text:
Read the untranslated law here: http://minjust.gov.tm/ru/mmerkezi/doc_view.php?doc_id=15102
TÜRKMENISTANYŇ
KANUNY
Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we
goldamak hakynda
Şu Kanun eneligiň we çagalygyň goralmagyny üpjün etmegiň döwlet kepilliklerini belleýär we çaganyň esasy hukuklarynyň biriniň - özüniň beden we ruhy saglygynyň emele gelmeginiň täsin özboluşly mümkinçiligi hökmünde ene süýdi bilen iýmitlendirilmäge bolan hukugynyň berjaý edilmegine gönükdirilendir.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunyň maksatlary üçin şu aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak - ilata emeli iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň artykmaçlyklary barada habar berilmegine gönükdirilen çäreleriň toplumy;
2) ene süýdi bilen iýmitlendirmek - çaganyň beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösmegini üpjün edýän ene süýdi bilen iýmitlendirilmegi;
3) ene süýdüni emýän çaga - bir ýaşyna çenli çaga;
4) irki ýaşdaky çaga - bir ýaşdan üç ýaşyna çenli çaga;
5) belgilenilen önümler - ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň emeli iýmitlendirilmegi üçin niýetlenen iýmit önümleri we serişdeler. Olara şular degişlidir:
a) başlangyç garyndylar - doglan gününden alty aýa çenli ene süýdüni emýän çaganyň fiziologik islegleriniň kanagatlandyrylmagy üçin niýetlenen, himiki düzümi we azyklyk gymmaty boýunça ene süýdüne has ýakynlaşdyrylan, sygyr süýdüniň we beýleki oba hojalyk mallarynyň süýdüniň esasynda suwuk ýa- da külke görnüşinde öndürilen, ene süýdüniň ornuny tutujy hökmünde peýdalanmak üçin niýetlenen, kadalaşdyryjy resminamalara laýyklykda senagat usuly bilen öndürilen garyndylar. Başlangyç garyndylaryň bellenilmegi diňe lukmanyň maslahaty boýunça geçirilýär;
B) soňraky garyndylar - kadalaşdyryjy resminamalara laýyklykda haýwan ýa-da ösümlik gelip çykyşy bolan çig mal esasynda senagat usuly bilen öndürilen, alty aýdan ýokary bolan, ene süýdüni emýän çaganyň ene süýdi bilen iýmitlendirilmegi üçin niýetlenen uýgunlaşdyrylan ýa-da bölekleýin uýgunlaşdyrylan garyndylar;
Ç) ýörite garyndylar - keselleriň öňüni almak we olary bejermek maksady bilen ulanylýan, ene süýdüni emýän çagany iýmitlendirmek üçin niýetlenilen garyndylar;
D) çaganyň ýaşynyň fiziologik aýratynlyklaryna laýyklykda alty aýdan üç ýaşyna çenli çaganyň iýmitine ene süýdüne ýa-da onuň ornuny tutujylara goşmaça hökmünde girizilýän, haýwan ýa-da ösümlik gelip çykyşy bolan çig mal esasynda taýýarlanan önümleriň başga görnüşleri (mundan beýläk - goşmaça iýmit ).
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan belgilenen önümlere ene süýdüni emýän çagany we irki ýaşdaky çagany emeli iýmitlendirmek üçin niýetlenen başga önümler hem degişli edilip bilner;
E) emzikli çüýşejik - ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň emeli iýmitlendirilmegi üçin niýetlenen emzikli gap ýa-da emzik dakmak üçin ýaramly gap;
Ä) boş emzik - ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň sorma endiginiň kanagatlandyrylmagy üçin niýetlenen ýasy tegelekde ýerleşdirilen deşiksiz ýumşak halka gapajyk;
F) emzik - ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň emeli iýmitlendirilmegi üçin niýetlenen, çüýşä dakylmagy üçin deşikli ýumşak gapajyk.
Ygtyýarly edara tarapyndan emeli iýmitlendirmek üçin niýetlenen başga önümler hem belgilenen önümlere degişli edilip bilner;
6) emeli iýmitlendirmek - düzümi we häsiýetleri çagalaryň ýaşyna görä fiziologik aýratynlyklaryna laýyk gelmeli, olar ulanylan mahalynda peýdaly siňmegini hem-de çaganyň janyna we saglygyna zyýan ýetmek töwekgelliginiň bolmazlygyny kepillendirmeli başlangyç we soňraky garyndylar bilen iýmitlendirilmegi;
7) belgilenilen önümleriň öndürijisi (mundan beýläk - öndüriji) - belgilenilen iýmit önümlerini öndürmegi, şeýle hem gös-göni ýa-da ýaýradyjylar (distribýutorlar) tarapyndan ýerlenilmegini amala aşyrýan ýuridik şahs, şeýle hem ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahs ;
8) belgilenilen önümleriň ýaýradyjysy (distribýutory) (mundan beýläk - ýaýradyjy) - belgilenilen önümleriň ýerlenilmegini amala aşyrýan ýuridik şahs, şeýle hem ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahs.
2-nji madda. Türkmenistanyň ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak hakynda kanunçylygy
1. Türkmenistanyň ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak hakynda kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we ol şu Kanundan hem-de Türkmenistanyň ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygryndaky beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundaky kadalardan başga kadalar göz öňünde tutulan bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Eneligiň we çagalygyň goralmagyny üpjün etmegiň döwlet kepillikleri
1. Aýallaryň zähmeti giňden ulanylýan, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan kärhanalarda göwreli aýallar we çaga emdirýän eneler üçin amatly şertleri döretmek maksady bilen, aýallaryň şahsy tämizleniş otaglarynyň, çagany iýmitlendirmek üçin otaglaryň, şeýle hem çagalar bakjalarynyň, çagalar baglarynyň we beýleki mekdebe çenli çagalar edaralarynyň görnüşleriniň guralmagy kepillendirilýär.
Demir ýol we deňiz menzillerinde, awtoulag beketlerinde, howa menzillerinde, iri söwda merkezlerinde enäniň we çaganyň otaglary göz öňünde tutulmalydyr. Şonda göwreli aýallar we çaga emdirýän eneler ol otaglardan tölegsiz peýdalanýarlar.
Döwlet göwreli aýallaryň we çaga emdirýän eneleriň şulara bolan hukuklarynyň goralmagyny hem kepillendirýär:
1) göwrelilik we çaga dogurmak boýunça, çaga doglanda berilýän, çaga seretmek boýunça döwlet kömek pullary bilen üpjün edilmegine;
2) saglygy goraýyş edaralarynda, eýeçiliginiň görnüşine we edara tabynlygyna garamazdan söwda we jemgyýetçilik iýmiti kärhanalarynda nobata durmazdan hyzmat edilmegine;
3) dynç almak we naharlanmak üçin umumy arakesme bilen bir hatarda, çagasyny iýmitlendirmegi üçin goşmaça arakesmeleriň berilmegine;
4) ulagyň islendik görnüşlerine nobata durmazdan ýol peteklerini satyn almaga;
5) umumy peýdalanylýan howa, demir ýol, deňiz we awtomobil ulagynda ene süýdüni emýän çagany we irki ýaşdaky çagany ýany bilen tölegsiz äkitmäge.
2. Göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilýän başga hukuklar hem berlip bilner.
4-nji madda. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda maliýeleşdirmek
Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda maliýeleşdirmek Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň hasabyna, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik başga çeşmeleriň hasabyna amala aşyrylýar.
5-nji madda. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda jemgyýetçilik birleşikleriniň gatnaşmagy
Jemgyýetçilik birleşikleri özleriniň tertipnamalaryna we Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak hem-de howpsuz we ýokary hilli belgilenen önümler bilen üpjün etmek boýunça işe gatnaşýarlar.
II BAP. ENE SÜÝDI BILEN IÝMITLENDIRMEGI WAGYZ ETMEK WE GOLDAMAK ÇYGRYNDA DÖWLET TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRMEK WE GÖZEGÇILIK
6-njy madda. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi we gözegçiligi amala aşyrýan döwlet edaralary
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi (mundan beýläk - ygtyýarly edara), şeýle hem öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi we gözegçiligi amala aşyrýan edaralar bolup durýarlar.
7-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ýeke-täk döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny çykarýar;
3) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ygtyýarly edaranyň, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işini utgaşdyrýar;
4) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda Türkmenistanyň kanunçylygynda öz ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýar.
8-nji madda. Ygtyýarly edaranyň ygtyýarlylygy
Ygtyýarly edara:
1) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ýeke-täk döwlet syýasatyny amala aşyrýar;
2) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny çykarýar;
3) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda döwlet gözegçiligini amala aşyrýar;
4) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen bilelikde hereket edýär;
5) ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň meseleleri boýunça ilatyň arasynda aň-bilim işlerini geçirýär;
6) döwlet edaralary tarapyndan ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen kadalaryň, şeýle hem belgilenilen önümlere bildirilýän talaplaryň berjaý edilişiniň seljerme gözegçiligini amala aşyrýar;
7) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda halkara hyzmatdaşlygyny amala aşyrýar;
8) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda Türkmenistanyň kanunçylygynda öz ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýar.
9-njy madda. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ygtyýarlylygy
Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary:
1) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ýeke-täk döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşýarlar;
2) özleriniň garamagyndaky çäkde ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň saglygynyň goralyp saklanmagy we berkidilmegi üçin şertleri döredýärler;
3) özleriniň garamagyndaky çäkde ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen talaplaryň berjaý edilişine gözegçiligi amala aşyrýarlar;
4) ýerli ilatyň arasynda ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň meseleleri boýunça aň-bilim işleriniň geçirilmegine gatnaşýarlar;
5) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda Türkmenistanyň kanunçylygynda öz ygtyýarlylygyna degişli edilen başga wezipeleri amala aşyrýarlar.
III BAP. ENE SÜÝDI BILEN IÝMITLENDIRMEGI
WAGYZ ETMEGI WE GOLDAMAGY AMALA AŞYRMAK
10-njy madda. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmegiň we goldamagyň maksady
1. Emeli iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň artykmaçlyklary barada maglumatlaryň ýaýradylmagyna ýardam berýän şertleriň döredilmegi ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmegiň we goldamagyň maksady bolup durýar.
2. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak göwreli aýallaryň we çaga emdirýän eneleriň şu aşakdakylar hakynda maglumatlar bilen üpjün edilmegine gönükdirilendir:
1) çagany ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň möhümdigi we onuň olaryň saglygyna we çaganyň saglygyna oňyn täsiri hem-de emeli iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde onuň artykmaçlyklary hakynda;
2) çagany alty aýa çenli diňe ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň, şeýle hem ony iki we şondan hem köp ýaşyna çenli ene süýdi bilen iýmitlendirmegi dowam etmegiň zerurdygy hakynda;
3) ene süýdüni emýän çaga üçin ol alty aýlyk bolanyndan başlap goşmaça iýmitiň möhümdigi hakynda;
4) öý şertlerinde goşmaça çaga iýmitini taýýarlamagyň mümkinçilikleri we usullary hakynda. 3
. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere ene süýdi bilen iýmitlendirmäge, ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň maşgala we jemgyýet tarapyndan goldanylmagyna päsgelçilik döredýän sebäpleriň ýaramaz täsirinden goralmagy boýunça çäreleri hem öz içine alýar.
11-nji madda. Saglygy goraýyş işgärleriniň borçlary
1. Ene süýdüni emýän çaganyň we irki ýaşdaky çaganyň iýmitlenmegi bilen baglanyşykly saglygy goraýyş işgärleri şulara borçludyr:
1) ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň bellenilen düzgünlerine pugta eýermäge we ol düzgünleri göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere yzygiderli ýetirip durmaga;
2) göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň tejribesini amala aşyrmaklary üçin zerur endikleri öwretmäge;
3) göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere emeli iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň artykmaçlyklary barada habar bermäge;
4) çaga emdirýän enelere çaga doglandan soň ilkinji ýarym sagadyň dowamynda çagany ene süýdi bilen emdirip başlamagyna kömek bermäge;
5) çaga emdirýän enelere öz çagasyny nädip ene süýdi bilen emdirip başlamalydygyny we hat-da, eger olar öz çagasyndan wagtlaýyn aýralykda bolsalar-da, ene süýdüniň inip durmagyny (laktasiýany) saklap galmalydygyny görkezmäge;
6) çaga emdirýän enäniň we ýaňy doglan çaganyň gije-gündiziň dowamynda hassahananyň otagynda bile bolmaklaryny durmuşa ornaşdyrmaga;
7) tertip boýunça däl-de, çaganyň talap etmegi boýunça ene süýdi bilen iýmitlendirmegi höweslendirmäge;
8) ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goldaýyş toparlarynyň döredilmegini höweslendirmäge we çaga emdirýän enelere çaga dogrulýan öýden çykanlaryndan soň zerurlyk bolan mahalynda şol toparlara ýüz tutmagy maslahat bermäge;
9) ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň meseleleri boýunça aň-bilim işlerini geçirmäge.
2. Saglygy goraýyş işgärleriniň şulara hukugy ýokdur:
1) lukmançylyk görkezijileri bilen şertlendirilen halatlardan başga ýagdaýlarda, täze doglan çaga ene süýdünden başga hiç bir iýmiti ýa-da içgini bermäge;
2) ene süýdi bilen iýmitlendirilýän täze doglan çaga emzik ýa-da boş emzik bermäge;
3) öndürijä we ýaýradyja göwreli aýallaryň we çaga emdirýän eneleriň atlaryny we salgylaryny bermäge;
4) göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere belgilenilen önümleriň nusgalaryny bermäge.
12-nji madda. Ene süýdi bilen iýmitlendirmek barada we belgilenilen önümleriň ulanylmagy hakynda maglumatlaryň ýaýradylmagy
1. Öndürijiler we ýaýradyjylar belgilenilen önümler hakyndaky maglumatlary diňe habar beriş we okuw maglumatlary, wideo we audio maglumatlar, ylmy işler, makalalar arkaly ýaýratmaga haklydyrlar.
