text:
Gyrgyzystanyň kanunçykaryjylary ýurduň parlamentiniň öňki başlygy Akmatbek Keldibekowyň deslapky tussaghanadan öý tussaglygyna geçirilmegi üçin Ýokary suda çagyryş edýän rezolýusiýany kabul etdiler. Keldibekow korrupsiýa aýyplamalary bilen tussaglykda saklanylýar.
25-nji iýunda kabul edilen parlamentiň rezolýusiýasyna görä, Keldibekowyň gyssagly saglyk bejergisini almak üçin ýurduň daşyna gitmegi zerur hasaplanylýar.
Keldibekowyň öý tussaglygyna geçirilmek ähtimallygy baradaky suduň kararynyň 27-nji iýunda mälim edilmegine garaşylýar.
Gyrgyzystanyň oppozision “Ata-Jurt”, ýagny “Ata-Watan” partiýasynyň agzasy Keldibekow noýabr aýynda tussag edilip, ýurduň Salgyt gullugynda we Döwlet sosial fondunda işlän döwri wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda we maliýe galplyklarynda aýyplanypdy. Ol 2010-2011-nji ýyllarda Gyrgyzystanyň parlamentiniň başlygy wezipesinde hem işläpdi.


c: text/html

text:
Demirgazyk Koreýa täze oýlap tapyşlary ulanmak bilen özüniň ýadro arsenalyny artdyrmakçy. Demirgazyk Koreýanyň DIM-niň beýannamasynda muňa “ABŞ-nyň syýasaty hem Waşingtondan çykýan howp sebäp” - diýilýär.
Şu ýylyň mart aýynda Günorta Koreýanyň harby gämisiniň gark bolmagy bilen bagly Koreýa ýarym adasynda ýagdaý ýitileşdi. Geçirilen deňewler Demirgazyk Koreýanyň torpedasynyň gämini gark edendigini ýüze çykardy.
ABŞ Phenýanyň eden işi üçin jeza çekmelidigini öňe sürýär. ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama şeýle diýdi: “Şu ýagdaýda Günorta Koreýa aşa çydamlylyk görkezdi. Iň möhümi-halkara jemgyýetçiligi ony goldady, Demirgazyk Koreýanyň özüni alyp barşynyň ýolberilmesizdigini ýaňzytdy. Ol halkara normalary boýunça dogry ýola düşýänçä, halkara jemgyýetçiligi Demirgazyk Koreýa gysyşyny dowam etdirer”.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AKI press agentliginiň çap eden maglumatynda Gyrgyzystanda okaýan türkmenistanly studentleriň ýurtdan çykarylmaýandygy bilen bagly Gyrgyzystanyň, Türkmenistanyň we ABŞ-nyň arasynda gepleşikler dowam edýändigi habar berilýär.
Gyrgyzystanyň ýokary mekdeplerinde, hususan-da Merkezi Aziýadaky Amerikan uniwersitetinde okaýan türkmen studentlerine ýurtdan çykmagy türkmen häkimiýetleri gadagan edipdir. Diňe şu uniwersitetde 150 töweregi türkmenistanly student okaýar. Jemi Gyrgyzystanda okaýan türkmenistanly studentleriň sany müňlerçedir.
Merkezi Aziýadaky Amerikan uniwersitetiniň jemgyetçilik bilen gatnaşyklar boýunça kordinatory Ýewgeniýa Romanowskaýa: “Häzir çözülen zat ýok. Gyrgyzystanyň, Türkmenistanyň we ABŞ-nyň DIM-leriniň hem ilçihanalarynyň wekilleriniň arasynda gepleşikler dowam edýär. Biz ýakyn wagtlarda studentlerimiziň okuwa geljekdigine ynanýarys” diýip, AKI press agentligine aýdypdyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň teleradio aragatnaşyk serişdeleriniň saýlaw netijeleri boýunça berýän deslapky maglumatlary prezident Barak Obamanyň öz Respublikan bäsdeşi Mitt Romniden üstün çykyp, onuň dört ýyllyk prezidentlige ikinji möhlete saýlanandygyny görkezýär
.
Sesler entek hem sanalýar, ýöne öz aralarynda ýakyndan basleşýän sallançak ştatlarda Obamanyň esasy ýeňişlerini gazanandygy aýdylýar. Şol ştatlardaky saýlaw sesleri Amerikanyň prezidentlik saýlawlaryndaky deňagramlylygy üýtgedip bilýän netijeler hasaplanýardy.
Bölekleýin resmi netijelere salgylanyp, Birleşen Ştatlaryň media aragatnaşyklarynyň berýän maglumatlaryna görä, Obama häzire çenli Saýlaw Kollegiýasynynyň 303-niň sesini alypdyr. Prezidentlige saýlanmak üçin 538 wekilden ybarat Saýlaw Kollegiýasynynyň 270 sesi gerekdi.
Obamanyň häzirki görkezilýän ýeňşi Miçigan, Nýu Hempşir, Pensilwaniýa we Wiskonsin ýaly sallançak ştatlardan geldi. Onuň günbatardaky Kaliforniýa, Oregon, Waşington ýaly ştatlarda, şol sanda özüniň ýetginjeklik ýyllarynyň geçen ýeri bolan Gawaýi ştatynda hem ýeňiş gazanandygy görkezilýär.
Romniniň häzire çenli Saýlaw Kollegiýasynyň 203 sesini alandygy görkezilýär. Onuň ýeňiş gazanan ýerleriniň arasyna Demirgazyk Karolina ştaty hem girýär. Tehas, Arizona, Luiziana we Jorjiýa ştatlary hem şolaryň arasynda.
Saýlaw kollegiýasy ýurt boýunça iň köp sesleri däl-de, prezidentligi kesgitleýär. Saýlaw kollegiýasynyň ştatlardaky wekilleriniň sany ştatyň ilat sanyna bagly.


text:
Owgan we amerikan resmileri "Yslam döwleti" topary tarapyndan ýöredilen "Halyfatyň sesi" atly radiostansiýanyň howa zarbalarynda dargadylandygyny aýdýarlar. Bu radio öten ýyldan bäri Owganystanyň gündogar etraplarynda "Yslam döwleti" toparynyň ekstremistik wagyzlaryny ýaýradýardy.
Nangarhar welaýatynyň häkiminiň sözçüsi Ataullah Hogýaniniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, "Halyfatyň sesi" radiosy 1-nji fewralda ir agşam Pakistanyň serhediniň golaýynda dargadylypdyr.
Radionyň berýän gepleşikleriniň ýatandygyny ýerli ýaşaýjylar-da tassykladylar.
Kimdigi mälim edilmedik bir amerikan harby resmisi radiostansiýanyň Birleşen Ştatlar tarapyndan urlan iki sany howa zarbasynda sandan çykarylandygyny aýdýar.
‘YD’ sudy hem ‘dargadyldy’
Amerikan goşunynyň polkownigi we Birleşen Ştatlaryň hem NATO-nyň Owganystandaky missiýasynyň metbugat wekili Maýk Lawhorn bir beýanatda amerikan güýçleriniň Arçyn etrabynda iki sany howa zarbasyny amala aşyrandygyny bildirdi.
Ýöne Hogýani jemi dört zarbanyň üçüsiniň "Yslam döwleti" toparynyň nyşanalaryna degip, onuň agzalaryndan 29 adamyň öldürilendigini aýtdy. Ölenleriň bäşisi radionyň işgärleri, üçüsi hem stansiýanyň websaýtynda işlän adamlar.
Nangarhar welaýatynyň polisiýasynyň metbugat wekili Huseýn Maşrikiwal "Yslam döwleti" toparynyň döreden sudunyň hem dargadylandygyny aýtdy.
Radionyň ähmiýeti
Ekstremistik topar "Yslam döwleti" 2014-nji ýylda Siriýanyň we Yragyň uly bölegini basyp alanyndan soň 2015-nji ýylda Owganystanda peýda boldy. Owganystan bilen Pakistanyň aralygyndaky goragy gowşak serhediň ýakasyndaky etraplaryň birnäçesinde onuň jeňçileri bar.
2015 ýylyň aýaklarynda gurlan "Halyfatyň sesi" radiosy Nangarharda bikanun suratda "Yslam döwleti" toparynyň ekstremistik wagyzlaryny ýaýradýardy.
Puştun dilinde gepleşik beren bu radiodan topara agza çekmekde, žurnalistlere haýbat atmakda hem peýdalanylýardy.
Ilatynyň aglaba köplüginiň telewideniýä we internete elýeterligi bolmadyk Owganystanda radio güýçli habar serişdesi bolup durýar.


text:
Düýn Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Jeffri Gedmin özüniň Gyrgyzystana edýän üç günlük saparynyň barşynda ýurduň prezidenti Roza Otunbaýewa bilen duşuşdy.
Bu duşuşykda ol Roza Otunbaýewa bilen Gyrgyzystandaky metbugat azatlygynyň ýagdaýy, ýakynda ýurduň günortasynda ýüze çykan etniki çaknyşyklar hem-de geljek aý geçiriljek parlament saýlawlary bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdy.
Bişkekde geçen bu duşuşykda prezident Otunbaýewa Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň bu ýurtda iň bir ygtabarly habar çeşmelerinden biri hasaplanylýandygyny aýtdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Jeffri Gedmin Bişkege saparynyň barşynda parlament deputatlary we žurnalistler bilen geçiren duşuşyklaryndan daşary, ýurduň Milli Döwlet uniwersitetiniň studentleri bilen sorag-jogap diskussiýasyny-da geçirdi.
Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş şäherine eden saparynda bolsa, Jeffri Gedmin ýerli administrasiýanyň ýolbaşçylary we etniki çaknyşyklarda ejir çeken käbir raýatlar bilen duşuşdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 10-njy sentýabrda çykyş edip, “Yslam döwleti” atly guramanyň söweşijilerine garşy basyş üçin täze strategiýany kesgitlejekdigini aýtdy.
Bu beýannama ABŞ-nyň Yrakda “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň ýerleşýän giňişliklerine howadan zarbalary güýçlendiren güni edildi. Yslamçy söweşijiler Anbar welaýatynda Haditha bentinde Yragyň hökümet güýçlerini gabapdy.
Şol bir wagtyň özünde-de Arap Ligasy “Yslam döwletiniň” söweşijilerine garşy “ähli zerur çäreleri” amala aşyrmagy wada berdi.
Arap Ligasynyň daşary işler ministrleri 7-nji sentýabrda Kairde geçirilen öz maslahatynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň geçen aýda kabul eden rezolýusiýasyny makulladylar. Rezolýusiýa agza döwletleri “Yrakda we Siriýada yslamçy ekstremist toparyna daşary ýurtly söweşijileriň, maliýe we beýleki ýardamlarynyň öňüni almaga” ündeýär.


text:
Geçen hepde polisiýa Täjigistanda gadagan edilen “Hizb ut-Tahrir” yslamçy guramasynyň lideri diýilýän adamy tussag etdi.
Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Mahmadullo Asadulloýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 43 ýaşly Şarifjon Ýakubow 8-nji iýunda Duşenbede tussag edilipdir.
Ýakubow “Hizb ut-Tahririň” Londondaky lideri Ata Abu ar-Ruşta bilen internet arkaly habarlaşanda tussag edilipdir. Muny Täjigistanyň howpsuzlyk gulluklary anykladylar.
Ýakubow Hojant döwlet uniwersitiniň rus dili fakultetini tamamlady. Ol “Hizb ut-Tahririň” aktiw agzasy bolandygy üçin 10 ýyl türmede oturypdy.
Onuň aýal dogany Dilbar Ýakubowanyň aýtmagyna görä, Şarifjon tussag edilenden soň onuň üç gyzy dereksiz ýitipdr. “Belki, polisiýa agamyň geplemegi üçin basyş etmek isleýändir” diýip, ol şübhe bildirdi.
Şu ýylyň dowamynda Täjigistanda “Hizb ut-Tahrir” guramasynyň 20 çemesi agzasy tussag edildi. Bu topar 2001-nji ýylda Täjigistanda gadagan edilipdi.


text:
Birleşen Ştatlarda prezidentlik saýlawlarynyň geçiriljek gününe iki günden sähel gowrak wagt galdy. Ilat arasynda geçirilýän pikir soraýyşlyklar prezidentlige dalaşgärler Barak Obama bilen Mitt Rominini goldaýjylaryň sanynyň örän ýakyndygyny görkezýär.
Anna güni ýurduň orta-gündogar regionynda saýlaw kampaniýasynyň geçiren bu dalaşgärleriň ikisem şu ýylyň oktýabr aýyndaky işsizlik bilen bagly görkezijiler boýunça birek-birege ýiti sözler aýtdylar.
Oktýabr aýynda Birleşen Ştatlarda bir tarapdan işsizleriň sany 7.9%-e çenli ýokary galdy, beýleki tarapdan bolsa täze döredilen iş ýerleriniň sanam garaşylyşyndan birneme köp boldy.
Barak Obama iş orunlarynyň artmagynyň soňky dört ýylyň dowamynda Birleşen Ştatlary täzeden aýňaldyrmak boýunça öz alyp barýan syýasatynyň netijesidigini öňe sürdi.
Romniniň pozisiýasy
Emma, beýleki tarapdan, Mitt Romni şol bir görkezijilere salgylanmak bilen, işsizligiň az-owlak ýokary göterilmeginiň ýurduň ykdysadyýetiniň henizem durgunlylyk ýagdaýdadygyny görkezýän alamatdygyny nygtady.
Ilatyň iş bilen üpjünçiligi baradaky soňky statistika oktýabr aýynda Birleşen Ştatlarda 171 müň sany täze iş ornunyň peýda bolandygyny görkezýär. Emma, beýleki tarapdan, işsizleriň sany-da birneme ýokarlanyp, 7.9%-e ýetdi.
Bu gezek prezidentlik saýlawlary Birleşen Ştatlaryň taryhynda “Uly depressiýa” diýip at alan 1930-njy ýyllaryň maliýe krizisinden bäri dörän iň uly işsizlik bilen alamatlanar.
Barak Obama ýurduň baý gatlagyna salynýan salgytlary artdyrmaklyga, ýagny olaryň girdejilerine salynýan salgytlary azyndan 30%-e ýetirmeklige söz berýär. Iş orunlaryny döretmek üçin bolsa, ol serişdeleriň has köp energetika pudagyny kämilleşdirmeklige, bilim pudagyna we işgärlere tälim bermeklige, şeýle-de infrastrukturany ösdürmeklige gönükdiriljekdigini aýdýar.
Mitt Romni maşgalalara salynýan salgytlaryň ýokarlandyrylmagyna garşy çykýar. Ol ähli girdejilere salynýan salgytlary Jorj Buşuň ýurdy dolandyran döwründäki derejesinde saklamakçydygyny aýdýar.


text:
Orsýetiň halas ediş toparlary Sibiriň Irkutsk sebitinde ýykylan ýangyn söndüriji uçaryň ekipaž agzalarynyň 10-synyň hem jesedini tapdylar.
Orsýetiň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministri Wladimir Puçkowyň 4-nji iýulda beren maglumatyna görä, tutuş gije dowam eden gözleg we halas ediş operasiýalary häzirki wagt tamamlanypdyr.
“Il-76” uçary sebitdäki tokaý ýangynlaryny öçürmäge kömekleşýärdi we 1-nji iýulda ikinji reýsini amala aşyrýan wagty ýitirim boldy.
Bu uçaryň galyndylary Rybniý Uýan obasynyň dört kilometr günortasynda tapyldy.


