text:
Boston marafon partladyjysy Jokar Sarnaýewiň iki dosty – delilleri ýaşyrmaga hemaýat bermekde aýyplanyp – türme tussaglygyna höküm edildi.
Gazagystandan ABŞ okamaga gelen Azamat Tažýakowa 3,5 ýyl berildi. Ol polisiýa gözleg geçirmezinden ozal, Sarnaýewiň rýugzagyny otagdan çykarmaga hemaýat beripdi. Rýugzakda partladyjyny ýasamakda ulanylan feýwerkeleriň bolandygy aýdylýar.
Tažýakow suduň zalynda aglap, Bostonyň ilatyndan we öz maşgalasyndan eden hereketleri üçin ötünç sorady. Şeýle-de ol Jokar Sarnaýewiň we onuň dogany – Tamerlanyň amala aşyran bomba hüjümini ýazgardy.
Sarnaýewiň beýleki bir dosy Robel Filliposa 3 ýyl tussaglyk berildi. Ol 2013-nji ýyldaky Boston hüjümlerinden soň Sarnaýewiň otagynda bolmandygy barada Derňewler boýunça Federal býuro ýalan maglumat berdi.


c: text/html

text:
Türkmenistanda ýolagçy gatnawynyň ýyl-ýyldan gowulaşdyrylýandygy, täze demirýol wagonlarynyň satyn alynýandygy, ýolagçylar üçin ýokary amatlyklaryň döredilýändigi aýdylýar. Şol bir wagtda demirýol liniýalary hem uzaldylýar.
Emma ýolagçylara edilýän hyzmatyň hiliniň o diýen gowy däldigi barada hem habarlar gelip gowuşýar. Käbir halatlarda bolsa, demirýol stansiýalarynda ýolagçylara edilmeli iň zerur hyzmatlaryň hem edilmeýändigi aýdylýar.
Eýsem bu ýagdaý Lebapda nähili?
Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýew bu barada ýörite maglumat taýýarlady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biz baradaÝapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçirilýän V Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk işleri barada
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Guramaçylyk komiteti
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde ýokary ...Doly maglumat
Ýerine ýetiriji komiteti
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti. ...Doly maglumat
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde r...Doly maglumat


text:
Ýakynda “Freedom Now” guramasynyň petisiýasyna jogap hökmünde, BMG-niň Esassyz tussag etmeler boýunça iş topary syýasy aktiwist Gulgeldi Annanyýazowyň türkmen hökümeti tarapyndan bikanun, halkara kanunlaryny bozup, tussaglykda saklanýar diýen netijä geldi.
Azatlyk Radiosy “Freedom Now” guramasynyň eksperti Mirakmal Niýazmatow bilen söhbetdeş bolup, işçi toparyň Gulgeldi Annanyýazow barada ýaýradan beýanaty dogrusynda gürrüň etdi.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen Gulgeldi Annanyýazowyň meselesini gozgamagyňyzyň sebäpleri barada gürrüň beräýseňiz?
Mirakmal Niýazmatow:
Jenap Annanyýazowyň meselesini gozgamagymyzyň ençeme sebäbi bar. Birinjiden, “Freedom Now” guramasy ýurtdaky iň gözçykgynç, haýdan-haý çäre görülmeli meseleler bilen işleşýär.
Şunlukda jenap Annanyýazowyň meselesi barada öňden gürrüň edilip gelinýärdi. Ol adam hukuklary boýunça uzak wagtdan bäri belli türkmen aktiwisti we syýasy dissident. Ol 1995-nji ýylda türkmen hökümetine garşy geçirilen protestleri gurnamakda möhüm rollaryň birini oýnapdy.
Umuman aýdylanda, “Freedom Now” guramasy belli bir şahsyýetleriň işlerini gozgap, ýurtda bu ugur boýunça alnyp barylýan has uly kanunbozmalara ünsi çekjek bolýar.
Jenap Annanyýazowyň meselesi [Türkmenistanda] ýitirim boldy diýilýän beýleki adamlaryň ykbalyny hem belli bir derejede şöhlelendirýär. Türkmenistanda hökümete garşy tankydy garaýşy bolan ýa-da adam hukuklary ugrunda iş alyp baran ýüzlerçe adam azatlykdan mahrum edildi.
Ýaňy hem belleýşim ýaly, biz Annanyýazowyň meselesini gozgap, şuňa meňzeş beýleki ýagdaýlary hem äşgär etmekçi bolýarys.
Azatlyk Radiosy: Türkmen hökümeti Annanyýazowyň serhetden bikanun geçendigi sebäpli tussag edilip, türmä höküm edilendigini aýdýar. Şol bir wagtda iş topary onuň azatlykdan mahrum edilmegini “halkara kanunçylygynyň bozulmagy” diýip atlandyrýar. Bu barada has anygrak gürrüň beräýseňiz?
Mirakmal Niýazmatow:
Işçi toparyň “Türkmenistan öz üstüne alan halkara borçnamalaryny bozdy” diýmeginiň esasy sebäpleriniň biri - bu türkmen hökümetiniň biziň beýanatymyzda öňe süren aýyplamalarymyzy hiç bir görnüşde inkär edip bilmezligidir.
Bu aýyplamalar şulardy: jenap Annanyýazowyň azatlyk we howpsuzlyk haklary bozuldy; şeýle-de [bu meselede] ençeme ýuridiki kanunbozmalar boldy. Türkmenistan bu aýdylanlaryň hiç birine garşy çykyp bilenok.
Şeýle-de işçi topar ýurtdaky käbir beýleki ýagdaýlary hem nazara alyp, şular ýaly beýanat etdi. Žurnalistler Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň meselesinden köp kişi habarly bolsa gerek.
Şeýlelikde işçi topar türkmen hökümetine ýüzlenip, bu öňe sürlen aýyplamalary inkär etmekçi bolsa, onda anyk we takyk maglumatlary bermegi sorady. Netijede hiç hili esasly jogap çykmady.
Türkmenistan Annanyýazowyň adam hukuklary ugrunda alyp baran işleri ýa-da syýasy aktiwligi üçin däl-de, serhetden bikanun geçendigi sebäpli tutulandygyny ençeme gezek tekrarlady.
Emma beýle beýanatlaryň öň hem edilendigini ýatdan çykarmalyň. Bärde Farid Tuhbatullin gowy mysal bolup biler. Ol hem serhetden bikanun geçmekde aýyplanypdy. Meniň pikirimçe, şuňa meňzeş aýyplamalar başgalara-da, mysal üçin Nurhmuhammet Hanamow, Hudaýberdi Orazow dagylara hem ýöňkeldi.
Garaz, türkmen hökümeti şular ýaly aýyplamalaryň üsti bilen öz aýbyny gizlejek bolýar. Olar şu ýollar arkaly adam hukuklary ugrunda tagalla edýänleriň we syýasy aktiwistleriň howuny basjak bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Işçi topar Annanyýazowy azat etmäge çagyrýar. Siziň pikiriňizçe, türkmen resmileri bu çagyryşlara gulak asarmy?
Mirakmal Niýazmatow:
Işçi topar mundan öň hem beýanatlary ýaýradyp, netijeleri öňe sürüpdi. Emma bularyň ählisi duşdan geçirildi. Şol bir wagtda Türkmenistan adam hukuklary boýunça ähli möhüm dokumentleri ykrar etdi. Aşgabat şol dokumentlerde göz öňünde tutulan şertlere boýun bolmaga razy boldy.
Eger-de türkmen häkimiýetleri [öz üstüne alan] şol borçnamalary, öz halkara abraýy barada alada edýän bolsalar, onda olar işçi toparynyň beýanaty esasynda belli bir işleri etmeli.
Türkmenistanyň dürli halkara guramalarynyň çagyryşlaryny äsgermezçilik etmegi sebäpli, oňa eýýäm “adam hukuklaryny bozmakda dünýäde iň eýmenç ýurt” diýen tagma basyldy. Bu ýagdaýlary üýtgetmegiň ýeke-täk ýoly, agzalýan işçi toparynyň bellikleri esasynda, anyk herekete geçmek.
Bu ugurda edilip bilinjek ilkinji ädimler şular bolup bilerdi: Ýurtda adamlaryň öz pikirlerini azat beýan etmegine, söz azatlygyna ýol açmak; tussaglykdaky dissidentleri, adam hukuklaryny goraýjylary we aktiwistleri azat etmek; şeýle-de şular ýaly adamlaryň hukuklaryny kepillendirmek üçin degişli kanunçylygy işläp düzmek.


text:
Owganystandan gelip gowuşýan maglumatlarda ýurduň günortasyndaky metjitde, owgan polisiýasy bilen agyr ýaragly söweşijileriň arasynda bolan uruşda birnäçe adamyň ölendigi habar berilýär.
13-nji maýda Helmand welaýatynyň Laşkar Gah şäherindäki metjitde çaknyşyklar dowam edýän mahaly, ýaragly adamlaryň metjidiň içinde adamlary zamun alyp-almandygy barada henize çenli takyk maglumat ýok.
Owganystanyň howpsuzlyk resmisiniň berýän maglumatyna görä, hüjümçiler “Laşkar Gah şäher häkimliginiň binasyna girmäge synanyşypdyrlar, emma polisiýa tarapyndan munuň öňi alnypdyr”.
Resminiň aýtmagyna görä, hüjümçiler gürrüňi gidýän binanyň golaýyndaky metjide girmäge mejbur bolupdyrlar.
Beýleki bir howpsuzlyk resminiň berýän maglumatynda hüjümde üç adamyň, şol sanda Owganystanyň “Ulema” atly geňeşiniň Helmand welaýaty boýunça başlygynyň öldürilendigini aýtdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady, emma geçen aý “Talyban” hereketi tutuş Owganystanyň çäginde öz ýazky hüjümlerine başlady.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň söwda komissary Karel De Gucht şenbe güni Orsýeti tankyt etdi.
Ol Moskwanyň Dünýä söwda guramasyna goşulaly bäri gol çeken şertnamalarynyň ýerine ýetirilmegi üçin ýeterlik iş etmändigini aýtdy.
Germaniýanyň Marşal fondunyň Brýusselde geçirilýän forumynda çykyş eden De Gucht öz sözüne sansyz mysal getirip biljekdigini aýtdy.
Şeýle-de ol Orsýetiň, tebigy gaz öndürmek ýaly tebigy serişdelerini nazara almasaň, öwerlik ykdysadyýetiniň ýokdugyny aýtdy.
Ol Günorta Osetiýany «gara gorp» atlandyrdy we Orsýeti Gürjüstany durnuksyzlaşdyrmakda günäkärledi.
Şeýle-de komissar Orsýetiň Ermenistan bilen ÝB-niň arasynda gol çekilmeli söwda şertnamasynyň öňüni alandygyny, ýagny geçen ýyl Ýerewana eger ylalaşyga gol çekseň, Dagly-Garabagda Orsýetiň kömegine bil baglama diýendigini aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlar amerikan jemgyýetçilik guramasy IREX-iň häkimiýetleriň basyşy astynda Azerbaýjandaky işini togtatmagy ýurtdaky demokratiýa tagallalaryna zyýan bolar diýýär.
"Biz IREX-iň garaşsyz, professional metbugata we halklaryň bir-birleri bilen gatnaşyklaryna ýardam etmek baradaky tagallalaryna uly ähmiýet berýäris» diýip, ABŞ-nyň döwlet departamentiniň resmisiniň Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna eden beýanatynda aýdylýar.
"Azerbaýjanda IREX-iň ýapylmagy bu möhüm işe urlan zarba boldy» diýip, ol resmi sözüniň üstüni ýetirdi.
IREX Azerbaýjandaky işlerini 30-njy sentýabrda togtatdy.
Bu gurama şu ýylyň başynda birnäçe azeri we halkara jemgyýetçilik guramasyna garşy başlanan «jenaýat derňewi» sebäpli öz bank hasaplarynyň doňdurylandygyny aýdypdy.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejat öz ýurdunyň atom gullugyna has ýokary derjede baýlaşdyrylan uran öndürmäge başlamagy buýurdy.
Şu gün döwlet telewideniýesinde efire berlen gepleşikede aýdylan sözlere görä, ol 20% baýlaşdyrylan uran Eýranyň zerurlyklaryny ödär diýipdir.
Ol bu prosesiň haçan başlanmalydygy barada anyk sene aýtmandyr.
Halkara jemgyýetçiliginiň Eýranyň ýadro programmasy babatdaky aladasynyň esasy özeni baýlaşdyrylan uran öndürilmegi bolup durýar. Sebäbi baýlaşdyrylan uran ýadro ýaraglaryny ýasamak üçin ulanylyp biljek.
Eýran öz ýadro programmasynyň parahatçylykly maksatlara niýetlenendigini aýdýar.


text:
DONALD TRAMP
Nýu-ýorkly milliarder biznesmen we öňki “reality TV” ýyldyzy Donald Tramp Respublikan partiýasynyň prezidentlige dalaş edýän kandidatlarynyň arasynda garaşylmadyk ýagdaýda ýeňiji boldy.
Kandidatlyga dalaş edýän beýleki adamlardan üstün çykmak bilen syýasy ekspertleri we partiýa işgärlerini aňk-taňk eden emläk tütjary iýul aýynda Respublikan partiýasynyň Kliwlendde geçen milli konwensiýasynda partiýanyň kandidatlygyny kabul etdi.
Syýasy neofit bolan Tramp häkimiýet eýeleri hasaplanýan gatlaga garşy kandidat bolup bäsleşige girdi, özünden has tejribeli bäsdeşlerini Twitterde we geçen çekişmelerde ýiti tankytlady hem kemsitdi.
Tramp özüniň iň soňky iki opponentini – Tehasyň senatory Ted Kruz we Ohaýonyň gunbernatory Jon Kasiç – ýeňip, 8-nji noýabr saýlawynda Demokratik partiýanyň kandidaty Hilleri Klinton bilen güýç synanyşmak hukugyny gazandy.
Iş orunlaryny döretmek we salgyt derejesini peseltmek bilen “Amerikany gaýtdan beýgeltjekdigini” wada etse-de, Tramp bu meseleler boýunça jikme-jik maglumat bermän pozisiýasyny ýygy-ýygydan üýtgetdi.
Ol “kanuny we tertip-düzgüni” güýçlendirjekdigini aýdyp, Amerikan-Meksika serhedinde diwar gurup, ýurda bikanun gelýän immigrantlaryň öňüni almagy wada berdi. Ol bu diwaryň harajatyny Meksiko çeker diýdi.
Tramp şeýle hem haýsynyň terroristdigini kesgitlemek üçin musulman immigrantlary barada “güýçli derňew” çärelerini girizjekdigini aýtdy. Ýöne ol Birleşen Ştatlara girmegi bütin musulmanlara gadagan etjek diýip beren wadasyndan soňra dändi.
70 ýaşly Tramp prezident Barak Obamany gowşak lider diýip, berk tankytlady, ony Siriýa we dünýäniň beýleki gowgaly ýerlerinde şowsuzlyga uçran syýasat diýilýänine jogapkär etdi. Ol aýratyn-da Waşington tarapyndan ýola goýlup, 2015-nji ýylda Eýran bilen baglaşylan halkara ýadro geleşigini tankytlady.
Tramp Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini “beýik lider” diýip öwüp, Klintony Birleşen Ştatlaryň taryhynda bolan “iň ýaramaz döwlet sekretary” diýip atlandyrdy.
Ýöne Trampyň daşary işler boýunça maglumatynyň ýokdugy aýan bolan mahallary-da boldy. Ol öten aý geçirilen bir interwýusynda Orsýetiň Ukrainanyň Krym ýarym adasyny zor bilen alandygyndan bihabar diýen täsiri galdyrdy.
German-şotland asylly Tramp Nýu-Ýorkda bir gurply tütjär maşgalada dünýä indi.
Ol Nýu-Ýorkyň hususy harby akademiýasyny tamamlanyndan soňra Broksyň Fordham uniwersitetine okuwa girip, ahyrki iki ýylyny Pensilwaniýa uniwersitetinde geçirip, okuwyny ykdysadyýet boýunça 1968-nji ýylda tamamlady.
Tramp hiç haçan goşun gullugynda bolan adam däl. Ol studentkä öz atasynyň emläk kompaniýasynda işe başlady, atasy 1999-njy ýylda aradan çykansoň hem bu kompaniýany özi ýöretdi.
Trampyň guramasy dünýäniň dürli künjeklerinde, esasan hem Nýu-Ýork sebitinde asmana ýetip duran belent jaýlar we kasinolar gurdy. Ýöne onuň gurluşyk işiniň batyp galan mahallary hem bar.
Baýlygy 3 milliard dollardan, 3.7 milliard dollar aralygynda diýlip çaklanýan Tramp 2004-nji ýylda “NBC” telekanalynda alyp baran “The Apprentice” atly oýun şowy bilen tanymal telewideniýe ýyldyzyna öwrüldi.
Ýöne aýdylyşyna görä, ”NBC” onuň kontraktyny immigrantlar barada edýän “hapa beýanatlary” sebäpli 2016-njy ýylda ýatyrypdyr.
Üç gezek öýlenen Trampyň bäş çagasy we sekiz agtygy bar. Saýlaw kampaniýasynda gyzy Iwanka, we ogullary Donald (Jr.) bilen Erik möhüm rol oýnadylar.
MAÝK PENS
Respublikan partiýasynyň wise-prezidentlige kandidaty Indiana ştatynyň gubernatory Maýk Pens.
Pens sosial we maliýe işlerinde konserwatiw garaýyşly diýip tanalýan hem-de hristianlyga berk ynanýan adam.
2008-nji we 2012-nji ýyllarda prezidentlige kandidat bolmagy mümkin diýlip çaklansa-da, Pens resmi taýdan bu wezipe ugrunda hiç haçan dalaşa girenok.
Ol syýasata goşulmazdan öň adwokat şeýle hem radio işgäri bolup işledi.
Indiana ştatynda irland asylly katolik maşgalada doglan Pens 1981-nji ýylda Hanower kollejini tamamlap, 1986-njy ýylda Indiana uniwersitetinden hukuk boýunça alymlyk derejesini aldy.
Birnäçe ýyllap aklawçy bolup işlän Pens 1988-nji we 1990-njy ýyllarda Kongrese girmäge dalaş etse-de, bu işde üstünlik gazanyp bilmedi.
Pens adwokatlyk işini dowam etdirip, radioda syýasat barada “The Mike Pence Show” programmasyny alyp bardy.
2000-nji ýylda ol Kongrese saýlanyp, 2012-nji ýyla çenli şol ýerde işledi. Şol ýyl Indianada gubernatorlyga saýlandy.
Pens 2009-nj yýylda Kongresde respublikanlaryň arasynda üçünji derejeli pozisiýa saýlandy.
Wekiller palatasynyň daşary işler komitetinde işlän Pens halkara syýasatyndan maglumatly adam hasaplanýar.
Pens gubernator höküminde salgyt derejesini aşakladyp, Indianada býujeti artdyrdy.
Ol üstümizdäki ýylda bir kanuna gol çekeni üçin, tankyt astyna düşdi. Seksual gatnaşyklarda öz jynsdaşlaryny ileri tutýan aýallar we erkekler hem-de jynsyny üýtgedenler bu kanuna özleriniň ala tutmagy diýip garadylar. Turan protestlerden soňra bu kanun üýtgedildi.
Pensiň aýaly we kämillik ýaşyna ýeten üç çagasy bar.


