text:
Türkmenistanyň Prezidenti Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-Ministri Bilen Duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji ählumumy maslahata gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Mohammad Nawaz Şarif bilen duşuşdy.
Belent mertebeli myhman döwlet Baştutanymyza mähirli kabul edilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan edip, Pakistanda Türkmenistanyň ýöredýän hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna ýokary baha berilýändigini, onuň esasyny oňyn Bitaraplyk ýörelgeleriniň düzýändigini hem-de dostlukly döwletiň geljekde hem soňky ýyllarda täze ösüşe hem-de many-mazmuna eýe bolan ikitaraplaýyn dostlukly gatnaşyklaryň ösdürilmegine ýardam bermegi ugur edinýändigini belledi.
Pakistanyň Premýer-ministri pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy öňde boljak uly ähmiýetli wakalar – BMG-niň howandarlygynda geçirilýän ulag ulgamy boýunça ýokary derejeli halkara maslahaty, şeýle hem Aziýa halkara ulag geçelgesiniň birinji nobatdakysynyň ulanylmaga berilmegi bilen gutlady. Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideriniň sebitleýin goşulyşmagyň hem-de durnukly ösüşiň, parahatçylygyň, durnuklylygyň we Merkezi Aziýada howpsuzlygyň berkidilmegine gönükdirilen oňyn halkara başlangyçlarynyň ähmiýeti nygtaldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmana öňde boljak ählumumy foruma hut özüniň gatnaşýandygy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň sebit boýunça goňşy döwletler, hususan-da, Pakistan bilen netijeli hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna aýratyn gyzyklanma bildirýändigini nygtady, bu ýurt bilen bizi diňe bir geografiýa taýdan ýakynlyk däl-de, eýsem, çuňňur taryhy kökler, medeniýetleriň we däp-dessurlaryň umumylygy birleşdirýär.
Döwlet Baştutanymyz biziň ýurtlarymyzda parahatçylygyň, howpsuzlygyň hem-de özara ynanyşmagyň pugtalandyrylmagyna, sebit we ählumumy derejede durnukly ösüşiň üpjün edilmegine uly ähmiýet berilýändigini aýtdy. Şulardan ugur alyp, Türkmenistan bilen Pakistan halkara guramalarynyň, ozaly bilen bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäklerinde özara ylalaşykly hereket edýärler. Söhbetdeşler şunda Owganystanda parahatçylygyň dikeldilmegine ýardam etmek boýunça tagallalaryň birleşdirilmeginiň möhümdigini bellediler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we belent mertebeli myhman ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň oňyn ösdürilýändigini kanagatlanma bilen belläp, döwletara gatnaşyklarynyň özara ynam häsiýetli bolmagynyň Türkmenistanyň hem-de Pakistanyň arasynda diňe bir dürli derejelerde gazanylan ylalaşyklary netijeli durmuşa geçirmäge mümkinçilik bermek bilen çäklenmän, köpýyllyk hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny işjeň gözlemäge mümkinçilik berýändigini aýtdylar. Deňhukuklylyk, özara hormat goýmak ruhunda alnyp barylýan döwletara gatnaşyklaryna hormatly Prezidentimiziň şu ýylyň mart aýynda Pakistan Yslam Respublikasyna bolan resmi sapary täze itergi berdi.
Söhbetdeşler iki ýurduň ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, ozaly bilen bolsa, ýangyç-energetika toplumynda we ulag-üstaşyr ulgamynda hyzmatdaşlygyň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň ähmiýetini aýratyn nygtadylar. Umumy pikire görä, bu gaz geçirijiniň çekilmegi diňe bir taslama gatnaşýan ýurtlaryň ykdysady ösüşine oňyn täsir etmek bilen çäklenmän, sebitde parahatçylygyň we durnuklylygyň kuwwatly binýady bolup çykyş edýändigi aýratyn möhümdir. Şunuň bilen birlikde, täze halkara ulag–aragatnaşyk geçelgelerini döretmek boýunça taslamalar uly mümkinçilikleri açýar.
Iki dostlukly goňşy halklaryň ýakynlaşmagynyň möhüm şerti bolan ynsanperwer ulgamy hem döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi, biziň halklarymyz hiç wagt ähmiýeti peselmejek ägirt uly baýlyk bolan ajaýyp milli däp-dessurlarymyzy aýawly gorap saklaýarlar hem-de nesilden-nesle geçirýärler.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Premýer-ministr Mohammad Nawaz Şarif däp bolan dostlukly türkmen-pakistan gatnaşyklarynyň geljekde hem hemmetaraplaýyn ösdüriljekdigine ynam bildirip, Pakistanyň hem-de Türkmenistanyň doganlyk halklaryna parahatçylyk, abadançylyk we rowaçlyk baradaky arzuwlaryny beýan etdiler.
Duşuşyga Pakistan Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Abdul Malik gatnaşdy.
* * *
Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Sekretary Bilen Duşuşygy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahata gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen duşuşdy.
Döwlet Baştutanymyz belent mertebeli myhman bilen görşüp, Birleşen Milletler Guramasynyň ýolbaşçysyny Aşgabatda nobatdaky gezek kabul edýändigine tüýs ýürekden guwanýandygyny aýtdy. Biziň ýurdumyzy bu gurama bilen strategiki häsiýete eýe bolan köpýyllyk netijeli hyzmatdaşlyk baglanyşdyrýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara maslahatyň işine gatnaşýandygy üçin jenap Pan Gi Muna minnetdarlyk bildirip, BMG-niň howandarlygynda türkmen paýtagtynda üstünlikli geçirilen maslahatyň sebit we dünýä ösüşiniň möhüm meselelerini çözmekde sazlaşykly çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
BMG-niň Baş sekretary Türkmenistana ýene-de gelmäge mümkinçiligiň dörändigi üçin örän şatdygyny aýtdy hem–de Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga uly üns berýändigini belledi. Pan Gi Mun mähirli kabul edilendigi we myhmansöýerlik, şeýle hem BMG-niň wekilhanasy üçin täze bina ýaly ajaýyp sowgat üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, şeýle goldaw berilmedik bolsa, özüniň ýolbaşçylyk edýän guramasynyň biziň ýurdumyzda alyp barýan işleri netijeli we üstünlikli bolmazdy diýip belledi.
Milli Liderimiz hem-de belent mertebeli myhman duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň we BMG-niň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň geljegini ara alyp maslahatlaşyp, netijeli gatnaşyklary, şol sanda Durnukly ösüşiň maksatlaryny gazanmak ýaly ileri tutulýan ugurda gatnaşyklary has-da pugtalandyrmak hem-de giňeltmek barada pikirlerini aýtdylar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň öňe süren, sebit we dünýä howpsuzlygy, energetika, ekologiýa ýaly möhüm ugurlarda özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek bilen bagly döredijilikli başlangyçlarynyň ähmiýeti bellenildi.
Dünýä ykdysadyýetiniň esasy düzümleriniň hem-de durnukly ösüşiň aýrylmaz şerti bolan, dünýäniň hojalyk gatnaşyklarynyň durnuklylygyna we sazlaşyklylygyna gös-göni täsir edýän
ulag–aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary pikir alyşmalaryň aýratyn meselesi boldy. Jenap Pan Gi Mun Durnukly ulag ulgamy boýunça ilkinji Ählumumy maslahatyň gün tertibine girizilen meseleleriň möhümdigi barada aýdyp, döwlet Baştutanymyza Aşgabatda bu maslahaty geçirmäge ajaýyp şertleriň döredilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow üstaşyr-ulag kuwwatyna eýe bolan Türkmenistanyň olary netijeli amala aşyrmaga çalyşýandygyny, ulag ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny we düzümini toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak boýunça milli maksatnamalary durmuşa geçirmek arkaly, döwrebap logistika merkezi döretmäge çalyşýandygyny belledi.
Türkmenistan bu ugurda, şol sanda BMG-niň çäklerinde giň gatnaşyklar ugrunda çykyş edip, giň gerimli taslamalaryň başyny başlaýar hem-de olary daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen bilelikde durmuşa geçirýär, halkara üstaşyr-ulag düzümini döretmäge mynasyp goşant goşýar.
Munuň şeýledigine ýurdumyzyň Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça köp ugurly ulag ýollaryny döretmäge gönükdirilen hem-de dünýä bileleşiginiň giň goldawyna eýe bolan teklipleri aýdyň şaýatlyk edýär. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2014-nji we 2015-nji ýyllarda degişli Kararnamalary kabul etmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow söhbetdeşligiň dowamynda BMG-niň Baştutanyna Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny goldaýandygy üçin, aýratyn-da, türkmen paýtagtynyň BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ştab-kwartirasy hökmünde saýlanyp alynmagy üçin minnetdarlyk bildirdi. Onuň açylmagy dünýä bileleşiginiň sebitleriň asuda hem-de sazlaşykly ösmegi, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Birleşen Milletler Guramasynyň, beýleki abraýly halkara düzümleriniň arasynda hyzmatdaşlyk üçin zerur bolan şertleri döretmäge bir bitewi çemeleşmesini nobatdaky gezek tassyklady. Bu merkeziň Aşgabatda ýerleşdirilmegini biz bitarap döwlete bildirilýän uly ynamyň we hormatyň nyşany hökmünde kabul edýäris diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şeýle hem Türkmenistan howanyň üýtgemegi we daşky gurşawy goramak meseleleri boýunça BMG bilen hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär. Biziň ýurdumyz geçen ýylyň dekabrynda Fransiýanyň paýtagtynda geçirilen Howa baradaky maslahatyň jemleýji resminamasyna—“Pariž ylalaşygyna” gol çekdi, şeýle hem sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmäge, zerur ulgamlaýyn usullary döretmäge gönükdirilen birnäçe anyk başlangyçlar bilen çykyş etdi. Gürrüň, hususan-da, Aşgabatda Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini açmak hakynda barýar.
Jenap Pan Gi Mun BMG bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça türkmen Lideriniň tagallalaryna, şeýle hem ştab-kwartirasy Aşgabatda ýerleşýän BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň işine ýardam berilýändigi üçin hoşallyk bildirip, sebitde howpsuzlygy we durnukly ösüşi berkitmek, netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek işinde Türkmenistanyň netijeli syýasatynyň möhüm ähmiýetini belledi.
Söhbetdeşligiň barşynda Türkmenistanyň goňşy Owganystanyň asuda ösmegine hem-de durmuş-ykdysady düzümini dikeltmäge goşýan goşandynyň möhümdigi bellenildi, bu öz nobatynda tutuş sebitdäki ýagdaýa oňyn täsirini ýetirýär.
Hormatly Prezidentimiz dünýäniň abraýly düzümleriniň biri bolan BMG bilen hyzmatdaşlygyň strategiki häsiýetini belläp, ýurdumyzyň geljekde hem BMG hem-de onuň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen özara gyzyklanma döredýän dürli ugurlarda maksada gönükdirilen işleri geçirmäge taýýardygyny ýene bir gezek tassyklady. Ägirt uly mümkinçilikleri bolan bu hyzmatdaşlygyň her ýyl geljegi uly bolan täze ugurlary peýda bolýar diýip, milli Liderimiz ikitaraplaýyn gatnaşyklara hem-de özara düşünişmegiň we ynanyşmagyň gazanylan derejesine kanagatlanma bilen ýokary baha berdi.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we belent mertebeli myhman köpýyllyk üstünlikli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de dowam etjekdigine ynam bildirip, hut BMG-niň derejesindäki netijeli gatnaşyklaryň dünýä bileleşigine agza ýurtlaryň bilelikdäki işleriniň anyk ugurlaryny kesgitlemäge hem-de häzirki döwrüň ileri tutulýan wezipelerini çözmekde anyk çäreleri işläp taýýarlamaga gös-göni ýardam etmäge ukyplydygyny bellediler.
Duşuşyga Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň ykdysady we durmuş meseleleri boýunça orunbasary jenap U. Hunbo hem-de BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy meseleler boýunça kömekçisi jenap Miroslaw Ýençe gatnaşdylar.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Belarusuň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygyny Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahata gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Belarus Respublikasynyň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy Mihail Mýasnikowiçi kabul etdi.
Myhman duşuşmaga wagt tapandygy üçin hoşallyk bildirip, milli Liderimize Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň iberen mähirli salamyny we iň oňat arzuwlaryny aýtdy hem-de dostlukly ýurduň hökümetiniň bütin dünýäde belent abraýdan peýdalanýan Bitarap Türkmenistan bilen gatnaşyklara tüýs ýürekden sarpa goýýandygyny nygtap, netijeli hyzmatdaşlygyň has-da pugtalandyryljakdygyna ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz Belarusuň ýolbaşçylaryna hem-de tutuş halkyna iň oňat arzuwlaryny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz dostlugyň mäkäm esaslaryna hem-de deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýörelgelerine esaslanýan döwletara gatnaşyklarynyň ösüşiniň yzygiderli depginini kanagatlanma bilen nygtap, ikitaraplaýyn özara gatnaşyklaryň giňeldilmeginiň ählumumy parahatçylygyň we durnukly ösüşiň bähbitlerine Türkmenistanyň durmuşa geçirýän daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlaryna kybap gelýändigini belledi.
