text:
Korrumpirlenen hökümetlerden halkyň närazylygy gitdigiçe artsa-da, korrupsiýa garşy göreş alyp barýan "Transparency International" toparynyň aýtmagyna görä ýokary derejedäki parahorluk, ýokary wezipelerdäki adamlaryň öz wezipelerinden galp peýdalanmagy, gelinýän gizlin ylalaşyklar dünýäniň dürli ýerlerinde jemgyýetleri "tozdurmagy" dowam etdirýär.
Düýbi Berlinde ýerleşýän guramanyň “Korrupsiýanyň görkezijileri” atly hasabatynda bellenilmegine görä, 176 ýurduň üçden ikisinde raýatlar özleriniň hökümetlerini ýokary derejede korrumpirlenen diýip hasaplaýarlar.
"Transparency International" toparynyň işgäri Swetlana Sawitskaýa barlaglarda gelnen netijeleriň halkyň institusiýalardan we resmilerden aç-açanlygy hem köpräk jogapkärçiligi talap edýändigini görkezýändigini belleýär.
Korrupsiýa görkezijisinde iň pes orunda ýene-de Owganystan dur. Orsýet we öňki sowet respublikalarynda hem ýagdaý ýaramaz. Diňe Gürjüstanda az-kem ilerleme bar.
Korrupsiýa garşy göreş alyp barýan "Transparency International" topary öz görkezijisiniň ýurdy dolandyrma we söwda atmosferasyny analizlemek boýunça spesialist hasaplanýan garaşsyz guramalaryň geçen 24 aýyň içinde toplan maglumatlaryna esaslanýandygyny aýdýar.
Swetlana Sawitskaýa Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: "Tutuş dünýäde bolýan prostestlere garamazdan, korrupsiýada iň pes derejede durýan ýurtlaryň aglabasynda hökümetler şindi-de hiç bir aýgytly iş etmän, şol öňki edýänlerini dowam etdirýärler. Korrupsiýany jylawlamak boýunça görülýän netijeli çäreler ýok. Bu hemme ýerde şeýle, hatda Ýewropa Bileleşiginde durýan ýurtlarda-da şeýle".
Pes görkezijiler
Sanawda iň pes orunda Demirgazyk Koreýa we Somali bilen birlikde Owganystan hem bar.
Yrak 169-njy, Pakistan hem 139-njy orunda durlar.
133-nji orunda Orsýet, Eýran we Gazagystan ýerleşdirilipdir.
Orta Aziýanyň beýleki ýurtlary - Gyrgyzystan 154-nji, Täjigistan 157-nji, Türkmenistan bilen Özbegistan bolsa 170-nji orunda ýerleşdirilipdirler
Kawkazda bolsa, Gürjüstan 51-nji, Ermenistan 105-nji, Azerbaýjan 139-njy orunda.
Sawitskaýanyň aýtmagyna görä, Orsýetde we öňki Sowet Soýuzynyň beýleki respublikalarynda gowulaşma ýok. Az-kem adatylykdan özgeriş diňe Gürjüstanda göze ilýär: "Bu hökümetler öz raýatlaryna bolan gatnaşykda aýanlykdan gaça durmagy, bütinleý jogapkärsizligi dowam etdirýärler. Bu hökümetler korrupsiýa garşy gaty nepis kanunlar, yhlas bilen düzülen jikme-jik strategiýalar girizseler-de, bular ýerine ýetirilmän, netijesiz galýar. Bu ýerlerde hökümetiň näme edip, näme goýýanyna graždanlar tarapyndan gözegçilik ýok".
Ýewropa Bileleşigine degişli käbir ýurtlarda hem ýagdaý öwerlik däl. Mysal üçin, Italiýa 72-nji, Rumyniýa 66-njy, Slowakiýa hem 62-nji orunda durýar.
"Transparency International" toparynyň dolandyryjy müdiri Kobus de Swardt: "Dünýäniň öňdebaryjy ykdysadyýetleri öz guramalaryny aç-açan edip, olaryň ýolbaşçylaryny jogapkärçilige çekmek bilen korrupsiýa garşy global göreşe täsir edip bilerler" diýdi.


c: text/html

text:
ÝHHG guramasy ýekşenbe güni ol ýerde bolan ganly etniki çaknyşyklardan soň Gyrgyzystana halkara polisiýa missiýasyny ibermegi tassyklap bilmedi.
56 agzaly Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ministrleri Almatynyň golaýyndaky Akbulak kurortunda iki günläp maslahat etdiler. Olar gyrgyz lideri Roza Otunbaýewanyň talaby esasynda Gyrgyzystana halkara polisiýasyny ibermek barada maslahat etdiler, emma bu çäräniň anyk wagtyny kesgitlemegi başarmadylar.
ÝHHG-niň başlygy Gazagystan, Birleşen Ştatlaryň, Germaniýanyň, Fransiýanyň we beýleki köp ýurtlaryň ýokary derejeli resmileri Gyrgyzystana halkara polisiýasyny ibermegiň arkasyny tutdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýemende amala aşyrylan howa hüjüminde “Al-Kaýda” topary bilen ilteşigi bolmakda gümän edilýän 15 söweşiji öldürildi. Bu barada Ýemeniň resmileri habar berýär.
Öldürilenleriň arasynda, uzak wagtdan bäri gözlenýän, “Al-Kaýdanyň” ýerli liderlerinden biri bolan Abdul Monem al-Fahtaniniň hem bardygy aýdylýar.
Ýerli bir harbynyň AFP habar agentligine aýtmagyna görä, howa hüjümini Birleşen Ştatlaryň harby uçarlary amala aşyrypdyr. Emma Amerika diňe bu baradaky maglumatlary seljerýändigi bilen jogap berýär.
Ýöne "The New York Times" gazeti ABŞ Ýemendäki gümän edilýän söweşijilere garşy howa zarbalaryny ýaýbaňladandygyny habar beripdi.


text:
Owganystanyň resmileri “Talyban” söweşijileriniň ýurduň esasy howpsuzlyk gullugynyň edarasyna hüjüm edendigini we azyndan 28 adamy öldürip, 300 çemesini ýaralandygyny aýdýarlar.
Owgan Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Sedik Sedikiniň aýtmagyna görä, 19-njy aprelde Kabulda amala aşyrylan hüjüm, janyndan geçeniň bombaly ulagy partlatmagy bilen başlap, soňra ýaragly söweşijileriň hüjüm etmegi bilen dowam edipdir.
Bu hüjümde hökümet resmileriniň howpsuzlygyny üpjün etmäge jogapkär Milli Howpsuzlyk boýunça direktoratyň ýerleşýän edarasy nyşana alyndy.
Wakada pida bolanlaryň arasynda owgan howpsuzlyk güýçleriniň agzalary we parahat ilatdan ýaşaýjylar bar.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy. Hüjüm agzalýan topar özüniň “ýazky hüjümlerine” başlaýandygyny mälim edenden bir hepde soň amala aşyryldy.


text:
Şu gün Liwiýanyň oppozison söweşijileri paýtagt Tripoliniň etegindäki Al-Kawaliş atly ilatly punkty öz ellerine geçirendiklerini habar berdiler.
«Roýter» habar agentligi bu ilatly punkty ele almak üçin oppozision söweşijileriň prezident Muammar Kaddafiniň güýçlerine garşy gazaply söweşmeli bolandyklaryny aýdýar.
Oppozision söweşijiler bu çaknyşyklarda öz hatarlaryndan 5 adamyň ölüp, 15 adamyň hem ýaralanandygyny mälim etdiler.
Liwiýanyň oppozision güýçleri häzirki öňe hereket edişligiň paýtagt Tripolini hem ele almak üçin mümkçinliklerini artdyrýandygyny aýdýarlar.


text:
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasy zenanlar taryhynyň Aýyny sungat eserleriniň sergisi we ABŞ-dan gelen alymyň sapary bilen belleýär.
Bu çäräniň çäginde Oswego şäherinde ýerleşýän Nýu-Ýorkuň Döwlet Uniwersitetiniň meşhur professory we zenanlar taryhy boýunça bilermeni doktor Žeraldin Forbs 11-nji – 17-nji mart aralygynda sapar bilen Türkmenistana barýar.
Amerikan ilçihanasynyň habar bermegine görä, doktor Forbs Türkmenistanyň okuw jaýlarynda zenanlar taryhyna we olaryň hukuk deňligi ugrundaky göreşine bagyşlanan birnäçe prezentasiýalary geçirer.
Maglumata görä, doktor Forbs Türkmenistanyň zenanlarynyň taryhyna bagyşlanan türkmen sungatynyň we fotosuratlarynyň sergisiniň taýýarlanyş işine we onuň açylyşyna gatnaşar. Bu çäre Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýi bilen bilelikde gurnalýar.
1987-nji ýylda ABŞ-nyň Kongresi ýurduň taryhyna we häzirki zaman jemgyýetine zenanlaryň goşan goşandy üçin mart aýyny zenanlar taryhynynyň Aýy diýip yglan edipdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Gürjüstanyň separatistik regionlary bolan Günorta Osetiýa we Abhaziýa boýunça Tbilisi bilen nädip işleşip boljagyny bilmeýändigini aýtdy.
Putin bu problema barada, özüniň üçinji prezidentik möhletine geçeli bäri birinji gezek geçirýän metbugat konferensiýasynda sözledi.
“Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili ýagdaýy petige diredi. Çynymy aýtsam, men ondan nädip çykyp boljagyny, dogursyny aýtsam, bilmeýärin. Orsýet Günorta Osetiýanyň we Abhaziýanyň garaşsyzlygyny ykrar etmek baradaky öz kararyny üýtgedip bilmeýär, biz muny asla edip biljek däp. Gürjüstan hem olaryň garaşszy statusyny kabul edip bilenok. Men bu ýerde näme edip boljagyny göz öňüne getirip bilemok”, diýip Putin aýtdy.
Mälim bolşuna görä, Putin bilen Saakaşwili bir-birini şahsy taýdan halamaýarlar.
Putin Gürjüstanda premýer-ministr Bidzina Iwanişwili hökümet başyna gelip, ýurduň häkimiýetiniň üýtgemegi netijesinde meselä çözgüt tapmak üçin täze mümkinçiligiň döränligini belledi.
“Biziň gatnaşyklarymyzdaky iň agyr problemalary nädip çözmelidigi barada mende entek jogap ýok. Emma muňa professional çemeleşmäge taýýar adamlaryň dörändigi sebäpli, geliň, bu barada bile pikirleneli”, diýip Putin aýtdy.
Orsýet Gürjüstanyň separatistik regionlarynyň garaşsyzlygyny 2008-nji ýylda Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda bolan gysga wagtly uruşdan soň ykrar edipdi. Munuň yzýany Gürjüstan Orsýet bilen gatnaşyklaryny kesipdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Gürjüstanyň täze hökümetinden “pozitiw signallary” görýändigini aýtdy we häzir ykdysady hyzmatdaşlygy gowulandyrmak üçin mümkinçiligiň dörändigini belledi.
“Biz, dogrudanam, Gürjüstan bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmak isleýäris. Bolmanda, ykdysadyýet nukdaý nazardan, muňa Gürjüstanyň Orsýetden has köp gyzyklanýandygyny açyk aýtmaly. Emma biz bu ýerde ulumsylyk edip, bu bize gerek däl, diýmek islemeýäris”, diýip Putin aýtdy.
Gürjüstanyň premýer-ministri Bidzina Iwanişwili Orsýet bilen gatnaşyklary gowulandyrmagy isleýändigini aýdypdy. Ol öz baýlygynyň aglaba bölegini hut Orsýetde gazanypdy. Iwanişwiliniň “Gürji arzuwy” atly koalisiýasy 2012-nji ýylyň oktýabr aýyndaky parlament saýlawlarynda Mihail Saakaşwiliniň Milli hereketinden üstün çykdy.


text:
Bagdadyň mähelleli söwda etrabyna edilen bombaly hüjümiň yzýany, Yrakda üç günlük ýas yglan edildi. Janyndan geçen bombaçynyň eden şol hüjüminde 119 adam öldi we başga-da 200-e golaýy ýaralandy.
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi 4-nji iýulda wakanyň bolan ýerine baryp, ýurtda üç günlük ýasyň başlaýandygyny yglan etdi. Şeýle-de, ol resmilere wakany doly derňemegi we ähli jogapkärleriň jezalandyrylmagyny tabşyrdy.
3-nji iýulda Karrada etrabynda bolan ulagly bomba hüjüminiň jogapkärçiligini “Yslam döwleti” atly terroristik topar öz üstüne aldy.
“AFP” habar gullugynyň Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň agzalaryna salgylanyp berýän maglumatyna görä, hüjümde pida bolanlaryň jesetlerini anyklamak işleri “birnäçe güne çekip biler”.
3-nji iýulda Bagdadyň demirgazygyndaky Şaab sebitinde partlan ikinji bombada hem, bäş adam öldi we başga-da 16 sanysy ýaralandy.
Ak tam bomba hüjümlerini ýazgaryp, bu hüjümler Birleşen Ştatlaryň “Yslam döwleti” atly topara garşy durmak çärelerini güýçlendirer diýdi.
“Biz “Yslam döwletini” ýok etmek tagallarynda Yragyň halky we hökümeti bilen umumylygymyzy saklaýarys” diýlip, Ak tamyň ýaýradan beýanatynda aýdylýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama duşenbe güni Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew bilen Ukrainadaky wakalar barada gepleşik geçirdi.
Ak Tamyň aýtmagyna görä, Obama Nazarbaýewi Ukrainada Orsýetiň goşunlarynyň Krym ýarym adasyny okkupirlemegi bilen bagly krizisden parahatçylykly çykalga tapmak ugrunda aktiw rol oýnamaga çagyrypdyr. Iki lideriň Ukrainadaky krizisy parahatçylykly çözmek boýunça umumy gyzyklanmasyny tassyklandygy we garaşsyzlyk hem territorial bütewilik prinsipleriniň ähmiýetini nygtandygy aýdylýar.
Duşenbe güni Nazarbaýew Ukrainadaky krizis barada Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen hem gepleşdi. Sişenbe güni Nazarbaýewiň Moskwa sapar edip “möhüm halkara meselelerini” maslahat etmegine garaşylýar. Gazagystanyň prezidentiniň websaýtynda Nazarbaýewiň Putiniň Ukrainadaky milli azlyklaryň hukuklaryny goramak boýunça pozisiýasyna goldaw bildirendigi aýdylýar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Mongol Ralli 2016
2016-njy ýylyň iýul-awgust aýlarynyň dowamynda geçirilýän “Mongol Ralli 2016” gatnaşyjylaryň awtoulaglarynda 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşanlary ýerleşdirilen.
Mongol Ralli 2016 Fotogalereýa / Sport çäreleri / 26 sany surat
2016-njy ýylyň iýul-awgust aýlarynyň dowamynda geçirilýän “Mongol Ralli 2016” gatnaşyjylaryň awtoulaglarynda 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşanlary ýerleşdirilen....


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atlylar Hazar şäherinde
Owadanlykda, ýüwrüklikde, çydamlylykda, gözellikde dünýäde deňi-taýy bolmadyk türkmen bedewleriniň on ýedisine atlanan ýigitleriň Diýarymyzyň günbatar sebitini jähekläp oturan, biri beýlekisinden täsin tebigat gözelliklerini öz goýnunda jemlän mekandaky ýörişleri şu günler ýokary ruhubelentlikde dowam edýär. Ýakynda bütin dünýäde meşhurlyga eýe bolan «Mollagara» şypahanasynyň tebigy melhemleri bilen içgin tanşyp, göwnühoşluk bilen ýola düşen atlylary bu gün welaýatyň ýene bir täsin künjeginde — gojaman deňziň kenarynda ýerleşýän Hazar şäheriniň ýaşaýjylary — il sylagly ýaşululary, mährem eneleri, ýaşlary medeniýet we sungat işgärleri, gadyrly garşyladylar.
Atly ýörişe gatnaşyjylaryň garşylanyş dabarasy «Türkmennebit» döwlet konserniniň 400 orunlyk «Gara altyn» çagalar sagaldyş-dynç alyş merkeziniň ajaýyp howlusynyň öňünde, altmyş başly ak öýlerden döredilen gadymy türkmen obasynda geçirildi. Bu ýerde ümä üýşen gelin-gyzlaryň el işlerini ussatlyk bilen ýerine ýetirişleri, aýdan hüwdüleri, kakan läleleri, belent owazda ýaňlanan gazallary myhmanlaryň ruhuny has-da belende göterdi. «Akja ýar» halk döredijilik toparynyň ýerine ýetiren küştdepdisi bu ýere ýygnananlaryň dowamly el çarpyşmalaryna mynasyp boldy. Bu ýerde gurnalan sergi deňiz kenaryndaky özboluşly şäheriň geçmişi, şu güni barada baý maglumat berýär. Ýerli ýaşaýjylar çaklaňja taýmyllarda deňizden balyk awlamak pursatlaryny görkezdiler.
Soňra şäheriň merkezine tarap ugran atlylar ýolugra kuwwatly «Hazar» gaz gysyjy desgasyny synladylar. Häzirki zamanyň kämil enjamlary ornaşdyrylan bu desga Çeleken ýatagyndan alynýan «gara altynyň» möçberini artdyrmakda möhüm ähmiýete eýedir. Aslynda hem, Çeleken ýarym adasynyň täsin taryhy bar. Atly ýörişe gatnaşyjylar bu barada Hazar şäheriniň ýaşaýjysy, hormatly dynç alyşdaky mugallym Halnazar Çarwaýew bilen onuň bereketli ojagynda gürrüňdeş bolanlarynda, köp maglumatlary aldylar. Asty hem üsti hazynalar mesgeni bolan bu toprakda nebiti senagat taýdan peýdalanmagyň taryhy asyrlara uzap gidýär. Biziň Diýarymyzda guýulardan nebit çig malyny almak 1742 — 1875-nji ýyllarda ýola goýlupdyr. Bu hakykaty grek, arap, rus syýahatçylarynyň galdyran taryhy maglumatlary hem tassyklaýar. Eýýäm 1876-njy ýylda Çelekenden çykarylýan nebitiň hasabaty ýöredilip başlanypdyr.
Aslynda, türkmen nebitiniň taryhyny Çelekenden üzňe göz öňüne getirip bolmaz. Hazar deňziniň gündogar kenarynda ýerleşýän Çeleken ýarym adasy, bilermenleriň tassyklamagyna görä, uglewodorod çig mallarynyň juda köp gorlaryny öz goýnunda saklaýar. Çeleken geçen asyryň otuzynjy ýyllarynda deňiz suwunyň göz-görtele çekilmegi bilen, ozal ada bolanlygyndan, ýarym ada öwrülýär. Häzirki wagtda günbatardan gündogarlygyna kyrk kilometre golaý uzalyp gidýän ýarym adanyň tutýan meýdany bäş ýüz inedördül kilometre deňeçerdir. Esasan, çägeden we şorluklardan ybarat düzlükde ýerleşýän ýarym adanyň iň beýik ýeri (Çokrak dagy) 120 metre-de ýetenok. Tektonik hereketiniň netijesinde ol ençeme gezek gorizontal we wertikal döwülmelere uçraýar hem-de belli bir ugry bolmadyk döwüm çyzyklary emele getirýär. Munuň özi ýeriň çuň gatlaklaryndan läbik wulkanlaryň atylyp, ýodly-bromly suwlaryň çogup çykmagyna sebäp bolýar. Ýarym adada ygalyň ýyllyk mukdary 110 — 120 millimetr, ortaça ýyllyk temperaturasy bolsa 14,7 gradusa barabardyr. Bu ýerde güýçli ösýän ýeller adaty hadysadyr. Ýarym adanyň şorlaşan çägeli topragynda garak, şora, ýylgyn we aklaňlarda bolsa gandym, çerkez, selin gabat gelýär. Haýwanat dünýäsiniň garyplygyna garamazdan, bu ýerde suw guşlary juda köpdür.
Ýeri gelende aýtsak, Çeleken — «çar» we «kän» sözlerinden emele gelip, ol «dört kän», ýa-da «dört baýlyk» (nebit, nebitdakyl, duz, boýag) diýen manyny aňladýar. Ozallar «Akjaýar», soňra «Çeleken» diýlip atlandyrylan häzirki Hazar şäherinde ýoddur brom öndürýän himiýa, gurum öndürýän tehniki uglerod zawodlary bolup, olar dünýä belli kärhanalardyr. Şonuň ýaly-da, bu ýerde «Türkmennebit» döwlet konserniniň «Galkynyşnebit» nebit-gaz çykaryjy müdirligi ýeriň jümmüşinden «gara altyn» çykarmak işini alyp barýar. Geçen asyryň başlarynda bu ýerde burawlanan guýulardan nebit fontanlary atylyp çykypdyr. 1949-njy ýylda agtaryş-burawlaýyş işlerine täzeden badalga berilýär we 1950-nji ýylda bir müň metr çuňlukdan nebit alynýar. ÕIÕ asyryň ýetmişinji ýyllarynda doganlar Nobelleriň iş alyp baran bu käninde mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyza eýe bolanymyzdan bäri tutumly işler amala aşyrylýar. Bu baýlyklar mesgeninden alynýan gymmatly çig mal halkymyzyň jana-jan bähbitlerine gönükdirilýär. Munuň üçin bu bereketli mekanyň ýaşaýjylarynyň hormatly Prezidentimize alkyşlarynyň çägi ýok.
Myhmanlar soňra Hazar şäheriniň tutuşlygyna döwrebaplaşdyrylan iki gatly saglyk öýünde hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly meşhur ensiklopedik eserlerinde görkezilen melhemlik otlardan taýýarlanan çaýlary höwes bilen içip, teşneliklerini gandyrdylar. Täze gurlan çagalar bagynda terbiýelenýän körpeleriň ýerine ýetiren aýdym-sazlary, labyzly okap beren goşgulary myhmanlaryň göwünlerini göterdi. Ýokary hil ülňülerine laýyk gurlan sport mekdebi bilen tanyşlygyň dowamynda şäheriň türgenleriniň dürli ýaryşlarda gazanan üstünliklerinden habar berýän sergini synladylar, olaryň görkezme çykyşlaryna we bäsleşiklerine tomaşa etdiler.
Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryny dünýä derejesinde wagyz etmegi, Garaşsyz Diýarymyzda sagdyn durmuş ýörelgesiniň mynasyp dowamat tapýandygyny ilata görkezmegi maksat edinen atly ýörişe gatnaşyjylaryň şanyna deňziň kenarynda guralan dabaralar has-da şowhunly boldy. Bu ýerde belentden ýaňlanan aýdym-sazlarda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň dünýä nusgalyk eşretleri, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň düýp many-mazmuny, Gahryman Arkadagymyzyň il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli beýik işleri öz beýanyny tapdy. Şol pursatda deňizde erkana ýüzüş edip, kenarda labyr taşlan, ähli amatlyklary bolan «Çarlak» ýolagçy gämisine münüp gören atly ýörişe gatnaşyjylar öz merdana halky üçin gijesini-gündiz edip işleýän milli Liderimize müň mertebe alkyş aýtdylar. Ýatdan çykmajak bagtly pursatlary kalplarynda beslän atly ýörişe gatnaşyjylar soňra indiki ýetmeli menzillerine — «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna tarap buýsanç bilen ýola düşdüler.
"Türkmenistan".
Habarlar #Atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
Penşenbe güni BMG-niň ýörite hasabatçysy Marzuki Darusman Demirgazyk Koreýadaky adam hukuklarynyň bozulmalary bilen bagly ýagdýlar barada halkara derňewleriniň geçirilmegine çagyryş etdi.
Ženewada, BMG-niň ofisinde eden bu çykyşynda ol halkara derňewçileriniň bu kommunistik ýurtdaky “aýylganç, yzygiderli we giň ýaýran hukuk bozmalara” ýakyndan syn etmelidiklerini nygtady.
BMG-niň Demirgazyk Koreýa boýunça ýörite hasabatçysy Marzuki Darusman bu ýurtdaky adam hukuklarynyň bozulmalary bilen baglanyşykly anyk maglumatlary öz içine alýan ýörite hasabat bilen BMG-niň Adam Hukuklary Geňeşinde 11-nji martda çykyş etjekdigini mälim etdi.
Marzuki Darusmanyň ýolbaşçylygyndaky topar Phenýanyň häkimiýetlerine bu ýurtdaky syýasy tussaglaryň zähmet lagerlerinde işledilmekleri barada düşündiriş bermeklerini talap edip, ýörite hat ýollandygyny, emma oňa hiç hili jogap alynmandygyny aýdýar.


text:
Anna güni Aşgabatda geçirilen giňeldilen hökümet maslahatynda ýylyň birinji çärýeginiň jemleri jemlendi.
Maslahatda wise-premýerler, käbir pudak ýolbaşçylary we welaýat häkimleri öz dolandyrýan pudaklarynda ýylyň birinji çärýeginde edilen işleriň jemleri barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Bu maslahatda prezident G.Berdimuhamedow türkmen-orsýet goşa raýatlygy bilen bagly meseleler barada ýörite beýanat bilen hem çykyş etdi.
Hususan-da, ol soňky wagtlar käbir daşary ýurt habar serişdelerinde türkmen-orsýet goşa raýatlygyny ýatyrmak ugrunda görülýän çäreleri “birtaraplaýyn beýan edýän” maglumatlaryň peýda bolandygyny belläp, muny tankyt etdi.
Anna günki hökümet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti ençeme kadrlar çalşyrylyşygyny-da amala aşyrdy. Hususan-da, “başga işe geçýändigi üçin” diýen esasda Mary welaýatynyň häkimi K.Gurbanow wezipesinden boşadyldy.
Mundan daşary, işinde goýberen kemçilikleri üçin Lebap welaýatynyň häkimi Ý.Ýaýylow, Serhetabat etrabynyň häkimi B.Kulow, Murgap etrabynyň häkimi A.Çaryýew, Baýramaly şäheriniň häkimi B.Ataýew we Türkmen Döwlet neşirýat gullugynyň başlygy G.Nurgeldiýewa hem wezipelerinden boşadyldy.


text:
22-nji ýanwarda şahsyýeti näbelli adamlar tarapyndan alnyp gaçylan Dmitro Bulatow özüniň sekiz günläp gözüniň daňlyp saklanandygyny, urlup-ýenjilendigini, käbir dyrnaklarynyň goparylyp, gulagynyň hem bir ujunyň dilnendigini, şeýle wagşy gynamadan soňra bolsa özüniň tokaýa eltilip taşlanandygyny gürrüň berdi.
Gynamalaryň dowamynda ol özüne sütem edýän adamlardan birini-de görüp bilmändir. Ýöne Bulatow olaryň seslerini eşidipdir. “Maýdan” protestleriniň baş gahrymanlaryndan biri bolan Bulatow 31-nji ýanwar güni, ýagny onuň halas bolan güni, özüni gynan adamlaryň öz aralarynda ukrainçe bolsa-da, “ors aksenti” bilen, ors äheňinde gepleşendiklerini gürrüň berdi.
Ynha, bu gürrüň bolsa halk arasynda “Eýse, Orsýetiň howpsuzlyk güýçleri Wiktor Ýanukowiç bilen hyzmatdaşlyk edýän bolmasyn?” diýen myş-myşlaryň ýaýramagyna getirdi. Ukrainadaky protestler iki aýyň dowamynda, wagtal-wagtal çakdanaşa dartgynly boldy.
Protestçiler Ukrainanyň polisiýa gullugyna degişli bolan “Berkut” atly toparyndaky polisiýa işgärleriniň käbirleriniň öz ýanlary bilen getiren rubllaryny ukrain puluna, ýagny griwenine çalşandyklaryna şaýat bolandyklaryny aýdýarlar. Şeýle-de güýç ulanyjy gulluklaryň işgärleri öz aralarynda arassa ors dilinde gepleşýän ekenler.
Soňky wagtda Ukrainada şahsyýeti näbelli adamlar tarapyndan alnyp gaçylýan, urulýan, ýenjilýän, hatda öldürilýän protestçileriň we žurnalistleriň sany artyp barýar. Oppozisiýanyň lideri Arseniý Ýatsenýuk agzalýan hüjümçileri Latyn Amerikadaky “gyrgyn toparlaryna” deňedi.
“Gyrgyn toparlary”
Protestçiler “gyrgyn toparlaryny” Orsýete baglajak bolýarlar. Moskwanyň Ukrainany öz gujagyndan çykarasy gelmeýändigi hemmä mälim bolsa gerek.
Ýöne orsýetli žurnalist we howpsuzlyk boýunça ekspert Andreý Soldatow Orsýeti günäkärlemek üçin entek irdigini, aýratynam Ukraina ýaly halkynyň aglaba bölegi suwara ors dilinde gepläp bilýän döwletde gynamalary, ýenjilmeleri we alnyp gaçylmak hadysalaryny Orsýet bilen ilteşdirmek gaty kyn diýip gürrüň berdi: “Ukrainada ors dilinde suwara gepläp bilýän adam köp. Men ýagdaýa düşünýärin we orsýetli toparlaryň Ukrainada bolmak ähtimallygy barada edilýän gürrüňlere-de oňat düşünýärin. Ýöne entek bu barada anyk gürrüň etmek üçin ýeterlik esas ýok diýip pikir edýärin”.
Soldatow şeýle diýse-de, belki-de Ukrainada hakykatdanam orsýetliler protest çärelerine garşy iş alyp barýandyrlar? Sebäbi, halk arasyndaky gürrüňlerden çen tutsaň, Ukrainada orsýetlileriň bardygyny inkär etmek gaty kyn.
31-nji ýanwarda tatarystanly iki sany žurnalist suwara rus dilinde gepleýän adamlar tarapyndan urlup-ýenjilipdirler. Olary “gyrgyn topary” diýilýän toparyň adamlary Kiýewiň eteginde tutupdyrlar we gara reňkli ulaga zor bilen dykyp, soňam ýenjipdirler. Žurnalistler wagtlaýynça şäheriň eteginde ýaşaýan ekenler.
Habarçylardan Nikita Perfiliýew urlanda özüniň birnäçe dişiniň döwlendigini
we operator Anton Zaharow bolsa ýüzüniň sag tarapynyň sypjyrylandygyny aýdýar.
Mundan ozalky wakalar
Şeýle hadysalar, aktiwist Ihor Lutsenko bilen Ýuriý Werbitskiniň 22-nji ýanwarda başlaryna gelen pajygaly wakalary ýada salýar. Olary hem tutup, urup-ýenjipdirler. Werbitskiý huşsuz ýagdaýda tokaýlyga taşlanypdyr. Halas bolmagy başaran Lutsenko bolsa özlerine hüjüm eden adamlaryň ukrain dilini çalgyrt gepleýändiklerini, şeýle-de Ukrainada bolup geçýän wakalardan olaryň bihabardygyna göz ýetirendigini gürrüň berdi.
Käbir bilermenleriň pikirine görä, Ukrainada Orsýetiň gizlin gulluklary
gizlin iş görýär. Ukrainanyň Moskwanyň howpsuzluk gulluklaryndan ýüz öwrüp bilmändigi hem gürrüň edilýär.
Ýuriý Raýhel bu barada: “Ukrainada häkimiýetler ýörite, bilgeşleýin öz howpsuzlyk gulluklaryny güýçlendirmeýärler. Bu ýagdaýyň kontrrazwedka meselesi bilen ilteşigi bar” diýýär.
Raýhel Ukrainanada çap edilýän “Day (Gün)” atly gazetiň habarçysydyr. Bu habarçy häzirki ýagdaýyň Ukrainany “daşary ýurtlaryň gizlin gulluklary üçin jennet mekanyna öwrendigini” hem öz sözleriniň üstüne goşýar.
"Orsýet ozalam ile bellentgi bolan"
Ukrainaly syýasy strateg Taraz Berezowets Ýewromaýdan protestleri başlaly bäri Ukrainada Orsýetiň gizlin gulluklarynyň işläp başlandygyny aýdýar: “Kiýewde Orsýetiň gizlin gullugyna degişli köp adamlar bar. Orsýetiň Goranmak ministrliginiň ofiserleri diýermiň, Federal howpsuzlyk gullugynyň işgärleri diýermiň, garaz, Ukrainada Orsýetiň gizlin gulluklarynyň wekilleri ýeterlik. Olaryň esasy funksiýasy - Ukrainanyň howpsuzlyk we harby gulluklary bilen bilelikde işleşip, içalyçylyk etmek. Olar ukrain häkimiýetlerine protestleri nädip basyp ýatyrmalydygy barada maslahat berýän däldirler öýdemok, sebäbi bu ugurda Orsýet ozalam ile bellentgi bolan”.
Käbirleri üçin, gürrüňi edilýän rus gyrgyn toparlary, aýdylmagyna görä, Orsýetiň Federal gullugy tarapyndan çeçen uruşlary mahalynda “terrorçylary”, köplenç hukuk goraýjylary we žurnalistleri ýok etmek üçin gurnalan otrýadlaryň elhenç ýaňydy.
Bulatowyň, Werbitskiniň we beýleki ejir çekenleriň alnyp gaçylyşy 2000-nji ýyllardaky talaňçylyklara we gynamalara çalym edýär. Şol döwürlerde žurnalist Gerorgiý Gongadze hem ýenjilip, Kiýewiň golaýyndaky tokaýlaryň birine taşlanypdy. Ol ýurtda örňän korruspiýa barada dürli habarlary neşir edip başlansoň, şeýle ýagdaýa duçar bolupdy.
Wakalary gizlemek...
Köpler ‘ýurduň şol wagtky prezidenti Leonid Kuçma onuň ölümine sebäp boldy’ diýýär. Bu wakadan on dört ýyl geçensoň oppozisiýa lideri Oleksandr Turçynow Ýanukowiçi we onuň hökümetini häzirki bolýan jenaýatlary gizlemekde aýyplaýar.
Beýleki bir tarapdan, Berezowets başga bir meselä-de ünsi çekýär. Ýagny, ol ukrain gizlin gulluklary Ýewromaýdandaky protestçileriň orslara garşy besleýän ýigrenç duýgusyndan peýdalanyp, özlerini, hamana, Orsýetiň gizlin gulluklarynyň nökerleri ýaly alyp barýan bolmaklary hem ahmal diýýär. Ýewromaýdançylaram munuň şeýledigine ynanýardyr diýýär: “Meniň pikirimçe, adam ogurlap, olary gynaýan toparlaryň Orsýetiň gulluklaryndan däl bolmagam mümkin. Olar ukrain howpsuzlyk gullugynyň wekilleri, has takygy, meniň pikirimçe, ”Berkut” toparynyň işgärleri bolmaly. Olar suwara orsça geplän bolup, adamlary köçeden gaçmaga mejbur etjek bolýandyrlar”.
Berezowetsiň berýän gürrüňine garamazdan, köpsanly ukrainalylar hüjümler dowam etdigi saýyn Orsýeti günäkärlemägi dowam ederler.
Protestçiler şu hepde Soçide geçiriljek Gyşky Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmak üçin Orsýete gitjek ukrainaly sportçulary bu ýurda garşy garşylyk bildirmäge çagyrdylar
. Protestçileriň taýýarlan plakatynda şeýle ýazgy bar: “Siz Ukrainadaky asuda protestçileri öldürmegi tabşyrýan we olary gyrmak üçin pul töleýän ýurda barýarsyňyz”.


text:
Aşgabat, 05.03.2015. “Türkmenportal”.
“Ýakyn wagtda çagalar baglarynyň birbada üçüsi Türkmenbaşy şäheriniň durmuş ulgamynyň üstüni ýetirer. Döwrebap çagalar şäherjiklerini Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň buýurmasy esasynda “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserniniň kärhanalary bina edýär” diýip, “Nebit-gaz” gazeti habar berýär.
Täze çagalar baglarynyň iki gatly binalary dürli taslamalar boýunça gurulýar. Olar özboluşly binagärligi bilen biri-birinden tapawutlanyp, binalarda döwrebap we däbe öwrülen milli nusgalar sazlaşykly utgaşýar. Mekdebe çenli ýaşly çagalar edaralarynyň biri 160 orunlyk, beýleki ikisiniňem her biri 320 orunlykdyr.
Çagalar şäherjiklerinde ösüp gelýän nesliň hemmetaraplaýyn we sazlaşykly ösmegi, körpeleriň oňaýly dynç almagy we wagtlaryny gyzyky geçirmegi üçin ähli şertler dörediler. Täze desgalar aýratyn, öz arasynda birleşdirilen binalardan ybarat bolup, olarda dürli ýaşdaky çagalar üçin otaglar guruldy. Taslamada her ýaş topary üçin ajaýyp enjamlaşdyrylan oýun we sport zallary, owadan mebelli ýatylýan otaglar göz öňünde tutuldy.
Çagalary mekdebe taýýarlamak, daşary ýurt dillerini, kompýuter sowatlylygyny öwretmek işlerine aýratyn üns berler. Saz we sport zallary, ýüzülýän howuzlar körpeleriň beden we ruhy taýdan ösmegi üçin niýetlenendir. Çagalar baglarynyň ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrylar we bagy-bossanlyga büreler, erteki gahrymanlarynyň keşpleri bilen bezeler. Tomusky bassyrmaly, pawilýonly we çäge aýmançakly oýun meýdançalary körpelerde uly kanagatlanma döreder.
Türkmenistanyň Prezidentiniň atalyk aladasy netijesinde ýurdumyzda her ýyl interaktiw we multimedia tehnologiýalary bilen üpjün edilen täze mekdepleriň we çagalar baglarynyň, çeperçilik we sagaldyş merkezleriniň onlarçasy ulanmaga berilýär.
Çagalaryň bagtyýar keşbi, şadyýan gülküleri we çar tarapa ýaň salýan sesleri Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň belent maksatlarynyň dabaralanmagynyň, ýurdumyzyň abadançylygynyň, eziz Watanymyzyň şu gününe we geljegine bolan ynamymyzyň iň gowy subutnamasy bolsa gerek.


text:
Ysraýyl Türkiýe bilen arasynda dowam edýän dartgynlygy köşeşdirmäge synanyşýar, emma Ankaradan edilýän talaba laýyklykda, ol bu ýurtdan ötünç soramajakdygyny aýdýar.
Bu dartgynlylyk duşenbe güni iki ýurduň diplomatlarynyň arasynda bolan duşuşykda başlady.
Ankara şol duşuşykda Ysraýylyň daşary işler ministriniň orunbasarynyň Türkiýäniň Ysraýyldaky ilçisini kemsidenligini aýdýar.
Ady agzalýan ysraýylly wekil Danny Aýalon türk telekanalynda görkezilen bir teleseriýal bilen bagly protest etmek üçin türk ilçisini ministrlige çagyrypdy.
Şol seriýalda Ysraýylyň aňtaw gullugynyň bir işgäri wagşy hökmünde görkezilýär. Ysraýylly ýolbaşçy bu herekete jogap hökmünde Türkiýäniň ilçisini öz edarasyna çagyryp, ony özünden pes ýerde oturtdy hem ilçi bilen elleşip görüşmedi.
Ysraýylyň premýer ministri Benjamin Netenýahu Aýalonuň bu baradaky şikaýatynyň dogrudygyny aýdyp, bu protest diplomatik usullara gabat gelýän äheňde beýan edilmelidi diýdi.


text:
Düýbi Londonda ýerleşýän şikaýat sudunyň karary rus tütjaryny öz bank hasaplaryna gelýän girdejileriň çeşmeleri barada has kän maglumat bermeli etdi.
Londonyň Ýokary sudy iýun aýynda bir zaman «Kremliň kassiri» adyny alan Sergeý Pugaçewyň dünýä ýüzündäki 2 milliard dollar çemesi emlägini, Orsýetiň Ätiaýaçlyk goýumlary agentliginiň talabyndan soň, doňdurmaly diýen karar çykardy.
Rus agentligi ony Mežprombankdan, ýagny Halkara senagat bankyndan 1 mlliard amerikan dollarynyň bikanun çykarylmagyna ilteşiklilikde aýyplaýar.
Bu bank 2010-njy ýylda batýandygy barada arza beripdi. Pugaçew bu banka 2002-nji ýyla çenli ýolbaşçylyk etdi we onuň egindeş eýesi boldy.
Ol täsirli rus syýasatçysydy we 2001-nji ýyldan 2011-nji ýyla çenli, garşysyna derňew işleri başlanýaça Orsýetiň parlamentiniň ýokary palatasynyň başlygy bolupdy.
Şondan soň ol Londona bosgunlyga çykdy we Moskwa sudy Pugaçewi ogurlyk aýyplamalary esasynda tussag etmek barada karar çykardy.


text:
Maňa Mäti Kösäýewden gönüden-göni sapak almak miýesser etmedi. Ýöne onuň edebi makalalarynyň, ylmy işleriniň öz dilinden almadyk sapaklarymyň öwezini belli bir derejede tutandygyny aýdasym gelýär. Professoryň 1972-nji ýylda "Türkmenistan" neşirýatynda çap edilen "Edebiýat barada söhbet" kitabynda ýerleşdirilen halk eserleri dogrudaky, türkmen klassyky edediýaty hakdaky, doganlyk halklaryň edebiýatynyň wekilleri hakyndaky we umumy häsiýetli makalalaryny özleşdiren adamyň edebi düşünjesiniň giňeljekdigine şübhäm ýok.
Mäti aganyň şu kitabyndaky "Görogly" eposyndaky bir maglumat edebiýatçy däl-de, eýsem žurnalist hökmünde meniň ünsümi okan badyma özüne çekipdi. Ine, şol jümle: "Häzir şu setirleriň awtorynyň şahsy kitaphanasynda Watançylyk urşy ýyllarynda köp söweşleriň şaýady bolan "Görogly" kitaby saklanýar. Ol kitap Gyzyletrek sebitlerinden bolan Gulnazar diýen türkmen soldatynyň söweş ýoldaşy bolupdyr. Kitabyň gyralarynda Gulnazaryň eli bilen ýazylan köp bellikler bar."
Etrek biziň ata-babalarymyzyň gadymy mesgeni. Mäti Kösäýewiň şu maglumatyny okap, Gulnazary şu sebitden gözläp ugradym. Ýöne gynansam-da, gördüm-bildim diýene duş gelmedim. Munuňam özüne ýetesi sebäbi bar eken. Men ony birnäçe ýyldan soň bilip galdym. Mäti aganyň şol ýazgysynda säwlik gidipdir, Gulnazaryň asly, Etrek töwereklerinden däl-de, şol wagtky Krasnowodsk raýonyndan, etrabyndan ekeni. Olaryň maşgalasy şu etrabyň Akguýy obasynda oturypdyr.
Men ok degen "Görogly" kitabynyň eýesiniň agasyny-da, inisini-de gowy tanaýardym. Ýöne onuň familiýasy görkezilmänsoň, olaryň doganydygyny aňmandyryn. Hawa, Gulnazaryň agasy Berdinazar Penaýew aktiw işçi habarçy bolmak bilen, ýerli metbugat, has hem Nebitdagyň şäher telestudiýasy bilen ýygy aragatnaşyk saklaýardy. Inisi Annamyrat Penaýew bolsa men şu ýerde öwrenje diktorkam studiýanyň çagalar we ýaşlar redaksiýasynyň redaktorydy.
Ýöne men Gulnazaryň familiýasynyň Penaýewdigini-de, onuň Akguýudandygyny-da, meniň tanyşlarymyň doganydygyny-da 80-njy ýyllaryň ahyrynda tötänden bilip galdym. Bir saý-sebäp bilen frontda bolan "Görogly" barada söz açanymda, Annamyrat aga, halypamyz: "Gulnazar meniň agam ahyryn" diýip seslendi.
Soňra men Gulnazar Penaýew, onuň uruşda ýanynda göteren kitaby hakynda oçerk ýazdym. Oçerkim "Edebiýat we sungat" hepdeliginiň 1990-njy ýylyň 13-nji aprelindäki sanynda "Görogly — söweş ýoldaşy" diýen at bilen çap edildi.
Eýsem "Gulnazaryň kitaby Mäti Kösäýewe nädip düşdükä?" diýen sowala oçerkimde jogap beripdim. Söweşdeş ýoldaşlary kitaby Gulnazaryň ýanyndan çykan salga iberipdirler. Şol adresem onuň Şagadamda ýaşaýan daýzasynyňky eken. Daýzasy bolsa kitaby öz garyndaşy, Türkmen döwlet uniwersitetiniň mugallymy Mämmedaman Yslama gowşurýar. Galapyn söweşleriň şaýady bolan "Görogly" kitaby Hojaberdi Hanowa düşýär. Hojaberdi aga bolsa bu özboluşly ýadygärligi öz kärdeşi Mäti Kösäýewe beren bolmaly.
Söweşdeş ýoldaşlarynyň Gulnazaryň gahrymanlarça söweşip, gurban bolandygy barada kitabyň ahyrky sahypasynda ýazan ýazgysyny hem alym öz makalasynda getirýär. Onuň ölümi hakyndaky habar Göröglynyň ölümi baradaky sahypa ýazylýar. Ýöne ol söweşlerde görelde almaga çalşan gahrymanyndan tas alty essä golaý az ýaşapdy.
Alymlar Allaberdi Oraztaganowyň, Oraz Ýazymowyň öz wagtynda şaýatlyk etmeklerine görä, ok degen "Görögly" kitaby Mäti Kösäewde uzak wagtlap saklanypdyr. Mäti aganyň şol kitaby uniwersitetiň Magtymguly muzeýine tabşyrmak niýeti bar eken. Şundan soňra, gynansak-da, kitabyň yzy ýitýär, soňky ykbaly belli däl.
"Diýar" žurnalynda "Ok degen Görogly nirede?" diýen materialym çap edilenden soňra, ýazyjy-şahyr Ýagmyr Pirgulyýew şol kitabyň ýazgyly iki sahypasynyň fotosuratyny getirdi. Biz onuň düşüren şol suratyny žurnalda çap etdik. Emma şondan soňam bu kitapdan gördüm-bildim bolmady. Gulnazaryň inisiniň gözlegi-de netijesiz tamamlandy.
Ýeri gelende aýtsam, Mäti aganyň makalasynda "Sowet edebiýaty" žurnalynyň 1944-nji ýyldaky sanlarynyň birindäki ýazgy esasynda, uly leýtenant Gafurowyň gurban bolan türkmen esgeriniň jesediniň kemerine gysdyrylan, içinden ok geçen "Görogly" kitabyny görkezendigi ýatlanylýar. Şol kitap, Mäti aganyň eşidişine görä, Moskwadaky harby mezeýde saklanýan bolmaly.
Indi her näçe gynansak-da, ok degen "Görgly" kitaplarynyň ikisi-de bu eposyň iň kämil nusgasyny dünýä beren halklymyza elýeterli däl. Bu dessanyyň tarypyny ýetirmekde Mäti Kösäýewiň uly hyzmatynyň bardygyny nygtamak bilen, sözümi jemlemek isleýärin.
Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Kiýew, gündogar Ukrainada güýçli söweşlerden soň hökümet güýçleriniň strategik Debaltsewe şäherini terk etmeginiň yzysüre, ok atyşygy bes etmek barada ylalaşygyň durmuşa geçirilmegine BMG-niň ygtyýarnamasyna eýe bolan parahatçylygy goraýjylary çagyrdy.
Prezident Petro Poroşenkonyň bu teklibi Ukrainanyň Milli howpsuzlyk we goranmak geňeşi tarapyndan 18-nji fewralda agşam geçirilen adatdan daşary maslahatda makullandy. Poroşenko BMG-niň parahatçylygy goraýjy missiýasynyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň mandatyna görä hereket etjekdigini aýtdy.
Poroşenko “Ýewropa Bileleşiginiň polisiýa missiýasy iň gowy format bolup bilerdi” diýdi. Ol bu güýjüň “howpsuzlyga iň netijeli we gowy kepil geçip biljekdigini” belledi.
Gapma-garşylyk
Bu çagyryşy goldap-goldamazlyk boýunça orsýetçi separatistler tarapyndan gapma-garşylykly beýannamalar edildi.
Orsýetiň RIA täzelikler agentligi, Donetsk regionyndaky gozgalaňçylaryň lideri Denis Puşiline salgylanmak bilen, parahatçylygy goraýjylaryň bu ýerde bolmagynyň geçen hepdede Minskde gelnen ýaraşygy “bozýandygyny” habar berdi.
Emma öz-özüni jar eden Donetsk halk respublikasynyň “goranmak ministri” Eduard Basurin “Eger olar parahatçylyk goraýjylary çagyrjak bolsalar, goý, etsinler. Biz garşy däl” diýdi.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Witaliý Çurkin Petro Poroşenkonyň teklibiniň Ukrainanyň Minsk ylalaşygyny ýerine ýetirmegini şübhe astynda goýýandygyny aýtdy.
“Eger kimdir biri gol çekenini berjaý etmegiň ýerine täze bir şerti teklip etmek ýaly zatlary etse, bu onuň Minsk ylalaşygyny bozmak isleýändigini aňladýar” diýip, RIA agentligi Çurkine salgylanyp, habar berýär.
Ylalaşygyň şertleri
Minsk ylalaşygy 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 5 600-den gowrak adamyň wepat bolmagyna getiren konfliktiň soňuna çykmak maksadyna gönükdirilýär. Ylalaşyga laýyklykda taraplaryň ikisi-de 15-nji fewraldan başlap, ýaragyny taşlap, front liniýasyndan agyr ýaraglaryny yza çekmeli.
Gündogar Ukrainada ok atyşygyň bes edilmegine giňden syn edilýär we käbir agyr ýaraglaryň iki tarapdan hem yza çekilendigi habar berilýär.
Emma gozgalaňçylar Minsk ylalaşygyndan soň hem Debaltsewe, ýagny separatistleriň elindäki Donetsk we Lugansk şäherleriniň transport çatrygy bolan şähere öz basyşlaryny dowam etdirýärler.
Ukrainanyň harby metbugat wekili Anatoliý Stelmakh soňky günüň dowamynda gozgalaňçylaryň hökümetiň gözegçiligindäki Şyrokinedäki pozisiýalarynyň agyr ýaraglardan oka tutulandygyny habar berdi.
Prezident Petro Poroşenko 2 500 hökümet harbysynyň 18-nji we 19-njy fewralda Debaltseweden yza çekilendigini aýtdy. Poroşenko “goşunlaryň yza çekilmegi planlaşdyrylanda we guramalaşdyrylanda”, alty esgeriň wepat bolandygyny we 100 çemesiniň ýaralanandygyny aýtdy.


text:
Penşenbe güni Eýranyň oppozisiýa lideri Mehdi Karrubiniň internet saýtynda onuň düýn öý tussaglygyna alnandygy barada maglumat peýda boldy.
Maglumata görä, Mehdi Karrubiniň öý tussaglygyna alynmagyna onuň Müsürdäki protest çykyşlaryna raýdaşlyk bildirip, Eýranda-da raýdaşlyk ýörişini geçirmek barada eden çagyryşlary sebäp bolupdyr.
Karrubiniň oppozision saýtynda peýda bolan düýnki maglumatda howpsuzlyk işgärleriniň onuň öýüniň gapysynyň öňüni baglap, Karrubiniň başga adamlar bilen habarlaşmagyna ýol bermeýändikleri aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Özbegistan bilen serhedine golaý ýerde ýerleşýän obalaryň göçürilenine bir ýyla golaý wagt geçdi.
Geçen ýylda Daşoguz welaýatynyň Tagta etrabynyň Bäşýyllyk, Edermen we ýene birnäçe obalarynyň ýüzlerçe ýaşaýjylary oturan ýerlerinden göçürilip, jaýlary ýykylypdy. Bu barada hökümete degişli bolmadyk guramalaryň we garaşsyz habar serişdeleriniň ençemesinde habar berlipdi.
Göçürilen maşgalalaryň sany we olaryň ondan soňky ykbaly barada takyk maglumat az. Jaýy ýykylan bir obanyň oňki ýaşaýjysy Oguljemal, obasy göçürilensoň, öz garyndaşlarynyň şu günki güne çenli öýsüz galýanlygyny Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa gürrüň berdi. Oguljemal häzir Orsýetde ýaşaýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistandaky garyndaşlaryňyzyň jaýynyň ýykylanlygyny haçan we nädip bildiňiz?
Oguljemal: Men geçen ýylyň bahar aýynda olara jaň etsem, bizi göçürdiler, öýmüzi ýykdylar, biz öýsüz galdyk, şeýle ýagdaý boldy diýdiler.
Azatlyk Radiosy: Garyndaşlaryňyz nirede ýaşaýardy?
Oguljemal: Daşoguz welaýatynyň Tagta raýonynyň Bedirkent obasynda.
Azatlyk Radiosy: Diňe garyndaşlaryňyzyň jaýy ýykylypmydy?
Oguljemal: Ýok, hemmesiniň, 250 maşgala. Bu diňe biziň obamyz, şunuň ýaly oba köpdi ol ýerde.
Azatlyk Radiosy: Garyndaşlaryňyz haçan jaýsyz galdy, bu waka haýsy aýda boldy?
Oguljemal: Geçen ýylyň bahar aýydy, maýda.
Azatlyk Radiosy: Olara mellek berildi, diýdiňiz, mellek haçan berildi?
Oguljemal: Mellek golaýda berlipdir. Çislosyny bilemok. Nowruzdan soň mellek berler diýlipdi. Düýn jaň edemde, mellek berlipdir. Indi ýol ýok diýýärler. Men olardan jaý gurmaga başladyňyzmy diýip sorasam, “ýol ýok” diýdiler. Ýol bolmasa, nädip ol ýere barjak, jaýyň ýerini nädip galdyrjak? Ýoly haçan düzetjekleri-de belli däl. Hökümet haçan ýol gurjak, adamlaram haçan jaý gurup başlajak? Meniň ynamym ýok, bu ýylam jaý salyp bilerler diýip.
Azatlyk Radiosy: Garyndaşlaryňyzyň täze jaý gurmaga mümkinçiligi barmy? Puly barmy? Olara hökümet tarapyndan pul berildimi?
Oguljemal: Hökümet tarapyndan hiç zat berlenok diýdiler. Men ilki, geçen ýylyň iýunynda jaň edenimde ejem aglady, meniň bilen gürleşip bilmedi, men şonda jigim bilen gürleşdim. Men ondan kompensasiýa berilýärmi hökümet tarapyndan, mellek berler bir ýerden, ýöne jaý salmak üçin size kompensasiýa berilýärmi diýip sorasam, jigim hiç hili kompensasiýa berilmeýär diýdi.
Azatlyk Radiosy: Jaýy ýykylanlaryň esasy kynçylygy nämede diýip pikir edýärsiňiz?
Oguljemal: Şolar indi hiç bolmanda nähili we nirä ýüz tutmaly, näme etmeli? Olar prokuratura ýa-da suda berende, nähili arza ýazmaly, kime ýüz tutmaly? Prezidentiň adyna ýazmalymy? Bilenok hiç zady o taýdaky halk. Olar göçüriljek diýlende prezidente köpçülikleýin arza ýazypdyrlar, göçürilmez ýaly. Emma ondan hiç hili derek bolmandyr. Men özümem birnäçe ýyl mundan öň arza ýazyp gördüm, maňa hiç hili jogap gelmändi.


text:
Hytaý Ýaponiýanyň Tokiodaky ilçisine öz nägileligini bildirdi. Ýaponiýanyň premýer-ministri Şindzo Abeniň dawaly ýadygärliklere sapar etmegi muňa sebäp boldy.
“Sinhua” resmi habar agentligi Hytaýyň daşary işler ministriniň sözünden sitata getirip, bu saparyň Ýaponiýanyň harby agressiýasynyň taryhyny dabaralandyrýandygyny belledi.
Yasukuni 2,5 million ýapon esgeriniň, şol sanda Ikinji jahan urşunyň jenaýatçylyklary üçin jezalandyrylan ençeme ýokary wezipeli resmileriň jaýlanan ýeri hasaplanýar.
Resmi protest
Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Kin Gang Hytaýyň hökümetiniň agzalan sapar bilen baglanyşykly berk protest bildirýändigini aýtdy.
Kin Gang Hytaýyň hökümetiniň Ýaponiýanyň liderlerini berk ýazgarýandygyny we olaryň Hytaýyň halkynyň we beýleki Aziýa ýurtlarynyň halklarynyň duýgularyny depgileýändigini belledi we bu hereketiň taryhyň adalatlylygyna we ynsaba ters gelýändigini belledi.
Gang Ýaponiýany öz ýalňyşlyklaryny derhal düzetmäge we öz taryhyndaky agressiýany boýun almaga çagyrdy.
Şindzo Abeniň Yasukuni ýadygärligine eden bu sapary hökümet başyndaky premýer-ministriň 2006-njy ýyldan bäri bu ýere edýän ilkinji sapary boldy we Gündogar Hytaý deňzinde dawaly adalaryň üstünde dowam edýän dartgynlylygy hasam güýçlendirdi.
Dawaly adalar
Günorta Koreýanyň hökümetiniň metbugat wekili Yoo Jin-Ryong Şindzo Abeniň ýadygärliklere eden sapary bilen baglylykda Seulyň hem “gynanjyny we gahar-gazabyny” ýaşyryp bilmeýändigini mälim etdi. Günorta Koreýa Ikinji jahan urşunyň dowamynda Ýaponiýa tarapyndan basylyp alnypdy.
Hytaýyň, Ýaponiýanyň we Günorta Koreýanyň arasynda Gündogar Hytaý deňzinde ençeme territorial dawalar dowam edýär.
ABŞ-nyň Tokiodaky ilçihanasy resmi beýannama ýaýratdy we “Ýaponiýanyň ýolbaşçylarynyň Ýaponiýanyň goňşulary bilen gatnaşyklarda dartgynlylygy güýçlendiren hereketleri etmegi” bilen bagly gynanç bildirdi.


text:
Saýlawlaryň birinji tapgyrynda häzirki prezidenti goşmak bilen 18 kandidat bäsleşdi. Ýakynda geçirilen jemgyýetçilik pikir soralyşygynyň netijeleri, esasy bäsdeşler Ýuliýa Timoşenko hem Wiktor Ýanukowiç bilen deňeşdirilende, Wiktor Ýuşenkoda ikinji möhlete prezident saýlanmak ähtimallygynyň juda ujypsyzdygyny görkezdi.
Fewralyň başynda saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçiriljekdigi, onda iň köp ses alan iki kandidatyň bäsleşjekdigi yglan edildi. Şol kandidatlaryň arkasynda onlarça partiýa dur, bu postsowet giňişliginde, ylaýta-da Merkezi Aziýa ýurtlary göz öňünde tutulsa, deňi-taýy bolmadyk ýagdaýdyr.
Elbet-de, Ukrainadaky ýagdaý bilen Türkmenistanydaky ýagdaýy asla deňeşdirmek mümkin däl. Bu nähili beýle bolýar, ýeke-täk bir imperiýa merkezine deň derejede tabyn bolan ýurtlar, ýeke-täk kommunistik režimde ýaşan ýurtlar SSSR dargandan soň özüniň geljegini gurmakda näme üçin başga-başga, dürli-dürli ýurtlar bolup çykdylar?
Ukraina ilkinji ädimini sowet geçmişinden, awtokratik häkimiýetiň islendik görnüşdäki ýüze çykmasyndan ara açmak üçin ätdi. Ýöne beýleki postsowet ýurtlar geçmişdäki awtoritar dolandyryşyň mirasyndan gutulyp bilmediler.
Nyýazow "nusga" görkezdi
Häkimiýeti tutuşlygyna ele almagyň hem gysymyňda saklamagyň nusgasyny S.Nyýazow görekezdi. Ol 20 ýyl töweregi wagtlap Türkmenistany öz hasabyna geçirdi. Şu tendensiýany Belarusda Aleksandr Lukoşenko alyp göterdi. Ýelsinden soň köp sanly demokratik başlanşgyçlar bilen hoşlaşan Orsýetde hem awtoritar häkimiýet gaty güýçlendi. Merkezi Aziýa tutuşlygyna awtoritarizme ýykgyn etdi.
Regionda häzir diňe Ukraina demokratik ösüşiň, özgerişleriň baýdagyny göterip gelýär. Şu prosesi halkara demokratik jemgyýetçiligi ykrar edýär. Daşary ýurtlardan hem halkara guramalardan 3149 synçynyň prezident saýlawlarynda hasaba alynmagy-da Ukrainanyň daşarky dünýä üçin açykdygyna şaýatlyk edýär.
Belki-de, saýlawlaryň ýokary derejeli demokratikdigi üçin goňşy ýurtlaryň köpüsinde saýlawlaryň geçişi barada habarlar peýda bolýan däldir? Türkmen gazetleri ukrain saýlawlary barasynda bir zatlar ýazdymy? Munuň sebäbi el-ýüzde ýatyr. Eger doly, dogruçyl habarlar berilse, adamlar ony öz ýurdy bilen deňeşdirjek, bu bolsa türkmen häkimiýetleriniň peýdasyna däl. Eger ukrain hakykaty bilen deňeşdirmeler başlansa, köp prosesleri halka düşündirmek türkmen propagandasyna ýeňil düşmez. KGB-niň ýok edilmegi
Ukrainada bolup geçen , belki, iň uly özgerişi alyp göreli. Ol soňky ýyl ýarymyň içinde bolup geçdi. Soňky on ýyllykda jemgyýetde gorky döredip gelen instituty köki-damary bilen goparyp taşladylar, ýok etdiler. Bu ýerde gürrüň öz funksiýasy hem gysyşlary bilen bilelikde KGB-niň ýok edilmegi barasynda barýar.
Ukraina repressiw organlaryň işini ýok eden ýeke-täk döwletdir. Bu işe türkmenler, gazaklar ýa azeriler, belaruslar nähili garýar? Häkimiýetiň kelle kesýän gylyjy kimin şol organlardan gorky adamlara nesiller derejesinde ornaşypdyr. Munuň şeýledigini Ukrainanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleri gowy bilýärler.
Bu ýerde Pribaltikany göz öňünde tutmaýarys. Olar doly sowetleşip ýetişmedi, şonuň üçinem ýewropa tradisiýalaryny gaty çalt dikeltdiler. Milli Howpsuzlyk Komiteti diýlenden Minskiniň ýa Aşgabadyň, Astananyň ýa Daşkendiň, Moskwanyň ýa-da Bakuwyň ýaşaýjylarynda awtomatik suratda gorky duýgusy oýanýar.
Bu ýurt GDA döwletleriniň ählisine ýene bir signal ýollaýar - olam Ukrainada döredilen azatlyga diňe azat dällik alternatiwa bolup biljegidir. Muňa öz häkimiýetleri tarapyndan ezilýän beýleki ýurtlaryň graždanlary gaty gowy düşünýärler. Ukraina bolsa, islese-islmese, geljekde-de başgalary yzyna düşürip biljek nusgasyny dowam etdirer. Ýeke-täk bir sorag – indiki kim bolar hem haçan? Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýer togalagynda diňe iki ýerde hasaba alnan – gün şöhlesiniň dik düşýän ýeri – Müsürde Nil derýasynyň boýundaky Asuan we Geluan atly ýanaşyk sanatoriler ýaly dünýä meşhur Baýram-Aly böwrek sanatorisi-de tebigatyň türkmen topragyna eçilen gymmatly peşgeşi hasaplanýar.
Gün şöhlesiniň täsiri bilen böwrekde, ýürekde döreýän keselleri bejerip bolýandygy takykaklanandan soň, bu ýerde 40-gapy ady bilen 1903-nji ýylda rus arhitektorlary tarapyndan ak patyşanyň rezidensiýasy gurulýar. Soňra 1929-njy ýylda rus alymy Aleksandrowyň ýerli alymlar bilen bilelikde geçiren barlaglary gün şöhlesiniň Müsürdäki ýaly bejeriş häsiýetiniň bardygyny doly tassyklaýar.
Alymlaryň barlaglaryndan soň, 1933-nji ýylda bu ýerde 25 adamlyk ilkinji sanatoriý gurulýar. 24 gektar meýdany tutýan sanatoriý soňra giňelip, onda birnäçe ýaşaýyş jaýlary, sagaldyş merkezi naharhana gurulýar.
Böwrek, ýürek keselinden ejir çekýänleriň, bejergi almaga gelýänleriniň birbada 800-sini kabul edip bilýän Baýram-Aly böwrek sanatorisiniň tutýan meýdany gür baglyga bürenip otyr. Onda dünýäniň dürli künjeklerinden getirilen, dürli hem täsin agaçlaryň ýaşy 100-den geçenleri goýy kölege berýär.
Ýurduň ähli künjeklerindenem, daşary döwletlerdenem, saglygyny dikeltmäge bu ýere gelýänleriň yzy üzülmeýär. Sanatoriý näsaglary ýylyň bütin dowamynda kabul edýär.
Şypahananyň üç gatdan ybarat sagaldyş merkezinde ähli amatlyklar berjaý edilipdir. Täze tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan otaglarda bejergi almagyň ähli görnüşleri göz öňünde tutulypdyr. Birbada 20 adamy kabul edip bilýän ruhy bejergi geçirilýän otag Türkmenistanda ilkinji hem ýeke-täk otagdyr. Sekiz adama niýetlenen ozekerit bejergisi alynýan otag, 15 adama niýetlenen iňňe-refleks terapiýa otagy, 30 adama niýetlenen ýagtylyk wannasy, suw pürkmeler arkaly bejergi geçirilýän otaglar, dürli wannalar, fizoterapiýa otaglary näsaglaryň hyzmatynda.
Baýram-Aly böwrek sanatorisinde, oktýabr, 2011-nji ýyl.
Lukmanlaryň, şepagat uýalarynyň mylakatly gatnaşyklaryndan, ýaşaýyş jaýlarynyň şertlerinden, arassaçylygyndan, naharhananyň hyzmatlaryndan näsaglar hoşal. Her günde geçirilýän medeni çäreler, hepdede iki gezek taryhy hem keramatly hasaplanýan ýerlere gurnalýan gezelençler näsaglaryň wagtlaryny hoş geçirmegine uly ýardam berýär. Medeni çäreleri gurnamakda medeniýet öýüniň müdiri uly tagallalar edýär. Naharhananyň birinji gatynda azyk we senagat harytlarynyň, dürli suwenirleriň dükanlary bar. Ýadgärlik surata düşmek isleýänler, islän wagty, bu ýerdäki suratçylar ýüz tutup bilýärler.
Emma kabul edilýän näsaglaryň sany artdyrylsa-da, näsaglary bejermäge niýetlenen sagaldyş merkezini giňeltmek göz öňünde tutulmandyr. 800-den gowrak näsaglar her bir bejergi otagynyň gapysynda 2-3 sagatlap nobata durmaly bolýarlar.
Aşgabatdan bu ýere saglygyny dikeltmäge gelen 70 ýaşly pensioner Annaly aga şypahana gelýän näsaglaryň sanynyň juda agdykdygyny, her günde bu taýyk gelip, bejergi alyp yzyna gidýän näsaglaryň sanynyň 300-e ýetýändigini aýdýar. Onuň pikiriçe, döwlet tarapyndan goldawa mätäç şypahanada ýene-de bir sagaldyş merkeziniň gurulmagy zerur:
—Wagty-biwagty ýok, ýolagçy otlularyndan düşüp, ýurduň dürli künjeklerinden bu ýere gelýän näsaglary gije-gündiziň dowamynda bökdençsiz kabul etmegi hem ýola goýmaly. Näsaglary ilki bilen kabulhanada bökdeniçsiz kabul eder ýaly, kabulhananyň işgär sanyny artdyrmaly. Dünýäde seýrek duşýan bu ajaýyp şypahana saglygyny dikeltmäge gelýänlerde gowy ýatlamalar galar ýaly ýagdaý döretmäge bizde mümkinçilik ýeterlik.
Hojalyk hasaplaşygynda bolan bu şypahana 2010-njy ýylda doly rekonstruksiýa edilip, onda 350 adama niýetlenen 5 gatly täze ýaşaýyş jaýy hem gurlupdyr.


text:
Türkmenistanda bellenýän medeniýet we sungat işgärleriniň gününe gabatlap, Magtymguly adyndaky milli sazly-drama teatrynda täzeden dikeldilen “Zöhre-Tahyr” operasynyň premýerasy bolar.
Kompozitor Adrian Şapoşnikowyň “Zöhre-Tahyr” operasy ilkinji gezek 1941-nji ýylyň 6-nji noýabrynda, uruş gidip durka görkezilipdi. Şol günden türkmen döwlet opera-balet teatry öz ömür ýoluna gadam basypdy.
2008-nji ýyldan bäri Türkmenistanda medeniýet we sungat işgärleriniň güni 27-nji iýunda bellenýär.
Nyýazow tarapyndan gadagan edilen opera-balet teatry şol gün ikinji gezek dünýä indi.


text:
Özbegistanyň prezidentiniň uly gyzy Twitterde ýene ýurduň premýer mnistriniň orunbasaryna hüjüm etdi.
Gülnara Karimowa öz sosial media ulgamy sahypasynda Rustam Azimowyň dört milliard dollarynyň bardygyny öňe sürdi we bu pullaryň bikanun gazanylandygyny ýaňzytdy.
Şeýle-de ol beýleki Twitter ulanyjalaryň “Azimow pul ogurlamagyň ýeser shemalaryny işläp düzen kezzap” diýen sözlerini gaýtadan twit etdi.
Geçen aýyň başynda ol Twitterde Azimowy Özbegistandaky jemgyýetçilik tenderlerinde galplyk etmekde aýyplapdy.
55 ýaşly Azimow 2008-nji ýyldan bäri premýer ministriň orunbasary bolup işleýär. Köpler onuň 75 ýaşly prezident Yslam Karimowyň ornuna geçjegini çaklaýar.
Ozalky diplomat we işewür aýal Karimowa hem öz kakasynyň ornuny alar öýdülýär.


text:
Bosgunlykda ýaşaýan russiýaly oligarh Boris Berezowskiý 67 ýaşynda aradan çykdy.
Maglumata görä, onuň jesedi Londonyň etegindäki Surreýdäki öýünden tapylypdyr.
Berezowskiniň ýakynlary we metbugat wekili, onuň ölendigini tassykladylar. Berezowskiniň näme sebäpden aradan çykandygy barada häzirlikçe takyk maglumat ýok.
1990-njy ýyllarda, Russiýa Boris Ýeltsin prezidentlik edýän döwri Berezowskiniň uly syýasy güýji bardy.
Ol soňundan prezident Wladimir Putiniň ýiti tankytçylarynyň biri boldy.
Berezowskiý 2000-nji ýylda Russiýany terk edip, Londonda bosgunlykda ýaşaýardy.


text:
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýmerdanguly Myrady Owganystanyň bosgunlar boýunça ministri doktor Jemaher Enweri bilen Türkmenistandaky owgan bosgunlarynyň ýagdaýy barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Doktor Jemahyr Enweri, Türkmenistanda owganystanly bosgunlaram ýaşaýarlar. Hususanam türkmenler ýaşaýar. Olaryň meseleleriniň çözgüdi boýunça Türkmenistanyň hökümeti bilen siz gürrüň etdiňizmi?
J. Enweri: Biz şu haýyşy konferensiýada Türkmenistanda ýaşaýan owgan bosgunlarynyň problemalary üçin, biz o ýeriniň resmileri bilen gepleşdik. Edaraýi-bosgunlar işini edýär ýa edaraýi-migrant diýýär ekeni olar. Onuň başlygy bilen biz gepleşdik. Biz owgan bosgunlarynyň kynçylyklaryny aýtdyk olara. Bulara pasport bermek wada edilen eken. Wagtlaýyn bolmaga wada berlen eken. Henize çenli ol amala aşmandyr, hatda käbirleriniň dokumentlerini ellerinden alyp, olara ýaşamak wizasyny berýän ekenler. Biz bu meseleler barada gepleşdik. Olar şu wadany bize berdi, olaryň problemalary tizlikde çözülmeli. Olar takmynan dört müň kişi, indi onuň içinde owganlar hem, owganlaryň bosgunlary hem bar. Bular reýis jemhuryň, ýagny prezidentiň permana gol çekmegine garap dur. Enşalla, bize wada berdiler, tizlikde bularyň müşgilleri [oňyn] çözülmeli.
Azatlyk Radiosy: “Müňlerçe adama biz Türkmenistanyň raýatlygyny berdik” diýdi Türkmenistanyň prezidenti. Türkmenistanda ýaşaýan owganystanly bosgunlara-da Türkmenistanyň raýatlygy berlermi?
J. Enweri: Hawa. Bul esasda şol wada owaldan berlen bolsa, çuň hormatly prezidentiň aýdan [sözleri] şol jähetden owgan bosgunlary üçin-de [degişli]. Belki, hemme bosgunlar Türkmenistanda şol kanun esasynda ýaşar. Bosgunlar edarasynyň başlygy bize şu wadany berdi: haýsy dokument berilýän bolsa, owganlar üçinem şol gurşalmaly. Bular şol mümkinçilikden peýdalanarlar. Wagtlaýyn hukuk bilen ýaşamak ýa pasport almak mümkinçiliginden bularam peýdalanar diýip, bize wada berdiler.
Azatlyk Radiosy: Eger Owganystandan ýene Türkmenistana raýatlar bosgun bolsa, olary Türkmenistan kabul edermi?
J. Enweri: Heniz Türkmenistanda beýle bir kanun ýok. Bosgunlary, immigrantlary kabul edýän kanun ýok eken. Näme bolsa prezidentiň hökümi bilen o ýerde amala aşýan eken. Emma ýene-de her kim o ýerden penahändelik – bosgunlyk dilese, ol ýeriň raýatlygyny dilejek bolsa, olaryň kanuny şul eken – başga döwletiň raýatlygyny terk edip, ondan soň o ýeriň raýatlygyny almaga arza bermeli ekeni. Şol ugurda ondan-oňa barmak, ýüz tutmak kynçylygyny etmeli eken. Özleriniň nähilek bolsa-da bir kynçylyklary bar, şol düzgüni bar. Eger şolara barabar gelen suratynda, bulara raýatlyk bermeli ýa bolmasa bosgunlyk statusyny bermeli. Owal wagtlaýyn, ondan soň raýatlyk. Meselesi bar diýip bize şeýle düşündirdiler.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda ýaşaýan owganystanly türkmenleriň çagalary üçin, Türkmenistanyň mekdeplerinde bilim almaga mümkinçilik bar ekenmi?
J. Enweri: Bul şeýle bir ynjyk mesele. Men bu meseläni köp gürrüň etdim bular bilen, söhbetleşdim. Olaryň aýtmagyna görä, we adatda ol ýerde biziň owgan garyndaşlar ýaşaýar, olaryňam bilimi ýokary mekdeplere barýança haýsydyr bir müşgil ýok. Olar tälim-terbiýeden peýdalanýan ekeni. Emma bularyň kynçylygy ýokary okuw jaýlaryna girmekde eken. Bu barada biz olardan çynlakaý haýyş etdik. Ýokary okuw jaýlaryndan Owganystana berilýär ýylda 30 orun. “Bu kem” diýip, ýene-de haýyş etdik. Bu barada: “Biz bul meseläni çözeris” diýip, bize wada berdiler.
Azatlyk Radiosy: Pakistanda millionlarça bosgun ýaşaýar. Şolaryň arasynda türkmenlerem bar. Pakistan gyssagly ýagdaýda owganystanly bosgunlaryň çykaryljakdygyny yglan etdi. Oňa bir aý möhlet berdi. Şu meseläniň çözgüdi üçin, siziň ministrligiňiz näme çäre görýär?
J. Enweri: Bu barada Pakistanda Ministrler Kabineti tarapdan perman kabul edildi. Haýbar Peştunha gubernatory tarapyndan şeýle haýyş bolan. Bular owgan bosgunlary o ýerden çykarsalar, elbetde, bu ýerde kanuny [jogapkärçilikleri] bar we ynsan hukuklary bar. Biz bu barada Ženewada koferensiýada bolanymyzda-da Pakistanyň bosgunlar ministri bilen söhbetleşdik. Olar bizi çagyrdylar. Pakistana barsak, bu meseläni ýakyndan Pakistan döwleti bilenem söhbetleşeris. Şunuň üçin biz erte däl, birigün Pakistana bir delegasiýa bilen gitmeli. Ol meseleleriň hemmesini söhbetleşeris, enşalla. Pakistan 30 ýyldan bäri şeýle bosgunlara o ýerde myhmandarlyk edip, eýelik edip otyr. Biz ondan teşekkür edýäris. Ýene-de bizde umyt bar, biz bu problemany iki döwletiň ortasynda oňyn çözüp bilsek...


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda ýokary derejeli polisiýa ofiseri we onuň sürüjisi atylyp öldürildi.
Pakistanyň polisiýasynyň aýtmagyna görä, ýol gözegçilik bölüminde işleýän Amanullah Han we onuň sürüjisi duşenbe güni Peşawar şäherinde motosikletli barýan ýaragly adam tarapyndan atylyp öldürilipdirler.
Häzire çenli bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady. Emma muňa garamazdan pakistanly söweşijiler ýurduň howpsuzlyk güýçlerine wagtal-wagtal hüjümleri amala aşyryp gelýärler.
19-njy iýunda Peşawaryň etegindäki harby baza amala aşyrylan hüjümde bäş esger ölüp, başga-da ikisi ýaralanypdy.


text:
Samarkandyň taryhy Registan meýdançasynda Yslam Kerimowyň jaýlanyş dabarasyna, jynazasyna müňlerçe adam toplandy.
Daşary ýurtlardan Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew, owgan prezidenti Aşraf Gani, täjik prezidenti Emomali Rahmon we türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow geldi.
Goňşy Gazagystan we Gyrgyzystan Kerimowyň jaýlanyş dabarasyna öz premýer-ministrlerini iberdi.
Döwlet telewideniýesi biraz öň Kerimowyň milli baýdak örtülen tabydynyň, Daşkentden alnyp gaýdylanyndan biraz soň, Samarkandyň halkara aeportyna getirilişini görkezdi.
Kerimowyň aýaly Tatýana we onuň kiçi gyzy Lola Tillaýewa-Kerimowa tabydyň yzyndan ýöredi.
Müňlerçe adam köçeleriň gyrasynda, Kerimowyň jesediniň uçar meýdanyndan şäheriň içi bilen getirilýän ýolunuň boýunda hatara durdy. Döwlet telewideniýesi Samarkandy Kerimowyň dogduk mekany diýip atlandyrdy.
Kerimowyň tabydy ýüklenen maşyn kerweni biraz öň Daşkendiň esasy köçesinde hem, hatara duran adamlaryň öňünden alnyp gaýdylypdy.
Ýas tutýanlaryň köpüsi, gözleri ýaşly, merhumyň gölegçi kerweniniň öňüne gül çemenlerini düşedi.
Rus habar serişdeleri Samarkantdaky resmilere salgylanyp, Kerimowyň jesediniň golaýdaky gonamçylykda jaýlanmazyndan öň, şäher meýdançasynda hoşlaşyk üçin goýuljakdygyny habar berdiler.


text:
Siriýada Damaskyň eteginde amala aşyrylan ulag partlamalarynda, azyndan 34 adam öldi, onlarçasy hem ýaralandy. Bu barada ýurduň döwlet telewideniýesi we aktiwistler maglumat berýär.
SANA habar agentliginiň aýtmagyna görä, Jaramana etrabyndaky hüjümiň arkasynda “terroristler” dur.
Soňky günleriň dowamynda, Damaskyň töwereklerinde ýowuz söweşler alnyp barylypdy.
Geçen aý, Jaramana etrabynda amala aşyrylan ulag partlamasynda, 11 adam heläk bolupdy.
Aktiwistleriň çaklamagyna görä, geçen ýylyň martynda prezident Başar al-Assada garşy başlanan gozgalaňdan bäri, häzire çenli 40 müňe golaý adam ölüpdir.


text:
Medisina işgärleri 30-njy iýuldaky bombalamalaryň Gazada onlarça palestinalyny öldürendigini aýdýarlar.
Ysraýyl-Hamaz konfliktiniň 23-nji gününde BMG-niň garamagyndaky mekdepde azyndan 16 adam öldürildi.
Bu mekdep uruş zerarly ýaşaýan ýerinden bosan adamlaryň gaçyp atan penasydy.
Gazanyň adatdan daşary ýagdaýlar gullugynyň sözçüsi Aşraf al-Kudra başda ölenleriň sanynyň 20-digini aýdyp, soň olaryň onlarçadygyny habar berdi.
Kudranyň soňky beren maglumatlaryna görä, Ysraýylyň Hamazyň raketa atmagynyň soňuna çykmak üçin geçirýän harby operasiýasy netijesinde öldürilenleriň sany 1260-a golaýlady.
Ysraýyl tarapdan bu konfliktde 53 esger we asuda ilatdan üç adam öldürildi. 29-njy iýulda Gaza toksuz galdy, onuň ýalňyz elektrik stansiýasy top oky bilen uruldy.


