text:
Daily blog of Tmhits.com, Central Asian Music Portal. Aýdym we wideo klip arhiwi. Listen to the finest Central Asian Music Online. First radio & music portal of Ashgabat, Turkmenistan.
Saturday, May 29, 2010
Döwlet Annageldiýew
Salamualeykim www.tmhits.com saýtymyzyň hormatly agzalary !!!! Men bu gün siz bilen ussat diktor Döwlet Annageldiýew barada bir az maglumat paýlaşmak isledim.
Döwlet 1981-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Aşgabat şäherinde dogulýar. Ol orta mekdebi tamamlap, Türkmenistanyň Sport we Turizm Instutynyň Turizm bölüminde ýokary bilim alýar.Döwlet ýokary okuw jaýyny tamamlanyndan soň, Nebitdagda gulluk borjuny berjaý edýär.
Döwlet gulluk borjuny tamamlap, diktorlyk wezipesine başlaýar. Işlän döwründe ýurdumyzda meşhur hünärmen diktorlar bilen bile işleşyär. Döwlet ilki-ilkiler teleýaýlymda, radioda, janly hekaýalarda çykyş etýar. Bir wagtyň özünde döredijilik işlerine-de baş urýar we "Ýaşa meň üçin" "Söýdüm men" "Diňe seň üçin" ýaly birnäçe goşgylar döredýär.Döwlet diňe bir goşgy sungaty däl eýsem aýdym aýtmak bilen hem meşgullanypdyr. Muňa onuň aýdan "Gözel Baýramgül" aýdymy mysal bolup biler.
Döwlet Annageldiýew 2004-nji ýylda "Watan" radiokanalynda işlemäge başlaýar.Ol bu döwürde döwlet derejesinde geçirilen birnäçe konsertleri alyp barýar. 2006-nji ýyldan şu güne çenli teleýaýlymda habarlar bölüminde işläp gelýär.
Döwlet diňe öz goşgylary däl eýsem ussat şahyrlarymyzyň eserlerinden "Söýgi näme?!" " Giç bolar" ýaly goşgylary-da okap, ses ýazgylaryny edýär.
Üns bereniňiz üçin köp sag boluň !!!!!!!
Thursday, May 27, 2010
Kerim Gurbannepesow
Essalamualeykim hormatly www.tmhits.com saytymyzyng agzalary !!!!! Men bu gun siz bilen belli shahyrymyz Kerim Gurbannepesow barada gysgacha maglumat paylashmak isledim.
Türkmenistanyň halk ÿazyjysy Magtymguly baÿragynyň eÿesi Kerim Gurbannepesow 1929-njy ÿylda Gökdepe etrabynyň Ÿylgynly obasynda daÿhan maşgalasynda eneden bolÿar.Obada 7-ÿyllyk orta mekdebi gutarÿar.
Uruş döwrüniň agyr günleri Kerim ejesi bilen Tejene gidÿär.Ol Tejen etrap gazetinde “Ÿaş kommunistde” öz goşgularyny çykardÿar.1949-njy ÿylda Kerim goşun hataryna çagyrylÿar.Bu ÿerdede ol poeziÿa bilen meşgullanmagy dowam edÿär.
Onung soldat durmuşy hakda ÿazan onlarça goşgulary “Ÿaş kommunist”, “Sowet Türkmenistany” gazetlerinde çap edilÿär.Ol goşun gulugyny 1951-nji ÿylda gutaryp, 1952-nji ÿylda žurnalistik kärine dolanyp gelyar. Kerim Gurbannepesowyň terjime eden ululy-kiçili 250 töweregi eserleri Türkmenistanda terjime edebiÿatynyň altyn hazynasyna girÿär.Kerim Gurbannepesow oz doredijilik dowrunde belli sungat adamlary bilen ishleshipdir. Munga mysal edip Türkmenistanyň halk bagshysy Sahy Jepbarowy gorkezse bolar. Kerim aga Sahy Jepbarow-a bagyshlap "Guyma-gursaklyk hakynda" atly goshgy hem doredyar.Sahy Jepbarow bolsa Kerim aga barada şeÿle diÿÿär:
“K.Gurbannepesow goşgularynyň köpüsi dörände öz nepis sazy bile dünÿä inen,bize şol ajaÿyp heňi tapaÿmak galÿar.Ol heňem başga ÿerde däl-de, halkyň içinde öňden ÿaşäp ÿören äheňleriň,heňleriň arasyndan gözlemeli.”
K.Gurbannepesow diňe bir poema, goşgular ÿazmak bilen çäklenmän publistika, proza eserlerini hem ÿazÿar. K.Gurbannepesow Türkmen halkynyň aňynda, kalbynda ajaÿyp şahyr hökmünde baky ÿaşar. Bizing tmhits.com saytymyzda-da Kerim aganyng "Ýazmasy agyr düşen goşgy" "Adamyň ömrü hakynda oýun gatyşykly çyn " "Duýgy" yaly birnache gyzykly eserlerini dinglap bilersingiz.
Uns bereningiz uchin kop sag bolung !!!!!!!!
Saturday, May 22, 2010
Parahat Amandurdyyew
Salamualeykim www.tmhits.com saytymyzyng hormatly agzalary. Men bu gun Turkmenistanyng at gazanan artisti Parahat Amandurdyyew hakynda birnache maglumatlary paylashmak isledim.
Amandurdyýew Parahat Artykowiç. 1981-nji ýylyň iýul aýynyň 21-inde, Ahal welaýatynyň Ak-Bugdaý etrabynyň S.A.Niýazow daýhan birleşik obasynda eneden dogulýar.Parahat 1997-nji ýylda orta mekdebi tamamlap,Aşgabat şäherindäki DAŇATAR ÖWEZOW adyndaki sazçylyk uçilişesiniň "hor dirižory" fakultetine okuwa girýär. 2001-nji ýylda uçilişe okuwyny doly tamamlaýar we şol ýylda TÜRKMEN MILLI KONSERWATORIÝASYNYŇ "hor dirižory" fakultetine okuwa girýär.
Parahat, 2006-njy ýylda okuwy doly tamamlap öz diplom işini Ahal welaýat medeniýet öýünde aýdymçy bolup işläp 2008-nji ýylda tamamlaýar! Häzirki wagt, 2009-njy ýylyň 2-nji fewralyndan bäri "TÜRKMENISTANYŇ MEDENIÝET MERKEZINDE" aýdymçy bolup işleýär! Onuň Döwlet sylaglary: 2001-nji ýylda "ÝAŇLAN DIÝARYM" telebäsleşiginiň ýeňijisi! 2007-nji ýylda "ALTYN ASYR" bäsleşiginiň ýeňijisi! 2008-nji ýylda "TÜRKMENISTANYŇ AT GAZANAN" artisti diýen at dakyldy!Hazirki wagtda Parahat Amandurdyyew ozuning "Bu guyzde" "Yuregim sende" we "Seningki" yaly aydymlary bilen yashlarmyzyng soygusini gazanmagy basharan aydymchydyr.Parahadyng gowy görýän reňki açyk ýaşyl we gara renk! Onuň esasy arzuwy dünýä derejesinde klip düşürmek!
Uns bereningiz uchin kop sag bolung !!!!!!!!
Sunday, May 16, 2010
Tmhits Server - Super Fast
Tmhitsin hostingini edyan bu serverda basga guyscli saytlar hem host edilyar. Bulara mysal - tmchat.ru (tmch.at), Ashgabat.us, Tmolympiad.org, Okamak.com, Tmhabar.com . Gorusiniz yaly bularyn hemmesi Turkmenistanyn gowy tanalan saytlaryn arasynda.
Ynha asagdaky suratta bizin serveri gorup bilersiniz:
Tmhits Web server. Provided by ASBHost from Turkmenweb.
*** entagem bilmeyan bolsanyz - Tmhits Turkmenwebin proyektidir.
Wednesday, May 12, 2010
Nury Halmammedow
Tuesday, May 11, 2010
Tmhits Embed - Music & VIdeo on your site
EN
Embed feature on music pages has been fixed. I know it wasn't working for quite a while, I just didn't have time to fix it - I've been very busy lately. BTW, when embedding music files, you'll notice solid black area - it was intended for Tmhits logo. I am currently using free version of Longtail Video flash player on Tmhits which has disabled logo feature (in it's previous version it was allowed).. anyhow.. hopefully next month I'll be upgrading Tmhits player to a full licensed version, and logos on embed pages will work.
Monday, May 10, 2010
Central Asia: Rap and Hip-Hop
Saytymyza gosulan taze aydymcylaryn kopisi bu iki janryn icinden gelyan aydymcylar. ZumerChas, Syke, Rude, ST, MkM bulardan kabirleri. Bularyn yanynda 2 sany gyz repci hem gosuldy - Jeyka we Marseyk.
[EN]
You can feel a wind of change in Turkmenistan Rap and Hip-Hop Music.
Most of the new artists that we've added to the site are coming from these 2 music genres. ZumerChas, Syke, Rude, ST, MkM are just a few of them. Besides all these male artists, we saw 2 female artists from Turkmenistan, quite an interesting fact - Jeyka and Marseyk.
Although these new singers, don't have a lot of tracks like other popular artists, they managed to take their place among mainstream artists. On the right side of the website we've seen ZumerChas, Syke and S.T. to hold their positions under "Popular Artists of the Week" (Hepdäniň Aýdymçylary), for a few weeks now. This fact alone clearly shows their popularity among Tmhits listeners, who are mainly teenagers and young adults.
Jeýka : Ilkinji Step


