text:
Epıdemııalyq ahýal qaıta nasharlap, boıyn úreı bılegen jurt vırýsologterdiń keńesi men paıymdaryna zárý. О́ıtkeni eldi kúmándi oılarǵa qaldyratyn daqpyrt pen adastyratyn aqparat jetip artylady. Bul joly Qazaqstannyń profılaktıkalyq medısına akademııasynyń prezıdenti Almaz Sharman «Delta» shtamyna qatysty óz bilgenin bólisti.
Vırýsologtiń aıtýynsha, búkil álem koronavırýspen kúresýdiń jaýapty kezeńine aıaq basty, óıtkeni paıdasy joǵary ári tıimdi vaksınalar jasaldy. О́kinishke qaraı, indetke shaldyqqandar kún saıyn kóbeıip, antırekord jańartylyp jatyr. Búginde Qazaqstan halqynyń tek 16%-dan astamy ǵana ekpeniń eki komponentin alǵan. Demek halyqtyń áli 85%-y vaksına almaǵan. Bul – jańa mýtasııalanǵan «Delta» koronavırýsynyń taralýy úshin qolaıly orta.
«Árbir aýyrǵan adam ınfeksııany 5-6 adamǵa juqtyrady. Vaksına almaǵandar qaterli jaǵdaıda júredi. Koronavırýstyń qazirgi nusqasy juqpaly ekenin este ustaǵan jón. Biraq Qazaqstanda vaksına alǵan adamdardyń paıyzy tómen. Biz indettiń óte qaýipti kezeńine aıaq bastyq. Jaǵdaıdy vaksına alý arqyly ózgertýge bolady», deıdi A.Sharman.
Ol eldegi epıdemıologterdiń tapshylyǵyn joqqa shyǵarmaıdy. Alaıda ǵalymnyń aıtýynsha, qazirgi kezde ǵylym men medısına baǵytyn qalpyna keltirýdiń múmkindigi bar. Rasynda jahandyq pandemııa eldegi epıdemııalyq qyzmettiń álsiz tustaryn kórsetti. Qazirgi tańdaǵy kadr tapshylyǵyna baılanysty epıdemııalyq baqylaý máselelerin sheshý kúrdeli ekeni jasyrýdyń qajeti joq.
«Men 40 jyldyq tájirıbesi bar ımmýnologpin jáne óz kezeńinde jumys istegen epıdemıolog, vırýsologterdiń qandaı ekenin bilemin. О́kinishtisi sol, qazir kóbisi qyzmette emes. Qyzmettiń bul salasy óte mańyzdy. Sondyqtan biz jarty jyl buryn dárigerler tobymen densaýlyq saqtaý júıesin jańǵyrtý, buryn bolǵan gıgıena jáne epıdemıologııa mektebin qaıta qurý týraly úndeý tastadyq. Bul bolashaqta epıdemııa jaǵdaıynda epıdemıolog pen vırýsologterdiń myqty kadrlyq áleýetin qalyptastyrý úshin qajet. Alaıda biz úshin bul sala búgin qajet. Sondyqtan qazirgi ýaqytta indet taralýyn jaqsy qadaǵalap, kásibı mamandarmen vırýsty jeńe alatyn epıdemıologter daıarlanýda», dedi A.Sharman.
Ǵalym el aýmaǵynda buryn bolǵan áleýettiń joǵalǵanyn ókinishpen eske aldy. Biraq qazir ony qalpyna keltirýdiń erekshe múmkindigi bar. Bul úshin adam resýrstaryna qomaqty ınvestısııalar kerek. Tanymal vırýsologtiń aıtýynsha, medısınalyq ýnıversıtetterde epıdemıologııa jáne profılaktıkalyq medısına máselelerimen tikeleı aınalysatyn qoǵamdyq densaýlyq saqtaý mektepterin qaıta qurý qajet. Bul óte mańyzdy: aýrýlardyń aldyn alýǵa neǵurlym kóp ınvestısııa salsaq, adamdar soǵurlym az aýyrady jáne emdeýge az qarjy jumsalmaq.
Brıfıng barysynda Almaz Sharman birqatar máselege toqtala kele, el aǵzadaǵy antıdenelerdiń bolýy nemese bolmaýy týraly alańdamaýy kerek ekenin aıtty. О́ıtkeni koronavırýstan qorǵaýǵa múldem basqa ımmýndyq jasýshalar jaýap beredi. Ǵalym ınfeksııadan keıin jasýshalyq ımmýnıtettiń qarqyndylyǵyn tekserý qıyn dep esepteıdi.
«Biz ımmýndyq jasýshalardy «jad jasýshalary» dep ataımyz. Bul – T lımfosıti men V lımfosıtteri, negizinen súıek kemiginde shoǵyrlanǵan, oǵan jetý úshin mańyzdy medısınalyq prosedýrany ótkizý qajet. Degenmen mundaı zertteýler salystyrmaly túrde jaqynda júrgizildi. Osydan eki aı buryn koronavırýs ınfeksııasyn juqtyrǵan, sodan keıin vaksına alǵan 70-ten asa adamǵa zertteý júrgizildi. Bul zertteýler jasýshalyq deńgeıde múmkin bolatyn ımmýndyq qorǵanys 12 aıǵa deıin nemese ómir boıy jetkilikti ekenin kórsetetin qyzyqty nátıjeler beredi», dedi vırýsolog.
Ǵalymnyń pikirinshe, antıdenelerdi anyqtaý kóbinese tıimsiz. О́ıtkeni negizgi ımmýndyq qorǵanys jasýshalyq deńgeıde. Vaksına jasýshalyq ımmýnıtetti on ese arttyrýǵa múmkindik beredi. Buryn baqylaý qıyn bolǵan, biraq zertteýlerdiń arqasynda otandyq ǵalymdar osyndaı mańyzdy tujyrymdarǵa keldi.
A.Sharmannyń aıtýynsha, vaksınadan buryn vırýsqa qarsy antıdenelerge taldaý jasaýdyń maǵynasy joq. Negizinen aýrýdan keıin jáne vaksınadan keıin ımmýndyq jaýap jasýshalyq deńgeıde damıdy.
«Antıdeneler belgili bir ról atqarady, olar ımmýndyq júıeniń «áskeri» retinde sizdiń aýyryp qalýyńyzdyń nemese vaksınanyń kórsetkishi bolýy múmkin. Biraq shynyn da naqty qorǵanys jasýshalyq deńgeıde ótedi. Koronavırýspen aýyryp, vaksına alǵan adamdarda jasýshalyq deńgeıde ımmýndyq qorǵanys on ese artady. Bul – óte tıimdi qorǵanys ádisi», dedi maman.
Qazaqstanda 12 men 18 jas aralyǵyndaǵy balalardy Pfizer preparatymen vaksınalaý máselesi qarastyrylyp jatqany aıan. Alaıda vırýsologtiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta balalardy vaksınalaý máselesi mańyzdy emes.
«Menińshe, qazir Spýtnıkti ázirleýshiler 12 jastan 16 jasqa deıingi balalarǵa klınıkalyq zertteýler júrgizip otyr. Moderna kompanııasy da osyndaı synaqtar júrgizedi. Halyqtyń jartysy vaksınanyń eki dozasyn alǵan elder úshin bul másele ózekti bolýy múmkin. Al Qazaqstanda eresekterdiń tek 16%-y ǵana ekpe aldy. Sol úshin balalardy vaksınalaý týraly aıtýǵa áli erte. Eń bastysy, eresek turǵyndardy 50%-ǵa deıin vaksınamen qamtý kerek», dedi A.Sharman.
Koronavırýsqa qarsy vaksınanyń qajettiligi týraly aıta kele, ǵalym bir jyl buryn balalarda «Kavasakı» túrindegi baıqalǵan aýyr júıelik qabyný sındromyna barlyǵy tańǵalǵanyn eske saldy.
«Atalǵan sındrom Nıý-Iorkte balalarda qan tamyrlarynyń ótkizgishtiginiń buzylýy alǵash ret anyqtalǵan kezde bastaldy. Bul «Ýhan» jabaıy shtamyna baılanysty boldy. «Kavasakı» sındromy Qazaqstanda da tabyldy. Pedıatrııa ınstıtýty 40-qa jýyq balanyń aýyrǵany týraly esep berdi. Bul turǵyda «Delta» nusqasy «Ýhan» nusqasynan aıtarlyqtaı erekshelenbeıdi. Sırek jaǵdaıda «Delta» shtamy balalarda osyndaı erekshe kórinisterdi týdyrýy múmkin», deıdi vırýsolog.
Ǵalymnyń aıtýynsha, vırýs mýtasııasy jalǵasyp jatyr. Eger bir jyl buryn KVI negizinen qarttar men ártúrli sozylmaly aýrýlary bar adamdarǵa áser etse, qazir koronavırýs 30 jastyń ar jaq ber jaǵyndaǵylarǵa da áser etip, jaǵdaıdy ýshyqtyryp otyr.
ALMATY
О́zbekstanda Prezıdenttik saılaý ótip jatyr
Álem • Búgin, 12:04
Reseıdiń Saratov qalasynda snarıad jarǵan adam qaıtys boldy
Álem • Búgin, 11:40
«Qyzyl» aımaqta 2 megapolıs pen 4 oblys tur
Koronavırýs • Búgin, 11:20
Zarına Dıas ITF Women 80 fınalyna shyqty
Sport • Búgin, 10:25
Koronavırýsqa shaldyqqan 172 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Búgin, 10:05
Taǵy 1677 adamnan koronavırýs anyqtaldy
Koronavırýs • Búgin, 09:40
KVI: О́tken táýlikte 1863 adam jazylyp shyqty
Koronavırýs • Búgin, 09:22
Qazaqstanda qansha adam vaksına saldyrdy?
Koronavırýs • Búgin, 09:00
Qazaqstandyq gımnasttar medalǵa talasady
Sport • Keshe
«Aqsý» fýtbol klýby Qazaqstan premer-lıgasyna shyqty
Sport • Keshe
Qoǵamda «qolaısyz otbasylar» kóbeıgen
Qoǵam • Keshe
Polısııa qyzmetkerleriniń kabınetine beınekamera ornatylady
Aımaqtar • Keshe
AQSh «Al-Kaıda» basshylarynyń birin joıdy - BAQ
Álem • Keshe
Qazaqstan • Keshe
О́skemendegi balalar úıinen eki bala qashyp ketti
Aımaqtar • Keshe
903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
Qoǵam • Keshe
Otandyq azyq-túlik ónimderiniń baǵasy qymbattady
Qazaqstan • Keshe
Aýyl mektepteri 100 paıyz jańartylady
Bilim • Keshe
Dári-dármektiń 50 paıyzy Qazaqstanda jasalady
Medısına • Keshe
Almatyda demalys kúnderi órt jıi bolady - TJD
Aımaqtar • Keshe
Almatyda 41 adamdy aldaǵan alaıaqtar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstannan Qazaqstanǵa zańsyz qarjy alyp ótpek bolǵan
Qazaqstan • Keshe
Terrorıster basyp aldy: О́skemen turǵyny jalǵan aqparat taratty
Aımaqtar • Keshe
Qytaıdaǵy hımııalyq zaýytta jarylys boldy
Álem • Keshe
Ekologııa • Keshe
Qazaqstanda qala syrtyndaǵy balalar lagerleri ashylady
Qoǵam • Keshe
Qazaqstandyqtardyń jeke málimetteri qanshaǵa baǵalanady?
Tehnologııa • Keshe
Qazaqstanda kásipker áıelderdiń úlesi 43%-dan asty
Qoǵam • Keshe
Elordada qarjygerler alleıasy ashyldy
Elorda • Keshe
BQO-da polısııaǵa para bergen turǵyn ustaldy
Aımaqtar • Keshe
О́zbekstanda «tynyshtyq kúni» ornady
Álem • Keshe
Shymkenttiń azyq-túlik óndirýde múmkindigi mol
Aımaqtar • Keshe
ShQO-da 1000 tonnadan astam pishen órtendi
Aımaqtar • Keshe
Tatýlyq – qýatty memlekettiń tiregi
Qazaqstan • Keshe
Jańa tóraǵa – jańa mindetter júktedi
Qazaqstan • Keshe
Dabyl: Sút beziniń obyrynan 685 myń áıel kóz jumǵan
Medısına • Keshe
Balamen birge 12-shi qabattan sekirmek bolǵan
Elorda • Keshe
Altaı – О́skemen arasy, minezdi asý, qarashy
Fotogalereıa • Keshe
Memleket basshysy Kaspıı teńizin qorǵaýǵa qatysty zańǵa qol qoıdy
Prezıdent • Keshe
Elimizde «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» Qaýymdastyǵy quryldy
Qazaqstan • Keshe
Balabaqshalarda balany damytýdyń jańa modeli engiziledi
Bilim • Keshe
Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
Koronavırýs • Keshe
Búgin - Halyqaralyq qar barysy kúni
Ekologııa • Keshe
Sátbaevta júk kóligi jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
Aımaqtar • Keshe
Koronavırýs pnevmonııasynan 6 adam qaıtys boldy
Koronavırýs • Keshe
KVI: 162 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
Koronavırýs • Keshe
Almatyda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı kútiledi
Aımaqtar • Keshe
XVI Ankara kitap jármeńkesine Qazaqstan tańbasy basyldy
Qazaqstan • Keshe
Kıkboksıngten álem chempıonatynda eki sportshymyz jeńimpaz atandy
Sport • 22 Qazan, 2021
Elordada turǵyn úıdiń kúmbezi áıeldiń ústine qulady
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi
Hokkeı • 22 Qazan, 2021
Atyraýlyq alaıaq bala óliminen paıda kórmek bolǵan
Oqıǵa • 22 Qazan, 2021
Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy
Ekologııa • 22 Qazan, 2021
Belarýste maska rejımi joıyldy
Álem • 22 Qazan, 2021
Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa áskerı-tehnıkalyq kómek kórsetedi
Qazaqstan • 22 Qazan, 2021
Fýtboldan Qazaqstan áıelder quramasy Grekııadan jeńildi
Fýtbol • 22 Qazan, 2021
Irak Sırııa shekarasyna qabyrǵa ornatty
Álem • 22 Qazan, 2021
Roman Sklıar koreı kompanııalarymen kelissóz júrgizdi
Qazaqstan • 22 Qazan, 2021
Uqsas jańalyqtar


