text:
Dokma-daragyň eriş-argaja kakylan bir tonnadaky baslygyň sesi, türkmen durmuşynyň sazly sungatydyr.” [ ] 81.
Haly türkmeniň ähli durmuşy bilen galtaşyp, öz-balasynyň haýaty, şatlygy hem azaby. Şonuň üstünde ýagty jahana gelip ýaşaýar hem dünýäden ötýär. Bu sungat arzyly gelin-gyzlaryň sep-goşy hökmünde bagtly durmuşuna bezeg goşup, hatda onuň ýasly günlerinde hem meýdiň daşy bilen gonamçylyga çenli goşulýar we yzyna dolanyp gaýdýär. Şonuň üçin hem eger haly bu halkyň stuatsiýasy bilen baky galmak üçin aladaly hekaýalarda ýan-ýoldaş bolan bolsa, gaty bir geň zat däl. »»»
Rowaýatlaryň habar bermegine görä gadym eýýamda Jeýhun derýasynyň kenarlarynda, türkmen taýpa-tireleriniň 24 topary ýaşapdyr. Bu taýpalaryň arasynda galmyk atly toparlar pasyklyk we tümlüge uçrapdyr. Olar goňşylarynyň gazabyna sebäp döredipdirler.
Şeýlelikde goňşulary olary gyrmagyň ugruna çykýarlar. Ilki galmyklary gyryp başlaýarlar. Emma haýsi bir başy baganalyny gyrjak bolsaň onda türkmeniň nesline ýitmek howpy abanýardy. Çüňki şeýle bolansoň il ýaşulylary maslahat gurap türkmeniň nesli galmak üçin bir sandyk ýasapdyrlar. Iki gyz we üç erkek oglany iigu-içgisi bilen sandyga ýerläp Amy derýa göýberipdirler. Olara türkmen halkyň neslini ýitgiden halas eder ýaly haýsy bir ýerde sandykdan çykar ýaly şert döredipdirler. Sandyk birnäçe gije-gündiz suw ýüzünde ýüzüp ýörkä, bir zymyrryk (symyrryk) guş ony suwdan çykaryp kenar gyrada ýerleýär. Suw gyralary doňňuzlaryň hem möjekleriň ýerleşen ýeri hem giňden bir gargy-gamyşly we batgalyk meýdan bolupdyr. Bulara, çagasyny ýitiren bir möjek " Boz Kurt (Gök Böri)" eýelik etýär. Sandykdaky ýaşaýjylar birnäçe wagt mojekleriň ýatagynda ýaşap ösümlikler we otlaryň kökünden eklenipdirler. [ ] 82
. Elbette bu baradaky rowaýat türki milletleriniň arsynda biraz tapawutlyrak aýdylýar.
*******************************************
* Türkmen zenanlary keçe basýarlar
Olardan nesil emele gelip kem-kemden köpçüligi artypdyr. Şeýlelik
bilen türkmen nesli we olaryň däp-dessurlary ýitgiden halas bolupdyr. Ençeme ýyllardan soň “Işan gyzy” diýen sowatly-bilimli bir gyz; “Öz ata-babalarymyzyň ýurdyna dolanyp barmagymyzyň wagty geldi!”-diýip aýtýar. Dolanyp gaýdanlarynda olary özbekler garşy alyp, öz ata-baba mekanlarynda mekan tutýarlar. Näçe wagtdan soň “Işan gyzy” öz kowumynyň başyndan geçiren hal-ýagdaýlaryny bir keýgiň dersine ýazyp geljekdäki nesillerimizi ahwalatymyzdan ägä edeýli, diýip maslahat berýär. Emma köp wagt geçmäni, keýgiň dersi çüýräpdir. Soň daşa ýazmagy maksat edýärler, welin ol hem ýagyşyň suwy bilen ýuwulýar. Iň soňy Işan gyzy bu taryhy dessany düşegiň ýüzüne nagyş we çitim görnüşde beýan etmekçi bolupdyr. Elbetde Işan gyzynyň bu dokan halysy galmandyr. Emma onuň çiten nagyşlary hatyralarda ýadygär galyp henize çenli ençeme asyrlaryň jümmüşünde Işan gyzynyň bu rowaýaty türkmen halylarynyň nagyşlarynda, öz gyzlary we gelinleri tarapyndan tekrarlanyp gelýär. Bu rowaýatyň habar bermegine görä, Işan gyzy derýanyň kenar ýakalarynda näme gören bolsa hala çitipdir. Halynyň ortasyna göl hem sandygy nagyşlap ýene-de iki sany nagyş, biri “guş aýagy” (ýagny olary halas eden zamyrryk guşuň aýagy, ikinjisi bolsa “doňňuz burny” ýagny olaryň arasynda ýaşandyklaryny ýatlap) we "kurt nagyş (Gök böri ýa-da Boz kurt tarapyndan olara eýelik edip ýol gorkezendigini ýatlap)" manyly nagyşlary çitip, dokapdyr. Bu nagyşlar henize çenli şol aýdylşy ýaly atlandyrylýar. [ ] 83 .
XVIII asyryň ahyrlaryna çenli “göl” türkmen taýpa-tireleriň baýdaklary hasaplanypdyr. Özleriniň taryhy gelip çykyşyny unudan taýpalar eger dokma dokamaklaryny dowam etdirip bilmeselerde, gölleriň halyda däl-de, kiçi dokmalarda ýagny torba-çuwallarda dowam etdiripdirler. [ ] 84
Şu günki gün türkmen halylarynyň ýüzündäki görünýän nagyşlar ýeke-täk ugurly taýpa-tireleriň belgileriniň nyşany bolup, nagyşlar biri-birine çylşyrymly meňzeşlikleri bilen, bu garaşsyz taýpalaryň düýbiniň bir kökdedigini görkezýär. Salyr, Salyk ( Saryk), Ärsary, Ýomut we Teke nagyşlaryň bu meňzeşlikleri, türkmen kowumlarynyň düýbüniň bardygyny we olaryň tapawutlyklary bolsa, her taýpanyň öz ruhy-rowan häsiýetleriniň aýratynlyklaryny görkezýär.
Türkmen jan damary bolan suw damjasy, gyş-tomus gurlan öýler, taýpalar arasyndaky göreş, çarwa hem-de dini ynançlar, gadymy türkmen halylarynyň nagyş-ýordumlarynda janlanypdyr. Alym Ponomarewdan alynan maglumatlara görä, “Türkmen nagyşlary dini ynançlara we yrymlara görä çitilipdir. Gözden-dilden goramak ýa-da jynaza bilen baglanyşykly däp-dessurlara çenli şekilleri görmek bolýar”. [ ] 85
Türkmen halylarynyň nagyşlary giýametr çyzuwynda şekillendirilýär. Ýöne onuň gyralarynyň Eýran halylaryna meňzeş halatlary bar, Eýran halylarynda köplenç ortasynda merkezleşdirilen bir nagyş gyralaryndaky nagyşlardan aýratynlaşdyrylýar. Emma türkmen halylarynyň ýerligi giýametrinde tertiplenen nagyşlar bilen dolup durýar. “Eýranda çitimiň düwüni iki hili “türki-pars” görnüşde çitilýär. Türki görnüşde iki erişe düwüp geçirilýär, türkmenler oňa “duwa” diýýärler. Parsy görnüşde bolsa ýüpi bir erişe düwüp ikinji erişiň astyndan açyp göýberýärler, türkmençe oňa “ýara” diýip atlandyrylypdyr.”. [ ] 86
Türkmen halylaryny öwreniji S. M Dudin türkmen we pars halylarynyň dokalyş usulyny, dokma enjamyny we dokma serişdeleriniň ulanylyş tärlerini deňeşdirip, Türkmenleriň halyçylyk senediniň parslaryňky ýaly gadymdygyny, özem onuň özbaşdak kämilleşiş ýoluny geçirendigini ýazýar. Taryhçy O.Gündogdyýew “Türkmenler halyny kese dokma enjamlary bilen, Parslar bolsa dik dokma enjamlary bilen dokaýarlar”. [ ] 87
IX-X asyrlardan bäri türkmenleriň haly sungaty gaznawylar we seljuklylaryň döwründe salyr we beýleki türkmen taýpa-tireleriň üsti bilen Eýranyň we dünýäniň beýleki ýurtlaryna-da ýaýrapdyr. Mysal üçin gaşgaýlaryň haly sungatynda henize çenli türkmen nagyşlarynyň esli wariantlary galypdyr. Olar dokmany hazirki türkmenleriň dokaşy ýaly, guramany yerden uzynlygyna gurnaýarlar. Şeýle taryhy döwürlerde türkmen halyçylyk sungaty beýleki halyklarda-da ýoň bolup dokalypdyr.
XVIII asyrdan bäri söwda äleminde ornaşan “Buhara halysy’ diýen termin ähli Orta Aziýa halklaryna degişli ulanylypdyr. Rus täjirleriniň tagallasy bilen Kaspiniň we Kawkazyň, Eýranyň üsti bilen Ýewropa bazarlaryna aralaşan halylaryň ykbaly bolsa “Pars halysy” diýen at bilen bagly bolupdyr. Emma hakykat ýüzýnde welin beýle däldir. [ ] 88
Türkmen halylarynyň esasyny döredýän materiallar orta ýerliginde, ulyly-kiçili göllerden ybarat bolup bir hatarda ýerleşen parallel çyzuwly gyralary ýerleşýär.
Türkmen halylarynyň owadanlygy olaryň gyralarynyň şekillendirişinde bolup “Älem”, “Gara”, “Uly toprak”, “Uly gara” ýaly böleklerden ybarat bolýar. Ösümlikler, tagmalar, gadymy Oguz taýpalarynyň uýýan awçy guşlarynyň unguny we her taýpanyň özüne mahsus bolan gölleri ýagny “Salyr göli”, “Ýomut göli”, “Teke göli”, “Saryk göli”,”Çowdur göli”, ýaly göller hem “Mary göli”, “Dyrnak göli”, “Gapasa göli”, “Gyzyl aýak göli”, “Tuýnuk göli”, “Guş göli”, “Owgan göli”, “Täç horoz”, “Penjara ara göli”,”Aknagyş” ýaly şekillerden ybarat bolýar. Türkmen halylarynyň belli görnüşi aşakdakylardan ybarat bolýar:
1. Goçak-goçun şahy ýa-da “gyrk goçak” görnüşde,
2. Gulpak (kekil),
3. Aşyk
4. Okgözi
5. Şeri ürküzme simwolýasy “sary içýanyň” nagyşy
6. Dürli awçy guşlar
7. Jüýje burun
8. Ýürek
9. Älem goşar
10. Alça
11. Türkmen durmuşynda ýyldyzlaryň roly bolansoň ýyldyzlar hem nagyşlanýar.
12. Darak
13. Dyrnak, ...
“Käwagt bir taýpa beýleki bir taýpanyň nagyşyny gowy görüp dokaýar, ýöne nagyşyň ady üýtgedilmeýär. Mysal üçin: Tekelerden alnan nagyşy ýomutlar dokasa, oňa “Teke nagyş” ýa-da “Mary göl” diýip at berilýär. Ýomutlarda “Gabsa göli”, “Dyrnak göli”, “Guşdyrnak”, “Guş gözi” diýen nagyşlary iň belli nagyşlardyr.”. [ ] 89
Eýran türkmenleriniň arasynda bir halynyň boýy üç metrden we ini 2,5 metrden kiçi bolsa oňa “Halyça” diýipdirler.
Haly türkmenleriň durmuşy bilen has çuňňur galtaşypdyr, öýdäki düşelen haly şol maşgalanyň taryhy durmuşy hasaplanypdyr. Her bir türkmen öýüne aýak basanyňda ilki "eňsi" bilen gapylyk halyçalary myhmany garşy alýar. Halyça namazlykda namaz okalyp tördäki çaganyň sallançagyna çenli halyçadan dokalypdyr. Toýlarda halylaryň üstüne haly düşelýär. Häzirki şkaf-stenkalaryň deregine torba, garçyn, horjyn, çuwal, ... ýaly elde dokalan sungatlar peýdalanypdyr. Çuwal diýeniňde ol ölçeg hökmünde arpadyr bugdaý, undyr mekge ýaly azyklary saklanylýan enjam bolupdyr. Klimden we halyçadan dokalan el sumkalar henize çenli peýdalanylýar. Olaryň her haýsyny gurama, keselik, darak we eriş-argaç bilen emele getirip ýerli ýerinde ulanypdyrlar.Dokma dokalanda ilki gurama gurulýar. Gurama ýerde ýerleşdirilýär. Başga-da darak, syndy, keseri, keselik, küjügöter, dartgyç, içgeçir, eriş, argaç we serend etmek ýaly haly gurallary peýdalanylýar. Eýran türkmenleriniň oba-şäherlerinde ýörite haly üçin gurallary ýasaýan demirçi ussalar bar.
Umuman Eýran türkmenleriniň arasynda haly dokamak ýörite medeniýete öwrülipdir. Halyçylar haçanda ilkinji göle düşenlerinde şu aşakdaky setirleri gaýtalaýarlar:
“Bäh-bäh almajyk
Häli-şindi galmajyk,
Gökleňe göz agyr,
Gyzyllara iç agyr.
Türkmen gyzlary darak kakanlarynda şeýle setirleri beýan edýärler:
Çalyň-çalyň gyzlar
Öz öymiziň saglygyna,
Öz öýmiziň içinde,
Öz dädemiň saglygyna,
Öz dädemiň baş ogly,
Akbalykçy aş ogly,
Çal, çal, çal,
Türkmensährada aýal-gyzlar dokma dokanlarynda özara bäsleşik hem geçirilýär. Olar bäsleşik geçiren wagtlarynda şu aşakdaky setirleri toparlaýyn şygar edip aýdýarlar:
Çal, çal, çal çaýşyk,
Bizden galan gözi gyýşyk,
Nawymyzyň aýnegi,
Geçimiziň toýnugy,
Gapymyzda bagymyz,
Iki mertebe tamymyz,
Çal,çal,çal çaýşyk
Bizden galan gözi gyşyk.” [ ] 90
******************************************
* Hojanepesli türkmen gelin gyzlarynyň haly dokaşylary
Haly dokalyp oturylan wagty bir kişi halyçylaryň ýanyna gelse halyçylar onuň goluna nahy daňmaga hukugy bar. Nahy daňylan kişi olary pul we iýmit bilen meşgullanar ýaly pul tölemäge borçly bolup durýarlar. Eger halynyň erişleri gyrylagan bolsa bir alaja ýüp bilen düz hem kömür goýulyp gaplanan matany halynyň öňüne daňyarlar.
Eýranly ussat halyçylar bu nepis senediň inçe syrlaryny hemem tejribelerini nesilden nesile geçiripdirler. El halylaryny dokamagyň tilsimleri örän çylşyrymly bolupdyr. Hatda ýüplük üçin ýüňi alynýan dowarlaryň näçe ýaşyndadygy ýagny “garaköl”, “guzyýüň”, “düýeýüň”, “Geçiýüň”, “toýnakýüň”, “toklyýüň”, “Goçýüň” ... ýaly hil babatda, şeýle hem gyrkymyn wagty ýagny, ýazda gyrkylan ýüňe “ýazýüňi” ýa-da güýzde gyrkylan ýüňe “güýz ýüňi” diýip biri-birinden tapawutlandyrypdyrlar.
