text:
Akademik Dmitriý Wasilýewiç Naliwkin dünýä belli geolog, görnükli alym, Lenin we döwlet baýraklarynyň laureaty, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasyny esaslandyryjylaryň biri, onuň hormatly akademigi, öz wagtynda respublikamyzyň Ýokary Sowetiniň deputaty.
Akademik Dmitriý Wasilýewiç Naliwkiniň mazary
Uzak ýyllaryň dowamynda onuň ylmy we guramaçylyk işiniň Türkmenistan bilen baglanyşykly bolandygyny akademigiň şägirdi ylymlaryň doktory, professor, häzir Gazagystanyň Aktau şäherindäki uniwersitetde işleýän Gurban Amannyýazow nygtaýar.
Bu akademik baradaky gürrüňi ilkinji gezek geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň ahyrynda Aşgabat — Nebitdag otlusynyň üstünde hut onuň şu şägirdinden eşidipdim. Gurban aga goňşuçylykda ýaşaýan bolsak-da, onuň bilen otlynyň küpesinde tanşypdyk. Şonda ol meniň "Edebiýat we sungat" gazetine ýolbaşçylyk edýändigimi bilip, halypasy barada gürrüň berip ugrady. Ol hakda hepdelikde oçerk çap edilse, akademigiň halkymyzyň öňünde bitiren hyzmatlarynyň ykrar edilmegi boljakdygyny sözüniň üstüne goşdy.
Men professoryň teklibini oňlasam-da, Nyýazowyň diýdimzorlugy bilen baş redaktorlyk wezipämden gitmeli bolandygym sebäpli, ony amala aşyryp bilmedim. Şeýle hem D.Naliwkiniň "1948-nji ýyldaky Aşgabat ýertitremesi hakyndaky ýatlamalar" kitapçasyny türkmen diline geçirmek niýetimem başa barmady. Akademigiň bu pajygaly waka hakyndaky ýatlamalary 1989-njy ýylda "Ylym" neşirýatynda 30 sahypalyk möçberde 2000 nusgalykda rus dilinde çap edilipdi.
Onuň ýazylmagynda, soňra-da çap edilmeginde Gurban Amannyzowyň hyzmatyny ýörite bellemek gerek. Ol öz halypasynyň Aşgabat ýertitremesine gözli şaýatdygyny bilensoň, duşuşyklarynyň birinde ondan bu waka barada ýatlama ýazandygyny ýa ýazmakçydygyny sorapdyr. Akademik käbir bellikleriniň bardygyny aýdyp, olary ibermäge söz beripdir. Ýöne ol aradan çykansoň, ýatlama ýazgylaryny akademigiň ogly kakasynyň şägirdine gowşurypdyr. Şeýlelikde bu tolgundyryjy kitapça peýda bolupdyr.
Ýer yranan gijesi Dmitriý Wasilýewiç Türkmenistan Kompartiýasynyň Merkezi Komitetiniň birinji sekretary Şaja Batyrowyň iş otagynda eken. Şol gije bu ýerde Garabogazyň meselesine garalypdyr. Mejlis gije ýarymynda tamamlanypdyr. Şaja Batyrow alymy we onuň kärdeşlerini SSSR Ylymlar akademiýasynyň türkmen filialyny döretmegiň meseleleri barada pikir alyşmak üçin beýlekiler dargaşanda saklapdyr. Bu işi hem tamamlap, hoşlaşyp başlanlarynda güýçli urgy jaýy yrandyrypdyr.
Türkmen ýolbaşçysy Naliwkine heläkçilik çekenlere medisina kömegini guramagy tabşyrýar. Geolog alym bu işi guraýşyny öwünmezden ähli kynçylyklary, kemçilikleri bilen ynandyryjy ýatlaýar. Kitapçany okanyňda tebigy heläkçiligiň ähli pajygasy, kyn gündäki dostluk-doganlyk, raýdaşlyk göz öňüňde janlanýar. Ol Aşgabat ýer titremesi hakynda ýazylan az sanly, täsirli ýatlamalaryň biridir.
D.Naliwkiniň beýleki hyzmatlaryny agzap oturmanymda-da, şol galagoply günlerde medisina kömegini guramakda, adamlary halas etmekde, pida bolanlary jaýlamakda bitiren işleri üçin hormata ýatlanylmaga mynasypdyr.
Türkmen sowet ensiklopediýasynyň 6-njy tomunda akademik barada makala ýerleşdirilipdir. Onda berlen maglumatlara görä, ol 1889-nji ýylda Peterburgda doglup, şol şäherde-de 93 ýaşynda aradan çykýar. 70 ýaşynda Sosialistik Zähmetiň Gahrymany diýen ada mynasyp bolýar. Lenin ordeniniň 4-si, beýleki ordenleriň 3-si we medallar bilen sylaglanýar. Onuň ylmy işleriniň sanasaň sogaby bar.
Şägirdiniň şaýatlyk etmegine görä, Dmitriý Wasilýewiç Türkmenistany jandan-dilden söýýän eken. Güneşli ýurdumyzy häli-şindi ýatlapdyr. Iň soňky duşuşyklarynda ol şägirdine: "Türkmenistan ajaýyp ülke, men ony indi görmesem gerek, bu dabaraly topraga we onuň myhmansöýer adamlaryna meniň çuň hormatymy we baş egýändigimi ýetiriň" diýip sargyt edipdir.
Ine, şeýle adamlary hakykatdanam unutmaly däldiris!Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň gümrük işgärleri tarapyndan Gazagystanyň ýedi raýaty, şol sanda dört polisiýa işgäri tussag edildi. Bu barada Gazagystanyň günbataryndaky Mangistau regionynyň resmileri penşenbe güni habar berdi.
Resmileriň aýtmagyna görä, dört polisiýa işgäri we üç awçy Türkmenistanyň serhediniň ýakyn sebitlerine iş saparyna ugradylypdyr. Olaryň soňundan azaşyp, tötänlikden türkmen-gazak serhedini geçendigi hem bellenilýär. Gazak raýatlarynyň ýanyndan ýaraglaryň hem tapylandygy aýdylýar.
Türkmen tarapy olara serhedi bikanun geçmek we ýarag gaçakçylygy boýunça aýyplama bildirdi.
Bu waka boýunça türkmen tarapyndan häzirlikçe hiç hili maglumat almak başartmady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň Milli radio-telekanalynda ýurtdaky etniki azlyklaryň dilinde, şol sanda türkmen dilinde gepleşikleri taýýarlaýan işçiler protest geçirip, iş taşlaýyş yglan etdiler. Bu protest çäresiniň netijesinde etniki dillerde gepleşik berýän işgärler Owganystanyň prezidentlik edarasyna çagyryldy.
Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myrady gürrüňi edilýän proteste gatnaşan we owgan milli telewideniýesinde türkmen dilinde gepleşikleri taýýarlaýan bölümiň jogapkär işgäri Faizylla Nury bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gürjüstanyň prezidenti Giorgi Margwelaşwili Orsýetiň Gürjüstanyň bölüniji regionlary bolan Abhaziýada we Günorta Osetiýada harby maşk geçirmegini ýazgardy.
Ol «Gürjüstanyň basylyp alnan territoriýasynda harby manýowr geçirmek kabul ederlik däl» diýdi.
Margwelaşwiliniň daşary işler geňeşçisi Tengiz Phalaze 19-njy awgustda prezidentiň bu mesele boýunça halkara jemgyýetçiligine ýüz tutmagy, ýagny Orsýetiň Gürjüstanyň topragynda harby maşk geçirmegine degişli baha berilmegine çagyrmagy planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Rus goşunlary 2008-nji ýylyň awgustynda bolan rus-gürji urşundan bäri Günorta Osetiýada we Abhaziýada galmagyny dowam etdirýär.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Garaşsyz Watanymyzda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleri ylmy taýdan esaslandyrmak, ýurdumyzyň ykdysadyýetine, ylym-bilim, medeniýet ulgamlaryna ylmyň gazananlaryny ornaşdyrmak, halkymyzyň taryhyny, medeniýetini, sungatyny, dilini we edebiýatyny ylmy esaslarda öwrenmek hem-de ýokary derejeli hünärmenleri we ylmy işgärleri taýýarlamak maksady bilen:
2016-njy ýylda ylmyň ugurlary boýunça aspirantura we doktorantura kabul ediljek aspirantlaryň we doktorantlaryň hem-de alymlyk derejelerine dalaşgärlige hasaba alynjak dalaşgärleriň sany;
2016-njy ýylda kliniki ordinatura kabul ediljek ordinatorlaryň sany tassyklanyldy.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu dünýä Eýranyň ýadro ýaraglaryny edinmeginiň öňüni almaly diýdi.
Netanýahunyň edarasynyň HAEG-niň täze hasabatyndan soň ýaýradan beýanatynda Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň dünýä we Orta Gündogar parahatçylygyna wehim salýandygy nygtalýar.
BMG-niň Halkara atom energiýasy gullugy agza ýurtlardan we beýleki ýerlerden toplanan maglumatlar esasynda ikinji gün çap eden hasabatynda Eýranyň ýadro ýaraglaryny edinmek bilen bagly synaglary geçirendigini aýtdy.
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad telewideniýede berlen çykyşynda bu hasabatda aýdylýanlary ret etdi we Eýranyň ýadro programmasynyň parahatçylyk maksatlydygyny gaýtalady.


text:
Owganystanda 14-nji iýunda geçirilen prezidentlik saýlawlary döwründe galplyklaryň bolandygy barada kandidat Abdullah Abdullahyň öňe sürmeleri sebäpli owgan paýtagty Kabulda birnäçe müň protestçi ýöriş geçirdi.
Demonstrantlar Kabulyň töweregindäki birnäçe territoriýada ýygnanyşdylar. Ýörişleriň iň ulysy prezident köşgüniň öňünde bolup geçdi.
Ýörişlerde protestçiler “Galplyga ölüm” we “[Prezidentlige dalaş edýän Aşraf] Gana ölüm” diýen şygarlary gygyrdylar. Şeýle-de, olaryň käbirleri Abdullah bilen ilteşikli “Jamiat-e-Yslam” partiýasynyň baýdaklaryny galgatdylar.
Abdullah we onuň iki kömekçisi Mohammad Han we Mohammad Mohakek protestlere gatnaşdylar. Bu protestler mundan bir hepde öň başlap, olar parahatçylykly ýagdaýda geçirilýär.


text:
Orsýetiň Merkezi banky ýurduň bank pudagyny berkitmek boýunça çäreleriň çäginde ýene iki bankyň lisenziýalaryny ýatyrdy.
Orsýet Bankynyň 8-nji fewralda aýtmagyna görä, ýurduň bank hasaplarynyň möçberi boýunça 67-nji ýerde duran Interkommerz banky bak hasaplary bilen bagly töwekgelçilikleri talaba laýyk kesgitlemekde şowsuzlyk görkezipdir, hili pes bolup, “şübheli” hasaplaşyklara ýol beripdir.
Şeýle-de Merkezi Bank Alta-Bankyň lisenziýasyny ýatyrýandygyny, sebäbi onuň kreditorlaryň öňündäki borçlaryny berjaý edip bilmändigini aýtdy.
Orsýet Banky geçen ýylda 100 golaý bankyň lisenziýasyny ýatyraly bäri, gowşak we gümürtik banklary aradan aýyrmak boýunça çärelerini dowam etdirýär.


text:
Birleşen Ştatlar Kiýewe 75 million amerikan dollary möçberinde öldüriji howpy bolmadyk harby kömegi ugratjakdygyny mälim etdi we has köp orsýetçi separatistleriň, şol sanda rus bankynyň adyny gara sanawa goşdy.
Harby kömegiň düzümine radiolar, pilotsyz uçýan apparatlar, radarlar, ilkinji medisina kömegini bermek üçin niýetlenen apteçkalar, tiz kömek ulaglary we beýleki medisina serişdeleri girýär.
Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Joe Baýden (Joe Biden) Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Waşingtonyň ugratjak täze harby kömegi barada telefon arkaly mälim etdi.
Ukraina ugradyljak harby ýardamlar, NATO-nyň baş sekretary Ýens Stoltenberg (Jens Stoltenberg) ok atyşygy bes etmek barada 12-nji fewralda Minskde gol goýlan ylalaşyga garamazdan, Russiýa gündogar Ukrainadaky separatist güýçleri ýarag bilen üpjün etmäge we türgenleşdirmäge dowam edýär diýmeginiň yzýany mälim edildi.


text:
Ýewropa ýurtlaryna sapar edýän Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý şenbe güni Beýik Britaniýa bardy we premýer-ministr Deýwid Kameron bilen duşuşdy.
Kameron britan goşunlarynyň Owganystandan 2014-nji ýylyň ahyryna çenli çykaryljakdygyny tassyklady. Goşun çykarylandan soňam öz ýurdunuň Kabul bilen uzak wagtlyk partnýorlyk saklamak we Owganystany goldamak isleýändigini aýtdy.
Häzir Owganystanda dokuz müň gowrak britan harbysy bar.
Karzaý anna güni Parižde Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi bilen duşuşdy. Iki lider Owganystandaky harby operasiýalaryň jogapkärçiligini NATO-nyň harbylaryndan ýerli gurluşlara geçirmegi, ABŞ-nyň aýak direýşi ýaly, 2014-nji ýylda däl-de, 2013-nji ýylda tamamlamak meselesinde ylalaşdylar.
Sarkoziniň sözlerine görä, Fransiýa öz goşunlaryny Owganystandan çykarmak işini 2013-nji ýylda tamamlar.


