text:
18 Eylül 2016 Pazar
Prezidentimiziň Aşgabat Halkara Howa Menziliniň Açylyş Dabarasynda Eden Çykyşy
Hormatly adamlar!
Eziz watandaşlar!
Gadyrly myhmanlar!
Sizi täze ulag toplumynyň Aşgabat Halkara howa menziliniň açylyp, ulanmaga berilmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Ilki bilen, şu günki dabaramyza gatnaşýan halkara awiasiýa guramalarynyň ýolbaşçylaryna, dünýäniň awiasiýa ulgamynda işleýän iri kompaniýalaryň wekillerine, hormatly myhmanlarymyza, belli syýasatçylara we jemgyýetçilik işgärlerine ýurdumyza «Hoş geldiňiz!» diýip ýüzlenýärin.
Biz şu dabaramyza halkara guramalarynyň giň wekilçilikli toparlarynyň gatnaşmagyna berkarar Watanymyza goýulýan belent hormatyň nyşany hökmünde garaýarys. Türkmenistanyň sebit we kontinent derejesinde halkara ulag geçelgelerini döretmek barada Birleşen Milletler Guramasynyň belent münberinden öňe süren degişli başlangyçlaryna düşünýändikleriniň we olary goldaýandyklarynyň subutnamasy diýip hasap edýäris.
Hormatly dostlar!
Türkmenistanyň Ýewraziýa kontinentiniň uly ýollarynyň çatrygynda örän amatly ýerleşmegi ählumumy ösüşi üpjün etmekde milli ulag mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmaga giň ýol açýar. Biziň alyp barýan döwlet syýasatymyz ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ýokary depginler bilen ösdürmäge we dünýä bileleşiginiň bähbitlerine sebit hem-de halkara hyzmatdaşlygyny giňden ýola goýmaga gönükdirilendir. Häzirki zaman köp ugurly ulag-kommunikasiýa ulgamyny döretmek bolsa, bu syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.
Ýurdumyzyň logistika strategiýasy taryhy taýdan emele gelen ýörelgeden ugur alýar. Bir wagtlar kontinentimiziň halklaryny we ýurtlaryny birleşdiren esasy söwda ýollary Türkmenistanyň çäklerinden geçipdir. Gürrüň medeni ösüşde, Gündogar bilen Günbataryň arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmekde örän uly ähmiýeti bolan Beýik Ýüpek ýoly barada barýar.
Geljekde biziň ýurdumyzy Ýewropa, Aziýa Ýuwaş Ummany we Günorta Aziýa ykdysady hyzmatdaşlygyny üpjün edýän transkontinental köprä öwürmek üçin ähli mümkinçilikler bar. Dünýä ulag ulgamyna yzygiderli goşulmak bilen, Türkmenistan GündogarGünbatar we Demirgazyk Günorta ugurlary boýunça ýollary hem-de çatryklary birleşdirýän milli üpjünçilik ulgamyny barha giňeldýär.
Şu maksat bilen, biz iri halkara taslamalaryny amala aşyrýarys. Demirgazyk Günorta ugry boýunça «Gazagystan Türkmenistan Eýran» demir ýolunyň gurlup, ulanmaga berilmegini muňa mysal hökmünde görkezmek bolar. «Türkmenistan Owganystan Täjigistan» demir ýolunyň gurluşygy bu ugurda ýene-de bir iri taslamadyr. Biz bu taslamanyň sebitdäki guryýer döwletleri iri halkara bazarlaryna çykarmakda örän netijeli boljakdygyna ynanýarys.
Şeýle hem, ýurdumyzyň deňiz flotuny ösdürmegiň ähmiýeti örän uly bolar diýip pikir edýäris. Türkmenbaşy halkara deňiz portunyň gurluşygy iri ulag taslamalarynyň biri bolup durýar. Bu taslamanyň amala aşyrylmagy deňiz flotuny ösdürmegiň örän möhüm ugrudyr. Hazaryň kenarynda gurulýan täze port häzirki zaman deňiz gatnawynyň möhüm bölegi bolar. Aziýa we Ýewropa ýurtlarynyň arasyndaky söwda ykdysady hyzmatdaşlygyny hil taýdan täze derejä çykarmak üçin örän amatly şertleri döretmäge mümkinçilik berer.
Häzirki döwürde Türkmenistanyň ähli künjeklerinde özboluşly inženerçilik desgalary halkara ulag ulgamynyň «altyn halkasyna» öwrüljek demir ýol we awtomobil köprüleri hem giň gerim bilen gurlup, ulanmaga berilýär.
Amyderýanyň üstünden geçýän häzirki köprülerden başga-da, täze awtomobildir demir ýol köprüleriniň we köp sanly beýleki desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar. Tutuş ýurdumyzyň çäklerinden geçýän «Aşgabat Garagum Daşoguz», «Türkmenbaşy Aşgabat Farap» awtomobil ýollarynyň esasy aýratynlygy olaryň dünýä ölçeglerine laýyk gelýänliginden ybaratdyr. Bu ýollaryň ugrunda onlarça inženerçilik desgalary häzirki zaman ulag çatryklary, köprüler we estakadalar gurulýar.
Hormatly dostlar!
Gadyrly myhmanlar!
Biz raýat awiasiýasyny ösdürmäge aýratyn üns berýäris. Sebäbi, ol döwletimiziň ulag-logistika ulgamynyň möhüm bölegi bolup durýar. Ýurdumyzyň sebitlerini baglanyşdyrýar we halkara giňişligine goşulmaga ýardam berýär. Türkmenbaşy şäherinde bina edilen, sagatda 800 ýolagça hyzmat edýän halkara howa menziliniň ähmiýeti uly bolar diýip pikir edýärin. Marynyň 550 ýolagça, Daşogzuň sagatda 500 ýolagça hyzmat edýän howa menzilleri hem bu ulgamyň düzümine girýär. Häzirki döwürde Türkmenabat şäherinde halkara howa menzili çalt depginler bilen gurulýar. Ol sagatda 500 ýolagça hyzmat eder.
Gözel paýtagtymyz Aşgabatda şu gün açylyp, ulanmaga berilýän döwrebap halkara howa menzili bu ugurda alyp barýan uly işlerimiziň aýdyň mysalydyr. Bu desga ýurdumyzyň esasy «howa derwezesi», kontinent we kontinentara howa ýollarynyň üstaşyr geçýän iri menzili bolar diýip hasaplaýaryn. Berkarar döwletimiziň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramynyň öňýanynda ak mermere beslenen paýtagtymyzda ulanmaga berilýän täze howa menzili toplumy, nesip bolsa, sebitde häzirki zaman ulag-üstaşyr üpjünçilik ulgamyny döretmegiň örän möhüm bölegine öwrüler. Bu döwrebap toplum Aziýa bilen Ýewropa ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady we söwda hyzmatdaşlygyny hil taýdan täze derejä çykarmaga şert döreder. Sebitara gatnaşyklaryň uzak möhletleýin ösüşine uly itergi berer. Ýewraziýa giňişliginde ulag gatnawlaryny amatly ýagdaýa getirmäge giň mümkinçilikleri açar.
Merkezi Aziýada örän iri we tehnologiýa taýdan üpjünçiligi boýunça dünýäde öňdebaryjylaryň biri bolan bu toplum 1200 gektara golaý meýdany eýeleýär we 100-den gowrak desgany öz içine alýar. Şolaryň 48-si esasy desgalar bolup durýar. Bu desgalaryň hatarynda baş we ikinji ýolagçy terminalyny, ýük terminalyny, uçarlara tehniki hyzmat edýän angarlar toplumyny, okuw hem-de lukmançylyk merkezlerini we köp sanly beýleki desgalary görkezmek bolar.
Bäş gatly baş terminalyň tutýan meýdany 190 müň inedördül metrden hem geçýär. Ol bir ýylda 14 million ýolagça hyzmat eder. Üç milliondan gowrak ýolagçyny kabul etmäge niýetlenen ikinji terminal bilen bilelikde, häzirki zaman howa menzili jemi 17 milliondan hem köp adama ýa-da sagatda 2 müňe golaý ýolagça hyzmat etmäge mümkinçilik berer. Ýük terminaly bolsa, 200 müň tonna ýüki üstünden geçirer.
Täze howa menziliniň uzynlygy 3 müň 800 metre ýetýän, ähli üpjünçilik ulgamy bolan iki sany uçuş-gonuş zolagy bar. Howa hereketini dolandyryş gullugynda iň häzirki zaman nawigasiýa enjamlary oturdyldy. Döwrebap howa menzili halkara derejesinde hyzmat edip, dürli görnüşli we agramly uçarlary kabul edip biler. Halkara ölçegleriniň ýokary talaplary, ýurdumyzyň howa şertleri, howpsuzlyk kadalary göz öňünde tutulan täze howa menzili tutuş toplumyň ýokary netijeli işlemegi üçin zerur bolan ähli desgalar we enjamlar bilen üpjün edildi. Bu ýerde ýangyna garşy we awariýa-halas ediş, iýmit gulluklarynyň, awiasiýa-meteoroligiýa merkeziniň binalary, logistika toplumynyň ammarlary ýerleşýär. Awiasiýa işgärlerini taýýarlaýan mekdep, ussahanalar, ýolagçylar we ekipaž agzalary üçin ähli amatlyklary bolan myhmanhana we köp sanly beýleki binalar hem-de desgalar bar.
Şeýle hem, täze toplumda milli howa gatnawlarynyň ekipaž agzalarynyň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin türgenleşik merkezi göz öňünde tutuldy. Onuň okuw otaglary «Boeing» howa gämileriniň uçarmanlary üçin işdäki ýaly şertleri döredýän we uçar dolandyrylanda zerur hereketleri ýerine ýetirmäge hem-de uçuş wagtynda bolup biljek ýagdaýlary göz öňüne getirmäge ýardam berýän iň täze türgenleşik enjamlary bilen üpjün edildi.
Hormatly adamlar!
Gadyrly myhmanlar!
Häzirki döwürde howa ýollary syýahatçylyk etmek üçin hem örän amatly bolup durýar. Halkara howa ulaglarynyň ýolagçylarynyň köpüsi syýahatçylyk, işewürlik ýa-da medeni maksatlar bilen ýola çykýarlar. Şoňa görä-de, bu ugurda hem milli awiasiýa uly orny eýeleýär. Ýurdumyzyň ykdysadyýetine netijeli täsirini ýetirýär.
«Türkmenhowaýollary» döwlet milli gullugynyň howa gämileri häzir dünýä belli öndürijileriň iň täze uçarlarynyň we dikuçarlarynyň hasabyna doly täzelendi. Soňky ýyllarda howa gämileriniň sany ýokary hilli «Boeing» uçarlarynyň we beýleki kämil tehnikalaryň hasabyna barha artýar. Häzirki wagtda «Türkmenhowaýollary» döwlet milli gullugynyň howa gämileri içerki gatnawlardan başga-da, dünýä ýurtlarynyň onlarça şäherine yzygiderli uçuşlary amala aşyrýar. Uçuş ugurlarynyň sany yzygiderli artýar. Täze ugurlar boýunça uçuşlary amala aşyrmagyň mümkinçilikleri hem öwrenilýär.
Ýeri gelende, ajaýyp paýtagtymyzyň täze howa menziliniň ulanmaga berilýän senesiniň özboluşly manysynyň bardygyny hem bellemek isleýärin. Şu günki waka Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyndan laýyk bir ýyl öň bolup geçýär. Nesip bolsa, şu Oýunlara gatnaşmak ýa-da tomaşa etmek üçin ýurdumyza gelýän köp sanly myhmanlary hut milli raýat awiasiýasy gulluklarynyň işgärleri ilkinjiler bolup garşy alarlar.
Aşgabatda 2017-nji ýylda boljak Oýunlara taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işler Aziadanyň geçiriljek döwründe awiaugurlary köpeltmäge, şol sanda Aziýa sebitiniň ýolagçylary üçin köpeltmäge hem degişlidir. Parahatçylyk söýüji syýasaty alyp barýan Bitarap Türkmenistan hemişe anyk başlangyçlar bilen çykyş edýär. Bu başlangyçlar dünýä bileleşigi tarapyndan giňden goldanylýar. Sebit we ählumumy derejede hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny we netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam berýär.
Şu meselede biziň ýurdumyz diňe bir sebitiň döwletleriniň ykdysady bähbitlerini göz öňünde tutmak bilen çäklenmeýär. Ilki bilen has giň kontinentara ykdysady bähbitler üçin, ýokary depginde ösýän öz ulag-üstaşyr gatnatmalarynyň, şol sanda howa gatnatmalarynyň mümkinçiliginden ugur alýar. Biziň bu ugurda alyp barýan işlerimiziň döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmäge, ýurtlaryň we halklaryň özara düşünişmegine hem-de ýakynlaşmagyna ýardam berjekdigine berk ynanýaryn. Döwrüň ýagdaýyny we talaplaryny göz öňünde tutýan başlangyçlarymyz özara bähbitli söwda ykdysady gatnaşyklary berkitmäge we ösdürmäge gönükdirilendir. Bu başlangyçlar Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisinde, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň baştutanlarynyň duşuşyklarynda, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynda we beýleki ýokary derejedäki maslahatlarda öňe sürüldi. Hususan-da, gürrüň Hazar we Gara deňizleriniň, Orta Aziýa bilen Ýakyn Gündogaryň arasyndaky ulag-üstaşyr mümkinçiliklerini öwrenmegi göz öňünde tutýan, Birleşen Milletler Guramasynyň ulaglary ösdürmek boýunça Ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamak barada barýar.
Ulag we kommunikasiýalar ýaly geljegi uly bolan ugurlarda işjeň halkara hyzmatdaşlygy dünýä ykdysadyýetiniň umumylaşýan häzirki şertlerinde goşulyşmagyň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Bu umumylaşma bolsa, köpugurly we howpsuz halkara ulag üpjünçilik ulgamlaryny döretmegi talap edýär. Şu gün ulanmaga berilýän Halkara howa menzili hem munuň aýdyň mysalydyr.
Hormatly adamlar!
Sizi şu günki şanly waka bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn we Aşgabat Halkara howa menziliniň açylyş dabarasyna gatnaşmaga çagyrýaryn!
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


c: text/html

text:
15.01.2018. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli durmuşa geçirýän durmuş-ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hem ýurdumyzyň ulag düzümini ösdürmekden, ulagyň awtomobil we beýleki görnüşleriniň tehniki binýadyny döwrebaplaşdyrmakdan ybaratdyr. 12-nji ýanwarda bolan Ministrler Kabinetiniň mejlisinde hem döwlet Baştutanymyz jemgyýetçilik ulagynyň sazlaşykly hereketiniň guralmalydygyny, ýolagçylara ýokary hilli hyzmat edilmelidigini ýakyn geljek üçin ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda görkezip, bu ugurda alnyp barylýan işleriň möhümdigini belledi.
Mälim bolşy ýaly, geçen ýylyň güýzünde Aşgabatda geçen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görülýän döwürde “Hyundai” (Koreýa Respublikasy), “Yutong” (Hytaý Halk Respublikasy), “Toyota” (Ýaponiýa) ýaly kysymlary dünýä belli häzirki zaman awtobuslaryň ýüzlerçesi satyn alyndy. Ak mermere beslenen paýtagtymyzyň ýaşaýjylary we myhmanlary, esasan-da sürüjiler bu ýokary hilli we rahat täze maşynlara mynasyp baha berdiler.
Häzirki wagtda Awtomobil ulaglary ministrliginiň kärhanalarynyň we guramalarynyň tehniki parkyny täzelemek işi dowam edýär. Meselem, Aşgabatdaky ýolagçy awtoulag önümçilik birleşigine “Yutong ZK 6129H” kysymly awtobuslaryň 15-si gelip gowuşdy. Olaryň 10-sy ýolagçylary halkara ugurlarynyň 10-sy boýunça, şol sanda Aşgabat-Hazar-Aşgabat ugry boýunça gatnadar. Döwrebap awtobuslaryň ýene 5-si ýurdumyza gelýän syýahatçylara we jahankeşdelere awtoulag hyzmatlaryny ýerine ýetirmek üçin ulanylar.
Mundan başga-da, “Hyundai Uniwerse Luxury” kysymly awtobuslaryň 7-si we “Yutong ZK 6129H” kysymly awtobuslaryň bolsa 2-si sebitlere geçirildi. Hususan-da, olar Balkan welaýatynda Balkanabat-Türkmenbaşy-Balkanabat, Türkmenbaşy-Garabogaz-Türkmenbaşy şäherara ugurlarynda, şeýle hem "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda hereket ederler. Lebap welaýatyna berlen awtobuslar Türkmenabat-Kerki-Türkmenabat hem-de Kerki-Türkmenabat-Kerki ugurlary boýunça gatnarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň 10-njy noýabrda maslahat geçirmegi ähtimal diýip, orsýet prezidentiniň kömekçisi Ýuriý Uşakow aýtdy.
Uşakowyň 9-njy noýabrda aýtmagyna görä, maslahatyň 10-11-nji noýabrda Aziýa-Ýuwaş okean ykdysady sammitiniň çäginde Wýetnamda geçirilmegi barada “edil şu pursatda ylalaşylypdyr”.
“Onuň 10-njy noýabrda geçirilmegi has ähtimal” diýip Uşakow belledi.
ABŞ-nyň we Orsýetiň aragatnaşyklary Moskwanyň Ukrainadaky agressiýasy we onuň Birleşen Ştatlarda 2016-njy ýylyň prezidentlik saýlawlaryna goşulyşmagynyň güman edilmegi bilen baglylykda erbetleşýär.
Trampyň ABŞ-nyň prezidenti wezipesine geçeli bäri iki ýurduň prezidentleriniň ýeke-täk duşuşygy iýul aýynda Uly-20 guramasynyň Germaniýada geçirilen sammitiniň çäginde boldy.


