text:
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň 1-nji ýöriteleşdirilen harby mekdebine prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhammet Annaýewiň ady dakyldy.
Türkmen döwlet habarlar gullugy Türkmenistanyň prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly güýçleriniň belent serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu baradaky permana anna güni gol çekendigini habar berýär.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, prezident Berdimuhamedow «Oguzhan» köşkler toplumynda, döwlet Baýdagynyň gününiň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Ýaragly güýçleriniň täze döredilen harby bölümleriniň şahsy düzümine söweşjeň baýdaklary gowşurdy.
«Bu söweşjeň baýdaklar watan goragçylarynyň buýsanjy we şöhraty bolmak bilen, ýurdumyzyň asudalygyny goramakda siziň söweşjeň ruhuňyzy has hem belende göterer, berkarar watanymyza öçmejek hem söýi döreder – diýip, prezident baýdak gowşuryş dabarasyndan soň, harbylara ýüzlenip sözlän sözünde aýtdy. – Söweşjeň baýdagy götermek we goramak mukaddes borçdur. Siz mundanam beýläk-de söweşjeň baýdaklaryň astynda eden watançylyk kasamyňyza wepaly bolup, harby gulluk borjuňyzy abraý bilen birkemsiz ýerine ýetirmelisiňiz.»
Prezident Berdimuhamedowyň atasynyň heýkeli
Şeýle-de prezident, «Türkmenistanyň garaşsyzlygyny we özygtyýarlylygyny pugtalandyrmaga, goranmak ukybyny berkitmäge, döwlet serhediniň asudalygyny goramaga, hukuk tertibini üpjün etmäge goşan uly şahsy goşantlary üçin, döwletiň we halkyň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlary üçin, şeýle-de Türkmenistanyň döwlet Baýdagynyň güni mynasybetli», harby gullukçylaryň bir toparyna döwlet sylaglaryny bermek baradaky permana gol çekdi.
Mundanam başga, prezidentiň permany bilen Türkmenistanyň hukuk goraýjy we harby edaralarynyň harby gullukçylarynyň we işgärleriniň bir toparyna harby we we ýörite atlar dakyldy diýip, resmi metbugatda habar berilýär.
TDH-nyň ýazmagyna görä, şol gün Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi ofiserler öýünde harby bölümlere söweş baýdaklarynyň gowşurylmagynyň we prezidentiň atasy Berdimuhammet Annaýewiň adynyň 1-nji ýöriteleşdirilen harby mekdebe dakylmagynyň hormatyna bagyşlanan dabaraly ýygnak boldy.
Bu dabara mejlisiň başlygynyň we beýleki hökümet resmileriniň hem gatnaşandygy habar berilýär.
Yzgant obasyndaky Medeniýet köşgünde prezidentiň kakasyna goýlan ýadygärlik. 20-nji oktýabr, 2012
Gepiň gerdişine aýdylsa, geçen ýylyň awgustynda Aşgabatda prezidentiň kakasy Mälikguly Berdimuhamedowa bagyşlanan bäş metr belentlikdäki heýkeliň
hem açylyş dabarasy bolupdy.
Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň Mälikguly Berdimuhammedowyň ady dakylan 1001-nji harby bölüminiň täze binasynyň öňünde dikilen ýadygärligiň açylyş dabarasyna, beýleki resmiler bilen birlikde, ýurduň mejlisiniň başlygy, ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasarlary hem gatnaşypdy.


c: text/html

text:
5-nji iýunda Gazagystany sarsdyran ýene bir pajygaly waka bolup geçdi. Ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Aktobe şäherinde ýüze çykan çaknyşyklarda azyndan 24 adam heläk boldy.
Aradan ençeme günüň geçendigine garamazdan, howpsuzlyk güýçleri bilen çaknyşan şol adamlaryň kimlerdigi hakda takyk maglumat ýok. Olar hakda hökümet resmileri biri-birinden tapawutly pikirleri orta atýarlar.
Umuman aýdylanda, olary terrorist diýip häsiýetlendirýänlerem bar, ykdysady ýagdaýlara adaty halkyň görkezen reaksiýasy hökmünde baha berýänlerem, garaz şeýle wakalar günbatar Gazagystanda barha ýitileşýär.
Mundan ozal 2011-nji ýylda-da, gürrüňi gidýän şol şäherde Gazagystanyň taryhyndaky ilkinji janyndan geçeniň hüjümi amala aşyrylypdy. Edil şol ýyl, Aktobeden o diýen uzak bolmadyk, Žanaözen şäherinde hem şeýle gazaplylyklar bolup geçipdi.
Şeýlelikde, Merkezi Aziýa gönükdirlip taýýarlanýan “Mejlis” atly gepleşigimiziň bu günki sanynda, näme sebäpden Gazagystanyň günbatary çaykanýar, şu güne çenli bolan şol wakalaryň nähili arabaglanyşygy bar, we olar ýurduň we regionyň geljegine nähili täsirini ýetirip biler diýen ýaly soraglaryň töwereginde kelle döwülýär.
“Mejlisiň” bu günki myhmanlary:
Aigerim Toleukhanova :- “Konvoy bulletini” neşiriniň Gazagystandaky habarçysy;
Naubet Bisenov :- “BNE Intelli News” neşiriniň Merkezi Aziýa boýunça habarçysy;
Bruce Pannier :– Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa meselelerine bagyşlanan “Qishloq Ovozi” blogunyň redaktory.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.
Gepleşigi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bu günler dünýäde adamlaryň zor bilen ýitirim edilmegine garşy halkara hepdelik geçirilýär. Halkara guramalar Türkmenistanda dereksiz ýiten adamlaryň sanynyň onlarça diýlip hasaplanýandygyny aýdýarlar. Hususan-da, türkmen türmelerinde dereksiz ýitenler barada türkmen häkimiýetlerinden maglumat berilmegini talap edýän “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýa 90-a golaý adamynyň sanawyny çap etdi. Dereksiz ýitirim edilmelere garşy halkara hepdelik türkmen türmelerinde ýitirim edilenleriň biri, Türkmenistanyň öňki daşary işler ministri Boris Şyhmyradowyň doglan gününe gabat geldi.
Azatlyk Radiosy Boris Şyhmyradowyň aýaly Tatýana Şyhmyradowa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Tatýana, siziň adamyňyz Boris Şyhmyradow Türkmenistanda dereksiz ýiten iň tanymal şahslaryň biri. 25-nji maýda onuň doglan güni. Ol näçe ýaşady?
Tatýana Şyhmyradowa: Ol 67 ýaşady. Emma bu döwürde, ine, eýýäm tas 14 ýyllap, 2002-nji ýyldan bäri biz onuň ykbaly barada hiç zat bilmeýäris.
Azatlyk Radiosy: Siz şu döwrüň dowamynda adamyňyz barada maglumat almak üçin näme etdiňiz? Nirä, kime ýüz tutduňyz?
Tatýana Şyhmyradowa: Men başda, ilkinji on ýylyň dowamynda yzygiderli hat ýazýardym, başda prezident Nyýazowa, soň Berdimuhamedowyň adyna hat iberýärdim. Ilkinji ýyllarda her aýda diýen ýaly hat ugradýardym.
Soňky iki-üç ýylyň dowamynda men olara hat ýazmagymy bes etdim, sebäbi bu iş hiç hili netije bermedi, men ýekeje-de jogap almadym. Häzirki wagtda men, esasan, halkara guramalarynyň türkmen türmelerinde dereksiz ýitenleriň ykbaly bilen bagly alyp barýan işleri we halkara kampaniýalaryň, şol sanda orsýetli adam hukuklaryny goraýjylaryň edýän işlerine bil baglaýaryn. Bilşiňiz ýaly, Boris Şyhmyradow Orsýetiň hem raýaty. Emma muňa garamazdan, Orsýetiň häkimiýetlerinden bu ugurda hiç hili goldaw ýok.
Azatlyk Radiosy: Siziň halkara guramalaryna ýüzlenmeleriňiz nähili netije berdi?
Tatýana Şyhmyradowa: Men başda Adamlaryň dereksiz ýitirim edilmeleri boýunça işçi topara 2012-nji ýylda ýüzlenipdim. Yz ýany, 2014-nji ýylda, BMG-niň adam hukuklary boýunça komitetine ýüzlendim. Bu edaralar meniň arz-şikaýatymda öňe süren talaplarymy, ýagny Boris Şyhmyradowy türmeden boşatmak, bu mümkin bolmasa, sebäplerini görkezmek, onuň hukuklaryny depelemekde günäkärleri jogapkärçilige çekmek barada eden talaplarymy türkmen häkimiýetleriniň berjaý etmelidigi barada karar çykarypdy. Olar bu meseläni öz maslahatlarynda gozgap gelýärler.
Emma Türkmenistanyň häkimiýetleri şonda-da hiç hili jogap bermeýärler. Meniň pikirimçe, bu mesele ýa-da ýurduň ýolbaşçylaryna doly ýetmän galýar, ýa-da olar nädip jogap berjegini hem bilmeýärler. Henizem dymmak bilen oňýarlar. Emma 13 ýyldan gowrak wagtlap dymmak bolmaýar. Hiç bolmanda hossarlarymyzyň diridigini ýa däldigini bir aýtsynlar. Biz hatda şony-da bilip bilemizok.
Azatlyk Radiosy: Siz günbatar häkimiýetlerine ýüzlenýärmisiňiz? Nähili netije bar?
Tatýana Şyhmyradowa: Bizi ÝHHG-niň maslahatlaryna çagyranlarynda, men ýa-da meniň ogullarym hökman gatnaşýarys. Meseläni gozgaýarys. Üssesine, şeýle duşuşyklardan biz ÝHHG-ä agza ýurtlaryň resmi wekilleri bilen duşuşmak üçin peýdalanýarys. Biz 2014-nji ýylda ÝHHG-niň maslahatyna türkmen delegasiýasynyň ilkinji gezek gatnaşan duşuşygyna hem bardyk. Emma biz olar bilen gepleşip, ýa-da sowal berip bilmedik.
Şeýle-de men we meniň ogullarym birnäçe gezek Dereksiz ýitirim edilmeler boýunça işçi toparyň maslahatlaryna gatnaşdyk.
Uly gyzyklanmanyň bardygyny belläsim gelýär. Bizi dürli guramalara çagyrmaklarynyň we biz bilen gepleşmäge bildirilýän gyzyklanmalaryň uly ähmiýeti bar. Ýöne günbatar resmileri alyp barýan işleri barada jikme-jik habar bermekden saklanýarlar. Men gepleşikleriň gidýändigini, temanyň maslahat edilýändigini bilýärin. Meniň bilşime görä, şu aýda bolan iki sany çärede Ýewropa Parlamentindäki maslahatda we ÝB-Türkmenistan arasyndaky dialogyň sekizinji tapgyrynda hem bu tema gozgaldy. Ýewropaly diplomatlar meseläni gün tertibinde saklaýarlar. Bizem, mümkin boldugyndan, öz goşandymyzy goşýarys. Häzirki wagtda meselä ünsüň ýene güýçlenendigini görýäris.


text:
Ýurduň günortasyndaky ganly etniki çaknyşyklaryň tapgyr üçünji gün dowam etmegi bilen, özbegistan onlarça müň özbek bosgunynyň Gyrgyzystandan gaçýandygyny aýdýar.
Günortadaky Oş hem Jelalabat sebitlerinde özbek azlygy bilen ýerli gyrgyzlaryň çakynyşyklary netijesinde 100-den gowrak adamyň ölendigi, 1404-den gowrak adamyň bolsa ýaralanandygy aýdylýar.
Gyrgyzystanyň geçiş hökümeti 12-nji iýunda howpsuzlyk güýçlerine atyp öldürmek ygtyýaryny bereli bäri, zorluk-sütemiň öňüni almaga kömek etmek üçin goşmaça güýç iberýär.
Halkara günä geçiş guramasy Gyrgyzystany öz özbek azlygyny jynsy zorlukdan goramaga, ýurduň goňşularyny bolsa bosgunlara serhetlerini açyk saklamaga çagyrdy.
Şularalykda Interfaks habar gullugy Orsýetiň bu ýurtdaky bazasynyň howpsuzlygyny berkitmek üçin goşmaça güýç iberendigini aýtdy.


text:
Gyrgyzystanda gulluk edýän rus harbylarynyň köpüsiniň maşgalalary 1-nji marta çenli Orsýete gaýdyp bararlar diýip, Gyrgyzystanda ýerleşýän rus harby bazasynyň ýolbaşçysy Wladimir Nosow žurnalistlere mälim etdi.
Onuň aýtmagyna görä, Orsýetiň Goranmak ministrliginiň ýakynda girizen täze düzgünine laýyklykda, daşary ýurtlarda gulluk edýän harbylaryň maşgalalary hemişe olaryň ýanynda bolup bilmezler.
2003-nji ýylda Gyrgyzystanda açylan rus harby bazasynda 400-e golaý adamyň gulluk edýändigi habar berilýär.