Belarusuň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň üstünlikli işi bilen gutlady. Myhman forumyň türkmen paýtagtynda geçirilmeginiň Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde Türkmenistanyň işjeň orny eýeleýändigini aýdyp, ulag aragatnaşyklarynyň halkara ulgamyny döretmegiň meseleleri boýunça ýurdumyzyň tutýan öňdebaryjy ornuna ýokary baha berdi. M.Mýasnikowiç maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesini belläp, şeýle derejedäki duşuşygyň dünýä taryhynda täze sahypany açýandygyny, wekiliýetleriň uly düzüminiň bolsa gozgalýan meseläniň wajypdygynyň hem-de Milletler Bileleşiginiň agzalarynyň onuň çözgüdini bilelikde tapmaga gyzyklanmasynyň subutnamasydygyny nygtady.
Milli Liderimiz XXI asyryň ählumumy ulag strategiýasynyň ýakynlaşmaga tarap ymtylmagyň, geografiki we düzümleýin mümkinçilikleriň, döwletleriň hem-de sebitleriň tehniki we tehnologik kuwwatynyň birleşdirilmeginiň strategiýasydygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidenti bu forumyň netijeleriniň ygtybarly ulag ulgamyny üpjün etmek babatda halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga we umuman, durnukly ösüş Maksatlarynyň berjaý edilmegine hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.
Duşuşygyň dowamynda milli Liderimiz we myhman uzakmöhletleýinlik esasda ýola goýulýan hem-de köpugurly, şol sanda söwda-ykdysady ulgamda ägirt uly kuwwata eýe bolan türkmen-belarus hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlary boýunça pikir alyşdylar. Ozal gazanylan ylalaşyklaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň wajypdygyna aýratyn üns berildi.
Häzirki zaman tapgyrda soňky ýyllarda bilelikde işleşmegiň toplanan tejribesi nazara alnyp täze mümkinçilikler açylýar. Şol işleriň hatarynda Lebap welaýatynda iri möçberli senagat desgasy bolan Garlykdaky kaliý duzlaryna örän baý käniň binýadynda kaliý dökünlerini öndürjek dag-magdan baýlaşdyryjy toplumyň gurluşygy bar. Türkmenistanyň toprak-howa şertlerinde özüni örän oňat tanadan döwrebap oba hojalyk tehnikalaryny ibermek babatda öňden gelýän ikitaraplaýyn gatnaşyklar, şeýle hem halk hojalygynyň beýleki pudaklarynda netijeli özara hereket edilmegi üstünlikli hyzmatdaşlygyň nusgasy bolup durýar.
Döwletara gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegi bolan ynsanperwer ulgamyndaky netijeli gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri söhbetdeşligiň aýratyn meselesine öwrüldi. Şunuň bilen baglylykda, bilim, ylym, medeniýet, sport we syýahatçylyk ugurlary boýunça aragatnaşyklaryň has-da pugtalandyrylmagyna özara gyzyklanma tassyklanyldy.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Belarusyň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy M.Mýasnikowiç syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamynda döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de üstünlikli ösdürmek babatda pikirlerini aýtdylar.
Duşuşyga Belarus Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Oleg Tabanýuhow gatnaşdy.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Gruziýanyň Prezidenti Bilen Duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahata gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Gruziýanyň Prezidenti Giorgi Margwelaşwili bilen duşuşdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly ýurduň Baştutany bilen salamlaşyp, Türkmenistana gelmek hem-de ýurdumyzda
Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda geçirilýän we halkara ulag meselelerine bagyşlanan ýokary derejeli foruma gatnaşmak baradaky çakylygy kabul edendigi üçin gruzin kärdeşine minnetdarlyk bildirdi.
Döwletimiziň syýasatynyň esasy ýörelgesi parahatçylygy we ählumumy howpsuzlygy üpjün etmekden ybaratdyr diýip, Türkmenistanyň Baştutany aýtdy hem-de taraplaryň iri halkara guramalarynyň we ilkinji nobatda, BMG-niň çäklerinde işjeň özara hereket edýändiklerini kanagatlanma bilen nygtady.
Öz nobatynda, Prezident Giorgi Margwelaşwili Türkmenistan tarapyndan başy başlanan hem-de ýokary derejede guralan maslahata gatnaşmaga çakylyk, göwnaçyklyk we myhmansöýerlik üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy halkara maslahatynyň açylyşynda üstünlikli çykyş etmegi bilen gutlap, adamzadyň durnukly ösüşinde onuň örän uly ähmiýetini nygtady.
Şeýle wekilçilikli çäräniň Aşgabatda geçirilmeginiň özi sebit we dünýä möçberinde parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy berkitmegiň möhüm ýagdaýy bolup çykyş edýän Türkmenistanyň yzygiderli alyp barýan ösüşlere beslenen syýasatynyň netijesi bolup durýar diýip, Gruziýanyň Baştutany aýtdy.
Dostlukly ýurduň Lideri Türkmenistanyň öňe sürýän netijeli halkara başlangyçlarynyň oňyn häsiýetlidigini belläp, olary goldamakda we öňe ilerletmekde gruzin tarapyndan mundan beýläk-de ýardam beriljekdigini aýtdy. Şunda belent mertebeli myhman ikitaraplaýyn görnüşde bolşy ýaly, iri halkara guramalarynyň çäklerinde hem iki dostlukly döwletiň bar bolan mümkinçilikleri we ösüşiň ileri tutulýan ugurlary nazara alnyp guralýan Türkmenistan bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmäge Gruziýanyň taýýardygyny we gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.
Duşuşygyň barşynda mundan beýläkki türkmen-gruzin özara gatnaşyklarynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, onuň geljegi uly ugurlary kesgitlenildi.
Ýurdumyz diňe bir sebitde däl, umuman, bütin dünýäde hem giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny alyp barýar diýip, türkmen Lideri aýtdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletiň daşary syýasat maksatnamasynyň möhüm ugurlary barada gürrüň berip, halkara derejesinde ýurdumyzyň öňe sürýän döredijilikli başlangyçlaryny Gruziýanyň goldaýandygyna Türkmenistanyň ýokary baha berýändigini nygtady.
Şu babatda döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanan energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna ygtybarly we durnukly ibermek baradaky Kararnamalaryň taslamalarynyň Gruziýanyň iki gezek awtordaşy bolup çykyş edendigini kanagatlanma bilen nygtady, şeýle hem ulag-üstaşyr geçelgeleriň ösdürilmegi bilen bagşlanyşykly meseleleriň çözülmeginde türkmen tarapynyň ýörelgelerini goldaýandygy üçin öz gruzin kärdeşine minnetdarlyk bildirdi. Logistika düzüminiň döredilmegi diňe bir iki ýurt üçin däl, eýsem, umuman, sebit üçin hem uly ähmiýete eýe bolar diýip, türkmen Lideri aýtdy.
Söhbetdeşler iki ýurduň geografik taýdan ýerleşmeginiň aýratynlyklarynyň hem-de ulag-aragatnaşyk geçelgelerini döretmek boýunça Türkmenistanyň ägirt uly meýilleriniň, aýratyn-da, ählumumy ykdysady aragatnaşyklarynyň ýygjamlaşýandygy bilen baglylykda, söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin möhüm ýagdaý bolup hyzmat edýändigini nygtadylar. Şu babatda deňiz ulagy ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek ileri tutulýan ugurlaryň biri hökmünde agzaldy. Şonuň bilen birlikde, dostlukly döwletiň Baştutany ýol-ulag düzümini kemala getirmegiň, şol sanda köprüleri gurmagyň ähmiýetlidigini belledi.
Belent mertebeli myhman Gara we Hazar deňzi sebitleriniň ýakynlaşmagy nukdaýnazaryndan Gruziýanyň möhüm orun tutýandygyny nygtap, ulag ulgamynda bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine ygtybarly hyzmatdaş bolup çykyş etmäge öz ýurdunyň taýýardygyny tassyklady.
Ýola goýlan ikitaraplaýyn gatnaşyklara ýokary baha berip, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Giorgi Margwelaşwili netijeli syýasy gatnaşyklary has-da çuňlaşdyrmak, medeni-ynsanperwer aragatnaşyklary işjeňleşdirmek babatda pikirlerini aýtdylar. Ýurtlaryň ikisinde hem ösdürilmegine uly üns berilýän syýahatçylyk ugry boýunça hem özara hereket etmäge oňat mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.
Türkmenistanyň we Gruziýanyň Baştutanlary şeýle hem özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň birnäçe wajyp meseleleri boýunça pikir alyşdylar hem-de ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde hyzmatdaşlygy giňeltmäge taýýardygyny tassykladylar.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Giorgi Margwelaşwili iki dostlukly ýurduň milli bähbitlerine laýyk gelýän türkmen-gruzin netijeli gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Bilen Duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyna hem-de Atamyrat-Ymamnazar-Akina demir ýolunyň – Aziýa halkara ulag geçelgesiniň ilkinji nobatdakysynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani bilen duşuşdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly ýurduň Baştutany bilen salamlaşyp, şu ajaýyp günlerde Türkmenistana gelmek hem-de ulag-üstaşyr ulgamda halkara hyzmatdaşlygyna täze itergi bermäge gönükdirilen BMG-niň howandarlygynda geçirilýän ýokary derejeli foruma gatnaşmak baradaky çakylygy kabul edendigi üçin öz owgan kärdeşine minnetdarlyk bildirdi.
Türkmen Lideriniň nygtaýşy ýaly, oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we giň halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanan daşary syýasat ugruny yzygiderli durmuşa geçirýän Türkmenistan goňşy ýurtlar, şol sanda halkyny türkmen halky bilen dostlugyň bozulmaz gatnaşyklary hem-de köpasyrlyk taryhy-medeni umumylyk baglanyşdyrýan Owganystan bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär.
Prezident Mohammad Aşraf Gani mähirli kabul edişlik üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirip, türkmen Liderine hem-de tutuş türkmen halkyna iň oňat arzuwlaryny aýtdy. Owganystanda sebitde durnuklylygy we rowaç ösüşi pugtalandyrmak ugrunda çykyş edýän Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüji, öňdengörüjilikli syýasatyna ýokary baha berilýändigi nygtaldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Owganystan bilen däp bolan dostlukly, netijeli gatnaşyklara Türkmenistanyň ygrarlydygyny hem-de goňşy ýurduň ykdysady we medeni taýdan galkynmagyna mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn kömek bermäge taýýardygyny tassyklady.
Türkmen döwletiniň Baştutany halkymyzyň owgan halkynyň parahat we durnukly durmuşa bolan ymtylmasyna tüýs ýürekden raýdaşdygyny aýdyp, häzir ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynyň netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge giň mümkinçilikleri açýan hil taýdan täze tapgyry başdan geçirýändigini belledi.
Duşuşygyň barşynda ýangyç-energetika toplumynda, hususan-da, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynda hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanma bildirilip, aýratyn ara alnyp maslahatlaşylan meselä öwrüldi. Iri energetika taslamasy bolan bu gaz geçiriji oňa gatnaşyjy ýurtlaryň her biriniň halklaryna we umuman, tutuş sebite abadançylyk getirmäge gönükdirilendir. Şunuň bilen baglylykda, belent mertebeli myhman Türkmenistanyň Prezidentiniň ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge, Owganystany durmuş-ykdysady taýdan galkyndyrmaga, sebitde hem-de tutuş dünýäde parahatçylygy we durnuklylygy pugtalandyrmaga, şeýle hem döwrüň beýleki möhüm meseleleriniň çözülmegine degişli başlangyçlarynyň owgan tarapyndan doly golandylýandygyny aýtdy.
Türkmenistan tarapyndan öňe sürlen halkara ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek babatdaky taslamalaryň, şol sanda Aziýa halkara ulag geçelgesini döretmek babatdaky başlangyçlaryň hem durmuş-ykdysady taýdan uly netije bermegine garaşylýar. Şol ugur ýurdumyzyň, Owganystanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň çäklerinden geçip, geljekde Hytaýyň demir ýol ulgamyna we onuň üsti bilen Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň depginli ösýän döwletlerine çykar.
Şunuň bilen baglylykda, Atamyrat-Ymamnazar (Türkmenistan)-Akina (Owganystan Yslam Respublikasy) täze demir ýolunyň ulanylmaga berilmeginiň taryhy ähmiýeti nygtaldy. Bu demir ýol goňşy ýurduň durmuş-ykdysady düzümlerini dikeltmek, täze iş orunlaryny döretmek, owgan halkynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak üçin möhüm ähmiýete eýedir. Şol bir wagtyň özünde “Ymamnazar” gümrük nokadynda nebit önümlerini kabul etmek, saklamak we ýüklemek boýunça terminal ulanylmaga berler.
Şunuň bilen birlikde, Türkmenistan Owganystana ýeňillikli şertlerde iberilýän elektrik energiýasynyň eksport möçberlerini artdyrmak boýunça maksada gönükdirilen işleri alyp barýar. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda degişli düzümleriň täze desgalarynyň gurluşygynyň tamamlanmagy bilen iberilýän şol elektrik energiýasynyň möçberiniň has-da artjakdygyny belledi.
Türkmen-owgan döwletara gepleşiklerinde ýyl-ýyldan täze many-mazmun bilen baýlaşýan ynsanperwer ulgamda özara hereket etmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Däp-dessurlaryň, medeniýetiň, ruhy-ahlak gymmatlyklaryň umumylygy bilen birleşen iki goňşy halkyň gatnaşyklarynyň taryhy gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýar. Hormatly Prezidentimiz türkmen-owgan serhediniň dostlugyň we hyzmatdaşlygyň serhedidigini hem-de munuň hemişe şeýle bolmalydygyny nygtap, netijeli medeni we ylym-bilim aragatnaşyklaryny giňeltmäge hemme mümkinçilikleriň bardygyny belledi.