text:
BMG Liwan-Ysraýyl serhedinde bolan çaknyşyga sebäp bolan agajyň Ysrýylyň tarapynda bolandygyny tassyklady.
3-nji awgustda Ysraýylyň esgerleri iki tarapyň arasyndaky "Gök zolakda" ösen agajy ýykjak bolanlarynda Liwan bilen iki aralykda ok atyşlyk emele geldi.
Wakada Liwan tarapyndan iki esger we bir žurnalist öldürildi. Ysraýylyň bir polkowniginiň hem heläk bolandygy habar berilýär.
Iki ýurduň arasyndaky serhediň jedelli ýerleri "Gök zolak" diýlip atlandyrylýar. Bu zolaga BMG-niň wekilleri gözegçilik edýär.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi taraplary asudalygy saklamaga çagyrdy.
Ysraýyl "Gök zolagy" agaçlardan arassalamak işini dowam etdirjekdigini mälim etdi.


text:
17-nji dekabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin resmi beýannama ýaýradyp, Orsýetiň metbugatynda goşa raýatlyk barada çap bolan maglumatlardan resmi derejede nägilelik bildirdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi Orsýetiň metbugatynda goşa raýatlyk barada çap bolan maglumatlaryň “hakykata hiç bir dahylynyň ýokdugyny” aýdýar.
Daşary işler ministrliginiň habar serişdeleri üçin ýaýradan resmi beýannamasynda Orsýetiň käbir habar serişdelerinde çap edilen maglumatlaryň “olaryň awtorlarynyň habarsyzlygyny ýa-da olaryň ýagdaýy bilgeşleýin galplaşdyrýanlygyny görkezýar” diýlip bellenilýär.
Näme üçin häzir?
Moskwada ýerleşýän “Syýasy informasiýa merkeziniň” müdiri Alekseý Muhin uzak wagt bäri dowam edýän goşa raýatlyk problemasynyň daşyndaky diskussiýalaryň häzir janlanmagyny Türkmenistanda prezidentlik saýlawlarynyň golaýlamagy bilen baglanyşdyrýar:
—Bu temanyň gozgalmagy, Türkmenistanyň garaşsyzlygyny ýene bir gezek nygtamak isleýän türkmen elitasy üçin hem-de goşa raýatlyk bilen bagly problemalara Orsýetiň hökümetiniň ünsüni çekmek isleýän ors jemgyýetçiligi üçin ähmiýetli. Şeýle-de bu gapma-garşylyk saýlawlardan öňki kampaniýa bilen baglylykda hem bat alýar.
Soňky döwürde Orsýetiň “Rosbalt” we “Regnum” habar agentliklerinde hem-de halkara habar serişdeleriniň birnäçesinde çap bolan maglumatlarda türkmen häkimiýetleriniň goşa raýatlygy bolan adamlara Türkmenistanyň täze milli pasportyny bermekden dürli bahanalar bilen ýüz öwürýänligi habar berildi. Şeýlelikde ors pasportly türkmen raýatlarynyň ýakyn wagtda Türkmenistandan çykmak mümkinçiligini ýitirjekdikleri aýdyldy. Şeýle-de goşa raýatlygy bar adamlaryň işden boşadylmagy bilen bagly wakalaryň köpelenligi habar berlipdi.
Şu ýylyň iýul aýynda Türkmenistanyň halkara aeroportlarynda peýda bolan resmi bildirişlere görä, 2013-nji ýyldan başlap Türkmenistanyň ýaşaýjylaryna uçar biletleri diňe täze daşary ýurt pasporty esasynda satylar.
Türkmenistanyň we Orsýetiň pasportlaryna eýe bolan we täze türkmen pasportyny alyp bilmän kösenýän türkmenistanlylaryň biri Natalýa Şabunsyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol özüne pasportyň berilmeýänliginiň sebäbini düşündirýän resmi we hat görnüşli düşündiriş almaga synanyşýar. Emma ol köp sanly arza-şikaýatlaryna henize çenli resmi jogabyň bolmanlygyny aýdýar.
Bir taraplaýyn ratifisirlendi
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky goşa raýatlyk ylalaşygy 1993-nji ýylyň dekabr aýynda baglaşylyp, 1995-nji ýylyň 18-nji maýynda güýje girizilipdi.
2003-nji ýylyň 10-njy aprelinde Türkmenistan we Orsýet goşa raýatlyk düzgünini ýatyrmak barada ylalaşyga geldiler. Şol ýylyň 22-nji aprelinde Türkmenistan bu kararyny parlament derejesinde makullap ratifisirledi. Orsýet bu ylalaşyga gol çeken hem bolsa, ony häzire çenli ratifisirlemän gelýär. Orsýet Türkmenistanyň raýatlaryna käbir şertler esasynda ors pasportlaryny bermek işini dowam etdirýär.
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky ylalaşyk güýjünde bolan döwri goşa raýatlyga eýe bolan adamlaryň iki ýurduň pasportlaryndan deň derejede peýdalanmagyny çäklendirýän islendik düzgüniň bikanundygyny bilermenler belleýärler. Türkmenstanly ýurist Ýewgeniý Greçuhiniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, “Türkmenistanyň kanunlarynda goşa raýatlyga eýe bolan şahslaryň hiç bir hak-hukuklarynyň çäklendirilmegi göz öňünde tutulmaýar”.
Türkmenistanyň prezidenti 23-nji dekabrda Orsýet Federasiýasyna sapar eder. Orsýetli analitik Alekseý Muhin türkmen-ors gepleşiklerinde goşa raýatlyk meselesini taraplaryň energiýa meseleleriniň üstünde söwdalaşmak üçin gural hökmünde ulanmaklarynyň ähtimaldygyny belleýär.
Resmi maglumatlara görä, türkmen-ors gepleşikleriniň gün tertibinde söwda-ykdysady we gumanitar meseleler maslahat ediler.
Moskwadaky gepleşiklerde garaljak meseleler barada jikme-jik maglumatlary Türkmenistanyň we Orsýetiň DIM-lerinden alyp bolmady.


text:
Siriýanyň Aleppo (Halap) şäherinde hökümetiň güýçleri bilen gozgalaňçylaryň arasynda çaknyşyklar dowam edýärkä, ABŞ ýene iki sany siriýaly diplomatyň ýurtdan gaçyp çykanlygyny tassyklady.
Habar berlişine görä, Siriýanyň Birleşen Arap Emirliklerindäki ilçisi Abdel Latiw al-Dabbagh öz aýaly, Siriýanyň Kiprdäki işleri ynanylan wekili Lamiýa Hariri bilen Katara gaçypdyr.
Frans Press habar agentligi (AFP) Ak Tamyň resmi wekili Jaý Karneýiň 25-nji iýulda eden çykyşyna salgylanyp, Siriýanyň ýokary derejeli resmileriniň prezident Başar al-Assadyň günleriniň sanalgydygyna göz ýetirip, öz hökümetini terk edendiklerini habar berdi.
Siriýanyň Omandaky ilçihanasynyň harby attaşe wekili Mohammed Tahseen al-Fakir öz ýurdundan gaçanlygyny Al-Jazeera telekanalyna aýtdy.
Şu aýyň başynda Siriýanyň Yrakdaky ilçisi Nawaf Fares hem Katara gaçypdy.
21-nji iýuldan bäri hökümet güýçleri bilen gozgalaňçylaryň arasynda söweşleriň gidýän ýeri bolan we Siriýanyň ululygy boýunça ikinji şäheri hem söwda merkezi hasaplanýan Aleppo şäherine goşmaça harby güýçleriň iberilenligi aýdyldy.
Siriýaly gozgalaňçylar Aleppo şäherinde, 24-nji iýul.
Habar berlşine görä, şäheriň garşylyk görkezýän bölekleri artilleriýanyň, minomýotlaryň we dikuçarlaryň okuna tutulypdyr.
Bu söweşler Türkiýäniň bildirýän aladalanmalaryny güýçlendirdi. Ankara Siriýa bilen serhediniň gözegçiligini güýçlendirýänligini yglan etdi, emma bosgunlar üçin öz serhedini açyk galdyrýanlygyny aýtdy.
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Ankaranyň “Siriýanyň zuluma sezewar edilýän halky bilen bile bolmagyny dowam etdirjegini” aýtdy.
BMG-niň pozisiýasy
Şol bir wagtyň özünde-de BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun dünýäni “gyrgynçylygy bes etmek üçin herekete geçmäge” çagyrdy. Emma Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalary birek-biregi aýyplap çykyş etdiler.
Germaniýanyň BMG-däki ilçisi Piter Wittig Howpsuzlyk Geňeşiniň hereket etmekden boýun gaçyrýanlygy sebäpli, Siriýanyň halkynyň ejir çekýänligini belledi. Wittig “Assadyň häkimiýetiniň öz halkyna garşy agyr ýaraglary ulanmak bilen çäklenmän” himiki we biologik ýaraglary ulanmak haýbatyny atyp, özlerini “rehimsiz we adamkärçiliksiz” alyp barýandyklaryny belledi.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Witaliý Çurkin käbir ýurtlaryň Siriýanyň oppozisiýasyny goldamak üçin ädýän ädimleriniň “gapma-garşylygyň güýçlenmegine getirýänligini” aýtdy.
Damask himiki ýaragy gozgalaňçylara garşy ulanmajagyny, emma ony daşardan goşulyşan islendik güýje garşy ulanyp biljegini duýdurdy.
Orsýet himiki ýaragy ulanmak haýbatyny atmagyň ýolberilmesizdigini Siriýanyň hökümetine duýdurdy.


text:
Ukrainanyň harbylarynyň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, 19-njy awgustda hökümet güýçleri Lugansk şäheriniň özünde separatistlere garşy söweşipdirler. Lugansk gündogar Ukrainadaky gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki iki uly şäheriň biridir.
Milli howpsuzlyk we Goranmak geňeşiniň sözçüsi Andriý Lysanko Luganskyň bir etrabynyň eýýäm “azat edilendigini”, şeýle-de söweşleriň ümzüginiň şäheriň merkezine tarapdygyny aýtdy.
Lysenko separatistleriň ýurduň gündogaryndaky ilatyň köpçülik bolup ýaşaýan ýerlerinde infrastruktura desgalaryny ýumurýandyklaryny, ýollary, köprüleri we keselhanalary minalaýandyklaryny aýtdy.
Russiýanyň “Interfax” habar gullugy Luganskdaky pitneçileriň bir wekiline salgylanyp beren maglumatynda ukrain güýçleriniň şäheriň merkezini top okuna tutandygyny, emma bu sebitde söweş hereketleriniň ýokdugyny aýtdy.
Luganskyň şäher geňeşiniň 19-njy awgustda ýerleşdiren maglumatynda, anyk sanlar görkezilmese-de, artilleriýa zarbalary netijesinde ençeme adamyň ölendigi we ýaralanandygy aýdylýar.
Donetsk
Bu aralykda ukrain häkimiýetleri separatistleriň beýleki bir berkitmesi bolan Donetsk şäherine edilýän hüjümleriň-de ýygjamlaşýandygyny aýdýarlar. Olaryň maglumatyna görä, 19-njy awgustda Donetskiň golaýyndaky gozgalaňçylaryň elindäki ýene bir şäheri eýelemek başardypdyr.
Kiýew Luganskda dowam edýän çaknyşyklar zerarly 18-nji awgustda separatistler tarapyndan öldürilen onlarça adamyň jesedini ýygnamak işiniň togtadylandygyny habar berýär. Resmi Kiýewiň berýän maglumatyna görä, häzirlikçe 15 adamyň jesedini jeň meýdanyndan ýygnamak başardypdyr.
Kiýew orsýetparaz separatistleri uruş gidýän Luganskdan gaçyp çykyp barýan parahat ilatdan bolan adamlaryň üstüne hüjüm edenlikde aýyplady. Ukrain häkimiýetleriniň berýän maglumatyna görä, pitneçiler ululardan we çagalardan ybarat bolan adam kerwenini Russiýadan alan artilleriýa toplaryndan oka tutupdyrlar.
Orsýetparaz pitneçiler muny “gözçykgynç propaganda” diýip atlandyryp, özleriniň bu işe dahyllylygyny inkär etdiler.
"Gumanitar" ýük
Russiýanyň Daşary işler ministrligi Sergeý Lawrow bilen Halkara Gyzyl Haç Jemgyýetiniň arasynda 19-njy awgustda bolup geçen gepleşikler esasynda Moskwanyň gündogar Ukraina ugradan we “gumanitar” diýip at berýän ýüküniň “durumyny kesgitlemek” boýunça birnäçe sagadyň dowamynda “aktiw işleriň” amala aşyrylmagy barada ylalaşylandygyny aýdýar.
Halkara Gyzyl Haç Jemgyýeti agzalan ýük maşynlarynda pitneçilere niýetlenen ýaraglaryň ýokdugyna kepil geçip, özleriniň ”gumanitar” ýüki günodgar Ukraina ugratmagy üçin degişli taraplaryň howpsuzlyk çärelerini üpjün etmegine garaşýandygyny aýtdy.
Ukrain häkimiýetleri Gyzyl Haç Jemgyýeti tarapyndan soralýan kepillikler makullanýança, Orsýetden gelen ýüki barlamakdan we Ukraina goýbermekden ýüz öwürdiler.