text:
Ýakynda “Charities Aid Foundation” garaşsyz gumanitar toparynyň “Gallup” agentliginiň öwrenmeleri esasynda çap eden hasabatynda Türkmenistan eli açyklyk boýunça 14-nji orny eýeledi. Şol bir wagtda-da Aşgabatda inwalidleriň sport mekdebi serişde ýetmezçiliginden kösenýär.
Hasabatda Türkmenistanyň GDA giňişliginde we Merkezi Aziýada jomartlykda birinji ýerde durýanlygy görkezildi. “Charities Aid Foundation” toparynyň barlaglar boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Riçard Harrison bu hasabatyň Türkmenistanyň raýatlarynyň müňden gowragy bilen geçirilen pikir soralyşygyň esasynda düzülendigini Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Bu hasabatda berlen maglumata görä, Türkmenistanyň raýatlary pul kömegi bilen däl-de, iş bilen ýardam bermäge taýýarlygy bilen-de tapawutlanýarlar. Pikir soralyşygyna gatnaşanlaryň 61%-i kömege mydama taýýardygyny mälim edipdir. Bu bolsa öz wagtyny sarp etmäge taýýarlyk boýunça dünýä ýurtlarynyň arasynda iň ýokary görkeziji bolup durýar.
Pikirleri soralan adamlar hakykatdan hem meýletin ýardam bermäge taýýarmy ýa-da şol adamlary meýletin kömek etmäge hökümet mejbur edýärmi? R.Harrison häkimiýetleriň ilaty zorluk bilen dürli işlere gatnaşmaga mejbur etmeýändiginiň ähtimaldygyny, emma muny anyklamagyň kyndygyny belleýär.
Nämäniň alamaty?
“Biz hemme ýurtlar üçin bir meňzeş soraglary düzüp, bu barlagy geçirdik. Her ýurduň hakyky ýagadaýyny düýpli öwrenip, bu hasabaty düzen bolsak, belki Türkmenistan beýle ýokary orny eýelemezdi. Biziň ýaýradan hasabatymyzda berlen sanlar belli bir kynçylyklaryň ýa-da oňyn ösüşiň alamaty bolup biler” diýip, Riçard Harrison aýdýar.
Şeýle hem ol: “Türkmenistanyň içerki önüminiň derejesi göz öňünde tutulanda, şeýle ýurtda beýlekilere ýardam bermek üçin öz wagtyny sarp etmäge taýýar adamlaryň sanynyň ýokarydygy adaty ýagdaý däl, ýöne şonda-da biziň hasabatymyz şol azda-kände geň ýagadaýa köpçüligiň ünsüni çekmäge mümkinçilik döredýär” diýýär.
“Gallup” agentliginiň öwrenmeleri 153 ýurtda 195 müň adamyň arasynda geçirilen pikir soralyşyga esaslanýar. Bu hasabatda 11-nji orunda ýerleşdirilen Siýerra Liona ilatyň ýaşaýyş derejesi boýunça iň pes orunlaryň birini eýeleýär. Şonuň üçin käbir synçylar jomartlyk diňe gurplulara mahsus bolman, esasan bagtly adamlara degişli hasiýetdir diýen netijä geldiler.
Beýleki tarapdan 1991-2002-nji ýyllar aralygynda graždanlyk urşuny başdan geçiren, ilatynyň aglabasy garyplykda ýaşaýan Siýerra Lionanyň halkynyň bagtlydygyny çaklamak kyn bolup biler. Şonuň üçin bu maglumatlardan çen tutup, ilatyň eli açyklygyna baýlyk bilen abatçylykdan, halkyň bagtyýarlygyndan başga-da şol ýurtdaky milli-medeni däp-dessurlaryň we dini ynançlarynyň täsir edýändigi baradaky netijä gelip bolar.
Adaty ýagdaý
Aslynda, türkmende hemişe goňşy-golama ýardam bermek, toýda-ýasda hyzmat etmek adaty ýagdaý hasaplanýar. Türkmençilikde hudaýýoly, aýdylan janly bermek hem hemme maşgalalara diýen ýaly mahsus. Gurbanlyk etmek, pitre sadakasyny bermek ýaly däpler hem türkmen maşgalalarynyň dumuşyna berk ornaşandyr.
Beýleki tarapdan bolsa, Türkmenistanyň häkimiýetleriniň dürli resmi çärelere gatnaşmaga döwlet edaralarynyň işgärlerini, studentleri zorluk bilen mejbur edýändigi, şol çärelere gatnaşmak üçin Türkmenistanyň raýatlarynyň köp wagtyny sarp etmäge mejburdygy hem häzirki hakykata laýyk gelýär diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
ABŞ-da türkmen ýaşlarynyň bilim almagyna ýardam bermek maksady bilen döredilen “Türkmenistan Youth and Civic Values Foundation” guramasynyň direktory Sarah Ann Lange türkmenistanlylaryň arasynda meýletin birek-birege kömek etmäge taýýar adamlaryň köpdügini Azatlyk Radiosyna aýtdy. Ol türkmenistanlylaryň anonimlik şerti bilen öz fondlaryna maliýe ýardamyny hem berýändiklerini belledi.
Günbatarda ynsanperwerlik fondlarynyň jemgyýetiň ösüşinde oýnaýan roly uly. Mysal üçin, ABŞ-da ynsanperwerlik fondlarynyň ýurduň ylym, bilim, medeniýet we sungat pudaklaryna berýän ýardamy, hökümetiň goldawyndan has köp. Şeýle fondlar ýurtda graždan jemgyýetiniň ösmegine, raýatlaryň aň-düşünjesiniň derejesiniň ýokarlanmagyna hem uly goşant goşýarlar.
ABŞ-da ynsanperwerlik fondlarynyň fondlaryň sanynyň artmagyna bolsa, ýurduň kanunçylygynda ynsanperwerlik kömegini görkezýän firmadyr-kompaniýalara salgyt ýeňillikleriniň göz öňünde tutulýandygy öz täsirini ýetirýär. Ýewropa ýurtlarynyň köpüsinde hem haýyr-sahawata berilýän serişdeler salgytdan doly boşadylýar.
Türkmenistandaky kanuny mümkinçilikler
Türkmenistanyň Salgyt kodeksinde hem inwestision, pension fondlary, inwalidleriň reabilitasiýasy bilen meşgullanýan guramalar, bilim edaralary, inwalidleriň jemgyýetçilik birleşigi, dini guramalar, oba hojalyk kärhanalarynyň salgytdan boşadylýandygy aýdylýar.
Aşgabat şäheriniň Guryhowdan B mikroraýonynda ýerleşýän 18-nji orta mekdebiniň sport meýdançasynda 1994-nji ýylyň 15-nji awgustynda 140 adamdan ybarat inwalidleriň topary özleriniň sport mekdebini açdy. “Döwlet tarapyndan goldaw berilmeýän bu sport mekdebiniň öz bank hasaby ýok. Mekdebiň ýolbaşçylaryna özlerine zerur bolan serişdeleri el serip tapmak aňsat däl” diýip Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa aýdýar.
S.Açylowanyň habar bermegine görä, bu maýyplaryň mekdebine haýsy-da bolsa bir hususy kärhana maliýe kömegini bermek kararyna gelende, şäher häkimligi şol serişdeleri paýtagtyň abadanlaşdyrylmagyna gönükdirýär. “Özem şeýle ýagdaý diňe Aşgabatda däl, ýurduň beýleki şäherlerinde hem ýüze çykýar. Mysal üçin, hususy kärhanalar Balkanabatda ýerleşýän ýetimler öýüne ýardam berip bilmeýärler” diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa belledi.
“Charities Aid Foundation” guramasynyň işgäri Riçard Harrisonyň pikiriçe Türkmenistan ýaly ýurtlarda ynsanperwerligiň gülläp ösmegi üçin graždan jemgyýetini ösdürilmeli. “Jemgyýet korrupsiýadan erkin bolmaly, garaşsyz guramalar döredilmeli. Gumanitar maksatlara berilýän serişdeleriň degerli guramalar tarapyndan ýerlikli ulanyljakdygyna ynam bolmaly. Häkimiýetler graždan jemgyýetiniň ösmegini goldamaly. Şeýle jemgyýetde ilat birek-birege ýardam berip, belli bir adamlar toparynyň durmuşynyň gowy tarapa özgermegine täsir edip biljekdiklerine göz ýetirmeli”.


text:
Respublikan partiýasyndan milliarder Donal Trump ABŞ-nyň prezidenti bolmak ugrundaky taryhy saýlawlarda öz bäsdeşi Demokratik partiýasynyň dalaşgäri Hillari Klintondan üstün çykmagynyň yz ýany eden çykyşynda amerikanlary “bütewi halk hökmünde birleşmäge” çagyrdy.
Tramp Mahattandaky edarasynda öz tarapdarlarynyň öňünde eden ýeňişli çykyşynda, özüniň “ähli amerikanlylar üçin” prezident boljakdygyny we hiç kimi kynçylyga goýmajakdygyny aýtdy.
Tramp özüniň Hillari Klinton bilen telefon arkaly gepleşendigini we onuň saýlawlaryň netijelerini ykrar edendigini aýtdy. Emma Klinton saýlawlaryň netijeleri barada köpçüligiň öňünde entek çykyş etmedi.
Tramp öz bäsdeşi ABŞ-nyň öňki döwlet sekretary we senator Hillari Klintonyň öz ýurdy üçin ençeme ýylyň dowamynda eden hyzmatyna minnetdarlyk bildirdi: Hillari Klinton köp döwrüň dowamynda uzak wagtlap agyr zähmet çekdi. Biz oňa ýurdumyz üçin çeken zähmetine uly minnetdarlyk bildirmäge borçly. Men muny tüýs ýürekden aýdýaryn” diýip, Tramp aýtdy.
Tramp Wiskonsin ştatynda resmi ýeňşi gazanyp, 276 sese eýe bolansoň, resmi taýdan ýeňiji diýlip yglan edildi.
Wiskonsin, Pensylwania, Ohio, Demirgazyk Karolina we Florida ştatlaryndaky köpçülikleýin ýeňişler Respublikan partiýasynyň dalaşgäri Donald Trampa Birleşen Ştatlaryň 45-nji prezidenti bolmak üçin talap edilýän 270 sany sesden has köp ses getirdi.
Demokratik partiýasynyň saýlaw kampaniýasynyň ýolbaşçysy John Podesta müňlerçe tarapdarynyň öňünde çykyş edip, Hillari Klintonyň çykyş etmejegini aýtdy.
Klinton Kaliforniýa, Nýu Ýork, Illinoýs şeýle hem demirgazyk-gündogar ştatlaryň köpüsinde, Wirginiýa ştatlarynda ýeňiş gazanypdy.
Klinton jemi 19 ştatda we Waşingtonda, Tramp 26 ştatda üstün çykdy.
Orta günbatar ştatlar Minnesota we Miçigan, şeýle-de demirgazyk-gündogar ştaty Nýu Hempşir we günbatar Arizona we Alýaska ştaty boýunça sesler şindi sanalýar.
Şeýle-de, Tramp tutuş ýurt boýunça saýlawçylaryň umumy seslerini görkezýän halk ses berijiginiň netijeleri boýunça hem öňe saýlandy. Bu ses berişlikde Tramp 47,9% , Klinton 47,3% gazandy.
Kongressde respublikanlar 435 orunlyk Wekiller öýünde we 34 orny dawaly bolan Senatda öz gözegçiligini sakladylar.
Dalaşgärleriň bir-biri babatynda duşmançylykly kampaniýasy ABŞ-nyň syýasatynda uly bölünişigi emele getirdi.
69 ýaşly Klinton we 70 ýaşly Trump saýlaw kampaniýasynyň dowamynda, bir-birini rehimsiz daladylar. Käbir taryhçylar dalaşgärleriň bir-birini garalamak we aýyplamak boýunça Birleşen Ştatlaryň häzirki döwür taryhynda görlüp-eşidilmedik derejä ýetendigini belleýärler.
Baý biznesmen we öňki teleýyldyzy Tramp ABŞ-nyň onlarça ýyllaryň dowamynda alyp baran söwda syýasatyny ýazgardy we ses berijiler işçi toparynyň goldawyny gazandy. Klinton ýurduň söwda syýasatynyň tarapynda çykyş edip geldi.
Tramp özüniň geljekki planlary barada eden çykyşynda “biziň ägirt uly ykdysady planlarymyz bar. Biziň ösüşimiz iki esse artdyrylyp, dünýäde iň güýçli ykdysadyýetimiz bolar. Şol bir wagtda-da, biz bilen bile bolmak isleýän beýleki ýurtlar bilen hem bile bolarys. Biziň iňňän gowy gatnaşyklarymyz bolar, biz örän, örän oňat gatnaşyklara garaşýarys” diýip belledi.
Tramp Respublikan partiýasynyň dalaşgäri bolmak mümkinçiligine ýurda barýan musulmanlary “jikme-jik” barlamak we Merkezi Amerikadan barýan immigrantlaryň öňüni almak üçin günorta serhetlerde diwar döretmek boýunça teklipleri esasynda eýe boldy.
Amerikanlylaryň rekord derejesindäki sany bolan 46 million elektron poçta ýa-da saýlaw nokatlarynda möhletden öň ses berdiler.


text:
Yragyň baş harby resmisi hökümet güýçleriniň “YD” toparynyň söweşijilerini Yragyň Ramadi şäherinden birnäçe günde gysyp çykarjakdygyny aýtdy.
“Ýakyn günlerde Ramadiniň doly azat edilendigi barada gowy habar yglan ediler”, diýip “Yrakia” (Iraqia) telewideniýesi goşun ýolbaşçysy Othman al-Ghaneminiň 23-nji dekabrda aýdandygyny habar berdi.
Yragyň ýaragly güýçleri Ramadiniň merkezinde söweşijileriň elinde galan soňky etrapçada 22-nji dekabrda üstünlik gazanyp başladylar.
Bagdatdan 100 kilometr uzaklykda Ýefrat derýasynyň kenarynda ýerleşýän esasan sünni ilatly şäher maý aýynda Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň eline geçipdi.
Hökümet güýçleri Ramadini öz eline geçip bilseler, bu Tikrit şäherinden soň “YD” toparyndan azat edilen ikinji şäher bolup biler.


text:
Salam, hormatly lukman! Meniň doganymyň burny ganayar. Ol 10 ýaşynda, oglan. Gahary gelse, gaýgylansa, burny ganaýar. Lukman barlagyndan geçmedik. Şu barada maslahat berseňiz, minnetdar bolardyk.
Hormat bilen, saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Adamyny görüp, degişli barlaglary geçirmezden zeperlenmäniň sebäbini kesgitlemek kynçylyk döredip biler. Burundan ganyň gelmegi ýokary gan basyşynda, bowrek kesellerinde, gan damarlarynyň üýtgemelerinde (meselem, olaryň giňelmegi, gyzamyk, hörezek ýokanç kesellerinden soň), gan kesellerinde (meselem, gemofiliýa-gany lagtalandyryş faktorynyň doga bolmazlygy ýa-da ýetmezçiligi), ýerli ýüze çykýan sebäplerden bolsa, burun germewinde ýerleşýän damar sepleşmeleriň ýüzleý ýerleşmegi, howply bolmadyk täze döremeler (polip), C witaminiň ýetmezçiligi ýaly sebäpleriň täsir etmegi netijesinde ýüze çykyp bilýändir. Çaganyň burny gananda ony köşeşdirip, oturdyp, kellesini öňe egmegiň (gan bokurdaga gitmez ýaly) wajyplygyny ýatladasymyz gelýär. Lukmana ýetilýänçä, burna 3%-li wodorodyň öteturşusynyň ergini, naftizin, galazolin siňdirilen pamyk dykysyny salma, burnuň daşky deşiklerini burun germewine gysyp saklama peýdaly netijeleri berip biler. Burun ganamalaryň sebäplerini anyklamak üçin jigiňize otorinolaringolog, görkezme bilen gematolog lukmanynyň maslahatyny alma ýerlikli bolar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Men 14 ýaşymda. Burnum öz-özunden ganaýar. Lukmana görnemde, ol maňa burnuň içi ýarylýar diýip aýtdy. Munuň sebabi nämekä? Jogabyňyza garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siz öz hatyňyzda lukmanyň takyk goýan kesel kesgidini we bejergisini aýtmaýarsyňyz. Burnuň öz-özünden ganamagy bagryň näsazlyklarynda, gan ulgamynyň kesellerinde, burnuň sowuklama kesellerinde, burnuň täze döremelerinde, gan basyşynyň ýokarlanmagynda, käbir germanlaryň uzak kabul edilmegi (aspirin, warfirin, geparin) netijesinde ýüze çykyp biler.
Burnuň ganamagy K we C witamininiň ýetmezçiligi netijesinde hem döräp biler. Şeýle-de ýetginjeklik döwründe endokrin ulgamynyň üýtgemeleri hem bu ýagdaýa getirip bilýändir.
Doly barlagdan geçip, takyk sebäbi kesgitlemek üçin Size gaýtadan otorinolaringolog we maşgala lukmanyna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şu gün Halkara sudunyň prokurory Luis Moreno-Okampo Liwiýanyň häkimiýetlerini bu ýurduň awtoritar lideri Muammar Kaddafini tussag edip, ony Halkara suduna tabşyrmaklyga çagyrdy.
Halkara sudy düýn Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafini tussag etmek barada höküm çykarypdy. Sud ony ynsanýete garşy jenaýat etmekde we parahat ýaşaýjylara garşy hüjüm etmeklige görkezme bermekde günäli tapdy.
Şol sanda, sud Kaddafiniň ogly Seýf al-Islamy we ýurduň razwedka gullugynyň başlygy Abdullah al-Senussini hem Muammar Kaddafiniň režiminiň opponentlerini öldürmekde we olary bikanun yzarlamakda günäledi hem-de olaryň ikisini-de tussag etmelidigi barada höküm çykardy.


