text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
ONKOPSIHOLOGIÝA: NÄSAG BILEN DOGRY ARAGATNAŞYGYŇ USULLARY
Amerikan alymlary onkologiýa keselli näsaglara düşünmäge, ony goldamaga, onuň bilen dogry, ýakyn aragatnaşygy saklamaga kömek etjek ylmyň täze ugruny – onkopsihologiýany döretdiler.
Amerikan lukmançylyk iş kadalaryna laýyklykda, lukman näsaga bu howply kesel barada habar bermek üçin 1 sagatdan 2 sagada çenli wagty sarp etmäge hukuklydyr. Dogrudan hem, rak keseliniň özüňde bardygyny bilmek gorkuly, howsalaly ýagdaýy döredýär. Şeýle pursatda näsaga ony kabul etmäge, köşeşmäge, düşünmäge, lukman bilen hemme bejergi usullary hem-de bar bolan mümkinçilikleri seljermäge wagt gerek.
Biziň lukmançylyk iş normatiwlerimize laýyklykda, Saglyk öýündäki onkolog lukmanyň 1 näsagy kabul etmeli wagty 15 minuta deň bolup durýandyr. Lukmanlaryň iş wagtynyň çäkliligi, olara näsag bilen oturyp arkaýyn gepleşmäge, bu howply kesel kesgidini äşgär edip, düşündiriş bermäge mümkinçilik bermeýär. Hemme gürrüňdeşlikler "iş ylgawynda" alnyp barylýar. Edil şunuň ýaly ýagdaýa onkologiýa merkezli keselhanalarda hem syn edip bolýar. Wagt çäkliligi, howlukmaçlyk, dogrusyny aýdanyňda, köp halatlarda lukmanlaryň biraz wagtlyk näsaga üns bermek isleginiň bolmazlygy, näsaga teselli beriji sözleri aýtmagy aňyrda dursun, köp halatlarda gerek boljak bejergi çäreleri barada düşündiriş bermäge hem mümkinçiligi tapdyrmaýar.
Şeýle wagt näsag öz ýakyn dost-ýarlarynyň goldawyna, kömegine mätäçdir. Eger howsalaly ýagdaý ýüze çykyp, ýakyn adamyňyzy barlaga iberýän bolsalar, onuň bilen bile gitmäge çalyşmalydyr. Çynlakaý ýagdaý döräýende hem, siz diňe bir öz ýakyn adamyňyza kyn pursatda goldaw bermän, eýsem lukman bilen bejerginiň peýdaly usullary barada maslahat edip bilersiňiz.
"Kabul etmek" tapgyrlary
Hemme adamlar dürli häsiýetli bolsa-da, olaryň stresse bolan duýgurlygy birmeňzeşdir. Dürli adamlarda "kabul etmek" häsiýeti dürli derejede ýüze çyksa hem, aşakda suratlandyrylýan gam-gussaly ýagdaýlary "rak" kesel kesgidi goýlan hemme näsaglar diýen ýaly başyndan geçirýändirler. Şeýle näsaglaryň keselini bilenden soň özüni alyp baryş häsiýetleriniň üýtgeýiş tapgyrlaryny bilmek, olaryň ýakyn garyndaşlaryna kömegiň, aragatnaşyklaryň dogry, peýdaly ugurlaryny saýlap almaga kömek eder.
"Şok ýagdaýy" tapgyry – uzaga çekmeýär, ýöne örän aýgytly bolup geçýär. Adam öz keseli barada bilenden soň, öz durmuşyna başga-ça seredip başlaýar. Näsag gama batýar, aglaýar, keseliň döremeginde özüni günäkärleýär, öz-özüne rehimi gelýär, gynanmalary başdan geçirmezlik üçin öz ölümini hem diläp bilýär. Adam ägirt uly emosional zarbany başdan geçirip, ol pursat hakykata baha bermek mümkinçiligini ýitirýär. Bejerginiň peýdaly netijeleri berjegini bilse hem, şok ýagdaýynyň öňüni alyp bolmaýar. Emosional "tolgunma" geçýänçä garaşmalydyr.
Inkär etmek – bu tapgyrda psihologiki taýdan goranma başlanyp, adam öz keselini inkär edýär, kabul etmeýär. Ol özüni we ýakynlaryny keseliň geçjekdigi barada ynandyrýar. Elbetde, näsagda ynam döretme we ony goldama wajypdyr. Ýöne öz ýagdaýyňy kabul etmezlik bejergi baradaky çözgüde täsirini ýetirmeli däldir. Bu tapgyrda köp näsaglar lukmançylyk kömeginden ýüz öwrüp, halk lukmançylygyna, tebiplere, palçylara ýüzlenmegi dogry hasaplaýarlar. "Lukmanlaryň aýdyşy ýaly, meniň keselim çynlakaý däl. Ony çalt bejerip bolýar!", "Maňa göz degen bolmagy ýa-da doga edilen bolmagy mümkin. Men palça baraýyn" diýen pikirler bilen adam gymmatly wagty ýitirmegi mümkindir. Halk lukmançylygy rak keselini bejermeýär we bu ýagdaýda lukmanlaryň beren bejergisini almagy ynandyrmalydyr.
Gazaplanma – bu hem goranma usuly bolup, başga adamlara bolan gahar-gazap, öýkeleme adamyny öz saglygyna ünssiz garandygy babatda öz-özüni günäkärlemekden goraýar. Adam lukman bilen aragatnaşygyny kesip, saglygy goraýyş işgärlerini, garyndaşlaryny oňa düşünmezlikde günäkärläp biler. Ol hatda ýakyn adamlary özüniň kesele uçramagynda günäkär edip hem biler: oňa göz degirdiler, gargyş ýolladylar, ýokuşdyrdylar... Bu tapgyr garyndaşlar üçin çylşyrymly döwür bolsa-da, ony näsagyň göwnüne degmezden, onuň öýkesini, gazabyny güýçlendirmezden, gapma-garşylyksyz geçmäge ymtylmalydyr. Bu tapgyrda öz-özüňe kast etmegiň hem bolup biljekdigini ýatda saklamalydyr. Gapma-garşylyklaryň öňüni almak üçin ýakyn adamyňyzy, eger onuň ýalňyş pikirlenmeleri aýdyň hem bolsa, ynandyrjak bolmaň. Bu tapgyrda iň peýdaly çözgüt – adamynyň ünsüni sowmakdyr. Haçanda çagajyk kellesini oturgyja degrip aglanda, biz onuň ünsüni penjirede oturan guşjagaz bilen sowýarys. Ulularyň ünsüni sowma has çylşyrymly, ýöne sabyrly we tutanýerli bolup, jan etmelidir.
Gamgynlylyk – hemme başdan geçirlen kynçylyklaryň jemlenmesidir. Adam gamgynlylyk halyna uçrap, bejergi bilen hem, ýakynlary bilen aragatnaşyk saklama bilen hem gyzyklanmaýar. Näsaglaryň käbirleri üçin bu tapgyrda düýş görme netijesinde öz ýagdaýyna baha berme häsiýetlidir. Bu tapgyrda hem özüňe kast etmek synanşyklary ýüze çykyp bilýändir. Näsagyň içki gam-gussaly duýgularyna ýakynlary düşünme bilen çemeleşmelidir. Näsagy zorluk bilen gepletjek bolmakdan ýa-da "Biz seniň sagalmagyň üçin elimizde baryny edýäris, sen bolsaň bir gowy söz hem aýdyp bileňok!" diýen ýaly äheňde igenmekden gaça durmalydyr. Ýumşaklyk we düşünme bildiriň, näsagyň ýeke özüni goýmaň. Daş-töweregine biperwaý bolup görünse-de, ol söhbetdeşe mätäçdir. Iň bolmanda, onuň ýanynda bolup, oňa ruhy goldaw beriň: bileje kinofilm görüň, saz diňläň ýa-da bir jaýda bolup, heriňiz öz işiňize gümra boluň. Onuň özi aragatnaşyk açmaga isleg bildirýänçä, garaşyň.
Kabul etme – keseli kabul etmäniň geň tapgyry bolup, ol adamynyň durmuşyny üýtgetmäge ukyplydyr. Onkologlar bu tapgyry başdan geçirýän näsaglaryň uly bir ruhy ösüşi başdan geçirýändigini belleýärler. Adam öň öz durmuşyny meýilleşdirip ýaşan bolsa, häzir ol häzirki ýaşaýan minudyna, sagadyna salgylanyp, oňa guwanyp ýaşaýar. Wagt näsaglaryň aňynda saklanýar – onuň her minudy wakalara, duýgulara baý bolup geçýär. Gynansakda, köpleriň aňynda onkologiki keseller ölüm bilen deňlikde goýulýar we olar bu tapgyrda ony ýaşaýşyň bir bölegi ýaly kabul edýärler we özlerini azat hasaplaýarlar. Bu tapgyrda garyndaşlaryň esasy wezipesi – ýakyn adamlarynda dörän ýakymly duýgulary saklamak we ösdürmekdir. Onuň üçin näsagyň dünýäsini ýakymly saz bilen baýlaşdyrmalydyr, mümkin bolsa, tebigata gezelenji, ýakyn dost-ýarlary bilen söhbetdeşligi gurnamalydyr. Mümkin boldugyça, ýakynyňyzy begendiriň, wagtyň geçmegi bilen onuň sagaljagyna ynam dörediň.
- 1871 gezek okalan


c: text/html

text:
Jambyl oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti
Jambyl oblysynda 43 naýqas koronavırýstan jazylyp, aýrýhanadan shyǵaryldy. Bul týraly Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary Erjan Jylqybaev óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetindegi brıfıngte aıtty.
Oblysta jalpy 113 adam indet juqtyrǵan. Búginge deıin 1784 adam karantınnen shyǵaryldy.
– Jambyl oblysynda koronavırýs juqtyrǵandardy anyqtaý úshin 6 loboratorııa jumys istep tur. Búgingi kúni koronavırýs indetine testileýden 6700 adam ótti, – dedi Erjan Jylqybaev.
Onyń sózinshe, oblys aýmaǵynda ornalatylǵan barlyq 48 blokpost jumysy kúsheıtilgen.
Sondaı-aq ol oblys turǵyndaryna arnalǵan áleýmettik qoldaý sharalary týraly aıtty.
– Jambyl oblysy boıynsha 119 000 turǵynnyń 15 000 teńge kóleminde kommýnaldyq shyǵyndary óteletin bolady. 2020 jyly keminde 30 myń jumys orny ashylady. Oblys aýmaǵynda 831 ınfraqurylymdyq jobany iske asyramyz, – dedi oblys ákiminiń orynbasary.
Sondaı-aq Qordaı aýdany boıynsha 141 jobaǵa 12 mlrd teńge qarjy bólinbek.
Erjan Jylqybaev turǵyndardy koronavırýstyń taralýyn toqtatý sharalaryna túsinikpen qaraýǵa shaqyrdy.
– Elimiz úshin qıyn qystaý zamanda, batyr Baýyrjan Momyshuly babamyzdyń "Tártipsiz el bolmaıdy, tártipke bas ıgen qul bolmaıdy" degen sózin esten shyǵarmaǵanymyz abzal. Jergilikti atqarýshy jáne quqyqqorǵaý organdary, densaýlyq saqtaý uıymdary tarapynan qabyldanyp jatqan indettiń aldyn alý úshin qabyldanǵan sharalarǵa túsinistikpen qarap, karantın rejımin buzbaýǵa shaqyramyn. Ol úshin úıde bolýlaryńyzdy suraımyn. О́tpeli kezeńde, qıyndyqty birge jeńemiz!, – dedi ol brıfıng barysynda.
Jambyl oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Söweşiň gyzyşan wagty duşmanyň oky yslamyň beýik serkerdesi Halid bin Welidiň sellesini alyp geçýär. Selle duşman goşunynyň arasyna togalanyp gidýär. Halid bin Welid atylan ok ýaly bolup, sellesiniň yzyndan ylgap gidýär. Ýanyndakylar oňa: «Beýdip özüňi howp astyna atma!» diýşip gygyryşýarlar. Şeýle-de bolsa, ol duşmanyň gürmeginden sellesini alyp çykýar. Soň-soňlar ol bu barada: «Köp ýyldan bäri sellämiň içinde pygamber aleýhyssalatu wessalamyň saçynyň üç sany taryny saklap gelýärdim. Şol gezek duşmanyň eline geçäýer öýdüp gaty gorkupdum» diýip gürrüň berýär.
***
Halid bin Welid ýaly beýik serkerde Muhammet aleýhyssalatu wessalamy nädip söýmelidigini, oňa nä derejede hormat goýmalydygyny şu hadysanyň üsti bilen bize ders berýär, ony öz janyndanam eý görýändigini görkezýär. Megerem, ol özüne nesip eden ýeňişlerden öte gymmatly zady ýanynda göterip gezmekligiň berekedine aň eden bolsa gerek. Eger şeýdip gymmatyna laýyk söygi, mertebesine muwapyk hormat görkezilmedik bolsady, pygamberimize (s.a.w.) degişli ýadygär eserler bu güne çenli saklanyp galmasa-galmazdam.


text:
Gadym zamanlarda bir zalym hökümdar ýaşapdyr. Döwrüň iň owadan gelin-gyzlaryndan kimi halasa köşgüne çagyrýarmyş-da, bir gijelik ýanynda alyp galýarmyş. Ertesi gün bolsa, islese ony goýberýärmiş, islemese-de, jellada tabşyrýarmyş.
Edil şolar ýaly çakylyk alan bir dul aýal, bäş ýaşly gyzyny-da ýanyna alyp ýola düşüpdir. Ýadan wagtlary bir derek agajynyň saýasynda düşläpdirler. Başy gök diräp duran derek agajy öz saýasynda düşlän eneli gyza mähir hem haýranlgalyjylyk bilen garapdyr-da:
– Wah, nähili haýp! Miwäm-ä bir ýok welin, saýamam goýry däl-dä – diýipdir.
Ol aýal uludan demini alyp:
– Bize nebsiň agyrýan bolsa, bolmanda, gyzymy bir gijeligine belent şahalaň arasynda sakla-da, garaňkydan hem ýabany haýwanlardan ony gorap ber. Inşalla, ertir gelip alaryn – diýipdir.
Derek agajy teklibe göwünjeň bor diýensoň, aýal birsalym oýlanyp durupdyr-da:
– Dur-la hany! Sen hiç haçan miwe berip gören dälsiň, şonuň üçinem eneligiň nämedigini bilýän dälsiň – diýipdir, “…Şol sebäpden, gowusy, men saňa bir gijelik öz ýüregimem goýup gideýin. Ene ýüregi şeýlekinem elmydam balasynyň ýanynda gürsüldäp durandyr”.
Derek agajy bu teklibe-de bor diýipdir.
Şunlukda balasyny bir gije derek agajyna ynanyp giden aýal ertesi gün agajyň ýanyna gelipdir-de, balasyny alyp öýüne dolanypdyr.
Derek agajy bolsa bir gijelik ene ýüregini götermek bilen şeýle bir üýtgäpdir, şeýle bir üýtgäpdir welin, edil ýöne ýapraklarynyň saplary inçelip galaýypdyr.
Ine, hut şol wakadan soň derek agajynyň ýapraklary her gün, her sagat edil ene ýüregi kimin titräp duranmyş diýýärler…
(Anadoly halk hekaýaty)


text:
Baýkonur kosmodromynyň gurnama-synag korpusynyň №31 meýdançasynda kosmos maksatly «Союз-2.1а/Союз МС-19» raketany umumy ýygnamak tamamlandy. Bu barada «Российская газета» habar berýär.
Roskosmosyň habar bermegine görä, ol 5-nji oktýabrda Halkara kosmos stansiýasyna içinde uzak wagtlaýyn işlejek 66-njy ekspedisiýasynyň ekipažy we «Çagyrma» ylmy-magaryf taslamasynyň gatnaşyjylary bolan «Союз МС-19» dolandyrylýan transport korablyny ýeriň töweregindäki orbita çykarar.
Häzir «Союз МС-19»-yň esasy we dublýor ekipažy Baýkonurda uçuşdan öňki taýýarlyk işini dowam etdirýär. Ol öňde duran äleme uçuş döwrüniň maksatnamasyny öwrenmegi, bort resminamalaryny tertipleşdirip goýmagy, fotoapparatura bilen işlemegiň praktiki sapaklary, äleme uçuşyň faktorlaryna taýýarlygy içine alýar.
Öň habar berşimiz ýaly, esasy ekipažyň komandiri — Russiýanyň Gahrymany Anton Şkaplerow. Onuň bilen režissýor Klim Şipenko we aktrisa Ýuliýa Peresild uçarlar. Dublýorlar — Russiýanyň Gahrymany Oleg Artýomýew, operator Alekseý Dudun we aktrisa Alýona Mordowina.