c: text/html

text:
TÜRKSAT 6-a Space X Tarapyndan Uçurylar
Aragatnaşyk hemrasynyň synag tapgyrlary dowam edýär
Önümçilik synaglarynyň 2022-nji ýylda gutarmagy meýilleşdirilýän Türkiýäniň ilkinji milli aragatnaşyk hemrasy Türksat 6A-nyň uçurlyş hyzmatynyň üpjün edilmegi hakyndaky şertnamasyna “Türksat Anonim Şirketi” firmasy bilen Amerikan älem giňişligine gatnawy firmasy “Space X” firmasynyň arasynda gol çekişildi.
Ulaglar we infrastruktura ministri Adil Karaismailogly beren ýazmaça beýannamasynda Türksat 6A Milli aragatnaşyk hemrasy taslama şertnamasynyň we onuň goşmaça teswirnamasynyň Preizdent R.T.Erdoganyň gatnaşmagynda Ulaglar we infrastruktura ministrliginiň, Türkiýäniň Ylmy we tehnologik barlaglar guramasynyň we “Türksat Aş” firmasynyň arasynda gol çekişilip, resmi taýdan başladylandygyny habar berdi.
Türksat 6A hemrasynyň gurnama, utgaşdyryş we synag işleriniň Emeli hemra ulgamlarynyň Utgaşdyryjy we synag merkezinde geçirilendigini beýan eden Karaismailogly, “Taslamanyň inženerçilik modeliniň utgaşdyryş işleri tamamlanyp, synag tapgyryna geçildi. 2021-nji ýylda emeli hemranyň uçuş modeliniň utgaşdyryş işlerini tamamlap, daşky gurşaw synag tapgyryna geçilmegi meýilleşdirilýär. Türksat 6A hemrasy, emeli hemra senagatynda kabul edilýän adaty we söwda synag tapgyrlaryndan hem geçiriler” diýdi.
Ministr Karaismailogly öndüriljek emeli hemranyň önümçilik we synag tapgyrlarynyn 2022-nji ýylyn ahyrynda tamamlanyp, 2023-nji ýylyň birinji çärýeginde älem giňişligine uçurylmagynyň meýilleşdirilýändigini aýtdy.
Degişli Habarlar
Eren-13 operasiýasynyň çäginde 4 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Siirt welaýatynyň Eruh etrabynda dowam edýän Eren-13 operasiýasynyň çäginde 4 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aımaqtar • Búgin, 14:25
Kaspıı mańynda jer silkingeni ras pa?
Keshe, 19 qazanda WhatsApp messendjerinde saǵat 12:21-de Jylyoı aýdanyndaǵy Qulsary qalasynyń mańyndaǵy 23 shaqyrym tereńdikte 3,9 balldyq Kaspıı mańyndaǵy jer silkinisi týraly aqparat taraǵan edi.
Aımaqtar • 18 Qazan, 2021
Sybaılas jemqorlyq eldiń eńsesin basyp tur. Bul jegi qurtpen kúres tolassyz júrgizilip jatsa da nátıjege kóńil kónshimeıtindeı. Degenmen, sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Atyraý oblystyq departamenti basshysynyń birinshi orynbasary Aıdos Mamyttyń málimetine súıensek, bıyl óńirde sybaılas jemqorlyq qylmysynyń 39%-ǵa tómendeý úrdisi baıqalyp otyr.
Qoǵam • 17 Qazan, 2021
Dızel daǵdarysy: Sebep pen saldar
О́tken aptada Atyraý oblysyna kelgen Energetıka mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev birneshe máselege nazar aýdardy. Aldymen Jylyoı aýdanyndaǵy «Teńiz» kenishine bardy. Munda Keleshek keńeıý-Uńǵy erneýindegi qysymdy basqarý jobasynyń qurylysy júrip jatyr. Qazir atalǵan joba aıasyndaǵy qurylys-montaj jumystarynyń 85 paıyzy atqarylǵan.
Aımaqtar • 15 Qazan, 2021
Atyraýda kólikten 2 mıllıon teńgeni urlaǵandar ustaldy
Atyraýda ózge qalalardan kelgen úsh jigit kólik terezesin syndyryp, 2 mıllıon teńgeni urlap ketken, dep habarlaıdy Egemen.kz.
О́ner • 15 Qazan, 2021
Qolónershilerge jasalǵan qoldaý
Jaıyq ózeniniń jaǵalaýynda atyraýlyq qolóner sheberleri men dızaınerler úshin arnaıy alleıa ashyldy. Onda ár aptanyń sońynda «Ulttyq qolóner – tárbıe kózi» atty kórme-jármeńkesi ótedi. Oǵan oblystyq «Isker áıelder» keńesi men Atyraý qalalyq ákimdigi qoldaý kórsetip otyr.
Aımaqtar • 14 Qazan, 2021
Atyraýda alkogoldik ishimdik iship, kólik rýline otyratyndar azaıar emes. Ashy sýdyń jeligi me, álde júgensizdik pe, jyl basynan beri osyndaı 500-ge jýyq mas júrgizýshi anyqtalǵan. Kólikti mas kúıde basqarǵan 9 júrgizýshi bir túnde ustaldy. Olardyń kóligi arnaýly turaqqa qoıylǵan. Bári de 7 jylǵa júrgizýshi kýáliginen aıyrylyp, sot sheshimimen 15 táýlikke ákimshilik qamaýǵa alyndy.
О́ner • 14 Qazan, 2021
Qoshalaq atalatyn quıqaly topyraqta kindik qany tamyp, qazaq poezııasyna ózindik únimen tanylǵan qalamgerdiń ár óleńinen týǵan eline, ultyna degen kerimsal saǵynyshy baıqalýshy edi. Jaqynda jyrlarymen el jadynda jattalǵan Ánuran avtorlarynyń biri, belgili aqyn Jumeken Nájimedenov atyndaǵy kórkemsóz oqýshylardyń respýblıkalyq baıqaýy ótti. Baıqaý el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna arnaldy.
Aımaqtar • 14 Qazan, 2021
Atyraýda ekologııa, IT jáne medıa salasyndaǵy Atyrau youth hackathon ınnovasııalyq jobalar konkýrsynyń jeńimpazdary anyqtaldy. Sheshendik óner mektebiniń jetekshisi Nurlan Azamatovtyń aıtýynsha, konkýrsqa 76 ótinim túsken. Qatysýshylardyń jobalaryn baǵalaý kezinde munaıly óńirde iske asyrýǵa bolatyn jobalarǵa basymdyq berildi.
Aımaqtar • 12 Qazan, 2021
Atyraý oblysyna shetelden 179 qazaq otbasy kóship keldi
Jyl basynan beri Atyraý oblysyna shetelden 179 qazaq otbasy kóship keldi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Aımaqtar • 11 Qazan, 2021
Kaspıı jaǵalaýyndaǵy órtti sóndirýge tikushaqpen 63 tonna sý tógildi
Atyraý oblysynda Kaspıı jaǵalaýyndaǵy qamys órti tolyq sóngen joq. Jalyndy sóndirýge tikushaqpen 63 tonna sý tógildi, dep jazady Egemen.kz.


