text:
Mary welaýatynda iş saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow obasenagat toplumynyň täze desgasy bolan--Sakarçäge etrabynda gurlan we ýylda 40 müň tonna tohumlyk pagtany gaýtadan işlemäge niýetlenen pagta arassalaýjy kärhananyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, pagta ýurdumyzyň oba hojalygynda ekiniň möhüm görnüşleriniň biri hasaplanylýar. Gowaça ösdürip ýetişdirmekde halkymyz baý tejribe toplady. “Ak altyn” ösdürmek we ony gaýtadan işlemek ýurdumyzyň oba senagat toplumynyň möhüm ugry bolup durýar.
Şunda pagtaçylyk pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň tehniki taýdan enjamlaşdyrylmagyna, oňa öňdebaryjy ylmy işläp taýýarlamalaryň we täzeçil usullaryň ornaşdyrylmagyna, oba hojalyk önümlerini öndürijileriň ykdysady taýdan höweslendirilmegine uly ähmiýet berilýär. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler pudagyň öňünde durýan wezipeleriň oňyn çözgüdine gönükdirilendir. Bu bolsa pudagyň, şol sanda pagtaçylygyň hil taýdan täze derejä çykmagyny üpjün edýär.
Döwlet Baştutanymyzyň oňyn özgertmeler strategiýasy netijesinde soňky döwürde bu ugurda uly üstünlikler gazanyldy. Geçen ýyl pagtaçylar şertnamalaýyn bowçnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirip, Watan harmanyna pagtanyň 1 million 100 müň tonnadan gowragyny tabşyrdylar. Şu ýyl Türkmenistanda pagta ekmek üçin 545 müň gektar ýer bölünip berildi. Umumy alnanda “ak altynyň” 1 million 50 müň tonnasyny, şol sanda Mary welaýatynda 313 müň tonna pagta ýygnamak bellenildi. Ekişiň häzirki möwsümi üçin gowaçanyň saýlama tohumynyň 65 müň tonnadan gowragy – orta we inçe süýümli sortlaryň 15-e golaýy taýýarlanyldy. Häzirki wagtda ýurdumyzyň pagta ekýän welaýatlarynyň meýdanlarynda gymmatly oba hojalyk ekinine ideg işleri dowam edýär.
Türkmenistanyň eksport edýän harytlarynyň saldamly esasyny düzýän pagta okgunly ösýän milli dokma senagatynyň kärhanalary üçin çig mal bolup hyzmat edýär. Olar halkara ülňülerine laýyk gelýän, ýurdumyzyň, şeýle hem daşary döwletleriň bazarlarynda uly islege eýe bolan önümleri çykarýarlar. Pagtaçylyk pudagynyň kuwwatyny doly ulanmak, gowaça hasylynyň möçberini has-da artdyrmak babatda ýokary hilli tohumy taýýarlamak möhüm şert bolup durýar. Şu maksat bilen, pagtany gaýtadan işleýän düzümi düýpli döwrebaplaşdyrmak, şol sanda täze kärhanalary gurmak boýunça uly işler geçirilýär. Şonuň ýaly döwrebap zawodlaryň biri Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli kararyna laýyklykda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynda bina edildi. “Türkmenpagta” döwlet konserni desganyň buýrujysy, “Engin Group Consorcium S.A.” kompaniýasy bolsa onuň portratçysy bolup çykyş etdiler. Bu kompaniýa biziň ýurdumyzyň öňden gelýän işewür hyzmatdaşy bolup durýar.
Täze toplumyň açylmagy mynasybetli baýramçylyga mahsus dabara ýaýbaňlandyryldy. Bu ýere Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudak edaralaryň ýolbaşçylary, Mary welaýatynyň häkimi ýygnandylar. Dabara gatnaşyjylaryň hatarynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, oba hojalyk işgärleri bar.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary täze kärhananyň golaýyndaky meýdança gondy. Dabara gatnaşyjylar döwlet Baştutanymyzy uly şowhun bilen garşyladylar. Milli lybasdaky gyzlar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurdylar.
Bu ýerde şanly wakanyň hormatyna medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlary ýaýbaňlandyryldy. Şatlyk-şowhun al-asmana göterildi.
Dabaraly pursat gelip ýetdi. Hormatly Prezidentimiz toplumyň önümçilik binasyna tarap bardy we bu ýere ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda täze kärhananyň toý bagyny kesdi.
Döwlet Baştutanymyz binanyň içine girip, kärhananyň dolandyryş merkezine bardy. Bu ýerde kärhananyň hünärmeni milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy toplumyň önümçilik işi bilen tanyşdyrýar.
Kärhananyň umumy eýeleýän meýdany 17 gektara golaý bolup, onuň düzümine dolandyryş binasy, önümçilik bölümi, pagta çigidini arassalaýan bölüm, her biriniň sygymy 5 müň tonna bolan iki sany ammar, 13 müň tonna tohumlyk çigit saklamaga niýetlenen ammar, ýokary hilli tohumlyk çigit saklamak üçin 7 müň tonnalyk ammar, barlaghana, 10 müň tonnalyk kabul ediş bölümi we birnäçe ugurdaş hem-de tehniki desgalar girýär.
Ýokarda bellenilişi ýaly, kärhananyň ýyllyk kuwwaty 40 müň tonna önüme deňdir. Bu ýerde oturdylan ABŞ-nyň we Ýewropa ýurtlarynyň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň, şol sanda ABŞ-nyň belli “BS Supply” kompaniýasynyň ýokary tehnologiýaly enjamlary çig maly ýokary hilli gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýär. Olaryň kömegi bilen tohumlyk pagta çigidi himiki usulda künjaradan arassalanylýar, kesele garşy işleri ýerine ýetirilýär, tohumlyk çigit ýokumly maddalar bilen baýlaşdyrylýar we 20 kilogram agramlykdaky haltalara gaplanylýar. Şunuň ýaly enjam sagatda 15 tonnadan gowrak pagta çigidini arassalamaga ukyply bolup, ol bir günüň dowamynda 315 tonna golaý pagta çigidini arassalaýar. Şunlykda, kärhananyň ýyllyk kuwwaty bolan 40 müň tonna tohumlyk çigit 4 aýdan gowrak wagtyň içinde arassalanylar.
Tutuş Mary welaýaty üçin ähmiýeti uly bolan täze kärhana üç çalşykda işlediler. Bu ýerde 63 işgär hemişelik esasda zähmet çeker. Möwsüm mahalynda ýene-de 200-e golaý adam işe kabul ediler. Umuman, möwsüm mahaly kärhanada jemi 262 adam zähmet çeker.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tohumlyk pagta çigidini taýýarlaýan bölüme bardy. Bu ýerde bölümiň hünärmeni milli Liderimizi uly hormat bilen garşylady. Ol döwlet Baştutanymyza “ak altynyň” bol hasylyny almakda möhüm ähmiýeti bolan ýokary hilli tohumlyk çigidiň taýýarlanyş usullary, onuň ýerine ýetirilişi barada gürrüň berýär.
Hormatly Prezidentimiz önümçilik işiniň tehnologiýasy we onuň aýratynlyklary, bu ýerde oturdylan enjamlaryň ähmiýeti we onuň häsiýetli tapawutlary bilen gyzyklandy.
Gowaçanyň sagdyn gämiklerini almak üçin pagta çigidi gabyklardan arassalanýar we ýörite serişdeler bilen işlenilýär, soňra olary nogula öwürýärler. Ekiji enjamlaryň ulanylmagy tohumyň harçlanmagyny dört esse kemeltmäge mümkinçilik berýär. Şunda pagta meýdanlarynda ýekeleme ýaly agrotehniki çäresini geçirmek zerurlygy aradan aýrylýar.
Pagta çigidini himiki usul bilen arassalaýan bölümde her sagatda gowaça tohumynyň 2880 kilogramy arassalanar we saýlanyp alnar. Bu ýerde bir gije-gündizde pagta çigidiniň 60 tonna golaýy taýýarlanar. Ýeri gelende aýtsak, Mary welaýatynda ekin meýdanlarynyň 165 müň gektary üçin 4950 tonna çigit zerur bolap durýar. Şeýlelikde, täze kärhananyň işe girizilmegi welaýatda pagtaçylyk pudagyny has-da ösdürmek üçin kuwwatly itergi bolar.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek, ol hem möhüm desganyň gurlan ýeri-- Mary welaýatynyň Sakarçäge etraby pagta ösdürip ýetişdirmegiň baý tejribesine eýe bolan öňdebaryjy etraplaryň biri bolup durýar. 2014-nji ýylyň möwsüminde bu ýerde suwarymly ýerleriň 45 müň 889 gektarynyň 21 müň 500 gektarynda inçe süýümli we orta süýümli pagta ekildi, ýygnalan hasyl bolsa “ak altynyň” 44 müň 408 tonnasyna deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz kärhana bilen tanyşmagyny tamamlap, Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp we kärhananyň işgärlerine, pagtaçylyk pudagynyň zähmetkeşlerine işlerinde uly üstünlikleri arzuw edip, özüne garaşyp duran dikuçara mündi we bu ýerden ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary asmana galyp, Mary welaýatynyň Baýramaly etrabyna tarap ugur alýar. Milli Liderimiz ýolugrunda guş uçar belentlikden oba hojalyk meýdanlaryny synlady. Bu ýerlerde häzir galla oragy we gowaçalara ideg işleri gyzgalaňly dowam edýär. Mälim bolşy ýaly, şu ýyl welaýatyň babadaýhanlarynyň öňünde 380 müň tonna däne we 313 müň tonna “ak altyn” ýygnamak wezipesi durýar.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary Baýramaly etrabynyň “Täze ýol” daýhan birleşiginiň çäginde gonýar. Bu ýerde döwlet Baştutanymyzy Mejlisiň Başlygy, Hökümet agzalary, ministrlikleriň we oba hojalyk toplumyna girýän edaralaryň ýolbaşçylary, şeýlet hem ýerli kärendeçiler mähirli garşyladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýerde guralan oba hojalyk önümleriniň sergisi bilen tanyşdy. Bu sergi Türkmenistanda amala aşyrylýan oba hojalyk özgertmeleriniň datly miweleri getirýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Açyk asmanyň astynda guralan sergide çörek we aş önümleriniň, dürli sortdaky unlaryň görnüşleri, şeýle hem bugdaýyň we gowaçanyň tohumlary görkezildi.
Döwlet Baştutanymyz sergi bilen tanşyp, ýurdumyzyň oba hojalyk toplumynyň köpugurly mümkinçilikleriniň bardygyny belledi we oba senagat toplumynyň degişli ýolbaşçylaryna oba hojalyk önümçiligini ylmy esasda guramak, iň gowy tejribäni we öňdebaryjy tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek, şeýle hem daýhanlary zerur bolan tehnikalar we mineral dökünleri bilen üpjün etmek bilen bagly anyk tabşyryklary berdi. Hususan-da, hormatly Prezidentimiz “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşiginiň edara-kärhanalarynyň galla, pagta we beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek bilen meşgullanýan kärendeçiler bilen ysnyşykly işlemelidigini belledi.
Milli Liderimiz kärendeçi Jumamyrat Begmyradow bilen söhbetdeş bolup, ondan işleriň barşy, iş şertleri, daýhanlara döredilýän mümkinçilikler hem-de bu şertleriň olaryň zähmetiniň netijelerine täsiri bilen gyzyklandy.
Daýhan özüniň üç gektar meýdanynda pagta ösdüpip ýetişdirýändigini we bereketli hasyl almagy umyt edýändigini gürrüň berdi.
J. Begmyradow häzir ýurdumyzyň daýhanlaryna netijeli işlemek üçin örän amatly şertleriň döredilýändigini, oba hojalyk ekinleriniň hasylyny artdyrmak üçin uly mümkinçilikleriň açylýandygyny, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanýandygyny buýsanç duýgusy bilen belläp, hormatly Prezidentimize ekin meýdanlarynda we öri meýdanlarynda zähmet çekýän adamlar hakynda elýän atalyk aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdi. Kärendeçiniň nygtaýşy ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler netijesinde daýhanlaryň durmuş derejesi ýokarlanýar, şonuň bilen birlikde, olaryň öz zähmetiniň netijesine bolan gyzyklanmasy artýar. Şeýle ýagdaý onuň maşgalasynda hem äşgär duýulýar.
Kärendeçi häzirki wagtda suwaryş işlerine başlamakçy bolýandygyny aýdyp, hormatly Prezidentimize ösüş suwunyň tutulmagyna badalga bermegi haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz eline pil alyp, suwaryş ýabyndaky toprak böwedini aýyrdy we meýdana akyp başlan suwuň ýoluny açdy.
Milli Liderimiz daýhan bilen hoşlaşyp, “ak altynyň” bereketli hasylyny ösdürip ýetişdirmegi arzuw etdi we kärendeçä gymmat bahaly sowgat gowşurdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz kärendeçileriň ýene-de biri – Gülbahar Hudaýberdiýewa bilen söhbetdeş boldy. Kärendeçi üç gektar meýdanyna güýzlük däne ekip, bereketli hasyl ýetişdiripdir. Ol milli Liderimiziň sowallaryna jogap bermek bilen, ýerde işlemegiň onuň maşgalasy üçin ygtybarly bereket çeşmesi bolup durýandygyny gürrüň berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kärendeçiniň ýerini synlap, döwletimiz geljekde hem oba senagat toplumynyň ykdysady netijeliligini ýokarlandyrmak, oba ilaty üçin mynasyp iş we durmuş şertlerini döretmek boýunça maksada gönükdirilen çäreleri görjekdigini aýtdy. Sahawatly türkmen topragy olaryň tutanýerli zähmetine bereketli hasyllary eçilýär.
Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda oba hojalyk toplumynyň döwrebap önümçilik desgalarynyň gurulmagy munuň aýdyň mysaly bolup durýar. Olaryň hatarynda şu gün Sakarçäge etrabynda ulanmaga berlen pagta arassalaýjy kärhana hem bar. Döwrüň talaplaryna laýyk gelýän zerur, ösen düzümli türkmen obasynyň täze keşbi kemala gelýär. Obalarda ykdysady gatnaşyklar kämilleşdirilýär, ýokary hilli oba hojalyk önümleriniň öndürilýän möçberi ýokarlanýar, netijede daýhanlaryň gurplulygy artýar.
Kärendeçi hormatly Prezidentimize oba zähmetkeşlerine berýän, ähli daýhanlar ýaly öz işinde hem yzygiderli duýýan hemmetaraplaýyn goldawy üçin çuňňur hoşallygyny beýan edip, milli Liderimizden öz meýdanyndaky galla oragyna başlap bermegini haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz meýdandaky güýzlük dänäniň oragyna badalga berdi. Şol pursat meýdanda däne ýygnaýjy kombaýnlar işe girişdi.
Döwlet Baştutanymyz kärendeçä berk jan saglyk, işinde üstünlik we maşgala abadançylygyny arzuw edip, oňa gymmat bahaly sowgat gowşurdy we onuň bilen hoşlaşdy.
Soňra milli Liderimize Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýüzlenip, Watan harmanyna saýlama bugdaýyň
1 million tonnasyny tabşyran türkmen gallaçylarynyň uly zähmet ýeňşini gazanandyklaryny habar berdi.
Şonuň bilen birlikde, wise-premýer şanly wakalaryň ýene biri hakynda habar berdi: Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň /FAO/ 2015-nji ýyla çenli döwür üçin FAO-nyň maksatnamasynda kesgitlenen Müňýyllygyň ösüş maksatlarynyň biri bolan azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatda gazanan üstünlikleri üçin Türkmenistana ýörite sertifikaty berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary bu barada habar bermek bilen, hormatly Prezidentimize degişli resminamany gowşurdy. Bu waka ýurdumyzyň gazanýan üstünlikleriniň, şeýle hem milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy we ýolbaşçylygy bilen ýurdumyzyň oba hojalygynda amala aşyrylýan toplumlaýyn özgertmeleriň oňyn häsiýetiniň halkara derejesinde ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Döwlet Baştutanymyz bu habary kanagatlanma bilen kabul edip, BMG-niň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň bu sertifikaty düýpli özgertmeler ýoluna düşen Türkmenistanyň bu ugurda, şol sanda azyk bolçulygyny döretmek boýunça uly netijeleri gazanmagynyň aýdyň subutnamasy bolup durýandygyny belledi. Biziň ýurdumyzyň gazanan üstünlikleri bu gün dünýä derejesinde ykrar edilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalygyny we azyk senagatyny has-da döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek ýaly möhüm ugurda işleriň dowam etjekdigini nygtady. Milli Liderimiz uly zähmet üstünligini gazanan ýurdumyzyň gallaçylarynyň öz öňlerinde goýan jogapkärli wezipäniň hötdesinden abraý bilen geljekdigine—ýetişdirilen ähli hasyly ýitgisiz ýygnap, Watan harmanyna 1 million 600 müň tonna däne tabşyrjakdygyna ynam bildirdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz hemmeler bilen hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Mary welaýatyna iş sapary dowam edýär.


