugin bilen berk baglanyşykly.
Liderleriň ýene biri Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko, üçünjisi hem Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew. Aliýewiň aýalynyň hem gyzlarynyň ençeme ofşor kompaniýasynda paýy bar.
Syzyp çykan materiallar hakda öňümizdäki günlerde köpräk maglumat elýeterli edilse, onda öňki sowet regionynyň beýleki ýolbaşçylarynyň hem atlaryna gabat gelinmegi mümkin. Bu atlaryň biri Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew bolsa gerek. Sebäbi “Mossak Fonsekanyň” ýazgylarynda onuň agtygy Nuraly Kazaliýewiň ady göze ilýär.
Ýöne nähili-de bolsa, awtoritar liderleriň beýlekileri öz pullaryny ýurtda saklamaga çagyryp, özleri üçin aýratyn düzgünleri ýöredýändigini nygtamaga ýeterlik maglumatlar bar.
Putin
Mysal üçin, Putine ummasyz köp şahsy baýlyk toplapdyr diýip, ençeme ýyl bäri güman edilýär. 2007-nji ýylda onuň öz edarasyndan syzyp çykan maglumatlardan çen tutulyp, Putiniň baýlygy 40 milliard dollar bilen 70 milliard dollaryň aralygy diýip çaklanýar.
Ýöne şu wagta çenli bilinmeýän zat ors lideriniň öz baýlygynyň möçberini gizlin saklamak üçin näme ýollary ulanýandygydy.
Ele salnan maglumatlardan çen tutulsa, bu ýollaryň biriniň kompozitor Sergeý Roldugin ýaly ýakyn we ynamdar dostlardan peýdalanmak bolmagy mümkin.
Putiniň uly gyzy Marianyň ruhy atasy bolan Roldugin birnäçe ofşor kompaniýasyna ýolbaşçylyk edýär. Bu kompaniýalar hem Orsýetden karz pul hem tölegler alýar.
Roldugin 2014-nji ýylda "The New York Times" gazetine: "Men bir işewür adam däl, millionlarça pulum ýok" diýipdi. Agzalýan maglumatlardan çen tutsaň, onuň bu aýdýanlarynyň dogry bolmagy ähtimal. Aslynda, onuň özüne degişli bolmadyk milliardlarça dollar puly we baýlyklary saklaýan bolmagy mümkin.
Ýene bir mysal ofşor zonada Rolduginiň adyna hasaba alnan "Sandal Agajy" kompaniýasy. Bu kompaniýa 2009-njy ýyldan 2012-nji ýyla çenli Orsýetdäki dürli banklardan, şol sanda döwletiň eýeçiligindäki "Bank Rossiadan-da" bir milliard dollar karz pul aldy. Bu pullaryň bir bölegi bolsa soňra Putiniň ýakyn töweregine gaýdyp geldi.
Ofşor zonasynda hasaba alnan kompaniýalardan Roldugine näçe puluň gelip-gidýändigi belli däl.
Poroşenko
Poroşenko 2014-nji ýylda prezidentlige dalaş edende özüniň 858 million dollar möçberinde diýlip çak edilýän baýlygynyň esasy çeşmesi bolan "Roşen" konditer kärhanasyny satmagy wada beripdi.
Ýöne “Mossak Fonsekadan” ele salnan maglumatlaryň görkezmegine görä, ol ony satmagyň deregine Britaniýanyň Wirgin adalarynda hasaba alnan "BVI Prime Asset Partners, Ltd." atly ofşor kompaniýasyna geçiripdir.
Özüniň ofşordaky kompaniýasynyň ýeke-täk paýdary bolan Poroşenkonyň bu işi ony bu kärhanadan alýan ýyllyk girdejisinden Ukraina salgyt tölemekden halas edýär.
Poroşenkonyň öz baýlygyny halas etmek üçin eden işleri 2014-nji ýylyň aýaklaryna Orsýet tarapdan goldanylýan separatistleriň gündogar Ukrainada ençeme regiony eýelände onuň halky pida çekmäge çagyran mahalyna gabat gelýär. Muny bolsa, ukrain halky aňsatlyk bilen unutmaz.
Poroşenkonyň ofşor işjeňlikleri oňa kanun taýdan hem kynçylyk getirip biler.
"Transparency International Ukraine" guramasynyň analizçisi Ýewhen Çerniagyň aýtmagyna görä, Poroşenkonyň Ukrainanyň prezidentine söwda işjeňligini we döwlet işgärlerine öz girdejileri hakda galp maglumat bermegi gadagan edýän düzgüni hem bozan bolmagy mümkin.
Aliýewiň maşgalasy
“Mossak Fonsekadan” ele salnan materiallar Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň maşgalasynyň öz baýlygyny we Azerbaýjandaky düşewüntli söwda işlerinden paý almakda ulanýan usullaryny ýaşyrmak üçin ofşor kompaniýalaryndan ýygy-ýygydan peýdalanýandygyny görkezýär.
Agzalýan dokumentlerde berilýan maglumatlaryň köpüsi azerbaýjanly derňeýji žurnalistleriň, aýratynda Azatlyk radiosy bilen hyzmatdaşlyk eden Hatyja Ysmaýilowanyň ozal ile ýetiren maglumatlaryna gabat gelýär.
Ysmaýilowa geçen ýylyň sentýabr aýynda salgyt tölemekde galplyga ýüz uranlykda we bikanun söwda işlerini edenlikde aýyplanyp, 7 ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Ele salnan dokumentleriň görkezmegine görä, Aliýewiň aýaly Mehriban Aliýewa 2005-nji ýylda Panamanyň "Panamanian UF Universe Foundation" atly ofşor kompaniýasynyň iki müdiriniň biri diýip bellenipdir. 2007-nji ýylda ýatyrylan bu kompaniýa Azerbaýjanyň "AtaHolding" kärhanasyna kontrollyk edipdir.
Hasabatda şeýle-de Azerbaýjanyň altyn känlerini özleşdirmek boýunça iş alyp barýan kompaniýalaryň arasynda uly paýa eýe Panama şereketine kontrollyk edýänler Aliýewiň gyzlary Leýla bilen Arzu diýilýär.
Şeýle hem prezident Aliýewiň aýal dogany Sewil Aliýewa 2005-nji ýylda Britaniýanyň Wirgin adalarynda gurlan bir ofşoryň ýeke-täk paýdary.


text:
Liwiýadaky tolgunyşyklar ýurduň gündogardaky Bengazi şäherinden paýtgat Tripolä ýetdi. Häzir Bengazi şäheri Kaddafiniň 42 ýyllyk häkimiýetine garşy çykmagyň ruhlandyryjysy hökmünde häsiýetlendirilýär.Ýitgi uly
Protestçiler polisiýa işgärleri bilen çaknyşyga girenlerinde, paýtagtda ok atmalaryň sesleri hem eşidildi. Demonstrantlar döwlet eýeçiligindäki habar agentlikleriniň binalaryny derbi-dagyn etdiler. Şeýle-de olar birnäçe jemgyýetçilik binalary, şol sanda parlamentiň mejlis geçirýän Milli zalyny hem otladylar.
“Al Jazeera” telekanalynyň berýän maglumatyna görä, gijäniň dowamynda Tripolide bolan çaknyşyklarda azyndan 61 adam ölüpdir.
Bengazide esgerleriň we polisiýanyň yza çekilmegi sebäpli protestçiler şäheriň aglaba bölegini eýeläne meňzeýär. Adam hukuklary boýunça halkara “Human Rights Watch” guramasynyň berýän maglumatyna görä, ýurtda tolgunyşyklar başlaly bäri azyndan 233 adam ölüpdir. Bu hasabatda düýn gije ölen 61 protestçi göz öňünde tutulanok.
Kaddafiniň ogly Saif al-Islam kamera barmagyny çommaldyp, daşary ýurtdaky dissidentleri Liwiýadaky bidüzgünçiliklere meçew bermekde günäledi, 20-nji fewral.
Kaddafiniň ogly Saif al-Islam Kaddafi fewralyň 20-den 21-ine geçilýän gije ýurduň telewideniýesinde çykyş etdi. Ol Müsürdäki we Tunisdäki protestlerden ruhlanan raýatlaryny köşeşdirmäge synanyşdy. Şeýle-de Saif al-Islam Kaddafi ýurtdaky tolgunyşyklaryň graždanlyk urşuna ýazmak howpunyň bardygyny hem duýdurdy.
"Liwiýa Müsür däl. Liwiýada taýpalar we klanlar bar. Ol köppartiýaly we şuňa meňzeş zatlardan ybarat jemgyýet däl. Her kim öz üstüne düşýän wezipäni bilýär. Bularyň graždanlyk urşunyň döremegine sebäp bolmagy mümkin. Biz 1936-njy ýyldaky graždanlyk urşuny gaýtalarys. Liwiýa Tunis ýa-da Müsür däl. Liwiýanyň nebiti bar. Bu tutuş Liwiýany birleşdirdi. Şeýle-de bu Liwiýanyň birleşmeginiň esasy sebäpleriniň biri boldy” diýip, Saif al-Islam Kaddafi çykyş etdi.Kakasyna derek ogly gürleýär
Saif al-Islam Kaddafi syýasy reformalary geçirmegi teklip etdi. Şeýle-de ol polisiýanyň we harbylaryň “ýalňyşlyklara” ýol berendigini hem boýun aldy. Emma Saif al-Islam Kaddafi “Human Rights Watch” guramasynyň ölen adamlar barada berýän sanyny ret etdi. Şeýle-de ol öz atasynyň ýurdy terk edendigi baradaky habaryň hem ýalandygyny belledi.
Saif al-Islam Kaddafiniň aýtmagyna görä, onuň kakasy gozgalaňlara garşy soňuna çenli göreşer. Kamera barmagyny çommaldyp, Saif al-Islam daşary ýurtdaky dissidentleri Liwiýadaky bidüzgünçiliklere meçew bermekde günäledi.
Liwiýanyň Bengazi şäheri, 20-nji fewral
Ýurtdaky haýbat atmalar we eglişikler Kaddafiniň protestleri gazaply basyp ýatyrmagy netijesinde dörän liwiýalylaryň gahar-gazabyny azatlmajaga meňzeýär.
Şaýatlaryň aýtmagyna görä, esgerler protestçileri awtomatik ýaraglary bilen oka tutupdyrlar. Şeýle-de mergenler binalaryň depesinden protestçileri atypdyrlar.
Bu baradaky habarlary barlamak mümkin däl. Sebäbi daşary ýurt mediasynyň wekillerine ýurda girmek gadagan edildi.
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Liwiýada güýç ulanylmagyna “juda aladalanýandygyny” mälim etdi.
Britaniýanyň Daşary işler ministrliginiň aýtmagyna görä, şu gün Britaniýanyň Liwiýadaky ilçihanasynyň işgärleri ýurtdan çykarylyp başlanar.
“British Petroleum” we Norwegiýanyň “Statoil” kompaniýalary hem liwiýaly bolmadyk işgärlerini ýurtdan çykaryp başladylar.


