text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Dürdäne sözler
Tuesday, 09 January 2018 18:36
mertebesi belent ýolbaşçy Eýranda ýüze çykan gozgalaňlyklary planlaşdyranlary paş etdiler
Wednesday, 06 December 2017 19:51
mertebesi belent ýolbaşçy:Amerika, Sionist režimi we sebitde olara eýerýänler dünýäniň häzirki zaman firownlarydyrlar
Thursday, 30 November 2017 20:00
mertebesi belent ýolbaşçy: yslam respublikasy zekady gün tertibinde goýmalydyr
Tuesday, 28 November 2017 20:41
mertebesi belent ýolbaşçy: Eýran goşunynyň batly hereketi dowam etdirilmelidir
Monday, 20 November 2017 19:56
mertebesi belent ýolbaşçynyň gatnaşmagyna Kermanşahda maslahat geçirildi
Monday, 20 November 2017 19:44
mertebesi belent ýolbaşçy: ýurduň jogapkärleri ýer titrän sebitlerde tagallalaryny artdyrsynlar
Monday, 13 November 2017 14:16
mertebesi belent ýolbaşçy ýer titremede ejir çekenlere kömek edilmegini buýrdy
Thursday, 09 November 2017 19:32
mertebesi belent ýolbaşçy: ynkylabyň aşan ýoly umytly geljegi alamatlandyrýar
Sunday, 05 November 2017 20:33
mertebesi belent ýolbaşçy Eýran goşunynyň täze jogapkärlerini wezipä bellediler
Thursday, 02 November 2017 20:07
mertebesi belent ýolbaşçy:Amerikanyň ýüzigalyňlygyna garşy göreşiň ýekeje ýoly onuň öňünde durmakdyr
Thursday, 02 November 2017 19:01
Eýranyň beýik lideri Azerbaýjan Respublikasynyň prezidentini kabul etdiler
Thursday, 02 November 2017 18:48
mertebesi belent ýolbaşçynyň Orsýetiň prezidenti bilen geçiren duşuşygy
Friday, 27 October 2017 12:53
Eýranyň mertebesi belent ýolbaşçysy Yragyň premýer ministrni kabul etdiler
Wednesday, 25 October 2017 18:54
Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent ýolbaşçysy: Eýranyň goranyş kuwwatlylygy barada hiç haçan gepleşik geçirilmez
Thursday, 21 September 2017 19:45
Mertebesi belent ýolbaşçy hubralar mejlisiniň başlygyny we agzalaryny kabul etdiler
Sunday, 17 September 2017 21:03
Mertebesi belent ýolbaşçy: ýadro ylalaşygy baradaky Amerikanyň her hili nädogry hereketi Eýranyň gaýtawulyny yzyna tirkejekdir
Sunday, 03 September 2017 19:59
Mertebesi belent ýolbaşçysy: Eýranyň başarjaň oglanlary buýsanç çeşmesidirler
Thursday, 31 August 2017 15:15
Yslam ynkylabynyň mertebesi belent ýolbaşçysynyň arafa güni mynasybetli beren sargydy
Monday, 28 August 2017 21:42


c: text/html

text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Türkmenistan
Thursday, 11 January 2018 20:52
Türkmenistanyň we Malaýziýanyň Daşary işler ministrleri geljekde gatnaşyklary ösdürmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar
Tuesday, 09 January 2018 18:59
Türkmenistandan Eýrana synag gatnawyny amala aşyrýan konteýner ýük düzümi geçdi
Friday, 05 January 2018 20:32
Türkmenistanda täze gaz ýatagy tapyldy
Friday, 05 January 2018 18:45
«Rai Tre» Türkmenistany 2018-nji ýylda “syýahatçylyk üçin iň gowy ýer” diýip yglan etdi
Wednesday, 03 January 2018 20:47
ýaňadan Türkmenistandan Owganystana elektrik geçirilip başlandy
Monday, 01 January 2018 18:56
Türkmenistan döwleti Owganystana geçirýän elektrikini kesdi
Saturday, 30 December 2017 11:40
Türkmenistanyň Prezidenti bilen Katar Döwletiniň Emiriniň arasyndaky telefon arkaly söhbetdeşlik
Tuesday, 26 December 2017 19:16
Türkmenistan bilen Orsýetiň prezidentleri telefon arkaly gürrüň etdiler
Friday, 15 December 2017 21:30
Türkmenistan bilen Amerikanyň işewürler geňeşiniň mejlisi geçirildi
Wednesday, 13 December 2017 09:17
merkezi Aziýa ýurtlary bilen Owganystanyň daşary işler ministrleri Aşgabatda maslahat geçirdiler
Tuesday, 12 December 2017 21:24
Özbegistan bilen Türkmenistanyň daşary işler ministrleri iki taraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmegini nygtadylar.
Sunday, 10 December 2017 19:11
Türkmenistanyň daşary işler ministri Owganystanyň prezidenti bilen duşuşdy
Sunday, 10 December 2017 18:08
ÝUNESKO “Küştdepdi” milli sungatynyň maddy däl medeni mirasynyň Reprezentatiw sanawyna girizilmek baradaky çözgüdi kabul etdi
Wednesday, 06 December 2017 18:44
Moskwada Hazarýaka döwletleriniň daşary işler ministleriniň ýedinji maslahaty bolup geçdi
Sunday, 26 November 2017 20:50
28-29-njy noýabrynda Aşgabatda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň 28-nji mejlisi gecirile
Saturday, 25 November 2017 11:23
Türkmenistan Serhetabat-Turgundy demir ýol şahasyny döwrebaplaşdyrmagyň taslamasyny durmuşa geçirýär
Saturday, 25 November 2017 10:28
Türkmenistanyň we Russiýanyň işewürleri topary netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek barada ylalaşyga geldiler
Tuesday, 21 November 2017 18:56
Pärižde türkmen-fransuz syýasy geňeşmeleri geçirildi
Monday, 20 November 2017 20:39
BMG-NIŇ BAŞ ASSAMBLEÝASY “BMG-NIŇ MERKEZI AZIÝA ÜÇIN ÖŇÜNI ALYŞ DIPLOMATIÝASY BOÝUNÇA SEBITLEÝIN MERKEZIŇ ORNY”ATLY KARARNAMANY KABUL ETDI
Sunday, 19 November 2017 17:27

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
29 Kasım 2015 Pazar
“Mary-Türki Dünýäsiniň Medeni Paýtagty” Ýylynyň Netijeleri Jemlendi
Mary welaýatynyň dolandyryş merkezinde Marynyň 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmeginiň möhletiniň tamamlanmagy mynasybetli dabaraly çäre geçirildi.
Mary bu hormatly derejäni Kazan şäherinden (RF-nyň Tatarystan Respublikasy) kabul etdi. 27-nji ýanwarda Ruhyýet köşgünde “Mary--2015-nji ýylda Türki dünýäsiniň medeni paýtagty” atly Ýylyň açylyş dabarasy boldy we şähere berlen hormatly derejä laýyklykda meýilleşdirilen çärelere badalga berildi. Şu gün Mary şäheri geçirilen giň gerimli işleriň netijelerini jemleýär.
“Türki dünýäniň medeni paýtagty” taslamasy türki halklaryň medeni mümkinçiliklerini açmaga, olaryň mirasyna ünsi çekmäge gönükdirilendir. Ol türki dilli ýurtlaryň dürli şäherlerinde her ýyl döredijilik serişdeleriniň bir ýere jemlenmegini, onuň esasynda medeni we ynsanperwer çäreleriň baý we köpdürli öwüşgininiň döredilmegini göz öňünde tutýar. Şol çäreler bolsa taryhy döwürlerden gözbaş alýan hem-de türki dilli döwletleriň özboluşly medeniýetleriniň arasynda dowam edýän ruhy gatnaşyklara esaslanandyr.
Mary şäheriniň türki dünýäniň medeni paýtagty hökmünde saýlanyp alynmagy möhüm ýagdaýlaryň birnäçesi bilen şertlendirilendir. Mälim bolşy ýaly, Mary ýaýlasy—dünýä sungatyň, gurluşygyň, onlarça senetleriň beýik nusgalaryny pesgeş beren siwilizasiýanyň gadymy ojagydyr. Müňýyllyklaryň dowamynda Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen gadymy Merw özboluşly medeniýetleriň merkezi hökmünde kemala geldi. Bu gadymy toprakda iri kerwensaraýlar, bazarlar, köp adamly çaýhanalar, metjitler we öz döwründe jemgyýetiň garaýşyny we düşünjesini kemala getirmäge uly täsirini ýetiren medreseler ýerleşipdir.Orta asyrlarda Merw öz baý kitaphanalary bilen tanalyp, olar ylmyň täsirli merkezleri bolupdyr we adamzadyň ylym biliminiň genji-hazynasyna mynasyp goşandyny goşupdyr.
Häzirki Mary şäheri Merwde köp wagt gaýnap joşan gadymy siwilizasiýalaryň taryhy mirasynyň doly derejeli eýesidir. Asyrlar geçse-de türkmen halkynyň beýik medeni mirasy ýurdumyzyň ýaşaýjylarynyň täze nesilleri tarapyndan aýawly saklanýar.
Türki dünýäsiniň medeni paýtagtynyň hormatly derejesi şähere öz taryhy-medeni baýlygyny açyp görkezmäge, Türkmenistanyň gözelliklerini halkara derejesinde tanyşdyrmaga giň mümkinçilikleri berdi.
Geçen ýyl bu ýerde tanymal alymlaryň, taryhçylaryň, aheologlaryň, muzeý işgärleriniň, şahyrlaryň we ýazyjylaryň, medeniýet we sungat işgärleriniň gatnaşmagynda dürli halkara çäreleri geçirildi.
Şähere hormatly derejäniň berilmegine bagyşlanan dabaradan soň Ruhyýet köşgünde baýramçylyk konserti bolup, onda türki dilli ýurtlaryň sungat ussatlary çykyş etdiler. Soňra Mary welaýatynyň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýinde TÜRKSOÝ-yň ýolbaşçylarynyň we wekilleriniň, köpsanly daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşmagynda Şekillendiriş, bezeg-amaly we foto sungat eserleriniň halkara sergisi geçirildi.
Ýylyň çäreleriniň hatarynda maý aýynda guralan “Gadymy Merw-türki dünýäniň medeni merkezi” atly halkara ylmy maslahat bolup, ol türki dilli ýurtlaryň edebiýatçylaryny, medeniýetini, sungatyny öwrenijileri, taryhçylary, binagärleri we arheologlary birleşdirdi hem-de Türkmenistanyň taryh ylmyny ösdürmekde hem-de halkara ylmy we medeni gatnaşyklary giňeltmekde nobatdaky möhüm ädime öwrüldi. Şol bir wagtda bu ýerde türki dilli ýurtlaryň sungat ussatlarynyň konserti guralyp, onuň maksatnamasyna türk şahyry Ýunus Emräniň eserlerine döredilen aýdym-sazlar girdi.
Ýurdumyzda Medeniýet hepdeliginiň geçirilmegine Mary we Türkmenabat şäherinde iýunda geçirilen türki dünýäsiniň sungat ussatlarynyň—opera artistleriniň konsertleri gabatlandy.
Türki dilli ýurtlaryň medeniýet işgärleri, redaksion birleşikleriň žurnalistleri we işgärleri bolsa sentýabr aýynda “tegelek stoluň” başynda duşuşdylar. Ol “Kitap-hyzmatdaşlyga we ösüşe tarap ýol” atly X Halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň we ylmy maslahatyň çäklerinde geçirildi.
Oktýabr aýynda Mary şäherinde Türki dilli döwletleriň medeniýetiniň halkara guramasyna (TÜRKSOÝ) agza döwletleriň sahna ussatlarynyň
IV maslahatynyň barşynda türki halklaryň teatr sungatynyň ösüşiniň häzirki zaman meýilleri we geljegi, milli dilleri we medeniýetleri goramakda, taryhy-medeni mirasy täze nesillere ýetirmekde eýeleýän orny ara alnyp maslahatlaşyldy, şeýle hem doganlyk halklaryň teatr sungatynyň köp dürli öwüşgini bilen tanyşdyryldy. Mary welaýatynyň Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynyň sahnasynda Russiýa Federasiýasynyň
Tatarystan Respublikasynyň Sabir Amutbaýew adyndaky Menzeli Tatar döwlet drama teatrynyň, Türkiýe Respublikasynyň Ankara şäheriniň döwlet teatrynyň, Gazagystan Respublikasynyň Mangistau oblastynyň Nurmuhan Janturin adyndaky sazly-drama teatrynyň hem-de teatr sungaty maslahatynyň sahna eýeleriniň--Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynyň spektakllary gökezildi.
Türkmen paýtagtynda noýabr aýynda “Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda medeniýetleriň söhbetdeşligi” atly halkara ylmy maslahatynyň çäklerinde “Türki halklaryň medeni mirasy” diýen mowzuk bilen döredijilik duşuşygy guraldy.
Maryda ýylyň jemleýji “Mary-türki dünýäsiniň medeni paýtagty” atly çäresi, şol sanda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp, türki dilli ýurtlaryň sungat ussatlarynyň konserti uly üstünlik bilen geçdi. Bu konsert parahatçylyk dörediji türkmen halkynyň myhmansöýerligini, milli medeniýetiň iň gowy däpleriniň dowam edilýändigini alamatlandyrýan täsin bina bolan “Türkmeniň ak öýünde” geçirildi.
Şu gün Mary welaýatynyň Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Ýylyň ýapylyş dabarasynyň barşynda şular hem-de beýleki döredijilik çäreleri barada jikme-jik hasabat berildi. Dabara Türki medeniýetiň halkara guramasynyň /TÜRKSOÝ/, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň, welaýat we şäher häkimlikleriniň, birnäçe jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, medeniýet we sungat işgärleri, žurnalistler, talyp ýaşlar, şeýle hem jemleýji çäreleri geçirmek üçin Mary şäherine gelen daşary ýurtly myhmanlar gatnaşdylar.
TÜRKSOÝ-yň Baş sekretary D.Kaseinowyň nygtaýşy ýaly, “Türki dünýäsiniň medeni paýtagtlary” taslamasynyň çäklerinde hormatly nobaty kabul edip, gadymy türkmen şäheri Mary bu hormatly hem-de jogapkärli wezipä abraý bilen hötde geldi. TÜRKSOÝ-yň ýolbaşçysy jemgyýetiň medeni we ruhy durmuşyny ösdürmäge berýän aýratyn ünsi, myhmansöýerlik, geçirilen çäreleriň ýokary guramaçylygy, gumanitar hyzmatdaşlygy has-da giňeltmekde uly ähmiýete eýe bolan halklaryň arasynda döredijilik alyş-çalyşmalaryna döredilen ajaýyp şertler üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa uly hoşallyk bildirdi.
Dabarada çykyş edenler häzir Türkmenistanda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan ösüşlere beslenen özgertmeleriň oňyn ornuny aýratyn nygtadylar. Şol özgertmeler türkmen halkynyň şöhratly taryhynyň hem-de baý medeniýetiniň öwrenilmegine, onuň maddy we ruhy mirasynyň saklanmagyna hem-de wagyz edilmegine ýardam edýär.
Teatr sahnasynda Türkmenistanyň Gahrymany şahyr Gözel Şagulyýewanyň özüniň ýerine ýetirmeginde türkmen halkymyzyň berkarar döwletimiziň berkararlyk döwrüni dörediji bolan Arkadaga bagyşlanan şygyr ýaňlandy. Bu ýere ýygnananlaryň ýüreginde uly täsir döreden şahyrana eser şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy.
Çäräni guraýjylara hem-de oňa gatnaşyjylaryň birnäçesine TÜRKSOÝ-yň minnetdarlyk hatlary we ýadygärlik sowgatlary gowşuryldy.
Mary şäheriniň 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmeginiň möhletiniň tamamlanmagyna bagyşlanan dabara gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler. Onda milli medeniýeti ösdürmek barada ýadawsyz aladasy, ýurtda döredijilik işi bilen hemmetaraplaýyn meşgullanmaga hem-de döwletara gumanitar hyzmatdaşlygyna örän amatly şertleriň döredilendigi, türki dünýäsiniň medeni paýtagty hökmünde Maryda geçirilen çäreleriň ýokary guramaçylykly bolmagyna ýardam edendigi üçin Türkmenistanyň döwlet Baştutanyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirilýär.
“Mary-türki dünýäsiniň medeni paýtagty-2015” atly ýylyň jemleýji çäresine gatnaşyjylar üçin uly medeni maksatnama taýýarlanyldy. Ol çärä gatnaşyjylaryň türkmen paýtagtynyň hem-de Mary şäheriniň muzeý gymmatlyklary we ajaýyp gözellikleri bilen tanyşlygyny öz içine aldy. Şu gün günüň ikinji ýarymynda myhmanlar “Gadymy Merw” döwlet taryhy-medeni goraghanasyna baryp gördüler hem-de onuň täsin ýadygärlikleri bilen tanyşdylar, şeýle hem gadymy türkmen topragynyň ýaşaýjylarynyň myhmansöýerligine, bu bereketli ülkäniň täsin we gaýtalanmajak tebigatynyň gözelligine ýene-de bir gezek mynasyp baha berdiler.
Şöhratly taryhy hem-da baý medeni mirasy bolan Mary şäherinde onuň hormatly wezipäni—2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty wezipesini ýerine ýetirmegiň çäklerinde geçirilen çäreler, gürrüňsiz
suratda, halkara hyzmatdaşlygyna, tejribe alyşmaga hem-de medeniýet işgärleriniň dostluk köprüsini pugtalandyrmaga täze itergi berip, dünýäniň halklarynyň özara düşünişmegine ýardam eder.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Eýranyň döwlet baştutany Hasan Ruhani ykdysady düýçp gurluşygyhny pugtalandyrmak ugurda çydam ykdysadyýeti çarçuwwasynda döwletiň amala aşyrýan hereketleri ni oňaýly hasaplady.
Şu gün prezident Hasan Ruhani döwletiň 1395-nji ýyldaky soňky mejlisiniň ýanynda eden çykyşynda üstümizdäki ýylda ykdysady düýp gurluşyklar we önüm öndürmek ugurda gowy işler bitirlendir diýip yglan etdi.
Howpsuzlygy berkarar etmek ykdysady programmalary ileri äkitmekm bugdab öndürmekde garaşsyzlyga ýetmek, energiýa baradaky öňki kemçilikleriň öwezini dolmak, iýmit we azyk senagatyny ösdürmek, ekerançylyk, demir ýol ulgamy, gury ýer we howa tranziti, syýahatçylyk enagaty ösdürmek hemde suw howdanlary we elektrostansiýalary gurmak 1395-nji ýylda döwletiň bitiren möhüm işlerindendir diýip prezident Hasan Ruhani aýtdy.
Ruhani şeýle-de döwlet býujetiniň nebit girdejisine bolan garaşlylygyny azaltmak hem çydam ykdysadyýeti ugurda döwletiň bitiren möhüm işlerindenden bolandyr diýip sözüne goşdy.


