text:
Türkmenistanyň Prezidenti we Kataryň Maýa goýum edarasynyň Baştutany özara gatnaşyk etmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar
2017-nji ýylyň 16-njy martynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Katar Döwletine döwlet saparynyň çäklerinde Kataryň Maýa goýum edarasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani bilen duşuşdy.
Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani türkmen Liderini mähirli mübärekläp, hormatly Prezidentimiziň şu saparynyň hem-de 15-nji martda ýokary derejede geçirilen duşuşyklaryň döwletara gatnaşyklarynyň taryhynda möhüm tapgyry alamatlandyryp, hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi. Bellenilişi ýaly, Katarda Türkmenistanyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe oňyn özgertmeler ýolunda gazanan haýran galdyryjy üstünlikleri ruhubelentlik bilen kabul edilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, ýurdumyzyň Katar Döwleti bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmäge uly ähmiýet berýändigini nygtady. Şol gatnaşyklar bolsa okgunly ösýär hem-de netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de işjeňleşdirmek üçin ägirt uly kuwwata eýedir.
Duşuşygyň barşynda diwersifikasiýalaşdyrmak, senagatlaşdyrmak hem-de innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak ýörelgeleri esasynda milli ykdysadyýeti döwrebaplaşdyrmak boýunça ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli maksatnamalary nazara almak bilen, Türkmenistanyň we Kataryň Maýa goýum edarasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň geljegi barada özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Dünýäniň energetika döwletleriniň hataryna girýän iki ýurt üçin hem strategiki häsiýete eýe bolan ýangyç-energetika ulgamy, ýokary tehnologiýaly nebit we gazhimiýa önümçiliklerini döretmek, ulag-aragatnaşyk hem-de beýleki ulgamlar hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda kesgitlenildi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň başyny başlaýan, daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda durmuşa geçirilýän iri düzümleýin taslamalaryň maýa goýum ulgamynda netijeli gatnaşyklar üçin oňat mümkinçilikleri açýandygy nygtaldy. Munuň özi iki döwletiň bähbitlerine laýyk gelýär. Olaryň hatarynda kuwwaty ýylda “mawy ýangyjyň” 33 milliard kub metrine barabar bolan Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygy boýunça halkara energiýa taslamasy bar.
Bu taslamany iş ýzünde amala aşyrmak maksady bilen, “TAPI Pipeline Company Limited” konsorsiumy döredildi. “Türkmengaz” döwlet konserni onuň öňbaşçysy bolup durýar. Meşhur daşary ýurt kompaniýalary Aziýanyň ösüş banky ýaly abraýly halkara düzümiň gatnaşmagynda maliýeleşdirilýän bu giň möçberli taslama uly gyzyklanma bildirýärler.
“Galkynyş” iri gaz känini mundan beýläk-de özleşdirmek, Hazaryň türkmen ýalpaklygynda ýangyç serişdelerini işläp geçmek boýunça taslamalaryň hem hyzmatdaşlyk üçin geljegi uly hasaplanylýar.
Ulag ulgamynda gatnaşyklar barada aýdylanda bolsa, bu babatda halkara ulag-üstaşyr geçelgesini döretmek hakynda ozal gol çekilen Ylalaşygy nazara almak bilen, hyzmatdaşlyk üçin giň mümkinçilikler açylýar. Bu geçelge Merkezi Aziýanyň we Ýakyn Gündogaryň ýurtlaryny öz aralarynda baglanyşdyryp, sebitara we kontinental ähmiýetli multimodal ulag düzüminiň möhüm bölegi bolmalydyr.
Ulag-kommunikasiýa ulgamyny döwrebaplaşdyrmak hem-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistan giň möçberli toplumlaýyn işleri geçirýär, şol sanda döwrebap awtomobil we demir ýollary, degişli inžener-tehniki desgalary gurýar, bu ugurda sebit hem-de halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge saldamly goşant goşýar. Ýakynda Amyderýanyň üstünden gurlan Türkmenabat-Farap demir we awtomobil ýollarynyň açylyş dabarasy boldy.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji tapgyry – ýurdumyzy goňşy Owganystan bilen baglanyşdyran polat ýol işe girizildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň öz tarapyndan ulag ýaly strategiki ulgamda netijeli hem-de ysnyşykly hyzmatdaşlyga hemişe taýýardygy nygtaldy.
Şunuň bilen birlikde, beýleki ulgamlarda, şol sanda dokma senagaty ugry boýunça hyzmatdaşlyk üçin hem amatly şertler bar. Mälim bolşy ýaly, häzirki wagtda Türkmenistanda ýerli çig maldan öndürilýän, daşarky bazarlarda uly islegden peýdalanýan dürli ýokary hilli önümleri çykarýan, öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen döwrebap dokma önümçilikleriniň onlarçasy hereket edýär.
Ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy täze sepgitlere çykarmakda yzygiderli geçirilýän işewür duşuşyklara möhüm orun degişlidir. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet saparyna gabatlanylyp Dohada geçirilen türkmen-katar işewürler maslahatynyň uly ähmiýeti bardyr. Bu maslahat taraplaryň uzakmöhletleýin esasda netijeli gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga hem-de ösdürmäge çalyşýandyklaryny tassyklady. Mundan başga-da, Kataryň paýtagtynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda gazananlary bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik berýän türkmen eksport harytlarynyň sergisi guraldy.
Bellenilişi ýaly, Katar Döwletiniň işewür toparlary geljegi uly türkmen bazaryna uly gyzyklanma bildirýärler. Bu ýerde üstünlikli hyzmatdaşlyk üçin ähli zerur şertler döredildi. Milli Liderimiziň durmuşa geçirýän oňyn daşary syýasatynyň Bitarap Türkmenistanyň halkara abraýyny hem-de ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmündäki abraýyny has-da belende galdyrandygy nygtaldy.
Ýurdumyzyň innowasion ykdysadyýeti döretmäge alan ugry, daşary ýurtly maýadarlar üçin has amatly ýagdaýlaryň döredilmegi, daşary ýurt maýalarynyň goraglylygynyň kepillendirilmegi özara gatnaşyklaryň täze ugurlaryna çykmak hem-de maýa goýum taslamalaryny bilelikde durmuşa geçirmek üçin giň mümkinçilikleri açýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň katarly hyzmatdaşlaryň hyzmatdaşlyk etmegi boýunça ähli tekliplerine garamaga taýýardygyny tassyklap, Kataryň Maýa goýum edarasynyň ýolbaşçysyny hem-de wekillerini ýurdumyza gelip görmäge çagyrdy. Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani türkmen Liderine çakylygy hem-de türkmen-katar hyzmatdaşlygyny ösdürmek meselelerine uly üns berýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, katar tarapynyň ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmäge hem-de giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini ýene-de bir gezek nygtady.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz we Kataryň Maýa goýum edarasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory däp bolan döwletara gatnaşyklaryň dostluk hem-de özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine daýanyp, mundan beýläk-de okgunly ösdüriljekdigine we täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
AÝSA BIBI EJE
شاخه : EDEBI ÝAZGYLAR
AÝSA BIBI EJE
Biziň ýakyn goňşulygymyzda oturan Aýşa bibi ejäniň hem ýaşaýyş ýagdaýna seredip ýalýşyndan ybrat almak erbet bolmasa gerek. Onuň ýaşynyň sany elli ýyldan ötmedigini bilmek boljak. Ol her gün ertir daň atyp atmaka ýerinden turup, mor depel tüwe sygrynyň süýdüni parahatlyk bilen sagjak bolup: "Höwlim-höwlim mor depeljäm!" diýe-diýe dälişge tüwesiniň söýnük bilen karar tapýan owazyny täze dogan çagalary hüwdülenşi ýaly hiňňillenip sagýar-da namazyny okamaga durýar. Ol namazyny okap bolandan soňra hem ýüz ýigrim dört müň ötüp geçen pygamberleri sanaýan ýaly bolup sopularyň barça ýatlaýan oňat kelanlaryny namazlygyň üstünden turmany zikir edip dogry bir ýyl mundan ozal goşun gullgyna giden gelinli-çagaly Abdylla atly ýeke oglunyň hakynda hem saglyk dogasyny okaýar. Ol soňuny saýgarmany: "Öz gözümiň açyklygynda Abdylla janyň toýuny tutmasam bolmaz" diýmegi bilen Derýaguly aganyň: "Haý aýal! Oglumyzy goşun gullugyny gutarmany öýlendirmek garbyş işdir" diýen nesihatly sözüne hem seretmäni bar ýogundan geçip gelin alanyny we indi hem geliniň buruljyp, her bir Abdyllanyň ady dile gelende gözlerinden buýur-buýur ýaş döküp oturany ýadyna düşüp eden ýalňyş işine ökünip, aňrysyna ýetip bilmese-de, "Iş gaýgyny basar" diýip, Baýramtäç atly dokmaçy gelinini bikär goýmajak bolup onuň darap pişge eden ýüňlerini egirmek bilen harasat gününi agşama ýetirýär. Aýşa bibi eje Nowruz aýyň irigmäni ýagýan ýagyşly günlerinde öz öýünde karar tapmany, ertir damak çaýyny iýip-içip, Baýramtaç gelinine: "Derýaguly aganyň gün orta nahar tetärigini göreweri, men goňşym Ogulbäbek hajynyň öýüne oturmaga gitjek. Agşama çenli güýmensem gerek" diýip, tabşyrgysy bilen bir gujak pişgäni gapdaly çyzyk atan ykmaçly igini eline alyp: "Meniň garry kempir enemiň ýanynda oturmaga geldi" diýmek bilen, "Meniň Hydyr atly ortanjy doganym hem Abdylla bilen goşun gullugyna gidipdi. Şoňa görä ýürk-ýürekden suw içer diýlşi ýaly iki garrynyň sözleri köplenç Abdylla bilen Hydyryň üstünden aýrylmaýardy. Ýöne hydyryň goşun gullugyny gutarmany öýlenmezlik niýýeti bolmagyna görä, yzyndan gaýgy-gamy ýoklugy täze ýakynlykda enemiň adyna ýazyp iberen hatyndan belli bolýar. Dogrusy-da yigitleri goşun gullugyny gutarmany öýermek ýalňyş işleriň biri diýp Aýşa bibi ejäniň ýalňyşyny ybrat sapagy etsek, erbet güne düşmesek gerek.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aşgabatdaky gepleşikleriň netijeleri boýunça resminamalara gol çekmek dabarasyndan soň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Bellenilişi ýaly, netijeli we baý mazmunly gepleşikler geçirildi. Gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýy we geljegi, özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, özara hereket etmeli anyk ugurlar kesgitlenildi.
Türkmenistanyň hem-de Belarusuň halkara we sebit syýasatynyň köp meseleleri boýunça garaýyşlarynyň gabat ýa-da ýakyn gelýändigini görkezýändikleri nygtaldy. Bu bolsa iki ýurduň dünýä derejesinde, ilkinji nobatda, BMG-niň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlygynyň girewidir.
Şu günki duşuşygymyz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygymyzyň esaslaryny pugtalandyrdy. Söwdada, ýangyç-energetika toplumynda, gaýtadan işleýän we himiýa senagatynda, oba hojalygynda, maşyngurluşykda, dokma we ýeňil senagatda aragatnaşyklaryň ösdürilmegi geljegi has uly ugurlardyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Lebap welaýatynyň Garlyk şäherçesinde ýyllyk kuwwaty 1 million 400 müň tonna kaliý hloridini öndürmäge barabar bolan dag-magdan baýlaşdyryjy toplumyň gurulmagy türkmen-belarus ykdysady aragatnaşyklarynyň iň uly netijesidir. Milli Liderimiz Prezident Aleksandr Lukaşenkony hem-de onuň üsti bilen belarusly hyzmatdaşlarymyzyň ählisini bu ägirt uly taslamanyň üstünlikli tamamlanmagy bilen gutlady hem-de täze ägirt uly senagat kärhanasynyň açylyş dabarasyna çagyrdy.
Bellenilişi ýaly, iki döwletiň hyzmatdaşlygynyň Demirgazyk-Günorta, Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça Gündogar we Merkezi Ýewropa, Baltika sebitine, Ýakyn Gündogaryň, Günorta Aziýanyň giň bazarlaryna çykmak bilen, Ýewraziýa ulag-üstaşyr ugruna has işjeň goşulmagy barada ylalaşyk gazanyldy.
Döwlet Baştutanlary Türkmenistanyň hem-de Belarusuň medeniýet we sungat işgärleriniň döredijilikli hyzmatdaşlyk etmegine, bilim ulgamynda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine şertleri döretmegi maksat edinýändiklerini tassykladylar.


text:
Katar Britaniýa bilen birlikde harby türgenleşik geçirýär
Kataryň we Britaniýanyň deňiz güýçleri Kataryň gara suw giňişliginde bilelikde harby türgenleşik geçirýär
Kataryň Goranmak ministrliginden berlen beýanatda Kataryň Emirligine tabynlykdaky Deňiz güýçleri bilen Kataryň ýörite deňiz güýçleriniň Britaniýanyň deňiz güýçleri bilen 2 aýry türgenleşik geçirýändigi nygtaldy.
Beýanatda iki ýurduň deňiz güýçleriniň arasyndaky arasyndaky türenleşigiň 2 etapdan emele gelendigi, birinji etapda deňizde habarlaşmak, ýangyna garşy göreş, näsazlygyň anyklanylmagy we kenara çykylýarka gämileriň goralmagy hakynda maglumat berlendigi, ikinji etapda bolsa deňiz güýçleriniň suwyň aşagyna ýerleşdirlen minalaryň saplanmagy, roketa we top atmak ukyplarynyň gözden geçirlendigi bellenildi.
Katar Britaniýanyň bilelikdäki harby türgenleşik 2 gün dowam eder.


text:
Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçiriljek Oýunlara ýene bir hemaýatçy tapyldy.
TDH döwlet habar gullugynyň maglumatyna görä, “Hyundai Engineering” kompaniýasy Oýunlarynyň resmi hemaýatkäri hökmünde çykyş eder.
“Hyundai Engineering” Günorta Koreýanyň “Hyundai Motor Group” kompaniýasynyň agzasy bolup, 2009-njy ýyldan bäri Türkmenistandaky inženerçilik proýektlerine gatnaşýar we ýerli “Çandybil” futbol toparynyň resmi hemaýatkäri bolup durýar.
Mundan öň Aziada “Mastercard”, “Dragon Oil, CNPC we “Türkmenhowaýollary” kompaniýalarynyň hemaýatçy boljagy habar berlipdi.


text:
Stomatit (grekçe, stoma - agyz) – dürli sebäpleriň täsiri bilen döreýän agyz boşlugynyň nemli gatlagynyň alawlama hadysasy bolup, esasan hem çagalarda köp duş gelýändir.
STOMATIT NÄMEDEN DÖREÝÄR?
Keseli dörediji sebäpleriň birnäçe görnüşleri yüze çykarylyp, olaryň islendik biri ýa-da birnäçesi bir wagtda stomatitiň dürli görnüşlerini döretmäge ukyplydyr.
DIŞ PASTALARY ÝA-DA AGYZ ÇAÝKAMAK ÜÇIN NIÝETLENEN SUWUKLYKLAR
Häzirki wagtda köpsanly diş arassalaýjy pastalaryň düzümine girýän laurli natriý sulfaty stomatitiň döremeginde esasy sebäpleriň biri bolup bilýär. laurli natriý sulfat maddasynyň bu häsiýetini hünärmenler onuň agyz boşlugynyň nemli örtügini guraklandyrma häsiýeti bilen baglanyşdyrýarlar. Netijede agyr boşlugy özüniň goraýjylyk ukybyny ýitirip, dürli hili iýmitleriň düzümindäki turşulyklaryň agyz boşlugyna edýän täsiriniň ýokarlandyrýar.


text:
Ozal hem habar berşimiz ýaly, ýurdumyzyň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine dalaşgärlerden resminamalary kabul etmek işi 11-nji iýulda başlady. Ýokary okuw mekdeplerine resminamalar 27-nji iýula çenli kabul ediler. Giriş synaglary bolsa 30-njy iýulda başlap, 22-nji awgusta çenli dowam eder. Synaglaryň wagty her ýokary okuw mekdebine görä üýtgeýär.
Hojalyk hasaplaşygyndaky orta hünär okuw mekdeplerine resminamalaryň kabul edilmegi 11-nji iýuldan 19-njy awgust aralygynda, giriş synaglary 21-nji awgustdan 26-njy awgust aralygynda geçiriler.
Şu ýyl ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde täze hünärleriň sekizisi açyldy. Olar:
- Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň harby lukmançylyk fakultetinde «Arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek işi» hünäri,
- Halkara nebit we gaz uniwersitetinde «Gazylyp alynýan peýdaly magdan känlerini özleşdirmek» hünäri,
- Türkmen döwlet binagärçilik-gurluşyk institutynda «Aýnanyň we sitallaryň himiki tehnologiýasy» hünäri,
- Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda «Ykdysadyýet kibernetika» hünäri,
- Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynda «Gämi gurluşygy we umman tehnikasy» hünäri,
- Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynda «Radioelektron ulgamlary we toplumlary» hünäri,
- Türkmenistanyň döwlet energetika institutynda «Elektrik we ýylylyk öndürmegiň tehnologiýasy» hünäri,
- Türkmen milli konserwatoriýasynda «Opera sungaty» hünäri.
Şu ýyl ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerine 7128 adam kabul etmeklik göz öňünde tutulýar. Munuň özi geçen ýyldakydan 267 adam köpdür.
Şeýle-de, şu ýyl 2 sany täze orta hünär okuw mekdebi açylýar. Täze açyljak orta hünär okuw mekdepleriniň biri Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň politehniki orta hünär okuw mekdebidir.
Şu ýyl bu orta hünär okuw mekdebine 6 hünär boýunça 150 adam kabul ediler.
Beýleki biri bolsa Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň garamagyndaky neşirýat-çaphana orta hünär okuw mekdebidir. Bu orta hünär okuw mekdebine 3 hünär boýunça 45 adamy kabul etmeklik göz öňünde tutulýar.
Käbir orta hünär okuw mekdeplerinde bolsa täze hünärler açylar. Olar;
«Türkmenhowaýollary» Döwlet milli gullugynyň howa ulaglarynyň işgärlerini taýýarlaýan mekdebinde awiasiýanyň howpsuzlygyny üpjün etmek (käri — ýangyn howpsuzlygynyň inspektory) hem-de awiasiýada gatnawy guraýyş (käri — gatnawy guraýyş boýunça tehnik) ýaly hünärleri.
Şu okuw ýylynda ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn edaralarynyň, kärhanalaryň we guramalaryň sargytlary esasynda orta hünär okuw mekdeplerine 8342 adam kabul ediler. Munuň özi geçen ýyldakydan 629 adam köpdür. Şeýle-de, täze okuw ýylynda ýurdumyzyň başlangyç hünär okuw mekdepleriniň 77-sinde ýaşlaryň 30 müňüsiniň kabul edilip, okadylmagyna garaşylýar.


text:
Afrikada täze ölüm howply kesel döredi. Iki hepdeden gysga wagtyň dowamynda 30 dörän ýagdaýdan 12-iň ölümçilik bilen tamamlanandygy barada habar berilýär. Kesel gyzdyrma, ýüregiň bulanmagy, gaýtarma we içgeçme ýaly alamatlar bilen ýüze çykýar.
Şuňa garamazdan, habarnamada bellenilşi ýaly, Ebola gyzdyrmasynyň döredijisini anyklamak üçin geçirlen barlaglar negatiw jogaby berdiler. Bu keseliň ýaýramagynyň sebäplerine zaýalanan önümleriň we suwuň ulanylmagy hem degişli edilýär.
Keseli öwrenmäge BSGG-yň we halkara guramalaryň hünärmenleri gatnaşýarlar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Habarlar 7 july 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden
Mejlise Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, gazetleriň we žurnallaryň redaktorlary, beýleki ýolbaşçylar çagyryldy.
Resmi habar
2018-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan aýlyk zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň, talyp haklarynyň möçberleri ýokarlandyrylar
Beýik Watançylyk urşuna gatnaşyjylaryň pensiýalarynyň aýda iň pes möçberi 1169 manat möçberde; Beýik Watançylyk urşuna gatnaşyjylaryň ýanýoldaşlarynyň we tylda zähmet çekenleriň pensiýalarynyň aýda iň pes möçberi 343 manat möçberde; pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin binýatlyk ululygy 279 manat möçberde; döwlet kömek pullaryny hasaplamak üçin binýatlyk ululygy 266 manat möçberde belleniler.
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde eden ÇYKYŞY
Ministrler Kabinetiniň şu günki mejlisini tamamlamak bilen, geçen ýarym ýylda biziň baş maksadymyza ýetmäge gönükdirilen örän möhüm özgertmeleri amala aşyrmakda nobatdaky ädimleriň ädilendigini bellemek isleýärin. Bu maksat mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşynyň mynasyp derejesini we hilini üpjün edýän, adamlaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen dünýäniň ösen demokratik döwletleriniň derejesine çykmakdan ybaratdyr.
Resmi habar
Resmi habarlar
*** Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Muhammetguly Atamuhammedowiç Muhammedow Türkmenistanyň Hökümetinden Ýewropa Bileleşiginiň halkara tehniki kömek baradaky milli utgaşdyryjysy we Bütindünýä bankynyň Türkmenistandan dolandyryjysy wezipelerinden boşadyldy.
Ylym
Türkmen alymlary Aralyň kynçylyklarynyň netijelerini azaltmagyň ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar
Ýurdumyzyň alymlary daşky gurşawy , biologik köpdürliligi we ekologiýa ylgamlaryny goramak boýunça netijeli iş alyp barýarlar, ýerleriň çölleşmegine we ekin dolanşygyndan ulanyşdan galmagyna garşy, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak boýunça çäreleri işläp taýýarlaýarlar. Aralyň töwereginde durmuş-ykdysady we ekologiýa ýagdaýy gowulandyrmak bu ugurdaky işiň möhüm ugurlarynyň biridir. Häzirki wagtda suwdan we tebigatdan peýdalanmak, oba hojalygyny ýöretmek, energiýanyň alternatiw çeşmelerinden peýdalanmak babatda täze tehnologiýalary we amallary işläp taýýarlaýarlar. Bu ugra forumyň barşynda syn berildi.
Resmi habar
Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahaty 9-njy oktýabrda geçiriler
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaşulular maslahatyny çagyrmak baradaky Permanga gol çekdi.
Jemgyýet
Oba ýerlerini suw bilen üpjün etmegiň ulgamy döwrebaplaşdyrylýar
Häzir wagtda ýurdumyzda alysdaky obalaryň ilatyny arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça toplumlaýyn maksatnamalar durmuşa geçirilýär, olar suw üpjünçiligniň düzümini ösdürmegi, innowasion tehnologiýalaryň özleşdirilmegini göz öňünde tutýar. Täze kärhanalar, suw hojalygynyň dürli binalary gurulýar, suw geçirijileriň ýüzlerçe kilometri çekilýär, hereket edýänleriniň durky täzelenilýär we dörebap talaplara laýyk getirilýär.
Wakalaryň jümmüşinde
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzy ikinji ýarymynda ösdürmegiň ugurlaryny kesgitledi
Geçen ýarym ýylda biziň baş maksadymyza ýetmäge gönükdirilen örän möhüm özgertmeleri amala aşyrmakda, adamlaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen dünýäniň ösen demokratik döwletleriniň derejesine çykmakda nobatdaky ädimler ädildi – diýip döwlet Baştutanymyz belledi.
Resmi habar
RESMI HABAR
Döwlet topary 2017-nji ýylda Türkmenistanyň ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine okuwa kabul etmäge guramaçylyk-usulyýet taýdan ýolbaşçylyk etmäge we onuň bellenen tertipde geçirilmegini guramaga borçly edildi. Welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimliklerine iş toparlaryna talabalaýyk işlemegi üçin zerur şertleri döretmek tabşyryldy.


text:
Häzirki wagtda dünýäniň käbir künjeklerinde dogruma ukyply ýaşdaky aýallaryň, şonuň ýaly-da göwreli aýallaryň arasynda inçekeseliň ýaýramagy duş gelýär. Wagtynda ýüze çykarylyp, bejerilmedik inçekeseliň göwreliligiň gaýraüzülmeli geçip, çaganyň ýokançlyk bilen zeperlenmegine getirip biljekdigi ikuçsyzdyr.
Halypa ftiziatr lukmanlarynyň öňden bellemegine görä: "Inçekesele ýolugan aýal göwreli bolmaly däldir, göwreli aýal dogurmaly däldir, dograýan ýagdaýynda bolsa çagasyny emdirmeli däldir". Hakykatdan hem, göwrelilik bilen inçekeseliň utgaşykda bolmagy uly ünsi talap edýän ýagdaýdyr.
Ýuridiki we etiki kadalaryň nukdaýnazaryndan inçekeselli aýallara we erkek adamlara maşgala gurmakda hiç hili päsgelçilikleri döredip bolmaýar. Ýöne ene bolma mümkinçiligi bejergi tapgyry tamamlanandan 2-3 ýyl soň amala aşyrylsa howpsuz hasaplanýar.
Göwrelilik döwründe inçekeseliň beterlemegi bejergi geçirilmedik ýa-da doly geçirilmedik ýagdaýynda ýüze çykyp biler. Keseliň geçişine göwrelilik bilen bagly ýagdaýlar: bedeniň kesellere durnuklylyk ýagdaýynyň peselmegi, nerw, dem-alyş, ýürek-damar, peşew çykaryş ulgamlarynyň işiniň üýtgemegi, gormonal ulgamda ýüze çykýan üýtgemeler hem öz uly täsirini ýetirýändir.
Ondan başga-da, göwrelilik döwründe kalsiý mineralyna bolan uly talap, onuň inçekeseliň bedendäki kalsinirlenen ojaklaryndan ýuwulmagyna getirip, keseliň beterleşmegine sebäp bolup biler. Inçekesel we göwrelilik özara täsirde bolup, ol 4 faktor bilen kesgitlenýändir:
I. Inçekeseliň geçişi.
a) Keseliň gaýtalanmagy – işjeň däl, keseliň gowşan görnüşi göwrelilikde beterleşmeýär.
Ýöne göwrelilikden öň dörän keseliň işjeň görnüşi, esasan hem ol beterlemedik bolsa, bu döwürde beterleşip biler.
b) Keseliň döreýän wagty – inçekesel taýajygy öň ýokuşmadyk göwrelide birinji gezek ýüze çykýan inçekesel, gaýtadan ýüze çykýan inçekesel bilen deňeşdirilende has ýaýran häsiýetde geçip, howply bolup biler.
w) Keseliň görnüşleri:
- Inçekeseliň ýaýran we dargama bilen geçýän görnüşi, çäklenen görnüşlerinden howpludyr.
- Inçekeseliň ýiti geçýän ýa-da agzanyň üýtgemesi bilen utgaşan dowamly ýagdaýlary şeýle-de, inçekesel taýajyklarynyň dermanlara durnukly görnüşi ýüze çykanda has hem howpludyr.
- Göwreliligiň böwrege uly agram berýänligi sebäpli, onuň böwrek inçekeseli bilen utgaşmagy hem düýpli gaýraüzülmelere getirip biler.
- Jynsy agzalaryň inçekeseli seýrek ýagdaýlarda göwrelilik bilen utgaşyp biler, ýöne onuň inçekesel endometri (ýatgynyň zeperlenmegi) bilen utgaşmagy hem howply bolup biler (düwünçegiň inçekeseli bilen ýokuşma töwekgelçiligi).
II. Göwreliligiň möhleti – inçekeseliň beterleşme howpy esasan göwreliligiň birinji ýarymynda we dogruma birnäçe hepde galanda ýüze çykyp biler.
III. Göwreliň ýaşy – inçekeseliň beterleşme töwekgelçiligi 20 ýaşdan kiçi hem-de 35 ýaşdan uly göwrelilerde ýokarlanýandyr.
IV. Göwreliniň ýaşaýan sosial şertleri we maşgala ýagdaýy.
Lukmanlara inçekeseliň ýitileşme töwekgelçiligi boýunça toparlary kesgitlemek hem hökmandyr:
- Inçekeseliň bejergisini alanyna 1 ýyldan az wagt geçen göwreliler;
- Inçekesel babatda operatiw bejergini geçiren göwreliler (bejergiden soň 1 ýyldan az wagt geçen bolsa);
- 20 ýaşdan kiçi we 35 ýaşdan uly bedeniň dürli ýerlerinde dörän inçekeselli göwreliler;
- Inçekeseliň ýaýran görnüşi bilen näsaglan göwreliler;
- Inçekeselli näsaglar bilen gatnaşykda bolýan ýaş hem-de sag göwreliler;
- Tuberkulin barlagyna duýgur göwreliler;
- Süýji keseli, dem alyş agzalarynyň dowamly keselleri, böwregiň keselleri, aşgazan we oniki barmak içegäniň baş keseli ýaly ugurdaş keselleri bolan, şeýle hem çilimkeş, neşekeş, alkogol içgileri ulanýan göwreliler.
Göwrelilik döwründe inçekeseliň alamatlarynyň hem geçiş aýratynlyklary bardyr: göwreliligiň birinji ýarymynda bedeniň inçekesel zerarly zäherlenmesi aş saýlama alamatlary bilen utgaşyp biler: gowşaklyk, ukuçyllyk, işdäniň peselmegi, ýürek bulanma.
Inçekeseli güman etmäge aşakdaky alamatlar kömek berip biler:
- Köp bolmadyk hem ýa-da iriň gatyşykly gakylygyň bölünip çykmagy bilen uzak wagt (3 hepdeden hem uzak) üsgürmek;
- Gijeki derlemeklik;
- Döş kapasasynda döreýän agyry;
- Bedeniň agramynyň alynmagynyň bozulmagy.
Göwrelilik döwründe aýalyň umumy kanagatly ýagdaýyna we daşky alamatlaryň ýoklugyna garamazdan, öýkende dokumanyň dargamagy we inçekesel taýajyklarynyň ýaýramagy bilen geçýän ýagdaýlaryň döremegine düşündiriş tapmak kyn bolýar.
Göwrelilik döwründe inçekesel we ýüze çykýan beden zäherlenmesi dürli gaýraüzülmelere getirip, onuň geçişine ýaramaz täsir edip biler:
- Düwünçegiň düşmegi, çaganyň wagtyndan öň dogma howpy;
- Aş saýlamanyň agyr geçmegi;
- Ganazlylyk;
- Çaganyň ýoldaşynyň işiniň bozulmagy;
- Düwünçegiň dowamly kislorod ýetmezçiligi;
- Çaganyň ösüşden yza galmagy;
- Çaganyň jynsy agzalarynyň kadaly ösmezligi;
- Çaganyň inçekesel taýajygy bilen zeperlenmegi;
- Inçekesel zäherlenmesi zerarly dogulmadyk çaganyň ölmegi.
Häzirki wagtda, antibiotikleriň we ýokançlyklara garşy dermanlaryň ýeterlik toplumy inçekeseliň köp görnüşlerinde göwreliligi saklamaga we çaga ýaramaz täsirleri azaltmaga ýardam berse-de, keseliň käbir görnüşleri göwreliligi togtatmaga görkezme bolup biler.
Göwreliligi togtatmaga aşakdaky ýagdaýlar görkezme bolup biler:
- Inçekeseliň hemme işjeň görnüşleri (öýkeniň, içegäniň, süňkleriň we bogunlaryň, peşew we önelgelilik ulgamynyň işjeň geçýän inçekeseli);
- Fibroz-kawernoz (gowakly) ýa-da kawernoz görnüşli inçekesel;
- Inçekeseliň dowamly ýaýraň geçýän görnüşi;
- Inçekesel sebäpli döreýän öýken-ýürek ýetmezçiligi;
- Inçekeseliň süýji keseli we başga agyr dowamly keseller bilen utgaşmasy;
- Dargama ýagdaýynda geçýän we beterleşmä ýykgynly infiltratiw görnüşli inçekesel;
- Dowamly böwrek ýetmezçiligi bilen utgaşan peşew çykaryş ulgamynyň inçekeseli;
- Dermanlara durnukly inçekesel taýajygynyň bölünip çykarylmasy bilen geçýän inçekeseliň islendik görnüşleri.
Inçekesel meningiti, öýkeniň ýiti miliar (dary görnüşli) inçekeseli, inçekeseliň ýaýran we ýiti beterleşme bilen geçýän ýagdaýlary göwreliligi togtatmaga garşy görkezmeler bolup durýandyr.
Abort geçirlenden soň bu görnüşleriň has hem beterleşýänligi sebäpli, çagany aýyrmak bolmaýar. Şeýle ýagdaýlarda güýçlendirilen bejergi toplumyny geçirmek zerurdyr.
Juda çynlakaý ýagdaýlarda, bejerginiň täsiri bilen ýerli zeperlenmeler aradan aýrylansoň, göwreliligiň 12 hepdesine çenli ony aýyrmak bolýandyr.
Göwreliligiň uly möhletlerinde ony togtatmak aýal üçin juda howply bolup biler.
Inçekeseli anyklamak çäreleri göwrelilik döwründe birnäçe sebäplere görä kynçylyk döredip biler:
- Kliniki alamatlaryň üýtgemegi;
- Tuberkuline duýujylygyň peselmegi;
- Ganazlylyk, leýkositleriň we eritrositleriň çökme tizliginiň ýokarlanmagynyň göwrelilik döwründe hem duş gelmegi.
- Bu döwürde rentgenografiýa barlagyny geçirip bilmezlik.
Anyklaýyş çäreleri öz içine umumy kliniki barlagy, Mantu barlagyny geçirmek, inçekesel taýajygyny anyklamak üçin bakterioskopiýa barlagyny, döş kapasasynyň rentgenografiýa barlagyny alýandyr.
Bu döwürde R-grafiýa barlagy goraýyş çäreleri bilen (gurşun bilen örtülen rezin öňlük, mümkinçilige görä 12 hepdeden soň geçirmek, rentgen şöhlelerini "toplap" enäniň diňe döş kapasasyna gönükdirmek) geçirilip, bu usulda döş kapasasy bilen deňeşdirlende, çaganyň şöhlelendirilmesi 10 esse pesdir. Göwrelilerde flýurografiýa we rentgenoskopiýa barlagy geçirilmeýär.
Göwrelilik döwründe zerurlyk ýüze çykmasa, inçekesele garşy serişdeleri 12 hepde möhletden soň bermek howpsuzdyr.
Bejergini ýöriteleşdirilen keselhanada geçirip, düwünçege täsir edýän serişdeleri (ftorhinolinler, aminoglikozidler, sikloserin, etionamid) bellemekden gaça durmalydyr.
Göwreliler üçin izoniazid, pirazinamid, rifampisin, PASK serişdeleriň utgaşmasy oňaýly bolar.
Antibiotikleri witamin "C", "B" toparyň witaminleri, bagry goraýan serişdeler bilen bermek peýdaly bolar.
Inçekeselli göwrelilere gözegçilik akuşer-ginekolog we ftiziatr lukmany tarapyndan bilelikde alnyp barlyp, göwreli barlag we bejergi üçin göwreliligiň birinji ýarymynda, 30-36 hepdede we 36-40 hepdede ýöriteleşdirilen keselhana iberilýändir.
Dogrum üçin göwreliler ýöriteleşdirilen dogrum öýlerine ýa-da umumy ugurly dogrum öýleriniň obserwasion bölümlerine iberilýändir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Hormatly Lukman! Dowamly gastrit keselinde berhiz tutmalymy ýa-da islän naharyňy iýibermelimi? Maslahat berseňiz, hoşal bolardym.
Şatlyk.
Hormatly Şatlyk!
Gastritli näsaglara berhiz tutmak bejerginiň esasy bolup, keseliň ýiti hem-de dowamly döwürlerinde onuň düzümi üýtgäp biler.
Gastroenterolog-lukmanlaryň maslahat bermegine görä, iýilýän iýmitler we içgiler juda sowuk ýa-da gyzgyn bolmaly däldir. Gaty iýmit gowy çeýnelip, günüň dowamynda birnäçe gezek (5-den az däl) az-azdan iýmitlenme dogry hasaplanýar.
Gastritiň ýüze çykyş görnüşine görä, berhizleriň düzümi üýtgäp biler.
Aşgazan şiresiniň pes işlenip çykmasy bilen geçýän gastritlerde ýagly bolmadyk et, balyk, dürli çorbalary, turşy bolmadyk süýt önümleri, täze bolmadyk (düýnki-öňňünki) çörek, süýt, bişirilen ýumurtga, mesge, gowy bişirilen şüleler maslahat berilse, şiräniň köp bölünip çykmasy bilen geçýän görnüşinde bolsa, berhiz onuň işlenip çykmasyny azaltmaga gönükdirilen bolmalydyr.
Onuň üçin berhize ýagly bolmadyk eti, owradylan gök önümlerden taýynlanan ýagsyz çorbalary, ownuk makaron önümleri, mazaly bişirilen dürli şüleleri goşmak peýdalydyr. Şonuň ýaly-da, çaý, kakao, kofe içmäge rugsat berilýär.
Gastrit keselinde tutulmaly berhiziň aýratynlyklary barada ýakyn günlerde saýtymyzda çykjak "Gastrit: görnüşleri, alamatlary, bejergi çäreleri" diýen makalada giňişleýin gürrüň ediler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
6 aý ozal
Ol pahyr boldy bendañ imany hemra bolsun ýatan ýeri yagty bolsun
6 aý ozal
Name etjekdin ony cisijek
6 aý ozal
Karkaracy men shonun saydyny nadip tapmaly ertir comdan men jigisi bolyan shonun
6 aý ozal
Ertir.com yapyk dur. Achylan wagty goraymesen
6 aý ozal
jennel mana shonun kabir maglumatlary gerekdi Eyranda bolan wagtyndaky ozi barada yazanlaryndan gozlejek bolyan gyz doganymyza aydypdyr gerek bolsa sho yerde bardyr maglumat diyip
6 aý ozal
www.bayramtm.com
Shu agan pahyryn shahsy blogy. Shol yerde yazgylary bardyr ozuni bejertmei baradaky
6 aý ozal
sağ bol ata kop kop tanryyalkasyn
6 aý ozal
yunus.alashow@gmail.com
ertir@veriloft.com
Şu iki e-pocta adresi ertir saydyny açan adam şol adrese hat yaz sana jogap yazar kömek eder sana
6 aý ozal
https://mobile.twitter.com/bayramtm/media


text:
TOÝ DESSURLARY
Halkymyzyň şahandazlygyny, däp-dessurlaryny, edim-gylymlaryny, milli ýörelgelerini giňden suratlandyrýan toý dessurlary gadymylygyny saklaýanlygy bilen hem ünsümizi özüne çekýär. Joşup gelýän gülli ýazlary ýada salyp, bezemen ýigitleri, näzikden edaly gyzlary, agrasdan parasatly ýaşululary, ýaňy dünýäniň şatlygyny duýup başlan bigam çagalary bilen ajaýyp bir görnüşi peşgeş berýän türkmen toýlary halkymyzyň her bir däbiniň, dessurynyň gadyr-gymmatyny bilýändiginiň, milli medeniýetimiziň sarpasyny saklaýandygynyň subutnamasydyr. Gadymy dünýäniň gapysyndan ätlän bäbejigini toý bilen garşylaýan ilimizde «Bäbek toýy» «Diş patrak toýy» bilen sepleşer gider. Sagdynja ösüp barýan perzendiniň durmuşa täze gadam basanyny hamrak eneler asla unutmazlar. «Ädim çörek» ýa-da käbir ýerlerde atlandyrylyşy ýaly «Gadam çörek» ederler. Goňşy-golam ýaşajyk balalary, agtyk-çowluklary bilen gelip, toýuň şowhunyny artdyrarlar. Şeýdip, «Ýaş toýy» diýer, «Sünnet toýy» diýer, biri-birine tirkeşer gider. Toýlar başy bolan «Gelin toýy» bolsa täze bir maşgalanyň döreýänligi, iki sany ýaş juwanyň ykbal kürekleriniň bir ele geçip, bir bagy suwarýandyklary bilen hem öz many-baýlygyny artdyrar. Ine, şu toýlaryň her biriniň özüne görä gelşigi, şatlyk-şowhuny, mynasyp däp-dessury bar. «Bäbek toýunda» pişmelik hamyry gelniň aýal doganyna ýugurdyp, iki uýanyň içgin hal-ahwal soraşmagyna esas döreden halkymyz «Diş toýunda» gury patrak bilen oturmaz-da, çagajyklaryň saglygyny has gowulandyrmagyň aladasy bilen süýtli aşam bişiriberer. Gapydan giren bagtyň parasy ýaly gelnini öňünden sowgat-salama beslär, «halat geçirer», «dokuz biçer», «şeýtan geçmez» eder, garaz, ýaş maşgalanyň bir ylahy duýga berlip ýaşamagynyň aladasyny eder. Toý gününiň öňüsyrasy «Geňeş toýuny» belläp, üýşüp gelen dogan-garyndaşynyň, dost-ýarynyň berjek maslahatyny janyna melhem eder. Geňeşden soň «atgulak asar», uly toý güni gelin getirip, daş-töweregi nurana gözellige beslär. Düşen maşgalasy bilen alaçaly ýag ýaly garylyp-gatylyp gitsin diýen ýagşy niýetler bilen gelniniň sag elini sary ýaga, sol elini ak una batyrar. Jemläp aýdanymyzda, türkmeniň toý dessurlarynyň her biri halkymyzyň iňňän gadymy medeniýetiniň bir bölegi bolup, baý many-mazmuna eýedir. Toý däpleriniň arasynda «Ýegen paýynyň» hem uly ähmiýeti bardyr.
Ýegen — uja ýagy
18-20 ýyllap atasy öýüniň mährinden ganyp kemala gelen gyzy kejebeläp, toýlap-tomaşalap durmuşa atarmak ilimizde uly mertebe saýylýar. Oňa ene-atadan beter erkek doganlary begenýärler. Sebäbi asyllylygy, edep-ekramlylygy bilen «gyzyl ýüzlerini soldurmadyk gyz uýalarynyň» abraý-mertebesi olaryň ýigitlik namys-arlylygyny has beýige galdyrýar. Uýalarynyň düşen öýüniň agzybir, abraýly, asylly ýerler bolmagy, giýewiň akylly-başly, hünärli, tertip-düzgünli bolup çykmagy olary begendirýär. Erkek doganlar üçin uýalarynyň eziz bolşy ýaly, olardan önen perzentler-de mähribandyr. Şonuň üçin hem parasatly ata-babalarymyz «Ýegen — uja ýagy» diýen aýtgyny döretmek bilen, daýy-ýegen gatnaşyklarynyň arzysyny artdyrypdyrlar. Ejesi bilen baba-mamalarynyňka görme-görşe gelýän ýegenler şol öýde özleri üçin ýene-de bir gadyrdan, howandar adamyň bardygyna ynanypdyrlar we dogumly hereket edipdirler. Şol sebäpli-de «Daýyly oglan dartykdyr» diýen paýhasly jümle döräpdir. Daýylarynyň toýlarynda ýegenleriň ýörite adynyň tutulmagy, serpaýlanmagy, toý saçagynda paýynyň bolmagy hem şol mähirli gatnaşyklaryň netijesidir. Şeýle toýlarda ýegene daýysy tarapyndan berilýän etli omaça «ýegen paýy» diýlip atlandyrylýar. Çaganyň toý gazanynyň başyna getirilenini gören daýysy dessine ýetip gelip, etli kersenden bir omaça alyp, onuň eline tutdurýar. Bu dessuryň örän giň manysy bar. Ýegeniň daýysy bilen agzybir gatnaşykda bolmagynyň aňlatmasy bolan bu dessur iki doganyň arasyndaky agzybirligi has-da artdyrýar. Ýegenlerinden ýerlikli maslahatyny gysganmaýan, gerek ýerinde hemaýat berýän erkek doganlar öz uýalary üçin hem hossar, hem-de ýakyn ýürekdeş adam. Ata-ene garrap, bakyýete göç eýlänsoň hem şol öýüň mähribanlygyny, ýylysyny doganlaryndan, jigilerinden, gelnejelerinden alýan durmuşa çykan gyz maşgalanyň süňk hossary erkek doganlary hasaplanýar. Kemally ýegenler akylly-başlylygy, edep-ekramlylygy, hünär taýýarlygy bilen şol gatnaşyklary has-da pugtalandyrýarlar.
Süregçi
Toýdan öň gyza halatdyr mal geçirmek ýaly dessurlar halkymyzyň ýönekeýje zatdan hem şatlyk-şagalaň ýasap bilýändigini subut edýär. Guda boljak taraplar ylalaşandan soň, çykjak gyza mal geçirilýär. Bu işe, esasan, erkek kişiler gatnaşýarlar. Oglan tarap gyz ýerine äkidiljek mallaryň boýnuna yrym üçin ýaglyjak baglaýarlar. Oba içinde geçiriljek mal ulagly däl-de, sürlüp eltilýär. Ine, şol mallary sürüp eltýän ýigitlere hem «süregçiler» diýilýär. Olaryň ýany bilen dile çeper, şahandaz, hakyny gidermeýän adamlaryň biri hem kömekçi bolup gidýär. Gudalaryň gapysyndan baranlarynda ýaňky dilewar adam süýjüdillilik bilen: «Guda, tüweleme, gelnimize gaty semiz mal geçirýändiris. Ýanyna hiç zat goşmasaňyz hem toýuňyzy sowar. Eti dagy edil owuz ýalydyr. Muny öýlenjek ýigit ýörite baga bakdy» diýip, getiren malynyň tarypyny ýetirýär. Eger gyza geçirilýän mal göleli sygyr ýa-da köşekli düýe bolsa, onda ol dilewarlyk bilen: «Nesip etsin, gudalar. Tohum mal geçirýändiris. Hä diýmän ikimiz dört bolar, dördümiz süri çykar. Şonda bizi hem ýadyňyzdan çykarmaň. Indiki gölejigini agtygyňyza inji bereweriň» diýip, tä öý eýesi razy bolýança degişmä salyp, malyň ýüpüni elinde saklaýar. Şol pursatda gyzyň hossarlary joşup söz beräýse dagy onuň aşygynyň alçy gopdugydyr. Onda bu şahandaz adam toý eýesi tarapyndan hem serpaýlanýar.
Goluna ýaglyk baglady, ýürekleri awlady
Toý däpleriniň arasynda toýda hyzmat edýän adamlara aýratyn hormat-sylag edilendigini aňladýan dessurlar bar. Ilimizde toýa hyzmat etmek, köpçülige garylyp-gatylyp, märekäniň şowhunyny artdyrmak uly derejeleriň biri saýylýar. Kim çaý gaýnadyp, nahar ataryp, kimseleri saçak bezäp, toý eýesini goldaýar. Halkymyzyň birine bolan: «Toýuňda gaýtaraýyn» ýa-da «Toýuňda gaýtsyn» diýen hoşallyk jümlesiniň manysy, gör, nirede jemlenýän ekeni. Toýlarda gallaçylarymyzyň maňlaý deri bilen kemala getiren ak bugdaýynyň unundan dürli toý çörekleri taýýarlanýar. «Çelpek», «gatlama», «byzmyk», «pişme», «ýagly petir», «gury petir», «süýtli çörek», «maýaly çörek», «gömme çörek», «gatlakly nan» bişirilip, toýa gelen märekä mynasyp hyzmat edilýär.
Toýlarda tamdyra girip, toý çöreklerini ýapýan, gyzgyn ýagly gazanyň başynda durup, dürli çörek önümlerini bişirýän zenanlara aýratyn sarpa goýulýar. Toýuň şowhunyny artdyryp, gülşüp-degşip oturan zenanlaryň biri öý eýesine degip, söz açýar: «Jemal daýza, gatlama bişirýän gelin elim agyrýar diýýär. Hany, toýa niýetläp goýan ýaglyklaryň biri bilen onuň elini seýikläp goýber» diýip degişýär. Öýüne gelin geljek enäniň hem begenjinden aýagy ýere degmez. Ol bu degişmä minnetdarlyk bilen ýylgyryp, jogap berýär: «Ýaglygyň gowusyny baglarys, onuň goluna» diýip, gatlamaçy gelniň hem-de kömekçileriniň hersiniň çiginlerine owadan ýaglyklardan daňyp çykýar. Bu pursatda degişme, henek-ýomak keýpleri has-da çaglaýar. Töwerekde «eli agyrýan zenanlar» köpelýär. Öý eýesi muňa juda hoşwagt bolup, hiç zat gysganman, olara hem ýaglyk paýlap çykýar. Şeýlelikde, gollaryna ýaglyk baglanyp, ýagşy arzuw-niýetlere beslenen mährem ýürekler awlanyp, toý süýjüliginiň arzysy has-da artýar.
Baýram Muhammedow
kitaphanachy


text:
4 Eylül 2016 Pazar
Prezidentimiz Yslam Karimowyň Aradan Çykmagy Zerarly Matam Çärelerine Gatnaşdy
Özbek Lideri 2-nji sentýabrda 79 ýaşynyň içinde beýnisine gan inmegi zerarly aradan çykdy. Bu gün Samarkandyň ýaşaýjylarynyň müňlerçesi Özbegistanyň Prezidenti Yslam Karimowyň Daşkentden şäheriň howa menziline getirilen jesedini garşy aldylar. Howa menzilinden Samarkandyň merkezine çenli adamlaryň akymy hatara düzüldi.
Registan meýdançasynda matam çäresi tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar Şahi-Zinda taryhy gonamçylyga tarap ugradylar. Bu ýerde orta asyryň görnükli işgärleri, şeýle hem Yslam Karimowyň ene-atasy jaýlanypdyr. Olaryň golaýynda, maşgala aramgähinde Özbegistanyň ilkinji Prezidenti musulman däplerine laýyklykda jaýlandy.
Özbegistanda üç günlük matam yglan edildi.
Ýerli wagt boýunça günortan başlanan resmi hoşlaşmak çäresi meşhur Registan meýdançasynda, özbek Lideriniň Samarkantdaky kabulhanasynda geçirildi.
Görnükli döwlet işgärini soňky ýoluna ugratmak üçin diňe bu ýurduň raýatlary däl-de, eýsem, dünýä döwletleriniň on ýedisiniň wekiliýetleri, şol sanda Türkmenistanyň, Owganystanyň, Täjigistanyň Prezidentleri, Russiýa Federasiýasynyň, Belarusyň, Gruziýanyň, Gazagystanyň we Gyrgyzystanyň premýer-ministrleri, Hytaýyň, Koreýa Respublikasynyň, Ukrainanyň we beýleki döwletleriň wise-premýerleri geldiler.
Çärede Özbegistan Respublikasynyň hökümetiniň adyndan ýurduň premýer-ministri Şawkat Mirziýoýew söz sözledi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa söz berildi.
Milli Liderimiz matam çäresinde çykyş etmek bilen, öz kärdeşi, dogany we dosty Yslam Karimow bilen hoşlaşyk sözlerini beýan etdi.
Biz şu gün Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Garaşsyz döwletiň ilkinji Prezidenti Yslam Abduganiýewiç Karimowyň biwagt aradan çykmagy zerarly tutuş türkmen halkynyň adyndan çuňňur gynanjymyzy beýan edýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Merhumyň şahsy aýratynlyklary barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz onuň öz halkyny, eziz Watanyny çuňňur söýendigini hem-de onuň abadançylygy we gülläp ösmegi ugrunda ägirt uly işleri bitirendigini, Özbegistanyň Garaşsyzlygynyň gözbaşynda durandygyny nygtap, onuň “belent ruhly, hakyky watançy, görnükli syýasatçy we döwlet işgäri” bolandygyny aýtdy.
Onuň ähli oňyn başlangyçlary halkara derejesinde uly goldawa eýe bolýardy. Onuň ýolbaşçylygynda Özbegistan täze durmuşy gurmagyň düýpli meselelerini çözdi hem-de uly üstünlikleri gazandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Yslam Karimowyň türkmen-özbek gatnaşyklaryny ösdürmäge uly goşant goşandygyny aýratyn belledi, ol gatnaşyklar hemişe ata-babalarymyzyň parasatly wesýetlerini dowam etdirýän biziň halklarymyzyň gadymdan gelýän dostluk we köpasyrlyk hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna esaslanýar. Biz ony örän söýýärdik, ol Türkmenistanyň hormatly il ýaşulusy boldy hem-de biziň halkymyzyň arasynda uly hormatdan peýdalanýardy.
Türkmenistanyň Baştutany Yslam Abduganiýewiçiň aýdan many-mazmunly sözlerini ýatda saklaýandygyny, onuň durmuşda iň gymmatly zat, bu biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky ynamdyr, bu örän uly baýlykdyr, biz hemişe onuň gymmatyna düşünmelidiris hem-de ony berkitmelidiris diýip aýdandygyny ýatlady.
Türkmenistanlylar siziň ýurduňyzyň iň ýakyn dostlary bolmak bilen, bu gün siz bilen hasrat çekip, siziň derdiňizi paýlaşýarlar. Diňe bir paýtagtymyzyň däl-de, eýsem, tutuş ýurdumyz boýunça seýilgähler, meýdançalar Yslam Karimowyň adyny göterer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Görnükli döwlet işgäri, öz Watanynyň wepaly ogly Yslam Abduganiýewiç Karimow baradaky ýakymly ýatlamalary biz hemişe öz kalplarymyzda saklarys. Boljak işe çäre ýok. Yslam Abduganiýewiç Karimowyň bitiren işleri, goý, geljekki nesiller tarapyndan dowam etdirilsin diýip, türkmen Lideri hoşlaşyk çykyşyny tamamlady we Yslam Awduganiýewiç Karimowyň ýatan ýeriniň ýagty hem-de jaýynyň jennet bolmagyny, Beýik Biribardan oňa iman baýlygyny bermegini diledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Prezident Yslam Karimowyň ýagty ýadygärliginiň hormatyna gül çemenini goýdy hem-de oňa baş egip, özbek Lideriniň hatyrasyny tutdy. Türkmen Lideri Yslam Abduganiýewiçiň dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna, Özbegistanyň hökümetiniň agzalaryna, tutuş özbek halkyna duýgudaşlyk sözlerini beýan etdi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystan Respublikasyna döwlet saparynyň çäklerinde Watan goragçylarynyň ýadygärligine gül dessesini goýup, Gazagystanyň halk gahrymanlaryny hatyralady.
Ýakynda Astanada, “Akorda” köşgünde ýokary derejedäki türkmen-gazak gepleşikleri geçirildi. Şol gepleşikler netijeli syýasy gatnaşyklary has-da ösdürmäge, döwletara söwda-ykdysady hem-de medeni-ynsanperwer aragatnaşyklary giňeltmäge itergi bermek üçin täze ugurlary kesgitledi.
Duşuşykda bellenilişi ýaly, dünýä derejedäki esasy meselelere bolan umumy garaýyş, hoşniýetli goňşuçylyk däpleri, özara hormat goýmak, açyklyk we ynanyşmak, ruhy gymmatlyklaryň umumylygy ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň binýadydyr.
Şeýle egsilmez gymmatlyklaryň biri faşizme garşy ýowuz gandöküşikli söweşde mähriban topragyň azatlygyny goran merdana goragçylaryň, häzirki we geljekki nesilleriň röwşen geljeginiň bähbidine wepat bolanlaryň hatyrasyny tutmakdyr. Agyr uruş ýyllarynda gaýduwsyz türkmenistanly esgerleriň müňlerçesi beýleki doganlyk halklaryň wekilleri bilen egin-egne berip, janlaryny aýaman frontlarda söweşip, deňsiz-taýsyz edermenlik we gahrymançylyk görkezdiler. Şolaryň arasynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhamet Annaýew hem bar. Onuň ömür ýoly häzirki wagtda türkmen ýaşlary üçin hakyky watançylygyň, ak ýürekliligiň hem-de borja wepalylygyň nusgasy bolup hyzmat edýär.
Çeşme: TDH


text:
Ujypsyz ýaralardaky nyşanlar we alamatlar:
Inçejik gan damarlaryndan akanynda gan ýarajyklardan edil syzýan ýaly bolýar.
Gan pes basyş bilen akyp çykýar.
Inçejik gan damarlaryndan gan gyzyl gan damaryndan çykan ýaly açyk reňkli däl.
Ganyň goýulmagy derrew bolup geçýär.
UJYPSYZ ÝARALARDA ILKINJI KÖMEK:
Ýarany zyýansyzlandyrylan serişdeli ergin ýa-da sabynly suw bilen ýuwyň.
Hapalanan ýaralary arassalamak üçin arassa desmaly ýa-da zyýansyzlandyrylan hasany ulanyp: mydama ýaranyň ortasyndan
gyrasyna tarap hereket edip başlaň.Ýara her indiki täze täsir etmeklikde desmaly çalyşyň.
Daňy daňyň.
Lukmanyň kömegi diňe haçan-da ýaranyň azyp,ganyň hapalanmagyna alyp barjak howpy bolanynda gerek.
Ýarany ýuwmak üçin spirt ulanmaň.
Içki gan akmanyň nyşanlary we alamatlary
Içki gan akmany anyklamaklyk daşky gan akmany anyklamakdan has kyn,sebäbi onuň nyşanlary we alamatlary beýle aýdyn bildirmeýärler we birnäçe wagt geçeninden soň ýüze çykyp bilerler
Deriniň we şikesiň töwereginiň gögermegi (gögerme emele gelmegi)
Ýumşak şikes agyryly,çişen ýa-da el bilen barlanylanynda gaty.
Mysal üçin,garyn boşlugyna içki gan akmada “gaty”garyn.
Ejir çekenin tolgunma ýa-da biýnjalyklyk duýmagy.
Ýygylyşan gowşak puls, ýygy-ýygydan dem alma.
Solgun,ellenilip görleninde sowuk ýa-da çygly deri.
Ganyp bolmaýan teşneligi duýmaklyk.
Husuň derejesiniň peselmegi.
Bedeniň tebigy deşiklerinden (agyz,burun,gulak we ş.m )gan akmagy.
Içki gan akmada ilkinji kömek.
“03-e” jaň edip derrew tiz kömegi çagyryň.
Islendik ýagdaýda ilkinji kömegi bermekligiň esasy kadalary boýunça hereket ediň.
Ilkinji kömegi şokdaky ýa-da onuň ösmeginiň oňuni almakdaky ýaly beriň.
Sowuk melhem agyryny ýenilleşdiryär we çişi aýrýar.Buz ulananyňyzda
ony şikeslenen ýerine goymazyňyzdan oň hasa,polotensä ýa-da mata dolaň.
Sowuklygy her bir sagatdan 15 minutlap goýuň.
Içki şikeslenmäni ýeňilkellelik bilen “ýönekeý gögerme”diýip kabul etmek bolmaz.Ejir çekeni seredip görüň,onuň içki agzalarynyň düýpli şikesiň ýokdugyny kesgitlemäge çalyşyň.
Ref.iatp.edu.tm/ilkinjikomek
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
Marinadlar, miwe şerbetleri we beýleki gaplanan däneli ekinleriň ýapmasy gyş paslynyň iň bir söýlüp iýilýän iýmitleri hökmünde tanalýar. Şeýle önümleri öndürýän kärhanalaryň hatarynda Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň Abadan önümçilik kärhanasyny mysal görkezmek bolar. Diýarymyzda marinad önümlerine bildirilýän islegi kanagatlandyrmakda bu kärhana ençeme ýyl bäri öndürijilikli hereket edip gelýär. Ösen tehnologiýa enjamlarynyň kömegi bilen önüm öndürýän kärhanada önümleriň görnüşini artdyrmaga söwdany ýokarlandyrmagyň netijeli usuly hökmünde garalýar. Täze önümler ýa-da şol bir önümiň gabynyň üýtgedilen daşky keşbi satuwy güýçlendirmegiň esasy bolup durýar.
Kärhanada 20 hünärmen zähmet çekip, olar alma, käşir, beýi mürepbesi, gaplanan hyýardyr pomidor ýaly önümleriň 10 töweregi görnüşini öndürýärler. Önümlere gara burç, bolgar burç, sarymsak, lawr ýapragy ýaly tebigy yslandyryjylar goşulyp, tagamy has hem baýlaşdyrylýar. Kärhanada ýakynda 400 gramly, konserwirlenen mekgejöwen we gök nohut ýapmasynyň önümçiligi-de ýola goýuldy. Tagam we işdäaçar taýýarlamakda giňden sarp edilýän bu önümlere söwda nokatlarynda isleg barha artýar. Kärhananyň kuwwatlylygy her günde 2000 şertli banka önüm öndürmäge mümkinçilik berýär. Geljekde bu ýerde ajy we süýji üwmejiň önümçiligini ýola goýmak göz öňünde tutulýar. Ýerli önümçiligimizde gazanylýan şeýle öňegidişlikler Watanymyzyň ykdysady gülläp ösüşiniň binýadynyň barha pugtalandyrylmagyna oňyn itergi berýär.
Tagamy aýrybaşga, lezzeti üýtgeşik marinad, mürepbe we däne ýapmalaryndan almak isleseňiz, Abadan önümçilik kärhanasynyň önümleri siziň göwün islegiňizi kanagatlandyrar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň gümrük gullugyny guramaçylyk we işgärler bilen üpjün etmek, halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriniň möhüm çatrygy derejesine eýe bolan ýurdumyzyň çäginden geçýän ýükleri örän düýpli barlamak boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Prezident bu wezipäni Döwlet howpsuzlyk geňeşini harby we hukuk goraýjy edaralaryň şu ýylyň ilkinji çärýeginde alyp baran işleriniň netijelerine bagyşlanan mejlisinde kesgitläp goýdy.
Hususan-da, döwlet Baştutany döwrebap tehnologiýalary peýdalanmagyň, düzümiň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň, ýurdumyzyň barlag-geçiriş nokatlarynyň işgärleri üçin okuwlary we amaly dersleri yzygiderli geçmegiň hasabyna iş usullaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygyny nygtady.
«Demirgazyk-Günorta» we «Gündogar-Günbatar» ulag geçelgelerini ösdürmek, Hazar we Gara deňiz sebitlerinde ulag aragatnaşygyny işjeňleşdirmek häzirki wagtda Türkmenistanyň daşary ykdysady syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarydyr. Bu ugurdaky başlangyçlar Merkezi Aziýa döwletleriniň Ýewropanyň, Günorta-Gündogar Aziýanyň, Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykýan ulag-kommunikasiýalaryny ösdürmeklige gönükdirilendir.
Hususan-da, ýükleriň demir ýol, awtomobil, howa we deňiz gatnawlary Türkmenistanyň daşary ykdysady aragatnaşyklarynda örän möhüm orun eýeleýär. Ýylyň-ýylyna ýurdumyza getirilýän senagat enjamlarynyň, awtotehnikalaryň, metal önümlerini we beýleki önümleriň sany artýar. Öz gezeginde, daşary ýurtlara iberilýän polipropilen, koks we beýleki nebit önümleriniň, himiýa we gurluşyk önümleriniň möçberi barha artýar.
Şeýle hem Türkmenistandan geçirilýän üstaşyr ýükleriň hem möçberi barha artýar.


text:
Zenanlaryň durmuşynda öz geçiş aýratynlygy, alamatlary we getirýän üýtgemeleri bilen aýbaşydan galma döwri uly özgermeleriň başyny başlaýar. Aýbaşydan galma döwri – genetiki nukdaýnazardan meýilleşdirilen, bedeniň adaty ýagdaýy bolup, 45-55 ýaş aralygynda aýallarda aýbaşynyň kesilmegi bilen häsiýetlendirilýär.
Ýaşaýan ýerine, howa şertlerine, milletine we başga faktorlara bagly bolmazdan, hemişe hem bu döwrüň başlanma möhleti üýtgewsiz bolupdyr. Onuň başlanjak wagtyna diňe nerw dartgynlylygyň güýçlenmegi (meselem, uruşlar), sosial- ykdysady şertleriň ýaramazlaşmagy (fiziki we ruhy ýadawlylyk, ýeterlik iýmitlenmezlik) täsir edip bilýändir.
Lukmançylyk edebiýatynda aýbaşydan galma döwrüni "klimaks", "klimakteriki döwri" diýip hem atlandyrylýar.
Kadaly geçýän aýbaşydan galma döwri üçin aýalyň bedeniniň hemme ulgamlarynyň üýtgemesi, esasan hem önelgelilik ulgamynyň işiniň kesilmegi adaty bolsa-da, onda ýüze çykyp biljek kynçylyklar bedendäki näsazlyklar bilen baglanşyklydyr.
Bu döwürde ýüze çykyp biljek kynçylyklaryň sebäpleri köp dürlüdir: sosial-ykdysady özgermelere uýgunlaşmak, maşgalada ýüze çykýan kynçylyklar (adamsynyň ölümi, aýrylyşma, çagalarynyň durmuşyndaky kynçylyklary ýeňip geçmäge kömekleşmek, agtyklara terbiýe bermek, ata-enesiniň ölümi) jynsy ulgamyň keselleri, bedeniň başga dürli keselleri (ýüregiň işemiýa keseli, süýji keseli, ateroskleroz, endokrin keselleri we başgalar).
Aýbaşydan galma döwründe ýüze çykýan ýaramaz üýtgemeleriň gelip çykyşy hem dürli faktorlar bilen baglanşyklydyr.
Käbir öwrenijiler ol üýtgemeleri jyns gormonlarynyň emele gelşindäki näsazlyklar bilen baglanyşdyrsalar, beýlekileri gipotalamusyň we gipofiziň kadalaşdyryjy işiniň bozulmagy bilen düşündirilýär.
Bu döwür bilen baglanşykly kynçylyklar aýallaryň 20-40%-de duş gelip, oba ýerlerinde ýaşaýan aýallara garanyňda, şäherde ýaşaýan aýallarda ol has ýygy duş gelýändir.
Bu döwrüň ilkinji "buşlukçylaryna" kellä we eginlere gyzgynlygyň inmegi, gan basyşynyň peselmegi ýa-da ýokarlanmagy, kellagyrylar, bedeniň gyzgynynyň üýtgäp durmagy, üşütmeler ýaly alamatlar degişlidir.
Estrogen gormonlarynyň azalmagy we alyş-çalyş ýagdaýlarynyň peselmegi semizlige we bedende suwuň saklanmagyna getirip biler.
Köplenç bedende ýag gatlagy deň derejede ýygnanman, ol esasan alkymda, garynda, ýanbaşda, butlarda has köp ýygnanyp bilýändir.
Alyş-çalyş ýagdaýlaryň üýtgemegi we dokumalarda suwuň ýygnanmagy bogunlarda we myşsalarda agyrylaryň döremegine getirip bilýändir.
Jynsy gormonlaryň azalmagy ýatgyyň içki gatlagynyň (endometriýanyň) kadaly üýtgemegini bozup, onuň çendenaşa ösmegini we howply täze döremelere getirýän ýagdaýlary ýüze çykaryp biler.
Şunuň ýaly ýagdaý köplenç aýbaşydan galma döwründe ýatgydan gan gelmeleriň sebäbi hem bolýandyr.
Gormon ýetmezçiligi jynsy agzalaryň üýtgemegine getirýär. Uly we kiçi jynsy dodaklar ýukalýar, nemli örtügi gury bolýar. Jynshana girelge daralýar, ol öz çeýeligini ýitirýär. Jynshana neminiň azlygy jynsy gatnaşyklary kynlaşdyryp biler.
Bu döwürde aýallaryň 20%-de peşew çykaryjy ulgamynda üýtgemeler ýüze çykýar. Olaryň emele gelmegi peşew çykaryjy we jynsy agzalaryň aşak düşmegine getirýän anatomiki we gormonal üýtgemeleri, sowuklama keselleri, dokumalaryň çeýeliginiň peselmegi ýaly faktorlar bilen baglydyr. Şolar netijesinde, peşew haltanyň we peşew çykaryjy kanalynyň ýiti ýa-da dowamly sowuklamasy döräp biler.
Aýallarda çalt-çaltdan buşukma, gijeki buşukmalaryň köpelmegi, kynlyk bilen buşukma, peşewi saklap bilmezlik alamatlary ýüze çykyp biler.
Bu döwrüň giçki alamatlaryna süňkleriň çeýeliginiň peselmegi (osteoporoz) ýaly howply ýagdaý hem degişlidir.
Adatça, ýaş ulaldygyça, aýallarda we erkeklerde süňk dokumasynyň ýukalmagy bolup geçýändir. Ýöne aýallarda ol 50 ýaşdan soň başlansa, erkek adamlarda biraz giç, 70 ýaşdan soň başlanýar.
Süňk dokumasynyň azalmagy, turba şekilli süňklere garanyňda, oňurgada has çalt bolup geçýär. Şonuň üçin gartaşan aýallaryň boýy kiçelip, oňurganyň yza çykmagy (kifoz) bolup geçýändir. Oňurgada agyrynyň döremegi aýbaşydan galma döwrüniň gaýraüzülmelerine degişlidir.
Osteoporozyň saglyk üçin howplulygy, erkeklere garanyňda, aýallarda 50 ýaşdan soň dürli süňk döwülmeleriň (bilegiň, but süňküniň, çüýjükligiň döwilmegi) ýygylygynyň 10 esse artýanlygy bilen düşündirilýär.
Lukmançylyk edebiýatynda, önelgelilik ýaşyndaky aýallar bilen deňeşdirilende, gartaşan aýallaryň arasynda (50 ýaşdan soň) ýürek keselleriň ýygy duş gelýänligi barada deliller bardyr.
Ýaş erkek adamlara garanyňda, ýaş aýallarda ýürek keselleri juda seýrek duş gelse-de, gartaşanlyk döwründe bu görkeziji erkek adamlar bilen deňleşýändir.
Ýürek-damar ulgamynyň işiniň bozulmalary estrogen ýetmezçiligi bilen düşündirilýär.
Aýalda ýüze çykýan ruhy-emosianal bozulmalar gaharjaňlyk, işjeňligiň we ýatkeşligiň peselmegi, ukynyň bozulmagy, howsalaly ýagdaýlaryň döremegi, işdäsizlik ýaly alamatlar bilen ýüze çykyp biler.
Bu bozulmalara garşy durma dürli aýallarda dürli-dürli bolup biler: aýallaryň käbiri bu üýtgemelere uýgunlaşyp, her hili usul bilen oňa garşy durýan bolsalar, başgalary bu bozulmalaryň ugruna gidip, rahatsyzlyga, gamgynlylyga sezewar bolýarlar.
Aýbaşydan galma döwrüniň alamatlarynyň ýüze çykyş derejesine, häsiýetine baha bermek, bedende gyzgynlylygyň ýüze çykma ýygylygynyň derejesine görä kesgitlenýär.
Bir günüň içinde gyzgynlyk inmeleriň sanynyň 10-dan az bolmagy-ýeňil görnüşi, 11-20 gezek-orta we 20-den köp agyr görnüşi häsiýetlendirilýär.
Aýal saglygy üçin aýgytly bolan, aýbaşydan galma döwrüniň alamatlaryna gözegçilik edip, bedende bolup geçýän özgermeleri kadalaşdyrmalydyr.
Bu çäre maşgala lukmanyň, endokrinolog, ginekolog, newropatolog, kardiolog lukmanlarynyň gatnaşmagynda alnyp barylmalydyr.
Bejeriş usullary ýüze çykýan alamatlaryň derejesine,dowamlylygyna, ugurdaş beden kesellerine baglylykda alnyp barylmalydyr. Aýala gürrüňdeşlik netijesinde bu döwürde ýüze çykýan alamatlar, olaryň sebäpleri barada maglumatlar ýetirmelidir.
Zähmet bilen dynç almagy kadaly gezekleşdirmek, fiziki maşklar, tebigy faktorlary ulanmak bilen irdenki we agşamky gezelenç etmeleri hemme aýallara maslahat bermek peýdalydyr.
Iýmite köp mukdarda ir-iýmişleri, gaýnadylan ýagsyz sygyr etini, süýt önümleri, şüle we greçka ýaly däne önümleri goşmalydyr.
Doňuz etini, ýagly guş etini, gandy, duzy, hamyrly önümleri az kabul etmek maslahat berilýär.
Şokolad, ýiti içdäaçarlar, goýy kofe we spirtli içgilerden gaça durmalydyr.
Aýbaşydan galma döwrüniň agyr geçýän görnüşlerinde deňizde, kölde, howdanda suwa düşmek, kislorodly, hwoýaly, ýodobromly wannalary kabul etmek, suwly owkalamalar nerw ulgamyna peýdaly täsirini ýetirip biler.
Merkezi we wegetatiw nerw ulgamynyň işini kadalaşdyrmak maksady bilen şirguýruk we pişik dyrnak otlarynyň gaýnatmalaryny 1 nahar çemçeden günde 2-3 gezek kabul etmek maslahat berilýär.
Wegetatiw nerw ulgamynyň bozulmalaryna görä, rezerpin, obzidan, tawegil, belladonnanyň spirtli garyndysy berilýändir.
Klimakteriki döwrüň alamatlary dürli ugurdaş keselleri (ýokary gan basyşy, ýüregiň işemiýa keseli, demgysma) bilen utgaşanda bolsa, doly bejeriş tapgyryny degişli lukmanlaryň gözegçiligi astynda geçirmelidir.
Bu döwrüň ýaramaz alamatlaryny aradan aýyrmak üçin gormon serişdelerini hem ulanmak maslahat berilýär.
Estrogen serişdelerini öňüni alyş çäresi ýa-da bejergi üçin ulanmak, ýörite görkezmeler boýunça geçirmelidir.
W.P. Smetnigiň bellemegine görä, estrogenleri ýokary mukdarda we dowamly kabul etmek, olaryň howply täze döremeleri döretme häsiýetini ýüze çykaryp bilýändir.
Estrogen serişdelerinden estriolyň toparyny (estriol, owestin, sinapauza) bellemeklige ýykgyn edilýär.
Estriol saýlama ýagdaýda, ýatga täsir etmezden, peşew çykaryş we jynsy ulgamyň aşaky bölümlerine çeýelik berip, dokumalaryň häsiýetini üýtgetmäge ukyplydyr. Bu serişde şeýle-de, ýürek myşsasyna, derä ýaramly täsir edip, uglewod we ýag çalşygyna täsir etmeýär.
Estrogen serişdeleri melhem, jynshana şemleri görnüşde hem ulanylyp bilner.
Estrogenler bilen bejergiden soň, ýatgynyň içki gatlagynyň kadaly üýtgemegi üçin 10-15 gün gestagen serişdeleri ulanylýandyr.
Bu maksat üçin ýag çalşygyna täsir etmeýän progesteronyň serişdelerini ulanmak (dýufaston, siproterona asetat) bolýar.
Soňky ýyllarda gormon bejergisini geçirmekde utgaşykda çykarylýan serişdeler: klimonorm, klimen, siklo-proginowo ulanylýar.
Nerw ulgamynyň klimakteriki bozulmalaryna garşy estrogen häsiýetli serişdeler hem giňden ulanylýar. Olara klimadinon serişdesi degişlidir. Ol öz düzüminde käbir goşundylar bilen simisifuga ösümliginiň kökünden alnan ekstrakty saklaýandyr. Damja ýa-da gerdejik görnüşde ol 6 aý we ondan hem dowamly kabul edilip bilner.
Soňky ýyllarda estrogen serişdeleriniň tebigy görnüşlerini ulanmaklyga ýykgyn edilýär. Tebigy estrogenleriň ýaramaz täsirleri seýrek ýüze çykýandyr.
Onuň ýaly serişdelere, hamyla baýtallaryň peşewinden alnan premarin serişdesi degişlidir.
Primarin sanjym görnüşde bolup, ony melhem görnüşde hem jynshana goýmak has peýdaly netijeleri berýändir.
Häzirki wagtda, aýbaşydan galma döwrüniň ýaramaz alamatlaryny bejermekde, femoston serişdesi hem ulanylýar. Ol ösümliklerden alnan (soýa we ýams) utgaşykly gormon serişdesi bolup, gormonlaryň derejesine görä üç gornüşde ulanylýandyr.
Gormon serişdeleriniň görnüşini, mukdaryny, ulanyş dowamlylygyny degişli barlaglardan soň diňe lukman bellemelidir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmek meselelerine bagyşlanan ylmy-usulýet maslahaty geçirildi. Bilim we daşary işler ministrlikleriniň gurnan forumyna Milli bilim...
«PETRONAS Çarigali (Türkmenistan) SdnBhd» kompaniýasy Malaýziýanyň «PETRONAS» Tehnologiki uniwersitetinde 2018-2019-njy okuw ýylynda okamak üçin dalaşgärleri kabul edip başlaýar.
*Maşyngurluşygynyň tehnologiýasy
*Himiki maşyngurluşyk
*Nebitgaz çykarmagyň tehnologiýasy
*Elektrika we...
Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan guralan hem-de Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň 6-syny birleşdiren wideomaslahat sanly okuwyň mümkinçiliklerini görkezdi.
Magtymguly adyndaky, lukmançylyk, ynsanperwer ylymlary we ösüş, nebit we...
Orta bilim berýän hem-de ýöriteleşdirilen mekdepleriň 9-11-nji synp okuwçylarynyň gatnaşýan ders bäsleşigi dowam edýär. Aň-bilim bäsleşigi, däp bolşy ýaly, birnäçe tapgyrlarda geçirilýär. Bu bäsleşige 2017-nji...
Döwlet kitaphanasynda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Aşgabat şäher Geňeşiniň «Gujurly nesil» okuw merkezi bilen birlikde guramagynda kitapsöýüjileriň arasynda gyzykly bäsleşik geçirildi.
Bäsleşige dürli ýaşlardan bolan 200...
Aşgabatdaky Aýratyn zehinli çagalaryň döwlet mekdep-internatynyň zehinli okuwçylary üstümizdäki ýylyň 10—15-nji dekabry aralygynda Azerbaýjan Respublikasynyň Baku şäherinde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza döwletleriň ýaş ýetginjekleriniň (16...
24-nji noýabrda geçirilen hökümetiň mejlisinde ýurdumyzyň okuw mekdeplerinde daşary ýurt dilleriniň okadylyşyny kämilleşdirmek, bilim ulgamynyň ähli basgançaklarynda bitewi bilim gurşawuny döretmek boýunça alnyp barylýan işler...
13-18-nji noýabrda Krakow şäherinde (Polşa Respublikasy) geçen matematika boýunça Halkara olimpiadasynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň mugallymlary we talyplary üstünlikli çykyş etdiler.
Olaryň hatarynda amaly matemetika...
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň sergiler merkezinde Bilim ministligi, Sport baradaky döwlet komiteti hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan guralan “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň...
“Baýramaly” agrosenagat orta hünär okuw mekdebin oba hojalygyny ösdürmäge bagyşlanan maslahat geçirildi
Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň merkezi geňeşi hem-de Türkmen Oba hojalyk uniwersitetiniň “Baýramaly” agrosenagat orta hünär...
Türkmenistanda şy ýylyň 9-10-njy noýabrynda “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe” atly Halkara sergisi hem-de ylmy maslahaty geçiriler.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň binasynda geçirilmegi meýilleşdirilýän bu halkara...
Türkmen talyplary Ysraýylyň Ariel şäheriniň uniwersitetinde geçirilen matematika boýunça 10-njy Açyk halkara olimpiadasynda medallaryň dürli derejeli medallary eýelediler.
Abraýly intellektual bäsleşige 25 topar gatnaşdy,olaryň hatarynda Gruziýadan,...
Dürli sebitlerden umumy orta bilim beýýän okuw jaýlarynyň birnäçesiniň ýokary synp okuwçylarydyr mugallymlary bäsleşikleriň ähli tapgyryndan geçip, „Aşgabat 2017“ Oýunlarynyň meýletinleriniň hataryna goşuldylar.
Mälim bolşy ýaly,...
Bilimler we talyp ýaşlar gününde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda täze ýokary okuw mekdebiniň -- Jemagat hojalygy institutynyň açylyş dabarasy boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary...
Ýurdumyzyň ähli okuw mekdeplerinde täze, 2017-2018-nji okuw ýylynyň başlanýandygyny alamatlandyrýan ilkinji jaň kakyldy. Döwletimiz ýaşajyk türkmenistanlylaryň döwrebap bilim we terbiýe almagy, eziz ýurdumyza mynasyp gulluk...
Hormatly mugallymlar we bilim işgärleri!
Mähriban talyplar, eziz okuwçylar!
Sizi Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda ýurdumyzda giňden bellenýän Bilimler we talyp ýaşlar güni hem-de 2017-2018-nji täze okuw ýylynyň...
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilýän döwründe Aşgabadyň mekdep okuwçylary we talyplary meýilnamadan daşary rugsada çykarlar. Hökümetiň mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly...
Türkmenistan her ýylyň 1-nji sentýabrynda bellenilýän Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli baýarmçylyk çäreleriniň geçirilmegine taýýarlyk görýär.
Aşgabatda we ýurdumyzyň welaýatlarynda dabaraly çäreler, ylmy-amaly maslahatlar, sportuň...
Şu ýyl ýurdumyzdaky çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde we mekdepleriň ýanyndaky meýdançalarda tomusky möwsümiň iki tapgyrynda çagalaryň 56 müň 273-si dynç aldy. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda,...
Ministler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 4-nji awgustda geçirilen bilelikdäki mejlisinde şu ýylyň 7 aýynda okuw kitaplarynyň we gollanmalarynyň 225-siniň taýýarlanandygy, olaryň 121-siniň neşir edilendigi ...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 4-nji awgustda geçiren Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň hem-de Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň öňünde daşary ýurtlarda...
Ministler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 4-nji awgustda geçirilen bilelikdäki mejlisinde habar berlişi ýaly, daşary ýurtlaryň, şol sanda Belarus Respublikasynyň, Hytaýyň, Rumyniýanyň we beýleki döwletleriň...
Ýokary we orta hünärment okuw mekdeplerinde giriş synadlary başlandy. Olarda tamamlanan resminamalar kabul edişligi şu ýyl okuwa gelenleriň sanynyň känligini görkezýär.
Täze açylan Jemagat hojalygy instituty...


text:
Dinozawrlaryň täze üç görnüşi
Awstraliýaly paleontologlar hek eýýamyny öwrenen wagtlary 100-110 million ýyl ozal ýaşap geçen dinozawrlaryň täze üç görnüşini tapandyklaryny habar berdiler. Alymlaryň “Public Library of Science” žurnalynda habar bermegine görä, bu dinozawrlar häzirki Awstraliýanyň çäklerinde mesgen tutupdyrlar.
Şol dinozawrlaryň içinde “Australovenator wintonensis” adyny alan wagşy hem ýyrtyjy görnüşiniň boýy iki metre golaý bolupdyr. Paleontologlaryň aýtmagyna görä, tapylan dinozawryň ystyhany Awstraliýadaky wagşy hažžyklaryň galyndylarynyň içinde iň abadydyr. Dinozawryň beýleki görnüşleri “Witonotitan wattsi” we “Diamantinasaurus” bolsa, dinozawrlaryň ot iýýän görnüşine degişlidir. Alymlar wagşy “Australovenator wintonensis”-iň we ägirt uly “Diamantinasaurus”-yň ystyhanlarynyň bir ýerden tapylandygy sebäpli biri-birine hüjüm edeninden soň ikisiniň hem ölendigini çaklaýarlar. Awstraliýaly paleontologlaryň bu açyşy 1981-nji ýyldan şu güne çenli açyşlaryň ilkinjisidir. Şol ýyl dinozawrlaryň ot iýýän görnüşine girýän “Muttaburrasaurus” tapylypdy.
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Habarlar |


text:
Yashlary azdyryan Şeytan
Önler soyushmek bardy azan gyzlaram bardy emma gaty az we olar gaty gen gorulyardi, shol gyzlardan dashda bolunyady, sebabi name ??? shol dowur şeytan yokdy, son şeytan cykdy "Mobilny telefon" hawa onun peydaly tarapam gaty kop yone esasy uly zyyany hem bar kop gyzlar telefon alanson halan oglanlaryna nomer beryaler, telefony dine oz yanynda goteryaler eje kaka dogan jigi bilenok, maslahat soralanok oz kellesine gora hereket etyaler, bu bolsa kop gyzy uytgetdi, indi ondan dasary internet boldy hemme zat gorup bolya, internetda yazysyp tapyshyp ynanyshyp surat ugradyp içlerini döküp yüzlerini görmedik adamlaryna, soyyan diyip, esasy shu şeytan azdyryan, ishden alyp galyan, pulyny soyyan, yoldan cykaryan umuman seredende dine minus bu zat gowy tarapy az, ozune owrenishen adamy ayyranok, shumat kop cagalara enesi atasy begendirmek ucin tlfn sowgat edya olar nomer alasy gelya alyp beryaler, son internede giresi gelya giryaler, yzynam ozuniz bilyaniz cagalara basdan owrenisdirmeli dal telefon erwet zat diyip gulagyna guymaly goy gorksyn ulalyp hemme zada düşünüp gepe gurrune ynanman kellesini ishledip bashlanson bermeli


text:
Mihail Zoşenko
Mihail Zoşenko
(1894-1958)
Russiýanyň meşhur satirik ýazyjysy Mihail Mihaýlowiç Zoşenko 1894-nji ýylda, suratkeşiň maşgalasynda dünýä inipdir. 1913-nji ýylda Mihail gimnaziýany tamamlapdyr, soňra Sankt-Peterburgyň döwlet uniwersitetiniň hukuk hünärinde bir ýyl okapdyr. Birinji Jahan urşuna, 1917-nji ýylyň raýatlyk urşuna gatnaşypdyr. 1919-njy ýylda harby gullukdan boşap, 1920-1922-nji ýyllar aralygynda dürli kärleri çalyşýar, hatda milisiýa işgäri we aýakgap ussasy bolup hem işleýär, üstesine-de Korneý Çukowskiýniň alyp barýan edebi sapaklaryna gatnaşýar. 1922-nji ýylda Zoşenko ilkinji eserini çap etdirýär. Ýazyjy W.Kawerin, W.Şklowskiý, K.Fedin, N.Tihonow, Wsewolod Iwanow ýaly ýaş kyssaçylar bilen bilelikde «Serapionyň doganlary» atly edebi birleşigi esaslandyrýar.
Bu döwür ýazyjy özüniň gülküli hem satiriki hekaýalaryny döredýär. Zoşenko hekaýalarynyň özeninde adatdan daşary üýtgeşik waka goýup, ony halky dilde, dürli şiwe sözleri ulanyp, eseriň ýeňil okalmagyny hem-de gülkünç bolmagyny, şol bir wagtda-da çuňňur oýlandyrmagyny gazanýar. Onuň «Asylzada gyz», «Söýgi», «Adamyň göwnüne degdiler», «Jenap Sinebrýuhow Nazar Ilýiçiň hekaýalary», «Limonad», «Elhenç tümlük» ýaly onlarça hekaýalary bu žanryň nusgawy eserleri hasaplanylýar. 1930-nji ýyllarda Zoşenko aglaba iri eserleriň üstünde işleýär. «Mişel Sinýagin» (1930), «Yzyna gaýtarylan ýaşlyk» (1933), «Taras Şewçenko» (1939) powestleri, «Gök kitap» (1934—1935) nowellalar ýygyndysy kämil ýazyjynyň döredijiliginde täze tapgyryň başlanandygyny mälim etdi. Bu eserlerinde Zoşenko has dünýewi, pelsepewi meselelere ýüzlenipdir. 1943-nji ýylda, adynyň has arşa göterilen döwri Zoşenko «Günüň dogmagyndan ozal» atly esse-powestini çap etdirip başlaýar. Ýazyjynyň bu eserleri ol döwrüň ideologik talabyna gulluk edýän eserleriniň arasynda diýseň tapawutlanýardy. 1946-njy ýylda Zoşenkonyň döredijiligini zabun tankytlaýan karar kabul edilýär. Onuň eserlerini çap edýän «Leningrad» žurnaly ýapylýar, «Zwezda» žurnalyna bolsa Zoşenkonyň eserlerini çap etmek gadagan edilýär. Ýazyjyny ajy tankytlaýan birnäçe makalalar çap edileninden soň, ony Ýazyjylar birleşiginden çykarýarlar.
Ýazyjynyň durmuş ýagdaýy agyrlaşýar. Ol esasan hem terjimeçilik bilen, käwagtlar hem köwüş ussasy bolup gazanç edýär. Terjime eden eserlerinde hem terjimeçiniň ady görkezilmeýär.
Mihail Zoşenko 1958-nji ýylda, Leningradda dünýeden ötdi. Onuň 1943-nji ýylda çap edilip başlanan «Günüň dogmagyndan ozal» powesti ilkinji gezek diňe 30 ýyl öteninden soň, 1973-nji ýylda ABŞ-da dolulygyna çap edildi.


text:
Garaşsyz, baky Bitarap Diýarymyzda zenanlara goýulýan sarpa örän belentdir. Çünki zenanlar ýurdumyzy durmuş-ykdysady, medeni taýdan ösdürmäge, maşgala ojagyny abat saklamaga, sagdyn nesli kemala getirmäge, ýaşlarda milli ruhy gymmatlyklarymyza söýgi döret- mäge, olary Watanymyza, hormatly Prezidentimize, halkymyza wepaly adamlar edip ýetişdirmäge saldamly goşant goşýarlar. Biz hem etrap zenanlar guramamyzyň işini kämiileşdirmäge, geçirýän işlerimiziň netijeliligini gazanmaga çalyşýarys. Häzir etrap zenanlar guramamyz ilkinji guramalaryň 26-syny özüne birleşdirýär. Ilkinji guramalarymyzdaky işjeň agzalar maşgala mukaddesligini berkitmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek barada raýatlaryň arasynda täsirli gürrüňleri geçirýärler.
Geçen ýyly üstünliklere besledik. Ýylyň başyndan durmuşa geçirjek işlerimiziň meýilnamasyny düzdük. Şoňa laýyklykda, milli Liderimiziň «Älem içre at gezer», «Ahalteke bedewi—biziň buýsanjymyz we şöhratymyz», «Çaý-melhem hem ylham», «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri», «Döwlet guşy», «Gadamy batly bedew», «Arşyň nepisligi» eserleri boýunça aýal-gyzlaryň arasynda söhbetdeşlik guradyk. «Bagtyýarlyk döwrüniň bagtly zenanlary», «Gyz edebi-gyzyl gül» diýen temalardan edebi-sazly duşu- şyklary geçirdik. Etrabyň kärhanalarynda, guramalarynda, edaralarynda bolup, aýal-gyzlaryň arasynda «Baýdagym—parahatlyk aýdymym», «Belentdir Tuguň, Watan!», «Zenan—ýaşaýşyň gözbaşy», «Güller gözelligi sizden öwrener», «Sagdyn nesil—bagtly geljek», «Gözel bardyr gözellerden zyýada» atly wagyz-nesihat çärelerini guradyk.
«Bereketli türkmen saçagy» atly ajaýyp kitap boýunça gyzlaryň arasynda «Milli tagamlarda döwrüň sazlaşygy» atly bäsleşik geçirdik. Onda gyzlar ene-mamalarymyzdan miras galan milli tagamlary taýýarladylar. «Beýik Ýeňşiň ýalkymy», «Magtymgulynyň döredijili- ginde nesil terbiýesi», «Gözel görkli senedim» atly aýdym-sazly baýramçylyk çäreleri hem täsirliligi bilen tapawutlandy. Ol çärelerde uruş ýyllarynda obalarda zähmet çeken zenanlar, mugallymlar, «Türkmenistanyň at gazanan halyçysy» diýen hormatly adyň eýeleri çykyş etdiler.
Ýaşlara döwrebap bilim we terbiýe bermekde zenanlar mynasyp goşant goşýarlar. Maşgalanyň agzybirligini berkitmek, ata Watana bolan buýsançlaryny ösdürmek maksady bilen «Gyzlara edep-ekram ýaraşar», «Gül gyzlar-edepli gyzlar» atly duşuşyklary geçirdik. Duşuşyklarda köp çagaly eneler, önümçiligiň öňdebaryjylary ýurdumyzda ata-eneleriň, ýaşlaryň hukuklarynyň we bähbitleriniň goralyşy, zenanlara goýulýan sarpa, maşgala agzybirliginiň ýaşlara edýän täsiri dogrusynda gürrüň berdiler.
Zenan mertebesini belende galdyrýan, maşgala mukaddesligine uly sarpa goýýan döwlet Baştutanymyzyň jany sag, ömri uzak, belent başy aman bolsun!
Gurbanbagt HAJYÝEWA, Bereket etrabyndaky 20-nji orta mekdebiň mugallymy, Tiirkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň etrap geňeşiniň başlygynyň orunbasary.
«Balkan»
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
4-nji iýulda Aşgabatda Hytaý Halk Respublikasynda öndürilýän harytlaryň köpugurly sergisi açyldy. Ol Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan Hytaý Halk Respublikasynyň Täjirçilik ministrligi, halkara söwdasyna goldaw bermek baradaky komiteti hem-de Sinszýan — Uýgur awtonom oblastynyň hökümeti bilen bilelikde ilkinji gezek guraldy.
Foruma gatnaşmak üçin Hytaýyň dürli welaýatlarynyň senagat kuwwatyna wekilçilik edýän kompaniýalaryň hem-de firmalaryň 70-e golaýynyň ýolbaşçylarynyň we hünärmenleriniň uly wekiliýeti Aşgabada geldi. Olaryň hatarynda ýurdumyzyň öňden gelýän hyzmatdaşlary hem bar. Köp ýyllyk gatnaşyklaryň dowamynda olar bilen hyzmatdaşlygyň dürli ugurlarynda ägirt uly oňyn tejribe toplanyldy. Olaryň hatarynda Hytaýyň Birinji awtomobil korporasiýasy (FAW), ägirt uly “Galkynyş” gaz känini senagat taýdan özleşdirmek boýunça taslamany durmuşa geçirmäge gatnaşýan milli nebitgaz korporasiýasy (CNPС), nebitgaz pudagy üçin enjamlary öndürýän “Jeren” kompaniýasy, telekommunikasiýalar we maglumatlar tehnologiýalary ulgamynda iri hyzmatdaş bolan “Huawei” kompaniýasy hem-de ýurdumyza getirilýän energiýa üpjünçilik ulgamlary üçin kuwwatly elektron transformatorlaryny öndürmekde dünýäde öňdebaryjylaryň biri bolan TBEA Group we beýlekiler bar.
Sergä gatnaşýanlaryň köpüsi Türkmenistanda ilkinji gezek öz mümkinçiliklerini hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary görkezýärler. Olaryň aglabasy ýurdumyzyň köptaraply ykdysady kuwwatyndan habarlydyr we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny giňeltmäge çalyşýarlar.
Hytaýyň iri köp ugurly kompaniýalary we kärhanalary hem-de eksport we import boýunça halkara söwda agentlikleri öz diwarlyklaryny ýaýbaňlandyrdylar.
Olaryň hatarynda elektroenergetika enjamlaryny öndürýän “Xinjiang Longbo Electical & Mechanical Equipment” kompaniýalary bar. “Quinghai Dekun Electronic technology” kompaniýasy energiýany tygşytlaýan lampalary we yşyklandyryş ulgamlaryny hödürleýär. Gurluşyk serişdeleri ulgamynda alýuminiý profillerini iberýän “Shandong Guangyao Super-Thin Glass”, “Zhangjiagang City Best Machinery “ kompaniýalary öz önümlerini görkezýärler. “Xinjiang Tianshan agriculturial Yu Aviation Technology” kompaniýasynyň oba hojalygynyň zerurlyklary üçin niýetlenen uçarmansyz uçýan enjamlar hem-de keselleri anyklamak üçin ekspres — testleriň müňden gowrak görnüşini işläp taýýarlan, saglygy goraýyşda biotehnologiýalary döredýän “Wondfo Biotech” kompaniýasynyň teklipleri hem gyzyklydyr.
Dürli içgiler, kosmetika we parfýumeriýa üçin furnituralary çykarmaga ýöriteleşdirilen “Shaoxing Taihe Aluminium — Plastic Packing” kompaniýasynyň diwarlyklary köp öwüşginliligi bilen özüne çekýär. Degişli aksessuarlary öndürýän “Zhejiang Tianyuan Furniture” kompaniýasynyň önümleri mebel pudagynda işleýän telekeçilerimizi gyzyklandyryp biler. “Atushi City Boxin Commerce & Trading” söwda agentliginiň diwarlyklarynda hödürlenýän aşhana esbaplary täsin bezegi we inçeligi bilen tapawutlanýar.
Hytaý eksportunyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda ýokary hilli dokma önümleri we halylar bar. «Xinjiang Fulizhenglun Spinning», «Aketao County Pamier Cashmere Industry», «Kizilsu Fuliming Clothing», «Xinjiang Haerke Garment Co., Ltd.», «Bachu County Jinquan Runhe Carpet Manufacture», «Xinjiang Kaili Carpet Textile», «Qinghai Tibetan Sheep Group» kompaniýalary tarapyndan şu önümleriň köp görnüşleri, şol sanda kaşemir ýaglyklary we beýleki örme önümler, ajaýyp ýüpek örtgüler hem-de tutular, täsin tibet halylary hödürlenilýär.
Serginiň aýratyn bölümi HHR-iň azyk pudagynyň dürli önümlerini görkezýär. Şol önümler öňdebaryjy ylmy tehnologiýalaryň hem-de hytaý halkynyň milli medeni däpleriniň esasynda öndürilýär. Şunuň bilen baglylykda, myhmanlary we sergä gelýänleri Sinhaý welaýatynyň bol hasylly meýdanlarynda ýetişdirilýän hytaý ýaklarynyň etinden taýýarlanan önümler, oblepiha miwesinden taýýarlanan örän süýji we ýokumly önümleriň köp görnüşi («Xinjiang Jinzhiyuan Biology technology»), şeýle hem «Altay Xinji international trading», «Atushi Green Agricultural Importand Export», «Qinghai Ping'an Shenghe» we beýleki kompaniýalaryň miweleri hem-de nygmatlary, tohumlary we hozlary özüne çekýär.
Sergide milli çaý içişlik medeniýetiniň ýörelgeleri esasynda taýýarlanan özboluşly hytaý çaýyndan dadyp görmek we baha bermek bolýar.
Sergi özi işini 6-njy iýula çenli dowam eder.


text:
Söwda ulgamynda möhüm ähmiýetli önümleriň biri bolan altyn, kümüş, göwher ýaly gymmat bahaly daşlar bilen bezelen şaý-sepler hemme döwürde-de öz gymmatyny ýitirmän gelýär. Döwrüň talaplaryna görä sünnälenip, owadan gaşlar oturdylan şaý-sepler ähli gyz-gelinlerimiziň islegli önümleri. Millilik bilen utgaşan ol önümlerde, türkmeniň geçmişiniň, şu güniniň we ertiriniň göz gamaşdyryjy parlak lowurdysy kalbyňy heýjana salýar. Tyllaýy kuýaşyň şuglasyny ýadyňa salýan gyzyllaryň, öwşün atýan göwherlerdir kümüşleriň hersiniň özboluşly gözelligi bar.
Ýurdumyzda dünýäniň iň saýlama göwherlerini, altyndyr kümüş şaý-seplerini halka hödürleýän ençeme dükanlar hereket edýär. Şolaryň biri-de Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Altyn” döwlet lomaý-bölek söwda firmasydyr. Paýtagtymyzyň çäginde onuň garamagynda “Altyn, “Agat”, “Sapfir” atly 3 sany şaý-sep dükany bar. Bu dükanlara giren badyňa şaý-sepleriň ýakymly lowurdysy ünsüňi çekýär. Olardan gulakhalkalar, ýüzükdir bilezikler, gülýakalar, altyn boýunhalkalar, sagatlar we beýleki şaý-sepler dükanlara gymmat daşlara mahsus gözelligi çaýýar. Bu önümler, esasan, belgileri we reňkleri bilen tapawutlanýar. Meselem, altynlaryň 585, kümüşleriň 925 belgili, gyzyl, ýaşyl, ak we gök gaşly onlarça görnüşleri bar. Önümler Türkiýe, Ermenistan döwletlerinden getirilýär. Alyjylar dükanlarda isleglerine görä, ululy-kiçili şaý-sepleri almaga mümkinçilik alýarlar. Agramyna görä olaryň nagyşlary, gaşlary we dakylyş usullary-da özboluşlydyr. Işine ezber satyjylar her bir şaý-sepiň peýdasy, özboluşlylygy dogrusynda gelenlere gürrüň berýärler. Dükanlarda gadymy şaý-sepleri dakynmaga höwesekleriň islegini kanagatlandyrmak hem göz öňünde tutulandyr. Türkmen nagyşlaryna mahsus owadan şekilli şaý-sepler-de uly orun tutýar.
Eger altyn, kümüş, göwher gaşly şaý-sepleri edinmek ýa-da ýakynlaryňyzy begendirmek isleseňiz, onda bu dükanlara baryp görmegi maslahat berýäris!
Ogulkeýik Gurbanowa, satyjy:
Dükanymyz söwda ulgamynda möhüm ähmiýetli ýerleriň biri bolup, bu ýerde dürli şaý-sepleriň toplumy jemlenendir. Müşderiler altyndyr kümüşden, göwherden dürli reňkli gaşlar bilen bezelip ýasalan gulakhalkalary, ýüzükleri, boýunhalkalary we owadan sagatlary alyp bilýärler. Iň bir geçginli harytlarymyz, ilkinji nobatda, göwher gaşly gulakhalkalardyr ýüzükler diýseňem boljak. Gyzyllar gyz-gelinleriň höwes bilen alýan önümleridir. Saglyga peýdalylygy sebäpli, kümüşlere hem uly isleg bildirilýär. Şaý-sep almaga isleg bildirýän müşderileri dükanymyza çagyrýarys! Geliň, gözel görküňizi gymmat bahaly altynlar bilen nurlandyryň!


text:
Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri Karen Karapetýan bilen duşuşygy geçirildi. Ol düýn uly wekiliýete ýolbaşçylyk edip, ýurdumyza geldi.
Dostlukly döwletiň hökümetiniň ýolbaşçysy Ermenistan Respublikasynyň Prezidenti Serž Sargsýanyň salamyny hem-de iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Bellenilişi ýaly, okgunly ösýän Türkmenistan bilen uzak möhletli we giň möçberli gatnaşyklary pugtalandyrmak onuň ýurdunyň daşary syýasy strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Milli Liderimiz Ermenistanyň Premýer-ministrini türkmen topragynda mähirli mübärekläp, dostlukly ýurduň ýokary derejeli ýolbaşçylaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasy bilen dostluk hem-de netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna ygrarlydygyny tassyklady.
Türkmenistanyň we Ermenistanyň özara gatnaşyklarynyň häzirki zaman taryhy döwletara hyzmatdaşlygyň ep-esli işjeňleşmegi bilen häsiýetlendirilýär. Soňky ýyllarda bu gatnaşyklar özara milli bähbitlere laýyklykda okgunly ösdürilýär. Netijeli döwletara gatnaşyklaryň ýola goýulmagy türkmen we ermeni halklarynyň hoşniýetli erk-islegini durmuşa geçirýän iki ýurduň Liderleriniň uly hyzmatynyň netijesidir.
Ikiçäk görnüşdäki duşuşygyň dowamynda döwlet Baştutanymyz hem-de myhman ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meseleleriniň ençemesini ara alyp maslahatlaşyp, ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine hem-de dürli ulgamlarda netijeli gatnaşyklary has-da ösdürmek üçin bar bolan mümkinçiliklere aýratyn üns berdiler. Bellenilişi ýaly, garaşsyzlyk ýyllarynda döredilen berk şertnama-hukuk binýady döwletara gatnaşyklary yzygiderli ösdürmek üçin ygtybarly esas bolup hyzmat edýär. Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ermeni hökümetara toparynyň işi hem-de Daşary işler ministrlikleriniň arasynda yzygiderli geçirilýän syýasy geňeşmeler we iki ýurduň dürli ministrlikleriniň hem-de pudak edaralarynyň wekilleriniň arasynda geçirilýän işewür gepleşikler şol şertnama-hukuk binýadynyň kämilleşdirilmegine hem-de baýlaşdyrylmagyna ýardam edýär.
Duşuşyga gatnaşyjylaryň pikirine görä, iki ýurduň milli ykdysadyýetleriniň isleglerini, olaryň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazara almak bilen, möhüm ugurlaryň birnäçesinde uzakmöhletli we netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak üçin giň mümkinçilikler açylýar. Hormatly Prezidentimiz we Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri taraplaryň netijeli gatnaşyklary giňeltmäge çalyşýandyklaryny kanagatlanma bilen bellediler.
Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri Türkmenistanyň ählumumy gün tertibiniň möhüm meselelerinde energetika howpsuzlygy ýaly möhüm meselede jogapkärli hem-de işjeň orun eýeleýändigini belledi.
Biz ermeni dostlarymyzyň türkmen tarapynyň Birleşen Milletler Guramasynda öňe sürýän döredijilikli başlangyçlaryny goldaýandyklaryna ýokary baha berýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. söwda-ykdysady ulgamda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly kuwwatyň bardygyny nazara almak bilen, taraplar bu ugurdaky gatnaşyklary has-da işjeňleşdirmäge özara gyzyklanma bildirýändigini tassykladylar.
Häzirki döwürde geografiki we ykdysady ýagdaýlary nazara almak blen, ulag-aragatnaşyk ulgamynda döwrebap düzümi döretmek boýunça Türkmenistanyň we Ermenistanyň gatnaşmagynda giň möçberli halkara taslamalary meýilleşdirmek hem-de durmuşa geçirmek uly ähmiýete eýe bolýar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Premýer-ministr Karen Karapetýan bu ulgamda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň möhümdigini aýdyp, bu ugurda iki ýurduň bilelikdäki işini ýola goýmagyň möhümdigini bellediler.
Türkmen-ermeni özara gatnaşyklarynyň geljegi uly ugurlarynyň hatarynda birnäçe pudaklar agzaldy, özara hereket etmegiň dürli görnüşlerini amala aşyrmagyň mümkinçiliklerini taraplaryň jikme-jik ara alyp maslahatlaşmaga taýýardygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Premýer-ministr Karen Karapetýan döwletara gatnaşyklaryň aýrylmaz bölegi hökmünde medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryň Türkmenistan bilen Ermenistanyň arasyndaky gatnaşyklarda hemişe möhüm orun eýeländigini nygtap, iki ýurduň halklaryny köpasyrlyk hyzmatdaşlygyň baglanyşdyrýandygyny, olaryň taryhy ykbalynyň berk baglanyşyklydygyny bellediler. Ermenistanyň çäginde türkmen halkynyň taryhy ýadygärlikleriniň, orta asyr edebiýatynyň nusgalarynyň saklanyp galmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Öz nobatynda, biziň ýurdumyzda ermeni halkynyň baý we gadymy medeniýetine uly hormat-sarpa bilen garalýar.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan biziň halklarymyzyň ysnyşykly gatnaşyklaryny saklamaga, iki döwletiň baý medeni mirasyny öwrenmäge, medeniýet hem-de sungat işgärleriniň döredijilikli hyzmatdaşlygy üçin şertleri döretmäge taýýardyr. Bu baradaky gürrüňiň dowamda taraplaryň ynsanperwer-medeni ulgamda netijeli gatnaşyklary giňeltmäge, şol sanda taryhy-medeni ýadygärlikleri aýawly saklamak işinde hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardyklary tassyklanyldy.
Duşuşygyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz we myhman Türkmenistanyň hem-de Ermenistan Respublikasynyň arasyndaky däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň we netijeli hyzmatdaşlygyň iki ýurduň halklarynyň bähbidine mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Soňra Ermenistan Respublikasynyň wekiliýetiniň Türkmenistanyň Hökümetiniň agzalary bilen geçirilen duşuşygyň barşynda mundan beýläk özara hereket etmegiň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Bu gün nebit az-kem aşaklaýar. Brent kysymly nebitiň iýuldaky fýuçersleri Londondaky biržada 7:52 wagtda çenli ýagdaýda 13 sent (0,24 göterim) aşaklap, barrel üçin 53,40 dollara barabar boldy. WTI kysymly nebitiň maýdaky fýuçersleriniň bahalary 7 sent (0,14) aşaklap, barrel üçin 50,53 dollara ýetdi, diýip Finmarket habar berýär.
30-njy martdaky söwda geleşikleriniň netijeleri boýunça Brent kysymly nebitiň maýdaky fýuçersleriniň bahasy Londondaky ICE Futures biržasynda 0,13 dollar (0,25 göterim) aşaklap, barrel üçin 52,83 dollara ýetdi. WTI nebitiniň maýdaky fýuçersleriniň bahasy Nýu-Ýork biržasynda 0,25 dollar (0,5 göterim) ýokarlanyp, barrel üçin 60,60 dollara ýetdi.
Geçen hepdede nebitiň dünýä boýunça bahalary köp mukdardaky ätiýaçalyklaryň bolmagy, şeýle hem nebit çykarylyşyny çäklendirmek baradaky ylalaşyklar boýunça nebit bazarynyň ynamsyzlygy netijesinde aşaklamagyny dowam etdi. Netijede WTI kysymly nebitiň bahalary 47,01 dollara, Brent kysymly nebitiň bahalary bolsa 49,64 dollara çenli aşak düşdi.
OPEC ýurtlarynyň nebit çykarylyşyny çäklendirmegi netijesinde bazarda nebitiň orta agyr we agyr turşy kysymlarynyň ýetmezçiligi peýda boldy. şol bir wagtda hem ýeňil we aşa ýeňil kysymlaryň artykmaçlygy ýüze çykdy. Bu kysymlar bilen bolsa köp sanly Ýewropanyň we Aziýanyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlary işläp bilmeýär.
Netijede bazar öňküsinden hem has güýçli deňagramsyzlandy. Çünki aziýa NGIZ-leriniň agyr kysymly nebitiň iberilmegi bilen kynçylyk çekýän döwründe Demirgazyk Amerikan NGIZ-leriniň profilaktiki abatlaýşa çykmagy ýagdaýy kynlaşdyrdy. Netijede Aziýa sarp edijileri üçin häsiýetli bolmadyk sebitlerden nebitiň alynmagy ýokarlanýar.
Demirgazyk deňiz sebitlerinden, Gazagystandan, ABŞ-dan we Braziliýadan Aziýa iberilýän nebitiň möçberi mart aýynda günde 45 mln barrel bolup biler. Russiýadan Ural nebit kysmynyň iberilýän möçberi aprelden iýun aralygynda 10,5 mln barrel bolup rekord derejä çykyp biler. Mart aýynda Aziýa iberilýän nebitiň umumy möçberini «Reýte» 714 mln barrel möçberinde bahalandyrýar. Bu görkeziji 2016-njy ýylyň dekabry bilen deňeşdireniňde 3 göterim ýokarydyr. Bu hem sebitde nebit önümleriniň ätiýaçlyklarynyň artmagyna getirýär.
Saud Arabystany tarapyndan 2017-nji ýylyň martynda Aziýa günde 17,6 mln barrel nebit iberildi. Bu görkeziji 2017-nji ýylyň ýanwaryndan 5 göterim artykdyr. Mundan başga-da, Saudi Aramco kompaniýasy nebitiň ýeňil kysymlarynyň bahalaryny aşaklatdy we aziýaly sarp edijilere 2017-nji ýylyň aprelinde goşmaça ibermeleriň boljakdygyny aýtdy.
Ýeňil hem-de aşa ýeňil kysymly nebitiň önümçiliginiň ýokarlanmagy amerikan NGIZ-lerine esasan Afrikadan import edilýän nebitiň ýeňil kysymyny öz ibermelerine çalyşmaga mümkinçilik berdi. Bu bolsa importyň jemi möçberini azaltdy. Goldman Sachs bankynyň çaklamasyna görä, täze taslamalaryň işe girizilmegi we ABŞ-da buraw işiniň ýokarlanmagy nebitiň çykarylyşynyň günde 1 mln barrel artmagyna we 2018-2019-njy ýyllarda dünýä bazarynda nebite bolan teklibiň artmagyna getirer.
Baker Hughes kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, 2017-nji ýylyň 17-nji martyna çenli ýagdaýda ABŞ-nyň känlerindäki nebit guýularynyň sany 14 birlik ýokarlandy we 631-e deň boldy. 2016-njy ýylyň şu senesinde bu görkeziji 387-ä deňdi.


text:
Hormatly Prezidentimiz Içeri işler ministri Isgender Mulikowa berk käýinç yglan etdi
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk berjaý etmän, işgärleri saýlap-seçip almakda we ýerli-ýerinde goýmakda goýberen kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň Içeri işler ministri Mulikow Isgender Handurdyýewiçe berk käýinç yglan edildi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek oňa soňky gezek duýduryldy.