text:
Hytaýyň günbatarynda Gyrgyzystanyň raýatyna neşe söwdasy bilen bagly aýyplama ýöňkeldi we ol ölüm jezasyna höküm edildi. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy habar berýär.
Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrliginiň Hytaýyň Sinjaň awtonom regionynyň paýtagty Urumçy şäherindäki wiza bölüminiň başlygy Azat Erkebaýew gyrgyz raýatyna berlen iň ýokary jezanyň haçan amala aşyryljakdygyny bilmeýändigini aýtdy.
Erkebaýew başga-da 15 gyrgyz raýatynyň Sinjaňdaky wagtlaýyn tussaghanada saklanýandygyny sözüne goşdy. Olardan 12 adama sud höküm çykardy we beýleki 3 adama garşy sud işi dowam edýär diýip, Erkebaýew Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrliginiň maglumatyna görä, 200 müňe golaý etniki gyrgyz ýaşaýan Sinjaň regiony bilen Gyrgyzystanyň 1,500 çemesi kärhanasy biznes edýär.


text:
Salam agzalar we myhmanlar!
Sahypada köp goşgy goýuldy, içinde türkmen şahyrlarymyzyñ goşgularyndan we tmolympiad'yñ höwesjeñ ýaş şahyrlarynyñky hem bar. Yöne näçe goýulsa-da, tüweleme ýene-de köp. Goý, şeýle-de bolsun. Ine-de bu temanyñ 7-nji bölümine ýetdik.
Geliñ, bu temada halan goşgularymyzy ya-da içinde halan käbir bentlerini goýup, öz pikirlerimizem yazyp duralyñ!
Degişmeli, satiriki goşgulary bilýäniñiz bar bolsa ony hem goýup bileris!
Täze şahyrlarymyzyñam öwüt-ündewli we göwnüñi açýan goşgularynyñ höwri köp bolsun!
Okañ we lezzet alyñ!
Telpekler (1 kisiden 1 sany)
Bu yazgi ucin
- Bayram 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


text:
Russiýanyň durnuksyz Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanda resmiler tarapyndan söweşiji diýlip häsiýetlendirilýän üç adam öldürildi.
Russiýanyň Terrora garşy göreşýän milli komitetiniň berýän maglumatyna görä, bikanun ýaragly toparyň agzalary diýlip güman edilýänler ýörite operasiýalaryň çäginde duşenbe güni öldürilipdirler. Bu operasiýalar Dagystanyň Lak etrabyndaky Kuma we Kundy obalarynda amala aşyrylypdyr.
Soňky ýyllarda Demirgazyk Kawkaz Russiýanyň iň dartgynly regionyna öwrüldi. Resmilere, kazylara we howpsuzlyk güýçlerine amala aşyrylýan hüjümler köplenç guramaçylykly jenaýatlar ýa-da yslamçy söweşijiler bilen baglanyşdyrylýar.
1990-njy ýyllaryň ortalaryna we 2000-nji ýyllaryň başlaryna Çeçenistanda bolan separatist uruşdan soň, yslamçy söweşijiler Dagystan, Inguşystan we Kabardino-Balkariýa ýaly beýleki Demirgazyk Kawkaz ýurtlaryna hem ýaýradylar.


text:
Yragyň täze parlamenti 1-nji iýulda birinji maslahatyny geçirdi, şol bir wagtda-da hökümet güýçleri ýurduň demirgazygyndaky Tikrit şäherini sünni söweşijileriniň elinden almak üçin basyşlaryny güýçlendirýärler.
“Yrak yslam döwleti we Lewant” atly toparyň söweşijileri şu aýyň başynda Yragyň demirgazyk we günbatar böleklerinde uly giňişlikleri ele salyp, Tikrit şäherini hem basyp alypdy.
Yrakda parlamentiň täze ýolbaşçysynyň, ýurduň hökümet we döwlet baştutanlarynyň saýlanmagyna garaşylýar.
Ýurduň häzirki premýer-ministri Nuri al-Maliki bu wezipede üçünji möhlete dalaş etmäge isleg bildirdi. Şol bir wagtda-da, Maliki ýurtda mezhep dartgynlylygyny döretmekde aýyplanýar. Tankytçylar munuň ýurtdaky krizise getirendigini aýdýarlar.
30-njy iýunda ABŞ-nyň prezidenti Baraka Obamanyň aýtmagyna görä, Waşington Bagdatda amerikanlary we ABŞ-nyň ilçihanasyny goramak üçin Yraga 300-den gowrak amerikan harbysyny iberipdir.


text:
Anna güni Ukrainanyň mediasy bu ýurduň ýarag söwdalaryna dahylly kompaniýasynyň iki sany ýokary derejeli resmisiniň Gazagystanyň aeroportunda tussag edilendiklerini habar berdi.
Bu baradaky maglumatda “Ukrspetseksport” döwlet kompaniýasynyň bu iki resmisiniň geçen hepde Gazagystanyň Goranmak ministrliginiň bir resmisi bilen duşuşykdan soň tussag edilendikleri aýdylýar.
Ukrainanyň Goranmak ministrliginiň öz adynyň tutulmagyny islemedik bir çeşmesi bu iki ukrain resmisine söwda ylalaşygyny baglaşmakda para berenlikde aýyplama bildirilýändigini aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda penşenbe güni Gazagystanyň Goranmak ministrligi bu ministrligiň ýaraglar boýunça uprawleniýesiniň başlygy, general-maýor Almaz Asenowyň para almakda tussag edilendigini habar berdi. Ýöne onuň kimden para alandygy barada anyk maglumat berilmeýär.


text:
25 ýyl mundan öň, 1986-njy ýylyň 26-njy aprelinde Ukrainanyň Çernobyl atom elektrik stansiýasynda tehnologik betbagtçylyk ýüze çykypdy.
SSSR-de perestroýkanyň, aç-açanlygyň bat alýan döwrüdigine garamazdan, bu betbagçylyk barada “Prawda” gazetiniň soňky sahypasynda çaklaňja maglumat çap edilipdi.
Heläkçiligiň gerimi çak edilişinden has giň möçbere eýe bolansoň, ony halkara jemgyýetçiliginden, sowet graždanlaryndan gizlemek häkimiýetlere başartmady. Heläkçilik, onuň ýetiren zyýanlary, geljekde etjek täsirleri baradaky hakykat habar serişdelerinde peýda bolup ugrady.
Resmi maglumata görä, çekilen maddy zyýandan başga, heläkçilik zolagynda bolan 829 müň adamdan häzir diňe 200 müň töweregi diri. Muny ýakynda Ýaponiýanyň Fukuşima atom elektrik stansiýasynda bolan heläkçilik bilen deňeşdirmegem ýeterlik.
Türkmenistandan hem gatnaşdylar
Çernobyl heläkçiliginiň zyýanlaryny ýok etmek işine Soýuzyň ähli respublikalaryndan, şol sanda Türkmenistan hem adamlar gatnaşdy. Olara sowet zamanynda dürli sosial ýeňillikler berildi.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow sosial kömekleriň köp görnüşini, hatda garaşsyzlyk ýyllary pensiýalary-da ýatyrypdy. Bu kampaniýa Çernobyl heläkçiligine gatnaşan adamlar hem düşdi.
Aşgabatly pensioner, 72 ýaşly Çerkez aganyň aýtmagyna görä, Türkmenistan garaşsyzlyga eýe bolansoň, Çernobyl wakalary ýuwaş-ýuwaş ýatdan çykyşyp ugrady. Şol döwürde bu heläkçilige gatnaşan adamlaryň problemalary hem özleri bilen deň ýatyp galdy.
Garaşsyzlygyň başky ýyllary Çernobyl heläkçiligi bilen bagly adamlar, owgan urşuna gatnaşyjylar barada alada edilip ugraldy. Olary watançylyk urşunyň weteranlarynyň hataryna goşmak, ýeňilliklere hukukly etmek boýunça käbir işler edildi.
“Emma Nyýazowyň diktaturasynyň ýol almagy bilen, bu işler doly ýatyryldy. Häzir metbugat sahypalarynda Çernobyl heläkçiligi, oňa gatnaşanlar barada hiç bir maglumat berilmeýär. Hatda Ýaponiýanyň Fukuşima AES-inde bolan betbagtçylyk barasynda-da informasiýa berilmeýär. Çernobyl barada-da, Fukuşima barasynda-da ilat häzirki döwürde doly maglumat almaly” diýip, Çerkez aga nygtaýar.
Kanuna üýtgetmeler girizildi
Türkmenistanyň Mejlisi şu ýylyň aprel aýynyň başynda Çernobyl heläkçiliginiň netijelerini ýok etmäge gatnaşyp, şikes alan, saglygyna uly zyýan ýeten adamlara goşmaça sosial ýeňillikleri bermek boýunça ýurduň Sosial we Zähmet kodekslerine goşmaçalar we üýtgetmeler girizdi.
“Zähmet hakyndaky“ kanuna girizilen üýtgetmelere we goşmaçalara laýyklykda, radiasiýa heläkçiliginden jebir çeken erkek adamlar 52 ýaşda, aýallar 48 ýaşda, radiasiýa zolagynda näçe wagt bolandygyna garamazdan, pensiýa çykyp bilýärler.
Ozalky Gyzylarbat, häzirki Serdar etrabynyň Janahyr obasyndan Jeren ýan-ýoldaşynyň Çernobylda gulluk borjuny ýerine ýetirip ýören wagty ýadro heläkçiliginiň ýüze çykandygyny, ilkinji kömege baranlaryň arasynda bolan adamsynyň saglygyna uly zeper ýetendigini aýdýar.
“Garaşsyzlygyň başky ýyllary ol saglygyna seretdirmekde-de, azyk paýyny almakda-da ýeňilliklerden peýdalanýardy. Emma ol ýeňillikler uzaga çekmedi, adamym işsiz galdy. Onuň saglygy barha ýaramazlaşýar. Alýan ujypsyzja puly däri-dermana-da ýetenok” diýip, Jeren nygtaýar.
Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan aprel aýynyň başynda Türkmenistanyň “Sosial üpjünçilik baradaky” kanunyna girizilen üýtgetmelere laýyklykda, Çernobyl atom elektrik stansiýasyna heläkçiligi ýok etmäge gatnaşan harby gullukçylaryň şol ýerde bolan her aýy üç aý iş stažy hasaplanýar.
Kanunda göz öňünde tutulýan ýeňillikleri alyp bilmeýän adamlar haýsy edaralara ýüz tutmaly diýen soragy bermek üçin Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Adalat, Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliklerine jaň etdi. Ol edaralarda telefon awtomaty: “Habaryňyzy galdyryň” diýen jogaby berýär.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowanyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Azerbaýjanyň parlamentine ýekşenbe güni geçirilen saýlawlaryň netijelerine laýyklykda, prezident Ylham Alyýewiň ýolbaşçylyk edýän “Ýeni Azerbaýjan” partiýasy sesleriň ýarsyndan köpüsini almagy başarypdyr.
Azerbaýjanyň merkezi saýlaw komissiýasynyň berýän maglumatlaryna görä, sesleriň 90%-i eýýäm sanalypdyr. Şolaryň netijesine görä, ýuduň parlamentiniň 125 ornunyň 70-den gowragy “Ýeni Azerbaýjan” partiýasynyň wekillerine degişli.
Emma oppozisýa wekilleri saýlawlaryň dowamynda köp sanly bidüzgünçilikleriň bolandygyny nygtaýarlar.
“Azerbaýjanyň milli fronty” oppozision partiýasynyň başlygy Ali Kerimli Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bu barada şeýle diýdi: “Bu adamlarda jogapkärçilik we dogruçyllyk duýgusy galmandyr. Bular dünýäde hiç kimiň etmeýän işlerini edýärler. Bu howply ýol Azerbaýjany betbagtçylyga elter. Bu Ylham Alyýewiň jogapkärçiligi ýitirendigini görkezýär. Men Azerbaýjan halkynyň birleşip oňa öz borçlaryny ýatlatjakdygyna umyt edýärin”.


