text:
Global Perspektiwa 12 Ýewropa Başdan Geçirýän Çökgünliginden Halas Bolup Bilermikä
Ankara Ýyldyrym Baýezyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr. Kudret Bülbüliň tema boýunça syny
Ýewropa Başdan Geçirýän Çökgünliginden Halas Bolup Bilermikä?
Ýewropada ýaýbaňlanýan rasizm, faşizm, islamafobiýa, tapawutly ýaşaýyş durmuşlarynyň howp hökmünde kabul edilmegi, günsaýyn dünýäden üzňeleşme ýaly hassalyklar musulmanlar we bosgunlar arkaly diskusiýa edilýän hem bolsa bularyň Ýewropanyň özi sebäpli ýüze çykandygyny ozalky gepleşiklerimizde beýan edipdik.
Ankara Ýyldyrym Baýezyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr. Kudret Bülbüliň tema boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris…
Ozalky gepleşiklerde Ýewropada başdan geçirilýän şertleri Türkiýäniň 28-nji fewralyna meňzedipdim. (http://www.star.com.tr/ajik-gorus/awrupaýi-28-subatindan-kim-jikarajak-haber-1168353/) Germaniýanyň Içeri işler ministrliginiň görkezijilerine görä, 2017-nji ýylda, diňe bir ýylyň dowamynda musulmanlara garşy 950 hüjümiň guralandygy bellige alynan bolsa (her gün 3 hüjüm), ýetilen sepgitde ondan hem öte geçilene meňzeýär.
Ýewropa sezewar bolan çökgünliginden halas bolup bilermikä?
Oňa göz ýetirmek üçin ilki çökgünligiň sebäpleri barada durlup geçilmeli.
Global näbellilik: ABŞ-daky, Russiýadaky, Hytaýdaky, Türkiýedäki, Hindistandaky we Latyn Amerikadaky wakalar bilen dünýäde 2-nji Jahan urşundan soň gurlan ulgam yranmaga dowam edýär. Şol näbellilik ähli ýurtlarda belli derejede dartgynlyk we biynjalykly emele getirýär. Adaty hyzmatdaşlyklar we duşmançylyklar ýaňadandan seljerilýär. Şol jähtden döwletara gatnaşyklar ýaňadandan dizaýn edilýär. Döwletara blok hyzmatdaşlyklaryň we garşydaşlyklaryň ýerine belli bir ugur boýunça hyzmatdaşlyklar ýa-da garşydaşlyklar öňe saýlanýar.
Günbataryň globallaşmadan ýeterlik derejede gazanç edip bilmezligi: Ýewropa we ABŞ globalllaşma tapgyrlaryndan ýeterlik derejede gazanç edip bilmedi. Hytaý, Hindistan, Braziliýa, Türkiýe ýaly ýurtlar şol tapgyrlardan has uly bähbit gazandylar. Şol sebäpli ABŞ-nyň başda durmagynda käbir ýurtlar ozal başyny çekýän erkin söwda, gümrükleriň aýrylmagy ýaly globallaşma syýasatlarynyň garşysynda durýar. Globallaşma tapgyrlaryndan ýeterlik derejede netije alyp bilmändigi sebäpli Ýewropa ýüze çykan ykdysady durgunlyk, syýasy, jemgyýetçilik, ykdysady, psihiki köp sanly ugra ýaramaz täsir ýetirýär.
Günbatardaky diskurslar we praktikalar çaltlyk bilen globallaşma garşydaşlygyna tarap gönükýär. Ol günbatar üçin düşnükli. Emma globallaşmanyň bähbit getirýän Türkiýe ýaly ýurtlarynda intelligentleriň we syýasy liderleriň ozalky globallaşma garşy diskurslaryny dowam etdirmekleri, täze hakykata göz ýetirip ýetirmeýändigi soragyny ýüze çykarýar.
Ýewropanyň plýuralist geçmişiniň bolmazlygy: Ýewropadaky çölgünligiň esasy sebäplerinden biri hem globallaşma tapgyrlary bilen tapawutly medeniýetleriň we degişlilikleriň has ýakyn hem-de mese-mälim bolmagy. Tapawutly degişliliklere uzak diýarlarda, ýurtlardaka “gowy çemeleşip bolardy.” Emma goňşy, işdeş, hojaýyn, işgär bolanda şertler üýtgeýär. Çünki Ýewropanyň onuň öwezini dolmak üçin plýuralist geçmişi ýok. Ýewropanyň plýuralist we tapawutlyklar bilen bilelikde ýaşama tejribesi diňe soňky asyra degişli. Ýüz ýyl bolsa taryhçylar üçin düýn hasaplanylýar.
Gözýetimsiz liderler: Ýewropadaky merkez sag we çepçi partiýalar ýaýbaňlanýan radikal akymlara garşy parasatlylyga esaslanmagyň ýerine ses ýitirmezlik üçin has mariginal diskurslary saýlap alýarlar. Ol neo nasist we nep faşist partiýalaryň güýçlenmeginiň öňüni almaýşy ýaly, merkezi sag we çepçi partiýalary hem radikallaşdyrýar. Şonuň netijesinde Ýewropada syýasy häkimiýetler esasan aşa sag partiýalara geçýär.
Assimilirlenen gatlaklaryň täsiri: Öz ýurtlarynda mejbury ýagdaýda Ýewropa göçen, jemgyýetde ornunyň ýokdugyna garamazdan syýasaty ugrukdyrýan assimilirlenen gatlaklar gelen ýurtlary bilen ýaşaýan ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklara artykmajy bilen zeper ýetirýärler. Ýewropa tarapyndan hem goldanýan şol gatlaklar beýleki tarapdan öz pozisiýalaryny legallaşdyrmak üçin assimilirlenmedik, öz şahsyýeti we medeniýeti bilen ýaşaýan jemgyýetine goşant goşmak isleýän bosgunlara garşy meçew beriji çemeleşýär. Ýurtlaryndaky bosgunlara we bosgunlaryň gelen ýurtlaryna goldaýan assimilirlenen gatlaklaryň gözi bilen çemeleşmek Ýewropany geçirimsizleşdirýär, howplylaşdyrýar we meselelere has-da saý çemeleşmegine sebäp bolýar.
Assimilirlenen legal gatlaklar bilen birlikde günbataryň gujak açan, gelen ýurtlaryndaky terror guramalarynyň aksiýalary hem Ýewropanyň şol ýurtlar bilen bolan gatnaşyklaryna zeper ýetirýän faktorlardan biri.
Ýewropanyň çökgünliginiň sebäplerini ýokardaky ýaly düşündirýän hem bolsak, gysga möhletde onuň ýeňilip geçiljekdigini aýtmak kyn. Çünki sebäpler birnäçe günde çözüljek sebäpler däl.
Şeýle şertlerde intelligentler hem möhüm pozisiýa eýeläp bilerler. Ýewropanyň başdan geçirýän çökgünligi we çökgünlikden nähili çykyljakdygy meselesinde Ýewropadaky azatlykçy we plýuralist gatlaklar meselä doly ýetirýärmikäler? Nemes nazizmini we italiýan faşizmini başdan geçiren goja materigiň itelligentleriniň şol meselelere göz ýetirmezligi mümkin bolmasa gerek. Emma şol gatlaklaryň tagallasy çökgünligiň öňüni aljak we ony ortadan aýyrjak derejede däl. Şol sebäpli olaryň sesi günsaýyn peselýär. Rasist partiýalaryň sesleri artýar. Azatlyklary barha çäklenýär. Şol giňişlikler häzirlikçe bosgunlar we musulmanlar üçin daraldylýandygy üçin parhyna barmaýarlar we oňa ähmiýet bermeýärler.
Men Ýewropanyň başdan geçirýän çökgünliginden gysga möhletde çykyp biljekdigini pikir edemok. İlki içindäki tapawutlyklara, soň bolsa Ýewropanyň özüne has agyr günleriň garaşýandygyny pikir edýärin. Hakykatdan hem ýalňyşmak isleýärin. Ýewropanyň bu gezek täze bir jahan urşuna sezewar bolman meseläni çözmegini tama edýärin. Barha tümlüge bürenýän geljegiň, daralýan erkinlikleriň özüni nirelere alyp gitjekdigine göz ýetirer. Biz ýene-de öz üssümize düşýän borjumyzy ýerine ýetireliň. Ýewropa başdan geçirýän çökgünligi barada makalalarymyz bilen duýduryş bermäge, çözgüt teklip etmäge dowam edeliň
Ankara Ýyldyrym Baýezyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr. Kudret Bülbüliň tema boýunça synyny dykgatyňyza ýetirdik.


c: text/html

text:
Türkmenistanda “Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli, welosiped we ylgaw ýaryşlaryny geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi hem-de onuň düzümi tassyklanyldy.
Bu baradaky karara türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 12-nji ýanwarda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde gol goýdy.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň (TDH) maglumatynda bu toparyň döredilmeginiň maksatlarynyň “Beýik Ýüpek ýolunyň taryhy we döwrebap ähmiýetini, ýurduň arheologik hem-de medeni-taryhy ýadygärliklerini, medeni mirasyň we maddy gymmatlyklaryň taryhy ähmiýetini hem-de bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, ösüp gelýän ýaş nesli sport bilen meşgullanmaga giňden çekmek, şeýle hem ýurdumyzyň halkara sport abraýyny has-da belende götermek” bilen baglanyşyklydygy aýdylýar.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetine degişli ministrlikler, pudak edaralary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde “Amul-Hazar 2018” atly halkara awtoralli, welosiped we ylgaw ýaryşlaryny geçirmegiň tertibini bir aý möhletde işläp taýýarlamak we Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň degişli orunbasary bilen ylalaşyp tassyklamak tabşyryldy diýlip, resmi habarda bellenilýär.
Emma maglumatda bu halkara ýaryşlaryny geçirmek üçin näçe maliýe serişdesiniň sarp ediljekdigi we onuň döwlet býujetine näçä düşjekdigi barada kelam söz aýdylmaýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daşoguz welaýaty boýunça gurnalan bankomatlaryň ýerleşýän ýerleri
-
Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Daşoguz şahamçasy. Daşoguz şäheri Al Horezmi köçesiniň 10 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Gurbansoltan eje etrap şahamçasy. Gurbansoltan eje şäherçesi N.Andalyp koçesi 1 j.
- Gurbansoltan eje şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy.Gurbansoltan eje şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy Halyçy köçesi 6 jaýy.
- Gurbansoltan eje şäherçesi Maliýe bölümi. Gurbansoltan eje şäherçesi Maliýe bölümi N.Andalyp 134 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Görogly etrap şahamçasy. Görogly şäherçesi T.Ataýew köçesi 17 j.
- Görogly şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy.
- Görogly şäherçesi Maliýe bölümi. Görogly şäherçesi Maliýe bölümi A.Ataýew jaý 105/3.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň S.Türkmenbaşy etrap şahamçasy. S.Türkmenbaşy şäherçesi Türkmenbaşy şaýoly 2j.
- S.Türkmenbaşy şäherçesi Häkimlik. S.Türkmenbaşy şäherçesi Häkimlik Aşgabat köçesi 1 jaý.
- S.Türkmenbaşy şäherçesi Maliye bölümi. S.Türkmenbaşy şäherçesi Maliye Balkan köçesi 12 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň S.A.Nyýazow etrap şahamçasy. S.A.Nyýazow ad şäherçesiniň Türkmenbaşy şaýoly 5-nji jaýy.
- S.A.Nyýazow şäherçesi Maliýe bölümi. S.A.Nyýazow şäherçesi Maliýe bölümi Azatlyk köçesi 3 jaý
- S.A.Nyýazow şäherçesi Häkimlik. S.A.Nyýazow şäherçesi Häkimlik S.Türkmenbaşy şaýoly 8 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Gubadag etrap şahamçasy. Gubadag şäherçesi M.Garlyýew köçesi 40 j.
- Gubadag şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy. Gubadag şäherçesi Özbegistan köçesi 30 jaý
- Gubadag şäherçesi Pensiýa gaznasynyň bölümi. Gubadag şäherçesi Özbegistan köçesiniň 2 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Akdepe etrap şahamçasy. Akdepe şäherçesi Türkmenbaşy şaýoly 29
- Akdepe şäherçesi Polissiýa bölümi. Akdepe şäherçesi Polissiýa bölümi Saglyk köçesi 1 jaý
- Akdepe şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy. Akdepe şäherçesi Parahat köçesi 15 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Köneürgenç etrap şahamçasy. Köneürgenç şäheri Nyýazow şaýoly 7 j.
- Köneürgenç şäheri Elektrik aragatnaşyk ulgamy. Köneürgenç şäheri G.Atabaýew köçesi 26 jaý
- Köneürgenç şäheri Maliye (hakimligiň icinde). Köneürgenç şäheri S.A.Nyýazow köçesi 26 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Boldumsaz etrap şahamçasy. Boldumsaz şäherçesi Bagybossan köçesi 43 j
- Boldumsaz şäherçesi Maliýe bölümi. Boldumsaz şäherçesi Maliýe bölümi K. Ylýasow köçesi 73 jaý.
- Boldumsaz şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy. Boldumsaz şäherçesi P.Ýegendurdyýew köçesi 15 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Ruhubelent etrap şahamçasy. Ruhubelent şäherçesi Şagadam köçesi 4 j.
- Ruhubelent şäherçesi Elektrik aragatnaşyk ulgamy. Ruhubelent şäherçesi Şagadam köçesi 3 jaý
- Ruhubelent şäherçesi Maliye bölümi. Ruhubelent şäherçesi Şagadam köçesi 5 jaý
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň S. Rozmedow bank gullugy. S. Rozmedow Türkmenbaşy şaýoly köçesi 7 jaýy
- Gallaönümleri kombinaty. Daşoguz ş. A. Nyýazow köçesi 25 jaý


text:
Bilişimiz ýaly Türkmenistanda internet hyzmatyny berýän döwlet firmasy "Türkmentelekom" monolog pozissiýada. 5-nji Oktaýbrda geçirilen Mejlisde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aragatnaşyk ministri Baýramgeldi Öwezowa “edilen aragatnaşyk hyzmatynyň möçberini kemeldenligi üçin” käýinç bildirdi. Şondan soň Türkmentelekomy...
Awtor:
merdan96
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Habarlar |
17.10.2017 20:26
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#76)