text:
1. Reýestr
Reýestr – bu operasion ulgamynyň we programma sazlamalarynyň maglumatlar toplumy. Kompýutere programmalary gurnamyzda we aýyranymyzda reýestrde şol programmalar hakynda gerekmejek maglumatlar toplanýar we olar kompýuterde artykmaç ýer tutýar. “CCleaner” programmasynyň kömegi bilen reýestri aňsatlyk bilen arassalamak bolar.
2. Kompýuteriň ulgam diskinde ýeriň dolmagy
Kompýuteriň ulgam diski - bu operasion ulgamynyň oturdylan diski. Ulgam diski köplenç “C:\” diski bolýar. Kompýuteriň ulgam diskine programmalar we draýwerler oturdylýar. Bu diskde surat, aýdym, şekilli aýdym we başga şahsy maglumatlary saklamaklyk maslahat berilmeýär. Sebäbi, operasion ulgamy pozulan ýagdaýynda ulgam diskindäki maglumatlar hem ýiter. Bellik: Iş stolundaky maglumatlar hem “C:\” diskinde saklanylýar. Şahsy maglumatlary başga diskde saklamaklyk dogry bolar.
3. Awtoýüklenme
Kompýutere gurnalan programmalar köplenç awtoýüklenme menýusyna goşulýar. Kompýuter açylan badyna awtoýüklenme menýusy işläp başlaýar. Bu näme diýmek? Awtoýüklenme menýusynda saýlanylgy duran programmalaryň ählisi hem işläp başlaýar we kompýuteriň işleýiş tizligini birneme haýalladýar. Awtoýüklenme menýusyna klawiaturadan “Win+R” düwmesi arkaly, açylan penjirede “msconfig” ýazyp, indiki açylan penjirede Awtoýüklenme menýusyny saýlap girmek bolar. Şol ýerde operasion ulgamy bilen birlikde açylmagy islenilmeýän programmalary saýlanylmadyk görnüşe getirip aýyrmak bolar.
4. Wiruslar we antiwirus programmalary
Käbir wiruslar kompýuteriň we programmalaryň işleýşini haýalladýar. Antiwirus programmasynyň toplumyny wagtynda täzeläp, kompýuteri barladyp durmak maslahat berilýär. Şeýle hem, käbir antiwirus programmalary kompýuteriň tizligine täsirini ýetirýär, programmalary haýal işledýär. Uly göwrümli programmalar bilen işlenilende kä ýagdaýlarda antiwirus programmasyny wagtlaýynça öçürmek hem bolar.
5. Winçester (Kompýuteriň gaty diski)
Kompýuteriň esasy sütünlerinden biri bolan winçesteriň hem kompýuteriň sazlaşykly işleýşine täsiri bar. Winçester – bu kompýuteriň ähli maglumatlarynyň saklanylýan ýeri. Winçester zaýalanan bolsa kompýuter gaty haýal işleýär. Winçesteriň zaýalanmagynyň esasy sebäbi – elektrik togunyň oýnamagy. Elektrik togy oýnasa kompýuteri wagtlaýynça öçürip goýmak maslahat berilýär. Şeýle hem, kompýuteri işläp duran wagty göni elektrik togundan öçürmäň, çünki winçestere zyýan ýetirip bolar.
6. Kompýuteriň ulgam blogunyň içiniň hapalanmagy
Wagtyň geçmegi bilen kompýuteriň ulgam blogunyň içine tozan siňýär. Şol tozanlar köpelip, ulgam blokdaky wentilýatoryň işleýşini haýalladýar. Şeýlelikde, kompýuteriň derejesi azda-kände gyzyp başlaýar. Salkyn däl dereje – kompýuteriň haýal işlemeginiň sebäpleriniň ýene-de biri. Kompýuteriň ulgam blogunyň içini azyndan 6 aýda bir gezek arassalap durmak, wentilýatory ýaglap durmak maslahat berilýär.
7. Draýwerler
Draýwer – bu programmalar bilen enjam arasyndaky baglanşygy gurýan kompýuter programmasy.
Kompýutere täze operasion ulgamy gurnalanda wideo karta, prosessor, tor platasy, ses ýaly draýwerleri gurnamak zerur bolup durýar. Şol gerekli draýwerler gurnalmadyk ýagdaýynda ýa-da ýalňyş gurnalan ýagdaýynda kompýuteriň tizligi, işleýşi, görkezme hili peselip biler. Draýwerler köplenç kompýuteri täze alanymyzda ýany bilen diskde çykýar ýa bolmasa olary internetden almak bolar.
8. Goşmaça tema we gadžetler
Gadžet – bu kiçi göwrümli, goşmaça maglumat berýän programma (Mysal üçin howa maglumaty, kalendar, wagtlaýyn ýadyň ulanylyşy).
Käte kompýutere owadanlyk üçin goşmaça gadžetler ýa-da her-dürli temalar gurnalýar. Olar belli derejede kompýuteriň işleýiş tizligine agram salýarlar. Kompýutere goşmaça temalar we gadžetler gurnamak maslahat berilmeýär. Operasion ulgamynyň özünde çykan temalary we gadžetleri ulanmaklyk dogry bolar.
9. Operasion ulgamynyň aktiwasiýa edilmegi
Käbir operasion ulgamlar aktiwasiýa edilmedik ýagdaýynda kompýuteriň nädogry işlemegine sebäp bolýar. Mysal üçin, Windows operasion ulgamyny gurnanyňyzda hökmany suratda aktiwasiýaly görnüşini gurnaň.
10. Wideo karta, prosessor ýa-da wagtlaýyyn ýadyň pes bolmagy
Kämahal kompýutere öz talapnamalaryndan uly bolan programmalar gurnalýar. Mysal üçin, 3Ds Max, AutoCad ýaly programmalar wideo kartasy, prosessory, wagtlaýyn ýady güýçli bolan kompýuterlerde işleýär. Eger şolar ýaly programmalar pesräk häsiýetnamaly kompýuterlere gurnalsa, onda olar haýal işlär, ýa-da asla işlemez.


text:
Täjik-gyrgyz araçägindäki dartgynlylykdan soň, serhetdäki ýol anna güni gaýtadan açyldy. Täjigistanyň demirgazygyndaky Sougd welaýatynyň Isfara etrabyny Gyrgyzystanyň territoriýasyndaky Täjigistana degişli Woruh eksklawy bilen birikdirýän ýol Gyrgyzystanyň Batken etrabynyň ýaşaýjylary tarapyndan böwetlenipdi.
Ilkibada Woruh etrabynyň onlarça ýaşaýjysy birnäçe gyrgyz ýük ulaglarynyň dawaly gurluşyk meýdançasyna girmeginiň öňüni alypdy. Bu sebitde täze garaýoluň gurluşygynyň amala aşyrylmagy planlaşdyrylýar.
Täjigistan iki ýurduň arasyndaky araçäk kesgitlenilýänçä, garaýoluň gurluşygynyň togtadylmagyny isleýär.
Woruhyň ýaşaýjylarynyň bu çäresine jogap hökmünde eksklawyň daşynda ýaşaýan gyrgyz ilaty Isfara-Woruh ýoluny böwetläpdi.
Sougd welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumaboý Sanginow penşenbe güni bolan bu wakany “ýalňyş düşünme” diýip atlandyrdy.


text:
Gazagystanyň kosmos ugrundan ýokary derejeli resmisi, ýurtda öňdenem doly ýitip gitmek howpy astyndaky keýikleriň köpçülikleýin gyrylmagynyň sebäbiniň bu sebitdäki raketa heläkçilikleri bilen bagly bolmagynyň ähtimaldygy barada öňe sürlen çaklamalara jogap berip, “biz bu ýerde göni arabaglanyşyk görmeýäris” diýdi.
Emma Gazagystanyň Kosmos agentliginiň ýolbaşçysynyň orunbasary Meirbek Moldabekow 90 müň çemesi saýgak keýikleriň ölümine sebäp bolup biljek başga hiç hili düşündiriş bermedi. Ölen keýikleriň sany olaryň ýurtdaky umumy sanynyň üçden bir bölegini emele getirýär.
26-njy maýda Astanada parlament komitetiniň maslahatynda eden çykyşynda Moldabekow ýurduň Kustanaý, Akmola we Aktube regionlarynda saýgaklaryň gyrylmagy “elbetde, ekologiýa, şeýle-de Baýkonurdaky kosmodrom” bilen bagly bolup biler diýdi.
Orsýetiň öz kosmos programmasynyň çäklerinde raketalary uçurmak üçin merkez hökmünde peýdalanýan Baýkonur kosmodromy Kustanaý we Akmola regionlaryndan 300 kilometr uzaklykda ýerleşýär we onuň Aktube regiony bilen arasy 600 kilometrden ybarat.
Komitetde geçirilen maslahatyň yz ýany žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Moldabekow Moskwanyň 16-njy maýda uçuran Proton-M raketasynyň heläkçilige uçramagynyň töwerek-daşa we saglyga ýetiren täsiri boýunça bilelikdäki barlaglary geçirmäge razylyk berendigini aýtdy.
Proton-M soňky ýyllarda üns merkezine düşdi. Ýokary derejede zäherli ýangyç bilen işleýän bu göteriji raketalaryň birnäçesi, Baýkonurdan uçurylansoň, Gazagystanyň howa giňişliginde partlapdy.
Aktiwistler 2012-nji ýylda Kustanaý regionynda bir müň çemesi saýgagyň gyrylmagyna raketalaryň sebäp bolandygyny aýtdylar. Degişli häkimiýetler şol gezek keýikleriň ölümine pasteurellosis bakteriýasynyň sebäp bolan bolmagynyň mümkindigini çaklapdylar, emma bu resmi taýdan tassyk edilmändi.
Gazak häkimiýetleri saýgaklaryň ölümi bilen bagly häzirki wakalara hem bakteriýanyň sebäp bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar. Ölen haýwanlardan, toprakdan alnan nusgalar Astana, laboratoriýa iberildi, emma netijeler entek mälim däl.
Gazagystan saýgaklaryň ýaşaýan esasy ýeri hasaplanylýar. Ozalky döwürde millionlap hasaba alnan bu keýikleriň sany Sowet Soýuzynyň dargamagyndan soň çürt-kesik azaldy. Awçylar olary bu janawarlaryň eti we şahy üçin awlaýarlar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji aprelde milli ykdysadyýetiň pudaklarynda şu ýylyň birinji çärýeginde alnyp barlan işleriň jemini jemläp, «işde goýberen düýpli kemçilikler üçin» diýip, ykdysadyýet we ösüş ministri Ýoldaş Şeripowy, söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministri Baýar Abaýewi, Baş döwlet salgyt gullugynyň başlygy Şatlyk Hümmedowy wezipelerinden boşatdy.
Bu wezipeden boşatmalar esasy girdejisi gaz eksportyndan gelýän Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniň we gaz eksportynyň möçberiniň, nebit-gaz nyrhlarynyň aşaklamagy, sebitdäki ýurtlaryň ykdysady çökgünligi bilen baglylylykda, aşaklan wagtyna gabat geldi. Aşgabadyň esasy alyjysy Orsýet ýylyň başyndan bäri türkmen gazyny almagyny togtatdy.
Emma türkmen telewideniýesi Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowyň mejlisde beren hasabatyna salgylanyp, «milli ykdysadyýetiň durnukly ösüşiniň üpjün edilýändigini» aýdýar.
Şol bir wagtda prezident Berdimuhamedow ýurduň ykdysadyýet we ösüş ministri Ýoldaş Şeripowy «işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin» diýen umumy düşündiriş bilen işden boşatdy.
Şeýle-de prezident Türkmenistanyň Baş salgyt gullugynyň başlygy Hümmedowy «işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin" diýip, işden boşatdy.
Prezident söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministriniň işinden hem nägile boldy. Ol bu pudagyň işinde köp kemçiligiň bardygyny aýdyp, hususan-da «soňky döwürde haryt dolanyşygynyň möçberiniň ep-esli azalmagyna», ýakynda bu ministriň orunbasarynyň «para alandygy üçin wezipesinden boşadylmagyna» ünsi çekdi.
Şu we beýleki kemçilikler netijesinde, prezident söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministri B.Abaýewi hem «düýpli kemçilikleri» üçin wezipesinden boşatdy.
Ýylyň üç aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen mejlisde prezident Berdimuhamedow «ýurdumyzda jemi içerki önümiň möçberiniň artyşy ýylyň başyndan bäri 6.3 göterim derejede durnukly saklanýar» diýdi. Geçen ýylyň degişli döwründe bu görkezijiniň 10.0 prosent bolandygy aýdylypdy.
Prezident ykdysady ösüş baradaky sözlerine delil edip, häzirki wagtda ýurtda umumy bahasy 50 milliard amerikan dollaryndan hem geçýän iki müňe golaý iri desganyň gurluşygynyň alnyp barylýandygy barada ozal aýdan sözlerini gaýtalady.
Şeýle-de ol, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ýangyç-energetika pudagy hasaba alynmanynda, Türkmenistanda öndürilip, daşary ýurtlara iberilýän önümleriň möçberiniň 11 prosent artandygyny belledi.
Prezidentiň tassyklamagyna görä, daşary ýurtlardan halkyň sarp etmegi üçin getirilýän harytlaryň möçberi hem 18 prosentden gowrak azalypdyr.
Prezident teklipleriň azlygyndan käýinýär
Emma muňa garamazdan, prezident ýurduň maliýe-ykdysadyýet toplumynyň ýolbaşçysynyň alyp barýan işinden nägiledigini, hususan-da kemçilikleri düzetmek boýunça teklipleriň az berilýändigini aýtdy.
Ol wise-premýer B.Hojamämmedowa «býujet serişdelerinde göz öňünde tutulmadyk we gerek bolmadyk çykdajylar, dolandyryş düzüminiň artdyrylmagy bilen bagly... kemçilikler hakynda» ozalam duýdurandygyny ýatlatdy.
Şeýle-de prezident käbir ministrlikleriň we pudak edaralarynyň işgär sanynyň «gereginden has artdyrylandygy» baradaky pikirlerini gaýtalady.
Mundanam başga, prezidentiň pikirine görä, ýurduň telekeçilik ulgamynda göwnejaý hasap ýöredilmeýär, maliýe-bank ulgamy haýal ösdürilýär, bazar şertlerine geçmek boýunça ýeterlik iş edilmeýär.
Ministrler kabinetiniň giňişleýin mejlisinde ýurtdaky «ýeňillikleriň hem indi özüni ödemeýändigi» aýdyldy.
«Garaşsyz döwletimiziň kemala gelip başlan döwürlerinde ilatyň durmuş şertlerini ýeňilleşdirmek maksady bilen girizilen, häzir bolsa özüni ödemeýän köp sanly ýeňillikler hem hereket edýär» diýip, prezident Berdimuhamedow ykdysady pudak baradaky gürrüňiniň dowamynda belledi.
Onuň tassyklamagyna görä, «bu ýeňillikler bazar ykdysadyýetine geçilmegini bökdeýär, býujet çykdajylarynyň artyk harçlanmagyna getirýär».
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda ilata belli bir möçberde tebigy gaz, elektrik togy, suw mugtuna ýa-da ýeňillikli bahalardan berilýär. Ozalky prezident S.Nyýazow ilata suwuň, toguň, gazyň we nahar duzunyň 2030-njy ýyla çenli mugt berilmegi baradaky permana gol çekipdi. Şeýle-de Türkmenistanda hususy ulagly raýatlara belli bir döwür mugtuna we ýeňillikli bahadan ýangyç berildi we soň, ykdysady ýagdaýlaryň çylşyrymlaşyp başlamagy bilen, bu ýeňillik ýatyryldy.
Eýsem indi Türkmenistanyň ilat üçin «mugt gaz, tok we suw syýasaty» hem üýtgedilermi? Türkmen lideri «bu ýeňillikler bazara geçilmegini bökdeýär» diýende, haýsy ýeňillikleri nazarda tutýandygyny ýa-da ol diýilýän ýeňillikleriň geljekki ykbalynyň nähili bolmalydygyny anyklaşdyrmady.
Mundan öň ýurtdaky mugtçulyk, ýeňillikler syýasatynyň "zyýany", ýagny bisarpaçylyga getirýändigi hakynda döwlet tarapyndan guralýan Ýaşulular maslahatynda ilkinji gezek öňden gelýän bir taraply pozisiýa garşy pikirler aýdylypdy. Has anygy, 2015-nji ýylyň sentýabrynda geçirilen Ýaşulular maslahtynda, indi adamlaryň durmuş derjesiniň örän gowulaşandygy aýdylyp, "tok, gaz, suw tölegli bolsun" diýen pikir syzdyrylypdy.
Bütindünýä banky Türkmenistanyň tutuş ýyl boýunça ykdysady ösüşiniň bir ýyl öň 6.5 prosent bolanlygyndan 5.0 prosente aşaklamagyna garaşylýandygyny aýdýar.


