text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseny Ýatsenýuk Moskwanyň Ukrainadaky agressiw hereketleri bilen Üçünji jahan urşuny tutaşdyrmak üçin mümkinçilik gözleýändigini aýtdy.
25-nji aprelde hökümet maslahatynda eden çykyşynda Ýatsenýuk Orsýetiň Ukrainany “harby we syýasy” taýdan eýelemek we “Ýewropada harby konflikte getirip biljek” urşy tutaşdyrmak maksadyna eýerýändigini nygtady.
Şeýle-de ol Moskwanyň gündogar Ukrainadaky orsýetparaz güýçlere berýän goldawynyň “halkara jenaýatydygyny” belledi we halkara jemgyýetçiligini “Orsýetiň agressiýasyna garşy bileleşmäge” çagyrdy.
Kiýew gaýtargy bermäge taýýar
Ýatsenýugyň bu çykyşy, ýurduň goranmak ministri Myhailo Kowal orsýet goşunlarynyň Ukrainanyň serhedine bir kilometrlik golaýda türgenleşik söweşlerini geçirýändigini habar berensoň, edildi.
Kowal Ukrainanyň ýaragly güýçleriniň “islendik agressiýa gaýtargy bermäge” taýýardygyny aýtdy.
Günbatar döwletleri Orsýetiň Ukraina bilen aradaky sehetde 40 müňlük goşun ýerleşdirmegini ýazgardylar.
Orsýet Kiýewiň gündogar Ukrainanyň on çemesi şäherinde hökümet edaralaryny eýelän orsýetparaz pitneçilere garşy başlan “antiterror” operasiýasyna jogap hökmünde iki ýurduň serhedinde öz harby türgenleşiklerini geçirýändigini aýdýar.
Ukrainanyň prezidentiniň wezipesini wagtalýynça ýerine ýetirýän Oleksandr Turçynowyň kömekçisi Serhiý Paşynsky Orsýetiň goşunlarynyň serhede ýanaşýan islendik hereketine hüjüm hökmünde garaljakdygyny we hüjümçileriň ýok ediljekdigini aýtdy diýip, “Interfaks-Ukraina” agentligi habar berdi. “Biz, hamana, [haýsdyry bir hüjümiň] ynsanperwer aksiýasydygy baradaky galp deklarasiýalary kabul etmeris” diýip, Paşynsky belledi.
Orsýet ylalaşygyň ýoýulýandygyny aýdýar
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Waşingtony Moskwa babatynda goşmaça talaplary öňe sürmek arkaly halkara ylalaşygyny ýoýmakda aýyplady. Lawrow Orsýetiň “Ženewada ylalaşylan ylalaşyga esaslanyp”, konflikti gowşatmaga ýardam berýändigini aýtdy.
Gepiň gerdişi gelende ýatladyp geçsek, agzalýan ženewa ylalaşygynda Ukrainada ähli bikanun ýaragly toparlaryň dargadylmagyna we okkupirlenen binalaryň boşadylmagyna çagyrylýar.
ABŞ pikir alyşýar
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 25-nji aprelde eden çykyşynda Ýewropanyň esasy liderleri bilen Ukrainadaky krizisi we Orsýetiň garşysyna girizip boljak goşmaça potensial sanksiýalary maslahat etjekdigini aýtdy: “Men ýewropalylar bilen, olaryň ählisi bilen däl-de käbir esasy ýewropa liderleri bilen, şu gün agşam ýene-de gepleşerin we Ženewadaky ylalaşykdan soň bolan zatlar baradaky öz garaýyşlaryma olaryň pikirlerini soraryn”.
24-nji aprelde ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Orsýetiň öňünde Ukrainadaky ugry üýtgetmek üçin bar bolan “mümkinçilikler penjiresiniň” ýapylandygyny aýtdy.


c: text/html

text:
Paýtagtda Aşgabatda alnyp barylýan gurluşyklaryň çäginde soňky ýyllar ýol gurluşygyna uly üns berilýär. Şäheriň köp köçeleri rekonstruksiýa edilip, alty zolakly giňeldilen awtoýollara öwrüldi.
Çatryklarda sowa ýollar, ýerasty geçelgeler peýda boldy. Şäheriň günorta böleginde Arçabil şaýoly, Çandybil şaýoly diýlip atlandyrylýan dünýä ölçeglerine laýyk gelýän täze ýollar guruldy.
Çandybil şaýolunyň häzirki wagtda Aşgabadyň daşyndan aýlanyp geçýän halkalaýyn ýoluň bir bölegi, ýoluň galan böleginiň gurluşygy hem güýçli depginde alnyp barylýar, Änew şäherçesini birikdirýän böleginiň hem ýakyn wagtda ulanylmaga beriljekdigi aýdylýar.
Ini 80 metre golaý ugurdaş, eltiji we beýleki ýollar bilen birikdirilýän täze ýollaryň gurluşygy alnyp barlanda, ulag hereketini dolandyrmagyň iň kämil enjamlary we energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary peýdalanmak arkaly döwrebap yşyklandyryş maglumat tablolary bilen üpjün edilýär.
Inženerlik kemçiligimi?
Ýöne ol täze gurulýan ýollaryň diňe bir şäheriň daşynda däl, eýse içinde-de sanynyň artýandygyna garamazdan, görer göze birkemsiz görünýän giň hem tämiz ýollarda sürüjiler üçinem, pyýadalar üçinem ýagynly günlerde dürli kynçylyklar ýüze çykýar.
Soňky günler howa ýagynly bolansoň, köçelerden akýan suwlar kiçeňräk ýaplary ýada salýar. Ýollaryň köp böleklerinde ýol gurluşygy alnyp barlanda ýoluň ýapgyt ýerlerinden akjak suwlaryň haýsy ugra ugrukdyrylmalydygy göz öňünde tutulmandyr. Köçelere ýygnanýan suwlar lagym turbalary bilen akyp gider ýaly ýagdaý hem döredilmändir.
Suratlar Aşgabat şäherinde 4-5-nji ýanwarda düşürildi.
Ýollaryň pesräk ýerlerinde, çatryklarda ýygnanýan suwlar maşynlaryň hem pyýadalaryň hem hereketine päsgel berýär. Maşynlar haýalrak ýöräp, ýollaryny dowam edip bilýärler. Emma pyýadalar çatryklarda töwereklerini garap, kyn günde galýarlar.
Çagaly zenanlaryň, garrylaryň suwuň içinde saklanýan awtoulaglardan düşüp bilmän, öz düşmeli duralgalaryndan geçip gitmeli bolýandyklaryny aýdýanlar hem bar. Şeýle amatsyz duralgalaryň biri hökmünde Atamyrat şaýolunyň ugrunda – Garaşsyzlyk şaýoly bilen Türkmenbaşy şaýolunyň aralygynda ýerleşýän “Halkbankyň” täze binasynyň öňündäki iň soňky gurlan täze duralga görkezilýär.
Duralgalar
Ýolgyralarda salkynlaşdyryş we ýyladyş enjamlary bilen üpjün edilen duralgalar hem gurulýar. Aşgabatly işçi Kerim Täze gurlan şaýollardaky kämil duralgalaryň ilata hezil berýändigini, emma şäheriň köp ýerlerinde ýagdaýyň gözgynydygyny aýdyp, ol şeýle diýdi:
—Şäheriň köp köçeleriniň ugrundaky awtoduralgalarda üç-dört adama niýetlenen demir oturgyçlarda hem ne tomus, yssyda oturyp bolýar, ne-de gyş, sowukda oturyp bolýar. Elleri çagaly eneler, garrylar awtoulaglara garaşyp, aýak üstünde durmaly bolýarlar. Demir oturgyçlar bolsa elleri agyrrak sumkaly ýolagçylara sumkalaryny goýmagakdan başga zada ýaranok.
Soňky ýyllarda şäheriň içindäki köp duralgalarda demir oturgyçlaryň goýylmagy çagalaryň agaç oturgyçlary döwüp, zaýalaýanlygy sebäpli diýilýär. Kerim bu ýagdaý hakda şeýle diýýär:
—Çagalaryň mekdepden gelýän ýa mekdebe barýan wagtlary demir oturgyçlara aýagynyň palçygyny çalyp, duralganyň demir sütünlerinden aslyşyp, sütünleri hapalap duranlary näçe diýseň göze ilýär. Şeýle ýagdaýda gözegçiligi güýçlendirip, beýle etmegiň gelşiksizdigini çagalara düşündirmek gerek. Emma çagalaryň bu hereketlerine ne olaryň ýanyndaky ene-atalary, ne-de geçip barýan ýolagçylar “edýäniň näme” diýýärler. Degişli adamlar bolsa, şäheri owadanlamak üçin duralgalarda demir oturgyçlary goýup, meseläni çözdüm edýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gresiýanyň hökümeti pensiýalary ýatyryp, nebite, çilime we alkogolly içgilere bolan salgydy artdyrýanlygyny yglan etdi. Bu krizis bilen bagly 4.8 milliard ýewroluk maliýe planynyň çäginde kabul edilen karardyr.
Gresiýa häzirki döwürde 12,7 % býujet ýetmezçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolup dur. Bu ýurduň bergisiniň möçberiniň 300 milliard ýewro barabardygy aýdylýar.
Gresiýanyň premýer-ministri Jorj Papandreou şu günki eden çykyşynda ykdysady krizisden çykalga tapmak üçin Afinynyň Ýewropadan raýdaşlyga garaşýanlygyny aýtdy.
Ýewropa Bileleşigi bu problemanyň hötdesinden gelmek üçin Gresiýanyň öz serişdelerine bil baglamalydygyny aýdyp, ýewronyň durnuklylygyny goramak üçin Brýusseliň çäre görjekdigini belledi.
Gresiýadaky ykdysady ýagdaýlar zerarly soňky döwürlerde ýewronyň hümmeti pese gaçdy.


text:
Gürjüstandaky parlament saýlawlarynyň gutarnykly netijeleriniň heniz doly yglan edilmändigine garamazdan, deslapky sanlar gürjüstanly milliarder Bidzina Iwanişwiliniň “Gürji arzuwy” atly oppozision koalisiýasynyň sesleriň sany boýunça görnetin öňde barýandygyny görkezýär.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we käbir beýleki halkara guramalarynyň synçylary Gürjüstandaky bu saýlawlara adalatly saýlawlar hökmünde baha berdiler.
“Sapak alarlykly waka”
Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy Akmuhammet Welsapar Gürjüstandaky bu saýlawlaryň postsowet giňişligindäki käbir awtoritar režimler, şol sanda Türkmenistanyň režimi üçinem oňyn sapak alarlykly bir wakadygyny aýtdy.
“Şu saýlawlardan bir sapak almaly bolsa, türkmen häkimiýetleri şeýle ýeňlişe örän parahat seretmelidigine düşünmeli hem-de şony öwrenmeli. Sebäbi, bu bir tebigy ýol bilen häkimiýetiň hem-de häkimiýet başynda oturanlaryň çalşygy. Şeýle bolmasa, hiç bir ýurtda ösüş bolup bilmez” diýip, Akmuhammet Welsapar belledi.
Eýsem, oppozisiýanyň gatnaşmagynda geçirilýän Gürjüstandaky ýaly saýlawlardan türkmen häkimiýetleri sapak ýa tejribeler alarlar diýip garaşmak üçin nähilidir bir esaslar barmy?
Bosgunlykdaky “Respublika” oppozision partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow bular ýaly wakalaryň gaýtda türkmen häkimiýetlerine ters täsir etmeginiň mümkindigini öňe sürdi.
“Türkmenistan mundan ters sapak alar. Sebäbi, häkimiýetler ýurduň içinde oppozisiýa bolaýanda, erteki gün biziň ýerimize şular ýaly oppozisionerler geler diýip, gaýta, režimi has berkidýärler. Türkmenistanda bular ýaly demokratik saýlawlaryň bolmajakdygyny aýtmagymyň sebäbi Saakaşwiliniň Gürjüstanda nähili ýagdaýda häkimiýet başyna gelendigi bilen baglanyşykly. Gürjüstanyň içinde oppozisiýa bardy, Türkmenistanda olar ýaly zat ýok. Türkmenistan bu saýlawlar bilen bagly özüne netije çykaraýanda-da, tersine, şular ýaly waka bolmaz ýaly edip netije çykarar” diýip, Hanamow öz garaýşyny mälim etdi.
Orsýet-gürji gatnaşyklary nähili bolar?
Gürjüstanda 2003-nji ýylda bägül rewolýusiýasynyň netijesinde häkimiýet başyna Günbatara tarapdar Mihail Saakaşwiliniň gelmegi bilen, orsýet-gürji gatnaşyklary-da belli bir derejede ýaramazlaşdy.
Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili oppozision koalisiýanyň häzirki lideri Bidzina Iwanişwilini Orsýetde biznes alyp barmakda hem-de Orsýetiň bähbidini araýanlykda-da aýyplap çykyş edipdi.
Bidzina Iwanişwiliniň özi Orsýet bilen gatnaşyklary gowulandyrmagyň tarapyny tutsa-da, özüniň diňe Gürjüstanyň bähbitlerinden ugur alýandygyny nygtap gelýär.
Ýazyjy Akmuhammet Welsapar gürjüstanly biznesmenleriň hakykatdanam Orsýetde uly bähbitleriniň bardygyny bellemek bilen bir wagtda, oppozisiýadaky täsirli bizesmenleriň, barybir, Gürjüstanyň milli bähbitlerini-de hökman göz öňünde tutmaly boljakdyklaryny aýtdy.
Mihail Saakşwiliniň ýurda ýolbaşçylyk edip gelýän döwründe, 2008-nji ýylda Orsýetiň ýardam bermeginde Gürjüstanyň Abhaziýa we Günorta Osetiýa regionlary özleriniň garaşsyzlyklaryny yglan etdiler. Olaryň garaşsyzlygyny bolsa, Orsýet ilkinji bolup ykrar etdi. Elbetde, bu ýagdaýlar Orsýet bilen Gürjüstanyň arasyndaky gatnaşyklary has-da dartgynlaşdyrdy.
Bosgunlykdaky “Respublika” oppozision partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow Gürjüstanyň täze häkimiýetleriniň Orsýet bilen gatnaşyklary gowulandyrmak ugrundaky synanyşyklarynda şu separatistik regonlar bilen baglanyşykly meseläniň örän kyn mesele boljakdygyny, ýöne, muňa garamazdan, taraplaryň ikisiniň-de bu ugurda özara ylalaşykly bir ýoly saýlamaly boljakdyklaryny atdy.
Nurmuhammet Hanamow hem, türkmenistanly käbir beýleki ekspertler hem Gürjüstanda häkimiýet başyna täze syýasy güýjüň geçeni bilenem, bu ýurtdaky demokratik reformalaryň togtamajakdygyny we Orsýet bilen gatnaşyklaryň ýakynlaşmagynyň-da muňa ýaramaz täsir etmejekdigini belleýärler.