c: text/html

text:
Gurbandurdy Zelili
Zeliliniň ömriEdit
Gurbandurdy-Zelili Gürgenin Garaguzy obasyn obasynda 1779-njy ýylda eneden dogulýar. Onun kakasyna Mämmetjuma,ejesine Hurma (Magtymgulynyň ýegeni) diýer ekenler. Zeliliniň önüp-ösen ýerleri Etrek,Gürgen,Garrygala sebitleridir.Önüp-ösen ýerini Zelili öz döredijiliginde şeýle setirler bilen görkezýär:
"Ata-baba geçen jaýlary görsem , Gürgende nan iýsem , Etrekde ýörsem….",
Zeili oba mekdebinde , soňra bolsa Hywadaky “ Şirgazy” medresesinde okapdyr düýen maglumat bar.
Zelili-zelil ,horlanan , ezilen ,ejiz düşen diýmekdir . Sebäbi Zelili öz ömründe oňly gün görmändir , mydama onuň ýaşaýşy horlukda , ekspluatator synplar tarapyndan kemsidilmekde geçipdir. Gurbandurdynyň Zelili diýen lakamy onuň ýşaýşy-durmuşy bilen baglanyşyklydyr .
Halk arasyndaky rowaýatlara görä, Zeliliniň esasy kesp-käri kümüş , demir ussaçylygy bolupdyr . Zelili öz güzeranyny garyplykda geçiripdir .Şahyryň:
"…Kyn boldy güzeran ,düşdük bir hala, Kemdest bolduk hiçe başyň içinde,"
ya-da:
"Bu garyplyk üstümüzdengitmedi, Köňül maksat –myradyna ýetmedi"
diýen setirleri-de onuň garyp bolandygyny subut edýär.
Zelili ýaşlykdan öz obadaşy Döndi diýen gyz bilen söyüşyär. Şahyr öz söýgülsine bagyşlap ,birnäçe şygyrlar hem düzýär.”Döndi hanym”, “ Janymyň jananasy” we başgalar. Emma Zelilä Döndi bilen öý-işik bolup maşgala durmuşyny gurmak miýesser bolmandyr. Bu hakda halk arasynda bolan maglumatlaryň birinde “ Döndi bir barly ýere çykarlypdyr” diýilýär. Şu maglumatyň dogrulygy ähtimaldyr . Şol döwürde öýlenmek üçin töleýän galyň Zelili ýaly garyplara örän agyr düşüpdir , olar köp ýyllar barlylaryň igençli we agyr zähmetini çekmäge mejbur bolupdyrlar. Munuň üstüne-de ekspluatator synp wekilleri azat söýgini barlapdyrlar . Ine, şonuň üçin hem Zelili Döndä öýlenip bilmändir .
Zelili Nury atly gyza öýlenip ,onuň bilen ömrüniň ahyryna çenli ýaşapdyr . Nuryň ogly bolýar , oňa Mämmetdöwlet diýýärler .Mämmetdöwlet ilki Mama diýen gyza öýlenýär,ol aradan çykansoň . Halbibi bilen durmuş gurýar .Halbibiden Jumadöwlet ,olardan hem Ogulnar, Maýa, Şemşat bolýar , häzir Zeiliniň nebereleri Garrygala töwereklerinde ýaşaýarlar.
LirikasyEdit
Zelili bir topar liriki goşgularyň awtorydyr .Onuň edebi döredijiliginde ýaşan döwründe ýüze çykan wakalary suratlandyrmak bilen , il – güne degişli , sosiýal deňsizligi görkezýän , mert we namartlara degişli öwüt – nesihat beriji,
söygi temada çeper şygyrlar uly orun tutýar. Zeliliniň döredijiligi özüniň manylylygy we çeperçiligi bilen tapawutlanýar . Onuň döredijiligi türkmen klassyky edebiýatynyň durmuşa has içgin aralaşmakdaky täze ädimini alamatlandyrýar. Zeliliniň döredijiliginiň kämilleşmegine , ösmegine , birinjiden , onuň özüniň edebiýat bilen gyzyklanmagy , edebiýatyň jemgyýetçilik durmuşunda tutýan ornuna belli derejede akyl ýetirmegi , köp okamaklygy , ikinjiden , daýysy Magtymgulynyň döredijiligi uly täsir edipdir.
Zeliliniň watançylygy .Zeliliniň döredijiliginde il-güni , ýurdy söýmek we halkyň erkin durmuşyny , agzybir ýaşaýşyny goramak pikirleri uly orun tutýar . Zelili öz ülkesini – ýaşan ýerini, onuň tebigatyny bütün baýlygyny , zähmetkeş halkyny tüýs ýürekden söýen watançydyr .
Şahyr öz önüp-ösen yeriniň –Etregiň ,Gürgeniň keşbini, tebigatyny “Watanym, seni” diýen şygrynda uly joşgun bilen suratlandyrypdyr .Watan temasyna degişli beýleki şygyrlarynda bolşy ýaly ,şahyryň bu şygyrynda hem basybalyjy duşmanyň abat oturan Etrek, Gürgen zähmetkeşlerini gyrgyna berşi, talaňa salşy görkezilýär.Zelili ýesirlikde diňe watan umydy bilen ýaşaýar, haçanda watanyny,onuň gözel tebigatyny ýatlanda,ol gözýaşyny saklap bilmeýär. Şahyryň duşmana bolan ýigrenji onda watana bolan söýgini, joşguny has güýçlendirýär. Zelili öz ülkesinden näçe uzaklykda bolsa-da ,onuň keşbini ,ajaýyp tebigatyny hiç wagt gözüniň öňünden aýyrmaýar:
" Sugunly , umgaly , çal goçly daglar , Belentden pestine akan bulaglar, Sowuk suwly,ter çemenli awlaglar, Köňül arzuw eýlär ,watanym ,seni”.
Zelili bu şygrynda bir topar ýesir eltilenleriň adyndan il –ýurda söýgi besleýär ,ony tüýs ýürekden wasp edýär.Şahyryň:
"Ýürek talwas eder, göterler serim, Köňül arzuw eýlär, watanym, seni! Etrek, Gürgen ýurdum –gezen ýerlerim, Köňül arzuw eýlär, watanym ,seni!”
Ýa-da:
“Köňlümüň aramy, çeşmim röwşeni, Men neýläýin, dostlar ,onsuz bu jany…."
diýen setirlerini diňläp zähmetkeş il-ýurda söýgi hyjuwy bilen joşman durup bilmez. Zeliliniň :
"Haýp, abat iller ber-bibat boldy Dostlar gamgyn boldy , duşman şat boldy, Aýrylyşdy, aşyna – ýarlar ýat boldy, Köňül arzuw eýlär ,watanym ,seni!"
diýen setirlerini öňden hem talaňçy duşmanyň zulumyndan ýaňa zeýrenip, ah çekip ýören ýesirlerde Hywa hanyna ýigrenç, gahar –gazap döredipdir
Mertlik, batyrlyk, ahlaklylyk barada. Zelili il- ýurdy ýürekden söýmek bilen birlikde , onuň ýigitleriniň mertligini, batyrlygyny , gowy ahlaklaryny wasp edipdir . Şahyr öz ildeşlerini arly – namysly bolmaklyga çagyrypdyr . Şahyryň şeýle eserleri ýigitlere teselli beripdir, olary ruhlandyrypdyr we olaryň güýçlerine güýç goşupdyr . Zeliliniňil-günüň,ýurduňar-namysynyugrunda tutanýerli söweş eden gaýduwsyz ýigitleriň at –owzasyny dabaralandyrmagy, munuň tersine, gorkaklary, nalajedeýinleri,aýal ýagysy dik düşdileri,ýaňralary köpçüligiň öňünde masgaralamagy tötändenblman, şol döwrüň şertleri ,ýagdaýy bilen baglanyşyklydyr. Duşmanyň talaňçylykly ýörüşine gaýtawul bermek üçin,batyr, gaýduwsyz, at- ýaragdan peýdalanyp bilýän adam gerek bolupdyr.Zelili bolsa duşmana garşy çanlakaý söweşijileriňsanyny köpelmek maksady bilen , batyrgaý ýigitleri taryplapdyr, götergiläpdir, namarlary ýazgarypdyr.
Şahyr mertler bilen namartlary deňeşdirende, olara mahsus bolan aýratynlygy örän ýerlikligörkezýär. Ol özüniň ”Dert galar” diýen şygrynyň:
"Ýowuz ýerde ýüzde –ýüz gelse, Yzyn dönmez,namart gaçar ,mert galar"
diýen setirleinde il-halk üçin duşman bilen söweşmeli bolanda, mert ýigitleriň ölümden heder etmän, soňky demlerine çenli söweşýändiklerini,emma namartlaryň binamyslylyk edip gaçýandyklaryny, il-ýurt hakda pikir etmän ,öz janlary hakda aladalanýandyklaryny , hatda namarlaryň bile söweşe çykan ýoldaşlarynyň ykbalynyň neneňsi boljakdygyny hem unudýandyklaryny belleýär . Zeliliniň “Diýmek biläni” şygrynyň:
“Keýpi açylar duşman görende mertler, Pikir basar , gaýga gider namartlar…"
diýen setirlerinde hem mertler bilen namartlar bir-birinden aýyl –saýyl edilip suratlandyrylýar.Bu setirlerde “mert ýigidiň duşman görende” ,oňa garşy ýigrenjilik bilen aldym- berdimle söweş edýändigi, emma namartlaryň bolsa duşman gördügi gaýga batyp dowla düşýändigi beýan edilýär.
Şahyr “Bilen” şygrynda hem “ Diýmek bilýäni” diýen şygryndaky pikirlerini gaýtalaýar.Ol:
“Söweş güni mert ýarasyn baglamaz, Namart gaçar dönüp, soňyn saglamaz…".
diymek bilen , mert ýigitleriň çydamlylygyny wasp edýär, emma , gorkaklaryň “ namartja olam , sagja olam” diýip, söweş meýdanyndan ýazzyny berýändiklerini tankyt edýär. Zelili “Diýmek biläni" diýen şygyrlarynyň ilki setirlrinde namartlaryň üstünden düşýär. Namartlara syn bermezligi, etjek işini olaraduýdurmazlygy olara berk talap edýär.Eger-de syry ,göz öňünde tutulan maksady namartlar duýsalar,berk tabşyryga garamazdan olaryň ýaňrajakdyklaryny ,syry äşgär etjkdiklerini şahyr nygtap görkezýär:
"Namarda syr berme, syr saklar diýip, Namarat syr saklamaz, diýmek biläni…"
Şu şygyryň balka bir ýerinde Zelili uzak wagtlap myhmançylykda bolýanlaryň, ondan–da gezip ýörenleriň, duş gelen ýerde gürrüňdeşlerine geplemäge gezek bermän, ýaňrap ýörenleriň hem-de yaşlykda lälik saklanyp, ulalansoň zähmet çekmäge ukyby bolmadyklaryň il içinde ýigrentgilerdigini billýär:
"Öznü ýigrendir köp ýatan myhman, Bir bimaýa gezen, mazasyz ýaňran,
Işe taby bolmaz ulalansoňran, ňran, Ýaşlykda beslenen gaýmak biläni”.
Şahyr özünüň şygyrlarynda birek –birege ajy söz aýtmazlygy nesihat edýär:
“…Ýagşy söz diýeniň güldür, ýaman söz tiken ýalydyr …"
diýen setirlerinde ("Ýow çykan ýalydyr ") beýan edýär.
Şahyr “Bilen “şygrynyň:
“Köňül almaz ýerden bir ýaman sözi Eşitseň ,iç gysar sygyrmak bilen "…
diyen setirlerinde-de birek-birege süýji sözli bolmaklygyň ,biderek ýere adamyň göwnüne degmezligiň tarapynda durýar
Zeliliniň “ Özge dem bolmaz “diýen şygry başdan –aýak öwüt –nesihat häsiýetlidir. Şahyr bu şygyrynda mugthorçylyk almyty üçin biri –birinden gabanyp ,ilesopuçylyk satýan sopularyň gara nebisleri üçin her zat etmäge taýýardyklaryny real beýan edýär .
Ýalançy mugthorlardan seresap bolmaly diýen pikiri öňe sürýär .
Zelili aňsat eklenç üçin özlerine din hadymy hasaplaýan ýalançy pirlere hergiz ynanmaly däldigini hem bu eserinden aýratyn nygtap aýdýar. Pirler näçe keramat satsalar-da, özlerini öwseler-de,ýagşy kişi bolan blsalar-da ,olaryň zähmet çekmän, ilatyň dilenip ýa-da olary aldap, şol aldawçylygyň hasabyna ýaşaýandyklaryny düşündürýär. Pirleriňpyssy-pyjurlygyny görüp ,şahyr olary “Şeýtanyň şägirtleri” diýip , açyk yglan edýär.
Zelilibu şygrynda dogry sözlügi ündemegi ,gybatkeşligi, ýalançylygy ýazgarmagy hem maksat edinipdir .Bulardan başga-da
Ol zähmet çekmekden,işlemekden gaçýan adamlary tankytlaýar we şonuň bilen birlikde ,beýlekilere şeýle häsiýetlri endik edinmezligi öwüt-nesihat edýär. Meselem:
“…Bikardyr ýaltanup , ýaman ýöreniň, Bu bir hassalykdyr ,asla em bolmaz…"
Şahyr bu ýerde, birinjiden, ýaltanyň gününiň hor geçjegini aýdýan bolsa, ikinjiden, ýaltalyk-hassalykdyr, ondan daşda duruň diýen ideýany öňe sürýär.
Zeliliniň “Bşgana ýagşy”diýen şygry hemöwüt-nesihat beriji, çuň we ýiti manyly eserleriň biridir. Häzir-de halk arasynda bu şygryň birnäçe setirleri nakyl hökmünde ulanylýar. Şahyrň:
“Atsaň,nyşana deger okuň dogrusy, Bir meňzile ýetmez ýüküň egrisi, Basym sandan çykar oba ogrusy, Ýigit sada gerek ,türkana ýagşysy”
diýen setirlerinde adamlaryň dogruçyl ,sada bolmaklary durmuş hadysalarynyň mysalynda ,ýagny deňeşdirmek ýoly bilen ,nesihat berilyär.
Zelili”Aslyna ýet, söz manysyn sora-da” diýmekbilen,aýdylan sözi oňat diňläp,onuň manysyna düşünmegiň ähmiýetini,etjek işiňi,düşünjek zadyňy soraşdyryp anyklaşdyrmagy maslahat berýär. Sözüň manysyna düşünmän ,aýdylan pikiriň nygyna ýetmän,bolgusyz netije çykarmaga howlukma diýip nesihat edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Medeniýet we syýahatçylyk ministri Numan Kurtulmuş Hytaýa bardy
Numan Kurtulmuş Hytaýyň ýakyn wagtda Türkiýäniň iň möhüm syýahatçylyk hyzmatdaşlarynyň biri boljakdygyny belledi
Kurtulmuş Hytaýda geçirilýän Türkiýe syýahatçylyk ýyly çäreleriniň çäginde Hytaý Syýahatçylyk we gezelenç sergisine gatnaşdy.
Türkiýäniň paneline baryp görüp tanyşdyrylyş çäreleri we Hytaýyň syýahatçylyk bazarynyň Türkiýä bolan gyzyklanmasy barada maglumat alan Numan Kutulmuş beýleki ýurtlaryň panellerine hem baryp gördi we ýadygärlik surata düşdi.
Serginiň ahyrynda metbugat işgärleriniň soraglaryna jogap beren Kurtulmuş Türkiýe Syýahatçylyk ýylynyň çäginde Hytaýda takmynan 60-dan gowrak çäre we tanyşdyrylyş işlerini geçirendiklerini ýatladyp Türkiýäniň we Hytaýyň biri-birine geografiýa taýdan uzakdygyny emma medeni taýdan örän ýakyn iki ýurtdygyny belledi.
Kurtulmuş: “Türkiýe Aziýanyň Ýewropa açylan gapysy, Hytaý bolsa Aziýanyň iň gündogaryndaky uly bir ýurt” diýip, iki ýurdyň uly bir medeni baýlyga eýedigini nygtady.
Numan Kurtulmuş: “Biziň täze döwürdäki syýahatçylyk strategiýamyzyň başynda Aziýada Hytaý, Hindistan, Günorta koreýa, Ýaponiýa, Malaýziýa we Indoneziýa ýaly ýurtlarda tanyşdyrylyş çärelerini geçirmek bolar” diýip beýan etdi.
Hytaýda geçen ýyl 130 million adamyň daşary ýurtlara syýahat edendigini aýdan Kurtulmuş Türkiýäni hytaýly syýahatçylara tanatmak isleýändiklerini belledi.
2018-nji ýylda Hytaýdan Türkiýä geljek syýahatçylaryň sanyny artdyrmak üçin ellerinden gelenini etmäge dowam etjekdiklerini aýdan Kurtulmuş: “Geçen ýyl Türkiýä 250 müň töwerek hytaýly syýahatçy geldi. Bu sany şu ýyl 500 müňe ýetmezligine hiç hili bahana ýok” diýdi.
Kurtulmuş: “Hytaý ýakyn wagtda Türkiýäniň iň möhüm syýahatçylyk hyzmatdaşlarynyň biri bolar” diýip nygtady.


text:
ÝEŇIL ATLETIKA DERSINIŇ WEZIPELERI WE MAZMUNY
Ýazylan wagty: 31 мая 2018 Ýazan Mayichka
ÝOKARY OKUW MEKDEPLERIŇ “SPORT” WE “BEDENTERBIÝE” FAKULTETLETINDE HÜNÄRMENLERI TAÝÝARLAMAK ULGAMYNDA GEÇILÝÄN “ÝEŇIL ATLETIKA” DERSINIŇ WEZIPELERI WE MAZMUNY Ýeňil atletika okuw dersi hökmünde bedenterbiýe we sport hünärmenleriniň taýýarlyk prosesinde öňdebaryjy orunlaryň birini eýeleýär. Beden taýýarlygynyň derejesini ýokarlandyrmaklyga, hökmany hereket başarnyklaryny we endiklerini ele almaklyga, hereket işjeňliginiň ýetmezçiligine ýaramaz täsirleri peseltmeklige kömek etmek bilen ol beýleki fakultetletiň talyplarynyň hem bedenterbiýe taýýarlygynda şeýle öňdebaryjy orny eýeleýär. “Ýeňil atletika” dersiniň esasy wezipeleri şu aşakdakylar hasaplanylýar: bedenterbiýe we sport fakultetleriniň talyplarynyň nazaryýet bilimlerini özleşdirmekligi; ýeňil atletika görnüşleriniň tehnikasynyň öwrediliş prosesinde hereket başarnyklarynyň we endikleriniň kemala getirilmegi; derňeme işlerindäki, ýalňyşlyklary düzetmek işlerindäki we tehniki elementleriň ýerine ýetiriliş prosesindäki nätakyklary düzetmekdaki başarnyklaryň kemala getirilmegi; anyk şertlerden ugur alyp, öwretmeklik prosesini dogry guramak we alyp barmak başarnygyny kemala getirmegi; ýeňil atletikada, şonuň ýaly-da beýleki sport görnüşlerinde hereketleriň tehnikasyny netijeli öwrenmeklik we ýokary sport netijelerine ýetmek üçin hökmany bolan beden sypatlaryny ösdürmekligi; ýeňil atletikanyň dürli görnüşlerinde tälimçilik işleriniň başarnyklaryny we endiklerini kemala getirmekligi; ylmy-barlag işlerini alyp barmaklyk we alnan maglumatlary tejribelik işlerinde peýdalanmak başarnyklaryny ýüze çykarmaklygy we ösdürmekligi. “Ýeňil atletika” dersiniň mazmunyna ýeňil atletikanyň görnüşleriniň tehnikasy, beden sypatlaryny öwretmek we ösdürmek üçin ulanylýan ýörite maşklar girizildi. Ýeňil atletika maşklarynyň tehnikasyny öwretmeklige jikme-jik seredilýär. Çagalar we dürli derejedäki türgenler bilen geçirilýän sport türgenleşikleriniň nazaryýet we tejribelik işleri öwredilýär. Ýeňil atletika görnüşleriniň ösüşiniň taryhy we maşklaryň tehnikasynyň kemala gelşiniň taryhy hem uly bolmadyk ähmiýete eýedir. Beden taýdan ösüşiniň, beden taýýarlygynyň, beden sypatlarynyň dinamikasynyň, öwretmekligiň we türgenleşigiň dürli usulyýet netijeliliginiň dürli taraplaryny bahalandyrmaklyga mümkinçilik berýän her hili testler öwredilýär we tejribelikde ulanylýar. Ylmy-barlag işleriniň geçirilmegi ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak üçin başlangyçlar döredýär. “Ýeňil atletika” dersini öwretmekligiň esasynda diňe beden maşklaryny ýerine ýetirmekligi başarman, eýsem beýleki adamlary ýeňil atletikanyň görnüşlerine çekmegi we öwretmegi, şonuň bilen birlikde-de adam jemgyýetiniň sagdynlaşmagy we ösmegi üçin şahsyýetiň garmoniki ösüşi kemala getirilýär.
Okalan sany: 32 Jogaplar: ( 0 )


text:
Eger-de Size birnäçe adamlar bilen gyssagly meseläni maslahatlaşmak zerur bolsa, olar bolsa dürli-dürli başga ýerlerde bolsalar, onda Maslahat aragatnaşyk hyzmatyndan peýdalanyň. Bu hyzmat umumy gürrüňdeşlige 6 adama çenli birikdirýär, şunda olaryň her biri, biri-birini eşidýär we olaryň hemmesi şol bir wagtyň özünde gürleşip bilýärler. Maslahaty başlamak üçin birinji gatnaşyja jaň ediň we ol trubkany galdyrýança garaşyň. Gürrüňdeşligi kesmezden öz telefonyňyzda “Çagyryş goşmaly” düwmesini basyň we ikinji gatnaşyja jaň ediň. Birinji jaň saklama goýlar. Ondan soň “Çagyryşlary birikdirmeli” düwmesini basyň. Şunuň ýaly görnüşde özüňizden başga 5 adamy maslahata çagyryň.
“Maslahat aragatnaşyk” hyzmatynyň işlemegi üçin Sizde “Çagyryşa garaşmak we Çagyryşy saklamak” hyzmaty birikdirilen bolmaly.
USSD hyzmatyň üsti bilen birikdirmek *0809*2*7*1#
USSD hyzmatyň üsti bilen öçürmek *0809*2*7*0#


