text:
Anna güni Moskwanyň Döwlet Dumasynyň deputatlary Orsýetde ýaşaýan merkezi aziýalylary temmäkiniň bir görnüşinden mahrum edip biljek ädimi ätdiler.
Orsýetiň çilime garşy täze kanun taslamasy nasa hem gadagançylyk girizip, häzirki wagtda şol taslama babatda sud diňlenişiginiň ikinji tapgyry geçirildi.
Göz öňünde tutulýan bu taslamanyň ykbaly henize çenli belli däl. Sebäbi onuň güýje girmegi üçin ençeme kanuny böwetler bar. Şeýle-de, onuň güýje girmegi üçin prezidentiň razylygy zerur.
Ýöne, muňa garamazdan, Orsýetde ýaşaýan merkezi aziýaly migrantlaryň agzalýan kanun taslamasynyň özlerine garşy gönükdirilendigine ynanmagy üçin sebäpler bar. Şol sebäplerden biri hem agzalýan kanun taslamasyna nas baradaky maddanyň anna güni iň soňky pursatda girizilmegidir.
"Nasdan goramaly"
Wladimir Žirinowskiniň ýolbaşçylygyndaky Orsýetiň ”Liberal-demokratik partiýasynyň” delegasiýasy, ors ýaşlaryny nasdan goramagyň wajypdygyny aýdyp, ony gadagan etmegi teklip etdi.
Agzalýan partiýanyň deputaty Dmitriý Nosow Orsýetde naskeşleriň 95%-niň çagalar hem-de ýetginjeklerdigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, nasyň bahasy çilimiňkiden arzan bolany üçin, ony çagalar we ýetginjekler satyn alýarlar.
Häzirki wagtda nas atýanlaryň sany barada takyk maglumat ýok. Şeýle-de, Nosow çagalaryň Moskwanyň islendik köçe süpürijisinden nas satyn alyp bilýändigini sözüniň üstüne goşdy.
Bu merkezi aziýaly zähmet migrantlarynyň garşysyna gönükdirilen iň gizlin ýatlatmalaryň biri bolup, milletçiler partiýasy olary ýygy-ýgydan Orsýetiň sosial problemalarynyň sebäpkärleri diýip aýyplaýar.
Merkezi aziýaly migrantlar
Orsýetde nas atmaklyk köp wagtdan bäri ala-böle merkezi aziýaly migrantlar bilen baglanyşdyrylýar. Nas un görnüşli ýaşyl reňli garynjaly temmäki bolup, ol agzyňa atylyp, agzyňde saklanyp, soňra-da tüýkürilýär. Ol Merkezi Aziýada öndürilip, Orsýete möwsümleýin işçiler we miwe söwdagärleri tarapyndan getirilýär. Adatça, nas rugsatnamaly temmäki dükanlarynda satylman, bazarlarda satylýar.
Ençeme milletçi orslar merkezi aziýaly migrantlary orslaryň arasynda nas atmagy ýaýratmak ýaly jemgyýete zyýanly endikleri öwredijiler hökmünde häsiýetlendirýärler.
Nasyň gadagan ediljekdigi baradaky habarlar dowam edýärka, 25-nji ýanwarda Orsýetde ýaşaýan käbir merkezi aziýalylar çilime garşy kanun taslamasy sud diňlenişiginden geçen ýagdaýynda-da, öz endiklerini taşlamajakdyklaryny aýdýarlar.
Moskwada zähmet migranty bolup işleýän, özüni Alişer diýip tanadan özbegistanly Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Men nasymy gutarýança atjak. Bärde biziň köp ýurtdaşlarymyz bar. Men olardan islendik wagt nas barmy diýip sorasam, olar maňa biz ony seniň üçin taparys diýýärler. [Nasyň] bir kiçijik haltajygy 50 rubla durýar”.
Häzirki wagtda Orsýetde we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň aglabasynda nasyň satuwy kanunalaýykdyr. Nas Merkezi Aziýada kiçi hususy biznesçiler tarapyndan öndürilýär. Nasyň garyndylarynyň düzümi kanunalaýyk bolsa-da, onuň saglyk problemalaryny artdyrýandygy alada döredýär.
Nasyň adaty resepti temmäkiniň külkesiniň garyndysyndan, sakyzdan, hekden, suwdan we ýagdan ybaratdyr. Şeýle-de, onuň düzümine himiki tagam berijiler we renklendirijiler goşulyp bilner. Nas köplenç aşaky we ýokarky dodagyň ýa-da diliň aşagyna atylýar we 10-15 minut agzyňda saklanýar.
Nas Merkezi Aziýada, ylaýta-da ýaşlaryň arasynda meşhurdyr. Sebäbi ol günebakaryň çigidi ýaly arzan bahadan satylýar. Içinde 30 granula, ýagny düwür bolan bir paket nasyň bahasy Merkezi Aziýada bäş-on sente barabar bolsa, Orsýetde ol üç amerikan dollaryna durýar.
Nas, asyrlaryň dowamynda atylýandygyna garamazdan, Merkezi Aziýada jedelli meseledir. Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň aglabasynda nasy gadagan etmek barada wagtal-wagtal mesele gozgalýar.
Ýöne häzirki wagtda muny olardan diňe biri ýola goýdy. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2008-nji ýylda nasyň satuwyny, önümçiligini we ulanyşygyny gadagan edýän perman çykardy.


c: text/html

text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan duşenbe güni Bütindünýä Energiýa kongresinde eden çykyşynda TANAP proektiniň geljekde türkmen gazyny hem öz içine alyp biljekdigini aýtdy.
Ol «Mawy akym» proektiniň amala aşyrylandygyny, Baku-Tbilisi-Jeýhan geçirijisiniň gurlandygyny, häzir bolsa TANAP-yň gurulýandygyny, onuň Transadriatik gaz geçirijisi bilen birikdiriljekdigini, ýagny Hazar sebitiniň gazyny Ýewropa ýetirjekdigini nygtady.
Emma muňa garamazdan, TANAP-yň direktorlar geňeşiniň başlygy Saltuk Düzýol sişenbe güni TASS habar gullugyna transanatoliý geçirijisine türkmen gazynyň goşulmagy diňe iberilýän gazyň möçberini köpeltmek barada resmi karar kabul edileninden soň mümkin diýipdir. Şeýle-de ol Türkmenistanyň TANAP-a goşulmagynyň diňe teoretiki häsiýetlidigini belläpdir.
Şol bir wagtda synçylaryň käbiri, hususan-da Türkmenistanyň ozalky nebit-gaz ministri Nazar Söýünow resmi Aşgabadyň öz mümkinçiliklerinden wagtynda we netijeli peýdalanyp bilmeýändigini öňe sürýär.
Türkmen ekspertiniň pikirine görä, eger-de netijeli gepleşikler alnyp barylsa, ozal Orsýet bilen Türkmenistanyň arasynda bar bolan gaz geçirijini ulanyp, Orsýete türkmen gazyny berip, şol möçberdäki rus gazyny Ýewropa aşyrmak arkaly, gaz çalyşmak arkaly gaz satyp bolardy.
Nazar Söýünowyň pikirine görä, birinji wariantda Türkmenistan Orsýete gaz berýär, Orsýet bolsa şol möçberdäki gazy türk akymy arkaly Ýewropa iberýär, şeýle-de Orsýet bu gazy Ýewropada haýsy bahadan ýerlese, alan türkmen gazyna hem şol ýagdaýda pul töleýär, Türkiýe, Azerbaýjan we Orsýet öz territoriýalaryndan gaz geçirmek barada gepleşýär.
Eksport türkmen gazyny Ýewropa çykarmagyň ikinji mümkin ýoluny Eýrana çekilen geçirijide görýär.
«1979-njy ýylda Eýranda häkimiýet başynda Homeýni gelende, ol Töwriziň üstünden Azerbaýjana iberilýän gazy kesdi. Şu sebäpli biz Körpejeden Eýrana 140 km uzynlykda geçiriji gurduk. Bu geçiriji Eýrandan Azerbaýjana we Ermenistana gelýän geçirijä birikmelidi. Hazaryň durumy kesgitlenmänsoň, biz bu geçirijini ulanyp, Eýranyň, Azerbaýjanyň, Gürjüstanyň we Türkiýäniň üstünden gaz ibermek üçin ulanyp bilýäris» diýip, ozalky nebit-gaz ministri aýdýar.
Mundan öň türkmen gazynyň Hazar deňziniň üstünden Ýewropa aşyrylmak mümkinçiligi bilen baglylykda, Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň Kaspi deňzindäki dawaly ýataklary babatda ylalaşyga gelip, muňa derek türkmen gazyny azeri geçirijisiniň üsti bilen Ýewropa aşyrmak mümkinçiligi baradaky pikirler hem aýdylypdy.
Emma Nazar Söýünow bu meselede hem amatly çykalganyň bardygyny aýdýar, ýagny Orsýet, Gazagystan we Türkmenistan tarapyndan Kaspini ykdysady zonalara bölmek baradaky protokoly reanimasiýa etmeli, şonda Eýranyň Hazary deň bölüşmek talaby aradan aýrylýar diýýär.
"Bu ýerde Orsýetiň hem bähbidi bar, ýagny Hazaryň durumyny kesgitlemek meselesi hem ýerinden gozganýar we şu usulda Türkmenistan öz gazyny Ýewropa iberip biler" diýip, türkmen eksperti Söýünow Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýekşenbe güni Hytaý Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ynsan hukuklary boýunça görkezijilerini tankytlaýjy hasabat ýaýratdy.
Munuň özi Hytaýyň häkimiýetleriniň ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň anna güni dünýä ýurtlaryndaky ynsan hukuklarynyň ýagdaýy barada ýaýradan hasabatyna bildiren reaksiýasy hökmünde alamatlandy.
Hytaý özüniň taýýarlan göwrümli hasabatynda Birleşen Ştatlary öz amerikan raýatlaryny içalyçylykly ýollar arkaly yzarlamakda, aýal-gyzlaryň we etniki azlyklaryň hukuklaryny kemsitmekde, raýatlaryň ýarag ulanyp amala aşyrýan jenaýatçylyklaryna talabalaýyk kontrollyk etmezlikde tankytlapdyr.
Mundan daşary, Hytaýyň ýaýradan hasabatynda Birleşen Ştatlaryň Owganystan, Pakistan we Ýemen ýaly ýurtlarda geçirýän harby operasiýalary arkaly bu ýurtlaryň raýatlarynyň hukuklaryny-da gödek ýagdaýda bozýandygy aýdylýar.


text:
Kabulda, janyndan geçen bombaçy Tolo TW-niň, Owganystanyň meşhur telewizion habarlar guramasynyň işgärlerini getirýän awtobusa hüjüm edende, azyndan ýedi adam öldi.
20-nji ýanwardaky hüjüm «Talyban» bir topar telewizion kanaly, internet we radio nokatlaryny öz içine alýan Tolo TW-ni kanuny «harby nyşana» diýip yglan edeli bäri metbugat guramasyna garşy guralan ilkinji uly hüjümdir.
Içeri işler ministrligi partlamada azyndan 25 adamy ýaraly bolandygyny aýtdy. Kabul polisiýasynyň başlygy Abdul Rahman Rahimi Toýota kysymly awtoulagyň sürüjisiniň awtobusa hüjüm edendigini aýtdy.


text:
Aşgabadyň Parahat etrapçalaryndaky köpgatly jaýlaryň ýerzeminlerinde we ýarym ýerzeminlerinde ýerleşýän kiçi dükanlaryň 20-den gowragy ýapyldy. Bu ýagdaý Aşgabadyň azyk satylýan kiçi dükanlaryna ýörite resmi talapnama gowşurylmagynyň yz ýanyna gabat geldi.
Mundan 10 gün çemesi ozal, ýagny 2-nji we 3-nji awgustda Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrligi tarapyndan ýaşaýyş jaýlaryň ýerzeminlerinde we ýarym ýerzeminlerinde ýerleşýän kiçi dükanlaryň ählisine paýtagtyň degişli edarasyna öz söwda rugsatnamalaryny tabşyrmak barada resmi talapnama ugradylypdy.
Talapnamada arassaçylyk kadalary agzalýar we dükanlardan azyk harytlarynyň satuwdan doly aýrylmagy, şeýle-de dokumentleriň yzyna tabşyrylmagy talap edilýär.
Aradan iki hepdä golaý wagt geçensoň, Parahat-1,2,3,4 etrapçalaryndaky 20-den gowrak hususy dükanyň gapylaryna gulp urlup, olaryň ýokarsyna ýazylan dükan atlary hem goparlyp aýryldy. Bu dükanlaryň döwlet edaralary tarapyndan ýa-da dükan eýeleriniň “depegenden gaçarak” diýip, meýletin ýapyp-ýapmandygy barada anyk maglumat ýok.
“Ozal duýduryş berildi”
Aşgabadyň ýaşaýjysy Amanmyrat Bugaýewiň aýtmagyna görä, agzalýan etrapçalarda häzire çenli ýapylmadyk başga-da onlarça kiçi dükan bar. Olaryň belli bir bölegi indi azyk önümleri getirýän firmalardan harytlary satyn alman, öňden bar bolan azyk harytlaryny satmaga synanyşýarlar. Şeýle-de, olar uly bazarlardaky tanyş söwdagärlerine öz azyk harytlaryny alan bahasyna, hiç hili peýda görmezden satýarlar.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň resmisiniň adyny agzamazlyk şerti bilen beren maglumatyna görä, häzirki wagt ýörite komissiýa döredilip, onuň düzümine şäher häkimliginiň, etrap häkimlikleriniň, söwda edaralarynyň, şäheriň Sanepidemstansiýa we Jemagat hojalygy ministrliginiň işgärleri girer.
Amanmyrat Bugaýewiň Jemagat hojalygy ministrliginiň resmisine salgylanyp berýän maglumatyna görä, ozal şäheriň Sanepidemstansiýa edarasynyň resmileri tarapyndan agzalýan kiçi dükanlara duýduryş hatlary berlipdir we şu hatlar hem dükanlary ýapmak üçin tutaryk hökmünde ulanylar.
“Şäheriň Sanepidemstansiýa resmileri tarapyndan resmi derejede duýduryş hatlary berlen eken. Ýagny azyk önümleri satylýan dükanlarda bolmaly çyglylyk derejesi, şol çiglilik derejesi bolmadyk ýagdaýynda azyk önümleriniň çalt zaýalanýandygy hakynda duýduryşlar berlen eken. Dükanlary ýapmakda-da şol öňki berlen duýduryşlaryň orun tutjakdygyny aýdýarlar. ‘Resminamalaryny getiren dükan eýeleri hem bar, ýöne biz entek olar bilen ylalaşyga gelip bilmedik’ diýip jogap berdiler” diýip, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew gürrüň berdi.
“Resmiler duýduryşy esas delil hökmünde ulanjak bolýarlar”
Käbir dükan eýeleriniň aýtmagyna görä, şeýle barlaglar her ýyl geçirilip, bar bolan kemçilikleri aradan aýyrmak boýunça maslahat beriji mazmunda duýduryşlar berilýär. Olar indi resmileriň şol duýduryşlary esasy delil hökmünde ulanyp, dükanlary ýapmak isleýändigini aýdýarlar.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň resmisiniň beren maglumatyna görä, Aşgabadyň ýerzeminlerinde we ýarym ýerzeminlerinde ýerleşýän kiçi dükanlarda diňe dellekhana, gözellik salony ýaly iş ýerleriniň döredilmegine rugsat berler.
Sözümiziň ahyrynda ýatlatsak, Aşgabatdaky köpgatly jaýlaryň ýerzeminlerinde we ýarym ýerzeminlerinde ýerleşýän kiçi dükanlara ugradylan talapnama we onuň sebäpleri, şeýle-de, kiçi dükanlaryň ýapylandygy barada ne resmi metbugatda, ne-de radio-telewideniýede maglumat berilýär.