text:
Şu günler Paýtagtymyzdaky Milli Küşt merkezinde “Türkmenistan ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy”atly spartakiýadanyň küşt görnüşinden ýaryş geçirilýär.Bu ýaryşa ähli welaýatdan iki erkek kişi we bir aýal maşgaladan ybarat bolan toparlar gatnaşýarlar.Ýaryş ertir Mart aýynyň 29-na irden sagat 10:00-da hem-de 15:00-da geçirilip ýeňijiler belli ediler. Ýaryşa tomaşa etmäge isleg bildirýänleriň ählisi gelip biler, sebäbi ol ýerde tanymal ussat küştçiler hem bar.
29 марта 2013
Küştiň ussatlary kim üeňiji bolarka, üstinlik hemra bolsun oýunçylar
29 марта 2013
gyzykly maglumatlaryňyzy wagtynda ýetireniňiz üçin sag bol, küşy oýuny gyzykly oýun,
29 марта 2013
Menä bu oýunda ýeketäk Zenan maşgalanyň gatnaşmagy begendirdi, näme diýsegem bu oýunda Zenan maşgala birinji bolmagy mümkin sebäbi türkmenlede sylaşyk diýen sözem bar,maglumaty wagtynda ýetireniňize minnetdar,
29 марта 2013
Küşt bäsleşigine gatnaşýanlaryň içinde Daşary ýurtlarda geçirilen bäsleşiklere gatnaşany barmy?
31 марта 2013
Küşt bäsleşigine Amanmyrat Kakageldiýew, Maýsa Öwezowa, Azat Silabow ýaly ussatlar gatnaşýar.Şulardan tanaýanyňyz barmy?


text:
Türkmenistanda “halky ýokary hilli arassa agyz suwy bilen ygtybarly üpjün etmek berkarar ýurtda üstünlikli amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň iň möhüm ugurlarynyň biridir” diýlip, resmi metbugatda habar berilýär.
Emma şol bir wagtda, käbir türkmenistanlylar öz ýaşaýan sebitinde arassa agyz suw ýetmezçiliginiň möhüm problema bolup durýandygyny we agyz suwuny satyn alyp içmeli bolýandyklaryny aýdýarlar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň Täze durmuş daýhan birleşiginden 72 ýaşly pensioner Parçagül daýza bilen söhbetdeş boldy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Minnesota ştatynda, Söwda merkezinde bolan pyçak hüjüminde sekiz adam ýaralandy.
17-nji sentýabrda, Sankt Kloud bolan hüjüm güman edilýän hüjümçiniň polisiýa ofiseri tarapyndan atylyp öldürilmegi bilen tamamlandy.
Hususy howpsuzlyk firmasynyň eşigini geýen we pyçak bilen ýaraglanan hüjüm mahalynda allanyň adyny dile getirdi diýip, şäher polisiýasynyň başlygy Blair Anderson aýtdy.
Şeýle-de ol hüjümçiniň,pyçak salmazdan öň, azyndan bir adamdan onuň musulmandygyny ýa däldigini sorapdyr diýip, Anderson sözüniň üstüne goşdy.


text:
Ýekşenbe güni Ysraýylyň hökümeti Ýakyn Gündogar ýurtlarynyň katolik ruhanylarynyň Ysraýyl barada ýaýradan beýanatyny ýazgardy.
Hususan-da, Ysraýylyň daşary işler ministriniň orunbasary Danny Aýalon Ýakyn Gündogaryň katolik ruhanylarynyň Rim papasy Benedikt XVI bilen geçiren duşuşyklaryndan soň ýaýradan beýanatyny «Ysraýyl döwletine garşy edilen syýasy hüjüm» diýip atlandyrdy.
Ýakyn Gündogar ýurtlarynyň katolik ruhanylary Watikanda geçiren iki hepdelik dini maslahatlarynyň jemleýji güni, ýagny hepdäniň şenbe güni arap topraklarynyň Ysraýyl tarapyndan eýelenmeginiň soňuna çykylmagyna çagyryş edip, ýörite beýanat ýaýratdylar.
Palestinanyň parahatçylyk gepleşikleri boýunça ýörite wekili Saeb Erakat ruhanylaryň iki döwletlilik barada eden çagyryşlaryny hoşallyk bilen garşy alandygyny aýtdy.


text:
Synçylaryň pikirine görä, onuň ýüzbe-ýüz boljak esasy kynçylygy Ýewropada heniz hem Orsýetin tebigy gazyna isleg bildirýän toparlaryň we hökümetleriň barlygydyr. Munuň hem üstesine, Germaniýanyň hut öz içinde-de Nabukko proýekti bilen bäsleşikli Orsýetiň planlaşdyrýan proýektlerini goldaýan täsirli syýasatçylar az däl. Şolaryň biri, Orsýetiň Baltika deňziniň astyndan geçjek “Demirgazyk akym” proýektiniň ýörite maslahatçysy, Germaniýanyň ozalky kansleri Gerhard Şröder hasaplanylýar. ‘Ýerlikli ýöne täsin’
Howpsuzlyk maglumatlary boýunça düýbi Italiýada ýerleşýän ýörite toparyň analitigi Federiko Bordonaro, jenap Fişeriň Nabukko proýekti boýunça ýörite maslahatçy bellenilmeginiň bir tarapdan ýerlikli bolup gorünýändigini, ýöne beýleki tarapdan bu wakada birneme gapma-garşylygyň hem bar ýaly bolup görünýändigini aýdýar. Ýagny, mälim bolşy ýaly, Ýoçka Fişer, Şröderiň hökümetinde uzak wagtlap möhüm wezipede, ýagny Daşary işler ministri wezipesinde işläpdi.
Ýöne indi bir tarapdan jenap Şröderiň “Gazpromyň” bähbitlerini gorap çykyş etmegi, jenap Fişeriň bolsa “Gazpromyň” bähbitlerine garşy gelýän Nabukko proýektiniň bähbitlerini goraýjy bolup çykyş etmegi, analitik Federiko Bordonaronyň pikiriçe, örän täsin bolup görünýär.
Gerhard Şröder, “Demirgazyk akym" proýekti boýunça “Gazpromy” goldap gelýär.
Germaniýanyň ozalky kansleri Gerhard Şröder, "Demirgazyk akym" proýekti boýunça “Gazpromy” goldamakda we oňa ýardam bermekde örän möhüm rol oýnap gelýär. Bu proýekt 2011-nji ýyldan başlap Baltika deňziniň asty bilen Orsýetiň gazyny Germaniýa akdyrmaklygy maksat edinýär. Plana görä, bu truboprowod arkaly Orsýet ýylda 55 milliard kub metr gaz akdyrar.
Mundan daşary Gerhard Şröder Orsýetiň göz öňünde tutýan “Günorta mawy akym” gaz proýektini hem ýakyndan goldap gelýär. Ýewropa Birleşiginiň içinde bu proýektiň belli bir derejede goldaw tapmagynda Şröderiň rolunyň az däldigi aýdylýar. Ukrainadan sowa Ýewropa çekiljek bu gaz proýekti 2015-nji ýyldan başlap Orsýetiň dünýä bazaryna çykarýan gazynyň üçden bir bölegine golaýyny Ýewropa ýurtlaryna ýetirmekligi maksat edinýär. Bäsdeş proýektler
Moskwa soňky wagtlar Orsýetiň gaz proýektlerine bäsdeş diýlip hasaplanylýan Nabukko gaz proýekti üçin potensial energiýa üpjünçileri bolup biläýjek Azerbeýjany, Eýrany we Türkmenistany, şeýle-de Nabukkonyň geçjek tranzit ýurdy bolan Türkiýäni özüniň “Günorta mawy akym” proýektine gatnaşmaga çekmek ugrunda tagalla edýär.
Howpsuzlyk maglumatlary boýunça düýbi Italiýada ýerleşýän ýörite toparyň analitigi Federiko Bordonaro, Nabukko proýektiniň ýörite maslahatçysy wezipesine saýlanan Germaniýanyň ozalky Daşary işler ministri Ýoçka Fisheriň öňünde duran esasy wezipelerden biriniň hem, şol potensial ýurtlary Orsýetiň proýektlerine däl-de, Nabukko proýektine gatnaşmaga yrmakdan ybarat boljakdygyny aýdýar.
Ekspertleriň pikiriçe, Nabukko proýekti bilen deňeşdirilende Orsýetiň “Günorta mawy akym” proýektiniň Ýewropa iki esseden hem gowrak möçberde gaz akdyrmaklygy maksat edinýändigine garamazdan, Nabukkonyň ähmiýetine kemter baha berilmeýär. Sebäbi Ýewropa Birleşigi energiýa meselesinde özüniň Orsýete bolan garaşlylygyny azaltmak üçin, bu proýekte özboluşly bir mümkinçilik hökmünde garaýar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Päkistanyň ýokary derejeli delegasiýasy bilen gepleşikleri açdy.
ABŞ–nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Waşngtonda Päkistanyň ýokary derejeli delegasiýasy bilen gepleşikleri açyp, Päkistan halkyna we hökümetine ähli taraplaýyn goldawy wada berdi hem-de Yslamabad bilen gatnaşyklarda indi Waşingtonyň täze ugur ýöredýändigini aýtdy.
“Özara gatnaşyklarymzda täze sahypa açýarys. Geçen ýyl Obamanyň administrasiýasy Päkistan bilen gatnaşyklara başgaça çemeleşýändigini, başga pozisiýa eýeleýändigini sözde hem iş ýüzünde subut etdi. Prezident Obamanyň administrasiýasy işe başlan ilkinji gününden bu iş onuň hem meniň şahsy ileri tutýan meselämiz boldy” diýip, Hillary Klinton aýdy.
Päkistan delegasiýasyna baştutanlyk edýän daşary işler ministri Şah Mahmud Kureşi ABŞ bilen Päkistanyň arasyndaky gatanşyklaryň bulaşmagyndan iki ýurduň bähbitleriniň zyýan çekýändigini belledi. Onuň sözlerine görä, Päkistan bilen ABŞ-nyň arasyndaky gatnaşyklaryň pugta hem durnukly bolmalydygyny gatnaşyklaryň taryhy görkezýär.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Muhammad Jawad Zarif saud häkimiýetlerini Eýranyň şu ýylky haj zyýaratyndan çekilmeginiň daşyndaky söz dawasynda “çydamsyz ekstremizmde” aýyplady.
“Hakykatda eýranlylaryň we musulmanlaryň köpüsiniň şeýle-de wahhabitleriň we saudi terror ussatlarynyň wagyz edýän çydamsyz ekstremizminiň arasynda hiç hili meňzeşlik ýok” diýip, Zarif 6-njy sentýabrda Twitter arkaly aýtdy.
Onuň bu pikiri Saud Arabystanynyň baş ruhanysy, baş müfti Abdulaziz al-Şeihiň aglabasy şaýylar bolan eýranlylar “musulman däl” diýip aýtmagynyň yzýany orta atyldy.
Saud ruhanysy, bolsa, Eýranyň baş lideri Aýatolla Ali Hameneiniň sünnileriň ýolbaşçylygyndaky Saud Arabystanynyň musulmanlaryň mukaddes şäherleri Mekkä we Medina haj zyýaratynyň guramaçylygyny tankyt etmegine jogap berdi.
Eýran şu ýyl 10-njy sentýabrda başlanýan haj zyýaratyna öz zyýaratçylaryny ibermeýändigini we saud resmileri bilen howpsuzlyk barada gepleşikleriň şowsuzlyga uçrandygyny aýtdy.
2015-nji ýylyň haj zyýaratynyň dowamynda basa-baslyk zerarly azyndan 2297 zyýaratçy wepat bolupdy, olaryň ýüzlerçesi eýranlylardy.


