text:
Ýaşaýyş maksatnamanyň netijeleri
Düýpli özgertmeleri amala aşyrýan ýurdumyzда ykdysady taýdan gülläp osüşiniň, halkymyzyň abadançylygynyň kuwwatly binýadyny tutýar. Adamlaryň abadançylygy her bir maşgalanyň ýaşaýyş derejesiniň ýokary bolmagy, her bir adamyň öz döredijilik başlangyçlaryny, arzuw-islegleriniň durmuşa geçirmek mümkinçiligine eýe bolmagy Тüркменистаныň Президентиниň amala aşyrýan beýik işleriniň baş maksady.
Юрдымызда giňden durmuşa geçirilýän “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň” çäklerinde täze eýýamyň döredijilikli zähmetine beslenen işler giňden ýaýbaňlandyrylýar, etraplaryň obalary gözel görke girýär,etrap merkezi döwrebap özgerýär, ilatyň durmuş - ýaşaýyş şertleriniň ýokary derejesi üpjün edilýär.
Ykballary baky bagta ulaşýan ösüşlere sary bedew bady bilen öňe barýan ýurdumyzyň ösüşini görkezmäne göz, taryp etmänе söz gerek.
Gysga wagtyň içinde ýurdumyzda birnäçe özgertmeler amala aşyrylýar, ýurdumyzyň ylym-bilim ulgamlarynda, oba hojalygynda, saglygy saklaýyş ulgamynda, ulag aragatnaşyk pudagynda, gurluşykda mahlasy ýurduň ähli pudaklarynda gysga wagtyň içinde birnäçe asyrlara barabar işler amala aşyryldy. Häzir ýurdumyzyň ähli künjeklerinde ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy çalt depginler bilen alnyp barylýar.
Ýaşaýjylar üçin dürli hyzmatlary edýän desgalar bilen bir toplumda gurulýan täze oňaýly jaýlara eýýäm öý eýeleriniň ýüzlerçesi mynasyp baha berdiler. Bu jaýlarda aşhanalar döwrebap durmuş tehnikalary bilen üpjün edilen. Jaýlaryň töwereginde abadanlaşdyrylan dynç alyş zolagy ýaýylan, agaç nahallary oturdylan, gül aýmançalary, çagalar we sport bilen meşgullanmak üçin meýdançalar gurulan.
Ýurdumyzda gurlup ulanylmaga berilýän ak mermerlere beslenen birnäçe desgalaryň, durmuş medeni maksatly binalaryň, ýaşaýyş jaýlarynyň gurlup ulanylmaga berilmegi halkymyzyň bagtyýar ýaşaýşy ugruna gönükdirlendir. Ol gurlup ulanylmaga berilen binalarda we ýaşaýyş jaýlarda dünýä ülňelerine gabat gelýän ähli mümkinçilikler we şertler döredilipdir. Şeýle durmuş medeni maksatly binalar we ýaşaýyş jaýlar, ak şäherimiz Aşgabatda däl eýsem welaýatlarda, etraplarda, obalarda gurulyp ulanylmaga berilmegi ildeşlerimiziň göwün guşuny ganatlandyrýar.


c: text/html

text:
Montenegrodaky ýarag zawodynda bolan partlamada bir adam öldi we başga-da birnäçesi ýaralandy.
Polisiýanyň beýanatynda bu wakanyň 5-nji iýulda Moýkowas şäherçesindäki aerokosmos we goranyş desgalaryny öndürýän Tara atly zawodda bolandygy mälim edilýär.
Polisiýanyň beýanatynda wakanyň nähili ýüze çykandygy barada maglumat berilmeýär, emma partlama dogrusynda derňew işleriniň başladylandygy bellenilýär.
Bu 2014-nji ýylyň başyndan bäri Tara zawodynda bolan şuňa meňzeş partlamalaryň üçünjisidir. Mundan ozalky iki partlamada ýedi adam agyr ýaralanypdy we derňewçiler zawodda tehniki howpsuzlyk düzgünleriniň berjaý edilmeýändiginiň üstüni açypdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Bilim we sport Bitaraplyk we parahatçylyk döwründe» atly halkara sergisine we ylmy maslahata gatnaşyjy, «Maýkrosoft» kompaniýasynyň Merkezi we Gündogar Ýewropa ýurtlary boýunça korporatiw bölüminiň döwlet-hususy hyzmatdaşlygy ösdürmek düzüminiň ýolbaşçysy Maksim Şirokow «Türkmneportalyň» habarçysyna beren interwýusynda şeýle diýdi:
— «Maýkrosoft» — bu gün programma üpjünçiligi boýunça dünýäde iň öňdebaryjy kompaniýalaryň biri. Kompaniýamyz şu ýylyň awgust aýyndan başlap, Türkmenistandaky resmi şahamçasynyň işini ýola goýdy.
Programma üpjünçiligi boýunça ýyllaryň dowamynda baý tejribe toplan kompaniýamyz hyzmatdaş ýurdumyz bolan Türkmenistanyň bilim ulgamyny özgertmek işine öz goşandyny goşmagy maksat edinýär. Bu ugurda edilen ilkinji iş dowam edýän okuw ýylynda birinji synpa baran körpelere sowgat berlen kompýuterleriň biziň kompaniýamyz tarapyndan programmalaşdyrylmagydyr. Bu işde täzeçilliklere üns berildi. Esasy zat bolsa, «Maýkrosoftyň» programmalary türkmen halkynyň milli aýratynlyklaryna ýugrulan özgertmeler bilen baýlaşdyryldy. Okuwçy kompýuterlerine ýerleşdirilen programmalaryň kepilliklidigini we gorag açarlary bilen üpjün edilendigini bolsa aýratyn nygtamak isleýäris.
Geljek üçin hem uly maksatlarymyz bar. Türkmenistandaky şahamçamyz hem «Maýkrosofta», hem-de «Intel» kompaniýasyna wekilçilik edýär. Bu kompaniýalar ýakyn geljekde türkmen ýaşlarynyň kompýuter programmalary boýunça sowatlylygyny artdyrmak maksady bilen, ýörite okuwlary geçmäge taýýar. Munuň üçin biziň Türkmenistandaky şahamçamyz tarapyndan teklipler berildi.


text:
Saparmyrat Nyýazowyň iň beýik heýkeliniň paýtagtyň merkezinden aýrylmagy nämäniň alamaty, şahsyýet kulty taryha tabşyrylýarmy?
Bu gezekki tegelek stol programmamyzda şu temadan gürrüň edýäris. Programma Türkmenistandan garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew, Awstriýadan bosgunlykda döredilen Respublika partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow, Kanadadan syýasy aktiwist Muhammet Düýeji gatnaşýar.
Programmany Ýowşan Annagurban alyp barýar.
“Tegelek stol” diskussiýasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmesini basyň.


text:
1998-nji ýyldady, men Norwegiýada Saddam Hüseýin sebäpli Yrakdan gaçan türkmenleriň biri bilen tanyşdym. Ol: “Ýüregimde dag galdy, yzymda enem ýogaldy” diýdi. Soňundanam, “Indi yrakly eneleriň hemmesi meniň enem ýaly, barsam ellerinden öperin” diýdi.
“Gurbannazaryň ejesi Gülnabat eje 90 ýaşady” diýenlerinde, men şol yrakly türkmeniň sözüni ýatladym, “enemiziň ýaş toýy gutly bolsun, barsak ellerinden öperis!” diýdim.
Gülnabat eje, Gurbannazaryň biwagt ölüminden soň, ogly bilen tirkeşen, ýa-da onuň özüni görmän, goşgularyna aşyk bolan türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň hemmesiniň enesi ýaly boldy.
Magtymguly “Är ýanyna är ger mylakat tapsa, ýüz tapmasa gelmez çagyrmak bilen” diýipdir. Gurbannazar ýogalandan soň, belli-belli günlerde ýa wagtal-wagtal Gülnabat ejä salama barmagy parz bilen adamlar, ozal öz eziz şahyrlarynyň özünden hem goşgularyndan mylakat tapan bolsalar, soň şeýle ogly dünýä beren eneden mylakat tapdylar. Ol öz gapysyndan gelýän adamlaryň hemmesiniň adyny bilýärdi we ol atlary türkmen enesine mahsus süýjülik bilen tutýardy.
Gülnabat eje
Men, 1982-1998-nji ýyllar aralygynda, galamdaş ýoldaşlarym bilenem, ýeke özümem Gurbannazarlara, Gülnabat ejelere ençeme gezek barypdym. Dogrusy, muny öz aramyzda gürrüň edip ýörmesegem, Gurbannazaryň girip-çykan işigi biz üçin mukaddeslikdi. Biz üçin ikinji bir mukaddeslik bolsa, türkmen edebiýatynda rewolýusiýa eden şahyryň nurana kalply, örän mert ejesidi. Biz onuň hiç wagt ejizlänini görmändik. Ol, megerem, ogul hasratyny ýüreginiň çuňunda saklap, oňa bolan buýsanjyny, Gurbannazaryň çagalaryna we goşgularyna bolan guwanjyny galan ömrüne güýç-kuwwat edinmegi başarypdy.
1997-nji ýylyň aýaklarynda bolsa gerek, bir gün hudožnik Baýram Lallygyň “Ene” diýen grafiki işini ýene bir gezek görmek üçin, onuň ussahanasyna bardym. Ol enäniň ýüz-gözünden türkmen eneleriniň gören ähli görgüsi, şol bir wagtda-da hiç wagt ejizlige per bermejek merdanalygy “mesaňa” diýip, açyk görnüp duran ýalydy. Onsoň, Baýram Lallygyň ussahanasyndan çykyp, Gülnabat ejä-de salam berip geçeýin diýdim, sebäbi aralyk gaty golaýdy.
Barsam, Gülnabat eje ýaňy bir çäýnek çaýy öňüne alan eken. Halnabat gelneje maňa-da bir käse äberdi. Nämeden, nädip gürrüň çykanyny bilemok, ýöne şonda Gülnabat ejäniň ogly hakda aýdan bir detaly meniň gözümiň öňünde şahyr bilen enäniň owadandan näzik bir kartinasyny janlandyrdy.
“Gurbannazar bir gün işden gelip, täze gazetleri ýanyma taşlady-da, eşiklerini çalşyrmaga ýöneldi. Menem, endikdir-dä, aňyrsyna öwrüleninden gazetlere elimi uzadypdyryn. Ol birden yzyna öwrüldi-de, oýunjagy alynjak bolunýan çaga ýaly, gabanjaň äheňde: “Bäh, eje, senem-aý, gazetlere ilki men göz aýlaýaýyn-da...” diýdi.”
Soň bu ajaýyp kartina, biri-birinden beter täzelige teşne, biri-birinden beter gazet okamaga howlugýan, hatda ony biri-birinden gabanýan we gowulykda hem gowulyga teşnelikde biri-birini gaýtalaýan, biri-biriniň dowamy bolan iki sany gözel ynsanyň ýüregimde galan täsin suraty barada gürrüň beremde, ýazyjy Nargylyç Hojageldi: “Şeýle gazet okaýan eneler köpräk bolan bolsa, biz bu günlere düşmezdik” diýipdi.
Gurbannazar Ezizow
Kän soň, günorta afrikaly ýazyjy Oliw Şraýneriň “Bu ulaltma däl, beýik enesiz beýik är bolýan däldir” diýen sözleriniň üstünden gelip, bu kartinany ýene bir gezek ýatlapdym.
Gurbannazar “Goýsaň, goýsaň, köp zat goýsaň, derdiňi enä goýmasaň”
diýip ýazypdy. Ýöne ol heniz 35-em ýaşamanka “enelere üleşikde şu paýyň”, ýagny derdiň düşýändigini görüp hem aýdyp bilipdi. Gurbannazaryň başga bir goşgusynda bolsa şeýle setirler bardy:
“Bu dünýänin bir ajaýyp, bir gazaply kanuny bar.
Bolmaly, bolmasyz zatlar enä hiç geňes salmaýar.”
Gurbannazar enesine, şeýle ir gitjegini gaty öňünden bilen ýaly, “meni hiç bir zatdan gorap bilmedik ýalňyz enem” diýip ýüzlenipdi.
“Özüni bilen weli” diýýärler. Belki, şahyrlyk hem belli bir derejede welilikdir. Eger şeýle bolmasa, Gurbannazar Eziz “Watan üçin baş goýýarlar ogullar, Bärde enelermiz galýarlar ýetim”
diýip ýazarmydy.
Elbetde, aýralyk agyr. Ýöne türkmen “Biribaryň edenine şükür” diýýär. Tüweleme, türkmene beýik şahyr beren Gülnabat eje ýeke däl, oňa hudaý Gurbannazaryň çagalarynyň arasynda, ulus iliň içinde ýene uzak ömür bersin.


text:
Anna güni Fransiýanyň prezidenti Nikolas Sarkozi bu ýurduň dürli şäherlerinde geçirilen reýdlerde yslamçy ekstremistler diýlip güman edilýän adamlaryň azyndan 19-synyň tussag edilendigini mälim etdi.
Fransiýanyň döwlet radiosynda bu barada eden beýanatynda prezident Sarkozi bu reýdleriň barşynda ýaraglaryň-da ele salnandygyny aýtdy. Ol şeýle operasiýalaryň ýene-de dowam etdiriljekdigini belledi.
Geçen hepde Fransiýanyň Tulus şäherinde ýedi adamy öldürmekde güman edilýn yslamçy ekstremist Muhammed Merahy tussag etmek boýunça geçirilen operasiýada ol atylyp öldürilipdi.


text:
Günbatar ýurtlary Russiýa bilen Gürjüstanyň bölüniji Abhaziýa regionynyň arasynda baglaşylan ylalaşygy tankyt etdiler.
24-nji noýabrda Soçide Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin we Abhaziýanyň lideri “Strategik hyzmatdaşlyk” ylalaşygyna gol goýdy.
Tbilisi bu ylalaşygy regionyň Moskwa tarapyndan anneksiýa edilmegine synanyşyk diýip ýazgardy.
Gol goýlan resminama laýyklykda, gürrüňi gidýän territoriýadaky Rus we Abhaz güýçleri Russiýanyň komandirleri tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän bilelikdäki güýçlere öwrülerler.
Şeýle-de, Putin Moskwa öňümizdäki ýyl Abhaziýa berýän pul kömegini 200 million amerikan dollaryna çenli ýokary çykarar diýdi.
Waşingtonda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Russiýa bilen Abhaziýanyň arasyndaky “ylalaşyk diýlip atlandyrylýan” islendik resminamanyň ykrar edilmejekdigini aýtdy.
NATO-nyň Baş sekretary Jens Stoltenberg hem, ylalaşyk Gürjüstandaky ýagdaýyň parahatçylykly çözgüde ýetmegine kömek etmez diýdi.


text:
Şu gün Eýranyň mediýasy geçen aý bu ýurtda hökümete garşy gurnalan gozgalaňlara dahyllylykda güman bildirilip, iki sany nemes diplomatynyň tussag edilendigi barada maglumat ýaýratdy.
Eýranyň habar serişdeleri bu gozgalaňlarda Germaniýanyň diplomatlarynyň hem eli bar diýlip hasaplanylýandygyny habar berýärler.
Hususan-da, adynyň tutulmagyny islemedik bir razwedka resmisiniň sözlerine salgylanylyp ýaýradylan bu maglumatda, dekabrda geçirilen şaýylaryň Aşura matam çäresinde oppozisiýanyň tarapdarlary bilen howpsuzlyk güýçleriniň çaknyşmaklarynda Germaniýanyň diplomatlarynyň hem rol oýnandyklary aýdylýar.
Ýöne Eýranyň habar serişdeleriniň ýaýradan bu maglumatlaryna resmi Germaniýa häzirlikçe hiç hili reaksiýa bildirmedi.