text:
Türkmenistanyň oba hojalygynda henizem pagta-bugdaý esasy ekin bolmagynda galýar. Gök-bakja ekinleriniň ekilişi gitdigiçe kemeldilýär. Garaşsyzlygymyzyň ilkinji ýyllarynda 40 müň gektar gök-bakja ekinleri ekilen bolsa, tassyklanmadyk maglumatlara görä, 2010-njy ýylda bu görkeziji 6 müň gektardan hem az bolupdyr.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalygynda ekin dolanyşygyna geçmek hakynda birnäçe gezek tabşyryk berenem bolsa, bu pudagyň ýolbaşçylary, esasan, pagta-galla tabşyryklaryny ýerine ýetirmäge üns berýärler. Gök-bakja, et-süýt önümlerini öndürmek ikinji derejä geçýändigi üçin bu önümleriň bahasy barha gymmatlaýar.
Ýurdumyzyň, şol sanda Aşgabadyň bazarlarynda azyk harytlarynyň bahasynyň geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, takmynan 20-25% ýokarlanandygyny aýtsa bolar. Mysal üçin, Aşgabatda 1 kg. et 9 manatdan 11-12, balyk 5-6 manatdan 8-10, 1 kg. sogan 2 manatdan 3, kartoşka 1 manat 20 teňňeden 2 manat 40 teňňä çenli ýokarlandy. Şu döwürde süýt, süýji-köke önümleriniň bahasam 10% möçberinde gymmatlapdyr. Import
Aşgabadyň bazarlaryndaky kartoşkanyň, soganyň, sarymsagyň mukdarynyň azyndan üçden iki böleginiň Eýrandan, Pakistandan, unuň, tüwiniň, şekeriň Russiýadan, Gazagystandan, Ukrainadan, Azerbaýjandan, banan, kiwi, zeýtun ýaly subtropiki miweleriň tas hemmesiniň daşary ýurtlardan getirilen önümlerdigini Azyk senagaty assosiasiýasynyň hünärmeni Myrat aga tassyklady.
Daşary ýurtdan getirilýän azyk harytlarynyň bahalarynyň arzanladylýan halatlaram az däl. Tüwiniň 1 kg. bahasy 2009-ny ýyllaryň başyna 5-6 manada ýetipdi, ýöne telekeçilerimiziň Russiýadan, Gazagystandan köp mukdarda tüwi getirmegi bilen bu onümiň bahasy görnetin arzanlady. Häzir 3-4 manada ak bazardan gowy tüwi alyp bolýar. Geçen ýylyň ahyryna çenli sarymsak kem-kemden gymmatlap, 1 kg. 20 manada bardy, bu önümiň Eýrandan getirilmegi bilen, häzir onuň bahasy 13-14 manada çenli aşaklady.Ilatyň ukyby
Indi üç ýyldan bäri aýlyk-günlükler, esasan, her ýylyň başynda 10% ýokarlanýar. Aýlyk-günlükleriň galşyndan, azyk harytlarynyň bahasynyň has çalt depginler bilen gymmatlamagy bu harytlaryň ilat köpçüligi üçin elýeterli bolmagyny çäklendirýär.
Aşgabadyň bazarynda, ýanwar, 2011.
Soňky ýyllarda iş orunlarynyň birneme köpeldilýändigine garamazdan, ýurtda işsizligiň henizem ýokary bolmagy ilatyň satyn alyjylyk ukubyny peseldýär. Öňki ýyllarda gazanjy pes hojalyklar kädini has köp iýen bolsalar, hatda şu ýyl onuň bahasam keýigiň şahyna çykypdyr. Has dogrysy, geçen ýyl 1 kilogramynyň bahasy 40 teňňe bolan kädini häzir satyn almak üçin 1 manat 20 teňňe tölemeli. Ýeri gelende aýtsak, Aşgabady azyk harytlary bilen, esasan, oba ýerlerinden azyk önümlerini getirýän türkmen gelin-gyzlary üpjün edýär.Ekin dolanyşygy
Ýurtda azyk harytlarynyň önüm bolçulygyny döretmek üçin ilkinji nobatda, Nyýazowyň “Täze oba syýasatyndan” el çekip, iş ýüzünde ekin dolanyşygyna geçmeli. Prezidentiň maldarçylyk pudagynyň ot-iým bazasyny döretmek hakynda görkezme berendigine seretmezden, oba hojalyk emeldarlary häzire çenli bu tabşyrygy ýerine ýetirenoklar. Şonuň üçin ýyl gurak ýa sowuk gelse, mallarymyz köpçülikleýin gyrylýar. 2008-nji ýylyň sowuk gyşynda munuň hakykatdanam şeýle bolandygyny döwlet baştutanymyz hem belledi.
Daýhanlara ýeri uzak möhletleýin kärendesine berip, olaryň geljekde hususy mülkli bolmagyna şert döredýän kanunlary kabul edip, ýurduň oba hojalygyny bazar kadalaryna görä dogry gurnamaly. Ýurdumyzyň suw ätiýaçlygy bilen ekin ekip bilmek mümkinçiligimizi ylmy esasda sazlamaly. Diňe şu ýagdaýda daýhanlarymyz ýurdumyzda azyk bolçulygyny döredip, hatda bu önümleriň eksport edilmegine giň ýol açardy. Şeýlelikde Aşgabadyň bazarlarynda-da, tutuş ýurdumyzda-da azyk harytlarynyň bolçulygy döräp, bahalaram halka elýeterli bolardy diýip, pikir edýärin. Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Gürjüstanda bazar güni häkimiýetiň ýerli organlaryna geçirilen saýlawlardaky düýpli düzgün bozmalary ÝHHG-niň synçylary hasaba aldylar.
“Saýlawlaryň gurnalyşy häkimiýetleriň halkara standartlaryna ýetmek isleginde progresiň bardygyny görkezýär. Ýöne saýlawlaryň öň ýanyndaky kampaniýada hemme kandidatlar üçin şertler deň bolmady, saýlawlar güni býulleten taşlama wakalary hasaba alyndy” –diýlip, ÝHHG-niň missiýanyň beýannamasynda bellenýär.
Deslapky maglumatlara görä, häkimiýetiň ýerli organlaryna saýlawlarda prezident Mihail Saakaşwiliniň partiýasy ýeňiş gazanypdyr.
Tbilisiniň häkiminiň ilkinji gezek geçirilen göni saýlawlarynda Saakaşwiliniň kandidaty öňde barýar.


text:
«Türkmen döwlet habarlar» gullugynyň maý aýynyň başynda ýaýradan maglumatyndan göçürme: «Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugynyň merkezi edarasynyň işini kämilleşdirmek we onuň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Baş döwlet salgyt gullugynyň merkezi edarasynyň işgär sany 88 birlik möçberde bellenildi. Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugyna Türkmenistanyň Adalat ministrligi bilen bilelikde karardan gelip çykýan üýtgetmeleri we goşmaçalary Türkmenistanyň kanunçylygyna girizmek baradaky teklipleri bir aý möhletde işläp taýýarlamak we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň garamagyna bermek tabşyryldy».
Kararlaryň ýazgylary näme hakda aýdýanam bolsa, gullukçylar özüçe gulluk edýärler.
Öňler beýleki işlerde bolşy ýaly, salgyt gullugynyň işi hem örän berk kontrollykda saklanýardy. Ýöne ýurduň Garaşsyzlygy almagy bilen, näme üçindir köp gulluklaryň işinde eden-etdilikler aýdyp-diýerden köp boldy.
Salgyt ýygnamak işinde eli egrilige ýol berenligi üçin Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe salgyt gullugyna degişli işgärleriň ençemesiniň sud jogapkärçiligine çekilişi Türkmen telewideniýesi arkaly halk köpçüligine ýetirilipdi.
Salgyt gullugyna işe girmek garyp-gasaryň çagasyna başardar ýaly bolmady. Içeri hem daşary ýurt firmalarynyň köpelmegi, işsizligiň ýüze çykmalary sebäpli, köp adamlaryň söwda ýüz urmasy, şahsy söwda dükanjyklarynyň, hususy söwdagärleriň ummasyz köp möçberde ýüze çykmalary salgyt işini barlaýjylaryň köpüsine aýratyn girdeji çeşmesi bolup hyzmat edýär.
Söwda bilen meşgullanýanlaryň hemmesiniň söwdany kanuna laýyk ýagdaýda edýärmi ýa-da bikanun ýagdaýda, muny bilip aňyrsyna çykar ýaly däl. Bazarlar göz öňüne getirip bolmajak derejede köpeldi. Olardaky satyjylar alyjydan köp. Satyjylaryň ählisiniň söwda etmäge rugsat berýän hatyny (patentini) barlap çykjak bolsaň, daň atandan gün ýaşýança-da wagt ýetjek däl. Bazar komitetiniň ýolbaşçylary üçin söwda etjekleriň köplügi şonça gowy. Olar her bir iki metrlik ýere özleriçe baha kesip, satýarlar. Şeýle puly her satyjydan eline alan bazar başlyklary satyjynyň döwlet salgyt gullugyndan alan patentiniň barlygy – ýoklygy bilen gyzyklanmaýarlar. Olar boş duran iki metrlik gara ýeri satsa bolýar.
«Umumy dil»
Söwda bilen meşgullanýanlaryň rugsat hatyny (patentini) aram-aram salgyt gullugynyň işgärleri barlaýarlar. Şol barlag wagtynda salgyt gullugynyň işgärleri üçin patentli kişiden patentsiz kişi gowy görünýär. Sebäbi patentsiz kişi jübä girjek pul. Bazarlarda patentsiz kişileriň söwda edýänini, üstesine-de, olaryň näçesiniň barlygyny hökümet nireden bilsin. Hökümet maglumaty ýetirseň — bilýär, ýetirmeseň — bilenok. Şeýle ýagdaýda patentsiz adamlardan jerime hökmünde pul ýygnalýar. Jerimäniň möçberi ony ýygnaýjynyň ynsabyna bagly. Söwda edýäne nebsi agyrýan ýok. Jerime alyjylar gidensoň, jerime tölänleriň ýüzi atasy öleniň ýüzüne meňzeýär. Edil derilerin-ä sypyranoklar, ýöne, ýüreklerine mazaly yza berleni bildirýär.
Telekeçiler, içerki ýaşaýjylaryň hem daşary ýurtlularyň firmalary bilen «umumy dil tapyşyp», salgydyň möçberini azaldyp bermek boýunça işleşilende-de salgyt gullugyna degişli işgärleriň jübüleri gowy galňaýar.
Şu zatlaryň bolmazlygy üçin kanunlary geçiş döwrüniň, bazar ykdysadyýeti döwrüniň ýagdaýlaryna görä düzmek gerek. Ýogsa korrupsiýanyň ösen häzirki döwründe eli pula ýeten hiç bir işgär Watan üçin işlemeýär, öz jübüsini ýadyndan çykarmaýar.
Şeýle ýagdaýlary hem mysallary salgyt gullugynyň edaralary boýunça-da, başga döwlet edaralary boýunça-da näçe sanasaň, sanap oturmaly. Ýöne ony sanamakdan hajat ýok. Ýurtda kanunlar hem kanun goraýjylar talaba laýyk işlemese, bu aýdylan kemçiliklerden dynybam bolmaz. Eger şu zatlary düzedip bolsa, ýurduň ykdysadyýetini diňe nebit-gazyň ýa-da elektrik energiýasynyň hasabyna däl, eýsem içerki söwdanyň hasabyna-da ösdürip bolardy.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanyň Magdan ministrliginiň metbugat sekretary Jawad Omer çarşenbe güni Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren interwýusynda bu ýurduň demirgazyk-günbatar regionyndan Kanadanyň “Terraseis” kompaniýasynyň uly bir nebit ýatagynyň üstüni açandygyny mälim etdi.
“Bu region Han Çarbah we Akina serhet raýonlarynyň aralygynda ýerleşýär. Hut şol ýerde tehniki barlaglar geçirildi” diýip, Jawad Omer habar berdi.
Bu gürrüňi edilýän ýer Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Fariýab welaýatynda ýerleşýär. Ýurduň Magdan ministrliginiň metbugat sekretary Jawad Omer bu nebit ýatagynyň ululygy barada has anyk maglumatlary almak üçin gözleg-buraw işleriniň dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Bu wakanyň öňýany, 22-nji oktýabrda Hytaýyň Milli petrolium korporasiýasy goňşy Saripul welaýatynda-da nebit gazyp almak işlerine başlapdy.
Owganystanyň magdan ministri Wahidullah Şahrani Hytaýyň kompaniýasynyň bu regionda ilkinji gezek nebit öndürip başlan gününi bu ýurt üçin “taryhy bir gün” diýip atlandyrdy.
Hytaýyň Milli petrolium korporasiýasy başky döwürde Saripul welaýatynyň Amyderýanyň golaýyndaky raýonyndan günde ortaça 2 müň barrel töweregi nebit çykarmaklygy göz öňünde tutýar. Ýöne has köp nebit guýularynyň gazylyp gutarylmagy bilen, öndürilýän nebitiň möçberi-de ur-tut artdyrylar diýlip garaşylýar.
Owganystan bilen Hytaý bu regionyň nebit we gaz ýataklaryny özleşdirmek meselesi boýunça geçen ýylyň dekabrynda özara kontrakta gol çekipdiler. Şol ylalaşyga görä, Owganystanda ilkinji nebiti gaýtadan işleýji zawod gurmaklyk-da göz öňünde tutulýar.
Hytaý Owganystanyň serhediniň aňry ýüzünde Türkmenistanda-da eýýäm gaz ýataklaryny özleşdirmek işlerini alyp barýar. Günorta Ýolöten-Osman gaz ýatagynyň özleşdirilmegi üçin Hytaý Türkmenistana lomaý kredit ýardamyny-da berdi.
Dünýäde iň bir uly gaz ýataklarynyň biri hasaplanylýan Günorta Ýolöten-Osman ýatagynyň gaz zapasy azyndan 4 trillion kubometr we köpünden 14 trillion kubometr diýlip hasaplanylýar. Käbir ekspertler bu gaz ýatagynyň territoriýasynyň Owganystanyň içine-de geçýän bolmagy mümkin diýip çaklaýarlar.


text:
Al-Kaýda topary tarapyndan abandrylýan howp zerärli Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Ýemendäki ilçihanasy iki gün ýapylandan soň, şu gün ol gaýtadan açyldy.
Bu ilçihana tarapyndan ýayradylan beýanatda “bu alada bildirilýän regionda” Ýemeniň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan geçirilen ýörite operasiýadan soň, ilçihanany açmak kararyna gelnendigi habar berilýär.
Ýemeniň howpsuzlyk güýçleriniň aýtmagyna görä, paýtagtyň demirgazygynda geçirilen şol harby çärede Al-Kaýda toparynyň iki agzasy öldürülipdir.
Britaniýa bilen Fransiýanyň Ýemendäki ilçihanalary hem şu gün täzeden işläp başladylar.
Bu wakadan birneme öň Al-Kaýdanyň Ýemendäki bölümi 25-njy dekabarda Birleşen Ştatlara barýan bir uçary weýran etmäge edilen synanşygyň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, beýanat ýaýradypdy.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif ýurduň «talyban» pitneçileri bilen gepleşikler başlandy diýýär.
Pakistanyň Ýokary komissarlygy tarapyndan çap edilen beýanatda aýdylmagyna görä, Şarif penşenbe güni bolan duşuşykda Britaniýanyň premýer-ministriniň orunbasary Nik Glege özüniň bu gepleşik Pakistanyň kanunlarynyň çäginde işlär diýip umyt edýändigini aýdypdyr.
Şarif hökümetiň Pakistanyň köçelerinde bigünä adamlaryň öldürilmegine gyradan seredip durup bilmejegini hem sözüne goşupdyr.
Şarif şu hepdäniň başynda Londonda britan kärdeşi Deýwid Kameron, owgan prezidenti Hamid Karzaý bilen üç taraply duşuşyk geçirdi.
Maýda geçen saýlawlarda ýeňiş gazanandan soň, Şarifiň Musulman ligasy partiýasy «Talyban» bilen gepleşip, onýyllyga uzan pitneçiligi soňlajak bolmagy öňe sürdi.
Bu pitnede 50 müňden gowrak adamyň ölendigi aýdylýar.


