text:
5-nji maýda hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine hem-de möhüm resminamalaryň taslamalarynyň birnäçesine seredildi.
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň başynda ýurdumyzda her ýyl giňden we dabaraly bellenýän Ýeňiş gününiň ýetip gelýändigini belledi. Hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylary we olaryň üsti bilen tutuş halkymyzy, merdana uruş weteranlarymyzy, tylda yhlas bilen zähmet çeken ildeşlerimizi Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 72 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglyk, uzak ömür, asuda, abadan we bagtyýar durmuş arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa söz berdi. Ol Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistany ykdysady we durmuş taýdan ösdürmegiň esasy maksatlaryny we wezipelerini nazara almak bilen ýurdumyzyň kanunçylygyny has-da kämilleşdirmek boýunça parlamentiň alyp barýan işleri, şeýle hem 16-njy maýda «Türkmenistanyň Konstitusiýasy – ösüşiň hukuk binýady» atly Halkara ylmy-amaly maslahatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada maglumat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň wekiliýetiniň Owganystan Yslam Respublikasyna bolan iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary B.Hojamämmedow, M.Babaýew, D.Amangeldiýew gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işler barada hasabat berdiler.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň senagat meseleleri boýunça orunbasarynyň wezipe borçlaryny wagtlaýyn ýerine ýetirmegi D.Amangeldiýewiň üstüne ýükleýändigini aýdyp, degişli Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow hormatly Prezidentimize 3-nji maýda Aşgabat şäherinde geçirilen Ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-gazak toparynyň dokuzynjy mejlisiniň netijeleri barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew Hazar deňziniň kenarýakasynda topragy arassalamak boýunça teklip edilýän taslama barada hasabat berdi. Bu işi «Gazyk» hususy kärhanasyndan, «Hazar Balyk» açyk paýdarlar jemgyýetinden hem-de Beýik Britaniýanyň «Global Ekolojikal Wençers» kompaniýasyndan ybarat konsorsium ýerine ýetirmegi meýilleşdirýär.
Şeýle hem wise-premýer şu ýylyň 10-njy iýunyndan 10-njy sentýabry aralygynda Gazagystan Respublikasynyň Astana şäherinde geçirilýän «EKSPO-2017» halkara ýöriteleşdirilen sergisinde taýýarlyk görmegiň barşy hakynda hasabat berdi. 29-njy iýunda serginiň çäklerinde Türkmenistanyň Milli gününi geçirmek göz öňünde tutulýar.
Wise-premýer hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada, hususan-da, Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işini kämilleşdirmek maksady bilen amala aşyrylýan toplumlaýyn çäreler hakynda hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Hazarýaka sebitiniň täsin ekologiýa ulgamyna eýedigini belledi. Hazar deňziniň ösümlik we haýwanat dünýäsi aýawly çemeleşmegi talap edýär. Türkmenistan bu ugurda öz üstüne alan borçnamalary takyk berjaý edýär hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky gurşawy goramak baradaky maksatnamasy, Hazaryň ekologiýa maksatnamasy, Bütindünýä ekologiýa gaznasy we beýleki halkara guramalary we gaznalary bilen bilelikde tebigaty goramak boýunça iri taslamalary durmuşa geçirýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Hazaryň tebigy gurşawynyň ekologiýa abadançylygyny hojalyk işiniň we tehnogen ýagdaýlaryň ýaramaz täsirinden goramak üçin anyk çäreleri görmegiň möhümdigine ünsi çekip, bu babatda teklip edilýän taslamanyň amala aşyrylmagynyň oňyn netijeleri berjekdigini aýtdy. Milli Liderimiz wise-premýeriň beýan eden teklibini makullap, oňa birnäçe görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň halkara sergisine gatnaşmagynyň esasy maksadynyň diňe forumyň esasy mowzugy - «Geljegiň energiýasy» diýen mowzugy şöhlelendirmek däl-de, eýsem, «EKSPO-2017»-de Türkmenistanyň aýdyň, täsirli keşbini döretmekden ybaratdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz serginiň türkmen böleginiň şygary hökmünde «Tebigat – energiýanyň tükeniksiz çeşmesi» diýen şygary hem-de nyşanlaryň görnüşleriniň birini makullady. Döwlet Baştutanymyz bu çärä ýokary derejede taýýarlyk görmegiň möhümdigini belläp, wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işi barada durup geçmek bilen, bu düzümiň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekdi.
Ýurdumyzyň haryt öndürijileriniň önümlerini has işjeň ýerlemek maksady bilen köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde hem-de dünýä bazarlarynda maglumat-marketing işi boýunça biržanyň netijeli işlemegini ýola goýmak esasy wezipeleriň hatarynda durýar. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda anyk çäreleri görmegiň möhümdigini belläp, bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew 12-14-nji maýda Magtymguly Pyragynyň we Döwletmämmet Azadynyň Eýran Yslam Respublikasynda ýerleşýän aramgähine zyýaratyny guramak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew oba hojalygynda özgertmeleriň geçirilişi, welaýatlarda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň beýleki käbir möhüm meselelerine hem garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda uly üstünlikleri arzuw etdi.
- Sowda
- •
- 08.05.2017
5-nji maýda hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine hem-de möhüm resminamalaryň taslamalarynyň birnäçesine seredildi.


c: text/html

text:
Yragyň hökümet güýçleri öň kürt güýçleriniň gözegçiliginde bolan ýurduň Nineweh we Diýala welaýatlaryndaky territoriýalaryň kontrollygyny yzyna alandyklaryny aýdýarlar.
Yragyň armiýasynyň 18-nji oktýabrda ýaýradan beýanatynda aýdylmagyna görä, gürrüňi edilýän territoriýa yrak güýçleri girmezden öň, kürt peşmerga söweşijileri çykarylypdyr.
Şeýle-de, beýanatda yzyna alnan territoriýalaryň arasynda Yragyň demirgazyk Nineweh welaýatynyň Mosul bendiniň we Sinjar şäheriniň hem-de Bagdadyň demirgazyk-gündogaryndaky Diýala welaýatynyň Hanakin we Jalawla şäherleriniň bardygy aýdylýar.
Şu hepdäniň başynda Yragyň esgerleri we olaryň ýaran güýçleri Kirkuk şäheriniň gözegçiligini ele geçirdiler.
Bu harby operasiýalar kürt resmileriniň özleriniň awtonom regionynda, şeýle-de Kirkuk şäherinde garaşsyzlyk referendumyny geçirmeginden üç hepde soňa gabat geldi. Bagdat bu referendumy bikanun diýip atlandyrdy.
Premýer-ministr Haýdar al-Abadi bu operasiýalaryň Yragyň “bitewiligini goramak” üçin zerurdygyny aýtdy.
Kürt regional lideri Masud Barzani parahatçylyga çagyrdy, emma kürt garaşsyzlygy ugrunda göreşmegi dowam etdirjekdigini wada berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmen hökümeti raýatlaryň daşary ýurtlaryň bankomatlaryndan nagtlaşdyryp bilýän maliýe serişdeleriniň möçberine nobatdaky çäklendirmeleri girizdi.
Türkmenistanyň Döwlet Daşary Ykdysady Iş Bankynyň resmi websaýtynda ýerleşdirilen maglumata görä, mundan beýläk raýatlaryň daşary ýurtlarda bank kartlary bilen amala aşyryp bilýän gündelik amallary 250 amerikan dollary möçberinde çäklendirilipdir.
Başgaça aýdylanda, bir gije-gündiziň dowamyndaky nagt amallar 100 dollardan 50 dollara, nagt däl amallar hem 500 dollardan, 200 dollara çenli kemeldildi.
Resmi bildirişde täze çäklendirmeleriň “halkara plastik kartlaryň üsti bilen hasaplaşmak üçin çalşylýan serişdeleri niýetlenen ugurlardan gaýry maksatlara ulanmagyň öňüni almak maksady bilen” girizilendigi aýdylýar. Şeýle-de, çäklendirmeleriň “gündelik amallary adaty syýahatçy ýa-da tassyklanan normatiwleriň esasynda iş sapary bilen gidýän adamlaryň bolup biljek çykdaýjylaryndan ugur alyp” kesgitlenendigi mälim edilýär.
Şol bir wagtda, täze düzgünlere görä, “myhmanhanalara, hassahanalara, okuw jaýlaryna, awia we demir ýol petekleri almaklyk üçin geçirilýän töleglere isleg bildirýän raýatlar hasaplaşyk hasaplardan hyzmat edýän banklaryň üsti bilen amala aşyryp bilerler”.
Ýeri gelende bellesek, bu soňky bir aýyň içinde plastik kartlaryndan daşary ýurtlarda nagtlaşdyryp bolýan maliýe serişdelerine girizilen ikinji çäklendirmedir. Oktýabr aýynyň başynda, bir günüň dowamynda nagtlaşdyryp bolýan maliýe serişdeleri 250 dollardan, 100 dollara çenli azaldylypdy. Şu ýylyň martyna çenli bolsa, nagt däl amallar üçin çäk 1000 dollara barabardy.
Ýatladýarys, Türkmenistanda dollar söwdasynyň resmi ýagdaýda togtadylmagy bilen halkara bank kartlary daşary ýurtda söwda edýän we okaýan türkmenistanlylaryň manadyny dollara çalyşmak üçin ýeke-täk çykalgasydy.
Wagtyň geçmegi bilen bu kartlaryň nagtlaşdyrmak düzgünlerine, möçberlerine dowamly çäklendirmeler girizildi, şeýle-de tutulyp galynýan salgytlar artdyryldy.
Daşary ýurtlara sapar edýän türkmenistanlylaryň her biri öz ýany bilen diňe bir sany plastik karty äkidip bilýär. Şeýle-de, olardan Aşgabadyň aeroportynda bilet we pasport barlaglaryndan geçensoň, öz ýany bilen äkidýän plastik kartyny Migrasiýa gullugynda hasaba aldyrmak talap edilýär. Hasaba alynmadyk plastik kartlary bolsa, daşary ýurtlaryň bankomatlarynda ulanyp bolmaýar.