text:
Orsýetiň derňewçileri ozalky nebit tütjary we Kremliň tankytçysy Mihail Hodorkowskä iki adamyň öldürilmegini gurnamakda we dört adamy öldürmek synanyşygyny etmekde resmi aýyplama bildirdiler.
Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markin 11-nji dekabrda «Interfaks» habar gullugyna Hodorkowskiý 1998-nji ýylda Nefteýugansk şäheriniň häkimi Wladimir Petuhowy hem-de Handelsgaz nebit kompaniýasynyň başlygy Ýewgeniý Rybinyň janpenasyny öldürmekde aýyplandy diýdi.
Rybiniň özi 1998-nji ýyldaky kast ediş synanyşygyndan aman galypdy.
Derňewiň maglumatlaryna görä, Hodorkowskiý öz işgärleri bolan Leonid Newzlin bilen Alekseý Piçugine, hamala onuň gulluk wezipesiniň «Ýukos» kompaniýasynyň bähbitlerine ters gelýändigi üçin, Petuhowy öldürmegi buýrupdyr.
Şeýle-de Hodorkowskiý atyşykda ýaraly bolan üç adamy öldürmäge synanyşmakda aýyplandy diýip, derňew komiteti aýtdy.
Hodorkowskiniň sözçüsi bulary hiç hili «heňe gelmeýän» aýyplama diýip atlandyrdy.
Hodorkowskä bildirilen täze aýyplamalar onuň iki gün mundan ozal Orsýetde «rewolýusiýa gutulgusyz we zerur» diýen sözleriniň yz ýanyna gabat geldi.
«Bu adamlary öldürenleriň üsti bu işiň amala aşyrylan ýylynda, 1998-nji ýylda açyldy, ýerine ýetirijiler tapyldy we tussag edildi. Emma soň olar düşnüksiz sebäplere görä azatlyga goýberildi we öldürildi» diýip, Hodorkowskiý aýtdy.
Derňewçiler iýun aýynda Petuhowyň öldürilmegi bilen bagly jenaýat işini gaýtadan açýandyklaryny aýtdylar.
Häzir Londonda ýaşaýan Hodorkowskiý täze derňewiň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň buýrugy boýunça açylandygyny aýtdy.
«Häkimiýeti kanun esasynda çalyşmak üçin dogruçyl saýlawlar institutynyň we başga mehanizmleriň ýok ýerinde ony çalyşmagyň ýeke-täk usuly rewolýusiýa bolup durýar, Orsýetde rewolýusiýanyň bolmagy gutulgusyz» diýip, Mihail Hodorkowskiý aýtdy.
Derňew komiteti 8-nji dekabrda Hodorkowskini soraga çagyrdy, ýagny çakylyk haty onuň kakasynyň adresine geldi. Ol derňewe gatnaşmajagyny we Derňew komitetiniň wekilleri bilen aragatnaşyk gurmajagyny aýtdy.
Bir zaman Orsýetiň iň baý adamy bolan Hodorkowskiý 2003-nji ýylda tussag astyna alyndy we maliýe jenaýatlarynda günäli tapylyp, türme tussaglygyna höküm edildi.
Tarapdarlary onuň gurnalan jenaýat işi esasynda Putine garşy çykandygy we «Ýukos» nebit kompaniýasynyň emlägini döwletiň eline bermek üçin jezalandyrylandygyny aýdýarlar.
Ol 2013-nji ýylda Putiniň günä geçmesi esasynda türmeden çykdy we Şweýsariýa göçdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Şu gün irden Türkmenistanyň futbol ýygyndysy 2018-nji ýylda geçiriljek dünýä çempionatynyň we 2019-njy ýyldaky Aziýa Kubogynyň nobatdaky saýlama duşuşygyna gatnaşmak üçin Eýran Yslam Respublikasyna ugrady. Türkmenistanyň 27 adamlyk wekiliýetiniň düzüminde 20 futbolçy we 7 sany tälimçiler toparynyň agzasy bar.
Eýranyň ýygyndysy bilen boljak duşuşyga çagyrylan futbolçylaryň aglabasy Türkmenistanyň Ýokary ligasynda çykyş edýär. Legionerlerimizden bolsa bu duşuşyga diňe Arslanmyrat Amanow gatnaşar. Ol Özbegistanyň «Almalyk» futbol toparynda çykyş edýär.
Köp sanly okyjylarymyzyň isleglerini nazarda tutup, Eýran Yslam Respublikasynyň ýygyndysy bilen geçiriljek duşuşyga giden wekilçilikli toparymyzyň düzümi bilen tanyşdyrýarys:
Derwezewanlar:
Mämet Orazmuhammedow, «Altyn asyr»;
Sergeý Kuznesow, «Aşgabat».
Goragçylar:
Serdar Annaorazow, «Altyn asyr»;
Bahtiýar Hojaahmedow, «Altyn asyr»;
Şöhrat Söýünow, «Altyn asyr»;
Mekan Saparow, «Balkan»;
Ýagmyrmyrat Annamyradow, «Balkan»;
Zafar Babajanow, «Ahal»;
Akmyrat Jumanazarow, HTTU.
Ýarym goragçylar:
Ahmet Ataýew, «Altyn asyr»;
Umidjan Astanow, «Altyn asyr»;
Guwanç Abylow, «Hazyna»;
Süleýman Orazow, «Ahal»;
Amir Gurbani, «Balkan»;
Serdar Geldiýew, «Altyn asyr»;
Arslanmyrat Amanow, «Almalyk» (Özbegistan).
Hüjümçiler:
Süleýman Muhadow, «Altyn asyr»;
Serdaraly Ataýew, «Balkan»;
Didar Durdyýew, «Hazyna»;
Berdi Şamyradow, «Aşgabat».
Tälimçiler düzümi:
Çaryýar Ataýew, toparyň başlygy;
Amangylyç Koçumow, baş tälimçi;
Çaryýarguly Seýdiýew, tälimçi;
Tofik Şükürow, tälimçi;
Ahmet Mommadow, lukman;
Wladimr Ýahin, owkalaýjy;
Resul Mämmedow, adminstrator.
Eýran — Türkmenistan duşuşygy 12-nji noýabrda Aşgabat wagty bilen 17:30-da Tähranyň «Azady» stadionynda geçiriler.


text:
Bagdat, türk goşunlarynyň demirgazyk Yrakda ýerleşmegi bilen baglylykda, gyssagly suratda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň adatdan daşary sessiýasynyň çagyrylmagyny talap etdi.
Yragyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Ahmed Jamal 6-njy oktýabrda bu talabyň Yragyň BMG-däki ilçisi tarapyndan, «türk tarapynyň transgressiýalary we keseden gatyşmalary barada gürleşmek üçin» edilendigini aýtdy.
Bu talapda Howpsuzlyk geňeşiniň «Türk goşunlarynyň Yragyň özygtyýarlylygyny bozmagyny we türk tarapynyň gowy goňşuçylyk ýörelgelerini hormatlamazlygyny bes etmegine çagyrýan rezolýusiýa kabul etmegine çagyrylýar diýip, Jamal aýtdy.
Iki goňşynyň arasyndaky ýagdaýlar, geçen ýyl Türkiýe Yragyň Mosul şäheriniň golaýyna, «Yslam döwleti» toparyna garşy söweşýän söweşijilere tälim bermek üçin, öz goşunlaryny ýerleşdireli bäri dartgynlaşdy.


text:
Amnetesty International, Halkara günä geçiş guramasy ýanwaryň aýagynda belli türkmen atşynasy Geldi Kärizowyň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşýandygy, emma türkmen häkimiýetleiriniň onuň ýurtdan çykyp, daşary ýurtda medisina bejergisini almagyna rugsat bermeýändigi barada beýanat çap edip, öňki tussaga ýardam etmek üçin gyssagly herekete geçilmegine, türkmen häkimiýetlerine hat, haýyş, talap bilen ýüz tutulmagyna çagyrdy.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir ozalky tussag Geldi Kärizowyň daşary ýurtda ýaşaýan ogly Dawut Kärizow bilen kakasynyň ýagdaýy barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siziň kakaňyzyň saglyk ýagdaýy nähili, ýagny onuň saglygynyň soňky çylşyrymlaşmasynyň sebäbi näme?
Dawut Kärizow:
Siz “Amnesti Interneşnliň” beýanatyny gören bolmaly. Soňky döwürde onuň saglyk ýagdaýy barha we barha ýaramazlaşýar. Türmede alty ýyl oturyp çykansoň, ol çynlakaý medisina bejergisine mätäçdi. Sebäbi türkmen türmesinde oturmak diýmek tasdan konsentrasiýa lagerine iberilen ýaly bir zat. Ol ýerde adam juda hor, egbar ýagdaýa düşýär.
Onsoň ol ýerden kadaly bir türmä geçirilen ýa azatlyga çykarylan adam dogry-düzüw medisina bejergisine mätäç bolýar. Emma ol beýle bejergi alyp bilmedi, sebäbi oňa türmeden boşadylandan soň hem ýurtdan çykmaga rugsat bermediler. Meniň ejem kardiolog, daýzam ginekolog, eje tarapymyň bary diýen ýaly doktor, olar kakamy biraz daýandyrmak, onuň saglygyny dikeltmek üçin özlerine bagly ähli zady etdiler.
Azatlyk Radiosy: Onuň derdi, keseli näme? Ýagny ol nämeden şikaýat edýär?
Dawut Kärizow:
Onuň şikaýaty, ol ilki häkimiýetler tarapyndan saklananda, 2002-nji ýylda ýüreginden agyry tutdy. Şondan bäri onuň ýüregi agyrýar, gan basyşy ýokary. Mundan başga ol hroniki gepatitden, holesistitden ejir çekýär, öthaltasy, aşgazany agyrýar, artiritiň agyr görnüşinden azar baryny görýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň kakaňyz näçe ýaşynda?
Dawut Kärizow:
Ol 62 ýaşynda.
Azatlyk Radiosy: Ol Türkmenistanda türkmen doktorlaryna hem görnen bolmaly, olar näme diýýär?
Dawut Kärizow:
Hawa, ol Türkmenistanda käbir doktorlara göründi, emma gynansak-da, Türkmenistandaky saglyk sistemasy islenilişi ýaly gowy däl, munuň esasy sebäpleriniň biri hem professional doktorlaryň köpüsi ýurdy terk etdi. Ol ýerde gowy doktorlaram bar, emma olaryň hem degişli enjamlary ýok. Hut şol türkmen doktorlary hem oňa halkara hasshanalaryna gidip, şol ýerden derdine derman gözlemegi maslahat beripdirler.
Azatlyk Radiosy: Siz häkimiýetlere baryp, kakaňyzyň ýurtdan çykmagyna rugsat soraňyzda, olar adatça näme jogap berýär?
Dawut Kärizow:
Soňky sekiz ýylda adatça “siz milli howpsuzlyga wehim salýarsyňyz” diýip jogap berýärler. Bu haçanda meniň ejem 2005-nji ýa 2006-njy ýylda ýurtdan çykjak bolanda başlandy. Meniň Orsýetde ýaşaýan mamam ýaramady we ejem şoňa seretmek üçin ýanyna gitjek boldy. Şonda ol serhetde saklandy we onuň ýurtdan çykmagyna rugsat berilmeýändigi aýdyldy. Şondan bäri meniň ejem hem, daýzam hem ýurtdan goýberilmeýär.
"Türkmen atlary" birleşiginiň binasy, Aşgabat, 11-nji aprel, 2013
Bu hususan-da meniň ejemiň eden tagallalary bilen bagly. Sebäbi ejem kakam türmede mahaly onuň saglygy ugrunda kän alada etdi we halkara guramalary, ilçihanalar bilen çynlakaý gürrüň alyp bardy. Onsoň oňa hökümet dürli ýollar arkaly basyş görkezdi. Olar meniň kakamyň saklanan türmesine ýönekeýje dermanlary, hatda azyk geçirmeklige hem pägegelçilik döretdiler, onuň bilen duşuşmaga rugsat bermediler, özem bu zatlar bilkastdan edildi.
Onsoň ejem halkara guramalary bilen gürleşip, olaryň hökümet bilen gürleşmegini we özüne kakamy görmäge rugsat berilmegi üçin kömek edilmegini gazanjak boldy. Şondan soň hökümet ejemi “milli howpsuzlyga wehim” hasaplady. Şondan bäri meniň ejemem, daýzamam ýurtdan goýberilenok, bu meniň kakama hem degişli. Ol hem milli howpsuzlyga wehim hasaplanýar.


text:
Täzelikler
2016-njy ýylyň 07-nji martynda türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we düýn resmi sapar bilen gelen Katar Döwletiniň Emiri Şeýh Tamim Bin Hamad Al-Taniniň arasynda gepleşikler geçirildi.
Türkmen zenanlary - bagtyýarlyk döwründe07.03.2016
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saýasynda özüne mähremligi, gözelligi, näzikligi jemleýän mähriban ene-mamalarymyza we gelin-gyzlarymyza has uly sarpa goýulýar. Parasatly ýurt Baştutanymyzyň her bir il-ýurt bähbitli alyp barýan uly tutumlarynda bolsa, eneleriň rahatlygy, eneleriň bagty, nesilleriň röwşen geljegi görünýär.
2016-njy ýylyň 23-nji fewraly paýtagtymyzdaky Sergi köşgünde Eýran Yslam Respublikasynyň harytlarynyň ХII ýöriteleşdirilen sergisi öz işine başlady. Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralan sergide goňşy ýurduň esasy pudaklarynyň kärhanalarynda öndürilýän önümleriň köp görnüşleri görkezilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň ýerine ýetiriş işleri boýunça orunbasaryny kabul etdi24.02.2016
2016-njy ýylyň 23-nji fewraly Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň ýerine ýetiriş işleri boýunça orunbasary jenap Mohammad Şariatmadarini kabul etdi. Ol EYR-nyň XII ýöriteleşdirilen sergisine gatnaşmak maksady bilen, öz ýurdunyň wekiliýetine ýolbaşçylyk edip, türkmen paýtagtyna geldi.
Baýdak – döwletliligiň nyşany18.02.2016
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni bu ýyl “Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda” , Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllyk we hemişelik Bitaraplygymyzyň 21 ýyllygynyň baýram ediljek ýylynda toýlanýar. Döwlet baýdagy Watanymyyzyň özbaşdaklygyny we özygtyýarlylygyny, şeýle-de agzybirligini hem Bitaraplygyny alamatlandyrýan döwlet häkimiýetiniň resmi nyşanydyr. Halkymyzyň milli buýsanjy we döwletliligiň nyşany bolan Döwlet baýdagymyzda halkyň ar-namysy, Watana bolan söýgisi hem buýsanjy jemlenendir. Döwlet baýdagymyzyň baýramçylygynyň her ýylda uludan bellenilmegi oňa goýulýan hormatdan nyşandyr.


text:
Aşgabat, 05.02.2015. “Türkmenportal”.
Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda täze obany gurmagyň taslamasy işlenilip düzüldi. Onda 1536 hojalyga niýetlenen ýaşaýyş jaýlary, mekdepler, çagalar baglary, söwda we hyzmatlar ulgamyna degişli edaralar, üç seýilgäh we düzümleýin desgalar gurlar.
Şeýle hem Köşi ýaşaýyş jaý toplumyny ösdürmegiň meýilnamasy, Çoganlyda kottej jaýlaryň gurluşygynyň taslamalary, Aşgabadyň ýol-ulag düzümini döwrebaplaşdyrmak boýunça işleriň Baş meýilnamasy işlenilip düzüldi. Ol köprüleri, ýerasty we ýerüsti pyýada geçelgeleri gurmakdan ybaratdyr. Paýtagtymyzda ulaglaryň sanynyň artýandygyny nazara alyp, ulag duralgalarynyň sanyny has-da artdyrmak, açyk we köp gatly awtoduralgalary gurmak göz öňünde tutulýar.
Mundan başga-da, birnäçe edara binalaryny, kärhanalary we ýaşaýyş jaý toplumlaryny döwrebaplaşdyrmak meýilleşdirilýär. Aşgabadyň energiýa üpjünçiliginiň ygtybarlylygynyň ýokarlandyrylmagy, şol sanda simli elektrik geçiriji ulgamlary howa ulgamlary bilen çalyşmak boýunça 2015—2016-njy ýyllar üçin maksatnamasynyň amala aşyrylmagybilen baglanyşykly taslamalar hem işlenip düzüldi. Munuň özi şäherde ulanylýan elektrik geçirijileriniň ýokary geçirijilik ukyby bolan ýerasty ulgamlara geçirilmegine mümkinçilik berer.
Bu we beýleki taslamalar Aşgabatda alnyp barylýan gurluşyk we abatlaýyş işleriniň giň geriminden habar berýär.