text:
Pakistanyň Ýokary sudy ýurduň prezidenti bilen bagly korrupsiýa işi boýunça henize çenli hem anyk çäreleri görmändigi üçin, premýer-ministr Raja Perwez Aşrafy düşündiriş bermäge suda çagyrdy.
Mundan iki aý töweregi wagt ozal, Ýokary sud ýurduň ozalky premýer-ministri Ýusuf Raza Gilanini bu mesele boýunça suduň hökümini äsgermezçilik etmekde günäli tapyp, wezipesinden çetleşdiripdi.
Ýokary sud premýer-ministriň Şweýsariýanyň resmilerine hat ýazyp, prezident Asif Ali Zardariniň öňki korrupsiýa işiniň açylmagy üçin haýyş etmegini gazanjak bolýar.
Hökümet resmileri Zardariniň döwlet baştutany hökmünde el degirmesizlik hakynyň bardygyny öňe sürüp, suduň bu talabyny yza çekip gelýär.
Çarşenbe güni Ýokary sud premýer-ministriň 27-nji awgustda suda gelmelidigini aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Sudanda ýörite resmi delegasiýany alyp barýan uçar heläkçilige uçranda, ondaky 31 adam wakanyň pidasy boldy.
Sudanyň Awiasiýa kompaniýasynyň metbugat sekretary Abdelhafiz Abdelrahim bu uçaryň musulmanlaryň Oraza baýramy bilen baglanyşykly geçiriljek çärä ýörite bir delegasiýany alyp barýarka, ýaramaz howada daga baryp urandygyny aýdýar.
Resmi maglumata görä, bu uçaryň içinde köpsanly beýleki resmiler bilen bir hatarda Sudanyň Serenjamlyk we dini işler boýunça ministri Gazi al-Sadyk Abdel Rahym hem bar eken.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
“Türkmennebitönümleri” Baş müdirliginiň “Ahaly” Kuweýtiň “Al-Kadsiýasyndan” 2:0 ýeňlip, Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň toparça bölegini ýeňlişden başlady.
Aziýanyň ikinji derejeli ýaryşynyň toparça bölegine barýan ýolda Gyrgyz Respublikasynyň “Dordoýyny” 1:0, Omanyň “Fanjasyny” 2:3 hasabynda ýeňen “Ahala” El-Kuweýtdäki stadionda ýeňil düşmedi. Çünki “Al-Kadsiýa” AFK-nyň Kubogynyň häzirki eýesi bolup, bu baýrak ugrunda ol geçen ýylyň finalynda Yragyň “Erbilinden” 4:2 hasabynda üstün çykypdy.
Muňa garamazdan, türkmen toparynyň 34 ýaşly baş tälimçisi Guwançmuhammet Öwekowyň şägirtlerine birinji ýarymyň dowamynda ýer eýeleriniň hüjümlerinden goranmak başartdy. Ildeşlerimiz soňky minutlarda hasaby açmaga-da ýakynladylar. Ýöne hüjüme goşulan goragçy Mekan Saparowyň güýçli urgusyny derwezeçi aýagy bilen gapdala sowup ýetişdi. Netijede toparlar 0:0 hasabynda arakesmä çykdylar.
Ikinji ýarymda “Al-Kadsiýa” köp hüjüm etdi. Bu olara 58-nji we 63-nji minutlarda üstünlik getirdi. Pökgüleri Saleh Şeýh bilen Faýsala Abdulla geçirdiler. Galan wagtda türkmen futbolçylary näçe jan etseler-de, hasap üýtgemedi — 2:0.
Şeýlelikde bu ýaryşa ilkinji gezek gatnaşýan “Ahal” ilkinji gezek ýeňlişe sezewar boldy. Ýöne öňde heniz bäş oýun bar. Şolaryň netijeleri boýunça toparçanyň iň gowy iki topary bäsleşigi 1/8 finalda dowam etdirer. “Ahal” 11-nji martda Aşgabatda Täjigistanyň üç gezek çempiony “Istikloly” Kabul eder. Bu topar birinji tapgyrda öz meýdançasynda 1:3 hasabynda Yragyň “Erbilinden” ýeňildi.


text:
23.10.2016
«Biz ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmegi öz öňümizde wezipe edip goýduk. Şu maksat bilen, häzirki zaman senagat üpjünçilik ulgamlaryny, gaýtadan işleýän iri önümçilikleri döretmegi meýilleşdirýäris. Beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri ýurdumyzda öndürmek hem-de özümizde öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça kabul edilen Döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin zerur işleri alyp barýarys» — diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 21-nji oktýabrda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde eden çykyşynda aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň dokuz aýynyň jemini jemläp, ýurdumyzda geçirilýän özgertmeleriň milli ykdysadyýetimiziň daşarky töwekgelçiliklere has durnuklylygyny üpjün edýändigini, dünýä ykdysadyýetinde dowam edýän ýaramaz ýagdaýlaryň ykdysadyýetimize ýetirýän täsirini azaldýandygyny belledi.
Bu bolsa jemi içerki önümiň ösüşini ýokary derejede, ýagny 6,2 göterim möçberde saklamaga mümkinçilik berdi. Senagat önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmaga şert döretdi, durmuş ulgamyna gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berdi.
Azyk garaşsyzlygynyň we howpsuzlygynyň üpjün edilmegini milli Liderimiz ýurdumyzyň Garaşsyzlyk döwründäki ösüşinde gazanylan esasy üstünlikleriň biri hökmünde belledi.
Türkmenistanda oba hojalyk önümleriniň öndürilişi şu ýylyň geçen dokuz aýynyň dowamynda 2015-nji ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende ençeme ugurlar boýunça ösdi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyza getirilýän harytlaryň möçberi 24,7 göterim pese düşdi.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň maglumatlaryna görä, gök önümleri ösdürip ýetişdirmek boýunça kartofel öndürmekde iň ýokary ösüş—48,5 göterim ösüş gazanyldy. 2016-njy ýylyň ýanwar-sentýabr aýlarynda gök önümleri öndürmek geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende 9,5 göterim; bakja önümleri 17,2 göterim; miwe we ir-iýmişler 9,9 göterim artdy.
Oba hojalyk önümleriniň görnüşleriniň öndürilişiniň depginlerine nazar aýlamak sebitleriň toprak-howa şertlerini hasaba almak bilen emele gelýän ýagdaýa garamaga mümkinçilik berýär. Balkan welaýatynda pagta ekin dolanyşygyndan aýryldy we bakja önümlerine bölünip berlen meýdan azaldy, gök önümleriň mukdary bolsa üzül-kesil artyp, 70 göterimden gowrak ösüş gazanyldy. Şol bir wagtda Lebap welaýaty bakja önümleriniň 112,5 göterim ösüşini üpjün etdi.
Meýilnama görkezijisi boýunça hem özboluşly öňegidişlik bar. Ýurdumyzda däne öndürmek boýunça ýyllyk meýilnama, eýýäm oktýabr aýynda 146 göterim ýerine ýetirildi. Şunlukda, türkmen bugdaýynyň daşary ýurtlara satylyş mukdary üç essä golaý, unuň möçberi bolsa 44 göterim artdy.
Maldarçylyk önümleriniň esasy görnüşleriniň möçberiniň artanlygy hem bellenildi. Diri agramda et öndürilişi 2016-njy ýylyň ýanwar-sentýabrynda 437,4 müň tonna, süýt 2,3 million tonnadan gowrak hem-de ýumurtganyň sany 874,4 milliona barabar boldy. Guşçulyk, esasanam, Ahal we Balkan welaýatlarynda işjeň ösdürilýär.
2016-njy ýylyň 1-nji oktýabrynda ýurdumyzyň ähli hojalyklarynda iri şahly mallaryň sany 2 million 427,5 müň başa barabar boldy. Olardan 14,3 müň başy Azyk senagaty döwlet birleşigine degişlidir. Syn berilýän döwürde Birleşik boýunça et önümçiliginiň ösüşi 18 göterimden gowrak boldy, ýyllyk meýilnama bolsa 186 göterim ýerine ýetirildi. Süýt öndürmek boýunça meýilnama 78 göterim artygy bilen ýerine ýetirildi. Guşlaryň baş sany 2,2 esse hem-de şoňa laýyklykda ýumurtganyň sany hem artdy. Döwlet birleşiginde gök önümleriň önümçiliginiň ösüş derejesi 46,4 göterime barabar boldy.
Balyk hojalygy döwlet komitetiniň kärhanalarynda balyk tutulmak mukdary boýunça meýilnama 50 göterime golaý artygy bilen ýerine ýetirildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly oba hojalygynda durmuşa geçirilýän özgertmeler hem öz miwesini berip başlady. Şu ýyl bugdaýyň bol hasyly ýygnaldy. Oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryna laýyklykda 21-nji oktýabra çenli pagta taýýarlamak boýunça şertnamalaýyn borçnamalar ýerine ýetirildi. Watan harmanyna 1 million 50 müň tonnadan gowrak «ak altyn» tabşyryldy. Pagta ýygymy dowam edýär.
Ýurdumyzyň obasenagat toplumynda gazanýan üstünlikleri 2007-nji ýylda kabul edilip, 2015-nji ýyldan bäri täze rejelenen görnüşde hereket edýän «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň» yzygiderli amala aşyrylýandygy netijesinde mümkin boldy. Bu maksatnamanyň çäklerinde ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda ýüzlerçe desgalar gurlup, ulanylmaga berildi.
Golaýda milli Liderimiziň gatnaşmagynda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda täze obanyň açylyş dabarasy geçirildi. Bu oba ähli ýaşaýyş-durmuş amatlyklary bilen ulanylmaga berlen hasap boýunça altynjy täze oba bolup durýar. Umuman, sebitleri özgertmegiň maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişiniň çäklerinde, Statistika baradaky döwlet komitetiniň maglumatlaryna laýyklykda, 2008-nji ýyldan häzirki wagta çenli 61 sany hassahana, 124 sany saglyk öýi, 253 sany mekdebe çenli çagalar edarasy, 228 sany umumybilim berýän orta mekdep, 71 sany medeniýet öýi, 114 sany sport mekdebi hem-de 73 sany sport desgasy guruldy. Şeýle hem 9,4 müň kilometr suw geçiriş ulgamy, 1,7 müň kilometr lagym ulgamy, 4,7 müň kilometrden gowrak awtoulag ýollary, 13,7 müň kilometr gaz geçirijisi, 12,8 kilometr elektrik geçiriji, 20,5 müň kilometr aragatnaşyk ulgamy çekildi. Umumy meýdany 6 million inedördül metrden gowrak bolan ýaşaýyş jaýlary ulanylmaga berildi.
Oba ýerlerini abadanlaşdyryp gurmak hem-de daşary ýurtlardan getirilýän azyk önümleriniň ornuny tutýan önümçiligi ýokarlandyrmak boýunça işler dowam edýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi ýurdumyzyň ulanyjylaryna ýokary tizlikli internetiň elýeterli bolmagyny üpjün etmek boýunça giň gerimli çäreleri geçirýär. Internet ulgamyny has-da ösdürmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça ulag-aragatnaşyk toplumynyň öňünde goýlan wezipeler “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda” kesgitlenendir. Aragatnaşyk we telekommunikasiýalar ulgamynda halkara hyzmatdaşlygynyň berkidilmegi degişli ugurda öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmaga şert döreder. Munuň özi internet akymynyň tizligini artdyrmaga, optiki-magistral ugurlary, şol sanda Ýewropa we Aziýa ýurtlary bilen ugurlary döwrebaplaşdyrmaga ýardam eder.
Türkmenistanyň ilkinji “TürkmenÄlem 52°E ” aragatnaşyk hemrasynyň älem giňişligine çykarylmagy bilen, hünärmenler tarapyndan meýilleşdirilen tertibe laýyklykda hemra ulgamlaryny synagdan geçirmek işleri dowam edýär. Maglumatlar we hemranyň ähli enjamlarynyň gözegçilik ölçegleri Dolandyryş merkezinde hasaba alynýar. Taýýarlanan tehniki işgärler hem-de operatorlar hemranyň hereketine we onuň ulgamlarynyň ýagdaýyna gije-gündiz gözegçilik edip, ýurdumyzyň çägindäki ýerüsti stansiýalardan älem orbital enjamynyň ölçeglerine doly gözegçiligi hem-de dolandyrmagy üpjün edýärler
Telekommunikasiýalar ulgamynda ýokary tehnologik ulgamlarynyň bolmagynyň ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we üstünlikli halkara hyzmatdaşlygynyň aýrylmaz şerti bolup durýar. Häzirki wagtda internetiň we döwrebap tehnologiýalaryň her bir raýatymyza elýeterli bolmagy üçin ähli şertleriň döredilýär, telekommunikasiýalaryň ösdürilmegine, geçirilýän işleriň ýokary hilli bolmagyny üpjün etmäge uly ähmiýet berilýär.


text:
Belarusdan gowuşýan maglumata görä, ýurduň hökümeti radioda berilýän käbir dissident mazmunly belli rus aýdymlarynyň efire berilmegine gadaganlyk girizipdir.
Häzir Belarusda prezident Aleksandr Lukaşenkonyň režimine garşy protestler geçirilýär.
Habarçylaryň maglumatyna laýyklykda, soňky hepdeleriň dowamynda käbir aýdymlar ýurduň radio tolkunlarynda berilmändir.
Belarusyň radio işgärleriniň aýtmagyna görä, olara hökümet resmilerinden jaň edilip, käbir aýdymlaryň efirde berilmeli däldigi aýdylypdyr.
Gadgan edilen aýdymçylaryň arasynda Lýapis Trubeskop, Ýuriý Şewçuk we Andreý Makarewiç dagy hem bar.