Galyberse-de, mundan birnäçe aý ozal Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna Merkezi Bank tarapyndan ýaýradylandygy aýdylýan dokument gowşup, onda raýatlaryň öz serişdelerini ulanyşyna has kän kontrollyk etmek, çäklendirme girizmek ýaly çäreler göz öňünde tutulýardy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň banklarynda 2016-njy ýylyň başyndan bäri walýuta çalşylmaýar, bu ýagdaý bolsa walýutanyň iki – döwlet we “gara bazar” kurslarynyň döremegine getirdi. Mundan birnäçe hepde ozal dollar “gara bazarda” rekord derejä ýetip, ol 8 manatdan hem aşypdy. Munuň yz ýany, ýurduň bazarlarynda harytlaryň köpüsi iki esse çemesi gymmatlady.
Türkmen emeldarlary hökümet maslahatlarynyň dowamynda ýurduň ykdysadyýetiniň özgerýändigini dowamly tekrarlasalar-da, ýurduň garaşsyzlygyndan bäri başdan geçirýändigi aýdylýan agyr ykdysady krizisiň raýatlara ýetirýän täsirleri barada kelam agyz söz aýtmaýarlar.


text:
Maşgalada çaganyň dogulmagy uzak garaşylan baýramçylykdyr. Şu pursatdan çaganyň ene-atasynyň durmuşynda täze jogapkärli döwür başlanýar, sebäbi indi esasy alada çagajygyň üpjünçiligi we saglygy bolup durýar.
Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?
Enäni we çagany goramak näme? Ol çaganyň saglygyna nähili täsir edýär?
Çagalygy goramaklygyň hukuk-kadalaşdyryş binýady
Çagalara we olaryň maşgalalaryna durmuş-ykdysady taýdan berilýän döwlet goldawy
Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulan ýagdaýynda nirä ýüz tutmaly?
Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?
Eger-de biz: "Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?" diýen soragy goýsak, onda degişli maglumatlary bilmegiň örän wajypdygyny ynamly aýdyp bileris.
Biziň günlerimizde saglyga degişli maglumatlar (ylaýta-da internet arkaly) örän elýeterdir. Maglumat çeşmesini sowatly saýlamagyň örän wajypdygyny bellemek gerek. Maglumat gowy hilli bolmalydyr. Maglumatyň çeşmesi maşgala lukmany, lukmançylyk hünärmenleri, maglumat gulluklary, döwlet we jemgyýet guramalary we ş.m. tarapyndan teklip edilen bolmalydyr. Ene-atalar kiçi ýaşly çaganyň saglyk aýratynlyklarynyň bardygyny hasaba almalydyr. Olar keseli özbaşdak "anyklap", bejergi geçirmeli däl. Tersine, hökman hünärmenleriň maslahatyndan ugur almalydyrlar. Ene-atalaryň keseli özbaşdak "anyklan" ýagdaýlary zerarly çaga kösenýär. Gynansak-da, şeýle çagalar hassahana diňe keseliň gaýraüzülmeleri ýüze çykanda eltilýärler.
Her bir ene-ata öz ömründe çagasynyň saglyk ýagdaýy bilen bagly kynçylyklara duçar bolýar. Käbir ene-atalar şeýle ýagdaýlarda aljyrap, näme etjegini bilmän, ýakynlarynyň, jemgyýetiň, döwletiň kömegine mätäç bolýarlar. Şonuň üçin-de, her bir ene-ata eneligi we çagalygy goramak boýunça döwlet tarapynda geçirilýän çäreler toplumynyň bardygyny hökman bilmelidir.
Enäni we çagany goramak näme? Ol çaganyň saglygyna nähili täsir edýär?
Çaganyň saglygy gönüden-göni enäniň saglygyna baglydyr. Şoňa görä-de, çaganyň saglygyny ol heniz dogulmanka goramalydyr. Munuň üçin, maşgala, ylaýta-da geljek ene barada alada edilmelidir.
Enäni we çagany goramaklyk – bu hukuk, durmuş-ykdysady we lukmançylyk babatda döwlet tarapyndan amala aşyrylýan çäreleriň toplumydyr. Şeýle hem enäniň we çaganyň saglygyny goramak maksady bilen döwlet "Saglyk", "Howpsuz enelik", "Ýaş çagalaryň kesellerini integrirlenen görnüşde alyp barmak", "Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak, wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bolan talaplar hakyndaky", "Çaganyň irki ösüşi we mekdebe taýýarlyk" we başga-da dürli milli maksatnamalary amala aşyrýar (bu maksatnamalar bilen "Saglyk" we "Lukmançylyk" žurnallarynda, şeýle hem ÝUNISEF, BMG-niň FNN wekilçilkleriniň, Türkmenistanyň aýallar birleşiginiň we başgalaryň internet saýtlarynda jikme-jik tanşyp bilersiňiz).
Çagalygy goramaklygyň hukuk-kadalaşdyryş binýady
Halkara kadalaşdyryjy-hukuk namalary
Türkmenistan çagalaryň saglygyny we hukuklaryny goramak boýunça degişli möhüm kadalaşdyryjy-hukuk namalaryna goşuldy:
- Adamyň hukuklarynyň ählumumy jarnamasy;
- Ykdysady, durmuş we medeni hukuklar barada halkara şertnamasy;
- Çaga zähmetinigadagan etmek we onuň iň ýaramaz görnüşleriniýok etmek boýunça gaýragoýulmasyz çäreler hakyndaky konwensiýa;
- Çaganyň hukuklary hakyndaky konwensiýa we başgalar.
Türkmenistan döwleti şu wajyp resminamalara gol çekip, olary ýerine ýetirmek, ýagny her çaganyň we ähli raýatlaryň ýaşyna, jynsyna, reňkine we dinine garamazdan, olaryň hukuklaryny goramak borjuny öz üstüne aldy. Türkmenistanyň konstitusiýasy Türkmenistanyň goşulan konwensiýalarynyň we başga-da ähli halkara ylalaşyklarynyň ýerine ýetirilmeginikepillendirýär. Ýurdumyzyň esasy kanunynda ýaşaýşyň mynasyp derejesi, bilim we saglygy goramak, zähmet we dynç almak, pikiriňi erkin aýtmak we maglumatyň eýesi bolmak, wyždanyňy we mertebäňi goramak, ýaşamak we ösmek ýaly hukuklar berkidilen.
Milli kanunçylyk
Türkmenistanyň konstitusiýasyna laýyklykda şu konwensiýalaryň we ylalaşyklaryň esasyny düzýän ýörelgeler milli kanunçylygynda öz beýanyny tapdy. Bu kada-kanunlara, ine, şular degişlidir:
- Türkmenistanyň raýat kodeksi;
- Türkmenistanyň "Durmuş üpjünçiligi hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň nika we maşgala hakyndaky kodeksi;
- Türkmenistanyň zähmet kodeksi;
- Türkmenistanyň sanitariýa kodeksi;
- Türkmenistanyň "Çaga hukuklarynyň kepillikleri hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Raýatlaryň saglygyny goramak hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak, wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bolan talaplar hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Bilim hakyndaky" kanuny we beýlekiler.
Konstitusiýa we milli kanunçylyk namalary çagalara dürli derejelerdäki raýatlar bilen bir hatarda diňe deň hukuklary däl, eýsem artykmaç hukuk kepillikleri hem kepillendirýär.
Türkmenistanyň kanunlaryna laýyklykda, 18 ýaşy dolmadyk raýat çaga diýip hasaplanýar.
Türkmenistanyň kanunlarynda çaganyň esasy hukuklary hökmünde aşakdakylar berkidilýär:
- ýaşaýşa we ösüşe (fiziki, akyl we ruhy) hukuk;
- özboluşlylyk we ony gorap saklamak hukugy;
- oňat durmuş derejesine bolan hukuk (ýaşamak üçin zerur bolan minimal serişdeler, hossarlyk we howandarlyk);
- maşgalada ýaşamaga hukuk;
- şahsy durmuşa bolan hukuk;
- şahsy pikire, wyždan we din azatlygyna bolan hukuk;
- saglygy goramaga hukuk (zerur bolan lukmançylyk kömegi, saglygy goramak we berkitmek);
- bilim almaga hukuk;
- ýaşaýyş jaýyna bolan hukuk;
- dynç almaga we işden boş wagta bolan hukuk;
- wyždany we mertebäni goramaga hukuk;
- döwlet hemaýatyny almaga hukuk;
- işlemäge hukuk (16 ýaşdan başlap, ýaşyny, saglygyny, bilimini we hünärmenlik taýýarlygyny hasaba almak bilen) we başgalar.
Ýokarda agzalan hukuklardan başga-da, çagalaryň saglygyny goramak hukugy keseliň öňüni alyş çäreleriň (şol sanda ýokanç kesellere garşy sanjymlaryň) geçirilmegini üpjün edýär. Munda başga-da, bu hukuk çagalara hassahanalarda ýöriteleşdirilen lukmançylyk kömeginiň berilmegi we şypahanalarda dikeldiş bejergileriniň geçirilmegini hem üpjün edýär. Döwlet öz kanunlarynda göz öňünde tutulan möçberde çagalara mugt lukmançylyk kömegini almak mümkinçiligini hem kepillendirýär. Şeýle lukmançylyk kömegine aşakdakylar degişlidir:
- saglyk öýlerinde we merkezlerinde maşgala lukmanynyň we ýörite lukmanlaryň (göz lukmany, newropatolog, hirurg we başg.) hyzmatlary;
- ýokanç keselleriň öňüni almak, şol sanda keseliň öňüni alyş sanjymlar, tiz lukmançylyk kömegi we başg.
Çagalar barada alada edilende, olaryň eneleri hakynda alada etmek gerek. Şoňa görä-de, döwlet tarapyndan aşakdakylar kepillendirilendir.
Zähmet kanuny tarapyndan şu aşakdakylar gadagan edilýär:
- işe almakdan ýüz döndermek;
- synag möhletini goýmak;
- gijeki wagtda we iş wagtyndan daşary işe çekmek;
- zähmet hakyny peseltmek.