c: text/html

text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti inguş opposiziýasynyň liderleriniň biri bolan Makşarip Auşewa adam hukuklarynyň goragy bilen bagly ýyllyk baýragy bermek barada karar kabul etdi.
Makşarip Auşew Inguşetiýa.ru internet saýtynyň eýesidi.
43 ýaşly Auşew şu ýylyň 25-nji okýabrynda näbelli adamlar tarapyndan atylyp öldürildi.
Makşarip Auşewe ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň bu baýragy bolsa, Demirgazyk Kawkazda adam hukuklarynyň bozulmagy barada gorkman yzygiderli habar berendigi üçin berildi diýlip, bu baradaky maglumatda aýdylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Özüňi zynjyrlamak, ýagny öz bedeniňe zynjyr bilen urmak, yslam dininiň şaýy meshebine mahsus bir däpdir. Ýöne, bu adatyň taryhy şaýylykdan has owalky döwürlerden başlaýandyr. Onda-da hut hristianlyk bilen baglanşyklydyr.
Edil häzirki döwürde hem Ýewropanyň käbir hristian toparlarynyň gurnaýan dini dabaralarynda özüňi zynjyr bilen urmak adatyna duş gelse bolýar.
Meselem aşakdaky wideolarda Italiýanyň Guardia Sanframondi şäherinde geçirilen bir dini dabaradan käbir pursatlar görkezilýär.
Dini dabara Isa pygamber bilen Merýem enäniň hormatyna gurnalýar we oňa ak eginbaş geýen flagellantlar (flagellant - hristianlykda özüňe howp salmak. Bu barada aşakda maglumat berilýär) hem gatnaşýarlar. Olaryň ýüzi görünmeli däldir.
Olar eginlerine zynjyr ýa-da gamçy bilen urýarlar. Bedene urmak üçin çüýli tagtalardan hem peýdalanylýar. Ýokanç kesel döremez ýaly çüýli tagta şerap bilen ýuwulýar.
Dini dabaranyň ýöreýşine özüni zynjyr bilen urýan çagalar hem gatnaşýarlar. Ýöne ýeri gelende belläp geçmeli bolsa, şaýylaryň dini dabaralaryndan tapawutlylykda Italiýada flegelýantlar zynjyry öz bedenlerine erbet zeper ýetirmez ýaly edip urýarlar.
Owalky zamanlarda öz bedeniňe urmak adatynda gaty köp gan dökülýär ekeni. Çüýli tagtalar bilen diňe bir eginlere däl, galyberse-de bedeniň beýleki ýerlerine hem urulýan ekeni. Meselem, 60-njy ýyllarda Italiýada surata düşürilen bu wideodaky yaly...
Özüňi zynjyr bilen urmak adaty hem owalky döwürlerde bedenden kan akytmak maksady bilen ýerine ýetirilýän ekeni.
"Özüňi ýençmek dini adaty berjaý edilýän mahaly gamçylaryň her tary olaryň bedenine ilişende goparýan etleri hem diwara tarap zyňylyp gidýärdi" - diýip, gadymy flagellant dinidabaralary hakda taryhy çeşmelere salgylanan orta asyrda ýaşan nemes filosofy Genrih Suzo ýazypdyr.
Flagellant - dini maksat bilen özüňi ýençmek hereketi 13-nji asyrda döräpdir. Şeýle görnüşdäki dini ybadatlar, adamyň pany dünýä degişli bir jisim bilen öz bedenine jeza bermegi netijesinde öz nebsini jylawlamagy maksat edinilipdir. Adamlaryň özüni jençmegi ybadaty halka açyk ýagdaýda meýdançalarda, köçelerde we şol bir wagtyň özünde hem öýlerde ýerine ýetirilipdir.
Her bir flagellantyň öz ýany bilen göterýän tikenli gamçysy ýa-da zynjyry bolupdyr.
Flagellantlar, kada görä buthanalarda jemlenşip, içki geýimleri bilen doga we aýdym aýdyp, buthananyň guramaçylygynda haçly ýöreýişler (dini çäreler) durmuşa geçiripdirler.
Ondan soň olar arassalanmak isleýän günäleriniň aýratynlygyna görä, tapawutly görnüşde meselem: zyna edenler ýüzün ýatyp, adam öldürenler arkan ýatyp öz eginlerine zynjyr bilen urgama başlapdyrlar. (Bu dini dabara buthananyň gaty uly günä hasamlaýan etmişlerini edenler hem gatnaşypdyrlar).
Zynjyr bilen özüňi urmak ybadatlary diňe flagellantyň bedeninden ganyň topugyna çenli şarlap akmagyndan soň goýbolsun edilýär.
Flagellanlar, dindarlygyň (özüňi dünýäniň näz-nygmatlaryndan mahrum etmek, jemgiýetden, adamlardan özňelikde dini ygtykatlary berjaý edip ýaşamak) iň hupbatly görnüşini berjaý edýärler. Olar aýal maşgalalar bilen jynsy atagatnaşyk gurup bilmeýärler we hat-da olar bilen gepleşmek hem gadagandyr. Eger-de olardan biri bu kadany pozan mahaly, dini ýolbaşçynyň öňünde halka açyk ýagdaýda toba ybadatyny ýerine ýetirmeli bolýar.
Flagellantlara diňe ýönekeýje azyk önümleri iýmäge we şol bir wagtyň özünde hem diňe samanyň üstünde ýatmaga rugsat berilýär. Şeýle dini janköýerlige halk köpçüligi hem uly hormat goýupdyr. Şonuň üçinem, flagellantlaryň gelenini gören adamlar olaryň daşyna üýşüp, olara öz töründe myhman bolmagy teklip edipdirler.
Köpçülikleýin ýagdaýda durmuşa geçirilýän özüňi zynjyr bilen urmak ybadaty, köpçülikleýin görnüşde toba etmek hasaplanypdyr. Köpçülikleýin ýagdaýda geçirilen şeýle ybadatlar ilkinji gezek demirgazyk Italiýada gurnalypdyr.
Esasanam gysga wagtda ahyrýetiň boljagyny we şol meşhur güniň golaýlandygyny habar berýän "bilgiçleriň" tagallalary, şeýle dini ybadatlarda günälerinden arassalanmak isleýänleriň sanyny köpeldipdir.
Taryhçylaryň bellemegine görä, jemgiýetde haýsy gatlaga degişli bolandygyna garamazdan, ulydan kiçä ähli adamlaryň gatnaşmagynda giňgerimli ýagdaýda özüňi zynjyr ýa-da gamçy bilen ýençmek ybadatlary yzgiderli ýagdaýda durmuşa geçirilipdir.
1344-nji we 1349-njy ýyllaryň arasynda taun epidemiýasynyň köpçülikleýin ýaýramagy bilen, özüňi zynjyrlap ýençmek ybadaty hem bütin demirgazyk hem merkezi Ýewropada ýaýrawly ýagdaýa gelipdir.
Gurnalýan köpçülikleýin ýöreýiş çärelerinde adamlar özüni zynjyr bilen ýenjipdir. Olar, taun ýokanç keselini eden günälerine göra taňrynyň iberendigine we hut şeýle ybadatyň hem olary günälerinden saplajagyna ynanypdyrlar.
Inkmar Berkmanyň "Ýedinji möhür" atly kinofilminda hem taun döwrüniň flagellant ýöreýiş çäreleri suratlandyrylypdyr. Dini ýöreýiş çäresine gatnaşýanlar özüni we şol bir wagtyň özünde hem birek-biregini ýenjipdirler.
Ilki başda ýagny irki döwürlerde katolik buthanasy şeýle ybadat görnüşine hiç zat diýmedik hem bolsa, 1349-njy ýylda Rim papasy 6-njy Kliment flagellantlygy gadagan edipdir.
Özüni zynjyr bilen ýençýänleriň köpelen döwründe katolik buthanasynyň ýönekeý halkyň arasynda täsiriniň azalandygyna göz ýetiren ruhanylar, soň bu dini herekete garşy çykmak pikrini maslahatlarda jedelleşip ugrapdyrlar. Bu şol bir wagtyň özünde flagellantlaryň hristian ruhanylary gaty täsirli tankyt edýändigi bilen hem arabaglanşykly bolupdyr.
Flagellantlygyň öňüniň alynmagy onlarça ýyla çekipdir. Germaniýadan galan bütin Ýewropadaky flagellantlar sem edilipdir. Germaniýanyň flagellantlary bolsa ybadatlarynyň gurnalşyny üýtgedip, olary gizlinlikde geçirmäge başlapdyrlar. Iň soňky nemes flagellantlary bolsa, 1480-nji ýyllarda geçirilen saplaýyş çärelerinde oda ýakylyp, ýok edilipdir.
Häzirki döwürde flagellantlygyň mirasdüşerleri Ispaniýa, Italiýa, Filippin we ýene şuňa meňzeş birnäçe ýurtlarda öz ybadatlaryny gurnamaga dowam edýärler.


text:
Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden bilen Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Halkara pul fondy bilen baglaşylmaly deslapky şertnamanyň öňüsyrasynda telefonda gürleşdi.
Ak tam anna güni ýaýradan beýanatynda bu şertnamanyň mümkin boldugyça çalt baglaşylmagyna goldaw bildirdi.
Penşenbe güni prezident Barak Obama Kiýewe 1 milliard dollar karz kepilliklerini berýän kanun taslamasyna gol çekdi. Halkara pul fondy geçen aý nagt pul kösençligini çekýän Ukraina 18 milliard dollar karz bermegi wada berdi.
Anna güni edilen telefon gürrüňinde Baýden Ukrainanyň energiýa üpjünçiligini ýokarlandyrmagyň wajyplygyny nygtady hem-de adalatly we azat saýlawlary geçirmek üçin görülýän taýýarlyklary gutlady.


text:
Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aňtaw gullugy – CIA-iň direktory John Brennan Waşington Eýranyň ýadro ýaraglaryny özleşdirmeginiň öňüni alyp biler diýip, Tähranyň resmileri şeýle ýaraglary özleşdirmäge synanyşsa, özleriniň “ägirt uly netijeler” bilen ýüzbe-ýüz boljagyny bilýärler diýdi.
Şeýle-de, Brennan 22-nji martda Birleşen Ştatlaryň “Fox News” telekanalyna beren interwýusynda, Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolan ýurda öwrülmezligi üçin Birleşen Ştatlaryň edip biljek köp zady bar diýdi.
Eýran we Britaniýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Hytaýyň, Russiýanyň we Birleşen Ştatlaryň resmileri ykdysady sanksiýalary ýatyrmak şerti bilen, Tähranyň ýadro programmasyny jylawlamak barada ylalaşyk baglaşmaga synanyşýarlar. Çarçuwaly ylalaşyk ýa-da şertnamanyň esasy özeni 31-nji marta taýyn bolmaly.
Eýran özüniň ýadro programmasynyň arassa parahatçylyk maksatlaryny tutýandygyny nygtaýar.


text:
Belgiýa
Belgiýa (niderl. België, HFE: [ˈbɛlɣijə]; fr. Belgique, nem. Belgien), Belgiýa korollygy (niderl. Koninkrijk België, fr. Royaume de Belgique, nem. Königreich Belgien) — Demirgazyk-Günbatar Ýewropada ýerleşýän döwlet, ÝB-niň, BMG-nyň we NATO-nyň agzasy. Meýdany — 30 528 km², ilat sany — 10,8 mln adam. Ýurduň ady kelt taýpasy bolan belgleriň etnonimiden gelip çykýar. Paýtagty — Brýussel.
Demirgazykda Niderlandlar, gündogarda Germaniýa, günorta-gündogarda Lýuksemburg, günortada we günbatarda bolsa, Fransiýa bilen araçäkleşýär. Demirgazyk-günbatarda kenarýakasyny Demirgazyk deňzi ýuwýar.
Häkimiýet formasy — Konstitusion parlament monarhiýasy, administratiw-territorial gurluşynyň formasy — federasiýa. (federasiýa)


text:
Ahyret golaýlady. 21-nji dekabrda dünýäniň durky üýtgäp, ýer ýüzüni köp sanly tebigy harasatlar, weýrançylyklar gurşap alyp, munuň netijesinde-de adamzadyň soňy geler.
Dünýäde köp adamlar, gadymy Maýýa halkynyň, ýagny maýýa siwilizasiýasynyň ýöreden ýyl hasabyna esaslanyp, agzalan gowgaly çaklamalary çynlakaý kabul edýärler.
Alymlaryň, resmileriň, dini ruhanylaryň ynandyrmalaryna garamazdan, adamlarda ahyrzaman gorkusy saklanýar. Käbirleri, utanç-haýanyň çäklerinden çykyp, bu baradaky gybatlaryň netijesinde, girdeji edinmekden hem gaýtmaýarlar.
“Ahyrzaman komplekti"
Belki-de, dünýäniň beýleki ýurtlary bilen deňeşdirilende, ahyrzaman baradaky howsala Orsýet bilen Ukrainany has köp gurşap alan bolmagy mümkin. Bu ýurtlarda adamlar 21-nji dekabra taýýarlyk görüp, zerur öý-hojalyk zatlary bilen öýlerini doldurdylar.
Orsýetde adamlaryň şemleri, kükürtleri, hatda kerosin çyralaryny hem artykmajy bilen alyp goýandyklary aýdylýar. Haýran galmaly ýene bir ýagdaý, senagat şäheri Nowokuznetskide duzuň gytçylygy döredi.
Tomsk şäherinde ilkibaşda degişme äheňinde hödür edilen “ahyrzaman komplekti”, soňra girdejili biznese öwrüldi. Bulary taýýarlaýan “Marina Mendelson” atly guramanyň işgäri Aleftina Popowa: “Soňky döwürde adamlar ahyrzaman barada barha köp gürrüň edýärler. Şunlukda biz degişeli diýip, ýörite “ahyrzaman komplektini” taýýarladyk. Biz bular ýaly gürrüňlere gülmelidigini görkezjek bolupdyk” diýip, gürrüň berýär.
Popowanyň aýtmagyna görä, internet arkaly
Orsýetiň ähli künjeklerinden adamlar bu “ahyrzaman komplekitini” sargap başlapdyrlar.
Popowa sözüni jemläp: “Bu, gürrüňsiz, girdejili bir iş boldy” diýip, ýaňsa alýar.
Bahasy 890 rubla ($25) deň bolan bu komplekt ýygymyň düzümine: uzyn bir ýüp, bint, depder, arak, kilka konserwasy, sabyn... ýene-de ahyrzaman güni zerur bolup biläýjek beýleki zatlar girýär.
Resmiler
Emma Orsýetiň resmileri welin, dünýäniň soňlanjakdygy baradaky gep-gürrüňlere ynanmaýana meňzeýärler. Orsýetiň Döwlet Dumasynyň ençeme deputatlary ýurduň federal telekanallaryna ýüzlenip, “ylmy taýdan galp maglumatlara esaslanyp, ahyrzaman barada informasiýa” ýaýratmazlyga çagyrdylar.
Italiýada Watikanyň esasy astronomlarynyň biri 21-nji dekabrda boljak diýilýän kyýamat baradaky gep-gürrüňleri ýalana çykaryp, Maýýa siwilizasiýasynyň kalendary esasynda boljak zatlaryň “gürrüňini edeniňe-de degmeýändigini” aýtdy.
ABŞ-nyň NASA kosmos agentligi, aýgytly ädim ädip, “2012-den soň: Näme üçin ahyrzaman bolmaz” diýen faktlar gollanmasyny çap etdi.
Ýöne, her niçigem bolsa, ahyrzaman baradaky gep-gybatlaryň netijesinde käbirleri öz jübülerini gabartmagy dowam etdirýärler.
ABŞ-nyň Şewrolet ulag kompaniýasy ýörite mahabat wideosyny hem taýýarlady:
Serbiýanyň gündogaryndaky Rtanj daglaryndaky ähli myhmanhanalar eýýäm müşderilerden doly. 21-nji dekabrda dünýä tutuşlygyna ýok bolup gideninde, şol ýere hiç zadyň bolmajakdygyny aýdýanlar hem bar.
Şuňa meňzeş ýagdaýlara Fransiýanyň we Türkiýäniň daglyk ýerlerinde hem şaýat bolmak mümkin. Ol ýerlere-de kyýamat gopanda hiç zat bolmajakdygy aýdylýar. Onsoň bu sebitlere öň görlüp-eşidilmedik sanda turistler gelýär.
Ahyrzaman baradaky gürrüňleriň möwjemegi bilen, aslynda maýýalaryň özleriniň ozalbaşda bu barada aýdyp giden zatlary ünsden düşürilýär. Hakyna seretseň, olaryň belleýşi ýaly, 2012-nji ýylyň 21-nji dekabrynda dünýäniň soňy gelmän, täze kalendar başlanýar.