text:
Baqytbek Smaǵul: Birlik bolý úshin ardagerlerdiń úni bir jerden shyǵý kerek
NUR-SULTAN. QazAqparat - Ulttyq akademııalyq kitaphana ǵımaratynda Respýblıkalyq Aýǵan soǵysy ardagerleri uıymdary ortalyq keńesiniń baspasóz konferentsııasy ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jıynda sóz alǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qazaqstan Ardagerleri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Baqytbek Smaǵul Respýblıkalyq Aýǵan soǵysy ardagerleri uıymdary ortalyq keńesiniń atynan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń atyna úndeý joldanǵanyn eske saldy. Sondaı-aq, ol Qorǵanys mınıstrliginiń janynan urpaq tárbıesine ardagerlerdi qatystyratyn komıtet qurylýy kerek degen usynys aıtty.
«Aýǵan soǵysyna qatysqandar bolsyn, Tájikstan shekarasyndaǵy qaqtyǵysqa qatysqan jigitter bolsyn, báriniń áskerı ómirden kórgen tájirıbesi mol. Sol tájirıbesin jas urpaq tárbıesine úles qylyp qosýy kerek dep esepteımiz. Sebebi, eshkimge jasyryn emes, elde áskerden boı tasalap júrgen 6 myńǵa jýyq adam bar. Kóbiniń áskerge barǵysy kelmeıdi, kerisinshe habarlasyp, qalys qalýǵa bola ma dep surap jatady. Onyń barlyǵy bolmaýy úshin saladaǵy júıeni durystaý kerek. Qorǵanys mınıstrliginiń janynda komıtet qurylsa dep júrgenimiz osy oıdan týǵan. Qanshama táýelsizdikke eńbek sińirgen generaldarymyz, ofıtserlerimiz bar?! Solardyń ózin merekelerde mınıstrlikke shaqyryp, gramota berýmen shektelip júrmiz. Al mınıstrlik janyndaǵy komıtet bolǵanda barlyq kúsh bir ortalyqqa biriger edi. Osyndaı máseleler bolmas edi. Árqaısysy túrli tarapqa hat jazyp, árbir qoǵamdyq jaǵdaıǵa bizdiń ardagerlerdiń atyn paıdalanyp, qolshoqpar qylyp almas edi. Bir jerde bolar edik. Ásker qatarynda bolǵannan keıin, ómir kórgennen keıin ardagerlerdiń urpaqqa bereri kóp. Komıtettiń mańyzy osynda dep oılaımyn», - deıdi depýtat.
Al Respýblıkalyq Aýǵan soǵysy ardagerleri uıymdary ortalyq keńes tóraǵasynyń orynbasary Sháripbaı Ótegenov Prezıdent atyna úndeý jarııalaýdyń áleýmettik sebebi de bar ekenin atady.
«Soǵys 1989 jyly Aýǵanstanda aıaqtaldy. Biraq soǵys aıaqtalǵanmen ol týyndatqan problemalar aıaqtalǵan joq. Jigitter sol jerden fızıkalyq jáne psıhologııalyq jaraqattarmen oraldy. Olar naǵyz is basyna kelip, qoǵamdyq ómirege atsalysar tusta KSRO ydyrap, táýelsiz elimizdiń bizden de basqa problemasy jetkilikti boldy.
Ol kezde biz óz quqyqtarymyzdy tabandy talap etpegen edik. Óıtkeni halyq qınalyp jatqanda óz múddemizdi alǵa tartý azamattyqqa syn dep eseptedik. Ýaqyt óte kele, 1999 jyly alǵashqy jeńildikter berildi. Keıin olar aqshalaı járdemaqyǵa aýystyryldy. Biraq sol jeńildikter áli kúnge deıin barlyq shyǵyndardyń úshinshi nemese tórtinshi bóligin jaba almaıdy. Biz 1999 jyly berilgen jeńildikter azaıtyldy dep sanaımyz jáne qazir biz laıyqty ómir súrýimiz úshin osy ótemaqylardyń laıyqty bolýyn surap otyrmyz», - dedi ol baspasóz konferentsııasynda.


text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2021-nji ýyl - Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany
Täzelikler
Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça...
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ...
Sebitdäki iň uly söwda we dynç alyş merkezi Aşgabatdadyr
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşma...
Türkmenistanda halkara lukmançylyk forumy geçirildi
Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe b...
Türkmenistan — Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen
Şu gün türkmen paýtagtynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçi...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy
Şu gün — Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepa...
Türkmen talyplary Halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyryna çykdylar
Türkmenistanyň ýedi ýokary okuw jaýlarynyň talyplary Russiýa Federasiýasynyň Ylym we Ýokary bilim ministrliginiň howa...
Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary başlandy
Şu gün günüň ikinji ýarymynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Özbegista...
Hususy telekeçileriň dykgatyna!
Hormatly telekeçiler! Türkmenistanyň Pensiýa gaznasy «Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy hakynda» Türkmenistanyň kanunynyň 23-nji maddasyna laýyklykda 2021-nji ýylyň I ýarym ýyly üçin hasaplaşyk döwrüniň başlanandygyny we şu ýylyň 1-nji iýulyndan 15-nji awgusty aralygynda pensiýa gatançlarynyň tölenilmelidigini ýatladýar.
okamak


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
00:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:14
-
QR Memlekettik hatshysy qazaqstandyq ǵylymdy odan ári damytý boıynsha birqatar naqty tapsyrmalar berdi
ASTANA. QazAqparat - Búgin Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy aıasynda Nazarbaev Ýnıversıtetinde ótken «Zııatker Qazaqstan» atty dóńgelek ústel jumysyna qatysty.
Dóńgelek ústel jumysyna memlekettik organdardyń ókilderi, qazaqstandyq jáne sheteldik tanymal ǵalymdar, joǵary oqý oryndary men ǵylymı uıymdardyń basshylary, ǵylym salasyndaǵy qazaqstandyq sarapshylar qatysty.
Memlekettik hatshy óz sózinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń otandyq ǵylymnyń áleýetin ósirýge aıryqsha mán beretindigin atap ótti. «Qazaqstan-2050» Strategııasynda belgilengen mindetter ekonomıkanyń ǵylymdy qajet etetin salalaryn qurýmen baılanysty. Jańa tehnologııalyq deńgeıge shyǵý úshin ekonomıkanyń árbir salasy ınnovatsııalyq qadamdardy qajet etedi.
G. Ábdiqalyqova Memleket basshysynyń «bilimniń úsh buryshy» - bilim, zertteý jáne ınnovatsııa ekonomıkanyń ǵylymdy qajet etetin salalaryn damytýda negizgi ról atqaratynyn udaıy toqtalatynyn atap ótti. Memlekettik hatshy búkil álemde jahandyq básekelestikti quraıtyn joǵary bilikti mamandarǵa jáne ǵylymı zertteýlerdiń nátıjelerine, jańa tehnologııalarǵa degen suranystyń bar ekenine basa nazar aýdardy.
Memlekettik hatshy 2010 jyldan bastap Qazaqstannyń Jahandyq básekege qabylettilik ındeksi boıynsha óz pozıtsııasyn jaqsartqanyn aıtty. Aıtalyq, 2015 jyly «Innovatsııalyq áleýet» kórsetkishi boıynsha 31 pozıtsııaǵa (140 eldiń ishinde 112 orynnan 81 orynǵa), ǵylymı-zertteý uıymdarynyń sapasy boıynsha ınnovatsııada 29 pozıtsııaǵa (140 eldiń ishinde 101 orynnan 72 orynǵa), ǵalymdar men ınjenerlerge qoljetimdilik kórsetkishi boıynsha 21 pozıtsııaǵa (140 eldiń ishinde 91 orynnan 70 orynǵa) kóterilgendigi atalady.
Dóńgelek ústel barysynda úsh paneldik sessııa ótti, onda otandyq ǵylymdy odan ári damytý jáne qazaqstandyq ǵalymdardyń ǵylymı izdenisterin ilgeriletýdiń ózekti máseleleri jan-jaqty talqylandy.
Memlekettik hatshy zertteýdiń ishki resýrstaryn damytýdyń mańyzdylyǵyna, shet elden ǵalymdardy, sonyń ishinde shet elde ǵylymı jumystarymen tanymal qazaqstandyq ǵalymdardy belsendi tartý qajettiligine erekshe nazar aýdardy.
Búginde Qazaqstanda ǵylymdy qajet etetin ekonomıkany qalyptastyrý úshin eki zııatkerlik-ınnovatsııalyq klaster - haıtek-park Nazarbaev ýnıversıtetindegi «Astana bıznes kampýs» jáne Almatyda «Alataý» tehnoparki quryldy. Naqty óndiristik jobalardy iske asyrý úshin klasterler bazasynda joǵary tehnologııalyq kompanııalar, sonyń ishinde sheteldik kompanııalar tartylatyn bolady.
Dóńgelek ústel qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy G.N.Ábdiqalyqova memlekettik organdarǵa qazaqstandyq ǵylymdy odan ári damytý boıynsha birqatar naqty tapsyrmalar berdi.
- Reseılik dáriger: kovıdten keıingi sındromnan saqtaný joly – fızıkalyq belsendilik
- Vaktsınatsııanyń arqasynda ómir súrý uzaqtyǵy 60-tan 74 jasqa deıin uzardy - rektor
- Oqýshylardyń hımııa pánine degen qyzyǵýshylyǵyn tájirıbe jasaý arqyly arttyrýǵa bolady - Tıktoker muǵalim
- Jetinshi synyptan jetpiske kelgenshe qolymnan qalam túsken joq – Belgili ǵalym, jazýshy Tursyn Jurtbaı 70 jasta
- Otandyq kitaptardyń 50 paıyzdan astamy balalar men jasóspirimderge arnalǵan
- Qazaq tarıhyn aǵylshyn tilinde jazatyn ǵalymdardyń shyǵatynyna senemiz – Kósherbaev
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Bir oglanjyk hat ýazyp oturan enesini synlap oturyşyna oňa şeýle diýip ýüzlendi:
– Ene, sen biziň edýän zatlarymyzy ýazýaňmy? Ýazyp oturan zadyň men hakdamy?
Enesi kellesini galdyrdy-da, agtygyna jogap berdi:
– Hawa, aslynda, men sen hakda ýazýan, ýöne bärde sözlerden has ähmiýetli zat – elimdäki galamym. Nesip bolsa, ulalaňda senem bu galamy juda halarsyň.
Oglanjyk galama geň galyjylyk bilen seretdi. Ol gaty bir üýtgeşik zada-ha meňzänokdy.
– Olam edil beýleki galamlara meňzeýär-ä!
– Ol seniň zatlara nähili garaýanyňa bagly. Munuň bäş sany aýratynlygy bar: eger sen olara ykjam ýapyşmagy başarsaň, olar seni tutuş dünýä bilen ylalaşykly, parahat ýaşaşyp bilýän adama öwrer.
Birinji aýratynlyk: sende uly işleri başarmaga ukyp bolup biler, ýöne sen bir zady asla ýatdan çykarma: seniň ädimleriňe ýol görkezýän bir “el” bar. Biz oňa “Hudaýyň eli” diýýäris. Ol hemişe bize, Öz islegine görä, ýol görkezýär.
Ikinji aýratynlyk: edil häzir men, ýazmagy goýmaly-da, galamartylýan ulanmaly. Beýtmek galama biraz yza bermegi mümkin, ýöne şondan soň welin ol has ýiti galama öwrüler. Edil şonuň ýaly, senem durmuşyň ajysyna, hasratyna sabyr etmegi, çydamly bolmagy öwrenmeli, sebäbi olar seni has oňat adama öwrer.
Üçünji aýratynlyk: galam bize hemişe ýalňyşlarymyzy pozguç bilen pozup aýyrmaga mümkinçilik berýär. Biziň edýän düzedişlerimiziň manysy – biderek zatlary aýyrmak! Ol bize dogrynyň, hakyň, adalatyň ýolunda ýöremäge kömek edýär.
Dördünji aýratynlyk: bir galamyň esasy ähmiýeti onuň agaçdan ýasalan daşky gabygy däl-de, içindäki kömür grafitidir. Şonuň üçin senem hemişe öz içki dünýäňde nämeleriň bolup geçýändigine üns bermeli.
Galamyň bäşinji – soňky aýratynlygy: ol hemişe yz goýup gidýändir. Edil şonuň ýaly, seniňem bir bilmeli zadyň, bu durmuşda eden her bir hereketiň yz goýýandyr, şol sebäpden her bir işiňi bilnikli etmäge çalyş.
Paul Koelho


text:
Bir gijejik ene bolup görmek
Gadym zamanlarda bir zalym hökümdar ýaşapdyr. Döwrüň iň owadan gelin-gyzlaryndan kimi halasa köşgüne çagyrýarmyş-da, bir gijelik ýanynda alyp galýarmyş. Ertesi gün bolsa, islese ony goýberýärmiş, islemese-de, jellada tabşyrýarmyş. Edil şolar ýaly çakylyk alan bir dul aýal, bäş ýaşly gyzyny-da ýanyna alyp ýola düşüpdir. Ýadan wagtlary bir derek agajynyň saýasynda düşläpdirler. Başy gök diräp duran derek agajy öz saýasynda düşlän eneli gyza mähir hem haýranlgalyjylyk bilen … Continue reading Bir gijejik ene bolup görmek


text:
Häzirki wagtda Bütindünýä golf reýtinginde birinji orny eýelän Dustin Jonson, şu hepde geçiriljek PGA Tour çäresinden, Las Wegasdaky Şadow Krikdäki CJ kubogyndan diagnozy görkezip, çekildi.
Karýerasy üçin 23 sany PGA ýaryşynda ýeňiji bolan Jonson: “Elbetde, men gaty lapykeç” -diýdi. “Bu hepde ýaryşa sabyrsyzlyk bilen garaşýardym, ýöne mümkin boldugyça çalt dolanyp gelmek üçin elimden gelenini ederin”.
“PGA Tour” -yň habaryna görä, 36 ýaşly Jonson ýekşenbe güni agşam alamatlary başdan geçiripdi we sişenbe güni gowulaşyp bilmedi. Soň bolsa oňyn gaýdyp gelen koronawirus synagyny geçirdi.
78 oýunçy Las Wegas meýdançasynda ilkinji alternatiw J.T. Poston.
“Syýahatyň lukmançylyk topary bilen eýýäm birnäçe gezek jaň etdim we maňa beren goldawyna we goldawyna ýokary baha berýärin” -diýdi.
Mart aýynda “Covid-19” pandemiýasy sebäpli “PGA Tour” 13 hepdelik ýapyldy, ýöne iýun aýynda gaýdyp geleli bäri azyndan 15 oýunçynyň Jonson ýaly oňyn synag geçirilendigini gördi. Syýahatyň koronawirus protokollarynyň bir bölegi hökmünde, ähli oýunçylar her hepde syýahat etmezden ozal we ýene-de ýerinde synagdan geçirilýär.
Jonsonyň soňky çäresi sentýabr aýynda geçirilen “US Açyk” ýaryşynda 6-njy ýeri eýeledi we alamatlary ýekşenbe güni başlansoň, indiki hepde Zozo çempionatynda herekete gaýdyp biler. Adatça Japanaponiýada geçiriljek 2020 Zozo çempionaty global pandemiýanyň netijesinde Kaliforniýanyň Şerwud kölüne göçdi.
Karýerasy üçin Jonson bir uly çempionlyk ýeňşi, Pensilwaniýa ştatynyň Pittsburg şäherindäki Oakmont Country Club-da 2016-njy ýylda geçirilen ABŞ-nyň açyk ýeňşi bilen buýsanýar.
Sentýabr aýynda Jonson “PGA Tour” -yň möwsümleýin FedEx kubogy çempionatyny we özi bilen bilelikde 15 million dollar baýrak aldy. Şeýle hem, karýerasynda ikinji gezek “PGA Tour” ýylyň oýunçysy diýlip saýlandy.
Gurbangeldi Kulyýew
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen
oba hojalyk uniwersitetiniň mugallymy


text:
Şokolad adamyň ýürek-damar ulgamyna peýdaly täsir edip biler.
Bu netijäni Baýlor lukmançylyk kollejiniň (ABŞ) alymlary,
gözlegleriň netijelerini Preventive Cardiology we European Journal
gazetinde çap edip aýtdylar.
Gözlegçiler 300 müň hassanyň ýagdaýyny öwrendiler we şokolad
iýmek bilen olarda koronar keselleri tapmagyň arasynda baglanyşyk
tapdylar.
Netijede, hepdede azyndan bir gezek şokolad iýýän adamlar bu
süýjüligi äsgermezlik edýänlerden sekiz göterim az koronar ýürek
keselinden ejir çekýärler.
Alymlar şokoladyň düzüminde stearik kislotanyň, flawonoidleriň
we polifenollaryň bolmagy sebäpli bedene peýdaly täsir edýändigine
ynanýarlar. Bu maddalar ýüregi güýçlendirýär we "gowy" holesteriniň
derejesini ýokarlandyrýar.
Şol bir wagtyň özünde, lukmanlar diňe ortaça şokolad iýmegiň
peýdaly bolup biljekdigini duýdurdylar. Iýmitdäki artykmaçlygy
semizligiň we 2-nji görnüşli süýji keseliniň döremegine sebäp bolup
biler.
Şokolad adamyň ýürek-damar ulgamyna peýdaly täsir edip biler.