text:
Soňky döwürde türkmen aýdymçylarynyň käbirlerine ýene gadagançylyk girizilendigi habar berilýär. Emma bu habar resmiler tarapyndan entek tassyklanmady.
Türkmenistandan gowuşýan habarlara görä, türkmen estradasynyň täze elitasy döreýär, köşk bagşysy bolmak üçin güýçli bäsdeşlik gidýär.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda türkmen hökümetiniň bilim syýasatyna günbatarly ekspertiň nähili baha berýändigi barada hem maglumat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Owganystanyň aňtaw gullugy ýurduň günorta-gündogarynda bolan çaknyşyklarda owgan güýçleriniň azyndan 60 söweşijini öldürendigini habar berýär. Owgan harbylary Günbataryň howa güýçleriniň goldawy bilen operasiýany geçirdi.
Owganystanyň Milli howpsuzlyk direktoratynyň 30-njy aprelde beren maglumatyna görä, gürrüňi edilýän territoriýadaky çaknyşyk daşary ýurtly we “Hakkani” toparynyň 300 çemesi söweşijisi ýurduň Paktika welaýatynyň Ziruk etrabyndaky owgan güýçleriniň barlag-gözegçilik postlaryna hüjüm etmäge synanyşan mahaly başlapdyr.
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň resmileri bu wakada azyndan bäş owgan esgeriniň ölendigini mälim etdi. Şeýle-de, resmiler çaknyşyklarda bir owgan esgeriniň alnyp gaçylandygyny we başga-da altysynyň ýaralanandygyny habar berdiler.


text:
Terrorçylykly hüjümler köpelýär. Yslam dini tankyda köp sezewar bolýar. Prezidentlik saýlawyna dalaşgär respublikaçy Donald Tramp musulman bosgunlaryň ýurda gelmegine gadaganlyk girizmek isleýär.
Şeýle ýagdaý höküm sürýärkä, ABŞ-daky köpsanly firma musulmanlaryň özüni howpsuz duýmagy üçin, käbir çäreleri amala aşyrýar: her firmada namaz okamak üçin ýörite otaglar döredilýär, yslam dini barasynda köpçülikleýin pikir alyşyklar geçirilýär, alkogol içgisiz ofis üýşmeleňleri gurnalýar.
Ýolbaşçylar bolsa ukyply işgärleri ýitirmejek bolup, olaryň firmadaky şertlerini gowulandyrýarlar we işgärleriň arasynda agzalalyklaryň döremeginiň öňüni almagyň aladasyny edýärler.
Ýekeje ädimiň tapawudy
Işeňňirlik ugrunda hünärmenlik derejesine ýeten hukuk geňeşçisi Mişel Pilipsiň aýtmagyna görä, şeýle maksat bilen ädilen ýekeje ädim hem gaty uly tapawut döredýändir: “Dini ynanjyna beýleki adamlaryň hoşmeýillili çemeleşýändigini görýän bir işgär öz işine has uly sarpa goýýar. Hojaýynlar bu meselä gaty çynlakaý çemeleşmäge başlamasa we käbir işgärleriň äsgermezçiliklere duçar bolmazlygy üçin gerek bolan çäreleri görmese has köp arza-şikaýat ediler”.
ABŞ-nyň umumy ilatynyň diňe ýüzden 1 göterimi musulmanlardan ybarat bolsa-da, geçen ýyl Bilelikdäki iş mümkinçilikleri gullugyna (EEOC) dini ynanç bilen baglanşykly arza-şikaýatlaryň ýüzden 40 göterimini olar iberipdir. Gulluk, munyň bilen baglanşykly yzly-yzyna gepleşikler geçiripdir. Işleýän ýerinde doňuz eti bilen alkogoldan ýüz öwürendigi sebäpli musulmanlaryň işden kowlup-kowulmandygy anyklaşdyrylypdyr. Köpsanly wakada kazyýet hiç kimiň şeýle sebäplerden işden kowlup bilmejekdigi barasynda karar kabul edipdir.
Sakgalyny syrmaýan polisiýa...
EEOC-a edilen arza-şikaýatlaryň arasynda “AutoZone Inc” we “UPS Inc” poçta firmasy bilen baglanşykly arzalar hem bar. Ol firmada işleýän musulmanlara “terrorçy”, “Bin Ladin” ýaly lakamlar dakylandygy, metjide gidip bilmeýändikleri üçin iş tertibiniň üýtgedilmegi barasynda edilen haýyşlaryň nazarda tutulmandygy aýan edilipdir.
Geçen aý Nýu-Ýorkyň polisiýa edarasy bir polisiýa işgäriniň öz dini ynanjyna görä goýberen sakgalyny syrmandygy üçin, ony wezipesinden boşadypdyr. Soň ol kazyýete ýüz tutupdyr we aradan ep-esli salym geçenem bolsa, öz işine gaýdyp barmagy başarypdyr.
Geçen ýylyň dekabr aýynda “Yslam döwleti” toparynyň San-Bernardinodaky terrorçylykly hüjüminden soň, EEOC öz internet sahypasynda şeýle ýörite bir bölüm döredipdir:
“Musulman ýa-da Ýakyn gündogarly bolan ... raýatlaryň iş şertleri bilen baglanşykly jogapkärçilikler”.
Raýatlyk hukuklary şertnamasynyň 7-nji bölümine görä, iş şertleri bilen baglanşykly karar kabul edilen mahaly dini ynanjyň göz öňünde tutulmagy gadagandyr.
Geýim kodeksi
Işlenýän ýerleriň aglabasynda diýen ýaly liberal dress-kod kadasyna (‘dress-code’ – iňlis dilinden terjime edilende iş ýerlerine, käbir çärelere, magaryf edaralaryna barylan mahaly eýerilmeli geýim kadasy, geýim kodeksi’ diýen manyny berýär) eýerilýändir.
“PricewaterhouseCoopers” firmasynda işleýän Umar Latif kellesine oranýan atynjasy bilen işe gidip-gelýär we onuň aýtmagyna görä bu onuň "musulmandygyny” ýaňzydýar.
“JP Morgan Chase&Co” firmasynyň namaz we doga otagy bolmaýan şahamçalarynda işgärler metjide we beýleki ybadat ýerlerine gidip-geler ýaly ýörite ulaglar bilen üpjün edilipdir. Nýu-Ýorkda ýerleşýän bir arhitektura firmasynyň öz işgärleri üçin gurnan üýşmeleňinde täze işe başlan bir musulman işgäriň özüni parahat duýmagy üçin, hiç kime spirtli içgiler hödürlenmändir. “At Accenture Plc” firmasynda bolsa, işgärler üçin gurnalýan üýşmeleňleriň tertibi musulmanlaryň ýa-da beýleki dinleriň baýramlaryna gabat gelmejek ýagdaýda taýýarlanypdyr.
Günsaýyn has köp firma...
Tanenbaum dinleriň raýdaşlygy we hoşmeýillilik merkezinden Joýee Dubenski, günsaýyn has köp firmanyň din bilen baglanşykly meseleleri çözmäge ürç edýändigini belleýär. Soňky 3 ýylda Tandenbaum merkeziniň tarapdar firmalarynyň sany 24-e baryp ýetipdir. Olaryň arasynda “Wal-Mart Stores Inc”, “Walt Disney Co” we “Merck&Co” ýaly firmalar hem bardyr.
41 ýyllap “Horion” firmasynda işlän auditor Hadiýah Muhammad, müdirleriň ondan dini ynanjyny arkaýyn beýan etmegi barada bildiren haýyşyna özüniň diýseň hoşal bolandygyny nygtapdyr.
“DiversityWealth” geňeşdarlyk firmasyndan Terry Howardyň aýtmagyna görä, ABŞ-nyň iň ýaýrawly haçparazlar toparyndan soňky köpçülige eýe musulmanlara hem işleýän ýerlerinde berilýän ähmiýetler geljek ýyllarda hasam ýokarlanar: “Musulmanlar hem hemmeler ýaly özüne sarpa goýulmagyna garaşýarlar”.


text:
Pakistanyň döwlet eýeçiligindäki howa ýollar agentligi çarşenbe güni ýurduň iki sany ýolagçy uçarynyň partladyljakdygy barada duýduryş alnandygyny mälim etdi.
Çarşenbe güni şu berlen duýduryşlaryň yzy bilen, Pakistandan Mançestere uçup barýan ýolagçy uçary gyssagly ýagdaýda Türkiýäniň Stambul şäherinde gondy.
Türkiýäniň “Anadoly” habar agentligi uçardaky 378 ýolagçynyň uçardan düşürilendigini we uçarda geçirilen barlaglaryň netijesinde hiç hili partlaýyjy enjamyň tapylmandygyny habar berdi.
Bu wakanyň yzýany çarşenbe güni Yslamabatdan Malaýziýanyň Kuala Lumpur şäherine uçup barýan uçaryň partladyljakdygy barada-da duýduryş alnandygy habar berildi.
Maglumata görä, üsti 176 sany ýolagçyly uçar Kuala Lumpur şäherine hiç hili howp-hatarsyz gonupdyr we ol uçardanam hiç hili partladyjy enjam tapylmandyr.


text:
Türkmenistanda, hususan onuň paýtagyty Aşgabatda ýadygärlik az däl. Olardan käbiri dünýäni haýran galdyrýar. Owallar bu ýurduň şeklii haly nagyşlary bolupdy, soňky ýyllarda paýtagtda dörän ýadygärlik bu ýurdy dünýä tanadyp başlady.
Günbataryň syýahat merkezleri ol ýadygärlikleriň suratyny ünsi çekiji bir aýratynlyk hökmünde peýdalanýarlar.
Zerurlyk
Ýadygärlik many-mazmyny boýunça her dürli bolup bilýär. Şolardan iň möhümrägi halkyň taryhyny hem medeniýetini görkezýänleri bolsa gerek.
Geçen asyrda Aşgabatda taryhy ýadygärlikleriň ençemesi döredildi. Ýöne asyryň aýagynda, olaryň birnäçesi ýykylyp ýok edildi. Taryh ýa-da döwür belli şahslara, hatda olaryň ýadygärligine-de örän ýowuz daraşdy.
Nähili-de bolsa, ýadygärlik taryh üçin durmalydy hem saklanmalydy. Sebäbi Türkmenistan döwletini döredenleri taryhdan aýyrmak mümkin däl. Häzirki uly baýramyň üstünde, Türkmenistan döwletini esaslandyran şahslardan, iň bolmanda birini ýatlamak gerek.
Täze döredilen hökümetiň ilkinji baştutany, ýurduň döwlet bolmagy ugrunda göreşenleriň biri Gaýgysyz Atabaýew göz öňüne gelýär.
Aglaýan gözler
Atabaýew köçesiniň gutarýan ýerinde, häzirki Prezident köşgüniň alnyndaky meýdançanyň ileri burçunda ýadygärlik bardy. Ýadygärlik örän şowly hem gowy edilen işlerden biri bolsa-da, daş-töwereginde abadanlaşyk işleri geçirilmändi. Şeýle-de bolsa, ol ýadygärlikden gözüňi sowrmak mümkin däldi.
Halk köpçüligi Gaýgysyz Atabaýewe döredilen ýadygärligi halaýardy. Ony zehinli heýkeltaraş Mommy Seýitmyrat döredipdi, arhitektory H. Romanidi bolmaly. Gaýgysyzyň kesä bakyp duran ýüzi hem käse ýaly balkyldap duran gözleri diýseň manylydy. Gapdalda bolsa onuň ömrüniň iň gysga beýany «1887-1937» diýen ýazgy bardy. Sähel ygal bolanda, Gaýgysyzyň gözleri çygdan dolup, nähilidir aglap durdy. Gaýgysyzyň gözlerine biparh garamak mümkin däldi.
“Ol öz halkynyň düşün ýören ýagdaýyna aglaýar” diýip gürrüň edýärdiler.
Şeýle ýadygärligi ýykmaga girişdiler. Ony aýyrmaga bir gijäniň wagty ýetmän, ertesi hem soňky günleri traktor bilen ýykdylar.
G. Atabaýewiň kellesini aýratyn döwüp aýyrdylar. Ony Mommy Seýitmyrat ussahanasyna getirip goýdy.
Boş wadalar
Köpçüligiň, iň bolmanda öňde baryjy toparlaryň arza-şikaýatyndan çekinen resmiler G. Atabaýewiň ýadygärligi üçin, täze ýer beriljek diýip wada etdiler.
Heýkeltaraş bu edilen işe diýseň gynandy. Şol wagtyň özünde-de, öz-özüne göwünlik berýärdi.
– Men muny döredenimde armanly bolupdym. Isleýän zadymy edip bilmändim. Resmiler sözünde dursalar, indi göwün islegimi döredip bilerin. Ol diňe ýadygärlik däl, tutuş kompleks bolar. Ony üýtgeşik ýadygärlik ederin – diýýärdi.
Resmileriň sözüne eýerip, Mommy Seýitmyrat Atabaýew köçesiniň başlanýan ýerinde, dosty Nurberdi Nurmämmediň kömegi bilen ölçeg işlerini geçirdi. Ýadygärligi nähiliräk döretjegini çak-çen etdi. Ýöne takyk görkezme, has dogrusy belli karar bolmansoň, açyk bir işe girişip bilmedi.
Hakykatdan ýüz öwürmek
Döwrüň syýasy şertleri başgaça ýadygärlikleri talap edýärdi. Soňlugy bilen syýasy şertler G. Atabaýewi-de, onuň döwürdeşlerini-de unutmagy öňe sürdi.
Taryhy hakykat diklense ýagşy. Aşgabatdaky sansyz köp ýadygärlikleriň arasynda täze döwleti esaslandyran şahyslaryň hem şekili bolsa, hakykatyň dabaralanmagyna ýardam ederdi.
-- Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Siriýada oppozisiýanyň tarapyna geçen harbylar ýurdy dolandyrýan “Baas” partiýasynyň edaralaryna hüjüm etdiler.
Käbir maglumatlara görä, gozgalaňçylar “Baas” partiýasynyň Idlib welaýatynda ýerleşýän edaralaryna granat zyňypdyrlar.
Häzir “Baas” partiýasynyň edaralarynda oppozisiýany basyp ýatyrýan Siriýanyň howpsuzlyk güýçleri ýerleşdirildi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýada dowam edýän krizisiň graždan urşuny ýatladyp başlandygyny aýtdy.
Stambulda geçýän Gara deňziň energiýa hem ykdysady forumynda Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan Siriýadaky ýagdaýa alada bildirdi:
—Biz sebitde dörän bu betbagtçylygy diňe energiýa howpsuzlygymyzy üpjün etmek üçin däl-de, dünýäde parahatçylygy, abadançylygy hem raýdaşlygy gorap saklamak üçin togtatmaga synanyşmaly. Biz adamlaryň agysyny eşidip, gandöküşligi bes etmek üçin, eglenmezden hereket edip başlamalydyrys.
Şeýle hem Erdogan halkara jemgyýetçiliginiň, nebite baý Liwiýadan tapawutlykda, Siriýadaky ýagdaýa ýeterlik üns bermeýändigini nygtady.
BMG-niň maglumatlaryna görä, Siriýada mart aýynda başlanan protestleriň wagşylyk bilen basylyp ýatyrylmagynda 3,500 töweregi adam öldürilipdir.


text:
Şu günler 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde şehit bolanlaryň gonamçylygynyň daşyna haýat galdyrmak işleri alnyp barylýar.
Aşgabat şäher häkimliginiň tagallalary bilen paýtagtyň çäginde ýerleşýän şeýle gonamçylaklaryň ählisiniň daşyna haýat galdyrmak göz öňünde tutulýar. Gonamçylyklara diňe bir haýat galdyrylman, eýsem olaryň daş-töwereginde abadanlaşdyryş işleri hem geçirilýär.
Ýurduň öňki prezidenti S.Nyýazow 2002-nji ýyldan soň her bir kişä özüne howp salyp biljek adam hökmünde garap başlady. Hatda haýatyň aňyrsynda-da özüne tüpeň çenäp duran kişini göz öňüne getirip başlady.
S.Nyýazow howly jaýlarynyň ählisiniň haýatlaryny ýykmagy buýurdy. Netijede şäherdäki hem-de şähere golaý bolan Ruhabat, Änew, Abadan şäherlerindäki howly jaýlarynyň ählisiniň haýatlary ýykyldy.
Bu meselede paýtagtyň çäginde ýerleşýän 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde şehit bolanlaryň gonamçylyklaryna hem ýürek awama bolmady. S.Nyýazowyň görkezmesi bilen ähli gonamçylyklaryň haýatlary ýykyldy.
Häzir şol gonamçylyklaryň daşyna täzeden haýat aýlamak işleri alnyp barylýar. Elbetde, işleriň gidişi gaty haýal. Ýöne gurmak ýykmakdan mydama-da kyn.