Prezident Mohammad Aşraf Gani Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagynda, şol sanda dürli ulgamlarda möhüm başlangyçlaryň we taslamalaryň yzygiderli durmuşa geçirilmeginiň hasabyna hemişelik berýän kömegi hem-de goldawy üçin Türkmenistanyň Baştutanyna we tutuş türkmen halkyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Mohammad Aşraf Gani däp bolan dostlukly türkmen-owgan gatnaşyklarynyň ähli ugurlar boýunça mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna we üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirip, Türkmenistanyň hem-de Owganystanyň halklaryna iň oňat arzuwlaryny aýtdylar.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş Sekretary Bilen Duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda geçirilýän Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň umumy mejlisi tamamlanandan soň, bu iri halkara forumyna gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň (ŞHG) Baş sekretary Raşid Alimowy kabul etdi.
Myhman döwlet Baştutanymyzy Aşgabatda şeýle wekilçilikli maslahatyň işläp başlamagy bilen gutlady. Parahatçylyk söýüjilikli syýasatyny işjeň, yzygiderli durmuşa geçirip, Türkmenistan halkara hyzmatdaşlyk meselelerine jogapkärli çemeleşýändigini nobatdaky gezek görkezýär diýip, ŞHG-niň Baş sekretary aýtdy. Muňa halkara maslahatynyň açylyşynda türkmen Lideriniň manyly çykyşy şaýatlyk edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň howandarlygynda geçirilýän we ählumumy ulag meselelerine bagyşlanan maslahata gatnaşýandygy üçin myhmana minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde dünýä jemgyýetçiliginiň ýurtlary bilen netijeli gatnaşyk etmek ugrunda yzygiderli çykyş edýändigini nygtady. Şunda iri halkara guramalarynyň, şeýle guramalaryň hataryna degişli bolan Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde dünýä syýasatynyň möhüm meseleleri boýunça özara hereket etmegiň täze çemeleşmelerini we görnüşlerini tapmaga we durmuşa geçirmäge uly ähmiýet berilýär.
Raşid Alimowyň belleýşi ýaly, häzirki maslahatda garalýan meseleleriň ähmiýeti onuň çäklerinden çykýar, çünki olaryň çözülişine ykdysady we medeni-ynsanperwer taýdan hyzmatdaşlyk edilmeginde adamlaryň ýakynlaşmagyna hem-de dünýäde dartgynlylygyň aradan aýrylmagyna ýardam etjek şertleriň döredilmegi baglydyr. Soňky ýyllarda Türkmenistan ulag meselesi hem-de şu ulgam bolmasa ösüş bolmajak uly möçberli maliýe serişdelerini talap edýän bu örän çylşyrymly pudaga degişli meseleler boýunça birnäçe iri halkara maslahatlaryň başyny başlady. ŞHG üçin bu hyzmatdaşlyk aýratyn ähmiýete eýedir, çünki BMG-niň agzalary tarapyndan 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş babatda kabul edilen Gün tertibi ŞHG-2025 ösüş strategiýasy bilen kybap gelýär, Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan öňe sürülýän başlangyçlar bolsa guramanyň içinde biziň çözýän meselelerimize hem-de maksatlarymyza laýyk gelýär. Şunuň bilen baglylykda, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň Baş sekretary ŞHG-niň iri çärelerine we maslahatlaryna gatnaşýandygy, parahatçylygy, durnuklylygy hem-de sebitleýin ösüşi saklamakdaky şahsy goşandy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi.
Söhbetdeşler ŞHG-niň mümkinçiliginiň sebitdäki howpsuzlygyň berk sazlaşygyny gorap saklamak, dawalara ýol bermezlik, olary çözmegiň kabul ederlikli ýeke-täk serişdesi hökmünde gepleşikler guralyny ýola goýmak üçin peýdalanylyp bilinjekdigi we peýdalanylmalydygy barada bir pikirdediklerini beýan etdiler.
Türkmen Lideriniň belleýşi ýaly, ŞHG bilen özara hereket etmek sebit we sebitara ýagdaýlaryň durnukly we sazlaşykly ýagdaýyny üpjün etmäge, howpsuzlygy, işjeň ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny saklamaga, iri halkara düzümleýin taslamalary amala aşyrmak üçin şertleri döretmäge gönükdirilen ýurdumyzyň daşary syýasat ýörelgesiniň möhüm ugry bolup çykyş edýär.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň häzirki wagtda amala aşyrylýan taslamasy ýurdumyzyň sebitde hyzmatdaşlyk etmeginiň üstünlikli mysaly hökmünde agzaldy. Bu demir ýoluň ulanmaga berilmegi, gürrüňsiz suratda, gatnaşyjy ýurtlaryň we umuman, Merkezi Aziýanyň ykdysady taýdan ösmegine täze itergi berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we ŞHG-niň Baş sekretary özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň birnäçe wajyp meseleleri boýunça pikir alyşdylar.
Söhbetdeşligiň ahyrynda döwlet Baştutanymyz we myhman Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň çäklerinde geçirilýän häzirki duşuşygyň ŞHG-niň ýurtlary bilen Türkmenistanyň hyzmatdaşlygyny has-da işjeňleşdirmek ugrunda ýene-de bir möhüm ädime, dünýäde ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyny berkitmek işine uly goşanda öwrüljekdigine ynam bildirdiler.
* * *
Türkmenistanyň Prezidentiniň Awstriýa Respukblikasynyň Milli Geňeşiniň Ikinji Prezidenti Bilen Duşuşygy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda geçirilýän Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatynyň çäklerinde forumyň hormatly myhmany bolan Awstriýa Respukblikasynyň Milli Geňeşiniň Ikinji Prezidenti Karlhaýns Kopf bilen duşuşdy.
Myhman ýüzbe-ýüz duşuşmaga döredilen mümkinçilige hoşallyk bildirip, häzirki Aşgabat duşuşygyna gatnaşmaga çakylyk üçin hoşallyklyk bildirdi hem-de onuň ýokary guramaçylyk derejesini we onuň çäklerinde ulag-aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlyk etmegiň ileri tutulýan ugurlary barada geçirilen pikir alyşmalaryň örän netijeli bolandygyny belledi. Bu ulgam häzir dünýä ykdysadyýetiniň strategik ugurlarynyň biri hem-de ählumumy durnukly ösüşiň aýrylmaz bölegi bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz belent mertebeli myhmana häzirki foruma Awstriýanyň uly wekilçilikli gatnaşýandygy we döwrüň möhüm ugurlarynda halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek, şol sanda energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek, ýaýbaňlandyrylan ulag-aragatnaşyk düzümini kemala getirmek boýunça türkmen tarapynyň öňe sürýän başlangyçlaryny goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň ählumumy parahatçylygy, syýasy durnuklylygy hem-de dünýäniň halklarynyň bähbidine durnukly ykdysady ösüşi pugtalandyrmaga gönükdirilen maksatlaryny goldamakda we öňe ilerletmekde mundan beýläk-de işjeň orny eýelär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Bellenilişi ýaly, Merkezi Aziýanyň üstünden geçýän sebit we sebitara gatnawlarynyň çatrygynda örän amatly geografik ýagdaýda ýerleşmek bilen Türkmenistan ägirt uly üstaşyr kuwwata eýedir. Türkmenistan şol kuwwatyny mundan beýläk-de doly derejede peýdalanmaga çalşar. Başy başlanan uly möçberli taslamalar munuň aýdyň subutnamasydyr.
Netijeli ýagdaýda geçen duşuşygyň barşynda döwlet Baştutanymyz we myhman ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişiniň barşyny ara alyp maslahatlaşdylar, ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde—iri halkara guramalarynyň we abraýly düzümleriň, şol sanda BMG-niň, ÝHHG-niň, ÝB-niň we beýlekileriň ugurlary boýunça üstünlikli ýola goýulýan döwletara gatnaşyklarynyň käbir meseleleri boýunça pikir alyşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Awstriýa Respukblikasynyň Milli Geňeşiniň Ikinji Prezidenti Karlhaýns Kopf soňky ýyllarda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda türkmen-awstriýa gatnaşyklarynyň gazanylan ýokary derejesini kanagatlanma bilen nygtap, iki ýurduň ilkibaşdan deňhukuklylyk, hormat goýmak we özara bähbitlilik ýörelgelerinde ýola goýulýan däp bolan hyzmatdaşlygy ösdürmäge
özara ymtylmalaryny tassykladylar. Bellenilişi ýaly, soňky ýyllarda bitirilen işleriň birnäçesi, şol sanda bilelikläki Türkmen-awstriýa toparynyň döredilmegi, dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk etmegiň geljegi uly ugurlaryny hem-de bilelikdäki täze taslamalary gyzyklanma bildirip, ara alyp maslahatlaşmaga gönüden-göni ýardam edýän ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeleriň we işewürlik maslahatlarynyň yzygiderli esasda geçirilmegi muňa şaýatlyk edýär.
Işewür gatnaşyklar bilen bir hatarda, medeni-ynsanperwer aragatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna uly ähmiýet berilýär. Muňa däbe öwrülen Aşgabatda geçirilýän Wena baly, bilelikdäki konsertler, Awstriýanyň paýtagtynyň iň oňat konsert zallarynda türkmen sazandalarynyň çykyşlary, dürli tanyşdyrylyş dabaralary, döredijilik duşuşyklary, operalar we beýleki medeni çäreler şaýatlyk edýär. Ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmegiň çäklerinde türkmen talyplaryny Awstriýanyň ýokary okuw mekdeplerinde okatmagyň mümkinçilikleri barada teklipler aýdyldy.
Umumy pikire görä, syýahatçylyk ulgamynda, aýratyn-da, Hazaryň kenar ýakasynda döredilýän ösen dynç alyş düzümi bolan “Awaza” milli syýahatçylyk zolagy nazara alnyp, hyzmatdaşlyk etmek üçin uly geljek açylýar.
Duşuşygyň çäklerinde söhbetdeşler özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň birnäçe meseleleri boýunça hem pikir alyşdylar.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow we Awstriýa Respukblikasynyň Milli Geňeşiniň Ikinji Prezidenti Karlhaýns Kopf birek-birege bagtyýarlyk, hoşniýetlilik we abadançylyk baradaky arzuwlaryny aýtdylar hem-de iki tarapyň bar bolan gyzyklanmasynyň iki dostlukly ýurduň uzakmöhletli özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmegine esas boljakdygyna ynam bildirdiler.
Belent mertebeli myhman mähirli kabul edilendigi üçin türkmen Liderine ýene-de bir gezek hoşallyk bildirip, dostlukly Türkmenistanyň halkyna iň oňat arzuwlaryny aýtdy.
Duşuşyga Awstriýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Gerhard Saýller gatnaşdy.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti ÝHHG-niň Baş Sekretary Bilen Duşuşdy
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň howandarlygynda geçirilýän Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahata gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary jenap Lamberto Zanniýer bilen duşuşdy.
Döwlet Baştutanymyz myhmany mübärekläp, halkara foruma gatnaşýandygy üçin oňa minnetdarlyk bildirdi. Maslahatyň gün tertibine ulag kommunikasiýasy ýaly möhüm ulgam bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy bilen oňyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň hem-de ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugrudygyny belledi. Şol syýasat bolsa oňyn bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we giň halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýar. Milli Liderimiz ÝHHG bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklaryň ýokary derejesine kanagatlanma bildirip, uly kuwwata eýe bolan özara gatnaşyklary ösdürmäge ýurdumyzyň taýýardygyny tassyklady.
ÝHHG-niň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyza mähirli garşylandygy hem-de söhbetdeşlikde hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, ýolbaşçylyk edýän halkara guramasynyň Türkmenistan bilen ählumumy abadançylygyň we durnukly ösüşiň maksatlaryna laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Myhman türkmen Lideriniň köp şahaly utgaşykly ulag ulgamyny döretmäge gönükdirilen, dünýä jemgyýetçiliginiň giň goldawyna mynasyp bolan başlangyçlarynyň ägirt uly ähmiýetini belläp, Aşgabat forumynyň häzirki dünýä ösüşiniň wajyp wezipelerini netijeli çözmegiň ýolunda möhüm ädim boljakdygyna ynam bildirdi.
Söhbetdeşligiň barşynda Türkmenistanyň we ÝHHG-niň arasyndaky uzak möhletli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmegiň geljegine degişli meseleleriň birnäçesi boýunça pikir alşyldy. Bu hyzmatdaşlygyň özara başlangyçlara hem-de olary durmuşa geçirmek boýunça anyk ädimlere esaslanýandygy we halkara giňişliginde tagallalary üstünlikli birleşdirmegiň aýdyň mysaly bolup durýandygy bellenildi. Ýewraziýa yklymynda täze halkara ulag ýollaryny döretmek meselesine hem aýratyn üns berildi. Munuň özi dünýä ykdysadyýetiniň globallaşmagy bilen şertlendirilendir. Şunuň bilen baglylykda, ulag ulgamyny ösdürmäge maýa goýumlarynyň geosyýasatyň möhüm şerti, döwletlere we sebitlere uly ykdysady mümkinçilikleri açýan kuwwatly goşulyşmak serişdesi bolup durýandygy nygtaldy.