text:
Qazaqstanda taýar tańbalaý: Іske asqan jobalar men jospardaǵy ónimder qandaı
NUR-SULTAN. QazAqparat – Taýar tańbalaýdy úılestirýmen qazirgi kezde QR Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi aınalysady. Qazaqstanda mindetti tsıfrlyq tańbalaý tek temeki ónimderi men terilerge ǵana engizildi, onda salalyq ýákiletti organ retinde QR Qarjy mınıstrligi aıqyndalǵan.
«1 qarashadan bastap bul tártip aıaq kıim taýarlaryna engiziledi. Dárilik zattardy tańbalaý boıynsha pılottyq joba aıaqtaldy, alkogol jáne sút ónimderi, qaptalǵan sý jáne alkogolsiz sýsyndar men jeńil ónerkásip taýarlary boıynsha «pılottardy» iske asyrý jalǵasýda. Taýarlardyń osy toptaryna mindetti tańbalaýdy engizý 2022 jylǵa josparlanyp otyr. Álemdik tájirıbeni tereń taldaýǵa negizdelgen taldaý agenttikteriniń derekteri boıynsha taýarlardy mindetti tańbalaýdy engizý taýar naryqtaryn «aqtaý» úshin trıgger bolyp sanalady jáne taýarlardyń kóleńkeli aınalymyn 70-80% qysqartýǵa múmkindik beredi», - delingen Saýda mınıstrligi tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń málimetinde.
Qandaı nátıje kútemiz
Taýarlardy tsıfrlyq tańbalaý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) aýmaǵynda iske asyrylatyn ultaralyq jobalar bolyp otyr.
Mindetti tańbalaý engizilgennen keıin kóleńkeli aınalym úlesiniń edáýir tómendeýi kútilýde, ol Qazaqstannyń jeńil ónerkásip naryǵynda jalpy aınalymnyń 63%, aıaq kıim naryǵynda – 48,5%, alkogol naryǵynda-25%, farmatsevtıkada-12% jetedi.
Taýarlardyń kóleńkeli aınalymyn 70-80% qysqartý adal óndirýshiler men ımporttaýshylar úshin 900 mlrd teńge somasynda qosymsha ótkizý naryǵyn qurýǵa múmkindik beredi.
Adal bıznestiń kirisi 11,3% artady, bul rette óndirýshilerdiń taýarlardy tańbalaýǵa arnalǵan jabdyqqa jumsalatyn bir jolǵy shyǵyndary jyldyq túsim somasynyń 0,5-ten 0,9% deıin quraıdy.
Osylaısha, taýarlardy mindetti tańbalaýdy engizý nátıjesinde adal nıetti qazaqstandyq óndirýshilerdiń kiristeriniń ulǵaıýy jylyna 10%-dan astamdy quraıdy.
Tıisinshe, memlekettik bıýdjettiń kiristeri salyq túsimderi túrinde jylyna 100 mlrd teńgeden astam ósedi.
«Bıznes ónimdilikti arttyra alady, logıstıkalyq shemalardy jetildiredi, naryq úlesin arttyrady jáne saıyp kelgende kiristi arttyrady», - dep atalyp ótken komıtet taldaýynda.
Budan basqa, tańbalaý júıesin engizý IT-naryǵyn, qaptama, jabdyq óndirýshiler úshin servısterdi damytýǵa serpin beredi.
Taýardy sáıkestendirýdiń negizi, demek, onyń ár birligin búkil taýar ótkizý tizbegi boıymen baqylaý múmkindigi.
Osylaısha, tańbalaý men qadaǵalaýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesiniń kómegimen qabyldaý-berý, qaıtarý, aqaýdan shyǵarý, taýar aınalymynan shyǵarý jáne basqa da protsesterdi rastaıtyn aqparat pen qujattardy jedel almasý úshin tsıfrlyq orta qurylady.
Tsıfrlyq orta taýar qozǵalysynyń jyldamdyǵyn jáne búkil esepke alý protsesin arttyrýǵa yqpal etedi, shyǵyndardy azaıtady.
Sonymen qatar, árbir tutynýshy Naqty Onim mobıldi qosymshasynyń arqasynda ónim týraly shynaıy aqparatqa árdaıym qol jetkize alady.
Temeki ónimderi
Temeki ónimderi 2020 jyldyń 1 qazanynan bastap Qazaqstanda eki ólshemdi Data Matrix kodymen tańbalana bastady. Bul rette tańbalanbaǵan temekiniń qaldyqtary 2021jyldyń 1qazanyna deıin satylýy múmkin.
Biraq osy ótpeli kezeńnen keıin dúkenderdegi barlyq tańbalanbaǵan temeki ónimderi satylmaıdy. Búgingi tańda temeki ónimderin óndirýshiler men ımporttaýshylar 1 mıllıardtan astam qorap temekini tańbalaǵan.
Aıaq kıim
2021 jyldyń 1 qarashasynan bastap Qazaqstanda mindetti tsıfrlyq tańbalaý aıaq kıim taýarlaryna engiziledi. Atap aıtqanda, bıyl tańbalanbaǵan aıaq kıimdi óndirýge jáne Qazaqstan aýmaǵyna ákelýge tyıym salynady. Kóleńkeli aıaq kıim naryǵy jalpy kólemniń 48,5% quraıdy. Aıaq kıimniń sandyq tańbalanýy naryqty «aqtaýǵa» jáne ony kontrafaktiden tazartýǵa yqpal etedi.
Dári-dármek
Qazaqstanda dárilik zattardy tsıfrlyq tańbalaý boıynsha pılottyq joba aıaqtaldy. «Qanatqaqty jobanyń» qatysýshylary arasynda-«SQ-Farmatsııa», bes dárihana, segiz medıtsınalyq mekeme, eki ımporttaýshy, eki dıstrıbıýtor jáne tórt otandyq dári óndirýshi bar.
Pılottyq joba farmkompanııalarǵa dárilerdi sáıkestendirý jáne baqylaý quraldarymen tańbalaý protsesin aprobatsııalaýǵa, jelilerdiń qýattylyǵyna baılanysty ońtaıly tańbalaý jabdyǵyn anyqtaýǵa múmkindik berdi.
Búginde qanatqaqty joba aıasynda 3 myńnan astam dári-dármek óndirýshilerden bastap Nur-Sultan, Almaty jáne Almaty oblystarynyń medıtsınalyq uıymdary men dárihanalaryna deıin taýarlardy tańbalaý júıesinde qadaǵalanýdyń tolyq jolynan ótti.
Alkogol ónimderi
Alkogoldi tsıfrlyq tańbalaý jónindegi «pılotqa» 3 qazaqstandyq óndirýshi jáne 4 ımporttaýshy qatysady. Olardyń arasynda «Kókshetaý mıneraldy sýlary», «Bahýs», «Natýr prodýkt» zaýyttary, sondaı - aq «Perno Rıkar Kazahstan», «Aldı ı K», «Qazaqstan Vaın end Spırıts», «Martını Bakardı» ımporttaýshylary bar. Pılot aıasynda Data Matrix kodymen birqatar ónim tańbalanǵan.
Jeńil ónerkásip taýarlary
Qanatqaqty joba 2021 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin iske asyrylatyn bolady. Qazirgi ýaqytta jobaǵa 26 kompanııa qosyldy, olardyń arasynda kıim, sonyń ishinde syrt kıim jáne toqyma óndirýshileri men ımporttaýshylary bar.
«Pılotqa» qatysýshylar arasynda – «Semıramıda», «Bolshevıchka», «KAZTEX», «Álem-BT», «Tehnoavıa-Qazaqstan», «AGF Grýpp», «Glasman» qazaqstandyq tigin fabrıkalary bar. Pılottyń árbir qatysýshysy úshin tańbalaý protsesterin engizý boıynsha jeke jol kartasy ázirlenetin bolady.
Sút ónimderi
Sút ónimderin tańbalaý boıynsha «pılottyq» jobaǵa 7 qazaqstandyq óndirýshi – «Raimbek-agro», «Emıl», «DEP», «Shın-laın», «Býrnyı sút kompanııasy», «Adal sút», «Beıserke Agro» kompanııalary qatysýda. Synaq rejıminde olar sút pen kilegeıdi, ıogýrt, aıran, maı, irimshik, súzbe, balmuzdaqty DataMatrix kodymen belgileıdi.
Sút ónimderin tsıfrlyq esepke alý kóleńkeli naryqtan shyǵarýǵa múmkindik beredi.
Bolashaqta DataMatrix kody merzimi ótken taýarlardyń kassalyq shyǵarylýyn bloktaıdy, dúkender men dıstrıbıýtorlar sandyq kodtaǵy jaramdylyq merzimi týraly aqparatty ózgerte almaıdy.
Tańbalanǵan ónimdi satyp alýshy Naqty Onim mobıldi qosymshasynyń kómegimen óndirýshige jáne memlekettik organdarǵa ereje buzýshylyqtar týraly málimet bere alady.
Qaptalǵan sý jáne quramynda qanty bar sýsyndar
2021 jylǵy 1 shildeden bastap qaptalǵan sý men quramynda qant bar sýsyndardy tsıfrlyq tańbalaý boıynsha pılottyq joba bastaldy. Jobaǵa óndirýshiler, ımporttaýshylar, dıstrıbıýtorlar jáne bólshek saýda dúkenderi qatysa alady.
Búgingi tańda ilki jobanyń qatysýshylary retinde TASSAY saýda markasy bar «ıÝnıks» JShS jáne TURAN men BURABAY saýda markasy bar «Kókshetaý mıneraldy sýlary» AQ, sondaı-aq basqa da kompanııalar qamtylǵan.
***
QR Úkimetiniń qaýlysy boıynsha Qazaqstanda biryńǵaı tańbalaý operatory bolyp «Qazaqtelekom» AQ (EK – «Tsıfrlyq ekonomıkany damytý ortalyǵy» JShS) taǵaıyndaldy. Eldegi tsıfrlyq tańbalaý protsesin úılestirýshi memlekettik organ retinde Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi atqarady.
Biryńǵaı operator esepteý ınfraqurylymyna jaýap beredi, taýardyń árbir birligine qoldanylatyn Data Matrix eki ólshemdi kodyn generatsııalaýdy jáne emıssııasyn qamtamasyz etedi, derekterdi saqtaýdy, óńdeýdi, tańbalaý júıesiniń jumys qabilettiligin qaraıdy.
Budan basqa, taýarlardy tsıfrlyq tańbalaý máseleleri boıynsha biryńǵaı operatordyń baılanys ortalyǵy (8 800 080 65 65) táýlik boıy bızneske keńes beredi.


