text:
Şweýsariýa Bakuwdaky ilçihanasynda 10 aý penalan oppozisiýa aktiwistini ahyry ýurtdan alyp çykdy.
Emin Huseýinow Azerbaýjandaky Ýewropa oýunlaryna gelen şweýsar diplomaty Didier Burkhalteriň uçarynda ýurduny terk etdi.
Şweýsar ilçihanasy bu işiň azeri häkimiýetleri bilen aýlap geçirilen gepleşikleriň netijesi bolandygyny aýtdy.
35 ýaşyndaky žurnalist we adam hukuklaryny goraýjy sentýabra çenli Şweýsariýadan gaçybatalga sorap-soramajagyny kesgitlemeli boldy.
Prezident Ylham Alyýewiň berk tankytçysy bolan Huseýinow, azeri häkimiýetleri özüni awgust aýynda "bikanun telekeçilikde we salgytdan gaçmakda" aýyplandan soň, şweýsar ilçihanasyndan pena sorapdy.
Bu aýyplamalar onuň oppozision işi üçin ar alyş hasaplanýar. Huseýinow Bakuwdaky Žurnalistleriň azatlygy institutyna ýolbşçylyk edýär we bu gurama Alyýewiň hökümetini söz azatlygyny çäklendirmekde aýyplaýar.
Ol 2008-nji ýylda Bakuwda, öldürmek haýbatyny atan polisiýa ofiserleri tarapyndan urlup-enjilendigini we ýaralary sebäpli hassahana ýerleşdirilendigini öňe sürdi.
Şweýsariýa Huseýinowa, «ynsanperwerlik sebäpleri» esasynda, ilçihanada galmaga rugsat berdi.
Ýogsa, amerikan raýatyna öýlenen Huseýinow ilki Bakuwda Birleşen Ştatlaryň ilçihanasyna hem ýüz tutupdyr. Emma olar ony yzyna gaýtarypdylar.
ABŞ-nyň kanun çykaryjysy Deýna Rohrabaher (Dana Rohrabacher), hamala, Huseýinowa pena bermekden ýüz öwrendikleri üçin, Bakuwdaky amerikan diplomatlaryny ýazgaryp çykyş etdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


c: text/html

text:
Parižiň golaýyndaky şäherden berlen maglumata görä, polisiýanyň bir kwartira geçiren reýdi mahalynda 13-nji noýabr terror hüjümleri bilen ilteşiklilikde güman edilýänleriň azyndan ikisi öldürildi, ýedi sanysy bolsa tussag edildi.
Polisiýa çeşmeleri Parižiň demirgazygyndaky Merhemetli Denis şäherinde geçirilen reýdiň esasan Abdelhamid Abaaoudy, Parižde we onuň töwereginde guralan utgaşykly hüjümleriň ruhlandyryjysyny nyşana alandygyny aýtdylar.
Biraz öň berlen maglumatlarda Abaaoudyň Belgiýa ýa-da Siriýa gaçan bolmagynyň ahmaldygy baradaky çaklamalar orta atylypdy.
Onuň 18-nji noýabrda merhemetli Denis şäherinde geçirilen reýd netijesinde tutulanlaryň ýa ölenleriň arasynda bolup-bolmandygy aýyl-saýyl edilmedi.
18-nji noýabrda, daň atmazyndan öň başlanan operasiýa mahalynda partlama, tüpeň sesleri eşidildi.
Häkimiýetler güman edilýänleriň biriniň atylyp öldürilendigini, ýene biriniň, aýal adamyň bolsa reýd başlananda, janyndan geçeniň guşagyny ulanyp, özüni partladandygyny aýtdylar.
Reýd mahalynda polisiýa ofiserleriniň bäşisi ýaralandy, polisiýanyň iti bolsa, güman edilýänler tarapyndan atylyp öldürildi.
Fransuz prokurorlary gapma-garşylykdan soň ýedi adamyň tussag edilendigini aýtdylar. Olaryň azyndan üçüsi – erkek adamlar – kwartirada tutuldy, ýene bir erkek we bir aýal bolsa, reýd geçirilen ýeriň golaýynda ele salyndy.
Tutulan adamlaryň kimlerdigi bada-bat yglan edilmedi. Aýdylmagyna görä, häkimiýetler ölenleriň we tutulanlaryň şahsyýetlerini anyklamak üçin DNA barlaglaryny geçirýärler.
AFP-niň maglumatyna görä, bu reýd güman edilýänleriň dowamly we agyr atyşygyndan, tapgyrlaýyn partlamalardan soň, fransuz esgerleriniň gatnaşmagynda tamamlanypdyr.
Reýd geçirilen etrabyň ýaşaýjylary özleriniň ir sagat 4:20 töwereginde tüpeň seslerine oýanandyklaryny we bu kwartiranyň garşysyndaky jaýyň ýokarsynda howpsuzlyk güýçlerini görendiklerini aýtdylar.
Olar atylýan oklar äpişgeleriň aýnalaryny döwüp başlanyndan üç sagat çemesi soň partlamalaryň sesiniň eşidilendigini aýtdylar.
AP-niň habarçysy partlama sesleriniň ýarylan granat seslerine çalym edendigini habar berdi.
Fransuz resmileri günortandan biraz öň ýedi sagatdan gowrak dowam eden operasiýanyň tamam bolandygyny habar berdiler.
Emma Merhemetli Denis şäheriniň dükanlary we mekdepleri ýapyklygyna galdy, şäher häkimi ilata içerde bolmagy maslahat berdi.
Şäheriň ýollary we jemgyýetçilik ulaglary hem bir günlük ýapylmaly we işlemesiz edildi.
«Yslam döwleti» jeňçi topary Parižde 13-nji noýabrda amala aşyrylan terror hüjümleriniň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy. Bu hadysada azyndan 129 adam öldürilip, 350-den gowrak adam ýaraly boldy.
Häkimiýetler 18-nji noýabrdaky reýd başlanmazyndan öň 13-nji noýabr hüjümleri bilen azyndan sekiz adamyň, şol sanda partlaýjy guşaklaryny ýaryp, özüni öldüren alty adamyň we polisiýa bilen atyşykda ölen bir adamyň göni baglanyşyklydygyny aýtdylar.
Resmiler indi gözegçilik wideosynyň mümkin bolan dokuzynjy hüjümçini hem ýüze çykarandygyny aýdýarlar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň Hindistana üç günlük sapary dowam edýär.
TDH gullugynyň maglumatyna görä, ol şu gün Hindistanyň ýokary derejeli ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn gepleşikler geçirer. Şondan soň möhüm dokumentler toplumyna gol çekmek planlaşdyrylýar.
Hindistanyň DIM-niň Ýewraziýa departamentiniň direktory Ajaý Bisariniň aýtmagyna görä, gepleşiklerde iň möhüm temalaryň biri nebit-gaz pudagynda hyzmatdaşlyk bolar. Ol şunuň bilen bagly Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan gaz turba proýektini agzady.
Döwletabad ýatagyndan gözbaş aljak bu turba gije-gündizde 100 million kubometr gaz akdyryp biler. Şonuň 60%-i Hindistana barar.
Mundanam başga ykdysadyýet, ylym, tehnologiýa, medeniýet we bilim pudaklarynda Türkmenistan bilen Hindistanyň hyzmatdaşlygyna degişli 4-5 dokumente gol çekiljekdigini hindi diplomaty aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Fransiýanyň Kann şäherinde dünýäde iň uly halkara kino festiwaly açyldy.
Bu kino festiwalda baş baýraga dalaş etjek esasy filmlerden birem awstraliýaly kino režissýory Baz Luhrmanniň “Beýik Getsbi” filmi hasaplanylýar.
105 million dollar çykdaja duran bu filmde baş rollary Golliwudyň meşhur aktýory Leonardo DiKaprio bilen britaniýaly aktrisa Keri Malligan oýnaýar.
Fransiýadaky bu Kann festiwalynda geljek 12 günüň dowamynda ýüzlerçe film tomaşaçylaryň dykgatyna hödürlener. Ýöne olardan 20 film bu halkara festiwalynyň baş baýragy üçin dalaş eder.
Festiwalyň ýeňijileri 26-njy maýda yglan ediler. Emin agzalarynyň toparyna Oskar baýragynyň eýesi, rejissýor Stiwen Spilberg ýolbaşçylyk edýär.


text:
Azerbaýjanly meşhur ýazyjy Akram Aýlisli Bakuwyň aeroportunda gysga wagtlyk tussag edildi we Italiýada edebiýat boýunça geçýän festiwala gitmekden mahrum edildi.
Azerbaýjanyň Içeri işler ministrligi 78 ýaşly Aýlisliniň aeroportda bolan “hadysa” bilen baglylykda tussag edilendigini aýtdy. Ministrlik jikme-jik maglumat bermedi.
Aýlisliniň ogly Najaf Naibow kakasyna ýurdy terk etmegiň gadagan edilendigini serhetçileriň aýdýandygyny habar berdi.
Aýlisli Daglyk Garabagda azerbaýjanlaryň we ermenileriň arasyndaky çaknyşyklar barada “Daş arzuwlary” atly eserini çap edendigi sebäpli 2012-nji ýyldan bäri häkimiýetleriň basyşy astynda galýar. Esasan ermeni ilatly Daglyk Garabag 1990-njy ýyllaryň başynda Azerbaýjandan bölünipdi.
Romanyň çap edilmeginden soň ýazyjy Halk ýazyjysy adyndan we prezident tarapyndan berlen pensiýadan resmi taýdan mahrum edildi. Şeýle-de Aýlisli Azerbaýjanyň ýazyjylar bileleşiginden çykaryldy.
2013-nji ýylda hükümete tarapdar partiýa Aýlisliniň gulagyny kesen adama 12700 amerikan dollary möçberde baýrak hödürledi.


text:
Türkmenistandan Eýrana akdyrylýan tebigy gazyň bahasy, möçberi we onuň kesilip-kesilmeýändigi barada halkara metbugatda dürli maglumatlar çykýar. Bu esasan eýranly türkmenleri ýakyndan gyzyklandyrýar. Sebäbi olaryň gaz üpjünçiliginiň bir bölegini türkmen tebigy gazy düzýär. Eýsem häzirki ýagdaýlar Eýran türkmenleriniň penjiresinden nähili görünýär?
Azatlyk Radiosy eýranly türkmenleriň wekillerinden Hajy Nurmuhammet Ak bilen bu mesele boýunça söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Eýranda türkmenleriň köpçülikleýin bolup ýaşaýan ýerlerinde haýsy ýurduň tabigy gazy ulanylýar?
Hajy Nurmuhammet Ak: Biziň ýaşaýan ýerimiz bolan Gülüstan welaýatynda türkmenler bilen bilelikde başga halklaryň wekilleri hem ýaşaýarlar. Takmynan ilatyň ýüzden elli bölegi türkmen biziň welaýatymyzda. Ýanymyzda Horasan diýen bir welaýat bar we onda hem türkmenler bar.
Aýtjak bolýan gürrüňim ynha şeýle. Biziň ulanýan gazlarymyzyň bir bölegi Eýrandan çykýar we şonuň ýaly hem ýene bir bölegi-de Türkmenistandan çykýar. Ýagny Türkmenistan döwletinden bärik geçýän tebigy gaz.
Azatlyk Radiosy: Häzir gyş pasly. Türkmenistandan gelýän tebigy gaz käwagt kesilýär diýen maglumatlar çykýar. Şu wagt Türkmenistandan alynýan tebigy gaz siziň ýanyňyza gelip durmy?
Hajy Nurmuhammet Ak: Hawa, saglyk bolandan gelip dur. Bu gürrüň dört-bäş ýyl owal arada bir kesildi. Şol kesilen wagty hem esasy täsiri Gülüstan welaýatyna ýetirdi. Şol döwürde bu ýerde ýaşaýan halklar hem gaty uly azaba galdy.
Şonda meniň özüm dünýä Türkmenleri ynsanperwer birleşiginiň bir eýranly türkmen agzasy höküminde Eýranyň başlyklaryna we Türkmenistanyň prezidentine bir hat ýolladym. Şonuň ýaly-da Eýrandaky ilçihana we daşary işler ministrligine hem hat iberdim.
Hat diňe bir meniň öz adymdan däl, eýsem türkmenler, Gülüstan welaýatynda ýaşaýanlar, ýaşulular meselem Myratdurdy Kazy, Orazdurdy Hiweçi ýaly dünýä türkmenleriniň görnükli welilleriniň hemmesine şol hata gol çekdirdim.
Hatda islegimiz şeýledi. Elbetde iki döwletiň arasynda bolýan gürrüňlere goşulmadyk. Dünýä türkmenleri birleşiginiň aňyrda alyp barýan tagallarynyň maddalarynyň biri ynsanperwerlik meselesi.
Adamlary ýagşy görmeli, adamlar biri-biri bilen gatnaşmaly, ösmeli, adamlar biri-birine hormat goýmaly diýen gürrüň. Ýüzlenmämde men şol nukdaý nazardan pikirimi şeýle beýan etdim “Şu wagtky ýagdaýda döwletleriň arasyna näme gürrüň bolsa bolar. Degişme äheňine salybrak, kesiljek bolsa tomusda dagy kesilse bolmaýarmy” diýip, şular ýaly haýyş etdim.
Şonda edil gyşyň ortasynda kesilipdi. Şeýle sebäp bilen bize başgaça bir ýaşaýşy hem öwretdi şol ýagdaý. Türkmeniň arasynda odun, çöp, pamyk çöp ýaly zatlar ýatdan çykyp barýardy. Gaz kesilende şolary ýakmaly boldular.
Şeýdip gadymy türkmençiligi bir ýatlatdy. Häzir hem käwagt gulagymyza ilýär käbir ýerde belki kesilse kesiläýmeli diýen ýaly gürrüňler. Belkem bu habarlar dostuň habary däl, eýsem duşmanyň habary bolsun. Kesilmäwersin diýip arzuw edýäris bärde.
Azatlyk Radiosy: Diýmek onda şu wagt şol Türkmenistandan gelýän tebigy gazda bir bökdençlik ýok-da şeýlemi?!
Hajy Nurmuhammet Ak: Ýok. Häzir Hudaýa şükür şonuň ýaly gürrüň ýok. Türkmenistan bilen Eýranyň arasynda gowy ýagdaýlar hem bar. Esasanam türkmenleriň ýaşaýan ýerinde başbozarlyk ýok.
Başbozarlyk tebigy ýagdaýda dünýäniň hemme ýerinde diýen ýaly bolup dur. Eýranda Turanda diýilşi ýaly dünýäde-jahanda baram bolsa, ýöne Eýran bilen Türkmenistanyň arasynda serhetde hemme zat ap-arassa diýip gorman aýdyp biljek.
Azatlyk Radiosy: Hajy Nurjan aga, gyş aýlarynda Türkmensährada howwanyň sowuklygy nähili bolýar?
Hajy Nurmuhammet Ak: Gaty sowuk bolýar bärde. Bu ýeriň aglabasy şähra. Wah, men şahyr däl, ýogsam ony has çeper söz bilen aýdardym. Sährada öwsen ýeller, çägeler adamyň maňlaýyna degende, adamyň öýüne degende, ösümligine degende käýarym gowy ösdürýär, käwagt hem ýüzden tokdan bölegini zaýalaýar.
Gyzgyn wagty bizde gaty gyzgyn. Sowuk wagt hem doňanda gaty ýaman erbet doňýar bärde. Biz näme diýsegem Hudaýyň diýeni bolar. Ýöne bärde doňaklyk bolmasyn. Diňe ýyladyşda däl, aş bişirme, senagat işlerinde hem dünýäň ösüşine baglylykda hemme zat gaza elektrige geçip barýar.
Hyzmatlar kompýuter, internet üsti bilen bolup barýar. Şeýle döwürde şu zatlar kesilmese gowy. Tebigy gazy diňe sowukda däl, eýsem beýleki zatlarda hem ulanýarlar. Şeýle-de dünýäde birek-birek bilen oturyp, gürleşmek, oturyşmak, ysnyşmak, meseleleri gepleşip çözmek diýen gowy zat bar.
Bilgeşleýin bolmasa-da birden gahardan, käbir kararnamalardan, oňuşyksyzlyklardan biden tebigy gaz, suw, elektrik kesiliberse şol biziň ösmedigimizi görkezýärmikä diýýärin. Iki yürduň başlyklaryndan, olaryň ministrlerinden-wezirlerinden biziň haýyşymyz ynha şeýle, hemme zatdan owal şol ynsanperwerlik meselesini göz öňünde tutmaly.
Soň beýleki meseleleri ara atybermeli. Men muny bir türkmen bolup aýdasym gelýär! Türkmende bir nakyl bar “Uruş, söwüş, ýöne ýaraşmaga ýer goý” diýleni. Hawa, uruşmaly wagty gyş zamana düşmese halajak, ýaraşylýan wagty hemişe bolsun diýýärin!


text:
Şu gün futbol boýunça dünýä çempionatynyň 2018-nji we 2022-nji ýyllarda haýsy ýurtda geçiriljekdigi yglan edildi.
Halkara Futbol Federasiýasy (FIFA) Şweýsariýanyň Sýurih şäherinde ses berişlik geçirdi. Ses berişligiň netijesine görä, futbol boýunça dünýä çempionaty 2018-nji ýylda Orsýetde, 2022-nji ýylda bolsa Katarda geçiriler.
2018-nji ýylda futbol çempionatynyň geçiriljek ýerine esasy dalaşgärler Orsýet bilen Angliýa hasaplanylýardy.
2022-nji ýylda gecjek futbol boýunça dünýä çempionatyna Birleşen Ştatlar, Katar, Ýaponiýa, Günorta Koreýa we Awstriýa dalaş edýärlerdiler.


text:
Düýn 14-nji maýda irden Aşgabadyň birnäçe raýonlarynda suw kesildi. Paýtagtyň 2, 5, 6, 11-nji mikroraýonlarynda, Hitrowka we ”Posýolka” diýlip atlandyrylýan raýonlarynda bütin gün diýen ýaly agyz suwy bolmady. Agyz suwy diňe gije sagat 10-lara berildi.
Agyz suwunyň kesilmeginiň sebäpleri belli däl. Bu raýonlaryň ýaşaýjylarynyň käbirleri paýtagtyň häkimliginiň nobatçysyna hem-de ”Wodokanala”, ýagny ”Suwkanala” jaň edenlerinde-de, ol edarada näme sebäpden suwuň ýoklugyny aýtmandyrlar.
Mundan başga-da düýn ýokarda agzalan raýonlaryň käbirlerinde elektrik togy hem öçdi. Hususan-da, ”Posýolka” diýip atlandyrylýan raýonynda birnäçe sagatlap elektrik togy öçdi. Bu ýagdaý raýonyň ýaşaýjylarynyň gündelik durmuşynda goşmaça kynçylyklary döretdi.
Ýaşaýjylaryň gürrüňlerinden çen tutsaň, onda adamlar düýn ne arkaýyn çaý-nahar edinip bilipdirler, ne-de ýuwnup-ardynyp. Ylaýta-da mikroraýonlardaky köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň ýaşaýjylaryna has-da kyn bolupdyr. Howluly jaýlarda ýaşaýanlaryň köpüsinde howuzlar bar, olar şeýle kynçylykly pursatlarda howuz suwundan peýdalanyp bilseler-de, köpgatly jaýlaryň ýaşaýjylarynda beýle mümkinçilikler ýok.
“Hajathanalar porsap dur. Çagalar suwa düşünip bilenoklar. Gap-gaçlar ýuwulman galdy. Iň bärkisi içer ýaly suwam ýok” diýip, 2-nji mikroraýonyň ýaşaýjysy Hekim gürrüň berýär.
"Garaşyberiň"
Suwuň kesilendigine garamazdan, häkimiýetler suwsuz galan raýonlara ýörite suw daşaýan awtoulaglary hem ibermändirler. Ýaşaýjylaryň käbirleri häkimliklere jaň edip, iň bolmanda suw daşaýan awtoulaglar bilen ilata suw getirmeklerini haýyş edipdirler. Emma olara “agyz suwy berler garaşyberiň” diýip jogap berlipdir.
Şol bir wagtda hem paýtagtda agyz suwunyň kesilmegi seýrek ýagdaý hem däl. Mundan bir hepde ozal Aşgabadyň Parahat-2 mikroraýonyndaky birnäçe köpgatly ýaşaýyş jaýlarynda hem suw kesildi.
“4-5 gün günüň dowamynda birnäçe gezek suw kesilýärdi. Käwagt 3 sagat kesilýän bolsa, käwagt 5-6 sagat suw bolanokdy” diýip, bu raýonyň ýaşaýjysy Kerim aýdýar.
Ýeri gelende belläp geçsek, Parahat, Howdan mikroraýonlarynda entegem agyz suwy “režimli” berilýär. Ýagny, gije suw berilmeýär. Mysal üçin, Parahat mikroraýonynda gije sagat 1-den daňdan sagat 5-e çenli suw berilmeýär.
Ýurtda ilaty agyz suwy bilen üpjün etmekde uly üstünlikler gazanylandygy häli-şindi nygtalýar. Resmi mediada bolsa Aşgabat fontanlaryň şäheri diýlip hem waspy ýetirilýär. Bu şygarlaryň fonunda bolsa paýtagtyň käbir etraplarynda agyz suwunyň kesilmegi ýaly ýagdaýlar häli-şindi ýüze çykyp durýar.


text:
Kartyň hasabyndaky pul serişdeleriniň hereketi barada “SMS-habarnama” we “Balans soragnamasy”.
“SMS-habarnama” – Siziň Bank kartyňyzy ulanmakda ýerine ýetirýän tölegleriňize gözegçilik edip hasabyňyza aýlyk haky, premiýa, karta goýan pullaryňyz hasaplanandygy barada ýa-da hasabyňyzdan pul serişdesini alynan ýagdaýynda Sizi habardar eder!
Şeýle hem, Siz maglumat hyzmatlary elektron salgyňyza hem birikdirip bilersiňiz.
Habarnama hyzmatlary birikdirmek üçin Türkmendaşaryykdysadybanka ýa-da bankyň şahamçasyna gelip arza ýazyp şahsy pasportyňyz bilen ýüz tutup bilersiňiz.
Hyzmatyň bahasy: 1 manat/ayda
SMS-habarnamadaky ulanylýan terminleriň manysy:
ATM – Bankomat
Ok – Amala aşyrylýan pul hereketi üstünlikli geçdi
Decline– Amala aşyrylýan pul hereketi ýatyryldy
Debit – Hasapdan pul serişdesi çykaryldy
Credit – Hasaba pul serişdesi goşuldy
“Balans soragnamasy”
Hasabyňyzdaky pul serişdeleriň galyndysyny bilmek üçin xxxx derek Bank kartyňyzdaky soňky dört sanyny ýazyp BALxxxx sözli sms ibermeli.
SMS Balans soragnamany ibermek üçin telefon nomeri: +99362971375.
Habarlaşmak üçin telefon: +993(0012)40-60-50, +993(0012)40-60-40


text:
Gazak sudy orsýetçi aktiwisti ýigrenç aýyplamalarynda aýylap, dört ýyl tussaglyga höküm etdi.
Günortadaky Kordaý oba sudy blogçy Ermek Taýçibekowy 11-nji dekabrda, feýsbukda etniki ýigrenji öjükdirýän materiallary ýerleşdirmekde hem-de Gazagystanyň Orsýete goşulmagyny goldamakda günäli tapanyndan soň, türme tussaglygyna höküm etdi.
37 ýaşyndaky Taýçibekowyň sudy 4-nji noýabrda başlandy. Ol özüniň bigünädigini aýtdy we aýyplamalary syýasy sebäpli diýip atlandyrdy.
Şu ýyl azyndan dört sany gazak raýaty separatizm we etniki ýigrenji öjükdirmek aýyplamalarynda aýyplanyp, türmä basyldy.


text:
Türkmenistan 27-nji oktýabrda özüniň Garaşsyzlyk gününi bellemäge taýýarlyk görýär. Özi-de, ol muny paýtagt Aşgabatda köpçülikleýin tanslar we harby paradlar bilen garşylamaga taýýarlanýar. Ýöne tanslaryň ýa ýörişleriň islendigi munuň üçin kabul edilmeýär.
Indi sentýabryň ortalaryndan bäri ýurduň ähli uly şäherlerinde mekdep okuwçylary, studentler we edara-kärhana işgärleri hökmany tans etmek we parad geçmek boýunça türgenleşiklere gatnaşdyrylýarlar.
Okuwçylar we işgärler aýak üstünde
Şäherlerdäki köp mekdeplerde we ýokary okuw jaýlarynda günortandan başlap sagat 15:00-lere çenli sapaklar ýatyrylyp, çagalar we studentler okuw jaýlarynyň ýanyndaky stadionlarda türgenleşik geçýärler.
Okuwçylar öz türgenleşiklerini tamamlanlaryndan soň, bu stadionlary köpçülikleýin tans etmek boýunça türgenleşik geçýän edara-kärhanalaryň işgärleri doldurýarlar. Bu türgenleşikleriň köpüsi hökümet tarapyndan bellenilen ýörite instruktorlaryň berk gözegçilikleri astynda geçýär.
Paradyň käbir instruktorlary welaýatlaryň şäherlerinde geçirilýän deslapky türgenleşiklerden soň saýlanyp alynjak toparlaryň 10-njy oktýabrda ýene iki hepde türgenleşik geçmek üçin Aşgabada alnyp gidiljekdigini mälim etdiler.
Türkmenistanda raýatlaryň köpçülikleýin çärelere ýa-da konsertlere ýa-da saglyk ýörişlerine sürülmekleri adaty bir ýagdaý hasaplanylýar. Bu taýýarlyk çäreleri Demirgazyk Koreýadaky şuňa meňzeş çäreleri ýadyňa salýar.
“Bagtyýarlyk dowry” bagtyýarmy?
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň fewralynda özüniň ikilenji gezek prezidentlige saýlanmagynyň yzy bilen ýurduň häzirki döwrüni “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” diýip yglan edipdi.
Şu ýylyň başynda Türkmenistanda “Saglyk we bagtyýarlyk hepdeligi” bellenip geçilende, döwletiň edara-kärhanalarynda işleýän işgärleriň öz saglyklaryny pugtalandyrmaklary üçin olara has köp bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak barada görkezmeler-de berildi.
Şonda “Saglyk we bagtyýarlyk hepdeliginiň” dowamynda paýtagt Aşgabatda adamlary “Saglyk ýodasyndan” köpçülikleýin ýöretmek ýaly çäreler-de gurnaldy.
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň baýramçylygyna görülýän taýýarlyklarda instruktorlardan biri bu çärelerde hemme zadyň jikme-jikligine çenli öňünden planlaşdyrylýandygyny aýtdy. Tansçylar prezidentiň öňünde tans etmeli. Ol bolsa hiç bir hili kadadan çykmany halamaýar.
Prezident G.Berdimuhamedow ýakynda eden çykyşlarynyň birinde Garaşsyzlyk gününe görülýän ähli taýýarlyklaryň “iň ýokary guramaçylyk derejesinde” bolmalydygyny nygtady.
Şeýle hem, ol “hiç bir zadyň baýramçylyk atmosferasyna hem-de ilatyň ýokary baýramçylyk keýpine kölge salmazlygy üçin” berk jemgyýetçilik düzgün-tertibiniň üpjün edilmegi ugrunda ähli zerur çäreleriň görülmelidigini tabşyrdy.


text:
Ýurtda, 1-nji awgustda başlanan, orta mekdepleriň birinji klaslaryna okuwçy kabul etmek kampaniýasy dowam edýär. Bu kampaniýa diňe bir geljekki okuwçylar däl, eýse belli bir derejede okuwçylaryň ene-atalaryny hem öz içine alýar.
Bu ýyl ilkinji gezek mekdebe barmaly çagalaryň üç arkalaryny görkezýän anketalary doldurmak bilen bilelikde ol çagalaryň ene-atasyndan biriniň saglyk barlagyndan geçmeli bolýandygy-da aýdylýar. Bu aslynda mekdebiň talaby hem däl. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, bu mekdep ýolbaşçylarynyň däl-de, lukmanlaryň islegi boýunça amala aşyrylýar.
“Eger şol barlagdan geçmeseň, saglyk öýüniň baş lukmany çagalar üçin mekdepden talap edilýän saglyk kepilnamasyna gol çekmeýär. Ol munuň ýaly barlagy her bir adam her ýyl geçmeli diýýär, emma olaryň esasy maksady öz planyny dolmak” diýip, gyzy şu ýyl mekdebiň birinji klasyna gitmeli çaganyň ejesi Aýgül Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Plan doldurmak
Lukmanlaryň plany diýen mesele 1995-nji ýylda ýurtda ”Saglyk programmasy” kabul edilip, medisina edaralary hojalyk hasaplaşygyna geçensoň ýüze çykdy. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir lukmanlaryň aýtmaklaryna görä, olardan her aýda özlerine berlen plany doldurmak talap edilýär.
Bu diýmek, näsaglary kabul edýän lukmanlar her aý öz işleýän medisina edaralarynyň kassalaryna belli bir möçberde puluň gelmegini üpjün etmeli. Bu ýagdaý barada paýtagt Aşgabadyň 1-nji saglyk öýüniň özüni Orazgül diýip tanadan lukmany Azatlyk Radiosyna şeýle gürüň berdi: “Biz her aý belli bir möçberde plan tabşyrmaly. Bu plany diňe bir maşgala lukmanlary däl, eýsem beýleki näsaglary kabul edýän lukmanlaram tabşyrmaly. Plany dolmadyk lukmanlaryň aýlyklaryndan pul tutulýan halatlary hem bolýar”.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ene-atalar bolsa özleriniň wagtal-wagtal medisina barlagyndan geçmelidiklerini boýun alýarlar. Emma edil häzir welin, özleriniň hut çagalarynyň mekdebe başlamagy bilen ilteşikli medisina barlagyndan geçmäge mejbur edilýändiklerini aýdýarlar.
“Mekdepde çagamyň saglyk resminamasyny talap edýärler. Saglyk resminamasyny almak üçin maşgala lukmanymyň ýanyna barsam, ol özüň hem barlagdan geçmeli diýýär, ýok diýseňem, müň bir bahana tapyp, çagamyň saglyk kepilnamasyna goluny goýmaýar” diýip, adynyň agzalmagyny islemedik ýene biri gürrüň berdi.
Beýleki edaralarda hem bar
Plan tabşyrmak düzgüni beýleki saglygy goraýyş edaralarynda hem bar. Mysal üçin, döwlete degişli stomatologik edaralarynyň käbir lukmanlarynyň her aýda tabşyrmaly planynyň möçberiniň 1000 dollardan geçýändigi aýdylýar.
“Diş salýan lukmanlaryň plany has köp. Şonuň üçin olaryň iş wagtyndan soň işlemeli bolýan halatlary hem seýrek däl” diýip, paýtagtyň stomatologik medisina edaralarynyň biriniň diş lukmany, özüni Abdylla diýip tanadan medisina işgäri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Mekdebe girjek çagasynyň dokumentlerini toplamak bilen meşgullanýan ene-atanyň, mekdep tarapyndan talap edilmese-de, medisina barlagyndan geçmäge mejbur edilmegine ene-atalaryň garşy çykmaklarynyň sebäplerinden biri-de, bu barlagyň maddy tarapy.
Bir adamyň geçmeli bu medisina barlagy lukmançylyk ätiýaçlandyryşy bilen 43 manada, ätiýaçlandyryşy bolmadyga 86 manada durýar. Esasanam, bu barlaglardan aýallar geçýärler. Çünki mekdebe tabşyrmaly dokumentleri köplenç çaganyň ejesi ýygnaýar.
Plan tabşyrmak düzgüni diňe bir raýatlara däl, eýsem lukmanlaryň özlerine hem ýaramaz täsir edýär. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir lukmanlaryň aýtmagyna görä, olar plan tabşyrjak bolup, näsaglara käbir halatlarda ”o diýen zerur bolmadyk analizleri hem ýazmaly bolýarlar”.
Paýtagtyň 1-nji saglyk öýüniň lukmany Orazgülüň pikiriçe, ýurduň medisina ulgamy hojalyk hasaplaşygyna geçeli bäri medisina biznese öwrülip barýar.
Ýeri gelende belläp geçsek, doly medisina barlaglardan geçmek ýokary okuw jaýlaryna girjek abituriýentlerden, işe girjek adamlardan hem talap edilýär.


text:
Häzir Türkmenabat şäheriniň Bitarap Türkmenistan, ýagny il arasynda “Kostandowa” diýilýän we Gagarin köçeleriniň ugrundaky käbir jaýlaryň ýaşaýjylary özleriniň satelit antennalaryny oňartmak bilen başagaý.
Şol köçäniň ugrundaky ýaşaýjylaryň antennalarynyň signaly 25-nji noýabrda agşamara kesilipdir. Onuň sebäbine antennasy kesilen ýaşaýjylar diňe ertesi gün göz ýetiripdirler. Bu çäräniň prezidentiň Türkmenabada sapary bilen baglanşykly görlendigi aýdylýar.
Ýerinden üýtgedilen antenna
Şeýle jaýlaryň birinde ýaşaýan 30 ýaşlaryndaky türkmenabatly Merdanyň aýtmagyna görä, 25-nji noýabrda üç adam onuň we goňşularynyň tamlarynyň üstündäki antennalary, eýeleri bilen maslahat etmän, göze görnüp duran ýerlerden aýrypdyrlar.
25-nji noýabrdaky şol wakadan soň prezidentiň geçen köçeleriniň ugrundaky jaýlaryň üstünde keserip ýatan antennalara edil şu gün hem duş gelmek mümkin. Munuň sebäbi barada resmi taýdan hiç hili düşündiriş ýa maglumat berlenok.
"Ilkinji gezek"
Ýöne mundan ozal hem prezident ýa haýsydyr ýokary derejeli hökümet ýolbaşçysy geçende, ýoluň ugrundaky jaýlaryň ýaşaýjylaryna balkonlaryny arassalamak we köçä çykmazlyk ýaly tabşyryklar berilýärdi.
Ýöne welin prezidentiň saparynyň öň ýany onuň kerweniniň geçjek köçesiniň ugrundaky jaýlaryň satelit antennalaryny duýdansyz ýagdaýda göze görnüp duran ýerlerden aýyrmak ýaly bu çärä Türkmenabatda ilkinji gezek duş gelindi.
Bu çäräniň sebäbi barada resmi taýdan takyk maglumat berilmänsoň, käbir adamlar onuň şäheriň bezegi bilen bagly amala aşyrylan çäredigini aýtsa, käbirleri onuň howpsuzlyk bilen baglanyşykly bolup biljekdigi baradaky pikirleri öňe sürýärler.
Ilatyň "aladasy"
Emma Bitarap Türkmenistan köçesiniň ugrundaky ýaşaýjylardan biri, 60 ýaşlaryndaky Ýusup aganyň aladasy bu çäräniň sebäbi däl-de, eýsem antennasyny gaýtadan oturtmak.
Pensiýa çykan Ýusup aganyň bu zatlardan başy çykmansoň, ol antennasyny oňartmak üçin ussa çagyrmaly. Her manadyny sanap sarp edýän Ýusup aganyň masgala býujeti üçin bu garaşylmadyk çykdajy bolupdyr.
“Antennamy bozan adamlar hiç zat düzetmediler, bozan wagtlaram hiç hili duýduryş bermediler” diýip, Türkmenabadyň ýaşaýjysy, pensioner Ýusup aga Azatlyk Radiosyna gürüň berdi.
Türkmenabadyň jaýlarynyň depesindäki antennalar
Satelit antennalar türkmenistanlylaryň köpüsi üçin dünýä açylan, belkem, ýeke-täk penjire bolup hyzmat edýär. Şol sebäpdenem Türkmenabatda islendik köpgatly binanyň ýokarsy bahar aýlarynda kömelege basyrnan meýdana meňzeýär.
Adamlaryň uly höwes bilen tomaşa edýän telewizorlary bolsa Orsýetiň ýa Türkiýäniň telekanallary, olaryň aralarynda "Hotbird" hem "Ýamal" satelitlerinde Azatlyk Radiosyny diňleýanlerem seýrek däl. Bu şol bir wagtyň özünde-de Türkmenistanyň öz telekanallaryna o diýen islegiň ýokdugyny hem aýdyň görkezýär.


text:
Gürjüstanyň premýer-ministri Irakli Garibaşwili ýurduň daşary işler ministrini wezipesinden boşatdy we onuň deregine ykdysadyýet ministrini belledi.
Garibaşwili 1-nji sentýabrda garaşylmadyk ýagdaýda ýurduň daşary işler ministri Tamar Beruçaşwiliniň deregine ykdysadyýet ministri Giorgi Hirikaşwiliniň bellenendigini mälim etdi.
Şeýle-de, ol 2014-nji ýylyň noýabr aýynda wezipä bellenen Beruçaşwilä “eden üstünlikli işleri üçin” minnetdarlyk bildirdi.
“Hökümet ýurduň ykdysadyýetiniň ösüşine we iş orunlarynyň döredilmegine üns berýär. Bu hem biziň daşary syýasatymyzyň we içerki ykdysadyýetimiziň gün tertibini kesgitleýär” diýip, gürji premýer-ministri belledi.


text:
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky goşa raýatlygyň problema öwrülmegine näme sebäp boldy?
Azatlyk Radiosy bu tema boýunça Ýewropada hereket edýän “Türkmenistanyň graždan demokratik bileleşiginiň” ýolbaşçysy Wýaçeslaw Mämmedow bilen söhbetdeş boldy. Mämmedow 1995-1999-njy ýyllarda Orsýetiň Döwlet Dumasynda ”Watandaşlar geňeşiniň” agzasy bolup, Krasnowodsk şäherinde Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasy bilen ylalaşyk esasynda jemgyýetçilik konsuly wezipesini ýerine ýetiripdi we goşa raýatlyk hem adamlaryň göçmegi bilen bagly meseleler boýunça iş alyp barypdy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda goşa raýatlygyň daşynda problemalaryň döremegine näme sebäp boldy diýip pikir edýärsiňiz?
Wýaçeslaw Mämmedow: Başda bu ylalaşygyň taryhyna göz aýlasak, dogry bolar. Bu dokument “Goşa raýatlyga degişli meseleleri kadalaşdyrmak boýunça ylalaşyk” diýlip, 1993-nji ýylda näme üçin baglaşyldy diýen sorag häzirki wagtda kop orta atylýar. Ýatlatsak, şol dokument kabul edilende, syýasy bir maksat göz öňünde tutulmandy.
Bu dokument Sowet Soýuzy dargansoň, özbaşdak döwletleriň raýatlaryna öwrülen türkmenistanlylaryň we orsýetlileriň öz ýaşaýan ýurdunyň raýatlygyny saklap galmak bilen bir wagtda beýleki ýurduňam raýaty bolmagyna mümkinçilik döretmegi göz öňünde tutupdy. Inkinjiden, bu ylalaşyk Orsýet Federasiýasy bilen Türkmenstanyň arasyndaky gatnaşyklary aýratyn bir ynamly derejä göteripdi.
Bu ylalaşyga laýyklykda, Türkmenisatanyň çak bilen 150 müň çemesi raýaty orsýet raýatlygyny aldy. Türkmenistanyň raýatlygyny alan orsýetlileriň sany barada takyk maglumat ýok, emma käbir çaklamalara görä, olaryň sany 5 bilen 20 müň adam aralygyndadyr diýlip çak edilýär. Olaryň esasy bölegi Stawropolda we Astrahanda ýaşaýan türkmenler bolmaly.
Şol bir wagtda-da bu ylalaşygyň möhüm bir tarapyna ünsi çekesim gelýär, ýagny ylalaşyk baglaşylan wagtynda onuň ýatyrylmagynyň mehanizmi takyk kesgitlenmändi.
Azatlyk Radiosy: Siz soňky ýylda dörän problemalary ylalaşygyň 2003-nji ýylda ýatyrylyşynyň aýratynlyklary bilen baglanyşdyrýarsyňyzmy?
Wýaçeslaw Mämmedow: Ylalaşygyň ýatyrylmagyna taraplaryň her biri özüçe düşündi. Orsýet tarapy goşa raýatlygyň mundan beýläk berilmejegi barada netije çykaran bolsa, Saparmyrat Nyýazow bu ylalaşygyň ýatyrylmagyndan öň berlen raýatlygyň hem ýatyrylýandygy barada netije çykardy. Ol türkmenistanlylardan iki aýyň dowamynda diňe bir ýurduň raýatlygyny saýlamagyny talap etdi. Orsýetiň Döwlet Dumasy bu ýagdaýa reaksiýa bildirip, prezidentleriň gol çeken ylalaşygyny tassyklamakdan asla ýüz öwürdi. Orsýet tarapy türkmen tarapyna ylalaşygyň yza tersin täsiriniň ýokdugyny ýatlatdy.
Azatlyk Radiosy: Wýaçeslaw, siz goşa raýatlyk barada ylalaşyk baglaşylan döwründe Türkmenbaşy, öňki Krasnowodsk şäherinde goşa raýatlyk bilen bagly iş alyp bardyňyz. Şol döwürde orsýet raýatlygyny alan türkmenistanlylaryň sany barada maglumat berseňiz?
Wýaçeslaw Mämmedow: 1995-1999-njy ýyllar aralygynda Türkmenbaşy şäheri boýunça aýdylanda, goşa raýatlyga eýe bolanlaryň 64%-i slawýanlardy, 24%-i türkmenerdi, galanlary milli azlyklaryň wekilleri, ýagny ýewreýler, tatarlar, ermenilerdi. Türkmenistanyň raýatlygyny saklap, orsýetiň hem raýaty bolan türkmenleriň arasynda häkimiýet başyndaky elitanyň wekilleri hem köpdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenleriň, aýratynam häkimiýet wekilleriniň orsýet raýatlygyny almagyna näme sebäp bolupdy?
Wýaçeslaw Mämmedow: Birinjiden, Orsýetiň raýatlygy olaryň çagalarynyň we maşgala agzalarynyňam orsýet raýaty bolmagyna mümkinçilik berýärdi. Häkimiýet başyndakylar çagalaryny öz ýurdunda okatman, daşary ýurtlara iberip, okatmaga çalyşýardylar.
Ikinjiden, ýurtda yzly-yzyna kadrlar çalşygy we arassalaýyşlar geçirlýärdi. Şeýle ýagdaýda goşa raýatlyk olara, zerur bolanda Türkmenistany terk edip, Orsýetde ornaşmaga mümkinçilik berýärdi. Häzirki wagtda Orsýetde ýaşaýan we wezipeli işde işleýän şeýle resmileriň sany az däl. Bu bolsa goşa raýatlyk ylalaşygynyň netijesidir.
Azatlyk Radiosy: Şu günki problemalara gaýdyp gelsek, siziň pikiriňizçe, goşa raýatlyga eýe bolan türkmenistanlylara näme üçin täze pasport berilmeýär, näme üçin olaryň orsýet raýatlygyndan ýüz öwürmegi talap edilýär?
Wýaçeslaw Mämmedow: Ilkinji nobatda orsýet pasportly adamlara edilýän hüjümleriň sebäplerine garamaly. Häzirki wagtda şeýle hüjümleriň ikinji tapgyry alnyp barylýar diýse bolar. Birinjisi, Nyýazow döwründe bolupdy. Meniň pikirimçe, serdarçylyk syýasaty başga pikirlilige çydamsyzlyk görkezýär.
Türkmenistanyň garaşsylygynyň 20 ýyllyk taryhyna garasak, şol döwrüň dowamynda intelligensiýanyň uly bölegi ýurtdan gysylyp çykaryldy. Jemgyýetiň oppozision pikirli gatlagy türmä basylyp, repressiýalara sezewar edildi. Şeýlelikde graždan jemgyýetçiligi ýok edildi.
Saparmyrat Nyýazow graždan jemgyýetçiligini ýigrenýärdi, indi graždan jemgyýetçiligi prezident G.Berdimuhamedowyň hem göwnünden turmaýana meňzeýär. Şonuň üçin men häzir iki pasportly adamlara edilýän basyşlara häkimiýetleriň jemgyýetde türkmen režimine garşy pikir edip biljek gatlagy ýok etmek synanyşygynyň bir bölegi hökmünde garaýaryn.


text:
20-nji oktýabrda Türkmenistanyň Daşhowuz şäherinde tussag edilen ekolog, graždan aktiwisti Andreý Zatokanyň terjimeçisine telefon arkaly haýbat atylýar diýip, habar berilýär.
Terjimeçi zenanyň öýüniň ýanynda birnäçe adam awto-ulagda garawulçylyk çekýär.
Zatoka tarapyndan urlup tenine zeper ýeten adam bolsa, Daşhowuzyň bazarynda gezip ýör diýip, habar berildi.
Düýbi Moskwada ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy Memorial guramasynyň beren maglumatlaryna görä, Andreý Zatokanyň dostlarynyň hem kärdeş-ekologlarynyň bir topary 27-nji oktýabrda Türkmenistanyň Orsýetdäki ilçihanasynyň ýanynda Zatokanyň goldawyna piket geçirmegi planlaşdyrýarlar.
Olar piketiň geçirilmegine rurgat bermegi sorap şäher häkimligine ýüzlenipdirler. Bu baradaky jogap 26-nji oktýabrda beriler diýlip, maglumatda aýdylýar.
20-nji oktýabrda Andreý Zatoka Daşhowuzyň söwda bazarynda näbelli bir adamyň tenine agyr bolmadyk şikes ýetirenlikde aýyplanylyp tussag edilipdi.
Zatokanyň dogan-garyndaşlary onuň özüne bildirilen bu aýyplamany ret edýändigini, Memorial guramasyna habar beripdirler.


text:
Hytaýyň günortasyndaky Guýžou welaýatynda dünýäde iň uly radio teleskop işe başlady.
500 metr diametrdäki diafragma sferik teleskopy 25-nji sentýabrda signallary kabul etmäge başlady diýip, Hytaýyň döwlet habarlar gullugy aýtdy.
Bu proýekt bäş ýyldan gowrak wagtda tamamlandy we $180 milliona düşdi. Ol Birleşen Ştatlaryň Puerto Rikodaky 300 mert diametrdäki aresibo obserwatoriýa teleskopyndan has uludyr.
Ylmy barlagçylar täze teleskopyň grawitasional tolkunlary, ýyldyzlardan we galaksilerden gelýän radio signallaryny öwrenmek, ýerden başga ýerdäki durmuşyň alamatlaryny agtarmak üçin ulanyljakdygyny aýdýarlar.
Hytaý şu aýyň başlarynda özüniň ikinji kosmos stansiýasyny, Tiangong 2-ni orbita goýberdi, geçen aý bolsa dünýäde ilkinji kwant hemrasyny işe girizdi.


text:
Nebiti eksport edýän ýurtlaryň guramasy (OPEK) aprel hasabatyny çap etdi. Ondan görnüşi ýaly, bu ýurtlarda 2015-nji ýylyň martynda bir gije-gündizde çykarylan nebitiň mukdary fewral aýyna çenli 0,81 mln barrel ýokarlandy. Munuň özi 2003-nji ýylyň fewralyndan bäri iň ýokary görkeziji bolup, nebitiň gündelik öndürilişi 1,5 mln barrele barabar boldy.
Ýakynda OPEK guramasyna girýän ýurtlarda gaz çykarylyşy barada Halkara energetika agentliginiň bilermenleri-de öz maglumatlaryny mälim etdiler. Şoňa laýyklykda, martda nebit öndüriji şol ýurtlarda has-da ýokarlanyp, bir gije-gündizde 0,89 mln barrele çenli baryp ýetdi. Munuň özi 2011-nji ýylyň tomsundan bäri iň ýokary görkezijidir diýip, Halkara energetika agentligi öz toplan delillerine salgylanyp beýan edýär.


text:
Duşenbe güni Türkmenabat şäherinde Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Röwşen Ýazmuhamedow (Çaryýew) tussag edildi. Ýerli resmiler onuň näme sebäpden saklanandygy barada barada maglumat berenoklar.
Azatlyk Radiosy bu ýagdaýlara ünsi çekip, düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän "Žurnalistleriň hukugyny goraýjy komitetiň" analitigi Muzaffar Süleýmanow bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Muzaffar, Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedowyň (Çaryýew) tussag edilmegi bilen bagly türkmen häkimiýetleriniň muňa hiç hili düşündiriş bermezligi sizde nähili täsir döretdi?
Muzaffar Süleýmanow: Ilki bilen aýtjak zadym, siziň habarçyňyz Rowşen Ýazmuhamedowyň Türkmenistanda tussag edilendigi baradaky habar bizi alada goýýar.
Biz türkmen hökümetine ýüzlenip, žurnalistiň näme sebäpden gözenegiň aňyrsyna dykalandygyny aýdyňlaşdyrmaga çagyrýarys. Biz Ýazmuhammedowyň näme sebäpden tussag edilendigini, diňe bir onuň ýakynlaryna däl, eýsem tutuş halkara jemgyýetçiligine aýan etmäge çagyrýarys.
Türkmen häkimiýetleri Ýazmuhamedowyň saklanmagynyň kanunydygyny we ýurduň kanunçylygyna gabat gelýändigini subut etmeli.
Eger-de beýle düşündirişler getirilmese, onda Türkmenistan öz [kanunlaryna], şeýle-de halkara kanunçylygynyň kadalaryna laýyklykda, Ýazmuhammedowy azatlyga goýbermeli.


text:
Аşgаbаt, 07.03.2015. «Türkmenportal».
6-njy martda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýanyň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Ýasusige Okimotony kabul etdi, ol ýurdumyzda özüniň diplomatik işini tamamlaýar. Bu barada “Золотой век” elektron gazeti habar berýär.
Duşuşygyň çäklerinde döwletara gatnaşyklarynyň dürli ugurlary boýunça ikitaraplaýyn, hem-de köptaraplaýyn görnüşde – iri halkara guramalarynyň çäklerinde hyzmatdaşlyk etmek babatynda gyzyklanma bildirilýän, pikir alyşmalar boldy.
Bellenilişi ýaly, özara ynam we hormat goýmak ýörelgeleri esasynda ýokary derejede geçirilýän duşuşyklar, halkara durmuşynyň möhüm meseleleriniň birnäçesi boýunça , ilkinji nobatda bolsa häzirki döwrüň esasy meseleleri babatynda iki ýurduň garaýyşlarynyň ýakynlygy ýa-da gabat gelmegi ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy yzygiderli pugtalandyrmaga ýardam edýär.
Döwlet Baştutanymyz we myhman işjeň hyzmatdaşlygy okgunly ösdürmäge mümkinçilik döredýän özara gyzyklanmalary kanagatlanmak bilen belläp, ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-ýapon we Ýapon-türkmen komitetleriniň işiniň, şeýle hem soňky ýyllarda ýygjam häsiýete eýe bolan dürli derejedäki duşuşyklaryň aýratyn ähmiýetine ünsi çekdiler.
Döwlet Baştutany Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky syýasy, ykdysady we medeni-gumanitar hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmekde Ýasusige Okimotonyň goşandyna ýokary baha berip, Ýaponiýanyň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekiline bagt we berk jan saglyk arzuw etdi.
-Men halklarymyzyň ruhy ýakynlygyny duýýaryn, iki dostlukly halkyň köp umumylygy bar, olar belent ruhy-ahlak ýörelgelerine eýerýär, bu bolsa ýurtlarymyzyň has-da ýakynlygynyň sebäpleriniň biridir diýip, ýapon diplomaty hoşlaşanda aýtdy we tutuş türkmen halkyna abadançylyk hem-de gülläp ösüş arzuw etdi.


text:
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko pilot Nadia Sawçenkony alyp gelýän uçaryň Kiýew aerportynda gonandygyny aýtdy. Ol Orsýet bilen tussag çalyşmak baradaky ylalaşygyň çäginde azat edildi.
Biraz öňki habarlarda Orsýetde türmä basylan ukrain piloty Nadia Sawçenkonyň tussag çalyşmagyň çäginde azat edilip, Kiýewe barýan uçaryň bortunda oturandygy habar berlipdi.
Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki RT neşiri 25-nji maýda ady aýdylmaýan çeşmelere salgylanyp, Kiýew tarapyndan saklanylýan iki sany rus tussagynyň türmeden boşadylyp, Moskwa uçurylýandygyny habar berdi.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň ofisi şol wagt onuň birazdan beýanat bilen çykyş etjekdigini aýtdy.
Mundan biraz öň, "Resmi bolmadyk maglumatlar şugün ol ýerde günä geçiş we tussag alyş-çalşygynyň boljagyny görkezýär" diýip, gürrüňi edilýän rus tussaglarynyň biriniň aklawçysy Oksana Sokolowska bu habary gytaklaýyn tassyklapdy.
Orsýet Sawçenkony mart aýynda, gündogar Ukrainada öldürilen iki rus žurnalistiniň ölümi bilen baglanyşykly günäli tapanyndan soň, 22 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Sawçenko bu hadysa ol ýa-da beýleki görnüşde gatnaşygynyň bardygyny inkär etdi we özüniň bikanun alnyp gaçylyp, Orsýete getirilendigini aýtdy.
Ukraina bu alyş-çalyş bilen bagly gürrüňi edilýän iki orsýetlini, Aleksandr Aleksandrow bilen Ýewgeniý Ýerofeýewiň her birine gündogar Ukrainada Orsýet tarapyndan goldanylýan separatistler bilen bilelikde urşandyklary üçin, 14 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow 25-nji maýda, iki ýyla golaý rus türmesinde saklanylandan soň,prezident Wladimir Putiniň Sawçenkonyň günäsini geçendigini aýtdy.
Şeýle-de ol Ukrainada saklanylan iki rus tussagyny alyp gelýän uçaryň Moskwa aeroportynda gonandygyny aýtdy.


text:
Britaniýanyň maliýe ministri George Osborne Britaniýanyň Ýewropa Bileleşigini terk etmegine degişli geçirilen ses berişligiň netijeleri boýunça işe taýýarlyk görýändigini aýtdy.
Osborne ses berişligiň netijeleri 24-nji iýunda yglan edileli bäri, Angliýanyň Bankynyň ýolbaşçysy Mark Kaneý bilen yzygiderli gepleşik geçirýändigini 27-nji iýunda aýtdy, şeýle-de garaşylmadyk ýagdaýlaryň dörän halatlary üçin niýetlenen oýlanyşykly planyň işlenip düzülendigini belledi.
Britaniýanyň Maliýe ministri öz ýewropaly kärdeşleri, Merkezi bankyň ýolbaşçylary, Halkara maliýe fondy, ABŞ-nyň Maliýe fondy we Britaniýanyň baş maliýe institutlary bilen aragatnaşykdadygyny aýtdy.
Ses berişligiň netijeleri bilen bagly howatyrlanmalar bilen baglylykda 27-nji iýunda Aziýanyň maliýe bazarynda Britaniýanyň poundy ýene pese düşdi.
Britaniýanyň ýolbaşçylary ýurdy 27 döwleti öz içine alýan Ýewropa Bileleşiginiň düzüminden çykarmagyň ýollaryny gözleýärkä, ýurtda syýasy durmuksyzlyk güýçlenýär.


text:
Azerbaýjanyň Ýokary sudy AÝ/AR-nyň žurnalisti Hatyja Ysmaýylowanyň türmeden boşadylmagyny buýurdy, onuň 7 ½ ýyllyk türme möhleti gysgaldylyp, şertli 3 ½ ýyl tussaglyga getirildi.
25-nji maýdaky sudbu karara žurnalistiň özüne garşy çykarylan öňki hökümiň üstünden eden arz-şikaýatyny diňläninden soň geldi.
"Bu Hatyja üçin-de, ähli žurnalistler we beýleki ýerlerdäki söz azatlygy üçin-de beýik gün" diýip, AÝ/AR-nyň baş redaktory Nenad Peýiç aýtdy. "Biz Hatyjanyň we onuň maşgalasynyň begenjine özleri bilen bile begenýäris we onuň öz iş ornuna gaýdyp gelmegine sabyrsyz garaşýarys."
Ysmaýylowa 2014-nji ýylyň dekabrynda tussag edildi we 2015-nji ýylyň sentýabrynda salgytdan gaçmak,bisarpaçylyk aýyplamalarynda günäli tapylyp, türme tussaglygyna höküm edildi.
Emma günbatar hökümetleri we halkara metbugat azatlygy toparlary onuň azat edilmegine çagyrdylar.
Bu aýyplamalary köpler Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň maşgalasynyň korrupsiýa bilen ilteşigi barada ýazan derňew makalalary üçin baýrak alan žurnalistden ar alyş hasaplady.
Hatyja - wyždan ýesiridi
«Amnesty International» guramasy ony «wyždan ýesiri» diýip atlandyrdy.
Ysmaýylowa şu aýyň başynda ÝUNESKO-nyň Gilermo Kano Bütindünýä metbugat azatlygy baýragy bilen sylaglandy. Bu baýrak dünýäniň islendik ýerinde metbugat azatlygynyň goragy üçin uly iş bitiren adamlara berilýär.
“Žurnalistler sem edilende adamzat ejir çekýär» diýip, Hatyja özüne berlen baýragy kabul edende sözlemeli sözünde aýtdy, ýagny bu sözleri žurnalistiň dabara gatnaşan we gyzynyň baýragyny kabul eden ejesi Elwira Ysmaýylowa 3-nji maýda, Helsinkide aýtdy.
“Şu sebäpden käbir adamlar žurnalistleriň öldürilmegini adamzada garşy edilen jenaýat hasaplaýar. Men şu gün bu ýere ýygnananlardan meniň işimi we batyrlygymy öwmezligi, oňa derek her biriňizden özüňizi metbugat azatlygy we adalat ugrunda edip biljek işiňize bagyşlamagy soraýaryn» diýip, Hatyjanyň ejesiniň üsti bilen halkara jemgyýetçiligine ýetirilen sözünde aýdyldy.
Ysmaýylowa tussag edilmezinden öň we soň birnäçe halkara baýragyna, şol sanda 2015-nji ýylda Amerikan Galamdaşlar merkeziniň Barbara Goldsmith ýazmak azatlygy baýragyna, Milli Metbugat klubynyň John Aubuchon metbugat azatlygy baýragyna, 2012-nji ýylda bolsa halkara Aýallar media fondunyň žurnalizmdäki batyrlyk baýragyna mynasyp boldy.
Azerbaýjan «Freedom hous», ýagny «Azatlyk öýi» guramasynyň 2016-njy ýyldaky metbugat azatlygy barlagynda 199 ýurduň we territoriýanyň arasynda 189-njy orny aldy, Serhetsiz reportýorlar guramasynyň 2016-njy ýyldaky metbugat azatlygy görkezijisinde bolsa«örän erbet» diýen derejäni alyp, 180 ýurduň içinde 163-nji boldy.
Birleşen Ştatlarda ýerleşýän «Freedom House» guramasy Azerbaýjan 80-den gowrak syýasy tussagyň bardygyny aýdýar.
Ysmaýylowa 27-nji maýda 40 ýaşaýar we halkara aktiwistleriniň koalisiýasy bu senä gabat dünýäniň dürli şäherlerinde oňa goldaw ýygnanyşyklaryny geçirmegi planlaşdyrýar.
Ysmaýylowanyň ejesi Bakuwda, Ýokary suduň kararyndan öň Azatlyk radiosyna öz gyzynyň boşadylmagyna umytlydygyny aýtdy.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy iri halkara gurama bolan “Amnesty International” öz ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Dünýäniň 155 ýurdunda adam hukuklarynyň berjaý edilişine syn edilýän hasabatda Türkmenistandaky ýagdaýa hem baha berilýär.
Azatlyk Radiosy bu hasabatyň Türkmenistana degişli bölegi barada “Amnesty International” guramasynyň bilermeni Reýçel Bagler bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Guramaňyz Turkmenistanda ynsan hukuklarynyň häzirki ýagdaýyna nähili baha berýär?
Reýçel Bagler:
“Amnesty International” Türkmenistanda söz azatlygynyň, bileleşmek we din azatlyklarynyň berk çäklendirilmegine, şeýle-de raýatlaryň hereket azatlygynyň çäklendirilmegine güýçli aladalanma bildirmegini dowam etdirýär. Açyk-aýdyň bolmadyk sud arkaly türma höküm edilen onlarça adamyň türmede galmagy, syýasy sebäplere görä tussag edilenleriň ençemesiniň daşky dünýäden üzňelikde saklanmagy we olaryň ykbaly barada garyndaşlaryna berlen maglumatlaryň çäkli bolmagy aladalanmalara sebäp bolýar.
Biz şeýle-de harby gullukdan boýun gaçyran raýatlaryň türme tussaglygyna höküm edilmeginden aladalanýarys. Şeýle ýagdaýa köplenç dini azlyklaryň wekilleri düşýärler. Türkmenistanyň tussaghanalarynda gynamalaryň we ýaramaz garaşygyň giňden ýaýranlygy baradaky maglumatlar hem aladalanma döredýär.
Azatlyk Radiosy: “Amnesty International” guramasy Türkmenistanda bu ugurda ozalky ýyllar bilen deňeşdirilende özgerişlik görýärmi?
Reýçel Bagler:
Biz Ataýew bilen bilelikde boşadylan adamlar barada maglumat alyp bilmedik. Bu ädimleriň oňyn hasaplanmagy üçin olar iş bilen tassyklanmaly.
Öňegidişlik boldy. Bu esasan soňky aýlara degişli. Ýurtda käbir täze kanunlar kabul edildi, hususan-da, köppartiýalylyk kanunlaşdyryldy. Emma biz bu kanunlaryň hakyky netijelerine garaşýarys. 2012-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň daşary işler ministri ýurtda birnäçe adamyň, şol sanda türkmen parlamentiniň öňki spikeri Öwezgeldi Ataýewiň boşadylanlygyny BMG-niň Adam hukuklary boýunça komissiýasyna aýdypdy. Emma biz Ataýew bilen bilelikde boşadylan adamlar barada maglumat alyp bilmedik. Bu ädimleriň oňyn hasaplanmagy üçin olar iş bilen tassyklanmaly.
Biz Türkmenistanyň Halkara Gyzyl Haç guramasy bilen gepleşikler geçirýänligini bilýäris. Biz türkmen hökümetine halkara jemgyýetçiligi üçin has açyk bolmagy we gatnaşyklary ösdürmegi ündeýäris.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan dünýäniň beýleki regionlary, hususan-da Merkezi Aziýa ýurtlary bilen deňeşdirilende, ýurduň ýagdaýyna nähili baha berýärsiňiz?
Reýçel Bagler:
Türkmenistan iň ýapyk we çäklendiriji ýurt bolup galýar. Oňa regional derejede garanyňda, dini çäklendirmeler nukdaýnazaryndan Täjigistan we Özbegistan has repressiw, emma metbugatyň çäklendirilmegi nukdaýnazaryndan garasaň, Türkmenistandaky ýagdaý has uly aldalanma döredýär.
Azatlyk Radiosy: Raýatlaryň ynsan hukuklarynyň berjaý edilmegi üçin halkara jemgyýetçiliginiň bildirýän aladalanmalarynyň nähili ähmiýeti bar? Hökümetiň ynsan hukuklaryny berjaý etmegi üçin halkara jemgyýetçiligi öz tarapyndan näme etmeli diýip pikir edýärsiňiz?
Reýçel Bagler:
Türkmenistan halkara jemgyýetçiliginiň agzasy we onuň halkara borçlary bar. Şonuň üçin ol söz, bileleşmek we metbugat azatlyklary boýunça ýagdaýy gowulandyrmaga borçly.
Halkara jemgyýetçiligi adam hukuklary temasynyň Türkmenistan we türkmen häkimiýetleri bilen mydama dialogyň üns merkezinde bolmalydygyna göz ýetirmeli. Gepleşikler, goý, gaz söwdasyna ýa beýleki ugurlara degişli bolsun, bu gepleşiklerde adam hukuklarynyň ähmiýetini nygtap durmaly. Bu meseläni hiç wagtda ünsden düşürmeli däl ýa gaýra goýmaly däl. Bu ähli gepleşikleriň merkezi temasy bolmaly.
Türkmenistan halkara jemgyýetçiliginiň agzasy we onuň halkara borçlary bar. Şonuň üçin ol söz, bileleşmek we metbugat azatlyklary boýunça ýagdaýy gowulandyrmaga borçly we raýat jemgyýetçiliginiň ýurtda bolup geçýän ýaramaz zatlar barada açyk aýtmagyna ýol bermeli, ýurtda bolup geçýän zatlar barada açyk aýdýanlara basyş etmeken saklanmaly.


text:
Aşgabat, 03.03.2015. “Türkmenportal”.
“Pasyllaryň her biriniň özüne ýeterlik gözelligi bar, ýöne muňa garamazdan, olar çalyşýan döwründe adama belli bir derejede öz täsirini ýetirýär. Aýratynam, gyş pasly öz ornuny ýaza geçirýän sepgidinde bedenimizde zerur maddalaryň ýetmezçiligi duýulýar hem-de kesele garşy duruş (immun) ulgamy peselýär” diýip, lukmanlar ýazyň ilkinji günlerindäki ütgeşmeler bilen habardar edýärler.
Şonuň netijesinde bu döwürde ýokançly dümew keselleriniň ýüze çykmagy hem-de bedeniň içki agzalarynda hroniki (dowamly) geçýän (ýürek-damar, dem alyş, iýmit siňdiriş ulgamlarynyň, agyz boşlugynyň we gulak-burun) keselleriň ýitileşmesi ýüze çykýar.
Sepgitde ýokarda bellenilip geçilen keseller ýüze çykanda ýa-da dowamly keseller ýitileşende, haýal etmän, öz maşgala lukmanlaryňyza ýüz tutup, barlaglardan geçiň we lukmanyň maslahatyna eýerip bejergi alyň hem-de onuň gözegçiliginde boluň!
Özbaşdak derman serişdelerini kabul etmek maslahat berilmeýär. Şeýle-de sagdyn durmuş ýörelgesine eýerip bedenterbiýe-sport bilen başarnygyňyza görä yzygiderli meşgullanmaly, maşklary etmeli, ertir-agşam tämiz howada gezelenç etmeli, kadaly iýmitlenmegiň we arassaçylygyň kadalaryny berjaý etmeli, pasyla görä geýinmeli.
-Pasyl çalyşan döwründe gök, süýt önümleri, kakadylan miweler we olardan taýýarlanan içgiler örän peýdalydyr. Bu möwsümde bedende maddalaryň çalyşmasy we immun ulgamyny kadalaşdyrmak zerurdyr, şeýle hem zyýanly endiklerden daşda durmaly - dilip, lukmanlar maslahat berýärler.
Habar beriş serişdeleriniň materiallary esasynda taýýarlanyldy.


text:
Hytaýly kör aktiwist Çen Guangçen ýurtda ýeke çaga edinmek bilen bagly alnyp barylýan syýasata garşy çykyp, belli bir derejede halkara meşhurlygyny gazanypdy. Geçen ýyl Çen öý tussaglygyndan gaçyp, ABŞ-nyň Hytaýdaky ilçihanasyna barandan soň, diplomatiki düşünişmezliker döräpdi. Waşingtonyň goşulmagy netijesinde, Çenyň ABŞ-a gidip, Nýu-Ýorkda hukuk boýunça bilim almagyna rugsat berildi. Azatlyk Radiosy Çen Guangçen bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň Birleşen Ştatlara goýberilmegiňiz nähili boldy?
Çen Guangçeng: Medeni konflikt barada aýdanyňda, duýan möhüm zatlarym köp däl. Öwrenişmeli zatlar, elbetde, bar. Men bularyň köpüsine öwrenişerin. Ýöne hakyky kynçylyk Hytaýda maňa nähili çemeleşendiklerinden özümde galan täsirler.
Mysal üçin, aýak süňküm şu güne çenli gowulanman gelýär. Psihologik taýdan bolsa, köp zatlar bar. Men olary agzap hem bilemok. Bu tejribelerden saplanmak üçin köp wagt gerek.
Azatlyk Radiosy: Hytaýda ýaňy bütin ýolbaşçylar çalşyldy. Käbir adamlaryň çaklamagyna görä, indi reforma barada öňki hökümetdäkiden köp açyklyk bar. Täze ýolbaşçylara siz nähili baha berýärsiňiz?
Çen Guangçeng: Olar, dogrudanam, bu işi etseler, bu, elbetde, gowy zat. Ýöne möhümi olaryň näme aýdýany däl. Biz olaryň näme edýänini görmeli. Aradan [eýýäm] ep-esli wagt geçdi. [Emma] biziň gören bir hakyky özgerişligimiz ýok.
Hemmesi gürrüň. Diňe gürrüň bolýar, aşa köp gürrüň. Adamlaryň eşidesi gelýän köp zatlary bar. Emma biz bu zatlary [durmuşda] göremzok. Hökümet öz işlerini sözlerine laýyk getirjek bolsa, biz görer ýaly, duýar ýaly, alnyp barylýan syýasaty üýtgetmeli.
Ilki bilen, olar söz azatlygyny çäklendirmeli däl. Internete senzura girizmeli däl. Köp wagtlap barlanman galan ýagdaýlar barada haýal etmän, derňew işleri geçirilmeli.
Azatlyk Radiosy: Häkimiýet başyndaky kommunistik partiýa barada aýtsak, onuň öz içinden reformirlenmegine bir mümkinçilik görýärmisiňiz ýa-da, siziň pikiriňizçe, hakyky özgeriş üçin rewolýusiýa gerekmi?
Çen Guangçeng: Men Hytaýyň kommunistik partiýasynda reforma üçin bir hakyky isleg göremok. Olar her gezek ýolbaşçylar çalşylanda, bu barada gürrüň edýärler. Ozal 1997-nji ýylda, soňra 2002-nji we 2007-nji ýyllarda gürrüň edildi, indi ýene-de bu gürrüňler bar.
Bularyň hemmesi gürrüň. Ýöne indi hytaý halky oýanyp gelýär. Olaryň aň-düşünjesi çalt ösýär. Şol sebäpden Hytaýda üýtgeşiklik bolman bilmez. Bu özgerişiň, hytaý halkynyň aň-düşünjesiniň ösmeginden, üznüksiz oppozisiýadan gözbaş almagy mümkin. Başga ýol galmasa, belki kommunistik partiýanyň özi-de käbir özgerişleri girizer. Ýöne men partiýanyň öz inisiatiwasyna esaslanýan özgerişe umyt baglamok.
Azatlyk Radiosy: Käbir synçylaryň çaklamagyna görä, Hytaýda barha güýjeýän milletçilikli duýgular bar. Siz bu duýgular bilen ylalaşýarmysyňyz?
Çen Guangçeng: Ilki bilen [aýtmalysy], Hytaýda milletçilik duýgusy, dogrudanam, güýçli. Ýöne men ol mundan artyk güýçlener öýdemok. Aslynda, meniň pikirimçe, ol belli bir derejede gowşaýar.
Sebäbi ilatyň uly böleginiň düşünjesi indi artýar. Olar partiýanyň liniýasyna ynananoklar. Biziň häzirki görýänimiz hökümetiň bu duýgulary goldamagynyň netijeleri.
Mysal üçin, ýaňy Ýaponiýa garşy demonstrasiýalarda köçelerde açyk protestler boldy. Men muny hökümetiň köp goldandygyna şek-şübhe edemok. Sebäbi köçelere ýetýän açyk protestler hökümetiň görmek isleýän protestleri. Beýleki, has demokratik protestlere ýol berlenok.


text:
Germaniýanyň alymlary robotlaryň emeli nerwi ulgamyny döretmegiň üstünde işleýärler. Olar şeýlelikde robotlaryň hem agyry duýmagyny ýola goýmak isleýärler.
BBC-niň habaryna görä, agzalýan bu ulgamy Gannowerdäki Leýbniz uniwersitetiniň alymlary taýýarlapdyrlar.
Emeli nerwi ulgamy robotlaryň haýsam bolsa bir zarba ýa-da näsazlyga dessine duýgur bolmagyny ýola goýar. Şeýlelikde robotlarda ýüze çykyp biljek näsazlyklar sähel salymyň içinde düzeldiler. Bu şol bir wagtyň özünde robotlar bilen işleýänleriň hem howpsuzlygyny doly üpjün eder.
Synag üçin bir robotyň eline basylsa bildirýän we temperaturany duýdurýan enjam oturdylypdyr. Onsoň aşa basylma ýa-da gyzgynlyk duýan mahaly robotyň eli ol ýerden daşlaşmaga başlapdyr.
"Bir çagajyk ýykylyp, bir ýeri agyran mahaly..."
Ýaňky ýaly ulgam adamlaryň agyrjak ýerleri üçin hem taýýarlanýar. Barlag geçirýän 0 alymlardan Johannes Kuehn, "IEE Specturum" atly tehnologiýa žurnalyna beren beýannamasynda, aslynda bedendäki agyrynyň adamy goraýan bir ulgamdygyna aýratyn ünsi çekip: "Agyry berýän zatdan daşlaşmak bilen ýaralanmagyň öňüni alýarys" diýýär.
Kembriç uniwersitetiniň robot tehnologiýalary hünärmeni professor Fumiýa Lida hem, öwrenmegiň synaga we şowsuzlyga baglydygyny belläp: "Bir çaga ýykylyp, bir ýerini agyrdanda, ondan soň has hüşgär bolup, etjek işini ýa-da hereketini has seresaply etmäge başlaýar" diýýär.
Adamynyň agyryny duýmagyny üpjün edýän neýronlar ýaly, emeli nerwler hem robota ýeňil, orta we agyr derejedäki agyry barasynda duýduryş berer we şondan soň robot hem alan duýduryşyna görä hereket eder.


text:
Anna güni giçlik Ispaniýanyň paýtagty Madridde býujet çäklendirmelerine garşy demonstrasiýa geçiren protestçiler polisiýa güýçleri bilen çaknyşdylar.
Demonstrasiýaçylar Madrid şäherinde ýurduň dolandyryjy Halk partiýasynyň baş edarasynyň öňünde ýygnanyp, ýurduň parlament binasyna tarap ýöriş geçirdiler.
Polisiýa işgärleri protestçileri dargytmak üçin dubinkalary we rezin ok atýan ýaraglary-da ulandylar.
Iki gün mundan ozal Ispaniýanyň premýer-ministri Mariano Rajoýyň ýurduň býujet çykdajylaryny azaltmak barada yglan eden täze planlary adaty raýatlaryň nägilelikleriniň güýçlenmegine getirdi.


text:
Düýn Müsüriň paýtagty Kairde howpsuzlyk güýçleriniň protestçilere garşy güýç ulanmaklary netijesinde azyndan 10 adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Bu wakada Kairiň merkezindäki Tahrir meýdançasynda müňlerçe protestçiler häkimiýet başyndaky harbylardan häkimiýeti adaty graždan hökümetiniň dolandyryşyna tabşyrmaklygy talap edip, çykyş etdiler.
Ýewropa Bileleşigi Müsüriň harby hökümetiniň protestçilere garşy güýç ulanmagyny berk ýazgardy. Bileleşigiň daşary syýasat bölüminiň ýolbaşçysy Katerin Aşton Müsüriň harby hökümetini protestçilere garşy güýç ulanmaklygy bes etmäge hem-de demokratik ýol bilen geçiş prosesini amala aşyrmaga çagyrdy.


text:
Ýazyjy, edebiýatçy we tankytçy Sara Danius edebiýat boýunça Nobel baýragyny yglan edýän Şwed akademiýasynyň hemişelik sekretary saýlandy.
“Şwed radiosynyň” berýän maglumatyna görä, bu akademiýanyň taryhynda gürrüňi edilýän wezipä ilkinji gezek bir zenan bellenilýär.
Şeýlelikde, şu ýyl Nobel baýragyny gowşurmak boýunça geçiriljek dabarada žuriniň başlygy hökmünde Danius edebiýat boýunça Nobel baýragynyň laureatynyň adyny yglan eder.
53 ýaşly Sara Danius Stokgolmda dogulyp, Fransiýada bilim aldy. Şeýle-de ol Beýik Britaniýada, Birleşen Ştatlarda we Germaniýada işledi.
Şwed dilini we halk edebiýatyny öwrenýän Şwed akademiýasy 1786-njy ýylda döredildi.
1901-nji ýyldan bäri bu akademiýa Alfred Nobeliň wesýetine esaslanyp, her ýyl edebiýat boýunça Nobel baýragynyň laureatyny yglan edýär.


text:
Gyrgyzystanyň Oş şäheriniň häkimi Melis Myrzakmatowyň wezipesinden boşadylýandygy baradaky gürrüňler peýda bolandan soň, onuň tarapdarlary şäher häkimliginiň binasynyň öňüne ýygnanyp, öz goldawlaryny bildirdiler.
19-njy awgustda irden Oş şäheriniň häkiminiň orunbasary protestçileriň öňüne çykyp, Myrzakmatowyň wagtlaýyn hökümetiň wekilleri bilen gepleşik geçirmek üçin Bişkege gidendigini aýtdy.
Bu demonstrasiýa gatnaşan 2000-e golaý adam häkimiýetlerden Myrzakmatowyň wezipesinde galdyryljakdygynyň kepillendirilmegini talap etdiler.
Gyrgyzystanyň prezidentiniň edarasy Myrzakmatowyň wezipesinden çekilýändigi baradaky bu gürrüňlere entek reaksiýa bildirmedi.
41 ýaşly Melis Myrzakmatow 2009-njy ýylyň ýanwar aýyndan bäri Oş şäheriniň häkimi wezipesini eýeleýär.