text:
Germaniýanyň paýtagtynyň merkezinde, meşhur Muzeý adasynda ýerleşýän Täze muzeýde “Margiana – Türkmenistanyň çäklerindäki bürünç asyrynyň şalygy” atly sergi öz işine başlady. Sergide ýurdumyzyň muzeýlerinden getirilen gymmatlyklar daşary ýurtlarda ilkinji gezek görkezilýär.
Ýurdumyzda “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary astynda geçýän ýylda guralan bu sergi aýratyn ähmiýete eýedir, çünki ol köp sanly daşary ýurtly muşdaklara taryhyň gadymy döwürlerine şaýatlyk edýän gymmatlyklar bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär. Şol döwürlerde Gündogaryň aýry-aýry patyşalyklarynyň arasynda halkara gatnaşyklar ýola goýlup başlapdyr.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň, Şekillendiriş sungaty muzeýiniň hem-de Marynyň taryhy-ülkäni öwreniş muzeýiniň arheologik gymmatlyklary dünýä siwilizasiýasynyň iň gadymy ojaklarynyň birinde sungatyň ösen derejesi bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär.
Sergi 15-nji oktýabra çenli dowam eder hem-de Berlinden soň, nemes şäherleriniň ikisinde guralar. Dört aýyň dowamynda sergä Gamburgyň Arheologiýa muzeýinde, soňra bolsa, 2019-njy ýylyň iýun aýyna çenli Mangeým şäheriniň Raýs-Engelhorn Muzeýler toplumynda tomaşa edip bolar. Ýörite şu waka mynasybetli alymlar hem-de taryhyň muşdaklarynyň giň köpçüligi üçin niýetlenen katalog neşir edildi. Sergä gelýänler gözden geçirilişde öz ajaýyp medeniýetiniň beýikligini dünýä äşgär edýän gadymy türkmen patyşalygynyň hakyky gymmatlyklaryny görüp bilerler.
Türkmen milli gymmatlyklary Ýewropa sergisinde
Germaniýanyň paýtagtynyň merkezinde, meşhur Muzeý adasynda ýerleşýän Täze muzeýde “Margiana – Türkmenistanyň çäklerindäki bürünç asyrynyň şalygy” atly sergi öz işine başlady. Sergide ýurdumyzyň muzeýlerinden getirilen gymmatlyklar daşary ýurtlarda ilkinji gezek görkezilýär.


text:
Ilkinji elibiýimiz Göktürk (men) elipbiýi.
Ilkinji Türk sözi agzalýan we ilkinji ýazuw ýadygärligi: Orhon ýazgylary.
Ilkinji Türk hatdady - ýazyjysy: Ýolly Tegin.
Mälim bolan ilkinji Türk şahyry: Aprynçur Tegin.
Ilkinji mesnewi, aruz ölçegli, didaktik we syýasatnama eseri: Ýusup Has Hajyp - Yusup Balasagunlynyň "Kutadgu Bilig" eseri.
Ilkinji türk dili sözlügi: Mahmyt Kaşgarly "Diwan-y Lugat at Türk"
Ilkinji türkçe sözlük: Şemsetdin Sami "Kamus-y Türki"
Ilkinji Tezkire (Biografik eser): Mejalisün Nefais - Alyşir Nowaýy.
Ilkinji Hamsa Ýazyjysy: Alyşir Nowaýy.
Ilkinji Ýatlamalar kitaby: Babyr Şa "Baburnama"
Ilkinji Syýahatnama: Seýdi Aly Reis "Miratul Memalik"
Ilkinji milli şahyr: Magtymguly Pyragy.
Sufist edebiýatynyň milli edebiýatda esaslandyryjysy: Magtymguly Pyragy.
Tasawwuf mowzukly ilkinji şygyrlar Tekke (Sufizm) edebýatynyň düýbini tutujy: Hoja Ahmet Ýasawy "Diwan"
Fabl görnüşinde ýazylan ilkinji eser: Şeýhi "Harnama".
Ilkinji Türk dessany: "Alp Är Tunga"
Türkleriň Ilkinji Yslam täsiri bilen ýazylan dessany: "Manas".
Ilkinji diwan Şahyry: Dehhany.
Neşir žanrynda ilkinji estetiki aýratynlyklary ulanan: Sinan Paşa
Ilkinji bibliografiýa: "Keşfüz Zünun" Kätip Çelebi.
Ilkinji Taryh we geografiya ensiklopediyasy: "Kamusul Alem"
Ilkinji roman terjime eseri: Ýusup Kamil Paşa, Fenelon "Telemak" .
Ilkinki ýerli roman: Şemsettin Sami " Taaşşuky Talat we Fytnat" 1872 ý.
Ilkinji edebi roman: Namyk Kemal "Intibah" 1876 ý.
Ilkinji taryhy Roman: Nabizada Nazym "Karabibik".
Ilkinji Realist roman: Recaizade Mahmut Ekrem "Araba Sewdasy".
Ilkinji psihologiki roman: Nabizada Nazym "Zehra".
Realist romanlary bilen saýlanan ilkinji türk ýazyjysy: Halit Ziýa Uşaklygil.
Ilkinji Zenan Roman ýazyjysy: Fatma Aliýe Hanym.
Ykrar edilen, üstünlik gazanan psihologiki roman: Peýami Safa "Harijiye Koguşu"
Azat edijilik hereketi (Halas boluş söweşi) barada ilkinji roman: "Ateşden gömlek".
Ilkinji Naturalist eser: Nabizada Nazym "Zehra"
Günbatar edebi tilsimlerine laýyk gelýän ilkinji eser: Halit Ziýa Uşaklygil "Aşky Memnu"
Taýýarlan: Rahym Esen
Türk dünýäsiniň edebiýatyndaky ilkinjiler
Ilkinji elibiýimiz Göktürk (men) elipbiýi.


text:
Oskar sylaglaryna täze kategoriýa girizildi
Kino sungady we Ylymlar akademiýasy tarapyndan berilýän dünýäniň iň meşhur kino-film sylaglar Oskara käbir üýtgeşiklikler girizilýär
Akademiýanyň başlygy Jon Beýli we dolanşyk geňeşiniň başlygy Dawn Hadsonyň beren beýanatyna görä 91-nji Oskar sylaglaryna 3 sany üýtgeşiklik giriziler.
Olaryň ilkinjisi dabaranyň ýaýlymynyň 3 sagat bilen çäklendirilmegi, ikinjisi dabaranyň möhletinden ir geçirilmegi we iň möhüm bolan üçünjisi bolsa sylaglara “Adatdan daşary üstünlik görkezen meşhur filmler” atly bir täze kategoriýa girizilmegi.
Şeýlelik bilen “Iň gowy animasiýa filmi” kategoriýasynyň goşulan ýyly bolan 2001-nji ýyldan bäri Oskar sylaglarynyň sany ilkinji gezek artdyryldy.


text:
Olimpiýa şäherjiginiň “Sport” myhmanhanasynda geçirilen “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisine bagyşlanan mediaforumyň barşynda awtomobil ýaryşyny guraýjylar daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerine wekilçilik eden žurnalistleriň soraglaryna jogap berdiler.
Sport dünýäsinde sport awtoulaglary toparynda awtomobil ýaryşlary boýunça dünýäniň birnäçe gezek çempiony, “Pariž-Dakar” rallisiniň iki gezek ýeňijisi Žan-Lui Şlesser: “Uç-gyraksyz Garagum sährasynyň içi bilen geçjek halkara awtorallisiniň bilelikdäki guramaçysy bolmak meniň üçin we biziň toparymyz üçin uly hormatdyr” diýip belledi. “Biz ilkibaşda şeýle gerimdäki ýaryşlary gysga döwrüň içinde taýýarlamak wezipesi çylşyrymly we kyn bolar diýip hasapladyk. Emma türkmen topary bilen bilelikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şahsy göreldesinden ruhlanyp, biz şu güne çenli ýokary netijeleri gazanmagy başardyk”.
Žan-Lui Şlesser “Amul — Hazar 2018” rallini geçirmek yglan edilenden soň, bu ýaryşlarda bäsleşmäge türgenleriň örän köpsanlysynyň gatnaşmaga isleg bildirendigini nygtady. Bu bolsa meşhur türgenleriň diňe bir bu ýaryşa ýokary gyzyklanmasyny däl, eýsem, siziň ajaýyp ýurduňyzyň gaýtalanmajak tebigy gözelliklerini görmäge tüýs ýürekden uly islegleriniň bardygyny görkezýär.
Ulag ýaryşlary gadymda Beýik Ýüpek ýolunyň geçen ugry boýunça Türkmenistanyň gündogaryndan günbataryna tarap geçer. Çölüň giň sähralyklaryndan geçjek ýoluň umumy uzynlygy 1500 kilometrden gowrakdyr. Bu bolsa ajaýyp ralli üçin ýokary derejede laýyk gelýär. Uly ussatlar üçin bu ýaryşlar öz güýçlerini, aýratyn kyn şertlerde ulagy sürmekde emellerini hem-de nawigasiýa başarnyklaryny görkezmegiň hakyky synagyna öwrüler.
Men “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisiniň uly üstünlik bilen geçjekdigine, oňa gatnaşyjylaryň bolsa siziň ajaýyp ýurduňyza ýene-de gelmäge şat boljakdyklaryna ynanýaryn diýip, Žan-Lui Şlesser aýratyn nygtady. Meşhur ýokary tizlikli awtoulag sürüjisi çykyşyny tamamlap, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa awtosporty ösdürmäge çäksiz uly goşandy üçin ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
turkmenistan.gov.tm