text:
Dost-doganlygyň Taryhy
GÖROGLY TÜRKMEN HALKYNYŇ HASİYETNAMASYDYR
Görogly şadessany türki döwletleriň hemmesine mahsus bir eserdir. Her türki halkyň öz Görogly dessany bardyr. Türkmen halkynyň Görogly şadessany belki her milletde bolşy yaly, türkmen halkynyň gahrymanlygyny, mertligini, söze çeperligini, halk döredijiligine gaty baý millet bolandygynyň esasy subutnamalaryndan biridir. Görogly şadessany çeperçilik babatda iň ýokary derejede bolup, agyzdan agza geçip gelen halkyň döreden eseridir. Görogly şadessanynyň içinden eriş–argaç bolup geçen esasy zatlar Gyrat, dutar we kesgir gylyç, gadymy döwürde türkmen ýigitleriniň ýanynda göteren üç zeruriýeti hasaplanypdyr. Türkmen ýigitler söweşe gideninde diňe üşükli aty, kesgir gylyjy däl, eýsem dutaryny hem ýanynda göterendigi hakynda diňe Görogly şadessanynda däl, Yusup Ahmet dessanynda, Döwletýar dessanynda we başga dessanlarda agzalyp geçilýändigini bilýäris. Türkmen ýigitleriniň söweşde batyrlygynyň ýanynda ökde sazanda we söz ussadymy bolandygy ýa–da bu dessanlary halk döreden wagty öz arzuw–hyýallaryny şygyr sungatynyň üsti bilen has–da bezemek isländigi sebäplimi dessanlar çeperçilik taýdan gaty ýokarı derejeli goşgular bilen bezelendir. Görogly şadessany munuň subutnamasydyr. Batyr ýigitler, türkmenleriň halk gahrymany, ökde sazanda, söz ussady hökmünde özüni görkezendir. Göroglynyň türkmen warýanty onuň şygyrlaryndan mälimdir.
Görogly beg adyň äleme destan,
Gyr atyň meýdanda ner kimin mestan.
Haýbatymdan titrär külli Gürcüstan,
Tekeli türkmenli illerim bardyr.
Görogly şadessasnynda esasy öňe sürülýän wakalar, türkmenleriň az sanly göçüp gonup ýören millet bolanlygy, ýöne, hiçbir hökümdara gulluk etmedigini, hiçbir döwlete boýun egmedigini, hiçbir halka gul bolmandygyny giňden beýan edýär. Bu halkyň başynda hemişe batyr serdary, halkdan ýetişen gahryman ýigitlerniň, ondan söweş tälimlerini öwrenip, onuň töwereginde jemlenişleri baradadyr. Görogly hem şol serdarlaryň biri, halkyň döreden gahrymanydyr. Görogly türkmen halkynyň paýhasyny, mertligini we ugurtapyjylygyny özünde jemlän şahsyýetdir. Görogly diňe bir ýokarda agzalyp geçilen häsiýetleri ýzünde jemlemeýär. Gyz gelinleriň sarpasyny hemişe belent tutar şahsyýet hökmünde hem çykyş edýär. Bu sypatlaryň ählisi Görogly şadessanynda, Göroglynyň döreýşi, Göroglynyň öylenişi, Kyrklar, Öwezi getiren Harmandäli, Gülaýym we Ärhasan ýaly ençeme şahalarynda görmek bolar:
Görogly beg öwüş–öwüş,
Myhman gelse etgin söwüş.
Döwüşseň mert bilen döwüş,
Namardy kowalaýjy bolma.
diýip aýdyşy ýaly ençeme hereketlerinde türkmen däp dessuryny görmek bolar. Görogly şadessanynyň Bezirgen şahasynda, öňürti söweşip, soňra dost bolan arap söwdagäri Bezirgeni duşmanyň gepine gidip ýaralamasy, Bezirgeniň hem soňky deminde “Görogly diýen agam bardyr, meniň ganymy ýerde goýmaz” diýmesi bilen ýalňyş iş edenini düşünip, Bezirgeniň başyny dyzynyň üstine göýyp “namart Görogly men boldum” diýip ötünç soramasy, Bezirgen ony bagyşlap gyz uýasy Aýsoltany oňa tabşyrmasy. Göroglynyň Aýsoltanyň öňünde günäsini boýun alyp:
Nahak eken seniň agaňy öldürdim,
Ok atdym öz gözümi ýaşa doldurdym.
Puşman edip altyn gümmez saldyrdym,
Aglama Aýsoltan agaň bolaýyn.
Görogly diýr algyn meniň canymy,
Ýere akdyrmagyn damja hunumy.
Içgin käse käse gülgün ganymy,
Aglama, Aýsoltan agaň bolaýyn.
diýen setirleri türkmen halkynyň dürslüginiň we arassa ruhynyň beýanydyr.
Görogly şadessanynda aýal gyzlaryň sarpasy hem gaty belent tutulandyr. Düşünde görüp aşyk bolan Agaýunus perisini hemişe hormatlamasy her meselede onun pikirini soramasy ýanýoldaşyny öýüniň we göwnüniň täji hasaplamasy onyň aýal gyzlara bolan hormatynyň subutnamasydyr ýa–da söweşde ýesir düşen ýesirlerinden, arasynda gelin gyzlar bar bolsa, olara aýratyn hormat goýşynda, Göroglynyňyn türkmeniň mert we gaty edepli hasiýetini orta goýýandygyny görmek bolýar. Gelin gyzlary hemişe üstün görmesi sözlerinde olary taryp etmesi hem muňa janly şaýatdyr.
Ýol üstündaki söwütler,
Her kim öz ýaryn öwütlär.
Ata münen beg ýigitler,
Ýol beriň gyzlar geleýdi.
Joşma ha Görogly joşma,
Gyrat münip hetden aşma.
Ýyldyz dagdan inen çeşme,
Durlan ha gyzlar geleýdi.
Şadessanyň Harmandäli şahasynda hem saza hem söze gaty ussat bolan Harmandäli gyzyň çakylygyna, onuň bilen sazda we sözde ýaryşmak üçin ýola düşen Göroglynyň, bu ýaryşda ýeňilişı we ýola düşeninde gynanç bilen, eger bu gyzdan ýeňilseň Şähribossan ilinde sazyň we sözin piri Aşyk Aýdyň pirden sapak almasyny we ondan pata alandan soň gyz bilen tazeden ýaryşmasyny maslahat bermesi gaty çeper beýan edilipdir.
Mundan barsaň Şähribossan baryp git,
Hak adyny gursagyňa salyp git.
Aşyk aýdyň pirden pata alyp git,
Şondan pata alman gitme Görogly.
Görogly şadessany gadymy türkmen halkynyň ruhuny orta çykarmak bilen birlikde, häzirki günümizde hem söýülip okalýan dessanlaryň başynda gelýär. Görogly şadessany Türkmenistanyň Daşhowuz welaýatynyň Tagta etrabynda ýaşap geçen Pälwan bagşynyň dilinden yazylyp alnypdyr, 1957–nji ýylda bolsa ilkinji gezek türkmen dilinde çap edildi. Şol günden bäri hem her bir türkmeniň öýünde bu kitap öz ýerini alýar we hemme wagt hem söýgi bilen okalýan eserleriň biri bolup durýar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň fewralynda Türkmenistanda bir partiýaly sistemanyň soňunyň gelýändigini, ýagny şu ýyl ikinji bir syýasy partiýanyň hem hasaba alnyp bilinjekdigini aýtdy. Biraz soň, maý aýynda bolsa ol bu sözüni has-da anyklaşdyrdy we türkmen mejlisine syýasy partiýalar baradaky kanuny taýýarlamagy tabşyrdy.
Şeýle-de Berdimuhamedow türkmen metbugaty baradaky tankydy pikirlerini bu ýyl hem gaýtalady. Şol bir wagtda döwlet eýeçiligindäki türkmen metbugaty ýurduň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň hususy neşiriniň çykyp başlamagyna bu ugurdaky gowy täzelik hökmünde habar berdi.
Bäherdende öz partiýasyny döretmek isleýän Sazak Durdymyradow prezidentiň syýasy partiýalary hasaba almak baradaky sözlerine guwançly seslenen graždan aktiwistleriniň diňe biri. Emma onuň öý telefony, daşary ýurt habar serişdelerinde pikirini aýdýan beýleki bir topar adamlaryňky ýaly, köplenç bagly boldy we onuň «Bähbit» partiýasynyň hasaba alnandygy eşidilmedi. “Yzagaýdyşlyk boldy”
EurasiaNet.org internet saýtynda Türkmenistan barada hepdelik syn taýýarlaýan žurnalist Katrin Fitzpatrik Türkmenistanda ýylyň başynda ýaňzydylan hem bolsa, bu ýyl garaşsyz partiýanyň hasaba alynmandygyny, munuň Günbatar liderleri bilen boljak ýokary derejeli duşuşyklarda syýasy ynamdarlyk gazanmak üçin aýdylan zat bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär.
Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaýew ýurduň prezidentine özüniň ýolbaşçylyk edýän birleşmesiniň «Rysgal» atly gazetiniň ilkinji sanyny gowşurýar, sentýabr, 2010.
Şeýle-de ol «garaşsyz media» diýilýäniň hökümetiň kontrollugy astyndaky neşir bolup çykandygyny, ýagny onuň hökümet tarapydan döredilen Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň gazetidigini aýdýar.
Fitzpatrigiň pikiriçe, bu ýyl ýurtda liberallaşmadan geçen, reforma meselesinde yzagaýdyşlyk boldy. Ol bu sözüne delil edip Berdimuhamedowyň milli howpsuzlyk işgärlerine döwlete töhmet atýanlar diýilýänlere garşy barlyşyksyz göreşmek barada beren tabşyrygyny hem ýurda girip-çykmaga rugsat berilmeýän adamlaryň gara sanawyny mysal getirýär.
Ýerli synçylaryň käbiri syýasy reformalaryň haýallygyny adamlaryň Nyýazow döwründe salnan ýagdaýy, gorky faktory bilen düşündirmäge çalyşýar. Mysal üçin, tejenli agranom Akmyrat Ataýew adamlaryň başlyklardan ýönekeý hakyny talap etmegine hem köpçüligiň içinde bolmasyz zat hökmünde seredilýändigini aýdýar: «Biz şol ýolbaşçylaryň halamaýan zadyny etmeklige ýa diýmeklige dawakeş adamyň işi ýaly garaýarys».
Türkmenistanda häkimiýet çalşanda halkara hukuk guramalary syýasy tussag diýilýänleriň işine täzeden, açyk sudda garamaga we wyždan bendilerini azat etmäge çagyrypdylar. Emma, 2002-nji ýylda Nyýazowyň janyna kast etmäge synanmakda aýyplanyp sud edilenleriň hossarlary 8 ýyl bäri öz türmädäki garyndaşlary barada hiç zat bilmeýändiklerini aýdýarlar. Başgaça garaýanlar
Emma döwrüň syýasy reformalar baradaky talabyna umumy howpsuzlyk we durnuklylyk nukdaý nazaryndan başgaça garaýanlar hem bar. Türkiýäniň Gazy uniwersitetiniň halkara gatnaşyklary bölüminiň professory, syýasy ylymlaryň doktor Mehmet Seýfetdin Erol Türkmenistanyň geçiş döwrüni başdan geçirýändigini we bu hili pursaty kontrol astynda saklan liderleriň ýurtlarynda howpsuzlygy üpjün edip bilýändigini öňe sürýär.
«Berdimuhamedowyň 2010-njy ýylyň başynda aýdan köppartiýaly syýasata geçiş we demokratiýalaşma bilen bagly reforma işleri, meniň pikirimçe, seresaply bir şekilde ilerleýär. Bu meselede ozaly ykdysady bazanyň güýçlendirilmegi, bilim, uniwersitetler babatdaky bir topar açylma geljekki ýyllara taýýarlyk ýaly görünýär» diýip, professor Erol aýdýar.
Eroluň pikiriçe, Türkmenistan bu meselede halkyň ýaşaýyş, bilim derejesini ýokarlandyrmazdan çynlakaý manydaky demokratik özgerişiň boljagyna ynanmaýar. Türkiýeli professor özüniň hem şu pikirdedigini aýdýar.
Ikinji tarapdan, halkara guramalary, şol sanda Birleşen Ştatlar ýaly demokratik ýurtlar Türkmenistan bilen syýasy reformalar baradaky diskussiýalary dowam etdirýärler. Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýkiň Waşingtonda 16-njy dekabrda aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlar bu ýyl türkmen hökümeti bilen syýasy reformalaryň depgini barada gowy diskussiýalary geçiripdir.
Robert Bleýk Türkmenistana hökümete degişli däl guramalaryň hasaba alynmak talaplary ýaly ugurlarda has giň açyklygyň peýdaly boljagynyň, munuň ýurtdaky ykdysady hem syýasy ösüşe itergi berjeginiň aýdylandygyny aýdýar.
Ykdysady Maglumat gullugynyň (Economist Intelligence Unit) 2010-njy ýyl boýunça Demokratik indeksinde Türkmenistan Azatlyk Radiosynyň gepleşik berýän sebitindäki ýurtlaryň içinde iň soňky, ýagny 165-nji orny eýeleýär we awtoritar režimli ýurtlara berilýän bahany alypdyr. Bu görkezijide Türkmenistanda aşakda diňe Çad bilen Demirgazyk Koreýa bar.


text:
Şu gün 21-nji martda Ahal welaýatynyň “Ýaýla” diýen gözel jülgesinde Milli bahar baýramyna — Nowruza bagyşlanyp däbe öwrülen dabaralar geçiriler. Oňa ähli welaýatlaryň wekilleri gatnaşarlar.
Däp bolup gelýän türkmen obasynyň durmuşyny ýatlatjak bu ýerde dürli döredijilik çäreleri: sergiler, bäsleşikler, konsertler, teatr we folklor toparlarynyň çykyşlary, şeýle hem milli oýunlar, at çapyşyklary geçiriler. Olar milli medeniýetimiziň baý mirasynyň şöhlelenmesine öwrüler.
Parahatçylygy, abadançylygy we ylalaşygy alamatlandyrýan Nowruza bagyşlanan baýramçylyk çäreleri Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda giňden ýaýbaňlandyrylar.
Birleşen Milletler Guramasy Nowruzy halkara baýramy diýip yglan etdi. Indi ol dünýäniň onlarça ýurdunda giň gerimde dabaraly bellenilip geçilýär. Bu baýram adamzadyň medeni mirasynyň umumylygyny we bitewüligini, onuň köp asyrlyk däplerini şöhlelendirýär.


text:
Çarşenbe güni Ýewropanyň günorta-gündogarynda ýerleşýän 10 töweregi ýurduň ýolbaşçylary Stambulda geçirilýän regional sammitde duşuşdylar.
Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül ýygnagyň açylyş dabarasynda eden çykyşynda Balkan ýurtlaryny özara basdaşlygy bes etmäge çagyrdy.
Ýewropanyň günorta-gündogar hyzmatdaşlyk prosesi atly bu topar regionda parahatçylygy ornaşdyrmak maksady bilen 1996-njy ýylda döredilipdi.
Agzalýan topara agza Bolgariýa, Gresiýa, Rumyniýa we Sloweniýa Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolup, Türkiýe bilen Horwatiýa agzalyk boýunça Brýussel bilen gepleşikler geçirýärler.
Bu topar Albaniýa, Bosniýa, Makedoniýa, Moldowa, Çernogoriýa we Serbiýany hem öz içine alýar.


text:
Şu gün bosnýaly ozalky serb goşun komanduýuşisi, gözleg astynda ýören Ratko Mladiçiň maşgala agzalary onuň resmi ýagdaýda «öli» diýlip yglan edilmegi üçin çalyşjakdyklaryny mälim etdiler. Bu barada şu gün Ratko Mladiçiň maşgala adwokaty ýörite beýanat bilen çykyş etdi.
Ýewropada iň bir esasy uruş jenaýatçylaryndan biri hasaplanylýan Ratko Mladiç uruş we genosid jenaýatçylyklarynda bildirilýän aýyplamalar boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň harby tribunalynyň gözlegi astynda bolmagynda galýar.
Ol käbir beýleki jenaýatçylyklar bilen birlikde, 1995-nji ýylda Bosniýanyň Srebrenisa obasynda 8 müň töweregi ýerli musulman ýaşaýjysyny köpçülikleýin gyrmak jenaýatçylygynda-da aýyplanylýar.
Şu hepdäniň çarşenbe güni Serbiýanyň sudy Ratko Mladiçiň maşgalasynyň ony resmi ýagdaýdy «öli» diýip yglan etmek baradaky haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwürdi.