text:
Posted on April 21, 2014 by .
Salam, dostlar, türkmen ildeşler, hormatly lukman işdeşler,
1. Habarlydyrsyňis köp wagt bäry ”Türkmen Medikal” medisina we ylym barada täzelik goýmaýar (koma giren ýaly!). Şoň üçin häzyrky wagtda syz gadyrdanlar, saglyk baradaky maglumatlary türkmen dilinde beýan edýän saýta (Saglyk) bariň. Saglyk saýty : www.saglyk.info
2. Dr. Abdulwaahab Hajiserdar bilrn dostlary, kärdeşlery we kursdaşlary, habarlaşmak uçin oň Facebookyna baryb bilerle. Facebook diňe doslyk aragatnaşyk uçindyr.
Dr. Abdulwaahab Hajiserdar
Sag bolyň, hormat bilen: Türkmen Medikal
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar | Leave a comment »
Posted on June 17, 2013 by .
Предыстория
Ученые предполагают, что в доисторические времена территория Туркмении была населена неандертальцами, поскольку обнаружены следы их пребывания близ селения Гаурдак, на склонах горы Большая Балахана (Чарджоуская область, ныне Лебапский велаят)[1] По мнению других ученых, неандертальцы обитают на территории Туркмении до сих пор.
Continue reading →
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Rusça-Pусский | Leave a comment »
Posted on February 6, 2012 by .
Nerw öýjüklerinde täze döwür
Beýni adamlaryň bedenlerinde iň möhüm wezipäni amala aşyrýan agzadyr. Ähli duýgy we düşünjämizi dolandyrýan beýni öýjüklerinde täze döwür başlajakdygynyň ilkinji uçgunjyklary döredi.
ABŞ-nyň Garward uniwersitetiniň alymlary geçiren ylmy barlaglarynda beýni öýjüklerini hem çalşyp boljakdygyny ýüze çykardylar. Sagdyn syçanlarda geçiren ylmy barlaglarynda hünärmenler käbir hassalyklaryň bejergisiniň amala aşyryp boljakdygyny gördüler. Dowamy
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Habarlar, Saglyk | 2 Comments »
Posted on February 5, 2012 by .
JYNSY GATNAŞYKLARY “AJADÝAN” ÝENE BIR SEBÄP
Uzak wagtyň dowamynda urolog-seksolog lukmanlary jynsy işjeňligi bozulan erkek adamlaryň ýagdaýyny “impotensiýa” (jynsy gowşaklyk) düşünjesi bilen atlandyrdylar. Ýöne bu söz erkek adamyň jynsy gatnaşyklarynda duş gelýän hemme kynçylyklaryny öz içine alyp bilmeýärdi. Şonuň üçin hem häzirki wagtda “erektiw disfunksiýa” düşünjesi giňden ulanylyp, ol jynsy gatnaşyklary düzüji faktorlaryň islendiginiň bozulmalaryny aňladyp bilýändir. Dowamy
Filed under: Bütin Temalar, Durmyş, Saglyk | 1 Comment »
Posted on February 5, 2012 by .
Çilimkeşlige garşy göreş plany tassyklandy
Nazar Hudaýberdi
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda 2012-1016-njy ýyllar üçin çilimkeşlige garşy göreş boýunça çäreleriň planyny tassyklady. Plan 2012-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda geçirilen giňişleýin hökümet maslahatynda tassyklandy.Hökümet maslahatynda kabul edilen “2012-2016-njy ýyllar üçin çilimkeşlige garşy göreş boýunça çäreleriň plany” bilen bagly “Neýtralnyý Turkmenistan” gazetiniň 21-nji we 26-njy ýanwar sanlarynda iki sany baş lukmanyň çykyşy çap edildi. Dowamy
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Habarlar, Saglyk | Leave a comment »
Posted on January 11, 2011 by .
Onkologik barlag
Dr. Serdar Gulgeldiýew
Täze ýylyň öň ýanyndaky aýlarda Türkmenistanda ýaş-u-garry aýallaryň ählisini aýal ugry boýunça barlagdan geçirmek hökmany çärä öwrüldi.
«Ýekeje aýal maşgala hem barlaga barman galmaly däldir» diýip, ýurduň oba-şäherleriniň maşgala lukmanlary öz garamagyndaky maşgalalara ýeke-ýekeden tabşyryp çykdylar. Barlaglar häzirki günlere çenli dowam edýär.
«Bu barlagyň sebäbi soňky döwürlerde aýallaryň ýatgylarynda onkologik keselleriň ýüze çykmasynyň köpelýänligi üçindir» diýip, lukmanlar barlagyň sebäbini düşündirýärler. Dowamy
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Saglyk | 8 Comments »
Posted on January 8, 2011 by .
DİŞ AGYRYNYŇ EMI TAPYLDY
Ýakynda alymlaryň bir topary keseli täzeden bejerip bolýan ýukajyk nanoperdeleri ýasadylar. Diş lukmançylygy baradaky geň habary http://www.gizmag.com saýtynda okamak mümkin.
Ýumşak dokumalardan ybarat bolan diş ýoljagazlary dişiň bir bölegi bolup, ol dişiň merkezinde ýerleşýär. Dişiň işjeňligini amala aşyrýan nerwler we gan aýlanyş damarlary bu ýoljagazyň üstünden geçýärler. Diş ýoljagazlarynyň ýumşak dokumalaryna ýa-da nerwlere ýeten zeper dişiň çişmegine ýa-da sowuklamagyna getirýär. Diş çişmesi, sowuklama bolsa ýakynda ýerleşen dokumalary zaýalap bilýär. Dowamy
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Saglyk | 4 Comments »


text:
Türkmenistanyň saýlawlar we referendumlar geçirmek boýunça Merkezi komissiýasy 13-nji dekabrda maslahat geçirip, 2011-nji ýylyň 14-nji dekabryndan Türkmenistanda prezidentlige kandidatlaryň hödürlenip başlanýandygyny yglan etdi.
Resmi maglumata görä, maslahatyň dowamynda jemgyýetçilik-syýasy aksiýany geçirmäge doly taýýardygy barada Türkmenistanyň welaýat hem paýtagt saýlaw komissiýalarynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlenipdir. 2307 saýlaw bölüminiň döredilendigi, onuň öňkülerden köpdügi, daşary ýurtlarda-da 29 saýlaw bölüminiň döredilendigi habar berilýär.
2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlarynda türkmenistanly ýönekeý graždanlaryň nähili hak-hukuklary bar? Azatlyk Radiosyndan Nazar Hudaýberdi türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Greçuhin bilen gürrüňdeş boldy.
Ýewgeniý Greçuhin: Türkmenistanyň graždanlaryna “Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakynda” soňky kabul edilen kanun esasynda öz kandidatyny hödürlemäge hukuk berilýär. Şol kandidatura 10 müň saýlawçynyň goly bilen goldalmaly. Şol gollary ýygnamak işi inisiatiwa topary tarapyndan gurnalýar. Şol toparyň düzümine ses bermäge hukugy bolan iň bärsinden 50 adam girmeli.
Azatlyk Radiosy: Graždan kollektiwleri tarapyndan öz kandidatyny hödürlemek üçin häzir Türkmenistanda şertler barmy?
Ýewgeniý Greçuhin: Graždanlar kollektiwlerinden kandidat bolmaz. Sebäbi, mysal üçin, Orsýetde öz kandidaturaňy hödürlemek üçin bir million gol gerek. Türkmenistanda 10 müň. Adamlarda işleýän ýerinden ýa ýaşaýan ýerinden umumy ýygnakda prezidentlige öz kandidatyny hödürlemek hukugy ýok. Biziň ýurdumyzda bir edaradan ýa kärhanadan 10 müň sany saýlaw ýaşly adamyň goluny ýygnamak mümkin däl, onça iş orny-da ýok. Şonuň üçin bu işiň nähili ýerine ýetiriljegini bilemok.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň täze kanunynda birnäçe kandidatyň prezidentlige dalaş etmäge haklydygy ýazylypdyr. Eger ýagdaý siziň aýdyşyňyz ýaly bolsa, alternatiw kandidatlar nähili peýda bolar?
Ýewgeniý Greçuhin: Men öz görşümi aýdaýyn: Türkmenistanyň aýal-gyzlar guramasy, profsoýuzlar, ýaşlar guramalary, ine, size üç kandidat.
Azatlyk Radiosy: Olaryň ählisi “Galkynyş “ hereketine girýän, häkimiýete garaşly guramalar dälmi?
Ýewgeniý Greçuhin: Olar, dogrudanam, “Galkynyşa” girýärler. Şol bir wagtda-da olar aýratyn guramalar hasap edilýärler we, öz kandidatyny hödürlemäge hakly. Olar ýurtda iň köp agzaly we abraýly guramalar hasap edilýärler.
Azatlyk Radiosy: Siz kandidat hödürlemek üçin 10 müň gol ýygnamak gerek, ol mümkin däl diýdiňiz. Näme üçin?
Ýewgeniý Greçuhin: Birinjiden, inisiatiwa toparyny döretmeli. Ony döretmäge aýgyt, töwekgellik edip biljek adam, meniň pikirimçe, Aşgabatda tapylmasa gerek. Eger geçen asyryň 89-90-njy ýyllary barada gürrüň gitse, başga mesele. Şol döwürde aktiw adamlar bardy, olar topar dörederler diýerdim.
Azatlyk Radiosy: Ýewgeniý, Türkmenistanyň graždanlarynyň indiki saýlawlar bilen bagly ýene nähili hukuklary bar?
Ýewgeniý Greçuhin: Kanun boýunça kandidatlary hödürlemäge-de, uçastok saýlaw komissiýalaryna gatnaşmaga-da haklary bar. Bu işde başga görýän zadym ýok. Gelerler, ses bereler, wessalam!
Azatlyk Radiosy: Ahyrky sorag, saýlawlaryň gidişinde düzgün bozmalar barasynda saýlawçylaryň ýerli hem halkara synçylara şikaýat etmäge haky barmy?
Ýewgeniý Greçuhin: Hawa, hawa! Ol täze kanunda ýazylan. Şikaýat etmek, saýlawçylaryň hukuklary, sud organlaryna çenli şikaýat etmek – hemmesi ýazylan. Ýöne şol düzgünleriň iş ýüzünde nähili ulanyljagyny aýdyp biljek däl.


text:
Palestinanyň ýolbaşçylary, özleriniň höküm edýän territoriýasynda Al-Jazeera telekanalynyň habarçylarynyň iş alyp barmagyny gadagan edip, ady agzalýan telekanalyň, prezident Mahmud Abbas bilen bagly efirde görkezen habary boýunça kanuny çäräniň görüljekdigini aýdyp haýbat atdy.
Palestinanyň informasiýa ministrligi, düýbi Katarda ýerleşýän bu telekanalyň, Iordan Derýasynyň Günbatar kenaryny dolandyrýan ýolbaşçylara garşy galp maglumatlar ýayradyp halky olara garşy öjükdürmäge synanyşýandygny aýtdy.
Şol ministrlik, Al-Jazeera telekanalynyňi Abbasyň ýolbaşçylyk edýän Partiýasynyň ýokary derejeli agzasy Faruk Al-Kadouma salgylanylyp ýaýradan habarynyň ýalňyşdygyny hem mälim etdi.
Kaduma salgylanylyp efirde görkezilen şol habarda, Palestinanyň öňki ýolbaşçysy Ýaser Arafatyň 2003-nji ýylda öldürülmeginde, Abbasyň Ysraýyl bilen dil-düwşük edenligi aýdylýar.
Arafat 2004-nji ýylda Parižda ýerleşýän keselhanada, sebäbi halk köpçüligine aýan edilmedik näsaglyk zerarly aradan çykypdy.


text:
2012-nji ýylyň 21-nji dekabry - köpleriň ynanmagyna görä, şol gün Maýýalaryň kalendarynda "Uzak sanaw" diýip atlandyrylan döwür tamamlanar.
2003-nji ýyl - Ýaponiýaly Aum Şinrikýo sektasy 2003-nji ýylda ýadro urşy zerarly dünýäniň ýumruljakdygyny çaklapdy.
2000-nji ýyl - Y2K kompýuter näsazlyklary sebäpli, 'millennium' (müňýyllyk) ahyr zamanynyň boljakdygy çaklanypdy.
1999-nji ýyl - Nostradamusyň 1999-njy ýylyň ýedinji aýynda, asmandan "Terroryň şasy" geler diýen çaklamasy adamlarda ahyr zaman baradaky gorkyny döredipdi.
1997-nji ýyl - Marşal Aplwaýt tarapyndan düýbi tutulan "Dowzah derwezesi" atly sektanyň aýtmagyna görä, ýer şary saýrylar tarapyndan "süpürilip arassalanmalydy". Bu sektanyň 39 agzasy olaryň ruhlary Heýl-Bop kometasyny yzarlaýan kosmos gämisine äkidiler diýen ynam bilen bilelikde janlaryna kast edipdiler.
1914-nji ýyl - Hristian sektasy bolan Iýegowa şaýatlary ahyr zamanyň 1914-nji ýylda boljakdygyny aýdypdylar. Ondan bäri Iýegowa şaýatlary ahyr zamanyň geljekdigini ýedi gezek çaklapdylar.
1910-njy ýyl - Galleýa atly kometanyň gelmegine garaşyldy. Bu kometa her 75-76 ýyldan asmanda peýda bolup, adamlaryň arasynda ahyr zaman barada gep-gürrüň döredýär. Gorkýan adamlaryň köpüsi kometanyň guýrugynda zäherli gaz bolup onuň ýer ýüzündäki ähli janly zady ýok etjekdigine ynanýarlar.
1843-44-nji ýyllar - Amerikaly dini entuziast Wilýam Millere gollanýan Millerçiler Isa Mesihiň 1843-44 ýyllar aralygy ikinji gezek geljekdigine we ýer şaryny ot aljakdygyna ynanypdylar.
1666-njy ýyl - On ýedinji asyrda käbir adamlar ahyr zaman 1666-njy ýylda bolar diýip gorkupdylar. Sebäbi bu ýyldaky sanlar Injilde şeýtan bilen baglanyşdyrylýar.
500-nji ýyl - Rimli Ippolit, Ýuliý Afrikanus Sektus we Irineý Isanyň 500-nji ýylda dolanyp geljekdigine ynanypdylar.


text:
Yragyň Kürt regional hökümetiniň daşary işler ministri Türkiýäni Siriýanyň Kobani şäheriniň kürt goragçylaryna goldaw berjek meýletinçiler üçin serhedini açmaga çagyrýar. Ol bu çagyryşy 13-nji oktýabrda, Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Pragadaky edarasyna sapary mahalynda etdi.
Yragyň awtonom Kürt regionynyň ýokary derejeli resmisi Türkiýäni meýletinçileriň serhetden aşyp, Siriýanyň daşy gabalan kürt şäheri Kobaniniň goragçylaryna ýardam bermegine rugsat etmäge çagyrýar. Bu şäheriň adamlary «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine garşy aldym-berdimli söweş alyp barýarlar.
Regional Kürt hökümetiniň daşary işler ministri Falah Mustafa 13-nji oktýabrda Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Pragadaky edarasyna sapar edende, Ankara halkara jemgyýetçiliginiň dört aýa golaý gabawda saklanýan şähere kömek bermek baradaky çagyryşlaryna gulak asmaly diýdi.
"Türkiýe çagyryşa gulak asmaly"
«Daşy gabalan Kobani şäherine kömege ýetişmek üçin hereket etmek biziň hemmämiz üçin ahlak jogapkärçiligi bolup durýar» diýip, Mustafa aýtdy. "Biz Türkiýe halkara jemgyýetçiliginiň çagyryşyna we daşlary gabalan gününden bäri terrorçylara garşy batyrgaý söweşýän adamlaryň zerurlyklaryna düşünmek bilen garar diýip umyt edýäris."
Ol Ankaranyň öz Mursitpinar serhet geçelgesi bilen Kobaniniň arasynda koridor döretmelidigini aýtdy.
"Biz mümkin däl zady soramaýarys» diýip, Mustafa aýtdy. «Ol koridor Kobanidäki söweşijilere goşulmaga taýýar adamlar üçin gerek, olara ok, medisina kömegi we azyk önümleri gerek.»
Ankara 10-njy oktýabrda BMG-niň Siriýa boýunça ýörite wekili Stefan de Misturanyň meýletinçiler üçin serhedi açmak baradaky çagyryşyndan boýun gaçyrdy.
De Mistura, eger şäher jeňçileriň eline geçse, Kobaniniň ýaşaýjylarynyň gyrgyna berilmek ähtimallygynyň uludygyny duýdurdy. Ol şäheriň merkezinde 700 çemesi gartaň adamyň, şäheriň içinde we töwereginde bolsa 10 müňden 13 müňe çenli adamyň hemmesiniň janynyň töwekgellik astyndadygyny aýtdy.
Emma türk ministri Mewlut Kawusoglu BMG-niň wekiliniň çagyryşyny ret etdi. Ol «Frans 24-e» 11-nji oktýabrda beren interwýusynda «asuda adamlary urşa ibermek jenaýat» diýdi.
Içki alada daşky aladany basýar
Şeýle-de Kawusoglu YPG-ä, ýagny Kobanini goraýan kürt milisiýasyna baryp ýetjek islendik ýaragyň soňy bilen Türkiýedäki kürt separatstleriniň eline düşmek ähtimallygyndan howatyrlanýandygyny bildirdi.
YPG Kürdistan Işçiler partiýasy, kürt awtonomiýasy üçin Ankara garşy 30 ýyl gowrak söweşen PKK bilen ýaran. Türkiýe we onuň günbatar ýaranlary bolsa PKK-ny terror guramasy hökmünde häsiýetlendirýär.
Türkiýeli kürtler serhediň meýletinçiler üçin açylmagyny talap edip, protest bildirdiler. Ol protestçileriň köpüsiniň PKK wetaranlary bolmagy çak edilýär. 10-njy oktýabrda Türkiýäniň günorta-gündogar welaýaty Diýarbekirde guralan protestde ýaralanan adam ýogalandan soň, protestler netijesinde ölen adamlaryň sany 31-e ýetdi.
Yragyň kürt daşary işler ministri Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna Türkiýäniň PKK baradaky içerki aladalaryny Kobanini, Siriýanyň uly kürt şäherini goramakdan ileri tutmagy nädogry diýdi.
"Biz realist bolmaly»
OL YD diňe Siriýa we Yraga howp salmaýar, eýsem sebitdäki goňşy döwletleriň ählisine howp salýar, Ankara jeňçilere garşy söweşip bilýän toparlara kömek etmeli diýdi.
"Biz realist bolmaly» diýip, Mustafa aýtdy. "Gury ýerde halkara koalisiýasyna ynamdar partnýor bolup biljegini subut eden güýçler diňe kürtler, Yrakdaky we Siriýadaky kürtler. Biz muny häzir Kürdistanda, peşmerge güýçleriniň YD bilen üstünlikli soweşinde görýäris, Siriýada bolsa muny Kobanide we beýleki ýerlerde görýäris."
Ankara, halkara koalisiýasynyň YD-a garşy agzasy hökmünde, bir taraply gury ýer hereketine geçmejegini, emma öz bazalaryny koalisiýanyň siriýa pitneçilerine tälim bermegi we howa zarbalaryny urmagy üçin elýeterli etjegini aýdýar.
Emma türk hökümetiniň resmileri günbatar mediasyna hususy gürrüňçilikde Türkiýäniň diňe 4 müň oppozisiýa söweşijisini kabul etjegini, olaryň türk aňtaw gullugy tarapyndan berk barlagdan geçiriljegini aýtdylar.
Bu barlag YPG-den bolan söweşijileri gyra süýşürjege meňzeýär, ýogsam bolmanda olar YD jeňçilerine garşy iň gowy gurnalan we netijeli kürt güýçleri bolup durýandyklaryny subut etdiler.
Soňky günlerde YD Kobaniniň üçden birine golaýyny öz kontrollugyna geçirdi. ABŞ-nyň öňbaşçylygynda urulýan howa zarbalary Siriýanyň kürt söweşijilerine Kobanini goramakda 13-nji oktýabrda hem ýardam berdi. Şäheriň gündogar we günorta-gündogar gyralarynda gidýän gury ýer söweşinde taraplaryň hiç biri artykmaçylyk gazanmadyk ýaly görünýär.
Mustafa Türkiýäniň öz serhedini kürt meýletinçileri üçin açmalydygyny, sebäbi kömegiň beýleki çeşmesiniň - yrak kürtleriniň bu şähere gelip bilmeýändigini aýdýar.
Munuň bir sebäbi Kobani Yragyň Kürt regionyndan ýüzlerçe km uzakda ýerleşýär we aralykda Yragyň we Siriýanyň YD tarapyndan eýelenen topraklary bar.
Ikinji sebäp bolsa, Yragyň kürt güýçleri, peşmerge goşuny öz front liniýasynda YD bilen söweşe baglangy.