text:
Siriýa häkimiýetleri ýurduň demirgazygyndaky howpsuzlyk güýçleriniň işgärlerine ýakynda hüjüm gurnan ýaragly toparyň liderini tussag edendigini habar berýär.
Anna güni siriýa goşunlary ýurduň demirgazygyndaky ençeme etrabyň, şol sanda Jisr-eş-Şugur şäheriniň ýollaryny ýapdy. Bu şäherde, resmi maglumata görä, ýaragly hüjüm netijesinde 120 polisiýa işgäri ölüpdir.
Siriýanyň şäherlerinde hökümete garşy köpçülikleýin çykyşlar dowam edýär. Soňky gije-gündizde 30-dan gowrak adam öldürildi. Demirgazyk etraplarda protest aksiýalaryny basyp ýatyrmak üçin siriýa goşunlarynyň tanklary we wertolýotlary ulanandygy habar berilýär.
Birleşen Ştatlar Siriýanyň häkimiýetleriniň hereketlerini üzül-kesil ýazgardy.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron amerikan prezidenti Barak Obamanyň beren duýduryşyny gaýtalap, Siriýa hökümetiniň himiki ýaraglary ulanmagynyň ýa ulanjak diýip haýbat atmagynyň "bütinleý kabul ederliksizdigini" aýtdy.
Prezident Obama 21-nji awgustda Siriýada himiki ýa biologik ýaraglar bilen urşa girilmegi Birleşen Ştatlar üçin çynlakaý duýduryş, ýagny bir "gyzyl çyzyk" diýipdi.
Şeýle-de Kameronyň kabineti Britaniýanyň, Fransiýanyň we Birleşen Ştatlaryň Siriýanyň oppozision güýçlerini 17 aý bäri prezident Başar al-Assadyň garşysyna alyp barýan göreşinde goldamagyň ýollary barada pikir alşandyklaryny bildirdi.
Bu aralykda Birleşen Milletler Guramasynyň Syýasy işleriniň başlygy Jefri Feltman bu guramanyň Howpsuzlyk Geňeşine Eýranyň Siriýa ýarag ibermegi onuň ýarag eksportyna girizilen gadagançylygyň göz-görtele bozulmagy diýdi:
—Ýagdaýa seredeniňde, gazaply hereketleriň dowam edýändigini, käbir halatlarda hem onuň güýjeýändigni görmek bolýar. Hem hökümet hem-de oppozisiýa harby operasiýlara we zorluk ulanmaga ýykgyn edýär. Hökümet güýçleri ilatly merkezleriň garşysyna agyr ýaraglardan peýdalanýarlar. Siriýi halky konfliktiň gorkunç ýagdaýda harbylaşmagyndan ejir çekýär. Siriýada iki tarapa ýarag ýetirilmegi barada Baş sekretar ençeme gezek öz aladasyny beýan etdi. Bu iş kähalatlarda şu Geňeş tarapyndan 7-nji baba esaslanyp, ýarag eksportyny gadagan etmek barada kabul edilen 1747 bellikli rezolýusiýanyň bozulmagy ýaly bolup görünýär.
1747 bellikli rezolýusiýa boýunça Eýrana ýarag eksport etmek gadagan. Bu iş Birleşen Milletler Guramasynyň Hartiýasynyň 7-nji babyna esaslanýar. Bu bap boýunça Howpsuzlyk Geňeşi diplomatik we ykdysady sanksiýalardan başlap, tä harby interwensiýa çenli birgiden çäreleri görüp bilýär.
Howpsuzlyk Geňeşiniň duşuşygyndan soň BMG-niň Ynsanperwerlik kömekleriniň başlygy Waleri Amos Siriýadaky gumanitar ýagdaýy şeýle suratlandyrdy:
—Men barha artýan konfliktiň ýaramaz täsirlerini öz gözüm bilen görüp, krizisiň agyr netijeleri bilen ýüzbe-ýüz duran erkeklere, aýallara we çagalara ýetirilmeli gumanitar kömekleri artdyrmagyň ýollary barada gürleşmek üçin öten hepde Siriýada we Liwanda boldum. Meniň mart aýynda eden öňki saparymdan bäri ýagdaý has ýaramazlaşypdyr. Hökümetiň öz berýän maglumaty boýunça, 1.2 million adam jemgyýetçilik binalarynda bolýar. Öz garyndaşlarynyň, dost-ýarlarynyň ýanynda bolýan adamlaryň sany mundan hem ýokary. Krizisiň ykdysadyýete, adamlaryň ýaşaýyş serişderlerine ýetiren zyýanynyň barha artmagy sebäpli hem öý-owzaryny taşlap gaçyp giden adamlara hem-de olara hossarlyk edýänlere gyssagly kömek gerek.
Siriýanyň içinde bolsa hökümet güýçleri tanklardan peýdalanyp, paýtagt Damaskyň eteginde iki ýere hüjüm etdiler. Aýdylyşyna görä, bu hüjümlerde gozgalaňçylykda şübhelenilýän 35 adam heläklenipdir. Aleppo (Halap) şäherinde hem söweşleriň dowam edýändigi aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri Türkmenistanyň aragatnaşyk ministri Öwlüýäguly Jumagulyýewe berk käýinjiň yglan edilendigi barada maglumat ýaýratdy.
Ministre “iş wezipelerini talaba laýyk ýerine ýetirmändigi, öz gol astyndaky edaralara we kärhanalara gözegçiligiň peseldenligi, aragatnaşyk pudagynyň ösüşi babatda alnyp barylan işleriň gowşak bolandygy” üçin käinç yglan edilendigi habar berildi.
Gysga wagtyň içinde bu ýetmezçilikler düzedilmese, Jumagulyýewiň wezipesinden boşadyljakdygy duýduryldy.


text:
Çarşenbe güni Ýewropa ýurtlary Siriýanyň režimine garşy täze rezolýusiýanyň taslamasyny taýýarladylar.
Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa we Portugaliýa tarapyndan taýýarlanan bu täze rezolýusiýanyň taslamasynda Siriýanyň režiminiň protestçilere garşy harby güýç ulanmasyny bes etmedik halatynda, bu ýurda garşy täze sanksiýalaryň ulanyljakdygy barada duýduryş berilýär.
Şeýle hem, Ýewropa ýurtlary tarapyndan taýýarlanan bu dokumentde Siriýadaky ynsan hukuklarynyň basgylanmagy hem-de parahat protestçilere garşy güýç ulanylmagy bilen baglanyşykly soňky wakalar berk ýazgarylýar.
Bu rezolýusiýanyň taslamasy şu gün giçlik BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde ara alnyp maslahatlaşylar diýlip garaşylýar.
Birleşen Milletler Guramasy Siriýada dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda soňky alty aýyň dowamynda 2 müň 700-den gowrak adamyň ölendigini aýdýar.


text:
Geçen hepde Maksim Kargapoltsew Moskwadan 1500 kilometr uzakda ýerleşýän senagat şäheri bolan Çelýabinskiniň ýetimler öýünde ýaşaýan adaty oglanjykdy. Häzirki wagtda onuň sarsgynly başdangeçirmeleri Orsýetiň we beýleki ýurtlaryň köpçülikleýin habar serişdeleriniň baş habaryna öwrüldi.
9-njy ýanwarda Çelýabinskidäki habarçylar, Maksimiň ABŞ-daky täze maşgalasyna berilmegini haýyş edip, prezident Wladimir Putine hat ýazandygy barada ýalňyş habar berdiler. Şondan bäri ol köpçüligiň üns merkezine düşdi.
Ýaş ýetginjegiň ABŞ-ly maşgala tarapyndan ogullyk alynmagyna gaty az wagt galypdy. Ýöne Orsýetde Täze ýylyň ilkinji gününden ors çagalarynyň amerikalylara perzentlige berilmegini gadagan edýän kanun güýje girensoň, onuň ABŞ-da täze durmuşa başlamak baradaky arzuwlary puja çykdy.
Onuň bu sarsgynly başdangeçirmesi, ABŞ-lylar tarapyndan perzentlige alynmagyna garaşýan 50 töweregi ýetim çaganyň nämälim gelejegine hem ünsi çekdi. Şol çagalaryň perzentlige alynmak baradaky işleri hem gadagançylyk sebäpli soňa goýuldy.
Penşenbe güni Maksim şu wagtdan öz maşgalasy hasaplaýan adamlaryny, är-aýalyň suratlaryny buýsanç bilen habarçylara görkezipdi. “Bular Mil we Daýana. Bu biziň tomusdaky duşuşygymyz” diýip, Maksim gürrüň beripdi.
Putine hat ýazmak Aýazbaba hat ýazan ýaly
Maksim Putine hat ýazmandygyny, Putine hat ýazmagyň Aýazbaba hat ýazan ýaly manysyzdygyny aýtdy. Şeýle-de, Maksim Mil bilen Daýana Walleniň özüni ogullyk almak baradaky işlere mundan bir ýyl öň başlandygyny aýtdy. Ýöne ol, ABŞ-nyň raýatlaryna ors çagalaryny perzentlige almagy gadagan edýän kanunyň güýje girmegi bilen, bu işiň kynlaşandygyny aýtdy.
Men nähili-de bolsa, ulalaryn. Men olar bilen ABŞ-da bilelikde ýaşaryn, eger häzir bolmasa-da, soňra giderin” diýip, Maksim aýtdy.
Maksim güýje giren täze kanuna garamazdan, ABŞ-a gidip, Wallenler bilen ýaşamaga meýillidigini aýdýar.
“Eger ýok bolsa, onda ýok. Biz göreşimizi dowam etdireris. Men mekdebi tamamlamagy, soňra-da resmi ýagdaýda tehnikuma girmegi planlaşdyrýaryn. Men nähili-de bolsa, ulalaryn. Men olar bilen ABŞ-da bilelikde ýaşaryn, eger häzir bolmasa-da, soňra giderin” diýip, Maksim aýtdy.
Wallenler “Birleşen metodist” ybadathanasynyň wekili hökmünde Çelýabinskide ýerleşýän ýetimler öýüne ençeme gezek sapara geldiler. Olar çagaka ýetimler öýüne taşlanyp gidilen Maksimi halandyklaryny we ony perzentlige almagy ýürege düwendiklerini aýdýarlar.
Orsýetiň reaksiýasy
Orsýetiň resmileri Maksimiň geljeginiň Orsýetde iň bärkisi ABŞ-dakydan pes bolmajagyny aýdyp, bu işe çaltlyk bilen reaksiýa görkezdiler.
Çelýabinsk regionynyň häkimi Mihail Ýurýewiç Maksime täze telefon we beýleki ýetim çagalara hem sowgatlar berip duran pursaty Orsýetiň döwlet telewideniýesinde görkezilipdi.
Häkim Ýurýewiç, Maksimiň saglyk problemasynyň bardygyny we onuň Ysraýylda bejergi almagy üçin kömek etjekdigini aýtdy.
Milletçi ”Liberal Demokratik partiýadan” Çelýabinskä wekilçilik edýän parlament agzasy Sergeý Waýnşteýn hem Maksimi öz hossarlygyna alyp, onuň gowy bilim almagyny üpjün etmegi teklip etdi.
Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow bu meselä aralaşyp, 10-njy ýanwarda Orsýetiň garaşsyz “Dožd” (Ýagyş) telekanalyna beren interwýusynda Maksimiň Putine hat ýazmandygyny aýtdy. Şeýle-de ol Wallenleriň Maksimi näme üçin perzentlige alyp bilmeýändigini derňejegini aýtdy.
Peskow ors çagalarynyň perzentlige alynmagy baradaky kanun boýunça bulaşyk ýagdaýy has çylşyrymlaşdyryp, ABŞ bilen Orsýetiň arasyndaky beýleki bir ylalaşygyň bir ýyla çenli öz güýjünde galjakdygyny hem sözüne goşdy.
Ozal perzentlige alnanlar saklanmaz
Emma ol agzalýan kanun güýje girmezden ozal, ABŞ-ly maşgalalar tarapyndan perzentlige alynmagy sud tarapyndan bireýýäm tassyklanan çagalaryň ýurdy terk etmegine rugsat ediljekdigini hem mälim etdi.
“Bu ylalaşyk Orsýeti çagalary perzentlik bermäge hiç bir jähtden borçly edenok. Bu ylalaşyk ol ýerde biziň çaglarymyz üçin gözegçiligi kadalaşdyrýar” diýip, Dmitriý Peskow aýtdy.
1999-njy ýyldan bäri ABŞ-nyň raýatlary Orsýetden 45 müňden gowrak çagany perzentlige aldylar. Geçen ýylyň dowamynda perzentlige alnan osrýetli çagalaryň sany bolsa bir müň töweregidir.
Häzirki wagtda 650 müňden gowrak çaga Orsýetiň hökümetiniň hossarlygynda ýaşaýar. Olaryň köpüsi ýetim bolman, maşgalasy tarapyndan taşlanyp gidilen ýa-da problemaly öýlerden alnan çagalardyr.


text:
Owganystanyň resmileri ýurduň demirgazyk-gündogaryndaky Badahşan welaýatynda “Talyban” hereketiniň ýerli komandiriniň öldürilendigini habar berýärler.
Badahşan welaýat häkimliginiň metbugat wekili Abdul Nawid Frotan (Abdul Naweed Froutan) özüniň 10-njy iýulda beren maglumatynda Kair Fasih-u-diniň (Qari Fasih-u-din) 9-njy iýulda Juram etrabyndaky çaknyşyklarda öldürilendigini aýtdy.
Frotanyň sözlerine görä, bu çaknyşyklarda başga-da dört “Talyban” söweşijisi we dört owgan esgeri ýaralanypdyr.
Fasih-u-din “Talybanyň” Badahşan welaýatyndaky resmi bolmadyk häkimidi we onuň 6-njy iýulda bolan çaknyşyklarda ýaralanandygy habar berlipdi.
Bu çaknyşyklar “Talyban” we beýleki söweşijiler Owganystanyň ençeme territoriýasyndaky howpsuzlyk güýçlerine garşy hüjümlerini artdyran mahaly bolup geçýär. Birleşen Ştatlar we ýaran güýçler 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystany terk etmegi planlaşdyrýarlar. Bu wakanyň öň ýanynda “Talyban” we beýleki söweşijiler ýurduň esasy gatnaw ýollarynyň we beýleki territoriýalarynyň kontrollygyny ele salmaga synanyşýarlar.


