text:
Ýakynda internet bilen bagly maglumatlary toplap, olary analiz edýän “Internet World Stats” atly internet saýty 2011-nji ýyl boýunça internetden peýdalanýanlaryň sany barada ýörite hasabat ýaýratdy.
Bu hasabatdan belli bolşuna görä, dünýä boýunça internet ulanyjylaryň sany barha ösýär. Mysal üçin, 2000-nji ýylda bütin dünýäde 361 milliona golaý adam internetden peýdalanan bolsa, 2012-nji ýylyň başynda bu san iki milliard 300 milliona golaý bolupdyr.
Bu hasabatdan çen tutulsa, Türkmenistanda hem internetiň hyzmatlaryndan peýdalanýan adamlaryň sany barha artýar. Mysal üçin, 2000-nji ýylda internetden diňe 2 müň adam peýdalanan bolsa, häzir bu san 111 müňe golaý bolupdyr.
Bu Türkmenistanyň ilatynyň internete elýeterliligi nukdaýnazaryndan nämäni aňladýar?
Sanlardan çen tutulsa...
Hasabatda berlen maglumatlara görä, Islandiýanyň, Norwegiýanyň hem Şwesiýanyň ilaty internetden iň köp peýdalanýanlar. Ýagny, Islandiýada ilatyň 97%-niň internetden peýdalanýandygy aýdylýar.
“Internet World Stats” saýtynyň hasabatynda Afrika hem käbir Aziýa ýurtlarynda internet hyzmatlarynyň ilata elýeterliliginiň pes derejede galýandygy aýdylýar. Mysal üçin, Mýanmarda internetden ilatyň diňe 0,2% -niň peýdalanýandygy aýdylýar.
Türkmen hakimiýetleri 2011-nji ýylyň sentýabrynda 1-nji klas okuwçylaryna noutbuk kompýuterini ulanmaga bermek barada karar çykardy.
Internetden az peýdalanýan ýurtlaryň hataryna Türkmenistan hem girýär. Ýagny, Türkmenistanda ilatyň 2.2%-niň interneti ulanýandygy aýdylýar. Hasabatdan çen tutulsa, Türkmenistanyň goňşulary bolan Özbegistanyň ilatynyň 27%-i, Täjigistanyň 10.5%-i, Gazagystanyň 35%-i, Gyrgyzystanyň ilatynyň bolsa jemi 39%-i internetden peýdalanýar.
Hatda uzak wagt dowam edýän uruş sebäpli ykdysady ýagdaýy ýaramaz bolan Owganystanda-da internetden peýdalanýan adamlaryň prosent sany Türkmenistanyňkydan takmynan 2 esse köp.
Dünýäniň 233 ýurduny öz içine alýan bu hasabatda Türkmenistanyň Hazar boýunça goňşusy Azerbaýjanda-da ilatyň 44%-niň internetden peýdalanýandygy habar berilýär.
Görkezijilere täsir edýän faktorlar
Türkmenistanda internetiň ilata elýeterliligi bilen ýakyndan gyzyklanýan hukuk goraýjy aktiwist, “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin Türkmenistanda internet ulanyjylaryň sanynyň pes bolmagyny internet hyzmatlarynyň gaty gymmat bolmagy hem-de ýurtdaky ýeke-täk internet prowaýderi bolan “Türkmentelekomyň” ilata hödürleýän hyzmatynyň hiliniň ýaramazlygy bilen düşündürýär.
Beýleki tarapdan, Farid Tuhbatullin gorky faktorynyň-da ilatyň internetden peýdalanmak höwesini gaçyrýandygyny öňe sürýär: “Biziň bilen söhbetdeş bolan käbir adamlar ýörite gulluklaryň internete berk gözegçiligini göz öňünde tutup, özlerine goşmaça kynçylyk döredesleriniň gelmeýändigini aýtdylar. Olaryň käbiri çagasyny daşary ýurtda okatmak isleýändigini, beýlekileri Türkmenistanda işläp, karýerasynyň aladasyny edýändigini, ýene birleri bolsa işläp ýören çagalaryna ýaramaz täsir ýetmesin diýip, internetden peýdalanmaýandyklaryny aýtdylar”.
Internet bilen bagly maglumatlary toplap, olary analiz edýän “Internet World Stats” saýtynyň 2011-nji ýyl boýunça ýaýradan bu hasabatynda häzirki wagt bütin dünýä boýunça ilatyň üçden bir böleginiň internetden peýdalanýandygy aýdylýar.
Şeýlelikde, 2000-nji ýyldaky sanlar bilen deňeşdirilende dünýäde internet ulanyjylaryň sany 528% ýokarlanypdyr. Internet ulanyjylaryň sany boýunça geçen ýyl bilen deňeşdirilende, Türkmenistanda hem az-owlak ösüş görünýär. Emma hasabatdan çen tutulsa, Türkmenistan bu jähtden dünýäde iň yzda galýan ýurtlardan biridir.


c: text/html

text:
Birleşen Ştatlar amerikan güýçleriniň pakistan «Talybanynyň» uly derejeli liderini ele salandyklaryny tassyk etdi.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Mari Harf Birleşen Ştatlaryň güýçleri harby operasiýada Latif Mehsudy tussag etdi diýdi.
Ol ony pakistan «Talybanynyň» uly serkerdesi hem-de pakistan talyplarynyň lideri Hikmetulla Mehsudyň “ynamdar wekili” diýip atlandyrdy.
Birleşen Ştatlaryň sözçüsi Latif Mehsudyň nirede we haçan ele salnandygyny aýtmady. Emma muňa garamazdan, habarlarda onuň Owganystanda ele düşendigi aýdylýar.
2010-njy ýylda Nýu-Ýorkuň Taým skwerinde gurnaljak bolan bomba partlamasynyň jogapkärçiligini pakistan «Talybany» öz üstüne alypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Geçen hepde, Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň Aşgabada eden sapary mahalynda türkmen türmesinden boşadylan türk mugallymy Hajy Hamdi Hamit Polat tussaglykda «alty aýlap azap görendigini, ol ýerden çykaryn öýtmändigini» aýdýar.
49 ýaşyndaky Polat «Anadoly» habar gullugy bilen söhbetdeşlikde özüne garşy üç gezek jenaýat işiniň gozgalandygyny, geçirilen derňewler netijesinde iki gezek aklanyp, üçünji gezeginde, kakasy türkmen, ejesi rus bolan okuwçyny urmakda aýyplanyp, türmä basylandygyny gürrüň beripdir.
"Okuwçyny urmadym"
Polat özüniň okuwçyny urandygyny «kesgin» inkär edýär. Emma çaga, ozalky tussagyň aýtmagyna görä, görnetin ýaralanma-beýleki bolmasa-da, mugallymyň özüne zulum edendigini aýdyp, görkezme beripdir.
«Türkmenistanyň hronikasy» websaýtynyň suddan sekiz gün soň, 28-nji maýda çap eden makalasynda aýdylmagyna görä, türk mugallymyna garşy görkezme beren çaganyň ejesi prokuraturanyň işgäri bolup, ol mekdebe ýokary wezipeli ene-atasynyň maşynynda getirilip, okuwdan soň hem maşynly alnyp gaýdylýan eken. Şeýle-de şaýatlar çaganyň mekdebe ýüzi tegmilli gelendigini, onuň mekdepde urulmandygyny aýdypdyrlar.
Dört çaganyň atasy, 20-nji maýda türkmen sudy tarapyndan iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Polat 172 günläp türmede oturypdyr.
Ol tussaglygynyň ilkinji 38 gününi bir kamerada geçirendigini, ol kameranyň on metr çemesi giňlikde bolandygyny aýdýar.
Şonda ol birküç gezek aýaly, çaglary bilen duşuşyp bilendigini, emma ýüzbe-ýüz bolmandygyny, gapy arkasyndan gürleşendigini aýdýar. Emma başga türmä geçirileninden soň, onuň maşgalasy bilen duşuşmagy örän kyn bolupdyr.
Türkmenistandan alternatiw habarlary çap edýän habartm.org websaýtynyň ýazmagyna görä, Polat Türkmenistanyň gündogaryndaky Şagal posýologynda ýerleşýän türmede saklanypdyr.
"Türmede suw uly problemady"
Polat öz saklanan türmesinde suwuň uly problema bolandygyny, asmany, daşaryny görmändigini, özüne açyk howada gezelenç etmäge hem rugsat berilmändigini gürrüň beripdir.
«Suw örän ýaramazdy, kesellemezlik üçin köp derman ulandym. Derman ulanmak gadagandy, emma sag bolsun, aýalym getiripdi» diýip, Polat aýdypdyr.
Türk metbugaty türkmen türmesinden boşadylan mugallym bilen prezident Erdoganyň öz uçarynda söhbetdeş bolandygyny, premýer-ministr Ahmet Dawutoglunyň bolsa onuň bilen ýaşaýan şäheri Malatýada görüşendigini ýazýar.
Şeýle-de türk metbugatynda "Erdogan isledi, Türkmenistan mugallymy azat etdi" diýen ýaly sözbaşylar göze ilýär.
Türk mugallymynyň prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň günä geçmesi netijesinde, bir günde türmeden boşadylyp, türk prezidentiniň uçaryna mündürilendigi baradaky habarlar gyzgyny bilen habartm.org, gundogar.org, chrono-tm.org websaýtlarynda, türkmen dilinde bolsa Azatlyk radiosynyň websaýtynda çap edildi.
Emma bize iki prezidentiň Aşgabatdaky gepleşikleri mahalynda bolan aýratyn günä geçiş barada resmi türkmen metbugatynda berlen maglumaty tapmak başartmady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow 9-njy aprelde geçiren hökümet maslahatynda ýaşaýyş jaý gaznasyndaky jaýlary hususylaşdyrmagyň we ýaşaýyş jaý biržasyny döretmegiň programmasynyň üstünde işlemek we bu ugurda zerur işleriň geçirilmegi hem teklipleriň hödürlenmegi hakynda görkezme berdi.
“Ýaşaýyş jaýlarynyň hususy eýeçilige berilmegi we biržanyň döredilmegi ýurduň ykdysadyýetini bazar gatnaşyklaryna geçirmegiň çäklerinde ilatyň ýaşaýyş jaý şertlerini gowulandyrmak boýunça alnyp barylýan syýasaty üstünlikli durmuşa geçirmekde möhüm ädim bolar” diýip, Berdimuhamedow aýtdy.
«Hiçden giç ýagşy»
Kanadada ýaşaýan türkmen biznesmeni Muhammet Düýeji döwlet eýeçiligindäki jaýlary hususylaşdyrmagyň Türkmenistanda 20 ýyl yza çekilendigini we munuň ýurduň ykdysadyýetine zyýan bolandygyny aýdýar. Onuň pikiriçe, prezident Berdimuhamedowyň «hiçden giç ýagşy» edip şeýle karara gelmegini gutlamak gerek.
Türkmen prezidenti jaýlary hususylaşdyrmagy dikeltmek barada ilkinji gezek geçen ýylyň başynda gürrüň gozgapdy.
Aslynda döwlet eýeçiligindäki ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak ozalky sowet respublikalarynyň aglabasynda, şol sanda Orsýetde bolşy ýaly, Türkmenistanda hem geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň başynda başlanypdy.
Bu çäre, ykdysatçylaryň köpüsiniň pikirine görä, bazar ykdysadyýetine geçmegi tizleşdirmäge, sowet döwründe bütin ömri işlän, emma tasdan hiç bir emlägi bolmadyk adamlaryň, iň bolmanda öz ýaşap oturan jaýlaryna eýe bolmagyna şert döretmelidi.
Ýöne Türkmenistanyň öňki prezidenti S.Nyýazow dürli zatlary, şol sanda hususylaşdyrmakda-da ýol berlen bidüzgünçilikleri sebäp hökmünde görkezip, jaýlaryň hususylaşdyrylmagyny togtatdy.
Hukuk meselelerini öwrenýän aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew jaýlaryň hususy eýeçilige berilmeginiň togtadylmagynyň ýalňyşlyk bolandygyny aýdýar: «Russiýa Federasiýasynyň basyşy, gysyşy esasynda Nyýazow Orsýete göçýändigi baradaky durumy, statusy bolan adamlara jaýlaryny hususylaşdyrmaga we satmaga rugsat etdi”.
Onuň pikirine görä,bu ýagdaý raýatlaryň hususylaşdyrma meselesinde ala tutulmagyna we bu meselede para-peşgeşiň has-da köpelmegine getirdi.
Ozalky baş prokuror Gurbanbibi Atajanowanyň öz döwründe döwlet telewideniýesinde eşitdirilen sözlerinden belli bolşuna görä, Türkmenistanda uly wezipeli döwlet işgärleriniň arasynda korrupsiýa giň ýaýran we bu ýagdaý käbir adamlaryň elinde 10-20 jaýyň, 20-30 maşynyň toplanmagyna getirdi.
Şol bir wagtda raýatlaryň köpüsinde bir otagly jaý hem ýok. Munuň üstesine, häkimiýetleriň meýline, islegine görä planlaşdyrylýan köp sanly täze gurluşyklar ilatyň ýaşap oturan jaýlarynyň ýykylmagyna sebäp bolýar. Şu we beýleki bir topar faktorlaryň birikmesi netijesinde Türkmenistanda ýaşaýyş jaýlarynyň bahasynyň barha gymmatlaýandygyny aýdýarlar.
Adalatlylyk nädip üpjün edilmeli?
Žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň pikirine görä, hususylaşdyrmany adalatly geçirmek üçin bu barada ýörite kanunyň kabul edilmegi gerek.
“Şol kanunda jaýlary hususlyşdarmak bilen bagly ähli düzgün-kadalar ilik-düwme beýan edilmeli” diýip, Baýryýew aýdýar. “Hususylaşdyrma döwlet gullukçylarynyň ygtyýaryna berilse, ýa-da olar hususylaşdyrmanyň düzgünlerini kesgitlemeli edilse, bu ýerde ýene adalatsyzlyk we korrupsiýa köpeler. Ondan ötri, jaýlaryň öz eýelerine kanun esasynda berilmegi üçin, olar prokuraturanyň we jemgyýetçiligiň berk gözegçiligi astynda, açyklyk hem aýanlyk şertlerinde hususylaşdyrylmaly”.
Türkmenistanda jaýlary hususylaşdyrmak boýunça 1990-njy ýyllaryň başynda edilen synanyşykda hususylaşdyrylýan jaýyň eýesi şol jaýda 15 ýyl ýaşan bolmaly diýen düzgün bardy. A. Baýryýewiň pikirine görä, bu hili çäklendirmeler bolsa, ýene bu ýagdaýdan öz hususy bähbidi üçin peýdalanjak resmiler tapylar we korrupsiýanyň köpelmegine ýol açylar.
Kanadada ýaşaýan türkmen aktiwisti M.Düýeji öňki gezek hususylaşdyrma boýunça komissiýa döredilmeginiň we bir topar şert goýulmagynyň sebäbini şol wagt täze salnan we ilata mugt berlen jaýlaryň bolmagy bilen düşündirýär. Ýöne ol soňky 10-15 ýylda hökümet tarapyndan mugt jaý bermegiň tasdan galandygyny aýdýar.
«Arkaçgurluşyk” öz salan jaýlaryny ilata satýardy we şu sebäpden ilatyň ýaşap oturan jaýlarynyň hemmesi şu wagt 10-15 ýyl ýaşalan jaýlar, şoň üçin ol jaýlara baha kesmän, ýaşap oturan adamlara mugtuna berimeli» diýip, Düýeji aýdýar. Ol munuň üçin prezidentiň bir karar çykarmagynyň, soňra ol kararyň parlamentde kanun görnüşinde tassyklanmagynyň ýeterlik boljakdygyny hem sözüniň üstüne goşýar.
Emma žurnalist A.Baýryýewiň pikiriçe, jaýlary hususy eýeçilige bermek üçin kararam çykarylmaly däl, permanam, eýse Türkmenistanda ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak hakyndaky kanun kabul edilmeli.