text:
20 Kasım 2016 Pazar
Aýry-Aýry Saýlaw Okruglarynda Mejlisiň Deputatlarynyň Saýlawlary Geçirildi
Ahal welaýatynyň 24-nji «Duşak», Mary welaýatynyň 119-njy «Atçapar» hem-de 124-nji «Pendi» saýlaw okruglarynda Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlary geçirildi. Saýlawlaryň geçişine gözegçiligi amala aşyran synçylaryň bellemegine görä, saýlawlar türkmen jemgyýetiniň durmuşynyň demokratik esaslaryny pugtalandyrmagyň ýolunda nobatdaky möhüm ädim boldy. Bu möhüm syýasy-jemgyýetçilik wakasy türkmenistanlylaryň ýurdumyzyň we halkymyzyň bagtly geljeginiň bähbidine döwlet tarapyndan alnyp barylýan işlere işjeň gatnaşýandyklaryny aýdyň görkezdi.
Milli parlamentde öz saýlawçylaryna wekilçilik etmek hukugy üçin ildeşlerimiziň arasynda uly abraýdan we ynamdan peýdalanýan iň mynasyp adamlar dalaş etdiler. Mejlisiň deputatlygyna bolan bir oruna dalaşgärleriň birnäçesi bellige alyndy. Şeýlelik bilen bu geçrilen saýlawlar hem ozalkylar ýaly demokratik we aç-açanlyk ýörelgelerine laýyklykda giň dalaşgärlik esasynda geçdi.
Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlarynda ses bermek üçin saýlaw okruglarynyň üçüsinde 75 müň 568 saýlawçy hasaba alyndy. Jemgyýetçilik-syýasy çäre tamamlanan wagty, sagat 19-da saýlawçylaryň 90,27 göterimi ses berdi.
Şeýlelikde, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparda TDH-nyň habarçysyna aýdylyşy ýaly, ýurdumyzda hereket edýän kanunçylyga laýyklykda saýlawlar geçirildi diýlip ykrar edildi. Ýakyn wagtyň içinde ses bermegiň ahyrky netijeleri yglan ediler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/ayry-ayry-saylaw-okruglarynda-mejlisin-deputatlarynyn-saylawlary-gecirildi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Bilşimiz ýaly, öýjükli telefonlar liftlerde, ýerasty geçelgelerde, ýerasty gatlarda, galyň diwarly otaglarda işlemeýär, ýa-da gürleşip barýan bolsak, şol ýerlere girenimizde aragatnaşyk ýitýär we antennanyň signaly iň pes derejesine ýetýär. Eýsem, näme üçin şeýle bolýandygyny gyzyklanyp gördüňizmi?
Bu ýagdaýy fizikanyň “Faraday cage” (Клетка Фарадея) effekti bilen düşündirmek bolar. “Faraday cage” – Faradeýiň öýjügi manysyny bermek bilen, bu enjam iňlis fizik we himigi Maýkl Faradeý tarapyndan daşky elektromagnit meýdanlaryndan goranmak üçin 1836-njy ýylda oýlanyp tapylýar. Faradeýiň öýjügi fizika we himiýada köp tejribelik we barlag işlerinde ulanylýar.
Faradeýiň öýjüginiň işleýşi örän ýönekeý – uçlary birleşdirilen elektrogeçiriji gabygy elektrik meýdanyna düşende, gabygyň boş elektronlary şol meýdanyň esasynda hereket edip başlaýar. Netijede, daşky meýdan esasynda öýjügiň garşy tarapy güýjeýär, öýjügiň içi bolsa hiç hili täsirlenmeýär. Gysgaça aýdylanda, daşky elektrik meýdany esasynda Faradeýiň öýjügi elektrik zarýadyny almak bilen, içine hiç hili täsir goýbermeýär. Faradeýiň öýjügi, öýjügiň içini elektrik meýdanyndan goraýar, hiç hili elektrik aragatnaşygyny içine salmaýar, olara böwetlik döredýär.
Liftler, galyň diwarly otaglar, ýerasty geçelgeler hem şul fiziki ýagdaýa esaslanyp, telefon, radio signallaryna böwetlik döredýärler. Liftler jaýyň içinde ýerleşýär, bu diýmek jaýyň içinde ýapyk metalliki bir otag. Liftiň daşy metallik we galyň. Faradeýiň öýjügi hökmünde, liftiň içi daşky elektrik meýdanlaryndan goranýar we şeýlelikde aragatnaşyk ýitýär. Edil şolar ýaly, ýerasty geçelgeler we ýerasty gatlary mysal bermek bolar. Şol sebäpden telefonlaryň aragatnaşygy liftler, ýerasty gatlar, ýerasty geçelgeler ýaly ýerlerde işlemeýär.
Bulardan başga, telefon aragatnaşygy kämahal daglarda, obalarda, çetlik ýerlerde hem tutanok. Munuň sebäbi bolsa, telefon operatorynyň şol töwereklerde antennasynyň bolmazlygydyr.


text:
Türkmen milli göreşi boýunça tutluşyklar garaşylyşy ýaly, şu gün türgenlerimiz üçin ýeňişlere baý boldy. Şonda nusgawy görnüşde baýraklaryň ykbaly kesgitlendi, türgenler agram derejeleriniň ählisinde güýç synanyşdylar. Erkin görnüşde baýraklar ugrunda bäsleşilen 16-njy sentýabrda bolşy ýaly, özlerine ýakyn bolan sportuň görnüşinde ýene-de ýokary ussatlygyny görkezip, türkmen pälwanlary oňat netijeleri gazandylar.
Ýurdumyzyň wekilleriniň 19-sy finala çykdylar, final duşuşyklarynyň altysynda diňe türkmenistanlylar çykyş etdiler, bu bolsa eýýäm biziň toparymyza altyn we kümüş medallary kepillendirdi.
Milli türkmen göreşiniň nusgawy görnüşinde erkekleriň arasynda Rejepaly Orazalyýew 100 kilogramdan gowrak agram derejesinde, Seýdi Batyrow 100 kilograma çenli, Allanur Goçow (57 kg), Ismaýyl Orazow (62 kg) Döwletgeldi Berdiýew (68 kg) Rejepgeldi Gylyçnyýazow (75 kg), Hanmuhamet Patdyýew (82 kg), Murgapgeldi Atdaýew (90 kg) altyn medallary eýelediler.
Zenanlaryň arasynda altyn medallara Jahan Muhamedow (70 kg ýokary), Laçyn Badaglyýewa (52 kg), Zuhra Madraimowa (58 kg), Gülnar Haýytbaýewa (63 kg), Nasiba Surkiýewa (70 kg) mynasyp boldular.
Göreşiň şu görnüşinde ýygyndymyzyň gazananlarynyň hatarynda Jepbap Atamammedow (100 kg ýokary), Kerim Rejepow (100 kg), Satlyk Myradow (57 kg), Isgender Aşyrow (62 kg), Arslan Hojamberdiýew (68 kg), Bäşim Orazow (75 kg) kümüş medallary goşdular.
Milli türkmen göreşinde biziň toparymyzda bürünç medallara zenanlaryň arasynda Maksuda Ýegemberdiýewa (70 kg. gowrak agram derejesinde), Zarina Abdyrahmanowa (58 kg), Rano Uzakowa (70 kg) eýe boldular.
Aziadada göreş boýunça baýraklaryň ählisiniň eýeleri kesgitlenen bolsa, jiu-jitsu boýunça ýaryşlar ertir tamamlanar. Ýöne şu günki gün hem “Ne-waza” görnüşinde geçen tutluşyklara baý boldy. Şonda esasan bürünç baýraklaryň eýeleri kesgitlendi. Üçünji orna Mergen Joraýew (85 kg) we Janibek Atajanow (94 kg) mynasyp boldular.
Taý boks boýunça ýaryşlar dowam etdi. Birinji aýlawyň bäsleşikleri geçirilip, olaryň ýeňijileri ýaryşlaryny dowam ederler. Sportuň bu görnüşinde türkmenistanlylar Nurgeldi Ataýew 63,5 kilograma çenli agram derejesinde we Muhammetnur Meläýew (75 kg) degişlilikde Makaodan bolan Çan Çi Lamadan hem-de özbegistanly Alijon Isroilowadan üstün çykyp, çärýek finala geldiler.
Taekwondo boýunça ýaryşlarda hem ilkinji medallar ugrunda bäsleşidi. Erkekleriň arasynda 74 we 54 kilgram agram derejelerinde altyn medallaryň ikisini hem Eýranyň wekilleri aldylar, zenanlaryň arasynda bolsa 46 kilogram agram derejesinde HHR-dan bolan türgen eýe boldy.
Ştanga götermegiň ussatlary hem şu gün göreşe goşuldylar. Şunda zenanlaryň arasynda ýurdumyza 48 kilograma çenli agram derejesinde wekilçilik edýän Ýulduz Jumabaýewa birden we itip götermekde jemi 189 kilogram toplap, birinji orna eýe bolan HHR-dan bolan türgenden bary-ýogy bir kilogram yza galyp, kümüş medala mynasyp boldy.
Ýeňil atletikaçylar hem şu gün medallar ugrunda güýç synanyşmaga girişdiler. Bäş ugur boýunça geçirilen ýaryşlarda dördünji orny eýelän Irina Welihanowa hormat münberiniň basgançagyna çykmaga sähelçe üstünlik ýetmedi.
“A” toparçada Türkmenistanyň erkekler ýygyndy topary futzal boýunça ýaryşda Gonkongyň toparynyň garşysyna oýun geçirip, 7:1 hasabynda ynamly ýeňiş bilen bäsleşige başlady. Eýýäm üçünji minutda biziň toparymyz öňe saýlandy hem-de birinji ýarymyň ahyryna çenli ýene-de iki pökgini derwezä salyp, üstünligini artdyrdy. Ikinji ýarymyň başynda bolsa türkmen futzalçylary oýnuň ykbalyny çözüp diýen ýaly, ýene-de dört pökgini derwezä geçirdiler. Gonkongyň toparyna diňe bir pökgi jogap bermek başartdy. Türkmenistanyň ýygyndy toparynda Serdar Rejepow iki pökgini geçirdi.
Şu üstünligiň gazanylmagynyň netijesinde biziň ýygyndymyz ikinji duşuşygynda 4:3 hasaby bilen Hytaý Taýbeýiniň toparyndan üstün çykan Solomon adalarynyň ýygyndy toparyna ýakynlaşdy. Indi, Solomon adalarynyň toparynda 6 utuk, Türkmenistanyň hem-de Hytaý Taýbeýiniň ýygyndy toparlarynyň hersinde 3 utuk bar, ýöne biziň ýygyndymyz häzirlikçe bir duşuşyga az geçirdi.
“B” toparçada Owganystanyň ýygyndysy öňde barýar. Ol ikinji gezek 6:1 hasabynda, bu sapar Maldiw toparyndan üstün çykdy. Özbegistan 5:1 hasaby bilen BAE-ni ýeňip, ikinji orna çykdy.
“C” toparçanyň ýygyndylarynyň duşuşygynda Ýaponiýa Liwany 5:2 hasaby bilen ýeňdi.
Şeýle hem “D” toparçada iki duşuşyk geçirilip Eýranyň ýygyndysy 16:1 hasabynda Taitiniň ýygyndysyny utdy. Iordaniýanyň ýygyndy topary bolsa Gyrgyzystanyň oýunçylaryndan 7:1 hasabyndan üstün çykdy.
Tennis meýdançalarynda birinji aýlawyň oýunlary dowam etdi. Türkmen tennisçisi Anastasiýa Prenko Gazagystanyň türgeni Kamila Kerimbaýewadan iki döwde ýeňildi we ýaryşyny tamamlady. Ertir ýygyndymyzyň ýene-de iki wekili Ýuriý Rogusskiý hem-de Jahan Baýramowa tennis meýdançasyna çykarlar.
Agşamara Olimpiýa toplumynyň welotrek mýedançasynda ilkinji ýaryşlar başlandy. Erkekler ýygyndy toparlarynyň arasynda gysga aralyga medallar ugrunda güýç synanyşyldy. Bu görnüşde altyn medal Eýranyň toparyna nesip etdi.
Ertirki gün ýaryşlara has-da baý bolar. Guşakly göreş, bilýard, 3x3 basketbol boýunça ýarlyşlar başlanar. Medallar ugrunda duşuşyklaryny futzalçylar we tennisçiler dowam eder, welotreklerde, ýeňil atletika ýodalarynda hem-de agyr atletika meýdançalarynda bäsleşikler ýaýbaňlanar. Jiu-jitsu, taýboks, taekwondo boýunça göreşlerde pälwanlar güýç synanyşarlar.