text:
23-nji oktýabrda Aşgabadyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Ýaponiýanyň Premýer-ministriniň Türkmenistana resmi saparynyň çäklerinde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Ýaponiýanyň Hökümetiniň Baştutany Sindzo Abeniň gatnaşmagynda türkmen-ýapon işewürler maslahaty geçirildi.
Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Ýaponiýanyň Premýer-ministriniň awtoulag kerweni “Ýyldyz” myhmanhanasyna geldi. Bu ýerde türkmen-ýapon işewürler maslahaty geçirildi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti hem-de Ýaponiýanyň Premýer-ministri şu gün ýokary derejede geçirilen ikitaraplaýyn gepleşikleriň netijelerine kanagatlanma bildirdiler.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan üçin ýapon kompaniýalarynyň tejribesi we mümkinçilikleri ýurdumyz tarapyndan durmuşa geçirilýän iri maksatnamalarda, şol sanda senagat pudagyny, syýahatçylyk ulgamyny, himiýa senagatyny ösdürmek bilen baglanyşykly maksatnamalarda peýdalanylyp bilner diýip, dostlukly ýurduň işewürlerini bilelikdäki maýa goýum taslamalaryna işjeň gatnaşmaga çagyrdy.
Öz gezeginde Ýaponiýanyň Premýer-ministri hakyky geljegi uly we ygtybarly hyzmatdaşyň belent halkara abraýyndan peýdalanýan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge örän uly gyzyklanma bildirýändigini beýan etdi.
Duşuşyk tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Ýaponiýanyň Premýer-ministriniň Günüň dogýan ýurdunyň işewür toparlarynyň wekilleri bilen bilelikde surata düşmek dabarasy boldy.
Soňra “Ýyldyz” myhmanhanasynyň uly dabaralar zalynda türkmen Lideriniň we belent mertebeli ýapon myhmanynyň gatnaşmagynda türkmen-ýapon işewürler maslahaty geçirildi. Ýaponiýanyň işewür toparlarynyň hatarynda Ýaponiýanyň eksport karz beriş agentliginiň (NEXI), Ýaponiýanyň halkara hyzmatdaşlyk bankynyň, “ASAHI INOVEX Corporation”, “TOBISHIMA Corporation”, “Chikusui Canycom Inc.,”, “Sojitz Corporation”, Ýapon nebit, gaz we metal milli korporasiýasynyň («JOGMEC»), «JGC Corporation», «Mitsubishi Corporation», «Chiyoda Corporation», “Itochu Corporation”, “Fukuyama Transporting Co., Ltd.”, Japan External Trade Organization, The Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ, Ltd., Mitsubishi Heavy Industries, Ltd., “TOKYO ROPE MFG. ÇO.,LTD.,”, Sukuba uniwersitetiniň, “Sumitomo Corporation”, “SMBC EMEA Division CEO”, “The Boston Consulting Group”, “SANKO SEIKO CO., LTD.”, “NIPPON STEEL&SUMKIN ENGINEERING CO.,LTD.”, “Mizuho Bank, Ltd.”, Tokyo University of Foreign Studies, “MAYEKAWA MFG.CO.,LTD”, “Marubeni Corporation”, “Kawasaki Heavy Indusstries, LTD.”, Medical Excellence Japan kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bar.
Maslahatda Türkemnistanyň we Ýaponiýanyň Baştutanlary söz sözlediler.
Soňra ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy. Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Ýaponiýanyň Premýer-ministriniň gatnaşmagynda “Türkmengaz” döwlet konserni bilen JGS Corporation /Ýaponiý, Tokio/, Itochu Corporation /Ýaponiýa, Tokio/, “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” /Stambul, Türkiýe/ kompaniýalar Konsorsiumynyň arasynda Daşoguz welaýatynda etileni Pes dykyzlykly çyzykly polietilen öndürmek boýunça taslama barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanda Japan-GTL taslamasy boýunça Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň, “Türkmengaz” döwlet konserniniň we Ýapon Nebit, Gaz we Metal Milli Korporasiýasynyň /“JOGMEC”/ arasynda özara düşünişmek baradaky Ähtnama; “Türkmengaz” döwlet konserni bilen “Mitsubishi Corporation” /Ýaponiýa/ we “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” /Türkiýe/ kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda Türkmenistanda “Gazy polimerlara” gaýtadan işleýän zawodyň gurluşygy boýunça taslama hakynda Çarçuwaly ylalaşyga; Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrligi bilen Ýaponiýanyň “Marubeni” korporasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky /“TFEB”/ bilen Sumitomo Mitsui Banking Corporation /“SMBC”/ bankynyň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda Ylalaşyga; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Mitsubishi Corporation” /Ýaponiýa/ we “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” /Türkiýe/ kompaniýalar toparynyň arasynda “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň himiýa senagatynda amala aşyrylýan taslamalary boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada Çarçuwaly ylalaşyga; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Sojitz Corporation” /Ýaponiýa/, “TTCL Public Company Limited” /Taýland/ we “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” /Türkiýe/ kompaniýalar topary arasynda Türkmenistanda, Türkmenabadyň himiýa zawodynda konsentrirlenen fosfor dökünlerini öndürýän toplumynyň taslamasyny düzmek we ony ulanmaga doly taýýar edip gurmak barada Çarçuwaly ylalaşyga; Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň «Türkmenenergo» Döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen «Sumitomo» Korporasiýasynyň arasynda Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynda umumy kuwwatlylygy 432 MWt (ISO şertinde) bolan ýönekeý dolanşykda işleýän gaz turbinaly elektrik stansiýasynyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyryp gurmak barada Şertnama; “Türkmengaz” döwlet konserni we “Itochu Corporation”, “JGS Corporation”, “Mitsubishi Corporation”, “Chiyoda Corporation”, “Sojitz Corporation”, Çalik Group of Companies we “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda Türkmenistanda “Galkynyş” gaz ýatagyny özleşdirmek boýunça” gurluşygyň taslamasy hakynda Çarçuwaly ulalaşyga gol çekildi.
Işewürler duşuşygynyň barşynda gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň hem-de geljek üçin niýetlenen uly meýilnamalaryň durmuşa geçirilişi babatda türkmen-ýapon hyzmatdaşlygyny has-da giňeltmegiň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy we kesgitlenildi. Gyzyklanma bildirilip geçirilen pikir alyşmalaryň çäklerinde Ýaponiýanyň işewür toparlarynyň wekilleri özara bähbitli söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga, şeýle hem dürli pudaklarda ýygjam işewür gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna ýokary gyzyklanmalaryny beýan etdiler.
Şol gün Türkmenistanyň nebitgaz senagaty we mineral serişdeleri ministrliginde Ýaponiýanyň we Koreýanyň kompaniýalarynyň konsorsiumy bilen ylalaşyklara gol çekmek dabarasynyň hem bolandygyny bellemek gerek. Bu ylalaşyklar Ýaponiýanyň Premýer-ministriniň Türkmenistana şu resmi saparynyň çäklerinde gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň uly toplumynyň üstüni ýetirdi. Olaryň hatarynda Ahal welaýatynda sintetiki suwuk ýangyjy öndürýän zawodyň taslamasyny düzmek we gurmak baradaky şertnama, şeýle hem Daşoguz welaýatynda etanyň krekingi desgaly polietilen we polipropilen öndürýän zawody gurmak hakyndaky çarçuwaly ylalaşyk bar.


text:
Sişenbe güni Germaniýanyň polisiýasy Germaniýada işleýän siriýa oppozisiýasynyň alyp barýan işini yzarlamakda güman edilýän iki adamy saklady.
Germaniýanyň daşary işler ministri Gido Westerwelle Siriýanyň Berlindäki ilçisini ýanyna çagyryp, beýle hereketiň ýol bererlik däldigini aýtdy.
—Germaniýada ýaşaýan siriýa oppozisiýasynyň wekillerine gysyşlara çydam etmeýändigimizi, olary tapmak ugrundaky synanyşyklaryň bikanundygyny siriýa häkimiýetlerine ýene bir gezek ýatlatmak isleýäris. Şu maksat bilen men Siriýanyn ilçisini ýanyma çagyrdym—diýip, Westerwelle aýtdy.
Prokuraturanyň maglumatyna görä, tussag edilenler 34 ýaşly Siriýa graždany we 47 ýaşly Germaniýanyň hem Liwanyň goşa raýatlygy bolan adam. Olaryň birnäçe ýyllap siriýaly oppozisiýaonerleri yzarlandygy güman edilýär.


text:
Kiýewiň sudy çarşenbe güni Ukrainanyň öňki içeri işler ministri, “Öz-özüňi goraýyş halk partiýasynyň” lideri Ýuriý Lusenkonyň tussag astynda oturmaly möhletini 26-njy aprele çenli uzaltdy diýip, ýurduň Baş prokuraturasynda habar berdiler.
“Interfaksyň” maglumatyna görä, Lusenkonyň tarapdarlary sud diňlenişigi düzgüniniň bozulandygyny öňe sürýärler. Hususan-da, sud prosessiniň açyk diňlenişigine žurnalistler goýberilmändir, öňki ministriň aklawçysy-da prosessden diňe 10 minut öň habarly edilipdir.
Geçen ýylyň dekabrynda tussag astyna alnan Ýuriý Lusenko öz sürüjisini IIM-ne işe kabul etmegi bilen bagly, şeýle-de oňa bikanun adam yzarlamaga rugsat bermekde, döwlet serişdelerini esassyz sowmakda günä bildirilýär. Oppozisiýa bu işde syýasy äheňiň bardygyny öňe sürýär.


text:
Türkiýäniň häkimiýetleri Parižde terrorçylykly hüjümleriň amala aşyrylan güni Stambulda “uly” hüjümiň öňüni aldylar.
Polisiýa 13-nji noýabrda Stambulda bäş adamy, şol sanda “Yslam döwleti” toparynyň “Jihadi Jon” atly we ýalynda ABŞ-nyň Siriýada öldürendigini aýdan söweşijisiniň ýarany bolmakda güman edilýän adamy ele saldylar.
Stambulda “YD” bilen bagly bolmakda güman edilip, tussag edilenleriň ýene biri britaniýaly Aine Lesley Dawisdigi aýdyldy we onuň Siriýada daşary ýurtly tussaglaryň sakçysy bolandygy habar berildi.
Dawis we beýleki söweşijiler Siriýadan Türkiýä geçipdir.
Türkiýäniň häkimiýetleri öňi alnan dildüwüşikligiň 132 adamyň ölümine getiren Pariždäki hüjüm bilen gatnaşygyny derňeýändigini aýdýarlar.


text:
Prezident Barak Obama 2012-nji ýyl üçin göz öňünde tutulan býujet taslamasyny Kongresse iberdi. Bu taslama arkaly 2013-nji ýyla çenli býujet defisitini ýarpylap, 10 ýylyň içinde edilýän çykdajylary çäklendirmek we salgytlary artdyrmak bilen 1,1 trillion dollar tygşytlap bolar diýip, umyt edilýär.
“Men prezident bolup kasam edenimde, öz möhletim soňlanýança defisiti ýarpylamagy wada etdim. Meniň şu gün teklip edýän býujetim şu wadany ýerine ýetirip, bizi edýän çykdajylarymyzy on ýyllygyň ortasyna çenli tölärlik ýagdaýa getirer” diýip, Obama aýtdy.
Obamanyň 2012-nji maliýe ýyly üçin teklip edýän 3,7 trillion dollarlyk býujeti defisitiň 2011-nji maliýe ýylynda 1,6 trillion dollara deň bolup, 2012-nji ýylda hem has aşaklap, 1,1 trillion dollara geljekdigini görkezýär.
Teklip edilýän býujetde Döwlet departamentiniň we Birleşen Ştatlaryň Halkara ösüş gullugynyň (USAID) esasy işleri üçin 47 milliard dollar göz öňünde tutulýar. Döwlet sekretarynyň müdüriýet we resurslar boýunça orunbasary Tomas Nidesiň aýtmagyna görä, bu býujet gönüden-göni milli howpsuzlyk bilen baglanyşykly.
Nides bu hakda: “Döwlet departamentiniň býujeti amerikan hökümetiniň milli howpsuzlyk býujetiniň bir bölegi. Ol konfliktli zonalary durnuklylaşdyrýar, ýadro ýaraglaryndan abanýan howplary azaldýar, demokratik geçişe goltgy bolýar, ekstremizmiň öňüni alýar, global bazarlary açýar hem-de ýurduň daşyndaky graždanlary goraýar” diýdi.
2010-njy ýyl bilen deňäniňde, Döwlet Departamentiniň býujetinde 1 prosent artyş bar. Ýöne bu Owganystan, Pakistan we Yrak üçin edilýän ýörite çykdajylary öz içine alanok. Bu işler üçin Döwlet departamentine ýene 8,7 milliard dollar gerek.
Näme üçin zerur?
Döwlet sekretary Hillary Klinton bu goşmaça serişdäniň näme üçin zerurdygyny şeýle düşündirdi: “Biz ýene takmynan 4 milliard dollar soraýarys. Bu hem esgerlerimiziň Yrakda özüni pida edip gazananlaryny, bu ýurduň gazananlaryny goramak üçin, graždan işgärlerimiziň ol ýerde bolup, Yrak hökümeti bilen alyp barýan işlerini dowam etdirmegi, yraklylaryň demokratik gelejegi ýitirmezligi üçin gerek. Sebäbi Yrakda gelejekde boljak zatlara täsir edýän ýurt ýeke biz däl”.
Döwlet departamenti Owganystanda hem şular ýaly harby däl işleri artdyrmak üçin goşmaça 2,2 milliard dollar pul soraýar. Goşmaça 1,2 milliard dollar hem Pakistan üçin gerek. Departamentiň býujetini artdyrmagy barada haýyşnama bermegine sebäp bolan ýene bir zat hem azyk howpsuzlygy we global saglyk işleri.
Ýöne Döwlet Departamentiniň 2012-nji ýyl üçin teklip edilen býujetinde belli harajatlary ýatyrmak planlary hem ýok däl. Mysal üçin, 6 ýurt barada ikitaraplaýyn programmalary we 5 ýurduň harbylaryna berilýän maliýe kömegi kesmek göz öňünde tutulýar. Ýöne bu döwletleriň haýsylardygy aýdylanok.
Taslamada: “Howpsuzlyk üçin berilýän pullar ilkinji nobatda Ysraýyl, Pakistan we beýleki ýaranlarymyz ýaly kömege mätäç ýurtlara berler” diýilýär.
Obamanyň öten ýylky býujet teklibi bilen deňäniňde, Ýewropa, Ýewraziýa we Merkezi Aziýa berilýän kömekler hem 115 million dollar kemeldilýär. Ýöne döwlet bergilerini çäklendirmek üçin çykdajylarda edilýän bu çäklendirmeler oppozision Respublikanlar üçin ýeterlik däl. Olaryň käbiri: “Daşary ýurtlara berilýän maliýe kömegi tutuşlaýyn kesmeli” diýip, teklip edýärler.
Amerikan esgerleriniň Yrakdan çekilmegi netijesinde tygşytlanýan serişdeler göz öňünde tutulyp, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan terroristik hüjümlerden bäri ilkinji gezek harby harajatda hem çäklendirmeler bar.
Teklip edilen býujetde Owganystanda barýan harby operasiýalara gidýän harajatlar öňden az hem bolsa, ol öňküdenem azalar diýen pikirden ugur alynýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama: “Urşuň möwjemesi peselip, Amerika Owganystanda özüniň “Talybany” we ”Al-Kaýdany” ýeňmek maksadyna ýetip gelýär” diýip, üstümizdäki ýyl 10 müň, geljek ýyl hem 23 müň esgeriň Owganystandan çykaryljakdygyny bildirdi.
Çarşenbe güni agşam Birleşen Ştatlaryň ençeme telekanalynda tutuş ýurtda görkezilen çykyşynda Obama esgerleriň indi Owganystandan çekilmegi üçin mümkinçiligiň döränligini belledi. Onuň aýtmagyna görä, bu mümkinçiligi döreden zat ABŞ bilen onuň ýaranlarynyň “Al-Kaýdanyň” güýjüni ep-esli peseldip, “Talybana” agyr zyýan ýetirme maksadyna ýetenligi, şeýle hem Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerine öz ilatyny goramaga ýeterlik türgenleşdirilendigi.
Obama: “Esgerleri çykarmak işine biz güýçli pozisiýadan başlaýarys. “Al-Kaýda” häzir gysyş astynda. Onuň 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabryndan bärde munça basyş astyna düşen mahaly ýok. Biz pakistanlylar bilen birlikde “Al-Kaýdanyň” ýolbaşçylarynyň ýaryndan gowragyny sandan çykardyk. “Al-Kaýdanyň” ýeke-täk lideri Osama bin Ladeni öldürdik. Munuň üçinem biz öz aňtaw we ýörite güýçlerimize borçly” diýdi.
Prezident Obama Amerikanyň uzaga çeken urşuny soňlamak üçin barha artýan gysyş astynda dur. Kongresiň agzalarynyň köpüsi owgan konfliktine ýeňiş gazanyp bolmajak, harajaty çekerden agyr, amerikanlaryň ganynyň dökülmegine mynasyp uruş däl diýip garaýarlar.
NATO-nyň öten noýabrda Lissabonda geçen sammitinde Birleşen Ştatlar bilen onuň ýaranlary Owganystanda barýan harby operasiýalaryň 2014-nji ýyla çenli soňlanmagy barada ylalaşdylar. Şondan beýläk olaryň işi Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerini goldamak bolar. NATO-nyň häzir Hindiguşda 132 müň esgeri bar.
Obama howpsuzlyk jogapkärçiligini owganlaryň özüne geçirmek işine köp ýerlerde eýýäm başlanandygyny bildirdi. Ol bu hakda şeýle diýdi: “Owganystanyň öz howpsuzlyk güýçleriniň sany 100 müňden agdy. Biz käbir welaýatlarda we şäherlerde howpsuzyk jogapkärçiligini owgan halkynyň özüne tabşyrmak işine eýýäm başladyk. Zorluk we gorky bilen ýüzbe-ýüz dursalar-da, owganlar öz watany üçin söweşýärler, ölýärler. Olar ýerli polisiýa güýçlerini döredýärler, bazarlar we mekdepler açylýar. Aýallar we gyzlar üçin täze mümkinçilikler döredilýär. Şeýdip, onlarça ýyla çeken uruş sahypasyny ýapmaga synanyşylýar”.
Obama uruşdan ýaňa dargan bu regionyň asuda geljegini howpsuzlandyrmak üçin hyzmatdaşlygy güýçlendirmegi barada özüniň Pakistan hökümetine görkezýän gysyşyny dowam etdirjekdigini bildirdi.
Başyny çararmy?
Ýöne harby operasiýalary tamamlamak üçin göz öňünde tutulan geljek üç ýylyň içinde Owganystanyň bütinleý howpsuz, öz başyny çaraýan bir döwlet bolup biljekdigine hiç kim ynananok. Muňa ilkinji nobatda hem Amerikan jemgyýetçiligy ynanmaýar.
Prezident Hamid Karzaýyň hökümetinde korrupsiýanyň ýok ýeri ýok. Parahat ilatdan heläklenýänleriň sany 2001-nji ýyldan bärde öten ýyl ilkinji gezek özüniň iň ýokary derejesine ýetdi. Muňa hem, Birleşen Milletler Guramasynyň aýtmagyna görä, “Talyban” jogapkär.
Ak Tam esgerlei çykaramgy iki fazada bitirmekçi. Bäş müň esger şu tomus, galan bäş müň hem şu ýylyň aýagyna çenli yzyna dolanmaly. Geljek ýyl 23 müň esger Owganystandan çykarylar. Onsoň Owganystanda galan amerikan ýaragly güýçleriniň sany 70 müň töweregi bolýar.
Lawrans J. Korb “Amerikan öňegidişligi” merkeziniň ýokary derejeli ylmy işgäri hem-de Birleşen Ştatlaryň goranmak ministriniň öňki kömekçisi. Ol esgerleriň sanynyň aşakladylmagy käbir strategik özgerişlere getirer diýen pikirde: “Meniň pikirimçe biz NATO-nyň jogapkärçiligi owganlaryň özüne köpräk tabşyryp, ünsüni pitneçilikden köp, antiterror diýilýäne gönükdirenine şaýat bolarys. Başgaça sözler bilen, amerikanyň ýaragly güýçleri diňe Owganystanyň öz howpsuzlyk güýçleri bir işiň hötdesinden gelmedik halatynda ýa “Talyban” bir regiona aralaşan ýagdaýynda ara goşular”.
Obamanyň plany 2012-nji ýylyň noýabrynda geçmeli prezidentlik saýlawyndan öň 33 müň esgeriň yzyna dolanyp gelmegini aňladýar. Halkyň isleýäni bu urşuň basym soňlanmagy. Urşa edilýän çykdajy bir şu ýylyň özünde 120 milliard dollara bardy. Amerikanlardan ölenleriň sany 1500 töweregi.
Birleşen Ştatlarda häzir işsizlik derejesi 9 prosentden ýokary. Ykdysadyýet ýene gowşaýar. Şol sebäpden prezident Obama öz çykyşynyň soňunda içki meselelere üns berilmeginiň aşa gyssaglydyny aýtdy.
“Öten on ýyllykda edilýän bergi artyp, ykdysadyýet kyn günleri başdan geçirýärkä, biz uruş üçin bir trillion dollar çykdajy etdik. Indi bolsa maýa Amerikanyň iň uly baýlygy – öz halkymyza goýulmaly. Öz ýagdaýymyza görä ýaşap, täze iş orunlaryny we senagaty döretjek innowasiýany çaltlandyrmaly. Infrastrukturamyzy abatlap, täze, arassa energiýa çeşmelerini tapmaly. Iň möhümi, on ýyla çeken hyjuwly çekişmelerden soň, indi bu urşuň başalanan mahalynda aramyzda bar bolan umumy maksada dolanyp gelmeli” diýip, Obama aýtdy.