text:
Polşanyň resmileriniň berýän maglumatlaryna görä, geçen gijäniň dowamynda sowukdan 12 adam ölüpdir. Polşada güýçli sowuk howa netijesinde soňky üç günüň dowamynda 30 töweregi adam heläk boldy.
Şeýle-de, ýurduň günorta Çestoçowa şäherinde ýüze çykan tehniki näsazlyklar sebäpli 150 müň çemesi adam ýyladyş sistemasyndan mahrum boldular.
Habar agentlikleriniň maglumlataryna görä, ýurduň resmileri bu näsazlyklary aradan aýyrmak üçin alada edýärler.
Her gyş Polşada howanyň güýçli sowamagy sebäpli onlarça adam ölýär.
Häzir agyr gar ýagmagy we sowuk howa şertleri netijesinde Ýewropanyň demirgazygyndaky ýurtlaryň köpüsinde transport kynçylyklary döredi.


text:
ABŞ awtoritar režimler tarapyndan gysyş görkezilýän Internet ulanyjylara kömek üçin şu ýyl 25 million dollar goýberer.
Sişenbe güni Waşingtonda çykyş edip, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Internetde doly açyk çekişmeleri üpjün etmäge öz ýurdunyň taýýardygyny nygtady.
“ABŞ-nyň administrasiýasy elektron giňişlik bilen bagly halkara strategiýasyny amala aşyrar, biz geljek üçin öz ugrumyzy işläp düzýäris. Bu biz üçin ileri tutulýan daşary syýasat, onuň ähmiýeti gitdikçe diňe artmak bilen bolar” diýip, Hillari Klinton aýtdy.
Klinton şeýle-de geçen hepde sosial set “Twitterde” Döwlet departamenti tarapyndan pars hem arap dillerinde hasaplaryň döredilendigini, indi olaryň hytaý, hindi we ors dillerinde açyljakdygyny habar berdi.


text:
Saýlaw resmileri Gyrgyzystanyň täze parlamentine bäş partiýanyň wekilçilik etjegini aýdýarlar. Emma ol partiýalaryň hiç biri 10-njy oktýabrda geçen parlament saýlawlarynda köplüge eýe bolup bilmedi.
Merkezi Saýlaw komissiýasy saýlawyň soňky resmi netijelerini çap etmek bilen, parlamente girmäge ýeterlik ses gazanan partiýalaryň “Ata-Žurt”, Sosial demokratik partiýa, “Ar-Namys”, “Respublika” we “Ata-Mekendigini” aýtdy.
Merkezi Saýlaw komissiýasy ýurduň günortasyndaky etniki gyrgyzlaryň berk goldawyna daýanýan milletçi “Ata-Žurt” partiýasynyň parlamentiň 120 ornundan 28-sine eýe boljagyny aýtdy.
Hökümete tarapdar Sosial demokratlar 26, “Ar-namys” 25, “Respublika” 23, “Ata-meken” bolsa 18 orun alar.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar Ukrainada tussag edilen orsýet raýatynyň günäsini geçip, ony orsýetçi separatistleriň ele salan ukrain esgerine çalyşdy.
Poroşenko bu waka barada öz resmi websaýtynda habar berdi. Saýtda Poroşenkonyň boşadylan ukrain esgeri Andriý Hreçanow bilen duşuşygyny görkezýän surat çap edildi.
Poroşenko iýul aýynda tussag edilen we yzýany 14 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Wladimir Starkowyň günäsini geçendigini aýtdy. Ukrainanyň howpsuzlyk gulluklary Starkowyň özüniň Orsýetiň harby ofiseridigini boýun alýan wideosyny ýaradypdy.
Orsýet gündogar Ukraina öz harbylaryny we ýarag ýollaýandygyny ret edýär. Gündogar Ukrainada separatistleriň we hökümet güýçleriniň arasynda gidýän söweşler zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 7900 gowrak wepat boldy.


text:
Soňky günlerde Eýranyň we beýleki döwletleriň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gaz pudagyndaky türkmen-eýran gatnaşyklaryna degişli dürli maglumatlar beýan edilýär. Olaryň käbirinde 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Eýranyň türkmen gazy bilen üpjün edilmeginiň «duýdansyz we ikitaraplaýyn ylalaşyga gabat gelmän» bes edilmegi barada gürrüň edilýär. Beýleki neşirlerde bolsa, tersine «Eýran Türkmenistan bilen türkmen gazynyň akdyrylmagy barada 5 ýyllyk ylalaşyga gol çekdi»-diýlip, bellenilýär.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, şuňa meňzeş, çapraz häsiýetli we öz mazmuny boýunça garşylykly maglumatlaryň hiç bir esasynyň ýokdugyny mälim edýär.
Hakykatdan hem, 1997-nji ýylyň dekabryndan başlap, gazy aluw-satuw şertnamasyna laýyklykda, ikitaraplaýyn ylalaşygyň ähli şertlerini berjaý edip, Türkmenistan Eýrana gazyň iberilmegini amala aşyrýar.
Şunuň bilen bir wagtda, gynansakda, Eýranyň milli gaz kompaniýasy 2013-nji ýyldan başlap, Eýran Yslam Respublikasyna ozal iberilen türkmen tebigy gazy üçin bergisini üzmek boýunça zerur tagallalary ýerine ýetirmeýär. Munuň netijesinde eýran tarapynyň ep-esli bergisi emele gelip, uzakmöhletleýin şertnama esasynda Eýrana gazyň eltilmegine ugrukdyrylan, Türkmenistanyň gaz daşaýjy infrastrukturasynyň üznüksiz tertipde işlemegine maliýe kynçylyklyklar päsgelçilik döredýär.
2016-njy ýylyň dowamynda eýran tarapynyň gaz üpjünçiliginde emele gelen ýaramaz ýagdaý we türkmen tebigy gazynyň iberilmeginde mümkin bolan çäklendirme barada resmi taýdan ençeme gezek habardar edildi. Şol birwagtda, türkmen tarapy emele gelen meseleleriň işjeň ýagdaýda çözülmegine gönükdirilen teklipleriň ençemesini berdi.
Emma, Türkmenistanyň konstruktiw başlangyçlaryna Eýranyň milli gaz kompaniýasynyň oňyn seslenmesiniň ýoklugy, arkalaşykly çözgütleriň görnüşlerini agtarmakda oňun haýallygy, 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan Eýrana türkmen tebigy gazynyň akdyrylmagynyň alaçsyz çäklendirilmegine getirilendigi mälim edildi.
Şonuň yzysüre Eýranyň milli gaz kompaniýasynyň (EMGK) resmi internet saýtynda ýerleşdirilen maglumatyna degişlilikde, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi şu aşakdakylary beýan etdi.
EMGK-niň esassyz we obýektiw bolmadyk maglumatyna öz tarapymyzdan Kompaniýanyň türkmen tarapyna bolan bergisini üzmek bilen bagly meselede hemmäni ýalňyş pikire ugrukdyrmak synanyşygy hökmünde garaýarys.
Hususan hem, «Türkmengaz» Döwlet konserni tarapyndan üpjün edilýän gazyň hili we möçberi bilen bagly şertnamanyň düzgünleriniň bozulmagy baradaky tassyklama hakykata laýyk gelmeýar.
Hakykatda, Eýrany tebigy türkmen gazy bilen üpjün etmek hakyndaky şertnamanyň ýerine ýetirilmeginiň dowamynda EMGK tarapyndan öz üstüne alynan borçlarynyň ençeme gezek ýerine ýetirilmändigi bellenilipdi. Hususanda, Şertnamanyň esasy ýörelgeleriniň biri «take or pay» — «al ýa-da töle» bolup durýandygyna garamazdan, Eýranyň milli gaz kompaniýasy birnäçe ýyllaryň dowamynda şertlendirilen gazyň esli möçberiniň alynmagyny üpjün etmedi. Şol bir wagtda, Kompaniýa türkmen tarapyna hiç hili maliýe öwez töleglerini üpjün etmedi.
EMGK-niň geçirilen «köpsagatlyk netijesiz gepleşikler» baradaky birtaraplaýyn beýannamalary delilsiz we esassyz bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, hut türkmen tarapynyň başlangyjy bilen Eýranyň nebit ministrliginiň we EMGK-niň wekilleri bilen yzygiderli esasda gepleşikleriň geçirilendigini bellemelidir. Bu ugurda türkmen tarapy diňe bir uzakmöhletleýin Şertnama boýunça gazyň iberilmegi bilen baglylykda ýüze çykýan meseleleriň çözülmegine gönükdirilen anyk teklipler bilen çäklenmän, gaz pudagyndaky türkmen-eýran hyzmatdaşlygyny giňeltmäge degişli teklipler bilen hem çykyş etdi. Türkmen tarapynyň bu konstruktiw çemeleşmeleri esasynda gaz ulgamyndaky Türkmenistanyň we Eýranyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň wajyp meseleleri boýunça netijeleri gazanmaga mümkinçilikler döredi.
Kompaniýanyň «iki kompaniýalaryň arasyndaky hukuk jedeline Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň gatyşmagy Şertnamanyň bozulmagy» diýen belligi nädogry maglumatyň nusgasy bolup durýar.
Bu ýagdaýda kadanyň bozulmagy hiç bir düzgün boýunça esaslandyrylyp bilinmeýär. Sebäbi şuňa meňzeş meseleler söwda şertnamalarynda ýa-da ylalaşyklarynda bellenilmeýär. Şol bir wagtyň özünde, hemmelere mälim bolşy ýaly, islendik döwletiň daşary syýasat edarasynyň esasy wezipeleriniň biri ýurduň bähbitlerini (şol sanda ykdysady), onuň raýatlarynyň we ýuridiki şahslarynyň hukuklaryny goramak bolup durýar. Ýokarda agzalan meseläni şöhlelendirmekde Türkmenistanyň DIM-niň işjeňligini hut şu nukdaýnazardan düşünmeli.
Türkmen-eýran gaz pudagyndaky hyzmatdaşlyk
Soňky günlerde Eýranyň we beýleki döwletleriň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gaz pudagyndaky türkmen-eýran gatnaşyklaryna degişli dürli maglumatlar beýan edilýär. Olaryň käbirinde 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Eýranyň türkmen gazy bilen üpjün edilmeginiň «duýdansyz we ikitaraplaýyn ylalaşyga gabat gelmän» bes edilmegi barada gürrüň edilýär. Beýleki neşirlerde bolsa, tersine «Eýran Türkmenistan bilen türkmen gazynyň akdyrylmagy barada 5 ýyllyk ylalaşyga gol çekdi»-diýlip, bellenilýär.


text:
Bir wagtlar Täjigistanda adamlaryň adynyň ýazylyşy watançylyk buýsanjynyň alamatydy. Sanlyja ýyl mundan ozal adamlar bu ýurtda öz atlaryndaky rus diliniň kadalaryna laýyk gelýän goşulmalary, ýagny erkekleriň mysalynda ”-ow”, diýilen goşulmany aýyrmaga çalyşýardylar.
2007-nji ýylda täjik prezidenti özüniň ruslaşdyrylan Emomali Şarifowiç Rahmonow adyny Emomali Rahmon diýip düzedipdi. Munuň netijesinde ýurtda “-ow”, “-ew” we “-owiç” ýaly goşulma bilen tamamlanýan adam atlary ýitirim bolup başlapdy.
Ýöne häzirki wagtda soňy gürrüňi gidýän goşulmalar bilen tamamlanýan adam atlary ýuwaş-ýuwaşdan gaýtadan ulanyşa girizilip başlandy. Täjik resmileriniň biri bu ýagdaý “ýaş nesliň arasynda watançylyk duýgusynyň we milletçilik düşünjesiniň derejesiniň pesliginden” habar berýär diýip, duýduryş berdi.
Duýduryş
Bu duýduryş 21-nji ýanwarda Täjigistanyň baş prokurory Şerhon Salimzodanyň “Jumhuriýat”, ýagny “Respublika” atly döwlet gazetine öz şahsy pikiri hökmünde ýazan makalasynda beýan edildi.
Salimzoda rus diliniň kadalaryna laýyk gelýän goşulmaly familiýalaryň we otçestwolaryň aýratynda ýaşlaryň arasynda gaýtadan meşhurlyga eýe bolup başlandygyny belläp, ol bu tejribäniň mundan iki ýyl ozal başlanandygyny aýdýar.
Salimzoda öz sözlerine delil hökmünde ýurduň iň uly üç uniwersitetinden alnan sanlary görkezýär. Onuň sözlerine görä, 2013-nji ýylda diňe iki sany talyp ozal ruslaşdyrylyp ýazylan familiýasyny milli täjik däplerine laýyklykda ýazdyrmagy sorap degişli häkimiýetlere ýüz tutupdyr. Ýokary okuw jaýlarynyň 513 talyby bolsa öz atlarynyň we familiýalarynyň ruslaşdyrylyp ýazylmagyny sorapdyr.
Ýöne Salimzoda täjik milli buýsanjyny dikeltmäge çagyrýarka, ýaşlaryň köpüsi munuň ýönekeý zat däl-de, eýse durmuşy zerurlykdygyny aýdýarlar.
Ýaşlaryň aýtmagyna görä, olar Russiýada ýakymsyzlyklardan gaça durmak maksady bilen rus görnüşinde ýazylan atlara dolanýarlar. Her ýyl ýedi täjikden biri migrant işçi hökmünde iş g gözläp, Russiýa gidýär. Olar ol ýerde köplenç milli kemsitmelere we hatda gazaply jynsparazçylyga uçraýarlar.
“Ruslaşdyrylan familiýa amatly”
Duşanbedäki Täjik milli uniwersitetinde okaýan talyp we tomusky dynç alyşlary döwründe Orsýetde işleýän Hasan Sadulloýew “Eger-de siz ol ýerde [Russiýada] işleýän we ýaşaýan bolsaňyz, onda at-familiýalaryňyz ruslaşdyrylan bolsa, size aňsat bolýar” diýýär.
Mundan iki ýyl ozal Sadulloýew resmi taýdan “Hasani Abdullo” diýip tanalýardy. Ýöne häzir onuň ady “Sadulloýew Hasan Abdulloýewiç” diýip tutulýar.
“Men täjik görnüşindäki adym we familiýam sebäpli Russiýada dokument işleri bilen baglanyşykly ençeme problemalar bilen ýüzbe-ýüz boldum. Men doly adymyň Russiýadaky üç atdan däl-de, iki atdan, ýagny meniň adymdan we kakamyň adyndan ybaratdygyny aýtdym. Ahyrsoňunda haýsysynyň familiýadygy we haýsynyň hem otçestwodygy anyk belli bolmady. Adymyň bulaşyklygy netijesinde men Russiýadan deport edildim” diýip, Sadulloýew Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Sadulloýewiň sözleri ýurduň baş prokurory Salimzodanyň metbugatda milli at-familiýa meselesinde öňe süren pikiriniň yz ýany peýda boldy we ol ýönekeý täjik ilatynyň bu ugurdaky aladalaryny beýan edýär.
Resmiler herekete geçdi
Ýöne şol bir wagtyň özünde-de ýurduň resmileriniň arasynda Salimzodanyň sözleri bu ugurda herekete geçmek üçin çagyryş diýlip kabul edilene çalym edýär. Salimzodanyň makalasy çap edilenden sanlyja gün soň, ýagny 24-nji ýanwarda oba-hojalyk ministri Kosim Kosimow özüniň adyny çalyşmak üçin degişli häkimiýetlere resmi suratda arza berendigini yglan etdi.
Kosimow ýakynda özüniň Kosim Rohbar ady bilen tanaljakdygyny aýtdy. “Rohbar” sözi täjikçe “lider” diýmegi aňladýar. Mundan ozal oba-hojalyk ministri “Rohbar” sözüni özüniň atasynyň ady hökmünde, ýagny soňy rus goşulmasy bilen tamamlanýan “Rahbarowiç” görnüşinde ulanýardy.
Täjikler öz atlarynyň soňundaky rus goşulmasyny 1990-njy ýyllaryň ahyrlarynda aýyrmaga başladylar. Olar bu ädimi milli medeniýeti we milli buýsanjy dikeltmek tagallasy hökmünde durmuşa geçirip ugrapdylar.
Köp adamlar resmi taýdan öz atlaryny, familiýalaryny düzedipdiler we täze doglan çagalara täjik atlaryny dakmak bilen bu tejribäniň täze nesiller tarapyndan berjaý ediljekdigine ynam bildirilipdi.
Täjigistanda adam atlarynyň we familiýalarynyň üýtgedilmegine soňky döwürde ýoň bolan sosial tendensiýanyň görkezijisi hökmünde hem baha berip bolar.
1980-nji we1990-njy ýyllarda täjik-pars taryhyndan we edebiýatyndan alnan adam atlary halk arasynda uly meşhurlyga eýe bolupdy. Müňlerçe çagalara pars köşkleriniň we gahrymanlarynyň ýa-da pars edebiýatyndaky gahrymanlaryň atlary dakylypdy.
Soňky on ýylyň dowamynda täjikler yslam dinine degişli adam atlaryny has-da halap başladylar. Bu yslamyň jemgyýete täsiriniň artýandygyny görkezýän alamatlaryň biridir.