text:
Internetde Özbegistanyň Yslam hereketi (ÖYH) toparynyň “Yslam döwleti” toparyna we onuň ýolbaşçysy Abu Bakr Al-Bagdadä öz ygrarlylygyny yglan edýändigini görkezýän wideoýazgy peýda boldy.
2,5 minutlyk bu wideoda ÖYH-nyň ýolbaşçysy Usmon Gazi “mundan beýläk özleriniň [ÖYH] diňe bir hereket bolmak bilen çäklenmän, eýse bir döwlete öwrülendiklerini” aýdýar.
Ol indi özleriniň “Yslam döwletiniň çägindäki Horasan welaýatynyň adamlarydygyny” öňe sürýär. Gepiň gerdişine görä aýtsak, Horasan - bu häzirki Türkmenistanyň, Eýranyň, Owganystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň territoriýalaryny öz içine alan taryhy bir sebitiň adydyr.
Belläp geçsek, mundan ozal hem Özbegistanyň Yslam hereketi toparynyň “Yslam döwleti” diýilýäniniň düzümine goşulmak isleýändigi ýa-da goşulandygy barada dürli maglumatlar peýda bolupdy.
2014-nji ýylyň sentýabrynda ÖYH-nyň websaýtynda çap bolan maglumatda Gazi "Yslam halyflygynyň tarapyna geçýändiklerini" mälim edipdi.
Şu ýylyň mart aýynda Owganystanyň demirgazygynda söweşýän ÖYH-nyň jeňçileriniň hataryndandygyny öňe sürýän Sadulla Ürgenji atly bir adam toparyň "Yslam döwleti" diýilýäniniň lideri Bagdadiniň ýolbaşçylygyny ykrar edýändigini mälim edipdi. Emma şol pursat bu beýanat Gaziniň özi tarapyndan edilmändi.
Soňky beýanat bu baradaky ähli şübheleri bir ýana atdy.
Bu aralykda Özbegistanyň Yslam hereketi topary özüniň uzak wagt ýarany bolan "Talybana” hem öz nägileligini bildirip beýanat ýaýratdy.
Özbegistanyň Yslam hereketi topary 2-nji awgustda beýanat arkaly "Talyban" hereketini aldawda we dildüwşükde aýyplady. Şeýle-de ÖYH “Talybanyň” ozalky lideriniň ölmegi bilen bagly has açyk maglumatlaryň berilmegini sorady.
Bu beýanatda “Talybanyň” ozalky lideri Molla Muhammad Omaryň ölümi açyk bir görnüşde sorag astyna alynýar.
Owgan resmileri 29-njy iýulda “Talyban” hereketiniň lideri Molla Omaryň 2013-nji ýylda Pakistanyň Karaçi şäherindäki keselhanada bejergi alýan mahaly aradan çykandygyny mälim edipdiler.
“Talybanyň” metbugat wekili Zabihullah Mujahid bu beýanatyň ertesi Molla Omaryň hassalyk sebäpli ölendigini tassyklady. Emma Molla Omaryň haçan we nirede ýogalandygy barada hiç hili maglumat berilmedi.
ÖYH-nyň ýaýradan beýanatynda Molla Omaryň ölümi bilen bagly “Talybanyň” ýaýradan beýanatyna “bil baglap bolmaýandygy” bellenilýär. Şeýle-de ÖYH “Talybany” Pakistanyň aňtaw gullugy bilen işleşmekde aýyplaýar.
Özbegistanyň Yslam hereketi topary ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň terror toparlarynyň sanawyna goşuldy. Ol Merkezi Aziýa döwletlerinde we Russiýada gadagan edildi.


text:
Düýn Dubaýyň polisiýa edarasynyň başlygy Dahi Halfan Tamin şu ýylyň ýanwar aýynda Hamasyň söweşjeň lideriniň Dubaýda öldürilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça Ysraýylyň premýer-ministri bilen razwedka agentliginiň başlygynyň tussag edilmegini talap etjekdigini mälim etdi.
«El-Jezire» telewideniýesine beren interwýusynda Dubaýyň polisiýa edarasynyň başlygy Dahi Halfan Tamin Hamasyň söweşjeň lideri Mahmud al-Mabhuhyň Ysraýylyň agentleri tarapyndan öldürilendigine doly diýen ýaly ynamynyň bardygyny aýtdy.
Ol Hamasyň söweşjeň lideriniň Ysraýylyň agentleri tarapyndan öldürilendigi subut edilen halatynda, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu bilen ýurduň razwedka agentliginiň başlygy Meýr Daganyň tussag edilmegini talap etjekdigini belledi.


text:
1. BUSTA RHYMES
Amerikaly meşhur repper aýdymçy Busta Rhymes Yslam dinini 2007-nji ýylda kabul etdi.
Rhymesiň aýtmagyna görä, Yslam onuň ruhuny iýmitlendirmek bilen bir hatarda hakykatlardan daşlaşmagyna rugsat bermeýär.
Şol bir wagtyň özünde aýdymçy mundan bir ýyl soň çykaran “Arap puly” atly albomy bilen ençeme musulmanlary gazaplandyrypdy. Albomdaky şol aýdymda Ýakyn Gündogaryň baýlarynyň gutarmaýan baýlyklary hakda gürrüň edilýär. Käbirleri bu aýdymy araplar barada stereotip döretmek üçin synanyşyk diýip häsiýetlendiripdiler.
Busta Rhymes
2. JERMAİNE JACKSON
Aýdymçy, gitaraçy we kompozitor Jermaine Jackson pop aýdym-saz pudagynyň şasy hasaplanylýan Maýkl Jeksonyň (Michael Jackson) doganydyr. Jermaine Yslam dinini 1989-njy ýylda Bahreýn döwletine sapar edensoň kabul edipdi.
Mundan soň ol Halima Raşid atly owgan zenanyna öýlenip, “hristian dininiň jogaplandyryp bilmeýän soraglaryna Yslam dininde jogap tapandygyny” aýdypdy.
Jermaine La Jaune Jackson
3. ICE CUBE
Meşhur repper aýdymçy Ice Cube Yslam dinini 90-njy ýyllarda, ýagny öz karýerasynyň başlarynda kabul edipdi.
ICE CUBE
4. YUSUF İSLAM
Ýusuf Yslamyň asyl ady Steven Demetre Georgiou-dyr. Ol 1977-nji ýylda Yslam dinini kabul edipdi. Mundan soň ol sahna seýrek çykyp başlapdy. Emma soňky ýyllarda ol gaýtadan sahnada görünip başlady.
Yusuf Islam
5. SNOOP DOGG
Amerikaly repper aýdymçy Snoop Dogg Yslam dinini 2009-njy ýylda kabul edipdi.
Emma aradan köp wagt geçmänkä, “Rastafari” hereketine goşulandygy mälim edilipdi (Bu hereket hristian we beýleki dini tälimleriň esasynda mundan 40 ýyl öň döredilipdi).
SNOOP DOGG


text:
Ýakynda Azatlyk Radiosynyň türkmen gullugynyň redaksiýasyna bir hat gelip gowuşdy, onda özüni Talyp diýip tanadan bir okyjymyz Türkmenistanda daşary ýurt diplomlaryny ykrar etdirmek prosedurasy barada gürrüň berýär:
"Hormatly Azatlyk Radiosy, men Moskwanyň Dünýa Ekonomikasy we informirlendiriş institutyny okap gutaryp, diplomly ýurda dolandym. Ýöne indi şol instituty döwlete degişli däl diýip meniň diplomymy ýaramsyz diýip durlar. Ýogsam (diplomda) döwlet komissiýasy tarapyndan berlen diýen ýazgy bar. Arada aktiwist Natalýa Şabuns döwlete degişli däl okuw jaýlaryny Türkmenistanda ýaramly etjek bolup ýöris diýdi. Ýogsam, biziň institutymyz akreditasiýa edilen we döwlet tarapynda lisenziýa berilen. Biziň tabşyran ekzamenlerimiz hem döwlet ekzamenleridi. Şu zatlar barada informasiýa bermegiňizi haýyş edýärin".
Azatlyk Radiosy ýokarky beýan edilen zatlara resmi taýdan takyklaşdyrylan jogap tapyp bilmese-de, bu mesele boýunça diplom meselesinde belli bir tejribeleri başdan geçiren türkmenistanly talyplar bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Özüni Çary diýip tanadan türkmenistanly student häzirki wagtda Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynyň birinde okuwynyň iň soňky ýylyny tamamlaýar. Ol beýle diplomlaryň kabul edilmezligi ýa-da kabul edilmegi babatda studentleriň kynçylyk çekýänligi barada biziň bilen şeýle maglumatlary paýlaşdy:
“Bir-iki sany dostum bar, dolananynda olaryň diplomlary kabul edilmeýär diýip aýdypdyrlar işe girjek ýerlerinde. Dostlarymyň bir-ä daşary ýurtda okap döwlet işine ýerleşdi”.
Çary dostunyň işe ýerleşip bilmeginiň syry nämede diýen soraga "Bilemok, aslynda muny ondan sorapdymam" diýip jogap berdi.
Türkmenistanlylardan ýene bir student özüni Aýgül diýip tanyşdyrdy. Aýgül Gyrgyzystanda žurnalistika we köpçülikleýin kommunikasiýa ugrunda bilim alýar. Onuň gürrüň bermegine görä Türkmenistanda käbir daşary ýurtly diplomlaryň kabul edilmezliginiň sebäbi şeýle:
“Meniň bilişime görä beýle problemany Merkezi Aziýa ýurtlarynda esasanam ýalňyşmasam Gyrgyzystanda okan studentler başdan geçirýär. Diplomlary Türkmenistanda döwlet işlerine ýerleşmäge mümkinçilik bermeýän uniwersitetleriň sanawy hem bar, bu maglumaty Bilim ministliginde anyklap bolýar”.
Aýgül, şeýle kynçylyklaryň bardygyna garamazdan Türkmenistana dolanjakdygyny aýdyp ýene şeýle diýdi.
“Meniň diplomymy kabul ederler diýip umyt edýärin. Eger etmeser soň göreris, emma häzirlikçe Türkmenistanda döwlet edarasyna ýerleşmek niýetim ýok”
Türkmenistanda daşary ýurtlaryň käbir uniwersitetleriniň diplomlarynyň makullanmaýandygynyň sebäbini Gyrgyzystanda okaýan türkmen ýaşlarynyň ýene biri bolan Ahmet şeýle çaklaýar:
"Meniň pikirimçe Türkmenistan daşary ýurtlara özüne gerek bolan spesialistleri taýýarlamak üçin özi daşary ýurtlara gerekli möçberde studentleri okuwa iberýär, özi pul töläp. Meniň ýaly öz başyna okuwa çykyp gaýdanlary näme etsin olar, şol sebäpdenem kabul etmeýärler diplomlary, işe ýerleşip bilmez ýaly. Maňa iş berilse onsoň olaryň okuwa iberenleri işsiz galar. Şonuň üçin okuwymy tamamlandan soň Türkmenistanda işlejek däl, bu ýerde eýýäm meniň ukyplarymy bilýärler we iş hödürleýärler. Türkmenistan barsam işsizlikden Türkiýä gitmeli bolaryn”.
Daşary ýurt ýokary okuw jaýlarynyň haýsylarynyň diplomlarynyň ykrar edilýänligi barada doly maglumat ýok.


text:
Şu gün Orsýetiň habar agentlikleri Dagystan respublikasyndaky ýerli gazýetlerden biriniň žurnalisti Mälik Ahmedilowyň öldürilen jesediniň tapylandygyny habar berdiler.
Maglumata görä, žurnalistiň jesedi Mahaçgala şäheriniň eteginde, bir ýeňil maşynyň içinden tapylypdyr. Mälik Ahmedilow soňky wagtlar awar dilinde çykýan «Hakikat» atly ýerli gazýetiň habarçysy bolup işläpdi. Ahmedilow bu regionda soňky bir ýarym ýyla golaý wagtyň dowamynda öldürilen üçünji žurnalistdir. Onuň ölüminiň näme bilen baglanyşykly bolup biljekdigi barada häzirlikçe hiç hili garaýyş öňe sürülmeýär.


text:
2022-nji ýylyň gyşky Olimpiýa oýunlarynyň geçiriljek ýeri hökmünde Hytaýyň paýtagty Pekin saýlandy.
Halkara Olimpiýa komitetiniň 2022-nji ýylyň gyşky Olimpiadasynyň geçiriljek ýerini saýlamak boýunça geçiren ses berişliginde Pekiniň we Almatynyň arasynda bäsdeşlik gidipdi.
31-nji iýulda Malaýzianyň Kuala Lumpur şäherinde geçirilen syrly ses berişlige Halkara olimpiýa komitetiniň 85 agzasy gatnaşdy.
2008-nji ýylyň Tomusky olimpiýa oýunlaryny geçiren Pekiniň saýlanmagy onuň tomusky we gyşky oýunlary geçirýän ilkinji şäher boljagyny aňladýar.
Gazagystanyň Almaty şäheri saýlanan ýagdaýynda Merkezi Aziýada Olimpiýa oýunlaryny geçirýän ilkinji şäher bolup bilerdi.


text:
Azerbaýjanyň Baş sudy AÝ/AR-nyň žurnalisti Hadija Ismaýylowanyň tussaglyk möhletini ýedi ýarym ýyldan üç ýarym ýyllyk şertli möhlete çalyşmak we ony tussaglykdan boşatmak barada görkezme berdi.
Sud bu kararyny 25-nji maýda žurnalistiň arzasyna seredip geçiren diňlenişiginde yglan etdi.
Ismaýylowa 2014-nji ýylyň dekabr aýynda tussag edilipdi we 2015-nji ýylyň sentýabr aýynda salgytdan gaçmakda we bisarpacylykda aýyplanyp, türmä höküm edilipdi.
Günbatar hökümetleri we metbugat azatlygyny goraýan halkara toparlary Ismaýylowanyň boşadylmagyna çagyryş edipdiler.
27-nji maýda hökümete degişli bolmadyk guramalar 40 sany şäherde ýöriş geçirip Ismaýylowanyň doglan gününi bellemegi planlaşdyrýarlar.


text:
Bakuwyň bir sudýasy Adnan Hajizadeh bilen Emin mille diýen 2 sany ýaş blogçylary huliganlykda aýyplap, olary 2 bilen 2,5 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Olar iýul aýynda restoranda özara uruşdan soň tussag edildirler. Ýöne bu ýaş blogçylar tussag edilmekde syýasy äheňiň bardygyny, muňa bolsa häkimiyetleri tankyt edendiklerini sebäp edip görkezyärler.
Günbatarly döwletler we adam hukuklaryny goraýjy toparlar bu meseläni tankyt edip, Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Alyýewi söz azatlygyna we erkin metbugata gysyş görkezýänlikde aýypladylar.
Suduň karary yglan edilen mahaly bir topar adam suduň binasynyň öňüne ýygnanşyp, plogerçilere hemaýat berdiler we «Azatlyk», «Ylham ýaş oglanlardan eliňi çek» diýip gygyrşdylar. Olaryň aklawçylary öz müşderleriniň apelýasiýa suduna ýüzlenjegini mälim etdi.


text:
Demirgazyk Koreýada bu wezipede bary-ýogy alty aý oturan ýurduň goranmak ministri öz wezipesinden boşadyldy. Koreýanyň döwlet eýeçiligindäki habar gullugy täze goranmak ministri Jaň Joň Namyň bellenendigini habar berýär.
Ozalky ministr Kim Kýok Sik, 2010-njy ýylda Günorta Koreýa garşy hüjüme geçmäge buýruk berendigi sebäpli, käbir synçylar tarapyndan garadangaýtmaz adam hasaplanýardy. Kim goranmak ministriniň wezipesine geçen ýylyň noýabr aýynda bellenipdi.
Täze ministr, kommunist lider tarapyndan dolandyrylýan Demirgazyk Koreýa ýadro synaglaryny geçirip, regiondaky dartgynlygy ýitileşdirensoň, munuň yzysüre öz wezipesine bellendi.