Şeýle bir taryhy dessanlardan we wakalardan gözbaş alyp gaýdan halyçylyk sungaty Eýran türkmenleriniň durmuşynda dürli öwüşgünler bilen ähli taraplaýyn rol oýnap gaýdypdyr. Soňky döwürlerde bolsa türkmenleriň arasynda halyçylyk däbi ýerli ykdysadyýet meselesi bilen baglanşykly bolup durýar.
Eýranyň halyçylyk senedine Türkmensähradaky türkmenleriň oňa goşýan goşandyny örkezilen dannylar şaýatlyk edýär.
Türkmenleriň meşhur halylarynyň dokalýan ýeri Kümmetkowus bolup durýar. Kümüşdepe, Bendertürkmen, Hojanepes, Gargy, Omçaly we Akgala ýaly etrap-şäherlerde özboluşly ýomut halylary dokalýar. Eýranda şa düzgüni wagtynda wagtynda halyçylyk senedine berilýän üns gowşaldy. Uly zähmet siňdirilen nepis halylar alypsatarlar tarapyndan deger-degmez baha satyn alynýardy. Şonuň üçin halyçylar halyny iki görnüşde dokamaly bolýardylar. Olara biri-birinden “Tutlyk haly” we “Satlyk haly” diýip tapawutlandyrylýar.
Hatda 70-nji ýyllarda Türkmensährada türkmen halyçylygy has pese düşürýärler. Dört sany ussat halyça 8-9 aýyň dowamynda dokan 5x7 metrlik halysy üçin bary ýogy 20 müň tümen hak tölenipdir. Söwdagärler we alypsatarlar bolsa şol halylary Eýran bazarlarynda 100 mün tümenden satypdyrlar.” [ ] 91
Ýokarda belläp geçişimiz ýaly tutlyk hala, el haly hem diýipdirler. Onuň sebäbi atlandyrylşyndan mälim bolşy ýaly bu görnüşdäki haly-halyçalary bir içeri maşgalaň gyzy öz geljegi üçin niýetlenip dokaýarlar. Ony dokamak üçin gurp ýagdaýy hem göz öňünde durýar. Gurply maşgalalar onuň hütdesinden gelse-de, gurpsyz maşgalalar tutlyk halynyň ýany bilen satlyk haly-halyçalary dokap satmak bilen el halynyň materiýallaryny üpjün edýärler. Satlyk haly bilen tutlyk halylaryň hili tapawutly bolup durýar. Sebäbi satlyk halylary çalt dokalyp, satmak üçin niýetlenendir. Beýleki bir tarapdan Eýran türkmenleriniň arasynda köp maşgalalar diňe haly-halyça dokap satmak bilen gün-güzeranyny geçirýärler. Şonuň üçin Eýranda bu sungat bazar ykdysadyýetinde söwda gatnaşyklarynyň uly göwrümini eýeleýär. Şol söwda aragatnaşyklarda dürli eksplutatsiýalar hem bolman duranok.
“Resmi maglumatlara görä, 70-nji ýyllaryň ahyrynda ýurtda çagalary hasaba almanyňda 200 müň sany professional halyçy bardy. 1964-nji ýylda Türkmensährada 231 sany haly fabrigi bolup olardan 21000 inedogrul metr haly dokalypdyr”. [ ] 92
Türkmenistanly ýaş alym G. Jumamyradowyň berýän maglumatyna görä, “Eýran I 1961-1962-nji ýyllarda haly eksportyndan 95 milliard real, 1972-nji ýylda 26,6 milliard real peýda gazanypdyr.” [ ] 93
1960-1970-nji ýyllarda Muhammetreza Pählewi metjitlerdäki ahun-mollalara dini karar boýunça berilýän “wakf” girdeýji sandyklaryny döwletiň hasabyna göýberip, mollalary bolsa harby gulluga çagyrmak bilen bu jemgyýetiň köp azaba düşmegine sebäp boldy. Olar bolsa öz gün-güzeranlaryny dolandyrmak üçin
Tähran taýms gazýetiniň 1990-njy ýylyň 1244-nji iunyndaky habarlaryna görä, Horasan haly sehlerinde 300 mün töweregi adam işläp, olar her ýylda 1,5 million inedowul metr haly dokaýarlar. Bu halylar, esasanam, türkmen halylary ýewropa bazarlaryna, Germaniýa, Italiýa, Şweýsariýa, Angeliýa, Ýaponiýa ýaly ýurtlara satylýar. Eýranyň Horasan arkaly edýän eksporty 600-700 million dollara barabar, Eýranyň gümrükhana gullugynyň habaryna görä 1993-nji Gurbansoltan-Türkmenbaşy aýlarynda Eýran haly we haly önümleriniň 13234 tonnasyny eksport edip ondan 44210 million real (631,5 million dollar) girdeýji gazanypdyr. işlemeli boldular. Şonuň üçin bu jemgyýet hemişe ýeňil ýaşap gaýdan bolsa, indi hem ýeňil işler bilen meşgullanmaly boldular. Ahun-molla köpçuliginiň esli agzasy haly-halyça söwda alyp satarçylygyna baş goşdular. Şonuň üçin türkmenleriň arasynda haly-halyça söwda gatnaşyklary bilen meşgullanýan jemgyýetiň esli bölegi mollalardan ybarat boldular. Olar gurpsyz maşgalalara haly materiýallaryny karzyna ýagny “dokap-sataryna” berip, hem-de haly dokalyp kesilende şol ýere getirilip berilmeli kada boýunça işleýärdiler. Satlyk halylary çalt dokap çykarmak üçin onuň arasyndan göýberilýän argajyň sanyny köpeltýärler. Netijede, haly hil taýdan pes derejä düşýär. Sebäbi eger dokmaçy şeýle kadada dokamasy ykdysady taýdan zyýan çekýär halyça ony “wagt” hemem haly materimateriallaryny ýitirmesizlik üçin edýär.
Ikinji bir tarapdan halylaryň ýüň we eriş materiýallary himiki reňkler bilen reňklenýär. Beýle materiýallar bilen dokalan haly bazar ykdysadyýetinde pes derejä düşýär. Öňki döwürlerde bolsa boýaglar naryň gabygy, naryň dänesi we şoňa meňzeş tebigy ösümlikleriň peňklerinden peýdalanypdyrlar.
"Doktor Nalen Türkmeniň aýtmagyna görä, 1860-njy ýyldan soň tebigy boýaglaryň ýerine emeli boýaglar ulanyp ugrapdyrlar we galapyň halatda türkmen halylarynyň durkuny, hilini pese gaçyryp başlapdyrlar.”. [ ] 95
Umuman aslynda ýüpekler badam we hoz agaçlarynyň kökünden, nardan we pisseden alynýan boýaglar hem-de narynç, gyzyl-mele runas köküne boýalan bolsa soňky döwürlerde olaryň ýerini himiki boýaglar tutup ugrady. Şonuň üçin 1880-nji ýylda mineral boýaglary Eýrana getirip satmagy gadagan edýän perman çykaryldy.
Umuman Eýran boýunça halyçylyk
sungatyň bir bölegi maýadarlaryň kontrollygynda aýlanň kontrollygynda aýlanýar. Olar ýörite hususy fabrikleri döretmek bilen halyçylary aýlygyna tutup dokatýarlar. Ýöne türkmenleriň arasynda beýle görnüşde däldi, olar içeri maşgalalaryndan köp uzaga çykanok. Oba gelin-gyzlary biri-birine gün salmakda arkalaşýarlar.
Halylaryň berkligi we uzak wagtlap saklanmagy onuň her inedördül santimetrindäki çitimleriniň ýygylygyna bagly. Türkmen halylaryndan soňra Eýran halylary bu görkeziji boýunça esasy orunda durýar.
Tähran metbugatynyň ýazmagyna görä, Täbriziň halylarynyň dokan “Mekge-ýe-Münewwer (ýalkym saçýan mekge)” atly el halysynda Kurhany Kerimdem aýatlar, birnäçe miniatorlar ussatlyk bilen çitilipdir.
25x25 metr möçberdäki bu hala 100 reňkdäki 88 million çitim çitmek üçin Täbrizli halyçylar üç ýyl zähmet siňdiripdirler.
“Eýran halyçylyk senedini dünýä tanatmakda 1977-nji ýyldan bäri Eýran halysynyň muzeýi işleýär. Bu muzeýler Aşgabatda, Bakuwda, Gamburgda we Waşingtonda bar. Hijri hasabyndan XIII-XiV asyrlara degişli gadymy halylar ol ýerde haly nagyşlaryny, haly dokamagy, köne halylary dikeltmegi öwredilýän dersler-de berilýär”. [ ] 96
***************************************
Türkmensähranyň oba-şäherilerinde ýönekeý göze ilýän zat her öýüň gapysyndaky gurlan kepbedäki (Eýran türkmenleri oňa “küme” diýip aýtýarlar) dokalýan dokma-daragyň sesleridir. Türkmenlerde köplenç öýüň howlusynyň bir gyrasynda towuk-göle saklanyän kepbe bolýar. Bu kepbelerde mal-towugyň ýanyndan gurama gurap dokma hem dokalýar. Şeýle bir ýagdaýlarda towuk- jüýjeler guramanyň töwereginde enteşip, suwa ýumşadylyp goýulan baslyk suwy hem döken halatlaryna gabat gelse bolýardy. Türkmen gelin-gyzlary şeýle döreýän wakalary goşgy bilen beýan edipdirler:
Elim ýaryk-ýaryk, goşarym döwük,
Ýanymda guzlady şal gara towuk,
Owal howlukýardym galan çitime,
Towuk gelip degdi baslyk suwuma,
Garaçommak degsin daýzam towugyna,
Ertir günortana nardanlyaş towuk. [ ] 97
1993-nji ýyldaky maglumat boýuna Gülüstan welaýatyna degişli 62 müň sany halyçy fabrikleri bar. Şolarda bolsa, 150 müň dokmaçy işläpdir. Bu fabrikleriň bir ýyllyk önümi 0,5 million kwadratmetr haly-halyçalar bolupdyr. Aşakdaky tablisiýada Gülüstan welaýaty boýunça fabrikleriň we ondaky iş dolanjylaryň sany senagat aýratynlygynda görkezilýär.” [ ] 98
Aşakdaky görkezilen tablisiýada Gülistan welaýaty boýunça düşek (haly-halyça) önümleriniň maglumaty şeýledir.” [ ] 99
Tablisiýadaky görkezilen maglumatlary okap göreliň. Mysal üçin Kümmetkowus şäheristanynda gurama desgalaryň sany obada 18,300 sany bolsa. Şäherde 4,575 sany bolup, dokmaçylaryň sany obada 45,750 sany bolsa, şäherde 11,437 sany hem-de düşek önümleriniň möçberi 228,747 kwadratmetr bolsa, onuň bir ýyllyk jemi bahasy 22,874,800 real bolup durýar. Şol sany göz öňüne tutamyzda Kümmetkowus şäheristany 1,3 bütin haly fabriklary we onuň dokmaçylary bilen bilelikde welaýatyň haly-halyça önümünde iň ýokary derejede rol alyp barylýar.
Umuman welaýat boýunça türkmensähra ilaty bu önümi öndürmekde esasy rol alyp barýarlar. Türkmen halylary özündäki ýerleýän nagyşlardyr obýektleri boýunça Eýranyň beýleki ýurtlaryndaky öndürilýän düşeklere garanyňda ýokary gymmatlyga laýyk bolup durýar. Bu önümleriň köp bölegi her ýylda ýurduň beýleki welaýatlaryna we daşary ýurtlara satylýar.
“Jahad-e sazändegi” edarasy haly senagaty saklap ony ösdürmek üçin türkmen dokmaçy-halyçylardan maddy hemaýat etmek üçin dört sany eldokyn düşekleriň uly koperatiw bileleşigine 10 müň sany agzadan köp işgäri bilen döretdiler.
Gülistan welaýatynda halydan-halyça we gargyn ýaly dokyn önümlerinden başga-da kilim, palas we keçe ýaly önümler esasan obahojalyk ilatynda öndürilýär. Şol ugurda 40 müň fabrik ýylda 200 müň kwadratmetr dürli klim, palas we keçe ýaly düşekleri öndürilýär. Öňki döwürlerde türkmenleriň iň ähmiýetli el senagatlary hakda XIX asyrda hem belläpdirler.
“Türkmenleriň iň ähmiýetli el senagat önümleriniň biri garaöý ( keçeden ýapynjasy bilen ýapylýan gözeneklenen agaçlardan ýasalýan öý.)” [ ] 100 haly, atörtgüsi, horjyn, at esbaplary, saryýag alynýan gap-gaçlar, egin-eşik, deriden ýorgan-düşek ýaly zatlar bolupdyr. Olaryň bartr edýän söwdasy boýunça esasy harytlary keçe, haly, köphyrydarly horasan keçesi, ýüňden ýasalan atyň örtgüsi, akary (Köşegiň ýüňünden inçe dokalan mata.), gyzy ýüňden hem goýun ýüňünden dokalan matalar, mebel dokynlary, halyçadan owadan horjyn, goýun hem tilki derileri ýaly zatlardan ybarat bolupdyr.” [ ] 101
“Kümmetkowus şäheristany 40 göterim dürli klim we palas hem 46 göterim keçe önümleri bilen, welaýatyň iň ähmiýetli el senagaty önümleriň merkezi diýlip hasaplanýar”.[ ] 102


c: text/html

text:
2017-nji ýylyň 28-nji aprelinde Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginde “Sagdynlygyň we Ruhubelentligiň ýylynda Gurluşyk we binagärlik pudagynyň ylmy gadamlary” atly okuw maslahaty geçirildi. Maslahaty Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministriniň orunbasary Ç.Ahmedow açdy hem-de Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy bilen ýurdumyzyň gurluşyk pudagynyň uly ösüşlere beslenýändigini, bu ösüşleriň özeniniň ylma esaslanýandygyn belledi.
Maslahatda birnäçe çykyşlar diňlenildi. Döwlet ygtyýarlylandyryş we hile gözegçilik müdirliginiň Gurluşykda hünär taýýarlygy bölüminiň başlygy K. Berdiýew “Gurluşykda hünär taýýarlygy işleriniň alynyp barylşy” atly tema boýunça eden çykyşynda, gurluşyk işini alyp barmakda öňe sürülýän ilkinji meseleleriň biriniň hünär taýýarlygydygyny belledi. Bu ugurda pudakda işleriň we işçi hünärleriň bitewi tarif-hünär derejesini kesgitlemek möhüm ähmiýete eýedir. Şonuň üçin, Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirligi tarapyndan bitewi tarif-hünär derejesini kesgitleýji maglumatnama taýýarlanyldy.
Çykyşda häzirki döwürde zähmet çekýän hünärmenlere öwrenmek, döredijilikli işlemek üçin ähli şertleriň döredilýändigi beýan edildi.
Soňra Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutynyň Inženerlik seýsmologiýasy barlaghanasynyň uly laboranty Ý. Çaryýewiň “Aşgabat şäheriniň käbir topraklarynyň HVSR-seljermesiniň maglumatlary boýunça seýsmiki häsiýetleri” atly çykyşy diňlenildi.