text:
Núrlan Dulatbekov. Alashtyng Rayymjany
Tariyh-shejire adamzattyng tútas bir úrpaghynyng qújattandyrylyp, bir jýiege týsken jylnamasy ispetti. Álbette, ol belgili oqighalar men úlyq kýnderdi sanamalaumen shektelmeydi. Ghasyr kýnder, ailar men jyldardan qúralatyny siyaqty, halyq tarihy da әrbir jeke adamnyng ómirinen túrady. Zamana zerdesinde, uaqyt jylnamasynda ósken eli, tughan jeri ýshin óshpes iz qaldyrghan adamdar ghana saqtalyp, qattalyp qala beredi. Taghdyry talqygha toly bolsa da, túghyry biyik túlghalardyng esimderi uaqyt tasqynymen shayylmastan el esinde mәngi jarqyraydy. Sonday bir ýrkerdey top - jasaghan is-qimyly, kórsetken qajyr-qayraty qalyng qazaq qauymynda erekshe oryn alatyn, býginde tәuelsiz damu túrghysynan qaytadan kýn tәrtibine shyghyp, óz baghasyn alyp jatqan Alash qayratkerleri.
Tariyh-shejire adamzattyng tútas bir úrpaghynyng qújattandyrylyp, bir jýiege týsken jylnamasy ispetti. Álbette, ol belgili oqighalar men úlyq kýnderdi sanamalaumen shektelmeydi. Ghasyr kýnder, ailar men jyldardan qúralatyny siyaqty, halyq tarihy da әrbir jeke adamnyng ómirinen túrady. Zamana zerdesinde, uaqyt jylnamasynda ósken eli, tughan jeri ýshin óshpes iz qaldyrghan adamdar ghana saqtalyp, qattalyp qala beredi. Taghdyry talqygha toly bolsa da, túghyry biyik túlghalardyng esimderi uaqyt tasqynymen shayylmastan el esinde mәngi jarqyraydy. Sonday bir ýrkerdey top - jasaghan is-qimyly, kórsetken qajyr-qayraty qalyng qazaq qauymynda erekshe oryn alatyn, býginde tәuelsiz damu túrghysynan qaytadan kýn tәrtibine shyghyp, óz baghasyn alyp jatqan Alash qayratkerleri.
Osy orayda ýstimizdegi jyly ghasyrlar qoynauynan tamyr tartatyn bay tarihy bar, talay-talay tarihy túlghalardy týletken ataqty Sankt-Peterburg uniyversiytetinde arnayy issaparmen bolghanymyzda asa bir mol qazynanyng ýstinen týskendey kýy keship edik. Bizdi uniyversiytet preziydenti, ziyat bilim iyesi, zerdeli ghalym Ludmila Alekseevna Verbiskaya zor iltipatpen qarsy alyp, issapar maqsatyna oray HIH ghasyrdyng ayaghy - HH ghasyrdyng basynda osy ordaly oqu ornynda bilim alghan qazaq ziyalylaryna qatysty múraghat materialdarymen tanysuymyzgha jan-jaqty jaghday jasady. «Europagha ashylghan tereze» - Shoqannan keyingi bir myqty tolqyn - jana qalyptasyp kele jatqan qazaq ziyalylarynyng alghashqy qarlyghashtary - J.Aqbaev, B.Syrttanov, R.Mәrsekov, t.b. qatysty materialdar shoghyrymen jaqyn tanysa otyryp, kóptegen tyng derekterding kózin ashqanday boldyq.
Abai.kz aqparattyq portalynda pikir almasu barysynda «Alashtyng ardakýreng arystary jayly sony derekter jii jariyalansa» degen kózi qyraghy oqyrmannyng oi-tilegin eskerip, biz býgin últtyng biregey úly Rayymjan Mәrsekovting bilim-ghylym jolyndaghy ómiri men qayratkerligi jóninde sóz órbitsek pe deymiz.
Ótken jýzjyldyqtyng tarihyna zer salsaq - qazaq últynyng memleket qúru jolyndaghy ghasyrlyq kýresin kóremiz. Sonymen birge búl kezeng kýlli qazaq elining basyna týsken beyneti mol, nәubeti zor qasiretti zaman bolghany da barshamyzgha mәlim. Basqa oqighalardy aitpaghanda, 1930-1932 jyldarda oryn alghan jasandy ashtyq saldarynan ghana qazaq halqynyng jartysy qyrylyp, qanshamasy jan saughalap jat elge ketuge mәjbýr boldy. Búghan 1937-38 jyldary halqymyzdyng qaymaghy derlik úl-qyzdaryn qynaday qyrghan sayasy qughyn-sýrgin zardaptaryn qosynyz...
Osynday syndardan ótken qazaqtyng ómirshendigining jәne qazaq últynyng aman qaluynyng sebebi nede degen zandy súraq tuyndaydy?! Eng aldymen ol memlekegtik ruhtyng berik boluynan degen oy keledi. XX ghasyrdyng basynda tarihy tamyry terende jatqan «Alash» úghymy janghyryp, últ ziyalylarynyng bastauymen qazaqtyng basyn biriktiretin bostandyq iydeyasyna ainaluy, Alash ókilderining memleket qúru jolyndaghy úly jetistikterining biri boldy. Sol sebepten XX ghasyrdyn tarihy tórinde Alash qozghalysynyng qoghamdyq-sayasy qyzmeti erekshe oryngha layyq. Týptep kelgende Alash qozghalysynyng maqsaty - sayasy is-sharalar arqyly erkindikke qol jetkizip, últtyq mýddeni qorghaytyn memleket qúru edi.
Alash últ-azattyq qozghalysy 1917 jyldyng aqpan-jeltoqsan ailaryndaghy irgeli ózgeristerdi bastan keship, Alash partiyasy, sonynan Alash-Orda ýkimeti qúrylady. Búl qúbylys ayaq asty, oilamaghan jerde payda bolghan oqigha emes, Alash qozghalysynyng sayasy kýshke ainaluyna úzaq jyldardan beri sozylyp kele jatqan últ-azattyq soghystar men qozghalystar, jәne XX ghasyrdyng basyndaghy qazaq aghartushylarynyng shygharmashylyghy sebep boldy. Aqpan tónkerisinen keyin últtyq aghartushylyq qozghalys ókilderining is-әreketteri shúghyl týrde sayasattanyp, últ-azattyq qozghalysqa ainalghanyn kóremiz.
Alash qozghalysy ókilderining dýniyetanymy barsha qazaq elin dýrliktirip, tәuelsiz memleket qúru iydeyasy jandanyp, el arasynda qoldaugha ie boldy. Últ-azattyq qozghalysynyng «Alash» iydeyasynyng manayynda toptasuynda ýlken sayasy maghyna bar. Qazaqtyng ziyalylary Alash iydeyasyn tek qana tuysqandyqtyng belgisi retinde qoldanbay, memlekettik iydeya dәrejesine kótere bildi. Alash qozghalysynyng memleket qúru isin qolgha aluy eng aldymen Alash kósemderining qúramynda Resey uniyversiytetterining qúqyq fakuliteterinde bilim alghan qazaq ziyalylarynyng boluymen tikeley baylanysty. Mәselen, XIX ghasyrdyn 20-shy jyldarynan bastap 1917 jylgha deyin Qazan uniyversiytetinde 30 astam qazaq jastary jogharghy bilim alghan, onyng 17-i zang fakulitetin tәmәdaghan. Al Sankt-Peterburg uniyversiytetinde 20-gha juyq qazaq jastary oqyghan. Jalpy tónkeriske deyin 120-dan astam qazaqtyng jogharghy bilimi bolsa, 700-den astamy orta bilim alghan (Qoygeldiyev M. Qazaq demokratiyalyq intelliygensiyasynyng 1907-1917 jj. qoghamdyq-sayasy qyzmeti. - Almaty, 1994).
Býgingi tanda Alash qozghalysy, Alash qayratkerleri jayynda kóptegen ghylymy is-sharalar atqarylyp jatyr. Soghan qaramastan búl mәsele әli de jana mәlimettermen tolyqtyrylu ýstinde. Reseyding ortalyq múraghattarynda osy mәselege qatysty kóptegen derekter bar, әsirese qazaq jastarynyng Petrograd, Qazan uniyversiyteterinde bilim alghan kezenderimen baylanysty qújattar birshama.
Alash qayratkerlerining arasynda Sankt-Peterburg uniyversiytetinde bilim alyp, últtyng qamyn jegen Rayymjan Mәrsekovting atqarghan qyzmetin airyqsha ataugha bolady. Rayymjan Mәrsekov sol kezde qazaqtan shyqqan bilikti zangerlerding biri retinde Alash partiyasy jәne Alash-Orda ýkimetining qújattary men baghdarlamalaryn әzirleuge qatysqandardyng biri.
Múraghat derekterine qaraghanda ol 1879 jyldyng 7 tamyzynda Semey oblysy, Óskemen uezining Ayyrtau bolysynda dýniyege kelgen. Óskemen qalasyndaghy uezdik orys-qazaq mektebinde alghashqy bilim alyp, 1897 Omby klassikalyq gimnaziyasyn sәtti ayaqtap, 1897-1902 jyldar aralyghynda Sankt-Peterburg uniyversiytetining zang fakultetinde jogharghy bilim alyp, zanger mamandyghyna ne bolady.
R. Mәrsekovting uniyversiytet qabyrghasynda bilim alghan ómir jyldaryna baylanysty Sankt-Peterburgtyng Ortalyq memlekettik tarih múraghatynda birneshe qújattar saqtalghan (R. Mәrsekov isi // Sankt-Peterburg Ortalyq memlekettik tarih múraghaty, 14-qor, 3-tizim, 33743-is). Múraghat qorynda kelesi derekter bar: R. Mәrsekovting Ombyda týsken fotosureti, 1897 jyly Omby gimnaziyasy bergen attestaty, Sankt-Peterburg uniyversiytetining zang fakulietin ayaqtaghany jónindegi kuәligi (diplom). Búl kuәlik boyynsha 1877 jyldyng 7-shi tamyzynda dýniyege kelgen R. Mәrsekov 1897 jyly Sankt-Peterburg uniyversiytetining zang fakulitetine qabyldanyp, 8 jartyjyldyqtardyng nәtiyjesinde kelesi pәnder boyynsha bilim alghan: Rim qúqyghynyng tarihy, Rim qúqyq dogmalary, Orys qúqyghynyng tarihy, Memlekettik qúqyq, Shirkeu kýqyghy, Polisiya qúqyghy, Sayasy ekonomiya, Statistika, Azamattyq qúqyq jәne sot isi, Sauda qúqyghy jәne sot isi, Qylmystyq qúqyq jәne sot isi, Qarjy qúqyghy, Halyqaralyq qúqyq, Qúqyq ensiklopediyasy, Qúqyq filosofiyasy men tarihy. Kuәlik 1902 jylghy sәuir aiynda berilgen. Kuәlikting tómengi búryshynda «kuәlikti qolyma aldym» degen R. Mәrsekovting jeke qoly qoyylghan (R. Mәrsekov isi // S-Pb OMTM, 14-qor, 3-tizim, 33743-is, 31-paraq).
Sonymen qatar múraghat isinde Qazan uniyversiytetining Sankt-Peterburg uniyversiytetining rektoryna jazylghan 2 haty saqtalghan. 1899 jyldyng 26 tamyzynda jazylghan hatqa qaraghanda, R. Mәrsekov Qazan uniyversiytetining zang fakulitetine qabyldau jóninde ótinish jasaghan. Osyghan baylanysty uniyversiytet әkimshiligi 5 sәuirden bastap R. Mәrsekovting Sankt-Peterburg uniyversiytetinen shyghu sebebin týsindirudi súraydy (R. Mәrsekov isi // S-Pb OMTM, 14-qor, 3-tizim, 33743-is, 21-paraq).
Al ekinshi hat - 1899 jyldyng 14 qazanynda Rayymjan Mәrsekov Qazan uniyversiytetining zang fakulitetining 2-kursyna qabyldanghany jayly Sankt-Peterburg uniyversiytetine bergen aqparaty. Osy hattyng tómengi búryshynda «Qazan uniyversiytetine týsuden bas tartamyn. Rayymjan Mәrsekov» degen R. Mәrsekovting óz qolymen jazylghan jazu bar (R. Mәrsekov isi // S-Pb OMTM, 14-qor, 3-tizim, 33743-is, 23-paraq).
Búl eki hattyng jazylu sebebi mynaday. Últtyng әleumettik jәne sayasy jaghdayyna baylanysty bilikti zanger bolu jetkiliksiz ekendigin erte týsingen Rayymjan, studenttik kezinen sayasy mәselelermen shúghyldana bastaydy, sol sebepten 1899 jyldan jandarmeriyanyng baqylauynda bolyp, oqudan shygharylady. Osy eki arada R. Mәrsekov oqudy jalghastyru maqsatynda Qazan uniyversiytetining zang fakulitetine qabyldau jóninde ótinish jasaydy. Soghan qaramastan R. Mәrsekov kópke úzamay Petrogradqa qayta oralyp, uniyversiytettegi oquy qayta qalpyna keltirilip, bilimin jalghastyrady.
R. Mәrsekov 1902-1908 jyldar aralyghynda Semey okrugtik sotynda poverennyy prisyajnyidyng kómekshisi, 1908-1912 jyldary Omby qalalyq advokaturasynyng advokaty, 1912 jyly Semey okrugtik sotynyng qyzmetkeri, 1917 jyly Semey oblysynyng qazaqtar komiytetining tóraghasy, oblystyq atqaru komiytetining mýshesi, 1917 jyly kókteminde ótken Semey oblysynyng qazaqtar qúryltayynyng tóraghasy qyzmetterin atqarady.
1908 jyly R. Mәrsekov Orys jaghrafiya qoghamynyng Batys Sibir bólimining Semey bólimshesining mýshesi bolyp qabyldanady. Sol jyly Petropavlovsk qalasynda músylman kitaphanasynyng ashyluyna baylanysty erejesin jasap, halyqtyng ótinishi boyynsha kitaphanagha jauapty túlgha bolyp taghayyndalady.
Sonymen qosa R. Mәrsekov qalam tartyp, qazaq halqynyng ruhany jәne әleumettik saryndaghy taqyryptargha maqala jazyp, publisist retinde tanylady. Rayymjan Mәrsekov 1899-1900 jyldary «Dala uәlayatynyng gazeti» betterinde qazaq qoghamyndaghy әiel tendigi siyaqty әleumettik mәselelerdi qozghaumen birge imperiyanyng qazaq arasyna engizgen sot isining jetimsizdikterin syngha alyp, saylau jýiesi halyqtyng arasynda iritushilik dәnin salghanyn әshekereleydi (R. Mәrsekov. Qazaq biylerining tekseruleri // Dala uәlayatynys gazeti. 1900, 1,2 sandar. - Almaty, 1994).
Sol jyldary últtyq inteliygensiyanyng oi-pikirlerining ainasyna ainalghan «Qazaq» jene «Ayqap» betterinde R. Mәrsekov ózining batyl oilargha tolyq maqalalaryn jariyalaydy. 1914 jyly Álihan Bókeyhanov, Mirjaqyp Dulatov, Ahmet Baytúrsynov tútqyngha alynady. Osyghan baylanysty R. Mәrsekov «Qazaq» gazetinde maqala jariyalap, jogharyda atalghan qayratkerlerding tútqyndaluy «júrt ýshin qayghyryp, eli ýshin kýiinip jýrgen erlerge onday is batyrdyng basyna soghysta salghan jaraday bolyp, batyrlyq, qaharmandyqtyng belgisi» dep qalam tartady. Sonymen qatar qolgha alatyn sharalar bar ekendigin aita otyryp, mufti, bi, zemstvo mәseleri boyynsha ziyalylardy óz oilarymen baspasóz betinde bólisuine jar salady (R. Mәrsekov. Gazetaga sóz jazushylargha // Qazaq. - Almaty, 1998).
1915 jyldyng 13 aqpanynda Semeyde qazaq әdebiyetine baylanysty kesh ótip, jinalghan әleumet aldynda sóz sóilegen R. Mәrsekov bolatyn. Keshte jasaghan bayandamasy «Qazaq» gazetinde jariyalanyp, qazaq әdebiyetinin
tarihyn tanu men dәuirleude alghashqy enbekterding biri bolyp tanylady. Qazaq әdebiyeti haqynda әngime kótere túryp, Rayymjan Mәrsekov osy sózinde últqa qatysty manyzdy birneshe mәselerdi qozghaydy: birinshisi - Resey imperiyasynyng panasynda túrghan qazaqtardyng memlekettigi jayynda; ekinshisi - bilimge múqtaj shәkirterding kóptigi, yaghny aghartushylyq mәselesi; ýshinshisi - tarihy mysaldardy paydalanyp, rugha, jýzge bólingen qazaqtardyng basyn bir kósemning qol astynda toptastyru iydeyasy (Mәrsekov R. Qazaq әdebiyeti jayynda // Qazaq. - Almaty, 1998).
R. Mәrsekov shygharmashylyghyndaghy Kólbay Toghysovtyng qyzmeti turasynda jazylghan maqalasyna nazar audaru qajet. Onda ol K. Toghysovtyng prokurolyq qyzmetine bagha berip, syngha alady (Mәrsekov R. Kólbaydyng sózinen shyndyq tabylar ma eken // Qazaq. - Almaty, 1998). Bir-eki jyldan song K. Toghysovtyng jetekshiligimen qúrylghan «Ýsh jýz» partiyasy «Alash» partiyasynyng sayasy opponenti retinde qyzmet jasaghany belgili. Demek Alash qayratkerleri men K. Toghysovtyng arasyndaghy qarama-qayshylyq sol kezderding ózinde biline bastaghan. 1917 jyly Alash qayratkerlerining bir top ókilderi (qúramynda R. Mәrsekov te bar), «Ýsh jýz» partiyasyn syngha alyp, qazaqtyng úitqysyna ainalghan «Alash» partiyasynyng jaqtaushylaryn «aram auzymen bylghamaq bolyp jýr» dep jar salady. Yaghny qazaqqa búl kezde «Alash» partiyasynan ózge sayasy úiym qúryp, sayasy kózqarastar negizinde eldi ertip, bólu payda әkelmeytin is dep týsingenderin bayqaymyz (Qazaqtan shyqqan aramzalar // Qazaq. - Almaty, 1998).
1916 jyly Memlekettik duma janyndaghy músylmandar fraksiyasyna qazaqtar atynan ókil jiberu mәselesi tuyndaydy. Birinshi bolyp burogha Álihan Bókeyhanov jiberilgen bolatyn. Osy mәselege baylanysty R. Mәrsekov «Qazaq» gazeti betine maqala jariyalap, óz oilarymen bólisedi. Keyin qazaqtan buroda ekinshi adam kerek bolyp, «Qazaq» basqarmasynyng úigharymy boyynsha burogha student Mústafa Shoqayúly kiredi. Alayda Petrogradtaghy qazaqtar búl mәselening osylaysha sheshiluine narazylyq tanytyp, «Qazaq» gazeti betinde burogha J. Aqbaevtyn, M. Tynyshbaevtyng nemese R. Mәrsekovting barghany jón bolar edi degen pikirlerimen bólisedi.
XX ghasyr basyndaghy Resey imperiyasynyng panasynda túrghan qazaqtardyng memlekettikke qol jetkizu joldary retinde birneshe iydeyalar qarastyrylghany belgili. Biri Alash avtonomiyasy bolsa, ekinshisi M. Shoqayúlynyng qyzmetinen bastau alatyn Týrkistan avtonomiyasynyng iydeyasy (Týrkistan Múhtariaty). 1918 jyldyng 28 jeltoqsanynda Yrghyzda avtonomiya haqynda jiylys ótip, mәsele últ ziyalylary tarapynan qyzu talqylanyp, týrli pikirler aitylyp, barlyq qazaq Alash tuyn kóterip, bólek avtonomiya bolugha qauly qabyldaydy. Odan song uezdik komissar Temirov Abdolla sóz bastap «Alash Orda» óz aldyna avtonomiya bola almaydy. Sebebi mynau: әueli sharuashylyghymyzgha jaysyz, ekinshi Álihangha ersek, ol Sibir avtonomiyasyna qospay qoymaydy... Alash Orda bólinbesten Týrkistan avtonomiyasyna qosylu tiyis. «...Ar jaghy Qytay, myna jaghy Stambul, Iran, Aughan, Hiua, Búhara - osylarmen astarlasyp, әueli dinimizdi, ekinshi dýnie talabymyzdy jýrgizip, halyq qataryna qosylyp kýsheyemiz» degen pikirin aitady (Qazaq gazeti, 1918 jyl. - Almaty, 1998).
Áriyne memlekettik qúru mәselesine kelgende, últ ziyalylarynyng kózqarasy әr týrli boluy zandy qúbylys. Tәuelsiz memleket qúru jolynda últtyq intelliygensiyanyng bir emes, birneshe iydeyany algha tartyp, sonyng manayynda toptasuy, mәseleni jan-jaqty qarastyryp, taldap, talqygha salyp, oilaryn dәiektep bóliskenderi últtyq intelliygensiyanyng shyn mәninde qalyptasqanynyng belgisi. Últ ziyalysy retinde, әr týrli iydeya men sayasy kózqarastaryna qaramastan, olar ziyalylardyng funksiyasyn atqaryp, qazaq memleketining tәuelsizdigine qyzmet jasaudy armandaghan.
1917 jyly R. Mәrsekovting ómirinde irgeli ózgerister oryn alady. Eng aldymen ol 1917 jyly «Alash» partiyasy qúrylyp, qúramyna qabyldanuymen baylanysty. Sol jyldyng jeltoqsan aiynda Semeyde ótken uezdik jinalystyng tóraghasy bolyp, uezdik qarjylyq-esepteu komisiyasynyng mýshesi retinde qabyldanady.
Azmattyq soghys bastaluyna baylanysty, R. Mәrsekov Jetisu jәne Semeyde bolishevikterge qarsy Alash әskerin jasaqtaugha belsene qatysady. Alash jәne bolishevikter arasyndaghy tartys negizsiz payda bolghan qúbylys emes. Eng bastysy, qazaqtardyng ózin-ózi basqaru mәselesi jóninde kelispeushilikter bayqala bastady. 1920 jyly Kirrespublika qúrylady. R. Mәrsekov basqa Alash qayratkerlerimen birge qoghamdyq júmysqa tartylady. 1920-1922 jyldary Semey guberniyalyq atqaru komiytetining atqaru-núsqau bóliminde núsqaushy-tekserushi qyzmetin atqarady. Soghan qaramastan R. Mәrsekov bilikti zanger retinde memleketting syrtqy sayasaty salasyna qoyylghan shekteulerge narazylyghyng bildiredi. Búl mezgilde R. Mәrsekov, kenes ýkimetining baqylauyna alynyp, keyin Alash qayratkerlerimen birge qughyngha úshyraydy. 1922 jyly R. Mәrsekov Qytay asyp ketkeni belgili (Núrahmet I. Mәrsekov Rayymjan // Alash qozghalysy, 2008).
Osy uaqyttan bastap onyng bylayghy taghdyry belgisiz. R. Mәrsekovting qashan, qayda qaytys bolghany da beymәlim. I. Núrahmet Semey nemese Qúlja týrmesinde qaytys bolghan derekter bar ekendigine toqtalady.
Belgilisi, Sәken Seyfulinning isinde R. Mәrsekov aty atalady. Búl iste S. Seyfulinge shetelde túryp jatqan «burjaziyalyq últshyldar» R. Mәrsekov jәne M. Shoqaymen baylanysta bolghan degen aiyp taghylady. Alayda R. Mәrsekovting jazushynyng isine tikeley qatystyghy jóninde derek joq. A. Kәken aghamyzdyng derekterine sәikes, qudalauda bolghan Rayymjan Qytayda belgisiz jaghdayda qaytys bolghan. Zayyby Núrjamal Rayymjannyng aghasy Sheriyazdangha ekinshi ret kýieuge tiyedi. Sheriyazdan Mәrsekovti qytaylyqtar tútqyngha alyp, nәtiyjesinde ol 1945 jylgha deyin Qytay týrmesinde qamauda bolghany jazylady (Kәken A. Budut stihy moy jiti bez menya // Niva. - 2008. №7).
Sózimizdi qoryta kele aitarymyz, Alash últ-azattyq qozghalysy tarihynda R. Mәrsekovting atqarghan qyzmeti erekshe oryngha iye. Óz maqalalarynda R. Mәrsekov memleketting irgetasyn qúraytyn (jer, sot, bilim, últ birligi, t. b.) ózekti mәselelerge nazar audaryp, oilarymen bólisedi. Búl pikirlerding aitylghanyna ghasyrgha juyq uaqyt ótse de, býgingi kýnning ózinde әli manyzdylyghyn joghaltpaghan.
Tәuelsiz damu - ótkendi múqiyat zerdelemey, keleshekti keninen boljamay jýzege asa qoymaydy. Sondyqtan da qalyng qauym qazirde últtyghymyz ben memlekettigimizding tarihy bastaularyna airyqsha yqylas audaruda. Sol orayda Alash qayratkeri, qazaktyng joghyn joqtap, qamyn jegen últ janashyry Rayymjan Mәrsekovting qoghamdyq-sayasy qyzmetine baylanysty barlyq derekterdi qamtu mýmkin emes ekenin eskerip, keltirilgen qújattar osymen tausylmay, jalghasyn tabatyna kәmil senemiz. ALASh TARIHYNA, ALASh IYDEYaSYNA qyzmet jasaghan túlghalargha BAGhA BERU - bizding býgingi azamattyq paryzymyz dep esepteymiz!
Núrlan DULATBEKOV,
zang ghylymdarynyng doktory, professor
SURETTERDE: Rayymjan Mәrsekov jәne qayratkerding bilimine qatysty múraghat materialdary, maqala avtory Núrlan Dulatbekov
«Abay-aqparat»