text:
Gündogar Ukrainadaky Harkow şäher sudunyň golaýynda bolan partlamada 14 adam ýaralandy, olaryň dört sanysynyň saglyk ýagdaýynyň agyrdygy habar berilýär.
Döwlet howpsuzlyk gullugynyň (SBU) maslahatçysy Markiýan Lubkiwskiý (Markiyan Lubkivsky) özüniň Facebook sosial ulgamyndaky sahypasynda 19-njy ýanwardaky partlamanyň “terrorçylyk hereketi” diýlip häsiýetlendirilýändigini ýazdy.
Harkow gündogar Ukrainadaky uly şäherleriň biri bolup, ol orsparaz separatistler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklaryň bolýan territoriýasy - Donetsk we Luhansk regionlarynyň 250 kilometr günorta-gündogarynda ýerleşýär.
Soňky hepdeleriň dowamynda Ukrainanyň dürli künjeginde, şol sanda Harkiw, Odesa, Mariupol we Kiýew şäherlerinde kiçi göwrümli onlarça bomba partlamasy boldy.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň metbugat azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç şu gün Türkmenistanyň häkimiýetlerini balkanabatly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewi azat etmäge çagyrdy.
“Meniň edarama mälim bolan maglumata görä, Nepesgulyýew bir aýdan gowrak wagt bäri aýyp bildirmezden tussaglykda saklanýar» diýip, Miýatowiç aýtdy.
«Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen aramyzdaky uzak wagtlyk we konstruktiw hyzmatdaşlyga esaslanyp, men onuň azat edilmegine çagyrýaryn» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Bar bolan maglumatlara görä, Nepesgulyýew Azatlyk radiosynyň Türkmen gullugynyň we Türkmenistandan alternatiw habarlary berýän guramanyň ştatdan daşary habarçysy bolup durýar, ol 7-nji iýulda Türkmenistanyň Balkan welaýatynda deslapky tussaghana ýerleşdirilipdir.
Nepesgulyýewiň garyndaşlaryna onuň bikanun neşe maddalary bilen tutulandygy aýdylypdyr, emma heniz resmi aýyplama bildirilmändir diýip, ÝHHG-nyň media azatlygy boýunça wekiliniň ýaýradan beýannamasynda aýdylýar.
Miýatowiç 29-njy iýulda Türkmenistanyň häkimiýetlerine iberen hatynda Nepesgulyýewiň maşgalasynyň onuň bilen görüşmegine rugsat berilmezliginden, şeýle-de žurnalistiň kanuny geňeşçi, ýagny aklawçy bilen üpjün edilmezliginden alada bildirdi.


text:
Gyrgyzystanda ýurduň öňki we häzirki resmileriniň azyndan dokuz sanysyna 2003-nji ýylda Kanadanyň “Centerra Gold” kompaniýasy bilen baglaşylan şertnama bilen baglylykda parahorluk aýyplamalarynyň bildirilmegi mümkin. Bu barada Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasy habar berýär.
Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň baş prokurory Aida Salýanowa 2003-nji ýylda gürrüňi gidýän ylalaşyga ýurduň 12 sany ýokary derejeli resminiň gol goýandygyny mälim etdi. Şol şertnamada ýurduň iň uly altyn käni bolan “Kumtordan” Kanadanyň “Centerra Gold” kompaniýasyna 83% paý, gyrgyz hökümetine bolsa 17% paý düşýär diýlip kesgitlenipdir.
Ýaňy ýakynda üç gyrgyz ministrine “Kumtor” altyn käni bilen ilteşikli korrupsiýa aýyplamasy bildirildi.
“Kumtor” şertnamasy boýunça 2009-njy ýylda gaýtadan ylalaşyga gelnipdi. Şonda gyrgyz hökümetine 33% paý berilipdi.
Geçen hepde gyrgyz parlamenti hökümet tarapyndan hödürlenen täze “Kumtor” ylalaşygyny ret etdi. Eger parlament bu ylalaşyga razylygyny beren bolsady, onda “Kumtor” käninden kanadaly kompaniýa we gyrgyz hökümeti deň paý alardy.


text:
Aşgabat, 2-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Täze – 2015-nji ýylyň ilkinji güni Döwletliler köşgünde baýramçylyk çäresi geçirildi. Döwletliler köşgünde ýaşaýan we bilim alýan çagalaryň baýramçylyk şatlygyny paýlaşmak üçin bu ýere Milli parlamentiň, käbir ministrlikleriň. köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, Türkmenistanyň ähli syýasy partiýalarynyň, ýaşlar, zenanlar we ýurdumyzyň beýleki jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary ýygnandylar.
Dabaranyň başynda Mejlisiň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan çagalary Täze ýyl bilen gutlady we olara döwlet Baştutanymyzyň Garaşsyz Türkmenistanyň mynasyp raýatlary, ajaýyp Watanymyzyň geljegini döredijiler bolup ýetişmek üçin oňat okamagyň hem-de bilimleri özleşdirmegiň möhümdigi baradaky sargytlaryny gowşurdy.
Soňra Döwletliler köşgünde bilim we terbiýe alýan çagalara milli Liderimiziň adyndan Täze ýyl sowgatlary gowşuryldy. Ajaýyp sowgatlar, ösüp gelýän nesil hakynda edýän ägirt uly, hakyky atalyk aladasy üçin çagalar hormatly Prezidentimize çäksiz hoşallyklaryny, mähirli sözlerini we hoşniýetli arzuwlaryny beýan etdiler, biziň ýurdumyzyň ähli çagalary hem şeýle alada bilen gurşalandyr.
Soňra baýramçylyk görnüşinde bezelen arçanyň ýanynda täze ýyl tomaşasy başlandy, oňa Aýazbaba, Garpamyk we ertekileriň gahrymanlary bilen bilelikde dabara gelen myhmanlar hem gatnaşdylar.
Megerem, Döwletliler Köşgünde dürli sebäplere görä, ata-enesiz galanlaryň ýaşaýandygyny we okaýandygyny ilkinji gezek eşidenlere muňa ynanmak bir bada kyn düşse gerek. Ata Watanymyz olara hossar çykyp, çagalara abadan durmuşda ýaşamak üçin ähli şertleri döredip, bilim almak, olaryň saglygyny goramak we başga-da birgiden ugurlar bоýunça ähli hukuklarynyň amala aşyrylmagyny üpjün edýär. Çünki ýaş türkmenistanlylaryň ählisi barada içgin alada etmek ýurdumyzda amala aşyrylýan syýasatda düýpli ähmiýet berilýän ugurlaryň biri bolup durýar.
Hakykatdanam bagtly çagalaryň ýaşaýan döwletinem, döwrünem buýsanç bilen bagtyýarlyk diýip atlandyryp bileris.


text:
Nawaz Şarif premýer-ministr wezipesinde Pakistana üçünji sapar ýolbaşçylyk eder.
63 ýaşly Şarif ýaňy işe başlan 342 orunly Milli Assambleýanyň 244 agzasy tarapyndan çarşenbe güni bu wezipä saýlandy.
Nawaz Şarifyň “Pakistanyň musulman ligasy” atly partiýasy geçen aýda parlamentiň aşaky öýüne geçirilen saýlawlarda parlamentdäki orunlaryň köplügine eýe boldy.
180 million ilatly Pakistanyň täze hökümeti ýurtda ýangyç ýetmezçiligi, ykdysady çökgünlik we yzygiderli terrorçylykly hüjümler ýaly uzak wagt bäri dowam edýän problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Şarif Pakistanyň ykdysadyýetini galdyrmak meselesiniň özüniň baş maksadydygyny nygtap, täze hökümetiň senagaty, oba hojalygyny we söwda ugurlaryny ösdürmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Şarif häkimiýet başyna 13 ýylda, soň dolanyp geldi. Ol Pakistanda bolan harby agdarylyşyk netijesinde wezipesinden çetleşdirilipdi we ençeme ýyllap sürgünlikde bolupdy.
Syýasy özgerişlik
11-nji maýda bolan saýlawlaryň netijesinde, indi lkinji gezek, Pakistanyň dünýewi düzümli hökümeti öz möhletini dolduryp, häkimiýeti täze saýlanan adminsitrasiýa ses berişlik arkaly tabşyrýar.
Pakistan 1947-nji ýylda garaşsyzlyga eýe bolaly bäri harbylar ýurtda üç gezek döwlet agdarylyşygyny amala aşyrdylar we garaşsyzlyk döwrüniň çak bilen ýarpysynyň dowamynda ýurdy dolandyrdylar.
Soňky ýyllarda Pakistanyň dünýewi ýolbaşçylar tarapyndan dolandyrylmagyna garamazdan, henize çenli-de harbylar ýurduň täsirli edaralaryna gözegçilik edýärler.
Kynçylyklar
”Pakistanyň musulman ligasynyň” metbugat wekili Tarik Azeem sişenbe güni eden çykyşynda Şarifiň we onuň hökümetiniň öňünde duran kynçylyklar barada gürrüň etdi. Ol täze hökümetiň problemalary çözmek üçin berk çäre görmeli boljakdygynyň saýlawlardan hem öň hemmä mälim bolandygyny we Nawaz Şarifiň muňa taýýardygyny nygtady.
Şarifiň hökümet başyna geçmegi Pakistanyň ykdysadyýetiniň agyr döwrüne gabat geldi. Ýurt uly işsizlik, milli puluň hümmetsizlenmegi, daşary ýurtlardan gelýän maýa goýumlarynyň möçberiniň azalmagy we korrupsiýanyň ýaýbaňlanmagy ýaly problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Ykdysadyýetiň aýaga galmagy ýurduň durnuklylygyny üpjün etmek üçin esasy şertleriň biri diýlip hasaplanýar.
Täze hökümetiň ykdysady çökgünliligiň öňüni almak üçin Halkara walýuta fondundan milliardlarça dollarlyk kömek almak boýunça gepleşik geçirmegine garaşylýar.
Energiýa krizisi
Nawaz Şarifiň öňünde duran esasy meseleleriň ýene biri energiýa krizisinden çykalga tampakdyr. Elektrik togunyň hyrydarlary käte her gije-gündizine 20 sagatlap toksuz oňmaly bolýarlar.
Kynçylyklar ýönekeý raýatlaryň arasynda nägileligi güýçlendirýär we ýurduň ykdysadyýetini ösdürmek boýunça görülýän beýleki çäreleri gowşadýar. Şarif energiýa öndüriji täze obýektleri gurmakçydygyny mälim etdi.
Hökümetiň öňünde duran agyr problemalaryň ýene biri ýurtda yzly-yzyna edilýän terrorçylykly hüjümler bilen bagly. Hüjümler hökümeti agdarmak isleýän ýaragly toparlar we dini ekstremistler tarapyndan amala aşyrylýar.
Nawaz Şarif täze hökümetiň öz öňünde duran problemalary çözmek üçin parlamentiň we tutuş halkyň goldawyna mätäçdigini aýtdy we pakistanlylary agzybirlige çagyrdy.
Yslamabada ABŞ tarapyndan hem basyş edilýär. Waşington Yslamabatdan Pakistanyň Owganystan bilen serhetdeş böleklerinde howpsuzlygy üpjün etmek boýunça çäre görülmegini isleýär.
Şarif Pakistanyň Penjab welaýatyndan bolan tütjar baý polat öndüriji. Ol ençeme ýylyň dowamynda ýurduň iň täsirli syýasatçylarynyň biri bolup galýar. 1998-nji ýylda Şarifiň Pakistanyň hökümetine ýolbaşçy bolan döwründe Yslamabat özüniň ilkinji ýadro synagyny amala aşyrypdy.