text:
Aşgabat, 04.03.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Türkiýä saparynyň ilkinji gününiň dowamynda giňişleýin düzümde gepleşikler tamamlanandan soň, ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Türkiýäniň Daşary ykdysady aragatnaşyklar guramasynyň (DEIK) arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ylalaşyga, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersiteti bilen Türkiýe Respublikasynyň Premýer-ministriniň ýanyndaky Türk hyzmatdaşlyk we utgaşdyryjy agentliginiň (TIKA) arasynda “Toprakly we topraksyz ýyladyşhana gurmak” taslamasynyň ýerine ýetirilmegi baradaky Teswirnama, Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Türkiýe Respublikasynyň Medeniýet we syýahatçylyk ministrliginiň arasynda medeniýet babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ähtnama, Türkmenistanyň Hökümeti bilen Türkiýe Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Zähmet, durmuş taýdan goramak we iş bilen üpjünçilik babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ylalaşyga, Ýükleriň halkara utgaşdyrylyp daşalmagy hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Türkiýe Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soň, iki döwletiň Baştutanlary köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti ýokary derejedäki duşuşygyň jemlerini teswirlemek bilen, bu saparyň türkmen-türk doganlyk gatnaşyklarynyň häzirki zaman taryhyndaky ýetilen ýene-de bir täze sepgitdigini nygtady.Türkmen Lideriniň belleýşi ýaly, gepleşikleriň barşynda barha ösýän we berkeýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmegiň geljegi uly bolan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem bar bolan amatly şertleri peýdalanmak bilen, iki döwletiň arasynda iri taslamalary amala aşyrmak boýunça täze mümkinçilikleriň döreýändigi barada pikir alşyldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenip, şu ýyl Türkmenistanyň we Türkiýäniň öz taryhyndaky möhüm ähmiýetli şanly seneleri belläp geçýändigine ünsi çekdi. Mälim bolşy ýaly, şu ýyl Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara derejesinde ykrar edilmegine 20 ýyl dolýar. Şoňa görä-de, ýurdumyzda 2015-nji ýyl Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Bu şanly senä bagyşlanyp geçirilýän çärelere halkara jemgyýetçiligi hem gatnaşar. Doganlyk türk halky hem 2015-nji ýylda Çanakkaladaky söweşiň 100 ýyllygyny halkara derejesinde belläp geçýär.
Duşuşyklar açyklyk we birek-birege hormat goýmak, özara ynanyşmak we hyzmatdaşlyk etmäge uly gyzyklanma bildirmek ýagdaýynda geçýändigini kanagatlanma bilen belläp, milletiň Lideri saparyň netijelerine ýokary baha berdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam edip, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň ünsüni ýurdumyzyň daşary ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek maksadynda ertir, 4-nji martda Stambulda Türkmenistanyň Halkara maýa goýum maslahatynyň açylýandygyna çekdi. Bu maslahata Türkiýäniň, Ýewropanyň, Aziýanyň we Amerikanyň onlarça kompaniýalary gatnaşar.
Milletiň Lideri pursatdan peýdalanyp, Türki halklaryň halkara medeniýet we sungat guramasynyň (TÜRKSOÝ-yň) çäklerindäki hyzmatdaşlygyň hem täze, has ýokary derejä çykandygyny belledi. Mälim bolşy ýaly, Türki halklaryň halkara medeniýet we sungat guramasynyň (TÜRKSOÝ-yň) karary bilen 2015-nji ýylda Mary şäheri türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edildi. Şunuň bilen baglylykda, 2015-nji ýylda ähli doganlyk döwletler bilen bilelikde türki halklaryň arasyndaky medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge gönükdirilen birnäçe medeni we ylmy çäreler geçiriler.
Türkmen Lideri sözüniň ahyrynda, Türkiýe Respublikasyna şu saparynyň öz öňünde goýlan maksatlara ýetilendigini kanagatlanma bilen belledi.


text:
Türkiýe Birleşen Ştatlardan metbugatdaky içalçylyk habarlary babatda düşündiriş talap edýär, ol habarlarda Waşingtonyň türk liderlerini gözegçilikde saklandygy aýdylýar.
Premýer-ministriň orunbasary Bulent Arinç 1-nji sentýabrda Birleşen Ştatlaryň Ankaradaky jogapkär diplomatyny çagyryp, düşündiriş talap etdi.
Germaniýanyň "Der Spiýegel" žurnaly 31-nji awgustda Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk gullugynyň türk ýolbaşçylaryna 2006-njy ýyldan bäri gerimli elektron gözegçiligini edýändigini ýazdy.
Žurnal bu maglumaty häzir gaçgaklykda ýaşaýan ozalky howpsuzlyk işgäri Edward Snowdene salgylanyp ýaýratdy.


text:
Goşulan sözleriniň manysyny has nygtamaga, güýçlendirmäge kömek edip, basymy özüne geçirmeýän goşulmalara kömekçi goşulmalar diýilýär. Olara -da, -dä, -de, -la, -le, -a, -e, -ha, -hä ýaly goşulmalar degişlidir.
Ol-a geldi. Biz-ä bilemzok.
Kömekçi goşulmalaryň basymy özüne geçirmeýänligi üçin, ýazuwda goşulan sözi bilen kömekçi goşulmalaryň arasynda defis goýulýar.
Men-ä ugrajak.
Kömekçi goşulmalar aýdylanda we ýazylanda çekimlileriň inçelik-ýogynlyk sazlaşygyna boýun egdirilýär.
gel-dä, oturaý-da.
Öňki bogunlarynda dodak çekimlisi bolup, soňy gysga aýdylýan dar çekimlä gutaran sözlere kömekçi goşulmalar goşulanda, şol dar çekimliler dodaklandyrylyp aýdylsa-da, ýazuwda dodaklandyrylman ýazylýarlar.
Durdy-la, öwündi-de, gerdi-de...
Soňy dymyk çekimsizlere gutarýan sözlere -a, -ä kömekçi goşulmalar goşulanda, dymyklar açyga öwrülýärler.
kitab-a gyzykly eken.
Goşulan sözlerine sorag manysyny bermäge hyzmat edýän goşulmalara sorag goşulmalary diýilýär.
Sorag goşulmalaryna -my, -mi, -myka, -mikä, -muka, -mükä goşulmalary degişli bolup, olar sözlemiň habaryna goşulýarlar.
Meret geldimi? Jemal çörek bişirdimikä?
Sorag goşulmalary goşulan sözleri bilen goşulyp ýazylýarlar.
Birinji bogunda dodak çekimlisi bolan soňy y, i dar çekimlilerine gutarýan iki bogunly sözlere sorag goşulmalary goşulanda ol sözleriň soňundaky dar çekimliler orta düşüp, dodaklandyrylyp aýdylýarlar we ýazylýarlar.
turşy-turşumyka, suwçy-suwçumyka we ş. m.
-my, -mi goşulmasy senlik ýöňkemäniň birlik we köplük sanlarynda üýtgäp işlikleriň häzirki zaman ýöňkeme goşulmalarryndan öň hem, soň hem getirilip ulanylýar. Ýazuwda bularyň ikisine-de ýol berilýär.
bilýärsiňmi, bilýärmisiň.
Goşulan sözüniň sözlemiň habary bolmagyna kömek edýän -dy, -di, -dyr, -dir, -dur, -myş, -miş, -muş, -müş, -eken, -ka, -kä goşulmalara habarlyk goşulmalary diýilýär.
Habarlyk goşulmalaryny kabul edip, habar bolup gelen sözler zaman aňladýarlar we ýöňkeme bilen üýtgeýärler.
Habarlyk goşulmalary birnäçe söz toparyna goşulyp bilýänligi üçin, olaryň ýoklugy dürli ýollar bilen ýasalýarlar. At rolunda gelen sözler bilen ulanylsalar, olaryň ýoklugy däl söz arkaly ýasalýarlar. Habarlyk goşulmalary işlik formalaryna goşulyp, ýoklugy aňlatjak bolsa, -ma, -me goşulmasy goşulýar.
Almaly däldirin (at rolunda gelen söz). Işlemänmiş (işlik rolunda).
-dy, -di habarlyk goşulmasy at rolundaky sözlere goşulyp, bir zadyň geçen wagtda şeýledigini bildirýär.
Bu mekdep açylanda gelipdim.
-dyr, -dir, -dur, -dür habarlyk goşulmalary at rolundaky sözlere goşulyp, olaryň häzirki zamany aňlatmaklaryna hyzmat edýärler, bildirilýän düşünjäniň häzir şeýledigini ýa-da şeýle däldigini aňladýarlar.
Şol oturan soraýanyňdyr.
-myş, -miş, -muş, -müş at rolundaky sözleriň soňuna goşulyp, öz goşulan sözüne işlik nyşanyny berip, ony sözlemiň habary etmeklige hyzmat edýär. Many taýyndan başga birinden eşidilen zady habar bermegi aňladýar.
Jeren fabrikde işçimiş.
Eken habarlyk goşulmasy at rolundaky sözler bilen gelende, olaryň sözlemiň habary bolup gelmegini üpjün edýär. Many taýyndan bir zadyň şeýledigini owal bilmän, indi bilip galandygyny aňladýar.
Bu iş-ä kyn eken.
-ka, -kä goşulmasy şu ýagdaýlarda ulanylýar:
Bir zady soramak üçin.
Şu geljekler näçekä?
Wagt aňlatmak üçin
Sen kiçijikkäň, şuny saňa beripdim.
Eken bilen gelýän at rolundaky sözleriň ýokluk formasyny ýasamak üçin at rolundaky söz bilen ekeniň arasynda däl diýen ýokluk kömekçisi ulanylýar.
Okuwçy däl eken.
-dy, -di habarlyk goşulmasyny kabul eden bir bogunly dodak çekimlili sözler ýöňkeme bilen üýtgände, olluk ýöňkemäniň birliginden beýlekilerde -dy, -di goşulmasy dodaklandyrylyp aýdylýar we ýazylýar.
Men zordum, olar zordular.
Habarlyk goşulmalary çekimlileriň inçelik-ýogynlyk, dodak singarmonizmine boýun egdirilýärler.
ýaşyldyr, içidir, gökdür, dokdur.
-dyr, -dir, -dur, -dür habarlyk goşulmalary goşulan sözler ýöňkeme bilen üýtgänlerinde, senlik ýöňkemäniň birliginde we köplüginde habarlyk goşulmalary düşürilip aýdylýar we ýazuwda hem şeýle ýazylýar.
Güýçlüdirsiň däl-de, güýçlüsiň.
Dodak çekimlisi bolan bir bogunly sözlere -muş, -müş, köp bogunly we dodak çekimlisi bolmadyk bir bogunly sözlere -myş, -miş goşulmalary goşulýar.
ýörmüş, oglanmyş we ş. m.
Habarlyk goşulmalary öz goşulan sözleri bilen bile ýazylýarlar. Eken degişli sözleriniň yzyndan gelip, ol sözlerden aýry ýazylýar.
Kakam gelen eken.
Ýoklugy bildirýän däl sözi hem gelende bular aýry ýazylýarlar.
Bular däl eken.