text:
Ýewropa Parlamenti Russiýa tarapyndan Ýewropa Bileleşigine garşy “duşmançylykly propogandanyň” artýandygyny duýduryp, Bileleşige agza ýurtlary ýalan maglumatlara garşy göreşmek tagallalaryny güýçlendirmäge çagyrdy.
Bu hereket, rus prezidenti Wladimir Putiniň gahar-gazaply gaýtawul bermegine sebäp bolup, ol Ýewropa Parlamentini Russiýany demokratiýa babatda ýazgarmakda tankyt etdi.
23-nji noýabrda Ýewropa Parlamentiniň kanunçykaryjylary Russiýanyň “RT” tele-kanaly we “Sputnik” habar agentligi ýaly döwlet eýeçiligindäki media serişdeleriniň “düýbünden galp” habarlary ýaýratmagyny ýazgarýan resminamany goldap ses berdiler.
Şeýle-de, olar Kreml galp maglumatlary ýaýratmak, demokratik gymmatlyklary ýoýmak we Ýewropany bölmek üçin “gurallaryň dürli görnüşini”, şol sanda barlag merkezlerini, köpdilli telewideniýe merkezlerini, “galp habar agentliklerini” we sosial mediany ulanýar diýdiler.


text:
Bakuda gaz partlamasy diýlip habar berilen wakada iki adam heläk boldy. Bakunyň Hatai etrabyna golaý ýerde ýerleşýän ýangyç stansiýasynda penşenbe güni agşam bolan partlamada iki adam heläk bolupdyr we bir adam ýaralanypdyr.
Ýerli resmileriň aýtmagyna görä, partlamanyň emele gelmegine ýeriň astyndaky gaz saklanýan ýerden gazyň çykmagynyň sebäp bolan bolmagy ähtimal.
Penşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagtynyň merkezinde gurulyp duran binada hem gaz partlamasy boldy. Bu partlama-da gazyň çykmagynyň sebäp bolan bolmagy çak edilýär. Bu partlamada üç adam ýaralandy. Partlamalar bilen baglylykda resmi beýannama edilmedi.


text:
3-nji noýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow köp ýyllar bäri ýurtda dürli binalary, obýektleri guran hem gurluşyk ugrundan uly işler alyp barýan Fransiýanyň “Bouygues” we Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýalarynyň baştutanlaryny kabul etdi.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow bilen duşuşykda “Bouygues Batiment International” kompaniýasynyň baş direktory Oliwýe-Mari Rasin we “Bouygues Turkmen” kompaniýasynyň regional direktory Mişel Oşe bilelikdäki ençeme möhüm gurluşyk obýektleriniň üstünlikli amala aşyrylýandygyny aýtdylar.
Prezident Berdimuhamedow ýurtda gurulýan her bir binanyň ýokary hil talaplaryna bap gelmelidigini nygtady. “Biziň ýurdumyzda işleýän daşary ýurt kompaniýalaryna bildirilýän birinji derejeli talap - bellenen möhletde gurluşygy tamamlamak we gurluşyk işleriniň diňe ýokary hilli bolmagy” diýip, türkmen prezidentiniň aýdandygyny TDH gullugy habar berýär.
Prezidente “Bouygues” kompaniýasy tarapyndan taýýarlanan ençeme täze uly proýektler hödürlendi. Olaryň arasynda Işewür kongresler merkezi, Kino-konsert toplumy, Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersitetini giňeltmek, şeýle-de Arçabil şaýolunyň ugrunda Gün sütüni ýaly proýektler bar.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow teklip edilen proýektler boýunça käbir bellikler etdi we eýýäm tassyklanan proýektleriň gurluşygyny kompaniýanyň çaltlandyrmalydygyny aýtdy. Kompaniýanyň ýolbaşçylary prezidentiň bellikleriniň gürrüňsiz hasaba alynjakdygyny hem alan borçlaryny gyşarnyksyz ýerine ýetirjekdiklerini aýtdylar diýip, TDH gullugy habar berýär.
Şol gün Berdimuhamedow “Polimeks” türk kompaniýasynyň baştutany Erol Tabanjany hem kabul etdi. Türkmen bazarynda köp ýyllaryň dowamynda bu kompaniýanyň gurluşyk işlerini üstünlik alyp barýandygyny belläp, Berdimuhamedow toplumlaýyn özgerdiş programmalaryny, şol sanda şäher gurluşygyny amala aşyrýan Türkmenistanyň özara bähbitli hyzmatdaşlyga hemişe açykdygyny nygtady diýlip, resmi maglumatda bellenýär.
Daşary ýurt habar serişdelerinde Türkmenistanda iş alyp baran ençeme türk kompaniýasy bilen türkmen häkimiýetleriniň arasynda edilen işe töleg bilen habarlar peýda bolan mahaly Berdimuhamedow Türkmenistanda 600 çemesi türk kompaniýasynyň işleýändigini, olaryň 20 milliard dollardan gowrak pula durýan proýektleri amala aşyrýandygyny aýdypdy. Ýerli synçylar muňa daşary ýurt firmalary üçin uly mümkinçilik döretmek arkaly ýerli telekeçsileriň iş mümkinçiligini çäklendirmek hökmünde baha beripdiler.
Erol Tabanja prezident Berdimuhamedowa “Polimeks” kompaniýasy tarapyndan türkmen lideriniň tabşyrygy we bellikleri esasynda işlenip düzülen täze proýektleriň ençemesini hödürledi. Olaryň arasynda faşizm bilen söweşde wepat bolan türkmenistanly eserleriň hatyrasyna Ýadygärlikler toplumy, kongresler merkezi, tehnopark, şeýle-de paýtagtyň awtoýollarynyň ençemesiniň durkuny täzelemek boýunça proýektler bar. Türkmenistanyň prezidentine Aşgabadyň täze halkara aeroportunyň proýektiniň üç görnüşi hem wideorolikde görkezildi.
Teklipler bilen ünsli tanşan prezident her proýekt boýunça aýratyn bellikler we teklipler etdi diýip, TDH habar berýär. Erol Tabanja özüne ynanylan işe mundan beýläk şol bellikleri hasaba alyp juda üns bilen çemeleşjekdigini aýtdy. Resmi maglumatda teklip edilen proýektleriň deslapky bahalary, gurulmaly möhletleri, şol binalaryň ýurduň ýönekeý ýaşaýjylarynyň gündelik durmuş şertlerine nähili ýardam etjekdigi barasynda hiç zat aýdylmaýar.


text:
Türkmenistanda awtoulag eýeleriniň öz ulaglaryny sürmek üçin ynam hatyny diňe ýakyn garyndaşlaryna bermegini göz öňünde tutýan täze düzgün girizildi.
Türkmenistanyň “Notariat we notarial işler” boýunça kanunyna goşmaça girizmek hakynda 24-nji oktýabrda gol çekilen kanunda “ýeňil, ýük ulaglaryny, awtobuslary, mikroawtobuslary sürmäge we ulanmaga hukuk berýän ynam hatlary olaryň eýeleri tarapyndan diňe öz ýakyn garyndaşlaryna başgalara ynanmaga hukuk bermezden” düzülip bilner diýilýär.
Täze düzgün 2016-njy ýylyň başynda güýje girýär.


text:
Penşenbe güni Türkiýäniň parlamenti terrorizm bilen bagly jenaýatçylyklarda aýyplanylýan kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryň jezalaryny ýeňilleşdirmek baradaky kanunyň proýektini goldap ses berdi.
Türkiýäniň bu ugurdaky ozalky kanunyny ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler Ýewropanyň standartlaryna laýyk gelmeýän adalatsyz kanun hökmünde tankytlap gelipdiler.
«Anadoly» habar agentliginiň maglumatyna görä, täze kabul edilen kanuna laýyklykda, indi rugsat berilmedik demonstrasiýalara gatnaşýan ýa-da separatistik propogandalary ýaýradýan çagalara terrorizm bilen baglanyşykly jeza berilmez.
Şu günki güne çenli Türkiýäniň häkimiýetleri ýurduň kürt separatistik toparlaryna dahylly çagalaryň ýüzlerçesini terrorizm bilen baglanyşykly işlerde aýyplap, jenaýat jogapkärçliklerine çekipdiler.


text:
Bir maşgaladan bäş doganyň bäşisiniň-de öz ykballaryny döredijilik işine, onda-da söz sungatyna—çeper edebiýata baglamaklary haýran galdyryjy täsin hadysa. Şeýle mysalyň dünýä edebiýatynda bardygy özümiz-ä mälim däl. Baýram, Annaberdi, Hasymguly, Arap, Täşli Gurbanowlaryň her biriniň türkmen edebiýatyna goşandy dürli-dürlüdir. Çünki olaryň ynsanlyk ykballary biri-biriniňkä tapawutly boldy.
Iň ululary Baýram Beýik Watançylyk urşundan ýaradar bolup gaýdyp gelse, ikinjileri Moskwanyň teatral institutyny tamamlan Annaberdi özüniň "Artykgül" atly ilkinji pýesasyny görüp-görmän, Watan goragyna gidip, söweş meýdanynda baş goýdy. Doganlaryň ortanjysy Hasymgulynyň ykbaly hem pajygaly bolup, 25 ýaşynda Aşgabat ýer titremesinde maşgalasy bilen birlikde topragyň astynda galýar.
Hasymguly Gurbanow gysga ömründe iki kitaplyk goşgularyny döretmäge ýetişýär. Soňra olary onuň galamdaş dosty görnükli şahyr, ýazyjy Ata Atajanow jemläp, halka hödürleýär. Şeýlelikde Hasymgulynyň "Durmuş aýdymy" hem-de "Ata kesbi" atly goşgular kitaby okyjylara gowuşýar.
Ata Atajanow onuň bilen "Ýaş kommunist" gazetiniň redaksiýasynda bile işläpdir. Ol öz işdeş ýoldaşy barada şeýle ýazýar: "Gazetçi şahyr hemişe durmuşyň jümmüşindedi... Näme ýumuş buýursaň, gara jany bilen ýapyşardy. Hasymguly biçak kitaphon adamdy, ürç edip okardy. Biz oňa degşip, "janly radio", "soňky habarlar" diýýärdik. Sebäbi ol ähli täzelikden habarlydy. Men onuň eli kitapsyz wagtyny ýadyma salyp bilemok."
Ol galamdaşynyň döredijiligine bolsa: "Hasymguly Gurbanowyň poeziýasynyň güýçli owazy, emosional-estetiki täsiri onuň graždanlyk hyjuwyndan gelip çykýar. Şahyryň hoşniýetli liriki gahrymany hemişe döwür hem döwürdeşleri bilen ýürekdeş gopýar, döwrüň, durmuşyň iň derwaýys aladasy-ünjüsi bilen ýaşaýar, göreşýär" diýip baha berýär, onuň goşgularyny özüne döreden ýadygärligidigi baradaky pikiri adalatly öňe sürýär.
Doganlaryň iň ulusy Baýram Gurbanow türkmen çagalar we ýetginjekler edebiýatynyň kyssa janrynyň ussady hasaplanýar. Edebiýatçy Begmyrat Ussaýewiň "Şahyrana prozanyň ussady" makalasynda belleýşi ýaly, ol döredijilik işine urşuň öň ýanynda başlasa-da, türkmen ýazyjylarynyň uruşdan soňky nesline degişlidir. Baýram Gurbanowyň ady körpe inileri Täşli Gurbanowyňky bilen Türkmen sowet ensiklopediýasynyň 10-njy tomuna goşmaça girizilýär. Onuň galamyndan "Çarwa mergeniň gürrüňi", "Bir öwrümde", "Soňky jogap" ýaly powestleri, onlarça hekaýalary, oçerkleri çykýar.
Doganlaryň dördünjisi Arap Gurbanow hem şahyrana kyssanyň ussadydy, owazly, liriki ýazyjydy. Bütin ömrüni diýen ýaly türkmen radiosynda işläp geçiren kyssaçy türkmen edebiýatynyň altyn gaznasyna birnäçe powest, onlarça hekaýa goşdy. Öz döwründe onuň "Gülnar" powestini okajylar gyzgyn garşylapdy. Bu eserinde ýazyjy türkmen edebiýaty, jemgyýeti üçin jedelli tema ýüzlenipdi. Eserde ýaş gyzyň dul adama bolan söýgüsi barada söhbet edilýär. Gülnaryň Nyýazgula bolan gatnaşygy onuň ogly Durdyjyga bolan mährine esaslanýar. Ýazyjy soňra bu eserini "Görşer durarys" diýen at bilen dowam etdirdi. Arap Gurbanowyň "Öýlänçi", "Otja", "Tanyş ýüzler" powestleri-de, hekaýalary-da okyjylar tarapyndan söýlüp okalýardy. Olaryň şahyrana dili, many ýüküniň ýeterlikdigi, çeperçiliginiň ýokarydygy nusga alarlykdyr.
Bäşleriň körpesi Täşli Gurbanow Türkmenistan Ýazyjylar birleşigine on ýyl töweregi ýolbaşçylyk etdi. Ol birnäçe gazet-žurnalyň baş redaktory bolýar. Ençeme meşhur aýdymlaryň sözlerini ýazýar. Goňşusynyň ýaş toýunda dutar çalyp, hiňlenip otyrka, 51 ýaşynda jan berýär. Täşli hem agalary ýaly şahyrana kyssanyň ussadydyr. Onuň "Ýaz damjalary", "Tylla ýüzük" ýygyndylary 1963-nji ýylda yzly-yzyna neşir edilýär. Indiki ýylda "Sarygül" powesti özbaşdak kitap bolup çykýar. 1971-nji ýylda "Armanym" kitaby okyjylara ýetirilýär. Alty ýyldanam "Torgaý" kitaby çapdan çykýar. Şol aralykda "Mukamlarbaşy", "Gara saçlar", "Ýürek ody" şahyrana ýygyndylary okyjylara gowuşýar. Ýazyjynyň eserleriniň 500 sahypalyk kitaby 1976-nji ýylda Moskwada rus dilinde neşir edilýär.
Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Ýewropa ýurtlarynyň liderleri Gresiýany ýiti maliýe krizisi gaplap alandan hem býujet çykdajylarynyň gysgaldylmagyna garşy protest aksiýalarynyň möwç almagyndan soň ýewro pulunyň ykbalyna alada bildirdiler.
Afinidäki protest aksiýalarda üç adam heläk boldy.
Germaniýanyň kansleri Angele Merkel: “11 ýylyň içinde ýewro häzir iň ýiti krizisi başdan geçirýär” diýdi.
Finlandiýanyň premýer-ministri Matti Wanhanen Gresiýa köpmilliardlyk kömegiň ýewrozona maliýe durnuksyzlygynyň ýaýramagynyň öňüni alyp bilmezliginiň mümkindigini aýtdy.
Fransiýanyň premýer-ministri Fransua Fiýonyň sözlerine görä, häzir ýewro puly maliýe spekulýasiýasynyň obýektine öwrülipdir.