Bular göwreli, şeýle hem çagasy üç ýaşa ýetmedik (16 ýaşa çenli maýyp çagany terbiýeleýän) aýallara degişlidir. Şu topara degişli aýallar has ýeňil işe geçirilmäge, bir ýarym ýaşa ýetmedik çagany naharlamak üçin arakesme almaga hukugy bar.
Göwreli aýallar we çagasy üç ýaşa ýetmedik (16 ýaşa ýetmedik maýyp çagany terbiýeleýän) aýallar bilen zähmet şertnamasyny bozmak meselesinde iş berijileriň ygtyýarlyklary hem çäklendirilendir.
Çagalary amatly ýagdaýda ösdürmek üçi, olaryň enelerine çaga seretmek boýunça rugsat göz öňünde tutulýandyr.
Çagalara we olaryň maşgalalaryna durmuş-ykdysady taýdan berilýän döwlet goldawy
Çagalaryň dogulmagy, ösmegi we ösüşi üçin çagalary goramakda sazlaşykly şertleri üpjün edýän düýpli meseleleriň biri hem döwlet tarapyndan berilýän durmuş-ykdysady goldawdyr.
Çagalaryň we maşgalanyň ykdysady ýagdaýyny berkitmek örän wajypdyr. Milli kanunlar çagalaryň we aýallaryň durmuş üpjünçiligine we ýeňilliklere bolan hukuklaryny goramaklygy kepillendirýär.
Çagalary we eneleri goramak üçin döwlet tarapyndan durmuş üpjünçiliginiň haýsy görnüşleri kepillendirilen?
Zähmete ukyplylygy wagtlaýyn ýitirilmegi boýunça döwlet kömek puly şu aşakdaky ýagdaýlarda berilýär:
- 14 ýaşa ýetmedik kesel çaganyň ambulator bejergisinde 14 senenama gününden köp däl;
- keselhanada bejergi alýan 7 ýaşyna ýetmedik çaga üçin;
- agyr keseli bolan, çylşyrymly operasiýadan, şikes ýa-da ýanykdan soňky döwürdäki we başga ýagdaýlarda 14 ýaşa ýetmedik çaga üçin 122 senenama güni (çaga ideginiň bütin döwri üçin, ýagny idegiň dowamlylygyna we tapgyrlaýyndygyna garamazdan, Kodeksiň ygtyýar berýän ideg döwrüne barabar) berilýär.
Zähmete ukyplylygy wagtlaýyn ýitirilmegi boýunça döwlet kömek puluny almak üçin saglygy saklaýyş edarasy tarapyndan berlen işe ukypsyzlyk kagyzy esas bolup durýar.
Ene-atanyň birine ýa-da hossarlylyk edýäne olaryň esasy iş ýeri boýunça tölenilýär.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek puly
Aýallara göwreliligiň 32-nji hepdesinden göwrelilik we çaga dogurmak boýunça möhleti 112 senenama gününden az bolmadyk rugsat (çaga dograndan öňki we soňky döwrüň her haýsysy 56 senenama gününden ybarat bolan rugsat) berilýär. Çaga dogrumyň dowamynda agyr ýagdaýlar ýüze çyksa, çaga dograndan soň berilýän rugsat 16 senenama gününe, iki ýa-da ondan köp çaga dogursa 40 senenama gününe çenli uzaldylýar.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek puluny almak üçin saglygy saklaýyş edarasy tarapyndan berlen işe ukypsyzlyk kagyzy esas bolup durýar.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek pulunyň möçberigöwrelilk we çaga dogranlygy boýunça rugsada çykylan aýyň öňünden gelýän soňky on iki senenama aýyny göz öňünde tutup, esasy iş ýeriniň ortaça zähmet hakyny nazara alyp hasaplanýar.
Şu kömek puly aýallara olaryň esasy iş ýerinde çaga dograndan öňki we soňky döwürleri üçin birwagtlaýyn tölenýär.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puly
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny doglan çaganyň enesi ýa-da atasy (şeýle hem çagany dört aýlyk bolmanka, ony ogullyga/gyzlyga alan şahsyň) almaga hukugy bar.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny almaga hukuk hökmünde bellenen tertipde berlen dogluş hakynda şahadatnama esas bolup durýar.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny almak üçin, ýaşaýan ýeriň boýunça durmuş üpjünçiligi bölümine aşakdaky resminamalary tabşyrmaly:
- pasportyň nusgasy;
- çaganyň dogluş hakynda şahadatnamasy.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek pulunyň möçberi:
- birinji we ikinji çaga doglanda – 195 manat;
- üçünji çaga doglanda – 375 manat;
- dördünji, bäşinji, altynjy we soňraky çagalar doglanda – 750 manat.
Şu kömek pul enäniň ýa-da atanyň (ogullyga/gyzlyga alanyň) hut özüne ýaşaýan ýerine degişli bolan bank edarasynyň üsti bilen tölenilýär.
Çaga seretmek boýunça rugsatdaky adama bellenilýän döwlet kömek puly
Çaga seretmek boýunça kömek puluny almak hukugyna çaga üç ýaşaýança hakyky idegi amala aşyrýan eneler (atalar, hossarlar, aýratyn ýagdaýlarda – bellenen şahslaryň biri) eýedir.
Çaga seretmek boýunça döwlet kömek puluny almaga hukugy bolan şahs ýaşaýan ýeriniň degişli durmuş üpjünçilik bölümine aşakdaky resminamalary tabşyrýar:
- arza;
- pasportyň nusgasy;
- çaganyň dogluş şahadatnamasynyň nusgasy;
- çagany ogullyga/gyzlyga berýän edaranyň çösgüdiniň nusgasy/çagany hossarlyk astyna bellemek baradaky edaranyň çözgüdiniň nusgasy;
- ýaşaýan ýerinden tassyknama.
Çaga seretmek boýunça döwlet kömek puly her aýda her çaga 97 manat 50 teňňe möçberinde bellenilýär.
Şu kömek puly her aýda ene-atanyň birine (ogullyga/gyzlyga alana ýa-da hossarlyk edýäne) ýaşaýan ýeriniň degişli bank edarasynyň üsti bilen tölenýär.
Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulan ýagdaýynda nirä ýüz tutmaly?
Raýatlara berilýän ýeňillikler we kömek puly baradaky meselelere degişli arza-şikaýatlaryň hemmesine Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi we Durmuş üpjünçiligi ministrligi garap, günäkär adamlara degişli çäreleri görýär. Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulmagyna degişli edaralar (mysal üçin, Türkmenistanyň ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň zähmet jedelleri boýunça gullugy we başgalar) öz ygtyýarlylyklarynyň çäginde hem garaýarlar. Ýeňillikler we kömek puly babatda ýüze çykýan hemme jedeller Türkmenistanyň kanunyna laýyklykda kazyýet üsti bilen çözülýär.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Enelik-zenan üçin uly bagt, öwezini dolup bolmajakgudrat. Çünki ene misli miweli daragt mysaly. Ene-ýaşaýyş dowamaty. Şeýle oý-pikirler bilen halkyñ saglygynyñ goragyndaky Altyn sähra etrap hassahanasynyñ gapysyndan ätledik. Maksadymyz hassahananyñ çaga dogrulýan bölüminde alnyp barylýän iş-aladalar hakda söhbet açmakdy. Bizi baş lukman Sylapberdi Kamarow mähirli garşy alyp, içi-daşy güi pürkülen ýaly päkize hassahanada halkyñ saglygyny dikeltmekde alnyp barylýan işler bilen tanyşdyrdy.
Ömrüniñ we zähmet ýolunyñ 30 ýyla golaýyny il saglygynyñ goragyna bagyşlan bu lukmanyñ aýtmagyna görä hassahanada iç keselleri, hirurgiýa çagalar bölümleri, çaga dogrulýan we reanimasiýa bölümleri bolup, hassahana döwrüñ iñ kämil medisina enjamlary bilen yzygiderli üpjün edilýär. Uzi, rentgen, endoskopiýa, kalposkopiýa ýaly keseli anyklaýjy daşary ýurt medisina enjamlary lukmanlaryñ il bähbitli işlerini ýeñilleşdirýär.
Hassahananyñ ikinji gatynda ýerleşýän çaga dogrulýan bölümine golaýlaşanyñdan dünýäniñ çetinden ýañy giren akja bäbejikleriñ özboluşly jägildisi dünýäñe dolup, bu ýerde zenanlara enelik bagtynyñ peşgeş bolýandygyna buýsanç oýarýar. 2010-njy ýylda hassahana açylaly bäri şu bölüme ýolbaşçylyk edýän ýüz-gözi mähir-mylakatly lukman zenan Leýla Jommyýewa bizi gyzyklandyrýan sowallara göwünjeñ jogap berdi.
Bölüm 15 orunlyk bolup, dogumdan öñdäki otag, dogum otagy, dogumdan soñky otaglar päkizeligi bilen ünsüñi özüne çekýär. Üstümizdäki ýylda näçe çaganyñ doglandygy, maşgalalaryñ näçesine şatlyk paýlanandygy bilen gyzyklandyk. Ýylyñ geçen 8 aýynda bölümde posalajyk bäbejikleriñ 174-si doglup, şolaryñ 59-synyñ etrabyñ raýatlarydygy guwandyrýar. Enelige taýýarlanýanlaryñ perzentlerini sag-aman dünýä indermegi hakynda aladalanýan göbegenelerden Göwher Çöliýewa, Laçyn Baýlyýewa dagy 10 ýyl zähmet tejribesiniñ dowamynda gör näçe alkyşlara eýe boldular-ka?! Olar zenanlara enelik bagtyny eçilýärler. Dünýä inen bäbejikleriñ saglyk ýagdaýynyñ kada laýyk bolmagy üçin aladalanýan uly şepagat uýasy Ýazjemal Akyýewa, Ajap Çaryýewa dagy hem ýerine ýetirýän işlerinden hoşal. Çünki adama ömür bermek, onuñ iñ gymmatly zady-saglygyny goramak nähili jogapkärli, şonuñ bilen birlikde hormatly kär.