text:
19-njy noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň Ankara köçesiniň ugrunda bina edilen täze desgalaryň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Täze binalar 12 gatly üç sany ýaşaýyş jaýyny, sport hem-de söwda merkezlerini we jemgyýetçilik çärelerini geçirmek üçin binany öz içine alýar.
Bu ýerde bina edilen 12 gatly 72 öýli üç sany ýaşaýyş jaýynyň umumy meýdany 72 müň 150 inedördül metre barabardyr. Olaryň her birinde üç, dört we bäş otagly, giň hem-de otaglarynyň ýerleşdirilişi gowulandyrylan öýler göz öňünde tutuldy, olarda ýaşaýjylaryň amatly, abadan we many-mazmuna baý durmuşda ýaşamagy üçin ähli şertler döredildi. Olarda ýerasty awtoduralgalar hem bar. Belent jaýlaryň töweregi abadanlaşdyryldy we gök zolaklar bilen örtüldi.
Ýaşaýyş toplumynyň golaýynda meýdany 1,3 müň inedördül metre golaý bolan söwda merkezi ýerleşýär. Iki gatly binanyň birinji gatynda gündelik zerur bolan azyk önümleriniň we mebelleriň dürli görnüşlerini hödürleýän dükanlaryň ikisi, ikinji gatynda çagalar we halkyň sarp edýän harytlary satylýan dükanlar bar. Ýaşaýjylaryň boş wagtyny peýdaly geçirmegi we sport bilen meşgullanmagy üçin medeni hem-de sport desgalary göz öňünde tutuldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow dabaraly ýagdaýda täze binalaryp toý bagyny kesip, bu ýerden öý alan Swiridowlaryň we Toýlyýewleriň maşgalalarynyň öýlerine baryp gördi. Döwlet Baştutany öý eýelerini täze jaý toýy bilen gutlap, olara sowgat gowşurdy hem-de täze öýde bagtyýar durmuş arzuw etdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti Sport merkezine baryp, bu ýerde bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak üçin döredilen şertler bilen tanyşdy. Sport desgasynyň umumy meýdany 1 müň 200 inedördül metre golaýdyr. Onda bedenterbiýe bilen meşgullanmak üçin häzirki zaman enjamlar gurnalypdyr, çagalar we ulular üçin iki sany ýüzülýän suw howdany ýerleşýär. Sport merkeziniň ýanaşyk ýerinde çagalar üçin açyk suw howdany, tennis meýdançasy we woleýbol meýdançasy gurnaldy. Toplumyň ýaşaýjylary saglygyny berkitmek üçin bu ýerde döredilen mümkinçiliklerden peýdalanyp bilerler.
Soňra döwlet Baştutany Medeni-dynç alyş merkezine baryp, dürli jemgyýetçilik çärelerini geçirmek üçin döredilen şertler bilen tanyşdy.
Umumy meýdany 1,2 müň inedördül metrden gowrak bolan iki gatly bina dabaralary hem-de beýleki çäreleri, şol sanda maşgala dabaralaryny geçirmek üçin niýetlenendir. Bu merkez bir wagtda bäş ýüze çenli adamy kabul edip biler.


text:
Ýaşlaryň arasynda döwrebap egin-eşik modasyna ýykgyn edilmegi, ýaşulylary alada goýýar. Eýsem munuň sebäbi näme? Şeýlede moda meselesinde ýaşlar bilen ýaşulylaryň arasynda nähili pikir tapawutlary bar? Bu Täze Tolkun ýaşlar programmasynyň esasy temasy.
Şeýlede gepleşigimiziň bu tapgyrynda, demirgazyk Owganystanda moda dünýäsinden gaty uzakda ýaşaýan türkmenleriň tekrem taýpasynyň zenanlarynyň geýýän egin-eşikleri barada hem gürrüň edilýär. Gepleşigimizde Maksat atly şahyr diňleýjimiziň moda hakda ýazan goşgysyny hem diňläp bilersiňiz.
Türkmen ýaşlarynyň häzirki modasyndan biri bolan sport we mundan bir ýyl ozal açylan Türkmenistan Sport telekanalynyň görkezýän programmalary we şol programmalaryň ýaşlary kanagatlandyryp-kanagatlandyrmaýandygy barada hem söhbet edýäris.
Programmamyzyň iň ahyrynda bolsa Özbegistandaky söýgülisini görmek üçin mundan bir näçe aý ozal Amyderýany ýüzüp geçen we soňra Özbegistandan deport edilen Owganystanly türkmen ýaş ýigit Abdulnazar bilen onuň söýgülisiniň häzirki durmuşy bilen tanyşarys.


text:
Bu termometri maňlaýyňa golaý tutanyňda, gyzgynyň bolup-bolmandygyny anyklap bilersiň.
Fransiýanyň firmalaryndan biri tene degmän işleýän elektron termometri satuwa çykardy.
Bu enjam bilen bedeniň gyzgynyny ölçemek üçin, ony maňlaýyň töwereginde aýlamak ýeterlik boljak.
Enjama 4 müňden hem köp ölçeg geçirýän 16 infra-gyzyl şöhle geçiriji goýlupdyr. Bedeniň iň ýokary gyzgyny esasy damarlaryň gyzgynynyň uzakdan ölçelmegi bilen kesgitlenýär.
Elektron termometr mobil programma bilen utgaşdyrylypdyr. Ýaş, simptom we bedeniň gyzgynynyň tapawudyna laýyklykda, sagdynlaşmak isleýäne maslahatlar hem berilýär.
Ölçeginiň takyklygy taýdan bu termometri rektal we gulak termometrleri bilen deňeşdirmek bolar.
Hünärmenleriň aýtmagyna görä, bu enjam endama degmeýäni üçin, arassaçylyk taýdan örän ähmiýetli we bedene hem zeper ýetirmeýär. Onuň bilen oýalykdaky ýa-da ukuda ýatan adamyň gyzgynyny aňsatlyk bilen barlamak mümkin.
Termometr, şol bir wagtyň özünde hassanyň gyzgynynyň haýsy yzygiderlilikde ölçenendigini öwrenmäge-de kömek edýär.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti, prezident Obamanyň administrasiýasynyň Ysraýyl bilen Palestina arasynda parahatçylyk boýunça gepleşikleriň ýakyn wagtda başlaryna umyt bildirýändigini habar berdi.
Döwlet departamentiniň wekili Krowly bu barada Müsüriň prezidenti Husni Mübärek bilen Hillari Klintonyň duşuşygyndan soň habarçylara mälim etdi. Ol gepleşiklerde taraplaryň bu barada berk iş alyp barýandygyny we geljek birnäçe hepdäniň dowamynda gepleşikleriň gaýtadan başlap biljekdigine umyt bildirilýändigini hem sözüne goşdy.
Şu gün prezidentler Obama we Mübärek Ak Tamda duşuşýarlar.


text:
Birleşen Ştatlaryň kiber aňtaw kompaniýasy "iSight Partners" öten aý Ukrainada ozal görlüp-eşidilmedik derejede energiýanyň kesilmegine sebäp bolanyň "Sandworm" diýip tanalýan orsýetli haker toparydygyna özüniň şübhelenmeýändigini aýdýar.
"Biz muňa jogapkäriň ”Sandwormdygyna” ynanýarys" diýip, "iSight" kompaniýasynyň içalylyk boýunça analiz bölüminiň direktory Jon Hultkuist "Reuters" habar agentligine aýtdy.
"ISight" bilen beýleki kiber howpsuzlyk kompaniýalary bu işde ozaldan "Sandwormy" güman edipdiler. Merkezi Moskwada ýerleşýän bu haker topary strategik taýdan ors hökümeti bilen hyzmatdaş hasaplanýar.
Amerikanyň howpsuzlyk gulluklary Ukrainada energiýanyň kesilmeginde, şeýle hem Birleşen Ştatlar bilen Ýewropada bolan şular ýaly hüjümlerde Orsýeti güman edipdiler. Ýöne şu çaka çenli bu işi edeniň ady açyk aýdylmandy.
Içalylyk
Ukrainanyň döwlet howpsuzlyk gullugy hem 23-nji dekabrda günbatar Ukrainada 80 müň müşderiniň garaňkylykda galmagynda Orsýeti günäkärledi.
Hultkuistiň aýtmagyna görä, "iSight" agzalýan hüjümde ulanylan "BlackEnergy 3" we "KillDisk" atly zyýanly programmalary analizläp, bu işi eden "Sandworm" diýen netijä gelipdir.
Hultkuist "Sandworm" haker toparynyň gös-göni ors hökümetine işleýändigini belli däl diýýär.
"Bu döwletiň bähbidi bilen utgaşykly iş alyp barýan bir ors aktýory. Ol tabşyryk boýunça işlerýärmi ýa ýok, ony bilemzok" diýip, Hultkuist aýdýar.
"ISight" kiber aňtaw kompaniýasynyň bellemegine görä, "Sandworm", esasan, içalylyk bilen meşgullanýar. Ol "BlackEnergy" atly zyýanly programmany ulanmak bilen Birleşen Ştatlara garşy birnäçe hüjümi ýola goýdy.
Hüjümler
Bu hüjümler netijesinde Amerikada we Ýewropanyň garşysyna gönükdirilen şuňa meňzeş hüjümlerde energiýanyň kesilendigi ýa başga hili fiziki weýrançylyklaryň bolandygy barada berlen maglumat ýok. Käbir bilermenler hüjümçileriň bu derejede zyýan ýetirmek islemedik bolmaklary-da mümkin diýip çaklaýarlar.
"ISight" Ukrainadan daşarda edilen ozalky hüjümleriň synag üçin edilen bolmagy ähtimal diýýär.
""ISight" alnyp barlan işleriň Orsýetden gözbaş alandygyna we olaryň Birleşen Ştatlar bilen Ýewropanyň SCADA sistemalaryna garşy çozuşynyň hüjüm üçin maglumat edinmäge gönükdirilendigine ynanýar" diýip, “iSightyň” sözçüsi "Infosecurity" žurnalyna aýtdy.
Kiber aňtaw kompaniýasynyň bellemegine görä, "Sandworm" birnäçe wagt bäri Ukrainanyň resmilerine we ýurduň mediasyna garşy hüjümleri ýola goýup gelýär. Aýdylyşyna görä, Ukrainanyň mediasyna garşy amala aşyrylan weýrançylykly hüjümlerde "Sandworm" haker toparynyň zyýanly programmasy "BlackEnergy" ulanylypdyr.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Bahreýn Patyşalygyna iki günlük resmi saparyny tamamlady.
Penşenbe güni saparynyň soňky güni türkmen prezidenti Bahreýn Patyşalygynyň ençeme möhüm döwlet obýektlerine sapar etdi.
Hususan-da, ol dünýäde iň uly transport obýektleriniň biri hasaplanylýan we Bahreýn Patyşalygy bilen Saud Arabystany baglanyşdyrýan esasy awtomobil köprüsiniň transport-dolandyryş merkezine baryp gördi.
Mundan daşary, prezident G.Berdimuhamedow «Formula-1» halkara awtomobil ýaryşlarynyň geçirilýän meşhur awtodromuna hem sapar etdi.
Şeýle-de, düýnki saparynyň barşynda G.Berdimuhamedow Bahreýn Patyşalygynyň atçylyk-sport kompleksiniň işi bilen-de ýakyndan tanyşdy.