text:
Ýakynda “WikiLeaks” internet saýty tarapyndan ýaýradylan gizlin dokumentler halkara informasion giňişligini aýaga galdyrdy. ABŞ-nyň döwlet syry hasaplanýan 250 müňden gowrak dokumentler ýurduň syýasy, howpsuzlyk we diplomatik ugurlaryna degişli hatlardan we telegrammalardan ybarat. “Ýaragly” diplomatik konteýner
“WikiLeaks” saýtynyň ýaýradan soňky maglumatlary Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçihanasynyň ýokary derejeli diplomatlarynyň ýollan dört telegrammasyny hem öz içine alýar. Ol telegrammalaryň ikisi Türkmenistanyň hut özüne degişli meseleler bilen baglanyşykly.
2009-njy ýylyň fewral aýynda Aşgabadyň ‘Gowdan’ gümrük nokadynda Eýranyň Türkmenistandan ugradylan diplomatik konteýnerinde AK-47 ýaraglarynyň, snaýper tüpeňleriniň we ok-därileriň tapylanlygy aýdylýar. Ýaraglar iki sany türkmen halysynyň aşagynda gizlenipdir.
Maglumata görä, agzalýan ýaraglar ele salnandan bir hepde soň, Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçihanasynyň bir ýerli işgäri Aşgabat gümrük nokadyna iş bilen baranda Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň resmisi oňa bu waka barada gürrüň beripdir.
“Eurasia.Net” neşiri ABŞ-nyň Türkmenistandaky köpden bäri ilçisiz işleýän ilçihanasynyň bu meselelerdäki roluna ünsi çekýär. Bu neşir Türkmenistan-Eýran serhedindäki gözegçilik nokatlarynyň abzallaşdyrylmagyna we türkmen serhetçileriniň türgenleşdirilmegine ABŞ-nyň uly goşant goşandygyny belleýär.
“Neweurasia.net” neşiriniň blogçysy Kristofer Şwarts bolsa ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasy amerikan razwedkasynyň we diplomatik operasiýalarynyň Merkezi Aziýadaky esasy merkezi diýip, çak edýär. Ol Eýran bilen serhetleşýän Türkmenistanyň geosyýasy taýdan amatly ýerdigini belleýär.Uran hyzmatdaşlygy
“WikiLeaks” saýtynyň ýaýradan maglumatlarynyň ýene biri Türkmenistanyň uran galyndylary boýunça Orsýet bilen hyzmatdaşlygyna degişli. Dokument 2009-njy ýylyň 24-nji fewralynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky şol wagtky baş diplomaty Riçard Maýlsyň Aşgabatdan ýollan diplomatik hatyny görkezýär.
2009-njy ýylyň fewral aýynda prezident G.Berdimuhamedow “Türkmenhimiýa” döwlet konsernine Orsýetiň “Ekomet-S” kompaniýasy bilen radioaktiw galyndylary aýyrmak boýunça şertnama baglaşmaga rugsat beripdir. Galyndylar Hazaryň himiýa zawodyndan we Balkanabadyň ýod zawodyndan çykarylypdyr.
17-nji fewralda Türkiýäniň Türkmenistandaky ilçisi Hüseýin Byçakly Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Riçard Maýls bilen duşuşygynda Türkmenistan bilen Orsýetiň Türkmenistanda täzeden uran öndürip başlamak planlary baradaky maglumatlar boýunça alada bildiripdir.
Türkiýäniň Türkmenistandaky baş diplomaty Hüseýin Byçakly öz çeşmelerinden şol ýylyň ýanwar aýynda Orsýetiň harby delegasiýasynyň Gyzylgaýadaky öňki uran zawodyna barandygyny anyklapdyr. Sowet Soýuzy döwründe Balkandaky Gyzylgaýada uran öndürýän zawod bardy.
Ilçi Byçakly Orsýetden Eýrana tarap Türkmenistanyň üsti bilen çekiljek 700 kilometrlik demirýol taslamasy bilen ors delegasiýasynyň tanyşdyrylandygyny aýdyp, Türkmenistanda işlenen urany Eýrana daşamak üçin bu marşrutyň ulanyljakdygy barada gep-gürrüňleriň bardygyny duýdurypdyr.
Türkiýäniň ilçisi Hüseýin Byçakly özünde bar bolan şol maglumatlaryň çeşmesini görkezmändir. Emma ol işlenen urany Eýrana daşamak boýunça Türkmenistanyň Orsýet bilen işleşmegi, hususan-da bu işi gizlin amala aşyrmagy Türkmenistanyň bitaraplyk syýasatyna ters gelýär diýip belläpdir. “Ne täzelik, ne-de syr”
ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň edarasy
Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň Ähliumumy taryh institutynyň Balkan, Kawkaz we Merkezi Aziýa boýunça ylmy-barlag merkeziniň ýolbaşçysy Artýom Ulunýan “WikiLeaks” saýtynda Türkmenistan barada peýda bolan maglumatlaryň hakykata gabat gelýänligine hiç hili şübhelenmeýär.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Ulunýan “WikiLeaks” saýtynda çap edilen Türkmenistana degişli maglumatlaryň bu ýurdy öwrenýän bilermenler üçin täzelik bolmanlygyny we şol meseleleriň açyk informasiýa çeşmelerinde ol ýa beýleki görnüşde öňden bäri gozgalyp gelýänligini belleýär.
“Çap edilen bolan maglumatlar “syrly” diýlip ýaýradylan hem bolsa, hakykatda ol ýerde syrly maglumat ýok. Sebäbi “WikiLeaks” saýtynyň ýaýradan maglumatlaryndaky agzalan wakalar degişli döwletleriň şu çaka çenli amala aşyryp gelýän syýasatyna çapraz gelmeýär” diýip, Ulunýan aýdýar.
Türkmenistanyň Türkiýedäki öňki ilçisi Nurmuhamet Hanamowyň pikirine görä, “WikiLeaks” saýtynyň maglumatlary resmi derejede tassyklanmadyk hem bolsa, şeýle maglumatlaryň peýda bolmagy hiç bir meseläniň ýaşyryn saklanyp bilinmejekdiginiň we iru-giç ýüze çykjakdygynyň aýdyň mysaly bolup durýar.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasy “WikiLeaks” saýtynyň ýaýradan maglumatlary boýunça Azatlyk Radiosyna kommentariýa bermekden saklandy. Bu habarlary Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň informasiýa bölüminde hem teswirlemekden boýun gaçyrdylar.


text:
Ýekşenbe güni Peruwyň hökümeti ýurduň raýatlaryny deňiz ýakasyna barmakdan saklanmaklyga çagyryp, duýduryş ýaýratdy.
Bu duýduryşa soňky günler Peruwyň demirgazyk raýonyndaky deňiz ýakalarynda guşlaryň we balyklaryň köpçülikleýin gyrylmagy bilen baglanyşykly waka sebäp boldy.
Ýurduň resmileri soňky birnäçe hepdäniň dowamynda deňiz ýakalaryndan ýüzlerçe delfiniň we uly guşlaryň maslyklarynyň tapylandygyny aýdýarlar.
Peruwyň Oba hojalyk ministrligi geçirilen deslapky barlaglaryň bu jandarlaryň organizminde açlykdan ölmek alamatlarynyň bardygyny görkezendigini aýdýar.
Emma muňa anyk nämäniň sebäp bolandygy barada häzirlikçe bilermenler belli bir zat aýtmakdan saklanýarlar.


text:
Ykdysadyyet
Eýran Yslam Respublikasy Aziýa-Ýuwaş ummany sebitindäki ýurtlara eksport edýän nebitiniň mukdaryny...
Dünýäde howanyň üýtgemegine garşy göreş alyp barmakda hususy kompaniýalaryň goşandy köpelip...
ABŞ-dan eksport edilýän tebigy gazyň möçberi ilkinji gezek import edilýän tebigy...
Hytaýly kosmonawtlar 33 günden soňra älem giňişliginden gaýdyp geldiler. “Xinhua” agentliginiň...
Eýran Yslam Respublikasy 2020-nji ýylda nebitiň çykarylyşyny bir gije-gündizde 5,7 million...
Hytaý bilen Perunyň arasynda 2 milliard dollar möçberinde söwda ylalaşyklaryna gol...
Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu-Dabi şäheriniň milli nebit kompaniýasy (ADNOC) 2018-nji ýylda...
Ýewropa Bileleşigi bilen Kanadanyň arasynda erkin söwda ylalaşygyna (SETA) gol çekildi....
Britan-niderland kompaniýasy “Royal Dutch Shell Plc”-iň 2016-njy ýylyň 3-nji çärýeginde arassa...
Dünýä bileleşiginiň öňünde durýan möhüm wezipeleri çözmäge işjeň gatnaşýan Türkmenistan hormatly...


text:
Adam hukuklaryny goraýan «Türkmen inisiatiwasy» topary özlerine Türkmenistanyň Prezident diwanyndan syzyp çykan bir dokumentiň gelip gowşandygyny aýdýar.
Bu dokumentde Aşgabatda ilatyň özbaşdak oturdan hemra antennalarynyň goparylyp aýrylmagy baradaky tabşyrygyň 2014-nji ýylyň aprelinden uç alýandygy belli bolýar. Azatlyk radiosy bu dokument hem resmi Türkmenistanyň antennalaryň aýrylmagyny ret etmesiniň sebäpleri barada Wenadaky «Türkmen Inisiatiwasy» toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk radiosy: Farid, siziň guramaňyza Türkmenistanyň Ministrler kabinetinden syzyp çykan bir dokumentiň gelip gowşandygy barada maglumat bar, şol dokument hakynda gürrüň berip bilmezmisiňiz?
Farid Tuhbatullin: Hawa, bu hakykatdanam şeýle, bize Prezident diwanynyň başlygy tarapyndan taýýarlanyp, türkmen hökümetiniň jemagat hojalygyna jogap berýän wise-premýerine iberilen hatyň bir nusgasy gelip gowuşdy. Onda 2017-nji ýylda Aşgabatda ýapyk desgalarda Aziýa oýunlarynyň geçirilýändigi, 2016-njy ýylyň ahyryna çenli paýtagtdaky hemra antennalarynyň baryny aýryp gutarmagyň zerurdygy aýdylýar.
Ol ýerde hatda haýsy jaýlardaky antennalaryň aýrylmalydygy barada anyk gürrüň hem edilýär. Ýagny, Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň garamagynda duran Parahat 1, 2, 3, 4, 5, 6, şeýle hem «Howdan» A, B, W ýaşaýyş toplumlaryndaky... ýaşaýyş jaýlarynyň üstünde we daş ýüzlerinde raýatlar tarapyndan özbaşdak oturdylan antennalaryň aýrylmalydygy aýdylýar. Bu, megerem, şol diýilýän Aziýa oýunlarynyň geçjek ýerleri bilen bagly.
Ýöne şol bir wagtda beýleki etraplarda hem antennalaryň aýrylmagynyň zerurdygy aýdylýar. Özem bu dokument ýokary derejeli edara degişli we biz onuň diňe göçürmesini aldyk, emma biz onuň asyl nusgasynyň hem bardygyna şübhelenmeýäris.
Azatlyk radiosy: Farid, siz bu dokumentiň asyl nusgasynyň bardygyna şübhelenmeýäris diýýärsiňiz. Emma Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary Wepa Hajyýew Warşawada hukuk goraýjylaryň maslahatynda çykyş edip, Türkmenistanda hemra antennalarynyň aýrylýandygy baradaky habarlary ret etdi. Siziňçe, muňa nähili düşünmeli?
Farid Tuhbatullin: Hakykatdanam, jenap Hajyýew halkara forumynyň uly münberinden Aşgabatda beýle praktikanyň düýpden ýokdugyny, antennalaryň aýrylmaýandygyny yglan etmek bilen, hemra antennalarynyň goparylmagy bilen bagly ýagdaýdan habarly bolanlaryň hemmesini haýran galdyrdy.
Emma men özümiziň bu ýagdaýy öňräkden bäri yzarlap gelýändigimizi, Aşgabadyň dürli mikroraýonlaryňda antennalaryň köpçülikleýin sökülip aýrylýandygyny görkezýän fotodokumentleri çap edendigimizi ýatlatmak isleýärin. Özem ol antennalary üçeklerden goparyp, toplap, aşak zyňýarlar we bu ýagdaýy ýerli ýaşaýjylar hem tassyk edýär.
Meniň pikirimçe, daşary işler ministriniň orunbsary bu sözleri aýtjak ýerini we ýüzüniň ugruna aldajak adamlaryny ýalňyş saýlady. Bir tarapdan, Türkmenistanyň ozal 12 ýyllap gelmedik resmi delegasiýasynyň bu foruma nähilem bolsa gelmegi bir täsir döretdi, emma ikinji tarapdan onuň tutuş çykyşy we şeýle pursatlar biziň ýokary derejeli çinownigimiziň çykyşyndan has kän zada garaşan adamlary juda lapykeç etdi.
Azatlyk radiosy: Farid, bir tarapdan suratlar bar, adamlaryň şaýatlygy bar, ikinji tarapdan şeýle resmi dokumentler syzyp çykýar, şeýle ýagdaýda türkmen resmileriniň şunuň ýaly görnetin faktlary ret etmegine nähili düşünmeli?
Farid Tuhbatullin: Dogrusyny aýtsam, türkmen resmisiniň bolýan zatlary inkär edýän çykyşy örän logikasyz boldy. Şol bir wagtda onuň köşeşdirmek tabşyrygyny alan bolmagy hem mümkin. Ýa-da bu ýerde halkara jemgyýetçiligine Türkmenistanyň adam hukuklary meselesinde käbir derejelerde söwdalaşmaga taýýardygy barada yşarat edilýär.
Mysal üçin, şu mejlisiň öň ýanyndan belli atşynas Geldi Kärizowyň maşgalasy ýurtdan goýberildi. Bu-da, meniňçe, «biz dialoga taýýar» diýen ýaly bir yşarat bolup görünýär. Bu hili praktika Nyýazow döwründen bäri dowam edip gelýär we, gynansak-da, Türkmenistanda adam hukuklary meselesinde gowulaşma alyp gelmeýär.
Emma meniň söhbetdeş bolan syýasatçylarym bu ýerde başga bir sebäp görýärler. Olar häzir Türkmenistanyň ykdysady ýagdaýy örän ýaramaz diýip hasaplaýarlar we, şu sebäpden, türkmen häkimiýetleri ozaly bilen günbatar ýurtlaryny, eger ýurtda gozgalaň-beýleki bolsa, olar iş başyndaky häkimiýeti goldar ýaly, öz taraplaryna çekmegiň aladasyny edýär diýip çaklaýarlar. Meniň diplomatiki korpusdan gürrüňdeş bolan azyndan iki syýasatçym şeýle pikir edýär.


text:
Sişenbe güni Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasynyň deputaty Witaliý Malkin deputatlar baradaky kanuny bozandygy barada bildirilen aýyplamalaryň yzy bilen, öz deputatlyk wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Bu wakanyň öňýany orsýetli belli blogger Alekseý Nawalnyý deputat Witaliý Malkiniň orsýet-ysraýyl goşa raýatlygyna eýedigi we munuň Orsýetiň deputatlar baradaky kanunçylygyna garşy gelýändigi barada blog ýazypdy.
Ol özüniň bu blogunda Witaliý Malkiniň öz maliýe hasabatynda daşary ýurtlardaky käbir hususy emläklerini görkezmändigini-de belläpdi.
Alekseý Nawalnynyň bu meseläni gozgamagynyň yzy bilen Orsýetiň mediasynda deputat Witaliý Malkiniň maliýe, emläk we raýatlyk meselesi barada başga-da köpsanly tankydy materiallar peýda boldy.


text:
Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside on müňlerçe adam toplanyp, hökümetiň işden çekilmegini talap etdi.
21-nji martdaky demonstrasiýa ozalky prezident Mihail Sakaşwiliniň Birleşen milli hereketi tarapyndan çagyryş edildi.
Sakaşwili wideoşekilli gatnaşyk arkaly demonstrantlara ýüzlenip, «biz ýurdy dargydýan hökümetden Gürjüstany azat etmekdäki umumy wezipelerimizde birleşen adamlar» diýdi.
Birleşen milli hereketiň deputaty Giorgiý Gabaşwili şuňa meňzeş ýygnanyşyklaryň gelýän günlerde bütin ýurt boýunça geçiriljegini aýtdy.
BMH «Gürjüstanyň arzuwy» koalisiýasyny ýurduň ykdysady meselelerine ýalňyş çemeleşmekde aýyplaýar.
Geçen ýylda gürži pulunuň hümmetiniň 30 prosente golaý aşak gaçmagy, inflaýasiýanyň we işsizligiň artmagy köp gürjüstanla zyýan ýetirdi.


text:
Ýakynda "Halkara krizis topary" Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky sosial, ykdysady we syýasy ýagdaýlar barada hasabat ýaýratdy
. Hasabatda Türkmenistan bilen Özbegistanda aýdylýan söz bilen edilýän işlerin gabat gelmeýändigi aýdylýar.
"Halkara krizis toparynyň" Merkezi Aziýa ýurtlarynda Sowet Soýuzy dargandan soň, jemgyýetiň infrastrukturasynda emele gelen ýagdaýlar barada ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, garaşsyzlyga çykylanyna 20 ýyl bolan bolsa-da, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysady we sosial pudaklarynda göze ilerlik oňyn özgerişlik ýok.
"Sowet döwründe gurlan ýollar, elektrostansiýalar, keselhanalar we mekdepler könelip, ýykylyp-ýumrulyp barýar. Sowet döwründe okap, bilim alan spesialistleriň sany hem indi kem-kem azalýar, olar pensiýa çykýarlar. Garaşsyzlyga çykylandan soň, halk-hojalygynyň infrastrukturasyny gorap saklamak ýa-da ony täze tehniki enjamlar bilen üpjün etmek barada aýratyn bir alada edilmedi" diýlip, bu hasabatda bellenilýär.
Hasabatda infrastrukturany saklamak üçin niýetlenilen maliýe serişdeleriniň hem köp böleginiň döwlet çinownikleri tarapyndan dargadylyp, ýok edilendigi, korrupsiýanyň bu ýagdaýy has-da ýaramazlaşdyrandygy aýdylýar.
"Halkara krizis toparynyň" bellemegine görä, şu ýagdaýlar hem regiondaky ilatyň närazylygyna getiripdir we bu Gyrgyzystanda döwlet agdarlyşygyna sebäp bolupdyr.Gyrgyzystan we Täjigistan
Bu meselede Merkezi Aziýada iň gözgyny ýagdaý Gyrgyzystan bilen Täjigistanda. Olaryň öz spesialistleriniň sözlerine görä, ýene birnäçe ýyldan bu ýurtlarda hatda çagalary okatmak üçin mugallymlaryn we näsaglary bejermek üçin lukmanlaryň tapylmazlygy-da mümkin.
Täjigistanda gyşyň sowugynda 12 sagadyň dowamynda elektrik togunyň berilmezligi tradisiýa öwrüldi. Gyrgyzystanda hem toguň wagtal-wagtal öçürilmegi adaty bir ýagdaý hasaplanylýar.
Ýerli ekspertler bu iki ýurduň geljekde elektrik krizisi bilen ýüzbe-ýüz bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar diýip, "Halkara krizis toparynyň" hasabatynda bellenilýer.
Hasabatda Türkmenistan bilen Özbegistanyň meňzeş ugurlar boýunça barýandyklary we bu ýurtlarda aýdylýan sözleriň real hakykata umuman gabat gelmeýändigi aýdylýar.
Regionda ösen döwlet hasaplanýan Gazagystan hem transport we tehniki ugurdan kadrlara, şeýle hem infrastruktura zerurlyklary bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Ýeke-täk sistema baglydylar
Söwet döwründe regionyň bäş respublikasy energetika we transport pudagynda ýeke-täk sistema baglanylgydy. Garaşsyzlyga çykylandan soň, bu ýagdaý hem özboluşly kynçylyk döretdi.
Umuman, bilim we saglygy saklaýyş pudaklarynda-da Sowet döwründen galan mirasa daýanylyp, bu pudaklara goýberilen pullar hem başga zatlara biderek sarp edildi. Munuň netijesinde bu pudaklar gözgyny ýagdaýa düşdi.
Ýurtlardaky işsizlik hem ilatyň has garyplaşmagyna getirdi. Bu ýagdaýdan yslamçy toparlar hem özleriniň maksady üçin peýdalanyp başladylar.
Ykdysady ösüş, garyplaryň sanyny azaltmak bu ýurtlaryň arzuwyna öwrülip, olar işçi güýjüni eksport etmek tendensiýasyna garaşly bolup galdylar. Rekomendasiýalar berilýär
"Halkara krizis toparynyň" Merkezi Aziýa proýektiniň direktory Paul Kuin Jadj regionyň ýolbaşçylarynyň häzirki emele gelen çuňňur problemalaryň öňüni almak üçin gyssagly çäreleri görmelidigini nygtaýar.
Ýurtdaky korrupsiýa, garyplyk, ykdysady ösüşiň ýoklugy, bilim almagyň, saglygy bejertmegiň hemmeler uçin elýeterli bolmazlygy Gyrgyzystanda aprel aýynda prezident Bakyýewiň hökümetiniň agdarylmagyna getirdi.
Elbetde, beýle ýagdaýyň goňşy respublikalarda hem gaýtalanmagy ahmal, esasan-da şeýle ýagdaý Täjigistanda bolup biler diýip, "Halkara krizis topary" duýdurýar.
Hasabatda bu ýagdaýyň öňüni almak üçin etmeli işler barada hem rekomendasiýalar berilýär. Şol rekomendasiýalara görä, ozaly bilen Merkezi Aziýanyň liderleri öz hökümetlerini sistematik korrupsiýadan halas etmeli. Baltika respublikalarynyň we Gürjüstanyň mysalynda korrupsiýa garşy uzak möhletli plan işläp düzmeli.
Tebigy resurlardan gelýän girdejiler diňe kiçijik bir toparyň baýamagy üçin ulanylman, işgärleriň aýlyklaryny para almaga mätäç bolmadyk ýagdaýa ýetirmek maksatlary bilen ulanylmalydyr diýlip, hasabatda aýdylýar.


text:
Žurnalistleri goraýan komitet (ŽGK) Türkiýäni žurnalistleri köp türmä basmakda ýazgardy.
Bu toparyň duşenbe güni çap eden hasabatynda Ankaranyň tussag edilen žurnalistleriň sany boýunça dünýäde öňe saýlanandygy aýdylýar.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän gurama 2012-nji ýylyň 1-nji awgustynda Türkiýede 76 žurnalistiň türmede bolandygyny we olaryň 61-siniň öz işi netijesinde tussag edilene meňzeýändigini aýtdy. Hasabatda galan 15 žurnalistiň işleriniň ŽGK-niň işgärleri tarapyndan derňelýändigi aýdylýar.
Şeýle-de hasabatda türmedäki žurnalistleriň 70 prosentiniň kürt milletindendigi bellenilýär. Tussaglykdaky žurnalistleriň 30 prosentiniň hökümete garşy dildüwşiklere gatnaşmakda ýa-da bikanun guramalara agza bolmakda aýyplanandygy habar berilýär.
"Belli karara gelinýänçä"
Hasabat tussagda saklanýan žurnalistleriň dörtden üç bölegine entek hiç bir jenaýatda günä bildirilmändigini, ýöne olaryň “işleri boýunça belli bir karara gelinýänçä” türmede saklanylýandygyny habar berýär.
ŽGK žurnalistleriň garşysyna bildirilýän aýyplamanyň köplenç ýagdaýda olaryň “howpsuzlyk resmileri bilen gürleşmeginden ýa-da dokumentleri ele salmagyndan” uç alýandygyny ýazýar.
Joel Simon, ŽGK-niň ýerine ýetiriji direktory, 2010 ý.
ŽGK-niň ýerine ýetiriji direktory Joel Simon “Türkiýäniň tankydy žurnalizmi terrorizme deňemek tendensiýasy ýurduň howpsuzlyk problemalary bilen aklanyp bilinmez” diýýär.
Hasabat türk mediýa azatlygy toparlarynyň habarlaryna salgylanyp, 2011-nji ýylyň aýagynda ol ýerde žurnalistlere garşy açylan 5000 müň çemesi jenaýat işiniň bolandygyny habar berýär.
Internet kanuny
Şeýle-de bu hasabat türk häkimiýetlerini 2007-nji ýyldaky Internet kanuny üçin tankyt edýär, bu kanun ýörite gözegçilikden geçirmek ygtyýaryny berýär. ŽGK bu kanunyň hususan-da oppozisiýa we kürt websaýtalaryna garşy ulanylýandygyny aýdýar.
ŽGK premiýer ministr Rejep Taýyp Erdogana “metbugata garşy hüjümini bes edip, oňa derek, söz azatlygyny kepillendirýän reformalary nazarlaýan mahaly, žurnalistler babatda adalatlylygy üpjün etmegi” maslahat berýär.
ŽGK-niň başlygy Simon “Regional we global güýç hökmünde ýokary galýan wagty, Türkiýäniň ykdysady we syýasy rowaçlygy habarlary, maglumatlary we ideýalary erkin alyş-çalyş etmek baradaky ählumumy hukuga hormat goýmak bilen utgaşmaly” diýdi.
ŽGK-niň maglumatlaryna görä, türk türmelerindäki žurnalistleriň sany Eýranda, Hytaýda we Eritreýada tussag edilen žurnalistleriň sanyndan geçýär we bu ýagdaý ony dünýäde žurnalistleri türmä basmakda öň hatara çykarýar.


text:
Müsüriň häkimiýetden çetleşdirilen prezidenti Muhammad Morsiniň sud diňlenişigi 1-nji fewrala çenli soňa goýuldy. Ýurduň kazysyna salgylanyp berilýän maglumatlarda oňaýsyz howa şertleri sebäpli çarşenbe güni Morsiniň türmeden sud zalyna gelip bilmändigi aýdylýar.
Morsi we “Musulman doganlygy” hereketiniň 14 agzasy 2012-nji ýylyň dekabr aýynda oppozision protestçileri öldürmäge öjükdirmekde aýyplanýar. Olar günäli tapylsa, ölüm jezasy ýa-da ömürlik türme tussaglygy bilen ýüzbe-ýüz bolup bilerler.
Demokratik görnüşde saýlanan Morsi Müsüriň harbylary tarapyndan iýul aýynda häkimiýetden çetleşdirilipdi. Bu waka onuň hökümetine garşy amala aşyrylan köpçülikleýin protestleriň yz ýany bolup geçipdi.
Morsi häkimiýetden çetleşdirileni bäri, prezidentiň yslamçy goldawçylary bilen ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda ýüzlerçe adam öldürildi we müňlerçesi hem ýaralandy. Yslamçy goldawçylar Morsiniň wezipesiniň gaýtadan dikeldilmegini talap edýärler.


text:
Çarşenbe güni Gazagystanyň «Wzglýad» atly oppozision gazetiniň baş redaktory Igor Winýawskiý özüniň Ýewropadaky bir konferensiýa gitmegine böwet bolandygy üçin ýurduň Milli howpsuzlyk komitetini suda berdi.
Ol 21-nji iýunda KNB-niň serhet gullugynyň hem-de Gollandiýa degişli KLM howa ýollar kompaniýasynyň işgärleriniň özüni Brýussele uçmaly uçardan bikanun düşürendiklerini aýdýar.
Igor Winýawskiniň aýtmagyna görä, ol şol gün Brýusselde Merkezi Aziýadaky korrupsiýa meselesine bagyşlanylyp geçirilýän konferensiýa gatnaşmaly eken.


text:
15-nji oktýabrda Türkmenistanda halkara maýa goýum forumy açylýar diýen maglumat bu forumyň internmet saýtynda çap edildi. Bu forum 17-nji oktýabra çenli dowam eder.
Onuň geçirilmeginiň diňe Türkmenistan üçin däl, eýsem bütin dünýäniň biznes elitasy üçin örän möhüm waka boljakdygy habar berilýär.
“Ýurtda amatly inwestisiýa şertlerini döredip, biz deňhukukly hem birek-birege bähbitli şertlerde işleşmäge taýýar hemmeleri hyzmatdaşlyk etmäge çagyrýarys” diýlip, halkara maýa goýum forumynyň internet sahypasynda aýdylýar.
Bu forumda çykyş edýänleriň arasynda “Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň”, “Doýçe bankyň”, “Bütindünýa bankynyň”, “Aziýanyň ösüş” bankynyň wekilleriniň atlary bar. Şeýle-de RWE, Gaffneý, Kline and Asoşiates ýaly iri kompaniýalaryň wekilleriniň bu forumda çykyş etjekdikleri habar berilýär.
Halkara synçylary Türkmenistanda parahorlugyň, korrupsiýanyň ösmeginiň ýurda maýa goýumlary çekmek meselesine gaty uly böwet bolýandygyny aýdýarlar.


text:
Fransiýanyň prezident diwany Fransiýanyň, Germaniýanyň we Orsýetiň gündogar Ukrainadaky doly ýaraşyk planlaryny goldajagyny aýdýar.
Kiýewiň we Orsýetiň goldawyndaky separatistleriň wekilleri 26-njy awgustda 1-nji sentýabrdan – täze okuw ýylynyň başlanýan gününden başlap, ýaraşyk düzgünlerini bozmagyň ählisini bes etmek barada ylalaşyga geldiler.
Fransuz, german we rus liderleri 29-njy awgustda telefonda gepleşenlerinden soň, fransuz prezidenti Fransua Ollandyň edarasy şeýle diýdi:
«Olar 1-nji sentýabrdan ýaraşyk düzgünleriniň bozulmagyny doly soňlamak baradaky çagyryşy berk goldadylar.”
Şeýle-de beýanatda Ollandyň german kansleri Angela Merkel, rus prezidenti Wladimir Putin bilen, ukrain prezidenti Petro Poroşenkonyň gatnaşmagynda, «gelýän hepdelerde» sammit geçirmegiň peýdaly boljagy barada ylalaşandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow watandaşlaryny Bütindünýä saglyk güni bilen gyzgyn gutlady. Bu baýram mynasybetli Türkmenistanda köp sanly köpçülikleýin sport we bedenterbiýe çäreleri geçirilýär.
Ak mermerli Aşgabatda bina edilen Olimpiýa suw-sport toplumy, Milli olimpiýa sport köşgi, Gyşky oýunlar sport toplumy, köpugurly “Aşgabat” stadiony, şeýle-de welaýatlardan gurlan köp sanly iri sport desgalary beden taýdan berk, ruhubelent nesilleri terbiýelemäge, türkmen sportuny ösdürmäge, sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmäge giňden ýardam edýär.
Munuň özi Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe adam hakyndaky aladanyň jemgyýetiň we döwletiň esasy gymmatlygy hökmünde orta çykýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
—Sport dostlugyň we halkara hyzmatdaşlygyň esasydyr. Şonuň üçin biz Olimpiýa hereketiniň asylly maksatlaryny we ýörelgelerini doly goldaýarys. Biz dürli derejelerde, aýratyn-da, Aziýanyň Olimpiýa geňeşi bilen parahatçylygyň we ynsanperwerligiň pugtalandyrylmagyny şertlendirýän hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine uly ähmiýet berýäris. Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek baradaky ýörite çözgüdi biziň döwletimiziň olimpiýa taglymatlaryna we ýörelgelerine laýyk gelýän ösüş we parahatçylyk, dostluk we agzybirlik, döredijilik we ynsanperwerlik ýaly başlangyçlarynyň halkara derejede ykrar edilýändigine şaýatlyk edýär — diýlip, döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň halkyna baýramçylyk gutlagynda bellenilýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly kitaby hytaý diline terjime edilip, Hytaý Halk Respublikasynda çapdan çykaryldy.
TDH bu proýektiň Hytaýyň daşary ýurtlar bilen Dostluk jemgyýetiniň we onuň düzümine girýän Hytaý-Merkezi Aziýa dostluk jemgyýetiniň inisiatiwasy we gurnamagy bilen, Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky ilçihanasynyň goldamagynda amala aşyrylandygyny ýazýar.
Berdimuhamedowyň dermanlyk ösümlikler baradaky kitaby hytaý diline Pekin uniwersitetiniň çet ýurt dilleri institutynyň dosenti Wan Liganyň ýolbaşçylygynda terjime edilipdir.
Şeýle-de bu kitabyň neşir edilmegine Hankin uniwersitetiniň gadymy hytaý medisinasy boýunça bilermenleri, saglygy saklaýyşyň gadymy ýewro-aziýa-amerikan usullaryny öwrenýän Şanhaý komapniýasynyň hünärmenleri hem gatnaşypdyr.
Berdimuhamedowyň bu kitabynyň ozal türkmen, rus we iňlis dillerinde köpçülikleýin nusgada neşir edilendigi habar berlipdi. Ol kitapda ýerli şertlerde ösýän dermanlyk ösümlikleriň suratlary ýerleşdirilip, olara häsiýetnama berilýärdi we soňky 14 ýylda türkmen medisinasynyň gazananan üstünliklerine umumy syn salynýardy. Şeýle-de bu kitapda Türkmenistanyň dermanlyk ösümliklerini öwrenmek baradaky maglumatlar, dürli reseptler hem berilýär.
Prezident Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly iki tomdan ybarat kitaby Azatlyk Radiosynyň Pragadaky redaksiýasynda hem bar. Ol kitaby gören özbek žurnalisti “eger prezident Yslam Kerimow hem şunuň ýaly peýdaly kitap ýazan bolsa, men oňa ses bererdim” diýip, degişme bilen aýtdy.
Syýasy maksat barmy?
Onsoň şeýle saldamly işiň islendik başga dile terjime edilmegi hem gutlamaly zat bolup görünýär. Ýöne Türkmenistanda prezidentiň kitaplarynyň başga dillere terjime edilmegine öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň “Ruhnama” kitaby bilen bagly korrupsiýanyň dowamy hökmünde seredýänler hem bar. “Ruhnama” bilen bagly korrupsiýa barada Arto Haloneniň “Mukaddes kitabyň kölegesi” atly filminde hem gürrüň berlipdi.
Germaniýada ýaşaýan türkmen alymy, žurnalist Araz Perwiş Hytaýyň medeni täzeliklerini ýakyndan yzarlamaga çalyşýar we Berdimuhamedowyň dermanlyk ösümlikler baradaky işiniň hytaý dilinde neşir edilendigi barada Hytaý metbugatynda ýa kitap habarlarynda entek hiç bir habaryň çykmandygyny aýdýar. Onuň pikiriçe, bu kitabyň Hytaýda az nusgada, at üçin çykarylan bolmagy-da mümkin.
“Bu iş terjime edilen hem bolsa, garaz, terjime edildi diýen ada galmak üçin, sanlyja tiraž bilen çykan zatdyr” diýip, Perwiş aýtdy.
Araz Perwiş Hytaýda gadymdan gelýän tebipçilik däpleri, dermanlyk ösümliklerden peýdalanmak baradaky kitaplaryň örän köpdügini aýdýar we hytaýlylaryň bu meselede türkmen alymynyň işine zerurlyk ýa talap duýandyklaryna ynanmaýar.
“Olara Berdimuhamedowyň kitaby gerek bolandyr diýip pikir edemok. Ýöne munuň syýasy sebäpleriniň bar bolmagy mümkin. Ol sebäpler, bilşimiz ýaly, Hytaýyň Türkmenistanyň nebit-gazyna göz gyzdyrmagy bilen bagly bolsa gerek” diýip, Araz Perwiş aýdýar.
Ýerli synçylar prezident Berdimuhamedowyň dermanlyk ösümlikler baradaky kitabynda halk üçin, ylym-düşünjäniň ösmegi üçin bir topar gowy maglumatyň jemlenendigini, bu işe az zähmet siňdirilmändigini belleýärler. Bu kitabyň soňunda peýdalanylan edebiýatlaryň hem uly sanawy çap edilipdir.


text:
Liwiýanyň Kaddafi režimi agdarylandan soň bellenen ilkinji baş prokurory näbelli adamlar tarapyndan atylyp öldürildi.
Liwiýanyň Adalat ministrligi Abdalaziz al-Hasadiniň şenbe güni, Bengaziden 250 km uzaklykda, dogduk obasy Dernadaky garyndaşlaryna barýarka atylyp öldürilendigini aýtdy.
Köpler tarapyndan yslamçy diýip tanalýan Hasadi Kaddafi režimi agdarylaly bäri bellenen ilkinji baş prokurordy. Ol bu wizipeden 2013-nji ýylyň martynda çekildi.
Liwiýada soňky döwürde janyna kast edilenleriň arasynda ýokary derejeli harbylar, sudýalar hem bar.
Liwiýanyň LANA habar gullugy şenbe güni Bengazide başga bir goşun ofiseriniň hem atylyp öldürilendigini habar berdi.


text:
Ukrainanyň polisiýasynyň eden-etdilikleri, şol sanda onuň zorluga, gynamalara, parahorluga we adam öldürilmegine baş goşmagy baradaky maglumatlar Kieýewde protest geçirmek çagyryşlarynyň döremegine sebäp boldy. Oppozisiýa 18-nji iýula planlaşdyrylýan protestlere prezident Wiktor Ýanukowiçiň hökümetine basyş etmek üçin mümkinçilik hökmünde garaýar.
Eýýäm 10 gün bäri ona golaý adamdan ybarat topar Ukrainanyň Wradiýiwka şäherçesinden Kiýewe tarap 300 kilometrlik ýoldan pyýada ýöräp barýar.
Olaryň gahar-gazaba münüp, başyny başlan bu aksiýasynyň 18-nji iýulda Kiýewiň merkezinde polisiýanyň eden-etdiliklerine garşy protest bilen dowam etdirilmegine garaşylýar.
Bu topar öz problemalary çözülýänçä Garaşsyzlyk meýdançasynda galmagy planlaşdyrýar. Oppozisiýa protestçileri goldamak bilen polisiýanyň bikanunçylykly hereketleriniň daşyndaky problemalara prezident Wiktor Ýanukowiçe we onuň “Regionlar” partiýasyna basyş etmek üçin mümkinçilik hökmünde garaýar.
“Swoboda”, ýagny ”Azatlyk” atly oppozision partiýanyň agzasy we milli parlamentiň deputaty Andriý Illienko ukrain polisiýasy “bihaýalyk, ukrainofobiýa we öz işini bilmezlik taýdan ähli çäklerden geçdi” diýip belledi.
Itergi beren waka
Ukrainada köpden bäri polisiýa gynamalar, parahorluk, zorluklar we adam öldürmek ýaly hereketlere baş goşmakda aýyplanyp gelýär. Emma geçen aýyň aýagynda Wradiýiwka şäherçesinde bir zenanyň özüniň iki polisiýa ofiseri hem bir graždan adam tarapyndan urlup-ýenjilendigi we zorlanandygy barada aýtmagy polisiýa garşy gaharly çykyşlary güýçlendirdi.
Wradiýiwkada polisiýanyň öňünde birnäçe günläp geçirilen çykyşlardan soň protestçiler Kiýewe baryp, bu ýerde köpçülikleýin aksiýany geçirmegi planlaşdyrdylar.
Protestçiler Kiýewe tarap barýarkalar, ýol ugrundaky Fastiw şäherinde sowlup, 16-njy iýunda ýerli polisiýa bölüminde gynamalar üçin otaglaryň bardygy baradaky maglumatlary barlamaga synanyşdylar. Emma polisiýa protestçileriň öz edarasyna girmegine ýol bermedi.
Polisiýanyň eden-etdiligi
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda raýatlaryň polisiýanyň eden-etdilikli hereketlerinden ejir çekmegi bilen bagly wakalar Ukrainanyň ähli böleklerinde diýen ýaly hasaba alnypdy.
Adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy 2011-nji ýyldan bari polisiýany reformirlemäge çagyryş edip gelýär.
Ýurduň içeri işler ministriniň öňki orunbasary, häzir “UDAR” atly oppozision partiýanyň agzasy Mykola Palamarçuk “polisiýa ýurduň häkimiýetleriniň hakyky ýüzüni görkezýär” diýip hasap edýär.
Hökümet ýurtda polisiýa garşy güýçlenýän çykyşlara çäkli jogap berdi. Prezident Ýanukowiç Wradiýiwkada bolup geçen wakanyň derňewini öz gözegçiligine alandygyny we günäkärleriň jezalandyryljakdygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanda oba hojalyk pudagynda amala aşyrylýan özgertmeleriň netijesinde, öndürilýän bugdaýyň mukdarynyň artdyrylmagy bilen bagly ony daşarky bazarlara ýerlemek boýunça ýurdumyzyň mümkinçiliklerini has-da giňeltmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşigine:
ýurdumyzyň içerki sarp edijilerinden artýan böleginden bugdaýyň jemi 200 müň tonnasyny, şol sanda 2013-nji ýylyň hasylyndan öndürilen bugdaýyň 150 müň tonnasyny hem-de 2014-nji ýylyň hasylyndan öndürilen bugdaýyň 50 müň tonnasyny;
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2012-nji ýylyň 15-nji iýunynda çykaran 12363-nji Kararyna laýyklykda, 2011-nji ýylyň hasylyndan öndürilen daşarky bazarlara ýerlenilmäge degişli jemi 300 müň tonna bugdaýyň 90 müň tonnasyny ýurdumyzyň içerki sarp edijileri üçin goýberip, onuň ýerine 2014-nji ýylyň hasylyndan öndürilen bugdaýyň 90 müň tonnasyny Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň üsti bilen daşarky bazarlara ýerlemäge ygtyýar berildi.


text:
“The Lancet” atly halkara medisina žurnalynyň täze hasabatynda 2003-nji ýyl bilen 2011-nji ýyl aralygynda Yrakdaky ýaragly konfliktlerde azyndan 116 müň sany parahat ýaşaýjynyň ölendigi aýdylýar.
Mundan daşary, žurnal şu döwürde Yrakda 4 müň 800 töweregi daşary ýurt harbysynyň-da ölendigini belleýär. “The Lancet” žurnalynda çap edilen bu görkezijiler amerikaly iki sany medisina professorynyň toplan maglumatlary esasynda taýýarlanypdyr.
Bu medisina professorlarynyň beýleki barlaglaryň we hasabatlaryň esasynda taýýarlan maglumatynda Yragyň saglygy saklaýyş infrastrukturasyna ýetirilen zyýan netijesinde ýüz müňlerçe parahat ýaşaýjynyň näsag ýagdaýda galýandygy aýdylýar.
“The Lancet” žurnalyndaky bu maglumatda Birleşen Ştatlaryň Yrakda alyp baran harby operasiýalarynyň şu günki güne çenli 810 milliard dollar çykdaja durandygy-da bellenilýär.


text:
Anna güni Orsýetiň MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasynyň resmisi ýakyn wagtlarda bu kompaniýanyň Türkmenistanda öz işini gaýtadan ýola goýjakdygyny mälim etdi.
Hususan-da, MTS kompaniýasynyň jemgyýetçilik gatnaşyklary boýunça bölüminiň direktory Ýelena Kohanowskaýa Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bu mesele boýunça Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen doly ylalaşyga gelnendigini aýtdy.
“Biz ýakyn birnäçe aýyň dowamynda Türkmenistanda işe girişmeklige umyt edýäris. Häzirki wagt ol ýerde aragatnyşyk ulgamyny işe girizmeklige taýýarlyk işleri alnyp barylýar. Ähli rugsatlar eýýäm alyndy” diýip, Ýelena Kohanowskaýa gürrüň berdi.
2010-njy ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň häkimiýetleri Orsýetiň MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasy bilen ylalaşygyň möhletini uzaltmakdan ýüz öwrenden soň, bu kompaniýa özüniň Türkmenistandaky işlerini bes edipdi.