text:
HTTU – «Merw»
Ýaryş tertibindenem görnüşi ýaly, toparlaryň ikisi hem 6-njy orun üçin göreşýär. Ýogsa-da, bu göreşde «Hazyna-da» bar. Şonuň üçin şu günki gazanyljak ýeňiş, 6-njy ornuň (iň bolmanda 7-nji ornuň) eýesini 50 % kesgitläp biler.
HTTU şu möwsümde «Merwe» mynasyp garşylyk görkezýär. Hat-da öz meýdanynda geçirilen duşuşykda, kynlyk bilen hem bolsa, ýeňişem gazandy. Eger talyplar bu günem şol üstünligini gaýtalap bilse, şu ýylky çempionaty 6-njy orunda tamamlamaga bolan umydy ýene-de dowam eder. Toparlary deňlik hasap hem kanagatlandyrmaz. Çünki 6-njy ornuň üçünji bir dalaşgäri, has takygy, häzir 6-njy orunda barýan «Hazyna» tapgyrda «Energetik» bilen duşuşýar. Bu duşuşykda «ykdysadyýetçileriň» ýeňşine garaşyp bolar.
«Energetik» – «Hazyna»
Duşuşygyň netijesi «Hazyna» üçin möhüm. Ýokary bölümde hem aýdyşymyz ýaly, «Hazyna» Ýokary ligadaky ilkinji möwsümini 6-njy orunda tamamlamaga mümkinçilik bar. Ýöne topara galan iki duşuşygynda azynda 4 utuk toplamak gerek.
«Energetik» bolsa Ýokary ligadaky ilkinji möwsümini bireýýäm 9-njy orunda tamamlandy. Topar ýokarky orunlar üçin düzümini güýçlendirip, indiki möwsümde göreşip biler.
Şu ýylky «Energetik» — «Hazyna» duşuşyklarynda artykmaçlyk «ykdysadyýetçileriň» tarapynda. Eger şu gezek hem şeýle bolaýsa, topar öňünde goýan maksadyna ýene bir ädim ýakynlaşyp biler.
«Daşoguz» — «Altyn asyr»
Artykmaçlyk şolaryň tarapapynda-da welin, ýöne duşuşykda utulaýanda-da «Altyn asyr» hiç zat ýitirmez. Soňky duşuşyklarda, esasan hem üçünji, dördünji aýlawlarda käbir güýli toparlary ýeňip ýa-da deňme-deň oýnap haýrana goýýan «Daşoguz» bu gün nähili gudrat görkezerkä? Muny ýene 3-4 sagatdan bileris.
«Aşgabat» – «Ahal»
Ýa-da başgaça aýtsak, toparlaryň üçünji orun ugrundaky göreşi. Möwsümiň başynda «Altyn asyryň» yzyndan galman gelen «Ahal» soňky tapgyrlardaky şowsuzlyklary bilen 5-nji orna çenli düşdi. Topara möwsümi iň bolmanda bürünç medal bilen tamamlamak üçin galan iki duşuşygynda hem ýeňiş gazanmak gerek. Ýöne geçen aýlawda-da «Aşgabatdan» 3:5 hasabynda ýeňlen topara bu gezek ýeňiş gazanmak başardarmyka? Eger başartmasa, topar möwsümi 5-nji orunda tamamlap biler.
Ýeri gelende aýtsak, 3-nji orun ugrundaky göreşde «Şagadam» hem bar.
«Balkan» — «Şagadam»
Balkan derbisiniň netijesi «Şagadam» üçin möhüm. «Nebitçiler» möwsümi eýýäm ikinji orunda tamamladylar. «Şagadam» bolsa edil geçen ýylkysy ýaly, möwsümi üçünji orunda tamamlama ýakyn. Topara galan iki duşuşykda 4 utuk gazanmak hem ýeterlik bolup biler. Ýöne «Şagadam» şu möwsümde «Balkany» ýeňip bilenok. Gaýtam, geçen aýlawda öz meýdanynda asgyn geldi. Şu günki duşuşykda, iň bolmanda, deňme-deň oýnap bilse, topar ýaryş tertibindäki ornuny saklap galyp biler.


text:
Dünýä inen çaga ulalyp, kämilleşip başlaýar. Enäniň öňünde bolsa onuň saglygy we ösüşi bilen bagly dürli soraglar ýüze çykýar. Ýaş ene-atalar çagasynyň durmuşynda ilkinji gezek bolup geçýän zatlaryň ählisini uly waka hökmünde kabul edýärler. Olaryň biri hem ilkinji dişleriň peýda bolmagydyr.
Çaganyň geljekki dişleri ol ýaňy enesiniň göwresinde galandan soň, ilkinji üç aýlygynda kemala gelýär. Şol sebäpli bu döwürde enäniň iýmit üsti bilen kabul eden maddalary, göwrelilik döwründe geçiren keselleri we kabul eden derman serişdeleri dişleriň dogry, sagdyn ösmegine täsir edýär. Doglan çaga 6-7 aýlyk bolandan soň, onuň ilkinji dişleri çykyp ugraýar. Belli bolşy ýaly, süýt dişleri çykanda körpelerde birnäçe ýaramaz ýagdaýlar ýüze çykýar: iýmit siňdirişi bozulýar, içi geçýär, gyzgyny galyp biynjalyk bolýar. Lukmanlar şeýle bozulmalar çaganyň bedeniniň bu döwürde kesele garşy durnuklylygynyň peselmegi sebäpli döreýär diýip hasaplaýarlar. Emele gelen kynçylyklara hötde gelmek üçin, käbir ýörelgeleri bilmek peýdalydyr.
Içege bozulmalarynyň ilkinji alamatlary peýda bolandan (täretiniň suwuk we ýygy-ýygy bolmagy), çaga iýmit çäklendirmesini girizip, artykmaç naharlamazlyga çalyşmaly. Bu döwürde çaganyň işdäsi öňküsine garanda peselýär. Şonuň üçin-de, goý, ol işdäsiniň alanyny iýsin. Ýöne kemeldilen iýmitiň öwezini suwuklyk bilen doldurmagy ýatdan çykarmaň. Nahardan soň hökman çaga miweleriň we gök önümleriň şiresini, ýuwanjak çaý ýa-da miwe kişdesiniň şiresini içirmeli. Täreti suwuk bolup, onda nem emele gelse, lukmana ýüz tutmak maslahat berilýär.
Çaganyň işdäsi kadalaşanda, onuň iýmitine seresaply çemeleşmeli. Çig ir-iýmişleri we miweleri bermekden saklanyp, ýerine dürli şüleleri we gök önüm pýurelerini bermäge çalyşmaly. Ýöne bu döwürde şugundyry we kelemi bermek, pýure taýýarlananda ösümlik ýagyny goşmak maslahat berilmeýär.
Diş çykmak bilen bagly ýene-bir ýagdaý – çaganyň gyzgynynyň galmagydyr. Körpeleriň köpüsi bu ýagdaýy ýeňillik bilen geçirýärler. Emma endamynyň gyzgyny 38ºС ýetse, ony derman serişdeleriň kömegi bilen kada getirmeli. Munuň üçin lukmanyň maslahatyndan soň parasetamol we düzüminde parasetamol bar bolan derman serişdeleri ulanmak bolar. Kiçi çagalara aspirin serişdesini bermegiň gadagandygyny ene-atalar ýatda saklamalydyr.
Süýt dişleri hemişelik dişlere garanyňda kiçi, inli, gysga bolýar. Çaga 2-3 ýaşaýança olar doly çykyp gutarýar. Çeýnemekligiň netijesinde biri-birine sürtülip, dogry orny eýeleýärler.
Süýt dişleri tertip boýunça çykyp, ilki bilen alyn dişleri görnüp ugraýar. Olar 8 sanydyr.
- 6 aýda iki aşakdaky merkezi dişleri – ortaky alyn dişleri
- 8 aýda iki ýokarky ortaky alyn dişleri
- 10-12 aýda iki ýokarky gapdal alyn dişleri
- 13-14 aýda iki aşakdaky gapdal alyn dişleri
- 15-16 aýda 4 sany öňdäki azy dişi çykýar.
Azy dişleri bilen alyn dişleriň arasynda gyýyk dişlere ýer galýar. Olar çaga 20-24 aýlyk bolanda peýda bolup ugraýar. Soňra iki ýarym ýaşa çenli dört yzky alyn dişleri çykyp, çagada 20 sany süýt dişi emele gelýär.
Hemişelik azy dişleri süýt azy dişleriniň yzyndan, çaga 6 ýaşandan soň çykýar. Emma olaryň kemala gelip ugramagy örän ir, çaga doglup, ýaňy birnäçe aý geçenden soň başlaýar. Dişleriň sagdyn bolup çykmagynda ene süýdüniň orny uludyr. Sebäbi çaga iýmitde ulanýan süýdünden uly mukdarda fosfor we kalsiý kabul edýär. Hemişelik dişleriň ösüp başlamagy bilen, süýt dişleriniň köki gowşap, olar yrgyldap ugraýarlar we bir-birden dökülýär. Süýt dişleri edil çykandaky tertibi boýunça gaçýar: alyn dişleri, azylar, gyýyk dişleri. Süýt dişleriniň hemişelik dişler bilen çalyşmak prosesi 12-14 ýaşda gutarýar.
Süýt dişleriniň sagdyn bolmagy ugrundaky alada – hemişelik dişleriň sagdyn bolmagynyň girewi.
Ilkinji dişler çykandan soň, onuň bilen bagly dürli kynçylyklar peýda bolýar. Olar esasan çaganyň agyz boşlugynyň arassaçylyk düzgünlerini doly berjaý edilmeýänligi we ýaramaz endikler: barmak sormak, agzy emzikli çüýşe bilen uklap galmagy zerarly ýüze çykýar. Çüýşejigiň içindäki suwuklyk (ylaýta-da ol süýjüli bolsa) özboluşly goňur reňkli çüýrükligi emele getirip, körpejäniň ähli alyn dişlerini zaýalaýar.
Çagalaryň süýjini gowy görýänligi hemmelere mälim. Ýöne ene-atalar çaga dişleriniň çüýremeginiň sebäbiniň bakteriýalaryň şeker we krahmaldan işläp çykarýan süýt turşulygyndadygyny ýatdan çykarmaly däldir.
Süýt dişlerine ideg etmek
Süýt dişleriň sagdyn bolmagy we geljekde hemişelik owadan, sag dişler bilen ornuny çalyşmagy üçin, peýda bolan gününden başlap ideg edip ugramaly. Munuň üçin barmaga geýilýän ýörüte diş çotgany, pagtany ýa-da hasany gaýnag suwa batyryp dişleri süpürip durmaly. Dişleriň diş etine birigýän ýerine has üns bermeli. Dişleriň sany köpelip ugransoň, olaryň ýüzini we aralaryny arassalap durmaly. Diş pastasyny we diş çotgasyny takmynan çaga 12-14 aýlyk bolandan soň ulanyp başlamaly.
Iki ýaşa çenli süýt dişleri günde bir gezek – agşam arassalamak ýeterliklidir. Soňra kem-kemden özbaşdak iki sapar – ertirine we agşamyna ýuwup başlamaly. Ýöne agşamky idegiň has ähmiýetlidigini ýatdan çykarmaly däl. Ilki bilen çaga diş pastasyz, diňe diş çotganyň özüni beriň. Ol ony çeýnär, oýnar we az salymdan dogry ulanmaga endik eder.
Diş çotgasy emeli süýümden we ýumşak bolmaly. Has ýumşamagy üçin ony ulanmazdan öň gaýnan suwa ýatyrmaly. Çotganyň ululygy çaganyň ýaşyna görä saýlanylýar. Köplenç diş çotgalaryň gabynda haýsy ýaşa niýetlenendigi görkezilen. Ony her üç aýdan çalşyp durmaly, hemişe arassa saklamaly we hökman ulularyň diş çotgasyndan aýry goýmaly.
Çaga diş ýuwujy pastalaryň düzüminde zyýanly maddalar ýokdur. Dişini arassalap durka körpeje ony ýuwdaýanda-da howply däl. Çaga dişini dogry arassalamany öwrenenden soň, ýönekeý arassalaýjy pastalardan düzüminde fosfor, ftor bolan bejeriş-öňüni alyş diş pastalaryna geçmek bolar. Çaga üçin diş ýuwujy serişdelerini dogry saýlamak barada sorag ýüze çyksa, diş lukmany bilen maslahat etmek bolar.
Gözleg işleriniň görkezmegine görä, çaganyň dişleriniň sagdyn we berk bolmagy üçin onuň iýmit arkaly kabul edýän maddalary: kalsä, fosfora baý bolan süýt, peýnir, dorog; gün şöhlesiniň derä täsir etmegi bilen emele gelýän D witamini; pyrtykalda we beýleki sitrus ösümliklerinde, gök soganda, smorodinada, itburunda, pomidorda, kelemde bolan C witamini örän peýdalydyr. Şeýle-de A witamini, B witaminler topary, ftor we beýleki peýdaly maddalar zerurdyr.
Çaga iki ýaşandan soň ýylda iki sapar diş lukmanyna görkezmek maslahat berilýär. Zerurlyk ýüze çykanda lukman maslahatyny has ýygy hem alyp bolar. Eger siziň çagaňyzyň dişeri we diş etleri bilen hiçhili howply ýagdaý ýüze çykmadyk bolsa, siz lukmanyň berekellasyny eşidersiňiz. Lukman hem öz gezeginde käbir öňüni alyş çärelerini geçirer. Dişleriň saglygy bütün bedenimiziň saglygyna täsir edýänligini, olary çagalykdan aýap başlamalydygyny ýadyňyzdan çykarmaň.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
2 Ağustos 2015 Pazar
Birža Täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaşyklarynda geleşikleriň 41-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna ABŞ-dan, Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Yrakdan, Owganystandan we Panamadan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtoulag benzinini, gidroarassalanan dizel ýangyjyny, tehniki kerosini, az kükürtli ýangyç mazutyny satyn aldylar. Şweýsariýadan gelen işewürler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalanan benzini satyn aldylar. Mundan başga-da daşary ýurt puluna arassalalan pagta ýagy, nah ýüplükler we pagta linti ýerlenindi. Satyn alan ýurtlar Russiýa, Beýik Britaniýa, Ukraina, Gyrgyzystan, Täjigistdan we beýlekiler. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 97 million 678 müň dollaryndan gowrak boldy.
Depozit manat serişdelerine ABŞ-dan, Şweýsariýadan, Türkiýeden, Slowakiýadan gelen işewürler umumy bahasy 6 million 918 mýň manada deň bolan arasalalanan pagta ýagyny we nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 378 müň manatlyk polipropilen (TNGIZT) satyn aldylar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki desgalary hususylaşdyrmak hakynda kanunçylygyna laýyklykda, döwlet eýeçiligindäki desgalary satmak boýunça bäsleşikli söwdalaryň geçirilýändigini habar berýär.
Bäsleşikli söwdalar 2017-nji ýylyň 21-nji dekabrynda sagat 10-00-da Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň jaýynda geçirilýär. Salgysy: Aşgabat şäheriniň Arçabil şaýolynyň 156-njy jaýy.
Bäsleşikli söwdada satuwa çykarylýan Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň, Lebap welaýat häkimliginiň, Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň, Türkmenistanyň Azyk senagaty döwlet birleşiginiň dolandyrmagyndaky paýnamalar bukjalary, Türkmenistanyň Oba we suw hojalyk ministrliginiň desgalarynyň sanawy.
Bäsleşikli söwdalara gatnaşmaga Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde öz wagtynda ýüz tutma beren, öňünden ýörite tölegleri tölän hem-de bäsleşikli söwdalara gatnaşmak üçin hasaba alnan Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň raýatlary, şeýle hem Türkmenistanyň döwlet eýeçiligine degişli däl edara görnüşli taraplary we daşary ýurtlaryň edara görnüşli taraplary çagyrylýar.
Daşary ýurtlaryň kanunçylygyna laýyklykda döredilen ýuridik şahslar, halkara guramalary, olaryň Türkmenistandaky şahamçalary we hemişelik wekillikleri eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagyna we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagyna diňe Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ýanyndaky Ykdysadyýeti töwekgelçiliklerden goramak agentliginiň degişli netijenamasy bolan ýagdaýynda gatnaşyp bilerler.
Ýüz tutmalary kabul etmek we hasaba almak şu habaryň çap edilen güninden başlap, Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginde amala aşyrylýar we bäsleşikli söwdalaryň başlanmagyna 24 sagat galanda tamamlanýar.
Bäsleşikli söwdalara gatnaşmagyň tertibi barada we desgalar baradaky goşmaça maglumatlar Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Emläk gatnaşyklary we telekeçiligi goldamak bölümi we degişli ugurdaş bölümlerinde berilýär. Bäsleşikli söwdalara gatnaşyjylaryň hemmesine hususylaşdyrylýan desgalar bilen öňünden tanyşmaga mümkinçilik berilýär.
Döwlet eýeçiligindäki kärhanalar borçnamalary bilen birlikde hususylaşdyrylýar.