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Halkara bilim boýunça geňeşi ýokary synp mekdep okuwçylaryna bir okuw ýylyny Birleşen Ştatlarda okamaga mümkinçilik berýän Flex programmasyna kabul edişlik üçin, synaglaryň Türkmenistanda geçirilýän wagtyny mälim etdi. Bu barada agzalýan geňeşiň americancouncilstm.org websaýtynda habar berilýär.
Ýatlap geçsek, 1-nji ýanwarda “Türkmenistanyň Hronikasy” neşiri Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumatyna salgylanyp, geçen ýyllarda adatça sentýabr aýynda amala aşyrylýan bu synagyň geçirilmegi üçin, Türkmenistanyň hökümetiniň rugsat bermegine garaşylýandygyny habar beripdi.
“Biz FLEX-2017 okuw programmasyna kabul edişlik üçin synaglaryň geçiriljek wagtynyň golaýda mälim edilmegine garaşýarys. Häzirki wagt ilçihana we Amerikan geňeşi synaglary geçirmäge başlamak üçin, Türkmenistanyň hökümetiniň rugsatnamasyna garaşýar. Bu rugsatnama berlen dessine, synaglaryň geçiriljek wagty we ýeri ilçihananyň websaýtynda we sosial ulgamlardaky sahypalarynda çap ediler” diýlip, Birleşen Ştatlaryň Aşgabatdaky ilçihanasynyň websaýtynda mälim edilipdi.
Gürrüňi edilýän okuw programasy üçin synaglaryň geçirilmegine türkmen tarapyndan rugsatnamanyň gijikdirilmegi we onuň sebäpleri barada, Birleşen Ştatlaryň ilçihanasynyň maglumatynda hiç zat aýdylmaýar.
9-njy ýanwarda Azatlyk Radiosynyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Halkara bilim boýunça geňeşiniň Türkmenistandaky edarasy bilen habarlaşyp, bu barada goşmaça maglumat almak synanyşyklary hem häzirlikçe başa barmady.
Şol bir wagtyň özünde, geňeşiň websaýtynda çap edilen bildirişde, geçen ýyllardakydan tapawutlylykda, bu ýyl synaglaryň Türkmenistanyň dürli welaýatdyr şäherlerinde däl-de, ähli türkmenistanly ýaşlar üçin Aşgabatda geçiriljekdigi mälim edilýär.
Muňa laýyklykda, maryly, daşoguzly, balkanabatly ýaşlar 14-nji ýanwarda, lebaply, türkmenbaşyly, ahally ýaşlar 21-nji ýanwarda sagat 10:00-da we aşgabatly ýaşlar 28-nji ýanwarda sagat 09:00-da paýtagtyň 20-nji mekdebinde synaga girer.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýän Flex programmasyna 2000-nji ýylyň 15-nji marty bilen 2002-nji ýylyň 31-nji maýy aralygynda doglan türkmenistanly ýaşlar gatnaşyp bilýär.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Halkara bilim boýunça Türkmenistandaky geňeşiniň maglumatyna görä, iňlis dili boýunça geçiriljek testlerde ýeňiş gazanan okuwçylar 2018-2019-njy okuw ýylyny Birleşen Ştatlarynyň mekdepleriniň birinde okap, şol döwürde olar amerikan maşgalasynda ýaşarlar.


text:
Türkmenistanyň Söwda ministrliginiň un ammarlarynda Gazagystandan, Orsýetden, Birleşen Arap emirliklerinden getirilen import unlarynyň ätiýaçlyklary gutarýar, olar Gazagystanyň, Orsýetiň we Awstraliýanyň unlaryny öz markalary bilen satýarlar diýip, Azatlyk radiosynyň ýurt içindäki çeşmesi habar berýär.
Onuň sözlerine görä, häzirlikçe ätiýaçlyk un bar we onuň möçberi hem az däl, emma unuň bir aý içinde gutarmak ähtimallygyndan alada bildirilýär. “Etrap ýerlerinde un gytçylygy kän duýulmasa-da, eýýämden assortiment dürlüligi ýok, ýerli uny köpeldip başladylar, ýöne onuň hili pes” diýip, Azatlyk radiosyna gowşan habarda aýdylýar.
Geçen hepde Azatlyk radiosyna Mary welaýatynyň “Garagum etrabyndan bir fotosurat gelip gowuşdy, onda öňünde diňe garawuly oturan un dükany görünýär. Şeýle-de, garagumly diňleýjimiz öz etraplarynda geçen ýylyň 26-njy dekabryndan bäri un satylmaýandygyny habar berdi.
Emma Aşgabatda ýaşaýan raýat aktiwist Ýaýlym Begow Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde Mary welaýatynda unuň biraz gymmat bahadan tapylýandygyny aýtdy.
Türkmen häkimiýetleri ýurtdaky un, azyk ýetmezçiligi ýa halkyň gündelik sarp edýän önümleriniň bahalarynyň yzygiderli gymmatlaýandygy barada çykan maglumatlara hiç bir reaksiýa bildirmeýär, ýöne prezident Berdimuhamedow geçen ýylyň ahyrynda azyk howpsuzlygy boýunça ýörite komissiýa döredip, ýurtdaky azyk aladalarynyň esassyz däldigini gytaklaýyn tassyk etdi.
Geçen ýylyň dekabrynda gowşan maglumatlara görä, Daşoguz welaýatyndaky un, bugdaý-arpa önümleriniň, hususan-dakepegiň gytçylygy baryp noýabr aýynda başlandy.
Azatlyk radiosynyň Daşoguzdaky habarçysy şonda 1 kilogramy döwlet nyrhynda 30 teňňeden satylan kepegiň bahasynyň “gara bazarda”üç esseden gowrak gymmatlap, 1 manada ýetendigini habar berdi. Bellemeli ýeri, kepekden öň ýurduň “gara bazarlarynda” dollaryň bahasy üç essä golaý gymmatlady.
Bu gymmatlaşyk Türkmenistanda ilata 1990-njy ýyllaryň başyndan bäri berilýän ýeňillikleriň ýatyrylmagyna we hojalyklarda ulanylýan tebigy gaza, elektrik toguna we suwa täze nyrhlaryň girizilmegine gabat geldi.
“Gurbansoltan eje we Nyýazow adyndaky etraplaryň merkezlerindäki galla dükanlarynyň öňünde azyndan 300 adamly nobatlar döredi, köp adam döwlet bahasyndan her maşgala 20 kilogramdan satylýan kepek paýyny alyp, soňra "gara bazar” nyrhyndansatýar” diýip, habarçymyz aýtdy.
Şeýle-de ol kepek nobatynda adamlaryň arasynda uruş-dawanyň turýandygyny, şu sebäpden nobata polisiýa işgärleriniň gözegçilik edýändigini habar berdi.
Türkmenistan geçen ýyl bugdaý öndürmek boýunça göz öňünde tutulan planyň doldurylmandygyny boýun aldy we ýurda azyklyk üçin zerur bolan gallanyň öndürilmändigi üçin ilki welaýat häkimlerine käýinç berildi, soňra iki welaýatyň häkimi wezipesinden boşadyldy.
Şeýle-de prezident geçen ýyl ýurduň agrar senagatyndaky işleriň guralyşyndan nägile bolup, oba hojalygyna gözegçilik edýän wise-premýerini täzeledi.
Türkmenistan garaşsyzlyk ýyllaryndaky un, çörek gytçylygyna ilkinji gezek 1994-nji ýylda sezewar boldy. Şondan soň hökümet ýurtda un, azyk howpsuzlygysyýasatyny öňe sürdi. Emma ýurtdaky ekerançylyk ýerleri, suw dolulygyna döwletiň ygtyýarynda galdyryldy, kärendeçilerden satyn alynýan oba hojalyk önümleriniň nyrhlary az üýtgedildi.
Netijede, Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolýan oba hojalyk spesialistleriniň tassyklamagyna görä, Türkmenistanyň bazarlary barha kän import edilýän önümlere garaşly bolýar.
Emma muňa garamazdan, prezident Berdimuhamedow her gezek agrar meseleden söz açanda, döwletiň oba hojalyk işgärleri üçin ähli şerti döredendigini gaýtalaýar.


text: Türkmen halysynyň gözelligi, gadyr-gymmaty, dünýä ýüzündäki şan-şöhraty hemmämize belli. Türkmen keçesi hem edil halysy ýaly bahasyna ýetip bolmajak önümleriň biridir. Taryhçylaryň çaklamalaryna görä keçe ilki döräpdir. Şonuň üçinem ir döwürler halyny keçäniň üstünden ýazypdyrlar. Men bu ýerde keçäniň döreýiş taryhy barada däl-de, onuň adam saglygyna peýdasy, bähbidi barada gürrüň etmekçi. Keçäniň goýun ýüňünden edilýänini bilmeýän az-az bolsa gerek. Özüm, ýalňyşmasam güýz gyrkylan ýüňden basylan keçe has peýdaly bolmaly. Ir döwürler ata-babalarymyz häzirki ýaly kaşaň ymaratlarda dälde, türkmeniň alty ganat ak öýlerinde ýaşapdyrlar. Onsoň, bu öýlerde ýa-da daşarda keçe atyp oturkaň, mör-möjekleriň, içýändir-ataýrylaryň, ýylanlaryň nägada adam ýaşan ýerlerine golaýlaşaýmalary hem bar eken. Emma olar keçäň üstüne münüp bilmezler eken. Keçede olary gaçyrýan täsin bir güýç bolmaly. Özümizem çagakak keçäň üstüne süýjidir ýa şireli zat gaçyraýsak, garynjalaryň oňa kän bir üýşüp bilmeýänini synlardyk. Hatda garynjalaryň içinde iň ulusy hasaplanýan Atlygarynja hem keçä çykaýsa, oňa yzyna düşmek hillallady. Çagalyk dünýäň bilen şeýle pursady synlamagam täsindi. Keçäň ýüňleriniň arasynda kynlyk bilen ýöreýän garynja giden bir jeňňellikda azaşan adama çalymdaş. Onuň gorkýanlygy, nirä gitjegini bilmän aljyraýanlygy onuň hereketlerinden mese-mälim bildirip durardy. Keçäniň adamy ähli zyýanly hem zäherli mör-möjeklerden, ýylanlardan goramaklygy, onuň bahasyna ýetip bolmajak aýratynlygydyr. Çünki bu dünýäde adamyň janyndan gymmatly zat ýokdur. Dünýä ýüzünde siwilizasiýanyň, ykdysadyýetiň, medeniýetiň uly depginde ösmegi netijesinde, biziň ýurdumyza daşary ýurt haly-palaslary getirilip başlandy. Her-hili owadan reňkleri bilen gözüňe aldow salýan, himiki usulda alnan ýüplerden dokalan bu haly-palaslar, islegli harytlara öwrülip, her öýi bezäp başlady. “Nemämişin, keçe özünde tozan saklaýarmyşyn. Sübse bilen süpüreňde tozaýarmyşyn. Gadymy zatmyşyn. Öýe ýazmaga utanýamyşyn.” Ine, keçäň gadyryny bilmeýän ýaş gelin-gyzlaryň pikiri. Onsoň, olar ýaňky himiki usulda alnan ýüplüklerden dokalan halylary öýlerine düşäp başlaýarlar. Netijede, haýsyny görseň böwregi sowuklandyr, oňurgada griža bardyr, aýagy guryagyrylydyr. Garaz, dünýäň derdi başyndadyr. Haçan görseň hassahanada ýa-da anyklaýyş merkezlerindedirler diýsem, hakykatdan daş düşmesem gerek. Elbetde,biziň ýurdumyzda adam saglygy hemme zatdan ileri. Lukman Hekimiň: “Lukmanyň hassany bejermezden öň, hassanyň sagalmagyny islemegi gerek.” diýen jümlesi, hemmäň ýüregine jüňk bolsa gerek. Ajaýyp hassahanalarda saglygyňy bejerenlerinden soň, saglygyňy gorap saklamak özüňe bagly bolup durýar. Bir gezek Aşgabat şäherinden Mary şäherine barýarkam Kaka etrabynyň “Artyk” obasynda ýaşaýan, hem şol oba barýan bir daýza bilen ýoldaş boldum. Ol bir agyrydan kösenýändigini aýdanda, men oňa keçe barada ýaňky gürrüňleri berdim. Ol: “Wah, jigi, ýürejigim bolduň! Iki ýyllykda oglumy öýerip täze gelin aldyk. Iki aý geçmänem gyzym bilen gelin, ikisi öýdäki keçeleriň baryny aýyryp mellek uçdaky kiçiräk jaýa salyp goýdular. Ýaňky aýdyşyň ýaly, utanýamyşlar. Indi keçe düşenýän ýokmyşyn. Wah, ol keçeler özümiň “men” diýen wagtym boýdaşlarym bilen basan keçelerim özem. Hersiniň her güli diýen ýaly, boýdaşlam bilen bagly gyzykly wakany ýatladyp durardy. Asyl şol keçeleri aýranlaryndan bäri, diňe bir agyry-dert däl-de, eýsem meni käteler tukatlyk hem basmarlap başlapdy. Ol keçeleriň diňe bir bil agyry ýa gury agyry dermän däl-de, ruhy dünýäme hem dermanlygy indi düşnükli boldy. Men bardygym iň bolmanda öz bolýan otagyma-ha şol keçelerimi alyp düşärin. Gyz bilen gelinem utansalar meň otagyma girmejek ekenler-dä...” diýip, gülüp goýberen daýzaň ýüzüne şatlyk nury çaýyldy. Men keçe barada bilýän ujupsyzja zadymy gürrüň beremde, öz düşenjek keçelerini özi basyp, öz ojagyna düşenip ýaşan bu daýzanyň aýdanlary meniň üçin täsin açyş boldy. Diňe bir ten derdine em bolman, ruhy dünýäňi hem bejerýän keçäň dermanlygyny duýmak hem ondan melhem almak üçin, ol keçeleri mähriban boýdaşlaryň, dogan-garyndaşlaryň bilen gülşip-degşip bile basmagyň gerek eken.


text:
Ysraýylly esgerler palestinalylary göz tussaglygyna aldy
Ysraýylly esgerler Gaza serhedinde ABŞ-niň ilçihanasynyň Tel-Awiwden Iýerusalime göçürmegini we Nekbeniň 70-nji ýylyny protest etmek isleýän demonstrantlaryň käbirlerini göz tussaglygyna aldy
Ysraýylyň guşuny tarapyndan palestinaly ýetginjekleriň göz tussaglygyna alynmagy bilen baglanşykly häzirki wagta çenli hiç hili beýanat berilmedi.
Palestinanyň Saglygy goraýyş ministrliginiň şu gün beren ýazmaça beýanatyna görä düýnden bäri Gazanyň gündogarynda geçirilýän demonstrasiýarda şehit bolan adamlaryň sany 62-ä ýetdi, ýaralanan adamlaryň sany bolsa 2770-den geçdi.
Beýanatda şehit bolan adamlaryň 8-i 18 ýaşyndan kiçidigi, ýaralanan adamlaryň 225-i çaga we 86-synyň zenanlardan ybaratdygy mälim edildi.


