text:
Ýakynda meniň bilen gürrüňdeş bolan birnäçe daýhan prezident Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet başyna geleninden soňra, Saparmyrat Nyýazow döwri bilen deňeşdireniňde, ýurtda pagta-galla öndürmekde has amatly şertleriň döredilendigini tassyklady.
Emma edýän işlerine diňe pagta-bugdaý öndürmekde gazanan netijeleri boýunça baha berilýändigi sebäpli, daýhan birleşiginiň başlygyndan tä oba hojalyk pudagyna gözegçilik edýän wise-premýere çenli beýleki azyk önümlerini öndürmekligi ikinji derejeli zat hasaplaýarlar. Şol sebäplem prezidentiň oba hojalyk ekerançylygynda ylmy esasda ekin dolanyşygyna geçmeli diýýän tabşyrygy häzire bu güne çenli ýerine ýetirilenok.
Pellehana ýetmek üçin...
Ýerlerde goýlan agyr pagta-galla borçnamalaryny ýerine ýetirmek üçin, ol ekinler meýilleşdirilenden has köp ekilýändigini çekinmän aýtsa bolar. Mysal üçin, Mary welaýatynyň häkimliginden ýokary wezipeli hünärmen Oguz han, Altyn sähra, Baýramaly, Tagtabazar, Ýolöten, Guşgy etraplarynyň köp daýhan birleşiklerinde welaýatyň pagta-bugdaý borçnamasyny berjaý etmek üçin meýilleşdirileninden azyndan esse ýarym köp ekilýändigini aýtdy.
Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabynyň 9-njy sowhoz diýlip atlandyrylýan daýhan birleşiginde bolsa tabşyrylan pagta-galla borçnamany amal etmek üçin ýokardan görkezmäniň gelendigini, hut şol sebäplem has artyk ekip, döwlet tabşyryklaryny ýerine ýetirendiklerini bu daýhan birleşiginden Sapar brigadir gürrüň berdi.
Baýramaly etrabyndan agronom Ata aga bolsa: «Häzir kärendeçiden gektardan 20-25 sentner hasyl almak talap edilýär. Hakykatda bolsa, ýurdumyzyň ýer-suw, tehnika, dökün mümkinçiligini nazarda tutanyňda, bir gektardan 15 sentnerden kän pagta-galla hasylyny almak mümkin däl» diýýär.
Näme etmeli?
Has dogrusy, pagta-bugdaý borçnamalarynyň juda çökderdigi sebäpli, bu ekinler ekilmelisinden has köp ekilip, beýleki azyk ekinleriniň ekilişi bolsa barha çäklendirilýär. Has beteri-de azyk ekinleri taşlanan ýa-da pagta-bugdaý ekilip şorladylan, zaýalanan ekerançylyk meýdanlaryna ekilýär.
Şonuň üçin, birinjiden, oba hojalygynda daýhanyň mümkinçiliginden has ýokarda bolan borçnamany azaldyp, her gektardan 15 sentnerden köp pagta-galla borçnamasyny goýmaly däl. Ikinjiden, prezidentiň oba hojalygynda ylmy esasda ekin dolanyşygyna geçmek tabşyrygyny amal etmek, ýurdumyzda azyk önüm bolçulygyny döretmek üçin, girdejisi örän az bolan galla ekişini kemeldip, onuň ýerine gök önüm, bakja, miwe ekinleriniň ekişini has artdyrmaly. Iň esasy hem daýhanyň özüne erkinlik berip, olaryň islegine görä ekin ekmegine, girdeji almagyna şert döeretmeli. Şeýle işler edilende, oba hojalygyndan bol hasyl alynjakdygyna, ýurdumyzyň içinde azyk harytlarynyňam hemmeler üçin elýeter boljakdygyna şübhelenmeýärin.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Türkmenistanda internetden peýdalanmak mümkinçilikleriniň belli bir derejede ýeňilleşmegi we android telefonlarynyň durmuşymyza ornaşmagy bilen, türkmen ýaşlarynyň sosial ulgamlardaky işjeňligi hem barha artýar. Muny sosial ulgamlarda ýakynda öz hasabyny açan türkmen ýaşlarynyň sanyndan hem aňsa bolýar.
Olaryň käbirleri geçen hepde Twitter sosial ulgamynda gözüme ildi. Sosial ulgamyň Aýgözel atly agzasy “Internet, internet, Twitter, Twitter diýdiňiz, ynha menem açdyrdym hem internet hem Twitter” diýip, teswir galdyrypdyr.
Twitterde türkmen ýaşlarynyň uly gyzyklanma bilen hereketini yzarlaýanlaryndan biri “Türkmençe Ýaz” toparydyr. Geçen hepde bu toparyň gozgan: "Iň uly duşmanyň, iň soňky seretjek ýeriňde gizlener" diýýär. Öz içimize seredemizok, şol ýerde bolaýmasyn?” diýen temasy köp agzalaryň ünsüni özüne çekmegi başarypdyr.
Twitterde agzalaryň arasynda uly gyzyklanma döredýän toparlaryň ýene biri “tankytchy” toparydyr. Bu topar öz hasabynda özi barada şeýle düşündiriş berýär: “Tankytçy tankyt eder, tankyt edilen geregini islese alar, islemese: Maňa şu-da ýeterlik diýip, ýoluny dowam eder. Meni bagyşlaň, eger hetdimden aşaýsam.”
Tankytçy toparynyň 25-nji noýabrda “Döwrümiziň aýdymçylarynda hem iş ýok. Özüne aýdymçy diýen aýdymynyň arasynda RAP goýýar. Eeeeehhhhh. Nury Meredowyň ruhy şat bolsun!” diýip ýazan tweeti sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir.
Bu tweete @rustemberdi atly agza “Sen olary geç. Toýda rap aýdylýar soňky döwür. Adamlar bahym rapda tans ediljek tans taparlar” diýip, jogap beripdir. Rüstemiň bu sözlerine tankytçy topary “Dogry, olam bar. Çyraçy düşünjesi agyr basýanlarda bolýar öýdýän” diýip, jogap galdyrsa, @Jakmaral atly agza “Hany, nirede???” diýip, sorag berýär. Rüstem Akmarala “Sorasaň aýdar, ýa-da Youtube girip bilseň, şol ýerden göräý” diýip, jogap beripdir. @toysekili atly agza hem bu meselede Rüstemiň pikirlerini goldaýandygyny beýan edipdir.
“Vkontakte”
Ýadyňyzda bolsa, geçen hepde “Vkontakte” sosial ulgamynyň “Top people of Turkmenistan”, ýagny “Türkmenistanyň iň öňdebaryjy adamlary” atly toparynyň türkmenistanly iň owadan jübüdi saýlamak boýunça sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda bäsleşik geçirendigini habar beripdik.
Bu topar şu hepde hem türkmenistanly iň görmegeý ýigidi saýlamak boýunça bäsleşik geçiripdir. Bu ýerde ses bermek arkaly türkmenistanly dokuz oglanyň arasyndan iň görmegeýi saýlanýar.
Bäsleşige gatnaşan oglanlaryň arasynda Begenç Ataýew, Kemal Galandarow, Röwşen Allanazarow, Baýly Geldinazarow, Batyr Meredow ýaly agzalar bar. Bu bäsleşigiň başlanandygy barada maglumat 22-nji noýabrda çap edilipdir we oňa 26-njy noýabra çenli jemi 31 teswir gelip gowşupdyr.
Şeýle-de ol 29 sapar gaýtadan çap edilip, 238 gezek hem halanypdyr. Bäsleşige jemi 1519 adam gatnaşyp, ses beripdir. Ses berişligiň 27-nji noýabrdaky netijelerine görä, Kemal Galandarow atly agza sesleriň 38,9%-ini alyp, birinji orunda barýar.
Bäsleşik “Vkontakte” sosial ulgamynyň “Top people of Turkmenistan”, ýagny “Türkmenistanyň iň öňdebaryjy adamlary” atly toparynyň sahypasynda heniz hem dowam edýär. Siz hem bu sahypa girip, dalaşgärlere syn edip, ses berişlige gatnaşyp bilersiňiz.
"Ertir.com"
Geçen hepde “Ertir.com” sosial ulgamynda agzalaryň iň köp ünsüni çeken temalaryň biri Erkek2013 atly agzanyň gozgan “Adyny özüňiz goýuň, men-ä at tapmadym bu temama” diýen temasydyr. Bu tema 23-nji noýabr bilen 26-njy noýabr aralygynda jemi 653 sapar okalyp, oňa 56 sany hem teswir gelip gowşupdyr. Ol agzalar tarapyndan 24 gezek hem halanypdyr.
Tema mazmuny şeýle: “Birnäçe adamy (100-den köp) bir ýere üýşürdim we sorag berdim: “Sen bu dünýä näme üçin geldiň?” diýip. Jogap ýok, ýene soradym: “Näme üçin ýaşaýarsyňyz?” Ýene dymyşlyk. Onsoň birden biri turdy-da: “Enem-atam üçin” diýip jogap berdi. Ýene biri “Nesil galdyrmak üçin” diýip, ýerinden turdy. Ýene birisi: “Halk üçin” diýdi, garaz, dürli-dürli jogaplary aldym. Ýene soradym: “Şunça ýyllap näme iş etdiňiz, näme bitirdiňiz?”Bu soragdan soň wapşe (asla) ses çykmady”.
Bu tema sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredip, oňa dürli garaýyşdaky teswirler gelip gowşupdyr. Gadymypaýtagt atly agza “Ol bir ýere üýşürenleriň eliňdäki işgärlerdimi? Ýa tutup getirdiňmi? Öz işgärleriň bolsa näme sebäpden şu soragy berdiň?” diýip sorapdyr. Muňa temany gozgan agza “Öz işgärlerim. “Köp sorag berdim, kim okeany gördi?” diýip soradym, hijisi görmändir” diýip, jogap galdyrypdyr.
Bu tema dürli-dürli teswirler gelip gowşupdyr, käbirleri degişme äheňdäki teswirleri galdyrypdyrlar. Şol teswirlerden soň, Arizona atly agza “Gowja temadyr şul-a diýsem, soňuny bula[şdyry]pdyra... şeýdip ýaşamaly, şu zat üçin işlemeli diýermikaň öýdüpdim” diýip, bu ugurdan öz pikirini aýan edipdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gazagystanda oppozision “Assandi Times” gazeti ýapyldy. Gürrüňi edilýän gazetiň işgärleriniň berýän maglumatyna görä, çarşenbe güni Almatynyň Medeu etrap sudunyň resmileri gelip, olara neşiriň ýapylandygyny aýdypdyrlar we edarany möhürläpdirler.
Žurnalistlere berlen maglumata görä, suduň gazeti ýapmak baradaky karary sişenbe güni çykarylypdyr. Suduň bu karary gürrüňi edilýän neşiriň gadagan edilen “Respublika” atly gazet kompaniýasynyň bir bölegidigi kesgitlenilenden soň amala aşypdyr.
Žurnalistler sud diňlenişigi barada özleriniň habarly edilmändigini aýdýarlar. “Assandi Times” gazetiniň habarçysy Nataliýa Sadykowa geçen aý Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda ýerli resmiler özüne garşy töhmetdigi aýdylýan aýyplamalar ýöňkänden soň, Gazagystany terk edip Ukraina barandygyny habar beripdi.
2012-nji ýylda ýurduň sudy sekiz gazetiň we 23 websahypanyň “Respublika” kompaniýasynyň bir bölegidini aýdyp, olary ýapmak barada karar çykarypdy. Sud gürrüňi edilýän gazetlerde we websahypalarda çap edilýän maglumatlaryň ekstremistik mazmunlydygyny öňe sürüpdi.


text:
24 — 28-nji aprelde Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Kazan şäherinde Türki dilli ýaş ýazyjylaryň 1-nji halkara festiwaly geçirildi. Ony Tatarystan Respublikasynyň Medeniýet ministrligi bilen Ýazyjylar birleşigi gurady. Festiwala Türkmenistandan, Tatarystandan, Gazagystandan, Başgyrdystandan, Çuwaş Respublikasyndan, Türkiýeden, Krymdan, Dagystandan, Kabardino-Balkariýadan, Saha Respublikasyndan (Ýakutiýa) türki dilli ýaş ýazyjy-şahyrlar gatnaşdylar.
Döredijilik festiwaly tatar halkynyň uly baýramynyň — Ene diliniň gününiň hem-de tatar şahyry Gabdulla Tukaýyň doglan gününiň dabaralary bilen utgaşdy. Bu dabaralara gatnaşmak üçin dürli döwletlerden, şol sanda Türkmenistandan resmi wekiller Kazana geldiler.
Festiwalyň açylyş dabarasy Tatarystanyň Ýazyjylar birleşiginde guraldy. Onda Tatarystan Respublikasynyň Ýazyjylar birleşiginiň başlygy Rafis Kurbanow hem-de Tatarystan Respublikasynyň medeniýet ministriniň orunbasary Irada Aýupowa gutlaglar bilen çykyş etdiler. Myhmanlar, ýaş tatar şahyrlary hem festiwalda çykyş edip, goşgularyny okadylar. Türkmenistanly ýaş şahyrlar 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagtyndan, türkmen halkyndan köp salam getirendiklerini aýdyp, türkmen-tatar dostluk gatnaşyklarynyň ösüşi dogrusynda, türki dilli halklaryň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmek boýunça Türkmenistanda alnyp barylýan işler hakynda gürrüň berdiler. Olar ýaş şahyrlara berilýän goldawlar hem-de milli edebiýatyň ösüşi hakyndaky sowallara jogap berdiler. Türki halklaryň wekilleri çykyşlarynda Türkmenistanda-da şeýle halkara çäreleriň yzygiderli guralýandygyny, olaryň täsirlerinden çykyp bilmeýändiklerini guwanç bilen bellediler.
Esasy dabara tamamlanandan soň, festiwal 2 bölümde dowam etdi, ýagny ýaş şahyrlaryň maslahaty hem-de ýaş dramaturglaryň, ýazyjylaryň maslahaty geçirildi. Olaryň işini tejribeli, halypa edebiýatçylar, ýazyjy-şahyrlar alyp bardylar, ýaşlara maslahatlaryny, olaryň eserleri hakyndaky belliklerini aýtdylar. Şeýle-de bu ýerde edebiýatyň nazaryýetine degişli çykyşlar diňlenildi. Festiwala gatnaşyjylar birek-birek bilen pikir alyşdylar hem-de bu festiwaly türki dilli döwletlerde yzygiderli guramak, onuň işini geljekde has-da kämilleşdirmek hakynda tekliplerini beýan etdiler.
Festiwala gatnaşyjy ýaş ýazyjy-şahyrlar baýramçylyk dabaralaryna-da gatnaşyp, tatar tomaşaçylarynyň öňünde baýramçylyk gutlaglary we goşgulary bilen çykyş etdiler. Gabdulla Tukaýyň Kazan şäherindäki heýkeline gül desselerini goýdular.
Festiwalyň medeni meýilnamasyna laýyklykda myhmanlar Kazan şäherine gezelenç etdiler, onuň taryhy ýadygärlikleri we meşhur ýerleri bilen tanyşdylar. Musa Jelil adyndaky Tatar döwlet akademiki opera we balet teatrynda «Şahyryň söýgüsi» operasyna, baýramçylyk konsertine tomaşa etdiler. Tatar döwlet filarmoniýasynda guralan çagalaryň konsertinde-de türki halklaryň dost-doganlygy wasp edildi.
Festiwala gatnaşyjylar Tatarystanyň Arça etrabynda myhmançylykda boldular. Bu ýerde Gabdulla Tukaýyň muzeý toplumyna, şeýle-de şahyryň doglan ýerine — Kuşlawyç obasyna baryp gördüler. Bu ýerde şahyryň öý muzeýi ýerleşýär, ýakyn garyndaşlary ýaşaýar. Myhmanlar şahyryň dogduk Diýarynda ýadygärlik agaç nahallaryny oturtdylar.
Festiwal türki dilli ýaşlary dostlaşdyrmak, halklary jebisleşdirmek, ýaş ýazyjy-şahyrlaryň edebi gatnaşyklaryny, hyzmatdaşlygyny ösdürmek maksady bilen guraldy. Ýaş ýazyjy-şahyrlar birek-biregiň eserlerini terjime etmek, geljekde-de edebi gatnaşyklary ösdürmek boýunça özara pikir alyşdylar. Bu dabaralara gatnaşan türkmenistanly ýaş ýazyjylara Hormat hatlary hem-de sowgatlar gowşuryldy.