text:
Owganystanyň «Talyban» söweşijileri bir hepdä çeken agyr söweşlerden soň Helmand welaýatynyň Musagala etrabynyň adminstratiw merkezini ele geçirdiler.
«Talybanyň» 26-njy awgustdaky ilerlemesi NATO-nyň bu etraba – Owganystanyň neşe maddalarynyň esasy çeşmesine uran howa zarbalarynda 40 çemesi «talyban» söweşijisiniň öldürilmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
Musagaladan gaçan ýerli resmiler «Talybanyň» ýüzlerçe söweşijisiniň howa zarbalaryndan soň gaýtadan jemlenip, 25-nji awgust güni giçlik gaýtadan hüjüme geçendiklerini aýtdylar.
«Talyban» soňky hepdelerde goňşulykdaky Nawzad we Bagran etraplaryny hem ele geçirdi.


text:
25-nji noýabrda Aşgabatda A.Nyýazow şaýolunyň durky doly täzelenen bölegi ulanmaga tabşyryldy. Bu taslama ýol aýrytlaryny we köprüleri gurmak ýaly birnäçe iri taslamalary durmuşa geçiren türkmen gurluşykçylarynyň tagallasy bilen amala aşyryldy.
Özüniň tehniki häsiýetnamasy boýunça her gapdalyna gatnaw zolagy goşulan, uzynlygy 4 kilometre golaý, giňligi 30 metr bolan bu şaýol ýollara bildirilýän ähli talaplara laýyk gelýär. Muňa mysal hökmünde ýoluň “örtgüsiniň” birnäçe gatdan, şol sanda çagylly düşekjeden, dokama däl geosintetik serişdeden, çagyl-çäge garyndysyndan, bitumdan we asfalt betonyň özünden ybaratdygyny aýtmak ýeterlikdir. Şaýol awtomobil gatnawlaryny sazlaýan we ýoly ýagtyldýan döwrebap enjamlar hem-de maglumat beriji tablo bilen enjamlaşdyrylypdyr.
Ýoluň uzaboýuna zerur bolan inženerlik kommunikasiýalary, suw sowujylar, ýoluň gyrasynda ekilen şitilleri damja usulynda suwarmak üçin enjamlar, ýol hereketini guramak üçin tehniki serişdeleriň, awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamlarynyň we yşyklandyryjylaryň elektrik üpjünçiligi üçin geçirijiler çekilipdir. Mundan başga-da, häzirki zaman awtobus duralgalary bar. Ýol bellikleri hem döwrebap uzak möhlete durnukly serişdeden peýdalanmak arkaly çekilipdir.


text:
Şenbe güni agşamlyk Şwesiýanyň Malmo şäherinde aýdym aýtmak boýunça geçirilen halkara “Ýewrowideniýe” festiwalynyň final tapgyrynda daniýaly Emmelie de Forest ýeňiji boldy.
Ol final bäsleşikde “Only teardrops” atly aýdymy bilen bu bäsleşigiň final tapgyryndaky 25 sany beýleki aýdymçydan öňe geçdi.
20 ýaşly daniýaly Emmelie de Forest dünýäniň dürli künjeklerinden tomaşaçylaryň we emin agzalarynyň beren sesleri boýunça 281 bal gazandy. Ikinji orna özüniň “Hold me” atly aýdymy bilen azerbaýjanly Farid Mammedow eýe boldy, ol 234 bal gazandy.
Ukrainaly ýaş aýdymçy gyz Zlata Ognewiç bolsa “Grawity” diýen aýdymy bilen üçünji orny eýeledi, ol 214 bal gazanmagy başardy.
“Ýewrowideniýe” festiwalyny gurnaýjylar bäsleşigiň final tapgyryna tutuş dünýä boýunça göni efirde 125 million töweregi adamyň tomaşa edendigini aýdýarlar.
Bu bäsleşikde daniýaly aýdymçynyň ýeňiş gazanmagy geljek ýyl bu “Ýewrowideniýe” bäsleşiginiň Daniýada geçiriljekdigini hem aňladýar.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasy bolan Çeçenistanyň howpsuzlyk güýçleri gozgalaňçy komandirini öldürendiklerini habar berýärler.
Çeçenistan respublikasynyň lideri Ramzan Kadyrow Groznyde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Abu-Muslim lakamy bilen tanalýan Rustam Saliýewiň duşenbe güni ýurduň günortasynda geçirilen ýörite operasiýada öldürilendigini aýtdy.
Çeçenistanda 1990-njy ýyllaryň ortalaryna we 2000-nji ýyllaryň başlaryna aýry-aýrylykda bolan uruşlardan soň, yslamçy söweşijiler Dagystan, Inguşystan, Kabardino-Balkariýa ýaly beýleki Demirgazyk Kawkaz respublikalaryna hem ýaýradylar.
2007-nji ýylda Çeçenistanyň seperatist güýçleriniň lideri Doku Umarow ýurdy Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasynyň Kawkaz Emirligi diýip atlandyryp, özüni hem onuň lideri diýip yglan edipdi.
31 ýaşly Saliýew ençeme ýyl bäri çeçen ýolbaşçylary tarapyndan gözlegdedi. Ol Çeçenistanyň Açkoý-Martan etrabynda Umarow tarapdary söweşijileriň komandiri hökmünde tanalýardy.


text:
Abdylhalyk Gižduwany
Abdylhalyk Gižduwany (Abdylhalyk ibn Abdyljemil Gižduwany, 1179 ýylynda aradan çykan) - "hajagan" ("hojalar") atly reaksion derwüşçilik toparyň esasyny goýanlarň we teoretikleriniň biri. Ol Buharanyň golaýynda ýerleşýän nda önüp-ösüpdir. Abdylhalyk Gižduwany Abu Ýusup (Hoja Ýusup baba) Hemedanynyň dört şägirdiniň (Hoja Abdylla Barky, Hoja Hasan Andaky, Hoja Ahmet Ýasawy we Abdylhalyk Gižduwany) biri bolupdyr we şonuň taglymatlaryny ýaýradypdyr. Onuň kakasy ymam Abdyljemil ady bilen meşhur bolupdyr. Abdylhalyk öz nesihatçysy hakda "Menakyby-Hoja Ýusup Hemedany" atly eser we başgada birnäçe kitap ýazypdyr.


text:
Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Magtymguly adyndaky Döwlet baýragynyň laureaty (eýesi) Gara Seýitliýew 1915-nji ýylda Bäherden (häzirki Baharly) etrabynyň Garaganobasynda dünýä inýär. Ol ýokary bilmi Azerbaýjan SSR-nde alýar.
Onuň Türkmenistanyň aň-bilim edaralarynda zähmet ýoluna başlan döwri Watançylyk urşy ýyllaryna (1941-1945) gabat gelýär. Ol 1942-nji ýylda respublikanyň sungat, edebiýat wekillerinden düzülen konsert brigadasyna goşulyp, söweş meýdanynda-frontda bolupdy.
Konsert brigadasy uruş ýyllary türkmenistanlylardan düzülen harby bölümleriň (83-nji, 89-njy dag-atyjylyk diwiziýalary…) söweş hereketlerine gatnaşýan ýerlerinde bolup, olaryň öňünde çykyş edýärdi.
Söweşiň wagty meýdan aragatnaşygy (telefon) arkaly çykyş edipdirler. “Trubkada şahyr Gara Seýitli” diýen ses ölüm bilen diriligiň arasynda darkaş gidýän ýerde-jeň meýdanynda ençeme gezek ýaňlanypdy.
Gara Seýitliýewiň döwrüň sesine ses goşýan goşgulary okyjylaryň söýgüsine mynasyp bolupdy. Onuň Güseýin Muhtarow bilen bile ýazan dramalary teatr sahnasynda goylupdy. Ýurduň meşhur kompozitorlary onuň sözlerine 100-den köpräk aýdym döretdi. Ol Türkmenistan SSR-niň Ýazyjylar birleşiginiň başlygy, Medeniýet ministry wezipelerinde işledi. Türkmenistan SSR-niň Ýokary Sowetine (mejlisine) deputatlyga saýlandy.
Şahyr döredijiliginiň gülläp osýän wagty 01.05.1971-de 56 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Garaşsyzlyk ýyllary bu meşhur şahyr, kämil şahsyýet gara sanawa düşürildi. Garaşsyzlykdan 20 ýyl ozal aradan çykan şahyryň adresine Saparmyrat Nyýazow we onuň ýaranjaňlary kemsidiji sözleri aýdyp, onuň ruhyny tisgindirdiler. 1971-de Türkmenistanyň medeni-aň bilim tehnikumyna onuň ady dakylypdy. Ol at ýatyryldy. Şahyryň ady dakylan köçäň ykbalam şeýle boldy.
Şahyryň:
Ozaldan
halkymyň adaty şeýle,
Ýürekde
saklaýar öz ezizini—
diýen goşgy setirleri bar. Ol setirler şahyryň hut özüne-de degişli.
Halk:
Halkym!
Gahryman halkym!
Sesime ses ber,
Eliňde ataş,
maňlaýyňda der—
diýip, halkyny söýen şahyryň goşgy setirlerine sesini goşýar, öz ezezini ýüreginde baky saklaýar.
- Amanmyrat Bugaýew, şahyr.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanyň demirgazygyndaky Samangan welaýatynda çöken kömür käni azyndan 27 adamyň ölümine sebäp boldy.
Resmiler Ruýi Du Ab etrabyndaky Abkhorak kömür käniniň şenbe güni işläp ýören şahtaçylaryň üstüni basandygyny aýtdylar.
Welaýat gubernatorynyň sözçüsi Mohammad Sedik Azizi ýene 20 şahtaçynyň ýaralanandygyny aýtdy.
Samanganyň howpsuzlyk gullugynyň başlygynyň orunbasary Mosadikullah Muzafari halas edijiler toparynyň hem dört agzasynyň agyr ýaralanandygyny, şeýle-de ýene 12 çemesi şahtaçy aşakda galandyr diýip pikir edilýändigini aýtdy.
Bu kömür käni Kabuldan 215 km çemesi demirgazykda ýerleşýär.
Geçen ýylyň dekabrynda Baglan welaýatynda şunuň ýaly bir kömür käni çökende 11 adam ölüpdi.


text:
Ýewropa Bileleşiginde işsizligiň iň bir ýokary ýurtlaryndan biri hasaplanylýan Ispaniýada işsizlik ýylyň birinji kwartalynda rekord derejä ýetdi.
Penşenbe güni Ispaniýanyň milli statistika instituty şu ýylyň başky üç aýynyň dowamynda ýurtdaky işsizleriň sanynyň 6 milliondan-da geçendigini mälim etdi. Munuň özi işe ýaramly ilatyň 27.16 prosentidigini aňladýar. Geçen ýylyň ahyrynda bu görkeziji 26 prosent bolupdy.
Şu çaka çenli ýewro zona girýän ýurtlaryň arasynda ykdysady görkezijileri boýunça dördünji ýurt hasaplanyp gelnen Ispaniýa 2008-nji ýylyň maliýe krizisinden bäri uly ykdysady we býujet krizisi bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär. 2007-nji ýylda ýurtdaky işsizligiň derejesi 8 prosentden hem pesdi.