text:
Ors futbolynda on töweregi doping wakasynyň Moskwa tarapyndan bassyr-ýussur edilen şular ýaly ýüzlerçe wakalara degişlidigi 18-nji iýulda ýüze çykanda Halkara futbol federasiýasy FIFA bu babatda "gerekli çäreleriň" görüljekdigini wada etdi.
Bütindünýä Anti-doping Agentligi WADA-nyň hasabatynda Orsýetiň sport ministri Witaliý Mutkonyň futbolçylar baradaky doping wakalarynyň üstüniň örtülmegi boýunça tabşyryk berendigi aýdylýar. Ýöne FIFA bu aýdylýanlar hakda göni beýanat bermekden saklandy.
Kanadaly aklawçy Riçard MkLarenyň ýolbaşçylygynda taýýarlanan garaşsyz hasabatda Moskwanyň sportyň dürli ugurlaryna, şol sanda futbola-da degişli sportçularyň doping ulanandygyny görkezýän derňewleriň netijelerini ýaşyrandygy aýdylýar.
"Baş derňewçi bilýär"
FIFA MkLarenyň hasabatynda ors futbolynda aýdylýan doping wakalary hakda WADA-dan jikme-jik maglumat sorandygyny bildirdi.
"WADA-dan bu maglumatlar gelen badyna FIFA gerekli indiki ädimleri äder" diýilýär.
WADA-nyň hasabatynda aýdylyşyna görä, haýsy sportçynyň doping meselesiniň bassyr-ýussur edilmelidigi hakda karar beren Orsýetiň sport ministriniň orunbasary Ýuriý Nagornyh bolupdyr. Futbolçylara barada hem "SAVE" diýip atlandyrylýan bassyr-ýussur kararyny çykaran Mutko ýaly bolýar.
Hasabatda: "Orsýetiň ligasynda oýnaýan azyndan bir çet ýurtlynyň bassyr-ýussur kararyndan peýdalanandygyny baş derňewçi bilýär" diýilýär. " SAVE kararyny çykaran ministr Mutko, ministriň orunbasary Nagornyh däl".
"Samsyk"
Derňewde doping ulanandygy ýüze çykanyndan soň SAVE kararyndan Orsýetiň ýene on bir sany futbolçysy peýdalanypdyr.
"E-mail subutnamasy bar. Ol futbolçylar barada gutarnykly SAVE kararyny çykarynyň WL-digini görkezýär. Bu bolsa sport ministri Witaliý Leontiýewiç Mutkonyň adynyň baş harplarydyr".
2018-nji ýylda Orsýetde geçjek Dünýä kubogyny guramalaşdyrýan komitetiň başlygy Mutkonyň MkLarenyň hasabaty çykaly bäri beren beýanaty ýok.
Ýöne iýun aýynda Germaniýanyň ARD/WDR telekanallary tarapyndan şular ýaly hasabat çykanynda ol olary "samsyk" diýip atlandyryp, bu zatlar Orsýeti garalamak üçin aýdylýar diýipdi.
Mutka barada soralanda FIFA: "Ahlak komiteti FIFA garaşly organ däl. Bu meselede näme edilmelidigi hakda diňe şol karar berip bilýär" diýdi.
Resmileriň ygtyýarlyklary wagtlaýyn ýatyrylar
Dünýä sportynyň ýokary derejeli anti-doping agentligi orsýetli sportçulara geljek aý Rio de Žaneýroda geçjek Tomusky Olimpiýada oýunlaryna gatnaşmagy gadagan etmäge çagyrdy. Halkara Olimpiýada Komiteti hem "bar bolan iň berk sanksiýalary" girizjekdigini aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin derňew geçirilende WADA-nyň hasabatynda ady agzalýan ors resmileriniň ygtyýarlyklaryny wagtlaýyn ýatyrjakdygyny bildirdi. Ýöne ol bu mesele boýunça köpräk maglumat isleýär.
Kreml tarapyndan çykarylan beýannamada Putin sportda dopinge orun bolmaz diýse-de, raport diňe bir adamynyň beren görkezmelerine esaslanýar diýip, hasabatda aýdylýanlara şübheli garaýandygyny mälim etdi.


text:
Gen inženerçiligi barha ýaýbaňlanýar
Biz gen inženerçiligi barada nämeler bilýäris? Günde-günaşa bu ylmyň kömegi bilen döredilen iýmit önümlerini biz golaýymyzdaky dükanlardan, bazarlardan satyn alýarys. Genetik taýdan özgerdilen (modifisirlenen) iýmit önümleriniň täsiri şu günki güne çenli doly öwrenilmedikdir.
Bu önümler barada düşünjäni giňeltmek üçin, ilki bilen olaryň atlandyrylyşyna üns bereliň.
Genetiki taýdan özgerdilen önüm näme?
Geliň, biraz mekdep ýyllaryny ýatlap, biologiýa sapagyna girişeliň. Ýadyňyza düşýän bolsa, her bir ösümligiň we jandaryň müňlerçe aýratynlyklary we alamatlary bolýar. Her bir takyk alamata dezoksiribonuklein turşulygynyň (rus. – DNK) molekulasynyň kiçiräk bir bölegi bolan gen jogap berýär. Belli bir alamata jogap berýän gen ýok edilende, şol alamatyň özi hem ýitip gidýär. Ösümlige täze bir gen goşulanda, tersine, onda täze alamatlar emele gelýär. Genetiki taýdan özgerdilen ösümlige mutant ýa-da genetiki taýdan özgerdilen organizm (önüm) diýilýär. Häzirki zaman ylmynyň ösen döwründe birki sany geni aýyrmagyň ýa-da goşmagyň kynçylygy ýok. Şol sebäpli hem ösümlikleri we jandarlary özgertmek giň gerime eýedir.
Kambala bilen garyndaş pomidor, içýan bilen dogan ýer almasy...
Pomidoryň näme sebäpli uzak wagt zaýalanman, tagamyny ýitirmän saklanýandygy barada pikirlenip gördüňizmi? Olara polýar kambala balygynyň sowuga durnuklylyk geni garylypdyr. Pomidor 12C⁰ gyzgynlykda uzak wagt göklügine durýar. Ýyly ýere salnanda bolsa, ol şol bada gyzarýar. Ýene-de bir mysal: ýer almasynyň ilkinji ýagysy bolan kolorad tomzagy hem indi bu ösümlik üçin howply däl. Ýer almasyna içýanyň geni garyldy! Genetiki taýdan özgerdilen fermentleriň çörege garylmagy onuň uzak wagt ýumşak bolmagyny üpjün edýär, temmäki bolsa zäherli himikatlara durnukly bolýar.
Gen inženerçiliginiň gazananlarynyň garşysyna çykmazdan ýa-da tarapdary bolmazdan ozal, olary örän oňat öwrenmeli. Her bir ýagdaýyň iki tarapy bolýar ahyry.
Genetiki taýdan özgerdilen önümler diňe ösmegini dowam etdirmän, eýsem beýleki görnüşleriň howa şertleri sebäpli ýaşap bilmedik şertlerinde ýaşamagy başarýarlar. Olaryň ösmegine hiç bir doňaklyk ýa-da gurakçylyk päsgel berip bilmeýär. Ösümlikleriň käbiri köklerinde köp mukdarda çyglylyk saklamaga ukyply bolýar. Öň sowuga durnukly bolmadyk ösümlikler indi salkyn, sowuk şertlerde has gowy ösýärler we işjeň ýaz ösüşine öňküden ir girişýärler. Dänelik ekinleriň tiz ýetişýän täze görnüşleri döredildi.
Tarapdarlaryň pikiri
Bu ylmy açyşlaryň tarapdarlary gen derejesindäki özgertmeleriň oba hojalygynda, biologiýa ylmynda, galyberse-de dünýä ykdysadyýetinde uly öňe gidişlikleri üpjün edip biljekdigini nygtaýarlar. Bu üýtgetmeleriň aşakdaky möhüm meseleleri çözmäge ukyplydygyny belleýärler:
► zyýanly mör-möjeklere, sowuga durnukly ýokary hasyly almak;
► ýer ýüzüniň ilat sany gün-günden artýar. Genetiki taýdan özgerdilen önümler bolsa Ýer togalagynyň ilatyny açlyk howpundan halas edip biler;
► ýokary hasylly, özüni zyýanly mör-möjeklerden we haşal otlardan goramaga ukyply genetiki taýdan özgerdilen önümleriň bahasynyň elýeter bolmagy;
► zyýanly mör-möjeklere durnuklylygy üçin pestisidleriň az mukdarda ulanylmagyny üpjün etmek;
► wiruslara, bakteriýalara, kömelejiklere garşylyk görkezmäge ukyply ir-iýmişleri we gök önümleri döretmek;
► agaçlaryň käbir görnüşlerini ýörite howany arassalamak üçin ýetişdirmek.
Garşydaşlaryň pikiri
Näme üçin genetiki taýdan özgerdilen önümleriň ulanylmagyna garşy çykylýar?
► Ýurtlaryň köpüsinde genetiki taýdan özgerdilen önümleriň ulanylmagyny we öndürilmegini kadalaşdyrýan kanunlar ýok;
► Sarp edijiler näme satyn alýandygyndan we saglyklaryna nähili täsir edilýändiginden bihabar bolýarlar. Mysal üçin, ýer almasynyň kolorad tomzagyna durnukly bolmagy üçin oňa podsnežnigiň (gar erän dessine çykýan gül) geni garylýar. Ol öz gezeginde ösümlik lektinleriniň sanyny artdyrýar. Süýdemdirijiler üçin bolsa bu örän zyýanlydyr. Şeýle önümden immun ulgamy, içegeler şikeslenýär, böwrek, bagyr, kelle beýnisiniň keselleri döreýär;
► Önümlerdäki beloklaryň üýtgedilmegi olaryň zäherleýji häsiýetini ýüze çykaryp biler;
► Antibiotik serişdelerine durnukly bakteriýalaryň ulanylmagy bilen alnan önümler, adamda iň ýokary netijeli antibiotik serişdelerine durnukly keselleriň döreme töwekgelçiligini ýokarlandyrýar.
► Köplenç etiketkalarda harydyň düzümine girýän maddalaryň atlary we olaryň mukdary görkezilmeýär.
► Ekologlar genetiki taýdan özgerdilen ösümlikleriň ýabany tebigata düşmeginden howatyrlanýarlar. Olaryň köpelmegini gözegçilikde saklap bolmaz. Netijede, ekologik betbagtçylygy ýüze çykyp biler. Ekologik töwekgelliginden başga-da, käbir GÖ önümler allergiki täsirli bolýar. Mysal üçin, balygyň geni garylan pomidor balyga allergiki täsirliligi bolan adam üçin örän howpludyr.
GÖ önümleri, dükanlarymyza "hoş geldiňiz"?!
Hasaba alnan genetiki taýdan özgerdilen önümleriň köp bölegi soýa (kösükliler maşgalasyndan bolan ösümlik) degişlidir. Soýa ýaglaryň, margarinleriň, maýonezleriň, gaýnadylan şöhlatlaryň, aş önümleriniň, hatda, çaga iýmitiniň düzümine girýär. Emulgatorlar, goýaldyjylar hem soýadan alynýar.
Soýa önümlerinden başga-da, düzümi mekgejöwenli önümleri hem genetiki taýdan özgerdilen hasaplanylýar.
Daşary ýurtlardan getirilýan, daşy ýylmanak we lowurdap duran ir-iýmişler, gök önümler hem GÖ önümlerine degişli hasaplanylýar. Ýetişen miweler etilen gazyny bölüp çykarýandygy sebäpli solýar. Emma GÖ önümleriniň düzüminde etilene durnuklylygy üpjün edýän gen saklanylýar. Hut şol gen miweleri we gök önümleri uzak wagt ter saklaýar.
Biziň dükanlarymyzdaky GÖ önümleriniň ählisi diýen ýaly daşary ýurt önümleridir. Şol önümlerde hökman "GÖÖ" (ГМО) diýlen ýazgy bolmaly, sarp ediji bolsa, nähili önüm satyn alýandygyna hökman üns bermelidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ýsraýyl palastinaly söweşiji topar tarapyndan tussaglykda saklanýan ýsraýylly esgeriň wideo ýazgysynyň deregine, 19 sany palastinaly zenan tussagy azatlyga goýberdi.
Mundan öň ýsraýylly resmiler, 3 ýyldan bäri Gazada tussaglykda saklanýan esger Gilat Şalitiň diridigine göz ýetirilmese, palestinaly tussaglaryň boşadylmajagyny aýdypdylar.
Bu baradaky ylalaşyga Müsüriň araçylygynda gelindi.
Palastinaly topar Hamas, Gilat Şalitiň erkinlige göýberilmegine derek, Ýsraýyldan ýüzlerçe palestinaly tussagy azat etmegini talap edýär.


text:
Çarşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow iş sapary bilen ýurduň Lebap welaýatyna bardy.
Prezident ir sagat 11-de Köýtendag etrabynda täze Garlyk şäherçesiniň düýbüni tutdy.
Täze şäherçäniň düýbüniň tutulyş dabarasyndan soň, günortan, prezident Amyderýanyň sag kenaryndaky öňki Dostluk, häzirki ady Beýik Türkmenbaşy etrabyna bardy.
Berdimuhamedow ol ýerde durky täzelenen magistral kanalynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Bular barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welýatyndaky habarçysy Osman Hallyýew habar berýär.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew 7-nji apreli jemgyýetçilik baýramçylyk güni diýip resmi taýdan yglan etdi.
Halk aprel rewolýusiýasynyň güni diýlip yglan edilen senede 2010-njy ýylda ýurduň awtoritar prezidenti Kurmanbek Bakiýewi wezipesinden agdaran rewolýusiýanyň ýyl dönümi bellenýär.
Prezidentiň metbugat-gullugynyň maglumatyna görä, Atambaýew baýramçylyk barada permana 4-nji aprelde gol çekipdir.
2010-njy ýylyň 7-nji aprelinde hökümete garşy geçirilen we zorluga öwrülen köpçülikleýin protestleriň netijesinde 100 çemesi adam wepat bolupdy.
Bakiýew ýurdy terk edipdi.
Prezidentiň permanyna görä, 17-nji we 24-nji mart günleri hem baýramçylyk seneleri diýlip yglan edilipdir.
2002-nji ýylyň 17-nji martynda Aksu etrabynda hökümete garşy protestlerde polisiýa dört adamy atyp öldürdi.
2005-nji ýylyň 24-nji martynda Bişkekde hökümete garşy protestleriň netijesinde prezident Askar Akaýew häkimiýet başyndan çetleşdirildi.


text:
Türkmenistanyň täze konstitusiýasy ýeriň döwlet eýeçiligine degişlidigini tassyklaýar. Ýogsam bolmasa prezident Berdimuhamedow golaýda hökümet maslahatynda ýeri hususy eýeçilige bermegiň kanunçylyk esaslaryny taýýarlamak barada degişli ýolbaşçylara tabşyryk beripdi.
Türkmenistanyň oba hojalyk ministriniň ozalky orunbasary, häzir Şwesiýada bosgunlykda ýaşaýan biznesmen Sapar Yklymow 1990-njy ýyllaryň başynda Türkmenistanyň ýeri daýhanlara hususy eýeçilige bermek boýunça beýleki post-sowet respublikalary bilen deňeşdirilende has köp iş edilendigini, emma bu günki gün yza galynandygyny aýdýar.
Eýsem Türkmenistanda ýeri hususy eýeçilige bermek prosesini näme saklaýar?
Azatlyk radiosy bu barada Türkmenistanyň oba hojalyk ministriniň ozalky orunbasary Sapar Yklymow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Halkara wekili Lahdar Brahimi Siriýanyň geçiş hökümetiniň “doly ygtyýarly” we saýlawlara çenli ýurdy dolandyrmaga ukyply bolmalydygyny aýtdy.
Brahimi bu çykyşyny hepdäniň penşenbe güni Damaskda etdi. Ol Siriýa eden bäş günlük saparynyň dowamynda prezident Başar al-Assad bilen gepleşik geçirdi.
Brahimi Assadyň režimini geçiş hökümeti bilen çalyşmak üçin nähili çäreleriň görülmelidigini takyklaşdyrmady. Emma ol Siriýanyň halkynyň talap edýän özgerişlikleriniň “ýüzleý” bolmaly däldigini belledi.
Brahimi Siriýanyň halkynyň hakyky özgerişliklere mätäçdigini, muny isleýändigini we tagalla edýändigini belledi. Brahimi bu maksada ýetmek üçin Siriýanyň halkynyň bütewi bir pikire gelmeginiň zerurdygyny we gerek bolsa halkara jemgyýetçiliginiň ýardam bermelidigini hem aýtdy.
Halkara gepleşikleri
Hepdäniň penşenbe güni Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň wekili Aleksandr Lukaşewiç Assadyň hökümetini agdarmak boýunça öňe sürülýän teklipleriň Ženewada konferensiýasynda gelnen halkara ylalaşyklaryna ters gelýändigini belledi. Şol konferensiýada Siriýadaky konflikti parahatçylykly ýol bilen çözmek boýunça öňe sürülen plan durmuşa geçirilmändi, sebäbi Assadyň hökümeti we ýurduň oppozisiýasy bu plany kabil etmäge taýýarlyk bildirmändi.
Lukaşewiçiň bu çykyşynyň öňüsyrasynda penşenbe güni Moskwada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň we Siriýanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Faizal Makdadyň arasynda gepleşikler geçirildi.
Lukaşewiç şol gepleşikleriň Siriýanyň hökümeti we oppozisiýasy arasynda dialogy güýçlendirmek boýunça Moskwanyň edýän tagallalarynyň bir bölegi bolup durýandygyny aýtdy.
Lukaşewiç Siriýanyň hökümetiniň we oppozisiýasynyň arasynda dialogy ýola goýmak meselesiniň şenbe güni Moskwada Sergeý Lawrowyň Lahdar Brahimi bilen geçiriljek gepleşikleriniň gün tertibinde garaljakdygyny aýtdy.
Lukaşewiç Osyýet bilen ABŞ-nyň Siriýadaky graždan uruşynyň soňuna çykmak boýunça bilelikdäki planynyň bardygy baradaky maglumatlary ret etdi.
Lahdar Brahimi hepdäniň penşenbe güni Damaskda eden çykyşynda ýakyn wagtda ABŞ-nyň we Orsýetiň resmileri bilen üçünji bilelikdäki maslahatyň geçiriljekdigini habar berdi. Dekabryň başyndan bäri şeýle maslahatlaryň ikisi geçirildi.