text:
Aşgabadyň medeniýet müdirligi “Türkmen ertekileriniň dünýäsi” çagalar medeni-dynç alyş merkeziniň ýolbaşçylygy bilen bilelikde Çagalary goramagyň Halkara gününe bagyşlap konsert gurady. Oňa paýtagtyň sungat mekdepleriniň iň gowy aýdymçylarydyr sazandalary, belli horeografik toparlaryň tansçylary, şeýle hem Aşgabat şäheriniň sport baradaky komitetiniň toplumlaýyn sport mekdebiniň türgenleri gatnaşdylar.
Konserti “Jan Watan” diýen aýdym bilen Dünýä Myradowa açdy. Skripkaçylaryň, akkordeonçylaryň we deprekçileriň bilelikdäki çykyşlary konsertiň bezegine öwrüldi. Olar türkmen kompozitorlarynyň nusgawy we häzirki zaman eserlerini ýerine ýetirdiler. Türgenleriň çeper gimnastika we hapkido boýunça görkezme çykyşlary-da tomaşaçylary biparh goýmady.
Konsert tamamlanansoň, çagalar asfaltyň ýüzüne surat çekmek bäsleşiginiň ýeňijilerini sylagladylar. Baýramçylyk agşamyna gatnaşýanlaryň her birine buzgaýmak sowgat berildi we olar üçin agşam atraksionlar hem muzdsuz işledi.


text:
ABŞ-nyň harby deňiz pehotasy iki generaly pensiýa çykmaga mejbur etdi. Bu şol generallaryň işinden boşadylmagy hökmünde häsiýetlendirildi. Gürrüňi gidýän ýokary derejeli harbylar Owganystandaky bir harby bazany “Talyban” hereketiniň hüjüminden gorap bilmänlikde aýyplandylar.
Harby deňiz pehotanyň ýolbaşçysy general Jeýms Amos beýanat ýaýradyp, onda general-maýor Çarles Gurganusyň we general-maýor Gregg Sturdewantyň Helmand welaýatyndaky Bastion berkitmesini “goramak üçin talaba laýyk çäreleri görmändiklerini” belledi.
Amos bu iki generala pensiýa çykmagy teklip etdi, olar hem muňa razylyk berdiler.
2012-nji ýylyň sentýabrynda amala aşyrylan hüjümde ABŞ-nyň iki esgeri öldürildi we ýedi işgäri ýaralandy. Bu wakanyň netijesinde millionlarça dollarlyk zyýan hem ýetdi.
Şol wakada “Talyban” hereketiniň 14 söweşijisi öldürildi, biri hem ele salyndy.


text:
«Trend nýus» internet saýtynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesi esasynda ýurduň bilim ministrligi Türkmenistanda Kolumbiýa uniwersitetiniň filialyny açmak boýunça aktiw gepleşikler geçirýär.
Şeýle-de, Aşgabatda 9-11-nji sentýabr aralygynda ylym we bilim barasynda halkara sergi hem konferensiýa bolar. Sergi esasan komputer tehnikasy, öňdebaryjy komputer tehnologiýalary, döwrebap bilim bermek usullary, metodik edebiýat, poligrafiýa ýaly birnäçe ugurlary öz içine alýar.Parahorlyk heniz bar
Türkmenistanda ýaşlara döwrebap bilim bermek, bilimde kämil ýaşlary ýetişdirmek ugrunda iş alnyp barylýar. Emma bu edilýän işler ýurtdaky parahorlygy ýok etmek üçin ýeterlik däl diýip synçylar belleýärler.
Dünýä dilleri institutynyň rektory we käbir mugallymlar parahorlukda tutulyp, jenaýat jogapkärçiligine çekilensoň, paranyň möçberi Türkmenistanda has-da artypdyr.
Bize Türkmenistandan gelip gowşan maglumata görä, şu okuw ýylynda ýurduň ýokary okuw jaýlarynda parahorluk iki esse artypdyr. Hakykatdan-da, bilim pudagynda korrupsiýanyň bardygy hiç kime gizlin däl.
Golaýda Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýurduň prokurory Hojamyradow hem ýurduň ýokary okuw jaýlaryndaky parahorlyk barasynda hasabat beripdi. Onda aýdylmagyna görä, Türkmenistanyň Azady adyndaky Milli dünýä dilleri institutynyň rektory Aýna Gurbannyýazowanyň gatnaşmagynda bu ýokary okuw jaýynda parahorluga ýüz urlanlygy paş edilipdir.
Ýurduň prezidenti öz şahsy terbiýesi ýaşlara görelde bolardan pes adamlaryň ýurduň ýaşlaryny terbiýelemek işlerinde işleýändiklerini aýdyp, hut şeýle ýagdaýlaryň ýurtda köki-damary bilen ýok edilmelidigini belläpdi. Korrupsiýa garşy näçe göreş alyp barylsa-da, gaýta ol ýurtda möwç alýar diýlip habar berilýär.
Aşgabatly Akmyradyň habarçymyz Myrat Gurbanowa gürrüň bermegine görä, Dünýä dilleri institutynyň rektory we käbir mugallymlar parahorlukda tutulyp, jenaýat jogapkärçiligine çekilensoň, paranyň möçberi Türkmenistanda has-da artypdyr.
Maglumatlara görä, Türkmen Döwlet Uniwersitetiniň kabir fakultetlerine girmek üçin bermeli paranyň möçberi häzir 40 müň ABŞ dollaryndan hem geçipdir. Ýurtda paranyň derejesi ösüp, ýaşlaryň bilim derejesi öňküdenem pese gaçypdyr. Synçylar ýaşlarda daşary ýurtlarda okamak höwesiniň döremegine hut şu ýagdaýyň sebäp bolýandygyny aýdýarlar.
Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynyň biriniň dosenti, syýasaty öwreniji Aýdarbek Koçkunowyň sözlerine görä, korrupsiýa Merkezi Aziýada diňe bilim pudagynda däl, eýse jemgyýetçilik durmuşynyň ähli sferalarynda bar. Soňky sosial barlaglaryň netijesine görä, Orsýetiň ýokary okuw jaýlarynda hem, hatda postsowet ýurtlarynyň ýokary okuw jaýlarynyň hemmesinde-de korrupsiýa bar.
Ynsan hukuklary boýunça Turkmen-Helsinki toparynyň başlygy Täjigül Begmedowanyň sözlerine görä, Türkmenistanda parahorlygyň ösüp barýandygy barasynda olarda hem maglumat bar. Begmedowa ýurtda parahorlygyň ösmeginiň sebäplerini Türkmenistanda orta we ýokary okuw jaýlarynyň azlygyndan, şeýle hem hususy orta we ýokary bilim berýän okuw jaýlaryny, kolledžleri we liseýleri açmak barada programmanyň işläp düzülmänliginden görýär. “Eger-de ýaşlaryň ýokary okuw jaýlaryna girmek mümkinçiligi köp bolsa, olar okuwa girmek üçin para bermeli diýen pikirden uzakda bolardylar.”
Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynyň biriniň dosenti, syýasaty öwreniji Aýdarbek Koçkunow korrupsiýanyň ösmeginiň esasy sebäbini orta we ýokary okuw jaýlarynda mugallymlaryň zähmet hakynyň azlygyndan görýär.Test synagynyň ähmiýeti
Maglumatlara görä, Merkezi Aziýanyň ähli döwletlerinde ýaşlar ýokary okuw jaýlaryna giriş ekzamen tabşyrmak ýoly bilen däl, eýse test synagy, ýagny test tabşyryp, girýärler. Ýaşlara bilim bermek pudagynda 30 ýyl işlän özbegistanly Rizaýewiň sözlerine görä, garaşsyzlyga çykylandan soň, bilim pudagyndaky korrupsiýa garşy göreşmek üçin Özbegistanyň ähli ýokary okuw jaýlarynda test tabşyrmak usuly, ýagny test synagy girizilipdir. Şeýle usulyň häzirki wagtda Türkmenistanda diňe Halkara türkmen-türk uniwersitetinde bardygy habar berilýär.
Häzir Gazagystanda, Gyrgyzystanda hem ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin abituriýentler test synagyndan geçýärler. 1-nji awgust güni ýurduň ähli ýokary
Bilimdäki korrupsiýa garşy göreşmek üçin Özbegistanda test synagy girizildi.
okuw jaýlarynda test tabşyrylýar. Türkmenistanda bolsa, entegem giriş ekzamenleri tabşyrylýar. Giriş ekzamenleri para almak üçin gowy şert döredýär diýip, synçylar aýdýarlar.
Türkmenistandan gelip gowşan maglumatda aýdylmagyna görä, para bermedik okuwçylara mugallymlar sorag üstüne sorag berip, olary giriş ekzameninden ýykyp, soňam “Men mugallymlaryň beren soraglaryna jogap berip bilmedim” diýdirip, olardan dil haty ýazdyryp alýarlar. Şeýlelikde, mugallymlarda para beren abituriýentlere gowy baha goýmak mümkinçiligi döreýär.
Gyrgyzystanly dosent Koçkunow giriş ekzamenlerini tabşyrmak düzgüniniň Sowet döwründen galan, könemöwrit usuldygyny, test tabşyrmagyň hem özüne görä kynçylyklarynyň bardygyny, emma test synagynyň barybir has ygtybarly, has döwrebapdygyny aýdýar. Şeýle hem ol, abituriýentler test synagyndan bir günde geçýärler diýýär. Ol abituriýentler test tabşyranlarynda, ýokary ball almaga, stipendiýa mynasyp bolmaga, budjete düşmäge dyrjaşýarlar diýip belleýär.
Begmedowa hem abituriýent mugallym bilen ýüzbe-ýüz galanda, ýagdaýyň diňe mugallymyň adalatlylygyna ýa-da däldigine bagly bolýandygyny aýdýar.Möhüm sorag
Koçkunow Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynda Türkmenistandan gelen studentleriň köp okaýandygyny, ýöne olaryň aglabasynyň bilim derejesiniň pesdigini aýdýar. Munuň sebäbini dosent Nyýazowyň döwründäki okuw sistemasyna girizilen ýaramaz düzgünlerden görýär.
Täjigül Begmedowanyň pikirine görä, bilim pudagyndaky korrupsiýanyň öňüni almak üçin ýurtda kanun işlemeli. “Ýurtda Konstitusiýa bilen kanunlara hormat goýulsa, korrupsiýa garşy göreşip bolar. Prezident Berdimuhamedowyň korrupsiýa garşy göreşmeli diýip, açyk aýtmagynyň özi-de döwlet baştutanlarynyň korrupsiýanyň öňüni almalydygna dogry düşünýändiklerini bildirýär. Emma parahorluga garşy göreşmäge hökümetiň erki ýetermi ýa-da ýok, bu möhüm sorag” diýip, Türkmen Helsinki toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa nygtaýar.