text:
-
-
keshe 22:45
-
keshe 22:33
-
keshe 21:48
-
-
keshe 20:45
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 17:45
-
keshe 17:21
-
-
-
-
Májilis depýtattary Jetisý óńirindegi «Akѕu Kant» zaýytynyń jumysymen tanysty
TALDYQORǴAN. QazAqparat - QR Parlamenti Májilisiniń Jetisý óńirinen saılanǵan depýtattary D.K.Álimbaev, Á.M.Ábsemetova, M.M.Tájmaǵambetova, A.S.Quspan, J.Áshimjan, J.T.Telpekbaeva jumys saparymen Aqsý aýdanyndaǵy «Akѕu Kant» zaýytynyń jumysymen tanysty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Sapar barysynda Májilis depýtattaryn «Nur Otan» partııasy Almaty oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Gúlnar Toılybaeva, «Jetisý» ÁKK «ÓDI» AQ («Jetisý» áleýmettik-kásipkerlik korporatsııasy« óńirlik damý ınstıtýty» aktsıonerlik qoǵamy) basqarma basshysynyń orynbasary Azamat Rahımov, Aqsý aýdany ákiminiń orynbasary Ǵazız Esjanov, «Akѕu Kant» JShS dırektory Samat Nádirbaev, aýdandyq máslıhat depýtattary, kásipkerlik bólimi qyzmetkerleri men partııalyqtar qarsy alyp, zaýyt jumysymen tanystyrdy.
«Akѕu Kant» zaýyty - Qazaqstannyń qant salasyndaǵy memlekettik qoldaýdyń arqasynda qaıtadan qalpyna keltirilgen elimizdegi alǵashqy kásiporynnyń biri.
Jańǵyrtýdyń birinshi kezeńi aıasynda Aqsý qant zaýytynda shyryn óndirý, shyryndy tazartý, azyq-túlik, syǵyndy tyǵyzdaý, ák-gaz bólimshelerindegi, sondaı-aq shyryndar men shárbattar bólimindegi jabdyqtar aýystyryldy. Basty ereksheligi-barlyq óndiristik jeli avtomattandyryldy. Mysaly, jańa býlandyrý stantsııasynyń arqasynda energııa tasyǵyshtardyń shyǵyndary 30% qysqardy. Búgingi kúni zaýytta súzgileýdiń jańa tehnologııalaryn paıdalana otyryp biregeı kameralyq press-súzgi ornatylǵan.
Májilis depýtattaryn «Akѕu Kant» zaýytynda búgingi kúnniń ózinde jabdyqtyń 80%-y aýystyrylyp, tolyǵymen avtomattanǵany qýantty. Maýsym kezinde zaýytta 400-den astam maman jumys jasaıdy.
«Akѕu Kant» JShS bas dırektory Samat Nádirbaevtyń aıtýynsha, zaýyttyń óndiristik qýaty 12% qant shyǵysymen bir maýsymda 450 000 tonna qant qyzylshasyn óńdeýdi quraıdy. 2020 jyly kásiporynda qant qyzylshasynyń syǵymdaǵysh bólimshesi iske qosylyp, qant qyzylshasynyń syǵyndysynan jom óndirilýde. Tehnologııa boıynsha konveıerden qurǵaq zattyń 22% syǵymdalady. Osylaısha, zaýyt jemshóp naryǵynda múldem jańa ónim – syǵymdalǵan pakettelgen jom shyǵara bastady. Odan ári jańǵyrtý barysynda qant zaýyty maýsymaralyq ýaqytta qamys óńdep, jyl boıy jumys isteıtin bolady dep josparlap otyrmyz», - deıdi Samat Nádirbaev.
Májilis depýtattary zaýyttyń jańǵyrtý jumystarynyń qarqyny men shyǵarylatyn ónimderiniń aýylsharýashylyǵynda qoldanylatynyna qoldaý tanytyp, jergilikti turǵyndardy turaqty jumyspen qamtyǵan zaýyt basshylyǵyna alǵys bildirdi.
«Nur Otan» partııasynyń depýtattyq fraktsııa múshelerine zaýyt jáne aýdan basshylyǵy, jalpy turǵyndar tarapynan búgingi kúni sheshimin tappaı otyrǵan birqatar kúrdeli máseleler – Aqsý, Búıen ózenderine sý qoımaısynyń qajettigi, aýdandyq aýrýhanada, ırrıgatsııany júrgizý máselelerin jetkizse, aýdandyq aýrýhana dırektorynyń orynbasary, aýdandyq máslıhat depýtaty Baıqadam Qurymbaı aýrahanaǵa asa qajet kompıýterlik tomografııa qurylǵylaryn ornatý máselesin kóterdi
Kezdesý barysynda qoıylǵan birqatar suraqtary men ótinishter Májilis depýtattarynyń nazaryna alyndy.
«Búgin biz qanttyń tolyq óńdelý protsessimen tanystyq. Meni zaýyttan qanttan bólek ónim - jom syǵyndysy, patoka shyǵarylatyny qýanttty ári zaýyt ishinde jastardyń tájirıbe alyp, bilimin jetildirýine jaǵdaı jasalǵany kóńilge qonymdy boldy», - dedi májilis depýtaty, fraktsııa múshesi Aıgúl Quspan.
- Almaty oblysyndada kólik salonynan áýege oq atqan buzaqy ustaldy
- Azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrýdyń mańyzy zor — Asqar Mamın
- 4 myńnan astam erekshe qajettiligi bar bala Ońaltý ortalyqtarynda kómek aldy
- Ózbekáli Jánibekovke Almaty men Túrkistanda eskertkish ornatylmaq
- Qazaqstanda ıpotekalyq qaryz boıynsha kepilde turǵan úıdi óndirip alýǵa tyıym salynbaq
- Ulttyq joba: 2025 jylǵa deıin negizgi taýarlardy bırjada ótkizý úlesi 20% jetedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ussatlyk mekdebi
Golaýda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan Aşgabat şäheriniň ýöriteleşdirilen 13-nji orta mekdebiniň türkmen dili we edebiýaty mugallymy Nurjan Amannepesowyň Türkmenistanyň halk ýazyjysy Beki Seýtäkowyň dürli ýyllarda ýazan eserlerine bagyşlanan «Beki Seýtäkowyň ussatlygy» atly ylmy monografiýasy çapdan çykaryldy.
N.Amannepesowyň uzak ýyllaryň dowamynda halypa ýazyjy B.Seýtäkowyň edebi mirasyny ylmy taýdan öwrenmegi netijesinde, okyjylar köpçüligine gowşan täze monografiýada onuň ussatlyk, döredijilik aýratynlyklary, eserlerindäki keşpler ulgamy hem-de ulanan çeper tärleri ylmy taýdan düýpli seljerilýär. N.Amannepesow B.Seýtäkowyň rus dilinde neşiredilen eserlerini türkmen dilindäki nusgalary bilen deňeşdirip, olaryň arasyndaky umumylygy inçelik bilen yzarlap, sada dilde okyjylara düşündirýär. Bir söz bilen aýdanymyzda, ýaşan ömrüni milli edebiýatymyzy täze eserler bilen baýlaşdyrmaga bagyşlan B.Seýtäkowyň döredijiligine bagyşlanan monografiýa ussat ýazyjynyň eserlerini ylmy taýdan öwrenmäge ýardam edýär.
Aýbibi HOJAMYRADOWA


text:
Ýaponiýanyň täze Premýer-ministri Fumio Kisida Owganystana takmynan 190 million dollar möçberinde ynsanperwer kömeginiň beriljekdigini mälim etdi.
Bu barada Ýaponiýanyň täze Premýer-ministri Fumio Kisida onlaýn tertipde geçirilen “G20” sammitiniň çäklerinde eden çykyşynda belläp geçdi.
Bu maliýe serişdeleriniň şu ýylyň ahyryna çenli halkara guramalarynyň üsti bilen Owganystana gowşuryljakdygyny mälim eden Kisida, maksadynyň owgan halkynyň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny ýeňip geçmegi üçin kömek etmekden ybaratdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Estoniýa Respublikasynyň Prezidentini gutlady


text:
AWAZADA GEÇIRILEN MERKEZI AZIÝANYŇ DÖWLETLERINIŇ BAŞTUTANLARYNYŇ KONSULTATIW DUŞUŞYGYNYŇ JEMLERI BOÝUNÇA KABUL EDILEN RESMINAMALAR BMG-NIŇ BA-NYŇ 75-NJI SESSIÝASYNYŇ RESMINAMASY HÖKMÜNDE BEÝAN EDILDI
2021-nji ýylyň 6-njy awgustynda Hazaryň türkmen kenarynda Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň nobatdaky Konsultatiw duşuşygy geçirildi. Bu çäre bilen birlikde ýokarda agzalan Forumyň çäklerinde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Zenanlarynyň dialogy hem geçirildi.
Döwlet Baştutanlary gepleşikleriň netijelerini nazarda tutup, Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň jemleri boýunça Bilelikdäki Beýannamany kabul edildi. Zenanlaryň dialogynyň netijeleri boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Zenanlarynyň dialogynyň Jarnamasyny kabul edildi.
Şunlukda, Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň jemleri boýunça kabul edilen Bilelikdäki Beýannama hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Zenanlarynyň dialogynyň Jarnamasy BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji sessiýasynyň resminamasy hökmünde beýan edildi we BMG-niň resmi dillerinde çap edildi hem-de agza ýurtlaryň arasynda ýaýradyldy. Bu bolsa sebitleýin ösüşiň ilerledilmeginde Merkezi Aziýa platformasynyň derwaýyslygynyň aýdyň subutnamasy bolup durýandyr.


text:
Biologiýa
(grek. BιoλoYίa gad.-grek. Bίoς)
Biologiýa janly-jandarlary öwrenýän ylym bölümi. Biologiýa bilen iş salyşýan alyma biolog diýilýär.
Biologlar, ähli janly-jandarlar; biologiýa ylymlary bilen iş salyşýan adamlar, tutuş planetany gurşap alýan sferik ölçegden öýjükleri we molekulalary öz içine alýan mikroskopiki ölçege çenli täsir edýän möhüm dinamiki hadysalary gözden geçirýän adamlardyr. Çylşyrymly prosesleri öz içine alýan käbir möhüm prosesler: energiýany we materiýany gaýtadan işlemek, bedeni emele getirýän maddalary sintez etmek, ýaralary bejermek we tutuş organizmiň köpelmegi.
Durmuşyň syrlary taryhdaky ähli adamlara täsir edýändigi sebäpli, adamyň, ösümlikleriň we haýwanlaryň fiziki gurluşy boýunça gözlegler ähli jemgyýetleriň taryhynda bolup geçýär. Bu gyzyklanmanyň bir bölegi adamlaryň durmuşda agalyk etmek we tebigy baýlyklardan peýdalanmak isleginden gelip çykýar.Soraglary yzarlamak adamlaryñ organizmleriň gurluşlary we ýaşaýyş derejesi baradaky bilimlerini wagtyň geçmegi bilen ýokarlandyrdy. Gyzyklanmanyň bir bölegi, tebigata gözegçilik etmek isleginden däl-de, tebigata düşünmek isleginden gelýär. Bu gözlegiň ösmegi, dünýä hakda pikir edişimizi üýtgetdi.
Botanika, zoologiýa we lukmançylyk ýaly biologiýanyň köp şahalary gadymy. Bulary bir kategoriýa boýunça ýygnaýan "biologiýa" diňe XIX asyrda ýüze çykypdyr. Alymlar bu ylymyň ösmegi bilen ähli janly-jandarlaryň käbir umumy aýratynlyklarynyň bardygyna düşündiler. Şol sebäpli janlylary umumy barlamagyň artykmaçlyklaryna düşündiler. Biologiýa häzirki wagtda ylymyň iň möhüm pudaklaryndan biridir: Biologiýa we lukmançylyk žurnallarynda her ýylda bir milliondan gowrak makala çap edilýär. Şol bir wagtyň özünde, biologiýa ýer ýüzündäki ähli mekdeplerde okadylýan esasy derslerden biridir.
Biologiýa köp mowzuklary öz içine alýanlygy sebäpli, birnäçe şahalara bölünýär. Organizmiñ görnüş köpdürliligi arkaly bu ylym dürli pudaklara: ösümlikleri öwrenýän botanika; haýwanlary öwrenýän zoologiýa we mikroorganizmleri öwrenýän mikrobiologiýa bölünýär. Bu ulgam durmuşyň esasy himiýasyny, öýjük biologiýasyny, öýjükleriň fiziologiýasyny öwrenýän molekulýar biologiýany, organizmleriň içki organlaryny öwrenýän morfologiýany, organizmleriň düzüm bölekleriniñ funksiýalaryny öwrenýän fiziologiýany we organizmleriñ biri-birleri we daşky gurşaw bilen arabaglanyşygyny öwrenýän ekologiýany özüne birikdirýär. Biologiýasözi grek dilinden bios-janly, logos-ylym sözleriniñ birikmesinden dörän we ýaşaýyş hakdaky ylym diýmegi añladýar.
Prepared by: M.Sovunjov
Bellikler[düzet | çeşmäni düzet]
Edebiýat[düzet | çeşmäni düzet]
- Большой энциклопедический словарь. Биология. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999.
- Биология // Биологический энциклопедический словарь — М.: Сов. Энциклопедия, 1986 г.
Salgylanmalar[düzet | çeşmäni düzet]
- Biologiýa okuw kitaby
- "Вся Биология" taslamasy
- Биология[permanent dead link]: Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ).


text:
Dünýäniň ýüzden gowrak musulman alymy we liderleri “Yslam döwleti” atly toparyň lideri Abu Bakr al-Bagdada (Abu Bakr al-Baghdadi) açyk hat ugratdy. Olar öz hatynda toparyň yslamyň mukaddes kitabyndan alnan setirleri ulanmagynyň kanuny esasynyň ýokdugyny we haýasyzdygyny aýdýarlar.
24-nji sentýabrda ýaýradylan hatda adam gynamalary, gulçulyk, adamyň dinini zor bilen çalyşdyrmak, aýallaryň we çagalaryň hukuklaryny ret etmek we günäsizleri öldürmek ýaly “Yslam döwleti” atly topar tarapyndan amala aşyrylýan çäreler yslamda gadagan edilendir diýilýär.
Şeýle-de, hatda halyfatyň gündogar Siriýadan günbatar Yraga çenli territoriýany eýeleýändigi barada Bagdadynyň aýdanlary howaýy gürrüň diýlip atlandyrylýar. Hatda “Yslam döwleti” atly topar ýol berilmesizdir diýlip, onuň jyhad baradaky çagyryşlary ýazgarylýar.


text:
Russiýanyň hukuk goraýjy edaralaryna salgylanyp rus metbugatynyň berýän maglumatyna görä, Alekseý Dewotçenkonyň jesedi 5-nji noýabrda Moskwanyň demirgazygyndaky kireýine tutan jaýynda tapyldy.
Polisiýadaky çeşmeler rus metbugatyna beren başlangyç maglumatynda Dewotçenkonyň öldürilmeginiň “jenaýat häsiýete eýe bolmagyndan” şübhelenýändiklerini aýdypdyrlar. Bu söz köplenç waka bilen syýasatyň ilteşiginiň ýokdugyny görkezmek üçin ulanylýar.
Polisiýanyň soňky beren maglumatlarynda bolsa, 49 ýaşyndaky aktýoryň ýürek näsazlyklary sebäpli ölen bolmagynyň ahmaldygy we onuň alkogolly içgileri içendigi barada alamatlaryň bardygy bellenildi.
Köptaraply teatr we kino aktýory Dewotçenko hökümete garşy protestlerde çykyş edip, Russiýanyň Ukrainadaky hereketlerini tankyt edipdi.
Şeýle-de, ol 2010-njy ýylda Wladimir Putiniň we premýer-ministriň wezipesinden çekilmegine çagyryş edýän oppozision petisiýa, ýagny köpçülik arzasyna gol goýupdy.


text:
Berliniň roždestwo bazaryna hüjümi amala aşyrmakda şübhelenýän Anis Amri Italiýanyň polisiýasy tarapyndan Milanyň eteginde atylyp öldürildi.
Amriniň şahsyýeti “şek-şübhesiz tassyk edildi” diýip, Italiýanyň içeri işler ministri Marko Minniti Rimde gurnalan metbugat ýygnagynyň dowamynda aýtdy.
Amriniň ulagy gije sagat üçler töweregi polisiýa tarapyndan, adaty dokument barlagy üçin saklanypdy. Mundan soň, Amri sapança bilen polisiýa tarap ot açyp başlady. Ok atyşlygyň netijesinde Amri öldürildi.
24 ýaşly Amrini ele salmak üçin Ýewropa boýunça gözleg yglan edilipdi. Asly tunisly Amri 19-njy dekabrda Berliniň roždestwo bazaryna ýük ulagyny sürmekde şübhelenýär. Bu hadysada 12 adam ölüp, 48-si hem ýaralanypdy.
Amriniň 2015-nji ýylda Germaniýa girmezinden owal, birnäçe ýyl Italiýada ýaşandygy aýdylýar.


text:
Orsýetiň sudy 13-nji aprelde Telegram ulgamynyň elýeterliligini ýurtda bloklamak hakynda karar çykardy diýip, döwlet eýeçiligindäki media serişdelerinde habar berilýär.
Orsýetiň media gözegçilik edýän Roskomnadzor agentligi Telegram öz ulanyjylarynyň maglumatlarynyň üstüni açmakdan ýüz öwürensoň, bu ulgamyň elýeterliligini çäklendirmek hakynda iş gozgandygyny geçen hepdede habar berdi.
Telegram özünden edilen talaby berjaý etmekden ýüz öwrüp, ony ‘konstitusiýa garşy” we “kanuna esaslanmadyk” diýip atlandyrdy.
“Amnesty International” Telegramy bloklamak boýunça suddan öňki synanyşyklary Orsýetiň häkimiýetleriniň “internetde söz azatlygyny basyp ýatyrmak boýunça nobatdaky hüjüm" diýip atlandyrdy.