text:
Ahmedinejad öz ilkinji dört ýyllyk prezidentlik möhletinde Ýokary lideriň goldawyna berk baglydy. Emma häzirki wagtda Ahmedinejad özüniň çuňňur dini we syýasy garaýyşlaryna bagly bolan garaşsyz we töwekgel pozisiýany eýeleýändiginiň alamatlaryny görkezýär. Ahmedinejad ýurdy öz diýen ýolundan äkidip bilermi?
Ýaňy-ýakyna çenli Günbatar Ahmedinejada Hameneýiň goldaýan adamsy hökmünde garapdy. Prezidentiň birinji möhleti reformaçylaryň lideri we öňki prezident Muhammet Hatama Ýokary lideriň goldamagynda örän berk gaýtawul bermekden ybarat boldy. Ahmedinejad öz işini başarnykly ýerine ýetirdi.
Emma ol ikinji möhletini Hameneýiň goldamagyndaky konserwatorlaryň prezidentiň esasy kömekçisini işden boşatmak baradaky talaplarynyň netijesinde dörän agzalalykdan başlady. Ahmedinejad öz giýewsini eýeleýän wezipesinden boşatdy, emma ony başga wezipä belläp, Hameneýä onuň haýyşyny ýerine ýetirendigini sowuklyk bilen mälim etdi.
Şeýle düşünişmezligiň inaugurasiýanyň öň ýanynda bolup geçmegi Ahmedinejadyň ümzüginiň nirädigi barasynda pikirilenmek üçin sebäp bolup durýar. Mehdiden medet...
Eýranda dini simwolika uly ähmiýet berilýär. Şu hepde, Ahmedinejadyň inaugurasiýasynyň öň ýany, hökümet öň görülmedik bir çäräni maliýeleşdirdi. Gurluşyk işgärleri Kumda ýerleşýän Mehdi metjidiniň ýüzüne gül suwuny sepdiler. Mehdi Muhammet pygamberiň 12-nji nebersi bolup, ol Eýrandaky şaýylaryň ruhany lideri hasaplanylýar.
Şuňa meňzeş çäreleriň ýene birňäcesi bolup geçdi. Häkimiýetler Kumdan Eýran-Yrak serhedine barýan ýoluň gurluşygyna köp pul goýberdiler. Şu ýol, şaýylaryň ynanjyna görä, Mehdiniň ýiten we ýene-de peýda boljak Yragyň Samarra şäherine eltýär.
Şeýle hem Ahmedinejad öz hökümet ýygnaklarynda Mehdi üçin niýetlenen boş ýer goýýar. Ol 2005-nji ýlyň iýun aýynda BMG-da geplän mahalynda, şaýatlaryň aýytmagyna göra, öz daşynyň bir yşyk bilen gurşalandygyny we çykyşy gutarýança, şol yşygyň öz daşynda durandygyny aýtdylar diýdi.
Ahmedinejad arasynda Kum şäherine gidip, Mehdiden özüne medet hem soraýar.
Bu zatlaryň hemmesine diňe bir dini çäre hökmünde garap bolsa-da, Yslam respublikasynda Mehdiniň ýoklugynda ýurda gözegçilik etjek Ýokary lideriň barlygy durmuşy hakykatdyr.
Agzalyp geçilen wakalar, simwoliki häsiýetde-de bolsa, Ahmedinejadyň ertirki gün Ýokary lideriň üstünden syýasy taýdan ätläp geçmeginiň mümkindigini habar berýär.
Ahmedinejad özüniň maksadynyň ýurtdaky güýji ýurduň hakyky lideriniň eline bermekdigini aýdypdy.Mesbah Ýazdi we Hojjatiýeh hereketi
Ahmedinejadyň halypasy Aýatollah Muhammad Taki Mesbah-Yazdi Yslam hökümetiniň öz güýjini diňe Hudaýdan alýandygyny aýtdy. Mesbah-Yazdi ýakynda öz web sahypasynda “hökümetiň kanunylygy adamlara bagly bolman, Hudaýyň kararyna baglydyr” diýip ýazdy.
Şeýle sözleriň üsti bilen Yslam respublikasynyň konstitusion kadalaryny äsgermezligiň mümkin boljagy diňe bir tankyt astyndaky reformaçylary howatyrlandyrman, Yslam respublikasynyň gurluşyndaky iň güýçli agzalary hem howatyrlandyrýar.
Eýran gizlin planly teorialara baý yurt. Şeýle teorialaryň biri hem Ahmedinejad we Mesbah-Yazdi ýaly beýleki konserwatorlar bilen aragatnaşygy bolan bir gizlin hekeret barasynda...
Hojjatiýeh atly hereket Günbatarda az bilinse-de, Eýranda güýçli hasaplanylýar. Bu hereketi Eýranda 1950-nji ýylda aslynda bolmadyk hasap edilýän Bahai we Sünni jemagatlarynyň güýçlenmegine garşy iň päk ýol hökmünde döredi.
Hojjatiýeh ilki başda Eýran şasyny Ayatollah Ruhollah Homeinä we kommunistlere garşy goldady. Emma soňra bu hereket Hameneýiň tarapyna geçdi.
Hameneýi bilen Hojjatiýeh hereketiniň arasy hiç wagt gowy bolmady, sebäbi olar diňe Mehdiniň gelmegi bilen hakyky Yslam hökümetiniň dörejekdigine ynanýarlar.
“Globe Research” Italiýanyň Roma uniwesiteti bilen bilelikde şu topary öwrenmek ugrunda iş alyp baran Günbataryň az sanly guramalryndan biridir. Onuň direktory Nikola Pedde Eýranda Hojjatiýehler barada şeýle gürrüňleriň we teorialaryň kändigini belläp, Eýranda köp adamlaryň şu herekete agzadygyny, şol sanda Aýatollah Mesbah-Yazdiniňem şolaryň biridigini, emma bu gürrüňleri hiç kimiň tassyklap bilmeýändigini belledi.
Şu günki gün bu mesele boýunça anyk bir zat aýtmak kyn, emma Eýaran syrly Ahmedinejadyň baştutanlygynda ýene bir dört ýyla gadam basýar.
Şaýylar Mehdiniň yzyna dolanmagynyň iki ýagdaýda tizleşjekdigini: haçanda imanly adamlar adalatly jemgyýet guran mahalynda, ýogsa-da, dünýäde ýagşylyk bilen ýamanlygyň arasyndaky söweşde ynançly adamlara gorag gerek bolanda, dolanyp geler diýip, ynanýarlar.
Prezidentiň haýsy ýoly goldaýandygyny hiç kim bilmeýär.


text:
Türkiýe hökümete garşy köpçülikleýin demonstrasiýalaryň ilkinji ýyl dönüminiň öňünden howpsuzlyk çärelerini gördi.
31-nji maýda Stambulyň merkezi Taksim skwerine müňlerçe polisiýa ofiseri ýerleşdirildi.
Türk mediasy şäherde 25 müň çemesi polisiýa ofiseriniň, onlarça suw pürküji maşynyň we bronly maşynyň ýerleşdiriljegini ýazdy.
Premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan biraz öň ýaşlary protest aksiýalarynyň ýyl dönümini bellemek baradaky çagyryşlara gulak asmazlyga çagyrdy.
Geçen ýyl Stambuluň Gezi parkyny üýtgetmek planlary, polisiýanyň ganly basyp ýatyrmasyndan soň, halk protestlerine alyp geldi.
Bu gozgalaňda birnäçe adam öldürilen bolsa, müňlerçe adam hem ýaralandy.
Gezi parky babatdaky protestleriň guramaçylary 31-nji maýda Stambulda ýygnanyşga çagyrdylar.
Demonstrasiýalaryň başga-da birnäçe şäherde, şol sanda Ankarada, Izmirde, Antakýada hem bolmagyna garaşylýar.


text:
Gyrgyzystanda öz garyndaşlaryndan alty adamy yslamçy söweşijileriň hatarynda söweşmek üçin Siriýa ibermekde güman edilýän adam tussag edildi.
Çuý regionynyň polisiýasynyň metbugat-wekili Nurberk Toktosunowyň AÝ/AR-na 28-nji ýanwarda aýtmagyna görä, 29 ýaşly adam öz kakasyny, iki erkek we bir aýal doganyny, şeýle-de, ýene bir garyndaşyny Siriýanyň Rakka şäherine gidip, “Yslam döwletiniň” söweşijilerine goşulmaga yrypdyr.
Toktosunow derňewçileriň güman edilýän şahsyň öýünde ekstremistik mazmunly CD ýazgylaryny, çap görnüşli maglumatlary we kitaplary tapandygyny habar berdi.
Mundan bir gün öň Gyrgyzystanyň häkimiýetleriniň gadagan edilen Hizb ut-Tahrir guramasynyň agzalary bolandygyny boýun alan üç zenany ýurduň günortasynda tussag edendikleri barada habar berildi.
26-njy ýanwarda häkimiýetler Gyrgyzystanyň howpsuzlyk güýleriniň söweşiji bolmakda güman edilýär alty adamy tussag edendigini habar berdiler. Olaryň dördüsiniň Siriýada türgenleşik geçendigi çak edilýär.


text:
Tähran Liwanyň “Hizballah” atly söweşiji toparyny terrorist gurama diýip atlandyrmak barada Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky arap döwletleriniň çykaran kararyny tankyt etdi.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Hossein Amir Abdollahian Eýran tarapyndan goldanylýan söweşiji topary terrorist gurama diýip atlandyrmak “täze bir ýalňyş” diýip, bu Ýakyn Gündogardaky parahatçylygyň gowşamagyna we Liwanda agzalalygyň döremegine getirer diýdi.
Abdollahian bu barada, Arap aýlagy giňişliginiň hyzmatdaşlyk geňeşi (GCC) “Hizballah” toparyny agzalýan giňişlikdäki ýurtlaryň çäginde duşmançylykly terroristik hereketleri amala aşyrmakda aýyplandan bir gün soň, ýagny 3-nji martda çykyş etdi.
Arap aýlagy giňişliginiň hyzmatdaşlyk geňeşiniň baş sekretary Abdullatif al-Zaýani “Hizballah” toparynyň terrorçylykly hüjümleri amala aşyrmak üçin söweşijileri hakyna tutýandygyny, ýaraglary we partladyjy serişdeleriniň gaçakçylygyny edýändigini, bidüzgünçiligi we ýowuzlygy möwjedýändigini aýtdy.


text:
12-nji aprelden başlap Siriýada ok atyşlygy bes etmek boýunça ylalaşyk güýje girdi. Mundan bir gün öň resmi Damask harby operasiýlary togtatmaklyga söz berdi. Gozgalaňçylar hem hüjümleri bes etjekdiklerini mälim etdiler.
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa meseleleri boýunça wekili Kofi Annanyň planyna görä, Siriýanyň hökümeti ýurduň şäherlerinden esgerleridir tanklary çykarmaly. Gürrüňi gidýän bu çärelere mundan iki gün ozal başlanmaly bolsa-da, häzire çenli bu durmuşa geçenok. Prezident Başar al-Assadyň režimi, aslynda, bu çäräni ýerine ýetirjekdigi ýa-da ýetirmejekdigi barada häzire çenli hiç zat aýdanok.
ABŞ-nyň resmileri-de Assadyň öz wadasynda durjakdygyna optimizm bilen garanoklar. Amerikanyň BMG-däki ilçisi Susan Raýsyň aýtmagyna görä, Siriýanyň berýän wadalarynyň ýerine ýetiriljekdigine “ynam juda çäkli”.
Moskwa bilen Tährandan goldawa garaşylýar
Bu wakalar bilen bir wagtda Waşingtonda G-8 toparynyň daşary işler ministrleri Siriýadaky krizisi maslahat etmek üçin duşuşyk geçirýärler. Duşuşygyň dowamynda Moskwanyň Siriýa has köp basyş görkezmegini gazanmak boýunça çagyryşlaryň edilmegine garaşylýar.
BMG-niň we Arap Ligasynyň wekili Kofi Annan Tähranda Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi bilen Siriýadaky ýagdaýlary maslahatlaşdy. Tähran, 11-nji aprel, 2012.
Kofi Annan Tährana edýän saparynyň çäginde Eýrany Siriýadaky krizisi kadalaşdyrmaga hemaýat bermäge çagyrdy.
“Eger-de biz birek-birek bilen hyzmatdaşlyk edip, siriýalylar bilen bilelikde işleşsek, onda biz meseleden çykalga taparys. Men Eýranyň edýän kömegine diýseň şat. Tähranyň Siriýa bilen aýratyn gatnaşyklary bar. Men Eýranyň çözgüdiň tarapynda durjakdygyna ynanýaryn” diýip, Annan belledi.
Tähran Assady saklamak isleýär
Öz gezeginde, Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi Assada mümkinçilik döretmek üçin maý berilmelidigini we Siriýa daşardan çozulmaly däldigini nygtap çykyş etdi.
Moskwa bilen Tähran öňden bäri Damaskyň ýakyn ýaranlary hökmünde tanalyp gelinýär.
Mundan ozal Orsýet bilen Hytaý BMG-niň Siriýadaky rehimsizligi ýazgaryjy iki sany rezolýusiýasyna weto goýupdylar. Ýöne, beýleki tarapdan, Orsýet bilen Hytaý Kofi Annanyň missiýasyny goldaýandyklaryny aýdýarlar.
BMG-niň maglumatlaryna görä, Siriýada bir ýyl töweregi wagt bäri dowam edýän gandöküşikligiň netijesinde 9 müň töweregi adam ölüpdir.


text:
Yragyň harbylarynyň howpsuzlyk güýçleriniň we kürtleriň “Peşmerga” toparynyň söweşijileriniň “Yslam döwletiniň” söweşijilerini strategiki we ykdysady taýdan möhüm Mosul suw bendinden kowup, ýurduň iň uly gidro-elektrostansiýasynyň gözegçiligini öz ellerine alandyklary aýdylýar.
Yragyň harbylarynyň metbugat wekili general-leýtenant Kasim Atta agzalan güýçleriň howadan urlan zarbalara daýanyp, öňe süýşendigini aýtdy.
Bu beýannama häzirlikçe garaşsyz çeşmelerden tassyklanmady.
“Yslam döwletine” degişli Tweetter hasabynda 18-nji awgustda bendiň henizem söweşijileriň doly gözegçiliginde galýandygy habar berildi.
Howa zarbalary
17-nji awgustda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ABŞ-nyň bendi söweşijileriň elinden almak we ABŞ-nyň Yrakdaky bähbitlerini goramak maksady bilen “Yslam döwletiniň” söweşijilerine garşy howadan zarba urandygyny aýtdy.
“Yslam döwletiniň” söweşijileri Mosuldaky suw bendini iki hepde mundan öň basyp alypdylar.
Söweşiji toparlaryň ýaňy-ýakynda Yragyň demirgazygynda amala aşyran hüjümleri ABŞ-nyň bu Ýakyn Gündogar döwletinde ýaragly toparyň garşysyna 2011-nji ýyldan bäri ilkinji gezek howadan zarba urmagyna sebäp boldy.
ABŞ-nyň Merkezi harby ýolbaşçylygy söweş uçarlarynyň, bombalaýjy uçarlaryň we uzakdan dolandyrylýan uçarlaryň 17-nji awgustda Mosul bendiniň golaýyndaky nyşanalara jemi 14 sany zarba urup, “Yslam döwletiniň” ençeme harby ulaglaryny we bir barlag-geçiş nokadyny ýok edendigini aýtdy.
16-njy awgustda şeýle zarbalaryň dokuz sanysy barada habar berildi.
17-nji awgustda “Peşmerga” uly möçberli gury ýer operasiýasyna başlap, gozgalaňçylaryň elindäki Mosulyň golaýynda ýerleşýän birnäçe obalary eline aldy.
Yragyň öňki daşary işler ministri kürt milletli Hoşýar Zebariniň BBC agentligine aýtmagyna görä, “Peşmerganyň” söweşijileri suw bendiniň üstündäki söweşlerde berk garşylyga uçrapdyrlar.
Söweşiň netijeleri
Yslam halyfatynyň düzgünlerini ýöretmegi maksat edinýän “Yslam döwleti” atly söweşijiler topary Yrakda we Siriýada uly giňişlikleri eýeläp, millionlarça adamyň öz öýlerini terk etmegine sebäp boldular.
200 000 gowrak adam, esasan ýezitler we hristian azlyklar, söweşijileriň awgustda Yragyň demirgazygynda eden basyşlarynyň astynda öz öýlerini terk etdiler.
Harbylaryň Mosulyň suw bendini gaýdyp almagy baradaky maglumatlar günbatar Anbar welaýatynda sünni arap tire-taýpalaryň söweşiji toparlarynyň goldawy bilen howpsuzlyk güýçleriniň “Yslam döwletine” garşy basyşlaryny güýçlendirmeginiň yzyzsüre peýda boldy.
17-nji awgustda goňşy Siriýada prezident Başar al-Assada boýun güýçler “Yslam döwletiniň” Rakkadaky galasyna hüjüm etdiler we onuň üstüne howadan 20-den gowrak hüjümi amala aşyrdylar.


text:
Karaçide adam hukuklaryny goraýan aktiwist, maşynly barýarka, gapdaldan barýan sürüjiniň tüpeňlemegi netijesinde heläk boldy.
Sabin Mehmud 24-nji aprel güni giçlik öýüne barýarka, näbelli adamlar tarapyndan tüpeňlendi.
Onuň ýanynda ejesi hem bar eken we ol ýaralandy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.”Ikinji gat” atly sahawatlylyk guramasynyň direktory bolan Mehmuda ölüm haýbatlary atylýardy.
“Ikinji gat” kafe hem kitap dükany bolmak bilen, adam hukuklary barada yzygiderli maslahat, söhbetdeşlik guraýardy.
24-nji apreldäki hüjüm Mehmud Bulujystan welaýatyndaky hukuk bozmalar barada söhbetdeşlik geçireninden soň guraldy.
Ýurduň premýer-ministri bu jenaýaty ýazgardy we onuň derňelmegini buýurdy.


text:
Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi Ermenistanyň gözegçiligindäki region bilen araçäkde minanyň partlamagy netijesinde bir ofiseriň we çagyryş boýunça harby gullugy geçýän iki esgeriň ölendigini habar berýär.
Ministrligiň 8-nji aprelde ýaýradan beýanatynda bir gün ozal Jabraýil etrabynda bolan partlamada başga-da alty esgeriň ýaralanandygy mälim edilýär. Ýaralananlaryň ikisi keselhana ýerleşdirilipdir. Jabraýil etrabynyň bir bölegine Ermenistan tarapyndan gözegçilik edilýär.
Bu waka azeri ofiseriň we ýerli ýaşaýjynyň ýaralanmagyndan birnäçe gün soň boldy. Baku muny Ermenistan tarapyndan mergeniň edendigini öňe sürüpdi.
Geçen aý Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew we onuň ermeni kärdeşi Serž Sarkisýan Hagda geçirilen duşuşyklaryň dowamynda parahatçylyk gepleşikleri dowam etdirmäge wada beripdiler.
Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag regiony sebäpli iki ýurduň arasynda ençeme ýyl bäri konfliktler dowam edýär. Bu regionyň ilatynyň aglabasy ermenilerden ybaratdyr.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Sifal” meşhur fransuz kompaniýasynyň prezidenti, baş direktory jenap Žil Remini kabul etdi.
Myhman söhbetdeşlige berlen wagt üçin hoşallyk bildirip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy doglan güni bilen mähirli we tüýs ýürekden gutlady hem-de milletiň Liderine berk jan saglyk, täze taryhy eýýamyň beýik maksatlaryny durmuşa geçirmekde egsilmez güýç-kuwwat arzuw etdi.
Döwlet Baştutany gutlaglar üçin minnetdarlyk bildirip, ähmiýetli milli maksatnamalary durmuşa geçirmekde Türkmenistanyň ygtybarly hyzmatdaş hökmünde özüni görkezen “Sifalyň” goşandyny belledi.
Duşuşygyň barşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we jenap Žil Remi Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlary hem-de bilelikde işlemegiň toplanan tejribesi babatda köpýyllyk netijeli hyzmatdaşlygyň geljegi barada özara pikir alyşdylar. Hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň hatarynda ýangyç-energetika toplumy, gurluşyk düzümleri, ulag pudagy agzaldy.
Kompaniýanyň ýolbaşçysy türkmen döwletiniň Baştutanyna hyzmatdaşlygy ösdürmek, şol sanda nebitgaz pudagynda iri taslamalary durmuşa geçirmek boýunça ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişiniň barşy barada habar berdi hem-de “Sifal” kompaniýasynyň öz üstüne alan borçnamalaryny mundan beýläk-de pugta ýerine ýetirjekdigine ynandyrdy.
Duşuşygyň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we jenap Žil Remi ynanyşmak we özara bähbitlilik ýörelgelerinde netijeli gatnaşyklary dowam etmäge ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirilýändigine kanagatlanma bildirdiler.