text:
Türkmenistan döwletimiz Garaşsyz bolanyndan bäri 26 ýyl geçdi. Biziň bilen bile Garaşsyz bolan Azerbeýjan, Özbegistan, Gazagystan, we Gyrgyzystan eýýäm 10-15 ýyldan bäri daşary ýurt dillerini okatmak we öwretmek boýunça effektiw meýilnamalary berjaý edip gelerkä, Türkmenistan ine 2 gün öň bu meýillanamany tassyklady. 22-nji dekabr 2017-de, Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň mejlisiniň dowamynda wise-premýer Sapardurdy Toýlyýew daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň üç tapgyrda amala aşyryljak konsepsiýasyny hödürledi.
Ilkinji tapgyrda, 2018-nji ýylda daşary ýurt dilleriniň okadylyşynyň usulyýetiniň we usulyýet üpjünçiliginiň halkara tejribesini öwreniler we daşary ýurt dillerini okatmagyň döwlet standartlaryny, okuw meýilnamalaryny we maksatnamalaryny kämilleşdiriler.
Ikinji tapgyrda, 2019-2020-nji ýyllarda daşary ýurt dilleri boýunça mugallymçylyk işgärlerini taýýarlamagy we gaýtadan taýýarlamagy kämilleşdiriler, jemgyýetiň ösýän zerurlyklaryna laýyklykda daşary ýurt dillerini öwretmegiň okuw usulyýet binýadyny döwrebaplaşdyrylar, şeýle hem Konsepsiýanyň durmuşa geçirilişine gözegçiligi üpjün etmek maksady bilen gözegçiligi geçiriler.
Üçünji tapgyrda, 2021-2024-nji ýyllarda daşary ýurt dillerini okatmagyň üznüksiz, yzygiderli we özara baglanyşykly ulgamyny kemala getiriler.
Ýatladýarys, geçen ýyl dil ugurlary boýunça Türkmenistanyň iň saýlanan uniwersitet Halkara Türkmen-Türk Uniwersiteti ýapyldy. 1 hepde öň hem Türkmenistandaky ykdysady krizis sebäpli student talyplaryň stipendiýalarynyň ýatyryljakdygyny, talyplara bu barada "Men öz alýan talyp hakymdan ýüz öwürýärin. Sebäbi meniň talyp hakyna mätäçligim ýok" arza ýazdyrýarlar diýip habarlar çykdy. Bilime maýa goýmasaň, döwlet ösmez.
https://gyzgyn.e-dostluk.com/98/turkmenistanda-talyplaryn-stipendiyalary-togtadylyar


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 14-nji fewralda ýurduň jemgyýetçilik-syýasy guramalarynyň hem-de medeniýet ulgamynyň wekilleri bilen bolan duşuşygynda görnükli türkmen şahsyýetleriniň adyny ebedileşdirmek bilen bagly wezipä degdi. Milletiň Lideriniň aýdyşy ýaly, Aşgabadyň merkezinde ýerleşýän «Ylham» seýilgähinde dünýä ylmynyň, ...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
14.02.2019 12:20
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#322)


text:
Aşgabatdaky ÝHHG merkezi
Ykdysady işjeňlik
Merkez ykdysadyýeti mundan beýläk hem ösdürmeklige gönükdirilen milli tagallalary goldaýar. Şeýle-de, Merkez netijeli ykdysady dolandyryş ulgamynda syýasy gepleşige ýardam bermek arkaly sebitleýin hyzmatdaşlygy giňeltmäge hem-de ykdysady gatnaşyklary kämilleşdirmäge gönükdirilen işleri alyp barýar. Merkez transporty we söwdany netijeli dolandyrmak ulgamynda milli mümkinçilikleriň döredilmegine öz goşandyny goşýar. Ol milli gyzyklanýan taraplar, şol sanda jogapkär wezipeli adamlar we döwlete degişli bolmadyk edaralar üçin zähmet migrasiýasy meseleleri boýunça habardarlygy artyrmak üçin okuwlary geçirýär.


text:
Nobel syılyǵyn tabystaý rásimi taǵy da ótkizilmeıtin boldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Nobel syılyǵyn tabystaý rásimi pandemııaǵa baılanysty taǵy da ótkizilmeıtin boldy, dep habarlaıdy QazAqparat Reuters agenttigine silteme jasap.
Nobel qory marapattaý rásimderiniń byltyrǵydaı onlaın jáne oflaın rejiminde bolatynyn málimdedi. Osylaısha, negizgi rásim teledıdar arqyly jáne Nobel syılyǵynyń tsıfrlyq platformalary arqyly tikeleı efırden kórsetiledi.
Óz kezeginde Nobel syılyǵynyń norvegııalyq komıteti álem syılyǵyn jeke shara aıasynda Oslo qalasynda tabystaý múmkindigin qarastyryp otyr. Merekelik rásimder ádette skandınavııalyq eki astanada 10 jeltoqsanda – syılyqtyń negizin qalaýshy Alfred Nobel qaıtys bolǵan kúni ótkiziletini atap ótilýde. Stokgolm ratýshasynda laýreattardyń qatysýymen beınetanystyrylymdar ótkiziledi, sondyqtan rásimge jergilikti aýdıtorııa qatysady.
Bıylǵy jyl laýreattarynyń esimderi 4-11 qazan kúnderi arasynda belgili bolady.
Nobel syılyǵy – jyl saıyn ataqty ǵylymı zertteýler, revolıýtsııalyq ónertabystar nemese mádenıet ne qoǵamnyń damýyna qosqan zor úles úshin tabystalatyn bedeldi álemdik syılyq.
- Búgin – Ózbekstanda prezıdenttik saılaý aldyndaǵy «tynyshtyq kúni»
- BUU: Madagaskarǵa klımattyń ózgerýinen týyndaǵan ashtyq qaýpi tónip tur
- Epıdahýaldy baǵalaý matrıtsasy: Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
- Ótken táýlikte koronavırýs pnevmonııasynan 6 adam qaıtys boldy
- Ótken táýlikte Qazaqstanda 1979 adam koronavırýstan jazyldy
- Ótken táýlikte Qazaqstanda 1732 adamnan koronavırýs anyqtaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qaraǵandy oblysynda aýyldyq joldar jóndelip jatyr
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy oblysy Nura aýdanynda joldardy jóndeý jumystary júrip jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Nura – Shahterskoe – Prjevalskoe tas jolynyń eń problemaly ýchaskeleri eki jyl ishinde jóndeledi. Joldyń jalpy uzyndyǵy shamamen 50 shaqyrym. Budan basqa, aýdannyń eldi mekenderinde «Aýyl – El besigi» baǵdarlamasy boıynsha aýylishilik joldar da retke keltirilýde.
Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek qurylys jumystarynyń barysyn tekserdi, sondaı-aq Nura aýdanyna jumys sapary kezinde sharýa qojalyqtarynyń basshylarymen kezdesti.
«Bıyl Nura – Shahterskoe – Prjevalskoe avtojoly jóndeý jumystarymen qamtyldy. Trassanyń 24 shaqyrymynda Prjevalskııden Shahterskıı baǵytyna ortasha jóndeý qarastyrylǵan. 10 shaqyrymdyq jumystar aıaqtaldy, qalǵan bóligi kelesi jyly aıaqtalady. Shahterskıı aýylynan Qaroı aýyly baǵytynda alǵashqy 10 shaqyrym jol jóndelýde. Kelesi jyly tolyq aıaqtaý kózdelgen», – dedi Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Saıat Shaımın.
Jeńis Qasymbek aýyl joldaryn qalaı retke keltirgenin qarap shyqty.
Qaroı aýylynda «Aýyl – El besigi» baǵdarlamasy boıynsha uzyndyǵy 3,29 shaqyrym bolatyn tórt kóshege asfalt tóseldi.
Muzbel, Kertindi jáne Jaraspaı aýyldarynyń joldary da jóndeldi. Qazir jol jıekterin nyǵaıtý jumystary júrip jatyr. Bıyl Shubarkól jáne Nura kentteriniń joldarynda da jóndeý jumystary júrgizildi.
Oblys ákimine egin jınaý naýqany men jem-shóp daıyndaý barysy týraly da baıandaldy. Nura aýdanynda shóp qory 100% quryldy. Sonymen qatar, 740 tonna pishendeme daıyndaldy. Shóp baǵasynyń ósýine jol bermeý úshin iri fermerlermen memorandýmdar jasaldy. Alqaptardy orý aıaqtalýǵa taıaý. «Bıyl egin jınaýdy erte bastadyq. Ortasha eseppen 10 ts/ga aldyq, bul qaraǵandylyq suryptardyń arqasynda qýańshylyqqa tózimdi bolyp shyqty», – dedi «Shahterskoe» JShS dırektory Georgıı Prokop.
Aýdannyń áleýmettik damýyna keletin bolsaq, «Shahterskoe» JShS aýyl turǵyndary úshin jaıly orta qurý úshin qoldan kelgenniń barlyǵyn jasaýda.
Kompanııa óz qarajaty esebinen bıylǵy jyly Shahterskıı aýylyndaǵy ortalyq saıabaqty qaıta jańǵyrtýdy aıaqtaıdy, sondaı-aq kompanııa óziniń bolashaq qyzmetkerlerin turǵyn úımen qamtamasyz etýdi josparlap otyr.
«Biz óndirisimizdi keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Jastardy jumysqa tartý úshin barlyq qolaıly jaǵdaı jasalǵan jańa shaǵyn aýdan salýdy bastaımyz. Bul zamanaýı úıler bolady. Birinshi kezeńde 30–40 otbasyn baspanamen qamtamasyz
etemiz, bolashaqta 70–80 páterge jetedi. Biz qurylysty 2023–2024 jyldary bastaımyz», – dedi Georgıı Prokop.
Sapar sońynda oblys ákimi Nura aýdanynyń ekonomıkasy damyp kele jatqanyn, áleýmettik máseleler de sheshilip jatqanyn atap ótti.