text:
Saudlylaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa uçarlary Ýemeniň paýtagty Sanaany 5-nji aprelde hem bombalady.
Eýran ýaranlygyndaky hutilere garşy kampaniýa indi 11 gün dowam etdirilýär. Hutiler Ýemeniň prezidenti Abd-Rabbu Mansour Hadini Adenden gaçmaga mejbur etdiler.
Roýter habar gullugy ýaşaýjylara salgylanyp, hutilere ygrarly goşun bazalarynyň ýerleşýän jaýlaryna zarba urlandygyny, emma Ýemeniň Saud Arabystany bilen serhetindäki ýerlere hem bomba düşendigini ýazýar.
Bu reýdler Orsýetiň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde howa zarbalaryna ara berip, ynsanperwer kömeklerine, asuda adamlaryň ewakuasiýasyna mümkinçilik döredilmegine çagyran gününiň yz ýanyna gabat geldi.
Saud Arabystany bu kampaniýany Hadi ornuna dikeldilýänçä dowam etjegini aýdýar.


text:
Türkmenistanda rep sazyny ýazmagyň we ýaýratmagyň garşysyna hökümetiň alyp barýan çärelerine garamazdan, türkmen rep toparlary barha bat alýarlar. Türkmen ýaşlary rep aýdymalarynyň üsti bilen özleriniň gündelik durmuşlaryndaky kynçylyklary, şeýle-de syýasata bolan garaýyşlaryny äşgär edýärler.
Türkmen rep aýdymlarynyň sözleri mazmuny boýunça edil “gangsta” ugry diýilýän rep sungatyna onçakly bir ýakynlaşman hem biler. Ýagny, köp rep aýdymlarynda yzy üzülmeýän paýyş sözleriň üsti bilen aýdylýan, syýasy ýa-da jemgyýetçilik durmuşynda özgerişleri geçirmegiň zerurdygy ýaly zatlar ýok.
Ýöne dünýäniň iň ýapyk we repressiw döwleti hasaplanýan Türkmenistanda, hatda seresaplylyk bilen saýlanyp alnan sözleriň üsti bilen aýdylýan rep aýdymlary hem ýurduň awtoritar režimine howp salyp biljege meňzeýär.
Gözenegiň aňyrsyna düşmek howpy hem türkmen rep toparlarynynyň badyny gowşadanok. Ýurtda gitdigiçe rep aýdymçylary köpelip, olar hökümet tarapyndan girizilýän gadagançylyklary hem aýdymlarynda belläp geçýärler.
Türkmenistanda rep aýdymlaryny ýazgy etmek we ýaýratmak boýunça resmi taýdan hiç hili gadagançylyk ýok. Emma soňky wagtda çyzykdan çykan aýdymçylaryň düşen güni repçileri seresaplylyk bilen hereket etmäge iterýär. Ençeme rep toparlary öz aýdym-sazlaryny gizlinlikde ýazgy edip, olary “YouTube” internet saýty ýa-da mobil telefonlary arkaly jemgyýetçilige ýetirýärler.
Germaniýada ýaşaýan türkmen žurnalisti Tahyr Şir Muhammediň bellemegine görä, Türkmenistanda ýaşlar repiň üsti bilen hökümetiň repressiýalaryna garşy özleriniň nägileliklerini belli bir derejede bildirýärler.
Geçen ýyl Türkmenistanyň iň öňdebaryjy rep aýdymçylarynyň biriniň tussag edilip türmä basylmagy, resmileriň türkmen repçilerine garşy edýän sütemlerini aýdyň görkezdi.
Maglumatlar juda bulaşyk. Ýöne, resmi bolmadyk çeşmelerden alnan informasiýa görä, Maro lakamy bilen has gowy tanalýan Maksat Kakabaýew geçen ýylyň ýanwarynda Aşgabatda tussag edilip, 15 gün deslapky tussaghanada saklanypdyr. Mundan soň Maro iki ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Resmiler häzire çenli Maronyň tussag edilmegi ýa-da türmä basylmagy boýunça hiç hili düşündiriş bermän gelýärler. Ýöne, Tahyr Şir Muhammediň bellemegine görä, Maronyň Türkmenistanda döwlet tarapyndan kabul edilen ideologiýa ýörelgelerinden çykyp, aýdym-saz bilen meşgullanyp başlamagy onuň tussag edilmegine sebäp bolupdyr.
Maronyň “Oýan” atly aýdymynyň onuň tussag edilmegine sebäp bolandygy aýdylýar. Çaklamalara görä, türkmen resmileriniň bu aýdyma ýurtda aýaga galmaga çagyryş hökmünde hem düşünen bolmagy mümkin.
Maro türkmen resmileri tarapyndan gysaja salnan sungat işgärleriniň ilkinjisi däl. Türkmenistanyň ozalky baştutany Saparmyrat Nyýazow ýurtda Günbataryň döredijiligini, ýagny baledi, operany, sirk oýunlaryny dolulygyna gadagan etdi diýen ýaly. Nyýazowyň şonda nygtamagyna görä, olar "türkmen medeniýetine ters gelýän ugurlar".
2006-njy ýylda Nyýozow öleninden soň, häkimiýete Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçmegi bilen, ýurduň sungat we medeniýet äleminde üýtgeşmeleriň boljakdygyna umyt bardy. Emma wagtyň geçmegi bilen bu umytlar hem puja çykdy.


text:
Hukuk topary bolan “Oksfam” halkara güýçleriniň ýurtdan çykyp başlamagy, hökümetiň bolsa “Talyban” bilen ylalaşyk baglaşjak bolmagy Owganystandaky aýallaryň hukuklaryny ýene töwekgellik astyna salyp biler diýýär.
“Oksfamyň” täze hasabatynda 2001-nji ýylda Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky goşun girizmeden soň Owganystandaky aýallaryň hukuklarynyň görnetin ýokarlanandygy aýdylýar. Şondan soň bu ýurtda mekdebe gatnaýan gyzlaryň sany “Talyban” döwri bilen deňeşdirilende ençeme esse köpeldi.
“Oksfam” nämälim geljegiň we yzygaýdyşlygyň aýallaryň garşysyna ulanylýan zorluklary artdyrýandygyna ünsi çekip, “Talyban” bilen parahatçylyk şertnamasynyň baglaşylmagy bu ugurda gazanylanlary ýoga çykarmasa ýagşydyr diýýär.


text:
Mark Zukerberg
Mark Zukerberg (iňl. Mark Elliot Zuckerberg) Amerikan programmisti we “Facebook” jemgyýetçilik torunyň döredijisidir. Ol 2004-nji ýylda Garward Uniwersitetindäki kursdaşlary Dastin Moşkowiç (Dustin Moskowitz), Eduardo Sawerin (Eduardo Sawerin) we Kris Hýugs (Kris Hughes) bilen bilelikde häzirki wagtda 845 milýondan gowrak ulanyjysy bolan “Facebook” jemgyýetçilik toruny döredip, dünýäniň iň ýaş baý adamy hökmünde tanalýar. 2011-nji ýylda onuň hususy eýeçiliginde $17.5 mlrd baýlygy bar diýip hasaba alyndy. Ol dünýäniň in ýaş milýarderidir. Şeýle hem, Mark Zukerberg 2010-njy ýylda “Times” žurnalynyň pikiri boýunça “Ýylyň adamy” diýip saýlandy. 2010-njy ýylda Zukerbergiň “Facebook” saýtyny döredişi hakda “Jemgyýetçilik tory” (“The Social Network”) atly çeper film düşürildi.
Hususy durmuşy[üýtget | edit source]
Ol 1984-nji ýylyň maý aýynyň 14-ne ABŞ-nyň Nýu Ýork şäherinde eneden bolýar. Kakasy – diş lukmany, ejesi – psiholog. Onuň üç sany uýasy bar. Olar Nýu Ýork şäherinde birlikde önüp-ösýärler. 2003-nji ýylda, haçanda ol uniwersitetiň ikinji ýylynda okap ýörkä, hytaý asylly amerikan gyz – Priska Han bilen tanyşyp, onuň bilen birlikde ýaşamaga başlaýar. 2010-njy ýyldan bäri, Zukerberg öz söygülisi bolan Priskila Han bilen Kaliforniýada (Palo Alto) ýaşaýarlar. Ol ýewreý hökmünde ýetişdirilmegine garamazdan, 13 ýaşyndan bäri özüni ateist diýip yglan edýär. Zukerberg iňlis dilinden başga-da fransuz, iwrit, latyn we gadymy grek dillerinde ýazmany we okamany başarýar.
Çagalyk döwri[üýtget | edit source]
Zukerberg kiçilikden bäri kompýuter ulanmagy we onda birnäçe programmalardan baş alyp çykýagy başarýar. 1990-ny ýyllarda, ýagny 6-7 ýaşyndaka kakasy oňa kompýuterde Atari Basic programmasyny öwretdi. Soňra kakasy kompýuter programisti bolan Deýwid Nýumany hususy mugallymy hökmunde hakyna tutdy. Mekdep okuwçysy wagty, ol eýýäm kompýuterde taze programalary we oýunlary döretmäge başlady.
Facebook[üýtget | edit source]
Orta mekdepde fizika, matematika we astronomiýa dersleri boýunça birnäçe baýraklara mynasyp bolan Zukerberg, mekdebini tamamlanyndan soňra ABŞ-niň iň abraýly ýokary okuw mekdebi bolan Garward Uniwersitetininiň “Informatika” bölümine girmegi başardy. Eýýäm uniwersitetiň birinji ýylynda okuwyň iň owadan we ökde talyplaryny saýlaýan “www.facemash.com” saýtyny döretdi. Saýtda Zukerberg Garwardyň ähli talyplarynyň suratlary ýerleşdiripdir. Bu suratlary bolsa ýaş programmist uniwersitetiň serweriniň ýörite kody döwüp, birugsat alýar. Şol sebäpli hem uniwersitetden kowulýar. Okuwy taşlanyndan soňra bütin Garward uniwersitetini internediň üsti bilen duşuşdyrmak maksady bilen 2004-nji ýylda öz ikinji saýty bolan “Facebook” saýtyny döretdi. 18 aýyň icinde, Facebook ABŞ-niň iň uly jemgyýetçilik saýtlarynyň birine öwrüldi. “Facebook” – bu dostlaryň bilen aragatnaşyk saklamak maksady bilen döredilen saýtdyr.


text:
“Dine uýmak erkinligi we dini guramalar”atly tegelek stol çäresi geçirildi
2016-njy ýylyň 19-njy dekabrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynda “Dine uýmak erkinligi we dini guramalar”atly tegelek stol çäresi geçirildi. Bu çäräni Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Adalat ministrligi we Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli instituty gurnady.
Tegelek stoluň mejlisine ýokarda atlary agzalan ministrlikleriň hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynyň ýolbaşçylary we wekilleri, seýle hem ýurdumyzda hereket edýän dini guramalarynyň wekilleri gatnaşdy.
Maslahatyň dowamynda Türkmenistanyň Daşary işler, Adalat ministrlikleriniň we Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynyň wekilleri gatnaşyjylary ýurdumyzda raýatlaryň dine uýmak hukuklaryny üpjün etmek üçin degişli şertleriň döredilmegi üçin geçirilýän çäreler toplumy bilen, adamyň we raýatyň dine uýmak erkinliginiň hukuklaryny üpjün etmek meselelerini kadalaşdyrýan “Dine uýmak erkinligi we dini guramalar hakyndaky” kanunçylyk namalary bilen içgin tanyşdyrdylar. Soňra raýatlaryň dine uýmak erkinliginiň hukuklaryny üpjün etmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy we Türkmenistanda dine uýmak erkinligi adam hukuklaryny üpjün etmekde esasy ugurlaryň biridigi bellenildi.
Tegelek stoluň mejlisi açyk sorag-jogap we pikir alyşmak görnüşinde geçirildi.


text:
7-nji aprelde Türkmenistanda “Suw damjasy –altyn dänesi” baýramçylygy bellenilip geçildi.
Türkmen metbugaty bu baýramçylygyň asyrlyk däplerden uç alyp gaýdýandygyny we halkyň dirilik çeşmesi bolan suwa goýýan gadyr-gymmaty bilen baglydygyny ýazýar.
Ýöne şol bir wagtda Türkmenistanda suwuň bisarpa tutulýandygy, munuň üstesine paýtagtda hem ilatyň suw üpjünçiliginiň pesdigi aýdylýar.
Eýsem munuň sebäbi näme? Ýurtda ilatyň agyz suwy bilen üpjünçiligini nädip gowulandyrmaly?
Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu barada Aşgabatda ýaşaýan ýerli synçy, syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Ýewropa Bileleşiginiň türk raýatlaryna garşy girizýän wiza çäkledirmeleriniň adalatsyzdygyny aýdyp, onuň ýeňilleşdirilmelidigini nygtady.
Prezident Abdullah Gülüň bellemegine görä, Türkiýe Ýewropa Bileleşigi bilen gümrük birligine mundan 16 ýyl ozal goşuldy. Emma ol türk biznesmenleriniň ÝB-e barmagyna böwet bolýan býurokratik kynçylyklaryň entegem bardygyny belledi.
Prezident Abullah Gül Awstriýa sapar edýär.
Awstriýanyň sekiz million ilaty bar. Olaryň 250,000-e golaýy türk asylly, şeýle-de 112,150-si türk raýaty.


text:
Ýekşenbe güni Ysraýylyň daşary işler ministri Awigdor Libermen öz ýurdunyň Müsür bilen 1979-njy ýylda baglaşan parahatçylyk şertnamasyna hiç hili üýtgetme girizmek niýetiniň ýokdugyny aýtdy.
Müsüriň ozalky diktator lideri Hosni Mübäregiň häkimiýetden gitmegi bilen, Müsüriň köp syýasatçylary, şol sanda ýurduň prezidenti Muhammad Mürsi hem iki ýurduň Sinaý ýarym adasyndaky goşunlarynyň sany barada täzeçe ylalaşyk baglaşylmagynyň zerurdygyny öňe sürüp gelýär.
Bu gürrüňi edilýän ozalky şertnama Sinaý ýarym adasyndaky Müsüriň goşunlarynyň sanyna belli bir çäklendirme girizýär.
Emma Müsüriň resmileri bu regionda bulagaýçylyklaryň artýandygyny belläp, Müsüriň özüne degişli bu territoriýa eltilmeli goşunlara çäklendirme girizmekligiň bu ýurduň özygtyýarlylygyna zeper ýetirmekdigini öňe sürýärler.