-Megerem dünýäde iñ owadan hem bagtyýar zenan-göwreli zenanlardyr. Çünki olar perzentlerine ýaşaýşy peşgeş berip, nesil dowamatyny döredýärler. Bölümimiziñ lukmanlary şepagat uýalary göwreli zenanlar bilen şeýle ýagdaýdaky zenanlarda köp duş gelýän ganazlyk, gan basyşynyñ peselmegi ýa-da ýokarlanmagy, dogry iýmitlenmek, kadaly dynç almak boýunça gürrüñdeşlikler geçirýärler.
Hamyla zenanlaryñ ýagdaýy elmydama gözegçilikde saklanyp, olaryñ özüni duýşy, göwredäki çaganyñ kadaly ösüşi yzygiderli barlanyp durulýar. Bu işlerde hassahanamyzyñ maşgala lukmanlary, şepagat uýalary, akuşer-ginekolog lukmanlarymyz netijeli işleýärler. Şeýle-de dogumdan soñ hem ýaş enelere çaga üçin ene süýdüniñ ähli zatdan ähmiýetlidigini düşündirýäris. Ene süýdüniñ dürli kesellere garşy ýokumly maddalara baýdygyny aýdyp, çaga üçin ene süýdüniñ edil howa ýaly zerurdygyna ünsi çekýäris.
Bölümimizde geçen aýda ekizje bäbejikleriñ dünýä inmegi şol maşgala bilen birlikde bizi hem begendirdi. Çünki Hydyr gören bäbejikler özleri bilen birlikde öý-ojagyna şatlyk, bagt, toýluk getirýär. Ekizjeleriñ ýagdaýy, ösüşi bilen şu günlerem gyzyklanýarys.
Biz lukmançylyk işimizde medisinanyñ atasy saýylýan Lukman Hekimiñ hoşamaýsözüñ näsag üçin ilkinji dermandygy hakda aýdanlaryny ýörelge edinýäris. Şeýle-de hormatly Prezidentimiziñ «Türkmenistanyñ dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy-fundamental eserindäki derman ösümliklerden hem peýdalanýarys.
Gahryman Prezidentimiziñ ynsan saglygyny berkitmekde öñe süren sagdyn durmuş ýörelgesine eýerip, dürli sport ýaryşlaryna gatnaşýarys hem sport bäsleşiklerini guraýarys, bedenterbiýe sagaldyş maşklaryny ýerine ýetirýäris. Hormatly Prezidentimiziñ «Saglyk» döwlet maksatnamasyna salgylanyp guraýan işlerimiz il alkyşyna eýe edýär-diýip, çaga dogrulýan bölümiñ müdiri Leýla Jommyýewa gürrüñ berdi.
Maru-şahu jahan
02.10.2014ýyl
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Häzirki döwürde dünýäniň dürli künjeklerinde surat çekmegiň dürli-dürli usullery peýda boldy. Surat çekmek bilen uly ýaşly adamlar hem, ýaşlardyr çagalar hem meşgullanýarlar. Soňky ýyllarda dünýäniň uly şäherleriniň köçelerinde, jaýlaryň diwarlarynda surat çekmek ýoň boldy. Bu dürli temadaky suratlar şäherleriň ýaşäýjylarynyň hem-de myhmanlarynyň ünsüni ozone çekýär. Golaýda Hytaý Halk Respublikasynyň Nankin şäheriniň kommunikasiýalar uniwersitetiniň öňündäki meýdançada hemmeleri haýran galdyran täsin surat peýda boldy. Şol ýerde dünýädäki iň uly köçe surety çekildi. “Ŷaşlaryň owazy” diýlip atlandyrylan bu suratyň umumy uzynlygy 365 metre, tutýan meýdany bolsa 2737,5 inedördül metre barabardyr. Bu özboluşly eseri suratkeşleriň onlarçasy 20 günüň dowamynda döretdiler. Şeýlelikde, halk döredijiliginden peýda bolan bu surat Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi.
03 августа 2014
Berekella, gyzykly maglumat bilen tanyşdyranyñyza sagboluñ.


text:
Iň soňky habarlar
Milli goşunymyzyň geçmişi we şu güni baradaky gyzykly maglumatlar – ýörite žurnalyň täze sanynda
Goranmak ministrligi tarapyndan ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemek, şeýle hem harby gullukçylaryň edebiýat başarnyklaryny ýüze çykarmak maksady bilen neşir edilýän “Milli goşun” žurnalynyň nobatdaky sany çapdan çykdy. Žurnalda goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinamyza laýyklykda edermen ...
Türkmenistan we Belarus diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyny belleýärler
2018-nji ýylyň 21-nji ýanwarynda Belarus we Türkmenistan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda şanly senäni – iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyny belleýärler. Geçen çärýek asyr wagtda biziň döwletlerimiz ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mäkäm we hemmetaraplaýyn ulgamyny ...
Ahal welaýatynda çaga dogrulýan bölümiň düýbüni tutmak dabarasy boldy
Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen Milli maksatnamasynyň" durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde 20 orunlyk çaga dogrulýan bölümiň düýbüni ...
Birža söwdalarynda daşary ýurtlara goýberilen harytlaryň jemi bahasy 3 million ABŞ-niň dollaryndan gowrak boldy
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 18-si hasaba alyndy. Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şotlandiýadan, Türkiýeden, Pakistandan, Litwadan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler arassalanan pagta ýagyna, nah ýüplüge ...
2018-nji ýylda medeniýet ulgamyny toplumlaýyn ösdürmegiň wezipeleri degişli mazmunly maslahatyň esasy meselesine öwrüldi
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde “Beýik Ýüpek ýoly” atly maslahat geçirildi. Maslahata jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym, medeniýet işgärleri we sungat ussatlary, ýokary okuw mekdepleriň professor-mugallymlary, talyp ...
Öňdebaryjy kompaniýalar iň soňky tehnologiýalary we enjamlary Aşgabat sergisinde görkezerler
31-nji ýanwar – 2-nji fewral aralygynda Söwda-senagat edarasynyň sergiler merkezinde senagat önümleriniň, enjamlarynyň we döwrebap tehnologiýalaryň halkara sergisi geçiriler. Häzirki wagtda gözden geçirilişe daşary ýurtlaryň kompaniýalarynyň wekilleri hem-de ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ...
Türkmenistanyň wekiliýeti Pakistanda we Hindistanda gepleşikleri geçirdi
Türkmenstanyň wekiliýeti Pakistan Yslam Respublikasynda we Hindistan Respublikasynda iş saparynda boldy. Yslamabatda we Nýu-Delide geçirilen gepleşikleriň jemleri barada hökümet mejlisinde wise-premýer, DIM-iň ýolbaşçysy Raşid Meredow hasabat berdi. Habar berlişi ýly, 15-nji ýanwarda geçirilen türkmen-pakistan syýasy we ykdysady geňeşmeleriň ...
Saud Arabystanynyň ösüş gaznasy TOPH taslamasyna maýa goýum serişdesini iberýär
Saud Arabystany TOPH gaz geçirijiniň gurluşygyna maýa goýum serişdesini iberýär. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer M.Babaýew hormatly Prezidentimiziň Saud Arabystany Patyşalygyna 2016-njy ýylyň maý aýynda bolan resmi saparynyň barşynda gazanylan ylalaşyga laýyklykda, Saud Arabystanynyň ösüş gaznasy ...
Mejlisde Koreýa Respublikasynyň parlament wekiliýti bilen duşuşyk geçirildi
Mejlisinde Koreýa Respublikasynyň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi. Wekiliýete Koreýa-Türkmenistan parlament dostluk toparynyň ýolbaşçysy, ylym, teleradiogepleşikler we aragatnaşyk boýunça komitetiniň agzasy jenap Park Deçul ýolbaşçylyk etdi. Duşuşygyň barşynda myhmanlar ýurdumyzyň ýokary kanunçykaryjylyk edarasynyňesasy wezipeleri, ...
Döwlet etalon merkeziniň laboratoriýalarynyň ýene birnäçesi halkara derejesinde ygtyýarnama almaga taýýarlanýar
Mälim bolşy ýaly, „Türkmenstandartlary“ Baş döwlet gullugynyň Döwlet etalon merkeziniň Gyzgynlyk ölçeýji laboratoriýasy halkara barlagyndan geçip, 2022-nji ýylyň dekabrynyň ahyryna çenli hereket edýän ygtyýarnama aldy. Slowakiýanyň milli akkreditasiýa gullugynyň (SNAS) bilermenleri metrologlaryň ...
Türkmenistan Aziýanyň demir ýol ulgamyna möhüm halka hökmünde goşulyşýar
Şu hepdede, sişenbe güni Türkmenistandan Akýaýla demir ýol menziliniň üsti bilen Hytaý-Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça synag gatnawyny amala aşyrýan düzümleriň tapgyryndan üçünji konteýner ýük düzümi Eýrana ugrady. Ozal habar berlişi ýaly, şu ýol boýunça ilkinji şeýle demir ýol düzümi türkmen-eýran serhedinden ...
Parlamente we sebitleýin halk maslahatlaryna saýlanmak boýunça saýlaw toparlary döredildi
Türkmenistan—möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakanyň—Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň öňüsyrasynda. Bu saýlawlar 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriler Türkmenistan boýunça Mejlisiň jemi 125 deputaty saýlanylar. Welaýat halk maslahatlarynyň ...


text:
Salam www.tmhits.com
saýtymyzyň hormatly diňleýjileri we aýdym-saz muşdaklary !!! Bilşimiz ýaly, Tmhits topary Merkezi Aziýa aýdym-saz sungatyny dünýä derejesine çykarmak üçin batly gadamlar bilen öňe barýar we birnäçe täzelikler girizmegi dowam edýär. Iň soňky täzeliklerde Youtube channel
-imiziň döredilmegi we Tmhits blog
-yň keşbiniň üýtgemegidir. Tmhits blog-yň bu üýtgemesi size, ýagny diňleýjilerimize blogdaky ýazgylarymyz hakynda pikir we maslahatlaryny aňsatlyk bilen paýlaşmaklaryna mümkinçilik berýär. Biziň Youtube channel-imizden bolsa täze wideoklipler diňläp lezzet alarsyňyz diýip umyt edýäris.