text:
Öñde belläp geçilen wakalar hem dini wekilleriniñ we olaryñ dini garaỳyşlarynyñ tapawutlanyşy barada umuman aỳdylanda, yslam dini dört mezhep görnüşinde tapawutlandyrylypdyr. Olar aşakdakylardan ybarat bolỳar:
1. Täsännon jemagaty (Ähli Täsännon “Hanafiỳe”): Hezreti Ymam Agzam Abu Hanyfanyñ dini ỳörelgesini ỳöreden we şoña uỳan musulmanlara diỳlipdir.
2. Şapygy (Şafeiỳ)
3. Hanbeli
4. Maleki
Emma “Asna aşari” ymamyỳeler ỳagny şaỳilary bu dört mezhebe goşmandyrlar. Onuñ sebäbi diniñ parz hem sünnetleri berjaỳ etmeklikde öz aralaryndaky gapma-garşy düşünjeler bolupdyr. Elbetde taryhda onuň sebäpleri, çarỳar halyflyklaryndan bäri özara göreşlerinden gözbaş alỳar.
Yslam dinini taryhy Jümmüşleriniñ dowamynda çarỳarlar halafatlygy tarapyndan öz dini roluny hut pygammer hudaỳyň taglymatlary esasynda ỳerine ỳetiripdirler. Ol döwürden başlap Muhammet Pygamberiñ dini däp-dessurlaryny ỳagny sünnetini we şerigat kanunlaryny hem ideologiỳasyny göreldelik alyp ỳöretmek ugrunda belli din wekilleri döräpdir. Şolaryñ arasynda Türkmenlerde esasy rol alyp baran garaỳyş ählisünnet weljemagatynyñ sünnetleri bolupdyr. Munuñ täsirli dini halypalarynyñ birinjisi Ymam Agzam Abuhanyfa hezretleriniň alyp baran we berjaỳ eden dini şerigat ỳoly bolupdyr. Ol fyk ylymyny deslapdan ỳazga geçiren hem sahabalardan pata alan müjtehit ymam bolupdyr.
“Bu yslam dininiñ güỳçli sufistik adatlaryny özünde jemlän alym, hijri ỳylyndan 80 ỳyl geçende, gurban aỳyñ başky güni Küfe şäherinde Abumälek ibn-e Merwanyñ halypa wagtynda eneden dogulypdyr.”Abu Hanafiniñ atasynyñ ady “Sabyt”, enesiniñ ady bolsa “Horşyt” bolupdyr.. Abu Hanyfa uzyna ỳakyn orta boỳly bugdaỳ reñkli az geplegen owazy ỳakymly örän dilewar has owadan adam bolupdyr." 7
Ymam agzam Abu Hanyfa ömründe 7000 gezek kurhany okap hatm edipdir. Otuz ýyllap agzy bekli, ruzaly gezipdir. Kyrk ỳyllap ỳanyny ỳassyga berip uklamandyr. Elli ỳyllap taharatly (tähretini bozman) ertir namazyny okapdyr. Ellibäş mertebe beỳtyllaga haç edipdir. Ýüz gezek Alla tagalany düşünde görüpdir. Mahlasy Abu Hanyfa pygamber sypatly perişde häsiỳetli keramatly, ägirt ylymly şahsyỳet bolupdyr.Türkmenler umuman sünni garaỳyş bilen öz dini medeniỳetlerini alyp barỳarlar. Abu Hanyfanyñ şahsyỳetini we onuñ din ugrunda alyp baran sufistik garaỳyşlaryny metjitlerde wagz edip çykyş edỳärler. Abu Hanyfa hakda dürli rowaatlary orta oklaỳarlar. Olaryñ arasynda şeỳle rowaỳata gabat gelỳäris:
“Abu Hanyfa bir gije namaz okamak üçin Mekge şäherindäki Käbe binasynyñ içine girip iki reket namaz okaỳar. Birinji reketinde kurhany başyndan başlap ỳaryna barynça okapdyr. Ikinji reketinde hem galan ỳarysyny okap kurhany hatm edip salam berende dañ atypdyr. Ol hudaỳyñ dergähine şeỳle uzak mynajat edenine kanagat etmän, aglapdyr. Hudaỳa şeỳle ỳüzlenipdir: “Eỳ bar hudaỳa! bu ejiz bende saña laỳyk ybadat etmäni başarmady, ỳöne seni berhak tanady, meniñ ybadatymdaky kemçiligi, sizi kämil tanamak üçin günämi bagyşlañyz!” -diỳende, beỳtyllanyñ diwarlaryndan “hataby-ylahy (Allanyň ỳüzlenmesi)” gelỳär. Onuñ terjimesi şeỳle: Eỳ Abu Hanyfa! Men seni we seniñ ỳörelgäñi alyp baranlary hem seniñ mezhebiñde duranlary kyỳamata çenli bagyşlaỳaryn.” 8
Eỳrandaky türkmenler eger mezhep taỳdan ymam Agzama uỳan bolsalar, tarykat boỳunça Muhammet Bahawetdin Nagyşbendiỳe hezretlerine tabyn bolupdurlar. 717-nji hijri ỳylyñ aşyr aỳynda Buhara şäheriniñ Gasre Arefan diỳlen obasynda Muhammet ibn-e Muhammet diỳen şahsyỳetiñ içeri maşgalasynda Bahawetdin (Bähäwetdin) atly oglany dünỳä gelỳär. Ol dini içeri-maşgalada terbiỳelenip, ỳaşlykdan ylym-bilim bilen meşgullanyp dini sufistik ylymynda, mertebesi ỳokary derejä göterilỳär. Hoja Muhammet Bähewetdin Ngyşbendiniñ terbiỳesinden ep-esli alymlar sünni diniñ äleminde tarykat ỳolundan akym alỳarlar. Şolaryñ arasynda Abu Mansur Matoridi, Şih Ahmet Ýasawy, Şih Hapby ata, Şih Sagyt ata, Şih Hekim ata, Badratdin Muhammet ata, Andejan Sofi el-Samargandi, Şih Allaỳar ibn-e Temirỳar, Hindu hoja Türkistany, Hoja Ala’atdin el-Buhary, Abdulhalyk Gajdawany,... ỳaly belli-belli alymlar bolupdyr. Oña “Hezret Şanagyşbendi” hem diỳlipdir.
Hezreti Şanagyşbendi özboluşly sufistik dini tarykat ỳoly döredỳär. Şonuñ üçin türkmenler: “-Biz Nagyşbendiniñ tarykatyndan!”-diỳỳärler. Esasan türkmenler şu tarykat ideỳany alyp gaỳdan pirlere henize çenli uỳỳarlar.
Eỳranda häzirki Türkmensährada Akgala bilen Bendertürkmen şäheriniñ aralygynda Hojalar obasynyñ gyrasyndaky öwülỳaçylykda Bähäwetdin ata diỳlen bir gonamçylyk bar. Aỳdylỳan rowaỳatlara görä, Hoja Bahawetdin Nagyşbendi Mekgä zyỳarata gidende şol ỳerde näçe wagtlap düşläpdir. Şonuñ üçin Türkmensähradaky türkmenler ỳyl on-iki aỳlap anna günleri onuň ỳadygärliginiň başyna zyỳarata barỳarlar.Hezreti Nagyşbendi 74 ỳaşynda 790-njy h.k. ỳylyñ rebigulawwal aỳynyñ üstüne düşende gijesi dünỳäden ötỳär. Ondan “El-Owrad-ol Bahaiỳe”, “Selk el-Anwar”, “Heỳatname”, “Hedỳet-ol salekin”, “Tohfät-ol talebin”, “Delil-ol aşygyn”,...ỳaly dürli eserleri ỳadygär galdyrypdyr." 9
Eỳrandaky türkmenleriñ üçünji sygynan pirleriniñ biri Abu Mansur Matoridi ady bilen tanalỳar. Eger Ymam Agzama mezhep taỳdan we Hezreti Bähäwetdine tarykat ỳoly boỳunça uỳulỳan bolsalar, Şih Abu Mansur Matoridiỳe “Hakyda” taỳdan sygynypdyrlar. Elbetde olar yslam jemgyỳetiniñ şu üç görnükli wekillerini esasan sygynan bolsalarda, şolaryñ ỳoluny we ideỳalaryny ỳöreden we yzyny yzarlaỳan din wekillere-de uỳup gaỳdypdyrlar. ...Dowamy
Info:
كشتارِ لشكرِ اسلام و فتحِ بخارا
محمد ابن جعفر چنين آورده است کـه چـون عبيدالله زيـاد را معاويه بـه
خراسان فرستاد وی از آبِ جيجـون بگذشت و بـه بخـارا آمـد و پادشاه بخارا
خاتون بـود، از بهـرِ آنکـه پسر او طغشاده خُرد بـود. پـس عبيـدالله زيـاد
بيکند بگشاد و رامِـشن؛ و بسيار بَرده کرد و چهارهزار بندهی بخاری خويشتن
را گرفت، و اين بـه آخرِ سـال ۵۳ و اولِ سـال ۵۴ بـود. چون بـه شهر بخـارا
رسيد صفها بر کشيد و منجنيقها راست کـرد. خاتون کس بـه ترکان فرستاد و از
ايشان ياری خواست و کس بــه عبـيـدالله زيـاد فرستاد و هفت روز مهلت
خواسـت، و گفـت: مـن در طاعِت توام و هديههای بسيار فرستاد.
چـون
در ايـن هفت روز مدد نرسید دگرباره هديهها فرسـتاد و هفت روزِ ديگـر زمـان
خواست. لشکر تـرک برسيد و ديگران جمع شـدند و لشکر بـسيار گشت، و جنگهای
بسيار کردند، و به آخر کـافران بـه هزيمـت شـدند و مسلمانان درپـيِ ايشان
رفتنـد و بسيار بکشتند و خاتون بـه حصار اندر آمـد و آن لشکرها بـه ولايتِ
خويش بازگشتند. و مسلمانان بسيار غنيمـت يافتنـد از سلاح و جامه و زرينه و
سيمنه و برده گرفتند و يک پای موزهی خاتون بـا جوراب گرفتنـد و جوراب و
موزه از زر بود مُرَصّع به جواهر چنان که قيمت کردنـد دويـست هزار درهم
آمــد. عبـیداالله زيــاد فرمــود تا درختان میکندند و ديهها را خراب
میکردند، و شهر را نيـز خطر بود. خاتون کس فرستاد و امان خواست،
صلح افتاد بـر هزاربار هزار درم و خاتون مال بفرستاد و عبیداالله مال بگرفت و بازگشت و آن چهار هزار برده با خويشتن برد.[1]
[1]. «تاريخِ بخارا، ابوبکر محمدبن جعفربن زکریا نَرشَخی، برگِ ٤٩-٤٨»


text:
Ilkinji telewizor ýaýlymy
Taryhda ilkinji telewizor ýaýlymy John Logie Baird (1888-1946) tarapyndan 1924-nji ýylda oýlanyp tapylypdyr. Ol üýtgäp durýan metal diskleri ulanyp, elektrik kabeliniň kömegi bilen suratlary aýna ekranyň ýüzünde wideo şekilli görkezmegi başarypdyr. 1926-njy ýylda Londonda Selfridgestde bilim edaralarynyň öňünde öz işini subut edipdır.
1932-nji ýylda «BBC» telekompaniýasy tarapyndan geçirilen dabara bilen Bairdiň oýlap tapyşy resmi ýagdaýda tassyklanypdyr.
Ony Bairdden öň 1884-nji ýylda prussiýaly Paul Gottlieb Nipkow (1860-1940) oýlap tapypdyr(Prussiýa — Adolf Gitleriň doglan ýeri). Ol hem üýtgäp durýan metal diskleri ulanyp, elektrik kabeliniň kömegi bilen suratlary aýna ekranyň ýüzünde görkezmegi başarypdyr. Emma teoriýasyny Berlindäki «Imperial Patent» edarasynda subut edip bilmändigi zerarly, oňa oýlap tapyjy patenti berilmändir.
Terjime eden:
Süleýman Jumamuhammedow
Çeşme:
Trewor Gomer, «Ilkinjileriň kitaby».