text:
Dünýäde iň köp ulanylýan saýtlaryň biri "Google". Ýöne internet bilermenleri "Facebook" sahypasynyň geljekde "Google"-dan hem köp ulanyljakdygny çak edýärler.
"Facebook" saýtynyň beren maglumatyna görä, 2009 –njy ýylyň soňunda 350 million adam bu sahypa agza bolypdyr. Bu saýt "Twitter" saýty ýaly jemgyýetçilik sahypasy hasaplanýar.
"Facebook" sahypasy 26 ýaşly Mark Zuckerberg tarapyndan döredildi.
Bu sahypa agza bolanlaryň hem-de ulanyjylarynyň ýarysy mekdep okuwçylary we studentlerdir.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan "Ýaşlar" programmasynda Türkmen telewidenýesindäki ýaşlara degişli programmalar barada hem maglumat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
27-nji dekabr Aşura güni bolup, ol yslam kalendarynyň muharram aýynyň 10-na gabat gelýär. Şol gün Muhammet pygamberiň agtygy ymam Huseýiniň ejir çekdirilip öldürilen güni hökmünde bellenilýär.
Men Eýranyň Tebriz welaýatynda şol ýurtda patyşanyň höküm sürýän döwründe däp-dessura gaty sarpa goýýan bir şaýy maşgalasynda dünýä inip, ösüp-ulaldym. Şol ýurtda höküm sürýän dini ynanç Muhammet pygamberiň we onuň garyndaşy Alynyň hakyky ýoluny tutujy ymam Huseýindigine we onuň ençeme adamdan ybarat topary bilen gana suwsan Ýezide garşy çaknyşykda aradan çykanlygyna ynanýar.
Ymam Huseýiň ýaragdan üpjün we adalatsyzlygyň, men-menligiň we zulumyň simwolyna öwrülen Ýezidiň leşgerlerine garşy söweşde ýeňip bilmejegine göz ýetirýärdi. Emma muňa garamazdan, ol şaýylaryň pygamberiniň we yslamyň gelejekde bir gün ýeňmegini arzuw edip, Ýezidiň tarapdarlaryna garşy söweşdi we olar tarapyndan wagşylarça öldürildi.
Mekdebiň ençeme gün ýapylmagy bolaýmasa, ýetginjek hökmünde 1960-njy ýyllarda ýaş ýigitler bolan biz Aşurany ökünçli we heläkçilikli gün hökmündä garşy alardyk. Biz bu gün mynasybetli geçirilýän çärelere seretmek üçin köçelere çykardyk, adamlar gara köýnek geýip, köçelerde ýörärdiler, gamly we ökünçli goşgulary okap, “Ýa Huseýin-i-Mazlum, Huseýin, Huseýin, ýa Huseýin!” diýip, gygyryşardylar.
Özüniň gaty gynanýanlygyny görkezmek üçin şol çärä gatnaşýan adamlaryň köpüsi kükregine urardylar, menem käte-käte olara goşulardym. Käbirleri arkasyna zynjyr bilen urardylar, men özüm-ä görmedim, ýöne eşidişime görä, käbirleri-de öz ýüzüne, kellesiniň käbir ýerlerine urup, ganadar ekenler.
Bularyň hemmesi “Huseýin, biz seniň ýanyňda, biz hem özümizi seniň ýaly duýmak isleýäris, özümizi seniň ýaly hakyky din ugrunda pida etmek isleýäris“ diýlen pikiri aňladýar.
Şol döwürde şeýle çäreleriň ählisi däp-dessuryň bir bölegi bolup, diňe dabaradan ybaratdy. Onuň syýasat bilen asla ilteşigi ýokdy. Şeýle-de Aşura dini we sosial bir çäre bolup, ol halkyň biri-biri bilen duşuşmagy üçin bir pursat diýlip hasaplanylýardy.
Indi syýasat aralaşdy
Häzirki döwürde bu meselä gynanç bilen bir hatarda syýasat, hatda aşa köp syýasat aralaşdy. Şeýle-de ýigrençdir şygarlar hem goşuldy. Syýasy garşydaşlaryň ady tutulyp, “olara ölüm!” diýlen manydaky şygarlar hem göterilip başlandy. Bu mesele bilen bagly ýüze çykan bir täzelik – geçen ýyl hökümet we metbugat serişdeleri Gazada hem Aşuranyň bellenilýänligini habar berdiler. 60-njy ýyllarda biz Gazanyň nämedigini hem bilemzokdyk.
Bu ýyl bolsa Eýranly resmiler Aşurany öz syýasy garşydaşlaryny, özleriniň öňki doganlaryny, ýetginjekleri, zenanlary, garaz, Eýranyň ruhany lideri aýatulla Hameneýini we prezident Ahmedinejady goldamaýan ähli adamlary tankytlamak we garalamak maksadyna gönükdirerler.
Emma 60-njy ýyllarda dini resmileriň ideologiýa öwürmeg-ä beýle-de dursun, hatda ol hiç hili ideologiýanyň simwoly däldi. Ol size zor bilen kabul etdirilenokdy, din siziň nähili köýnek geýjekdigiňize hem karar berenokdy, siziň özüňizi nähili alyp barýanlygyňyz bilen hem onuň işi ýokdy.
Meniň ejem gaty dindardy. Emma ol öz çagalary we beýlekiler barada gaty çydamly hereket ederdi. Ol meniň uly gyz doganym ýaly, bürenjek hem bürenýärdi. Emma meniň kiçi gyz doganym bürenmezdi we onuň bu hereketi hiç kimi, hatda ejemi, kakamy, mekdebi, hatda, köçelerdäki polisiýanyň agzalaryny hem rahatsyz edenokdy.
Din öý we metjit bilen bagly, galyberse-de, Aşura ýaly dabaralar bilen bagly bir meseledi. Aşuradan soňra biz öz kadaly durmuşymyza dolanardyk. Ýagny, mekdebe giderdik, “Spartak” ýaly kinolary görerdik, Raý Çarles ýaly aýdymçylary diňlärdik.
Ol gaty gowy döwürdi. Biziň ösüp barýan ýurt we hatda diktator režim tarapyndan dolandyrylýanlygymyza garamazdan, häzirki yslam respublikasy bilen deňeşdirilende, Eýranda çydamlylyk bardy.
Bize näme boldy? Meniň pikirimçe, şu ýylky Aşura gatnaşjak Eýranly ýetginjekler mundan 20 ýa 30 ýyldan soňra, şu günki wakalary ýatlarlar we öz tejribeleri barada pikir ederler.
Abbas Jawadi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gepleşikler bölüminiň başlygynyň kömekçisi. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Hormatly muzeý işgärleri!
Sizi Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynyň merkezinde bina edilen Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň ulanmaga berilmegi mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň gülläp ösmeginiň hatyrasyna alyp barýan işleriňizde uly rowaçlyklary arzuw edýärin!
Mähriban watandaşlar!
Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynda Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň açylmagy ýurdumyzda muzeýleriň işini ösdürmäge gönükdirilen ulgamlaýyn maksatnamalarymyzyň barha rowaçlanýandygyny, ata-babalarymyzdan miras galan gadymy gymmatlyklarymyzy, medeni mirasymyzy içgin öwrenmek we şu günki nesillere ýetirmek boýunça alyp barýan işlerimiziň barha kämilleşýändigini doly subut edýär.
Bu desgalar halkymyzyň şu günki nesilleriniň beýik akyldarymyz, ussat şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň baý döredijilik dünýäsine uly hormat goýýandygynyň belent nusgasydyr.
Türkmen halkynyň beýik akyldary we nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna giren baý we gymmatly edebi mirasyny, dünýewi garaýyşlaryny, XVIII-XIX asyrlarda türkmen durmuşyna ýetiren täsirini ylmy esasda öwrenmekde, onuň döredijiliginiň halkymyzyň we tutuş Gündogaryň ylmy-medeni durmuşy bilen aýrylmaz baglanyşygyny açyp görkezmekde, onuň baý şahyrana dünýäsine halkara ylmy-edebi jemgyýetçiligiň ünsüni çekmekde bu ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň uly ähmiýetiniň boljakdygyna ynanýaryn.
Beýik akyldaryň «Berkarar döwlet islärin!» diýip, özbaşdak döwlet, halkymyzyň agzybir, asuda we abadan durmuşda ýaşamagy hakynda eden arzuwlary döwletimiziň Garaşsyzlygyna eýe bolmagy bilen doly hasyl boldy. Magtymguly Pyragynyň arzuwlan Berkarar Türkmen döwleti häzirki döwürde ösüşleriň ak ýolundan bedew bady bilen ynamly öňe barýar.
Gadyrly watandaşlar!
Hormatly muzeý işgärleri!
Her bir halkyň beýikligi onuň öňe çykaran, dünýä beren şahsyýetleriniň beýikligine barabar bolýar. Köňülleriň we döwürleriň şahyry, adamzadyň iň gözel, iň tämiz duýgularynyň aýdymçysy Magtymguly Pyragy türkmen halkynyň ruhy beýikligidir. Beýik şahyryň bize goýup giden mirasy özboluşly terbiýe mekdebidir. Halkymyz özüniň beýik ogly Magtymguly Pyraga çäksiz hormat goýýar. Akyldaryň şahyrana dünýäsi müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelen türkmen pelsepesine, milletiň kalbynyň owazyna, türkmen ruhunyň synmajak sütünine öwrüldi. Şoňa görä-de, biz 2014-nji ýyly Magtymguly Pyragynyň ýyly diýip yglan etdik. Bu şanly ýylda beýik şahyrymyzyň we akyldarymyzyň 290 ýyllyk ýubileýi Bitarap Watanymyzda hem-de dünýä döwletlerinde giňden bellenildi. Türkmen ruhuny äleme ýaýan bu dabaralar Magtymguly Pyragynyň eserleriniň dünýä dillerinde neşir edilmegi bilen utgaşyp, ussat şahyrymyza, onuň umumadamzat ähmiýetli edebi mirasyna dünýä ýüzünde uly hormat goýulýandygynyň, akyldar şahyryň çuňňur many-mazmunly goşgularynyň ýürekleriň töründe baky orun alandygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Dana şahyryň doglan gününiň 290 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň «Magtymguly Pyragy» medalynyň döredilmegi, ýurdumyzyň hem-de dünýä döwletleriniň medeniýet we sungat, ylym we bilim işgärlerine, edebiýatçylaryna bu medalyň gowşurylmagy geçirilen dabaralara özboluşly many-mazmun çaýdy.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylymyzda Magtymguly Pyragy muzeýiniň we medeni ýadygärlikler toplumynyň dabaraly açylmagy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy we hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 20 ýyllygy mynasybetli geçirilýän baýramçylyk dabaralarynyň şatlyk-şowhunyny has-da artdyrýar.
Mähriban adamlar!
Sizi Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň we muzeýiniň dabaraly açylmagy mynasybetli ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Goý, bu muzeý hem-de medeni ýadygärlikler toplumy halkymyz üçin türkmeniň baý medeni mirasyny, beýik Magtymguly Pyragynyň gaýtalanmajak şygyrlaryny wagyz etmekde, ýaşlarymyzy milli ruhy kämilligiň nusgasynda terbiýelemekde uly ähmiýete eýe boljak ruhy merkeze öwrülsin. Siziň her biriňize berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Krym tatarlarynyň Bütindünýä kongresi dünýä jemgyýetçiligini Krymyň Ukraina dolanmagy üçin “ähli zerur çäreleri” görmäge çagyrýar. Orsýet geçen ýylyň mart aýynda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp alyp, ony öz düzümine goşdy.
Krym tatarlarynyň Bütindünýä kongresiniň Ankarada geçirilen ikinji ýyllyk maslahatyna gatnaşanlar 2-nji awgustda ýaýradylan jemleýji beýannamada anneksiýanyň “derhal soňuna çykylmalydygyny” we Ukrainanyň täze konstitusiýasynyň Krym tatarlaryna awtonomiýanyň beriljekdigine güwä geçmelidigini aýtdylar.
Bu maslahata krym tatarlarynyň dürli ýurtlardan baran 200 çemesi wekilleri gatnaşdylar. Olar Orsýetiň howpsuzlyk güýçleriniň dowamly basyşlary zerarly bu duşuşygy Krymyň çäklerinden daşarda geçirmeli bolandyklaryny aýan etdiler.
Ýerli liderler ýarymadadan çykarylmady
28-nji iýulda Russiýanyň häkimiýetleri Krym tatarlarynyň ýerli iki lideriniň kongrese gatnaşmagynyň öňüni almak üçin olaryň Krymdan çykmagyny gadagan etdiler.
Krym tatarlarynyň lideri, milli azatlyk ugrundaky hereketiň weterany Mustafa Jemilew 2-nji awgustda geçirilen konferensiýanyň öň ýanynda çykyş edip, 2014-nji ýylyň mart aýynda Russiýa Krymy basyp alaly bäri krym tatarlarynyň 10 müňe golaýynyň öz öý-öwzarlaryny terk edip, Krym ýarymadasyny taşlap gitmäge mejbur bolandyklaryny aýtdy.
Onuň sözlerine görä, tatarlaryň ýarymadany köpçülikleýin terk etmeginiň esasy sebäpleri: Krym basylyp alnansoň bu ýerde ornaşan “diskriminasiýadyr bikanunçylyklar” we şeýle-de “öz ukrain doganlary bilen urşa iberilmek perspektiwasy bilen krym-tatarlar ýaşlarynyň Orsýetiň goşunyna mejbury çagyrylmagydyr”.
“Krym tatarlary ýarymadany terk etdi”
Jemilew krym tatarlarynyň köpüsi ýarymadany bu ýerde “demokratik azatlyklaryň doly ýok edilendigi we ýaş adamlar üçin geljege gowy umytlaryň azalanlygy” sebäpli terk etdiler diýdi. Ol krym tatarlarynyň ilki bilen Ukrainanyň esasy bölegine gaçyp barýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegi gündogar Ukrainada orsýetparaz separatistler bilen ukrain döwlet güýçleriniň arasyndaky gandöküşikli uruşlaryň başlanan döwrüne gabat geldi. Birleşen Milletler Guramasynyň maglumatyna görä, bu gandöküşikli uruşda 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6 400-den gowrak adam öldi.
Krym tatarlarynyň 300 müň adamdan ybarat milli azlygy Krymyň 2 millionlyk ilatynyň 15%-ne golaýyny emele getirýär.
Günbatar ýurtlary Russiýanyň Krymy anneksiýa etmegine we gündogar Ukrainadaky wagtal-wagtal dowam edýän çaknyşyklara gaýtawul hökmünde rus resmilerine, kompaniýalaryna we işewürlerine garşy sanksiýalaryň ençeme tapgyryny girizdiler. Gündogar Ukrainadaky çaknyşyklaryň gerimi, ok atyşygy bes etmek barada fewral aýynda gol goýlan o diýen berk bolmadyk minsk ylalaşygynyň esasynda birneme gowşady.
Ukrainanyň daşary işler ministri Pawlo Klimkin Krymyň 2014-nji ýylyň martynda anneksiýa edilmegi “wagtlaýyn zat, sebäbi ol bikanun” diýdi.
Klimkin bu kongrese krym tatarlary bilen raýdaşlygyny görkezmek üçin gatnaşmaga geldi. Ol tä Krym yzyna gaýtarylyp berilýänçä Ukraina Orsýet bilen kadaly gatnaşyklary alyp baryp bilmez diýdi.


text:
Salam lukman. Men 22 ýaşymda. Meniň dyzlarymyň üsti we bedenimiň käbir ýerleriniň derisi gara reňkde. Deriniň reňkini gowlandyrmagyň çäresi barmyka? Teniň bar ýerini bir renkli owadan etmek mümkinmi?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly lukman! Meni meniň tirseklerimiň garamtyl reňki utandyrýar. Bu nämä sebäplerden bolýar? Haýsy serişdeler kömek edip biler?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Tomus günleri ýeňleri gysga, ýeňsiz, açyk, gysga köýnekleri geýmek yssy howada ýeňillik duýmaga ýardam berýär. Ýöne tirsekleriň we dyzlaryň derisinde döreýän goňrumtyl gara tegmiller açyk biçüwli eşikleri geýmäge mümkinçilik bermeýär. Bu bogunlaryň derisi aýallarda bolşy ýaly, erkek adamlarda hem üýtgemä sezewar bolýar. Ýöne kosmetiki taýdan aýal-gyzlar üçin bu çynlakaý mesele bolup durýar.
Sebäpleri
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň garalmagy – deriniň guramagynyň we dargan deri öýjükleriniň toplanmagynyň alamatydyr. Bu ýerlerde deri has galyň bolup, gan aýlanyş pesdir. Ondan başga-da, tirsekler we dyzlar bedeniň başga ýerleri bilen deňeşdirlende agramlylyga ýygy sezewar bolýarlar.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň garalmagyna töwekgelçilik deriniň häsiýetine, onuň çeýeligine we çyglylygyna, olara edilýän idege baglydyr. Gigiýeniki çäreleriň ýetmezçiligi, tirseklere we dyzlara dowamly agram salmak, gün şöhleleriniň dowamly täsiri bedeniň bu bölekleriniň derisiniň üýtgemegine sebäp bolýar.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň galyňlaşmagyna aýbaşydan galma döwründe ýüze çykýan estrogen gormonlarynyň ýetmezçiliginiň hem täsir edýändigini bellemelidir.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisine ideg etmek üçin serişdeler
Suw we skrab serişdeleri
Köp adamlar bedeniň bu bölekleriniň garalmagynyň sebäbiniň gigiýeniki çäreleriň ýetmezçilik edýändigindedigi barada pikir hem etmeýärler. Tirsekleri we dyzlary sürtgüçler bilen ýuwmak köp halatlarda deriniň agarmagyna getirip biler. Ondan başga hem, ýörişe arassalaýjy serişdeler – skrablar (deňiz duzy, erigiň ýa-da şetdalynyň şäniginiň owradylan bölekleri, ak palçyk) bilen täsir etmek hem, bu ýerlerde toplanan öli öýjükleriň aýrylmagyna we deriniň agarmagyna kömek berip biler.
Nemlendiriji serişdeler
Derini ýeterlik nemlendirmek hem deriniň buýnuzlaşmagynyü we guramagynyň öňüni alymaga kömek edýär. Suw wannalaryny kabul edeniňizden soň tirsekleriň we dyzlaryň derisine nemlendiriji kremleri çalmaga unutmaň.
Agartmak üçin niýetlenen serişdeler
Häzirki wagtda düzüminde agardyjy serişdeleri saklaýan ençeme kosmetiki kremler we geller öndürilýär. Öý şertlerinde ulanmak üçin limonyň şiresi maslahat berilýär. Tirsekleriň we dyzlaryň derisini limon şiresi bilen agşam süpüriň. Wagtyň geçmegi bilen ol ýerleriň agarýandygyny görersiňiz.
Öý şertlerinde ulanylýan ýapgylar
► Bir çaý çemçeden E witaminini, limon şiresini, gliserini we 4 nahar çemçe süýdi garyň. Alnan pastany tirsekleriň we dyzlaryň garalan ýerlerine çalyň hem-de 15 min. goýuň. Gyzgyn suw bilen ýuwuň.
► Limonyň bir bölejigini kesiň we garalan ýerlerde 15-20 min. goýuň. Ondan soň süpürgiji gyzgyn suwda ölläp, tirsekleri we dyzlary süpüriň.
► Tirsekleriň we dyzlaryň buýnuzlaşan derisine pemza daşyny sürtüň. Ýöne deri şikeslerini gazanmaz ýaly, gaty sürtmäň.
► Wodorodyň öteturşysyna pamygy batyryň we tirsekleri, dyzlary süpüriň. Bu serişde güýçli agardyjydyr.
► Aşhana sirkesiniň (uksus) we gatygyň garyndysy hem derini agartmaga kömek edýändir. Bu ýerlere aýlawly hereketler bilen garyndyny çalyň we 15 min. goýuň. Soňundan gyzgyn suw bilen ýuwuň.
► Limon böleginiň üstüne gara şekeri we duzy goýup, tirseklere we dyzlara sürtüň. Limonda derini agardyjy serişdeler saklanýar. Duz bilen gara şeker bolsa derini ölen deri öýjüklerden arassalap, nemlendirmäge ýardam berýärler.
► Ýer almasynyň (kartofel) şiresi bilen öllenen pamygy tirsekleriň we dyzlaryň derisine çalyň. Bi serişde hem gowy netijeleri berýändir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, Orsýetiň harby taýýarlygyny we tälimini gowulandyrmagyň çäginde, täze ätiýaçlyk güýçlerini döretmegi buýurdy.
Putiniň 17-nji iýulda çap edilen karary esasynda, hökümet bu güýçleri Goranmak ministrliginiň häzirki býujetiniň hasabyna maliýeleşdirmeli bolar.
Bu çäre Orsýet bilen Günbataryň gatnaşyklarynyň derejesiniň Sowuk uruş döwründen bäri, Ukrainadaky konflikt üstünde iň aşak gaçan wagtyna gabat geldi.
Täze ätiýaçlyk güýçleri ozaldan bar bolan harby güýçlerden tapawutlanar, sebäbi esgerlere yzygiderli tälim we aýlyk berler.


text:
Eýrana garşy girizilen sanksiýalaryň ýatyrylmagyndan soň bu ýurtda 26-njy fewralda geçirilen saýlawlaryň netijesine örän möhüm waka hökmünde garalýar. Sebäbi, agzalýan saýlawlaryň netijesi prezident Rohaniniň aram syýasatynyň halk tarapyndan goldanylandygyny görkezdi.
Eýse, mundan ozalky saýlawlar bilen deňeşdirlende, häzirki ses berlişigiň netijesi Eranyň etniki türkmenleriniň nukdaýnazaryndan nähili boldy? Olar gazanylan netijeden razymy? Saýlawlaryň netijesi Eýrandaky türkmenleriň durmuşyna we geljekdäki planlaryna nähili täsir eder?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda golaýda netijeleri aýan edilen Eýrandaky saýlawlara ol ýurtda ýaşaýan etniki türkmenleriň nukdaý-nazaryndan garamagy göz öňünde tutýar.
Gepleşige gatnaşmak isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip biler. Teswirleriňizi bolsa aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz.


text:
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe ähli ugurlarda halkara hyzmatdaşlygy ösdürilýär. Häzirki wagtda ýurdumyz abraýly halkara guramalarynyň 40-dan gowragynyň agzasy bolup durýar. Halkara guramalary bilen milli, sebit ähmiýetli köp ugurlar boýunça bähbitli hyzmatdaşlyk ösdürilýär. Umumy bähbitlere eýerilýän döwrüň derwaýys meseleleri boýunça uly gyzyklanma bildirilýän gatnaşyklar ýygjamlaşýar. Uzakmöhletli hyzmatdaşlygyň gözbaşynda sebitde we bütin parahatçylyk, abadanlyk we howpsuzlyk, hoşniýetli ýörelgelere eýerilýän daşary syýasatymyz uly orun tutýar. Parahatçylyk we sebit howpsuzlygynyň meseleri boýunça halkara çäreleriň biziň ýurdumyzda utgaşykly geçirilmegi, parharçylyk dörediji syýasatynyň işjeň häsiýete eýe bolýandygyny aýdyň alamatlandyrýar. Halkara hyzmatdaşlyk munuň özi sebitde hopwsuzlygyň ygtybarly üpjün edilmegi ugrunda bar bolan meselele has gowy düşünmäge, olary çözmek boýunça garaýyşlary ýakynlaşdyrmaga, bu ugurdaa özara bähbitli netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge mümkinçilik döredýär.
Hemişelik Birataplyk ýagdaýyndan ugur alyp, eýerip Türkmenistan özüniň parahatçylyk dörediji mümkinçiligini sebitiň we tutuş dünýäniň bähbidi üçin ulanýar. Parahatçylygy, abadanlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekligi baş hasaplaýan döwletimiz sebit howpsuzlygyndaky halkara hyzmatdaşlygyna degişli meslelere aýratyn üns berýär. Bu hyzmatdaşlygyň binýadynda bitaraplyk ýörelgesine ygrarly bolmak sebitde hemişelik özara düşünişmek, birek-birege hormat goýmak, bähbitleriň deňeçerligini saklap sebitiň halklarynyň şeýle-de umumyadamzadyň bähbidine gönükdirilen gatnaşyklaryň geriminiň giňemeginiň tarapdarydyr.
Häzirki döwürde bütin adamzadyň parahat, asuda durmuşyny, durnukly ösüşi üpjün etmek gaýragoýulmasyz meseleleriň birine öwrülýär.
Sebit howpsuzlygynyň üpjün edilmegi boýunça Türkmenistan halkara hyzmatdaşlyga işjeň goşulmak bilen sebitde aýratyn orun eýeleýär. Hormatly Prezidentimiz BMG-nyň belent münberinden umumadamzat bähbitli başlangyçlary, sebitde parahatçylygy we abadançylygy pugtalandyrmak, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça pähim-paýhasly teklipleri öňe sürýär. Dünýä bileleşigi tarapyndan uly gyzyklanma bildirilip, giň goldawa eýe bolýar. Häzirki wagtda halkara guramalary we goňşy döwletler bilen sebitde howpsuzlygyň, durnukly ösüşiň, abadançylygyň hatyrasyna özara bähbitli, deňhukukly hyzmatdaşlyk ösdürilýär. Döwletimiziň bütin dünýäde aýratyn hem sebitde parahatçylygyň we abadançylygyň merkezi bolmagy bilen bu hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine oňaýly şertleri döredýär. Hemişelik Bitaraplyk hukugyna eýerip Türkmenistan döwletimiziň hoşniýetli daşary syýasatynyň esasy ýörelgesi parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmagyň we ählumumy dumukly ösüşi gazanmagyň hatyrasyna halkara hyzmatdaşlygy ösdürilmegine gönükdirilýär. Sebit howpsuzlygy boýunça ösdürilýän halkara hyzmatdaşlygy milli Liderimiziň teklipleriniň, başlangyçlary esasynda häzirki möhüm meseleleri çözmegiň gönezliginde täzeçe garaýyşlarda, çemeleşmelerde jemlenýär.
Bütin dünýäde ykrar edilen hemişelik bitaraplyk hukugyna eýerip Türkmenistan döwletimiz Merkezi Aziýada parahatçylyk döredijilik merkezine öwrülmek bilen, birek-birege sarpa goýmak ýörelgeleri halkara hyzmatdaşlar bilen umumy bir çözgüdiň işlenip taýýalanylmagyna ýardam edýär.
Bu babatda hormatly Prezidentimiz «...Türkmenistan adamzadyň umumy bähbitleriniň hatyrasyna dünýäniň ýurtlarynyň ençemesi- Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Demirgazyk Atlantika Şertnamasy Guramasy, Ýewropa Bileleşigi, Ykdysady Hyzmatdaşyk Guramasy ýaly halkara guramalary bilen konstruktiw häsiýetli ynamyň we pragmatizmiň umumy ýörelgelerine esaslanýan strategik hyzmatdaşlygy alyp barýar. Bu hyzmatdaşlyk dünýäde ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň hem-de dumukly ösüşleriň bähbitlerine laýyk gelýär» diýip nygtaýar.
Häzirki döwrüň derwaýys meselelerini taraplaryň jogapkärçiligi doly üstüne almagy, deňeçerli we özara düşünişmek arkaly ählumumy bähbitler esasynda halkara hyzmatdaşlygynyň netijeli we täsirli görnüşini işläp taýýarlamak we özara kabul ederlikli çözgüdi gözläp tapmak derwaýysdyr. Bu meselelriň çözgüdini bolsa ýurt Başrutanymyzyň başlangyçlarynda doly öz beýanyny tapýar. Soňky wagtda ýurdumyzda yzygiderli geçirilýän halkara maslahatlar,sergiler,forumlar, festiwallar, dürli meseleler boýunça guralýan duşuşyklar, tegelek stollar muňa güwälik edýär. Paýtagtymyzda BMG-niň Merkezi Aziýada Oňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit Merkeziniň milli Liderimiziň halkara abraýynyň; önuň BMG-niň Baş assambleýasynyň belent münberinden öňe süren möhüm meseleler boýunça teklipleriniň, parahatçylykly başlangyçlarynyň dünýä bileleşigi tarapyndan giň goldawa eýe bolýandygyny subut edýär. Mahlasy Türkmenistanyň umumy ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine laýyklykda ýöredýän hoşniýetli «Açyk gapylar» daşary syýasatynyň, bütin dünýäde hopwsuzlygy, parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmek boýunça öňe süýän halkara başlangyçlarynyň diňe bir milli, sebit üçin däl, eýsem ählumumy adamzadyň bähbitlerine gabat gelýändigini aýan edýär.
Sebit howpsuzlygynda ýurtlaryň ählumumy bähbitlerde halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrylmagy, bu ugurda işjeň gatnaşyklaryň ösdürilmegi bilen umumy çemeleşmeler esasynda häzirki döwrüň möhüm meselelerini oňyn çözmäge ýardam edýär. Bu ugurda garaýyşlaryň deň bolmagy, sebitde ýaşaýan halklaryň islegleriniň gabat gelmegi birlikde bir umumylykda olara garşy durmaga meýilleriň bolmagy gelejekde has-da oňyn netijeleriň gazanylmagyna badalga berýär. Sebiti ynjalyksyzlandyrýan şol bir wagtyň özünde bütin dünýä özüniň ýamaz täsirini ýetirýän halkara terrorçylyga ,neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek bu nogsanlyklara döwletler we halkara guramalary bolup berk gaýtawul bermek döwrüň talabydyr. Sebit howpsuzlygynyň kadaly ýagdaýda saklanmagynda diňe bir, goňşy ýurtlar däl eýsem halkara guramalary bilen bilelikdäki ysnyşykly hyzmatdaşlygynyň orny uludyr. Türkmenistan sebit howpsuzlygy boýunça iň bir abraýly halkara guramasy bolan BMG-sy, onuň ýöriteleşdirilen düzümleri, Yewropa Bileleşigi, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, GDA we beýleki gyzyklanma bildirilýänler bilen özara düşünişmek esasynda deňhukukly özara bähbitli, hoşniýetli daşary syýasat ugruny ýöredýär. Paýtagtymyzda Türkmenistanyň öňe süren teklibini göz öňünde tutulyp Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň açylmagy ýurdumyzyň ylalaşdyryjy merkeze öwrülýändiginiň , bütin adamzadyň ykbalyna täsir edýän derwaýys meseleleri oňyn çözmäge giň mümkinçilik döredýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Bu merkez Merkezi Aziýa sebitinde howpsuzlygyň üpjün edilmegi we ýüze çykyp biläýjek döwrüň derwaýys meselelerini özara ylalaşykly çözülmegi boýunça işleri alyp barýar.
Bu babatda milli Liderimiz şeýle diýýär: «Merkeziň işi sebitde ýüze çykýan häzirki zaman howplaryna bilelikde garşy durmaga ekstremizmden we terrorçylykdan başlap, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna we ekologiýa degişli meseleleriň çözülmegine gönükdirilendir».
Hormatly Prezidentimiziň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji mejlisinde belent münberinden eden çykyşynda : «Dünýäde ýarag näçe az bolsa, şonça-da onuň ösüşiniň durnukly we asuda boljakdygyna, ýurtlaryň we halklaryň arasyndaky ynanyşmak we düşünişmek ýagdaýynyň has ýokary boljakdygyna ynanýars» diýip nygtamak bilen BMG-niň howandarlygynda Merkezi Aziýa sebitinde we Hazar basseýninde ýaragsyzlanmak meselesine bagyşlanan wekilçilikli halkara konferensiýasyny Aşgabatda geçirmeklik barada başlangyjy öňe sürdi. Wagtynda öňe sürlen başlangyç sebit ýurtlary tarapyndan gyzyklanma bidirilip uly goldaw tapdy.
Paýtagtymyzda halkara guramalary bilen dürli meseleler boýunça yzygiderli geçirilýän duşuşyklar, halkara maslahatlar, forumlar, tegelek stollar hormatly Prezidentimiziň belläp geçişi ýaly Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüji daşary syýasatynyň ähmiýeti we geljekki ugurlary boýunça pikir alyşmak, häzirki zamanyň möhüm meselelerine degişli umumy çemeleşmeleri işläp taýýarlamak, sebit we dünýä möçberinde parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmegiň, durnuklylygy gorap saklamagyň meseleleri boýunça öz tekliplerini bermek bolup durýar”.
Türkmenistan BMG-sy bilen we onuň düzümleri bilen sebit meseleleri boýunça netijeli hyzmatdaşlyga aýratyn üns berýär.Aýratyn hem BMG-niň Merkezi Aziýada Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit Merkeziniň bu ugurda sebitdäki ýurtlaryň umumy bähbitlerini nazara alyp hemmeleri kanagatlandyrýan çözgütleriň işlenip durmuşa geçirilmeginde möhüm orun eýeleýär. Bu babatda : Häzirki wagtda bu Merkez sebitleýin meseleleri öwrenmek we seljermek boýunça işjeň işi geçirýär. Merkezi Aziýanyň ösüşiniň möhüm meseleleri boýunça, şol sanda döwlet baştutanlarynyň derejesinde dürli çärelere işjeň gatnaşýar, olary çözmek barada çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga gatnaşýar” diýip hormatly Prezidentimiz aýdýar.
Hormatly Prezidentimiziň öňe sürýän başlangyçlary we parasatly ýolbaşçylygynda ýöredilýän Türkmenistan döwletimiziň örän oýlanyşykly öňdengörüjilikli , hoşniýetli daşary syýasaty dünýäniň möhüm sebitleriniň biri bolan Merkezi Aziýada howpsuzlygyň , abadanlygyň we dumuklylygyň berkitmegine ýardam edýär. Umumadamzada howp salýan neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek babatda döwletimiz ýörite maksatnama esasynda halkara guramalary bolan Birleşen Milletler Guramasy, Yewropa Bileleşigi, Ýewropada Hyzmatdaşlyk we Howpsuzlyk Guramasy bilen ysnyşykly aragatnaşykda bolup bilelikde işleri durmuşa geçirilýär.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe dünýä bileleşigi tarapyndan milli Liderimiziň ýöredýän Bitarap Türkmenistanyň sebitde we bütin dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnuklylygy pugtalandyrmaga gönükdirilen döredijilikli, hoşniýetli daşary syýasatyna ýokary baha berilýär.
Hormatly agzalar, Gundogar-news.com saýtynda çap edilen bu gyzykly maglumaty siziň bilen paýlaşýaryn.
11 марта 2013
Менин Ватаным дунйэ белли
13 марта 2013
başga ýerlerip, göriAsuda watanda ýaşaýanyma şukir edýan.


text:
Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň Ýewraziýa energiýa meseleleri boýunça ýörite wekili Riçard Morningstar penşenbe güni «Amerikan Progress» atly syýasy barlaglar merkezinde eden çykyşynda Ýewraziýa energiýa syýasaty babatynda amerikan hökümetiniň esasan üç sany möhüm maksatlara eýerýändigini belledi.
Onuň sözlerine görä, amerikan hökümetiniň ilkinji maksady Ýewraziýa regionynda nebit-gaz önümçiligini ösdürmek we şol bir wagtyň özünde-de alternatiw tehnologiýalaryň ulanylmagyna hem-de ähli energiýa resurslaryndan tygşytly peýdalanylmagyna ýardam bermek.
Riçard Morningstaryň aýtmagyna görä, Barak Obamanyň hökümetiniň bu region bilen baglanyşykly ikinji bir maksady Ýewropanyň energiýa howpsuzlygyna eýe bolmak maksatlaryny goldamak.
Riçard Morningstar Ýewropa Bileleşiginiň haýsydyr bir ýeke-täk energiýa çeşmesine bil baglamagynyň amatsyz ýagdaýdygyny belläp, bu babatda geçen ýyl Orsýet bilen Ukrainanyň arasynda dörän konfliktleriň beren netijelerini ýatlady: «Bolgariýa bilen Serbiýanyň ilatynyň sowukdan kösenmeklerine sebäp bolan şol wakany muňa mysal getirip bolar. Şeýlelikde biziň maksadymyz Ýewropanyň bazarlaryna köp ugurlar boýunça çykýan energiýa çeşmeleriniň köpçüligini döretmekde Ýewropany goldamak. Bu ädimler özara bäsleşigiň, effektiw bazaralaryň we alyjylar üçin amatly bahalaryň hem döremegine ýardam edýär».
Riçard Morningstar Ýewraziýa regiony bilen baglanyşykly Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň üçünji bir maksadynyň Kawkaz we Merkezi Aziýa ýurtlaryna olaryň nebit we gaz eksportlary üçin täze ýollary tapmaklyga kömek etmekden ybaratdygyny aýtdy.
Onuň sözlerine görä, bu maksat Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň bu regionyň ykdysadyýetini we abadançylygyny ýokarlandyrmak baradaky beýleki bir has uly maksat bilen hem baglanyşyklydyr.
Wezipesiniň esasy maksady
Ýatladyp geçsek, Riçard Morningstar Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň Ýewraziýa energiýa meseleleri boýunça ýörite wekili hökmünde Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton tarapyndan bu wezipä 2009-njy ýylda bellenilipdi.
Riçard Morningstar özüniň bu wezipesinde Hillary Klintonyň Ýewraziýanyň energiýa önümçiligini ýokarlandyrmaklyga, onuň energiýa resurslaryny tranzit etmeklige we ýaýratmaklyga degişli syýasy meseleler boýunça maslahatçysy hem bolup durýar. Onuň bu wezipesiniň esasy maksady bolsa Birleşen Ştatlaryň Ýewropa, Orsýet, Ukraina, Türkiýe, Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça energiýa syýasatyna ýardam bermekden ybarat.
Penşenbe güni «Amerikan Progress» atly syýasy barlaglar merkezinde eden çykyşynda Riçard Morningstar Hazar regionynyň gazyny Ýewropa ýetirmekligi göz öňünde tutýan «Günorta koridor» gaz proýektiniň potensial roluna Birleşen Ştatlaryň örän uly ähmiýet berýändigini hem belledi.
Ol bu meselede Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň energiýa resurslaryna baý Merkezi Aziýa ýurtlaryny we Ýakyn Gündogar ýurtlaryny «Günorta koridor» geçirijisini gaz bilen üpjün etmeklige çagyrýandygyny aýtdy. Şeýle hem ol Azerbaýjandaky Şah Deňiz energiýa ýatagyndan gaz akdyrylmagy babatynda Türkiýe bilen Azerbaýjanyň özara ylalaşyga gelmeklerine hem Waşingtonyň uly gyzyklanma bildirýändigini mälim etdi.