text:
Demirgazyk Koreýa ýerasty ýadro synagyny üstünlikli amala aşyrandygyny aýdýar. Ýurduň merkezi habar gullugynyň resmileriniň aýtmagyna görä, synag sişenbe güni geçirilipdir.
Synag BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Demirgazyk Koreýa ýadro ýaragyny özleşdirmek tagallalaryny bes etmegi barada eden çagyryşynyň yz ýany amala aşyryldy. Bu testi ABŞ, Orsýet, Ýaponiýa, Britaniýa we BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun ýazgardy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama “Halkara jemgyýetini çalt we ygtybarly hereket etmäge” çagyrdy. BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi bu synag barada sişenbe güni adatdan daşary geçiriljek ýygnakda gepleşik geçirer.
Demirgazyk Koreýa dekabr aýynda ballistik raketany uçurandan soň, BMG oňa garşy sanksiýalaryny berketdi. Demirgazyk Koreýa mundan ozal 2006-2009-njy ýyllarda ýadro synaglaryny amala aşyrypdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Pakistany, Owganystan bilen Talybanyň arasynda parahatçylyk gepleşiklerini gaýtadan dikeltmek ugrunda ýardam bermäge synanyşýan mahaly, özüniň ýadro ýarag programmasy bilen baglanyşykly töwekgelçilikli we durnuksyzlaşdyrýan ösüşleri amala aşyrmakdan saklanmaga çagyrdy.
22-nji oktýabrda Ak tamda Obamanyň Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif bilen 90 minut dowam eden gepleşikleri Pakistan bilen onuň goňşulary Hindistan we Owganystanyň arasynda dartgynlylyklar artan mahaly geçirildi.
Waşington Pakistanyň täze ýadro ýarag sistemalaryny, şol sanda kiçi göwrümdäki taktiki ýadro ýaraglaryny özleşdirmeginden alada edýär we onuň bu ýaraglary özleşdirmegini çäklendirmäge synanyşýar.
Muňa garamazdan, Pakistanyň resmileri Yslamabadyň öz ýarag programmasyny çäklendirmegi kabul etmejekdigini aýdyp, kiçi göwrümdäki taktiki ýadro ýaraglarynyň Hindistandan amala aşyryljak duýdansyz hüjümleriň öňüni almak üçin zerurdygyny belleýärler.


text:
Gyrgyzystanyň oppozisiýasynyň birnäçe liderleri ýurduň Milli howpsuzlyk ministrligine çagyryldy. Muňa döwlet telewideniýesinde gapma-garşy mazmunly wideonyň görkezilmegi sebäp bolupdyr.
“Akýikat” atly oppozision partiýanyň başlygy Alikbek Jekşenkulowyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, duşenbe güni agşam ýurduň baş telekanalynda görkezilen wideoda oppozisiýanyň agzalarynyň atlary sanap geçirilipdir. Şonuň üçin olar sişenbe güni öýlän Milli howpsuzlyk ministrligine çagyrylypdyr.
Bu wideo ýazgysynda ýaş aktiwist Erlanbek Omuraliýew oppozision syýasatçylaryň Naryn derýasyny zäherlemek we bu işde altyn öndürýän “Kumtor” atly korporasiýany aýyplamak üçin dildüwşük gurnaýandygy barada özüniň habarlydygyny aýdýar.
Şeýle-de, Erlanbek Omuraliýew oppozision syýasatçylaryň ýurtda gadagan edilen “Hizb ut-Tahrir” yslamçy toparynyň agzalaryny öz tarapyna çekip, hökümete garşy köpçülikleýin protest aksiýalaryny geçirmegi planlaşdyrýandygy barada aýtdy.


text:
Habar berilişine görä, bu waka Hytaýyň gündogar-günbatar böleginde ýerleşýän Syçuan welaýatynda bolupdyr.
ABŞ tarapyndan maliýeleşdirilýän Azat Aziýa radiosynyň we adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň aýtmagyna görä, 18 ýaşly tibetli monah Tibetiň Hytaýdan garaşsyzlygyny talap ediji şygarlary gygyryp öz özüni ýakypdyr.
“Azat Tibet” atly toparyň maglumatyna görä, polisiýa we ýerli häkimiýetler bu protest aksiýasyndan soň regionda telekommunikasiýa mümkinçilikleri çäklendiripdirler.
2009-njy ýyldan bäri hytaý häkimiýetleriniň Tibeti basyp almagyna protest bildirip 120 tibetli özlerini oda berdiler.


text:
ABŞ we Ýewropa Bileleşigi Ukrainanyň Krym regionynda geçirilen dawaly referendum bilen baglylykda duşenbe güni Orsýete garşy käbir sanksiýalary yglan etdiler.
Orsýete tarapdar saýlaw resmileri tarapyndan duşenbe güni yglan edilen sanlarda referenduma gatnaşan ses berijileriň 96.8% Krymyň Orsýete goşulmagyny goldandygy aýdylýar. Mundan öň 82% diýen sanlar peýda bolupdy.
ÝB-niň daşary işler ministrleri duşenbe güni Brusselde Orsýete garşy bank hasaplarynyň doňdurylmagyna we wiza degişli sanksiýalary maslahat edýärler. ABŞ-nyň hem sanksiýalar bilen bagly beýannamasyna duşenbe güni garaşylýar.
Sanksiýalar gün tertibinde
ÝB-niň daşary işler ministrleriniň arasynda maslahat edilýän we AÝ/AR elýeterli bolan dokumentiň taslamasynda ýekşenbe günki referendum “bikanun” diýilip atlandyrylýar we berk tankyt edilip, onuň netijeleriniň kabul edilmeýändigi aýdylýar. Dokumentde şu ýylyň iýun aýynda Ýewropa Bileleşiginiň we Orsýetiň arasynda Soçide geçirilmegi planlaşdyrylan sammitiň ýatyrylýandygy we ÝB-niň 21-nji martda Brusselde Kiýewiň täze hökümeti bilen Assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekiljekdigi aýdyldy.
Şeýle-de, dokumentde “Ukrainanyň görkezýän garşylygy” makullanýar we Orsýete krizisi güýçlendirmezlige hem-de öz goşunlaryny “krizisden öňki sanlara we çäklere çenli azaltmaga ündew edilýär.
Brusseldäki çäreler bilen bir wagtda Krymyň parlament delegasiýasy Krymyň Orsýete goşulmagy barada resmi taýdan ýüz tutmak üçin duşenbe güni Moskwa sapar edýär.
Orsýetiň Döwlet Dumasynyň spikeriniň orunbasary Sergeý Newerowyň Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýüniň Krymyň Orsýete goşulmagyna rugsat berýän kanuny “örän ýakyn geljekde” kabul etjekdigini aýtdy, diýip “Interfaks” agentligi habar berdi.
Netijeleriň kabul edilişi
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine Krymdaky referendumyň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan hiç wagtda ykrar edilmejegini aýtdy we Waşingtonyň hem onuň Ýewropdaky ýaranlarynyň Ukrainanyň garaşsyzlygyny depelemegi sebäpli Orsýete garşy “goşmaça” çäreleri görmäge taýýardygyny mälim etdi.
Kremliň aýtmagyna görä, Putin Obama bilen ýekşenbe güni geçiren telefon gepleşiginde referendumyň kanuny bolandygyny aýdypdyr.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleriniň Brusselde geçirýän duşuşygynyň öňüsyrasynda Daniýanyň daşary işler ministri Frans Timmermans sanksiýalaryň işe girizmegini diňe Orsýetiň özüniň öňüni alyp biljekdigini belledi: “Orsýetiň şu çaka çenli özüni alyp baryşynyň düýpden ýol bererlikli däldigi görnüp dur. Men sanksiýalardan saklanmak üçin elimden geleni ederdim, sebäbi sanksiýalar girizilende mundan her kim ejir çeker. Emma diňe orsýetliler olaryň öňüni alyp bilerler”.
Britaniýanyň daşary işler ministri William Hague Krymdaky ses berişligi demokratiýanyň “üstünden gülmek” diýip atlandyrdy. Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius referendumyň “Orsýetiň okkupasion goşunlarynyň howpy astynda” geçirilmegini ýazgardy.
Ukrainanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetirýän Oleksandr Turçynow referendumyň netijelerini “Kremliň öz goşunlaryny ibermegini delillendirmek üçin öňünden planlaşdyrandygyny” aýtdy.
Krymyň regional paýtagty Simferepolda ýekşenbe güni gije şatlykly toparlar referendumyň netijelerini dabaraladylar.
Krymyň Orsýete tarapdar lideri Sergeý Aksýonow olary “gahrymançylyk” üçin gutlady: “Biz muny bilelikde etdik. Size we siziň gahrymançylygyňyz, goldawyňyz üçin minnetdar. Orsýetiň, orsýet halkynyň we prezidentiň goldawy üçin minnetdar. Hiç kim biziň ýeňşimizi elimizden alyp bilmez. Biz Orsýete barýarys, hemmäňizi gutlaýaryn”.
Düzgün bozuldymy?
Krymdaky referendum boýunça komissiýanyň ýolbaşçysy Myhaýlo Malyşew öz edarasyna düzgün bozmalar boýunça resmi şikaýatlaryň gowuşmandygyny aýtdy. Emma Fransiýanyň “Frans Pres Agentligi” öz žurnalistleriniň we beýlekileriň Sewastopolda we Simferopolda ses berişlik nokatlaryna barmagynyň öňünde böwet döredilendigini aýtdy.
Daşary ýurtly synçylar gatnaşdylar, emma ÝHHG ses berişlige gözegçilik etmejegini, sebäbi Ukrainanyň milli hökümeti tarapyndan resmi çakylygyň bolmandygyny aýtdy.
Krymyň etnik tatarlarynyň arasynda köp adamyň we Kiýewe tarapdar ukrainleriň bu ses berişligi boýkot etmegine garaşylypdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji aprelde iki sany täze ministrligiň döredilýändigini yglan etdi. Eýsem, bu ministrlikler jemgyýetde nähili rol oýnap bilerler?
Berdimuhamedow ozalky Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliginiň bazasynda döredilen Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň wezipelerini kesgitlände, onuň köpsanly beýleki meseleler bir birlikde ilaty iş bilen üpjün etmek meselesi bilen-de meşgullanjakdygyny aýtdy.
Aýratynam, bu täze ministrlige ilaty iş bilen üpjün etmek wezipesiniň tabşyrylmagyna käbir synçylar ýurtda bu ugurda dowam edip gelýän ýiti problemanyň ahyrsoňy resmi ýagdaýda boýun alynmasy hökmünde baha berdiler.
Prezidentiň özi-de hut şu möhüm meseleler bilen meşgullanjak ministrligiň döredilmegine zerurlygyň bardygyna “hemmäňiz hem düşünýänsiňiz” diýen terzde gürrüň etdi.
Bolgariýada ýerleşýän, adamhukuklaryny goraýjy Türkmenistan Helsinki fondunyň başlygy Täjigul Begmedowa şeýle meseleler bilen meşgullanjak ministrligiň döredilmegine ahyrsoňy Türkmenistanyň häkimiýetleriniň halkara jemgyýetçiliginiň edip gelýän çagyryşlaryna bildiren seslenmesi hökmünde baha berýär.
“Şeýle ministrligiň döredilmegi halkara jemgyýetçiliginiň çagyryşlaryna bir seslenme. Bu gürrüňi edilýän meseleler bireýýäm ýitileşen meseleler. Türkmenistanyň hökümetiniň bu meselelere dolanyp gelmegi we bu ugurda ministrlikleri döretmegi gowy zat” diýip, Täjigul Begmedowa ýagdaýa baha berdi.
Täjigul Begmedowanyň bu pikiri bilen Şwesiýada ýaşaýan garaşsyz žurnalist, ýazyjy Akmuhammet Welsapar hem ylalaşýar.
Welsapar, aýratynam, Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda ilatyň işsizlik derejesiniň görlüp-eşidilmedik derejede ýokarlanandygyny bellemek bilen, şeýle sosial problema bilen gönüden-göni meşgullanmaklygyň her bir döwletiň borjy bolup durýandygyny aýdýar.
Jemagat hojalygy ministrligi
Türkmenistanyň prezidentiniň karary bilen döredilen ministrliklerden ýene birem Jemagat hojalygy ministrligi diýlip atlandyryldy. Berdimuhamedow anna günki maslahatda bu täze ministrligiň wezipelerini-de kesgitledi.
Prezidentiiň kesgitlän wezipelerinden çen tutulsa, ýaşaýyş jaýlaryndan daşary, medeniýet we bilim ulgamyna degişli binalaryň abatlaýyş işleri-de, bag ekmek we olara ideg etmek ýaly çäreler-de täze döredilen Jemagat hojalygy ministrliginiň wezipelerinden biri bolar.
Eýsem, bu kesgitlenen wezipeler indi mundan beýläk obalardaky mekdep binalarynyň remont işleriniň çykdajylarynyn, ozallar edilişi ýaly, ýerli mugllymlaryň we okuwçylaryň gerdeninine düşmejekdigini, bag ekmek işleriniň bolsa edara-kärhanalaryň we okuw jaýlarynyň artykmaç aladasy bolmajakdygyny aňladyp bilermi?
Ýazyjy Welsapar şu babatda ilat arasynda düşünişmezligiň bolmazlygy üçin täze döredilen ministrlikleriň we olaryň ýerlerdäki bölümleriniň anyk borçlary kesgitlenen maglumatlaryň ilata elýeterli edilmelidigini belleýär.
Anna günki maslahatda prezident Berdimuhamedow paýtagtdaky gurluşyklaryň hiline talabalaýyk gözegçilik edilmändigi üçin nämüçindir Gurluşyk ministrligine däl-de, Aşgabadyň şäher prokuroryna käýinç berdi.
Welsapar prezidentiň bu belliklerini göz öňünde tutup, “Entek ýurtdaky ministrlikleriň we organlaryň wezipeleri barada ýokary häkimiýet derejesinde-de bulaşyklyk az däl ýaly görünýär” diýip, belleýär.