text:
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Ösümlikleriň karantini hakynda
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2009 ý., № 3, 55-nji madda)
Şu kanun döwletiň ykdysadyýetine zyýan ýetirmäge ukyply karantin we beýleki howply zyýan berijileriň, ösümlikleriň keselleriniň we haşal otlaryň daşary döwletlerden geçmeginden Türkmenistanyň çäklerini goramak babatdaky döwlet çärelerini durmuşa geçirmegiň hukuk esaslaryny we ýörelgelerini kesgitleýär.
I bap Umumy düzgünler
1-nji madda Şu kanunda ulanylýan esasy düşünjeler
Şu Kanunda şu aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar
1) ösümlikleriň karantini (fitosanitar gorag) – ýurdumyzyň ösümlik baýlyklaryny we ösümlikden alynan önümleri başga döwletlerden, şeýle-de ýurdumyzyň karantin zolaklaryndan karantin zyýan berijileriň gelmeginden we getirilmeginden goramaga, olaryň ýaýran ýagdaýynda bolsa – olaryň ýaýran ojaklaryny çäklendirmäge we ýok etmäge gönükdirilen döwlet çäreleriniň ulgamyny göz öňünde tutýan hukuk düzgüni
2) ösümlikleriň karantinini üpjün edýän düzgünler we kadalar – ösümlikleriň karantinini üpjün etmek baradaky kadalaşdyryjy hukuk namalary, kadalaşdyryjy tehniki we usulyýet resminamalary
3) döwlet karantin fitosanitar gözegçiligi – karantin zyýan berijileri ýüze çykarmak, karantin astyndaky desgalaryň karantin fitosanitariýa ýagdaýyny anyklamak, ösümlikleriň karantinini üpjün etmek, ösümlikleriň karantinini üpjün etmegiň düzgünleri we kadalary babatda Türkmenistanyň kanunçylygynyň berjaý edilişine döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini amala aşyrmak boýunça çäreler
4) ösümlikleriň karantini boýunça gözegçilik – ösümlikleriň karantini boýunça kadalaryň, düzgünleriň we gözükdirijileriň talaplarynyň ýerine ýetirilişini barlamak boýunça ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly edaranyň jogapkär wezipeli adamlarynyň amala aşyrýan işleri;
5) karatnin astyndaky önümler (karantin astyndaky material, karantin astyndaky desgalar) – zyýanly organizmleriň gizlenip saklanmagyna gulluk edip biljek ýa-da zyýanly organizmleriň ýaýramagyna ýardam etjek, olar babatda fitosanitar çäreleri geçirmeklik zerur bolan islendik ösümlik, ösümlikden alnan önüm, ammar ýeri, gap, ulag serişdeleri, konteýnerler, toprak ýa-da islendik başga organizmler, desga ýa-da material
6) karantin astyndaky önümleriň toplumy – bir ýerde ýerleşen we bir ulag serişdesi bilen bellenen bir nokada bir alyja ibermek üçin niýetlenen karantin astyndaky birmeňzeş önümiň sany
7) ösümlikden alnan önümler – ösümlikden alnan gaýtadan işlenmedik material (gallany hem goşmak bilen) şeýle hem özüniň tebigaty ýa-da gaýtadan işlenen usuly boýunça zyýanly organizmleriň gelmek we ýaýramak howpuny döredip biljek önümler
8) introduksiýa – zyýanly organizmiň howa şertlerine uýgunlaşmagy arkaly geçmegi;
9) import karantin rugsatnamasy – ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaranyň kesgtleýän şertlerinde karantin astyndaky önümleri Türkmenistana getirmäge, şeýle-de üstäşyr geçirmäge rugsat berýän resminama
10) fitosanitariýa güwänamasy – äkidilýän karantin astyndaky önümiň karantin ýagdaýyny tassyklaýan resminama
11) fitosanitar güwälendirme – fitosanitariýa güwänamasyny bermeklige alyp barýan fitosanitariýa çäreleriniň ulanylmagy;
12) karantin zyýan beriji – Türkmenistanyň çäklerinde bolmadyk ýa-da çäkli ýaýran, emma geçirilen ýa-da özbaşdak daşdan geçip biljek we ösümliklere hem-de ösümliklerden alynýan önümlere ep-esli zeper ýetirip biljek zyýankeşiň, ösümlikleriň keselini öjükdiriji organizmleriň ýa-da haşal otlaryň görnüşi
13) karantin zyýan berijiniň ojagy – karantin zyýan berijiniň ýüze çykarylan we onuň daşynyň gabalmagy we ýok edilmegi boýunça çäreleriň amala aşyrylmaly ýa-da amala aşyrylýan ýeri
14) karantin zolak – karantin zyýan berijiniň ýüze çykarylmagy sebäpli bellenen tertipde karantin astynda diýlip yglan edilen ýer
15) karantin fitosanitar çäreler – Türkmenistanyň çäklerine zyýan beriji organizmleriň gelmeginiň we (ýa-da) ýaýramagynyň öňüni almaga gönükdirilen çäreler
16) introduksion-karantin nahalhanalary – daşary ýurtlardan getirilen nahallarda we tohumlarda karantin zyýankeşleriň, ösümlikleriň keselleriniň we başga aýratyn howply zyýanly organizmleriň gizlin ýokuşandygyny ýüze çykarmak üçin ýörite enjamlaşdyrylan nahalhanalar
17) ýokuşma – karantin asty önümde ösümlik ýa-da ösümlikden alynýan önüm üçin zyýanly janly organizmiň bolmagy;
18) gözegçilik barlagy – barlaglaryň kömegi bilen belli bir zolakda zyýanly organizmiň barlygy ýa-da ýoklugy hakyndaky maglumatlary ýygnamak we bellige almak baradaky resmi iş;
19) reeksport ýük – bir ýurda getirilýän we soň şol ýurtdan daşary çykarylýan ýük;
20) biologik göreş – janly tebigy garşydaşlaryň, antogonistleriň, bäsdeşleriň ýa-da beýleki öz-özünden köpelýän organizmleriň ulanylmagyna esaslanan zyýanly organizmlere garşy göreşiň baş ugurlary;
21) biologik göreş agenti – zyýanly organizmlere garşy göreşde ulanylýan tebigy garşydaş, antogonist, bäsdeş ýa-da beýleki öz-özünden köpelýän biologik organizm;
22) antagonist – eýesine uly zeper ýetirmeýän, emma ony zyýanly organizm tarapyndan ýetirilip bilinjek uly zeperden goraýan organizm;
23) bäsdeş – zyýanly organizmler bilen daş-töweregiň esasy elementlerine (meselem iýmite, buky ýerlere) bäsdeşlik edýän organizmler;
24) zyýanly organizm – ösümlikler ýa-da ösümliklerden alynýan önümler üçin zyýanly patogen agentleriniň ýa-da haýwanlaryň, ösümlikleriň islendik biogörnüşi, görnüşi;
25) patogen – keseli öjükdirýän mikroorganizm;
26) fumigasiýa bölümi – karantin astyndaky önümi gazly dezinseksiýa, himiýa usuly we işläp bejermegiň beýleki görnüşleri bilen zyýansyzlandyrmagy ýerine ýetirýän ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň düzüm birligi;
27) fitosanitar töwekgellik – introduksiýanyň we zyýanly organizmiň ýaýramagynyň ähtimallygy we olar bilen baglanyşykly anyk ykdysady netijeleriň gerimi;
28) fitosanitar düzgün – karantin zyýan beriji organizmleriň ýaýramagynyň we (ýa-da) introduksiýasynyň öňüni almak boýunça çäreler ulgamyny belli bir ýerde we belli bir wagtda çäklendirýän hukuk esasynda bellenilýän düzgünleriň jemi.
2-nji madda Ösümlikleriň karantini babatda Türkmenistanyň kanunçylygy
Ösümlikleriň karantini babatda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan, Türkmenistanyň ösümlikleriň karantini baradaky meseleleri düzgünleşdirýän beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan durýar
3-nji madda Ösümlikleriň karantininiň esasy wezipeleri
Ösümlikleriň karantininiň esasy wezipeleri şulardan ybaratdyr
1) Türkmenistanyň çäklerini onuň daşyndan halk hojalygyna uly ykdysady ýitgi getirip biljek karantin we beýleki howply zyýan berijileriň, ösümlikleriň keselleriniň we haşal otlaryň geçmeginden goramak
2) Türkmenistanyň çäklerinde karantin we beýleki howply zyýan ýetirijileri, ösümlikleriň kesellerini we haşal otlary öz wagtynda ýüze çykarmak, olary çäklendirmek we ýok etmek, şonuň ýaly-da olaryň bolmadyk ýerlerine ýaýramagynyň öňüni almak
3) ösümlikleriň karantini babatda Türkmenistanyň kanunçylygynyň hem-de bellenilen düzgünleriň we kadalaryň berjaý edilişine döwlet gözegçiligini amala aşyrmak;
4) oba hojalyk we ösümlikden alynýan beýleki önümler öndürilende, taýýarlanylanda, daşalanda, saklanylanda, gaýtadan işlenende, ýerlenende we ulanylanda ösümlikleriň karantini boýunça çäreleri görmek.
4-nji madda Ösümlikleriň karantini boýunça döwlet çäreleri
Türkmenistanyň çäginde ösümlikleriň karantini boýunça döwlet çäreleri şulardan ybaratdyr
1) ýurdumyzyň azyk we çig mal howpsuzlygyny saklamak maksady bilen ösümlik baýlyklaryny we ösümlikden alnan önümleri karantin zyýan berijileriň zaýalamagyndan we ýok etmeginden goralmagyny üpjün etmek
2) ösümlikleriň karantini boýunça Türkmenistanyň kanunçylygynyň berjaý edilişini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek we gözegçilik etmek
3) fitosanitar töwekgelçiligiň barlagyny geçirmek we karantin zyýan berijileriň ösümlik baýlyklaryna we ösümlikden alnan önümlere edip biljek täsirine hakyky, ylmy taýdan esaslandyrylan baha bermek we olaryň edip biljek zyýanynyň öňüni almak
4) ösümlikleriň karantini boýunça çäreleriň ýerine ýetirilmegine ilatyň, ýuridik we fiziki şahslaryň, döwlet dolandyryş, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işeňňir gatnaşmagy
5) degişli şertnamalar esasynda ösümlikleriň karantini babatynda halkara hyzmatdaşlyk
II bap Ösümlikleriň karantini babatda döwlet düzgünleşdirmesi
5-nji madda Ösümlikleriň karantini babatda döwlet dolandyryşyny amala aşyrýan edaralar
Ösümlikleriň karantini babatda döwlet dolandyryşy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy, onuň edaralary, şeýle-de ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde amala aşyrylýar
6-njy madda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlyklary
Ösümlikleriň karantini boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlyklaryna şu aşakdakylar girýär:
1) ösümlikleriň karantini we fitosanitar gözegçiligi babatda döwlet syýasatyny kesgitlemek;
2) ösümlikleriň karantini we fitosanitar gözegçiligi boýunça milli maksatnamalary tassyklamak;
3) ösümlikleriň karantini we fitosanitar gözegçiligi hem-de olaryň ýerine ýetirilişiniň guralyşy boýunça halkara hyzmatdaşlygynyň maksatnamalaryny tassyklamak;
4) Türkmenistanda ösümlikleriň daşky karantini we karantin zyýan berijileriniň Sanawy boýunça Kadalary tassyklamak;
5) ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň görkezmesi boýunça iki we şondan köp welaýatlaryň çäklerinde karantin düzgünini girizmek we ony ýatyrmak bilen karantin zolagyny tassyklamak;
6) ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň nyşany baradaky Düzgünnamany kabul etmek.
7-nji madda. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ygtyýarlyklary
1 Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy Türkmenistanda:
1) fitosanitar töwekgelçiligiň seljermesini geçirýär we onuň esasynda özleri babatda ösümlikleriň karantini boýunça döwlet çäreleri bellenilýän we amala aşyrylýan karantin zyýan berijileriň Sanawyny işläp düzýär we ony Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine tassyklamaga hödürleýär;
2) ösümlikleriň keselleriniň ýaýramagyna garşylykly çäreleriň ulanylmagy boýunça umumy düzgünleriň we buýruklaryň, fitosanitar kadalarynyň ýerine ýetirilişi boýunça ýuridik we fiziki şahslaryň işini utgaşdyrýar;
3) karantin zyýan berijileriniň köpeliş ojaklary we olaryň köpelişleri barada maglumatlary ýygnamak maksady bilen, şeýle hem karantin zyýan berijileri bilen göreşmek üçin ösdürip ýetişdirilýän zolaklary we ýabany ösýän ösümlikleri hem goşmak bilen ösümlikleriň ösüş döwründäki, şeýle-de saklanylýan ýa-da ulaglara ýüklenilýän ösümlikleriň we ösümliklerden alynýan önümleriň barlagyny geçirýär;
4) karantin zyýan berijileriň ýaýramagynyň hasabyny ýöredýär we gyzyklanýan taraplara maglumatlary berýär
5) karantin düzgünini, karantin zolaklaryny belleýär we ýatyrýar;
6) öz ygtyýaryna degişli bolan meseleler boýunça kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň we usuly görkezmeleriň taslamalaryny taýýarlaýar we olary Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine tassyklamak üçin ugradýar;
7) daşary döwletlerden tohumlaryň, ösümlikleriň we ösümliklerden alynýan önümleriň, senagat harytlarynyň getirilmeginiň, şol önümleriň Türkmenistanda daşalmagynyň karantin şertlerini işläp taýýarlaýar;
8) karantin çärelerine goýberilýän material we pul serişdeleriniň tygşytly we maksatly peýdalanylmagyna gözegçiligi amala aşyrýar;
9) getirilýän karantin astyndaky önümleriň fitosanitar gözegçiligini we barlaghana, karantin barlagyny geçirýär;
10) karantin astyndaky önümiň, şeýle hem ösümlikleriň karantini boýunça gözükdirijilere we kadalara laýyklykda ulag serişdeleriniň ýokançsyzlandyrylmagyny guraýar we geçirýär;
11) daşary ýurtdan getirilen karantin asty ekilýän we tohum materiallarynyň introduksion-karantin nahalhanalaryndaky barlagyndan geçirilýär;
12) halkara kadalary we teklipleri esasynda ylmy-barlag edaralary bilen bilelikde karantin çärelerini işläp taýýarlaýar hem-de ýuridik we fiziki şahslaryň olary ýerine ýetirişlerine gözegçiligi amala aşyrýar
13) fitosanitariýa güwänamalaryny berýär, karantin astyndaky önümlere daşary ýurtdan getirilen önümleri ýurtdan çykarmaga fitosanitariýa güwänamalaryny we getirmek üçin karantin rugsatnamalaryny berýär
14) Türkmenistandan daşary ýurtlara äkidilýän ösümliklere we ösümlikden alynýan önümlere fitosanitar güwälendirmäni geçirýär;
15) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň tabşyrygy boýunça ösümlikleriň karantini meseleleri babatda halkara guramalarynda Türkmenistanyň bähbitlerine wekilçilik edýär
2. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ulgamyna şu aşakdakylar girýär:
1) merkezi we welaýat, şäher, etrap we etrabara gulluklary;
2) ösümlikleriň karantini boýunça serhet nokatlary;
3) merkezi karantin barlaghanasy;
4) fumigasion bölüm.
3. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň wezipeli adamlary ösümlikleriň karantini boýunça döwlet gözegçileri bolup durýarlar we olar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde ýörite geýim bilen üpjün edilýär
Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň, şeýle hem onuň ýerlerdäki edaralarynyň döwlet gözegçileriniň wezipeleri işgärler düzümine laýyklykda tebigy bilim, zootehniýa we weterinariýa, agronomiýa ugurlary boýunça taýýarlanylýan, degişli ýokary we orta hünärmen okuw jaýlaryny tamamlan hünärmenlerden bolan adamlar kabul edilýär. Döwlet gözegçileri üç ýyldan bir gezek, şeýle-de ösümlikleriň karantini boýunça döwlet edaralar ulgamyna işe girenlerinde, ýokary wezipä hödürlenende hökmany hünär synagyndan geçýärler.
4. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy hünärmenlere bolan zerurlygy kesgitleýär we olary taýýarlamagy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde Türkmenistanyň we daşary döwletleriň bu ugurdaky okuw mekdeplerine sargyt edýär.
Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaranyň işgärleriniň hünärlerini ýokarlandyrmak ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň binýadynda, şeýle hem ýokary we orta hünärmen okuw mekdeplerinde amala aşyrylýar.
5. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy öz işini serhet, gümrük, hukuk goraýjy we beýleki döwlet edaralary bilen bilelikde amala aşyrýar
6. Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy Türkmenistana getirilýän tohumlary, nahallary we beýleki gözegçilikdäki karantin asty ösümlik önümini, şeýle hem Türkmenistanyň üsti bilen geçirilýän karantin asty ýükleri barlagdan geçirýär we karantin rugsatnamalaryny berýär.
Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaranyň ygtyýarlarynyň çäklerinde kabul edilen kararlary ýuridik we fiziki şahslar üçin ýerine ýetirilmegi hökmany bolup durýar
8-nji madda Ösümlikleriň karantini babatda ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ygtyýarlyklary
Ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary:
1) ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaralary we onuň edaralaryna muzdsuz esasda Türkmenistanyň kanunçylygy bilen üstlerine ýüklenen wezipelerini ýerine ýetirmek üçin şertleri döredýärler;
2) olar bilen bilelikde deňiz we derýa portlarynda, gämi duralgalarynda, demirýol beketlerinde, uçar menzillerinde, poçta aragatnaşygy kärhanalarynda, bazarlarda, awtomenzillerde, awtobeketlerde we beýleki karantin asty desgalarda karantin çäreleriniň geçirilişine barlag işlerini guraýarlar we amala aşyrýarlar;
3) özleriniň golasty çäklerindäki ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaralarynyň görkezmesi boýunça karantin düzgünini girizmek we ony ýatyrmak bilen karantin zolagyny bellemek barada karar kabul edýärler.
III bap Ösümlikleriň karantinini üpjün etmek
9-njy madda Türkmenistanyň çägini karantin zyýan berijilerden goramak
1. Eger bellenilen önümleri getirmek üçin resminamalary hem-de şeýle önümleriň ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalaryň we düzgünleriň, ösümlikleriň karantinine degişli Türkmenistanyň halkara şertnamalarynyň talaplaryna laýyklygyny tassyklaýan resminamalar bar bolsa, karantin astyndaky önümleriň Türkmenistanyň çägine getirilmegine rugsat berilýär
2. Karantin zyýan berijileri ýokuşan karantin astyndaky önümleri (ösümlikleriň karantinini üpjün etmegiň kadalarynda we düzgünnamalarynda göz öňünde tutulan ýagdaýlardan başga), şeýle-de karantin astyndaky önümler getirilende ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalar we düzgünler bozulanda karantin astyndaky önümleriň Türkmenistanyň çäklerine getirilmegi gadagan edilýär
3. Karantin astyndaky önümleri diňe ösümlikleriň karantinini üpjün etmegiň kadalarynyň we düzgünleriniň talaplaryna laýyklykda enjamlaşdyrylan serhet geçelgelerindäki karantin gulluklary bar bolan Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçilýän nokatlardan Türkmenistanyň çäklerine getirmäge rugsat berilýär
4. Türkmenistanyň çäklerine getirilýän karantin astyndaky önüm hökmany döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligine – barlagyna degişlidir Türkmenistanyň çäklerine getirilýän karantin astyndaky önüm Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçilýän nokatlarda ilkinji döwlet karantin fitosanitar gözegçiligine, şol sanda barlagyna degişlidir we bellenilen ýerlerinde ikinji gezek döwlet karantin fitosanitar gözegçiligine – barlagyna degişlidir
5. Türkmenistanyň çäklerine getirilýän we Türkmenistanyň çäklerinden çykarylýan karantin astyndaky önümlere döwlet fitosanitariýa karantin gözegçiligi ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan amala aşyrylýar
6. Türkmenistanyň çäklerine karantin zyýan berijileri ylmy barlaglar üçin getirmek, ösümlikleriň karantinini üpjün etmegiň düzgünlerinde we kadalarynda düzgünleşdirilyär
7. Ösümlikleriň karantinini üpjün etmegiň kadalarynda we düzgünlerinde göz öňünde tutulan ýagdaýlardan başga ýagdarlarda karantin zyýan berijiler bilen ýokuşan karantin astyndaky desgalary ulanmak gadagan edilýär
8. Ösümlikleriň karantinini üpjün etmäge degişli bolmadyk wezipeleri çözmek üçin karantin fitosanitariýa çärelerini we çäklendirmelerini (olaryň islendik görnüşlerinde) ulanmak gadagan edilýär
10-njy madda Ösümlikleriň karantini boýunça gözegçilik desgalary
Ösümlikleriň karantini boýunça gözegçilik desgalary şulardan ybaratdyr
1) karantin zyýan berijileriň ýaýradyjysy bolup biljek oba hojalyk, tokaý we bezeg agaçlarynyň, ösümlikleriniň tohumlary we nahallary, ösümlikler we olaryň bölekleri (çybyklar, sogana meňzeş düýpler, hasyl, ýapraklar, miweler), şeýle-de ösümlikden alnan islendik başga önümler
2) ösümlikleriň kesellerini döredijiler – diri kömelekleriň, wiruslaryň, barlaghanalarda alnan bakteriýalaryň jemi, şeýle-de biologik göreşiň agentlerini we ösümlik üçin peýdaly beýleki organizmleri hem goşmak bilen, nematodalar, sakyrtgalar, mör-möjekler we ş.m.
3) mör-möjekleriň, ösümlikleriň, tohumlaryň kesellerini döredijileriň we gerbariýleriň ýygyndysy
4) karantin zyýan berijileriň ýaýradyjysy bolup biljek topragy işläp bejermek üçin oba hojalyk maşynlary we gurallary, ulag serişdeleri, gaplaryň hemme görnüşleri, gaplamak üçin zatlar, senagat harytlary we ösümlikden alnan önümler, monolitler we toprak nusgalyklary
5) edara tabynlygyna we eýeçiliginiň görnüşine garamazdan ösümlikden alynýan önümleri ösdürip ýetişdirýän, taýýarlaýan, ammarlara ýerleşdirýän, gaýtadan işleýän, ulag bilen daşaýan we satýan kärhanalaryň, guramalaryň, daýhan birleşikleriniň, daýhan hojalyklarynyň mellekdäki hojalyklaryň ýerleşýän ýerleri we jaýlary, oba hojalyk, tokaý, suw we bagşa maksatly ýerler
11-nji madda Karantin astyndaky önümleri getirmegiň we çykarmagyň tertibi
1 Karantin astyndaky önümleri bilen üpjün etmäge ýa-da olaryň üstaşyr geçmegi üçin şertnama baglaşylanda üpjün ediji ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasyndan karantin çäreler hakynda zerur maglumatlary almaga borçludyr we karantin zyýan berijileriň getirilmeginiň öňüni almagyny üpjün edýän şertleri göz öňünde tutmalydyr
Ýaşyryn häsiýetli maglumatlary saklaýan baglaşylan şertnama üpjün edijiniň ýazmaça razylygy bolmasa aýan edilmeli däldir
2 Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ýüküň ýurda getirilmegine çenli 30 günden köp bolmadyk döwürde hereket edýän getirmek üçin karantin rugsatnamasy we alyp gaýdylýan ýurduň milli karantin gulluklarynyň fitosanitariýa güwänamalary bar bolsa, karantin astyndaky önümleri ösümlikleriň karantini boýunça serhet nokatlaryň üsti bilen getirmäge we üstaşyr geçirmäge rugsat berilýär
Döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini geçenden soň karantin astyndaky önümleriň gümrük resminamalary resmileşdirilýär
Başga ýurtlaryň karantin çäreleri Türkmenistanda kabul edilen fitosanitariýa goragyň degişli derejesini üpjün edýän bolsa we derejesi şondan pes bolmasa, ykrar edilýär
3 Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň fitosanitariýa güwänamalary bar bolsa, karantin astyndaky önümleri karantin astynda diýlip yglan edilen zolakdan karantin zyýan berijileriň ýok zolaklaryna çykarmaga rugsat berilýär
4 Karantin astyndaky önümleri, ýükleri we ulag serişdelerini barlamak we zyýansyzlandyrmak, karantin resminamalaryny bermek, bar bolan nyrhlara laýyklykda olaryň eýeleriniň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar
Nyrhlar ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan işlenilip taýýarlanylýar we Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen tertipde tassyklanylýar
12-nji madda Karantin astyndaky önümi almak, ýok etmek, yzyna gaýtarmak
Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň çäklerine karantin zyýan berijileriň gelmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň görkezmeleri boýunça karantin astyndaky önüm alnyp, ýok edilip we yzyna gaýtarylyp bilner
13-nji madda Karantin astyndaky önümiň barlaghana seljermesi we derňewi
Karantin astyndaky önümiň karantin fitosanitariýa ýagdaýyny anyklamak maksady bilen döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligine, şol sanda barlaga we zerurlyk bolsa barlaghana seljermesine we derňewe degişlidir
Karantin astyndaky önümiň (karantin asty materialyň, karantin asty desganyň) karantin fitosanitariýa ýagdaýyny anyklamak maksady bilen barlaghana seljermesi we derňewi ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň merkezi barlaghanasynyň hünärmenleri tarapyndan geçirilýär
14-nji madda Karantin zyýan berijileri ýüze çykarmak we olaryň ýaýramagynyň öňüni almak
Karantin zyýan berijileri öz wagtynda ýüze çykarmak, olaryň ojaklarynyň serhedini anyklamak maksady bilen karantin astyndaky desgalar Türkmenistanda zyýanly ösümliklere umumy gözegçiligiň çäklerinde geçirilýän yzygiderli karantin fitosanitariýa barlagyna degişlidir
Türkmenistanyň çäklerine getirilýän däne, dänäni gaýtadan işlenip alynan önümler, ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalarda we düzgünlerde göz öňünde tutulan ýagdaýlarda tohumlaryň gögermek ukybynyň mahrum edilmegini üpjün edýän tilsimatlara laýyklykda gaýtadan işlenmäge degişlidir Dänäni, dänäniň gaýtadan işlenen önümlerini gaýtadan işlenen ýerlerinden gögermäge ukyply tohumlar bilen çykarmaga rugsat berilmeýär
15-nji madda Karantini goýmak we aýyrmak tertibi
1 Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edaralarynyň görkezmesi boýunça karantin düzgüni girizmek ýa-da ony ýatyrmak bilen karantin zolagy bellemek baradaky karary:
1) iki we şondan köp welaýatlaryň çäklerinde – Türkmenistanyň Ministrler Kabineti;
2) welaýatyň, Aşgabat şäheriniň, etrabyň we şäheriň çäklerinde – degişli ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary kabul edýärler
2 Karantin zolaklarynda karantin zyýan beriji ýokuşan karantin astyndaky önümleri çykarmaga gadaganlyk ýa-da çäklendirilmeler girizilýär, karantin zyýan berijileriň ojaklaryny çäklendirmek we ýok etmek boýunça çäreler işläp taýýarlanylýar we amala aşyrylýar, karantin asty önümiň zyýansyzlandyrylmagy, onuň tehniki gaýtadan işlenmegi geçirilýär
Karantin zolakdan çykarylan, ýokuşan önüm yzyna gaýtarylmaga, zyýansyzlandyrylmaga ýa-da ony gaýtadan işleýän edaralara geçirilmäge degişlidir
Ýokuşan önümi zyýansyzlandyrmak we gaýtadan işlemek mümkin bolmasa, ol Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde alynmaga we ýok edilmäge degişlidir
Karantin zyýan berijileri çäklendirmek we ýok etmek boýunça karantin çäklendirmeleriň we çäreleriň sanawy ýuridik we fiziki şahslaryň we karantin zolagynyň ilatynyň dykgatyna ýetirilýär
Karantin zolagynyň we karantin düzgüniniň öz wagtynda bellenilmänligi üçin ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ýolbaşçysy jogapkärçilik çekýär.
16-njy madda Karantin astyndaky önümleri zyýansyzlandyrmak, arassalamak, zähersizlendirmek
1. Ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalarda we düzgünlerde göz öňünde tutulan ýagdaýlardan başga ýagdaýlarda, Türkmenistanyň çäklerine getirilýän, karantin zyýan berijiler bilen ýokuşan karantin astyndaky önüm Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçilýän nokatlarynda ýa-da bellenen ýerlerinde zyýansyzlandyrmaga degişlidir
Ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalarda we düzgünlerde göz öňünde tutulan ýagdaýlarda, karantin zyýan berijileriň ýaýran ýurtlaryndan Türkmenistanyň çäklerine getirilýän karantin astyndaky önüm öňüni alyş zyýansyzlandyrylmagyna degişlidir
2. Karantin astyndaky önümi daşamak üçin ulanylan ulag serişdeleri hökmany suratda arassalanylmaga ýa-da gerek bolan ýagdaýynda ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalara we düzgünlere laýyklykda zyýansyzlandyrylmaga degişlidir
3. Karantin astyndaky desgalary gazlandyrma usuly bilen zyýansyzlandyrmak we olary zähersizlendirmek, himiki we işläp bejermegiň beýleki görnüşleri boýunça işler ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan geçirilýär
Karantin astyndaky desgalary zyýansyzlandyrmak, arassalamak, zähersizlendirmek ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalara we düzgünlere laýyklykda amala aşyrylýar
17-nji madda Ösümlikleriň karantinini üpjün etmek babatda ýuridik we fiziki şahslaryň borçlary
1. Karantin astyndaky önümleri öndürýän, taýýarlaýan, Türkmenistanyň çäklerine getirýän, onuň çäklerinden çykarýan, daşaýan, saklaýan, gaýtadan işleýän, ulanýan we satýan ýuridik we fiziki şahslar şu aşakdakylara borçludyrlar:
1) karantin astyndaky önümler öndürlende, taýýarlananda, Türkmenistanyň çäklerine getirilende, Türkmenistanyň çäklerinden çykarylanda, daşalanda, saklananda, gaýtadan işlenende, ulanylanda we satylanda ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalary we düzgünleri ýerine ýetirmäge;
2) karantin astyndaky önümiň gelmegi barada ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ýerlerdäki edaralaryna haýal etmän habar etmäge;
3) ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ýazmaça rugsady bolmasa, Türkmenistanyň çäklerine gelen karantin astyndaky önümli ulag serişdeleriň we konteýnerleriň açylmagyna ýol bermezlige;
4) öz wagtynda döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini, şol sanda barlagyny amala aşyrmak üçin zerur şertleri döretmäge;
5) karantin astyndaky önümleri saklamak üçin karantin fitosanitar talaplaryna laýyk gelýän jaýlary bölüp bermäge we şolar ýaly önümiň goragyny üpjün etmäge;
6) karantin astyndaky önümli ulag serişdesini barýan ugrunda arassalanmagyna, şeýle-de munuň üçin niýetlenmedik ýerlerde arassalanmagyna ýol bermezlige;
7) döwlet karantini fitosanitariýa gözegçiliginiň amala aşyrylmagynyň başlamagyna çenli karantin astyndaky önümiň göwnejaý saklanylmagyny üpjün etmäge;
8) karantin astyndaky önümleri zyýansyzlandyrmagy, arassalamagy, zähersizlendirmegi we işläp bejermegiň beýleki görnüşlerini amala aşyrmak üçin ulag serişdelerini, ýörite enjamlaşdyrylan gämi duralgalaryny, meýdançalary, jaýlary, zerurlyk bolsa işgärleri bermäge;
9) karantin astyndaky desgalaryň karantin zyýan berijiler bilen ýokuşan alamatlary ýüze çykarylandygy barada ösümlikleriň karantini boýunça ýerlerdäki ygtyýarly döwlet edarasyna haýal etmän habar etmäge;
10) karantin astyndaky önümleriň ýitgilerine we Türkmenistanyň çäklerine karantin zyýan berijileriň ýaýramak mümkinçiligine ýol bermezlik boýunça çäreleri üpjün etmek bilen daşamaklygy amala aşyrmaga;
11) ösümlikleriň karantinini üpjün etmek babatda başga borçlary Türkmenistanyň kanunçylygyna, ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalara we düzgünlere laýyklykda ýerine ýetirmäge.
2. Karantin zyýan berijileri ýüze çykarmak we olara garşy göreşmek, ojaklaryny çäklendirmek, ýok etmek boýunça çäreler karantin astyndaky desgalaryň eýeleriniň, ulanyjylaryň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
Karantin astyndaky önümi barlamak, zyýansyzlandyrmak, tutmak, ýok etmek we yzyna gaýtarmak hususyýetçileriň, eýeleriniň, ulanyjylaryň, ýüki alýan ýa-da ibermek bilen meşgul bolýan guramalaryň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar
18-nji madda Işi karantin astyndaky önümler bilen baglanyşykly döwlet edaralarynyň wezipeli adamlarynyň, guramalaryň, şeýle hem eýeçiligiň görnüşine garamazdan beýleki ýuridik şahslaryň ýolbaşçylarynyň we fiziki şahslaryň borçlary
Işi karantin astyndaky önümleri öndürmek, taýýarlamak, gaýtadan işlemek, saklamak, daşamak we satmak bilen baglanyşykly döwlet edaralarynyň, guramalaryň wezipeli adamlary, şeýle hem haýsy edara degişlidigine we eýeçiligiň görnüşine garamazdan beýleki ýuridik şahslaryň ýolbaşçylary, fiziki şahslar şu aşakdakylara borçludyrlar:
1) şu Kanunyň talaplaryny, ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň ösümlikleriň karantini baradaky düzgünlerini we degişli karantin çäreleri geçirmek baradaky görkezmelerini ýerine ýetirmäge;
2) ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly edaranyň gözegçileriniň talaby boýunça karantin astyndaky önümleriň we karantin zyýan berijileriň bolmagy barada maglumat bermäge;
3) karantin astyndaky önümler saklanýan ammarlaryň, ýerleriň, ekinleriň, jaýlaryň we beýleki desgalaryň yzygiderli barlanmagyny üpjün etmäge, şeýle-de bar bolan karantin astyndaky önümleri barlamaga we derňew üçin bermäge;
4) karantin zyýan berijileriň ýüze çykarylan ýagdaýynda, bu barada haýal etmän ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasyna habar bermäge.
IV bap Ösümlikleriň karantini babatda döwlet gözegçiligi
19-njy madda Ösümlikleriň karantini babatda döwlet gözegçiligini amala aşyrmak
Ösümlikleriň karantini babatda döwlet gözegçiligini amala aşyrmak ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň üstüne ýüklenýär
20-nji madda Döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini amala aşyrýan wezipeli adamlaryň hukuklary
1. Döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň jogapkär wezipeli adamlary amala aşyrýarlar
2. Döwlet karantin fitosanitariýa gözegçiligini amala aşyrýan wezipeli adamlar öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde şulara hukugy bardyr, ýagny:
1) bellenilen tertipde kärhanalara, edaralara, guramalara, hususy kärhanalara we raýatlara degişli bolan karantin astyndaky desgalara, şeýle hem görkezilen desgalaryň ýerleşýän ýerlerine, şol sanda Türkmenistanyň Döwlet serhedini goramak, gümrük işini, içeri işler, howpsuzlyk, goranmak meselelerini alyp barýan döwlet edaralarynyň, harby bölümleriň ýerleşýän ýerlerine şeýle-de ýerli ýerine ýetiriji häkimiýetiň desgalaryna päsgelçiliksiz girmäge;
2) ýerine ýetiriji häkimiýetiň döwlet edaralaryndan, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryndan, kärhanalardan, edaralardan, guramalardan, hususy telekeçilerden we raýatlardan ösümlikleriň karantinine bagly bolan resmileşdirilen maglumatlary almaga;
3) karantin astyndaky desgalaryň we karantin astyndaky önümleriň, şol sanda olaryň taýýarlanylýan we iberilýän ýerleriniň karantin fitosanitariýa barlagyny geçirmäge;
4) karantin astyndaky desgalardan barlag üçin nusgalary we nusgalyklary almaga;
5) karantin astyndaky önümleri öndürmegi, taýýarlamagy, Türkmenistanyň çäklerine getirmegi, Türkmenistanyň çäklerinden çykarmagy, daşamagy, saklamagy, gaýtadan işlemegi, ulanmagy we satmagy togtatmaga ýa-da gadagan etmäge;
6) kärhanalara, edaralara, guramalara, hususy telekeçilere we raýatlara bellenen möhletde ýerine ýetirilmegi hökmany bolan ösümlikleriň karantinini üpjün edýän kadalaryň we düzgünleriň bozulmagyny ýok etmek baradaky görkezmeleri bermäge;
7) karantin astyndaky önümleri zyýansyzlandyrmak, arassalamak, zähersizlendirmek, yzyna gaýtarmak baradaky karary kabul etmäge;
8) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda karantin astyndaky önümleri almaga ýa-da ýok etmäge;
9) ösümlikleriň karantini babatda Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen gaýry ygtyýarlyklary amala aşyrmaga
21-nji madda Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň nyşany
Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň tanadyş nyşany bardyr Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň nyşany baradaky Düzgünnama Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar
V bap Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly
döwlet edarasynyň işini we karantin çärelerini maliýeleşdirmek
22-nji madda Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasynyň işini maliýeleşdirmek
Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasy öz işini:
- ösümlikden alnan önümleri, ammarlary, ulag serişdelerini zyýansyzlandyrmak boýunça işleriň ýerine ýetirilendigi üçin;
- geçirilýän derňewler we karantin seljerişi;
- getirilýän we äkidilýän önümleriň barlanylandygy we resminamalarynyň resmileşdirilendigi we Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçirmegi üçin gelip gowuşýan serişdeleriň hasabyna hojalyk hasaplaşygy ýörelgelerinde amala aşyrýar
23-nji madda Ösümlikleriň karantini boýunça döwlet çärelerini maliýeleşdirmek
1 Karantin zyýankeşleriň, ösümlikleriň keselleriniň we haşal otlaryň Sanawyna laýyklykda karantin zyýan berijileri çäklendirmek we ýok etmek boýunça Döwlet çärelerini maliýeleşdirmek Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň hasabyna amala aşyrylýar
2 Ösümlikleriň karantini boýunça ygtyýarly döwlet edarasyna berlen ygtyýarlyklarynyň çäklerindäki görkezmeler boýunça döwlet eýeçiligine degişli bolmadyk desgalarda, şeýle-de ýuridik we fiziki şahslaryň ýerlerinde ösümlikleriň karantini boýunça çäreleri geçirmek olaryň eýeleriniň we ýerden peýdalanýanlaryň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar
VI bap Jedelleri çözmek we ösümlikleriň karantini
boýunça kanunçylygyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
24-nji madda Ösümlikleriň karantini babatdaky jedelleri çözmek
Ösümlikleriň karantini babatdaky jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde çözülýär
25-nji madda Ösümlikleriň karantini boýunça Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
1 Ösümlikleriň karantini boýunça kanunçylygy bozan ýuridik we fiziki şahslar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilige çekilýärler
2 Jerimäniň ýa-da başga temmi beriş çäreleriniň bellenmegi günäkär ýuridik we fiziki şahslary Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde ýetirilen zyýanyň öweziniň dolunmagyndan boşatmaýar.
3. Ösümlikleriň karantini boýunça kanunçylygyň bozulandygy üçin alnan serişdeler Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde Döwlet býujetine geçirilýär
VII bap Ösümlikleriň karantini babatda halkara hyzmatdaşlygy
26-njy madda Ösümlikleriň karantini babatda halkara hyzmatdaşlygynyň ýörelgeleri
Türkmenistan karantin zyýan berijileriň getirilmeginiň we ýaýramagynyň iki taraplaýyn howpsuzlygyny berjaý etmek ýörelgelerinden ugur alyp, ösümlikleriň karantini babatda halkara hyzmatdaşlygyny amala aşyrýar
27-nji madda Halkara şertnamalary
Eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda ösümlikleriň karantini babatda şu Kanunda göz öňünde tutulan kadalardan başga kadalar bellenen bolsa, onda halkara şertnamalarynyň kadalary ulanylýar
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2009-njy ýylyň 15-nji awgusty.
№ 54-IV