text:
Oppozisiýa aktiwistleri Azerbaýjanyň paýtagtynda prezident Ylham Alyýewiň uly saýlaw ýeňşini gazanmagyna garşy demonstrasiýa geçirdiler.
Bu demonstrasiýa şenbe güni Bakuwyň Ýasamal etrabyndaky Mehsul stadionynyň içinde boldy.
Polisiýa oňa ýygnananlaryň 1500 bolandygyny aýdýar, emma guramaçylar demonstrasiýa 15 müň adam gatnaşdy diýýärler.
Demonstrantlar bileleşip, «işden çekil, işden çekil» diýip gygyryşdylar.
Bu demonstrasiýany oppozisiýadaky Demokratik güýçleriň Milli geňeşi gurnady we oňa häkimiýetler tarapyndan rugsat berildi.
Azatlyk radiosynyň Azeri gullugynyň habaryna görä, demonstrasiýanyň soňunda polisiýa on çemesi aktiwisti gysga wagtlyk tussag etdi. Olar stadionyň daşynda hökümete garşy şygarlara gygyrdylar.
9-njy oktýabrda geçirilen prezident saýlawynda Milli geňeşiň kandidaty bolan Jamil Hasanly saýlaw netijeleriniň bikanun hasaplanmagyna çagyrdy:
"Adalatlylyga, kanunlara, ahlaga sygmaýan bir hadysa boldy. Adamlaryň saýlaw hukugy ogurlandy. Olaryň öz hökümetlerini gurmak hukuklary talandy we häkimiýet basylyp alyndy."
Jamil Hasanlynyň protest aksiýasy. 12.10.2013.
Hasanly bu bolan zatlar baradaky hakykaty dünýä ýaýmak üçin gelýän günlerde Birleşen Ştatlara we Ýewropa syýahat etjegini aýtdy.
Ol Milli geňeşiň syýasy we kanun çäreleri arkaly öz göreşini dowam etdirjegini hem sözüne goşdy.
Resmi maglumatlara görä, Alyýew 85 prosent ses alyp, üçünji möhlete prezident saýlandy.
Bu onuň azyndan ýene bäş ýyl prezident boljagyny aňladýar.
ÝHHG-niň gözegçileri bu saýlawlarda düýpli kemçiliklere ýol berlendigini, metbugat çäklendirmeleriniň bolandygyny aýtdylar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti saýlawlaryň halkara standartlaryna gabat gelmändigini aýtdy.
Alyýewiň diwanynyň sözçüsi Aly Hasanow, Baku, «nädürs» hasabaty sebäpli, ÝHHG-nyň Demokratik guramalar we adam hukuklary edarasy bilen öz gatnaşyklaryna gaýtadan sereder diýdi.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlaryň tankydynyň «kabul ederliksiz» bolandygyny aýtdy.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti prezident Wiktor Ýanukowiçiň Kiýewden ýurduň günortasyndaky Harkow şäherine, öz häkimiýetiniň esasy daýanýan ýerine maslahatlaşmaga gidendigini aýdýar.
Ukrainanyň metbugat serişdeleri Ýanukowiçiň şenbe güni Bütinukrain jemgyýetçilik birleşigi bolan Ukrain fronty bilen, onuň regionlar partiýasyna goşulan topar bilen duşuşmakçydygyny ýazýar.
Soňky çykan habarlara görä, Kiýewdäki hökümete garşy protestçiler Ýanukowiçiň anna güni oppozisiýa liderleri bilen gol çeken parahatçylyk ylalaşygyny ret edip, oňa derek, Ýanukowiç şenbe güni, Praga wagty bilen 09.00-a çenli işden çekilmese, Prezident köşgüne zabt etjekdiklerini aýtdylar.
ÝB-niň araçylyk etmegindäki parahatçylyk ylalaşygy bileleşik hökümetine we dekabra çenli irki saýlawlaryň geçirilmegine çagyrýar.
Emma merkezi Kiýewiň köçelerindäki protestçileriň köpüsi dekabrda geçiriljek saýlawlara çenli garaşmagyň örän uzak boljagyny aýdýarlar.
"Ýanukowiç jogapkärçilige çekilmeli"
Olar Ýanukowiçiň häziriň özünde işden çekilmegini talap edýärler we onuň soňky üç aýda bolan zyýasy zorluklar mahalynda öldürilen 70-den gowrak adam, şol sanda Kiýewde polisiýa bilen çaknyşyk mahalynda öldürilen onlarça demonstrasiýaçy üçin jogapkärçilige çekilmegini isleýärler.
Parlament anna güni ukrain oppozisiýasynyň talaplaryny ýerine ýetirmek üçin käbir çäreleri gördi, ýagny tussaglykdaky oppozisiýa lideri Ýuliýa Timoşenkonyň azat edilmegine ýol açjak kanun düzedişlerini sese goýdy.
Şeýle-de parlament anna güni Ukrainanyň 2004-nji ýyldaky konstitusiýasyny dikeltmek, jenaýatda aýyplanýan oppozisiýa protestçileriniň günäleriniň geçilmegini üpjün etmek, Ukrainanyň içeri işler ministrini işden boşatmak ýaly meseleleri sese goýdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin anna güni telefonda gürleşip, Ukrainadaky zorluklaryň mundan aňryk dowam etmeginiň öňüni almak üçin, parahatçylyk şertnamasynyň we wada berlen reformalaryň çalasyn durmuşa geçirilmegi barada ylalaşdylar.
Ak tamyň beýanatynda olaryň «taraplaryň ählisiniň mundan aňyrky zorluklardan saklanmagynyň zerurdygy» barada gürrüň edendigi bellenilýär.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat ýolbaşçysy Ketrin Aşton Brýusselde anna güni Ýanukowiç bilen oppozisiýa liderleriniň arasynda gelnen ylalaşyga ýokary baha berdi, ol munuň Ukrainadaky krizise syýasy çözgüt üçin ýol açýandygyny aýtdy.
Ýöne Aşton bu ylalaşygy derhal durmuşa geçirmegiň aňsat iş bolmajagyny hem duýdurdy.


text:
Türkmenistanda döwlete pagta tabşyrmak boýunça borçnamalar ýerine ýetirildi diýlip, türkmen metbugatynda habar berildi.
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda ýurtda pagta planynyň dolandygy, Ahal, Mary, Lebap we Daşoguz welaýatlaryň häkimleriniň hoş habar bilen gelendikleri mälim edildi.
21-nji oktýabrda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “oba hojalygynda geçirilýän özgertmeleriň öz netijesini berip başlandygyny” aýdyp, pagtaçylary 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny ýygnamaklary bilen gutlady.
Türkmenistanyň şu ýyl yglan eden pagta plany geçen ýylkysyna gabat gelýär. Ýurt resmileri pagtanyň “bol hasylyny almak üçin, ähli döwrebap şertleriň döredilendigini” belläp, her ýyl öňünden kesgitlenen planyň doly berjaý edilýändigini aýdyp gelýärler.
Munuň bilen bir wagtda, Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna ýurduň Lebap we Daşoguz welaýatlarynyň pagta meýdanlarynda mejbury we çaga zähmetiň giňden peýdalanylýandygy barada yzygiderli maglumatlar gelip gowuşýar.
Mejbury zähmet
Şu ýylyň awgust aýynyň ikinji ýarymyndan başlap, Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäherinde döwlet býujetinden aýlyk alýan saglyk, bilim ulgamynyň we beýleki edara-kärhanalaryň müňlerçe işgäri irden sagat 6:00-dan, tä agşam sagat 19:00-a çenli pagta meýdanlaryna alnyp gidildi.
Sentýabr aýynyň başlarynda bolsa, Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Nyýazow, Gubadag, Köneürgenç, Boldumsaz we Akdepe etraplarynyň pagta meýdanlarynda kärendeçiler we döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler bilen bir hatarda, ýokary klas mekdep okuwçylarynyň hem pagta ýygýandygy habar berildi.
2008-nji ýylda prezident G. Berdimuhamedow çagalaryň we ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň oba-hojalyk işlerine çekilmegini gadagan edýän kanuna gol çekse-de, Türkmenistan pagta ýygymy döwründe mejbury zähmetden peýdalanýanlygy sebäpli, halkara jemgyýetçiliginiň ýiti tankydyna uçrady.
Şu ýylyň maý aýynda dünýäniň belli söwda brendleri, şol sanda “Adidas”, “Espirit”, “H&M”, şeýle-de sermaýaçylaryň, biznes jemgyýetleriniň, kärdeşler arkalaşyklarynyň we adam hukuklaryny goraýjy toparlaryň 60 wekili Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýörite hat ýollap, Türkmenistanyň gowaça meýdanlaryndaky mejbury zähmete ýol berilýändigi baradaky maglumatlara aladalanma bildirip, prezidentiň bu meselä üns bermegini sorapdylar.
Türkmen pagtasyndan “ýüz öwürmek”
Şeýle-de, mebelleri we öý hajatlary üçin esbaplary ýasaýan we satýan dünýä belli IKEA kompaniýasy Türkmenistanda pagta ýygymy döwründe mejbury zähmet ýa-da adam hukuklarynyň depelenmegi ýaly ýagdaýlar ýüze çyksa, türkmen pagtasyndan ýüz öwürjekdigini aýtdy.
Galyberse-de, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň şu ýylky çap eden “Adam gaçakçylygy” boýunça hasabatynda Türkmenistanda erkekleriň, aýallaryň we çagalaryň mejbury zähmete we jynsy gaçakçylyga sezewar edilýändigi aýdylýar.
Döwlet departamentiniň şu ýylyň iýun aýynda çap eden hasabatynda, bu ugurdan Türkmenistanyň derejesi geçen ýyllardakydan hem peseldilip, ol iň aşaky, üçünji derejedäki toparda ýerleşdirildi. Hasabatda nygtalyşy ýaly, muňa, esasan, ýurtdaky pagta ýygymy döwri ulanylýan mejbury zähmet sebäp bolýar.
Sözümiziň ahyrynda aýtsak, pagta Türkmenistanyň esasy eksport harytlarynyň biri bolup, ol Hytaýa, Russiýa, Günorta Koreýa, Türkiýä, Eýrana, Indoneziýa we käbir beýleki ýurtlara iberilýär.


text:
“Talyban” penşenbe güni “halkara güýçleri hatda bir prosent hem üstünlik gazanyp bilmedi” diýip, Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panettanyň Amerika Owganystandaky on ýyllyk uruşda ýeňýär diýen sözlerini ret etdi.
“Talybanyň” sözçüsi Zabihullah Mujahid hakykatda pitneçiler güýçlenýär diýdi.
Panetta çarşenbe güni Owganystanda bolup, ABŞ-nyň goşunlaryna “Biz dogry ugurdan barýarys we bu dartgynly konfliktde ýeňýäris” diýipdi.
Waşington geljek ýylyň aýagyna çenli bu ýurtdan ýene 33 müň esgerini yzyna çykarmakçy we esasy roluny owgan howpsuzlyk güýçlerine tälim bermäge gönükdirmekçi.
Owganystandaky daşary ýurt esgerleriniň söweşiji bölümleriniň ählisi 2014-nji ýylyň aýagynda bu ýurtdan çykarylmaly. Ýöne milli goşuna tälim missiýasynyň haçan soňlanjakdygy aýdylmaýar.
Häzir Owganystanda 140 müň çemesi daşary ýurt esgeri bar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen kikboksçylarynyň ilkinji ýeňişleri
Şu gün dowam edýän ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça IV Aziýa oýunlarynda kikboksing boýunça bäsleşikler badalga aldy. Şonda türkmen türgenleri üç duşuşyk geçirdiler. Olaryň ikisi ýeňişlere beslendi: Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi, Kikboksing boýunça milli federasiýanyň başlygy Aleksandr Snagowskiniň şägirtleri.
Şöhrat Hallyýew (63,5 kilograma çenli agram derejede) we Allamyrat Annamyradow (81 kilograma çenli agram derejede) çärýek finala çykmagy başardylar.
Ýemeniň wekili Al-Nufiýa Abdo Ahmed Abdulla Şöhradyň bäsdeşi boldy. “Ful kontakt” (diňe göwrä urmak) bölüminde geçirilen tutluşygyň başynda türkmen kikboksçysynyň artykmaçlygy kesgitlenip, bu ýagdaý her bölümde artdy. Ýemenden gelen türgen tutluşygyň soňky sekundlaryna çenli boýun egmese-de, hasapda örän uly tapawut bilen ýeňildi. 4-nji iýulda Ş.Hallyýew ýarym finala çykmak ugrunda geçiriljek bäsleşikde Mongoliýaden gelen türgen Muhbaýar Jadambaa bilen duşuşar.
A.Annamyradow “lou kik” bölüminde bäsleşdi. Bu bölümde düzgüne görä bykynlara we göwrä urmaga rugsat berilýär. Onuň garşydaşy Mongoliýadan gelen Batmunh Burenzorik boldy. Bu çekeleşikli tutluşygyň ykbalyny türkmen türgeniniň takyk hereketleri çözdi. Birinji tapgyrda deňme-deň bäsleşen kikboksçymyz ikinji tapgyrda ýyldyrym çaltlygyndaky hüjümleri geçirdi. Şol hüjümler oňa hasapda uly artykmaçlygy üpjün etdi. Tamamlaýjy tapgyrda Allamyrada öz bäsdeşini aralykda saklamak hem ýeterlik boldy, ol bu wezipäniň hötdesinden abraý bilen geldi. Çärýek finalda biziň türgenimiz Özbegistandan gelen Ahmet Alimbekow bilen duşuşar.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek, ýarym finala çykylmagy türgene bürünç medalyny üpjün edýär. Sebäbi kikboksing boýunça bäsleşiklerde üçünji orunlaryň ikisi bolýar. Biziň pälwanlarymyza hormat münberine çykmak üçin ýene-de bir ädim ätmek galdy. Türkmen kikboksçylary final bäsleşiklerine ýetmegi we ýokary derejeli medallar ugrunda bäsleşmegi öz öňlerinde maksat edip goýdular.
Biziň türgenimiziň gatnaşmagynda geçirilen üçünji bäsleşik 71 kilograma çenli agram derejesinde bolup geçdi. Türkmenabadyň kikboksing mekdebiniň wekili Tahyr Şaýmanowa gazagystanly türgen – Aziýanyň we dünýäniň häzirki çempiony, dünýä kubogynyň iki gezek eýesi Saýan Žakubow garşy durdy. Zakir Atajanowyň we Kuwwat Gurbanowyň şägirdi bu bäsleşikde asgyn geldi. Bu tutluşyk Tahyr üçin geljekki bäsleşikleriň öň ýanynda toplanan oňat tejribe boldy.
4-nji iýulda ýokarda ady agzalan iki sany türkmen kikboksçylarymyza ýene bir aşgabatly türgen Gurban Bekhanow goşular. Ol 57 kilograma çenli agram derejesinde “ful kontakt” boýunça bäsleşiklerde ýarym finala çykmak ugrunda bäsleşer. Yrak toparyndan Al Balhawi Mohammed Mutar Abdullah biziň pälwanymyzyň bäsdeşi bolar.
Şol gün göreş boýunça bäsleşikler başlanar. Şonda Türkmenistana türgenleriň bäşisi wekilçilik eder. Sportuň bu görnüşinde türkmen türgenleri medallary gazanmak üçin oňat mümkinçiliklere eýedir. Sebäbi olar halkara derejesinde geçirilen iri ýaryşlarda ençeme gezek tapawutlanmagy başardylar. Mysal üçin, halkara derejeli sport ussady Muhammet Temirow göreş boýunça 2009-njy ýylyň dünýä çempionatnyň altyn medalynyň eýesi bolup durýar. Ol 73 kilograma çenli agram derejesinde çykyş eder.
Onuň ýygyndy boýunça egindeşleri – halkara derejeli sport ussady Serdar Jummiýew (81 kilograma çenli), Nuraly Ýalkabow (90 kilograma çenli) we Aýna Jumakulyýewa (57 kilogarma çenli) hem halkara bäsleşiklerine gatnaşyp, uly tejribe topladylar. Halkara derejeli sport ussady Nasiba Surkiýewa bolsa göreş, dzýudo, sambo we hatda sumo boýunça medallaryň eýei bolup durýar. Galyberse-de, Nasiba 2000-nji ýylda Sidneýde (Awstraliýa), 2004-nji ýylda Afinyda (Gresiýa) we 2008-nji ýylda Pekinde (Hytaý) geçirilen Olimpiýa oýunlaryna gatnaşdy.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň at gazanan tälimçileri Ata Adaýewiň we Dörtguly Tejenowyň ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça IV Aziýa oýunlaryna taýýarlan Türkmenistanyň pälwanlar ýygyndysy nobatdaky gezek halkara sport giňişliginde öz ýokary ussatlygyny görkezip biler.
Habarlar #kikboks
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň üstünligi19 Dekabr, 2016 (10:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň kikboksing boýunça ýygyndysynyň üsti iri halkara ýaryşlarynyň öňüsyrasynda täze güýçler bilen ýetirildi04 Oktýabr, 2016 (08:36)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy kikboksingiň K-1 ugry boýunça Aziýanyň açyk çemponatynda ýeňiş gazandy09 Awgust, 2016 (10:30)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylary Italiýada geçirilen Dünýä kubogy ugrundaky ýaryşdan dokuz medal getirdiler07 Iýun, 2016 (23:38)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylary dünýäniň kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görýärler16 Maý, 2016 (14:55)
- Resmi habarlar
Rigada geçirilen kikboksing boýunça ýaryşda umumy toparlaýyn hasapda Türkmenistanyň ýygyndysy birinji orny eýeledi28 Mart, 2016 (17:04)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň altyn medallary02 Aprel, 2015 (22:26)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň uly üstünligi28 Oktýabr, 2014 (19:18)
- Soňky habarlar
Gazanylan ýeňişler geljekki üstünlikleriň girewidir30 Iýul, 2014 (20:00)
- Soňky habarlar
Lebapda sport baýramçylygy dowam edýär23 Maý, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri—dünýäniň güýçli kikboksçylarynyň hatarynda10 Dekabr, 2013 (22:51)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň ilkinji ýeňişleri02 Iýul, 2013 (17:53)