text:
Garyp maşgaladan bolan Annajamal ýaşlygynda özünden uly adama durmuşa çykarylýar. Olaryñ üç çagasy bolup, güzeranyny ýykma-ýykylma dolandyrýar. Beýik Oktýabrdan soñ Annajamal ilkinjileriñ biri bolup ýygnaklara, köpçüligiñ arasynda geçirilýän syýasy-terbiýeçilik işlere gatnaşýar. 1923-nji ýylda Gökdepe wolost komitetiniñ aýal-gyzlar arasynda iş alyp barmak baradaky guramaçysy bolýar. 1924-nji ýylyñ maýynda partiýa çlenligine kabul edilýär. 1924-nji ýylyñ martynda ol Orta Aziýa zenanlarynyñ Daşkentde bolan ülke gurultaýyna gatnaşýar. Türkmenistan Sowetleriniñ birinji gurultaýyna delegat bolup gatnaşmak hem Annajemalyñ paýyna düşýär. Annajemal köpçülige özüni aldyrýar. Obalara aýlanyp, täze durmuşa işeññir gatnaşmak barada aýal-gyzlar bilen yzygiderli gürrüñ geçirýär. Sowet häkimiýetini berkitmekdäki işeññirligi üçin üstünden gülünmelere, “kapyr”, “dinden çykan” diýen masgaralamalara döz gelmeli bolýar. Täzeligiñ duşmanlary munuñ bilen-de çäklenmeýär. Olar 1925-nji ýylyñ 6-njy apreline geçilýän gije Annajemaly wagşylarça gynap öldürýärler – tenine 34 ýerinden tyg ýarasy salynýar. Onuñ bilen birlikde adamsyny-da suwasalma ýençýärler. Kiçi ýaşly gyzjagazyny ýaralap, bir gyzynyñ nerwlerine bitniksiz zeper ýetirýärler. Ganhorlar tutulýar. Aşgabatda sud bolup, olara atuw jezasy berilýär.
Türkmenistanda aýallar hereketiniñ ilkinji pionerleriniñ biri Annajemaly jaýlamak prosesi uly demonstrasiýa öwrülýär. Şonda ilkinji gezek türkmen zenanlary gonamçylyga barýarlar. Bu bolsa şerigatyñ kada-kanunlaryna garşy gelýärdi.
Alynan çeşme: Türkmen Hanlary. Dekabr 2002 ýyl.
Taýýarlan: Gurban Geldiýew.
Annajamal Hydyrowa barada
Garyp maşgaladan bolan Annajamal ýaşlygynda özünden uly adama durmuşa çykarylýar. Olaryñ üç çagasy bolup, güzeranyny ýykma-ýykylma dolandyrýar. Beýik Oktýabrdan soñ Annajamal ilkinjileriñ biri bolup ýygnaklara, köpçüligiñ arasynda geçirilýän syýasy-terbiýeçilik işlere gatnaşýar. 1923-nji ýylda Gökdepe wolost komitetiniñ aýal-gyzlar arasynda iş alyp barmak baradaky guramaçysy bolýar. 1924-nji ýylyñ maýynda partiýa çlenligine kabul edilýär. 1924-nji ýylyñ martynda ol Orta Aziýa zenanlarynyñ Daşkentde bolan ülke gurultaýyna gatnaşýar. Türkmenistan Sowetleriniñ birinji gurultaýyna delegat bolup gatnaşmak hem Annajemalyñ paýyna düşýär. Annajemal köpçülige özüni aldyrýar. Obalara aýlanyp, täze durmuşa işeññir gatnaşmak barada aýal-gyzlar bilen yzygiderli gürrüñ geçirýär. Sowet häkimiýetini berkitmekdäki işeññirligi üçin üstünden gülünmelere, “kapyr”, “dinden çykan” diýen masgaralamalara döz gelmeli bolýar. Täzeligiñ duşmanlary munuñ bilen-de çäklenmeýär. Olar 1925-nji ýylyñ 6-njy apreline geçilýän gije Annajemaly wagşylarça gynap öldürýärler – tenine 34 ýerinden tyg ýarasy salynýar. Onuñ bilen birlikde adamsyny-da suwasalma ýençýärler. Kiçi ýaşly gyzjagazyny ýaralap, bir gyzynyñ nerwlerine bitniksiz zeper ýetirýärler. Ganhorlar tutulýar. Aşgabatda sud bolup, olara atuw jezasy berilýär.
-
Gurban93
2 weeks ago
- Annajemal Hydyr gyzynyň mazary Gökdepe etrabyndaky Ýaňgala obasynyň günorta-gündogar tarapyndaky üzümçiligiň içinde ýerleşýär. Onuň mazarynda uly daş bölegine gysgaça işleri we doglan, aradan çykan ýyllary ýazylgy. Wagtynda uly işleri bitiren ilkinji türkmen zenany.


text:
Şeýle bir ýaşa durmuş seni gabansyn. Şeýle bir söý ölüm saňa rehim etsin Şeýle bir dost bol! Dosty bolmadyk utansyn. Şeýle bir ynsan bol! Ene-ataň saňa guwansyn! Päk ynsan bol Jennet seni sorasyn. AK ýürek bol ALLAŇ özi seni gorasyn. Seň häsiyetiň bütin dünýä ýarasyn. Gülüp ýaşa! Gül ýüzüň hiç solmasyn. Başarsaň bagt paýla, bagtam seni gözlesin. Şirin diliň dynman AYAT KURAN sozlesin! AK ýürek bol, bol mydam, hemmelerden päkize. Durmuşyňam meňzesin arassa bir kagyza!!! Ähli Ýagşy dilegler bilen, Orazalaryňyz kabul bolsun!!!
Orazalarynyz Kabul bolsun.
Edebiýat, Mesmelejigim tarapyndan 4 months ago
-
garayolly68
4 months ago
- Айданын гелсин,гардаш
-
garayolly68
4 months ago
- Yagshy arzuw,dilegler hasyl bolsun. Beyik Yaradanyñ yalkawy bilen bagt hemishe yaranymyz bolsun. Mukaddes Remezan ayynyñ zer guni bolan gadyr gijesiniñ sherapat-showkedi arkaly ajap omurimiz ajayyp pursatlara sesewar bolup dursun. Ogul ogullygyny, gyz gyzlygyny, ata atalygyny,ene eneligini edip,ynsan mertebesini berk saklasyn.
-
garayolly68
4 months ago
- Yureklerimiz oz tebigi durky bilen endigan urup dursun. Hataly omruñ bihata bolmagy ucin, Yaradany yatlap, synanyshyp yoraliñ.Hemmañizi gadyr gijesi bn gutlayaryn,adamlar.


text:
15-nji oktýabrda Gyrgyzystanda 1991-nji ýylda SSSR dargaly bäri ilkinji gezek häkimiýetiň parahatçylykly görnüşde halk tarapyndan saýlanan bir prezidentden beýleki prezidente geçmegini üpjün etmegine garaşylýan prezident saýlawlary başlandy.
Konstitusiýa esasynda altyn ýyldan soň yzygider ikinji möhlete dalaş etmekden mahrum bolan iş başyndaky prezident Almazbek Atambaýewiň ornuna 11 kandidat bäsleşýär.
Günbatar goldawyndaky döwletden aýry guramanyň, Demokratiýa we raýat jemgyýeti koalisiýasynyň çykaran netijelerine görä, pikir soramalarda Jeenbekow 41 %, Babanow 39 % çemesi goldaw aldy.
Emma muňa garamazdan, Babanow Bişkekde ses berip, özüniň Gyrgyzystanyň indiki prezidenti boljagyna “doly ynanýandygyny” aýtdy.
Jeenbekow hem paýtagtdaky saýlaw uçastogynda ses berip, “durnuklylyk üçin ses berýändigini” we özüniň häzirki prezidentiň işini dowam etdirjekdigini aýtdy. “Meniň esasy maksadym eýýäm gazanylan sepgitleri berkitmekden we reformalaryň täze tapgyryny durmuşa geçirmekden ybarat” diýip, ol aýtdy.
Sariýew we beýleki kandidatlar gozgalaň we syýasy gapma-garşylyk aladalarynyň arasynda, saýlawdan soň ýurtda “hiç bir dartgynlylyk bolmaly däl, saýlaw şu gije tamam bolmaly diýdiler.
Prezident Atambaýew häkimiýetler “gozgalaňy planlaşdyrýanlary “tussag etdiler we tussag etmegi dowam etdirerler”, sebäbi olar biziň baýramçylygymyzy bozmasyn diýdi.


text:
DVD
DVD diskler oyunlar 4 disk alana 1 kino disk mugt 6 CD aydymlaram bar baha 4Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 18x
Igrawoy rull
Satlyk igrawoy rull ps2 compyutera bolya yagdayy gowyGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 63x
Clas of clans
125 urowen 10 ratusa 5 ussa ady uytgedip bolya basgada bazalar kan gerek bolsa jan edayinGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 18x
dota 2 akkaunt
3K mmr bar eşik beryan, arkan yok, все сеты отдаю аркан нету, если реально интересует сделаю скидкуGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 42x
clash of clans
2 sany baza 200 manata biri 12tx stabilnyy, eyleki 11raserGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 26x
Akkaunt
World of tanks akkaunt satlyk. Bet akkaunt angarda 26 sany tank bar +99365885760Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 75x
satlyk xbox360 60gb
xbox360 60gb в отличном состоянии стоимость 1000 манат всего лишь торг естьGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 237x
PS3 PlaStation3 10 oyun
Satlyk PlayStation-3 10 sany oyun. 2 original pult. GTA-5, Pes18, Fifa18, MMA, Mortal Kombat, Tekken6, Gran Turismo-6, Batle field 4, Naruto storm. Yagdaÿy täze ÿaly, ussa görmedik, plombasy dur. Baha 8mln (1,600)Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 5 aý öň Gören adam sany 266x
Ps3
Ps3 super slim 500gb 2sany jostigi bar 10sany disk 4sany icine yazdyrylan oyuny bar bahasy 1600 manatGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 63x
satlyk oyyn disklar
kop oyun disklar bar.Hemme oyunlar ba.... habarlasayyn tel:863-62-29-44 kompyuter oyunlar dine...Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 7 aý öň Gören adam sany 358x
Orden
Gowy täze çyzylmadykGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 77x
Orden
Gowy täze çyzylmadykGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 156x
Clash of clans
Ratusa 10 ful bolup gelya baha 120 manat Ratusa 9 ful baza baha 100 manat Ratusa 8 ful baza baha 80 manat Ratusa 7 ful baza baha 40 manatGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 94x
Ремонт Стиральных машин В Ашхабаде+99361582966
Ремонт Стиральных машин в Ашхабаде+99361582966 Ремонт следующих марок BRAUN. Boman.BOSCH.INDEZIT.Samsung.Ariston.Candy. Elektolux.Zanussi.Miele.LG.Whirpool.Beko.Siemens. Ardo.AEG.Brandt.ATLANT.gorenie.Kaiser.Hansa. DAEWOO.итд Быстро доступно качестве...Görmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 80x
PlayStation 2
Продаётся PlayStation2 в хорошом состоянии, 1 джостик. Line: akula.. Номер:+99363606633 По цене можем договоритьсяGörmek Oýun konsollary goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 277x
- 1