text:
HUŞSUZ ÝAGDAÝYNDA BOLAN ULY ADAMYŇ ÝA-DA ÇAGANYŇ DEM ALYŞ ÝOLLARYNYŇ GEÇIRIJILIGINIŇ BÜTÜNLEÝ BOLMADYK ÝAGDAÝYNDA ILKINJI KÖMEGI B E R M E K L I K.
1.Horluk çekeniň husunyň bardygyny anyklaň;
Gaty ses bilen “Size kömek gerekmi?”diýip soraň.
Horluk çekeniň trapesiýa şekilli beden etini gysyň.
Horluk çekeni seresaplyk bilen arkanlygyna öwüriň
(diňe,ol zerur bolsa)
Eger horluk çeken huşunda bolmasa.
2.Dem alyş ýollaryny açyň we dem almaklygyň bardygyny barlaň;
Horluk çekeniň kellesini arkanlygyna gayşardyň we alkymyny sähelçe
galdyryň.
Dem almanyň bardygyny barlamak üçin 5 sekundyň dowamynda görüş
eşdis we syzyş gözegçiligini ulanyň.
Eger horluk çeken dem almaýan bolsa.
3.”Agyzdan-agza” 2 dem bermäni ediň :
Horluk çekeniň burnunyň deşiklerini gysyň.Onuň agzyny dodaklaryňyz bilen jebis gurşaň.
Doly 2 dem bermäni ediň.
Howanyň öýkene geçýändigini göz ýetirmek üçin döş kapasasynyň galşyna gözegçilik ediň.
Eger howa öýkene geçmeyän bolsa.
4.Horluk çekeniň kellesini ýene bir gezek arkanlygyna gaýşardyň we dem bermekligi gaýtalaň
Horluk çekeniň burnunyň deşiklerini gysyň.Onuň agzyny dodaklaryňyz bilen jebis gursaň.
Doly 2 dem bermäni ediň.
Eger-de howa öňküsi ýaly öýkene geçmeýän bolsa.1.Tiz komegi çagyryň.
2.Garnyna 5 urguny ediň:
Horluk çekeniň uýlugynyň üstünde oturyň.Eger halas ediji uly bolmadyk beden
gurluşy bolsa,ol bir uýlugynyň üstün-de oturyp biler.
Eliňiziň barmaklary horluj çekeniň kellesine larap gönükdirilen bolar ýaly edip,aýaňyzyň düýbüni göbeginden bir azajak ýokarda goýuň.
Ilkinji eliňizi birinji eliňiziň üstünde goýuň..
Horluk çekeniň garnyna ýokaryk urgukdyrylan urguly hereketi 5 gezek basyň.
3.Epilen barmaklar bilen horluk çekeniň agzyndan keseki zady çykarmaga çalyşyň.
* Bir eliňiziň başam barmagy bilen horluk çekeniň dilini aşaky äňine gysyň we ony ýuwasjadan süýşüriň.
* Ýeniljek hereket bilen barmagyňyzy ýaňakdan diliň düýbüne çenli aşak
geçiriň.Seresap boluň we keseki jisimi bokurdaga çuňňur iteklämäň.
* Barmagyňyz bilen keseki jisimi tutmaga we ony agyzdan çykarmag
çalyşyň.
4.Dem alys ýollaryny açyş we 2 dem bermäni ediň:
# Horluk çekenin kellesini ýene bir gezek arkanlygyna gaýşardyň we dem bermekligi gaýtalaň.
5.Horluk çekeniň burnunyň deşiklerini gysyň.Onuň agzyny dodaklaryňyz
bilen jebis gurşaň.
Doly 2 dem bermäni ediň.
Howanyň öýkene geçýändigini göz ýetirmek üçin kükregiň galýandygyna gözegçilik ediň.
Eger howa geçmeýän bolsa, horluk çekeniň kellesini arkanlygyna
gaýşardyň we dem bermekligi gaýtalaň.
Ref.iatp.edu.tm/ilkinjikomek
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Ukrainanyň Goranmak ministrligi howa güýçleriniň Suhoý Su-25 kysymly harby uçarynyň 11-nji noýabrda Zaporožýe regionynda türgenleşik geçirýän wagtynda ýere gaçandygyny, netijede 23 ýaşly pilotyň wepat bolandygyny aýtdy.
Goranmak ministrliginiň metbugat-wekili uçar heläkçiliginiň ýerli wagt bilen ir sagat onda bolandygyny habar berdi, emma hadysanyň sebäpleri barada maglumat bermedi.
Sowet döwrüniň Su-25 uçary 1970-nji ýyllarda gury ýer goşunlaryna howadan ýardam bermek maksatlary üçin döredilipdi.
Bu uçar gündogar Ukrainada 2014-nji ýylda konflikt başlanaly bäri Ukrainanyň howa güýçleri tarapyndan orsýetçi separatistlere garşy ençeme gezek ulanylypdy.
Ukrainanyň hökümet güýçleriniň Su-215s kysymly uçarlarynyň ençemesi orsýetçi separatistler tarapyndan urlup ýere gaçyrylypdy.


text:
7-nji iýunda Aşgabatda “Merkezi Aziýada daşky Gurşaw we durnukly ösüş boýunça hyzmatdaşlyk etmek üçin başlangyç” atly Halkara ekologiýa forumy öz işini tamamlady. Mälim bolşy ýaly maslahat Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti hem-de Merkezi Aziýanyň sebitleýin ekologiýa merkezi tarapyndan guraldy.
200 töweregi wekiliň gatnaşmagynda ilkinji gezek şeýle ölçegde geçen bu forum sebit we global meseleler boýunça möhüm meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylýan ýurdy bolanTürkmenistanyň halkara gepleşikleriň geçirilýän ýerine öwrülendigini ýene bir gezek tassyklaýar. Maslahata degişli ministrlikleriň we edaralaryň, beýleki döwlet guramalarynyň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri, milli parlamentleriň deputatlary, abraýly halkara guramalaryň, diplomatik wekilhanalaryň, ylmy we işewür toparlarynyň, dürli ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Umumy mejlisiň we aýry-aýry bölümçeleriň dowamynda tebigaty goramak we durnukly ösüş, suwdan ýerlikli peýdalanmak, klimatyň global üýtgemegine uýgunlaşmak babatynda sebitara we halkara hyzmatdaşlyk etmek boýunça pikir alşyldy. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň wekiliýetiniň ýolbaşçylary döwlet durmuş-ykdysady maksatnamalary, bu ugur boýunça gazanylýan netijeleri we geljekki meýilnamalary bilen ýakyn baglanyşykly milli tebigaty goraýyş strategiýalary bilen tanyşdyrdylar.
BMG-niň ösüş Maksatnamasynyň we BMG-niň daşky gurşawy goramak boýunça Maksatnamasynyň, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk Guramasynyň, Bütindünýä bankynyň, BMG-niň çölleşmäge garşy göreş baradaky Konwensiýasynyň sekretariatlarynyň, BMG-niň Ýewropa Ykdysady toparynyň, BMG-niň Azyk we oba hojalyk guramalarynyň, Merkezi Aziýanyň ekologiýa merkezleriniň, Germaniýanyň Halkara hyzmatdaşlyk jemgyýetiniň wekilleri öz çykyşlarynda bu mesele boýunça bar bolan tejribeleri seljerdiler.
7-nji iýunda interaktiw görnüşinde mejlisler geçirildi. Gidrometeorologiýa gulluklarynyň hem-de birnäçe halkara guramalarynyň wekilleri “Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly töwekgelçilikleriň peseldilmegi üçin mümkinçilikler”, “Ýaşyl maýa goýumlar durnukly ösüşe mümkinçilik açýar” diýen tanyşdyryşlar bilen çykyş etdiler. Çykyşlarda Merkezi Aziýanyň daglyk sebitlerinde howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak babatynda taslamalar, şeýle hem oba hojalygynda, ýer serişdelerinden rejeli peýdalanmakda, nebitgaz toplumynda, ýaşaýyş jaý gurluşygynda we beýlekilerde energiýanyň netijeliligini we energiýa tygşytlanylşyny ýokarlandyrmak boýunça toplanylan tejribeleriň jemleri jemlenildi.
Duşuşygyň jemlerini jemlemek bilen, oňa gatnaşyjylar “Merkezi Aziýa üçin daşky gurşaw” hereketini goldaýandyklaryny beýan etdiler. Wekiliýetleriň baştutanlary Aşgabatda halkara ekologiýa forumyny geçirmek başlangyjyna ýokary baha berdiler, indiden beýläk şeýle forumlary sebitiň ýurtlarynyň her birinde nobatma-nobat geçirmek karar edildi.


text:
Amerikan alymlary tejribe geçirme netijesinde, alkogol içgileri aşa köp kabul edýän aýallarda, arak içýän erkek adamlar bilen deňeşdirlende, süýji keseliň döreme töwekgelçiliginiň ýokarydygyny kesgitlediler. Alymlar 27 ýyldan hem uzak dowam eden tejribäniň netijelerini jemlediler. Tejribäniň dowamynda 16 ýaşdan uly aýallar we erkek adamlar haýsy mukdarda we ýygylykda alkogol içgileri kabul edendikleri barada maglumat berdiler. Alymlary tejribäniň netijeleri geň galdyrdy – alkogol içgileriň aşa köp kabul edilmegi diňe aýallaryň ganynyň düzümindäki glýukozanyň ýokarlanmagyna sezewar etdi. Erkek adamlar, hatda olaryň arasynda arakhorlukdan ejir çekýänlerde hem ganyň glýukozasynyň ýokarlanmagy bolup geçmedi. Näme üçin alkogol içgileri kabul edýän aýallarda süýjüli diabetiň döreme töwekgelçiliginiň ýokary bolýandygynyň sebäbi entek alymlara belli däl. Şonuň üçin hem barlaglaryň dowam edilmegi meýilleşdirilýär. Umuman alanyňda, alkogol aýal bedeniniň kadaly işjeňligine ýaramaz täsirini ýetirýär. Ondan başga hem, erkekler bilen deňeşdirlende, aýallarda döreýän arakhorluk keselini bejerme juda çylşyrymly bolup durýandyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
PÝD ABŞ-nyň beren ýaraglary bilen hüjüm guramak isleýär
Aýralykçy terror guramasy PKK-nyň Siriýadaky şahasy PÝD ABŞ-niň beren ýaraglary bilen Azez we Mare ýaly sebitlere hüjüm guramak üçin taýarlyk görýär
ABŞ tarapyndan tälim berilen 2 müň terrorçyny taýarlan PÝD indi bolsa Burseýa we Kala Saman sebitlerine harby ýarag we ulag üýşürýär.
Gurama ýakyn bolan çeşmeler amerikan hünärmenleri tarapyndan DAIŞ-e garşy söweş üçin tälim berilen terrorçylaryň sanynyň 14 müňden geçendigini belleýär.
DAIŞ bahanasy bilen PÝD guramasyna berilen ýaraglar Afrin-Tel Ryfat liniýasyna üýşürilýär.
Aýnel Arap-Münbiç-Şeýh Maksud-Nubbul liniýasy ulanylyp Afrine ýetirilýän ýaraglar we ok-däriler ol ýerden bolsa çaknyşyk bolýan ýerlere gönükdirilýär.


text:
Belarusda Türkmenistana uly möçberde tehniki enjamlaryny getiren telekeçi tussag edildi. “Ýaraw” holdinginiň direktorlar geňeşiniň ýolbaşçysy Ernest Alekseýewiň tussag astyna alnandygy penşenbe güni belli boldy.
Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň Derňew komitetinden alan maglumatyna görä, Belarusyň Baş prokuraturasy 49 ýaşly Alekseýewe garşy ýurduň Jenaýat kodeksiniň 216-njy maddasynyň 2-nji bölümi, ýagny ogurlyk alamatlary bolmadyk emläk zyýanyny ýetirmek aýyplamasy boýunça iş açypdyr. Häzir degişli derňewleriň alnyp barylýandygy-da mälim edildi.
Ýeri gelende ýatlatsak, “Ýaraw” kärhanasy Türkmenistanda 1997-nji ýyldan bäri işläp, ol “MAZ”, “Amkodor”, “GAZ”, “KRAZ” we beýleki kysymly ýörite hem ýolagçy tehnikanyň iri üpjünçisine öwrülipdi.
Tehnikanyň satuwy bilen birlikde, “Ýaraw” getirilen tehnikanyň serwis üpjünçiligi bilen hem meşgullanýardy.
2014-nji ýylda iki ýurduň arasynda Türkmenistanda, degişli serwis merkezini gurmak barada ylalaşylypdy. Umumy bahasy 10,5 milliona durýan we 22 müň m2 meýdanda ýerleşmeli bu merkezi 2015-nji ýylyň ahyryna çenli tabşyrmak planlaşdyrylypdy.
Alekseýew Merkeziň wagtynda gurlup gutaryljakdygyny, şeýle-de bular ýaly desgalaryň Türkmenistanyň her bir regionynda açmaga mümkinçiligiň bardygyny ynandyrsa-da, Merkez häzirki güne çenli bina edilmedi. Şol bir wagtda, 2010-2016-njy ýyllar aralygynda Türkmenistana Minskiniň awtozawodyndan 400 million dollaryk 5500 çemesi tehnika getirilipdir.
Geçen aý prezident Aleksandr Lukaşenkanyň Türkmenistana eden saparynyň çäginde, ýurda getirilen belarus tehnikasynyň serwis üpjünçiligini etjek Merkeziniň gurluşygynyň heniz hem dowam edýändigi barada maglumat berlipdi.
Bu aralykda, TUT.by neşiri Türkmenistandaky bazar ugrunda Alekseýewiň bäsdeşiniň dörän bolmagynyň mümkindigini çaklap, gozgalan jenaýat işini munuň bilen baglanyşdyrýar. Ýöne bu maglumaty başga garaşsyz çeşmeler arkaly ne tassyklatmak, ne-de inkär etdirmek başartdy.