text:
JavaScript
Esasan hem klient taraply web gelişdirmede ulanylýan ýazuw dilidir. Dinamik, prototip-esasly dildir. Javascript, Java meňzeýän (yöne Java däldir) we esasan hem programlama bilmeýän adamlar ucin gelişdirilen yazuw dilidir.
Meselem:[üýtget | edit source]
//HTML kodlarynyň arasinda ulanylýan hali     // aşakdaki setirdäki kod yazuw dilinin //Javascriptdigini görkezýär.   document.write("Salam Wikipedia okaýyjylary!");
Çeşmeler[üýtget | edit source]
- Пятая редакция спецификации ECMA-262 (iňlis dilinde)
- Третья редакция спецификации ECMA-262 (iňlis dilinde)
- Mozilla. Документация по JavaScript (rus dilinde)
- Поддержка JavaScript браузерами (iňlis dilinde)
- Поддержка ECMAScript браузерами (iňlis dilinde)
- Поддержка DOM браузерами (iňlis dilinde)
- Крокфорд Д. JavaScript Дугласа Крокфорда (iňlis dilinde)
- Блог Николаса Закаса (iňlis dilinde)
- Блог Джона Резига (iňlis dilinde)
- Блог Стояна Стефанова (iňlis dilinde)
- Блог Дэвида Флэнагана (iňlis dilinde)


text:
Malala Ýusufzaýy çykyş edip, özüniň “Talyban” hereketi tarapyndan hüjüm edilen bir gyz däl-de, öz “hak-hukuklary ugrunda göreşen bir gyz hökmünde” tanalmak isleýändigini aýtdy.
16 ýaşly pakistanly ýetginjek Malalanyň bu barada şenbe güni giçlik Nýu-Ýorkda Pakistanyň BMG-däki missiýasynda çykyş edendigi aýdylýar.
Geçen oktýabr aýynda “Talyban” hereketiniň söweşijisi Malalany öldürjek bolup, ony kellesinden atypdy. Bu Malalanyň gyzlaryň bilim almak ugrundaky alyp baran kampaniýasy sebäpli edilendigi bellenilýär.
Malala “gyzlaryň bilim alyp bilmek mümkinçiligi üçin, özüniň janyny-da bagyş etmäge taýýardygyny” aýtdy.
Şeýle-de Malala “Talyban” hereketiniň we beýleki yslamçy ekstremist toparlarynyň bilimiň nä derejede möhümdigine düşünmeýändiklerini sözüne goşdy.


text:
Orsýetiň polisiýasy Kremliň golaýynda geçen ýylda oppozisiýa lideri Boris Nemtsowyň atylyp öldürilen ýerinde aktiwistleri tussag etdi.
“OVD-Info” atly internet neşriniň habar bermegine görä, Andreý Darklait bu ýerde halk tarapyndan döredilen ýadygärlik nokadyna gözegçilik eden wagtynda polisiýa tarapyndan tussag edilipdir.
Aktiwistler Nemtsowyň öldürilen ýerinde ýadygärlik hökmünde döredilen ýeriň diňe bir ýanwar aýynyň dowamynda ençeme sapar dargadylmagyndan soň, gijelerine gözegçilik alyp barýarlar.
Nemtsow 2015-nji ýylyň 27-nji fewralynda Kremiň golaýyndaky köprüde atylyp öldürilipdi.
Nemtsowyň ölümine sebäpkär bolmakda aýyplanyp, Demirgazyk Kawkaz regionyndan ençeme adam tussag edildi we suda berildi.
Emma oppozisiýa lideriniň garyndaşlary we aklawçylary sud işine şübheli garaýarlar we onuň öldürilmegine ýokary derejeli orsýet resmileri tarapyndan görkezme berlendigini aýdýarlar.


text:
Oppozisiýanyň ýurt boýunça üýtgedilen ýer kanunyna garşy demonstrasiýa çagyrmagy bilen baglylykda, howpsuzlyk güýçleri Gazagystanyň dürli şäherlerinde ýüzlerçe žurnalisti, aktiwisti we demonstrasiýaçyny tussag etdi.
Paýtagt Astanada we Almaty, Karaganda, Uralsk, Çimkent, şeýle-de günbatardaky Atyrau şäherlerinde, hökümet basyp ýatyryşy astynda,onlarça žurnalist tussag edildi.
Şäher meýdanlarynda we köçelerinde müňden gowrak demonstrasiýaçy polisiýa tarapyndan saklanyldy.
Onlarça žurnalist, şol sanda «Interfaks» habar gullugynyň, Azatlyk radiosynyň Gazak gullugynyň habarçylary polisiýa tarapyndan birnäçe sagat saklanylyp, soňra boşadylandyklaryny habar berdiler.
Gazagystanyň informasiýa we aragatnaşyk ministri Dauren Abaýew 21-nji maýda özüniň žurnalistleriň näme sebäpden tussag edilendigini anyklajakdygyny aýtdy.
Azatlyk radiosynyň Gazak gullugynyň websaýty petiklengi, feýsbuk we youtube sahypalaryna bolsa, 20-nji maýdan bäri kadaly girip bolmaýar.
Almatyda adamlar merkeze goýberilmedi
Almatyda ýüzlerçe adam merkezdäki Respublika meýdançasyna toplanmaga synandy, emma olar ýa tussag edildi, ýa-da polisiýa ol ýere barýan köçeleri petikläp, adamlary merkezi meýdança goýbermedi.
Demirgazykdaky Pawlodar şäherinde, azyndan 35 adamyň merkeze toplanmagynda, kiçiräk ýygnanyşyk boldy. Oppozisiýa aktiwisti Serikbaý Alybaýew köpçüligiň öňünde söz sözlemäge başlady, emma polisiýa ara goşulyp, märekäni dargytdy.
Alybaýew polisiýa tarapyndan tussag edildi.
Bu tussag etmeler oppozisiýanyň ýer kanunyna girizilmekçi bolýan üýtgetmelere garşy proteste çagyrmagy bilen bagly geçirildi.
Ol üýtgetmeler Gazagystanda ekerançylyk ýerleriniň uly möçberde hususylaşdyrylmagyna, daşary ýurtlulara ýeri 25 ýyllyk möhlet bilenkärendesine bermäge ýol açýar.
Demonstrasiýalar apreliň aýagynda, esasan günbatar şäherlerde, hökümet ýer kanunyna üýtgetmeleri girizýändigini yglan edeninden soň başlandy. Emma hökümet derrew yza çekildi, ýagny ýer kanuny bilen bagly reformalaryň 2017-nji ýyla çenli durmuşa geçiriljek däldigini aýtdy.
Şondan iki gün soň ýurduň oba hojalyk ministri Asylžan Mamytbekow we ykdysadyýetministri Ýerbolat Dosaýew işden çekildi.
Howpsuzlyk güýçleri aktiwistleriň we žurnalistleriň öýlerinereýd geçirip, köplenç kompýuterleri we beýleki enjamlary konfiskasiýa etdiler.
BMG-niň adam hukuklary paneliniň ekspertleri 12-nji maýda gazak hökümetini ýanamalary, aktiwistleri tutup-basmagy derhal bes etmäge hem-de raýat jemgyýetini goramak üçin netijeli çäreleri görmäge çagyrdy.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Dünýä çempionaty — 2018-iň we Aziýanyň Kubogy — 2019-yň saýlama oýunlarynyň başlanmagyna bir aýdan gowrak wagt galanda, Türkmenistanyň milli ýygyndysyna baş tälimçi bellenildi. Futbol federasiýasynyň kararyna laýyklykda ýurduň baş toparyna Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Amangylyç Koçumow ýolbaşçylyk eder. Onuň bu wezipä bellenendigi Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti tarapyndan hem tassyklanyldy.
Amangylyç Koçumow ussatlar toparlaryndaky çykyşyna 1983-nji ýylda SSSR-iň çempionatynyň ikinji ligasynda (9-njy zolak), Aşgabadyň “Kolhozçysynda” başlady. Hüjümçi 1989 — 1991-nji ýyllar aralygynda SSSR-iň çempionatynyň ikinji ligasynda (Orta Aziýa zolagy), “Ahalyň” düzüminde oýnady. Ol Türkmenistanyň ýetginjekler, ýaşlar ýygyndylarynda çykyş etdi.
Türkmenistanyň garaşsyzlygyny gazanmagy bilen, A. Koçumow oýunçy hökmünde çykyşlary milli çempionatda dowam etdirdi. Dürli ýyllarda “Ahal”, “Büzmeýin”, “Turan” (toparyň kapitany boldy), “Ekskawatorşik — Lebap”, “Merw”, “Köpetdag” ýaly toparlarda çykyş etdi. 1995-nji ýylda “Turanyň” düzüminde Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy.
Amangylyç Koçumow — ýurdumyzyň çempionatynyň birnäçe gezek baýrak eýesi, Türkmenistanyň milli çempionatynyň taryhynda ilkinji bolup penta-trik (bir oýunda bäş pökgi geçirmek) eden futbolçy. Ol şonça pökgini 1992-nji ýylda Büzmeýiniň “Sportunyň” derwezesinden geçirdi.
1999-njy ýylda A. Koçumow tälimçilik işine geçip, “Ahaly” kabul etdi. Bir ýyldan soň bolsa Türkmenistanyň IIM-niň “Galkanyny” ýokary liga çykardy. 2001-nji ýyldan “Olimp” orta sport mekdebinde işledi, ýurdumyzyň ýetginjekler ýygyndysyna tälimçilik etdi. 2002-nji ýylda GDA-nyň we Baltikanyň ýurtlarynyň ýetginjekler sport oýunlarynda biziň toparymyzy güýçli toparlaryň sekizligine düşürip, munuň üçin “Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi” diýen ada eýe boldy.
2005-nji ýylda A. Koçumow Manamada Aziýanyň Kubogy — 2004-iň ýarym finalçysy Bahreýniň ýygyndysynyň garşysyna geçirilen ýoldaşlyk duşuşygynda baş tälimçisiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji hökmünde milli ýygyndymyzy meýdana çykardy. Duşuşyk ýer eýeleriniň peýdasyna tamamlandy (5:0).
2007-nji ýylda Amangylyç Koçumow Daşkentde we Kişinýowda iki ýyllyk okuwlary üstünlikli geçip, FIFA-nyň tälimçilik işi boýunça instruktorynyň lisenziýasyny aldy. Şol ýylyň özünde Türkmenistanyň ýetginjekler ýygyndysy (V-17) A. Koçumowyň ýolbaşçylygynda Abu Dabide (BAE) ilkinji gezek Aziýa çempionatynyň final bölegine çykdy we yklymyň iň güýçli toparlarynyň 16-synyň hataryna girdi.
2011-nji ýylda A. Koçumow Türkmenistanyň olimpiýa ýygyndysynyň baş tälimçisi wezipesine bellenildi. Şonda toparymyz London Olimpiadasyna (2012) birinji saýlama bölekde myhmançylykda (1:3) we Aşgabatda (1:0) Indoneziýanyň olimpiýa ýygyndysyndan üstün çykdy. Soňra bolsa Siriýanyň toparyndan asgyn geldi (2:2, 0:4).
Türkmenistanyň futbol federasiýasynyň gelen kararyna laýyklykda Amangylyç Koçumow şol bir wagtda özünde olimpiýa ýygyndy toparymyza hem ýolbaşçylyk eder. Şeýle hem ol “Aşgabat” futbol klubundaky işini hem tabşyryp, Türkmenistanda ýurdumyzyň baş toparynyň başga işlerden boşadylan ilkinji tälimçisi boldy.
A.Koçumow milli ýygyndyda öňki belli futbolçylarymyz Çaryýarguly Seýdiýew bilen Tofik Şukurow kömek ederler. Sapar Begnepesow bolsa toparyň naçalnigi wezipesine bellenildi.
14-nji aprelde geçirilen bije çekişlige laýyklykda Türkmenistanyň ýygyndysy dünýä çempionaty — 2018-iň we Aziýanyň Kubogy — 2019-yň saýlama böleginde Eýranyň, Omanyň, Hindistanyň, Guamyň ýygyndy toparlary bilen “D” toparçasynda çykyş eder.
Toparçadaky oýunlar “öz meýdanyňda we myhmançylykda” görnüşinde 2015-nji ýylyň 11-nji iýuny — 2016-njy ýylyň marty aralygynda geçiriler.


text:
Şu hepdäniň çarşenbe güni Palestinanyň garşydaş toparlary bolan «Fatah» partiýasy bilen «Hamas» toparynyň özara barlyşyga gelendikleri baradaky habara Ysraýyl gaharly reaksiýa bildirdi.
2007-nji ýylda geçirilen saýlawlardan soň Günbatar Kenarda öz kontrollygyny saklap gelýän «Fatah» partiýasy bilen Gaza Sektoryna kontrollyk edýän «Hamas» toparynyň gelen bu ylalaşygy olaryň wagtlaýyn koalision hökümet döretmeklerine ýol açýar.
Mälim bolşy ýaly, Ysraýyl we Amerikanyň Birleşen Ştatlary Palestinanyň «Hamas» toparyny terror topary hökmünde häsiýetlendirip, bu topar bilen resmi gepleşik geçirmekden ýüz öwrüp gelýärler.
Düýn Ysraýylyň daşary işler ministri Awigdor Liberman «Fatah» partiýasy bilen «Hamas» toparynyň Kairde gelen özara ylalaşygyna «çäkden çykmak» hökmünde baha berip, bu mesele bilen baglanyşykly Palestinanyň hökümetine garşy jeza çäreleriniň ulanylmagynyň mümkindigi bilen duýduryş berdi.
Awigdor Liberman Palestinanyň hökümetine garşy ulanyljak çäreleriň hatarynda Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasa we onuň premýer-ministri Salam Faýýada erkin hereket etmäge mümkinçilik berýän ýeňillikleriň ýatyrylmagy ýaly çäreleriň hem bolup biljekdigini aýtdy.
Beýleki tarapdan, Palestinanyň dürli regionlaryna kontrollyk edip gelýän «Fatah» partiýasy bilen «Hamas» toparynyň bu soňky ylalaşygy bu iki toparyň indi bir ýarym ýyl bäri alyp baran kyn gepleşikleriniň özboluşly bir oňyn netijesi hökmünde alamatlandy.
Käbir meseleler aýdyň däl
Bu ylalaşyk Palestinanyň öz içinde dowam edip gelýän syýasy duşmançylygyň soňuna çykylmagyna özboluşly bir umyt berýär.
Emma bu wakanyň yzy bilen Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu «Hamas» toparynyň gatnaşmagynda Palestinada nähilidir bir resmi hökümetiň döredilmek mümkçinçiligini bütinleý ret edýändigini aýdyp çykyş etdi.
«Palestinanyň hökümeti ýa-ha Ysraýyl bilen parahatçylygy, ýa-da ‘Hamas’ bilen parahatçylygy saýlamalydyr. Taraplaryň ikisi bilenem parahatçylykly gatnaşykda bolmak üçin ýol ýok. Sebäbi, ‘Hamas’ Ysraýyly ýok etmek ugrunda çalyşýar, ol muny açyk yglan edýär. Men Palestinanyň hökümeti parasatly karary, ýagny, Ysraýyl bilen parahatçylygy saýlar diýip umyt edýärin. Elbetde, bu olaryň öz erk-islegine bagly» diýip, Netenýahu belledi.
Kairde geçirilen gepleşiklere Palestinanyň bu iki toparyndan wekilçilik eden delegatlar öz gelen ylalaşyklarynyň esasynda şu geljek bir ýylyň içinde Palestinada parlament we prezidentlik saýlawlary geçirilýänçä, wagtlaýyn koalision hökümet döretmekligi göz öňünde tutýandyklaryny mälim etdiler.
«Roýter» habar agentligi Gaza Sektoryndaky «Hamasyň» hökümetiniň metbugat sekretary Taher al-Nononyň «Hamas» bilen «Fatah» toparlarynyň öz aralaryndaky ähli düşünişmezlikleri we ylalaşmazlyklary ýeňip geçendiklerini aýdandygyny habar berýär.
Ýöne bu gepleşiklerden soň indi Gaza Sektoryndaky we Günbatar Kenardaky biri-birlerine duşmançylykly bolup gelen howpsuzlyk güýçlerine kimiň ýolbaşçylyk etjekdigi ýaly käbir meseleler heniz hem aýdyň bolman galýar.