text:
Çarşenbe güni Hytaýyň paýtagty Pekinde Şanhaý Hyzmatdaşlygy Guramasyna agza ýurtlaryň liderleriniň maslahaty açyldy.
Bu maslahata myhman hökmünde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşýar. Ol şu maksat bilen sişenbe güni Pekine bardy.
Iki gün dowam etjek bu maslahatyň dowamynda regional howpsuzlyk, Merkezi Aziýadaky käbir proýektleri maliýeleşdirmek we Owganystandaky syýasy-ykdysady meseleler barada maslahat ediljekdigi habar berilýär.
Bu maslahatyň çäklerinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaýyň lideri Hu Žintao bilen-de gepleşik geçirer diýlip garaşylýar.
Şanhaý Hyzmatdaşlygy Guramasyna Hytaý, Orsýet, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan we Özbegistan girýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow penşenbe güni merkezi Garagumdaky "Altyn asyr" kölüniň gurluşygynyň nobatdaky tapgyrynda işleriň gidişi bilen tanyşdy.
Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu köle ýatyrylýan maýa we onuň netijeleri barada türkmenistanly ekolog, Wenada ýerleşýän "Türkmen inisiatiwasy" toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň «Altyn asyr» kölüne milliardlap dollar ýatyrylýar. Şol ýatyrylýan maýa özüni ödeýärmi? Ýagny bu serişdeleriň şu günki gündäki netijesi nähili?
Farid Tuhbatullin:
Meniň bu köle gatnaşygym düýpden ters, sebäbi birinjiden, zeý suwlary bilen göreşmegiň netijeler bilen göreşmekdegini, emma olaryň peýda bolmagynyň sebäpleri bilen göreşmek däldigini men eýýäm ençeme gezek aýtdym. Bu barada giňräk aýtmaly bolsa, suwuň sarp edilişiniň derejesini azaltmak ugrunda göreşmeli. Mysal üçin, ysraýyllylar pagta öndürmek üçin suwy bize görä 4-5 esse az ulanýarlar, şol bir wagtda olaryň hasyllylygy biziňkä garanda 2-3 esse ýokary. Şuňa laýyklykda, eger biz oba hojalyk ekinleri üçin ulanýan suwumyzy azaltsak, şonça-da zeý suwlary az bolar we munuň ýaly ullakan serişde talap edýän kölleri döretmek gerek bolmaz.
Ikinjiden, bu ýerde toplanan zeý suwlaryny ýene bir gezek ulanmak mümkinçiliginiň dörediljegi barada gürrüň edýärler. Bu kölüň demirgazygynda öňem bir uly köl – «Sarygymyş» köli bar, oňa tas elli ýyl bolup gelýär. Emma tejribe şeýle ýere toplanan şor suwlaryň gitdigiçe şorlaşýandygyny görkezýär.
Ýagny çäýnegi göze öňüne getiriň, eger çäýnek köp ulanylsa, onuň düýbünde suwuň duzy toplanýar. Bu ýerde-de şeýle: suw bugarýar, onuň duzy bolsa aşak çöküp, kölde galýar. Netijede, bu duzuň konsentrasiýasy ýyldan-ýyla ýokarlanýar we ol kölüň suwuny ikinji gezek asla ulanar ýaly bolmaýar.
Azatlyk Radiosy: Ýagny siz bu köle ýatyrylýan maýalar peýdasyz, onuň netijesi ýok diýjek bolýarsyňyzmy?
Farid Tuhbatullin:
Hawa, hut şeýle, munuň peýdasyndan zyýany kän. Ýöne bu ýerde üçünji bir pursata, bu köle ýatyrylýan millardlarça dollara hem ünsi çekesim gelýär. S.Nyýazow döwründe bu köle ilki 4 milliard amerikan dollary goýberildi, soň bu serişdäniň möçberi 6 milliard dollara ýetirildi. Şondan soň men bu kölüň düşýän bahasynyň nähili ösendigini bilemok.
Indi biz şol çykarylýan milliardlary Türkmenistandaky pagta we galla önümçiliginiň özüne düşýän gymmatynyň üstüne goşmaly. Bu çykdajylar, häkimiýetleriň nukdaý nazaryndan, hamala, Türkmenistanda ekerançylyk ýerleriniň gowulanmagy üçin edilýär. Onsoň bular öndürilýän pagtanyň we gallanyň özüne düşýän bahasyna girýär. Şeýle ýagdaýda bu hili gymmat düşýän pagtany we gallany öndürmek bize näderejede bähbitli diýen sorag döreýär.
Ysraýyl suwy bizden bäş esse az ulanyp, hasyly bizden iki esse kän alýar. Biz näme üçin şuny edip bilemzok? F.Tuhbatullin
Muňa derek, mysal üçin, galla ekmegi goýbolsun edip, ony Gazagystandan satyn almak amatly dälmi? Meniň pikirimçe, bu ýerde ykdysady pursatlar hem örän möhüm we meselä töwerekleýin seredip, nämäniň peýda, nämäniň zyýandygyny kesgitläp, şondan soň ullakan serişde harçlansa dogry bolar.
Azatlyk Radiosy: Bu proýektden şu wagt bolmasa-da uzagyndan, geljekde peýda gelip bilermi?
Farid Tuhbatullin:
Men beýle zat bolar öýdüp pikir etmeýärin. Sebäbi men dek düýnüň özünde öz websaýtymda-da şeýle problemalar barada makala ýazdym. Mysal üçin, daýhan birleşiklerindäki içerki we hojalygara kollektorlar, kanallar uzak wagt bäri rekonstruksiýa edilmeýär, olarda suwuň ýitmegi ýyl-ýyldan köpelýär. Eger bir zat ediljek bolsa, işi şol ýerlerden başlamaly.
Bu ownuk iş, zähmeti köp talap edýän iş, ikinji tarapdan olar milliardlap dollar talap etmeýär. Häzir bu ugurda işlejek spesialistleriň sowet döwründäkiden az bolmagy mümkin, ýöne barybir bu işiň edilmegi zerurlyk. Şonsuz diňe kölüň özi ol ýa-da beýleki anyk hojalygyň ýerleriniň gowulanmagyna peýda getirmez.
Azatlyk Radiosy: Siziňçe, sowet ýyllarynda we ondan soň toplanan zeý suwlaryny nätmeli? Bu meselede çözgüt näme?
Farid Tuhbatullin:
Häzir «Altyn asyr» köli diýip atlandyrylýan proekt aslynda sowet döwrüniň önümi. Bu baradaky pikirler 1970-80-nji ýyllarda peýda boldy. Sebäbi drenaž suwlary ýyl-ýyldan köpeldi we olary bir ýere ýerleşdirmelidi. Onsoň ol suwlary kowmak üçin wagtlaýyn tebigy çöketlikleri peýdalandylar, kiçiräk şor suwly köller peýda boldy. Emma men gaýtalap aýdýaryn, olaryň bolmazlygy ýa-da şeýle suwlaryň azalmagy üçin suwuň ulanylyşyny, sarp edilişini azaltmaly.
Biz şu günki gün «Altyn asyr» kölüni gurup bileris, emma bu gidişde bize 5-10 ýyldan ýene şonuň ýaly bir köl gerek bolar. Ondan soň ýene bir köl gurmaly bolarys... Başda hem aýdyşym ýaly, netijeler bilen däl, şol netijelere getiren sebäpler bilen göreşmeli, suwy az ulanmaly.
Ysraýyl suwy bizden bäş esse az ulanyp, hasyly bizden iki esse kän alýar. Biz näme üçin şuny edip bilemzok? Näme üçin şol milliardlary suwaryşyň häzirki zaman usullaryny ulanmaga gönükdirip bolanok? Bizde suwaryş işleri henizem 100-150 ýyl mundan öňküsi ýaly alnyp barylýar.


text:
Owganystanyň prezidentligine dalaşgär Abdullah Abdullah eger-de ol saýlawlarda ýeňiş gazansa, hiç kimi, hatda öz garşydaşlaryny hem hökümetden aýyrmajakdygyna söz berýär.
5-nji aprelde geçirilen saýlawlarda Abdullah öňde baryjy kandidatlaryň biri hökmünde häsiýetlendirilýär. Azatlyk Radiosy Abdullah bilen ýörite söbhetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Sizi beýleki kandidatlardan, aýratyn-da özüňiz ýaly öňdäki hatarda barýan Aşraf Gani bilen Zalmaý Rasuldan tapawutlandyrýan zatlar näme?
Abdullah: Meni beýlekilerden tapawutlandyrýan zatlar tejribäm, pikir-düşünjäm, watanyma eden hyzmatlarym, şeýle hem programmamyň esasynda owganystanyň halkyndan alan seslerim.
Men Sowet Soýuzyna görkezilen garşylyk hereketinde lukman bolup işlälim bäri halka hyzmat edip gelýärin. Şondan bäri Owganystanda bolup, şu döwrüň dowamynda ýurda degişli işler bilen meşgullandym.
2001-nji ýyldan beýläk hökümetde, ondan soň hem oppozisiýada boldum. Beýleki kandidatlar oppozisiýada bolanoklar. Men soňky alty ýyllykda oppozisiýada bolup, hökümetiň özüme hödürlän orunlaryndan ýüz öwürdim. Ýurduň raýatlary hökmünde biziň hemmämiz deňhukukly hem deň jogapkärçilikli. Ýöne kandidat hökmünde maňa beýlekilerden köprak ses bermek bilen bu tapawudy girizen halkyň özi.
Azatlyk Radiosy: Prezident bolsaňyz, Owganystanyň syýasy sistemasyny üýtgedermisiňiz? Siz häkimiýeti merkezden bölüp aýryp, federalizmi girizmegi, premýer-ministrlik ornuny döretmegi [göz öňünde tutýandygyňyzy] ençeme gezek aýtdyňyz, bu orun Owganystanda häzir ýok.
Abdullah: Sistemany üýtgetmek, ony prezidentlikden parlamentar sistema geçirmek biziň syýasy platformamyzyň bir bölegi. Ýöne bu öz-özünden boljak zat däl. Sebäbi ondan öň edilmeli birnäçe iş bar. Biz muny şondan soňra edip bileris.
Ýurduň Baş kanuny barada Loýa Jirgada maslahat geçirilmese, konstitusiýany üýtgedip bolmaz. Syýasy partiýalara köpräk güýç-gudrat berip, saýlaw kanunyny üýtgetmek hem biziň syýasy programmamyzyň bir bölegi.
Etraplara, welaýat geňeşlerine köpräk ygtyýarlylyk berilmegine ýol açmak hem biziň syýasy platformamyzyň bir bölegi.
Azatlyk Radiosy: Siz saýlansaňyz, Hamid Karzaý häkimiýet başyndan aýrylanyndan soň oňa hökümetden bir rol berjekdigiňizi aýtdyňyz. Bu rol nähiliräk bolmaly?
Abdullah: Bu barada jikme-jik gürrüň edilenok. Karzaý bu barada meniň bilen gürleşenok. Umuman aýdanyňda, ýurduň geljekki prezidentine öwüt-ündew edip, milli agzybirligi güýçlendirmekde Karzaý ýurduň hyzmatynda bolar.
Azatlyk Radiosy: Owganlaryň käbiri siz saýlansaňyz, hökümetiňizde agdyklyk edenler öňki uruşparaz serkerdeler we yslamçylar bolar diýip alada edýärler. Wise-prezidentlige dalaş edýänleriň ikisi-de yslamçy patiýalaryň agzalary. Muňa näme jogap berersiňiz?
Abdullah: Halkda bu gorky ýok. Ýöne, nädogrudygyny bilseler-de, bu gürrüňleri ýaýradýan käbir adamlar bar. Halkda bu gorky ýa başga bir gorky bolsady, onda olar bize ses bermezdiler. Owganystanyň ähli künjeklerinden, ähli obalaryndan biz ses berildi.
Azatlyk Radiosy: Prezidentlige saýlansaňyz, siziň hökümetiňizde häzirki bäsdeşleriňize orun bolarmy?
Abdullah: Ýurtda ileri tutulýan meseleleriň esasynda, biziň pikir-düşünjämiziň esasynda, Owganystanyň geljegi baradaky platformamyzyň esasynda bu pikirlere goşulyp, hyzmatdaşlyga taýyn adamlara ýol beriler. Olary hasaba almazlyk niýetimiz ýok.


text:
1-nji dekabrdan Türkmenistanda elektrik energiýasynyň bahasy 100%-den hem köp ýokary galdy. Mundan öň 100 kwt/sagat üçin 1 manat 20 teňňe tölenen bolsa, indi 2 manat 50 teňňe tölener.
Nyrhyň ýokarlanmagy baradaky bu karar diňe her aý mugt goýberilýän 35 kwt/sagatdan gaýry ulanylan elektrik energiýasyna degişli.
Şol bir wagtyň özünde-de toguň bahasynyň ýokarlanmagy baradaky kararyň güýje girmegi käbir etraplarda, şol sanda Aşgabadyň käbir böleklerinde toguň öçüp-ýanyp duran mahalyna gabat geldi.
Toguň sönmegi bilen bagly hadysalar
Geçen hepde paýtagtyň ”Posýolka” we ”Hitrowka” diýlip atlandyrylýan raýonlarynda günüň dowamynda birnäçe sagatlap elektrik togy bolmady. Bu raýonlarda elektrik togy 29-njy noýabrda daňdan sagat altyň ýarynda öçüp, agşam 17.45-de tok berildi. Edil ertesi güni, 30-njy noýabrda tok günortanlar sagat 11-iň ýarynda öçüp, diňe 17.45-de dikeldildi.
Aşgabadyň agzalýan etraplarynyň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ýaşaýjylarynyň aýtmaklaryna görä, bu raýonlarda elektrik togy aýda 4-5 gezek birnäçe sagatlap öçýär.
“Iki günläp 12 sagat tok bolmady. Ýüzlerçe ýaşaýyş jaýlary elektrik toksuz galdy. Bu ýagdaý ýarawsyz adamlara, çagalara has-da erbet täsir edýär” diýip, ”Posýolka” raýonynyň özüni Garýagdy diýip tanadan ýaşaýjysy gürrüň berýär.
Ýaşaýjylara täsiri
Şeýle-de häli-şindi elektrik togunyň öçmegi ýa-da oýnap durmagy zerarly jaý eýeleriniň elektrik enjamlarynyň ýanyp, sandan çykmagy-da adaty ýagdaýa öwrülip barýar. Garýagdy şeýle ýitgi çeken raýatlardan biri.
Ol bu barada şeýle gürrüň berýär: “Men ilkinji gezek, týunerim ýananda, elektrik gözegçilik edarasyna bu barada ýüz tutdum. Ýöne hiç hili kompensasiýanyň berilmejekdigini aýtdylar. Şonuň üçin şikaýat edip durýanam ýok”.
Şu günler Aşgabadyň ýokarda agzalan raýonlaryndan başga raýonlaryň hem käbirlerinde elektrik togunyň öçýän wagty seýrek däl. Paýtagtyň 2-nji, 6-njy, 30-njy mikroraýonlarynda aram-aram 1-2 sagatlap elektrik togunyň öçýändigi aýdylýar.
Parahat-2 mikroraýonynyň hem käbir ýaşaýyş jaýlarynda soňky 2-3 günüň içinde 1-2 sagatlap elektrik togunyň öçen mahalynyň bolandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler.
Gyşyň çetinden girilen häzirki günlerde bu ýagdaý köpgatly ýaşaýyş jaýlaryň ýaşaýjylaryna has-da erbet täsir ýetirýär. Bu ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsinde ýyladyş sistemalaryň kadaly işlemeýänligi üçin adamlar elektrik peçlerini ulanmaly bolýarlar. Onsoň, elektrik togy öçensoň, olaryň öýleri sowuk bolýar.
“Göräýmäge, toguň 1-2 sagat öçse, oňa şükür edäýmeli. Ýöne gyşyna 1-2 sagatda beton kwartiranyň içi çalt sowaýar. Çagalar üşäp, syrkawlaýarlar” diýip, Aşgabadyň Parahat-2 mikroraýonynyň ýaşaýjysy Baýram aýdýar.
Şol bir wagtyň özünde-de ilatyň elektrik togy bilen üpjünçiligi hökümet maslahatlarynyň aglabasynda gozgalýar. Emma, muňa garamazdan, ýurtda elektrik togunyň öçmegi, toguň kuwwatynyň “oýnamagy” diýen ýaly ilat üçin kösençli ýagdaýlar entegem saklanyp galýar.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Tähran, ýurduň ýadro programmasyny jylawlaýan soňky ylalaşyk durmuşa geçirilen güni, halkara sanksiýalaryň aýrylmagyny isleýär diýdi.
“Ylalaşygyň durmuşa geçýän ilkinji gününden başlap ykdysady sanksiýalar hem doly aýrylmasa, onda biz hiç bir ylalaşyga gol goýmarys” diýip, Rohani 9-njy aprelde Eýranda “Milli ýadro tehnologiýa güni” mynasybetli geçirilen dabarada aýtdy.
Şeýle-de, ol Eýran bilen dünýäniň alty kuwwatly döwletiniň, ýagny Birleşen Ştatlaryň, Russiýanyň, Hytaýyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň we Germaniýanyň arasynda geçirilýän gepleşiklere salgylanyp, Tähran “ýadro gepleşiklerine gatnaşýan ähli taraplar üçin utuşly ylalaşygyň baglaşylmagyny” isleýär diýdi.
2-nji aprelde Eýran we dünýäniň iri alty döwleti 30-njy iýuna çenli taýýar edilmeli ýadro ylalaşygynyň “möhüm parametrleri” dogrusynda ylalaşandyklaryny aýan etdiler.


text:
Türkmenistanyň raýaty mellek ýeri üçin arza berip, öz kanuny hukugyny talap edeni üçin, başlygynyň bahana aramagy netijesinde işden çykarylandygyny aýdýar.
Ýolötenli Myrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde 2008-nji ýylyň awgustynda, gulluk borjuny tamamlanyndan soň işe başlandygyny aýtdy.
Ol şol ýyl öz işleýän edarasynyň ygtyýaryndaky ýerden mellek berilmegini sorap, başlygyna arza ýazypdyr. Mary welaýatynyň Ýolöten etrabynyň Ymambaba uçastogynda ýerleşýän nebit-gaz edarasynyň şol wagtky başlygy onuň arzasyna “kanagatlandyrmaly” diýip, gol çekipdir.
Emma soň edaranyň başlygy çalşyrylyp, täze bellenen başlyk Myrada edaranyň ygtyýaryndaky ýerden mellek berjek däldigini aýdypdyr. Şol bir wagtda ol, Myradyň Azatlyk radiosyna gürrüň bermegine görä, Myratdan soň işe gelen işgärlere-de jaý beripdir.
Myradyň öz kanuny hukugyny talap etmegi ahyry onuň, “gijä galyp geldiň” diýip, işden çykarylmagyna sebäp bolupdyr.
Ýolötenli Myrat bulary Azatlyk Radiosyna telefon arkaly gürrüň berdi.