text: 27 Fest bizi gämili Italiýa ibermek kararyna geldi+. Pawlusy we başga-da käbir tussaglary Awgustyň goşunynyň ýüzbaşysy Ýuliýiň eline tabşyrdylar.2 Biz Adramitde gämä münüp, Aziýa welaýatynyň kenarýakalaryndan geçip gitdik. Selanikde ýaşaýan makedoniýaly Aristarhus+ hem biziň ýanymyzdady.3 Ertesi gün Sidona bardyk. Ýüzbaşy Ýuliý adamkärçilik edip, Pawlusa dostlary kömek etsin diýip, olaryň ýanyna gitmäge rugsat berdi.4 Ol ýerden gämä mündük. Ýele garşy ýüzmeli bolansoň, Kipriň kenarýakasy bilen gitdik.5 Soňra deňziň üsti bilen Kilikiýadan we Pamfiliýadan geçip, Likiýadaky Mira gämi duralgasyna bardyk.6 Ýüzbaşy Ýuliý Aleksandriýadan Italiýa gidýän gämini tapyp, bizi mündürdi.7 Ençeme günläp ýuwaşlyk bilen ýüzüp, zordan Knida ýetdik. Güýçli ýel turansoň, Krit adasyndaky Salmonanyň golaýyndan ýüzüp geçdik.8 Kenary ýakalap, zordan Laseýa şäheriniň golaýyndaky Gözel duralgalar diýen ýere geldik.9 Aradan ep-esli wagt geçipdi. Hatda Günä geçilýän günüň+ agyz beklemek döwri hem tamamlanypdy. Deňizde ýüzmek howply bolandygy üçin Pawlus olara:10 «Adamlar, ýolumyzy dowam etsek zyýan çekeris. Diňe ýükümize we gämimize zyýan ýetmän, özümiz hem heläk bolarys» diýip maslahat berdi.11 Emma ýüzbaşy Pawlusy diňlemän, gäminiň eýesine we sürüjisine gulak asdy.12 Ýöne gämi duralgasynda gyşy geçirmäge amatly şertler hem ýokdy. Şol sebäpli adamlaryň köpüsi her zat edip, Kritiň demirgazyk-gündogar we günorta-gündogaryna bakyp duran Feniks gämi duralgasyna baryp, gyşy şol ýerde geçirmeli diýýärdiler.13 Günorta tarapdan ýuwaşlyk bilen şemal öwsende, olar Finikse baryp ýeteris öýdüp, labyrlary çekip aldylar we Kritiň kenarýakasy bilen ýola düşdüler.14 Ýöne biraz wagtdan demirgazyk-gündogardan güýçli ýel* turdy.15 Ýel şeýle bir güýçlüdi welin, ýele garşy ýüzmek başartmansoň, ýeliň ugruna ýüzmeli bolduk.16 Soňra Klawda diýilýän kiçiräk adanyň kenary bilen ýüzdük, emma gäminiň yzyndaky gaýygy* zordan saklaýardyk.17 Şonda olar gaýygy ýokaryk galdyryp, bölek-bölek bolmaz ýaly daňyşdyrdylar. Sirtde* suwuň ýalpak ýerine düşmejek bolup, ýelkenleri aşak goýberip, ýeliň ugruna ýüzüp gitdiler.18 Ýel barha güýjeýärdi, gämi bolsa eýläk-beýläk kowlup ýördi. Şonuň üçin olar ertesi gün gäminiň ýüküni zyňyp başladylar.19 Üçünji gün bolsa gäminiň käbir enjamlaryny zyňdylar.20 Biz ençeme günläp Güni we ýyldyzlary görmedik. Ýel hiç ýatmansoň, halas bolmak umydymyzy-da üzdük.21 Gämidäki adamlar köp wagt bäri iýip-içmänsoňlar, Pawlus ýerinden turup: «Adamlar, meni diňläp, Kritde galan bolsaňyz, şunça zyýan çekmezdiňiz+.22 Ýöne mert boluň, ähliňiz halas bolarsyňyz, diňe gämi çym-pytrak bolar.23 Geçen gije meniň sežde edýän we gulluk edýän Hudaýym perişdesini iberip+:24 „Gorkma, Pawlus! Sen hökman Sezaryň öňünde durarsyň+. Hudaý gämidäkileriň ählisini halas eder“ diýdi.25 Şonuň üçin mert boluň, Hudaý hökman sözünde durar.26 Gämi bolsa bir adada weýran bolar»+ diýdi.27 On dört gün geçdi, güýçli ýel bizi Adryýa deňzinde eýläk-beýläk kowup ýördi. Deňizçiler ýarygije gury ýere golaýlandyklaryny aňdylar.28 Olar suwuň çuňlugyny ölçänlerinde, takmynan 36 metr* çykdy, ýene biraz ýüzüp ölçänlerinde, takmynan 27 metr* ekeni.29 Olar gaýa urulmakdan gorkup, dört labyry-da zyňdylar we daň atmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşdylar.30 Emma deňizçiler labyrlary zyňmak bahanasy bilen gaýygy deňze düşürip gaçjak boldular.31 Pawlus hem ýüzbaşa we esgerlere: «Olar gämiden düşse, halas bolmarsyňyz»+ diýdi.32 Şonda esgerler gaýygyň ýüplerini kesip, deňze zyňdylar.33 Daň atanda, Pawlus hemmeleri bir döwüm çörek iýmäge çagyryp: «Siz alada edip, 14 gün bäri hiç zat iýeňizok.34 Haýyş edýärin, biraz iýip içiň. Arkaýyn boluň, saçyňyzyň ýekeje tary-da gaçmaz» diýdi.35 Pawlus çörek alyp, hemmeleriň öňünde Hudaýa minnetdarlyk aýtdy we çöregi bölüp iýip başlady.36 Şeýlelikde, olaryň hemmesi ruhlanyp, çörek iýip başladylar.37 Gämide 276 adam bardy.38 Olar garnyny doýranlarynda, gämidäki bugdaýy deňze zyňyp, gäminiň ýüküni ýeňledip başladylar+.39 Daň atanda, olar kiçiräk aýlagly kenar gördüler, ýöne nirä gelenlerini bilmediler+. Olar gämini kenara çykarjak boldular.40 Şonuň üçin labyrlaryň ýüplerini kesdiler, kürekleriň ýüpüni çözüp, öňdäki ýelkeni ýokaryk galdyrdylar we kenara tarap ýüzdüler.41 Deňiz tolkunlary gämini her tarapdan uransoň, ol suwuň ýalpak ýerine baryp durdy we gäminiň burny batyp galdy. Tolkunlaryň zarbyna gämi bölek-bölek bolup başlady+.42 Esgerler tussaglaryň hiç biri ýüzüp gaçmaz ýaly, olary öldürjek boldular.43 Emma ýüzbaşy Pawlusy halas etmek üçin, olara rugsat bermedi. Ol ýüzüp bilýänlere deňze böküp, kenara ýüzmegi buýurdy.44 Galanlaryna bolsa tagtalara we gäminiň döwlen böleklerine ýapyşyp, olaryň yzyndan ýüzmegi tabşyrdy. Şeýlelikde, hemmeler halas boldy+.


text:
Okuwyň beýany:
Bu gyzykly okuw isleýän üstünligiňize ýetmek üçin döredildi. Onýyllyklaryň dowamynda geçirilen ylmy gözlegleriň netijesinde, iň üstünlikli adamlaryň beýlekilerden tapawutlylykda näme edýändiklerini, IQ-iň üstünlik gazanmagyň iň möhüm çaklaýjysy däldigini (kämahal ýaramaz netijelere ýetirip biljekdigini) we köp umumy ynançlaryň adamlary öz maksatlaryna ýetmekden saklaýandyklaryny öwrenersiňiz.
Bu okuw üstünlik ylmyna esaslanandygyna garamazdan, durmuşyňyzda derrew ulanyp boljak köp amaly pikirleri öwrenersiňiz, esasanam aşakdaky üç ugurlar boýunça:
- Işde (okuwda) netijeleriň ýokarlanmagy;
- Hünärde üstünlik gazanmak (üstünligi nädip kesgitleýärsiňiz);
- Manyly, bagtly we sagdyn durmuşdan lezzet almak.
Bu kursy tamamlaýançaňyz, durmuşda üstünlik gazanmak barada bilimiňiz, köp adamlar bilen deňeşdirende, has ýokary bolup biler. Öwrenjek iň möhüm sapaklaryňyzyň biri, her gün üstünlikleriň ownuk ýeňişler bilen gazanylmagydyr – kiçijik, ýetip boljak hereketler, bilelikde maksatlaryňyza has çalt ýetmäge we hatda garaşýan zatlaryňyzdan hem ýokary bolup biler. Şeýlelik bilen, alnan bilimleri iň söýgüli durmuş maksatlaryňyza ýetmek üçin anyk ädimlere öwrüp boljak doly iş meýilnamasyny düzmäge mümkinçilik alarsyňyz.
Hasaba alynmak üçin: https://www.coursera.org/learn/success


text:
Uýgur hanlygynyň döreýşi
Bu iş örän gödeklik bilen edilýär. Ilkinji gezek ady biziň eramyzyň III asyryndaky ýazuw ýadygärliklerinde tutulýan uýgurlar halk hökmünde VIII asyra çenli kemala gelýärler we uýgur hanlygyny döredýärler. Ine, şeýle gadymy medeniýeti, hat ýazuwy, taryhy gahrymançylyk sahypalary bolan we dokuz-oguz türki taýpa-tire birikmesiniň içinden çykan diýlip hasaplanylýan uýgurlary millet hökmünde ýok etmek üçin totalitar Hytaý imperiýasy soňky ýarym asyryň dowamynda ähli mekirlikleri, ähli pirimleri ulanýar.
Eger-de XX asyryň başlarynda, ýagny 1905-1906-njy ýyllarda Uýgurystana syýahat edip, Turfan, Kaşgar, Urumçy şäherleri hakda gyzykly maglumatlary galdyran rus syýahatçysy V.A.Obruçewiň ”Merkezi Aziýanyň çöllüklerinde” atly kitabyny okasaň, onda şol wagt Uýgurystanyň esasy ilatynyň sünni uýgurlardan hem musulman dunganlardan ybaratdygyna göz ýetirýärsiň. Iň bärkisi soňky iki müň ýyl bäri Uýgurystanda türki dilli halklar ýaşapdyrlar, bu giňişlikler ata-baba şolara degişli. Meşhur ”Diwany Lugat at-Türk” kitabynyň awtory Mahmyt Kaşgarynyň hem hut şu ýerde ýaşap geçenligini aýtmak artykmaçlyk etmez. Uýgurystanda orta asyrlardan bäri onlarça müň salyr türkmenleri hem ýaşaýarlar.
Uýgurystanyň basyp alnyşy
Emma uzak asyrlara çeken söweşlerden soň, 1943-nji ýylda Uýgurystany Hytaýlar doly basyp alýarlar. Bu işde olara ilki Rus imperiýasy, soňra-da SSSR uly kömek edýär. Emma uýgurlar özleriniň gulçulygy bilen ylalaşanoklar. Olar öz milli kimligini, medeniýetini, dilini saklamak, millet hökmünde saklanyp galmak üçin yzygiderli göreş alyp barýarlar.
Bu göreşi gutarnykly basyp ýatyrmak üçinem Hytaý häkimiýetleri Hytaýdaky umumy sany 9 million bolan uýgurlary hytaýlaşdyrmak üçin jan edýärler. Bu ýurduň taryhy adyny üýtgedip, oňa Sin-Szýan adyny beren hytaý häkimiýetleri 1960-njy ýyllardan başlap, Uýgurystana han-hytaýlary göçürip, uýgurlaryň ata-baba ýerlerini ellerinden almak işini döwlet derejesinde ýola goýdular. Netijede ozal diňe uýgurlaryň we dunganlaryň, şeýle-de beýleki türki dilli halklaryň ýaşan Urumçy şäherinde häzir göçürilip getirilen hytaýlaryň sany uýgurlaryňkydan 5 esseden hem artyk! Urumçyda häzir 250 müňden gowrak uýgur, 1,5 million hem hytaý ýaşaýar. Uýgurystanyň ilatynyň 60%-e golaýy türki halklar bolsa-da, agressiw demografik ekspansiýanyň netijesinde ýurduň paýtagty Urumçy hytaýlylaryň eline geçdi diýerlikdir.
Bu adalatsyzlyk uýgurlaryň güýçli milli garşylygyny döredýär. Olaryň arasynda işsizlik örän ýokary derejede, olara ýokary bilim almak kyn. Düýbi Germaniýanyň Mýunhen şäherinde ýerleşýän Halkara Uýgur Kongresiniň tassyklamagyna görä, hytaýlylar ýerli halka dyngysyz etniki sütem edýärler. Uýgurlaryň baş götermegine sebäp bolan ýagdaý hem şol. Hakykaty ýurduň daşyna çykarmajak bolup, indi häzirki wagtda Hytaý häkimiýetleri Uýgurystanda internet, mobil aragatnaşygyny kesdiler.
Hytaýyň polisi we harby güýçleri bilen bolan çaknyşykda, Hytaýyň resmi çeşmelerine görä 156 adam, Halkara Uýgur Kongresiniň habarlaryna görä-de, 840 adam wepat bolupdyr. Ýaralananlaryň sany 1000 geçýär we 1400 uýgur tussag edildi diýilýär. Urumçyada häzir komendant sagady girizilipdir.
Merkezi Aziýadan reaksiýa ýok
Şeýle ýagdaýda Merkezi Aziýa döwletleri bolan Özbegistanyň, Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň baştutanlarynyň Uýgurystandaky gandöküşiklik bilen baglanyşykly resmi beýannama bilen çykyş etmezlikleri, Hytaý häkimiýetlerini iň bärkisi adalatlylyga, uýgurlaryň milli mertebesini sylamaga çagyrmazlyklary örän geň galdyrýar.
Aýratynam Türkmenistanyň bu meselede mümkinçilikleri uly. Hytaý 2010-njy ýyldan başlap türkmen tebigy gazyny alyp başlamaly. Hytaý, Owganystan, Eýran, Yrak ýaly ýurtlar bilen gatnaşyk edilende, ol ýurtlarda ýaşaýan etniki türkmenleriň we beýleki türki dilli halklaryň milli hak-hukuklary barada düýbünden dil ýarylmasa, halkara gatnaşyklarynda bu häsiýete milli ýöwsellik hökmünde baha berilmegi ahmaldyr.
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjy we syýasy analitik. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Alym Ahmet Bekmyradyň bir sözi bardy. Ol: “Asyryň sepgidinde beýik eser döremeýär” diýýärdi. “Men biziň eramyzyň ýigrimisini hem barlap çykdym. Asyryň sepgidinde, hususanam asyryň aýagynda beýik eser döremändir” diýip, köp gezek aýtdy.
Çaýkanmak
Ol neressäniň özi asyryň gutarmagyna on ýyl galanda, dünýäden ötdi. Emma ol has irräkden asyryň soňunyň boş boljakdygyny aýdypdy.
Eger biz özümize golaý taryha seretsek, alymyň aýdýanlarynyň jany bar. Soňky geçen iki asyryň sepgidinde, asla Edebiýat bolmandyr diýmek hem mümkin. Ýöne özümizden daşkyrak taryha seretsek, käbir genial eserler hut asyryň sepgidinde döräpdir.
Ilki bilen 994-1010 ýyllarda döredilen “Şanamany” ýatlalyň. Wilýam Şekspiriň, Lew Tolstoýyň asyryň sepgidinde dörden genial eserlerini göz öňüne getireliň. Olardan birneme pesräk, ýöne dünýä edebiýatynda öz orny bolan A.P.Çehow hem asyryň sepgidinde ajaýyp eserler döretdi. Diýmek, asyryň sepgidi edil bir bahana hem däl bolarly.
Megerem, gep döwürde, döwüriň çalyşmagynda bolsa gerek. XIX hem XX asyryň çalşygynda dünýäde ägirt uly syýasy özgerişlikler bolup geçdi.
Türkmenistan, şol sanda tutuş Türküstan rus imperiýasynyň gol astyna geçirilipdi. Soňra bolsa bu giňişlige kommunistler eýeçilik etdiler. Şol ýowuz syýasatyň amala aşyrylýan döwründe çeper edebiýat dymdy.
Beýle güýçli çaýkanyş, görülmedik özgerişlik bir bada çeper edebiýatda şöhlelenip bilmedi. Adam aňy ol döwri ýüzugra özleşdirmekden ejiz bolarly.
Döwrüň şahyry
Öz mysalymyza ýüzlensek, asyryň sepgidinde ýaşap geçen Mollamurty görýäris. Ol döwrüniň sowatly hem düşünjeli ynsany bolupdyr. Ol, megerem, sungatyň ugurlaryndan hem habarly bolsa gerek. Klassyky edebiýaty örän oňat bilýändigini, özüniň Şeýdaýynyň ýegenidigini açyk aýdýar.
Mollamurt “Emir we Zerli” dessanyny ýazýar. Grafikadan gowy baş çykarypdyr. Ol öz awtoportretini döretmegi başarýar, ençeme karikaturalar çekipdir. Özi şahyr bolansoň, aýdym-saz sungatyndanam habarly bolsa gerek. Üstesine ol meşhur Oraz Salyryň ildeşi.
Mollamurtuň hemmetaraplaýyn ösen intellektual adam bolandygy belli. Şeýle-de bolsa, ondan düýpli bir eser galmandyr. Aslynda ol täze durmuşy kabul edipdir hem onuň zerurdygyna düşünipdir. Köneden ýüz öwürmeli we hökman täzeçe ýaşamaly diýipdir.
Muňa garamazdan, öz döwri barada düýpli eser döretmändir. Şol wagtyň özünde, ony täze durmuş kanagatlandyrmandyr. Ol aýagyny köne durmuşdan-a üzüpdir, täze durmuşa bolsa girişip bilmändir. Iň bolmanda, ol özüniň garaşan, umyt eden zamanasyna gowuşmandygyny aýdýar.
Umytsyzlyk
Döwürden garaşanyň çykmazlygy, umytsyz bolmak, megerem, iň agyr betbagtlyk. Şahyr özüniň agyr ruhy çökgünlige düşendigini, ýaramaz endiklere baş goşandygyny ýaşyrman, açyk aýdýar.
Zorum-kuwwatym ýok, bakdym sagtyma,
Gerdenime pelek urdy neşäni.
Soňrak Mollamurtuň şägirtlerinden biri Nurberdi Pomma hem bu ýagdaýy ýatlaýar.
Niçeler köp çekdi neşe hem meňi,
Gaýgydan gan eňräp, bolmady deňi.
Bu ýagdaý bize XX asyryň başlaryndaky ýagdaýy aýan edýär. Şol aýdylan hakykat bilen XX asyryň aýagynda Türkmenistanda möwç alan neşekeşlik belasyny, ruhy çökgünligi hem ahlak taýdan pese gaýdyşlygy deňeşdirmek mümkin.
Asyryň aýagynda
Mollamurtuň aýdyşy ýaly, her nähili agyr hem bolsa, durmuşa täzeleniş gerek. Onsuz jemgyýet özgerip bilmeýär. Diňe täzeleniş jemgyýeti öňe alyp gidýär.
Emma ol täzeleniş nähili gelýär? Ol köplenç köpçüligiň arzuw-islegine laýyk däl-de, häkimiýeti ele alýanlaryň islegine görä bolýar. Şu garaşylmadyk özgeriş, garaşan umydyň tersine bolan täzelikler ynsany sähnelik ýagdaýyna salýar.
Öz arzuw-islegiň hem hyýalyň tersine hereket etmek aşa agyr zat. Sen durmuşdan aldansaň, ol manysyz, boş bir zada öwrülýär, ýagny seniň üçin durmuşyň manysy ýitýär.
Täzeleniş hem edil ýer yranmasy ýaly sarsgyn. Oňa köpler döz gelip bilmeýärler. Iň esasy-da, näme bolup geçenine ýüzugra akyl ýetirmekden ejiz bolýarlar.
Şeýle täzeleniş bolsa köplenç halatda asyryň sepgidinde ýüze çykýar. Onuň agyr ýa-da ýeňil bolmagyna garamazdan, bähbitli ugurlaryna ýa-da zyýanyna seretmezden, täzeleniş döwri durmuşy sarsdyrýar. Şol özgerişligiň nähili boljakdygyny we nämeler getirjekdigini diňe genial adamlar aýdyp biläýmese, başgalar habarsyz galýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy. Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Ýaponiýada golaýda 200 müňden gowrak adam halas etmek barada karar
kabul edildi. Bu barada “Kýoda” habarlar agentligi habar berýär.
Kumamoto we Kagoşima prefekturalarynyň ilatyna adam ömrüne göni wehim
salýan iň ýokary howp hakynda bildiriş bermek tabşyryldy. Soňky maglumatlara
görä, Akaşita (Kumamoto Prefekturasy) şäherçesinde derýalaryň joşmasy sebäpli
azyndan 13 adam dereksiz ýitdi. 15 adam bolsa aradan çykypdyr.
Kýuşu Elektrik Power maglumtalarynda bolsa, güýçli ýagyş sebäpli
Kumamoto Prefekturasyndandaky 9000-e ýakyn öý elektrik togundan mahrum
bolupdyr.
Premýer-ministr Sindzo Abeniň ýolbaşçylygynda ykdysady çökgünlik ştab-
kwartirasyny döretdi. Bu ýerde helakçilik ýerinden nalnan maglumatlar alnyp
gözden geçirilýär.
Ýaponiýanyň milli meteorologiýa müdirligi ýurduň günorta-günbatarynda
häli görlüp-eşidilmedik ýagyş ýagandygyny mälim etdi. Kumamoto
Prefekturasynyň käbir çäklerinde günüň dowamynda 479,5 mm ýagyş ýagypdyr.
Ýaponiýada golaýda 200 müňden gowrak adam halas etmek barada karar