text:
Aşgabat, 15.02.2015. “Türkmenportal”
2015-nji ýylyň 14-nji fewralynda Mollanepes adyndaky talyplar teatrynda “Mollanepes” spektaklynyň ilkinji görkezilişi boldy.
Gürrüňi edilýän spektakl ilkinji gezek geçen asyryň 60-njy ýyllarynda Bazar Amanow tarapyndan Mollanepes adyndaky akademiki drama teatrynda sahnalaşdyrylýar. Onlarça ýyl ýurduň baş teatrynyň repertuarynda görkezilen spektakly 1986-njy ýylda Ata Alowow, 1992-nji ýylda bolsa, Çary Işangulyýew ýaly halypa režissýorlar sahnada goýdular.
“Mollanepes” spektaklynyň baş gahrymanlary dürli ýyllarda uly meşhurlyga eýe bolupdylar. Köp ýyllaryň dowamynda Nurmuhammet Keşikow bilen Ýelizaweta Garaýewa Mollanepesiň we Bossantäjiň çeper keşbini döredip geldiler. Bu gün halypalyga ýeten Nurmuhammmet Keşikow Mollanepes adyndaky Talyplar teatrynda öz ýolbaşçylyk edýän talyplar topary bilen täze düzümde “Mollanepes” spektaklyny gaýtadan sahnalaşdyryp, onuň ilkinji görkezilişini tomaşaçylara hödürledi.
Halypa režissýoryň täze topar bilen goýan spektaklynda baş keşplerde Döwran Saryýew, Ogulşeker Gurbanowa, Bezirgen Hommadow, Gurbandurdy Agalykow ýaly ýaş aktýorlar çykyş etdiler.
Köpçülik sahnasyna Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyplary bilen birlikde “Sungat” studiýasynyň okuwçylarynyň gatnaşmagy ýaşlar üçin tejribe mekdebi boldy. Munuň şeýledigini spektaklyň režissýory Nurmuhammet Keşikow: “Teatrlaryň aktýorlarynyň aglabasynyň ilkinji kiçijik işleri şu nusgawy sahna eseriniň köpçülik sahnalaryndan başlanýar” diýen sözleri-de tassyklaýar.
Mollanepesiň adyny göterýän teatrda şahyryň ömrüni beýan edýän sahna eseriniň goýulmagynda simwolik many bar. Päk söýgini, halal ýaşamagy ündeýän spektakl tomaşaçylarda mährem duýgulary oýarýar. Galyberse-de, şahyryň adyny ebedileşdirýän sungat eseri ruhy mirasymyzyň ömrüni uzaldýar.
Aslynda, Mollanepes şahyryň ömrüne bagyşlanan türkmen awtorlarynyň eserleri sungatyň beýleki görnüşlerinde hem az däldir. Ekran sungatynda dürli ýyllarda kinorežissýorlar Orazmyrat Gummadow, Oraz Orazow, Baýram Abdyllaýew we Lora Stepanskaýa tarapyndan çeper hem-de çeper-publisistik filmler surata düşürildi.


text:
Anna güni Orsýetiň habar serişdeleri şu hepdäniň duşenbe güni Moskwanyň metrosynda gurnalan partlamalardan birini amala aşyryjy aýal maşgalanyň şahsyýetiniň anyklanandygyny habar berdiler.
Orsýetiň organ işgärleriniň sözlerine salgylanylyp ýaýradylan bu maglumatda janyndan geçen bu hüjümçiniň Dagystanyň Kasawýurt raýonyndan 17 ýaşly Jennet Abdurahmanowadygy aýdylýar.
Maglumata görä, Jennet Abdyrahmanowanyň äri, yslamçy söweşiji Umalat Magomedow 2009-njy ýylda harby operasiýada atylyp öldürilipdir. Ýöne bu maglumata häzirlikçe Orsýetiň häkimiýetleri tarapyndan resmi tassyklama berilmedi.
Hepdäniň duşenbe güni Moskwanyň «Lubýanka» we «Park kultury» metrostansiýalarynda janyndan geçen hüjümçileriň amala aşyran şol partlamalaryndan şu günki güne çenli jemi 40 adam öldi.
Şu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew parlamentdäki syýasy partiýalaryň liderleri bilen duşuşyp, ýurtdaky howpsuzlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşmaklygy planlaşdyrýar.


text:
Türkiyede bikanun yaşaýandygy aýdylýan 22 ýaşyndaky turkmenistanly zenan bilen bagly bir habar soňky birki günüň dowamynda Türkiýäniň habar beriş serişdelerinde uly seslenme döretdi.
Habarlardan mälim bolşuna görä, adynyň Dinaradygy aýdylýan zenan, Germaniýada ýaşaýan bir türk maşgalasyna dört aýlyk çagasyny satansoň, çagany satyn alan maşgala tabşyrmak üçin aeroporta baranda ele salynýar.
Türkiýäniň iň uly habar kanallaryndan NTV-niň Germaniýanyň "Bild" gazetine salgylanyp 7-nji noýabrde çap eden habaryna görä, bu waka 14-nji sentýabrda Stambulyň Sabihe Gökçen aeroportynda bolup geçýär.
7-nji noýabrda Türkiýäniň habar beriş serişdelerinde peýda bolan bu maglumatda türkmenistanly Dinaranyň nikasyz jynsy aragatanşyk arkaly doglandygy aýdylýan çagasyny internet arkaly 370 ýewro satandygy aýdylýar.
Habarlarda aýdylyşyna görä, Germaniyada ýaşaýan şol zenan çagany almak üçin Stambulyň Sabihe Gökçen aeroportyna barýar, çaga aeroportda ýerleşýän hajathanalaryň birinde ony satyn alandygy aýdylýan maşgala tabşyrylýar.
Emma germaniýaly maşgala çagany pasporty bolmazdan aeroportdan çykaryp bilmejegine göz yetirensoň, ony gaýtadan hajathana getirip, howpsuzlyk güýçlerine habar berýär.
Iki maşgalanyň arasynda 14-nji sentýabrde bolup geçen bu başagaýlygyň her pursaty aeroportyň howpsuzlyk kamera aparatlary tarapyndan ýazga alnansoň
, howpsuzlyk güýçleri üçin hakykatyň üstüni açmak kyn bolmandyr.
Türkiýäniň in uly gazetlerinden biri bolan “Hürriyetde” çap edilen maglumatda, howpsuzlyk güýçleriniň derňewleriniň netijesinde, Dinaranyň çagasyny seretmäge ýagdaýy bolmandygy üçin satandygy we çagany satyn alandygy aýdylýan zenanyň aýyplamalary boýun almandygy habar berilýär.
Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleriniň Dinarany çagasy hem ejesi bilen bilelikde Türkiýeden deport edendigi, çagany satyn alandygy aýdylýan zenanyň bolsa jerime salnyp boşadylandygy aýdylýar.


text:
19-njy oktýabrda türkmen-gazak serhedinde Gazagystanyň ýedi sany raýaty türkmenistanly serhetçiler tarapyndan tussag edilipdiler. Sişenbe güni Gazagystanyň DIM-i olaryň ykbaly barada käbir zatlaryň anyklanandygyny mälim etdi.
13-nji noýabrda Gazagystanyň daşary işler ministrliginde geçirilen brifingde bu ministrligiň ýörite wekili Altaý Abibullaýew Gazagystanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň wekillerine bu tussaglar bilen duşuşmaga we olaryň tussaglykda saklanyş şertleri bilen ýakyndan tanyşmaga rugsat berlendigini aýtdy.
Azatlyk Radiosy bilen telefon arkaly söhbetdeşlikde ministrligiň wekili A.Abibullaýew bu tussaglaryň ykbaly barada henizem ikitaraplaýyn gepleşikleriň dowam edýändigini aýtdy.
“Bize hemme zat anyk boldy häzirki wagt. Biz türkmen tarapy bilen bu ugurda ýakyndan işleşýäris. Hyzmatdaşlygyň derejesinden biz kanagatlanýarys. Henizem gepleşikler alnyp barylýar. Biz suduň çykarjak kararyna garaşýarys” diýip, Altaý Abibullaýew mälim etdi.
Emma Abibullaýew Gazagystanyň bu raýatlaryna Türkmenistanda anyk haçan sud ediljekdigi we olara nähili aýyplamalaryň bildirilmeginiň mümkindigi barada häzirlikçe özlerinde anyk maglumatyň ýokdugyny aýtdy.
Waka nähili ýüze çykdy?
19-njy oktýabrda Gazagystanyň Mangystau oblastynda Türkmenistan bilen serhet ýakada ýedi sany gazagystanly raýat Türkmenistanyň serhetçileri tarapyndan tussag edilipdi.
Şol wakadan birnäçe gün geçensoň, Gazygystanyň Mangystau oblastynyň Içeri işler departamentiniň metbugat sekretary Kaýrat Otebaý metbugat konferensiýasynda bu tussag edilen ýedi adamdan dördüsiniň şu oblastyň Karakiýan raýonynyň milisiýa işgärleridigini tassyklapdy.
Emma ol beýleki üç adamyň kimlerdigi barada özlerinde anyk maglumatyň ýokdugyny aýdypdy. Ol bu adamlaryň tötänleýin azaşyp, Türkmenistanyň territoriýasyna geçendiklerini we şol ýerde-de türkmen serhetçileri tarapyndan olaryň tussag edilendiklerini mälim edipdi.
Başda Gazagystanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň wekillerine bu tussag edilenler bilen duşuşmaga rugsat berilmedik-de bolsa, ýakynda ahyrsoňy olaryň ýanyna gazak diplomatlary goýberilipdir.
Käbir anyklanan zatlar
Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ilýas Omarow, öz diplomatik wekilleriniň maglumatlaryna salgylanmak bilen, bu işde käbir öňegidişlikleriň bardygyny aýtdy.
“Biziň Türkmenistandaky ilçihanamyzyň konsullyk wekili bu tussaglar bilen duşuşdy. Ol olaryň tussaglykda saklanyş şertleri bilen-de tanyşdy. Onuň maglumatyna görä, tussaglaryň saklanyş şertleri gowy, olar günde üç gezek nahar bilen üpjün edilen. Olar tussaglykda saklanyş şertlerinden hiç hili şikaýat edenoklar” diýip, Ilýas Omarow telefon arkaly söhbetdeşlikde belledi.
I.Omarow hem gazagystanly bu tussaglara Türkmenistanda sud ediler diýlip garaşylýandygyny aýtdy, emma olara bildiriljek aýyplamalar barada-da heniz belli bir zat aýtmaklygyň kyndygyny aýtdy.
“Olara bildirilmegi mümkin aýyplamalar barada aýdylanda, häzirlikçe bu anyk däl. Bildirilmegi mümkin aýyplamalardan biri – bu serhetden bikanun geçmek. Ýöne bu heniz wersiýalardan biri bolmagynda galýar. Şoňa görä-de, men bu barada belli bir zat aýdyp biljek däl. Ýöne biz bu mesele ýakyn günlerde çözüler diýip garaşýarys” diýip, Ilýas Omarow ýagdaýy düşündirdi.
Bu mesele barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginden bize maglumat almak başartmady.


text:
Düýn Aşgabatda geçirilen hökümet maslahatynda ýakyn wagtlarda Täjigistanyň prezidentiniň Türkmenistana etjek saparyna görülýän taýýarlyklar we käbir beýleki möhüm meseleler barada maslahat edildi.
Maslahatda prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň aýal-gyzlaryny ýetip gelýän 8-nji mart Halkara aýal-gyzlar güni bilen gutlap, bu waka mynasybetli türkmenistanly köp çagaly enelerden 116-syna «Ene mähri» diýen hormatly ady dakmak barada ýörite permana gol çekdi.
Maslahatyň dowamynda käbir wise-premýerler we ministrler öz ýolbaşçylyk edýän pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.


text:
Gündogar ýewropalylar häzirki bolýan syýasy agdarylyşyklar Orta Gündogary özgerdýärkä, öz regionlarynyň Waşingtonyň ýanyndaky ähmiýetiniň barha azalmagyny alada edinýärler. Käbirleri hem Obamanyň administrasiýasynyň Moskwa bilen gatnaşyklaryny täzelemeginiň öz hasaplaryna edilýändigini aýdýarlar.
Muny Birleşen Ştatlaryň Warşawada ýerleşýän “German Marşal Fondunyň” ýokary derejeli işgäri Mihal Baranowski şeýle düşündirýär: “Bu bir belli zat. Bu ýerde, Merkezi we Güdogar Ýewropada, umuman Ýewropada, Birleşen Ştatlar öz strategik işlerini Orta Güdogara, Aziýa gönükdirýär diýen alada bar. Dogry, Ýewropada Birleşen Ştatlar ara goşular ýaly bir çynlakaý konflikt ýok. Ýöne Amerikanyň ýaragly güýçleri we syýasy kapital barada giň gerimli wadalary bar. Regiony aladalandyrýan şol”.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň 2009-njy ýylda raketadan goranyş sistemasy baradaky planlary yza süýşürmegi Merkezi we Gündogar Ýewropanyň ýolbaşçylarynyň aglabasyny gaharlandyrypdy. Olar bu sistema taryhyň uzak döwürlerinde regiona agalyk etmäge ýykgyn edip gelen Orsýetiň garşysyna öz howpsuzlyklaryny güýçlendirer öýdüpdiler.
Buşuň adminstrasiýasy raketadan goranyş sistemasyny Polşada we Çehiýa respublikasynda ýerleşdirmegi göz öňünde tutupdy. Ýöne häzirki administrasiýa bu planlary ýatyrdy. Obama munuň deregine Rumyniýada we Polşada SM-3 kysymly istrebitelleri ýerleşdirmeli etdi. Bu 2015-nji we 2018-nji ýyllara planlaşdyryldy.
“Birleşen Ştatlar bilen Merkezi we Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyk çylşyrymly. Sebäbi bu ýurtlar uzak waglap Birleşen Ştatlara garap geldiler” diýip, Waşingtonda “Atlantik Geňeşiniň” wise-prezidenti Franses Burwell belleýär.
Burwelliň aýtmagyna görä, Waşington indi iki ýyl bäri bu ýurtlaryň özlerine Amerikan syýsatyndaky obýektler däl-de, Birleşen Ştatlaryň işjeň ýaranlary diýip düşünmeklerini isleýär: “Sowuk uruşdan soň Merkezi Ýewropa ýurtlary Günbatara tarap gönügip ugradylar. Biziň hem üns berenimiz olaryň bu işi etmegi boldy. Bu ýerde göz öňünde tutulan zat olaryň özleri, ykdysady we syýasy ösüşleridi”.
Soňra Burwell şeýle diýýär: “Indi bolsa biz: ‘Siz oňat. Entek doly güýjüňize girmeseňiz-de, indi girip gelýärsiňiz. Biz indi siziň demokratiýaňyzyň köki gyrlar diýip gaýgy edemzok. Dünýäde alnyp barylýan ähli proýektlerde bize kömek etmegiňizi isleýäris. Bu proýektleriň siziň hem bähbidiňizedigine ynanýarys’ diýýäris”.
Orta Gündogar we Demirgazyk Afrika
Polşanyň kommunizmden demokratiýa geçmekde, merkezden planlaşdyrylýan ykdysadyýetden ýörgünli bazar ykdysadyýetine geçmekde gazanan üstünligi onuň bu ýaranlykda ýerleşdirip biljek bir degerli goşandy bolup durýar.
Anna güni geçirilýän sammitde Polşany gyzyklandyrýan temalaryň biri onuň öz edinen tejribelerini Orta Gündogarda we Demirgazyk Afrikada kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz boljak reformaçylar bilen nädip paýlaşyp boljakdygy. Bu sammite amerikan prezidenti Obama hem gatnaşar.
Kommunizmiň çökmeginden soň, Gündogar Ýewropada alnan sapaklaryň hemmesini arap dünýäsine geçirip bolmajakdygy belli zat. Burwelliň pikiriçe, gündogar ýewropalylaryň öz tejribelerini demokratiýa ymtylýanlar bilen paýlaşmak islegi Waşingtonyň bu region bilen bolan gatnaşygynyň indi hakyky ýaranlyga öwrülip barýanlygynyň alamaty.
“Biziň isleýän ýaranlygymyz hem şol: inisiatiwany, olaryň öz tejribelerini we ekspertizalarynyň netijesini ortada goýmaklary. Nähili-de bolsa, hakyky durmuşda ykdysady we syýasy reforma babatda Merkezi Ýewropanyň tejribeleri biziň ýadymyzda galan tejribelerden köp. Polşanyň demokratiýasy aman galarmy diýip alada etmegiň deregine – ýaranlyk şu. Indi, geliň, hemmämiz Müsüriň demokratiýasynyň aladasyny edeliň” diýip, Burwell aýdýar.
Bu iki tarapdan-da ep-esli derejede psihologik inçeligi talap edýän proses. Amerikanlar, gündogar ýewropalylarda Waşingtonyň indi bize mähir görkezmäge wagty ýok diýen duýgyny döretmezden, olaryň hakyky ýaranlyga tarap ilerlemegini isleýär.
Ýewropanyň öňki kommunistik ýurtlarynyň ýolbaşçylary we halklary hem hakykata uýgunlaşyp, howpuzlyklary üçin Birleşan Ştatlaryň harby serişdelerine garaşly bolsalar-da, Amerikanyň olara özi bilen deň derejeli ýaranlar diýip garamagyna öwrenişmeli.