text:
Türkmenistan ors-türkmen goşa raýatlygyna eýe bolan türkmenistanlylara 17-nji iýundan başlap Türkmenistanyň täze nusgadaky biometrik pasrortynyň berlip başlanýandygyny yglan etdi.
Ozal Türkmenistan Orsýet bilen baglaşylan goşa raýatlyk ylalaşygyny ýatyrmak barada gelnen karara we Baş kanuna girizilen düzedişlere salgylanyp, Türkmenistanyň indiden eýläk goşa raýatlygy kabul etmeýändigini
, goşa raýatlygy bolan türkmenistanlylaryň 2013-nji ýylyň 10-njy iýulyna çenli iki raýatlykdan birini saýlamalydygyny öňe sürüpdi.
Emma hukuk goraýjylaryň, raýat aktiwistleriniň, garaşsyz žurnalistleriň we käbir migrant işçileriň tagallalary, orsýetli resmileriň goşulyşmagy netijesinde, bu meselede türkmen häkimiýetleriniň pozisiýasyndan tapawutlanýan jemgyýetçilik pikiri döredi we ol resmi Aşgabat tarapyndan hem bölekleýin ykrar edildi.
Ýagny, diplomatiki çeşmelerden alnan maglumata görä, häzir diňe 2003-nji ýylyň 21-nji iýunyna çenli ors pasportyny alan we Türkmenistanda ýazgysy, propiskasy bolan türkmenistanlylara täze nusgadaky biometrik pasport berilýär, şondan soň ors pasportyny alanlar baradaky mesele bolsa açyklygyna galýar.
Resmi Aşgabadyň goşa raýatlygy bolanlara täze biometrik pasportyň berlip başlanýandygy barada anna güni ýaýradan beýanatynda
bu talaplar barada hiç zat aýdylmaýar.
Görnüşinden, ýaşaýan ýeriňde hasaba alynmak, ýazgy ýa-da propiska meselesi türkmenistanlylaryň täze nusgadaky biometrik pasport almagynda hem bökdençlik döretjege çalym edýär.
Onsoň bu ýerde "Resmi Aşgabadyň goşa raýatlara pasport bermek barada eden 'eglişigi' bu hili ýagdaýdaky raýatlara, ýagny Türkmenistanda propiskasy ýok adamalara peýdasyzmy?" diýen sorag döreýär.
Şu çäklendirmeler, galyberse iş, okuw, durmuş meseleleri sebäpli, garaşsyzlyk ýyllarynda müňlerçe türkmenistanly daşary ýurtlara çykdy we şol ýerlerde ýaşamagyny dowam etdirýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan daşary ýurtly türkmenleriň köpüsi özleriniň watany mejbury ýagdaýda, ýurtdan emele gelen syýasy-ykdysady kynçylyklar sebäpli, wagtlaýyn terk edendiklerini, emma Türkmenistanyň raýatlygyndan ýüz öwürmändiklerini, şol bir wagtda çagalarynyň hem türkmen raýalygyndan ýüz öwürmek islemeýändigini aýdýarlar.
Mundan başga, Türkiýede, goňşy Eýranda, Özbegistanda, Owganystanda we beýleki ýurtlardda şol ýurtlaryň raýatlary bilen durmuş guran türkmenistanlylar hem bar. Olaryň käbiri Azatlyk Radiosyna hat ýazyp, telefon edip, özleriniň ata watanlaryna barmak, garyndaşlaryny görmek, yzlaryna dolanmak meselesinde bir topar soraglarynyň bardygyny aýdýarlar.
Bu soraglar garaşsyzlyk ýyllarynda dünýäniň beýleki bir topar ýurtlaryna, Ýewropa, Birleşen Ştatlara, Kanada düşen türkmenlerde hem bar.
Täze biometrik pasport aljaklaryň öňünde goýulýandygy aýdylýan propiska talaby, galyberse, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň pasport bermekdäki kynçylyklary onlarça, belki-de ýüzlerçe türkmenistanla "dert" bolup biler diýip, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmen studentleriniň biri aýtdy.
Bu aladalar işini ýitirmezlik, ýa-da Türkmenistana gelenden soň yzyna gidip bilmezlik gorkusy sebäpli daşary ýurtlarda, hususan-da Türkiýede galmagyny dowam etdirýän türkmenistanlylary hem örän biynjalyk edýär.
Umuman, Türkmenistanyň täze biometrik pasportyny gutarnykly güýje girizmegi ýurt içinde-de, ýurt daşynda-da on müňlerçe türkmenistanlynyň durmuşyna täsir ýetirjege meňzeýär.
Aýdaly, käbirleri “näme üçin diňe ors-türkmen goşa raýatlygy bolmaly-da, beýleki ýurtlarda ýaşaýanlara goşa raýatlyk berilmeli däl?” diýip sorasa, başgalary “näme üçin Türkmenistan öz daşary ýurtlardaky raýatlaryna eýe çykman, olary watanlaryndan daşlaşdyrjak zatlary edýär?” diýip soraýar.
Ýene birleri bolsa, “Başga ýerlerde, ösen ýurtlarda, ýurduň ykdysady abadanlygyny üpjün etmek üçin, ýylda daşary ýurtlardan emigrant kabul edilýär, biziň Eýranda, Owganystanda we beýleki ýurtlarda ýaşaýan etniki türkmenlere goşa raýatlyk bermek meselesine seretmegimize wagt ýetmedimi?” diýip soraýar.
Umuman, bu meselede her kimiň bir soragynyň bolmagy mümkin. Şeýle-de bu soraglara jogap hem dürli-dürli bolup biler. Ýöne "Iliň güýji – siliň güýji" diýipdirler, eger il-gün bolup pikir alyşsak, bu meselede dogry çözgüt tapylar we bu çözgütden hem türkmen döwleti, hem türkmenler bähbit tapar we güýçlener diýip pikir edýäris.
Eger şeýle bolsa, geliň pikir alşalyň: Daşardaky türkmenistanlylaryň “pasport derdiniň” dermany näme?
Pikirleriňize garaşýarys.
Biziň bilen
- skype
(azatlykradiosy
);
- Facebook
(Azatlyk Radiosy
);
- Vkontakte
(Azathabar
) arkaly habarlaşyp bilersiňiz.


text:
BMG-niň hasabatynda “Yslam döwleti” (YD) toparynyň Yrakda we Siriýada gözegçilik edýän giňişlikleriniň daşynda parahat ýaşaýjylara hüjüm etmek we olary öldürmek bilen bagly hereketleriniň täze tapgyryna girişendigi aýdylýar.
Hasabatda soňky alty aýyň dowamynda YD 11 ýurtda hüjümleri maliýeleşdirdi ýa-da gurnady we 500-den gowrak adamy öldürdi diýilýär. Agzalan ýurtlaryň arasynda Orsýet, Pakistan, Bangladeş, Belgiýa, Müsür, Fransiýa, Germaniýa we beýlekiler sanalyp geçilýär.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde 2-nji iýunda ýaýradylan bu hasabatda Siriýadan we Yrakdan gaýdan hakyna tutulan adamlaryň sanynyň köpelmegi barada habar berildi. YD topary Siriýada we Yrakda soňky wagtda şowsuzlyga duçar boldy we ençeme giňişligi elden berdi.
Noýabr aýynda Parižde we mart aýynda Brusselde bolan hüjümler söweşiji toparyň Siriýadan gaýdyp baran daşary ýurtly söweşijileriň gatnaşmagynda “çylşyrymly, köp tapgyrlaýyn hüjümleri gurnamak ukybyny” görkezdi, diýlip hasabatda bellenýär.


text:
Şu gün Günorta Afrikanyň Durban şäherinde klimatyň özgermegine bagyşlanan halkara maslahaty öz işine başlady.
Oňa dünýäniň 194 ýurdundan 20 müňe golaý syýasatçynyň, ekologiýa boýunça aktiwistiň hem dürli ýurtlaryň resmi wekilleriniň gatnaşýandygy habar berlýär.
Bu BMG-yň gurnamagynda geçirilýän halkara maslahatynda zäherli gazlaryň atmosfera goýberilmegini azaltmak meselesine garalýar.
2012-nji ýylda Kiýota protokoly boýunça ylalaşyklaryň möhleti tamamlanansoň, atmosfera göýberilýan gazlaryň möçberini çäklendirmek meselesi boýunça taze ylalaşygyň kabul edilmegi möhüm bolup durýar.


text:
Germaniýa Moskwadan rus harbylarynyň gündogar Ukrainadaky gatyşmalary barada aýdylýanlar üçin düşündiriş talap etdi.
German kansleri Angela Merkel 27-nji awgustda rus prezidenti W.Putin bilen bolan telefon gürrüňinde bu habarlaryň düşündiriş talap edýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Orsýetiň ýagdaýlaryň asudalaşmagyndaky esasy jogapkärçiliklerine basyş etdi diýip, Merkeliň sözçüsi aýtdy.
Şu aralykda ABŞ-nyň Döwlet departamenti özüniň Orsýet tarapyndan Donetskdäki we Luganskdäki ukrain hökümet güýçlerine garşy gönükdirilen garşylykly hüjüm ýola goýulýar diýip güman edýändigini aýtdy.
Biraz öň Nowoazowsk şäheriniň häkimi orsýetçi söweşijeleriň onlarça harby tehnikanyň goldawynda şähere girendiklerini aýdandan soň, Kiýew özüniň Azow deňziniň boýundaky şähere goşmaça güýç iberýändigini yglan etdi.
Ukraina Orsýet güýçleriniň separatistleriň hüjümlerine goldaw berýändiklerini aýdýar. Moskwa pitneçilere ýarag berýändigini we Ukraina goşun iberýändigini inkär edýär.


text:
Aşgabat, 04.03.2015. “Türkmenportal”.
Gepleşikler Uly mejlisler zalynda giňişleýin düzümde, iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Prezident Rejep Taýyp Ärdogan türkmen-türk hyzmatdaşlygy meselelerine hemişe üns berýändigi üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirip,ýokary derejedäki şu gepleşikleriň döwletara hyzmatdaşlygyň strategiki häsiýete eýedigini aýdyň tassyklaýandygy, gepleşikleriň gün tertibine ähli ugurlar boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýy we geljegi, sebit we halkara syýasatynyň özara gyzyklanma bildirilýän möhüm meseleleriniň girizilendigini belledi.
Türkiýäniň Baştutany iki döwletiň ählumumy ösüşiň möhüm meselelerine çemeleşmeleriniň gabat gelýändigini ýa-da ýakyndygyny kanagatlanmak bilen belläp, türk tarapynyň abraýly sebit we halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda, BMG-niň çäklerinde Türkmenistan bilen mundan beýläk-de işjeň hyzmatdaşlyk etmäge meýillidigini, şol sanda parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak, häzirki döwrüň howplaryna hem-de wehimlerine garşy durmak, durnukly ösüş üçin şertleri üpjün etmek boýunça tagallalary birleşdirmäge taýýardygyny tassyklady.
Prezident Rejep Taýyp Ärdogan türkmen-türk söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň yzygiderli ösýändigini belläp, Türkiýäniň energetika, ulag-kommunikasiýa, senagat ulgamlary ýaly möhüm ugurlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Türkiýäniň Baştutany döwletara gatnaşyklaryň möhüm bölegi bolan gumanitar ulgamda özara gatnaşyklar meselelerine ünsi çekip, bilim, ylym we medeniýet ugry boýunça däp bolan netijeli gatnaşyklary çuňlaşdyrmagyň wajypdygyny nygtady. Syýahatçylyk ulgamynda hem hyzmatdaşlyk üçin oňat mümkinçilikler bar. Ýurtlaryň ikisinde hem bu ulgamy ösdürmäge uly ähmiýet berilýär.
Prezident Rejep Taýyp Ärdogan gol çekilmäge taýýarlanylan resminamalaryň Türkmenistanyň we Türkiýäniň döwletara gatnaşyklary hemmetaraplaýyn ösdürmäge çalyşýandygyna şaýatlyk edýändigini nygtap, taraplaryň gazanan ylalaşyklarynyň ählisiniň üstünlikli durmuşa geçiriljekdigine ynam bildirdi.
Türkiýäniň Baştutany şu ýylyň Türkmenistan üçin hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagyň 20 ýyllyk şanly senesine beslenendigini belläp, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy we ähli türkmen halkyny halkara derejede giňden bellenilýän bu şanly sene bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de Aşgabatda geçiriljek ýubileý dabaralaryna gatnaşmagy göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň belleýşi ýaly, şu sapar aýratyn ähmiýetli döwürde geçýär. 2015-nji ýyl — Türkmenistanyň Bitaraplygynyň şanly 20 ýyllyk baýramynyň bellenýän ýylydyr. Şu ýyl biziň döwletimizde Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. 2015-nji ýylyň dowamynda ýurdumyzda we daşary ýurtlarda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ykrar edilmeginiň şanly 20 ýyllyk baýramyna bagyşlanan dabaralar we çäreler geçiriler. Pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türk kärdeşini Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllyk baýramy mynasybetli 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda geçiriljek «Bitaraplyk syýasaty: Parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna halkara hyzmatdaşlyk» atly ýokary derejedäki halkara maslahata hem-de baýramçylyk çärelerine gatnaşmak üçin, Türkmenistana sapar bilen barmaga çagyrdy.
Şunda milletiň Lideri şu ýyl Türkiýäniň we bütin türk halkynyň öz taryhyndaky şanly senäni — Çanakkaladaky söweşiň 100 ýyllygyny belleýändigini aýratyn nygtady. Bu söweşde türk halky öz garaşsyzlygy hem-de özbaşdaklygy ugrunda gaýduwsyzlygyň, gahrymançylygyň we edermenligiň aýdyň nusgasyny görkezdi.
Milletiň Lideriniň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan energiýa serişdelerini howpsuz we ygtybarly üstaşyr geçirmek boýunça başlangyçlary durmuşa geçirmekde Türkiýe bilen hyzmatdaşlyga örän uly ähmiýet berýär. Ýangyç-energetika pudagynda baglaşylan ylalaşyklar iki ýurduň energetika pudagyndaky hyzmatdaşlygynyň strategiki geljegine gönükdirilendir.
Milletiň Lideri halkara ulag-aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek meselesine strategiki ähmiýetli wezipe hökmünde garalýandygyny belläp, bu ugurda Türkmenistan bilen Türkiýe Respublikasynyň arasynda ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygyň sebitara we ählumumy derejede möhüm ähmiýete eýedigini nygtady.
Milletiň Lideri türkiýeli hyzmatdaşlaryň Türkmenistanyň dokma senagatyny döretmäge möhüm goşant goşandygyny nygtady. Türkmen döwletiniň Baştutany energetika, gurluşyk we ulag pudaklarynda, himiýa senagatynda, gaýtadan işleýän we azyk önümçiligi senagatynda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ençeme anyk mysallaryny getirip boljakdygyny kanagatlanmak bilen belledi.
Türkmenistanyň oba hojalyk önümçiliginde we azyk senagatynda hem türk doganlarymyzyň gatnaşmagynda köpsanly taslamalar durmuşa geçirildi.
Syýahatçylyk pudagynda hem netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin uly mümkinçilikler bar.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň habarçysy Soltan Sarwara duşenbe güni beren interwýusynda Owganystanyň 2014-nji ýyldan soň ýüzbe-ýüz boljak kynçylyklary we NATO-nyň halkara güýçleriniň ýurtdan çykarylmagy bilen baglylykda Kabula berilýän ýardam barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Siz, ýakynda Kabula eden saparyňyzyň dowamynda owgan hökümetine harby taýdan uzak möhletleýin ýardam beriljegini aýtdyňyz. Şeýle ýardam howadan goranyş sistemalary we uçarlary öz içine alýarmy?
Anders Fog Rasmussen: NATO-nyň geňeşi we hyzmatdaş ýurtlarynyň ençemesi Kabula sapar edip, 2014-nji ýyldan soňam Owganystan babatynda örän jogapkärçilikli çemeleşiljegini mälim etdiler. Biziň maksadymyz Owganystanyň howpsuzlyk goşunlarynyň 2014-nji ýylyň aýagyna çenli ýurduň howpsuzlygyny üpjün etmek jogapkärçiligini doly berjaý etmäge ukyply bolmagyny gazanmakdyr. Käbir ýaranlar owgan goşunlaryny harby enjamlar bilen özbaşdak hem üpjün edýärler.
Azatlyk Radiosy: Köp owganlar NATO-nyň goşunlarynyň 2014-nji ýylda Owganystany terk etmeginden soň, talyplaryň Pakistanda gizlenýän ýerlerinden çykyp, Owganystany ýene-de basyp almagyndan howatyrlanýarlar. Ekstremistleriň Päkistandaky gaçybatalgalary bilen bagly köpden bäri dowam edýän problema babatynda siz nähili çäre görýärsiňiz?
Anders Fog Rasmussen: Ilkibaşda, biziň Halkara howpsuzlygyna ýardam beriji (ISAF) güýçlerimiziň missiýasy 2014-nji ýylda gutaranda, owgan howpsuzlyk güýçleriniň 352 müň harbydan ybarat güýçli goşuny bolar. Bu örän güýçli owgan goşuny tutuş Owganystanyň howpsuzlygyna jogapkär bolup biler. Bu birinjiden. Ikinjiden, Pakistanda terrorçylar üçin howpsuz ýerleriň bardygyna degişli problemanyň dowam edýändigini boýun alýaryn. Olar Pakistan bilen Owganystanyň arasyndaky serhetde ýerleşýärler. Biz Pakistanyň hökümetini we Pakistanyň harbylaryny serhetdeş regionlarda terrorçylara we ekstremistlere garşy söweşleri güýçlendirmäge ündeýäris.
Azatlyk Radiosy: Siz “Al-Kaýdanyň” Pakistandaky liderleriniň global howpsuzlyga döredýän howpy näderejede uly diýip pikir edýärsiňiz?
Anders Fog Rasmussen: Biz “Al Kaýdanyň” liderleriniň soňky ýyllarda örän gowşandygyny bilýäris. Halkara terrorçylygynyň howpy we terrorçylaryň oýjükleri entegem bar. Emma “Al-Kaýdanyň” hereketleri soňky ýyllarda örän gowşady.
Azatlyk Radiosy: Siz NATO-nyň Baş sekretary hökmünde soňky üç ýylyň dowamynda "Taliban" bilen parahatçylykly gepleşikleri alyp barmakçy bolduňyzmy?
Anders Fog Rasmussen: Ýok, şeýle syýasy gepleşiklere gatmaşmak NATO-nyň wezipesi däl. Biz syýasy prosesleriň, barlyşyk prosesiniň owganlaryň ýolbaşçylygynda alnyp barylmalydygyny başda açyk aýdypdyk. Başgaça aýdylanda, muny häkimiýet başyndaky owgan hökümeti etmeli. Meniň pikirimçe, diňe takyk şertler ýerine ýetirilen ýagdaýda syýasy proses manyly bolup biler. Birinjiden, bu proses owganlaryň ýolbaşçylygynda amala aşyrylmaly. Barlyşyga gelmek isleýän adamlar we toparlar owgan konstitusiýasyna doly hormat goýmaly, şol sanda ynsan hukuklaryny we aýallaryň hak-hukuklaryny berjaý etmeli. Üstesine, şeýle toparlar zorlugy yazgarmaly we terrorçylykly toparlar bilen gatnaşyklary çäklendirmeli. Eger bu talaplar ýerine ýetirilse, syýasy prosesiň konstruktiw netije bermegine garaşmaga esas bar, diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: 2014-nji ýyldan soňky döwürde haýsy maksatnamalaryň başa barjagyna umyt baglaýarsyňyz?
Anders Fog Rasmussen: Ilkinji we esasy zat, owgan güýçleriniň tutuş Owganystanyň howpsuzlygyna jogapkärçiligi doly ýerine ýetirmeklerinden we ýurduň terrorçylar üçin amatly bir zolaga öwrülmeginiň öňüni almagy başarmaklaryndan ybarat. Bu, elbetde, ilkinji we iň möhüm maksat. Ikinjiden, bu biziň missiýamyz däl, emma men Owganystanyň dolandyrylyşynyň has ösen derejede ýerine ýetirilmegini isleýärin. Meniň pikirimçe, korrupsiýa garşy göreşmek, milli we regional hökümetleriň owgan halkyny esasy zerurlyklar bilen üpjün etmekleri orän möhüm. Meniň esasy maksatlarym şundan ybarat.