text:
Her ýylyň 1-nji iýuny çagalary goramagyň halkara güni. Resmi propaganda Türkmenistanda çagalary goramagyň halkara gününde oňa bagyşlanyp bellenen baýramçylyk çäreleriniň birnäçesini hödürläp, türkmen çagalarynyň bagtyýarlygyny dabara bilen subut etmäge çalyşdy.
Şol gün Gökderedäki „Şöhle“ atly dynç alyş-sagaldyş merkeziniň açylmagyna bagyşlanyp prezidentiň gatnaşmagynda geçirilen dabarada:
Sag bol, mähriban prezidentimiz,
Jaýlary bagyş edeniň üçin.
Sag bol, mähriban Arkadagymyz,
Daglary bagyş edeniň üçin...—
diýip, çagalaryň prezidente heňe gelmeýän joşgun bilen öwredilen alkyşlaryny, ýaş ýetginjekleriň ýasama döredilen şady-horramlygyny görkezdiler.
Çagalary goramagyň halkara gününiň hormatyna ýurdumyzda çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça üçünji halkara merkezi — Aziýa maslahaty hem iki günläp dowam etdi. Bu maslahata gatnaşanlar söhbetdeşlikde çagalaryň hukugyny goramak boýunça daşary ýurtdan gelen örän tejribeli hünärmenler bilen çagalaryň hukugyny goramakda öňde durýan wezipeler, problemalar hakynda aç-açan pikir alyşmagyň bolandygyny tassykladylar.
Ýöne türkmen habar beriş serişdeleri bu maslahat hakynda-da diňe joşgunly, birtaraplaýyn maglumaty berip, bu maslahatyň döwlet baştutanynyň taýsyz tagallasy bilen geçirilendigini öňe sürdüler.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet başyna gelmegi bilen, çagalara üç ýaşyna çenli çäklendirilen kömek puluny tölemek ýola goýuldy. Prezident Nyýazowyň döwri bilen deňeşdireniňde, çagalaryň saglygyny bejermekde keselhanada ýatan ýerini mugt etmek ýaly käbir ýeňillikleriň döredilendigini aýtmak gerek.
Ýöne henizem ýurdumyzda işsizligiň aşa köpdügi çagalaryňam hukugyny aýagasty edýär. Oba ýerlerinde ýaşaýan çagalar agyr zähmeti talap edýän — otag otamak, mal bakmak, ekine suw tutmak ýaly işleri edýärler. Ene-atasy iş tapman kösenýän şäher çagalary bolsa bazarda galtak sürüp, günlükçilik etmäge, gyzjagazlar baýlaryň öýlerinde çaga seretmäge, hatda käbir çagalar gedaýçylyk etmäge mejbur bolýarlar.
Ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri arkaly Gökderede, Awazada çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň yzly-yzyna açylýandygy halka görkezilse-de, näme üçindir şol ýerlerde çagalaryny dynç aldyrmaga köp ene-atalaryň güýjüniň ýetmeýändigi hakynda aýtman, dymýar?!
Näçe geňem bolsa, çagalary goramagyň halkara güni bolan 1-nji iýunda ýurdumyzyň çagalarynyň uly bölegi adaty edýän işlerini ýerine ýetirip, bu günki dabaralardan bihabar boldular, olaryň bu gün hakda — çaga hukugyny goramak güni hakda asla düşünjelerem ýok.
Döwlet derejesinde geçirilen baýramçylyk çärelerine gatnaşan çagalar tas bir aý öňünden başlanan agyr repetisiýa gatnaşyp, baýramçylyk çäresinde öwredilen sözleri aýtmaga, bogazlaryna sygdyklaryndan prezidente alkyş okap, gygyrmaga mejbur boldular.
Gökderedäki „Şöhle“ dynç alyş merkeziniň açylyş dabarasyna gatnaşan müňlerçe çagalar bolsa prezidenti garşylamak, onuň öňünde çykyş etmek üçin alty sagatdan gowrak aýak üstünde durmaly boldular.
Prezidentiň çaga zähmetini ulanmagy gadagan etmek hakynda kararynyň bardygyna garamazdan, çagalaryň uly bölegi ene-atalaryna goldaw hökmünde agyr zähmet çekip, gazanç etmeli bolýarlar. Baýramçylyk çärelerine gatnaşdyrylýan çagalaryň ýüzlerçesi, belki, müňlerçesi ýaranjaň syýasatyň guralyna öwrülip, prezidenti mahabatlandyrmakda serişde hökmünde ulanylýar.
Ýurdumyzda metbugat azatlygynyň asla ýokdugy, üstesine-de, halkyň ýurtda alnyp barylýan syýasatdan eýmenýändigi üçin ene-atalar çagalarynyň depelenýän hukugy hakynda açyk pikirlerini aýdyp bilenoklar. Ýöne çagalarymyzyň hukugyny goramak üçin ilkinji nobatda ýurdumyzda işsizligiň doly soňuna çykmaly hem çagalary syýasy guralyň serişdesi hökmünde ulanmagy bes etmeli.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Gürjüstanda şu gün rus dilinde gepleşikleri efire berjek täze telekanal işe girizilýär.
Synçylaryň aýtmagyna görä, bu täze ädim 2008-njy ýylda Orsýet-Gürjüstan harby konfliktinden soňra henizem dartgynly bolmaklygynda galýan Rus-Gürji gatnaşygyny hasam dartgynlaşdyrar.
Bu prezident Mihail Saakaşwili tarapynyndan düýbi tutulyp, hökümet tarapyndan maliýeleşdiriljek ilkinji rus dilli telekanal bolar.
Bu telekanalyň gepleşikleri Gürjistan bilen bir hatarda, ençeme beýleki daşary ýurtlary, şol sanda Orsýeti-de öz içine alar.
Habarlardan mälim bolşuna görä, orsýetli aktiwist Oleg Panfilow, şeýle-de Çeçenistanyň öňki ýolbaşçylaryndan Joher Dudaýewyň aýaly Alla Dudaýewa dagylar bu telekanalda gepleşikler alyp bararlar. Maglumata görä, olaryň ikisine-de Gürjistanyň raýatlygy berlipdir.


text:
10,000 ýyl mundan ozal nesli ýitip giden mamontlary klonirlemek ilki başda jedelli mesele bolup görnen hem bolsa, ýapon alymy muny Orsýetiň goldawy bilen amala aşyrmagy göz öňünde tutýar.
Ýaponiýanyň Kinki uniwersitetiniň Perspektiw tehnologiýalar institutynyň direktory professor Akira Iritani soňky 13 ýylyň dowamynda mamontlary täzeden dikeltmek boýunça proýektiň düýbüni tutdy.
"Şu günki günde adamzat nesli ýitip giden haýwanlary dikeltmäge borçly, sebäbi häzirki medeniýet olaryň ýaşaýyş sferasyny derbi-dagyn etdi" diýip, Iritani aýdýar.
Pleýstosen park Kolyma derýasynyň başlanýan ýerinde ýerleşýän hususy tebigy zapowednik. Ol Sibiriň günbatar-gündogaryndaky Arktik okeanynyň 150 km günortasynda. Bu ýer bir wagtlar tüýjümek mamontlaryň ýaşan ýeri diýip hasap edilýär. Şu ýer geljekki mamontlar üçin ýaşaýyş ýeri bolmagy mümkin.
Sergeý Zimow tebigaty goraýjy we parkyň ýolbaşçysy. Ol şu wagt parkyň 10,000 ýyl ozalky şekilini dikeltmäge çalyşyar. Şol wagtlar bu ýerde sugunlar, ýabany atlar we bizonlar ýaşapdyrlar.
“Meniň işim mamontlaryň ekosistemasyny dikeltmek, bu ýer olaryň ýaşamagy üçin tüýs amatly. Bu proýekt maňa başartdy diýip pikir edýärin” diýip, Zimow aýdýar. “Şonuň üçin eger-de mamontlary direltmek boýunça işi maliýeleşdirjek adam tapylsa, onda mamontlar üçin ýaşamaga ýer taýýar.”Ine! Çagaja mamont
Akira Iritani Ýaponiýadaky laboratoriýasynda geljek bäş ýylyň içinde mamonty klonirlemegi göz öňünde tutýandygyny aýdýar. Professoryň soňky planlary piliň ýumurtga öýjüginden ýadrony aýryp, onuň ýerine mamontyň doňdurylan DNK-syny goýmakdyr. Teoriýa boýunça şeýle etmek embriony, ýagny düwünçegi emele getirip biler. Şol embrion piliň ýatgysyna goýlanda 22 aýdan soň mamont çagasynyň dogmagy mümkin.
Şeýle çylşyrymly sosial jandary emele getirmegi we ony üzňelikde ulaltmagy göz öňüne getirer ýaly däl… Onuň durmuşynyň nähili boljagy nämälim.
Iritani bu proýektiň Kinki uniwersiteti, şeýle hem ýapon we rus barlag institutlary tarapyndan maliýeleşdirilýändigini aýdýar. Paleontologlar we konserwatorlar şeýle başlangyçlaryň dogrulygyna we etiki taýdan kabul edip boljaklygyna şübhe bildirýärler. Olar bu proýekte goýberiljek puluň nesli ýitip barýan haýwanlar üçin ulanylmagyny has rowa görýärler.
Miçigan uniwersitetiniň Paleontologiýa muzeýiniň professory Daniel Fişer soňky birnäçe ýylyň dowamynda Sibiriň baky doňaklyklarynda tapylan mamontlaryň jesetlerini bölekläpdir. Ol klonirlemek üçin gerekli sagdyn öýjükleri entek gözläp tapmalydygyny aýdýar.
“Şu wagt elimizde ýadrosyna zeper ýetmedik öýjüklerimiz ýok. Gürrüňi edilýän klonirlemek işi üçin bolsa, ine, şeýle öýjükler gerek” diýip, Fişer belleýär.
Fişer klonirlemek üçin peýdaly bolup biljek her bir tapylan zadyň, öýjükleriň iňňän köp barlanmagynyň zerurlygyny, mundan başga-da bu işde şowlulyga bil baglamalydygyny aýdýar. 'Bozulan' DNK
Londondaky Tebigy Taryh muzeýiniň Paleontologiýa bölüminiň professory Adrian Lister professor Fişeriň pikirine goşulyp, mamontlaryň DNK-synyň bozulandygyny, şeýle hem mamontlaryň ýaşamagy üçin amatly şertlerdäki ýeriň bolup bilmejekligi barada alada bildirýär.
Tüýjümek mamontyň skeleti
“Olaryň tebigy ýaşaýyş sredasy ýitip gitdi. Demirgazykdaky mamontlar üçin ýaşaýyş ýeri bolan meýdanlar häzir ýok, belkem şol sebäpli mamontlaryň nesliniň müňlerçe ýyl mundan ozal tükenen bolmagy ähtimal” diýip, Lister aýdýar. “Tebigy meýdanlaryň ýitip gitmegi bilen biz mamontlary gabawda saklamaly bolardyk.”
Fişer mamontlaryň edil piller ýaly çylşyrymly gylyk-häsiýet we kommunikasiýa endikleri bilen bilelikde örän sosial jandardyklaryny aýdýar.
"Şeýle çylşyrymly sosial jandary emele getirmegi we ony üzňelikde ulaltmagy göz öňüne getirer ýaly däl… Onuň durmuşynyň nähili boljagy nämälim" diýip, Fişer belleýär. Ikinji pikirler
Naýda Laksutof ABŞ-nyň Nebraska ştatynyň Omaha şäherindäki Henry Doorly haýwanat bagynyň reproduktiw ylymlaryny öwrenýän bölümiň ýolbaşçysy. Ol Iritani we onuň topary bilen işleýär. Iritani ony 2009-njy ýylda Ýaponiýadaky Kinki Uniwersitetinde konserwatiw biologiýa boýunça leksiýa bermäge çagyrypdyr. Şol wagt Naýda Iritaniniň özünden pilleriň ýumurtgalaryny tapmagyny we olary mamontyň embrionyny almak üçin piliň içine ýerleşdirmek isleýändigini aňypdyr.
Naýda Iritanini bu ulgamda pioner hasap edýär, emma ol özüniň bu proýekte gatnaşyp bilmejekdigine göz ýetiripdir.
“Meniň pikirimçe, bu proýekte ediljek çykdajylaryň we resurslaryň netije berjekdigi gümana” diýip, ol aýdýar. “Munuň deregine göz öňünde tutulýan pullaryň, resurslaryň şu günki günde ýaşap ýören, emma dowamaty howp astynda bolan jandarlaryň bähbidi üçin ulanylsa has ýerlikli bolardy.”
Bu proýekt baradaky şübhelere garamazdan, Iritani mamontyň has gowy saklanan dokumasyny tapmak üçin tomusda Sibire gitmekçi.


text:
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginde «Claas», «Maschio Gaspardo», «Lemken», «Belarus» ýewropa we «Valley», «Case», «John Deer» amerikan öňdebaryjy kompaniýalarynyň oba hojalyk tehnikalarynyň görkezilişi boldy. Bu belli kompaniýalaryň — biziň oba hojalygy boýunça hyzmatdaşlarymyzyň tehnikalary ýerli toprak-howa şertlerinde özlerini gowy tarapdan görkezmegi başardy.
Hususan-da, biziň ýurdumyzda belli daşary ýurt kompaniýalarynyň 10-syna wekilçilik edýän «Edem» hyzmatlar gullugy tarapyndan gök ekerançylyga degişli enjamlaryň biziň bazarymyz üçin täze nusgalary hem görkezildi. Olaryň arasynda Italiýanyň «Maschio Gaspardo» kompaniýasynyň önümi bolan ýöriteleşdirilen sogan, käşir, kartofel ekiji we ýygnaýjy, gök-miwe önümleriniň ekişine taýýarlyk görlende toprak ýumşadyjy enjamlar bar. Bu täze enjamlaryň 25-si eýýäm 2015-nji ýylyň maýynda «Türkmenobahyzmat» Döwlet birleşigine gelip gowuşdy.
Görkezilişiň barşynda, şeýle hem «Ruchim» (Moldowa), «Syngenta» (Şweýsariýa), «Basf» we «Baýer» (Germaniýa) kompaniýalarynyň önümi bolan ösümlikleri goraýjy serişdeleriň täze nusgalary hödürlendi.
Ýerli telekeçiler hem çärä gatnaşyjylara öz önümlerini hödürlediler. Bu ýerde Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda ýerleşýän «Kämilligiň gözbaşy» hususy kärhanasynda öndürilen, mallara, guşlara, balyklara niýetlenen garyşyk iýmleriň sergisi ýaýbaňlandyryldy.


text:
Bitaraplyk baýramy mynasybetli ýurduň sungat we medeniýet işgärleriniň her ýyl ”Olimpiýa” ýa-da “Aşgabat” stadionynda geçirilýän teatrlaşdyrylan baýramçylyk dabarasynyň şu ýyl ýatyrylýandygy aýdylýar.
Bu barada henize çenli resmi taýdan takyk habar berilmedi. Emma dekabr aýynda geçirilmegi planlaşdyrylýan çäreleriň arasynda Bitaraplyk baýramy mynasybetli agzalýan stadionlarda haýsydyr bir çäräniň geçiriljekdigi hakda maglumat ýok.
Beýleki uly baýramçylyklarda bolşy ýaly, her ýyl Bitaraplyk güni baýramçylygynyň esasy dabarasy Aşgabatda ýerleşýän “Olimpiýa” stadionynda geçirilýärdi. “Olimpiýa” stadionynyň golaýynda “Olimpiýa” şäherjiginiň gurluşygynyň alnyp barylýandygy sebäpli, soňky döwürlerde uly baýramçylyk çäreleri “Aşgabat” stadionynda geçirilip başlandy.
"Marşirowkalar" ýatyryldy
Soňky günlerde “Aşgabat” stadionynda Bitaraplyk güni baýramçylyk çäresine görülýän haýsydyr bir taýyarlyk hem göze ilmeýär. Ýogsam, bu çärä taýýarlyk “marşirowkalaryna” gatnaşýan ýokary okuw jaýlarynyň studentlerini ýaňy-ýakynam paýtagtyň köçelerinde görmek bolýardy.
Ýurduň merkezi gazetlerinde 12-nji dekabrda haýsy-da bolsa bir baýramçylyk çäre görkezilmändir.
Adynyň agzalmagyny islemedik ýokary okuw jaýlarynyň biriniň mugallymynyň aýtmagyna görä, studentleriň gatnaşmagynda geçirilýän “marşirowkalar” hem ýatyrylypdyr.
26-njy noýabrda ýurduň “Türkmenistan” we “Neýtralnyý Turkmenistan” merkezi gazetlerinde çap edilen dekabr aýynda geçiriljek köpçülikleýin çäreleriň sanawynda 12-nji dekabrda haýsy-da bolsa bir baýramçylyk çäre görkezilmändir.
Diňe 11-nji dekabrda geçirilmeli dabaralaryň arasynda Bitaraplyk gününe bagyşlanan iki çäre göze ilýär. Olardan biri Maslahat köşgünde agşam sagat 17-de geçirilmeli konsert. Beýlekisi bolsa şol gün sagat 19-da beriljek resmi baýramçylyk nahary.
1995-nji ýylyň dekabr aýynyň 12-sinde Türkmenistana BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite karary bilen bitarap ýurt diýilen statusyň berilmeginden bäri 12-nji dekabr ýurtda iň uly baýramçylyklardan biri hökmünde bellenilip gelinýär.
Öňki prezident Saparmyrat Nyýazow Bitaraplyk gününi garaşsyzlyk gününden soňra ikinji uly baýramçylyk diýip yglan edipdi. Şeýle-de onuň döwründe her ýyl 12-nji dekabrda Aşgabatda müňlerçe adamyň gatnaşmagynda uly teatrlaşdyrylan çäre, tutuş ýurt boýunça uly ýygnaklar, konsertdir beýleki toý dabaralary gurnalýardy.
"Begendirdi..."
Bu ýyl bitaraplyk baýramçylygy mynasybetli Aşgabat stadionynda geçirilýän köpçülikleýin çäräniň geçirilmeýändiginiň sebäpleri barada halk köpçüligine takyk maglumat berilmese-de, çäräniň stadionda geçirilmejegi baradaky gürrüň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir türkmenistanlylary begendirýär.
“Aşgabatda merkezi stadionlarda geçirilýän köpçülikleýin çärelere, adatça, bir aý öňünden taýýarlyk görlüp başlanýardy. Döwlet işgärlerini, okuwçylary we studentleri işden, okuwdan alyp galýardylar. Bu çärede çykyş edýän hem-de oňa tomaşa etmäge mejbur edilip äkidilýän adamlaryň sany gaty köpdi” diýip, adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly medeniýet işgäri aýdýar.
Şu ýyl bitaraplyk baýramy mynasybetli “Aşgabat” stadionynda geçirilmegine garaşylýan iň uly köpçülikleýin çäräniň ýatyrylmagyny soňky döwürde ýurtda geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň sanynyň azaldylmagy bilen baglanyşdyrýan synçylar hem bar.
Umuman aýdylanda, tutuş ýurt boýunça her aýda 100-e golaý çäre geçirilýär. Olaryň sanawy gazetlerde öňünden çap edilýär. Meselem, şu ýylyň aprel, maý aýlarynda her aýda 100-e golaý çäre geçirilen bolsa, iýul we awgust aýlarynda geçirilen köpçülikleýin çäreleriň sany 50-ä golaý bolupdy. Noýabr aýynda bolsa ýurduň merkezi gazetlerinde 30 sany köpçülikleýin çäräniň sanawy çap edildi.
26-njy noýabrda ýurduň merkezi gazetlerinde çap edilen dekabr aýynda geçiriljek köpçülikleýin çäreleriň sanawynda her ýyl 21-nji dekabrda bellenýän Türkmenistanyň ilkinji prezidenti S.Nyýazowyň ýatlama güni hem agzalmandyr. Ýogsam, geçen ýyl bu çäre sanawa goşulypdy.