text:
Möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäre bolan saýlawlaryň aýanlyk şertlerinde geçirilmegi onuň esasy demokratik ýörelgeleriniň biri bolup durýar. Saýlawlaryň aýanlyk şertleri bolsa oňa halkara we milli synçylaryň, dalaşgärleriň ynanylan adamlarynyň syn etmegi hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri tarapyndan saýlawlar baradaky maglumatlaryň ilatyň dykgatyna yzygiderli, öz wagtynda ýetirilip durulmagy esasynda amala aşyrylýar.
Bulary aýtmak bilen biz saýlawlaryň aýanlyk şertlerinde geçirilmegi üçin öňde ady agzalyp geçilen ygtyýarly wekiller bilen bir hatarda halkara synçylarynyň hem uly ähmiýete eýedigine ünsi çekmekçi bolýarys.
Soňky ýyllarda saýlawlaryň geçirilişine syn etmegiň halkara kadalaryny demokratik ýörelgelere laýyklykda has-da berkitmek arkaly, jemgyýetçilik durmuşynda halk häkimiýetliliginiň dabaralanmagyny gazanmak demokratik institutlaryň esasy üns berýän taraplarynyň birine öwrüldi.
Dünýäniň abraýly halkara guramalary bolan Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Ýewropa Geňeşi, Ýewropa Bileleşigi, Amerika Yklymynyň Döwletleri Guramasy, Parlamentara Bileleşigi, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy tarapyndan saýlawlara we sala salşyklara syn etmegi guramak bilen bagly esasy düzgünnamalary özünde jemleýän resminamalaryň 50-den gowragy kabul edildi.
Bu abraýly iri halkara guramalarynyň demokratik saýlawlara halkara derejesinde syn edilmegine aýratyn ähmiýet bermekleriniň sebäbiniň asyl maksadynyň mazmunyna aşakdaky tertipde düşündiriş bermek bolar.
Demokratik saýlawlar her bir döwletiň syýasy durmuşynda esasy orny eýeleýär. Şonuň bilen birlikde döwletiň ösüşiniň geljekki ugurlaryny, syýasy we döwlet gurluşyny, raýat jemgyýetiniň hukuklaryny kesgitleýär. Erkin saýlawlar döwlet häkimiýetini kanunlaşdyrmagyň, jemgyýetçilik-syýasy gatnaşyklaryny kämilleşdirmegiň demokratik usullarynyň biridir. Bu möhüm ugurlary üstünlikli amala aşyrmakda saýlaw kanunçylygynyň kämil bolmagy, saýlawlary guramagyň we olary geçirmegiň demokratik tejribeleri, şeýle-de olaryň saýlaw işlerine gatnaşyjylar hem-de halkara bileleşikleri tarapyndan ykrar edilmegi wajyp meseledir.
Demokratik saýlawlara we sala salşyklara halkara derejesinde syn etmegiň baş maksady raýatlaryň saýlaw hukugyny goramaga we ýaýbaňlandyrmaga, haýsy-da bolsa bir döwlete saýlawlary we sala salşyklary demokratik derejede geçirmek boýunça halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmäge ýardam bermäge gönükdirilendir.
Dünýäniň halkara guramalary tarapyndan saýlawlara we sala salşyklara syn etmegiň halkara hukuk kadalaryny ulanmaga XX asyryň 90-njy ýyllaryndan başlap, aýratyn ähmiýet berlip ugraldy.
Halkara tejribelerinde saýlawlara syn etmegiň möhletiniň iki görnüşi, ýagny uzak möhletleýin we gysga möhletleýin görnüşleri ulanylýar.
Uzak möhletleýin halkara synçylary dalaşgärleri hödürlemek möwsümi başlanyndan, tä ses bermegiň netijeleri resmi taýdan yglan edilýänçä saýlawlaryň geçirilişine syn edýärler.
Gysga möhletleýin halkara synçylary diňe saýlawlar güni ses bermegiň barşyna we ses bermegiň netijelerini kesgitlemek işlerine syn edýärler.
Uzak möhletleýin we gysga möhletleýin halkara synçylarynyň alyp barmaly işleriniň tertibi synçylary ugradýan halkara guramalarynyň öz düzgünnamalarynda beýan edilýär.
Şonuň bilen birlikde halkara synçylarynyň saýlawlara syn etmeginiň düzgünleri we ygtyýarlyklary olary çagyrýan döwletiň milli kanunçylyklary esasynda hem kesgitlenilýär.
Biziň ýurdumyzda hereket edýän saýlaw kanunçylygynda hem halkara synçylaryny çagyrmagyň, bellige almagyň düzgünleri we olaryň ygtyýarlyklary bellenilendir.
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 6-njy maddasynda:
Saýlawlara we sala salşyga syn etmegi dalaşgärleriň ynanylan adamlarynyň, milli synçylaryň, daşary ýurtlaryň, halkara guramalarynyň synçylarynyň amala aşyryp bilýändigi;
Daşary ýurt (halkara) synçylarynyň saýlawlaryň, sala salşygyň bellenilen gününden soň Türkmenistanyň Prezidenti, Merkezi saýlaw topary tarapyndan çagyrylyp bilinýändigi;
Daşary ýurt (halkara) synçylaryny resmi taýdan bellige almagyň çakylyk haty bar bolan halatynda, Merkezi saýlaw topary tarapyndan amala aşyrylýandygy;
Olaryň işiniň Türkmenistanyň Saýlaw kodeksi we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalary bilen düzgünleşdirilýändigi;
Saýlaw toparlarynyň, döwlet häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň, wezipeli adamlaryň öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde daşary ýurt (halkara) synçysyna zerur bolan ýardamy berýändigi;
Daşary ýurt (halkara) synçysynyň öz işini özbaşdak we garaşsyz amala aşyrýandygy;
Daşary ýurt (halkara) synçylarynyň saýlawlara we sala salşyklara taýýarlyk görlüşine we olaryň geçirilişine syn etmek bilen baglanyşykly bolmadyk işleri amala aşyrmaga hukuklarynyň ýokdugy;
Synçylaryň hukuklarynyň olaryň bellige alnan gününden başlanýandygy we saýlawlaryň ýa-da sala salşygyň netijeleriniň resmi taýdan çap edilen gününden tamamlanýandygy beýan edilýär.
Şeýle-de, şol madda laýyklykda, olaryň ygtyýarlyklary we borçlary düzgünleşdirilýär.
Munuň özi halkara synçylarynyň çagyrylmagynyň saýlawlaryň aýanlykda, demokratik ýörelgeler esasynda geçirilmeginde örän uly ähmiýete eýedigini görkezýär.
Şu nukdaý nazardan, dünýäde hoşniýetli döwletara gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyny öňe sürýän hemişeik Bitarap Türkmenistan döwletimizde demokratik ýörelgeler esasynda geçirilýän Prezident we Parlament saýlawlaryna halkara synçylaryny çagyrmaklyk özboluşly syýasy ähmiýete eýe boldy.
Bilşimiz ýaly, ýurdumyzda 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçirilen Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna hem birnäçe halkara guramalaryndan we dostlukly döwletlerden garaşsyz synçylar çagyryldy.
Ýurdumyza gelen Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylar wekiliýetiniň ştaby 2018-nji ýylyň 5-nji martyndan başlap işläp başlady we saýlaw möwsümine gözegçilik etmäge girişdi.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparda GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň – Ýerine ýetiriji sekretarynyň başlygynyň birinji orunbasary W.Guminskiý bilen bolan duşuşygyň barşynda öňde boljak parlament saýlawlary bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Myhmana netijeli hem-de milli kanunçylyga laýyklykda geçýän saýlaw möwsüminiň barşy barada giňişleýin habar berildi. Toparyň üstünlikli işlemegi üçin hemme zerur şertleriň dörediljekdigi aýdyldy.
Öz nobatynda W.Guminskiý GDA-nyň synçylar toparynyň iş ýörelgeleri hem-de işiniň guralyşy barada habar berdi. Toparyň işiniň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda guraljakdygy hem-de saýlawlary guramak we geçirmek ulgamynda halkara hukugyň umumy ykrar edilen ýörelgelerine hem-de kadalaryna esaslanjakdygy nygtaldy.
Şol saýlawlara dünýäniň abraýly halkara guramalary bolan Birleşen Milletler Guramasyndan, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan, şol sanda Russiýa Federasiýasyndan, Belarus, Gazagystan, Özbegistan, Täjigistan, Azerbaýjan, Ermenistan, Gyrgyz Respublikalaryndan, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlaryň Parlamentara Gatnaşyklary Assambleýasyndan, Russiýa we Belarus Bileleşiginiň Parlament Ýygnagyndan we GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetinden, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Adam hukuklary we demokratik institutlary boýunça býurosyndan, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Awstriýadan, Hindistan Respublikasyndan, Hytaý Halk Respublikasyndan, Türkiýe Respublikasyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Eýran Yslam Respublikasyndan halkara synçylary, garaşsyz synçylar saýlawlaryň demokratik esasda geçirilişi bilen tanyşmak üçin Türkmenistana geldiler we saýlawlara taýýarlyk işleri, ses bermegiň geçişi bilen tanyşdylar.
Umuman, jemi 142 synçydan ybarat bolan halkara we garaşsyz synçylar toparlarynyň agzalary Türkmenistanda bolan mahalynda, olar üçin saýlaw kanunçylygymyzyň çäklerinde ýurdumyzyň welaýatlarynda we Aşgabat şäherinde geçirilýän işler bilen jikme-jik tanyşmaga, saýlaw toparlarynyň agzalary, dalaşgärler, olary hödürlän syýasy partiýalaryň ýolbaşçylary, raýatlaryň toparlary, dalaşgärleriň ynanylan adamlary we saýlawçylar bilen duşuşyklary geçirmäge ähli mümkinçilikleriň döredilendigini, GDA-nyň halkara synçylarynyň saýlaw uçastoklarynyň 685-sine we ŞHG-niň halkara synçylarynyň bolsa 224-sine baryp görendiklerini, halkara synçylarynyň saýlawlara taýýarlyk görlüşi we geçirilişi baradaky belliklerini we jemleýji pikirlerini ýazyp beýan etmekleri üçin saýlaw toparlarynyň hem-de saýlaw uçastoklarynyň hemmesiniň «Saýlawçylaryň we synçylaryň teklipleri» diýlen depderçe bilen üpjün edilendigini bellemek bolar.
Saýlaw möwsüminiň dowamynda GDA-nyň uzak möhletleýin synçylary saýlaw uçastoklaryna we okruglaryna baryp gördüler. Saýlaw toparlarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşdylar. Missiýanyň agzalarynyň saýlaw uçastoklarynda saýlawçylaryň sanawlary boýunça geçirilýän işler, möhletinden öň ses bermegiň barşy baradaky habary «Türkmenistan» gazetiniň 2018-nji ýylyň 17-nji martyndaky sanynda çap edildi.
Şol habarda hususan hem saýlaw uçastoklarynyň tehniki we usulyýet üpjünçiliginiň gowudygy, olaryň saýlawlary geçirmäge taýýardygy barada bellenilýär.
Şeýle-de, wagyz işleriniň çäklerinde synçylaryň Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlygyna dalaşgärler bilen duşuşandyklary hem-de saýlaw möwsüminiň hereket edýän kanunçylygyň çäklerinde geçýändigini belländikleri, GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetine wekilçilik edýän halkara synçylarynyň 90-synyň resmi taýdan bellige alnandygy barada aýdylýar.
Abraýly halkara guramalary – Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan gelen synçylar toparynyň, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň halkara synçylar toparynyň baştutanlary köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bilen geçirilen metbugat maslahatlarynda saýlawlaryň açyk we aýanlyk ýagdaýynda geçirilip, Türkmenistanyň ösüşiň demokratik ýoluna ygrarlydygyny görkezendigini aýtdylar. Munuň özi saýlawlaryň kanuna laýyklykda, umumy ykrar edilen demokratik esaslarda we ýokary guramaçylykly geçirilendigini, saýlawçylaryň öz erk-isleglerini erkin beýan etmekleri üçin ähli şertleriň döredilendigini doly äşgär edýär.
Munuň şeýledigini subut edýän käbir anyk mysallara ýüzlenip geçsek ýerlikli bolsa gerek.
Has takygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlaryna taýýarlyk görlüşine we geçirilişine syn etmegiň netijeleri boýunça Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan synçylaryň wekilçilikli toparynyň 2018-nji ýylyň 5-20-nji marty aralygyndaky döwürde geçiren gözegçilik işleriniň aralyk hasabaty taýýarlanyldy we «Türkmenistan» gazetiniň 2018-nji ýylyň 21-nji martyndaky sanynda çap edildi.
Şol aralyk hasabatda GDA-nyň halkara synçylarynyň işiniň umumy düzgünleri, saýlawlaryň kanunçylyk binýady, saýlaw toparlarynyň işi, saýlawçylaryň sanawlary, dalaşgärleri hödürlemek we bellige almak, wagyz işleri geçirmek we möhletinden öň ses bermek barada aýdylýar.
Saýlawlara gatnaşan GDA-nyň halkara synçylarynyň pikirine görä, hasabatda beýleki maglumatlar bilen birlikde esasan hem:
GDA-nyň halkara synçylarynyň öz işini ýerine ýetirmekleri üçin ähli zerur şertleriň döredilendigi;
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Saýlaw kodeksiniň raýatyň saýlamaga we saýlanmaga bolan hukugyny, ählumumy, deň we göni saýlaw hukugynyň esasynda gizlin ses bermek arkaly saýlawlaryň erkinligini, saýlaw hukuklarynyň we azatlyklarynyň kazyýet we beýleki goraglylygyny, saýlawlara jemgyýetçilik we halkara gözegçiliginiň amala aşyrylmagyny kepillendirýändigi;
Milli kanunçylygyň saýlaw çäreleriniň ähli tapgyrlaryny takyk we doly derejede kadalaşdyrýandygy hem-de açyk, erkin we demokratik saýlawlary geçirmek üçin ygtybarly hukuk binýady bolup hyzmat edýändigi;
Saýlaw toparlarynyň aragatnaşyk serişdeleri, guramaçylyk tehnikasy, zerur bolan usulyýet edebiýaty hem-de maglumat serişdeleri bilen üpjün edilendigi;
Merkezi we ýerli saýlaw toparlarynyň saýlaw kanunçylygynyň talaplaryna laýyklykda saýlawlara talabalaýyk taýýarlyk görmek we geçirmek üçin zerur çäreleri görýändigi;
Saýlawçylaryň sanawyny düzmek we anyklamak işleriniň hem Saýlaw kodeksine laýyklykda geçirilýändigi we şonuň netijesinde bolsa Türkmenistanyň raýatlarynyň saýlawlara gatnaşmaga bolan konstitusion hukuklarynyň durmuşa geçirilmeginiň üpjün edilýändigi;
Dalaşgärleri hödürlemek we bellige almak işleriniň deňhukuklylyk esasynda erkin we açyklykda, milli kanunçylygyň talaplaryny berjaý etmek esasynda geçirilýändigi;
Raýatlaryň deputatlyga dalaşgärler, saýlaw möwsüminiň tapgyrlary hem-de barşy hakyndaky anyk we hemmetaraplaýyn maglumatlar bilen tanşyp bilmekleri üçin giň mümkinçilikleriň döredilendigi;
Saýlaw möwsüminiň durnukly ýagdaýda, açyk bäsleşik esasynda we ýokary guramaçylyk derejesinde geçýändigi beýan edilýär.
Saýlawlar gününiň öňüsyrasynda GDA-nyň halkara synçylary tarapyndan berlen bu ýokary we mynasyp baha saýlaw işlerine gatnaşyjylaryň iňjeňliginiň has-da ýokarlanmagyna getirdi hem-de saýlawlaryň ähli taýýarlyk işleriniň demokratik ýörelgelere esaslanýandygynyň aýdyň subutnamasy boldy.
2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçirilen bu demokratik saýlawlara syn etmek işleriniň netijeleri boýunça GDA-nyň we ŞHG-niň halkara synçylar wekiliýetiniň jemleýji pikirleri – beýanlary ýurdumyzda hem-de halkara derejesinde uly seslenmä eýe boldy.
Has takygy, 2018-nji ýylyň 26-njy martynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy – Ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedewi kabul etdi. Şol duşuşykda Sergeý Lebedew Türkmenistanda geçirilen parlament saýlawlarynyň guramaçylyk derejesine ýokary baha berdi. Myhman saýlawlaryň giň bäsleşik esasynda, açyklyk we aýanlyk ýagdaýynda hem-de hereket edýän milli kanunçylyga we halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk derejede geçendigini belläp, türkmenistanlylaryň öz erk-isleglerini erkin beýan edip bilmegi üçin zerur şertleriň döredilendigini hem nygtady.
Şeýle-de şol gün, ýagny 2018-nji ýylyň 26-njy martynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň we Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň wekilçilikli synçylar toparlaryndan düzülen halkara synçylaryň metbugat maslahaty geçirildi. Şol mebugat maslahatynda Mejlisiň deputatlaryna saýlawlara taýýarlyk işlerine we onuň geçirilişine guralan gözegçiligiň netijeleri beýan edildi.
Wekilçilikli toparlaryň ýolbaşçylary öz çykyşlarynda Türkmenistanda saýlawlaryň giň bäsleşik esasynda, açyklyk we aýanlyk şertlerinde hem-de saýlawçylaryň ýokary işjeňliginde üstünlikli, guramaçylykly geçendigini nygtadylar.
Bellenilişi ýaly, toparyň beren bahasy saýlawlara görlen taýýarlygyň we onuň geçirilişiniň anyk beýanyny özünde jemleýär. Çykyş edenleriň pikirine görä, kabul edilen çözgütler we netijeler milli saýlaw kanunçylygyna, anyk gözegçilige we toparyň agzalarynyň ýurdumyzda bolan mahaly toplan degişli maglumatlaryna esaslanýar.
Mundan başga-da, hemişelik Bitarap Türkmenistanda soňky ýyllarda milli saýlaw kanunçylygynyň has-da kämilleşdirilendigi bellenildi. Hususan-da, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň demokratik saýlawlar babatda halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk gelýändigi hem-de saýlawçylaryň öz isleglerini erkin we açyk beýan edip bilmegini üpjün etmek üçin ygtybarly hukuk binýady bolup durýandygy nygtaldy.
Şeýle hem Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň, ähli derejedäki saýlaw toparlarynyň işine ýokary baha berildi, saýlaw möwsüminiň ähli tapgyrynda hukuk hem-de maglumat üpjünçiliginiň ýokary guramaçylykly, sowatly alnyp barlandygy bellenildi. Şol bir wagtyň özünde saýlaw möwsüminiň demokratik derejesiniň barha ýokarlanýandygy aýratyn nygtaldy.
Halkara synçylar toparlarynyň agzalary saýlawlaryň öňüsyrasynda geçirilen çäreleriň maglumat üpjünçiliginde ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň möhüm orun eýeländigini bellediler.
Şeýle hem Türkmenistanda bu gezekki geçirilen saýlawlaryň medeniýetiniň örän ýokary derejede bolandygy, onda saýlawlaryň kadalarynyň pugta berjaý edilendigi aýratyn nygtaldy.
Saýlawlaryň demokratik ýörelgeler esasynda geçirilendiginiň tassyknamasy hökmünde GDA-nyň we ŞHG-niň halkara synçylarynyň we dostlukly döwletlerimizden gelen garaşsyz halkara synçylarynyň käbirleriniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine beýan eden aýratyn pikirlerini hem okyjylar köpçüligine ýetirmekligi makul bildik.
Sergeý LEBEDEW, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy – Ýerine ýetiriji sekretary:
– Türkmenistanda Mejlisiň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary boýunça taýýarlyk işleriniň we saýlawlaryň geçişine syn etmek boýunça Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylar topary öz işini jemledi. Saýlawlaryň bir günde, ýagny 25-nji martda geçirilmegi üstünlikli boldy. Türkmenistanyň saýlaw kanunçylygynyň kämilleşdirilmegi garaşylan netijäni berdi diýip pikir edýäris.
Türkmenistanyň ähli ýerlerinde saýlawlaryň baýramçylyk ýagdaýynda geçendigini, saýlaw hukukly raýatlaryň işjeňligini bellemek isleýärin. Islendik saýlaw uçastogynda bolanymyzda hem raýatlaryň agzybir, baýramçylyk ruhunda saýlawlara işjeň gatnaşandyklaryna şaýat bolduk.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylar topary Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda boldular. Biziň toparymyzyň düzümine Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň 8 döwletinden 90 adam girýär. Saýlawlaryň ses bermek we olaryň hasabyny jemlemek işleri gutarandan soň, biz Aşgabat şäherine ýygnanyp, saýlawlaryň jemlerini ara alyp maslahatlaşdyk hem-de saýlawlaryň beýannamasynyň taslamasyny işläp taýýarladyk.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň işgärleri öz işleriniň hötdesinden ussatlyk bilen gelýärler. Saýlawlar erkin bäsdeşlik, aç-açanlyk ýagdaýynda geçirildi. Bir orna 2 – 3 adam dalaşgär görkezildi. Şoňa görä-de, dalaşgärleriň arasyndan iň mynasyp adamlaryň saýlanandygyna ynanýarys.
Dalaşgärleriň terjimehallaryndan olaryň ählisiniň tejribeli, mynasyp adamlardygy görünýär. Olar geljekde Türkmenistanyň halkynyň özlerine bildiren ynamyny ödärler we ýurduň gülläp ösmegine mynasyp goşantlaryny goşarlar diýip pikir edýäris. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylar toparynyň adyndan we hut öz adymdan doganlyk Türkmenistana bagt we gülläp ösüş, saýlawlarda üstünlik gazananlara bolsa geljekde ähli işlerinde rowaçlyk arzuw edýärin.
Nurlan AKKOŞKAROW, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretarynyň orunbasary:
– Biz Türkmenistanda saýlawlaryň geçişine syn etmek boýunça işleriň netijelerini ara alyp maslahatlaşdyk. Saýlawçylaryň möhüm syýasy çärede örän işjeňlik görkezendigini nygtasym gelýär. Biz 200-den gowrak saýlaw uçastoklarynda bolduk, diňe Aşgabatdaky däl, eýsem, welaýatlardaky saýlaw uçastoklaryna hem baryp gördük. Ähli ýerlerde saýlawlaryň geçirilmegine ýokary derejede taýýarlyk görlüpdir. Saýlaw toparyna we beýleki guramaçylara berlen sowallara doly we anyk jogaplary aldyk. Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň topary saýlawlaryň ýokary guramaçylykly geçirilendigini ykrar edýär.
Halkara synçylary bilen söhbetdeşlikde olaryň ählisiniň saýlawlaryň guralyşyna ýokary baha berýändigine şaýat bolýarys. Halkara guramalarynyň wekilleriniň belleýşi ýaly, bu saýlawlar milli demokratiýanyň barha pugtalandyrylýandygyna, raýat jemgyýetiniň ösüşlerine şaýatlyk edýär. Men türkmen halkyny, Türkmenistanyň hormatly Prezidentini ýurtda saýlawlaryň üstünlikli geçirilmegi we onuň netijeleri bilen gutlaýaryn.
Şaitdin ALIÝEW, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan halkara synçy:
– Biz Türkmenistanyň çakylygy boýunça Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan wekilçilikli topar bolup, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlaryna taýýarlyk görlüşine we geçirilişine syn etdik. Türkmenistanda öz wezipämizi üstünlikli hem-de ýokary derejede ýerine ýetirmegimiz üçin ähli zerur şertler döredildi.
Aýratyn belläp geçmek isleýän zatlarymyň biri hem, siziň ýurduňyzda saýlawlary geçirmek üçin ygtybarly kanunçylyk binýadynyň döredilendigidir. Bu saýlawlar demokratiýanyň hem-de adam hukuklarynyň belent dabaralanmasynyň aýdyň subutnamasy boldy. Muňa saýlaw uçastoklaryna aýlanyp görenimizde anyk göz ýetirdik. Biziň pikirimizçe, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksi raýatlaryň saýlamaga we saýlanmaga hukugyny, saýlawlaryň erkinligini, saýlaw hukuklarynyň goraglylygyny, saýlawlara jemgyýetçilik we halkara gözegçiligiň amala aşyrylmagyny kepillendirýär.
Saýlawlaryň baýramçylyk ruhunda geçendigini-de nygtamak gerek. Çünki, ses bermäge gelen raýatlaryň ählisinde ruhubelentlik, şähdaçyklyk duýuldy. Men hem öz gezegimde, türkmen halkyny bu ajaýyp baýramçylyk bilen gutlaýaryn. Türkmenistana gülläp ösüşleri arzuw edýärin.
Sergeý KRÝUÇEK, Russiýa Federasiýasynyň Döwlet Dumasynyň wekili:
– Biz, halkara synçylar hökmünde Türkmenistanda geçirilen saýlawlara GDA-nyň adyndan wekilçilik etdik. Türkmenistanda ýokary derejede geçirilen saýlawlara, olara taýýarlyk möwsümine gözegçiligimizi amala aşyrmagymyzyň çäklerinde hiç hili düzgün bozmalaryň ýüze çykarylmandygyny buýsanç bilen bellemek isleýärin. Bu möhüm syýasy çäräniň ähli tapgyry Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda geçirildi. Munuň özi Türkmenistanyň raýatlarynyň saýlawlara gatnaşmaga konstitusion hukuklarynyň durmuşa geçirilmegini üpjün edýär. Türkmen halky buýsanmaga haklydyr. Raýatlaryň öz erk-islegini doly ýagdaýda hem-de erkin beýan edip bilmegi ýurtda kanunçylyk binýadynyň berk tutulandygyndan habar berýär. Raýatlar öz mynasyp hasaplan dalaşgärlerine ses bermek arkaly aýdyň geljegi saýlaýarlar.
Türkmenistanlylar üçin baýramçylyk gününde biziň aýlanyp gören ähli saýlaw uçastoklarymyzda ses bermeklik durnukly ýagdaýda, ýokary guramaçylyk derejesinde geçdi. Saýlaw uçastoklarynda saýlawçylaryň aýdym-sazly, duz-çörekli, mähirli garşy alynmagy olaryň şatlyk duýgularyny has-da artdyrdy.
Irina RODNINA, Russiýa Federasiýasynyň Döwlet Dumasynyň wekili:
Biz Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan gelen synçylar toparynyň düzümine degişli bolup, meniň özüm Russiýa Federasiýasynyň Döwlet Dumasyndan deputatlaryň toparyna wekilçilik etdim.
Saýlawlar hakykatdan hem uly baýramçylyk ruhunda geçdi. Bu baýramçylyk bilen ähli türkmen halkyny gutlasym gelýär. Hemme zat tertip-düzgünli, ýokary guramaçylyk derejesinde geçdi. Biziň hiç hilli belligimiz ýok. Saýlaw uçastoklarynda işler talabalaýyk ýerine ýetirildi. Saýlawlarda saýlawçylaryň erkinligi, saýlaw hukuklary we azatlyklary berjaý edildi. Raýatlaryň saýlawlara gatnaşmak we ses bermek boýunça konstitusion hukuklary doly berjaý edildi.
Neda BERGER, Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň prezidenti:
– Türkmenistanyň hormatly Prezidentini, türkmen halkyny bu ajaýyp baýramçylyk bilen gutlamak isleýärin. Bu – halkyň baýramçylygy. Bu – demokratiýanyň baýramçylygy. Munuň özi Türkmenistanyň halkara giňişlikde tutýan mynasyp ornunyň näderejede uludygyny görkezýär. Merkezi saýlaw toparyny saýlawlaryň ýokary guramaçylyk derejesi bilen gutlaýaryn. Ses bermek üçin raýatlara ähli şertler döredildi. Saýlawlara halkara synçylary hökmünde köp ýurtlaryň wekilleri geldi. Olaryň ählisiniň hem saýlawlaryň ýokary derejesi hakyndaky pikirlerini eşitmek ýakymly boldy. Türkmenistanyň hormatly Prezidentine, türkmen halkyna jan saglyk, bagt we gülläp ösüş arzuw edýärin. Size dünýädäki ähli gowulyklar ýar bolsun!
Ýuriý DEMÝANENKO, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyndan halkara synçy:
– Ähli ýerde baýramçylyk ruhuny duýmak juda ýakymly boldy. Köp saýlaw uçastoklaryna aýlandyk. Merkezi saýlaw toparynyň ýokary derejedäki taýýarlygyna göz ýetirdik. Saýlawçylar erkin ses berdiler. Saýlawlaryň dowamynda hiç hili bökdençliklere gabat gelinmedi. Halkara synçy hökmünde guramaçylygyň ýokary derejesini bellemek isleýärin. Milli we halkara kanunçylyklarda saýlawlaryň geçirilişinde bildirilýän talaplar dolulygyna ýerine ýetirildi. Munuň özi ýurtda demokratik ýörelgeleriň amala aşyrylýandygyna şaýatlyk edýär.
* * *
Şeýlelikde, bu abraýly halkara guramalarynyň hemişelik Bitarap Türkmenistanda geçirilen bu saýlawlara syn etmek işleriniň netijeleri baradaky jemleýji beýanlary we Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinden gelen halkara synçylarynyň öz aýratyn pikirleri saýlawlaryň aýanlykda, demokratik ýörelgelerden ugur alnyp geçirilendiginiň halkara derejesindäki ykrarnamasy boldy. Munuň özi, sözüň doly manysynda, ählumumy ykrar edilen demokratik kadalaryň Türkmenistanda ygtybarly berjaý edilýändiginiň özboluşly subutnamasy bolup ýaňlandy.
A.Gandymow,
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň kätibi.