text:
Gollandiýanyň howa heläkçiliklerini derňeýän sülçüleri Malaýziýanyň “MH17” nomerli uçarynyň Russiýada öndürilen we gündogar Ukrainanyň territoriýasyndan atylan ”Buk” raketasy bilen urlup ýykylandygyny aýdýarlar. Maglumatda raketanyň gürrüňi edilýän uçaryň çep tarapyndan urup partlandygy habar berilýär.
13-nji oktýabrda Niderlandlaryň günortasyndaky harby bazada geçirilen metbugat konferensiýasynda çykyş eden sülçüler konfliktli zonadan uçýan howaýollary bu territoriýanyň howpludygyny ykrar etmeli, emma şol döwürde gündogar Ukrainanyň üstünden uçýan 61 howaýollary kompaniýalarynyň hiç biri hem bu töwekgelçilikden habarly däl eken diýdiler.
Malaýziýanyň “MH17” nomerli uçary geçen ýylyň 17-nji iýulynda ukrain güýçleri bilen Russiýa tarapdar separatistleriň arasynda bolan güýçli çaknyşyklar döwründe pitneçileriň kontrollygyndaky gündogar Ukrainada heläkçilige uçrady. Malaýziýanyň howaýollary kompaniýasyna degişli bu uçar şonda Amsterdamdan Kuala Lumpura adaty uçuşy amala aşyrýardy. Heläkçiligiň netijesinde uçaryň bortundaky 298 adamyň hemmesi wepat boldy.
Mälim edilmeli netijeler
13-nji oktýabrda Gollandiýanyň Howpsuzlyk boýunça geňeşi uçardaky ýolagçylaryň dogan-garyndaşlaryna ýüzlenip, raketa uçary uranda ondaky ýolagçylaryň ählisiniň huşundan gidendigini aýtdy.
Şeýle-de sülçüler ýolagçylaryň dogan-garyndaşlaryna uçaryň ”Buk” raketasy bilen atylyp urlandygyny aýtdylar, emma onuň takyk haýsy ýerden atylandygyny mälim etmediler.
Gollandiýanyň Howpsuzlyk boýunça geňeşiniň 15 aý dowam eden derňewleriniň netijesinde agzalýan uçaryň howada dargamagyna getiren sebäpleriň we onuň konfliktli regionyň howa giňişliginden uçmagynyň sebäpleriniň aýan edilmegine garaşylýardy.
Şeýle-de, bu derňewleriň netijesinde uçar heläkçiliginiň soňky pursatlarynda ýolagçylaryň we ekipažyň uçarda nämäniň bolup geçýändigi barada näderejede habarly bolandygy, käbir ýolagçylaryň ýakynlarynyň öz dogan-garyndaşlarynyň uçarda bolandygy barada resmi maglumat almak üçin näme sebäpden dört gün garaşmaly bolandyklary hakynda maglumat berilmelidi.
Rus kompaniýasynyň raporty
Gollandiýanyň Howpsuzlyk boýunça geňeşiniň sülçüleri öz raportyny ýaýratmazdan sanlyja sagat ozal, Russiýanyň döwlet kontrollygyndaky “Almaz-Anteý” kompaniýasy “MH17” uçarynyň heläkçilige uçramagy barada öz hasabatyny çap etdi.
“Almaz-Anteý” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Ýan Nowikow 13-nji oktýabrda Moskwada geçirilen metbugat konferensiýasynda çykyş etdi. Ol öz çykyşynda kompaniýanyň geçiren barlaglarynyň netijeleri raketanyň atylan ýeriniň we onuň görnüşiniň gollandiýaly sülçüleriň berýän maglumatyndan tapawutlydygyny görkezýär diýdi.
Şol bir wagtda Nowikow Gollandiýanyň sülçüleriniň öýländen soň ýaýradan raportynda nähili maglumatyň bardygy ýa ýokdugy hakynda nädip öňünden bilýandigi ýa-da oňa hasabatyň öňünden berlip-berilmändigi barada hiç zat aýtmady.
Nowikow metbugata beren maglumatynda öz kompaniýasynyň derňewleriniň “eger Malaýziýanyň howaýollaryna degişli “Boeing 777” nomerli uçary ”Buk” raketa-atyjy sistemasy tarapyndan urlup ýykylan bolsa, onda ol raketanyň Zaroşçenke sebitinden (Ukrainanyň Donetsk regiony) atylandygyny” görkezýär diýdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Ýokary sudy Kaliforniýa ştatyň türmelerindäki hroniki köp adamlylyk sebäpli 40 müň tussagy boşatmagy buýurdy.
Sud bu çäräniň tussaglaryň konstitusion hukuklaryny berjaý etmek üçin zerurdygyny aýtdy.
Kaliforniýanyň 80 müň çemesi tussaga niýetlenen 33 türmesinde 148 müň töweregi bendi bar.
2009-njy ýylda federal sudlarynyň üçüsi iki ýyl içinde 40 müň tussagy boşatmagy buýurdy.
Geçen ýylyň aýagynda Kaliforniýa boşadylan tussaglaryň jemgyýetçiligiň howpsuzlygyna wehim saljagyny duýduryp, Birleşen Ştatlaryň Ýokary suduna şikaýat etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň baş prokurory Erik Holder Meksikada dünýäniň iň gözlenýän neşe lideriniň tussag edilmegi uly üstünlik diýdi.
Joakuin "El Çapo" Guzman şenbe güni, Meksikanyň kurort şäheri Mazatlanda tutuldy. Ol Meksikadaky türmä eltildi.
Ýöne ol Birleşen Ştatlarda hem köp sanly neşe gaçakçylygy aýyplmalarynda aýyplanýar.
Holder Sianalo neşe karteliniň buştutanynyň tussag edilmegi Birleşen Ştatlaryň we Meksikanyň raýatlarynyň ikisi üçin hem ýeňiş bolup durýar diýdi.
Ol Guzman dünýä ýüzünde millionlap adamyň ömrüne howp salýan jenaýatçylykly biznes işine, neşekeşligiň ýaýradylmagyna, korrupsiýa, zorluk-süteme ýolbaşçylyk etdi diýdi.
Birleşen Ştatlar Guzmanyň tutulmagyna kömek etjek maglumat üçin 5 million dollar baýrak goýupdy. Ol 2001-nji ýylda aňrybaş berk goragly türmeden ýuwulmaly eşikleriň arabasynda gaçyp gutulmagy başarandan soň, rowaýaty neşe liderine öwrülipdi.


text:
Eýran häkimiýetleri Hasan Rohanynyň prezidentlik inaugurasiýasyny dabaraly geçirmek üçin ellerinden gelenini edýärler.
Aýdylyşyna görä, 4-nji awgustda kasam edişlik dabarasyna gatnaşmaga Tährana gelmekleri üçin dünýä liderlerine çakylyk iberilipdir. Ýurduň häkimiýetleri Tährana 200 žurnalistiň gelmegine garaşýandyklaryny mälim etdiler. Olaryň 50 sanysy 16 ýurtdan bolan media neşirleriniň wekilleri.
"Möhüm myhmanlar"
Ýöne, dabara sanlyja gün galandygyna garamazdan, möhüm myhmanlaryň sanawy o diýen uzyn däl. Munuň sebäbi hem Eýranyň iň ýakyn ýaranlarynyň käbirleriniň-de dabara öz döwlet baştutanlaryny ibermezlik kararyna gelendigi.
Eýran resmileriniň aýtmagyna görä, iberilen çakylyklara azyndan 40 döwlet oňaýly jogap beripdir. Geljekleriň arasynda 10 prezident bilen 3 premýer-ministr bar.
Dabarada Orta Aziýa doly wekilçilik edilýär. Regionyň 5 döwletinden 4 prezidentiň Rohanynyň inaugurasiýasyna gatnaşmak üçin Tährana barmagyna garaşylýar. Bular Türkmenistanyň, Täjigistanyň, Gazagystanyň we Gyrgyzystanyň prezidentleri.
Goňşy Owganystan bilen Pakistan hem öz döwlet baştutanlaryny ibererler.
Sanaw şeýle-de Eýranyň baş ýarany Liwanyň we Ermenistanyň prezidentlerini hem öz içine alýar. Onda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň orunbasary Jan Eliasson-da bar.
Ýaranlar
Ýöne bu dabarada Eýranyň ýakyn ýaranlarynyň käbirleriniň, şol sanda Orsýet bilen Siriýanyň-da döwlet baştutanlary bolmaz.
Siriýanyň graždanlyk urşy bilen başagaý prezidenti Başar al-Assad özüniň premýer-ministri Wael Nader al-Halkyny iberjekdigini aýdypdyr.
Prezident Wladimir Putiniň hem öňümizdäki hepdelerde Eýrana sapar etmegine garaşylýar. Ýöne ol Rohanynyň kasam edişlik dabarasyna gatnaşmaz. Orsýete ýa Dumanyň başlygy Sergeý Naryşkin bolar ýa-da Orsýetiň Eýrandaky ilçisi wekilçilik eder.
Eýranyň beýleki ýaranlary bolan Belarus, Wenesuela we Boliwiýa özleriniň kimi iberjekdiklerini entek mälim edenoklar.
Bu dabarada asla bolmajakdygy belliler - Birleşen Ştatlar bilen Ysraýyl. Bular çagyrylanok. Ýewropalylar hem dabaradan gaça durjaga meňzeýärler. Britaniýanyň Daşary işler ministrliginiň aýtmagyna görä, Ýewropa Bileleşiginde ylalaşylan tutum – dabara diňe Eýrandaky diplomatlaryň gatnaşmagy.
Eýranyň öz içinde hem parlament wekilleriniň arasynda kimler çagyrylmaly, kimler çagyrylmaly däl diýen çekişme bar. Wekilleriň käbiri öňki reformaçy prezident Mohammad Hatemi dabarada bolmalymy ýa bolmaly däl diýen soragy orta atdylar. Beýlekiler bolsa öňki prezidentleriň hemmesi bolmaly diýýärler.
Eýranda kasam edişlik dabarasy parlamentde geçýär. Oňa, adat boýunça, resmiler we şol ýerdäki daşary ýurtly diplomatlar gatnaşýarlar. Dabara jemgyýetçilige açyk däl.


text:
Aşgabat, 14.03.2015. “Türkmenportal”.
Nýu-Ýorkda, Türkmenistanyň BMG-däki Hemişelik wekilhanasynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp “tegelek stol” geçirildi. Oňa Türkmenistanyň wagtlaýynça Nýu-Ýorkda ýaşaýan raýatlary, ABŞ-nyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan türkmen talyplary, şeýle hem ýerli habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Bu barada www.un.org. saýty habar berýär.
Ilçi, Türkmenistanyň BMG-niň ýanyndaky Hemişelik wekili A. Ataýew giriş sözünde Türkmen döwletiniň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatynyň 2014-nji ýylyň 20-nji oktýabrynda kabul eden Kararyna laýyklykda, şu ýylyň “Bitaraplyk we parahatçylyk” ýyly diýlip yglan edilendigini belläp geçdi.
A.Ataýew öz çykyşynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň fenomeni, onuň türkmen halkynyň taryhy we däpleri bilen baglanyşygy barada gürrüň berdi.
Çärä gatnaşyjylar Türkmenistanyň öňüni alyş, ekologiýa we gumanitar ugurlara degişli çäreleri we serişdeleri pugtalandyrmaga gönükdirilen diplomatiýa eýerýän daşary syýasatynyň esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy.
“Tegelek stoluň” barşynda özara pikir alyşmalar geçirildi, 2015-nji ýylyň dowamynda “Bitaraplyk we parahatçylyk” ýylyna bagyşlanyp geçiriljek medeni-köpçülik çärelerine degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Çärä gatnaşyjylaryň ählisine “Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň” nyşanlaryny we Türkmenistanyň Bitaraplygyna degişli materiallary özünde jemleýän kitapçalar gowşuryldy.


text:
Birleşen Ştatlarda bir söwda merkezinde bolan atyşykda üç adamyň ölendigi aýdylýar. Metbugatda bir tüpeňli adamyň şenbe güni Baltimor şäheriniň ýanyndaky bir söwda merkezine girip, bir dükanyň iki işgärini atyp öldürendigi habar berilýär.
Dükanyň işgärleri dowla düşüp, bukulmaga ýer gözläp başlanlarynda, tüpeňli adam özüni atýar. Polisiýa bir aýaly we bir erkegi öldüren adamyň şahsyýetini anyklamaga we onuň bu işi näme sebäpden edendigini bilmäge synanýar.
Wepat bolan dükan işgärleriniň ikisem 20 ýaşynda eken.
Soňky günler Amerikada şunuň ýaly ýagdaýda başga-da birnäçe adam öldürildi. Anna güni Günorta Karolinanyň Döwlet uniwersitetinde bir student atylyp öldürildi. Sişenbe güni bolsa, Indianadaky Purdýu uniwersitetinde bir mugallymyň kömekçisi atylyp öldürildi.


text:
Pakistanyň häkimiýetleri şu gün ýurduň demirgazygynda ýene agyr ýagynyň ýagmagy zerarly täze sil heläkçiliginiň ýüze çykmagyndan howatyr edip, ýerli ilaty ewakuasiýa etmek çärelerini dowam etdirýärler.
Şu gün Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani soňky günler ýüz beren sil heläkçiliginde ejir çeken adamlara tizden-tiz gumanitar ýardamlaryň berilmegini sorap, halkara jemgyýetçiligine ýüzlendi.
Ýurduň hökümet resmileri indi iki hepde bäri dowam edýän sil heläkçiliklerinde 15 million töweregi adamyň öz ýaşaýan ýerlerini terk etmäge mejbur bolandyklaryny aýdýarlar.
Birleşen Milletler Guramasynyň ýerli edarasy bu sil heläkçiliklerinde azyndan 1 müň 600 töweregi adamyň ölendigini we 252 müň töweregi ýaşaýyş jaýynyň hem doly weýran bolandygyny aýdýar.
Şu gün Birleşen Ştatlaryň hökümeti Pakistanyň silden ejir çeken ilatyna ýardam üçin 35 million dollar, Awstraliýanyň hökümeti bolsa 9 mllion dollardan gowrak maliýe ýardamyny bermekçidigini mälim etdiler.