text:
Türkmenistanda adalaty tapyp bilmedik raýatlaryň BMG-niň Adam hukuklary komissiýasyna ýüz tutmak mümkinçiligi barada geçen programmamyzda başlan gürrüňimizi dowam etdirýäris.
Şeýle-de bu programmamyzda Türkmenistanda ýygy-ýygydan geçirilýän amnistiýalar esasynda ýeňledilýän türmeler we Orsýetde köp gürrüňi edilýän azatlygy çäklendirmek çäresi barada gürrüň edýäris.
Programmada Türkmenistan Helsinki fondunyň başlygy Täjigül Begmedowanyň pikir-garaýyşlary, Aşgabatda ýaşaýan hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň we ýerli habarçymyz Soltan Açylowanyň ýurt içinden beren maglumatlary bar. Programmany Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp bardy.
Şular barada taýýarlanan "Adam hukuklary" programmasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Fransuz we mali goşunlary Maliniň demirgazygynda yslamçy jeňçilere garşy hüjümi güýçlendirip, Timbuktuda öňe süýşýärler.
Bu hüjümiň jikme-jiklikleri mälim däl, ýöne resmiler goşunlaryň bu sebite baryp ýetendiklerini we Gao şäherinde hökümet kontrollugyny dikeldýändiklerini aýdýarlar.
Bu şäher BMG-niň Miras sanawyna girýär. Ýekşenbe güni şäher ilatynyň yslamçy jeňçileriň kowlup çykarylmagyny baýram edendigi aýdylýar.
Aýdylmagyna görä, ilat yslamçylaryň şäherde girizmekçi bolan Şerigat kanunyna garşy bolupdyr.
Pitneçileri yza serpikdirmek üçin başlanan harby operasiýa, Maliniň yslamçy jeňçileriň täze bir bazasy bolmagynyň öňüni almak üçin, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi, ÝB döwletleri tarapyndan goldanyldy.


text:
Ýokary derejeli tehnologiýa enjamlary öndürmek üçin “Windows 10-yň” işe girizilmegine garaşýan “Microsoft” kompaniýasy birnäçe wagt bäri orta derejeli smartfon modellerini köpçülige hödürleýär.
Bu kompaniýa indi iki sim kartaly smartfon - "Lumia 540' modelini köpçülige mälim etdi.
Bu smartfonyň 5-inçlik 720p HD IPS LCD ekrany bolup, bu orta derejeli telefonlaryň ekran hiline deňdir.
"Lumia 540"-yň arka kamerasy 8 Mp-ä, öň tarapyndaky kamerasy 5 Mp-ä deň bolup, bu ylaýtada selfie, ýagny smartfonyň öň tarapyndan özüni surata düşürmek isleýänler üçin niýetlenendir.
Bu smartfonyň 8 GB ýady we 1GB RAM-y bolup, onuň ýady Micro SD arkaly 128 GB çenli artdyrylyp bilner. Gürrüňi gidýän smartfonyň dizaýny "Lumia 535"-e meňzeýär.
Şeýle-de, bu smartfon Windows 8,1 dolandyryjy ulgamy bilen işlär. Emma Windows 10 ulanyşa berlende, onuň sistemasy täze ulgama çalşyrlyp bilner.
Smartfon 149 amerikan dollaryndan başlaýan baha bilen dört reňkde (mämişi, gara, ak, firuza) satuwa çykarylar.


text:
Awans
Awans - 1) geljekki harajatlar üçin öňünden berilýän pul summasy; 2) şertnama boýunça bir kärhana tarapyndan beýleki kärhana geljekde gaýtaryp bermek şerti bilen berilýän pul summasy; 3) kärhananyň ýa-da edaranyň öz işgärine çykdajy üçin berýän pul summasy. Awans birek-birege kredit bermegiň (bankdan daşary) formasydyr, ýöne ol sosialistik kärhanalaryň arasynda gadagandyr. Awans düýpli gurluşyk barada şertnama baglaşylanda, promysel kooperasiýasynda we kanun tarapyndan göz öňünde tutulan beýleki halatlarda berlip bilner. Awans pul ýa-da natural görnüşde adam günlerine laýyklykda aýma-aý ýa-da kwartallaýyn paýlanýar.


text:
Paýtagt Aşgabatda we onuň töwereginde täze ýaşaýyş jaýlarynyň we beýleki binalaryň gurulmagy we täze etrapçalaryň döredilmegi bilen, şu günler şäheriň käbir regionlarynda köne jaýlar ýykylýar,
käbir jaýlara bolsa ýykylmak howpy abanýar.
Paýtagtyň günortasynda ýykylýan köne jaýlar bilen bir hatarda, üstünden ýol geçýän täze hususy jaýlar hem sökülýär. Eýsem Aşgabatda ýaşaýyş jaýlar ilata näderejede elýeterli? Türkmenistanyň paýtagtynda jaýlaryň bahasy regiondaky beýleki ýurtlar bilen deňeşdirilende nähili tapawutlanýar?
Aşgabadyň orta mekdepleriniň birinde mugallym bolup işleýän Nurjemal maşgalasynyň ýaşaýan hususy jaýynyň üç ýyl mundan ozal ýykylandygyny aýdýar.
Aşgabat, ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, 12-nji dekabr, 2010
“Biziň jaýymyzyň üstünden täze ýol geçmeli diýdiler. Şol sebäpden hem soňra jaýymyz ýykylyp, deregine maşgalamdaky adam sanyna görä şäheriň Parahat mikroraýonyndan üç otagly kwartira berdiler” diýip, 52 ýaşly Nurjemal gürrüň berýär.
Nurjemal ýykylan öýüniň deregine kwartira alan maşgalalara degişli, ýöne öýleri ýykylýanlaryň arasynda jaýsyz galýanlar hem bar. Köp halatlarda olaryň ellerinde şäher häkimliginiň talap edýän dokumentleri bolmaýar, käbir halatlarda bolsa, ýykylan jaýlarynyň deregine berlen kwartiranyň meýdany ujypsyz bolýar.
“Ýaşaýyş meýdançaňa görä kwartira berýärler. Ýaşaýyş meýdançamyz bolsa ujypsyz. Maşgalamda alty adam bar. Men näme etjegimi bilemok” diýip, özüni Sona diýip atlandyran Aşgabadyň günortasyndaky Nurberdi Pomma köçesinde öýi ýykylmaly bir pensioner aýal Azatlyk Radiosyna ýollan maglumatynda maşgala sanyna ýeterlik meýdançaly jaýyň berilmeýändigini, satyn almaga bolsa gurbunyň çatmaýandygyny belleýär.
Türkmenistanda näresmi maglumatlara görä, ortaça aýlyk $250-$300 hasaplanýar. Şeýle girdeji bilen ýaşaýyş jaýyny edinmekligiň Aşgabatda kyndygy aýdylýar.
Paýtagt Aşgabatda ýaşaýyş jaýlarynyň nyrhlary
Internet sahypalarynda
ýerleşdirilen bildirişlerden çen tutulsa, Aşgabadyň 11-nji mikroraýonynda bir otagly kwartiranyň bahasy $37,000 durýar. Gaudan mikroraýonynda iki otagly kwartiranyň bahasy $55,000 diýlip görkezilipdir.
Aşgabadyň ýaşaýjylary kwartiralaryň bahalarynyň gitdigiçe ýokary galýandygyny aýdýarlar. Paýtagtda ilat arasynda “elitnyý” diýilip atlandyrylýan ýokary amatlyklary bolan kaşaň jaýlaryň gurluşygy has hem ýaýbaňlanýar. Bu jaýlardaky kwartiralaryň bahalarynyň beýleki jaýlaryňkydan has ýokarydygy bellenilýär.
Golaýda şol jaýlaryň birinde $230,000 durýan 200 kwadrat metrlik üç otagly kwartirany satyn alan bir ýaş telekeçi maşgala kwartiranyň bahasynyň 10%-ni töläp, onuň galan bahasy üçin banklaryň birinden kredit alandygyny aýdýar.
“Elitnyý” kwartiralar ilata elýeterli bolar ýaly döwlet tarapyndan käbir ýeňillikler hem edilýär diýip, Aşgabadyň ýaşaýjysy, garaşsyz synçy Amanmyrat Bugaýew nygtaýar.
“Ýaş spesialistlere şol ulgamda işlän möhleti bäş ýyla ýeten bolsa, onda 50% ýeňillik bilen berilýär. Eger ýaş spesialist özi höwes bildirse, onda şol jaýy doly bahasyna berýärler, bäş ýylada garaşyp durmazdan, ýöne ol doly bahasyny tölemeli, şol ýeňillik berlenok oňa”.
Şeýle ýagdaýda spesialistler ýurduň banklaryndan ýylyna 1% bilen 10-30 ýyllyk kredit alyp bilýär diýip, Bugaýew sözüniň üstüni ýetirdi.
Goňşy ýurtlardaky ýagdaý
Türkmenistan ýaly energiýa resurslaryna baý goňşy Gazagystanyň paýtagtynda we merkezi Almaty şäherinde hem ýaşaýyş jaýlarynyň nyrhlary Aşgabat bilen deňeşdirilende gaty uly tapawut etmeýär.
Almatynyň ýaşaýjysy, 29 ýaşly Manşuk Asautaý döwlet býudjetinden hödürlenýän kwartiralaryň 1 kwadrat metriniň bahasynyň $300 durýandygyny aýdýar. Ortaça aýlyk haky Gazagystanda takmynan $300-$400 hasaplanýar.
“Ululygyna görä, iki otagly kwartiranyň bahasy $50,000-den $60,000-e çenli durýar” diýip, Asautaý aýdýar.
Ilatyň ortaça aýlyk haky $50-$70 hasaplanýan goňşy Täjigistanda bolsa paýtagtyň bir otagly ýönekeý kwartiralarynyň nyrhy $25,000-$30,000 durýar. Ýokary amatlyklary bolan kwartiralaryň bahasynyň bolsa $500,000-e baryp ýetýändigi aýdylýar.


text:
Şwesiýada neşir işlerini alyp barýan «Gün» neşirýaty özüniň ýakynda geçiren edebi bäsleşiginiň baş baýragyny ýakynda Türkmenistanda türme tussaglygyna höküm edilen žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewe bermekligi karar edendigini mälim etdi.
Türkmenistanyň milli garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan we «Dogduk topragyň howandary-2011» ady bilen gurnalan bu bäsleşik türkmen dilinde ýazylan proza we poeziýa eserleriniň arasynda geçirildi.
«Gün» neşirýatynyň baş redaktory, ýazyjy Akmuhammet Welsapar bäsleşigiň baş baýragyny žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewe bermek barada gelnen bu karary onuň edebi we žurnalistik işi hem-de görkezen professional gaýduwsyzlygy bilen baglanyşdyrdy.


text:
Gazagystanyň Merkezi banky ýurduň milli puly teňňäniň maliýe bazaryň üýtgäp durmagyna görä 19% çenli hümmetsizlenmegine rugsat bermek kararyna gelendigini yglan etdi.
Bank öz beýannamasynda teňňäni goldamak boýunça çärelerini gowşadyp, içerki walýuta bazaryna goşulmagyny çäklendirmek planlaryny mälim etdi. Gazagystanda pul çalyşýan nokatlaryň ählisi amerikan dollary bilen bagly alyş-çalyş operasiýalary togtady.
Gazagystanyň Birleşdirilen maliýe biržasy sişenbe güni açylanda 1 amerikan dollary 186 teňňä barabar boldy. Duşenbe güni 1 amerikan dollary 156 teňňä durýardy. Gazagystanyň Milli bankynyň başlygy Kaýrat Kelimbetow öz edarasynyň milli puly durnuklandyrmaga we 1 dollaryň 185 teňňä barabar bolmagyny üpjün etmäge ukyplydygyny žurnalistlere aýtdy.
Ýurduň esasy banklarynyň biri “BTA” banky 1 amerikan dollaryny 190 teňňä satýar, “Alýans banky” 1 dollary 215 teňňä hödürleýär.


text:
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroza ÝB bilen Azerbaýjan Günorta koridor proýektini durmuşa geçirmeklige gönükdirilen tagallalary güýçlendirýär diýýär.
Barroza 14-nji iýunda Bakuwda çykyp gürläp, iki tarapyň hem bu proýekti ileri tutmak barada ylalaşyga gelendigini aýtdy.
Brýussel ÝB ýurtlarynyň gaz üpjünçiligini diwersifikasiýa etmekde esasy gural hasaplanýan Günorta koridoryň 2019-njy ýyla çenli gurulmagyna umyt baglaýar.
Bu proekt azeri gazyny geçiriji arkaly Türkiýäniň we Gresiýanyň üstünden Albaniýa, Italiýa, Bolgariýa we beýleki ýewropa bazarlaryna getirmegi nazarda tutýar.
Häzir Ýewropanyň ulanýan gazynyň 60 prosent çemesi Orsýetden alynýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berlişi ýaly, şu ýylyň ýedi aýynda oba hojalyk toplumy boýunça önüm öndürmegiň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgini 100,9 göterime deň boldy.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde bu görkeziji Oba hojalyk ministrligi boýunça 109,8 göterime, Suw hojalyk ministrligi boýunça 106,8 göterime, Tebigaty goramak ministrligi boýunça 111,1 göterime, “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşigi boýunça 112,3 göterime, “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşigi boýunça 102,2 göterime, Azyk senagaty döwlet birleşigi boýunça 105,4 göterime, Döwlet maldarçylyk birleşigi boýunça 114,9 göterime, “Türkmen atlary” döwlet birleşigi boýunça 110 göterime deň boldy.
Häzirki günlerde agrotehniki kadalara laýyklykda, häzirki wagtda gowaça ideg etmek – hatarara bejergi, ösüş suwuny tutmak hem-de gowaçalaryň ujyny çyrpmak işleri utgaşykly dowam etdirilýär. Bu işler bilen bir hatarda, pagta ýygymy möwsümine guramaçylykly taýýarlyk görmek, ýygnaljak hasyly bökdençsiz kabul etmek we ýokary hilli gaýtadan işlemek maksady bilen, pagta arassalaýyjy kärhanalaryny, pagta kabul ediş harmanhanalary hem-de pagta ýygýan kombaýnlary möwsüme doly taýýarlamak boýunça degişli işler geçirilýär. Bugdaý ekiljek meýdanlarda sürüm işleri dowam edýär.
Şeýle hem mejlisde döwlet Baştutanynyň garamagyna “Türkmenistanda 2016-njy ýylda bugdaýyň bol hasylyny öndürmek hakynda” Lararyň taslamasy hödürlenildi. Bu resminama laýyklykda, geljek ýylda 760 müň gektar meýdana bugdaý ekip, 1 million 600 müň tonna bugdaý hasyl öndürmek göz öňünde tutulýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Eýran we Demirgazyk Koreýa ýadro ýaragyny edinmekçi bolsa barha artýan halkara izolýasiýasy bilen ýüzbe-ýüz bolar diýýär.
Obama Waşingtonda, çarşenbe güni giçlik Kongresde eden ilkinji halka ýüzlenmesinde Eýran ýolbaşçylary ýadro meselesinde öz halkara borçlaryny äsgermezlik etseler, munuň barha güýçlenýän netijesi bilen ýüzbe-ýüz bolarlar diýdi.
Obama Owganystan meselesinde öňde agyr günleriň garaşýandygyny duýdurdy, ýöne ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň üstün çykjagyna ynamlydygyny aýtdy.
Şeýle-de Obama Yrakda urşuň soňlanýandygyny we amerikanyň soweş goşunlarynyň awgustyň ahyrynda ol ýerden çykmagy netijesinde ähli esgerleriň öýlerine dolanýandygyny aýtdy.