Üns bereniňiz üçin köp sag boluň !!!!
Iň gowy arzuwlar bilen Tmhits topary ...


text:
Human Rights Watch (HRW) guramasy ýurduň daşyndaky türkmen aktiwistiniň 76 ýaşly ejesiniň Türkmenistandaky öýüne edilen hüjümi ýazgardy.
HRW guramasy 6-njy noýabrda çap eden beýanatynda Türkmenistanyň häkimiýetlerini hüjümi ýazgarmaga we içgin derňemäge ündedi.
Beýantda bellenişine görä, 28-nji oktýabrda agşam nämälim hüjümçiler “Adam hukuklary boýunça Türkmen inisiatiwasy” atly meşhur guramanyň ýolbaşçysy adam hukuklaryny goraýan tanymal aktiwist Farid Tuhbatulliniň ejesi Halida Izbastinowanyň öýüni daşlap, jaýyň aýnalaryny döwüpdir.
“Bu hüjüm tötänlik däl” diýip, HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça müdiriniň orunbasary Reýçel Denber aýtdy.
Tuhbatullin 2003-nji ýylda syýasy matlaply aýyplamalaryň esasynda dört aýlap türme tussaglygyny başdan geçirensoň Türkmenistany terk edipdi.
2006-njy ýylda Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň ölüminiň yzýany häkimiýet başyna geçen prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdy berk gözegçilik astynda dolandyrýar we garşy pikire çydamsyzlyk görkezýär.
Adam hukuklaryny goraýan halkara guramalarynyň ençemesi Türkmenistanda aktiwistiň ejesiniň öýüne edilen hüjümi ýazgaryp çykyş etdiler.
Tuhbatulliniň ejesiniň jaýynyň daşlanmagy baradaky habaryň yzýany “Adam hukuklary boýunça halkara partnýorlygy” (IPHR), Adam hukuklaryny goraýjy “Memorial”, “Adam hukuklary boýunça türkmen inisiatiwasy” we “Türkmenistanyň hukuklary we azatlygy” atly gurama bilelikde beýanat ýaýradyp, tankyt bilen çykyş edýän adamlara täze haýbatlaryň atylmagy we olaryň yzarlanmagy baradaky maglumatlaryň aladalanma döredýändigi bellediler.


text:
Türkmen halkymyzyň çeper sungaty gadymy milletimiziň köp asyrlyk däp- dessuryny, taryhyny, ruhy medeniýetini özünde jemleýär. Milli we bütindünýä sungatynyň däplerini özünde jemleýän türkmen sungaty häzirki özgerişleriň we häzirki zaman döwrüniň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüni başdan geçirýär. Çeperçilik sungatyň ähli ugurlary halypa suratkeşleriň eserlerinde täze beýanyny tapdy. Ajaýyp zamanamyzda sungat ussatlarynyň öňünde wajyp meseleler ýüze çykýar. Bu hem ýaş nesli pederlerimiziň milli ruhunda terbiýelejek eserleri döretmekdir. Şoňa laýyklykda hem häzirki bagtyýarlyk döwründe ezber türkmen suratkeşleri döwrebap eserleri döretmek arkaly biziň şu günlerimizi doly we hemmetaraplaýyn suratlandyrmakda sungatyň täzeden-täze mümkinçilikleriniň işjeň gözleglerini alyp barýarlar.
Sungat – bu giň gözellik dünýäsidir. Bu dünýäni şahyrlar, ýazyjylar, sazandalar, suratkeşler wasp edýärler. Türkmen şekillendiriş sungatynyň görnüşleriniň biri grafikadyr. Grafika sungatynyň stanok, plakat, kitap grafikasy ýaly görnüşleri bar. Olar hem özüniň inçe ýerine ýetiriliş usullary bilen tapawutlanýar. Olardan häzirki döwürde neşir önümleriniň kitap bezegini ýerine ýetirmekde ussat grafikaçylaryň döwrebap goşandy bardyr. Häzirki günde ýurdumyzyň grafika sungatynyň ösmegine saldamly goşant goşýan Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň halypa mugallymlary Hajy Atakgaýewiň, Diloram Ýakubowanyň, Maýa Lallykowanyň, Rahman Rahmanowyň, Şirin Rejepowanyň we beýlekileriň ýerine ýetirýän işleri çeper edebiýatda we metbugat işlerinde aýdyň görünýär. Her bir neşir edilýän kitaplaryň içki many-mazmunyna laýyklykda daşky keşbini çeperçilik sungatyň milli äheňlerine laýyklykda bezemekde ýokary okuw mekdebimiziň kitap grafikasy bölüminiň zehinli talyplarynyň hem uly goşandy bardyr. Şol maksat bilen hem her ýylda ýurdumyzda geçirilýän kitap ýarmarkasynda biziň mugallymlarymyzdyr, talyp ýaşlarymyz özleriniň kitap grafika bezegleri bilen işjeň gatnaşýarlar. Ussat suratkeşlerimiziň geçmiş taryhymyza we durmuşyň çuňňur pelsepeleri hakyndaky grafika usulyndaky işleri häzirki günde sungat ojagymyzyň ajaýyp sergiler jaýyny bezeýär. Şeýle-de, çagalar üçin niýetlenen dürli neşirleriň içki we daşky görnüşini dürli suratlar bilen bezemekde akademiýamyzyň gujurly talyplary özleriniň saldamly goşantlaryny goşýarlar. Ussat mugallymlarymyzdyr zehinli talyplarymyzyň grafika eserleri ýurdumyzda neşir edilýän kitaplaryň we çagalar üçin niýetlenýän gyzykly ertekileriň bezeglerini ýerine ýetirýärler. Olardan Hormatly Prezidentimiziň 2016-njy ýyl Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda halkymyza peşgeş beren milli haly sungatymyza bagyşlanan “Arşyň nepisligi”, " Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy" atly ajaýyp kitaplarynda halypa suratkeşimiz Maýagül Lallykowanyň “Gözellik dowamaty” we birnäçe nagyş taslamaly illýustrasiýalary ýerleşýär.
Ýokary okuw mekdebimiziň talyplary Çerkezowa Mahymyň “Böwenjik”, “Ýüňlek goýun”, “Sabyrly gul” atly ertekili kitaplary bezeýän grafiki işleri metbugatda çapdan çykaryldy. Çeper edebiýatymyzda meşhur eposlaryň biri bolan “Gorkut ata” kitabynyň 2015-nji ýylda çykan täze sanyň illýustrasiýasyny ýerine ýetirmekde halypa suratkeşimiz Rahman Rahmanow özüniň irginsiz döredijilik zähmetini siňdirdi. Hormatly Prezidentimiz hem öz gezeginde şekillendiriş sungatymyzyň ösmegine uly goşant goşýan zähmetsöýer mugallymlarymyzdyr, talyp ýaşlarymyzyň her bir çekýän irginsiz zähmetlerine uly baha berýär. Bu bolsa Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe kitap neşirýatynyň we metbugat ulgamynyň dünýä derejesinde sazlaşykly ösýändiginiň aýdyň şöhlelenmesidir.
Aýna Orazgeldiýewa,
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyby


text:
Ajaýyp döwrümiziň waspy
Türkmenistanyň özbaşdak ösüşi, onda-da dünýä nusgalyk ösüşi hakynda birmahallar, meger, hiç kim pikir edip bilmezdi. Garaşsyzlyk türkmen topragynyň uly mümkinçilikleri, türkmen halkynyň bu mümkinçiliklerden akylly-başly peýdalanmagy başarjakdygy baradaky pikirleri öňe çykardy. Berkarar döwletiň saýasynda ýaşan ýyllarymyz, ine, şu pikirleriň örän dogrudygyna hemmeleriň gözüni açdy. Eýsem-de bolsa, ýurdumyzyň nähili uly mümkinçilikleriniň bardygyna, şol mümkinçilikleri başarjaňlyk bilen ulanmak üçin halkymyzyň nähili uly güýje eýedigine diňe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda amala aşyrylýan işleriň netijesinde has aýdyň göz ýetirip bolýar.
Ýurdumyzyň mümkinçilikleri dogrusynda her döwürde käbir hünärmenleriň, alymlaryň, düşünjeli adamlaryň öz ugurlary boýunça, özleriçe pikir edendigini inkär etmek niýetimiz ýok. Emma şol bilinýänler hem jemlenilmän, bitewi hala ýetirilmän, subut edilmän, ykrar edilmek derejesini gazanman, hereketsizligine, netijesizligine galdy. Munuň hem üstesine, olaryň ählisiniň diňe öz döwrüniň çäkli pikir-garaýşy bolandygy hakykatdyr. Her döwrüň öz ýagdaýy bolýar. Döwrüň ýagdaýy adamlaryň aň-düşünjesini, gözýetimini, hatda arzuw-maksatlaryny, isleglerini kesgitleýär. Şoňa görä, meger, döwürden öňe geçip, şondan ýokarda, şondan giň, şondan çuň pikir ýöretmek mümkin hem bolan däldir.
Bu günki türkmen — öz ýurdunyň doly hukukly eýesi. Bu günki türkmen öz ýurdunyň ägirt uly mümkinçiliklere eýedigine doly göz ýetirýär. Bu günki türkmen öz ýurduny özüniň öňe äkidip biljekdigine doly ynanýar. Bu günki türkmen ýurdunyň giň ykdysady mümkinçilikleri bilen hem, bilim-düşünjesi, başarnygy bilen hem özüni dünýä doly ykrar etdirýän halk. Biziň döwrümiz — özgerişleriň, ösüşleriň döwri. Şonuň bilen halkyň köp asyrlyk taryhy tejribesi oýanýar, ösen dünýä düşünmek ukyby oýanýar. Diňe bu hem däl, täze döwrüň talaby, şertleri bilen halk öz tejribesini barha baýlaşdyrýar. Belent maksatlara ýetmegiň ýolunda ýaşaýşyň özboluşly nusgasyny gaýtadan dünýä görkezýär.