text:
Orsýetiň Krasnoýarsk şäheriniň gimnaziýasynyň okuwçysy Matweý Siwinýuk, özüniň okaýan okuw jaýynda “Bütewi Orsýet” partiýasynyň agitasion plakatlaryny ýyrtandygy üçin, gimnaziýanyň direktory bilen bolan gürrüňi ýaşryn wideo ýazga düşürip, ony internete ýerleşdirdi hem birnäçe günüň içinde meşhurlyk gazandy.
Orsýetiň Krasnoýarsk şäheriniň gimnaziýasynyň binalarynda ýurduň dolandyryjy partiýasy bolan “Bütewi Orsýet” partiýasynyň parlament saýlawlaryna hödürlenýän dalaşgärleriniň agitasion plakatlary asyldy. Bu gimnaziýanyň okuwçylarynyň biri Matweý Siwinýuk bu plakatlary ýyrtyp, olaryň käbirlerinde paýyş sözleri ýazyp, öz graždanlyk pozisiýasyny beýan edipdir.
Maglumata görä, Matweý Siwinýuk öz hereketleri üçin gimnaziýanyň direktorynyň kabinetine çagyrylypdyr. Direktoryň Matweýi polisiýa tabşyrjakdygy baradaky haýbat atmalaryna garamazdan, 15 ýaşly okuwçy kanun boýunça syýasy agitasiýalaryň bilim berýän edaralarda geçirilmeýändigini aýdyp, gimnaziýanyň direktory Aleksandra Pronina öz hereketlerini düşündürjek bolupdyr. Direktor hatda Leniniň hem garagolluk edenligi üçin öz döwründe gimnaziýadan kowulandygyny aýdyp, Siwinýugi dek gezmäge çagyrypdyr.
Matweý Siwinýuk bu bolan gürrüňdeşligi gizlinlik bilen mobil telefony arkaly ýazga geçirip, ony “YouTube” internet saýtynda ýerleşdiripdir. Bu gürrüňdeşlikde 15 ýaşly Matweý Siwinýugyň Orsýetiň anyk kanunçylyk aktlaryna salgylanmak bilen, gimnaziýanyň direktoryna okuw jaýynda syýasy agitasiýanyň gadagandygyny düşündiryändigini görmek bolýar.
Bu gürrüňdeşlikde gimnaziýanyň direktory saýlawlara dalaşgärleriň agitasion plakatlaryny: “Agitasiýa däl. Bu diňe dalaşgärleriň terjimehallaryny adamlaryň okamagy üçin asylan plakatlar” diýip, bu yagdaýy ýuwmarlamaga çalyşýar.
15 ýaşly Matweý okuw jaýynda syýasy agitasiýanyň bikanundygyny aýtsa-da, “Bütewi Orsýet” partiýasynyň regional bölüminiň ýokary derejeli wekili Alekseý Dodatko plakatlaryň gimnaziýada asylmagy bikanun däl diýýär.
Dodatko bu wakanyň yzy bilen eden çykyşynda: “Men ýene bir gezek ýuristler bilen maslahatlaşdym. Olar belli bir edaranyň ýa-da guramanyň ýolbaşçysynyň rugsady bilen haýsy-da bolsa bir syýasy reklamany ýerleşdirip bolýar diýdiler” diyip, bu işiň kanuna laýykdygyny subut etmäge çalyşdy.
Şeýle hem, Alekseý Dodatko Matweý Siwinýuk bilen gimnaziýanyň direktorynyň arasyndaky konfliktiň aňyrsynda syýasy däl-de, pedagogiki sebäpleriň ýatandygyny öňe sürdi. Ol Matweý Siwinýuk bilen bagly ýüze çykan konflikte “Bütewi Orsýet” partiýasynyň dahylynyň ýokdugyny nygtady.
Krasnoýarsk Şäher Geneşiniň deputaty Alekseý Seleznew bolsa, bu konfliktiň ilatyň ýurdy dolandyrýan partiýadan ýadandygyna şaýatlyk edýändigini aýdýar diýýär. Ol Azatlyk Radiosynyn Rus gullugyna beren interwýusynda: “Meniň pikirimçe, bizde şeýle gimnaziýanyň okuwçylary köpräk bolsa, onda ýurduň syýasy sistemasy hem has erkin bolardy. Umumy alanyňda bolsa, bu saýlawlar üçin adaty ýagdaý. Ýagny, häkimiýet başyndakylar ýurdy dolandyrýan partiýanyň haýryna administratiw resurslardan peýdalanyp, syýasy bäsleşigi çäklendirýärler” diydi.
Krasnoýarsk şäheriniň Bilim bölüminiň baş administrasiýasynda bu mesele bilen bagly barlag geçirilip, okuwçylaryň gimnaziýanyň direktory bilen gödek gürleşmeginiň kabul ederlikli däldigi aýdylypdyr. Munuň üstesine, Krasnoýarsk ülkesiniň wise-gubernatory Sergeý Ponomorenko hem “Facebook” internet saýtyndaky sahypasynda 15 ýaşly Matweýiň wideo ýazgyda özüni alyp barşyny “agressiw bisowatlylyk hem bihaýalyk” diýip atlandyrypdyr. Yöne Matweý Siwinýugy goldap, onuň wideo ýazgysyna teswir ýazan ýüzlerçe adam Ponomorenkonyň bu garaýşy bilen ylalaşmandyrlar.


text:
German kansleri Angela Merkel migrantlaryň Germaniýa akymy ýurdy “eýeläp, ony öňümizdäki ýyllarda üýtgeder” diýýär.
Merkel bu ugurdan öz pikirini 7-nji sentýabrda geçiren metbugat ýygnagynda mälim etdi. Geçen hepdäniň ahyrynda 20 müň çemesi migrantyň Germaniýa aralaşandygy çaklanylýar.
Germaniýanyň kansleri: “Biz bu üýtgeşmäniň oňaýly bolmagyny isleýäris we biz muny başarjagymyza ynanýarys” diýdi.
Merkeliň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa ýurda gelýän migrant akymy bilen bagly işler üçin 6 milliard ýewro, ýagny 6,7 milliard amerikan dollary möçberinde pul goýbermegi tassyklady.
Emma şol bir wagtda Merkel “raýdaşlyga we bosgunlaryň adalatly paýlanmagyna” çagyryş edip, “[adam] gymmatlyklaryna esaslanýan Ýewropa özüniň kimdigini görkezmelidir” diýdi.
“Hökmany deň paýlamak”
Bu aralykda Parižde Fransiýanyň prezidenti Fransua Ollandyň (Francois Hollande) beren maglumatyna görä, Ýewropa Komissiýasy 120 müň bosgunyň ýaşaýyş jaý bilen üpjün edilmeginiň jogapkärçiligini Ýewropa Bileleşigine agza 28 döwlete “hökmany deň paýlamak” baradaky teklibi hödürlemäge taýýarlanýar. “Bu teklibe laýyklykda, Fransiýanyň paýyna 24 müň migrant düşer” diýip Olland belledi.
Şeýle-de, ol migrantlar bilen bagly emele gelen krizis barada halkara konferensiýanyň Fransiýada geçirilmegini teklip etdi.
Şol bir wagtda Wengriýa Berlini migrant akymynyň artmagyna sebäp bolmakda aýyplapdy we oňa serhet kontrollaryny berkitmek planlaryny tizleşdirmegi üçin basyş edýär.
“Manysy ýok”
7-nji sentýabrda Budapeştde Wengriýanyň diplomatlarynyň üýşmeleňinde çykyş eden wenger premýer-ministri Wiktor Orban: “Biz Ýewropanyň daşky serhetlerini goramagy başarýançak, biziň näçe adamy kabul edip biljekdigimizi gürleşmegimiziň bir manysy ýok” diýdi.
Orban Germaniýa aralaşmaga synanyşýan migrantlaryň öz fiziki howpsuzlygyny üpjün etmäge däl-de, “nemes durmuşyna” ýetmegi isleýändigini aýtdy. Şeýle-de ol, eger migrant akymy dowam etse, onda onuň Ýewropanyň “hristian ýurtlarynyň maddy hal-ýagdaýyna” hem howp salyp biljekdigini sözüniň üstüne goşdy.
Orbanyň bu çykyşlary Siriýadan, Owganystandan we Yrakdan müňlerçe migrantlaryň Germaniýa we Awstriýa gelmegini dowam etdirýän mahalyna gabat geldi. Şol migrantlaryň aglabasy Wengriýanyň üsti bilen Berline we Wena aralaşmaga synanyşýar.
Wengriýa özüniň Serbiýa bilen serhediniň golaýynda täze bosgunlar lagerini döretjekdigini aýdýar. Wengriýa gelýän migrantlaryň aglabasy Türkiýäniň, Gresiýanyň we Makedoniýanyň üsti bilen Serbiýa aralaşýar.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Şowhunly bäsleşik
Baglyga bürenip oturan Gökdere jülgesinde çagalaryň şadyýan seseleri has çasly ýaňlanýar. Bu ýerde hereket edýän ähli amatylyklar döredilen sagaldyş we dynç alyş merkezleriniň ählisinde-de çagalar göwnejaý dynç alyp, saglyklaryny berkidýärler. Sportuň dürli görnüşleri boýunça guralýan bäsleşiklere işjeň gatnaşýarlar. Ine, ýakynda çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezinde Türkmeistanyň Bilim ministrligi,  > Ýaşlar bedenterbiýe-sport gurmasy, Türkmenistanyň Magtymuly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşi, Aşgabat şäheriniň Arçabil etrap häkimligi bilelikde  > atly dynç alyş möwsüminiň birinji tapgyrynyň jemleýji spartakiadasyny geçirdi.
Sportuň ýeňil atletika, basketbol,woleýbol, stol tennisi, şeýle hem küşt ýaly görnüşlerini öz içine alýan spartakiada açylyş dabarasyndan başlandy. Hatara düzelen toparlaryň ýaşajyk türgenleriniň ýüzlerindäki şatlyk alamatlary olaryň dynç almaga, saglygyny berkitmäge döredip berýän ajaýyp mümkinçilikleri üçin Gahryman Arkadagymyza hoşallyklarynyň çäksizliginiň özboluşly beýany boldy. Soňra bu ýere ýygnananlaryň öňünde Türkmenistanyň Nebit-gaz toplumunyň medeni işewürlik merkeziniň  > tans toparynyň ýerine ýetirmeginde aýdym-sazlar ýaňlandy.  > çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezinde hereket edýän  > atly tans toparynyň, şeýle hem sport bilen meşgullanýan ýaş türgenleriň görkezme çykyşlary diýseň täsirli boldy. Şeýle tolgundurujy pursatlardan soň spartakiýada başlandy. Ýörite meýdançada okuwçylar öz çykyş edýän görnüşinde ukyp-başarnygyny görkezdiler. Şunlukda, emin agzalarynyň gelen netijelerine görä  > topary birinji orny eýeledi. Bu ýaryşlary kabul eden merkezde dynç alýan oglan-gyzlar hem çalasynlyk, ezberlik görkezip, ikinji bolmagyň hötdesindden gediler. Üçünji orna bolsa  > topary mynasyp boldy.


text:
Gyrgyzystanyň hökümeti paýtagt Bişkegiň golaýyndaky “Manas” howa meýdanyna gözegçiligi Orsýete tabşyrmagynyň ähtimaldygyny aýtdy.
Çarşenbe güni Orsýetiň delegasiýasynyň gyrgyz resmileri bilen gol çeken ilkinji ylalaşygy aeroportyň eýeçiligine degişli. Bu howa meýdany häzirki wagtda NATO-nyň goşunlary we ýükleri üçin tranzit merkezi, şeýle-de ABŞ-nyň harbylarynyň ýerleşýän ýeri hökmünde ulanylýar.
Gyrgyzystanyň Energiýa ministriniň orunbasary Raimbek Mamyrowyň penşenbe güni Bişkekde žurnalistlere aýtmagyna görä, Orsýetiň döwlet gözegçiligindäki “Rosneft” nebit kompaniýasy Manasyň täzelenmegine 1 milliard dollar möçberde pul ýatyrmaga, muňa derek aeroportyň eýeçiliginiň 51% paýyna eýe bolmaga taýýarlyk bildirdi.
Gümrük gullugynyň müdiri Andreý Belyaminow Orsýetiň Gyrgyzystana sapar eden resmi toparyna ýolbaşçylyk edýär. Geçen ýylda Gyrgyzystanyň parlamenti NATO-nyň tranzit merkezini 2014-nji ýylyň 11-nji iýulyna çenli ýapmak kararyny yglan etdi.


text:
2-nji fewralda Ruhyýet köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek baradaky konstitusion toparyň mejlisi geçirildi. Mälim bolşy ýaly, bu topar döwlet Baştutanymyzyň Permanyna laýyklykda 2014-nji ýylyň maý aýynda konstitusion özgertmeleri durmuşa geçirmek we ýurdumyzyň Esasy Kanunyny Türkmenistany syýasy we durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň häzirki zaman talaplaryna laýyk getirmek maksady bilen döredildi.
Mejlisi açyp we onuň gün tertibini yglan edip, döwlet Baştutany häzirki döwürde döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleri kanunçylyk taýdan berkitmegiň örän möhüm wezipe bolup durýandygyny aýtdy. Şu wezipeden ugur alyp, biz Esasy Kanunymyzy dünýä ölçeglerine we döwrüň talaplaryna laýyk getirmek üçin 2014-nji ýylda konstitusion özgertmeleri geçirip başladyk diýip belledi. Häzire çenli bu ugurda köp işer edildi. Bu işler häzir hem dowam edýär.
Geçirilen bu işleri nazara alyp, biz şu gün ýurdumyzyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek bilen bagly esasy meseleleri ýene-de bir gezek ara alyp maslahatlaşmagy makul bildik diýip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow konstitusion toparyň agzalaryna çykyş etmegi teklip etdi.
Mejlisde Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow, Ýokary kazyýetiň başlygy B.Çaryýew, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynyň direktory G.Hallyýew, Türkmenistanyň Baş prokurory A.Hallyýew, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň başlygy K.Babaýew, Türkmenistanyň adalat ministri B.Muhamedow, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa dagylar çykyş edip, ýurduň Esasy Kanunyna möhüm özgertmeleri girizmek barada alnyp barylýan işler, halkdan gelip gowuşýan teklipler barada aýtdylar.
Türkmenistanyň Prezidenti konstitusion toparyň agzalarynyň çykyşlaryny diňläp, olara maksatnamalaýyn çykyş bilen ýüzlendi we ýurdumyzyň Esasy Kanunyny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň ileri tutulýan maksatlary hem-de wezipeleri barada durup geçdi.
Esasy Kanunymyzyň rejelenen görnüşiniň taslamasynda anyk kadalary özünde jemleýän maddalaryň 143-si bolup, şolaryň 28-si täze maddalardyr. Olaryň 80-si bolsa, täze kadalar goşulan ýa-da üýtgedilen maddalar bolup durýar diýip, Türkmenistanyň Prezidenti öz çykyşynda aýtdy.
Mejlisiň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça Konstitusion toparyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň taslamasyny makullamak we ähli halkyň ara alyp maslahatlaşmagy üçin hödürlemek hakyndaky” Karara gol çekdi.


text:
Şu ýylyň başynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň janyna kast etmäge taýýarlyk görenlikde aýyplanyp, Ukrainada tussag edilen Adam Osmaýewiň Gürjüstandan syýasy gaçybatalga soramagynyň mümkindigi aýdylýar.
Çarşenbe güni Adam Osmaýewiň nikalaşmadyk aýaly Amina Okuýewa ukrain telewideniýesine beren interwýusynda öz ýanýoldaşyna Gürjüstanyň gaçybatalga bermedik halatynda, onuň Finlýandiýadan gaçybatalga soramagynyň mümkindigini aýtdy.
Çeçen milletinden bolan Adam Osmaýew şu ýylyň fewralynda Ukrainanyň Odessa şäherindäki bir kwartirada elde ýasalan bombanyň tötänleýin partlamagynyň yzýany tussag edilipdi.
Şol tötänleýin partlamada onuň ýaranlarynyň biri ölüp, beýleki biri agyr ýaralanypdy. Orsýetiň häkimiýetleri Adam Osmaýewiň Orsýete ekstradisiýa edilmegini isleýär.


text:
«Associated Press» habar gullugynyň baýry žurnalisti Tom Kent Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň prezidenti wezipesine bellenildi.
Kent AP habar gullugynyň düzüminde 40 ýyldan gowrak işledi, Moskwada býuro başlygy, halkara redaktor, dolandyryjy redaktoryň orunbasary, standartlar redaktory bolup işledi.
Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň direktorlar geňeşiniň başlygy Jef Şel 10-njy iýunda bu habary yglan edip, Kentiň «digital habar ýaýrawynda geçen ýoluna we bileleşip ýolbaşçylyk etmek usulyna» ýokary baha berdi.
Azat Ýewropa/Azatlyk radiosy ABŞ tarapyndan maliýeleşdirilýän bäş radiogepleşikler guramasynyň biribolup, onuň missiýasy dünýä ýüzünde demokratiýa we söz azatlygyna goldaw bermekden ybarat.