2. Belgilenilen önümler hakyndaky maglumatlar diňe ene süýdüni emýän çaga we irki ýaşdaky çaga seretmegiň meselelerine ýöriteleşdirilýän ylmy makalalarda ýa-da neşirlerde ýerleşdirilip bilner. 3
. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň we belgilenilen önümleri ulanmagyň meseleleri boýunça ýazmaça, audio ýa-da görülýän görnüşinde berlen hem-de göwreli aýallar we çaga emdirýän eneler üçin niýetlenen habar beriş we okuw materiallary şu aşakdakylar barada maglumatlary özünde jemlemelidir:
1) ene süýdüni emýän çaga ýokary hilli iýmiti, ýokançlardan goragy, sazlaşykly beden we ruhy taýdan ösüşi, şeýle hem çaga emdirýän eneler üçin çaga galmazlyk täsiri, olaryň dürli kesellerden goralmagyny üpjün edýän ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň emeli iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde artykmaçlyklary hakynda;
2) göwreli aýallaryň we çaga emdirýän eneleriň talaba laýyk iýmitlenmegi hakynda;
3) göwreli aýallaryň we çaga emdirýän eneleriň çaga emdirmäge taýýar bolmalydygy we onuň goldanylmagy boýunça çäreler hakynda;
4) ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň dowamlylygy kemeldilen we goşmaça iýmit ir girizilen halatynda, olaryň çaganyň saglyk ýagdaýyna täsir edip biljek netijeleri hakynda;
5) ene süýdi bilen iýmitlendirmäge dolanyp gelnen mahalynda ýüze çykyp biljek kynçylyklar hakynda;
6) belgilenilen önümleriň ulanylmagynyň zerurlygy ýüze çykanda olaryň dogry ulanylmagy hakynda.
Şunuň bilen birlikde, bu maglumatlaryň harplarynyň görnüşi birmeňzeş ululykda bolmalydyr.
4. Belgilenilen önümleriň ulanylmagy hakynda habar beriş maglumatlarynda belgilenilen önümler oýlanyşyksyz ulanylan halatynda, olaryň çaganyň saglygyna ýetirip biljek zyýanly täsiri barada duýduryş bolmalydyr. Görkezilen maglumatlaryň düzüminde belgilenilen önümleriň ulanylmagyny bolşundan artyk edip görkezýän şekillendirmeler ýa-da ýazgylar bolmaly däldir, şeýle hem emeli iýmitlendirmegiň ene süýdi bilen iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde deň ähmiýetlidigi ýa-da artykmaçlyklary hakynda düşünje döretmeli däldir.
13-nji madda. Belgilenilen önümleriň mahabaty
Belgilenilen önümleriň islendik görnüşdäki, şol sanda şu aşakdakylar arkaly mahabatlandyrylmagyna ýol berilmeýär:
1) belgilenilen önümleriň ýörite sergileriniň geçirilmegi, olary arzan bahadan satmagyň dürli usullarynyň bellenilmegi;
2) köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, telekommunikasiýa aragatnaşygy we beýleki aragatnaşyk serişdeleriniň ulanylmagy;
3) nyşanlaryň, mahabat tagtalarynyň, bildirişleriň taýýarlanylmagy, kitapçalaryň, görkezme esbaplarynyň çykarylmagy ýa-da belgilenilen önümler hakynda maglumat ýaýratmagyň başga usullary;
4) saglygy goraýyş edaralarynda belgilenilen önümler barada maglumatlary özünde jemleýän diwarlyklaryň, gerilmeleriň we göze ilýän beýleki serişdeleriň sergilenip goýulmagy;
5) syýagalamlarda, depderçelerde, ýazgy kitapçalarynda, oýnawaçlarda we başga zatlarda haryt nyşanlarynyň, öndürijileriň logotipleriniň, belgilenilen önümleriň atlarynyň görkezilmegi;
6) saglygy goraýyş işgärlerine, göwreli aýallara we çaga emdirýän enelere baýrak ýa-da sowgat hökmünde, şol sanda öndürijiniň logotipi bilen, belgilenilen önümleriň ýa-da olaryň nusgalarynyň berilmegi;
7) emeli iýmitlendirmegiň ene süýdi bilen iýmitlendirmek bilen deňeşdireniňde deň ähmiýetlidigi ýa-da artykmaçlygy hakynda düşünje döredip biljek mahabat görnüşindäki habar beriş maglumatlarynyň ýaýradylmagy;
8) belgilenilen önümleriň satyn alynmagynyň ýa-da ulanylmagynyň höweslendirilmegine göni ýa-da gytaklaýyn gönükdirilen işiň amala aşyrylmagy.
IV BAP. BELGILENILEN ÖNÜMLERIŇ GABYNA, BELGISINE (ÝARLYGYNA) WE SATYLMAGYNA BILDIRILÝÄN ESASY TALAPLAR
14-nji madda. Belgilenilen önümleriň gabyna, belgisine (ýarlygyna) bildirilýän esasy talaplar
1. Öndürijiler belgilenilen önümleri kadalaşdyryjy resminamalara laýyklykda, olar daşalýan we satylýan mahalynda hiliniň saklanyp galmagyny üpjün edýän gaplanan görnüşde çykarmaga borçludyrlar.
2. Belgilenilen önümler - dykyz beklenen ownuk gapda, suwuklary we goýaldylanlary bolsa, göwrümi 0,35 litrden geçmeýän ölçegli gaplarda çykarylmalydyr. 3
. Öndürijiler belgilenilen önümleriň her bir sarp ediş gabynda, ýarlygynda şular barada maglumatlaryň bolmagyny üpjün etmelidirler:
1) ýurduň ady, öndürijiniň atlandyrylyşy we ýuridik salgysy;
2) belgilenilen önümiň ady;
3) öndürijiniň haryt nyşany (bar bolan mahalynda);
4) netto agramy ýa-da möçberi;
5) belgilenilen önümiň şertli çyzygy (bar bolan mahalynda);
6) belgilenilen önümiň iýmitlik gymmaty, onda witaminleriň we mineral maddalaryň bolmagy;
7) gaby açylandan öň we soň belgilenilen önümiň saklanyş şertleri;
8) ýaramlylyk möhleti ýa-da belgilenilen önümiň saklanyşynyň ýylylyk şertleriniň göz öňünde tutulmagy bilen, haçana çenli ulanylmalydygynyň senesi;
9) kadalaşdyryjy resminamanyň görkezilmegi (Türkmenistanda öndürilen belgilenilen önümler üçin);
10) belgilenilen önümiň öndürilen senesi;
11) çaganyň belgilenilen önümiň ulanylmagy maslahat berilýän ýaşynyň (san bilen) görkezilmegi;
12) belgilenilen önümiň häsiýetnamasy, onuň ulanylyşyna degişli görkezmeler we garşy görkezmeler, şol sanda şular barada maglumatlar:
a) belgilenilen önümiň düzümi;
B) taýýarlanyş usuly (başlangyç we soňraky garyndylar üçin);
Ç) çaganyň iýmitlendiriliş tertibi;
D) belgilenilen önümiň nädogry taýýarlanylan mahalynda çaganyň janyna we saglygyna ýetirip biljek zeleli (zyýany);
E) biraz süýjeldilen suwuklyklaryň we içgileriň ulanylmagynyň dişleriň dargamagynyň sebäbi bolup biljekdigi;
Ä) ulanylan halatlarynda emzikli çüýşejikleriň, boş emzikleriň, emzikleriň ýuwulmagynyň we arassalanmagynyň zerurdygy;
F) çagany emzikli çüýşejikden iýmitlendireniňden käseden iýmitlendirmegiň maksadalaýykdygy;
G) çaganyň öňki iýmitlenmeginden galan, öň taýýarlanyp goýlan belgilenilen önümleriň gaýtadan ulanylmagyna we saklanylmagyna ýol berilmezligi.
4. Öndürijileriň belgilenilen önümleriň gabyna, ýarlygyna şulary goýmaga haky ýokdur:
1) ene süýdüni emýän çaganyň şekilini (fotosuratyny), şeýle hem başlangyç ýa-da soňraky garyndylaryň ulanylmagyny gowy diýip görkezýän beýleki suratlary we tekstleri. Şonda belgilenilen önümiň ene süýdüniň ornuny tutujy hökmünde kybaplaşdyrylmagy, şeýle hem onuň taýýarlanyş usullarynyň şekillendirilmegi üçin grafiki şekilleriň goýulmagyna rugsat berilýär;
2) «düzümi boýunça ene süýdüne ýakynlaşdyrylan», «ene süýdüne meňzeş» adalgalary we belgilenilen önümleriň gowy diýip görkezýän manysy boýunça ýakyn başga sözler ýa-da söz düzümleri.
5. Öndürijiler belgilenilen önümleriň gabyna, ýarlygyna şu mazmunly ýazgylary goýmaga borçludyrlar:
1) «Möhüm bellik: ene süýdi siziň çagaňyz üçin iň gowy iýmit bolup durýar. Çagany emeli iýmitlendirmek barada karara gelmeziňizden öň, maslahat almak üçin saglygy goraýyş işgärine ýüz tutuň »(başlangyç we soňraky garyndylar üçin);
2) «Ene süýdi bilen iýmitlendirmek iki we şondan köp ýyl dowam etdirilmelidir», «Duýduryş: Bu önüm çaga üçin ýeke-täk iýmit çeşmesi bolup bilmez» (goşmaça iýmit önümleri üçin).
6. Şu maddanyň bäşinji böleginde görkezilen önümler okalmagy üçin amatly bolar ýaly görnüşde ýerine ýetirilmelidir we gabynyň gapagy ýa-da beklegiç zolajyklar bilen ýapylmaly däldir. Şonuň bilen birlikde ýazgylaryň harplarynyň möçberi 1,5 mm-den pes bolmaly däldir.
7. Belgilenilen önümleriň gabyndaky, ýarlygyndaky ýazgylar - döwlet dilinde, şeýle hem, goşmaça, öndürijiniň garamagyna görä, daşary ýurt dillerinde ýazylmalydyr.
15-nji madda. Emzikli çüýşejik we emzik üçin gapdaky, ýarlykdaky maglumatlaryň mazmunynyň çäklendirmeleri
Emzikli çüýşejik we emzik üçin gapdaky, ýarlykdaky maglumatlarda ene süýdi bilen iýmitlendirmekden ýüz öwrülmegine getirip biljek ýazgylar bolmaly däldir.
16-njy madda. Belgilenilen önümleriň ýerlenilmegine bildirilýän esasy talaplar
1. Belgilenilen önümleriň ýerlenilmegi diňe ýöriteleşdirilen dükanlarda, dükanlaryň ýöriteleşdirilen bölümlerinde, dermanhanalarda olaryň saklanylmagynyň degişli şertleri üpjün edilen mahalynda amala aşyrylýar.
2. Şu belgilenilen önümleriň satylmagyna rugsat berilmeýär:
1) gaplanyşy, belgilenişi kadalaşdyryjy resminamalarda bellenilen talaplara laýyk gelmeýän;
2) laýyklyk sertifikaty bolmadyk mahalynda;
3) gelip çykyşyny tassyklaýan resminamalary (haryt-ulag delilhaty, fakturasy, satyn almak-satmak şertnamasy) bolmadyk mahalynda;
4) saklanylmagy we satylmagy üçin göwnejaý şertler (saklamagyň ýylylyk düzgüniniň berjaý edilmegi, belgilenilen önümleriň saklanylmagy üçin niýetlenen sowadyjy we başga enjamlar) bolmadyk mahalynda;
5) düzüminde çaganyň saglygy üçin howp döredip biljek genetik taýdan görnüşi üýtgedilen bedenler, tagam berijiler, reňk berijiler, emeli süýjedijiler, ýapylma goşundylary, durnuklaşdyryjylar we başga maddalar hem-de olaryň birleşmeleri bar bolan;
6) ýaramlylyk möhleti geçen bolsa;
7) zaýalanmagynyň aç-açan alamatlary bar bolan.
VI BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
17-nji madda. Öndürijileriň we ýaýradyjylaryň işiniň çäklendirmeleri
Öndürijileriň we ýaýradyjylaryň, Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalarynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, belgilenilen önümleriň ulanylmagy bilen baglanyşykly maksatnamalaryň, ylmy işleriň işlenip düzülmegini amala aşyrýan saglygy goraýyş edaralaryna maliýe we başga maddy kömegi bermäge hukugy ýokdur.
18-nji madda. Belgilenilen önümleriň satyn alynmagyna çäklendirmeler
1. Şu maddanyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan halatlardan başga ýagdaýlarda, saglygy goraýyş edaralarynyň fiziki we ýuridik şahslardan belgilenilen önümleri satyn almaga hukugy ýokdur.
2. Ýöriteleşdirilen çagalar saglygy goraýyş edarasy (çagalar öýi) fiziki we ýuridik şahslardan belgilenilen önümleri mugt (sowgat hökmünde) ýa-da arzanladylan bahadan satyn alyp biler. Şonda görkezilen edaranyň alnan ýa-da satyn alnan belgilenilen önümleri üçünji bir şahslara bermäge hukugy ýokdur.
19-njy madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
Şu Kanunyň bozulmagynda günäkär şahslar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde jogapkärçilik çekýärler.
20-nji madda. Jedelleriň çözülişi
Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak çygrynda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çözülýär.
21-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. Şulary güýjüni ýitiren diýip ykrar etmeli:
2009-njy ýylyň 18-nji aprelindäki «Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak hem wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bildirilýän talaplar hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, the ý 2009, number 2, 31. -nji madda);
2013-nji ýylyň 4-nji maýyndaky «Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak hem wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bildirilýän talaplar hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda »Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2013 ý., № 2, 27-nji madda). 3
. Türkmenistanyň Ministrler Kabineti şu Kanundan gelip çykýan üýtgetmeleri we goşmaçalary alty aýyň dowamynda taýýarlamaly we bellenilen tertipde Türkmenistanyň kanunçylygyna girizmeli.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2016-njy ýylyň 26-njy marty.
Number 371-V.
Search Translated Laws of Turkmenistan


c: text/html

text:
ML320
Toyota coaster
Mana mashin gerek Babochka, 40000 manada cenli
Mana mashin gerek Babochka, 40000 manada cenliGörmek Ýeňil maşynlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 47x
Daewoo yyly 1998 1.6 prastoy matar seretmeli
Hadawoy gowy mator seretmeli labavoy treshny 62099190 jan eda balkanabat nadagGörmek Ýeňil maşynlar goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 60x
Toyoto prada goz yash gerek srocna
Prada
astra 1997
bmw
nissan chefiro
mator 2 yyly 1999 yagdayy gowy baha 85 mln koneden nagt dine! onushyk bolar!Görmek Ýeňil maşynlar goşulan wagty 11 aý öň Gören adam sany 309x
carolla
carolla
carolla
land cruiser 100
land craiser 100
Duty Camry
BMW 528i
Duty Camry
srocna satlyk mashyn
Lexsus RX yyly:2013 (6njy ayy) yagdayy gowyGörmek Ýeňil maşynlar goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 219x

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paýtagtymyzda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň sergisiniň we maslahatynyň açylyş dabarasy boldy. Uly möçberli gözden geçiriliş şu ýyl 10 ýyllygyny belleýän bu iri jemgyýetçilik guramasynyň döredilmegine bagyşlanyldy.