text:
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýew: «Janköýerleriň goldawy tutuş türkmen futboly üçin zerur»
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýew: «Janköýerleriň goldawy tutuş türkmen futboly üçin zerur»10-njy oktýabrda paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda Türkmenistanyň we Singapuryň milli ýygyndylarynyň arasynda Aziýa kubogy — 2019-ä çykmak ugrundaky saýlama tapgyryň duşuşygy geçiriler. Şu gün «Grand Turkmen» myhmanhanasynda bu duşuşygyň öňüsyrasyndaky metugat maslahaty boldy. Onda Türkmneistanyň futbol boýunça milli ýygyndysynyň baş tälimçisi Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýew žurnalistleriň sowallaryna şeýle jogap berdi:...
Ýazylan wagty: 09 октября 2017 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 33 Jogaplar: 0
Matam güni
Ýazylan wagty: 06 октября 2017 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 60 Jogaplar: 0
Garabogazda ammiak we karbamid öndürmek boýuça iri taslama durmuşa geçirilýär
Garabogazda ammiak we karbamid öndürmek boýuça iri taslama durmuşa geçirilýärÝaponiýanyň «Mitsubishi Corporation» firmasynyň we Türkiýäniň «Çalyk Holding» kompaniýalar toparynyň döreden konsorsiumynyň hünärmenleri tebigy gazy senagat taýdan gaýtadan işlemek esasynda ammiak we karbamid almak boýunça iri taslamany amala aşyrýarlar. Olar Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde karbamid öndürmek boýunça tehnologik we kömekçi enjmalary sazlamak işlerini alyp barýarlar. Kynçylykly ýagdaýlar ýüze çykanda ulanar ýaly dizel-generatorlar, howa beriji enjamlar işlemäge taýýar edildi, ýokary basyşly türbegeçirijileriň synaglary, gaz geçiriji turbalaryň gurluşygy tamamlanyp barýar. „Türkmenhimiýa“ DK iş tabşyryjysy bolan bu gurulýan kärhananyň direksiýasynyň maglumatlaryna görä, gurluşyk meýdançasynda «Mitsubishi Corporation» kompaniýasy ammiak we karbamid önümçilig ýola goýmak üçin zerur enjamlaryň 82 göterimden gowragyny oturtdy. Desgada gurluşyk işleriniň 80 göteriminden gowragyny ýerine ýetiren konsorsiumyň agzasy «Gap Inşaat» kompaniýasy kärhanada işlejek hünärmenler üçin durmuş ulgamynyň binalaryny gurýar. Balkan welaýatynda häzirki wagtda gurluşygy alnyp barylýan täze kärhanada 5,6 müň işçi işleýär, olaryň bäş müňüsinden gowragy türkmen hünärmenleridir, bu ýerde gurluşyk, ýörüte tehnikalaryň we mehanizmleriň 374-si işledilýär. Döwrebap tehnologiýalar ulanylýan bu iri önümçilik tebigy gazy düýpli gaýtadan işlemek arkaly dünýä ölçeglerine laýyk gelýän önüm çykarmaga mümkinçilik berer. Mysal üçin, ammiak önümçiliginde Daniýanyň «Haldor Topsoe AS» we Amerikanyň «UOP», karbamid sintezi önümçilik böleginde Italiýanyň «Saipem» kompaniýasynyň tehnologiýalary ulanylar. Karbamidiň konsentrirlenen ergini granulirlenende hünärmenler Niderlandlaryň «Uhde Fertilizer» kompaniýasynyň tehnologiýasyndan peýdalanarlar. Önmüçilikde ulanyljak iň täze tehnologiýalary göwnejaý özleşdirmek üçin kärhanada kärine ussat hünärmenleri taýýarlamak işi-de ýola goýlupdyr. Munuň üçin „Türkmenhimiýa“ DK-nyň Türkmenabatdaky ýörüte hünärment mekdebiniň Garabogazdaky şahamçasynda mugallymlaryň we ýurduň himiýa senagaty kärhalarynyň hümärmenleriniň ýolbaşçylygynda täze kärhanada işlemäge isleg bildiren oglan-gyzlaryň 270-den gowragy hünär öwrendiler. Taslama boýunça täze karbamid zawodynda „mawy ýangyç“ ýataklaryndan gaz geçiriş ulagmay bilen gelýän çig maldan mineral dökünleri öndüriler. Kärhanda bir gije-gündiziň dowamynda 3500 tonna, ýylda bolsa 1 million 115 müň tonna karbamid öndüriler. Onuň işe girizilmegi bilen ýurtda 2 million tonnadan gowrak azot dökünleri çykarylar. Olaryň üçden bir bölegine golaýy içerki bazara, galany daşry ýurtlara iberiler. Häzirki wagtda Garabogaz şäherindäki gämi duralgasynyň durky täzelenilýär, ol ýerden dünýä bazarlarynda islegli dökünler deňiz bilen daşalar. Çig mal serişdelriniň baýlygy Türkmenistany ýody, bromy we beýleki himiýa önümleriniň ençeme görnüşini iri öndürijileriň hataryna çykardy. Garabogazda zawodyň gurulmagy –ýurduň senagat taýdan ösen döwelt hökmünde ykrar edilmeginde ýene bir möhüm ädim bolar....
Ýazylan wagty: 05 октября 2017 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 80 Jogaplar: 0


text:
Türkmenistanyň Futbol boýunça federasiýasynyň resmi saýtynyň habar berşi ýaly, türkmenistanly FIFA-nyň emini Azat Hajypoladow 1-11-nji fewralda Hytaý Taýpeýinde futzal boýunça geçiriljek Aziýa çempionatynyň oýunlaryna eminlik...
18-nji ýanwarda FIFA-nyň reýtingi täzelendi. Onda 292 utugy bolan Türkmenistanyň milli ýygyndysy eýeleýän 114-nji ornuny saklap galdy.
Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň Aziýa kubogynyň saýlama tapgyryndaky soňky garşydaşy...
Balkanabat şäheriniñ "Balkan" (“Nebitçi”) futbol toparynyñ goragçysy 35 ýaşly Geldimyrat Garahanow futbolçylyk karýerasyny tamamlaýandygyny mälim etdi. Geldimyrat Garahanowowyň birrnäçe ýylyň dowamynda futbol boýunça Türkmenistanyñ milli...
Türkmenistanyň futbol çempionatynyň kümüş medalynyň eýesi “Ahal” toparynyň AFK kubogynyň saýlama tapgyryndaky garşydaşy Bişkegiň “Dordoýy” Türkiýede geçiren okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny tamamlady — diýip, TFF-niň resmi saýty...
Belarus Respublikasy Türkmenistan bilen awtoulag we oba hojalyk tehnikalary babatdaky hyzmatdaşlygyny dikeltmek isleýär. Munuň üçin belarus hünärmenleri Aşgabatda duşuşyklary geçirdiler diýip, ORIENT habarlar agentligi ýazýar.
Belarus...
Şu hepdede, sişenbe güni Türkmenistandan Akýaýla demir ýol menziliniň üsti bilen Hytaý-Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça synag gatnawyny amala aşyrýan düzümleriň tapgyryndan üçünji konteýner ýük düzümi Eýrana...
Türkmenistan—möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakanyň—Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň öňüsyrasynda. Bu saýlawlar 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriler.
Türkmenistan boýunça Mejlisiň jemi 125...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe Gazagystan Respublikasynyň Aktobe welaýatynda ýolagçy awtobusynyň heläkçilikli ýanmagy netijesinde, Özbegistanyň köpsanly raýatlarynyň gurban bolmagy zerarly gynanç...
КОВЁР – ШЕДЕВР ВЕКОВ
Самобытное, отличающееся высокими художественными достоинствами искусство туркменского народа нашло отражение в коврах, которые являются бесспорным свидетельством духовной гармонии, величия народа,...
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinde we Aragatnaşyk ministrliginde “Sony Corporation” ýapon kompaniýasynyň wekiliýeti bilen duşuşyk boldy. Wekiliýete ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmek maksadynda sapar bilen ýurdumyzda bolýan şol...
14-16-njy ýanwarda Yslamabatda Türkmenistanyň we Pakistanyň daşary işler ministrleriň derejesinde geçirilen syýasy geňeşmeleriň barşynda hökümetara gatnaşyklaryny ösdürmegiň we ikitaraplaýyn hökümetara toparynyň işiniň meseleleri ara alnyp...
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Harby-howa güýçleriniň bölümleriniň birinde baryp, bu düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça işleriň barşy...
Ak bugdaý etrabynda 10 gektar meýdany bolan bezeg agaçlaryny we gülleri ösdürip ýetişdirmäge niýetelenen ýyladyşhana işe girizildi. Ýyladyşhanany Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri...
15-nji ýanwarda Moskwada "Týubeteýka" atly sergi-ýarmarkasy açyldy. Onuň Türkmenistana degişli bölüminde dokma önümleri, el işleri, haly önümleri we beýlekiler görkezildi.
Çäräniň dowamynda gündogar bazary, gündogar halklarynyň...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Maslahatyň dowamynda sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, oba hojalyk ulgamynda...
Häzirki wagtda Awtomobil ulaglary ministrliginiň kärhanalarynyň we guramalarynyň tehniki parkyny täzelemek işi dowam edýär. Meselem, Aşgabatdaky ýolagçy awtoulag önümçilik birleşigine “Yutong ZK 6129H” kysymly awtobuslaryň...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hassan Ruhana Gündogar Hytaý deňzinde bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna getiren Eýranyň nebit tankeriniň heläkçiligi zerarly...
“Türkmenistan –Owganystan-Pakistan-Hindistan” gaz geçirijisiniň, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan ugry boýunça ulag geçelgeleriniň we energiýa geçirijileriniň taslamalarynyň durmuşa geçirilişiniň netijeliligini ýokarlandyrmak, bu ugurdaky işleriň utgaşykly alnyp barylmagyny gazanmak maksady...
Toparyň "Wkontakt" sosial torundaky resmi däl sahypasynda we Täjigistanyň "Sputnik" habarlar merkeziniň saýtynda Türkmenistanyň futbol boýunça milli ýygyndysynyň iki futbolçysynyň — hüjümçi Wahyt Orazsähedowyň we...
"Türkmen iti" kinologik kluby şu ýyl Aşgabat şäherinde itleriň dürli tohumlarynyň sergisini geçirmegi meýilleşdirýär. Elbetde, serginiň merkezinde türkmen alabaýy bolar. Sergide nemes owçarkasy, kane-korso, doberman...
Gyrgyzystanyň "Dordoý" futbol topary Türkiýede geçirýän okuw-türgenleşiginiň çäklerinde ýurduň birinji ligasynda çykyş edýän "Elazigspor" topary bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. 1:1 hasabyndaky deňlik bilen tamamlanan duşuşykda...
TFF-nyň resmi saýtynyň habar berşi ýaly, 2018-nji ýylyň futbol futbol möwsümine AFK kubogynyň seçip-alyş tapgyryndaky duşuşygy bilen başlaýan “Ahal” topary wajyp oýunlaryň öňüsyrasy düzümini güýçlendirdi....
Aşgabatda Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň nobatdan daşary III gurultaýy boldy. Onda döwletimiziň giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryny durmuşa geçirmegiň çäklerinde bu syýasy guramanyň öňünde durýan möhüm wezipeler...


text:
Ermenistanyň prezidenti Serž Sargsýan 17-ni sentýabrda, Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçirilýän 5-nji Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin, Türkmenistana iş saparyny amala aşyrar.
Bu habary ermeni prezidentiniň metbugat gullugyna salgylanyp, “Armenpress” habar agentligi habar berdi.
Prezident Sargsýany bu dabara gatnaşmaga Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 24-nji awgustynda, Ermenistana amala aşyran resmi sapary mahalynda çagyrdy diýip, habarda aýdylýar.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarifi kabul etdi.
Hormatly Prezidentimiz syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda aragatnaşyklaryň ösüşiniň yzygiderli häsiýetini belläp, gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmegiň netijeli guraly hökmünde hökümetara toparynyň işiniň wajypdygyny aýratyn nygtady.
Eýranyň DIM-niň ýolbaşçysy ägirt uly serişde we ykdysady kuwwat bilen bilelikde ýurtda döredilen amatly maýa goýum ýagdaýynyň netijesinde geljegi uly türkmen bazarynyň giň mümkinçiligi bolan maýadarlaryň hem-de meşhur daşary ýurt kompaniýalaryň ýyl-ýyldan barha köpsanlysyny özüne çekýändigini belläp, öz ýurdunyň işewür toparlarynyň Türkmenistanyň döwlet hem-de hususy düzümleri bilen has ýygjam hyzmatdaşlyk aragatnaşyklaryny we göni gatnaşyklary ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Birnäçe esasy ugurlarda, ilkinji nobatda, täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmegiň hasabyna ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmek hem-de häzirki zaman ulag düzümini kemala getirmek boýunça Türkmenistanyň möhüm halkara başlangyçlaryny nazara alyp, ýangyç-energetika we ulag-aragatnaşyk ulgamyny goşmak bilen, esasy ugurlarda hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy hem-de ony ösdürmegiň geljegi barada gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalar boldy. Bu ulgamlarda biziň ýurtlarymyz bilelikde işlemegiň uly tejribesini topladylar.
Medeni-ynsanperwer ulgamda ikitaraplaýyn aragatnaşyklary pugtalandyrmagyň wajypdygy hem nygtaldy. Munuň şeýle bolmagyna Medeniýet günleriniň hem-de beýleki çäreleriň özara geçirilmegi gönüden-göni hyzmat edýär. Ählumumy howpsuzlygyň, parahatçylygyň hem-de durnuklylygyň üpjün edilmegini iki tarapyň maksat edinýändigi nazara alnyp, özara gyzyklanma döredýän möhüm halkara we sebit meseleleri boýunça goňşy ýurtlaryň mundan beýläk-de özara hereket etmeginiň ugurlary söhbetdeşligiň aýratyn meselesi boldy.
TDH


text:
Leýkemiýa, ýa-da leýkoz, gan öýjüklerinde rak keseli. Mýeloblast we limfoblast leýkozy diýip iki görnüşi bar. Olaram öz içinde ýiti we hroniki şeklinde ikä aýrylýar. Ýiti bolanda bütin proses gaty çalt bolýanlygyny aňladýar.
Mendäki görnüşi Ýiti Limfoblast Leýkozy. Iňlis dilinde Acute Lymphoblastic Leukemia bolany üçin baş harplaryny alyp ALL şeklinde gysgaldylýar.
Adam ganynyň düzümi gyzyl gan öýjükleri (eritrositler), ak gan öýjükleri (leýkositler) we gan plazmasyndan ybarat. Elbetde ganyň düzümi diňe bulardan ybarat däl, ýöne galan zatlar häzirlikçe möhüm däl. Leýkositler öz gezeginde neýtrofiller (neutrophils), limfositler/limfoblastlar (lymphocytes/lymphoblasts), mýeloblastlar (myeloblasts) we ş.m. öýjüklerden ybarat. We bütin gan öýjükleri 5 ýaşa çenli bagyr we ýiliklerde öndürilýär, 5 ýaşdan soň diňe ýilikde öndürilýär. ALL hassalygynda ýilikde “kämilleşmedik” limfoblast öýjükleri (mundan beýläk diňe limfoblast) öndürilip başlanýar. Ýagny öýjükleriň öndüriliş prosesi doly tamamlanmaýar. We limfoblast öýjükleri mitoz öýjük bölünmesi arkaly öz özüni nusgalap köpelip başlanýar.
Şeýlelik bilen süňkiň içi limfoblastlardan dolýar we beýleki gan öýjükleriň öndürilmesine hem päsgel berýär. Bu diýmek gyzyl gan we plazmanyň içindäki beýleki öýjükleriň öndürilmesi hem togtap bilýär. Eritrositleriň ortaýa 120 günlik ömri bar. Öz ömrüni doldurandan soň täze öýjükleriň önümçiligi az bolanda anemiýa başlanýar, ýagny gan azlygy. Eritrositleriň esasy maksady endamyň her ýerine kislorody eltmek. Kislorod myşsa öýjüklerinde ýaglaryň ýakylmasy üçin möhüm element. Ýag ýakylmasynyň netijesinde energiýa, suw we kömürturşy gazy emele gelýär. We şol eritrositler tabşyran kislorodyň ýerine kömürturşy gazy alyp endamdan çykarýar. Gan azlygy bolanda kislorod ýetmän başlanýar we çalt çaltdan dem alyp başlaýas. Energiýa öndürilmänsoň çalt ýadaýas we kelle aýlanmalary we göz garaňkylanma ýaly simptomlar emele gelýär.
Gan plazmasynyň içinde endama gerekli beloklar bilen beýleki möhüm agza bolan trombositler bar. Trombositleriň esasy işi gany doňdurmak. Ýagny bir ýaradan gan akyp başlandan trombositler şol ýere baryp gany doňdurýalar we kesmek emele kelýär. Indi trombositler az bolan wagty (thrombocytopenia) ýaralardan gan akmasy hemişekiden kän dowam edip bilýär. Ýygy-ýygydan burun ganap burundan gelýän gan hem derrew dynman bilýär (mende 8 sagada golaý dynman akyp durdy bir gezek). Ýöne iň gorkuly ýagdaý içgi ganamalar, sebäbi adam ganamadan bihabar bolup bilýär, we içgi organlara gan gidip başga problemalary ýüze çykaryp bilýär.
Leýkositleriň önümçiligi hem kynçylykly bolýar. Limfoblastlar kämilleşmänlikleri üçin olardan hiç peýda ýok. Beýleki leýkosit öýjükleri hem doly öndürilmänlikleri üçin “peýdaly” leýkositleriň sany hem gaty azalýar. Bärde belläp geçilmeli zat ALL-da gan gemogrammasynda (ganyň düzümindäki öýjükleriň sanawy) leýkositleriň sany gaty uly görünip bilýär, olaram esasan “peýdasyz” we kämilleşmedik limfoblastlar. Leýkositler esasan wiruslara garşy gorag mehanizmiň (immunitet) bir bölegi hökmünde işleýärler. Bul diýmek leýkositleriň sany azalan wagty endamymyz ýönekeýje wirusa garşy hem göreşip bilenok. Adamlar hemişe howadan, suwdan we başga-da ýerlerden wiruslar bilen garşylaşýar, we biziň immunitetimiz şol wiruslaryň köpüsini häli endama ýaýramaňka ýok edýär.
Aslynda ganyň düzümi barada aýdylara zat gaty kän. Her bir öýjük bir gudrat. Adam hassalanman käbir zatlara göz ýetirip bilenok. Öň mekdepde okan wagtymda ýokarda ýazan zatlarymyň ählisini geçipdik, ýöne esas manysy bilen düşünmändirin. Haçan-da özüm hassalanyp hemme simptomlaryň sebäbini gözläp başladym, şonda düşünip başladym.
Dem alma kynçylygy, çalt ýadamak, teniň reňkiniň üýtgemesi gan azlygynyň (eritrosit we gemoglobiniň azlygy) alamaty. Ýygy-ýygydan burnymyň ganamasy, dişimi aldyransoň 3-4 günläp ganyň dynmaýyşy trombositleriň azlygynyň alamaty. Sowuklamadan 3 hepdeläp açylyp bilmeýişim, üsgürme (pnewmoniýa wirusy), uçugyň (gerpes wirusy) bir aýlap durmasy, goltuk we boýun mäzleriň çişmesi (mäzlerde wiruslara garşy “antiwirus” döredilýär) bary immunitetiň gowşanlygynyň alamaty.
Saglygymyzy goralyň!