Ählumumy durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmünde energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek we Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmak meseleleri hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Türkmenistan geçen ýyllaryň dowamynda Owganystanyň ykdysady taýdan dikeldilmegine saldamly goşant goşup gelýär.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň durmuşa geçirýän halkara ähmiýetli iri düzümleýin taslamalary aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Olar diňe bir bu giň möçberli taslamalara gatnaşýan döwletlere däl, eýsem, sebitiň ähli ýurtlaryna uly ykdysady peýda getirer.
Olaryň hatarynda Atamyrat—Ymamnazar—Akina transmilli demir ýoly bar. Ol Aziýa halkara ulag geçelgesiniň birinji tapgyryna öwrüler. Şu ýol boýunça ýakyn günlerde Owganystana ilkinji ýükler ugradylyp başlanar. Desgalaryň hatarynda “Ymamnazar” gümrük nokadyndaky nebit önümlerini kabul etmek, saklamak we ugratmak boýunça terminal hem bar.
Pursatdan peýdalanyp, ÝHHG-niň Baş sekretary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy şu ýyl bellenilen şanly sene—Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy hem-de golaýlaşyp gelýän baýramçylyk—Bitaraplyk güni bilen mähirli gutlady.
Köp ýyllaryň dowamynda men Türkmenistana gelýärin hem-de bu ýerde haýran galdyryjy özgerişlikleriň bolup geçýändigini görýärin diýip, jenap Lamberto Zanniýer aýtdy we ýurdumyzyň dürli ulgamlarda uly üstünlikleri gazanandygyny belledi hem-de türkmen halkyna döredijilik we ösüş ýolunda täze üstünlikleri arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy bilen birek-birege hormat goýmak hem-de uzakmöhletleýin esasda guralýan netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk hem ösdüriljekdigine berk ynam bildirdi.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Özbegistan Respublikasynyň Premýer-Ministriniň Birinji Orunbasaryny Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahata gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Özbegistan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary Rustam Azimowy kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, milli Liderimize Özbegistanyň Prezidentiniň wezipesini ýerine ýetiriji we Premýer-ministri Şawkat Mirziýoýewiň salamyny hem-de türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk baradaky arzuwyny ýetirdi. Özbek hökümetiniň baştutanynyň birinji orunbasary şeýle iri we wekilçilikli foruma gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi. Bu maslahatyň Aşgabatda geçirilmegi Türkmenistanyň halkara abraýynyň örän ýokarydygyna hem-de onuň döredijilikli başlangyçlarynyň giňden goldanylýandygyna şaýatlyk edýär.
Döwlet Baştutanymyz hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip we Özbegistan Respublikasynyň ýokary derejeli ýolbaşçylaryna mähirli salamyny aýdyp, türkmen-özbek gatnaşyklarynyň dostlukly hem-de hoşniýetli goňşuçylyk häsiýetine eýedigini kanagatlanma bilen belledi. Şol gatnaşyklar bolsa ýylsaýyn täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň we Özbegistanyň ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde, abraýly halkara guramalarynyň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlyk edip, sebit hem-de dünýä gün tertibiniň wajyp meseleleri boýunça garaýyşlaryň gabat gelýändigini ýa-da ýakyndygyny görkezýändiklerini aýtdy.
Duşuşygyň dowamynda milli Liderimiz we myhman döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary boýunça pikir alşyp, söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek, dürli pudaklarda işewür hem-de netijeli gatnaşyklary höweslendirmek üçin uly kuwwatyň bardygyny bellediler. Şunda ynsanperwer ulgamda netijeli gatnaşyklaryň ähmiýeti nygtaldy. Asyrlaryň dowamynda iki ýurduň halklaryny birleşdirip gelen medeni we ruhy däpleriň umumylygy şol gatnaşyklaryň özenini düzýär.
Ählumumy maslahatyň gün tertibine geçirilen meseleler boýunça hyzmatdaşlygyň, hususan-da, häzirki döwrüň talaplaryna kybap gelýän utgaşykly ulag düzümini döretmek ýaly möhüm ulgamda hyzmatdaşlygyň geljegi barada hem özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan we Özbegistan 2011-nji ýylda Aşgabatda gol çekilen Orta Aziýa—Ýakyn Gündogar ugry boýunça halkara ulag-üstaşyr geçelgesini döretmek hakyndaky Ylalaşyga gatnaşýarlar. Häzirki ýagdaýlar bilen baglylykda, ulag ulgamynda beýleki geljegi uly taslamalary durmuşa geçirmegiň çäklerinde özara gatnaşyklar üçin hem amatly şertler bar.
Şunuň bilen baglylykda, Aşgabat forumynyň ähmiýeti bellenildi. Bu maslahat oňyn pikir alyşmak, dünýä ykdysadyýetiniň esasy ugurlarynyň biri, durnukly ösüşiň möhüm şerti bolan ulag-aragatnaşyk ulgamynda özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny ilerletmek babatda anyk meýilnamalary we teklipleri işläp taýýarlamak üçin açyk meýdança bolmalydyr. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan we Özbegistan Respublikasy sebit we dünýä derejesindäki gatnaşyklary işjeňleşdirmäge ýardam bermäge çalşyp, ählumumy abadançylyga hem-de ösüşe saldamly goşant goşýarlar.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman türkmen-özbek gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna hem-de ösdüriljekdigine ynam bildirip, iki goňşy ýurduň doganlyk halklaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.
Duşuşyga Özbegistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi A.Kuçkarow gatnaşdy.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Halkara Awtomobil Ulag Birleşiginiň Ýolbaşçysyny Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahata gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Halkara awtomobil ulag birleşiginiň (IRU) prezidenti jenap Umberto de Prettony kabul etdi.
Iri halkara guramasynyň baştutany ýüzbe-ýüz duşuşykda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň geljegini hem-de möhüm ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen Liderine tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi. Türkmen tarapynyň öňe sürýän başlangyçlary hem-de häzirki döwrüň möhüm meseleleri boýunça guralýan halkara forumlar hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi üçin giň mümkinçilikleri açýar, ulag ulgamynda ählumumy hyzmatdaşlyk şol ugurlaryň biri bolup durýar. Myhman türkmen tarapynyň başlangyjy boýunça geçirilýän, dünýäniň onlarça halkara guramalarynyň we ýurtlarynyň wekilleri çagyrylan şu gezekki Aşgabat maslahatynyň uly ähmiýetini belläp, BMG-niň howandarlygy astynda geçirilýän iri maslahatyň bu strategiki ugurda oňyn gatnaşyklary ilerletmegiň ýolunda täze möhüm ädim boljakdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dünýä ulag düzüminiň ýokary wezipeli wekilini mähirli mübärekläp we şu ählumumy forumy taýýarlamaga işjeň gatnaşandygy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň soňky ýyllarda IRU bilen Merkezi Aziýa we Hazarýaka sebitlerinde täze ulag geçelgelerini döretmek boýunça ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz häzirki wagtda ulag-üstaşyr ulgamynyň dünýä ykdysadyýetiniň strategiki ugurlarynyň biri we ählumumy durnukly ösüşiň möhüm şerti bolup durýandygyny belläp, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň wajypdygyny aýtdy.
Duşuşygyň barşynda sebit we yklymüsti ähmiýetli häzirki zaman ulag-aragatnaşyk düzümleriniň kemala getirilmegine gönükdirilen halkara taslamalary bilelikde amala aşyrmagyň mümkinçilikleri barada pikir alşyldy.
Mälim bolşy ýaly, ulag-üstaşyr geçelgeleriniň ösen ulgamyny döretmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan alnyp barylýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar, muňa kabul edilen hem-de häzirki wagtda üstünlikli durmuşa geçirilýän uzakmöhletleýin milli maksatnamalar hem şaýatlyk edýär, olar ulag ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň pugtalandyrylmagyna, degişli düzümleriň döwrebaplaşdyrylmagyna we ösdürilmegine, ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanylmagyna gönükdirilendir.
Bellenilişi ýaly, BMG-niň Baş Assambleýasynyň türkmen tarapynyň öňe süren “Durnukly ösüş üçin halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde üstaşyr-ulag geçelgeleriniň orny” atly Kararnamasy özygtyýarly Türkmenistanyň gyzyklanma bildirýän ähli hyzmatdaşlary bilen oňyn gatnaşyklary ösdürmek üçin esas bolup çykyş edýär, bu resminama Birleşen Milletler Guramasynyň agzasy bolup durýan ähli döwletler tarapyndan goldanyldy we biragyzdan kabul edildi. Bu Kararnamada durnukly ulag boýunça ählumumy hyzmatdaşlygy ýola goýmak hakyndaky başlangyç ilkinji gezek resmi taýdan tassyklanylýar, ol halkara ulag geçelgelerini döretmek hem-de ulanmak, awtomobil, demir ýol, deňiz we howa ýollaryny özünde birleşdirýän köp şahaly ulag ulgamynyň kemala getirilmegi üçin şertleri döredýär.
Duşuşygyň ahyrynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Halkara awtomobil ulaglary birleşiginiň prezidenti jenap Umberto de Pretto hoşlaşanlarynda birek-birege iň gowy arzuwlaryny aýdyp, şu gezekki wekilçilikli maslahatyň durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmäge hyzmat etjekdigine berk ynam bildirdiler, diňe bir sebitiň däl, eýsem, tutuş dünýäniň döwletleriniň we halklarynyň durnukly ösüşi üçin has amatly gurşawy döretmek onuň möhüm wezipeleriniň biri bolup durýar.
* * *
Türkmenistanyň Prezidenti Gazagystan Respublikasynyň Premýer-Ministriniň Birinji Orunbasaryny Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary Askar Mamini kabul etdi.
Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahata gatnaşmak üçin Aşgabada gelen myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyza Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň we ýurduň Premýer-ministri Bakytžan Sagintaýewiň mähirli salamyny hem-de iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Jenap Askar Mamin Gazagystan Respublikasynda türkmen Lideriniň oňyn syýasatyna we sebitde hem-de tutuş dünýäde özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen halkara başlangyçlaryna ýokary baha berilýändigini we goldanylýandygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Gazagystan bilen däp bolan gatnaşyklary ösdürmäge möhüm ähmiýet berýändigini aýdyp, goňşy ýurduň ýokary derejeli ýolbaşçylaryna mähirli salamyny we hoşniýetli arzuwlaryny beýan etdi. Gazagystan bilen dostluk we doganlyk gatnaşyklary öz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýar hem-de häzirki wagtda täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylýar. Milli Liderimiz häzirki döwürde iki tarapyň hem bähbitlerine kybap gelýän netijeli döwletara hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin täze mümkinçilikleriň açylýandygyny belledi.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutanymyz we myhman syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda türkmen-gazak gatnaşyklarynyň okgunly häsiýete eýedigini nygtap, ikitaraplaýyn gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmek hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek üçin ägirt uly kuwwatyň bardygyny aýtdylar.
Ulag ýaly strategiki ulgamda hyzmatdaşlygyň giň meselelerini öz içine alýan ählumumy maslahatyň gün tertibi barada hem özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Şunuň bilen baglylykda, ýurtlarymyzyň bu ulgamy ösdürmäge aýratyn üns berip, üstünlikli hyzmatdaşlygyň oňyn tejribesine eýedigi bellenildi. Şunda goňşy döwletleriň bilelikdäki tagallasy bilen gurlan, “Demirgazyk — Günorta” halkara ulag geçelgesiniň möhüm bölegi bolan Gazagystan — Türkmenistan — Eýran demir ýoly aýdyň mysal bolup biler. Bu transmilli polat ýol diňe bir ykdysady taýdan amatly hem-de täjirçilik taýdan esaslandyrylan taslama bolmak bilen çäklenmän, eýsem, sebitde we onuň çäginden daşda umumy ýagdaýa oňyn täsir etmäge, Aziýada durnuklylygyň we howpsuzlygyň möhüm şertine öwrülmäge, yklymda syýasy gatnaşyklaryň tutuş ulgamynyň durnuklylygyny üpjün etmäge ukyply möhüm geosyýasy ýagdaý bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, özara bähbitli uzakmöhletli hyzmatdaşlyk we sebit hem-de dünýä möçberinde durnukly ösüş üçin esas hökmünde köp şahaly multimodal ulag düzümini döretmegiň wajyp wezipesini çözmäge sazlaşykly çemeleşmeleri işläp taýýarlamagyň ähmiýeti nygtaldy.
Gazagystan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary 26-njy noýabrda türkmen paýtagtynda açylýan ýokary derejeli iri foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Aşgabat maslahatynyň ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň bähbidine oňyn halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň ýolunda möhüm ädim boljakdygyny belledi.
Duşuşygyň ahyrynda milli Liderimiz we myhman Türkmenistanyň hem-de Gazagystanyň taraplaryň hoşmeýilli erk-islegine esaslanýan hem-de ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde okgunly ösýän dostluk gatnaşyklaryna hem-de netijeli hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassykladylar.
Duşuşyga Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi O.Nurbaýew gatnaşdy.


c: text/html

text:
Italiýa
Doly ady: Italiýa respublikasy
Paýtagty: Rim
Meýdany: 301.340 kw. km.
Ilaty: 60,681,514 adam (Aprel 2011 ý.)