text:
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Siziň bilşiňiz ýaly, häzirki döwürde ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge örän uly üns berilýär. Sebäbi, biz «Il saglygy — ýurt baýlygy» diýen ajaýyp pähimden ugur alyp, raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, ömür dowamlylygyny uzaltmak, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy, Garaşsyz döwletimiziň dünýädäki sport abraýyny has-da ýokarlandyrmak ugrunda uly tagallalary edýäris.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzyň ähli ýerlerinde häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän sport desgalary — döwrebap stadionlar, atçylyk-sport toplumlary, sport mekdepleri guruldy. Türgenlerimiziň dürli derejeli oýunlara, halkara ýaryşlara talabalaýyk taýýarlanmagy we gatnaşmagy üçin ähli şertler döredildi.
Paýtagtymyz Aşgabatda biz Merkezi Aziýada iň uly Olimpiýa şäherçesini bina etdik. Şeýlelikde, 2017-nji ýylda Türkmen döwletiniň taryhynda ilkinji gezek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny üstünlikli geçirdik.
Biz welosiped sportuny ösdürmäge hem uly üns berýäris. Ýurdumyzda her ýyl köpçülikleýin welosipedli ýörişi geçirmek indi asylly däbe öwrüldi. Şu ýylyň başynda bolsa biz «Amul — Hazar 2018» atly welosiped ýaryşyna hem badalga berdik.
Geçirilýän bu çäreler ýurdumyzda sporty ösdürmek bilen birlikde, raýatlarymyzyň sporta höwesini has-da artdyrýar. Adamlaryň saglygyny berkitmekde, sporty we köpçülikleýin bedenterbiýäni ösdürmekde örän uly ähmiýete eýe bolýar.
Biziň Garaşsyz döwletimiziň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmek baradaky çözgüdi hem muny doly tassyklaýar. Garaşsyz döwletimiziň halkara abraýyny has-da ýokarlandyrýan bu çözgüdi dünýäniň 56 döwleti dörediji hökmünde çykyş etdi. Biz muňa buýsanmaga haklydyrys.
Şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy özüniň 73-nji mejlisiniň gün tertibine «Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky» bölümi girizmek barada çözgüt kabul etdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna Türkmenistanyň başlyklyk edýän döwründe şu çözgüdi kabul etmeginiň hem uly manysy bardyr.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Men sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu möhüm çözgütleri kabul etmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Bitarap Türkmenistan döwletimiz dünýäde parahatçylygy, dost-doganlyk gatnaşyklaryny, sporty ösdürmek, bütin adamzadyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin geljekde hem ähli tagallalary eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan «Amul — Hazar 2018» halkara awtoralliniň 15-nji sentýabrda tamamlanmagy mynasybetli Hazar deňziniň kenarynda geçen owadan daba...
Ženewadan gowşan hoş habar 2018-nji ýylyň 25-nji iýunynda Ženewada Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça Geňeşiniň 38-nji mejlisinde «Beýik Ýüpek ý...
3-nji iýunda geçirilen köpçülikleýin welosipedli ýörişiň öňüsyrasynda «Guinness World Reсords» kompaniýasynyň resmi wekili Şeýda Subaşi 2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda «Aşgabat» köpugurly stadionynda we...
Şu gün dünýäniň köp ýurtlarynda ilkinji gezek Bütindünýä welosiped güni bellenildi, bu sene hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Birleş...
Mähriban halkym! Eziz watandaşlar! Sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmegi bilen tüý...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri 2018-nji ýylyň 11-nji aprelinde geçirilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň nobatdan daşary saýlawlaryna...
Möhüm jemgyýetçilik-syýasy möwsüm bolan Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň düzümini, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalaryny saýlamagyň gutarnykly netijeleri j...
Örän möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräniň — Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň gutarnykly...


text:
Aziýa yklymynyň iň iri sport çäresi Aziýa oýunlary bolup, ol ilkinji gezek 1951-nji ýylda Hindistanyň paýtagty Täze Delide geçirilýär. Aziýa oýunlaryndan ozal yklymda Uzak Gündogar çempionaty oýunlary geçirilip, oňa-da sanlyja ýurduň — Filippinler, Ýaponiýa, Hytaý ýaly döwletleriň türgenleri gatnaşýardy. 1913–1934-nji ýyllar aralygynda 10 sapar guralan bu ýaryş sebitleýin bäsleşik ýalydy. 1948-nji ýylda Londonda geçirilen tomusky Olimpiýa oýunlarynda Aziýa yklymyndan baran ýurtlaryň wekiliýeti özara maslahat geçirýär. Şol maslahatda-da hytaýlylar we filippinliler Uzak Gündogar çempionaty oýunlaryny täzeden dikeltmek barada ylalaşýar. Ýöne Hindistanyň şol wagtky Ýeňil atletika federasiýasynyň başlygy Guru Dutt Sondhi muňa öz nägileligini bildirip, oýunlaryň çägine tutuş yklymyň ýurtlarynyň-da degişli edilmelidigi baradaky teklip bilen oturanlara ýüzlenýär. Şeýlelikde, Aziýa oýunlary döreýär. Şondan soňam 1949-njy ýylyň 13-nji fewralynda Aziýa Oýunlary Federasiýasy döredilýär. Aziýa oýunlarynyň ilkinjisiniň guramaçylygy-da Täze Deli şäherine ynanylýar. 1950-nji ýylda geçirilmeli edilen I Aziýa oýunlary käbir desgalaryň wagtynda gurlup ýetişdirilmändigi sebäpli 1 ýyl soňa süýşürilýär. Şunlukda, Aziýa oýunlarynyň ilkinjisi 1951-nji ýylyň 4–11-nji marty aralygynda Hindistanyň paýtagty Täze Delide geçirilýär. Oňa 11 ýurtdan 491 türgen gatnaşyp, olar sportuň umumylykda 7 görnüşinden bäsleşýärler. Şondan bäri-de 17 Aziada geçirildi.
Aziýa oýunlary 1982-nji ýyla çenli Aziýa oýunlary Federasiýasynyň garamagynda geçirilýär. Bu federasiýa 1982-nji ýylda Täze Delide geçirilen IX Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda, has takygy, 16-njy noýabrda ýatyrylýar. Ýerine Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi döredilýär. Başgaça aýdylanda, AGF düýpli üýtgeşmeler bilen AOG-a öwrülýär. Merkezi edara binasy Kuweýtiň Kuweýt şäherinde bolan AOG-yň 45 sany Milli Olimpiýa komiteti agzasy bar. Aziýa yklymynyň çäklerinde geçirilýän ähli halkara sport çärelerine jogap berýän AOG-yň häzirki prezidenti kuweýtli Ahmad Al-Fahad Al-Sabah. Ol 1991-nji ýylyň 1-nji iýulyndan bäri bu wezipede işleýär.
Aziýa oýunlaryna käbir döwletler dürli sebäplerden gatnaşmaýar. Medallaryň sanawynda öňdebaryjy Hytaý 1974-nji ýyldaky oýunlardan soň goşulyp başlaýar. Diňe 5 Aziada gatnaşan Ysraýyl syýasy sebäpler arkaly 1994-nji ýylda Ýewropanyň Olimpiýa Komitetiniň agzalygyna geçýär. Demirgazyk Borneo, Sarawak ýaly şol wagtky adalar (häzirki günde Indoneziýanyň çäklerinde) hem käbir oýunlara gatnaşýar. Irki ýyllarda Şri Lanka Seýlon, Malaýziýa Malaýa, Mýanma Birma, belli bir döwürde-de Kamboja Khmer Respublikasy atlary bilen oýunlara wekilçilik edýär. Şol sanda Wýetnam hem Gündogar Wýetnam, Ýemen döwleti-de birleşýänçä Demirgazyk Ýemen hem-de Günorta Ýemen diýen atlar bilen Aziýa oýunlaryna gatnaşýar. Aziýa oýunlaryna Orta Aziýa döwletleri 1994-nji ýyldan bäri wekilçilik edip gelýär. Şeýle-de Aziýa oýunlarynyň iň soňky bolup gatnaşan Gündogar Timor (Timor-Leste) döwletidir (2002).
Mundan öňki 17 Aziýa oýunlarynyň ählisine 7 ýurt gatnaşdy. Olar Hindistan, Indoneziýa, Ýaponiýa, Şri Lanka, Filippinler, Singapur we Tailand döwletleridir. Günorta Koreýa, Malaýziýa, Pakistan, Mýanma hem-de Gonkong 16 gezek gatnaşyp, diňe birinde çykyş edip bilmedi. Nepal 15-sine gatnaşdy.
Aziýa oýunlary iň köp Tailandda geçirilip, olar 4 sapar bu halkara çäräni özlerinde kabul etdiler. Günorta Koreýada 3, Hindistandyr Hytaýda hem-de Ýaponiýada 2 gezek geçirildi. Indoneziýa hem 2-nji gezek guran döwletleriň hataryna goşular.
Aziýa oýunlaryny iň köp guran Tailandyň paýtagty Bangkok şäheridir. Bu ýerde oýunlar 4 gezek geçirildi. Şäher hökmünde Täze Delide-de 2 sapar geçirilen Aziada Jakartada hem 2-nji gezek guralar.
Aziýa oýunlarynda Maldiwler, Butan we Gündogar Timor döwletleriniň ýeke medaly-da ýok. Nepal, Owganystan, Laos, Bruneý, Ýemen hem-de Palestina ýurtlary-da altyn medal gazanyp bilmedik döwletlerdir.
Aziýa oýunlarynda iň köp altyn medaly, umumylykda-da iň köp medaly hytaýly türgenler gazandylar. Iň köp kümüş we bürünç medaly-da ýaponlar aldy. Medallaryň sanawynda 3 döwlet — Hytaý, Ýaponiýa, Günorta Koreýa hersi aýratynlykda 2000-den köp medal gazandy. Hytaýly we ýaponiýaly türgenleriň medallarynyň sanyny şu oýunlardan soň, 3000-e ýetirmegine garaşylýar.
Medallaryň sanawynda 1–8-nji Aziýa oýunlarynda ýaponlar 1-nji ýeri eýeleýär. 9-njy Aziýa oýunlaryndan bäri Hytaýlylar medallaryň sanawynda ep-esli tapawut bilen 1-nji basgançagy eýeläp gelýär.
Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna şu wagta çenli 50-ä golaý sport görnüşi girizildi. Ýeňil atletika, basketbol, futbol hem-de suw sportlary bolan suwda ýüzmek, suwa bökmek, woterpol sportlary ähli oýunlaryň maksatnamasynda bolan sport görnüşleridir.


text:
Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawody nebit önümlerini dünýä bazarlaryna eksport ediji iri kärhanalaryň biridir. Eýýäm çärýek asyr bäri çig nebitden we gaz kondensatyndan işlenip taýýarlanylýan benzin, dizel ýangyjy we mazut Döwlet haryt – çig mal biržasynyň üsti bilen Ýewropa we Aziýa döwletlerine satylýar. Şu ýyl bolsa ýokary hilli ýol bitumynyň müňlerçe tonnalary ilkinji gezek eksporta...
Ýaryşyň kwalifikasiýa bölegi tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidenti «Amul — Hazar 2018» taslamasyny durmuşa geçirmäge gatnaşýan «Africa Eco Race» awtorallisiniň baş direktory Žan-Lui Şlesser bilen söhbetdeş boldy.
— Sport — bu hemişe gowy zatdyr, çünki ol halklary we ýurtlary jebisleşdirýär, munuň özi bütin dünýäde durnuklylyk we parahatçylykdyr. Şoňa görä-de, dürli ýurtlardan köp sanly türgenler gatnaşýan şu günki...
11-nji sentýabrda Lebap welaýatynyň dolandyryş merkezinde «Amul — Hazar 2018» awtorallisi badalga aldy. Awtoralliniň tertibine laýyklykda, badalgadan öňki zolakda Ýapyk Park tertibi hereket edýär. Irden ekipažlar bu ýere özleriniň awtoulaglaryny getirdiler. Şondan köp wagt geçmänkä-de, hemmeler ýaryşyň badalga alýan ýerine bardylar. Şol ýerde prologa — kwalifikasion ýaryşa taýýarlyk görmek başlandy. Bu ýaryşda ralliniň birinji tapgyry...


text:
Türkmen halky özüniň milli gymmatlyklaryny başynyň täji saýýar. Şolaryň hatarynda ene-mamalarymyzyň yhlas paýhasyndan, mähir-muhabbetinden dörän haly önümçiligi asyrlar dowamynda nesilden-nesle geçip her eýýamda öz döwründen gürrüň berýän nagyşlar bilen baýlaşyp, deňi-taýy bolmadyk ajaýyp sungata öwrülip barýar. Ol özüniň ajaýyplygy hem-de inçe senetliligi bilen dünýä ýüzüne bellidir. Türkmen halysy halkymyzyň köňül arzuwlaryny, hal-ahwalyny, ýaşaýyş-durmuş ýagdaýyny, türkmen tebigatynyň gözelliklerini inçe çeperçilik bilen beýgeldýän milli gymmatlygymyzdyr. Taryhyň ýeňişli hem pajygaly pursatlaryna şaýat bolan bu milli sungatyň mertebesi Berkarar döwletiň Bagtyýarlyk döwründe has belende galdy.
Hormatly Prezidentimiz “Janly rowaýat” atly kitabynda ençeme asyrlaryň dowamynda emele gelen şeýle ajaýyp sungaty döredenleriň türkmen zenanlarydygyna, öz ene-mamalarymyzdygyna bagtyýar halkymyzyň tüýs ýürekden buýsanmaga hakynyň bardygyny belleýär.
Arassa ýüňden dokalýandygy üçin türkmen halysynyň bejerijilik häsiýeti hem bar. Türkmen halysynda nazaryňy egleýän, ýüregiňe rahatlyk, göwnüňe ýakym berýän täsin bir gudrat bar.
Özüniň döreýşi, sungatynyň inçeligi, nagyşlarynyň taryhy açylmadyk syrlary bilen dünýäde şöhratlanýan türkmen halysy hakyndaky rowaýatlar hem dilden-dile geçip, biziň şu günlerimize hem gelip ýetipdir.
Her ýylyň maý aýynyň soňky ýekşenbesinde türkmen halysynyň baýramy uly ruhubelentlik bilen bellenilýär. Bu baýrama sowgatly gelen halyçy gelin-gyzlarymyz haly sungatyna uly sarpa goýup, ony mukaddeslige ýetiren hormatly Prezidentimize çäksiz alkyşlaryny dokaýan halylarynyň her bir çitimine siňdirip beýan edýärler.
Türkmen halysy – gözelligiň nusgasydyr
Türkmen halky özüniň milli gymmatlyklaryny başynyň täji saýýar. Şolaryň hatarynda ene-mamalarymyzyň yhlas paýhasyndan, mähir-muhabbetinden dörän haly önümçiligi asyrlar dowamynda nesilden-nesle geçip her eýýamda öz döwründen gürrüň berýän nagyşlar bilen baýlaşyp, deňi-taýy bolmadyk ajaýyp sungata öwrülip barýar. Ol özüniň ajaýyplygy hem-de inçe senetliligi bilen dünýä ýüzüne bellidir. Türkmen halysy halkymyzyň köňül arzuwlaryny, hal-ahwalyny, ýaşaýyş-durmuş ýagdaýyny, türkmen tebigatynyň gözelliklerini inçe çeperçilik bilen beýgeldýän milli gymmatlygymyzdyr. Taryhyň ýeňişli hem pajygaly pursatlaryna şaýat bolan bu milli sungatyň mertebesi Berkarar döwletiň Bagtyýarlyk döwründe has belende galdy.


text:
Turkmen milli oyunlar
Salam dostlar,
Turkmenin milli chagalar oyunlary bar. Gaty gyzykly oyunlar. Meselem: ashyk, para, ayterek-günterek w.sh.m.
Hazir chagalar uchin yorute oyun meydanchalar gurulyar. Onki dowurde beyle meydanchalar bolmasa-da chagalar yanky milli oyunlar bn wagtlaryny gyzykly gechiripdirler.
Indiki tm chaga...
Täze Forum saýt
SALAM sizi lark.ru daky ilkinji forum saytyna cagyryaryn http://x-forum.lark.ru
Mashgalam - bash galam
Salam dostlar,
Tmler mashgalam - bash galam diyyarler. Yone taze oyleneson yada chykanson ya yoldashy yada gelni gownejay bolmayan yagdaylaram bolyar. Koplench belki yoldashlary gowy chykanok. Koplench ichyar uryar ya neshe chekyar. Son gelinem koplench chydayar ayrylashanok. 2-3 sanam chagasam Q ayrylyshmagy duybunden islanok. Uruly...
Images.scr trojan, recycler barada komek
Salam. Kompyuterde kabir papkalar, Yagny trojan recycler we images.scr pozulmayar. Yada pozulsa hem tazedem oz ozuni dikeltyar, shular yaly nasazlyklary duzeltmegi bilyanler bar bolsa yazaysyn. Gayrat edip
Ajap zamana bolsun
Salam dostlar,
jemgyyet mashgaladan emele gelshi yaly mashgala bozulsa jemgyyet hem bozular. Shol sebäpden mashgalan bozulmazlygy we berk-sagdyn bolmagy juda möhüm.
Yene wajyp zatlaryn biri - olam yash nesil we dayhanchylyk. Shu iki zady bozsan halk yok bolmak bilen kyyamat gopan yaly.
Dushman shu iki z...
Ynsanyn hasiyeti - yetishen seedasynyn miwesi
Salam dostlar,
Ynsan nahili yagdayda bolsa ony bu yagdaya getiren zat - yetishdiren sistemasydyr.
Shol sebapden belki adamlaryn gowulyk we erbetlik düshünjeleri hem dürli-dürlidir.
Bizde meselem görüplik bar. Yada hich konstruktiw tankydy kabul etmezlik.
Bizde yene halal gazanch we adamyn...
Türkmenistanyň otly gatnawlaryny internetden gözlemek
Demirýol ministrliginiň täze goýberen mobil programmasyny bu saýtyň okyjylaryna ýetirýän.
Bu programma demir ýol gatnawlarynyň tertibi, otlularyň stansiýalara barýan we ugraýan wagtlary ýaly gerekli maglumatlaryň ýeketäk gory bolup durýan bu programma her bir ýolagçynyň jübüsinde bolmaly.
Programmada entek biletleriň b...
TSTB-nin agza karhanalary
Salam dostlar,
Turkmen bazaryna chykanyzda önümlerin meselem azyk önümlerin aglabasy import önümler diyip pikir edyän. Men import edyänlere garshylygym yok.
Yöne habarlary okasan importy azaljak bolyarlar we import önümleri eyyam yerli kärhanalar uly depginde öndürip bazarlar yarylayjak bolyar diyip yazyarlar. Dogry bo...
Hytay we yupek yoly.
Hytay 30 yyl on yonekey yurtdy. Hazir bolsa uly dowlet. Amerika bn syyasy we ykdysady goresh yoredyar.
Hytay beyle chalt osmesi namedeka? Kop halky bar diysen hindistanynkam bar. Kelleli diysen hindilerde-de akyllylar kop.
Orta aziya yurtlary hytaya gaty bagly. Indi yupek yoly bn Hytay onumini orta aziya akdyrjak we...
Banklaryň kart ulgamy
Dünýä ykdysady giňişligine birleşmegiň häzirki zaman ýagdaýy Türkmenistanyň karz-pul bazarynyň ösüşine uly itergi berdi we milli hasaplaşyk töleg işini amala aşyrmagyň usullaryna uly täsir etdi. Kart önümleriniň ornaşdyrylmagy bazar subýektleriniň pul akymynyň hereketini kämilleşdirmeklige ýardam edýän ýagdaýyň iň bir progressiw esasyny düzýär. Müş...
Bendänin bar gaygysy - durmushy bir döwüm chörek bolsa
Adam bendä achlyk gelende, yada durmushy kynlashsa adamchylygam, bashgalara bolan sylagam yitip jennel durmusha bash goshyar.
Kynchylyklar adamy bekeder.
Bu dünyä kynchylyklardan ybarat. Kynchylyklara döz gelip bilmeyän adamzada-da peyda getirip bilmeyär. Adamzada peyda getiren adamlar ach hem bolan, uky tertibinem bozanlar w sh m. Nebsinin islän zadyny edip yören hich zada-da döz gelip bilmez.
“Läle plastik” – meýilnamany artygy bilen ýerine ýetirýär
Hususy habarçymyz “Läle plastik” hususy kärhanasynyň baş tehnology Döwletmämmet Täjow bilen söhbetdeş bolanda ol şu aşakdakylary gürrüň berdi.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda bazar ykdysadyýetine geçilýän döwründe telekeçilik iň bir girdejili pudaklaryň birine öwrüldi. Telekeçiligi ösdürmäge döwlet tarapyndan dürli goldawlar edilmegi we halkyň...
Talyplar.com Web App for Android
Ykjam Talyplar webapp.Saýta çalt girip bolýar,saýtdaky bar maglumat prilozheniýa ýüklenýär we bir gezek ýüklenen zat ikinji gezek ýüklenmeýär.Tygşytly,ykjam,çalt.
____^^^____
Talyplar.apk
---
agramy: 427,68 kb
-----
android: 2.0+
______
Ýüklemek üçin:
___________
http://sma...
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty - halkara logistikanyň altyn halkasy
Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň gurluşygy Türkmenistanyň döwletimiziň geoykdysady taýdan amatly ýerde ýerleşýändigi nazarda tutup, «Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portuny we Türkmen deňiz söwda flotuny 2020-nji ýyla çenli ösdürmegiň Baş meýilnamasyna» laýyklykda amala aşyryldy. Bu halkara portuň gurluşygyna Hormatly Prezidentimiziň 2014-nji ýylyň...