text:
Liwiýada halkara güýçleriň howadan urýan zarbalaryna garamazdan, Kaddafiniň goşunlary ýeňlişden daşda diýip, düýn ABŞ-nyň Kongresinde bolan dinlenişikde amerikan admiraly Maýk Mallen aýtdy.
Onuň sözlerine görä, häzirem Kaddafiniň goşunlarynyň söweş kuwwaty gozgalaňçylaryňkydan on esse ýokary.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen Muammar Kaddafiniň režimine garşy göreş alyp barýan liwiýaly gozgalaňçylara ýarag bermek baradaky ABŞ-nyň we Beýik Britaniýanyň teklibini goldamaýandygyny aýtdy.
Rasmussen Stokgolmda çykyş edip: “Liwiýadaky halkara operasiýanyň maksady - liwiýa halkyny goramak, ony ýaraglandyrmak däl” diýdi.
NATO koalision güýçleriň howadan uran zarbalary netijesinde Tripolide bärsinden 40 sany parahat ýaşaýjynyň heläk bolandygy baradaky habary hem derňejekdigini aýdýar. Bu maglumaty düýn Watikanyň liwiýa paýtagtyndaky wekili ýaýratdy.
Kaddafiniň goşunlary gozgalaňçylara garşy hüjümlerini dowam etdirip, ýurduň gündogaryndaky Brega şäherini gaýdyp aldy, Ajdabiýa, günbataryndaky Misurata şäherlerinde söweşler gidýär.
Liwiýa hökümeti daşary işler ministri Musa Kussanyň çarşenbe güni Beýik Britaniýa gaçyp barandygyny, wezipesinden çekilendigini tassyklady.


text:
Ýemeniň paýtagty Sanada janyndan geçen hüjümçi şaýy demonstrantlaryň köpçüligine hüjüm etdi. Bu waka ýurtda täze yglan edilen premýer-ministr Ahmed Awad bin Mubarak öz wezipesinden çekilenden birnäçe sagat soň boldy.
Ýemeniň howpsuzlyk çeşmeleri 9-njy oktýabrda şaýylaryň “Houthi” atly harby toparynyň tarapdarlary “Al-Tahrir” meýdanynda ýöriş geçirmek üçin ýygnanan mahaly amala aşyrylan hüjümde azyndan 42 adamyň ölendigini habar berýärler. Şeýlede, wakada başgada ençeme adam ýaralandy.
Ýemen sünni ýolbaşçylary bilen “Houthi” atly harby toparyň arasyndaky güýçli dartgynlylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
“Houthi” toparynyň tarapdarlary Ýemeniň prezidenti Abd-Rabbu Mansur Hadi tarapyndan Mubaragyň premýer-ministr bellenilmegine garşy 9-njy oktýabrda köpçülikleýin protestleri geçirmäge çagyryş etdiler. Gürrüňi edilýän toparyň tarapdarlary Mubaragyň “daşary ýurduň goşulyşmagy” netijesinde wezipä bellenilendigini öňe sürýärler.
Birleşen Ştatlar we beýleki ýurtlar Ýemendäki durnuksyzlygyň “Al-Kaýda” hereketini güýçlendirmeginden alada edýärler.


text:
Okuwa girjek ýoldaşlarymyza gerekli bolar diýen umyt bilen
- TDU Hukuk fakultetiň giriş ekzamenleriniň soraglary
- Ýyllyk iş. «ÄLEM IÇRE AT GEZER» ROMANYNDA RUHY GYMMATLYKLAR
- ÝOJ. Matematika dersi boýunça Ýokary Okuw Jaýynyň giriş synaglarynyň soraglary.
- ÝOJ. Himiýa dersi boýunça Ýokary Okuw Jaýynyň giriş synaglarynyň soraglary.
- ÝOJ. Fizika dersi boýunça Ýokary Okuw Jaýynyň giriş synaglarynyň soraglary.
- 7-nji synp Himiýa dersi. Suratlar
- 9-njy synp Biologiýa
- 4-nji synp Matematika sapagy
- ÝOJ. Biologiýa dersi boýunça Ýokary Okuw Jaýynyň giriş synaglarynyň soraglary.
- Düzme. Aman Kekilowyň “söýgi” romany


text:
Şu hepdede Dewid Kameron Britaniýanyň premýer-ministri wezipesinde ilkinji gezek Merkezi Aziýa sapar edýär. Onuň Gazagystana iki günlük saparynyň gün tertibinde energiýa we NATO güýçleriniň Owganystandan çekilmegine degişli meseleleriň maslahat edilmegine garaşylýar.
Britaniýanyň hökümet baştutanynyň bu saparynyň dowamynda Gazagystanda adam hukuklary bilen bagly problemalary gozgap-gozgamajagy köpleri gyzyklandyrýan esasy meseleleriň biridir.
Tankytlar
Gazagystanyň Atyrau şäheri Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kamerony kabul etmek üçin taýýarlanýar. Kameronyň Gazagystana iki günlük sapary 30-njy iýunda başlanýar.
Emma tankytçylar köçeleri arassalamak we şäheri tertibe salmak bilen bagly görülýän çäreleriň Kameronyň Gazagystandaky esasy problemalardan ünsüni sowmajagyna garaşýarlar. Gazagystan hökümeti tankyt edýänleri türmä basmak we habar serişdelerine basyş etmek ýaly hereketleri üçin halkara derejesinde tankyt edilýär.
Emma Merkezi Aziýa sapar edýän Dewid Kameronyň Gazagystana etjek bu saparynyň dowamynda energiýa meselesine has uly üns berjekdigi hem çak edilýär.
Britaniýa Gazagystanyň ägirt uly energiýa pudagynda maýa ýatyrýan iň uly daşary ýurt inwestorydyr. Britaniýanyň BG topary Gazagystan bilen bilelikde 1.2 trillion kubometr gaza we 1 milliard tonna çyg nebite baý diýip çak edilýän Garaçaganak ýatagyny özleşdirýär.
Owgan meselesi
Şeýle-de Gazagystan Günbatar döwletleriniň Owganystandan goşunlaryny çykarmaklary üçin esasy tranzit ýoludyr. Britaniýa öz harby goşunynyň müňlerçe esgerini we 6,500 konteýnere ýüklenen harby goşlaryny Gazagystanyň üstünden çykarmagy planlaşdyrýar.
Günbatar we Afrika regionlary boýunça merkeziň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Bhawna Dawe Kameronyň regiona saparynyň esasy maksadynyň energiýa, söwda we howpsuzlyk meselelere baglydygyny aýdýar.
Kameronyň Gazagystana sapary ýurdunyň tebigy baýlygyna daýanyp, halkara derejesinde öz abraýyny artdyrmaga çalyşýan prezident Nursoltan Nazarbaýew üçin amatly pursatdyr.
Içerki syýasat
Gazagystana Sowet Soýuzy dargaly bäri ýolbaşçylyk edip gelýän Nazarbaýew ýurtda öz syýasy garşydaşlaryna basyş etmek we garaşsyz habar serişdelerini çäklendirmek bilen ýakasyny tanadan syýasatçy.
2011-nji ýylda Gazagystanyň polisiýasy, aýlyk haklary tölenmänsoň, Žanaözen şäherinde birnäçe aýlap protest geçiren parahat demonstrantlardan azyndan 15 adamy atyp öldürdi.
Bu gandöküşiklik bilen bir wagtda ýurduň birnäçe habar serişdeleri ýapyldy we Žanaözen wakalaryny ýazgaryp açyk çykyş eden birnäçe adama garşy sud işleri gozgaldy.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaý ABŞ-na edýän dört günlük resmi saparynyň ilkinji gününde düýn Döwlet sekretary Hillary Klinton tarapyndan berlen agşamlyk naharyna gatnaşdy.
Karzaýyň bu saparynyň esasy maksady prezident Barak Obamanyň administrasiýasy bilen Karzaýyň arasynda soňky döwürlerde ýüze çykan ylalaşmazlyklary aradan aýyrmakdan ybaratdyr.
Karzaý ABŞ-nyň paýtagty Waşingtona duşenbe güni bardy. Onuň çarşenbe güni Ak Tamda prezident Barak Obama bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Owgan wekilleri bilen amerikaly resmileriň arasynda boljak duşuşyklarda Talyplara garşy alnyp barylýan operasiýalarda parahat ilatyň heläk bolmagy bilen bagly Kabulyň aladalarynyň we Owganystanda aşa ornaşan korrupsiýa bilen bagly problemalaryň gozgamagyna garaşylýar.
Şol gepleşikleriň dowamynda 29-njy maýda Owganystanda geçiriljek ýaşulular maslahaty hakda hem pikir alyşylmagyna garaşylýar.
Şol maslahatyň dowamynda owgan wekilleri Talyplar bilen barlyşyga gelmek üçin olar bilen gepleşikler geçirmek meselesine gararlar.


text:
Estoniýa
Estoniýa (est. Eesti), resmi ady — Estoniýa Respublikasy (est. Eesti Vabariik) — Ýewropada, Baltika deňziniň demirgazyk-gündogar kenarýakasynda bir döwlet, kenarlaryny Fin we Riga aýlaglarynyň suwlary ýuwýar.
Gündogarda Russiýa, günortada bolsa Latwiýa bilen serhetleşýär. Demirgazykda Finlýandiýadan Fin aýlagy, günbatarda bolsa, Şwesiýadan Baltika deňzi arkaly bölünip aýrylýar.
Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolan Estoniýa NATO guramasynyň hem agzasydyr we Şengen ylalaşygynyň gatnyjysydyr.
Baltika deňziniň akwatoriýasyndaky 1521 ada Estoniýa degişlidir. Olaryň tutýan umumy meýdany 4,2 müň inedördül kilometre barabardyr. Adalaryň iň ululary Saaremaa we Hiýumaa adalarydyr. Adalaryň tutýan meýdanynyň uludygyna garamazdan, ýurduň ilatynyň 5 göterime golaýy bu adalarda ýaşaýar. Estoniýanyň ilatynyň sany 1,4 milliona barabardyr. Döwlet dili eston dili hasaplanýar. Şeýle hem, rus dili hem giňden ulanylýar.
Döwlet gurluşy[üýtget | edit source]
Estoniýanyň Konstitusiýasy 1992-nji ýylda kabul edildi. Ol ýurduň öňki baş kanunlarynyň özboluşly dowamydyr.
Riýgikogy: Estoniýanyň ýokary kanunçylyk edarasy Riýgikogydyr. Bir palataly parlamentiň agzalary halk tarapyndan 4 ýyllyk möhlete saýlanýar. Parlamentiň düzüminde 101 deputat bar.
Hökümeti: Ýerine ýetiriji häkimiýet Riýgikogynyň öňünde hasabat berýär. Hökümetiň başlygyny saýlamak hem-de hökümeti ýatyrmak Riýgikogynyň ygtyýarlygyna degişlidir.
Prezidenti: Prezident parlament tarapyndan 5 ýyllyk möhlete saýlanýar. Eger köp ses alynmadyk halatynda, onda döwlet baştutanyny saýlaw ýygnagy saýlaýar. Oňa deputatlar bilen bir hatarda ýerli dolandyryş edaralarynyň wekilleri hem gatnaşýarlar.
Kazyýet ulgamy: Estoniýanyň hukuk ulgamy, esasanam, raýat hukugy Germaniýanyň hukuk ulgamyna meňzeşdir. Bu iki ýurduň arasyndaky taryhy gatnaşyklar bilen baglanyşyklydyr. Hukuk ulgamy garaşsyzdyr, kazylar hemişelik bellenýär we olar başga bir wezipede işläp bilmeýär.
Estoniýanyň milli güli – delwere, milli guşy – garlawaçdyr. Estoniýanyň milli daşy – hek daşydyr.
Şäherleri: Estoniýada şäher derejesinde 47 ilatly nokat bar. Ýurduň paýtagty bolan Tallin şäheriniň 500 müňden gowrak ýaşaýjysy bar. Mundan başga-da, Tartu, Kohtla-Ýarwa we Narwa ýaly şäherleriň hem ilatynyň sany 100 müňden geçýär.
Ykdysadyýeti[üýtget | edit source]
Estoniýa industrial-agrar ýurt hasaplanýar. Maşyngurluşyk, himiýa senagaty, azyk senagaty we ýeňil senagaty has ösendir. Oba hojalygynda maldarçylyga uly üns berilýär. Süýt we et önümlerini köp öndürýärler. Beýik Watançylyk urşundan öň oba hojalyk pudagyna köp üns berlipdir. Ýurduň eksport edýän harytlarynyň agramly bölegi bu pudagyň hasabyna amala aşyrylypdyr. Soňky ýyllarda senagat pudaklarynyň ösdürilmegi ugrunda uly işler durmuşa geçirildi. Munuň netijesinde ýeňil senagaty, deňiz gämi gatnawy we maşyn gurluşyk ugurlarynda uly ösüşler gazanyldy.
Estoniýa garaşsyzlygyny gazanandan soňra ýurduň ykdysadyýetini bazar ykdysadyýetiniň ýörelgeleri esasynda alyp barmak işine girişildi. 1992-nji ýylyň 20-nji iýunynda ýurduň täze milli puly eston krony dolanyşyga girizildi. 1999-njy ýylda Estoniýa Bütindünýä Söwda Guramasyna agza boldy. Finlýandiýa, Şwesiýa, Germaniýa we Russiýa Estoniýanyň esasy söwda hyzmatdaşlary bolup durýarlar. 2004-nji ýylda Estoniýa Ýewropa Bileleşiginiň doly hukukly agzasy boldy.
Elektron hökümet[üýtget | edit source]
2000-nji ýylda Estoniýa hökümeti elektron-hökümet ulgamyna geçdi. Munuň netijesinde Ministrler Kabinetiniň mejlislerinde kagyz ulanylman, internet arkaly resminamalaryň elektron ulgamy ulanylmaga başlandy. Ýurduň çägindäki 500 edara öz aralarynda resminamalary elektron ulgamy arkaly alyş-çalyş edýär.
Estoniýada ilatyň 71 göterimi internet ulgamyndan işjeň peýdalanýar. Maşgalalaryň 63 göteriminiň öýünde öz kompýuteri bar. Ýurduň ähli mekdepleri internet ulgamyna birikdirilendir. Estoniýanyň çäginde 1100 sany umumy internet nokatlary hereket edýär. Ýurtda 1000 golaý zolakda interneti kabelsiz ulanmaga mümkinçilik bar.
2005-nji ýylda Estoniýanyň ýaşaýjylary ilkinji gezek internet ulgamy arkaly öýünde oturan ýerinden ýerli dolandyryş organlarynyň saýlawlarynda ses berdiler. 2007-nji ýylda dünýäde ilkinji gezek Estoniýada saýlawçylar parlament saýlawlarynda internet arkaly ses berdiler. 2011-nji ýylda parlament saýlawlarynda saýlawçylaryň 15,4 göterimi internet arkaly ses berdi.