text:
MUZEÝ GYMMATLYKLARY WE WATANÇYLYK TERBIÝESI
2017-nji ýylyň 26-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Watan goragçysynyň güni mynasybetli “Watançylyk terbiýesinde muzeý gymmatlyklarynyň ähmiýeti” atly serginiň açylyş dabarasy boldy. Dabara Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky harby institutynyň ýörite taýýarlyk fakultetiniň uly mugallymy kapitan Gurbangül Nuryýewa, “Medeniýet” žurnalynyň bölüm redaktory Abdylhalyk Jumatow, Içeri işler ministrliginiň metbugat habarçysy Ejegyz Çaryýewa, “Milli goşun” žurnalynyň bölüm müdiri Aşyrmet Garlyýew, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky dil we edebiýat institutynyň bölüm müdiri, dil we edebiýat ylymlarynyň kandidaty Täzegül Hapyzowa, harby gullukçylar kapitan Serdar Hojaamanow, leýtenant Güýçmyrat Tatarow, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Harby institutynyň 5-nji ýyl talyby Ýazmuhammet Öwezberdiýew dagy gatnaşyp, Watany goramagyň ähmiýeti, geçmişde ýaşap geçen taryhy şahsyýetleriň bitiren hyzmatlary, berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe milli goşunymyzyň kuwwatynyň barha artyşy barada gyzykly gürrüň berdiler. Milli goşunymyzda gulluk edýän esgerler, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky harby institutynyň talyplary, beýleki myhmanlar, muzeýiň işgärleri olaryň eden çykyşlaryny el çarpyşmalary bilen makulladylar. Serginiň açyk diýlip yglan edilmegi bilen, myhmanlar sergilenen eksponatlar bilen ýakyndan tanyşdylar.
Sergide hormatly Prezidentimiz, milli ýaragly güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowyň harby talyplar bilen duşuşyklaryna, harby okuw türgenleşiginiň pursatlaryna, dabaraly harby ýörişlere degişli fotosuratlar, hormatly Prezidentimize berlen sowgatlar - gymmatbaha daşlar bilen bezelen gylyçlar, kümüşden ýasalyp, ýüzüne altyn çaýylan hanjarlardyr gamalar görnükli ýerde goýlupdyr. Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiziň watançylyk temasyndan ýazan kitaplary, 1941-1945-nji ýyllarda faşistik basybalyjylara garşy alnyp barlan uruşda edermenlik görkezen Gurban Durdy, Annageldi Rozyýew, Berdimyrat Döwletjanow, Pena Rejepow ýaly gerçeklerimiziň fotosuratlary, belli suratkeş K.Hnykiniň döreden portretleri, Lallyk Hanyň serişdeleriniň hasabyna ýasalan tankyň makedi, söweşlerde ulanylan dürli esabaplar bu ýere gelenlerde uly täsir galdyrdy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýada ulag we logistika işewürlik assosiasiýalarynyň ösüşini goldaýar.
9-njy oktýabrda Türkmen Logistika Assosiasiýasynda Ýewropa Bileleşiginiň “Merkezi Aziýada ulag we logistika işewürlik assosiasiýasyny berkitmek” atly sebitleýin taslamanyň wekili Antonio Kastro bilen duşuşyk geçirildi.
Myhman Türkmenistanda milli ykdysadyýetiň wajyp düzüm birligi bolup durýan we onuň dünýä hojalyk aragatnaşyklar ulgamyna birikmegine ýardam berýän ulag-logistika ugruny ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän taslamalar bilen tanyşdyryldy.
Antonio Kastro Türkmen Logistika Assosiasiýasynyň işiniň ugurlary, onuň durmuşa geçirýän taslamalary we gelejegi bolan meýilnamalary barada maglumat aldy. Bellenip geçilişi ýaly, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan Assosiasiýanyň baş maksady – logistika infrastrukturasyny kemala getirmek we ösdürmek, giň köpçüligi ösen ýurtlaryň öňdebaryjy pikiri we logistiki taslamalary bilen tanyşdyrmakdyr.
Öz gezeginde, Antonio Kastro duşuşyga gatnaşyjylary 2017-2019 ýyllar aralygynda durmuşa geçirilýän Ýewropa Bileleşiginiň “Merkezi Aziýada ulag we logistika işewürlik assosiasiýasyny berkitmek” atly sebitleýin taslamanyň maksatlary we wezipeleri bilen tanyşdyrdy. Bellenilişi ýaly, taslamanyň baş maksady telekeçilige, işewürlik assosiasiýalaryna we kiçi we orta telekeçiligiň kärhanalaryna ulag-logistika işewürligini ösdürmekde, Merkezi Aziýada eksporty giňeltmekde goldaw bermekden ybaratdyr.
Gürrüňdeşligiň barşynda ulag ulgamynyň we logistika tejribelikleriniň durnukly ösüşine ýardam bermek, bu maksatlarda iň täze usullardan peýdalanmak üçin Ýewropa Bileleşiginiň taslamasyny durmuşa geçirmegiň, şeýle-de Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýanyň işewürlik assosiasiýalarynyň arasynda kärdeşligi ösdürmegiň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmen Logistika Assosiasiýasynyň ýolbaşçylary we hünärmenleri bilen bir hatarda duşuşyga Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň we Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri hem gatnaşdylar.