Erkin pikirlenmek, erkin ösmek, öňe, diňe öňe gitmek — şeýle derejäni bize döwrümiz berýär. Eýsem-de bolsa, döwür öz-özünden beýik döwür bolmaýar. Halkyň döredijilik mümkinçilikleri öz-özünden açylmaýar. Munuň üçin halkyň döredijilik güýjüni oýarmagy, herekete getirmegi, ösdürmegi başarýan, döwri döwür edýän Baştutanyň gerekdigi düşnüklidir. Ine, Gahryman Arkadagymyzyň milletiň öňündäki beýik hyzmaty, bahasyna ýetip bolmajak hyzmaty şunuň bilen baglanyşyklydyr! Gahryman Arkadagymyza halkymyzyň ynamy hem söýgüsi şunuň bilen baglanyşyklydyr! Gahryman Arkadagymyzyň dünýä dolan at-abraýy şunuň bilen baglanyşyklydyr!
* * *
Ýurdumyzyň nähili uly mümkinçilikleriniň bardygyna, şol mümkinçilikleri başarjaňlyk bilen ulanmak üçin halkymyzyň nähili uly güýje eýedigine diňe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda amala aşyrylýan işleriň netijesinde has aýdyň göz ýetirip bolýandygyny aýtdyk. Ol işleri sanap aňyrsyna çykar ýaly däl. Ol işleriň her biriniň ähmiýeti barada näçe gürrüň etseň-de az. Ol işleriň her biri juda giň hem çuňňur mana eýe. Ol işleriň her biri ýeneki işlere ýol açýar. Ol işleriň her biri täze menzilleri salgy berýär. Olar barada biz aýdýarys, hemmeler aýdýar. Olar barada geljek nesiller aýdar, asyrlar aýdar.
Ol işler diňe şu günümizi däl, geçmişimizi hem beýgeldýär. “Geçmişimizi beýgeldýär” diýenimde, men muny bu günki beýik işleriň ata-babalarymyzyň jahany aňk eden şöhratyna düşünmäge kömek edýändigi, şol beýik taryhy açýandygy, şol beýik taryh bilen ýüze çykýandygy, şol beýik taryhyň dowamydygy bilen baglanyşykly aýdýaryn.
Ol işler diňe geçmişimizi, şu günümizi däl, geljegimizi hem beýgeldýär. “Geljegimizi beýgeldýär” diýenimde, men muny bu günki beýik işleriň uzak ýyllara, asyrlara hyzmat etjekdigi, nesilleriň has bagtly, eşretli ýaşamagyna berk binýatdygy bilen baglanyşykly aýdýaryn.
Hormatly Prezidentimiz golaýda welaýatlaryň ählisinde bolup, möhüm gurluşyklaryň amala aşyrylyşy bilen gyzyklandy. Diňe şol gurluşyklaryň özi-de döwrüň nähili öňe gidendigini bütin aýdyňlygy bilen görkezip dur. Dogrudan-da, biz nähili öňe gidipdiris! Mundan sähel wagt ozal pikirini hem edip bilmedik gurluşyklarymyz! Möçberi boýunça-da, gymmaty boýunça-da, ähmiýeti boýunça-da ägirt uly gurluşyklar! Ýurdumyzyň gülläp ösüşlerinde iňňän möhüm gurluşyklar! Halkymyza uzak-uzak ýyllar hyzmat etjek gurluşyklar! Geoykdysady taýdan hem, geosyýasy taýdan hem eziz Türkmenistanymyzy sebitde we dünýäde örän ähmiýetli orna çykarýan gurluşyklar!
Türkmenbaşy şäheriniň Garabogaz şäherinde karbamid önümçiligi boýunça zawod gurulýar. Ýurdumyzyň himiýa senagatyny ösdürmegiň maksatnamasy milli ykdysadyýetimiziň ileri tutulýan pudaklarynyň hataryna çykaryldy. Pudagyň işiniň has ilerlemeginde bu karbamid kärhanasyna uly ähmiýet berilýär. Bu diňe bir pudagyň ösüşi däldir. Ýerli çig mal serişdeleriniň doly möçberlerde ulanylmagydyr. Beýleki pudaklaryň zerurlyklarynyň kanagatlandyrylmagydyr. Hakykatda, ykdysadyýetiň ähli pudaklary biri-biri bilen berk baglanyşykly. Şeýlelikde, munuň özi biziň bütin durmuşymyz bilen baglanyşykly, obadamy ýa şäherde — parhy ýok, haýsy ýerde ýaşaýandygymyza, haýsy kärde zähmet çekýändigimize garamazdan, biziň bütin işimiz bilen baglanyşykly. Pudaklar, ulgamlar biri-birine goldaw berýär, biri-birini ösdürýär, şeýdip bütin ýurt ösýär, durmuş gaýnap-joşýar, ähli ýerde bagtyýarlyk höküm sürýär.
Himiýa senagatynyň kuwwatlyklary täze kärhananyň önümleriniň hasabyna ep-esli artar. Şunuň bilen pudagyň eksport mümkinçilikleri hem artar — bu biziň umumy ykdysadyýetimiziň girdejililigidir, berkemegidir, ösüşidir. Eksportyň artmagy netijesinde dünýä ýurtlary bilen hyzmatdaşlyk giňeýär — bu biziň ýurdumyzyň dünýädäki abraýydyr, dünýäniň umumy ösüşlerine goşandydyr.
Täze karbamid kärhanasynyň işe girizilmegi bilen oba hojalygy ýokary netijeli mineral dökünler bilen üpjün ediler. Diýmek, munuň özi oba hojalygynda işleriň ilerlemegidir. Daýhanlar üçin mineral dökünleriň bolçulygydyr, elýeterliligidir. Ýerleriň bol hasyllylygydyr. Maldarçylykda, guşçulykda ot-iým binýadynyň berkidilmegidir. Ýurtda azyk bolçulygydyr.
Görnüşi ýaly, bir pudagyň ösüşi, onuň iňňän möhüm kärhanalarynyň gurulmagy ýurduň umumy ösüşlerine, hatda dünýä bilen gatnaşyklaryna örän oňyn täsir edýär. Şunuň bilen baglylykda, Garlykda kaliý dökünleriniň önümçiligi boýunça dag-magdan baýlaşdyryjy kärhananyň gurluşygynyň tamamlaýjy tapgyrlarda alnyp barylýandygyny ýatlamak hem ýakymly. Bilermenleriň hasaplamalaryna görä, Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabyndaky Garlyk ýatagynda çig kaliý duzlarynyň gorlary 2 milliard tonnadan hem kän. Bu ýerde kaliý dökünleriniň ýylda 1 million 400 müň tonnasyny öndürjek dag-magdan toplumynyň gurluşygyny belarus hünärmenleri türkmen gurluşykçylary bilen bilelikde amala aşyrýarlar. Taslama kuwwatyna çykmagy bilen, toplumda her ýylda 7 million tonnadan gowrak magdan çykarylar we gaýtadan işleniler. Şeýlelikde, bu ýerde örän uly senagat merkezi peýda bolýar, milli senagatymyz üçin täze pudak — dag-magdan senagaty döreýär.
Balkan welaýatyna iş saparynyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gyýanly şäherçesine, soňra Türkmenbaşy şäheriniň täze Halkara deňiz menziline hem bardy. “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda bolanda, täze döwrebap sport toplumynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy.
Hazaryň kenarynda, Gyýanlyda tebigy gazy gaýtadan işleýän, polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa kärhanasynyň gurluşygy alnyp barylýar. Türkmenistan bu gün diňe tebigy gaz, nebit ýaly, ilkinji energiýa serişdeleriniň bazarynda öz ornuny pugtalandyrýan ýurt däl. Türkmenistan bu gün tebigy gazy toplumlaýyn gaýtadan, çuňňur işlemegiň, şonuň netijesinde alnan önümleriň eksportyny artdyrmagyň ýolunda ägirt uly işlere badalga berdi. Ine, şunuň netijesinde Türkmenistan örän ýakyn wagtlarda gymmat bahaly polimer önümleriniň bazarynda öz ornuny eýelär.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen 2013-nji ýylda ýurdumyzyň deňiz derwezesi bolan Türkmenbaşy şäherinde täze Halkara portuň düýbi tutuldy. Halkara deňiz menziliniň taslamasynyň doly amala aşyrylmagy bilen, bu ýerde häzirki zaman parom, ýolagçy we konteýner terminaly peýda bolar. Şular bilen baglanyşykly kenar ýakasynyň köp sanly desgalary, estakada aýrytly awtoýollar, demir ýollar hem gurlar. Türkmenistan häzirki döwürde ulag strategiýasyny görlüp-eşidilmedik derejede berkidýär. Şeýle işleriň gözbaşynda durmak bilen, ol işleriň amala aşyrylyşyna mydama gözegçilik etmek bilen, Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň beýik geljegini gurýar. Täze Halkara deňiz portunyň gurulýan ýerinde hormatly Prezidentimiz mundan öň hem birnäçe gezek bolup, işleriň gidişini synlapdy, işlere baha beripdi we deňiz, demir ýol, awtomobil ulaglaryny özara baglanyşdyrjak multimodal merkeziň, şeýle-de logistika hyzmaty ulgamynyň ýokary derejede döredilmegine ünsi çekipdi.
Türkmenistan ähli babatda, ulag-logistika merkezi hökmünde hem dünýäniň ünsüni özüne çekýär. Halkara ykdysady we söwda gatnaşyklarynyň, ýükleriň gatnadylmagynyň örän möhüm, amatly, ygtybarly çatrygyna öwrülýär. Gadymy Beýik Ýüpek ýoluny gaýtadan dikeltmek bilen, ony taryhy şertlere laýyklykda ösdürýär, täze derejelere çykarýar.
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda gurulýan iri sport toplumy islendik derejedäki ýaryşlary geçirmäge ukyply bolar. Okuw-türgenleşik merkezi hökmünde hyzmat eder. Ýurdumyzyň türgenlerini, milli ýygyndylaryny yklym hem dünýä derejesindäki ýaryşlara, şol sanda Olimpiýa oýunlaryna taýýarlamak üçin berk binýat bolar. 2017-nji ýylda — Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda, ýurdumyzy ägirt uly sport baýramçylygynyň joşguny bilen galkyndyrjak Aziýa oýunlarynyň geçirilýän ýylynda bu barada aýtmak aýratyn ýakymly.