text:
Amerikan prezidenti hökmünde Barak Obamanyň kasam kabul etmeginden we «umyt hem özgerişler» döwrüniň yglan edilenine bir ýyl geçdi. Ýöne pikiri soralanlaryň ýarysy Barak Obamadan beren sözlerinde tapylmanlykda nägiledigini mälim edipdirler. Galan ýarysy bolsa oňa ýurdy dogry ugurdan alyp barýar diýip, bahar beripdirler.
ABC telekanalynyň we “Waşington Postuň” geçiren pikir soralyşygynda adamlaryň üçden bir böleginden gowragy Obama bolan ynamynyň pese gaçandygyny mälim edipdirler. 47%-i bolsa şu geçen 12 aýda Obamanyň öz işini uly möçberde başarandygyna ynanýandygyny beýan edipdirler.
Soňky döwürde saýlanan beýleki prezidentlere garanyňda Obama birgiden etjek işlerini öňe sürdi, şol sanda Yrakdan amerikan harbylaryny yzyna çagyrmak, Owganystandaky uruşda ýeňiş gazanmak, amerikan ykdysadyýetini güýçlendirip, krizisden halas etmek, işsizligiň artmagynyň öňüni almak we saglygy saklaýyş pudagynda reforma geçirmek ýaly maksatlar orta atylypdy.
Saýlaw wagty hem-de kasam kabul ediş wagtynda bar bolan optimizmiň ýerine problemalaryň tizara çözülip bilinemjekdigi baradaky hakykat ornaşdy, bu bolsa adamlaryň sabyr käseleriniň dolmagyna sebap boldy.
Obama agyr düşen bir mesele
Obama agyr düşen bir mesele-de 19-njy ýanwarda senata, Massaçusetde geçirilen saýlawlarda öz partiýasynyň ýeňilmegi boldy. Geçen ýyl aradan çykan demokratik partiýadan senator Ted Kennediniň ornuna Respublikan partiýadan, Obamanyň saglyk reformalaryna garşy çykyş edýän Skot Brown geçdi.
Ýeňiş gazanandan soňra eden çykyşynda Brown şeýle diýdi: «Bir zat diýseň aýdyň, men ýurduň dürli ştatlaryna sapar etdim, adamlar boýunlaryna mejbury ýagdaýda dakylan trillion dollarlyk saglyk reformasyny islänoklar, bu amerikan halkyny mejbur etmek bolýar».
Brownyň saýlanmagy senatda 60 orna eýe bolan demokratlar üçin Obamanyň saglyk reformasyny kabul etdirmek indi biraz kynlaşjaga meňzeýär.
Asyrlar bäri dowam edip gelýän etnik bölünişik bilen bagly problemada Obama döwründe özgerişlik bolmagyna Amerikanyň garaýagyzlary bil baglapdylar. Geçen ýyl amerikanlylaryň 58%-i bu saýlaw akýagyzlar bilen garaýagyzlaryň arasyndaky gatnaşyklary sazlaşdyrar diýip, umyt edipdiler, indi bu san 41%-e çenli azaldy.
"Garaşylmadyk synaglara döz gelmegi başardy"
72 ýaşly amerikaly garaýagyz Karlos Kampbell oppozision Respublikan partiýanyň agzasy. Azatlyk Radiosy onuň bilen söhbetdeşlikde Obamanyň şu geçen bir ýylyna nähili baha berýändigini sorady.
«Synaglara döz gelendigi üçin men ondan gaty razy. Men üç sany respublikan administrasiýasynda gulluk etdim. Meniň pikirimçe, Obama adatdan daşary garaşylmadyk synaglara döz gelmegi başardy» diýip, Kampbell aýtdy.
ABŞ-nyň ozalky prezidentlerinden Ronald Reýgen haçan-da özüniň prezidentliginiň bir ýyllygyny bellände, ýurduň ýarysynyň goldawyny gazanypdy.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän gurama Owganystanda göknaryň ösdürilip ýetişdirilişini togtatmak üçin Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň 7,6 milliard amerikan dollary möçberinde çykdajy edýändigine garamazdan, yslam respublikasynda göknaryň ösdürilip ýetişdirilişiniň rekord derejesine ýetendigini habar berýär.
Owganystany Gaýtadan dikeltmek boýunça ýörite derňew edarasy özüniň 21-nji oktýabrda ýaýradan raportynda 2013-nji ýylda göknar ekilen territoriýanyň 209 müň gektara çenli artandygy habar berýär.
Edara munuň sebäbini göknaryň bahasynyň ýokarlanmagy, arzan işçi güýjüniň artmagy we tehnologik serişdeleriň elýeterliligi bilen düşündirýär.
Owganystanda göknar ekilýän esasy territoriýalar ýurduň günortasynda we gündogarynda ýerleşýär. Bu territoriýalar “Talyban” söweşijileriniň täsiri astyndaky ýerlerdir.


text:
26-njy iýulda Orsýetiň MTS kompaniýasy Türkmenistanda öz işini dikeldýänligini yglan etdi. Ol Türkmenistanda internet üpjünçiligini ösdürmegi hem göz öňünde tutýanlygyny aýdýar.
MTS-iň resmi wekili Ýelena Kohanowskaýanyň sözlerine görä, MTS-iň türkmen hökümetinden alan lisenziýasy ilaty internet bilen kadaly üpjün etmäge doly mümkinçilik berýär.
“Biziň 3G lisenziýamyz bar. Bu lisenziýa, biziň amala aşyran işlerimiz we häzir görýän taýýarlyklarymyz internetden erkin peýdalanmaga mümkinçilik berer” diýip, Kohanowskaýa Azatlyk Radiosyna aýtdy.
MTS-iň wekili internet aragatnaşygyny teklip edýän tarif planlarynyň birnäçesiniň göz öňünde tutulýanlygyny aýtdy, emma internetiň çaltlygyny we hyzmatlaryň bahasyny takyklamady.
“Başga päsgelçilikler”
MTS-iň jemgyýetçilik bilen aragatnaşyk bölüminiň ýolbaşçysy Ýelena Kohanowskaýa internet elýeterliliginiň tehniki üpjünçiligine gezek gelende, ýerine ýetiriljegini belledi: “Başga päsgelçilikler bolmasa, internetden peýdalanmak üçin tehniki taýdan mümkinçilikler hödürlener”.
Türkmenistandaky internet ulanyjylar internetiň tehniki taýdan hiliniň pesligi bilen bilelikde ençeme saýtlaryň internet sahypasynyň açylmaýanlygyny habar berýärler. Şol bir wagtda-da Türkmenstanyň resmileri ýurtda internetiň çäklendirilmeýänligini aýdýarlar.
MTS-iň Türkmenistanda işlän döwründe käbir ýerli žurnalistleriň mobil telefonlary sebäbi düşündirilmezden ençeme sapar kesilipdi, olar täze nomerleri yzygiderli satyn almaly bolupdylar.
MTS-iň müşderileriniň aragatnaşyk hyzmatlaryndan peýdalanmak mümkinçilikleriniň çäklendirilmegi babatynda kompaniýanyň öz içerki düzgünlerinde näme diýilýänligini MTS-iň özünden anyklap bolmady.
MTS-iň wekilleri kompaniýanyň türkmen hökümeti bilen ylalaşygynda mobil telefonlary kesmek ýa internet saýtlary böwetlemek meselesiniň gozgalyp-gozgalmanlygy barada anyk bir zat aýtmakdan saklandylar. MTS-iň metbugat wekili Waleriýa Kuzmenko Azatlyk Radiosyna kompaniýanyň Türkmenistanyň giňişligindäki işiniň türkmen kanunlaryna laýyklykda alnyp baryljagyny aýtdy.
Emma şu aýyň başynda ÝHHG-niň Aşgabatda geçiren media forumynda Türkmenistanyň Mejlisiniň ylym, bilim we medeniýet boýunça komitetiniň başlygy Wladimir Gubanow Türkmenistanda internetiň işlerini sazlaşdyrýan kanunyň entek ýokdugyny boýun alypdy
.
2.600.000 müşderi
MTS Türkmenistandaky işini 2010-njy ýylyň dekabr aýynda togtadypdy. Türkmen hökümeti kompaniýanyň lisenziýasynyň möhletiniň dolanlygyny aýdyp, ony uzaltmakdan boýun gaçyrypdy.
Şonda iki ýarym million abonentiniň bardygyny aýdan MTS türkmen tarapyny özara ylalaşyklary bozmakda aýyplap, dawalara garaýan halkara edarasyna ýüz tutupdy.
26-njy iýulda MTS Türkmenistanda öz işine täzeden başlaýanlygyny resmi derejede yglan etdi we Türkmenistan bilen gelnen ylalaşyga laýyklykda, taraplaryň özara şikaýatlaryndan el çekýändiklerini habar berdi.
Häzire çenli Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda MTS-iň Türkmenistanda gaýtadan işläp başlamagyna degişli meseleler gozgalanok.
Häzirki wagtda Türkmenistanda aragatnaşyk hyzmatlary “Türkmentelekom” döwlet konserni we “Altyn Asyr” operatory tarapyndan amala aşyrylýar. Türkmen habar serişdeleri, hususan-da, “Altyn Asyr” operatorynyň müşderileriniň sanynyň iýun aýynda 2 million 600 müňe ýetenligini habar berdiler.


text:
Plagiat
Haýsydyr bir ýerden alynan pikirleri çeşme görkezmezden ulanmakdyr. Başgaça aýdanymyzda başga biriniň pikirini özüňki ýaly edip görkezmekdir. Başga biriniň eserinden bölek alyp ulansa bolar, ýöne çeşme görkezmek hökmanydyr. Çeşme görkezilmedik ýagdaýynda plagiat bolýar we akademiki jenaýat hasaplanýar.
Plagiatyň käbir görnüşleri:
- Bir pikiri çeşme görkezmezden ulanmak
- Ulanylan sitatany goşa dyrnak içinde ýazmazlyk we çeşme görkezmezlik
Plagiat bilkastlaýyn ýa-da tötänleýin edilip biliner.
"Ýer jisimleri özüne çekýär" ýa-da "II jahan urşy 1945-nji ýylda gutardy" ýaly sözlemleri goşa dyrnak içinde ýazmazlyk plagiat hasap edilmeýär. Sebäbi köp kişi tarapyndan bilinýän zatlary ýazan adam pikiri ilkinji orta atan adam ýaly görünmeýär. Şuňa meňzeş hemme kişi tarapyndan bilinýän zatlary we hakykatlary ýazan ýagdaýyňda çeşme görkezmezlik plagiat hasap edilmeýär.


text:
Penşenbe güni NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky güýçleriň Owganystandaky operasiýalarynyň baştutany, germaniýaly general Egon Ramms talyplara garşy göreşde NATO güýçlerine goldaw bermänlikde prezident Hamyt Karzaýy tankytlady.
Ramms Germaniýanyň gündelik “Hendelşblat” gazetine beren interwiýusynda 2009-njy ýylyň noýabrynda Karzaýyň täzeden prezident saýlanmagynda Halkara howpsyzlyk güýçleriniň möhüm rol oýnandygyny aýtdy.
Ol ýerli owgan häkimiýetlerini hem tankytlap, demirgazykda koalision güýçleriň tussag eden Talyban agzalaryny olaryň boşadanlygyny aýtdy.
Germaniýanyň söweşijileri Owganystanyň demirgazygynda ýerleşýär.


text:
Ýer ýüzünde Günsüz ýaşaýşyň bolmaýandygyndan biz çagalygymyzdan bäri habarly bolsak gerek. Güneşli gün keýpiň çag bolup adamlaryň özüni duýşy oňatlaşýar, işjeňlik artýar, bedendäki madda çalşygy ýokarlanýar. Gyşyň surnukdyryjy sowugyndan soň tomsuň jana ýakymly ýylysy her kimiň göwnünden tursa gerek.
Alymlaryň barlaglarynyň netijesine görä Gün şöhlesiniň gyzgynlygy ýylyň-ýylyna ýokarlanýar. Onuň ultramelewşe şöhleleriniň astynda aşa köp gezelenç etmek bolsa adam bedenine düzedip bolmajak zyýan ýetirip biler.
Gün bilen baglanyşykly iň bir ýaýran kynçylyklaryň biri hem bedeniň Güne ýanmasydyr. Häzirki döwürde bolsa diňe bir bedeniň üstki deri örtügini Güne ýakmak bilen çäklenmän, eýsem gözleriň hem şikes almak mümkinçiligi ýokarydyr.
Şeýle-de Gün urmak howpy tomsuna has ýokarlanýar. Şonuň üçin hem lukmanlar her bir adamynyň gündiz sagat 12:00-dan 15:00 aralygynda Gün aşagynda gezelenç etmezligi maslahat berýärler.
Lukmanlaryň berýän maslahatlaryna görä, açyk howada gezelenç edilende, Gün urmadan goranmak üçin ak-açyk reňkli egin-eşik, kelläňe başgap, tahýa geýmek, ýaglyk atynmak, saýawan götermek maslahat berilýär, şeýle-de göreji goramak üçin Günden goraýjy äýnekleri dakynmaly.
Gün urmanyň alamatlary:
Gyzgynyň ýokarlanmagy, bedeniň deri örtüginiň gyzarmagy, ýüregiň çalt urmagy, kellagyry, baş aýlanma, ysgynsyzlyk, aýaklarda agyry, kähalatlarda gaýtarmak, huşuñy ýitirmek, uka meýillilik, gulaklaryñ şañlamasy.
Gün uran mahaly ilkinji kömek bermek
Ejir çekeni kölegeli, salkyn ýere geçirip, kellesini biraz ýokary galdyryp, tekiz ýerde ýatyrmaly. Bedeniñ depesinden dabanyna çenli sowuk suwa öllenen elsüpürgiç bilen süpürmeli. Mañlaýyna, ýüreginiñ üstüne sowuk suwa öllenen esgi goýmaly. Ejir çekene köp suwuklyk içirmeklik maslahat berilýär. Elbetde, bar bolsa, korwalol damjasyny içirmek, naşatyr spirtini ysgatmak bolar. Dem almasynyñ bozulmasynda tizden-tiz emeli dem bermekligi başarmaly. Näsagy ýatan ýagdaýynda haýal etmän, hassahana alyp gitmeli.
Dogry iýmitlenmek
Adatça howanyň gyzyp ugramagy bilen biz köp mukdarda suw içýäris. Ýöne köplenç ýagdaýda biziň içýän suwlarymyz gazlandyrylan süýji suwlar ýa-da şireli suwlar bolup durýar. Olar hem düzüminde köp mukdarda uglewodlary saklaýarlar. Muňa derek tomsuna biz gazlandyrylan suwlara hem-de şireli suwlara derek arassa agyz suwuny, şeýle-de iýmit önümlerinde ýagly et önümlerinden gaça durup balyk we ş.m. önümlerini ulanmak peýdaly bolar.