text:
Nigeriýanyň paýtagty Abujanyň etegindäki awtobus duralgasynda bolan azyndan bir partlamada azyndan 71 adam öldi we başga-da 124 sanysy ýaralandy. Bu barada Nigeriýanyň polisiýasy habar berýär.
Gürrüňi edilýän waka 14-nji aprelde ir bilen ýüzlerçe adamyň işe barýan mahaly boldy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.
Nigeriýanyň merkezinde we demirgazygynda ençeme hüjümi amala aşyrmakda güman edilýän yslamçy “Boko Haram” söweşiji topary bu partlamany amala aşyrmakda güman edilýär.
Yslamçy söweşijiler 2011-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Abujadaky jaýyna janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran hüjümini özleriniň gurnandygyny öňe sürüpdi. Şol wakada partladyjy serişdeler ýerleşdirilen iki ulagyň guramanyň binasyna sürülip, partladylmagy netijesinde 20-den gowrak adam ölüpdi.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary BMG-niň bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça iş alyp barýan guramasy ÝUNESKO berýän maliýe kömegini ara salym salman kesjekdigini aýdýar. Muňa sebäp bolan zat bu guramanyň duşenbe güni Parižde geçen ses berişlikde Palestinany döwlet hökmünde agzalyga kabul edenligi.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Wiktoria Nuland ses berişlikden az salym soň: “Palestinanyň döwlet hökmünde ÝUNESKO agza bolmagy uzak wagt bäri bar bolan bir kanuny çäklendirmä sebäp bolýar. Şonuň netijesinde Birleşen Ştatlar ÝUNESKO berýän maliýe goşandyndan saklanmaly bolar” diýdi.
1990-njy ýyllardan galan bir kanun görä, Waşingtona Birleşen Milletler Guramasynda Ysraýyl bilen gepleşikler arkaly gelnen ýaraşykdan öň Palestinany agza döwlet diýip kabul eden haýsydyr bir edarany nähilidir bir görnüşde maliýeleşdirmeklik gadagan.
Birleşen Ştatlaryň ÝUNESKO ýylda goşýan 70 million dollar çemesi goşandy bu guramanyň býujetiniň takmynan dörtden biri. Nuland noýabr aýyna planlaşdyrylan 60 million dollaryň indi berilmejekdigini bildirdi.
ÝUNESKO-nyň işi medeni miras, ylym we bilim meselelerinde halkara hyzmatdaşlygyna kömek etmek.
Duşenbe günki geçirilen ses berişlikde bu guramanyň 195 döwletden ybarat agzalarynyň 107-si Palestinany garaşsyz döwlet diýip ykrar etdiler. Muňa garşy ses berenler 52 döwlet. 14 agza hem ses bermekden saklandy. Birleşen Ştatlara goşulyp, Palestinanyň agzalygyna garşy ses berenleriň arasynda Ysraýyl, Germaniýa, Niderlandlar we Şwesiýa hem bar.
Nuland bu ses berişligi Orta Gündogarda parahatçylyk barada barýan tagallalar üçin peýdasyz diýip häsiýetlendirdi: “Bu ses berişlikde 107 döwlet öz kararyny bildirdi. Biz bu karar we onuň netijeleri bilen ylalaşmaýarys. Bizi aladalandyrýan zat – iki tarapy gepleşikler stolunyň başyna getirjek bolup ýörkäk, munuň edýän diňe bir ýaramaz täsirleri däl. Ol biziň goldaýan guramamyz ÝUNESKO hem ýaramaz täsir edýär”.
Ysrýayl hem bu gurama edýän maliýe goşandyny kesmekçi. Ysraýylyň ÝUNESKO-daky ilçisi Nimrod Barkan kabul edilen karary “tragediýa” diýip atlandyrdy: “ÝUNESKO ylmy-fantastik hekaýa däl-de, ylym bilen iş salyşýar. Ýöne döwletleriň köpüsi - munuň agza döwletleriň 2/3 böleginden azdygyny nygtamak gerek - bir ýok döwleti ylym guramasyna kabul etmek bilen hakykatyň ylmy-fantastik wariantyny kabul etdiler”.
Ysraýylyň daşary işler ministri hem öz beýannamasynda bu hereket “halkara arkalaşygynyň parahatçylyk prosesini ilerletmek barada edýän tagallasyny ret etmek blen deň” diýdi.
Palestinanyň resmileri bolsa, bu karary gutladylar. Sözçüsiniň bildirmegine görä, prezident Mahmud Abbas: “Palestinanyň ÝUNESKO kabul edilmegi biziň hukuklarymyz üçin, adalat we erkinlik üçin ýeňiş" diýipdir.
Palestina häkimiýetleriniň sözçüsi Gassan Hatib ÝUNESKO agzalygy ýokary arzuw bilen baglanyşdyrdy: “Meniň pikirimçe, palestinleriň ÝUNESKO agzalygy gazanmagy olaryň Palestinanyň döwlet diýlip ykrar edilmegi baradaky tagallasy üçin möhüm. Bu palestinleriň halkara derejesinde ykrar edilmek ugrundaky tagallasynda ýetilen bir sepgit”.
Prezident Abbas sentýabr aýynda Birleşen Milletler Guramasyna doly agzalyk üçin arza berdi. BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi bu barada 11-nji noýabrda pikir alyşmakçy.
Birleşen Ştatlar: “Ýaraşyga Ysraýyl bilen Palestinanyň arasynda geçen gepleşikler arkaly gelinmeli” diýip, özleriniň bu arzalyga boýkot goýjakdyklaryny aýdýarlar.
Waşingtondan maliýe goşandy bolmasa, ÝUNESKO öz işlerini dolulygyna dowam etdirip bilmez.
Birleşen Ştatlar ozal hem prezident Ronald Reýganyň döwründe 1980-nji ýyllardan başlap, bu guramany boýkot edipdi. Ýöne 2003-nji ýylda, prezident Jorj Buşuň döwründe, Birleşen Ştatlar bu gurama ýene goşuldy.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň tomusda Özbegistanda geçiriljek maslahatyna özüniň gatnaşmajagyny aýtdy.
Atambaýewiň 24-nji martda eden bu beýannamasy gyrgyz-özbek serhediniň dawaly böleginde dartgynlylygyň güýçlenen wagtyna gabat geldi.
Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasyna Orsýet, Hytaý, Gazagystan, Gyrgyzystan we Özbegistan girýär. Guramanyň sammitiniň 23-24-nji iýunda Daşkentde geçirilmegi planlaşdyrylýar.
Atambaýew Gyrgyzystanyň hiç haçan uruşa başlamajagyny, emma islendik “agressiýa” jogap bermäge taýýardygyny aýtdy.
18-nji martda Özbegistanyň häkimiýetleri Gyrgyzystan bilen serhetdeş Ala-Buha etrabynda onlarça harbysyny we harby tehnikasyny ýerleşdirdi.
Gyrgyz häkimiýetleri serhede harbylaryny we harby tehnikasyny ibermek bilen jogap berdiler.
21-nji martda taraplar öz harbylaryny serhetden yzyna çekdiler, emma ýagdaý dartgynly bolmagynda galýar.


text:
Biziň gadym ata-babalarymyz Aý-ýyldyzlaryň hereketine seredip, gije bilen gündiziň ýazky deňleşýän wagtyny kesgitläp bilipdirler. Şunlukda olar bahar paslynda bu güni baýram edipdirler.
Bu baýram esasan ekerançylyk bilen baglanyşykly bolup, şu baýramdan soň, ýere tohum atyp, täze hasylyň düýbüni tutupdyrlar.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýörite Karary bilen her ýylyň 21-nji marty Halkara Nowruz güni diýlip yglan edildi.
Bilşimiz ýaly, şu ýyl Halkara Nowruz baýramy biziň Türkmenistan döwletimizde giňden belläp geçýär. Biz hem pursatdan peýdalanyp ähli türkmen halkyny Milli bahar baýramy bilen gutlaýarys! Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan döwlet ähmiýetli işleri mydama rowaç bolsun!Habarlar→


text:
“Deňi-taýy bolmadyk türkmen kölüniň esasy aýratynlygynyň onuň özgerdiji we dörediji häsiýeti bolup durýandygyny” Türkmen Döwlet Habarlar gullugy öz maglumatynda belleýär.
Balkan, Daşoguz we Ahal welaýatlarynyň ortasynda ýerleşýän Garaşor tebygy çöketliginde ýerleşýän türkmen kölüne ýylda 10 millarda çenli mukdarda zeý suwlarynyň akdyryljakdygy we onuň ähli regionlaryň ekin meýdanlarynyň suw üpjünçiligini gowulandyryp, ýeriň şorlanmagy we guramagy ýaly ençeme problemalary çözmäge ýardam berjekdigi maglumatda aýdylýar.
Türkmen kolüniň açylmagynyň Türkmenistanyň “Täze Galkynyş Eýýäminiň” taryhyna iň ajaýyp wakalaryň biri hökmünde girjegi hem türkmen metbugatynda aýratyn nygtaldy.
“Altyn Asyr” kölüniň açylmagynyň hususan-da türkmen ýaşlarynyň arasynda gidromeliorasiýa kärine gyzyklanamany artdyranlygy hem habar berildi. Türkmenistan Altyn Asyr Internet neşri, ýurduň Oba hojalyk uniwersitetinde şu ýyl gidromeliorasiýa we oba hojalygynyň mehanizasiýasy boýunça ugurlara iň köp gyzyklanma bildirilmegini türkmen kölüniň birinji nobatynyň açylmagy bilen baglaşdyrdy.
Öz nobatynda synçylar, türkmen kölüniň gurluşygynyň dogrudan hem öň görülip eşidilmedik wakadygy bilen ylalaşýarlar. Emma onuň ýurduň we regionyň ekologiýasyna diňe oňyn netije berjekdigine şübheli garaýarlar.
Gapma-garşy pikirler
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Sanobar Şermatowa häzirki wagtda türkmen köli barada bir-birine gapma-garşy pikirleriň bardygyny belledi. “Iki sany gapma-garşy pikir bar. Bir tarapdan Merkezi Aziýada ekin meýdanlaryny suwarmakda ulanylýan usullar netijesinde emele gelýän zeý suwlary bir ýere toplamak peýdaly netije berer diýen pikirler orta atylýar. Başga bir tarapdan şeýle suwlaryň çölüň içinde bir ýere jemlenmegi uly giňişligiň şorlanmagyna we ekologiki betbagytçylyga getirmegi mümkin diýen pikirler hem bar. Şol pikirleriň nä derejede hakykata gabat gelýändigini anyklamak kyn. Emma zeý suwlaryň bir ýere jemlenmeginiň abadançylyga getirjekdigini aýtmak kyn.”
Sanobar Şermatowanyň sözlerine görä, bu meseledäki kesgitsizlige Türkmenistanyň ýapyklygy we proýektiň diňe pozitiw taraplary barada maglumat berilmegi sebäp bolýar. Proýektiň ýetirjek täsirine baha bermek üçin regional derejede bilelikdäki iş alnyp barylmaly diýip, Sanobar Şermatowa hasap edýär. Bilermen häzirki wagtda regionyň hat-da suw üpjünçiligi meselesinde-de döwletler arasynda sazlaşykly iş alnyp barylmaýanlygyny belläp geçdi.
Şol bir wagtda-da çölüň ortasynda emeli köluň gurulmagy, Türkmenistanyň hökümetiniň uly ambisiýalaryna garamazdan uly ýalňyşlyk diýen pikirler hem öňe sürülýär.
Mother Nature Network Internet saýtynda ýerleşdirilen maglumatda, bir ýere jemlenen uly mukdardaky zeý suwlarynyň buga öwrülip, zäherli hapa suwlar howdany bolup galmagynyň ähtimaldygy aýdylýar. Merkezi Aziýada amala aşyrlan ozalky proýektleriň betbagytçylykly netijeleriniň mysaly hökmünde, suw giňişliginiň 80 prosentini ýitiren Aral deňziniň problemasy görkezilýär.
Türkmenistanyň ozalky Suw hojalyk ministri Aleksandr Dodonow, Azat Ýewropa we Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikleriniň birinde, zeý suwlaryny ekin meýdanlaryndan ýygnamak meselesiniň Türkmenistan üçin zerur we aktual meseleleriň biri bolup durýandygyny belläpdi.
Dodonowyň sözlerine görä, “Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow döwründe durmuşa geçirlip başlan bu proýekt 25 ýyl mundan ozal işlenip düzüldi.” Emma suw pudagynyň maliýe üpjünçiligine ýeterlik serişde goýberilmeýän wagty iri we gymmatbaha proýektiň durmuşa geçirilmegini, Aleksandr Dodonow türkmen häkimiýetleriniň köpçüligiň ünsüni ýurtdaky beýleki meselelerden sowmak diýip atlandyrdy.
“Bu proýekt gerek, emma ol beýleki zerur çärelere zyýan ýetirip, ähli maliýe serişdeleriniň türkmen deňzine ýollanmagy arkaly amala aşayrylmaly däl” diýip, Türkmenistanyň oňki Suw hojalyk ministri Dodonow nygtady.