text:
Ykdysadyýet
Birža söwdalarynda daşary ýurtlara goýberilen harytlaryň jemi bahasy 31 million ABŞ-niň dollaryndan gowrak boldy
Daşary ýurt walýutasyna jinsi önümleri, nah ýüplük, pagta-süýümi, şeýle hem armatura ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, BAE, Şweýsariýa, Owganystan, Ermenistan, Gyrgyzystan we beýlekiler. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 31 million 136 müň dollaryndan gowrak boldy.
Maýa goýum hyzmatdaşlygy – Daşary ykdysady bankyň işiniň esasy ugurlarynyň biri
Gepleşiklerde gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň hatarynda maýa goýum hyzmatdaşlygynyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. BAE-niň hökümet we işewür toparlarynyň wekilleri ýurdumyzda ykdysadyýeti innowasion taýdan ösdürmäge, önümçilik, tehnologiki we söwda aragatnaşyklarynyň halkara ulgamyna Türkmenistanyň has-da ýakynlaşmagyna gönükdirilip, durmuşa geçirmek maksat edinilýän taslamalara uly gyzyklanma bildirdiler.
2018-nji ýylyň ilkinji birža söwdalarynda metal önümleri, nah ýüplügi we buýan köki hasaba alyndy
Daşary ýurt walýutasyna BAE-den, Serbiýadan we Owganystandan gelen telekeçiler metal önümlerini, buýan köküniň erginini we guradylan buýan köküni, nah ýüplügi satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 4 million 100 müň dollaryna barabar boldy.
Mary welaýatynyň «Minara-3» meýdançasynda bir gije-gündizki çykymy 1 million kubmetrden gowrak bolan gazyň senagat akymy alyndy
“Lebapnebitgazgözleg” müdirliginiň hünärmenleri tutuş Türkmenistan boýunça uglewodorod çig malynyň gözlegini üstünlikli alyp barýarlar. Geçen ýyl ýerastynda gözleg geçirijiler Ekeremde (Balkan welaýaty) ýokary nebit akymy bolan burawlanan guýyny ulanyjylara tabşyrydylar. Müdirlik deňiz ýakasynda – Akpatlawuk, Gerçek, Uzynada meýdançalarynda, Lebap welaýatynda “Halkabat-2” we “Täjibaý” meýdançalarynda uglewodorody tapmak ugrunda gözleg işlerini alyp barýar. Şol ýerlerde geologiýagözleýjiler tebigy gazyň we kondensatyň ýatagynyň üstüni açmagy ...
Ýurdumyzda öndürilýän regenerirlenen süýümiň köp bölegi daşary ýurtlara ugradylýar
Ýokary tehnologiki enjam dokma galyndylaryny düşekçeler, ýassyklar ýa-da dokalmadyk serişdeler öndürilinde ulanylýan önümlere öwürmäge mümükinçilik berýär. Häzirki zamanyň ykdysady şertlerinde dokma senagatynda öndürijileriň köpüsi, hususan-da, ýorgan-düşekdir ýassyk öndürijiler tikinçilik galyndylarynyň ýörite enjamlarynda gaýtadan işlenilmeginde (süýümlerden aýrylanda) alynýan regenerirlenen süýümi ulanyp başladylar. Abadan fabriginde öndürilýän regenerirlenen süýümiň köp bölegi daşary ýurtlara ugradylýar. Bu önüm Türkiýäniň, Russiýa Federasiýasynyň we beýleki ýurtlaryň ...
Birža söwdalarynda daşary ýurtlara goýberilen harytlaryň jemi bahasy 8 million ABŞ-niň dollaryndan gowrak boldy
Daşary ýurt walýutasyna ABŞ-dan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini satyn aldylar. Mundan başga-da, daşary ýurt walýutasyna tekiz boýalan we žakkard tüýjümek önümleriniň dürli görnüşleri, portlandsement, pagta süýümi, nah matalar ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, BAE, Türkiýe, Owganystan. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 8 million 569 müň dollaryndan gowrak boldy.
Gaz pudagyny ösdürmegiň konsepsiýasy: ýokary tehnologiýalar we eksporty diwersifikasiýalaşdyrmak
Tebigy gaz YBI ençeme ýyllaryň dowamynda uglewodorod ýatakalryny işläp taýýarlamakda bahasyna ýetip bolmajak tejribe toplady. Pudaklaýyn ylmy merkeziň hünärmenleri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tassyklan 2030-njy ýyla çenli nebit-gaz senagatyny ösdürmegiň maksatnamasyna esaslanyp, Türkmenistanyň gaz pudagyny ösdürmegiň ylmy taýdan esaslandyrylan konsepsiýasyny işläp taýýarladylar. Tebigy gaz YBI-nyň direktory, geologiýa-mineralogiýa ylymlarynyň kandidaty Muhammetnur Halylow şeýle gürrüň berýär:
Birža söwdalarynda nebit önümlerine, karbamide we dokma önümlerine köp isleg bildirildi
Daşary ýurt puluna Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen mazudy, Türkiýäniň işewür toparlarynyň wekilleri bolsa karbamid ( “Türkmenhimiýa” Döwlet konserni) satyn aldylar. Bulardan başga-da, daşary ýurt puluna tekiz boýalan we žakkard tüýjümek önümleri, nah mata we ýüplük satyldy. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, BAE, Pakistan, Ukraina. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 75 million 414 müň dollaryndan gowrak boldy.
Balkan welaýatynda ammiak we karbamid öndürmek boýunça toplumyň gurluşygy tamamlanyp barýar
Täze kärhanada tebigy gaz ýataklaryndan gaz geçiriş ulgamy arkaly gelýän çig maldan mineral dökünler öndüriler. Bu ýerde gije-gündiziň dowamynda 3500 tonna, ýylda bolsa, 1 million 155 müň tonna karbamid çykarylar.
„Türkmengaz“ DK-nyň „Türkmengazinžiniring we gurluşyk“ müdirýetinde täze tehnologiýalar özleşdirilýär
„Türkmengazinžiniring we gurluşyk“ müdirýetinde häzirki wagtda hatarynda daşary ýurt firmalarynda hünär taýýarlygyny geçen we galyň diwarly turbalarda kebşirleýiş işlerine goýberilen hem-de hereket edýän skwažinalarda montaž işlerini geçirmäge ygtyýar berlen montažçylar, kebşirleýjiler, sazlaýjylar, BÖEweA hünärmenleri bolan toparlaryň birnäçesi döredildi.


text:
Otit – bu gulak sowuklamasydyr. Onuň birnäçe görnüşleri bolýar. Agyrynyň toplanýan ýerine laýyklykda, daşky, ortaky we içki otiti bellemek bolýar. Şeýle hem otitiň ýiti we dowamly görnüşleri bardyr.
Daşky otitde gulak perdesiniň we gulagyň girelgesiniň arasynda ýerleşýän eşidiş geçelgesi çişýär. Ortaky otitde gulak perdesiniň aňyrsynda, sesleri içki gulaga ýetirýän üç sany süňkden emele gelen boşlukda ýerleşýän ortaky gulak çişýär. Içki otitde içki gulak çişýär.
Otitiň sebäpleri
Otit ýokançly kesel däldir. Ol şemaldan ýa-da sowukdan döremeýär. Gulak perdesi ol ýere howanyň we bakteriýalaryň geçmegine ýol bermeýär. Ýokarky dem alyş ýollarynyň we ortaky gulagyň nemli bardasynyň goranmak ukybynyň bozulmagy, ol ýerdäki mikroblaryň işjeňliginiň artmagy otitiň döremegine eltýär.
Adam bedeniniň kesele bolan durnuklylygynyň peselmegi hem otitiň döremegine sebäp bolup bilýär. Bu ýagdaý sowuklamada, ýiti respirator keselinde we beýleki ýokanç kesellerde ýüze çykýar. Ortaky gulagyň şikeslenmegi netijesinde-de otitiň döremegi mümkindir. Burnuň we burun-bokurdagyň şikesleri ýa-da keselleri hem otitiň döremegine itergi berýärler: burun germewiniň gyşarmagy, gipertrofik rinit, bokurdak mäzleriniň çişme keseli (adenoidler) we beýlekiler. Güýçli üsgülewük, asgyrma hem bakteriýalaryň ortaky gulaga düşmegini tizleşdirýär.
Otitiň alamatlary
Otitiň alamatlary onuň görnüşine bagly bolýar. Gulakdaky sorkuldaýan, sanjaýan agyrylar otitiň aýdyň alamatlarydyr. Otitde ýüze çykýan agyry kelläniň beýleki ýerlerine, hatda dişlere hem ýaýrap bilýär. Ol agyrylar adam ýuwdunanda, üsgürende we asgyranda beterleşýär. Otit bilen kesellän adamyň ukusy bozulýar, işdäsi kesilýär, başy aýlanýar we ol ysgynsyz bolýar. Bedeniň gyzgyny köplenç 38-39ºС ýetýär, käte kadaly hem bolup bilýär.
Gulaklaryň şaňlamagy we dykylmagy hem otitiň häsiýetli aýratynlygydyr. Otit bilen kesellän adamyň eşidişi hem peselýär. Gulakdan gutuň, ganyň ýa-da iriňiň bölünip çykmagy gulak perdesiniň deşilmesiniň alamatydyr.
Gulak agyranda, ol hökman otitdir diýmek nädogrudyr. Ilki göräýmäge alamatlar otitiň alamatlaryna meňzeş bolsa-da, käte gulagyň agyrmagy başga keseller bilen bagly bolýar. Mysal üçin, daşky eşidiş geçelgesinde çyban çykanda, diş agyryda, gulakýany limfodüwünleri çişende, beýni we ýüz nerwleriniň sowuklamasynda hem gulagagyry biynjalyk edýär.
Käte adamlar otite kän bir üns bermeýärler. Olar gulagagyry öz-özünden aýrylyp gider diýip nädogry pikir edýärler, otiti sowuklamanyň ýüzleý alamatyna deňeýärler. Otit bilen keselläniňizde, lukmana wagtynda ýüz tutmaly, düýpli bejergi almaly. Şeýle edilmese, kesele biperwaý garalsa, näsag eşidiş ukybyny ýitirýär we ker bolýar. Ker bolmadyk ýagdaýynda hem kelle beýnisine agyr zyýan ýetýär.
Gulagagyry köplenç kiçi çagalarda duş gelýär. Ene süýdüni emýän çagalaryň kesele bolan durnuklylygy berk bolýar. Şeýle çagalar üçin otit howply bolmaýar. Emma çagalarda otit keseli döremez ýaly, sowuklama kesellerini wagtynda bejermelidir. Ýönekeň sowuklama otite öwrülip biler. Çagalaryň gulagy agyranda, ol biynjalyk bolýar, onuň ukusy bozulýar, çaga gulagyny elleýär. Has kiçi, heniz gepläp bilmeýän çagalaryň gulagy agyranda, onuň sebäbini bilmek kyn bolýar. Şeýle çagalarda otitiň başlandygyny onuň gaty aglamagyndan we ýassyga gulagyny oýkamagyndan aňyp bolar. Şeýle hem çaganyň gulajygyna çalarak basyp görmeli. Çaga birden aglap başlasa, eliňizi aýyryň. Çagany hökman lukmana görkeziň, barlaglardan geçirip, degişli bejergini alyň.
Otitiň bejerilişi
Otit doly göwrümde we tapgyrlaýyn bejerilýär. Bejergi geçirmezden ozal otitiň agyrlygyny kesgitlemeli. Adatja bejergi geçirilende, näsag düşekde ýatmaly, sebäbi rahatlyk bedeniň kesele bolan durnuklylygyny dikeltmegiň deňi-taýy bolmadyk usulydyr.
Bejergi derman serişdeleri (konserwatiw) we hirurgiki ýol bilen alnyp barylýar. Konserwatiw bejergide gulakdan akýan iriň arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmek arkaly aýrylýar. Iýmit ýeňil, ýokumly we witaminlere baý bolmalydyr. Burun bilen dem almak dikeldilmeli. Munuň üçin burnuň içine damar giňeldiji damjalar ulanylmaly: haftizin, galazolin, sanorin, farmazolin.
Bedeniň allergiki täsirlere duýujylygyny peseltmek üçin, antigistamin derman serişdelerini ulanýarlar. Agyrylar güýjände agyrysyzlandyryjy gerdejikler içilýär.
Otit ýerli bejerilende, daşky eşidiş geçelgesi 40% etil spirti ýa-da 2% bor turşulygy bilen yzygider ýuwlup durmalydyr, pagta bilen guradylmalydyr. Arassalamak üçin 10% sintomisin emulsiýasyny hem ulanmak maslahat berilýär.
Gulakdan akýan bölünip çykmalar köpelse, olary 3% wodorodyň öteturşusynyň 5-7 damjasy bilen pagta siňdirip aýyrmaly. Daşky eşidiş geçelgesine arassalanan wazelin ýa-da beýleki ýaglar çalynmaly. Ýag deriniň şikeslenmegine ýol bermeýär.
Gulakýany töwerege gyzdyryjy ýapgyny diňe lukmanyň görkezmesi bar bolsa, ulanmaly. Şeýle ýapgyny suw bilen garylan spirtden ýa-da gyzdyrylan iri duzy galyň mata dolap ýapmak bolar.
Fizioemleri
Otiti bejermekde ultra tolkunlar (UWÇ), ultra melewşe şöhleleri (kwars) ulanylýar. Gulagy lazer bilen bejermek hem netijeli bolýar. Elbetde, fizioemlerine lukman görkezme bermeli we onuň geçirilişine gözegçilik etmeli. Öý şertlerinde „gök çyra“ hem giňden ulanylýar.
Halk tebipçiliginde otitiň bejerilişi
Itburny ajy demläp, oňa gyrgyçdan geçirilen käşiriň şiresini we çig gaýmagy (sliwki) garyň. Gulak iriňlände, bu garyndyny gulagyň içine damdyrmaly.
Iriňli otitde gaýnadylan sogany ýumşadyp, oňa mesge ýagyny garyň we taýýarlan garyndyňyzy pagtanyň kömegi bilen gulagyňyzyň içine çalyň.
Otitde gulagyňyzy çopantelpegiň demlemesi bilen arassalamaly.
Lawr ýapragynyň 5-6 sanysyny bir bulgur suwda gaýnadyp, 2-3 sagat saklaň. Soňra süzüp, 8-10 damjadan agyrýan gulagyňyza damdyryň, 2-3 çaý çemçesini bolsa içiň. Bu emi 2-3 gezek gaýtalaň.
Kesel ötüşen bolsa, hirurgiki bejergi geçirilýär.
Otit ýüze çykanda, antibiotikleri içmek gerekmi?
Ýok, hemişe däl. Ortaky otitde antibiotikleriň hiç hili haýyr etmeýändigi barada maglumatlar hem bar. Antibiotikleri diňe lukmanyň görkezmesi bolan ýagdaýlarynda kabul ediň. Otit bejerilende, eşidiş ulgamy şikeslendirýän antibiotikleri ulanmak hem bolmaýar: gentamisin, streptomisin, amikasin.
Otitiň öňüni almak
Bedeni taplanma arkaly berkidip, otitiň öňüni almaga kömek edip bolar. Mundan başga-da ýokary dem alyş ýollaryndaky çişmeleri aradan aýyrmaly. Ýokarky dem alyş ýollaryna burun, burun-bokurdak, bokurdak degişlidir. Gulak bu agzalar bilen berk baglanyşyklydyr. Ýokançlyklar ýüze çykanda, gulak çukurjygynyň ýagdaýyna üns beriň. Goýy nemiň eşidiş turbasynda galmagyna ýol bermeli däldir. Antiseptik damjalaryny ulanmak hem bolýar. Şeýle edilse, suwa düşülende gulaklaryňyz arassa we gury bolup galar. Gulak keselleri bejerilende, seresap bolmaly.
Çagalar ulalanda, otitiň döremek howpy aradan aýrylýar. Bu dowamly otite degişli däldir. Ulularda bu kesel beýle ýeňil geçmeýär. Käte gaýraüzülmeler hem ýüze çykyp bilýär.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
şu gün Eýranyň prezidentiniň birinji orunbasary Ishak Jahangiri Tehranda Aýatolla Haşamy Rafsanjanyň dünýäden gaýdan gününiň birinji ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen ýygnakda beren gürrüňlerinde Waşington döwletiniň ýadro ylalaşygyndan çykmagy bilen Eýranlylaryň matam tutmajakdyklaryny Amerikalylar bilip goýsynlar diýip nygtady.
Eýran bilen 5+1 topary arasynda hasyl bolan ýadro ylalaşygy 2016-nji ýylyň Ýanwar aýndan ýerine ýetirilip başlandy emma bu toparyň bir agzasy höküminde Amerika döwleti bu ylalaşygy amala aşyrmakda ähdiýalanlyk edýändir.
Amerikanyň prezidenti Donald Trump ýadro ylalaşyga gol goýan beýleki ýurtlaryň tersine ýadro ylalaşygyny erbet ylalaşyk hasaplap bu ylalaşygyň bozulmagyny nygtaýandyr emma dünýä ýurtlary Trumpyň bu hereketine garşydyrlar.
Ishak Jahangiri sözüniň ýene bir bölüminde Yslam Ynkylabynyň ýeňişe ýetmeginde Aýatolla Haşamy Rafsanjanyň ýerine ýetiren rulyna yşarat edip Aýatolla Haşamy Rafsanjany ömriniň soňky demine çenli Yslam Ynkylabyndan arka çykandyr diýip beýan etdi.