text:
Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli komandirleri we diplomatlary “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy göreşi maslahat etmek üçin 23-nji fewralda duşuşýarlar.
Birleşen Ştatlaryň Kuweýtdäki harby lagerinde geçiriljek duşuşyga Birleşen Ştatlaryň täze Goranmak sekretary Aşton Karter (Ashton Carter) hem gatnaşýar.
Şeýle-de, bu ýygnaga gatnaşýanlaryň arasynda general Loýd Austin (Lloyd Austin), Birleşen Ştatlaryň Ýakyn gündogardaky güýçleriniň ýolbaşçysy we pensiýa çykan general Jon Allen, prezident Barak Obamanyň “Yslam döwletine” garşy düzülen koalisiýadaky ilçisi dagylar bar.
Şol bir wagtyň özünde bu duşuşyga Birleşen Ştatlaryň Müsürdäki, Iordaniýadaky, Kuweýtdäki, Saud Arabystanyndaky we Birleşen Arap Emirliklerindäki ilçileri hem gatnaşýarlar.


text:
Agrohimiýa we topragy öwreniş kafedrasy Agroekologiýa fakultetiniň düzüminde durýar. Bu kafedra 1934-nji ýylda Topragy öwreniş we agrohimiýa, 1997-nji ýylda Topragy öwreniş, agrohimiýa we ekerançylyk, 2006-njy ýylda Däneçilik, 2010-njy ýyldan bäri Agrohimiýa we topragy öwreniş ady bilen hereket edýär.
Kafedrada uniwersitetdäki degişli hünärleriň okuw meýilnamalarynyň ýörite dersler toplumynyň düzümine girýän degişli dersler boýunça umumy, tejribelik we amaly okuwlaryny geçirmek bilen, Agrohimiýa we topragy öwreniş hünäri boýunça hünärmenleri taýýarlamaklyga ýolbaşçylyk edýär.
Kafedranyň mugallymlary tarapyndan oba hojalygynda takyk ekerançylyga sanly ulgamyň gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmak, topragyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak, onuň gurplulygyny ýokarlandyrmak, ylmy esasda dökünleriň ulanyş düzgünlerini öwretmek, ekerançylyk meýdanlarynda ekin dolanyşygyny ylmy esasda ornaşdyrmagyň wajypdygyny esaslandyrmak we bu wezipeleri çuňlaşdyryp öwretmeklik işleri alnyp barylýar.


text:
Geljekde serhetýaka etraplaryň birinde Gün şöhlesinden energiýa öndürýän köpugurly beket gurlar. Onuň gurluşygyny BAE-niň «Masdar» kompaniýasynyň alyp barmagyna garaşylýar.
Bu barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Serdar Berdimuhamedow Hökümetiň şu gün geçirilen mejlisinde döwlet Baştutanyna hasabat berdi.
Mälim bolşy ýaly, wise-premýeriň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet ýakynda dostlukly döwletde saparda boldy. Onuň çäklerinde gaýtadan dikeldilýän energiýa serişdelerini, tehnologiýalary öndürmäge ýöriteleşdirilen “Masdar” kompaniýasynyň wekilleri bilen bolan duşuşygyň barşynda ýurdumyzda amala aşyrylýan maýa goýum taslamalarynyň tanyşdyrylyş çäresi geçirildi.
Geljekde serhetýaka etraplaryň birinde Gün şöhlesinden energiýa öndürýän köpugurly bekediň gurluşygyny maliýeleşdirmegiň mümkinçilikleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şunuň bilen baglylykda, degişli Ähtnamanyň taslamasyny taýýarlamak meselesi ylalaşyldy.


text:
Aqmola oblysynda egin oraǵy naýqany aıaqtalyp keledi
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Óńirde egin oraǵy jumystary qarqyndy júrip jatyr. Bıyl dıqandar 4,5 mıllıon gektar alqaptan dándi jáne dándi burshaq daqyldaryn jınaýda, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi oblystyq ishki saıasat basqarmasyna silteme jasap.
Vedomstvonyń málimetinshe, oblystyń astyqty aýdandarynyń birinde astyq jınaý jumystary aıaqtaldy. Bıylǵy jylǵy jaýyn-shashynnyń bolmaýy jáne dándi daqyldardyń vegetatsııalyq kezeńinde joǵary temperatýranyń bolýyna qaramastan Esil aýdanynyń dıqandary 438,2 myń gektar egistik alqaptan gektarynan 306,7 myń tonna astyq jınady.
«Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń aqparaty boıynsha, jınalǵan alqap 4,3 mıllıon gektardan asty, 3,7 mıllıon tonnadan astam astyq bastyryldy. Jalpy, aımaqta egin jınaý jumystary aıaqtalyp keledi. Aldaǵy kúnderi Atbasar, Jarqaıyń jáne Jaqsy aýdandary naýqandy máresine jetkizedi», - dedi vedomstvodan.
Aıta ketsek, Aqmola oblysy Qazaqstanda ósiriletin bıdaıdyń tórtten bir bóligin óndiredi. Jyl saıyn Aqmola bıdaıy jaqyn jáne alys shetelderge eksporttalady.


text:
"Ýaşlaryň ýokary derejede bilim almagyna, saýlan hünäriniň eýesi bolmagyna ýardam bermek ýurdumyzda alnyp barylýan ähli özgertmeleriň özenidir”.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.
24-nji ýanwar her ýyl bilime bagyşlanyp geçirilýän halkara baýramçylyk günüdir. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy 2018-nji ýylyň 3-nji dekabrynda ählumumy parahatçylygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde bilimiň ähmiýetini bellemek üçin 24-nji ýanwary Halkara bilimler güni diýip yglan edýän karary kabul etdi. Bu gün, bilimiň esasy hukuklaryň we jemgyýetçilik bähbidiniň biri hökmünde tassyklamagyny maksat edinýär. Häzirki wagtda 262 million çagalar mekdepden çykýar; 617 million çagada we ýetginjekde esasy okamak we sanawdan baş çykarmak endikleri ýok. Öz içinde deňhukukly bilimini üpjün etmezden, hemmeler üçin ömürboýy okuw mümkinçiliklerini döretmezden, milletler millionlarça çagany, şeýle hem ýaşlary we ululary ösüş prosesiniň daşynda galdyrýan garyplyk aýlawyny bozup bilmez. Bu kynçylyklary ýeňip geçmek we geljekki onýyllyklary çaklamak üçin ÝUNESKO BMG-nyň Baş Assambleýasynyň 2019-njy ýyldaky ählumumy bilim perspektiwalary başlangyjy bilen başlady. Bu başlangyç, bilimiň adamzadyň we bütindünýäniň geljegini nähili döredip biljekdigi barada täzeden gözden geçirmegi maksat edinýär.
ÝUNESKO-nyň baş müdiri hanym Odre Azuleniň Halkara bilim gününe bagyşlap ýazan haty:
-“Birleşip tagallalarymyzy güýçlendirmek meselesiniň öňküsinden has derwaýys bir döwürde ÝUNESKO bu pursatdan peýdalanyp, bilimiň bähbidine herekete çagyryş bilen ýüz tutýar. Biziň hemmämiz - ýokary derejeli syýasy ýolbaşçylar we ýönekeý raýatlar, döwlet edaralary we jemgyýetçilik guramalary, mugallymlar we ene-atalar. Bilim almak hukugyny hemmelere deňlikde hakykata öwürmek üçin her kim öz ýerinde işlemeli. Bu geljekki nesiller üçin biziň jogapkärçiligimizdir” diýip, belleýär. Bu halkara sene, adamlaryň durmuş özgertmelerini döretmegine, bütindünýä howpsuzlygyny üpjün etmekde, şeýle-de abadançylyga we parahatçylyga tarap goşantlaryny ýollar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan hem-de bilim ulgamynda üstünlikli durmuşa geçirilýän düýpli özgertmeler şu belent asylly maksatlara ýetmäge, bilim ulgamyny dünýä ölçegleriniň derejesine laýyk gelýän hil taýdan täze sepgide çykarmaga ýardam edýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ägirt uly özgertmelerini mynasyp dowam etdirijiler bolan biz ýaşlar, beden taýdan sagdyn we ruhy taýdan baý, ýokary ahlakly, bilimli ýaş nesilleri kemala getirmek üçin hemme şertleriň döredilmegi ugrunda alada edýän mähriban Arkadagymyza köp sagbolsun aýdýarys. Goý hormatly Prezidentimiziň jany sag, başy dik bolsun, alyp barýan ýurt we adamzat ähmiýetli işleri elmydama rowaç alsyn.
Öwez ÖWEZOW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.