text:
«Senagat»PTB-y üçin ilatyň goýumlaryny çekmek bank amallarynyň wajyp görnüşleriniň biri bolup durýar.
Häzirki wagtda «Senagat» PaýdarlarTäjirçilikbanky ilatyň serişdelerini dürli görnüşli depozit goýumlaryna çekmek boýunça amallary amala aşyrýar we olary çykarmagyň tertibiniň nukdaý nazaryndan seredeniňde, iki sany esasy toparlara bölüp bolýar :
а) berilmegi talap edilýänçä goýumlar
б) möhletleýin depozit goýumlary.
«Senagat» PTB-y oňa tabşyrylan pul serişdeleriniň doly abatlygyny we goýumçynyň ilkinji talaby boýunça berilmegini kepillendirýär.


text:
Watan küýseginde
Agam ýok, gara-da ýok,
Ganam ýok, ýara-da ýok.
Bir täsin ile düşdük -
Begem ýok, töre-de ýok.
Haýwan adam deňinde,
Adam Hudaý deňinde,
Boýnun sallap duran ýok
Patyşaňam önünde!
Şagal şagal ýerinde,
Gurt ýerinde gurt eken.
Özünde doglan bolsaň
Ýaşalaýjak ýurt eken.
Ýöne biz bir gelmişek,
Azaşyp ýol salmyşak,
Her Täze ýyl toýunda
Aglap dutar çalmyşak...Sargyt
Başarsaň seýran et ýedi yklyma,
Hiç ýerde kök urma, öz iliňe gaýt.
Gepleseň gepläber keseki dilde,
Ýöne aýdymyňy öz diliňde aýt!
Seňrigini ýygrar düşünmedikler,
Düşünenleň ýaş aýlanar gözüne.
Düwün-düwün, çigin-çigin ýumaklar
Öz iliňden başga nirde çözüler?
Gaýry dilde uruş, söguş, dawalaş,
"Ezizim" sözüni öz diliňe goý.
Kiçijek bir meýlis - köp dili bilmek,
Öz diliň saklamak - ullakan bir toý.
Diliň däl-de, sözüň gysgasy ýagşy,
Sargydym bar köp dil bilýän adama:
Ne-hä öz diliňde, ne özge dilde
Bir-ä dileg etme, birem aldama.Öpüji bolmaMagtymgula we Jygalybege öýkünme
Köňlüm, menem saňa joşaýyn öwüt:
Hiç atyňy ýeke çapyjy bolma.
Kişi maşgalasy - in mukaddes zat,
Päliň azyp, gözün gypyjy bolma.
Il içre gezeniň görülmesin geň,
Ýa utul, ýa-da ut - bolma deňe-deň.
Atyş, tutuş, duşmanyňy özüň ýeň,
Özgäň ýykanyny depiji bolma.
Imandan geçseň geç, geçme aryňdan,
Ýaşa oňňut edip golda baryňdan.
Bir kemçiniň göwni üçin ýaryňdan
Yrsarap, bahana tapyjy bolma.
Rysgyňy iýjek bol halal saçakdan,
Hiç mähre garaşma sowan gujakdan.
Başarsaň sypjak bol okdan, pyçakdan,
Ýöne adalatdan sypyjy bolma.
Nebis köli kenaryny ýykmasyn,
Eli bilen eden egnin bukmasyn.
Aç öl, emma mesiň oklan lukmasyn
Ýalym-ýulum edip gapyjy bolma.
Manysyz, boş ömri ajal ýolaýsyn,
Ysgalmaýan güller solsa solaýsyn.
Şa däl-de, şalaryň şasy bolaýsyn,
Öňünde dyzyňy epiji bolma.
Iň esasy zady unudypdym tas,
Meň şu haýyşyma pugta gulak as:
Ýüzüňe gara çek, dodagňa köz bas,
Ýöne nadan elin öpüji bolma.Daşary ýurtdan gelen turkmeniň aşgabatly garyndaşy bilen gürrüňi
- Eýesin depermiş semrände eşek.
- Aý, öz eşegmiz-dä, gylaw alýa-da.
- Hany, mertebä-de ýeten ýaly şek?
- Aý, namysdan ölen barmy... Bolýa-da.
- Millet guldan beter ezilýän eken.
- Ýene, şükür... Türme mundan aňsatmy?
- Ynsan hukuklary bozulýan eken.
- O diýýäniň näme? Iýilýän zatmy?
- Gabra itýämişler ýuwaş-ýuwaşdan.
- Göni gyraýmaga çekinerler-dä!
- Saňa nä ýetenok bol-elin aşdan?
- Aý, bir boldum edip çekilerler-dä.
- Duluňdaky saçagam-a boş ýatyr,
- Aý, iliňem bizden artyk güni ýok.
- Alnyňda bahar ýok, diňe gyş ýatyr.
- Aýlawly gürleme... Hiç zat bilemok.
- Öýüň iç-daşam-a kirmi, hapamy...
- Oňa derek asmanymyz arassa!
- Haçan doýurjak ol ýekegapany?
- Aý, iýse iýsin-dä, ýetim neresse.
- Bilýämiň haýwanyň in bir mekirin?
- Goýaly şu gepi... Gözüm çekedir.
- Dur onda... Hudaýyň ikimi, birmi?
- Alla jan ýekedir. Özem tekedir!


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň kararyna laýyklykda, Halkara zenanlar güni mynasybetli türkmenistanly gelin-gyzlaryň her biri 40 manat pul sylagyny alarlar.
Pul sowgady eýeçiligiň görnüşine garamazdan, ähli kärhanalarda, edaralarda we guramalarda işleýän aýal-gyzlara, pensiýa we döwlet kömek puluny alýan aýal-gyzlara, talyp hem-de mekdep okuwçy gyzlara, çagalar baglarynda terbiýelenýän gyzlara gowşurylar. Kararda bellenilişi ýaly, pul sowgady dabaraly ýagdaýda hut Türkmenistanyň prezidentiniň adyndan gowşurylar.
Nyýazowdan gaýdan däp
Halkara zenanlar güni mynasybetli türkmenistanly gelin-gyzlara her ýyl pul sylagyny bermeklik ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow tarapyndan 2000-nji ýylda ýola goýlupdy. Ilkinji gezek edara-kärhanalarda işleýän her bir gelin-gyza bir aýlyk iş haky sowgat berlipdi. Özi hem S.Nyýazow Halkara zenanlar güni mynasybetli şeýle pul sylagynyň her ýyl beriljekdigini köpüň öňünde wada beripdi.
Emma bir ýyl geçensoň, bir aýlyk iş haky ep-esli derejede kemeldildi we şol döwürde her bir gelin-gyza 200,000 manat pul sylagy gowşuryldy. Ýöne muňa derek, pul sylagy diňe işleýän gelin-gyzlara berilmän, eýsem mekdepde okaýan gyzlara, hatda çagalar baglarynda terbiýelenýän gyzjagazlara çenli berilmeli edildi.
Geçen ýylky wadasynda durup bilmändigini köpçüligiň ünsünden sowmak maksady bilen, Nyýazow gowşurylýan sowgady şowhunly geçirmegi her bir ýolbaşçydan berk talap etdi.
Netijede telewideniýede dürli edara-kärhanalarda Halkara zenanlar güni mynasybetli gowşurylýan sowgadyň dabaralary üznüksiz görkezilip başlandy. Prezidentiň adyndan pul sylagyny alan gelin-gyzlaryň adyndan radioda, telewideniýede, metbugatda Nyýazowyň adyna alkyşly sözler aýtdyryldy.
Saparmyrat Nyýazowdan galan bu şowhunly reklama şu günki günlere çenli hem saklanylyp galyndy.
Berilýän puldan nägilelik
Ýurduň prezidentiniň adyndan her ýylda Halkara zenanlar güni mynasybetli gelin-gyzlara berilýän bu pul sylagy köplerde nägilelik döredýär. Çünki häzirki 40 manat pul sylagy mundan on ýyl ozal Saparmyrat Nyýazowyň belläp giden 200,000 manat puluň mukdarydyr. Eger-de şol wagt 200,000 manat ýurtdaky ortaça aýlygyň üçden bir bölegine deň bolan bolsa, häzirki 40 manat ortaça aýlygyň ondan bir bölegine barabardyr.
Mundan başga-da pul sylagynyň hatda bir aýlyk gyzjagaza-da berlip, emma maşgala ekläp oturan, ýöne hiç bir ýerde işlemeýän zenana berilmezligi ilat köpçüliginiň arasynda nägilelik duýgusyny döredýär.
Ýerli habaçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Birleşen Ştatlar Orsýete garşy ýene bir tapgyr sanksiýalary yglan etdi. Bu sanksiýalar Orsýetiň goranyş, energiýa, bank pudaklaryny nyşyna alýar.
Gazna departamenti 12-nji sentýabrda hususy bank bolan «Sberbanky» maliýe çäklendirmeleriniň sanawyndaky döwlet banklarynyň hataryna goşdy.
Şeýle-de bu departament Orsýetiň ýene bäş firmasyna haryt, hyzmat, tehnologiýa ibermekligi gadagan etdi. Döwlet eýeçiligindäki goranyş tehnologiýasy firmalarynyň bäş sanysynyň emlägi doňduryldy.
Bu sanksiýalar Orsete gündogar Uurainadaky roly üçin temmi bermek maksady bilen girizilýär.


text:
Anna güni Aşgabatda 2011-nji ýylyň jemlerine hem-de 2012-nji ýyldaky edilmeli işlere bagyşlanyp, ýörite hökümet maslahaty geçirildi.
Maslahatda giňeldilen doklad bilen çykyş eden prezident G.Berdimuhamedow 2011-nji ýylda ýurduň içerki önümçiliginiň ösüşiniň ozalky ýyl bilen deňeşdirilende 114.7 prosent ösüşi görkezer diýlip garaşylýandygyny aýtdy.
Mundan daşary, ol geçen ýylda inwestisiýalaryň 123.2 prosent, aýlyk haklarynyň möçberiniň bolsa 113.7 prosent ýokarlanandygyny belledi.
Prezident G.Berdimuhamedow 1-nji ýanwardan başlap Türkmenistanyň GDA Bileleşiginiň ýolbaşçylyk roluny ýerine ýetirip başlandygyny bellemek bilen, özüniň bu rolunda Türkmenistanyň planlaşdyrýan işleri barada-da durup geçdi.
Şeýle hem, öz çykyşynda Berdimuhamedow 2012-nji ýylyň dowamynda halk-hojalygynyň esasy ugurlary boýunça amala aşyrylmaly işler barada degişli pudak ýolbaşçylaryna görkezmeler berdi.


text:
Pakistanyň Ýokary sudy ýurduň premýer-ministri Ýusuf Raza Gilaniniň appelýasiýasyny ret etdi.
Gilani korrupsiýa bilen bagly prezident Asif Ali Zardarä garşy iş gozgamakdan boýun gaçyranlykda we netijede sudy äsgermezçilik edenlikde aýyplanýar.
2-nji fewralda Ýokary sud Gilana garşy jenaýat işini gozgamak üçin esaslaryň bardygyny aýdyp, premýer-ministriň 13-nji fewralda suda gelmegi barada höküm çykardy.
Pakistanyň hökümeti ýurduň prezidenti Asif Ali Zardariniň korrupsiýa dahyllylygy boýunça köne işi gozgamakdan boýun gaçyrýar we muny Konstitusiýada döwlet baştutanynyň eldegrilmesizliginiň kepillendirilýänligi bilen düşündirýär.
Ýusuf Raza Gilani sudy äsgermezçilik etmekde günäli tapylsa, ol 6 aý türme tussaglygyna höküm ediler hem-de döwlet edarasyndaky wezipelerinden çekilmeli bolar.


text:
Çarşenbe güni Ýewropa Bileleşigine agza 27 döwletiň liderleri Ýewropadaky maliýe krizisi bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin, Brýusselde özara maslahat geçirýärler.
Bu wakanyň öňýany, sişenbe güni Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösuş Guramasy ýewro zona girýän 17 döwletiň çäklerinde “örän çuňňur maliýe çökgünliliginiň” bolmak howpunyň bardygyny aýdyp, beýanat etdi.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Brýusseldäki maslahatda Ýewropada ykdysady ösüşe itergi bermekligiň ýollary barada pikir alşarlar diýlip garaşylýar.
Fransiýanyň täze saýlanan prezidenti Fransua Olland ykdysady taýdan ösüşe ýardam beräýjek anyk çäreleriň göz öňünde tutulmadyk halatynda, özüniň hiç bir hili täze maliýe ylalaşygyna gol çekmejekdigini aýtdy.


text:
Penşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Liwiýadaky ýagdaý bilen bagly Italiýanyň, Fransiýanyň, Britaniýanyň liderleri bilen telefon arkaly gepleşik geçirdi.
Liwiýa hökümetine täsir edip biljek çäreler, şeýle-de ýurtda ejir çekenlere gumanitar kömek ýetirmegiň plany maslahat edildi.
Penşenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Liwiýadaky ýagdaý resmi däl şertde ara alnyp maslahat edildi. Ýakyn iki günüň dowamynda onuň gyssagly maslahatynyň çagyrylmagy mümkin.
Ýewropa Bileleşigi simwolik häsiýetde Muammar Kaddafiniň hereketlerini ýazgardy.
ÝB-niň liderleriniň bir toparynyň Kaddafi bilen düşen suratlary diwardan aýryldy.