text:
20 Kasım 2016 Pazar
Baky Bagtyň Şamçyragy
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz gysga döwrüň içinde ösen döwletleriň hataryna deňleşdi. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmeniň göwün islegi sözüň doly manysynda hasyl boldy. Bu gün Garaşsyz Türkmenistany görmäge göz gerek.
Türkmen halky müňýyllyklaryň dowamynda ak bugdaýy, halysy, saz gurallary, şaý-sepleri ýaly milli gymmatlyklary bilen bütin adamzady haýrana goýup gelýär. Bu gymmatlyklar kämil halk hökmünde milletimiziň gaýtalanmajak aslynyň bardygynyň aýdyň kepilidir. Geçmişde danalary, danyşmentleri, ylym adamlary, şahyrlary bilen dünýä tanalan, özboluşly däbini, päkize-halal milli gylyk-häsiýetlerini gorap saklap şu günümize çenli sünnäläp getirmegi başaran halkdyr.
Bu gün dünýäniň ähli halklary we döwletleri Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň kuwwatly döwletdigini ykrar edýär. Milli buýsanjymyz, gözümiziň görejine deňelýän ýaşyl Tugumyz dünýäniň depesinde parlaýar. Garaşsyz Türkmenistan ähli ugurlar boýunça durnukly ösýär.
Megerem, dünýäde şundan uly bagt, şundan uly baýlyk ýok bolsa gerek. Ýurdumyzyň ykdysady, sosial, syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda bolup geçýän ösüşler hormatly Prezidentimiziň türkmen halkynyň ykbalyny kesgitlemek barada saýlap alan taryhy ýolunyň dogrudygyny äleme äşgär etdi. Ýurdumyzda döwletimiziň kanunçylyk binýadyndan başlap, ýaşaýşyň, gündelik meselelerine çenli ähli zatlar oňyn özgerýär, döwrebaplaşýar.
Hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanda kabul edilýän kanunlaryň kämilleşdirilmegini, hemmetaraplaýyn gyşarnyksyz berjaý edilmegini gazanmak maksady bilen alyp barýan işleri hem ýurdumyzyň her bir raýatynyň adalatly jemgyýetde ýaşamagyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Kanunlaryň esasy kadalary türkmen halkynyň ahlak gymmatlyklaryna esaslanyp, şu Kanunlara laýyklykda, ýurdumyzyň her bir raýaty hemişe yhlasly aladadan, ünsden we goragdan peýdalanýarlar.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasaty parahatçylyga, dünýäniň ähli ýurtlary bilen hoşniýetli, dostlukly gatnaşyklary, deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendigi bilen tapawutlanýar. Şeýle bolansoň dünýäniň syýasy kartasynda biziň ýurdumyz diňe bir Garaşsyz, Bitarap döwlet hökmünde däl-de, eýsem dünýäde durnukly ösüşi, parahatçylygy we asudalygy hakykat ýüzünde goldaýan hem-de bu islegiň amala aşmagy üçin iş alyp barýan döwlet hökmünde ykrar edildi.
Hormatly Prezidentimiz döwletara gatnaşyklarynyň işjeň häsiýete eýe bolmagyna we dünýäniň abraýly halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly üns berýär. Hormatly Prezidentimiziň dünýäniň iň iri we abraýly halkara bileleşigi bolan Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly üns bermeginiň ägirt uly ähmiýeti bar.
Paýtagtymyzda Birleşen Milletler Guramasynyň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit Merkeziniň ýerleşmegi alyp barýan syýasatymyzyň halkara derejesinde goldanylýandygynyň alamatydyr. Munuň özi Türkmenistan döwletiniň halkara guramalary bilen bilelikde sebitde parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak ugrunda alyp barýan asylly maksatlarynyň durmuşa ornaşýandygynyň kepili bolup durýar.
Hazaryň kenarynda gysga wagtda kemala gelen «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge, ýurduň raýatlaryny goşmaça iş orunlary bilen üpjün etmäge we ýakyn geljekde uly girdejili pudagyň emele gelmegine öz täsirini ýetirýär. Ýurdumyzyň raýatlaryna bu jana şypaly kenarda saglygyny berkitmegi we dynç almagy üçin oňat şertler döredilendir.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimizde “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamada» göz öňünde tutulan özgertmeler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkyň eşretli durmuşda ýaşamagy hakynda döwlet tarapyndan edilýän aladanyň bimöçberdigine şaýatlyk edýär. Ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejeleriniň gowulanmagy ugrunda ýurt Baştutanymyz tarapyndan edilýän aladalar, ilat üçin döredilýän ýeňillikli şertler, ähli oňaýly amatlyklary bolan döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň giň toplumynyň gurlup berilmegi, adam hakynda aladanyň biziň ýurdumyzda baş alada bolup durýandygyndan habar berýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň saýasynda özünde mähremligi, gözelligi, näzikligi jemleýän mähriban ene-mamalarymyza uly hormat goýulýar.
Mukaddes Watanymyzda gelin-gyzlar özleri üçin döredilen şertlere guwanyp hem buýsanyp önümçiligiň dürli pudaklarynda halal zähmet çekýärler hem-de Watana wepaly nesilleri terbiýeläp ýetişdirýärler.
Türkmen halky maşgalada ruhy-ahlak gymmatlyklaryny gorap saklamak, nesilleri milli ruhda terbiýelemek baradaky meselä aýratyn üns bilen seredýär. Dünýäde özboluşlylygy bilen tapawutlanýan milli ýol-ýörelgämizi durmuşa doly ornaşdyrmak bilen birlikde, milliligimizi gadymdan gelýän ruhy däplerde terbiýelemek biziň öňümizde durýan esasy wezipämizdir.
Maşgalanyň jemgyýet bilen gatnaşygy näçe berk bolsa, ýurdumyzyň her bir raýatynyň ýüreginde öz ykbalynyň şu Watan, şu toprak bilen baglydygyna çyn ýürekden buýsanç duýgularyny döredýär.
Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda başy başlanan başlangyçlaryň agramly böleginiň enelere we çagalara gönükdirilendigini biziň her birimiz ýaşaýyş durmuşymyzyň islendik ädiminde görýäris.
Enäniň we çaganyň hukuklaryny goramakda kanunçylyk ulgamyny ösdürmek we kämilleşdirmek meselesinde döwletimiziň amala aşyrýan özgertmeleri, çagalaryň talabalaýyk ösüşine gönükdirilen bilim we lukmançylyk ulgamlaryndaky giň möçberli özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi muňa aýdyň mysaldyr.
Türkmenistanda eneligiň we çagalygyň goragy döwlet tarapyndan maksatnamalaýyn artdyrylýar. Ene süýdi bilen iýmitlendirmek boýunça üstünlikli amala aşyrylýan maksatnamalar hem muňa şaýatlyk edýär.
Hormatly Prezidentimiziň Permany bilen, ata-babalarymyzyň türkmen jemgyýetiniň sagdyn ösüşiniň esasyny düzýän maşgala ojagynda ene mähremligini aýratyn hormatlap, 8 we şondan köp çagany dünýä inderen hem-de terbiýeläp ýetişdiren enelere «Ene mähri» nyşanynyň berilmegi, olaryň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ösüp gelýän ýaş nesli terbiýelemek işinde Watan öňünde bitiren hyzmatlaryna berilýän bahadyr.
Adam hakynda aladanyň döwlet syýasatyna öwrülendigine şaýatlyk edýän hormatly Prezidentimiziň «Döwlet adam üçindir!» diýen baş ýörelgesi türkmen halkynyň bagtynyň gözbaşydyr. Şanly Garaşsyzlygymyzyň 25 ýylynyň içinde ýetilen sepgitler, mähriban Watanymyza, beýik üstünliklere guwanyp hem buýsanyp ýaşamaga ruhlandyrýar. Mähriban halkymyzyň abadan hem eşretli durmuşda ýaşamagyny üpjün edýän Arkadag Prezidentimiziň jany sag, il-ýurt bähbitli işleri rowaç bolsun!
Ene MÄMMEDOWA,
Medeniýet, sport, syýahatçylyk we jemgyýetçilik guramalarynyň
işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşiniň başlygy.
15.11.2016 ýyl.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ätiýaçlandyryjy – bu ätiýaçlandyryş guramasy, Siz bolsa Ätiýaçlandyrýan.
Bolýar. Şertnama bir ýyldan az möhlete baglaşylan ýagdaýynda ätiýaçlandyryş baýragy ýyllyk ätiýaçlandyryş baýragyndan aşakdaky ýaly möçberlerde hasaplanylýar:
1 aý möhlete ätiýaçlandyrylanda – 20%, 2 aýa – 30%, 3 aýa – 40%, 4 aýa – 50%, 5 aýa – 60%, 6 aýa – 70%, 7 aýa – 75%, 8 aýa – 80%, 9 aýa – 85%, 10 aýa – 90%, 11 aýa – 95%.
Ätiýaçlandyryş halaty ýüze çykan ýagdaýynda Ätiýaçlandyrýan ýa-da onuň wekili bu hakda Ätiýaçlandyryja dessine ýazmaça habar bermelidir.
Ýok, bes edenok. Ätiýaçlandyrylan emläge bolan eýeçilik hukugy başga bir şahsa geçen ýagdaýynda ätiýaçlandyryş şertnamasy, ätiýaçlandyryş guramasy bilen ylalaşylandan soň, emläge eýeçilik hukygy geçen adama gaýtadan resmileşdirilip bilner.
Eger ätiýaçlandyryş şertnamasy 1 ýyl möhlete baglaşylýan bolsa, Ätiýaçlandyrýan ätiýaçlandyryş baýragyny 2 möhletde: 50%-ini şertnama baglaşanda we 50%-ini şertnama güýje girenden soň 3 aýdan gijä galman töläp biler.
Ol barada ätiýaçlandyryş guramasyny dessine mälim etmeli, resminamalaryň dublikaty alnan ýagdaýynda bolsa, olaryň maglumatlaryny ätiýaçlandyryş guramasyna habar bermeli.
“Ätiýaçlandyryş hakynda” Türkmenistanyň kanunynda ulanylýan esasy düşünjeler
- bähbit görüji– Türkmenistanyň kanunçylygyna ýa-da ätiýaçlandyryş şertnamasyna laýyklykda ätiýaçlandyrylan pul möçberini ýa-da ätiýaçlandyryş öwezini doluş tölegini almaga hukugy bolan fiziki ýa-da ýuridik şahs;
- bilelikde ätiýaçlandyryş – ätiýaçlandyryş şertnamasy boýunça birnäçe ätiýaçlandyryjylar tarapyndan bir wagtda ätiýaçlandyryş töwekgelçilikleriniň (jogapkärçiliginiň) kabul edilmegi bilen baglanyşykly ýüze çykýan iş we onuň bilen baglanyşykly gatnaşyklar, şunda olaryň jogapkärçiligi öz aralarynda baglaşylýan bilelikde ätiýaçlandyryş şertnamasyna laýyklykda paýlanylýar;
- ätiýaçlandyrýan – ätiýaçlandyryş şertnamasynyň tarapy ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda şonuň ýaly bolup durýan, ätiýaçlandyryş gatanjyny (ätiýaçlandyryş baýragyny) töleýän we ätiýaçlandyryş obýektini ätiýaçlandyrmakda ätiýaçlandyryş bähbidine eýe bolan kämillik ukyply fiziki şahs ýa-da ýuridik şahs;
- ätiýaçlandyryjy– ätiýaçlandyryş (gaýtadan ätiýaçlandyryş) şertnamasynyň tarapy bolup durýan we şu Kanun esasynda ätiýaçlandyryş işini amala aşyrmak üçin degişli ygtyýarnamasy bolan Türkmenistanyň telekeçi ýuridik şahsy (ätiýaçlandyryş guramasy), ol ätiýaçlandyryş şertnamasynda göz öňünde tutulan ätiýaçlandyryş ýagdaýy (halaty) ýüze çykanda ätiýaçlandyryş şertnamasynda ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde ätiýaçlandyryş pul möçberini (ätiýaçlandyryş öwezini doluş tölegini) tölemäge borçly bolupdurýar;
- ätiýaçlandyryş wekili –berlen ygtyýarlyklara laýyklykda ätiýaçlandyryjynyň adyndan we onuň tabşyrygy bilen, ätiýaçlandyryş şertnamalaryny baglaşmak boýunça araçylyk işini amala aşyrýan, Türkmenistanyň fiziki ýa-da ýuridik şahsy;
- ätiýaçlandyryş dellaly – degişli ygtyýarnamanyň esasynda ätiýaçlandyryş we gaýtadan ätiýaçlandyryş meseleleribarada maslahat beriş hyzmatlary boýunça işi, şeýle hem öz adyndan we ätiýaçlandyryjynyň (gaýtadan ätiýaçlandyryjynyň) tabşyrygy boýunça ätiýaçlandyryş we (ýa-da) gaýtadan ätiýaçlandyryş şertnamalaryny baglaşmak boýunça araçylyk işini amala aşyrýan, Türkmenistanyň telekeçi ýuridik şahsy;
- ätiýaçlandyryş gatanjy (ätiýaçlandyryş baýragy) – Türkmenistanyň kanunçylygynda ýa-da ätiýaçlandyryş şertnamasynda göz öňünde tutulan tertipdeätiýaçlandyrýan ýa-da ätiýaçlandyrýanyň adyndan başga şahs tarapyndan ätiýaçlandyryja (gaýtadan ätiýaçlandyryja) ätiýaçlandyryş boýunça töwekgelçilikleri kabul etmegiň ýa-da paýlamagyň ýerine tölenilýän pul möçberi;
- ätiýaçlyk gorlary– ätiýaçlandyryjynyň (gaýtadan ätiýaçlandyryjynyň) matematika statistikasynyň hasaplamalary esasynda baha berilýän hereket edýän ätiýaçlandyryş (gaýtadan ätiýaçlandyryş) şertnamalary boýunça borçnamalary;
- ätiýaçlandyryşyň görnüşi – ätiýaçlandyryjy tarapyndan işlenip taýýarlanylýan we ätiýaçlandyryş şertnamasyny baglaşmak arkaly hökmany (döwlet) we meýletin (döwlet däl) ätiýaçlandyryşyň çäginde ätiýaçlandyrýana berilýän ätiýaçlandyryş önümi;
- ätiýaçlandyryş halaty – ätiýaçlandyryş şertnamasynyň hereket edýän möhletiniň dowamynda ýüze çykan ýa-da dörän we bu şertnama ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ätiýaçlandyrýana, ätiýaçlandyrylan şahsa ýa-da bähbit görüjä ätiýaçlandyryş pul möçberini ýa-da ätiýaçlandyryş öwezini doluş tölegini tölemek üçin esas bolup durýan waka ýa-da ýagdaý;
- ätiýaçlandyryş kadalary – ätiýaçlandyryjy tarapyndan tassyklanylan we ätiýaçlandyryş işine döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan edara bilen ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan başga tertipde ylalaşylan, ätiýaçlandyryşyň belli bir görnüşi boýunça ätiýaçlandyryşyň şertlerini kesgitleýän kadalaşdyryjy hukuk resminamasy;
- ätiýaçlandyryş nyrhy –ätiýaçlandyryşgatanjynyň ätiýaçlandyryş pul möçberiniň birliginden ýa-da ätiýaçlandyryş obýektinden alynýan, ätiýaçlandyryjylarda ätiýaçlandyryş pul möçberleriniň(ätiýaçlandyryşöwezini doluş tölegi) töleglerini geçirmek, ätiýaçlandyryşätiýaçlyk gaznalaryny, öňüni alyş çäreleriniň gaznasyny we başga gaznalary döretmek üçin¸ şeýle hem işiň alnyp barylmagy we ätiýaçlandyryjylaryňösdürilmegi boýunça çykdajylaryň ödelmegi üçin ýeterlik maliýe serişdeleriniň emele gelmegini üpjün edýän möçberlerde bellenilýän töleg haky;
- ätiýaçlandyryş öwezini doluş tölegi– ätiýaçlandyryş şertnamasyna we (ýa-da) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ätiýaçlandyryş ýagdaýy ýüze çykanda ätiýaçlandyryjynyň ätiýaçlandyrýana töleýän pul öwezini dolmasy;
- ätiýaçlandyryş pul möçberi – ätiýaçlandyryş şertnamasynda ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen ätiýaçlandyryş ýagdaýy ýüze çykanda, ätiýaçlandyryjynyň ätiýaçlandyryş gatançlarynyň (ätiýaçlandyryş baýraklarynyň) we ätiýaçlandyryş öwezini doluş töleginiň möçberinden ugur alnypbellenilýän ätiýaçlandyrylan töwekgelçilikleri (jogapkärçiligi) boýunça pul möçberinde beýan edilen borçnamasy;
- ätiýaçlandyryş şahadatnamasy– ätiýaçlandyryjy tarapyndan ätiýaçlandyrýana we (ýa-da) ätiýaçlandyrylan şahsa berilýän, ätiýaçlandyryş şertnamasynyň baglaşylandygyny tassyklaýan resminama;
- ätiýaçlandyrylan şahs – emläk bähbitleri ätiýaçlandyryş şertnamasy esasynda ätiýaçlandyrylýan fiziki ýa-da ýuridik şahs;
- ätiýaçlandyryş şertnamasy – ätiýaçlandyryjy bilen ätiýaçlandyrýanyň arasynda baglaşylan şertnama, oňa laýyklykda belli bir wakalar (ätiýaçlandyryş halatlary) ýüze çykanda ätiýaçlandyryjylar tarapyndan ätiýaçlandyrylan pul möçberleriniň we ätiýaçlandyryş öwezini doluş töleginiň tölenilmeginiň ýa-da şertnamada görkezilen başga bir hereketiň ýerine ýetirilmeginiň maksady bilen, ätiýaçlandyryjylara töleýän ätiýaçlandyryş gatançlarynyň (ätiýaçlandyryş baýraklarynyň) hasabyna fiziki we ýuridik şahslaryň emläk we beýleki bähbitleriniň goralmagynyň tertibi we şertleri bellenilýär;
- ätiýaçlandyryş töwekgelçiligi (jogapkärçiligi) – ýüze çykmagynyň ähtimallyk we tötänlik alamatlaryna eýe bolan, ýüze çykan halatynda ätiýaçlandyryş geçirilýän çak edilýän wakanyň ýüze çykma mümkinçiligi;
- gaýtadan ätiýaçlandyryş – ätiýaçlandyryjy tarapyndan ätiýaçlandyryş şertnamasy boýunça kabul edilen ätiýaçlandyryş töwekgelçilikleriniň (jogapkärçiliginiň) ählisiniň ýa-da olaryň bir böleginiň soňra gaýtadan ätiýaçlandyryjy bilen baglaşylýan gaýtadan ätiýaçlandyryş şertnamasyna laýyklykda berilmegi bilen baglanyşykly ýüze çykýan iş we onuň bilen baglanyşykly gatnaşyklar;
- gaýtadan ätiýaçlandyrýan – özi tarapyndan kabul edilen ätiýaçlandyryş töwekgelçiliklerini (jogapkärçiligini) gaýtadan ätiýaçlandyryşa berýän ätiýaçlandyryjy ýa-da gaýtadan ätiýaçlandyryjy;
- gaýtadan ätiýaçlandyryjy –degişli ygtyýarnamanyň esasynda gaýtadan ätiýaçlandyryş şertnamalaryny baglaşmak we ýerine ýetirmek tertipnama işiniň esasy bolup durýan telekeçi ýuridik şahs (gaýtadan ätiýaçlandyryş guramasy);
- hususy tutum– gaýtadan ätiýaçlandyrýanyň gaýtadan ätiýaçlandyryş şertnamasyna laýyklykdaätiýaçlandyryş pul möçberiniň çäklerinde öz hasabyna jogapkärçilik çekýän bölegi;
- ömrüň toplaýyş ätiýaçlandyrylyşy – ömri ätiýäçlandyrmagyň ätiýaçlandyrýan tarapyndan möhletli toplaýyş serişdeleri hökmünde yzygiderli tölenilýän ätiýaçlandyryş gatançlarynyňätiýaçlandyryjyda toplanylmagy göz öňünde tutulýan görnüşi;
- franşiza– umumy zeleliň (zyýanyň) bir bölegi, onuň öweziniň dolunmagy ätiýaçlandyrýanyň doly jogapkärçiliginde galýar we ätiýaçlandyryş şertnamasy baglaşylanda ätiýaçlandyryş pul möçberine degişlilikde göterimde ýa-da tükeniksiz ululykda kesgitlenilýär. Şertli franşiza bellenilende ätiýaçlandyryjy franşizanyň möçberinden geçmeýän zeleliň (zyýanyň) öwezini dolmakdan boşadylýar we eger zeleliň möçberi franşizadan ýokary bolsa, onda ol zeleli (zyýany) doly töleýär. Hökmany franşiza bellenilen mahalynda ätiýaçlandyryjynyň jogapkärçiligi franşizanyň zelelden (zyýandan) aýrylan möçberi bilen kesgitlenilýär;
- prudensial ölçegler – tölege ukyplylygyň we maliýe durnuklylygynyň, ätiýaçlandyryş işine döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrýan edara tarapyndan bellenilýän we ätiýaçlandyryjylar (gaýtadan ätiýaçlandyryjylar) tarapyndan berjaý edilmegi hökmany bolan ölçegleri;
- satyn alyş pul möçberi – toplaýyşätiýaçlandyryş şertnamasynyň hereketi möhletinden öň bes edilende ätiýaçlandyrýanyň almaga hukugy bolan pul möçberi;
- şahsy töwekgelçilik (şahsy töwekgelçilik boýunça jogapkärçilik)–ätiýaçlandyryş şertnamasynda kesgitlenilen ätiýaçlandyryş obýektleriniň her biri boýunça çak edilýän wakanyň (töwekgelçiligiň görnüşi) bolup biljek ýüze çykmasy.
Halkara ätiýaçlandyryşda ulanylýan esasy düşenjeleri
- Abandon – ätiýaçlandyrýanyň ätiýaçlandyryş pul möçberini doly alanyndan soň ätiýaçlandyrylan meselesine (gämä, ýüke) bolan hukugyndan ätiýaçlandyryjynyň peýdasyna ýüz döndürmegi.
- Addendum – baglaşylan ätiýaçlandyryş şertnamasyna goşmaça ätiýaçlandyryş polisiniň berilmegi.
- Akwizitor – täze ätiýaçlandyrýanlary ätiýaçlandyryşa çekmek bilen meşgullanýan ätiýaçlandyryş wekili ýa-da dellaly.
- Aksiz (ilkinji derejeli salgyt) – köpçilikleýin ulanylýan (çaý, araka, maşynlara we ş.m.) harytlara we hyzmata bölekleýin salynýan salgyt.
- Aksiýa (paýnamalar) – paýdarlar jemgyýetiniň göýberýän gymmatly kagyzy we oňa eýesine paýdarlar jemgyýetiniň girdeýjisinden belli bir bölegini almaga hukuk berýär.
- Anderraýter – ätiýaçlandyryş guramada töwekgelçiligi ätiýaçlandyryşa kabul etmäge hukugy bolan adam.
- Annuytet – ätiýaçlandyrýan şertnama boýunça ätiýaçlandyryja ätiýaçlandyryş tölegini bölekleýin tölemegi, soň bolsa ätiýaçlandyryjy kesgitlenen möhletde ätiýaçlandyrýana kepil geçilen pul möçberini tölemegi.
- Autsaýdery - ätiýaçlandyryş kompanýasy, dellalçylyk firmasy we ş.m. Autsaýderler ätiýaçlandyryş soýuzynyň degişli agzasy bolup durmaýarlar, assosiasi özüniň işinde mümkün bolan nyrh ylalaşygynda bäsdeşlik tarapy höküminde çykyş etmekligiň geregi ýok hasaplanýar.
- Bonus – ätiýaçlandyrýanyň ätiýaçlandyryş halatynyň öňüni alanlygy üçin ätiýaçlandyryş baýragyndan (töleginden) azaltmagy ýa-da bir bölegini gaýtaryp berimegi.
- Bordero – ätiýaçlandyryşa kabul edilen we gaýtadan ätiýaçlandyryşa degişli töwekgelçiligiň sanawy.
- Broker (dellal) – kompaniýa ýa-da aýratyn tarap ätiýaçlandyrýanyň we ätiýaçlandyryjynyň arasynda araçy bolup çykyş edýänler. Özüniň ygtyýary boýunça ätiýaçlandyrýanyň wekili bolup durýar we oňa ätiýaçlandyryş halaty ýüze çykanda zyýanyň öwezini dolmasyny kepillendirmäni üpjün edýän ätiýaçlandyryjyny gözläp tapmaga borçli. Wekil komission baýragyny ätiýaçlandyryjyden alýar we olaryň öňünde ätiýaçlandyryş baýragynyň tölenmegi üçin jogapkärçilik çekýär.
- Brutto-baýragy - ätiýaçlandyryş baýragy (tölegi) brutto-möçberi boýunça hasaplanýar.
- Brutto-möçberi –ätiýaçlandyryş baýragynyň doly nyrh möçberi bolup ätiýaçlandyryş halaty bolanda haky üpjün edýän pul möçberiniň netto-möçberi göz öňünde tutulýar, netto-möçbere ýükleniş we üstüne goýmak, göz öňünde tutulmadyk çykdajylaryň ýerini dolmaklygy, duýduryş çärelerini geçirilmegi, işleri alyp barmaklygy we maksatnama peýdasyny toplanmagy üçin bellenendir.
- Depozit – bankdaky aýratyn hasaba girdeji almak maksady bilen goýulýan pul möçberi.
- Diwersifikasiýa – boş ýatan puly mejbury döwlet obligasiýasyna we beýleki bahaly gagyzlara goýdurylmagy.
- Diwidend – banka goýulan puldan we gymmatly kagyzdan peýda, girdeýjini paýnamanyň eýesiniň almagy.
- Inwestisiýa (maýa goýma) – pul serişdelerini her hili önümçilik pudagyna, ylyma we tehnika, garyşyk biznese (halkara we öz syýahata) goşmaça peýda almak maksady bilen difersifikasiýe görnüşi etmek.
- Ipoteka – hereket etmeýän emläge (öý gurluşygyna, ýer titiremeginden soky dikeldiş işlerine) serişde goýmak.
- Kargo – fraht almak maksady bilen deňiz gämisinde daşalýan ýükleriň ýa-da emlägiň ätiýaçlandyryşy.
- Kasko –ýolagçylaryň, daşalýan emläkleriň, üçünji tarapyň öňündäki jogapkärçiligiň ätiýaçlandyryşy goşulman, ulag serişdeleriniň durkynyň ätiýaçlandyryşy (gämini, uçary, awtoulagy). Kwota ätiýaçlandyryşy – ätiýaçlandyryjynyň ätiýaçlandyryşa gatnaşmak paýy (gaýtadan ätiýaçlandyryşa bolsa gaýtadan ätiýaçlandyryjynyň).
- Kotirowka – nyrh tölegi boýunça ätiýaçlandyryjynyň degişli töwekgelçiligi ätiýaçlandyryşa kabul etmegi.
- Keptiwnyýe kompanii – täjirçilik ýa-da paýdarlar kompanýasynyň özlerine degişli töwekgelçiligi hemmesini ýa-da bölekleýin ätiýaçlandyrmak maksady bilen döredilen ätiýaçlandyryş kompanýasydyr.
- Maliýe lizingi – telekeçileri goldamak üçin iberilýän serişdeler. Ätiýaçlandyryjynyň jogapkärçiliginiň çägi – ätiýaçlandyryş polisde bellenen ätiýaçlandyryş pul möçberi - ätiýaçlandyryjynyň jogapkärçiliginiň iň ýokarsy ätiýaçlandyryş şertnamasynda gökezilenler.
- Lloýd – anderraýterleriň hersi öz töwekgelçiligini ätiýaçlandyryşa kabul edýän, hususy ätiýaçlandyryjyleriň korporasiýasynyň tejiribesinde “Lloýd” atlandyrylýar.
- Netto – möçber – ätiýaçlandyryş nyrhynyň esasy bölegi (brutto – möçberiň), gaznasynyň toplanylmagy üçin bellenen, ätiýaçlandyryş haky üçin ulanylýar.
- Netto – möçber derejesini (pul görkezjisinde) kesgitleýän esasy takyklygy, hasabat maglumaty ýa-da bilermeniň (ekspert) bahasynyň esasynda kesgitlenilýän bolaýjak ätiýaçlandyryş halaty bolup durýar.
- Offşor ätiýaçlandyryş kompaniýasy – serişdeleri serhetden aňryk çykarmak (eksporot) bilen meşhurlanýan daşary ýurt hukuk tarapy.
- Penalti – şertnama borçnamalaryny ýerine ýetirilmänliginde ulanylýan jerimeleriň bir görnüşi.
- Polis – hukuk tarapdan ätiýaçlandyryş şertnamasynyň tassyklanmagy.
- Presedent – geşen wagtda wakanyň bolmagy we häzirki wagt üçin meňzeş hereketleriň esasynda ýüze çykan sebäpler ýa-da halatlar.
- Prinsipal – ätiýaçlandyryjynyň adyndan hereket edýän wekil.
- Pul – umumy kotel, hemme töwekgelçiligiň gaýtadan ätiýaçlandyryşa degişli hemme ätiýaçlandyryş portfeli boýunça ýa-da ätiýaçlandyryşyň aýratyn görnüşleri boýunça hususy tutumyndan ýokary geçýän pul möçberini iberilýän ýeri.
- Regress - ätiýaçlandyryş halaty ýüze çykanda, günäli tarapa ýetiren zyýanynyň öwezini doluş pulyny alynmak maksady bilen ätiýaçlandyryjynyň talap bildirmäge hukugy.
- Reýs çarteri – gämini reýse frahtowat etmek şertnamasy.
- Rekwizity – degişli resmi namalary doldurylmagy talap edilmegi kanunyň güýjinde bellenen.
- Reklamasiýa – şertnama tarapyň biriniň özüniň şertnamawekiline olaryň özüne alan borçnamalarynyň ýerine ýetirilmeýäniň talaby.
- Renta – ýerdäki, obligasiýadaky, ätiýaçlandyryşdäki serişdelerden wagtly-wagtyna alynýan girdejiler we ş.m., telekeçilikden we ýekebara işlerinden alýanlardan talap edilmeýär.
- Retroseden – ätiýaçlandyryş ýa-da gaýtadan ätiýaçlandyryş kompanýalarynyň ätiýaçlandyryşa alynan töwekgelçiligi retrosessiýa berýän.
- Sanksi – täjirçilik geleşigiň şertine laýyklykda haýsyda bolsa bir tarap beýleki tarapdan geleşigi ýerne ýetirmänligi sebäpli degişli öwezini dolmany talap etmäge hukugy bardyr.
- Sinaýa karta – awtoulag serişdeleriniň eýeleriniň raýat jogapkärçylygynyň şertnamasyny ätiýaçlandyryş kompanýalarynyň arasynda ykrar edilmeginiň ylalaşygy.
- SIF –harydyň bahasy, ätiýaçlandyryş, fraht.
- Slip - ätiýaçlandyryjynyň gaýtadan ätiýaçlandyryja gaýtadan ätiýaçlandyryşa hödürlemäge iberýän resmi namalary.
- Sýurweýr – ätiýaçlandyryjynyň ýa-da ätiýaçlandyrýanyň haýyşy boýunça gämini we ýüki görüp olaryň ýagdaýy barada netijenama berýän bilermen.
- Treteý sudy – arbitraj, jedelleri çözmegiň usuly, haçanda taraplar kazyýet edaralaryna ýüz tutman, aýry taraplara – arbitro ýa-da treteý sudyna ýüz tutmagy.
- Fors – major – ýeňip bolmajak güýç, adatdan daşary ýagdaý, (uruş, köpçilikleýin – syýasy ýöreşlery) ätiýaçlandyryjy we ätiýaçlandyrýan öz borçlaryndan boşadylýan ýagdaýlar.
- Franşiza – ätiýaçlandyrýanyň çekýän zelelleriniň ätiýaçlandyryşyň şertlerine laýyklykda ätiýaçlandyryjy tarapyndan öweziniň dolunmagyna degişli bolmadyk belli bir bölegi.
- Şertli franşiza – franşizanyň çägini tutýan pul serideleriniň möçberindäki zyýanyň pul möçberiniň öwezi dolunmaýar. Mysal üçin, eger şertli franşiza – 100 dollar, ýitginiň pul möçberi – 90 dollar, şeýlelikde ätiýaçlandyryş öweziniň haky tölenmeýär. Eger-de zyýanyň pul möçberi franşizadan ýokary bolsa, onda zyýanyň öwezi doly tölenýär. Mysal üçin, eger birinji mysalda zyýanyň pul möçberi 200 dollar bolsa, onda zyýanyň öwezi doly tölenýär.
- Şertsiz franşiza – zyýanyň islendik pul möçberinden franşiza aýrylýar. Mysal üçin, şertsiz franşiza – 100 dollar we ýitginiň pul möçberi – 200 dollar, franşiza möberi doly aýrylýar we ätiýaçlandyrýana 100 dollar haky töltnýär.
- Fraht– gämide daşalýan ýükler ýa-da suw ulagynda daşalýan ýolagçylar üçin berilýän kireý.
- Hedjirowat – daşary ýurt pulunda ätiýaçlandyryşyny we täjirçilik töwekgelçiligini geljekde puluň hümetiniň ýakymsiz üýtgemeginden goralmagy.
- Sedent – töwekgelçiligi gaýtadan ätiýaçlandyryşa berýän ätiýaçlandyryjy ätiýaçlandyryş jemgiýeti.
- Sessiner ýa-da sessinar- kesgitlenen töwekgelçiligi gaýtadan ätiýaçlandyryşa kabul edýän gaýtadan ätiýaçlandyryjy, ätiýaçlandyryş jemgiýeti.
- Sessiýa – kanun adalgalary, kesgitlenen hukugyň berilmegini aňladýar. Mysal üçin, gaýtadan ätiýaçlandyryşa berilýän töwekgelçiliginiň işiniň gidişi.
- Şomaj – ätiýaçlandyryş halaty ýüze çykmagy netijesinde önümçiligiň togtamagy bilen bagly serişdäniň ýitirilmegi sebäpli peýdany ýitirmegiň ätiýaçlandyryşy.
- Ekstrapolýasiýa – ekssedent zyýanyň şertnamasy boýunça gaýtadan ätiýaçlandyryş hasabynyň usuly.
- Ýurusdiksiýa – adyllyk. Deňiz polisinda ätiýaçlandyryş şertinden çykýan jedelleri haýsy ýurdyň kazyýetinde çözülmäge degişli bolsa görkezilýär.