text:
Ýokary derejeli harby ýolbaşçynyň wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmagy bilen bagly waka ýaňy-ýakynda Orsýet jemgyýetçiliginiň ünsüni çekdi.
Orsýetiň “Nowaýa gazeta” neşiri tarapyndan geçirilen žurnalistik derňew netijesinde ýurduň desant goşunlarynyň ýolbaşçysy general-leýtenant Wladimir Şamanowyň bikanun hereketleri köpçüligiň dykgatyna ýetirildi.
Orsýetiň Goranmak ministri tarapyndan wakany derňemek tabşyrygy berildi. Emma korrupsiýanyň gülläp ösen ýurdunda haýsy-da bolsa bir ýolbaşçynyň eden-etdilikleri paş edilende, onuň kanunyň öňündäki jogapkärçilik tarapy bilen birlikde jemgyýeti “ol kimiň ýoluny kesdikä?” diýen sowal hem gyzyklandyrýar. Şu temadan Mark Galeottiniň synyny dykgatyňyza hödürleýäris.
Mark Galeotti
Orsýetiň liberal “Nowaýa gazeta” neşiri desant goşunlarynyň ýolbaşçysy general-leýtenant Wladimir Şamanowyň jenaýatçylyk boýunça derňewiň öňüni almak üçin Moskwa öz garamagyndaky ýörite güýçleri iberenligini geçen hepdede habar berdi. Baş prokuraturanyň Derňewler boýunça komiteti Şamanowyň giýewsi Alekseý Hramuşiny 2006-njy ýylda biznes bäsdeşini öldürmek synanyşygynda güman edýär.
“Nowaýa gazeta” neşiriniň ýaýradan maglumatlaryna görä, Hramuşiniň eýeçiligindäki fabrigiň barlanjakdygy barada eşiden soň, Şamanow ýörite maksatlar üçin 45-nji aýratyn bölümiň esgerlerini iberip, desganyň daşyny gabamak we derňewçini saklamak tabşyrygyny berdi.
Bu waka köpçüligi geň galdyrmandy. Köp ýyllaryň dowamynda ýurduň ýokary derejeli ýolbaşçylary özleriniň syýasy we harby ygtyýarlyklaryny baýamak we kanuny bozmak üçin peýdalanyp gelipdiler. Emma geçmişde Orsýetiň hökümeti şeýle wakalary azaltmak we ýok etmek ugrunda käbir çäreleri amala aşyrypdy.
Şu sapar Baş prokuratura maglumatlary paş etmäge rugsat berdi we Goranmak ministri Anatoliý Serdýukow derňew geçirmegi buýurdy.
Şamanowdan ara açylýar
Wladimir Şamanow özini töhmetçilikli kampanaiýanyň pidasy diýip atlandyrdy. Muňa garamazdan, ýurduň Baş ştabyndaky öňki ýaranlary Şamanowdan arasyny açyp başladylar. Bu wakanyň netijesinde Şamanowa has pes wezipä geçirilmek ýa-da has beteri masgaralanyp, işden kowulmak garaşýar.
Iş ýüzünde bu waka umytly täzelik hökmünde kabul edildi we ýurduň harby ýolbaşçylygy derejesindäki hyýanatçylyklara garşy hökümetiň çynlakaý çäre görüp başlanlygy baradaky çaklamalaryň döremegine sebäp boldy.
Şol bir wagtda-da iş ýüzünde optimizm üçin esas köp däl. Birinjiden, Şamanowyň işiniň özboluşly aýratynlyklary bar. Gödegräk we güýçli adam bolan Şamanow Orsýetiň güýçlerine Çeçenistanda we 2008-nji ýylyň awgust aýynda Gürjüstanda ýolbaşçylyk edipdi.
Ynsan hukuklaryny goraýjylar ony Demirgazyk Kawkazdaky harby kampaniýalaryň dowamynda adamzada garşy ýüze çykan jenaýatçylyklara gatnaşanlykda aýyplapdyrlar.
Ol öz kärdeşleriniň arasynda sylanýan, emma göwün berilmeýän adam. Onuň bilen iş salyşýanlaryň we ýaranlarynyň sany hem köp däl. Onuň esasy ýalňyşlygynyň ýazylmadyk düzgünleri bozanlygy bilen bagly bolmagy hem mümkin. Onuň seresaplylygy elden berip eden herektleriniň Kremliň göwnünden turmajagyny hem çak etse bolar.
Syýasy medeniýete kök uran mesele
Ýurduň ýaragly güçleriniň syýasata goşulmak gorkusy Orsýetiň syýasy medeniýetinde çuňňur kök uran mesele bolup durýar. Şamanowyň öz häkimiýetinden peýdalanyp, Moskwa ýörite goşunyň esgerlerini ibermek tabşyrygy Kremliň ýaragly güýçlere netijeli gözegçiliginiň agsaýanlygynyň üstüni açdy.
Ýene bir tarapdan, bu waka korrupsiýa üçin amatly pursatyň döremegine garaşýan resmileriň jenaýatçylyklaryna goşmaça ünsi çekdi. Meselem, Goranmak ministrliginiň ykdysady çökgünlilik şertlerde özüne zerur bolmadyk ýer giňişliklerini we emlägini satmagy bikanun girdejileriň peýda bolmagyna amatly pursat döredýär.
Iň uly girdejiler bolsa, ýurduň harby reformasyna degişli planlar bilen üpjün edilýär. Ýurduň goranmak pudagynyň maliýe üpjünçiligi soňky ýyllarda yzygiderli artdyrylýar we 2010-njy ýylda onuň ýene 8% köpelmegine garaşylýar.
Şol bir wagtda-da prezident Dmitriý Medwedew özüni korrupsiýa garşy göreş alyp barýan ýolbaşçy hökmünde görkezmäge çalyşýar. Öz nobatynda korrumpirlenen ýokary derejeli harby ýolbaşçylar Şamanowyň işi sebäpli Kremliň korrupsiýa garşy çynlakaý çäre görüp başlamagyndan howatyrlanýarlar.
Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Duşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet departamenti özüniň Siriýadaky ilçisini howpsuzlyk ýagdaýy bilen bagly aladalar sebäpli bu ýurtdan çykarandygyny mälim etdi.
Döwlet departamentiniň metbugat sekretarynyň orunbasary Mark Tonner amerikan ilçisi Robert Fordyň Siriýa gaýdyp barmak meselesiniň bu ýurtdaky howpsuzlyk ýagdaýyna bagly boljakdygyny aýtdy.
Şeýle hem, ol Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Siriýanyň režiminiň amerikan ilçisine garşy duşmançylygy öjükdirmek kampaniýasyny bes eder diýip umyt edýändigini-de nygtady.


text:
Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň ilçileriniň 29-njy iýulda Brusselde geçirýän duşuşygynda Orsýetiň maliýe, energiýa we goranmak pudaklaryna gönükdirilen täze sanksiýalary girizmek barada ylalaşmagyna garaşylýar.
Göz öňünde tutulýan çäreleriň Orsýetiň banklarynyň Ýewropadaky operasiýalaryna, energiýa pudagyna degişli ylalaşyklara we ýarag söwdasyna täsir ýetirjegi aýdylýar.
Ýewropa Bileleşigindäki çeşmeleriň aýtmagyna görä, şeýle-de Brussel sanksiýalar sanawyna ýene sekiz adamyň adyny we üç guramanyň adyny goşmakçy bolýar. Sanawa goşulýanlaryň atlarynyň 30-njy iýulda ÝB-niň resmi maglumatynda çap edilmegine garaşylýar.
ABŞ-nyň “The Wall Street Journal” gündeliginde 28-nji iýulda habar berilişine görä, täze sanksiýalar Orsýetiň esasy banklarynyň, şol sanda Sberbankyň we WTB bankynyň maliýe operasiýalaryny çäklendirip biler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Orsýetiň Krymy eýeleýşi barada taýýarlanan dokumental filmde, Kiýewde häkimiýeti ele geçirmegi planlaşdyran «rewolýusiýa» netijesinde, Ukrainanyň ozalky prezidentiniň janyna howp abanandygyny aýdýar.
Rus habar gulluklary Putiniň sözlerini sitirläp, onuň filmde «biziň alan maglumatlarymyzdan Ýanukowiçiň döwlet adarylyşygyny amal aşyrýanlar tarapyndan diňe ýesir alynmagynyň däl, eýsem fiziki taýdan ýok edilmeginiň hem plalanlaşdyrylýandygy belli boldy» diýendigini ýazýarlar.
"Adam ýok - problema ýok"
Putin sözüniň üstüni ýetirip, ýene şeýle diýipdir: «Bir meşhur taryhy şahsyň aýdyşy ýaly, adam ýok, problema ýok.»
Ýanukowiçiň 2013-nji ýylyň noýabrynda birden, Moskwa bilen gatnaşyklary güýçlendirmek üçin, ÝB bilen baglaşylmaly uly şertnamadan yza çekilmek barada karara gelmegi köpçülikleýin protestleriň möwjäp galmagyna we geçen ýylyň fewralynda onuň häkimiýetden çetleşdirilip, Orsýete gaçmagyna alyp geldi.
Interfax Putiniň «Ýanukowiçi we onuň maşgalasyny halas etmek bilen Orsýet gowy iş etdi» diýendigini ýazdy.
Putin 5-nji martdan bäri TW-niň göni efirinde görünmeýär we bu ýagdaý, Kremliň köşeşdirmelerine garamazdan, internetde bir topar çaklamanyň orta atylmagyna, prezidentiň saglyk ýagdaýy barada her hili gürrüňleriň ýaýramagyna sebäp boldy.
Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow rus lideriniň Krym hakyndaky filme 15-nji martda, işden öýe gaýdyşyn, onuň efire berilýän wagtynda tomaşa etjegini aýtdy.
Bu dokumental film 2014-nji ýylyň 16-njy martynda Krymyň Ukrainadan bölünmegini goldap geçirilen we giňden sorag astyna alnan referendumyň bir ýyllygyna gabatlanyp taýýarlandy.
"Hakyky gurjakçylar - ABŞ"
Putin filmde 2014-nji ýylyň fewralynda Ukrainada bolan döwlet agdarylyşygynyň arkasynda duran «gurjakçynyň» Birleşen Ştatlar bolandygyny aýdýar.
"Oppozisiýa resmi taýdan esasan ýewropalylar tarapyndan goldanyldy, emma biz gaty gowy bilýäris... hakyky gurjakçylar biziň amerikan partnýorlarymyz we dostlarymyz boldy. Milletçileri [we] söweş goşunlaryny taýýarlan şolar boldy» diýip, Putin aýtdy.
Dokumental filmiň 8-nji martda efire berlen klibi eýýäm Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýugyň Haagadaky Halkara tribunaly bu sýužeti Orsýetiň Kryma bilkastdan girmeginiň subutnamasy hökmünde ulanmaga çagyrmagyna getirdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplary we halypa mugallymlary özleriniň döredijilik eserleri bilen ýygy-ýygydan sergiler gurnaýarlar. 2015-nji ýylyň sentýabr aýynyň 14-ne Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler jaýynda “Amaly-haşam sungaty” kafedrasynyň 2-nji ýyl talyby Arzygül Gotdaýewanyň, şeýle hem Moskwanyň Iwan Fedorow adyndaky Döwlet metbugat uniwersitetiniň kitap sungaty boýunça grafika institutynyň 6-njy ýyl talyby Pudakmyrat Pürmyradowyň şahsy sergisiniň açylyş dabarasy bolup geçýär.
Serginiň açylyşynda akademiýanyň ýene-de bir şatlykly dabarasy geçirildi. Onda çeperçilik akademiýanyň Hormatly Prezidentimiziň şa serpaýyna mynasyp bolan mugallymlary: “nakgaşçylyk we taslama” kafedrasynyň uly mugallymlary Kakageldi Gurbangeldiýewi “Türkmenistanyň Halk suratkeşi”, Gylyçmyrat Nurlyýewi hem-de “dizaýn” kafedrasynyň mugallymy Gurbangeldi Meredowy “Sungatda at gazanan işgär” diýen at bilen, şeýle-de Türkmenistanyň Altyn Asyr bäsleşiginiň ýeňijileri “Heýkeltaraşlyk” kafedrasynyň mugallymy Gunça Myradowany, “nakgaşçylyk we taslama” kafedrasynyň uly mugallymy Annageldi Jumaniýazowy, “Arhitektura” kafedrasynyň talyplary Gylyç Hajyýewi, Ýusup Gulowy, Sanjarbek Ysmailowy gül desseleri bilen gyzgyn gutlanyldy.
Arzygül Gotdaýewa bilen Pudakmyrat Pürmyradowyň sergide görkezen işleri dürli žanrlarda ýerine ýetirilen. Onda Türkmenistanyň we Russiýanyň ajaýyp tebigatynyň peýzažlary, dürli zatlardan we güllerden düzülen natýurmortlar, hem-de grafikada ýerine ýetirilen grawýura eserler görkezildi. Gurnalan sergide Pudakmyrat Pürmyradowyň grafika degişli “Ýartygulak”, “Gadymy şäher”, “Köneürgenç”, “Beýik Ýüpek ýoly”, “Öýe barýan ýol” hem-de Arzygül Gotdaýewanyň akwarel tehnikasynda ýerine ýetiren “Aşgabat seýilgähi”, “Ir-iýmişli natýurmort”, “Owadanyň portreti”, “Serdaryň portreti”, “Awtoportret”, “Mamamyň portreti” atly eserleri we beýlekiler köpçülige hödürlendi. Serginiň düýp maksady göreldeli talyplaryň ukyp başarnyklaryny açyp görkezmekden hem-de oňa dogry baha bermekden ybarat bolup durýar. Talyplar şekillendiriş sungatynda öz ýollaryny tapmaga synanyşýarlar. Talyplaryň eserlerinde ruhubelentlik we gelejege bolan uly ynam duýulýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň howpsuzlyk resmileri ýurduň Çikago şäherinde bir barda partlama aşyrmaklyga synanyşan ýerli raýatyň tussag edilendigini mälim etdiler.
Resmileriň maglumatyna görä, 18 ýaşly Adel Dawud amerikan raýatlaryna garşy jihäd hüjümini amala aşyrjakdygy barada internet arkaly hat ýaýradandan soň, ol howpsuzlyk işgärleri tarapyndan gözegçilik astyna alnypdyr.
Bu operasiýanyň barşynda Adel Dawud terrorçylaryň roluna giren howpsuzlyk işgärlerinden remout-kontrol arkaly dolandyrylýan bombany alyp, ony şäheriň bir barynda partlatmaklyga synanyşypdyr.
Bu wakada tussag edilen Adel Dawud Al-Kaýdanyň Ýemendäki bir toparynyň esasy liderlerinden biri, amerikan asylly Anwar al-Awlakiniň yzyna eýeriji diýlip hasaplanylýar.