text:
20 ýyllyk türme tussaglygyna höküm edilen oppozision syýasatçynyň ýanyna barmaga rugsat alan özbegistanly adam hukuklaryny goraýjy tussagyň fiziki ýagdaýynyň özünde erbet täsir galdyrandygyny aýtdy.
Surat Ikramowyň ýekşenbe güni AÝ/AR-na aýtmagyna görä, häkimiýetler oňa geçen dynç günlerinde öňki kanun çykaryjy tussaglykda saklanýan Murod Juraýewiň ýanyna baryp görmäge rugsat beripdirler. Ikramow 61 ýaşly Juraýewiň has garry görünýändigini, onuň dişiniň ýokdugyny we onuň tapdan düşen adam bolup görünýändigini gürrüň berdi. Juraýewiň aýaly Holbeka Juraýewa öz adamsynyň saglygyna aladalanma bildirip bu barada köpçülige habar beripdi.
Murod Juraew 1994-nji ýylda hökümeti agdarmakda aýyplanyp tussag edilip, 1995-nji ýylda 12 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň ýaranlary Juraýewe garşy gozgalan işiň syýasy sebäpler bilen baglydygyny aýdýarlar. Juraýewiň tussag möhleti ençeme sapar uzaldylypdy, bu onuň türme düzgünlerini bozmagy bilen düşündirilipdi. Juraýewiň 2016-njy ýylda türmeden boşadylmagy göz öňünde tutulýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň sudýasy goşun esgeri Bradliý Manniňi hökümet tarapyndan garşysyna bildirilen iň agyr aýyplamadan, duşmana ýardam bermek günäsinden aklady. Amerikan hökümeti ony Birleşen Ştatlaryň gizlin maglumatlaryny ýaşyrynlyga garşy çykyş edýän "WikiLeaks" websaýtyna berenligi üçin günäkärleýär.
Ozalky maglumat analitigi içalyçylyk aýyplamary boýunça bir topar maddada, ogurlyk we kompýuter kezzapçylyklarynda günäli typyldy. Oňa indi günäli tapylan maddalary esasynda 100 ýyldan gowrak türme tussaglygynyň berilmegi mxmkin.
Prokurorlar "dönük" diýýär
25 ýaşly Manniň 2010-njy ýylda Yrakda bolan wagty Yraga we Owganystana degişli söweş maglumatlarynyň 470 müňden gowragyny, Döwlet departamentiniň diplomatiki telegrammalarynyň 250 müň sanysyny, beýleki materiallary, şol sanda söweş meýdanlaryna degişli widoýazgylary “WikiLeaks” websaýtyna iberendigini boýun aldy. “WikiLeaks” websaýty soň ol maglumatlaryň köpüsini internetde çap etdi.
Hökümet prokurorlary iki aýlyk sud seljerişligi döwründe Manniňi syzdyrylan gizlin maglumatlary Amerikanyň duşmanlarynyň hem okajagyny bilen dönük hökmünde häsiýetlendirdiler, emma Manniň bu aýyplamany ret etdi.
Ak tam bu ýagdaý gymmatly harby we diplomatiki çeşmeleriň üstüniň açylmak wehimini döretdi we Amerikanyň başga hökümetler bilen gatnaşygyny dartgynlaşdyrdy diýdi.
Aklawçylar "jürlewükçi" diýýär
Manniňiň aklwaçylar topary ony uruş jenaýatlarynyň üstüni açmak we ýurduň harby, daşary syýasat meseleleri barada açyk çekişme dörtmek islän “whistleblower”, jürlewükçi, habar beriji hökmünde häsiýetlendirdiler.
Manniň fewralda suddan öň geçirilen diňlenişikde gizlin maglumatlary Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň “gana suwsandygyny” we adam ömrüne parhsyz garaýandygyny aýan etmek üçin syzdyrdym diýdi.
Ol özüniň Birleşen Ştatlara zyýan ýetirmez öýden maglumatlaryny saýlap alandygyny aýtdy.
"WikiLeaksiň" baş redaktory Julian Assanj, London, 30-iýul, 2013 ý.
“WikiLeaks” Manniňe çykarylan hökümi "howply milli howpsuzlyk ekstrmizmi" diýip atlandyrdy.
“Jürlewükçileri”, ýagny habar berijileri we açyklygy goldaýanlar Manniň diňe jemgyýetçilige olaryň öz hökümetlerinden hasap sorap bilmegi üçin zerur bolan maglumatlary berdi diýen pikiri öňe sürdiler. Metbugat azatlygynyň tarapdarlary bolsa, duşmana kömek berlendigi baradaky aýyplama derňew žurnalizmi üçin howply bir ýagdaýyň yşaraty boldy diýdiler.
"Derňew žurnalizmine abanýan wehim"
Trewor Tim Metbugat azatlygy fondunyň esaslandyryjylarynyň biri we onuň ýerine ýetiriji direktory. Bu topar aýdyňlyga we hökümetiň halka hasap bermegine kömek edýän žurnalizmi goldaýar. Ol Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna şeýle diýdi:
“Bu geljekki habar berijilere metbugata habar syzdyrmaga geçirimlilik edilmejegini duýdurmagyň bir synanyşygy we gamgyn ýagdaý. Haçanda biri hiç bir zorluksyz, hiç kime zyýan ýetirmän, jemgyýetçilige sözme-söz sitirlenen jenaýat maglumatyny ýetirmek islese, ol şindem 100 ýyldan gowrak türme tussaglygy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.”
Serhetsiz reporterlar guramasy bu hökümi habar berijiler üçin üýşendiriji diýip atlandyrdy we onuň derňew žurnalizmine wehim salýandygyny, sebäbi gorkuzylan çeşmeleriň sesini çykarman, üsmsüm oturmagynyň ähtimaldygyny aýtdy.
"Snowden ýaly jenaýatçy"
Emma Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýüniň Aňtaw-maglumat komitetiniň başlygy twitterde bu hökümi gutlady we, Milli howpsuzlyk gullugynyň gözegçilik programmalary baradaky maglumatlary syzdyran Edward Snowdeniň işini ýatlap, “bu gün adalatyň dabaralanandygyny” aýtdy. Maýk Rojers (respublikan-Miçigan) şeýle diýdi: “Esger Manniň, Snowden ýaly, gizlin maglumatlary açan, jemgyýetçilik ynamyna hyýanat eden we ABŞ-nyň howpsuzlygyna zyýan ýetiren jenaýatçy.”
“Manniň-WikiLeaks” işi Birleşen Ştatlaryň taryhynda gizlin maglumatlaryň iň uly möçberde açylyşydyr.
Manniňi goldaýanlaryň arasynda Daniýel Elsberg hem bar, ol 1970-nji ýyllarda Goranmak departamentiniň ABŞ-nyň Wetnam urşuna gatnaşygy baradaky dokumentlerini ile ýaýradypdy. Şonda “Pentagon kagyzlary” diýip at alan dokumentler Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň jemgyýetçilige Wetnam urşy barada gaýta-gaýta ýalňyş maglumat berendigini görezipdi.


text:
Germaniýada Hertha Berlin futbol kluby Germaniýanyň kubogy boýunça Bielefeldde geçiriljek oýunlaryň öňýanynda 9-njy awgustda öz awtobusynyň oka tutulandygyny aýdýar.
Bundesliganyň klubynyň maglumatyna görä, hadysanyň bolan wagtynda awtobusda hiç kim bolmandyr we hiç kim ejir çekmändir.
Herthanyň baş dolandyryjysy Mihael Preetz ýolda bir motosikliň awtobusyň deňinden geçende, onuň sürüjisiniň pistoletden ok atandygyny, emma okuň awtobusyň öň aýnasyndan geçmändigini gürrüň berdi.
Bu hüjümiň sebäpkäri gözlenýär.


text:
“Yslam döwleti” toparyny goldaýan 22 000 adamyň atlaryny, adreslerini, telefon nomerlerini we maşgala maglumatlaryny öz içine alýan dokumentler “Sky News” telewideniýesine gowşupdyr.
“Sky News” bu dokumentleri “Yslam döwleti” toparynyň öňki agzasynyň berendigini, onuň bolsa bu maglumatlary ekstremist toparyň içerki howpsuzlyk polisiýasynyň ýolbaşçysyndan ogurlandygyny habar berdi.
Dokumentlerde dünýäniň azyndan 51 ýurdunyň raýatlary barada maglumat berilýändigi aýdylýar.
“Sky News” aňtaw häkimiýetlerini maglumatlar barada habarly edendigini aýtdy.
Britaniýanyň içeri we daşary işler ministrliklerinden hiç hili kommentariý bolmady.