text:
Günorta Amerika
Günorta Amerika (isp. América del Sur, Sudamérica, Suramérica, port. América do Sul, iňl. South America, niderl. Zuid-Amerika, fr. Amérique du Sud, guar. Ñembyamérika, keç. Urin Awya Yala, Urin Amerika) — Amerikada günorta kontinent, ol esasan Ýer planetasynyň Günbatar we Günorta ýarymşarlarynda ýerleşýär, şeýle-de bolsa, kontinent az-kem Demirgazyk ýarymşarda hem ýerleşýär. Onuň kenarlaryny günbatarda Ýuwaş okean, gündogarda — Atlantik okean ýuwýar, ol demirgazykda Demirgazyk Amerika bilen araçäkleşýär. Iki Amerikanyň arasyndaky serhet Panama gury ýer zolagyndan we Karib deňzinden geçýär.
- Argentina
- Boliwiýa
- Braziliýa
- Çili
- Kolumbiýa
- Ekwador
- Fransuz Gwiana
- Gaýana
- Paragwaý
- Peru
- Surinam
- Trinidad we Tobago
- Urugwaý
- Wenesuela
- ↑ Footnote tekstini şu ýere giriziň


text:
Awstriýa we onuň Balkan goňşulary serhet gözegçiligini güýçlendirmek barada ylalaşdylar we öz serhetlerini doly ýapmagynyň ähtimaldygyny duýdurdylar.
24-nji fewralda Wenada geçirilen duşuşykda Ýewropa Bileleşiginiň agza döwletleriniň ministrleri ýörite deklarasiýa ýaýratdylar. “Migrantlary we bosgunlygy sorap ýüz tutýan köp sanly adamlary hasaba almak mümkin däl”, diýlip dokumentde bellendi we çäklendirmeleriň howpsuzlygy üpjün etmek üçin zerurdygy aýdyldy.
Şeýle-de 19 maddadan ybarat dokumentde “Günbatar Balkanlaryň üstünden geçýän migrasiýa akymy çäklendirilmeli” diýlip bellenýär.
Deklarasiýada başpena almaga real mümkinçiliklere eýe bolan adamlar üçin hasaba durmak boýunça umumy şertleriň bolmalydygy aýdylýar we ÝB-niň agza ýurtlarynyň umumy şertlere laýyk gelmeýänleri kabul etmeli däldigi aýdylýar.
Awstriýa ýakynda öz serhetlerinde başpena soraýan adamlardan kabul edilýänleriň sanyny 80 adama çenli çäklendirdi we öz giňişliginden geçmäge rugsat berilýän adamlaryň sanyny hem azaltdy.


text:
Donald Trapmyň geçiş toparynyň metbugat geňeşçisiniň öňe sürmegine görä, ol "hiç haçan" dini ynanjy boýunça adamlaryň aýratyn hasaba alynmagy barasynda "çagyryş etmändir". Ýöne muňa garamazdan, ABŞ-yň täze saýlanan prezidentiniň hut şeýle sözler aýdandygyny görkezýän wideo ýazgylar bar.
"Dogry däl"
Trampyň geçiş toparynyň aragatnaşyk boýunça müdiri Jason Miller golaýda täze dolandyrylşygyň ABŞ-a barýan musulmanlaryň aýratyn hasaba alynmagy baradaky habarlara jogap beripdir. Jogap beýannamasynda şeýle diýilýär:
"Täze saýlanan prezident Tramp hiç haçan adamlary dini ynançlaryna görä aýratyn hasaba almak ýa-da şeýle esasda bir ulgam döretmek barasynda çagyryş etmedi we muny etdi diýmek dogry däldir.
Terrorçylykly işleriň agdyklyk edýän ýurtlaryndan barýan daşary ýurtlularyň aýratyn hasaba alynmagy Buş we Obama dolandyrlyşyklary wagtynda bar bolan bir kada. Bu kada howpsuzlyk we kanun goraýjy guramalaryň ýurdumyzyň durnuklylygyny goramagyna kömek etdi. Täze saýlanan prezident kasam kabul edenden soň, özüniň bu ugurdaky tagallalaryny halk köpçüligine ýetirmegi göz öňünde tutýar".
Ýöne jenap Milleriň beýannamasy 2015-nji ýylyň noýabr aýynda, Aýowa ştatynyň Nýuton şäherinde kampaniýa çäresi mahalynda düşürilen wideo ýazgyda aýdylanlara doly gabat gelmeýär.
"Elbetde, muny amala aşyrardym"
Wideo ýazgyda "NBC News" telekanalynyň žurnalistiniň musulmanlar baradaky hasabat ýygyndysynyň döredilip-döredilmejekdigi barada beren sowalyna Tramp şeýle diýipdir: "Elbetde, men muny amala aşyrardym. Elbetde".
Žurnalistiň "Musulmanlar ol hasabat ýygyndysyna kanun esasynda hasaba durmaly bolarmy?" diýen soragyna Tramp şeýle jogap berýär: "Olar muny hökman edäýmeli". Aradan az salym geçensoň ol sözleriniň üstüni şeýle ýetirýär: "Hasabat ýygyndysyndan daşaryn hem köp görnüşli ulgamlar bolmalydyr. Biziň dürli ulgamlarymyz bolmaly".
Ol wideo ýazgy şol wagt giňden ýaýrapdyr we Amerikanyň yslam gatnaşyklary geňeşi (CAIR) bilen bilelikde, Trampyň syýasy bäsdeşleri, şol sanda J. Buş we Hillary Klinton tarapyndan hem berk ýazgarylýar.
Wideo ýazgydan soň žurnalist Trampdan musulmanlaryň aýratyn hasaba alynmagy bilen milletparaz Germaniýada ýahudylaryň hasaba alynmagynyň arasyndaky aratapawudy soraýar. Tramp oňa: "Aratapawudy özüň bilýäň" diýip jogap berýär.
Žurnalist soragyny gaýtalaýar welin, Tramp oňa ýene şeýle jogap berýär: "Belki, aratapawudy özüň aýdarsyň?"
Geňeşçileri aýratyn hasaba almakdan söz açýar
Trampyň bu hereketiniň sarkazmdygyny ýa-da onuň dogrydanam sowala jogap berip bilmän şeýle gürländigini aýtmak ikuçly. Onuň wekilleri hem meselä derrew düşündiriş bermeýärler.
Täze prezidentiň geçiş toparynyň geňeşçisi, migrantlara garşy berk syýasatyň tarapdary Kris Kobaç bolsa, Tramyň geňeşçileriniň göçüp gelýän musulmanlaryň aýratyn hasaba alynmagy barasynda pikirlenýändigini aýdypdyr.
"Amerika ugrundaky adamlar" atly tagallaçy toparyň baştutany Michael Keegansa hem: "Ikinji Jahan urşy mahalynda asly ýapon bolan amerikalylaryň tussag edilmegi döwletimiziň taryhyna basylan biabraýçylykly elhenç tagmadyr. Ähli gatlaklarda jogapkär orunlary eýelän respublikançylar biziň musulmanlarymyzy ýa-da haýsam bolsa başga bir azlygy nyşana almak bilen ýene şeýle biabraýçylygyň gaýtalanjakdygyny ýaňzydýan çykyşlary etmekden gaça durmaly däldir... Donald Trampyň kampaniýa mahalynda musulmanlary aýratyn hasaba almak barasynda söz bermegi esasy kanuna we amerikan ähliumumy gymmatlygyna gabat gelmeýän hereketdir".


text:
Aşgabat, 02.03.2015. “Türkmenportal”.
23 ýyl mundan ozal 2-nji martda Garaşsyz Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň doly hukukly agzasy boldy. Şol günden başlap hem BMG bilen ysnyşykly we köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk başlandy, soňra 1995-nji ýylda milletler bileleşigine agza ýurtlar Türkmenistana Bitaraplyk derejesini bermek hakyndaky teklibi biragyzdan goldadylar.
2007-nji ýylda Aşgabatda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň açylmagy “Açyk gapylar” syýasatyny ýöredýän Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky gatnaşyklary has-da baýlaşdyran waka boldy.
2011-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Ženewadaky bölüminde Türkmenistanyň hemişelik wekilçiligi açyldy.
Birleşen Milletler Guramasy Türkmenistanda diňe bir sebitde däl, eýsem, bütin dünýäde parahatçylygy berkitmäge uly goşant goşýan ynamdar we jogapkärli hyzmatdaşy görýär. Bu Türkmenistanyň ýöredýän öňdengörüjilikli içeri we daşary syýasaty bilen doly esaslandyrylandyr.
www.turkmenembassy.ru saýtynyň maglumatlary boýunça taýýarlanyldy.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad 21 agzadan ybarat kabinet ministrleriniň sanawyny çarşenbe güni giçlik parlamente hödürledi.
Öňden hem garaşylşy ýaly, şol sanawda, Daşary işler ministri Manuçer Mottakiniň ady ýene Daşary işler ministrligi wezipesi üçin teklip edilipdir.
Ilkinji gezek üç zenanyň ady hem sanawa goşulypdyr. Eger bu teklip parlament tarapyndan tassyklansa, olar Bilim, Saglyk we Sosial işleri boýunça ministri wezipelerine bellenerler.
Şeýle-de olaryň ady tassyklanan ýagdaýynda, Eýran Yslam rewolusiýasyndan soňra, zenanlara ministr hökmünde wezipe beriljek ilkinji pursat bolar.
Iýunda geçen dartgynly saylawdan soňra, bu sanawa ady goşulan käbir adamlar barada ylalaşmazlygyň ýüze çykmagynyň mümkindigi aýdylýar.
Parlamentiň spikeriniň orunbasary Mohammad Reza Bahonaryň aýtmagyna görä, hödürlenen adamlardan azyndan 5 kandidatiň parlament tarapyndan ret edilmegi mümkin.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaý dört günlük resmi sapar boýunça Waşingtona barýar. Ol bu saparynyň dowamynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama, Döwlet sekretary Hillary Klinton we Goranmak ministri Robert Geýts bilen duşuşar.
Geçen ýyl Owganystanda bolan saýlawlarda galplyklara ýol berlendigini we şol bidüzgünçiliklere daşary ýurtly wekilleriň gatnaşanlygyny aýdyp günbatary tankyt edenden soň, bu Karzaýyň Waşingtona edýän ilkinji saparydyr.
Karzayýň bu baradaky pikirleri Waşingtonyň gaharyny getiripdi.
ABŞ-nyň Owganystana müňlerçe goşmaça harby ibermegi planlaşdyrýan häzirki pursatynda Karzaý bilen amerikaly ýolbaşçylaryň arasynda çarşenbe güni Ak Tamda boljak duşuşygyň gaty möhümdigi aýdylýar.
Owganystanyň prezidentiniň metbugat wekili geçen hepde eden çykyşynda Karzayýň etjek bu saparynyň uly ähmiýete eýedigini aýdypdy.


text:
ABŞ-da jenaýatçy toparyň 44 agzasyna günä bildirildi. Kanun goraýjy organlaryň maglumatyna görä, olar medisina atiýaçlandyryş galplyklary bilen meşgullanypdyr.
Günä bildirilenleriň köpüsi Ermenistanda doglan. Toparyň ýolbaşçysy 1996-njy ýylda bosgunlyk durumyny alan Armen Kazarýan. Derňew materiallarynda ol “kanuny ogry” diýlip görkezilipdir.
Nýu-Ýorkda we Los-Anjelesde ýerleşen jenaýatçy toparyň alyp baran işinden ýeten zyýan ýüz million dollardan agdyk.
Garrylara kömek bermegi maksat edinen “Medicare” federal programmasynyň çäklerinde galplygyň şunuň ýaly uly möçberi bilen ilkinji gezek ýüzbe-ýüz bolandyklaryny amerikan häkimiýetleri nygtaýarlar.


text:
Latwiýaly alym özi tarapyndan özleşdirilen mildronat ýa-da meldoniýum diýlip bilinýän derman serişdesini ulanmaklygyň "doping" diýlip atlandyrylmaly däldigini aýdýar. Şu hepde tennis ýyldyzy Maria Şarapowa, Bütindünýä Anti-Doping agentliginiň (WADA) bu derman serişdesini “doping” diýip hasaba alandygyna garamazdan, ulanandygyny boýun aldy. Şondan soň bu derman serişdesiniň ady halkar metbugatynda peýda boldy.
Iwars Kalwins türgenleriň bu serişdäniň, ýagny ýürekdäki gan aýlanşygy tizleşdirýän dermanyň ulanmagyny goldap çykyş etdi. Ol bu dermanyň kuwwaty artdyrman, eýsem türgenler öz bedenine çenden aşa basyş eden mahaly, ýüregiň çalt urmak howpuny we beýleki kordiologiki problemalary azaldýandygyny aýtdy.
Mildronat ýa-da meldoniýum diýlip bilinýän derman serişdesi.
“Sözüň doly manysynda aýdylanda Mildronat doping däldir” diýip, 9-njy martda Kalwins Azatlyk radiosynyň Rus gullugyna habar berdi. Kalwins muny, Şarapowa dermany maşgala lukmanynyň beren maslahaty esasynda ulanandygyny we bularyň “nädogry EKG netijeleri” we “süýjülik keseliniň alamatlary” bolup biljekdigini aýdanyndan iki gün soň aýtdy. Taryhda iň köp pul gazanýan zenan tennisçisi bolan 28 ýaşly rus zenany Şarapowa sport bilen meşgullanmakdan mahrum edilmek ähtimallygy we million dollarlyk sponsorlaryny ýitirmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
WADA 2015-njy ýyl boýunça eden gözlegleri we barlaglaryna esaslanyp, 7-nji martda ýörite raport ýaýratdy. Raportda bu derman serişdesiniň “türgenler tarapyndan kuwwatyny artdyrmak maksady bilen ulanylandygyna subutnama” bardygy aýdylýar. Ýöne bu aýdylanlar Kalwinsiň garaýşyna gabat gelmeýär.
Ozalky Sowet Soýuzynda bu derman ýürek keselleriniň bejergisinde ulanylýar we ol giňden ýaýran derman serişdesidir. Şeýle-de, bu dermanyň esgerler we ýokary derejeli türgenler tarapyndan hem ulanylýandygy aýdylýar.
Latwiýaly derman öndüriji hem-de "Grindeks" kompaniýasynyň eýesi we müdiri Kirows Lipmans 2011-nji ýylda eden çykyşynda meldoniýumyň türgenler arasynda gaty meşhurdygyny hem-de rus we latwiýaly hokkeý oýunçylary tarapyndan giňden ulanylýandygyny gürrüň beripdi.
Karwins 1984-nji ýylda hasaba alnan bu dermanyň, ozalky Sowet Soýuzynda ýürek-damar bejergisi üçin ulanylýan “iň esasy” dermanlardan biridigini aýtdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti wezipesine Respublikan partiýasynyň dalaşgäri Donald Trump öz bäsdeşi Hillari Klintonyň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýaly garşydaşlary bilen gidişmäge ukypsyzdygyny aýtdy.
“Hillari Orsýet bilen berk oýnamagy gowy görýär. Putin oňa seredýär we gülýär” diýip, Trump 6-njy sentýabrda Wirginiada geçiren kampaniýasynyň dowamynda aýtdy.
Trump Klinton babatyndaky bu çykyşyny demokratlaryň ony Orsýeti kiber hüjümler arkaly ABŞ-nyň saýlawlaryna goşulyşmaga ündemekde aýyplamagynyň yzýany etdi.
Klinton bilen bilelikde saýlawlara gatnaşyp, wise-prezident wezipesine dalaş edýän Timoti Kaine Klintonyň Putin bilen “berk gepleşiklerde” “ýüzbe-ýüz” durup bilýändigini eýýäm subut edendigini aýtdy.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow ABŞ-nyň iki kandidatynyň Orsýet boýunça edýän özara çykyşlaryny “gülkünç” diýip atlandyrdy.