text:
Sişenbe güni Kataryň paýtagty Dohada Siriýadaky meselelere bagyşlanyp, Arap Ligasynyň iki günlük sammiti açyldy. Oňa Siriýanyň oppozision hereketiniň wekilleri-de çagyryldy.
2011-nji ýylyň ahyrynda Arap Ligasy Siriýadaky gandöküşiklige garşy protest görnüşinde Siriýanyň häzirki hökümetini bu guramanyň düzüminden çykarmagy karar etdi.
Sişenbe güni Siriýanyň döwlet telewideniýesi bu sammitde oppozisiýanyň agzalaryna orun berilmegini tankyt edip, “Arap Ligasy Siriýadan ogurlanan orny talaňçylara we kellekeserlere berdi” diýip, häsiýetlendirdi.
Bu sammitiň öňýany Siriýanyň oppozision Milli Geňeşiniň başlygy Moaz al-Hatibiň öz wezipesinden çekilmegi netijesinde oppozision Geňeşde käbir oňşuksyzlyklaryň ýüze çykandygy habar berilýär.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Günbatary Ukrainada “konstitusiýa laýyk gelmeýän görnüşde režimi üýtgetmek” üçin halk gozgalaňlaryny möwjetmekde aýyplady.
24-nji aprelde Moskwanyň Halkara gatnaşyklary boýunça döwlet institutynda eden çykyşynda Lawrow fewral aýynda Ukrainanyň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýetden çetleşdirilmegi bilen Birleşen Ştatlary we Ýewropa Bileleşigini Kiýewde başga-da “reňkli rewolýusiýany” amala aşyrmaga synanyşmakda aýyplady.
Ol Russiýa garşy amala aşyrylýan “geosyýasy oýunda” Ukrainanyň “oýunjak” ýaly ulanylýandygyny aýdyp, duýduryş berdi.
Muňa garamazdan, Lawrow Ukrainanyň ykdysadyýetini we gaz üpjünçiligini durnuklylaşdyrmak barada ähli taraplaryň arasynda gepleşikleri başlatmak üçin Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin tarapyndan teklip edilen taslama Russiýanyň daşary ýurt hyzmatdaşlarynyň arasynda goldaw tapylandygyny aýtdy.


text:
Forbes
“FORBES” žurnaly 1999-njy ýyldan bäri meşhur hem-de gurply adamlaryň sanawyny düzüp, olaryň durmuşy, gyzyklanýan pişesi, işinde gazanan üstünlikleri dogrusynda makalalary çap edýär. Ýyldyzlar, telekeçiler,syýasatçylar we görnükli adamlar hakynda berilýän maglumatlar halk arasynda uly gyzyklanma bilen kabul edilensoň, “FORBES” žurnaly şu ugur boýunça ymykly meşgullanyp başlady. Indi köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hem dünýäniň görnükli adamlarynyň durmuşy ,işi,baýlygy hakyndaky maglumatlary şu žurnala salgylanyp beýan edýäler.
“FORBES” žurnalynyň seljermelerine görä,sungat işgärleriniň arasynda aýdymçy Jenifer Lopes 2012-nji ýylynda iň baý we meşhur zenany diýip yglan edildi. Ol Amerikanyň teleýaýlymlarynyň biriniň alyp baryjysy Opru Uinfriden(2-nji orun), aýdymçy Jastin Biberden(3nji orun),aýdymçy Riannadan(4-nji orun) hem-de aýdymçy Ledi Gagadan (5-nji orun) saýlanmagy başardy. Aýdymçy hem-de aktrisa “American Idol” bäsleşiginiň emin agzasy bolmak,Gilette,L’Oreal,Fiat hemde TOUS şereketleriniň mahabatyna gatnaşmak,kino surata düşmek ,konsertlerde çykyş etmek hem-de öz hususy telekeçiliginiň girdejisini artdyrmak(onuň täze çykaran atyrynyň özi eýýäm 2 millard dollar girdeji getirdi) bilen şeýle uly orna,ýokary derejä eýe boldy.
Suratkeş-floraçy Aýrýan Galstýanyň döreden köýnegi dünýä zenanlarynyň arasynda taryp ediji seslenmelere mynasyp boldy. Bu köýnek diňe zenanlary däl,eýsem,erkekleri hem biňarh goýmady. Täsin köýnegiň görkezilişi uly dabara bilen geçdi. Sebäbi ukrain dizaýneri ony Ginnesiň rekordlar kitabyna hem hödürledi. Okajylarda “Köýnek haýsy biçüwi bilen haýran galdyrýarka? “ diýen sowalyň ýüze çykmagy ahmal. Köýnek , dogurdanam ,örän owadan hem-de täsin. Uzynlygy 11,92 metre barabar bolan köýnek 10 000 sany benewşe reňkli ter orhideýa gülleri bilen bezelipdir.Güller solmaz ýaly,köýnek iki gat matadan: asty atlazdan , üsti gara mahmaldan ybarat. Ýagny atlaz çyglylygy saklaýar, mahmalyň sütüjekleri bolsa toprak mysaly gülleri çygly saklaýar. Bir ýylyň dowamynda tikilen bu köýnegi köpçülige görkezmek üçin uly zal gerek boldy. Ony “Älem gözeli - 2011” bäsleşiginde ikinji orna mynasyp bolan ukrain gözeli Olesýa Stefanko geýdi. Köýnek aşa uzyn bolonsoň, her tarapyndan 5 gyz onuň etegini götermeli boldy. Umuman , A.Galstyan maksadyna ýetdi. Ol döreden gözel lybasy bilen ukrain rekordlar kitabyna girmegi başardy.


text:
21-nji dekabrda ahyrzaman bolarmy? Käbir adamlar gadymy Maýýa siwilizasiýasynyň kalendaryna esaslanyp, şol gün dünýäniň soňunyň gelmeginden howatyrlanýarlar. Azatlyk Radiosy Maýýa siwilizasiýasy boýunça alym we antropolog Geoffreý Braswell bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Köp adamlar 21-nji dekabrda ahyrzamanyň bolmagyndan howatyr edýärler ýa-da iň bärkisi şol gün näme bolarka diýip gyzyklanýar. Bu baradaky gep-gürrüňleriň aglabasy Maýýa siwilizasiýasynyň kalendaryna esaslanyp edilýär. Maýýa siwilizasiýasy kalendar ýöretmek üçin dürli ugurlardan peýdalanypdyr. Siz bular barada içginräk gürrüň berip bilersiňizmi?
Braswell: Umuman, [maýýalarda] üç sany esasy kalendar bar. Olaryň biri ritual, ýagny 260 gün dowam edýän urp-adat kalendary, ikinji biri hem 365 günlük kalendar. Şol iki kalendar bilelikde her 52 ýylda gaýtalanýar.
Şol bir wagtda-da olaryň katuns atly 20 ýyly öz içine alýan kalendary hem bar. 20 katuns bir baktun bolýar. Şunlukda olar başdan-aýak hasap ýöredip gelýärler. Bu siziň ulagyňyzyň geçen ýoluny kilometrde görkezişi ýalydyr.
Eger-de öňki odometrleri, ýagny ulagyň geçen kilometrini ölçeýjileri tigirçek herekete getiren bolsa, maýýalaryň kalendarynyň hem özboluşly “hereketlendirijisi” bardy. Eger-de şu nukdaýnazardan seredilse, onda häzir dünýäniň hasaby täzeden – noldan başlanmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň ýaňky aýdan kalendarlaryňyz maýýalar tarapyndan häzir hem ulanylýarmy? Olaryň özleri hem ahyrzamana taýýarlyk görýärlermi?
Braswell: 260 günlük urp-adat kalendary häzirki günde hem ulanylýar. Bu kalendar Guatemalanyň beýikliklerinde ýaşaýan maýýa porhanlary tarapyndan peýdalanylyp gelinýär. 365 günlük kalendar hem ýewropalylaryň basyp almagyndan öň we soň hem ulanylypdyr. Wagtyň geçmegi bilen maýýalar uzak wagt hasaplaryny öz içine alýan kalendardan el çekdiler.
Şeýle-de maýýarlar astronomiki wakalaryň hasaplaryny ýöredipdirler. Bu hem esasan aý kalendary.
Azatlyk Radiosy: Maýýalaryň kalendaryna görä, 13-nji baktun 21-nji dekabrda tamamlanýar. Bu sene bilen ahyrzamanyň arasynda baglanşyk barmy?
Braswell: Maýýalaryň kalendarynda ýa-da olaryň golýazmalarynda 2012-nji ýyl diňe iki ýerde geçýär. Eger-de olar bu barada diňe iki gezek ýatlap geçen bolsalar, diýmek, bu onçakly möhüm sene däldir.
Olaryň biri Meksikanyň Tortuguero atly ýerinde bir heýkeliň ýüzünde ýerleşdirilipdir. Onda 21-nji dekabra çenli hasap ýöredilip, şol wagt asmandan ýere Bolon Ýokte, ýagny dokuz hudaýyň injekdigi we bir zatlaryň boljakdygy aýdylýar. Emma anyk boljak zat baradaky ýazgy saklanyp galmandyr.


text:
Türkmensitanyň Daşary işler ministligi Türkiýede bolan harby agdarylyşyk synanaşygyndan ynjalyksyzlyk bildirdi.
Türkmen DIM-iniň websaýtynda çap edilen beýanatda Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasynda harby agdarylyşygy amala aşyrmak boýunça edilen synanyşyk baradaky maglumatlaryň çuňňur ynjalyksyzlyk döredendigi aýdylýar.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň prezidenti türk halkyna we döwletine goldawyny hem-de Türkiýedäki ýagdaýlaryň durnuklaşjakdygyna berk ynamyny beýan etdi diýip, habarda aýdylýar.
Mundanam başaga, türkmen lideri DIMi-ne Türkiýede bolup geçýän wakalary hemişe gözegçilikde saklamagy, ýurduň ýolbaşçylaryny bolýan zatlar bilen wagtynda habardar etmegi tabşyrypdyr.
Türkmen DIM-niň Metbugat gullugynyň ýazmagyna görä, prezident Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistanda bolýan raýatlaryna ynsanperwer meseleleri boýunça zerur bolan ähli ýardamlary bermegi hem tabşyrypdyr.


text:
Ilkinji nobatda bellemeli zat, ildeşlerimiziň saýlama tapgyrda ilkinji ýeňşini gazananlygyr. Aşgabatda türkmen futbolçylarynyň gazanan bu ýeňşi «D» toparçada 8-nji oktýabrda geçirilen iki duşuşygygyň netijesinde iň netijeli milli ýygyndynyň Türkmenistanyň milli ýygyndysy bolmagyna şert döretdi. Çünki şol gün Omanyň hem-de Eýranyň milli ýygyndylarynyň arasyndaky duşuşyk 1:1 hasabynda deňlik bilen tamamlandy. Şeýlelikde, Hindistanyň milli ýygyndysynyň garşysyna gazanylan möhüm ýeňiş, ýygyndymyzyň toparçadaky ornuny üýtgetmek üçin entek ýeterlik bolmasa-da, öňdebaryjylara ýakynlaşmagyna sebäp boldy.
Duşuşykdan öň Türkmenistanyň milli ýygyndysy bilen Eýranyň, Omanyň we Guamyň ýygyndylarynyň arasynda 6 utuk tapawut bardy. Indi şol tapawut Eýrandyr Oman üçin 4, Guam üçin bolsa 3 utuga çenli ýygryldy. Diýmek, 13-nji oktýabrda Guam bilen boljak duşuşykda türkmen futbolçylary ýeňiş gazanyp bilse, bu ýeňiş olaryň toparçada üçünji orna geçmegini üpjün eder. Sebäbi utuklar deň bolaýanda-da (eger oýunda milli ýygyndymyz ýeňiş gazansa, Türkmenistanyň hem , Guamyň hem utugy deňleşer, ýagny 7 utuk bolar), pökgi gatnaşyklarynda ildeşlerimiziň artykmaçlygy bar. Edil häzirki ýagdaýda hem 3-nji orundaky Guamyň milli ýygyndysy garşydaş derwezelere 3 pökgi geçirip, öz derwezesine 7 pökgi goýbertdiler. Häzirlikçe ýaryş tertibiniň 4-nji basgançagyny eýeleýän ildeşlerimiz bolsa, garşydaş derwezelere 4 pökgi geçirip, öz derwezesine 6 pökgi goýbertdiler.
Toparçanyň umumy ýagdaýyna ser salsak, 8-nji oktýabrdaky duşuşyklardan soň, Eýranyň milli ýygyndysy entek hem ýaryş tertibiniň lideri. Olaryň utugy omanly futbolçylaryň gazanan utugy bilen deň bolsa-da, pökgi gatnaşyklarynda ep-esli tapawut bar. Eýranyň pökgi gatnaşygy — +9, Omanyňky — +3. Şoňa görä-de, edil häzir Eýranyň ýygyndysynyň dünýä çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmaga we Aziýa çempionatyna gönümler gatnaşmaga mümkinçiligi bar.
Omanyň milli ýygyndysynyň häzirki görkezen netijesi onuň Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmagyna ýeterlikdir. Çünki toparçalarda ikinji orny eýelän 8 milli ýygyndynyň diňe dördüsi dünýä çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna we Aziýa çempionatyna gönümel gatnaşmaga hukuk gazanyp bilýär.
Guamly futbolçylar bu tapgyrda dynç alan hem bolsalar, olaryň toparçada eýeleýän orny saklanyp galdy. Öňden bellenilen şertlere görä, toparçalarda üçünji orny eýelän milli ýygyndylar Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gönümel gatnaşyp bilerler. Guamyň ýygyndysynda häzir şu mümkinçilik bar.
Toparçalarda dördünji orny eýelemek Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gatnaşmak ýa-da şol tapgyra gatnaşmak üçin pleý-of duşuşyklaryny geçirmek diýmekdir. Bu dördünji orny eýelän 8 milli ýygyndynyň arasyndaky ornuň esasynda kesgitlenýär. Häzirlikçe 4 oýundan soň 4 utuk toplan ildeşlerimiz toparçalarda dördünji orny eýelän milli ýygyndylaryň arasynda iň ýokary netijäni gazandy we olar «dördünjileriň» sekizliginde birinji basgançakda. Bu bolsa türkmen futbolçylarynyň Aziýa çempionatynyň üçünji saýlama tapgyryna gönümel gatnaşyp biljekdigini görkezýär. Şeýlelikde, «D» toparçadaky duşuşyklar doly tamamlanandan soň hem, ildeşlerimiz dünýä çempionatynyň indiki saýlama tapgyryna çykyp bilmäýende-de, Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrlarynda duşuşyklaryny dowam etdirip biler. Diýmek, bize milli ýygyndymyzyň oýunlaryna ýakyn geljekde ýene birnäçe gezek janköýerlik etmek miýesser eder.
13-nji oktýabrda türkmenistanly futbol janköýerleri paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda ýene bir gyzykly duşuşyga şaýat bolup bilerler. Şol gün milli ýygyndymyz Guamyň ýygyndysyny kabul eder. Mälim bolşy ýaly, saýlama tapgyryň ilkinji duşuşygynda ildeşlerimiz Guamda 1:0 hasabynda ýeňlipdiler. Jogap duşuşygynda gazanyljak üstünlik türkmen futbolçylarynyň FIFA-nyň reýtingindäki ornunyň hem, toparçadaky ornunyň hem ýokarlanmagyna ýardam edip biler. Geliň, ýene-de ildeşlerimizi goldalyň! Olara janköýerlik edeliň! Olaryň ýeňiş gazanmagyny arzuw edeliň!