text:
Arakhorlukdan ejir çekýän näsaglaryň hökmany üc etaby öz içine alýar.
1). Alkogol intoksikasaiýasynyň ýiti netijelerini ýok etmek, näsäg bilen psihoterapewtiki gatnaşygy ýola goýmak we näsagy antialkogol terapiýanyň aktiw usullaryna taýýarlamak;
2). Spirtli içgileriň ysyna we tagamyna şertlireflektor ýigrenji dýretmek we aktiw terapiýa döwründe organizmi alkogola sensibilizirlemek .
3). Uzak wagtlýyn goldaýjy /antiresediw/ terapiýa 2-3 ýyl dowamynda .
Seýlelik bilen indiwidual bejeriş meýilnamasy düzülende ol 2-3 ýyl möhlete hasaplanan bolmaly .
Aktiw antialkogol terapiýa usullary öz içine ýörite çäreler esasynda spirtli içgilere ýigrenç ýa-da olaryň götermezligi ýüze çykarylýar. Diňe simptomatiki serişdeler psihoterapiýa bilen gosup bejermek , käbir ýagdaýlarda ulanylyp bilinse-de , ýeterlik derejede netijeli bolup bilmez .
Antialkogol terapiýasynyň aktiw usullaryna degişli:
1. şertlireflektor terapiýa- alkogoly dürli serişdeler bilen gosup ulanmak esaynda gusmak we wegetatiw hadysalary döretmäge esaslanan – apomorfin agyr metallaryň duzlary , emetin alkoloidi , ýakymsyz ysly we tagamly maddalar ) , baransa gaýnatmasy, tiol serişdeleri . şertli reflektor terapiýa gysga wagtlaýyn agyr bozulmalary döredýän beýleki serişdeleri hem ulanyp geçirip bilner . Mysal üçin , alkogoly wena damaryna suksinilholini goýbermek arkaly gosup ulanmak usuly ulanylýar, ol gysga wagtlaýyn dem alşy duruzyp , güýçli gorky duýgusyny döredýär .
2. Alkogola sensibilizirleýji terapiýa- alkogolyň götermezligini döredýän serişdeleri ulanmak arkaly gazanylýar. Ol serişdelerden gin ýaýrany teturam /antabus/ we siamid /tempozil/ bolup durýar. Bu maksat bilen we beýleki serişdeler ulanylyp bilner, mysal metronidazol .
Amerikanyň Birlesen Statlarynda we Kanadada ulanylýan serişde /gallýusinogen/ dietilamid lizergin tursusy /LSD/ -narkotiki serisda örän seresaplylyk bilen seretmeli .
3. Gipnosuggestiw terapiýa- gipnotiki uky ýagdaýynda spirtli içgileriň ysyna we tagamyna ýigrenç döretmeklige esaslanan.
Antialkogol aktiw terapiýasy näsagyň ýagdaýy mümkinçilik berse sonça-da çalt başlamaly , bu bejergi simptomatiki bejergi we hemişe näsag bilen psihoterapewtiki täsir bilen bile alyp bardylar .
Antialkogol aktiw terapiýasy hökman stasionar bejergi däl-de , ambulator şertde hem bejerip bolýar . Onuň esasy maksady näsagy alkogoldan aýyrmak we dowamly antiresediw terapiýa geçirmek .
Goldaw beriji /antiresidiw/ terapiýa- hökmany bejergi we hemme näsaglara geçirilmeli . Antialkogol aktiw terapiýasynyň ilkinji tarapdan erbet tarapy antiresediw terapiýanyň gowy gurnalmazlygydyr. Lukman näsagy we onuň garyndaşlary dowamly bejergi geçirmelidigine ynandyrmaly .
Simptomatiki we dezintoksikasion terapiýa.
Simptomatiki we dezintoksikasion terapiýa alkogol inntoksikasiýasynyň netijelerini aýyrýar we aktiw antialkogol terapiýa taýýarlaýarlar .
Ambulator geçirilýän bejerginiň başynda hemme fiziki we akyl ýadawlygyny aýyrmaly, uzak wagtlap howada gezelenç etmek , sport bilen meşgullanmak maslahat berilýär. ýöne öz tanyşlarynyň , ýanyna kafe, restoran, nirede spirtli içgileri ulanýan bolsa çykmak bolmaýar.
Hökmany suratda ajy , duzly we etli naharlary bermek gadagan . Gök önümli we süýtli naharlary , süýji zatlary köpeltmeli . Içgilerden mineral içgiler , ýöne miwe suwlary däl , sebäbi siroplar spirtde taýýarlanýar . Alkogolyň antogonistleri hökmünde kofe we çaý maslahat berilýär .
Medikamentoz serşsdeleriň toplumyny ulanmak çalt ýagdaýda 1-2 hepdäniň dowamynda abstinent hadysasyny aýyrmaga kömek edýär .
ýürek-damar ulgamynyň ijeňligini stimulirleýän analeptiki serişdeler .
Abstinensiýa ýagdaýynda , esasan hem zapoýdan soň , adatda ýürek-damar ulgamynyň işjeňliginiň aýdyň bozulmasy bellenýär . şonuň üçin zapoýdan 2-4gün soň stasionar we ambulator şertlerde analeptikleri ulanmak hökmany bolup durýar . Kofein-benzoat natriy içmek üçin 0,1-0,2 gr (günde 2gezek irden we gunorta )deri astyna -1ml-10%ergini. Has aýdyň bozulmalarda -kordiamin , kamfora ýa-da korazol 1-2 ml deri astyna gije 1-3 günüň dowamynda , içmek üçin 20-25 damja kordiamin .
Spazmolitik we koronarolitik serişdeler.
Bu topara serişdeleri koronarospazm we beýni damarlaryn spazmy , gan basyşynyň ýokarlanmagyna ýykgyn ýagdaylarda ulanylýar . Spazmolitiklerden papawerin 0,02 gr 2-3 gezek günde aýratyn ýa-da 0,25 gr teobromi bilen , 0,02 gr fenobarbital, no-şpa 0,04 gr 2-3 gezek günde ýa-da muskul içine 2%-2 ml ergini . şeýle hem: eýfillin 0,1- 0,2 gr 2-3 gezek günde içmek üçin ýa-da 0,2 -0,4 gr rektal şemde (gastritde) , diprofen (ahyrlarňn damarlarynňn spazmynda ) 0,025-0,05 gr 2-3 gezek . şeýle koronarolitik serişdelerden : korwalol( walokordin, milokordin ) -10-15 damja 2-3 gezek günde .
Käbir ýagdaylarda alkogolizm gipertoniki keseliň başlangyç formalary bilen gabat gelende uly bolmadyk dozaly ganglioblokatorlar görkezilýär: benzogeksoniý 0,05-0,1 gr günde 1 gezek kem-kemden ýokarlandyryp 0,1 gr çenli 2-3 gezek günde . Ganglioblokirleýji serişdeleri ulanylanda ortostatiki kollapsyň ýüze çykmagy mümkin . şonuň üçin olary stasionar şertlerinde ulanmaly, dermany içenden soň näsag 1,5-2 sag duşekde atmaly.
SEDATIW SERIşDELER
Abstinensiýa döwründe we şoňlugy bilen birinji , ikinji ,üçünji ,döwür bejergide arakhorlukdan ejir çekýän näsaglara dürli sedatiw serişdeler bellenýär: Brom serişdeleri, waleriana , pustyrnik .
Bu serişdeler dürli garyndylaryň düzüminde ulanylýar, mysal Pawlowyň miksturasy (natriy bromid 1 gr , kofein benzoat natriý -0,5 , distilirlenen suw 200 ml ) 1 nahar çemçeden 3 gezek günde we Pawlowyň tabletkasy ( natriy bromid 0,1 gr, kofein benzoat natriy -0,05 gr ) 1 tab. 3-gezek günde. Behterowyň miksturasy( goriswet otunyn demlemesi 6 gr 200 ml natriy bromede , bromid kaliý we bromid ammoniýa 4 gr kodein 0,12 gr ). 1 nahar çemçeden günde 3 gezek we s.m. Brom kamforasy nerw ulgamyna koşeşdiriji täsiri bilen bilelikde ýürek-damar ulgamyny gowulaşdyryar , şonuň üçin ony abstinensiýa döwründe ulanmak maksada laýykdyr .
PSIHOTROP SERIşDELER
Psihotrop serişdeler içki dartgynlylygy , gaygyny ,biynjalygy , gorkyny aýyrýar , ukynyň kadalaşmagyna , umumy koşeşmäge , hereket aktiwliliginiň peselmegine ýardam berýär , arakhorly näsaglary bejermekde diýseň netijeli we giňden ulanylmalydyr .
Nerw-psihiki sferanyň güýçli bolmadyk bozulmalarynda trankwilizatorlary bellemek maksada laýykdyr .Meprotan (mepromat) hemme trankwilizatorlardan has güýçli uky getiriji häsiýete eýe . Bu serişdäni günüň ikinji ýarymynda ya-da gije bellemeli . Dozasy 0,2-0,4 gr 2-3 gezek günde gijesine 0,6 gr çenli ýokarlandyryp bilner .
Trioksaziň edil şeýle trankwilizirleýji (kosesdiriji ) , täsire eýe , ýöne meprotana garanynda uky getiriji täsiri pes . 0,3-0,6-dan ta 0,9 gr 2-3 gezek günde ulanylýar
Elenium (hlordiazepoksid )- has netijeli trankwilizirleyji serişde . Ony ulanmak gaygy duýgusyny aýyrýar , keýpini gowulaşdyrýar, işdäni , içki agzalar tarapyndan ýakymsyz duýgulary aýyryar , bu bolsa abstinent hadysalary çalt aýyrýar we alkogola çekijiligi basýar. Serişde 0.01-0,03 gr 2-4 gezek günde bellenilýär .Abstinent hadysalary aýyrmak üçin birinji 2-4 güni bejeriş mukdary maksimal 100 mg bolmaly, irden we gündiz 3 tab ( 0,03 gr ) gijesine 4 tab. ( 0,04 gr ) . ýagdaýynyň gowulaşdygyça dozasy kem-kemden 6-10 günuň dowamynda peselýär, soň serişdäni 0,01-0,02 gr diňe gijesine berilýär .
Seduksen (diazepam ) 0,005-0,010-0,015 gr 2-3 gezek günde edil elenium ýaly .
Oksilidin – koşeşdiriji täsir bilen bilelikde aýdyň gipotenziw we spazmolitiki täsiri ýetirýär , şonuň üçin arakhorlugyň giperoniýa keseli we kelle beýni damarlarynyň aterosklerozynda has hem gorkezilendir .Bu serişde şeýle hem antidepressiw häsiýete eýe . Ulanyş mukdary 0,02-0,04 gr 2-4 gezek günde ýa-da 1-2 ml 2% ya-da 5% ergini deri astyna ýa-da muskul içine 1-2 gezek günde .
Amizil koşeşdiriji täsir bilen bilelikde merkezi holinolitiki täsir edýär . Bu serişdeler abstinensiýa ýagdaýynda wegetatiw bozulmalary aýyrýar , fobiýalary we bizar ediji hadysalary aýyryar .Seýle hem tremory peseldärler we aýyrýarlar . Amizil 0.001 gr 1-3 gezek günde ulanylýar . Trankwilizatorlar 5-7 günden 4-6 hepda çenli ulanylýar . Trankwilizatorlary ýokary dozada birden kesmek maslahat berilmeýär, olary kem-kemden azaldyp soň aýyrmaly . Neýroleptiki serisdeler ýiti zapoý ýagdaýlary aýyrmak üçin we alkogol psihozlary bejermek üçin ulanylýar . Neýroleptiki serişdeleri serhoş ýagdaýyndaky näsäglara bellemek bolmaýar . Aminazin (plegomazin ) güýçli ukuzyzlykda , gijesine psihotiki ýagdaýlaryň oňüni almak üçin bellenýär , stasionar şertlerde muskul içine inýeksiýalar 0,5-1,5 ml 2,5 % aminazin ergini +0.5-1 ml 1-2 % dimedrol ergini bilen gijesine bellemek mümkin .( şol wagtda hem 2 ml kordiamin ) goýberilýär . Aňsat ýagdaýlarda 0.025-0,075 gr aminazin , 0,05 gr dimedrol içmek üçin bellenilýär.
Abstinensiýa döwründe aýdyň depressiýa ýagdaýynda trankwilizatorlar , neýroleptikler bilen bilelikde antidepressiw ( psihoanaleptikler ) serişdeler bellenilýär : imizin (melipramin , imipramin ) 0,025-0,05 gr , 2 gezek günde , fenatin 0,05-0,1 gr 2-3 gezek günde .
UKY GETIRIJI SERIşDELER
Barbitur hatarly uky serişdeleri arakhorly näsaglara bellemeklige maslahat berilmeýär , sebäbi olara öwrenişme mümkin . Ambulator şertlerde uky srişdeleri diňe güýçli ukusyzlykda abstinensiýa däwründe , hem-de kabul edisin bozulmalarynda (illyuziya , gallyusinbasiya ) bellemek mümkin , 2-3 günden köp däl .
Fenobarbital (lyuminal ) 0,3-0,4 gr , içmezinden öň 20 ml 96% etil spirtinde eredip , 150-200 ml goşup bir gezekde içmeli . şol bir wagtda 2 ml kordiamin deri astyna ýa-da 30-40 damja kordiamin içirmeli . Garyndyny içenden soň 6-8 sag dowamlykly çuň uky emele gelýär.
DEZINTOKSIKASION SERIşDELER
Bejerşiň birinji döwründe hökman arakhorluk bilen bozulan madda çalşygyny sazlaşdyryjy serişdeleri ulanmaly : 40 % glýukoza ergini 20 ml wena içine günde ýa-da günaşa , 10-15 gezek . Glýukozany magniý sulfaty bilen goýberseň amatly . 2-8 ml 25 % magniy sulfat ergini 18-20 ml 40 % glyukoza bilen günaşa 10-15 gezek .
Alkogol intoksikasiýasynda has amatly dezintoksikasion serişde tiol serişdeleri bolup durýar, olar sulfgidril toparlaryň aktiwliligini ýokarlandyrýar . Olar bolsa beloklaryň we fermentleriň düzümine girýärler , we organizmden alkogolyň çalşygynyň zäherli önümlerini çykarmaga ýardam berýär we alkogol intoksikasiýasynda bozulan fermentatiw ulgamynyň işjeňligini dikeldýär . Tiol serişdeleri ulanmak esasynda abstinent hadysalar ýeňleşýär , alkogola çekijilik peselýär . Tiol serişdeleri stasionar we ambularor şertlerde ulanmak mümkin .
Tiosulfat natriý 30 % ergini wena içine 15-20 ml günde, 10-15 günläp . Unitiol 5 % ergini muskul içine bejerginiň ilkinji günlerinde 10-20 ml , soň 5 ml günde , 7-15 günläp abstinensiýa hadysalary aýyrmak üçin , kurs üçin 10 inýeksiýa günde we soň ýene-de 10 inýeksiýa günaşa . Tiol serişdeleri käbir näsaglarda ýürek bulanma döredýär , bu bolsa arakhorlugy bejermek şertlireflektor usulyny güýçlendirmek üçin , şeýle hem spirtli içgileriň ysyna we tagamyna ýigrenç döretmek .
WITAMINLER
Uly mukdarda witamin serişdeleri bellemek arakhorlugyň bejerlişiniň hemme döwürlerinde hokmanydyr. Esasy B-toparyň witaminleriň ýetmezçiligini dolmaly , sebäbi alkogolizmde nerw we damar elementleriniň bozulmagy ep-esli derejede witamin B1 ýetmezçiligi bilen bagly . Witamin B1 ( tiamin bromid ) 200-300 mg sutkada . şerişde parenteral 6% ergin 2-3 ml günde .
Nikotin tursusy (witamin PP ) alkogola çekijiligi basýar. Uly mukdarda nikotin turşusyny ulanmak käbir ýagdaýlarda alkogola sensibilizasiýa getirýär . şonuň üçin nikotin turşusyny uzak wagtlaýyn kurslap , arakhorlugyň bejergisinin hemme döwürlerinde , goldaw beriji döwründe hem bellenilýär .
Nikotin turşusy indiwidual mukdarda bellenýär . 0.05-0,1-0,2 nahardan öň günde 3 gezek . Bu serişdä esasan hem gipoasid gastritli näsaglar has duýgur . Göz öňünde tutmaly zat hem bu serişde ortostatiki kollapsy döredip bilýär .
C-toparyň witaminleri – askorbin turşusy 0,1-0,2-0,5 gr içmek üçin ýa-da parenteral (muskul içine we wena içine ) 1-2 ml 5 % ergin görnüşinde ulanylýar.
UMUMYBERTKIDIJI WE TONIZIRLEYJI SERIşDELER
Arakhorlugyň bejerlişiniň hemme döwürlerinde umumyberkidiji , stimulirlyji we tonizirleýji serişdeler ulanylmalydyr .
Fosfatlar toparlary : fitin 0,5 gr 3 gezek , kalsiy gliserofosfat 0,5 gr ; lesitin 0,1 gr 20-30 günläp .
Demir we myşýak şerişdeleri – 0,5 gr feramid , ferrogematogen 0,5 gr 3-4 gezek 15-25 günläp .
Glýutamin turşusy , metionin , ştrihniň -bu serişdeler asteniyada , jyns funksiýasy bozulan ýagdaýynda , garry we surnugan näsaglarda , depressiýadaky näsaglara bellenilendir . Zenshen 0,15 gr 1-2 tabletka 3 gezek günde ulanmak hökmandyr .
Biogen stimulýatorlardan çalşyk hadysalaryny stimulirlemek üçin gerek . Aloe 1 ml deri astyna 20-25 günuň dowamynda . FiBS 1 ml deri astyna . Steklowidnoe telo 1 ml .
OKSIGENOTERAPIýA we FIZIOTERAPIýA
Oksigenoterapiya deri astyna kislorody abstinensiýa döwründe goýberýärler bu usul dezintoksikasiýa ýardam berýär , ukysyny gowulaşdyrýar , keýpini ýokarlandyrýar.
Fizioterapiýa – arakhorly näsaglaryň bejerlişinin hemme döwürlerinde ulanylyar , gijeki wannalar , kursyna 10-12 , sirkulýar dus we elektroproseduralar bellenilýär .
şERTLIREFLEKTOR TERAPIýA
Apomorfin bilen bejermek .
Apomorfin deriniN asagyna goýberilende göniden-göni gusmak merkezini gyjyndyrmagy esasynda gaýtarmak ( gusmak )doredyar . Apomorfin gidrohloridi 1 % ya-da 0,5 % ergini ; apomorfini indiwidual saýlap alýarlar . 0,1-0,2 ml 1 % ergini ýa-da 0,2-0,4 ml 0,5 % ergini . Sanjymdan öň näsaga 0,8-1,2 litr ýyly suw ýa-da çay bermek maslahat berilýär . Apomorfiniň sanjymyndan 5-10 minutdan soň näsagda ýürek bulanma , ýüregiň çalt urmagy , dem gysma , gan basyşynyň peselmegi ýüze çykýar . ýürek bulanmanyň ýüze çykmagy bilen näsaga spirtli içgini ysgatmaly , gusmak hereketleri ýüze çykanda uly bolmadyk owurtlar bilen içirmeli . şeýlelik bilen gusmak hadysasy – görüş , ys alyş we tagam gyjyndyryjylaryna ýüze çykýar . Apomorfiniň dozasy 0,4-0,5 ml (1% ergini ) çenli ýokarlandyrylyp bilner .
Apomorfinin täsirini güýçlendirmek üçin 15-20 damja 10-20 % emetin ergini , 0,51 gr sink sulfaty ýa-da 0,15-0,3 gr mis sulfaty berilip soň 1 litr ýyly suw ýa-da çaý içirmeli . 15 minutdan soň 0,2-0,3 ml 1 % apomorfin edilýär . Apomorfini deri astyna 0,4 0,9 ml 1 % ergini edilip ýüurek bulanma ýüze çykan badyna 4-5 ml 33% etil spirti +15 ml fiziologiki erginde edilýär . Bu bolsa gusmagy has hem güýçlendirýär . EMETIN we BAşGA REFLEKTOR GUSDURYJY SERIşDELER BILEN BEJERMEK .
Emetin-ipekakuana kokuniň alkoloidi bolup güýçcli reflektor gusduryjy serişde we arakhorlugyň sertlireflektor terapiýasynda ulanylyp bilner . Emetin gidrohloridi 0,02-0,075-0,1 gr kulkesi emetinden soň näsag 1-1,2 litr suwuklyk içmeli , gusmak we gaýtarmak ýüze çykandan arak ýa-da başga spirtli içgileri içirmeli . Emetin berilenden soň gusmak reaksiyasy apomorfine garanynda biraz gijräk ýüze çykyar we wegetatiw damar bozulmalary bolmaýar.
SENSIBILIZIRLEYJI TERAPIYA
öňden bäri organizmi alkogola sensibilizirleyji serişdeleri gözleýärdiler . Onuň netijesinde alkogoly ulanmak mümkin däl . Onuň ýaly häsiýeti bilen nikotin turşusy , haýwan kömri , amilnitrit , natriy nitridi käbir komelekleriň ekstraskty eýedir. ýöne olary ulananda alkogola sensibilizasiýa gysga wagtlaýyn bolýar . Bejeriş praktikasynda tetraetiltiuramidisulfid we kalsiý karbamidiniň sitrady ulanylýar .
Teturam bilen bejermek .
Teturam ( disulfiram , abstinil , antabus , antikol , antetil , tiuram) . Organizmi alkogola sensibilizirlemek hasiyetine eýe. Ol tabletkada 0,15-0,25 gr we külke görnüşinde çykarylýar . Teturam alkogolyň okislenmesini asetaldegid stadiyasynda saklaýar . Teturam 0,25-0,5 gr5 sutkada , 10-12 gun , 7-10 güni 3-5 gr serişde ulanylandan soň teturam-alkogol synaglary geçirilýär . Jemi 2-10 teturam-alkogol synaglary geçirilýär . Onuň netijesinde alkogolyň ysyna , tagamyna otrisatel reaksiýa emele gelýär .
GIPNOSUGGESTIW TERAPIYA
Arakhorlugyň bejergisinde giňden ulanylýan usullaryň biri hem gipnosuggestiw terapiýa . Bu usul diňe hakykatdan hem bejerilmek işleýän näsaglarda geçirilmelidir . Gipnosuggestiw terapiýa gipnoz ýagdaýynda ynandyrmak bolup , dine gipnoz ýagdaýynda bejerilmek isleýän näsaglara geçirilmelidir . Sebäbi näsaglar bejerginiň netijesizligini subut etmek üçin , gelýän bolmaklygy mümkin . Umumylykda alynanda gipnosuggestiw terapiýa 10-15 seansdan ybarat bolup , indiwidual we toparlayyň gipnosuggestiw terapiýa bölunýär .
Ref.iatp.edu.tm/lukmandz
Filed under: Bütin Temalar, Durmyş, Saglyk |