text:
2016-njy ýylda Gazpromyň satýan gazynyň mukdary artdy
Gazprom Türk akymynyň Günorta-Gündogar Ýewropadaky potensial sarp edijileriniň 2016-njy ýylda alýan gazynyň mukdaryny artdyrandygyny habar berdi
Gazpromdan berilen beýannamada Russiýadan alynýan tebigy gazyň mukdarynda 2016-njy ýylda ozalky ýyl bilen deňeşdirilende ýokarlamalaryň bolandygy nygtalýar.
Şuňa laýyklykda İtaliýa akdyrylan gaz 1,1 göterim ýokarlap, 24,7 milliard m3-a ýetdi. Gazpromdan Bolgariýa akdyrylýan gaz 2,1 göterim ýokarlap, 3,18 milliard m3-a, Gresiýa 35 göterim ýokarlap, 2,68 milliard m3-a, Serbiýa 4,3 göterim ýokarlap, 1,75 milliard m3-a, Rumyniýa 740 göterim ýokarlap, 1,48 m3-a barabar bolupdyr.
Berilen beýannamada şol artyşyň Türk akymy taslamasynyň şol ýurtlaryň tebigy gaza bolan islegleriniň kanagatlandyrylmagy taýdan wagtynda we ýerlikli başlangyç bolandygyny subut edýändigi nygtalýar.