text:
Täjigistanyň paýtagty Duşenbäniň golaýynda bolan aýry-aýrylykdaky iki hüjümde on adamyň ölendigi habar berilýär.
4-nji sentýabrda Duşenbäniň Halkara aeroportunyň golaýynda bolan bir hüjümde Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň ýörite güýçleriniň (OMON) iki agzasy we bir polisiýa ofiseri heläk boldy. Şeýle-de, ýene bir polisiýa ofiseriniň keselhana ýerleşdirilendigi bellenilýär.
Täjigistanyň polisiýasy Duşenbäniň Karategin sebitini gabawa alyp, öýme-öý aýlanyp üç hüjümçini gözleýär.
Şeýle-de, mundan birnäçe sagat ozal, ýaragly topar Duşenbäniň 20 kilometr gündogarynda ýerleşýän Wahdat etrapçasyndaky polisiýa merkezine hüjüm etdi.
Täjik Içeri işler ministrligi hüjümçilere Ziýowiddin Abdullaýew atly şahsyň ýolbaşçylyk edýändigini aýdýar.
Ministrligiň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, çaknyşyklarda bäş polisiýa ofiseri, Abdullaýew we onuň bir adamy öldürilipdir.
Täjik polisiýasy bu iki hüjümiň arasynda arabaglanyşygyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Sişenbe güni Britaniýanyň sudy «WikiLeaks» internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanjy Şwesiýa ekstradisiýa etmelimi ýa etmeli däldigi baradaky mesele boýunça hepdäniň anna güni gutarnykly diňlenişigiň boljakdygyny mälim etdi.
Sudýa Howard Riddl bu mesele boýunça soňky iki günüň dowamynda geçirilen diňlenişigiň gutarnykly karar kabul etmek üçin ýeterlik bolmandygyny aýtdy.
Şwesiýanyň häkimiýetleri Julian Assanjy Şwesiýada iki sany aýala jynsy taýdan el gatanlykda aýyplap, onuň Britaniýadan ekstradisiýa edilmegini talap edýärler. Julian Assanjyň özi bu aýyplamalary ret edýär.
Onuň aklawçylary Assanjyň Şwesiýa ekstradisiýa edilen halatynda onuň Şwesiýadan Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmeginiň we ol ýerde-de oňa Birleşen Ştatlaryň gizlin diplomatik dokumentlerini jemgyýetçilige äşgär edendigi üçin agyr jezalaryň berilmeginiň mümkindigini aýdyp, bu ýagdaýa alada bildirýärler.


text:
19-njy oktýabrda Aşgabatda alyş guşakly göreşi boýunça dünýä çempionatynda we dzýudo boýunça Aziýanyň birinjiliginde jemi 8 medal eýelän türgenlerimizi sylaglamak dabarasy boldy.
Sport muşdaklary ildeşlerimizi iri halkara ýaryşynda gazanan ajaýyp üstünligi bilen gutlamak üçin ýygnandylar. Polşa Respublikasynyň Belostok şäherinde geçen alyş göreşi boýunça dünýä çempionatynda Türkmenistanyň milli ýygyndy topary 7 medala (4 altyn, 1 kümüş we 2 bürünç) mynasyp boldy hem-de toparlaýyn hasapda 24 döwletiň ýygyndy toparyndan öňe geçip, ýaryşyň ýeňijisi boldy.
Şol dünýä çempionatynyň iň ýokary baýragyna lebaply türgenler guşakly göreşiň nusgawy görnüşinde — Gylyç Jumaýew (90 kilograma çenli agram derejede) hem-de Myrat Jumaýew (100 kilogramdan ýokary agramda), erkin usulda — Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyby Allanur Goçow (60 kilograma çenli agram derejesinde) hem-de Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Rejebaly Orazalyýew (100 kilogramdan ýokary agramda) mynasyp boldular. Bu görnüşde kümüş medaly Pirguly Gurbandurdyýew (80 kilograma çenli agram derejesinde), bürünç medaly bolsa Medet Hallygurbanow (70 kilograma çenli agram derejede) we Seýdi Batyrow (90 kilograma çenli agram derejede) eýelediler. Bu türgenleriň üçüsi hem Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda bilim alýarlar.
Bu ýokary okuw mekdebiniň ýene bir talyby Batyr Hojamuhammedowyň Tailandyň paýtagty Bangkok şäherinde geçen sportuň olimpiýa gornüşi bolan dzýudo boýunça ýetginjekleriň arasynda Aziýanyň çempionatynda gazanan üstünligi hem bellärliklidir. Ildeşimiz 90 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edip, 23 döwletden örän güýçli dzýudoçylaryň arasynda kümüş medala mynasyp boldy.
Sport jemgyýetçiliginiň wekilleri iri halkara ýaryşlarynda gazanan şeýle üstünlikleri bilen gutlap, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini we ýokary netijeli sporty döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry hökmünde kesgitlemeginiň miwesidigini bellediler. Türkmen türgenleriniň halkara sport ýaryşlarynda gazanýan üstünlikleri Türkmenistanda ezber tälimçileri we ýokary derejeli ussatlary taýýarlamak boýunça işleriň netijeliliginiň aýdyň görkezijisidir.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedowy alyp barýan ulag kerweni 10-njy awgustda Türkiýäniň Izmir şäherinde ýol heläkçiligine uçrady.
Türkiýäniň “Dogan” habar agentliginiň beren maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedowyň oturan ulagyna zeper ýetmändir.
Prezidentiň ulagynyň yzyndaky hatarda 20-nji bolup barýan maşyna zyýan ýetipdir.
Bu wakada delegasiýanyň düzümindäki adamlaryň käbirlerleri ýeňil ýaralandy diýip, habarda nygtalýar.
10-njy awgustda Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkiýä eden iki günlik sapary tamamlandy.
Türkmen prezidenti bu saparynyň çäginde Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül bilen bilelikde Izmir şäherinde ýerleşýän deňiz portlaryna aýlandy.


text:
14-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Halkara howa menzilinden çykyp, ýolugra türkmen paýtagtyny abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işlere gözegçilik etdi. Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň habar berşi ýaly, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow A.Nyýazow şaýoly bilen Hojaahmet Ýasawy köçesiniň çatrygynda ýerleşýän önümçilik binalarynyň ýanynda saklanyp, bu ýerdäki Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligine degişli “Argaç” ýüň egriji hem-de derini gaýtadan işleýän “Gön” kärhanalarynyň enjamlarynyň könelişendigini, önümçilik kuwwatlyklarynyň döwrüň talabyna laýyk gelmeýändigini aýdyp, bu önümçiligiň döwrebap düzümini kemala getirmek maksady bilen olaryň täzeden gurulmagynyň maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz degişli ýolbaşçylara önümçilik toplumynyň ýerleşjek ýerlerini kesgitlemegi we bu babatda teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Şäheriň bu künjeginiň sazlaşykly ösýändigine ünsi çekip we täze Halkara howa menziliniň gurulýandygyny, paýtagtymyza gelýän adamlaryň sanynyň artýandygyny nazara alyp, milletiň Lideri şu ýerde, könelişen önümçilik desgalarynyň ornunda täze döwrebap myhmanhananyň gurulmagynyň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy hem-de ony gurmak boýunça halkara bäsleşigini geçirmek we iň gowy kompaniýany seçip almak boýunça degişli işleri geçirmek barada anyk tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow täze myhmanhanada häzirki zaman şertleriniň üpjün edilmelidigini,
degişli ýolbaşçylara bu ýerde guruljak täze myhmanhananyň ilkinji gezek hususy telekeçiler tarapyndan dolandyrylmagy bilen baglanyşykly wezipeleri öwrenmegi tabşyrdy. Milletiň Lideri munuň ýurdumyzyň syýahatçylyk ulgamyna we myhmanhanalar toplumyna işi dolandyrmagyň täze usulyny ornaşdyrmagyň ýolunda möhüm ädime öwrüljekdigini aýtdy.


text:
Ukrainanyň serhet gullugy Russiýa tarapdary ýüzlerçe söweşijiniň Luhansk regionyndaky harby bazalaryň birine hüjüm edendigini habar berýär.
Ukrain serhet gullugynyň maglumatyna görä, 2-nji iýunda söweşijiler gürrüňi edilýän lagere girmäge synanyşandan birnäçe sagat geçendigine garamazdan, wakanyň ýüze çykan ýerinde heniz hem çaknyşyklar dowam edýär.
Maglumatda wakada azyndan bäş söweşijiniň öldürilendigi we başga-da sekiz sanysynyň ýaralanandygy aýdylýar. Şeýle-de, çaknyşyklarda ýedi serhet gullukçysynyň ýaralanandygy we käbirleriniň saglyk ýagdaýynyň agyrdygy habar berilýär.
Ukrainada täze çaknyşyklaryň jeňçileriň gözegçiligindäki Donetsk regionynyň goňşusy Slowýansk şäherinde hem bolandygy bellenilýär.


text:
Yragyň kürt awtonom regiony, Türkiýäniň golaýda demirgazyk Yrakdaky radikal kürt lagerlerine howa zarbalaryny urmagy bilen bagly aladasyny bildirip, 31-nji iýulda iki tarapy hem ýaraşyga dolanyp gelmäge çagyrdy.
Kürdüstanyň daşary gatnaşyklar edarasynyň ýolbaşçysy Falah Mustafa Bakir Waşingtona saparynda Kürdüstan işçiler partiýasyny, PKK-ny türk häkimiýetleri bilen gowuşgynsyz ýaraşykdan çykmagy sebäpli tankyt etdi.
Emma ol PKK-ni bombalamagyň çözgüt ýa çykalga däldigini hem sözüne goşdy.
"Biz bu hili problemalaryň harby çözgüdiniň ýokdugyna ynanýarys, öňe süýşmegiň iň gowy ýoly parahatçylyk we gepleşiklerdir» diýip, ol aýtdy.
Şeýle-de Bakir yraklylaryň «iki tarapyň arasynda galandygyny» belledi.


text:
Owganystan 30 müň çemesi söweşijiden ybarat “arzan, emma howply” milli ýaraglylara gitdigiçe has köp bil baglaýar diýip, halkara derňew merkezi habar berýär.
4-nji iýunda Halkara krizis toparynyň beren maglumatynda jemgyýeti goramak üçin berkidilen şol ýaraglylaryň käbirleriniň çynlakaý düzgün bozulmalary amala ayrandygyny aýdýar.
Şeýle-de, bu topar Owgan ýerli polisiýasy diýlip tanalýan hökümete tarapdar ýaraglylaryň parahat ilatdan ýaşaýjylary öldürendigini we bidüzgünçilikleri, ogurlyklary, jynsy zorlamalary, alnyp gaçylmalary we neşe gaçakçylygyny amala aşyrandygyny belleýär.
Owgan ýerli polisiýasy Birleşen Ştatlaryň tagallasy bilen, ýurduň çetki nokatlaryndaky ilaty “Talybana” garşy mobilizlemek maksady bilen döredilipdi.


text:
Sişenbe güni Parižden Birleşen Ştatlaryň Şarlotte şäherine uçup barýan uçarda bir ýolagçy aýalyň öz bedeninde partlaýyjy enjamyň ýerleşdirilendigini yglan etmeginiň yzy bilen, uçar gyssagly ýagdaýda Men ştatynyň Bangor şäherinde gonmaly boldy.
Maglumata görä, bu wakada asly kamerunly Fransiýanyň bir raýaty pilotlara kagyz üsti bilen ýazan hatynda öz bedeniniň içine operasiýa arkaly partlaýyjy enjamyň ýerleşdirilendigini mälim edipdir.
Ýöne uçaryň üstünde iki sany doktoryň geçiren barlagynda bu ýolagçy zenanyň bedeninde hiç hili operasiýanyň yzy tapylmandyr. Bangor şäheriniň aeroportunda bu ýolagçy aýaly polisiýa işgärleri tussag astyna alyp, ony sorag üçin alyp gitdiler.


text:
Şu geçen hepde Türkmenistanyň Daşoguz şäherinde Aral sebitiniň ekologik meselesine bagyşlanyp iki günlük halkara konferensiýasy gurnaldy. Şol konferensiýanyň yzy bilenem, bu welaýatda prezident G.Berdimuhamedowyň-da gatnaşmagynda uly gerimde nahal oturtmak çäresi geçirildi. Azatlyk Radiosy nahal oturtmak ýaly geçirilýän şeýle çäreleriň bu welaýatyň ekologik we tebigy durkuna ýetirýän ýa-da ýetirmegi mümkin täsirleri barada ekologiýa ugrundan bilermen Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, prezident Berdimuhamedow penşenbe güni Daşoguzda bag ekmek kampaniýasyny gatnaşdy. Bu sebitde ullakan tokaýçylygyň dörediljegi aýdylýar. Ýurduň beýleki ýerlerinde-de ençeme ýyl bäri bag ekmek kampaniýasy alnyp barylýar. Görnüşinden, bag ekmek ýurduň ekologiýasyny gowulandyrmakda esasy çäre hökmünde öňe sürilýär. Siziňçe, bu işiň netijeleri nähili?
F.Tuhbatullin: Bir tarapdan, hökümetiň daşky gurşaw meseleleri, şol sanda ekologiýa krizisinden has kän ejir çeken Daşoguz sebitiniň ekologiýasy babatda nähilem bolsa ynjalyksyzlanmagy begendirmän bilmez.
Emma beýleki tarapdan şu çemeleşme, ýagny ekologiýa problemalaryny diňe ýaş nahallary oturtmak bilen çözjek bolmak örän ýöntem. Ikinjiden, bu her ýylyň ýazynda geçirilýän müňläp agaç ekmek kampaniýasyny ýatladýar, sebäbi şol ekilen agaçlaryň köpüsi soň gurap galýar.
Biziň garaşsyzlygyň öňüsyrasynda ýurduň Tokaý hojalygynyň wekilleri bilen eden hasaplamalarymyza görä, şol ekilen agaçlar düýp tutup gidenliginde, on ýylda Garagumyň ýarysy tokaýçylyga öwrülmeli.
Emma mesele şol agaçlaryň “şunça nahal ekildi” diýip, hasabat ýazmak üçin ekilip, soň unudylýanlygynda. Häzirem şol sistema dowam edýär, ýagny müňläp agaç nahaly oturdylýar, emma olaryň köpüsi ýarym ýyldan ýa birnäçe aýdan gurap galýar.
Meniň pikirimçe, bu meselä çynlakaý çemeleşiljek bolsa, onda degişli spesialistleri çagyryp, töwerekleýin programma işläp düzmeli, çölleşmä garşy göreşde, ekologiýa ugrundaky tagallalarda has giň tejribesi bolan daşary ýurtly spesialistler çagyrylsa has-da gowy bolar.
Diňe şeýle programma esasynda işlense netije gazanyp bolar. Emma häzir köp sanly agaç ekip, ummasyz kän möçberde suw harçlap, ekologiýa zyýan ýetirilýär. Sebäbi suw bizde gaty az we örän gymmat düşýär. Başga tarapdan, paýtagtda we beýleki şäherlerde ozaldan gögerip oturan agaçlar çapylyp aýrylýar. Munuň näme üçin edilýändigi hem düşnüksiz.
Azatlyk Radiosy: Farid, siziňçe, Türkmenistanda ekologiýa meselesine has töwerekleýin we çynlakaý çemeleşmäge näme pesgel berýär we bu päsgelçiligi nädip ýeňip bolar?
F.Tuhbatullin: Meniň pikirimçe, bu ýerde esasy päsgelçilikleriň biri, gaýtalaýan, biri, sebäbi Türkmenistanda problema kän we şol problemalaryň biri «problema» sözüni asla agzap bolmaýandygy.
Problema bolsa – ekologiýa ýagdaýy. Emma ýurduň metbugatynda, telewideniýesinde haýsydyr bir meseläniň erbet tarapy barada aýdylanok-da, diňe şol “pozitiw” diýilýän ädimler, gurluşyklar, agaç nahallarynyň oturdylyşy barada gürrüň edilýär.
Eger-de problemalar hakda gürrüň edilmese, olar ýaşyrylsa, onda ýurduň ýerli ilatynda öz durmuşlaryny üýtgetmek barada isleg hem bolmaz. Şu sebäpden häkimiýetler öz ellerinde bar bolan ägirt uly serişdelerden, şol sanda maglumat-düşünje bermek mümkinçiliklerinden dogry peýdalanyp, problemalar hakda gürrüň etmeli.
Meniň pikirimçe, bu ýerde esasy zat dymmazlyk, problemalar barada mesele galdyrmak, diňe ekologiýa hakynda hem däl, şonda problemalar ýuwaş-ýuwaşdan çözülip başlanar.