Awaza! Ady-owazasy jahana dolan Awaza! Gahryman Arkadagymyzyň parasatly başlangyçlary bilen amala aşyrylýan işler Awaza barha uly meşhurlyk getirýär. Hazaryň şypaly kenaryndaky ajaýyp zolak, edil ertekilerdäki ýaly, birden peýda bolan merjen şähere meňzeýär. Eýsem-de bolsa, ol diňe deňiz kenarynyň tebigy gözellikleri bilen sazlaşýan, biri-birinden gözel binalaryň, adam eli bilen döredilen ýene köp sanly täsinlikleriň şäheri däl. Gahryman Arkadagymyzyň başda durmagynda bitirilen işler, bulardan hem başga, Awazany ynsan ählini özüne çekýän ýene köp gymmatlyklaryň mesgenine öwürdi. Awaza — syýahatçylyk merkezi. Awaza — özboluşly şypahana merkezi. Awaza — dynç alyş merkezi. Awaza — sport bilen meşgullanmagyň merkezi. Awaza — sagdynlygyň hem ruhubelentligiň merkezi. Awaza — eşretiň hem rahatlygyň merkezi...


text: Dünýäde parahatçylygyň, asudalygyň, agzybirligiň ýurdy hökmünde giňden tanalýan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan bu gün syýasy, ykdysady we medeni ösüşleri başdan geçirýär. Ýurdumyzyň saglyk ulgamyna berilýän üns döwlet derejesindäki alada öwrüldi. Berkarar döwletimizde saglygy goraýşy düýpli özgertmek, ynsan ömrüniň dowamlylygyny artdyrmak, täze, sagdyn durmuş endiklerini ornaşdyrmak maksady bilen, paýtagtymyz Aşgabat şäherinde, welaýatlarda, häzirki zaman saglygy goraýyş merkezleri gurulýar. Bu işleriň ählisi, halkymyzyň sagdyn, asuda, bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirilendir.


text:
Ýewropaly liderler ABŞ-a goşulyp, Eýranyň dürli künjünde geçirilýän protest çärelerinde “kabul ederliksiz adam ýitgileriniň” bolmagyny ýazgardy we olar Tährany protestçileriň öz aladalaryny azat-erkin beýan etmeklerine rugsat bermäge çagyrdy.
Geçen hepdäniň dowamynda Eýranyň dürli künjeklerinde dowam edip, 22 adamyň ölümine we 450 adamyň tussag edilmegine getiren alty günlük protestlerden soň, Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron we ÝB-niň daşary syýasat boýunça başlygy Federika Mogerini 2-nji ýanwar güni Tährana ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani bilen geçiren telefon söhbetdeşliginde fransuz lideri adam ýitgileri boýunça aladalaryny beýan etdi hem-de protestçilere çemeleşikde häkimiýetleri “köşeşmäge we takatlylyga” çagyrdy diýip, Makronyň edarasy habar berýär.
“Esasy hukuklara, şol sanda adamlaryň söz we ýygnanyşmak hukuklaryna hökmany suratda sarpa goýulmaly” diýip, Makron aýtdy.
Rohani Makrondan düýbi Parižde ýerleşýän eýranly oppozisiýa topary “Mujahedin-i Halka” (Eýranda Halkyň Mojahedin guramasyna) garşy çäre görmegi sorady diýip, Rohaniniň edarasy mälim etdi. Eýranyň prezidenti agzalýan topary protestleri öjükdirmekde aýyplaýar.
Makronyň edarasy beýanat ýaýradyp, Eýranyň ruhany liderleriniň giň gerimli protestler sebäpli “alňasaýandygyny” aýtdy. Beýanatda ýurtda häkimiýetlere garşylyk görkezýän bu topar agzalmaýar.
Mogerini 2-nji ýanwarda beýanat ýaýradyp, onda protestçileriň hataryndan “kabul ederliksiz adam ýitgileriniň” bolmagyny ýazgardy we Tährany “zorlukdan saklanmaga” çagyrdy.
“Parahat demonstrasiýalar we söz azatlygy esasy adam hukuklaryndan bolup, bu ähli ýurtlarda şeýledir. Bular babatda Eýran kadadan çykma däl” diýip, Mogerininiň eýranly häkimiýetlere aýdandygy habar berilýär.
Ýewropaly liderleriň beýanatlary ABŞ bilen Eýranyň arasynda protestler boýunça dowam eden çekeleşikleriň yzýanyna gabat geldi. Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Trampyň administrasiýasy Eýranyň protestlere çemeleşigini BMG ýetirjekdigini mälim etdi.
ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Nikki Haleý demonstrasiýaçylaryň edermenligini magtap, Eýranyň ýolbaşçylarynyň “protestleri Eýranyň duşmanlary we çet güýçler guraýar” diýýän çaklamalaryny ret etdi.
2-nji ýanwarda BMG-niň Nýu-Ýorkdaky ştab kwartirasynda žurnalistleriň öňünde çykyş eden Haleý Waşingtonyň Eýranda polisiýanyň we hökümet güýçleriniň protestçileri öldürmegi boýunça, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini we BMG-niň Ženewadaky Adam hukuklary boýunça geňeşini adatdan daşary ýagdaýda maslahat geçirmäge çagyrjakdygyny mälim etdi.
“Biz dymmalyk etmeli däl. Eýranyň halky azatlyk ugrunda jibrinýär” diýip, Haleý belledi.
“Eýran halky batyrgaýlyk bilen öz sesleriniň güýjüni hökümete garşy ulanýar. Eýranda hökümet uzak wagtdan bäri öz halkyny we hakykaty aýtjak bolýan adamlary ganhorluk bilen öldürip gelýär” diýip, Haleý aýtdy.
“Indi Eýrandaky diktatura hemişe edýän pişesine salgylanjak bolýar. Olar protestleriň Eýranyň duşmanlary tarapyndan gurnalandygyny aýdýar. Biziň hemmämiz munuň boş gürrüňdigini bilýäris” diýip, Haleý nygtady.
“Demonstrasiýalar öz-özünden bolup geçýär. Eýranyň ähli şäherlerinde diýen ýaly protestler dowam edýär. Bu uzak wagtdan bäri zulum gören halkyň diktatura garşy aýaga galyşyny suratlandyrýan örän wajyp kartinadyr” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Eýranyň daşary işler ministri Jawad Zarif Haleýiň sözlerine Twitter arkaly jogap berip, Eýran halkynyň bireýýäm asuda protestleriň hözirini görýändigini aýtdy we ABŞ-yň Ýakyn Gündogardaky käbir ýaranlarynyň öz raýatlaryny şeýle mümkinçilikden peýdalandyrmaýandygyny öňe sürdi.
2-nji ýanwarda Eýranyň ýokary lideri Aýatulla Ali Hamaneýi ýurtda dowam edýän demonstrasiýalar boýunça Tähranyň “duşmanlaryny” aýyplady.
28-nji dekabrda protestleriň tutaşmagyndan bäri ilkinji gezek çykyş edýän Hamaneýi “Eýranyň duşmanlary pul bilen, syýasat bilen we ýörite gulluklary bilen ýurduň içerki işlerine gatyşýar” diýdi.
“Duşmanlar elmydama Eýran halkynyň içine aralaşyp, oňa hüjüm etmegiň oňaýyny gözleýär” diýip, Hamaneýi aýtdy.
Eýranyň reformaçy syýasatçylary-da ýurtdaky zorluklary “Eýranyň duşmanlarynyň” üstüne atdy.
Ýurduň ozalky prezidenti Mohammad Hataminiň ýolbaşçylygyndaky “Dini söweşijiler bileleşigi” 2-nji ýanwarda ýaýradan beýanatynda “opportunistler we bozgaklar problema döretmek üçin, demonstrasiýalary ekspluatasiýa edýärler” diýdi.
Şeýle-de beýanatda: “Birleşen Ştatlary we olaryň agentleri zorluklary we arabozarlary ruhlandyrýar” diýilýär.
Tramp 2-nji ýanwarda Twitterde “korrumpirlenen we zulumkeş Eýran režimine garşy gidýän” protestçileri magtady.
“Halk ýarym aç, infliasiýa ýokary, adam hukuklary ýok. ABŞ ýakyndan synlaýar!” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Bahram Kasemi Trampa jogap berip, “ol biderek kemsidiji twitleri ýazmaga derek, öz ýurdundaky öý-öwzarsyz aç adamlara üns bersin” diýdi.
Sosial mediada berlen wideoda, demonstrantlaryň Eýranyň Ispihan welaýatyna degişli Gaherijan şäherinde polisiýa edarasyna hüjüm edýänligi görkezilýär. Döwlet telekanalynyň 2-nji ýanwarda habar bermegine görä, öten agşam öldürilen dokuz adamyň arasynda, alty adam bu şäherde polisiýa edarasyna edilen hüjümde ýarag ogurlamaga synanyşypdyr. Ispihan welaýaty Tähranyň 350 kilometr günortasynda ýerleşýär.
Ýarym resmi habar gullugy “Tasnim” merkezi şäher Najafabatda howpsuzlyk gullugynyň bir işgäriniň ýaragly demonstrantlar tarapyndan öldürilendigini bildirdi. Tassyklanan halatynda, bu giň gerimli bulagaýlyklarda howpsuzlyk güýçlerine ýeten ilkinji adam ýitgisi bolýar.
Gowuşýan habarlarda tutuş Eýranda onlarça şäherde, şol sanda paýtagt Tähranyň dürli ýerlerinde, protestleriň barýandygy aýdylýar.
Protestler Sanandaj, Ilam, Horamdere, Kermanşah, Izeh, Ahwaz, Şahin Şähr we Tuýserkan ýaly şäherlerde-de bolup, azyndan iki adamyň ölendigi habar berildi.
Dürli wideo ýazgylarda adamlaryň Tähranyň köçelerinde “diktatora ölüm” diýip gygyryşyp, ýöriş geçirýändigi görkezilýär.
Radio Fardanyň paýlaşan wideosynda howpsuzlyk güýçleri Tähranyň merkezindäki Ferdöwsi skwerine jemlenen halky dargatmak üçin suw toplaryny ulanýar.
Sosial mediada dürli şäherlerden berlen beýleki wideolarda hem protestçiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda barýan çaknyşyklar, şeýle hem bir polisiýa edarasyna ot berlendigi görkezilýär. Ýöriş geçirýän märeke mollalara we ýurduň beýleki dini şahsyýetlerine garşy şygarlar aýdýarlar.
Käbir prostestçiler 1989-njy ýyldan bäri höküm sürüp gelýän ýokary lider Ali Hameneýiniň köçelerde ýerleşdirilen äpet afişalaryny ýyrtýarlar.
Gije gazaply hereketlerde ölenleri hem hasaba goşsaň, onda esasy azyk önümleriniň gymmatlygy we beýleki ykdysady kynçylyklar sebäpli 28-nji dekabrda Maşatda başlan protestlerde ölenleriň sany azyndan 22 adama ýetdi.
Eýranda işsizligiň derejesi takmynan 12 göterim bolsa-da, bu görkeziji 2017-nji ýylda ýaşlaryň arasynda 28.8 göterime baryp ýetdi.
Öňki nesillere garanyňda has ýokary bilim alan eýranly ýaşlar özlerini dünýäniň beýleki ýerlerindäki ýaly ösen we has amatly durmuş şertlerinden ät galdyrýan syýasy we ykdysady çäklendirmelerden bez bolup, sosial media arkaly öz ýaşdaşlary bilen gatnaşyk saklaýarlar.
Häkimiýetleriň köçä çykýanlara garşy has berk çäre görmäge taýýardygyny görkezýän alamatlar bar.
Ýurduň aňtaw ministrligi beýannama ýaýradyp, “pitneçileriň we öjükdirijileriň” şahsyýetleriniň anyklanandygyny we “olara garşy basym çynlakaý çäre görüljekdigini” mälim etdi. 2-nji ýanwarda “Tasnim” habar agentliginde sitirlenen Tähranyň Rewolýusion sudunyň başlygy Musa Gazanfarabadi protestçilere gönükdiriljek aýyplamalaryň biri “Moharebeh”, ýagny “Hudaýa garşy alnyp barylýan urşa gatnaşmak” bolar diýdi. Bu aýyplama bilen günäli tapylan adamlar ölüm jezasyna höküm edilýär.
Şeýle-de, häkimiýetler ýurtda giňden ulanylýan “Instagram” sosial media ulgamyny we ýazyşmak üçin ulanylýan “Telegram” atly tilsimi petikledi.
Bu tilsimleriň ikisi-de bahalaryň galmagyndan we Rohaniniň söz we ýygnanyşmak azatlygyny kepillendirmek boýunça beren wadalaryny tutmazlygyndan nägile demonstrasiýaçylaryň üýşmeleňleri guramaklaryna ýardam berýärdi.
Eýranyň Ýokary milli howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ali Şamhani gazaply hereketlere sosial mediany jogapkär edip, käbir çet ýurtlary Eýranyň içerki işlerine gatyşmakda aýyplady.
“Eýrandaky ýagdaýlar hakda berilýän heşdekler we habarlar Birleşen Ştatlardan, Britaniýadan we Saud Arabystanyndan gelýär” diýip, ol 1-nji ýanwarda aýtdy.
ABŞ 2-nji ýanwarda agzalýan aýyplamalary ret edip, Tährany websaýtlary petiklemezlige çagyrdy.
“Haçan-da, bir döwlet sosial media ulgamlaryny, Google-y ýa-da beýleki habar saýtlaryny çäklendirip başlasa, bizde şeýle sorag döreýär: ‘Siz nämeden gorkýarsyňyz?’ ” diýip, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Hezer Nauert aýtdy. “Biz Eýran halkyny goldaýarys, biz olaryň sesleriniň eşidilmeginiň tarapdary” diýip, ol belledi.
Britaniýa, Germaniýa, Şwesiýa we Türkiýe protestçileriň öldürilmegine alada bildirip, Eýranyň hökümetini adamlaryň hukuklaryna sarpa goýmaga çagyrdylar.
Ýöne iň ýiti tankydy Amerikanyň Birleşen Ştatlary beýan etdi. Prezident Tramp 1-nji ýanwarda ýazan twitinde, bulagaýlyk Eýranyň “ähli ugurlarda sowsuzlyga uçrandygyny” we “ÖZGERIŞE WAGTYŇ” bolandygyny görkezýär diýdi.
Orsýetiň daşary işler ministrligi hem 1-nji ýanwarda tolgunma “Eýranyň öz içerki işi”, “Daşardan garyşylyp, ýagdaýyň durnuksyzlaşdyrylmagy kabul ederliksiz” diýdi.
Siriýa-da ABŞ-y we Ysraýyly regiony durnuksyzlaşdyrmakda aýyplady.
Siriýanyň Daşary işler ministrligi 2-nji ýanwarda ýaýradan beýanatynda: “Eýranyň ýolbaşçylarynyň, hökümetiniň we halkynyň bu dildüwşükligiň hötdesinden geljekdigine Siriýa berk ynanýar” diýdi.
2011-nji ýylda Siriýada konflikt ýüze çykaly bäri, Eýran Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady öň hatarlarda goldap çykyş edip gelýär.


text:
Iň soňky habarlar
Türkmenistanyň wekiliýeti Pakistanda we Hindistanda gepleşikleri geçirdi
Türkmenstanyň wekiliýeti Pakistan Yslam Respublikasynda we Hindistan Respublikasynda iş saparynda boldy. Yslamabatda we Nýu-Delide geçirilen gepleşikleriň jemleri barada hökümet mejlisinde wise-premýer, DIM-iň ýolbaşçysy Raşid Meredow hasabat berdi. Habar berlişi ýly, 15-nji ýanwarda geçirilen türkmen-pakistan syýasy we ykdysady geňeşmeleriň ...
Mejlisde Koreýa Respublikasynyň parlament wekiliýti bilen duşuşyk geçirildi
Mejlisinde Koreýa Respublikasynyň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi. Wekiliýete Koreýa-Türkmenistan parlament dostluk toparynyň ýolbaşçysy, ylym, teleradiogepleşikler we aragatnaşyk boýunça komitetiniň agzasy jenap Park Deçul ýolbaşçylyk etdi. Duşuşygyň barşynda myhmanlar ýurdumyzyň ýokary kanunçykaryjylyk edarasynyňesasy wezipeleri, ...
Türkmenistan Aziýanyň demir ýol ulgamyna möhüm halka hökmünde goşulyşýar
Şu hepdede, sişenbe güni Türkmenistandan Akýaýla demir ýol menziliniň üsti bilen Hytaý-Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça synag gatnawyny amala aşyrýan düzümleriň tapgyryndan üçünji konteýner ýük düzümi Eýrana ugrady. Ozal habar berlişi ýaly, şu ýol boýunça ilkinji şeýle demir ýol düzümi türkmen-eýran serhedinden 8-nji ýanwarda, şondan birnäçe gün soň, 12-nji ýanwarda ikinjisi geçdi. Hormatly ...
Parlamente we sebitleýin halk maslahatlaryna saýlanmak boýunça saýlaw toparlary döredildi
Türkmenistan—möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakanyň—Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň öňüsyrasynda. Bu saýlawlar 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriler Türkmenistan boýunça Mejlisiň jemi 125 deputaty saýlanylar. Welaýat halk maslahatlarynyň agzalarynyň saýlawlary boýunça saýlaw okruglarynyň 240-sy, ýagny, her welaýatda we Aşgabat ...
Türkmen wekiliýeti Musulman Zenan Parlamentarileriniň 7-nji maslahatyna gatnaşar
12-nji ýanwarda geçirilen Hökümetiň mejlisinde Mejlisiň ýolbaşçysy Akja Nurberdiýewa ýurdumyzyň wekiliýetiniň Eýranda geçiriljek Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Parlament Bileleşiginiň Musulman Zenan Parlamentarileriniň 7-nji maslahatyna we bu halkara guramanyň Parlament Bileleşiginiň 13-nji maslahatyna gatnaşmagyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz parlament diplomatiýasynyň ...
24-26-njy ýanwarda Aşgabatda Belarus Respublikasynyň Medeniýet günleri geçiriler
Hökümetiň mejlisinde döredijilik çäresini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada wise-premýer A. Garajaýew hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, belarus medeniýetiniň günleri iki ýurduň Medeniýet ministrlikleriniň arasynda 2017-2020-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlyk maksatnamasyna laýyklykda hem-de türkmen-belarus diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygy mynasybetli geçirilýär. Çäräniň maksatnamasy Belarus ...
15–16-njy ýanwarda DIM-niň wekiliýeti Yslamabatda bolar
15–16-njy ýanwarda DIM-niň wekiliýeti iş sapary bilen Yslamabatda bolar. Şol ýerde türkmen-pakistan daşary syýasat geňeşmeleri geçiriler. Duşuşygyň gün tertibine döwletara gatnaşyklaryny ösdürmegiň meseleleri we ikitaraplaýyn Hökümetara toparynyň işi giriziler. Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisini gurmagyň taslamasyny we beýleki ...
Türkmenistan «EKSPO-2020» sergisinde üstünliklerini görkezmäge taýýarlanýar
Türkmenistan Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçiriljek «EKSPO-2020» Bütindünýä sergisine gatnaşmaga taýýarlyk görýär. Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer O.Gurbannazarowyň habar berşi ýaly, 2020-nji ýylyň 20-nji oktýabryndan 2021-nji ýylyň 10-njy apreli aralygynda “Akyl-paýhasymyzy birleşdirip, geljegi ...
Geçen ýylyň soňky üç aýyň dowamynda Türkmenistanda internetden peýdalanýanlaryň sany 1,2 esse artdy
Aragatnaşyk ulgamyny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek boýunça öňde goýan wezipeleriniň çalt çözülmegi, iň öňdebaryjy enjamlaryň hem-de innowasiýalaryň ulanylmagy netijesinde Türkmenistanda Internetiň her bir raýata elýeterli bolmagy üçin ähli şertleri ...