Gimn: Il Canto degli Italiani (“Italýanlaryň aýdymy”)
Resmi dili: Italýan
Hökümet baştutanlary: Žioržio Napolitano (Prezident), Mario Monti (premýer-ministr)
Garaşsyzlyk güni: 17-nji mart 1861 (1870-nji ýylda dolulygyna birleşýär)
Milli baýram: 2-nji iýun – Respublika güni (1946)
Pul birligi: Ýewro
Iň belent nokady: Monblan (4810 m)
Iň uzyn derýa: Po (652 km)
Agalyk ediji dini: katolisizm
Resmi kalendary: grigorian
UMUMY MAGLUMATY. Ýewropanyň günortasynda, Ortaýer deňziniň merkezi böleginde ýerleşýän döwlet. Günbatarda we Demirgazykda Fransiýa, Şweýsariýa, Awstriýa, gündogarda Horwatiýa bilen araçäkleşýär. Italiýa deňiz döwleti bolup, onuň 9,3 müň km araçäginiň 4/5 bölegi deňiz bilen araçäklere düşýär. Gündogarda Adriatik, günortada Ionik, günbatarda Tirren, Liguri deňizleri ýanaşýar. Italiýanyň territoriýasy Alplaryň günorta eňňitlerini, Padan düzlügini, Apennin ýarym adany, Sisiliýa we Sardiniýa adalaryny we köp sanly ownuk adalary öz içine alýar. Meýdany 301.340 kw. km. (ýer: 294.140 kw.km., suw: 7200 kw.km.). Paýtagty Rim şäheri. Italiýa administratiw taýdan 20 oblasta (2 sany adany öz içine almak bilen), olaram welaýatlara bölünýär.
Italiýa demokratik respublikadyr. Ol dünýäde 23-nji iň ösen döwletdir. Italiýa BMG-niň, Ýewropa Birliginiň, G8-iň, G-20-iň we NATO-nyň agzasydyr. Şeýle hem ol ÝeHHG-niň (Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy), BSG-niň (Bütindünýä Söwda Guramasy) we BMG-niň (Birleşen Milletler Guramasy) agzasydyr.
Italiýanyň Prezidenti (2006-njy ýyldan bäri Ž.Napolitano, 11-nji prezident) döwletiň baştutanydyr. Prezident 7 ýyl möhlet bilen saýlanýar. Premýer ministr (2011-nji ýyldan bäri Mario Monti) hökümetiň baştutanydyr.
TEBIGATY. Italiýa aram guşaklygyň tokaý zolagynyň çäklerinde we subtropiki guşaklykda ýerleşýär. Onuň tebigatyna Ortaýer deňzi uly täsir edýär. Kenar ýakasynyň uzynlygy 7500 km. Italiýanyň territoriýasynyň 4/5 bölegini diýen ýaly daglar we belentlikler tutýar. Italiýanyň demirgazygyny Alplar tutýar. Günbatar Alplar has belentdir (Monblan dagy, 4810 m, Italiýanyň iň belent nokady). Gündogar Alplaryň beýikligi 3899 m (Ortles dagy) ýetýär. Alplardan günortada Padan düzlügi ýerleşýär. Padan düzlüginden günortada Apennin ýarym adanyň çäklerinde orta belentlikdäki Apenninler 1200 km diýen ýaly uzalyp gidýär. Onuň iň belent nokady Korno dagydyr (2914 m). Alplaryň we Apenninleriň eteklerinde belent düzlükler (200—500 m), Po derýasynyň ugrunda toýunsow batgalaşan pes düzlükler bar. Sönen we hereket edýän wulkanlar (Amiata, 1734 m, Wezuwiý, 1277 m) duş gelýär. Apennin ýarym adasynyň günortasyny Kalabriýa Apenninleri (1956 m) tutýar. Italiýanyň adalarynda daglyk relýef agdyklyk edýär. Adalarda birnäçe wulkan: Etna (3340 m), Stromboli, Wulkano bar. Italiýanyň territoriýasy Alp geosinklinal (epinli) oblastyna degişlidir. Onuň köp bölegini kaýnozoýda emele gelen Alp we Apennin daglary tutýar. Italiýa Alplarynyň merkezi, günorta bölekleri hek daşlaryndan, kristallik, çägeli-toýunsow we wulkanik jynslardan düzülendir. Gazylyp alynýan peýdaly zatlary: daş kömür, goňur kömür, nebit we ýanyjy gaz, gurşun, sink, demir magdany we ş. m. Mineral we gyzgyn suw çeşmeleri köp. Italiýanyň territoriýasynyň köp böleginiň subtropiki Ortaýer deňiz klimaty bar. Padan düzlüginde subtropiki klimat mylaýym klimat bilen çalyşýar. Tomsy yssy we gurak. Iýulyň ortaça C-sy 20—28°, ýanwaryňky —0+12°, Alplarda —15—20° ýetýän wagtlary bolýar. Ýylda 600—800 mm ygal düşýär. Derýalarynyň köp ýeri demirgazyk bölegidir. Iň uly derýasy — Po (uzynlygy 652 km). Apennin ýarym adanyň we adalaryň derýalary onçakly bol suwly däldir. Apennin ýarym adanda has uly derýalar Arno we Tibrdir. Italiýada kenarýakalary kurortly köller köp, olar gämi gatnawlydyr. Italiýada, esasan, goňur tokaý, dag çüýrüntgi, dag-çemen, allýuwial, goňur dag-tokaý we çüýrüntgili-karbonatly topraklar bar. Alplarda 800 m-e çenli belentlikde ýasy ýaprakly dag tokaýlary dub, kaştan, kerkaw, dagdan ösýär. 800 m-den 1800 m-e çenli beýiklikde buk we pürli tokaýlar, ondan ýokarda gyrymsy agaçlar, subalp we alp çemenlikleri ýaýrandyr. Apenninlerde, Sisiliýa we Sardiniýa adalarynda 500—600 m belentlikde tebigy ösümlikler (ebedi gök daş we dyky duby, piniýa sosnasy), 1000—1500 m belentlikde ýasy ýaprakly tokaýlar (dub, buk), 2000 m ýokarda pürli-ýasy ýaprakly tokaýlar (buk, ýel, pihta, sosna) ösýär. Haýwanlara, esasan, daglarda gabat gelinýär. Alplarda we Apenninlerde aýrak, köwük, kunida, alajagözen, Merkezi Apenninlerde goňur aýy duş gelýär. Towşan, awusiýdik, süýrenijiler we balyklar has köp. Guşlaryň 400-ýe golaý görnüşi bar.
ILATY. Italiýa ilatynyň sany boýunça dünýäde 23-nji orny eýeleyär (Ýewropada 5-nji). Ilatynyň 92.47% italýanlar. Olardan başga-da rumynlar (1.98%), demirgazyk afrikalylar (1.07%), albanlar (0.77%) ýaşaýar. Italiýanyň dine ynanýan ilatynyň köp bölegi katoliklerdir. Hut şonuň üçin hem Rimde katolikleriň dünýä merkezi Rim papasynyň döwleti Watikan ýerleşendir. Ilatyň gürlügi 1 kw.km. ýere 201 adam düşýär. Kampanýa oblastynyň Neapol prowinsiýasynda ilatyň gürlügi 2531 adam ýetýär. Ilatyň tebigy köpelişi -0.075%. Şäher ilaty 60 göterim, uly şäherleri Rim (2.7 mln.), Milan (1,4 mln.), Neapol (1 mln.), Turin (0.9 mln.), Genuýa, Palermo, Florensiýa, Bolonýa, Wenesiýa, Katopiýa.
HOJALYGY. Italiýa ykdysady taýdan ösen ýurt bolup, senagatyň ösüş derejesi boýunça dünýänin ösen döwletleriniň arasynda 7-nji orny eýeleýär.
Ýurduň milli baýlygynyň agramly bölegini kuwwatly kompaniýalar eýelik edýär. Olar «Fiat» awtomobil konserni, «Pirelli» rezin, şin, kabel korporasiýasy, «Eni» nebit kompaniýasy, «Montedison» himiýa konserni.
Italiýanyn ösen senagat pudaklary: nebiti gaýtadan işleýän, elektro-eneregetika, maşyn gurluşygy, himiýa, dokma, aýakgap, azyk senagatlarydyr. Maşyn gurluşygynda awtomobil senagaty öňe saýlanýar. Awtomobil öndürmekde Italiýa dünýä ýurtlarynyň arasynda 5-nji ýeri eýeleýär. Ortaça her ýylda 2 mln. golaý ýeňil awtomobil öndürilýär. Awtomobil senagatynyn esasy merkezleri: Turin, Milan we olaryň töweregindäki şäherlerdir. Meselem Turinin 5 hemra şäherlerinde awtomobil zawodlary gurlandyr. Italiýa motorolleriň watanydyr. Ýurduň geografiki ýerleşişi onda gämi gurluşygynyň ösmegine sebäp boldy. Gämi gurluşygynyn merkezleri: Lonfalkon, Triýest, Wenesiýa, Ankona, Genuýa, Liworno, Neapol, Messin, Palerm. Italiýada oba hojalygy we transport hem güýçli ösendir.
IÇERKI AÝRATYNLYKLARY. Italiýa 4 ykdysady raýona bölünýär:
- Demirgazyk Italiýa — senagatly raýon
- Merkezi Italiýa — Rim paýtagt raýony.
- Günorta Italiýa — agrar raýon
- Italiýa adalar raýony
Bu raýonlar özleriniň ykdysady osüş derejeleri we önümçiligiň ýöriteleşişleri boýunça biri-birinden örän tapawutlanýarlar.
DÖWLET GURLUŞY. Italiýa- respublika. Häzirki konstitusiýasy 1948 ýylyň 1 ýanwarynda güýje girýär. Döwletiň başynda prezident durýar. Ol parlamentiň iki palatasynyň bilelikdäki mejlisinde 7 ýyl möhlete saýlanylýar. Ýokary , kanun çykaryjy organy — deputatlar palatasyndan we senatdan ybarat parlamentdir. Palatalar ählumumy we göni saýlawlar arkaly saýlanylýar. Senatorlaryň 5-sini president ömürlik belleýär. Ýerine ýetiriji häkimiýeti — hökümet — Ministrler geňeşi. Hökümet parlamentiň öňünde jogapkärdir.
TARYHY. B. e. öň 2—1 müňýyllyklarda Apennin ýarym adana hindi-ýewropa taýpalary — italikler, latynlar we sabinler gelip başlaýar. Latynlar we sabinler Rimiň düýbüni tutujylardyr. B. e. 3 asyrynda Rim imperiýasy döreýär; gul eýeçilik ulgamy krizise sezewar bolýar, feodalizmiň elementleri ýüze çykyp başlaýar. 5 asyryň başynda westgotlar Italiýa gelip, 410 ýylda Rimi eýeleýärler. 455 ýylda Rim wandallar tarapyndan derbi-dagyn edilýär. 476 ýylda Günbatar Rim imperiýasy ýaşamagyny bes edýär. 488 ýylda Italiýany ostgotlar eýeleýär, olaryň serdary Teodorih gotlaryň we italikleriň koroly diýlip yglan edilýär. Şäherleriň ir ösüp başlamagy netijesinde 13 asyrda öňdebaryjy şäherlerde (döwletlerde) irki kapitalistik gatnaşyklar üçin şertler döreýär. 13 asyryň aýaklarynda Italiýada feodalizm ymykly gowşaýar. Öndüriji güýçleriň çalt ösmegi netijesinde Dg. we Orta Italiýada 14—16 asyrlarda ilkinji irki kapitalistik gatňaşyklar we proletariatyň ilkinji alamatlary döräp başlaýar. 16 asyrda katoliki reaksiýa güýçlenip, iýezuitler ordeni döreýär. Halk köpçüliginiň hor-homsy ýaşamagy halkyň gozgalaň turuzmagyna getirýär. 18 asyryň 1 ýarymynda Italiýanyň ykdysady we syýasy ýagdaýy has-da pese düşýär. 18 asyryň ahyrlarynda ýurdy bir döwlete birleşdirmek, daşary ýurt süteminden azat etmek ugrunda göreş ýaýbaňlanýar. Bonapartyň 1796—97 ýyllarda Italiýa eden ýörişinden soň Italiýada respublikalar döredilýär, emma olaryň köp bölegi Fransiýanyň gol astynda bolýar. 1804 ýyldan soň respublikalar korollyga öwrülýär. Ýurtda nägilelik, milli garaşsyzlyk hyjuwy artýar. 1813—14 ýyllarda Italiýanyň günortasynda we Milanda Fransiýa agalygyna garşy gozgalaňlar turýar. Garaşsyz demokratik respublika döretmek barada J.Madzininiň öňe süren ideýasy buržuaziýanyň päsgel bermegi sebäpli başa barmaýar. Azatlyk ugrundaky göreşiň aýgytlaýjy etapy 1859—60 ýyllaryň rewolýusiýasy bolýar. Şunda J. Garibaldiniň rewolýusion ekspedisiýasy (1860, maý) ägirt uly rol oýnaýar. 1860 ýylyň iýulynda Sisiliýa azat edilýär, sentýabrda Garibaldiniň rewolýusion goşuny iki Sisiliýa Korollygynyň paýtagty Neapola girýär. 1866 ýylyň Awstriýa-Italiýa urşy netijesinde Wenesiýa korollygy Italiýanyň düzümine girizilýär. Italiýany birleşdirmek işi 1870 ýylda tamamlanýar. Italiýada 19 asyryň ahyrlarynda senagat öwrülişi tamamlanyp, senagat ekerançylykdan bölünip aýrylmagyny dowam etdirýär. 1892 ýylda Italiýa sosialistik partiýasynyň (ISP) döremegi bilen işçiler hereketi özbaşdak syýasy göreş ýoluna düşýär. 20 asyryň başlarynda Italiýada häzirki zaman tipli iri senagat döreýär. Industrial proletariatyň ilkinji otrýadlarynyň peýda bolmagy bilen işçiler hereketi guramaçylykly häsiýete eýe bolýar. 1919-20 ýyllarda Italiýada rewolýusion hereket has-da ýokary göterilýär. Beýik Okt. sos. rew-nyň ýeňmegi italýan zähmetkeşlerine rewolýusionizirleýji täsir edýär. Italiýa sosialistik partiýasynyň hatary artýar, 1906 ýylda döredilen Ählumumy zähmet konfederasiýasy uly güýje öwrülýär. 1921 ýylyň ýanwarynda ISP bölünýär, onuň çep ganaty Italiýa Kommunistik partiýasyny (IKP) döredýär. 1922 ýylda hökümet başyna Mussolininiň geçmegi bilen 1925 ýylda ýurtda
bir partiýaly faşistik hökümet düzülýär. Ol Efiopiýany basyp alýar (1935), Ispaniýada bolan faşistik pitnä kömek edýär (1936), faşistik Germaniýa bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýar. 2 jahan urşy döwründe faşistik Germaniýanyň tarapynda durup, Sowet Soýuzyna garşy urşa girişýär. 1943 ýylyň sentýabrynda Italiýanyň täze hökümeti gürrüňsiz boýun egmek hakynda iňlis-amerikan komandowaniýesi bilen gizlin ylalaşyga gol çekýär, nemes-faşistik goşunlary muny eşidip, Italiýanyň köp bölegini basyp alýar, basyp alan territoriýasynda Mussolinini hökümet başynda goýýar. 1943 ýylyň güýzünde antifaşistik, azat edijilik göreşiniň täze etapy başlanýar. 1945 ýylyň 25 aprelinde IKP-niň ýolbaşçylygynda geçirilen ählihalk gozgalaňy netijesinde Demirgazyk Italiýa gitlerçi basybalyjylardan azat edilýär. 1947 ýylyň 22 dekabrynda Italiýa respublikasynyň konstitusiýasy kabul edilýär. Emma Italiýanyň täze hökümeti 1948 ýylda Marşallyň plany diýilýäni kabul edýär, 1949 ýylda NATO girýär.