text:
24-nji aprelde türkmen bedewiniň baýramy Türkmenistanyň her bir künjünde uly dabara bilen bellenildi. Şol gün ýurduň dört welaýatynda täze aýlawlaryň açylyş dabarasy boldy.
Türkmen bedewiniň baýramy her ýylyň aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilip geçilýär. Şu ýyl bu baýram 24-nji aprele gabat geldi. Eger türkmen bedewiniň hormatyna geçirilýän öňki baýramçylyklar ýöntemje görnüşde geçirilen bolsa, onda bu ýylky dabara ýurduň iň bir naýbaşy baýramçylyklarynyň biri ýaly bellenildi.
Gözellik bäsleşiginde Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy Öwlüýäguly Şeripowa degişli bolan Hanbegler diýen dor bedew ýeňiji boldy.
Ýurduň mediasy eýýäm hepdäniň başyndan bedewleriň waspyny ýetirip başlady. 23-nji aprelde bolsa prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynda ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşigi geçirildi. Bu gözellik bäsleşiginde Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy Öwlüýäguly Şeripowa degişli bolan Hanbegler diýen dor bedew ýeňiji boldy. Bedewiň eýesine “Toyota Land Cruiser” kysymly täze awtoulag baýragy gowşuryldy.
Gözellik bäsleşiginiň netijesi yglan edilmezden ozal Berdimuhamedowa birnäçe bedew sowgat edildi. Aşgabat şäheriniň hem-de bäş welaýatyň ilatynyň adyndan welaýat hem-de şäher häkimleri, ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň işgärleriniň adyndan Milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýew, Türkmenistanyň atşynaslarynyň adyndan ussat seýis, at gazanan atşynas I.Agamyradow prezidente bedew sowgat etdiler.
Her welaýatda bir aýlaw
Türkmen bedewiniň baýramy bellenilýän günde, ýagny 24-nji aprelde Berdimuhamedow Aşgabadyň atçylyk sport toplumyna bardy. Ol ýerde teleköpri arkaly, ýurduň dört welaýatynda, ýagny Daşoguz, Lebap, Balkan, Mary welaýatlarynda täze aýlawlaryň açylyşyna ak pata berildi.
Daşoguz, Lebap, Balkan, Mary welaýatlarynda gurlan täze aýlawlaryň her biriniň münberleri 3 müň orunlykdyr. Her bir medeni sport toplumynda VIP-zolak, şeýle hem dabaralary geçirmek üçin ýörite meýdançalar we pawilýonlar göz öňünde tutulandyr. Her bir aýlawyň athanalary atlaryň 200-si üçin niýetlenilendir. Bu ýerde ahalteke bedewlerini saklamak we olara ideg etmek üçin ähli şertler dörediler.
Bahasy 80 million ýewro barabar bolan Ahal welaýatynyň Ruhabat etrabynda gurulýan atçylyk toplumy şu gezekki baýramçylyga ýetişmänsoň, onuň açylyş dabarasy soňa goýuldy. 83 gektar territoriýada gurulýan bu toplumy «Etkin» türk firmasy bina edýär.
Aýlawyň tomaşaçylar üçin münberleri 7 müň orunlykdyr. Aýlawyň tapawutly aýratynlygy adatça iki sany däl-de, eýsem üç sany aýlawynyň bolmagyndadyr. Açyk we ýapyk kysymdaky päsgelçilikli meýdanlar, 900 orunlyk amfiteatr, şeýle hem weterinariýa gözegçiliginiň we laboratoriýanyň binasy, doping-gözegçiligi geçirmek üçin korpus aýratyn gurlup, enjamlaşdyrylýar.Diňe bedew wasp edilmedi
Türkmen bedewiniň baýramy gününde ýurduň prezidentiniň hem at çapmak ussatlygy wasp edildi. Ýekşenbe güni Berdimuhamedowyň at üstünde görkezýän başarnyklaryny beýan edýän 10 minutlyk wideofilm ýurduň ähli kanallarynda birbada görkezildi we ol film döredijilik işgärleridir atşynaslar tarapyndan ara alnyp maslahatlaşyldy.
Mundan başga-da Berdimuhamedow 23-nji aprelde Türkmenistanyň prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynda ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşiginde at çapyp, tomaşaçylary haýran galdyrdy.
Ýurduň prezidentiniň şol günki at çapyşy ýerli mediada arşa göterildi. Hususan-da milli telewideniýede döredijilik işgärleri ýurt baştutanynyň bu ukybyna ýokary baha berdiler.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Salam, hormatly lukman! Adam gastrit keseline nädip duçar bolýar? Bu kesel nesil yzarlaýarmy? Ony nädip bejerip bolýar? Ir döwürler adamlar gawun bilen bejerýän ekenler. Muña nähili garaýañyz?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Adam gastrit keseline dürli içki we daşky sebäpleriň täsir etmegi zerarly duçar bolup, bu kesel hemişe bolmasa hem nesil yzarlama häsiýete eýedir.
Bejergi çäreleri we berhiz hem bu keseliň görnüşine we geçiş aýratynlyklaryna baglylykda bellenilýändir. Gastrit keseliniň sebäpleri, alamatlary we bejergisi barada doly maglumaty saýtymyzda ýerleşdirilen "Gastrit: görnüşleri, alamatlary, bejergisi we berhizi" atly makaladan alyp bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Noutbuk – bu şahsy kompýuterleriň kiçiräk görnüşi. Noutbuk şahsy kompýuterlere görä ýeňil agramly we kiçi göwrümlidir. Noutbugyň şahsy kompýuterlerden esasy aýratynlygy – ýanyň bilen göterip bilmek mümkinçiliginiň barlygy. Şeýle hem, olaryň arasynda monitorlarynyň tapawudy bar. Şahsy kompýuterleriň aýratyn, uly monitorlary bar, noutbuklaryň monitorlary bolsa özünden aýratyn däl we inçe bolýar. Öňler noutbuklar şahsy kompýuterlerden işleýiş tarapyndan birneme pesrägem bolsa, häzirki döwürde güýçli we döwrebap noutbuklara gabat gelmek bolar. Şeýle güýçli noutbuklara “Laptop” ady hem berilýär.
Netbuk – bu noutbuklara meňzeş, göwrümi boýunça olardan kiçi kompýuterleriň görnüşi. Netbuklaryň noutbuklardan tapawudy – olaryň göwrümi we işleýiş güýjüniň kiçi bolmagy. Netbuklaryň işleýiş güýji çäklendirilen gelýär. Netbuklarda uly işler ýerine ýetirip bolmaýar. Meselem wideo kebşirleme, 3D dizaýn, uly programma taslamalarynyň üstünde işlemek. Olar esasan hem ofis programmalary we internet bilen işleşmek üçin niýetlenen. Köplenç olaryň göwrümi 10.1 inç bolýar, ýagny kiçi we götermäge ýeňil.
Ultrabuk – bu noutbuklaryň bir görnüşi bolup, esasy aýratynlygy – agramynyň örän ýeňil bolmagy we inçe bolmagy. Ultrabuklar noutbuklaryň ähli ýerine ýetirýän işlerini edýär, olardan tapawutlylykda ultrabuklar diskowodsyz bolýar we ekran kartasy pesräk bolýar, şeýle hem tok güýji uzak wagta ýetýär. Ultrabuklar ykjam, ulanmaga amatly, islendik ýere gidilende ýanyň bilen äkideniňde üýtgeşik ýük bolanok.
Makbuk – bu “Apple” kompaniýasynyň öndürýän noutbuklaryna berilýän at. Makbuklar esasan 3 görnüşde öndürilýär. Olar: “Macbook air”, “Macbook pro” we “Macbook pro with retina display”. Makbuklar beýleki noutbuklara görä örän gymmat, operasion ulgamy beýlekilerden üýtgeşik (MacOS), häsiýetnamalary hem birneme pesräk. Muňa garamazdan, makbuklar örän kän satylýar, işleýiş tizligi hem güýçlidigini ulanyjylar nygtaýarlar. Makbuklaryň dizaýny owadan bolýar, bahasynyň gymmatlygynyň sebäbi bolsa gymmat materiallardan ýasalmagydyr. Makbuklaryň operasion ulgamyna öwrenişmedik adamlar üçin “Windows” operasion ulgamyny gurnamak mümkinçligi hem göz öňünde tutulan.
“Thinkpad” – bu “Lenovo” kompaniýasy tarapyndan öndürilýän, telekeçilik üçin niýetlenen noutbuklar. Bular birnäçe seriýalardan (görnüşlerden) ybarat. “Thinkpad” öňler IBM kompaniýasyna degişlidi. IBM kompaniýasynyň “Think as an IBM” şygaryna laýyklykda, kompaniýanyň şol wagtky işgäri Denny Wainwright-iň jübüsinde “Think” bloknody, ýagny “Think notepad” bardy, şeýlelikde “Thinkpad” ady hem şundan döredi.
“Ideapad” – bu “Lenovo” kompaniýasy tarapyndan öndürilýän, “Thinkpad” noutbuklaryna görä arzan, olardan pesräk häsiýetnamaly noutbuklar. “Ideapad” esasan ýaşlar üçin, öwrenmek, aýdym-saz diňlemek, ofis programmalarynda işlemek üçin niýetlenen.
“Lifebook” – bu “Fujitsu” kompaniýasy tarapyndan öndürilýän noutbuklara berilýän at. “Lifebook”-laryň 3 görnüşi bolýar: “all-round”, “advanced” we “superior”. Bular özarasynda işleýiş güýji tarapyndan tapawutlanýarlar.
“Elitebook” – bu “HP” kompaniýasy tarapyndan öndürilýän noutbuklaryň bir görnüşi. Bularyň agramy agyr, ýokary gyzgyn ýa-da sowuk temperaturalarda, çägede we beýleki şertlerde işlemek üçin niýetlenen noutbuklar. Bu noutbuklary esasan telekeçiler ulanýarlar. Bular “Probook”-lardan öňräk çykan we olara görä bahasy gymmatdyr.
“Chromebook” – bu islendik kompaniýa tarapyndan öndürilýän, ýörite internet bilen işleşmek üçin niýetlenen noutbuklara berilýän at. Bular başga noutbuklardan tapawutlylykda, “Google” kompaniýasynyň “Chrome OS” operasion ulgamynda işleýärler. Şeýle hem bular esasan internet bulutlara (Clouds) bagly bolup işleýärler. Şuňa laýyklykda, bularyň häsiýetnamasy pes we bahalary arzan bolýar. “Chromebook” noutbugyny “Samsung.”, “Acer”, “Lenovo” we ş.m. ýaly kompaniýalar öndürýärler.
Bellik: makalada köp ulanylýan noutbuklaryň atlandyrylyşy görkezilen. Noutbuklaryň bulardan başga-da atlandyryşlary bardyr, emma olar giňden ýaýran däl.


text:
Häzirki wagt Aşgabatda ýaşaýjylaryň çanak antennalaryny aýyrmak işleri alnyp barylýar. Eger-de ozal bu kampaniýa, esasan, paýtagtyň “protokol” diýlip atlandyrylýan köçeleriniň ugrundaky jaýlar bilen çäklenen bolsa, häzirki wagt şäheriň etegindäki “Gaža” etrabynyň, 6-njy mikroraýonyň we Ýerewan köçesiniň ugrundaky jaýlaryň çanak antennalary hasaba alnyp başlandy. Bu işi berjaý edýän resmiler ýaşaýjylara “soňy bilen antennalaryny aýyrmaly boljakdyklaryny”, bu talap berjaý edilmese, “jerimäniň hem göz öňünde tutulýandygyny” duýdurýarlar.
Azatlyk Radiosy Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Media azatlygy boýunça wekiliniň sözçüsi Gunar Wrang bilen söhbetdeş bolup, türkmen resmileriniň, eýýäm, birnäçe aýdan bäri adamlaryň hususy çanak antennalaryny aýyrmak işleri bilen baglylykdaky reaksiýasy bilen gyzyklandy.
Azatlyk Radiosy: Gunar, soňky döwürde türkmen resmileriniň Aşgabatdaky çanak antennalaryny aýrymak kampaniýasyny alyp barýandygy barada maglumatlar gowuşýar. Siziň bu barada nähilidir bir informasiýaňyz barmy?
Gunar Wrang: Bize hem bu maglumatlar gowuşdy. Biz degişli häkimiýetlere bu baradaky aladalarymyzy hem bildirdik.
Azatlyk Radiosy: Bildiren “aladalanmalaryňyz” barada has köpräk maglumat beräýseňiz?
Gunar Wrang: Resmiler [çanak antennalaryny aýrymak işiniň] jaýlaryň estetiki [görnüşini gowulandyrmak islegi] bilen düşündirýärler. Biz adamlaryň dürli metbugat serişdeleri boýunça maglumat almagynyň möhümdigine ynanýarys. Biziň düşünişimize görä, “estetiki” sebäpler metbugat azatlygyny çäklendirmäge bahana bolup bilmez. Satellit antennalaryny aýyrmak bilen, adamlaryň has köp telewizion kanallary görüp bilmek mümkinçilikleri çäklendirilýär.
Azatlyk Radiosy: Siz öz aladalanmalaryňyzy nähili görnüşde beýan etdiňiz? Türkmen resmileriniň muňa reaksiýasy nähili boldy?
Gunar Wrang: Men bu barada hiç zat aýdyp biljek däl. Sebäbi bu “dymyşlyk diplomatiýasy”. Men munuň nähili görnüşde beýan edilendigi barada aýdyp bilmerin. Ýöne, hawa, biz olar bilen habarlaşyp, öz aladalanmalarymyzy bildirdik.
Azatlyk Radiosy: Siz öz aladalanmalaryňyzy haçan bildirdiňiz?
Gunar Wrang: Bu bir hepde töweregi, has takygy 10 gün mundan ozal bildirildi.
Azatlyk Radiosy: Häzir resmileriň Aşgabadyň beýleki etraplaryna hem aýlanyp, antennalaryň aýryljakdygyny, bolmasa-da jerime salynjakdygyny duýdurýandyklary aýdylýar. Eger-de satellit antennalaryny aýyrmak kampaniýasy dowam etse, siz nähili çäreleri göz öňünde tutýarsyňyz?
Gunar Wrang: Biz geljekki boljak zatlar barada hiç hili kommentariý berip bilmeýäris. Ýöne biz bu meseläni içginden yzarlamagy dowam etdirýäris. Biz öz aladalanmamyzy bildirdik, emma geljekki çäreler barada men hiç zat aýdyp biljek däl.