text:
Golaýda Fransiýanyň statistika we ykdysadyýet instituty ýurduň ykdysadyýetiniň 2017-nji ýylda 2 göterim ösüp, munuň çaklamalardan 0,1 göterim ýokary bolandygyny mälim etdi. Institutyň maglumatlaryna görä, 2017-nji ýylda fransuz kompaniýalarynyň we öý hojalyklarynyň sermaýasy degişlilikde, 4,4 we 5,4 göterim bolup, eksport 3,3 göterim artdy. Şeýle hem Fransiýanyň ykdysadyýetiniň oňaýly depgini 2018-nji ýylyň dowamynda öz durnuklylygyny saklar. Eksportuň ösmegi ykdysady ösüşe uzak wagtlap täsirini ýetirmäge ukyply bolup, ýurduň ykdysadyýetiniň ösüş depginleriniň şu ýylyň birinji iki çärýeginde degişlilikde, 0,5 we 0,4 göterimden ybarat boljakdygy çaklanylýar. Mundan ozal, Halkara walýuta gaznasy Fransiýanyň ykdysady ösüşine baha berip, onuň 2018-nji ýylda 1,9 göterime barabar boljakdygyny çaklapdy.
Oba hojalygyna bagyşlanan sergi
24-nji fewraldan 4-nji mart aralygynda Parižde Halkara oba hojalyk sergisi “Paris International Agricultural Show 2018” geçirildi. Şu ýylky serginiň baş maksady soňky birnäçe ýylyň içinde gazanylan täze meýilleriň oba hojalygyna ýardamyndan ybarat boldy. Bu mesele 9-njy sapar geçirilýän fransuz oba hojalyk pudagynyň üns merkezinde boldy. Geçirilen çäre maldarçylyk, kulinariýa önümleri, däne we ösümlik, oba hojalyk hyzmatlary we hünärleri ýaly ugurlardan ybarat boldy. Maldarçylyk bölüminde sygyrlaryň, öküzleriň, atlaryň, geçileriň, goýunlaryň, öý guşlarynyň, itleriň we beýlekileriň dürli tohumlary görkezildi. Kulinariýa önümleri bölüminde bolsa, restoranlar we jemgyýetçilik iýmiti üçin niýetlenen iň gowy önümler hödürlendi. Şonuň ýaly hem sergide dürli tohumlar hem-de bagbançylyk, tokaý hojalygynda ulanylýan enjamlar görkezildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ykdysadyýet ministrine berk käýinç berip, zähmet haklarynyň artdyrlmalydygyny ýatlatdy we ýurtda uzak ýaşly adamlar barada tele-radio gepleşikleriniň taýýarlanylmagy, makalalaryň çap edilmegi barada tabşyryk berdi.
Döwlet baştutanynyň sözlerine görä, “uzak ýaşly adamlaryň köp bolmagy ýurduň abadançylygyny, parahat, asuda, bagtyýar durmuşy alamatlandyrýar”.
Ministrler kabinetiniň 25-nji maýda, wideoşekilli göni aragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisinde maliýe we ykdysadyýet ministri Batyr Bazarowyň hasabaty diňlendi.
Ol 13-17-nji maý aralygynda BMG-niň Aziýa we Ýuwaş ummany sebitleri üçin Ykdysady hem-de durmuş meseleleri boýunça komissiýasynyň Tailandda geçirilen 74-nji mejlisine gatnaşdy. Bu mejlisde Aziýa - Ýuwaş ummany sebitinde 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşdyldy diýip, TDH ýazýar.
Ýöne Bazarowa berlen berk käýinç bilen Tailandda geçirilen mejlisiň gün tertibine girizilen meseleleriň, hususan-da durnukly özüş maksatlaryny ýerine ýetirmegiň arasynda nähili baglanyşygyň bardygy aýdyň bolman galýar.
Emma bu käýinjiň Türkmenistanda dollaryň “gara bazardaky” nyrhlarynyň 22 manatdan aşyp, azyk harytlarynyň barha gymmatlaýan wagtyna gabat gelmegi prezidentiň öz maliýe we ykdysadyýet ministriniň işinden näme üçin nägiledigini çaklamaga belli bir esaslary bermän hem duranok.
TDH-nyň gysgaça düşündirişine görä, ministre “wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” käýeldi.
Şeýle-de Bazarowa “ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek üçin” soňky gezek duýduryş berildi. Şol bir wagtda, adat bolşy ýaly, resmi habarda ministriň işde goýberen “düýpli kemçilikleri” anyklaşdyrylmaýar.
Ikinji tarapdan, Berdimuhamedow mejlisde 2019-njy ýylyň Döwlet býujetiniň taslamasy barada gürrüň edip, “raýatlaryň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna, zähmet haklarynyň ýokarlandyrylmagyna” gönükdirilýän serişdeleriň artdyrylmagyna aýratyn üns berilmelidigini belledi.
Ýerli synçylar Türkmenistanda soňky on ýylda millionlarça dollara durýan uly gurluşyk proýektlerine milliardlarça dollar serişde goýberilendigini, şol bir wagtda ilatyň eklenç mümkinçilikleriniň ýokarlanmandygyny, şol bir wagtda-da ilata berlen sosial ýeňillikleriň ýatyrylyp, harytlaryň we hyzmatlaryň onlarça esse gymmatladylandygyny, iş ýerleriniň gysgaldylýandygyny, netijede adamlaryň durmuş-ýaşaýyş şertleriniň barha peselýändigini aýdýarlar.
Şeýle-de synçylar Türkmenistanda dowam edýän ykdysady kynçylyklar netijesinde iş orunlarynyň yzygiderli gysgaldylýandygyny, durmuşyň barha we çalasyn gymmatlaýan wagtynda zähmet haklarynyň ýylda bary-ýogy 10 prosent ýokarlandyrylýandygyny belleýärler.
Bu ýagdaý barha kän raýaty daşary ýurtlardan iş gözlemäge mejbur edýäne meňzeýär. Emma muňa garamazdan, resmi Aşgabat işsizligiň derejesi, ýurtda garyplyk derejesinde ýaşaýan adamlaryň sany, daşary ýurtlardan iş gözleýän raýatlaryň köpelişi barada maglumat çap etmeýär.