text:
Häzirki döwürde biziň jemgyýetimizde baglanşylýan garyndaşara nkalaryň sany azalyberenok. Dogry, Ýewropa ýurtlarynda we Demirgazyk Amerikada beýle nikalaryň sany 1%-den ýokary däl, ýöne Aziýa ýurtlarynda olaryň sanynyň ýokary bolmagy syn edilýär.
Türkmenistanda garyndaşara nikalaryň derejesi barada anyk maglumat ýok, ýöne biziň jemgyýetimizde hem baglanşylýan şeýle nikalaryň sany öňki ýyllar bilen deňeşdirlende biraz peseldi. Bu peselmäni bolsa ilki bilen ýaşlaryň gözýetiminiň giňelmegi, migrasiýanyň ýokarlanmagy bilen düşündirip bolar. Oňa garamazdan, ýaşuly nesliň pikirine görä, garyndaşara nikalar öz berkligi we agzybirligi bilen tapawutlanyp, guda bolan maşgalalaryň maddy we ruhy gymmatlyklaryny saklamaga ýardam berýär. Onuň şeýledigini tassyklaýan ýa-da ret edýän maglumatlar ýok, ýöne bu nikalaryň täze, doguljak nesil üçin howplydygy barada lukmanlaryň düşündirişleri aýratyn ünsi talap edýär.
Genleriň "oýny"
Geliň genetikanyň kanunlaryny ýada salalyň. Adam özünde 30 müňe golaý geny göteriji bolup, olar jübütler görnüşinde ýerleşýärler. Olaryň biri atasyndan "miras" alynsa, beýlekisi enesinden alynýar. Dominant (üstün çykyjy) we resessiw (gowşak täsirli) genler tapawutlandyrylýar. Şeýle dominant geniň özi hem "sag" jübütinden üstün çykyp, nesil yzarlaýan keseliň döremegine getirýär. Meselem, Gentingtonyň horeýasy ýaly seýrek duş gelýän kesel. Resessiw geni göteriji adam bolsa bütin ömrüni sag bolup, bu şikesli geny çagalaryna geçirip bilýändir. Ýöne şikesli, resessiw geniň täsiri, beýleki atadan (ýa-da eneden) alnan sag gen jübütiniň kömegi bilen basylýança, kesel ýaýbaňlanmaýar. Garyndaşara nikalaryň howplulygy hem şonda: garyndaşlarda meňzeş genler köp bolýar. Edil şuňa meňzeş ugur bilen ençeme agyr nesil yzarlaýjy keseller geçirilýär: lal-güňlük keseli, albinizm, nerw ulgamynyň we nesil yzarlaýjy alyş-çalyş ulgamynyň keselleri. Şonuň ýaly-da, ýakyn garyndaşlaryň nesillerinde diňe bir nesil yzarlaýan keselleriň döreme derejesi ýokarlanman, eýsem çaga düwünçeginiň düşme, öli çaga bolma we doga kemçilikli çagalaryň dünýä inme töwekgelçilikleri ýokarlanýandyr.
Ýöne garyndaş ene-atanyň ikisi hem şeýle üýtgän (keselli) geni göteriji hem bolsa, olardan dogjak çagalar hemişe nesil yzarlaýan keseller bilen kesellemeýär. Sebäbi üýtgän geni göterijileriň jynsy öýjükleriniň diňe ýarsy bu üýtgemeleri saklaýandyr. Eger düwünçek iki sany kadaly, sag öýjüklerden ösüp başlasa, çaga geljekde sag bolup biler, çünki ol ene-atadan uýtgän geni almaýar. Eger düwünçek bir sag we bir üýtgän öýjüklerden emele gelse, onda hem sag bolar, ýöne öz ene-atasy ýaly ýaramaz geni göteriji bolar.
Aýdylanlardan bir esasy netije çykaryp bolýar: nesilde garyndaşara nikalaryň sany näçe köp boldugyça, şonça hem ýaramaz, keselli genleriň utgaşmagynyň köp emele gelme töwekgelçiligi artýandyr. Şuňa mysal edip, lukmanlar Ýewropada belli bolan Gabsburglaryň maşgala daragtyny ýatladýarlar. Patyşa maşgalalarynyň agzalary köp ýyllaryň dowanynda garyndaşara nikalary baglanşypdyrlar: Filipp-II birinji nikasynda öz doganoglan uýasyna öýlense, ikinji nikasyny ýegeni bilen baglanşypdyr. Onuň ogly Filipp-III doganoglan uýasyna öýlense, agtygy Filipp-IV ýegeni bilen nika baglanşypdyr. Taryha olaryň ruhy taýdan kemçilikli, kemakyllylygyň dürli derejelerinden ejir çeken, hiç hili döwlet işlerine ýaramadyk nesilleri bellidir. Ýene bir mysal – nesilden nesle, süýtdeş aýal we erkek doganlary bilen nika baglanyşan müsür faraonlarynyň maşgalalary. Eger olaryň nesilleri edil şu sebäpden ýitip giden bolsalar hem, olaryň nesillerinde garyndaşara nikalaryň baglanşylmagynyň düzgün bolup galandygyny ýatdan çykarmaly däldir.
Howplulyk derejeleri
Genetikler ýakyn garyndaşara nikalary howplulyk derejesi boýunça aşakdaky toparlara bölýärler:
1. Süýtdeş erkek we aýal doganlar, dürli ýumurtgalyklardan emele gelen ekizler, ene-atalar we çagalar birinji derejeli garyndaşlara degişli bolup, olaryň arasyndaky gatnaşyk "insest" (latyn. – gadagan) diýip atlandyrylýar. Şeýle gatnaşyklar lukmançylyk we etiki kadalara görä köp ýurtlaryň kanunçylygy tarapyndan gadagan edilendir. Şeýle-de, eneleri ýa-da atalary bir bolan erkek we aýal doganyň arasynda baglanşylýan nikalar gadagan edilýändir. Şeýle nikada näsag çagalaryň dogulma töwekgelçiligi 60-65%-e deňdir.
2. Daýylar, daýzalar, ýegenler, mamasy we babasy ikinji derejeli garyndaşlara degişli edilip, olardan keselli çaganyň dogulma töwekgelçiligi 25%-e barabardyr.
3. Doganoglan aýal ýa-da erkek, üçünji derejeli garyndaşlara degişli bolup, olarda näsag çaga dogulma howpy 4-6%-i düzýändir (maşgalada nesil yzarlaýan keselleriň we nesillerinde ýakyn garyndaşlyk nikalaryň bolmadyk halatynda). Başga tarapdan seredeniňde, doganoglan jübütlerinde sag çaga dogma ähtimallygy 94-96% barabardyr.
Men doganoglanymy halaýaryn
Eger bardy-geldi, müňlerçe oglanlaryň we gyzlaryň içinde, sizde dörän söýgi oduny diňe doganoglanyňyz tutaşdyryp, diňe onuň bilen bagtly durmuşy meýilleşdirýän bolsaňyz, onda sizi gutlaýmak galýar. Ýöne toý dabarasyny tutmazdan öň, öz nesil daragtyňyzy düzüp we öwrenip (geçen nesilleriňizde garyndaşara nikalaryň sany we duş gelen nesil yzarlaýan keseller barada maglumatlar), genetik lukmanyň maslahatyny almak örän ýerlikli bolar. Genetik lukmanlar siziň nesil daragtyňyzy öwrenip, geljekki nesilleriňize howp salyp biljek keselleriň bardygy ýa-da ýokdugy babatda maglumat almaga kömek edip bilerler.
P. S. Bir maşgalada nesilden nesle diňe nesil yzarlaýan keselleri saklaýan genler geçirilmän, akyllylyk, başarjaňlyk häsiýetlerini kesgitleýän genleriň toplumy hem geçirilýändir. Taryha ylyma we sungata uly goşandyny goşan agzalary bilen tanalýan maşgalalar bellidir. Meselem, kompozitor I. S. Bahyň kyrk alty garyndaşy ussat sazandalar höküminde belli bolupdyrlar. L. N. Tolstoýyň we A. S. Puşkiniň eneleriniň ejeleri süýtdeş dogandyrlar.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Institut 2000-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda döredildi.
Institutda üç ylmy bölüm işleýär: 1) Türkmenistanyň medeni mirasy bölümi; 2) Merkezi Aziýa we Gündogar halklarynyň medeni mirasy bölümi; 3) Arheologiýa we etnologiýa, şeýle hem redaktirleme we terjime bölümi.
Institut Türkmenistanyň, Merkezi Aziýa we Gündogar halklarynyň medeni mirasyna degişli dürli ylmy meseleler (arheologiýa, etnologiýa, syýasy we durmuş — ykdysady taryh, numizmatika, binagärçilik, halyçylyk, atşynaslyk, harby sungat, etniki taryh, maddy we ruhy medeniýet we beýleki ugurlaryň üstünde iş alyp barýar.
Institut 2000-nji ýyldan bäri her çärýekde ylmy — köpçülikleýin «Miras» žurnalyny üç dilde (türkmen, rus, iňlis dillerinde) çapdan çykarýar. Häzirki wagta çenli žurnalyň 31 sany çapdan çykdy.
2000-2008-nji ýyllar aralygynda institutyň ylmy işgärleriniň monografiýalary, broşýuralary we halkara ylmy maslahatynyň nutuklarynyň gysgaça beýanlary çapdan çykdy.
2000-nji — 2008-nji ýyllar aralygynda Institutyň alymlary tarapyndan Türkmenistanda, Russiýa Federasiýasynda (Moskwa, Kazan, Sankt-Peterburg şäherinde), Italiýada (Wenesiýada şäherinde), Türkiýe Respublikasynda (Stambul, Ankara şäherlerinde), Ukrainada (Kiýew şäherinde), Azerbaýjanda (Baku şäherinde), Hindistanda (Nuýu-Deli şäherinde), Gazagystanda (Almaty şäherinde) 1000-den gowrak ylmy, ylmy-populýar makalalar çap edildi.
Institut guramaçy hökmünde, şeýle hem guramaçylar bilen bilelikde on alty halkara ylmy maslahatyny geçirdi. Şolardan:
1. «Türkmenistanyň medeni mirasy (gadymy çeşmeler we häzirki zamanyň mümkinçilikleri)».
2. «Dünýä atşynaslygynyň kemala gelmeginde ahalteke atlarynyň orny».
3. «Türkmenistanyň halklarynyň medeni mirasy we Ýewraziýa giňişligi».
4. «Türkmenistanyň taryhy-medeni mirasy Gündogar halklarynyň we dünýä siwilizasiýasynyň ulgamynda».
5. «Mukaddes Ruhnama we üçünji müňýyllykda medeniýetleriň we siwilizasiýalaryň özara täsiri» we beýlekiler.
Institut tarapynda arheologik ekspedisiýalaryň ýedisi — halkara ekspedisiýalarynyň bäşisi, — türkmen-britan (2004 ý., Köne Merw), türkmen- amerikan (2005 ý.,Änew) türkmen-italiýan ekspedisiýalarynyň üçüsi (2005 ý., 2006 ý., 2007 ý., Marguş), şeýle hem milli ekspedisiýalaryň ikisi (2006 ý., 2007 ý., Akdepe) geçirildi.
Salgysy:
Türkmenistan, Aşgabat şäheri, Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly, 18.
Tel.: 39-47-09, fax: 39-46-22.
Filed under: Bütin Temalar, Ylmy Guramalar |


text:
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny
Dünýäniň we ýurduň gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary bilen bagly habarlar gündelik gazetlerde giň beýan tapýar
Hürriýet gazedi: “Garaşylmadyk maslahat” söz başyly habarynda, Türkiýäniň Prezidenti Erdoganyň Türkiýe, Russiýa we Eýran tarapyndan üçtaraplaýyn häsýetde geçiriljek Siriýa temaly maslahata gatnaşmak üçin 22-nji noýabrda çerşenbe güni Russiýanyň Soçi şäherine gitjekdigini mälim edýär. Gazet Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň gatnaşmagynda 22-nji noýabrda çarşenbe güni geçiriljek Siriýa temaly maslahatda taraplaryň Siriýadaky we sebitdäki soňky ýagdaýy ara alyp maslahatlaşjakdyklaryny belleýär. Maslahata Eýranyň Prezidenti Hasan Ruhaniniň hem gatnaşmagyna garaşylýar.
Ýeni Şafak gazedi: “Indi bolsa başga bir film düzýärler” söz başyly habarynda, Premýer ministr Binali Ýyldyrymyň Ankara söwda palatasynyň Kongresium zalynda VIII Gara ýollaryň howpsyzlygy simpoziumynyň we sergisiniň açylyşynda çykyş edendigini okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär. Gazet çykyşynda Türkiýä garşy yzygiderli häsýetde oýun oýnalmaga synanyşylýandygyny aýdan Ýyldyrymyň: “2016-njy ýylyň 15-nji iýulynda Fetullahçy terror guramasy FETÖ-niň eli bilen ýerine ýetirmäge synanyşan şowsyz agdarlyşyk synanyşygyny edip bilmeýänler, Türkiýäni dyza çökdürdip bilmeýänler, bu millete boýun egdirip bilmeýänler şu günki günlerde bolsa başga filmler düzýärler. 15-nji iýuldaky edip bilmedigimizi nädip tamamlap bileris diýip pursada garaşýarlar” diýendigini nygtaýar. Habarda Binali Ýyldyrymyň käbir güýçleriň ykdysadyýet bilen, basyşlar bilen, krizisler bilen, haos ssenariýalary bilen bu milleti dyza çökdürip biljekdiklerini pikir edýändiklerini nygtap, bu güýçleriň boşuna höweslenýändiklerini belländigi ýazylýar.
Haber Türk gazedi: “Çawuşogly: ÝPG Rakkada sebiti basyp almak üçin ol ýerde” söz başyly habarynda, Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşoglynyň TBMM-de eden çykyşynda terror guramasy PKK-nyň Siriýadaky şahasy ÝPG/PÝD-niň Rakkadaky barlygynyň DAIŞ-e garşy söweşmek däldigini, sebiti basyp almakdygyny we bir terror bazasyny gurmak üçin tagalla edýändigini aýdandygyny habar berýär. Habarda Çawuşoglynyň: “Bu sebitdede DAIŞ bilen ýakyn gatnaşyk saklaýarlar. Bu hem ýüze çykdy” diýendigi beýan edilýär.
Star gazedi: “Gündogar Ortaýer deňizi-2017 harby türgenleşigi tamamlandy” söz başyly habarynda, Türkiýäniň ýolbaşçylygynda geçirilen Gündogar Ortaýer deňizi-2017 harby türgenleşiginiň tamamlanandygyny mälim edýär. Gazet ägirt uly türgenleşigiň NATO güýçleriniň, ABŞ-niň, Britaniýanyň, Rumyniýanyň flotlarynyň, Türkiýäniň harby flotynyň we Türkiýäniň howa we kenarýaka howpsyzlyk serkerdelikleriniň gatnaşmagynda Gündogar Ortaýer deňizinde geçirilendigini belleýär. Şu ýyl 20-nji gezek geçirilen ägirt uly harby türgenleşiginde deňiz operasiýasy bilen baglanşykly tälimler gözden geçirildi.
Watan gazediniň: “Antalýada tapyldy! Dünýäde seýrek gabat gelinýän bir görnüş” söz başyly habarynda bolsa, Antalýanyň Serik etrabynyň Belek syýahatçylyk zolagyndaky myhmanhanalaryň birinde dünýäde seýrek gabat gelinýän Sphingidae atly kebelegiň tapylandygyny okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär. Myhmanhananyň howlusynda tapylan kebelek harby bukyjy lybasy, reňkli we uzyn inçe ganatlary bilen ünsleri özüne çekýär. Kebelegiň bu görnüşi ganatlaryny örän çalt kakmak we howada köp wagtlap duryp bilýän bir görnüş hökmünde bilinýär. Gije hem uçyp bilýän kebelegiň bu görnüşi agaçlaryň ýapraklary bilen iýmitlenýär.


text:
30-njy Awgust Ýeňiş Baýramy
Şu gün azat edijilik söweşini ýeňiş bilen netijelendiren 30-njy Awgust ýeňiş baýramyny belläp geçýäris
1-nji Jahan urşunda Osman döwletiniň ýeňilmegi we ýurduň daşarky güýçler tarapyndan basylyp alynmagynyň üssüne Gresiýanyň goşunlarynyň Anadolyny basyp alma synanşygy hem goşulypdy.
Şol sebäpli birnäçe ýyl dowam eden Azat edijilik söweşi başlapdy.
Azat edijilik söweşiniň soňky tapgyry 1922-nji ýylyň 30-njy awgustynda üstün çykylan Baş serkerdelik meýdan söweşi boldy.
Şol ýeňiş garaşsyz Türkiýe Respublikasynyň gurulmagyna şert döretdi.
Garaşsyzlygymyzyň kepillendiriji bolan gahryman goşunyň we milletimiziň 30-njy awgust Ýeňiş baýramyny gutlaýarys.
Şol mukaddes ýeňişiň gazanylmagyna goşant goşan, ganyny, janyny gahrymanlarça döken we bu gözel ýurdy bize sowgat eden gahryman ata-babalarymyzy rehnet we minnetdarlyk bilen hatyralaýarys.


text:
Prostatit
Prostatit – erkeklik jyns mäziniň sowuklamagy bolup, 20-50 ýaş aralygyndaky erkek adamlarda iň köp duş gelýän urologiki keseldir. Barlaglaryň görkezişi ýaly, 30 ýaşdan soň prostatitden erkekleriň 30%-i, 40 ýaşdan soň 40%-i we 50 ýaşdan soň 50%-i ejir çekýändir.
Erkeklik jyns mäzi (prostata) jyns ulgamynyň wajyp agzasy bolup, ýörite suwuklyk işläp çykarýandyr. Bu suwuklyk dürli dispersli böleklerden ybarat bolup, öz düzüminde beloklary, elektrolitleri, ýaglary we gormonlary saklaýandyr. Ol erkeklik jyns öýjükleriniň (spermotozoidleriň) hereketliligini amala aşyrmak üçin tohumlylygy suwuklandyrýandyr. Ondan başga-da, jyns mäzi testosteronyň kadaly işläp çykmagyna gatnaşýan esasy agzadyr. Jyns mäziň we tohum haltajygynyň myşsalarynyň ýygrylmagy netijesinde, peşew çykaryjy kanala tohumlygyň zyňylmagy amala aşyrylýar. Bu ýagdaý başgaça "eýakulýasiýa" diýlip atlandyrylýar.
Erkeklik jyns mäzi peşew çykaryjy kanalyň ýokarky bölegini tutup, peşew haltasynyň aşagynda ýerleşýändir. Onuň ulalmagy bilen, peşew bölüp çykarmagyň dürli kynçylyklarynyň başlanmagy hem bu anatomiki ýakynlyk bilen düşündirilýändir. Mäziň ululygy, görnüşi, dykyzlygy erkek adamynyň ýaşyna görä üýtgäp durýandyr. Ol çylşyrymly nerw birleşmelerine baýdyr. Şol sebäpli ujypsyz kynçylyklar hem, agzada ýerli we umumy üýtgemelere getirip biler.
Mäze dürli ýokançlyklaryň düşmegi, prostatitleriň döremegine itergi bolýandyr. Bu ýagdaýa mäziň anatomiki ýerleşişi hem sebäp bolýar. Ýokançlyk erkeklik jyns mäzine peşew haltadan, peşew çykaryjy kanaldan, göni içegeden, kiçi çanaklygyň gan we limfa damarlaryndan düşüp biler. Ýöne mäze ýokançlygyň düşmegi, keseliň doly ýagdaýda emele gelmegine getirip bilmeýär. Keseliň doly ýüze çykmagy üçin ýörite şertleriň bolmagy hökmandyr.
Keseliň ýüze çykmagyna esas bolýan faktorlara aşakdakylar degişlidir:
- Bedene pes temperaturanyň umumy täsir etmegi;
- Ýygy-ýygydan içiň gatamagy;
- Oturyp işleme ýagdaýlary, meselem, sürüjiler, ofis gullukçylary we başgalar;
- Jyns gatnaşyklarynyň seýrek bolmagy; Ýöne jyns taýdan işjeňlik hem prostatitleriň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler;
- Az hereketlilik ýagdaýy;
- Bedende dowamly sowuklama keselleri (meselem, dowamly bronhit) we dowamly ýokançlyklaryň ojagy ( meselem, tonzillit, çüýrän dişler) bolanda;
- Jynsy gatnaşygy arkaly ýüze çykýan ýokançlyklar ýa-da urologiki keselleriň bolmagy (meselem, hlamidioz, sözenek, uretritler);
- Bedeniň kesellere durnuklylyk ukybyny peseldýän islendik başga ýagdaýlarda (çendenaşa türgenleşmek, dowamly nerw dartgynlylyk, kadasyz iýmitlenme, uzaga çekýän ýadawlylyk).
Ýokarda agzalyp geçilen faktorlar, çanaklyk agzalarynda gan aýlanşygyň kynlaşmagyna getirýär. Netije-de, durgunlylyk ýagdaýy ýüze çykýandyr. Bu ýagdaýlar bolsa, ýokançlyklaryň täsirini güýjedip, mäziň sowuklama alamatlaryny emele getirýändir.
Ýiti sowuklama kesellerine mahsus bolşy ýaly, ýiti prostatitler duýdansyz başlanýandyr. Näsagda bedeniň gyzgynynyň 38-39 gradus C. çenli galmagy, ysytmanyň başlanmagy, gasykda, garnyň aşagynda, bilde, artbujakda ýiti agyrylar, agyryly peşew we täret etme ýaly alamatlar ýüze çykýandyr.
Köplenç kesel dowamly görnüşe geçip, erkek adamlarda güýçli bildirýän oňaýsyzlyk döredýän däldir. Ýokarda sanalan alamatlar az derejede bildirip, näsagy kän bir biynjalyk etmeýär.
Dowamly prostatitlerde bedeniň gyzgyny seýrek ýagdaýlarda 37 gradus C. çenli galýandyr. Näsagda artbujakda agyrylaryň we ýakymsyz sanjylamalaryň, buşukma ýa-da täret etme wagtynda oňaýsyzlyklaryň ýüze çykmagy bolup biler. Buşukmanyň kynlyk bilen başlanmagy, peşewiň inçejik çüwdürim görnüşde ýa-da damjalap akmagy näsagda uly ynjalyksyzlandyrma döredýändir.Buşukmada ýa-da täret etmeden soň, peşew çykaryjy kanaldan bölünip çykmalaryň bolmagy, prostatitlere mahsus alamatlardyr.
Käwagtlar prostatit jyns gatnaşygy arkaly geçýän keselleriň (trihomoniaz, ureaplazmoz) gaýraüzülmeleri görnişinde hem ýüze çykyp biler. Bu ýagdaýda buşukmadan soň agyrylar we sanjylamalar has artýandyr. Oňa artbujakda, gasykda ýüze çykýan agyrylar, peşew çykaryjy kanaldan bölünip çykmalaryň bolmagy ýaly alamatlar hem goşulyp biler. Wagtyň geçmegi bilen erkek adamlarda ereksiýanyň (ujydyň gönelmek ukyby) bozulmagy ýüze çykýandyr. Bu kynçylygyň ýüze çykmagy, erkeklik jyns mäzinde ereksiýany amala aşyrýan nerw süýümleriniň zeperlenmegi bilen düşündirilýär. Bu kynçylyk bolsa, erkek adamynyň psihiki ýagdaýyna we onuň maşgalasyndaky är-aýal gatnaşyklaryna yaramaz täsir edýändir.
Ýiti prostatitli näsag öz wagtynda urolog- androlog lukmanyna ýüz tutmasa, erkeklik mäziniň iriňlemegi (abssesi) ýüze çykyp biler. Bu ýagdaýda bedeniň gyzgyny 39-40 gradus C. çenli galyp, artbujakda buşukmany we täret etmäni kynlaşdyrýan güýçli agyrylar döreýär. Biraz wagtdan mäziň çişmegi we peşew çykmanyň saklanmagy ýüze çykyp biler.
Ýatda saklaň! Buşukmanyň kynçylyklary we agyrylar erkeklik mäzniň adenomasynda (howply däl täze döreme) hem duş gelýär. Gynansak-da, köplenç erkeklik jyns mäziniň rak keseli hem anyklanylýar.
Keseli ir möhletde anyklamak maksady bilen, 50 ýaşdan soň hemme erkek adamlarda ganyň jyns mäzine mahsus antigenlerine barlagy geçirmek maslahat berilýär.
Dowamly prostatitler gaýtalama we gowşama döwürleriň gezekleşmegi bilen geçýändir. Gaýtalama döwründe bejergi üçin lukmana ýüz tutulmasa, mäzdäki ýokançlyk peşew çykaryjy ulgamynyň başga agzalaryna ýaýrap, sistit (peşew haltanyň sowuklamagy) we piýelonefrit (böwrekleriň sowuklamagy) kesellerine getirip biler. Ýöne köplenç tohum haltajygynyň, ýumurtgalyklaryň we onuň goşundylarynyň sowuklamagy ýaly gaýraüzülmeler ýüze çykyp biler. Bu ýagdaýlar bejergisi çylşyrymly we gymmat bolan erkek önelgesizliginiň döremegine getirip biler. Prostatitli näsaglaryň 40%-den gowragy önelgesizlikden ejir çekýändir.
Prostatitleri anyklamak urolog lukman üçin çylşyrymly mesele bolup durmaýar. Gürrüňdeşlikden we umumy barlagdan soň, göni içegäniň üsti bilen erkeklik mäzi barlanyp, onuň işläp çykarýan suwuklygy barlaga alynýandyr. Bu barlagyň oňaýsyzlygyna we agyrylylygyna garamazdan, ol hökmany geçirmeli çäre bolup durýandyr.
Bejergi başlamazdan öň, peşewi we mäziň çykarýan suwuklygyny ýokançlyklara we dürli antibiotiklere duýgurlylyga barlamalydyr. Bu barlaglar dermanlary dogry saýlamaga kömek edýär. Anyklama çäresi höküminde göni içegäniň üsti bilen geçirilýän ultrases barlagy hem ulanylýar.
Prostatitleriň bejergisi birnäçe ugurlar boýunça, urolog-androlog lukmanyň gözegçiliginde alnyp barylýandyr. Käwagtlar näsagyň doly bejerilmegini gazanyp bolmasa hem, keseliň alamatlaryny aradan aýryp, onuň gaýtalanmagynyň öňün alyp bolýandyr. Köp babatda ol näsagyň ýaşayys endiklerine, onuň bejeriş çärelerini ýerine ýetirşine baglydyr.
Bejergi üçin bakteriýalara garşy serişdeler, mäziň owkalanmagy, fizioemleri ýaly çäreler ulanylýar. Bejergi çäreleriniň utgaşmasynyň degerli netijä getirip biljekdigini ýatdan çykarmaly däldir.
Bakteriýalara garşy serişdeleri, diňe degişli anyklaýyş çärelerden soň, lukman belleýändir. Olara ýokançlyklar “öwrenişmez“ ýaly, serişdeleri mukdary we ulanyş dowamlylygy boýunça dogry saýlamalydyr. Bejergi başlandan soň, ony kesmek bolýan däldir. Antibiotikleri ulanmagyň birinji üç gününde peýdaly netije bolmasa, dermany çalyşma barada pikir etmelidir.
Prostatitiň bejergisinde, mäziň owkalanmagy, köp erkek adamlar üçin iň oňaýsyz, agyryly, mertebesini peseldiji çäre ýaly bolup görünýär. Oňa garamazdan köp ýyllaryň dowamynda owkalama ýerini çalşyp bolmajak bejergi höküminde ulanylýar.
Owkalama netijesinde, sowuklama sebäpli mäzde ýygnanýan "hapa" suwuklyk basylyp çykarylýar. Ondan başga-da, agzanyň gan aýlanşygy gowulaşyp, durgunlylyk ýagdaýy aýrylýandyr. Bu bolsa antibiotikleriň täsirini has hem güýçlendirýändir. Sowuklamanyň yiti döwründe, diňe erkeklik mäziniň owkalanmagynyň peýdaly netijäni berýänligini belläp geçmelidir. Başga agzalaryň keselleriniň ýiti döwründe, owkalama sowuklamanyň ýaýramagyna getirip biler.
Prostatitlerde fizioemleri dürli görnüşlerde ulanylýar. Fiziki faktorlar kiçi çanaklyk agzalaryň gan aýlanşygynyň güýçlenmegine ýardam berýändir. Fiziobejergi üçin elektromagnit we ultrases tolkunlary, lazeriň täsiri ýa-da göni içegede temperaturanyň ýokarlanmagy ýaly faktorlar ulanylýar. Fiziobejergi geçirmäge mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda, dürli dermanlary göni içegeden goýbermek (mikroklizma) bilen çäklenip hem bolýandyr.
Bejergi çärelerinden başga-da, her bir näsag öz durmuşyna peýdaly endikleri girizip, kesele getirýän sebäpleri aradan aýyrmaga çalyşmalydyr. Sportuň görnüşleri bilen meşgullanmak, gezelenç etmek, dynç almagy we işlemegi gezekleşdirmek, ýokary hilli we ýeterlik iýmitlenme, bu ýakymsyz keseli sizden daşlaşdyrmaga kömek eder.
Öz saglygy barada aladalanýan erkek adamlara ýene bir gezek ýatladasymyz gelýär:
- Özüňizi sowuk howanyň täsirinden goraň. Sowuk ýerde, daşlaryň üstünde oturmaň;
- Oturymly işleme zähmeti bilen meşgullanýan bolsaňyz, her sagatdan turup, ýönekeý maşklary ýerine ýetirjek boluň;
- Içiňiziň gatamagyna ýol bermäň. Ýötite iýmit, derman serişdeleri bilen ony kadalaşdyryň;
- Jynsy gatnaşyklaryny kadaly ýagdaýda alyp barmaga çalşyň;
- Jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän ýokançlyklardan özüňizi goraň. Keselçilik ýüze çykanda bejergini öz wagtynda aljak boluň;
- Kadaly iýmitleniň, wagtynda dynç alyň, nerw dartgynlylykdan gaça duruň;
- Prostatitleriň alamatlary ýüze çykanda, haýal etmän urolog lukmanyna ýüz tutuň.
Iň esasy nygtamaly zat hem: 45 ýaşdan soň, öz utanjaňlygyňyzy ýa-da biperwaýlygyňyzy ýeňip geçip, urolog-androlog lukmanynda kadaly barlagdan geçmäge çalşyň.
Erkeklik jyns mäzini, "erkegiň ikinji ýüregi" diýip ýöne ýerden atlandyrmandyrlar. Ony goramaga wagt tapyň.