text:
Geçen hepde Aşgabadyň Sergi köşgünde “Türkmentel-2011” atly halkara sergisi geçirildi. Sergi zalynyň iki gatynda 100-e golaý ekspozisiýalar ýerleşdirildi.
5-nji gezek geçirilýän halkara sergisine Beýik Britaniýanyň, Germaniýanyň, Orsýetiň, Türkiýäniň, Litwanyň, Hytaýyň we beýleki käbir daşary ýurtlaryň kompaniýalarynyň we firmalarynyň pawilionlarynda häzirki zaman aragatnaşyk tehniki serişdeleri ýerleşdirildi.
Dürli görnüşdäki rasiýalar, aragatnaşyk antennalary, mobil telefonlary, kompýuterler, gözegçilik wideokameralary, elektron kassa apparatlary, GPS kabul edijileri, kabel önümleri we şuňa meňzeş aragatnaşyk tehniki serişdeleri we informasion tehnologiýalar bu serginiň esasy eksponatlary boldy. Bu tehniki serişdeleriň köpüsine türkmen bazarynda hem duş gelmek bolýar.
Sergi zalynda Türkmenistanyň döwlete degişli hem-de hususy kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň-da pawilionlary bar. Döwlete degişli kärhanalaryň ählisi diýen ýaly aragatnaşyk hyzmatlarynyň dürli görnüşlerini hödürleýärler.
“Türkmenpoçtanyň”, “Türkmentelekomyň”, “Altyn asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň hyzmatlaryndan müňlerçe türkmenistanlylar peýdalanýarlar. Sergä tomaşa etmäge gelen, 36 ýaşly Berdi “Altyn asyryň” täze nyrhynyň dörändigini aýdyp, Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
—Sergide paýlanýan bukletleriň arasynda “Altyn asyryň” täze “Tygşytly” atly nyrhynyň bukleti hem bar eken. Bu nyrh boýunça ähli giriş jaňlar 2 teňňe. “Altyn asyryň” pawilionynda oturan wekilinden bu nyrh barada soradym. Ol “Altyn asyryň” ilata hyzmat edýän işgärleriniň köpüsine mahsus bolan jogaby berdi. Ýagny, hiç zat bilmeýändigini aýtdy. Häzire çenli maňa “Altyn asyryň” diňe bir tarifi mälim. Bu täze tarif barada öň hiç hili bildiriş ýokdy.
Sergä gatnaşan türkmen hususy kärhanalarynyň pawilionlaryndaky informasion tehnologiýalarynyň hem-de aragtanaşyk tehniki serişdeleriniň köpüsini türkmenistanlylar gündelik durmuşlarynda ulanýarlar. Bu tehniki serişdeleriň hiç birinde “Türkmenistanda öndürilen” diýen ýazgy ýok. Türkmenistanda şeýle tehnologiýalaryň we tehniki serişdeleriň entek öndürilmeýändigine bu sergi hem şaýatlyk edýär. Ýöne, muňa garamazdan, ýurtda aragatnaşyk we informasion tehnologiýalar halk hojalygynda giňden ulanylýar. Şu ýyl Türkmenistan elektron hökümet ulgamyny girizmek hem-de özüniň emeli hemra aragatnaşygyny döretmek boýunça anyk ädimler etdi.
Sergide bu ugurlar boýunça hem ekspozissiýalar bardy. Mysal üçin, Orsýetiň “Газпром космические системы”, Britaniýanyň “Hermes” kompaniýalary hemra aragatnaşygy boýunça tehnologiýalaryny we hyzmatlaryny hödürleýärler. Litwanyň “Satgate”, “Alna grup” kompaniýalary öz pawilionlarynda elektron resminama dolandyryş sistemalary bilen tanyşdyrdylar.
“Türkmentel-2011” halkara sergisiniň çäginde “Türkmenistan we dünýä informasion-telekommunikasiýa ulgamlary” atly halkara ylmy maslahaty hem geçirildi. 14-nji sentýabrda açylan we üç günläp dowam eden halkara sergisi 16-njy sentýabrda öz işini tamamlady.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Anna güni Türkmenabat şäherinde geçirilen göçme hökümet maslahatynda käbir beýleki meseleler bilen birlikde, Türkmenistanda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligini” gurnamak barada-da gürrüň edildi.
Hususan-da, bu mesele barada wise-premýer S.Toýlyýew öz çykyşynda durup geçdi. Ol öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berip, “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligine” görülýän taýýarlyklar barada-da gürrüň etdi.
Geçen ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem şeýle hepdeligi Bütindünýä saglyk gününiň bosagasynda, ýagny 1-7-nji aprel aralygynda geçirmeklik planlaşdyrylýar.
Bütindünýä saglyk güni halkara derejesinde her ýylyň 7-nji aprelinde bellenilip geçilýär.
Anna günki hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow bu mesele barada aýratyn durup geçip, bu ýylky “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeliginden” başlap, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, ähli edara-kärhanalarda we guramalarda ähli işgärleriň gatnaşmagynda her gün bedenterbiýe maşklarynyň geçirilip başlanmalydygyny aýtdy.
Ol bu meselede diňe öz işleri üznüksiz iş prosesi bilen baglanyşykly işgärleriň bu maşklara gatnaşman biljekdiklerini mälim etdi.
“Yzygiderli wagyz edilmeli”
Prezident Berdimuhamedow “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligine” görülýän taýýarlyklaryň we onuň geçirilişiniň ýurduň köpçülikleýin habar serişdelerinde öz giňişleýin beýanyny tapmalydygyny-da nygtady.
2012-nji ýylyň aprelinde saglyk hepdeliginde türkmen gurluşykçylary iş ýerlerinde maşk edýärler. Aşgabat, 5-nji aprel, 2012.
Mundan daşary, Berdimuhamedow bedenterbiýe bilen aktiw we gündelik meşgullanmaklygyň adamyň umumy medeniýetiniň aýrylmaz bir bölegi bolmalydygyny belläp, sagdyn durmuş obrazyny yzygiderli wagyz etmek barada degişli ýolbaşçylara görkezmeleri-de berdi.
Türkmenistanda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” ilkinji gezek geçen ýylyň aprelinde geçirilipdi. Bu hepdelige şeýle adyň berilmegi bolsa Berdimuhamedowyň inisiatiwasy bilen yglan edilen “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri” bilen baglanyşdyrylýar.
Geçen ýyl Türkmenistanda bellenilen “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” hepdeliginiň çäginde 7-nýi aprelde ýurduň ähli welaýat merkezleriniň “Saglyk ýolunda” köpçülikleýin ýörişler geçirildi.
Paýtagt Aşgabatda ýurduň Saglygy saklaýyş we medisina senagaty ministrliginiň gurnamagynda 7-nji aprelde edara-kärhanalaryň işgärleri bilen birlikde, paýtagtyň ýokary okuw ýaýlarynyň studentleriniň we orta mekdepleriň okuwçylarynyň müňlerçesi uzynlygy 8 kilometrlik “Saglyk ýolundan” ýöräp geçdiler.
Bu ýyl hem bu hepdeligiň jemleýji gününde, 7-nji aprelde Bütindünýä saglyk gününe gabatlanylyp, ýurduň ähli welaýatlarynda köpçülikleýin saglyk ýörişleri geçiriler diýlip garaşylýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýan HRW guramasynyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-munuň Merkezi Aziýa, şol sanda Türkmenistana edýän saparynyň öňünden ýaýradan beýanatynda, sebitiň beýleki dissidentleriniň hatarynda, türkmen dissidenti Gulgeldi Annanyýazowyň hem ady agzalýar.
Ýatladýarys, Gulgeldi Annanyýazow 1995-nji ýylyň 12-nji iýulynda Aşgabatda geçirilen anti-hökümet protestine gatnaşygy sebäpli uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Soň ol halkara hukuk guramalarynyň basyşlary netijesinde azatlyga çykyp, Norwegiýa emigrasiýa gitdi. Emma ýurtda häkimiýet çalşanyndan soň yzyna, Türkmenistan dolanyp bardy we gaýtadan türmä basyldy. Onuň şondan soňky ykbaly barada bilinýän zat az.
Azatlyk radiosy raýat aktiwisti, Türkmenistanda türme tussaglygyna höküm edilen Gulgeldi Annanyzow bilen 2004-nji ýylda geçirilen söhbetdeşlikden bir bölegi diňleýjilerine ýetirmegi makul bildi.


text:
1965-nji ýylda Moskwada Berdi Kerbabaýewiň Gaýgysyz Atabaýew barada “Gudrat bilen dörän” romany çap edildi. Dogrusyny aýtsak, şol ýyllar milli respublikalaryň Stalin repressiýasyna sezewar edilen hem soň aklanan ýolbaşçylaryna onçakly gyzyklanma-da ýokdy.
Roman Türkmenistanda türkmen dilinde “Gaýgysyz Atabaý” diýen at bilen neşir edildi. Şondan 23 ýyl soň Ýuriý Paporowyň Moskwada Gaýgysyz Atabaýew baradky “Omür hem ýalyn” atly kitaby çap edildi. Ol bu legendar gahryman barada dokumental powest. Gynandyrýan ýeri, şol Üýtgedip gurmak ýyllarynda-da Orsýetde beýleki sowet respublikalarynda bolan hem bolýan ýagdaýlara onçakly üns berilmeýärdi, Paporowyň kitaby-da giň jemgyýetçiligiň ünsüni çekip bilmedi.
Aslyýetinde Gaýgysyz Atabaýewiň şahsyýeti diňe bir Türkmenistanyň taryhy, türkmen döwletiniň döremegi bilen çäklenmeýär. Ol tutuş Merkezi Aziýada görnükli şahsyýet. Ýöne Atabaýewiň ömri hem işi heniz ýeterlik derejede öwrenilmedik.
Atabaýew 1912-18-nji ýyllarda Maryda bankda işläpdir. Göräýmäge, ol ýönekeý hasapçy, buhgalter.Onuň bu ýerde alyp baran işlerini öwrenmek geljegiň işi. Sebäbi bu ýerdäki bank Eýran hem Owganystan bilen söwda gatnaşyklarynda möhüm rol oýnan Merkezi Aziýadaky möhüm maliýe edaralarynyň biri bolupdyr. Atabaýew diňe bir bank işgäri däl, Orsýet imperiýasy üçin resmi terjimeçem bolupdyr.
1922-nji ýylyň oktýabrynda ol Bütinrussiýa Kommunistik (bolşewikler) partiýasynyň guramaçylyk komitetine çagyrylýar. Şol ýerde ol Fergana frontunyň baştutany hökmünde Fergana jülgesinde basmaçylara garşy alnyp barylýan göreş barada doklad edýär. Şondan soň ol ähli wezipelerinden boşadylýar. Meseläniň gümürtik ýeri doklada gowşak diýlip baha berlipdir hem Atabaýew basmaçylar toparynyň ýolbaşçysy Bahram kurbaşa liberal garaýşy üçin tankyt edilipdir. Şeýle ýagdýda ol partiýa biletinden mahrum bolup, suduň öňünde jogap bermeli ýaly. Ýöne şol wagt ol W.I.Leniniň teklip etmegi bilen Milletleriň işi boýunça Halk komissarlygynyň býuro agzasy bolýar. Guramaçylyk komitetinde nämeleriň bolup geçeni häzire çenli belli däl.
Ýene bir ünsi özüne çekýän pursat: 1934-nji ýylda Sowet Türkmenistanynyň intelligensiýasynyň birinji gurultaýy bolýar. Oňa gatnaşyjylaryň aglaba bölegi döredijilik intelligensiýanyň wekilleri hem partiýa agzalarydy. Şol wagt Atabaýew Halk Komissarlar Sowetiniň başlygydy. Türkmenistanyň köp ýyllaryň dowamynda Orsýet imperiýasyna kolonial garaşly bolandygy, ýöne Türkmenistanyň öz taryhynyň, medeniýetiniň we beýlekileriniň bardygy, gysgaça aýdylanda, milli ruhy götermek barada Gurultaýda gürrüň edilipdir. Gurultaý Moskwanyň ünsüni özüne çekýär. Ol Atabaýewiň ömründe özboluşly tragik rol oýnaýar.
1925-37-nji ýyllar aralygynda, Atabaýewiň hökümet başlygy bolan döwri, respublikanyň ýolbaşçylygyna ýerli kadrlary çekmek, olary ýetişdirmek meselesine uly ähmiýet berlipdir, netijede respublikanyň ýokary partiýa ýolbaşçylarynyň arasynda toparlanyşyklar emele gelipdir. Ýerli kadrlaryň rolunyň ýokarlanmagyndan Moskwada ätiýaçlyk artypdyr. Atabaýewiň Türkmenistanda amala aşyrmak islän sosial-ykdysady proýektlerine-de ýokarda gyýa göz bilen seredilip başlanylýar. 1936-37-nji ýyllarda Sowet Soýuzynda düýpli repressiýalar başlananda, G.Atabaýew Kompartiýanyň ýolbaşçylarynyň gara sanawyna düşüpdir.
1937-nji ýylyň 2-nji iýulynda TK (b)P-niň MK -nyň býurosy Gaýgysyz Atabaýewiň we MIK-iň başlygy Nedirbaý Aýtakowyň MIK-iň nobatdaky sessiýasyna gatnaşmagy barasynda karar kabul edipdir. Ýöne şol wizit barasynda çeper eserlerde, dokumentlerde gaty az maglumat bar. Atabaýew özi bilen işleşen egindeşlerini goramak hem goldamak üçin Moskwa gidipdir. Onuň myhmanhanda ýa Ýežowyň kabulhanasynda tussag astyna alnandygy şu wagta çenli belli däl. Ol 1937-nji ýylyň 3-nji awgustynda MK-nyň býurosynyň agzalygyndan hem MIK-iň düzüminden çykarylypdyr, halk duşmany hökmünde partiýadan öçürilipdir. Ol özüniň garaşsyz durmuş orny hem erki, iň esasy Türkmenistanda dürli gatlaklaryň arasynda aşa abraýy hem meşhurlygy bilen Moskwa howp döredipdir.
1937-nji ýylyň noýabrynda SSSR Içeri işler Halk Komissarlygynyň Ýokary sudunyň harby kollegiýasyna tabşyrylmaly adamlaryň teklip edilýän sanawyny Molotow, Woroşilow, Stalin, Kaganowiç, Ždanow tassyklapdyrlar. Şol sanaw birinji kategoriýa atlandyrylyp, iş ýüzünde atylmaly adamlary aňladypdyr. Şeýlelikde eýýäm noýabr aýynda Gaýgysyz Atabaýewiň ykbaly çözülipdir. Bu bolsa Türkmenistanyň ýolbaşçylarynynyň arasynda arassalaýyş-çistka prosesiniň başlanandygyny aňladýardy. Şol prosesde iň esasy adam –Gaýgysyz Atabaýewdi.
1993-nji ýylda Atabaýewiň Aşgabatdaky ýadygärligi ýykylyp, onuň ýerinde prezident köşgi guruldy. Nähak unudylan adam üçin taryh ar alýar. Atabaýew türkmen döwletiniň düýbüni tutan adamlaryň biri. Ol milli kadrlaryň kemala gelmeginiň gözbaşynda durupdy. Ol ylmyň arkadaýanjy bolupdy. Türkmen taryhy boýunça görnükli alymlaryň biri Karpow bilen ýakyn gatnaşykdady. Ony goldaýardy. Atabaýew atylanda, Karpow Atabaýewiň portretini otlamandyr, ýok etmändir, gizläp saklapdyr.
Emma Nyýazow onuň ýadygärligini ýer bilen ýegsan etdi. Şahsyýet kulty höküm sürýän režimden şeýle herekete garaşmak mümkin. Ýöne türkmenler ýakyn taryhyndaky şöhratly ogullaryny unutmaýarlar.
Artýom Ulunýan Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň Ählumumy Taryh institutynyň uly ylmy işgäri, taryh ylymlarynyň doktory, professor. Şu maglumatda öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Aşgabat Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan (TAT) demirýolunyň gurluşygyny tizleşdirendigini yglan etdi.
Resmi maglumata görä, häzirki wagtda demirýoluň Atamyrat-Ymamnazar böleginde gurluşyk işleri alnyp barylýar, onuň 80-nji kilometrine çenli Ymamnazar stansiýasyna demirýol çekilipdir. Şeýle-de resmi maglumatda Gülistan we Ymamnazar stansiýalarynda elektrik üpjünçiliginiň, iki iri demirýol köprüsiniň we beýleki infrastruktura desgalarynyň gurluşygy boýunça işleriň geçirilýändigi aýdylýar.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýolunyň gurluşygy 2013-nji ýylda dabaraly ýagdaýda başlanypdy.
Proýektiň umumy bahasy bir ýarym we iki milliard amerikan dollary möçberinde kesgitlenýär.
Türkmenistanyň prezidenti demirýoluň Türkmenistany Owganystan bilen baglanyşdyrjak böleginiň, ýagny Atamyrat-Ymamnazar-Akina böleginiň gurluşygynyň ýylyň aýagyna çenli tamamlanjakdygyny yglan etdi.