Ýakynda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň işewür jemgyýetçiliginiň wekillerine aýdan Gutlag sözlerini olar uly ruhubelentlik bilen kabul etdiler. Şol duşuşykda milli Liderimiz ykdysadyýetimiziň döwlete dahylsyz ulgamyny has-da ösdürmäge gönükdirilen birnäçe möhüm resminamalara gol çekdi. Döwlet Baştutanymyzyň çykyşynda öz hatarlarynda häzir 20 müňden gowrak agzalaryny birleşdirýän hem-de işjeň ösýän işewür jemgyýetçiligi bolan bu iri guramanyň işine ýokary baha berildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda hojalygy dolandyrmagyň bazar gatnaşyklary ulgamyny döretmegiň möhüm düzüm bölegi bolup durýan ýurdumyzyň telekeçiliginiň ösdürilmegine ýardam berip, innowasion ykdysadyýetiň kemala getirilmegine hususy işewürligiň gatnaşmagyny goldaýar. Milli ykdysadyýetde döwlete dahylsyz ulgamyň tutýan ornunyň has-da ýokarlandyrylmagy bolsa Türkmenistany 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenildi.
Geçen 10 ýylda ýurdumyzyň kiçi we orta işewürligi örän uly derejede ösdi. Zähmet ýeňişlerine hem-de hususy işewürligiň üstünliklerine beslenen her bir ýyl uly ähmiýete eýe bolýar. Şolardan Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň taryhy döreýär, esasy zat bolsa onuň agzalarynyň abraýydyr. Onuň agzalaryna hormatly Prezidentimiz iri möçberli taslamalaryň hem-de maksatnamalaryň amala aşyrylmagyny ynanýar.
Şanly sene geçilen ýoly seljermek hem-de işleriň mundan beýläk-de ugurlaryny kesgitlemek, gazanylanlary göz öňüne getirmek we ýurdumyzyň hususy işewürliginiň innowasion kuwwatyny görkezmek üçin ajaýyp mümkinçilikdir. TSTB-niň sergisi we maslahaty hut şu maksatlara eýerýär.
TSTB-niň ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy bilen bilelikde guran gözden geçirilişiniň açylyş dabarasyna Hökümet agzalary, Mejlisiň ýolbaşçylary hem-de deputatlary, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Açylyş dabarasynyň barşynda bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly ruhubelentlik bilen diňlediler. Milli Liderimiz Gutlagynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň bu sergisiniň hem-de birleşmäniň agzalarynyň maslahatynyň türkmen telekeçiligini häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda ösdürmek, toplanan tejribeleri durmuşa ornaşdyrmak işlerinde uly ähmiýetiniň boljakdygyna ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz birleşmäniň 10 ýyllygynyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip atlandyrylan ýylda bellenilmeginiň aýratyn many-mazmuna eýedigini nygtady. Demirgazyk bilen Günortany, Gündogar bilen Günbatary birikdirip, Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi adyna eýe bolan türkmen topragynyň şan-şöhrata beslenmeginde gadymy türkmen täjirleriniň, telekeçileriniň hyzmaty örän uludyr diýip, milli Liderimiz belleýär.
Artistleriň forumyň dabaraly açylyşyna taýýarlan edebi aýdym-sazly çykyşynda hem-de pudaklaýyn gözden geçirilişiň baýramçylyk ruhunda iň gowy däpleriň nesilden-nesle geçirilişi beýanyny tapdy. Döwürleriň hem-de nesilleriň mizemez arabaglanyşygy baradaky pikir onuň esasy many-mazmunyny düzdi.
Sergi bilen tanyşlyk TSTB-niň goldamagynda ozallar üstaşyr söwdanyň merkezi bolan hem-de Beýik Ýüpek ýolunyň kerwen ýollarynyň ugurlarynyň ulgamyna giren täsin taryhy-binagärlik ýadygärligi bolan Şähryslam şäherinde gazuw-agtaryş işleriniň barşynda alym arheologlar tarapyndan ýüze çykarylan orta asyrlaryň tapyndylaryny synlamakdan başlanýar.
Serginiň merkezi meýdançasynda hormatly Prezidentimiz tarapyndan başy başlanan “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine bagyşlanan bölüm ýerleşdirilipdir. Bu ýerde Garagum sährasynyň keşbi döredilip, onda döwlet Baştutanymyzyň sport awtoulagy goýlupdyr. Bu ulagda milli Liderimiz ýakynda ogly Serdar Berdimuhamedow bilen çölüň çäksiz giňişliklerinden geçdi. Sport nyşanlary bilen bezelen ýaryş ulagy sergä gelýänlerde uly gyzyklanma döredýär. Bu wakalar barada fotosuratlar gürrüň berýär, äpet ekranlarda Beýik Ýüpek ýolunyň taryhyny we häzirki zaman ähmiýetini, ýurdumyzyň arheologik hem-de medeni-taryhy ýadygärliklerini, milli mirasy we maddy gymmatlyklary, bedenterbiýäni hem-de sporty, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň ornaşdyrylmagyny, döwletimiziň halkara sport abraýynyň has-da artdyrylmagyny wagyz etmäge gönükdirilen bu awtomobil ýaryşynyň geçjek ugurlary bilen baglanyşykly täsirli ýerler görkezilýär.
Serginiň açylyş dabarasyna gatnaşyjylara “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine bagyşlanan wideoşekiller hem görkezildi. Döwlet Baştutanymyz Garagum sährasy boýunça ýoly gözden geçirip, awtomobil sürmekde ýokary ussatlygyny görkezdi. Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty, ýurdumyzyň at gazanan tälimçisi Serdar Berdimuhamedow bu awtoulagly ýörişde milli Liderimiziň şturmany boldy.
Sergi merkeziniň bu meýdançasynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýaryşlarynyň ýeňijileri bilen bolan duşuşyklar bellärliklidir. Şol ýeňijileriň arasynda bu halkara ýaryşlaryň üstünlikli geçirilmegine mynasyp goşandyny goşan Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary hem az däl.
Bu gün Söwda-senagat edarasynyň sergi zalynda oňa gatnaşyjylaryň 180-den gowragy öz diwarlyklaryny görkezýär. Olaryň hatarynda TSTB-niň düzümleýin bölümleri hem-de welaýat bölümleri, oba hojalygynda, azyk we gaýtadan işleýän senagatda, gurluşykda hem-de gurluşyk serişdelerini, elektrik enjamlaryny öndürmekde, söwdada, syýahatçylykda, bilimde, durmuş hyzmatlary, ulag hem-de logistika ulgamlarynda, amaly-haşam senetlerinde we beýleki ugurlarda işleýän hususy kärhanalar hem-de hojalyk jemgyýetleri bar.
Gözden geçirilişiň esasy ugry diňe bir üstünlikleri däl-de, eýsem, ýurdumyzyň telekeçiliginiň kuwwatyny görkezmekden hem ybaratdyr. Şoňa görä-de, innowasion tehnologiýalara we nou-haulara aýratyn üns berildi. Şularyň netijesinde, hususy işewürlik daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürýän önümçilik we eksport ugurly önümleri öndürmek boýunça wezipeleri üstünlikli çözýär.
Serginiň başlanýan ýerinde monitorlarda 10 ýylda dürli pudaklarda telekeçiligiň gazananlaryny beýan edýän şekiller görkezilýär, şeýle hem birleşigiň düzüm bölümleriniň diwarlyklary ýerleşdirilipdir. TSTB-niň ýanynda “Rysgal” paýdarlar täjirçilik banky hereket edýär. Bu bankyň sebitlerde hem öz şahamçalary bar. Telekeçilik mekdebi hünärli işgärleri taýýarlamagyň 50-den gowrak ugry boýunça bilim taslamalaryny durmuşa geçirýär. Guramanyň düzüminde “Bäsdeş” söwda öýi hem-de gurluşyk ugruna gözegçilik edýän “Birleşme gurluşyk” birleşigi bar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda hem-de birleşmäniň goldamagynda 2014-nji ýylda “GS1 Türkmenistan” diýen ştrih-kod boýunça Türkmenistanyň milli guramasy döredildi. Bu guramanyň işi türkmen haryt öndürijileriniň dünýä bazarlaryna işjeň çykmagyna ýardam berýär, innowasion ösüş babatda olara itergi berýär. Şu ýyl “GS1 Türkmenistan” ISO 9001:2015 diýen laýyklyk güwänamasyny aldy. Bu resminama menejment ulgamynyň hilini tassyklaýar.
TSTB-niň “Rysgal” gazeti öz media önümlerini görkezýär. Ýurdumyzyň işewürleri hususy köpçülikleýin habar beriş serişdelerini döretmek barada döwlet Baştutanymyzyň başlangyjyny ilkinji bolup goldap, döwürleýin neşiri esaslandyrdy.
Şu ýerde hem 2012-nji ýylda döredilen Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň (TSTP) işi barada maglumat almak bolýar. Onuň bölümleri Aşgabatda hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda hereket edýär. Türkmenistanyň Mejlisiniň 14 deputaty bu jemgyýetçilik birleşigine wekilçilik edýär we häzirki wagtda bu birleşik milli parlamentiň altynjy çagyrylyşyna deputatlaryň, halk maslahatlaryna we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna gatnaşmak üçin öz dalaşgärlerini hödürledi. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda birleşmäniň ýurdumyzyň parlamenti, hünär ugurly ministrlikleri we pudak edaralary bilen ulgamlaýyn işleýändigini bellemek gerek. TSTB-niň gatnaşmagynda işewürligi gowulandyrmaga degişli kanunçylygyň kämilleşdirilmegi dowam edýär.
Sergide Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň alyp barýan işleri beýan edildi. Kiçi hem-de orta işewürlik bu gün ýurdumyzyň ähli sebitlerinde ösýär, ykdysadyýetimiziň esasy ugurlaryna wekilçilik edýän iri kärhanalar we hojalyk jemgyýetleri paýtagtymyzda hem-de ähli welaýatlarda iri möçberli döwlet taslamalaryny durmuşa geçirýärler, hususy kärhanalar bolsa 147 müň adamy iş bilen üpjün edýär.
Däp boýunça sergide telekeçileriň alyp barýan işleriniň gurluşyk ugry giňden görkezilýär. Gözden geçirilişe pudagyň öňdebaryjylary: “Ajaýyp bina”, “Ajaýyp gurluşyk”, “Aktab”, “Dor bedew”, “Ussat inžener”, “Rysgally zähmet”, “Döwlet gurluşyk”, “Hyzmat merkezi” we beýlekiler gatnaşýarlar. Olar birnäçe iri desgalary gurdular, paýtagtymyzda we “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda alnyp barylýan gurluşyk işlerine gatnaşdylar. Bu kärhanalaryň we hojalyk jemgyýetleriniň ýolbaşçylarynyň köpüsi ýakynda ýokary döwlet sylaglaryna mynasyp bolup, hormatly Prezidentimiziň elinden şol sylaglary aldylar.
Häzirki wagtda telekeçiler diňe bir aýry-aýry desgalary gurman, eýsem, ýaşaýyş toplumlarynyň tutuş tapgyrlaryny, kottej toplumlaryny, seýilgäh zolaklary, dolandyryş-işewür merkezleri bina edýärler. Döwlet strategik maksatnamasynyň çäklerinde olara iri buýurmalary ýerine ýetirmek, şol sanda ýurdumyzyň paýtagtynda, şäherlerinde we obalarynda gurluşyk işlerini alyp barmak, gara ýollary, suw we beýleki desgalary gurmak bilen baglanyşykly buýurmalary ýerine ýetirmek ynanyldy. Türkmen paýtagtyny ösdürmegiň 13-nji, 14-nji we 15-nji tapgyrlarynyň desgalarynyň ulanylmaga berilmegi hususy kärhanalaryň bu işlere mynasyp hötde gelýändiklerine şaýatlyk edýär. Diňe paýtagtymyzy ösdürmegiň 15-nji tapgyrynyň çäklerinde Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary tarapyndan desgalaryň 257-si ulanylmaga tabşyryldy. Çoganly ýaşaýyş toplumynda jaýlaryň 316-sy bina edildi. Hususy kompaniýalar Köşi ýaşaýyş toplumynda hem-de “Parahat — 7” kiçi etrapçasynda gurluşyklary alyp barýar.
Mundan başga-da, ýurdumyzdaky ilkinji Golf-klub hem hususy gurluşyk kompaniýasy tarapyndan guruldy. TSTB-niň agzalarynyň guran binalarynyň hatarynda iri sport toplumlary, myhmanhanalar, muzeýler hem-de kitaphanalar, ýokary okuw mekdepleri, dikeldiş merkezli okuw-terbiýeçilik toplumlary, “Türkmeniň ak öýi” binalary, kottej şäherjikleri, iri söwda-dynç alyş we çagalar sagaldyş merkezleri, seýilgähler hem-de beýleki binalar bar. 2017-nji ýylda telekeçiler Aşgabatda “Rysgal” paýdarlar täjirçilik banky üçin belent gatly täze binany gurdular. Bankyň şahamçalary üçin şeýle binalar TSTB-niň agzalary tarapyndan Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda ulanylmaga berildi. Sebitlerde döwrebap işewürlik merkezleri açyldy, şolarda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hem-de partiýasynyň welaýat bölümleri ýerleşdi.
Şu ýylyň başyndan bäri TSTB-niň agzalary bolan hususy gurluşyk kompaniýalary “Täze zaman” ýaşaýyş toplumynda täze desgalary, G.Kulyýew köçesiniň ugrunda dolandyryş we söwda binalarynyň iri toplumyny ulanmaga berdiler. Türkmenabadyň Halkara howa menzili aýratyn üns berilmäge mynasypdyr.
Türkmen işewürleri bu ulgamda ýeterlik tejribe toplap, daşary ýurt bazarlaryna çykýarlar. Munuň subutnamasy hökmünde Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, Moldowa Respublikasynyň Gagauziýa awtonom çäkli düzüminde gurlan çagalar bagyny hem-de Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň Priwolžsk raýonynyň Funtowo obasynda gurluşygy alnyp barylýan mekdebi mysal getirmek bolar.
Serginiň köp bölegi ýurdumyzyň işewürligini ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň birine — ýerli çig maldan ýokary hilli önüm çykarmak üçin önümçilikde tehnologik täzelikleri ornaşdyrmagyň hem-de giňden ulanmagyň esasynda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutup biljek önümleri öndürýän senagat we oba hojalyk kärhanalarynyň döredilmegine bagyşlanypdyr. Sergide bu ulgamda “Şahym-Şa”, “Saka”, “Türkmen şöhle” hojalyk jemgyýetleri, “Giňdere”, “Arma”, “Erjel-Begenç” kärhanalary öz üstünliklerini görkezýär. “Derýa plastik” hususy kärhanasynyň bölümi köpdürlüligi bilen tapawutlanýar. Bu kärhana gurluşyk ulgamynda zerur bolan, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň 800-den gowrak görnüşini, sanfaýans önümlerini, dürli diametrdäki kabelleri we şlangalary çykarýar. “Çaly”, “Ukyply kärdeşler” hususy kärhanalary innowasion tehnologiýalar boýunça taýýarlan gurluşyk serişdelerini görkezýär. “Akhünji” kärhanasynyň öndürýän penopolistiroldan taýýarlan önümleriniň önümçiligi ýyl-ýyldan artýar.
Bu ýerde gurluşyk serişdelerini, şol sanda bazalt süýümini, turbalary, kerpiçleri, demirbeton gurluşlaryny, gidrogorag serişdelerini, ýuwlan çägäni, penopolistiroly, keramziti, dürli emulsiýalary hem-de boýaglary, elektrik kabellerini, bezeg daşlaryny we kafelleri, gury gurluşyk garyndylaryny hem-de ýag we howa filtrlerini, akkumulýatorlary hem-de beýlekileri öndürýän zawodlaryň önümleri giňden görkezilýär.
Bu gün TSTB-niň agzalary ykdysadyýetiň täze pudaklarynda, şol sanda topragymyzyň ýerüsti we ýerasty baýlyklary bolan peýdaly gazylyp alynýan magdanlary iň täze tehnologiýalary peýdalanmak bilen işläp taýýarlamak boýunça işlere hem gatnaşýar.
Sergä täze gatnaşýanlaryň hatarynda Balkanabatdan “Zürýada hyzmat” kärhanasy kerpiç, çerepisa, ikinji gezek gaýtadan işlenilmegi arkaly taýýarlanan plitalaryň dürli görnüşleri ýaly gurluşyk serişdelerini hödürleýär.
Ýurdumyzyň senagat harytlarynyň görnüşleri köpelýär. Hojalyk-durmuş önümleriniň we çaga oýnawaçlarynyň görnüşlerini artdyrýan “Türkmen şöhle” hojalyk jemgyýetiniň işi daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň döredilmegine gönükdirilendir. Balkan welaýatyndan “Batly gadam” hususy kärhanasy öz önümlerini — pagta ýüplügini we ondan taýýarlanan joraplary ilkinji gezek görkezdi.
Bu ýerde soňky ýyllarda ulanmaga tabşyrylan Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabyndaky Mebel toplumy, “Aýbölek” fabrigi, “Abraýly önüm” we “Çigildem” kärhanalary, “Sary agaç”, “Mary agos”, “Hilal” hususy kärhanalary bar. Olar öz öndürýän önümlerini ýaşaýyş jaýlarynyň we edaralaryň otaglaryny gurnamakda ulanmak üçin peýdalanmagyň artykmaçlyklaryny görkezýärler.
Halyçylyk amatly eksport ugurly işewürlige öwrülýär. Häzirki sergide “Abadan haly” kärhanasy halylaryny hem-de reňkleri boýunça ajaýyp palaslaryny görkezdi.
Bu gözden geçirilişiň çäklerinde ilkinji gezek “Muhammet Balkan” hojalyk jemgyýetiniň polipropilen ýüplükden taýýarlan haly önümi görkezilýär. Öndüriji şu ýyl emeli süýümden halyny taýýarlamaga girişdi, ýöne taýýar önüm eýýäm Gazagystanda guralan pudaklaýyn sergide görkezilip, ony ibermek barada daşary ýurtlar bilen şertnamalar baglaşyldy.
Serginiň täzelikleriniň hatarynda ýurdumyzyň telekeçileriniň öndürmäge girişýän durmuş tehnikalary bar. Şunuň bilen baglylykda, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen işjeň ösdürilýän gatnaşyklary bellemek gerek. Olar bilen hyzmatdaşlykda bilelikdäki kärhanalary döretmegiň mümkinçilikleriniň üstünde işlenilýär.
Halkyň sarp edýän harytlarynyň giň görnüşleriniň önümçiliginde durmuş himiýasynyň önümlerini hem-de döwrebap tehnologiýalary görkezýän diwarlyklar örän gyzyklydyr. Däp boýunça pudaklaýyn gözden geçirilişe ýurdumyzda ýuwujy serişdeler we kosmetiki önümler bazarynda belli bolan “Şatumar” kärhanasy hem-de “Ýigit” hojalyk jemgyýeti öz täze önümlerini taýýarlapdyr.
Ýurdumyzyň azyk howpsuzlygyny üpjün etmekde hususy haryt öndürijileriň tutýan orny uludyr. Bu bolsa oba hojalyk we azyk önümlerini öndürijileriň köp sanly sergi bölümçelerini özünde jemleýän bölümde beýan edilýär.
On ýylda azyk önümleriniň giň görnüşlerini öndürýän döwrebap kärhanalaryň sany ep-esli artdy. Telekeçiler bazaryň täze ugurlaryny hem-de önümçilik tehnologiýalary ynamly özleşdirmegi dowam edýärler. Munuň özi obasenagat toplumynyň bäsdeşlige ukyplylygynyň ýokarlandyrylmagyny, ilatyň ekologiýa taýdan arassa köpdürli azyk we ýokumly önümlere bolan isleginiň kanagatlandyrylmagyny gazanmaga mümkinçilik berýär. Şol önümleri şu gün ýöriteleşdirilen sergä gelenler kanagatlanma bilen dadyp gördüler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, TSTB-niň agzalaryna maldarçylyk we guşçulyk fermalaryny gurmaga ýer bölekleri bölünip berildi, şolaryň ençemesi ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda eýýäm ulanylmaga tabşyryldy. Bu ugurda sergä gatnaşyjylaryň arasynda iň döwrebap enjamlar hem-de tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan iri maldarçylyk toplumlary, guşçulyk we balykçylyk hojalyklary, gaýtadan işleýän kärhanalar bar. Olaryň hatarynda “Guş toplumy”, balyklary köpeltmek we gaýtadan işlemek boýunça “Hazar balyk” toplumy, “Ajaýyp ussat halal önümleri” kärhanasy, “Hoş zaman” guşçulyk fermasy, “Bereketli” hem-de “Täze aý önümleri” hojalyk jemgyýetleri we ençeme beýlekiler gatnaşýar.
Ekologiýa taýdan arassa çig malyň esasynda ýokary hil derejeli önümleriň ugruna degişli bolan çagalar iýmitiniň, miwe hem-de gök önümleriň konsentratynyň, miwe suwlarynyň, maýoneziň, doňdurmanyň, gaplanan önümleriň, balyk delikatesleriniň, ýogurtlaryň, şöhlatlaryň, dürli süýji-köke we beýleki önümleriň çykarylmagy ýola goýuldy.
Balyk önümlerini öndürijileriň görkezýän bölümleri sergä gatnaşyjylarda uly gyzyklanma döretdi. Bu ýerde “Elin balyk” hojalyk jemgyýetiniň afrika lakgasy we bekre balyklary diri görnüşde aýratyn ünsüňi çekýär. “Ajaýyp ussat halal önümleri” hojalyk jemgyýeti sergide maldarçylyk pudagynda geçiren tohumçylyk-seçgi işleriniň netijelerini görkezýär. “Sahabatly” hojalyk jemgyýeti hem öz maldarçylyk toplumynyň maly bolan geçileri görkezdi. Onuň süýdünden saglyk üçin peýdaly önümler öndürilýär.
Ýurdumyzyň kärhanalarynyň alan ISO we HACCP halkara güwänamalary olaryň öndürýän azyk önümleriniň ýokary hillidigine şaýatlyk edýär. Şeýle kärhanalaryň hatarynda “Guş toplumy”, süýji-köke öndürýän “Hasar”, “Parahat” hususy kärhanasy, “Halys”, “Täze aý” hojalyk jemgyýetleri hem-de “Zamana” diýen söwda nyşanly süýt önümlerini çykarýan kärhana we beýlekiler bar.
Sergide “Akdaş miwe içgileri”, “Arçalyk”, “Berk akar” kärhanalarynyň alkogolsyz içgileri we arassa agyz suwlary, “Ak ýaprak” hojalyk jemgyýetiniň önümçiligi bolan “7 gün”, “Miweli oba” hojalyk jemgyýetiniň “8 ýap”, “Saba” söwda nyşanly miwe suwlary, “MFT” söwda nyşanly tebigy miwe hem-de gök önümleriň şerbetleri we beýlekiler giň görnüşde görkezilýär.
“Parahat” kärhanasynyň sergisinde belli “Joş”, “Eçil” miwe suwlaryndan, sowuk çaýdan, şöhlatlardan başga-da, saglyk üçin peýdaly önümler — çaga iýmiti (miwe-gök önümli pýure), üwmejiň hem-de pomidor goýaltmasynyň birnäçe görnüşleri bar. Olar döwrebap önümçilikde ýerli tebigy çig maldan bolan miwe we gök önümleriň konsentratlarynyň esasynda taýýarlanylýar.
Süýt önümlerini öndürýän belli öndürijiler bolan “Aýazbaba”, “Elin” hususy kärhanalary, “Sahabatly”, “Şabat” hojalyk jemgyýetleri hem täze önümlerini görkezýärler. Sergä gelenler “Owadan ülke” zawodynyň, “Bereket” kärhanasynyň we “Ýakyn dost” hojalyk jemgyýetiniň gaplanan täze önümleriniň giň görnüşlerini dadyp görýärler.
“Salkyn”, “Erteki”, “Täze aý” ýaly söwda nyşanlary bolan ulular we çagalar üçin öndürýän doňdurmalary has-da özüne çekiji. Sergä gelýänler ýurdumyzyň dürli welaýatlarynda öndürilýän bejeriş häsiýetlerini özüne siňdiren ary balynyň dürli görnüşlerini höwes bilen dadyp görýärler. “Hasar”, “Misgär” kärhanalarynyň hem-de “Bars”, “Duýgy” hojalyk jemgyýetleriniň diwarlyklarynda dürli süýji-köke önümleri görkezilýär. “Tomus”, “Saglyk”, “Halys”, şeýle hem “Kämil market” we beýlekiler ajaýyp baýramçylyk görnüşinde bezelen bölümlerde çörek hem-de çörek-bulka önümleriniň islegli görnüşlerini görkezýärler.
Serginiň bölümlerinde döwletimiziň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna kärendä beren ýerlerinde gurlan döwrebap ýyladyşhana hojalyklarynda ösdürilip ýetişdirilýän dürli görnüşli miweler, gök we bakja önümleri görkezilýär. Suwaryşyň öňdebaryjy tehnologiýalaryny, ýokary hilli sarp ediş serişdelerini we tehnikalaryny ulanmagyň esasynda obasenagat işewürliginiň gök ekerançylyk, miweçilik we gülçülik ýaly ugurlary işjeň ösýär. “Parasatly” we “Nurly meýdan” daýhan hojalyklarynyň, “Ter” hojalyk jemgyýetiniň, “Sanjar” kärhanasynyň bölümleri munuň şeýledigini has aýdyňlygy bilen äşgär edýär. Ter gök önümleriň dürli reňkli ajaýyp görnüşleri gözüňi dokundyrýar, aýratyn-da, “Bäş nur” hususy kärhanasynyň “gyş ýer tudanasy” özüne çekýär. Ilkinji gezek gözden geçirilişe tohumçylyk hem-de ýyladyşhana gök önümlerini öndürmekde ýöriteleşen “Ezber daýhan” kärhanasy gatnaşýar.
Aýry-aýry telekeçiler sergä gelenleri ýyladyşhanany enjamlaşdyrmakda ulanylýan häzirki zaman tehnologiýalary hem-de ekologiýa ulgamynda geçirilýän işler bilen tanyşdyrýarlar.
Ýokary hili we ekologik howpsuzlyk derejesi bilen tapawutlanýan ýurdumyzyň öndürijileriniň harytlary daşary ýurt bazarlarynda hem uly islegden peýdalanýar. Hytaý Halk Respublikasynda, Birleşen Arap Emirliklerinde, Awstriýa Respublikasynda TSTB-niň söwda wekilhanalarynyň alyp barýan işleri ýurdumyzyň telekeçileriniň eksport kuwwatyny amala aşyrmaga, öňdebaryjy dünýä tejribesini hem-de maýa goýumlaryny çekmäge, halkara derejesinde işewür gatnaşyklaryň ulanylmagyna gönükdirilendir.
Häzirki wagtda daşary ýurtlara ugradylýan azyk harytlarynyň hatarynda köke-süýji önümleri, gök hem-de miwe önümleri, towuk ýumurtgalary, doňdurmalar, miwe suwlary we olaryň önümçiligi üçin konsentratlar bar. Olaryň köp bölegi TSTB-niň daşary ýurtlardaky söwda merkezlerinde, şol sanda Hytaýyň Sinin şäherinde, Gyrgyz Respublikasynyň we Gruziýanyň paýtagtlarynda, Owganystanyň Balh welaýatynyň Mazari-Şerif şäherinde ýerlenilýär.
Aýry-aýry diwarlyklar söwdanyň we hyzmatlaryň ösüşinde häzirki zaman marketing çemeleşmelerini giňden özleşdiren telekeçileriň gazananlaryny görkezýär. Geçen ýyl Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine öz “Söwda nyşanynyň” gowşurylmagy hakynda şahadatnamanyň berlendigini bellemek gerek. Bu gün bolsa bu nyşan täç görnüşinde şanly senä bagyşlanan serginiň köp harytlarynyň bezelişinde görkezilýär.
Döwrebap söwda merkezleriniň açylmagy söwdanyň we hyzmatlaryň ösmegine ýardam edýär. Olaryň hatarynda paýtagtymyzdaky “Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy”, “Aşgabadyň ýalkymy”, “Berkarar” söwda-dynç alyş merkezleri bar. Şolaryň käbir kärhanalary hem häzirki gözden geçirilişiň çäklerinde görkezilýär.
Sergi meýdançasynda awtoulag hyzmatlaryny mahabatlandyrýan “Awtoýoly” hojalyk jemgyýeti, IT tehnologiýalar ulgamynda hyzmatlary hödürleýän “Imdat elektronik” hojalyk jemgyýeti bar. Serginiň birnäçe bölümleri işewürligiň möhüm ugry hem-de ýurdumyzda bu pudagy ösdürmek boýunça alnyp barylýan giň möçberli işleriň barşynda aýratyn ähmiýeti bolan ulag we logistika ugurlaryna bagyşlanypdyr. Şu aýda döredilen “Türkmen Tranzit” assosiasiýasy ilkinji gezek sergä gatnaşýar, ol logistika hyzmatlarynyň köp görnüşini hödürlemäge ýöriteleşdirilendir.
Hususy ulgamyň wekilleri ilata durmuş, mahabat we neşirýat hyzmatlarynyň giň gerimini hödürleýär. Bu hem häzirki sergide öz beýanyny tapdy.
Sergä gatnaşyjylara, ilkinji nobatda bolsa, daşary ýurtly hyzmatdaşlara hususy syýahatçylyk hünärmenleri — bu ugurda depginli işleýän “Owadan syýahat” kärhanasy hem-de onuň sergä ilkinji gezek gatnaşýan “ýaş kärdeşleri” bolan “Halkara dostluk”, “Oguzabat”, “Güneşli syýahat” we “Rowaç-AW” kärhanalary öz mümkinçiliklerini görkezýär. Häzir syýahatçylyk TSTB-niň alyp barýan işiniň geljegi uly ugurlarynyň biridir. Syýahatçylyk hünärmenleri ýylyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýen şygary bilen baglylykda, gadymy ýoluň taryhy we ýadygärlige öwrülen ýerleri boýunça ugurlary hödürleýär. Bu baradaky mazmun “Gül zaman” hojalyk jemgyýetiniň ajaýyp görnüşdäki taýýarlanan bölüminiň ugruny kesgitledi.
Häzirki şanly senä bagyşlanan gözden geçiriliş telekeçileriň dokma hem-de deri önümçiliginde, halyçylyk pudagynda, däp bolan hünärmentçilikde gazananlaryna baha bermäge mümkinçilik berýär. Sergä Zenanlaryň işewür merkeziniň hem-de onuň Aşgabatdaky we welaýatlardaky bölümleriniň wekilleri gatnaşýar. Olar ajaýyp milli egin-eşikleri görkezýärler.
Ajaýyp halylar, zergärleriň, tikinçileriň, şekillendiriş sungatynyň ussatlarynyň täsin işleri milli mirasy gorap saklamak we wagyz etmek işine TSTB-niň agzalarynyň goşant goşýandygyna şaýatlyk edýär. Sowgatlyk önümleriň köpdürlüligi, şol sanda Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen taryhy ýerleriň, paýtagtymyzyň gözellikleriniň şekilleri çekilen dürli önümler serginiň myhmanlarynyň ünsüni özüne çekýär.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň işleriniň hem-de möhüm döwlet maksatnamalarynyň we ilkinji nobatda, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda kesgitlenen ugurlar babatda ýurdumyzyň telekeçileriniň öňünde duran wezipeleriň ýerine ýetirilişiniň netijeleri günüň ikinji ýarymynda geçirilen maslahatyň barşynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Maslahatyň çäklerinde oňa gatnaşyjylar işewürligi alyp barmagyň esasy meseleleri, şol sanda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek hem-de ýurdumyzda öndürilýän önümleriň eksport möçberlerini artdyrmak boýunça amala aşyrylýan döwlet maksatnamalary bilen baglylykda bilelikdäki kärhanalary döretmek meseleleri babatda hem pikir alyşdylar.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiziň berýän goldawynyň, hususy işewürligi ösdürmek üçin döwlet tarapyndan döredilýän amatly şertleriň ýurdumyzyň telekeçileriniň geljege ynam bilen garamagyna, Garaşsyz, Bitarap türkmen döwletiniň ykdysady kuwwatyny has-da artdyrmagyň, mähriban Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň, türkmen halkynyň abadançylygynyň bähbidine joşgunly zähmet çekmäge kömek berýändigi barada bir pikirde boldular.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Ýokary okuw jaýynda okaýarkak biziň kellämize plagiatyň (çeşme görkezmän sitata etmek) uly aýyp hasaplanýanlygyny we akademiki intelligensiýasynda plagiat ýaly uly günä ýokdygy pikirini gowja ornadypdylar.
Men hem şondan soň hemişe we herýerde çeşmäni görkezmek endik edindim. Başgalary hem çeşmäni görkezmän birzatlar ýazanlarynda gaharym gelýär.
Şugün dynç günimi ertir.com saýtynda birnäçe teswir ýazyp geçirmek niýetimdedi. Ýöne saýta girip baş sahypadaky ýazgylary okap başlanymda gözüme bir mowzuk ildi. Okaýan welin, ýazylanlar ýaman tanyş… Hut men barada gürrüň gidýän ýaly…
Soň özümiň ýazanja mowzuklarymy barlap gördim, arasynda ýok. Soňam öz blogymdaky mowzukary görenimde tapdym.
Ady näbelli “Lastocka” agza atly bir şahsyýet, meniň 2011-nji ýylyň aprel aýynda ýazan Internet atly mowzugy ogurlap (hawa, ogurlap!!!) öz adyndan täze mowzuk edip açypdyr. Içinde meniň blogyma bag ýada çeşme görkezmändir.
Soňlugy bilen mowzugy üýtgetmegi mümkin bolanlygy sebäpli şol ady geçen mowzugyň suratlaryny hem aldym.
Barlap görseňiz plagiarizm 99% töweregi. Diňe ilkinji sözlemi gysgaldypdyr. Galan ýerleri dolulygyna meniň mowzugymdan alynan.
Men ady geçen agzadan mowzugynda meniň blogymy çeşme hökmünde girizilmesini talap edýärin.


text:
Soygim hakda onem yazdym kan gezek
Yene yazjak onkulerim az yaly
Bir gyz yuregime gurupdyr duzak
Soyup yorun bar pasyllar yaz yaly
Yone soyyan gyzym seyle bir ynjyk
Kate yakyp gowrup baryar koz yaly
Uzyn kirpiklerni yuregime sanjyp
Kate gahar edyar kate naz yaly
Bir gorsena ickin awede-juyje
Dusysyasam aralarmyz saz yaly
Kate bar umydym cykaryp puja
Yuzun sowyar gyz yuregi buz yaly
Asyk yigdin haly nene diyseler
Kate cille yaly kate yaz yaly
Yone su yagdayda yuz yyl goysalar
Gownume bolmasa yene az yaly
YaZaN:AnnaKuLyYeW AllaMyRaT-bu gosgyny soyguli yarym SuLgUnE bagyslayaryn
Az ýaly (Allamyrat.A)
Soygim hakda onem yazdym kan gezek
-
Geçirimli.
1 month ago
- Bu goşgy halypa şahyrymyz. Halyl kulyýewiň goşgysa, özem ýalňyşmasam 1961 nji ýyldaky goşgymyka diýýän. Bu nähili bolýaraý.
-
Babaniyazow J
1 month ago
- Mümkin. Emma dosdum söýgülisi üçin ýazypdyr


text:
1. Mü'min – yslamyň ygtykat esaslaryna we hökümlerine doly ynanyp, olary görkezilişi ýaly amal etmäge çalyşýan kişidir. Oňa müslim – musulman hem diýilýär. Başgaça aýdanymyzda, «ämentüde» jemlenýän iman esaslaryna ynanýan kişä Mü'min diýilýär.
2. Käfir – Allaha we pygamberlere ynanmaýan, diniň anyk hökümlerini inkär edýän kişidir. Allahy inkär etmezlik bilen birlikde, başga birini ýa-da bir zady Allaha şärik goşan kişä bolsa müşrik diýilýär. Müşrik şol bir wagtda käfir saýylýar. Mysal üçin, hezreti Isany Allah, Allahyň ogly diýip kabul edýän hristianlar bilen, Üzeýir Allahyň ogludyr diýen ýahudiler Kurany Kerimde hem müşrik, hem-de inkär edijiler diýip atlandyrylypdyr.
3. Munafyk (Mynapyk) – yslamyň ynanylmagy zerur bolan esaslaryna kalp bilen ynanmaýan we tassyk etmeýän, ýöne diňe Mü'minleri aldamak üçin dil bilen ykrar edýänlerdir. Munafyk – ikiýüzli kişi diýmekdir.
Munafyk dünýewi hökümler taýyndan musulman ýaly kabul edilýär. Damagyny çalan maly iýilýär, mirasdar bolýar, oňa öýlenilýär, durmuş gurulýar, ýöne bu kişiler ahyretde käfirler hatarynda hasaba çagyrylar. Çünki, Kurany Kerim ençeme aýatlarda münafyklaryň käfirdigini nygtap, hatda dowzahyň iň aşaky gatlagynda boljakdyklaryny habar berýär.
«Käbir ynsanlar bardyr, olar: «Biz Allaha we ahyret gününe iman etdik» diýerler. Ýöne olar Mü'min däldirler», (Bakara, 8; Nahl, 106; Hujurat, 14).
«Münafyklaryň dowzah odunyň iň aşaky gatlagyndadyklary şübhesizdir. Olara hiç hili kömek goly uzamaz», (Nisa, 145).
4. Mürted – ilki musulman bolup, soň dininden dönen kişidir. Mür-tedlik yslamyň anyk hökümlerinden birini ýa-da käbirlerini inkär etmek bilen ýüze çykýar. Kuranda dinden dönýänler barada ençeme aýatlar bar.
«Inkär edýänleriň güýji ýetse, diniňizden dönderýänçä, siziň bilen söweşer. Sizden kim dininden dönüp, käfir bolup, aradan çyksa, olaryň dünýä we ahyretdäki amallary puç bolar. Ynha, jähennemiler olardyr. Olar ol ýerde ebedi galarlar», (Bakara, 217; Ali Imran, 86, 91).
5. Fasyk – Allahyň emirlerine ters hereket edýän, günäkär, pes ahlakly, erbetlik etmäge endik bolan kişidir. Fykyh taýyndan Allaha ytagaty terk edip, ysýana ýüz uran, başgaça aýdanymyzda, uly günäleri edýän ýa-da kiçi günäleri endik edinip, dogry ýoldan çykan kişä fasyk diýilýär.
Fysk – fasygyň amaly umuman üç topara bölünýär.
1. Günäni erbet görse-de, käwagt günä etmek.
2. Günä işi aç-açan etmek. Şeýle kişä fajir hem diýilýär.
3. Günäniň haramdygyny we erbet zatdygyny inkär etmek. Bu ýagdaý kişini dinden çykarýar. Haramdygyny inkär edip, ýagny, halal saýyp içgi içmek, zyna etmek muňa mysaldyr.
6. Asy – Allahyň emrlerini berjaý etmeýän, oňa ysýan edýän günäkär kişi diýmekdir. Kurany Kerimde bu söz Allahyň we Onuň Resulynyň emrlerine garşy gidýän günäkär kişi manysynda ulanylypdyr.
«Kim Allaha we Resulyna ysýan edip, Allahyň goýan çäklerinden geçse, Allah ony ebedi galjak ýeri bolan jähennem oduna taşlar we onuň üçin o taýda ryswa ediji azap bardyr», (Nisa, 14; Ahzab, 36; Mer”ýem, 44).
Asynyň edýän günäsi kiçi ýa-da uly bolup biler. Ähli sünnet akydasyna görä, uly günä etse-de, edýäniniň haramdygyny inkär etmeýän kişi günäkär Mü'min saýylýar, ýagny, uly günä kişini dinden çykarmaýar, kişi toba etse, Allah Tagala ony bagyşlap biler. Kurany Kerimde bu barada şeýle aýdylýar:
«Eger gadagan edilen uly günälerden saklansaňyz, kiçi günäleriňizi ýuwarys we sizi ýagşy derejelere ýetireris», (Nisa, 31; Nejim, 32).
Bir hadysda uly günäler ýedi sany diýlip bellenýär. Bular: şirk, sihir (jadygöýlik), nähak ýere adam öldürmek, ýetimiň malyny iýmek, riba – süýthorlyk, uruşdan gaçmak, namysly we imanly aýala zyna töhmetini atmak, (Buhary, Müslim). Başga hadyslarda bu ýedi günä şular hem goşulýar: ene-ata garşy gitmek, zyna etmek, ýalan şaýatlyk, mesjidi haramda günä etmek we ýalan ýere kasam etmek, (Buhary, Müslim, Ebu Dawud,Tirmizi).
Ebu Talyb el-Mekkä görä, uly günäleriň sany on ýedi bolup, olary alty toparda jemlemek mümkin.
1. Kalp bilen edilýänler: şirk, kejirlik bilen günä etmek, Allahyň rahmetinden umydyňy üzmek we özüňi Onuň azabyndan aman duýmak.
2. Dil bilen edilýänler: zyna töhmeti, ýalan şaýatlyk, sihir we ýalan ýere kasam etmek.
3. El bilen edilýänler: nähak ýere adam öldürmek, ogurlyk etmek.
4. Iýip-içmek bilen baglanyşyklylar: nähak ýere ýetim malyny iýmek, süýthorlyk, serhoş ediji içgi içmek.
5. Jynsy günäler: zyna, liwata (gomoseksuallyk)
6. Ähli bedeniň bilen edilýänler: ene-ata garşy gitmek.


text:
Ýuridik bildiriş
Şu ýuridik bildiriş şu oxforddictionaries.com websaýty ("Websaýt") we onuň kiçi domenleri üçin niýetlenendir hem-de siziň şu Websaýty we onuň kiçi domenlerini ulanyşyňyzy düzgünleşdirýär. Şu Websaýty ulanmak bilen siz şu beýannamada görkezilen düzgünler bilen ylalaşýarsyňyz.
Websaýtyň käbir ýerlerine bellige alynmazdan ýa-da Oxford University Press-e ("OUP", "biz", "bize" ýa-da "biziň") öz maglumatyňyzy bermezden girip bilersiňiz.
Websaýtdaky maglumatlaryň doly däl, köne ýa-da nädogry bolmagynyň, şeýle hem, onda tehniki nätakykylyklaryň ýa-da tipografik ýalňyşlaryň bar bolmagynyň mümkindigi sebäpli, OUP şu Websaýty öz islegiçe täzelemek hukugyny özünde saklaýar. Şol sebäpli, şeýle maglumatlaryň habar berilmezden üýtgedilmegi ýa-da täzelenilmegi mümkindir.
Biz şu ýuridik bildirişe üýtgetme girizmek hukugymyzy özümizde saklaýarys. Şu ýuridik bildirişe girizip biljek islendik üýtgetmelerimiz şu sahypada neşir ediler we zerur bolanda, sizi e-poçta bilen hem habarly ederis. Bu ýuridik bildirişiň käbir düzgünlerinden Websaýtyň käbir sahypalarynda ýerleşýän, aç-açan bellenilen ýuridik bildirişleriň ýa-da şertleriň üstün bolmagy mümkindir.
Ulanyjy atlary we parollar
Websaýtda bellige alnan we ulanyjy adyny hem-de paroly alan wagtyňyz, öz ulanyjy adyňyzy we/ýa-da parolyňyzy hiç kime bermezlige ylalaşýarsyňyz. Eger-de ulanyjy adyňyz we/ýa-da parolyňyz paş bolan ýagdaýynda, OUP-yň degişli howpsuzlyk çärelerini görmegi hem-de size täze ulanyjy ady we paroly bermegi üçin, şol paş bolmak barada haýal etmän bize habar bermeklige ylalaşýarsyňyz.
Websaýt materiallaryndan peýdalanmak
Size şulara rugsat berilýär:
- Websaýt materiallaryndan bölekleri gözlemek, görmek, almak we görkezmek;
- Websaýt materiallarynyň böleklerini elektron görnüşde ýazdyrmak;
- we/ýa-da Websaýt materiallarynyň böleklerini ýeke nusgada çap etmek.
Her aýratyn ýagdaýda, Websaýtyň käbir sahypalarynda görkezilýän islendik ýörite çäklendirmelere tabynlykda: Siz Websaýtda görünýän awtorlyk hukukly bildirişleri ýa-da identifikasiýanyň beýleki usullaryny, şeýle hem jogapkärçilikden ýüz öwürmeleri aýyrmagyňyz ýa-da üýtgetmegiňiz; kanun tarapyndan rugsat berilýän ýa-da OUP tarapyndan ygtyýarlandyrylan ýagdaýlardan başga halatlarda, hiç bir maksat üçin çäklendirilen materialyň köp sanly göçürmeleriniň çap edilen ýa-da elektron nusgalaryny ulgamlaýyn köpeltmegiňiz; materialyň islendik bölegini islendik elektron torda, şol sanda, ýöne olar bilen çäklenmezden, Internet we World Wide Web arkaly görkezmegiňiz ýa-da ýaýratmagyňyz; islendik birine materiala girmäge we ony ulanmaga rugsat bermegiňiz; we/ýa-da materialy tutuşlygyna ýa-da onuň bir bölegini täjirçilik maksatly ulanmaga rugsat bermegiňiz gadagan edilýär.
Eger täzelik hatlaryny almak üçin hasap açan ýa-da web-kanalymyza ýazylan bolsaňyz, onda siz özüňize iberilýän materialy dine täjirçilik däl maksat bilen ulanyp bilersiňiz. Şu aşakdakylar size gadagan edilýär:
- size iberilýän materialda bar bolan awtorlyk hukugy bildirişlerini ýa-da identifikasiýanyň beýleki usullaryny, şeýle hem jogapkärçilikden ýüz öwürmeleri aýyrmak ýa-da üýtgetmek;
- kanun tarapyndan rugsat berilýän ýa-da OUP tarapyndan ygtyýarlandyrylan ýagdaýlardan başga halatlarda, hiç bir maksat üçin size iberilen materialyň köp sanly göçürmeleriniň çap edilen ýa-da elektron nusgalaryny ulgamlaýyn köpeltmek;
- materialyň islendik bölegini islendik elektron torda, şol sanda, ýöne olar bilen çäklenmezden, Internet we World Wide Web arkaly görkezmek ýa-da ýaýratmak;
- islendik birine materiala girmäge we ony ulanmaga rugsat bermek; we/ýa-da
- materialy tutuşlygyna ýa-da onuň bir bölegini täjirçilik maksatly ulanmaga rugsat bermek.
Intellektual eýeçilik hukuklary
Biz we/ýa-da biziň lisenziarlarymyz Websaýtdaky ähli intellektual eýeçilik hukuklarynyň eýeleridiris, Websaýt we Websaýtdaky materiallar tutuş dünýädäki intellektual eýeçilik kanunlary, şol sanda awtorlyk hukugy we söwda belgisi kanunlary tarapyndan goralýar. Şu ýuridik bildirişiň we siz bilen OUP arasyndaky islendik başga lisenziýa ylalaşyklarynyň şertlerine laýyklykda, ähli şeýle hukuklar goralyp saklanýar we bizden öňünden ýazmaça razylyk alynmazdan hiç bir materialy nusgalamak, üýtgetmek, neşir etmek, ýaýlyma bermek ýa-da başgaça görnüşde ýaýratmak bolmaýar. Oxford University Press, OUP, Oxford we/ýa-da Oxford University Press tarapyndan üpjün edilýän önüm we hyzmatlaryň islendik beýleki atlary hem-de Websaýtda salgylanylyşy Oxford University Press-iň söwda belgisidir ýa-da bellige alnan söwda belgisidir.
Ýokarda we degişli ýerlerde agzalanlara garamazdan, Websaýtdaky her illýustrasiýada görünýän awtorlyk hukugy şol illýustrasiýanyň "Suratyň jikme-jikligi" penjiresinde ady görkezilen hukuk eýesine (eýelerine) degişlidir. Ähli hukuklar goralýar. Websaýtdaky hiç bir illýustrasiýany nusgalamak, üýtgetmek, neşir etmek, ýaýlyma goýbermek ýa-da başgaça görnüşde ýaýratmak bolmaýar.
Baglar
Beýleki websaýtlara bolan baglar OUP tarapyndan ak ýürekden we diňe maglumat maksatly üpjün edilýär. Websaýta bagy bolan islendik websaýtdaky material babatda OUP islendik jogapkärçilikden ýüz öwürýär.
Mundan başga-da, OUP bilen baglanyşykly bolmadyk websaýta bagyň bar bolmagy OUP şol websaýtdaky material babatda jogapkärçiligi ýa-da şeýle websaýtlaryň ulanylyşy, olarda hödürlenýän önümleri we/ýa-da hyzmatlary makullaýar ýa-da kabul edýär diýmek bolmaýar. Ulanmak üçin saýlan islän zadyňyzda wirus, gurçuk, troýan we weýran ediji beýleki zatlaryň bolmazlygy üçin çäre görmeklik siziň öz işiňizdir.
Hyzmata giriş
Websaýtyň adatça günde 24 sagadyň dowamynda elýeterli bolmagyny üpjün etmäge tagalla edýän hem bolsak, Websaýtyň belli bir wagt ýa-da haýsydyr bir möhletde elýeterli bolmazlygynyň hiç bir sebäbi üçin jogapkärçilik çekmeýäris.
Ulgamdaky näsazlyk bolanda, tehniki ideg ýa-da bejeriş işler geçirilende, şeýle hem erkimizden daşary ýagdaýlar sebäpli Websaýta giriş öňünden habar berilmezden wagtlaýyn togtadylyp bilner.
Awtorlyk hukugynyň bozulmagy barada şikaýatlar
OUP intellektual eýeçilik hukuklaryna sarpa goýýar we olar goramak üçin düýpli çäreler görýär. Eger siz şu websaýtdaky islendik material öz eýeçilik hukugyňyzy bozýar diýip pikir etseňiz we ony aradan aýyrmak isleseňiz, bize e-poçta ýa-da poçta bilen ýazmaça bildiriş ibermegiňizi we şulary görkezmegiňizi haýyş edýäris:
(i) awtorlyk hukugynyň eýesiniň ýa-da onuň adyndan hereket etmäge ygtyýarlandyrylan adamyň fiziki ýa-da elektron goly.
(ii) bozulandygy öňe sürülýän awtorlyk hukukly işiň identifikasiýasy, eger birnäçe awtorlyk hukukly işi bir websaýtda bar bolsa bir habarnamada şol websaýtdaky işleriň sanawy.
(iii) bozulandygy öňe sürülýän (ýa-da bozulmagyna sebäp bolýan) awtorlyk hukukly materialyň identifikasiýasy we şol identifikasiýa OUP üçin materialy identifisirlemek hem-de ýerini tapmak üçin ýeterlik bolmalydyr.
(iv) salgyňyz, telefon belgiňiz, şeýle hem bar bolsa, siz bilen habarlaşyp boljak e-poçta salgysy.
(v) materialyň şikaýat edilen görnüşde ulanylmagyna awtorlyk hukugynyň eýesi, onuň wekili ýa-da kanun tarapyndan ygtyýar berilmeýändigine ak ýürekden ynanýandygyňyz barada beýannama.
(vi) öňe sürüşiňiz boýunça bozulýan hasaplaýan ýörite hukugyňyzyň eýesiniň adyndan hereket etmäge ygtyýarlandyrylandygyňyz barada, ýalan maglumat bermeklik babatda jogapkärçiligi kabul edip, bildirişdäki materialyň dogrudygy barada beýannama.
Bu bildirişi biziň ýörite DMCA wekilimize iberiň:
e-poçta bilen: dmca@oup.com
poçta bilen: Ýuridik bölüm
Oxford University Press
Great Clarendon Street
Oxford
OX2 6DP
Birleşen Korollyk
Ulanyjynyň döreden materialy
Websaýtymyzyň käbir ýerlerinde ulanyjylaryň öz materiallaryny ýüklemegine rugsat berlip bilner. Ulanyjylar tarapyndan ýüklenen material hökmany suratda OUP-yň garaýyşlaryny aňladýar diýmek bolmaýar. Websaýtymyza material ýüklemek bilen siz biziň Düzgünlerimize eýermeklige razylyk bildirýärsiňiz. Şeýle materiallaryň şol görkezmelerdäki talaplara laýyk gelýändigi, materiallar babatda ähli zerur hukuklaryňyzyň bardygy, materiallaryň haýsydyr bir üçünji tarapyň islendik şahsy ýa-da eýeçilik hukuklaryny bozmaýandygy, materiallaryň tehniki taýdan zyýansyzdygy (şol sanda bular bilen çäklenmezden kompýuter wiruslarynyň, logik bombalaryň, troýan atlarynyň, gurçuklaryň, zyýanly komponentleriň, zeperli maglumatyň ýa-da beýleki betniýetli programma üpjünçiliginiň ýa-da zyýanly maglumatlaryň ýokdugy) barada kepil geçýärsiňiz.
OUP öz islegine görä, Düzgünlerdäki (bag) talaplaryna laýyk gelmeýän we/ýa-da masgaralaýjy, bikanun, haýykdyryjy, ahlaksyz ýa-da başga görnüşde islenmeýän diýlip hasaplanýan, ulanyjylar tarapyndan neşir edilen islendik materialy gözden geçirmek, üýtgetmek ýa-da pozmak hukugyny gorap saklaýar. Ýokarda agzalanlara garamazdan, siz ýa-da Websaýtyň islendik beýleki ulanyjysy tarapyndan ýüklenen material babatda OUP islendik borçdan ýa-da jogapkärçilikden aç-açan boýun gaçyrýar. Şeýle hem biz siziň şahsyýetiňizi hukuk goraýjy edaralara ýa-da siz tarapdan Websaýtymyzda neşir edilen ýa-da ýüklenen haýsydyr bir material özleriniň intellektual eýeçilik hukuklaryny ýa-da gizlinlik hukugyny bozýar diýip talap bildiren islendik üçünji tarapa aýan etmek hukugymyzy gorap saklaýarys.
OUP-yň ulanyjylaryň döreden materiallaryny ulanmaga bolan hukugy
Websaýtymyza ýüklän islendik materialyňyz gizlin däl diýlip hasaplanar. OUP size şu Websaýty şu Ýuridik bildirişe (ýokardaky Websaýt materiallaryndan peýdalanmak bölümine serediň) laýyklykda ulanmaga ygtyýar berýändigini göz öňünde tutup, siz OUP üçin şeýle materiallary (ýa-da onuň islendik bölegini) ähli dillerde, görnüşde ýa-da häzirki wagtda bar bolan ýa-da bolmadyk islendik serişdäniň kömegi bilen ulanmaga, üýtgetmäge, seljermäge, neşir etmäge, görkezmäge, köpçülige ýetirmäge we aýan etmäge möhletsiz, tutuş dünýäde hereket edýän, ýatyryp bolmaýan, muzdsuz, başga birine geçirip bolýan, ýöriteleşdirilen däl ygtyýar berýärsiňiz (şeýle hem şu hukuklary kömekçilerine ygtyýarlandyryp bermäge razylyk berýärsiňiz). Siz websaýtymyza ýüklän ähli materialyňyz babatda islendik maddy däl hukuklardan (munuň bilen çäklenmezden şol sanda awtor hökmünde görkezilmek hukugyndan) boýun gaçyrýarsyňyz. Biz sizi agzap geçip bileris, ýöne siz muňa mejbury däldigimiz bilen ylalaşýarsyňyz.
Moderasiýa
Şu ýuridik bildirişe we/ýa-da Düzgünlere ters gelýän islendik zatlary ýüze çykarmak maksady bilen, biz Websaýtda neşir edilýän ähli zatlara gözegçilik etmek hukugymyzy gorap saklaýarys. Munuň netijesinde, neşir edilmezden öň käbir neşirleriň moderasiýa üçin iberilmegi mümkindir we şol sebäpli neşiriň Websaýtda peýda bolmagynda gijikme bolup biler.
Togtatmak we ýatyrmak
Siziň şu Websaýty ulanmagyňyz netijesinde şu ýuridik bildirişiň ýa-da Düzgünleriň [bag] bozulyp-bozulmandygyny biz öz islegimizçe kesgitläris. Şu ýuridik bildirişiň we Düzgünleriň bozulmagy ýüze çyksa, degişli bolmagy we munuň bilen çäklenmezden bu ýuridik bildiriş we görkezmelere eýermeýän islendik ulanyjyny duýduryş bermezden ýa-da maslahatlaşmazdan blokirlemek, şeýle hem ähli öňki neşir we goşantlaryny aýyrmak ýaly zerur hasaplan çärelerimizi görüp bileris.
Şu ýuridik bildirişi we/ýa-da Düzgünleri berjaý etmezlik websaýta girmek we/ýa-da ony ulanmak ygtyýaryňyzyň wagtlaýyn ýa-da hemişelik ýatyrylmagyna dessine eltip biler.
Websaýtyň global häsiýeti
Siz Websaýtyň global häsiýetiniň bardygy bilen razylaşýarsyňyz we şol sebäpli Websaýty ulanýan wagtyňyz ähli degişli ýerli kanunçylyklary berjaý etmäge ylalaşýarsyňyz.
Websaýtda neşir edýän maglumatymyzda siziň ýurduňyzda yglan edilmedik ýa-da elýeterli bolmadyk hyzmatlarymyz we/ýa-da önümlerimiz hödürlenip, olara salgylanmalar bolup biler. Şeýle salgylanmalar bu hyzmatlary we/ýa-da öünmleri siziň ýurduňyzda yglan etmek niýetimiziň bardygy aňlatmaýar.
Dil
Şu ýuridik bildiriş iňlis dilinde taýýarlanyldy. Eger-de şu ýuridik bildiriş islendik başga dile terjime edilse, iňlis dilindäki tekst üstün hasaplanylýar.
Düzgünleşdiriji kanunçylyk
Siz şu ýuridik bildirişiň diňe Angliýanyň we Welsiň kanunlaryna we kazyýetlerine laýyklykda aýratyn düzgünleşdirilmäge degişlidigi bilen ylalaşýarsyňyz. Ýokarda agzalanlara garamazdan, şu ýuridik bildirişdäki hiç bir zat intellektual eýeçilik hukugynyň bozulmagy babatda iş gozgamak üçin OUP-y islendik kazyýete ýüz tutmak hukugyndan mahrum etmeýär.
Eýeçilik statusy barada bellik
Oxforddictionaries.com we onuň kiçi domenleri söwda belgisi ýa-da başga görnüşde eýeçilik statusy bolan ýa-da bardygy tassyklanan käbir sözleri öz içine alyp biler. Olaryň bar bolmagy olaryň eýeçilige degişli bolmadyk ýa-da umumy ähmiýete eýe bolan zatlary ýuridik maksatly ýa-da olaryň ýuridik statusy babatda başga bir pikir bilen özlerine alnandyklary manysyny bermeýär. Haçanda redaktorial işgärlerimizde haýsydyr bir sözüň eýeçilik statusynyň bardygy barada esas bolan halatynda, ol şol söz babatda maglumat görkezilýär, emma şonuň bilen bir hatarda şol sözüň ýuridik statusy babatynda netije çykarylmaýar ýa-da öňe sürülmeýär.
Oxford Dictionaries blog neşirlerindäki we teswirlerindäki pikirler we beýleki maglumatlar hökmany suratda Oxford University Press-iň pikirlerini we tarapyny görkezýär diýlip hasaplanmaly däldir.


text:
Gyzylja
Gyzylja (krasnuha) (lat. rubella) – ýiti ýokanç keseli bolup, ol deride örgüniň ýüze çykmagy we daşky limfa düwünleriniň ulalmagy bilen häsiýetlenýär. Gyzylja keselini RNK saklaýan toparyna degişli wiruslar döredýärler. Olar daşky gurşawyň täsirine çydamsyz bolup, ultramelewşe şöhleleriniň täsiri bilen tiz gyrylýarlar.
Iňlis dilinde gürleýän döwletlerde gyzyljany käwagt "nemes gyzamygy" diýip atlandyrýarlar, sebäbi bu kesel XIX asyryň ahyrlarynda Germaniýada has gowy öwrenilipdi.
Birnäçe asyrlaryň dowamynda daşky alamatlarynyň meňzeşlikleri üçin gyzylja, gyzamyk we garamyk bir kesel hasap edilip gelnipdi. Gyzylja ilkinji gezek nemes lukmany F. Hofman tarapyndan 1740-njy ýylda öwrenilýär. Ýöne gyzyljany aýratyn kesel hökmünde 1881-nji kabul edýärler.
Keseliň ýaýramagy. Gyzyljadiňe adamlaryň arasynda ýaýraýar. Kesel ýaýradyjy çeşme gyzylja bilen kesellän adam bolup biler. Gyzylja ýolugan adam örgüniň peýda bolmazyndan 7 gün öň we peýda bolandan 4 gün soň ýokançly hasap edilýär. Kesel adamlara howanyň üsti bilen ýokuşýar. Şeýle hem wiruslar kesellän adamyň peşewinde we nejasatynda bolup bilýändigi üçin, ol käbir zatlaryň (oýnawaçlaryň, gap-gaçlaryň) üsti bilen hem geçip biler. Aýal göwrelilik döwründe gyzylja ýolugan bolsa, bu kesel onuň göwresindäki çaga-da ýokuşýar. Şeýle çaga dünýä inenden 1-2,5 ýyla çenli gyzylja wirusynyň "ojagy" hasaplanylýar
Gyzylja bütin dünýäde ýaýran keseldir. Ol adamlara aňsatlyk bilen ýokup bilýär. Bu keseliň möwsümleýin, ýagny gyş we ýaz aýlary hem-de her 3-5 ýyldan ýaýraýandygyny bellemek gerek. Gyzylja bilen esasan hem 1-2 ýaşdan 7-10 ýaş aralygyndaky çagalar keselleýärler.
Keseliň döreýşi. Gyzylja keseliniň wiruslary dem alyş ýollarynyň üsti bilen gana düşýärler. Soňra bedeniň limfalarynda, deri dokumalarynda mekan tutýarlar, köpelýärler we zyýanly täsirini ýetirip başlaýarlar. Gyzylja bilen kesellän göwreli aýalyň çagasyna hem ýokýar (ýatgy içindäki gyzylja). Göwreliligiň ilkinji aýlarynda gyzylja köplenç göwredäki çaganyň ölmegine we düşmegine getirýär. Bu kesel bilen kesellän göwreli aýallardan maýyp, şikesli çagalaryň dünýä inmegi ahmaldyr (60%).
Keseliň alamatlary. Keseliň inkubasion döwri 15-24, köplenç 16-21 güne çenli bolýar. Onuň ilkinji we esasy alamaty - endama örgüniň örmegidir. Syrkawyň umumy ýagdaýy gaty agyr bolmaýar. Onda ýüzleý ysgynsyzlyk, kellagyry, burnundan suw akmak, gözüniň içiniň gyzarmagy ýaly alamatlar peýda bolýar. Adaty alamatlarynyň biri – limfa düwünleriniň, esasan hem boýnunyň ýeňse mäzleriniň çişmegi we agyrmagydyr. Birbada ýa-da 1-2 günden syrkawyň ýüzünde we 2-3 sagadyň içinde bolsa bütin teninde açyk gülgüne reňkli örgün peýda bolýar. Ol esasan hem el-ýagyň epilýän ýerlerinde, otyrýerde, arkada we butlarda bolýar. Örgün az-kem gyzgynyň galmagy bilen bolup geçýär we ol 2-3 gün saklanyp, yz goýman, aýrylyp gidýär. Gyzyljany käbir adamlar ýeňil geçirse, käbirleri agyr geçirýär (gyzgynyň has ýokary galmagy, kelläniň we myşsalaryň agyrmagy).
Gyzylja keseliniň gaýraüzülmeleri gaty seýrek ýüze çykyp, bogunlaryň (artrit) we beýniniň sowuklamasy (ensefalit) görnüşinde geçip biler.
Gyzyljany beýleki ýokanç keselleri bolan gyzamykdan, täjihorazdan, mononukleazdan tapawutlandyrmalydyr. Gyzylja sowuklama alamatlaryň ýüzleý döremegi, ýaňagyň iç ýüzünde Filatowa – Kopligiň alamatynyň ýoklugy, örgüniň birden örmegi we limfa düwünleriniň ulalmagy bilen tapawutlanýar.
Keseliň bejerilişi. Gyzyljanyň ýörite bejergisi ýokdur. Syrkawy köplenç öýde saklaýarlar. Örgün döwründe düşek düzgüni berjaý edilmeli, şeýle hem syrkawyň şahsy arassaçylyk düzgünlerini oňat saklamagyny gazanmaly. Adatça hiç hili derman ulanylmaýar, ýöne witaminleri bermek bolar. Eger kesel agyr geçäýän bolsa, syrkawy keselhana ýerleşdirmeli. Syrkaw keselden gutulandan soň dowamly lukman gözegçiligine alynmaýar. Onuň ýaşan öýünde, edil gyzamykdaky ýaly, ýokançsyzlandyrma işleri geçirilýär. Syrkaw bilen gatnaşykda bolan çagalar 21 günüň dowamynda lukmanyň gözegçiliginde bolmaly.
Keseliň öňüni alyş çäreleri. Gyzylja keseliniň garşysyna ýörite waksina döredildi we häzir ony keseliň öňüni alyş çäresi hökmünde ulanýarlar. Bellenilen meýilnama boýunça gyzylja garşy öňüni alyş sanjymlary 12-15 aýlykda we 6 ýaşda geçirilýändir.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Ukrainanyň gündogarynda BMG-niň parahatçylygy dörediji ýaragly güýçlerini Orsýetiň mart aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasynda ornaşdyrmaga çagyrdy.
Sigmar Gabrieliň 3-nji ýanwarda Kiýewde ukrainaly kärdeşi Pawlo Klimkin bilen geçiren gepleşiginiň yzýany žurnalistlere aýtmagyna görä, şeýle güýçler Ukrainanyň territorial bütewüligine kepil geçmek üçin “zerur” bolup biler.
“Bu tutuş konflikt zonasynda ýerleşjek güýçli ýaragly missiýa bolmaly” diýip, Gabriel aýtdy we Germaniýanyň hem Fransiýanyň parahatçylygy dörediji şeýle missiýany Ukrainanyň gündogarynda “ok atyşlygyň berk bes edilmegini” gazanmak üçin BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine hödürlejegini mälim etdi.
Orsýetiň 18-nji martda geçiriljek saýlawlarda prezident wezipesinde gaýtadan saýlanjagy çak edilýän Wladimir Putin BMG-niň parahatçylygy dörediji missiýasynyň Ukrainanyň orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki bölegini ýurduň beýleki territoriýasyndan bölýän front liniýasynda ornaşdyrylmagyny goldady.
Ukrainanyň gündogarynda dowam edýän konflikt zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri azyndan 10 300 adam wepat boldy.


text:
Türk Dünýäsinden Habarlar
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Ilkinji habarymyz Türkmenistandan gelip gowuşdy.
Türkmenistan 27-nji oktýabrda anna güni Garaşsyzlygyň 26 ýyllygyny dabara bilen belläp geçdi. 1991-nji ýylyň 27-nji oktýabrynynda Garaşsyzlygyny yglan eden Türkmenistan geçen 26 ýyllyk döwürde möhüm we uly ösüşler etdi.
1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda BMG tarapyndan hemişelik Bitaraplyk statusy berilen ilkinji döwlet bolan Türkmenistan sebitleýin parahatçylyk taýdan wajyp işler durmuşa geçirýär. BMG bilen hyzmatdaşlyk içinde durmuşa geçirilýän işlerde esasan hem goňşy Owganystan bilen baglanşykly taslamalar ünsleri özüne çekýär. Türkmenistan Owganystana ynsanperwer kömek bilen birlikde tebigy gaz, elektrik tok ýaly gündelik durmuşda ulanylýan zerurlyklar babatynda hem kömek berýär. Owganystanda ýaşaýan türkmenleriň bilim almaklary üçin ders kitaplarynyň çap edilmegi, depder, galam, ruçka ýaly okuwçylar üçin gerek bolan okuw esbaplarynyň alynmagy babatynda Türkmenistan elinden gelen kömegini berýär.
Türkmenistan hemişelik Bitarap ýurt hökmünde sebitleýin parahatçylygyň ýola goýulmagy bilen birlikde ykdysady asudalyk derejesiniň ýokarlandyrylmagy, energetika howpsyzlygy meselelerinde hem işjeň rol oýnaýar. Goňşy ýurtlaryň ählisi bilen gowy goňşuçylyk gatnaşyklara eýe bolan Türkmenistan başda BMG bolmak bilen halkara guramalaryň ençemesi bilen hyzmatdaşlygyny ösdürýär.
Biz hem Türk dünýäsiniň möhüm ýurtlarynyň biri bolan Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň hemişelik bolmagyny dileg edýäris.
Nobatda Özbegistandan gelip gowuşan habarymyz bar.
Özbegistanyň daşarky syýasatynda açyklyk we gowy goňşuçylyk döwri.
Yslam Kerimow döwründen soň Prezidentlige saýlanan Mirziýoýew açyk, gowy goňşuçylyk gatnaşyklaryny öz düzüminde jemleýän işjeň daşary syýasat alyp barmak bilen ünsleri özüne çekýär.
Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew wezipä belleneninden bäri şu günki güne çenli özgertmeler, diplomatiýadaky açyklyk syýasaty, meselesiz goňşuçylyk gatnaşyklary bilen ýurdunyň daşary syýasatynda täze bir eýýäm başlatdy.
Özbegistany 27 ýyl dolandyran Yslam Kerimowdan soň Prezidentlige saýlanan Mirziýoýew wezipä belleneninden soň 2017-2021-nji ýyllar aralygyny öz içine alýan döwlet dolanşygy we kazyýet ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagy, ykdysadyýetiň liberallaşdyrylmagy, daşary syýsatda we sosial pudaklardaky özgertmeleri özünde jemleýän 5 esasy maddadan ybarat galkynyş strategiýasyny mälim etdi.
Mirziýoýewiň daşary syýasatdaky maksadynyň stabilligi taşlap, ilki bilen sebitinde bolmak bilen işjeň bir diplomatiýa alyp barmak isleýändigini özüniň Prezidentlige saýlananyndan soňky ilkinji günlerinde görkezmäge başlady.
Prezidentlige saýlananyndan soňky ilkinji 10 aýda 13 ýurda sapar guran Mirziýoýew saparynyň aglabasyny daşary syýasatynyň esasy düzümlerini emele getirýän gowy goňşuçylyk gatnaşyklaryny gurmak we dowam etdirmek isleýän goňşy ýurtlaryna gurady.
Türkmenistan, Gazagystan, Russiýa, Hytaý, Gyrgyzystan ýaly ýakyn ýurtlary bilen gatnaşyklaryny güýçlendiren Mirziýoýew Yslam ýurtlarynyň maslahaty üçin Saud Arabystanyna we BMG-nyň Baş Assambleýasyna gatnaşmak üçin ABŞ-a gitdi. Mirziýoýewiň 10 aýlyk döwürde dürli sebäpler bilen Gazagystana 4 sapar, Türkmenistana 3 sapar we Russiýa 2 sapar guramagy ünsleri özüne çekdi.
Täjigistandan başga Orta Aziýanyň ähli ýurtlaryna sapar guran Mirziýoýew bu ýurtlar bilen hyzmatdaşlyklaryny özgertmek üçin ikitaraplaýyn şertnamalar baglaşdy.
Geçen hepde Türkiýä resmi sapar guran Özbegistanyň lideri Mirziýoýew möhüm şertnamalar baglaşdy. Şawkat Mirziýoýewiň Ankara sapary takmynan 20 ýyl soň guralan ilkinji sapar bolmak taýdan örän möhümdi.
Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan ozal Hytaýda we Gazagystanda guralan halkara maslahatlaryň çäginde Özbegistanyň döwlet başlygy Şawkat Mirziýoýew bilen ikiçäk duşuşyklar geçiripdi.
Soňky habarymyz Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýewiň Stambul sapary bilen baglanşykly.