text:
Ýaponiýanyň gündogar kenarynda güýçli ýer yranmasy boldy.
Birleşen Ştatlaryň Geologiýa gözegçilik merkezi ýer sarsgynynyň şenbe güni, ýerli wagt bilen irden bolandygyny aýdýar.
Sarsgynyň güýji 7.3 ball bolup, ol 10 km çuňlukda, ýadro elektrik stansiýasynyň ýerleşýän ýeri bolan Fukuşima sebitinden 300 km uzaklykda bolupdyr.
Ýaponiýanyň Metreologiýa gullugy ýer yranandan soň sunamy tolkunlarynyň bir metre çenli ýokaryk galandygyny aýdýar.
Şeýle-de bu gulluk ýer yranmasynyň güýjüniň 7.1 ball bolandygyny we zyýan ýeten Fukuşima Daýçi ýadro elektrik stansiýasynda hiç hili kadasyzlyk alamatlarynyň görünmändigini aýtdy.


text:
Dekabr aýynda Aşgabadyň merkezi köçeleriniň birinde ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlarynyň täze toplumy gurular. TDH gullugynyň maglumatyna görä, bu barada geçen anna güni hökümet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow karara gol goýupdyr.
Bu proýektiň çäginde Atamyrat Niýazow adyndaky şaýolunda 14 sany ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýy, her birinde 600 orunlyk iki sany mekdep we 160 orunlyk çagalar bagy, Türkmenistanyň döwlet ösüş bankynyň edarasy we iki sany ýerasty geçelge gurular.
Bu binalaryň gurluşygy 2014-nji ýylyň oktýabr aýynda ulanmaga berilmeli edildi.
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda indi birnäçe ýyl bäri uly göwrümli jaý gurluşyk işleri dowam etdirilýär.


text:
Şu günler Aşgabadyň wokzalynyň hem-de “Türkmenhowaýollary” döwlet gullugynyň Magtymguly şaýolundaky kassalarynda ýylyň iň gyzgalaňly möwsümi dowam edýär. Bu möwsümiň esasy aýratynlygy nobatlar.
Otla bilet almak üçin adamlar wokzalyň kassalarynyň öňünde daň bilen nobat belleýärler. Kassalaryň ýerleşýän binasy adamlardan doly bolýar. Emma nobata duranyň bilen bilet alyp biljekdigiňe doly ynamyň ýokdugyny kassanyň öňünde nobata duran 36 ýaşly Keýmir aýdýar.
Keýmir eýýäm iki günläp wokzalyň kassasyna baryp, Türkmenbaşy şäherine gitmek üçin bilet satyn aljak bolýar. “Geçen gezek meniň nobatym kassa ýapylmazdan öň ýetdi. Emma kassiriň “bilet gutardy” diýen sözi meni ikinji gezek kassa gelip nobata durmaga mejbur etdi. Ýöne şu gezek bilet satyn alyp bilerin” diýip, Keýmir aýtdy.
Wokzalda haýsy ugur boýunça biletleriň bardygyny, şol biletleriň bahasyny soramak üçin sorag-jogap penjiresiniň biri bar. Ol penjiräniň öňünde hem nobata duran adamlar az däl.
Sorag-jogap penjiresiniň aňyrsynda oturan işgäriň häli-şindi oturan otagyny terk edip gitmegi bolsa nobatlaryna garaşyp duran adamlary has-da köp garaşyp durmaga mejbur edýär. Özi-de sorag-jogap bölüminiň işgäri köplenç halatda el telefonyna jaň gelip, otagyny terk edýär.
Bu ýagdaý nobatda garaşyp duran adamlarda onuň jaň bilen tanyşlaryna nobatsyz bilet satyn alyp berýändigi baradaky çaklamany döredýär.
“Kassada biletleriň çalt gutarmagynyň esasy sebäbi-de şu. Wokzalyň işgärleri, wokzalda tertip-düzgüne seretmeli polisiýa işgärleri ellerine birnäçe pasportlary alyp, kassanyň öňünde duran nobatyň öňüne geçip, arkaýyn tanyş-bilişleri üçin bilet satyn alyp bilýärler” diýip, Keýmir aýdýar. “Nobatdaky duranlar nägileligini bildirip başlasalar, “bron” boýunça bilet satyn alýandyklaryny aýdýarlar”.
Aşgabadyň wokzalyndaky kassalaryň sorag-jogap bölüminiň telefon nomeriniň bardygyna garamazdan, oňa jaň edip, telefony aldyryp bolmaýar. Şeýle-de, internet arkaly hem otly gatnawlary üçin biletleriň bardygyny bilmek ýa-da bilet satyn almak mümkinçiligi ýok.
"Türkmenhowaýollary"
Aşgabatdaky “Türkmenhowaýollarynyň” kassalaryndaky ýagdaý wokzaldakydan birneme tapawutlanýar. Bu kassalarda nobata garaşmak usuly girizilipdir. Her kim ýörite enjamyň kömegi bilen nobat nomerini alyp, öz nobatyna garaşyp bilýär. Her kassada haýsy nomerli ýolagçynyň gezegi gelendigi barada uly ekranlarda habar berilýär. Ýörite reproduktorda bolsa nobaty boýunça kassanyň öňüne wagtynda gelmedik ýolagçynyň nobat nomeri agzalyp, onuň kassa gelmegi haýyş edilýär.
Emma, bu girizilen täzelige garamazdan, “Türkmenhowaýollarynyň” kassalarynyň işleýşinde hem bökdençlikler bar. Bu kassalarda hem sorag-jogap penjiresi ýeke bolup, onuň öňünde adamlaryň özleriniň düzgünleşdirýän aýratyn bir nobaty bar. Ylaýtada şu günler “Türkmenhowaýollary” öz reýslerine täze gymmatladylan tölegleri girizýän mahaly sorag-jogap penjiresiniň öňünde duran adamlar köp. Täze tarifleriň sanawy hiç ýerde asylmansoň, adamlar diňe sorag-jogap bölüminden bu tarifler barada maglumat alyp bilýärler.
“Iň bolmanda sorag-jogap penjiresini azyndan üç sany eden bolsadylar. Ýögsam, biletleriň bahasyny, olaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny bilmek üçin ençeme wagt nobatyňa garaşyp durmaly bolýar” diýip, sorag-jogap penjiresiniň öňünde nobata garaşyp duran 52 ýaşly Allamyrat aýdýar.
“Türkmenhowaýollary” döwlet gullugy elektron biletleri hem girizdi. Emma bu gullugyň websaýtynda reýsleriň tarifleri barada bilmek hem-de internet arkaly bilet satyn almak mümkinçiligi ýok.
Ýerli synçylaryň käbirleriniň pikiriçe, otly we awia biletleri satmakda häzirki zaman tehnologiýalaryň doly möçberde ulanylmazlygy spekulýasiýa we parahorluga getirýär.
“Otly ýa-da uçar üçin biletleriň söwdasynda tanyş-bilişligi we parahorlugy doly aradan aýyrmak üçin internet ýa-da beýleki bir awtomatlaşdyrylan elektron sistemadan peýdalanmaly” diýip, 47 ýaşly aşgabatly synçy Meret Azatlyk Radiosyna aýtdy. “Şeýle edilen ýagdaýynda bu söwda has açyk hem-de ýolagçylar üçin has amatly bolar”.
Tomus aýlary howanyň gyzmagy bilen bir hatarda ýurtda otly we uçar biletleriniň söwdasy hem gyzýar. Bu ýagdaý her ýyl gaýtalanýar. Hökümet maslahatlarynda hem her ýyl tomus aýlarynyň başynda transport biletlerini almakda ýüze çykýan bökdençlikleri aradan aýyrmak barada degişli ýolbaşçylara tabşyrylýar.
Emma bu ugurda nogsanlyklar ýok däl. Mysal üçin, “Türkmenhowaýollary” döwlet gullugy täze gymmatladylan tariflerini girizýändigi barada ýerli mediada habar bermedi. Bu ýagdaýyň müňlerçe adamlara öz täsirini ýetirýändigine garamazdan, iň bärkisi bu gullugyň öz kassalarynyň ýerleşýän binasynda hem bildiriş asylmandyr.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Durmuşyň ösüş depginleri wagt gymmatlygynyň ýokarlanmagyna getirýär, bu bolsa öz gezeginde müşderileriň dürli görnüşli hasaplaşyklara we töleglere isleglerini ösdürýär, netijede kämil nagt pul geçirme zerurlygy ýüze çykýar. Görkezilen amaly bank müşderileri üçin hasap açyp ýa-da açman amala aşyryp bilýär. Goýum hasabyny ulanmazdan şahsy taraplaryň serişdelerini geçirmeklik iki sany görnüşli bank önümini göz öňünde tutýar: tiz pul geçirimleri"Gyrat" we möhletli pul geçirmeleri.
Pul geçirmesiniň iň az möçberi - 20 manat


text:
Orsýetiň iň baý adamlarynyň biri öý tussaglygyna salyndy. Bu waka on ýyl gowrak ozal Ýukos nebit kompaniýasynyň dargadylmagyna deňelýär.
Wladimir Ýewtuşenkow, AFK Sistema kompaniýasy Orsýetiň Başgyrdystan respublikasynda ýerleşýän Başneft kompaniýasynyň aksiýalaryny satyn alanda, pul ýuwmakda güman edilýär.
AFK Sistemanyň bu barada ýaýradan beýanatynda Orsýetiň Derňew komitetiniň aýyplamalarynyň «düýpden esassyzdygy» aýdylýar we olara garşy göreşmek wada berilýär.
Orsýetdäki habarlarda Ýewtuşenkowyň 16-njy noýabra çenli öz tussaglygynda bolmalydygy aýdylýar. Şeýle-de onuň aklawçylarynyň Moskwanyň Basmannyý sudunyň kararyndan şikaýat etmek üçin üç gün möhletiniň bardygy habar berilýär.
Rus mediasynyň habarlaryna görä, Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki iň uly nebit kompaniýasy bolan Rosneft iýun aýynda Başnefti satyn almak meselesine seretdi.
Iýulda bolsa, Moskwa sudy Başneftiň aksiýalaryny pul ýuwmak derňewi astynda doňduryp taşlady.
Rosneft prezident Wladimir Putiniň kuwwatly we uzak wagtlyk kömekçisi Igor Seçin tarapyndan dolandyrylýar.
Orsýetiň Senagatçylar we telekeçiler bileleşiginiň başlygy Aleksandr Şohin Ýewtuşenkowyň tussaglygy «şübhesiz nomer ikinji Ýukos bolup görünýär» diýdi.
Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow bu deňeşdirmäni derhal «heňe gelmeýän we esassyz zat» hökmünde ýalana çykardy.
RIA habar gullugynyň ýazmagyna görä, Peskow "Prezident derňew häkimiýetleriniň adalatly barlagyň çäginde ähli soraglara jogap tapmagyny isleýär" diýipdir.
Ýukos kompaniýasyny esaslandyryjy Mihail Hodarkowskiý 2003-nji ýylda ýarag astynda tussag edilip, 2005-nji ýylda ogurlykda we salgyt tölemekden gaçmakda günäli tapylypdy.
Bir zaman 40 milliard dollar emlägi bolan Ýukos dargadylyp, millileşdirilipdi we onuň aksiýalarynyň aglaba bölegi Rosnefte berlipdi.
Ukrain krizisi sebäpli Birleşen Ştatlaryň we Ýewropa Bileleşiginiň gadaganlyk sanawyna girizilen Seçin 2003-nji ýylda Hodorkowskiniň tussag edilmeginiň arkasynda duran adam hasaplanýar.
66 ýaşyndaky Ýewtuşenkow AFK Sistemanyň esaslandyryjysy we esasy eýeleriniň biri bolup durýar.
AFK Sistema 2009-njy ýylda esasy paýdarlarynyň birine öwrülenden soň, öz nebit ýataklarynda iň kämil dikeldiş usullarynyň ulanylmagy arkaly, Başneft rus kompaniýalarynyň arasynda iň ýokary öndürijilikli kärhanalaryň biri diýen derejäni gazandy.
AFK Sistema holding kompaniýasy, beýleki 200 çemesi emlägi bilen bilelikde, Orsýetiň iň uly mobil operatory bolan MTS-i hem öz içine alýar.
"Forbes" žurnaly Ýewtuşenkowy Orsýetiň iň baý 15-nji adamy hasaplamak bilen, onuň baýlygynyň 6.8 milliard dollara barabardygyny ýazýar.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun iki günlik resmi sapar bilen düýn Türkmenistana bardy.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň çap eden maglumatyna görä, Ban Ki Mun aeroportda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow tarapyndan garşylandy.
Banyň şu gün Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Ministrler Kabinetiniň binasynda duşuşanlygy habar berildi. Duşuşykdan soň metbugat konferensiýasy hem geçirildi.
Ban bu saparynyň dowamynda BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça regional merkezine we prezidentiň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutyna-da barýar.
Ban Türkmenistana saparyny tamamlandan soň Gyrgyzystana, Özbegistana, Täjigistana we Gazagystana barar.
Onuň bu saparynyň dowamynda regional hyzmatdaşlyk we ýaragsyzlanmak ýaly meseleler boýunça pikir alyşmagyna garaşylýar.


text:
Dünýädäki futbol eminleriniň işine baha berýän Worldreferee.com saýty özbegistanly sudýa Röwşen Ermatowy 2011-nji ýyldaky futbol möwsüminiň “Iň gowy sudýasy” diýip atlandyrdy.
Saýt dünýädäki futbol sudýalarynyň geçen ýyldaky işine seredip, 100 futbol sudýasyndan ybarat sudýalaryň sanawyny yglan etdi. Şol sanawda Röwşen Ermatow dünýädäki sudýalaryň arasynda iň gowusy diýlip atlandyrylyp, birinji orna mynasyp boldy. Geçen hepdäniň başynda Orsýetdäki “Ýewro-futbol” saýtynyň geçiren pikir soralyşygynyň netijesine görä hem özbegistanly Röwşen Ermatow dünýädäki iň gowy sudýa diýlip atlandyryldy.
2010-njy ýylda Röwşen Ermatowa “Futbol taryhy we federasiýasy” tarapyndan dünýä boýunça iň gowy sudýalaryň arasynda ikinji orun berildi. Ol şol ýyl Afrikada geçen dünýä çempionatynda ilkinji oýna sudýalyk etdi. Ermatow bir çempionatyň dowamynda jemi 5 oýna sudýalyk edip, futbol taryhyndaky üçünji sudýa diýlip atlandyrylypdy.
Azatlyk Radiosy Röwşen Ermatow bilen telefon arkaly gürrüňdeş bolup, ony bu üstünligi bilen gutlady.
Azatlyk Radiosy: Ynha, sizi birnäçe ýyldan bäri dünýä we aziýa futbol oýunlarynyň iň gowy sudýasy diýlip atlandyrýarlar. Sudýalar örän köp. Eýse, sudýa bolmakdaky esasy kynçylyklar nämelerden ybarat?
Röwşen Ermatow: Medeniýet, sungat, bilim we beýleki pudaklarda dünýäde tanalýan we ýurdumyzy tanadan özbegistanly ildeşlerimiz kän. Meni guwandyran zat özbek oglunyň öz hünäri, ýagny öz käri bilen dünýä özüni we Özbegistany tanatmagy.
Azatlyk Radiosy: Siz arkaly dünýä Özbegistany tanaýar şeýle dälmi?
Röwşen Ermatow: Ýok, diňe men arkaly däl, köpçülik arkaly tanaýar. Men Özbegistany dünýä tanadan adamlaryň biri bolanyma guwanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Siz futbol oýnunda sudýa bolanyňyzda özüňizi örän agras tutýarsyňyz. Durmuşda hem şeýlemi?
Röwşen Ermatow: Ýok, men durmuşda onuň ýaly däl. Oýunda ýagdaýa görä bolmaly bolýar. Kämahal oýunçylar bilen şeýle gatnaşykda bolmaly bolýar. Bu ýagdaý futbol oýny we oýunçylar bilen bagly bolýar.
Azatlyk Radiosy: Futbol oýny 90 minut dowam edýär. Şol 90 minudyň dowamynda kim köp ylgaýar: oýunçymy ýa-da sudýa?
Röwşen Ermatow: Sudýa köpräk ylgaýar. Sebäbi futbol oýunçysynyň oýnuň dowamynda demini dürsemäge wagty bolýar. Emma sudýa top nirede bolsa ol hem şol ýerde bolmaly. Häzirki talap - sudýa topdan 10-15 metrden uzakda bolmaly däl. Bu, elbetde, sudýa oýunçylardan köpräk ylgaýar we köpräk hereket edýär diýmekdir.
Azatlyk Radiosy: Siz sudýa bolanyňyzda siziň üçin iň agyr bolan oýun barada aýdyp bilermisiňiz?
Röwşen Ermatow: Men hiç bir oýny-da kyn ýa agyr oýun boldy diýip aýdyp biljek däl. Sebäbi şu aňsat oýun bolar diýip umyt eden oýnuňyzyň iň kyn oýna öwrülmegi mümkin. Onsoňam her bir oýna iň kyn oýna taýýarlyk görýän ýaly taýýarlanmaly. Diňe şonda agyr hasaplanan oýny-da ýeňil geçirmek mümkinçiligi döreýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti çarşenbe güni, 12-nji oktýabrda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda täze gurlan «Bereketli zaman» şäherçesiniň açylyş dabarasyna gatnaşyp, täze jaý alan kärendeçileriň biriniň iş, gazanç etmek mümkinçilikleri bilen hem gyzyklandy.
Türkmen telewideniýesi prezident bilen kärendeçiniň arasynda bolan söhbetdeşlikden bir bölegi halka görkezdi we ol ýerde kärendeçi prezidente 20 gektar ýere eken bugdaýyndan, tutuş maşgala bolup işläp, arassa15 müň manat alandygyny gürrüň berdi.
Mundanam başga, telewideniýede görkezilýän kärendeçi, tutuş maşgala bolup alýandygyny aýdýan arassa girdejisiniň öz aýdýan sözlerini tassyklamaýandygyna garamazdan,daýhançylyk etmegiň örän amatly bolandygyny ynandyrmaga çalyşdy.
Türkmen telewideniýesi prezident bilen duşuşan kärendeçi maşgala salgylanyp, olaryň eliniň uzadan ýerine ýetýändigini, kärendeçi maşgalanyň ýer işläp bejerýän traktorynyň, ýeňil maşynynyň, indi bolsa, ähli amatlyklary bolan kaşaň jaýynyň bardygyny tassyklaýar.
Täze açylan «Bereketli zaman» obasynda 400 hojalyga niýetlenen 3, 4 we 5 otagly jaýlar gurlupdyr, jaýlaryň bahalary otag sanyna laýyklykda 100 müň dollardan ýokardan başlanýar diýip, ýerli çeşmeler habar berýär. Resmi habarda aýdylmagyna görä, kärendeçi daýhanlaryň şeýle jaýlary satyn alyp bilmegi olaryň girdejileriniň yzygiderli ýokarlanýandygyny tassyklaýar.
Daýhanyň 'maşgala eklemegi kynlaşýar'
Emma muňa garamazdan, Azatlyk radiosynyň ýerli habarçylary bilen söhbetdeş bolýan kärendeçilerdöwlet telewideniýesinde çekilýän kartinadan düýpgöter başga ýagdaýy gürrüň berýärler. Olaryň tassyklamagyna görä, Türkmenistanda kärendeçilik, döwletiň tabşyrygy esasynda bugdaý, pagta ýetişdirip, ýeterlik girdeji almak we maşgala eklemek barha kynlaşýar.
Daýhanlar ozaly ýeriň köplenç 1, 2 we 3 gektar möçberinde, juda az berilýändigini aýdýarlar. 20 gektar kärende ýeri bolan, şol bir wagtda ekin işläp bejerýän traktorly daýhanlaryň bolsa azdygy aýdylýar. Suw, tehnika, dökün kynçylyklaryna uçrap, juda ujypsyz girdeji alýan daýhanlaryň hem az däldigi habar berilýär.
Mysal üçin, Daşoguz welaýatynyň Gurbansoltan eje etrabyndan özüni Gylyç diýip tanadan kärendeçi Azatlyk radiosyna özleri üçin dökün meselesiniň uly problema bolup durýandygyny, şu sebäpden ne gowaçadan, ne-de bugdaýdan ýeterlik hasyl alyp bolýandygyny aýtdy.
Kärendeçileriň pagta ekende biraz girdeji alyp, bugdaý ekende boş çykýan ýyllarynyň hem bardygy aýdylýar. Sebäbi ýurduň ekerançylyk ýerlerinde uly şorlama problemasy bar we bu ýagdaý prezident derejesinde hem tassyk edilýär.
Şeýle-de, ekerançylyk ýerlerine ýuwuş suwuny tutmak, ýeri suwdan gandyrmak, ekini wagtynda suwarmak meselesinde hementek çözülmeli meseleleriň az däldigi habar berilýär.
"Daýhan hojalygyny döretmek" basyşy
Soňky gelip gowuşýan maglumatlara görä, indi Türkmenistanda 6-7 gektar ýerli daýhanlara «daýhan hojalygyny» döretmek teklipleri bilen basyş edilýär. «Daýhan hojalygy» diýilýän döredilende bolsa, kärende ýeriniň 20 gektardan az bolmaly däldigi aýdylýar.
Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolan 7 gektar ýerli daýhan, «daýhan hojalygyny» gurmak üçin özüniň 1-2 ýa 3 gektar ýerli kärendeçileri, ýagny 13 gektar ýeri özüne birikdirmelidigini aýdýar. Ýöne ol bu ýagdaýda kredit alyp, traktor edinmeli, ýangyn söndürijilere, sanitariýa-epidemologiýa stansiýasyna töleg tölemeli.
Mundan öň kärendeçiler suw, tehnika, dökünler, bank we adminstrasiýa üçin tutumlary töleýärdiler. Daýhan hojalygyny döretmek baradaky basyşa sezewar edilýän kärendeçi barha artdyrylýan tölegler bilen bir wagtda az ýerli kärendeçilere «çörek puly» bermegiň kyn boljakdygyny aýdýar.
Mundanam başga, Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolýan raýatlar ýurtda bir, ýarym gektar ýerli kärendeçileriň, ýa-da ýer ýetmeýän oba adamlarynyň hem bardygyny, şol bir wagtda döwletiň satyn alyş nyrhlarynyň ýokarlanmazlygy, tutumlaryň bolsa köpelmegi zerarly, ýerlerini taşlaýan kärendeçileriň hem bardygyny aýdýarlar.


text:
Kairde Müsüriň prezidenti Hosni Mubaregiň, Ysraýlyň premýer-ministri Binýamin Netanýahunyň, Palestin awtonomiýasynyň baştutany Mahmud Abbasyň we ABŞ-nyň Ýakyn Gündogardaky ýörite wekili Jorj Mitçeliň duşuşygy boldy.
Ysraýyl bilen palestinalylaryň arasynda göni gepleşikler geçirmegiň mümkinçilikleri maslahat edildi.
Gepleşiklerden soň Müsüriň daşary işler ministri Ahmet Abul Geýt göni gepleşiklere häzirlikçe taraplaryň taýýar däldigini žurnalistlere aýtdy.
Mundan öň Mahmud Abbas Ysraýyl bilen palestin territoriýasynyň arasynda halkara kontingentini ýerleşdirmegi şert edip goýupdy.


text:
Demirgazyk Koreýa özüniň Ýoňbýondaky ýadro reaktoryny gaýtadan işe girizjegini yglan etdi. Bu reaktor 2007-nji ýylda ýapylypdy.
Döwlet eýeçiligindäki KCNA habar gullugy sişenbe güni Phenýanyň ýadro desgalaryny, şol sanda uran baýlaşdyrýan zawody gaýtadan gurjagyny we işe girizjegini habar berdi.
Ýoňbýon reaktory Demirgazyk Koreýanyň 2006-njy we 2009-njy ýyllarda geçiren ilkinji ýadro-ýarag synaglary üçin plutonium öndüripdi.
Bu reaktor 2007-nji ýylda halkara jemgyýetçiligi bilen baglaşylan şertnamadan soň bölekleýin sökülipdi, şonda Phenýana 50 müň tonna nebit ýangyjy berlipdi.
Demirgazyk Koreýanyň mediasy sişenbe güni irden ýurt baştutany Kim Joň Unuň sözlän sözüni çap etdi we onda ýadro programmasynyň ýurduň ykdysady ösüşine goldaw berýändigi aýdylýar.
Şondan bir gün öň Kim Demirgazyk bilen Günorta Koreýalaryň arasynda "uruş ýagdaýynyň" emele gelendigini, muňa ABŞ-Günorta Koreýa harby türgenleşikleriniň sebäp bolandygyny aýtdy.


text:
18-nji dekabrda Malaýziýanyň paýtagtynda iki ýurduň hökümetleriniň arasyndaky ylalaşyklara laýyklykda guralan Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň açylyş dabarasy boldy. Foruma gatnaşmak üçin Kuala-Lumpura uly düzümdäki wekiliýet geldi, oňa medeniýet we sungat işgärleri, meşhur artistler, opera aýdymçylary, estrada ýerine ýetirijileri, bagşylar, sazandalar, tans toparlary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri girdiler.
Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň açylyş dabarasy Kuala-Lumpur şäheriniň Dabaralar merkezinde boldy. Dabara Malaýziýanyň Syýahatçylyk we medeniýet ministrliginiň, Türkmenistanyň Malaýziýadaky ilçihanasynyň, daşary ýurtlaryň Malaýziýada işleýän diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary we beýleki resmi adamlar hem-de bu ýurduň döredijilik intelligensiýasynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Medeniýet günleriniň açylyş dabarasynda çykyş edenler medeni alyşmalaryň döwletara hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň biridigini nygtap, türkmen we malaýziýa halklarynyň ýakynlaşmagyna, medeniýetleriň özara baýlaşmagyna, netijeli hyzmatdaşlygyň has-da ösdürilmegine saldamly goşant goşjak bu medeni çäräniň ähmiýetini bellediler.
Türkmenistanyň sungat ussatlarynyň konserti şu günki dabaranyň bezegine öwrüldi. Konsertiň maksatnamasy milli aýdym-saz mirasynyň, türkmen opera we estrada eserleriniň esasynda düzüldi. Agşam ýurdumyzyň tans toparlarynyň ýerine ýetirmeginde “Türkmen güneşiniň nurundan salam” atly edebi - aýdym-saz kompozisiýasy bilen açyldy. Bu kompozisiýa mahalynda Türkmenistan baradaky wideofilm görkezildi.
Biziň bagşylarymyzyň çykyşy tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Tomaşaçylar meşhur “Meleguş” atly türkmen aýdymynyň ýerine ýetirilmegini şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar. Konsertiň maksatnamasyna folklor aýdym-sazly çykyşlar hem girizildi. Gadymy “Küştdepdi” tansy hem-de “Mukam” skripkaçylar toparynyň ajaýyp çykyşy myhmanlary haýran galdyrdy. Dabara gatnaşyjylaryň ählisi tarapyndan ýerine ýetirilen “Watan üçin, ýurt üçin” diýen aýdym bu baýramçylygyň özboluşly jemine öwrüldi.
Merkeziň eýwanynda amaly-haşam sungatynyň hem-de Türkmenistanyň Baş milli muzeýiniň gymmatlyklarynyň sergisi guraldy. Onda malaýziýaly dostlarymyza türkmen halkynyň baý we özboluşly medeniýeti bilen ýakyndan tanyşmak üçin ajaýyp mümkinçilik döredildi. Köp öwüşginli sergide ajaýyp haly we zergärçilik önümleri, milli lybaslar we beýleki zatlar görkezildi.
Şeýle hem Türkmenistanyň wekilleriniň Malaýziýanyň Syýahatçylyk we medeniýet ministrliginde bolan duşuşygynda medeniýet ulgamynda türkmen-malaýziýa gatnaşyklarynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Öten agşam Moskwada Gyzyl Meýdanda oppozisiýa wekilleri Mihail Hodorkowskini goldap, aksiýa geçirmäge synanyşypdyrlar.
Hodorkowskiniň tussag edilmeginiň 6 ýyllygyna gabatlap, olar “Orsyet üçin ýitirilen 6 ýyl”, “Bir adam hemmeler üçin” diýip ýazylan transportantlary göteripdirler. ,
Häkimiýet wekilleri rugsat berilmedik aksiýanyň öňüni alypdyrlar hem 4 adam saklanypdyr.
Mundan öň ÝuKOS-yň öňki ýolbaşçylary Mihail Hodorkowskini hem Platon Lebedewi goldap, onlarça adam Moskwada piket geçiripdi. Hodorkowskiý hem Lebedew ykdysady jenaýatlarda aýyplanyp, 8 ýyllyk türme jezasyny çekýärler.
Olaryň garşysyna ikinji sud prosessi dowam edýär, Günä bildirilýänler özleriniň bigünädigini öňe sürýärler.


text:
Bazar güni Belgradda onlarça adam ýaralandy ýa-da geý-parada gatnaşyşylary goraýan polisiýa bilen çaknyşygyň netijesinde saklandy.
Bidüzgünçilikler wagty şähere bir million ýewrodan agdyk zyýanyň etendigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň beren maglumatyna görä, ýüzlerçe ýaş ýigit polisiýa işgärlerine daş, içi ýangyçly çüýşeleri atypdyr, düzgün-tertibi goraýjylar göz ýaşardyjy gaz hem rezin gülleler bilen jogap beripdir.
Çaknyşyklarda 120 gowrak adam jebir çekdi, olaryň aglaba bölegi polisiýa işgärleri.
Saklanyp, polisiýa bölümlerine eltilenler ýüzden gowrak.
Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç bidüzgünçiligi gurnaýjylaryň suduň öňünde jogap bermelidigini aýtdy.


text:
Siriýadaky partlamada “Hizballah” toparynyň ýokary derejeli harby komandiri öldürildi. Bu liwanly şaýy söweşiji toparyna agyr urgy boldy.
Gürrüňi edilýän topar Mustafa Badreddiniň (Mustafa Badreddine) ölümi bilen baglanyşykly jikme-jik maglumat bermedi. Emma düýbi Beýrutda ýerleşýän “Al-Maýadeen” telekanalynyň beren maglumatyna görä, Badreddin Ysraýylyň howa zarbasynda öldürilipdir.
Ysraýyl öňe sürlen bu maglumat barada henize çenli komentariý bilen çykyş etmedi.
Badreddin Liwanyň öňki premýer-ministri Rafik Haririni öldürmekde gaýybana sud edilýän dört adamyň biridir.
Badreddiniň ölümini 13-nji maýda ýaýradan beýanatynda mälim eden “Hizballah” topary: “Ol 1982-nji ýyldan bäri yslamçy operasiýalaryň tas ählisine gatnaşdy” diýdi.


text:
Anna güni Orsýetiň prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow Orsýetiň Siriýa ýarag satmak baradaky hukuklaryny gorap çykyş etdi. Hususan-da, ol Orsýetiň Siriýa bilen öz arasynda ýarag söwdasy barada bar bolan häzirki kontraktlary doly berjaý etjekdigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde-de, ol bu ugurda täze kontraktlaryň baglaşylyp-baglaşylmajakdygy baradaky meseläniň heniz sorag astyndadygyny belledi.
Bu wakanyň öňýany Orsýetiň harby reaktiw uçarlaryny öndüriji kompaniýasy häzirki bar bolan ylalaşyklara laýyklykda Siriýa häzirkizaman söweş uçarlarynyň bir tapgyrynyň beriljekdigini mälim etdi.
Mundan öň bolsa Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Liwanyň telewideniýesine beren interwýusynda Siriýanyň Orsýetden “S-300” kysymly howa-goranyş raketalarynyň bir tapgyryny alandygyny öňe sürdi.


text:
Italiýanyň Daşary işler ministrligine görä, dört italiýaly gurluşyk işgäri Liwiýada ogurlanypdyr.
“Bonatti” gurluşyk şirketiniň bu işgärleri Italiýanyň “Eni” energiýa kompaniýasynyň eýeçiligindäki senagat toplumynyň golaýynda Mellitah şäherinde 19-njy iýulda ogurlandy.
Italiýa öňki koloniýasy Liwiýadaky öz ilçihanasyny 15-nji fewralda ýapypdy we öz raýatlaryny ýurdy terk etmäge çagyrypdy.
Italiýanyň köp sanly raýaty Liwiýanyň nebit, gaz we gurluşyk pudaklarynda işleýär.
Liwiýa uzak wagtlap ýolbaşçylyk eden Muammar Kaddafi 2011-nji ýylda häkimiýet başyndan çetleşdirilensoň, ýurtda durnuksyzlyk dowam edýär.
Demirgazyk Afrikanyň nebite baý bu ýurt häzirki wagtda gapma-garşylykly ýaragly toparlaryň goldamagyndaky iki bäsdeş hökümetiň arasynda bölünýär.


text:
Sişenbe güni Birleşen Ştatlarda 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda 3 müňe golaý adamyň başyna ýeten terrorçylykly hüjümleriň 11 ýyllygy bellenilýär.
Nýu-Ýorkda Dünýä söwda merkeziniň ozalky ýerleşýän ýerinde pida çekenleriň garyndaşlary olary ýatlap, olaryň atlaryny okarlar. Şular ýaly çäreler “Al-Kaýda” tarapyndan ele salnan beýleki uçarlaryň gaçan ýerleri bolan Pentagonda we Pensilwaniýada-da geçirilýär.
Amerikan prezidenti Barak Obama bu pajyganyň ýyl dönümini, Pentagona barmazdan öň, Ak tamda belleýär. Pensilwaniýada geçirilýän çärä hem wise-prezident Joe Baýden gatnaşýar.
"Amerika hüjüm eden gutulmaz"
Amerikanyň goranmak ministri Leon Panetta geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň öň ýanynda eden çykyşynda Birleşen Ştatlaryň terrorizmden abanýan howpa öňküsi ýaly hüşgär boljakdygyny aýtdy.
Ol: "Birleşen Ştatlara hüjüm eden, kim bolsa-da, öz almytyny alar" diýdi.
"Biz bu gün bu ýere 11-njy sentýabrda ölenlere, olaryň maşgalalaryna we ähli amerikanlara watanymyza garşy hüjümlerden ägä bolmak barada beren sözümizi täzelemek üçin ýygnandyk. Amerika hüjüm eden hiç bir adam gutulmaz" diýip, Panetta aýtdy.
Geçen 11 ýyllykda “Al-Kaýdanyň” ençeme ýolbaşçysy, şol sanda bu terror ulgamynyň lideri Osama bin Laden öten ýyl Pakistanda gizlenýän ýerine edilen hüjümde öldürildi.
Üstümizdäki hepde hem “Al-Kaýdanyň” häzirki ýolbaşçysy Aýman al-Zawahiri öz orunbasary Abu Ýahýa al-Libiniň iýun aýynda Amerikanyň bir pilotsyz uçarynyň uran zarbasyndan Pakistanda ölendigini tassyklady.
Ýöne öldürilýän “Al-Kaýda” degişli adamlaryň sany artdygyça, Birleşen Ştatlarda 11-nji sentýabr hüjümlerinden ölýänleriň sany hem köpelýär. Duşenbe güni Amerikanyň Professional howpsuzlyk we saglyk boýunça milli inistituty 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan hüjümler bilen baglanyşykly kesellerden ölýän adamlaryň heniz hem yzynyň üzülmeýändigini aýtdy.
Zäherli tozandan müň çemesi adam ňldi
Geçen 11 ýyllykda 1000 töweregi adamyň Dünýä söwda merkezi ýykylyp, ondan ýaýran zäherli tozandan dörän kesellerden ölendigine ynanylýar. Hüjümden sanlyja salym soň ol ýere baran gurluşykçylar, ýangyn söndürijler, polisiýa işgärleri we hüjümiň yzysüre şol töwerekde bolan beýleki adamlar bu pajygadan bäri keselden ejir çekýärler.
Birleşen Ştatlaryň federal hökümeti 11-nji sentýabr saglyk programmasyna girizilen keselleriň sanawyna duşenbe güni rak keseliniň 50 görnüşini goşdy. Bu programma boýunça 70 müň töweregi ýangyn söndüriji, polisiýa işgärleri we beýlekiler öz saglygyny mugt barladyp, keseli bar bolsa, mugt bejerdip bilýärler.
Bu aralykda Nýu-Ýorkyň harajaty babatda ýüze çykan oňuşmazlyk sebäpli işi ençeme aýlap togtadylan 11-nji sentýabr muzeýiniň meselesine-de bir çözgüt tapyldy. Aslynda bu muzeý sişenbe gününe çenli gurlup tamamlanmalydy. Ýöne onuň başlygy bu işe ýene bir ýyldan gowrak wagt gerekdigini aýtdy. Bu proýekte edilýän çykdajy 1.4 milliard dollara barar diýlip çaklanylýar.


text:
Häzirki wagtda Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň esasy üns merkezinde saklanýan Ebola (Ebola gemorragiki gyzdyrmasy ady bilen hem belli) keseline ýoluganlaryň sany 6000-den geçip, şolardan 3000-e golaý adam bu keseliň pidasy boldular. Resmi çeşmeleriň habar bermegine görä, 2015-nji ýylyň ýanwar aýynyň ahyrlarynda Ebola keseline duçar boljak adamlaryň sany 550 000 barabar bolar. Bu keseliň biziň ýurdumyzda ýaýrama mümkinçiligi pes hem bolsa, dünýäniň dürli künjeklerinde okap-işläp ýören ildeşlerimiziň kesel barada bilmegi has möhümdir. Şu nuknaýnazardan ugur alyp, bu kesel barada has kop berilýän soraglaryň jogaplaryny size ýetirýäris.
1. EBOLA WIRUSY TARAPYNDAN DÖREDILEN KESEL NAME?
Bu kesel Ebola wirusy tarapyndan döredilip, agyr ýagdaýda geçýän we köplenç halatlarda (90%ýagdaýda) ölüm bilen gutarýan howply keseldir. Kesel adamlarda we maýmynlaryň belli bir görnüşlerinde (martyşka, gorilla we şimpanze) ýüze çykaryldy.
Ilkinji gezek Ebola keseli 1976-njy ýylda bir wagtda Afrika kontinentiniň iki ýerinde – Kongo Demokratik Respublikasynyň Ebola derýasynyň ýakasyndaky obada, beýlekisi bolsa Sudanyň bir etrapynda ýüze çykaryldy.
Bu keseliň gelip çykyşy barada heniz doly we anyk maglumat bolmasa hem, käbir maglumat çeşmeleri ýarganatlary wirusy göteriji hojaýyn diýip hasaplaýarlar.
2. ADAMLARA HAÝSY USULLAR BILEN ÝOKUŞYP BILER?
Keseliň ilki ýüze çykarylan geografiki zolagy bolan Günbatar Afrikada köp ýagdaýlarda kesel adamdan adama geçip ýokuşypdyr.
Keseliň geçmegi zeperlenen deri we nemli gatlaklar, gan we beýleki biologiki suwuklyklar bilen (täret, peşew, tüýkülik, döl) göni gatnaşyk arkaly amala aşyrylyp biler. Şeýle hem göni däl galtaşyk arkaly, ýagny hojalyk goşlary, näsagyň egin-eşiginden, ýassyk-düşeklerinden, ulanylan iňňelerden geçip biler.
Ebola keselli häsaglara ideg eden 100-den gowrak saglygy goraýyş gullugynyň işgärlerine hem keseliň ýokuşandygy barada maglumat bardyr. Bu ýagdaý işgärleriň hususy goraýyş serişdeleri ulanmandygy zerarly ýüze çykdy. Keseliň alamatlary ýüze çykyp başlandan haýal etmän ýeli hassahana habar berme we hususy goraýyş serişdeleri bolan ellikleriň, hususy halatlaryň, agyzlyklaryň ulanylmagy hökmany bolup durýandyr.
Ebola keseliň ýokuşma ýollary merhum näsaglary jaýlaýyş pursatlarynda hem ýüze çykaryldy. Maglumatlara görä, afrikan taýpalarynyň köpüsinde saklanyp galan merhumy jaýlaman 2-3 gün saklama, ogşaşyp hoşlaşma däpleri hem jeretden wirusyň ýokuşyp ýaýrama ähtimallygyny ýokarlandyrýar. Bu ýagdaýlarda hem hususy goraýyş serişdeleriň ulanylmagy wajyp bolup durýandyr.
Kesel bilen keselläp sagalan adamyň ganynda wirus belli bir wagta çenli saklanyp bilip, sagat adamlar bilen göni gatnaşygy amala aşyrma arkaly ýokuşma ähtimallygy ýokarydyr. Kesel dörediji wirus sagalyş döwründen soň 7 hepdä çenli dölde saklanmaga ukyplydyr. Şol sebäpli hem, bu döwürde sagalan adam bilen jynsy gatnaşykda bolmaklyk örän howpludyr.
Adatça kesellän adamlar haýwanlar bilen göni däl galtaşmada bolýarlar ýa-da olaryň etini iýýärler we özlerine keseli ýokuşdyryp, başgalary ýokuşdyrmagyň çeşmesine öwrülýärler.
Afrika ýurtlarynyň ilatynyň aglaba böleginiň ýarganat we maýmyn etini iýmekleri hem bu keseliň geçmeginiň göni sebäbi bolup durýar.
Ebola keseli howa-damja ýoly bilen ýokuşmaýar.
3. KESEL BILEN KIMLERIŇ KESELLEME MÜMKINÇILIGI ÝOKARY?
Keseliň ýaýran döwründen, bu kesel bilen keselleme mümkinçiligi ýokary bolan adamlar:
► Saglygy goraýyş işgärleri;
► Keselli bilen gatnaşykda bolan maşgala agzalary, dost-ýarlary;
► Ýogalan näsagy jaýlamana gatnaşan we onuň bilen galtaşan adamlar;
► Ýarganat etlerini iýmit hökmünde ulanýan ýurtlaryň ýaşaýjylary.
Keselli bilen gatnaşykda bolan toparlary, ýörite goraýyş serişdeleriniň (halat, ellik, agyzlyk) ulanylmagy bilen gözegçilige almalydyr.
4. KESELIŇ NÄHILI HASIÝETLI ALAMATLARY BAR?
Beden temperaturasynyň duýdansyz ýokarlanmagy, gowşaklyk, myşsalarda agyry, kelle agyry we damak agyry ýaly adaty alamatlar bu kesel üçin hem mahsusdyr. Wagtyň geçmegi bilen ýürek bulanmaklyk, içgeçme, deride örgünler, böwrek, bagyr işjeňliginiň bozulmagy, içki agzalarda we daşky gan akmalaryň (burundan, gözden we baş.) ýüze çykmagy ýaly alamatlar peýda bolýar.
Laboratoriýa barlaglaryndan ganda ak gan öýjükleriniň (leýkositleriň) pesdigi, şeýle hem bagyr fermentleriniň ýokarlanandygyny anyklap bolýar.
Keseliň gizlin döwri onuň ýokuşan gününden 2-21 gün aralygyny tutýar. Keseliň ýokuşandygyny diňe laboratoriýa barlaglaryndan soň aňyk kesgitläp bolýandyr.
5. LUKMANÇYLYK KÖMEGINE HAÇAN ÝÜZ TUTMALY?
Eger siz Ebola keseli ýaýran ýurda baran bolsaňyz ýa-da şol keselli adam bilen gatnaşyk saklap, kesel bardygyna şübhelenýän bolsaňyz onda lukmanyň barlagyndan geçiň.
Haýal etmän lukmana ýüz tutmaklyk keseliň gaýraüzülmeli ýagdaýyny peselder. Şeýle hem keseliň ýaýramazlygyny gözegçilige almaklyk, zyýansyzlandyrma işlerini geçirmeklik hökmanydyr.
6. BEJERGI NÄMELERDEN YBARAT?
Agyr ýagdaýdaky näsaglara haýal etmän lukmançylyk kömegini bermek hökmanydyr. Olar bedeni suwuklyk bilen üpjün etmek maksady bilen wena içine durli suwuklyklaryň, duzly erginleriň goýberilmegine mätäç bolýarlar. Häzirki wagtda keseli doly bejermeklige ugrukdyrylan aýratyn bejergi usullary ýokdur. Lukmançylyk gözegçiliginiň astynda keseliň başky döwürlerinde näsaglaryň sagalma ähtimallygy bolup biler. Keseliň mundan beýläk ýaýramazlygynyň öňüni almak üçin hassalar bilen gatnaşygyň ünsli, gorag serişdeleriniň kömegi bilen alyp barylmagy, saglygy goraýyş işgärleriň ýokanç kesele bolan gözegçiligini ýokary derejede geçirmegi talaba laýykdyr.
7. MEN NÄME EDIP BILERIN?KESELIŇ ÖŇÜNI ALYP BILERINMI?
Şu güne çenli Ebola keselinden sagalmany üpjün edýän derman serişdesi, waksina ýok, ýöne alamatlarynyň bejerilmesinde kanagatlanarly netije berýän dermanlar bardyr.
KESELIŇ ÖNÜNI ALYŞ ÇÄRELERI
Keseliň öňüni alyş çärelerini geçirmek üçin birnäçe düzgünler bellenilendir:
⇒ Keseliň geçiş aýratynlygyna, göreşmek usullaryna we geljekde ýaýraýşy baradaky maglumatdan habardar bolmaklyk;
⇒ Saglygy Goraýyş Ministrliginiň çykarýan buýruklaryndan we görkezmelerinden habarly bolmak, ony berjaý etmeklik;
⇒ Ýakynlarňyzdan kimdir birini bu kesel bilen kesellandir diýip güman edýän bolsaňyz, haýal etmän ýerli saglygy goraýyş edarasyna ýüz tutuň, şahsy goraýyş düzgünleri berjaý ediň;
⇒ Islendik ýagdaýda şahsy gigiýenany berjaý ediň;
⇒ Tanamaýan ýerlerňizden et we et önümlerini satyn almaň. Et önümlerini oňat edip bişiriň.
Şeýle hem, kesel ýokuşma ähtimallygy ýokary bolan haýwanlar (maýmynlar, ýarganatlar) bilen gatnaşygy çäklendiriň. Eger haýsydyr bir haýwanda nähilidir bir kesel bar diýip güman edýän bolsaňyz, oňa golaýlaşmaň!
Ulanylan WEB Salgy.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şu gün Orsýetiň Demirgazyk Osetiýa regionynyň merkezi şäherinde janyndan geçen hüjümçiniň maşyna ýerleşdirilen bombany partlatmagy netijesinde azyndan 17 adam ölüp, 80 töweregi adam ýaralandy.
Bu partlama regionyň paýtagty Wladikawkaz şäherindäki esasy söwda bazarynyň girelgesinde amala aşyryldy.
Bu wakanyň yzy bilen şu gün geçirilen hökümet maslahatynda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bu hüjümi gurnanlary ele salmak üçin kanun goraýjy organlaryň ähli çäräni görjekdiklerini nygtady.
Şeýle hem, ol bu wakada ejir çekenlere we olaryň hossarlaryna maliýe ýardamlarynyň beriljekdigini aýtdy.
Häzirlikçe bu uly ýitgili hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Malaýziýanyň häkimiýetleri indi ýiten uçaryň gözlegine 25 ýurduň goşulandygyny aýdýarlar.
Malaýziýanyň Howa ýollarynyň üsti 239 ýolagçyly uçary bir hepde gowrak ozal ýitirim boldy.
Resmiler ýekşenbe güni žurnalistlere hökümetiň Gazagystan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Türkmenistan, Pakistan, Hindistan, Hytaý, Fransiýa, Birleşen Ştatlar ýaly ýurtlardan hem kömek sorandygyny aýtdy.
Şeýle-de resmiler ýolagçylaryň we uçar ekipažynyň, şeýle-de «Boeing 777» uçary bilen ilteşikli bolan aýeroport işgärleriniň şahsyýetleriniň barlanylýandygyny, terjimehallarynyň öwrenilýändigini aýtdylar.
Polisiýa uçaryň pilotlarynyň ikisiniň öýüni barlady. Malaýziýanyň premýer-ministri bu uçaryň öz barýan ýolundan bilkastdan başga ýana öwrülendigini aýdýar.


text:
Fransiýanyň "Charlie Hebdo" atly satiriki hepdeligi çarşenbe güni Muhammet pygamberi ýaňsa alýan karikaturalaryň bir toplumyny çap etdi.
Fransuz musulmanlarynyň lideri Mohammed Moussaoui “masgaralaýjy” şekiller üçin “çuňňur hopukmasyny” beýan etdi.
Premýer ministr Žan-Mark Aýrolt söz azatlygy prinsipini gorady, emma “öte geçmäni oňlamaýandygyny” aýtdy. Häzir Kairde saparda ýören daşary işler ministri Laurent Fabius bolsa, “häzirki duşmançylykly pursatda prowokasiýalara” garşy durýandygyny aýtdy.
Ätiýaçlyk çäreleri
Fransiýanyň Daşary işler ministrligi göwnüne deglen musulmanlaryň mümkin bolan zorlukly reaksiýasyndan ahmal galmazlyk üçin, dünýä ýüzündäki diplomatiki töwereklerde howpsuzlyk tagallalaryny ýokarlandyrmagy buýurdy.
Pariž, zorlukly hereketleriň bolmagyndan ätiýaç edip, dünýäniň 20 ýurdunda ilçihanalaryny we diplomatiki mekdeplerini ýapdy.
Gürrüňi edilýän neşiriň jildiniň arka ýüzünde çap edilen karikaturada, žurnalyň içinde ýerleşdirilen beýleki birnäçe suratda bolşy ýaly, pygamber ýalaňaç şekillendirilipdir.
Žurnalyň Pariždäki edaralarynyň töwereginde polisiýa işgärleri ýerleşdirildi. Bu neşiriň internet sahypasyna hakerler tarapyndan hüjüm edildi we ony häzir görüp bolmaýar.
Dünýä ýagdaýy we azatlyklar
"Charliýe Hebdo" žurnalynyň baş redaktory Stefan Çarbonnir karikaturalaryň tankytçylaryny "gülkünç masgarabazlar" atlandyryp, Aýrolty “ruspublikada metbugat azatlygyny goldamazlykda” kötekledi.
"Dünýä ýagdaýy hiç wagt radikal yslama ýa-da umuman dine gülmek üçin amatly bolmaz - diýip, Çarbonnir aýtdy. – Eger biz ýagdaýy nazara alsak, onda biz mundan aňryk hiç zat barada gürrüň edip bilmeris. Satiriki metbugtyň geljegi ýok. Biz gutardyk."
Bu karikaturalaryň çap edilen wagty geçen hepde yslam dünýäsinde Muhammet pygamberi masgaralaýan film sebäpli tutaşan gahar-gazabyň yz ýanyna gabat geldi.
Birleşen Ştatlarda hususy ýagdaýda döredilen film sebäpli bolan pitneçilikli hereketler azyndan 19 adamyň ölümine getirdi.
"Charliýe Hebdo" žurnalynyň Pariždäki edarasy, 2011-nji ýylyň noýabrynda Muhammet pygamberiň başga bir karikaturasyny çap edeninden soň, ot bombasyna duçar bolupdy.


text:
Türkmenistanda soňky döwürde, esasanam Aşgabatda, ilatyň hususy çanak antennalary aýrylyp başlandy. Bu iş hökümet tarapyndan amala aşyrylýar. Munuň sebäbi barada halk köpçüligine resmi taýdan hiç hili maglumat berlenok.
Emma hukuk goraýjy guramalaryň käbirleri munuň ilkinji gezek ädilýän ädim däldigini we bu çäräniň onsuzam repressiw basyş astynda ýaşaýan ilatyň garaşsyz maglumatlary almak mümkinçiligine garşy görülýän nobatdaky çäredigini aýdýarlar.
Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktory Rachel Denber Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bu meselede gös-göni Türkmenistanyň hökümetine ýüzlenmekçidigini aýtdy. Hanym Denber bilen Muhammad Tahir söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Soňky döwürde Aşgabatda ýaşaýjylaryň hususy çanak antennalaryny aýyrmak barada hökümet tarapyndan aýratyn kompaniýa alnyp barylýan ýaly bolup görünýär. Bu ýagdaýa siziň garaýşyňyz nähili?
Denber: Biz bu ýagdaýy gaty alada edýäris, bu hereket resmiler tarapyndan adamlar üçin garaşsyz habar çeşmeleriniň elýeterligini çäklendirmek maksady bilen alnyp barylýan kampaniýa. Muňa biz çynlakaý alada bildirýäris. Biziň şeýle pikir etmegimiziň sebäbi, hususy çanak antennalar arkaly adamlar islendik habar çeşmesini, şol sanda Azatlyk Radiosyny we beýleki radio we telekanallary diňläp hem görüp bilýärler.
Häkimiýetler ilatyň çanak antennalaryny aýryp, ýaşaýjylara hökümet tarapyndan hödürlenýän kabel telewideniýesini ýa merkezleşdirilen çanak antennalaryny teklip edýärler. Bu teklibem däl-de, hakykatda mejburlyk ýaly bolup görünýär.
Emma bu ädimiň özboluşly problemasy bar. Kabel telewideniýesiniň dürli telekanallary hödürleýändigine garamazdan, hödür edilýän kanallaryň arasynda garaşsyz habar çeşmesi ýok. Ikinji problema bolsa, hödür edilýän mümkinçilikleriň ikisiniň-de hökümetiň eýeçiliginde bolmagy bilen bagly.
Hususy çanak antennalar Türkmenistanyň ýaşaýjylary üçin, garaşsyz maglumatlaryň elýeterligi nukdaýnazaryndan, iň soňky mümkinçilikdi. Bu serişde olaryň elinden alnan ýagdaýynda, öňdenem juda repressiw ýagdaýda ýaşaýan ilatyň garaşsyz habar almak mümkinçiligi hasam kynlaşar.
Şunlukda biz bu çärä hökümetiň ýurtda garaşsyz habar ulgamyny has-da çäklendirmek üçin ädýän ädimi hökmünde garaýarys.
Azatlyk Radiosy: Eger şeýle pikir edýän bolsaňyz, hökümetiň bu ugurda ädýän ädimleriniň mundan beýläk haýsy ugra gönüger diýip çaklaýarsyňyz?
Denber: Bu ýagdaýa has çuňňur syn etsek, onda çanak antennalary aýyrmak boýunça başladylan bu kampaniýanyň Türkmenistanyň hökümeti tarapyndan edilýän ilkinji synanyşyk däldigini görse bbolýar. 2007-nji ýylda hem şeýle synanyşyk bolupdy. 2011-nji ýylda ýene bir gezek şeýle bir synanyşyk edildi.
Bu gün hökümet bu meselä ýene bir gezek dolanyp geldi. Ýagny, bu 8 ýylyň dowamynda edilýän üçünji synanyşyk. Indi hökümet resmileri ýaşaýjylara öz hususy çanak antennalaryny aýrmagy diňe bir maslahat bermän, hut özleri baryp, şol antennalary aýryp başladylar.
Şol bir wagtyň özünde-de biz käbir toparlaryň ýaşaýş jaýlaryň üçeklerine çykyp, şol çanak antennalary ýumrup başlandygyny hem eşitdik, şeýle toparlaryň hökümetden birugsat hereket edip bilmejegini bilýäris.
Dogrusy, hökümetiň mundan beýläk ätjek ädimini çaklamak gaty kyn, emma biz hökümet öz bu ugurdaky hereketini ýene bir gezek çynlakaý gözden geçirer diýip umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Bu ugurda Human Rights Watchyň planlaşdyrýan ýörite bir kampaniýasy barmy?
Denber: Biz bu meselede gös-göni Türkmenistanyň hökümetine ýüzlenmek isleýäris. Şol bir wagtyň özünde-de Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy we Birleşen Milletler guramasy ýaly, öz hartiýalarynda adam hukuklaryny goramak boýunça maddalar bolan we bu ugurda Türkmenistan bilen dürli ylalaşyklara gol goýan guramalary hem öz täsirlerinden peýdalanmaga çagyrarys.


text:
Penşenbe güni BMG-niň ýörite tribunaly Liwanyň ozalky premýer-ministri Rafik Haririniň janyna kast edilmegi bilen baglanyşykly geçiren derňewleri boýunça bu ýurduň baş prokuroryna öz kararlaryny gönderdi.
Liwanyň baş prokurory bu kararlaryň arasynda anyk jenaýat aýyplamalarynyň we dört sany şahsyýeti tussag etmek baradaky kararyň hem bardygyny mälim etdi.
Mundan ozal BMG-niň bu tribunalynyň resmileri 2005-nji ýylda amala aşyrylan bu hüjümde Liwandaky “Hizbulla” şaýy toparynyň agzalaryna güman bildirýändiklerini mälim edipdiler.
Ýöne Liwanyň baş prokurory häzirki aýyplama bildirilen adamlaryň kimlerdikleri barada anyk maglumat bermedi.


text:
Düýn Günorta Koreýanyň prezidenti Demirgazyk Koreýanyň indiki prowokatiw hereketlerine degişli garşylygyň görkeziljekdigine söz berdi.
Şeýle-de prezident Lee Myung-bak demirgazyk kommunist döwleti bilen bolup biljek söweşden asla çekinmeýändigini hem mälim etdi.
Prezident Lee Myung-bak düýn ýurduň radiosynda çykyş edip, Demirgazyk Koreýanyň islendik hüjümlerine Günorta Koreýanyň harbylary “berk gaýtawul berer” diýdi.
Geçen aý Demirgazyk Koreýa Günorta Koreýanyň adalaryna ot açmagy sebäpli sebitdäki ýagdaýlar dartgynly bolmagyna galýar.


text:
Türkiýe geçen hepde hökümet bilen oňuşman işden çekilen dört generalyň ýerine täze goşun, harby deňiz we howa güýçleriniň başlyklaryny belledi.
Prezident Abdullah Gül Ýokary harby geňeşiň dört güne çeken maslahatyndan soň bellenen harby ýolbaşçylary tassyk etdi.
Ozal goşuna baştutanlyk eden general Nejdet Özel NATO-nyň ikinji ululykdaky ýaragly güýçleriniň baş ştabynyň başlyklygyna bellendi. Bu hökümetiň Türkiýäniň hökmürowan goşunyna ilkinji gezek ýolbaşçy belleýşidir.
Türkiýäniň Çehiýadaky ilçisi Jihad Erginaý Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
“Bu Türkiýede demokratiýanyň özgerýändigini görkezýär. Bu harbylaryň üstünden graždan gözegçiliginiň ösýändigini görkezýär”.
Türkiýäniň baş ştabynyň başlygy we goşun, harby deňiz we howa güýçleriniň komandirleri geçen hepde yslam kökli hökümeti agdarjak bolmak synanyşygynda aýyplanan ýüzleçe ofiseriň tussag edilmegine we derňelmegine protest bildirip, işden çekilipdiler.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin, ýakynda ýurtdaky hökümete degişli bolmadyk guramalaryň barlanyp başlanmagyny goldap çykyş etdi. Hökümetiň bu barlaglary köp tankydy reaksiýalary hem döredipdi.
Putin çykyşynda Russiýanyň daşary ýurtlardan maliýeleşdirilýän hökümete degişli bolmadyk guramalary barlamaga hakynyň bardygyny aýtdy.
Duşenbe güni Gannower şäherinde Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen bilelikde geçirilen metbugat ýygnagynda, Putin şu ýylyň başky dört aýynda Russiýadaky hökümete degişli bolmadyk guramalara jemi 1 milliarda dollaryň goýberilendigini maglumat berdi.
Putin bu pullary maliýe krizisden ejir çekýän Kipr ýaly döwletlere berip, has ygtybarly ulanyp boljakdygyny aýtdy.
Merkel Russiýada hökümete degişli bolmadyk guramalaryň barlanmagy boýunça Germaniýanyň aladalanýandygyny mälim etdi.


text:
Gazagystanyň “Uralskaýa nedelýa” gazetiniň žurnalisti Lukpan Ahmedýarow penşenbe güni agşamlyk rehimsizlik bilen ýenjilenden soň, agyr ýagdaýda keselhana düşdi.
Ural şäherinde ýaşaýan žurnalist Lukpan Ahmedýarowa 19-njy aprelde öýüniň ýanynda hüjüm edildi. Şaýatlaryň gürrüň bermegine görä, Ahmedýarowyň üstüne bäş adam topulypdyr. Olar žurnalisti rehimsizlik bilen ýenjipdirler, pyçaklapdyrlar, üstesine-de, ony pnewmatiki ýarag bilen atypdyrlar.
“Uralskaýa nedelýa” gazetiniň baş redaktory Tamara Eslýamowanyň aýtmagyna görä, soňky hepdeleriň dowamynda Ahmedýarowa we onuň maşgala agzalaryna haýbat atylypdyr.
Näme sebäp bolup biler?
Žurnalisti Lukpan Ahmedýarow ençeme demonstrasiýalary gurnap, olarda hökümete garşy çykyş edipdi. Ol geçen ýylyň dekabrynda Žanaözen şäherinde azyndan 16 protestçiniň öldürilmegini hem tankytlapdy.
Pyçaklanan we agyr ýenjilen Lukpan Ahmedýarowy lukmanlar keselhana alyp barýarlar. Ural, 19-njy aprel, 2012.
Bu wakalaryň fonunda ol 7-nji martda polisiýa tarapyndan bir günüň dowamynda üç gezek saklanypdy. Žurnalistleri goramak boýunça düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän Komitet Gazagystanyň häkimiýetlerini bu hüjümi derňemäge çagyrdy.
Tamara Eslýamowanyň aýtmagyna görä, Ahmedýarowa keselhanada operasiýa edilipdir. Eslýamowanyň sözlerine laýyklykda, Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň agzalary žurnalist Lukpan Ahmedýarowyň aýalyna onuň äri köpçülikleýin ýygnanyşyklary gurnamagyny bes etmese, onda onuň kynçylyklara uçrap biljekdigini duýdurypdyrlar.
Gazagystanyň Ural şäheriniň polisiýa bölüminiň resmisi Kuat Duisengaliýewiň aýtmagyna görä, žurnaliste “iki huliganyň” hüjüm edendigi bilen bagly derňew işi ýola goýlupdyr. Ol mundan başga maglumat bermekden ýüz öwürdi.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy žurnalist Ahmedýarowa edilen hüjümi ýazgaryp, muny “hopukdyryjy” hadysa diýip atlandyrdy. ÝHHG-niň media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç hüjümiň Ahmedýarowyň žurnalistik işi bilen baglydygyny ýa-da däldigini anyklamagyň zerurdygyny nygtady.


text:
D.Medwedew Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşyp, hususan, energetika hyzmatdaşlygy barada gürrüň eder diyip, “RIA Nowosti” maglumat berdi.
Prezident Medwedewiň bu sapary iki yurduň gatnaşyklarynyň o diyen gowy bolmadyk döwrüne gabat gelyär. Çünki geçen aprelde türkmen gazy akýan Orsýet turbasynda partlama bolandan soňra, iki döwletiň gatnaşyklarynda dartgynly yagdaýyň emele gelendigi aýdylýar.
Hut şonuň üçin-de Türkmenistan Kremliň garşylygyna bakmazdan, Ýewropanyň we Amerikanyň goldaýan NABUKKO proýektine goşuljakdygyny açyk yglan etdi. Munuň bolsa, Kremliň “ýarasyna duz sependigine” ynanýanlar az däl.
Ýakynda orsýetli garaşsyz žurnalist Arkadiý Dubnowyň ýazmagyna görä, Medwedewiň häzirki sapary turkmen-ors gatnaşyklaryndaky gaz konfliktine nokat goýar.
“G.Berdimuhamedowyň iýun aýynda Sankt-Peterburgda geçirilen ykdysady foruma barmandygynyň sebäbi-de Orsýetiň gaz dawasyny çözmegi Gazpromyň derejesine düşürendigi bolmaly” diýip, Dubnow aýdýar. Şondan bäri konsern hiç hili netijä gelip bilmän gelýardi. Iki prezidentiň häzirki duşuşygynda bu barada anyk bir ylalaşyga gelinjekdigine garaşylýandygyny Arkadiý Dubnow ýazdy.
D.Medwedew Gazpromyň başlygy Alekseý Miller bilen duşuşgynda kaspiýaka dowletleri bilen gaz boýunça hyzmatdaşlygyň kompaniýalaryň arasyndaky ylalaşyklar däl-de, hökümetara ylalaşyklar derejesinde ýola goýuljakdygyny aýdypdyr. Bu ýagdaýda Moskwa resmi Aşgabada eglişik etmäge mejbur bolar diýip, «Wremýa nowosteý» gazýeti ýazdy. Garaljak meseleler
Türkmenistananly žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň pikiriçe bu duşuşykda esasan türkmen gazyny Orsýete akdyrmak barada gürrüň ediler. "Sebäbi bu ugurdaky düşünişmezlikler dowam edýar. Şonuň üçin-de iki prezident şeýle mumkinçilikden peýdalanyp, gaz meselesi barada gürrüň eder we belli bir derejede oňegidişlik bolmagy mümkin" diyip, Baýryýew ynanýar.
Özbegistanly syýasaty öwreniji D.Ýoldaşew hem Baýryýewiň pikirini goldaýar. Ýoldaşowyň sözlerine görä, soňky döwürde Orsýet bilen Türkmenistanyň gatnaşyklary ýaramazlaşdy. Sebäbi türkmen gazy akýan gaz turbasyndaky partlamadan soňra, ony remont etmek işlerini türkmen tarapy öz boýnuna almaga
Assa-ýuwaş Türkmenistan izolýasiýadan çykyp başlady.
mejbur boldy.
“Türkmen gazy bäş aýdan gowrak wagtlap Orsýete akdyrylmandygy üçin türkmen tarapy Günbatar bilen gatnaşyklary gowulandyrmaga, söwda işlerini ýola goýmaga girişdi. Assa-ýuwaş Türkmenistan izolýasiýadan çykyp başlady. Türkmenistana Ýewropa ýurtlaryndan, hatda Amerikadan hem wekiller gelip başlady. Hytaý bilen gatnaşyklaryny-da giňeldip ugrady” diýip, Ýoldaşew sözüniň üstüne goşdy.
Onuň pikirine görä, Medwedewiň Türkmenistana saparynyň maksady Türkmenistan bilen ozalky gatnaşyklary täzeden ýola goýmak we Türkmenistanyň Ýewropa hem ABŞ bilen gatnaşygyny öňki ýagdaýyna getirmekden ybaratdyr. Ýoldaşew häzir energiya hyzmatdaşlygynyň problema öwrülendigini, muňa Orsýetin sebäpkärdigini indi bolsa, Kremlin türkmen gazyny dünýa bazarynyň bahasynda satyn almaga mejbur bolýandygyny aýtdy.
Aşyrguly Baýryýewiň pikirine görä, Orsýetiň iru-giç Türkmenistana käbir eglişigi etmeli boljakdygyna ol ynanýar. Sebäbi halkara syýasatda häkimiýetiň öz hökümini amala aşyrmagynyň alty sany ýoly bar diýip, bilermenler aýdýarlar. Onuň birinjisi, güýç ulanmak, ikinjisi, mejbur etmek syýasaty we ýene-de biri, duýduryş bermek usuly.“Basyş ederden ejiz”
Fransiýada ýaşaýan halkara ekspert Kamoliddin Robbimowyň sözlerine görä, häzirlikçe Orsýet Türkmenistana basyş etmek mehanizmleri ulanmakdan ejiz. “Eger-de Türkmenistan bilen Özbegistany deňeşdirsek, Orsýet Özbegistana basyş etmek mehanizmine eýedir. Sebäbi iki milliona golaý özbegistanly zähmet migrantlary Orsýetde işläp, Özbegistana pul iberýärler”.
“Bu ýerde gürrüňi ediljek meseleler esasan gaz gatnaşyklary we Hazar deňziniň statusy bolar. Türkmenistan bilen Azerbeýjanyň arasyndaky jedelde Orsýetiň kimiň tarapyny alyp, nähili pozisiýada durjakdygy hem gyzykly mesele” diýen Robbimow hazir Türkmenistanyň öz gazynyň eksportyny
Türkmenistanyň Nabukko proýektine goşuljakdygyny yglan etmegi Orsýete ýakmaz.
diwersifikasiýa etmek ýolundan ynamly barýandygyny, “Nabukko” proýektine goşulýandygyny-da açyk yglan edendigini aýtdy we bu zatlaryň Orsýete ýakmajakdygyny belledi.
Özbegistanly syýasaty owreniji Ýoldaşew Türkmenistanyň we Orsýetiň gatnaşyklarynyň ösmeginiň peýdalydygyny aýtdy. “Şonuň üçin-de, Türkmenistan Orsýet Hytaý, Ýewropa ýurtlary we ABŞ bilen gatnaşyklaryny ösdurmeli. Sebäbi tebigy baylyklary haýsy-da bir sebäplere göra bir döwlet satyn almasa, beýlekisi alar. Diýmek, ýurduň bujetine pul üznüksiz gelip durar. Elbetde, bu yurda we halka peýdaly”.
Analitikler Türkmenistanyň Orsýet bilen gatnaşyklarynyň geljegi barada anyk bir zat aýtmagyň ýeňil däldigini boýun alýarlar. Emma, dünýäde öz abraýyny ösdürmek we daşary ýurt inwestisiýasyny köpräk almak ugrunda alada edýän Türkmenistan üçin demokratiýanyň dabaralanan döwletleri bilen jebis hyzmatdaşlygyň has bähbitlidigine olar ynanýarlar.


text:
Ilkibada aşgabatlylaryň daçalarynyň ýerleşýän ýeri bolan Çoganly häzir Aşgabadyň bir etrabynyň garamagyndaky posýolaga öwrüldi. Gum, kanal we hususy ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy Çoganly obasyny häsiýetlendirýän esasy alamatlar.
Çoganlynyň Garagum kanalyna golaý ýerleşmegi özüniň erbet täsirini ýetirýär. Çoganly posýolagy hanasy betonlanmadyk Garagum kanalynyň öz töweregindäki ýerleri nähili şorladýandygyny, zaýalaýandygyny görkezýän aýdyň mysal.
Şor basan ýerler
Obanyň ýaşaýyş jaýlarynyň töwereklerinde ýylyň ähli paslynda gar ýaly ap-ak şor ýeriň ýüzüne çykyp ýatyr. Käbir ýerlerinde bolsa ýeriň ýüzüne çykyp duran ýerasty suwlaryň döreden kiçijek “köljagazlary” hem bar. Ýeriň zaýalanmagy bu obanyň esasy problemalarynyň biri.
Şol sebäpden bu obada ýaşaýyş jaýlaryny gurýanlar hem guruljak jaýlarynyň ýerini ep-esli ýokary galdyrmaly bolýarlar. “Men jaýymy guranymda 2 metre golaý ýeri ýokary galdyrmaly boldum. Ýogsam, ýeriň ýüzüne çykýan suw pola ýetmegi ähtimal” diýip, çoganlyly Batyr Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Kanal
Ondan başga-da, ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, bu oba gumluk ýerde ýerleşensoň, bu hem obanyň ilatyna görgi baryny berýär. Tomus aýlary çala ýel tursa, tozan asmana galýar. Kämahallar tozandan ýaňa gözüňi hem açyp bolmaýar. Batyryň aýtmagyna görä, ol her hepde diýen ýaly sowadyjy enjamyny çägeden arssalamaly bolýar.
“Öýüň içi tozan. Öýden çyksaň, çäge. Daş-töweregiň gum, şor. Çoganlylar şular ýaly şertlerde ýaşaýarlar” diýip, Batyr ýagdaýdan habar berýär.
Ýagynly günler bolsa obanyň käbir köçeleriniň batga öwrülýän halatlary hem seýrek däl. Ýogsam, bu obanyň käbir köçeleri bejerilýärem. Emma, muňa garamazdan, Çoganlynyň köçeleri gijelerine köplenç garaňky.
Çoganlydaky zir-zibiller
Obada arassaçylyk taýdan hem edilmeli işler örän köp. Çoganlynyň içinde we onuň çetlerinde zir-zibil zyňylan ýerler az däl. Onsoň zir-zibiliň töwreginde olardan iýmitlenýän itler hem gabat gelýär. Zir-zibilleriň aram-aram ýakylmagy bu obanyň howasynyň arassalygyna zyýan ýetirýän zatlaryň ýene biri.
Gijelerine bu oba pyýada barýan adam diňe bir çukurjyklara büdremekden däl, eýsem öýsüz-öwzarsyz ýa-da howlyň daşyna goýberilen itleriň ýarmagyndan hem häzir bolmaly. Ýöne, muňa garamazdan, bu obada hususy ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy dowam edýär.
Zir-zibiller ýakylyp ýok edilýär
Häzirki wagtda Çoganly paýtagtyň iň uly obalarynyň biri diýsek ýalňyş bolmaz. Soňky döwürlerde “Aşgabatgurluşyk” we “Arkaçgurluşyk” önümçilik birleşiginiň iki gatly kottej tipli ýaşaýyş jaýlarynyň gurulmagy bilen bu oba has-da ulaldy. Bu jaýlaryň gurulmagy bilen ýüzlerçe maşgalalar öýli-öwzarly boldular. Bu jaýlar, esasanam, paýtagtda we onuň töwereklerinde ýaşaýyş jaýlary ýykylanlara berilýär.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda Çoganlyda ençeme sosial ähmiýetli binalar hem guruldy. Obada iki sany orta mekdep we çagalar bagy guruldy. Bu ýagdaý Çoganlyda ýaşaýan çagalara öz posýolaklarynyň çäginde häzirki zaman çagalar bagynda terbiýenemäge hem-de orta mekdeplerinde okamaga mümkinçilik berdi.
Çoganlydaky öýsüz bir it
Emma, Çoganlynyň ilatynyň köpelýändigine garamazdan, ilatyň ýaşaýyş üçin amatlyklar bilen üpjünçiliginiň ýagdaýynyň gözgynydygyny Batyr aýdýar. Ilat ylaýtada tok bilen üpjünçiligiň pesliginden kösenýär. Tomsuna has-da erbetleşýär. Çünki kondisionerler, split sistemalar işledilip, elektrik togunyň sarp edilişi artýar we netijede tok ýetmezçilik edýär.
“Köne transformator podstansiýalar muňa çydaman ýanýar. Ýa-da kadaly işläp bilmeýär. Gyşyna bolsa gaz peselýär. Her kim ýylanmak üçin gaz peçlerini ulanýar. Çoganly Aşgabatdan uzakda ýerleşmeýän hem bolsa, kanalizasiýa geçirilenok” diýip, Batyr Azatlyk Radiosyna bu posýologyň kynçylyklary barada gürrüň berdi.
Ilkibaşda kanalyň kenarynda bary-ýogy birnäçe daça ýerlerinden ybarat bolan Çoganly indi kiçeňräk şähere öwrüldi. Ilaty barada statistik maglumatlaryň ýokdugyna garamazdan, soňky döwürde bu obanyň ilatynyň has köpelýändigine Çoganla gatnaýan awtobus marşrutlarynyň köpelmegi hem şaýatlyk edýär.


text:
ABŞ BMG-niň hukuk guramasynda Eýranda aýallaryň hukuklarynyň bozulmagyny tankyt etdi.
Eýran 10-njy aprelde mümkin bolan 56 sesden 36-syny alyp, BMG-niň Aýallar geňeşine saýlanyldy.
ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Samanta Power sesleriň az bolmagy Eýranda aýallaryň hukuklarynyň bozulmagy babatdaky çuň aladany görkezýär diýdi. BMG-niň Aýallar geňeşi 2010-njy ýylda, gender deňligine we aýallaryň mümkinçiliklerini giňeltmäge itergi bermek maksady bilen döredildi.
"Eýranda aýallaryň hökümet wezipelerini eýelemegi kanun taýdan gadagan, ol ýerde öýdäki zorluklara garşy kanun ýok, biwepalyk daşlap öldürmek bilen jezalandyrylýar, bu ýagdaý Eýranyň BMG-de Aýallaryň hukuklary baradaky guramada ýolbaşçy rola eýe bolmagyna düýpden laýyk gelmeýär» diýip, Power aýtdy.


text:
Gazagystanyň häkimiýetdäki “Nur-Otan” partiýasy ýurtda prezidentlik saýlawlaryny wagtyndan öň geçirmek barada “Gazagystanyň Halk bileleşiginiň” eden teklibini goldady.
16-njy fewralda “Nur-Otan” partiýasy gürrüňi gidýän bileleşigiň inisiatiwasyny doly goldaýandygyny aýtdy.
Gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän “Gazagystanyň Halk bileleşigi” özüniň 14-nji fewralda ýaýradan maglumatynda “häzirki syýasatyň dowam etmegini üpjün etmek” we ykdysadyýeti güýçlendirmek üçin prezidentlik saýlawlarynyň wagtyndan öň geçirilmeginiň möhümdigini mälim etdi.
Gazagystanda öňümizdäki prezidentlik saýlawlary 2016-njy ýylda geçirilmeli, emma gürrüňi gidýän bileleşik saýlawlaryň şu ýyl geçirilmegini teklip etdi.
“Gazagystanyň Halk bileleşiginiň” 14-nji fewralda geçiren ýygnagyna Nazarbaýew gatnaşmady.
74 ýaşly Nazarbaýew 1989-njy ýyldan bäri Gazagystany dolandyrýar.