text:
Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýadan, Germaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Yrakdan, Owganystandan, Latwiýadan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen suwuklandyrylan gazy, uçar kerosinini, gidroarassalanan dizel ýangyjyny, binýatlyk ýagyny, nebit koksuny satyn aldylar. Şeýle hem Beýik Britaniýanyň işewür toparlarynyň wekilleri Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalaýyşdan geçirilen benzini satyn aldylar. Mundan başga-da, daşary ýurt puluna bugdaý uny, azyklyk bugdaý, nah ýüplük we pagta süýümi ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Türkiýe, BAE, Singapur, Ukraina, Gyrgyzystan. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 65 million 603 müň dollaryndan gowrak boldy.
Depozit manat serişdelerine Russiýadan we Pakistandan gelen işewürler umumy bahasy 2 million 915 müň manatlykdan gowrak bolan arassalanan pagta ýagyny satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin umumy bahasy 451 müň manatlykdan gowrak polipropilen (TNGIZT) we süýümli ulýuk satyn aldylar.


text:
Maliýe kynçylyklary sebäpli Yrak 18 sany F-16 amerikan söweş uçaryny satyn almagy soňa goýdy.
Kontraktda göz öňünde tutulýan puluň bir bölegini ilatyň garyp gatlagy üçin azyk önümlerini satyn almaga gönükdirmek karar edildi.
Yrak hökümetiniň wekili Aly al-Dabbag takmynan bir milliard dollar barada gürrüň gidýändigini aýtdy. Kontraktyň jemi bahasyny agzamady.
Duşenbe güni Bagdadyň merkezinde ýüzlerçe adam korrupsiýa, döwlet gurluşlarynyň işiniň ýeterlik derejede netijeli däldigine garşy protest aksiýasyna gatnaşdy.


text:
Düýn Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda türkmen-täjik hökümetara komissiýasynyň üçünji maslahaty öz işine başlady.
Iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady we ylmy-tehnologik hyzmatdaşlyklar boýunça iş alyp barýan bu hökümetara komissiýasy 2007-nji ýylda döredilipdi.
Iki gün dowam etjek bu gezekki maslahatda Täjigistan bilen Türkmenistanyň wekilçilikli delegasiýasy iki ýurduň söwda, transport, senagat, energiýa, ylym, magaryf, medeniet, saglygy saklaýyş, sport we turizm ýaly pudaklar boýunça hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada maslahat ederler.


text:
Söýgi barada bir mahalky ýazylan goşgulara, çeper eserlere ýa-da döredilen filmlere göz aýlanymda häzirki döwrüň ideologiýasynyň, tehnologiýanyň gazananlarynyň esasan ýaşlara täsir edýändigini, oglanlar bilen gyzlaryň arasyndaky gatnaşyklary hem özgerdýändigini görýän. Sahnalaşdyrylan teatral oýunlara, aýdylan aýdymlara seredeniňde hem şeýle. Elbetde, ol eserler şol wagtky durmuş hakykatlaryny dolulygyna suratlandyrandyr diýip biljek däl, emma nähilem bolsa olar bilen tanyşanymda şol döwrüň içine az salymlyk çümüp gidýän, suratlandyrylýan döwür ejem bilen kakamyň aýdyp berýän zatlaryna gabat gelýär.
Şol döwrüň (men muny “kakam döwrüniň” diýip atlandyrýan) goşgularynda, bagşylaryň aýdymlarynda, ýazyjylaryň romanlarynda esasan sada gyzlar, mert oglanlar, wepaly aşyklar, zähmetsöýüjilik we edeplilik wasp edilýär. Häzir özüm şäher ýerinde ýaşamsoň, oba durmuşy, obadaky ýaş oglan-gyzlaryň biri-birleri bilen gatnaşyklary barada kän zat aýdyp biljek däl. Ýöne göwnüme bolmasa şäherdäki ýagdaýlar gün-günden üýtgeýän ýaly bolup dur. Bilmedim, belki ýalňyşýandyryn, ýöne indi söýgi diýlen zat maddylaşyp başlady, elektronlaşyp ugrady, ýürekden çykýan salam hatlarynyň ýerini suwjugrak SMS-ler aldy. Bu bolsa ýaş "aşyklaryň" arasynda ikiýüzli gatnaşyklaryň artmagyna getirdi.
Onsoňam meniň döwrümiň ençeme gyzlary üçin halaşjak oglany “gaty kagyzly” bolsa gowy, gurplyrak ýerden bolsa has gowy, üstesine juda görmegeý, jalaýja bolsa kemem däl. Adamkärçilige-de seredilýär welin, ýöne ýaňky agzanlarym has öňe geçip başlaýdy öýdýän. Beýleki tarapdan, agzy arassa oglan duşsa, oňa gyzyny iki elläp ynanmaga taýýar maşgalalar hem ýok däl. Emma oglanyň agzynyň arassa bolmagy gyzyny durmuşa çykarjak ene-atalaryň esasy kriteriýalarynyň arasyna girip başlan bolsa, ol hem köp zatdan habar berýär.
Deň-duş oglanlarymyň arasynda-da ownap başlanlar bar. Onda-munda söýgi barada gürrüň edilende kakasy ýa daýysy pylan ýerde işleýän, pylan hilli maşyn sürýän, pylan ýerde işleýän gyzlar barada köp gürrüň edilýär. Gyzlaryň sadalygy, düşünjesi we ahlagy ikinji orna geçýär duruberýär.
Internetde söýüşmek diýip bir zat çykdy, şeýdip hem “elektron aşyklar” döredi. Gatnaşyklary ugruna bolup, şadyýan durmuş gurup gidiberýän oglan-gyzlar hem bar welin, ýöne simiň üsti bilen döredilen söýgüden ýanyp ýörenler hem şondan iki esse kän. Kakamyň aýdyşyça, öňler bir oglan bir gyzy halasa, görüp halaýardy. Soň onsoň jorasynyň ýa jigisiniň üsti bilen söz aýdýardy, gijeler aýyň şöhlesiniň astynda duşuşylýardy, birek-biregi toýda synlaşylýardy. Indi ýagdaý üýtgedi. Haýsydyr bir saýta girip, suratyny görüp, ondan mundan göçürip ýazylýan zatlary görüp, söýgi sözüni aýdyberýänler köpeldi. E-mail ibermegem bir minutlyk iş.
Şonuň üçin, günbatar pelsepesi bilen aýdylanda, “gatnaşyklaryň himiýasyna” seretmän, howlukmaçlyk bilen durmuş guran dostlarymyň arasynda başyny tutup ýörenler ýok däl. Ahal welaýat sudunyň bir işgäri aýrylyşýan ýaş juwanlaryň köpelendigini aýdýar. Bu hem meniň aýdanlarymy belli bir derejede tassyklaýar diýip bilerin.
Emma, şahyr Gurbannazar Ezizowyň aýdyşy ýaly, sada gyzlar bar entek, sada gyzlarda hyýaly bolan oglanlar hem bar. Döwür we tehnologiýa hemmelere täsir etmedi. Beýle diýildigi, Internet ýa jübi telefonlary sadalygy gömýär diýmek däl. Emma meniň hut özüm-ä kimdir birini Internetden görüp, SMS arkaly tanap, çatlaşylýan Web sahypalaryň üsti bilen halap, yşk kölüne batybermegi sadalyk ýa akylly iş hasaplamok. Belki ýalňyşýandyryn, emma indi tehnologiýanyň üsti bilen islendik adam özüni islendik görnüşde görkezip ýa tanadyp bilýär. Bu ýagdaý köpleri aldawa düşürýär.
Meniň aýdanlarymy kabul etmejekler bardyr elbetde. Emma blogumdaky gozgan meseläm bilen doly ylalaşjaklaryň hem bardygyna şübhäm ýok. Ýüregi ýaralananlar az däl.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Blogda öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň raýatlaryna mukaddes saýylýan ýerlere zyýarata barmaga Garaşsyzlyk ýyllygynda ýol açyldy. Sowetler döwründe Türkmenistanda diňe dört öwlüýä, ýagny dört metjit açyk saýylýardy. Häzirki wagtda Saud Arabystanyna gidip, Mekge zyýaratyna baryp gelmekden başlap, ýurduň öz içindäki mukaddes saýylýan ýa-da öwlüýä hasaplanýan ähli ýerlere bagmaga doly şert bar. Zyýarat etjekler bu mümkinçilikden peýdalanýarlar. Ilatyň oturymly ýerlerinden gaty uzakda bolan Ärsarybaba ýa-da Gözliata ýaly ýerlere-de zyýarata gidýärler.
Golaýda Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Gözliatada boldy. Hudaýberdi Hally onuň bilen söhbetdeş boldy.
H. Hally:
Soltan, Mazara zyýarat etmek, ýagny mazaryň daşyndan aýlanmak, mazary togap etmek, mazardan bir zat, perzent ýa-da saglyk dilemek dinde bidät hasaplanýar. Ol dinde ýok. Öwlüýä zyýarat etmek Allanyň ýa-da pygamberiň buýrugy däl. Siz muňa nähili garaýaňyz?
S. Açylowa:
Häzirki ýaşuly nesil sowet terbiýesini alan adamlar. Olarda din sowady ýok diýen ýaly. Her kim öz ynanjyna görä hereket edýär. Olar mazara zyýarat etmegi bidät, ýagny ýalňyş hereket diýip düşünmeýärler. Meniň tanaýan adamlarym: “Mekgä zyýarat edip bilmeseň, öz mümkinçiligiň bolan öwlüýälere, keramatly ýerlere ýedi gezek zyýarat etseň, Mekgä gidip gelen ýaly” diýýärler. Şeýle düşünje haýsydyt bir dini wekil tarapyndan ýaýradylan bolmaly.
H. Hally:
Indi şol mazarlaryň üstünde, keramatly ýerlerde bolan dini wekiller bu işiň bidät hereketdigi barasynda aýtmaýarlarmy?
S. Açylowa:
Ol ýerdäki dini wekiller beýle wagyz-nesihat etmeýärler. Özüňi gyzyklandyrýan soraglary berseň, olar jogap berýärler. Soramasaň, haýsydyr bir zady gürrüň berjek bolup oturan ýok. Türkmen aýallary ol ýerlere saçakly gidýärler. Saçaga çörek, köke-süýji salýarlar. Üstüne mata, gyňaç, ýaglyk ýa-da pul goýýarlar. Özleriniň göwün-isleglerine ýetmekleri üçin, keramatly şahsyň adyndan, doga okap bermeklerini soraýarlar. Olaryň haýyşy ýerine ýetirilýär. Zyýaratçylar üýşüp, dowar satyn alyp, ol ýerde tagam-nahar taýynlaýarlar. Men ol ýeriniň şyhyna bidät hereket baradaky soragy berdim. Ol: “Mazara zyýarat etmek bidät däl. Alla Tagala öz ýüregiňdäki ynanjyňa görä hereket et diýipdir. Mazary depelemän zyýarat edibermeli” diýdi.
H. Hally:
Bu barada zyýaratçylar bilen gürrüňdeş bolduňyzmy?
S. Açylowa:
Olarda şeýle ynanç hem düşünje bar, hatda haýsydyr bir dileginiň hasyl bolany üçin, öz zyýaratynyň sebäp bolandygyna ynanýan adamlara men köp duşýan. Olar soňra ol ýere baryp, minnetdarlyk sadakysyny berýärler.
Gözliatada, 2011-nji ýylyň oktýabr aýy.
H. Hally:
Zyýarata gitmegiň aýratyn şerti barmy? Adamlar şeýle uzak ýerlere zyýarata nähili barýarlar?
S. Açylowa:
Etraplardan ýörite 15 adamlyk marşrut maşynlary, 40-50 adam bolup, uly awtobuslary kireýine tutup barýarlar. Öz hususy awtoulaglarynda maşgala bolup barýanlaram kän. Gözliata barada aýdanymyzda, 1991-nji ýyldan soň her ýylyň 6-nji oktýabrynda, Ýatlama güni ol ýerde sadaka bermek barada karar kabul edilipdir. Welaýat merkezi Balkanabat şäherinden, Gözliata çenli 200 km. golaý. Şol ýoluň dowamy soň Gyzylgaýa çenli barýar. 6-njy oktýabrda ol ýere müňlerçe adam baryp sadaka berýärler.
H. Hally:
Zyýaratçylaryň arasynda Gözliata barada nähili rowaýat bar?
S. Açylowa:
Il arasyndaky rowaýata görä, Gözliata derwiş eşigini geýip, il içine aýlanyp ýörkä, ýanlyk ýaýyp duran bir baý gazak gyzyna duş gelipdir. Ol bir okara çal sorapdyr. Gazak gyzy oňa çal uzadypdyr. Gözliata çaly içip: “çeşmesine bereket!” diýip gidiberipdir. Soňra gazak gyzyň ýanlygy ýaýylman, durşuna ýaga öwrülipdir. Ol muny kakasyna aýdypdyr. Kakasy ol geleniň ýönekeý adam däldigini aňyp, hyzmatkärlerine derwişi ýanyna getirmegi buýrupdyr. Baý gazak onuň bilen söhbetdeş bolup, onuň akyl-paýhasyna hormat goýup, oňa öz gyzyny nikalap beripdir. Olar bagtly durmuşda ömür sürüpdirler. Olaryň iki gyzy, üç ogly bolupdyr. Onuň uly gyzy Ärsarybabanyň, kiçi gyzy Gerkez gäbiň aýaly ekeni. Ogullary Nurata, Ybraýymata, Omarata dagydan ýaýran nesiller Balkan sebitlerinde, Garagalpagystanda ýaşaýarlar. Uly ogly Gaýtarmyşata adyny alypdyr. Onuň mazary Gözliatadan 40 km. gaýrada ýerleşýär.
H. Hally:
Ol ýerde zyýaratçylar üçin şert barmy?
S. Açylowa:
Haýyr-sahabat hem sadaka günleri ol ýere telekeçiler baryp söwda edýärler. Gözliatanyň mifiki portreti çekilipdir. Zyýaratçylar ol surat-porteri höwes bilen satyn alýarlar.
Goşmaça maglumat:
Gözliata – demirgazyk Balkanda ýerleşýän belli öwlüýä we şol ýerdäki obanyň ady. Ol ýerde Hoja Ahmet Ýasawynyň taglymatyny dowam etdiriji Ahsan, ýagny Hasan şyhyň mazary bar. Çarwa türkmenler oňa görgür, öňden görýän diýen manyda Gözliata diýen at beripdirler. Balkan sebitlerinde ýaşaýan atalaryň bir bölegi ony öz tirebaşysy hasaplaýar. Onuň ýaşan döwri 14-nji asyr, ýöne käbir çeşmelerde has irkiräk seneler hem getirilýär. Bu şahs hem onuň atalar bilen baglanyşygy baradaky doly maglumat Sergeý Demidowyň “Türkmenskiýe owlýady” Aşgabat. “Ylym” neşirýaty. 1976, - diýen işiň 140-148-nji sahypalarynda berilýär.