text:
Eýranyň aňtaw ministri yrak serhetinden Eýrana geçeni üçin tussag edilen üç amerikalyny Birleşen Ştatlaryň aňtaw gullugy bilen ilteşiklilikde aýyplady.
Eýranyň iňlis dilli Pres TW hemra kanalynyň aýtmagyna görä, aňtaw ministri Heýdar Moslehi Tähranda bu barada ynamdar subutnamanyň bardygyny aýdypdyr.
Ministr bu subutnamanyň nämedigini aýtmandyr, ýöne onuň basym habar gulluklaryna aýan edilejegini nygtapdyr.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi F. Krowliý bu üç adamyň aňtaw gullugy bilen ilteşigi barada aýdylýanlary ret etdi.


text:
Ak tam Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň türmeden boşadylmagyny gutlady, «şu günki bolan zatlar ýurtdaky ýowuzlaşmany yza gaýtarmaga, konstitusion özgerişe, koalision hökümete we irki saýlawlara kömek edip biler» diýdi.
Ak tamyň şenbe güni çap eden beýanatynda Waşington öz ýaranlary bilen işleşer, Orsýet «güýçli, abadan, bitewi we demokratik Ukrainany goldar» diýilýär.
Orsýetiň daşary işler ministrligi biraz öň ukrain oppozisiýasyny «özüni ýaragly ekstremistlere we talaňçylara gowşurmak bilen, Ukrainanyň özbaşdaklygyna we konstitutsion düzgün-tertibine gönümel howp salmakda» aýyplapdy.
Fransiýa bilen Germaniýa Ukrainanyň hökümetini we oppozisiýasyny zorluk-sütemden saklanmaga hem-de anna güni ýurduň syýasy krizisini çözmek babatda baglaşylan ylalyşygy hormatlamaga çagyrdy.
Polşanyň daşary işler ministrligi Kiýewdäki wakalaryň döwlet agdarylyşygy bilen deňeçerdigi barada aýdylýanlary ret etdi.


text:
Orsýetiň Ukrainanyň Krym regionyny anneksiýa etmeginiň ertesi bu regionda dartgynlylyk emele geldi.
Krymyň “özüňi goraýyş” güýçleri we orsýetparaz aktiwistler çarşenbe güni Ukrainanyň Sewastopoldaky Harby deňiz bazasyna hüjüm etdiler. Bu ýerde zorluklaryň bolandygy barada habar ýok. Soňra Ukrainanyň harbylarynyň “özüňi goraýyş” güýçleriň gözegçiliginde bazany terk edendikleri aýdyldy.
Ukrain bazasynyň ýagdaýy
Habar berlişine görä, Ukrainanyň Harby-deňiz güýçleriniň ýolbaşçysy admiral Serhiý Gaýduk hem öz kömekçileri bilen harby bazany terk edipdir. Tassyklanmadyk maglumatlarda onuň Orsýetiň howpsuzlyk gulluklarynyň ofiserleri tarapyndan saklanandygy aýdylýar.
Munuň öňüsyrasynda Orsýetiň Sewastopolda ýerleşýän Gara deňiz flotunyň ýolbaşçysy Ukrainanyň ofiserleri bilen olaryň harby-deňiz bazalarynda gepleşik geçiripdi.
Ukrainanyň Goranmak ministrliginiň metbugat wekili orsýetparaz güýçleriň we orsýet esgerleriniň Ukrainanyň Krymyň günbatar böleginde ýerleşýän “Nowoozerne” harby-deňiz bazasynyň derwezesini traktor bilen ýumrandygyny we baza girmekden ozal onuň girelgesini eýeländigini mälim etdi.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk goranmak ministri wezipesini ýerine ýetirýän Ihor Tenýukhy we öz orunbasary Witaliý Ýeremany Kryma sapar edip, “ýagdaýy çözmegi” tabşyrdy. Emma Krymyň seperatist lideri Sergeý Aksýonow agzalan ukrain resmileriniň regiona goýberilmejegini duýdurdy.
Orsýetiň ädimleri
Şol bir wagtyň özünde-de Orsýetiň Konstitusion sudy anneksiýa baradaky ylalaşygyň Orsýetiň Konstitusiýasyna gabat gelýändigini yglan etdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we Krymyň seperatistik liderleri anneksiýa baradaky ylalaşyga gapma-garşylykly referendumyň,ýagny ses berişligiň yz ýany, sişenbe güni gol çekdiler.
Krymyň Orsýet tarapyndan goldanýan häkimiýetleri ýekşenbe günki referendumda ses berijileriň regionyň Orsýete goşulmagyny biragyzdan goldandygyny aýtdylar.
Orsýetiň parlamentiniň bu ylalaşygy şu hepdäniň dowamynda makullamagyna garaşylýar.
Ukraina we günbatar döwletleri ses berişligi ret etdiler we ony anneksiýa, ýagny “kesekiniň ýerini basyp almak” diýip atlandyrdylar.
ABŞ we ÝB Krymdaky wakalar bilen baglylykda birnäçe orsýet ýolbaşçylarynyň, deputatlarynyň we ozalky ukrain ýolbaşçylarynyň garşysyna syýahatçylyk gadagançylygyny girizip, olaryň Günbatardaky bank hasaplaryny doňdurdylar.
“Patriotik galkynma”
Çarşenbe güni Aksýonow “patriotik galkynmanyň” Ukrainanyň ors dilli ilatly beýleki regionlaryna hem ýaýramalydygyny aýtdy: “Şu gün Krymda we Orsýetde bar bolan patriotik galkynma dowam etdirilmeli we Ukrainanyň günorta-gündogaryna ýaýbaňlanmaly. Şol ýerde bize umytly garaýarlar, şol ýerde bizden goldawa we kömege garaşýarlar. Şu günki gün adamlar, dogrudanam, muňa mätäç. Biziň patriotik duýgulary günorta-gondogaryň ýaşaýjylary babatynda hem ýöretjekdigimize ynanýaryn”.
Sişenbe güni Putin Orsýetiň Ukrainanyň bölünmegini islemeýändigini, emma Moskwanyň orslaryň bähbitlerini goramalydygyny aýtdy.
Sişenbe güni Krymda iki adamyň atylyp öldürilendigi barada habar berildi.
Ukrainanyň harby resmileriniň habar bermegine görä, ukrain ofiseri Krymyň paýtagty Simferopolyň çetindäki baza ýaragly adamlaryň hüjüm etmeginiň netijesinde wepat bolupdyr.
Krymyň polisiýasynyň metbugat wekili “özüňi goraýyş” güýçleriniň bir agzasynyň hem öldürilendigini habar berdi. Ol ölüm wakalarynyň ikisine-de anyklanmadyk hüjümçileriň atan oklarynyň sebäp bolandygyny aýtdy.
Krymda adam öldürilmegi bilen bagly wakalar fewral aýynda, ýagny Ukrainanyň ozalky prezidenti Wiktor Ýanukowiç häkimiýet başyndan çetleşdirilip, Krymda müňlerçe orsýet harbylary ýerleşdirilenden soňra ilkinji gezek ýüze çykdy.


text:
Orsýetiň häkimiýetleri tebigaty goraýjy “Greenpeace” guramasynyň 30 çemesi aktiwistini berk jezalandyrmak planlary barada habar berdiler. Aktiwistler “Gazprom” kompaniýasynyň Arktikada alyp barýan nebit önümçilik işlerine garşy çykyş etdiler.
Orsýetiň Derňew komitetiniň metbugat wekili Wladimir Markiniň sişenbe güni aýtmagyna görä, äktiwistleriň ählisi olaryň haýsy ýurduň raýaty bolmagyna garamazdan guramaçylykly galtamançylykda aýyplanyp sud işine çekilerler. Olar günäli, diýlip hasaplanan ýagdaýynda 15 ýyl möhletli türme tussaglygyna höküm edilmekleri mümkin.
Orsýetiň Kenarýaka gözegçilik gullugy “Arktik Sunrise” atly gämini we onuň içinde “Greenpeace” guramasynyň aktiwistlerini geçen hepdede saklapdy. Olar “Gazpromyň” burawlaýjy desgasyna girmäge synanyşypdy.
Aktiwistler Murmansk portuna eltilen gäminiň içinde saklanýarlar.
Orsýetiň prezidentiniň apparatynyň başlygy Sergeý Iwanow şenbe güni Stokgolmda eden çykyşynda “Greenpeace” guramasynyň protest aksiýasyny “Somali galtamanlaryna mahsus” hereket, diýip atlandyrdy.
“Greenpeace” halkara guramasy öz aktiwistlerine garşy ýöňkelýän aýyplamalary ret etdi we orsýet häkimiýetleriniň bu aýyplamalary halkara gämisini bikanun saklamagyna delil hökmünde ulanjak bolýandygyny aýtdy.


text:
2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandan Halkara güýçleriň çykarylmagy netijesinde Türkmenistan nähili meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolup biler? Munuň üstesine-de, ABŞ Owganystandan çekilensoň, Waşingtonyň Merkezi Aziýa, hususan-da, Türkmenistan baradaky syýasaty nähili bolar?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen gyzyklanyp, Merkezi Aziýa meseleleri boýunça žurnalist Joşua Kuçera bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Joşua, bilşimiz ýaly, 2014-nji ýylyň ahyryna çenli ABŞ-nyň esgerleri Owganystandan çykarylar. Munuň üstesine-de, Waşington Gyrgyzystandaky "Manas" harby bazasyny hem göçürýär. Netijede ABŞ-nyň Owganystandan çekilmegi bilen, ol Merkezi Aziýa sebitinden hem belli bir derejede daşlaşýana meňzeýär. Bu ýagdaýlarda ABŞ-nyň Merkezi Aziýa, hususan-da, Türkmenistan baradaky syýasaty nähili bolar?
Joşua Kuçera: Merkezi Aziýa sebiti barada, umuman aýdylanda, ABŞ-nyň region bilen mundan beýläkki gyzyklanmasynyň pese gaçjakdygyny çaklamak bolar. Soňky 12 ýylyň dowamynda, ýagny “11-nji sentýabr hüjümlerinden” soň Waşingtonyň Merkezi Aziýa babatyndaky ugry aglaba Owganystan meselesi bilen kesgitlendi.
"Manas" harby bazasynyň göçürilmegi, has giňişleýin alanyňda, ABŞ-nyň Owganystandan çekilmegi netijesinde, Waşingtonyň Merkezi Aziýa bilen bagly gyzyklanmasy pese gaçar diýip çaklaýaryn.
Türkmenistan barada aýdylanda... Garaz, bilýäňiz-ä, türkmen hökümetiniň özboluşly aýratynlygy sebäpli, onuň hiç kim bilen içgin hyzmatdaşlyk edesi hem gelmeýär. Merkezi Aziýanyň beýleki dört döwleti bilen deňeşdirilende, ABŞ-nyň [Owganystan meselesinde] Aşgabat bilen onçakly düýpli hyzmatdaşlygy hem ýokdy. Şu sebäpli-de uly özgerişleriň boljakdygyny aýdyp bolmaz.
Azatlyk Radiosy: Joşua, ABŞ-nyň Owganystandan çekilmeginden soň, sebitde käbir howpsuzlyk, şol sanda dini ekstremizm meseleleriniň hem ýüze çykmagyndan howatyr edilýär. Siz bu barada näme diýersiňiz? Türkmenistan babatynda hem aýratyn durup geçäýseňiz.
Joşua Kuçera: Ilki bilen-ä, häzirki ýagdaýlaryň 1990-njy ýyllar bilen deňeşdirilende, düýpgöter özgerendigini bellemeli. Şol döwürler, ýagny ABŞ-nyň ýurda [Owganystana] girmezinden owal, Owganystandaky ýagdaýlar häzirkisi bilen deňeşdirilende juda bulaşykdy.
Üstesine-de, Merkezi Aziýa döwletleriniň hökümetleri öz ilatyny berk gözegçilige almagy başardylar. Elbetde, bu meseläniň iki: oňaýly we oňaýsyz taraplary bar. Bir tarapdan-a, hawa, adamlaryň erkinligi, özygtyýarlylygy çäklendirilýär. Emma beýleki tarapdan, bu ýurtlarda [indi] dini ekstremizmiň alamatlary ýok.
Onsoň men Merkezi Aziýa sebitinde, esasan hem Türkmenistanda, dini ekstremizmiň möwç aljakdygyna ynanmaýaryn. Men Türkmenistanyň ýagdaýyny, edil siz ýaly bilmesem-de, çakymça, hökümet ýurtda islendik bir oppozisiýa toparyny döretmek baradaky pikirleri hem basyp ýatyrýar. Jemläp aýtsam, Türkmenistanda haýsydyr bir dini ekstremistik topar hereket edip biler öýdemok.
Azatlyk Radiosy: 2014-nji ýyldan soň resmi Aşgabat howpsuzlyk we syýasy ugur boýunça haýsy ýoly saýlap alsa, özüne has amatly bolar?
Joşua Kuçera: Howpsuzlyk barada aýdylanda, bu Türkmensitanyň iň soňky derejede aladalanmaly meselesi. Sebäbi, meniň pikirimçe, oňa hiç hili howp abanmaýar. Ýurtda howpsuzlyk güýçleriniň şeýle bir berk kontrollygy bar welin, men bu ugurda nähilidir bir mesele çykar öýdemok.
Başga bir tarapdan, syýasy arena gyzykly bolup biler. Belki-de, ABŞ-nyň Owganystandan çekilmegi bilen, Waşington Türkmenistana syýasy reformalary geçirmek babatynda has köp basyş edip biler. Emma her neneňsi bolsa-da, Waşingtonyň türkmen hökümetiniň saýlap alan ugruny tutanýerlilik bilen üýtgedip biljekdigine şübheli garaýaryn.