text: 23 Birnäçe wagtdan Dawuda: «Piliştliler Kegila+ çozup, harmanlary talap ýör» diýen habar geldi.2 Dawut Ýehowadan+: «Piliştliler bilen söweşeýinmi?» diýip sorady. Ýehowa: «Hawa, olary gyr-da, Kegilany halas et» diýip jogap berdi.3 Emma Dawudyň nökerleri: «Şu wagt gorkudan ýaňa Ýahudada+ zordan otyrys. Kegila baryp, piliştliler bilen nädip söweşeli?!»+ diýdiler.4 Şonda Dawut Ýehowadan ýene-de sorap gördi+. Ýehowa: «Bar, Kegila git, piliştlileri eliňe bererin»+ diýdi.5 Dawut nökerleri bilen Kegila gidip, piliştlileri derbi-dagyn etdi-de, mallaryny alyp gaýtdy. Şeýdip, ol Kegila+ ilatyny halas etdi.6 Agamäligiň ogly Abyýatar+ Kegila, Dawudyň ýanyna gaçyp bardy, ol öňlügi* hem äkidipdi.7 Şawula: «Dawut Kegila geldi» diýip habar berdiler. Şonda ol: «Hudaý Dawudy elime berdi+, ol derwezeli we gulply şähere girip, özüni tora düşüripdir» diýdi.8 Şawul esgerlerini ýygnap, Dawut bilen nökerlerini ele salmak üçin Kegila gitdi.9 Dawut Şawulyň hile guranyny bilip, Abyýatar ruhana: «Öňlügi getir»+ diýdi.10 Soňra ol: «Ysraýyl Hudaýy Ýehowa, Şawul Kegila gelip, şäheri men sebäpli weýran etjekmiş+.11 Kegilanyň baştutanlary* meni Şawulyň eline berermi? Eşidişim ýaly, Şawul bärik gelermi? Eý Ysraýyl Hudaýy Ýehowa, ýalbarýaryn, guluňa jogap ber» diýdi. Ýehowa: «Hawa, geler» diýip jogap berdi.12 Şonda Dawut: «Kegilanyň baştutanlary meni adamlarym bilen Şawulyň eline berermi?» diýip sorady. Ýehowa: «Hawa, berer» diýip jogap berdi.13 Dawut haýal etmän 600-e golaý adamy+ bilen Kegiladan çykyp, howpsuz ýere gaçdy. Şawul Dawudyň gaçanyny eşidip, Kegila gitmedi.14 Dawut Zip+ çölündäki daglarda, barmasy kyn ýerlerde bolýardy. Şawul Dawudy näçe yzarlasa-da+, Ýehowa ony Şawulyň eline bermeýärdi.15 Dawut Horeşiň Zip çölünde bolýan wagty hem Şawulyň öldürjek bolýandygyny eşitdi*.16 Şawulyň ogly Ýonatan Horeşe, Dawudyň ýanyna bardy. Ol Dawudy ruhlandyryp, Ýehowa bil baglamaga höweslendirdi+.17 Ýonatan Dawuda: «Gorkma, kakam seni tapmaz. Sen Ysraýylyň patyşasy+, menem weziriň* bolaryn, muny kakamam bilýändir»+ diýdi.18 Soňra olar Ýehowanyň öňünde äht baglaşdylar+. Dawut Horeşde galdy, Ýonatan bolsa öýüne gaýtdy.19 Biraz wagtdan Zibiň ýaşaýjylary Gibeýa+ baryp, Şawula: «Dawut golaýymyzdaky+ Horeşiň+ barmasy kyn ýerlerinde, Ýeşimonyň*+ günortasyndaky Hakyla baýyrlygynda+ gizlenip ýör.20 Patyşahym, islän wagtyň geläý, ony eliňe bereris»+ diýdiler.21 Şonda Şawul: «Goý, Ýehowa sizi ýalkasyn! Maňa ýüregiňiz awapdyr.22 Baryň, onda Dawudyň bolýan ýerini doly anyklaň. Şol ýerde ony gören adam barmy, soraşdyryň. Eşidişime görä, ol örän mekirmiş.23 Gizlenýän ýerini gowuja sorap-idäň-de, maňa belli bir habar getiriň. Şonda siz bilen giderin. Eger ol ýurduň içinde bolsa, Ýahudanyň her bir maşgalasyna* aýlanyp çykmaly bolsa-da, gözläp taparyn» diýdi.24 Ýaňky adamlar ýola düşüp, Şawuldan öň Zibe+ bardylar. Şol wagt Dawut adamlary bilen Ýeşimonyň günortasynda ýerleşýän Arabanyň+ Magon+ çölündedi.25 Şawul adamlary bilen Dawudyň gözlegine çykdy+. Dawut muny eşidip, Magon çölündäki gaýada+ gizlendi. Muny Şawula ýetirenlerinde, ol Dawudyň yzyndan Magon çölüne gitdi.26 Şawul dagyň bäri tarapyndan bardy, Dawut bolsa adamlary bilen beýleki tarapyndady. Dawut arany açmak üçin gaçyp başlady+. Şawul bolsa ýanyndakylar bilen Dawuda we adamlaryna barha golaýlaşýardy, indi olary ele salaýmak galypdy+.27 Emma biri gelip, Şawula: «Ýurda piliştliler çozdy, çaltrak yzyňa dolan!» diýip habar berdi.28 Şonda Şawul Dawudy yzarlamagy goýup+, piliştliler bilen söweşmäge gitdi. Şol ýere Bölünme gaýasy diýýärler.29 Dawut gaçyp, En-gediniň+ barmasy kyn ýerlerinde ýaşap başlady.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi
20-nji sentýabrda ,Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi.
Onda döwlet durmuşyna degişli möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy we birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy. Giňişleýin mejlise Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň ýolbaşçylary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleri çagyryldy.
Türkmenistanyň Prezidenti mejlisiň gün tertibini yglan edip, bu döwletiň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramynyň ýetip gelýändigini belledi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hemmeleri şanly sene — Watanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady we mundan 30 ýyl ozal dünýäniň syýasy kartasynda Garaşsyz Türkmenistan döwletiniň peýda bolandygyny belledi. Şu döwürde ýurtda dünýä ýaň salan ägirt uly işler bitirilip, ähli ugurlarda asyrlara barabar ýol geçildi.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdyň döwlet we jemgyýetçilik durmuşynda, uly halkyň aň-düşünjesinde ägirt uly özgerişler bolup geçdi. Döwlet Garaşsyzlygy milli ruhy we maddy gymmatlyklarymyzy dikeltmäge, müňýyllyklardan gözbaş alyp, nesilden-nesle geçip gelýän parahatçylyk, dostluk we belent ynsanperwerlik däpleri Ýer ýüzünde giňden dabaralandyrmaga mümkinçilik berdi.
Biz mähriban halkymyzyň jebisligine, agzybirligine, ägirt uly döredijilik we zähmet başlangyçlaryna, ýurdumyzyň kuwwatly mümkinçiliklerine daýanyp, berkarar Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, her bir raýatymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen maksatnamalary üstünlikli amala aşyryp, bäsleşige ukyply ykdysadyýetiň milli nusgasyny döretdik diýip, döwlet Baştutany sözüni dowam etdi.
Milli Lider mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, hemişe bolşy ýaly, jenaýat edendikleri üçin iş kesilen, eden etmişlerine ökünip, ak ýürekden toba gelen raýatlaryň uly baýramlaryň öň ýanynda günäsiniň geçilýändigini aýtdy we beýik ata-babalarymyzyň rehimdarlyk, ynsanperwerlik ýörelgelerinden ugur alyp, olary jeza çekmekden boşatmak ýaly sahawatly çäreleri yzygiderli geçirip durýarys diýip belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Raýatlyk we günä geçmek meseleleri boýunça teklipleri taýýarlamak baradaky toparyň başlygy Ç.Amanowa söz berildi. Ol bu toparyň jenaýat edendikleri üçin iş kesilen raýatlaryň Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli günäsini geçmek boýunça geçiren işleri barada hasabat berdi.
Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Permanlara gol çekdi. Oňa laýyklykda, iş kesilen raýatlarymyzyň 2058-si we daşary ýurtly raýatlaryň 6-sy Garaşsyz, berkarar Watanymyzyň şanly baýramy mynasybetli mundan beýläk jeza çekmekden boşadyldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly geçirilen giňişleýin mejlisiň ahyrynda, oňa gatnaşanlary Garaşsyzlygynyň şanly ýubileýi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady we hemmelere berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.


text:
«Türkmenistanda ylym we tehnika» žurnaly, #5, 2019 (.pdf)
Mazmuny
M. Halmyradow.
Sanly tehnologiýalaryň kazyýet ulgamyna ornaşdyrylyşy.
K. A. Hümmäýew.
Döwlet gullukçylarynyň zähmetini guramak.
D. Muradowa.
Türkmenistanyň taryhy sapaklarynda watançylyk terbiýesini bermekde çeper edebiýatyň ähmiýeti.
H. Mätiýew.
Şahsyýetiň ruhy-ahlak medeniýeti barada ylmy garaýyşlar.
G. Gündogdyýewa.
Türkmen we pars dillerinde adam häsiýetini aňladýan frazeologizmleriň deňeşdirme derňewi.
O. U. Muhammetgulyýewa.
Türkmen we iňlis dillerinde hereketiň tärini aňladýan işlikleriň many aýratynlyklary.
M. Amanow.
Talyplaryň daşary ýurt dillerini öwrenmegine höweslenme döretmegiň pedagogik esaslary.
Z. S. Gabibowa.
R. Allaýarowyň wiolonçel we simfonik orkestr üçin konsertiniň kompozisiýa aýratynlyklary.
A. Ataýewa.
Metal önümleriň taryhyndan.
M. R. Hommadowa.
XIX asyrda ahalteke atçylygy we onuň seýisçilik sungatyna täsiri.
Ý. E. Kakaýew, A. G. Geldimyradow.
Ýerasty saklawhanadaky gazyň möçberine baha bermek.
R. Esedulaýew, H. Geldiýew.
Deformirlenýän öýjükli gurşawda hakyky gazyň durnuksyz düzgünde süzülmeginiň differensial deňlemesi.
M. Hudaýberdiýew, H. Muhammedow, M. Annaorazowa.
Alternatiw energiýa çeşmelerini utgaşdyryp, tebigy serişdeleri rejeli peýdalanmagyň tehnologiýasy.
I. Ahmedow, O. Mämiýewa, O. Çowdyrowa.
Sebitiň logistik ulgamynda häzirki zaman maglumat tehnologiýalarynyň mümkinçiliklerini bahalandyrmak.
Ý. Çaryýew, K. Hojanepesow.
Gün fotoelektrik stansiýalarynyň parametrlerine howanyň we atmosfera şertleriniň täsirleri.
G. Mawyýew, D. G. Gadamow, L. B. Atamalowa, B. Garaýew.
Kükürt we kükürtli galyndylaryň ekologiýasy hem-de olary gaýtadan işläp, ýerlemegiň meseleleri.
S. Atdaýew.
Ýörite görnüşli köpölçegli Wolterra-Fredgolm integrofunksional deňlemeleri jemlenýän funksiýalaryň giňişliklerinde.
A. Hojaýew.
Türkmenistanyň ýertitremeleri üçin seýsmik intensiwlik milli şkalasy (enjamlarda alnan maglumatlara esaslanýan bölek).
E. O. Kokanowa.
Köpetdagda çekirtgeleriň beýiklik guşaklyklary boýunça ýaýraýşynyň aýratynlyklary.
M. Şükürowa.
Üzümden çakyr öndürýän zawodyň taşlandysyndan pektiniň alnyşy.
T. Garaýew.
Laringotraheal nagraly stenozlaryň kliniki-anatomik häsiýetlendirmesi.
S. Nuryýew, M. Aşyrowa, S. Hallyýewa.
Innowasiýa usulynda şypaly palçyklar bilen elektroforeziň geçirilişi.


text:
Netflix “Jadygöý” (“Ведьмак”) serialynyň üçünji möwsümini surata düşürer. Bu barada serialyň Twitterdäki resmi saýtynda habar berilýär diýip, gazeta.ru belleýär.
“Biz ikinji çeper anime-film we wakalary Jadygöýüň dünýäsinde bolup geçýän “Çagalar we maşgala” atly täze bölüm bilen bilelikde Jadygöýüň üçünji möwsümini hem resmi taýdan yglan edip bilýäris” – diýlip, habarda aýdylýar.
Ýöne onuň senesi barada jikme-jik maglumatlar heniz ýok. “Jadygöýüň” ikinji möwsüminiň surata düşürilişi aprel aýynda tamamlandy. Iýul aýynda Netflix “Jadygöý” boýunça alty seriýaly filmi surata düşürjekdigini aýtdy.
Polşaly ýazyjy Anjeý Sapkowskiniň kitaplary boýunça düşürilen “Jadygöý” teleserialynyň birinji möwsümi 2019-njy ýylyň dekabrynda çykdy. Täze “Jadygöýüň” surata düşürilişi koronawirus pandemiýasy sebäpli yza süýşürildi. Ikinji möwsümiň premýerasy 2021-nji ýylyň 17-nji dekabrynda bolar.
“Jadygöý” serialynyň öňki möwsümlerinde baş keşplerde Genri Kawill (Geraltyň keşbinde), Anýa Çalotra (Geraltyň söýgülisi jadygöý Ýennifer) we Freýýa Allan (Sinta şalygynyň Siri atly mirasdüşeri) çykyş etdi.


text:
Dünýä çempionaty – 2022-niň saýlama tapgyrynyň çäginde 14-nji noýabrda
paýtagtymyzda duşuşýan Türkmenistanyň hem-de KNDR-iň (Koreýa Halk
Demokratik Respublikasynyň) milli ýygyndylarynyň arasyndaky duşuşygyň
öňüsyrasy baş tälimçileriň gatnaşmagynda metbugat ýygnagy geçiriler.
Türkmenistanyň Futbol Federasiýasynyň resmi saýtynyň habar bermegine
görä, metbugat ýygnagy 13-nji noýabrda paýtagtymyzyň “Sport”
myhmanhanasynyň konferensler zalynda geçiriler. Metbugat ýygnagy 12:00-da
başlanar.
Ýeri gelende bellesek, dünýä çempionaty – 2022-niň saýlama oýnunyň bäşinji
tapgyrynyň çägindäki duşuşyk 14-nji noýabrda geçirilip, onda Türkmenistanyň
futbol boýunça milli ýygyndy topary KHDR-iň milli ýygyndysyny kabul eder.
16:00-da başlanjak bu duşuşyk paýtagtymyzdaky “Köpetdag” stadionynda
geçiriler.
Dünýä çempionaty – 2022-niň saýlama tapgyrynyň çäginde 14-nji noýabrda


text:
10-njy dekabrda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Litwa Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçisi Egidiýus Nawikasdan ynanç hatyny kabul etdi.
Duşuşygyň dowamynda Egidiýus Nawikas Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň dünýäniň dürli ýurtlary we abraýly halkara guramalary bilen ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň, durnukly ösüşiň bähbidine gönükdirilen gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyny esasy ugur edinýän döwlet syýasatynyň möhüm ugurlary bilen tanyşdyryldy.
Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça milli ykdysadyýetimiziň mümkinçilikleriniň köpugurly esasda ösdürilmegine gönükdirilen hem-de sebitlerde häzirki zaman düzüminiň täzeçil esasda ösdürilmegini, halkymyzyň abadançylygynyň we durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyny nazarlaýan giň gerimli durmuş-ykdysady özgertmeleriň amala aşyrylmagyna möhüm üns berildi.
Litwaly diplomat milli
parlamentimiziň düzümi hem-de onuň köpugurly işi, şol sanda milli kanunçylygy
döwrebaplaşdyrmak, konstitusion özgertmeleri geçirmek we ýurdumyzyň Esasy
Kanunyny kämilleşdirmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler bilen tanyşdyryldy.
Halkara gün tertibiniň, şol sanda Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi
görnüşindäki gatnaşyklaryň möhüm meseleleri boýunça pikir alyşmalar boldy.


text:
Latest News
News Archive
Eni Türkmenistan Limited kompaniýasy degişli hyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça bäsleşik yglan edýär
«Eni Türkmenistan Limited» kompaniýasy ¹ 10097193 — Gazy görkezýän optiki kamerany satyn almak we degişli hyzmatlary ýerine ýetirmek (bejergi işlerini we okuw sapaklaryny geçmek) boýunça bäsleşik yglan edýär.
Bäsleşigiň möhleti 2021-nji ýylyň 1-nji iýulyna, sagat 17:00-a çenli.
Ähli gyzyklanma bildirýän kompaniýalar bäsleşige gatnaşmaga resmi çakylygy almak üçin arzalaryny şertnama we üpjünçilik bölüminiň satyn alyjy hünärmeniniň adyna (elektron salgysy: toyli.geldynazarov.@eni.tm we karamat.reimbayeva@eni.tm) ibermelidir.
If you notice an error in the text, please select it and press   Ctrl + Enter strong >


text:
Ýakynda «Google Suratlaryň» şu ýylyň 1-nji iýunyndan çäksiz möçberde ammar almak mümkinçiligini çäklendirjekdigini habar beripdik. Täze girizilen çäklendirmä görä, mundan beýläk her bir ulanyja diňe 15 gigabaýt ýer mugt berler. Ol galan ýeri tölegli almaly bolar.
Ýöne, ynha, «Androi Police» web saýty «Google Suratlardan» ýene-de çäklendirilmedik möçberde mugt ýer almagyň ýoluny salgy berdi. Munuň üçin çäklendirmäniň täsirinden daşda galyp bilýän köne «Google Pixel» smartfonlary gerek. Soňky ädim smartfonlaryň arasynda maglumatlary sinhronlamaga mümkinçilik berýän «Resilio Syn» ykjam goşundyny göçürip almaly.
Programmany esasy smartfonda işe girizeniňizden we suratlar bilen bukja baglananyňyzdan soň, «Pixel» smartfonynda «Resilio Sync»-i açmaly we esasy smartfonda işleýän programmada QR koduny skanirlemeli. Bu amaldan soň, «Google Pixel» esasy smartfonyňyzdan suratlary we wideolary göçürip alar we «Google Suratlara» ýüklär diýip «ixbt.com» habar berýär.
«Google»-yň bu «gowşaklygy» nädip düzedip biljekdigi belli däl.