text:
Geçen aý Gyrgyzystanyň Oş we Jelalabat welaýatlaryndaky çaknyşyklarda 1300-den gowrak bina ýykylyp ýumruldy ýa-da olara ot berildi.
Resmi maglumatlara görä, diňe Jelalabat welaýaty boýunça döwlete ýetirilen zyýanyň möçberi 466 million soma deň. Oş welaýaty boýunça entek anyk maglumatlar yglan edilmedi.
Ýerli metbugat Oş we Jelalabat welaýatlarynda 453 sany hususy jaýlaryň, 166 sany dükan we sowda nokatlarynyň, 6 sany bazaryň, 6 sany dowlete degişli edaralaryň binalarynyň, 100-e golaý kafe we restoranlaryň ýykylyp ýumrulandygyny ýazdy.
Nähili aladalar edilýär?
Golaýda Gyrgyzystanyň Oş we Jelalabat şäherlerini gaýtadan dikeltmek maksady bilen döredilen direksiýa ýykylan jaýlaryň sanyny we olary gaýtadan gurmak üçin sarp ediljek puly anyklamak işlerine başlady.
Direksiýanyň başlygy Antöre Satybaldyýewiň sözlerine görä, häzir ýurduň ýokary derejeli arhitektorlary Oş we Jelalabat şäherlerini gaýtadan gurmagyň planyny işläp düzýärler.
“Direksiýa şäherleri gaýtadan gurmak boýunça ähli çäreleriň üstünde işleýär. Köp gatly jaýlary gurmagy planlaşdyrýarys. Şeýle-de bu welaýatlarda ýerli häkimiýetleriň wekillerinden ybarat Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligiň komissiýasy iş alyp barýar” diýip, Satybaldyýew aýdýar.
Satybaldaýewiň aýtmagyna görä, olaryň hasabaty 12-nji iýulda çykmaly: “Öz güýjümiz ýetmändigi üçin halkara ekspertleri çagyrdyk. 27-nji iýulda Gyrgyzystany ösdürmek boýunça uly halkara forum geçmeli. Şonda biz halkara jemgyýetçiligine ýüz tutmagy maksat edinýäris”.
“Wagt gerek”
Satybaldyýew ganly wakalarda döwlete ýetirilen zyýanyň mukdary barada anyk maglumat berip bilmejekdigini aýtdy: “Sebäbi diňe Oş bilen Jelalabatda däl, eýse Bazarkorgon, Suzak, Karasu şäherlerinde hem komissiýa işleýar. Bu iki welaýaty gaýtadan gurmak boýunça plan düzülýär”.
Onuň aýtmagyna görä, bu iş bir ýylda amala aşyrylar diýip bolmaýar. “Biziň programmamyz iki ýyllyk döwür üçin planlaşdyrylan. Sebäbi bu diňe ýaşaýyş jaýlary üçin däl, eýse bütin infrastruktura, ýagny suw, elektrik, ýyladyş sistemalary we ýollar üçin niýetlenen. Bularyň hemmesiniň üstünde gaýtadan işlemeli, muňa wagt gerek” diýip, Satybaldyýew aýdýar.
Oş we Jelalabat welaýaty Gyrgyzystanda iň bir seýsmiki zonalar hasaplanýar. Gyrgyzystanly ýaş arhitektor Kaýmazar Altymyşow bu welaýatlarda ýaşaýyş jaýlary gurlanda ilki bilen howa şertlerine, soňra bolsa bu regionyň seýsmiki zonadygyna aýratyn uns bermeli diýýär.
“Her bir adam öz islegine görä jaý gurup bilmez. Sebäbi şäheriň gurluşygynyň spesialistler tarapyndan düzülen planynda şäheriň görki, ýaşaýyş jaýlarynyň klimata çydamlylygy, şäheriň ekologiýasy, adamlar üçin ähli zerur şertler hasaba alynýar” diýip, arhitektor Kaýmazar Altymyşow belleýär.
Kömege garaşylýar
Ekspertler Oş we Jelalabatdaky ganly wakalarda döwlete ýetirilen zyýanyň öwezini dolmak üçin bir milliard dollar serişdäniň gerekdigini aýdýarlar. Dowlet direksiýasynyň başlygy Satybaldyewiň sözlerine görä, Gyrgyzystanyň özi munça serişdäni tapyp bilmez.
“Elbetde biz halkara guramalaryna, maliýe edaralaryna, banklara ýüz tutarys. Bize dost döwletler eýýamden kömek berip başladylar” diýip, Oş we Jelalabat şäherlerini gaýtadan dikeltmek boýunça direksiýanyň başlygy Antöre Satybaldyýew aýdýar.
Gyrgyzystanyň hökümetiniň sosial meseleler boýunça resmisi Elmira Ibraimowa gyşyň gelmegine az wagtyň galandygy üçin adamlary jaý bilen üpjün etmek meselesiniň möhüm bolup durýandygyny nygtaýar.
“Gyşa çenli az wagt galdy. Sowuk düşýänçä gurluşuk işleriniň tamamlanmazlygy mümkin. Şonuň üçin başga plany işlap düzmeli. Wagtlaýyn hem bolsa, adamlaryň gyşda ýyly ýerde ýaşap bilmegi üçin ähli çärleri görmeli bolarys” diýip, Elmira Ibraimowa aýdýar.
Halkara guramalar we käbir döwletler Oş we Jelalabat şäherlerini gaýtadan dikeltmek üçin kömek berjekdiklerini bildirdiler. Şol sanda Türkiýe Gyrgyzystana 21 million dollar kömek berjekdigini mälim etdi.


text:
Müsürde geçjek parlament saýlawlarynda deputatlyk orunlaryň uly bölegini alar diýlip garaşylýan “Musulman doganlygynyň” başlygy Essam el-Erian bilen ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan häzirki ýagdaýy, Eýranyň ýadro programmasy we “Hamas” bilen gatnaşyk barada söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy tarapyndan alyp baran Jeýms Kirçik.
Azatlyk Radiosy: Ýurduň şu wagt ýüzbe-ýüz bolýan iň uly problemasy näme?
El-Erian: Meniň pikirimçe, hiç bir problema ýok. Problema sowuldy. Sebäbi iň uly problema Hosni Mubarek bilen onuň adamlaryndan dynmakdy. Häzir edilmeli iş ýurdy täze Müsüre öwürmek. Ähli müsürliler ýurdy täzeden gurmaga çagyrylýar.
Azatlyk Radiosy: Siz problema Mubarek we onuň adamlarydy diýýärsiňiz. Ýöne ýurdy häzir dolandyrýan harbylar. Işlere garaýan Mubaregiň ýaranlary.
El-Erian: Dogry. Sebäbi Mubaregiň režimi durmuşyň ähli aspektlerine, jemgyýetiň ähli sektorlaryna aralaşypdylar. Tutuş režimden dynyp bolanok. Ýöne Mubarekden, onuň adamlaryndan dynyp bolýar. Olar häzir türmede. Tutuş režimden dynmak üçin az-kem wagt gerek.
Azatlyk Radiosy: Siz Müsüri bir dini döwlet, resmi taýdan musulman döwlet etmek isleýärmisiňiz?
El-Erian: Müsüriň halky dindar ilat, jemgyýet. Gadym zamanlardan bäri, faraonlaryň döwürinden bäri biz dindar. Bu bir dindar ýurt. Diniň çydamly garaýyşlaryna, barlyşyga, onuň aram aspeketlerine ýykgyn edýän ýurt.
Azatlyk Radiosy: Müsüriň Eýran ýa Owganystan ýaly bolmagyny islemeýärmisiňiz?
El-Erian: Müsür – Müsürdir. Beýleki ýurtlar bilen meňzeşlikler, elbetde, bolar. Biz beýlekiler bilen sazlaşykly hereket edip bilýäris. Beýlekilerden sapak alyp, olaryň tejribelerini öwrenip bilýäris. Ýöne biziň öz ülňimiz bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Bir hristiany prezident hökmünde kabul edermisiňiz?
El-Erian: Adamlar tarapyndan saýlansa, kabul ederis.
Azatlyk Radiosy: Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton özüniň “Musulman doganlygy” bilen dialoga girişjekdigini aýtdy. Siz muny oňat garşylaýarmysyňyz?
El-Erian: Dialog ikitaraplaýyn sylag-hormata, ikitaraplaýyn bähbitlere esaslansa, garşylaýarys.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Eýranyň režimi ýadro ýaragyny öndürmäge synanyşýarmy?
El-Erian: Eýranyň režimi ýadro bilimini parahatçylykly meseleler üçin edinmek isleýändigini mydama aýdyp geldi. Men muňa ynanýaryn. Sebäbi ýadro ýaragy hem eýranlylaryň özi hem-de Pars aýlagy üçin howply zat. Ol regionda kabul edilenok. Ýöne Müsüriň hemişe aýdyp gelşi ýaly, Eýrana kömek etmek üçin biz köpçülikleýin gyryş ýaraglaryndan, ilkinji nobatda hem Ysraýyldaky ýadro ýaraglaryndan dynmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Eýran bir demokratik döwletmi?
El-Erian: Men ol demokratik döwlet bolup biler diýip, umyt edýärin. Ýöne biz Eýrany görelde edinemzok.
Azatlyk Radiosy: “Hamasa” ýaran hereket diýip garaýarmysyňyz? Sizde “Hamas” barada doganlyk duýgusy barmy?
El-Erian: “Hamas” bir gaýtawul hereketi. Olar öz ýurduny ýurtbasarlardan azat etmek ugrunda göreşýärler. Günbatar olar baradaky garaýyşlaryny täzeden gözden geçirmeli. Şeýle edilse, terrorçylyk hem uruş sowlar. Hemme zady garyşdyryp, “Hamas” we garşylyk görkezýän beýleki toparlary terrorçy toparlaryň hataryna goşmak bilen Günbatar uly ýalňyşlyk etdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň partiýaňyzyň ady “Erkinlik we Adalat”. Türkiýedäki “Adalat we Galkynyş” partiýasy bilen gatnaşygyňyz barmy ýa özüňizi şol partiýa bilen deň görýärmiziňiz?
El-Erian: Biz - Müsür partiýasy. Biz yslam dünýäsiniň ähli ýerlerindäki ekspertleriň pikirlerini we görkezýän göreldelerini hormatlaýarys. Şeýle hem beýlekilere Türkiýäniň “Adalat we Galkynyş” partiýasyndan gowy görelde bolarys diýip, umyt edýäris.


text:
9-njy fewralda Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň Birleşen Arap Emirliklerine ikinji resmi sapary başlandy. Bu döwlete onuň prezident hökmünde birinji resmi sapary 2007-nji ýylyň awgust aýynda bolupdy.
TDH gullugy Türkmenistanyň prezidentiniň BAE saparynyň döwletara gatnaşyklarynyň ösüşiniň täze tapgyry bolup, munuň ýurtlaryň özara gyzyklanmasynyň alamatydygyny belledi.
Dubaýda iki döwletiň baştutanlarynyň arasynda geçiriljek gepleşikleriň netijesinde gol goýulmagyna garaşylýan dokumentler toplumynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösüşine täze itergi berjegi hem aýdylýar.
BAE prezidenti Halif Ben Zaýed Al-Nahaýany hem 2008-nji ýylyň fewral aýynda Aşgabada resmi sapar bilen gelipdi.
Gatnaşyklaryň aktiwligi we aýratynlygy
Türkmenistanyň Türkiýedäki we Ysraýyldaky ozalky ilçisi Nurmuhammet Hanamow iki ýurduň aragatnaşyklarynyň güýçlenmegini bu ugurda BAE-niň aktiwligi bilen baglanyşdyrýar: “Birleşen Arap Emirlikleriniň özleri örän aktiw Türkmenistan bilen gatnaşyklary sazlamak meselesinde Türkmenistanyň ünsüni çekjek bolýarlar. Özlerem musulman döwletleriniň, esasan hem Sowet Soýuzy dargansoň dörän Merkezi Aziýa döwletleriniň ünsüni çekýärler hem şol döwletler bilen aragatnaşyklaryny sazlajak bolýarlar. Ýewropanyň we Orsýetiň täsirini aýyrmak we öz täsirini güýçlendirmek maksady bilen”.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Artýom Ulunýan Türkmenistanyň prezidentiniň BAE häzirki saparynyň aýratynlyklaryny şeýle kesgitledi: “Sapar iki meselä bagly bolup biler, birinjiden, ol inwestisiýalary gözlemeklige gönükdirilýär. Ikinjiden, syýasy meselä bagly. Türkmenistan Birleşen Arap Emirlikleri bilen gatnaşyklaryny Günbatar döwletleri bilen aradaky gatnaşyklarynda ulanyp biler. Türkmenistan, adatdakysy ýaly, aýratynam krizis şertlerinde halkara sahnasyndaky pozisiýalaryny güýçlendirmek isleýär”.
Ýurtlary özara näme baglanyşdyrýar?
Artýom Ulunýan Türkmenistany BAE bilen baglanyşdyrýan ýene bir meseläniň türkmen elitasynyň pullary bilen baglydygyny belledi we Türkmenistanyň ozalky prezidentiniň hem onuň ýakyn töweregindäkileriň maliýe serişdeleriniň uly mukdarynyň hut BAE-de ýerleşýänligi barada çaklamalaryň bardygyny aýtdy.
Ömrüniň soňky ýyllarynda Saparmyrat Nyýazowyň pullarynyň uly bölegini BAE-niň banklaryna geçirelenligi barada çaklamalaryň bardygy, S.Nyýazow döwründe prezidentiň howpsuzlyk gullugynyň başlygy Akmyrat Rejepowyň hem onuň ogly Milli howpsuzlyk ministrliginiň polkownigi we Türkmenistanyň BAE-däki ilçihanasynda geňeşçi wezipesini eýelän Nurmyrat Rejepowyň 2007-nji ýylda tussag edilmeginiň hem şol pullar bilen baglydygy barada maglumatlar, hususan-da, “Lenta.ru”, “Zerkalo Nedeli” internet saýtlarynda we ýene beýleki ençeme halkara habar beriş serişdelerinde peýda bolupdy. Emma Türkmenistanyň habar beriş serişdelerinde bu tema gozgalmandy.
Artýom Ulunýan Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň Nyýazow döwründen bäri BAE-niň bank sistemasyna gyzyklanma bildirip gelýänligini belledi: “Bu Türkmenistanyň ýolbaşçy gatlaklarynyň saýlap alan ýerine öwrüldi. Sebäbi Günbatar döwletleriniň, şol sanda Ýewropanyň açyk-aýdyň bank sistemalary bilen deňeşdirilende Arap ýurtlarynyň we Malaýziýanyň maliýe sistemalarynyň öz aýratynlyklary bar. Bu ýerde, elbetde, jenaýatçylyk barada gürrüň gitmeýär, şol aýratynlyklar Türkmenistanyň iň ýokary gatlaklaryna degişli informasiýany gizlin saklamak bilen bagly”.
Bizness aragatnaşygy
BAE saparynyň dowamynda Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň biznes wekilleri bilen duşuşyk geçirmegine hem garaşylýar. Geçen hepdede Abu Dabide Türkmenistanyň inwestision forumy we türkmen önümleriniň sergisi geçirildi.
Nurmuhammet Hanamow biznes meselesinde BAE Türkmenistan üçin görelde bolup biler diýip, hasap edýär: “Meniň pikirimçe, esasy öz halkyňa peýda bermek. Başga döwletlerden bir şirket gelip, BAE-de işlejek bolsa, ýa şirket açjak bolsa, ol hökman arap şirketleri ýa arap biznesmenleri bilen şärik bolmaly. Kanun boýunça şolar ýaly şertler bar”.
Nurmuhammet Hanamowyň pikirine görä, Türkmenistanda iş alyp barýan daşary ýurt şirketlerinde türkmen raýatlaryny esasan gara işçi güýji hökmünde ulanmak tejribeleri dowam etdirilýärkä, dünýä ýurtlarynda öz graždanlaryň zähmet hakyny goramak boýunça bar bolan tejribeleri öwrenmegiň aktuallygy hasam artýar.
Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda iki ýurduň arasynda söwda dolanyşygynyň güýçlenýänligi aýdylýar. Resmi maglumatlara görä, 2009-njy ýylda ýurtlaryň arasyndaky haryt dolanyşygynyň möçberi 676 million dollardan aşypdyr. Diýmek, bu tassyklama görä, Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygynda BAE bäşinji orny eýeleýär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ysraýylyň we Palestinanyň liderlerini gyssagly hereket etmäge we hemmetaraplaýyn ylalaşyk gazanmaga, şol sanda Palestin döwletiniň döredilmegine niýetlenen parahatçylyk gepleşiklerini dikeltmäge çagyrdy.
Obama bu sözleri Nýu-Ýorkda, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu we palestin prezidenti Mahmut Abbas bilen üç taraply gepleşik geçirenden soň aýtdy.
Obama ysraýyllylardan we palestinalylardan gepleşikleri ilerletmek üçin geljek hepde öz araçylaryny ibermeklerini sorandygyny aýtdy.


text:
Gong Kongyň resmileri demokratiýa tarapdar protestçiler gaýtadan köçelere çykan mahaly, 37 adamyň tussag edilendigini habar berýärler.
Polisiýanyň 25-nji dekabrda beren maglumatyna görä, protestçiler Mongkok kiçi etrapçasyndaky birnäçe köçäni böwetläp, köçäni terk etmeklik barada polisiýanyň beren buýrugyndan boýun gaçyrypdyrlar.
24-nji dekabrda gürrüňi gidýän sebitde 12 protestçi tussag edilipdi.
Demokratiýa tarapdar müňlerçe protestçi Gong Kongyň üç kiçi etrapçasyny iki aýdan gowrak wagt ele salypdy. Noýabr aýynda Gong Kongyň polisiýasynyň geçiren birnäçe operasiýasy netijesinde şol protestçiler dargadylypdy.
Protestçiler baş ýerine ýetirijini saýlamak ugrunda 2017-nji ýylda geçiriljek saýlawlarda öz kandidatlaryny dalaşgär görkezmek isleýärler. Emma Pekin bu talaby ret edýär.


text:
"Türkmentelekom" döwlet aragatnaşyk kärhanasy 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, täze internet hyzmatlaryny hödürledi. Şol hyzmatlaryň biri arzan bahadan çäksiz internet hyzmatydyr. Bu hyzmaty birikdiren müşderiler her aýda 10 manat müşderi tölegini töläp, aýyň bütin dowamynda internetiň 1 megebaýtyny 6 teňňeden peýdalanyp biler.
Çäksiz internet hyzmatynda öňki tölegleriň üstüne az mukdarda töleg goşulmak bilen, tizlik 2 essä çenli artdyryldy. "Türkmentelekomyň" internet saýtynda habar berlişi ýaly, müşderiler indi tizligi 256 Kbit/s bolan internet hyzmatyndan aýda 190 manat, 512 Kbit/s tizlikli interneti 456 manat, 1024 Kbit/s bolan interneti 950 manat töleg bilen peýdalanyp bilerler. Çäksiz internet hyzmatyndan ozaldan peýdalanyp gelýän müşderilere-de ýeňillikler döredildi. Olar indi ozalky ulanýan internet hyzmatyny 2 esse ýokary tizlikde ulanyp biler. Has takygy, çäksiz interneti ozaldan ulanyp ýören müşderiler şu ýylyň ilkinji minutlaryndan başlap:
tizligi 128 Kbit/s-dan 256 Kbit/s-a çenli bolan interneti aýlyk 135 manatdan;
tizligi 256 Kbit/s-dan 512 Kbit/s-a çenli bolan interneti aýlyk 335 manatdan;
tizligi 512 Kbit/s-dan 1024 Kbit/s-a çenli bolan interneti aýlyk 780 manatdan peýdalanyp bilerler. Bu tölegleriň 1-nji marta çenli dowam etjekdigini hem ýatladýarys. Şol günden soňra:
tizligi 128 Kbit/s-dan 256 Kbit/s-a çenli bolan internetiň aýlyk bahasy 150 manada;
tizligi 256 Kbit/s-dan 512 Kbit/s-a çenli bolan internetiň aýlyk bahasy 375 manada;
tizligi 512 Kbit/s-dan 1024 Kbit/s-a çenli bolan internetiň aýlyk bahasy 780 manada barabar bolar.


text:
Hytaýyň gündogar regionynyň resmileri diri öý guşlarynyň söwdasyny doly gadagan etdiler. Munuň guş dümewiniň H7N9 görnüşi ýokuşan adamlaryň sanynyň artmagy bilen baglydygy aýdylýar.
Sişenbe günki bu habar Hytaýyň täze ýyl baýramçylygynyň öňüsyrasynda peýda boldy. Hytaýyň “Ksinhua” habar agentliginiň maglumatyna görä, wirus Hytaýyň günorta we gündogar regionlarynda azyndan 20 adamyň ölümine sebäp boldy. Hytaýyň 40 günläp dowam edýän täze ýyl baýramçylygy ýurda edilýän syýahatçylygyň iň gyzgalaňly döwri bolýar.
Hong Kongda H7N9 wirusy guşlarda tapylansoň 20 müň towuk öldürildi. Bu towuklar Hytaýdan eksport edilipdi. Hytaýda guş dümewi soňky gezek geçen ýylyň fewral aýynda ýüze çykypdy.


text:
Owganystanyň howpsuzlyk boýunça esasy problemalary ençeme ýyllap onuň Pakistan bilen bolan günorta we gündogar serhetleri bilen baglanyşyklydy.
Ýöne Özbegistanyň howpsuzlyk güýçleriniň serhedaşa geçirýän reýdleri Owganystanyň demirgazyk goňşularynyň bu ýurtdaky howply ýagdaýyň öz ýurtlaryna hem aralaşmagyndan howatyr edýändigini görkezýär.
Owganystanyň demirgazyk Balh welaýatynyň iki etraby, Şordepe bilen Kaldaryň ýaşaýjylary, Özbegistanyň serhet güýçlerini aradaky Amyderýadan aşyp, geçiren reýdlerinde ýerli ýaşlardan ençemesini tutanlykda aýyplaýarlar.
"Olaryň käbirinden indi bir ýyldan gowrak bäri habar ýok. Olar ölümi, dirimi, bilemzok" diýip, kaldarly Molla Abdul Rahym aýdýar.
Ol "Talyban" güýçleriniň häli-şindi edýän hüjümleri netijesinde demirgazyk Owganystanda howpsuzlyk ýagdaýy ýaramazlaşaly bäri Özbegistanyň serhet goragçylary güýçlendirildi. Olar ýygy-ýygydan Amyderýadan geçip, owgan balykçylaryny, çopanlary tutýarlar diýýär.
Molla Abdul Rahym soňra hem: "Biz ykdysady taýdan mundan köp zyýan çekýäris. Muňa öz howpsuzlygymyza we asudalygymyza abanýan howp diýip garaýarys" diýip, sözüniň üstüne goşýar.
Goňşy etrapdan şordepeli Hajy Abdul Reşidiň aýtmagyna görä, regionyň alty obasyndan azyndan 20 adam häzir özbek türmelerinde otyr.
"Bularyň biri meniň ýegenim Habibullah. Ol dirimi ýa özbek güýçleri ony öldürdimi, biz bilemzok" diýip, Hajy Abdul Reşit zeýrenýär.
Owgan häkimiýetleri bu meseläni resmi taýdan gozganok. Ýöne Balh welaýatynyň sözçüsi Munri Farhad käbir owgan raýatlarynyň Özbegistanyň serhet güýçleri tarapyndan tutulandygyny boýun alýar.
"Köp owganlar garyplyk zerarly gününi dolandyrmak üçin Amyderýadan balyk tutmaga ýa başga zatlary ýygnamaga mejbur bolýarlar. Olaryň käbirini özbek güýçleri tutupdyr" diýip, Farhad aýdýar.
Ýöne onuň aýtmagyna görä, tutulan owganlaryň köpüsi, özbek häkimiýetleri tarapyndan soraga edilensoň, boşadylypdyr.
Özbegistanyň Owganystan bilen bolan 137 kilometrlik günorta serhedi ýere gömlen minalar, tikenli simler we tokly germewler bilen berk goralýar.
"Talyban" güýçleri sentýabrda Orta Aziýa serhedinde ýerleşýän owgan şäheri Gunduzy gysga wagtlap eýeläli bäri, Daşkent Owganystandan ýurda girmegi ähtimal jeňçileriň öňüni almakda, serhede berk kontrollyga esasy serişde diýip garaýar.
"Talyban" jeňçileri Gunduza çozanda, şeýle hem Owganystanyň Özbegistan, Täjigistan we Türkmenistan bilen serhetdeş 9 welaýatynda ýüz beren gazaply hereketlerde esasy roly oýnanlar Özbegistandan we beýleki goňşy döwletlerden bolan jeňçiler boldy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki Mun Yragyň hemme raýatlaryny 7-nji martda Yrakda geçiriljek parlament saýlawlaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu saýlawlar milli barlyşygy gazanmak boýunça örän möhüm pursat bolup durýar.
2003-nji ýylda Saddam Husseýiniň režimi dargadylanyndan soň, bu Yrakda geçirilýän ikinji parlament saýlawlary bolup durýar.
Soňky birnäçe günüň dowamynda dürli sebäpler bilen saýlawlara hut şol günüň özünde gatnaşyp bilmejek adamlara öz seslerini wagtyndan öň bermäge mümkünçilik döredildi.
Saýlaw uçastoklarda birnäçe terror hüjümleri hem amala aşyryldy.
2011-nji ýyla çenli Yrakdan amerikan goşunlaryny doly çykarmak planlaşdyrylýar.
Bu saýlawlar şol waka 6 aýdan az wagt galanynda geçirilýär.


text:
Düýn Yragyň hökümeti düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Blackwater” howpsuzlyk kompaniýasynyň ozalky we häzirki işgärlerinden 250 töweregine bir hepdäniň içinde Yragy terk etmeklige görkezme berdi.
Yragyň içeri işler ministri Jawad al-Bolani bu görkezmäniň 2007-nji ýylyň sentýabrynda şu «Blackwater» kompaniýasynda işlän adamlara degişlidigini aýtdy.
2007-nji ýylyň sentýabrynda «Blackwater» kompaniýasynyň howpsuzlyk işgärleri Bagdatda 17 sany ýerli raýaty atyp öldüripdiler.
Birnäçe gün mundan ozal Birleşen Ştatlaryň sudýasy şol wakada günäkärlenilýän bäş adama hiç hili jenaýat aýyplamasynyň bildirilmejekdigini yglan edipdi.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow üç günlük sapar bilen Aşgabatdan Türkiýä ugrady. Bu Berdimuhamedowyň ikinji möhlete prezidentlige saýlanandan soň, daşary ýurda amala aşyrýan ilkinji resmi saparydyr.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň berýän maglumatyna görä, ýokary derejeli gepleşikler çarşenbe gününe planlaşdyrylypdyr. Resmi metbugat onuň dowamynda iki taraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürjek giň gerimli meselelere serediljekdigini habar berýär. Emma gepleşiklerde anyk haýsy meselelere garaljakdygyny ne türkmen ne-de türk tarapynan almak başartdy.
Sapara gabatlanyp, paýtagt Ankarada “Türkmenistan” atly seýilgähiň we Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň hem açylyş dabarasy geçiriler.
Türkiýä saparynyň çäklerinde Berdimuhamedow Stambul şäherine hem barar. Ol ýerde türkmen harytlarynyň sergisi, şeýle-de türkmen-türk biznes forumynyň nobatdaky maslahaty geçiriler.
Saparyň öňüsyrasynda türkmen lideri Aşgabatda Türkiýäniň käbir habar serişdelerine hem interwýu berdi. Onuň dowamynda Berdimuhamedow türkmen-türk gatnaşyklarynyň uly ähmiýete eýedigini belledi: “Çünki örän jaýdar bellenişi ýaly biz “iki döwlet - bir milletdiris”. Biziň halklarymyzyň umumy kökleri bar. Munuň şeýledigini diňe bir taryhy maglumatlar däl, eýsem häzirki zaman ylmynyň netijeleri hem tassyklaýar”.
Türkmen lideriniň sapary Türkiýäniň prezidentiniň çakylygy esasynda amala aşyrylyp, bu Berdimuhamedowyň ikinji möhlete prezidentlige saýlanandan soň, daşary ýurda edýän ilkinji resmi saparydyr.
Güner Özkan
Düýbi Ankarada ýerleşýän Halkara strategiýa barlaglary merkeziniň Ýewraziýa bölüminiň direktorynyň orunbasary, professor Güner Özkan
bu ýagdaýa ünsi çekip, munuň diplomatik dilde uly ähmiýete eýedigini aýdýar:
—Bu juda wajyp. Prezidenlige saýlanandan soň, Berdimuhamedowyň Orsýete däl-de Türkiýä sapar etmegi bilen käbir zatlar äşgär ediljek bolunýar. Birinjiden, Türkmenistan Türkiýe bilen gatnaşyklaryna uly ähmiýet berýändigini aç-açan görkezýär. Ýagny, Türkmenistan üçin Türkiýe gerek we Türkiýe üçin hem Türkmenistan zerur. Ikinjiden, munuň ykdysady, şeýle-de has möhümi – regiondaky syýasy ýagdaý üçin hem ähmiýeti uludyr.
Professor Güner Özkanyň pikiriçe, şu golaýda regionda juda dartgynly ýagdaýlaryň döremegi mümkin. Onuň sözlerine görä, Owganystandan halkara güýçleriň çekilmegi, Özbegistanda dini ekstremizmiň geriminiň giňemegi , şeýle-de Eýran bilen bagly döräp biljek ýagdaýlarda Türkmenistana ynamly we tejribeli ýaran gerek.
Üç günläp dowam etjek bu sapar Gurbanguly Berdimuhamedowyň soňky dört ýylyň içinde Türkiýä amala aşyrýan bäşinji saparydyr.
Türkiýä Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny ykrar eden ilkinji döwlet bolup, Aşgabat bilen Ankaranyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 29-njy fewralynda gurlupdy.


text:
“Talybanyň” öňki lideri Molla Mohammad Omaryň ýakyn kömekçisi söweşiji toparyň täze saýlanan lideriniň güýçli oppozisiýa bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýtdy.
1996-2001-nji ýyllaryň aralygynda “Talybanyň” Owganystany dolandyran döwründe awiasia ministri bolan Molla Akhtar Mohammad Mansur “Talyban” 30-njy iýulda Molla Omaryň ölümini tassyklansoň täze lider hökmünde yglan edildi.
Emma “Talybanyň” häkimiýeti astynda Kandaharyň häkimi bolan Molla Mohammad Hassan Rahmani AÝ/AR-sy bilen söhbetdeşliginde Mansuryň oppozisiýa garamazdan, “Talyban” liderleriniň diňe kiçi topary tarapyndan saýlanandygyny aýtdy.
Rahmani özüniň we öz toparynyň Molla Omaryň 23 ýaşly ogly Mawlawi Yakubyň saýlanmagyny isländigini habar berdi.
Şeýle-de Rahmani “Talybanyň” çäginde owgan hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşikler boýunça gapma-garşylygyň bolmandygyny aýtdy. Gepleşikler Molla Omaryň ölümi bilen bagly habardan soň yza tesdirilipdi.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynda Türkmenistanyň Adam hukuklary babatda halkara borçnamalarynyň we halkara ynsanperwer hukugynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek boýunça pudagara toparynyň nobatdaky mejlisi boldy. Oňa Türkmenistanyň Mejlisiniň, birnäçe ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Mejlisiň gün tertibine birinji ýarym ýylda geçirilen işleriň jemini jemlemek, geljek üçin meýilnamalary kesgitlemek bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Bellenilişi ýaly, hemişelik hereket edýän maslahat beriji pudagara gurama bolup durýan bu topar tarapyndan türkmen jemgyýetini mundan beýläk-de demokratiýalaşdyrmaga we onuň hukuk esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen çäreleriň toplumy amala aşyryldy. Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň doly hukukly agzasy bolmak bilen we esasy halkara konwensiýalaryny, şol sanda adam hukuklary babatdaky konwensiýalary tassyklap, bu möhüm resminamalaryň düzgünlerini ýerine ýetirmek boýunça anyk ädimleri ädýär. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça toplumlaýyn hukuk özgertmeleriniň üstünlikli amala aşyrylmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Mejlisiň barşynda Adam hukuklary babatda hereketleriň milli meýilnamasynyň taslamasyna, şeýle hem kanunçylygy we bu ulgamda hukuk tejribesini kämilleşdirmek boýunça anyk ädimleri göz öňünde tutýan maksatnamalary işläp taýýarlamagyň usullaryna garaldy.
Mundan başga-da, mejlisiň gün tertibine Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýörite Kararlary bilen tassyklanan “Çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak boýunça 2011-2015-nji ýyllar üçin Türkmenistanyň Milli maksatnamasynyň” hem-de “Kämillik ýaşyna ýetmedikleriň işleri barada adyl kazyýetlik ulgamyny ösdürmek boýunça Türkmenistanyň Baş maksatnamasynyň” durmuşa geçirilişi bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Nygtalyşy ýaly, ýurdumyzyň degişli ministrlikleri we pudak edaralary tarapyndan halkara guramalary, şol sanda BMG-niň Çagalar gaznasy – ÝUNISEF bilen bilelikde bu ulgamda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary nazara alnyp taýýarlanylan bu möhüm resminamalaryň kabul edilmegi türkmen döwletiniň öz üstüne alan halkara borçnamalaryna ygrarlydygynyň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Toparyň geljek döwür üçin meýilnamasynda milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu düzümleriň öňünde goýan wezipelerini ýerine ýetirmek maksady bilen netijeli çäreleriň görülmegine aýratyn üns berildi. Şunuň bilen baglylykda, halkara guramalary, ilkinji nobatda, BMG we onuň düzümleýin edaralary bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklary has-da pugtalandyrmagyň zerurdygy bellenildi.


text:
11-nji maýda Liwiýada gozgalaňçylar Misurata şäherinde hökümet goşunlaryny yzyna serpikdirip, şäheriň aeroportyny eýeländiklerini habar berdiler.
Şeýle hem pitneçiler Zareek şäheriniň gözegçiligini gaýtadan öz ellerine alandyklaryny aýdýarlar.
Ýewropa Parlamentinde 11-nji maýda geçirilen maslahatda Liwiýadaky ýagdaýlar barada gürrüň edilip, Bengazide ÝB-niň wekilçiligini açmak teklip edildi.
Strasburgda geçirilen maslahatda ÝB-iň Daşarky syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aşton çykyş edip, Bengazide açyljak edaranyň protestçileri ynsanperwerlik kömekleri bilen üpjün etmäge ýardam berjekdigini aýtdy.


text:
Ukrainanyň iň uly telekanaly gündogar Ukrainadaky separatistleri aç-açan goldap çykyş eden rus aýdymçylarynyň gatnaşmagynda görkezen Täze Ýyl konsert dabarasy üçin tankytlara sezewar boldy.
Ukrainanyň Milli Howpsuzlyk we Goranmak geňeşiniň sekretary Oleksandr Turçynow ýurduň Telewideniýe we Radio boýunça Milli Geňeşine “Inter” atly telekanalyň rugsatnamasyny derhal çäklendirmäge çagyryş etdi.
Turçynow “Inter” atly telekanaly “Krymyň we Donbasyň basylyp alynmagyna gowy baha bermek we terrorçylary goldamak arkaly Ukrainanyň üstünden gülen” rus aýdymçylarynyň çykyşlaryny görkezmek arkaly “Ukraina döwletine garşy hereket etmekde” aýyplady.


text:
2014-nji ýyldaky “Miss Gyrgyzystan” gözellik bäsleşiginiň ýeňijisi 25 ýaşyndaky Aikol Alikžanowa sosial ulgamda özüniň hijaply düşen suratlaryny halk köpçüligine hödürläpdir.
Diýseň owadan, uzyn saçlary bilen köpleriň ýadynda galan ýaş model golaýda özüniň “Instigram” atly sosial ulgamdaky sahypasynda, hijaply suratlaryny çap edipdir we 211 müň janköýerine ýüzlenipdir: “Hawa, ynha indi men hijap geýmegi karar etdim we bu meniň hut öz saýlap alam ýolumdyr. Şeýle karara gelenim üçin, özümi bagtyýar hasaplaýaryn! Geliň, birek-biregimize merhemetli çemeleşeliň we hormatyň nämedigini öwreneliň” diýip, “Gyrgyzystan Missi” ýazypdyr.
“Hijap geýmek aňsat däl”
Owalky gözellik bäsleşiginiň ýeňijisiniň daş keşbini üýtgetmek kararyna gelmegi internetde dürli jedelleşiklere sebäp bolupdyr. Köp adam onuň şeýle karara gelmeginiň aň-düşünjeli hereket etmändigini öňe sürüpdirler. Galanlary bolsa, ýaş modeliň dini ynanjyna hormat bilen çemeleşýändiklerini nygtap, ýöne onuň hijap geýmek kararyna akyl ýetirip bilmeýändiklerini ýazypdyrlar. “Munuň geregi ýokdy. Bu biziň milletimize degişli bir adat däl” diýip, biri öz teswirinde belläpdir.
Garşy çykýanlaryň aglaba köpçülikdigine garamazdan, gyrgyz ýaş model Aikoly goldaýanlar hem azlyk däl. “Seni doly goldaýaryn. Bu gaty parasatly we batyrgaý hereketdir. Hemme zady bir tarapa itip, hijap geýmek aňsat iş däl” diýip, ýene biri öz teswirinde nygtapdyr.
Aktrisa bolmak isleýär
Aikol indi başgaça daş keşbi bilen özüni has arkaýyn duýýandygyny aýdyp, tankytlaýanlaryň bolsa diňe dine düşünmeýändigini pikir edýär.
“Men bagtyýar. Maşgalam hem meni goldaýar. Men şeýle uly goldaw aljagyma, ýagny 24 sagadyň dowamynda internetde 10 müň goldawçynyň ses bermegine, dogrusy, garaşmaýardym. Teswirleriň aglaba köpçüligi hem meni goldaýanlara degişlidir” diýip, ýaş model bildiripdir.
Aikoluň aýtmagyna görä, ol henizem kino aktrisasy bolmagy arzuw edýär. Ýöne ol diňe hijaply rollary göz öňünde tutýar. Eger bu arzuwy başa barmasa, onda ol özüni haýyr-sahawat işlerine bagyş eder we şol bir wagtyň özünde, hijap geýinmegi saýlap alan musulman gyzlar üçin, egin-eşik taýýarlamak bilen meşgullanar.


text:
Birleşen Ştatlar Ýemendäki wakalara çuňňur alada bildirdi we 33 ýyl häkimiýet başynda oturan prezident Aly Abdullah Salehi ýene bir gezek işden çekilmäge çagyrdy.
Protestçileriň Salehiň işden çekilmegini talap etmegi netijesinde Ýemen ýanwar aýyndan bäri çaýkanyp dur. Onuň Saud Arbaystanynda üç aý bejergi alyp, anna güni ýurduna dolanyp gelmegi graždan urşunyň tutaşmak aladalaryny güýçlendirdi.
Geçen hepde hökümete garşy protestçiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň çaknyşyklarynda 200 çemesi adamyň öldürilendigi, diňe paýtagt Sanaada 40 adamyň öldürilendigi aýdylýar.


text:
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Halmyrat Gylyçdurdyýew agyr keselden soň, 22-nji fewralda 72 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Halmyrat Gylyçdurdyýewiň ömür ýoly Türkmenistanyň medeniýeti bilen baglanyşyklydyr. Ol türkmen teatr sungatyna, milli telewideniýesine hem-de kinomotografiýasyna saldamly goşant goşan şahsyýet hökmünde tanalýar.
Halmyrat Gylyçdurdyýew ömrüniň soňky ýyllaryny žurnalistika bagş etdi we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugy bilen birnäçe ýyllap hyzmatdaşlyk etdi.
Žurnalistika işi sebäpli türkmen häkimiýetleriniň yzygiderli gysyşlaryna garamazdan, ol türkmen halkyna garaşsyz maglumatlary ýetirmek üçin janyny gaýgyrman zähmet çekdi.
Halmyrat Gylyçdurdyýew 1940-njy ýylyň 31-nji dekabrynda Aşgabat şäherinde doguldy. Onuň yzynda aýaly we çagalary galdy.
Azatlyk Radiosynyň işgärleri Türkmen gullugynyň baýry žurnalisti Halmyrat Gylyçdurdyýewiň ýakynlaryna çuňňur gynanç bildirýär. Ýatan ýeri ýagty bolsun!


text:
Gyzylja
Gyzylja (krasnuha) (lat. rubella) – ýiti ýokanç keseli bolup, ol deride örgüniň ýüze çykmagy we daşky limfa düwünleriniň ulalmagy bilen häsiýetlenýär. Gyzylja keselini RNK saklaýan toparyna degişli wiruslar döredýärler. Olar daşky gurşawyň täsirine çydamsyz bolup, ultramelewşe şöhleleriniň täsiri bilen tiz gyrylýarlar.
Iňlis dilinde gürleýän döwletlerde gyzyljany käwagt "nemes gyzamygy" diýip atlandyrýarlar, sebäbi bu kesel XIX asyryň ahyrlarynda Germaniýada has gowy öwrenilipdi.
Birnäçe asyrlaryň dowamynda daşky alamatlarynyň meňzeşlikleri üçin gyzylja, gyzamyk we garamyk bir kesel hasap edilip gelnipdi. Gyzylja ilkinji gezek nemes lukmany F. Hofman tarapyndan 1740-njy ýylda öwrenilýär. Ýöne gyzyljany aýratyn kesel hökmünde 1881-nji kabul edýärler.
Keseliň ýaýramagy. Gyzyljadiňe adamlaryň arasynda ýaýraýar. Kesel ýaýradyjy çeşme gyzylja bilen kesellän adam bolup biler. Gyzylja ýolugan adam örgüniň peýda bolmazyndan 7 gün öň we peýda bolandan 4 gün soň ýokançly hasap edilýär. Kesel adamlara howanyň üsti bilen ýokuşýar. Şeýle hem wiruslar kesellän adamyň peşewinde we nejasatynda bolup bilýändigi üçin, ol käbir zatlaryň (oýnawaçlaryň, gap-gaçlaryň) üsti bilen hem geçip biler. Aýal göwrelilik döwründe gyzylja ýolugan bolsa, bu kesel onuň göwresindäki çaga-da ýokuşýar. Şeýle çaga dünýä inenden 1-2,5 ýyla çenli gyzylja wirusynyň "ojagy" hasaplanylýar
Gyzylja bütin dünýäde ýaýran keseldir. Ol adamlara aňsatlyk bilen ýokup bilýär. Bu keseliň möwsümleýin, ýagny gyş we ýaz aýlary hem-de her 3-5 ýyldan ýaýraýandygyny bellemek gerek. Gyzylja bilen esasan hem 1-2 ýaşdan 7-10 ýaş aralygyndaky çagalar keselleýärler.
Keseliň döreýşi. Gyzylja keseliniň wiruslary dem alyş ýollarynyň üsti bilen gana düşýärler. Soňra bedeniň limfalarynda, deri dokumalarynda mekan tutýarlar, köpelýärler we zyýanly täsirini ýetirip başlaýarlar. Gyzylja bilen kesellän göwreli aýalyň çagasyna hem ýokýar (ýatgy içindäki gyzylja). Göwreliligiň ilkinji aýlarynda gyzylja köplenç göwredäki çaganyň ölmegine we düşmegine getirýär. Bu kesel bilen kesellän göwreli aýallardan maýyp, şikesli çagalaryň dünýä inmegi ahmaldyr (60%).
Keseliň alamatlary. Keseliň inkubasion döwri 15-24, köplenç 16-21 güne çenli bolýar. Onuň ilkinji we esasy alamaty - endama örgüniň örmegidir. Syrkawyň umumy ýagdaýy gaty agyr bolmaýar. Onda ýüzleý ysgynsyzlyk, kellagyry, burnundan suw akmak, gözüniň içiniň gyzarmagy ýaly alamatlar peýda bolýar. Adaty alamatlarynyň biri – limfa düwünleriniň, esasan hem boýnunyň ýeňse mäzleriniň çişmegi we agyrmagydyr. Birbada ýa-da 1-2 günden syrkawyň ýüzünde we 2-3 sagadyň içinde bolsa bütin teninde açyk gülgüne reňkli örgün peýda bolýar. Ol esasan hem el-ýagyň epilýän ýerlerinde, otyrýerde, arkada we butlarda bolýar. Örgün az-kem gyzgynyň galmagy bilen bolup geçýär we ol 2-3 gün saklanyp, yz goýman, aýrylyp gidýär. Gyzyljany käbir adamlar ýeňil geçirse, käbirleri agyr geçirýär (gyzgynyň has ýokary galmagy, kelläniň we myşsalaryň agyrmagy).
Gyzylja keseliniň gaýraüzülmeleri gaty seýrek ýüze çykyp, bogunlaryň (artrit) we beýniniň sowuklamasy (ensefalit) görnüşinde geçip biler.
Gyzyljany beýleki ýokanç keselleri bolan gyzamykdan, täjihorazdan, mononukleazdan tapawutlandyrmalydyr. Gyzylja sowuklama alamatlaryň ýüzleý döremegi, ýaňagyň iç ýüzünde Filatowa – Kopligiň alamatynyň ýoklugy, örgüniň birden örmegi we limfa düwünleriniň ulalmagy bilen tapawutlanýar.
Keseliň bejerilişi. Gyzyljanyň ýörite bejergisi ýokdur. Syrkawy köplenç öýde saklaýarlar. Örgün döwründe düşek düzgüni berjaý edilmeli, şeýle hem syrkawyň şahsy arassaçylyk düzgünlerini oňat saklamagyny gazanmaly. Adatça hiç hili derman ulanylmaýar, ýöne witaminleri bermek bolar. Eger kesel agyr geçäýän bolsa, syrkawy keselhana ýerleşdirmeli. Syrkaw keselden gutulandan soň dowamly lukman gözegçiligine alynmaýar. Onuň ýaşan öýünde, edil gyzamykdaky ýaly, ýokançsyzlandyrma işleri geçirilýär. Syrkaw bilen gatnaşykda bolan çagalar 21 günüň dowamynda lukmanyň gözegçiliginde bolmaly.
Keseliň öňüni alyş çäreleri. Gyzylja keseliniň garşysyna ýörite waksina döredildi we häzir ony keseliň öňüni alyş çäresi hökmünde ulanýarlar. Bellenilen meýilnama boýunça gyzylja garşy öňüni alyş sanjymlary 12-15 aýlykda we 6 ýaşda geçirilýändir.


text:
S.Nyýazowyň heýkeli Bitaraplyk diňinden aýryldy
Bu Bitaraplyk diňi ýurduň bitaraplygynyň üç ýyllygy mynasybetli 1998-nji ýylda gurlupdy.
Türkmenistanyň birinji prezidentiniň heýkelini saklaýan Bitaraplyk diňini aýyrmak boýunça işler iýun aýynda başlandy. Halkara köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatlaryna görä, 25-nji awgustda S.Nyýazowyň altyn çaýylan 12 metrlik heýkeli aýryldy.
Şu günki güne çenli Türkmenistanyň we Aşgabadyň esasy simwoly hökmünde tanalan Bitaraplyk diňiniň depesinden S. Nyýazowyň heýkeliniň aýrylmagyna türkiýeli bilermen, Ankaranyň Gazy uniwersitetiniň professory Mehmet Seýfetdin ýurduň S.Nyýazow döwrüni ýada salýan mirasdan saplanmagynyň başlangyjy hökmünde garaýar. Mehmet Seýfetdiniň pikirine görä, türkmen häkimiýetleri öz ädimleri bilen ýurduň demokratik ýoldan gadam basmaga isleginiň bardygyny görkezmek isleýärler.
Bitaraplyk diňiniň paýtagtyň merkezinden aýrylmagy şäheriň durkuny täzelemek boýunça planyň çäginde amala aşyrylýar.Paýtagtyň «durkuny täzelemek»
Hökümetiň 2008-nji ýylyň maý aýynda yglan eden kararyna laýyklykda, Bitaraplyk diňi paýtagtyň Bitaraplyk prospektiniň günorta bölegine göçürilip, Köpetdagyň eteginde ýerleşdiriler. Resmi derejede bu çäre paýtagtyň arhitektura keşbini gowulandyrmak maksady bilen delillendirilýär.
Beýikligi 95 metr edip guruljak täze Bitaraplyk monumenti Bitaraplyk prospektiniň we onuň töwereginiň rekonstruksiýa proýektiniň düzümine girýär. Käbir maglumatlara görä, proýektiň umumy bahasy 217 million dollardan aşýar. Proýekti prezident G.Berdimuhamedowyň görkezmesine laýyklykda Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasy durmuşa geçirýär.
Türkmenistanyň birnji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň altyn çaýylan heýkeli goýlup, 1998-nji ýylyň 12-nji dekabrynda açylan Bitaraplyk diňini hem Türkiýäniň “Polimeks” Kompaniýasy gurupdy. Gurluşyga döwlet býujetinden 12 million dollardan gowrak pul sarp edilipdi.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazow Bitaraplyk diňini göçürmek we, umuman, paýtagtyň durkuny täzelemek boýunça çärelere agyr sosial-ykdysady kynçylyklar dowam edýän döwürde döwlet pulunyň boş sarp edilmegi hökmünde garaýar. Ilatyň garaýşy
Türkmenistanly synçy Nurgeldi S.Nyýazowyň heýkeliniň aýrylanlygy barada şu günler ýurtda habar berilmänligini Azatlyk Radiosyna gürrüň berip, paýtagtyň merkeziniň durkuny täzelemek boýunça çärelere ummasyz puluň sarp edilişiniň il içinde makullanmaýanlygyny belledi.
Regional bilermen Mehmet Seýfetdin awtoritar syýasaty bilen özüni tanadan Nyýazowyň heýkelini aýyrmak bilen türkmen hökümetiniň öňki prezidentiň şahsyýet kultundan daşlaşmak maksadyny göz öňünde tutýan bolmagynyň ahmaldygyny çak edýär.
Saparmyrat Nyýazow ýogalansoň, ýurtda onuň suratlary we heýkelleri aýrylyp başlandy, olaryň köpüsiniň ýerini häzirki döwlet baştutanynyň suratlary eýeledi. Syýasat özgerdimi?
Hudaýberdi Orazowyň pikirine görä, Türkmenistanyň häzirki hökümeti Nyýazowyň suratlarynydyr-heýkellerini ýok edip, onuň adyny agzamakdan saklanýan hem bolsa, Nyýazowyň döreden sistemasyndan el çekmekçi däl. Hudaýberdi Orazowyň bellemegine görä, Türkmenistanyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda “Ruhnamanyň” güýçli rolunyň saklanyp galmagy-da muny tassyklaýar.
Şu günki güne çenli “Ruhnama” Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynda öwredilýän esasy sapaklaryň biri bolup galýar. Türkmenistanly ýerli synçy Nurgeldi türkmen häkimiýetleriniň alyp barýan şular ýaly syýasatyndan nägilelikleriň il içinde güýçlenýänligini belledi. Hudaýberdi Orazowyň pikirine görä, Türkmenistanyň awtoritar režimiň mirasyndan saplanmagy üçin kanunlar we raýatlaryň hukuklary doly berjaý edilmeli.
“Hökümet halk tarapyndan saýlanan ýolbaşçylardan düzülmeli, adamlar hakykaty aýtmak we erkin gürlemek mümkinçiligine eýe bolmaly. Döwlet syýasaty halkyň durmuşyny gowulandyrmak maksadyna eýermeli. Hiç bir ýolbaşçy döwlet puluny özüçe sowmaga hakly boplmaly däl” diýip, H.Orazow belledi.