text:
Parlament saýlawlarynyň irki netijeleri oppozision “Bharatiya Janata” partiýasynyň häkimiýet başyndaky “Kongress” partiýasyndan üstün çykandygyny we onuň öz hökümetini düzmek üçin ýeterlik orun eýeländigini görkezdi.
Hindi milletçileri ýeňişini dabaralap, Hindistanda “täze eýýämiň” başlanandygyny yglan etdiler.
Hindistanyň saýlaw komissiýasyna görä, “Bharatiya Janata” parlamentiň aşaky öýünde 272 orun eýeledi. Hindistanda 1984-nji ýyldan bäri parlament saýlawlarynda ilkinji gezek bir partiýa ses köpçüligini gazanýar.
“Bharatiya Janatanyň” lideri Narendra Modi "Hindistan ýeňdi, gowy döwür ýetip gelýär”, diýip Twitterde ýazdy.


text:
NATO-nyň daşary işler ministrleri Çernogoriýany harby bileleşige çagyrmak barada ylalaşdylar.
Çernogoriýanyň wise-premýeri Igor Luksiç NATO-nyň çakylygynyň “Günbatar Balkanlar üçin pozitiw signaldygyny” aýtdy.
Adriatik deňzi regionynyň 600 müň ilatly ýurdy Çernogoriýa 2017-nji ýylda NATO-nyň 29-njy ýurdy bolar.
2009-njy ýylda NATO-nyň düzümine Albaniýa we Horwatiýa giripdi.
NATO-nyň ýaýbaňlanmagyna garşy çykyş edýän Orsýet Çernogoriýanyň harby bileleşige goşulyşmagyna prowokasiýa hökmünde seretjekdigini aýtdy.
Orsýet Çernogoriýanyň NATO goşulan ýagdaýynda, bu ýurt bilen bilelikdäki proýektleri ýatyrjagyny duýdurdy.


text:
Düýn Täjigistanyň resmileri ýurduň demirgazygyndaky Isfara raýonynda milisiýanyň geçiren reýdi wagtynda azyndan üç sany söweşijiniň öldürilendigini mälim etdiler.
Ýurduň resmileri bu operasiýanyň Isfara raýonyndaky bir terror toparyna garşy geçirilendigini aýdýarlar.
Düýn Isfara raýonyndaky Çorkuh obasynyň ýerli administrasiýasynyň başlygy Nemat Olimow Azatlyk Radiosyna telefon arkaly beren interwýusynda bu operasiýanyň başlamazyndan öň bu obadan ýaşaýjylaryň wagtlaýynça çykarylandygyny aýtdy.
Ol operasiýanyň barşynda ýaragly söweşijileriň awtomatlardan ok atyp we granat zyňyp, garşylyk görkezendiklerini tassyklady: «Edil häzirki wagta çenli terrorçylardan üçüsiniň jesedi biziň ýanymyza getirildi. Olardan biriniň jesedi şahsyýetini anyklamak üçin raýon merkezine ugradyldy. Wakalar barada edil häzir bizde kän bir maglumat ýok».
Nemat Olimowyň aýtmagyna görä, ýaragly söweşijilerden azyndan biri aman sorap, özüni organ işgärlerine tabşyrypdyr, olardan ýene birine bolsa gaçyp gutulmak başardypdyr. Şeýle-de, ol ýerli polisiýanyň söweşijilerden azyndan biriniň gyrgyz milletindendigini anyklandygyny aýtdy.
Maglumata görä, Täjigistanyň Isfara raýonyndaky bu waka goňşy Gyrgyzystanyň Batken oblastynda-da howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilmegine sebäp bolupdyr.
Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň Batken oblastyndaky habarçysy Janyş Aýdarow düýn iki ýurduň serhetlerine golaý ýerde Täjigistan tarapyndan ok sesleriniň birnäçe sagatlap eşidilendigini habar berdi. Şeýle hem, ol Täjigistan bilen serhetleşýän Batken oblastynda Gyrgyzystanyň öz harby we milisiýa güýçlerini artdyrýandygynyň göze ilýändigini mälim etdi.
Isfara raýony
Täjigistanyň Isfara raýony Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň we Özbegistanyň serhetleşýän ýeri bolan Fergana jülgesinde ýerleşýär. Bu raýon belli bir derejede liberal oblast hasaplanylýan Sogd oblastynyň iň bir dini-konserwatiw bölegi bolup durýar.
Tutuş Merkezi Aziýada resmi taýdan hasaba alnan ýeke-täk yslam partiýasy hasaplanylýan Täjigistanyň «Yslam gaýtadan dikeldiş» partiýasy ýurduň diňe şu Isfara raýonyndan bu partiýanyň 4 müň 500 agzasynyň bardygyny aýdýar. Munuň özi tutuş ýurt boýunça bu partiýanyň iň köp agzasyny öz içine alýan raýondyr.
Mundan daşary, Täjigistanyň häkimiýetleri gadagan edilen käbir beýleki yslamçy guramalaryň we toparlaryň-da şu Isfara raýonynyň ýaşaýjylarynyň arasynda uly goldawdan peýdalanýandygyny aýdýarlar. Olaryň aýtmaklaryna görä, şol guramalaryň hatarynda Özbegistanyň Yslam Hereketi-de bar.
Şu aýyň başynda Täjigistanyň Içeri işler ministrligi şu Isfara raýonynyň ýaşaýjylaryndan azyndan 40-synyň Özbegistanyň Yslam Hereketi we käbir beýleki gadagan edilen dini toparlar bilen hyzmatdaşlyklary üçin gözleg astyndadygyny mälim edipdi.
Soňky ýyllar bu raýonyň ýaşaýjylaryndan ençemesi hut şular ýaly gadagan edilen ekstremistik dini guramalar bilen hyzmatdaşlyklary üçin tussag hem edildi.
Ýöne, şeýle-de bolsa, käbir ýerli ýaşaýjylar Täjigistanyň häkimiýetlerini ekstremizmiň howpy barada ýasama dowul döretmekde we musulmançylyga eýerýän parahat dindarlara basyş görkezmekde aýyplaýarlar.
Täjigistanyň demirgazygyndaky Isfara raýonynda amala aşyrylan düýnki howpsuzlyk operasiýasy ýurduň gündogaryndaky Raşt jülgesinde yslamçy ekstremistlere garşy alnyp barylýan harby operasiýalaryň fonunda ýüze çykdy.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine girýän ýewropa döwletleri – Beýik Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa we Portugaliýa palestin territoriýasynda ysraýyl obalarynyň giňeldilmegini üzül-kesil ýazgarýan bilelikdäki beýannama bilen çykyş edip, göçüp gelenler tarapyndan edilýän zorluk aktlaryny bes etmäge çagyrdylar.
Agzalan dört döwlet ýagdaýyň ýaramaz tarapa ösüşine alada bildirdi.
Beýannama sişenbe güni Nýu-Ýorkda Howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatyndan soň ýaýradylyp, onda ysraýyl-palestin konflikti bilen bagly meseleler seljerildi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ukrainanyň gündogarynda onuň öz sözi bilen aýdylanda ukrain hökümetiniň “jezalandyryjy” operasiýalarynyň bes edilmegine çagyryş etdi.
Putin bu çykyşyny 26-njy maýda Donetskde hökümet güýçleri bilen söweşlerde Orsýete tarapdar onlarça separatistiň öldürilendigi barada maglumatlaryň yzýany etdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý lawrow 27-nji maýda eden çykyşynda “raýatlara garşy goşun ulanmazlygy we ähli taraplaryň zorlugy bes etmegini” gazanmagyň Kiýewiň häkimiýetleri üçin ilkinji synag bolýandygyny aýtdy.
Şeýle-de Lawrow Ukrainada prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanan Petro Poroşenkonyň Moskwa saparynyň “göz öňünde tutulmaýandygyny” aýtdy. Poroşenko bolsa Moskwa bilen gepleşikleriň gündogarda ýaragly separatistik gozgalaňlaryň soňuna çykmak üçin ýardam bermegine umyt bildiripdi.


text:
Gresiýanyň paýtagty Afinyda Graždanlary goraýyş ministrliginde bolan partlamada bir polisiýa işgäri heläk boldy.
Partlama penşenbe güni agşam ministriň kabinetinden birnäçe metrlikde boldy. Ministre zyýan etmedi.
Gresiýanyň premýer-ministri Georgios Papandreu bu wakany “terrorçylyk” diýip atlandyryp, ony ýazgardy.
"Hemme grekler bolup, biz bir agyzdan bu wakany ýazgarýarys. Häzir biziň gaty köp kynçylyklary başdan geçirýän döwrümizde asudalygy bozmak isleýän bu jenaýatçylar gizlenip, ýurduň durnuklylygyna, halkara derejesindäki abraýyna zeper ýetirmäge synanyşýarlar" diýip, Papandreu aýtdy.
"Emma olar bu işlerinde üstün çykyp bilmezler, sebäbi bütin jemgyýet olara garşy", diýip Gresiýanyň premýer-ministri sözüniň üstüne goşdy.
Bu wakanyň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.


text:
«Dünýä türkmenleri» gepleşigimiziň bu gezekki sany, täze kanunlar bilen baglylykda, Türkiýede bikanun işlemegiň kynçylyklaryndan halas bolmagyň kanuny ýollaryna bagyşlandy.
Azatlyk radiosy Türkiýede ýaşaýan we işleýän, şol bir wagtda kanuny durum meselesinde kynçylyk çekýän türkmenistanlylaryň kyn ýagdaýlaryny nazara alyp, Türkiýede daşary ýurtlulara kanun boýunça maslahat, geňeş hyzmatyny edýän internet sahypasynyň ýolbaşçysy Murat Erşahin bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Söhbetdeşligi diňläp, öz tejribeleriňizi paýlaşsaňyz, sizden hoşal bolarys.


text:
Aşgabat, 6-njy dekabr. «Türkmenportal».
5-nji dekabrda Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz portunda Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň buýurmasy boýunça “Hazar kenary” hojalyk birleşigi bina edilen ýolagçy deňiz menziliniň açylyş dabarasy boldy.
Binanyň umumy meýdany 800 inedördül metrden gowrakdyr. Bu ýerde ýolagçylaryň hyzmatynda petek satylýan, garaşylýan oňaýly zallar, sowal-jogap bölümi, pul alyş-çalyş nokady, goş-golam saklanýan ýer, kafeteriýa, sowgatlyk satylýan dükan bar. Mundan başga-da, çagaly ýolagçylaryň dynç almagy üçin ýörite ýerler, lukmançylyk nokady we beýlekiler göz öňünde tutulypdyr. Dolandyryş we tehniki otaglar zerur bolan ähli enjamlar bilen enjamlaşdyrylypdyr. Ýolagçylaryň gämä münüp-düşmegi üçin uzynlygy 51 metr bolan enjam gurnalypdyr. Menzil toplumynyň ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrylypdyr we bagy-bossanlyga bürenipdir.
Türkmenbaşy şäherinde täze halkara deňiz menzilini gurmaga degişli iri möçberli maýa goýum taslamasynyň çäklerinde ýakyn ýyllarda Hazaryň kenarynda myhmanhanasy, söwda we dynç alyş merkezleri bolan iň döwrebap ýolagçy terminalyny bina etmegiň meýilleşdirilýändigini bellemek gerek. Mundan başga-da, häzirki wagtda täze menziller adybir adada ýerleşen Gyzylsuw şäherçesinde we Hazar şäherinde gurulýar.
Umuman, “Türkmenbaşy halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz söwda flotuny ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin baş meýilnamasynyň” durmuşa geçirilmegi deňizde ýük daşalyşynyň we ýolagçylary gatnatmagyň möçberini has-da köpeltmäge, özara bähbitli söwda-ykdysady we netijeli gumanitar gatnaşyklaryny, syýahatçylygy, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň dünýä hojalyk aragatnaşyklar ulgamyna hemmetaraplaýyn goşulyşmagyny işjeňleşdirmäge ýardam eder.


text:
Birleşen Ştatlaryň paýtagtynda 9-njy martda Türkmenistanda adam hukuklarynyň berjaý edilişi hakynda brifing geçirildi.
«Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri» guramasynyň websaýtynda 13-nji martda çap edilen maglumata görä, bu çäre «Açyk jemgyýet fondlarynyň» (Open Society Foundations) Waşingtondaky ofisinde geçirilip, oňa ekspertler hökmünde «Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri» we «Crude Accountability» guramalarynyň, şeýle-de ABŞ-nyň Halkara din azatlygy komissiýasynyň wekilleri gatnaşypdyr.
Başda «Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri» proektiniň redaktory Ruslan Mätiýewiň türkmen türmeleriniň häzirki ýagdaýy barada gürrüň berendigi hem-de bikanun 22 ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigi aýdylýan Mansur Mingelowyň ykbaly barada durup geçendigi habar berilýär.
«Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri» ozal Mansur Mingelowyň 2012-nji ýylda gaýtadan tutulandygyny, özüniň we etniki buluç azlygynyň wekilleriniň neşä garşy polisiýa tarapyndan gynalandygyny aýdyp şikaýat edeninden soň bolsa uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilendigini habar beripdi.
Brifinge gatnaşýanlara «Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri» guramasynyň «Türkmenistan: Gözenekden aňyrdaky durmuş» atly filminden bölekler hem görkezilipdir.
«Crude Accountability» guramasynyň wekili Keýt Wotters duşuşyga gelenlere türkmen türmelerinde ýitirim bolan tussaglaryň goragyna geçirilýän «Olaryň diri görkeziň» kampaniýasy barada gürrüň berdi.
Halkara hukuk toparlarynyň koalisiýasy tarapyndan guralan «Olaryň diri görkeziň» kampaniýasynyň 2000-nji ýyllarda Türkmenistandaky köpçülikleýin repressiýa netijesinde türmä basylan adamlar baradaky hakykaty aýan etmegi maksat edinýändigi aýdylýar.
Tussaglaryň garyndaşlarynyň tassyklamagyna görä, ozalky prezident S.Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän iş bilen baglylykda uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilen onlarça adamyň ykbaly barada häkimiýetler on ýyldan gowrak bäri hiç bir maglumat bermän gelýärler.
Birleşen Ştatlaryň Halkara din azatlygy komissiýasynyň uly analitigi Ketrin Kosman Türkmenistanda dini jemgyýetleriň hasaba alynmagy we adamlaryň dini ynançlary zerarly ýanalmagy bilen bagly meseleleri gozgady diýip, habarda aýdylýar.
Bu brifinge ABŞ-nyň döwlet häkimiýetine wekilçilik edýän dürli guramalardan, hökümetden aýry hukuk toparlaryndan we köpçülikleýin habar serişdelerinden elli çemesi adamyň gelendigi aýdylýar.
Maslahatyň soňunda Türkmenistanda ilatyň internet elýeterliligi, daşary ýurtlara okamaga gitmek we Türkmenistanyň hökümetine adam hukuklarynyň berjaý edilmegi üçin basyş görkezmek mümkinçilikleri barada pikir alşylypdyr.