text:
Ermenistan Orsýet firmasynyň eýeçiligindäki elektrik kärhanasyna 126 müň dollar jerime saldy.
Ýerewanyň döwlet düzgünleşdirijileriniň sözlerine görä, bu firma sarp edijileriň hukuklaryny bozupdyr.
8-nji iýulda Ermenistanyň elektrik kärhanasyna garşy görlen çäre Ýerewanda we beýleki ermeni şäherlerinde toguň 17 prosente golaý gymmatladyljagy zerarly guralýan protestlere gabat geldi.
Elektrik kompaniýasynyň işiniň nädogry dolandyrylýandygy barada ýaýran habarlar bilen bilelikde, ermenileriň köpüsi özlerini korrupsiýanyň we rus oligarhlarynyň pidasy hasaplaýarlar.


text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Öri meýdanlary hakynda
Şu Kanun öri meýdanlaryny durnukly dolandyrmagyň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär we öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak, olaryň ekologik, ykdysady we serişde potensialyny ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirýär.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Şu Kanunda ulanylýan esasy düşünjeler
Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) öri meýdanlary ýa-da peýdalanylýan öri meýdan ýerleri — döwlet eýeçiliginde durýan we mal bakmak hem-de beýleki maksatlar üçin peýdalanylýan, oba hojalyk maksatly ýerleriň düzümine girýän ýerler;
2) öri meýdanlarynyň baýlyklary — belli bir öri meýdan ýer böleginiň önümliligini kesgitleýän ot, gyrymsy agaç we beýleki ösümlikleriniň gorlary;
3) öri meýdanlarynyň düzümine girýän obýektler — suwlulandyryş desgalary (guýular, dik guýular, suw sorujy beketler, suw geçirijiler we beýleki desgalar), ýollar, köprüler, mal sürlüp geçirilýän ýollar, agyllar we mallary suwa ýakmak hem-de olaryň dynç almagy üçin daşyna germew aýlanan ýerler, çopanlaryň wagtlaýyn ýaşamaklary üçin ýerler, şeýle hem mal bakmak üçin zerur bolan beýleki gozgalmaýan emläk;
4) öri meýdanlarynyň göterijilik sygymy — öri meýdanlarynda öri meýdan baýlyklaryna we ekologik ýagdaýyna zyýan ýetirmezden bakylyp bilinjek, ýeriň meýdan birligine düşýän mallaryň baş sanynyň mukdary;
5) mal sürlüp geçirilýän ýollar — mallary öri meýdanlarynyň beýleki ýerlerine sürüp äkitmek ýa-da mallaryň öri meýdanlaryň arasynda hereket etmekleri üçin niýetlenilen, öri meýdanlarynyň bölekleri;
6) öri meýdanlaryny peýdalanyjylar — öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugyna eýe bolan Türkmenistanyň ýuridik şahslary;
7) öri meýdanlarynyň kärendeçileri — öri meýdanlaryny kärendesine almak hukugyna eýe bolan, Türkmenistanyň ýuridik we fiziki şahslary;
8) öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşigi — belli bir çäkde ýaşaýan hem-de bilelikde mal bakýan we (ýa-da) öri meýdanlaryny beýleki maksatlar üçin peýdalanýan mal eýeleri tarapyndan, öri meýdanlaryny bilelikde dolandyrmak we peýdalanmak maksady bilen döredilen jemgyýetçilik birleşigi;
9) çekene — mallary bilelikde bakmak maksady bilen ýuridik şahsy döretmezden döredilen mal eýeleriniň birleşigi;
10) öri meýdanlarynyň peýdalanylyşyny düzgünleşdirmek boýunça topar — özüniň garamagyndaky çäkde ýerleşýän öri meýdanlarynyň rejeli peýdalanylmagy we goralmagy bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirmek maksady bilen ýerli öz-özüňi dolandyryş edarasy ýa-da öri meýdanlaryny peýdalanyjylar tarapyndan düzülýän topar;
11) öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasy — öri meýdanlarynyň durnukly peýdalanylmagyny üpjün etmek üçin zerur bolan maglumatlary özünde jemleýän resminama;
12) peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini goramak — öri meýdanlarynyň serişde potensialynyň rejeli peýdalanylmagyna, gowulandyrylmagyna we goralyp saklanylmagyna, öri meýdanlarynyň zaýalanmagynyň, ýok edilmeginiň ýa-da olara beýleki zyýanly täsirleriň ýetirilmeginiň öňüni almaga gönükdirilen çäreleriň toplumy;
13) öri meýdanlaryny gowulandyrmak —
öri meýdanlarynyň serişde potensialyny we önümliligini ýokarlandyrmaga, topragyň hasyl berijiligini artdyrmaga we öri meýdanlaryny suwlulandyrmaga gönükdirilen çäreleriň toplumy;
14) öri meýdanlarynyň başga maksatlar üçin peýdalanylmagy — öri meýdanlarynyň, mal bakmakdan başga, olara degişli bolan, ýöne olar bilen çäklenmeýän, aw awlamak, balaryçylyk, derman ösümliklerini, miweleri we ir-iýmişleri ýygnamak, bede taýýarlamak, syýahatçylyk we raýatlaryň dynç almagy ýaly beýleki maksatlar üçin peýdalanylmagy;
15) öri meýdanlarynyň döwlet monitoringi —
öri meýdanlaryny durnukly dolandyrmak maksady bilen öri meýdanlarynyň peýdalanylmagy, öri meýdanlarynyň ýagdaýyna baha berilmegi we çaklanylmagy netijesinde ýüze çykýan, bolup geçýän üýtgeşmelere gözegçilik ediş ulgamy;
16) öri meýdanlarynyň döwlet hasaba alnyşy — öri meýdanlarynyň tutýan meýdany, ýerleşişi we araçäkleri hem-de degişli döwürde olar bilen bolup geçýän üýtgeşmeler barada maglumat;
17) öri meýdanlaryny tükelleme (inwentarizasiýa) — öri meýdanlarynyň ýagdaýyny ýazyp teswirlemek, kartalaşdyrmak hem-de mukdar we hil görkezijilerini kesgitlemek boýunça işleriň toplumy;
18) öri meýdanlarynyň geobotaniki barlaglary — öri meýdanlarynyň önümliligini, ot örtüginiň gurluşyny we düzümini, onuň gögerýän ýerlerini, mallaryň dürli görnüşlerini bakmak üçin öri meýdanlaryny peýdalanmak mümkinçiligini, öri meýdanlarynyň ot we gyrymsy agaç ösümlikleriniň hilini hem-de onuň gorlaryny, şeýle hem bar bolan suw çeşmelerine görä öri meýdanlaryny peýdalanmagyň häsiýetini, mal sürlüp geçirilýän ýollary we öri meýdanlaryny döwürleýin peýdalanmak mümkinçiligini kesgitlemek maksady bilen geçirilýän barlaglar.
2-nji madda. Öri meýdanlary hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy
1. Öri meýdanlary hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan hem-de öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we gorap saklamak babatda gatnaşyklary düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybaratdyr.
2. Türkmenistanyň tokaý gaznasynyň ýerlerinde we aýratyn goralýan tebigy çäklerde mal bakmak bilen baglanyşykly gatnaşyklar, Türkmenistanyň degişli kanunçylygy arkaly düzgünleşdirilýär.
3. Şu Kanunyň düzgünleriniň, şu maddanyň 2-nji böleginde görkezilen ýerleriň toparlarynyň hukuk düzgünine çapraz gelmeýänligine görä, bu düzgünler olar babatda ulanylýar.
4. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda göz öňünde tutulanlardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Öri meýdanlary hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň wezipeleri
Öri meýdanlary hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň wezipeleri öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak, gowulandyrmak we gorap saklamak bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirmek, şeýle hem peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini peýdalanyjylaryň we kärendeçileriň hukuklaryny goramak bolup durýar.
4-nji madda. Öri meýdanlary hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň esasy ýörelgeleri
Öri meýdanlary hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy şu aşakdaky esasy ýörelgelere esaslanýar:
1) öri meýdanlarynyň rejeli peýdalanylmagyny we gowulandyrylmagyny üpjün etmek;
2) peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň goralmagyny üpjün etmek;
3) Türkmenistanyň ýuridik we fiziki şahslary üçin öri meýdanlarynyň elýeterliligi;
4) öri meýdanlarynyň rejeli peýdalanylmagyny, gowulandyrylmagyny we goralmagyny ykdysady taýdan höweslendirilmegi;
5) öri meýdanlarynyň peýdalanylyşyna we goralyşyna gözegçilik;
6) öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda kadalaşdyrmak;
7) öri meýdanlaryny peýdalanmak bilen bagly çäreler geçirilen mahalynda aýanlyk, raýatlaryň öri meýdanlarynyň peýdalanylyşy we goralyşy hakynda maglumatlary almaga bolan hukugy;
8) raýatlaryň we jemgyýetçilik birleşikleriniň öri meýdanlaryny goramak boýunça çäreleriň amala aşyrylmagyna, durmuşa geçirilmegi öri meýdanlarynyň ýagdaýyna oňyn täsir edip biljek çözgütleriň taýýarlanylmagyna Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde gatnaşmagy;
9) öri meýdanlaryna ýaramaz täsirleriň netijesinde, olara ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagy;
10) öri meýdanlary hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulandygy üçin jogapkärçilik;
11) öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak babatda halkara hyzmatdaşlygy.
5-nji madda. Öri meýdanlaryna eýeçilik hukugy
1. Öri meýdanlary döwlet eýeçiligi bolup durýarlar, onuň goragy astynda bolýarlar we hususy eýeçilige berlip bilinmeýär.
2. Öri meýdanlary şu Kanun we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen kesgitlenilýän şertlerde we tertipde diňe peýdalanmaga hem-de kärendesine berlip bilner.
6-njy madda. Öri meýdan ýerleri
1. Öri meýdan ýerleri oba hojalyk maksatly ýerleriň düzümine girýärler.
2. Öri meýdan ýerleriniň düzümine mal bakmak üçin peýdalanylýan ýerler, şeýle hem mal sürlüp geçirilýän ýollar, kommunikasiýalar, ýata suwly howdanlar, guýular, suw geçirijiler, gurulmalar we öri meýdan hojalygyny alyp barmak üçin zerur bolan beýleki desgalar bilen eýelenen ýerler girýärler.
7-nji madda. Öri meýdanlary üçin berilýän ýerleriň beýleki toparlary
1. Mal bakmak üçin öri meýdan hökmünde Türkmenistanyň tokaý gaznasynyň ýerleri, aýratyn goralýan tebigy ýerleriň aýratyn bölekleri we beýleki toparlara degişli ýerler bölünip berlip bilner.
2. Türkmenistanyň tokaý gaznasynyň çägindäki mal bakmak üçin ýaramly ýerler, tokaý hojalygyny alyp barmagyň maglumatlaryna görä bölünip berilýär we Türkmenistanyň tokaý kanunçylygynda bellenilen tertipde peýdalanylyp bilner.
8-nji madda. Öri meýdan ýerlerini ýerleriň beýleki toparlaryna geçirmek we öri meýdan ýerlerini almak
1. Öri meýdan ýerlerini oba hojalyk zerurlyklary bolmadyk hajatlar üçin ýerleriň beýleki toparlaryna geçirilmegine aýratyn ýagdaýlarda, Türkmenistanyň ýer hakyndaky kanunçylygynda we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynda kesgitlenilýän tertipde ýol berilýär.
2. Öri meýdan ýerleriniň döwlet ýa-da jemgyýetçilik zerurlyklary üçin alynmagy Türkmenistanyň ýer hakyndaky kanunçylygyna laýyklykda geçirilýär.
3. Öri meýdan ýerleriniň ýerleriň beýleki toparlaryna geçirilmegi we şu maddanyň 1-nji hem-de 2-nji böleklerinde göz öňüne tutulan esaslarda ýuridik we fiziki şahslara berlen öri meýdan ýerleriniň alynmagy, görkezilen ýuridik we fiziki şahslar habarly edilende, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda elden giderilen peýdany goşmak bilen ähli zyýanlaryň doly möçberde öweziniň dolunan şertinde ýerine ýetirilip bilner.
9-njy madda. Öri meýdanlarynyň toparlary
Öri meýdanlary şu aşakdaky toparlara bölünýärler:
1. Ýerleşýän ýerleri boýunça:
1) çöldäki;
2) dag etegindäki;
3) dagdaky.
2. Peýdalanylýan wagty boýunça:
1) ýylyň dowamynda;
2) möwsümleýin.
3. Suw bilen üpjün ediliş derejesi boýunça:
1) suwlulandyrylan;
2) suwlulandyrylmadyk.
4. Peýdalanylyşynyň görnüşi boýunça:
1) uzak örüler;
2) ilatly ýerlere golaý ýerleşýän.
II BAP. ÖRI MEÝDANLARYNY PEÝDALANMAK WE GORAMAK BABATDA DÖWLET DOLANDYRYŞY
10-njy madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda döwlet dolandyryşyny amala aşyrýan edaralar
1. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda döwlet dolandyryşy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda ygtyýarlandyrylan döwlet edaralary, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda ygtyýarlandyrylan döwlet edaralaryna şu aşakdakylar degişlidir:
1) öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda ygtyýarlandyrylan döwlet edarasy (mundan beýläk — ygtyýarlandyrylan edara);
2) ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasy;
3) tebigaty goramak babatda döwlet dolandyryşynyň ygtyýarlandyrylan edarasy.
11-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlyklary
Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) döwlet maksatnamalaryny tassyklaýar;
3) öri meýdanlaryny peýdalanmagyň we kärendesine bermegiň tertibini tassyklaýar;
4) peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň umumy dolandyryşyny amala aşyrýar, döwlet dolandyryş edaralarynyň, kärhanalaryň, edaralaryň we guramalaryň işlerini utgaşdyrýar;
5) Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenen tertipde we şertlerde, döwlet we jemgyýetçilik zerurlyklary üçin, peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini almak hakynda çözgüt kabul edýär;
6) peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň Türkmenistanyň welaýatlarynyň arasynda täzeden paýlamagy amala aşyrýar;
7) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýär.
12-nji madda. Ygtyýarlandyrylan edaranyň ygtyýarlyklary
1. Ygtyýarlandyrylan edara:
1) öri meýdanlaryny durnukly dolandyrmak, öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak babatda döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak boýunça döwlet maksatnamalaryny işläp taýýarlaýar we ýerine ýetirilmegini üpjün edýär;
3) ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasy bilen bilelikde öri meýdanlaryny peýdalanmagyň tertibini işläp taýýarlaýar;
4) öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak barada we goramak hakynda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny işläp taýýarlaýar hem-de kabul edýär;
5) öri meýdanlaryny gowulandyrmak, öri meýdan infrastrukturasynyň obýektlerini ösdürmek boýunça çäreleri geçirýär, öri meýdanlarynyň çakdan aşa ulanylmagyna we zaýalanmagyna ýol bermezlik boýunça çäreleri görýär;
6) öri meýdanlarynyň obýektleriniň infrastrukturasynyň peýdalanyşyna we goralşyna, öri meýdanlaryny peýdalanmagyň bellenilen düzgünleriň ähli ýuridik we fiziki şahslar tarapyndan berjaý edilmegine gözegçiligi amala aşyrýar;
7) öz tabynlygyndaky öri meýdanlardaky mallaryň baş sanynyň döwlet hasaba alnyşyny amala aşyrýar;
8) degişli edaralar bilen bilelikde öri meýdanlarynda ýangynlaryň döremeginiň öňüni almak boýunça çäreleri amala aşyrýar, olarda ýangyn ojaklarynyň öz wagtynda ýok edilmegini üpjün edýär, şeýle hem öri meýdan ösümlikleriniň zyýankeşlerine we kesellerine garşy göreşmek boýunça çäreleri amala aşyrýar;
9) mallaryň bakylýan uzakdaky öri meýdanlaryndaky maldarçylygyň suw üpjünçilik desgalarynda gurluşyk-gurnama, bejeriş, şeýle hem ulanyş işlerini amala aşyrýar;
10) peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini dolandyrmak, öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak babatda işleri amala aşyrýan daýhan birleşiklerine we beýleki öri meýdanlaryny peýdalanyjylara usulyýeti we başga kömekleri berýär;
11) öri meýdanlarynyň monitoringini amala aşyrýar;
12) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýär.
2. Ygtyýarlandyrylan edara öri meýdanlary hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygynyň ýerine ýetirilişine gözegçiligi amala aşyrýar.
13-nji madda. Ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasynyň ygtyýarlyklary
Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasy:
1) öri meýdan ýerleriniň rejeli peýdalanylyşyna we goralyşyna döwlet gözegçiligini amala aşyrýar;
2) Türkmenistanyň ýuridik we fiziki şahslaryna öri meýdan ýerlerini peýdalanmaga hem-de kärendesine bermek üçin resminamalary resmileşdirýär;
3) öri meýdanlarynyň döwlet hasaba alnyşyny amala aşyrýar;
4) Türkmenistanyň ýer hakyndaky kanunçylygyna laýyklykda öri meýdan ýerlerini peýdalanmak hukugynyň döwlet bellige alnyşyny, şeýle hem bu hukugy kepillendirýän resminamalaryň berilmegini amala aşyrýar;
5) peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň ýagdaýyny ýazyp teswirlemegi, kartalaşdyrmagy hem-de mukdar we hil görkezijilerini kesgitlemegi öz içine alýan öri meýdanlarynyň tükelleme işlerini geçirýär;
6) ygtyýarlandyrylan edara bilen bilelikde öri maldarçylygy üçin öri meýdanlaryny çaklamak we olary geljegi göz öňünde tutup peýdalanmak boýunça teklipleri işläp taýýarlaýarlar;
7) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýär.
14-nji madda. Tebigaty goramak babatda döwlet dolandyryşynyň ygtyýarlandyrylan edarasynyň ygtyýarlyklary
Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak çygrynda tebigaty goramak babatda döwlet dolandyryşynyň ygtyýarlandyrylan edarasy:
1) öri meýdanlarynyň daşky gurşawynyň çäkleriniň we öri meýdan baýlyklarynyň goralyp saklanylyşyna hem-de olaryň peýdalanylyşyna döwlet gözegçiligini amala aşyrýar;
2) öri meýdanlaryny goramak we rejeli peýdalanmak maksady bilen öri meýdanlaryň we öri meýdan baýlyklarynyň ýagdaýyna monitoringi geçirýär;
3) öri meýdanlarynyň we öri meýdan baýlyklarynyň daşky gurşawynyň ýagdaýynyň hil görkezijilerini kesgitlemek böleginde öri meýdanlaryny tükelleme işlerine gatnaşýar;
4) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýär.
15-nji madda. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ygtyýarlyklary
1. Öri meýdanlary peýdalanmak we goramak babatda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary:
1) öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak boýunça döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegine gatnaşýarlar;
2) özleriniň garamagyndaky çäklerde peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini rejeli peýdalanmak we goramak boýunça çäreleri görýärler;
3) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde öri meýdanlarynyň rejeli peýdalanylyşyna we goralyşyna gözegçiligi amala aşyrýarlar;
4) öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň we kärendeçileriň hukuklarynyň we kanuny bähbitleriniň goralmagyny üpjün edýärler;
5) ýer meseleleri boýunça etrap (şäher) toparlarynyň teklibi boýunça Türkmenistanyň ýuridik we fiziki şahslaryna öri meýdan ýerlerini peýdalanmaga berýärler;
6) ýer meseleleri boýunça degişli toparlaryň ýüztutmalary esasynda etraplaryň, daýhan birleşikleriniň we beýleki ýuridik şahslaryň arasynda öri meýdan ýerleriniň täzeden paýlanylmagy barada teklip edýär;
7) öri meýdanlarynda ýangyn döremeginiň öňüni almak hem-de özleriniň garamagyndaky çäklerde olar bilen göreşmek boýunça her ýylky çäreleriň meýilnamalaryny işläp taýýarlaýarlar we durmuşa geçirýärler;
8) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýärler.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary:
1) öri meýdanlary rejeli peýdalanmak we goramak boýunça döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegine gatnaşýarlar;
2) öri meýdanlaryny gowulandyrmak boýunça çäreleriň geçirilmegine ýardam edýärler;
3) özleriniň garamagyndaky çäklerde mallaryň baş sanynyň ýyllyk hasaba alnyşyny geçirýär;
4) öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň we kärendeçileriň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini üpjün edýärler;
5) öri meýdanlaryny ýangynlardan goramak we ýangynlaryň öňüni almak boýunça çäreleri amala aşyrýarlar, şeýle hem özleriniň garamagyndaky çäklerde ýangyna garşy wagyz işlerini gurnaýarlar;
6) öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşikleriniň döredilmegine ýardam edýärler;
7) özleriniň garamagyndaky çäklerde öri meýdanlaryny durnukly dolandyrmak maksady bilen, öri meýdanlaryny peýdalanmagy düzgünleşdirmek boýunça toparlary düzýärler;
8) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlyklaryna girýän beýleki meseleleri çözýärler.
III BAP. PEÝDALANYLÝAN ÖRI MEÝDAN ÝERLERINIŇ PEÝDALANYLMAGY WE
OLARYŇ KÄRENDESI
16-njy madda. Peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini peýdalanyjylar we kärendeçiler
1. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugyna eýe bolan Türkmenistanyň ýuridik şahslary, peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini peýdalanyjylar bolup durýarlar.
2. Öri meýdanlaryny kärendesine almak hukugyna eýe bolan Türkmenistanyň ýuridik we fiziki şahslary peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň kärendeçileri bolup durýarlar.
17-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugy
1. Öri meýdanlary peýdalanmak hukugynda daýhan birleşiklerine, döwlet maldarçylyk hojalyklaryna, öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiklerine we Türkmenistanyň beýleki ýuridik şahslaryna Türkmenistanyň kanunçylygy bilen kesgitlenilýän tertipde we şertlerde berlip bilner.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugy ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasy tarapyndan berilýän öri meýdan ýerlerini peýdalanmaga hukuk berýän nama bilen tassyklanylýar.
18-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmaga bermegiň möhletleri
1. Öri meýdanlary uzak möhletleýin we wagtlaýyn peýdalanmak üçin berlip bilner.
2. Mallaryň bakylýan uzakdaky öri meýdanlaryndaky maldarçylyk üçin öri meýdanlary uzakmöhletleýin peýdalanmaga daýhan birleşiklerine, döwlet maldarçylyk hojalyklaryna, öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiklerine we Türkmenistanyň beýleki ýuridik şahslaryna Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen tertipde we şertlerde berlip bilner.
19-njy madda. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň hukuklary we borçlary
1. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) öri meýdanlaryny peýdalanmaga, öri meýdan hojalygyny özbaşdak ýöretmäge;
2) peýdalanylýan öri meýdan ýerlerinde işleriň ähli görnüşleriniň geçirilişine gözegçiligi amala aşyrmaga;
3) öri meýdanlarynyň kärendesi barada şertnamalary baglaşmaga;
4) öri meýdan hojalygyny ýöretmek üçin zerur bolan ýollary, suwa ýakylýan ýerleri, agyllary, ýaşaýyş hem-de hojalyk jaýlaryny we beýleki obýektleri gurmak boýunça işleri bellenilen tertipde geçirmäge.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylar şu aşakdakylara borçludyrlar:
1) öri meýdanlaryny olaryň maksatlaýyn niýetlenilişine görä peýdalanmaga;
2) peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini gowulandyrmak, ýel we suw ýuwulmasyna (eroziýasyna), çölleşmäge garşy göreşmek boýunça çäreleri durmuşa geçirmäge, suw çeşmeleriniň gurluşygyny we durkunyň täzelenmegini amala aşyrmaga, öri meýdan dolanyşygyny berjaý etmäge, şeýle hem öri meýdanlarynyň zaýalanmagyna ýol bermezlige;
3) peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini hasaba almagy ýöretmäge we tükelleme işlerini geçirmäge gatnaşmaga;
4) öri meýdanlaryny goramagy we olarda ýangynlaryň döremeginiň öňüni almak boýunça çäreleri amala aşyrmaga, öri meýdanlarynda ýangyn döreýiş ojaklarynyň öz wagtynda ýok edilmegini üpjün etmäge, öri meýdan ösümlikleriniň zyýankeşlerine we kesellerine garşy göreşmek boýunça çäreleri amala aşyrmaga;
5) peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň we suw çeşmeleriniň ekologik we sanitariýa ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça çäreleri görmäge;
6) öri meýdanlarynyň kärendesiniň kadalarynyň we düzgünleriniň bozulmagyna ýol bermezlige;
7) beýleki öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň, şeýle hem öri meýdanlarynyň kärendeçileriniň hukuklaryny bozmazlyga.
3. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylar şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda başga hukuklara eýe bolup we başga wezipeleri alyp baryp bilerler.
20-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugynyň bes edilmegi
1. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugy şu aşakdaky ýagdaýlarda bes edilýär:
1) peýdalanmagynda öri meýdany bar bolan daýhan birleşiginiň, döwlet maldarçylyk hojalygynyň ýa-da Türkmenistanyň beýleki ýuridik şahsynyň işi bes edilende;
2) öri meýdanlaryny peýdalanmagyň möhleti gutaranda;
3) öri meýdanlarynyň maksatlaýyn niýetlenilişine görä peýdalanylmazlygynda;
4) uzak wagtlaýyn döwre we uly meýdanda öri meýdanlarynyň ýagdaýynyň we önümliliginiň ýaramazlaşmagy bilen şertlendirilen öri meýdan hojalygynyň rejesiz alnyp barylmagynda;
5) öri meýdan ýerleri döwlet we jemgyýetçilik zerurlyklary üçin alnanda;
6) öri meýdanlaryndan peýdalanmakdan meýletin ýüz dönderilende;
7) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki ýagdaýlarda.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugynyň bes edilmegi Türkmenistanyň ýer kanunçylygynda kesgitlenilýän tertipde geçirilýär.
3. Öri meýdanlaryny peýdalanmak hukugynyň bes edilmegi baradaky çözgüt kazyýet tertibinde şikaýat edilip bilner.
21-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda daýhan birleşikleriniň wezipeleri
Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda daýhan birleşigi:
1) öri meýdanlaryň infrastrukturasyndaky obýektlerini dolandyrmagy, şeýle hem ulanmagy we saklamagy amala aşyrýar;
2) daýhan birleşiginiň agzalaryna, degişli çäkde ýaşaýan raýatlara, öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasyna laýyklykda peýdalanylýan öri meýdan ýerlerini mal bakmak üçin kärendesine berýär;
3) öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasyna laýyklykda öri meýdanlarynyň kärendesiniň şertnamalaryny, şol sanda beýleki dolandyryş-çäk düzümlerinde ýerleşýän (welaýatlaryň, etraplaryň we geňeşlikleriň), beýleki öri meýdanlaryny peýdalanyjylar bilen baglaşýar;
4) öz garamagyndaky çäklerde çekene mallaryny hasaba alýar;
5) mallaryň kimiň eýeçiligine degişlidigine garamazdan, daýhan birleşigine berkidilen çäkde, sürüleriň sanynyň we mallaryň baş sanynyň her ýylky hasaba alynmagyny geçirýär;
6) öri meýdanlarynyň kärende üçin tölegini ýygnamagy amala aşyrýar;
7) öri meýdanlarynyň kärendeçileriniň arasyndaky jedelleri çözýär;
8) öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak bilen baglanyşykly beýleki meseleleri çözýär.
22-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda döwlet maldarçylyk hojalygynyň wezipeleri
1. Döwlet maldarçylyk hojalygy ygtyýarlandyrylan edaranyň ýa-da beýleki döwlet edaralarynyň we guramalarynyň garamagynda bolýar.
2. Döwlet maldarçylyk hojalyklary, öri meýdanlaryny peýdalanmak we goramak babatda, şu Kanunyň 21-nji maddasyna laýyklykda daýhan birleşikleri üçin bellenilen şol bir wezipelere eýedirler.
3. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasyna laýyklykda, döwlet maldarçylyk hojalygynyň çözgüdi boýunça öri meýdanlary peýdalanmaga berilýär.
23-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşikleri
1. Hususy eýeçiliginde maly bar bolan fiziki şahslar, öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiklerini döretmäge we peýdalanmaga öri meýdan ýerlerini almak üçin ýer meseleleri boýunça degişli toparlara ýüz tutmaga haklydyr.
Çekene we beýleki mal eýeleri hem öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiginiň agzalary bolup bilerler.
2. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşikleriniň agzalary bir geňeşligiň çäklerinde çäk ýörelgesi boýunça birleşýärler.
3. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiklerini bellige almak Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
4. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşikleri şu Kanunyň 21-nji maddasyna laýyklykda daýhan birleşikleri üçin bellenilen şol bir wezipelere eýedirler.
5. Öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiginiň birkysmy Tertipnamasy ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan tassyklanylýar.
24-nji madda. Çekene
1. Çekene bilelikde mal bakmak üçin hususy mal eýeleri tarapyndan döreýär.
2. Çekene ýuridik şahsy döretmezden öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň meýletin birleşigi bolup durýar.
3. Çekene degişli daýhan birleşiginde, döwlet maldarçylyk hojalygynda ýa-da başga ýuridik şahsda hökmany bellige alynmaga degişlidir.
4. Çekenäniň şu Kanun we Türkmenistanyň ýer kanunçylygy tarapyndan kesgitlenilýän şertlerde we tertipde öri meýdanyny peýdalanmaga almaga hukugy bardyr.
5. Çekenäniň agzalary öz agzalarynyň arasyndan çekenäniň ýolbaşçysyny saýlaýarlar. Çekenäniň ýolbaşçysy çekenäniň işine (çopany hakyna tutmak, öri meýdanlarynyň kärendesiniň şertnamalaryny baglaşmak, beýleki guramaçylyk meselelerini çözmek) umumy ýolbaşçylyk edýär, mallaryň bakylşyna, öri meýdan infrastrukturasynyň obýektleriniň ulanylşyna we saklanylşyna gözegçilik edýär.
25-nji madda. Öri meýdanlaryny peýdalanmagy düzgünleşdirmek boýunça topar
1. Öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak we goramak maksady bilen, öri meýdanlaryny peýdalanmagy düzgünleşdirmek boýunça topar (mundan beýläk — Topar) döredilýär.
2. Toparlara daýhan birleşiginiň, döwlet maldarçylyk hojalygynyň wekili ýa-da degişli arçynlar ýolbaşçylyk edip bilýärler.
Toparyň düzümine daýhan birleşiginden, döwlet maldarçylyk hojalygyndan wekilleri goşmak bilen öri meýdanlaryny peýdalanyjylar we kärendeçiler, öri meýdanlaryny peýdalanyjylaryň birleşiginiň, çekenäniň wekilleri, beýleki mal eýeleri, öri meýdanlaryny peýdalanýan ýerli birleşigiň wekilleri, şeýle hem ygtyýarlandyrylan edaranyň wekili, ýer serişdelerini dolandyrmak boýunça ygtyýarlandyrylan döwlet edarasynyň, etrap derejesindäki ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň wekilleri girip bilerler.
3. Toparyň ygtyýarlyklaryna şu aşakdakylar degişlidir:
1) öri meýdanlaryny dolandyrmagyň gündelik we uzakmöhletleýin meýilnamalaryny taýýarlamak;
2) öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamalaryny işläp taýýarlamak we durmuşa geçirmek üçin hünärmenleri çekmek;
3) degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjynyň çäginde öri meýdanlaryny peýdalanmak bilen baglanyşykly jedelleri çözmek.
4. Toparyň kabul eden çözgütleri, degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjynyň ýa-da ýerli öz-özüňi dolandyryş edarasynyň çözgütleri bilen ýerine ýetirilýär.
5. Topar barada birkysmy Düzgünnama ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan tassyklanylýar.
Her bir topar barada Düzgünnama degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjynyň ýa-da ýerli öz-özüňi dolandyryş edarasynyň çözgüdi bilen tassyklanylýar.
26-njy madda. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamalary
1. Öri meýdanlaryny peýdalanmak öri meýdanlaryny dolandyrmagyň gündelik we uzakmöhletleýin meýilnamalary esasynda amala aşyrylýar.
2. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamalary Topar tarapyndan işlenip taýýarlanylýar we degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjynyň ýa-da ýerli öz-özüňi dolandyryş edarasynyň çözgüdi bilen kabul edilýär.
3. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasynda şu aşakdakylar göz öňünde tutulýar:
1) öri meýdanlarynyň ýerleşişi, degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjylar barada maglumatlar, Türkmenistanyň tokaý gaznasynyň peýdalanylýan öri meýdan ýerleri, öri meýdan hökmünde berlen beýleki toparlara degişli ýerler, mal sürlüp geçirilýän ýollar, suwa ýakylýan ýerler hem-de beýleki öri meýdan düzümine girýän obýektler, peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň bölekleriniň ýagdaýy we hili kesgitlenilen kartalar we çyzgylar;
2) öri meýdanlaryny möwsümleýin peýdalanmagyň, öri meýdan dolanyşygynyň, mal sürüleriniň hereket etmeginiň meseleleri, şeýle hem öri meýdanlaryny gowulandyrmak, ot örtüginiň zaýalanmagynyň we suw çeşmelerine zeper ýetirilmeginiň öňüni almak maksady bilen meýilleşdirilýän çäreler;
3) öri meýdan düzümine girýän obýektleri dikeltmegiň we ösdürmegiň meýilnamalary;
4) öri meýdanlaryny başga maksatlar üçin peýdalanmagyň çäreleri.
4. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamalary Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiniň meýilnamalarynyň esasynda işlenip taýýarlanylýar we işlenip taýýarlanylanda degişli çäklerdäki mallary bakmagyň däpleri nazara alynýar.
5. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamalary degişli öri meýdanlaryny peýdalanyjynyň çäginde ýerleşýän öri meýdanlaryna, öri meýdanlarynyň ähli kärendeçileriniň deň elýeterliligini göz öňünde tutýarlar.
6. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň meýilnamasynyň ýerine ýetirilmegi hökmany häsiýete eýedir.
7. Öri meýdanlaryny dolandyrmagyň birkysmy meýilnamasy ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan tassyklanylýar.
27-nji madda. Peýdalanylýan öri meýdan ýerleriniň kärendesi
1. Peýdalanylýan öri meýdan ýerleri kärendesine şu aşakdakylar tarapyndan berilýär:
1) ýer meseleleri boýunça toparyň çözgüdi esasynda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary;
Okalan sany: 72 Jogaplar: ( 0 )