EDEBIÝATY. Italiýanyň irki döwür folklory saklanmandyr. Orta asyr italýan edebiýaty Rim imperiýasy ýykylandan soň we 6—12 asyrlarda latyn dilinde (köplenç dini gimnler, legendalar). döreýär. Dante Aligýeri (1265-—1321) ýeke-täk edebi dili döredijidir. Wozroždeniýe döwrüniň (14—16 asyr) edebiýatyna (F. Petrarka, J. Bokkaçço we b.) gumanistik dünýägaraýyş, soslowiýelilige garşy çykmak, şatlyga-begenje ýugrulan pikiri erkin beýan etmek, antik döwre
gyzyklanmak mahsus bolupdyr. 17 asyrda kontrreformasiýanyň we feodal reaksiýasynyň güýjemegi we italýan ýerleriniň köp böleginde ispanlaryň agalyk etmegi zerarly Italiýanyň ruhy durmuşy pese gaçyp, edebiýaty kriziise sezewar bolýar. 19 asyryň ahyrlarynda Italiýa edebiýatynda neoromantik we simwolik ugurlar peýda bolýar. 40-njy ýyllaryň ortasynda antifaşistik ruha, halkyň içinden çykan garamaýak adama ynanmak duýgusyna ýugrulan, milli durmuşy dogry görkezmäge çalyşýan neorealizm esasy realistik ugur bolýar. Şu döwürde antifaşistik, partizançylyk göreş tematikasy edebiýatda uly orun eýeleýär. Wittorininiň «Adamlar we peläketler» (1945), R. Wiganonyň «Anýeze ölüme barýar» (1949) romanlary we b. munuň aýdyň şaýadydyr. Şahyr we ertekiçi J. Rodari çagalar üçin progresiw edebiýaty («Çippollinonyň başdan geçirenleri») döredýär. 60-njy ýyllarda italýan edebiýaty neorealizm tejribesini peýdalanyp, ideýa-çeperçilik taýdan täze aspektlere eýe bolýar. Häzirki zaman adamynyň obrazy aýdyňlaşýar, onuň sosial we psihologik şekillendiriliş sferasy giňelýär. 70-nji ýyllaryň sepgidinde Italiýada işçiler we ýaşlar heretetiniň ýokary göterilen ýadaýynda progressiw italýan hereketi bilen buržuaz «köpçülikleýin medeniýetiniň» arasynda ýiti göreş gidýär. Reaksion ideologiýa öňde baryjy italýan medeniýetiniň ýiti gaýtawul bermegine sezewar bolýar (M. Soldatinýň «Aktýor» romany, 1970; L. Orsininiň «Anesteziýa»’ atly hekaýalar ýygyndysy, 1971). Italiýa kompartiýasy çeper metod hökmünde realizm prinsiplerini işläp düzmäge köp üns berýär. Italiýanyň häzirki zaman edebiýaty dünýä medeniýetinde görnükli orny eýeleýär.
ARHITEKTURASY WE ŞEKILLENDIRIŞ SUNGATY. Rim synandan soň 8—11 asyrlarda orta asyr arhitekturasy (bazilikalar, merkezi gümmezli buthanalar) döreýär. 11—13 asyrlarda dg. Italiýanyň şäherleri roman stilinýň merkezine öwrülýär. Monumental buthanalar bilen bir hatarda şäher diwarlaryny, owadan jaýlary, diňleri, derwezeleri, ratuşalary gurmak işi ösýär. Wizantiýa arhitekturasynyň täsiri güýçlenýär. 13—14 asyrlarda gotika stili ornaşýar. Şu döwürde dar köçeleri, söwda ploşşadlary, gala görnüşinde gurlan feodal köşkleri bolan orta asyr şäherleri hakyky keşbine eýe bolýarlar. Wozroždeniýe döwründe (15—16 asyrlar) şäher gurluşygynyň täze prinsipleri, konstruksiýalaryň we proporsiýalaryň matematiki hasaplamalary işlenip düzülýär. 16—18 asyrlarda barokko stili (ägirt uly ansambllar, fontanlar, terrasa görnüşli parklar), 20 asyrda täze akym—konstruktiwizm ornaşýar. Häzirki zaman gurluşyk materiallarynyň ulanylmagy, konstruktiw we giňişlikleýin çözgütleriň ulanylmagy estetiki çeperçilik Italiýa ymaratçylygynyň häsiýetli sypatydyr. Rimdäki Termini wokzaly (1960), Kiçi sport köşgi (1957) munuň aýdyň şaýadydyr. Şekillendiriş sungatynda 12 asyrlardan dini stanok žiwopisi, dekoratiw skulptura ösýär. Wozroždeniýe döwründe skulptorlar erkin şahsyýetiň ideýalaryny teswir edipdirler, žiwopisde adamyň we daş-töwerekdäki dünýäniň gözelligi wasp edilýer. Leoňardo da Winçi, Mikelanželo, Rafaeel, Tisian, P. Weroneze, Pombo, B. Moroni we b. şol döwrüň meşhur sungat ussatlarydyr. 18 asyrdan grawýurada we teatr dekorasiýasynda klassisizmiň sypatlary döräp ugraýar. Milli azat edijilik hereketi bilen baglanyşyklykda italýan romantizmi (Geýes, D. Morelli) döreýär. 20 asyrda faşizm bilen baglanyşykly bolan futurizm we neoklassisizm akymlary peýda bolýar. 1939—45 ýyllarda realist hudožnikler öz döredijiliginde Italiýanyň gapma-garşylykly hakykatyny görkezmäge çalyşýarlar. Skulpturada realistik meýiller J. Mansunyň, E. Grekonyň döredijiliginde ýüze çykýar. Italiýanyň sungatynda realizm döwlet tarapyndan goldanylýan modernistik akym bolan abstract sungatyň köp dürli toparlaryna garşy dartgynly göreşde ösýär.
(Bellik: Köp maglumatlar “Wikipedia” salgylanyp täzelendi)
Çeşmeler:
- Öräýew N., Batyrow A. “Dünýäniň ykdysady we sosial geografiýasy, IX klass”. Aşgabat “Magaryf”,1997.
- Türkmen Sowet Ensiklopediýasy, Tom 4, sah.73-78
- “Wikipedia”. Erkin ensiklopediýa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Salam, hormatly lukman! Men alkogolly içgileri içenimde, eger köpräk mukdarda içiläýsem, ertesi gün daňdanlar gaty erbet ýüregim bulanyp baslaýar. Onsoň gaýtaryp, ögäp uzak gün gaty erbet ýüregim bulanyp geçýär. Solar ýaly wagt hiç janyňa jaý tapyp bolanok. Bir owurt suw içseňem gaýdyp dur. Ýürek bulanma gaty erbet zat. Elbetde munuň alkogolyň organizme has artygrak düsüp, zäherlenme netijesinde bolýandygy dogry. Ýöne solar ýaly ýürek bulanmada näme edip bolýar? Ýürek bulanmany nädip aýyrmaly? Serhoslykdan soň bolýan ýürek bulanmadan nädip çaltrak dynyp bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Size alkogol içgileri kabul edilenden soň dörýän ýürek bulanmany aýyrmak üçin aşakdaky maslahaty berip bolar:
► Aşgarlanan minerallaşdyrylan süwüň birnäçe stakanyny kabul ediň. Minerallaşdyrylan suw bedeniň zäherlenmesini aradan aýyrmaga hem-de gaýtarma netijesinde ýitirilýän duzuň öwezini dolmaga kömek berýär.
► Ýürek bulanmany, marinada ýatyrylan gök önümleriň suwuny kabul etmek, pasterizasiýany geçmedik kwas, limon şiresi, aýran, gymyz ýaly içgiler hem, düzüminde köp mukdarda saklanýan süýt turşulygy sebäpli aýryp bilerler.
► Ýürek bulanmada gök çaý içmek hem peýdaly içgi hasaplanýar.
► Nahar iýmezden öň, täze taýynlanan ýer almasynyň şiresiniň 1 nahar çemçesini kabul ediň.
► Ýörek bulanmadan iýmit sodasynyň erginini kabul ediň (1 stakan suwa 1 çaý çemçesi).
► Işjeňleşdirilen kömri kabul etmek hem peýdaly netijäni berip biler. Kömürli gerdejikleri alkogol içgileriň yz ýany ýa-da ertesi gün hem kabul etmek bolýar. Eger Siz agşamdan onuň 4 gerdejigini kabul etseňiz, belki-de irden özüňizi beýle ýakymsyz duýmarsyňyz. Özüňizi erbet duýup başlan badyňyza, her 4-6 sagatdan gerdejigiň 2-4 sanagyny kabul etmek maslahat berilýär. Kömür zäherleri özüne sorup alyp, bedenden çykmaga ýardam berýär.
► Gezmelemeler, ýeňil fiziki maşklar hem (eger sehoşluk ýagdaýy geçen bolsa) bedeniň alyş-çalyş ýagdaýyny çaltlandyryp, zäherleriň bedenden çalt çykmagyna kömek edip biler.
► Ýokarda aýdylan çäreler kömek etmedik ýagdaýynda, aşgazany ýuwmak çäresini geçirme, zäherlenme alamatlary güýjäp, Siz ýeňillik duýmadyk halatyňyzda lukmana ýüz tutmak ýerlikli bolar.
► Alkogol içgileriň ýaramaz täsirinden dynmak üçin ýörite serişdeler hem çykarylýar. Meselem, Alka-prim serişdesi. Düzüminde glisinden başga asetilsalisil turşulygyny (aspirin) saklaýanlygy üçin, onuň ulanylmagy aşgazanyň nemli bardasyny gyjyndyrmazlyk üçin maslahat berilmeýär.
Bedeniňizi ýaramaz üýtgemelere sezewar edip, özüňizi artyk alada goýmazlyk üçin, iň gowusy alkogol içgilri kabul etmekde belli bir çägi saklamakdyr ýa-da ony asla kabul etmezlikdir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
ABŞ S-400 raketa goranyş ulgamy bilen bagly beýanat berdi
ABŞ-nyň Döwlet sekretarlygynyň metbugat geňeşçisi Hizer Noýert Türkiýäniň we Russiýanyň arasyndaky S-400 raketa goranyş ulgamynyň alynmagy bilen baglanşykly: “NATO agza ýurtlaryň NATO ulgamlary bilen sazlaşykly harby ulgam ulanmalydyr” diýdi
Hizer Noýert gündelik metbugat ýygnagynda Türkiýäniň we Russiýanyň arasyndaky S-400 raketa goranyş ulgamynyň alynmagy bilen bagly soraga jogap berdi.
Noýert: “NATO agza ýurtlaryň NATO ulgamlary bilen sazlaşykly harby ulgam ulanmalydyr. Russiýanyň ulgamy eger Türkiýe aýdylşy ýaly S-400 ulgamyny alsa bu ýagdaý strandartlara bap gelmez we bu biz üçin örän aladalandyryjydyr” diýdi.