text:
Adamyň durmuşynda edil dem almagyň, hereket etmegiň möhüm bolşy ýaly, peýdaly we tagamly iýmiti kabul etmek hem wajyp, hem lezzetli bolup durýandyr.
Uly höwes we söýgi bilen täze, ter, peýdaly önümlerden taýynlanan nahar bedenimizi kuwwatlylyk çeşmesi bilen üpjün edýär, hemme fiziologiki hadysalaryň kadaly geçmegine ýardam berýär, biziň keýpimizi çag edip, zähmet çekmäge ruhlandyrýar. Akyldar Sokrat diýmişleýin, "Iýmek üçin ýaşamaly däl-de, ýaşamak üçin iýmeli".
Edil şol maksat bilen, biziň "Sagdyn we tagamly nygmatlar" bölümimizde ussat aşpez tarapyndan hödürlenýän dürli näz-nygmatlaryň taýynlanyş usullary Siz we maşgalaňyz üçin peýdaly we tagamly bolup, göwnüňizden turar diýip tama edýäris.
Hemde okyjylary öz halaýan, sagdyn we tagamly nygmatlarynyň taýynlanyş usuly bilen saýtda paýlaşmaklaryna çagyrýarys.
Nygmatlaryň taýynlanşy barada maglumaty This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it iberiň!
Teswirlemeler
Hormatly saýtyň lukmanlary!Saýtda täze girizen sagdyn we tagamly nygmatlar baradaky maglymatlaryňyz ýerlikli, taýýarlanyşy ýaşlara mekdep. Ýöne meniň pikirimçe onuň baş sahypada keselleriň arasynda ýerleşdirilmegi Saglyk saýtynyň görküni bozýar, manysyna ýaramaz täsir edýär. Tagamly nygmatlar taýýarlanyp iýilende hem işdämen iýiler öýdemok. Sebäbi töweregindäki kesellere her adamyň öz garaýşy bolýar. Her kim bir hili kabul edýär. Şonuň üçin taýýarlanan tagamly nygmatlar işdäli iýlip, lezzet alynar ýaly başgaçarak ýerleşdirseňiz gowy bolardy.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
«Şahyryň 282-nji ýyl hatyrasyna bagyşlanyp geçiriljek sazly-edebi duşuşyk hakda»
Gadyrly ildeşler!
Ozal habar berişimiz ýaly Maý aýynyň 22-sine milli şahyrymyz, beýik akyldarymyz Magtymgulynyň poeizýa baýramçylygyny dabara bilen belleýäris.
Mejlisimiz açyk pikir alyşmalara, dürli öý-düşünjeleriň ara atylmagyna, şahyrymyz hakda aýdyljak garaýyşlara doludan doly açykdyr.
Gyzgyn diskusiýalar, arassa pikirler, biziň medeni-edebi oturşygymyzyň görkäna bezegi bolar. Hut şahyryň özi aýtmyşlaýyn:
«Magtymguly sözle herne bileniň,
Özüňe kemlik bil aýtman öleniň,
Taraşlap şaglatgyn köňle geleniň
Senden soňkukara ýädigär bolsun.»
Edebi-sazly oturşygymyz diňe pikir alyşmalar bilen çäklenmän, eýsem joşgunly, şagalaňly aýdym-sazam mejlisimiziň has bezegi bolar.
Edebi-medeni hem sazly oturşygymyzň diňe Türkmen dilinde alnyp baryljagy-da ýörite nygtaýarys.
Elbetde «Medeni Ojagymyz» ildeşlerimiziň ara atjak manyly geňeş-maslahatyny-da göz öňünde tutup gelýändir. Şonuň üçin siziň berjek döwletli maslahatlaryňyz oturşygymyzyň görküni baýlaşdyrar.
OBS: MAKALA OKAJAKLAR 17-NJI MAÝA ÇENLI ŞU TELEFON NOMER BILEN HABARLAŞSYN:
0046- (0) 73 371 2797
DUŞUŞYGYŇ WAGTY WE MEKANY:
22 MAJ KL 19.00-23.00
VASS GATAN 3 D FRÅN MARIEHOLMSGATAN SETIN KULTURFÖRENINGENS LOKAL
HORMAT BILEN:
TÜRKMEN KULTUR OJAGY- GÖTEBORG.
2015.05.05


text:
Toronto—Hojanepes News: Bu ýylyň (21-Mart-2015 ý.) Nowruz Baýramy, öňki ýyllara garanyňda, has dabaraly garşy alyndy. Esasanam ABŞ-niň Agöýüne (Ak Tam) çenli gyzyklanmalar bildirildi; we onuň prezidenti Barak obama hem maşgalasy Mişel Obamanyň gyzykly gutlagy hem ol ýerde geçirilmegi şeýle hem Kanadanyň Primer Ministeri tarapynda gutlanylmagy we ş.m. …, jemi bu ýylyň Nowruz Baýramyny geçirilişinde parhly şekil görkezildi.
Kanadaly Dürli toparlar we Etniki jemgyýetler hem bu baýramçylygy dabaraly alyp barmakda uly paýa eýe boldular. Şol sanda Torontoda ýaşaýan Türkiýe Jemgyýeti «Nowruz Baýram» öz gadymy miraslary hökmünde, Kanadanyň Parliament jaýynda ýerine ýetirip, oňa ýurduň (Kanadanyň) parliament agzalaryndan belli-belli görnükli şahsyýetler gatnaşdylar.
Şolaryň arasynda Kanada Mejlisiniň Toronto şäheriniň Riçmonthil we Tornhil etraplarynyň deputaty jenap Dr. R. Moridiniň bu baýramçylyga goşuluşmagy bilen, onuň üçin niýetlenip goýulan «Diwan-i Jahanşa Hakyky» eserini eline gowşuryldy. Bu gatnaşykda, Toronto şäheriniň türk jemgyýetleriniň meşhur; «Azerbaijanstar (öňki Habdar baba)» gazýetiniň tarapyndan käbir sebitlerşdirilen suratlar aşakda berilipdir. …


text:
Bütin dünýäde her ýyl bellenýän Frankofoniýa hepdeliginiň çäklerinde, Türkmenistandaky Fransuz instituty Frankofoniýa bäsleşigini gurnaýar.
Bäsleşik 3 kategoriýa boyunça geçýär : ýazmaça, terjime we aydym.
Her bäsleşigiň baş baýragy: Fransuz institutynda bir ýyllyk mugt okuw( 3 sessiýa).
Bäsleşigiň şertleri::
• Kandidatlar fransuz dilini bilmeli, iň pesi A1 dereje bolmaly;
• Kandidatlar Fransuz institutynyň kurslaryna ýa-da mediatekasyna ýazylyşmaly;
• Ýokarky şertler ýerine ýetirilen halatynda, siz Sergeý bilen habarlaşyp, fewral aýynyň 13-24 aralygynda ýazylyşyp bilersiňiz. Aýyň 24-nden soňra arzalar kabul edilmeýär;
• Ýazylyşyk üçin anketany doldurmaly we kurslara ýa-da mediateka ýazylandygyňyz baradaky kwitansiýany görkezmeli;
• Her kandidat diňe bir bäsleşige gatnaşyp bilýär;
• Ýaş kategoriýasy: 8-30 ýaş.
1. Ýazmaça bäsleşik: hekaýanyň yzyny dowam etmeli. (8-15 ýaş)
Kandidatlar bellenen wagtyň dowamynda (2 sagat 30 minut) hekaýanyň dowamyny oýlap tapmaly we fransuz dilinde ýazmaly. Bäsleşik 1-nji aprelda şenbe güni sagat 11.00-13.30 aralygynda Fransuz institutynda geçer.
Ýeňijiler žuriler tarapyndan saýlanar we 8-nji aprelda Frankofoniýa bäsleşiginde yglan ediler.
2. Terjime bäsleşigi (15-30 ýaş)
Bäsleşige gatnaşyjylar bellenen wagtyň dowamynda (2 sagat 30 minut) fransuz klassikasyndan alnan bölegi rus dilinden fransuz diline terjime etmeli. Bäsleşik 1-nji aprelda şenbe güni sagat 11.00-13.30 aralygynda Fransuz institutynda geçer. Ýaryşyjylara sözlükler hödürlener.
Ýeňijiler žuriler tarapynda saýlanar we 8-nji aprelda Frankofoniýa bäsleşiginde yglan ediler.
3. Aýdym bäsleşigi (8-30 ýaş)
Bu bäsleşigiň agzalary "Frankofoniýa dünýäde" temasy boýunça fransuz dilinde aýdym ýerine ýetirmeli, 2-3 minudyň dowamynda aýdym bilen tanyşdyrmaly
Bäsleşigiň birinji tapgyry 1-nji aprelda şenbe güni sagat 15.00-18.00 aralygynda Fransuz institutynda geçer. Jemleýji tapgyr 8-nji aprelda Frankofoniýa baýramçylynda geçiriler.
Maglumat üçin Sergeý bilen habarlaşyp bilersiňiz.
Tel : 27/08/60 - Mail : ift.culture@gmail.com
LINE: @kup6333s


text:
Nädip ýazmaly?
Gollanma.com-da nädip ýazmaly, näme ýazmaly, nirde ýazmaly?
1. Eger-de siz makala goşmak isleýän bolsaňyz, onda “Makala ýaz” diýen düwmä basyp islän zadyňyzy goşup bilersiňiz. Siziň goşjak makalaňyz islendik mowzukda bolup biler (hekaýalar, oýlanmalar hem kabul edilýär). Ugradylan makala saýtyň barlagyndan geçenden soňra çap ediljekdir.
2. Saýtda eýýäm bar bolan makalalara goşmak isleýän zadyňyz bar bolsa, “teswirler” bölümine ýazyp bilersiňiz. Saýtyň administratorlary ýa-da moderatorlary siziň ýazan goşmaça maglumatyňyzy iň gysga wagtda makala goşarlar.


text:
Aşgabatda ýetip gelýän Garaşsyzlyk gününe bagyşlanyp ýaş žiwopisçileriň, heýkeltaraşlaryň, zergärleriň döredijilik bäsleşigi geçirildi
Aşgabat şäher häkimliginiň medeniýet müdirligi tarapyndan guralan bu döredijilik bäsleşigi Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde geçirildi. Çagalaryň döredijiliginde ýurdumyzyň gazanan üstünlikleri we şu günki günüň hakykaty öz aýdyň beýanyny tapýar. Olar öz işlerinde ezizi şäherleri, ol ýerleriniň adamlary, gurulýan täze binalar, baýramçylyklar, türkmen halkynyň däp-dessurlary barada gürrüň berýärler.
Žiwopisçileriň arasynda B.Nuraly adyndaky çeperçilik mekdebiniň 4-nji synp okuwçylary Näzik Poladowanyň, Mähri Ýazmyradowanyň, 2-nji çeperçilik mekdebinden Wýashanal Durdyýewanyň, Merýem Döwletowanyň, Ogulaý Kaşanowanyň, şeýle hem B.Nuraly adyndaky çeperçilik mekdebinden zergär Tagan Taganowyň we heýlektaraş Ogulşat Mämmedowanyň işleri iň gowy eserler hökmünde bellenildi.


text:
16 Şubat 2017 Perşembe
Döwlet Baştutanynyň Permanyna Laýyklykda 828 Raýatyň Günäsi Geçildi
Türkmenistanyň Prezidenti, Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli günä geçmek hakyndaky Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, günäsi geçilen raýatlaryň 828-si mundan beýläk azatlykdan mahrum etmek jeza çäresini, şeýle hem goşmaça jeza çäresini çekmekden boşadyldy.
Welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimlerine günäsi geçilen adamlary iş bilen üpjün etmek boýunça zerur çäreleri görmek tabşyryldy.
http://www.turkmenhabargullugy.com/dowlet-bastutanynyn-permanyna-layyklykda-828-rayatyn-gunasi-gecildi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)