text:
Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi: Ak bugdaýyň we Ak altynyň mekany
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» ýyly mynasybetli «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi: Ak bugdaýyň we Ak altynyň mekany» atly ylmy-amaly maslahata we oňa bagyşlanyp gurnalan serginiň açylyş dabarasyna gatnaşmak isleýänleriň 2018-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda sagat 15:00-da myhmançylyga çagyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
Biziň oba hojalygyndaky esasy maksadymyz, ilkinji nobatda, ýurdumyzda azyk bolçulygyny has-da berkitmekden hem-de ýokary hilli oba hojalyk önümleriniň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmakdan ybaratdyr.
Dünýä ýollarynyň çatrygynda örän amatly ýerde ýerleşen Türkmenistan geçmişiň uly taryhy wakalarynyň jümmüşinde bolupdyr. Bu toprak örän gadymy döwürlerden bäri adamzat medeniýetiniň, şonuň ýaly-da ekerançylyk medeniýetiniň gülläp ösen ojaklarynyň biridir.
Merkezi Aziýada oturymly ekerançylygyň we maldarçylygyň ilkinji alamatlarynyň Aşgabadyň demirgazyk günbatarynda Jeýtun obasynyň golaýynda ýüze çykarylmagy möhüm taryhy waka bolup durýar. 1904-nji ýylda amerikan alymy R.Pampelliniň ýolbaşçylygynda Änew depelerinde gazuw-barlag işleriniň geçirilmegi netijesinde ak bugdaýyň däneleriniň tapylmagy ekerançylyk medeniýetiniň ösendigine şaýatlyk edýär. Şol sebäpli türkmen topragy ak bugdaýyň mekany hasaplanýar.
Ekerançylyk türkmenleriň gadymdan gelýän esasy hojalyk pudagy bolmak bilen, olaryň durmuşynda uly orny eýeläpdir. Asyrlar boýy dowam eden halk seleksiýasy netijesinde üýtgeşik hilli medeni ekinleriň durnukly sortlarynyň onlarçasyny ýetişdiripdirler. Tejeniň suwsuzlyga çydamly bugdaýy, Sakaryň «gulaby» gawuny, ýerli gowaçanyň, jöweniň, üzümiň, miweli agaçlaryň sortlary türkmenleriň öz seleksiýasy (seçip saýlamasy) netijesinde ýetişdirilen ekinlerdir.
Arap geograflarynyň berýän maglumatlaryna görä, Merkezi Aziýada şol sanda Merwde b.e. öňki V asyrda gowaça ösdürilip ýetişdirilipdir. Ondan dürli matalar öndürilip ulanylypdyr we söwda maksatlary bilen başga ýurtlara äkidilipdir.
«Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» ýyly diýlip atlandyrylan ýylyň her bir aýy ajaýyp wakalara beslenýär. Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi tarapyndan 2018-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi: Ak bugdaýyň we Ak altynyň mekany» ady bilen ylmy-amaly maslahat geçirilýär we onuň çäginde şol at bilen sergi gurnalýar. Sergide Beýik Ýüpek ýoly bilen baglanyşykly taryhy ýadygärlikler, şol ýadygärliklerden tapylan arheologiki gymmatlyklar, ekerançylyk bilen baglanyşykly gadymy zähmet gurallary, öý esbaplary, geçen asyryň 30 – 50-nji ýyllaryna degişli arhiw fotosuratlary sergilenýär. Serginiň dowamynda gowaçanyň we gallanyň häzirki zaman görnüşleri, pagtadan dokalýan önümler, haly-pannolar we oba hojalygyndaky ösüşler barada fotosuratlar görkezilýär.


text:
Yagmyr Nurgeldi
Yagmyr Nurgeldi
Ýagmyr bolsa şol aňyrdan dowam edýän göreldä eýerip, sazymyzyň äpet sütünleri bolan Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri Mylly Täçmyrada, halk artistlerimiz Pürli Sara, Çary Täçmämmede, olaryň başy belent sungatyna ýapyşdy. Ýagmyr Nurgeldi entek oba mekdebinde okap ýören ýyllaryndan başlap, dutaryny egninden asypdy. Mekdebiň aýdym-saza höwesek ýaşlaryna goşulypdy. Saza bolan höwes, ýŷti zehin ony öz erkine goýmaýar. Ol 1944-nji ýylda Türkmenistan radiosynyň halk saz gurallary ansamblyna dutarçy bolup gelýär.
Ansamblda ussat sazandalardan tälim alyp, ýönekeý sazlardan tä uly mukamlara çenli baryp ýetýär. Mylly Täçmyradyň, Pürli Sarynyň saz türgenleşikleriniň birisini hem sypdyrmaýar. Ansamblyň dutarçysy bolup ýören ýyllary ol obalardan aýdym aýtmaga gelýän bagşylaryňam ýanynda dutar çalýar. Köpleriň ýanynda saz çalmagy onuň üçin uly synagdy. Ýagmyr Nurgeldi ençeme ýyllap Türkmenistan radiosynda obalardan gelýän bagşy-sazandalaryň aýdym-sazlaryny ýazgy etmek işini alyp bardy.
Ol nirede işlese-de, dutaryndan arasyny üzmedi. Ony elinden aýyrmady. Ezber sazanda ýyllaryň dowamynda meşhur sazanda Çary Täçmämmediň ýolbaşçylyk eden ansamblynyň dutarçysy bolupdy. 1988-nji ýyldan 1991-nji ýyla çenli aralykda ol Türkmenistanyň halk artisti Çary Täçmämmet adyndaky halk saz gurallary ansamblyna ýolbaşçylyk edipdi. Ýagmyr Nurgeldiniň ussatlyk bilen çalan mukamlary saz söýüjilerimize diýseň ýarady.
Halkyň uly söýgüsini gazandy. Ol halypa sazandalaryň deňine ýeten sazandalygy bilen bir hatarda aýdym-saz dörediji awtor hökmünde-de giňden tanalýardy. Onuň ,,Sözlerim’’, ,,Kanalym meniň’’, ,,Aý dogan çagy’’ we ,,Çopanyň owazy’’ ýaly aýdym-sazlary gowy garşylandy. Soňky ýyllarda Türkmen döwlet konserwatorŷýasynda ýaşlara saz öwretdi. Ömürboýy halka eden hyzmatlary oňa uly abraý getiripdi.
1972-nji ýylda ussat bagşa Türkmenistanyň at gazanan bagşysy, soň bolsa halk bagşysy diýen hormatly atlar dakylypdy. Çaldyk sazlarynyň birnäçesi dürli ýyllarda radio-telewideniýe üçin ýazga alnypdy. Özüniň bütin manyly ömrüni türkmen sazynyň ösmegine, rowaçlanmagyna bagyş eden halypa sazanda Ýagmyr Nurgeldi 1993-nji ýylda aradan çykýar. Onuň uly saz sungatyny şägirtleri we kowumlary dowam edýärler. Read more on Last.fm.
User-contributed text is available under the Creative Commons By-SA License; additional terms may apply..


text:
TRT 7 baýraga mynasyp boldy
Halkara Radioçylar bileleşiginiň “9-njy Alkyşa mynasyp bolanlar” baýraklary eýelerine gowşuryldy
Türkiýäniň Radio-telewideniýe guramasy TRT 7 baýraga mynasyp boldy.
Anna agşamlary TRT-1 kanalynda ýaýlyma berilýan “Paýitaht Abdulhamit” serialy “ýylyň serialy” hökmünde saýlandy.
Ýylyň iň gowy Radio baýragyny “TRT Türk” aldy.
TRT-niň diktorlaryndan Zafer Kiraz ýylyň iň gowy erkek diktory, Sermin Baýsal Ata bolsa ýylyň iň gowy zenan diktory baýragyny aldy.
TRT-1-de ýaýlyma berilýän “Iýilik kluby ýagny ýagşylyk kluby ” gepleşigi ýylyň iň gowy gepleşigi hökmünde saýlandy.
TRT Haber kanalynda ýaýlyma berilýän “Anadoly soraýar” gepleşigi ýylyň iň gowy syýasat gepleşigi “Ýa bolmadyk bolsady” gepleşigi hem ýylyň iň gowy habar gepleşigi hökmünde saýlandy.


text:
Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleriniň habar bermegine görä, Aşgabadyň demirgazygynda ýerleşýän Çoganlynyň ýaşaýjylaryndan öz oturdan emeli hemra antennalaryny, sowadyş we wentilýasiýa enjamlaryny aýyrmagy talap edilýär.
"Bizden emeli hemra antennalaryny, sowadyş we ýyladyş enjamlaryny, hatda aşhanadaky we hammamdaky wentilýasiýa enjamlaryny hem sökmegi talap edýärler. Adamlaryň köpüsi bulary göçüp gelen mahaly oturdypdy. Şonda bize "daşardan şeýle enjamdyr-ulgamlar görünmese bolýar" diýdiler. Käbir hojalyklar ol enjamlary howlusynyň içine göçürdiler. Häzir bolsa ýerli häkimiýetleriň wekilleri öýme-öý aýlanyp, olaryň doly sökülmegini talap edýärler" diýip, Çoganlyda ýaşaýan bir zenan Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan ýerli ýaşaýjylar 100 çemesi täze jaýda antenna, sowadyş enjamlary, wentilýasiýa ýaly beýleki ulgamlar göz öňünde tutulmansoň, adamlaryň özleri olary gurnamaly bolupdyr. Olaryň aýtmagyna görä, şonda şeýle enjam we ulgamlaryň gadaganlygy barasynda hiç kim resmi duýduryş etmändir.
Azatlyk Radiosyna bu ugurda Aşgabat şäher häkimliginden nähilidir bir kommentariýa almak başartmady.
Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan Çoganlyda ýaşaýan bir raýatyň sözüne görä, ol ýeriň ýaşaýjylarynyň aglaba bölegini soňky ýyllarda Aşgabatda öýleri ýykylan, emma kredit bilen täze jaý almaga gurby çatmaýanlar emele getirýärler.
"Elbetde, bu ýerde her kimiň kotej jaý almaga gurby çatmaýar. Bu ýerde ýykylan jaýynyň öwezine öý berlenler hem bar. Ýöne munyň üçin ýerli häkimiýetler bilen düşünişmek zerur. Umuman, jaýy ýykylan iki maşgala bilelikde bu ýerde diňe bir kotej berýärler. Bu ýerde jaý satyn almaga hemmeleriň mümkinçiligi ýok" diýip, ol ýeriň ýene bir ýaşaýjysy aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmesiniň aýtmagyna görä, Çoganlyda jaýlaryň bahasy soňky ýyllarda hasam ýokarlanyp, ortaça ýüzden 20 göterim gymmatlapdyr. Häzirki döwürde Çoganlyda bir jaýyň bahasy 396 müň manada (113 müň amerikan dollary) barabardyr.
Aşgabat şäheriniň abadanlaşdyrylmagy çäginde 1990-njy ýyllarda köpçülikleýin ýagdaýda hususy ýaşaýyş jaýlar guramaçylykly ýykylmaga başlandy. 2015-nji ýylyň başynda diňe Çoganlyda bolan jaý ýykylşykda 10 müňden gowrak hususy jaý ýumruldy. Ýaşaýjylaryň aglaba köpçüliginiň ykbaly bolsa henizem nämälimliginde galýar.
Garaşsyz çeşmeleriň we adam hukuklaryny goraýan guramalaryň maglumatlaryna görä, jaý ýykylşygynda ýaşaýjylaryň aglaba köpçüligi öýsüz-öwzarsyz we öwezine berilmeli kömekden hem mahrum galypdyr. Ýerli häkimiýerler bolsa, ýykylan jaýlaryň eýeleriniň kanuny taýdan hususy eýeçilik hakynyň bolmandygyny öňe sürýärler.


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ahalteke atçylyk toplumyna bardy. Bu ýerde milli Liderimiz ynsan gylykly bedewler bilen didarlaşdy hem-de adaty endigine eýerip, döredijilik bilen meşgul boldy.
Türkmenistanyň özboluşly tebigy aýratynlyklary, onuň ajaýyplygy, aýratyn-da, gaýtalanmajak sungat eserine çalymdaş gözelligi döredýän bahar pasly ylhamyňy joşdurýan özboluşlylyk bolup durýar. Hut şu ajaýyplyklar, ynsan janyna ýakymly türkmen tebigaty milli Liderimiziň döredijiliginde möhüm orun tutýar. Hormatly Prezidentimiz şeýle gözellikler bilen bir hatarda, behişdi bedewlerimiziň belent derejeli tarypa mynasyp gözelligini wasp etmäge uly ähmiýet berýär.
Mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyz öz döredijiliginde ýurdumyzyň taryhyna, şol sanda Beýik Ýüpek ýolunyň geçen ugry bilen baglanyşykly taryhy wakalara möhüm ähmiýet berýär. Şeýle hem milli Liderimiziň başlangyjy boýunça ýaýbaňlandyrylan “Amul — Hazar 2018” giň möçberli sport çärelerine hormatly Prezidentimiz ähmiýetli orun berýär. Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanymyzyň döredijiliginde gadymy döwürde Türkmenistanyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýoly, onuň ugrunda ýerleşen taryhy binalar, gadymy kerwensaraýlar, galalar aýratyn orun eýeleýär. Munuň özi milli Liderimiziň şöhratly pederlerimiziň ençeme asyrlaryň dowamynda döreden gymmatlyklaryna aýratyn gadyr goýýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz döredijiliginde dünýäde uly şöhrata eýe bolan we türkmen halkynyň gaýtalanmajak gymmatlygy döretmek ukybyny äşgär eden ahalteke bedewlerine aýratyn ähmiýet berýär. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ahalteke bedewleri taryhyň dürli döwürlerinde ýyl ýazgylaryny düzüjileriň hem-de şahyrlaryň we çeper döredijilige ykbalyny baglan adamlaryň, şonuň ýaly-da, dünýäniň dürli ýurtlarynyň hanlarynyň, şalarynyň, imperatorlarynyň ünsüni özüne çekipdir.
Döwlet Baştutanymyz wagt tapyp ylmy we çeper döredijilik işini dowam edýär. Hormatly Prezidentimiziň döredijiliginde tebigatyň ýaradan ajaýyp bedewlerine Türkmenistanda söýgi we mähir bilen garalýandygyny görmek bolýar. Häzirki döwürde ýurdumyzda milli Liderimiziň tagallasy bilen arassa ganly bedewleri saklamak, bu babatda alnyp barylýan işleri kämilleşdirmek we olaryň baş sanyny artdyrmak boýunça ägirt uly işler durmuşa geçirilýär.
Behişdi bedewler Garaşsyz Watanymyzyň okgunly ösüşiniň esasy nyşany bolup durýar. Munuň özi ahalteke bedewleriniň dünýäniň atçylyk sporty boýunça şöhratly ýoluny dowam etmäge we bedewleriň bu ugurdaky ukyplaryny açyp görkezmäge täze mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça we gönüden-göni gatnaşmagynda Türkmenistan dürli derejede geçirilýän çäreleriň merkezine öwrüldi. Ahalteke atçylygy bilen meşgullanýan abraýly halkara guramalaryň wekilleri, pudagyň belli atşynaslary we hünärmenleri şöhratly bedewleriň asyl mekanyna gelip, türkmen kärdeşleri bilen tejribe alyşýarlar. Şeýle çäreler ýurdumyzda Türkmen bedewiniň baýramçylygynyň giňden dabaralandyrylýan günlerinde has-da işjeň häsiýete eýe bolýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milletimiziň buýsanjyna öwrülen türkmen bedewleri dünýäde giňden belli boldy.
Bedewleriň tebigy gözelligi, çeýeligi, wepalylygy, ösen aňy we özboluşly zehini köp asyrlaryň dowamynda şahyrlara hem-de suratkeşlere ylham joşguny bolup hyzmat etdi.
Halkymyzyň bedewlere bolan söýgüsini tutuş kalby bilen kabul edýän milli Liderimiz ahalteke atlarynyň abraýyny we şöhratyny belende galdyrmak, pederlerimiziň asylly atşynaslyk däplerini ösdürmek hem-de dünýäde wagyz etmek ýörelgelerini döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň birine öwürdi. Hormatly Prezidentimiz “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew” ýaly kitaplary döretdi. Olar ençeme dillere terjime edildi hem-de atçylyk ulgamynda hünärmenleriň arasynda giň meşhurlyga eýe boldy. Milli Liderimiziň işleriniň dürli dillerde neşir edilmegi diňe bir köp ýurtlarda ahalteke bedewlerine gadyr goýýan hünärmenler üçin däl, eýsem, giň okyjylar köpçüligi üçin hem ajaýyp bedewleriň aýratynlyklary bilen tanyşmaga giň mümkinçilik döretdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Gadamy batly bedew” atly kitaby 30-njy Moskwa halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň çäklerinde GDA döwletleriniň “Kitap sungaty” halkara bäsleşiginiň Gran-pri baş baýragyna mynasyp boldy.
Hormatly Prezidentimiz ahalteke bedewlerine bolşy ýaly, milli medeniýetimize, türkmen tebigatyna we halkymyzyň şöhratly taryhyna bagyşlanan täze eserleri döretmekde dürli çeşmelere, bize gelip ýeten gymmatly eserleriň maglumatlaryna esaslanýar. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, döredijilik ynsana özboluşly lezzet berýär we ylhamyny joşdurýar. Hormatly Prezidentimiz şu gün özüniň döredijilik dünýäsiniň oý-pikirlerini toplan maglumatlaryny jemläp, döredijilik bilen meşgullanmagyny dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz çeper döredijiligiň şahyrana ýoly bilen bahar paslyny, türkmen tebigatyny, behişdi bedewlerimizi wasp edýän goşgy setirlerini döretdi. Çuň many-mazmuna baý bolan we çeper sözleriň sazlaşygyny döredýän şygryýet milli Liderimiziň döredijilik dünýäsiniň esasyny düzýär. Munuň özi döwlet Baştutanymyzyň halkymyzyň döreden ruhy gymmatlyklaryna, türkmen tebigatynyň ajaýyplygyna, milli taryhymyza bolan söýgüsini we şahyrana çemeleşmelerini has aýdyňlygy bilen äşgär etdi.
Mälim bolşy ýaly, şygryýet her bir döredijilik adamynyň ýürek joşgunyndan, zehininden, mähriban halkynyň döreden ruhy mirasyna, gözel tebigatymyza bolan söýgüden binýat bolýar. Milli gymmatlyklara bolan hut şeýle garaýşy baş ýörelge edinýän hormatly Prezidentimiz öz döredijiliginde şahyrana joşgunyň belende göterilmegine giň ýol açýar.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, milli buýsanjymyz bolan ahalteke bedewleri, halkymyzyň şöhratly taryhy, döreden milli gymmatlyklary, milletiň dünýäniň dürli ýurtlarynyň halklaryna bolan dostana gatnaşygy ynsany täze eserleri döretmäge ruhlandyrýar. Döwlet Baştutanymyzyň ylmy we edebi işlerinde köpýyllyk barlaglar, oý-pikirler, taryhy we edebi maglumatlar umumylaşdyrylýar. Olarda awtoryň milli ýörelgelere bolan çuňňur garaýşy, bilimi, bu ugra degişli halk döredijiliginde öz beýanyny tapan milletiň paýhasy aýdyň duýulýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň her bir täze eseri milli medeni mirasymyzy wagyz etmekde, ahalteke bedewleriniň ähmiýetini artdyrmakda aýratyn möhümdir.
Hormatly Prezidentimiziň atçylyk toplumynda bolup, ajaýyp bedewler bilen didarlaşmagy we döredijilik bilen meşgullanmagy, bir tarapdan, halkymyzyň asylly däpleriniň hem-de nurana umytlarynyň nesilden-nesle geçirilýändigini, beýleki tarapdan bolsa häzirki döwürde halkymyzyň aýawly saklap gelýän däpleriniň sazlaşykly ösdürilýändigini alamatlandyrýar. Halkymyzyň asyrlaryň dowamynda döreden we dünýäniň genji-hazynasyna giren milli gymmatlyklary adamlaryň kalbyny özüne bendi edip, ýurdumyzyň we halkymyzyň abraýynyň has-da belende galmagyny şertlendirýär.
Şu gün milli Liderimiz däp-dessurlarymyza, baý taryhymyza, behişdi bedewlerimize we türkmen topragynyň tebigy aýratynlyklaryna bagyşlanan täze kitaby ýazmaga girişdi. Täze eseriň ýurdumyz hem-de milletimiz hakynda gymmatly çeşmä öwrülip, tutuş halkymyzyň bolşy ýaly, dünýä okyjylarynyň hem söýgüli eserine öwrüljekdigi gürrüňsizdir.
Häzirki döwürde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy netijesinde bedew ählihalk söýgüsine mynasyp boldy hem-de asyrlaryň, nesilleriň we ýeňişleriň, zähmetiň, ruhubelentligiň sazlaşygynyň hem-de döredijiligiň arabaglanyşygyny özünde jemläp, berkarar Watanymyzyň ösüşiniň baş nyşanyna öwrüldi.