text:
Herkim durmuşynda birzatlar satmaly bolandyr ýa-da indi satmaly bolar. Öňler satmak isleýän harydymyzy tanyşlarymyza aýdardyk ýada maşyn satjak bolsak bazara çykarardyk. Indi bolsa internetiň giňden ýaýramagy bilen satlyk uludyr kiçi harytlarymyzy internetde goýýarys. Häzirki wagtda internetde reklama diýlende iki şekil has köp ulanylýar.
Birinjisi Internetdäki mugt reklama saýtlary, ikinjisi line reklama akkauntlary. Her ikisiniňem öz aýratynlyklary bar we ikisiniňem netijesi gowy. Geliň hersiniň amatlyklaryna ( + plýus) we kemçiliklerine ( – minus) seredeliň.
Internetdäki mugt reklama saýtlarynyň aýratynlyklary:
+ Reklama goýmak hemmesinde diýen ýaly mugt we özüň goýmaly.
+ Saýtda goýmak mugt bolany üçin bildirişi hemmesinde goýup bolýar.
+ Web asýtlardaky reklamalar google gözlegde we saýtyň öz içindäki gözlegde çykýar, aňsatlyk bilen tapylýar we köp wagtlap müşderiniň dykkatyny çekýär.
+ Satlyk harytlary bahasyna we aýratlyklaryna görä gözläp bolýar. Mysal üçin jaýda komnat sany, meýdany; maşynlarda modeli, ýyly, motoryň göwrümi we ş.m.
+ Reklemalar degişli bölüme goýulýany üçin alyjya harydy tapmak we garşylaşdyrmak aňsat.
+ Saýtda goýylan beýleki meňzeş harytlar gölüminde hem çykyp goýan bahaňyz amatly bolsa tiz satylyp bilýär.
+ Saýtda goýulan reklamalar uzak wagtlap durýar.
+ Haryt satylan soň jaň gelmez ýaly saýda girip öz goýan bildirişiňizi pozup bolýar.
+ Web saýtda suratlar hemişe açylýar.
– Goýulan reklamalar herkime sms ýada çat görnüşde gidenok.
Linede reklamanyň aýratynlyklary:
+ Reklama goýmak köp adamly akkauntlarda tölegli. Bu sebäpden reklama goýurjak akkaunt sany puluňyza görä köp ýada az bolup biler.
+ Goýulan reklamalar herkime çat bolup gidýär we adamlaryň dykkatyny çekýär.
+ Linede herkim öz tanyşy, işdeşi, garyndaşy, dogany bilen gürleşmek üçin ulanýar bu sebäpli aktif we gyzyklanýan ulanyjylar köp. Olar siziň reklamaňyzy öz tanyşlary bilen paýlaşýarlar. Bu bolsa hardyňyz amatly bolsa tiz satylmagyna kömek edýär.
– Reklama akkauntlary köp bolany üçin olaryn içinde iň amatlysyny tapmak kyn. Siz diňe tanyşlaryňyzyn paýlaşan akkauntlaryna goşulup bilýäňiz. Emma ol akkaunda goşulmadyk adamlar siziň reklama edýän harydyňyzy görmeýär we bilmeýar. Bul bolsa alyjylaryň sanyny azaldýar. Has köp alyja harydyňy ýetirmek üçin dürli akkauntlarda reklama etmeli we hesiniň tölegi aýry bolany üçin harydyňyzy köp adama ýetirmek üçin köp harajat etmeli bolýar.
– Akkaunda beýleki reklamalar hem goýylýany üçin siziň reklamaňyz 1-2 gün soň aşaga süýşýär we ýitip gidýär. Täzeden reklama etmek üçin ýene pul tölemeli.
– Reklama goýmak uçin admine ýazmaly we töleg geçirmeli. Özüňiz islän wagty goýup ýa-da üýtgedip bileňizok.
– Çatde iberilen reklamada ýalňyşlyk bolsa üýtgedip bolanok.
– Ähli reklamalar bir ýerde goýulýany üçin gerekli harydy tapmak kyn.
– Lentada haryt tapmak üçin gözleg ýok. Çatde gözleg bar ýöne bahasyna ýada harydyň aýratynlygyna görä gözledip bolanok. Mysal üçin jaýda komnat sany, meýdany; maşynlarda modeli, ýyly, motoryň göwrümi we ş.m.
– Haryt satylan soň jaň gelmez ýaly akkaundyň adminine haýyş edip reklamaňyzy pozdurmaly. Ýöne çat bilen iberilen reklama pozulan diňe lentadaky pozulýar.
– Linede reklama gyzyklanmaýan adamlara hem barýar. Mysal üçin maşyn aljak adama jaý ýada telefon reklamasy hem gelip bilýär. Netijede bul adam waty bilen şol akkaundy bloga salyp bilýär.
– Linede käwagt suratlar açylman bilýär we satlyk harydyň suradyny görmek kynlaşýär.
Netijede her iki şekilde reklama etmegiň amatlygy we käbir kemçiligi bar. Web saýtda reklama mugt, uzyn wagtlyk, gözlegi aňsat. Linede reklama tölegli ýöne ulanyjylar aktiw bolany üçin amatly bahaly harytlary satmak mümkin. Bu sebäpden iň amatlysy satlyk harydyňyzy her ikisinde hem reklama etmeli çünki biriniň kemçiligini beýlekisi ýapýar we harydyňyzyň tiz satylmagyna sebäp bolýar.
Eger linede reklama etdirip netije almadyk bolsaňyz hökman mygt reklama saýtlaryna bildiriş goşuň. Egerde web saýtda bildiriş goşup garaşylan netije almadyk bolsaňyzam line akkauntlarynda reklama etdirip görüň ýa-da hiç bolmanda web saýtdaky bildirişiňizi linede dostlaryňyz bilen paýlaşyň we öz lentaňyza goşuň.


text:
Türkmenistanda welaýatlaryň dolandyryş-çäk düzüminiň üýtgemegi mynasybetli halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň 21-nji maýda boljak saýlawlaryna işjeň taýýarlyk görülýär.
Saýlawlaryň öňýanyndaky möwsümiň barşynda iki saýlaw okrugy boýunça Mejlisiň deputatlygyna hem-de halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalygyna dalaşgärler, olaryň ynanylan adamlary saýlawçylar bilen duşuşyklary geçirýärler.
Saýlawçylar dalaşgärleriň hünär we guramaçylyk häsiýetleri, saýlawlaryň öň ýanyndaky maksatnamalarynyň esasy ugurlary bilen tanyşýarlar.
Bellige alnan dalaşgärleriň ählisine milli saýlaw kanunçylygyna hem-de halkara hukugynyň kadalaryna laýyklykda, saýlawçylar bilen duşuşyklary guramak üçin deň hukuklar we mümkinçilikler berildi.
Türkmenistan—möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakanyň—Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň öňüsyrasynda. Bu saýlawlar 2018-nji ýylyň 25...
2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleriniň çäklerinde, Türkmenistanyň Mejlisin...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 26-njy, 38-nji maddalaryna laýyklykda, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň kabul eden karary esasynda, 2018-nji ýylyň 25-n...
Şu günler ýurdumyzda 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny geçirmeklige...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Ol Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat etrap we şäher halk maslahatlaryny...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary boýunça saýlaw mö...
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 81-nji maddasyna, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we...
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň “Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň gullukçylarynyň hünärini ýokarlandyrmak” ugry boýunça ok...


text:
Russiýada çykýan “Novaya Gazeta”, ady aýdylmaýan çeşmelere salgylanyp, Çeçenystanyň howpsuzlyk güýçleriniň 26-njy ýanwara geçilýän gije 27 adamy gyssagly jezalandyryp öldürendiklerini habar berdi.
Gazet 9-njy iýulda çak edilýän pidalaryň Demirgazyk Kawkaz respublikasynda 2016-njy ýylyň dekabr aýynyň ortasynda başlanan reýdler netijesinde dürli ýerlerden tutulan adamlardygyny aýtdy.
Neşiriň maglumatyna görä, tussaglara jezalandyrylyp öldürilmezinden öň hiç hili resmi aýyp bildirilmändir we olar babatda hiç bir kagyz ýazgysy edilmändir.Içeri işler ministrligindäki çeşme, aýdylmagyna görä, pidalaryň atlaryny aýdypdyr we žurnalistler bu adamlaryň hiç birini tapyp bilmändir.
"Bu adamlar hakda bir zatlar anyklamak barada edilen islendik synanyşyk soralan adamlaryň her birinde görülmedik gorky döretdi” diýip, gazet ýazýar.
“Novaya Gazeta” aprelde Çeçenistanda onlarça homoseksual erkegiň tutulyp, tussag edilip, kemsidilendigini habar beripdi.