Prezident R.T. Erdogan bolsa Yslam hyzmatdaşlyk guramasynyň maslahaty üçin geçen hepdäniň ahyrynda giden Gazagystan saparyndan soň metbugat işgärlerine beýanat berip: “Türkiýe Respublikasynyň goranyş senagaty we goranmagy bilen bagly garaşsyzlyk ýörelgelerini ýa-da garaşsyz kararyny hiç kimiň jedelleşige açmaga hukugy ýokdyr. Biz öz Garaşsyzlygymyz bilen baglanşykly kararymyzy özümiz bereris, goranyş çärelerini we howpsyzlyk çärelerini özümiz görmäge jogapkärdiris” diýdi.


text:
17-nji maýda ABŞ-nyň Adalat ministrligi 2016-njy ýylda geçirlen prezidentlik saýlawlarynda Donald Tramp bilen Orsýetiň arasynda boldy diýilýän gizlin hyzmatdyşlygy derňemek üçin Federal derňew edarasynyň ozalky başlygy Robert Mýulleri ýörite prokurorlyga belledi.
Orslar noýabrda geçirlen saýlawlaryň Trampyň peýdasyna we Hillari Klintonyň garşysyna netijelener ýaly işler alyp bardy diýilmeginiň garaşsyz derňelmegine talap güýçlenen wagty ýörite prokuroryň bellenmegi Kongresdäki demokratlary hem-de respublikanlary begendirdi.
ABŞ-nyň Baş prokurorynyň orunbasary Rod Rozenştaýn (Rod Rosenstein) özüniň derňewe ýörite prokuror bellemek barada gelen netijesini “saýlawlarda nähilidir bir jenaýata baş goşulandygyna we gaýragoýulmasyz sud edişligiň hökmany suratda boljakdygyna” ynanýandygy üçin däl-de, eýse ol “ýörite geňeşçi, Amerikan halkynyň derňewiň netijelerinden doly derejede kanagatlanmagy üçin zerurdyr” diýip esaslandyrdy.
Rozenştaýn: “Halkyň bähbidi menden bu derňewe garaşsyz hem ygtyýarly adamy ýörite derňewçi edip bellemegi talap edýär” diýdi.
Ýörite prokuror garaşsyz diýip hasaplanýar sebäbi ol derňew işlerini alyp barmak üçin Adalat ministrligine ýa-da ýa-da Ak tam sala salmazdan derňewçileri saýlap seçmäge ygtyýarly. Şeýle-de ol, jenaýatda güman edilýän islendik adamlary sud etmäge ygtyýarly.
Federal derňew edarasy Orsýet bilen ilteşikli hasaplanýan jenaýatlary dereňemek işine geçen ýylda girişipdi. Golaýda, has takygy geçen hepde, Trampyň FDE-niň ozalky başlygy Jeýms Komiýni (James Comey) eýeleýän wezipesinden boşatmagy “Ak tam Adalat ministrliginiň alyp barýan derňewe işlerini bökdeýär” diýen şübheleriň döremegine sebäp bolupdy.
Komiý, Trampyň özünden eden haýyşlarynyň we beýleki gürrüňdeşlikleriniň mazmuny barada öz galdyran belliklerinde agzap geçipdi we bu barada 16-njy maýda dürli habar çeşmelerinde giňişleýin habarlar peýda bolupdy. Öz gezeginde Ak tam, Komiý bilen Trampyň arasynda Flin barada boldy diýilýän gürrüňleri ret etdi.
Şol bir wagtyň özünde, birnäçe kongres liderleri Trampyň Flin derňewiniň bes edilmegini haýyş etmegi adalatyň bökdelmegi diýip häsiýetlendirdiler. Adalatyň bökdelmegi Birleşen Ştatlarda jenaýatçylykdyr.
17-nji maý güni agşama ýetmän, kongresiň düzümindäki üç sany komitet Komiýniň galdyran belliklerini görmegi talap etdiler we onuň Tramp bilen eden gürrüňlerini tassyk etmegini soradylar.
Ýörite prokuroryň bellenmeginiň yz ýany, ýagny 16-njy maýda Tramp beýanat ýaýradyp, ýene-de bir gezek Orsýet bilen öz kampaniýasynyň arasynda hiç hili ilteşigiň bolmandygyny tekrarlady.
Beýanatda: “Giňişleýin derňeweler biziň ozalam bilýän zadymyzy, ýagny meniň kampaniýam bilen haýsydyr bir daşary ýurt edarasynyň arasynda gizlin hyzmatdaşlygyň bolmandygyny tassyk eder. Bu meseläniň basym netijenlenmegini umyt edýärin” diýildi.
Beýanatdan ozal Tramp orsýetli meseläniň habar serişdelerinde gürrüň ediliş mazmunyndan şikaýat edip şeýle diýdi: “Men muny uly ynam bilen nygtaýaryn; menden ozal hiç haçan hiç bir syýasatça şeýle ýowuz hem adalatsyz daralmandy”
Kongres liderleri ýörite şuranyň bellenmegini oňladylar. Demokratlar ýörite geňeşçi barada geçen ýyldan bäri çagyryş edip gelýärdiler. Soňky wagtlar bu çagyryş horuna respublikanlaryň hataryndanam goşulanlar bolupdy.
Senatyň demokrat lideri Çarls Şumer, bu wezipä Mýulleriň bellenilmegi dogry karar diýdi. Mýuller 2001-nji ýyldan 2013-nji ýyla çenli, ýagny respublikanlaryň hem-de demokratlaryň ýurdy dolandyran döwürlerinde, Federal derňew edarasyna başlyklyk edipdi.
Şumer: “Şeýle ýagdaýda ýörite şuranyň iş alyp barmagyna örän uly zerurlyk bardy. Baş prokuroryň orunbasary Rozenştaýn örän dogry karar berdi”, diýdi.
Wekiller palatasynyň demokrat lideri Nänsi Pelosi (Nancy Pelosi) Mýuller barada “örän ynamdar hem-de ýokary derejede sylanýan döwlet işgäri” diýdi. Şeýle-de ol: “ýörite prokuror bu ugruda ilkinji ädim, ýöne bu iň soňky ädimem bolmaly däldir. Mýuller barybir Trampyň gol astyndaky Adalat ministrliginiň gözegçiliginde iş alyp barar” diýip sözüniň üstüni ýetirdi.
Orsýet bilen ilteşikli hasaplanýan işi derňeýän, Palatanyň gözegçilik komitetindäki ýokary derejeli demokrat Eliýa Kammingz (Elijah Cummings): “Meniň pikirmçe Mýuller adalatly, çuň hem garaşsyz iş alyp barar. Ol aňsat täsir astynda gälmaz” diýdi.
Palatanyň gözegçilik paneliniň başlygy, respublikan Jeýson Çeýwez (Jason Chaffez): “Şura başlyklyga Mýulleriň bellenmegi örän dogry karar. Ol bu wezipä aňry başy mynasyp. Mýuller köpler tarapyndan giňden kabul ediler” diýdi.
Orsýetli meseläni derňeýän beýleki bir toparyň başlygy, ýagny Senatyň Aňtaw komitetiniň başlygy Riçard Barr, ýörite prokuroryň bellenmegi “örän dogry” karar diýdi. Ol: “Bu karar Amerikan halkyny kanagatlandyrar we hiç kimiň täsiri bolmazdan derňew geçirilýändigine ynam döreder” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň aňtaw gulluklary şu ýylyň başynda “Orsýet Amerikanyň prezident saýlawlaryna goşuldy” diýen netijä geldi. Federal derňew edarasynyň barlaglary şeýle maglumatlaryň esasynda işlenip düzülýär. Moskwa bu ýagdaýy öwran-öwran ret edip gelýär.


text:
Birmanyň Rakin ştatynda täzeden dörän zorlukly wakalardan bäri, 15 gün içinde 300 müňe golaý rohinga musulmany Bangladeşa gaçdy diýip, BMG 9-njy sentýabrda aýtdy.
BMG-nyň resmileri ozal kömek agentlikleriniň gurşawyna alynmadyk ýerlerden has kän rohinga musulmanyny tapandyklaryny aýdýarlar.
"25-nji awgustdan bäri 290,000 çemesi rohinga Bangladeşe geldi” diýip, BMG-nyň Bosgunlar edarasynyň sözçüsi Josef Tripura aýtdy.
Bu san bir günde 20 müň çemesiköpeldi.
Rohingalaryň köpüsi Bangladeşiň Birma bilen 278 kilometr serhedinden pyýada ýa gämili geçip gelýär.
Bosgunlar Birmanyň howpsuzlyk güýçleriniň we buddaçy mähelleleriň öz obalaryny otlandygyny aýdýarlar. Hökümet geçen aý polisiýa postlaryna rohinga jeňçileri tarapyndan edilen hüjüme çäre görýändigini aýdýar.
Rohingalar buddaçylaryň agalygyndaky Mýanmarda kemsidilip gelinýär, olara raýatlyk berilmeýär.


text:
Türkmenistan we Gazagystan ýaragsyzlanmak babatda özara gatnaşyk eder. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Prezident Nursultan Nazarbaýewiň Astanada geçirilen giňişleýin düzümdäki gepldeşiklerde bu abarada aýdyldy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurtlaryň ikisi hem Merkezi Aziýada ýdro ýaragyndan azat zolak hakyndaky Şertnama gatnaşyjy bolup durýarlar we BMG_niň hem-de ÝHHG-niň çäklerinde bu ulgamda anyk işleri durmuşa geçirmekde bilelikde iş alyp bararlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pikirine görä, Merkezi Aziýada ýadro ýaragyndan azat zolak hakyndaky Şertnama yklymda parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmegiň möhüm guraly bolup durýar.
Çeşme: TDH


text:
Jemgyýetçilik ýerlerinde hajathanalar ýok bolsady durmuşymyz nähili bolardy? Muny göz öňüne getirmek hem gorkunç! Dükandyr-restoranlar, kafeler we söwda merkezleri näçe gerekli we özüne çekiji bolsa-da, hajathana gerek bolup, gyssanyp duran adamyň gözüne bularyň hiçisi görünmeýär. Ol hajatyny bitirmek üçin jübüsindäki bar puluny bermäge taýýar. Hajathandan çykandan soň bolsa, onuň üçin älem-jahan ýene ýerine gelen ýaly bolýar.
Bizde nähili?
Ýurdumyzda hajathana ýagdaýy edil bäşlik baha ýetenok, ýöne umuman alanyňda erbet däl. Jemgyýet ýerlerindäki hajathanalar hemme wagt arassa bolmasa-da, arassaçylyk azda-kände höküm sürýär. Söwda, dynç alyş merkezleri arassaçylygyň mysaly bolup durýar. Bu ýerlerdäki hajathanalar adam üçin hemme taraplaýyn rahat we elýeterli.
Birinji bilen, hajathana bahasynyň ujypsyzlygyna seretmezden, bu ýerlerdäki hajathanalar mugt. Ikinjiden, söwda merkezlerinde hajathanalaryň köpdügi sebäpli gelen adam kän garaşmaly bolanok. Emma, gynansak-da bu ýerleriň gözden salyp bolmaýan näsazlyklary bar. Söwda merkezleriniň hajathanalary çilimkeşleriň mekanyna öwrülipdir. Tüsseden doýup çykan adamdan soň hajathana girmek çilime garşy raýatlara hezil berenok.
Jemgyýet ýerlerindäki hajathanalarda ýene bir uly kemçilikleriň biri hajathana kabinkalarynyň adam boýundan pes bolmagydyr. Bu esasan hem bazarlarda köp duş gelýär. Hajathana kabinkasyna giren adamy daş-töweregindäki adamlar (başga kabinkadakylar we garaşyp duranlar) kynçylyksyz görüp bilýär. Beýle kabinkalar hamala goňşy kabinkadaky adam bilen gürleşmek üçin gurulan ýaly. Bu gelýän adamlary örän biynjalyk edýär.
Ýurduň iň uly we abraýly söwda we dynç alyş merkezi "Berkarar" çilim çekmeklige garşy täsirli syýasatyny alyp barýandygy sebäpli başga ýerlere görelde bolup durýar. Bu ýerde çilim çekmek di ňe daşarda tomusky kafenyň barynyň stoýkasynda rugsat edilen. Emma, ikinji ägirt söwda merkezi Ýimpaşda welin tersine – hajathanalarda çilim kän çekilýär.
Oba ýerlerinde, köplenç, hajathanalar ýaşaýjylar tarapyndan howlyň içinde, ýaşalýan jaýdan aýratyn edilip gurulýar. Bu hajathanalaryň esasy kemçiligi olaryň gyşyna sowuk, tomusuna bolsa yssy, petik bolmagydyr. Meniň pikirimçe, hajathanalaryň daşarda gurulmagy gadymdan gelýän däp bolany üçin oba ýaşaýjylary muňa öwrenişen we olar hajathanalaryň öýüň içinde bolmagyna düýbünden garşy.