text:
Fransiýanyň Ýeliseý köşgüniň fransuz prezidenti Fransua Ollandyň gazak milli lybasynda düşen suratlarynyň Internetde goýulmagyna gahary gelýär.
Günbatar, şeýle-de britan metbugatynyň ýazmagyna görä, Fransiýanyň prezidenti Fransua Ollandyň (François Hollande) onsuzam o diýen öwerlikli bolmadyk abraýyna ýene bir zarba uruldy. Bu gezek esasy mesele - prezidentiň Gazagystana sapary wagtynda, resmi "protokola" bap gelýän ýagdaýda, gazak milli eginbaşyny geýip düşen suratlarynyň, Fransiýa tarapyndan öňünden goýlan çäklendiriji şertlere garamazdan, internet äleminde ýaýradylmagydyr.
Nazarbaýewiň instagramy
“The Daily Telegraph” gazetiniň ýazmagyna görä, Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň Instagram sosial ulgamyndaky sahypasyna goýlan ol suratlar azam däl, köpem däl. Ýöne suratlar duýduryşdan soň näçe çalt aýrylanam bolsa, aýdylyşy ýaly, iş-işden geçip ýetişdi.
Onuň yz ýanyndanam Fransiýanyň prezidentiniň suratlary Twitter sosial ulgamynda ýaýrap, ýaňsylamalary we tankytlary özüne çekdi. Bu sosial ulgamy ulanyjylaryň biri agzalýan suratlar bilen bagly şeýle ýazýar: "Ahyrynda prezident özüniň Fransiýa kommunistik respublikasynyň lideridigini boýnuna aldy".
Teswirleriň aglabasynda diýen ýaly Fransiýanyň prezidenti Ollandy Britaniýanyň aktýory, ýagny oýunçysy Saşa Baronyň (Sacha Baron) döreden meşhur gazak žurnalisti "Borat" obrazyna meňzedipdirler.
Suratlar prezidenti gaty başagaý edipdir
Metbugatyň ýazmagyna görä, Fransua Olland, Fransiýanyň meşhurlyk derejesi iň pes bolan sosialist lideridir we onuň suratlary mundan owalam ýaňsylamalara duçar bolupdy.
Ýene metbugatyň bellemegine görä, şeýle ýaňsyly suratlar onuň Fransiýanyň baş mertebeli zenany žurnalist Valérie Trierweiler bilen bolan gatnaşygyna hem zeper ýetiripdir.
Geçen aý başga bir şowhun biznesiniň žurnaly jenap Ollandyň aktrisa Julie Gayet bilen Ýeliseý köşgüniň bagynda seýil edip ýören suratlaryny ýaýratdy we "söýginiň entegem gizlinlikde dowam edýändigini" nygtady.
Protokol protokoldyr
Prezidentiň soňky täze suratlary bolsa onuň Gazagystana resmi sapary mahalynda düşürilipdir. Nebite baý Merkezi Aziýa ýurtlaryna gurnalan saparda jenap Ollandyň toparynda 40 sany fransuz biznesmeni hem bardy.
Gazak häkimiýetleri mundan owalam ýokary derejeli myhmanlara milli geýimden halat-serpaý edýärdiler. Has dogrusy, bu ýagdaý Gazagystanyň prezidentiniň resmi protokolydyr. Şonuň üçinem Fransiýanyň prezidentinden gazak biçüwindäki possunly we tahýaly surata düşmek haýyş edilipdir.
Metbugatyň ýazmagyna görä, Gazagystanyň prezidentiniň öz suraty henizem şol öňki adaty ýerinde dur. Çünki, nähilem bolsa, ol fransuz kärdeşi babatynda gazak prezidenti hökmünde öz adaty wezipesini ýerine ýetiripdir.


text:
Atom energiýasy boýunça halkara agentligiň ýolbaşçysy Eýranyň ýardro ýaragyny döretmäge synanşýandygy bilen bagly geçirilýän derňew boýunça Eýran resmileriniň hyzmatdaşlyk etmeýändigini yglan etdi.
Bu barada şu gün Eýranyň ýadro programmasyna bagyşlanyp Wenada geçirilýän iki günlik maslahatyň açylyş dabarasynda çykyş eden Muhammet El-Baradeý aýtdy.
Şeýle hem jenap El-Baradeý öz guramasynyň eden teklibine Eýranyň anyk jogap berip bilmeýändigine lapy keç bolandygyny mälim etdi.
Halkara atom agentiginiň ýörite geňeşiniň 35 agzasynyň gatnaşmagynda geçirilýän bu maslahatda, Eýrany tankytlaýan rezolusiýa babatda ses berişligiň geçirilmegine garaşylýar.


text:
Bilnişi ýaly, Owganystanyň demirgazygynda Türkmenistan bilen serhetýaka sebitlerde etniki türkmenler köpçülik bolup ýaşaýarlar.
Eýýam birnäçe wagtdan bäri şol sebitlerde etniki türkmenler Talybanyň, şol sanda dürli ýaragly toparlaryň hüjümlerine duçar bolup gelýärler. Munuň bilen baglanşykly dünýä metbugatynda häli-şindi dürli maglumatlar berilýänem bolsa, Türkmenistan tarapynda bu temada hiç hili söz açylmaýar.
Eýse, şeýle ýagdaýda Türkmenistandaky türkmenler bilen bir hatarda dünýä türkmenleri türkmen-owgan serhediniň iki ýakasynda bolup geçýän wakalardan näderejede habardar? Dünýä türkmenleri Türkmenistan-Owganystan serhedinde barha ýaramazlaşýan ýagdaýlar barada nähili pikirde? Serhediň iki ýakasyndaky türkmenler nähili ýagdaýlary başdan geçirýär?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda ünsi türkmen-owgan serhediniň iki ýakasynda bolup geçýän wakalar barada halk köpçüliginiň bilýän maglumatlaryna gönükdirýär.
Türkmen-Owgan serhediniň iki ýakasynda bolup geçýän wakalar barasynda bilýän maglumatlaryňyzy, tejribeleriňizi, çözgüt teklipleriňizi we öz garaýyşlaryňyzy Azatlyk Radiosy bilen hat@azatradio.org we metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip, dünýä türkmenlerine ýetirip bilersiňiz. Şeýle-de aşakdaky foruma hem öz teswirleriňizi ýazyp bilersiňiz.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew türme tussaglygyna höküm edilen Ýegor Byçkowyň işini hut öz gözegçiligine almagy Orsýetiň baş prokuroryna tabşyrdy. Bu barasynda Orsýet prezidentiniň metbugat sekretary habar berdi.
Byçkow Nižnitagiliň “Neşesiz şäher” fondunyň öňki ýolbaşçysydyr. Oňa düýn üç ýarym ýyl azatlykdan mahrum etmek barada höküm çykaryldy. Oňa adam ogurlamakda we bikanun azatlykdan mahrum etmekde günä bildirilýär.
Byçkowyň işi boýunça proses güýçli sarsgyn döretdi. Blogerler, žurnalistler we adam hukuklary boýunça aktiwistler ony gorap çykyş etdiler.


text:
Türkmenabadyň Senagat we Garagum banklarynyň öňi şu günler uly toý märekesini ýatladýar. Her gün 100-lerçe adam banklaryň öňünde nobata durýar, olaryň aglabasy daşary ýurtlara pul ibermekçi bolýan adamlar.
Beýle ýagdaýlara öňem duş gelnerdi, emma adamlaryň sany boýunça, häzirki nobatlar adaty bolmadyk ýagdaý. Bu indi ençeme günden bäri dowam edýär.
Bu nobatlaryň emele gelmeginiň sebäpleri barada resmi taýdan halk köpçüligine hiç hili takyk maglumat berlenok. Emma nobata duran adamlaryň berýän maglumatlaryndan çen tutulsa, edil şu günki gün daşary ýurtlara pul ugratmaklygyň köpelen wagty. Sebäbi edil şu günlerde daşary ýurtlarda okaýan talyplar dynç alşa çykyp, öýlerine gaýdýarlar.
Nobatlardaky adamlaryň sany
Şol banklaryň öňündäki nobatlaryň günüň dowamynda 200 adama çenli baryp ýetýän wagtlarynyň bolýandygyny şol ýere ýygnanyşan adamlar aýdýarlar. Pul şol banklarda ýerleşýän Western Union arkaly ugradylýar.
Adynyň agzalmagyny islemedik bank işgäri, Western Union bilen pul geçirmekligiň häzirki pursatda öňküden birneme kynlaşandygyny aýtdy. Emma, “munuň sebäbi näme?” diýilen soraga ol hem jogap berip bilmedi ýa jogap bermek islemedi.
Döreýän problemalar
Sebäbiniň nämedigine garamazdan, bu nobatlaryň indi ençeme günden bäri dowam etmegi, dürli problemalaryň döremegine sebäp bolýar. Adamlar nobaty ýetýänçä azyndan ençeme sagat aýak üstünde garaşmaly bolýarlar. Howanyň gyzgynlygynyň 40 gradusa çenli baryp ýetýän häzirki günlerinde, bu käbir halatlarda pajygaly ýagdaýlara hem getirýär.
Ençeme gezek nobat kynçylygyny başdan geçiren, häzirem nobata duran we özüni Jennet diýip tanadan 40 ýaşlaryndaky türkmenabatly gelin, şaýady bolan bir wakasy barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Ýakyn günlerde, nobata garaşyp durkak, orta ýaşlaryndaky bir adam yssa çydap bilmän, özünden gitdi. Şeýle-de kimdir biriniň ýany bilen gelen oglanjyk hem gaýtaryp başlansoň, doktora alnyp gidildi, şeýle ýagdaýlar her gün diýen ýaly ýüze çykýar”.
“Pursatçylar”
Howanyň gyzgynlygy mundan beýläk barha artar, şeýle gyzgyn howada nobata durýanlar garaşar ýaly kölegeli ýer hem döredilmändir. Şeýlelikde bu ýagdaý käbir “pursatçylar”, ýagny peýdakeşler üçin pul gazanmak mümkinçiligini hem döredýär.
Meselem, käbir adamlar ýörite nobata durup, öz nobatlaryny pula satýarlar, şeýlelikde pullurak adamlar gelýärler-de, öz nobatyna garaşman, banka girýärler.
Nobata duran adamlaryň Azatlyk Radiosyna beren gürrüňlerinden çen tutulsa, bu ýagdaýa, bu bidüzgünçiligi edýän adamlaryň “towugyna tok” diýýän ýok.
Bankyň garawullary
Ondan başga-da, bankyň garawullary-da käte, para alyp, adamlary banka binobat salýarlar. Garaz kösençlik bilen bir hatarda, il arasynda dürli myş-myşlaram kän. Resmi häkimiýetler bolsa bu meselä baş galdyrmaýarlar.
Etraplardan gelýän adamlary göz öňünde tutup aýdanymyzda, bu ýagdaý olara hasam erbet täsir edýär. Olar, öz etraplarynda daşary ýurtlara pul ibermek mümkinçiligi bolmansoň, şu maksat bilen Türkmenabada gelýärler. Öz ogul-gyzlaryna pul ibermek üçin adamlar gaty uzak ýollary geçmäge mejbur bolýarlar. Çünki käbir etraplar Türkmenabat şäherinden 200-250 kilometer uzaklykda ýerleşýär.
Şeýlelikde etrapdan gelen bir adamynyň pul ibermek üçin bir günden artyk wagt sarp etmeli bolýan gezekleri-de seýrek däl. Bu ýagdaý ýylyň-ýylyna şeýle, özi-de etrap ýolbaşçylarynyň gözüniň öňünde bolup geçýär.


text:
Germaniýa, Fransiýa we Britaniýa Ýewropa Bileleşigini barha möwjeýän migrasiýa krizisini çözmek üçin anyk çäreleri görmäge çagyrdy.
Germaniýanyň içeri işler ministri Thomas de Maiziere, Fransiýanyň içeri işler ministri Bernard Cazeneuve, Britaniýanyň içeri işler sekretary Theresa May 30-njy awgustda bilelikdäki beýanat ýaýratdy, onda Ýewropa gelýän bosgunlary has gowy garşylamaga çagyrylýar.
Beýanatda ýyl aýagyna çenli Gresiýa we Italiýa ýaly ýerlerde «gyzgyn nokatlaryň» döredilmeginiň zerurdygy aýdylýar.
Bu nokatlarda migrantlaryň barmak yzlaryny alyp, olary hasaba almak üpjün edilmeli we bu iş häkimiýetlere goraga mätäç adamlary has çalt kesgitlemäge kömek berer.
Resmiler bu krizisi ara alyp maslahatlaşmak üçin gelýän iki hepde içinde ÝB-niň içeri işler we adalat ministrleriniň ýörite duşuşygyny geçirmäge çagyrdylar.
Teşnelikden ölere gelen çagalar
Awstriýada, üsti 26 migrantly ýük maşynynda tapylan, teşnelikden agyr hala düşen üç ýaş çaga hassahana ýerleşdirildi.
Awstriýanyň APA habar gullugy 29-njy awgustda owganystanly, bangladeşli, siriýaly bosgunlary alyp gelýän ýük maşynynyň, biraz kowalaşykdan soň, german serhediniň golaýynda polisiýa tarapyndan saklanandygyny habar berdi.
Ruminiýaly sürüji tussag edildi.
Budapeştde Awstriýada taşlanyp gidilen we üstünden 71 migrantyň jesedi tapylan ýük maşyny bilen baglylykda güman edilýän dört adam sudda özleriniň bigünädiklerini aýtdylar. Güman edilýänler, üç bolgariýaly we bir owgan - bir aýlyk möhlet bilen tussaghanada saklanmaly edildi.
Olar 27-nji awgustda Awstriýanyň bir uly ýolunyň boýunda içi jesetli ýük maşyny tapylanyndan soň kän wagt geçmän tussag edildi.
Olar konflikt içindäki Ýakyn Gündogar we Afrika döwletlerinden Ýewropa gelmäge çalyşýan migrantlaryň üstünden girdeji gazanmaga çalyşýan adam gaçakçylygy toparynyň pes derejeli agzalarydyr diýip güman edilýär.
Awstriýada taşlanan ýük maşynynyň üstündäki migrantlar demigip ölendir öýdülýär.
Pidalaryň köpüsi siriýalydyr öýdülýär, olaryň içinde 12 sany çaga we aýal hem bar.
Awstriýa häkimiýetleri bu jesetlerde medisina barlagyny geçirip, olaryň ölümleriniň sebäplerini we nirede, haçan ölendiklerini kesgitlemäge synanýar.
BMG 2015-nji ýylda, şu wagta çenli, uruş we ykdysady kynçylyklar zerarly, Ýakyn Gündogardan we Afrikadan Ýewropa 300 müň çemesi adamyň gaçandygyny aýdýar.
Hasaplamalara görä, Ortaýerden deňzinden Gresiýa we Italiýa geçmek ugrundaky howply synanyşyklarda 2500 adam heläk boldy.
Wenger resmileri 29-njy awgustda, Serbiýa bilen serhetden ýurda girmekçi bolýan migrantlaryň öňüni almak üçin, 175 km uzynlykda üç gat tikenli sim haýatynyň çekilendigini aýtdy.
Şeýle-de, tikenli simiň golaýndan, wenger goşunlary tarapyndan dört metr beýiklikde haýat guruljagy aýdylýar.
Şu ýyl Wengriýa 140,000 bosgun girdi diýip hasaplanylýar, ýogsam bolmasa olaryň köpüsi Germaniýa ýaly gurply döwletlere geçirildi.
Şu aralykda, Germaniýa şu ýyl 800,000 migranty kabul etmäge garaşýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.