text:
Habarlar 7 december 2017
Laws
Laws
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Döwlet ýer kadastry hakynda
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
Hyzmatdaşlyk
Halkara bilermeni Igor Gurkow Döwlet gullugy akademiýasynda strategik menejment boýunça umumy sapaklar tapgyryny geçirdi
Onuň Aşgabada saparynyň maksady - Döwlet gullugy akademiýasynyň diňleýjleri üçin strategik menejment we dolandyrş innowasiýalary boýunça umumy sapaklar toplumyny geçirmekden, şeýle hem okuw maksatnamalaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin porfessor-mugallymlar düzümi bilen duşuşykdan ybaratdy.


text:
Tawus Arslan bilen internetde ýazyşýanyna begenýärdi. Arslan Tawusy çyn ýüreginden söýerdi, emma olar diňe aýda 1-2gezek duýdansyz mekdepde biri-birini görüp bilerdiler. Tawus Arslanyň söýýändigini bilýärdi. Tawusyňam göwnünde Arslan bardy. Ýöne Tawus asylly, owadanja, az gürleýän gyz bolanlygy üçin duýgusy barada aýtmaklyga utanýardy. Sebabi ol öz joralarynyň söýguden ýaňa kösenýändiklerini bilýärdi. Tawusyň özi-de beýle kösenmane gorkup, duygusyny yetirip bilenokdy. Emma ol Arslanyň söýgüsiniň çyndygyny duýýardy. Çünki Arslan mekdepdaki 11-nji synplaryň arasynda iň akylly, göreldeli, bäşlikçi okuwçylaryň biridi. Tawusam 10-njy synpda okaýardy.
Olaryň tanyşmagyna mekdepdäki baýramçylyk çäresi sebäpdi. Tawus okuwdan daşary sungat mekdebiniň "fleýta" hünärine gatnaýardy. Şonuň üçinem Tawusa şo çärede fleýta çalyp çykyş etmekligi Arslanyň synpdaşy Maýa teklip etdi. Tawus razy boldy. Maýa(ýagny,Arslanyň synpdaşy) bir gün sazyny diňlejek şonuň uçinem telefon nomerini sorady. Emma Maýanyň telefony klasda galypdy. Şonuň üçinem Arslana ýazyp almagy, soň klasda ýazyp aljaklygy ücin haýyş etdi. Nomeri berdi. Çäre oňat geçdi. Emma Arslanyň telefonyndaky Tawusyň nomeri 'Line" üsti bilen druzýasyna goşuldy. Bular ýazyşyp başladylar. Ýone diňe hal-ahwal soraşýadylar. Soň 1 aýdan soň Arslan jydap bilman Tawusy şo çare guni söýüp galanlygyny aýtdy. Tawus aljyrap:"Hemmesi geçer, söýgi wagtlaýyncadyr" diyip ýöraberdi.
Bularyň ýazyzyşlary uzaga çekdi. Arslan diňe söýgüsi hakynda ýazyardy, şonuň üçinem Tawus hem söýgüsiniň bardygyny habar berdi. Emma eyyam gicdi. Arslan öňler näçe söýýän diyse-de "wagtlayynca" diyip onuň gaharyny getiripdi. Arslan Tawusyň "Menem söýýän" diyip ýazan hatyna onçakly ûns bermän, olaryň maşgalasynyň başga ýere göçüp gidýandigini, başga mekdebe geçýandigini aýtdy. "LINE"-da da ýazyşyp söýüşip bolýa, ýöne eyyam Arslan ýazyşasy gelmeyan yalydy. Arslan soňky ýyl okaýanlygyna garamazdan başga mekdebe geçdi. Hat ýazanok. Ýazsa-da diňe "salam gowumy"- başga hiç zat , olam aýda bir gezek. Tawusyň bolsa gyz halyna ýazmana utanyady. Tawus Arslanlaryň nirä göçüp gidendiklerini biljek boldy. Sebabi, Arslan başga etrapdan Tawuslaryň mekdebine gatnap okaýardy. Bularyň arasy üzülişdi..
Tawusyň kakasy Myrat aga bir gün onuň dostysynyň birýyllyk kwartirant bolup ýaşamaga jaý tapmaklygy haýys etdi. Tawuslar etaj jaýda 3-nji gatda ýaşaýardylar. Olaryň aşagynda 2-nji gatdaky goňşulary hem Russiýa gidýändikleri sebapli, öýlerini boş goýaslary gelmedi. Tawusyň kakasy Myrat agada ol öýi dosty Gahryman bilen görüsdirip razy boldular.
(Arslandan habar ýok) Bu gün taze myhmanlar jaýyna gelmediler. Olar jaýyna ornaşyp, Gahryman aga Tawuslaryň öýune myhmancylyga ýeke özi gelyär. Tawusyň kakasyda myhmansöýer adam bolanlygy üçin Tawusa myhmanlary çagyrmaklary buýyrdy. Tawus aşak düşup gapyny kaksa, bir 8-9njy synp aralygyndaky gyz açdy. Ol kakasynyň myhmançylyga çagyrýany aýtdy. Ol gyz :
-Siz Tawus bolsaňyz gereg-ä?!-diýdi
-Hawwo.
-Menem Tawus. Gahryman aganyň gyzy. Biz iki dogan. Kakaňyz aýmadymy?
-Ýok.
-Aý bolýala, häzir baranymyzda tanyşarys.
-Garaşaryn.
Tawusyň hyýalynda bu gyz Arslanyň jigisi ýaly bolup duýuldy. Sebabi, olam iki dogan, jigisiniň ady-da Tawusdy.
-Aý ýok. Olar däl. Goý, şol nejisi ýatlama-diýip Tawus içini gepletdi.
Birsalymdan gapy kakyldy täze goňsulary Tawus bilen ejesi Gülnäz eje gelipdi. Oglumyzam birsalymdan geler diýdiler. Myhmanlar gürleşip otyrkalar, gapy kakyldy...Tawus açsa: şol owadan gözli, mähriban sözli ARSLAN durdy.
-Tawus??!!
-Arslan? Sen bärde näme işleýäň. Git, ejemler bilmanka-diyip Tawus assajykdan gürledi.
-Wi, ýogsa sen Myrat agaň gyzymy?
-Hawwo. Senem Gahryman agaň oglumy?
-Hawwo.
Bular utandylar. Arslan myhmanhana girdi. Birsalymda "Ohow giýew geldi"-diýişdiler. Ýaşlar näme bolýanyna birsalym dûşünmediler. Aydyşlaryça ýaşlykdanam Myrat aga bilen Gahryman aga perzentlerini gowuşdyrmany arzuw edip gelýär ekenler.....
Tiz wagtdan okuwy gutaryp, ýokary okuw jaýyny gutaranlaryndan soňra Arslan bilen Tawusyň toýy tutular. Ýaşlaryň hiç kime aýtman ýörän arzuwlary hasyl boldy. Olar bir maşgala bolarlar..arzuwlaryna ýeterler.
Lal


text:
esasy
Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýanyndaky
Maliýe gözegçiligi Müdirliginiň
şu ygtyýarlylyklary amala aşyrylýar:
Ygtyýarlylandyrylan döwlet edarasy ygtyýarlylygynyň çäginde:
1.Hökmany gözegçilige degişli geleşikler we amallar bilen bagly maglumatlary toplaýar we seljerýär;
2. Daşary ýurt pulunda ýa-da milli manatda geleşikleriň we amallaryň Iş pes derejesini belleýär.
3. Maglumatlary berýän adamlardan jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmeklige gönükdirilen çäreleri görmegi talap edýär.
4. Şübheli geleşikleri we amallary, şeýle-de, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegi bilen bagly geleşikleri we amallary duýdurmagyň, ýüze çykarmagyň we olaryň soňuna çykmagyň, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmek baradaky çäreleri, hususan-da, şübheli geleşikleri we amallary ýüze çykarmagy we olar boýunça çykyşlary ibermegi goşmak bilen ulanmagy düşündirmegiň ulgamyny kämilleşdirmegiň çärelerini işläp düzýär we amala aşyrýar.
5. Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, gozgalan işler boýunça resmi ýazmaça haýyşyň esasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegi bilen bagly resminamalary we beýleki materiallary kazyýete, prokurora, derňew edaralaryna we derňew-agtaryş edaralaryna berýär. Bu görkezilen maglumatlar ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan öz islegine görä hukuk goraýjy edaralara we kazyýetlere berlip biler.
6. Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagy duýdurmak we olaryň soňuna çykmak boýunça öz işini alyp barýar.
7. Döwlet edaralary tarapyndan alnyp barylýan maglumat binýatlaryndan (sanawlardan) peýdalanmaga, ýada olary emele getirmäge hukugy bardyr;
8. Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmek maksady bilen, maglumatlary berýän şahsy taraplardan, şeýle-de, jenaýaty yzarlmagy amala aşyrýan edaralardan we kazyýetlerden maglumatlary we esaslandyryjy resmi namalary sorap almaga;
9. Geleşikleriň we amallaryň jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmak we terrorçylygy maliýeleşdirmek bilen baglydygyna ýeterlik esas bolan ýagdaýynda, degişli maglumatlary we materiallary olaryň ygytyýarlylygyna laýyklykda hukuk goraýjy edaralara iberýär.
esasy


text:
2017-nji ýylyň 11-nji dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Halkara bitaraplyk gününe we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň döredilmeginiň 10 ýyllygyna bagyşlanan çärelere gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň ikitaraplaýyn syýasy gatnaşyklar boýunça direktory Şefik Wural Altaý bilen duşuşyk geçirildi.
Açyk, işewür we konstruktiw ýagdaýda geçen gepleşikleriň dowamynda iki daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky oňaýly özara gatnaşyklaryň, syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygyny berkitmegiň we ösdürmegiň meselelerine seredildi.
Taraplar Türkmenistan we Türkiýe syýasy dialogy, esasan hem ýokary derejede ösdürmegi, şeýle hem iki ýurduň arasyndaky ykdysady özara gatnaşyklary işjeňleşdirmegi goldaýar, diýip bellediler.
Duşuşykda taraplar döwletara dialogynyň esasy düzüjisi hökmünde iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky syýasy geňeşmeleriň ornuny bellediler. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan bilen Türkiýe sebitleýin we ählumumy howpsuzlyk meseleleri boýunça halkara guramalarynyň, şol sanda BMG-niň çäklerinde özara gatnaşyklary ýokarlandyrmaga ymtylmaly diýip bellenildi.


text:
16 Şubat 2017 Perşembe
17-nji Fewralda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kasam Kabul Ediş Dabarasy Bolar
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine täzeden saýlanan hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowyň 17-nji fewralda Aşgabatda kasam kabul edip, resmi taýdan wezipä girişmek dabarasy geçiriler.
Ruhyýet köşgünde geçiriljek dabara resmi daşary ýurt wekilleri, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary çagyryldy. Synçylar hökmünde ýurdumyza gelip, ýerlerde saýlawlaryň barşyna gözegçilik eden halkara guramalarynyň wekilleri, ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky ilçileri, milli we daşary ýurt habar beriş serişdeleriniň, giň jemgyýetçiligiň wekilleri hem dabara gatnaşar.
2017-nji ýylyň 12-nji fewralynda ýokary döwlet wezipesine dalaşgärleriň 9-synyň gatnaşmagynda geçen Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlawlarda saýlawçylaryň 3 million 163 müň 692-si ses berdi. Bu bolsa olaryň umumy sanynyň 97,28 göterimine deňdir.
Ählihalk saýlawlaryň netijeleri boýunça ses bermäge gatnaşanlaryň 97,69 göterimi hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowa seslerini berdiler.
Garaşylyşy ýaly, ertir Türkmenistanyň Prezidenti kasam kabul ediş dabarasyndan soň, “Oguzhan” köşkler toplumynyň öňünde dabaraly harby ýörişi hem kabul eder.
Şanly waka mynasybetli paýtagtymyzyň Maslahatlar köşgünde sungat ussatlarynyň baýramçylyk konserti berler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/17-nji-fewralda-turkmenistanyn-prezidenti-gurbanguly-berdimuhamedowyn-kasam-kabul-edis-dabarasy-bolar/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Miyamoto Musaşi
Miýamoto Musaşi (宮本 武蔵 c. 19 maý 1584 -ýa-da 13 iýun 1645), ýetginjeklik ýyllaryndaky ady Miýamoto Bennosuke ýa-da Miýamoto Musana, meşhur Ýapon gylyç halypasy. Iň güýçli gylyç halypalarynyň biri bolan. Kiçi ýaşda hem bolsa köp gylyç urşlaryna gatnaşanlygy sebäpli gylyjy nähili ullanylmalydygyny gowy bilýar. Hiýoho Niten İçi-riyi ýa-da bolmasa Nito Riýy stilleri gowy öwrenen.
Eserleri[üýtget | edit source]
- Gylyç çeperçiliginiň 35 bendi
- Özüňe ynamly bolmagyň ýollary
- Go Rin No Şo (Bäş ýüzük)


text:
Taryhda ilkinji gezek Günüň öz okunyň daşyndan aýlanýandygyny subut eden alym Ferganada (Özbegistanyň çäklerinde) ýaşap geçen türki halklardan bolan el-Ferganidir. Fergani IX asyryň meşhur astronom we matematik alymy bolupdyr. Ýewropada ylym dünýäsinde ol «Alfraganus» ady bilen tanalypdyr. Ylym dünýäsi onuň adyna bagyşlap, Aýyň kraterine «Alfraganus» diýip at dakypdyr. Ol ýewropaly alymlardan has öň özüniň «Astronomiýanyň ….. »
Taryhda ilkinji kanun Mesopotamiýada (häzirki Yrakda) ýaşap geçen şumerler tarapyndan miladydan öňki 2100-2050-nji ýyllarda ýazylypdyr. Bu kanunlar Şumer-akkad patyşasy Ur-Nammu tarapyndan döredilipdir. Bu kanunyň ady hem «Ur-Nammu» eken. Terjime eden: Süleýman Jumamuhammedow Çeşme: 1. Trewor Gomer, «Ilkinjileriň kitaby». 2. Martha T. Roth, «Law Collections from Mesopotamia and Asia Minor» (Mesopotamiýadan we Kiçi Aziýadan ….. »
Taryhda ilkinji kitap çap edýän enjamy biziň eýýamymyzyň 200-nji ýylynda hytaýlylar oýlap tapypdyr. Onuň ilkinji görnüşi bilen sahypalary diňe bir-birden köpeldip bolýan eken. Ilkinji elde çalt-çaltdan yzygyderli kitap çap edýän enjamy bolsa biziň eýýamymyzyň 1401-1408-nji ýyllarynda hytaýly Pi Şeng ýasapdyr. Taryhda ilkinji gezek häzirkizaman kitap çap edýän enjam 1468-nji ýylda nemes oýlap tapyjysy Johannes Gensfleisch ….. »
Taryhda ilkinji kagyz milady 105-nji ýylda Hytaýda Tsai Lun tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Biziň eýýamymyzyň 750-nji ýylyndaSamarkantda,794-nji ýylynda bolsa Bagdatda ulanylyp başlapdyr. Terjime eden: Süleýman Jumamuhammedow Çeşme: Trewor Gomer, «Ilkinjileriň kitaby». Meňzeş makalalar:Meňzeş makala ýok
Taryhda ilkinji elipbiý b.e.öňki 1500-nji ýylda Siriýa topraklarynda ýaşap geçen ugaritler tarapyndan ulanylypdyr. 1929-njy ýylda Siriýanyň Ras Şamra diýen ýerinde gazuw-agtaryş işleri geçirilen wagty tapylan ýazgylaryň alymlar tarapyndan ugarit elipbiýidigi anyklanypdyr. Terjime eden: Süleýman Jumamuhammedow Çeşme: Trewor Gomer, «Ilkinjileriň kitaby». Meňzeş makalalar:Meňzeş makala ýok
Häzirkizaman ruçka taryhda ilkinji gezek wengriýaly oýlap tapyjy Lazlo Biro (1899-1985) tarapyndan 1930-njy ýylda ýasalypdyr. Terjime eden: Süleýman Jumamuhammedow Çeşme: Trewor Gomer, «Ilkinjileriň kitaby». Meňzeş makalalar:Meňzeş makala ýok