text:
-
-
-
-
-
keshe 22:05
-
-
-
-
-
-
keshe 19:12
-
-
-
-
-
keshe 17:48
-
-
-
-
Múgedek balalardyń baspana kezegi kámeletke tolǵannan keıin de saqtalady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Múgedek balalardyń baspana kezegi kámeletke tolǵannan keıin de saqtalady. Bul týraly QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri Erlan Áýkenov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Múgedektigi bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardyń balalary kámeletke tolǵannan keıin de turǵyn úı kezeginde turý quqyǵy saqtalady. Áli kúnge deıin múgedek balalary bar otbasylar turǵyn úı kezeginde 10 jylǵa deıin turady», - dedi vıtse-mınıstr Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetindegi baspasóz máslıhatynda.
Onyń atap ótýinshe, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jekelegen sanattaryn áleýmettik qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań qabyldanǵanǵa deıin eger bala 18 jasqa tolǵansha turǵyn úı almasa, onda eresek múgedektigi bar adam retinde kezekke qaıta turýǵa májbúr.
«Onyń ústine birinshi nemese ekinshi toptaǵy múgedektigin alǵan jaǵdaıda ǵana kezekke qaıtadan qoıylady. Úshinshi toptaǵy múgedektik berilgen kezde olar baspana alý quqyǵynan aıyrylady. Endigi ýaqytta olar kámeletke tolǵannan keıin de turǵyn úı alý kezegin saqtaý quqyǵyna ıe bolady. Bul norma 20 myńnan astam otbasyna turǵyn úı kezegin saqtaýǵa múmkindik beredi dep boljanýda», – dedi Erlan Áýkenov.
- Óńirlerde otbasyn qoldaý klýbtary jandanyp keledi
- Qazaqstanda múgedekterdiń áleýmettik jaǵdaıy qalaı jaqsartylmaq
- Saparbaev: Jambylda 25 eldi mekenniń áleýmettik kartasy jasalǵan
- Múgedektigi bar adamdardyń ómir súrý sapasyn arttyrý boıynsha qandaı jumystar atqarylýda
- Senat komıteti aýylda turý jaǵdaıyn jaqsartý, jastardyń qalaǵa ketýin tómendetý máselelerin talqylady
- Óńirlerdi damytýdyń ulttyq jobasynyń mindeti qandaı
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Häzirki wagtda diňe bir Türkmenistanyň däl, eýsem, Orta Aziýanyň, Eýranyň, Türkiýäniň, Demirgazyk Afrikanyň çäklerine we Ýewropanyň aglaba bölegine älem retranslýatory arkaly tele we radiogepleşikleriň 35 kanaly berilýär. “Türkmen hemarasy” ÝGPJ-niň hemradan netijeli peýdalanmak bilen meşgullanýan hünärmenleri transponderleriň 26-syndan 10-syny işl...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
11.01.2019 11:53
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#301)


text:
IMAN ARKALY AKLANMA
“Kanun we pygamberler tarapyndan güwä geçilen Hudaýyň dogrulygy, ýagny Isa Mesihe iman arkaly iman edenleriň ählisine we ählisiniň üstünde bolan Hudaýyň dogrulygy şu wagt kanunsyz aýan boldy. Çünki hiç bir parh ýok, sebäbi bary günä edip, Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldy. Olar Isa Mesihde bolan gutulyş arkaly Onuň merhemeti bilen mugt aklanar. Hudaý Mesihi ganyna iman arkaly merhemet kürsüsi edip goýdy. Ol muny ozal Öz sabry astynda ýüze çykan günäleriň ötülmegine degişli adalatyny görkezmek üçin, Özi adyl bolu, Mesihe iman edeni aklar ýaly, Özüniň häzirki zaman adalatyny görkezmek üçin etdi. Onda öwünme nirede? Ol daşarda. Haýsy kanun bilen? Işleriňki bilenmi? Ýok, iman kanuny bilen. Çünki biz adam kanun işlerinden üzňelikde, iman arkaly aklanar diýip hasap edýäris. Eýsem Hudaý diňe ehudylarň Hudaýymy Özge milletleriňki hem dälmi? Ol, elbetde, olaryň hemHudaýy. Sebäbi sünnetlileri-de öz imanlary arkaly, sünnetsizleri-de öz imanlary arkaly aklajak Hudaý ýalňyz Hudaýdyr. Onda biz iman arkaly kanuny ýatyrýarysmy? Ýok, ony berkarar edýäris….
Şeýlelikde, iman bilen aklanandygymyz üçin, Rebbimiz Isa Mesih arkaly Hudaý bilen ýaraşygymyz bardyr…”


text:
Adamzadyň durmuşynda maddy taýdan möhüm ähmiýete eýe bolan pullar taryhda haýsy döwletleriň bolandygyna, haýsy hökümdaryň höküm sürendigine şaýatlyk edýän iň esasy delillerdir. Gadymy pullar belli bir döwletiň ykdysady gatnaşyklaryny öwrenmegiň çeşmesidir. Dolanyşygyň serişdesi bolan gadymy pullaryň daş görnüşiniň, keşbiniň özüneçekijiligi, şol döwrüň nakgaşlarynyň ussatlygyny, ussahanalaryň tehniki mümkinçiliklerini-de görkezýär.
Türki halklaryň durmuşynda pullar baradaky maglumatlar Mahmyt Kaşgarlynyň eserinde hem öz beýanyny tapýar. Orta asyrlarda dünýä taryhynda uly yz goýan, Türkmenleriň Seljuklylar döwletiniň iň pajarlap ösen döwri bolan Soltan Mälikşanyň döwründe (1072 — 1092) «Türki dilleriň diwany» atly sözlügi bilen tanalan Mahmyt Kaşgarly bu eserini 1077-nji ýylda Apbasy halyfy Abulkasym Abdylla ibn Muhammet Muktady Biemrilla sowgat edýär. Bu eser türki halklaryň diliniň taryhyny öwrenmekde tapylgysyz hazynadyr. Şeýle-de, alym eseriniň başynda: «Türki diline öçmejek şöhrat, tükenmez hazyna bolsun» diýip, bu diwany ýazmagynyň sebäbini aýdyp geçýär.
Mahmyt Kaşgarlynyň bu eserinde bellenilişine görä, türki halklar XI asyrda pullary «ýarmak» diýip atlandyrypdyrlar. Sözlükde «ýarmak» sözüne örän köp ýerde duş gelinmegi, bu XI asyrda sözüň ýaýrawynyň giň bolandygyny görkezýär. Mahmyt Kaşgarly «ýarmak» sözüne düşündiriş berende, onuň ýene bir manysy hökmünde «dirhem» diýip belleýär. Alymyň «dirhem» beýanyna esaslanyp, «ýarmagyň» kümüş pul manysynyň bardygyny çaklamak mümkindir.
Dilçi alymyň beýanlary esasynda XI asyrda türki halklaryň arasynda adaty hilli pullardan başga, pes hilli pullar-da bolupdyr. Eserde adaty hilli pul «bitin ýarmak» — «bitin pul», pes hilli pullar bolsa «egsik ýarmak» — «kem pul» diýlip atlandyrylýar. Şol döwürde pullaryň dürli hilde bolandyklaryny alymyň ýene-de bir beýany tassyklaýar. Onda: «Ol puluň gowusyny toplady» ýaly sözlemleri getirip, oňa düşündiriş berýär.
Umuman, orta asyrlara degişli tapylan köp sanly zikgelenen pullar barada aýdylanlara ser salanymyzda, olaryň tegelek görnüşinde bolandygyny çaklamak bolýar. Mahmyt Kaşgarly eserinde «ýap» sözüniň manysynyň tegelekdigini ýazypdyr, tegelek kesilen pula «ýap ýarmak» diýilýändigini: «ýanymda tegelek pul ýok — abat pul ýok» setirleri arkaly beýan edipdir. Pullar wagtyň geçmegi bilen, gyralarynyň kertilip zaýalanýandyklary sebäpli, şekliniň tegelekliligini ýitirýärler. Ol barada Mahmyt Kaşgarly «byçuk» sözüne düşündiriş berende, bu ýagdaýy şeýle beýan edipdir: «Kesik — islendik zadyň ýarysy. Byçuk ýarmak — «ýarym pul». Dilçi alymyň «byçuk ýarmak» beýanynyň «ýarym dirhem» manysyndadygyna göz ýetirmek bolýar.
Mahmyt Kaşgarlynyň ýaşan zamanasynyň pullary barada söhbet edilende, taryh ylymlarynyň kandidaty Tirkeş Hojanyýazowyň adyny aýratyn belläp geçmelidiris. Pullar barada ylmy işleri, eserleri bilen belli alymlaryň hataryna girmegi başaran türkmen alymynyň «Beýik Seljuk döwletinde pul dolanyşygy» atly eseri örän möhümdir. Onuň bu eserinde arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde tapylan Beýik Seljuk döwletiniň pullarynyň (dinarlaryň, dirhemleriň) gyralarynyň kertilendigini we şekillerini üýtgedendiklerini, bu ýagdaýyň bolsa pullaryň agramlarynyň dürli bolmaklaryna getirendigini belläp geçýär. Türkmen alymynyň berýän bu maglumaty Mahmyt Kaşgarlynyň eserindäki maglumatlar bilen gabat gelýär.
Kaşgarlynyň eserinde ünsümizi çeken sözleriň ýene bir-de «uruglug» sözüdir. Alym bu sözüň manysyny: «Uruglug altun — «Zikgelenen altyn, guýlan altyn» görnüşinde beýan edipdir. Ýagny eserdäki bu maglumat esasynda XI asyrda türki halklaryň «zikge» sözüne derek «uruglug» diýen sözi ulanandyklaryny aýtmak mümkindir. Ýeri gelende aýtsak, Türkmenleriň Seljuklylar döwletinde ilkinji pul bolan altyn dinar 1041-nji ýylda Nişapurda Togrul begiň adyna zikgelenýär.
Alymyň eserindäki maglumatlar esasynda, XI asyrda türki halklaryň arasynda köp sanly gurply adamlar ýaşap geçipdir. Munuň bilen baglanyşykly Mahmyt Kaşgarly «tümen ming» sözüne düşündiriş berende: «Müň gezek müň, bir million» diýip ýazýar. Şeýle-de, eserde «Telim ýarmak» — «Köp pul» söz düzümi getirilýär. Sözlükde «öküm» sözüne düşündiriş berlende: «Bir öküm ýarmak» — «Bir üýşmek pul» diýip belläp geçilen bolsa, eseriň başga, bir ýerinde «ökün» sözüniň manysyny: «pul, gül ýaly zatlaryň üýşmegi, dessesi» diýip düşündiripdir. Mundan başga-da onda: «Ol ýarmak ökdi» — «Ol pul toplady» ýa-da «Ol ýarmak azutlady» — «Ol pul owuçlady» söz düzümleri hem öz beýanyny tapypdyr. Mahmyt Kaşgarlynyň berýän bu maglumatlaryna görä, XI asyrda belli şahslaryň ellerinde örän köp mukdarda pullar bolupdyr.
Şaýylyklar bilen bilelikde türki halklarda mata pullar hem ulanylypdyr. Ol bu barada «kamdu» sözüne düşündiriş berende: «Uzynlygy dört arşyn, ini bir garyş biz mata, ýüzüne uýgur hanynyň möhüri basylyp, pul ýerine ulanylýar. Mata könelse, her ýedi ýylda bir gezek ýamalyp, ýuwulýar, ýaňadan möhür basdyrylýar» diýip beýan edýär. Şeýle-de, alym eserinde «bakyr» atly hytaýda ulanylýan puluň bardygyny, şonuň bilen söwda işleriniň amala aşyrylýandygyny hem ýazypdyr. Dilçi alym eserinde şol döwür mis puluň «benek» diýlip atlandyrylandygyny belläp geçipdir.
Türki halklaryň söwda gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynda esasy serişde bolup hyzmat eden pullar hakynda belli şahsyýetlerimiz köp maglumatlary berýärler. Şolaryň biri-de, Mahmyt Kaşgarlynyň bize miras goýan «Türki dilleriň diwany» eseridir. Onuň bu eseri milli taryhymyza içgin aralaşmakda, dil baýlyklarymyzy çuňňur öwrenmekde tapylgysyz hazynadyr.
çeşme:https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/21993
Ahmet ANNABERDIÝEW,
Türkmen döwlet maliýe institutynyň uly mugallymy.


text:
Elbasy «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» prezıdenti Shıgeo Katsýdy qabyldady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elbasy «Nazarbaev Ýnıversıteti» derbes bilim berý mekemesiniń prezıdenti Shıgeo Katsýdy qabyldady, dep habarlaıdy elbasy.kz saıty.
Kezdesýde «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» 10 jyl ishinde qol jetkizgen basty jetistikteri men joǵary oqý ornyn odan ári damytý strategııasyn júzege asyrý barysy talqylandy.
Elbasy «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» az ýaqyt ishinde joǵary bilikti kásipqoı kadr daıarlaıtyn jáne otandyq ǵylymdy damytatyn jetekshi oqý ornyna aınalǵanyn atap ótti.
«Jas memleketimizge zamanaýı kadrlar qajet boldy, sondyqtan aldymen «Bolashaq» baǵdarlamasyn jarııaladym. Ýaqyt óte kele bakalavrlardy «Nazarbaev Ýnıversıtetinde» daıarlaı bastadyq. Men osy joǵary oqý ornyna jıi baryp, dıplom tapsyrý rásimine qatysyp turamyn. Ýnıversıtettiń keleshegi zor. Qazir ol kóptegen otandyq joǵary oqý oryndaryna úlgi bolyp otyr. Osynyń bári – sizdiń eńbegińizdiń jemisi», – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev oqý ornyn ári qaraı damytý kerektigine, sonyń ishinde jasandy ıntellekt tehnologııasyn damytý men qoldaný salasyndaǵy jobalardy júzege asyrýǵa nazar aýdardy.
«Bizdiń baǵdarlamamyzdyń kelesi damý kezeńi – Jasandy ıntellekt kampýsyn ashý. Ony Almatyda qurý josparlanyp otyr. Jobany iske asyrýǵa qatysatyn sheteldik kompanııalarmen kelissóz de júrgizildi», – dedi Elbasy.
Óz kezeginde Sh.Katsý Ýnıversıtettiń 2018-2030 jyldarǵa arnalǵan strategııasynyń negizgi ındıkatorlaryna qol jetkizilgeni týraly baıandady. «Nazarbaev Ýnıversıteti» derbes bilim berý mekemesi prezıdentiniń málimetine sáıkes, búginde joǵary oqý ornynda 6,8 myńnan astam stýdent bilim alýda. Ashylǵannan beri 5 myńnan astam ǵylymı maqala jaryq kórip, 300 ǵylymı joba júzege asty. Ǵylymı zertteýlerdiń sapasy boıynsha «Nazarbaev Ýnıversıteti» Eýrazııa keńistigindegi 10 úzdik joǵary oqý ornynyń qataryna qosylyp, qurlyqtaǵy jetekshi oqý oryndaryna básekeles bolyp otyr.