text:
Şu ýylyň iýul aýynyň başyndan bäri Aşgabadyň halkara aeroportunda Moskwa uçýan we elinde iki raýatlygy bolan türkmenistanly ýolagçylara Migrasiýa gullugynyň işgärleri, Türkmenistanyň hökümetiniň Russiýa Federasiýasy bilen baglaşan iki raýatlyk hakyndaky ylalaşykdan birtaraplaýyn çykandygyny nazarda tutup, olara haýsy-da bolsa bir raýatlygy saýlap almaklaryny we şonuň esasynda hem olaryň serhetden geçiriljekdiklerini aýdyp gelýärler.
Käbir maglumatlara görä, şol günler ýolagçylaryň birnäçesi Moskwanyň uçaryna goýberilmändir. Soňra bu mesele boýunça iki döwletiň arasynda diplomatik gepleşikler başlandy.
Şu wakalar barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy aşgabatly syýasy we hukuk meseleleri boýunça bilermen B.Ataýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen söhbetimizi iki raýatlyk statusynyň ykrar edilmeginden başlaýaly?
B.Ataýew: Iki raýatlyk meslesi dünýä praktikasynda häzirki günlere çenli ulanylyp gelinýän düzgünleriň biri. Mysal üçin, ABŞ-da, Beýik Britaniýada, Kanadada, Awstraliýada we başga-da köp döwletlerde iki raýatlyk düzgünleri saklanyp gelýär.
Ýöne üns bersek, bu döwletler öz syýasy we ykdysady sistemalaryna gabat gelýän ýa-da şoňa meňzeş döwletler bilen iki raýatlyk gatnaşyklaryny saklap gelýärler. Eger-de ol çapraz gelse, onda ol döwletler bilen iki raýatlygy saklamaýarlar.
Türkmenistan barada aýdanymyzda bolsa, bu başga mesele. SSSR-iň dargamagy öňki sowet respublikalarynyň ýolbaşçylaryny uly alada goýupdy. Olar Moskwadan özleriniň gaty daşlaşmajakdyklaryny iş ýüzünde görkezmek üçin Kremle bähbitli hereketler edýärdiler.
1993-nji ýylda Aşgabada resmi sapar bilen Russiýa Federasiýasynyň prezidenti Boris Ýelsin gelende, Türkmenistanyň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazow iki raýatlyk meslesi hakynda ylalaşyk baglaşmagy teklip edýär. Bu teklibiň aňyrsynda Russiýa ýykgyn edýän döwlet çinownikleriniň hem uly rol oýnandygyny aýdyp geçmeli. Onsoňam, Türkmenistan öňki SSSR-e giren ýurtlaryň hatarynda iki raýatlyk barada ylalaşyk baglaşan ilkinji döwletleriň biri.
Azatlyk Radiosy: Iki raýatlyk ylalaşygyny ýatyrmak baradaky teklipler haçan ýüze çykdy we oňa nämeler sebäp boldy?
B.Ataýew: Resmi berilýän maglumatlarda Türkmenistandan we Russiýa Federasiýasyndan göçüp gitjek hem geljek adamlar 2003-nji ýyla çenli gidip hem gelip boldular diýlip aýdylýar. Şol sebäpli iki ýurduň şol wagtky prezidentleri W.Putin we S.Nyýazow bu ylalaşygy ýatyrmak barada netijä gelýärler.
Dogrudan-da, bu waka 1990-njy ýyllaryň birinji ýarymynda gaty gyzgalaňly ýagdaýda bolup geçdi. Türkmenistanda ýaşaýan rus dilli raýatlaryň köpüsi harby işgärleriň maşgalalarydy. Olar hem 2000-nji ýyllara çenli göçüp gidipdiler.
Ine, şu ýagdaýlary hem nazarda tutup, S.Nyýazowyň hökümeti 1999-njy ýylda iki döwletiň arasynda wiza düzgünlerini ýola goýmak barada şertnama baglaşýar. Şol şertnamada iki döwletiň serhedini kesip geçýän iki raýatlygy bolan adamlara Russiýa wizasyz gelip-gitmek hukugy berilýär.
Azatlyk Radiosy: Köp habar beriş serişdeleri iki raýatlyk meslesi barada ýazanlarynda 2003-nji ýylda türkmen tarapynyň kabul eden kanunyna salgylanýarlar. Şol kanunyň kabul edilmegi we onuň ýuridiki güýji barada näme aýdyp bilersiňiz?
B.Ataýew: Bu kanunyň kabul edilmegine 1993-nji ýylyň 23-nji dekabrynda goşa raýatlyk barada iki döwletiň arasynda baglaşylan ylalaşyk sebäp bolýar. Şol ylalaşygyň 8-nji maddasynda şeýle diýilýär: “Ylalaşygyň güýji 5 ýyla çenli dowam edýär. Eger-de haýsy hem bolsa bir tarap şol möhletiň gutarmagyna 6 aý galanda ylalaşygy ýatyrmak barada teklip bermese, onda ol ylalaşyk indiki 5 ýylda öz güýjüni saklaýar”. Bu ylalaşyk 1995-nji ýylyň maý aýynda güýje girýär. Türkmenistan tarapam şu ylalaşygyň 8-nji maddasyna salgylanyp, 2003-nji ýylda iki raýatlyk hakyndaky ylalaşygyň hereketini saklamak barada kanun kabul edýär.
Indi, ýuridiki tarapdan seredenimizde, onda 2003-nji ýyldan soň Russiýa tarapy Türkmenistanda ýaşaýan türkmen raýatlaryna öz raýatlygyny bermekden saklanmalydy. Ikinjiden hem, 2005-nji ýyla çenli Türkmenistandaky öz raýatlaryna öňki düzgüniň ýatyryljakdygyny we şondan soň serhedi iki pasport bilen kesip geçmegiň mümkin bolmajakdygyny düşündirmelidi. Ýöne muňa derek, Aşgabatdaky Russiýa Federasiýasynyň Ilçihanasy 2003-nji ýyldan soň Russiýada ýokary okuw jaýyny tamamlan ýaşlara öz raýatlygyny berip başlaýar. Etniki türkmenleriň arasynda olaryň sany ýyl saýyn artýar.
Azatlyk Radiosy: Eger Türkmenistan 2003-nji ýylda Russiýa Federasiýasyna 1993-nji ýyldaky ylalaşykdan çekilýändigini resmi taýdan aýdan bolsa, onda näme sebäpden ikinji tarap boýun bolmaýar?
B.Ataýew: Dogrusyny aýtsaň, bärde Moskwanyň syýasy oýun edýän bolmagy mümkin. Moskwa özüniň resmi berýän jogaplarynda 1999-njy ýylda iki döwletiň arasynda wizaly gatnaşyklary ýola goýmak hakynda baglaşylan ylalaşygyň bir bölümine salgylanyp, (şol bölümde elinde iki raýatlygy bolan adamlara wizasyz serhedi kesip geçmek hukugy berilýär) türkmen tarapynyň teklibini ret edýär. Bärde ýene iki raýatlygy bolan adamlar kösenýär.
2003-nji ýyla çenli Russiýanyň raýatlygyny alan adamlar Moskwa uçanlarynda türkmen tarapy olara iki raýatlyk hukugyndan peýdalanmaga rugsat berýär. Emma 2003-nji ýyldan soň Russiýa Federasiýasynyň raýatlygyny alanlara şol düzgüniň ýöremeýändigini aýdýarlar. Indi, bu adamlar türkmen pasportlaryna Russiýa Federasiýasynyň wizasyny goýduryp, serhetden geçip bilýärler.
25-nji iýula çenli Aşgabatdaky Russiýa Federasiýasynyň Ilçihanasy 2003-nji ýyldan soň raýatlyk alan adamlaryň türkmen pasportlaryna 15 amerikan dollaryny alyp, 90 günlük wizasyny goýýardy. Ýöne şol günden soň olar türkmen raýatlaryna (2003-nji ýyldan soň Russiýadan raýatlyk alanlara) täze biometrik pasportlaryny getirmeseler, öňki köne türkmen pasportlaryna wizanyň goýulmajakdygyny aýdýarlar. Bu hem iki raýatlygy bolan adamlaryň ýagdaýynyň kynlaşmagyna getirdi.
Azatlyk Radiosy: Düzgüne görä, biometrik pasportlar hemme raýatlara berilmeli. Näme üçin ol pasportlar iki raýatlygy bolanlara berilmeýär?
B.Ataýew: Kanun boýunça Türkmenistanyň hemme raýatlary islän wagtlary biometrik pasportlary alyp bilmeli. Iki raýatlygy bolanlara häzirlikçe pasport berilmeýän bolsa, onda, meniň pikirimçe, belli bir wagtdan soň berlip başlanar.
Iki raýatlygy bolanlara Migrasiýa gullugy «pasport berip biljek däl» diýip, resmi jogap bermeýär. Olaryň belli bir wagta çenli garaşmalydygyny aýdýar. Şonuň üçin iki raýatlygy bolanlaryň Moskwa gidip-gelmek meslesiniň çözgüdi Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrligine bagly bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda iki raýatlyk meselesiniň edil häzirki wagtda gozgalmagynyň sebäbi näme bolup biler? Bu meselede syýasat ýokmy?
B.Ataýew: Döwlet bar ýerinde syýasat hökman bolýar. Her bir döwlet özüne bähbitli tarapy saýlaýar. Haýsy tarap syýasy ussatlygyny dogry ulanyp bilse, ol hem ýeňiji bolýar. Bu meselede Türkmenistanyň hem öz bähbitleri bar. Soňky ýyllar, ylaýtada 2002-nji ýyldan bäri, Russiýa Federasiýasynda okan türkmen ýaşlaryna şol ýurduň raýatlygy berlip başlandy. Olaryň sanynynyň, käbir maglumatlara görä, 30 müňden gowrakdygy aýdylýar. Elbetde, bu hem türkmen resmilerini alada goýýandyr. Sebäbi, şeýle ýagdaý dowam edip gitse, onda ýene 10 ýyldan olaryň sanynyň 2-3 esse artmagy ahmal. Bu hem Türkmenistanyň geosyýasy howpsuzlygyna zyýan ýetirip biler.
Azatlyk Radiosy: Şu ýerde has anygrak aýdaýsaňyz? Nähili zyýan barada gürrüň gidýär?
B.Ataýew: Bärde dürli meseleler bar. Mysal üçin, Türkmenistanda jenaýat edip, (ykdysady we syýasy ugurlaradan) soňra özüniň Russiýa Federasiýasynyň raýatydygyny nazarda tutup, halkara gapma-garşylyklary döretjekler bolup biler. Ýa-da Russiýa Federasiýasynyň 2020-nji ýyla çenli özüniň SSSR döwründäki geosyýasatyna dolanmak prinsiplerinden ugur alsak, onda bu syýasatyň Merkezi Aziýa ýurtlaryny, şol sanda Türkmenistany hem alada goýýan bolmagy mümkin.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda iki raýatlyk meselesine haçan nokat goýlar diýip, çak edýärsiňiz?
B.Ataýew: Muňa anyk belli bir wagt görkezmek kyn. Ýöne bu mesele 2013-nji ýyla çenli baryp ýeter. Belki oňa çenli iki döwletiň arasyndaky wiza düzgünleriniň ýatyrylmagy hem mümkin. Bu hem jedelli iki raýatlyk meselesiniň aradan aýrylmagyna getirer. Eger wiza düzgünleri aradan aýrylsa, onda Russiýanyň raýatlygyny aljaklaryň sany azalar. Hatda ol gerek hem bolmaz. Häzir Russiýa Federasiýasy şeýle düzgüni Ysraýyl, Bolgariýa, Türkiýe we başga-da birnäçe döwletler bilen amala aşyrdy.
Eger-de Russiýa Federasiýasy Türkmenistan bilen hem wiza gatnaşyklaryny ýatyrmak islese, onda ol özüniň imperialistik garaýyşlaryndan el çekmeli bolar. Garşydaşy kiçi döwlet bolaýanda-da, oňa öňki gol astyndaky ýurt hökmünde garaman, ony äsgermeli bolar, halkara düzgünlerine görä hereket etmeli bolar. Diňe şeýle ýagdaýda Türkmenistan açyklyga tarap gidip biler we iki döwletiň arasynda wiza päsgelçilikleri aradan aýrylar diýip, pikir edýärin.