text:
Müsüriň ozalky prezidenti Hosni Mubarek ýurtdaky hökümete garşy protestçileriň öldürilmegine dahyllylykda, şeýle-de hökümetiň serişdelerini öz hasabyna geçirmekde sorag edildi. Işi prokuratura alyp barýar.
Ýekşenbe güni Mubarek çykyş edip, beýle aýyplamalaryň esassyzdygyny aýdypdy.
Müsüsriň ozalky premeýer-ministri Ahmed Nazif hem jemgyýetçilik pullaryndan hyýanatçlykly peýdalanmakda aýyplanyp, 15 gün tussag astyna alyndy.
Munuň bilen bir hatarda, ýekşenbe güni ýüzlerçe müsürliler paýtagt Kairiň Tahrir meýdançasynda ýurdy dolandyrýan Harby geňeşiň başlygy Marşal Mohamed Hussein Tantawynyň wezipesinden çekilmegini talap edip, protest geçirdiler.


text:
Russiýanyň türki dilli iki respublikasynyň liderleri, Gyrgyzystan Russiýanyň liderligindäki “Ýewraziýa ykdysady bileleşigine” goşulmaga taýýarlyk görýän mahaly, Bişkege sapar etdiler.
Boşkortostanyň prezidenti Rustem Hamitow iş sapary bilen 3-nji martda Gyrgyzystana bardy we ol 4-nji martda gyrgyz premýer-ministri Joomart Otorbaýew bilen gepleşikleri geçirdi.
Gyrgyz hökümetiniň metbugat gullugynyň ýaýradan maglumatynda, gepleşikleriň gün tertibinde Boşkortostan bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky ykdysady we medeni hyzmatdaşlyklar barada gürrüň ediljekdigi bellenildi.
Şol bir wagtyň özünde, 3-nji martda Bişkekde Tatarystanyň prezidenti Rustam Minnihanow gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew bilen duşuşyp, tatar-gyrgyz ykdysady hyzmatdaşlyklary barada maslahat etdiler.


text:
Gazagystanda ýer reformalaryna garşy geçirilen köpçülikleýin protestlere gatnaşan iki adamyň sud diňlenişigi soňa goýuldy.
19-njy oktýabrda Gazagystanyň günbataryndaky Atyrau şäheriniň sudy tussaglaryň biri Maks Bokaýew saglyk ýagdaýy sebäpli sud zalyna gelip bilmänsoň, sud diňlenişigini takyk kesgitlenmedik güne geçirdi.
Bokaýewe we Talgat Aýana garşy geçirilýän sud diňlenişigine 12-nji oktýabrda başlanypdy. Bu iki tussag köpçülikde agzalalygy öjükdirmekde, galp maglumatlary bilkastlaýyn paýlamakda we köpçülikleýin üýşmeleňleri bikanun guramalaşdyrmakda aýyplanýar.
Bokaýew we Aýan şu ýylyň 24-nji aprelinde Atyrau şäheriniň merkezinde müňlerçe adam oba-hojalyk ýerleriniň hususylaşdyrylmagy we olaryň daşary ýurtlylara kireýine berilmegi baradaky kanuna garşy protest geçiren mahaly tussag edilipdiler.


text:
Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň hiç biriniň diýen ýaly resmi websahypalary kadaly işlänok.
Türkmenistanyň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky websahypasyna giriljek bolnanda serweriň “sahypanyň elýeterli däldigi” baradaky “ýalňyş” maglumaty çyksa, Russiýadaky Türkmen ilçihanasynyň sepi ulanyjyny ”turkmenistan.ru” internet neşiriniň sahypasyna eltýär.
Mundan başga-da Türkmenistanyň Awstriýadaky, Britaniýadaky, Ukrainadaky, Belarusdaky ilçihanalarynyň hem resmi saýtlary elýeterli däl.
Ýokarky agzalyp geçilen saýtlaryň hiç birinde olara näme sebäpden girip bolmaýandygy barada maglumat berilmeýär, diňe serweriň “ýalňyşlyk” we “sahypanyň elýeterli däldigi” baradaky duýduryşy peýda bolýar.
Diňe Türkmenistanyň Germaniýadaky ilçihanasynyň websaýtynda ilçihananyň iş tertibi, habarlaşmak üçin maglumatlar we sahypanyň “redaktirlenýändigi” barada bildiriş ýerleşdirilipdir.
Şeýle-de Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky hemişelik wekilhanasynyň sahypasyna giriljek bolnanda, sahypanyň “offline” ýagdaýa geçirilendigi we onuň “ýakyn wagtda düzediljekdigi” barada serweriň bildirişi berilýär.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi websaýtynda Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň internet sahypalarynyň işiniň näme sebäpden durzulandygy barada hiç hili maglumat ýa düşündiriş berilmeýär.
Azatlyk Radiosynyň bu mesele boýunça Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi we degişli ilçihanalaryň resmileri bilen habarlaşmak synanyşyklarynyň ählisi şowsuz gutardy. Türkmen resmileri nähilidir bir kommentariý bermekden ýüz öwürdiler.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň berýän maglumatyna görä, ýurduň dünýäniň otuzdan gowrak döwletinde öz ilçihanasy bar. Emma, gepiň gerdişine görä aýtsak, olaryň diňe bary-ýogy birnäçesiniň Internetde öz resmi websaýtlary bar.


text:
Çarşenbe güni Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan Türkmenistana iki günlük resmi saparyna başlady.
Ermeni lideriniň geçirjek ýokary derejeli gepleşiklerinde dürli ugurlar boýunça özara gatnaşyklaryň derejesini mundan beýläk hem ösdürmek barada gürrüň ediler we degişli ylalaşyga gol goýlar diýip, türkmen metbugaty habar berdi.
Berilýän maglumatlara görä, prezident Serž Sarkisýan prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we ýurduň mejlisiniň başlygy Ajka Nurberdiýewa bilen gepleşik geçirýär.
Türkmenistan bilen Ermenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylda ýola goýlupdy.


text:
Russiýa Sinaýi ýarymadasynda uçar heläkçiliginde heläk bolan 224 pidanyň hatyrasyny tutýar. Bu aralykda Müsürden Russiýa uçuşy amala aşyran uçaryň näme sebäpden duşendigi boýunça derňewler dowam edýär.
Müsürdäki “Yslam döwleti” toparyna degişli jeňçiler uçary özleriniň urup düşürendigini öňe sürdüler. Emma söweşijiler muny nähili amala aşyrandygy barada hiç hili maglumat bermedi, Moskwa hem bu öňe sürmäni ret etdi. Müsüriň howpsuzlyk resmileri uçaryň urlup düşürilendigi ýa-da onuň partladylandygy boýunça hiç hili yşaratlaryň ýokduguny aýdýarlar.
“Kogalymawiýa” howaýollaryna degişli uçar 31-nji oktýabrda Şarm el-Şeýhden Sankt Peterburga uçuşy amala aşyrýan pursady kenarýaka Ariş şäheriniň töwereginde gaçdy.
Müsüriň resmileri heläkçilikde uçaryň içindäki ähli adamlaryň heläk bolandygyny habar berdiler.
Resmiler uçarda 217 ýolagçynyň, şol sanda 24 çaganyň we ýedi ekipaž agzasynyň bolandygyny aýdýarlar.
Ukrainanyň daşary işler ministri heläkçilige uçran uçarda dört ukrain raýatynyň bolandygyny, Belarusyň Daşary işler ministrligi hem uçarda bir belaruslynyň bolandygyny mälim etdiler.
1-nji noýabrda Russiýada matam güni yglan edildi. Ýurt boýunça baýdaklar ýarym aşak düşürildi, telewideniýedäki şowhunly gepleşikler ýatyryldy.
Döwletiň eýeçiligindäki RIA habarlar gullugy bu uçar hadysasyny sowet we rus awiasiýasynyň taryhyndaky iň pajygaly heläkçilik hökmünde häsiýetlendirdi.
Uçaryň düşen ýerinde derňew işleri dowam edýär. Russiýanyň transport ministri Maksim Sokolow hem Kaýire bardy.


text:
Ýewropa Komissiýasy ÝB ýurtlarynyň üçünji döwletler bilen energiýa ylalaşyklaryna gözegçilik etmäge ukybynyň bolmalydygyny aýdýar. Bu baradaky pikir çarşenbe güni Brýusselde geçirilen maslahatyň dowamynda öňe sürüldi.
Ýewropa Bileleşginiň energiýa komissary Günter Öttinger çykyş edip, şeýle diýdi: “Bir maksat we bir ses bilen düýbünden başga derejä eýe bolarys. Munuň netijesinde beýleki taraplar “agzyny alart-da höküm sür” oýnuny oýnap bilmez”.
Şeýle-de ol Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky “Transhazar” gaz geçiriji proýekti boýunça ylalaşyga gelmekde ÝB-niň rol oýnap biljekdigini aýtdy.


text:
Düýn Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisiniň janyna kast etmäge synanyşyk planynyň paş edilmegi bilen bagly amerikan resmileri Eýran häkimiýetleri bilen göni kontakta girdiler diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland aýtdy.
Waşingtonda saparda ýören Günorta Koreýanyň prezidenti Li Mýon Bak bilen düýn geçiren bilelikdäki metbugat konferensiýasynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama hem bu waka bilen bagly Eýrana garşy “iň gazaply çäreleri görmekçidigini” nygtady.
ABŞ-nyň Maliýe ministrliginiň terrorizmi maliýeleşdirmäge garşy göreş bölümi Eýrany has-da güýçli maliýe izolýasiýasyna salmak üçin Eýranyň Merkezi banky bilen bagly goşmaça saknsiýalary girizmek meselesine seredýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2010-njy ýylyň üstünlikli bolanlygyny Täze ýyl ýüzlenmesinde belledi.
Prezident milli umumy içerki önümçilik, gurluşyk, transport we aragatnaşyk, energetika, nebit-gaz senagaty, dokma senagaty, oba hojalygy ýaly milli ykdysady ugurlary bilen bir hatarda daşary syýasy we ykdysady ugurlaryň hem üstünlikler bilen tapawutlananlygyny nygtady.
2010-njy ýylda Türkmenistan daşary syýastyna ünsi güýçlendirdi. Aşgabat daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen esasan hem söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklaryny pugtalandyrmak işini 2011-nji ýylda hem dowam etdirmekçi. Bu barada türkmen metbugatynda habar berildi.
Pekin ýakynlaşýar
Regional we halkara metbugatynyň sahypalarynda Türkmenistanyň alyp barýan energiýa hyzmatdaşlygyna aýratyn ýer berildi. ABŞ-nyň “The New York Times” gazeti Hytaýyň Merkezi Aziýada, şol sanda Türkmenistanda amala aşyrýan energiýa strategiýasyna üns berýär.
“The New York Times” Hytaýyň öz ykdysady ösüşini güýçlendirmek we energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek strategiýasynyň çäginde soňky ýyllarda iki regional gaz geçirijä eýe bolandygyny, Türkmenistandan uzynlygy 1,760 kilometrden aşýan gaz geçirijisini çekip, bu ýurdy 30 ýyllap her ýyl 40 milliard kubmetrden gaz akdyrmaga borçly edenligini we dünýäde iň iri gaz ýataklarynyň biri hasaplanýan Günorta Ýolöten gaz ýatagyny özleşdirmek üçin lisenziýa eýe bolandygyny ýazýar.
Azerbaýjanyň “Trend” habar agentliginiň maglumatynda Ýewraziýany energiýa bilen durnukly üpjün etmek ugrunda Türkmenistanyň geçen ýylda oýnan roluna üns berilýär we Aşgabatda ÝHHG-niň Baş sekretary Peren de Brişambonyň gatnaşmagynda Merkezi Aziýada regional hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak boýunça halkara forumynyň geçirilenligi bellenýär.
Orsýet we Eýran
“Trend” agentliginiň maglumatynda Orsýetiň soňky ýyllarda Türkmenistandan gaz satyn almagyny azaltmagynyň we 2010-njy ýylyň oktýabr aýynda Hazarýaka gaz geçirijisiniň gurluşygyny yza tesdirenligini yglan etmeginiň Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşiginiň “Nabukko” proýektine tarap öwrülmegine itergi bolanlygy bellenýär.
Türkmenistanyň regional energiýa hyzmatdaşlarynyň ýene biri bolan Eýranyň resmi delegasiýasynyň Türkmenistanyň paýtagty Aşgabada eden sapary hem käbir metbugatlaryň üns merkezine düşdi.
30-njy dekabrda Aşgabada Eýran Yslam Respublikasynyň nebit-gaz ministri we Milli gaz kompaniýasynyň başlygy Jawad Ojiniň ýolbaşçylygynda baran resmi topar türkmen tarapy bilen energiýa hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek meselesini maslahat etdi.
Türkmen prezidenti Türkmenistandan Eýrana tarap gurlup, geçen ýylyň başynda işe girizilen ikinji gaz geçirijisiniň 2010-njy ýylyň dowamynda durmuşa geçirilen 180 industrial proýektiň arasyndaky esasy ornuny belledi diýip, “Fars News” agentligi ýazýar.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň metbugat azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç şu gün Türkmenistanyň häkimiýetlerini balkanabatly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewi azat etmäge çagyrdy.
“Meniň edarama mälim bolan maglumata görä, Nepesgulyýew bir aýdan gowrak wagt bäri aýyp bildirmezden tussaglykda saklanýar» diýip, Miýatowiç aýtdy.
«Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen aramyzdaky uzak wagtlyk we konstruktiw hyzmatdaşlyga esaslanyp, men onuň azat edilmegine çagyrýaryn» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Bar bolan maglumatlara görä, Nepesgulyýew Azatlyk radiosynyň Türkmen gullugynyň we Türkmenistandan alternatiw habarlary berýän guramanyň ştatdan daşary habarçysy bolup durýar, ol 7-nji iýulda Türkmenistanyň Balkan welaýatynda deslapky tussaghana ýerleşdirilipdir.
Nepesgulyýewiň garyndaşlaryna onuň bikanun neşe maddalary bilen tutulandygy aýdylypdyr, emma heniz resmi aýyplama bildirilmändir diýip, ÝHHG-nyň media azatlygy boýunça wekiliniň ýaýradan beýannamasynda aýdylýar.
Miýatowiç 29-njy iýulda Türkmenistanyň häkimiýetlerine iberen hatynda Nepesgulyýewiň maşgalasynyň onuň bilen görüşmegine rugsat berilmezliginden, şeýle-de žurnalistiň kanuny geňeşçi, ýagny aklawçy bilen üpjün edilmezliginden alada bildirdi.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Özbegistana üç günlük resmi saparyna başlady. Bu sapar Türkiýäniň daşary işler ministri derejesinde 13 ýylyň dowamynda ilkinji gezek amala aşyrylýar.
Ankaradan Daşkende gitmezden öň, ýaýradan beýanatynda Dawutoglu “düşünişmezlik” sebäpli 2006-njy ýyldan bäri türk-özbek gatnaşyklarynda säginme bolupdy, emma häzirki wagt gatnaşyklary saklamak üçin iki ýurt hem diplomatik gatnaşyklary täzelemäge synanyşýar diýdi.
10-njy iýulda, ýagny saparyň birinji gününde Dawutoglu we onuň özbek kärdeşi Abdulaziz Kamilow ikitaraplaýyn gatnaşyklary hem-de regional we halkara howpsuzlyk meselelerini maslahat etdiler.
Şeýle-de saparyň dowamynda Dawutoglunyň özbek prezidenti Yslam Karimow bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.