text:
Bu sammite gatnaşyjylaryň bilelikdäki eden beýanatyna laýyklykda, olar pul birlikleriniň bäsleşliginden saklanmaga ylalaşdylar.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama söwdanyň adalatsyz alnyp barylmagynyň ykdysady krizisden çykmaga kynçylyk döredip biljekdigini aýtdy.
Birleşen Ştatlary we Ýewropa Bileleşigi Hytaýyň eksport edýän harytlarynyň nyrhyny pes saklamak üçin pul birliginiň hümmetini bilkastlaýyn peseldýänligini öňe sürýärler.
“Hytaý özüniň pul birliginiň hümmetini pes derejede saklamak üçin ummasyz pul sarp edip, bazara täsir edýär. Şonuň üçin biz Hytaýyň bazar ykdysadyýetine geçmeginiň möhümdigini belleýäris” diýip, Obama aýtdy.


text:
-
Jarys formaty
-
Oıynshynyń ótіnіm rásіmі
-
Qatysý úshіn talaptar
-
Nur-Sultan
-
Arena
-
Týristke
-
BAQ akkredıtatsııasy
-
Official IIHF Documents
-
...
Jarys formaty
Komandalar bіr-bіrіmen aınalmaly júıe boıynsha bіr matchta oınaıdy. 1-2 oryn alǵan komandalar top-dıvızıonǵa shyǵady. Sońǵy oryn alǵan komanda bіrіnshі dıvızıonnyń B tobyna túsedі.
Úsh núktelі júıe
Oıyn úshіn upaı kelesіdeı esepteledі:
- negіzgі ýaqytta jeńіske jetken komanda 3 upaı alady;
- matchty negіzgі ýaqytta teń aıaqtaǵan komandalar 1 upaıdan alady.
- 5 mınýttyq overtaımda, nemese jeńіmpaz overtaımda belgіsіz bolǵan jaǵdaıda ótkіzіletіn, matchtan keıіngі aıyp shaıbalaryn soǵý serııasynda jeńіske jetken komanda qosymsha upaı alady.
- negіzgі ýaqytta utylǵan komanda 0 upaı alady.
Overtaım ótkіzý
Eger matchtyń negіzgі ýaqyty aıaqtalǵannan keıіn komandalar jeńіmpazy anyqtamasa, úsh mınýttyq úzіlіsten keıіn komanda 5 mınýttyq overtaımdy ótkіzedі. Overtaımda komandalar qaqpalarymen aýysady. Oıyn bes mınýt ótkennen keıіn nemese gol soǵylǵannan keıіn aıaqtalady. Gol soqqan komanda jeńіmpaz dep jarııalanady. Eger overtaımda komandalar gol soqpasa, matchtan keıіngі aıyp shaıbalaryn soǵý serııasy júrgіzіledі. Hokkeıden álem chempıonatynyń overtaımynda komandalar kelesіdeı formatta óner kórsetedі: úsh (3) alań oıynshy jáne bіr (1) golkıper.
Matchtan keıіngі aıyp shaıbalaryn soǵý serııasyn ótkіzý tártіbі
Eger overtaım kezіnde bіrde-bіr komanda gol soǵa almasa, matchtan keıіngі aıyp shaıbalaryn soǵý serııasy júrgіzіledі. Serııa kelesі shema boıynsha júrgіzіledі:
- Árbіr komanda bes oıynshyny qoıady, olar kezekpen qaqpaǵa laqtyrady.
- Eger ár komandanyń oryndaýynda bes soqqydan keıіn esep álі teń bolsa, serııa kerі tártіpte komanda oıynshylarynyń oryndaýynda qosymsha soqqymen jalǵasady.
- Qosymsha laqtyrý serııasyna qatysqan jáne jańa oıynshy qatysa alady. Al qosymsha laqtyrý serııasynda bіr oıynshy shekteýsіz qatysa alady.
- Tek sheshýshі gol matchtyń jalpy shotynda esepteledі.
- Matchtan keıіngі aıyp soqqylaryn soǵý serııasynda muzdyń ekі jaǵy da qoldanylady. Laqtyrý úshіn paıdalanylatyn muz alańy tazartylady.
- Laqtyrý tártіbі monetany laqtyrý arqyly anyqtalady. Moneta boıynsha utqan Komanda óz qalaýy boıynsha bіrіnshі nemese ekіnshі laqtyrýlar serııasyn tańdaýyna bolady.
- Overtaımnyń sońyna qaraı aıyppuldy ótemegen oıynshy matchtan keıіngі aıyp soqqylary serııasyna qatysa almaıdy jáne aıypshylar oryndyǵynda nemese sheshіnetіn jerde bolýy tıіs.
- Oıynshylardyń tіzіmіn jarııalaǵannan keıіn osy oıynshylardy aýystyrý, oıynshy jaraqat nemese aıyppul alǵan jaǵdaıda ǵana júzege asyrylýy múmkіn.
- Golkıperler overtaım kezіndegі qaqpany qorǵaıdy. Ár soqqydan keıіn komandalar golkıperlerdі ózgerte alady.
- Komandalar jeńіs golyna deıіn kezekpen laqtyrýlar oryndaıdy.
- Sheshýshі gol sheshýshі gol soqqan oıynshy men sheshýshі gol jіberіp alǵan qaqpashyǵa jazylady.
Upaı teń bolǵan jaǵdaıda esepteý formýlasy
Ekі komandanyń upaılary teń bolǵan jaǵdaıda qorytyndy kestede kúndіzgі kezdesýde jeńіske jetken komanda basymdyqqa ıe bolady.
Úsh upaılyq júıe match aıaqtalǵannan keıіn teń nátıje jіbermeıtіndіkten, chempıonattyń qorytyndy kestesіnde úsh nemese odan da kóp komandalardyń upaılarynyń teńdіgіne qatysty mynadaı reglament qoldanylady.
Úsh nemese odan da kóp komandalarda upaı sany teń bolǵan jaǵdaıda teń upaı sany bar komandalardyń shaǵyn toby qurylatyn formýla qoldanylady. Bul rásіm bіrdeı kórsetkіshter ekі nemese bіrde-bіr komandada qalǵanǵa deıіn qoldanylady.
Eger bіrdeı kórsetkіshter ekі komandada qalǵan jaǵdaıda, osy komandalar arasynda jeńіmpazdy anyqtaý úshіn match ótkіzіledі, sebebі bul matchta teń nátıje bolmaıdy. Eger komandalar teń bolmasa, tıіstі qadamdarda kórsetіlgen krıterıı qoldanylady.
1-qadam: Upaı sany teń bolǵan jaǵdaıda komandalar arasynda shaǵyn top qurylady,onda komandalar osy shaǵyn toptyń komandalary arasyndaǵy matchtarda alynǵan upaı sanyna sáıkes ornalasady.
2-qadam: Eger úsh nemese odan da kóp komanda burynǵysynsha teń bolsa, osy komandalar arasyndaǵy tіkeleı matchtarda soǵylǵan jáne ótkіzіp alǵan shaıbalardyń úzdіk aıyrmashylyǵy eskerіledі.
3-qadam: Eger úsh nemese odan da kóp komanda upaılardyń teńdіgі jáne soǵylǵan jáne ótkіzіp alǵan shaıbalardyń bіrdeı aıyrmashylyqtary bolsa, osy komandalarmen soǵylǵan shaıbalardyń sany ózara matchtarda eskerіledі.
4-qadam: Eger úsh nemese odan da kóp komandalardyń upaılarynyń teńdіgі, soǵylǵan jáne jіberіlgen shaıbalardyń bіrdeı aıyrmashylyǵy jáne soǵylǵan shaıbalardyń bіrdeı sany bolsa, osy topshadan tys komandamen berіlgen úsh komandanyń úzdіk reıtıngі bar oıyndarynyń nátıjelerі eskerіledі. Bul jaǵdaıda eń úzdіk reıtıngі bar komandaǵa qarsy oıynda (1. Upaı sany, 2. Soǵylǵan jáne ótkіzіp alǵan shaıbalardyń aıyrmashylyǵy, 3. Soǵylǵan shaıbalardyń sanynyń kóptіgі) úzdіk nátıjesі bar komanda basymdyqqa ıe bolady.
5-qadam: Eger komandalardyń kórsetkіshterі álі de teń bolsa, osy topshadan tys kelesі úzdіk komandamen oıyndarynyń nátıjelerі eskerіledі.
6-qadam: Eger osy esepteýlerden keıіn komandalardyń kórsetkіshterdіń teńdіgі álі de bolsa, komandalardy ornalastyrý tártіbі Chempıonat bastalar aldynda olardyń reıtıngіsіnіń negіzіnde anyqtalady.


text:
2021-nji ýylyň ýanwar aýynda Merkezi Aziýa ― Hytaý gaz geçirijisi arkaly Hytaýa 3,87 milliard kub metrden gowrak tebigy gaz akdyryldy, diýip Sinhua habarlar gullugy Hytaýyň «PipeChina West Pipeline» nebitgaz kompaniýasyna salgylanyp habar berdi.
Kompaniýanyň maglumatlaryna görä, geçen aýda gaz geçirijisiniň gündelik iň ýokary gaz üpjünçiligi 153 million kub metr boldy.
Şeýle hem habar berlişi ýaly, Merkezi Aziýa — Hytaý turba geçirijisi arkaly gaz importy Hytaýyň ýyllyk tebigy gaz sarp edilişiniň 15 göteriminden gowragyny üpjün edýär. Bu turba geçiriji Hytaýyň 27 welaýatynda 500 million adamy «mawy ýangyç» bilen üpjün edýär.


text:
Şu aýyň başynda internetde peýda bolan wideoýazgyda maşgalalary bilen näbelli bir ýerde üýşen onlarça ýaş ýigit görkezilýär.
Wideoýazgyda bir adam kellesine owadan şyrdak geýip, arap dilindi özleriniň “jyhad ýoluny” saýlap alandyklaryny aýdýar. Ol özüni Abu Hafyz Al-Kazahi diýip tanyşdyrýar. Ýöne Gazagystanyň paýtagtynyň eteginde ýerleşýän Maksimowka obasynyň ýaşaýjylarynyň aýtmaklaryna görä, ol adam 27 ýaşly Amanžol Žansengirow ekeni.
Azat Ýewropar/Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugy bilen söhbetdeş bolan “jyhadçy” diýilýän adamyň garyndaşlary Žansengirowyň köne suratyny radionyň habarçylaryna görkezipdir. Suratda görkezilen gara penjekli, ak köýnekli we galstukly adam wideodaky ýaragly söweşijä çalaja çalym edýär.
"Hopugyp gitdim"
"Men telewizorda şol wideony görenimde, hopugyp gitdim" diýip, Amanžolyň özünden kiçi jigisi Kaýrat Žansengirow gürrüň berýär. Ol agasy bilen mundan alty aý ozal telefonda gepleşen ekeni.
Telefon gürrüňdeşliginde Amanžol garyndaşlaryna oglunyň bolandygyny we iki ýylyň içinde ýurda dolanjakdygyny aýdan ekeni. Onuň garyndaşlary özlerine edilen telefon jaňy Türkiýeden edilendir diýip pikir edipdirler.
Kaýrat Žansengirow agasy Amanžolyň Astana uniwersitetiniň “önümçiligi dolandyryş fakultetini” tamamlandygyny aýdýar. Ýöne, muňa garamazdan, ol hiç haçan öz ugrundan işlemändir. Muňa derek Amanžol ujypsyz aýlygy bolan işlerde zähmet çekipdir.
Amanžol Almatydan gideninde onuň garyndaşlary ol syýahatçylyk firmasynda iş tapandyr diýip pikir edipdirler we daşary ýurtlara yzygiderli syýahat etmeli bolýan käri tapandyr diýip çaklapdyrlar.
Kaýrat Žansengirow: “Amanžol bize syýahat edýän islendik ýurdunda firma tarapyndan oňa jaý üpjinçiligi, aýlyk tölegi we zerur bolan pul serişdesi berilýär diýip aýdypdy. Ol hiç haçan Astanada ýa-da Almatyda jaý satyn almady, haçan görseň kireýine berilýän jaýlarda ýaşaýardy” diýip, ol gürrüň berýär.
“Jyhadçylar”
Agzalýan wideonyň mediada peýda bolmagynyň yz ýany bilen Astanadaky häkimiýetler wideoýazgyny ilik-düwme seljerýändiklerini we güman edilýän gazak “jyhadçylarynyň”, hakykatdanam, Gazagystanyň raýatydygyny ýa-da däldigini anyklamak isleýändiklerini aýdyp, çykyş edipdiler.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugyna ýurduň Milli howpsuzlyk komitetiniň işgärleriniň ýazmaça beren jogabynda gazak raýatlarynyň daşary ýurtlarda söweşe gatnaşýandygyndan özleriniň habarlydygy we söweşiji raýatlary ýurda getirmek üçin işleriň alnyp barylýandygy aýdylýar.
Howpsuzlyk komiteti Žansengirow barada ýa-da bolmasa onuň garyndaşlarynyň öňe sürýän meseleleri barada hiç zat aýtmady.
Kaýrat Žansengirow öz agasyny wideoda gören badyna derhal onuň maşgala agzalarynyň gazak häkimiýetleri bilen habarlaşandygyny we Amanžoly hem-de onuň ýaşajyk aýalyny yzyna getirmekleri üçin haýyş bilen ýüz tutandyklaryny aýtdy.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy wideonyň hakykylygyny ýa-da däldigini, şeýle hem onuň nirede düşürilendigini anyklap bilmedi.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň goşunlary bilen gozgalaňçy güýçleriň arasynda eýýäm iki ýyldan hem köp wagt bäri dowam edýän graždanlyk urşuna dünýäniň dürli künjeginden adamlaryň baryp goşulýandygy aýdylýar.