Ý.Çaryýew çykyşynda: “Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda we beýleki iri şäherlerde ýaşaýyş jaý gurluşygynyň göwrümi, bina edilýän durmuş we medeni maksatly desgalaryň sany ýylsaýyn artýar. Ussat binagärler şäherlerimiziň gaýtalanmajak keşbini kemala getirmekde bitewi şähergurluşyk-binagärlik konsepsiýasyna eýermek bilen, häzirki okgunly ösüşi özünde jemleýän täze gurluşyk usullaryny durmuşa ornaşdyrmaga çalyşýarlar. Binagärlik sungatynyň şeýle usullaryna, ilkinji nobatda, köp gatly jaşaýyş jaý gurluşygy degişlidir. Olar okgunly ösüşlere beslenen döwrümiziň öňdebaryjy tehniki ösüşini we gurluşyk önümçiliginiň ylmy binýadynyň günsaýyn pugtalanýandygyny ähli aýdyňlygy bilen ýüze çykarýar” diýdi.
Çykyşda Türkmenistanda ýaşaýyş we jemgyýetçilik binalarynyň, durmuş-medeni maksatly obýektleriň, ulag we beýleki gara ýollaryň giň möçberli gurluşygy emele gelen seýsmiki ýagdaýy seljermek we oňa baha bermek boýunça yzygiderli ylmy-barlag işleriniň geçirilmegini talap edýändigini bellenildi.
“Türkmenistanyň çägini ösdürmegiň şähergurluşyk meýilnamalaşdyrylyşy” tema boýunça “Türkmendöwlettaslama” döwlet taslama ylmy-önümçilik birleşiginiň Aşgabat şäheriniň baş meýilnamasyny işläp taýýarlaýan bölüminiň baş inženeri E.Esenow öz çykyşynda şäheri ösdürmek boýunça esasy ugur we Aşgabady gurmagyň uzak geljegini nazarlaýan baş meýilnamasy hormatly Prezidentimiziň gönüden-göni ýolbaşçylygynda işlenip düzülýändigini belledi. Şeýlelikde, E.Esenow şu maksat bilen binagärlerden we dürli kärde zähmet çekýän adamlardan ybarat uly döredijilik toparynyň döredilendigini, toparyň Aşgabadyň belli taslama institutlary we birnäçe ministrlikler we edaralar bilen hyzmatdaşlykda döwlet Baştutanymyzyň görkezmelerini ýerine ýetirmäge girişendiklerini aýtdy. “Bu ozaly bilen şäheriň geljekki ösüşini we onuň özgermeginiň esasy giňişlik ölçeglerini, görkezijilerini we ýörelgelerini kesgitleýän, öňdengörüjilikli Baş ugur meýilnamasy bolup durýar”.
Soňra çykyş etmek nobaty “Türkmendöwlettaslama” döwlet taslama ylmy-önümçilik birleşiginiň 4-nji şäherleriň we şäherçeleriň meýilnamalandyrylşy we gurluşygy bölüminiň başlygynyň orunbasary S.Saryýewe berildi. Ol “Ilatly ýerleriň we şäher ýaka zolaklarynyň çäklerinden peýdalanmak” atly tema boýunça taýýarlan çykyşynda 2013-nji ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheriniň gününiň döredilmegi mynasybetli hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda geçirilen dabaraly maslahatda türkmen paýtagtyny ösdürmek we onuň çägini giňeltmek baradaky meselä seredilendigini hem-de degişli resminamanyň kabul edilendigini belledi. S.Saryýewiň belleýşi ýaly, munuň özi Aşgabadyň daş-töwereginde ilatly ýerleriň we şäher ýaka zolaklarynyň çäkleriniň döwrebap gurluşa eýe bolmagyny şertlendirdi.
Ilatly ýerleriň we şäher ýaka zolaklarynyň çäklerinden peýdalanmak ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny, binagärligi, medeni zolaklary ösdürmäge ýardam edýär. Bu ugurda ýerine ýetiriljek işleriň hiliniň ýurdumyzyň kanunçylygynda kesgitlenen kadalara laýyk gelmegi hökmandyr.
Okuw maslahatynda çykyş edenler bagtyýarlyga beslenýän häzirki döwrümizde türkmen gurluşygynyň ylmyň we tehnikanyň iň soňky gazananlarynyň netjesinde täze we ýokary hil derejesine eýe bolýandygy, Türkmenistanyň at gazanan Arhitektory hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň ösüşiniň häzirki tapgyrynda ähli ugurlarda innowasiýalar boýunça iň ösen ýurtlaryň tejribesini özleşdirip, gurluşyk desgalarynyň öz wagtynda we ýokary hilde gurulmagyna giň mümkinçilikler açýandygyny beýan etdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Habarlar 20 march 2017
Medeniýet
Çeperçilik sungaty muzeýinde gurnalan sergi milli nakgaşlyk mekdebiniň dürli wekilleriniň işleri bilen tanyşdyrýar
Ondaky iň şowly işleriň biri hem tanymal nakgaş Stanilaw Babikowyň „Pökgi oýny“ atly eseridir. Bu ussadyň suratlaryna mahsus açyk reňkler ussatlarda-da, sungat muşdaklarynda-da gyzyklanma döredýär. Awtor oýna gyzygan inçe bil, owadan we şadyýan gyzlary şekillendiripdir. Bu olaryň Bahary-ýagşy umytlara beslenen döwür. Olaryň ýanyp duran gözleri gyzlaryň bagtyýarlygyny, ýaşaýşa aşyklygyny görkezýär.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna gutlag hatlary gelip gowuşdy
Hormatly jenap Prezident!
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahaty
Gün tertibine laýyklykda, deputatlaryň garamagyna «Şahsy durmuş barada maglumat we ony goramak hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy hödürlenildi. Resminama ara alnyp maslahatlaşylanda, bu Kanunyň adamyň şahsy durmuşy hakynda maglumatlar babatda jemgyýetçilik gatnaşyklaryny düzgünleşdirýändigi, şeýle hem şol maglumatlary ýygnamak, gaýtadan işlemek we goramak bilen bagly işleriň maksadyny, ýörelgelerini we hukuk esaslaryny kesgitleýändigi bellenildi.


text:
Paýtagtymyzda Andalyp şaýolunyň çatrygyndaky köp zolakly halkalaýyn ýollaryň merkezinde gurlan “Döredijilik” we “Şahyr” atly özboluşly heýkeltaraşlyk desgalarynyň açylyş dabarasy boldy.
Beýikligi 20 metre barabar bolan “Döredijilik” bezeg-heýkel desgasy ot alawyny alamatlandyrýan hem-de 30 metr diametri bolan sütünlerde ýerleşdirilen gadymy golýazmalaryň şekili görnüşinde metal gurnamadan ybaratdyr. Beýleki “Şahyr” atly beýikligi 18 metre barabar bolan heýkel gülüň şekilinde bolup, onuň gunçasynyň içinde şahyrana ylham joşgunynyň we zehininiň özboluşly alamaty bolan ägirt uly ak reňkli döwet galamy syýadana batyrylyp dur. Heýkelleriň çeperçilik taýdan mazmunynda döredijilik gözbaşlarynyň umumylygy hem-de türkmen halkynyň milli ruhy-medeni ýörelgelerine meýiller görünýär, paýtagtymyzyň şaýollarynyň adyny göterýän türkmen şygryýet sungatynyň we sazynyň ägirtleriniň ölmez-ýitmez mirasyna hormat we sarpa beýan edilýär.
Açylyş dabarasyna gatnaşanlaryň belleýşi ýaly, türkmenistanlylaryň hemmesi ýurdumyzyň baş şäheriniň gaýtalanmajak keşbini döredýän döwrebap awtoulag ýollary we giň şaýollary, gök parça bolup oturan seýilgäh zolaklary, suw çüwdürim toplumlary we heýkelleri bolan ak mermerli paýtagtymyza tüýs ýürekden guwanýarlar. Mundan ozalky açylan şeýle binagärlik-çeperçilik desgalary ýaly, täze heýkeller hem Aşgabadyň dünýäniň iň owadan şäherleriniň biri hökmünde nobatdaky gezek abraýyny artdyrar.
Şahyrana çykyşlar, folklor we aýdym-saz we tans toparlarynyň çykyşlary ýygnananlaryň baýramçylyk ruhuny has hem ýokary göterdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi,


text:
Syýasat habarlary
TurkmensNews- Eýranyň Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent Ýolbaşçysy Aýatolla hameneýi hezretleri Sirilankanyň prezidenti Maithripala Sirisenanyň duşuşygynda beren gürrüňlerinde Aziýa ýurtlary birek-birek ...
turkmensNews - Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň prezidenti ýurduň harby düzümlerini “duýdansyz” barlady
Eýranyň yslam şura mejlisiniň başlygy Ali Larijani Amerika döwleti dünýäde parahatçylygy berkarar etmek niýeti bilen guralan Birleşen Milletler Guramasyny ýok ...
TurkmensNews - Ýewropa bileleşigi ,basyp alynan Kudusyň,Ysraýylyň paýtagty höküminde belli edilmegine güýçli garşylyk görkezdi.
TurkmensNews - Ýewropa bileleşigi ,Ýewropa ýurtlarynyň resmileri we birleşen Milletler Guramasynyň baş sekretary ýadro ylalaşygyndan çykmak baradaky Amerikanyň prezidenti Donald ...
TurkmensNews - ýekşenbe gün Türkmenistanda giň bäsdeşlik esasynda Mejlisiň deputatlygyna, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň hem-de Geňeşleriň agzalygyna saýlawlar ...
Şu gün “Arçabil” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmen-awstriýa işewürler maslahaty geçirildi. Onuň işine gatnaşmak üçin Awstriýanyň döwlet edaralarynyň hem-de energetika, maşyngurluşyk, ...
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow 5-nji dekabrda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Mejlisde ...
Hormatly Prezidentimiziň, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permany bilen 1-nji derejeli ýurist Rahim Hekimowiç Ataýew Mary welaýatynyň prokurory ...
آخرین خبرها
© کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به وب سایت "ترکمن نیوز" می باشد. کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است .


text:
«Korporatiw» maşgalasynyň nyrhnama meyilnamalary guramanyň işgärlerine hemişe aragatnaşykda bolmaga mümkinçilik berýär, bu bolsa üstünlikli işiň wajyp faktory bolup durýar.
Müşderileriň korporatiw toparynyň içindäki ähli gepleşikler we SMS mugtdyr.
«Korporatiw» nyrhnama meýilnamasyndaky galan aragatnaşyk hyzmatlarynyň bahasy birikdirilýän müşderileriň sanyna garaşlydyr.
TMCELL Korporatiw müşderisi nädip bolmaly
«Korporatiw» nyrhnama meyilnamasy diňe edara görnüşindäki taraplar bolan müşderiler üçin elýeterlidir. Korporatiw müşderi bolmak üçin edara görnüşindäki taraplar bilen iş boýunça bölüme ýüzlenmek we «Korporatiw» nyrhnamasyny birikdirmek haýysy bilen guramadan hat bermek zerurdyr.
Nyrhnamalar «Korporatiw»
Nyrhnamalaryň meýilnamalary barada jikme-jik bilmek:


text:
Erdogan Çipras bilen duşuşdy
Erdogan Türkiýäniň we Gresiýanyň özara gatnaşyklara oňyn garamalydygyny aýtdy
Prezident R.T.Erdogan Gresiýa guraýan saparynyň çäginde Premýer ministr Aleksis Çipras bilen duşuşdy
Erdogan Türkiýäniň we Gresiýanyň özara gatnaşyklara oňyn garamalydygyny aýtdy
Erdogan Çipras bilen bolan duşuşygynda sözlän sözünde iki ýurduň bilelikde edere işiniň köpdügini nygtady.
Prezident Erdogan: “Käsäniň doly tarapyna seredeliň. Gepleşiklerimizi şoňa laýyklykda alyp baralyň. Aslyna seredilende halklarymyzyň umumy taraplary köp. İdeologik düşünjeden saplanyp bilmedikleri bir gyra iteliň. Biziň haýsydyr bir goňşy ýurduň ýerinde gözümiz ýok” diýdi.
Erdogan: “Biz geçmişde eriş-argaç bolan ýurtlar. Bärde garyndaşlarymyz bar, bizde siziň garyndaşlaryňyz bar. Käşgä geçmişde käbir ýalňyşlyklar sebäpli grek raýatymyz ýurdumyzdan gaýtmadyk bolsady. Ýalňyşlary taryha göýdük. Geljegi ynam bilen guralyň. Şol ugurda edere işimiz köp. Eger hakykatdan hem ylalaşykly, düşnüşip işlesek bulary çözeris” diýdi.
Erdogan Gresiýanyň halkyna şahsy we türk halkynyň adyndan minnetdarlygyny bildirdi.
Gresiýanyň Premýer ministri Çipras bolsa Türkiýe bilen ÝB-niň arasynda 2016-njy ýylyň 18-nji martynda gazanylan bosgunlar baradaky ylalaşyga ünsi çekip; “Türkiýe wadalarynda durup, Egeý denizinden bosgunlaryň geçişini azaltdy we ylalaşygy berjaý etdi” diýdi.
Çipras: “Türkiýäniň Prezidenti tarapyndan onlarça ýyl soň ilkinjisi guralan saparyň geljek üçin batyrgaý ädimleri ätmegimiz üçin möhüm pursat döredýändigine ynanýaryn” diýdi.


text:
ASELPOD nyşana alma ulgamy üçin ikinji tabşyryk alyndy
Pakistandan gelen tabşyryk takmynan 25 million dollar
Harby elektron ulgamy (ASELSAN) tarapyndan öndürilýän we harby uçarlara takyk od açmagy üpjün edýän ASELPOD nyşana alma ulgamy üçin ikinji tabşyryk Pakistandan alyndy.
Türkiýäniň Harby howa güýçleri tarapyndan oýlanyp tapylan ASELPOD nyşana alma ulgamy gije, gündiz we dürli howa şertlerinde takyk od açmak mümkinçiligini döredýär.
Pakistandan gelen tabşyryk takmynan 25 million dollar.
Ulgam alan suratyny uçarmanyň öňündäki ekrana iberýär.
Nyşana kamera bilen gözegçilik edilip durka, lazer bilen bellige alynýar.
Bellige alynan nyşana presizion ok-däriler bilen od açyp bolýar.


text:
3 Haziran 2016 Cuma
Türkmen Mergenleriniň Ilkinji Medallary
Türkiýäniň Antalýa şäherinde geçirilen ýaý atmak boýunça halkara ýaryşda türkmen türgenleri iki altyn, iki kümüş we bäş bürünç, jemi dokuz medal gazandylar. Ýaryş sportuň bu görnüşiniň Akademiýasynda geçdi. Bu ýaý atyjylarymyzyň dünýä derejesindäki ýaryşda gazanan ilkinji üstünligidir.
Bu üstünlik türgenlerimiziň öňünde duran beýleki has uly ýaryşlarda üstünlikli çykyş etmäge uly mümkinçilikleri açýar.
Ýaryşda Kiprden, Yrakdan, Keniýadan we beýleki ýurtlardan 100-e golaý türgen baýraklar ugrunda göreşdiler. Türkmenistanyň topary üçin 30 metr aralykdan zenanlaryň arasynda ýekelikde “Nusgawy ýaýdan atmak” görnüşinde geçen çykyşlar has şowly boldy. Ildeşlerimiz hormat münberini tutuşlygyna eýelediler. Onuň iň ýokary basgançagyna Ogulsuraý Kakyşowa çykdy, ikinji orny Sabina Alikperowa eýeledi. Şirin Babaýewa bolsa üçünji orna mynasyp boldy.