text:
Şeýle hem okaň
21.10.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti Hindistan Respublikasynyň ýolbaşçylaryna gynanç bildirdi
20.10.2018 | Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahaty
19.10.2018 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
19.10.2018 | Türkmenistanda Iordaniýanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi işe başlady
19.10.2018 | Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilim ulgamynyň öňünde anyk wezipeler goýdy
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmek we onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny has-da berkitmek, ilata ýöriteleşdirilen estetiki bejeriş hyzmatlaryny etmek we Aşgabat şäherinde awtoulaglary saklamak boýunça üpjünçilik ulgamyny dünýä derejesinde ösdürmek, şeýle hem dünýä ölçeglerine laýyk gelýän öňdebaryjy lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen döwrebap saglygy goraýyş desgalaryny gurmak işlerini dowam etdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligine “Gap Inşaat, Ýatirim ve Diş Ticaret A.Ş.” türk kompaniýasy bilen Aşgabat şäherinde:
— Halkara estetiki bejeriş merkeziniň taslamasyny düzmek hem-de ony döwrebap lukmançylyk enjamlary, ätiýaçlyk şaýlary we sarp ediş serişdeleri bilen üpjün etmek, ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp, hünärmenleri ýörite taýýarlamak şertinde gurmak barada şertnamany;
240 orunlyk köp gatly awtoduralganyň taslamasyny düzmek hem-de ony ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2018-nji ýylyň noýabr aýynda başlamak we desgalary 2020-nji ýylyň iýul aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
Copyright 2012-2018 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Budan keıingi ázil-ospaqqa tıgen kezek túnniń bir ýaǵyna deıin jalǵasady. Dýaly aýyzdardyń birqataryna telinetin ótkenmen kúlip qoshtasamyz tujyrymynyń daýsyz rastyǵyna ár sát saıyn kóziń jetetindeı. Jıyrmasynshy ǵasyrdyń basynda qazaq áıeliniń uıań jaratylysyna bola olardyń jorasyna erkekterdiń solarsha kıinip júrgeninen azdy-kópti habardarmyz. Ápende shalystaý keıýanalardyń keıpine enetin endiginiń jigitteriniń bir bilgeni bardaı kórinse de, óne boıy qaıtalana bergen soń jalǵandyǵy ańǵarylyp, quty qashyńqyrap ketkendeı áser beretini bar. Áıel men erkektiń ómirlik ustanymdaryn kelemejge aınaldyryp, obraz jasaýdyń utymdy tustary jeterlik desek te, áleýmettik qaqpaqyldar kerneýiniń qysymy dramalyq sheshimderge syiymdydaı kórinetini tegin emes. Mine, sodan da shyǵar, áıelshe kıingen sahnadaǵy erkekter áreketiniń ýyty kún ótken saıyn azaıyp bara jatqandaı.
Soltústiktegi kórshimizdiń ádebı basylymdary ózderindegi rýhanı ahýaldyń jaı-japsaryn jazyp, taldaıtyn baspasóz quraldarynyń áıteýir ámmasyna razy emestigin jasyrmaı ashyq aıtady. Ulttyq máseleni ekinshi kezekke ysyryp tastap, dý-dýmandy kórsetýge áýestigi úshin elektrondy buqaralyq quraldarǵa da aýyr kiná artady. Aǵa urpaqtyń beınetke toly ómirin elemeýge tyrysatyn qulyqty aıamastan áshkerelep baǵady. Reseı memleketiniń negizin orys ulty qurasa da, onyń rýhanıatynyń kúllisiniń basy-qasynda otyrǵandar basqalar deıdi shimirigip qoımastan. Ala qoıdy bóle qyryqqan mundaı pıǵylǵa qazaq balasynyń júregi daýalap barmaıtyny beseneden belgili. Bul ıa sorymyz, ıa artyqshylyǵymyz ekenin aıyryp, alańdap jatqan jáne biz joq. Sol «basqalardyń» júrgizetin tartysqa toly habarlary memleketshil, Keńes Odaǵynyń murageri sanalatyn burynǵy metropolıadan ózgeniń kósegesi kógerýin qalamaıtyn pıǵyl ıeleri ekenin tanytýdan jasqanyp ta qoımaıdy. Ýkraınaǵa tisterin batyryp, búkil ulttyń janyn álsin-áli aýyrtyp, jabyrqatýǵa áýestigin baıqatady. «О́zi zordyń yǵynyń» arqasynda bizderdi de nysanaǵa ilip áketip, ar-namysymyzdy ońdyrmaı túırep ótetinderin qaıtersiń. Aǵartýshylyq salty qalyptasqan jurt mundaıǵa tózbese kerek edi. Orys qaýymynyń atyshýly zıalylarynyń áýlekileý únderge qosylyp ketip, shekaralas ólkemizge kóz alartyp shyǵa keletinderin álsin-áli qaıtalaýdan jalyqpaıtyny – ımperıalyq ústemdikti kókseıtininiń taban aýdarmas dáleli emeı ne.
Telejýrnalıst Vladımır Pozner júrgizetin habardy kóretinder jetkilikti. Mine, sol ana jyldary shaqyrǵan qonaǵynyń júzine uzaqtaý úńilip baryp: "Sizder evreılerdiń boıy 160 santımetrden aspaıdy, kıetinderi 39-ólshemdi aıaq kıim dep kemsitýge shebersizder. Aldyńyzda otyrǵan myna men qazir seksen ekidemin, boıym 182, aıaq kıimim 45-shi, al buǵan ne aıtasyz?» dep tótesinen qoıǵan suraqqa áńgimelesýshi tushymdy jaýap bere almaı kúmiljip qalyp edi. Reseıdiń ádebı gazeti Poznerdiń tulǵasyn ashýǵa arnalǵan maqalada ómirbaıanyn jan-jaqty baıandaı kelip, Izraılde kórin qazdyryp, daıyndap qoıǵanyna deıin tizip jazdy. Muny sóz ǵyp, kúletin jaǵdaı bizde qaıdan bolsyn.
Tili oryssha shyǵyp, sol eldiń dilinde tús kóretin uldarymyz ben qyzdarymyz soltústik kórshimizdi týǵan otanynan bir kem kórmese de,solardyń álgindegideı óktem sózderin júrekterine aýyr almaı daǵdyly qabyldaıtyn ustam ıelerine aınalǵan. Qazaqtyń qalyń ortasyna kirgen bette rýshyldyq aýrýyna baıqamaı shaldyǵatyndaryn da ańǵarasyń. Jazǵyryp, japa shektirýdiń úırenshikti ádisine amalsyz urynýdyń oqystyǵyna uıǵarý da, álbette jetimsiz. О́ıtkeni, kiná artýdan ótken jeńil nárse joq. Ulttyq uıysýdyń biraýyzdy tetigin tappaǵan soń arqa súıeýdiń kepili joqtyǵy da bizdiń ult ókilderin batyl qadamǵa aparǵyzbaı, amalyn qurtatyn da jaǵdaıat barshylyq. О́z tórińde otyryp ap kúpinip, ótken-ketken árýaqtarǵa til tıgizý, bir qaraǵanda batyldyqqa balanady. Sondaı sabazdaryń kezinde Máskeý noıandaryna qazaqtyń dám-tuzyn tatqyzyp, ıilip jastyq, tóselip kórpe bola jazdaǵanyn kórgen kýágerler aramyzda áli tiri júr. «Men kórdim ómir degenniń...» arjaǵyn jalǵap, tutas aıtýǵa aýzyń barmaıtyny ishki mádenıetińniń asyp-tasqanynan emes. Ázázildik sóz aıtýǵa úıirsekter ózderin sol oıly adamdardyń qataryna bek jatqyzsa da, «kóbiniń syrty bútin, ishi tútin» emestigin bolmysyna sál oı jiberip boılasań-aq kóziń jetedi.
Jumabaı SHASHTAIULY,
«Egemen Qazaqstan»


text:
ABŞ Hytaýa 10 göterimlik goşmaça gümrük salgydyny goýar
Tramp ABŞ-nyň Söwda wekilhanasyna Hytaý boýunça ikinji gümrük salgydy bukjasynyň iş ýüzüne geçirilmegi üçin görkezme berdi
ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Hytaýdan import edilýän ýene-de 200 milliard dollarlyk haryda 24-nji sentýabrdan başlan 10 göterim gümrük salgydynyň goýuljakdygyny beýan etdi
Ak Tamdan berilen ýazmaça beýannama görä Tramp ABŞ-nyň Söwda wekilhanasyna Hytaý boýunça ikinji gümrük salgydy bukjasynyň iş ýüzüne geçirilmegi üçin görkezme berdi.
200 milliard dollara golaý harydy gyzyklandyrýan tarifleriň bir hepde güýje girjekdigini beýan eden Tramp; “Şu gün 7 hepde dowam eden bildiriş möhletinden, geňeşmelerden we giňeldilen maslahatlardan soň Söwda wekilhanasyna Hytaýdan edilen 200 milliard dollara barabar import boýunça goşmaça tarifleri güýje girizmek barada görkezme berdim. 24-nji sentýabrda güýje girjek we ýylyň ahyryna çenli 10 göterim derejesinde dowam etjek tarifler 2019-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan soň 25 göterime ýetiriler” diýdi.
Tramp dünýäniň ykdysady taýdan güýçli iki ýurdunyň arasyndaky “söwda söweşiniň” gerimini giňeltmegine garaşylýan beýannamasynda Hytaý garşylyk görkezen halatynda Hytaýdan import edilýän 267 milliard dollara barabar haryt boýunça üçünji tarif bukjasynyň dessine güýje girjekdigini nygtady.
Hytaýyň hökümetini “ýurduň adalatsyz söwda düzgünlerini bes etmäge” çagyran Tramp; “Men bu söwda meselesiniň uly sarpa goýýan adamlarymdan biri bolan Hytaýyň döwlet Başlygy Si Szinpin bilen men tarapyndan çözüljekdigini tama edýärin” diýip nygtady.
ABŞ-nyň häzirki wagta çenli eden hemaýat ediji söwda başlangyçlaryna degişli jogaplar beren resmi Pekiniň 200 milliard dollarlyk haryt baradaky ikinji tarife nähili garşylyk görkezjekdigi gyzykly bolmagynda galýar.
Resmi Waşington deňiz önümlerinden sport elligine, tebigy we himiki minerallardan gök we miwe önümlerine, temmäki önümlerinden awtoulag tigirine çenli 5 müň görnüşli 200 milliard dollara barabar harytlaryň sanawyny 10-nji iýulda çap edipdi.
Şol sanawdaky harytlara gümrük salgydynyň goýulmagynyň Amerikan firmalaryna nähili täsir ýetirjekdigini kesgitlemek üçin 60 günlük möhlet 6-njy sentýabrda gutarypdy.
ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky “söwda söweşiniň” başlangyjy hökmünde kabul edilýän wakalar Trampyň 23-nji martda import edilýän polada we alliýumine nobaty bilen 25 we 10 göterimlik goşmaça gümrük salgydyny goýmagy bilen başlady.
Hytaý resmi Waşingtonyň polada we alliýumine goýan goşmaça gümrük salgytlaryna jogap hökmünde aprel aýynyň başynda 128 görnüşli Amerikan harytlaryna 15 bilen 25 göterim arasynda üýtgeýän tarifler goýdy.