text:
Ermeni milletçileriň azerbaýjan halkyna garşy alyp barýan genosid we agressiýa syýasatynyň iki ýüz ýyldan gowrak dowam edýän taryhy bar. Ol syýasatyň maksatlary azerbaýjanlylary ozaldan gelýän ýerlerinden kowup, şol ýerlerde ermeni taryhçylar we idiologlar tarapyndan toslanyp tapylan “Beýik Ermenistany” döretmekden ybaratdy. Öz ýigrenji hem-de howply syýasatyny amala aşyrmak ugrunda olar taryhy maglumatlary galplaşdyrma, syýasy öjükdirijilik ýaly dürli tärlerden we serişdelerden peýdalanýardylar, şeýle hem goňşy halklara garşy söweşjeň milletçilige, separatizme we agressiýa döwlet derejesinde goldaw berilýärdi. Şol maksat bilen, Ermenistanda we käbir daşary ýurtlarda milli-medeni, dini, syýasy we hatda terroristik guramalar döredilip, ermeni diasporanyň we lobbiniň mümkinçilekleri jemlenipdi.
XIX-njy asyryň birinji çäreginde Russiýa bilen Eýranyň arasynda bolup geçen uruşyň netijesindäki azerbaýjan ýerleriniň iki bölege bölünmegi bilen, Karabaha Eýran bilen Türkiýedäki ermenileriň belli bir maksada gönükdirilen köpçülikleýin göçürilmesiniň başlamagy Karabahdaky demografik ýagdaýyň düýpgöter üýtgemegine getirýär. 1905-nji ýylda azerbajanlylar öz ýerlerinde ermeni milletçiler tarapyndan gyrgyn edilip, ýüzlerçe ýaşaýyş nokatlary weýran edilýär. 1918-nji ýylda syýasy we harby ýolbaşçy topary esasan ermenilerden düzülen Baku kommunasynyň goldaw bermegi bilen, Baku guberniýasyny azerbaýjanlylardan arassalamak maksatly ýigrenji meýilnama amala aşyrylýar. Netijede, on müňlerçe parahat ýaşaýjylar ýok edilýär, ýaşaýyş nokatlar, medeni ýadygärlikler, metjitler we mekdepler weýran edilýär. Ermeniler tarapyndan Gänjäde, Şamahyda, Gubada, Länkäranda, Karabahda, Muganda we Azerbaýjanyň başga künjeklerinde parahat oturan azerbaýjan ilatyna garşy zorluk ulanylýar.
Azerbaýjanlylar babatyndaky genosid we deportasiýa syýasaty milletleriň we halklaryň deňligi hakyndaky şygary yglan eden sowet häkimiýeti döwründe hem aýylganç we hilegär ýollar arkaly dowam etdirilýär. Şol döwürde Azerbaýjan babatynda köp sanly nädogry we adalatsyz kararlar kabul edilýär. 20-nji ýyllarda azerbaýjan ýerlerine degişli bolan Zangezur hiç bir esassyz Ermenistana geçirilýär, şeýlelikde, Azerbaýjanyň gadymdan gelýän topragy bolan Nahçywan biziň Watanymyzdan güýç bilen aýyrylyp, onuň beýleki böleginden üzňe galýar. Nagornyý Karabahda ermeni awtonomiýa döredilýär. SSSR-iň ýolbaşçylarynyň kabul eden wolýuntaristik kararynyň netijesinde, 1948-1953 ýyllarda ermenilere ýüz müňlerçe azerbaýjanlylary gadymdan gelýän topragyndan deportasiýa edip, hakykatda, Ermenistanyň çäginde monoetniki respublikany döretmekligi gazanmak başardýar.
Gynansakda,1988-nji ýylda başlan esassyz nagornyý-karabah dawasy, azerbaýjan ýerlerinde gowga turuzan ermeni reaksiýasy, şeýle hem şol reaksiýanyň pidasy bolan günäsiz azerbaýjan ilatynyň çeken ajy görgüleri öňki SSSR-iň ýolbaşçylary we dünýäniň ösen ýurtlary tarapyndan perwaýsyz ümsümlik bilen garşy alynýar. Ermeniler bu emele gelen ýagdaýdan ruhlanyp we peýdalanyp, azerbaýjanlylara garşy genosid syýasatyny yzygiderli dowam etdirmäge we taryhda görülmedik jenaýatlary etmäge girişýärler. Ermenistanyň Ýaragly güýçleri tarapyndan Azerbaýjanyň ýerleriniň 20 göterimi, şol sanda Nagornyý Karabahyň töweregindäki Kelbajar, Laçyn, Agdam, Fizuli, Jebraýil, Gubadly we Zangilan diýen 7 sany etrap basyp alynýar. Bir milliondan gowrak azerbaýjanlylar öz oturan öňden gelýän topraklaryndan wagşyçylyk bilen kowulýar, şeýle hem on müňlerçe adam öldürilýär, maýyp bolýar we ýesir alynýar. Ýüzlerçe ýaşaýyş jaýlary, müňlerçe medeni, okuw we saglygy goraýyş edaralary, medeni we taryhy ýadygärlikler, metjitler, hormat goýulýan ýerler we öwlýäler ermeni wandalizmiň pidasy bolup, ýer bilen ýegsan edilýär.
Dawanyň birinji ýyllarynda ermeni ýaragly talaňçylaryň Nagornyý Karabahyň obalary bolan Kärkijahanda, Meşalide, Guşçularda, Garadaglyda, Agdabanda we başga-da azerbaýjanlylaryň ýaşan obalarynda eden heläkçilikleri, şeýle hem Hojalydaky pajyga, bularyň hemmesi jenaýatdyr we hemişelik “hor düşen görgüli ermenileriň” wyždanynda gara tegmil bolup, olar munuň ählisine günäkärdir.
Hojalydaky heläkçilik “Beýik Ermenistany” we monoetniki döwleti döretmek boýunça şowinistik syýasatyň awtory bolan ermeniler tarapyndan azerbaýjan halkyna garşy edilen XX-nji asyryň elhenç jenaýatlarynyň biri bolup durýar. XX-nji asyryň ahyrynda ermeni basybalyjylar özleriniň jezalandyrmazlygynyň we şu wagta çenli dünýä jemgyýetçiligi we halkara guramalary tarapyndan olaryň jenaýatlaryna akyl ýetirilmänliginiň, ýazgarylmanlygynyň we öňi alynmanlygynyň netijesinde, ynsanperwerligiň garşysyna elhenç jenaýatlar we wagşyçylyklar edip, 1905-nji ýylda başlanan azerbaýjan ýerlerini basyp almaklygy dowam edýärler.
Azerbaýjanyň taryhyna gan reňkli harplar bilen ýazylan 1992-nji ýylyň 26-njy fewral gijesi ermeni ýaragly güýçleri, baryp SSSR döwründen bäri Hankendi şäherinde ýerleşýän, şahsy düzüminiň aglabasy ermenilerden ybarat bolan 366-njy moto atyjylyk polkyň tehnikasy we harby gullukçylarynyň kömegi bilen gadymy Hojaly şäheri ýer bilen ýegsan edýär.
Ilki bilen Hojaly şäheri toplaryň we başga harby tehnikanyň okuna tutulmagyň netijesinde weýran edilýär. Şäheri ýangyn tutýar. Soňra bolsa, şähere bir näçe ugurdan pyýada güýçler girip, diri galan ýaşaýjylara juda rehimsiz jeza berýär.
Şol gün gysga wagtyň içinde ermeni ýaragly toparlar rehimsizlik bilen wagşylarça gynap, 613 sany parahat ýaşaýjyny ýok edýär, 421-ne bolsa, agyr şikes ýetirýär.
Gabawdan böwsüp çykmagy başaran parahat ýaşaýjylar tokaýlarda bukyda oturan ermeni harby gullukçylar tarapyndan aýratyn rehimsizlik bilen öldürilýär. Guduz açan jellatlar adamlaryň skalplaryny kesip almak, bedenleriniň dürli böleklerini kesip aýyrmak, göwreli aýallaryň garnyny silkmek, jesetleriň bir toparyny minalamak ýaly wagşyçylyklardan hem çekinmeýär.
Şol döwürde 1275 adam dereksiz ýitdi we ýesir alyndy, sany10 müňe ýetýän ilatly şäher derbi-dagyn edildi, jaýdyr ymaratlar ýer bilen ýegsan edilip ýakyldy. 150 adamyň, şol sanda 68 aýal bilen 26 çaganyň ykbaly şu wagta çenli näbelli bolup galýar. Bu heläkçiligiň netijesinde parahat ýaşaýjylaryň 1000-den gowragy dürli derejedäki agyrlykda okdan ýaralanyp, maýyp boldy. Öldürilenleriň arasynda 106 aýal, 83 ýaş çaga we 70 sany garry adam. 487 adam maýyp bolup, olaryň 76-sy ýetginjekler.
Bu harby-syýasy jenaýatyň netijesinde 6 sany maşgala bütinleý ýok edilýär, öz ene-atalarynyň ikisini hem ýitiren çagalaryň sany 25-e, birini ýitirenleriň sany bolsa 130-a ýetýär. Bu pajyganyň pidasy bolanlaryň arasynda 56 adam diriligine ýakylýar.
Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti jenap Ilham Aliýewiň Hojalydaky genosidiň belli güni mynasybetli azerbaýjan halkyna ýüzlenmesinden: “Harby ýagdaýa görä hiç bir zerurlygy bolmadyk halatynda ýüzlerçe parahat ýaşaýjylar taryhda deňi-taýy bolmadyk rehimsizlik bilen öldürilip, olaryň jesetleri bolsa, masgaralanmaklyga sezewar bolýar. Çagalar, aýallar, garyllar we bütin maşgalalar ýok edilýär. XX-nji asyryň ahyrynda diňe bir azerbaýjan halkynyň garşysyna däl, eýsem ähli adamzadyň garşysyna edilen iň agyr jenaýatlaryň biri edilýär. Hojalydaky pajyga öz agyrlygy, zalymlygy we rehimsizligi boýunça adamzadyň garşysyna edilen jenaýatlaryň arasynda aýratyn oruny eýeleýändir.”
Şular ýaly, taryhda deňi-taýy bolmadyk zalymlygyň XX-nji asyryň ahyrynda, özem bütin dünýäniň gözüniň öňünde adamlaryň tarapyndan edilenligini göz öňüne getirmek örän kyn!
Azerbaýjanyň döwlet garaşsyzlygyna we territorial bütewiligine garşy terror syýasatyny görkezme bilen bir hatarda, bu köpçülikleýin we zalym gyrgynçylyk diňe azerbaýjanlylaryň garşysyna däl, umuman ynsanperwerligiň garşysyna hem edilen rehimsiz jenaýat bolup durýar. Bu Hojalydaky genosidi etmek bilen, ermeni milletçiler basybalyjylara öz ýerlerini beresi gelmeýän azerbaýjan halkyny gorkuzmak, göreşe bolan erjelligini ýatyryp, ony ýok etmek maksady göz öňünde tutýar.
Hojaly şäherine edilen çozuş boýunça operasiýa 366-njy polkyň 2-nji batalýonynyň serkerdesi Seýran Oganýan, 3-nji batalýonynyň serkerdesi Ýewgeniý Nabokih we 1-nji batalýonynyň ştabynyň başlygy Waleriý Çitçýan dagylar ýolbaşçylyk etdi. Operasiýada 90-dan gowrak tank, söweş maşinlary we başga harby tehnika ulanyldy. Parahat ilata garşy genoside polkyň harby gullukçylary Slawik Arutýunýan, Andreý Işhanýan, Sergeý Beglarýan, Mowses Akopýan, Grigoriý Kisebekýan, Waçik Mirzoýan, Waçagan Aýriýan, Aleksandr Aýrapetýan, şeýle hem başga ermeni ýaragly goşun bölümleriniň agzalary Karo Petrosýan, Seýran Tumasýan, Walerik Grigorýan we başgalar işjeň gatnaşdylar.
Hojalydaky genosid döwründe maýor bolan S. Oganýan häzir general pagonlaryny dakynyp, Ermenistan Respublikasynyň goranmak ministri bolup otyr. Bu jenaýata gatnaşanlaryň başga-da bir-näçesi Ermenistanyň döreden oýnatgy režiminde we döwlet organlarynda dürli wezipeleri eýeleýär.
BMG-nyň Baş Assambleýasynyň 1946-njy ýylyň 11-nji dekabyrynda kabul edilen 96-njy Rezolýusiýasynda genosid özüniň adamlaryň belli bir toparlarynyň ýaşamaklyga bolan hukugyny ykrar etmezligi bilen, adam mertebesini peseldip, ynsaniýeti adamlaryň döreden maddy we ruhy gymmatlyklaryndan mahrum edýär diýip görkezilýär. Şular ýaly hereketler bütinleý BMG-nyň maksatlaryna hem wezipelerine çapraz düşýär. BMG-nyň Baş Assambleýasynyň 1948-njy ýylyň 9-njy dekabyryndaky 260-njy Rezolýusiýasy arkaly kabul edilen we 1961-nji ýylda güýje giren “Genosid jenaýatynyň öňüni almak we onuň üçin berilýän jeza hakyndaky” Konwensiýada genosid jenaýatynyň hykuk esasy berkidildi. Konwensiýa goşulan döwletler genosidiň parahatçylyk ýa-da uruş döwri edilenligine bagly bolamadyk ýagdaýda halkara hukuk kadalary bozýan jenaýatdygyny tassyklap, onuň öňüni almak we günäkärleri jezalandyrmak ugrunda çäre görmek boýunça borçnamany öz üstüne aldylar. Hojalyda edilen aýylganç jenaýatyň häsiýeti we gerimi şol Konwensiýada görkezilen genosid jenaýatyny düzýän ähli hereketleriň edilenligini görkezýär. Planlaşdyrylan köpçülikleýin we rehimsiz gyrgynçylykly hereket şol ýerde ýaşaýan adamlary hut azerbaýjanly bolandyklary üçin bütinleý ýok etmek maksady bilen amala aşyrylýar.
Uruş döwründäki tertibi kesgitleýän halkara hukuk kadalarynyň Ermenistan tarapyndan äsgerilmezligi bilen bagly faktlar bu agzalanlar bilen tamamlanmaýar. Halkara gumanitar hukugyň talaplaryna laýyklykda, uruş diňe ýaragly çaknyşygyň taraplarynyň ýaragly güýçleriniň arasynda alynyp barylmaly. Graždan ilaty söweşlere gatnaşmaly däl, onuň hukugyna hormat goýulmaly. “Uruş döwründe graždan adamy goramak hakyndaky” Ženewada kabul edilen Konwensiýanyň 3 IV maddasyna laýyklykda, graždan ilatyň janyna kast edip, ony howp astynda goýmak, şol sanda, dürli ýollar arkaly öldürmek, şikes ýetirmek, ilata rehimsiz äňetmek, gynap ejir çekdirmek, adam mertebesine kast etmek we ilatyň göwnüne degip, oňa garşy kemsidiji hereketler etmek gadagan edilýär. Konwensiýanyň 33-nji maddasynda kanuny bozmadyk graždan adamyň jezalandyrylyp bilinmejekdigi görkezilen.
Graždan ilatyna garşy köpçülikleýin jeza çärelerini ulanma, gorkuzma, terroristik hereketler we repressiýalar anyk suratda gadagan edilýär. Şonuň bilen birlikde, bu Konwensiýanyň 34-nji maddasyna laýyklykda, graždan ilatyny girew almak gadagan edilýär. Emma ermeniler diňe Hojaly şäheriniň bir özünde müňden gowrak adamy girew almak bilen, şol düzgüni äsgermeýändiklerini açyk görkezdiler. Bu hukuk kadalary äsgermän ermeni ýaragly goşun bölümleri Hojaly şäheriniň parahat ilatyny ýok etmek ugrunda juda rehimsiz ýollardan peýdalandylar. Ýokarda agzalanlar 1948-nji ýylyň 9-njy dekabyrynda kabul edilen “Genosid jenaýatynyň öňüni almak we onuň üçin berilýän jeza hakyndaky” Konwensiýada göz öňünde tutulan genosid jenaýatynyň edilmeginiň şertlerine gabat gelýär.
Hojaly şäheri basyp alynan mahaly parahat azerbaýjan ilatyna garşy akyla sygmajak wagşyçylyklary etmek bilen Ženewada kabul edilen Konwensiýanyň, “Adam hukuklary hakyndaky ählumumy deklarasiýasynyň” 2, 3, 5, 9 we 17-nji maddalarynyň, “Adatdan daşary ýagdaýlarda we harby konfliktleriň döwründe çagalary we aýallary goramak hakyndaky” we “Genosid jenaýatynyň öňüni almak we onuň üçin berilýän jeza hakyndaky” Konwensiýalarynyň düzgünlerini bozan adamlar henizem jezalandyrylmady. Jezalandyrmazlyk bolsa täze jenaýatlaryň edilmegi üçin esas döredilmeginiň dowam etmegine ýardam berýär.
Ermenistan eden wagşyçylyklaryndan gaça durmaýar, gaýtam utanman, azerbaýjanlylaryň garşysyna edilen genosidi delillendirýär, ony eden adamlar bolsa milli gahrymanlar diýilip hasaplanylýar. Ermenistanda açyk ýagdaýda Azerbaýjana garşy syýasat alynyp barylýar, täze azerbaýjan ýerlerini basyp almak üçin döwlet möçberinde idiologik esaslar döredilýär. Ermeni ýaşlaryny şowinizmiň düzgünlerine laýyklykda terbiýelemek üçin esas döretmek maksady bilen, ermenileriň galplaşdyrylan kyssasy döwlet syýasaty derejesine galdyrylýar.
Nähili geň hem bolsa, birnäçe ýurtlaryň parlamentçileri Hojalydaky pajyga ýaly genoside gözlerini ýumup, “ermenileriň genosid edilmegi” baradaky rowaýaty ara alnyp maslahatlaşylýan zada öwürdiler, hatda taryhy hakykatlara biperwaý garap, ol barasynda adalatsyz kararlary kabul etdiler. Hut munuň özi ermeni tarapynyň günäsi bilen, ermeni-azerbaýjan, nagornyý-karabah dawasyny parahatlyk bilen çözmek ugrundaky synanyşyklaryň häzirki wagta çenli netijesizliginiň sebäpleriniň biri bolup durýar.
Ýylba-ýyl 1915-nji ýylda bolup geçen, şonda ermenilere garşy genosid edilenmiş diýen wakalary çişirip, olary wagyz edip, ermeni taryhçylary we syýasatçylary, hakykatda, asyryň başyndan bäri dowam edýän azerbaýjanlylaryň köpçülikleýin gyryp ýok edilmegini dünýä jemgyýetçiligine unutdyryp, ony ýalňyşdyrmak ugrunda çalyşýarlar.
Azerbaýjan ýerleri henizem basybalyjylaryň gol astynda bolup galýar. Öz betnebis maksatlaryna ýetmek ugrunda, ermeni jellatlar tarapynadan rehimsizlik bilen günäsiz adamlar gyryldy. Hojalydaky heläkçiligiň halkara bileleşigi tarapyndan genosid etmek hereketi we ynsanperwerlige garşy jenaýat hökmünde ykrar edilmegini gazanmak her bir azerbaýjanlynyň borjydyr. Şunuň ýaly jenaýat gaýtalanmaly däldir.
Azerbaýjan halkynyň Milli lidery Geýdar Aliýewiň bu hadysa sebäpli aýdan sözünden: “Hojalydaky pajyga adamzadyň XX-nji asyrda bolan iň uly heläkçilikleriniň biridir. Hojalydaky ýaly, rehimsizlikde deňi-taýy bolmadyk heläkçilik dünýäniň hiç bir künjeginde gaýtalanmazlygy üçin Hojalydaky genosid baradaky hakykatlar her tarapdan dünýä bileleşiginiň dykgatyna ýetirilmelidir. Gumanizmiň ideallaryna wepaly ähli adamlar bu heläkçilik babatda öz gutarnykly we kesgitli garaýşyny bildirip bilmekleri üçin düýpli we belli bir maksada gönükdirilen iş alyp barylmalydyr.”
Hut azerbaýjan halkynyň Milli lideri Geýdar Aliýewiň halkyň tutanýerli talap etmegi sebäpli 1993-nji ýylda ýurduň ýolbaşçylygyna gaýdyp gelmeginden soň biziň milli heläkçiliklerimize, şol sanda Hojalydaky genoside syýasy-hukuk baha bermeklik mümkin boldy. Milli lideriniň teklip bermegi bilen, ýurduň Milli Mejlisi 1994-nji ýylyň 24-nji fewralynda “Hojalydaky genosid Güni hakyndaky” Karary kabul etdi. Ol resminamada heläkçiligiň sebäpleri jikme-jik äşgär edilip, günäkär adamlaryň atlary tutuldy.
Gürrüňsiz, Hojaly baradaky hakykatlary dünýä bileleşiginiň dykgatyna ýetirmekde, ol hakykatlary dünýä ýaýratmakda we şol genoside obýektiw baha bermek ugrunda geçirilýän çärelerde hanym Mehriban Aliýewanyň ýolbaşçylygyndaky Geýdar Aliýewiň fondy aýratyn orun eýeleýär. Geýdar Aliýewiň fondy indi näçe ýyldan bäri yzly-yzyna dünýäniň 70 sany ýurdunda Hojalydaky pajyga bagyşlanan çäreleri geçirýär. Fond tarapyndan maslahatlar we ýatlama agşamlary geçirilýär, kitaplar we bukletler çap edilýär, DVD-diskleri çykarylýar we filmler surata düşürilýär.
Her ýyl Geýdar Aliýewiň fondynyň wise-prezidenti, Russiýadaky Azerbaýjan ýaşlar guramasynyň başlygy Leýla Aliýewanyň başyny başlaýjy bolup çykyş eden “Hojala adalat” halkara kampaniýasy ýaýbaňlanýar. Kampaniýanyň çäginde bütin dünýäde ýüzlerçe çäreler geçirilýär. Ýewropa bileleşiginiň agzalary bolan ýurtlaryň hemmesinde diýen ýaly, şeýle hem GDA-da, Aziýada, Günorta we Demirgazyk Amerikada maslahatlar, seminarlar we piketler geçirilýär. Bu kampaniýanyň kömegi bilen Hojalydaky pajyga birnäçe halkara forumlar tarapyndan ykrar edildi. Fondyň hem-de OIK-yň (Yslam Konferensiýasy Guramasy) Ýaşlar forumynyň tagallalarynyň netijesinde, Hojalydaky heläkçilik 31 sany ýurdyň parlamentleriniň deputatlary tarapyndan ynsanperwerlige garşy jenaýat hökmünde ykrar edildi. Dünýäniň 20 ýurdyndaky dünýä belli öňde baryjy uniwersitetleri tarapyndan ýaşlaryň fleş-moblary geçirilýär. Şonuň bilen birlikde, kampaniýanyň täze tapgyry başlandy – bu heläkçiligi genosid etmeklik hereketi hem-de ynsanperwerlige garşy jenaýat hökmünde ykrar edilmegi boýunça talaplary orta atýan, döwlet baştutanlaryna we hökümet başlyklaryna, OBSÝe-niň Minskdäki toparyna, PASE (Ýewropa Bileleşiginiň Parlament assambleýasy), BMG-nyň Sekritariatyna, dünýäniň parlamentlerine we halkara guramalaryna gönükdirilen petisiýalary hem-de ýüzlenmeleri ýaýratma.
Hojalydaky pajyganyň hakykatlaryny dünýä jemgyýetçiliginiň dykgatyna ýetirmekligi hem-de dünýä jemgyýetçiliginiň bu heläkçilige syýasy-hukuk we ahlak taýdan baha bermegini maksat tutunan maglumat berme we ündew boýunça “Hojala adalat” halkara kampaniýasy häzirki wagt dünýäniň köp ýurtlarynda müňlerçe meýletinler tarapyndan üstünlikli amala aşyrylýar.
Azerbaýjan döwleti ermeni milletçi-şowinistleriň azerbaýjanlylara garşy eden jenaýatlarynyň, şol sanda Hojalydaky pajyganyň hakykatlarynyň dünýä jemgyýetçiliginiň dykgatyna ýetirilmegi hem-de onuň genosid hökmünde ykrar edilmegi ugrunda bir maksada gönükdirilen we yzygiderli iş alyp barýar.
Dünýä jemgyýetçiligi hem öz gezeginde, haýsysynyň hakykatdygyna indi örän gowy düşünýär. Yslam Konferensiýasy Guramasynyň Hojalydaky genosid bilen bagly kabul eden ayratyn Rezolýusiýasy bu heläkçiligi “ynsanperwerlige garşy jenaýat” hökmünde ykrar eden halkara guramalary tarapyndan kabul edilen birinji resminama bolup durýar. 51 sany ýurt tarapyndan kabul edilen Rezolýusiýada Hojalydaky heläkçilige “ermeni ýaragly güýçleri tarapyndan parahat ilatyň garşysyna edilen köpçülikleýin genosid” we “ynsanperwerlige garşy jenaýat” hökmünde baha berildi.
Ermeni milletçileriň tersine, Azerbaýjan bu meseleden syýasy, maliýe, territorial we başga görnüşlerde peýda görmek maksadyň ugrunda aladalanmaýar. Biziň maksadymyz taryhy adalatsyzlygy dikeltmekden hem-de jenaýatçylary paş edip, olaryň işini dünýä jemgyýetçiligiň garamagyna goýmakdan ybaratdyr. Şonuň üçin ermeni milletçi-şowinistleriň sebitde amala aşyrýan etniki separatizmi tarapyndan älem-jahana awanýan howp, şeýle hem olaryň beýleki halklar babatyndaky duşmançylyk we terror idealogiýasy äşgär edilmelidir. Bu biziň Hojalyda gahrymanlarça wepat bolanlaryň hatyrasyna graždanlyk we ynsanperwerlik borjumyzdyr.


c: text/html

text:
10-njy oktýabrda paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda Türkmenistanyň we Singapuryň milli ýygyndylarynyň arasynda Aziýa kubogy — 2019-ä çykmak ugrundaky saýlama tapgyryň duşuşygy geçiriler. Şu gün «Grand Turkmen» myhmanhanasynda bu duşuşygyň öňüsyrasyndaky metugat maslahaty boldy. Onda Türkmneistanyň futbol boýunça milli ýygyndysynyň baş tälimçisi Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýew žurnalistleriň sowallaryna şeýle jogap berdi:
— Singapur bilen bolan ilkinji duşuşykda ýeňilişden halas bolundy. Munuň üçin oýunçylaryň esasy haýsy aýratynlygyna minnetdar bolunmaly?
— Olaryň häsiýetine. Häsiýet diýilýän umumylykda agzybirligem, maksada okgunlylygam, armazaklygam jemlenýär.
— Düzümdäki üýtgeşmeler barada aýdaýsaňyz.
— Bu gezek Ruslan Mingazow, Serdar Annaorazow, Resul Hojaýew ýaly futbolçylaryň ornuny, Wahyt Orazsähedow, Begenç Annagurbanow, Söhbet Allanurow bile doldurdyk. Adyny agzan oýunçylarymyz duşuşyga şikes sebäpli gatnaşyp bilenok. Täz futbolçylar barada aýdylanda bolsa, biz kimi çagyran bolsak, ähli tälimçilerimiz bilen maslahatlaşyp, meýilleşdirip çagyrdyk.
— Diýmek, bu duşuşykda biz Ruslan Mingazowyň oýun çäginde Wahyt Orazsähedowy görüp bilerismi?
— Hawa.
— Türkmenistan öňde iki hüjümçi bilen çykyş edermi?
— Aslynda AFK berlen sargytnamada hüjümçi diýlip Wahyt Orazsähedow bilen Myrat Ýagşyýew görkezildi. Ýöne oýnuň gidişine görä, Altymyrat Annadurdyýew bilen Arslanmyrat Amanow hem hüjüme kömek eder.
— Milli ýygyndymyzyň bu gezekki ýeňiş mümkinçiligi barada näme aýdyp bilersiňiz?
— Ýeňşe bolan mümkinçiligimiz elmydama bar. Galanam şowlulyga bagly. Esasy zat: oglanlarymyz taýýar. Olar meýdanda özüni görkezmäge sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar.
— Duşuşykdan öň ýoldaşlyk oýnuny oýnamaga mümkinçilik bolmadymy?
— Ýok, bolmady. Özüňiz bilýäňiz, milli ýygyndymyzyň duşuşyklary ýurdumyzyň çempionatynyň arasynda gelýär. Bize diňe öz milli çempionatymyzdaky toparlar bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirmäge wagt bardy. Muny bolsa dogry diýip hasap etmedik. Şonuň üçin hem Aşgabatdaky türgenleşikler bilen çäklendik.
— Sag gyra goragda Serdar Annaorazowyň ýoklugy bildirermi? Biz onuň ýerine meýdanda Söhbet Allanurowy görüp bilerismi?
— Bu ýere meýilleşdiýänlerimiz Söhbet Allanurow bilen Begenç Annagurbanow. Galanynam, oýun wagty ýakynlaşyberse maslahatlaşyp, belli bir karara geleris.
— Singapur, aslynda, Aziýanyň ortaça toparlarynyň biri. Milli ýygyndymyzyň singapurly futbolçylary utup bilmek mümkinçiligi hem ýok däldi. Muňa garamazdan, biz diňe kynlyk bilen hasaby deňläp bildik. Oýun kyn geçdimi?
— Uzakdaky ýurtlarda futbol oýnalanda, ilki bilen, howanyň basyşy bilen çyglylyk täsir edýär. Üstesine, meýdanyň hili barada hem öwgüli söz aýdyp bolmazdy. Ol bolsa, elbetde, oýnuň tizligine hem zeper ýetirýär. Men kyn şertlere garamazdan, duşuşykda utuk alan milli ýygyndymyzy gutlamaly diýip pikir edýärin.
— Biziň şu toparçadan Aziýa çempionatyna çykmak mümkinçiligimiz nähili?
— Hiç zada 100 göterim kepil geçip bolanok. Ýöne biz çykyp biljekdigimize ynanýarys. Munuň üçin bolsa ilkinji ädim ertirki duşuşykda ýeňiş gazanmak.
— Ýene bir aýdan gowrak wagtdan Aşgabatda Taýwan bilen hem duşuşyk bar. Şol duşuşykda milli ýygynda şu gezek çagyrylmadyk käbir futbolçylary hem görüp bilerismi?
— Bolup biler. Hiç kimiň duýduryş ýa şikes almajagyna kepil geçip bolanok. Biz Taýwan bilen boljak duşuşyk üçin soň maslahatlaşarys.
— Siziň çaklamaňyz boýunça, oýnuň hasaby?
— Men entek oýnalmadyk oýun barada öňünden hiç haçan hiç zat aýdyp bilmerin.
— Janköýerlere nähili çagyryşyňyz bar?
— Goý, olar bizi goldasynlar. Bu goldaw diňe biziň üçin däl, tutuş türkmen futboly üçin zerur.
— Täsirli jogaplar üçin köp sag boluň!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji maslahatyna gatnaşmak üçin ABŞ-da iş saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterreş bilen duşuşdy.
BMG-niň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzy mähirli garşylap, forumyň işine gatnaşýandygy üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirdi. Antoniu Guterreş häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmek boýunça oňyn sebit we halkara gatnaşyklaryny pugtalandyrmak işinde Türkmenistanyň işjeň ornuny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu maslahatda öňe süren oňyn başlangyçlarynyň, şol sanda 2019-njy ýyly Parahatçylyk we Abadançylyk şygary astynda geçirmek baradaky teklibiniň ähmiýetini nygtady.
Milli Liderimiz biziň döwletimiz bilen hyzmatdaşlyga yzygiderli üns berýändigi, Türkmenistanyň başlangyçlaryny we tekliplerini goldaýandygy üçin Baş sekretara minnetdarlyk bildirdi. Biz oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen netijeli gatnaşyklary goldamak ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasat konsepsiýany durmuşa geçirmek bilen, geljekde hem bu ugra üýtgewsiz ygrarly bolarys diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Söhbetdeşligiň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada pikir alşyldy. Jenap Antoniu Guterreşiň belleýşi ýaly, dünýä bileleşigi 2030-njy ýyla çenli döwür üçin durnukly ösüş ulgamynda Gün tertibiniň maksatlaryndan we wezipelerinden gelip çykýan bilelikdäki taslamalary hem-de maksatnamalary iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça maksada gönükdirilen işleri amala aşyrýan we anyk çäreleri geçirýän Türkmenistanyň goşandyna ýokary baha berýär.
Milli Liderimiz adamlaryň ähli babatda abadan hem-de mynasyp durmuşyny üpjün etmek üçin şertleriň döredilmeginiň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudygyny nygtady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow munuň durnukly ösüşiň ählumumy maksatlaryna laýyk gelýändigini belläp, bu iri gurama bilen özara gyzyklanma bildirilýän ähli ugurlar boýunça netijeli gatnaşyklary giňeltmäge ýurdumyzyň taýýardygyny beýan etdi. Milli Liderimiz we BMG-niň Baş sekretary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ýyl-ýyldan artýan mümkinçilikleri barada aýdyp, täze, geljegi uly ugurlarda gatnaşyklaryň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Antoniu Guterreş ýurdumyzyň Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmekde gazanýan üstünliklerini kanagatlanma bilen belläp, ulag we energetika ulgamlarynda özara bähbitli gatnaşyklary pugtalandyrmagyň möhümdigini nygtady, bu pudaklar häzirki şertlerde sebit hem-de ählumumy ösüşiň möhüm şerti bolup durýar. BMG-niň ýolbaşçysy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda dürli ulgamlarda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak üçin uly mümkinçilikleriň bardygyna ünsi çekip, Türkmenistanyň sebitde möhüm orun eýelejekdigine hem-de onuň netijeli başlangyçlarynyň ählumumy goldawa eýe boljakdygyna ynam bildirdi.
Şunda Bitarap Türkmenistanyň halkara işlerine gatnaşmagynyň möhümdigi aýratyn bellenildi, şeýle hem ýurdumyzyň parahatçylyk dörediji orny, Owganystany durmuş-ykdysady taýdan gaýtadan dikeltmek işine goşýan uly goşandy we goňşy döwletdäki ýagdaýyň syýasy-diplomatik ýollar arkaly kadalaşdyrylmagyna işjeň çemeleşmesi bellenildi. Söhbetdeşler daşky gurşawy goramak ýaly möhüm ugurda bilelikdäki işi möhüm ugurlaryň hatarynda görkezip, Araly halas etmek hem-de bu sebitde ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak meseleleri boýunça pikir alyşdylar.
BMG-niň ýolbaşçysy pursatdan peýdalanyp, geçen ýylyň iýun aýynda Aşgabada bolan iş sapary mahalynda mähirli kabul edilendigi hem-de özüne bildirilen myhmansöýerlik üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Antoniu Guterreş türkmen Lideri bilen her bir täze duşuşyga şatdygyny, Türkmenistanyň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň Milletler Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyga hut özüniň üns we goldaw berýändigini, munuň ähli döwletler üçin nusgalyk göreldedigini belledi.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti we BMG-niň Baş sekretary uzak möhletleýin geljege gönükdirilen hem-de ählumumy abadançylygyň we ösüşiň rowaçlanmagyna ýardam bermegi özüniň baş maksady edip goýýan ikitaraplaýyn netijeli hyzmatdaşlygyň mundan buýana-da üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.


text:
| 6 | 5
| 4
| 3
| 2
| 1
|
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Maldarçylyk we weterinariýa institutynyň alymlary pudagyň hünärmenleri bilen bilelikde dürli oba hojalyk mallarynyň genofonduny saklap galmak, olary kesellerden goramak, öri meýdanlaryndan rejeli peýdalanmak boýunça barlaglary geçirýärler.
Türkmenmistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak durnukly ösüşiň esasy» atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Ylymlar akademiýasynyň Milli golýazmalar institutynyň her çärýekde çykýan ylmy-köpçülikleýin žurnalynyň birinji sany 2018-nji ýyl üçin neşiriň sanlarynyň tapgyryny açýar, ol öz sahypalarynda halkymyzyň baý taryhy-medeni mirasy barada söhbet edýär.
«Ylym ösüşiň hereketlendiriji güýji» atly «Türkmengaz» we «Türkmennebit» döwlet konsernleriniň, olaryň daşary ýurtly hyzmatdaşlarynyň ýardam bermeginde «Nebit-gaz» gazeti tarapyndan nebitgaz pudagyna degişli iň gowy ylmy-wagyz makalalaryny ýazmak boýunça döredijilik bäsleşiginiň netijeleri jemlenildi.
Oguzhan adyndaky Inener-tehnologiýalary uniwesitetinde «Türkmenistanyň elektron senagatyny ösdürmegiň innowasion modeli» temasyndan ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk we ykdysady ylymlaryň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ylmynyň wekilleriniň umumy ýygnagyna gatnaşdy.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynda umumy mejlis geçirildi. Onuň gün tertibinde guramaçylyk meselesine garaldy. Mejlisde M. Aşyrbaýewiň dynç alşa gitmek baradaky haýyşnamasyny kanagatlandyryp, ony Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň prezidenti wezipesinden boşatmak hakynda çözgüt kabul edildi.
2018-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda ylmy maslahaty geçirildi.
15-nji dekabrda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer S. Toýlyýew döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we dikeltmek baradaky milli müdirligi bilen bilelikde taýýarlan Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Türkmenistanyň çägindäki taryhy-medeni ýadygärliklerde gazuw-agtaryş işlerini geçirmegiň Döwlet maksatnamasyny hödürledi.
2017-nji ýylyň 6-njy dekabrynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda halkara Bitaraplyk güni mynasybetli «Türkmen edebi mirasynda Bitaraplyk, parahatlyk we döwlet gurmak yörelgeleriň esaslaryatly ylmy maslahaty geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2017-nji ýylyň oktýabr aýynda Ýaşulularyň maslahatynda ýakyn 7 ýyl üçin kabul edilen Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň maksatnamasyny tanyşdyrmak bilen, döwlet kadalaşdyrylyşynyň tutuş ulgamyny döwrebaplaşdyrmagy, ylmy-tehniki täzelikleri ornaşdyrmagy, ýurdumyzyň elektron senagaty pudagyny kemala getirmegi anyk maksatlaryň we wezipeleriň hatarynda kesgitledi.
| 6 | 5
| 4
| 3
| 2
| 1
|


text:
Karting ýaryşy
Ýazylan wagty: 28 мая 2018 Ýazan Mayichka
KARTING
Karting – kiçi maşynlardaky uly ýaryşlardyr.
Karting ýaryşy Ramadan, motosikl dwigatellerinden we oturgyçdan durýan uly bolmadyk awtomobiller bolan kartinglerdäki ýaryşlar giň gerime eýedir. Kart islendik ýaryş awtomobilinden arzan durýar. Şonuň üçin karting ýaňy başlaýan sürüjiler üçin ajaýyp sport görnüşi hasaplanylýar, şeýle hem awtoýaryşlar bilen baglanyşykly bolmadyk adamlar üçin dynç alyş hasaplanylýar. Gezelenç kartlarynyň dwigatelleriniň kuwwatlylygy 9 at güýji çemesidir we olaryň tizligi 50 km/sag barabardyr; sport kartingleri tizligini 200 km/sag çenli ösdürip bilýär.
Okalan sany: 28 Jogaplar: ( 0 )


text:
Name uchin Hudayy gorup bilemzok?
Jogap:
Salam Guwanch,
Bizing websaytymyza gelip oz pikirleriniz bilen paylashanynyz we sorag bereniniz uchin minnetdar!
Huday bizing gorup biljek gozlerimizden gaty ulydyr we mukaddesdir! Eger Ol oz gudratynda, akyldarlygynda we mukaddesligining dolulygynda yaradylan dunyasine girip gelende hich bir zat Onung bu beyikligining we gudratynyng onunde durup bilmez we kabul edip bilmez. Bu sebapden Hudayy biz Onung ellerining ishi arkaly yaradan dunyasine yagny alem-jahana we tebigata we hatda ozuming nahili ajayyp yaradylandygymyza seredip Yaradyjyny gorup bilyaris! Ondan bashgada bizing gunalidigimiz uchin Mukaddes Bolan Hudayy gorup bilmeyaris we aragatnashykda bolup bilmeyaris, yone Huday rehime we merhemete baydygy uchin Oz yaradan ynsanlaryny gutulysha yetirmek uchin Ozuning bir bolegi bolan Baky Sozuni yagny Isa Mesihi yere gelip ynsan bolup yashamaga we bize Hudayy tanatmaga iberdi. Hachanda biz Injil arkaly Isa Mesih bilen tanyshanymyzda Hudayy tanap bilyaris we Yaradyjy bilen yarashyp aragatnashyk saklap bilyaris, chunki Hosh Habar bolan Halasgar Isa MEsihe iman edenimizde bizing ruhymyz direlyar we Huday bilen aragatnashykda bolup bashlayar! Shonda biz Hudayy diri bolan ruhymyz arkaly gorup bilyaris we gatnashykda bolup bilyaris, bu hem gunalerimize toba edip kalbymyzdan okunenimizde we Hudayyng upjun eden gutulyshynyng Isa Mesihdedigine dushunip Isany halasgarimiz hokmunde kabul edenimizde bolup gechyar, ine bu sebapden muna Hosh Habar diyilyar! Yene-de soraglarynyz bar bolsa sorap bilersiniz!
Size ruhy rowachlygy we Rebbimizing bereketlerini arzuw edip,
admin


text:
внимание!
Продаётся совершенно новый монитор для авто цена 350ман.Автомагнитола ДВД,совершенно новая в пакете цена 600ман.Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 72x
Видеокамеры домофоны
Установка, Продажа, Настройка камер видеонаблюдения, Домофонов, Механизмов на распашные и откатные ворота, Спутниковых антенн и тюнеровGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 29x
монитор
Продаётся совершенно новый монитор для автоGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 36x
DVD LG gyssagly
Gyssagly satlyk original dvd LG.seryy renk.bir kemi puldy yok.baha 400manat.aljaga onsuk bar!Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 10x
монитор
Продаю совершенно новы монитор,для автоGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 30x
Телевизор VESTEL
Дешево тв VESTEL,диагональ 40, в идеальном состоянии,цена 2100 реальному клиенту скидка.Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 62x
lg tv
Muzykalny kalonka c30 ,uly Lg telewizor postewwkasy bilen,dwd player,tayota orginal magnitafony hemmesi islap dura su nomera jan edip bahasyny sorayin 864-62-41-37Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 8x
Dvd Panasonic
Dvd 1 uly we 5 kiçi kalonkalary bar, disk,fleşka okaya,mikrafon hem dakyp bolya,kan ulanylmadyk.tel:863122007Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 118x
Vestel TV 32
Телевизор VESTEL 32 диагональ еще на гарантии до 2019 года . телевизор использовался очень мало так как установлен на кухне. Посмотреть можно в Бюзмейине ГРЕСС цена 2000 Торг уместен. телефон +99365 975236Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 5 aý öň Gören adam sany 537x
Vestel 65 4k uhd smart tv vestel 55 4k uhd smart tv vestel 55 led full hd
Vestel 65 4k uhd smart tv 8400 manat Vestel 55 4k uhd smart tv 5200 manat Vestel 55 led full hd 3700 manat 3 ýyl kepillik Şaher içi Dostawka mugt +99361628989 Begmyrat Iñ amatly bahalar bizdeGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 447x
Тюнер
Сатлык тюнер 200м оншук бар,WiFi да боля каробкалы:862314014Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 9 aý öň Gören adam sany 200x
Tyuner
iki sany tyuner islap duran ikisem biri mini mini beylekisem hdboxGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 11 aý öň Gören adam sany 226x
Видеокамера Хиквижн/камера видеонаблюдения
Продам аналоговую камеру марки "HIKVISION" серии:DS-2CE16C0T-IR, 3,6 mm (цвет корпуса: белый) (состояние: новая) (кол-во всего: 6 штук) (цена: 250 манат) http://hikvision.ru/product/ds_2ce16c0t_irGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 550x
Sabwufer TS-W308F
sabwufer 1000W original, yagdayy gowyGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 268x
Pioneer TS-W308F sabwufer
sabwufer 1000W original,dine ozi, bahasy 200 manatGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 ýyl öň Gören adam sany 411x
- 1


text:
Polşa ABŞ-den harby baza gurmagyny isledi
Polşanyň Prezidenti Andžeý Duda, ABŞ-niň Prezidenti Donald Trampa, ýurdunda “Trampyň galasy” diýip atlandyryljak bir Amerikan harby bazasynyň gurulmagy barada çagyryş berdi
Tramp we Duda Ak Tamda geçiren duşuşygyndan soň, umumy metbugat ýygnagyny geçirdiler.
Duda metbugat ýygnagynda Polşada guruljak Amerikan bazasyndan hoşal boljakdyklaryny habar berdi.
Bazany “Trampyň galasy” diýip atlandyrjakdyklaryny aýdan Duda: “Muny edip biljekdigimize ynanýaryn. Bu kararyň hem Polşanyň hem-de ABŞ-niň bahbidine laýyk geljekdigini pikir edýärin” diýdi.
Polşanyň Ýewropada strategik bir pozisiýasynyň bardygyny aýdan Duda: “Biziň ýurdumyzda Amerikan esgerleriniň bolmagy möhüm, bu ABŞ-niň bähbidine hem laýyk geler” diýdi.
“Trampa bu babatda kepillik berdim” diýen Duda: “Ilkinji we möhüm nokat: Eger ABŞ-niň goşunynyň hemişelik bazasy bolsa, Russiýanyň sebitdäki işjeňligini çaltlandyrjakdygy, Ýewropanyň bu sebitinde harby barlygyny artdyrjakdygy we howpsyzlygynyň howp astyna girjek bir ýagdaý boljakdygyny aýdyp bilmeris” diýip belledi.
ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp bolsa öz gezeginde Polşa bilen harby gatnaşyklaryň artdyryljakdygyny, emma bu ýurtda hemişelik bir harby bazanyň gurulmagyny maslahatlaşjakdyklaryny habar berdi.
Polşanyň bu baza üçin özlerine 2 milliard dollar teklip edilendigii aýdan Tramp: “Polşa öz topraklarynda ýerleşmegimiz üçin ABŞ-e uly goşant goşmaga taýýar. Eger muny edip bilýän bolsalar, onda ony maslahatlaşyp bileris. Bu pikir Polşanyňky we biz muny özara maslahatlaşýarys” diýdi.


text:
Ibrahim Eren TRT World Forum bilen bagly beýanat berdi
Ibrahim Eren Stambulda 3-4-nji oktýabrda geçirilen TRT World Forum bilen bagly beýanat berdi
TRT-niň Baş müdüri Ibrahim Eren, geçen hepde geçirilen TRT World Forumyň bir dünýä markasyna öwrülendigini, forumyň bular ýaly bir gysga wagtda gyzyklanma döretmeginiň Türkiýäniň aýdan sözleriniň güýjünden gözbaş alýandygyny habar berdi.
Ibrahim Eren “Böleklere bölünen dünýäde parahatçylygy we howpsyzlygy ýaňadandan dikeltmek” temasy bilen Stambulda 3-4-nji oktýabrda geçirilen TRT World Forum bilen bagly beýanat berdi.
TRT World Foruma gatnaşan 600-den gowrak ýokary derejeli guramalaryň wekilleriniň, syýasatçynyň we ylmy işgäriň çärä hoşallyk bildirendiklerini aýdan Ibrahim Eren, 2 gün dowam eden forumyň örän netijeli geçendigini habar berdi.
Türkiýäniň forumyň bölümlerinde dünýädäki adalatsyzlyga garşy çäre bolup biljek syýasy modelleri hödürländigini aýdan Eren, forumda agdyklyk edýän syýasy düşünjä garşy alternatiw çözgütleriň orta atylandygyny mälim etdi.
Ibrahim Eren: “TRT World Forum 2-nji ýylynda bir dünýä markasyna öwrüldi. Forumyň bular ýaly bir gysga wagtda gyzyklanma döretmeginiň Türkiýäniň aýdan sözleriniň güýjünden gözbaş alýar. Tejribeli adamlaryň foruma gatnaşmagynyň esasy sebäbi Türkiýäniň taryhy çuňlugy we alan tejribesi saýasynda şu günki günde böleklere bölünen dünýäde möhüm salgylar hödürläp bilmek umydy. Bu ýylky foruma ýokary derejede talap bardy. Nesip bolsa öňümizdäki ýyl gatnaşjak adamlaryň sanyny artdyrarys” diýdi.


text:
Kategoriýa:Fizika
Fizika mowzuklaryna degişli makalalar.
Ýagtylyk bir çeşmeden çykyp görüş duýgusyny emele getir hadysadyr.
Kiçi kategoriýalar
Bu kategoriýada jemi 7 sany kiçi kategoriýadan 7 sany kiçi kategoriýa bardyr
E
- ► Elektrik (2 C, 9 P)
- ► Esasy fiziki düşünjeler (1 C, 1 P)
F
- ► Fiziki teoriýalar (1 C)
- ► Fiziki ululyklar (1 C, 2 P)
- ► Fiziki ylymlar (14 C)
H
- ► Himiki elementler (2 C, 1 P)
T
- ► Transformatorlar (4 P)
"Fizika" kategoriýasyndaky sahypalar
Jemi 31 sanysyndan, aşakdaky 31 sahypa bu kategoriýadadyr.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Ýewropa Bileleşiginiň Eýran bilen gol goýlan ýadro ylalaşygyny gorap saklamak isleýändigini aýdyp, Waşingtony bu ylalaşyga Tähranyň ballistik ýarag programasyndan we onuň Siriýanyň raýat urşundaky rolundan aýrybaşga mesele hökmünde garamaga çagyrdy.
Sigmar Gabriel bu barada 11-nji ýanwarda Brýusselde Eýranyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň daşary işler ministrleri we Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Federika Mogerini bilen geçirjek ýygnagyndan öň çykyş etdi.
Şol bir wagtda, ol Waşingtonyň Eýranyň Ýakyn Gündogardaky strategiýasy barada aladalanmalaryny beýan etmäge hakynyň bardygyny aýtdy. Ýöne ol Eýranyň Ýakyn Gündogarda “kyn” rolunyň bardygyny we munuň 2015-nji ýylda Tähran we dünýäniň iň kuwwatly alty ýurdunyň arasynda gol goýlan ýadro ylalaşygyndan aýrybaşga maslahat edilmelidigini belledi.
11-nji ýanwarda Brýusselde geçirilýän ýygnakda ýewropa ýurtlarynyň ýokary derejeli resmileriniň Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarifi özleriniň ýadro ylalaşygyna öňküsi ýaly meýilli, yhlaslydyklaryny ynandyrmagyna garaşylýar.


text:
Täjigistan Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly täze ilçisini belledi. Sişenbe güni türkmen prezidenti Farruh Homiddin Şarifzodanyň ynanç hatyny kabul etmegi, geçen ýyl Täjigistanyň ozalky ilçisi döwründe ýüze çykandygy aýdylýan dawanyň yz ýanyna gabat geldi.
Geçen ýylyň awgustynda YouTube portalynda peýda bolan türkmençe bir wideoda täjik ilçihanasynyň öňki üçünji sekretarynyň Lebap welaýatyndaky ýokary okuw jaýynyň dördünji kursunyň talyby bilen bir jaýda tutulandygy, şeýle-de oňa “kämillik ýaşyna ýetmedik” diýilýän gyzy zorlamak boýunça bilkastlaýyn hereket edenlikde aýyplama bildirilendigi öňe sürlüpdi.
Wideoda Täjigistanyň öňki ilçisi Mahmudjon Sobirowyň täjik daşary işler ministri Sirojiddin Aslow we ilçihananyň iki işgäri Hurşed Rahimow hem-de Abdulfaýz Ato bilen gyzy zorlamaga synanyşmakda aýyplanýan diplomatyň meselesi barada maslahat edendigi öňe sürülýär.
Wideoda telefon gepleşikleriniň haçan we nähili görnüşde ýazgy edilendigi barada anyk maglumat ýok. Ýöne wideonyň özünde nygtalyşy ýaly, telefon gepleşikleri iýun aýynda ýazgy edilipdir.
Galyberse-de, iýunda täjik prezidenti 2014-nji ýylyň martynda Türkmenistana ilçi hökmünde bellenen Mahmudjon Sobirowy “hormatly dynç alşa çykýandygyny sebäp görkezip”, eýeleýän wezipesinden boşadypdy. Wideoda bu ädim ýokarda agzalan mesele bilen baglanyşdyrylýar.
Her nähili-de bolsa, wideoda öňe sürülýänleriň hakykata nä derejede bap gelýändigini we täjik diplomatyna garşy nähilidir bir aýyplamanyň ýöňkelip-ýöňkelmeýändigini garaşsyz çeşmelere tassyklatmak başartmady. Bu mesele dogrusynda resmi Duşenbeden hem hiç hili reaksiýa bolmady.


text:
ÝB-de 2014-2016-njy ýyllaryň aralygyndaky terroryň gymmaty 185 milliard ýewro barabar boldy
Ýewropa Parlamentiniň Derňew gullugy tarapyndan taýarlanan “Terrorçylyga garşy göreş” habarnamasy çap edildi
Habarnama görä terroryň gymmaty 2014-2016-njy ýyllaryň aralygyndaky döwürde ÝB-niň ykdysadyýetine jemi 185 milliard 431 million ýewro düşdi.
Terrorçyň ÝB-niň içerki girdejisine düşýän gymmaty bolsa 179 milliard 811,9 million ýewro deň boldy.
Terror hüjümleri sebäpli çekilen adam pidalary, ýaralanmalar we infrastruktura ýetirilen zyýenlaryň jemi 5,6 milliard ýewro barabar.
Terror söwda, gönüden maýa goýumlaryna, transport we syýahatçylyk pudaklaryna hem zeper ýetirdi.
Terrorçylyga garşy göreş maksady bilen ÝB-ne agza ýurtlarda görülen käbir çäreler käbir gatlaklaryň başlangyç hukuklarynyň çäklendirilmegine sebäp boldy.
Degişli döwürde Fransiýada terroryň jemi gymmaty 44,9 milliard ýewro deň boldy.


text:
Jahandaný kóśine ilesip, álem elderimen etene qarym-qatynas jasaýda latyn álipbıiniń atqarar róli zor.
Qudaıbergen Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıtetiniń oqytýśysy Kúlzat Sadyrova: «Jańa álipbıge kóśý asa qıyndyq týǵyzbaıdy», – deıdi. Tek oǵan kóśý kezinde tildiń emle erejesi durystalyp, tabıǵı zańdylyqtary saqtalýy tıis. Búginde oqý ordasynyń fılolog-oqytýśylary stýdentterge latyn álipbıi týraly jan-jaqty aqpar berip, túsindirme jumystaryn júrgizip jatyr.
Kúlzat Sadyrova, Q.Jubanov atyndaǵy AMÓÝ fılologıya fakýltetiniń dekany:
— Ary qaraı qazaqtyń dybystyq áýezine, býyn úndestigine, dybystardyń ózara yqpaldasýyn tańbalaýyna kádege jaraıtyndaı qylyp emle erejesin túzetý máselesi tur. Osyǵan baılanysty jumys toby qurylyp jatyr. Árbir fonetıka salasymen aınalysatyn mamandardyń kóp tartylýy osy emle erejeleriniń durys qabyldanýyna múmkindik beredi ǵoı dep oılaımyz. Jańa álipbıge kóśý táýelsizdiktiń taǵy bir márte bekitilýine, tuǵyrynyń berik bolýyna jasalǵan qadam dep esepteımiz. Barlyq BAQ quraldarynda ne úśin kóśetinimiz túgeldeı túsindirildi. Eldiń bári qoldap otyr.


text:
Biziň başgalardan aýratynlygymyz nämede?
-
Dogry ýol saýlama
Alyp barýan işlerimizde dogry ýol - ýörelgäni saýlap tapmak gaty möhüm iş bolup durýar. Sebäbi şol saýlan ýörelgämizde işimiziň gelejekdäki ýodalaryny çyzýarys.dowamy »
-
Filosofiýa
Tilsimatlary awtomatlaşdyrmak ýolunda kompýuter filosofiýasynyň uly orny bardyr. Ediljek bolýan işiň dogry filosofiýasyny bilmesek şol işde dogry çözgütleriň beriljekdigine ynanmak kyn bolsa gerek.dowamy »
-
Çuňňur pikirler
Awtomatlaşdyrmak işinde dürli - dürli pikirler we teklipler bize hödürlenýär, şol pikirleriň we teklipleriň hemmesini ara alyp maslahatlaşylyp netijä gelnenden soňra hünärmenlerimiziň eline berilýär.dowamy »
Biziň toparymyz
-
Nurgeldi GoçyýewDirektor, Täze Çözgüt H.Jnurgeldi@garagoc.com
"Ilkinji nobatda agzybirlik, bir - birege sylag we hormat şeýle-de bilelikde işlemekdir, biziň almak isleýän netijämiz şu üç ýörelgede birigýär"
-
Garaýew MekanBaş Arhitektor, Täze Çözgüt H.Jmekan@garagoc.com
"Öz işiň ussady bolmak we arassa çözgüt bermek - biziň birinji ýörelgämizdir"
-
Şirmyrat AtaýewKompýuter injeneri, Täze Çözgüt H.Jsirmyrat@garagoc.com
"Plan 1 = (Çözgüt bermeli), Plan 2= (Plan 1 git)
-
Döwlet OtuzowKompýuter injeneri, Akja Elektroniksdowlpack@mail.ru
Awtomatlaşdyrmadaky hyýalyňyzy durmuşa geçirmek meň IŞIM!
Injenerler bilen bile Hyzmatdaşlyga biziň toparymyz taýýardyr.
biz bilen habarlaşyň info@garagoс.com we bize goşulyň Täze Çözgüt H.J


text:
2014-däki Türkiýäniň kyssasy1
Könesi gidip, täzesi geldi. 2014-nji ýylda Eýran we Siriýadaky çaknyşyklar Ýakyn Gündogar boýunça berilýän habarlaryň başynda durar. Hytaý bilen Ýaponiýanyň arasyndaky oňşuksyzlyk Amerikanyň milli howpsuzlyk babatdaky gaýgylarynyň bu region boýunça sanawynyň başyny başlar. “Al-Kaýdanyň” bölünip başlamagy bolsa Waşingtony özüniň terrorçylyga garşy göreşini täzeden gözden geçirmeli eder. Emma baş sahypalarda durjak şu habarlardan başga-da, bir ýurtdaky wakalary gözden salyp bolmaz: Türkiýe.
9/11 wakalaryndan soňky halkara arenada premýer-minist Rejep Taýýip Erdogan musulman döwlet işgäriniň özüni nähili alyp barmalydygyny görkezýän nusgalyk lidere öwrüldi. Demoktratiki döwletiň saýlanan lideri we Türkiýäniň ykdysadyýetini täzeden dikeltmegi başaran reformaçy Erdogan dünýäniň iň uly dininiň döwrebap gymmatlyklar we erkinlikler bilen oňşup biljekdiginiň janly subutnamasy boldy.
Oňa göwni ýetenleriň biri hem ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamady. Türkiýäniň geografiýasy we “goňşular bilen nol problemany” şygar edinýän daşary syýasaty bu ýurdy esasasy regional oýunça öwürdi. ABŞ-nyň prezidenti bilen Türkiýäniň premýer-ministriniň arasy sazlandy. “Arap bahary” wakalaryndan soň Ýakyn Gündogaryň çaýkanyp başlamagy bilen, Obama esasan hem Erdogandan maslahat sorady.
Emma 2003-nji ýylda bäri hökümetiň başynda oturan Erdogan geçen aý Birleşen Ştatlaryň Ankaradaky ilçisi Fransis Riçardony ýurtdan kowjakdygyny aýdyp, haýbat atandan soň, gürrüňi edilýän gatnaşyklar sowap başlady. Erdogan Amerikany öz ýurdunyň içerki syýasy dawalaryna goşulyşmakda günäkärledi. Türkiýäniň hökümeti bilen ilteşikli habar beriş serişdeleri bolsa Riçardonyň üstünden düşüp başladylar.
Türkiýäniň žurnalistleri Riçardonyň Ýewropa Bileleşiginiň ilçilerine ýapyk gapylaryň aňyrsynda: “Imperiýanyň çöküşine tomaşa edýärsiňiz” diýendigini ýazdylar. Türk dilinde gürlemegi başarýan baýry diplomat Riçardon bolsa hatda şeýle duşuşygyň geçirilendigini hem inkär etdi. Ol “Twitterde” ýaýradan ýazgysynda: “hiç kim ABŞ-Türkiýe gatnaşyklaryny toslama günäkärlemeler bilen töwekgelçilige salmaly daldir” diýdi. Görnüşe görä, bu sözler Erdogana gönükdirilýärdi.
Her nähili bolanda-da, Waşingtonda gaýga galara esas bar. Obama Eýranyň ýadro ýaraglary boýunça ylalaşygyň bu ýurda garşy ýola goýlan sanksiýalara zeper ýetirmejekdigi babatda ABŞ-nyň Kongresini yrjak bolup ýörkä, Türkiýe Tähran bilen maliýe gatnaşyklaryny berkidýär we ol ýerde uly ylalaşyklara gol goýýar.
Türkiýe hereket edýän halkara sanksiýalary hem bozýar. Erdoganyň hökümetini sarsan parahorluk derňewleriniň merkezinde Eýrana altyn iberilendigi baradaky aýyplamalar bar. Muňa Türkiýänyň “Halkbanky” şert döredipdir. Iberilen altyn bolsa, öz gezeginde, eýranlylara bank sanksiýalary sebäpli töleg edip bolmaýan harytlary satyn almaga mümkinçilik beripdir.
Üç sany kabinet ministriniň ogullarynyň parahorluk halkasyna goşulandygy baradaky günäkärlemeler ýüze çykandan soň, olar wezipelerinden çekildiler. Beýlekileriniň bolsa ýerleri çalşyryldy. Wezipesinden çekilen daşky gurşaw ministri Erdogan Baýraktar bolsa arzasyny ýazandan soň NTV telekanalyna beren interwýusynda: “Premýer-ministr hem wezipesinden çekilmeli diýip, pikir edýärin” diýdi.
Bu dawa Erdogan bilen onuň öňki ýarany Fethullah Güleniň arasyndaky göreşi hem suw ýüzüne çykardy. Ankaradaky parahorluk dawalaryndan juda çetde duran Gülen premýer-ministr Erdogana üç saýlawda ýeňiş gazanmaga ýardam edipdi. Emma indi olaryň arasy bozulana çalym edýär.
Öz-özüni sürgün eden dini lider Gülen häzir ABŞ-nyň Pennsilwaniýa ştatynda ýaşar. Ony Türkiýede millionlarça adam goldaýar. Onuň hereketiniň tarapdarlary bilim sistemasynyň agramly bölegine, şeýle hem giň göwrümli habar beriş serişdelerine eýeçilik edýärler. Olaryň arasynda Türkiýäniň içeri işler edaralarynda we sud häkimiýetinde işleýänler hem köp. Premýer-ministriň ýaranlary Güleni gürrüňi edilýän parahorluk derňewlerini ugrukdyryp, premýeriň abraýyny gaçyrmak üçin syýasy çäre geçirýänlikde günäkärleýärler.
Gepiň gysgasy, Erdogan derňewlere gatnaşan esasy sud we polisiýa işgärlerini işden kowdy. Şeýle hem ol özüne garşy dildüwşük gurnanlykda Amerikany, Ysraýyly we beýleki daşary ýurtlary aýyplady. Emma şeýle gaýtargy oňa 2014-nji ýylda garaşýan hupbatlary ýeňip geçmäge ýardam edermi?
Erdoganyň baştutanlygyndaky Türkiýe soňky onýyllykdaky ykdysady haýallama döwründen aňsatlyk bilen geçip gitmegi başardy. Emma indi ýyllyk ösüş görkezijisi peselip, 2012-nji ýyldaky 4.50%-den 2013-nji ýyldaky 3.95%-e düşdi. Işsizligiň derejesi 10.77 göterime bardy.
Türkiýe indi “nol problemadan” juda daşda – ol regionyň iň uly güýçleri bilen düşünşip bilenok. Stambulda meýilleşdirilýän Gezi seýilgähi taslamasy geçen tomusda uly demonstrasiýalara getirdi. Hökümet bu ýörişlere özi bilen ylalaşmaýanlara garşy ýiti hüjümler bilen gaýtargy berdi. Türkiýe dünýäde žurnalistleri iň köp türmä salýan ýurtlaryň arasynda dur, ondan öňde Eýran, Hytaý we Eritreýa bar.
Erdoganyň 2014-nji ýyldaky ilkinji syýasy synagy mart aýynda bolar. Şonda Jemhuryýet Halk Partiýasynyň täze we görnükli lideri Mustafa Sarygül Stambulyň häkimligini ele geçirmäge synanyşar. Eger-de ol saýlawlarda ýeňiş gazanaýsa, onda Türkiýäniň dünýewi liberal hereketi özüne gelip başlar. Şeýdip, Erdoganyň ýurduň häkimiýetini dolulygyna öz eline almaga, parlament ulgamyny prezidenlige öwürmäge we tomusda bu wezipä dalaş etmäge edýän synanyşyklary yza tesmeleri başdan geçirer.
Erdoganyň ähli syýasy güýçleri öz şahsy gözegçiligine almak üçin geçirýän çäreleri dünýewi çepçileriň we Güleniň sagçylarynyň ýiti garşylygy bilen ýüzbe-ýüz bolar. Şonuň üçin, 2014-nji ýylda Türkiýäniň köçelerinde has uly demonstrasiýalar ýüze çykyp, belki-de, ýurduň güýçli harby goşunlarynyň ara girmegi mümkin.
Erdogan NATO-nyň iň güýçli agzalarynyň biri bolan Türkiýäni ýa demoktariýadan ýa-da Günbatar ýaranlaryndan aýryp biler. Bularyň haýsam bolsa biriniň amala aşyrylmagy gaty ahmal ýaly görünýär.
Benni Awni “Newsweek” žurnalynyň synçysydyr. Makala şol žurnaldan gysgaldylyp alyndy. Ondaky pikirler awtoryň özüne degişlidir.


text:
Futbol çempionatymyzyň ýaryş tertibiniň üçünji hatarynda ornaşan “Şagadam” topary iýulyň 20-31-i aralygynda Türkiýede okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny geçirer. Şol döwürde Türkmenbaşy şäheriniň topary ýoldaşlyk duşuşyklarynyň birnäçesini geçirer.
***
Geçen möwsümi ikinji hatarda tamamlan “Ahal” topary hem okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny Türkiýede geçirer. “Ahal” toparynyň türgenleşik ýygnanyşygy 16-31-nji iýul aralygynda dowam eder.
***
Ýurdumyzyň çempiony “Altyn Asyr” topary bolsa okuw-türgenleşigini Bolgariýanyň Bansko şäherinde geçirer. Iýul aýynyň 15-30-y aralygynda dowam etjek okuw-türgenleşik ýygnanyşygynyň dowamynda ýoldaşlyk duşuşyklarynyň birnäçesi geçiriler.
Çeşme: tff.com.tm


text:
13-nji oktýabrda Türkmenbaşy şäherinde Hazarýaka döwletleriniň deňiz portlarynyň düzümleriniň ýolbaşçylarynyň 8-nji mejlisi öz işine başlady. Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň, Russiýanyň we Türkmenistanyň wekilleri iki günüň dowamynda gämi gatnawy, deňiz ýük gatnawlary, howpsuzlygy üpjün etmek, port düzümlerini ösdürmek, logistik maglumatlary alyşmak, Hazaryň deňiz gurşawyny goramak bilen baglanşykly hyzmatdaşlygyň dürli ugurlaryny ara alyp maslahatlaşýarlar.
Duşuşygyň dowamynda Hazarýaka ýurtlarynyň ulag ulgamynda özara peýdaly gtanaşyklary berkitmäge we giňeltmäge, Ýewraziýa ulag geçelgeleri ulgamynda sebitiň eýeleýän ornuny ýokarlandyrmaga Hazarýaka ýurtlarynyň aýratyn gyzyklanma bildirýändigi bellenildi. Bellenilişi ýaly, Hazaryň ägirt uly üstaşyr mümkinçilikleri, onuň geografiki taýdan amatly ýerleşmegi, “Gündogar-Günbatar” we “Demirgazyk-Günorta” yklymlaýyn ugurlaryň çatrygynda bolmagy bu möhüm ugurda goňşy döwletleriň tagallalarynyň utgaşdyrylmagynyň zerurdygyny, deňizde ýolagçy gatnatmak, ýük daşamak, şeýle hem netijeli aragatnaşygy ýola goýmak boýunça hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de artdyrmagyň möhümdigini äşgär edýär.
Hazar deňziniň portlarynyň halkara derejesini we mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak, olaryň önümçilik düzümlerini döwrebaplaşdyrmagyň, tehniki taýdan enjamlaşdyrmagyň, häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň hasabyna onuň kuwwatlyklaryny artdyrmak bilen baglanyşykly meseleler duşuşugyň esasyny düzdi.
Hususan-da, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde sebitiň möhüm logistik bölümine öwrülmäge niýetlenen Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz menziliniň gurluşygyny tamamlamak meýilleşdirildi. Ol deňiz, awtomobil, demir ýol we howa ulaglaryny peýdalanmak arkaly ýük daşamagy utgaşdyrmaga mümkinçilik berer.
14-nji oktýabrda sebitleýin maslahat öz işini dowam eder. Mejlisiň jemleri boýunça degişli Teswirnama gol çekmek bellenildi. Onda Hazarýaka döwletleriniň arasynda gämi gatnawyny we port düzümini ösdürmek boýunça özara gatnaşyklaryň geljekki ugurlarynyň giň meseleleri boýunça gazanyljak ylalaşyklar öz beýanyny tapar.


text:
Dinleriň arasyndaky hoşmeýilliligi ündeýän reklamalar
Şeýle reklamalary ýaýradýan "Amazon" başda birnäçe dini gurama bilen maslahat geçiripdir.
Ak saçly haçparaz pastor ruhany bir musulman ymam bilen (sünni mezhebinde molla "ymam" diýilýär) dost bolupdyr. Olar bile gürrüň edip, gülüşip, çaýlaşýarlar. Ikisi-de dyz agyrydan derdinýär. Onsoň olar birek-biregine dyz ýassygy sowgat etmegi ýüregine düwýärler. Olaryň dyz ýassyklaryny "Amazon Prime" iberýär.
Dostlaryň biri öz täze sowgadyny buthanada, beýlekisi bolsa metjitde dyzyna dakyp ulanýar.
"Amazon" birnäçe dini gurama bilen maslahatlaşypdyr
"Amazon" tarapyndan taýýarlanan dinleriň arasyndaky hoşmeýillilik reklamasyny baýram günlerinde millionlarça adam internetde paýlaşdylar. Ol reklamany ýaýratmazdan owal "Amazon" birnäçe dini gurama bilen maslahat geçiripdir.
"Şeýle reklamalara biz ilkinji gezek duş gelýäris. Olar munuň käbir adamlarda gahar-gazap döredip, olaryň haýbatly hat ýazmagyna sebäp boljagyna düşünýärler. Ýöne reklamanyň manysy örän möhüm ähmiýete eýe bolansoň, ony durmuşa geçirmek isleýärler" diýip, "Amazon" firmasynyň hyzmatdaşlyk edýän guramalarynyň biri bolan Demirgazyk Amerikanyň yslam jemgyýetiniň sosial adalat baradaky aragatnaşyk müdiri Rameez Abid nygtaýar.
Geçen ýyl ABŞ-yň köpsanly firmasy we şol sanda Honeý Maid, Microsoft, Chevrolet, YouTube we CoverGirl öz reklamalarynda gündelik durmuşda ýaşaýan musulman erkek adam, zenan we çaga obrazlaryna orun beripdir. Şeýle reklamalaryň maksady syýasy däldigine garamazdan, Donald Trampyň saýlaw kampaniýasy we antimusulman ritorikasy gün tertibinde möwjän mahaly, jemgyýete diýseň batyrgaý we hatda töwekgelçilikli täsir edip başlaýar.
"Hemişekilerden has wajyp mesele"
28 ýaşyndaky Amerikaly şahyra we aktiwist Mona Haýdar "Microsoft" firmasynyň reklamasyna "musulmanlara gaty hupbatly bolan bir ýylyň ortasynda umyt yşygy" boldy diýip baha berýär.
"Droga 5" atly reklama gullugynyň ýerine ýetiriji we kreatiw müdiri Kewin Bradynyň pikirine görä, Amerikada musulmanlar temasy köp adam üçin häzirlikçe diýseň täze bir mesele we 2016-njy ýylda firmalar bu ugurda diýseň batyrgaý çykyş edipdirler.
Geçen ýylyň ortasynda "YouTube Music" özüniň reklama kampaniýasynda bäş sany adamy suratlandyrdy. Olardan biri mekdebiň koridorynda ýöräp barýarka "Blackaicious" toparynyň aýdymyny hiňlenýän hijaply ýaş zenandy. Esasy marketing işgäri Danielle Tiedt "YouTube" reklamasynda aýratyn özboluşlylyga ünsi çekmegi maksat edinipdir. Onuň sözlerine görä, häzirki döwürde aýratyn özboluşlylygy nygtamak "hemişekilerden has wajypdyr".
Danielle Tiedt: "Aýratyn özboluşlylygy syýasy mesele diýip hasaplamaýaryn. Bu bütin adamzadyň ähliumumy meselesidir" diýip nygtaýar.
Olar bu ýere degişli dälmi?
Beýleki tarapdan, milletparazlygy ýaňzydýan reklamalar hem internetde gaty köp ýigrenç duýgusyny döredýär. "State Farm" kepillik firmasynyň reklamasynda garaýagyz bir adam akýagyz bir zenanyň özine durmuşa çykmagyny isleýär. Firma özüniň bu reklamasyny "Twitter" sosial ulgamyndaky sahypasynda paýlaşanda, gaty köp adam munuň bilen baglanşykly özüniň närazylygyny beýan edýär.
"Chevrolet" firmasynyň iýunda goýberen reklamasynda bolsa, Ruqaýa we Qassim atly ekizleriň firmanyň hemaýatkärligindäki futbol meýilnamasyna kabul edilişi suratlandyrylýar. Wideo surata düşürilende çagalar 8 ýaşynda ekeni. Şol bir wagtyň özünde wideoda olaryň haýsy dindendigi ýaňzydylmandyr. Muňa garamazdan, wideo barada ýazylan teswirleriň arasynda "olar bu ýere degişli däl" diýlen antimusulman bet pälli pikirler hem öňe sürlipdir.
"Gyzlarym indi özünde güýçli ynam duýýar"
Moghrabiniň aýtmagyna görä, onuň jemgyýeti bu reklama oňaýly garaýar. Ol: "Şeýle reklamalar ýaş nesliň we ylaýta-da musulmandygyny aýtmaga gorkýanlaryň göwnüni arşa göterýär. Gyzlarym indi özünde gaty güýçli ynam duýýar we men olaryň musulman dostlarynyň hem bizi bolşumyz ýaly kabul edip, söýýändigine ynanýaryn".
Bu reklamalara belli bir dünýägaraýşy bolan amerikalylar tomaşa edýär. Bu reklamalar, muşdaklary juda köp bolan meşhur syýasy-jemgyýetçilik gepleşikleriň arasynda goýberilýär.
Mona Haýdar gürrüňi gozgalan reklamalaryň ýetirjek täsirinden tamasy diýseň ýokary:
"10 ýyldan soň bu reklama haýsam bolsa bir çaganyň ýadynda galyp biler. Ol bu reklamada meniň obrazymda ýagşy adamy görýär. Ondan soň kimde-kim musulmanlar hakda ýaman gep aýdanda ol şeýle diýer "Men reklamada görüpdim. Ol ýagşy görünýärdi". Munyň döretjek ýaňyny häzirden çaklamak gaty kyndyr".


text:
Düýn 21-nji dekabrda Aşgabatly ýaşaýjylaryň aglabasy öz iş orunlaryna günortana golaý, sagat 11 töweregi gelmeli boldular.
Atamyrat Nyýazow şaýolunyň ugrundaky ‘Garaşsyzlygyň 10 ýyllygy’ atly seýigähde goýlan Türkmenistanyň ilkinji prezidentiniň ýadygärligine resmiler tarapyndan gül goýmak dabarasy sebäpli ýollaryň ýapylmagy bilen ilatyň barmaly verine wagtynda baryp bilmändikleri aýdylýar.
Aşgabatly ýaşaýjy Sähediň sözüne görä, ir sagat 8-30 töweregi öz awtoulagynda ýaşaýan ýeri 11-nji kiçi etrapçadan, Köşi massiwindäky edara jaýyna, iş ýerine ugraýar. Emma 21-nji dekabrda sagat 8-de ýollaryň ýapylmagy bilen ol sagat 11 töweregi öz işleýän edarasyna baryp bilipdir.
“Men Nurmuhammet Andalyp köçesi bilen Türkmenbaşy şaýolunyň çatrygyna gelenimde, eýýäm maşyn dyknyşyklaryndan ýollarda awtoulag hereketi durdy diýen ýalydy. Sürüjiler yza-da, öňe-de hereket edip bilmän, ýollaryň nirede açykdygyny biri-birinden soraşyp, mobil telefonlary arkaly habarlaşýardylar. Berilýän habarlara görä, şäheriň Türkmenbaşy, Garaşsyzlyk, Bitaraplyk, Atamyrat Nyýazow, Gurbansoltan eje şaýollarynyň, Magtymguly we oňa birigýän köçeleriň ählisiniň ýapykdygyny bilen awtoulag sürüjiler köçäniň çem gelen ýerinde öz awtoulaglarynda oturyp, garaşmakdan başga alaç tamadylar” diýip, Sähet aýdýar.
21-nji dekabrda Türkmenistanyň ilkinji prezidentiniň aradan çykan güni mynasybetli onuň ‘Garaşsyzlygyň 10 ýyllygy’ seýilgähindäki ýadygärligine, Gypjakdaky aramgähine her ýylda resmileriň baryp, gül desselerini goýmak we aýat-töwür etmek däbi her ýyl dowam edip gelýär. Ýöne bu gezekki S. Nyýazowy ýatlamak çäresi aşgabatly ýaşaýjylar üçin uly bökdençlik döretdi.
Hususy awtoulagly adamlaram, jemgyýetçilik ulaglaryndaky ýolagçylaram barmaly ýerine wagtynda ýetip bilmän kösenseler. Mekdebe gatnaýan okuwçylar, çagalar bagyna barmaly çagalar ýol aşyp bilmän kösenýärler. Zerurlyk bolup çagyrylýan Tiz kömek maşynlarynyň hem wagtynda hassalaryň halyndan habar almaga ýetişip bilmeýändiklerini ýaşaýjylardan eşitmek bolýar.
Ilaty iň bir haýran galdyrýan mesele, bir çäre üçin şäheriň ýarpysyndan hem köp böleginde ýollaryň ýapylmagynyň birnäçe sagada çekmegi bolup durýar.
20-nji dekabrda hem olimpiýa şäherçesiniň çäginde gurlan Wepaly diýen itiň heýkeliniň açylyş dabarasy mynasybetli geçirlen çärede-de ýollaryň köp bölegi ýapylypdy.


text:
8-nji fewralda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň welaýatlara gözegçilik edýän orunbasarlary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşdylar. Maslahatda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine, şol sanda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişi, welaýatlary hem-de paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Hormatly Prezidentimiz göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän wideoşekilli iş maslahatyny açyp, ilki bilen Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradowy hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň şu welaýata gözegçilik edýän orunbasary B.Atdaýewi çagyrdy. Häkim sebitde işleriň ýagdaýy barada hasabat berip, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan agrotehniki çäreler hem-de oba milli maksatnamasynda 2016-njy ýylda gurulmagy göz öňünde tutulýan medeni-durmuş ähmiýetli desgalardaky işleriň ýagdaýy barada aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi
8-nji fewralda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň welaýatlara gözegçilik edýän orunbasarlary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşdylar. Maslahatda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine, şol sanda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişi, welaýatlary hem-de paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy.


text:
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisi
Balkan welaýatyna iş saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Awaza” serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy hem-de Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, harby we hukuk goraýjy edaralary iň täze tehnikalar bilen üpjün etmek, harby gullukçylaryň gulluk etmegi hem-de ýaşaýyş-durmuşy üçin göwnejaý şertleri döretmek, işgärleriň hünärini yzygiderli ýokarlandyrmak maksady bilen zerur çäreler görülýär.
Hormatly Prezidentimiz öz çykyşlarynda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň öňünde örän wajyp wezipeleriň goýulandygyny nygtaýar. Olaryň üstüne türkmenistanlylaryň parahat durmuşyny ygtybarly goramak hem-de Türkmenistanyň döwlet serhediniň hemişe parahatçylyk we dostluk serhedi bolmagyna hemmetaraplaýyn ýardam bermek ýaly asylly hem-de jogapkärli wezipe ýüklenilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan harby özgertmelerini durmuşa geçirmegiň çäklerinde gurlan täze binalar toplumy Döwlet serhet gullugynyň düzümindäki nobatdaky desgadyr. Bu ýerde harby gullukçylaryň gullugy we ýaşaýyş-durmuşy üçin halkara ölçegleriniň derejesindäki şertler döredildi.
…Irden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň dikuçary dabaranyň geçirilýän ýerine geldi.
Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysyny şanly waka mynasybetli bu ýere ýygnanan harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary mähirli garşylaýarlar. Milli Liderimize Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew “Awaza” serhet galasynyň täze desgalar toplumynyň açylyşa taýýardygy barada hasabat berýär.
Döwlet Baştutanymyza iň täze harby tehnikalaryň nusgalary, şol sanda ýurdumyzyň deňiz serhedini ygtybarly goramak üçin söweşjeň we gözegçilik gämileri, katerler hem-de ýörite tehnikalaryň dürli görnüşleri görkezildi.
Harby-Deňiz güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň çäklerinde iň döwrebap tehniki serişdeleriň hem-de enjamlaryň satyn alynýandygyny bellemek gerek. Munuň özi ýurdumyzyň howpsuzlygyny, halkymyzyň parahat we abadan durmuşyny üpjün edýär. Şeýle tehnikalaryň her bir görnüşi Türkmenistanyň goranyş kuwwatynyň ygtybarly binýadyny döretmegiň nyşany bolup durýar. Geçirilýän taktiki okuwlaryň barşynda harby gullukçylaryň döwrebap söweşjeň maşynlara we tehnikalara ussatlyk bilen erk edýändigine göz ýetirmek bolýar. Häzirki wagtda harby deňizçiler Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň Harby doktrinasyna laýyklykda gulluk edip, ata Watanymyzy goramagy özleriniň mukaddes borjy hasaplaýarlar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow esgerler bilen mähirli salamlaşyp, olary şanly waka bilen gutlady we olara Garaşsyz döwletimiziň halkynyň bagtyýar we abadan durmuşyny goramakda üstünlikleri arzuw etdi. Öz nobatynda, serhetçiler hormatly Prezidentimizi dabaraly ýagdaýda mübärekleýärler. Harby gullukçylar üç gezek “Ura!” diýip gygyrýarlar.
Milli Liderimiz täze binalar toplumyna tarap ugraýar. Harby gullukçylaryň döredijilik topary watançylyk aýdym-saz kompozisiýasy bilen çykyş edýär. Onda eziz Watanymyz wasp edilýär hem-de Watan goragçylarynyň ýaş nesli barada edýän aladasy üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk beýan edilýär.
Hormatly Prezidentimiz esasy girelgä barýar we dabara gatnaşyjylaryň şowhunly elçarpyşmalary astynda toý bagyny kesip, serhet galasynyň täze binalar toplumynyň ulanmaga berilmegine ak pata berýär. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze binalar toplumynyň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp başlaýar. Bu ýerde serhet galasynyň harby gullukçylarynyň netijeli işlemekleri üçin ähli şertler döredilipdir.
Ýörite niýetlenen meýdançada döwlet Baştutanymyza serhetçileriň ygtyýaryna gelip gowşan söweşjeň awtoulaglaryň, kwadrosiklleriň we beýleki tehnikalaryň dürli görnüşleri görkezilýär. Milli Liderimiz harby tehnikanyň aýratynlyklary we häsiýetnamalary bilen içgin tanşyp, döwletimiziň mundan beýläk-de serhet goşunlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrjakdygyny, ata Watanymyzyň mukaddes serhetlerini goraýjylary ýöriteleşdirilen döwrebap tehnikalar we iň täze enjamlar bilen üpjün etjekdigini nygtady.
“Awaza” serhet galasyna ýöriteleşdirilen döwrebap harby awtoulagy sowgat berip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow merkezi bina tarap ugraýar, şol ýerde serhet galasynyň ştaby ýerleşýär.
Bu ýerde iň täze enjamlar bilen üpjün edilen maglumat merkezi ýerleşýär. Ornaşdyrylan döwrebap enjamlar we aragatnaşyk serişdeleri Watanymyzyň deňiz serhetlerine gije-gündiziň dowamynda wideo gözegçiligi hem-de ýurdumyzyň dürli sebitlerinde ýerleşen harby bölümleri bilen wideoaragatnaşygy amala aşyrmaga mümkinçilik berýär. Maglumat merkeziniň tehniki görkezijileri uly mümkinçilige eýedigi bilen häsiýetlendirilýär. Şonuň netijesinde ýagdaýy berk gözegçilikde saklamaga hem-de Döwlet serhediniň goralýan böleginde ýüze çykyp biljek adatdan daşary ýagdaýlary çaltlyk bilen kadalaşdyrmaga hem-de onuň howpsuzlygyny ygtybarly üpjün etmäge ýardam edýär.
Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň serhet galalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak maksady bilen, olar döwrebap tehniki serişdeler bilen yzygiderli üpjün edilýär, ylmy esasda geçirilýän okuwlaryň netijesinde özygtyýarly Watanymyzyň serhetlerini goraýjylaryň hünär ussatlygy ýokarlanýar. Harby gullukçylary taýýarlamakda diňe bir olaryň söweşjeň endiklerine däl, eýsem, terbiýeçilik-watançylyk işine, söweşjeň tälime hem-de ýaş hünärmenleriň – eziz Watanymyzyň goragçylarynyň umumybilim derejesini ýokarlandyrmaga uly üns berilýär. Watan goragçylary diňe bir häzirki zaman çylşyrymly tehnikalara ussatlyk bilen erk etmek bilen çäklenmän, eýsem, guramaçylyk, taktiki meseleleri hem çözmegi başarmalydyrlar.
Täze desgada iş otaglary hem-de degişli çäreleri geçirmek üçin niýetlenen giň maslahatlar zaly we kitaphana bar.
Toplumyň çäginde harby serhetçileriň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy üçin zerur bolan zatlar bilen üpjün edilen sport zallary hem-de meýdançalary göz öňünde tutuldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň tarapdary bolmak bilen, ýurdumyzyň ilatyny, ilkinji nobatda bolsa, ýaşlary sporta çekmek barada yzygiderli alada edýär. Häzirki döwürde ýurdumyzda sporty we bedenterbiýäni ösdürmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, milli goşunymyzda, beýleki düzümlerde bolşy ýaly, sport bilen yzygiderli meşgullanmak üçin zerur şertler döredilýär.
Sentýabr aýynda üstünlikli geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna harby gullukçylaryň hem işjeň gatnaşandygyny bellemek gerek. Olaryň birnäçesi “Aşgabat 2017” oýunlarynyň maksatnamasyna girizilen sportuň ençeme görnüşleri boýunça baýrakly orunlary eýelediler.
Toplumyň düzümine giň we ýagty naharhana, aşhana hem-de çörek bişirilýän ýer girýär. Serhetçileriň gulluk etmegi, boş wagtlaryny gyzykly geçirmegi üçin amatly şertleriň döredilmegi bilen birlikde, iýmitiň tagamly we peýdaly bolmagy üçin ähli zerur çäreler görülýär.
Täze desgalaryň hatarynda serhetçiler we olaryň maşgalalary üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlary hem bar. Olarda ýaşaýjylaryň oňaýly ýaşamagyny we dynç almagyny üpjün edýän döwrebap amatlyklar göz öňünde tutuldy. Serhet gullugynyň serkerdeler düzüminiň maşgalalarynyň onlarçasy täze öýleriň eýeleri boldy. Bu ýerde çagalar üçin niýetlenen oýun meýdançalary-da guruldy. Olarda şäherjigiň körpeleriniň oýnamagy hem-de boş wagtlaryny işjeň geçirmegi üçin ähli şertler göz öňünde tutuldy.
Serhet galasynyň çäginde şahsy düzümiň harby we hünär taýýarlygyny kämilleşdirmek üçin meýdançalar bar. Harby gullukçylar bilen gije-gündiziň dowamynda ata Watanymyzyň mukaddes serhetleriniň goragynda durýan itler üçin-de ýörite ýerler guruldy.
Bitewi binagärlik toplumyny emele getiren serhet galasynyň täze binalar toplumy häzirki döwrüň talaplarynyň ählisi göz öňünde tutulyp guruldy. Bu ýerde döwrebap lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen lukmançylyk merkezi ýerleşýär, ýokary hünärli işgärler bolsa serhetçilere ýokary derejede hyzmat eder. Bu ýerde özbaşdak durmuş üpjünçiligi ulgamlary-da göz öňünde tutuldy. Topluma ýanaşyk ýerlere agaç nahallary oturdyldy we abadanlaşdyryldy.
Umuman, serhet galasynyň döwrebap toplumy hem milli Liderimiziň başyny başlan, şol sanda harby ulgamda başyny başlan giň gerimli özgertmeleriniň üstünlikli amala aşyrylýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Bu özgertmeler özygtyýarly Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň sütünleriniň berkidilmegine gönükdirilendir.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow serhet galanyň merkezi binasynda ýerleşen maslahatlar zalynda harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary hem-de Döwlet serhet gullugynyň şahsy düzümini şu günki şanly waka—serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylmagy bilen gutlady. Bu toplumyň işi eziz Watanymyzyň serhetlerini goraýjylaryň has takyk we sazlaşykly işlemegine hyzmat eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisiň gün tertibine geçmek bilen, Türkmenistanyň özygtyýarly döwlet hökmünde mundan beýläk-de halkymyzyň asuda we döredijilikli durmuşynyň kepili bolup çykyş edýän ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň söweşjeň ukyplylygy barada alada etjekdigini belledi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, durmuşa geçirilýän, diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrina bu wezipäni çözmäge ýardam etmelidir.
Ilki bilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew alnyp barylýan işler barada hasabat bilen çykyş etdi. Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga we kämilleşdirmäge, hünärli harby işgärleri taýýarlamaga hem-de harby gullukçylaryň göwnejaý gulluk etmegi we durmuşy üçin amatly şertleriň döredilmegine gönükdirilen harby özgertmeleriň üstünlikli geçirilmegi barada hem hasabat berildi.
Umuman, döwlet Baştutanymyz bu ulgamda giň gerimli özgertmeleri ilerletmegiň barşyna kanagatlanma bildirip, ýaş harby gullukçylary watançylyk ruhunda terbiýelemek boýunça işleri güýçlendirmegiň möhümdigini aýtdy. Olar edermen we gaýduwsyz ata-babalarymyzyň şöhratly harby däplerini hormat bilen dowam etmelidir. Milli Liderimiz harby gullukçylaryň mynasyp gulluk etmegi hem-de olaryň maşgala agzalarynyň göwnejaý ýaşamagy üçin ähli şertleriň döredilmegini öňde durýan işleriň möhüm ugurlarynyň hatarynda kesgitledi. Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşymyz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziň baş baýramyna – Garaşsyzlyk gününe bagyşlanan dabaralaryň aýrylmaz bölegine öwrülen harby ýörişe taýýarlyk görmek baradaky meselelere ünsi çekip, ony ýokary derejede guramak barada anyk görkezmeleri berdi.
Içeri işler ministri I.Mulikow düzgün-tertibi berkitmek, düzgün bozmalaryň hem-de ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almak maksady bilen geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Soňra çykyş eden Döwlet serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýew ýolbaşçylyk edýän düzüminde geçirilen işler hem-de ata Watanymyzyň mukaddes serhedini goramak boýunça wezipeleri üstünlikli çözmegiň çäklerinde görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Ýokary kazyýetiň başlygy G.Hallyýew milli Liderimiziň başyny başlan hukuk özgertmelerini ilerletmegiň barşy hem-de garamagyndaky düzümleriň alyp barýan işleri barada hasabat berdi.
kaynak: turkmenistan.gov.tm/_tmt/?id=9901


text:
Halkyň saglyk ýagdaýy ýurduň abadançylygyň iň möhüm görkezijileriň biri hasaplanýar. Sagdyn adam jemgyýetiň gymmatly baýlygy. Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmekde esasy mesele halkyň saglygyny goramakdan ybarat. Oňa durmuş ykdysady lukmançylyk çäreleriň toplumy degişli bolup bu meseläniň esasy – keseliň öňüni almakdan, adamlaryň saglygyny gorap saklamakdan ybaratdyr.
Türkmenistan döwletimizde ynsan saglygyna aýratyn üns berlip, bu ugurda uly öňe gidişlikler gazanyldy. Ýurdumyzda adam saglygy ähli zatdan ileri tutulýar. Türkmen halkynyň beýik söz ussady Magtymguly Pragynyň: “ Saglygyň gadryny bilgil, hassa bolmazdan burun” diýen setirini özüne esas edinen Hormatly Prezidentimiziň: “ Döwlet adam üçin!” diýen sözleri hem, ýurdumyzda adam aladasynyň, olaryň saglygynyň belent derejede goýulandygyny alamatlandyrýar. Bu işler ýurdumyzyň ykdysady kuwwatlylygyny syýasy durnullylygyny halkara abraýy artdyýar. Jemgyýetiň aň-bilimini medenýetini kämilleşdirmek bilen bir hatarda dünýäniň ösen döwletleri bilen aýakdaş gitmeklige oňaýly şertler döredilýär. Ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamy barha ösýär. Bu bolsa her bir türkmenistanlyny buýsandyrýar.
Il saglygy – ýurt baýlygy
Halkyň saglyk ýagdaýy ýurduň abadançylygyň iň möhüm görkezijileriň biri hasaplanýar. Sagdyn adam jemgyýetiň gymmatly baýlygy. Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmekde esasy mesele halkyň saglygyny goramakdan ybarat. Oňa durmuş ykdysady lukmançylyk çäreleriň toplumy degişli bolup bu meseläniň esasy – keseliň öňüni almakdan, adamlaryň saglygyny gorap saklamakdan ybaratdyr.


text:
0,5 % Kaliýa Hlorid erginiň izatoniki natriýa hlorid ergininde lukmançylyk görkezmeleri boýunça ulanmaklygyň görkezmesi (instruksiýasy).
Derman serişdesiniň ady: 0,5%ni kaliýa hlorid ergini izatoniki natriýa hlorid ergninde
Düzümi: natriýa hlorid – 9,0 gr, kaliýa hlorid-0,5gr, sanjym üçin suw- 1 litra çenli
Dermanyň görnüşi: Infuzion ergini
Farmakologiki malumaty: Metaboliki hadysalary sazlaýan (regulirlaýan) serişde.
Farmaterapewtiki topary: Kaliý serişdesi.
Farmakodinamikasy: Kaliý, gyjyndyrmany nerwlardan innerwasiýa edilýän beden agzasyna geçirmekligi gatnaşýar, ol şeýlede bu hadysany neýronlaryň arasynda ýerine ýetirýär. Kaliý iýonlary myşsalaryň ýygrylmagy üçin nerw boýunça impulslaryň geçirilmegi üçin gerek. Bu bolsa ýürek awtomatiýasyny goldaýar. Bedene köp göwrümde kaliý duzlarynyň düşmegi esasynda diurez (bugşugma) köpelýär.
Farmakokinetika: Bedende aşgar, duz we ion deň agramlygynyň korreksiýasy üçin ulanylýan serişde.
Ulanmaklyga görkezmeler: Gipokalimiýa naperstýankany köp ulanylanlygy esasynda döreýän intoksikasiýa dürli görünüşde aritmiýa, patalogiki hadysany çalt aýyrmak üçin agyr intoksikasiýalarda we yzygiderli gaýtarma hadysalarynda.
Garşy görkezmeler: Giperhlomeriýa, gipernatriýemiýa, giperkalimiýa, oliguriýa, anuriýa. Ýürek ýetmezçiliginiň dekompensasiýalarynda ätiýaçly bolmaly.
Arabaglanşygy: Düzüminde Fosfat bolan elektrolit konsentratlary bilen bile ulanmaklyk gadagan.
Ulanyşy usuly we möçberleri: Infuzion serişde görünüşinde bar bolan (ýetmezçilige) difisita laýyklykda maksimal 20-30 mmol K/sagatda ýa-da 100-150 mmol K/günüň dowamynda goýberilýär.
Islenilmeýän täsirler (effektler): Gaýtarma we ýürek bulanma bolmagy mümkin, kaliý hloridiň toksiki täsiri böwrek üsti mäzleriň ýetmezçiliginde bolýar. Aşa (köp) möçberlerde ulanylanda kaliý iýonlary ganyň plazmasynda ýygnanýar. Bu hem intoksikasiýa ýagdaýyny döretmegi mümkin.
Ulanyş möhleti: 4 ýyl
Saklanylyş ýagdaýy we möhleti: Gury, salkyn, 250 С temperaturasyndan ýokary bolmadyk ýerde saklamaly.
Ergin diňe dury bolsa we onda başga jisimler bolmadyk ýagdaýynda, gaby hem bozulmadyk ýagdaýynda ulanmaly.
Öndüriş görünüşi: Çüýşe gaplar 100,200 we 250 ml.


text:
Üns beriň! Petekdäki görkezilen ugraýan wagt ÝERLI WAGT bilen görkezilen. Ýolagçylar hasaba alyşy tamamlamak üçin we uçuşdan öň gerekli formallyklary ýetirmek üçin ätiýaç wagt bilen aerporta gelmelidirler. Hasaba alyş tamamlanandan soň gijä galan ýolagçylar uçuşa goýberilmeýärler.
Awiakompaniýanyň ýerli gatnawlaryna hasaba alyşy we uçmakdan öň formallyklary geçmek (gümrük, migrasiýa barlaglary we beýlekiler) üçin petekde görkezilen wagtdan 1 sagat 30 minut öňünden, halkara gatnawlaryna – 3 sagat öňünden aeroporta gelmäge maslahat berilýär.
Awiakompaniýanyň ýerli we halkara gatnawlaryna ýolagçylary hasaba alyş, uçmak wagtyndan 40 minut öňünden tamamlanýar.


text:
ZAFAR BABAJANOW: FUTBOLA JANKÖÝERLIK ETMEZDEN , FUTBOL OÝNAP BOLMAÝAR...
AFK-nyň Kubogynyň toparçalaýyn oýunlarynyň “D” toparçasynyň ykbaly iň soňky sekuntlarda çözüldi. Oýunyň ilkinji minutynda tapawutlanan ildeşlerimiz, her ýarymyň iň soňky minutlaryny boşyna geçirmediler, netije bolsa 2:3 “aragatnaşykçylar”çärýek finalda. tff.com.tm saýtynyň ýörite habarçysy Merdan Baýadowyň “Altyn Asyr” toparynyň goragçysy Zafar Babajanow bilen geçiren söhbetdeşliginde hem bu hakda aýratyn bellenilip geçilipdir.
-Zafar futbola ilki başlan döwrüňiz we ilkinji tälimçileriňiz hakyndaky söhbetden başlaýsak?
-Prefessional futbola ilkinji gezek, doglan şäherim Daşogzuň “Turan” toparynda başlanyma özüňiz bilýäňiz. Futbolyň ilkinji mekdebinem men edil şol toparda geçdim. Ilkinji tälimçilerim Yhlas Altyýew, Myrat Nepesow dagylar, esasanam futbola çynlakaý çemeleşmegimde Myrat aganyň tagallasy uly boldy. Garaz bir söz bilen aýdanda höwesgär futbola-da “Turanda” başladym, uly futbolyň gapysam meniň üçin Daşoguzda açyldy. Soňam 2012-nji ýylda Balkanabadyň “Balkanyndan” çakylyk aldym we oýunlarymy Balkanda dowam etdim. Ol ýerde hem öziňi kämilleşdirmäge gowy şertleriň döredilenligi we ussat oglanlar maňa gowy täsirini ýetirdiler, umuman häzir oýlanyp otursam “Balkanyň” şol düzümi gaty güýçli oglanlardan ybarat eken, olam näme tejribe mekdebi diýen ýaly-da. Ilkinji gezek çempion bolmagam şol “Balkanda” nesip etdi. Ondan soňra bir ýyl daşary ýurtda ýagny Türkýänyň “Kartalspor” toparynyň eşigini geýmegem miýesser etdi, soň “Ahal” häzirem görşüňiz ýaly “Altyn Asyrda” .
-Milli ýygyndyň düzüminde hem esasy düzümde meýdana düşendigiňize-de birnäçe gezek şaýat bolupdyk..
-Milli ýygyndy-da çykyş etmek her bir futbolçy üçin uly bagt, adaty gowy futbolçy bolup çykyş edip karýeraňy jemlemek isleseň topardaky üstünlikleriň ýeterlik, emma futbolyň we ýurduň taryhyna adyňy ýazjak bolsaň milli ýygyndyda üstünlik gazanmak hökmany diýesim gelýär. Sebäbi milli ýygyndydan çakylyk almagyň özi eýýäm saňa edilýän ullakan ynam ahyry. Sen ýygyndyň agzasy diýmek seniň boýnuňda halkara meýdanda ýurt abraýyny goramak borjudyr, şol bir wagtyň özünde ol adama bir hili buýsanjam bagyş edýär. Nähili diýsem bolar, milli ýygyndy-da oýnasaň bir hili ýadamaýan ýaly duýýan menä özümi. Nesip bolsa, indiki ýyl BAE-de geçiriljek Aziýa Kubogyna gatnaşmaga hukuk gazandyk, ullakan arakesmeden soň yklym Kubogynda ýurdumyzyň çykyş etjegi gaty begençli ýagdaý.
-Halkara oýunlaryň üýtgeşik heýajanly geçýänligini nygtap, gaty dogry bellediňiz, ol janköýerler üçinem şeýle. Ine golaýda siziň toparyňyz taryhy netije görkezip AFK-nyň Kubogynda çärýek finala çykdy. Dogrusy, oýnuň başyndan ahyryna çenli tolgunyp tomaşa etdik. Gol bilen başlap, gol bilen jemlän oýnuňyzdaky taryhy ýeňşiňiz bilen gutlaýan elbetde. Ýeňişleriň höwri köp bolsun. Ýöne men bu oýun däl-de, oýnuň öň ýanyndaky ýagdaý hakynda aýdasym gelýär, ýagny bizi diňe ýeňiş kanagatlandyrýar bu geçen ýyly ýatladýar, men beýle netijä garaşmandym..
-Bäh, başga nähiliräk bolar diýip çak edipdiňiz onda.
- Diýjek bolýanym bu ýyl taryhda ilkinji gezek toparçalaýyn oýunlara ýurdumyzyň iki topary gatnaşdy – “Ahal” we “Altyn Asyr”. Men kubok eýeleriniňem güýjine ýokary baha berenimden soň olaryň “Istikloldan” utuk almagyna garaşypdym we çaklamam boýunça soňky oýunda deňlik netije “Altyn Asyryň” peýdasyna bolmalydy. Häzir bolsa täjik ilinde deň oýnalsa ol hasap täjik toparynyň bähbidine..
-Futbol şolar ýaly ýagdaýlary bilen gyzykly aslynda. Biz toparçadan çykmak meselesini Täjigistanda “Istikloly” utup gazandyk bu hemmesindenem gowy ýagdaý diýesim gelýär. Tötänlikler biziň haýrymyza bolmady dogrusy, meselem “Ahalyň” Duşenbede öz derwezesine top salmagy, “Alaýyň” 90+2 de öz derwezesinden top geçirdip ýeňilmegi bolmadyk bolanynda hem siziň diýen çaklamaňyz dogry çykardy. Ýöne, özümä olar hakynda däl-de, soňky tapgyrdan öňem diňe Gissardaky oýun hakynda pikirlendim, onsoňam bir zat bar-da edil geçen ýyldaky ýagdaý diýip bolmaz bu gezek, ýatlatýandyr welin gaty meňzeş däl. Birinji bilenä, “Ahalyň” güýçli garşydaşlygyny nygtasym gelýär, ol geçen ýyldaky gyrgyz toparlary ýaly aňsat ýeňip bolýan topar däl, bu bolsa toparçalaýyn oýunlaryň şüweleňini has-da artdyrýar. Biziň toparymyza hem toparçadan çykmak aňsat düşmedi diýesim gelýär.
-Hawa ol-a şol, bizem tomaşa etdik,soňky sekuntlara çenli göreş dowam etdi, oglanlara berekella diýmeli.
- Şeýle boljagy belli-di, “Istiklol” aňsat ýeňip bolýan topar däl.
-Öňde goýan maksatlaryňyz hakynda aýdaýsaňyz?
-Edil şu wagt “Altyn Asyrda” Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň ýolbaşçylygyndaky ajaýyp, bir maşgala meňzeş toparymyzyň baryna begenýän. Nesip bolsa, bärde bu ýylam üstünlikli çykyş edip toparymyz bilen çempionlygymyzy gorap galmagy maksat edinýäris. Ondan başga-da ýaňky agzaýşymyz ýaly AFK-nyň Kubogynda hem şowly çykyş ederis diýip umyt edýän. Iň esasysam öňimizdäki ýyl, ýagny 2019-njy ýylyň ýanwar aýynda BAE-de geçiriljek Aziýanyň Kubogyny almak ugrundaky ýaryşda netijeli oýun görkezmek meniň baş maksadym bolup durýar.
-Janköýerlere arzuwlaryňyz bardyr?
-Aslynda meniň özümem janköýer, futbola janköýerlik etmezden futbol oýnap bolmaýar. Futbolçy bilen janköýeriň maksatlary aýry bolsa-da, arzuw babatda birleşip gidýärmikä diýýän, meselem türkmen futbolynyň islendik janköýeri “Altyn Asyryň” AFK-nyň Kubogynda netije gazanmagyny isleýär we ýygyndymyz Aziýa kubogynda üstünlik arzuw edýär. Şonuň üçin ýokarda sanan sepgitlerimiz janköýerlere eden arzuwlarym bolaýmasa. Sebäbi biz futbolçy hökmünde netije gazanýas we oňa diňe janköýer hökmünde begenmäge hakymyz bolup biler. Indi nädip düşündirsemkäm, men bir sportçy çeper sözüň ussady bolan bolsam belki has gowy beýan edip bilerdim, ýöne bir bellejek zadym ýeňiş janköýerleň paýy, biziňki bolsa utup başarmak.
-Sag boluň Zafar, öňümizdäki oýunlarda üstünlik ýaranyňyz bolsun.
-Sizem sag boluň.
Zafar Babajanow – 1987-nji ýyl Daşoguz şäherinde doglan
3-gezek Türkmenistanyň çempiony
1) “Bakan”-2012 ýyl
2) “AltynAsyr”-2016 ýyl
3) “AltynAsyr”-2017 ýyl
Iki gezek Türkmenistanyň Naýbaşy Kubogynyň eýesi (Super kubok)
1) “Balkan”-2012 ýyl
2) “AltynAsyr”-2016 ýyl
Söhbetdeş bolan Merdan Baýadow,
sport synçysy


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu gün Bakuda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew bilen geçirilen duşuşykda belleýşi ýaly, Azerbaýjan Hazar deňzi boýunça biziň goňşymyz.
Biziň ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşdäki hyzmatdaşlygymyz Hazar deňzini parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, ylalaşygyň we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň deňzine öwürmegiň möhüm şerti bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany Hazar deňziniň hukuk ýagdaýy hakyndaky Konwensiýanyň üstünde bilelikde işlemegiň tamamlanyp barýandygyny belledi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2010-njy ýylyň noýabrynda Bakuda Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň III sammitinde beýan edilen Hazaryň suw bioserişdelerini aýawly saklamak we rejeli ulanmak hakyndaky hem-de Hazar deňzinde adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we aradan aýyrmak ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyklary işläp taýýarlamak boýunça Türkmenistanyň tekliplerini goldandygy üçin azerbaýjan tarapyna minnetdarlyk bildirdi.
Döwlet Baştutanynyň belleýşi ýaly, «Biz Hazar deňziniň onuň ekoulgamyna howp salýan ýokary tebigy we tehnogen häsiýetli howplar zolagy diýen başlangyçdan ugur alýarys. Şonuň üçin hem bu ýerde adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we aradan aýyrmak möhüm ähmiýete eýedir.
Döelet Baştutanynyň aýtmagyna görä, gepleşikleriň barşynda halkara ykdysady aragatnaşyklary ösdürmegiň çäklerinde Hazar sebitiniň ähmiýeti bellenilip geçildi. Şu nukdaýnazardan Türkmenistan baryp 2014-nji ýylda Hazarýaka döwletleriniň baştutanlarynyň Astrahan duşuşygynda ýurdumyz tarapyndan söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakyndaky bäştaraplaýyn Ylalaşygyň taslamasyny işläp taýýarlamak teklip etdi. Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistan Hazarda ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşygy işläp taýýarlamak baradaky başlangyç bilen çykyş etdi.
Şunuň bilen baglylykda, Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly: «Biz şol meseleleri ýakynda boljak Hazar sammitiniň gün tertibine salmak maksady bilen ýokarda agzalan resminamalar boýunça işleri işjeňleşdirmekde Azerbaýjanyň goldawyna garaşýarys».
Türkmenistan bilen Azerbaýjan halkara energetika ulgamynda energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ibermegiň sazlaşykly we köpugurly ulgamyny döretmek ugrunda çykyş edýär. Bu ulgam energiýa serişdeleriniň iberiljek ugurlaryny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, olaryň işlemeginiň anyk we aýdyň ölçeglerine, ygtybarlylygyny hem-de howpsuzlygyny kepillendirmäge we köptaraply bähbitleriň hasaba alynmagyna esaslanýar.
Bu taslamalar, gürrüňsiz, biziň ýurtlarymyz üçin bähbitlidir. Ykdysady we ekologiýa nukdaýnazaryndan esaslandyrylandyr. Şunda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň Hazar deňziniň ekologiýa meselelerine uly üns berýändigini nygtady.


text:
Rim papasy Fransis Bakuwyň Heýdar metjidinde dürli dini liderler bilen geçiren duşuşygyndan soň, Azerbaýjana edýän bir günlük saparyny tamamlady.
Papa Fransis Azerbaýjanyň paýtagtyndaky metjitde musulman, ýewreý we Orsýetiň katolik kilisesiniň liderlerine “birek-biregimiz bilen bu ýerde duşuşmaklyk... dinleriň bilelikde gurup biljegi sazlaşygy görkezýän güýçli alamatdyr. Bu jogapkär şahslaryň hoşniýetli gatnaşyklaryna esaslanýar” diýdi.
Papa Fransis Azerbaýjana edýän 10 sagatlyk saparynyň çäginde prezident Ylham Aliýew bilen hem duşuşdy. Aliýew bu duşuşygy “taryhy” diýip atlandyrdy.
“Siziň Azerbaýjana edýän saparyňyz Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky gatnaşyklar, şol sanda siwilizasiýalaryň arasyndaky dialog üçin örän möhüm” diýip, Aliýew aýtdy.
Papa Fransis 2-nji oktýabrda Tbilisiden Bakuwa gelip, öňki Rim papasy Jon Pol II-niň 2002-nji ýylda bu ýurda sapar edeninden soň gurlan katolik ybadathanasynda ýygnanyşyk geçirdi.


text:
IMAN ARKALY AKLANMA
“Kanun we pygamberler tarapyndan güwä geçilen Hudaýyň dogrulygy, ýagny Isa Mesihe iman arkaly iman edenleriň ählisine we ählisiniň üstünde bolan Hudaýyň dogrulygy şu wagt kanunsyz aýan boldy. Çünki hiç bir parh ýok, sebäbi bary günä edip, Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldy. Olar Isa Mesihde bolan gutulyş arkaly Onuň merhemeti bilen mugt aklanar. Hudaý Mesihi ganyna iman arkaly merhemet kürsüsi edip goýdy. Ol muny ozal Öz sabry astynda ýüze çykan günäleriň ötülmegine degişli adalatyny görkezmek üçin, Özi adyl bolu, Mesihe iman edeni aklar ýaly, Özüniň häzirki zaman adalatyny görkezmek üçin etdi. Onda öwünme nirede? Ol daşarda. Haýsy kanun bilen? Işleriňki bilenmi? Ýok, iman kanuny bilen. Çünki biz adam kanun işlerinden üzňelikde, iman arkaly aklanar diýip hasap edýäris. Eýsem Hudaý diňe ehudylarň Hudaýymy Özge milletleriňki hem dälmi? Ol, elbetde, olaryň hemHudaýy. Sebäbi sünnetlileri-de öz imanlary arkaly, sünnetsizleri-de öz imanlary arkaly aklajak Hudaý ýalňyz Hudaýdyr. Onda biz iman arkaly kanuny ýatyrýarysmy? Ýok, ony berkarar edýäris….
Şeýlelikde, iman bilen aklanandygymyz üçin, Rebbimiz Isa Mesih arkaly Hudaý bilen ýaraşygymyz bardyr…”


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson ýyllara çeken dartgynlylykdan soň Saud Arabystany bilen Yragyň Riýad bilen Bagdadyň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmaga bagyşlanan duşuşygyna gatnaşdy.
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi we saud patyşasy Salman 22-nji oktýabrda, Birleşen Ştatlaryň sebitde Eýranyň täsirine garşy durmak tagallasynyň çäginde, Saud-Yrak utgaşdyryjy geňeşiniň inagurasiýa sessiýasyny geçirdiler.
Tillerson bu duşuşyk “siziň ýurtlaryňyzyň arasyndaky gatnaşyklaryň uly mümkinçiliklerine ünsi çekýär” diýdi.
Abadi, patyşa Salmanyň aýdan şuňa meňzeş sözlerini makullap, bu gepleşikleriň gatnaşyklary kämilleşdirmäge tarap ädilen möhüm ädimdigini nygtady.
"Biz öz sebitimizde ekstremizm, terrorizm ýaly biziň ýurtlarymyzy durnuksyzlaşdyrmaga synanýan çynlakaý howp-hatarlar bilen ýüzbe-ýüz bolýarys” diýip, saud patyşasy aýtdy. “Bu hili synanyşyklar biziň hemme taraplaýyn üns bermegimizi talap edýär”.
Tillerson Saud Arabystanyna 21-nji oktýabrda, Katary, Pakistany we Hindistany hem öz içine alýan alty günlük saparynyň başynda geldi.


text:
Siriýadaky urşuň soňuna çykmak maksady bilen geçirilýän gepleşikler 14-nji martda Gazagystanyň paýtagty Astanada başlanýar, emma oppozisiýanyň oňa gatnaşmajagy çak edilýär.
Siriýanyň oppozision toparlary 13-nji martda eden çykyşlarynda ok atyşygy bes etmek barada dekabrda gelnen ylalaşygyň bozulmagynda Siriýanyň hökümetini we oňa goldaw berýän Orsýeti aýypladylar.
“Häzirki wagtda kararyň işlemezligi Orsýetiň Siriýada parahat adamlar babatyndaky jenaýatlaryny we Siriýanyň režiminiň jenaýatlaryny goldamagyny dowam etdirmeginiň netijesidir” diýip, oppozisiýanyň metbugat-wekili Osama Abu Zaid 13-nji martda aýtdy.
Gepleşikleriň geçirilmegini goldaýan üç ýurduň Orsýetiň, Eýranyň we Türkiýäniň resmi toparlarynyň gatnaşmagyna garaşylýar.
Astanada geçirilýän gepleşikleriň öňki tapgyrlary uly netije bermändi.
Siriýada alty ýyl bäri dowam edýän uruş zerarly 300 müň adamyň wepat bolandygy we millionlarça adamyň öz oturan ýerlerini terk edendigi aýdylýar.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
LIPOMA : SEBÄPLERI, ALAMATLARY WE BEJERGISI
Lipoma – ýag dokumasyndan emele gelýän howply bolmadyk täze döremedir. Köplenç deriniň üstki gatlagynyň aşagynda ýerleşip, ýekeje çiş bolup ýüze çykýarlar, ýöne deriniň hemme gatlagynda, hat-da myşsa gatlaklarynda hem peýda bolup, köpleýin hem ýüze çykyp bilýärler. Lipomalaryň ösüşinde howply çiş keseline geçmek töwekgelçiligi örän kiçi bolup, ol haýal ösýändir.
Lipomanyň derasty ösýän görnüşi has köp duş gelip, peýda bolýan lipomanyň 95% görnüşi ýekelikde ýüze çykýandyr. Toparlaýyn ýüze çykýan görnüşleri endokrin näsazlyklary bolan adamlarda köp gabat gelýär. Şeýle hem köplük bolup ýüze çykýan görnüşi erkek adamlara garanyňda, aýallarda ýygy duşýar.
Lipomalar bedende dürli dokumalardan döräp bilýärler: derasty, myşsalardan (miolipomalar), nerw süýümleriň ýanyndan, mäzlerden (adenolipomalar), içki agzalardan.
Lipomalaryň ulalmagy näsagda oňaýsyzlygy döredip (bedeniň niresinde ýerleşýänine baglylykda) biler. Haçanda köp sanly lipomalar elde ýa-da aýakda peýda bolanynda, eliň, aýagyň hereketleri çäklenip, dokumalaryň gan üpjünçiliginiň bozulmagyna getirýär. Lipoma çalt ösende myşsalaryň hereketiniň ýiti bozulmalary bolup bilýändir.
Haçanda lipoma ösüp, ulalyp başlanda töweregindäki damarlary, nerwleri we dokumalary gysyp ugraýar. Bu ýagdaý bolsa agyry, çişler, duýujylygyň bozulmagy ýaly alamatlaryň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler.
Sebäpleri
Lipoma ilkibaşda deride kiçijik ölçegde peýda bolýar. Ellenilende ýa-da degilende hiç hili agyry alamatlary bolmaýar. Lukmanlar lipomanyň ýüze çykmagynda nesilleýin meýillikleriň täsiriniň bardygyny belleýärler. Käbirleri bolsa lipomanyň ýüze çykmagyna iterýän başga sebäpleriň bardygyny nygtaýarlar. Şeýle hem bolsa, keseliň ýüze çykmagyna iterýän anyk sebäpler häzirki wagtda ýüze çykarylmady.
Lipomanyň ýüze çykmagyna itergi berip biljek täsirler:
► 40 ýaşdan uly adamlar;
► bedene täsir edýän söhleler;
► çilimkeşlik;
► immunitetiň pesligi;
► witamin, belok ýetmezçilikleri;
► süýji keseli;
► lipid (ýag) çalşygynyň bozulmagy bilen geçýän keseller (nesilden-nesle geçýän keseller hem);
► dokumalaryň gysylmagy we şikesler.
Eger iki ýa-da birnäçe sebäpler bolan halatynda lipomanyň çalt ösüp ulalmagy mümkindir. Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, lukmanlar keseliň ýüze çykmagynda nesle geçijiligiň uly täsiriniň bardygyny belleýärler. Eger maşgalanyň agzasynyň birinde lipoma dörän bolsa, beýlekilerinde hem onuň ýüze çykmak töwekgelligi ýokarlanýandyr.
Lipoma özüne mahsus bolan alamata eýedir: näsagyň horlanmagy bilen ol kiçelmeýär, kähalatlarda ösmek bilen bolýar. Howply çiş keseline öwrülmegi örän seýrek halatlarda, myşsa ýa-da birleşdiriji dokumalarynda öseninde ýüze çykyp bilýändir. Eger lipoma nerw süýümlerine zeper ýetirip, gysyp ugran ýagdaýynda agyry alamaty döreýändir.
Alamatlary
Lipomanyň ilkibaşda hiç hili çynlakaý bir alamatlary bolmaýar ýa-da nasagyň ýaşaýyş hiline hiç hili täsirini ýetirmeýär. Adamlaryň aglaba bölegi lukmana ýüz tutmak üçin esas görmeýärler, çünki ol bedende zyýansyz, töweregindäki dokumalara zeper ýetirmeýän kiçijik bir çişjagaz mysaly kabul edilýär. Lipomanyň üstüni örtýän deri hiç hili reňkini üýtgetmeýär we hereketini saklaýar.
Eger näsag fizioterapiýanyň islendik görnüşini kabul edýän bolsa, özünde lipomanyň bardygyny bilen halatynda bu barada bejeriş emlerini geçiriji lukmany habardar etmelidir. Fizioterapiýa çäreleri ters täsir edip, lipomanyň has çält ösmegine getirip biljekdir. Şonuň ýaly-da, eger bedeniňizde haýsydyr bir çişjagaz ýüze çykarylan halatynda lukmandan rugsatsyz owkalama geçirmek gadagandyr!
Ýag dokumasyndan diňe bir lipomalar emele gelmän, eýsem ateroma (ýag çykarýan mäzlerden döreýän döreme) hem döräp bilýändir. Ateromalar lipoma meňzeş bolup, olaryň tapawudyny tejribeli lukmanlar saýgaryp bilýändir:
♦ Ateroma deriniň ýag mäzlerinden peýda bolýandyr. Lipoma bolsa hemişe ýag dokumasynyň töwereginde ýüze çykmaýar;
♦ Ateroma ýag mäzlerini dykýar, lipoma ýag mäzlerine täsir etmeýär;
♦ Lipoma deriniň aşagynda döräp, oňa berk birleşmeýär we ol hereketjeň bolýar, ateroma bolsa deriniň bir bölegi bolup, onuň üstünde emele gelýär.
Lipoma adaty ýagdaýda derastynda düwün şekilli bolup, gabyk (kapsula) bilen gurşalyp alynandyr. Tiz ösüp ulalýan halatynda, ýag dokumasy ösüp gurşap alýan gabygyndan çykýar.
Köplenç 1-5 sm ölçegli lipomalar duş gelýän bolsa hem, seýrek halatlarda uly ölçegdäki görnüşlerine hem duşmak bolýar. Uly ölçegdäki lipomalarda aşakdaky alamatlar ýüze çykýandyr:
• lipomanyň peýda bolan ýerinde oňaýsyzlyk, agram bermegi;
• lipomanyň ösüp deriden sallanmagy;
• sallanýan lipomada gan aýlanşygynyň peselmegi we onuň has çişmegi.
Lipoma adamynyň saglygyna uly howp ýetirmeýän hem bolsa, ony wagtynda anyklap, gözegçilik etmek we zerur halatlarda bejermek möhümdir.
Anyklanylşy
Eger dörän çiş lipomadyr diýlip güman edilende, lipomadan biopsiýa (dokumanyň bölejigini almak) barlagy geçirilýär. Eger lipomanyň araçäklerini anyklamak zerurlygy ýüze çykanda ultrases barlagy, rentgen, magnit-rezonans ýa-da kompýuter tomografiýasy anyklaýyş usullary ulanylýar.
Deri lipomasyny bu usullary ulanmazdan hem anyklamak mümkindir. Anyklaýyş çäreleri esasan içki agzalardan, myşsalardan döreýän lipomalary ýüze çykarmak we olaryň araçägini kesgitlemek maksady bilen ulanýarlar.
Bejergisi
Lipomalar diňe hirurgiki usul bilen bejerilýär. Hirurgiki bejergi üçin aşakdaky ýagdaýlar görkezme bolup biler:
→ güýçli we dowamly agyry peýda bolanynda;
→ lipomanyň çalt ösýän ýagdaýynda;
→ kosmetiki kynçylyklar dörände (adamynyň daşky görnüşini üýtgedende);
→ töweregindäki agzalary we dokumalary basyp, päsgel beren halatynda.
Lipomanyň bejergisinde aşakdaky usullar ulanylýar:
⇒ Adaty hirurgiki usul – deri gatlagyny kesip, lipomany çykarmakdan we onuň daşky örtügini (kapsulany) gyryp aýyrmakdan ybaratdyr. Lipomanyň täzeden döremezligi babatynda has netijeli usul bolsa hem, deride gelşiksiz tyg yzynyň galmagy we operasiýadan soňky dikeldiş döwrüniň dowamly bolmagy bu usulyň kemçilikleri bolup durýandyr.
⇒ Lazer şöhleleri bilen bejergi – ultratolkun şöhleleri lipoma dowamly we gözegçilik astynda täsir etdirilýär. Zeperlenen bölek gatlaklaýyn aýrylýar we töweregindäki dokumalara zeper ýetirilmeýär. Hünärmenler lazer bejergisini iň amatly usullaryň biri diýip belleýärler. Häzirki wagtda bu usul köpsanly bejeriş hassahanalarynda, kosmetalogiýada giňden ulanylýar. Bu usul dikeldiş döwrüniň gysga bolmagy we tyg yzlaryň galmaýanlygy bilen tapawutlanýandyr.
⇒ Radiotolkunly hirurgiýa usuly – täze usullaryň arasynda netijeliligi boýunça ikinji orundadyr. Bu usulda radiotolkunly şöhleleriň täsiri bilen lipomanyň düzümindäki ýagly dokuma gyzdyrylýar we gatlaklaýyn deriden aýrylyp gaýdýar. Bu usulda kesilen deriden gan akmaýar, şikeslenme az bolýar we radiotolkun şöhleleriň arassalaýjy täsiri ulanylýar.
⇒ Deşip-sordurma usuly – lipoma deşilip, ýöriteleşdirilen abzalyň kömegi bilen içindäki ýag dokumasy sordurylyp alynýar. Bu çäre mikrowideo endoskopynyň kömegi bilen geçirilýär. Ýag dokumalarynyň hemme bölekleriniň we gabygynyň doly aýryp bilinmezligi – bu usulyň kemçiligi bolup durýandyr.
Görkezmeler dörän halatynda geçirmeli bejergi çäresiniň görnüşini ýagdaýa görä lukman kesgitleýändir we näsag bu usullar, dörap biljek gaýraüzülmeler dogrusynda habarly bolmalydyr.
- 665 gezek okalan