text:
Köpçüligiň pikirini öwrenýän “Gellap” atly amerikan instituty postsowet ýurtlaryndaky migrasiýa boýunça geçiren barlaglarynyň netijelerini çap etdi. Amerikan instituty soňky ýyllarda zähmet migrasiýasynyň Kawkaz we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň, şol sanda Türkmenistanyň raýatlaryna ýetiren täsirine baha berdi.
“Gellap” institutynyň maglumatyna görä, Merkezi Aziýa we Kawkaz ýurtlarynyň raýatlarynyň 10%-ti daşary ýurtlarda işlemek arkaly öz maşgalalarynyň maliýe ýagdaýyny gowulandyryp bilmändir.
Daşary ýurtlarda zähmet çekmek tejribesiniň işçileriň hünär derejesine-de çäkli täsir ýetirendigini “Gellap” belleýär.
Gazanç we hünär
Maglumata görä, adamlaryň 48% daşary ýurtlarda işläp öz hünär derejesini ýokarlandyrmagy başarypdyr, 31% bolsa başga ýurtlarda işläp toplan tejribeleriniň öz ýurdunda has gowy aýlykly iş tapmaga ýardam berendigini aýdypdyr. Öz ýurduna dolanyp baran migrantlaryň diňe üçden bir bölegi daşary ýurtlarda öz hünäri boýunça işländigini habar beripdir.
Barlaglaryň netijelerine görä, postsowet regionynyň beýleki ýurtlarynyň ilaty bilen deňeşdirilende Merkezi Aziýanyň raýatlary üçin daşary ýurtlarda zähmet çekmek tejribesi maliýe we hünar taýdan has peýdaly bolupdyr.
Merkezi Aziýanyň işçileri
Merkezi Aziýaly migrantlaryň 66% daşary ýurtlarda işläp öz maliýe ýagdaýyny gowulandyrandygyny, 54% bolsa hünär derejesini ýokarlandyrandygyny aýtdylar. Deňeşdirme üçin Kawkaz ýurtlaryna degişli görkezijiler has pes bolup, 46% we 37% diýip kesgitlenýär.
Şeýle-de habar berlişine görä, daşary ýurtlarda işlän Merkezi Aziýa ýurtlarynyň, şol sanda Türkmenistanyň raýatlarynyň 39% öz ýurtlaryna dolanmagyndan soň, has gowy aýlykly iş tapyp bilipdir. Olaryň 34% daşary ýurtlarda öz käri boýunça işläpdir.
Bu öwrenmeler 2010-njy 2012-nji ýyllaryň aralygynda Kawkaz we Merkezi Aziýa ýurtlaryndan, şol sanda Türkmenistandan bolan 19 000 adamyň gatnaşmagynda geçirilipdir.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 günüň galmagy mynasybetli, mähriban Diýarymyzy gurşap aljak we Aşgabatdaky ajaýyp Olimpiýa şäherjiginiň baş meýdançasynda Aziada—2017-niň dabaraly ýagdaýda açyljak gününde tamamlanjak atly ýörişe badalga berilmegi hiç wagt ýatdan çykmajak taryhy wakalaryň biridir. Bu atly ýöriş şu günler Balkan welaýatynda ýokary ruhubelentlik bilen dowam edýär.
Uzak-uzak menzilleri yzda galdyryp barýan behişdi bedewleriň on ýedisine atlanan ýigitleri welaýatyň obadyr şäherlerinde ata-baba däp-dessurlarymyza laýyklykda, deňli-derejeli garşy alyp, mähir-muhabbet bilen ak ýola salýarlar. Bu taryhy atly ýörişiň welaýatyň Magtymguly etrabyna gelmegi köňülleri söýgi-buýsanja beslän pursatlara juda baýlygy bilen tapawutlandy.
Dowar bakyp ýören oglanjygyň atlylara gözi düşenden, goşa ýönelip, «Ata, bize bir topar atly myhman gelýär, buşluk!» diýip gygyrýan sesi daş-töwerege ýaň salyp gidýär. Agras keşbi syrdam göwresine ýaraşyk berip duran çopan «Gelen — döwlet» diýip, ýerli ýagdaýa görä, juda amatly ýerde tutulan alty ganat ak öýden çykýar. Öýüň gapdalyndaky telär, taýak atym ýerdäki tamdyr, ojak, agylda saglyp duran düýäniň köşegini ysgap durşy, biri beýlekisinden sonarly baýyrlaryň ýüzünde agaýana otlap ýören agyr süri täsin bir sazlaşygy emele getirip, uzak ýoly geçip gelen atlylaryň süňňüne ýeňillik paýlaýar. Tamdyra çörek ýapyp, ondan çykaran mele-myssyk nanyndan çagalaryna, agtyklaryna mähir bilen paýlaýan enäniň ýüzündäki röwşenlik, onuň öz durmuşyndan müň mertebe razydygyndan habar berýär. Daglaryň göwsüni ýaryp çykan durnagöz çeşmeden bedrelerini dolduryp suw alyp gelýän gyzy, bili dokma guşakly ýanlyk ýaýyp duran syrdam boýly gelni göreniňde, bize ata-babalarymyzdan miras galan däp-dessurlaryň, urp-adatlaryň, kesp-kärleriň şu nurana günlerimizde-de nusgalyk derejede dowamat tapýandygyna magat göz ýetirýärsiň. Ojakda atarylan gazandaky tagama duran batyrma, oduň közüne lakyrdap gaýnaýan tüňçe işdäňi açyp, süňňüňe kuwwat aralaşdyrýar. Oňa çenli-de gujur-gaýraty mesaňa görnüp duran ýaşuly çopan atlaryny teblä baglap, gadyrly salamlaşan myhmanlaryny ak öýde giňden ýazylan bereketli saçagyň başyna çagyrýar. Çaý-nahardan işdämenlik bilen iýip-içip, ýagşydan-ýagşy doga-töwirlerden soň turmaga rugsat soran ýigitler, behişdi bedewlerine atlanyp ýene-de ýola rowana bolýarlar.
Dört tarapy belent başly daglar bilen gurşalan bu jenneti mekanyň Parhaý jülgesi bu gün gadymy türkmen obasyny ýada salýar. Magtymguly etrabynyň köp sanly ýaşaýjylarydyr myhmanlary, welaýatyň we etrabyň jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, medeniýet, sungat we bilim işgärleri, Balkan atçylyk toplumynyň hünärmenleri atly ýörişe gatnaşyjylary gadymydan gelýän asylly däplerimize laýyklykda güler ýüz, duz-çörek, mähir-muhabbet bilen garşylaýarlar. Pisse agaçlarynyň saýasynda ümä üýşen gelin-gyzlaryň, tans we halk döredijilik toparlarynyň şatlyk-şowhunlary al-asmana göterilýär. Medeniýet we sungat ussatlarynyň ata Watanymyzy, Gahryman Arkadagymyzyň il-ulsumyzyň bagtyýarlygynyň hatyrasyna amala aşyrýan dünýä nusgalyk işlerini, bolelin durmuşymyzy, erkana ýaşaýşymyzy, türkmen sportuny wasp edip ýerine ýetirýän şirin aýdym-sazlary, dumly-duşdaky dabaralardan beleň tapan atlaryň kişňeýän sesleri belent başly daglaryň gaýalaryna ýaň salýar.
Ýatda galyjy dabaralar, mähirli duşuşyklar tamamlanandan soň bu etrabyň ajaýyp jülgesine ýygnanan ýaşulular ellerinde Garaşsyz Watanymyzyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny hem-de Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny buýsanç bilen göterip duran atly ýörişe gatnaşyjylara ak ýol arzuwlap, olary Balkan welaýatynyň Etrek etrabyna tarap ugradýarlar.
"Türkmenistan".
Habarlar #atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
30-njy iýulda Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň Geňeşleriň agzalarynyň hem-de Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” we 8-nji “Dostluk” saýlaw okruglarynda Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlaryna taýýarlyk görmek meselelerine bagyşlanan nobatdaky mejlisi geçirildi. Mejlise Merkezi saýlaw toparynyň agzalary, Merkezi saýlaw toparynyň ýanynda döredilen iş toparlarynyň wekilleri, Merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň işgärleri, milli synçylar, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Milli saýlaw kanunçylygyna laýyklykda 16-njy awgustda geçiriljek saýlawlar bilen baglylykda ähli ýerlerde ýaýbaňlandyrylan saýlaw möwsüminiň möhüm tapgyry—Geňeşleriň agzalygyna hem-de milli parlamentiň deputatlygyna dalaşgärleri hödürlemek we bellige almak möwsümi tamamlandy. Welaýat we Aşgabat şäher saýlaw toparlarynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlarynda bellenilişi ýaly, häzirki güne çenli Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary boýunça 6041 saýlaw okrugyndan ýurdumyz boýunça jemi 13528 dalaşgär, şol sanda Ahal welaýatynyň 973 saýlaw okrugy boýunça 2017, Balkan welaýatynyň 413 saýlaw okrugy boýunça 895, Daşoguz welaýatynyň 1416 saýlaw okrugy boýunça 3324, Lebap welaýatynyň 1449 saýlaw okrugy boýunça 3485, Mary welaýatynyň 1790 saýlaw okrugy boýunça 3807 dalaşgär bellige alyndy. Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” we 8-nji “Dostluk” saýlaw okruglarynyň her birinden 2 dalaşgär bellige alyndy. Dalaşgärler baradaky maglumatlar ýerli metbugatda çap edildi.
Geňeşleriň agzalygyna we milli parlamentiň deputatlygyna dalaşgärleriň hatarynda oba hojalyk işgärleri, bilim, ylym we medeniýet, maliýe-ykdysady ulgamlaryň wekilleri, saglygy goraýyş hem-de durmuş üpjünçiligi ulgamlarynyň, halk hojalygynyň dürli pudaklarynyň – senagat, gurluşyk, aragatnaşyk ulgamlarynyň işgärleri bar. Olaryň köpüsi syýasy partiýalara we jemgyýetçilik birleşiklerine wekilçilik edýär. Türkmenistanyň Demokratik partiýasy boýunça 2939 adam, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasy boýunça 525 adam, Türkmenistanyň Agrar partiýasy boýunça 1248 adam, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklary boýunça 3971 adam, Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasy boýunça 1105 adam, Zenanlar birleşigi boýunça 1548 adam, raýatlar toparlary tarapyndan 2192 adam hödürlendi. Şeýlelikde, halkymyzyň durmuşyndaky möhüm meseleleri çözmäge raýat jemgyýetiniň ähli edaralarynyň işjeň gatnaşmagy üpjün edilýär.
Welaýat we Aşgabat şäher saýlaw toparlarynyň wekilleriniň aýratyn nygtaýşy ýaly, dalaşgärleri hödürlemek çäresi ilatyň ýokary raýat işjeňligi we ruhubelentlik ýagdaýynda geçdi. Munuň şeýle bolmagyna köp babatda ýerlerde geçirilen uly guramaçylyk işleri ýardam etdi. Saýlaw okruglarynyň ählisinde bir orna birnäçe dalaşgär hödürlenildi. Munuň özi saýlawlaryň bäsleşik ýörelgelerine doly laýyk gelýär.
Dalaşgärleriň ählisine we olaryň ynanylan adamlaryna wagyz çärelerini geçirmekde —häzirki wagtda ähli ýerlerde geçirilýän saýlawlaryň öňýanyndaky ýygnaklarda, maslahatlarda hem-de mejlislerde, şeýle hem köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyş etmekde deň hukuklar we mümkinçilikler berilýär. Şeýle duşuşyklary guramak dalaşgärleri hödürlän guramalaryň, saýlaw toparlarynyň üstüne ýüklenildi. Olar bu duşuşyklary ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet hem-de ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, kärhanalaryň, edaralaryň we beýleki düzümleriň ýolbaşçylary bilen bilelikde geçirýärler.
Mejlisde bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Merkezi saýlaw toparynyň meýilnamasynda göz öňünde tutulan esasy çärelerden başga-da, saýlaw toparlary raýatlarymyzy gyzyklandyrýan ähli meseleler boýunça zerur maslahatlary berýärler, olara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň häzirki türkmen jemgyýetini mundan beýläk-de demokratiýalaşdyrmak, döwletimizde hakyky halk häkimiýet ýörelgelerini pugtalandyrmak baradaky oňyn syýasatyny durmuşa geçirmek maksady bilen ornaşdyrylan täze saýlaw ulgamynyň artykmaçlyklaryny düşündirýärler.
Mejlisiň çäklerinde syýasy partiýalardan, jemgyýetçilik birleşiklerinden we guramalaryndan milli synçylaryň hasabatlary hem diňlenildi. Olar häzirki wagtda saýlawlaryň öňýanynda geçirilýän işlere syn edýärler. Bellenilişi ýaly, saýlawlaryň öňýanyndaky möwsümiň ähli tapgyrlary milli kanunçylyga laýyklykda geçirilýär.
Mundan başga-da, Saýlaw kodeksine laýyklykda, saýlawlar gününde ýaşaýan ýerinde bolup bilmejek Türkmenistanyň raýatlary üçin möhletinden öň—saýlawlaryň resmi senesinden 10 gün öň ses bermegi geçirmek barada çözgüt kabul edildi.


text:
NATO Liwiýanyň gündogaryndaky möhüm nebit ýatagyny bombalandygy baradaky habary ret etdi. Ýaranlygyň aýtmagyna görä, bu nebit ýatagyndaky dörän waka boýunça Kaddafiniň goşunlary jogapkär.
Mundan ozal, Liwiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Khaled Kaim NATO-nyň howa hüjümlerinde Sarir nebit ýatagyna zeper ýetendigini aýdypdy. NATO bu baradaky habarlaryň “ýalandygyny” nygtaýar.
Liwiýada Muammar Kaddafä ygrarly güýçler pitneçileriň gözegçiligindäki Misurata şäherine hüjümlerini güýçlendirdiler.
Misurata şäheri ýurduň günbatarynda gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki soňky möhüm berkitmedir.
Pitneçeleriň berýän maglumatyna görä, ýurduň gündogarynda NATO-nyň amala aşyrýan howa hüjümlerinde ýalňyşlyk bilen gozgalaňçylaryň tanky hem urlupdyr.


text:
Soňky wagtlar Owganystanda pasport ýetmezçiligi sebäpli gara bazarda pasport söwdasynyň-da gülläp-ösýändigi aýdylýar.
Pasport Owganystanda gaty möhüm hasaplanýar. Sebäbi adamlarda özleri barada şahsy maglumatlary öz içine alýan başga resmi dokument ýok.
Owganystanyň pasport gullugy geçen oktýabrda özlerinde bar bolan doldurylmadyk täze pasportlaryň gutaryp barýandygyny aýdypdy. Indi şondan 4 aý soň, owganystanlylar ýurduň häkimiýetlerini şu ýetmezçilikden peýdalanýanlykda we bu zerur dokumenti dellallaryň üsti bilen gymmat bahadan satýanlykda aýyplaýrlar.
Bahasy 400-450 dollar
Kabulyň ýaşaýjysy Mohammad
kanuny ýollar bilen ençeme hepdeläp pasport alyp bilmänligi üçin, 400 dollara golaý pul töläp, ony gara bazardan satyn alandygyny aýdýar.
Ol: “Pasport edarasynyň parahor işgärleri bu dokumenti bir dellala berip, ýokary bahadan satdyrýarlar” diýýär.
Owganystanyň milli pasportynyň daşky görnüşi.
“Biz bu ýere pasport almga geldik. Esasy problema ony bikanun söwdagärleriň satýanlygynda. 400 ýa 450 dollar bermesek, bize pasport ýok. Ýöne bahym bu 800 dollara dagy barar” diýip, Mohammad ýagdaýy düşündirýär.
Mohammad
pasport üçin zerur maglumatlary we dokumentleri dellala beripdir. Onuň indi alan pasporty bolsa bir galp zat däl-de, hakyky pasport.
General Eýub Nasiri
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň garamagyndaky pasport gullugynyň başlygy. Ol çäkli mukdarda boş pasportlaryň saklanýandygyny, ýöne olaryň, mysal üçin, biri saglygyny bejertmek üçin daşary ýurtlara gitjek bolanda ýa-da şular ýaly başga bir zerur ýagdaýlar ýüze çykanda raýatlara berilýändigini aýdýar.
General Nasiri
öz işgärleriniň pasportlary satmak ýaly bikanun işlere baş goşýandyklaryny inkär edýär: “Men öz raýatlarymyzyň üçünji bir taraplara ýüz tutman, göni edaralara barmaklaryny soraýaryn. Olar kanuny, öz hukuklaryny bilmeli. Aýtjak bolýanym, olardan hiç kim pul alyp bilmez. Olar şuny bilmeli”.
Emma “Pasportlar diňe belli ýagdaýlarda berilýän bolsa, onda ony haýsydyr bir üçünji tarap nädip alyp bilýär” diýlen soraga general Eýub Nasiri
“bilemok” diýip jogap berýär.
“Bu sistemanyň problemasy”
Owganystanyň korrupsiýa garşy ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy Azizullah Ludin
pasport gullugynyň käbir işgärleriniň halkdan köp pul alyp, olara pasport berýändiklerini tassyklaýar.
Onuň aýtmagyna görä, bu nädogry işler bäzirki pasport sistemasynyň problemasyny görkezýär. Kabulda pasport gullugynyň bary-ýogy bir edarasy bar. Paýtagtdan daşarda bolsa, pasportlar ýerli ýolbaşçylara we howpsuzlyk resmilerine paýlanýar. Olar hem, öz gezeginde, bu pasportlary öz edaralarynyň üsti bilen halka satýarlar.
Ludin
parahorluga ýol açýan şertleri hem-de pasporty taýýarlamak üçin sarp edilýän wagty çäklendirmek üçin öz edarasynyň Içeri işler ministrligi bilen täze pasport sistemasynyň üstünde işleýändigini aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, bu sistema häkimiýetleriň berk kontrollygy astynda bolmaly.
“Biz Owganystanda milli pasport sistemasyny döretmeli. Kime pasport gerek bolsa, ol haýsydyr bir komandiriň ýa bir başlygyň ýanyna barmaly bolmaly däl. Ýerlerde ýörite ýerli pasport edaralary bolmaly we her kim şol ýere baryp, gerek kömegini alyp bilmeli” diýip, Azizullah Ludin
belleýär.
Owganystanlylar häzirlikçe häzirki sistema bilen oňmaly bolsalar-da, gowulyga tarap käbir alamatlar ýok däl. Maglumata görä, Maliýe ministrligi golaýda 1.4 million sany täze pasportýň çap edilmegi barada tabşyryk beripdir. Olaryň 35 müňi bolsa eýýäm şu geçen hepde degişli edaralara gelip gowşupdyr.


text:
Peşawarda ýaşaýan owganystanly türkmen Kerim Azatlyk radiosyna pakistan hökümetiniň özlerinden 2015-nji ýylyň ahyrynda, 2016-njy ýyla çenli ýurtdan çykmak talabyny edýändigini aýtdy.
Bu, elbetde, Pakistanda ýaşamak üçin resmi rugsady bolan türkmenlere degişli talap. Dokumentsiz, ýagny resmi oturym rugsadyny almadyk türkmenlerden bolsa, Pakistandan sekiz gün içinde çykmagyň talap edilendigi aýdylýar.
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň nobatdaky sanynda Pakistanda ýaşaýan bosgun türkmenleriň kynçylyklary barada söhbetdeşlik guraldy.
Gepleşigi diňläp, pikirleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.