text:
Rohani 14-nji iýunda guralan metbugat ýygnagynda şeýle diýdi: "Biziň hemmämiz iş ýüzünde we dilde terror toparlaryna garşy durmaly.”
Ol bu sözleri sünnileriň ýolbaşçylygyndaky pitneçileriň demirgazyk Yragyň köp bölegini, şol sanda Mosul, Tikrit şäherlerini alyp, Bagdada tarap ilerleýän wagtynda aýtdy.
Döwlet departamenti 13-nji iýunda Birleşen Ştatlaryň Yrakda howpsuzlyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy barada «eýranlylar bilen gepleşmeýändigini» aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşingtonyň Yraga jeňçileriň ilerlemesine garşy durmak üçin gaýtadan goşun ibermeýändigini, emma Bagdada harby kömek bermek meseýelsine garaýandygyny aýtdy.


text:
6-njy fewralda Türkmenistanyň DIM-de hazarýaka döwletleriniň bilermenleriniň «Hazar deňzinde ylmy-barlaglary geçirmek babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Hazarýaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasyndaky Ylalaşygyň»
taslamasyny ara alyp maslahatlaşmak boýunça ikinji duşuşygy öz işine başlady. Duşuşyga Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň, Bilim ministrliginiň, Hazar deňzi institutynyň wekilleri, şeýle-de Azerbaýjan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň we Russiýa Federasiýasynyň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň wekilleri gatnaşýarlar. Tebigy we antropogen şertleriň monitoringi we seljermesi bilen birlikde
Hazar deňzinde ylmy-barlaglary geçirmek ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň hukuk binýadynyň pugtalandyrylmagyna we ösdürilmegine gönükdirilen bu taslama Türkmenistanyň we hazarýaka döwletleriniň arasyndaky ylmy-barlag
hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine möhüm orun eýeleýändir. Mejlisiň birinji gününde taraplar gün tertibini makulladylar we Ylalaşygyň taslamasyna bentler boýunça seretmeklerini dowam etdirdiler. Duşuşyga gatnaşyjylar çäräniň netijeli guramaçylygy boýunça türkmen tarapyna minnetdarlyk bildirdiler. Bilermenleriň duşuşygy 7-nji fewralda hem dowam eder.
6-njy fewralda Türkmenistanyň DIM-de hazarýaka döwletleriniň bilermenleriniň «Hazar deňzinde ylmy-barlaglary geçirmek babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Hazarýaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasyndaky Ylalaşygyň»


text:
TÜRKMENISTANDA ÇAGANYŇ IRKI ÖSÜŞI BOÝUNÇA MILLI STRATEGIÝADAN GELIP ÇYKÝAN WEZIPELERIŇ ARA ALNYP MASLAHATLAŞYLMAGYNA BAGYŞLANAN DUŞUŞYK GEÇIRILDI
2019-njy ýylyň 9-njy dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Türkmenistanda çaganyň irki ösüşi boýunça 2020 - 2025-nji ýyllar üçin milli strategiýasyndan gelip çykýan meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna bagyşlanyp tematiki duşuşyk geçirildi. Bu resminama 2019-njy ýylyň 6-njy dekabrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli Karary bilen kabul edildi.
Duşuşyga ýurdumyzda işleýän Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen düzümleriniň ýolbaşçylary, hususan-da, BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik Utgaşdyryjysy Ý. Panowa, BMG-niň Ösüş Maksatnamasynyň Türkmenistandaky Hemişelik wekiliniň wezipesini ýerine ýetirijisi N.Natswlişwili, BMG-niň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Türkmenistandaky wekili K.Weigant hem-de Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyp Türkmenistandaky Ýurt boýunça edarasynyň wekili P.Karwowska gatnaşdylar. Şeýle hem duşuşyga türkmen tarapyndan Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ýanyndaky Hemişelik wekili A.Ataýewa, Saglygy goraýyş we derman senagaty hem-de Bilim ministrlikleriniň ýolbaşçy düzümi gatnaşdylar.
Bu duşuşygyň esasy maksady eneligi we çagalygy goramagyň ýokary derejesiniň, milli derejede çaganyň hukuklarynyň hemmetaraplaýyn durmuşa geçirmeginiň üpjün edilmegine gönükdirilen çäreleriniň giň gerimde durmuşa geçirilmeginiň gazanylmagyndan ybaratdyr.
Söhbetdeşligiň barşynda Türkmenistanyň bu ugurda durmuşa geçirmek üçin ähmiýetli köptaraplaýyn mümkinçiliklere eýe bolup durýandygy hem-de ýurtda oňyn we bagtyýar çagalygyň üpjün edilmegine gönükdirilen zerur şertleriň ählisiniň döredilendigi bellenilip geçildi. Şeýle hem çärä gatnaşyjylar tarapyndan enäniň saglygynyň goragynyň, çagalaryň netijeli iýmitlenmeginiň, howpsuzlygynyň we goraglylygynyň, çagalara berilýän bilim hem-de beýleki hyzmatlaryň netijeliliginiň we ýokary hilliliginiň, ene-atalaryň oňyn ukyp-başarnyklarynyň üpjün edilmeginiň we çagalaryň irki ösüşine gönükdirilen wezipeleriň durmuşa geçirilmeginde ýokary netijeleriň gazanylmagy üçin döwlet hem-de hususy ulgamyň hemmetaraplaýyn özarahereket etmekleriniň zerurlygy aýratyn nygtalyp geçildi.


text:
Belgrad şäheriniň sudy 88 ýaşly Piter Egneri Ikinji Jahan urşy ýyllarynda nasistik Germaniýanyň ofiseri hökmünde Belgrad şäherinde 17 müň töweregi parahat ýaşaýjynyň öldürilmegine gatnaşanlykda günäli tapdy.
Ikinji Jahan urşundan öň ozalky Ýugoslawiýanyň territoriýasynda doglan asly gelip çykyşy nemes bolan Piter Egner 1960-njy ýyllarda Birleşen Ştatlara emigrirläp, bu ýurduň raýatlygyny alypdy.
Serbiýanyň sudunyň çykaran soňky kararynyň yzy bilen, Birleşen Ştatlaryň Adalat ministrligi Piter Egneriň öz geçmişi bilen baglanyşykly köp maglumatlary gizlänligini aýdyp, onuň amerikan raýatlygyny yzyna almak meselesine garamaklygy haýyş edip, Birleşen Ştatlaryň Federal suduna ýüz tutdy.


text:
Germaniýanyň Mýunhen şäherinde ýaragly hüjüm guraldy
Hadysada köp sanda adam ýaralandy
Germaniýanyň Mýunhen şäherindäki metro duralgasynda guralan ýaragly hüjümde köp sanda adam ýaralandy.
Mýunhen şäheriniň polisiýa gullugy wakanyň terror bilen arabaglanşygynyň ýokdygyny habar berdi.
Mýnhen polisi tarapyndan berilen beýanata görä hadysa metro duralgalarynyň birinde gözegçilik geçirilýärkä boldy.
Şübhe astynda bolan adamlaryň biri polisiýa gullugynyň işgäriniň ýaragyny alyp, töwerege od açmaga başlady.
Wakada ýaragy alan adam we polis işgäri hem ýaralandy.
Hüjümçiniň tussag edilendigi habar berildi.
Degişli Habarlar
Hartum Howa Menzili Ýapyldy
Halkara Hartum howa menzili oktýabr aýynyň 26-30-y aralygynda ähli uçuşlara ýapyldy
Yrakda DAEŞ Tarapyndan Guralan Hüjümde 11 Adam Ýogaldy
Yragyň Premýer-ministri Mustafa Kazymi ady agzalýan hüjümi ýazgardy.
Çadyň wagtlaýyn hökümetiniň Döwlet baştutany Türkiýä resmi sapar gurar
Çad Respublikasynyň wagtlaýyn hökümetiniň Döwlet baştutany Mahamat Idriss Debi Itno Türkiýä resmi sapar gurar


text:
Mańǵystaý oblysynda qurylys qaldyqtaryna arnalǵan polıgon ashylmaq
AQTAÝ. QazAqparat - Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaevqa qatty turmystyq qaldyqtar (QTQ) polıgonyn qaıta qurý jobasy tanystyryldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi Mańǵystaý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
22 qyrkúıekte Mańǵystaý oblysyna kelgen sapary barysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jónindegi keńeste jergilikti ekologııalyq problemalar jóninde aıtqan bolatyn. Memleket basshysy Úkimetke jáne oblys ákimdigine úsh jyl ishinde qatty turmystyq qaldyqtardy jınaý, suryptaý jáne qaıta óńdeýdiń tutas ınfraqurylymyn qurýdy, sondaı-aq polıgondardy normatıvtik talaptarǵa saı etip jasaqtaýdy tapsyrdy.
Búginde Munaıly aýdanynyń Baıandy aýylynda polıgondy qaıta qurýdyń ekinshi kezeńi júrgizilýde. Al jalpy aýdany 25 gektar bolatyn alty shuńqyrly polıgon 2015 jyly iske qosylǵan bolatyn. Sodan beri Aqtaý qalasy men Munaıly aýdanynyń barlyq qatty turmystyq qaldyqtary osynda tasymaldanýda. Polıgonda tehnıka men qajetti qural-jabdyqtardyń jetispeýshiliginen bolashaqta óńirge eleýli epıdemıologııalyq qaýip týýy múmkin. Sondyqtan, qazirgi ýaqytta negizgi mindet suryptaý jelilerin ornatý bolyp otyr.
Budan basqa, jaýapty azamattar Nurlan Noǵaevqa óńir respýblıkada qurylys salý boıynsha kóshbasshylar qatarynda bolǵandyqtan qurylys qaldyqtarynyń kóp mólsherde jınalatyndyǵyn da baıandady.
- Mańǵystaý oblysynda qurylystyń belsendi júrýine baılanysty Munaıly aýdanynda qurylys qaldyqtaryn jınaý jáne óńdeý alańyn ashý josparlanýda. Óńirde QTQ jınaýmen jáne shyǵarýmen 21 uıym aınalysady. Oblys boıynsha qoqysty saqtaýǵa arnalǵan 12 myńnan astam konteıner bar. Taǵy 17 myń qoqys jáshigi qajet, - dedi Mańǵystaý oblysynyń Tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Dúısen Qusbekov.
Qazirgi ýaqytta qurylys qaldyqtaryn jınap, qaıta óńdeıtin kásipkerlermen kelissózder júrgizilýde.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha Nurlan Noǵaev jaýapty tulǵalarǵa birqatar naqty tapsyrmalar berdi.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman Arkadagymyz parahatçylygyň, dost-doganlyk ýörelgeleriniň dünýä ýüzünde dabaralanmagy ugrunda nusgalyk işleri alyp barýar.
Üstümizdäki — Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany ýyly mähriban halkymyzyň uly üstünlikleri gazanjak we berkarar döwletimiziň halkara abraýynyň has-da belende galjak ýyly bolar. Çünki, halkymyz hormatly Arkadagymyzyň okgunly durmuşa geçirýän maksatnamalaryny nurana geljegimize gönükdirilen il-ýurt bähbitli ýörelgelerini tüýs ýürekden goldaýar.
Biz hem ýurdumyzy ösüşleriň ak ýoly bilen öňe alyp barýan milli Liderimiziň tutuş adamzadyň parahat, asuda, abadan durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan ynsanperwer, adyl syýasatynyň mundan beýläk-de dabaralanmagyny tüýs ýüregimizden arzuw edýäris.
Goý, ýurdumyzy parahatçylygyň we ynanyşmagyň ýyly bilen ösüşlerden ösüşlere alyp barýan Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli beýik işleri rowaçlyklara beslensin!
Maýsagözel ANNADURDYÝEWA. TKA-nyň welaýat birleşmesiniň esasy hünärmeni.


text:
1. Sport (hünärler: sport, sport žurnalistikasy, ýokary derejeler sporty, bedenterbiýe, sagaldyş işi).
2. Syýahatçylyk (hünärler: myhmanhana işewürligi, syýahatçylyk işewürligi).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary:
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde sekiz sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- sportsmeniň kämillik kitapçasy (sport, ýokary derejeler sporty, bedenterbiýe, sport žurnalistikasy, sagaldyş işi hünärleri boýunça I derejeden pes bolmadyk) we sport mekdebinden hödürnama (sport ugruna okuwa girýänler üçin);
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary, taýýarlygyň bedenterbiýä we sporta degişli ugurlary (hünärleri) boýunça bilim edaralaryna okuwa girýän Türkmenistanyň çempionlary we halkara sport ýaryşlarynyň ýeňijileri şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary:
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
sport ugry — sportuň saýlanan görnüşi (okuwa girýänler institutda alnyp barylýan sportuň 17 görnüşiniň birinden tassyklanan möçbernamany ýerine ýetirmeli), biologiýa;
syýahatçylyk ugry — Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Biologiýa, Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty we Mukaddes Ruhnama derslerinden giriş synaglary dilden döwlet dilinde geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýärler.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- Türkmenistanyň “Olimp” orta sport mekdebini tamamlan ýokary derejeli türgenler;
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribeleri bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler;
- Halkara ýaryşlaryň ýeňijileri;
- Sportuň görnüşleri boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalary.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, hökümet delegasiýasy bilen, 16-17-nji martda Pakistan Yslam Respublikasyna resmi sapar eder.
Bu barada anna güni Aşgabatda geçirilen hökümet maslahatynda habar berildi.
Habarda bu saparyň gün tertibi barada anyk bir zat aýdylman, ýokary derejede geçiriljek nobatdaky türkmen-pakistan gepleşiklerinde döwletara gatnaşyklarynyň möhüm meseleleriniň maslahatlaşyljakdygy bellenilýär.
Prezident Berdimuhamedow mundan öň Pakistana 2011-nji ýylyň noýabrynda sapar edipdi.


text:
Foto: qamshy.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qorǵanys mınıstri Nurlan Ermekbaevty qabyldady, dep habarlady Aqorda saıty.
Qorǵanys mınıstri prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa armııanyń áskerı jáne shuǵyl áreketterge daıyndyǵy, azamattardy áskerge shaqyrýdyń kúzgi naýqanynyń barysy, sondaı-aq, Almaty oblysynda ótip jatqan bitimgershilik oqý-jattyǵý jıyny jóninde esep berdi.
Memleket basshysy Qorǵanys mınıstrliginiń aldyna birqatar mindet qoıdy.
Sonyń ishinde qarýly kúshterdi qalyptastyrý tujyrymdamasyn ázirleý kezinde Qazaqstan armııasynyń radıasııalyq jáne hımııalyq qorǵanysyna qajetti qural-jabdyqtardyń zamanaýı túrlerimen jabdyqtalýyna, áskerı-kólik avıasııasy men ınjenerlik áskerdi kúsheıtýge, ınfraqurylymdy damytýǵa erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy.
Sondaı-aq Toqaev halyqaralyq áskerı yntymaqtastyqty damytýǵa, kadrlyq saıasat pen áskerimizdiń qysqy maýsymǵa daıyndyǵyna qatysty birqatar tapsyrma berdi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar