text:
Özbek häkimiýetleri yslam ekstremizminde aýyplanan etnik ermeniniň aklawçysyny türmeden boşatdy.
Aklawçy Olim Kobilow mart aýynda tussag edilip, yzýany parahorlukda we para soramakda aýyplanyp, ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Kobilow türmeden boşadylp, öz öýüne barandygyny 13-nji iýunda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna telefon arkaly habar berdi.
Ferwal aýynda Kobilowyň müderisi etnik ermeni 34 ýaşly Aramais Awakian yslam ekstremizmi bilen bagly aýyplamalaryň esasynda Özbegistanyň Jizzak regionynda ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Şeýle aýyplamalar esasynda tussag edilen ýene dört adama bäş ýarym we 12 ýyl aralygynda iş kesildi.
Olaryň arasynda diňe Awakiýan özüniň bigünädigini aýtdy.
Awakianyň garyndaşlary Pahtakor etrabynyň häkimiýetleriniň onuň balyk fermasyny elinden almak üçin iş gozgandygyny aýdýarlar.


c: text/html

text:
Pagta möwsüminiň gyzgalaňly ýagdaýda dowam edýän mahaly Marynyň Tagtabazar etrabynyň pagta meýdanlarynda kärendeçi daýhanlar bilen bir hatarda pagta ýygýan okuwçy ýaşlara hem duş gelse bolýar.
Kämillik ýaşyna ýetmedik, ýagny aglaba 12-14 ýaş aralygyndaky mekdep okuwçylary, kanun boýunça dynç güni diýlip bellenilen ýekşenbe günleri pagta meýdanlaryna işe çykýarlar. Tagtabazaryň ilatly nokatlaryndan takmynan 80 km uzaklykdaky pagta meýdanlaryna äkidilýän çagalar we ýetginjekler aglaba pagta ýygmaly edilen döwlet edaralarynynyň işgärleriniň, şol sanda mekdep mugallymlarynyň deregine işe çykarylýarlar.
Tagtabazaryň 10-njy mekdebiniň 7-nji klas okuwçysy Gülendam mugallymlaryň ýörite aýlanyp, öz ýerine pagta ýygjak hakynatutma okuwçylary gözleýändiklerini aýdýar.
“Mugallymlar hepdäniň dowamynda synpma-synp aýlanyp, ‘pagta gitjek ýokmy?’ diýip, özleriniň ýerine adam gözleýärler. Pagta çykanyň üçin 4 manat berýärler, üstesine-de ýygan pagtaňa berlen pul hem özüňe galýar. Ýöne ýygan pagtaňy mugallymyň adyna belletmeli” diýip, Gülendam gürrüň berýär.
Gülendamyň sözlerine görä, pagta ýygymyna çykmaly edilen uly adamyň deregine bir ýaş okuwçynyň gelip “adyny belletmegine” ýerlerdäki ýolbaşçylar perwaýsyz garaýarlar, muny kadaly bir zat hökmünde kabul edýärler.
Kanun gadagan edýär
Ýeri gelende belläp geçsek, Türkmenistanyň kanunçylygyna görä, kämillik ýaşyna ýetmedik çagalary işletmek, şeýle-de okuw ýylynyň dowamynda olary oba-hojalyk işlerine çekmek bikanun hasaplanýar. Bu şu ýylyň 3-nji maýynda kabul edilen Çaga haklarynyň döwlet kepili baradaky kanunda hem aýratyn düzgünleşdirilýär.
Emma, kanunda göz öňünde tutulan bu çärelere garamazdan, okuwçy ýaşlar gös-göni resmileriň gözegçiligi astynda uzakly gün pagta ýygýarlar.
Şol bir wagtda-da, ýagny okuwçy ýaşlaryň kanunyň tersine pagta meýdanlarynda işledilmegi bilen bir hatarda, olaryň gowaça meýdanlaryndaky iş şertleri hem öwerlik däl. Pagta meýdanlarynda howanyň temperaturasynyň 30-35 gradusa çenli gyzýan häzirki döwründe, Günden goranar ýaly ýörite saýawanlar göz öňünde tutulmandyr. Çagalar we ýetginjekler Günüň ýiti şöhlesinden kellelerine papak ýa sport şyrdagyny geýip, gyzlar hem ýaglyklaryny çümre daňnyp goranýarlar.
Pagta meýdanlarynda agyz suwy bilen üpçünçilik meselesinde-de kemçilikler göze ilýär. Ýörite maşynlar bilen suw eltilmedik ýagdaýynda, pagtaçylar, şol sanda ýaşlar hem sanitariýa derejesi anyklanmadyk ýaplardan suw içip, suwsuzlygyny gandyrýarlar. Gowaça meýdanlarynda azyk üpjünçiligi hem ýola goýulmansoň, çagalar iýjek naharyny öz ýanlary bilen öýden getirmeli bolýarlar. Gepiň keltesi, pagta meýdanlarynda ýygymçylar üçin iň ýönekeý gigiýena şertleri-de döredilmändir.
Pagta ýygymçylaryna, şol sanda bu kampaniýa gatnaşdyrylýan çagalara hem ýygan her 1 kg pagtasy üçin 20 teňňe tölenýär. Tagtabazar etrabyndan pagta ýygymyna gatnaýan çagalaryň günüň dowamynda 50-60 kg pagta ýygyp tabşyrýandygy aýdylýar.
Şu ýyl Türkmenistan boýunça 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny ýygnamak göz öňünde tutulýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Siriýadaky ýagdaý barada telefon arkaly pikir alyşdylar, diýip iki ýurduň resmileri mälim etdiler.
Kremliň 6-njy iýulda aýtmagyna görä, telefon arkaly gepleşik geçirmegi teklip eden Putin Obamadan Siriýada aram oppozision gozgalaňçylaryň we “Al-Kaýdanyň” Siriýadaky “Al-Nusra” fronty ýaly ekstremist toparlaryň arasyny açmaga ýardam sorapdyr.
Şeýle-de iki lideriň BMG-niň araçylygynda parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň dowam etdirilmeginiň zerurlygy barada ylalaşandygy habar berildi.
Ak Tam Obamanyň “Orsýetiň Siriýanyň režiminiň hüjümleri bes etmegi ugrunda basyş etmeginiň ähmiýetini nygtandygyny” aýtdy.
Obamanyň we Putiniň arasynda geçirilen bu gepleşik Siriýanyň harbylarynyň ok atyşygy bes etmek boýunça 72 sagatlyk “asudalyk düzgünini” birtaraplaýyn yglan etmeginiň yzýanyna gabat geldi. Bu düzgün 8-nji iýunyň gijesine çenli dowam eder.
Waşington we Moskwa Siriýada bäş ýyl bäri dowam edýän uruş barada gapma-garşy pozisiýalary eýeläp gelýärler. Orsýet Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýar we ABŞ tarapyndan türgenleşdirilýän we ýarag bilen üpjün edilýän gozgalaňçy güýçlere hüjüm edýär.


text:
Ýewropa Bileleşigi Siriýa garşy sanksiýalary girizmek meselesine anna güni geçiriljek ýörite maslahatynda sereder. Bu çäre Siriýanyň hökümetiniň ýurtdaky protestleri gazaply basyp ýatyrmagyna garşy ýola goýlar.
ÝB-niň daşary syýasat boýunça Baş wekiliniň sözçüsi Maýkl Mann bu ýygnak barada şeýle diýdi: "Ähli mümkinçiliklere serediler. Näme ediljekdigi entek anyk belli däl. Dogry, biz eýýäm Siriýa režiminiň hereketlerini ýazgardyk. Biz elmydama-da adamlara garşy edilýän islendik gazaply hereketleri ýazgardyk. Şeýle-de biz demonstrantlary oka tutmak kabul ederliksiz diýen pikirde”.
Şu gün Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hem Siriýanyň protestçilere garşy edýän sütemi barada maslahat etmegine garaşylýar.
Diplomatlaryň aýtmagyna görä, Orsýet bilen Hytaý Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýany ýazgarmagyna garşy çykypdyrlar.
Soňky alty hepdäniň dowamynda Siriýada 400 töweregi adamyň öldürilendigi habar berilýär.


text:
Pakistan resmileri ýarym harby güýçleriň konwoýyny nyşana alan ulag bombasynyň azyndan 14 adamy öldürendigini aýdýarlar.
Bu waka ýekşenbe güni, ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Peşawar şäheriniň çetinde bolupdyr.
Polisiýa resmileri ýekşenbe güni bolan partlamanyň 25 adamy ýaralandygyny, birnäçe maşyny zaýalandygyny we golaýdaky dükanlara zelel ýetirendigini hem aýdýarlar.
Polisiýa ofiseri Jawed Merwat ýaralylaryň käbiriniň ýagdaýynyň agyrdygyny aýtdy.
Hassahana resmileri ýaralylaryň arasynda iki çaganyň we bir aýalyň hem bardygyny aýtdylar.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu geçen ýylyň maý aýynda Gaza sektoryna gabawy böwüsmek islän gämä ysraýyl harbylarynyň hüjümi wagty 9 türk graždanynyň ölümi üçin öz ýurdunyň ötünç soramaly däldigini aýtdy.
Türkiýe bilen gatnaşyklarda dartgynlylyk döräli bäri ilkinji gezek eden açyk çykyşynda Netanýahu aradaky oňşuksyzlygy aýyrmagyň iki ýurda başartjakdygyna ynam bildirdi.
Türkiýe türk graždanlarynyň ölümi üçin Ysraýylyň resmi ötünç soramagyna aýak direýär we Gaza sektoryna Ysraýylyň girizen gabawynyň kanunydygyny ykrar etmeýär.
Mundan öň bu wakany derňän BMG-niň ýörite komissiýasy operasiýa wagty Ysraýylyň gereginden artyk güýç ulanandygyny we Gaza sektorynyň gabawynyň kanunydygyny belläpdi.


text:
Türkmenistanyň parlamenti 21-nji noýabrda ýurduň 2016-njy ýyl üçin döwlet býujetini tassyklady.
Türkmen mediasy parlamentiň birnäçe kanunlary we hukuk-normatiw aktlaryny hem kabul edendigini habar berýär.
Mejlisiň esasy sereden meselesi «Türkmenistanyň 2016-njy ýyldaky döwlet býujeti hakynda» boldy diýip, habarda aýdylýar.
Şeýle-de türkmen parlamentinde mejlisiň «Türkmenistanyň 2014-nji ýyldaky döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi boýunça kararynyň taslamasyna seredilipdir.
2016-njy ýylyň döwlet býujetiniň we 2014-nji ýylyň döwlet býujeti baradaky parlament taslamasynyň biragyzdan tassyklanandygy habar berilýär.


text:
Yslama garşy döredilen wideo sýužete tomaşa edilmez ýaly Saud Arabystany YouTube saýtyny petikleýär.
Resmi Saud metbugat agentliginiň maglumatyna görä, ýurduň patyşalygy ABŞ-da döredilen we Muhammet pygambere dil ýetirýän wideonyň ähli salgylaryny baglamaklygy sorap, YouTube saýtynyň eýesi Google kompaniýasyna ýüz tutupdyr.
Google bu wideo sebäpli bidüzgünçilikleriň ýüz beren ýurtlary bolan Liwiýada we Müsürde, şeýle hem wideonyň kanuny bozýan ýurtlary hasaplanýan Indoneziýada we Hindistanda wideonyň salgylaryny baglady.


text:
Çörek gytçylygyny türkmeniň ata-babalary gadym döwürden bärem göre-göre geldiler. Sowet häkimiýetiniň berkarar edilýän ýyllarynda-da, Ikinji jahan urşy ýyllarynda-da türkmenlere çörek mazaly ýakasyny tanadypdy. Türkmenleriň ol ýyllarda çörekden ine-gana doýanlary az-az bolandyr.
Ikinji jahan urşy ýyllarynda çörek gytçylygy diňe bir urşuň gidýän ýerlerinde däl, eýsem, tylda bolan ýurtlarda, şol sanda Türkmenistanda-da bolupdy. Çörek ýetmezçiliginden aç ölen adamlar, çagalar kän bolupdy. Şonuň üçin türkmenleriň uly nesilleri çöregiň ýekeje owuntygyny-da ýere gaçyrman, çöpläp-çöpläp iýýärler. Gaty çörekleri-de zibile taşlamaýarlar. «Çöregi zaýalamak iň uly günä» diýen sözi nesilleriň gulagyna guýýarlar.
Çörek gytçylygyny türkmenleriň soňky nesillerem gördi. Bu gytçylygyň biri Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň Baş sekretarlarynyň biri Nikita Sergeýewiç Hruşşýowy wezipesinden aýyrmak üçin gurnalan syýasy oýun sebäpli, geçen asyryň altmyşynjy ýyllarynyň ortasynda bolupdy. Hruşşýowyň mallar üçin siloslyk mekgejöweni köp ekmek baradaky buýrugyny ýoýup berjaý edipdiler. Ýurduň bar ýerine mekgejöwen ekdirilip, halka bugdaý ununyň ýerine mekgejöwen uny iýdirilipdi.
Sada halk syýasy oýunlara düşünmeýär. Halk çörek bolçulygynda özüne berilýän çöregi ine-gana iýýär (hatda olaryň köpüsi çörek bolçulygyna begenmegem bilmeýär), çörek gyt bolanda gynanýar, howsala düşýär, ertirki güni üçin çörek basýar. Halk çörek gytçylygyny aradan aýyrmagyň ugruny bilmeýär. Sebäbi Sowet soýuzynda-da ähli ýerler, ekerançylyk hökümetiň elinde bolanlygy üçin çörek kynçylygyny ýok etmäge halkda rol ýokdy. Geçen asyryň altmyşynjy ýyllarynyň ortalarynda, Hruşşýow sebäpli döredilen çörek gytçylygynda-da halk öýüne şeýle bir çörek basdy. Adamlar dükanlardan alýan çörekleriniň arasyny kesip, kakadyp, sandyklaryna salyp goýýardylar. Uruş ýyllaryndaky çörek gytçylygyndan gözi gorkan adamlar çagalarynyň ertirki gününiň aladasyny edýärdiler. Çörek gytçylygy dörände halk gaty gorkýar.
Soňky nesil üçin ýene bir çörek gytçylygy 1996-97-nji ýyllarda bolupdy. Ýurt çörek meselesinde kartoçka sistemasyna geçdi. Toý-sadaka ediljek wagtynda un tapmak kyn bolýardy. Ilaty bir milliondan-da köp Marynyň halky şol döwür has-da kösendi. Olar çöregi beýleki paýtagtdan daşap iýdiler. Garaşsyzlyk ýyllaryndaky çörek gytçylygy iki-üç ýylyň içinde çözüldi. Näme-de bolsa, häkimiýet başyndakylar bu meseläni çözüp bildiler. Soňy bilen çörek, un bolap ugrady.
Soňky döwürde Orsýet, Gazagystan ýaly bugdaýa baý ýurtlar bilen söwda gatnaşygynyň ýola goýulmagynyň netijesinde ýurtda çörek gytçylygy duýulmaýar. Türkmen gallaçylary hem bugdaý hasylyny ösdürip ýetişdirmekde gowy netijeler gazanýarlar. Magazinlerde un köp. Hökümete degişli çörek zawodlarynda-da, hökümete degişli bolmadyk çörek bişirijiler tarapyndan-da çörekler bişirilip satylýar. Hökümete degişli çörek zawodlarynyň jogapkär işgärleri çörek ýaly mukaddes zada, halka iň gerekli hörek bolup duran zada geleňsiz seredýärler. Hökümetiň çörek zawodlarynda bişýän çörekleriň içi köplenç çig - hamyr bolup durýar. Kä halatlarda bolsa, çöreklere drož aşa köp goşulmadan çörekler porsap dur. Olary gyzgynjak wagty zordan iýip bolýar, ertesi güni iýip bolanok. Bu zatlar çörekleriň aşa zaýalanmagyna alyp barýar. Bol unlara kast edilýär.
Türkmen çöregi
Çöregi elde bişirijiler gowy bişirýärler. Tagamly türkmen milli çörekleriniň hyrydary örän kän. Türkmen milli çörekleri hiç wagt zaýa edilmeýär. Öňler çöregi diňe tamdyra bişiren türkmenler indi gazojaklarda hem çörek bişirmegi öwrendiler. Nähili ýagdaýda bişirilende-de türkmen milli çörekleri özüniň has tagamlylygy bilen müşderileri özüne çekýär.
Asyrlaryň dowamynda türkmen diňe bir hili çöregi - özüniň milli çöregini bişirip geldi. Ol çörekleriň petir görnüşi (hamyrmaýasyz), içine ýag çalnyp, et goşulyp, gatlaklanýan hilde bişirilýän görnüşleri-de bar. Çopanlar çöregini ýakýan otlarynyň közüne bişirýärler. Türkmen çörekleri ýürekleri dok edýär. Oba ýerleriniň ýaşaýjylary, şäher ýaşaýjylarynyň-da köpüsi hökümet zawodlarynda bişirilýän çörekleri ýagdaý tapsa, iýmeýärler. Sebäbi ol çörekler, misli gury saman iýen ýaly.
Hökümet zawodlarynda tegelek hem kerpiç ýaly dörtburç hilli çörekler bişýär. Türkmen milli çöregi bişmeýär. Käte türkmen milli çöregine meňzedilen çörekleri bişiräýenlerinde hem olar türkmenleriň elde bişiren çöregiçe bolmaýar. Sebäbi zawod çörekleriniň daşky sypatyny nämä meňzedenlerinde-de olaryň ählisi bir hamyrdan bolýar. Şonuň üçin olaryň tagamlary-da bir meňzeş bolýar. Owranyp, pytrap ýatansoň, olary çeýnemek-de kyn. Bu çörekler Türkmenistana sowet häkimiýeti bilen bile gelipdi. Şonuň üçin olara «ors çörek» hem diýýärler.
Tamdyrda bişirilýän türkmen milli çörekleriniň (el çörekleriniň) has gowy bişenlerini satyn almak köplere elýeterlem däl, olaryň biriniň bahasy iki-üç manat. Elli teňňeden ýörite satyp, pul gazanmak üçin bişirilýän tamdyr çöreklerem bar, olaryň tagamy onçakly işdä ýakyn däl, beýle çöreklere-de hökümet zawodlaryndaky ýaly, drož köp goşulýar. Hakyky tamdyr çörekleri drož goşulman, hamyrmaýa goşulyp bişirilýär.
Hökümete degişli çörek zawodlary türkmen milli çörekleri bişer ýaly, rekonstruksiýa ediläýse, un zaýaçylygynyň azalmagyna-ha getirerdi. Milli türkmen çörekleri görnüşinde diýetikler üçinem, dişsizler üçinem, her hili çörekler bişirip bolar. Ýöne çörek meselesinde hem käbir beýleki pudaklarda bolşy ýaly, jogapkärçiligi öz üstlerine almaly adamlar döredijilikli işlejek bolmaýarlar. Irden barýarlar, agşam gaýdýarlar, gol çekip, aýlyk alýarlar. Bolany şol. «Bula-bula, ber gula» diýlişi ýaly, şol, öňden galan endik boýunça-da ullakan gazanlaryň içinde uny bulamaga öwrüp, peçleriň üstüne atyp çykarýarlar hem-de dükanlara iberýärler.
Indi ýokardan buýruk ýok. Garaşsyz ýurtda her bir zatda milli harytlaryňy orta çykarmaly. Beýtmek - milletçilik etmek däl. Milli harytlaryň keseden getirilen harytdan gowulygyny subut etmek. Haýsy zat gowy bolsa, halka şony bermeli. Keseden gelýän harytlar gowy bolsa - keseden gelýän harydy ber, ýurduň milli harydy gowy bolsa, milli harydy öndür.
Öwnüp aýtdygymyz däl welin, çörek meselesi orta atylanda, türkmeniň tamdyr çöreginiň ýerini tutjak çörek dünýäniň hiç bir ýerinde ýok bolsa gerek. Gowy zat zaýa edilmän iýilýär. Türkmen çörekleriniň köp bişirilmegini ýola goýmak - çörek zaýaçylygyny aradan aýrar.
Döwlet Hojamedow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Yragyň prezidentiniň şaýylaryň baş syýasatçysy Haidar al-Abadiden ýurduň täze hökümetini düzmegi sorandygy habar berilýär.
Gelip gowuşýan maglumatlara görä, prezident Fuad Masum Yragyň esasy parlament topary bolan “Milli bileleşigiň” baş syýasatçysy Abadine bu teklibi etmezden öň ony Nuri al-Malikiniň deregine premýer-ministr wezipesine hödürledi. Abadi häzir parlamentiň ýolbaşçysynyň birinji orunbasary.
Maliki ýurtda yslam gozgalaňçylary bilen söweş alnyp barylýarka dini zorluklary tutaşdyrmakda aýyplandy, emma ol sünni, kürt we şaýy syýasatçylarynyň özüniň wezipeden çekilmegi barada edýän talaplaryndan ýüz öwürdi.
Malikiniň üçünji möhleti
2006-njy ýyldan bäri hökümete baştutanlyk eden Maliki aprel aýynda geçirilen netijesi soragly saýlawlardan soň parlamentdäki öz ygtyýarlygyny wagtlaýyn häsiýetde ýerine ýetirýär.
Ol öz wezipesinde üçünji möhlete galmak islegini açyk yglan etdi we özüni hökümet baştutany wezipesinde ykrar etmänligi üçin prezidenti ýurduň konstitusiýanyň degişli maddalaryny bozmakda aýyplady.
11-nji awgustda Yragyň Ýokary sudunyň Malikiniň öz wezipesinde üçünji möhlete galmak talabyny kanagatlandyrmagyna garaşylýarka, parlamentiň iň uly partiýasy premýer-ministriň wezipesine täze kandidaty hödürledi.
Malikiniň partiýasyny-da öz içine alýan “Milli bileleşik” parlamentdäki iň uly topary emele getirýär.
ABŞ-nyň syýasy we harby goldawy
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri 11-nji awgustda eden çykyşynda durnukly hökümetiň düzülmegini “iňňän zerur” ädim hökmünde häsiýetlendirdi we Malikini bu ugurda parlamente päsgel bermezlige çagyrdy.
Şaýylaryň Malikä wepaly howpsuzlyk güýçleriniň 11-nji awgustda Bagdadyň alkymynda ýerleşdirilendigi barada habar berilýär. Häzirlikçe olar tarapyndan haýsydyr bir zorlukly hereketler barada maglumat gowşanok.
Yragyň täze hökümetini düzmek işiniň petige direlmegi ýurdy syýasy krizise batyrdy, şol bir wagtyň özünde-de ýurduň demirgazygynda “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň basyşy dowam edýär.
Söweşijiler iýun aýynda başlan söweşleriniň dowamynda Yragyň demirgazygynyň we günbatarynyň uly böleklerini basyp aldylar.
ABŞ-nyň baş resmileri 11-nji awgustda özleriniň kürt goşunlaryny ýarag bilen üpjün edip başlandygyny aýtdylar.
Geçen hepdede ABŞ-nyň goşunlary howadan zarba urup başladylar, kürtleriň ”Paşmerga” ýaragly toparlary bolsa yslam söweşijilerine garşy ýerden basyş etdiler.
Emma 11-nji awgustda Yragyň polisiýasy “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň Bagdatdan 115 kilometr uzaklykda ýerleşýän Jalawla şäherini basyp alandygyny habar berdi.


text:
Paýtagtyň ümsüm hasaplanýan raýonlarynyň birinde, Bagtyýarlyk (öňki S.Nyýazow) etrabynyň häkimliginiň ýakynynda ýerleşýän garrylaryň öý-internaty daşyndan sowet döwrüniň çagalar bagyny ýadyňa salýar. Daşy haýatly giň howly. Bir gatly birnäçe jaýlar. Howludaky köpýyllyk baglar bolsa bu ýerini sowet döwrüniň dynç alyş öýüne meňzedýär.
Garrylar öýüniň sanitarlarynyň biriniň aýtmagyna görä, paýtagtyň Sokolowskiý köçesinde ýerleşen garrylaryň bu öý-internatynda 40 töweregi adam ýaşaýar. Bir gatly jaýlardaky otaglarda hossarsyz galan garrylar iki-ikiden ýaşaýarlar. Olaryň otaglarynda kondisioner, sowutgyç (holodilnik), telewizor bar.
Bu öýüň ýaşaýjylary üçin, köne bolsa-da, hammam bar. Ýagdaýy bolmadyk garrylary suwa düşürmek üçin ýörite sanitarlar bar. Garrylar öýüniň sanitarlarynyň aýtmaklaryna görä, olaryň hossarlygyndaky adamlara üç wagtyna tagamly nahar berilýär. Garrylar öýünde ýaşaýanlar egin-eşik bilen hem üpjün edilýär.
Olaryň aýtmaklaryna görä, garrylar öýüne sadaka hökmünde eltilýän zatlar hem az däl. Käbir adamlar egin-eşik eltseler, käbirleri azyk önümlerini eltip sadaka berýärler. Bu öýüň hususy telekeçilerden sponsorlarynyň hem bardygy aýdylýar.
Mundan başga-da bu internat-öýüniň ýaşaýjylary elmydama lukmanlaryň gözegçiliginde. Ýeri gelende aýtsak, bu öý-internat Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we Derman senagaty ministrliginiň Aşgabat şäher Saglygy goraýyş müdirligine degişli.
Garrylar üçin medisina hyzmatlary mugt. Gürrüňi edilýän öý-internatynyň işgäriniň aýtmagyna görä, olar elmydama medisina barlaglaryndan geçýärler. Aradan çykan garrylary jaýlamak üçin çykdajylary hem bu edara öz üstüne alýar.
Ýerleşmegiň kynçylyklary
Umuman garrylaryň öý-internatynda ýaşaýanlar üçin ýeterlik derejede oňat şertler döredilipdir. Emma bu öý-internatynda her bir garry adam ýaşap bilmeýär. Mysal üçin, dokumentlerini ýitiren ýa-da öýsüz-öwzarsyz galan garrylar bu öýe kabul edilmeýär.
Çünki bu öý-internatynda ýerleşmek üçin zerur bolan dokumentleriň arasynda domuprawleniýeden, ýagny öý-hojalyk uprawleniýesinden ýaşaýan ýeri baradaky 3-nji formaly sprawkany, poliklinikadan saglyk ýagdaýy baradaky we sosial üpjünçilik edarasyndan pensiýasy baradaky sprawkalary eltip bermeli.
Eger-de öý-hojalyk uprawleniýesinden alan 3-nji formaly sprawkasynda onuň bilen bir jaýda ýene-de ýazgyda duran adam bar bolsa, onda ol garrynyň garrylar öýüne kabul edilmeýändigini Aşgabadyň Saglygy goraýyş müdirliginde habar berdiler.
Şol bir wagtda hem pensiýasyz garrylaryň garrylar öýüne kabul edilýändigi ýa-da edilmeýändigi barada paýtagtyň Saglygy goraýyş müdirliginde hiç hili kommentariý bermediler.
Paýtagtyň maýyplar we garrylar öýlerinde berlen maglumata görä, garrylaryň pensiýalarynyň 80%-i bu öýe geçirilip, pensioneriň öz eline sowalga üçin galan 20%-i berilýär. Garrylar öýüniň işgäriniň aýtmagyna görä, garrylaryň pensiýasynyň 80%-i gojalan adamlary garrylar öýünde saklamak üçin sarp edilýär.
Şeýle-de bu öýe ýerleşen adamyň ýaşaýyş jaýynyň hem döwetiň hasabyna geçirilýändigini garrylar öýüniň işgäri aýtdy.
Ýurtda edil häzirki wagtda näçe sany garrylar öýüniň bardygy hem-de olarda näçe adamyň ýaşaýandygy baradaky statistik maglumatlar elýeterli däl. Emma Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýyllyk statistik neşirindäki maglumatdan çen tutsaň, onda 2012-nji ýylyň ahyrynda ýurt boýunça garrylar we uly ýaşly maýyplar üçin dört sany öý-internatlary bolup, olarda jemi 400 sany orun bar eken we şol wagt agzalýan öý-internatlarda 234 sany garrylar we uly ýaşly maýyplar saklanypdyr.


text:
Dagystanyň paýtagty Mahaçgalanyň tussag edilen häkimi, aýdylmagyna görä, Moskwadaky tussaghanada özüni öldürmäge synanyşyk edeninden soň, hassahana ýerleşdirildi.
Orsýet federasiýasynyň Tussag edaralarynyň resmisi anna güni Said Amirowyň päki bilen öz goşarlaryny kesendigini aýtdy.
Onuň häzirki saglyk ýagdaýynyň “kanagatlanarlydygy” aýdylýar. Sosial ulgamlar bu habary penşenbe güni ýaýratdy.
Saidow şu aýyň başynda, 2011-nji ýylda Derňew komitetiniň resmisi Arsen Gajybekowy öldürmegi buýranlykda aýyplanyp tussag edildi. Onuň ýany bilen, bu işe kömekleşipdir diýlip, ýene iki adam tutuldy.
59 ýaşly Amirow ilkinji gezek häkimlige 1998-nji ýylda saýlanypdy. Ol onlarça kast ediş hüjüminden aman galdy.
Emma 1993-nji ýylda guralan kast ediş synanyşygyndan soň, ysmaz bolup, maýyp arabasyna baglandy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň resmileri “Ermenistanyň Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky bileleşige goşulmak baradaky karary, onuň Ýewropa Bileleşiginiň Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmak mümkinçiligine päsgelçilik döredip biler” diýip, duýduryş berdi.
Litwanyň daşary işler ministri we Ýewropa Bileleşiginiň häzirki prezidenti Linas Linkewiçusomyň aýtmagyna görä, Ýewropa Bileleşigi Ermenistanyň Orsýetiň gümrük birligine goşulyşmak baradaky kararyna hormat goýýar. Ýöne Linkewiçusom Ýerewanyň “bir wagtyň özünde iki bileleşige hem goşulyp bilmeýändigini” aýtdy.
Bu mesele barada Şwesiýanyň daşary işler ministri Karl Bildt, özüniň Twitter hasabynda “Yza dönmek” diýip ýazgy galdyrdy.
Sişenbe güni Moskwada Sarkisýan Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen geçiren gepleşiklerinden soň, ýurdunyň Gümrük Bileleşigine goşulmak baradaky niýetini mälim edipdi.
Şeýle-de ol “ýewropa strukturalary” bilen hem dialoglara dowam etjekgidine söz berdi. Ýöne Ýewropa Bileleşigi bilen planlaşdyrylan Assosiasiýa ylalaşygy barada söz ýazmady.


text:
Orsýetçi kompýuter hakerleriniň topary 7-nji ýanwarda Germaniýanyň hökümetiniň websaýtyna, şol sanda kansler Angela Merkeliň websaýtyna edilen hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
KiberBerkut diýlip atlandyrylýan topar Berliniň Ukrainanyň hökümetine “maliýe we syýasy kömek” bermegini bes etmegini talap etdi.
Berkut Kiýewiň köçe polisiýasynyň häkimiýet başyndan çetleşdirilen öňki prezident Wiktor Ýanukowiçi goldaýan protestçilere garşy hereketini agzady.
Toparyň jogapkärçilik barada öz websaýtynda ýerleşdiren beýanaty garaşsyz barlag edilmedi.
Angela Merkeliň metbugat-wekili Steffen Seibert ir sagat 10-da başlanan hüjümiň netijesinde hökümet websaýtlarynyň yzly-yzyna elýeterli bolmandygyny aýtdy.
Ol internet prowaýderiň maglumat merkeziniň “ençeme hüjüme” sezewar bolandygyny we muňa birnäçe daşarky sistemalaryň sebäp bolandygyny habar berdi.
Bu hüjüm Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýugyň Berlinde Germaniýanyň prezidenti Joahim Gauk bilen 7-nji ýanwarda geçiren duşuşygynyň birnäçe sagat öňüsyrasynda boldy.


text:
Fransiýada 140 töweregi deputat we senator ýurduň Konstitusion geňeşine ýüz tutup, ermenilere garşy genosidiň amala aşyrylandygyny inkär etmekligi jenaýat diýip hasaplamak baradaky kanun taslamasyny seljermegi sorady.
Mundan öň, fransiýanyň parlametniniň iki palatasy hem gürrüňi gidýän kanun taslamasyny tassyklapdy. Munuň netijesinde Türkiýe tarapyndan nägilelik döräp, Ankara Pariže garşy sanksiýalary girizjekdigi bilen haýbat atypdy.
Prezident Nikolýa Sarkozi kanun proýektiň güýje girmegi üçin, oňa fewral aýynyň başlarynda gol goýjakdygyny mälim edipdi.
Türkiýäniň resmileri kanun proýektiniň Konstitusion geňeşe ýollanmagyny oňaýly garşyladylar.


text:
Özbegistan we Türkmenistan türkmen uçarlarynyň tehniki gözegçiligini we bejergilerini “Özbegistan eýrweýz tehniks” howaýollary kompaniýasynyň bazasynda amala aşyrmak boýunça hyzmatdaşlyk etmek mümkinçiligine garaýarlar.
Iki ýurduň arasynda agzalýan ugur boýunça hyzmatdaşlyk etmek meselesine 26-27-nji sentýabrda Daşkentde söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-özbek komissiýasynyň arasynda geçirilýän duşuşyklarda ara alnyp maslahatlaşyldy.
27-nji sentýabrda Özbegistanyň “Podrobno.uz” websaýtynda berilýän maglumata görä, duşuşygyň çäginde taraplar Türkmenistanyň demir ýol ulgamyna degişli enjamlaryň Daşkentiň wagon-gurluşyk we bejergi zawodynda döwrebaplaşdyrmak we bejermek işleri boýunça hyzmatdaşlygyň üstünlikli amala aşyrylýandygyny bellediler.
Şeýle-de, türkmen delegasiýasy özüniň Özbegistana edýän saparynyň dowamynda “Nawoi” atly Erkin senagat ykdysady zonasyna we Samarkantdaky “MAN-awto Özbegistan” kompaniýasyna baryp gördüler.


text:
Owganystanda “Talyban” hereketiniň ele salnan agzasy Gandagar welaýatyndaky türmede ölensoň, amerikan harby gullukçysy tussag astyna alyndy.
Bu barasynda halkara güýçleriň komandowaniýesi habar berdi. Deslapky maglumatlara görä, molla Mohibullanyň teninden ok ýarasy tapylypdyr.
Mohibulla owgan we halkara güýçleriň şenbe güni geçiren operasiýasy wagty saklanyp, bazar güni türmede öli tapyldy.
Owganystanyň prezidenti Hamyt Karzaý onuň ölümi bilen bagly ýagdaýy derňemäge görkezme berdi.
Türmäni goraýan halkara güýçleriň harbylarynyň mollany öldüren bolmagynyň mümkindigini Karzaý aradan aýyrmady.
NATO-nyň wekili wakanyň derňelýändigini habar berdi.


text: Gyrgyzystanyň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, 23-nji iýunda Alametdin etrabyndaky “Ýyly çeşmede” suwa gark bolan, Bişkekdäki Strategiki Informasiýalaryň Tehnologiýasy Institutynyň türkmenistanly studenti, 1987-nji ýylda doglan Baýram Ataýewiň jesedi tapylypdyr hem-de Alametdin regionunyň içeri işler bölümine tabşyrylypdyr. Suwa düşmäge baran şol institutyň başga bir türkmenistanly studenti, 1986-njy ýylda doglan Gulajanow Muhammediň jesedi ozal tapylypdy.


text:
Türkmenistan. Aşgabat:
- A. Nyýazow şaýoly (“Sumbar” dükanyň garşysynda) 10-njy jaý. Arakesmesiz günde sagat 08:00-dan — 20:00-a çenli işleýär telefon: 26-01-05
Jaň etmek üçin nyrhnama:
Siz bir gezeklik talony ulanyp bilersiňiz
Bir gezeklik talon — bir aýyň dowamynda şäher telefonyň bar ýerinde, ýagny öýden we şäherde telefonyň bar ýerinde jaň etmäge mümkinçilik berer.
Nyrhnama: 1 min. — 0,16 teňňe. Talony diňe Aşgabat şäherinde ulanyp bolýar.
Bir gezeklik talony Gepleşikler punktyndan satyn alyp bilersiňiz ýa-da Töleg ýeri bölümine giriň
Bir gezeklik talony ulanmaklygyň gözükdirijisi:
- Müşderi 073 telefon belgisine aýlamaly.
- Operator talap edende, talonyň belgisini aýdyň.
Serwis gullugy: 26-01-05


text:
Köçelerde tötänden duş gelen görmegeý gyzlar
Käwagt öýde oturan wagtyň, daşarda ähli bolup geçýän ähli wakalardan bihabar bolýarsyň diýmekdir, esasan hem sallah bolsaň. Şu wagtyň özýnde ähli pişijekleri ýa-da güjüjekleri sypalap biljegiňi ýa-da ençeme täze dost edinip biljegiň barada bir pikir edip gör! Aýratyn hem bir enaýyja birine duşmagyň hakynda aýtjagam däl.
Bolýa, ahyr daşary çykasyň geldimi? Gaty gowy! Telefonyňa doly zarýad ber we keýpiňe keýp goşjak aýdymlary oklaşdyr, telefonyň zarýad alan wagty köçeden geçip baran owadan gyzlary surata düşürmäge öwren. Soňra bize sag bolsun aýdarsyň!


text:
Sil Parižde ýaşaýşy duruzdy
Fransiýanyň paýtagty Parižde güýçli ýagyşlar sebäpli medeni ýerler ýapyldy, öýsüzlere bolsa, gaçybatalgalar berildi.
Parižiň simwollarynyň biri bolan Sein derýasynda suwuň derejesi güýçli ýagyş sebäpli howply ýagdaýda ýokarlandy. Derýanyň aýagynda ýerleşen heýkelleriň aglabasy suwuň aşagynda galdy, polisiýa bolsa, günüň dowamynda gaýyklar bilen howpsuzlyk gözegçiligini edýär.
Parižde ertir irden şu wagta çenli sagatda 2 sm ýokarlanan derýanyň, agşam maksimum 6.50 metre ýetmegi garaşylýar. Parižiň töwereginde suw daşmalary sebäpli käbir ýollar ýapyldy, Seine derýasynyň ýakasyndaky gezim gaýyklary we restoranlar ýapyldy.
Parižiň häkimi Anne Hidalgo, halkyň howpsuzlyk astyndalygyny we gorkulyk ýagdaýyň ýoklugyny aýtdy. Hidalgo şeýle-de, öýsüzleriň sygynmagy üçin 2 sany sport salony taýynlatdy.


text:
“Söwda maliýeleşdirilmegi" – hasapaşyklaryň ygtybarlygyny we zerur serişdeleriň elýeterli bolmagyny üpjün edýän iň amatly guraldyr. Bu önümiň ulanylmagy biziň müşderilerimiziň söwda amallarynyň maliýeleşdirilmegine giň mümkinçilikleri döredýär:
- karz ulgamyň hasabyna akkreditiwleriň açylmagy we kepilnamalaryň berilmegi
- akkreditiw tölenilen senesinden bank tarapyndan müşderä karz berilmegi
Şeýle amatly ýagdaýlar müşderilere dürli ylalaşyklar ýagny: harytlary, hyzmatlary, intelektual eýeçiligi, çig maly, köpçülikleýin sarp edilýän harytlardan we çylşyrymly gymmat enjamlara çenli alyş-satyş şertnamalar boýunça hödürlenýär.
Türkmen daşaryykdysadybankyndaky söwda maliýeleşdirilmegiň artykmaçlyklary:
- Akkreditiw we/ýa-da kepilnama açyp, bank daşary ýurt satyjynyň öňünde harydyň we/ýa-da hyzmatyň ugradylan we/ýa-da gowşurylan ýagdaýynda tölenmegine güwä geçýär
- Satyn alyjy öz hususy serişdelerini harç etmezden bank bilen harydy ýerleşdireninden soň hasaplaşýar
- Amatly töleg şertler we nyrhlar
Maliýeleşdirmegiň esasy şertleri:
- Şertnama – import boýunça bolmaly
- Maliýeleşdirmegiň möhleti – 2 ýyla çenli
- Maliýeleşdirmegiň mukdary – şertnamanyň bahasyndan 80%
- Ýeňillikli döwür – söwda maliýeleşdirmegiň tolegi geçen gününden 90 gün


text:
Düýn Yragyň parlamenti täze hökümetiň düzümini tassyklamak bilen, dokuz aýa çeken syýasy doňaklygyň soňuna çykdy.
Munuň özi Yragyň häzirki premýer-ministri Nuri al-Mälikiniň gazanan uly üstünligi diýlip hasaplanylýar. Indi ol Yragyň esasy syýasy we etniki toparlarynyň, şol sanda, şaýylaryň, sünnüleriň, kürtleriň we sadrçylaryň hem wekillerini öz içine alýan hökümete ýolbaşçylyk eder.
Şu ýylyň mart aýynda parlament saýlawlary geçirleli bäri geçen dokuz aý Yragyň syýasy we milli toparlarynyň arasyndaky ýiti dawalar we çekeleşikler bilen alamatlandy.
Mart aýyndaky saýlawlaryň yzýany Nuri al-Mälikiniň Ministrler Kabinetine hödürlenen 42 adamdan 13-siniň kandidaturasyny yzyna gaýtarmagy bilen, parlamentdäki dawa-jenjeller hasam güýçlenipdi.
Premýer-ministr Nuri al-Mäliki bu ýagdaý barada düýn şeýle diýdi: «Men milli bitewilik hökümetini döretmek meselesini etniki, dini we partiýalaýyn köpdürliligi öz içine alýan bu ýurtda iň bir kyn bolan mesele diýip hasaplaýaryn».
Öňde uly synaglar dur
Häzirki döredilen täze milli bitewilik hökümetiniň öňünde indi uly synaglar dur. Ol synaglaryň hatarynda ýedi ýyl dowam eden uruşlardan soň ýurdy dikeltmek we tire-taýpa dawalaryny gowşatmak ýaly uly synaglar hem bar.
Yragyň hökümeti we parlamenti amerikan güýçleriniň Yrakdan çykmak prosesleri bilen baglanyşykly meseleleri-de talabalaýyk çözmeli bolar. Birleşen Ştatlar öz güýçlerini Yrakdan şu geljek 2011-nji ýyldan çykaryp başlamaklygy planlaşdyrýar.
Düýn parlamentde täze hökümetiň düzüminiň kabul edilmeginiň yzy bilen telewideniýede eden çykyşynda premýer-ministr Nuri al-Mäliki öz hökümetiniň terrorizme garşy göreşmek, dowam edýän tire-taýpa dawalaryny çözmek we goňşy arap döwletleri bilen gatnaşyklary gowulandyrmak boýunça düýpli iş alyp barjakdygyny aýtdy.
Häzirki wagt sünni-yslam mezhebine eýerýän arap döwletleriniň köpüsinde Yragyň şaýy hökümetine ynamsyzlykly garaýyşlar agdyklyk edýär.
Bu Nuri al-Mälikiniň ýeňşimi?
Yrakda täze hökümetiň döredilmegini öňi bilen gutlanlaryň hatarynda Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Britaniýa hem boldy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama, Döwlet sekretary Hillari Klinton we Britaniýanyň daşary işler ministri Wilýam Heýg bu barada eden beýanatlarynda Yrakdaky bu wakany durnuklylaga we ösüşe tarap örän bir möhüm ädim hökmünde häsiýetlendirdiler.
7-nji martda geçirilen parlament saýlawlarynda Yrakdaky syýasy partiýalardan we bloklardan hiç biri 325 orunlyk parlamentde agdyklyk ediji orna eýe bolup bilmändi.
Saýlawlarda Aýýad Allawiniň sünnilerden durýan syýasy koalisiýasy beýleki partiýalara garanyňda iň köp ses alypdy, Nuri al-Mälikiniň şaýylardan ybarat syýasy koalisiýasy bolsa ikinji orunda boldy.
Emma, şeýle-de bolsa, Nuri al-Mäliki parlamentdäki deputatlaryň ýeterlik goldawyny gazanmak bilen, hökümet başynda galmaklygy başarypdy.
Düýn parlamentde täze hökümetiň düzüminiň kabul edilmegi bilen baglanyşykly eden çykyşynda sünnüleriň syýasy koalisiýasynyň lideri Aýýad Allawy öz koalisiýasynyň täze hökümet bilen doly partnýorlykda hyzmatdaşlyk etjekdigini nygtady.


text:
13-nji martda Finlandiýada Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň ministrleriniň resmi däl duşuşygynda ÝB-niň Daşary gatnaşyklar boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Katerin Aşton çykyş edip, Ysraýyly eglenmezden palestinalylar bilen gepleşiklere başlamaga çagyrdy.
Ysraýylyň Gündogar Iýerusalimde öý gurluşygyny dowam etdirmek plany ABŞ, BMG, Orsýet we ÝB tarapyndan ýazgaryldy.
Bu mesele boýunça çykyş eden ABŞ-nyň Döwlet Sekretary Hillary Klinton “Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu we onuň hökümetiniň bu hereketi bilen dünýa jemgyýetçiligine örän ýaramaz yşarat berýändigini” aýtdy.
9-njy martda ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýdeniň Ysraýyla sapar eden döwri Ysraýylyň häkimiýetleri Gündogar Iýerusalimde ýene 1600 öýüň gurluşygyna rugsat berdiler.


text:
8-nji iýunda Brýusselde geçirilen maslahatda garalan teklip Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň arasynda 5-6-njy iýunda Germaniýanyň Meseberg şäherinde gol çekilen umumy Memorandumyň bir bölegi bolup durýar.
31-nji maý bilen 1-nji iýun aralygynda bolan ÝB-Orsýet sammitiniň yz ýany öňe sürlen inisiatiwa Brýussel Moskwanyň hyzmatdaşlyga itergi bermek synanyşygy hökmünde garaýar.
ÝB-niň diplomatlary geçen hepdede Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýetiň arasynda ýokary derejedäki duşuşygyň Brýussel bilen Moskwanyň aragatnaşyklarynda has pozitiw döwrüň başlangyjy bolmagy mümkin diýip belleýärler.
ÝB-niň resmileri Medwedewiň Don boýundaky Rostow şäherinde geçen sammitindäki pozisiýasyny “has konstruktiw” diýip atlandyrdylar.
ÝB-niň resmileri sammite üstünlikli diýen baha berdiler we Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň Don boýundaky Rostow şäherinde geçen sammitindäki pozisiýasyny öňküsinden “has konstruktiw” diýip atlandyrdylar.
31-nji maýda geçirilen sammitiň yz ýany, 5-6-njy iýunda, Germaniýanyň Meseberg şäherinde D.Medwedew bilen Germaniýanyň kansleri A.Merkeliň arasynda hem duşuşyk geçirildi.
Ýokary derejeli bu duşuşyga synçylar howpsuzlyk syýasaty boýunça bilelikdäki inisiatiwa hökmünde garaýarlar we daşary syýasata degişli meselelerde Brýussel bilen Moskwanyň hyzmatdaşlygynyň güýçlenmegine garaşýarlar. Söwda, energiýa we reformalar
Don boýundaky Rostowda bolan sammitde D.Medwedewiň söwda, energiýa we düýpli reformalar ýaly, adatça, dawaly bolan ugurlarda öňegidişlik gazanmaga taýýarlyk bildirmegi ÝB-ni geň galdyrypdy.
A.Merkel bilen duşuşygynda D.Medwedew Ýewropanyň howpsuzlygyna degişli reformasyny Ýewropa Bileleşiginiň goldamagyny sorady. Orsýetiň prezidentiniň bu proýektine Ýewropanyň döwletleri Mokswanyň NATO garşy nobatdaky pirimi hökmünde garaýarlar.
Emma Meseberg şäherindäki sammitde D.Medwedew Ýewropa Bileleşiginiň aladalanmalaryny hasaba alyp, öz proýektiniň Ýewropa Bileleşiginiň çäginde we bileleşigiň bähbitleri nukdaýnazaryndan öňe sürülmegini teklip etdi.
Dmitriý Medwedew bilen Angela Merkeliň arasynda gol çekilen Memorandum Orsýet bilen Ýewropa Bileleşiginiň syýasy hem howpsuzlyk komitetiniň döredilmegini göz öňünde tutýar.
Memorandumda aýdylyşyna görä, ÝB-niň we Orsýetiň ýakyn hyzmatdaşlygy krizis ýagdaýlaryny durnuklaşdyrmakda, aýratynam Ýewropada uly alada döredýän mesele bolan Moldowanyň Prednestrowýe regionyndaky ýagdaýy durnuklaşdyrmakda “umumy tagallalara” mümkinçilik berýär. Pozitiw ýaň
Gepleşiklerde Germaniýanyň oýnaýan roly Orsýetiň teklipleriniň üstünligine güwä geçýär. 6-njy iýunda kansler A.Merkel plana öz syýasy goldawyny bildirip, onuň Ýewropa Bileleşiginiň çäginde pozitiw netije berip biljegine umyt baglady. Bu barada Germaniýanyň “Sueddeutsche Zeitung” gazeti habar berdi.
Emma Orsýet ilki özüniň NATO-nyň täsirini gowşatmakçy bolýandygy barada Ýewropa Bileleşiginiň käbir agzalarynda bar bolan gorkynyň hakykata gabat gelmeýänligini subut etmeli.
Muňa göz ýetirip, D.Medwedew Don boýundaky Rostowda bolan sammitde eden çykyşynda öz inisiatiwasynyň NATO-nyň Ýewropadaky rolunyň gowşamagyna gönükdirilmeýänligini aýtdy.
Ýewropa Bileleşigi üçin iň ähmiýetli soraglaryň biri Eýranyň ýadro programmasyna degişli meselede Moskwanyň Günbatar döwletlerine goldaw bermäge taýýarlygyna degişli. Angela Merkel bilen duşuşygynda Orsýetiň prezidenti Tährana garşy täze sanksiýalar üçin wagtyň gelenligini aýtdy.
Geçen hepdede Orsýetdir Ýewropa Bileleşiginiň arasynda geçirilen sammitde D.Medwedewiň öňe süren teklipleirniň arasynda Moskwanyň gümrük bileleşigi boýunça ýaranlary bolan Gazagystandan we Belarusdan aýrylykda Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna agza bolmaga taýýardygyny mälim etdi.
Mundan başga-da Orsýet Ýewropa Bilelelşigi bilen Energiýa hartiýasynyň düzümine dolanmakçy. Üstesine-de, Medwedew döwre laýyk özgerişlere gezek gelende, ýurduň “Ýewropa Bileleşiginiň ideýalaryny” kabul etmäge taýyndygyny aýtdy.


text:
Ýurtda işsizligiň artmagy bilen, işe girmegiň nyrhy diňe bir merkezi şäherlerde däl, eýsem, welaýatdyr etraplaryň iň bir çet gyralarynda hem görlüp-eşidilmedik derejede artdy. Etraplardaky hökümete degişli edara-kärhanalara işe girmek üçin hem, çagalar baglarynda eneke bolmak üçin hem eslije para bermeli. Bu puly bermäge ýagdaýy bolmadyklar her aýdaky aýlygyndan belli bir möçberini töläp durmagy boýun alyp, işe ýerleşýärler. Şeýdip, olar işe girenligi üçin bermeli parasynyň puluny üzüp durýarlar.
Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe iş orunlarynyň aşa köp gysgaldylanlygyndanmy ýa-da eden-etdiligiň, bidüzgünçiligiň möwç alýan ýurdunda para almaga endik edinen edara-kärhana ýolbaşçylarynyň «öli janlary» saklap, bir işgäriň üstüne birnäçe işi ýüklemäge ýüz urýandyklary üçinmi, edara-kärhanalardaky işgärleriň iş prosesi hem her hili ýagdaýda üýtgäp gidýär.
Mysal üçin, käbir etraplarda mekdepleriň, çagalar baglarynyň garawulynyň üstüne diňe bir goramaly obýekti goramak däl-de, goraýan territoriýasyny, diňe bir territoriýany hem däl, eýsem onuň töweregindäki köçeleri-de syryp-süpürmek, otlaryny, ýandaklaryny çapmak hem ýüklenýär. Garawul gijesi bilen garawulçylyk çekýär, gündiz bolsa mekdebiň, çagalar bagynyň howlusyny, olaryň töweregindäki köçeleri süpürip, suwlap çykýar. Otlaryny çapyşdyrýar.
Bazarlaryň ýolbaşçylary bazaryň elektrik energiýasyna jogap bermeli işgäri söwda nokadynyň ýerleşýän köçesindäki çyralaryň ählisini bejermäge, döwüklerini çalyşmaga borçly edýär. Bazar elektrigi merduwan göterip, köçe-köçe aýlanmaly bolýar. Bu iş häkimlikler tarapyndan bazar ýolbaşçysynyň boýnuna atylýar, bazar ýolbaşçysy hem özüne buýrulan işi öz işgäriniň boýnuna atýar. Şeýdilip, bir kişiniň üstüne birnäçe işi atmak bilen, ýa-ha alynmaly işgärler işe alynman, olaryň aýlyk-günlükleri wezipeli adamlar tarapyndan «öli janlaryň» üsti bilen parahorlaryň jübülerine düşýär, ýa-da iş orunlarynyň gysgaldylanlygy üçin işleri amala aşyrmaga adam sany ýetenok.
Ýaşaýyş üçin gazanç gerek
Işe ýerleşenler özlerine nähili iş buýrulanda-da çekip-çydaýarlar. Sebäbi olara ýaşaýyş üçin gazanç gerek.
Edaralara işe alynýan işgärlere beterräk ýumuşlaryň buýrulýan halatlary-da bolýar. Mysal üçin köp ýolbaşçylar özlerine berkidilen şofýorlary çagalaryny çagalar bagyna äkidip-getiriji, aýalyny hem-de maşgalasyndaky beýleki zenanlary toýlara, bazarlara, dükanlara, sadakalara, konsertlere äkidip-getiriji, öýüne azyk önümlerini daýşaýjy edip ulanýarlar.
Öz işgärini agtygyna serediji, öýleriniň nahar bişirijisi hem kirini ýuwup, öýi syryp-süpüriji edip ulanýanlar-da bar.
Skladlara ýük göterijiniň wezipesine işe alnanlaryň edara ýolbaşçysynyň öýündäki mallaryna ot-iým berip, maşynyny ýuwup, mallarynyň ýataklaryny arassalaýjylara öwrülýän halatlary hem az bolanok.
Towuklaryna «tok» diýilmeýän edara-kärhana ýolbaşçylary eden-etdilikler döwrüniň bidüzgünçiliginden geregiçe peýdalanýarlar. Sebäbi ýurtda tertip-düzgüne gözegçilik etmek işi ýatyp galdy.
Serdar Gulgeldiýew Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun 12-nji iýunda Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimowy gowaça meýdanlarynda mejbury zähmeti bes etmäge, tussaglara çemeleşmegiň gowulandyrylmagyna çagyrdy.
Kerimowyň awtoritar dolandyryşy astynda, Merkezi Aziýanyň iň köp ilatly ýurdy 1989-njy ýyldan bäri durnukly ykdysady ösüş gazandy, emma Günbatar tarapyndan başga pikirlileri basyp ýatyrmakda we esasy hukuklary basgylamakda tankyt edildi.
"Prezident Kerimow kanunyň hökmürowanlygynyň ähmiýetini nygtady. Emma kitaplardaky, kagyz ýüzündäki kanunlar hakykat ýüzünde, adamlaryň durmuşyna laýyk bolmaly» diýip, Ban Daşkentde Kerimow bilen duşuşandan soň žurnalistlere aýtdy.
Ban Ki-mun bu ýurda Merkezi Aziýanyň bäş ýurduna edýän saparynyň çäginde bardy.
«Özbegistan pagta pudagynda çaga zähmetini ulanmagy bes etmekde möhüm progres gazandy, indi mugallymlary, doktorlary we beýlekileri pagta ýygmaga sürmegi bes etmekde köp iş etmeli, tussaglara ýowuz daralaşynyň öňüni almaly» diýip, ol aýtdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Baltik regionynyň asmanynda “ynam döretmek” ädimleriniň ähtimallygyny, Siriýadaky ýagdaýy we öňümizdäki hepde geçiriljek NATO sammiti bilen ilteşikli meseleleri maslahat etmek üçin ýurduň Howpsuzlyk Geňeşi bilen duşuşdy diýip, prezidentiň metbugat wekili aýtdy.
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskow Baltik howa howpsuzlygy baradaky meseläniň Putin bilen Finlandiýanyň prezidenti Sauli Niinistonyň arasynda bolan gepleşikleriň dowamydygyny belledi.
Günbatar hökümetleri Orsýetiň harby güýçlerini, soňky iki ýylyň dowamynda Baltik deňziniň ýokarsyndaky howa giňişliginde we beýleki ýerlerde NATO we ýolagçy gatnawlaryna örän ýakyn aralykda howply harby manýowrlary geçirmekde aýyplaýarlar.


text:
29-njy oktýabrda Aşgabatda şäher düzüminiň möhüm desgasynyň nobatdaky bölegi — ýerasty inženerçilik-aragatnaşyk ötüginiň ikinji tapgyry ulanmaga berildi. Onuň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Aşgabat şäher häkimliginiň ýolbaşçylary, Ukrainanyň hökümet wekiliýetiniň we işewür toparlarynyň wekilleri, ötügiň gurluşygyny alyp barýan “Interbudmontaž” gurluşyk assosiasiýasynyň işgärleri, Türkmenistanyň jemgyýetçilik guramalarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Bu maksatnamanyň esasy maksady Aşgabat şäherini dünýäniň iň owadan şäherleriniň birine öwürmek bilen çäklenmän, eýsem, ony sebitiň we dünýäniň ýaşamak üçin örän oňaýly şäherleriniň birine öwürmekden, adamlaryň önjeýli işlemegi we dynç almagy üçin täze durmuş şertlerini üpjün etmekden ybarat bolup durýar. Bu toplumlaýyn maksatnamanyň amala aşyrylmagy netijesinde türkmen paýtagtynyň keşbi okgunly özgerip, onda binagärlik we inženerçilik-tehniki pikiriň häzirki zaman meýilleri hem-de milli şäher gurluşygynyň gadymy däpleri sazlaşykly utgaşýar.
Inženerçilik-kommunikasion ötügi gurmagyň taslamasy hem okgunly ösýän Aşgabat üçin uly ähmiýete eýedir. Onuň amala aşyrylmagyna umumy alnanda eýýäm ABŞ-nyň 682, 5 million dollaryndan gowrak serişde sarp edildi. Bu taslama ukrainaly hünärmenler —“Interbudmontaž” gurluşyk assosiasiýasynyň işçi-gurluşykçylary bilen amala aşyrylýar. Onuň çäklerinde birinji tapgyrda diametri 3 we 6 metr bolan zeý suw akabalarynyň 25 kilometrden gowragy çekildi.
Häzir işleriň ikinji tapgyry tamamlanyp, onuň barşynda paýtagtymyzyň demirgazyk böleginde diametri 6 metr bolan şor suw akabasynyň 3, 8 kilometre golaýy guruldy, kuwwaty bir-gije gündizde 300 müň kub metre deň bolan zeý suwlaryny arassalaýan lagym desgasy, elektrik bekedi, uzynlygy 2, 1 kilometrden gowrak bolan ýagyş suwlaryny ýygnaýan ulgam we beýleki desgalar bina edildi.
Häzirki wagtda zeý suw akabasynyň gurluşygy şäheriň günbatar böleginde dowam edýär. Bu ýerde diametri 6 metr bolan şor suw akabasynyň 5 kilometre golaýy çekiler, zeý suwlaryny ýygnaýan guýularyň 4-si, suw toplaýjylaryň 8-si, dispetçerçilik nokady, zeý suw geçiriji ulgamy dolandyrmak üçin dolandyryş binasy gurlar.
Jemagat düzümini ösdürmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça bu inženerçilik taslamasynyň çäklerinde uly şäheriň ýerasty “gaty” gurulýar, bu ýerde elektrik, telefon, suw geçiriji we zeý suw akabalarynyň ýüzlerçe kilometri çekilýär. Şunda innowasion we ýokary tehnologik çözgütler, öňdebaryjy işläp düzmeler, ylmy pikiriň gazanylanlary ulanylýar.
Taslamanyň amala aşyrylmagy paýtagtymyzda zeý suwlarynyň derejesini peseltmäge, Aşgabat şäheriniň inženerçilik-kommunikasion ulgamlaryny halkara standartlarynyň derejesine çykarmaga, ýurdumyzyň baş şäheriniň durmuş-üpjünçilik meselelerini geljek onlarça ýyllar üçin toplumlaýyn çözmäge mümkinçilik berer.


text:
Bir gülden bahar bolmaýşy ýaly, Türkmenistanyň aýdym-saz medeniýetini-de dürli kärdäki, dürli ykbally adamlar emele getirdiler hem baýlaşdyrdylar. Şolardan birem Türkmenistanyň medeniýet boýunça at gazanan işgäri, şahyr Geldi Bäşiýew bolsa gerek.
Geldi Bäşiýew 1938-nji ýylda Bäherden etrabynyň Deşt obasynda dünýä inipdi. Ol 1959-njy ýylda Türkmenistanyň döwlet radiosynda diktor bolup, zähmet ýoluna başlady. 1962-nji ýylda Geldi Bäşiýew Türkmen döwlet uniwersitetiniň agşamky bölüminde türkmen dili we edebiýaty fakultetini tamamlady.
Ol uzak yllap Türkmen döwlet radiosynda diktor bolup işledi. Diktorlyk hünärini ösdürmek üçin, ol Moskwadaky ýörtite diktorlyk kursunda okady hem ýokary derejeli diktor diýen ady alypdy. Geldi Bäşiýew işiniň daşyndan çeper goşgular-da döretdi. Onuň ýazan goşgularyna ýüzden gowrak aýdym döredildi.
1996-njy ýylda Geldi Bäşiýewiň döreden eserleriniň uly bölegini öz içine alýan “Çynarym” atly goşgular kitaby çap boldy. Ýoldaşlary ony diktorlygyndan we liriki şahyrlygyndan daşary, ajaýyp ynsan hökmünde-de häsiýetlendirýärler.
Geldi Bäşiýewe bagyşlanan ýörite radiogepleşikde Azatlyk Radiosynyň žurnalisti Nazar Hudaýberdi hem şahyr Şiraly Geldi Bäşiýewi ýagşylykda ýatlaýarlar.
Şu baradakay ýörite gepleşigi diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Ýekşenbe güni irden Owganystanyň Gazni welaýatyndaky polisiýanyň bir barlag punktuna edilen hüjümde alty sany polisiýa işgäriniň ölendigi habar berilýär.
Ýerli hökümet resmileriniň aýtmagyna görä, bu hüjüm polisiýa işgärleriniň uklap ýatan wagty amala aşyrylypdyr. Barlag punktundaky polisiýa işgärlerinden biriniň ýaralanandygy we ýene biriniň ýitirim bolandygy aýdylýar.
“Frans-Press” habar agentligi ýerli resmilere salgylanmak bilen, bu wakada polisiýa ofiserlerinden biriniň ýaragly söweşijileriň bu hüjümi gurnamagyna ýardam berendigini habar berýär.
Soňky birnäçe aýyň dowamynda şuňa meňzeş içerki hüjümleriň netijesinde Owganystanda daşary ýurtly we ýerli harbylardan jemi 60-dan gowragy öldürildi.


text:
Özbegistanyň Buhara şäherinde "Buhara" we "Nawbahrom" futbol toparlarynyň arasynda bolan dostluk duşuşygyna stadionda tomaşa etmäge sakgally adamlary goýbermändirler. Geçen aýyň ahyrynda bolan bu waka döwründe stadionyň bosagasynda duran polisiýa işgärleri olara sakgalyny syryp gelmegi maslahat beripdirler.
Bir futbol janköýeriniň aýtmagyna görä, ol özüniň gowy görýän futbol toparynyň duşuşygyna tomaşa etmek üçin golaýdaky dellekhana baryp, sakgalyny syrdyryp gelmeli bolupdyr.
“Biz futbol görmäne stadiona bardyk. Girelgäniň öňünde müňlerçe adamdan ybarat märeke bardy. Ýönekeý geýimli bir adam meni bir gyra çekip, şeýle diýdi: "Bar, sakgalyňy syryp gel, ondan soň girersiň". Menem oňa şeýle diýdim: "Näme üçin beýle? Sakgalsyz gelmelidigi barada hiç kim öňünden habar bermedi ahbetin?". Ol bolsa şeýle jogap berdi: "Inijik, men saňa adamkärçilikli aýdýaryn". Onsoň men daş-töweregime garadym. Bir çetde ýene-de dört sany sakgally adam durdy. Ahyry men bialaç stadiondan 300 metr uzakda ýerleşýän dellekhana gitdim we sakgalymy syrdyryp gaýtdym” diýip, futbol janköýeri gürrüň berýär.
“Sakgally ýaşlary stadiona goýberenoklar”
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň habarçysy bilen gürrüňdeşlik geçiren "Buhara" futbol toparyna janköýerlik edýän fan-klubunyň lideri, sakgallylaryň stadiona goýberilmejekdigi barasynda dilden berlen buýrugyň bolandygyny tassyklaýar: “Sakgally ýaşlary stadiona goýberenoklar. Ýöne 40-45 ýaşynda sakgal goýberenlere stadiona girmäge rugsat berýärler. Edil häzir hemme ýerde hut şeýle düzgün bar”.
Ýöne, futbol duşuşygyna bilet satylýan mahaly hiç kim sakgally janköýerleriň stadiona salynmajakdygy barada duýduryş bermändir. Şol bir wagtyň özünde stadionyň daşynda hem şeýle gadagançylygyň bardygy hakda bildiriş goýulmandyr.
“Olara kyn däl-ä "Sakgallylara girmek gadagan" diýen bir bildiriş goýmak!” diýip, bir futbol janköýeri özüniň nägileligini bildirýär.
Adam hukuklaryny goraýanlar kanun goraýjy organlaryň görýän şeýle çärelerine adam hukuklaryny bozmak hökmünde baha berýärler.
“Sakgally ýaşlar saklany, soraga çekilýär”
“Salgally musulmanlaryň jemgyýetçilik ýerine goýberilmezligi barada görülýän çäreler, gönüden-göni adam hukuklaryny çäklendirmek hasaplanýar” diýip, Fransiýada ýerleşýän "Merkezi Aziýada adam hukuklary" atly bileleşigiň ýolbaşçysy Nadežda Ataýewa belleýär.
Özbegistanyň musulmanlarynyň dini edarasynyň wekilleri hem, musulmanlardan şeýle zady talap etmäge hiç kimiň hakynyň ýokdugyny nygtaýar: “Sakgal goýbermek, musulmanlar üçin pygamberiň sünneti hasaplanýar. Adamlary şeýle sebäpden alalamak kanuna garşy” diýip, şol guramanyň ýolbaşçylarynyň biri Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna beren interwýusynda aýdýar.
Mundan owal Radionyň çeşmeleri soňky wagtlarda Özbegistanda sakgalyny biraz ösdüren ýaş studentleriň sapaga goýberilmeýändigi barasynda maglumat beripdi. Şonuň ýaly-da sakgal goýberen ýaşlary köçede ýöräp barýarka ýa-da bazarda gezip ýörkä polisiýa bölüminiň işgärleriniň saklaýandygyny we sorag etmäge äkidýändigini gürrüň beripdiler.
Geçen ýyl Radiomyza gelip gowşan maglumata görä, hyjaply zenanlara we ak tahýaly erkek adamlara Kokandyň merkezi bazaryna barmak gadagan edilipdi.


text:
Arkalaşygyň döwletleriniň daşary işler ministrleriniň Astanada geçirilen maslahatynyň mejlisinde türkmen şäheri Daşoguz 2016-njy ýylda GDA-nyň medeni paýtagty hökmünde saýlanylyp alyndy.
“Türkmen tarapynyň tertibine laýyklykda, Daşogzy 2016-njy ýylda GDA-nyň medeni paýtagty diýip yglan etmek bilen, “Arkalaşygyň medeni paýtagtlary” hökümetara maksatnamasyny Türkmenistanda durmuşa geçirmek bellenilýär” diýip, GDA-nyň ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedew habar berdi.
Ol “Arkalaşygyň medeni paýtagtlary” maksatnamasynynyň GDA-nyň döwletleriniň arasyndaky medeni gatnaşyklary pugtalandyrmaga we Arkalaşygyň ýurtlarynyň ykdysady hem syýasy hyzmatdaşlyk etmegi üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirilendigini belledi.
Russiýanyň Waronež şäheri 2015-nji ýylda GDA-nyň medeni paýtagty bolup durýar. 2014-nji ýylda bolsa bu ady Almaty şäheri göteripdi.


text:
Pentagonyň 1-nji iýuldaky hasabatynda ABŞ-nyň dünýäniň beýleki uly harby güýçleri Orsýet, Hytaý bilen urşa çekilmek ähtimallygy «pes, ýöne ösýär» diýilýär.
«Orsýet öz goňşularynyň özygtyýarlylygyny hormatlamaýandygyny gaýta-gaýta görkezdi we öz maksadyna ýetmek üçin güýç ulanmak isleýär» diýip, 2015-nji ýylyň Milli harby strategiýa hasabatynda aýdylýar.
Pentagon Orsýetiň Ukraina goşun salandygyny ýaňzydýar, emma Moskwa separatistleri goldamak üçin gündogar Ukraina goşun ýerleşdirendigini ret edýär.
Pentagonyň 2011-nji ýyldaky hasabatynda Orsýet barada az zat aýdylýardy, ýöne ol Moskwanyň Krymy anneksiýa etmezinden we pitneçiligi goldap, müňlerçe adamyň ölümine we ýaşaýan ýerinden bosmagyna sebäp bolmazyndan ozal çap edilipdi.
Hasabatda Hytaý hem barha agressiwleşýän ýurt hökmünde görkezilýär.


text:
Grek polisiýasy Romalaryň lagerinde, öz maşgalasyndan bolmadyk adamlaryň arasynd ýaşaýan dört ýaşly gyzjagyzyň şahsyýetini kesgitlemek üçin halkara goldawyny almaga çalyşýar.
Polisiýa bu gyzjagazyň Farsala şäherinde tapylandygyny we onuň alnyp gaçylan bolmagynyň-da, doglan wagty ejesi tarapyndan taşlanan bolmagynyň-da ähtimaldygyny aýdýar.
Polisiýanyň beýanatynda bu gyzjagyzyň ak bedenlidigi, saçlarynyň sarydygy, gözleriniň gökdügi we hamala ene-atasy hökmünde bile ýaşaýan adamlaryna asla meňzemeýändigi aýdylýar.
Resmiler DNA barlagy onuň saklanýan maşagalasyndaky iki jübide hiç bir baglanyşygynyň ýokdugyny görkezdi diýýärler.
Ol är-aýal tussag edildi. Olaryň jenaýatda aýyplanmagy hem ahmal. Çaga bolsa çagalar sahawat öýüne ýerleşdirildi.


text:
Eziz halkym!
Hormatly uruş weteranlary!
Sizi şanly baýram — 1941—1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňşiň 70 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Adamzadyň taryhynda aýratyn ähmiýete eýe bolan, çäksiz guwanç we buýsanç duýgularyny döredýän Ýeňiş baýramy parahat, asuda we bagtyýar durmuşy alamatlandyrýar. Bu ajaýyp baýram halklary ýakynlaşdyrýar, parahatçylygy we dostlugy pugtalandyrýar. Berkarar döwletimizde Ýeňiş gününiň şanyna geçiriljek baýramçylyk dabaralarynyň taryhy müňýyllyklara uzaýan mähriban halkymyzyň parahatçylyga we dost-doganlyga bolan söýgüsini dabaralandyrjakdygyna berk ynanýaryn!
1941 — 1945-nji ýyllar adamzat taryhynyň iň gazaply we hasratly döwrüdir. Faşizmiň basybalyjylykly, talaňçylykly, adalatsyz we rehimsiz syýasaty — nägehan uruş millionlarça adamyň ömür tanapyny üzdi, köp maşgalalary atalardan we enelerden, ogullardan we gyzlardan, doganlardan we uýalardan mahrum etdi. Bu gowgaly döwürde ynsan kowmunyň parahat durmuşyna, adamzadyň mukaddes gymmatlyklaryna, dünýä ykdysadyýetiniň, medeniýetiniň, ylmynyň, edebiýatynyň hem-de sungatynyň ösüşine öwezini hiç wagt dolup bolmajak zyýan ýetirildi. Arzyly maksada — şanly Ýeňşe bolan beýik ynam doganlyk halklar bilen birlikde, Türkmenistanyň halkyny hem sütemiň, zulumyň, gulçulygyň garşysyna adalatly we barlyşyksyz göreşde has-da jebisleşdirdi. Aradan onýyllyklaryň geçendigine garamazdan, gazaply uruş ýyllarynyň kalplarda yz goýan hasraty dünýä halklarynyň, şol sanda türkmen halkynyň kalbynda hem agyr ýatlamalar bolup ýaşaýar.
Doganlyk halklar bilen birlikde, türkmen halkynyň merdana ogul-gyzlary hem urşuň agyr synaglaryny mertlik bilen başdan geçirdiler. Dünýäde parahatçylygy, asuda we abadan durmuşy goramak ugrundaky söweşlerde edermenligiň, batyrlygyň, gaýduwsyzlygyň, belent ahlaklylygyň hem-de hakyky watançylygyň beýik nusgasyny görkezdiler. Merdana pederlerimiziň söweşjeň edermenligi we ýanbermez gaýduwsyzlygy hakyndaky şöhratly ýatlamalar Watanymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy.
Häzirki döwürde uly durmuş mekdebini geçen ýaşuly nesillerimiziň — adamzadyň azatlygy we erkinligi ugrunda göreşe çykan hem-de gije-gündiz zähmet çekip, şanly Ýeňşi ýakynlaşdyran edermen watandaşlarymyzyň mertebesi, hormat-sarpasy belent tutulýar, Aşgabat şäherinde «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda 1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunda erkinlik we azatlyk ugrundaky söweşlerde wepat bolan gahrymanlarymyz hakyndaky ýatlamalarymyzy ebedileşdirmek maksady bilen, «Baky şöhrat» we «Milletiň ogullary» ýadygärlikleri döredildi. Bu ýadygärlikler toplumy halkymyzyň gadymdan gelýän asylly däpleriniň biri bolan gahrymanlarymyza hormat goýmak hem-de ata-babalarymyzyň ýagty ýadygärligini ebedileşdirmek ýaly dessurlaryň berjaý edilýän mukaddes ýerine öwrüldi. Watanymyzyň gaýduwsyz gahrymanlarynyň söweş we zähmet edermenligi baradaky ýagty ýatlamalar nesilleriň kalbynda baky ýaşar!
Eziz watandaşlar!
Merdana halkymyzyň durmuşynyň ähli taryhy döwürlerinde bolşy ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hem pähim-parasatly öwüt-ündewleri, wagyz-nesihatlary bilen jemgyýetimiziň agzybirligini we jebisligini has-da pugtalandyrmaga, ýaş nesilleri watansöýüjilik we ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemäge saldamly goşant goşýan uruş we zähmet weteranlarymyza — paýhasly ýaşulularymyza, ojaga wepaly eziz enelerimize çuňňur sarpa goýýarys. Olaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini yzygiderli ýokarlandyrmaga döwlet derejesinde uly üns berýäris. Her ýyl 1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňiş mynasybetli uruş weteranlaryna, şeýle hem uruşda wepat bolanlaryň ýanýoldaşlaryna döwletimiz tarapyndan gymmat bahaly sowgatlar dabaraly ýagdaýda gowşurylýar. Diýarymyzda täze gurlan we durky täzelenen dynç alyş öýlerinde, şypahanalarda, hassahanalarda uruş we zähmet weteranlaryna köp sanly durmuş ýeňillikleri döredildi.
Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzy söýmegi, ynsan mertebesini belent tutmagy, ene-ata sarpa goýmagy ündeýän, ak ýürekli, lebzihalal, zähmetsöýer, belent ahlakly bolmagy wagyz edýän, hakyky watançylary terbiýelemekde görelde bolýan ýaşuly nesillerimiz biziň buýsanjymyzdyr.
Mähriban halkym!
Hormatly uruş weteranlary!
Sizi ýurdumyzda giňden hem-de dabaraly bellenýän baýram — 1941—1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňşiň 70 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, uzak ömür, asuda we abadan durmuş, egsilmez bagt, bedew bady bilen ösüşleriň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýan mähriban Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
25-nji maýda Şäheriň gününe bagyşlanyp geçirilýän baýramçylyk çäreleriniň çäklerinde paýtagtymyzda Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň milli söwda merkeziniň açylyş dabarasy boldy, ol Türkmenbaşy şaýolunyň ugrunda ýerleşýär.
1995-nji ýylda gurlan bu bina “Nur-Zaman” hususy kärhanasynyň gurluşykçylary tarapyndan düýpli döwrebaplaşdyryldy. Durky täzelenen bu desganyň umumy eýeleýän meýdany 13,5 gektara barabardyr. Milli söwda merkeziniň tutýan meýdany bolsa 4 müň inedördül metrden gowrak. Onuň birinji gatynda 565 orunlyk toý zaly, umumy meýdany 430 inedördül metr bolan supermarket we mebel dükany bar.
Merkeziň ikinji gatynda 135 orunlyk toý zaly, şeýle hem iş otaglary we kömekçi otaglar bar. Merkeziň daş ýüzünde her biriniň umumy eýeleýän meýdany 582 inedördül metr bolan süýji-köke hödürleýän iki çaýhana bar.
Şu gün agşamlyk merkeziň toý zalynda bagtly döwrüň ýaş çatynjalarynyň nika toýunyň tutulandygyny bellemeli. Bu ýerde ýaş çatynjalary olaryň dostlary we ýakynlary gutladylar, ýaşlara olaryň durmuşynda bu şatlykly gün mynasybetli milletiň Lideriniň adyndan ýadygärlik sowgat gowşuryldy.


text:
Çarşenbe guni “Al-Kaýdanyň” Yrakdaky topary hepdäniň sişenbe güni Yragyň dürli şäherlerinde amala aşyrylan uly ýitgili hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy.
Sişenbe güni amala aşyrylan bu partlamalarda azyndan 50 töweregi adam ölüp, 200-den gowrak adam ýaralandy. Partlama amala aşyrylan köpsanly şäherleriň hatarynda Bagdat, Kerbala we Kirkuk ýaly şäherler-de bar.
“Al-Kaýda” toparyna degişli hasaplanylýan internet saýtynyň maglumatynda bu hüjümleriň şu aýyň ahyrynda Arap Ligasynyň Bagdatda geçirjek sammitiniň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça hökümet planlarynyň gowşaklygyny görkezmekligi maksat edinendigi aýdylýar.


text:
Orsýetiň käbir regionlary boýunça ýekşenbe güni geçirilen saýlawlaryň deslapky netijelerine görä, premýer-ministr Wladimir Putiniň ýolbaşçylyk edýän partiýasynyň öňde barýanlygy aýdylýar.
Orsýetiň 83 regional parlamentinden 8-i boýunça geçirilen şol ses berişlikde etrap Geňeşlikleri bilen bir hatarda şäher Häkimligi boýunça 5 orun üçin dalaş edildi.
Saýlawlaryň deslapky netijelerine görä, “Ýedinaýa Rossiýa” 8 regionyň ählisinde ýeňiş gazanypdyr.
Umuman aýdylanda, bu partiýa berlen häzirki goldawyň 2007-nji ýylda geçirilen parlament saýlawlaryň netijeleri bilen deňeşdirilende pese gaçanlygy aýdylýar.
Oppozision partiýalary ýekşenbe güni geçirilen şol saýlawlarda galplyklara ýol berlenligini öňe sürdüler.


text:
Türkmenistanyň Merkezi banky ýurduň milli pul birliginiň amerikan dollaryna bolan gatnaşygyny üýtgetdi we benziniň bahasyny ep-esli ýokary göterdi.
1-nji ýanwarda türkmen bankynyň websahypasynda berlen maglumatda 1 amerikan dollarynyň 2,85 manatdan 3,50 manada barabar bolandygy habar berildi. Bu türkmen manadynyň amerikan dollaryna bolan gatnaşygynyň 18% pese gaçandygyny aňladýar.
Maglumatlarda 1-nji ýanwarda paýtagt Aşgabatdaky, şol sanda aeroportdaky pul alyş-çalyş nokatlarynyň we banklaryň ählisiniň ýapylandygy habar berilýär.
Bu aralykda, Türkmenistanyň Nebit-gaz senagaty ministrligi benziniň bahasynyň 60% ýokarlandyrylyp, 1 litr benziniň 1 manada barabar edilendigini mälim etdi.
Türkmenistanyň hökümeti türkmen manadynyň amerikan dollaryna bolan gatnaşygynyň üýtgedilmegi ýa-da benziniň bahasynyň ýokarlandyrylmagy barada resmi taýdan kommentariý bilen çykyş etmedi.


text:
“Amnesty International” guramasynyň “Hat ýazmak kampaniýasy” adam hukuklarynyň depelenmeginden ejir çekýän adamlara we jemgyýetlere goldaw bermek maksadyny göz öňünde tutýar.
Guramaçylaryň sözlerine görä, 6-njy we 17-nji dekabr aralygynda geçirilýän bu kampaniýanyň dowamynda iki milliondan gowrak hatlaryň, fakslaryň, elektron ýüzlenmeleriň toplanmagyna garaşylýar.
“Amnesty International” guramasy hat toplamak arkaly bäş ýurduň ýagny Efiopiýanyň, Birmanyň, Bahreýniň, Tunisyň we Orsýetiň hökümetlerine basyş edip tussaglaryň boşadylmagyny talap etmekçi bolýar. Şeýle-de, gurama Kambojanyň, Meksikanyň, Türkiýäniň, Belarusyň, Nigeriýanyň we Palestinanyň häkimiýetlerini raýatlara we jemgyýetlere basyşlary bes etmäge çagyrýar.
“Amnesty International” Orsýetde tussaglykda saklanýan üç adamy “wyždan ýesirleri”, diýip atlandyrdy. Olar geçen ýylda Moskwanyň Bolotnaýa meýdançasynda oppozisiýanyň geçirilen protest çykyşlarynda tussag edilipdi.


text:
Ermeni polisiýasy 31-nji iýulda paýtagtdaky polisiýa stansiýasyny eýelän ýaragly oppozisiýanyň iki agzasynyň häkimiýetlere ýesir düşendigini aýtdy.
Olar polisiýanyň çap eden wideosynda özleriniň topardaky ýoldaşlary tarapyndan ýalňyş ýola düşürilendiklerini we janlaryndan gorkularyna ol ýerde galandyklaryny gürrüň berýärler.
Ermeni polisiýasynyň sözçüsi Aşot Aharonian barrikadanyň arkasyndaky ýaragly toparyň bir agzasynyň 31-nji iýulda irden ýaralanandygyny we hassahana alnyp gidilendigini hem aýtdy.
Şu aralykda polisiýa stansiýasynda galan iki doktor hem azat edildi, ýogsa ýaragly adamlar olaryň islän wagtlary gidip biljegini aýdypdy.
Polisiýa stansiýasynyň içinde barrikada guran ýaragly adamlar, gapma-garşylygyň dowam etmegi bilen, polisiýa ofiserini öldürendiklerini hem ret edýärler.
Toparyň ýolbaşçy agzasy Waružan Awetisýan 31-nji iýulda polisiýanyň özlerini polisiýa ofiserini atyp öldürmekde günälemeginiň dogry däldigini aýtdy.
Polisiýa ol ofiseriň basylyp alnan binadan 400 metr uzaklykdaky patrul maşynynyň içinde otyrka atylyp öldürilendigini aýdýar.
Polisiýa bilen polisiýa stansiýasyny eýelän ýaragly adamlaryň arasyndaky gapma-garşylyk 31-nji iýulda irden hem dowam etdi, ýogsa olara häkimiýetler tarapyndan berlen soňky möhlet 30-njy iýulda tamam boldy.
Häkimiýetler berlen soňky möhletgeçeninden soň, ýaragly adamlara garşy doly möçberinde hüjüme geçjekdiklerini aýdyp, haýbat atdylar.
Ermeni resmileriniň maglumatyna görä, paýtagtda pitnä garşy polisiýa bilen protestçiler çaknyşanda 75 ýaralandy, 20-den gowrak adam bolsa tussag edildi.
Basylyp alnan polisiýa stansiýasynyň golaýynda 30-njy iýul güni giçlik hem kiçiräk partlama, tüpeň sesleriniň eşidilendigi habar berildi.
Emma Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Ermeni gullugynyň wakanyň bolan ýerinden göni alyp görkezýän wideokamerasy 31-nji iýul säherinde hem polisiýanyň binanyň daşyndaky barrikadalara ýuwaşlyk bilen serenjam berip ýörendigini görkezdi.
Bir gün ozal, ýagny 30-njy iýulda bu binadan birnäçe ýüz metr uzaklykda patrul maşynynyň içinde oturan polisiýa ofiseri atylyp öldürildi.
Köpüsi Azerbaýjana garşy Dagly-Garabag konfliktiniň weteranybolan ýaragly adamlar 17-nji iýuldan bäri şu binanyň içinde otyr.
Olar tussag edilen oppozisiýa lideri, Uçreditel Parlament hereketiniň ýolbaşçysy Žiraýr Sefiliany boşatmagy talap edýärler.
Şeýle-de olar, Azerbaýjan bilen uzaga çeken Dagly-Garabag dawasy sebäpli, Ermenistanyň prezidentiniň we premýer-ministriniň işden çekilmegini talap edýärler.
Polisiýa stansiýasyny eýelän ýaragly adamlaryň müňlerçe goldawçysy 30-njy iýul güni giçlik merkezi Ýerewanda proteste toplanyp, häkimiýetleri bu krizisi soňlamak üçin güýç ulanmazlyga çagyrdy.
Polisiýa stansiýasy 30 çemesi ýaragly adam tarapyndan basylyp alyndy, olar hüjüm mahalynda bir ofiseri öldürdiler we beýleki birnäçesini ýaraladylar.
Polisiýa stansiýasy basylyp alnaly bäri onuň içindäki ýaragly adamlaryň sekiz sanysy ýaralandy, şol sanda olaryň ikisi 29-njy iýulda, belki-de mergenler tarapyndan, aýaklaryndan tüpeňlendi.
Howpsuzlyk güýçleri 29-njy iýul agşamy ýaragly adamlar tarapyndan eýelenen polisiýa stansiýasynyň golaýynda ýüzlerçe protestçi bilen çaknyşdy.
Bu wakada Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň üç žurnalisti hem ýaralandy. Olara elleri taýakly, demirli adamlar tarapyndan hüjüm edildi.
AÝ/AR-nyň prezidenti Tomas Kent bu hüjümi berk ýazgardy. "Azat Ýewropa/Azatlyk radiosy öz professional borjuny ýerine ýetirýän žurnalistlere edilen bu hüjüme örän gaharlandy» diýip, Kent aýtdy.
"Biz ermeni häkimiýetleriniň hüjümçileri jogapkärçilige çekmegine we öz kanuny işini ýerine ýetirýän žurnalistleri goramagyna garaşýarys" diýip, Kent sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
TMCELL 4G LTE ulgamyna öňki nesiller bolan 3G WCDMA we 2G GPRS ulgamlary bilen deňeşdirilendäki artykmaçlyklary bilip goýuň.
Eger Siz heniz TMCELL müşderisi däl bolsaňyz, ýakyndaky hyzmat ediş ofisine baryň we tаrif meyilnamalaryň biri boýunça birikdirmäni resmileşdiriň.
Öz noutbugyňyzy ýa-da şahsy kompýuteriňizi TMCELL-ň üsti bilen Internete birikdirmek üçin, «USB-modem» satyn alyň we ony USB-porta birikdiriň. Ähli zerur sazlamalar modemiň maksatnamalaýyn üpunçiliginde bardyr. 4G LTE ulgamyna girmek üçin özüňiziň ykjam telefonyňyzyň ýa-da modemiňiziň 4G ulgamyna gabat gelýänine ýa-da gelmeýänine göz ýetiriň.
Öz telefonyňyzdan ýa-da smartfondan Internete girmek üçin degişli sazlamalary ýerine ýetiriň. Sazlamalar hakynda giňişleýin.
Dürli tarif meýilnamalary üçin maglumat beriş ulgamynyň nyrhyny1 deňeşdiriň.
Maglumatlary geçiriş tizligini3 dürli nesilleriň ulgamynda deňeşdirip görüň:
1) Şu sanawda bahalar diňe deňeşdirme üçin getirilýändir, maglumat beriş ulgamynyň anyk bahasy tarif meýilnamalar we hyzmatlar sanawynda berlendir.
2) 1 Mb hasabyna takmynan bahasy getirilýär.
3) Dürli tilsimatlary deňeşdirmek üçin maglumatlary ibermegiň diňe takmynan tizligi getirilýär. Maglumatlary ibermegin tizligi ulgamyň signalyny kabul etmegiň şertlerine, ulgamyň işiniň ýeterlikligine we beýleki faktorlara garaşlydyr. Ibermegiň görkezilen tizligine kepillendirilen hökmünde seredilmeli däldir.


text:
14-nji martda Brýusselde geçirilýän duşuşykda Ýewropa Bileleşigine gaza ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň Eýrana garşy sanksiýalary girizmek ähtimallygyny, şeýle-de Bileleşigiň Russiýa bilen gatnaşyklaryny maslahat etmegine garaşylýar.
13-nji martda Fransiýanyň daşary işler ministri Žan-Mark Aýrault (Jean-Marc Ayrault) “eger zerur bolsa”, Eýranyň ýakynda ballistik raketalary synagdan geçirmegine gaýtawul hökmünde Ýewropa Bileleşigi Tährana garşy sanksiýalary güýje girizip biler diýdi.
Aýrault bu barada Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri, Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy we Germaniýanyň, Britaniýanyň we Italiýanyň daşary işler ministrleri bilen Parižde geçiren duşuşygyndan soň aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Gresiýanyň parlamenti Ýewropa Bileleşiginden alynjak karzlar bilen baglanyşykly täze çäreler baradaky dawaly kanunyň taslamasyny ara alyp maslahatlaşýar.
Ýekşenbe güni gije bu mesele boýunça anyk dokumendiň kabul edilmegi üçin Ýewropa Bileleşiginiň Gresiýa beren möhleti tamamlanýar. Hut şoňa görä-de, Gresiýanyň parlamenti Ýewropa Bileleşiginden almaklygy göz öňünde tutýan 130 milliard ýewro pul karzy bilen baglanyşykly bu kanunyň taslamasyny ýekşenbe güni gutarnykly kabul etmeli bolar diýlip garaşylýar.
Gresiýanyň bu täze kanuny karzlar bilen baglanyşykly býujeti tygşytlamak üçin salgytlary artdyrmaklygy, aýlyk haklaryny ep-esli azaltmaklygy we döwlet býujetiniň köpsanly beýleki çykdajylaryny-da kemeltmekligi göz öňünde tutýar.
Göz öňünde tutulýan bu çäreler sebäpli Gresiýada yzygiderli protest çykyşlary dowam edip gelýär.


text:
Günorta Afrika Respublikasy
Günorta Afrika Respublikasy (GAR) (afr. Republiek van Suid-Afrika; iňl. Republic of South Africa) — Afrika kontinentiniň günorta böleginde ýerleşýän döwlet. Ol demirgazykda Namibiýa, Botswana we Zimbabwe, demirgazyk-gündogarda Mozambik we Swazilend bilen serhetleşýär.
Afrikanyň günortasynda ýerleşýän döwlet. Kenarlaryny Atlantik we Hindi okeanlary ýuwýar. Tutýan meýdany 1,2 million inedördül kilometr. Ilaty 43 million adamdan geçýär. Olaryň 76 göterimi afrikalylar, galan bölegini bolsa beýleki milletler tutýar.
Mazmuny
Resmi dili[üýtget | edit source]
GAR-da dürli halklaryň we etniki toparlaryň arasynda ulanylýan dilleri hem hasaba alanyňda, ýurtda 11 sany dil ulanylýar. Olar: afrikaans, iňlis, ndebele, kosa, zulu, pedi, suto, tswana, swazi, wenda we tsonga. Käbir maglumatlara görä, zulu iň köp ýaýran dil hasaplanýar. Ilatyň 22,9 göterimi şol dilde gürleýär. Halkyň 17,9 göterimi kosa, 14,4 göterimi Afrikaans, 9,2 göterimi pedi we 8,6 göterimi iňlis dilinde gürleşýär. Iňlis dili resmi we iş ýüzünde köp ulanylýar.
Dini[üýtget | edit source]
Günorta Afrikanyň ilatynyň 80 göterimi diýen ýaly hristian dinine uýýar. Şeýle hem ýurtda induizm, yslam we iudaizm dinine hem uýýanlar bar. Ýurduň ilatynyň belli bir bölegi bolsa ýokarda agzalan dinlere uýman, eýsem öz däp-dessurlaryna ynanýarlar. Afrika yklymynyň günorta böleginde ýerleşýän GAR demirgazykda Namibiýa, Botswana we Zimbabwe, demirgazyk-gündogarda Mozambik we Swazilend bilen araçäkleşýär. Umumy maglumatlar
GAR Afrika yklymynyň etniki taýdan köp milletli ýurdy hasaplanýar. Ol tebigy baýlyklara baý bolmak bilen çäklenmän, eýsem-de yklymyň ykdysady taýdan iň ösen ýurdudyr. GAR ykdysady ösüşi boýunça dünýä ýurtlarynyň arasynda öz ornuny aldy. GAR 50-den gowrak halkara guramalaryň agzasydyr, şeýle hem 1946-njy ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň agzalygyna kabul edildi. Ýurtda ösümlikleriň 16 müň görnüşi bar. 18 sany milli seýilgäh döredildi. GAR-yň käbir goraghanalary Dongola goraghanasynyň düzümine girýär. Günorta Afrika ýewropalylaryň aralaşmagy bilen ýurduň haýwanat dünýäsi barada täze maglumat çykyp ugrady. Ýurdun baý haýwanat dünýäsi bar. Soňky ýyllarda dürli görnüşdäki haýwanlaryň awlanmagy azaldy. Ýurduň köp böleginde pillere duş gelmek bolýar. Mundan öň köp duş gelinýän haýwanlardan ýolbarslara indiden beýläk diňe Krýuger milli seýilgähinde duş gelmek bolýar.
Ilaty[üýtget | edit source]
2001-nji ýyldaky maglumatlara görä, ýurtda ilatyň gürlügi boýunça 1 inedördül kilometre 36,8 adam düşýär. Ýohannesburg, Keýptaun we Durban ýaly şäherlerde köp adam ýaşaýar. 1990-njy ýyllaryň ahyrlarynda ýurduň ilatynyň ortaça köpelişi birneme yza galdy. 2004-nji ýyldaky maglumatlara seredeniňde ýurduň ilatynyň 64 göterimi şäherlerde ýaşaýar. Iri şäherleri - Keýptaun (4 million adam), Durban, Ýohannesburg, Port-Elizabet, Piterma-risburg we Blumfonteýn. Ýurda Zimbabwe, Nigeriýa, Hytaý we Beýik Britaniýa ýaly ýurtlardan adamlar ýaşamaga gelipdir.
GAR-daky şahtalarda we fermalarda işlemek üçin Swazilend, Lesoto we Botswana ýaly ýurtlardan adamlar gelýärler. 2003-nji ýylda GAR-dan ABŞ-a, Ýewropa ýurtlaryna, Awstraliýa we Täze Zelandiýa 10 müňe golaý adam iş bilen gidýär. Olaryň agramly bölegini lukmanlar. hasapçylar we mugallymlar tutýar. 2000-nji ýyldan bäri emigrant we immigrantlaryň arasyndaky tapawut kem-kemden azalýar.
Döwlet gurluşy[üýtget | edit source]
Günorta Afrika federalizm elementi bolan respublika. 1996-njy ýylda kabul edilen konstitusiýa hereket edýär. Döwlet baştutany we Ýaragly güýçleriň baş serkerdebaşysy – prezident. Prezidentiň iş möhleti bäş ýyl, ol iki gezekligine şaýlanyp bilýär. Kanun çykaryjy organy iki palataly parlament ýerine ýetirýär. Olar Milli Assambleýa (400 orunlyk) we Milli welaýatlar geňeşi (90 orun). Milli assambleýadaky deputatlar 5 ýyllyk möhlete saýlanýar. Prezident – Mbeki Tabo. Ol 2004-nji ýylyň 23-nji aprelinde prezident saýlandy. Ondan öň bolsa 1999-njy ýylda prezidentlige saýlanypdy. Prezidentiň orunbasary-Mlambo-Ngkuka Fumzile. 2005-nji ýylda bu wezipä bellendi. Döwlet 9 welaýatdan durýar. Olar: gündogar Keýp, Gauteng, günbatar Keýp, Kwazulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, erkin respublika, demirgazyk-günbatar we merkezi Keýp.
Kazyýet ulgamy[üýtget | edit source]
Ýurduň kazyýet ulgamy roman-golland we iňlis hukugynyň ýörelgeleri esasyndan döredildi. Döwletde konstitusion, ýokary apellýasion, ýokary kazyýet we magistratur kazyýetler hereket edýär.
Goranmak güýji[üýtget | edit source]
2002-nji ýyldaky maglumatlara görä, Günorta Afrikanyň milli goranmak güýçleriniň düzüminde 60 müň esger bar. Günorta Afrika bilen ABŞ-nyň arasyndaky harby hyzmatdaşlyk gatnaşyklary ösdürilýär. Günorta Afrikanyň harby güýçleri BMG-niň baýdagynyň astynda Burundi, Şirmaýy Kenar Respublikasy, Sudan ýaly bimäçe Afrika ýurtlarynda parahatçylyk ugrundaky hereketlere gatnaşdy. 2004-nji ýyldaky maglumata görä, ýurtda goranmak pudagy üçin 3,172 milliard dollar harçlandy.
Daşary syýasaty[üýtget | edit source]
Günorta Afrika dünýäniň ähli ýurtlary bilen şol sanda Afrika döwletleri bilen dostlukly gatnaşyklary ýola goýmagy özüniň daşary syýasatynyň ileri tutyan ugurlarynyň biri hasaplaýar. Botswana, Lesoto we Swazilend bilen ykjam gatnaşyklar ýola goýuldy. Günorta Afrika Beýik Britaniýanyň Afrika yklymyndaky esasy daşary syýasy hyzmatdaşy hasaplanýar. Prezident Mbeki ýurduň halkara jemgyýetçiliginde we dünýädäki abraýyny belende galdyrmak üçin işjeň zähmet çekýär. GAR – BMG-niň işjeň agzasydyr. Şonuň üçin hem bu döwlet BMG-niň Afrika yklymyndaky parahatçylyk hereketlerine işjeň gatnaşýar.
Syýasy partiýalary[üýtget | edit source]
Günorta Afrika köp partiýaly döwlet. Ýurtda 20 sany syýasy partiýa hasaba alyndy. Olaryň iň abraýlylary şeýleräk:
- “Günorta Afrikanyň Milli kongresi” partiýasy. Başlygy - prezident Mbeki Tabo. Ýurduň esasy syýasy guramalarynyň biridir. 1912-nji ýylyň 8-nji ýanwarynda döredildi. 1994-nji ýyldan bäri döwleti dolandyryp gelýän partiýadyr.
- “Demokratik alýansy” partiýasy. Başlygy - Leon Toni. Partiýa 2000-nji ýylda döredildi.
- “Demokratiýa hereketiniň birleşigi” partiýasy. Başlygy - Holomisa Bantu. 1997-nji ýylyň sentýabrynda esaslandyryldy.
- “Garaşsyz demokratlar” partiýasy. Başlygy - De Lill Patrisiýa. 2003-nji ýylyň martynda döredildi.
Ykdysadyýeti[üýtget | edit source]
Günorta Afrika Respublikasy Afrika yklymynda ykdysady gatnaşyklar babatda iň ösen ýurtlaryň biridir. Dünýä ülňülerine laýyklykda bu ýurt jan başyna düşýän girdeji babatda ýokary görkezijilere eýedir. Ýurduň ilatynyň işe ýaramly bölegi orta hasap bilen 15,23 million adam.
Senagaty[üýtget | edit source]
Senagat pudagy ýurduň umumy milli girdejisiniň 31,6 göterimini tutýar. Senagat pudagynyň esasyny gaýtadan işleýän senagaty düzýär. Ýurtda gara metallurgiýa, reňkli metallaryň önümçiligi (GAR hrom we marganes önümçiliginde dünýäde öňdäki orunlarda durýar), altyn we platin böleginiň önümçiliginde ösen. Döwletde oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän kärhanalar işleýär. «SAB-Miller» atly piwo şereketi öz önümlerini dünýäniň 11 ýurduna satýar. Günorta Afrikada dokma, tikinçilik, aýakgap we himiýa (kömürden benzin alynýan zawodlar) ýaly pudaklar hem ösýär. Kagyz we sement önümçiligi hem işe girizildi.
GAR - mineral serişdelere hem baý ýurt. Magdan senagatynyň esasy pudagy - altyndyr. Günorta Afrika altyn gazyp almakda dünýäde öňdäki orunlarda durýar. Onuň merkezi Ýohannesburg şäheridir. Käte bu şähere «altyn şäher» hem diýilýär. Ilkinji şahta 120 ýyl mundan ozal açylypdyr. Altynyň gory azalýar. 2004-nji ýylda onun çykarylyşy 346 tonna çenli azaldy. 2001-nji ýylda bolsa bu görkeziji 500 tonna barabardy. «Anglo platinum» şereketi platin metalyny çykarýan iri şereketleriniň biri hasaplanýar. GAR-da «BMW», «Mersedes», «Toýota», «Mazda», «Ford» ýaly dünýä belli awtomobiller ýygnalýar. «General Motors» şereketi Port-Elizabet şäherinde golçur kärhanasyny açdy.
Oba hojalygy[üýtget | edit source]
Günorta Afrikanyň ykdysadyýetiniň häzirkizaman tehnologiýalary bilen doly üpjün edilen ösen pudagydyr. Oba hojalygy pudagynda öndürilýän esasy azyk önümleri bilen ilat doly üpjün edilýär. Ýurtda arahis, mekgejöwen, mango, günebakar, bugdaý, şeker çiňňirik, nohut, pagta, arpa ekilýär. GAR gök önüm we miwe (ananas, apelsin, üzüm, alma) eksport edýär. Oba hojalygyna ýygy-ýygydan bolýan guraklyk ýaramaz täsir edýär. Ýurtda maldarçylyk, guşçulyk hem ösen. GAR angor geçişinin derisinden ýasalýan moher önümçiliginde dünýäde birinji orunlarda barýar. Her ýyl derýalardan we ummanlardan 700 müň ton-nabalyk we beýleki suw jandarlary tutulýar. Bir million tonna çenli tutmaga rugsat berilýär. Derýalardan krokodiller hem tutulýar.
Daşary söwdasy[üýtget | edit source]
Daşary söwda ýurduň ykdysady ulgamynda esasy rol oýnaýar. Eksport bilen importyň mukdary bir ugurda barýar. 2005-nji ýylda orta hasap bilen import 52,97 milliard dollar, eksport 50,91 milliard dollar. Esasy import edýän harytlary: ulag, nebit, himiýa önümleri. Import boýunça esasy hyzmatdaşlary: Germaniýa, ABŞ, Hytaý, Ýaponiýa, Beýik Britaniýa, Fransiýa, Saud Arabystany we Eýran. Esasy eksport edýän harytlary: mineral çig mallar (almaz, altyn we platina), awtoulag, tehnika, hojalyk harytlary we şerbetler. Eksport boýunça esasy hyzmatdaşlary: ABŞ, Beýik Britaniýa, Ýaponiýa, Germaniýa, Gollandiýa. «De Birs» şereketi göwherden ýasalan şaý-seplerini Londondaky, Nýu-Ýorkdaky we Tokiodaky dükanlarynda satýar. 2005-nji ýylda Parižde dükan açdy.
Energetika pudagy[üýtget | edit source]
Ýurduň çäginde sarp edilýän elektrik energiýasynyň 80 göterimi 20 sany elektrik beketlerinden öndürilýär. Şeyle hem bir atom stansiýasy hereket edýär. Ol 1985-nji ýylda Keýptaun bilen Saldanýa-Beý şäherleriniň arasynda gurlupdyr. Günorta Afrikaly alymlar ýadro generatoryň nusgasyny oýlap tapdylar. Ýurduň energiýa ulgamy Botswananyfl, Lesotonyň, Namibiýanyň we Swazilendiň energiýa ulgamy bilen birikýär. GAR bu ýurtlara elektrik energiýasyny satýar. 2003-nji ýyldaky maglumata görä, ýurtda 215,9 milliard kWt/sagat elektrik energiýa öndürilip, onun 10,14 milliardy eksport edildi.
Syýahatçylygy[üýtget | edit source]
Ýurduň ykdysadyýetiniň esasy pudaklarynyň biridir. Daşary ýurtly jahankeşdeleri umman kenary, tebigy ajaýyplygy ýerli halkyň baý medeni gymmatlyklary özüne çekýär. Jahankeşdeler her ýyl Durbanda geçirilýän «Afrikanyň kenary» atly festiwala hem gatnaşýarlar. Ýurtda käbir ýeňillikleriň döredilmegi syýahatçylaryň sanyny artdyrdy. 2001-nji ýylda ýurda 5,9 million syýahatçy geldi. 2005-nji ýylda bu görkeziji 6,7 million adama ýetdi. Soňky 2-3 ýylyň içinde hyzmat ediş nyrhy ýewropa derejesinden hem köpeldi. Esasy syýahatçylyk merkezi - Durban. Syýahatçylyk senagatynda 539 müň adam zähmet çekýär.
Gözel ýerleri[üýtget | edit source]
Günorta Afrikanyň paýtagtyndaky botanika bagy we dag garbanyşhanasy UNESKO-nyň bütindünýä miras sanawyna girizildi. Şeyle hem ýurtda köp sanly muzeýler, milli seýilgähler. zulu, kosa ýaly halklaryň döwrebaplaşdyrylan obalary, goraghanalary bar.
Bilimi[üýtget | edit source]
Afrikaly çagalar üçin ilkinji mekdep baryp 1799-njy ýylda Kap koloniýasy döwründe açylypdy. 1994-nji ýyla çenli döwletiň mekdep ulgamy jynsparazlyga esaslanýardy. Aparteid ulgamyň ýatyrylmagy bilen ýurtda ýaşaýan ähli halklaryň bilim almaga mümkinçiligi döredi. Mekdep bilimi hökmanydyr. Ýokary okuw mekdepleriniň ulgamyna 20 uniwersitet 15 tehniki mekdepler girýär. 2002-nji ýyldaky maglumatlara görä, Keýptaundaky uniwersitetiň 6 fakultetinde 672 mugallym zähmet çekýär we 16 müň talyp bilim alýar. Şeýle hem Pretoriýa şäherindäki uniwersitetde 1460 mugallym, 26 müň talyp, Günorta Afrika uniwersitetinde 1074 mugallym we 117 müň talyp bar. Günorta Afrika uniwersiteti iň iri bilim ojagy bolup, bu ýerde dünýä ülňülerinde bilim berilýär. 2003-nji ýylda Keýptaunda Afrika yklymynyň ilkinji matematika bilimleri instituty açyldy. 1990-njy ýyllaryň soňlarynda ýurtda kompýuter hünärmenlerini taýýarlamak üçin gazna döredildi. 2002-nji ýyldan başlap, ýokary okuw mekdepleriniň bilim derejesiniň hilini artdyrmak maksady bilen täze reformalar durmuşa geçirilip başlandy. Döwlet bütjetinden bu reformalar üçin 3,1 milliard rand bölünip berildi. Teatry: Keýptaunda ilkinji teatr 1801-nji ýylda açyldy. 1920-nji ýyllarda teatrlarda afrikaans dilinde teatr oýunlary sahnalaşdyrylyp başlandy. 1950-nji ýylda ýazyjy we dramaturg Ezeldi Mpahiele tarapyndan ilkinji teatr topary döredildi.
Kinematografiýasy[üýtget | edit source]
Ýurduň kinematografiýasy 1912-nji ýyldan soň ösüp ugrady 1915-nji ýyldan başlap “Kilarni film” kinostudiýasy yzygiderli çeper filmleri surata düşürip başlady. Sesli kinolaryň çykyp başlamagy bilen ýurtda iňlis we afrikans dillerinde kinolar surata düşürildi. 1979-njy ýyldan bäri Durban şäherinde Afrikanyň günorta böleginiň halkara kinofestiwaly geçirilýär. 2004-nji ýylda golliwudyň kino ýyldyzy asly ýohannesburgly Şarliz Teron «Oskar» baýragyna mynasyp boldy. Şeýle hem ol «Altyn şar» baýragyna mynasyp bolan ilkinji afrikaly aktrisa hem boldy.
Belli günorta afrikaly režissýor Leon Şusteriň surata düşüren filmi Berlin kinofestiwalynda baýraga mynasyp boldy. 2005-nji ýylda şol festiwalda Günorta Afrikanyň «Karmen» atly filmi hem baýrak aldy. 2005-nji ýylda GAR-yň kinematograflarynyň sungatyna ýokary baha berdiler. Şol ýyl geçirilen FESPAKO festiwalynda iň ýokary baýrak bolan «Skakun Ýennegi» heýkeli režissýor Zol Masekonyň surata düşüren «Baraban» atly filmine berildi.
Şeýle hem günorta afrikaly režissýorlar Ramadan Sulemanyň (“Zulunyň söýgi haty” filmi) we Teddi Materiň (“Maks we Mona” filmi) sungatyna ýokary baha berildi. Soňky ýyllarda Keýptaun şäheri kinoindustriýanyň merkezine öwrülip barýar. Her ýyl bu ýerde 12-13 sany kino surata düşürilýär.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow üç günlük sapar bilen Aşgabatdan Türkiýä ugrady. Bu Berdimuhamedowyň ikinji möhlete prezidentlige saýlanandan soň, daşary ýurda amala aşyrýan ilkinji resmi saparydyr.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň berýän maglumatyna görä, ýokary derejeli gepleşikler çarşenbe gününe planlaşdyrylypdyr. Resmi metbugat onuň dowamynda iki taraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürjek giň gerimli meselelere serediljekdigini habar berýär. Emma gepleşiklerde anyk haýsy meselelere garaljakdygyny ne türkmen ne-de türk tarapynan almak başartdy.
Sapara gabatlanyp, paýtagt Ankarada “Türkmenistan” atly seýilgähiň we Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem açylyş dabarasy geçiriler.
Türkiýä saparynyň çäklerinde Berdimuhamedow Stambul şäherine hem barar. Ol ýerde türkmen harytlarynyň sergisi, şeýle-de türkmen-türk biznes forumynyň nobatdaky maslahaty geçiriler.
Saparyň öňüsyrasynda türkmen lideri Aşgabatda Türkiýäniň käbir habar serişdelerine hem interwýu berdi. Onuň dowamynda Berdimuhamedow türkmen-türk gatnaşyklarynyň uly ähmiýete eýedigini belledi: “Çünki örän jaýdar bellenişi ýaly biz “iki döwlet - bir milletdiris”. Biziň halklarymyzyň umumy kökleri bar. Munuň şeýledigini diňe bir taryhy maglumatlar däl, eýsem häzirki zaman ylmynyň netijeleri hem tassyklaýar”.
Türkmen lideriniň sapary Türkiýäniň prezidentiniň çakylygy esasynda amala aşyrylyp, bu Berdimuhamedowyň ikinji möhlete prezidentlige saýlanandan soň, daşary ýurda edýän ilkinji resmi saparydyr.
Güner Özkan
Düýbi Ankarada ýerleşýän Halkara strategiýa barlaglary merkeziniň Ýewraziýa bölüminiň direktorynyň orunbasary, professor Güner Özkan
bu ýagdaýa ünsi çekip, munuň diplomatik dilde uly ähmiýete eýedigini aýdýar:
—Bu juda wajyp. Prezidenlige saýlanandan soň, Berdimuhamedowyň Orsýete däl-de Türkiýä sapar etmegi bilen käbir zatlar äşgär ediljek bolunýar. Birinjiden, Türkmenistan Türkiýe bilen gatnaşyklaryna uly ähmiýet berýändigini aç-açan görkezýär. Ýagny, Türkmenistan üçin Türkiýe gerek we Türkiýe üçin hem Türkmenistan zerur. Ikinjiden, munuň ykdysady, şeýle-de has möhümi – regiondaky syýasy ýagdaý üçin hem ähmiýeti uludyr.
Professor Güner Özkanyň pikiriçe, şu golaýda regionda juda dartgynly ýagdaýlaryň döremegi mümkin. Onuň sözlerine görä, Owganystandan halkara güýçleriň çekilmegi, Özbegistanda dini ekstremizmiň geriminiň giňemegi , şeýle-de Eýran bilen bagly döräp biljek ýagdaýlarda Türkmenistana ynamly we tejribeli ýaran gerek.
Üç günläp dowam etjek bu sapar Gurbanguly Berdimuhamedowyň soňky dört ýylyň içinde Türkiýä amala aşyrýan bäşinji saparydyr.
Türkiýä Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny ykrar eden ilkinji döwlet bolup, Aşgabat bilen Ankaranyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 29-njy fewralynda gurlupdy.