text:
16-njy sentýabrda Gökdepäniň Medeniýet köşgünde “Halypalaryň mekdebi halkyň ruhy mirasydyr” atly aýdym-sazly dabara geçirildi.
Halypa türkmen bagşy – sazandalary bolan Kel bagşa, Mylly Täçmyradowa, Sahy Jepbarowa bagyşlanan dabara Medeniýet ministrliginiň we Ahal welaýat häkimliginiň guramagynda geçirildi.
Dabarada halypalara bagyşlanyp ýazylan kitaplaryň, suratlaryň sergisi hem görkezildi. Gökdepe etrabynyň Mylly Täçmyradow adyndaky çagalar – sungat mekdebiniň bagşylar toparynyň ýerine ýetiren çykyşlary dabaranyň şowhunyny has-da artdyrdy. Halypalary ýatlap Türkmenistanyň halk artistleri Nurýagdy Baýramow, Akmyrat Çaryýew, Ýolaman Nurymow çykyş etdiler.


text:
Liwiýada Kaddafiniň tarapdarlary bilen dowam edýän söweşler sebäpli ýurduň Milli geçiş geňeşi täze hökümeti düzmek prosesini gaýra goýdy.
Geçen ýekşenbe güni Kaddafiniň Bani-Walid şäherindäki tarapdarlary Milli geçiş geňeşiniň goşunlaryny raketa okuna tutdular.
Kaddafä garşy göreşýän gozgalaňçylar diktatoryň doglan şäheri Sirtede söweşiň dowam edýändigini aýdýarlar.
Milli geçiş geňeşiniň wekili Ahman Bani ýakyn günlerde Kaddafiniň goşunlarynyň doly ýeňiljekdigini nygtady.
Kaddafiniň töweregindäkiler bolsa onuň “ençeme aýlap garşylyk görkezmäge taýýardygyny” aýdýarlar.


text:
Çarşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan bilen telefon arkaly gepleşik geçirdi.
Ermeni tarapynyň inisiatiwasy boýunça geçirilen bu telefon gürrüňdeşliginde iki ýurduň prezidentleri Türkmenistan bilen Ermenistanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Bu mümkinçilikden peýdalanyp, prezident Serž Sarkisýan Gurbanguly Berdimuhamedowy we ýurduň halkyny Türkmenistanyň milli Bedew baýramy bilen-de gutlady.
Bu telefon gürrüňdeşliginde türkmen prezidenti Ermenistanyň prezidentini özüne amatly wagty Türkmenistana sapar etmeklige-de çagyrdy. Bu çakylygyň kabul edilendigi we onuň anyk möhleti barada diplomatik ýollar arkaly ylalaşyga gelinjekdigi habar berilýär.


text:
BMG-niň Adam hukuklary komitetiniň nobatdaky 104-nji sessiýasynda Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça diňlenişik geçirilýär. ABŞ-nyň Nýu-Ýork şäherinde 2012-nji ýylyň 15-16-njy marty aralygynda geçirilýän bu diňlenişikde Graždan we Syýasy Hukuklar boýunça Halkara Şertnamanyň esasynda 1997-nji ýyldan bäri ilkinji gezek Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna syn ediler.
Halkara hukuk goraýjy toparlaryň käbiri BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetiniň gurnaýan bu mümkinçiliginden peýdalanyp, Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna ünsi çekýärler.
Adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” we Adam hukuklary boýunça Halkara hyzmatdaşlyk toparlary Türkmenistandaky hukuk bozulmalaryň möhüm taraplaryna ünsi çekýän 15 sahypalyk beýanat ýaýratdylar. Bu hukuk toparlarynyň bilelikde ýaýradan beýanatlarynda Türkmenistanda syýasy reformalaryň geçirilmeýändigi we metbugat azatlygyna ýol berilmeýändigi nygtalýar.
Hususan-da, hukuk goraýjylar Türkmenistanda prezident we parlament saýlawlarynda saýlawçylara doly hukuklaryň berilmeýändigi, döwlet kontrollygyndaky media serişdeleriniň propaganda maksatlaryna gönükdirilendigi, internetdäki käbir “ynjyk” maglumatlaryň petiklenmegi, žurnalistleriň we olaryň maşgala agzalarynyň yzarlanmagy, hökümetden aýry halkara guramalara ýurduň içinde iş alyp barmaga rugsat berilmezligi, prezidentiň ýolbaşçylyndaky ýeke-täk “Demokratik partiýa” bäsdeş bolup biljek syýasy toparlaryň gadagan edilmegi, tussaglykda saklanýan bendilere jebir berilmegi, daşary ýurtlara gitmäge çäklendirmeleriň bolmagy ýaly meseleleri gozgaýarlar.
Adam hukuklary boýunça ”Türkmen inisiatiwasy” we Halkara hyzmatdaşlyk toparlary agzalan meseleleri çözmek üçin Türkmenistanyň etmeli işleri boýunça öz tekliplerini hem orta atýarlar. Bu hukuk toparlary BMG-niň Adam hukuklary komitetine Türkmenistany adam hukuklary boýunça halkara borçlaryny ýerine ýetirmäge çagyrmagy teklip edip, öz rekomendasiýalaryny hödürleýärler.
Berlen teklipleriň arasynda hukuk bozulmalaryň ýüz berýän ugurlary boýunça Türkmenistanyň ýerine ýetirmeli borçlarynyň sanawy berilýär. Olaryň arasynda tussaglykda saklanýan bendilere jebir berilmegine garşy Adam hukuklary komiteti tarapyndan bellenilen çäreleriň ýerine ýetirilmegi, ýagny jebir berenleri jezalandyrmak üçin kanuny işletmek, tussag edilenleri başdan adwokatyň kömegi we beýleki goraglar bilen üpjün etmek, türme şertlerini halkara standartlaryna laýyk getirmek we başga-da birnäçe çäreleri amala aşyrmaklyk talap edilipdir.
Şeýle hem tekliplerde hereket azatlygyny üpjün etmek boýunça “propiska” sistemasyny ýatyrmak, söz azatlygy boýunça medianyň üstünden berk döwlet kontrollygyny aýyrmak we hususy media ýol açmak ýaly meseleleriň çözülmegine çagyryş edilýär.
Adam hukuklary boýunça komitete ýollan ýazmaça beýanatlary bilen bir hatarda, bu toparlaryň we beýleki hyzmatdaş guramalaryň wekilleri Türkmenistana syn boýunça diňlenişikden öň Adam hukuklary komitetiniň agzalary bilen bilelikde hökümetden aýry guramalaryň (HAG-niň) brifingine hem gatnaşýarlar.
Olaryň Türkmenistan baradaky diňlenişige synçy hökmünde gatnaşyp, näresmi ýagdaýda goşmaça maglumat bermek mümkinçiliginden hem peýdalanjakdyklary aýdylýar.
Türkmenistan boýunça Adam hukuklary komitetinde penşenbe we anna günleri geçiriljek diňlenişige Türkmenistandan birnäçe resminiň gatnaşýandygy habar berilýär. Olaryň arasynda Türkmenistanyň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Wepa Hajyýew, Demokratiýa we adam hukuklary boýunça milli institutyň direktory Ýazdursun Gurbannazarowa hem-de Türkmenistanyň BMG-däki ilçisi Aksoltan Ataýewa hem bar.


text:
Fransiýanyň «Charlie Hebdo» satiriki hepdeliginiň esaslandyryjy agzasy öldürilen redaktor Stephane Charbonnieri, Muhammet pygamberiň prowokatiw karikaturalaryny çap etmek bilen, žurnalyň işgärlerini ölüme «çekmekde» günäledi.
Charbonnier we ýene 11 adam, olaryň sekizisi žurnalist, 7-nji ýanwarda yslamçy ekstremistleriň Parižde, satiriki žurnalyň ofisinde eden gyrgynçylygynyň pidasy boldy.
1970-nji ýylda «Charlie Hebdo» hepdeliginiň ilkinji sanynyň çykmagynda hyzmatdaşlyk eden 80 ýaşyndaky Henri Roussel bu gyrgynçylykdan soň, Charb diýip tanalýan Charbonniere açyk hat ýazdy.
Ol hatynda şeýle diýýär: “Men muny hakykatdanam saňa garşy goýýaryn.” Ol Charbonnieri "ajaýyp ýigit" atlandyrdy we onuň kejeňek hem bolandygyny aýtdy.
«Charlie Hebdonyň» aklawçysy Richard Malka Rousseliň tankydyny ret etdi. Ol bu hat çap edilende Charbonnier heniz jaýlanyp hem ýetişmändi diýip, nägile boldy.


text:
3-nji awgustda Birleşen Ştatlardaky ykdysady ýagdaý bilen bagly dünýäniň fond biržalarynda esasy aksiýalaryň bahasy pese gaçdy.
2-nji awgustda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama hökümetiň bergi çägini ýokarlandyrýan kanun taslamasyna gol çekdi. Bu kanun Birleşen Ştatlarda dörejek ykdysady batyşyň öňüni aldy.
Emma, muňa gazamazdan, maýa goýujylaryň köpüsi dünýäniň iň ösen ykdysadyýetinde ýaramaz ýagdaýlaryň ýüze çykmak ähtimallygyndan howatyrlanýarlar.
Dünýaniň dürli ýurtlarynyň ykdysadyýetine baha berýän “Moody’s” gullugy ABŞ-nyň ýokary reýtingini tassyklady. Emma bu gulluk ABŞ-nyň inwestision perspektiwasyna negatiw baha berdi.