text:
Türkmenistanda 6-njy oktýabrdan başlap, «Harby borç we harby gulluk» baradaky täze kanun öz güýjüne girdi. Täze kanuna görä, Türkmenistanda 18 ýaşdan 27 ýaşa çenli bolan oglanlar hökmany harby gulluk etmeli.
Täze kanuna görä, Türkmenistanda harby gullugyň möhleti iki ýyl. Saglygy harby gullugyň talaplaryny kanagatlandyrmaýan ýigitler ýa-da beýleki bir döwletlerde harby gulluk borjuny ýerine ýetirenler, ylmy derejesi bolanlar harby borçlulykdan boşadylýarlar.
Öňküden tapawudy
Täze güýje giren kanunyň öňkülerden tapawudy barada ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle pikir bildirdi: «Täze kanunda öňler harby gulluk etmek 18 ýaşdan 30 ýaşa çenli bolan bolsa, häzir 27 ýaşa getirildi. Bu dünýä standartlaryna hem gabat gelýär».
Emma täze kabul edilen kanun entek kämilleşdirilmeli diýen pikirler öňe sürülýär. Sebäbi GDA ýurtlarynyň köpüsinde harby borç eýýäm iki ýyldan bir ýyla getirildi. Türkmenistanyň täze kanunda alternatiw gulluk barada gürrüň edilmeýär.
“Alternatiw gulluk goşunyň kämilliginde-de, goşunlarda korrupsiýanyň ýüze çykmazlygynda-da, goşunyň öz öňünde goýlan borjunyň hötdesinden gelmeginde-de uly rol oýnaýar. Eger alternatiw gulluga geçilmese, kämil goşun bolup bilmez» diýip, aşgabatly yazyjy Amanyrat Bugaýew aýdýar.
Türkmenistanda soňky döwürde harby goşuna, esgerleriň maddy-hal ýagdaýyna, olaryň harby taýýarlygyna köp üns berilýär. “Emma şeýle-de bolsa, goşuny dünýä standartlarynyň derejesine laýyk getirmek üçin täze kanuna goşmaçalar, özgerişler girizmeli bolar” diýip, ýazyjy Bugaýew nygtaýar.
Gyrgyzystan
Merkezi Aziýa döwletlerinden Gyrgyzystanda hökmany harby gullugyň möhleti bir ýyl. Ýurtda alternatiw gulluk hem bar. Gyrgyzystanda 12 müň som, ýagny 300-e golaý amerikan dollaryny tölap, bir aý gulluk etmäge rugsat berilýär.
Emma Gyrgyzystanyň milli goşunynda birnäçe ýyl gulluk eden synçy Togtogul Kakçekeýew şu mahala çenli Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynda ýa-da GDA bileleşiginden başga Gyrgyzystanyň harby goşunlarynyň ýekeje gezek hem harby türgenleşik geçirendigini bilemok diýýär.
Özbegistan
Türkmenistanyň goňşusy Özbegistanda respublikanyň harby borçlar barasynda ýörite kanuny bar. Şol kanuna görä, 18 ýaşy dolan erkek oglanlar harby gulluga çagyrylýarlar. Olar 18 ýaşdan 27 ýaşa çenli bolanlar. Olar bir ýyl gulluk etmeli.
Emma Özbegistanda kontrakt esasynda bir aý gulluk etmek mumkinçiligi-de bar. Bir aý gulluk edýänler 1 million 200 müň som, ýagny 500 amerikan dollary möçberinde pul töleýarler. Olar şol harby bölümlerde galyp, kontrakt esasynda işläp hem bilýärler.
«Öňler Özbegistanda gurluşyk bilen meşgul bolýan harby gulluklar bardy. Emma indi olara mätäçlik duýulmaýar. Şonuň üçin dünýäniň beýleki ösen döwletleri ýaly Özbegistan hem az sanly, emma professional harby goşun edinmek ýolundan barýar» diýip, özbek žurnalisti Abdurahman Taşanow aýdýar.
Beýleki goňşularda
Orsýetde harby gullugyň möhleti bir ýarym ýyl, alternatiw gulluk hem bar. Emma, Moskwanyň syýasy informasiýalar merkeziniň direktory Alekseý Muhiniň sözlerine görä, oňa höwes edýänleriň sany örän az, çünki olar keselhanalarda we beýleki hapa işlerde işlemäge mejbur edilýärler.
Alekseý Muhin Özbegistanda işçi güýjüniň örän köpdügini, emma Türkmenistanda ýaşlaryň sanynyň azdygyny, şonuň üçinem türkmen prezidentiniň ýurduň her bir raýatynyň harby türgenleşigi geçmegini talap edýändigini öňe sürýär.
Emma synçy Alekseý Muhin «Alternatiw gulluk demokratiýanyň alamaty. Emma Turkmenistan ondan uzakda» diýip, sözüni jemledi. Goňşy Gazagystanda-da harby gullugyň möhleti bir ýyl. Tajigistanda ol iki ýyl. Alternatiw gulluk hem ýok.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi 4-nji aprelde Ýemen krizisini maslahatlaşmak üçin duşuşýar.
Orsýet ýapyk gapylaryň aňrysynda duşuşyp, saudlylaryň baştutanlygynda bu ýurda urulýan howa zarbalaryna ynsanperwer pauza bermek baradaky teklibi ara alyp maslahatlaşmaga çagyrdy.
BMG-niň Baş sekretarynyň ynsanperwerçilik meseleleri boýunça orunbasary Waleriýe Amos bu zorluklar netijesinde soňky iki hepdede 519 adamyň, şol sanda 90 çaganyň öldürilen bolmagynyň çaklanýandygyny aýtdy. Şeýle-de ol onlarça müň adamyň öýlerinden gaçandygyny aýtdy.
Saud Arabystany arap döwletleriniň öňüni çekip, Eýran bilen ýaranlykdaky huti söweşijilerine garşy kampaniýa geçirýär. Ýemeniň prezidenti Abd-Rabbu Mansour Hadi geçen hepde huti hüjüminden howatyrlanyp, Adenden gaçdy.
Saudlylaryň baştutanlygynda, Hadiniň häkimiýetini dikeltmek üçin, dokuz gün bäri urulýan howa zarbalaryna garamazdan, söweşijiler ilerlemegi dowam etdirýär.
Şu aralykda täze howa zarbalary paýtagt Sanaanyň golaýynda 10 çemesi adamy öldürdi. Habar gulluklary ýerli ýaşaýjylara salgylanyp, 3-inden 4-ine geçilen gije koalisiýa uçarlarynyň huti lagerini nyşana alyp, oňa derek bir obany urandygyny habar berýärler.


text:
Şu günki gün Aşgabadyň gyrasynda ýerleşýän Çoganly daçalary ýykylýar. Bu ýagdaý çak bilen aýdylanda, Çoganlyda ýerleşýän 13 müň töweregi hojalyga öz täsirini ýetirer.
Diňe Aşgabady göz öňüne tutup aýdanymyzda, Çoganly ýykylýan ilkinji ýaşaýş jaýlar toplumy bolman, mundan ozal “Berzeňňi”, “8-nji mart” we “Gaža” ýaly pasýolyklar hem ýykylypdy.
Şeýle-de garaşsyzlyk ýyllarynda welaýatlarda ýykylan obadyr, sebitler hem boldy. Jaýy ýykylanlar käbir ýerlerde jaý bilen üpjün edilen bolsa, beýleki ýerlerde olar özlerine baş pena tapmaly boldular.
Eýsem, jaý ýykylşyk tejribeleri, jaýy ýykylanlaryň nukdaynazaryndan nähili bolup geçýär? Jaýlar nähili ýagdaýlarda ýykylýar we jaýy ýykylanlar soňy bilen nähili tejribeleri başdan geçirýärler?
Azatlyk Radiosynyň "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda edil şu barada gürüň edilýär. Programma sizi hem gatnaşmaga we öz pikiriňizi aýtmaga çagyrýarys.
Gepleşige gatnaşmak isleýänler hat@azatradio.org elektron hat salgysy arkaly habarlaşyp bilerler. Bu temada öz bilýän maglumatlaryny teswir görnüşinde galdyrmak isleýänleri bolsa aşakdaky foruma çagyrýarys.


text:
Şu gün Eýran 1953 nji ýylda Şa döwründe üç studentiň öldürilmegini ýatlaýar. Eýranyň oppozisiýa liderleri öz tarapdarlaryna ýüzlenip, Tähranda uly ýörişe çagyrdylar.
Eýranyň polisiýasy we Rewolýusiýany goraýjylar gwardiýasy islendik bikanun ýörişiň berk basylyp ýatyryljakdygyny duýdurdylar.
Eýran daşary ýurt mediýasynyň Studentler güni bilen bagly ýörişler barada maglumat bermegini gadagan etdi.
Ýekşenbe güni oppozisiýa lideri Musawi Studentlere gazaply daraýan Yslamçy gurluşyň basyşyna seretmezden reformaçy hereket “diri” diýdi.
Eýranyň raýatlary duşenbe güni bolmagyna garaşylýan hökümete garşy protestleriň öň ýanynda häkimiýetleriň internetiň elýeterliligini çäklendirendigini tassykladylar.
“Associated Press” agentliginiň raýatlara salgylanyp beren habaryna görä, düýn e-mail ýazmak elýeterli bolmady we hökümet oppozisiýanyň internet sahypalaryny baglady.
Emma internetiň bütin ýurtda ýa-da Tähranda çäklendirilendigini derrew tassyklatmak mümkin bolmady.
Bulardan başga-da, häkimiýetler daşary ýurt mediýasy üçin işleýän žurnalistlere köçelerde bolýan wakalary janly bermek üçin öz edarasyndan çykmazlygy tabşyrdylar.
1953-nji ýylda Amerika garşy protest wagtynda üç studentiň öldürilendigini ýatlamak üçin 7-nji dekabrda Eýranda ýörişler geçirmek däbe öwrüldi.
Şol bir wagtyň özünde, Eýranyň oppozisiýa lideri Musawiniň düýn aýtmagyna görä, häkimiýetleriň ýapmak ugrundaky basyşlaryna garamazdan, onuň reformaçy hereketiniň internet sahypasy ýaşaýar.


text:
Boks dünýäsinde ady rowaýata öwrülen Muhammad Aly parkinson keseli bilen uzak tutluşykdan soň, 74 ýaşynda aradan çykdy.
Alynyň ölümi 4-nji iýunda, dem alyş keselleri sebäpli Feniks zonasyndaky hassahana ýerleşdirileninden bir gün soň tassyk edildi.
Onuň rekord derejedäki boks karýerasy, tomaşaçylaryň göwnüni awlamak ussatlygy, gapma-garşylykly pozisiýasy ony 20-nji asyryň iň tanymal şahslarynyň birine öwürdi.
Ol agyr agramda üç gezek dünýä çempiony bolan ilkinji adamdyr.
Şol bir wagtda-da Aly has tanymal we täsin atlete öwrüldi. Ol 1960-njy ýyllarda jynsparazlyga, şeýle-de Wetnam urşuna garşy batyrgaý çykyş etdi.
Muhammad Aly özüniň çempionlyk döwründe we soňra onlarça dünýä lideri bilen duşuşdy we Birleşen Ştatlardan has uzaklarda ýerleşýän gyrak-çet obalarda hem tanalmak bilen, belli bir zaman içinde Ýer togalagynda iň giňden ykrar edilen adam hasaplandy.
Aly 1981-nji ýylda boksdan dynç alşa çykaryndan üç ýyl çemesi soň parkinson keseli bilen keselledi, ýagny oňa şeýle diagnoz goýuldy.
«Meniň bir bölegim, has uly bölegim meni terk etdi» diýip, ozalky agyr agramly boksçy, Alynyň gingdäki iň gazaply garşydaşlarynyň biri Jorj Forman ussadyň ölüm habaryndan soň twitterde ýazdy.
Ozalky boks çempiony Roy Jones Jr. hem twitterde öz gynanjyny beýan etdi we şol bir wagtda-da «beýik boksçynyň indi has beýik ýerde dynç aljagyna» kanagatlanma bildirdi.
"Iň beýik" diýip lakam berlen Aly rekord goýup, 56 ýeňiş gazandy, garşydaşyny 37 gezek seňseletdi, bäş gezek hem ýeňildi.
Luiswillde, Kentukki ştatynda Kassius Marsell Kleý ady bilen doglan Aly 1964-nji ýylda yslam dinini kabul edip, adyny hem üýtgetdi. Ol adyny üýtgetmeginiň sebäbini düşündirip, Kassius Kleý adynyň ak hojaýyn tarapyndan gullara berlen atdygyny aýtdy we «owadan afrikan adyny saýlamak isleýändigini» öňe sürdi.
Ol garaýagyzlaryň azatlyga çykmagynyň we Wetnam urşy mahalynda dili sebäpler esasynda goşunda gulluk etmekden ýüz öwrülmegi baradaky graždan hukuklarynyň simwolyna öwrüldi.
Onuň urşa garşy eden aktiwlikleri men diýen wagtynda üç ýyl çemesi ýaryşa gatnaşmagyna böwet boldy.
Köpler gowy gören hem bolsa, dyzmaçlygy we sosial kommentarileri ony käbirleriniň gözünden düşürdi.
Ringde özüne taý tapylmazlygyna endik eden boksçy parkinson bilen tutluşykda ýuwaş-ýuwaşdan ýan berdi. Aldajy kesel ony titräp duran, sesini ýitiren adama öwürdi.
Aly jemgyýetçilikde soňky gezek aprel aýynda, Arizonada «Saýlananlaryň söweş agşamynyň» gala-konsertinde göründi, bu sahawatlylyk guramasy parkinson keselinden ejir çekýänlere ýardam edýär.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Owganystanyň Badgys welaýatyna degişli we Türkmenistan bilen serhetleşýän Marçak etraby iki ýyldan bäri "Talyban" toparynyň gabawynda saklanýar. Arada "Talyban" oba suw akdyrýan ýaby bekläp, oba adamlaryndan ençemesini zamun alyp, ýerli ilat ummasyz pul töländen soň yza çekilipdir.
Edil şeýle ýagdaý mundan ozalrak hem gaýtalanypdyr. Şeýle-de obada doktoryň ýoklygy sebäpli, aglaba ilaty etniki türkmenlerden ybarat oba ýaşaýjylary kesellän halatlarynda bejergä mätäçdigini, bu ugurda kömek sorap, Türkmenistandan hiç hili ýardam alyp bilmeýändigini aýdýarlar.
Marçagyň Türkmenistan bilen serhetleşýän ýerindäki owgan harby punktynyň ýolbaşçysy Döwlet Mawin, obadaky ýagdaýlar we Türkmenistandan garaşýan kömekleri barada Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahira gürüň berdi.


text:
Türkmenistanda Oraza aýynyň Gadyr gijesi mynasybetli 1104 tussag möhletinden öň azatlyga goýberildi. Belläp geçsek, Ýurtda milli baýramçylyklaryň käbirlerine gabatlap, ýygy-ýygydan günä geçişlikler yglan edilýär.
Türkmen metbugatynda azatlyga goýberilen tussaglaryň atlary, olaryň haýsy jenaýat işi bilen tussag edilip türme tussaglygyna höküm edilendigi barada maglumat berilmeýär.
Bu aralykda, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilen bendiniň hossary Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, eýýäm ençeme ýyldan bäri gözenegiň aňyrsynda saklanylýan ýakynynyň gelerine, günäsiniň geçilerine garaşýandygyny, emma häzire çenli bu ugurda hiç hili netijäniň ýokdugyny gürrüň berdi.
Ahal welaýatynyň Tejen etrabyndan özüni Medine diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenanyň beren gürrüňlerini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
19-njy awgustda fransuz resmileri ýurtda bikanun ýaşaýan 700-e golaý sygany Rumyniýa we Bolgariýa deportasiýa edip başlady.
Şu gün 100-e golaý adam uçar bilen Buhareste iberildi.
Fransiýany meýletin terk etmäge razy bolan 79 adama 400 dollara barabar kompensasiýanyň tölenýändigi habar berilýär.
Şu aýyň ahyryna çenli syganlaryň Fransiýadan doly çykarylmagy planlaşdyrylýar.
Şeýle hem Fransiýanyň häkimiýetleri 3 aýyň dowamynda syganlaryň bikanun mesgen tutan 300-e golaý ýerlerini ýok etjekdiklerini aýdýarlar.
Ýurduň oppozisiýasy we hukuk goraýjy aktiwistleri fransuz häkimiýetleriniň bu hereketlerini ýazgaryp çykyş etdiler.
Fransiýadaky syganlaryň hak-hukuklaryny goraýan guramanyň ýolbaşçysy Malik Salemkur: “Ýaramaz şertlerde ýaşaýan bu adamlar dürli yzarlanmalara sezewar edilip, olar fransuz häkimiýetleriniň howpsuzlyk babatda alyp barýan syýasatynyň günä ýassygy edildi. Bu adamlar Ýewropa Bileleşiginiň raýatlary, şonuň üçin olaryň Fransiýa dolanmaga haky bar” diýip nygtady.


text:
Müsüriň Port Said şäherindäki stadinonda 74 adamyň ölümine getiren ganly wakadan soň, ýurduň dürli şäherlerinde bu waka protest bildirýän raýatlaryň bulagaýçylyklary indi dördülenji gün dowam edýär.
Ýekşenbe güni paýtagt Kairde elleri daşly we ýangyç guýlan çüýşeli protestçileriň Içeri işler ministrliginiň binalaryna hüjüm etmekleriniň önüni almak üçin, polisiýa güýçleri birnäçe ýoluň ugruny demir germewler bilen beklediler.
Protestçiler geçen hepdäniň çarşenbe güni Port Said şäherindäki stadionda 74 adamyň ölümine getiren wakada polisiýa güýçleriniň öz borçlaryny ýerine ýetirmändiklerini aýdyp, muňa gahar-gazap bildirýärler.