text:
Ony biziň barymyz egnimizde göterip ýörüs. Daşyndan göräýmäge, kelleleriň bary meňzeş: iki göz, iki gulak, gaşlar, burun, agyz…Göz-gaşlaryň owadanlygy, ýüzüň reňki köp kişini özüne çekýär. Adamlar (aýratyn hem ýaş wagtynda) köplenç daşky sypata baha berip, özlerine ýan ýoldaş saýlaýarlar.
Kelläniň içi hakda welin, hiç kim pikir edenok. Adamlar kelläniň daşy boýunça biri-birinden parhlanmasa-da, kelläniň içi boýunça parhlanýarlar: bir kelle samolýot oýlap tapýar, bir kelle dertlere derman. Bir kelle kitap döredýär, ýene bir kelle ýarag… Kelleleň içinde oýun kän. Kelleleň içinde dünýe kän.
Bir gezek şeýle boldy
Öňki SSSR-iň iň soňky prezidenti M.Gorbaçýowyň üýtgedip gurmagy yglan eden ýyllarydy. Türkmenistanda-da şahsy dükanlary açmaga ýol berlipdi. Sowet soýuzynyň graždanlarynyň gözüni açyp göreni hökümet magazinleridi. Şeýle bolansoň, şahsy dükanlar açmaga ýol berildi welin, bazarlarda ötere-geçere ýol bolmady.
Ýerden ýörän boýy iki metr, ini bir metr bolan demirden kiçijik «magazinjik» ýasap, bazarlary dolduryp çykdylar. Hemmeler hökümet işlerini zyňyp, şahsy dükanjyklarynda haryt satyp başladylar. Köp adam, umuman, söwdany gowy görýär. Bir zatjyk satyp, puljagaz gazanmak, adamlary imrindirýär. Ol döwürler söwdadan gowy pul hem düşýärdi.
Aşgabadyň baý adamlary söwda dükanjygyny açsa-da, onda özleri işlemezdi, welaýatlardan iş gözläp gelýänleri işlederdiler. Şeýle bolansoň, dükanjyklaryň köpüsiniň satyjysy bäş welaýatyň adamlarydy.
Aşgabat şäherindäki «Jennet» bazarynyň günbatarynda, köçeden aňyrda myhmanhana pisint bir uly jaý bar. Ol jaýyň otaglary kireýine ýaşamaga gelýänlere berilýän eken.
Wagt günortadan geçipdi. Men şol gün bazara maşgala üçin gerek-ýarak harytlary almaga barypdym. Bir seretsem, bir ulygyz hem aglaýardy, birdenem, essinden gidýän ýaly bolup çaşýardy. Kimler onuň ýüzüni ýelpeýärdi, kimler suw içirýärdi, kim agzyna derman guýýardy. Gyk-da-baklyk. Az salymdan ol gyzy kimdir biri maşynyna mündürip, doktora alyp gitdi. (Belki, bu wakany şol döwrüň adamlaryndan köp kişi eşidendir).
Men ondan-mundan näme bolanyny soradym. Soňra gürrüň berişlerine görä, aglaýan gyzyň gapdalynda işleýän jorasy bazaryň günbatar gabadyndaky jaýda özüniň bir tanyş gyzynyň ýaşaýandygyny aýdyp, şonuňka gidipdir, onuň bilen gürrüňi bar eken. Giden gyz iki sagat geçse-de, yzyna gelmändir. Bir özüne iş kyn düşen gyz jorasyny çagyrmak üçin onuň yzyndan gidipdir. Jorasynyň aýdyp giden salgy boýunça barmaly gapysyny kakypdyr. Gapyny açan gyzdan öz jorasynyň şu ýerik gaýdandygyny, onuň niredeligini sorapdyr. Gapyny açan gyz aşhana tarap elini uzadypdyr-da: «Hana ol ýatyr, men onuň budundan bir azajyk alyp gowrup durun, geç, otur, häzir ol bişer, senem iýip git» diýipdir. Gyz gapysy açyk aşhana tarap çala seredende, ölüp ýatan jorasyny görüp, wägirip yzyna gaýdypdyr. Soňky wakalardan biziň habarymyz ýok.
Başga bir waka
Men hukuk goraýjy edaralaryň birinde kiçiräk işgär bolup işleýärdim. Bir sapar ýaz aýlary edaramyza bir gyz gatnamagy çykardy. Ol her gün gelip, agşam öýüne KGB-niň (ol döwürler Milli howpsyzlyk komitetiniň ady şeýledi) işgärleriniň gelip, özüniň ýanyp duran çyrasyny towlap öçürip gidýändiklerinden arz edýärdi. Özüniňem bu hakda köp edara arz edendigini, ýöne hiç kimiň kömek etmeýändigini aýdyp nalaýardy.
Gyz şeýle bir owadandy. Oňa gören ýigit aşyk boljakdy. Sesi özüne çekijidi, näzikdi. Şeýle bir nalap gepleýärdi welin, oňa kömek etmezlik mümkin däldi. Ahyry ýagdaýy edaramyzyň ýolbaşçysyna aýtdym. Başlygymyz ýokarda ady agzalan edaradan kimdir biri bilen gepleşdi. Ahyr netijede biz bu gyzyň ruhy kesellileriň keselhanasynda hasapda durýandygyny, keselhanadan çykdygy şeýdip, hossarlaryna-da aýtman, öýünden gaýdyp, edaralary aýlanyp ýörýändigini anykladyk.
Syn salýaň welin, birden-ä adamyň daşky synasynda kem bolýar, birdenem içki synasynda, birdenem kellesiniň içinde. Tebigy taýdan kemli dörese, oňa adamyň çäresi ýok. Daşky synada-da, içki synada-da, kellede-de şikes bolan adamlar dünýäniň ähli ýurdunda-da bar. Kelläniň içinde kemi bolanlary iş salyşmasaň, birbada tanabam bolanok.
Gynançly hem bolsa, beýle adamlary jemgyýetçilikden aýry saklaýarlar. Öňler Aşgabatda hem ruhy kesellileriň keselhanasy bardy. Garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda ol Daşoguz welaýatyna göçürildi. Aşgabatda onuň on koýkalyk bölümi zerur hajatlar üçin saklanyp galdy.
Umuman alanyňda türkmenler, aýratyn-da obada ýaşaýanlar çagasynyň ruhy taýdan näsagrakdygyny duýsalar-da, doktora eltmeýärler. Olar köpe gürrüň bolmakdan bukulýarlar. Gyzlaryna sawçy gelmez öýdüp, ogullaryna gyz berilmez öýdüp gorkýarlar. Uzak ýyllaryň dowamynda keseliň bejerilmezligi soňy bilen aýylganç wakalaryň bolmagyna-da eltýär.
Soýuz döwründe şeýle näsaglar ýazda-güýzde, ýörite keselhana salnyp bejerilýärdi. Indi olary hiç kim keselhana salmaýar. Keselhana salmak üçin sanjymlara, dermanlara gerekli puly indi näsaglaryň hossarlary tölemeli. Alty aý bejerginiň puluny hasaplaň, ol näçä barýar! Beýle çykdajy edip, özleri çörek tapmaýan öýler dälisini bejertmeýär. Şeýle bolansoň, ruhy taýdan näsaglar goňşy bilenem, öýdäkiler bilenem, köçedäkiler bilenem kellesindäki keýpine görä ýaşaýarlar.
Garýagdy Meläýew Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Günorta Koreýa Demirgazyk Koreýanyň islendik bir raketa hüjüminiň öňüni almaklyga taýýardygyny aýdyp, beýanat etdi.
Günorta Koreýanyň Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary Kim Min-seok habarçylara beren interwýusynda: “Demirgazyk Koreýanyň raketalary biziň Patriot raketalarymyzyň atyş çäklerine aralaşan halatynda, biz olary atyp, weýran ederis” diýip, belledi.
Onuň bu beýanatynyň öňýany Günorta Koreýanyň razwedka gullugy Demirgazyk Koreýanyň öz gündogar kenar ýakalaryndan orta aralyga uçýan iki sany raketasyny uçurmaga taýýar diýlip hasaplanylýandygy barada maglumat ýaýradypdy.
Çarşenbe güni ABŞ-nyň Goranmak sekretary Çak Heýgel hem Demirgazyk Koreýanyň “howply çäge” golaýlandygyny aýdyp, onuň islendik bir prowakasiýasyna Waşingtonyň talabalaýyk jogap bermäge taýýardygyny nygtady.
Soňky günler Demirgazyk Koreýa Birleşen Ştatlara, Ýaponiýa we Günorta Koreýa garşy raketa hüjümlerini amala aşyrmagynyň mümkindigi bilen duýduryş berip gelýär.


text:
“Jennifer Lopez Türkmenistanyň prezidenti üçin eden çykyşyndan gazanan puluny, onuň režiminiň eden-etdiliginiň pidasy bolan adamlary goldamak üçin bagyşlamaly.” Bu adam hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch guramasynyň 3-nji iýulda ýaýradan beýanatyndan bir bölek.
Agzalýan guramanyň beýanaty amerikan aýdymçy Jennifer Lopeziň 29-njy iýunda Awazada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan gününde eden çykyşy bilen bagly oňa garşy gönükdirilen tankytlaryň nobatdakysydyr.
Şol dabarada Lopez bilen bir hatarda liwanly, türkiýeli, orsýetli we hytaýly aýdymçylar hem çykyş etdiler.
“Ýurdy demir penje bilen dolandyrýar”
Human Rights Watch guramasynyň beýanatynda aýdylyşyna görä, “Hanym Lopez Hytaýyň Milli Nebit Korporasiýasynyň çakylygy bilen Türkmenistana baryp, ol ýurdy demir penje bilen dolandyrýan prezidentiň doglan gününde çykyş etdi”.
Lopeziň Türkmenistana eden saparyna garşy tankytlar has giň gerim alansoň, agzalýan aýdymçynyň kömekçisi, Türkmenistanda adam hukuklarynyň depelenýändigi barada şol wagt maglumatlarynyň bolmandygyny aýdyp, beýanat ýaýradypdy.
“Lopez şol çykyşyndan gazanan puluny, hemmelere peýdaly boljak işlere bagyşlap, göýberen säwligini belli bir derejede düzedip biler” diýip, Human Rights Watch guramasynyň daşary gatnaşyklar boýunça ýolbaşçysynyň orunbasary Karoll Bogert beýanatda nygtaýar.
Puluň bagş edilmeli ýeri
Agzalýan guramanyň beýanatynda bu serişdäniň haýsy edaralara bagyşlanyp biljekdigi barada hem maglumat berlip, ýene şeýle diýilýär: “Merkezi Aziýada hak-hukuklary kemsidilenleri goramak boýunça iş alyp barýan gurama, Front Line Defenders, ýa gynamalaryň pidasy bolanlary goramak boýunça BMG-niň Fondy şeýle edaralardan käbirleridir” diýlip, beýanatda aýdylýar.
“Türkmenistanyň hökümetiniň adamlary gynamak meselesinde örän erbet abraýy bar. Adam hukuklaryny gorap çykyş eden aktiwistler dymdyrylýar” diýip, agzalýan guramanyň wekili Karol Bogert beýanatda nygtaýar.
Beýanatyň Karol Bogerte salgylanyp çap edilen böleginde ýene şeýle diýilýär: “Lopeziň şeýle kyn ýagdaýa düşen adamlary goldamagy, onuň Türkmenistana barandygy sebäpli näme üçin tankyt edilýändigine göz ýetirendigini aňladar”.
"Türkmenistan dünýäde iň ýapyk ýurtlardan biri we bu ýurtda garaşsyz media, garaşsyz syýasy partiýa, söz, metbugat we ýygnanyşmak azatlygy ýok. Halkara guramalara, hatda BMG-de ýurtda bolup geçýän ýagdaýlary, şol sanda adamlaryň hak-hukuklarynyň depelenýändigi baradaky raportlary derňemäge ýol berilmeýär." diýlip, Human Rights Watch guramasynyň beýanatynda aýdylýar.


text:
Ukrainanyň we Polşanyň baştutanlary iki ýurduň we Litwanyň goşulyşmagynda bilelikdäki harby brigada döretmek planlarynyň maslahatyny etdiler.
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko bu ideýany Polşanyň premýer-ministri Donald Tusk bilen, 14-nji iýulda bolan telefon gepleşiginde maslahatlaşdy.
Poroşenkonyň edarasynyň beýanatyna görä, iki lider basym bu goşuny döretmek üçin Litwa bilen zerur dokumentlere gol çekmek barada ylalaşyga geldi.
Bu ýurtlaryň goranmak ministrlikleri üç döwletiň bilelikdäki goşun birikmesini döretmek baradaky planlaryny ilki aprel aýynda yglan etdiler.
Şeýle-de Poroşenko Tusky polýak harby kömeklerini, aýratynam bronožiletleri ibermegi çaltlaşdyrmaga çagyrdy.


text:
Liwanyň paýtagty Beýrut şäheriniň günortasyna iki raketa hüjümi amala aşyryldy. Bu barada Liwanyň döwlet telewideniýesi habar berýär.
Maglumatlara görä, hüjümiň amala aşyrlan territoriýasynda Liwanyň Goranmak ministriniň binasy we prezidentlik köşgi ýerleşýär.
Penşenbe güni gije Beýrutyň Faýdiýýeh regionyna düşen bu raketa hüjüminde ölenleriň sany barada henize çenli maglumat berilmeýär.
Bu soňky iki aýyň dowamynda Beýrutyň günortasyny nyşana alan ençeme hüjümleriň iň soňkusydyr. Şeýle-de, hüjümleri kimiň amala aşyrandygy barada häzire çenli maglumat berilmeýär.
Beýrutyň günortasyna amala aşyrylan bu raketa hüjümi, Liwanyň prezidenti Mişel Süleýman penşenbe güni geçiren metbugat ýygnagynda, “Hizbullahyň ulanýan ýaraglarynyň döwlet kontrollygyna geçirilmeginiň wagty geldi” diýmeginiň yz ýanyna gabat geldi.


text:
Birleşen Ştatlaryň iki sany teležurnalisti Wirjinia ştatynda janly gepleşik mahalynda atylyp öldürildi. Bu žurnalistleriň işleýän telestansiýasy (WDBJ) Alison Parker bilen Adam Wardyň 26-njy awgustda irden, Bedford okrugynda göni söhbetdeşligi ýazgy edýän wagtlary atylyp öldürilendigini aýtdy.
Interwýu alynýan adam aman galdy, emma ol hassahana ýerleşdirildi we operasiýa edilmeli boldy.
Jenaýatda güman edilýän Wester Flanagan ozal şol telestansiýada işlän adam diýip tanadyldy we ol öz eden hüjüminiň wideoýazgysyny sosial mediada çap eden bolup görünýär.
Ol hüjümden birnäçe sagat soň, polisiýanyň yzarlamasy netijesinde, özüni atyp ýaralady we biraz soň hassahanada ýarasyndan öldi.


text:
Tähran BMG-niň Eýranda adam hukuklarynyň ýagdaýyny ýazgarýan hasabatyny tankyt etdi.
BMG-niň Eýran boýunça ýörite hasabatçysy Ahmed Şaheed ýurtda aýratynam ýaş tussaglaryň jezalandyrylmagy bilen bagly wakalaryň örän köp bolmagyndan aladalanma bildirdi.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine 14-nji martda beren hasabatynda Ahmed Şaheed halkara kanunlarynda göz öňünde tutulan gadagançylyklara garamazdan, Eýranyň 2014-2015-nji ýyllarda kämillik ýaşyna ýetmedik azyndan 16 tussagy asyp öldürendigini aýtdy.
Emma Eýranyň daşary işler ministri Hossein Jaber Ansari 16-njy martda eden çykyşynda Şaheediň hasabatyny “hakykata gabat gelmeýän we syýasy matlaply” diýip atlandyrdy.
Şaheed Eýranda milli howpsuzlyk we neşe bilen bagly aýyplamalar esasynda tussag edilenleriň köplenç adalatly sud prosesinden mahrum bolýandygyny belledi.


text:
Müsüriň prezidenti Abdel Fattah al-Sisi terrora garşy kanuny makullady. Tankytçylar onuň söz azatlygyna wehim salýandygyny aýdýarlar.
Gapma-garşy kanun söweşijileriň hüjümleri barada hökümetiň wersiýasyna ters gelýän “galp” maglumatlaryň berilmegi üçin uly jerimeleri göz öňünde tutýar we tussaglyga mümkinçilik berýär.
Terrora garşy kanun harbylar we polisiýa üçin “öz wezipelerini berjaý edende” çakdan-aşa güýç ulanmagy bilen bagly ýagdaýlarda ýuridiki taýdan yzarlanmakdan gorag berýär.
Sisi kanun sistemasyny pugtalandyrmagy iýul aýynda, ýokary wezipeli prokuroryň ölümine sebäp bolan bomba partlamasynyň yzýany wada beripdi.