Ildeşlerimiz “Tegekli ýaýdan atmak” görnüşinde ikinji altyn medala mynasyp boldular. 18 metr aralykda bu görnüşde Georgiý Agiýarowa taý gelen bolmady. Ildeşimiz bu görnüşde 50 metr aralykdan ýaý atmak boýunça ýene bir baýragy--bürünç medaly eýeledi.
“Nusgawy” bäsleşiklerde 18 metr aralykdan ýaý atmakda Röwşen Agamyradow kümüş medala mynasyp boldy.
Türkmen türgenleri 70 metr aralykdan nusgawy ýaýdan atmak boýunça toparlaýyn bäsleşiklerde ilkinji gezek güýçlerini synadylar. Ilkinji çykyşlar örän şowly boldy hem-de ýygyndymyza üç bürünç medal getirdi. Wepa Sähedow, Şamyrat Annaýew hem-de Röwşen Aşyrmyradow bu görnüşde hormatly üçünji orny eýelediler.
Bu görnüş boýunça 18 metr aralyga ýaý atmak boýunça zenanlaryň toparlaýyn ýaryşy hem ýurdumyzyň ýygyndysynyň bürünç medaly eýelemegine getirdi. Ýekelikde ýeňiş gazanan ildeşlerimiz Ogulsuraý Kakyşowa, Sabina Alikperowa hem-de Şirin Babaýewa hormat münberiniň üçünji basgançagyna galdylar.
Türkmenistanyň milli ýygyndysyna bäşinji bürünç medaly 18 metr aralyga garyşyk jübüt görnüşde çykyş eden Şamyrat Annaýew getirdi.
Türkmenistanyň Ýaý atmak boýunça milli federasiýasynyň başlygy B.Sähedowyň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň ýygyndysynyň düzümine giren ýedi türgeniň her biri Watanymyza medal bilen dolanyp geldi. Olaryň köpüsi bolsa medallaryň ikisini eýelemegi başardylar. Bu ýokary üstünlik mergenlerimize we sportuň bu olimpiýa görnüşi bilen meşgullanýan beýleki türgenlerimize geljekki türgenleşiklerde goşmaça güýç berer.
Häzirki wagtda türgenlerimiz Russiýa Federasiýasynyň Ýakutsk şäherinde iýul aýynda geçiriljek “Aziýanyň çagalary” atly Halkara sport oýunlaryna işjeň taýýarlyk görýärler. Bu toplumlaýyn ýaryşlaryň maksatnamasyna sportuň ýaýdaň ok atmak görnüşi hem girýär. Bu ýaryşda Türkmenistanyň ýygyndysynyň düzüminde geljegi uly hasaplanýan ýaşajyk türgenleriň ikisi Şirzad Rüstembaýew we Mekanhan Ýazberdiýew çykyş ederler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ýaşaýyş
Ýaşaýyş — materiýanyň işjeň barlyk formasy, ol birnäçe babatda materiýanyň fiziki we himiki barlyk formalaryndan ýokarda durýar[1]; ol öýjükde madda çalşygyny we onuň bölünmegini amala aşyrmaga mümkinçilik berýän, öýjükde bolup geçýän fiziki we himiki prosesleriň jemidir (öýjügiň daşynda ýaşaýyş ýokdur, wiruslarda diňe öýjüge genetiki material geçensoň janly materiýanyň häsiýetleri peýda bolýar). Daşky gurşawa uýgunlaşmak bilen, janly öýjük janly organizmleriň ähli köpdürlüligini emele getirýär. Janly materiýanyň esasy atributy — replikasiýa üçin ulanylýan genetiki maglumat bolup durýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow täze desgalaryň açylyş dabarasyna gatnaşdy
Paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda desgalaryň iri toplumynyň – edara binalaryny we söwda merkezlerini ulanmaga bermek dabarasy geçirildi, Ahal welaýatynda bolsa aýna önümleriniň önümçiligi boýunça kärhananyň açylyşy boldy.
Täze işewürlik toplumy Aşgabat şäheriniň demirgazygynda, abadanlaşdyrylan G.Kulyýew köçesiniň ugrunda guruldy, bu köçäniň iki tarapynda hem kaşaň, häzirkizaman düzümleri bolan işewürlik merkezleri peýda boldy.
Olaryň gurulmagy üçin umumy meýdany 69 gektara deň bolan ýer bölegi milli Liderimiziň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine bölünip berildi. TSTB-si bu taslama 1 milliard manat maýa goýumyny gönükdirip, ýanaşyk çäkleri abadanlaşdyrylan ýüze golaý binany ulanmaga bermäge doly taýýarlady.
Nobatdaky binagärlik – şähergurluşyk taslamasynyň gerimi, ýerine ýetirmek möhletleri we hili milli ykdysadyýetimiziň ösüşinde möhüm orun eýeleýän hususy bölegiň barha artýan mümkinçilikleriniň subutnamasydyr. Döwletimiziň yzygiderli goldawy hem-de milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hut özüniň yzygiderli üns bermegi, döwletimizde ýeňillikli karzlaşdyryş ulgamy, hukuk binýady, işewürlik üçin has amatly ýagdaýlaryň döredilmegi ýurdumyzda telekeçiligiň işjeň ösdürilmegine ýardam berýär.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan ýaşaýyş-durmuş we medeni maksatly desgalaryň ýüzlerçesinde işler alnyp barylýar, Diýarymyzyň dürli sebitlerinde hususy gurluşyk kärhanalary täze ýaşaýyş jaýlaryny, mekdepleri, çagalar baglaryny, sport toplumlaryny we beýlekileri ulanmaga berýärler. TSTB-niň agzalaryna obany ösdürmek, daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan we eksporta ugrukdyrylan pudaklaryň ösdürilmegine gönükdirilen maksatnamalaryň çäklerinde "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda birnäçe desgalaryň gurluşygy ynanyldy.
Ykdysadyýetiň döwlete dahylly bolmadyk böleginiň wekilleri ýurdumyzyň örän baý tebigy serişdelerini özleşdirmek boýunça önümçilikleriň döredilmeginde baý tejribe topladylar, gurluşyk senagatynda hem-de gurluşyk serişdeleriniň önümçiliginde daşary ýurt kompaniýalary bilen mynasyp bäsleşýärler. Ilatyň uly isleginden peýdalanýan harytlaryň önümçiligi, ulag, söwda we hyzmatlar, logistika ulgamlary türkmen telekeçileriniň işleriniň sanawynda esasy orny eýeleýär. Olar milli ykdysadyýetimiziň obasenagat toplumy, dokma we himiýa pudaklary ýaly möhüm ugurlarynda öz orunlaryny berkidýärler.
Ýurdumyzyň telekeçileriniň paýtagtymyzda ýaşaýyş toplumlarynyň nobatdaky tapgyrlaryny, kottej toplumlaryny, dolandyryş-işewürlik merkezlerini gurýandyklary hususy bölegiň ykdysady kuwwatynyň artýandygynyň, önümçilik mümkinçilikleriniň hem-de işgärleriniň hünär derejesiniň ýokarlanýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Şu gün döwlet Baştutanymyz söwda dükanlary bolan üç gatly edara merkezleriniň ýüzlerçesini öz içine alýan desgalar toplumynyň ýene birini kabul etdi. Täze binalar oňaýly ýerleşdirilişi bilen tapawutlanýar. Enjamlaşdyrmagyň halkara ölçeglerine laýyk gelýär. Işewürlik merkezleri hökmünde hereket etmeginden başga-da, şeýle edaralar toplumy şähergurluşygynda uly ähmiýetli binagärlik derejesine eýedir.
Ir bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň demirgazyk künjeginde peýda bolan işewürlik toplumynyň ýerleşýän ýerine egindeşleri bilen awtobusda ugrady. Ýolugra Aşgabadyň ajaýyp görnüşi açylýar. Fewral aýynyň ýagyşy şäher ýollaryny ýuwdy we howanyň sowuga ýakyn tämizligini döretdi. Köçeleriň ýakalaryndaky arçalaryň reňki açyldy. Munuň özi geljekki bol hasylyň buşlukçysyna öwrüldi.
Ýylyň ähli paslynda özboluşly keşbi bolan paýtagtymyzy synlap, döwlet Baştutanymyz bu ýerde amala aşyrylýan şähergurluşyk maksatnamasynyň esasy wezipesiniň adamlaryň ýaşaýyş we durmuş derejesini ýokarlandyrmakdan, olar üçin oňaýly zähmet we dynç alyş şertlerini üpjün etmekden ybaratdygyny belledi. Her bir täze taslama hut şu ugra, şol sanda ýurdumyzyň önümçilik we eksport mümkinçilikleriniň ýokarlanmagyna gönükdirilmelidir.
... Dabara geçirilýän ýere hökümet agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, Türkmenistanda işleýän daşary ýurtlaryň ilçileri, jemgyýetçilik guramalarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi, ýurdumyzyň telekeçiliginiň wekilleri hem-de köpsanly myhmanlar, şol sanda daşary ýurtly işewürler ýygnandylar.
Ýygnananlar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy ýokary ruhubelentlik bilen garşylaýarlar. Milli lybasly gyzlar Türkmenistanyň Prezidentine gül desselerini gowşurýarlar.
Döredijilik toparlary, estrada aýdymçylary baýramçylyk aýdymlaryny, tanslaryny ýerine ýetirýärler.
Milli Liderimiz ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda toý bagyny kesdi. Şeýlelik bilen Aşgabadyň täze işewürlik toplumy açyldy.
Bina edilen desgalaryň birmeňzeş nusgadaky taslamalary şol bir binagärlik görnüşde ýerine ýetirilipdir, bu bolsa doly täze keşbe giren şäheriň bu böleginiň aýratyn sazlaşygyny emele getirýär.
Paýtagtymyzyň demirgazygynda kemala gelen işewürlik toplumy telekeçilik durmuşynyň jemlenýän ýene bir merkezine, guramaçylykly lomaý we bölek söwda amallarynyň ýerine ýetirilýän künjegine öwrüler. Bu toplumyň açylmagy bilen, bu ýerde müňlerçe täze iş orunlary hem döredildi.
Döwlet Baştutanymyz “Altyn” söwda merkeziniň binalar toplumynda goýlan türkmen telekeçileriniň öndüren gurluşyk serişdelerini we senagat önümlerini gözden geçirmäge başlady.
Gurluşyk senagaty Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň möhüm pudaklarynyň biri bolup durýar. Döwlet Baştutanymyz ýokary hilli, döwrebap, uzakmöhletleýin hem-de ýokary talaplara, şol sanda ekologiýa we estetika ugurlaryna laýyk gelýän gurluşyk serişdeleriniň ulanylmagynyň möhümdigini yzygiderli belleýär. Hut şu wezipä laýyklykda, türkmen telekeçileri önümçilik desgalaryny döwrebaplaşdyrýarlar, oňa täze tehnologiýalary ornaşdyrýarlar we ýurdumyzyň gazylyp alynýan baýlyklaryny senagat taýdan gaýtadan işläp, bu ugra degişli önümleriň mukdaryny artdyrýarlar.
Hormatly Prezidentimiz bu ýerde şu günki dabara gatnaşýan daşary ýurtly ilçiler bilen gürrüňdeş boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylaryna ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly waka işjeň gatnaşýandyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz şu gün açylýan desgalaryň döwrebap enjamlaşdyrylyşynyň, olarda görkezilýän harytlaryň köpdürlüliginiň ýurdumyzyň telekeçileriniň hünär we tehnologiýa taýdan has-da kuwwatlanandygyny görkezýändigini belledi.
Ulanmaga berlen täze aýna önümçiligi kärhanasy ýurdumyzda daşary döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi berkitmek we eksport mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak boýunça maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň subutnamasydyr.
Öňde bize uly işler garaşýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Geljek hepdede Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň Owganystandaky çäginiň, şu ugur boýunça optiki süýümli aragatnaşyk ulgamynyň we Türkmenistan-Owganystan-Pakistan elektrik geçiriji ulgamyň gurluşyygyna badalga berler. Şeýle hem öz serişdeleriniň hasabyna milli gurluşykçylaryň tagallasy bilen, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegi netijesinde, Türkmenistanyň güýji bilen gurlan Serhetabat-Turgundy demir ýolunyň açylyş dabarasy bolar. Bu dabaralara gatnaşmak üçin ýurdumyza Hindistanyň, Owganystanyň we Pakistanyň Prezidentleri gelerler.
Birnäçe wagtdan soň üç sany iri halkara ýaryşlary bolan “Amul-Hazar 2018” halkara awtorallisine, welosiped we ylgaw ýaryşlaryna badalga berler. Döwlet Baştutanymyz daşary ýurtly diplomatlary ýurdumyzda guralýan giň möçberli çärelere gatnaşmaga çagyryp, ýakyn wagtda Türkmenabatda täze Halkara howa menziliniň ulanylmaga beriljekdigini aýtdy, dabara gatnaşyjylar we hormatly myhmanlar täze howa menzilinden Aşgabada uçarlar.
Daşary ýurtly diplomatlar öz gezeginde Türkmenistanyň okgunly ösüşine we bu ýerde ýaýbaňlandyrylýan özgertmeleriň gerimine haýran galýandyklaryny belläp, bu özgertmelere şaýat bolýandyklary, halkara derejesinde ykdysady hem-de ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi ugrunda zerur şertleriň döredilýändigi üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaýewe ýüzlenip, toplumlaýyn desgalaryň gurluşygy boýunça ägirt uly işleri alyp barýandyklary, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşine, şäherleriň we obalaryň döwrebap derejede özgerdilmegine, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna mynasyp goşant goşýandyklary üçin Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna minnetdarlyk bildirdi.
Döwletimiziň tutuş ýurdumyzyň ösüşi üçin ykdysadyýetiň hususy pudagyna aýratyn ähmiýet berýändigini we mundan beýläk-de işewür hem-de hojalyk başlangyçlarynyň höweslendiriljekdigini belläp, milli Liderimz ähli pudaklarda telekeçilik başlangyçlaryny işjeňleşdirmek üçin zerur mümkinçilikleri döretmek babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Birleşmäniň ýolbaşçysy ýurdumyzda telekeçilik ulgamynyň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn goldaw berýändigi üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdi. Kiçi we orta telekeçilik ýurdumyzda sazlaşykly ösdürilýär. Hususy kärhanalar daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi ýola goýmak, içerki sarp edijileri üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, daşarky bazarlara işjeň çykýarlar. Goňşy döwletlere dürli harytlary ugratmak bilen eksport ugurlaryny artdyrýarlar.
“Altyn” söwda merkeziniň işgäri bu ýerdäki harytlaryň görnüşleri barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyza görkezilýän önümleriň häsiýetli aýratynlyklary, onuň daşary ýurtlardan getirilýän önümlerden hil we baha babatda tapawudy hakynda gürrüň berdi.
Dükanyň tekjelerinde ýuwujy serişdeleriň, şampunlaryň, öl el süpürgiçleriň, durmuş himiýasyna degişli başga-da köpsanly harytlaryň köp görnüşleri goýlupdyr. Ýurdumyzda öndürilen önümler ekologiýa taýdan howpsuzlygy bilen tapawutlanýar. Öý hojalyk harytlarynyň ozal daşary ýurtlardan getirilýän görnüşleri häzirki döwürde özümizde öndürilip başlandy. Olar elýeterli bahadan bolmak bilen, ekologiýa taýdan arassalygy bilen hem alyjylaryň isleglerini kanagatlandyrýar.