text:
«Türkmenistanyň Gahrymany» diýen at Türkmenistanyň prezidenti tarapyndan berilýär. Türkmenistanyň prezidentine bu ady ýurduň Mejlisi tarapyndan dakylýar.
Türkmenistanyň Gahrymanyna aýratyn tapawutlandyrylan “Altyn aý” altyn ýyldyzy hem-de Türkmenistanyň Gahrymany diýen şahadatnama gowşurylýar. Bu belent sylaga mynasyp bolan kişä döwlet gaznasyndan 25000 amerikan dollary sylag hökmünde berlip, döwlet býujeti tarapyndan her aýlygynyň üstüne 50% artyk pul goşulýar we girdeji salgydyndan doly boşadylýar.
Türkmenistanyň Gahrymany aýratyn agyr jenaýaty eden ýagdaýynda öz belent adyndan ýurduň prezidentiniň permany bilen mahrum edilip bilner.
Gahrymanlykda rekord
«Türkmenistanyň Gahrymany» diýen ady almakda ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowdan öňe geçen ýokdur. S.Nyýazowa bu at jemi bäş gezek berildi.
Saparmyrat Nyýazowa bu atlar birinji gezek 1992-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda, ikinji gezek 1995-nji ýylyň 27-nji dekabrynda, üçünji gezek 1998-nji ýylyň 17-nji iýulynda, dördünji gezek 1999-njy ýylyň 25-nji oktýabrynda, bäşinji gezek 2000-nji ýylyň 18-nji fewralynda dakyldy.
Saparmyrat Nyýazow döwrüniň Gahrymanlary
Ýurduň garaşsyzlyk alanyna tas on ýyla golaý wagtyň içinde diňe bir adamyň yzygider gahryman bolmagy Saparmyrat Nyýazowy hem gelşiksiz ýagdaýa salan bolara çemeli. Şu sebäpden S.Nyýazow bir ýarym ýylyň içinde jemi bäş sany adama «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen ady dakdy. Bu ýokary at 2000-nji ýylda Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň daýhan birleşiginiň başlygy Myratberdi Sopyýewe hem-de Daşoguz welaýatynyň Daşoguz etrabynyň daýhan birleşiginiň başlygy Sadulla Rozmetowa dakyldy.
2001-nji ýylda bolsa Saparmyrat Nyýazow Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň on ýyllygy mynasybetli, Lebap welaýatynyň şol wagtky häkimi Gedaý Ahmedowa, «Türkmennebit» döwlet konserniniň şol döwürdäki başlygy Saparmämmet Weliýewe, Daşoguz welaýatyndan daýhan birleşiginiň başlygy Sapyş Çerkezowa «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen ady dakdy.
Netijede Saparmyrat Nyýazow bilen birlikde ýurtda jemi alty sany Türkmenistanyň Gahrymany peýda boldy. Ýöne bu san gaty uzaga gitmedi. Az salym geçmänkä, Sapyş Çerkezow biwagt aradan çykdy.
2005-nji ýylyň awgustynda bolsa, nebitgaz ulgamynda korrupsiýa ýol berendigi sebäpli, «Türkmennebit» döwlet konserniniň şol döwürdäki başlygy Saparmämmet Weliýew jenaýat jogapkärçiligine çekilendigi üçin, wezipesinden çetleşdirilip, prezidentiň permany bilen «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen atdan mahrum edilýär.
Saparmämmet Weliýew bilen bagly waka Türkmenistanda ýeke-täk däldir. 2005-nji ýylyň oktýabrynda Saparmyrat Nyýazow Gedaý Ahmedowy işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin Lebap welaýatynyň häkimi wezipesinden boşadyp, ony Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabynyň häkimi edip goýýar. Az salym geçmänkä, ýagny 2006-njy ýylyň fewralynda Gedaý Ahmedow resmi taýdan hiç bir habar ýaýradylmazdan, duýdansyz ýagdaýda tussag edilýär we ähli döwlet sylaglaryndan mahrum edilip, 17 ýyl türme tussaglygyna höküm edilýär. Emma Gedaý Ahmedow bendilikde uzak ýaşaman, 2006-njy ýylyň iýulynda aradan çykýar.
Gedaý Ahmedow bilen bagly resmi beýanat şu günki güne çenli aýan edilmeýär. Ozalky Gahrymanyň näme sebäpden türme tussaglygyna höküm edilendigi hem takyk belli däl.
Merhum Gahrymanlar
Elbetde, Türkmenistanyň Gahrymanlarynyň hatarynda Saparmyrat Nyýazowyň merhum ejesidir kakasyny hem agzaman geçmek bolmaz. Ýurduň ilkinji prezidenti özüniň çäksiz wezipe ygtyýarlyklaryndan peýdalanyp, 2001-nji ýylda merhum kakasy Atamyrat Nyýazowa, 2002-nji ýylda bolsa merhum ejesi Gurbansoltan Atamyradowa Türkmenistanyň Gahrymany diýen iň ýokary sylagy berdirdi.
Ýurduň mediasy şol döwürlerde bu iki şahsyýeti mukaddesligiň iň bir belent derejesine ýetiripdi. Şol döwürler bu iki merhum Gahrymanyň kulty Saparmyrat Nyýazowyň kultunyň derejesine baryp ýetipdi. Türkmenistanyň uruş weteranlary guramasyna Atamyrat Nyýazowyň ady dakylan bolsa, Türkmenistanyň Zenanlar Guramasyna Gurbansoltan Atamyradowanyň ady goýlupdy. Bulardan başga-da, bu iki merhum Gahrymanyň atlary birnäçe kärhanalara, zawod-fabriklere dakyldy. Lebap welaýatynyň Kerki etraby Atamyrat, Daşoguz welaýatynyň Ýylanly etraby bolsa Gurbansoltan eje adyny şu günlerem göterýär.
Galkynyş zamanasynyň Gahrymanlary
Saparmyrat Nyýazowyň 2006-njy ýylyň 21-nji dekabrynda aradan çykmagy bilen, Türkmenistanda bary-ýigy iki sanyjak Gahryman galypdy. Olar Myratberdi Sopyýew bilen Sadulla Rozmetowdy.
Maýa Kulyýewa Saparmyrat Nyýazowyň döreden Gahrymanlaryndan juda tapawutlanýardy. Eger öňki Gahrymanlar oba hojalyk, nebitgaz pudagynda ägirt uly hyzmatlary bitirenler diýlip hasaplanan bolsalar, Maýa Kulyýewa bary-ýogy ýekeje operanyň sahnalaşdyrylmagyna ýakyndan ýardam berendigi üçin şeýle belent sylaga mynasyp görüldi.
Maýa Kulyýewadan soň, häzirki wagta çenli «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen at hiç kime berilmeýär. Şu ýylyň 20-nji ýanwarynda Sadulla Rozmetowyň 90 ýaşynyň içinde aradan çykmagy bolsa, Gahrymanlaryň sanyny ýene ikä getirdi.
Geçen ýylyň tomsunda Akbugdaý etrabynyň Gämi obasynda neşe söwdagärleriniň uly jenaýatçylykly toparynyň ele salynmagy bilen bagly wakanyň ýüze çykmagy, tanymal daýhan birleşiginiň ýolbaşçysy, Türkmenistanyň Gahrymany, 80 ýaşy arka atan Myratberdi Sopyýewiň wezipesinden çetleşdirilmegine hem-de onuň syýasy sahnadan düşürilmegine getirdi.
Eger-de Myratberdi Sopyýew Türkmenistanyň Gahrymany bolmanlygynda, onda geçen ýylyň tomsunda Gämi obasynda neşe söwdagärleriniň uly jenaýatçylykly toparynyň ele salynmagy bilen bagly waka ýüze çykanda, ol hökman jenaýat jogapkärçiligine çekilerdi. Emma Türkmenistanda galan az sanly Gahrymanlaryň adyna çirk getirilmegi tutuş bur ýurduň biabraýçylygy boljakdygyna Galkynyş ideologiýasynyň sakasynda oturanlar tiz aň ýetiren bolara çemeli. Şol sebäpdenem Gahryman Sopyýew diňe pensiýa gidýändigi sebäpli (80 ýaşynda!) wezipesinden çetleşdirildi.
Şeýle wakadan soň, Türkmenistanyň Gahrymany diýen görnükli at bilen diňe Maýa Kulyýewa öňe çykarylýar.
Täze Gahrymanlaryň gözleginde
Täze ideologiýa hökmünde öňe sürlen «Galkynyş» zamanasynda bary-ýogy ýekeje Gahrymanyň ýüze çykarylmagy Saparmyrat Nyýazowdan gaýdýan ideologiýanyň dowam etdirilmeginiň netijesidir. Nyýazowyň ideologiýasy ýurtda ýeke-täk adamyň idealdygyny öňe sürýärdi. Bu ideallyk häzirki prezidentiň ýolbaşçylygynda hem dowam edýär. Şu sebäpden hem ýurduň birinji adamsyndan başga kim «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen belent ada mynasyp bolup biler?
2009-njy ýylyň oktýabrynda Myrat Garryýewiň Berdimuhamedowa «Türkmenistanyň Gahrymany» diýen ady dakmak inisiatiwasy bilen çykyş etmeginiň düýp esasynda hem ýurtda ýeke-täk ideal adam bar diýlen syýasatyň alnyp barylmagynyň netijesidir.
Elbetde, dünýä jemgyýetçiliginiň ýiti nazarlaryndan çekinýän Berdimuhamedow Myrat Garryýewiň bu teklibine eýermekden häzirlikçe saklanýar. Ýöne şol bir wagtda ýurduň raýatlarynyň içinden başga bir Gahrymany döretmek barada hem pikir edilmeýäne meňzeýär.
Her näme-de bolsa, Gahrymanlar meselesinde Türkmenistan gaty çykgynsyz ýagdaýda diýen ýaly. Bary-ýogy iki sanyjak Türkmenistanyň Gahrymanlarynyň biri-hä 82 ýaşynda, beýlekisi bolsa, 91 ýaşynda.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni kommunist liderligindäki Demirgazyk Koreýa Kaesong kompleksiniň gaýtadan açylyşynda Günorta Koreýa bilen gepleşikleri geçirmäge isleglidigini aýtdy.
Agzalýan bu kompleks soňky wagtlarda iki ýurduň arasynda dörän güýçli dartgynlylyklar sebäpli ýapylypdy.
Şeýle-de Demirgazyk Koreýanyň resmi habar agentligi, Phenýanyň iki Koreýanyň serhediniň arasynda aýra düşen maşgala agzalarynyň gaýtadan birleşmegi ýaly gepleşiklere hem açykdygyny aýtdy.
Günorta Koreýanyň resmisi Demirgazyk Koreýanyň gepleşikleri geçirmek baradaky teklibini “oňyn manyda kabul edýändiklerini” aýtdy.
Iki Koreýanyň arasyndaky gatnaşyklar, Phenýanyň geçen ýylyň dekabrynda orbita raketa uçarmagy we fewral aýynda ýadro synagyny geçirmegi bilen dartgynlaşypdy.


text:
Şol bir wagtda-da rus häkimiýetleri referendum boýunça edilýän işleri doly goldaýarlar.
Ýatsenýugyň anna güni eden çykyşyndan bir gün öň Krymyň parlamenti, sebitiň Russiýanyň düzümine goşulmagy boýunça ses berişlik geçirip, 16-njy marty referendum güni diýip yglan etdi.
Ýatsenýuk öz çykyşynda bu barada şeýle diýdi: “Siwilizlenen dünýäde hiç kim ýerli häkimiýetler diýlip atlndyrylýan bu adamlaryň geçirýän "referendumynyň" netijelerini ykrar etmez”.
Gepleşiklere taýýar, emma...
Ýatsenýuk Ukrainanyň Moskwa bilen gepleşiklere taýýardygyny, emma munuň üçin Russiýanyň öz goşunlaryny Krymdan yzyna çekmelidigini, şeýle-de “separatistler we terroristler” diýip atlandyran adamlaryny goldamagy bes etmelidigini aýtdy.
Ýatsenýuk: “Biz rus hökümeti bilen gepleşik geçirmäge taýýardygymyzy açyk aýan etdik. Emma munuň durmuşa geçirilmegi üçin biziň rus goňşularymyz, biziň rus hyzmatdaşlarymyz bolmaly. Birinjiden, olar öz goşunlaryny yza çekmeli. Ikinjiden, olar özleriniň gol goýan ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn şertnamalarynyň şertlerini berjaý etmeli. Üçünjiden, olar Krym awtonom respublikasyndaky separatistleri we terroristleri goldamagyny bes etmeli” diýdi.
Ýatsenýuk Russiýanyň premýer-ministri Dmitriý Medwedewe özara ikinji telefon gepleşigini geçirmek üçin ýüz tutandygyny aýtdy. Olaryň arasyndaky ilkinji telefon söhbetdeşligi şenbe güni bolupdy.
Moskwa
Anna güni Moskwada rus parlamentiniň iki öýi hem Krym parlamentiniň lideri Wladimir Konstantinow bilen duşuşdy.
Gepleşiklerden soň Döwlet Dumasynyň metbugat wekili Sergeý Naryşkin parlamentiň aşaky öýüniň krymlylaryň “taryhy saýlamasy” diýip häsiýetlendiren ädimine hormat goýýandygyny aýtdy.
Ol: “Biz bu kararlaryň Ukrainada dowam edýän ýiti syýasy krizisiň fonunda kabul edilýändigine doly düşünýäris. Şol bir wagtda bular raýatlaryň hak-hukuklaryny we azatlyklaryny, galyberse-de adamlaryň janyny saklap galmak tagallalary bilen utgaşykly” diýip tekrarlady.
Parlamentiň ýokarky öýi – Federasiýa Geňeşiniň ýolbaşçysy Walentina Matwiýenko hem çykyş edip, Krym parlamentiniň regionyň geljegi bilen baglylykda plebissiti, ýagny ählihalk pikir soralyşygyny geçirmäge “hakynyň” bardygyny aýtdy. Şeýle-de Matwiýenko Krymyň Russiýa birikmek kararynyň Geňeş tarapyndan goldanylýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Telefon gürrüňdeşlik
Penşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama telefonda ors prezidenti Wladimir Putin bilen bir sagada golaý gürleşdi.
Ak tamyň berýän maglumatyna görä, Obama Russiýanyň Krymdaky hereketleriniň Ukrainanyň özygtyýarlylygyny bozýandygyny, şeýle-de Waşingtonyň Russiýa garşy sanksiýalary girizmegine sebäp boljakdygyny aýdypdyr.
Kreml hem beýanat ýaýradyp, onda gepleşikleriň dowamynda “häzirki krizis dogursynda taraplaryň tapawutly garaýyşlary we bahalary orta çykdy” diýip nygatdy. Şol bir wagtda-da beýanatda Putiniň Obama ýüzlenip, Ukraina sebäpli ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň bozulmaly däldigini aýdandygy hem habar berildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama indiki ýylyň ortalaryna çenli NATO-nyň Owganystanyň howpsuzlygynyň jogapkärçiligini ýurduň öz milli güýçlerine tabşyrjakdygyny aýtdy.
Obamanyň NATO-nyň Çikagoda geçirilen ýokary derejeli duşuşygynyň soňunda aýtmagyna görä, NATO 2014-nji ýylyň aýagyna çenli öz goşunlaryny yzyna çekýänçä, Owganystanda türgenleşik missiýasyny dowam etdirer.
Amerikan prezidentiniň sözlerine görä, owgan goşuny 2013-nji ýylyň ortalarynda harby operasiýalar boýunça inisiatiwalary öz üstüne alar, Halkara Howpsuzlygyna Ýardam beriji Güýçler bolsa harby söweşlerden çekilip, goldaw beriji roly ýerine ýetirer.
“Bu howpsuzlygyň üpjün edilmeginiň 2014-nji ýylyň aýagyna çenli owgan hökümetine tabşyrmak boýunça maksada tarap esasy ädim bolar” diýip, Barak Obama aýtdy. Onuň sözlerine görä, “NATO Owganystandaky urşuň soňuna jogapkärçilikli çykmak planyny biragyzdan goldaýar”.
Kynçylyklaryň bardygy aýdyldy
Şol bir wagtda-da amerikan prezidenti Owganystanda uly kynçylyklaryň bardygyny aýtdy we ol “Talyban” hereketini “güýçli duşman” diýip atlandyrdy: “Men ol ýerde “Bar zat edildi, bar zat birkemsiz we islegimize görä boldy, indi biz goşumyzy ýygnap, öýe gidýäris” diýmäge optimal bir pursat bolar öýdemok. Bu prosesdir we käte Yrakdaky ýaly bulam-bujar prosesdir”.
Obama “dowamly öňegidişlik” barada aýtdy, emma onuň Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari bilen resmi bolmadyk we gysga gepleşiklerinde hiç hili öňegidişlik bolmady. Geçen ýylyň noýabr aýynda NATO-nyň goşunlary ýalňyşlyk bilen Pakistanyň 24 harbysyny atyp öldüripdi. Şu sebäpli Pakistan öz üstünden geçýän NATO-nyň goşunlary üçin üpjünçilik ýoluny ýapypdy.
Barak Obama ABŞ-nyň Pakistan bilen bu gepleşiklerinde üpjünçilik ýoluny açmak meselesiniň çözüljegine garaşmandygyny aýtdy, emma bu ugurdan “tutanýerlilik bilen öňegidişligiň” gazanylýanlygyny hem belledi.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmusseniň metbugat konferensiýasynda aýtmagyna görä, 28 agzadan ybarat ýaranlygyň ýokary derejede geçirilen bu duşuşygynda gurama öz öňünde goýan maksatlaryna ýetipdir.
Owgan goşuny üçin maliýe kömegi
NATO-nyň Baş sekretarynyň aýtmagyna görä, sammitde Owganystanyň geljegine degişli meseleler, gorag maksatlary bilen maýa ýatyrmak we 21-nji asyrda ýüze çykýan kynçylyklara garşy durmakda tutuş dünýädäki partnýorlar bilen bileleşmek ýaly meseleler maslahat edilipdir.
Şeýle-de NATO-nyň liderleri owgan polisiýasyny hem goşunyny uzak möhletleýin maliýeleşdirmek meselesine hem üns berdiler. Waşington öz ýaranlarynyň bu ugurda 2014-nji ýyldan soň hem pul çykarmagyny isleýär we $1,3 milliard dollary agzaýar.
Şu günki güne çenli Owganystana Beýik Britaniýadan ýylda 100 million dollar ýatyrylýar, Italiýadan 120 million dollar, Kanadadan 110 million dollar, Awstraliýadan 100 million we Türkiýeden 20 million dollar berilýär.
NATO-daky partnýorlary bilen duşuşygynda Zardari Pakistanyň hem Owganystana 20 million dollar berjegini aýtdy.