text:
Türkmenistanda Metbugat hakyndaky täze kanunyň güýje girenine bir ýarym ýyldan gowrak wagt geçdi. Bu kanunda metbugatda senzura ýol berilmeýändigi aýdylýar. Emma ýerli çeşmeler täze kanunyň türkmen metbugatyna uly bir üýtgeşiklik getirmändigini habar berýärler.
Şeýle-de türkmen gazet-žurnallarynda we radio-telewideniýesinde, prezident derejesinde aýdylýan tankydy belliklerden başga, ýurtdaky problemalar, adamlaryň gündelik durmuşynda duşýan kynçylyklar, ýol hadysalary we beýlekiler ýaly islendik ýurtda duşýan negatiw hadysalar barada habar berilmeýändigi aýdylýar.
Eýsem türkmen metbugaty hemişe şeýle bolupmydy? Ýagny türkmen metbugatynda negatiw hadysalar barada ýazmak, bar bolan problemalar we olaryň çözgüdi baradaky jemgyýet habardarlygyny giňeltmek synanyşyklary, durmuş-ýaşaýyş meseleleriniň döwrebap çözgüdini yzarlamakda metbugatyň pozitiw rol oýnamagy indi başlanmaly zatmy ýa-da bu ugurda ozal belli bir tejribeler hem bolupmydy?
Azatlyk Radiosy bu soraglary aşgabatly publisist, türkmen metbugatynda köp işlän öňki žurnalist Amanmyrat Bugaýewe berdi. Söhbetdeşligi diňläp, metbugatdaky tankyt meselesi barada pikir-garaýyşlaryňyzy aýtmaga çagyrýarys.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý wideo-konferensiýa arkaly özara gepleşik geçirdiler.
Bu gepleşikde olar iki ýurduň hyzmatdaşlyklarynyň dürli ugurlary barada pikir alyşdylar.
Gepleşikde Birleşen Ştatlaryň we koalision ýurtlaryň harbylaryna garşy owgan güýçleri tarapyndan edilýän hüjümler bilen baglanyşykly meseleler-de ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şu ýylyň başyndan bäri Owganystanda ýerli harbylaryň we polisiýa işgärleriniň eden hüjümlerinden daşary ýurtly esgerleriň azyndan 51-siniň ölendigi habar berilýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň 6-njy noýabrda geçirilen mejlisinde parahorlygyň, korrupsiýanyň, artdyryp ýazmalaryň ähli görnüşleriniň öňüni aljakdygyny duýdurdy.
Şeýle-de, maglumatda Lebap welaýatynyň Saýat etrabynyň häkiminiň pagta ýygymy möwsüminde artdyryp ýazmalara we beýleki düzgün bozmalara ýol berendigi aýdylyp, onuň eýeleýän wezipesinden boşdaylýandygy mälim edildi.
Mary welaýatynda hem pagta ekişi we hasyly döwründe käbir nogsanlyklaryň göze ilýändigini, özüni Orzasähet diýip tanyşdyran pensioner aýdýar. Ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandkay habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
“Zyna etdi” diýlip türmä basylan owgan aýalynyň aklawçysy öz müşderisiniň prezident Hamid Karzaýyň günä geçişinden soň azatlyga çykandygyny aýdýar.
Gülnäz ikinji gün azat edildi. Ol öz bir garyndaşy tarapyndan zorlanyp, «ahlak jenaýatynda» günäli tapylandan soň iki ýyl türmede oturdy.
Onuň amerikaly aklawçysy BBC-ä öz müşderisiniň hiç bir şertsiz azat edilendigini, onuň özüni zorlan adama durmuşa çykmak aladasynyň ýokdugyny aýtdy.
Gülnäz 1-nji dekabrda, prezident Karzaý halkara basyşlaryndan soň ýurduň sud resmileri bilen duşuşanldan soň bagyşlandy. Bu iş Owganystanda aýallaryň hukuklarynyň nähili agyr ýagdaýdadygyna ünsi çekdi.


text:
Şu gün Orsýetiň paýtagty Moskwada Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň özüne bildirilen aýyplama garşy şikaýatyna garamak boýunça sud diňlenşigi başlandy.
Ramzan Kadyrow düýbi Moskwada ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy «Memorial» guramasyny özüne şyltak atanlykda aýyplaýar.
Şu ýylyň 15-nji iýulynda «Memorial» guramasy üçin işleýän ynsan hukuklaryny goraýjy çeçenistanly Nataliýa Estemirowanyň janyna kast edilip öldürilmeginiň yzy bilen, «Memorial» guramasy bu jenaýatçylyk üçin prezident Kadyrowyň jogapkärdigini aýdyp, beýanat ýaýradypdy.


text:
Gresiýa we Orsýet Türkiýäniň üstünden Ýewropa gazgeçirijisini ýaýbaňlandyryp, Gresiýanyň giňişliginden geçirmek barada memoranduma gol çekdiler.
Orsýetiň we Gresiýanyň Energiýa ministrleri Aleksandr Nowak we Panagiotis Lafazanis dokumente Sankt Petersburgda geçýän ykdysady forumda 19-njy iýunda gol çekdiler.
Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki Gazprom kompaniýasy Türkiýä gaz geçirijisini çekip, Ukrainanyň üstünden geçmeýän ýoldan Ýewropa bazaryna gaz satmak isleýär. Ankara bilen ylalaşygyna eýe bolan Moskwanyň planlaryna Ýewropa Bileleşigi garşy çykýar.


text:
Her bir adamyň özüne mahsus bolan üýtgeşik içki dünýäsi bar. Alymlar birnäçe psihiki alamatlara görä adamlary toparlara-temperamentlere bölýärler. Gippokrat ilkinji bolup temperamentleriň esasy höküminde adamyň fiziki we psihiki aýratynlyklaryny öňe sürdi. Ol adamlaryň özüni alyp barşyndaky aýratynlyklary, olaryň bedeninde haýsy hem bolsa bir suwuklygyň köp mukdarda bolmaklygy bilen häsiýetlendirdi:
Holerik – şeýle adamlaryň gyzgyn ganly, emosional häsiýetli bolmagy, bedenlerinde "sary ödüň" agdyklyk etmegi bilen;
Sangwinik – bedendäki ganyň täsiri netijesinde adamyň şähdaçyk, hereketli, işjeň bolmagyny;
Melanholik – şeýle adamlaryň gaýgyly, gamgyn, howsalaly, lapykeç halda bolmagy, bedende "gara ödüň" köplük etmegi bilen;
Flegmatik – limfanyň köp mukdarda bolmagy bilen şeýle adamlaryň asuda, erkin häsiýetini düşündiripdir.
Belli fiziolog I. P. Pawlow Gippokratyň öňe süren esasy häsiýetleriniň görnüşleriniň esasynda haýwanlaryň häsiýetlerini öwrenip, tejiribe geçiripdir. Ol adam häsiýetleriniň bedendäki suwuklyklaryň hiliniň we mukdarynyň aýratynlyklaryna bagly bolman, nerw ulgamynyň işjeňlik aýratynlyklaryna baglydygyny anyklapdyr.
Häzirki wagtda psihologlar adam temperamentleriniň 4 görnüşini tapawutlandyryp, olaryň hersine dürli häsiýetnama berýärler.
Holerik
Duýgularyny güýçli, emosional häsiýetde äşgär etme we keýpiniň çalt üýtgemegi holerikleriň häsiýetiniň tapawutly alamatydyr. Diýseň şadyýan holerik bir salymdan müzzerilip, lapykeç ýagdaýa eýe bolsa-da, soňundan onuň özüni alyp barşy ýene emosional häsiýete eýe bolup bilýändir.
Duýdansyz hereketlilik, gaty we çalt geplemeklik, işi basym ýerine ýetirip, soň hem çalt taşlamaklyk holeriklere mahsus häsiýetdir. Çünki bu temperamentli adamlar üçin nerw ulgamynyň ýokary işjeňliginiň, soňundan onuň gowşamagy bilen gezekleşmegi häsiýetlidir. Haýsydyr bir iş edip başlasalar, oňa ähli güýjüni siňdirýärler, soňundan çalt ýadap, işi taşlaýarlar.
Holeriklere inçe, ünsi we takatlylygy talap edýän işler bilen meşgullanmak kynçylyk döredip biler. Belli bir wagta çenli gyzykly hem bolsa, soňra bu iş olary kejikdirip başlaýar.
Adamlar bilen gatnaşykda holerikleriň gaharjaňlyk, emosional durnuksyzlyk, aşa gönümellik häsiýetlere eýedigi sebäpli, olar adamlaryň hereketlerine dogry baha berip bilmän, işde dürli düşünişmezlikl, oňaýsyz ýagdaýlary döredip bilerler.
Sangwinik
Sangwinikler durmuşy söýüji we gujurly, töwereginde şatlygy we emosional ýylylygy saklap bilýän adamlardyr. Holerikler ýaly emosiýalaryny güýçli äşgär edip, hereketli bolsalar hem, deňagramlylygy bilen tapawutlanýandyrlar. Daşky görnüşi boýunça diýseň işjeň we hereketli bolsa-da, içki dünýäleri beýlekilere gabat gelmejek derejede gaty rahatdyr. Eger şowsuzlyga uçrasalar hem, olar hiç zat bolmadyk ýaly ýaşaýyşlaryny dowam edýän giňiş adamlardyr.
Sangwinikler näme bilen meşgullanmak isleseler, şony hem edýärler. Olaryň işe ukyplylygy ýokary derejeli bolup, haýsydyr bir işi ýerine ýetirenlerinde birsyhly, soňuna çenli ýerine ýetirýärler. Ýöne sangwinikleriň ýokary işjeňligini we gujurly hereketjeňligini saklamak üçin, olaryň durmuşy gyzyklanmalarynyň we ýaşaýan gurşawynyň täzelenip durmagy möhümdir. Täzeliklere garyp, birsydyrgyn dowam edýän durmuş akymy, olarda lapykeçlik, parhsyzlyk ýaly häsiýetleriň döremegine getirip biler.
Umuman alanyňda bolsa, şeýle temperamentli adamlar köplenç şähdaçyk, keýpihon bolup hem-de nätänyş adamlar bilen çalt sözleri alşyp, aragatnaşygy ýola goýup bilýärler. Howlukmaç sözleşige we gaty seslilige eýedirler.
Olar beden gurluşlary dolmuş, tegelek ýüzli, şadyýan görnüşli adamlardyr.
Melanholik
Melanholikler çäkli gatnaşyklara we ýekelige ymtylýan, nätanyş we täze adamlar bilen gatnaşyk açmadan gaça durýan, utanjaň adamlardyr. Şeýle häsiýetlilige eýe adamlarda psihiki hadysalaryň haýal dowam edýändigi sebäpli, olar daşky gyjyndyryjylara haýal jogap berýärler. Melanholikler üçin uzak we güýçli dartgynly ýagdaýda bolmak mahsus däldir, çünki beýle ýagdaýyň dowam etmegi olary has hem gowuşgynsyz, lapykeç ýagdaýa getirip biler. Olar her sözi göwnüne çalt alýan, öýkelek adamlar bolsalar hem, hemme öýke-kinäni içlerinde saklap, daşyna çykarmaýarlar. Hemme täze, adaty bolmadyk ýagdaýlar melanholiklerde nerw işjeňliginiň has hem gowşamagyna getirýär. Ýöne adaty we asuda ýagdaýda şeýle temperamentli adamlar özüni arkaýyn duýup, öndürijilikli işlemäge ukyplydyrlar.
Daşky görnüşleri köplenç hortaňsy, ýüzi gaýgyly we pikirli, sussypes adamlardyr.
Flegmatik
Flegmatikler barada aýdylanda, olaryň örän sabyrsyzdygyny bellemek gerekdir. Olaryň emosiýasy haýal ýüze çykyp, ony bir görnüşden üýtgetmek örän kyndyr. Az gülýärler we gyjyndyrmalary haýal kabul edýärler, hemişe asuda we olaryň bu ýagdaýyny üýtgetmek ýeňil düşmeýär. Haçanda haýsydyr bir zat hakda gürrüň edilende, hiç hili emosiýasyz, birsydyrgyn gürleýärler, şonuň üçin hem olar bilen gürrüňdeş bolmaklyk aňsat däldir. Flegmatikler emosiýalaryny özlerinde "toplap" goýup, üýtgeşik pursatda, garaşylmadyk ýagdaýda olary ýüze çykarmaga ukyplydyrlar.
Olaryň her bir hereketinde üýtgeşiklik we ynamlylyk bar. Flegmatikler bir işe başlamazdan öň köp pikir edýärler we çözgüdini çykarýp, gelen netijesinden dänmeýärler.
Olar köplenç ýekeligi halaýarlar, täze, düşen gurşawyna öwrenişmek üçin flegmatiklere wagt gerek bolýar. Olar tanyş adamlar bilen gürrüňdeşligi halasalar hem, nätanyşlar flegmatiklerde oňaýsyzlygy döredip bilýär.
Flegmatikler üçin durmuş akymynyň birsydyrgynlygy hemme zatdan amatly bolup görnüp, bir käriň eýesi bolup, işini çalşyrmazlyk olar üçin amatlydyr. Bu ýagdaýda olar özlerini beýlekilerden tapawutly hasaplaýarlar, sebäbi olar ýokary hünärmen bolup, öz işlerine ökde adamlardyr.
Alymlar bir temperamentin "arassa" görnüşini saklaýan adamlaryň seýrek duş gelýändigini kesgitläp, köplenç temperamentleriň utgaşygyna eýe adamlaryň agdyklyk edýändigini belleýärler.
Adamyň daşky gurşawdan maglumatlary almak ukybynyň görnüşleri
Biziň her birimiz daşky gurşawdan doly we anyk maglumatlary almak üçin görmek (wizual), eşitmek (audial), elläp görmek (kinestetik), ysgap ýa-da tagamyny barlap görmek ýaly häsiýetlerden peýdalanýarys.
Adam ulaldygyça haýsydyr bir ugra esaslanyp, şol ugurdan has ýokary kämilleşmelere eýe bolýar. Adatça wizual, audial ýa-da kinestetik maglumat alma ugurlary beýleki ugurlara garaňda köp ýüze çykarylyp, kämilleşdirilýändir.
Geliň, adamyňyň daşky gurşawdan maglumat kabul etmegine ýardam berýän ugurlaryň üstünde aýry-aýrylykda durup geçeliň.
Görmek (wizual)
Şeýle adamlar köp maglumatlary görüşiň üsti bilen özüne kabul edip alýarlar.
Adatça bular hor we uzyn, göni ýöreýän adamlar bolup, köplenç äýnekli gezýärler. Olar daşky gurşawdaky zatlary nähili görseler, şolar ýaly hem baha berýärler. Şonuň üçin olar gelşikli, owadan we ykjam geýinýärler. Şeýle hem maglumatlary görüşiň üsti bilen kabul edip, söhbetdeşini ýüz keşbi, bedeniniň duruş ýagdaýyna görä kabul edýärler.
Uly görüş çägini gazanyp, hiç bir ownuk zat hem gözden sypmaz ýaly, synlaýan zadyndan daş aralykda durmagy halaýarlar.
Maglumaty kabul etmegiň bu görnüşi üçin sesiň täsiriniň pesligi sebäpli, şeýle adamlaryň sesleri gaty bolýar. Köplenç olar gepleşikde şeýle jümleleri ulanýarlar: "Seret, nähili täsin!", "Bu maşynyň owadandygyny", "Nähili açyk howa" we ş. m.
Maglumat almanyň bu ugruny ulanýan adamlardan gowy, döredijilikli dizaýnerler, egin-eşikleri döredijiler we mahabatlandyryjylar (modeller) döreýär.
Eşitmek (audial)
Bu ugry ulanýanlar daşky dünýäden alýan maglumatlarynyň köp bölegini eşidiş agzalaryň üsti bilen kabul edýärler.
Şeýle adamlar biraz dolmuş görnüşe eýedirler. Gürrüňdeşlikde sesiň gowy eşdilmegi üçin gürrüňdeşine ýakyn oturyp, bütün göwresini ona tarap öwürýärler.
Audiallar öz seslerinden lezzet alýarlar, seslerini näzik we mylaýym hasaplaýarlar. Sözleýişde yzygiderli akgynly äheňi saklaýarlar. Köplenç "meni diňle", "saňa aýdýan" we ş. m. ýaly sözleri ulanýarlar.
Şeýle adamlara kompoziterleri, aýdymçylary, tans edilýän agşamlardaky dijeýleri degişli edip bolar.
Ellemek (kinestetik)
Şeýle adamlara maglumat ýygnaýan degişli zadyna ýakynlaşmak, elläp görmek ýaly hereketler mahsusdyr. Köplenç halatda bular daýaw, dolmuş kişilerdir. Gürrüňdeşlikde söhbetdeşiniň ýanyna golaý baryp, ony ellemäge, sypalamaga ymtylýarlar.
Her hereketinde, söhbetdeşlikde uzak pikirlenip, soň diýjek sözlerini diýýärler.
Sözleýişde köplenç "duyujy" sözleri gaýtalaýarlar: "Bu ikisiniň tapawudyny duýýaňyzmy?", "Nähili gyzgyn kofe" we ş. m.
Digital (pikirlenme)
Daşky dünýäden maglumat almanyň bu görnüşi üçin pikirlenme (logika), akyl ýetirme häsiýeti degişli edilip, ol akyl zähmeti bilen meşgullanýan adamlara mahsusdyr.
Şeýle adamlar söhbetdeşlikde gürrüňdeşiniň "içine girmäni" başarýarlar we olaryň ünsüni bölmezlige çalyşýarlar. Olar adamynyň ünsi bölünende, alynýan maglumatlar ýoýulýar diýip düşünýärler Sözleýişde akylly sözläp, artykmaç sözlemelerden saklanýarlar. Gürrüňdeşlikde "dogry", "logika laýyk" diýen ýaly jümleleri köp ulanýarlar. Şeýle adamlara alymlary, programmistleri degişli edip bolýandyr.
Teswirlemeler
Duktorjan, gaýtalap okap özümiň kimdigimi bilen däldirin menä.
Onun ucin yorite testlerden gecmelisiniz! Shondan son siz haysy temperamenta degishliginizi bilip bilersiniz!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.