Söwda merkeziniň içinde goýlan dürli harytlar soňky ýyllarda hususy telekeçiligiň önümçilik kuwwatlyklarynyň ýokarlanandygyny, telekeçilik düzümleriniň döwrebap tehnologiýalar arkaly senagat taýdan ýokary derejelere ýetendigini alamatlandyrýar. Munuň özi elektron önümçiligi, dürli gurallaryň, gündelik sarp edilýän harytlaryň önümçiliginde aýratyn ähmiýetlidir. Olaryň göze gelüwliligi, bezeg aýratynlyklary özüneçekijiligi bilen tapawutlanýar.
“Ak hünji” hususy kärhanasynyň öndüren bezeg panelleri we penopolestroldan ýasalan binagärlik bezeg serişdeleri görkezilýär. Olaryň kömegi bilen jaýlaryň içki we daşky bezeginiň özboluşlylygyny üpjün etmek bolýar.
“Kaskad” komaniýasy şäher köçeleri üçin dürli serişdeleri, ýaşaýyş jaýlaryna we edara binalaryna niýetlenip, agaçdan, metaldan, aýnadan ýasalan önümleri görkezýär.
Ýurdumyzyň gurluşyk serişdeleriniň üsti ýerli çig maldan taýýarlanan önümleriň täze görnüşleri bilen ýetirilýär. Sazlaşykly ösýän gurluşyk senagatyny sarp edijilerini ýurdumyzyň gipsokarton hem-de alçipan ýaly önümler bilen üpjün edilýär.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nobatdaky bina bardy. Bu ýerde “Döwlet gurluşyk” söwda merkeziniň edara binasyndan başga-da, seýilgähler we dynç alyş zolaklary üçin niýetlenen önümler, tebigy serişdeler, plastik önümleri, şol sanda gapylar, penjireler, dürli görnüşli turbalar we beýlekiler satylýan dükan ýerleşýär.
Merkeziň işgäri döwlet Baştutanymyza soňky ýyllarda binalaryň bezeg işlerinde ulanylýan mazaýkanyň nusgalary, görnuşleri hem-de olary taýýarlamagyň aýratynlyklary, şäheriň binagärlik keşbiniň bezeginde ulanylyş görnüşleri barada gürrüň berdi.
Şeýle hem bu ýerde dürli görnüşi örtük plitalary, ýerli serişdelerden öndürilen kafeller görkezilýär. Ýurdumyzyň sarp edijileriniň arasynda uly islegden peýdalanýan himiki usul bilen arassalaýyş serişdelerine aýratyn orun berlipdir.
Döwlet Baştutanymyz alyjylaryň isleglerini nazara alyp, bu önümleriň görnüşlerini artdyrmak we olary eksporta ugratmak boýunça degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Ala-ýaz” işewürlik we söwda merkezine bardy. Bu ýerde alyjylara mebel we haly önümleri hödürlenilýär. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkymyzyň durmuş-ýaşaýyş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen döwlet maksatnamasynyň üstünlikli amala aşyrylmagy netijesinde, Türkmenistanyň ilaty ýokary amatly ýaşaýyş jaýlary bilen yzygiderli üpjün edilýär. Şunuň bilen baglylykda, ýokary hilli döwrebap mebellere we hojalyk harytlaryna hem alyjylaryň islegi artýar.
Iň oňat dünýä tejribeleriniň ulanylmagy netijesinde, mebel we öý hojalyk harytlary önümçiligini işjeň ösdürmek maksady bilen hususy ulgama giň goldaw berilýär. Häzirki döwürde döwletimiz haryt öndürijilerimiziň halkara ösüşi bilen aýakdaş gitmegi üçin ähli şertleri döredýär. Bu ýerde görkezilýän önümler ýerli telekeçileriň öý hojalyk harytlaryna bolan islegleri doly kanagatlandyrmak ugrunda giň möçberli işleri alyp barýandygyny has aýdyňlygy bilen äşgär edýär.
Ýumşak mebelleri taýýarlamak boýunça iş alyp barýan “Abraýly önüm” kärhanasynyň önümleri hem özüne çekiji bolup durýar. Olaryň bezeg aýratynlyklary häzirkizaman bazarynyň talaplaryna laýyk ýerine ýetirilýär. Olar birsyhly däl, eýsem özboluşly aýratyn görnüşleri hem öndürýärler.
“Çigildem” nyşany bilen öndürilýän mebelleriň meşhurlygy barha ýokarlanýar. Şeýle hem bu ýerde durmuş tehnikasynyň, mebelleriň, ýorgan-düşekleriň, aşhana önümleriniň birnäçe görnüşleri görkezilýär. “Ala-ýaz” täze söwda merkezi kärhananyň öz dükanlaryny we söwda merkezlerini hem-de hyzmatlar ulgamyny giňeldýändigini alamatlandyrýar.
Ýurdumyzyň telekeçileri hojalyk harytlaryna bolan islegleriň doly kanagatlandyrylmagyna gönükdirilen giň möçberli işleri alyp barýarlar.
Önümleriň görkezilen nusgalary bilen tanşyp, döwlet Baştutanymyz olaryň hil aýratynlyklary we ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän görkezijileri bilen gyzyklandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa şeýle hem milli halyçylyk sungatynyň ajaýyp nusgalary görkezildi. Gözel nagyşlary bilen haýran galdyrýan, tebigy ýüňden we ýüpekden taýýarlanylýan el halylary we haly önümleri il içinde meşhur bolup, uly islegden peýdalanýar.
Döwlet Baştutanymyz halyçylykda ulanylýan tehnologiýalar we serişdeler, hususan-da, haly dokalýan sintetiki ýüplük, onuň önümçiligi bilen hem gyzyklandy. Ekologiýa taýdan arassa bu ýüplük ýurdumyzyň nebitgaz ulgamynda işlenip çykarylýan arassa polipropilenden hem-de akril ýüplüginden taýýarlanylýar. Şeýle hem bu ýerde “Abadan haly” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň hem-de “Nowruz haly” kärhanasynyň önümleri görkezildi.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň içerki bazarlarynda bolçulygy üpjün etmek üçin sazlaşykly işler alnyp barylýar. Halk hojalyk harytlarynyn öndürilişini, ýeňil we azyk senagatynyň önümçilik kuwwatyny artdyrmak bilen bir hatarda, hyzmatlar ulgamyny we söwdany ösdürmäge iri maýa goýumlary goýulýar. Häzirki zaman söwda enjamlary bilen enjamlaşdyrylan täze söwda merkezleri ilata we ýurdumyza barha köp gelýan daşary ýurtly myhmanlara ýokary hilli hyzmat edýärler.
Ýurdumyzyň işewürliginiň sazlaşykly ösüşi edara binalaryna bolan islegi ýokarlandyrýar. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi oňa seslenmek bilen, köpsanly edara ediş we täjirçilik binalaryny gysga wagtda gurdular. Olaryň birbada ulanmaga berilmegi telekeçileriň gazanýan üstünligidir.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary täze işewürlik we söwda merkezleriniň açylyşy bilen ýene bir gezek gutlap, bu ýerden Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşýän aýna kärhanasyna tarap ugrady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýaýbaňlandyrylan toplumlaýyn durmuş-ykdysady maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde tutuş ýurdumyzda gurluşygyň depgini barha ýokarlanýar. Bu bolsa ýokary hilli gurluşyk serişdelerine bolan islegleriň artmagyny şertlendirýär. Şeýlelikde, ýerli çig mallaryň hasabyna gurluşyk serişdeleriniň önümçiligine kuwwatly itergi berilýär.
Häzirki döwürde täzeçil usullara we dünýä ylmynyň hem-de tejribesiniň öňdebaryjy ýörelgelerine daýanýan milli ykdysadyýetimiz senagat taýdan ösüşiň täze ýoluna düşdi. Ýurdumyzda bäsdeşlige ukyply we halkara ülňülerine laýyk gelýän hem-de köp görnüşli önümleri öndürmäge niýetlenen ýokary tehnologiýaly döwrebap kärhanalar gurulýar.
Döwlet Baştutanymyzyň öňde goýýan wezipelerine laýyklykda, milli ykdysadyýetimiziň köpugurly pudaklaryny täzeçil usulda, baý tebigy serişdelerimizi netijeli peýdalanmak esasynda ösdürmek boýunça daşary ýurtlardan getirilýän harytaryň ornuny tutýan önümçilik ösdürilýär, sebitler senagat taýdan galkynýar, adamlaryň ýaşaýyş we durmuş şertleriniň ýokary derejesi ýola goýulýar.
Muňa Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň çägindäki Owadandepe senagat zolagynda kuwwatly gurluşyk toplumynyň kemala gelmegi hem aýdyň subutnamadyr. Bu künjekde metal we dürli armaturalaryň önümçiligi boýunça “Türkmendemirönümleri” döwlet kärhanasy, iri gaz-beton zawody, şeýle hem ýerli tebigy serişdelerden örtük materiallaryny taýýarlaýan “Türkmenmermer” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetinde mermer we granit daşlaryny işläp taýýarlaýan fabrik hereket edýär.
Ýerli çig mallaryň binýadynda aýna önümçiligi boýunça täze senagatyň uly geljegi açyldy. Bu ýerde deňi-taýy bolmadyk “Türkmen aýna önümleri” häzirki zaman kärhanasynyň gurluşygy hakyndaky çözgüdiň kabul edilmegi döwrüň möhüm talaby bolup durýar. Türkmenistanda ilkinji gezek ýola goýulýan aýna önümçiliginiň öňdebaryjy tehnologiýasy bu taslamanyň esasyny düzdi.
Senagat toplumynda bir-biri bilen baglanyşykly tehnologiki ulgam bolup, ol çäge kwarsynyň esasynda çig mal taýýarlamak boýunça bölümden, dürli ölçegdäki we dürli galyňlykdaky ýalpyldawuk aýnalaryň önümçiligi boýunça bölümden, şeýle hem aýnany ýakyp taplaýan bölümden we gaýtadan işleýän hem-de taýýar önümler bölümlerinden ybaratdyr.
2015-nji ýylda gurluşygyna badalga berlen bu taslama Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň buýurmasy esasynda Türkiýäniň “Tepe Türkmen Inşaat ve Ticaret Anonim Şirketi” kompaniýasy tarapyndan amala aşyryldy. Täze toplumyň eýeleýän meýdany 24 gektara barabar bolup, onda önümçilik bölümlerinden başga-da, edara ediş binasy, 48 maşgala niýetlenen iki sany ýaşaýyş jaýy, 400 orunlyk iki umumyýaşaýyş jaýy, çagalar we sport meýdançasy, şeýle hem toplumyň desgalarynyň sazlaşykly işini üpjün etmäge niýetlenen inženerçilik-tehniki düzüm bar.
Onuň çägi baýramçylyk äheňinde bezelipdir. Bu ýerde oturdylan ýazgylar, täze toplumyň möçberleri hem-de onuň enjamlaşdyrylyşy barada maglumat almaga mümkinçilik berýär.
Bu ýerde şanly waka mynasybetli ak öýler oturdyldy. Ol ýerde türkmen toýlaryna mahsus ýagdaý emele geldi. Teatrlaşdyrylan çykyşlarda halkymyzyň gadymy däpleriniň özboluşlylygy we nesilden-nesle geçijiligi, ýagşy dessurlar beýan edildi. Folklor toparlarynyň çykyşlarynda gadymy döwrüň kerwensaraýlarynyň, ýurdumyzyň çäginden geçýän Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky bazarlaryň keşpleri janlandyryldy.
Açylyş dabarasyna Mejlisiň Başlygy, hökümetiň agzalary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn düzümleriň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň wekilleri, Ahal welaýatynyň häkimi, daşary ýurtly işewürler hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Kärhananyň merkezi girelgesiniň ýanyna gelen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa milli lybasdaky gyzlar gül desselerini gowşurdylar.
Milli Liderimiz kärhananyň girelgesine tarap barýar. Bu ýere kärhananyň gurluşykçylary we hünärimenleri, köp sanly myhmanlar ýygnandylar.
Hormatly Prezidentimiz ýol ugruna daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri bilen söhbetdeş boldy. Olar bilen hyzmatdaşlykda aýna kärhanasyny gurmak boýunça iri möçberli taslama amala aşyryldy. Myhmanlaryň hatarynda, şeýle hem Türkiýäniň ylmy toparlarynyň wekili hem bar, ol Stambuldaky iri halkara ýokary okuw mekdebiniň – Fatih uniwersitetiniň we Türkiýe Respublikasynyň Palatalar we biržalar birleşiginiň ýanyndaky Ykdysadyýet we tehnologiýalar uniwersitetiniň Hormatly doktory milli Liderimiz bilen söhbetdeşlikde ýurtlarymyzyň arasynda olaryň ylmy-barlag we bilim merkezleriniň ylmy alyşmalara, şeýle hem bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagyna, şol sanda innowasiýa tehnologiýalary işläp taýýarlamak we olaryň binýadynda senagat önümçiliklerini döretmäge gyzyklanma bildirýändigini beýan etdi.
Hormatly Prezidentimiz häzirki wagtda ýurdumyzda innowasiýa häsiýetli ykdysadyýetiň kemala gelmegine, senagat toplumynyň ýokary tehnologiýaly önümçilige geçirilmegine, ylmyň we halkara hyzmatdaşlygynyň bu ugurlarda ösdürilmgine uly üns berilýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, Türkmenistany hem-de Türkiýäni köpasyrlyk dost-doganlyk gatnaşyklary baglanyşdyrýar, munuň özi bolsa häzirki taryhy döwürde köp ugurly döwletara hyzmatdaşlygynyň has-da pugtalandyrylmagy üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat edýär. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz bilim ulgamynda we önümçilik pudaklarynyň köp ugurlary boýunça türkmen-türk hyzmatdaşlygynyň netijeli häsiýetini nygtady.
Biz hemişe daşary ýurtly hyzmatdaşlarymyzyň islendik tekliplerini we başlangyçlaryny kabul edýär, ol başlangyçlar ynsanperwerlik we ykdysady gatnaşyklarynyň ösdürilmegine, halklarymyzyň abadançylygyna hem-de ýurdumyzyň ägirt uly mümkinçilikleriniň durmuşa geçirilmegine ýardam berýär diýip hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, tutuş Orta Aziýa sebitinde örän uly senagat desgalarynyň biri bolan täze «Türkmen aýna önümleri» kärhanasynyň gurlup ulanmaga berilmegi bilen gutlady.
Milli Liderimiz biz bu ýere gelmezden ozal paýtagtymyzda telekeçiler tarapyndan gurlan edara ediş we söwda maksatly binalar toplumyny dabaraly ýagdaýda açdyk we ulanmaga berdik diýip, sözüni dowam etdi. Olar 96 binadan – dükanlardan we telekeçileriň edara binalaryndan ybaratdyr. Bu ýerde köpçülikleýin sarp edilýän harytlaryň dürli görnüşleri alyjylara hödürlener.
Täze toplumyň Aşgabadyň ilaty üçin uly sowgatdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz munuň özi telekeçiligi ösdürmek boýunça döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň oňyn netije berýändiginiň ýene-de bir aýdyň mysalydygyny aýtdy.
Bu ýere ýygnananlary şanly waka bilen ýene bir ýola gutlap, döwlet Baştutanymyz Garaşsyz Watanymyzy dünýäniň senagat taýdan ösen döwletleriniň birine öwürmek barada öz öňümizde belent maksadyň goýlandygyny belledi. Şundan ugur alyp, ýurdumyzda beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek we eksport edilýän harytlaryň möçberlerini artdyrmak, täze iş orunlaryny döretmek boýunça giň gerimli işler amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň ýerasty we ýerüsti çig mallaryna baý döwletdigi, bu serişdeleri mähriban halkymyzyň bähbidine tygşytly we netijeli peýdalanmagyň, senagat pudagynyň esasy wezipesi bolup durýandygy bellenildi. Şoňa görä-de, ýurdumyzda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň öndüren iň täze we kämil tehnologik enjamlary omaşdyrylan döwrebap kärhanalar yzygiderli gurlup, zerur harytlaryň dürli gömüşleriniň önümçiligi ýola goýulýar. Netijede, bazarlar halkyň sarp edýän harytlary bilen doldurylýar hem-de goşmaça iş orunlary döredilýär.
Soňky döwürde ýurdumyzyň senagat pudagynyň ýokary depginler bilen ösýändigi we onuň hil taýdan täze derejä çykýandygy hem-de bu wezipäniň milli ykdysadyýetiň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrülýändigi barada aýdyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda iri önümçilikleriň ulanmaga berlendigini, beýleki köpsanly kärhanalaryň gurluşygynyň ýokary depginlerde alnyp barylýandygyny belledi.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň ilatynyň we halk hojalygynyň senagat harytlaryna bolan isleglerini kanagatlandyrmak üçin birnäçe iri maýa goýum taslamalar amala aşyrylýar. Şeýle taslamalaryň biri-de şu gün açylyp, ulanmaga berilýän «Türkmen aýna önümleri» kärhanasydyr diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Gökdepe etrabynyň Owadandepe obasynda iri senagat kärhanasynyň bina edilmegi senagat pudagyny yzygiderli ösdürmek, ýurdumyzda alnyp barylýan iri möçberli gurluşyklaryň ýokary hilli aýna önümlerine isleglerini üpjün etmek bilen şertlendirilendir. Bu taslamany «Tepe Türkmen» türk kompaniýasy amala aşyrdy.
Täze senagat toplumynda Germaniýanyň, Belgiýanyň, Italiýanyň, Awstriýanyň we Finlýandiýanyň tehnologiýa enjamlary ornaşdyryldy. Degişli hünärmenler taýýarlandy.
Bu ýerde dünýä standartlaryna laýyk gelýän ýüzi örtükli aýnanyň 1 million inedördül metrini, laminirlenen aýnanyň 100 müň, taplanan aýnanyň hem 300 müň, aýna paketleriniň bolsa, 400 müň inedördül metrini öndürmek göz öňünde tutulýar. Önümleriň hemmesi ýokary halkara ülňülerine doly laýyk gelýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Häzirki döwürde dürli ölçegli gaplaryň, hojalyk we lukmançylyk maksatly önümleriň 15 görnüşini çykarmak ýola goýuldy. Bu önümleriň köp bölegi daşary ýurtlara eksporta iberiler.
Täze kärhanada işlejek hünärmenleriň we olaryň maşgala agzalarynyň öndürijilikli zähmet çekmegi, abadan durmuşda ýaşamagy we dynç almagy üçin hem zerur şertler döredildi. Şu maksat bilen, bu ýerde 48 maşgala niýetlenen iki sany iki gatly ýaşaýyş jaýy, şeýle hem 400 orunlyk umumy ýaşaýyş jaýlary gurlup, ulanmaga berildi diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki döwrüň ösen talaplaryna doly laýyk gelýän bu kärhanada 833 adamy zähmet çeker, munuň bolsa ilatymyzyň hal-ýagdaýyny mundan beýläk-de gowulandyrmaga ýardam berer. Milli Liderimiz döwrüň iň kämil enjamlary bilen üpjün edilen täze kärhananyň Garaşsyz Watanymyzy senagat taýdan ösdürmäge, dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň birine öwürmäge uly goşant goşjakdygyna berk ynam bildirýändigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ulanmaga berilýän “Türkmen aýna önümleri” kärhanasynyň işe girizilmegi bilen ýygnananlary ýene-de bir gezek tüýs ýurekden gutlady hem-de olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, täze kärhananyň işgärlerine bolsa öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmekde uly üstünlikler arzuw etdi.
Soňra milli Liderimiz Türkiýe Respublikasynyň Palatalar we biržalar birleşiginiň başlygy jenap Rifat Hisarjyklyogluna söz berdi. Ol döwlet Baştutanymyza türk işewürleriniň adyndan çuňňur hormatyny beýan etdi. Şeýle hem myhman ýurdumyzda durmuşa geçirilýän hem-de ykdysady, durmuş ösüşine gönükdirilen giň möçberli düzümleýin taslamalaryň amala aşyrylmagy ugrunda zerur mümkinçilikleriň döredilýändigi hem-de bildirilýän ynam üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Milli Liderimiziň baştutanlygynda Türkmenistan senagatlaşdyrmak ugruna eýermek arkaly Ýewraziýa sebitinde senagat merkezine öwrüldi.
Şu gün dabaraly ýagdaýda açylýan we dürli görnüşli aýna önümleriniň önümçiligi boýunça täze kärhananyň gurluşygynyň tamamlanmagy ýurduň ýokary ykdysady ösüşiniň aýdyň netijesidir. Rifat Hisarjyklyogly kärhananyň döwrebap enjamlar bilen üpjün edilmeginiň netijesinde onuň dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümleri öndürmegini şertlendirýändigini nygtady.
Myhmanyň belleýşi ýaly, türk hyzmatdaşlary geljegi uly taslamalaryň durmuşa geçirilmegine işjeň gatnaşyp, Türkmenistanyň nurana geljegine ynam bildirýärler we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň berýän yzygiderli goldawyna daýanýarlar.
Türkiýeli hyzmatdaşlaryň Türkmenistanda senagat we eksport maksatly desgalaryň durmuşa geçirilmegine örän jogapkärli çemeleşjekdigini nygtap, Türkiýäniň Palatalar we biržalar birleşiginiň başlygy milli Liderimize Watanyň we mähriban halkyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde uly üstünlik arzuw etdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşyjylaryň el çarpyşmalary astynda “Türkmen aýna önümleri” kärhanasynyň toý bagyny kesýär we toplumyň önümçilik binalaryna geçýär.
Soňra döwlet Baştutanymyz alypbaryjynyň haýyşy esasynda düwmä basyp, aýna önümçiliginde iri desga bolan senagat toplumynyň önüm ulgamyna badalga berdi. Aýna önümleriniň we aýna gaplarynyň önümçilik tehnologiýasy hakyndaky wideofilmde önümçilik toplumynyň işi barada giňişleýin maglumat berilýär.
Bellenilişi ýaly, aýna önümçiligi häzirki zaman “float” tehnologiýasy esasynda bu ýerde termopolirlenen dury we reňkli aýnalar taplanan görnüşde öndürilýär. Täze usul aýnany ýylmamak üçin ozalky ulanylýan usulyň zerurlygyny aradan aýyrýar. Munuň özi aýna önümçiliginde hem-de onuň esasynda ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynda, şol sanda azyk senagatynda we lukmançylykda ulanylýan aýna gaplarynyň dürli görnüşlerini öndürmäge mümkinçilik döredýän artykmaçlykdyr.
Hünärmen milli Liderimize Finlýandiýanyň “Glastone” kysymly enjamynda aýnalaryň senagat taýdan gaýtadan işlenilişiniň häsiýetli aýratynlyklary barada gürrüň berdi. Bu pejiň önümçilik kuwwaty 300 müň inedördül metr taplanan aýna barabardyr. Onuň berkligi adaty aýnalardan 5 esse ýokarydyr. Bu aýnalar “howpsuz” bolup, olar gurluşyk pudagynda, awtomobil, durmuş tehnikalary we mebel önümçiliginde ulanylýar.
Döwlet Baştutanymyz Germaniýanyň “Buhler” we Awstriýanyň “Lisec” kompaniýalarynyň ýöriteleşdirilen enjamlarynyň kömegi arkaly taplanan aýnalaryň reňklenişine we laminirlenilişine syn edýär. Olarda birnäçe ses peseldiji we energiýa tygşytlaýjy dürli görnüşli aýnalar öndürilýär.
Ýurdumyz üçin täze aýna önümçiliginiň görnüşleri we çig mallaryň nusgalary bu ýerde ýaýbaňlandyrylan sergide görkezildi. Hünärmeniň belleýşi ýaly, önümçilik çig maly baýlaşdyrmak, reňklenen aýnalary, aýna gaplaryny taýýarlamak we aýnany senagat taýdan gaýtadan işlemek ýaly bölümlerden ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýnanyň görnüşine we ähmiýetine görä ýokary hilli serişdeleriň saýlanylyşyna, olaryň taýýarlamak ulgamlarynda ulanylyşyna ünsi çekdi. Hek, kwarsly çäge, dolomit, natriý sulfaty we ýurdumyzda bar bolan känlerden kärhana gelip gowuşýan beýleki serişdeler aýna önümçiliginde netijeli ulanylýar.
Bu ýerde “Zippe” kompaniýasynyň ýörite enjamlary oturdylyp, onuň kömegi bilen degişli garyndylar ulanylyp, aýnalara reňk berilýär. Ähli serişdeler ýörite elekden geçirilýär, guradylýar we gerek bolan serişde taýýar bolýança garylýar.
“HOPN Glass Industriýes AG” önümçilik peç enjamynyň işi, onuň aýratynlyklary barada milli Liderimize gürrüň berildi. Serişdeleriň fiziki we himiki düzümlerine laýyklykda aýnalaryň berkligi, daşky görnüşi we termodurnuklylygy ýaly görkezijileri emele gelýär. Olardan önümçilik serişdeleri alynýar.
1100 dereje gyzgynlygy bolan ýörite wanna erginler akdyrylýar. Olaryň agramy hem-de serişdäniň üstüniň gyradeňlenmegi bilen ergin serişdeler tekiz we göni görnüşe eýe bolýar.
Soňra aýna erginleri 3 millimetrden 12 millimetre çenli dürli galyňlyk alynmak üçin dartdyrylýar. Soňra ol ulgamdan aýrylyp, taplanýan bölüme geçýär. Bu ýerde Belgiýanyň “Cnud” kompaniýasynyň enjamy taplamak işini ýerine ýetirýär. “Float” tehnologiýasynda işiň şu tapgyry aýratyn möhüm hasaplanýar. Aýna taplanyp bolandan soň, önüm dessine sowadylýar. Şeýlelikde, ol gatadylýar we berkidilýär.
Şeýle hem Owadandepedäki täze kärhananyň tehnologiýa ulgamy dürli görnüşli aýnalaryň we azyk önümleri, derman serişdeleri üçin niýetlenen reňkli aýna gaplaryň önümçiligini özünde jemleýär. Italiýanyň “Bottero” kompaniýasynyň ýokary öndürijilikli enjamy içgiler üçin niýetlenen bankalary, çüýşeleri, şeýle hem sygymy 0,25 –den 3 litre çenli bolan lukmançylyk aýna gaplaryny öndürmäge mümkinçilik berýär.
Önümçilik ulgamynyň ähli düzümlerine awtomatik usulda gözegçilik amala aşyrylýar we ol halkara ölçeglerine laýyk derejede tehnologiýa taýdan dolandyrylýar. Serişdeleri taýýarlamakdan başlap, taýýar önümlere çenli ähli pursatlarda talap edilýän hil derejesiniň hem-de olaryň görkezijileriniň gözegçiligini ýola goýýan barlaghana ýokary tehnologiýaly enjamlar we gurallar bilen üpjün edilipdir.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, “Türkmen aýna önümleri” kärhanasynyň ulanylmaga berilmegi degişli önümleriň daşary ýurtlardan getirilýän möçberlerini has azaltmaga we geljekde daşary ýurtly sarp edijiler üçin aýna önümleriniň dürli görnüşleriniň eksportuny ýola goýmaga mümkinçilik berer. Kuwwatly aýna önümçiliginiň ýola goýulmagy bu ulgamyň önümleriniň bazarlarynyň geljekde has-da artmagyny üpjün eder.
Täze senagat desgasy ýurdumyzyň aýna önümçiliginde täze önümçilik bolmak bilen, onda önümçilik ulgamlarynyň anyklygyny, döwrebap ugurlaryny nazara almak bilen, milli hünärmenler daşary ýurtlarda degişli okuw we taýýarlyk işlerini geçdiler. Bu toplumda jemi müňe golaý täze iş orny döredildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary tehnologiýaly önümçilik bilen tanyşlygy tamamlap, Hormatly myhmanlaryň kitabyna ýadygärlik ýazgy ýazdy hem-de kärhananyň işgärlerine täze awtomobilleriň açarlaryny gowşuryp, açylyş dabarasyna gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşdy we bu ýerden ugrady.


text:
3 Haziran 2016 Cuma
Ankarada Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 Ýyllygyna Bagyşlanyp Ylmy-Amaly Maslahat Geçirildi
Ankara şäheriniň Hajattepe uniwersitetiniň Mehmet Akif Ersoý adyndaky maslahatlar zalynda Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna we “Mirasa Sarpa Goýmak we Watany Özgertmek Ýylyna” bagyşlanyp Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky İlçihanasy tarapyndan ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Maslahata İlçihananyň ýolbaşçylary, Türki Halklaryň Medeniýetiniň Halkara Dolanşygy TÜRKSOÝ-yň baş sekretary, halk deputatlary Türkmenistandan we Türkiýeden alymlar, Türkmenistan-Türkiýe Dostluk Jemgyýetiniň ýolbaşçylary, Türkiýede okaýan türkmen talyplary, Türkiýäniň döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleri gatnaşdylar.
Ylmy-amaly maslahaty açan Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Adatdan daşary ilçisi İşanguly Amanlyýew, ilkinji nobatda şeýle möhüm we ähmiýetli çäräniň geçirilmegine goldaw berenlere, gatnaşyjylara sagbolsun aýtdy. İ. Amanlyýew Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen soňky ýyllarda ýurduň täze üstünliklere, täze sepgitlere ýetendigini, durmuşa geçirilýän döwlet taslamalarynyň netijesinde onuň hasam öňe gitjekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllarynda eden ösüşleri, durmuşa geçiren özgertmeleri, halkyň ýaşaýyş-durmuşynyň ýeten sepgidi, dünýä arenasynda eýeleýän pozisiýasy we gazanan abraýy barada giňişleýin maglumat beren İlçi İ.Amanliýew, hususanda doganlyk Türkiýe döwleti bilen edilýän gatnaşyklaryň ähli ugurlarda kanagatlanarlydygyny aýtdy.
TÜRKSOÝ-yň baş sekretary Düsen Kaseinow bolsa, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Türkiýe Respublikasyndaky İlçihanasynyň TÜRKSOÝ-yň geçirýän çärelerine işjeň gatnaşýandygyny, özlerine berilýän goldaw üçin Prezident Berdimuhamedowa aýratyn sagbolsun aýtmak isleýändigini nygtady.
Halk deputaty Mehmet Günal bolsa doganlyk Türkmenistanyň şeýle buýsançly gününde özleriniň hem buýsançlydygyny, Türkiýäniň ähli platformalarda doganlyk Türkmenistan bilen arkalaşykly işlemäge dowam etjekdigini, özara gatnaşyklarda ýetilen sepgidiň kanagatlanarly bolandygyna garamazdan onuň täze sepgitlere ýetirilmegi üçin arman-ýadaman işlejekdiklerini aýtdy.
Türkmenistan-Türkiýe Dostluk Jemgyýetiniň baýry başlygy Selahattin Baýsal bolsa Pyragynyň arzuwyny eden Türkmen döwletiniň garaşsyzlygynyň 25-nji ýylynda şeýle dabaraly pursatda özüni bagtly saýýandygyny nygtap: “Ata watan Türkmenistan döwletleriň taryhynda uzak bolmadyk taryhy döwürde iňňän uly üstünlikler gazandy. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan bäri durmuşa geçirilýän durnukly we parasatly syýasatlaryň netijesinde ýetilen sepgit seýrek gabat gelýän başarjaňlygyň nusgasydyr. Biz iki doganlyk ýurduň, şol sanda dünýä ýurtlary bilen edýän gatnaşyklarynyň gülläp ösmegini arzuw edýäris” diýdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara Gatnaşyklar İnstitutynyň rektorynyň orunbasary Jumamyrat Gurbangeldiýew bolsa Ankara şäherinde guralan ylmy-amaly maslahatyň çuň many aňladýandygyny, özara gatnaşyklaryň sepgidi taýdan-da möhüm görkezijidigini aýtdy.
J.Gurbangeldiýew maslahatda eden çykyşynda Türkmenistan bilen Türkiýäniň özara gatnaşyklarynyň taryhy hronologiýasy barada maglumat berdi.
Maslahatyň dowamynda Türkmenistan-Türkiýe Dostluk Jemgyýetiniň başlygy Hüseýin Ýüjel, Professor doktor Abdurrahman Güzel, TOBB Ykdysadyýet we Tehnologiýa uniwerstitetiniň dosenti, doktor Tugrul Weliýew, Ankara uniwersitetiniň dosenti, doktor Berdi Saryýew dokladlary bilen çykyş etdiler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
15.12.2016. Şu gün ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Işewürlik merkezinde Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň wekilleriniň gatnaşmagynda maslahat geçirildi. Onda Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde boljak saýlawlaryna dalaşgärleri hödürlemek meselesine garamagyň barşynda “Rysgal” Paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy Bekmyrat Sähetmyradowiç Atalyýew Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär görkezmek baradaky teklip ara alnyp maslahatlaşyldy. Ara alyp maslahatlaşmagyň netijeleri boýunça Bekmyrat Sähetmyradowiç Atalyýew Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärlige hödürlenildi.
Bu maslahat möhüm jemgyýetçilik-syýasy möwsümiň çäklerinde guralýan ähli çäreler ýaly açyklyk we aýanlyk şertlerinde geçdi. Munuň özi ýurdumyzyň raýatlarynyň kanunçylyk taýdan berkidilen özüniň konstitusion hukuklaryny erkin we doly derejede durmuşa geçirmäge bolan mümkinçiliklerini ýene bir ýola äşgär etdi.
Bu ýerde çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, B.Atalyýew Mejlisiň deputaty hem-de örän jogapkärli we tejribeli ýolbaşçy bolup durýar. Salyhatly we işeňňir adam göreldeli maşgalabaşy, sagdyn durmuş ýörelgelerine ygrarly bolmak bilen işgärler toparynyň uly abraýyna mynasyp boldy. Onuň bitiren hyzmatlaryny, guramaçylyk ukybyny, ýolbaşçy wezipedäki iş tejribesini belläp, maslahata gatnaşyjylar ony Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine dalaşgärlige hödürlemek hakyndaky çözgüdi biragyzdan goldadylar.
Öz gezeginde B.Atalyýew bu ýere ýygnananlara bildirilen ynam üçin sagbolsun aýdyp, dalaşgärligiň ýokary jogapkärçiligine düşünýändigini we bildirilen ynamy abraý bilen ödemek ugrunda ähli tagallasyny gaýgyrmajakdygyny nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň telekeçileri okgunly ösüşe mynasyp goşant goşýarlar. Soňky ýyllarda olaryň ykdysadyýetde eýeleýän orny pugtalandy we durmuşa geçirýän giň möçberli taslamalarynyň sany has-da artdy. Munuň özi hususy telekeçilige döwlet tarapyndan yzygiderli goldaw berilmegi we höweslendirilmegi netijesinde işjeň häsiýete eýe boldy.
Telekeçileriň hususy kärhanalary öňdebaryjy tejribeleri önümçilige ornaşdyrmak bilen, ykdysady taýdan has bähbitli önümçilik çözgütlerini we tehnologiýalaryny kabul edýärler. Olar daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan harytlary yzygiderli öndürmek bilen bir hatarda, ýurdumyzyň eksport kuwwatlyklaryny artdyrmak maksady bilen, iň kämil tehnologiýalary we enjamlary netijeli ulanyp, ykdysadyýetiň köpugurly esasda ösdürilmegine ýardam berýärler.
Döredilen şertlerden netijeli peýdalanmak bilen, ýurdumyzyň telekeçileri öz önümleriniň bäsdeşlige ukyplydygyny, hojalygy dolandyrmagyň iň netijeli usullary bolan hususy telekeçiligiň ähmiýetlidigini dünýä tejribesiniň ykrar edýändigini iş ýüzünde tassyklaýarlar.
Ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň möhüm bölegini emele getirmek bilen, ýurdumyzyň telekeçileri Türkmenistany demokratik we durmuş-ykdysady özgertmeleriň ýoly bilen öňe ilerletmek üçin ägirt uly we netijeli kuwwatlyklary bir ýere jemleýärler.
Hususy telekeçiligiň ýurdumyzda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady ösüşe işjeň goşulmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Täze taryhy eýýamda telekeçilik bazar ykydysadyýetiniň esasy serişdesi, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmagyň möhüm şerti bolmak bilen, Garaşsyz Türkmenistanyň dünýäniň ykdysady giňişligine üstünlikli goşulyşmagyny şertlendirýär. Häzirki döwürde ýurdumyzyň telekeçilik ulgamynda 150 müň töweregi adamyň zähmet çekýändigini bellemeli. Ýurdumyzyň telekeçileri giň möçberli şähergurluşyk, şeýle hem obalaryň, şäherçeleriň we şäherleriň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine işjeň gatnaşýarlar.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi özünde kiçi we orta telekeçiligiň 14,5 müňden gowrak wekillerini jemlemek bilen, olaryň giň möçberli özgertmeler maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine has işjeň gatnaşmaklaryny üpjün edýär. Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň deputatlary milli parlamente hödürlendi.
Ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň rejelenen görnüşiniň 17-nji maddasynda “Türkmenistanda syýasy köpdürlülik we köp partiýalylyk ykrar edilýär. Döwlet raýat jemgyýetiniň ösmegi üçin zerur şertleri üpjün edýär. Jemgyýetçilik birleşikleri kanunyň öňünde deňdirler” hem-de 45-nji maddasynda “Türkmenistanyň raýatlarynyň jemgyýetiň we döwletiň işlerini dolandyrmaga gös-göni, şeýle-de erkin saýlanan wekilleriniň üsti bilen gatnaşmaga hukugy bardyr” diýlip bellenilýär. Şeýlelikde, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy tarapyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär görkezmek ýurdumyzda kanunylygyň, demokratiýanyň, islegiňi erkin beýan etmek ýörelgeleriniň dabaralanýandygynyň subutnamasydyr.
Ses bermek çäresi geçirilenden soň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň wekilleriniň maslahatynda degişli Karar kabul edildi. Ol Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topara ugradyldy.
«tdh.gov.tm»
Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär hödürlenildi
15.12.2016. Şu gün ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Işewürlik merkezinde Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň wekilleriniň gatnaşmagynda maslahat geçirildi. Onda Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde boljak saýlawlaryna dalaşgärleri hödürlemek meselesine garamagyň barşynda “Rysgal” Paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy Bekmyrat Sähetmyradowiç Atalyýew Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär görkezmek baradaky teklip ara alnyp maslahatlaşyldy. Ara alyp maslahatlaşmagyň netijeleri boýunça Bekmyrat Sähetmyradowiç Atalyýew Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärlige hödürlenildi.


text:
Gazagystan
Gazagystan - Merkezi Aziýada ýerleşýän döwlet. Onuň umumy meýdany 2.717.300 inedördül kilometre barabardyr. Döwlet dili – gazak dili. Prezidenti – Nursultan Nazarbaýew. Hökümet başlygy – Karim Masimow. Ilaty – 16 milliondan gowrak adam. Paýtagty – Astana.
Gazagystan tutýan meýdany boýunça dünýäde dokuzynjy orunda durýar. Gazagystan Türkmenistan, Russiýa Federasiýasy, Özbegistan, Gyrgyzystan we Hytaý Halk Respublikasy bilen araçäkleşýär. Şeýle hem ýurduň günorta-günbataryny Hazar deňzi, günortasyny bolsa Aral köli ýuwýar. Iri şäherleri: Astana, Almaty, Garaganda, Çimkent, Semeý, Akmolla, Aktau we ş.m.
1991-nji ýylda garaşsyzlygyny gazanan Gazagystanda nebitiň, demriň, altynyň, gurşunyň we uranyň baý gorlary bar. Gazagystan tebigy baýlyklary we geografiki ýerleşişi babatda uly ähmiýete eýe ýurt. Gazagystan ykdysady taýdan çalt depginler bilen ösýär. Häzir Gazagystanda orta hasap bilen 3 müňe golaý daşary ýurt kompaniýasy iş alyp barýar. Häzirki döwre çenli ýurtda özleşdirilen daşary ýurt maýa goýumlarynyň umumy bahasy 8 milliard dollara barabar boldy. Bu görkeziji garaşsyzlygyny gazananyna bary-ýogy 18 ýyl dolan ýaş döwlet üçin uly üstünlik hasaplanýar.
Gazagystanda işleýän ABŞ-nyň we Beýik Britaniýanyň kompaniýalary nebitgaz we dag magdany senagatynda işleýär. Türk kompaniýalary bolsa söwda, telekomunikasiýa, myhmanhana dolandyryjylygy, dokma we hyzmat sektorynda iş alyp barýarlar. Türk gurluşyk kompaniýalary Gazagystanda alyp barýan gurluşyk taslamalarynyň umumy bahasy 2 milliard dollardan geçýär.
Döwlet dili: Ýurduň konstitusiýasyna laýyklykda, ýurduň döwlet dili gazak dilidir. Ýurtda rus dili hem giňden ulanylýar. Ýurduň ilatynyň agramly bölegi şäherde ýaşaýar. Şäherleri we olaryň ilatynyň sany: Almaty (Gazagystanyň öňki paýtagty, 1,3 million ilaty bar.) Garaganda (600 müň), Çimkent (400 müň), Pawlodar (350 müň), Yst-Kamenogorsk (350 müň), Semipalatinsk (330 müň), Taraz (Jambul, 310 müň) we beýlekiler.
Döwlet gurluşy[üýtget | edit source]
Gazagystan – prezident respublikasydyr. Häzirki konstitusiýa 1995-nji ýylyň 30-njy awgustynda kabul edildi we 1998-nji ýylda oňa birnäçe üýtgetmeler girizildi. Döwlet baştutany – prezident. Ol ýurduň içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlaryny kesgitleýär, ýurduň hökümetiniň ähli organlarynyň işine gözegçilik edýär. Mundan başga-da, ýurduň prezidentiniň köp ygtyýarlyklary bar. Ýurduň ýokary kanun çykaryjy organy – parlament. Ol iki palatadan: Senat we Mejlisden durýar. Senatyň ygtyýarlyk möhleti 6 ýyl. Onuň düzüminiň ýarysy her 3 ýyldan täzeden saýlanýar. Senatyň düzüminde 47 deputat bar. Olaryň 7-si prezident tarapyndan saýlanýar. Mejlisiň düzüminde bolsa 77 deputat bar. Olar ählihalk saýlawlary esasynda 5 ýyllyk möhlete saýlanylýar. Gazagystanyň parlamenti konstitusiýa üýtgetmeler girizýär (prezidentiň teklibi boýunça), döwlet büjetini, hökümetiň hasabatyny we maksatnamasyny tassyklaýar, kanun kabul edýär, halkara ylalaşyklaryny tassyklaýar. Ýurduň ýerine ýetiriji häkimiýeti – premýer-ministriň ýolbaşçylygyndaky hökümet alyp barýar.
Daşary syýasaty[üýtget | edit source]
Gazagystan Birleşen Milletler Guramasynyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň, Ýewropa Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň, NATO-nyň „Parahatçylyk üçin hyzmatdaşlyk“ maksatnamasynyň, Bütindünýä Söwda Guramasynyň agzasydyr. Şeýle hem Gazagystan Nebiti eksportirleýän ýurtlaryň guramasyna (OPEK) synçy hökmünde gatnaşýar.
Ykdysadyýeti[üýtget | edit source]
Gazagystanyň ykdysadyýeti çalt depginlerde ösýär. Ýurduň halk hojalygynda dag magdany senagaty öňdäki orunda durýar. Oba hojalygynyň ösdürilmegine hem uly ähmiýet berilýär. Gazagystan ykdysady taýdan bäş bölege bölünýär. Ýurduň demirgazyk böleginde däne hojalygy, daş kömri we demir magdanlarynyň çykarylmagy, maşyngurluşyk, nebit önümleriniň önümçiligi we energetika pudagy has ösen. Gündogar böleginde reňkli metallurgiýa, energetika, maşyngurluşyk we tokaý hojalygynda ösüş gazanyldy. Gazagystanyň günbatary iri nebitgaz çykarylýan sebit hasaplanýar. Ýurduň merkezi bölegindäki halk hojalygynyň esasy pudaklary – gara we reňkli metallurgiýa, maşyngurluşyk we maldarçylyk. Gazagystanyň günortasynda pagta, şaly, bugdaý, dürli bakja we gök önümler, miweli agaçlar, üzüm ýetişdirilýär. Günorta böleginde ýeňil we azyk senagaty hem-de balyk hojalygy ösendir.


text:
Hormatly Prezidentimiziň ýolbaş çylygynda bagtýyar zamanamyzda türkmen gelin-gyzlaryna, zenanlara goýulýan sarpa has-da belent derejelere göterilýär. Ýurdumyzda alnyp barylýan işlerde hem gelin-gyzlaryň, zenanlaryň mertebesiniň yokarydygyny görmek bolýar.
15-nji noýabrda Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň mejlisler jayynda, Türkmenistanyn Mejlisiniň we Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň bilelikde guramagynda, Türkmenistanyň kanunçylyk namalary we halkara hukuk resminamalary boýunça «Türkmenistanda zenanlaryň hukuklary» atly okuw maslahaty geçirildi. Okuw maslahatynyň çäklerinde guralan, türkmen halkynyň däp-dessurlaryny alamatlandyrýan suratlar, gelin-gyzlarymyzyň on barmagynyň hünäri bolan haly we haly önümleri, gyz-gelinlerimizi bezeýän şaý-sepler bilen bezelen sergi hem maslahata gatnaşanlaryň ünsüni özüne çekdi.