text:
Her gezek Türkmenistanda internetiň ýagdaýy bilen bagly gürrüň ýüze çykanda Orsýediň merkezi gazetlerinde üýtgedip gurmak döwründe çap edilen karikatura ýadyma düşýär.
Amerikan hudožniginiň çeken şol karikaturasynda Mihail Gorbaçýow eli týubikli suratlandyrylypdyr. M.Gorbaçýow ol týubigi gysyp, onuň içindäkini çogduryp daşyna çykaryp dur. Týubigiň ýüzüne bolsa “Söz azatlygy” diýlip ýazylan. Karikaturanyň aşagynda-da şeýle kommentariýa bar: “Sykylyp daşyna çykan zady indi yzyna dykyp bolmaz”.
Iki ädim öňe
2007-nji ýylyň 14-nji fewralynda Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň inaugurasiýasynda eden çykyşynda Türkmenistanda internetiň ýurduň her bir raýatyna elýeterli bolmagy üçin ähli şertleri döretjekdigi barada aýtdy.
Täze saýlanan prezidentiň aýdan sözlerinden sähel wagt geçmänkä, paýtagtda birnäçe internet kafeleri açyldy, ýurtdaky ýeke-täk internet prowaýderi bolan «Türkmentelekom» bolsa isleg bildirýän raýatlary internete birikdirip başlady.
«Türkmentelekomdan» soňra Orsýetiň MTS kompaniýasynyň hem-de «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň simsiz internet hyzmatlaryny türkmen raýatlaryna hödürlemegi netijesinde ýurtda internete bolan gyzyklanma görlüp-eşidilmedik derejede artdy. Internet Türkmenistanda ýyldyrym çaltlygynda ýaýrap başlady.
2010-njy ýylyň birinji çärýeginde internete birigenler öňki ýyllar bilen deňeşdireniňde prosent hasabynda juda ýokary netijelilik görkezdi. Munuň hem esasy sebäbi «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň müşderilere 3G internet hyzmatyny hödürlemegi, şeýle hem MTS-iň öz internet hyzmatlaryny ýarym esse arzanlatmagy bilen düşündirip bolar.
Bir ädim yza
Türkmenistanda internet hyzmatlary her bir raýata elýeterli bolsa-da, internet prowaýderleri arkaly käbir saýtlara girip bolanok. Mysal üçin “Hronika Turkmenistana”, “Gündogar”, “Azathabar” saýtlary Türkmentelekom tarapyndan bireýýäm bloklanypdy.
Türkmenleriň «Duza gaçan duz bolar» diýşi ýaly, MTS kompaniýasy hem Türkmentelekomyň bu ýörelgelerine eýerdi. Şu çaka çenli MTS-iň üsti bilen ähli saýtlara girip bolýardy. Ýöne şu ýylyň aprelinden MTS birnäçe saýtlary bloklady. “Azathabar.com”, “Hronika Turkmenistana”, “Gündogar”, “Facebook”, “Fergana.ru” saýtlary bilen bir hatarda MTS hatda “Serhetsiz reportýorlaryň” saýtyna çenli bloklady.
3G internet hyzmatyny 1-nji martdan müşderilerine paýlan “Altyn asyr” hem bu prowaýderlerden kem galman, ýokarda agzap geçen saýtlary ýakynda bloklady.
Türkmenistandaky internet prowaýderleri tarapyndan “Facebookyň” bloklanmagy internet ulanyjylaryny has-da geň galdyrdy. Dogrusy, müşderiler ilkibada nämäniň-nämedigine-de düşünmediler. Sebäbi browseriň üsti bilen “Facebook” saýtyny çagyrsaň, onuň deregine başga bir adres gelýärdi.
Türkmenistandaky internet prowaýderleri tarapyndan saýtlaryň bloklanýandygyna garamazdan, ýurduň raýatlary proksi serwerleriň üsti bilen gadagan edilen saýtlara arkaýyn girmegi başarýarlar we özlerine gerek informasiýalary alyp bilýärler.
Proksi serwerleriň üsti bilen gadagan edilen saýlara raýatlaryň öňi-soňy girýändiklerini bilseler-de, näme üçin resmiler saýtlary blokladyp, abraýdan düşýärkäler diýen soragyň ýüze çykjagy öz-özünden düşnükli bolsa gerek.
Elbetde, internet ulanyjylar proksi serwerleriň üsti bilen bloklanan saýtlara arkaýyn girmegi başarýarlar, emma ol ýerde özleriniň pikirlerini goýmagy welin başarmaýarlar. Sebäbi saýt proksiden giren ulanyja kommentariýa bermäge ygtyýar bermeýär. “Facebook” bolsa, proskiden girseň, hatda registrasiýa hem edenok.
Suw seňrikden agdy
Türkmenistanda interneti ulanýanlaryň aglaba bölegi ýaşlar. «Gadagan edilen miwäniň tagamy has süýji bolýar» diýlişi ýaly, olar resmileriň bloklaýan saýtlaryna proksi serwerler bilen yzygiderli girip durýarlar. Saýtlardaky materiallara kommentariýa bermek hem olar üçin mesele däl. Häzir türkmen ýaşlarynyň ençeme forum saýtlary bar.
Şu zatlardan çen tutsaň, internet prowaýderleri tarapyndan dürli saýtlaryň bloklanmagynyň netijesizligine göz ýetirmek bolýar.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ban žurnalistlere özüniň Gaza gabawynyň aradan salym geçmän ýatyrylmagyny isleýänligini, bolan waka, şol sanda ölenleriň we ýaralananlaryň sanawy barada hem doly hasabat bermegi üçin Ysraýyla gysyş görkezýändigini aýtdy.
31-nji maýda Ysraýyl esgerleriniň konwoýa hüjüm etmegi netijesinde dokuz aktiwist öldi. Ýaralananlaryň sany barada doly maglumat ýok.BMG - Ysraýyl
“Bu tragediýa esasy problemanyň nähili çynlakaýdygyny görkezýär. Gaza zolagynyň uzak wagt bäri dowam edip gelýän gabawy islenen netijäniň tersine boldy. Ol çekip-çydardan agyr hem-de ýalňyş. Mundan bigünä adamlar ejir çekýär. Ysraýyl häkimiýetleri ony aradan salym geçirmän ýatyrmaly” diýip, Ban Ki Mun aýtdy.
Öňki barlaglar barada hyzmatdaşlyk etmegi üçin Howpsuzlyk geňeşi tarapyndan berlen buýrugy Ysraýyl ret etdi. Onuň ylalaşyga gelmek ähtimaly bu gezek hem ol diýen ýokary däl. Hökümet sözçüsi Mark Regew: “Barlagy Ysraýylyň özi geçirip bilýär” diýdi.
Ban eden belliginde konwoý wakasyny Orta Gündogaryň ýaraşyk prosesi bilen baglanyşdyrdy: “Şu wagt meniň nygtajak bolýanym Gazada ýaşaýan palestinalylara kömek ýetirmegiň, Gazada ýagdaýy düýpgöter üýtgetmegiň möhümdigi. Giňişleýin alanyňda, Orta Gündogarda basym ýaraşyk prosesi ýola düşer ýaly indiki gepleşikleri ilerletmek zerur”.Ýüzlerçe aktiwist Türkiýä dolandy
Bu aralykda ýüzlerçe aktiwist şu gün Türkiýä dolanyp geldiler. Bularyň aglabasy türkler, ýöne aralarynda Britaniýanyň, Norwegiýanyň, Gollandiýanyň we Ispaniýanyň hem raýatlary bar.
Aktiwistler Türkiýä gelip düşenlerinde, gahrymanlar hökmünde garşy alyndylar. Ölen dokuz adamyň hem jesedi getirildi.
Aktiwistleri premýer-ministriň orunbasary Bülent Arynçyň ýolbaşçylygynda uly hökümet delegasiýasy gyzgyn garşylady.
Gabaw dowam eder
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu bolsa Iýerusalimde Gaza sektorynyň gabawyny öňküsi ýaly ýene gorap: “Gabaw Eýran we beýlekiler tarapyndan Gaza raketa we ýarag gelmeginiň öňüni almak üçin zerur” diýdi.
“Eýranyň Ortaýer deňzinde bir portunyň bolmagyna halkara arkalaşygy ýol berip bilmez. Men Eýranda bolýan ösüş barada 15 ýyl mundan ozal duýduryş berdim. Meniň şol aýdanym boldy. Adamlar bu howpa indi düşünýärler. Bun gün hem Eýrana Ysraýylyň edil gapdalynda, Ýewropanyň edil gapdalynda bir port gurmaga mümkinçilik bermek meýli barada duýduryş berýärin. Bu gün bizi tankytlaýan ýurtlar ertir özleriniň nyşana alynjakdygyny bilsinler” diýip, Netanýahu aýtdy.
Netanýahu: “Ysraýylyň konwoýy togtatmakdan başga ýoly ýokdy” diýip, aktiwistleriň käbirini “terrorizmiň gazaply goldawçylary” diýip atlandyrdy. Ol şeýle hem: “Gazanyň gabawy dowam eder” diýdi.


text:
Yrakda terrorçylyk aýyplamalary esasynda 12 tussag jezalandyrylyp öldürildi.
Günbatar habar serişdeleri Adalat ministrligiň resmileriniň maglumatyna salgylanyp şol 12 tussagyň ýekşenbe güni öldürilendigini aýdýarlar.
Yragyň resmileri öldürilen 12 tussagyň şahsyýeti ýa-da olaryň anyk etmişi barada goşmaça maglumat bermedi.
Yrakda şu ýylyň dowamynda 144 adam jezalandyrylyp öldürildi. Bu görkeziji geçen ýyl 129 adama deň bolupdy.
Yragyň tussaglary jezalandyryp öldürmegini Ýewropa Bileleşigi, ABŞ, BMG we adam hukuklaryny goraýjy toparlar hem tankytlapdylar.


text:
Ýewropa Bileleşigi Russiýanyň Ukrainadaky krizis bilen baglanyşykly roluna temmi berk maksady bilen sanksiýalarynyň gerimini güýçlendirdi.
Bu täze sanksiýalar birnäçe rus resmisiniň we kanunçykaryjylarynyň, şol sanda milletçi Wladimir Žirinowskiýniň Ýewropa Bileleşiginiň çägindäki bank hasaplarynyň doňdurylmagyny we döwlet kontrollygyndaky käbir rus kompaniýalarynyň maliýeleşdirilmegine garşy girizilen çäklendirmeleri öz içine alýar.
Ýewropa Bileleşiginiň täze sanksiýalarynda nyşana alnan kompaniýalaryň arasynda Russiýanyň döwlet nebit kompaniýasy “Rosneft”, “Transneft” we “Gazprom Neft” ýaly kärhanalaryň atlary bar.
Bu çäreler 12-nji sentýabrda “Ýewropa Bileleşiginiň resmi žurnalynda” çap edilenden soň, resmi taýdan güýje girizildi. Emma 11-nji sentýabrda Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompuý bu sanksiýalaryň geriminiň pese gaçyrylyp ýa-da togtadylyp biljekdigini aýtdy.
Şeýle-de, ol bu çärelere üýtgeşmeleri girizmegiň mynasyp bolup-bolmandygyny kesgitlemek üçin sentýabr aýynyň ahyryna çenli gündogar Ukrainadaky parahatçylyk prosese syn ediljekdigini belledi.
Russiýa gündogar Ukrainadaky pitneçilere kömek etmek üçin özüniň goşun we ýarag ugradandygy barada Günbataryň aýyplamalaryny ret edýär.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurduň paýtagt şäheri Astananyň adyny üýtgetmegiň gerek däldigini aýtdy.
Gazak parlamenti Astananyň adyny üýtgedip, oňa prezidentiň adyny dakmagy teklip edýär.
Nazarbaýew 25-nji noýabrda çap edilen söhbetdeşliginde «Astanany hemme kişi bilýär, bu bir marka, şu sebäpden paýtagtyň adyny üýtgetmek zerurlygy ýok» diýdi.
Gazak kanun çykaryjylary 23-nji noýabrda paýtagtyň we ýurtdaky beýleki möhüm desgalaryň atlaryny üýtgedip, olara Nazarbaýewiň adyny dakmak baradaky jarnamany biragyzdan kabul etdiler.
Bu jarnama Gazagystanyň garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna gabat, Nazarbaýewiň döwlete eden «beýik hyzmatlaryna» hormat üçin kabul edildi. 76 ýaşyndaky Nazarbaýew nebite baý Gazagystana 1989-njy ýyldan bäri ýolbaşçylyk edýär.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew özüniň eýranly kärdeşi Hassan Rohani bilen duşuşmak üçin 11-nji aprelde Tährana sapar edýär.
Nazarbaýewiň edarasynyň berýän maglumatyna görä, iki ýurduň prezidentleriniň söwda, inwestisiýa, oba-hojalyk we transport pudaklarynda özara hyzmatdaşlygy ösdürmek barada maslahat etmegine garaşylýar.
Gazak prezidentiniň Eýrana edýän bu saparynyň dowamynda şertnamalaryň we özara düşünişme baradaky memorandumlaryň 40-dan gowragyna gol goýulmagy planlaşdyrylýar.
Şeýle-de, Nazarbaýewiň edarasy gazak prezidentiniň türk prezidenti Rejep Taýýyp Erdogan bilen gepleşikleri geçirmek üçin 13-14-nji aprelde Türkiýä sapar etjekdigini we “Yslam hyzmatdaşlyk guramasynyň” sammitine gatnaşjakdygyny habar berýär.
15-nji aprelde bolsa, Nazarbaýew prezident Yslam Karimow bilen duşuşmak üçin Özbegistana sapar eder.


text:
Türkmenistanyň Sport boýunça döwlet komitetiniň başlygy Kakabaý Seýdow wezipesinden boşadyldy.
Başga işe geçmek sebäbi görkezilip, wezipesinden çetleşdirilen Seýdow geçen aýda Rioda geçirilen Olimpiýa oýunlarynyň yzýany käýinç hem alypdy. Riodaky Olimpiadada türkmen sportsmenleri baýrak gazanmandy.
Türkmenistanyň sport resmileri öňem halkara ýaryşlaryndan soň wezipelerinden boşadylypdy.
Eýse, ýolbaşçylaryň çalyşmagy türkmen sportunyň ýagdaýyny düzedýärmi? Sportda ösüşe ýol açýarmy?
Azatlyk Radiosy geçmişde regional sport çärelerinde baýraga eýe bolan türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Müsüriň paýtagty Kairdäki Koptik hristian kilisesiniň daşynda nämälim şahsyň ýaragdan ot açmagy netijesinde üç adam öldi. Bu barada Müsüriň resmileri habar berýär.
Ýekşenbe güni giçlik bolan bu wakada pida bolanlaryň biri sekiz ýaşyndaky gyzjagazdyr. Şeýle-de, wakada başga-da azyndan dokuz adam ýaralandy.
Ýaragly adam kilisedäki toýdan çykyp barýan adamlary nyşana alypdyr. Polisiýanyň metbugat wekili ýoluň ugrundan geçip barýan motorsikletli iki hüjümçiniň ot açandygyny habar berýär.
Müsüriň ilatynyň 6-10% aralygyny koptik hristianlary düzýär.
Adam hukuklaryny goraýan “Amnesty International” guramasy şu aýyň başynda ýaýradan raportynda howpsuzlyk güýçleriniň harby basyşlar döwründe hristianlara garşy edilýän “ar-alyş hüjümleri” bes etmekde üstünliksizdigini aýdyp, olary tankyt edipdi.
Gürrüňi edilýän harby basyşlar döwri yslamçy prezident Muhammad Morsiniň iýul aýynda häkimiýetden çetleşdirilmeginiň yzýany başlapdy.


text:
“Clean Reader” – täze çykan bir app programmadyr. Adyndan hem belli bolşy ýaly, ol käbir elektron sözlemlerdäki sögünçleri "arassalaýar", has dogrysy olary "çagalar üçin mynasyp görnüşde" has salyhatly sinonimler bilen çalyşýar.
Elektron kitabyň awtorynyň rugsady bolsa-da, bolmasa-da...
Emma awtorlar bu ýagdaýdan hoşal däl. Esasanam kitaplary ýörgünli bolan ýazyjylar.
Täze app programmany amerikaly bir är-aýal taýýarlapdyr. Aýdahoda diýen ýerde ýaşaýan Jared we Kirsten Maughan maşgalasynyň aýtmagyna görä, olary şeýle täze app programma döretmäge öz gyzy bilen baglanşykly oňaýsyz bir ýagdaý iteripdir. Olar çaganyň kitap okan mahaly "biynjalyk" bolmagyny islemändirler.
App programmany döredenleriň aýtmagyna görä, bu bir senzura däl, sözler kitaplardan düýpgöter pozulmaýar. Islän adam kitaby edil asly ýaly görnüşde hem okap bilýär. Olaryň pikrine görä, täze app programma şeýle aýratynlygy bilen awtorlyk haklaryny hem bozan hasap edilip bilinmez.
Tanymal iňlis ýazyjysy Joanne Harris bolsa şeýle diýýär: "“Clean Reader” programmasynyň konsepsiýasy onuň pozulmagyny isleýän sözünden has äsgermezçilikli äheňindedir". Onuň pikrine görä, ýazyjylar her bir sözi sünnäläp, saýlap alýarlar. Okyýjylaryň haýsy sözi halap-halamazlygy senzura goýulmagyna esas döredip bilmez:
"Biz şeýle ýoldan owal geçipdik. Owal halamaýan sözlerini aýyrýardylar, soň heýkellere injiriň ýapragyny "ýelmeýärdiler", soňam ýehudy suratkeşlere "degenerat" diýip at dakýardylar. Ahyrynda bolsa kitaphanalary ýakyp, tutuş bir medeniýeti, ýagny siwilizasiýany taryhdan pozýarlar".
"Telegraph" gazetinden.