text:
Bir ermeni maşgalasynyň ýedi agzasyny öldürmekde aýyplanan rus esgeriniň işi Ermenistandaky derňewçilere berildi.
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan bu habary 26-njy iýunda, sapara gelen rus ministri Maksim Sokolow bilen geçiren gepleşiklerinden soň yglan etdi.
Sokolow Orsýetiň transport ministri we ermeni-rus hökümetara komisssiýasynyň başlygydyr.
Gýumridäki rus harby bazasynda gulluk edýän Waleriý Permýakow, aýdylmagyna görä, 12-nji ýanwar güni irden Awetisýanlar maşgalasynyň ýedi agzasyny öldüreninden soň, rus serhetçileri tarapyndan saklanyldy.
Orsýet, ýanwaryň ortalarynda bolan protestlere garamazdan, ony ermeni derňewçilerine bermekden ýüz öwrüpdi.


text:
Azatlyk radiosynyň websaýtynda we sosial ulgamlardaky sahypalarynda Türkmenistandaky iş mümkinçilikleri we şertleri barada açylan foruma goşulyp, pikir-garaýyşlaryny ýazan okyjylaryň aglabasy ýurtdaky «işsizlik problemasyndan» zeýrenýär.
Feýsbukda Gülhumar Kadyrowa Kök diýen at bilen teswir galdyran okyjymyz «Alla razy bolsun, super iş, öýde paraýy, ýagny puly goýar ýaly ýer galmady» diýip, «sizi iş mümkinçilikleri we şertleri kanagatlandyrýarmy?» diýip berlen soraga kinaýaly jogap galdyrypdyr.
Leýla Kinaý atly okyjymyz ýurtda iş mümkinçilikleri barada berlen soraga «nämäň işi, her kim ýurt daşynda» diýip, gysga jogap beripdir.
Nergiz Nergiz «meniňçe-de, ýakynda her kes kendi ülkesinden, ýagny öz ýurdundan gaçjak» diýen pikiri öňe sürýär.
Feýsbukda pikirini ýazan nebitdagly okyjymyz Hekim Hajyýew ýurtdaky iş problemasyny hökümet işgärleriniň «durmuş pozisiýasy» bilen baglanyşdyrýar:
«Kanagatlandyryp, halkymyza şatlyk getirjek zatlar barada alada edýän hökümet işgärlerine gabat gelmek mümkin däl. Hökümet öz aladasy bilen, halkymyz öz güzerany bilen ýaşaýar. Hökümetiň kalbynda raýatlara orun ýok, raýatlaryñ kalbynda hökümet işgärlerine orun ýok» diýip, Hekim Hajyýew özüçe netije çykarýar.
Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolýan raýatlaryň tassyklamagyna görä, Türkmenistanda soňky iki onýyllykda has köpelendigi aýdylýan işsizlik, oba hojalygynda bolmanda sowet döwründäki ýaly gazanç etmek mümkinçiliginiň hem bolmazlygy welaýatlarda ýaşaýan adamlaryň köpçülikleýin paýtagta ýykgyn etmegine sebäp boldy.
Emma soňky döwürde häkimiýetler welaýatlardan gelýän awtoulaglar, şol sanda Aşgabatda we onuň töwereginde kireýine jaý alyp ýaşaýan migrant işçiler babatda hem bir topar çäklendirme girizdiler.
Resmi habarlardan belli bolşuna görä, prezident Berdimuhamedowyň içeri işler ministrliginden we Aşgabat şäher häkimliginden berk talap etmegi netijesinde, sowet döwründen gelýän propiska düzgüni has berkidilip, indi kireýine ýaşaýanlar hem wagtlaýyn ýazga geçirilmeli edildi.
Özüne Garamaýak diýip at beren okyjymyz öz teswirinde şu ýagdaýa ünsi çekmäge çalşypdyr:
«Propiskasyz işe alanoklar! Wagtlaýyn ýazgy berenoklar! Patentsiz kireýine jaý berenoklar! Jaýlar gymmat!» Garamaýak bu sözlerinden soň «men näme etmeli?» diýip soraýar.
Azatlyk radiosynyň websaýtynda MMM diýen lakam bilen teswir galdyran okyjymyzyň tassyklamagyna görä, SSSR darganyndan soň «Türkmenistanda hiç iş ýok» we diňe bir türkmen gowy gazanç edýär.
Okyjylarymyzyň arasynda iňlis, rus dillerinde iş we iş haky, sosial goldaw barada çykýan habarlara salgylanyp, öz pikirlerini aýtmaga çalyşýanlary-da bar. Olaryň biri, «Donald Trump» lakamy bilen, Nýu-Ýorkuň we Kaliforniýanyň ýolbaşçylarynyň bu iki ştatda her sagada berilýän iş hakynyň iň az möçberini 15 dollara galdyrmak barada kanun proýektine gol çekendigini habar berýär.
Başga bir okyjymyz bolsa (Finlandiýa modeli), her bir uly adama aýda, başga girdejilerine garamazdan we salgyt salmazdan, 550 ýewro tölemek babatdaky fin modeline ünsi çekýär:
«Eger bu model girizilse, finler beýleki sosial posobiýalardan we töleglerden ýüz öwürmeli bolarlar. Häzir Finlandiýada ortaça berilýän sosial töleg 600 ýewro töweregi» diýip, okyjymyz ýazýar. Şeýle-de ol, ýurduň sosial ätiýaçlandyryş guramasynyň geçiren pikir öwrenmesine salgylanyp, finleriň aýda iki esse kän, ýagny 1000 ýewro sosial goldaw almak isleýändigini aýdýar.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleninden soň öňki prezident S.Nyýazow tarapyndan ýatyrylan we azaldylan pensiýa, kömek pullaryny dikeltdi, şeýle-de ol hökümet maslahatlarynda iş orunlaryny köpeltmek, gysga wagtlyk hünär mekdeplerini açmak meselelerini gozgady.
Emma soňky döwürde, global energiýa nyrhlarynyň peselmegi, dünýädäki we Orsýetdäki ykdysady kynçylyklar bilen bagly, türkmen lideri çişirilen iş ýerlerini azaltmak, önki girizilen ýeňillikleriň «bazara geçmekde kynçylyk döredýändigi» barada gürrüň edýär.
Şol bir wagtda Türkmenistanda işsizleriň umumy sany, işleýänleriň alýan aýlyklaryna we hojalyk býujetine inflýasiýanyň ýetirýän anyk täsiri barada doly maglumatlar çap edilmeýär.
Bu ýagdaýda türkmenistanlylaryň işsizlik ýagdaýyndaky sosial goragy üçin ortaça maşgala näçeräk serişdäniň gerek boljagyny aýtmak kyn. Ýöne, eger-de Sobez atly okyjymyzyň galdyran teswirinden çen tutulsa, «her bir raýata 1000 dollar işsizlik haky berilmeli». Şeýle-de ol “her bir doglan çaga üçin aýda, 18 ýaşaýança 400 dollar berilsin», «minimal aýlyk haky girizilsin: sagadyna 10 dollar» diýip ýazýar.
Elbetde, bular Azatlyk radiosynyň okyjylarynyň pikirleri we olar bilen çekişmek, pikir goşmak ýa aýyrmak üçin saýtymyza, sosial ulgamlardaky sahypalarymyza çagyrýarys.


text:
Şu hepde dünýä liderleriniň Seulda geçiren iki günlük sammitinde duşuşyga gatnaşmadyk ýurtlara, ýagny Demirgazyk Koreýa, Pakistana, Hindistana we Eýrana köp üns berildi. Olaryň üçüsi hem ýadro ýaragyna eýe bolan ýurt, Eýran bolsa özüniň ýadro programmasy bilen ýarag öndürmekligi maksat edinýanlikde güman edilip, halkara jemgyýetçiligini alada goýýar.
Häzirlikçe bu ýurtlary ýadro arsenallaryndan we ambisiýalaryndan el çekmekligiň bähbitlidigini ynandyryp biljek iş planyny hödürläp biljekler ýok ýaly görünýär.
Kämil ýadro howpsuzlygyny daşary syýasatynyň möhüm ugry hasaplaýan Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Seulda Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew bilen duşuşdy we Merkezi Aziýanyň bu ýurdunyň tejribesini görelde alarlyk diýip häsiýetlendirdi.
“Ýigrimi ýyl mundan ozal Gazagystan ýadro ýaragyny edinmezlik barada karar kabul etdi. Bu onuň ýurdunyň ösmegine we baýlaşmagyna getirmek bilen bir hatarda, nädogry toparlarayň ellerine düşüp biläýjek ýadro galyndylaryny ýok etmekdäki onuň tagallalary dünýä görelde boldy”.
Eýrana sapak
“Nýu Ýork Taýms” gazetinde 25-nji martda çap edilen “Eýranyň Gazagystandan öwrenip biljek zady”
diýen prowakasion sözbaşyly makalasynda Nursultan Nazarbaýew “Tähran biziň tejribämizden öwrenmeli” diýip çagyryş etdi. “Dünýäde şeýle karara gelen has baý, asuda we täsirli hem-de dostlary köp bolan ençeme döwletleriň bardygyna şübhelenmeýärin” diýip, Nazarbaýew aýtdy.
Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen, Belarus, Ukraina we Gazagystan ýaly täze dörän garaşsyz döwletler öz territoriýalarynda taktiki we strategiki ýadro arsenallary bilen ýüzbe-ýüz boldular. Hakykatdan-da, şol döwürde Gazagystanda dünýä boýunça iň uly dördünji ýadro arsenaly bardy.
Ol ýurtlaryň üçüsi hem ýadro ýaragyndan el çekip, ýadrosyz ýurt bolmak kararyna geldiler. Bu ýurtlar öz territoriýalarynda ýaraglaryň howpsuzlygy üçin kömek almak bilen bir hatarda, beýleki ýadro materiallarynyň hem howpsuzlygyny we Sowet döwrüniň ýadro programmasynyň mirasyndan arassalanmagy gazandylar.
Eýsem, kim nämä eýe boldy? Olar iki onýyllykdan soň özlerini nähili duýýarlar?
Üçüsiniň arasynda Gazagystan has köp bähbit gazanan ýurt diýilip hasaplanýar. Bu ýurt Sowet döwrüniň Semipalatinsk ýadro synag desgasynyň mirasyndan saplanmakda uly işler etdi. Häzir Gazagystan Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň düzgünlerini kabul eden ýurtlaryň energetika zawodlaryny ýangyç bilen üpjün edýän halkara Ýadro ýangyjy bankyny öz ýurdunda ýerleşdirmek ugrunda iş alyp barýar.
Gazagystanyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň ozalky orunbasary Tulegen Žukeýew ýadro ýaragyndan el çekmek karary ýurdy halkara ösüş tendensiýasy boýunça ugrukdyrmakda uly kömek boldy diýýär.
“Meniň pikirimçe, maýa goýum şertlerini döretmek we ägirt uly inwestisiýany ýurda getirmek bilen, hususan-da nebit–gaz ulgamynda, biz Gazagystany gowy tarapdan görkezmegi başaryp bildik. Şeýle hem, biz Gazagystanyň üstünlikli we örän jogapkärli döwlet hökmünde kabul edilmegi üçin zerur bolan şertleri döretdik”.
Çernobyl problemasy
Ukraina hem uly bähbide eýe boldy. Kiýewli howpsuzlyk boýunça analitik Mihaýlo Samus ýadro ýaragyndan el çekmekde ýurda berlen halkara kömeginiň esasy faktor bolup hyzmat edendigini aýdýar.
“Meniň pikirimçe, Çernobyl problemasyny çözmekde berlen kömek möhüm rol oýnady. Şonda ABŞ we ýadro klubynyň beýleki agzalary Çernobyl atom energiýa zawodynyň howpsuzlygy üçin zerur bolan infrastrukturasyny döretmekde Ukraina uly kömek etdiler” diýip, Samus aýdýar.
Belarusyň parlamentiniň ozalky agzasy Meçislau Hryb Günbatara garşy durýan prezident Aleksandr Lukaşenkonyň baştutanlygyndaky Belarusy ýadro ýaragyndan el çekmekde iň az bähbit gören ýurt diýip hasaplaýar.
“Biz hiç hili kompensasiýa talap edemzok. Ýadro ýaragyndan el çekenimizde biz göni kompensasiýa almadyk. Häzirem almaýarys” diýip, Hryb aýdýar. “Men Orsýetiň Belarusa yzygiderli edýän kömegini inkär edemok. ABŞ hem kömek edýär. Bu umuman adaty ýaraglary ýok etmekde Belarusyň öz borçlaryny ýerine ýetirmegi üçin edilýän kömek bolup durýar. Gönüden-göni öwezini doldurmak barada gürrüň edilende, biz ýadro ýaragyndan öwezi doldurylmazdan el çekdik”.
Elbetde, öňki sowet döwletleriniň ýagdaýy Demirgazyk Koreýanyňkydan ýa-da Pakistanyňkydan tapawutlanýar.
Semipalatinskiniň rak keseli we atmosferany zaýalamak mirasy bilen Gazagystan Ýaponiýa bilen deňeşdirilende atom asyrynyň pidasy diýlip kabul edilip bilner. Çernobylyň ýetiren zyýany göz öňünde tutulanda, Ukraina we Belarus barada hem şeýle pikir edip bolar.
Ýöne Demirgazyk Koreýa we Pakistan, şeýle hem Eýran özlerini halkara talabynyň pidasy hasaplaýarlar we ýadro programmalaryny öz howpsuzlyklarynyň we abraýlarynyň görkezijisi hökmünde kabul edýärler.
Demirgazyk Koreýa we Pakistan ýaly döwletler öz ýadro arsenallaryny birnäçe ýylyň dowamynda giň we janygyp eden tagallalary bilen döretdiler. Häzirlikçe, eýýäm ýadro ýaragyny döreden hiç bir ýurduň ondan däniş nusgasy döredilmedi.


text:
Diňe günüň energiýasy bilen hereket edýän uçar Atlantik ummanynda 70 sagatlyk uçuşyny tamamlady. Bu dünýäde diňe günüň energiýasy bilen amala aşyrlan ilkinji uçuşy tamamlamak üçin edilýän synanyşygyň iň uly etaplarynyň biridir.
Şweýsariýaly pilot Bertrand Pikard 20-nji iýunda Nýu-Ýorkuň John F. Kennedi adyndaky halkara aeroportundan sapara başlan “Solar Impulse 2” belgili uçary 23-nji iýunda Ispaniýada ýere gondurdy.
Bu uçaryň özüniň transatlantik bölegindäki saparyny tamamlamak üçin 90 sagat uçmagyna garaşylýardy.
Bu günüň energiýasy bilen hereket edýän uçaryň ýer şaryny doly uçup geçmegi üçin edilen synanyşyklaryň 15-nji etapydyr.
Pikard we şweýşsariýaly pilot Andre Borşberg uçara gezekleşip kontrollyk edip, 2015-nji ýylyň mart aýynda başlan saparyny Abu-Dabi şäherinde tamamlamagy umyt edýärler.


text:
Ýekşenbe güni Türkmenistanda hasyl baýramy mynasybetli baýramçylyk çäreleri geçirildi.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, hasyl baýramynyň esasy şagalaňy Aşgabat şäheriniň aýlawunda geçipdir. Baýramçylyk mynasybetli açyk meýdanda oba hojalygynyň gazananlarynyň sergisi gurnalypdyr.
Baýramçylygyň çäginde agrosenagatyň öňde baryjy işgärlerine baýrak gowşuryş dabarasynyň hem gurnalandygy habar berilýär.
Adat boýunça hasyl baýramy Türkmenistanda noýabr aýynyň soňky ýekşenbe gününde milli baýram hökmünde bellenilýär.