text:
Türkiýäniň Daşary işler ministrligi duşenbe güni giçlik beýanat ýaýradyp, Fransiýanyň senatynyň 100 ýyla golaý mundan ozal gündogar Türkiýede ermenilere garşy edilen “genosidi” inkär etmegi jenaýat hasaplamak barada kanun taslamasyny kabul etmegini ýazgarýandygyny aýtdy.
Ministrlik bu kanun taslamasynyň kabul edilmegi “jogapkärçiliksizligiň bir mysaly” diýýär. Şeýle-d, beýanatda türk hökümetiniň bu karar bilen baglylykda jogap çärelerini görmekden gaýtmajagy bellenilýär.
45 müň ýewro jerime
Duşenbe güni giçlik Fransiýanyň senaty genosidi, şol sanda 1915-1916-njy ýyllarda gündogar Türkiýede ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini inkär etmegi jenaýat hasaplamak baradaky kanun taslamasyny kabul etdi. Fransuz parlamentiniň aşaky öýi bu kanun taslamasyny geçen aý kabul edipdi.
Duşenbe güni giçlik Fransiýanyň senatynyň “ermeni genosidi” diýilýän mesele boýunça kanunyň taslamasyny ara alyp maslahatlaşýan pursady.
Täze kanun prezidentiň goly bilen gutarnykly tassyklanan halatynda, ol kanuny bozanlar bir ýyla çenli türme tussaglygy we 45 müň ýewro (57 muň dollar) pul jerimesi bilen jezalandyrylyp bilner.
Türkiýäniň Fransiýadaky öňki ilçisi Uluç Ozülker fransuz parlamentiniň bu kanun taslamasyny kabul etmegini Fransiýadaky prezidentlige kandidatlaryň saýlawçylaryň seslerini almak üçin edýän syýasy hereketi bilen baglanyşdyrdy.
“Bu prezidentlige kandidatlaryň ikisi üçin-de täze ses berijileri çekmek maksady bilen bagly hereket. Bu jenap Sarkoziniň, prezident Sarkoziniň ikinji möhlete saýlanmagyny gazanmak üçin soňky mümkinçilik” diýip, Ozülker bu waka baha berdi.
Reaksiýalar dürli
Bu kanun taslamasynyň kabul edilmegine Stambulyň köçelerinde bildirilen reaksiýalar hem ýiti boldy. Stambulyň ýaşaýjysy Ozkan Ýeginaltaý Fransiýanyň bu ädimini “dönüklik” atlandyrdy. Ol “Fransuz halky öz gymmatlyklaryna ikilik etdi. Türk respublikasy beýik ýurt we ol ýeňilmez. Geljekde utulan Sarkozi we onuň topary bolar” diýip, Ýeginaltaý nygtady.
Ermenistan Birinji Jahan urşy döwründe Osman Türkiýesinde 1.5 million çemesi ermeniniň bilkastdan, gyrgynçylyk syýasaty netijesinde öldürilendigini aýdýar. Ermenistanyň daşary işler ministri Eduard Nalbandýan Fransiýanyň bu kanun taslamasyny kabul etmegini öwüp, ony dünýä ýüzünde adam hukuklarynyň dabaralanmagy üçin gaýdyş pellesi ýaly bir waka atlandyrdy.
“Bu gün diňe ermeni we fransuz halklarynyň taryhynda däl, eýsem dünýä boýunça adam hukuklaryny goramagyň taryhynyň ýyl ýazgylarynda hem altyn harplar bilen ýazylar” diýip, Nalbandýan aýtdy.
Türkiýe bu meselede “genosid” terminini ret edýär we 1915-1916-njy ýyllarda gündogar Türiýkede bolan söweş mahalynda iki tarapdan hem agyr ýitgi çekilendigini aýdýar.


text:
Belgiýanyň häkimiýetleri polisiýanyň 13-nji noýabrda Parižde bolan terrorçylykly hüjümiň derňewi bilen baglanyşykda geçiren reýdiniň netijesinde 22-nji noýabrda agşam Brusselde 16 adamyň tussag edilendigini habar berdiler.
Belgiýanyň prokurorlarynyň 23-nji noýabrda aýtmaklaryna görä, esasy günäkär bolmakda güman edilýän fransiýaly söweşiji Salah Abdelslam “dowam edýän gözlegleriň netijesinde ele salynanlaryň arasynda” bolmandyr.
Geçen gije Brussel regionynda we Belgiýanyň Wallona regionynda geçirilen gözleg işleri 19 jaýda amala aşyryldy.
Belgiýanyň premýer-ministriniň yslam ekstremistleriň sazlaşykly, köp sanly hüjümleriň “çynlakaý we gutulgysyz” howpunyň bardygyny aýtmagynyň yzýany Brusselde yglan edilen ýokary derejeli taýýarlyk derejesi saklanýar.


text:
Eýranyň ýokary derejeli ruhany ýolbaşçysy oppozisiýanyň abraýyny, şeýle-de iýunda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň netijesini kabul etmän syýasata gatnaşmak hukuguny ýitirenligini aýtdy.
Saýlawlardan soňra emele gelen dartgynlyga belli adamlaryň köpçüligiň arzuwyny ret etmek isleginiň sebäp bolanlygyny Aýatula Hameneýiniň nygtanlygyny Eýranyň döwlet telekanaly habar berdi.
Hameneýi ruhanylardan ybarat bir toparyň öňünde eden çykyşynda, Eýran Yslam Respublikasynyň esasy kanunynda häsiýetlendirilişi ýaly dolandyryş düzgünini kabul edýän adamlaryň henizem bu sistemanyň bir bölegi hökmünde hasaplanjakdygyny belledi.


text:
Aşgabatda Merkezi Aziýa boýunça dopinge garşy sebit guramasynyň Ýerine Ýetiriji komitetiniň maslahaty boldy. Oňa Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Mongoliýanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Owganystanyň, Pakistanyň we Özbegistanyň, şeýle hem Bütindünýä dopinge garşy agentliginiň wekilleri gatnaşdylar — diýip, Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi habar berýär.
“Ýyldyz” myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda geçirilýän halkara forumyny Türkmenistanyň Milli olimpiýa komiteti we ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk baradaky Ýerine ýetiriji komiteti guradylar.
Merkezi Aziýa boýunça dopinge garşy sebit guramasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň maslahatyna gatnaşyjylar Merkezi Aziýa ýurtlary üçin dopinge garşy durmak syýasatynyň, şeýle hem sebitiň ýurtlarynyň sport ulgamynda dopinge garşy göreşmek işiniň mundan beýläk-de ösdürilmegi bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle hem bu komitetiň agzalary bilim taslamalaryny, bilelikdäki maksatnamalary durmuşa geçirmegiň çäklerindäki işi we gatnaşyklary ösdürmegiň meselelerine, şeýle hem Merkezi Aziýa ýurtlarynyň dopinge garşy pudagynyň işine monitoringi amala aşyrmagyň ugurlaryna garadylar.
Merkezi Aziýa boýunça dopinge garşy sebit guramasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň maslahaty bilen bir hatarda doping gözegçiliginiň hünärmenleri üçin okuw maslahatlary guraldy. Beýik Britaniýanyň dopinge garşy komitetiniň bilermenleri Emma Eýrian Praýs, Mýurreý Kemeron Bruk we Stiwen Alan Roberts bu çärä gatnaşyjylary gadagan edilen serişdeleri ulanmagyň, barlagyň netijelerini gaýtadan işlemegiň usullary we ulgama degişli beýleki meseleler bilen tanyşdyrdylar.
Şeýle hem okuw maslahatyna gatnaşyjylar iri sport ýaryşlaryna taýýarlygyň we ony geçirmegiň çäklerindäki degişli işler, ýaş türgenler üçin dopinge garşy göreş boýunça düşündirişli maksatnamalar bilen tanyşdyryldy. Şeýle hem maslahatyň barşynda dopingiň türgeniň saglygyna täsiri, onuň görnüşleri, gadagan edilen serişdeleri we usullary ulanmaga garşy çäreler ýaly möhüm meselelere deglip geçildi.
Türkmenistan sportda dopingiň ulanylmagyna garşy göreş boýunça Bütindünýä dopinge garşy agentliginiň işini hemmetaraplaýyn goldaýar. 2013-nji ýylda Türkmenistanyň ÝUNESKO-nyň sportda dopinge garşy göreş baradaky Halkara Konwensiýasyny tassyk etmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň Türkmenbaşy şäherinde hindi filmleriniň festiwaly açyldy. Bu festiwal Türkmenistanyň medeniýet ministrligi we Hindistanyň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapyndan gurnaldy.
Hindi filmleriniň festiwalynyň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň hökümet resmileri, medeniýet we sungat işgärleri hem-de habar serişdeleriniň wekilleri bilen birlikde, Hindistanyň diplomatik wekilleri-de gatnaşdylar.
Festiwalyň açylyş dabarasynda çykyş eden Hindistanyň ilçisi Sunil Jaýn bu çäräniň iki ýurduň medeniýet boýunça diplomatiýasynyň özboluşly bir dowamydygyny belledi.


text:
Özbegistanyň gündogar regiony Namanganda bolan ýer süýşmesi bäş adamyň ölümine sebäp boldy.
Özbegistanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň 5-nji maýda aýtmagyna görä, tebigy betbagtçylygyň pidalary daglyk regionda ulagly barýarka ýeriň süýşmegi zerarly heläk bolupdyr.
Ministrlik 4-nji maýda öýlän sagat ikide bolan hadysada alty adamyň aman galandygyny aýtdy.
Ýer süýşmesi Daşkenti Gyrgyzystanyň Oş şäheri bilen baglanyşdyrýan gara ýoluň Kamçilik atly ýerinde döredi.
Bahar aýlarynda daglardaky buzuň we garyň eremegi ýer süýşmelerini emele getirýär.


text:
Wengriýalylar referendum geçirip, Ýewropa Bileleşiginiň galan bölegine migrantlara garşy berk yşarat iberdiler.
Premýer-ministr Wiktor Orban siriýaly we beýleki bosgunlaryň Ýewropada ornaşmagyna garşy sesleriň öňüni çekmek bilen, bikanun bosgunlary togtatmak üçin iki haýat gurdurdy.
Şeýle-de ol watandaşlaryny ÝB-niň şeýle bosgunlary kabul etmek baradaky kwotosyny ret etmäge çagyrdy.
Pikir soraýyşlar saýlawçylaryň aglaba köplüginiň ony goldaýandygyny görkezýär.
Emma kwota referendumy diýilýän esasan simwoliki ýagdaýda galjaga meňzeýär.
Ýöne muňa garamazdan, ÝB resmileri wenger referendumynyň özlerine Ýakyn Gündogardan, Owganystandan we beýleki ýerlerden, konfliktden gaçyp gelýän bosgunlary kabul etmezlik barada edilýän basyşlary güýçlendirmek ähtimallygyndan alada galýarlar.


text:
Adam ölenden soňam onuň ady, döreden işleri, ýurduň medeniýet ideologiýasynyň gurýan gözenegini sarsdyryp biljekdigine 26-njy we 28-nji maýda hudožnik Tokar Tugurowyň ýagty ýadygärligine bagyşlanyp, Aşgabadyň Hudožnikler birleşiginiň zalynda geçirilmeli döredijilik sergisinde göz ýetirip galdym...
Hudožnik Tokar Tugurowyň ady ozalam daşary yurtlarda köp çykardy. Onuň işleri Londonda, Parižde, Tokioda, Moskwada, Afrika döwletlerinde birnäçe uly sergilere gatnaşypdy.
1991-nji ýylda Tokar Tugurowyň işleri Tokioda geçen Halkara şekillendiriş sungatynyň sergisine dünýä belli hudožnikler Pikassonyň, Daliniň, Matissiň, Kandinskiniň, Şagalyň, Wan Gogyň, Buffeniň, Mironyň, Pissaronyň, Tamaýonyň, Flaminginiň, Rodçenkonyň, Lentulowyň eserleri bilen bilelikde gatnaşypdy. Şeýle halkara abraýa mynasyp bolan hudožnigiň sergisi ýatyrylyp, öz ýurdunda onuň işleri inkär ediler öýdüp, pikir hem edilmändi.
Serginiň açylyşy
Aşgabadyň Şekillendiriş sungaty muzeýi Tokar Tugurowyň döredijiligine bagyşlap, 26-njy maýda onuň muzeýde saklanýan işleriniň sergisini we kärdeşleriniň, dost-ýarlarynyň gatnaşmagynda hudožnige bagyşlanan medeni çäre gurnaýanlygyny bir hepde öňünden habar beripdi.
Bu çäräni Aşgabadyň Baş teatrynyň aktrisasy Gülälek Akmyradowa alyp barmalydy, bu dabarada Milli konserwatoriýanyň kwartet saz topary çykyş etmelidi. Bu çärä türkmenistanlylardan başga daşary ýurtlaryň Aşgabatdaky ilçihanalaryndan we beýleki daşary ýurt kompaniýalarynyň wekillerinden gelmeli adamlar bardy. Dabara sagat 11:00-da başlanmaly diýlip planlaşdyrylypdy.
Şol gün muzeýiň direktory Saparmämmet Meredow, öňünden hiç kime duýdurmazdan, habar etmezden, öňünden planlaşdyrylan çäräniň başlamagyna dos-dogry bir sagat galanda, ýagny sagat 10.00-da, muzeýiň gapdalynda ýerleşýän Çeperçilik Akademiýasynyň talyplaryny ýygnap, özünden başga-da Akademiýanyň üç sany mugallymyny ýanyna alyp, gyssagly sahna çykýar we bu medeni çärä başlaýar.
Saparmämmet ýanynda oturan mugallymlara söz berip, olary gürledensoň, medeni çäräni ýapmaga çemelenýär. Emma bu mümkin däldi. Sebäbi bu wagt zala ozalky habar berlen wagta görä, ýagny sagat 11-00-a gabatlap gelen adamlar zaly doldurdylar. Olaryň arasynda, elbetde, daşary ýurtly myhmanlar hem bardy. Gelenlerden, Tokar Tuguryň ýoldaşlary, onuň kärdeşleri, ony ýakyndan tanan adamlar, gezekli-gezegine hudožnigiň ömri we döredijiligi hakda gyzykly gürrüň berip ugradylar. Göräýmäge, dabarany gurnaýjylar muňa begenmelidiler. Emma çykyp geplejekleriň sanynyň köpelenligini gören Saparmämmet Meredeow çäräni haýdan-haý jemlemek bilen boldy.
Çykyş edenlerden hudožnikler Baba Owganowyň, Juma Amandurdyýewiň, Guseýin Guseýinowyň, Juma Hudaýgulyýewiň, Annadurdy Myradowyň çykyşlary, şeýle-de žurnalist Ylýas Amangeldiniň Tokar Tuguryň ýagty ýadygärligine bagyşlap okap beren «Reňkler aglaýar» goşgusy oturanlara uly täsir etdi. Dabara ilkibaşda bellenen wagtynda başlanyp, planlaşdyrylyşyna görä geçirilmese-de, gelen myhmanlarda ýatdan çykmajak täsir galanlygyna şübhe ýokdy. Ýogsa, Tokar Tuguryň ýadygärligine bagyşlanan bu dabaranyň ýöne ýerden adaty iş gününde we iş wagtyna gabatlap geçirilmeli edilenligi-de bellidi. Adam azrak gelsin diýlip, şeýdilenligine, eýse düşünmek kynmy?
Hokga çykardylar!
Iş wagty geçirilenligi zerarly 26-njy maýdaky çärä gelip bilmedikler dabaranyň dowamyna garaşdylar. Ol 28-nji maýda, sagat 16:00-da Hudožnikleriň sergiler zalynda bolmalydy. Emma bellenen gün gelende, häkimiýetler ýene-de bir “hokga çykardylar”!
28-nji maý güni sergiler zalynyň direktory Çary Saryhanow hudožnigiň maşgalasyna-da duýdurman, sergi zalyndan Tokar Tuguryň geçiriljek dabara mynasybetli asylan eserlerini aýyrmagy tabşyrýar. Ç.Sarhynow bu buýrugy berip durka, Tugurowyň maşgala agzalary we hudožnigiň kärdeşleri gelip, oňa ýalbaryp, asylgy duran işlere degmezligi haýyş edýärler. Çary Saryhanow ozüne Türkmenistanyň Medeniýet we Teleradioýaýlymlar ministri Gulmyrat Myradowyň işleri aýyrmaly, sergini hem ýatyrmaly diýip buýrandygyny aýdýar.
Aradan köp wagt geçmänkä-de Hudožnikler birleşigi Moskwada saglygyna seretdirip ýören guramanyň başlygy Babasary Annamyradowa jaň edip, bu dörän meseläni çözüp bermegini haýyş edýär. Emma Babasary Annamyradow we döredijilik guramasynyň beýleki ýolbaşçylary öz kürsülerinden gorkup, ministr Gulmyrat Myradowyň buýrugyny berjaý edýärler. Ministriň tapan bahanasy bolsa, bäş ýaşly çaganyň bahanasyndan enaýy däl. Ine, şol bahana: “Şu wagt Aşgabatda başga çäreler köp geçirilýär, şonuň üçinem Tokar Tugurowyň sergisini ýatyrmaly”.
Sergi zalynyň direktory Çary Saryhanow ikinji sapar ministr Gulmyrat Myradowyň ýanyna gidip gelensoň, sergi zalynyň ähli gapylaryny ýapmagy buýruk berýär.
Sagat 15.30 bolanda, sergi zalynyň öňi adamlardan dolýar. Olar adaty 16-00-da açylmaly sergä gatnaşmaga gelipdiler. Sergi zalynyň gapylarynyň ýapykdygyny gören myhmanlar asylgy duran ýazgyny okap, ýuwaş-ýuwaşdan dargap başlaýarlar. Ol ýazgyda «28-nji maýda 16:00-da Türkmenistanyň sungatda at gazanan hudožnigi Tokar Tugurowyň ýagty ýadygärligine bagyşlanyp geçirilmeli sergi ýatyrylýar» diýlip, türkmençe we rusça habar berilýärdi. Gelen adamlaryň arasynda daşary ýurtly myhmanlaram köpdi.
Hudožnik Tokar Tuguryň ýaşuly kärdeşleri: «Şeýle masgaraçylyk, kommunistik ideologiýanyň möwç alan ýyllarynda-da bolmandy. Ol ýyllar käbir hudožnikleriň iki-üç sany işini sergiden aýryp bilýärdiler, ýöne serginiň, onda-da onuň açylmaly güni ýatyrylan wagty entek türkmen taryhynda bir gezegem bolmandy» diýip, başlaryny ýaýkadylar.
Türkmende «Тokaý otla – at gazan» diýen bir nakyl bar... Türkmenistanyň Medeniýet we Teleradioýaýlymlar ministri Gulmyrat Myradow hem, belki, şol kinaýaly nakyla eýerip, erbetlikde öz ýakasyny tanatmak isländir? Beýle bolsa, ol arzuwyna ýetdi. Ýöne Medeniýet ministri öz etmişi bilen bu gezek diňe özüni masgaralap oňmady, ol Türkmenistanyň reformator ady bilen tanalýan prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasy abraýyny hem il içinde gara şaýa öwürdi.
Berdimyrat Batyrow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Salam, hormatly Lukman! Meniň 2004-nji ýyldan bäri zobum bar. Zoby kesdirmäge gorkýaryn. 2006-njy ýyldan bäri saçym düşüp gelýär. Özimem 24 ýaşymda / Hormatly Lukman, indi näme çäre görmeli? Giňişleýin maglumat bermegiñizi haýyş edýärin?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Galkan şekilli mäzde düwnüň (zobuň) döremegi bu mäziň dürli kesellerinde ýüze çykyp, bu ýagdaý mäziň işiniň ýokarlanmagy ýa-da peselmegi bilen utgaşýandyr.
Saçyň düşmegi bu mäziň gormonlarynyň ýetmezçiliginiň alamaty bolup biler. Bu dörän ýagdaý endokrinolog lukmanyň kadaly gözegçiligini talap edýändir. Düwni aýyrmaga görkezmeler bolmadyk ýagdaýynda hem, gormon bejergini belli bir düzgün boýunça kabul etmek peýdaly bolar. Size lukman tarapyndan kadaly gözegçilik gerek.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Sac nameden dusyar
Gonok hem hic ayrylmayar
Name care gorsem bolar
Atamyrat, jogaplar şu ýerde http://www.saglyk.info/component/content/article/27-turkmence/665-yygy-yygydan-soralyan-soraglar.html
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“On-laýnda” galyň, hemme zatdan habarly boluň! Telefonyňyzyň kömegi bilen özüňize oňaýly ýerde we wagtda Internetiň üsti bilen aragatnaşygy saklaň.
TMCELL ulgamlaryndaky maglumatlary bukjaly geçirilmegi oňaýly hat alyşmak, messenjerleriň üsti bilen habarlary alyş-çalyş etmek, elektron poçtany okamak, täzelikleriň lentalaryna seretmek üçin birikmegiň ýeterlik derejedäki ýokary tizligini üpjün edýär.
TMCELL ulgamlarynyň 3G artykmaçlyklarynyň ählisinden peýdalanyň! Wideo jaňlary ediň, indi Siz wideokonferensiýalary gurnap bilersiňiz. Internetiň üsti bilen işjeň aragatnaşyk saklaň, elektron poçtasyna we durmuşy setlere dessine giriň. Akymlaýyn TV göni telefonyňyzyň ekranyndan serediň. Saz diňläň, on-laýn oýunlary oýnaň. Özüňiz üçin multimedia-kontentiň ägirt köpdürliligini açyň.
USSD hyzmatyň üsti bilen birikdirmek *0809*2*2*1#
USSD hyzmatyň üsti bilen öçürmek *0809*2*2*0#


text:
Polşanyň häzirki premýer-ministri Donald Tusk ýekşenbe güni bolan parlament saýlawlarynda özüniň ýeňiş gazanandygyny aýtdy.
Ol telewideniýe arkaly eden çykyşynda özi üçin ses beren saýlawçylara minnetdarlyk bildirdi.
Ses berip çykanlardan soralan pikirleriň netijesine görä, “Graždan platformasy” partiýasy sesleriň 39.6 prosentini alypdyr.
Oppozision konserwatiw partiýalardan öňki premýer-ministr Ýaroslaw Kaçinskiniň “Hukuk we adalat” partiýasyna 30.1 prosent ses berlipdir.
Üçünji orunda radikal-liberal şygarlar astynda çykyş edýän , täze “Palikat hereketi” atly partiýa durýar. Ony saýlawçylaryň 10 prosent gowragy goldady.


text:
Awstriýanyň prezidenti Haýnts Fişer şu ýylyň aýagyna çenli Türkmenistana resmi sapar eder.
Saparyň dowamynda döwletara hyzmatdaşlygyny giňeltjek ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň bir toparyna gol çekmek planlaşdyrylýar.
Bu sapara taýýarlygyň çäginde çarşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Awstriýadan gelen delegasiýa kabul edildi.
Taraplar guramaçylyk meselelerini ara alyp maslahatlaşmak bilen, türkmen prezidentiniň 2008-nji ýylda Wena eden resmi saparyndan bäri türkmen-awstriýa hyzmatdaşlyklarynyň mazaly ýygjamlaşandygyny bellediler.


text:
Aşgabatdaky «Sergi köşgünde» Türkmenistanyň ykdysadyýetde gazanan üstünlikleriniň sergisi açyldy.
Bu sergi ýurt garaşsyzlygynyň 22 ýyllygyna we energiýa howpsuzlygy barada geçirilýän halkara konferensiýa gabatlanyp guraldy diýip, TDH habar berýär.
Sergide ykdysadyýetiň esasy pudaklary: nebit-gazyň gazylyp alnyşy, himiýa we dokma senagaty, halyçylyk, gurluşyk we gurluşyk maýetriallary, arhitektura, transport, aragatnaşyk we oba hojalygy, azyk senagaty, saglygy saklaýyş, bilim, sport we syýahatçylyk, tebigaty goramak, bag ekmek ugurlaryndan edilen işler barada maglumat berilýär.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşi Ukrainadaky krizis bilen baglanyşykly 26-njy gezek adatdan daşary ýygnagyny geçirdi. Bu ýygnakda BMG-niň resmileri gündogar Ukrainada “giň gerimli söweşleriň” bolmagynyň mümkindigi barada duýduryş berendigine garamazdan, bu ugurda herekete geçmek dogrusynda hiç hili netijä gelmediler.
12-nji noýabrdaky Howpsuzlyk geňeşi NATO-nyň ýokary derejeli resmisi bileleşik 10-njy noýabrdan bäri rus tanklaryndan, toplaryndan, howa gorag sistemalaryndan ybarat “birnäçe kolonnanyň” pitneçileriň mesgeni bolan gündogar Ukrainanyň käbir territoriýalaryna girendigini tassyklady diýeninden birnäçe sagat soň geçirildi.
Russiýa bu aýyplamalary inkär edip, rus ýarag güýçleriniň gündogar Ukraina girendigini görkezýän hiç hili delil ýok diýdi. Ýygnakda weto goýmaga hukugy bolan Russiýa garşy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan hiç hili rezolýusiýasy teklip edilmedi.
Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Samanta Power (Samantha Power) Geňeşde eden çykyşynda Russiýa “parahatçylyk barada gürrüň edýär, emma gündogar Ukrainada urşy tutaşdyrmagyny dowam etdirýär” diýdi.


text:
Wenesuelanyň we Eýranyň liderleri “dünýäde täze düzgünleri ornaşdyrmaga” ýykgyn etjekdiklerini, şol düzgünlerde Günbatar ýurtlarynyň global problemalaryň çözgüdine düýpli täsir ýetirip bilmeli däldigini yglan etdiler.
Mahmut Ahmedinejat we Hugo Çawes Tähranda gepleşikler geçirip, onuň soňunda iki ýurduň “strategik hyzmatdaşlygyny” pugtalandyrmakçydygyny aýtdylar.
Saparyň dowamynda energiýa we söwda pudagynda hyzmatdaşlyk barada ylalaşyga gol çekildi. Liderleriň ikisi-de ýene ABŞ-ny tankytladylar.
Hugo Çawes Eýrana uzak wagtlyk daşary ýurtalara saparynyň çäginde geldi. Ol eýýäm Orsýetde, Belarusda, Ukrainada boldy. Ol Eýrandan soň Siriýa, Liwiýa we Portugaliýa barmakçy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen owgan prezidenti Hamid Karzaý bir sagatlap geçiren telekonferensiýalarynda amerikaly fundamentalist pastoryň Kuran otlamasyna gynanç bildirdiler we bu hadysa netijesinde adam ölümine getiren zorlugy ýazgardylar.
Ak Tam Karzaý bilen Obamanyň başga-da bir topar mesele, şol sanda Owganystanda howpsuzlygy üpjün etmegi ýuwaş-ýuwaşdan amerikan we NATO güýçlerinden owgan kontroluna geçirmek barada maslahat edendigini aýdýar.
20-nji martda hristian fundamentalist pastorynyň Floridada Kuran otlamagy Owganystanda birnäçe gün protest bildirilmegine alyp geldi we bu waka netijesinde onlap adam, şol sanda BMG-niň hem 7 işgäri öldürildi.


text:
Türk resmileriniň aýtmaklaryna görä, pilot Stambula barýan ýolagçy uçaryny Orsýetiň Soçi şäherine, anna güni Gyşky Olimpiýa oýunlarynyň açylýan ýerine sürdürmäge synanan ukrainalyny aldawa salypdyr.
Başky habarlarda Türkiýäniň «F-16» söweş uçarynyň Türkiýäniň «Pegasus» howa ýollarynyň Harkowdan gelýän uçaryny Stambulda gonmaga mejbur edendigi aýdylypdy.
Emma Stambulyň häkimi Huseýin Awni Mutlu biraz soň pilotyň 45 ýaşly Artem Hozlowy aldandygyny, ýagny oňa Stambula Soçidir öýtdürmegi başarandygyny aýtdy.
Ukrainanyň Daşary işler ministrligi Hozlowyň ukrain raýatydygyny tassyk etdi.
Polisiýa içgili ýagdaýdaky Hozlowyň elindäki detonatora çalymdaş bir zady mazamlap, ekipaža uçara gaçak ýol bilen bomba geçirdim diýendigini aýdýar.
Şondan soň, aýdylmagyna görä, Hozlow uçaryň Orsýetiň Gara deňiz porty bolan Soçä, 2014-nji ýylyň Gyşky Olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasynyň tutulýan ýerine sürülmegini buýurýar.
Hozlow uçar Stambulyň Sabina Gökçen aýeroportunda gonandan soň tussag edildi.
Ol, dört sagada çeken gapma-garşylykdan soň, beýleki 109 zamuny hem goýbermäge razy boldy.
Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleri Hozlowy uçaryň üstünde, boşadylan ýolagçylar uçardan düşýän wagty tussag etdiler.
Türk polisiýasy barlaglaryň uçaryň üstünde hiç hili bombanyň bolmandygyny ýüze çykarandygyny aýtdy.
Hozlowyň Soçä uçar gaçyrmak synanyşygy rus guýçleriniň Gyşky Olimpiadanyň töwereginde howpsuzlyk ýagdaýyny berkiden wagtyna gabat geldi. Şeýle-de bu ýerde, Birleşen Ştatlaryň we NATO ýaranlarynyň teklip edişi ýaly, regional howpsuzlyk hem berkidildi.
Türkiýäniň harby resmileri Türkiýäniň iki sany «F-16» söweş uçarynyň, pilot we ekipaž öz hile-mekirligini dowam edýän wagtynda, ýolagçy uçaryny öz barmaly menziline çenli ugaradandygyny aýdýarlar.
Stambulyň häkimi Mutlynyň aýtmagyna görä, Hozlow uçar diňe Türkiýäniň iň uly şäherine, Stambulyň Sabina Gökçen howa meýdanyna gonandan soň, Orsýetiň Gara deňiz porty Soçä gelinmändigini bilip galypdyr.


text:
Sişenbe güni NATO güýçleriniň resmileri Liwiýanyň günbataryndaky Zliten şäheriniň golaýynda NATO-nyň hüjümlerinde parahat ýaşaýjylaryň gyrlandygy baradaky maglumatlary ret etdiler.
Bu barada düýnki eden çykyşynda NATO güýçleriniň jogapkär resmisi polkownik Roland Lawoýe Liwiýanyň Zliten şäheriniň günortasynda Muammar Kaddafiniň režimine ygrarly toparlaryň ýerleşýän ýerlerine ýerlikli hüjüm edilendigini aýtdy.
Onuň bu çykyşynyň öňýany Liwiýanyň hökümetiniň metbugat sekretary Mussa Ibrahim ýurduň Zliten şäheriniň golaýynda NATO güýçleriniň geçiren howa hüjüminde 85 sany ýerli ýaşaýjynyň, şol sanda 33 çaganyň ölendigini aýdyp, çykyş edipdi.