text:
Russiýa Federasiýasynyň Perm şäherindäki «Хромой лошадь» gijeki klubynda bolan ýangyn türkmen hökümedini hem aýaga galdyrdy.
Şeýle köp adam pidalaryna getiren bu wakanyň Türkmenistanyň çäginde bolmazlygynyň öňüni almak maksady bilen hökümet tarapyndan degişli işler amala aşyrylyp başlandy.
Aşgabat şäher häkimligi hem-de Ýangyn howpsuzlygy edarasy bilen bilelikde düzülen ýörite komissiýa tarapyndan paýtagtyň çäginde ýerleşýän ähli restoranlardyr kafe-barlar gözden geçirildi.
Ýangyn howpsuzlygynyň talaplaryny ödemeýän restoranlardyr barlaryň ählisiniň işleri wagtlaýynça togtadyldy. Hususan-da köp gatly jaýlaryň podwallarynda ýerleşýän restoranlaryň köpüsiniň ýangyn howpsuzlygynyň talaplaryna laýyk gurnalmandygy üçin, olar wagtlaýynça ýapylmaga degişli edildi.
Paýtagtda ýerleşýän köp restoranlar köp gatly jaýlardaky podwallardan ýer alnyp, gurnalýar. Bu restoranlarda, köplenç diwarlara tagta kakylyp, köne türkmen öýleri, gamyşdan çatmajyklar goýulýar.
Aşgabat şäher häkimligi hem-de Ýangyn howpsuzlygy edarasy bilen bilelikde düzülen ýörite komissiýa bolsa şeýle ýagdaýdaky restoranlaryň ýangyn howpsuzlygynyň talabyny ödemeýändigini kesgitläp, bu restoranlary ýapdylar.
Ýapylan restoranlar ýangyn howpsuzlygyny doly üpjün edensoňlar, ýene-de işe başlamaga ygtyýar alyp bilerler.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Tomus-güýz aýlary her bir öý bikesi gyş paslyna taýynlyk görüp, dürli gök önümleri konserwirleýär. Gyşda biziň saçaklarymyzy bezejek gök önümlerden taýynlanan işdäçarlar, kömelejikler bize güneşli tomsy ýatladyp, çekilen zähmetiň ýerine düşendigini aňladýar. Ýöne arassaçylyk we zyýansyzlandyryş düzgünleri berjaý edilmän taýynlanan konserwirlenen önümleriň, kakadylan etiň, söhladyň, duza ýatyrylan balygyň ölüm howply kesel bolan botulizmiň çeşmesi bolup biljekdigini ýatdan çykarmaly däldir.
Botulizm – kesel dörediji bakteriýalaryň toksinleri bilen zäherlenme netijesinde döreýän kesel bolup, nerw ulgamynyň agyr şikeslenmegi bilen häsiýetlendirilýär. Botulizmi dörediji – Clostridium botulinum – tebigatda giňden ýaýrap, ol hemişe toprakda ýaşaýandyr.
Howasyz şertlerde ýaşaýan (anaerob) ýokançlyk, sporalary emele getirip, güýçli zäheri bolüp çykarýandyr. Adam üçin zäheriň 0,3 mkg deň mukdary ölüm howply bolup biler. Kesel döredijiniň spora görnüşi 5 sagadyň dowamynda gaýnadylma hem döz gelip, 120 Cº temperaturadan ýokary bolanda 30 minutdan soň ölýändir. Köpelýän (wegetatiw) görnüşinde 70-80 Cº gaýnadylmada zäheri dargap bilýändir.
Ýokançlygyň 8 görnüşi bolup, adamda onuň A, B, E görnüşi keseli döredýändir.
Iýmit siňdiriş ulgamyna düşen botulotoksin dargama sezewar bolman, gan akymy bilen hemme bedene ýaýraýandyr. Kiçi çagalarda duş gelýän botulizmde zäheriň emele gelmegi içegede bolup geçýär, hapalanan ýaralarda döreýän botulizmde bolsa zäher dargan dokumalarda döreýär.
Botulotoksin nerw ulgamyna zeper ýetirip, nerw birleşmelerinde asetilholiniň emele gelmeginiň öňüni alýar. Netijede, hemme myşsalaryň ysmazlygy ýüze çykýar. Damagyň, dem alyş myşsalarynyň ysmaz ýagdaýy, ýuwdunmany we dem almany kynlaşdyryp dürli gaýraüzülmelere getirip biler.
Keseliň inkubasion döwri birnäçe sagatdan, 2-5 güne çenli dowam edýär. Keseliň geçişi ysmazyň ýüze çykmagy, iýmit siňdiriş ulgamyň bozulmalaryndan we bedeniň umumy zäherlenme alamatlaryndan ybaratdyr.
Iýmit ulgamyň işiniň bozulmalary keseliň irki alamatlaryna degişlidir. Ol ýürek bulanma, gaýtarma, içiň geçmegi bilen häsiýetlenip, bir gije-gündüze çenli dowam edýär. Ol alamatlar bilen utgaşykda ýa-da 1-2 günden soň, umumy gowşaklyk, agzyň guramagy, görşüň bozulmagy (gözüň öňüniň ümezläp, ýakyndan görüp bilmezligi, gözde çaşylygyň döremegi) ýüze çykýar.
Gözi hereketlendiriji myşsalaryň ysmazlygy netijesinde, gabaklaryň aşak düşmegi we olary galdyryp bilmezlik ýagdaýy döreýär.
Köplenç kiçi diljagazyň ysmazlygy netijesinde burna salyp gepleme we içilen suwuklygyň burundan dökülmegi bolup biler.
Bokurdak myşsalarynyň ysmazy sesiň gyrylmagyna ýa-da düýbünden ýitmegine getirip biler.
Damak myşsalarynyň ysmazlygy ýuwdunmany kynlaşdyryp bilýär.
Ýüzüň mimiki we çeýneýiş myşsalarynyň, şeýle hem boýnuň we egniň myşsalarynyň ysmazy ýüze çykýandyr.
Gyzdyrma bolmaýar. Agyr ýagdaýlarda dem alyş myşsalarynyň ysmazlygy hem döräp, keseliň 3-5-nji güni, dem alyş ýetmezçiligi sebäpli ölüme getirip biler.
Botulizm ýiti öýken sowuklamalary, toksiki miokardit (ýürek myşsasynyň zeperlenmegi), newritler we sepsis (ganyň zäherlenmegi) bilen gaýraüzülip biler.
Botulizmi anyklamakda, oňa mahsus bolan kliniki alamatlara salgylanmalydyr: umumy zäherlenme alamatlary bilen keseliň ýiti başlamagy, gyzdyrmanyň we üşütmäniň bolmazlygy, ýuwdunmanyň, çeýneme we dem almanyň bozulmagy ýaly alamatlar ýüze çykýandyr.
Maşgalada ýa-da toparda şol bir iýmit önümini kabul eden (konserwalar, duzlanan balyk, kakadylan şöhlat, konserwirlenen gök önümler we kömelekler, öýde taýynlanan miwe şireleri) adamlaryň birbada kesellemegi hem botulizme güman etmäge esas döredip biler.
Botulizmi başga iýmit zäherlenmeleri, zäherli kömelekler, metil spirit bilen zäherlenme, ysmaz keseli (polimiýelit), guduzlama bilen aýyl-saýyl etmelidir.
Botulizm keseli güman edilen hemme näsaglar bolup biljek gaýraüzülmeleriň öňüni almak maksady bilen tiz keselhana ýerleşdirilmelidir.
Zäherleri zyýansyzlandyryp, bedenden çykarma, dem alyş we ýürek-damar ulgamynyň işini üpjün etmek bejergi çäreleriniň esasy meseleleri bolup durýar.
Bokurdagyň we damagyň myşsalarynyň ysmazlygynyň ýüze çykmagy, dem alşyň ýetmezçiligini beterleşdirýär. Şol sebäpli hem lukmanyň kömegine çenli aşakdaky gaýragoýulmasyz çäreleri geçirmek zerurdyr.
Ilkibaşda, zäheriň görnüşini anyklamak üçin iýmit galyndylaryny almak maksady bilen, aşgazan arassa suw bilen ýuwulýar, ondan soň 2% -li natriniň gidrokarbonat ergini bilen ýuwulýar. Duzly iç sürüji (kükürt turşy magneziýanyň 30 gr-ny 2 stakan suw bilen) berilýär. 2-4%-li natriý gidrokarbonatynyň ergini ýa-da polifepanyň goşulmasy bilen artbujakdan içegäni ýuwma çäresi geçirilýär.
Keselhanada bedeniň zäherlenme ýagdaýyny aradan aýyrmak üçin ýörite erginler damardan goýberilýär, buşukdyryjy serişdeler (laziks, gipotiazid) berilýär.
Dem alyş bozulmalary ýüze çykanda öýkeniň emeli wentilýasiýa (ýelejiretme) çäresi geçirilýär.
Kislorod ýetmezçiliginiň öwezini dolmak üçin, bedeni ýokary basyşda berilýän kislorod bilen baýlaşdyrmak çäresinden (giperbariki oksigenasiýa) peýdalanylyar.
Botulotoksinleri bedende zyýansyzlandyrmak üçin ýörite syworotkalar ulanylýandyr.
Kesel döredijiniň A, E görnüşiniň garşysyna zyýansyzlandyryjy syworotkanyň 10 müň ME(halkara birligi),B görnüşine garşy bolsa 5 müň ME mukdary ulanylýar.
Zäheriň görnüşi belli bolmadyk ýagdaýynda, üç görnüşli syworotkalaryň hemmesi hem goýberilýändir.
Botulizmiň ýeňil we orta agyrlykda geçýän görnüşinde, syworotkalaryň hersini bir bejergi mukdarda myşsa içre goýberýärler.
Agyr görnüşde syworotkalaryň bir bejergi mukdary wenadan goýberilse, ikinji bejergi mukdary myşsa içre goýberilýär. Syworotkanyň soňky mukdary we goýberiş ýygylygy keseliň geçişine we gaýraüzülmelerine bagly bolýar.
Iýmit siňdiriş ulgamda botulizmiň sporalarynyň köpelme görnüşine geçip bilme mümkinçiligini göz öňüne tutup, lewomisetin ýa-da tetrasikliniň serişdelerini belleýärler.
Botulizmi geçiren näsaglarda 1-2 aýdan hem köp wagtlap gowşak ysmazlyk ýagdaýy saklanyp biler.
Botulizm keseline sezewar bolma mümkinçiligini aradan aýyrmak üçin, öňüni alyş çäreleri geçirmek wajypdyr. Olar aşakdaky çäreleri öz içine alyp biler:
- Howpsyz konserwirlenme tehnologiýasyny ýola goýma;
- Konserwirlenen önümleri açmazdan öň barlamak, gapagy çişen, "bombaž" bolan konserwalary ýok etmek;
- Öý şertlerinde, bankalarda ýapylan kömelek we gök önüm konserwalary kabul etmezden öň, 30 minutlap 100 Cº çenli temperaturada gyzdyrmak;
- Halkyň arasynda botulizm keseli barada wagyz-nesihat işlerini geçirmek;
- Näsaglan adam bilen zäherli iýmit önümlerini kabul eden adamlara A, B, E syworotkalaryny 1000-2000 ME mukdarda myşsa içre goýberip, olary 10-12 günüň dowamynda gözegçilikde saklamalydyr.
- Mümkinçilige görä, ýörite döwlet azyk önümçiliginde taýynlanan konserwirlenen önümleri ulanyň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Neşekeşlik (grekçe "narkē"– uky, doňan ýaly bolmak we "mania" – hyjuw, höwes) — bu neşe serişdelerini ulanmaklyk zerarly dörän dowamly keseldir.
Neşekeşlik — bu neşekeşiň betbagtlygydyr, onuň dogan-garyndaşlarynyň, käte kesekileriň-de gözýaşlarydyr. Neşe hemişe betbagtlyga eltýär.
Neşekeşlik neşekeş üçin uly ýitgidir, emma bu ilkibaşdan duýulmaýar, aňylmaýar. Neşe dostlugy ýok edýär, neşekeşlik täze dostsumak ülpetleri tapmaga mejbur edýär. Bir neşekeş 12-17 adamy neşä meýilli edip bilýär.
Neşekeşlik okuwyň, bilimiň üstüne atanak çekýär. Ol azatlyk baradaky ters, ýalan düşünjedir.
Neşe serişdeleri adamy gowşak we erksiz edýär, neşekeşlik bolsa ony gulçulygya iterýär.
Adamlar şu üç ýagdaýda ýalňyşlyk goýberýärler: olara nädogry maglumat berilýär, olara doly däl maglumat berilýär ýa-da olarda haýsydyr bir sustupeslik bardyr. Neşä ýüz uranlaryň ählisinde şu agzalýan ýagdaýlaryň birden-biri hökman bolýar. Neşekeşlik adamlary ýalňyşlyklara iterýär.
Morfine, geroine, kodeine, gaşyşa, kokaine we spirtli içgilere ýykgyn bolmak — bularyň bary neşekeşligiň bir görnüşidir.
Neşekeş neşeden alýan keýpi gowşap başlanda, neşe serişdeleriniň birnäçe görnüşlerini garyp başlaýar.
Neşe serişdeleriniň hemişe ulanylmagy zerarly adam organizmindäki organlar we tutuş ulgamlar zäherlenýär. Olaryň işleýiş kadalary bozulýar. Şunlukda, elmydama neşe serişdesiniň belli bir mukdaryny kabul edýän neşekeş kem-kemden işlemek ukybyny ýitirýär. Neşe serişdeleri neşekeşi öz "guluna” öwrüp, onuň aňyny üýtgedýär.
Neşekeşlik näme edip bilýär?
Neşekeşlik, belki, beýle bir erbedem däldir?! Neşekeşlik neşekeşden gaty erjelligi talap edýär, sebäbi ol özüniň bir atymlyk mukdaryny şeýle erjellik bilen gözledýär. Kem-kemden neşekeşlik adamy ogurlyga iterýär. Kämillik ýaşyna ýetmedik neşekeşleriň 3/2 bölegi jenaýatkärlere öwrülýär. 3/1 bölegi ölmän galan ýagdaýlarynda kämillik ýaşyna ýetýärler. Neşekeşlik we neşe serişdeleri köp keselleriň sebäpkärleridir. 18 000 000 adam eýýäm AIDS keselinden öldi (2002 ý.).
Bir barly maşgala ogluny AIDS keselinden goramak maksady bilen oňa neşe dozasynyň bir atymlyk mukdaryny we täzeje şprisi satyn almaga ýeter ýaly pul berýän eken. Olaryň ogly AIDS keselinden ölmän, neşe serişdesininden zäherlenip öldi. Neşekeşlik özüniňkini alypdyr. Neşekeşlik "dadyp görmek”, ýerliksiz bilesigelijiligiň netijesinde döräp bilýär.
Iki dost bardy. Olaryň biri neşeden habarly eken. Ol öz dostuna birje gezek dadyp görmäge yrypdyr. Dosty neşäni dadyp görensoň:«Neşe ne ajaýyp! Ony diňe samsyklar datmaýarlar» diýen netijä gelipdir. Hawa, ol "ajaýyplyk” günleriň birinde olary AIDS keseline uçradypdyr.
Neşekeşlik edil ýokanç kesel ýalydyr. Ol uly şäherleri, tutuş döwletleri eýeläp bilýär. Neşekeşlik tutuş adamzadyň gaýragoýulmasyz meselesine öwrüldi.
Neşekeşlik köpleri gokuzýar. 1982-nji ýylda Hytaýda neşe serişdeleri üçin ölüm jezasy girizildi. Emma muňa garamazdan, neşekeşleriň sany iki esse artdy (2005ý.)
"Ýeňil” neşeleriň rugsat edilen ýurtlarynda nämeler bolup geçýärkä? Bu ýurtlarda çaga neşekeşligi diýseň uly meselä öwrülendir.
Neşekeşlik hyýaly bir zat däldir. Bu elhenç hakykatdyr. Neşe serişdeleri betnyşan, gorkunç, maýyp, şikesli çagalaryň sanynyň artmagyna günäkärdir. Soňky 10 ýylyň içinde neşe zerarly dünýäde millionlarça maýyp, ösüşden yza galýan çagalar dünýä indiler. Eneleri neşekeş bolan çagalaryň aňy öz sagdyn deň-duşlarynyňkydan 30-40% pesdir.
Neşekeşlik köpleri sustupeslige, biperwaýlyga sezewar edýär.
Neşekeşlik bu betbagtçylykdyr, sebäbi ol maşgalanyň dargamagyna, çagalary ýetim galmagyna sebäp bolýar.
Bolup geçýän jenaýatlaryň 80 %-i neşe ýa-da alkogol içgileri zeraly bolup geçýär. Neşekeşlik ýürekbulaýjy bir zat: neşe bagt baradaky nädogry garaýyşdyr.
Neşekeşlik neşe serişdeleriniň keýpiköklük, ýakymly seňseleme, ýa-da hyjuwyň artmak täsirleri bilen baglanyşyklydyr. Göçgünli etmeýän serişdeleri çenden aşa ulanylmaýar. Olar adamy özüne garaşly etmeýärler. Şonuň üçin-de, göçgünli edýän serişdeleriň şu häsiýeti näçe ýokary bolsa, erbet, zyýanly endik şonça-da tiz döreýär. Adam bu "gorpa” nähili düşendigine düşünip-de ýetişmeýär.
Neşekeşligiň dörän ýerinde asudalyk, bagt, şadyýanlyk ýitýär. Neşe serişdeleri döredijilige we ruhy taýdan ösmeklige böwet bolýar.
Neşekeşlik bu "gyzykly kino” ýalydyr. Neşe serişdeleriniň köpüsi neşekeşiň gözüne her dürli zatlaryň görünmegine eltýär. Käbir adamlar: «Men-ä ençeme gezek neşe çekip gördüm, ýöne gözüme hiç zat-da görünmedi» diýip aýdýarlar. Emma şuňa akyl ýetirmelidir: ak ysytmadan ejir çekýän arakhoruň keseli-de birinji bulgury içen badyna başlanmaýar ahyryn! Ilkibada adamyň organizmindäki witaminler, minerallary kemelip başlaýar. Soňra bolsa ýöräp barýan otly birdenkä „asmana göterilýär”. Emma neşekeşlik neşäni kabul edip başlan adamyň gözüňe haçan nämäni nähili edip görkezjekdigi näbellidir. Gynansak-da, biz 15-nji gatdan özüni aşak oklan adamy direldip, onuň gözüne nämeleriň görnendigini hiç haçan bilmeris.
Neşekeşlik ýokanç kesel ýalydyr. Ol hemme ýerde "örüsini” giňeldip bilýär. Neşekeşlik — bu organizmiň neşe serişdelerine endik edip, bu serişdeleriň ýetmezçilik eden ýagdaýlarynda perişan hala düşmegidir. Neşekeşlik bu diňe neşekeşiň kynçylyklary däl, eýsem onuň tutuş maşgalasynyň kynçylygydyr. Neşekeşlik tutuş jemgyýetiň kynçylygydyr. Neşekeşligi bejermek juda kyn bolýar, köp halatlarda bolsa şowsuz tamamlanýar.
Mekdepleriň birinde neşekeşlik barada gürrüň geçirilende, mugallymlaryň biri, ine, şu wakany gürrüň berdi. Onuň goňşusynyň ogly şäherden dolanyp gelip:«Eje, men neşekeşligiň girdabyna düşdüm. Meni saraýa sal-da, daşymdam gulpla. Näçe gygyryp, azarlasam-da, ýalbarsam-da, tä azarlamadan çykýançam, gapyny açma!» diýip ýalbarypdyr. Ejesi öz oglunyň aýdyşy ýaly edipdir. Ol oglunyň ahy-zaryny eşitmejek bolup, goňşunyňka ýatmaga gidipdir. Ertesi irden iki goňşy saraýyň ýanyna baranlarynda ses-üýn ýok eken. Oglanyň ejesi:«Gygaranok, diýmek azardan çykan bolmaly» diýip oýlanypdyr. Gapyny açyp saraýa girenlerinde, germewden asylan oglany görüpdirler. Ol eýýäm sowan eken. Ine, neşekeşlik nähili zat!
Neşekeşlik nähili agyr, elhenç hem bolsa, biz neşekeşlere dogry ýola düşmäge. Durmuşyň şatlygyny neşesiz duýmaga kömek etmelidiris. Ýöne bu neşekeşiň özüne baglydyr. Ýöne her nähili bolsa-da, iň dogry karar — neşäni hiç haçan hiç ýagdaýda datmazlykdyr.
Ulanylan Web Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Duşenbe güni Eýranda prezident Mahmud Ahmedinejad barada tankydy makala çap eden neşirlerden ikisi ýapyldy.
Resmi «IRNA» habar agentligi «Şahrwandi Emrouz» hepdelik žurnaly bilen «Rouzegär» gündelik gazetiniň ýurduň metbugat baradaky kanunyny bozandyklary üçin, olaryň işiniň togtadylandygyny habar berdi.
Emma bu neşirleriň kanun bozmalarynyň anyk nämelerden ybaratdygy barada maglumat berilmeýär. Mundan ozal hem bu reformaçy neşirleriň ikisi-de wagtlaýyn ýapylyp, soňra olaryň işi gaýtadan dikeldilipdi.


text:
Stambulyň polisiýasy şäheriň Ýyldyz tehniki uniwersitetinde işleýän 37 mugallymy, iýulda başa barmadyk döwlet agdarylyşygynyň derňewi bilen baglylykda, tussag etdi.
Prokurorlar 18-nji noýabrda Ýyldyz uniwersitetiniň jemi 101 işgärini tussag etmek baradaky buýruga gol çekdiler, olar «ýaragly terror toparynyň agzalary bolmakda» güman edilýär.
Häkimiýetler olary bosgunlykda ýaşaýan ruhany Fethulla Gülen bilen ilteşikli hasaplaýarlar. Ankara Güleni agdarylyşyk synanyşygyny guramakda aýyplaýar. Birleşen Ştatlarda ýaşaýan Gülen bu aýyplamany ret edýär.
Prokurorlar aýyplanan alymlaryň pikir alşylýan ByLock tilsimini ulanýandyklaryny, Gülene eýerijileriň bu tilsimi 2014-nji ýylda ulanmaga başlandyklaryny aýdýarlar.
Hökümet 17-nji noýabrda «Güleniň terror topary» bilen baglanyşykly diýilýän 203 sudýany işden boşatdy.
Agdarylyşyk synanyşygyndan soň görlen çäreleriň çäginde 110 müňden gowrak adam işden çetleşdirildi, 36 müňden gowrak adam türmä basyldy ýa-da suda garaşýar.


text:
Demirgazyk Koreýada ýurduň ozalky liderleri Kim Ir Seniň we onuň ogly Kim Çen Iriň golaýlap gelýän doglan günlerine gabatlap, amnistiýa yglan edildi.
Ýerli metbugatyň maglumatyna görä, tussaglar 1-nji fewraldan azat edilip başlanar. Amnistiýa näçe adamyň we kimleriň düşendigi barada maglumat ýok.
Ynsan hukuklaryny goraýjy toparlaryň maglumatyna görä, Demirgazyk Koreýada müňlerçe adam syýasy matlaplar bilen türmede saklanylýar.
Şu ýyl Demirgazyk Koreýada Kim Çen Iriň doglan gününiň 70 ýyllygy we Kim Ir Seniň doglan gününiň 100 ýyllygy bellenýär.