text:
Aşgabadyň “Mir bazarynda” söwda-satyk işleri bilen meşgullanýan käbir söwdagärler, özleriniň mundan beýläk bazarda diňe ýerli harytlary we önümleri satyp biljekdigini aýdýarlar.
Häzirki wagtda abatlaýyş işleri sebäpli “Mir bazary” geçen ýylyň sentýabr aýynyň 1-den bäri ýapyklygyna galýar. Maglumata görä, bazar administrasiýasy bu ýerde dükanlary bar bolan söwdagärlere, bazar açylanda olaryň bazarda diňe ýerli harytlary satyp biljekdigini aýdypdyr.
Şu günler, dilden berlen bu duýduryşyň bazarda söwdasyny dowam etdirmek isleýän söwdagärleri alada goýandygy habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, “Mir bazarynyň” golaýynda ýaşaýan ýerli ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Maňa seniň gözleriňden gitme ýok. Maňa seniň sözleriňden gitme ýok. Düşün, bu dünýede soňky güne çen Seniň şatlyk hem gussaňa bagly men. Seniň ýüpek gijeleňden gitme ýok. Seniň aýdyň gündizleňden gitme ýok. Bu garagol jahyllykdan giderin, Ol hasaly gojalykdan giderin. Çünki men olardan gitmän bilemok, Emma seniň ykbalyňdan gitme ýok. Men zemin. Sen...
Awtor:
DrWaltBishop
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Edebiýat |
24.12.2017 07:45
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#107)


text:
Soňky görlen sözler: epos öýdemek poeziýa atyşhana biologiýa jalataýlyk alymlyk ýaglyja proza arka
«Agzy köp aşa ýagşy, eli köp işe »Günüň nakyly
Biziň testimizde özüňi synap gör we haýsy kadalary ýadyňdan çykarandygyňa göz ýetir.
Harp ýalňyşlaryňy saýgarmak üçin türkmen diliniň orfografik sözlügini goldaýan programmalardan peýdalan: Online ýazuw barlaýjy, Mozilla Firefox, Apache OpenOffice.
«Ene dilim» sahypasy 2011-nji ýylyň 14-nji martynda açyldy we şu ýyl 10 ýaşady.
çaýsyratmak işlik
[ça:ýsyratmak]
Çaý içesiňi getirmek, suwsatmak.
Görýän weli, adamlary çaýsyradaýypsyň öýdýän!


text:
Tanymal ǵalym Ábsattar qajy Derbisáli dúnıeden ótti
NUR-SULTAN. QazAqparat - Shyǵystanýshy, dintanýshy, ádebıet zertteýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Ábsattar Derbisáli dúnıeden ótti, dep habarlaıdy QazAqparat.
Bul jaıynda búgin Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy.
«Belgili dintanýshy, shyǵystanýshy, ıslamtanýshy ǵalym Ábsattar qajy Derbisáliniń ómirden ozýyna baılanysty marqumnyń otbasy men jaqyn-týǵandarynyń qaıǵylaryna ortaqtasyp kóńil aıtamyn. Bul búkil qazaq rýhanııatyna ortaq aýyr qaıǵy. Ábsattar Baǵysbaıuly búkil sanaly ǵumyryn ımandylyqqa arnap, asyl dinimizdiń týra jolyn halyqqa durys jetkizý isine ólsheýsiz eńbek sińirdi. Elimizdiń Bas múftıi laýazymynda júrgen ýaqytta qajy aǵamyzben qyzmet barysynda jolyǵysyp turdyq. Qaı kezde de óziniń keń minezimen, tereń bilimimen, parasatty bolmysymen rýhanııat bıiginen kórinip, elimizdegi ultaralyq kelisim men dinaralyq tatýlyqtyń órken jaıýyna ólsheýsiz úles qosqan jan edi. Ábsattar qajy aǵamyzdyń zııaly bolmysy, eline sińirgen eńbegi, jazǵan rýhanı shyǵarmalary, jamaǵatty ıman jolyna shaqyrýda aıtqan aqyl sózderi – eshqashan tozbas rýhanı qazyna bolyp halqynyń jadynda máńgilik saqtalady. Marqumnyń jatqan jeri jaryq, topyraǵy torqa bolyp, nury peıishte shalqysyn» dep jazdy mınıstr Instagram paraqshasynda.
Ábsattar Baǵysbaıuly 1947 jyly 15 qyrkúıekte qazirgi Túrkistan oblysy Túlkibas aýdanynda týǵan.
1969 jyly M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin úzdik bitirgen.
1970-1975 jyldary KSRO Ǵylym akademııasy Máskeý Shyǵystaný ınstıtýtynda aspırant.
1975-1976 jyldary Marokko Koroldigi, 1985-1986 jyldary Týnıs Arab Respýblıkasy ýnıversıtetterinde arab tili men ádebıeti boıynsha biliktilik arttyrýdan ótti. 1976-1977 jyldary QR ǴA-nyń M.O. Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1977 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde assıstent, aǵa oqytýshy, dotsent, fılologııa fakýlteti dekanynyń orynbasary, Shyǵys fılologııa kafedrasynyń meńgerýshisi.
1986-1988 jyldary KSRO ǴA Moskva Shyǵystaný ınstıtýtynyń doktoranty. 1989 jyly Shyǵystaný fakýltetiniń dekany, 1991-1997 jyldary tilder jáne halyqaralyq baılanystar jónindegi prorektor.
1997-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýd Arabııasy Koroldigindegi elshiliginiń keńesshisi, 1-synypty keńesshi dıplomatııalyq laýazym ıesi.
2000 jáne 2005 jyldary Qazaqstan musylmandarynyń ІІІ jáne ІV Quryltaılarynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı, 2007 jyldary Ortalyq Azııa múftıler keńesinde biraýyzdan osy keńestiń tóraǵasy, 2000 jyly tamyzda Bosnııa men Gertsegovınanyń astanasy Saraevoda jáne 2002 jyly sáýirde Kıprde ótken Eýrazııa Islam Shýrasynyń IV-V halyqaralyq konferentsııalarynda osy uıym tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp eki ret saılandy.
Á. Derbisáli – respýblıkamyzdaǵy jas arabtaný ǵylymynyń negizin salýshylardyń biri.
Arabıstıka salasy boıynsha elimizdiń tuńǵysh ǵylym doktory, tuńǵysh professory, tuńǵysh akademıgi. Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi men ondaǵy qulyptastardaǵy jazýlardy ana tilimizge aýdaryp, zerttedi.
2003 jáne 2006 jyldary qyrkúıekte Astanada álemdik jáne dástúrli ulttyq din lıderleriniń sezderin ótkizýge úles qosty.
Ábsattar qajy Derbisáli Qazaqstanda arab tili men ádebıeti ǵylymyn qalyptastyrǵany jáne Islam tarıhy men mádenıeti, dinine baılanysty kóptegen súbeli eńbekteri úshin 2002 jyly Egıpet Arab respýblıkasynyń 1-dárejeli «Ǵylym jáne óner» ordenimen, Qazaqstan ǵylymy men bilimi, ádebıeti men mádenıetine qosqan qomaqty úlesi úshin 2004 jyly «Parasat» ordenimen jáne 2001 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», 2005 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl», 2008 jyly «Astanaǵa 10 jyl» merekelik medalderimen jáne 2007 jyly QR Bilim jáne Ǵylym mınıstriniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyn damytýǵa qosqan úlesi úshin» belgisimen marapattaldy.
2005 jyldyń qarashasynda Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túlkibas aýdany maslıhynyń sheshimimen «Túlkibas aýdanynyń qurmetti azamaty» jáne sol jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy máslıhatynyń sheshimimen «Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty» ataqtary berildi.
- Sátbaevta júk kóligi jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
- Qyzylorda oblysynda enesin urǵan kelin 30 táýlikke qamaldy
- Qyzylordada 18 jastaǵy qyz bir aptadan keıin tabyldy
- Júrgizýshi kýáligin almaq bolǵan aqtóbelik 400 myń teńgesinen aıyryldy
- Metall konstrýktsııanyń astynda qalǵan áıel: Sotqa deıingi tergeý bastaldy
- Máskeýde qatty jelden Kreml qorǵany zaqymdandy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedowyň hem-de maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowyň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Maslahatda geljek ýyl üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasyny işläp taýýarlamak boýunça işleriň barşy barada ykdysadyýet we maliýe ulgamynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlenildi.
Milli Liderimiz mejlisiň barşynda häzir dünýäde bolup geçýän wakalar bilen baglylykda, 2022-nji ýylyň baş maliýe meýilnamasynyň taslamasyny işläp taýýarlamaga aýratyn üns berilmelidigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzy ösdürmegiň kabul edilen durmuş we pudaklaýyn maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek üçin netijeli çäreleri görmek zerur bolup durýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowa söz berdi. Ministr ýolbaşçylyk edýän edaralary tarapyndan Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça ýerine ýetirilýän işler hem-de maliýe-býujet syýasatynyň ileri tutulýan wezipelerini üstünlikli çözmek maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Ýurdumyzy, sebitleri we halk hojalyk toplumynyň pudaklaryny durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek hem-de senagatlaşdyrmak baradaky maksatnamalaryň ýerine ýetirilişi hasabatyň aýratyn meselesi boldy.
Ministr sanly ykdysadyýete geçmek boýunça Konsepsiýanyň durmuşa geçirilişi barada hasabat berip, häzirki wagtda esasy ulgamlaryň ählisine öňdebaryjy tehnologiýalaryň işjeň ornaşdyrylýandygyny, sanly hyzmatlaryň görnüşleriniň giňeldilýändigini aýtdy. Ykdysady ulgamyň edaralarynyň işini kadalaşdyrýan degişli kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň düzgünleriniň berjaý edilişiniň yzygiderli seljerilýändigi barada aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, 2022-nji ýyl üçin Döwlet býujetini işläp taýýarlamak bilen baglanyşykly meseleleriň ählisiniň içgin seljerilmelidigini belledi. Döwlet Baştutanymyz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de eksport ugurly önümçilikleri artdyrmak, elektron senagatyň önümlerini çykarýan kärhanalary döretmek boýunça maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirmek üçin zerur çäreleriň görülmegini gaýragoýulmasyz wezipeleriň biri hökmünde görkezdi.
Döwlet Baştutanymyz döwlet eýeçiligindäki desgalary hususylaşdyrmak hem-de halk hojalyk toplumynyň ähli ugurlaryny sanly ulgama geçirmek boýunça amala aşyrylýan işleriň ähmiýetini belläp, degişli çäreleriň ählisiniň ýerine ýetirilmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Milli Liderimiz ugurdaş düzümler bilen bilelikde telekeçiligi okgunly ösdürmek, içerki bazary özümizde öndürilýän ýokary hilli harytlar bilen doly üpjün etmek maksady bilen, utgaşykly işleri amala aşyrmagyň wajypdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göz öňünde tutulan meýilnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň türkmen ykdysadyýetiniň okgunly ösüşini üpjün etjekdigini, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen söwda gatnaşyklaryny giňeltjekdigini aýdyp, maliýe we ykdysadyýet ministrine birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow 2022-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamagyň barşy barada hasabat berdi.
Wise-premýer şeýle hem Döwlet býujetiniň girdeji böleginde göz öňünde tutulan goşmaça çeşmeler, sanly ykdysadyýete geçmegi çaltlandyrmak, döwlet emlägini hususylaşdyrmak, kärhanalary paýdarlar jemgyýetlerine öwürmek, gymmatly kagyzlaryň bazaryny ösdürmek boýunça meýilleşdirilen işler barada habar berdi.
2022-nji ýyl üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasynda ykdysadyýetiň jemi içerki önüminiň garaşylýan derejesi, durmuş ulgamyna gönükdirilmegi meýilleşdirilýän serişdeleriň möçberi barada aýdyldy. Hususan-da, esasy maliýe resminamasynda öňümizdäki ýylda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň, talyp haklarynyň möçberiniň 10 göterim ýokarlandyrylmagynyň göz öňünde tutulandygy habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmek maksady bilen, mundan beýläk-de toplumlaýyn çäreleriň görülmeginiň wajypdygyny belledi. 2022-nji ýyl üçin Döwlet býujeti, ilkinji nobatda, ykdysadyýetiň mundan beýläk-de ösdürilmegine, onuň hususy ugurlarynyň höweslendirilmegine, maýa goýum kuwwatynyň artdyrylmagyna, durmuş ugurly ulgamyň kämilleşdirilmegine, türkmenistanlylaryň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň we hiliniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen uzak möhletli milli pudaklaýyn hem-de sebit maksatnamalarynda kesgitlenilen wezipeleri nazara almak bilen işlenip taýýarlanylmalydyr.
Makroykdysady görkezijileriň yzygiderli seljerilmeginiň hem-de geljek üçin çaklamalaryň düzülmeginiň möhümdigine aýratyn üns berildi. Milli Liderimiz ykdysady ulgamyň öňünde durýan wezipeleriň ählisiniň öz wagtynda ýerine ýetirilmegi bilen bagly meseleleri berk gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny aýdyp, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň banklarynyň işiniň mundan beýläk-de kämilleşdirilmeginiň wajypdygyna ünsi çekip, bu ulgamyň edaralarynda öňdebaryjy maglumat tehnologiýalaryny ulanmagyň hasabyna sanly ulgama geçmek boýunça işleri işjeňleşdirmegiň zerurdygyny nygtady. Bu ulgamda ýokary hilli hyzmatlaryň we önümleriň görnüşleriniň giňeldilmegi karz edaralarynyň düşewüntliligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer diýip, milli Liderimiz aýtdy we wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2022-nji ýylda jemi içerki önümiň ösüş depgininiň durnuklylygyny üpjün etmegiň, durnukly ykdysady ösüşi saklamagyň, bazar edaralaryny özgertmegi dowam etmegiň möhümdigini belledi.
Eksport ugurly önüm öndürýän kärhanalary goldamak, şol sanda söwdany hem-de daşary ykdysady işi höweslendirmegiň häzirki zaman serişdelerini peýdalanmagy giňeltmek arkaly goşmaça maliýe taýdan ösdürmek gaýragoýulmasyz çäreleriň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen birlikde, milli Liderimiz söwda guramalaryny täze eksport bazarlaryna önümleri ibermegi giňeltmäge höweslendirmek ýoly bilen, eksport ugurly önüm öndürýän kärhanalary goldamagyň wajypdygyny belledi.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň durmuş ulgamynyň kämilleşdirilmegini esasy wezipeleriň biri hökmünde kesgitläp, bilim ulgamyny ösdürmek, saglygy goraýşyň we beýleki ulgamlaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça maksatnamalaryň doly möçberde ýerine ýetirilmegini üpjün etmek üçin degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşanlara ýurdumyzyň mundan beýläk-de ösdürilmegine hem-de halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
https://tdh.gov.tm/tk/post/28639/turkmenistanyn-prezidenti-maslahatyny-gecirdi


text:
Şu gün Russiýanyň Astrahan oblastynyň Priwolžsk raýonynyň Funtowo obasynda ýerleşýän Magtymguly Pyragy adyndaky mekdepde 5 ― 8-nji synp okuwçylarynyň gatnaşmagynda sport hepdeligine badalga berildi. Bu barada Türkmenistanyň Astrahandaky konsulluk edarasy habar berýär.
Çäräni Konsullyk bu mekdep bilen bilelikde guraýar. Hepdelik Bütindünýä saglyk gününe we Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna bagyşlandy. Onuň çäginde mekdep okuwçylarynyň arasynda sportuň birnäçe görnüşi boýunça ýaryşlar geçiriler. Ýeňijileri sylaglamak dabarasy 7-nji aprelde bolar.
Türkmenistanyň serişdeleriniň hasabyna gurlan bu mekdebiň 2019-njy ýylda açylyp, ulanylmaga berlendigini ýatladýarys.