text:
Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, düýn Bakuwda ykdysady hyzmatdaşlyk barada türkmen-azeri döwletara komissiýasynyň ikinji maslahaty tamamlandy.
Duşuşyga gatnaşan türkmen delegasiýasynyň düzüminde ministrlikleriň, edaralaryň ýolbaşçylary we öňdebaryjy spesialistler boldy.
Azerbaýjanyň delegasiýasyna ýurduň premýer-ministriniň birinji orunbasary Eýubow ýolbaşçylyk etdi.
Iki tarap 2008-nji ýylyň ýanwarynda komissiýanyň Aşgabatda geçen ilkinji maslahatyndan soňky edilen işleriň netijelerini maslahatlaşdy. Olar öňde goýlan ähli wezipeleriň doly berjaý edilendigini bellediler.
Duşuşykda häzirki söwda dolanşygynyň iki ýurduň mümkinçiliklerine we gatnaşyklaryna laýyk gelmeýändigi bellendi.
Iki ýurduň söwda dolanşygyny ösdürmek üçin gyzyklanýan ministrlikleriň we edaralaryň ekspertler toparyny düzmegiň maksada laýyk boljakdygy hem duşuşykda aýdyldy.
Türkmen-azeri döwletara komissiýasynyň ikinji maslahatynyň ahyrynda onuň jemleri barada dokumente gol goýuldy.


text:
Arada Marydan bir kursdaşym geldi. Myhman birhili ünjüli göründi. Ahyry ol ýaryldy. Onuň beren gürrüňi meni oýlandyrdy. Şonuň üçin myhmanymyň gürrüňini bolşy-bolşy ýaly getirmegi makul bildim:
Maşgalanyň aýbyny açmak hökmanmy? Belki, biziňki ýaly maşgala başga-da bardyr?! Umuman, maşgala nähili bolmaly? Bir agza gulak asmalymy? Maşgalada diňe bir adamyň pikiri ýöremelimi? Ýa-da maşgalanyň beýleki agzalarynyňam öz pikirini aýtmaga haky barmy?
Bilşiň ýaly, biz Mary etrabynyň köneden oturymly adamlaryndan. Kakam, ejem, iki gelin, çagalar hem agtyklar bilen maşgalada jemi on iki adam bar.
Öýde hojaýyn — kakam. Şonuň diýeni — diýen, aýdany — aýdan! Ejem pahyrda san ýok. Barymyz kakamyzyň düzen «grafigi» bilen ýaşaýarys. Irden sagat altyda hemmämiz aýak üstüne galaýmaly! Birimiz mal-gara, ýene birimiz mellege, başga birimiz çaý-suwa seretmeli. Garaz, hemmämize iş paýlanan.
Irden sagat ýedide saçagyň başyna üýşäýmeli. Eger-de maşgaladakylaryň hemmesi saçagyň başynda jem bolanda, haýsydyr birimiz saý-sebäp bilen gelip ýetişmesek, onda ol şol gün ertirliksiz galýar. Wagtynda iýip-içmäge gelmedigi kakam soňra saçagyň başyna goýberenok. Saçak ýygnalansoň, «gijä galana» täzeden saçak ýazmaga rugsat edilenok. Ol: «Hemmeleriň bile iýip-içmegi — maşgalanyň agzybirligi» diýip hasap edýär. Hemmeler saçak başyna gelen halaty iýip-içmäge gelip ýetişmedigi maşgala agzybirligine zyýan salmak isleýän saýýar.
Kä wagt gelinleriň çagasy gije ýatman, iş berýär. Onsoň, gelinler irden wagtynda turanok. Şonuň ýaly ýagdaýda kakam gelinleriň gapysyny ýumruklaberýär.
Kakam nämedir bir zada gaharyny getirse, bizi — eýýäm birnäçe çaga ata bolan adamlary çalyp goýbermegi-de hiç zatça görenok. Ol şeýtmegi terbiýäniň bir görnüşi hasaplaýar.
Kakam: «Çagany hülli-hülli» edip saklamaly däl. Oňa bek daramaly, düzgüne salmaly» diýen ideýa gulluk edýär. Ol: «Çaga ýüz berseň, başyňa çykar. Soňam ýoluny urdurar» diýip, häli-şindi biziň gulagymyza guýýar. Onuň başymyzy sypap, ýüz beren wagtyny göremzok.
Ine, şeýle, maşgalamyzda kakam-a serkerde, bizem esger. Buýruk berdigi, bes — berjaý edäýmeli! Şeýle zabun saklaýan kakany söýüp, hormatlap bolarmy?!
Biziň köpimiz indi ese-boýa galan adamlar. Şonda-da kakamyzdan birugsat toýa, goňşy-golama, dost-ýaryňka baryp bilemzok. Gidäýsegem, agşam sagat onda hökman dolanyp geläýmeli. Şondan gijä galdygyň — başyňa oýun salynýar!
Kakamyzyň «buz üstünde tozan arap», ýersiz-ýere iňirdäp durmagy-da etimizden ötüp, süňňümize ornady. Ýöne hiç birimizem oňa dil gaýtarmaga milt edip bilemzok. Onuň öňünde ýygrylyp, boýnumyzy burup durus.
Şeýle bek saklanýan maşgalada näsazlyklar ýüze çykar diýip, kim aýdyp biler?! Kakam bizi hernäçe ýumrugyna gysyp saklasa-da, maşgalamyzda onuň garaşmaýan zady, ýaramaz zatlar, maşgalany utandyrýan ýagdaýlar ýüze çykdy.
Nädip beýle bolýar?! Hiç akylyma syganok.
Kakam ýeňil maşynyny körpe inime berdi. Ol hem şol maşyny bilen Mary —Aşgabat aralygyna kireýe gatnaýardy. Düşewünt gowudy. Kä wagtlar-a Aşgabada iki sapar hem baryp gelerdi. Günlerde bir gün şol inim ele düşdi. Ýanyndan az-owlak geroin çykypdyr. Asyl ol neşekeş bolup giden bolsa nätjek?!
Bu-da hemmesi däl. Uýalarymyň biri öýden gaçyp gidip, maşgalamyzdan bidin bir ýigit bilen başyny birikdirdi. Ömür garawullanyp saklanýan gyz maşgalamyzyň ýüzüni ýere saldy. Kakam muňa bolmajysy boldy. Ol: «Men sizi entägem gowşak saklapdyryn. «Gamşy gowşak tutsaň, eliňi gyýar» diýipdirler. Gözüňizde ot ýakmaly siziň!» diýip, zynjyryna towsup duran ýarak ite öwrüläýdi.
Arada mugallymyma duşdum. Durup bilmän, oňa-da içimi dökdüm. Kakamyň bize berýän jebir-jepalaryny gürrüň berdim. Mugallymym şonda maňa: Maşgalada-da, ýurtda-da diňe bir adamyň diýeni bilen ýörelse, onuň soňy mydama-da gowulyk bilen gutarmaýar» diýdi.
Gürrüň gutardy
Maryly myhman uludan demini alyp dymdy. Ýüregini gowzadansoň, biraz açylyşdy. Kursdaşyma nebsim agyrdy. Öýde-de, ýurtda-da adamlary ýumruk astynda saklap bolmajak eken. Gaýtam, tersine, näçe gysdygyňça, bujurygy artýar. Şuňa welin, gynansak-da, köpimiz düşünemzok.
Mugallymyň aýdany oýa batyrdy. Dogrudanam, öýde-de, ýurtda-da uly-kiçiniň gepi diňlenmeli. Mesele köplük bolnup çözülse, öý hem, ýurt hem hemmeler üçin bähbitli bolýar.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistana resmi saparynyň jemleýji gününde Palestina Döwletiniň Prezidenti Mahmud Abbas ýurdumyzyň Mejlisinde duşuşyk geçirdi.
Ozal habar berlişi ýaly, düýn Aşgabatda ýokary derejedäki türkmen-palestin gepleşikleri üstünlikli geçirildi. Onuň barşynda dostlukly döwletleriň ikitaraplaýyn görnüşde hem-de abraýy halkara guramalaryň we düzümleriň çäklerinde netijeli gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga hem-de giňeltmäge taýýardygy tassyklanyldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Palestinanyň Prezidenti Mahmud Abbasyň duşuşygynyň netijeleri boýunça gazanylan ylalaşyklar hem-de taraplaryň gol çeken ikitaraplaýyn resminamalary muňa şaýatlyk edýär. Şol resminamalar özara bähbitli söwda-ykdysady we netijeli medeni-ynsanperwer gatnaşyklary işjeňleşdirmäge gönükdirilendir.
Şu gün Palestina Döwletiniň Prezidenti Mahmud Abbas Türkmenistanyň Mejlisine bardy we şol ýerde milli parlamentiň Başlygy A.Nurberdiýewa bilen duşuşdy.
Söhbetdeşligiň barşynda parlamentiň ýolbaşçysy türkmen paýtagtynda geçirilen, däp bolan dostlukly döwletara gatnaşyklarynyň taryhyna täze sahypalary ýazan gepleşikleriň üstünlikli bolandygy bilen Palestinanyň Baştutanyny gutlady.
Belent mertebeli myhman Mejlisiň düzümi hem-de kanun çykaryjylyk işi we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy. Ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine giň halkara hyzmatdaşlygy ýola goýmak şol syýasatyň esasy ugry bolup durýar.
Bellenilişi ýaly, ýurdumyz dünýäniň syýasy, ykdysady we hukuk giňişligine işjeň goşulyşyp, demokratik institutlaryň ösdürilmegine, raýat jemgyýetiniň berkarar bolmagyna, hakyky halk häkimiýetiniň esaslarynyň berkidilmegine we şunuň bilen baglylykda, milli kanunçylygyň kämilleşdirilmegine, onuň umumy ykrar edilen halkara kadalaryna laýyk getirilmegine uly üns berýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Türkmenistanda amala aşyrylýan giň möçberli durmuş-ykdysady özgertmeler duşuşygyň esasy meseleleriniň biri boldy. Mejlisiň Başlygy Palestina Döwletiniň Prezidentine ýurdumyzda durmuşa geçirilýän döwlet özgertmeleri, ilata berilýän uly durmuş ýeňillikleri barada gürrüň berdi. Şol özgertmeleriň çäklerinde paýtagtymyzda hem-de welaýatlarda mekdepleriň, çagalar baglarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň, sagaldyş we lukmançylyk merkezleriniň, sport desgalarynyň, has oňaýly ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy alnyp barylýar.
Şunuň bilen baglylykda, halkymyz tarapyndan giňden ara alnyp maslahatlaşylandan soň, şu ýylyň güýzünde Ýaşulularyň maslahatynda kabul edilen Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşiniň ähmiýeti nygtaldy. Ýurdumyzyň Esasy Kanuny döwletiň we jemgyýetiň uzak möhlet üçin demokratik ösüşiniň esasy ugurlaryny kesgitlemek bilen, adamy jemgyýetimiziň iň ýokary gymmatlygy hökmünde yglan edýär, halkymyzyň abadan durmuşy üçin şertleri we ygtybarly kepillikleri döredýär.
Duşuşygyň barşynda hyzmatdaşlygyň kuwwaty we mümkinçilikleri, iki ýurduň kanun çykaryjy edaralarynyň arasynda has ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmagyň maksadalaýyklygy barada pikir alşyldy.
Palestina Döwletiniň Prezidenti Mahmud Abbas Bitarap Türkmenistanyň üstünliklerine ýokary baha berdi. Ýurdumyzyň parahatçylyk söýüjilikli we döredijilikli syýasaty tutuş dünýä jemgyýetçiliginiň goldawyna mynasyp boldy. Myhman özüniň saparynyň netijeleri barada aýdyp, Aşgabatda gazanylan ylalaşyklaryň häzirki döwürde döwletara gatnaşyklaryny ösdürmäge ýardam etjekdigini nygtady.
Saparyň maksatnamasy tamamlanandan soň, Prezident Mahmud Abbas Aşgabadyň Halkara howa menziline bardy we şol ýerden Watanyna ugrady.
Umuman, Palestina Döwletiniň Prezidentiniň Türkmenistana bolan resmi sapary ik ýurduň gatnaşyklarynyň senenamasyna täze sahypalary ýazdy we ol deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we açyklyk ýörelgeleri esasynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge ýardam eder.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Pakistanyň Penjap welaýatynyň häkimi Salman Taseeriň öldürilmegi biziň syýasatda wagtal-wagtal duş gelýän möhüm pursatlarymyzyň biri bolup durýar. Bu waka düýpli bir süýşmäniň bolandygyny, düzedip bolmajak bir zadyň gopandygyny aňladýan pursatlaryň biri.
Bu waka Ryszard Kapusinskiniň Eýrandaky rewolusiýadan soň beren bir reportažyny ýadyma saldy. Ol şol reportažynda bir protestçiniň Şahyň güýçli polisiýasyna çekinmän, gorky duýgusyny syrly ýagdaýda ýitirendigini suratlandyrypdy.
Taseeriň öldürilmegi hem şular ýaly häsiýete eýe. Ýöne döwrebap Pakistan barada aýdanyňda, gorky tiranynyň aralaşýan ýeri - syýasy sistemanyň ýüregi. Ýurduň syýasy medeniýetini uçudyň gyrasyndan kimiň, nädip yza çekjekdigi belli däl.
Gynandyrýan zat Taseeriň diňe dünýewi, pluralistik Pakisanyň tarapyny çalyp, çydamsyzlyga garşy duran, azlyk toparlaryň hukukyny, söz erkinliginiň zerurdygyny goranlygy üçin dürli halatlarda urlup-ýenjilen, gynalan, türmä dykylan adamdygy däl. Ýa diňe onuň Pakistanyň iň gurply, ilat taýdan iň uly welaýatyna baştutanlyk edenligi hem däl.
Adamy gynandyrýan zat - syýasy sistemanyň özüne degişli bir adamy gorap bilmänligi. Öz güýç monopoliýasyny özünden daşardakylara beren döwlet funksiýasyny ýerine ýetirýän döwlet hasaplanmaýar. Pakistanyň oňa gatnaşýan dürli partiýalara we toparlara wekilçilik etmeli syýasy düzgüni indi dünýä jemgyýetçiligine goşulmaýan garaýyşyň talaplaryna tabyn bolýar.
Taseeriň partiýasy sistemanyň sütüni hasaplanýardy. Ýöne bu partiýadan oňa goldaw beren bolmady. Özlerine çydamly yslamyň tarapdary diýýän 500 sany dini alym hem onuň öldürilmegini gutlap, ony öldüreni öwdüler.
Taseeri öldüren onuň janpenalarynyň biri diýilýär. Bir döwlet işgärini goramagy kasam eden adam “has ýokarka” edilen kasam üçin ony goramagyň deregine öldürýär.
Meniň Huma Imtiýazyň: “Ähli zadyň soňlanýan ýeri şu ýer. Mundan yza gitme ýok, gudratly em hem ýok, bir gün ähli zady gowulandyrjak jadyly taýak ýok” diýýäni bilen ylalaşýandygymyň sebäbi şu.
Men bir pakistanly däl. Ýöne Salman Taseeriň ölüminiň ol ýerde ýaşaýanlar üçin uly bir betbagtçylykdygyny duýýaryn.
Takfiri dünýä garaýşynyň tarapyny tutýanlar munuň “hakyky yslamyň” düşündirişini özlerine diniň goragçysy diýýänleriň eline berýän bir ideologiýadygyna, şu düşündirişiň hem diniň ýoýulmadyk buýruklaryna däl-de, syýasy ýagdaýa, ownuk bähbitlere göre üýtgeýändigine düşünmeýäne meňzeýär. Bu hem bu gün özlerine dogry ýoldaky dindarlar diýýänleriň ertir aňsatlyk bilen Kalaşnikowyň öň tarapynda durmaklarynyň mümkindigini bilmeýändiklerini aňladýar.
Günbatar, aýratyn-da Birleşen Ştatlar muňa üns bermeli. Waşingtondaky syýasatçylar Pakistanyň Owganystanyň gapdalynda bolup geçýän bir tomaşa däldigine düşünmeli. Köp ilatly, bulaşyk, atom ýaragly Pakistan ähmiýetden düşürilmeli däl. Öz içinden partlan Pakistan hem özüne, hem-de tutuş dünýä ejir-azap getirer.
Kristian Karyl Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Waşingtondaky býurosynyň baş redaktory. Bu kommentariýadaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Ysraýylyň ýakynda Siriýanyň territoriýasynda howa hüjümlerini geçirmek arkaly, bu ýurduň içindäki ýagdaýlary durnuksyzlaşdyrjak bolmakda aýyplady.
Prezident Assadyň bu çykyşy onuň geçen hepdäniň çarşenbe güni amala aşyrylan hüjüm barada eden ilkinji resmi beýanaty hökmünde alamatlandy.
Geçen hepde Siriýanyň hökümeti Ysraýylyň söweş uçarlarynyň Damaskyň golaýyndaky bir harby barlaglar merkezini bombalandyklaryny mälim etdi.
Emma Birleşen Ştatlar bu hüjümiň Siriýadan Liwanyň “Hizbulla” toparyna ýarag alyp barýan maşynlaryň kerwenine garşy geçirilendigini öňe sürdi. Ysraýyl bu wakalar barada henize çenli hiç hili beýanat etmedi.