text:
Owgan resmileri Wardak regionynda ýaragly adamlaryň 24-nji martda irden uly ýolda ýolagçylary oka tutup, 13 adamy öldürendigini aýdýarlar.
Bu hüjüm prezident Aşraf Ghaniniň ABŞ saparynyň dowamynda boldy we geçen ýylda Owganystandan NATO-nyň goşunlarynyň çykarylmagyndan soň zorlugyň güýçlenendigini görkezdi.
“Associated Press” agentligi Kabuldan günorta-günbatarda ýerleşýän welaýatyň ýolbaşçysynyň metbugat-wekili Attahullah Khogyanä salgylanyp, hüjümçileriň üç ulagy, şol sanda günorta tarapa barýan awtobusy oka tutandygyny habar berdi.
Khogyani ýene iki raýatyň Sayad Abad etrabynda ir sagat bir töwereginde bolan hüjümde ýaralanandygyny habar berdi.
Etrabyň aglaba bölegi “Talybanyň” gözegçiliginde saklanýar. Söweşijiler ýygy-ýygydan ýolda bomba partladýarlar we geçip barýan howpsuzlyk ulaglaryny oka tutýarlar.
Ghani Owganystanda galýan 9,8 müň harbysynyň aglaba bölegini 2016-njy ýylyň aýagyna çenli çykarmagy planlaşdyrýan ABŞ-dan ýagdaýa görä hereket etmegi sorady.


text:
Türkmenistanda geçen nobatdaky Döwlet howpsuzlyk geňeşinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň jenaýat kodeksine üýtgetmeler girizmek, ony liberallaşdyrmak boýunça ýurduň hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylaryna aýdan teklipleri aradaky köp soraglary aýdyňlaşdyrdy diýse bolar.
Jeza çäreleriniň 25 ýyldan 15 ýyla getirilmegi hem-de tussaglykda ýatan adamlaryň ýagdaýlaryny gowulandyrmak, neşe serişdesi bilen gaýtadan tutulýanlary möhletinden öň boşatmazlyk hakynda kanuna giriziljek üýtgetmeler, belki-de, Türkmenistanyň halkara kada-kanunlaryna golaýlaşýandygyny görkezýän alamatdyr.
Türkmenistan garaşsyzlyk alandan soň, Jenaýat kodeksi doly işlenip, 1997-nji ýylyň maýynda taýýar bolupdy. Oňa çenli Türkmenistan SSR-niň öňki Jenaýat kodeksi ulanylýardy. Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 1997-nji ýylda tassyklanan Jenaýat kodeksinde iň agyr jenaýat işi üçin 20 ýyl hem-de ölüm jezasy berilýärdi.
1999-njy ýylyň 29-njy dekabrynda geçen IX Halk Maslahatynda ölüm jezasyna moratoriý (wagtlaýyn saklamak) girizilmegi we ony ýerine ýetirmek doly gadagan edilensoň, iň agyr jeza 25 ýyl diýlip bellenilipdi.
2002-nji ýylyň 25-nji noýabr wakalary bilen baglanyşykly şol ýylyň 30-njy dekabrynda geçen Halk Maslahatynda Saparmyrat Nyýazowyň teklibi bilen Jenaýat kodeksine düzediş girizilýär. Şol düzediş esasynda iň agyr jeza ömürlik tussaglyk diýlip yglan edilýär.
Başga döwletleriň praktikasyna seredeniňde, Türkmenistanda häzirki güne çenli hereket edip gelen jeza çäreleri liberala ýakyn diýlip hasap edilýärdi. Emma prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň jeza çärelerine düzedişler girizmek hakyndaky teklibi köplere Türkmenistan dogrudan-da demokratik ýola gadam basýar diýdirdi.
Sebäp näme?
Prezidentiň beýle liberal teklipleri orta atmagyna nämeler sebäp bolup biler?
Türkmenistan köp ýyllaryň dowamynda halkara guramalary tarapyndan adam hukuklaryny gödek bozýanlykda aýyplanyp geldi.
Halkara ”Gyzyl ýarymaý” guramasynyň türkmen tussaghanalarynyň ýagdaýy baradaky soraglaryny, talaplaryny kanagatlandyrmazlygy, şonuň bilen birlikde-de S.Nyýazow tarapyndan tussag edilen dürli wezipedäki adamlaryň ykbalyna biparh garalmagy bu aýyplamalara esas bolup gelipdi. Indi bu mesele boýunça-da Türkmenistanyň öz garaýşynyň bardygyny aýdyp boljaga meňzeýär.
Jenaýat kodeksine giriziljek üýtgetmelerden ugur alsak, onda şu ýylyň maý aýynda Beýik ýeňşiň 65 ýyllygyna ýa-da Konstitusiýanyň kabul edilen gününe gabatlanyp, Türkmenistanyň türmelerindäki tussaglaryň aglaba köpüsi prezidentiň permany bilen azatlyga çykar.
Biziň çakymyza görä, ol topara hökümetiň öňki iri çinownikleri bilen bir hatarda 2002-nji ýylda tussag edilen harby ofiserler hem-de şol ýylyň noýabr aýynda döwlet agdarlyşygynda aýyplanyp tussag edilen adamlaryň belli bir topary girer. Galanlarynyň-da şu ýylyň Garaşsyzlyk baýramçylygyna gabatlanyp, boşadylmagy mümkin.
Kanunlar häzirki depginde täzelenip kabul edilip gidilse, onda Türkmenistanyň Garaşyzlygynyň 20 ýyllygyna 2011-nji ýylda türkmen tussaghanalaryndan Saparmyrat Nyýazowyň döwründe tussag edilen adamlaryň hemmesiniň-de azatlyga çykmagy ahmal. Bu hem ilki bilen prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň diňe Türkmenistanda däl, eýsem halkara arenasynda-da abraýyny bir gez ýokary galdyrardy.
Gurbangeldi Töräýew türkmenistanly ykydysady we syýasy analitigiň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Florida ştatyna bardy we Meksikan aýlagynyň telekeçilik üçin açykdygyny, turistler üçin howpsuzdygyny aýtdy.
“Näçe wagt talap edýänem bolsa, daşky gurşaw dikeldilýänçä, men rahatlanmaryn. Men şeýle-de tutuş kenardaky suwa düşülýän ýerleriň ählisiniň arassalanandygyny bellemek isleýärin. Şol ýerler howpsuz we biznes üçin açyk” diýip, Barak Obama aýtdy.
20-nji aprelde Meksikan aýlagyndaky nebit skwažinasynda betbagtçylyk ýüze çykypdy. 11 adam heläk bolup, birnäçe aýyň dowamynda nebit skwažinasyndan aýlagyň suwuna nebit akdy.


text:
Owganystanyň hukuk sistemasynda korrupsiýanyň giňden ýaýrandygyny mese-mälim edip görkezýän bir sud işinde ýokary derejeli bir sudýa para almaga synanyşanlykda günäli tapylyp, wezipesinden boşadyldy.
Bu sudýanyň wezipeden boşadylmagyna sebäp bolan - bir ýaş gelniň talak meselesinde öz tarapynda durmagy üçin onuň para hem özüne äre çykmagy talap edişini gizlin ýazga geçirendigidir.
Owganystanyň gündogarynda ýerleşýän Nangarhar welaýatynda ýaşaýan sudýa Zahoruddin bu ýaş gelne jaň edip, adamsyndan aýrylyşmagy üçin oňa kömek etjekdigini aýdypdyr. Ýöne onuň bilen duşuşanda, özüniň edýän bu hyzmaty üçin ondan iki müň dollar çemesi pul sorapdyr. Zenan mundan ýüz öwrende, ol özüne durmuşa çykmagyny talap edipdir.
Dewa diýip tanalýan bu gelin onuň talabyny ret edip, ýazga alan gepleşigini Kabuldaky ýokary suda iberipdir.
Bu iş barada öten hepde derňew geçirilende 65 ýaşly sudýa özüne bildirilýän aýyplamalary berk inkär edip, öýlenme gürrüňiniň diňe bir "degişmedigini" aýtdy. Ol 22 ýaşly erkin žurnalist Dewany bu ýazgyny gurnanlykda, özüni garalamak barada bir dildüwşüge gatnaşýanlykda aýyplady.
Zahoruddin şikaýat suduna ýüz tutsa-da, Nangarhar welaýatynyň merkezi Jelalabadyň bir sudy tarapyndan ol 19-njy dekabrda para almakda we korrupsiýada günäli tapyldy.
Nangarharyň şikaýat sudunyň baş sudýasy Fazil Hadi Fazil ýene bir ýokary derejeli sudýa Tähir Rohany barada hem polisiýanyň derňew işini alyp barýandygyny bildirdi: "Biziň başlyklarymyz bular ýaly aýyplamalara gaty çynlakaý garaýarlar. Nangarharyň maşgala sudunda ýokary derejeli sudýa bolan Tahir Rohany barada hem Ýokary sud tarapyndan barlag geçirilip, ondan sorag edilýär. Sud bu barada basym bir karar çykarar".
'Diri galyp, bu erkinlikden lezzet almarsyň'
Geçen birnäçe hepdäni Kabulda gizlenip geçiren Dewa suduň hökümini hoşallyk bilen garşylady. Ol alan gizlin ýazgysy ile ýaýransoň, sudýa tarapyndan özüne "sen diri galmarsyň" diýip, haýbat atylandygyny aýdýar: "Meniň bu aýdýanlarym jemgyýetçilige ýetensoň, munuň üstünden kän wagt geçmänkä, maňa bir telefon geldi. Ol (Zahoruddin) maňa 'Sen öz isleýän zadyňy aldyň, indi bolsa meni hemmeleriň ýanynda biabraý etdiň' diýdi. Ol maňa 'Diri galyp, bu erkinlikden lezzet almarsyň' diýdi".
Zahoruddiniň garşysyna höküm çykan-da bolsa, Dewa medianyň bu ýagdaýa üns bermegi netijesinde özünden öç alynma mümkinçiligine ýol açylandygyny, ýöne özüniň ýurtda giňden ýaýran korrupsiýa garşy durmagyna ökünmeýändigini nygtaýar: "Meniň maksadym aýak üstüne galyp, korrupsiýadan dynmakdy. Janym howpa düşmez ýaly howpsuzlygym barada hökümetiň maňa kömek etmegini isleýärin. Men öz dogduk şäherim Nangarhary terk etdim. Indi yzyma dolanmakçy däl".
Hökümete degişli däl ýerli gurama "Integrity Watch Afganistan" korrupsiýany özleriniň iň uly problemalarynyň biri diýip atlandyryp gelen owganlaryň ýylda berýän paralaryny bir milliard dollara barabar - ýurduň tutuş ýyllyk içerki önüminiň takmynan 5 prosenti - diýip çaklaýar.
Zahoruddiniň höküm edilmegi korrupsiýa garşy göreşde gazanylýan seýrek üstünlikleriň biri. Prezident Hamid Karzaý ýurdy korrupsiýadan saplajak diýip ençeme gezek aýtsa-da, synçylar onuň bu inisiatiwalarynyň beren netijesi köp bolmaz diýýärler. Sebäbi hökümet ýokary derejelerde bolýan korrupsiýany indi derňemeli.