Hajathanalar adamzadyň tebigaty üçin möhüm zatlaryň biri bolup durýar. Sagdyn we rahat ýaşaýyş üçin hajathanalarymyz arassa bolmaly we, elbetde, dogry gurulmaly. Ýurdumyzdaky hajathanalar hem düzedişlere, özgerişlere mätäç. Arassaçylyga köpräk üns berlip, çilim gadaganlygy ýokary derejede alnyp barylsa gowy netijeler gazanylyp bilner. Adam boýundan pes hajathanalaryň gurulmagynyň bes edilmegi we köneleriň düzedilmegi hem ýene bir göz öňüne tutulmaly zatlaryň biri. Belki-de, oba ýerlerindäki hajathanalaryň hem rahat bolmagy üçin orta pikirler atylsa, mümkinçilikler döredilse, täsirli üýtgeşmeleriň girizilmegine ýol açylar.
Awtor: Sapar Aşyrow
Teswirlemeler
Kopchulik yerlerindaki hajathanalaryn arassa bolmagy mohum (sebabi kopchulik hajathanalarynda durli kesseller bilen yokushmak riski diysen yokary).
Hajathanalarda chilim chekyanlerin yagdayy diysen dogry bellenip gechilipdir. Sebabi, kopchulik hajathanalary oydaki hajathana yaly arassa bolmayar, olara girip-chykyan kan bolyar, we ozune yeterlik ysy/hapasy bolyar (ya-da kamahal adamlar hajatyny edenden sonra yzyny arassalaman chykyalar) we bularyn ustune chilimin ysy - diysen artykmach bolup duryar.
Ustesine, kopchulik yerlerindaki hajathanalaryn arassachylygna seredyan ayal mashgalalaryn ishine byraz bolsada hormatymyz bolmaly. Olaryn sheyle yerleri arassa saklamagy her kimin edip biljek ishi dal.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Neşekeşlik örän howply we çalt ýaýraýan epidemiýadyr. Bu dert ençeme ýaş ömürleri aždarha kimin "ýuwudýar". Neşe serişdesini artyk mukdarda ulanmak sanlyja minudyň içinde ölümçülige getirmäge ukyplydyr.
Biziň döwrümizde neşekeşlige sezewar bolanlaryň diňe ujypsyz sany bu dertden saplanyp, jemgyýete, sagdyn durmuşa gaýdyp gelmäge ýol tapýar.
Adamzadyň bedeni ösüş ýolunda kämilleşip taplansa-da, täze döwrüň ýaramaz endiklerini "göz öňüne tutmandyr", şonuň üçin-de olaryň öňünde goragsyz, ejiz bolup galypdyr. Adamyň bedeni neşe serişdeleriniň täsirine ýaşaýşynyň her bir döwründe bendi bolmaga ukyplydyr. Beden näçe ýaş bolsa, neşe zäheri şonça-da hilegär we howply täsir edip, bedeniniň ähli agzalaryny, ulgamlaryny zäherleýär. Neşe serişdesini bir gezejik dadyp görmeklik käbir ýagdaýda ýowuz bela öwrülmegi, agyr ýagdaýlara sezewar edip, maýyplyga uçradyp bilýändigini ýatdan çykarmaly däl.
Zäherleýji maddalary: çilimi, spirtli içgileri, neşe serişdeleriniň täsiriniň netijesi ony ulanmaklygyň uzaklygyna baglydyr. Gadym latyn nakylynda: "Damja daşy güýji bilen däl-de, ýygylygy bilen pytradýandyr", – diýlen sözler örän ýerliklidir. Şol sebäpli çilimiň her burum tüssesi, spirtli içginiň her damjasy, neşe serişdesiniň her humarlaýjy pursady bedeniň sagdynlygyny, ýaşlygyny, gözelligini we güýç-gaýratyny hemişelik alyp gidýär.
Beýik rus ýazyjysy F. M. Dostoýewskiniň: "Gözellik adamzady halas eder", – diýen dana sözleri bar. Neşekeşlikden jebir çekýän ýetginjeklerde we ýaş adamlarda şol gözellik göni we göçme manyda kem-kemden ýok bolýar. Olar daşky keşbine timar bermeklerini goýýar, derisi öçügsi, sarymtyk-ýer reňkine boýalyp, çalt horlanyp başlaýarlar, göwräniň durky üýtgäp, küýkülik emele gelýär, wagtyndan öň garry sypatyna girýärler. Köplenç neşekeşleriň dişleri dökülip, agyz boşlugynyň nemli bardasynda çiş emele gelýär, dişini yzygiderli arassalan ýagdaýynda-da özboluşly ys aýrylmaýar. Neşe we beýleki zäherleýji serişdeleri ulanýan adamlaryň beden etiniň kuwwady peselýär. Olaryň agyr işi ýerine ýetirmek, ýük götermek ukyby örän pesdir.
Neşekeşligiň galdyrýan ýene bir elhenç yzlarynyň biri – ýaş bedeniň mundan beýläk fiziki ösüşini bes etmegidir. Ol adamyň ömrüniň, ortaça 20 ýaş kemelmegine sebäp bolýar. Neşe serişdesini bir gezek dadan adamyň galan ömri ejir bilen azaba öwrülýändir. Onuň durmuşynyň tutuş manysy neşe serişdesini tapyp, az salym hem bolsa, humarlaýjy täsirine düşüp, lezzet almak bolýar. Neşe ýetmezçilik eden wagty bolsa, halys tapdan düşürýän, yzygiderli kellagyry, ýürek bulanma, baş aýlanma, gaýtarma, aram-aram özünden gitme ýaly ýagdaýlar hepdeläp ýa-da indiki neşe humaryndan dadýança dowam edýär.
Emma neşekeşleriň ejiri diňe kellagyry bilen çäklenmeýär. Olarda dem alşyň sazlaşygy we çuňňurlygy bozulyp, howa ýetmezçiligi ýüze çykýar. Şonuň üçin-de, olar agzyny açyp dem almaga mejbur bolýarlar, bu bolsa güýçli üsgülewügiň emele gelmegine getirýär. Üsgülewük, öýkeniň kiçelmegi, dem alyş ukybynyň peselmegi - küýkülige eltýär. Sagdyn öýken bolmasa, saglyk hem zym-zyýat bolýar. Ujypsyz fiziki hereket bular ýaly ýaşlar üçin azaba öwrülip, uzak wagtlap geçmeýän demgysma heläk edýär. Öz akmaklygy zerarly gazanylan ejizliginden utanyp, olar dürli sebäpleri bahana edip, fiziki zähmetden gaçma bilen bolýar.
Neşe zäheri adam bedeniniň iň zerur agzalarynyň biri bolan ýürege-de uly täsir edýär. Örän agyr zähmet çekende adamyň ýüregi oňa kuwwat berip, kömege gelýär, emma neşe serişdesi çenden aşa köp düşen wagty, onuň zäheriniň öňünde ýürek ejizläp, öz işini togtatmaga mejbur bolýar. Neşe serişdesiniň ujypsyz böleginiň yzygiderli bedeni zäherläp durmagy hem ýürek ulgamynyň işinde bozulmalaryň: döşüň çep böleginde ýiti agyrynyň ýüze çykmagyna, aýaklaryň, ýüzüň çişmegine, gan gusma, el, ýüz derisinde gögerme emele gelmegine getirýär. Bular ýaly ýaş adamlar çalt ýöremäge we ylgamaga ukypsyzdyr. Olar edil garry adam ýaly zordan ýöräp, bedenine fiziki agram salmakdan gaçyp gezýärler. Bu ýagdaýa bolsa bedene düşýän zäher zerarly ýürek myşsasynyň zeperlenmegi sebäp bolýar.
Neşe serişdelerini we beýleki zäherleýji maddalary ulanmak gyzylödek, aşgazan, içege, bagyr we böwrek ýaly beden agzalaryna hem uly zyýan ýetirýär.
Meýletin kabul edilen zäheriň ýaramaz täsiri adam bedeniniň iň näzikulgamy bolan – nerw ulgamyna, ilki bilen hem beýnisine uly zeper ýetirýär. Bu bolsa dürli psihiki bozulmalara eltýär. Şular ýaly ýagdaýa düşen adamyň hereketini hiç hili çaklamak, öňünden duýmak, öňüni almak mümkin däldir. Neşe humarynyň täsiri meýletin akylyňdan azaşmakdyr. Ol ýetginjegiň we ýaş adamyň psihiki ösüşini we kämilleşmegini saklaýar. Şeýle-de ol durmuşda şol gamgyn pursada çenli toplan tejribesini we bilimini ýitirip başlaýar. Neşekeşleriň özüni alyp baryşy: akgöwünlilik, duýgudaşlyk, rehimdarlyk, kişiň duýgusyna bolan sarpa ýaly duýgularyň olardan daşlaşyp, rehimsizlik, mähirsizlik, kalby boşluk ýaly häsiýetleriň durmuşyna ornaşýandygyna şaýatlyk edýär. Ýaramaz duýgylaryň öçmegi bilen birlikde, neşekeşlige duçar bolanlaryň huşy hem kütelip başlaýar. Neşe serişdesiniň ýaramaz täsiri ony ulanýan ýetginjeklerde we ýaşlarda ýiti ruhy nähoşlugyň döremegine, gödek hereketlere getirýär.
Meşhur rus terapewt-lukmany Mudrow spirtli içgileriň zyýany barada duýduryp: "Arakhor diňe öz bagryny içgä köýdürenok, ol geljekki oglunyň bagryny hem köýdürýär", – diýip aýdypdyr. Şonuň ýaly neşekeş hem geljekki nesliniň saglygynyň üstünden atanak çekýändigini unutmaly däldir. Nesil öndürmek ukybyny ýitirmedik neşekeşler: öli dogan, doga şikesli, maýyp, akyl taýdan ýetmez çagalary dünýä indirýär. Maşgalada aňy ýetmeýän, maýyp çagany ösdürmegiň nähili ejir, ähli maşgala agzalary üçin nähili psihologik göwnüçökgünlikdigi hemmelere mälim. Şeýlelikde, neşekeşligiň adamyň saglygyna, jemgyýete ýetirýän zyýany örän uly. Bu ýagdaýy bilip, oňa biperwaý bolmak mümkin däl.
Häzirki döwürde neşekeşligi bejermegiň dürli usullary bar. Olaryň käbiri şowly we oňat netije görkezýär. Neşekeşligi bejermegi esasy üç tapgyra bölýärler:
- Abstinent (azarlama) alamatlaryny aýyrmak. Bejergi derman serişdeleri bilen hassahanada geçirilýär we esasy neşe serişdelerini ulanmagy bes etmeginiň netijesinde ýüze çykan güýçli agyrylary we psihiki bozulmalary sazlamaga gönükdirilýär.
- Bejerişhanalarda we stasionarlarda neşe serişdelerine psihiki baglylygy bejermek. Bejergi neşe serişdeleriniň özüne çekijiligini psihiki derejesinde peseltmäge gönükdirilýär. Ol derman serişdelerini ulanmak bilen we dermansyz bejergä bölünýär.
- Resosializasiýa – ozalky neşekeşi jemgyýetiň doly gymmatly, işjeň agzalygyna gaýtarmak.
Bejerginiň üç tapgyryndan geçen ozalky neşekeşler ýene-de dikeldiş (reabilitasiýa) döwründen hem geçmelidir. Bu neşe serişdelerini ulanmakdan ýüz döndürenler üçin adaty sagdyn durmuşa uýgunlaşmagyň ýoludyr. Dikeldiş tapgyry syrkawyň islegine görä, lukmançylyk kärhanalarynda ýa-da başga kärhanalarda:
- Dini dikeldiş merkezlerinde;
- Neşekeşleriň öňki sosial hukugyny dikeltmek ugrunda ýörüteleşdirilen kärhanalarda;
- Neşe serişdelerini ulanmaklygy goýan adamlar bilen işleýän zähmet arkaly bejerýän merkezlerde geçirilip biler.
Gynansak-da, bejerginiň täze usullarynyň käbiri oňat netije bermän, saglyk üçin howpludyr. Neşe serişdesi bilen duşuşyk belli adamlar üçin saglygy bilen hoşlaşmakdyr. Ýetginjek ýa-da uly adam, günlerde bir gün bu betbagytlygyň daşyndan aýlanyp geçmän, öz janyny onuň eline meýletin beren bolsa, bedeninde mundan beýläk bolup geçjek üýtgeşmeler diňe erbetlige tarap bolar. Ähli çözülmedik meselelere garamazdan, biz neşekeşlige garşy göreşip bolýar diýmek bilen çäklenmän, oňa garşy hökman göreşmelidiris.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Agyr atletika boýunça halkara federasiýasynyň prezidenti Aziýa çempionatynyň guramaçylykly geçirilendigi üçin hoşallyk bildirdi
Agyr atletika boýunça halkara federasiýasynyň prezidenti, Halkara Olimpiýa komitetiniň hormatly agzasy Doktor Tamash Aýanyň gutlag hatynda şeýle diýilýär: Agyr atletika boýunça 2017-nji ýylyň Aziýa çempionatynyň ajaýyp guralandygy hem-de Aşgabat şäherinde görkezilen myhmansöýerlik üçin tüýs ýürekden hoşallygymy beýan edýärin. Men Türkmenistanyň paýtagtynyň gözelligine hem-de Aşgabat şäheriniň Olimpiýa toplumynyň ajaýyplygyna diýseň guwandym.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň hem üstünlikli sport çäresine öwrüljekdigine ynanýaryn. Agyr atletikaçy türgenleriň ýakyn wagtda Agyr atletika boýunça halkara federasiýanyň çärelerine gatnaşmak üçin ýene-de Aşgabada hem-de Olimpiýa toplumyna barjakdygyna umyt edýärin.