text:
Owganystanyň günortasyndaky Gandahar welaýatynda birnäçe janyndan geçen hüjümçiniň gatnaşmagynda amala aşyrylan hüjümde NATO güýçleriniň azyndan bir esgeri öldi. Bu barada owgan resmileri habar berýärler.
Partlama duşenbe güni ýurduň Zaraý etrabynda ýüze çykdy. Gürrüňi edilýän etrabyň ýolbaşçysy Haji Jamal Aganyň Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren maglumatyna görä, hüjümçileriň ählisi bombany partladan mahaly heläk bolupdyrlar ýa-da olar NATO güýçleriniň esgerleri tarapyndan öldürilipdirler.
Gandahar welaýat gubernatorynyň metbugat wekili Jawid Faýsal özüniň “Twitter” sosial ulgamyndaky sahypasynda partlamada dokuz sany janyndan geçen bombaçynyň we hüjümçiniň ölendigini ýazdy.


text:
Türkmenistanda ýene bir topar uly gurluşyk işleriniň amala aşyryljagy habar berilýär.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, prezident G.Berdimuhamedow çarşenbe güni (6-njy noýabrda) «Ruhyýet» köşgünde türkmen paýtagtynyň sosial we ýol-transport infrastrukturasyny we milli syýahatçylyk zonasy «Awazanyň» binalaryny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak baradaky proýektler bilen tanyşdy.
Mnistrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýewiň prezident Berdimuhamedowa beren anyk hasabatyndan görnüşine görä, Aşgabatda 12 köçäniň döwrebaplaşdyrylmagy nazarda tutulýar.
Ol köçeleriň umumy uzynlygy 59 km-den gowrak bolar. Şeýle-de bu proekt 18 sany köpriniň, 39 sany ýerasty geçelgäniň, 15 sany ýerüsti geçelgäniň gurluşygyny öz içine alýar.
Şeýle-de prezidentiň täze gurulmaly köp zolakly halkalaýyn ýollaryň gurluşygynyň taslamalary, paýtagtdaky desgalaryň ýerleşiş tertibiniň, çatryklaryň we olar bilen ugurdaş düzümleriň çyzgylary we taslamalary bilen tanşandygy aýdylýar.
Bulardan başga, prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň hökümetiniň paýtagtda gurulýan täze binasynyň daşky görnüşlerini, onuň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylmagyny öz içine alýan taslamalary gözden geçiripdir.
Şeýle-de ol «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda gurulmakçy bolýan kottežleriň we ýahta klublarynyň taslamalary bilen tanşypdyr.
Baş maksat - abadançylyk
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatynda bu gurluşyklaryň näçe serişdä düşjekdigi, olaryň şu günki gün nä derejede zerurdygy aýdylmaýar. Ýöne türkmen telewideniýesi prezidentiň «biziň amala aşyrýan özgertmelerimiziň baş maksady bu ähli babatda adamlaryň, jemgyýetiň, her bir raýatyň abadan durmuşy bolup durýar» diýendigini habar berýär.
Täze gurlan "Ýyldyz" hoteli, Aşgabat, 16-njy oktýabr, 2013
Ýerli ýaşaýjylaryň köpüsiniň tassyklamagyna görä, soňky alty-edi ýylda Aşgabatda hususy ulaglaryň sany birden köpeldi we bu ýagdaý ýollaryň dogrudanam dardygyny, şol bir wagtda ýerasty, ýerüsti geçelgeleriň hem zerurdygyny görkezdi. Munuň üstesine, syýasy-köpçülik çäreleri, baýramçylyklar, prezidentiň ýa daşary ýurt delegasiýalarynyň ýoldan geçmegi bilen baglylykda ýollaryň ýapylmagy hem paýtagtlylara uly kynçylyk döredýär diýip, gowuşýan habarlarda aýdylýar.
Şol bir wagtda paýtagtda gurlan käbir ýerasty ötükleriniň kän ulanylmaýandygy, şäheriň ilersinde gurlan uly ýollaryň bolsa köplenç boş ýatandygy aýdylýar.
"Çalt we köp pul sowmaly"
16-njy oktýabrda Waşingtondaky Jorj Waşington uniwersitetinde Türkmenistana bagyşlanyp geçirilen seminarda çykyş eden Maýls Smitiň pikirine görä, häzir Türkmenistanda gurluşyga harçlanýan jemgyýetçilik puly ummasyz kän bolup, oňa birbada ynanmak hem kyn. Ol diňe bir blok jaý radiusyndaky parkda 650 sany köçe çyrasynyň oturdylandygyny aýdyp, «olar çalt we mümkin boldugyça kän pul sowmaga çalyşýan ýaly görünýär» diýdi.
Şeýle-de Smit, ýurtda maşyn köpelen hem bolsa, Aşgabadyň töwereginde gurlan uly ýollara entek zerurlygyň ýokdugyny aýtdy.
«Uly ýollar bir-biriniň gapdalyndan gurulýar. Bu Arçabil şaýoly, birnäçe ýyl öň gurlan, indi bolsa onuň gapdalyndan, çärýek maýl uzaklykdan Çandybil şaýoluny gurdular, bu 12 hatarly ýol, onuň bir maýl uzaklygynda bolsa ýene bir 12 hatarly ýol bar. Siz satalitden bu ýollaryň hiçisinde hiç bir ýerde ulag ýokdugyny görersiňiz» diýip, Türkmenistanda iki ýyl ýaşan we geçen ýyl Aşgabada sapar eden amerkan spesialisti aýtdy.
Jaýy ýykyljaklaryň aladasy
Aşgabatda planlaşdyrylýan täze gurluşyklaryň, ozal hem bolşy ýaly, ýaşaýyş jaýlarynyň üstünden düşmegine, bir topar maşgalalaryň gyssagly jaýlaryndan çykarylyp, başga ýerlere göçürilmegine getirmegine garaşylýar.
Prezident Berdimuhamedow häkimiýet başyna gelende adamlaryň ýaşap oturan jaýlarynyň ýykylmaly däldigini, jaýy ýykylmaly adamlara öňünden ozalkysy ýaly jaý berilmelidigini aýdypdy. Ýerli synçylar bu meselede S.Nyýazow döwründäkä garanda ilerlemeleriň bardygyny, ýagny göçürilýänlere nähilem bolsa bir jaý berilýändigini aýdýarlar.
Emma Jorj Waşington uniwersitetinde Türkmenistan barada çykyş eden Maýls Smit öz aşgabatly dostunyň ýykylan maşgala howlusyna derek ne jaý, ne-de kompensasiýa alyp bilendigini aýdýar.
Sebäbi, Smitiň aýtmagyna görä, onuň dostunyň ýaşaýan howlusy ozal Ahal sebitine degişli bolup, soň Aşgabat şäherine geçirilipdir we, «dokumentlerňiz düzüw däl» diýip, olara jaý berilmändir.


text:
Bronhit
Bronhit (lat. bronchitis, bronh + -itis — sowuklama) — bu bronhlaryň sowuklamasydyr. Bronhitde esasan hem bronhlaryň nemli bardasy zeperlenýär. Dem alyş bilen bagly keselleriň arasynda bronhit iň köp duş gelýän keseldir. Bronhitiň özbaşdak, bir-birinden tapawutlanýan dowamly we ýiti görnüşi bolýar.
Ýiti bronhit[üýtget | edit source]
Ýiti bronhitiň esasynda respirator wiruslar zerarly döreýän bronhlaryň nemli bardasynyň alawlama ýagdaýy ýatyr. Respirator wiruslaryna streptokokklar, pnewmokokklar, gemofiliýa taýajygy ýaly ýokançlyklar birigip bilýär. Şeýle hem traheit, laringit, rinofaringit ýaly keseller bilen ýüze çykyp bilýär.
Bronhitiň döremegine sowuklama, çilimkeşlik, alkogol içgiler, burundan dem almagyň bozulmagy, döş kapasasynyň şekiliniň üýtgimegi sebäp bolýar. Himiki (gyjyndyryjy gazlar) ýa-da fiziki (sowuk ýa-da yssy howa) täsirleriň netijesinde hem ýiti bronhit döräp biler.
Bronhit dürli şikeslendiriji maddalar arkaly hem ýüze çykýar. Şikeslendiriji madda dem alnanda, howa arkaly bronhlara düşýär. Mundan başga-da şol madda gan akymy (gematogen ýoly) ýa-da limfa akymy (limfogen ýoly) bilen bronhlara geçip bilýär. Netijede bronhlar, has takygy olaryň nemli bardasy çişýär we nemli iriňli bölünip çykma emele gelýär. Has agyr ýagdaýlarda bronhlaryň nemli gatlagynda dargama ýagdaýlary bolup geçýär.
Çişme zerarly bolup geçýän üýtgeşmeler we bronhlaryň gysylmagy netijesinde bronhial geçirijilik bozulýar (esasanam ownuk bronhlaryň şikeslenmesinde).
Ýokanç gelip çykyşly bronhit ýiti rinitiň we laringitiň esasynda başlanýar. Ýiti bronhit başlanda, adam özüni ýaramaz duýýar, onuň döşi ýanyp duran ýaly bolýar.
Bronhitiň esasy alamaty – üsgülewükdir. Ol gury ýa-da gakylykly bolýar. Ýiti bronhitde üsgülewük tutgaýgörnüşli bolýar. Käte tutgaýgörnüşli üsgülewük şeýle bir güýjeýär, hatda kellagyryny hem döredip bilýär. Näsaglar ysgynsyzlyga, üşütmä, gyzgynynyň 37-38Сº ýetýändigine, kellagyra, damarlardaky (myşsalardaky) agyra arz edýärler.
Auskultasiýa (diňläp barlamak usuly) geçirilende, agyr dem alyş we dagynyk gury hyžžyldy bellenilýär. Ganyň barlaglarynda kän bir üýtgeşmeler bolmaýar.
Kesel başlanyndan soň, goýy gakylyk emele gelýär we üsgülewük az-kem ýeňleýär. Näsagyň özüni duýşy gowulaşýar. Adatça kesel bir-iki hepde dowam edýär. Emma üsgülewük bir aýa çekip bilýär.Ýiti bronhitde dem almak has kynlaşýar. Ýiti bronhit dowamly bronhite geçip bilýär.
Ýiti bronhitiň bejerilişi[üýtget | edit source]
Ýiti bronhitde düşekde ýatmak we azrak hereket etmek maslahat berilýär. Bu örän wajypdyr! Köp hereket edilende, dem alyş ulgamyna agram düşýär. Ýiti bronhitde oňat iýmitlenmek gerek, derman ösümlikli çaý, mineral suw we soda garylan süýt ýaly ýyly içgileri içmek zerurdyr.
Çilim çekmek düýbünden gadagandyr!
Döşüňize we ýagyrnyňyza bankalary ýa-da burçly gyzdyrgyçlary diňe lukmanyň görkezmesi bilen ýapmalydyr.
Gakylyk ýeňillik bilen gopup çykar ýaly we üsgülewük azalar ýaly, derman serişdeler hem ulanylýar (aspirin, parasetamol, bromgeksin, kodein, libeksin we ş.m.). Bugdan dem alma (ingalýasiýa) hem ýiti bronhiti bejermekde örän peýdalydyr. Ýörite ingalýatorlar bolmasa, öý şertlerinde hem ingalýasiýa etmek bolýar. Bug ingaliýasiýasy üçin pitijige 4-5 bulgur suw guýup, derman serişdesini atyp, gyzdyrmaly. Pitiden çykýan bugdan dem almak üçin, üstüňize desmal ýapyp bilersiňiz. Ýüzüňiz buguň çykýan ýerinden 20-30 sm aralykda bolmaly. Şeýle ýyladyş ingaliýasiýalaryny 3-5 günüň dowamynda günde birnäçe gezek 5 minut etmeli. Gakylyk iriňli bolmasa, antibiotikleri ulanmaly däldir. Olar bronhitiň diňe ýiti görnüşinde ulanylýar.
Bronhitiň ýene-de bir görnüşi- dowamly bronhitdir. Dowamly bronhit dünýäde iň giň ýaýran keselleriň biridir. Diňe Russiýa Federasiýasynda dowamly bronhit bilen kesellanleriň iki milliondan gowragy ýaşaýar. Bu bronhial demgysmaly näsaglardan iki esse köpdür. Dowamly bronhitiň şeýle giň ýaýrandygy sebäpli, tä demgysma, ysgynsyzlyk ýüze çykýança, biz lukmana ýüz tutmaýarys.
Dowamly bronhitiň ýene-de bir aýratynlygy onuň ösüşiniň çilimkeşlik bilen aýrylmaz baglanyşykly bolýanlygyndadyr. Bu çilim çekýänlerde we çilim çekýäniň ýanynda tüssesinden dem alýanlarda hem deň derejede ýüze çykýar. „Çilimkeşiň bronhiti“ diýen ýörite adalga-da bar. Çilim çekýänler öz üsgülewigine şeýle bir öwrenişýärler, hatda onuň bronhitiň esasy alamatydygyna hem üns bermeýärler. Senagat taýdan ösen ýurtlaryň ilatynyň arasynda bronhitiň ýylsaýyn artýandygy bellenilýär.
Dowamly bronhit erkek adamlarda has ýygy duş gelýär. Kesel ýaşlykdan dowamly başlanýar. Gakylykly üsgülewük dowamly bronhitiň esasy alamatydyr. Dowamly bronhitde keseliň gowşamagy ýitileşme bilen gezekleşip durýar. Dowamly bronhit köplenç sowukda, ýaramaz howa şertlerinde, sowuklamada respirator wirus ýokançlyklarda döräp bilýär. Keseliň aýdyň kliniki alamatlary adatça 40-50 we ondan ýokary ýaşdaky adamlarda ýüze çykýar.Üsgülewük keseliň esasy alamaty bolup, ol indi hemişelik häsiýete eýedir. Dowamly bronhitiň ýitileşen döwründe üsgülewük güýjeýär, gakylyk iriňli bolýar we onuň mukdary artýar, bedeniň gyzgyny 37-38Сº ýetýär, üşütme, derleme, umumy ýarawsyzlyk ýüze çykýar. Obstruktiw(bronhlaryň gysylmasy bilen geçýän) bronhitde bu alamatlara beterleşýän demgysma hem goşulýar.
Dowamly bronhitiň ýitileşýän döwründe, leýkositleriň sany artýar.
Dowamly bronhitiň bejerilmeginiň maksatlary:
- Bronhlaryň doly şikeslenmesiniň tizligini gowşatmak;
- Ýitileşmeleriň ýygylygyny azaltmak;
- Gowulaşma döwrüni uzaltmak;
- Fiziki işjeňligi ýokarlandyrmak;
- Durmuş we ýaşaýyş şertleri gowulandyrmak (işde we öýde).
Dowamly bronhitiň ýitileşýän döwründe näsag günüň köp bölegini ýerinden turman ýatmaly, onuň bolýan otagy gury, ýyly, oňat şemalladylan bolmaly. Gyşda otag şemalladylanda, näsagyň üstüni ýyly, galyň ýorgan bilen basyrmaly, ýüzüni penjireden sowmaly, sebäbi sowuk howa üsgülewügi güýçlendirip bilýär. Näsag öte gyzgyn otagda hem özüni oňat duýmaýar, ýöne ony şemal geçýän ýerlerden hem daşda saklamaly. Otag aşa gurak hem bolmaly däl. Şonuň üçin, peçleriň ýanynda içi suwly uly gaplary goýmaly, gyzgyn batareýleriň üstüne bolsa çyg mata ýapmaly. Dowamly bronhit ýitileşende ýokary kuwwatlylykly ýokumly tagamlary iýmeli. Onda belok we C witamini ýeterlik bolmaly. Lukmanyň görkezmesi bilen size fiziobejergi emler we bejeriş maşklary bellenilip biliner.
Keseli bejereniňden, wagtynda onuň öňüni almak has ähmiýetlidir. Bronhite ýazmaz ýaly, dem alyş agzalaryň we badam şekilli mäziň sowuklamasy ýaly keselleri wagtynda bejermeli. Keseliň ilkinji alamatlary ýüze çykanda, lukmana ýüz tutuň. Ol size zerur barlaglary we derman serişdelerini , beýleki bejeriş emleri geçirmegi maslahat berer.
Üsgülewüge garşy halk arasynda giňden ulanylýan derman ösümlikleri barada hem unutmaň. Olaryň birnäçesini size ýatladýarys:
- Gara turpy gyrgyçdan geçirip, suwuny süzüp alyň. Oňa 400 gram suwuk ary balyny garyň. Bu şiräni nahardan we ýatmazdan öň 2 n.ç. içiň.
- Atgulagyň ýapraklaryndan demleme taýýarlamak üçin, atgulagyň ýapraklaryndan 10 gram alyp, üstüne 200 ml gaýnag suw guýmaly. Soňra sowadyp süzmeli, günde 6 gezek 1-2 n.ç. içmeli.
- Sarymsagyň bir tokgasyny we düýp soganyň 10 sanysyny ownuk dograp, ýumşaýança süýtde gaýnatmaly. Soňra 1 ç.ç. narpyzyň şiresini we 1 n.ç. ary balyny garmaly. Günüň dowamynda 1 n.ç. içmeli.
- Mandariniň gabyklaryny gaýnadyp, süzmeli. Günde 3 gezek nahardan öň 2-3 n.ç. içmeli.
Şeýle emleri wagtly-wagtynda berjaý etseňiz, üsgülewuk ýeňlär we gakylyk dem alyş ýollaryna dykylman, aňsatlyk bilen gopup aýrylar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň nobatdaky medallary
Duşenbe, 10-njy awgust (TDH). Şu gün türkmen türgenleri Täjigistanyň paýtagty Duşenbe şäherinde taekwondo (ITF) boýunça dünýä çempionatynyň çäklerinde ýetginjekleriň we weteranlaryň arasynda ýaryşlaryň jemleýji güni geçirildi. Onuň barşynda türkmen türgenleri medallaryň dördüsini - 1 kümüş we 3 bürünç medallary gazandylar.
40-dan gowrak ýurtlardan 800 töwregi türgenleriň gatnaşmagyndaky dünýäniň birinjiligi ugrundaky ýaýbaňlandyrylan ýiti bäsleşikli göreşlere garamazdan biziň ýaş taekwondoçylarymyzyň çykyşlaryny üstünlikli häsiýetlendirmek bolar.
Biziň toparymyzyň düzüminde kümüş baýraga 57 kilograma çenli agramda 16-18 ýaşly türgenleriň toparynda çykyş eden A.Goşanyýazow mynasyp boldy. Ýarym finalda ol Çehiýadan bolan garşydaşyndan ynamly üstün çykdy, jemleýji tutluşykda bolsa ýer eýeleriniň wekili – täjigistanly taekwondoçydan ýeňildi.
Şol ýaşdaky toparda 51 kilograma çenli agramda 9 türgeniň çykyş eden tapgyrynda G.Durdyýew bürünç baýragy gazandy.
Dünýä çempionatynyň ilkinji günlerinde türkmenistanlylar iki sany bürünç baýragy gazandylar: “toplumlaýyn maşklarda” (tuli), Orazmyrat Çaryýew tapawutlandy, tutluşyklarda bolsa Ýer ýüzüniň güýçli taekwondoçylary ýygnanan dünýä ýaryşy ýaly şeýle işi ýaryşda ilkinji gezek çykyş eden Mähri Agaýewa (56 kilograma çenli agramda) tapawutlanmagy başardy.
Şeýle hem dünýä birinjiligi ugrundaky ýaryşyň öň ýanynda Federasiýalaryň ýolbaşçylarynyň we ajaýyp türgenleriň gatnaşmagynda ITF taekwonda halkara federasiýasynyň Kongresiniň geçirilendigini ýatladýarys. Olar türkmen türgeni Aýdogdy Atabaýewe nobatdaky - taekwondonyň VII danynyň gowşurylyşynyň şaýatlary boldular.
Bu horomatly ada Ýer ýüzünde sport hünärmenleri örän seýrek mynasyp bolýarlar. Olaryň biriniň biziň watandaşymyzdygy Türkmenistanda ITF taekwondo söweş sungatynyň ýokary ösüş derejesindedigine şaýatlyk edýär.
11-njy awgustda dünýä çempionatynyň ýapylyş dabarasy geçiriler. Şonda umumytoparlaýyn gazanylan netijeler mälim ediler. Türkmenistanyň ýygyndysynyň haýsy orny eýelejekdigini ertir bileris...
Habarlar #Täjigistan
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Şu günler Balkan welaýatynda milli derejedäki dürli sport ýaryşlary geçirilýär18 Awgust, 2014 (19:50)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň nobatdaky medallary09 Awgust, 2014 (19:55)
- Soňky habarlar
Türkmenistanlylaryň dünýä çempionatynda ilkinji ýeňişleri07 Awgust, 2014 (19:56)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri köp ugurly söweş boýunça üç medaly eýelediler17 Iýun, 2014 (20:19)


text:
Uruş-jenjeliň dowam etmegine garamazdan, Owganystan öz tebigy mirasyny goramagyň aladasyny edýär. Bu ýurt ýazda özüniň ilkinji milli parkyny döretdi. Ýaňy-ýakynda bolsa ýurtda ýitip gitmek howpy abanýan jandarlaryň owalda-ahyrda ilkinji sanawy döredildi.
Owganystanda tebigaty goramagy ýola goýmaak meselesi häzir aşa kyn-da bolsa, bu ýurduň tebigaty goraýjylary ruhdan düşmeýärler we wagtyň geçmegi bilen bu işiň hötdesinden geljeklerine berk ynanýarlar. Üç onýyllyga çeken uruş-dawadan mazaly zyýan gören owgan tebigatyna ençeme ýyl dowam eden gurakçylyk hem agyr zarba urdy.
Piter Zahler Nýu-Ýorkda ýerleşýän jemgyýetçilik guramasynyň, Janly tebigaty (Tebigat dünýäsini) gorap saklamak jemgyýetiniň Aziýa programmasynyň kömekçi direktory. Ol Azatlyk radiosyna Owganystandaky uzak möhletli durnuklylygyň bu ýurduň tebigy resurslaryna dogry çemeleşilmegine gös-göni baglydygyny aýtdy.
“Owganystanda ilatyň 80 prosent çemesiniň, daýhanlaryň, çopanlaryň ýaşaýyş-durmuşy gönüden-göni tebigy resurslara daýanýar. Şu sebäpden, eger tebigat, ekerançylyk ýerleri hem öri meýdanlary zaýalansa, olar gün-güzeran aýlamakda we maşgalalaryny eklemekde ullakan kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.”
Janly tebigaty gorap saklamak jemgyýeti
Janly tebigaty gorap saklamak jemgyýeti tebigaty goramak maksady bilen Owganystanyň Milli tebigat goragy gullugyna 33 sany janly-jandaryň sanawyny düzmäge kömek etdi. Bu sanaw geçen aý ile ýaýradyldy. Oňa gar gaplaňlary (pars gaplaňy hem diýilýär), keýikler ýaly süýt emdirijileriň 20 görnüşi, guşlaryň 7 görnüşi, şol sanda Saker bürgüdi, dört ösümlik, şol sanda Himalaý ýelm (wýaz) agajy, bir ýerasty jandar we bir mör-möjek girýär.
Bu sanawa girizilen jandarlary we ösümlikleri awlamak, ýygmak gadagan. Sahler bu sanawyň ýaýradylan wagtynyň möhüm bir pursata gabat gelendigini, Owganystanda aw-awlamagy gadagan eden prezident kararynyň mart aýynda möhletiniň gutarandygyny, munuň bu haýwanlaryň kanun esasynda tüpeňlenip hem öldürilip biljegini aňladýandygyny aýdýar.
Owganystanda deriler, sütükler, şahlar we awlanan haýwanlaryň beýleki beden bölekleri yzygiderli ýerli bazarlara çykarylýar. Bu ýerde gar gaplaňynyň sütükli derisi 1500 dollara çenli bahalanýar. Zahler alyjylaryň arasynda kömek işgärleriniň we daşary ýurtly harbylaryň hem bardygyny aýdýar.
Band-e-Amir parky
Owganystan aprel aýynda Bamiýan jülgesindäki alty sany dury gök suwly köli goramak üçin özüniň ilkinji milli parkyny döredýändigini yglan edende öz tebigy mirasyny gorap saklamakda has-da möhüm ädim ätdi. Suwuň hapalanmagy we adam sebäpli ýeten beýleki zyýanlar esasynda Band-e-Amir parkynyň janly-jandarlarynyň köpüsi heläk bolupdy. Ýöne bu ýerde entegem seýrek haýwanlaryň bir topary duşýar.
Band-e-Amiri parka öwürmäge kömek eden Tebigaty goramak jemgyýeti täze statusyň bu ýeriň halkara syýahat merkezine aýlanmagyna we Dünýä Miras durumuna eýe bolmagyna kömek etjegini aýdýar. Elbetde, bu ýagdaýda onuň goragy hem has gowulanar.
Piter Smolwud Tebigaty goramak jemgyýetiniň Owganystan boýunça ýurt direktory. Ol bu ýerleriň ýene syýahatçylaryň ünsüni çekjegini aýdýar. “Bu proýekt Owganystanyň tebigy resurslaryny has gowy goramak hem dolandyrmak we turizm işini ösdürmek üçin möhüm. Bu töwerek halkara syýahatçylaryny özüne çeken ýer, ol eýýäm ýerli syýahatçylary özüne çekýär, onsoň biz onuň ýene halkara turistlerini özüne çekjegine ynanýarys.”


text:
BDTU – öňdebaryjy ýokary okuw jaýlaryň biri bolup Belorusiýanyň tokaý, himiki we poligrafiki pudaklaryna degişlidir. Uniwersitet Hökümiýetiň döwlet Baýragynyň (hil boýunça) eýesi bolup durýar. Biz döwletiň ýokary okuw jaýlarynyň arasynda ilkinji ilkinji bolup milli (СТБ ISO 9001-2009) we nemes (DIN EN ISO 9001-2008) sertifikasyýasynyň sistemasynyň talaplaryna laýyk gelýän menenjmentiň sertifikatyny aldyk.
BDTU Belorussiýadan , GDÝ (СНГ) ýurtlaryndan we daşary ýurtlardan iň abraýly, ýokary girdejili, perspektiwaly hünärler boýunça dalaşkärleri kabul etmegi amala aşyrýar:
- tokaý hojalygy, geoinformasiýa sistemalary, medeni-seýil we dynç alyş bagyň gurluşygy, landşaft dizaýny, syýahatçylyk we tebigatdan peýdalanmak;
- tokaý toplumynyň enjamlary we abzallary, tokaý inženerçilik işleri, agajy gaýtadan işleýiş we ýelimlenýän materiallaryň hem plitalaryň tehnologiýasy, mebeliň dizaýny we tehnologiýasy, energoeffektli tehnologiýasy we energetiki menedžmenti;
- nebit himiýa sinteziň tehnologiýasy we polimer materiallaryň önümçiligi we gaýtadan işlemegiň himiki tehnologiýasy, biotehnologiýa we bioekologiýa, lak we boýag materiallaryň, himiki- tokaý we sellýuloza-kagyz önümçiliginiň tehnologiýasy, derman serşdeleriniň, efir ýagynyň we parfýumer-kosmetiki önümleriniň tehnologiýasy , senagat we azyk önümleriniň we derman serişdeleriniň standartizasiýasy we sertifikasiýasy;
- mineral dökünleriň, inçe organiki däl sinteziň, aýnanyň we keramikanyň, berkidiji we gurluşyk materiallaryň, kompozitli materiallaryň himiki tehnologiýasy, himiki önümçiligiň enjamlary we abzallary, awtomatlaşdyrylan dolandyryş sistemasy, daşky gurşawyň goragy we senagat ekologiýasy;
- neşirýat we çaphana işleri, çaphana enjamlary we maglumaty gaýtadan işleýiş sistemasy, habar beriş sistemasy we tehnologiýasy;
- ykdysadyýet, marketing, menedžment, hasaplaýyş, seljeriş, audit we ş.m.
BDTU kitapçık


text:
«Adam hukuklary» programmamyzyň bu sanynda türkmen hökümetiniň syýasy partiýalar babatda äden täze ädimi bilen baglylykda ýurtda syýasy hukuklara ýol açylmak mümkinçiligi hakynda söhbetdeşligi hem-de kanun boýunça mugt berilmeli bilime mekdeplerde döreýän täze däpleriň salýan howpy baradaky gepleşigimizi diňlemäge çagyrýarys.
Programmada hukuk meselelerini öwrenýän aşgabatly žurnalist A. Baýryýewiň, bäherdenli graždan aktiwisti S. Durdymyradowyň, türkmen mekdepleriniň biriniň gutardyş klasynda okaýan gyzyň pikirlerini eşitdirýäris.
Programmany Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp barýar.
"Adam hukuklary" programmasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Meksikanyň paýtagty Mehiko-siti şäheriniň häkimiýetleri şenbe güni Azerbaýjanyň ozalky awtoritar prezidenti Geýdar Alyýewiň dawaly heýkelini bu şäheriň merkezinden aýyrdylar.
Geýdar Alyýewiň bürünç reňkli äpet heýkeliniň indi niredeligi we onuň nirede oturdyljakdygy barada häzirlikçe anyk maglumat berilmeýär.
2012-nji ýylyň awgustynda Mehiko-siti şäheriniň merkezinde Geýdar Alyýewiň heýkeliniň açylmagy käbir dawalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolupdy.
Protestçiler ynsan hukuklaryny bozujy awtoritar lider hökmünde tanalýan Azerbaýjanyň ozalky lideri Geýdar Alyýewiň heýkeliniň Mehiko-siti şäheriniň merkezinde oturdylmagyny adamlaryň mertebesini kemsidiji bir waka hökmünde häsiýetlendirdiler.
Şenbe güni Mehiko-siti şäheriniň hökümeti Geýdar Alyýewiň heýkeliniň indiki ykbaly barada Azerbaýjanyň ilçihanasy bilen dialoglara taýýardygyny mälim edipdir.


text:
Türkmenistanyň milli puly - manadyň hümmetiniň dollara garanda peselmegi şu günler türkmenistanlylary iň köp alada goýýan meseleleriň biri bolsa gerek. Türkmenistanyň Merkezi banky manadyň dollar babatynda çalyşyk derejesini 2009-njy ýyldan bäri ilkinji gezek üýtgetdi. 1-nji ýanwardan başlap manadyň bir amerikan dollaryna resmi gatnaşygy 2.85-e derek 3.50 derejesinde yglan edildi.
Munuň netijesinde ýurduň käbir künjeklerinde harytlaryň bahasynyň ýokarlanandygy habar berilýär. Şol bir wagtyň özünde bu ýagdaýyň Lebap welaýatynda hem göze ilip başlandygy aýdylýar.
Lebap welaýatyndaky ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Gyrgyzystanyň parlamenti daşary ýurtdan maliýe serişdesini kabul edýän hökümete degişli bolmadyk guramalara “daşary ýurt agenti” statusyny kesgitleýän dawaly kanun taslamasyny maslahat edýär.
24-nji noýabrda, ýagny kanun taslamasynyň ýurduň kanunçykaryjylary tarapyndan maslahat edilýän mahaly, Gyrgyzystanyň Adalat ministrligi gürrüňi edilýän kanuna zerurlygyň ýokdugy barada beýanat ýaýratdy.
Ministrlik milli howpsuzlygy goramak üçin ýurtda bar bolan kanunçylygyň ýeterlikdigini aýdyp, ýurtdaky hökümete degişli bolmadyk guramalaryň gaýtadan hasaba alynmagynyň maliýe taýdan gymmada düşjekdigini belledi.
Gürrüňi gidýän kanun taslamasyny gorap çykyş edýänleriň biri Nurkamal Madaliýew Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda “çalt depgin bilen üýtgeýän dünýäde köne kanunyň Gyrgyzystanyň milli howpsuzlygyny üpjün edip bilmejekdigi” sebäpli, täze kanuna zerurlygyň barydygyny belledi.