Biz özleri hakdaky aladany her ädimde duýup ýaşaýan ýurdumyzyň zenanlarynyň käbirleriniň ýürek buýsanjyny okyjylary myza ýetirmegi makul bildik.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Önümçiligiň dürli ugurlarynda plastmassa giňden peýdalanylýar. Ýeterlik mukdarda gaýtadan işlenmeýän bu önümler ulanyşdan galansoň, köplenç tebigata taşlanýar. Bu ýagdaý esasan hem, uly deňizlerde we ummanlarda ýaşaýan jandarlara zyýan ýetirýär. Plastmassa çüýşeler, balykçylaryň torlary we beýleki birnäçe zyňyndylar suw akymy arkaly Ýuwaş ummanynyň demirgazygyndaky belli bir ýere toplanýar. Ýuwaş ummanynyň uly zibil tegmili (“Great Pacific Garbage Patch”, GPGP) diýlip atlandyrylan bu ýeri arassalamak maksady bilen taslama işlenip taýýarlandy. ABŞ-nyň Kaliforniya ştaty bilen Gawai adasynyň aralygyndaky bu meýdanda 1,8 trillion plastmassa böleginiň bardygy çaklanylýar. Zyňyndylaryň bu ýere üýşýändigi ilkinji gezek 1997-nji ýylda anyklanypdyr. Täze işlenip taýýarlanan äpet maşyn arkaly öňümizdäki 5 ýylyň dowamynda 79 müň tonna zibiliň toplanmagy maksat edinilýär. Bu taslamany “Ocean Cleanup” atly söwda maksatly bolmadyk firma işläp taýýarlady. Boýan Slat atly heniz 18 ýaşly talybyň pikiri bilen döredilen bu maşynyň diňe mikro ölçegdäki plastmassalary toplap bilmejekdigi aýdylýar. Hünärmenler maşynyň deňiz jandarlaryna zyýan ýetirmejekdigini mälim edýär.
Home Ylym we Tehnologiýa Ummanlar arassalanar


text:
Aşgabatda Aziýa oýunlarynyň bir aý öňüsyrasynda täze awtobuslaryň we taksileriň ýüzlerçesi ulanylyşa berildi. Resmi maglumata görä, Türkmenistanyň Günoarta Koreýadan satyn alan 640 awtobusyndan 200 sanysy ulanylyp başlanypdyr, şeýle-de Ýaponiýadan satyn alnan ýeňil ulaglardan 100 taksi gatnap başlapdyr. Täze ulaglaryň şähriň ýaşaýjylary hem-de sentýabrda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň myhmanlary üçin niýetlenýändigi aýdylýar.
Täze ulaglaryň gatnap başlamagy Aşgabadyň jemgyýetçilik transportunyň gatnawyna we hiline nähili täsir ýetirdi?
Azatlyk Radiosy bu sowal bilen aşgabatly synçy ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe ýüzlendi.


text:
17 Ağustos 2015 Pazartesi
Türkmenistanda Sudan Respublikasynyň Ilçisi Işe Başlady
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdyýewa Sudan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Mohamed Elias Mohamed Elhajdan ynanç hatyny kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan myhmany jogapkärli diplomatik wezipä bellenmegi bilen gutlady we dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak, iki ýurduň arasynda özara peýdaly hyzmatdaşlygy ýola goýmak işinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Hoşniýetli sözler üçin hoşallyk bildirip we Türkmenistanda öz ýurdunyň ilkinji diplomatik wekili bolmagyň özi üçin uly hormatdygyny aýdyp, ilçi döwlet Baştutanymyza, tutuş türkmen halkyna Sudan Respublikasynyň ýolbaşçy düzüminiň iberen mähirli sözlerini ýetirdi.
Duşuşygyň barşynda diplomat Türkmenistanyň häzirki döwürdäki döwlet ösüşiniň esasy möhüm ugurlary, şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy hem-de ýolbaşçylygy bilen ýaýbaňlandyrylan, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň mundan beýläk-de berkemegini we halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlanmagyny baş maksat edinýän iri möçberli durmuş-ykdysady taslamalaryň durmuşa geçirilişi bilen tanyşdyryldy. Döwletiň okgunly ösüşini şertlendirýän we onuň halkara gatnaşyklaryň ulgamyna üstünlikli goşulmagyny üpjün edýän ylym we bilim ulgamlaryndaky özgertmelere aýratyn üns berildi.
Sudan Respublikasynyň Doly ygtyýarly ilçisine milli parlamentimiziň düzümi we onuň işiniň ugurlary barada maglumat berildi.
Biziň ýurdumyzda durmuşa geçirilýän ägirt uly özgertmelere gyzyklanma bildirip, diplomat Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän parahatçylyk we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasaty netijesinde türkmen döwletiniň ýokary halkara abraýyna eýedigini belledi.
Döwletara gatnaşyklarynyň geljegi hakynda gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalaryň barşynda özara peýdaly hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin giň mümkinçilikleriň bardygy bellenildi. Söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlardaky hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezildi.
Şeýle hem parlamentara gatnaşyklary ýola goýmak babatda teklipler aýdyldy.
Duşuşygyň ahyrynda jenap jenap Mohammed Elias Mohamed Elhaj Türkmenistan bilen Sudan Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň iki ýurduň halklarynyň bähbidine laýyklykda üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
***
Şeýle hem şu gün Sudan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginde kabul edildi. Ol ýerde Türkmenistan bilen Sudan Respublikasynyň arasynda diplomatik gatnaşyklary ýola goýmak baradaky Teswirnama gol çekildi.
Nebitgaz pudagyndaky gatnaşyklaryň ugruny giňeltmek meseleleri jenap Mohammed Elias Mohamed Elhajyň Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginde hem-de “Türkmengaz” döwlet konserninde meýilleşdirilen duşuşyklaryň barşynda ara alnyp maslahatlaşylar.
Medeni maksatnamanyň çäklerinde Sudan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi paýtagtymyzdaky iri muzeýleriň gymmatlyklary we Aşgabat şäheriniň gözel ýerleri bilen tanşar.
http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=3600http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=3600
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
26 Kasım 2015 Perşembe
Türkmenistanda Germaniýanyň Ykdysadyýet Güni
Paýtagtymyzyň “Mizan” täjirçilik merkezinde işewürler maslahaty — Türkmenistanda Germaniýanyň ykdysadyýetiniň güni geçirildi. Aşgabatda 5-nji gezek geçirilýän çäräni ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy hem-de Germaniýanyň ykdysadyýetiniň Merkezi Aziýadaky wekilhanasy guraldy. Duşuşyga iki döwletiň ministrlikleriniň, pudak hem-de bank edaralarynyň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, iri nemes kompaniýalarynyň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri gatnaşdylar.
Forumyň esasy meselesi açylýan mümkinçilikler babatda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň täze gurallaryny işläp taýýarlamakdan hem-de iki dostlukly ýurduň işewür toparlarynyň arasynda gatnaşyklary işjeňleşdirmekden ybarat boldy.
Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň wekili duşuşygy açyp, dürli derejelerde özara bähbitli birnäçe üstünlikli gatnaşyklara eýe bolan däp bolan türkmen-german hyzmatdaşlygynyň netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen nygtady. Nobatdaky forum ähli ugurlar boýunça biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga ýardam eder.
Öz gezeginde GFR-niň Ykdysadyýet we tehnologiýalar federal ministrliginiň wekili jenap Frank Waýzig hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ösüşlere beslenen syýasatynyň dünýäniň işewür toparlary, şol sanda nemes işewür toparlary tarapyndan Türkmen döwletine bolan barha artýan gyzyklanmany höweslendirendigini nygtady.
Jenap Frank Waýzig türkmen paýtagtynda her ýylda geçirilýän forumyň täze gatnaşyklaryň ýola goýulmagy hem-de netijeli aragatnaşyklaryň pugtalandyrylmagy üçin ygtybarly meýdançada bolup hyzmat edýändigini aýtdy. Myhman deňhukuklylyk hem-de özara bähbitlilik ýörelgeleri esasynda ýola goýulýan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy GFR-niň has-da ösdürmäge gyzyklanma bildirýändigini beýan edip, esasy nemes kompaniýalarynyň geljegi uly türkmen bazarynda bolmaklaryny giňeltmäge çalyşýandyklaryny aýtdy. Munuň özi Türkmen döwletiniň iri ykdysady we serişde kuwwaty hem-de ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan ösüşlere beslenen uly özgertmeler bilen şertlendirilendir.
Wekiliýetiň uly düzümi hem GFR-niň kompaniýalarynyň hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge taýýardygynyň aýdyň subutnamasydyr. Onuň düzümine Ykdysadyýet we tehnologiýalar federal ministrliginiň, halkara hyzmatdaşlyk boýunça German jemgyýetiniň, Söwda we maýa goýumlar boýunça German jemgyýetiniň, Germaniýanyň oba hojalygynda taslamalary dolandyrmak jemgyýetiniň, Germaniýanyň akademiki alyş-çalyşlar gullugynyň, «Deutsche Bank AG», «Commerzbank AG», «International Trade Consult GmbH», «Anna Niederländer Handelsvertretung», «Cifal Groupe Deutschland GmbH», «Investment &Trading Services AG», «Hans Lingl Anlagenbau und Verfahrenstechnik GmbH& Co.KG», «Bray Armaturen Antriebe», «Edison Technologies KG», «Heidelberg Cement AG», «Krah GmbH», «Grespania SA, «Lebo GmbH», «Draeger AG&Co.KG», «Fresenius Medical Care», «Procter&Gamble» kompaniýalarynyň wekilleri we köpsanly beýlekiler girdi.
Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň çykyş eden wekilleri ileri tutulýan milli hem-de durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy wezipelerine laýyk gelýän giň halkara hyzmatdaşlygynyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasy ýörelgesiniň baş we üýtgewsiz ugry bolup durýandygyny bellediler. Şu babatda hem Germaniýa Federatiw Respublikasy strategiki hyzmatdaşlykdyr. Türkmen döwleti bu ýurt bilen ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, köptaraplaýyn esasda hem, şol sanda Ýewropa Bileleşigi ýurtlary bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklaryň çäklerinde däp bolan hyzmatdaşlygy giňeltmäge taýýardyr.
Foruma gatnaşyjylar ikitaraplaýyn işewür gatnaşyklar barada aýdyp, soňky ýyllarda dünýädäki maliýe-ykdysady çökgünligine garamazdan, iki ýurduň arasynda söwda dolanyşygynyň durnuklylygynyň göze ilýändigini kanagatlanma bilen nygtadylar. Häzir türkmen ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda bilelikdäki maýa goýum taslamalarynyň 160-dan gowragynyň ýerine ýetirilmegi hem-de durmuşa geçirmegiň tapgyrynda durandygy üstünlikli ösdürilýän türkmen-german aragatnaşyklaryna şaýatlyk edýär. Mundan başga-da, ýurdumyzyň çäklerinde nemes maýasynyň gatnaşmagynda hojalyk edaralarynyň 60-dan gowragynyň bölümleri hem-de wekilhanalary işleýär.
Germaniýanyň işewür toparlarynyň wekillerine Türkmenistan hakynda wideofilm görkezildi. Onda döwlet Baştutanymyzyň alyp barýan “açyk gapylar” syýasaty bilen baglylykda, dünýäniň, şol sanda Germaniýa Federatiw Respublikasynyň öňdebaryjy kompaniýalary we önüm öndürijileri bilen işewür hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegi göz öňünde tutýan türkmen ykdysadyýetini ösdürmegiň strategiki meýilnamalary hem-de bu ugurda ýetilen sepgitler beýan edildi.
Duşuşyga gatnaşyjylaryň çykyşlarynda iki dostlukly döwletiň ykdysadyýetleriniň şu günki ýagdaýyna hem-de olary ösdürmegiň geljegine syn berildi.
Türkmen hünärmenleri öz çykyşlarynda makroykdysady ýagdaýy jikme-jik häsiýetlendirdiler. Ýurdumyz soňky ýyllarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça amala aşyrylýan uly özgertmeleriň netijesinde milli ykdysadyýetiň ösüşiniň ýokary görkezijilerini gazanyp, maýa goýum işjeňligini artdyrmak hem-de daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde iri taslamalary işläp düzmek üçin pugta binýady döredýär. Bu gün ýurdumyzda amatly maýa goýum ýagdaýy döredildi, daşary ýurt telekeçileriniň üstünlikli işlemegi üçin degişli şertler we ýeňillikler bar, senagatyň ähli pudaklarynyň senagatlaşdyrylmagy güýçli depginler bilen alnyp barylýar, kiçi işewürlige we hususy telekeçilige döwlet tarapyndan goldaw berilýär.
Maslahata gatnaşyjylar türkmen-german hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmagyň çäklerinde energetika pudagynda, ulag we logistika düzümlerini ösdürmek ulgamynda, himiýa senagatynda hem-de ulaglarda we maşyngurluşygynda, oba hojalyk pudagynda, gurluşykda we gurluşyk serişdeleriniň önümçiliginde, saglygy goraýyş we derman senagatynda özara gyzyklanma bildirilýän meseleler boýunça öz garaýyşlaryny beýan etdiler. Ylym-bilim ulgamynda, hususan-da, iş dolandyryjy işgärleriň hünärini ýokarlandyrmak ugry boýunça özara hereket etmek meselelerine aýratyn üns berildi.
Ýokary tehnologiýalar we elektrotehnika pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek meseleleri duşuşygyň aýratyn mowzugy boly. Nemes kompaniýalarynyň wekilleri bu ulgamda bar bolan tejribelerini we gazananlaryny hödürlemäge taýýardyklaryny aýtdylar.
Germaniýanyň maliýe ulgamynyň mümkinçiliklerine bagyşlanan bölümçede geljegi nazarlap hem-de ýurdumyzda amala aşyrylýan iri durmuş-ykdysady özgertmeler babatda iki döwletiň banklarynyň arasynda mundan beýläk hyzmatdaşlyk etmegiň ugurlaryna garaldy. Nemes hünärmenleri Türkmenistan tarapyndan durmuşa geçirilýän milli ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmagyň strategiýasynyň, bank-maliýe düzümleriniň döwrebaplaşdyrylmagynyň netijeliligini belläp, maksady ýurdy ösüşiň täze sepgitlerine çykarmak bolup durýan bu işlere hemmetaraplaýyn ýardam bermäge çalyşýandyklaryny nygtadylar.
Bu ýere ýygnananlar forumyň netijelerini jemläp, hormatly Prezidentimize Germaniýanyň ykdysadyýet gününi geçirmekde goldawy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Maslahata gatnaşyjylaryň biragyzdan gelen pikirine görä, myhmansöýer türkmen topragynda geçirilen nobatdaky işewür duşuşygy Türkmenistan bilen Germaniýa Federatiw Respublikasynyň arasynda netijeli özara gatnaşyklara täze itergi bermäge gönükdirilendir. Nygtalyşy ýaly, şunuň ýaly forumlar ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň hakyky guraly bolup durýar.
Türkmenistanyň hem-de Germaniýa Federatiw Respublikasynyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň we hususy ulgamynyň wekilleriniň arasynda geçirilen ikitaraplaýyn duşuşyklaryň barşynda hyzmatdaşlyk etmegiň açylýan mümkinçiliklerini nazarda tutup, mundan beýläk hem özara gatnaşyk etmegiň meýilnamalary anyklaşdyryldy.
“Mizan” täjirçilik merkezinde bolan çäreleriň çäklerinde guralan sergide Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň, “Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň, Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň önümleri görkezildi. Bu ýerde ýurdumyzyň öňden gelýän we ygtybarly hyzmatdaşlary bolan nemes kompaniýalarynyň hem birnäçesiniň diwarlyklary ýerleşdirildi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)