text:
Liwiýanyň prezidenti Muammar Kaddafiniň ogly Seýf al-Islam ýurt graždanlyk urşunyň we bölünişigiň bosagasynda dur diýdi.
Öten agşam Seýf al-Islam telewideniýe arkaly halka ýüzlenmesinde protestçileriň ençeme harby bazalary, tanklary we ýaraglary eýeländigini boýun aldy.
Ol ýüzlerçe adamyň ölendigi baradaky habarlara “çişirilen” diýip baha berdi. Şol bir wagtda-da ol polisiýanyň we armiýanyň protestleri basyp ýarymaga synanyşykda ençeme ýalňyşlyklar goýberendigini boýun aldy.
Seýf al-Islam duşenbe güni parlamentiň reformalar geçirmek we aýlyk haklaryny ýokarlandyrmak meselelerine seretjekdigini habar berdi.
Öten agşam harbylar ýurtda ululygy boýunça ikinji şäher Bengazini terk edýändiklerini aýtdylar. Şu şäherde iň güýçli çaknyşyklar bolupdy. Adam hukuklaryny goraýjylaryň maglumatyna görä, şol çaknyşyklarda pida bolanlaryň sany 200 adamdan agdyk.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun köpçülikleýin protest akiýalary dowam edýän Demirgazyk Afrika we Ýakyn Gündogar ýurtlaryny zorlugy bes edip, adam hukuklaryna hormat goýmaga çagyrdy.
ABŞ ýene bir gezek Liwiýa häkimiýetlerini parahat demonstrasiýaçylaryň garşysyna güýç ulanmakdan ýüz öwürmäge çagyrdy.
Waşington Liwiýanyň lideriniň ogly Seýf al-Islam Kaddafiniň pozisiýasyny öwrenjekdigini, içki konfliktiň güýçlenen şertlerinde onuň geçirmekçi bolýan reformasynyň nä derejede çynlakaýydygyny öwrenmäge synanyşjakdygyny hem öňe sürdi.


text:
Geçen saýlawlarda Türkmenistanyň prezidenti wezipesine dalaş eden, Türkmenistanyň suw hojalyk ministriniň wezipesini ýerine ýetiren Annageldi Ýazmyradow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi. Bu barada prezident Gurbanguly Berdimuhamedow permana gol goýdy diýip, TDH gullugy ýazýar.
Täze wise-premýer ýurduň agrosenagat ulgamyna gözegçilik eder.
Şeýle hem A. Ýazmyradow Aral deňzini halas etmek boýunça Halkara fondunyň geňeşiniň Türkmenistandan agzasy edildi. Ozal bu wezipäni eýelän Mämmetnyýaz Nurmämmedow bolsa Ahal welaýatynyň häkimi wezipesine bellendi.


text:
25-nji ýunda Türkmenistanyň Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda täze maldarçylyk toplumy açyldy. 9 gektar ýerde gurlan bu toplumyň kuwwaty ýylda 2 müň tonna süýt we süýt önümlerine, 30 müň tonna et önümçiligine barabar, diýip türkmen metbugatynda bellenilýär.
Maglumatda bu toplumyň ygtyýaryna ot iýmlik ekinleri ýetişdirmek üçin 400 gektar meýdan bolup, onda ýorunjanyň, mekgejöweniň we arpanyň ekilendigi, hojalygyň geçileri üçin ot iýmleriň ösdürilip ýetişdirilýändigi aýdylýar.
Emma ýurduň käbir beýleki sebitlerinde bolsa, maldarçylyk bilen meşgullanýan käbir ýaşaýjylar döwlet tarapyndan satylýan mal iýmlerini almakda kynçylyk çekýändiklerini aýdýarlar.
Mary welaýatynyň Mary etrabyndan 35 ýaşly öý hojalykçy zenan Sabyr Gurbanowa bu meselede ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
“WikiLeaks” internet saýty nobatdaky gezek 55 müň töweregi gizlin diplomatik hatlardygy aýdylýan telegrammalary çap etdi, şolardan 150 töweregi Türkmenistan bilen baglanyşykly.
Hatlaryň Türkmenistana degişli böleginde 2006-njy ýyldan 2010-njy ýyl aralagynda Aşgabatdaky amerikan ilçihanasynyň diplomatik hatlarynda Türkmenistan bilen baglanyşykly ýazylan käbir bölekler getirilýär.
Hatlarda, eger dogry bolsa, Birleşen Ştatlaryň diplomatlarynyň Türkmenistanda ýüzbe-ýüz bolýan käbir kynçylyklaryny, olaryň Türkmenistandaky ýagdaýlara berýän bahalaryny görmek bolýar.


text:
Ukrainanyň oppozisiýasy 28-nji oktýabrda geçirilen parlament saýlawlarynyň netijelerini sanamakda ýüz berýär diýilýän galplyklar bes edilmese, ýurduň täze parlamentini boýkotlamak bilen haýbat atýar.
Saýlawlardan bir hepdä golaý wagt geçse-de, resmiler sesleri sanamagy dowam etdirýärler. Tankytçylar sesleriň prezident Wiktor Ýanikowiçiň Regionlar partiýasynyň haýryna galplaşdyrylýandygyny belleýärler.
Ozalky premýer-ministr, häzir tussaglykda saklanýan Ýuliýa Timoşenkonyň “Batkiwşçyna” (“Ata watan”) partiýasynyň ýolbaşçylygyndaky Birleşen Oppozisiýa koalisiýasy “eger-de hökümet saýlaw netijelerini galplaşdyrmagyny we oppozisiýa dalaşgärleriniň orunlaryny eýelemegini dessine togtatmasa”, onda “nobatdaky parlamenti ykrar etmejekdigini”, şeýle-de irki prezidentlik hem parlamentar saýlawlaryny çagyrjakdygyny aýtdy.
Koalisiýanyň geçiji ýolbaşçysy Arseniý Ýatsenýuk bu baradaky aýyplamalary Kiýewde geçirilen protestlerden soň ýene-de bir gezek dile getirdi. Ol Regionlar partiýasyny “ukrainlylaryň seslerini ogurlamakda we netijeleri özüniň dalaşgärleriniň bähbidine görä üýtgetmekde” aýyplady.
Oppozisiýadaky beýleki iki partiýa hem, ýagny milletçi “Swoboda” (“Azatlyk”) hereketi we boks boýunça çempion Witaliý Kliçkonyň “Udar” partiýasy-da 450 orunlyk parlamentdäki ýerlerinden ýüz öwürmek bilen haýbat atdy.
Eger-de üç partiýa hem parlamentdäki orunlaryndan ýüz öwürse, onda häkimiýet zerur bolan 300 deputatdan kem galar. Oppozisiýa munuň netijesinde, täze saýlawlaryň geçiriljekdigine umyt edýär.
Emma, iş ýüzünde, täze saýlawlaryň geçiriljekdigi baradaky mümkinçilikler juda pes.
Ukrainanyň kanunçylygyna görä, diňe ýurduň prezidenti täze parlament saýlawlaryny çagyryp bilýär.
28-nji oktýabrda geçirilen saýlawlaryň resmi netijelerine görä, Ýanikowiçiň Regionlar partiýasy sesleriň 30% töweregini alyp, parlamentde orunlaryň aglabasyny almagy başarypdyr.


text:
Şu gün Türkmenistanyň, Gazagystanyň we Eýranyň Prezidetleriniň gatnaşyp ak pata bermeginde Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýoly dabaraly ýagdaýda açylyp, ulanmaga berilýär. Bu demir ýol 2007-nji ýylda gurlyp başlanypdy.
Ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi berjek Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýolunyň gurluşygy möhletinden öň, has takygy, 23-nji awgustynda tamamlanypdy. Uly ähmiýete eýe bolan bu demir ýolunyň uzynlygy 934.5 km. Bu ýolunyň ulanylmaga berilmegi bilen Russiýanyň, Gazagystanyň, Türkmenistanyň, Eýranyň üstünden Pars aýlygyna çenli, şol bir wagtyň özünde hem Aziýa döwletleriniň Ýewropa üstaşyr geçýän ýükleriň ýoly takmynan, 700-800 km çenli gysgalar.Habarlar→


text:
-
Şäherçä baý turist gelip, oteliň hojaýynyna 100$ girewine berýär we otaglary görmäge çykýar...
Şäherçä baý turist gelip, oteliň hojaýynyna 100$ girewine berýär we otaglary görmäge çykýa...
-
Artykmaç agramdan dynan adamlaryň ýüreklendirýän hekaýalary
Biz özümize täze tomus sezonyna ýa-da belli bir güne çenli artyk agramlarymyzdan dynjagymy...
-
Dünýäde deňi-taýy ýok ýüzükler
Kanadanyň "Secret Wood" kompaniýasynda hakyky jadygöýler işleýän bolmaga çemeli. Olaryň bü...
-
Dessine geýip görmek islejek eşikleriňiz
Dünýäde şeýle bir köp sanda kreatiw işler barka olary size üznüksiz ýetirip durmak bizi ho...
-
Gadymy sungat UKY -FU gerçekleri
Bu adamlar UKY-FU sungatyny kämil derejede özleşdirip, ony başgalara islendik ýerde we isl...
-
Ine, gadymy günlük ulanylýan predmetleriň suratlary
Biz täze tehnologiýalary ulanýarys we olaryň köpsüniň eýýäm ýüzlerçe ýa-da müňlerçe ýyllap...
-
Finlýandiýa ähli mekdep sapaklaryny ýatyran ilkinji ýurt bolar
Finlýandiýanyň bilim sistemasy dünýäde iň ýokary derejeli hasaplanýar. Bilim derejesini a...
-
Iň ýokary derejeli medal bu gyza berildi, olam ýeňiji bolany üçin däl
Ähli zat saýlaw ylgawynda başlandy. Bu ylgaw 5000 metr aralykda bolup, Täze Zelandiýaly Ni...
-
Siziň beýniňiz bu suratlaryň el bilen çekilenini ret eder
Pol Kadden (Paul Cadden)- şotland surat sungatçysy. Ol giper-realistik sungaty täze derejä...
-
Hindistanly bu milliarder "Ýylyň Bossy" adyna mynasyp. Ine, onuň sebäbi.
Dünýäde "iň gowy boss (başlyk)" dogrudanam hem bar! Almaz eksporty bilen meşgullanýan "H.K...
-
Bu aýal ýoga bilen meşgullanýar we her gün şerap içýär. Ol 105 ýaşynda.
Eýlin Eşe garry kempirjik diýmäge ynsanyň dilem baranok. Ol köplenç gülýär, açyk sary reňk...
-
Bilbil owazly Mähri Pirgulyýewa durmuş ýoluna gadam basdy
Ülkämiziň ýaş, zehinli we hoş owazly saýrak bilbili Mähri Pirgulyýewa geçen hepde öz saýla...
-
Meşhur brendleriň ilkinji awtoulaglary
1902 ýylyň 17 Oktýabrynda, ýagny 114 ýyl mundan öň Detroitde "Kadillak" brendiniň ilkinji...
-
Titanigi täze burçdan görkezýän 10 sahna arkasy surat
"Titanik" filmini seretmedik adam ýok bolsa gerek. Ýöne onuň döredilişi barada bilýän azd...
-
Göwreli we dul galan aýaly adamsynyň bu suratlarda bolmagyny isleýärdi
ABŞda ýaşaýan Nikol we Deonta Bennet ikinji perzentlerine garaşýardy. Täze çaga dogmanka,...


text:
Türkiýede bikanun ýagdaýda ýaşaýan migrantlar üçin günä geçişlik ýaly diýilýän "daşary ýurtlylar baradaky täze kanun" 2014-nji ýylyň 11-nji aprelinde güýje girende, “şu pursatdan peýdalanyp kanuny ýagdaýda Türkiýä dolanaryn” diýen umyt bilen ýurda dolanan türkmenistanly migrantlar köp bolupdy.
Şol kanuna görä, Türkiýede bikanun ýagdaýda ýaşan migrantlar belli bir möçberde pul jezasyny töläp, Türkiýäniň territoriýasyny terk edeninden 90 gün soňra wiza bilen yzyna dolanyp bilýär. Emma bu çäre bilen baglanşykly Türkmenistana dolanan migrantlardan ýek-tük yzyna gaýdyp gelen baram bolsa, uly bir bölegi ýurtdan çykarylmaýandygyny aýdýarlar.
Türkiýeden gidip-de Türkmenistandan çykarylmaýan türkmenistanlylaryň arasynda türke durmuşa çykanlar, ýagny ençeme ýyldan bäri maşgalaly bolup, hat-da türk raýaty bolanlar, ýokary okuw jaýyna girip eline studentlik hatyny alanlar bilen bir hatarda ýönekeý migrantlaryň hem bardygy öňe sürülýär.
Eýsem, "gelerin diýen" umyt bilen Türkmenistana gidip, häzir yzyna dolanyp bilmeýänleriň öňünde nähili bökdençlikler barka? Türkmen resmileri tarapyndan olaryň çykarylmazlygyna nähili delil görkezilýär?
Azatlyk Radiosy, "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda "Türkmenistandan çykaranoklar" diýýänler barada gelip gowuşýan maglumatlary göz öňünde tutup, olaryň başdan geçirýän ýagdaýlaryny ele almaklygy göz öňünde tutýar.
Azatlyk Radiosy, hemmeleri öz bilýän maglumatlary, garaýyşlary, teklipleri we bellikleri bilen bu temadaky gepleşige gatnaşmaga hem goşant goşmaga çagyrýar.
Habarlaşmak üçin biziň elektronik hat salgymyz: hat@azatradio.org


text:
Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp, 28-nji oktýabrda Birleşen Ştatlaryň Garward uniwersitetiniň Orsýet we Ýewraziýa boýunça Deýwis ylmy-barlaglar merkezinde medeni agşam geçirilýär.
Boston şäherinde geçirilýän “Türkmen medeni agşamyny” gurnamaga ABŞ-da ýerleşýän “Türkmen ýaşlary we jemgyýetçilik gymmatlyklary fondunyň” goşant goşandygy habar berilýär.
Medeni agşama gatnaşyjylara Merkezi Aziýa ýurtlarynyň tagamlary hödürlener. Onuň dowamynda aýdym-saz programmalarynyň hem görkeziljekdigi habar berilýär. Çäre jemgyýetçilige açyk bolar.