text:
Rus oppozisiýasy ýurt boýunça geçirilen ýerli saýlawlarda köp sanly galplyga, şol sanda bir adamyň birnäçe gezek ses bermegine we saýlaw gapyrjaklaryny dykalap goýmaga ýol berlendigini aýdýar.
Ýekşenbe güni Orsýetiň 83 regionynyň 77-sinde ýerli häkimiýetler üçin geçirilen saýlawlaryň irki bölekleýin netijeleri prezident Wladimir Putiniň dolandyryjy “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň ýeňiji bolup çykandygyny görkezdi.
Geçen dekabrdaky parlament we martdaky prezident saýlawlarynda bolşy ýaly, oppozisiýa aktiwistleri häkimiýetleri hökümetiň goldaýan kandidatlarynyň peýdasyna ses berilmegi üçin kampaniýa gurnamakda aýypladylar.
Gapma-garşylykly maglumatlar
Bölekleýin Günbatar tarapyndan maliýeleşdirilýän “Golos” gözegçilik topary ýekşenbe güni özlerine saýlaw bidüzgünçilikleri barada ýüzlerçe maglumat gowşandygyny aýtdy.
Premiýer ministr Dmitriý Medwedew “çynlakaý düzgün bozmalar” barada eşitmändigini aýdyp, bidüzgünçilikler barada aýdylýanlary ret etdi.
Medwedew “Ýedinaýa Rossiýanyň” kandidatlarynyň saýlawlarda gowy netije gazanandyklaryny, munuň dekabrda geçirilen parlament saýlawlarynda onlarça orny ýitiren partiýanyň dogry ýoldan barýanlygynyň alamatydygyny hem sözüne goşdy.
Ýerli we regional häkimiýetleriň köpüsinde ozal hem “Ýedinaýa Rossiýanyň” agzalary agdyklyk edýärdi.
Ýekşenbe güni bolan ses berişlik Putin özüniň görlüp-eşidilmedik üçünji möhlet prezidentligine başlamak üçin maý aýynda Kremle dolanyp geleli bäri geçirilen ilkinji ählihalk saýlawydyr.
Şeýle-de bu Putin 2004-nji ýylda regionlaryň gubernatorlaryny saýlamagy ýatyraly bäri geçirilen ilkinji gubernator saýlawlarydyr. Şol wagt Putin Orsýeti bölünişikden we jenaýatçylykdan goramak üçin munuň ýaly saýlawlardan dynmaly diýipdi.
Ozalky gubernatorlar ýeňiş gazanýar
Irki netijeler “Ýedinaýa Rossiýanyň” iş başyndaky gubernatorlarynyň gubernator saýlawy geçirilen bäş regionyň ählisinde, Amurda, Brýanskda, Nowgorodda, Belgorodda we Rýazanda ýa ýeňendigini, ýa ümzüginiň ýeňşe tarapdygyny görkezdi.
Gubernatorlary ählihalk ses berişligi esasynda saýlamak geçen dekabrda Orsýetiň saýlaw sistemasynda bar diýilýän adalatsyzlyklara garşy başlanan köpçülikleýin protestler esasynda dikeldildi.
Rus oppozisiýasy gubernator saýlawlarynyň dikeldilmegini ýeke-täk reforma imitasiýasy hökmünde tankyt etdi. Oppozisiýa häkimiýetleriň özleri tarapyndan oňlanmadyk kandidatlary “elekden” geçirmek ýa-da gyraklatmak usullaryny ulanýandyklaryny aýdýar.
Tebigaty goraýjy we Putine garşy aktiwist Ýewgeniýa Çirikowa Moskwa oblastyndaky Himki şäheriniň häkimiligi ugrunda bäsleşdi. Ol ýekşenbe güni geçirilen saýlawlarda öz sebitinde saýlaw düzgünleriniň bir topar bozulmasynyň bolandygyny aýtdy.
Himkiniň täze ýaşaýjylary
“Himkiniň ýaşaýjylary biziň ştabymyza pasport bölümleriniň gijesi bilen işläp, diňe biziň saýlaw uçastogymyzda Himkiniň täze 200 ýaşaýjysyny hasaba alandyklaryny habar berdiler. Biz bu maglumaty, ýagny pasport bölümleriniň saýlawlaryň öňünden gijesine işlemek mümkinçiligini anyklaýarys. Bu saýlaw ne adalatly, ne arassa” diýip, Çirikowa aýtdy.
Himkiniň häkimligi ugrundaky bäsleşige Çirikowanyň garşydaşy bolup gatnaşýan we “Ýedinaýa Rossiýa” tarapyndan goldanýan Oleg Şahow bu diýilýän düzgün bozmalary ret etdi.
“Meniň baryp gören saýlaw uçastoklarymda hemme zat asuda, diňe asuda hem däl, kanuna-da laýyk. Men beýleki saýlaw uçastoklarynda ähli kandidatlara wekilçilik edýän dürli gözegçiler bilen gürleşip gördüm we ol ýerlerde hiç bir düzgün bozmanyň üsti açylmady” diýip, Şahow aýtdy.
Federal Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Leonid Iwlew özlerine ýekşenbe güni geçen saýlawlarda boldy diýilýän bidüzgünçilikler barada diňe 55 sany şikaýat gowşandygyny aýtdy. Ol oppozisiýa tarapdarlaryny saýlawlaryň netijelerini manipulýasiýa etmäge synanmakda aýyplady.


text:
“Ykdysady azatlyk”
indeksiniň ýyllyk 19-njy neşiriniň redaktorlarynyň gelen netijelerine görä, ykdysady azatlygyň global ilerlemesi togtady.
“Heritage” fondy bilen “Wall Street” žurnalynyň 10-njy ýanwarda çap eden hasabatynda dünýäniň 177 ýurdunda geçirilen barlaglar esasynda gelnen netijeler beýan edilýär.
“Ykdsady azatlyk” görkezijisiniň redaktorlary 2008-nji ýylda iň ýokary derejesine ýeten ykdysady azatlygyň durgunlygynyň dowam edendigini aýdýarlar.
Emma muňa garamazdan, geçen ýyl babatdaky umumy tendensiýa pozitiw hasaplanýar. Ykdysady indeksiň 177 ýurduň arasyndaky barlaglary 91 ýurtda ilerleme, 78 ýurtda bolsa gaýtgynlyk bolandygyny görkezýär.
Bellemeli bir mesele, ortaça hökümet harçlamalary boýunça berilýän bahalar ýokarlanypdyr. Gynançly ýeri, bu normatiw, düzgünleşdirme netijeliliginiň peselmegi bilen utgaşýar.
Bir topar ýurt minimal aýlygy ýokarlandyrdy we zähmet bazaryna gözegçiligi berkitdi diýip, “Ykdysady azatlyk” görkezijisiniň ýyllyk hasabaty baradaky maglumatda aýdylýar.
Ykdysady azatlygyň onlugy
Gongkong we Singapur “Ykdysady azatlyk” indeksiniň 19-njy neşirinde birinji we ikinji ýeri eýelediler. Awstraliýa we Täze Zelandiýa üçünji we dördünji orny alsa, Şweýsariýa bäşinji ýeri eýeledi. Kanada, ýarym derejäni ýitirenligine garamazdan, dünýäde ykdysady azatlyk boýunça altynjy, Çili bols, has giň ykdysady azatlyga tarap ýarym dereje süýşüp, ýedinji orunda barýar.
Dünýäniň ykdysady taýdan azat on ýurdunyň arasyna Günorta Afrikadan ýeke ýurt, Mawritaniýa girýär, ol 76.9 dereje alyp, sekizinji orny eýeläpdir. Ykdysady azatlyk boýunça Daniýa dokuzynjy, Birleşen Ştatlar bolsa onunjy orunda durýar.
Türkmenistana umumylykda 42.6 dereje berlipdir we bu ýurduň özgerişi 1.2 derejesini alypdyr.
1995-nji ýyldan bäri çap edilýän “Ykdysady azatlyk” indeksi ýurtlaryň ykdysady azatlygyna dört ugur boýunça baha berýär. Ol ugurlar kanunyň hökmürowanlygy, normatiw, düzgünleşdirme netijeliligi, çäklendirilen hökümeti we azat bazarlary öz içine alýar.
Şu ugurdaky ösüşler esasynda çykarylan sanlar esasynda, ýagny goşulan ýagdaýynda 80 ýa ondan hem ýokary dereje alan ýurtlara “azat”, 70-den 79.9-a çenli dereje alan ýurtlara “aglaba azat”, 60-dan 69.9-a çenli dereje alan ýurtlara “aram azat”, 50-den 59.9-a çenli dereje alan ýurtlara “aglaba azat däl”, 50 derejeden az baha alan ýurtlara bolsa “basyşdaky” ýurtlar diýlen baha berilýär.
Kesgitleýji şertler
Bu ýerde on sany aýratyn kategoriýa bolup, olara emläk hukuklary, korrupsiýadan azatlyk, maliýe azatlygy, hökümet harçlamalary, biznes, telekeçilik azatlygy, zähmet azatlygy, pul, walýuta azatlygy, söwda azatlygy, inwestisiýa azatlygy we finans azatlygy girýär. Onsoň ol ýa-da beýleki ýurduň ykdysady azatlygyna baha bermek üçin şu kategoriýalar boýunça alnan bahalar jemlenip, umumy bir baha çykarylýar.
Geçen ýylyň barlaglary boýunça dünýäniň ykdysady azatlyk taýdan iň ilerlän ýurdy Gürjüstan bolup, onuň alan bahasy 2.8 dereje ýokarlanypdyr. Bu ýurt umumylykda 72.2 dereje alyp, dünýäniň "aglaba azat" ykdysadyýetleriniň arasynda orun alypdyr.
Ykdysatçy bilermen Irakli Lekvinadze we "Gürji arzuwy" ykdysady programmasynyň awtory Demur Giorkhelidze. Tbilisi, 2012.
Yzdaky ýurtlar
Öňki sowet respublikalaryndan Belarus, Azerbaýjan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Orsýet “aglaba azat däl” ýurtlaryň hatarynda galýar. Ukraina, Özbegistan, Türkmenistan bolsa, “basyşdaky” ýurtlaryň arasynda agzalýar. Ýagny 177 ýurduň arasynda Belarus 154-nji, Ukraina 161-nji, Özbegistan 162-nji, Türkmenistan bolsa 169-njy orunda görkezilipdir.
Anyk sanlar bilen aýdylanda, Türkmenistana umumylykda 42.6 dereje berlipdir we bu ýurduň özgerişi 1.2 derejesini alypdyr.
“Ykdysady azatlyk” indeksiniň iň pes bahasyny Demirgazyk Koreýa alypdyr.


text:
Geçen asyryň 70-nji ýyllarynyň ortalarynda Tokar Tugurow abstraksiýa dünýäsine uýgunlaşýar. Tokaryň sungatda abstraksiýa ýoluna gönükmegine şahyr Gurbannazar Ezizowyň we kompozitor Nury Halmämmedowyň döredijilikleri itergi beripdir. Gurbannazar Ezizow bilen Tokaryň garyndaş bolmagy, ýaňy döredijilik ummanyna giren hudožnigiň sungatyň içki syrlaryna aralaşmagyna täsir edipdir. Ol Ezizowyň goşgularyny diňläp, ony hyýalynda dürli şekillere geçiripdir. Tokar özüniň ilkinji abstrakt işlerinem Ezizowa görkezipdir. «Şahyryň, işleriňe beren bahalary nähilidi?
» diýip soranymda, Tokar çalaja ýylgyryp, «Gurbannazar maňa bajam diýerdi. Şol gezegem işlerimi görüp, «Aý, bajam, seniň şu işleriň gaty täsin. Ony maňa düşündirmegem kyn. Sen, ýadaman, dowam ediber, bir döwür geler, seniň işleriňe-de düşünerler. Gel, gowusy men saňa şu işleriň arasynda bir goşgy okap bereýin-le
» diýip: Sungat diýmek näme?
Bilýärmisiňiz?
Bu sowala sada jogap bermeli.
Biz herimiz – özümiziň zergärmiz
Mydam özümizi ýonup ýörmeli.-diýerdi. Ine menem şol Gurbannazaryň aýdan pikirlerinden ugur alyp, üstümde işläp ýörün»
diýip, Tokar ýatlamasyny jemledi.
Köp zady bilesim gelensoň, öz soraglarym bilen men ony ýatlamalar ummanyna iterýärdim. «Gurbannazar Ezizowyň ýogaldy habaryny nähili garşylapdyň?
» diýenimde, Tokaryň gözleri çygjaryp gitdi. Ony ýatlamak oňa agyr degse-de, gürrüň bermegi dowam etdirdi. «Men Pribaltikada, ýaş döredijilik işgärleriniň dynç alyş öýünde geçiriljek sergä taýýarlanyp ýördüm. Ine, bir günem maňa telegramma gowşurdylar. Men ol ajy habary eşidip, Türkmenistana barynçam, Gurbannazary eýýäm ýere beripdiriler. Biz, dostlary, onuň gubrunyň başujynda daşdan ýadygärlik goýduk. Mazar daşynyň ýüzünde-de şahyryň «Topragym» goşgusyndan şeýle setirler bardy: Seniň duzuň iýdim, nanyňy iýdim,
Galplygam etmedim, Hudaýa şükür.
Käte göge galdym, kä gökden indim,
Emma hiç ýitmedim Hudaýa şükür.
Birnäçe gün geçensoň, Türkmenistan Kompartiýasynyň şol wagtky ideologiýa işleri boýunça 3-nji sekretary Maýa Mollaýewa Gurbannazaryň mazar daşyndaky şol setirleri aýyrmagy talap etdi. Nämememiş, ýadygärlikde «Hudaý» sözi ýazylmaly dälmiş. Şonda biz daşyň ýüzündäki ýazgyny mejbury çalyşmaly bolduk. Biz öňki setirleriň üstünden wagtlaýynça Gurbannazaryň başga setirlerini ýerleşdirdik. Şol setirler häzir onuň başujundaky daşyň ýüzünde durandyr
Gurbannazar Ezizowyň mazary (Suraty ulaltmak üçin üstüne basyň)
» diýip, Tokar şahyr hakyndaky gürrüňini jemledi.
Maýa Mollaýewanyň döredijilik intelligensiýasyna azar ýamanyny berenligi baradaky gürrüňleri men öňem köp eşidipdim. Ol häzirem aýatda, hars urup Türkmenistanyň Döwlet arhiwiniň ýolbaşçysy we prezidentiň ýanyndaky Döredijilik işleri boýunça komissiýanyň agzasy bolup işleýär. Kompartiýa bolmasa-da, "Dempartiýa" gulluk edýär. Köp adamlar ýaly, öz wagtynda Tokaram döredijilik ýolunda bu kommunist zenanyň zäherini datmaly bolýar...
1984-nji ýylda Tokar 40 ýaşynyň dolmagy mynasybetli döreden işleriniň sergisini geçirmäge taýýarlanýar. Serginiň açylmagyna iki gün galanda Maýa Mollaýewa diwarda asylgy işleri görüp, olaryň birnäçesiniň sergiden aýrylmagyny talap edýär. Görkezmek gadagan edilen işleriň hemmesi buržuaz, Günbatar ideologiýasynyň täsiri astynda döredilen eserler diýlip aýyplanýar. Şol işleriň arasynda hudožnigiň Gurbannazar Ezizowa bagyşlap döreden «Şahyryň ölümi» atly eseri-de bar eken. Bu işiň sergiden aýrylmagy Tokara gaty agyr degýär. Tokar: «Ol işiň ilkinji ady «Tabyt» bolmalydy» diýip ýatlapdy. Ine, garamtyl gök we ýaşyl reňkler bilen edilen uly göwrümli şol iş meniň ýanymda. Bu işe seretdigiňçe, seni gussa gaplaýar, ol seni täsin güýç bilen özüne çekýär.
Emma şahyryň biwagt ölümine bagyşlanan bu ajaýyp iş Maýa Mollaýewa ýaly bütin süňňi bilen totalitar ideologiýa ýugrulan häkimiýet wekilleriniň gözüne, elbetde, ýat sungat bolup görnüpdir. Türkmen sungatynyň ykbalynyň şu günki gün hem şeýle çäkli düşünjeli, dar gözýetimli, çemeçil adamlara ynanylmagy, heý, heňe geljek zatmy?! Eýse, bu sungaty kemsidenokmy?Berdimyrat Batyrow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy.
Dowamy bar


text:
Sişenbe güni Amerikanyň Birleşen Ştatlary Gazagystanda prezident Nursoltan Nazarbaýewiň prezidentlik möhletini uzaltmak boýunça milli referendumy geçirmek ugrunda edilýän tagallalary ýazgardy.
Birleşen Ştatlaryň Gazagystandaky ilçihanasynyň ýaýradan beýanatynda “ýurduň Konstitusiýasynda kepillendirilýän prezident saýlawlarynyň ýeriniň milli referendum bilen çalşyrylmagy netijesinde Gazagystanyň demokratiýasyna uly zarba urlar” diýlip nygtalýar.
Geçen aý Gazagystanda 2012-nji ýyldaky prezident saýlawlaryny geçirmän, prezident Nursoltan Nazarbaýewiň prezidentlik möhletini 2020-nji ýyla çenli uzaltmak boýunça inisiatiwa topary döredilipdi.
Munuň bilen baglylykda, bu inisiatiwa toparynyň 200,000 gol ýygnamagy şert bolup durýar. Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugynyň berýän maglumatlaryna görä, bu inisatiwa topary eýýäm gollaryň 2 milliondan gowragyny ýygnapdyr.
ABŞ-nyň bu beýanatyna jogap edip, inisiatiwa toparynyň ýolbaşçysy Ýerlan Sydykow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýdi: "Her bir döwlet özüniň pikirini aýtmaga haky bardyr, emma her bir döwletiň kanunlaryň çäginde ähli zady etmäge-de haky bar. Bu demokratiýanyň alamatydyr”.
Soňra ol şeýle diýdi: “Biziň öz Konstitusiýamyz bar. Biziň öz geljegimizi özümiziň kesgitlemäge hakymyz hem bar, bu hem biziň iň uly üstünligimizdir. Biz demokratiýany çökermeýäris, şeýle-de Konstitusiýany bozmaýarys. Biz diňe kanunyň çäginde hereket edýäris”.