text:
Öňler ululara gözegçilik etmeli lukman aýratyn bolardy, çagalaryň lukmany aýratyn. Nireden görelde alanlaryny bilmedik, soňky ýyllar lukman-terapewtleri «maşgala lukmany» diýip atlandyrdylar-da, çagalara seretmek borjuny hem olaryň üstüne ýüklediler.
Maşgala lukmany indi maşgaladaky uly-kiçi adamlaryň ählisiniň gözegçiligine jogap bermeli. Bu bolsa maşgala lukmanynyň ýüküni has-da agraldýar.
«Saglyk öýleri» diýlip atlandyrylan poliklinikalardaky nobat maşgala lukmanynyň üstüne çagalara gözegçilik etmek borjy-da ýüklenensoň, has-da artýar. Aýratyn-da, çagalara dürli ýokanç keselleriň garşysyna hem-de ýaşy boýunça urulmaly sanjymlar urulmaly bolnanda maşgala lukmanynyň gününe it uwlaýar.
Bir ýandan syrkawlan ulular, bir ýandan sanjym urulmaly (keseliň garşysyna priwiwka) çagalar, saglyk öýüniň içini jygyllyk bazaryna dönderýärler. Gyk-da-baklyk. Munuň-da üstesine, maşgala lukmanynyň kömekçisi bolan şepagat uýasy-da ýok. Şeýle ýagdaýda maşgala lukmany näsagy diňläp, onuň näsaglyk depderçesine ilki keseliň taryhyny ýazýar. Soň em edilmeli däri-dermanlaryň adyny ýazýar. Soň näsaga derman almak üçin apteklere berilýän reseptleri doldurýar, lukmanyň gözegçiliginde bolanlygy üçin saglyk öýüniň buhgalteriýasyna tölemeli pullarynyň kwitansiýasyny ýazýar. Nähili dermany içmeli, nädip içmelidigi hakda düşündiriş geçýär. Garaz, lukman bir näsagy kabul edýänçä ýarym sagat wagt geçýär.
Kiçi çagalar kabul edilende olar hem doly barlagdan geçirilmeli. Täze doglanlaryň hatda agramyna çenli çekip görmeli, boýuny ölçemeli. Soňra näsaglyk kartoçkasy doldurylyp, priwiwka ugratmaly.
Gara görgi. Maşgala lukmanlarynyň köpüsi beýle ýagdaýda işläp bilmejeklerini aýdyp, işden gitjekdigi hakda her näsagyň ýanynda nalaýarlar. Emma olar işden hem gidip bilenok. Sebäbi maşgala eklemek üçin gazanç gerek. Başga ýerden iş hem tapylyp durlanok.
Aslynda ululara gözegçilik etmeli terapewtlere çagalara seretmek tabşyrylmaly däl. Sebäbi hut medisina okuw jaýlarynda bu iki lukmançylyk ugry boýunça aýratyn okadylýar ahbeti. Çagany bejermegiň öz aýratynlygy bar, ulyny bejermegiň öz aýratynlygy. Dürli çaga keselleri bar. Pediator (çaga lukmany) bolmasaň, ol zatlara düşünip bolmaýar. Kä wagt şeýle bir hadysalar gabat gelýär — ýagny, maşgala lukmany öýe gelip, näsag çaga üçin derman ýazýar. Çaganyň hossarlary haýsydyr bir täze çykan dermany dermanhanaçynyň maslahat bermegi boýunça dermanhanadan alyp, çaga içirýändiklerini aýdanlarynda maşgala lukmanlary köplenç gözlerini tegeläp, böwürlerini diňläp durýarlar. Özüne nätanyş bolan derman hakda heniz eşidip görmändiklerini aýdýarlar.
Bu hadysany geň görmeli däl. Günüň-güni täze-täze dermanlar oýlanyp tapylyp, önümçilige goýberilip dur. Täze dermanlar hakda lukmanlar habardar edilýänçä olar dermanhanalara gowuşýar hem-de dermanhana işgärleriniň üsti bilen halk olary çalt alýar.
Lukmanlary käteler bir-iki aýlyk okuwa ýygnap, olara täze çykýan dermanlar hakda informasiýa berýärler. Şeýle ýagdaýda maşgala lukmanlary hem çagalar üçin çykarylýan dermanlar hakda, hem ulular üçin çykarylýan dermanlar hakda informasiýa almaly. Bu bolsa olara aňsat düşmeýär.
Maşgala lukmanlary saglyk öýündäki işiniň daşyndan öýlere aýlanyp uly ýaşly näsaglaryň-da, kiçi ýaşly çagalaryň-da halyndan habar alyp durmaly. Öýlere lukman kömeginiň gerekdigi hakda çakylyk bolanda hem maşgala lukmany barmaly. Soňky döwürlerde maşgala lukmanynyň işi örän köpeldi. Munuň-da üstesine, «Tiz kömek» lukmanlary-da işlerine ýetişmedik wagtynda näsagyň çakylygyny saglyk öýlerine jaň bilen habar berip, maşgala lukmanynyň üstüne atýarlar.
Maral Agaberdiýewa Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Siriýada barýan raýat urşundan aman gutulan 77 orsýetlini bortuna alan iki uçar çarşenbe güni giçlik Moskwanyň Domodedowo uçar meýdanyna gondy. Emma Moskwa munuň Siriýadan köpçülikleýin çykyş operasiýasnynyň başlangyjydygyny ret edýär.
Ýurduň adatdan daşary ýagdaýlar ministriniň orunbasary Ýewgeniý Erşow ol ýerdäki ruslaryň “Siriýadaky adatdan daşary ýagdaý” sebäpli dogduk ýurtlaryna getirilendiklerini aýtdy.
"Häzir biz Moskwanyň Domodedowo uçar meýdanynda durus, Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň iki uçary ýaňyja Beýrutdan geldi. Olar 77 adamy alyp geldiler. Olara Orsýet Federasiýasynyň hökümetiniň karary boýunça, Siriýadaky adatdan daşary ýagdaý sebäpli, meýletin Orsýete dolanmaga mümkinçilik döredildi" diýip, Erşow aýtdy.
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň iki uçarynyň birinde Moskwa gelen Anželika Ýunis Siriýany terk etmek üçin taýýarlanmaga wagtynyň gaty az bolandygyny aýdýar:
"Bu şeýle boldy, hemme zatlarymy ýygnaşdyrdym we başaran ähli zadymy satdym, bolany şol."
Ors häkimiýetleri ewakuasiýanyň näme üçin Liwanyň üstünden amala aşyrylandygyny aýtmakdan boýun gaçyrdylar, emma bu ýerde Damask aýeroportundaky howpsuzlyk aladalarynyň bir faktor bolan bolmagy ähtimal. Gozgalaňçylaryň bu uçar meýdanyna edýän hüjümleri halkara howa liniýalarynyň köpüsiniň bu ýere gatnawy togtatmagyna getirdi.
Siriýada onlarça müň ors bar
Ors resmileri Siriýada onlarça müň ors raýatynyň bardygyny, olaryň köpüsiniň siriýalylara durmuşa çykan aýallardygyny we olaryň çagalarydygyny aýdýarlar.
Orsýet BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň siriýa liderini gyra itmegi ýa-da onuň gandöküşikligi soňlamagyna basyş görkezmegi maksat edinen üç rezolýusiýasyna weto goýup, Damask režimine garşy iki ýyla golaý dowam edýän gozgalaň wagtynda prezident Başar al-Assadyň iň güýçli goldawçylarynyň biri boldy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow biraz öň Siriýany terk mümkinçiliginden garaşylyşyndan gaty az adamyň peýdalanandygyny aýtdy.
Gaýdan garaşylyşyndan az boldy
"Haçanda biz ilki soramyzda, müň çemesi rus aýaly muňa gyzyklanma bildirdi, emma Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň uçarlary şeýle mümkinçilik döredende, ondan ýüzden hem az aýal peýdalandy” diýip, Lawrow aýtdy.
Şeýle-de Lawrow Siriýanyň içinde oppozisiýa Assad bilen gürleşýänçe parahatçylyk bolmajagyny aýtdy.
“Hemme zat oppozisionerleriň Başar Assadyň režimini agdarmak ideýasyna ýapyşyp ýatmagyna daýanýar. Şu barlyşyksyz pozisiýa aradan aýrylmasa, hiç bir gowulyk bolmaz” diýip, Lawrow sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Şu günler Türkmenistanda orta mekdebiň soňky synp okuwçylary 25-nji maý Soňky jaň dabarasyna taýýarlyk görýärler. Bu dabaradan soň olaryň öňünde ýene bir mesele keserip dur. Ol hem ýokary okuw jaýyna okuwa girmek meselesidir.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenistanly ýaşlaryň ençemesi Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna girmekçi bolanlarynda para soralýandygyny, para bermedik abiturientleriň bolsa “bilgeşleýin” synagdan ýykylýandygyny aýdýarlar.
Şeýle ýaşlaryň biri ençeme gezek ýokary okuw jaýyna synag tabşyran Mary welaýatynyň Baýramaly etrabyndan Gülnaz bolup, ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti golaýda nobatdaky harby çakylyk baradaky karara gol çekdi.
Bu karar esasynda iki ýyl gulluk eden esgerler aprel-iýun aýlarynda gullukdan boşadylar we olaryň ýerine şol güne çenli 18 ýaşy dolan ýigitler harby gulluga alnar.
Ozalky prezident S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda harby bölümler tasdan hojalyk hasaplaşygy ýagdaýyna salnyp, esgerleriň özleri özlerini eklemegiň aladasyny edip başlamaly bolupdylar.
Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylary bilen söhbetdeş bolýan raýatlar soňky ýyllar Türkmen goşunynda bir topar gowy özgerişligiň bolandygyny aýdýarlar. Ýöne muňa garamazdan, watan goragy babatda entek edilmeli işleriň kändigini aýdýan synçylar hem bar.
Azatlyk Radiosynyň bu temadan guran söhbetdeşligine ýerli synçylar, ozalky esger, hukukçy žurnalist A.Baýryýew, publisist ýazyjy A.Bugaýew, SSSR döwründe Owganystanda gulluk eden öňki ofiser, Türkmenistanyň parlamentinde harby meseleler bilen iş salşan öňki deputut H.Söýünow dagy gatnaşýar.


text:
Şu gün Dubaýyň polisiýasy Dubaý şäherindäki söwda merkezlerinden birinde britaniýaly bir aýalyň içki geýimde gezip ýörendigi üçin, onuň wagtlaýyn tussag astyna alnandygyny mälim etdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, Dubaýdaky söwda merkezindäki bu waka dini baş örtgüli bir ýerli aýalyň britaniýaly bu aýalyň gysga maýka geýmegini tankytlamagynyň yzy bilen ýüze çykypdyr.
Maglumata görä, ýerli arap aýalynyň eden bu tankydyna jogap edip, britaniýaly aýal öz ýubkasyny hem çykaryp, söwda merkezinde özüniň içki geýiminde aýlanyp başlapdyr.
Maglumata görä, söwda merkeziniň goragçylary bu aýallaryň ikisini-de saklap, olary polisiýa edarasyna alyp gidipdirler.
Polisiýa işgärleriniň geçiren gysga gürrüňdeşliginden soň, olaryň ikisiniň-de erkinlige goýberilendigi habar berilýär.


text:
Dürenstein söweşi
Dürenstein söweşi (Dürrenstein söweşi ýa-da Dürnstein söweşi hem diýilýär) Napoleonçylyk Uruşlarynyň Üçünji Koalisiýa urşy döwründe bolup geçen çaknyşyk. Söweş 11 noýabr 1805-de, Ulm söweşinden üç hepde soň Austerlitz söweşinden bolsa üç hepde ozal Awstriýanyň Wachau jülgesinde ýerleşýän Dürenstein (häzirki Dürnstein) şäheriniň golaý-goltumynda, Dunaý derýasynyň boýunda, Şirýürekli Richardyň bendilikde saklanylan galasynyň alkymynda bolup geçdi.
Napoleonyň fransuz goşunynyň esasy korpusy Dunaý derýasynyň günorta ýakasy bilen yza çekilýän rus hem-de awstriýa soýuzdaş goşunlarynyň söbügine münüp Wena şäherine tarap müňzäp barýardy. Rus hem-de awstriýa goşunynyň yza çekilmegini bökdemek niýeti bilen VIII fransuz korpusyny Dunaý derýasynyň demirgazyk ýakasyny syryp ýöremekligi üçin ugratdy. VIII korpus marşal Édouard Mortieriň umumy ýolbaşçylygyndaky üç sany pyýada goşun hem-de bir sany kawaleriýa diwiziýasyndan ybaratdy. Bu korpus 1805-nji ýylyň noýabr aýynyň başynda Linzde hem-de Passauda Dunaý derýasyny kesip geçdi we pyýada goşun Dunaýy alkymlap gündogarlygyna tarap ugrady, korpusyň kawaleriýa diwiziýasy bolsa, has dermirgazykda aňtaw işlerini geçirdi. General Gazanyň diwiziýasy (6,000 adam çemesi) başy çekip barýardy, onuň yz ýany bilen bolsa general Dupontyň diwiziýasy (4,000 adam) bir günlük menzilden gelýärdy, general Dumonceaunyň diwiziýasy (4000 adam) tyly goraglaýardy. Korpusa Dunaýyň beýleki kenary bilen aragatnaşygy üpjün etmekde bir flotiliýa goldaw berýärdi.
Mortieriň korpusynyň başyny çekýän diwiziýa 10 noýabr 1805-de Dürnsteine baryp ýetdi hem-de şäheriň günorta eteginde rus dozory bilen tutluşyga girdi. Rus feldmarşaly Mihail Illarionowiç Kutuzowyň birçak soýuzdaşlaryň ähli goşunyny Dunaýyň bu tarapyna geçirendiginden Mortieriň habary ýokdy, şonuň üçin hem VIII korpus san taýdan agdyklyk edýän güýçler bilen ýüzbe-ýüz boldy. Soýuzdaşlar Gazanyň ýekelikdäki diwiziýasynyň üstüne çozmak mümkinçiliginden peýdalandylar. Bagrationyň korpusy tarapyndan penalanýan Miloradowiçiň korpusy Gazanyň diwiziýasyna gündogar tarapdan ýakynlaşyp, fransuzlary duran ýerlerinden butnatmaly däldi, Dohturow bilen Strickiň baştutanlygyndaky iki sany korpus bolsa, fransuzlaryň deňinden aýlanyp geçip, günbatar we demirgazyk tarapdan olaryň üstüne çozmalydy.
11 noýabr 1805-de, Miloradowiçiň goşunyna degişli bir kolonna Mortieriň awanpostlaryna hüjüm etdi. Mortier general Gazana garşylyklaýyn hüjüme geçmekligi hem-de Stein şäherine baka gündogara tarap herekete geçmekligi buýruk berdi. Ol hem ur-tut öňe okduryldy, emma tiz wagtdan garşydaş goşunyň arýergarddan has güýçlüdigi mesaňa-mälim boldy. Garpyşyk Ýokarky Loiben, Aşaky Loiben we Rothenhof obalarynda dowam etdi. Mortier Dupontyň diwiziýasyna Gazanyň ysgyndan gaçan goşunyna kömek bermek üçin öňe tarap alňasamaklygy buýurdy. Şol wagt, Strickiň kolonnasy gelip ýetdi, ýöne 4-nji Fransuz otrýadynyň berk gaýtawul bermegine duçar bolup yza çekildi.
Günortan sagat 2 töwereginde söweşe böwşeňlik aralaşdy, sebäbi Mortier Duponta, Kutuzow bolsa Dohturowa garaşýardy. Dohturow ilkinji bolup geldi we fransuzlary Dürnsteinden gysyp çykardy. Iki sany uly goşunyň arasyna düşen fransuzlar Dürnsteiniň üsti bilen yza tarap böwsüp geçmeli diýen netijä geldiler. 100-nji pyýada toparyň başy çekmeginde fransuzlar garaňky gatlyşan badyna hüjüme geçdi. Dupontyň diwiziýasy hem tüýs wagtynda gelip ýetişdi-de, Dohturowyň korpusyny arka tarapyndan gabap şäherden kowup çykardy. Mortier bolsa derýadaky flotiliýadan peýdalanyp öz korpusyny günorta kenara ewakuirlemäge maý tapdy. Gazan 1,800 esgerini, soýuzdaşlar bolsa 2,000 çemesi adamyny, şol sanda imperatorlyk feldmarşaly Schmidti ýitirdi.
Iki tarap hem özüniň ýeňiş gazanandygyny öňe sürýär: fransuzlar söweş meýdanyny taşlap gitdiler, ýöne welin ruslar hem özleriniň san artykmaçlygyndan peýdalanyp bilmediler.