Geçen hepde Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew Türkiýäniň Prezidenti Erdoganyň çaklygyna laýyklykda ýörite myhman hökmünde Stambula geldi. Ilham Aliýew Türkiýäniň liderleri bilen duşuşygyndan başgada dünýäniň ösen 8 ýurdynyň ýagny D-8-iň Hyzmatşalygy pursatlara öwürmek temaly Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň 9-njy maslahatyna gatnaşdy.
Ösen 8 ýurdyň Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň Baş sekretary Seýýid Ali Muhammed Musawi maslahatyň açylyşynda geçirilýän maslahatlaryň möhümdiginiň üstünde durup geçdi. D-8-iň döwürleýin başlygy Pakistanyň Premýer ministrli Şahid Hakan Abbasi agza ýurtlaryň döwrebap döwürde guramanyň işjeňliginiň giňeldilmeginiň gerekdigini belledi.
Guramanyň nobatdaky döwrüniň döwürleýin başlygy Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan eden çykyşynda 3 materigiň ýurtlaryny özünde jemleýän D-8-iň soňky 20 ýylda eden işleri barada gürrüň berip, guramanyň dünýädäki dartgynlyk ýagdaýyndaky rolunyň üstünde duryp geçdi. Türkiýäniň Prezidenti musulmanlaryň ýaşaýan sebitlerinde soňky ýyllarda başdan geçirilen çaknyşyklaryň, terrorçylykly hüjümleriň, tebigy apatlaryň agyr netijeleriniň bardygyna ünsleri çekip global adalatsyzlygyň azalmagy ýerine artmaga dowam edýändigini gynanç bilen belläp geçdi.
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew D-8 guramasynyň 9-njy maslahatynda eden çykyşynda Azerbaýjanyň Yslam raýdaşlygyna uly ähmiýet berýändigini we goşant goşýandygyny nygtady. 2017-nji ýyly Yslam raýdaşlyk ýyly hökmünde yglan edendiklerini ýatlatdy. Şol bir wagtda şu ýyl Azerbaýjanda 54 Yslam ýurdyndan gelem 3 müňe golan türgeniň gatnaşmagynda geçirilen IV Yslam raýdaşlyk oýunlary geçirildi. Şu günki günde dünýäniň iň uly howplarynyň birini emele getirýän yslamafobiýa garşy göreşýändikerini hem sözleriniň üstüne goşdy.
D-8-de Türkiýe, Eýran, Pakistan, Bangladeş, Malaýziýa, Indoneziýa, Müsür we Nigeriýa ýurtlary bar. D-8-däki Türkiýe we Indoneziýa G-20-ä agza ýurtlar. D-8-iň iň uly maksady agza ýurtlaryň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmek, ykdysady we sosial ugurlarda gatnaşyklary özgertmek.


text:
Halapdaky we Münbiçdäki çaknyşyklar artdy
Asada bagly güýçler oppozisionerleriň gözegçiligi astyndaky etrapçalara barrel bombasy bilen howa hüjümini guraýar
Asada bagly güýçler agyr ýitgilerden soň Halapy Damask bilen birleşdirýän gara ýolunyň ugrundaky strategik taýdan wajyp 3 obanyň gözegçiligini oppozisionerlere aldyrdy.
Terror guramasy DAEŞ-iň gözegçiligi astyndaky Münbiçde bolsa Siriýanyň demokratik güýçler şähere günbatardan girmäge başlady.
Siriýanyň demokratik güýçlerine Amerikan güýçler howadan goldaw berýär. Şäheriň merkezinde asuda ilatdan müňlerçe adam kyn ýagdaýda galdy.
Halapa bolsa düýnden bäri ençeme bomba atyldy.
Asada bagly güýçler oppozisionerleriň gözegçiligi astyndaky etrapçalara barrel bombasy bilen hüjüm guraýar.


text:
2018-03-28
«Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti
Tematiki masalahata gatnaşanlar electron senagatyny ösdürmegiň wezipelerini ara alyp maslahatlaşdylar
27.03.2018
Oguzhan adyndaky Inener-tehnologiýalary uniwesitetinde «Türkmenistanyň elektron senagatyny ösdürmegiň innowasion modeli» temasyndan ylmy-amaly maslahat geçirildi. Foruma şu ýokary okuw mekdebiniň mugallymlarydyr talyplary bilen birlikde beýleki ýokary okuw mekdeplerinden we TYA-nyň ylmy-barlag institutlaryndan alymlar gatnaşdylar.
Maslahata gatnaşanlar ykdysadyýetiň innowasion ösüşine kuwwatly itergi beren döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek jähtinden ýurdumyzyň elektron senagatyny ösdürmegiň wezipelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Tematiki forumyň geçirilmegi bu ýokary okuw mekdebinde hünärmenleri taýýarlamagyň özboluşlylygy bilen baglanşyklydyr, bu ýerde innowasion ugurlar boýunça bilim berilýär. Olaryň arasynda maglumatlar tehnologiýalary, elektronikia we nanoelektronika, mehatronika we robot tehnikasy, awtomatizasiýa we dolandyrş ugurlary bolup, olar masalahatda edilen çykyşlaryň tematikasyny kesgitledi.
Maslahata gatnaşanlar esasan ýurdumyzda "elektronika dizaýn merkezlerini"- integral shemalaryň arhitekturasy we elektron komponent binýadynyň taslamasyny taýýarlamak bilen meşgullanýan kompaniýalary we kärhanalary işjeň ösdürmäge üns berdiler. Şeýle gurluşlaryň işiniň ykdysady taýdan netijeliliginiň özeni tehnologik täzelikleri işläp taýýarlamakdyr.
Maslahatyň çäklerinde gurnalan sergide elektron enjamlaryň taslamasyny taýýarlamakda we döretmekde ýokary okuw mekdeplerinde işlenilip taýýarlamalar, şeýle hem Inener- tehnologiýalary uniwersitetiniň ylmy-barlag merkeziniň işleriniň beýleki wajyp ugurlary giňişleýin görkezildi.
Uniwersitetiň Ýaş alymlar geňeşiniň agzalary bolan talyplar hem öz işleri bilen tanyşdyrdylar. Olar elektron enjamlaryň integral shemasyny taýýarlamakdan tä senagat nusgasyny taýýartlamaga çenli işi görkezdiler.
Duşuşygyň jemini jemläp, oňa gatnaşanlar Inener-tehnologiýalary uniwersitetinde elektron enjamlaryň taslamasyny taýýarlamakda we olary döretmekde baý tejribe toplanandygyny bellediler.
Wiktoriýa NOWIKOWA


text:
Öň habar berşim ýaly Agajan bilen hat üsti birnäçe soragly reportaž aldym. Ilki bilen Agajanyň işlerini köplügi sebäpli sorag jogap uzaga çekdi. Soň bolsa meniň özümiň işlerim sebäpli reportažy çap etmäne gijä galdym.
Agajan bilen ilki teswirleriň ýapylmagy barada açylan gürrüň soňlugy bilen türkmen sosial platformalary barada dowam etti. Soň onuň häzir üstünde işleýän proýektleri barada hem gürrüň berdi. Sohbetdeşligiň ahyrynda onuň web proýekt alyp barmak barada tankyt hem maslahaty bar.
Baýram:
“Teswirler”iň ýapyljakdygyny Pkirler bölüminde biziň bilen paýlaşypdyň. Ilki köpüsi kän üns bermändi, ýapylmajagyny aýdýardylar, öňler hem şeýle pikirler bilen gelip hiç zat etmeýänligiňi belläpdiler. Häzir teswirler.com adresine gireniňde “Tehniki ishler gecirilyar.” Diýip ýazgy çykýar. Bul tehniki işler kän dowam edermi? Işleri gutaransoň Teswirler öňküsi ýaly dowam edermi? Ýa-da indi Teswirleriň owry tamamlandy diýmelimi?
Agajan:
Teswirleriň ýapylandagy barada dogrusy birtopar gepler bar. Käbirleri satypdyr diýip gepler çykarypdyr, käbirleri birine beripdir diýipdir, garaz herkim meni tanaýşyça birzatlar diýýär.
Aslynda welin teswirler düýbünden ýapyldy. Teswirleriň arhiw şeklinde saklanjakdygy we içindäki bloglary alyp boljakdygy hakynda men talyplar.com saýdynda habar beripdim.
Baýram:
Talyplar saýtynda eger täze proýekt çyksa Teswirleriň ähli ulanyjy agza we bloglaryny berjekdigiňi belläpdiň. Ondan soňky ýazgylaryňda bolsa diňe arhiw görnüşinde durjakdygyny ýazýaň.
Pikiriňden näme sebäpli döndüň? Eger dönmedik bolsaň, ýagny başgalaryna berip biljegiň digry bolsa, berip biljek täze proýektleriň kriteriýalary näme bolmaly? Bul proýektler täze açylmalymy ýa-da şuwagtky proýektlere, eger kriteriýalara dogry gelýän bolsa, hem berip biljekmi?
Agajan:
Hawa, teswirleriň maglumatlaryny başga birine bersem hem arhiw şeklinde durar, bermesem hem. Ýagny birwagtda ikisini hem edip bileris. Hem arhiw görnüşinde teswirler saýdynda durar, hem-de täze saýtda durar.
Edil meniň özüm, täze arassa we taşlanylman üstünde işlenilýän saýt bolsa, teswirleriň hli maglumatlaryny bermekçi. Täze proýekt diýip, hökman täze açylmaly däl, ýöne öňki saýtlaryň arasynda teswirleriň maglumatlaryny berip biljek saýdym ýok. Şonuň üçin täzeräk bir saýt açylsa onda berip bileris.
Agzalaryň şahsy maglumatlary, çat-lar, şahsy habarlaşmalar, sowgatlar we ş.m agzalaryň özlerine degişli zatlar hiçkime berilmez. Diňe bloglar we teswirler, hem-de eger pikirler ýaly bölümi bolsa pikirlerdäki ýazgylar hem berilip biliner.
Baýram:
Seniň Teswirleri ýapmagyň esasy sebäbi wagtyň ýetmeýänligi diýýäň. Ýaňy-ýakynda VeriHasap proýektini hödürlediň. Häzir näme proýektler üstünde işleýäň? Indiki proýektleriň barada hem gysgaja aýtsaň.
Agajan:
Edil häzirki wagtda VeriHasap, VeriSchool, VeriCake programmalarynyň üstünde işleýän.
Köp kişi bu proýektleriň atlaryny belki birinji sapar eşidýändir, ýakynda bular hakynda tanyşdyrýan saýt döretmekçi we dünýä bazaryna girmäge synanşmakçy. VeriHasap ulgamy açan günümiz, 30-dan köp adam registrasiýa etdi häzir olaryň arasynda ulanylýar. Muňa begendik. Ýakyn wagtda orslary, gazaklary, burmallary hem bu proýekt bilen tanyşdyrmakçy. Türkmenistanda lokal şeklinde 10-dan köp firma peýdalanýar. Seniň öndüren birzadyňdan adamlar peýdalansa, iň keýp berýän ýeri şondamyka diýýän.
Garaz proýektler dowam edýär we nesip bolsa eder. 5Welaýat hakynda hem köp kişiniň habary bar, ol proýekt hem ýakyn wagtda dünýä inmeli. Käbir meseleler üçin, azajyk yza süýşürmeli boldyk.
Başgada birtopar ideýalarym bar. Diňe durmuşa geçirmäge wagt ýetenok.
Baýram:
Teswirleriň ýapylmagy bilen täze platformalaryň ýüze çykmagy garaşylýar. Aslynda kän wagt geçmedem welin, täze çykan proýektlerden haýsysy Teswirleriň tagtyna oturyp biljege meňzeýär? Teswirleriň arhiwine haýsy proýekti laýyk görýäň? Ýa-da laýyk görülmek üçin gereklilikler näme?
Agajan:
Teswirleri şu durşuna ertir.com adresine bermekçi. Bärde gep platforma hem dälde, platformaň eýesi hakynda gürrüň gidýär diýsek has gowy bolar. Men öň hem ýazypdym, eger gowy seredip biljek biri bar bolsa bermekçi diýip. Şol gowy seredip biljek biri tapyldy öýdýän.
Sentýabryň 20-lerinden soň, ertir.com adresinde teswirleriň öňki görnüşi açylar diýip umyt edýärin.
Baýram:
Teswirlerde seniň gyzyklyja ýazýan mowzukaryň bardy. Olary ýazmana dowam edermiň? ertir.com (täzelenen Teswirler) adresinden yzarlamana dowam etmeli mi, ýa-da öz adyňa öňden hem bar bolan agajanh.com adresinden birzatlara garaşmalymy?
Diýjek bolýanym Teswirleriň administrasiýasindan çekilýäniň türkmen blog-sferasyndan çekilýäniň manysyny bermez ahyry?
Agajan:
Türkmen blogsferasyndan çykyp bolmaz.
Birzatlar ýazmagymy nirede hem bolsa dowam ederin. Öz blogymda hem, başga saýtlarda hem.
Aýdyşym ýaly internetde ölmekçi däl, başga proýektler hem bolar. Ýöne ol proýektleriň ählisinde men ikinji orunda bolaryn. Hiçbir proýektiň doly meň üstümde bolmagyny goldamok. Diňe tehnik tarapdan kömek etmekçi we başgalar dolandyrar, ösdürer.
Baýram:
Sen özüň hem mundan birnäçe ýyl ozal web dizaýn we programmirleme dünýäsine täzeje (Teswirlerdäki status) bolup giripdiň, häzirki täze web dünýäsine girýän türkmen ýaşlara näme maslahat edip bilersiň? Tankytlara garaýşyň nähilli?
Agajan:
Şu sözi kimem tapan bolsa, aýagy agyrsyn. Webdizaýn diýmek näme zat? Webdizaýn bileniň bilen hiçzat hem bolanok. Esasy gep dizaýn hem däl, programirleme hem däl. Esasy zat adamlara gerek zady berip bilmek. Adamlara gerek birzady berip bilseň, hiçkim seniň dizaýn işiňe hem seretmez, programirlemegiňe hem.
Köpleriň habary bardyr, turkmennews.com ýaly bir saýt bardy. Ap-ak sahypa, hiçzat ýok. Dizaýn ýok, programirlemek ýok. Ýöne gündelik Watan habarlary saýdynda goýýardy. Daşary ýurtdakylar girip görip bilýädiler. Meniň üçin şeýle saýt, dizaýn owadan, böküp oýnaýan flashlar, gözüňi gamaşdyrýan reňkler we bir bölümi açaňda “Bu bölümde hiçzat ýok” diýen ýazgy çykandan gowumyka diýýän.
Tankytlar hakynda bolsa, tankytlar hemişede bolar. Olardan geregiňi alyp, gerekmejeklerini geçiribermeli. Kim näme diýse hem umytdan düşmeli däl, dowam edibermeli.