text:
Aynalmaly kozgalystyn kinematikalyk elementteri kisyk syzykty kozgalys kezindegi zhyldamdykpen udeu.
60. TuRgYN Janet Kuma TOLkYNDAR.
TOLkYNNYn ORTADA TARALUY.
TOPTYk Janet FAZALYk ZhYLDAMDYkTAR.
BiRoLShEMDi TOLkYNDYk TEnDEULER.
Turgyn tolkyn degenymyz ortanyn amplitudalary zandylykty kenystykte ylesuy, tuyynder променена toktardyn boluymen sipattalatyn Birr fazada otetyn terbelyster.Kuma tolkyndarda ortanyn bolshekterynyn terbelysy tolkynnyn taralu bagytymen bagyttas Bolado.
Kuma tolkyndar диоксид, Katta, suyyk ortalarda taralady.Fazalyk zhyldamdyk: θ = w / к = s² / θToptyk zhyldamdyk: U = dw / DK = DE / dPTolkyndardyn ortadagy taralu zhyldamdygy: θ = C / √eu
61.METALDARDYn ELEKTRoTKiZGiShTiGi.
ASkYN oTKiZGiShTiK.
ASkYN oTKiZGiShTin MAGNITTiK kASIETTERi.
Electronic Otkyzgyshtyk - uakyt boyynsha ozgermeytyn RE orysy aserynen zattyn turakty RE togyn otkyzu kabylety.
Zattyn E. о-ите Olard kozgalgysh RE zaryadtary - ток tasushylardyn boluyna baylanysty.
Current tasushylardyn tegyne накаже E.:. Elektrondyk на otkyzgyshtyk (нос, Metaldar променена Шала otkyzgyshterde.) Iondyk otkyzgyshtyk Джанет aralas (elektrondy-iondyk) otkyzgyshtyk bolyp azhyratylady (нос, Elektrolitterde.) (Нос, Plazmada.).
Al menshykty elektrotkyzgyshtygyne () baylanysty Barlyk deneler: otkyzgyshter (106 Siemens / м), Шала otkyzgyshter (10-8 Siemens / м) 106 Siemens / м Janet dielektrikter (10-8) bolyp ДВУСТАЕН bolynedy горивна камера.
2) Electronic kedergysyne Кери шаман.
Ol byrlykterdyn halykaralyk zhuyesynde (SI) simenspen ornekteledy.
Askyn otkyzgyshtyk [1] - keybyr otkyzgyshterdy belgyly Birr almagayyp temperaturaga (Ta) deyyn suytu kezynde olardyn elektrlyk kedergysynyn sekyrmely Turda Кенет nolge deyyn tomendeu kubylysy.
Synaptyn температура rasyn T = 4.15 K н tomendetken kezde бул kubylysty algash PET (1911) Holland fizigy З. Камерлинг Онес baykagan.
Ol keyyn T1Ta температура kezynde Кущя магнит orysynde (NTNa) synaptyn elektrlyk kedergysynyn kalpyna keletyndygyn де anyktagan (mundagy On - almagayyp магнит orysynyn kerneulygy).
Егер TtTa NTNa Janet Bolsa, Фондация askyn otkyzgysh ulgynyn Kasiet идеален diamagnettyn kasietyndey bolyp ozgeredy (а. Diamagnettyk).
Soytyp, askyn otkyzgyshtyn ishky induktsiyasy магнит (B) 0-н десет Bolado, yagni syrtky магнит orysy askyn otkyzgysh yshyne ОТЕ almaydy.
Bull kubylys Майснер effektysy atalady Dep.
1967 zhyly Dzh.Bardin, L.Kuper, Dzh.Shriffer (CABG) Джанет N.
Боголюбов (Resey) Askyn otkyzgyshtyktyn mikroskopiyalyk teoriyasyn zhasady.
Bull teoriyanyn negyzyne spinderynyn tanbasy Karama-Карс elektrondar zhuby (Cooper zhuby) alyngan.
Банално такси zhuptyn 2 л-н (mundagy л - електронен заряд), spinynyn мана nolge десет Bolado, ара ол Bose-Айнщайн statistikasyna bagynady.
Askyn otkyzgyshtyk kubylysy baykalatyn metaldarda zhuptar Bose кондензация kubylysyna ushyraydy.
Sondyktan Cooper zhuptarynyn askyn akkyshtyk Kasiet Bolado.
Sonymen Askyn otkyzgyshtyk elektrondyk suyyktyktyn askyn akkyshtygy bolyp tabylady.
Askyn otkyzgyshtyk praktikada kenynen paydalanylady.
20 gasyrdyn sonynda keramikalyk materialdardyn zhogary temperaturadagy (77-100 K) askyn otkyzgyshtygyn zertteu Bagyt karkyndy damuda.
Al Kazakstanda Askyn otkyzgyshtykty zertteu KR GA-nyn Yadr.
Nat.
в-Tynda (CR GA-nyn попр. mushesy AK Zhetbaevtyn zhetekshylygymen) zhurgyzylude.
62.REZONANS.
ЕЛЕКТРИЧЕСКИ TiZBEKTERiNDEGi ERiKSiZ TERBELiSTER.
Резонанс degenymyz kaysybyr terbelmely zhuyedegy eryksyz terbelysterdn amplitudalarynyn kenetten МОН osuy.
Aynymaly kosymsha джакпот arkyly uzdyksyz terbeletyn terbelys eryksyz terbelys депа atalady.Al Оган Acer etushy джакпот mazhbur etushy джакпот atalady Dep.
Sonda бул kushtyn Shamas uakytka baylanysty garmoniyalyk свързана boyynsha майна Turda zhazylady: D = Ϝₒ sinwt, Mundagy Gₒ - mazhbur etushy kushtyn amplitudasy, w - onyn dongelektyk zhiylygy.Arine бул kezde w = wₒ terbelystyn algashky kezde sogu Bolado да, keyynyrek amplitudasy turakty eryksyz terbelys kalyptasady.Nyutonnyn ekynshy zanyn eryksyz terbelys ushyn беше zhazuga Bolado: NemeseBul формула eryksyz terbelystyn differentsialdyk tendeuy ataldy Dep.
Tendeudy sheshsek, фондация, auytkudyn uakytka baylanysyn беше ornekteuge Bolado: Eryksyz terbelystyn amplitudasy: Eryksyz terbelystyn algashky fazasy.
63. Кирхоф ZANDARY.
Kurdely tarmaktalgan tyzbekterdegy Tokta esepteu ushyn Кирхоф eky erezhe usyndy.
Tarmaktalgan tyzbek ushyn Kirhgoftyn byrynshy erezhesy: tuyynde tuyysken текущата kushterynyn algebralyk kosyndysy nolge десет Bolado.
Kirhgoftyn byrynshy erezhesynyn ornegy: mundagy п - tuyynde togysatyn текущата sany.Kirhgoftyn ekynshy erezhesy tuyyk tyzbekke koldanylady га ол беше aytylady: RE tyzbegynyn KEZ kelgen tuyyk konturyndagy текущата kushy променена kedergynyn kobeytyndylerynyn algebralyk kosyndysy RE kozgaushy kushterynyn algebralyk kosyndysyna десет: mundagy п - konturdagy tyzbek bolykterynyn sany.Kirhgof erezheleryn kurdely turakty текущата tyzbekteryne koldanganda mynalardy eskeru изглежда да бъде: 1) Barlyk tyzbekte текущата bagyttaryn Tandau изглежда.
2) IR bagytyn той алуминий Изглежда Егер berylgen tyzbek uchastkesyndegy текущата aynalymmen Kelsey Сайкс, yagni EKC той sanalady Dep.
3) Yzdestyrylyp zhatkan belgysyzderge десет tendeuler Kurastyru изглежда.
64. MEHANIKADAGY IMPULSTYN, ENERGIYANYN Janet IMPULSE MOMENTYNYN SAKTALU ZANDARY Denenyn Massassi променена zhyldamdygynyn kobeytyndysy инерция депа atalady: Impulse vektorlyk шаман.
Olshem byrlygy - кг * m / s.Impulstyn Bagyt zhyldamdyk bagytymen bagyttas.
Eky aserlesetyn bolshekterdyn tuyyk zhuyesynyn tolyk импулси: Tuyyk zhuyenyn импулси uakyt otuymen ozgermeydy: Енергийна degenymyz denenyn zhumys ysteu kabylettylygynyn Sandyk molshery.
Onyn eky обиколки бар: kinetikalyk Janet potentsialdyk.Materialdyk nuktege tusyrylgen kushtyn zhasagan zhumysy denenyn zhyldamdygynyn ozgeruyne baylanysty.
Bull Bailanys kinetikalyk енергийните депа atalady.Potentsialdyk енергия degenymyz denelerdyn Ozar ornalasuyn Janet aralaryndagy aserlesu kushyn sipattaytyn zhuyenyn mehanikalyk energiyasy.Denenyn kozgalysy kezynde KEZ kelgen uakyt mezetynde onyn kinetikalyk Janet potentsialdyk energiyalarynyn kosyndysy turakty Bolado: Energiyanyn saktalu zanyn kenyrek tusynu mynany korsetedy: енергия zhogalmaydy Janet zhoktau платен bolmaydy, ол тек Birr Turda ekynshy Turgay auysady.Impuls моменти ол vektorlyk kobeytyndysymen anyktalatyn shama.Kozgalmaytyn Остен aynalgan абсолютна Katta denenyn arbyr nuktesynyn zhyldamdygy, импулсните моменти Bolsa, Barlyk denenyn импулсни моменти: Al джакпот ъглов момент momentynyn uakyt boyynsha byrynshy tuyndysy: M = дл / dt.Tuyyk Жуйе ushyn импулсни моменти uakyt agynymen ozgermeydy:
65. FOTOEFFEKT.FOTONDAR.
Fotoelektrlyk ефект (фотоелектричния ефект) Dep Tusken Zharyk aserynen zattan elektrondardyn bolynyp shygu kubylysyn aytady.
Fotoeffekttyn 3 обиколки бар: ishky, ventildy Janet syrtky.Yshky фотоелектричния ефект degenymyz shalaotkyzgyshter Немес dielektrikterdyn yshynde baylanystagy електрон rondardyn Zharyk aserynen syrtka shykpay бос elektrondarga Aynalov kubylysy.Eky Turlov shalaotkyzgyshterdyn Немес shalaotkyzgysh метална пяна BETTER tuyysken zherge Zharyk tuskende ECC Платен Болу ventildyk фотоелектричния ефект atalady Dep. Zharyk aserynen zattan elektrondardyn syrtka bosap shyguy syrtky фотоелектрически депа ефект atalady.Zharyk aserynen katodtan shykkan elektrondar agynynan тампон Bolgan I fototoktyn пени arasyndagy анод катод U kerneuge taueldylygy fotoeffekttyn ток-amperlyk sipattamasy atalady.Stoletov депа са свързани: Tusken zharyktyn zhiylygynyn bekytylgen manynde byrlyk uakyt yshynde fotokatodtan shykkan fotoelektrondar Сана Zharyk intensivtylygyne proportsional.Vakuumdagy с Zharyk zhyldamdygymen taralatyn Zharyk kvanttary fotondar депа atalady.Syrtky фотоелектричния ефект Айнщайн ushyn tendeuy: hv = а + mθ² / 2fotoeffekttyn Кизил shekarasy: vₒ = а / hEynshteyn tendeuynyn baskasha Turda zhazyluy: EU = H (v-vₒ ) E² = mₒ²c + p²c², eₒ = mc², mₒ = 0 formulalaryn paydalana otyryp, fotonnyn energiyasyna, massasyna Janet impulsyne arnalgan ornekterdy alamyz: eₒ = hv, m = hv / c², р = E / с = hv / с = ч / λ
66. GARMONIYALYK TERBELYSTER, Olard SIPATTAYTYN TENDEULER.
VEKTORLYK диаграма.
GARMONIYALYK осцилатор.
Garmoniyalyk terbelys degenymyz auytku shamasyna proportsional kushtyn aserymen тепе-Tendyk kalyptyn manynda terbeletyn Janet terbelystyn ortasha manyne накаже bagyttalgan terbelys.Nyutonnyn ekynshy boyynsha са свързани: A = -mAw²sin (wt + φₒ) = - ma²xTerbelystegy KEZ kelgen materialdyk nuktenyn kinetikalyk energiyasy: E = mθ² / 2Sonymen катар terbelushy nuktenyn potentsialdyk energiyasy Да бар: A = E = kx² / 2.Endy terbelystegy materialdyk nuktenyn tolyk energiyasyn zhazatyn bolsak, Фондация pruzhinadagy бръмбар ushyn: E = E + E = mθ² / 2 + kx² / 2, wₒ² = к / ME = mθ² / 2 = kw²x² / 2 = EMatematikalyk махало ushyn: E = E + E = mθ² / 2 + MGH = mθ² / 2 + mgx² / 2л, wₒ² = г / л (E) = mθ² / 2 = kwₒ²x² / 2 = (E) Egerx (т) = xcos (wₒt) wₒ² = к / mEskersek, Onda (т) = 1 / 2kx² = 1 / 2kx²sos²wt = 1 / 4kx² (1 + 2coswₒt) E (т) = 1 / 2kθ² = 1 / 2kwₒ²sin²wₒt = 1 / 4kx² (1-2coswₒt) Егер л радиуси shenberdyn dogasynan тепе-tendykten mayatniktyn syzykty auytkuyn х belgylesek катедра, Фондация onyn buryshtyk auytkuy φ = х / л-н десет bolady.Udeu vektorynyn proektsiyasy променена zhanamany bagyttaytyn kushter ushyn zhazylgan Nyutonnyn ekynshy са свързани: ma = F = -mgsinx / lBul katynas matematikalyk mayatniktyn kurdely syzykty Emesa zhuyesyn korsetedy, oytkeny mayatnikty тепе-Tendyk kuyge akeletyn джакпот х auytkuga proportsional bolady.tek kyshy terbelys zhagdayynda sinx / л zhuyktap х / л-н auyssa, Фондация matematikalyk махало garmoniyalyk осцилатор bolyp tabylady.
67. ЕЛЕКТРИЧЕСКИ ZARYADTARYNYN SAKTALU Зана.
Висулка Зана.
ELEKTROSTATIKALYK ORYSTYN KERNEULYGY суперпозиция PRINTSIPY.DIPOL ORYSY.
Електрически заряди - Дене бул Немес bolshekterdyn elektromagnittyk kasietteryn sipattaytyn zaryadtardyn ishky kubylysy.Elementar електрически заряди: Q = ± ен, д = 1.6 * 10-19 Kl.Elektr zaryadtarynyn saktalu са свързани: okshau>
68. TUTAS ОПТП.
SUYYKTAR MEN GAZDARDYN ZHALPY KASIETTERY.
IDEAL Janet TUTKYR SUYYK.
Бернули TENDEUY.
Gazdar siyakty suyyktar да naktam Джанет идеални депа ekyge bolynedy.Nakty suyyktarga тен kasietter: 1) Sygylmaly - kysymdy arttyrsak, Фондация onyn tygyzdygy kobeyedy, Kohl kemidy.
Byrak, suyyktyn sygyluy ОТЕ Ал.
2) Tutkyrlyk - kozgalmaly suyyktardagy ishky uykelys kushynyn saldary.Suyyk yshynde Acer etetyn баски kushterge Караганда, ishky uykelys kushy Ал Bolsa, ondi suyyk tutkyr Emesa депа atalady.Byr-byryne katysty паралелно agatyn suyyktyn kabattarynda suyyk bolshekteryn bastapky kalpyna keltyruge tyrysatyn serpymdy джакпот Acer etpeydy ,
Bull suyyktyn ushynshy Kasiet - akkyshtykty tugyzady.Suyyktar променена gazdardy tutas ОРТ ataydy Dep.
Sebeby Olar Оздере ornalaskan kenystyktyn bolygyn tolyk toltyryp turady.
Arbyr bolygyndegy tygyzdygy Бърдо Janet temperaturaga baylanysty ozgermeytyn suyyk sygylmaytyn suyyk депа atalady.Sygylgyshtygyn Janet kabattarynyn arasyndagy uykelysty eskermeuge bolatyn suyyk идеални suyyk депа atalady.Agyn syzyktary депа suyyk bolshektery kozgalatyn traektoriyany aytady.Agyn tutygy - agyn syzyktarymen shektelgen suyyk molshery.Osy kasiettyn Baryn uzdyksyzdyk tendeuy sipattaydy, yagni uzdyksyzdyk tendeuy agyn tutygynyn eky kimasyndagy suyyk zhyldamdygynyn kimalarynyn audanyna Кери proportsional: θ / θ = S / SSθ = constDemek, berylgen agyn tutygy ushyn tutyktyn Caulden kimasy променена suyyk agynynyn zhyldamdygynyn kobeytyndysy turakty.
Bull turaktylyk Бернули tendeuymen sipattalady: pθ² / 2 + pgh + р = constBernulli tendeuy boyynsha идеален suyyktyn agysynda kinetikalyk Janet potentsialdyk energiyalar tygyzdyk kysym agynynyn KEZ kelgen kimasy ushyn turakty bolady.Bernulli Janet uzdyksyzdyk tendeuleryn су kubyrynyn zhynyshke zherynde suyyk zhyldamdygynyn kobeyetyndygy, kysymnyn azoayatyndygyn baykaymyz. Tutkyr suyyk kubyr arkyly болница akkanda kubyrdan agyp otetyn suyyk Kohl onyn tutkyrlygy negurlym bolganda Ал, Ал радиуси sogurlym ченге bolganda kysym gradientyne proportsional Bolado:
69. дисперсията.
Zharyk POLYARIZATSIYASY.MALYUS Brewster Зана.
Zharyk dispersiyasy degenymyz н син korsetkyshynyn v Zharyk zhiylygyne taueldylygy.
Ak Zharyk shogynyn prizmadan otken kezdegy spektrge zhykteluy dispersiyanyn saldary bolyp tabylady.Eger DN / dv   0 Bolsa, Фондация светски дисперсионни anomaldy дисперсионни депа atalady.Polyarizatsiya>
70. MAGNET индукция VEKTORY.BIO - Savar - Лаплас Зана.
MAGNET AGYNY.
1820 zhyly французин Жан fiziktery Zh.Bio F.Savar ар Turlov tazhyribeler arkyly асо Узин toktyn магнит induktsiyasynyn Tocca deyyngy kashyktykka Кери proportsional ekendygyn ashty.Magnit induktsiyasynyn текущата zhuryp turgan otkyzgyshtyn zhalpy ornalasu retyne taueldylygy ар kezde turlyshe Bolado.
Soytyp toktyn елементарен bolygy променена оса bolyk tudyryp turgan магнит induktsiyasyn baylanystyratyn zandylyk ashyldy.Sonymen Bio Janet Савард natizheleryn zhinaktay kelyp французин Galym П. Лаплас KEZ kelgen pyshyndegy konturdyn bolykteryne zharamdy магнит orysynyn korytky induktsiyasyn anyktauga bolatyn zandylyk ashty.
Ol Bio - Savar - Лаплас депа са свързани atalady: NemeseBerylgen S Auda tesyp otetyn магнит orysy джакпот syzyktarynyn Сана магнит agyny депа atalady: F = BSMagnit agyny Vebermen olshenedy: 1Vb = 1 T * 1m²Magnit induktsiyasy вектори olshem byrlygy - Tesla (T) .В vektorynyn orysy ushyn Гаус teoremasy.
Magnet induktsiyasy vektorynyn DS Auda arkyly otetyn agyny:


text:
Hiç ýere barmaýan “Täze Ýüpek Ýoly”0
ABŞ şu ýylyň dowamynda Merkezi Aziýadan, has dogrusy Owganystandan çykyp gaýtmaga taýýarlanýar. Bu sebitdäki esgerler, pullar, enjamlar, şeýle hem Birleşen Ştatlaryň bähbitleri yza çekiler. Bu aralykda, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti (Daşary işler ministrligi) “Täze ýüpek ýoly” diýlip atlandyrylýan taslamany öňe sürýär. Bu taslama Merkezi Aziýanyň taryhy roluny – Gündogar bilen Günbataryň arasyndaky derweze hökmündäki ornuny gaýtadan dikeltmegi maksat edinýär.
Bu başlangyjyň özeninde gurluşygy takmynan 1 milliard dollara durýan Merkezi Aziýa – Günorta Aziýa elektrik geçirijisi ýa-da CASA-1000 ýatyr. 1,200 kilometre barabar boljak bu geçiriji Gyrgyzystandaky we Täjigistandaky gidroelektrigi tokdan kösenýän Owganystana we Pakistana eltmeli. Gynansagam, Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýada gowy miras goýmak babatdaky ýagşy niýetli tagallalary ahyrynda bu taslamanyň durmuşa geçirilmegine pasgelçilik döretjek has giň regional meseleleri gözden salýar.
CASA-1000 taslamasyna dogry düşünmek gerek. Maksat – sebit üçin önjeýli elektrik sistemasyny döredip, “gowy iş orunlaryny, döwrebap tehniki binýady, düzüw sosial hyzmatlary we hemmelere degişli ösüşi öz içine alýan güýçli ykdysadyýeti” ýola goýmakdyr. CASA-1000 taslamasy öňki Sowet döwletleriniň Russiýanyň tehniki binýadyna garaşlylygyny aradan aýryp, olar üçin goşmaça energiýa geçelgelerini döretmek babatdaky ABŞ başlyklaýyn tagallalara hem bap gelýar.
Taslamanyň gözden salýan iň möhüm meseleleriniň biri – üpjün ediji içerki tehniki binýadyň haly harap bolan ýagdaýydyr. CASA-1000 üpjünçilik üçin şoňa daýanýar. Hem Gyrgyzystan, hem Täjigistan maýa goýmak, Sowet eýýamyndan galan ulgamy täzelemek we işletmek babatdaky başarnyksyzlyklary bilen yzygiderli ýagdaýda göreşip gelýär. Netijede, dowam edýän içerki şowsuzlyklar bil baglap bolmajak energiýa çeşmeleri sebäpli taslamany howp astynda goýýar.
Munuň bilen birlikde, ne häzir, ne-de ABŞ çykyp gaýdandan soň tehniki binýady howpsuzlandyrjak hiç hili strategiýa ýok. CASA-1000 geçirijisi sebitäki iň bir durnuksyz döwletleriň dördüsiniň içinden geçip gidýär. 2014-nji ýyldan soňky howpsuzlyk boşlugy ýagdaýy has hem beterleşdirjege meňzeýär. Aslynda, çykdajylaryň 40 göterimini öz üstüne alan Aziýanyň Ösüş Banky taslamadan çekildi. Muňa sebäp edip, ol Owganystandaky howpsuzlyk gorkularyny näresmi ýagdaýda görkezdi.
Taslamanyň ýokary derejeli bolmagy sebiti durnuksyzlandyrmak isleýänler üçin ony nyşana öwrüp biler. 1,200 kilometrlik tehniki binýadyň howpsuzlygyny üpjün etmek ýerli güýçleri üçin juda kyn bolar. Iň beteri-de, Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky basdaşlyk we juda gowşak hyzmatdaşlyk taslama üçin “Taliban”, ýerli söweşijiler we narko-söwdagärler ýaly howplardan has uly töwekgelçilik bolup biler.
Özbegistan CASA-1000 taslamasyna düýbünden garşy çykýar. Daşkent ony Gyrgyzystandan we Täjigistanda gurluşygy meýilleşdirilýän “Kambarata-1” we “Rogun” suw howdanlary bilen baglanyşdyrýar. Özbegistan bu howdanlara özüniň suw üpjünçiligini howp astynda goýup biljek syýasy gural hökmünde garaýar. Taslama gatnaşyjylar CASA-1000-iň diňe bar bolan artykmaç suw çeşmelerinden peýdalanjakdygyny aýdyp, degişli dokumentlere gol çeken hem bolsalar, Täjigistanyň prezidenti Imomali Rahmon taslamany “Rogun” suw howdany bilen açyk ilteşdirdi. Aslynda, Gyrgyzystan bilen Täjigistanyň Owganystan bilen Pakistandan has ötä seredip, Hytaý bilen Hindistanyň çäksiz bazarlary üçin hem has köp energiýa öndürmek barada oýlanmajakdygyny aýtmak kyn bolsa gerek.
Merkezi Aziýa gidroelektriginiň öndürilmegi özara bahbitlere laýyk gelýär. Sebitdäki ýurtlaryň köpüsi ösüşi başdan geçirýärkä, elektrige bolan talap has hem ýokarlanar. Beýleki bir gidro-güýç bolan Russiýa hem energiýa mätäç bolan Hindistan bilen Hytaýa birikmekden bähbit görer. Aslynda, Russiýa Gyrgyzystanyň “Kambarata-1” suw howdany üçin eýýäm 2 milliard dollara golaý pul wada berdi, şeýle hem Täjigistanyň “Rogun” suw howdanyna goldaw bermäge gyzyklanma bildirdi.
Russiýanyň bähbitleri onuň “Inter RAO-United Electrical Systems” kompaniýasy Hytaý bilen 25 ýyllyk şertnama baglaşanda ýene bir gezek tassyklandy. Moskwanyň Merkezi Aziýada hemişelik bähbitleri ýaty. Ol bu sebitde uly göwrümli maliýe we syýasy töwekgelçilikleri öz boýnuna almaga isleg bildirdi. Gyrgyzystan bilen Täjigistan diňe bir energiýa eksportçylary hökmünde has giň energiýa bazarlaryna birikmek bilen çäklenmän, tranzit ýurtlara öwrülmekden hem peýda görer. Russiýanyň Merkezi Aziýanyň elektrik ulgamlary babatdaky tejribesi we onuň örän uly gidroelektrik potensialy Merkezi Aziýanyň gidroelektrik öwrülişigini durmuşa geçirmekde Moskwany örän ykjam orunda goýýar.
Emma Birleşen Ştatlar Russiýanyň CASA-1000 taslamasyna goşulyşmagyndan habardardyr. Ol Moskwa bu ugurdaky islendik çäräni öz eline alyp, Merkezi Aziýany Moskwanyň täsirinden çykarmak babatda Waşingtonyň edýän tagallalaryna päsgelçilik berer öýdüp, heder edýär. Her nähili bolanda-da, taslama Russiýany hem goşup, onuň maksatlaryny giňeltmek has uly meseleleriň ençemesiniň hötdesinden gelmäge ýardam edip biler. Munuň bilen birlikde, Russiýa CASA-1000 ylalaşygynyň çäginde ikitaraplaýyn ylalaşyklardan has jogapkärli hereket eder. Eger-de Birleşen Ştatlar CASA-1000-niň gerimini ýörite çäklendirse, onda taslama üzňeleşdirilmek töwekgelçiligine girer.
Taslamada syýasylaşdyrylan, emma çözüp boljak meseleler köp. Birleşen Ştatlar strategiki şowsuzlyk töwekgelçiligi bilen taktiki üstünlik syýasatyny alyp barýar. Gynansagam, taslamanyň häzirki ýagdaýy degişli taraplara juda az goltgy berýär. Bu işe dahylly içerki senagatçylar bolsa CASA-1000-den özara söz açylanda gürrüňi başga ýana sowýarlar. Birleşen Ştatlar we onuň hyzmatdaşlary bolsa çeşmesi anyk belli bolmaýan we ykdysady ygtybary syýasy taýdan durnuksyz sebitdäki 20-30 ýyllyk tehniki binýada daýanjak goragsyz elektrik geçirijileri üçin 1 milliard dollar maýa goýmaga taýýar.
Russiýa maliýe, howpsuzlyk we syýasy çeşmelerini uzak möhletleýin esasda maýa goýjak ýeke-täk ýurt bolup biler. ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky “Täzeden başlaýyş” syýasatynyň ýakynda puja çykmagy bilen, indi CASA-1000 we “Täze Ýüpek Ýoly” taslamalary ABŞ–Merkezi Aziýa–Russiýa arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň täze guraly hökmünde ýardam edip biler. Ençeme sebitleýin bähbitleri utgaşdyrmak regiony durnukly ýagdaýa getirmäge we ösdürmäge şert döreder. Ýogsam bolmasa, Birleşen Ştatlar bu agyr ýüki ýeterlik güýji, tejribesi we çeşmesi bolmaýan ýurtlaryň we edaralaryň üstüne atyp, taslamanyň uzak möhletleýin kepilligini şolardan soramaly bolar.
Ýeujin Aýmas Birleşen Ştatlaryň Jorjtaun uniwersitetiniň Ýewraziýa, Russiýa we Günorta Ýewropa bilimleri boýunça ylmy merkeziniň işgäridir. Ol magistraturasyny hem şu ýerde okady. Makalanyň asyl nusgasy Ýaponiýada neşir edilýän “The Diplomat” neşirinde iňlis dilinde çap edildi. Ondaky garaýyşlar awtoryň özüne degişlidir.


text:
ELIŇI BER, SAGLYGYŇ BARADA HABAR BEREÝIN...
Ýazylan wagty: 27 мая 2018 Ýazan Mayichka
ELIŇI BER, SAGLYGYŇ BARADA HABAR BEREÝIN... Elleriň ýagdaýyndan, temperaturasyndan, derisiniň görnüşinden çen tutup, haýsydyr bir keseliň döräp başlandygyny güman edip bolýar. Keseliňizi irki döwründe ýüze çykarmak isleseňiz, elleriňizi ünsli synlaň. Aýalar. Aýalaryň gaty gyzarmagy bagryň toksiki zäherlenmesindan habar berýär. Barladyp görüň, belki sizde gepatit ýa-da gepatoz bardyr. Aýalardaky mermer şekiller wegetatiw nerw ulgamynda näsazlyklaryň bardygyny aňladýar. Sarymtyl öwüşgin bagyrdaky ýa-da öt haltasyndaky üýtgemeleri (gepatit, holelitiaz, holesistit, holangit we öt çykaryjy ýollaryň beýleki keselleri) görkezýär. Penjäniň arka tarapyndaky goňur tegmiller mydama adam garranda pigmentleriň (dokumalara reňk beriji maddalar) boýamak ukybynyň bozulmagy bilen baglanyşykly bolup durmaýar. Bu alamat öt haltasynda näsazlyklar ýüze çykanda hem peýda bolýar. Aýalaryň sowuk bolmagy __ periferiki ganaýlanyşyň bozulmagynyň alamaty. Galyberse-de, bedende nikotin ýetmezçilik edýär. Bu mikroelemente baý azyk önümlerini iýip-içiň. Nikotin süýt önümlerinde, etde, balykda, kömelekde, greçkada, noýbada, kelemde köp. Aýalaryň gyzgyn bolmagy bagryň derman,alkogol ýa-da himiki maddalar bilen dowamly zäherlenme zerarly gowşandygyny aňladýar. Lukmanlar gyzgyn aýalara “bagyr aýalary” diýýärler. Nemli aýalar endokrin bozulmalary, megerem, galkan şekilli mäziň işiniň çendenaşa aktiwleşendigini aňladýar.
BARMAKLAR
Külembikeleriň häli-şindi guruşmagy ýürek-damar ulgamyndaky näsazlyklar bilen baglanyşykly. Hökman kardiologa ýüz tutmaly. Başam barmaklaryň guruşmagy ___ dem alyş ulgamynyň gowşamagynyň alamaty. Barmaklaryň ahyrky süňklerini örtýän deridäki uzaboýuna ýerleşen çuň, ýygyrtlara meňzeş epinler endokrin ulgamyna ünsüňi çekýär. Megerem, sizde gipotireoz (galkan şekili mäziň işjeňliginiň peselmegi) ýa-da süýjüli diabet ýaýbaňlanyp başlandyr. Barmaklaryňyzyň ujy gyrmyzy reňke boýalan ýaly boldumy? Onda iýmit siňdiriş agzalarynyň barlaglaryny geçirmegiň wagty gelipdir. Başam barmaklaryň başlanýan ýerindäki tegmiller jyns agzalarynyň kadaly ýagdaýda däldigini habar berýär. Sag eliň süýem barmagynyň gapdal taraplarynda ýüze çykýan gijilewük __ ýogyn içegäniň näsazlyklarynyň alamaty. Asüýem barmagyň arka tarapynda deriniň büdür-südür bolmagy köplenç öt haltasyndaky näsazlyklardan habar berýär. Dyrnaklar Dyrnaklaryň gyzarmagy bagra we böwreklere üns bermelidigini duýdurýar. Dyrnaklaryň mawy reňke geçmegi kislorodyň gytlygy zerarly ýüze çykýan ýürek ýa-da öýken ýetmezçiliginiň alamatlarynyň biridir. Bu alamat köplenç demgysma we gowşaklyk bilen utgaşýar. Dyrnaklarda kese ýerleşen zolaklar ___ dyrnak plastinkasynyň ösüşiniň wagtlaýyn saklanmagynyň alamaty. Şeýle ýagdaý islendik keseliň, meselem, gripiň agyr görnüşinde duş gelip bilýär. Emosional stres ýa-da dermanlaryň gapdallaýyn ýaramsyz täsiri zerarly hem dyrnagyň ösmeginiň wagtlaýyn saklanmagy ähtimal. Ak nokatlar, menejikler köplenç witaminler ýetmezçilik edende ýa-da dyrnaga şikes ýetende döreýär.
Okalan sany: 48 Jogaplar: ( 0 )


text:
Prezident Nursoltan Nazarbaýewiň ýiti tankytçysy Ablýazow geçen hepde Fransiýanyň günortasynda tussag edilipdi. Onuň 40 güne çenli tussaglykda saklanmagy boýunça höküm çykaryldy.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň metbugat wekili sişenbe güni çykyş edip, Gazagystanyň Fransiýa bilen ekstradisiýa ylalaşygynyň ýokdugyny, emma iki tarap hem Ekstradisiýa boýunça Ýewropa konwensiýasynyň agzalarydygyny hem sözüne goşdy.
Täsirli oppozisiýa wekili Ablýazow Gazagystany 2009-njy ýylda terk edipdi. Ol 2011-nji ýylda Britaniýadan syýasy gaçybatalga aldy.
Gazagystanda oňa maliýe serişdelerini ogurlamak aýyplamalary ýöňkelýär. Ablýazow aýyplamalary ret edýär.