text:
Geçen ýylyň tomus paslynyň ahyrynda Aşgabatdaky asma ýolunyň işi togtady. Eýýäm 4 aýdan gowrak wagt bäri Köpetdagyň gerşine barýan bu asma ýoly işlemeýär. Onuň sebäbi näme diýlen soraga asma ýolunyň adynyň agzalmazlygyny soran işgäri şeýle jogap berdi:
—Howpsuzlyk üçin wagtal-wagtal tanaply ýoluň şaý-seplerini çalşyp durmaly. Şaý-sepler Fransiýadan getirilmeli. Ýöne bize gerek zatlar entek getirilenok.
20 ýarym million dollara durýan we “Türkmenbaşynyň asma ýoly” diýlip atlandyrylýan bu desga 2006-njy ýylda
Fransiýanyň “Buig” kompaniýasy tarapyndan gurlup ulanylmaga berlipdi.
4 kilometre uzap gidýän asma ýoly 1,270 metr beýiklikdäki syn ediş meýdançasyna barýar. Köpetdagyň gerşindäki bu meýdançada şähere syn etmek üçin bäş sany dürbi goýlan. Bu meýdançada 100 adamlyk restoran bilen 80 adamlyk kafe-bar hem guruldy.
Emma 20 million dollar töweregi serişde bilen gurlan asma ýoly we oňa degişli beýleki dynç alyş amatlyklaryndan häzirlikçe paýtagt Aşgabadyň ýaşaýjylarynyň we onuň myhmanlarynyň doly peýdalanýanlygyny aýtmak kyn.
—Iki oglum bilen asma ýoluna gezelenje geldim, emma bärde güýmener ýaly zat galmandyr, ýaňy-ýakynam telewideniýede bu ýol barada bir-iki sany wasp ediji reportažlar görkezilipdi, indi bärik gelip görseň ol işlänok—diýip, Aşgabadyň ýaşaýjysy 37 ýaşly Allamyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Allamyradyň aýtmagyna görä, bu desganyň işlemeýändigi barada maglumatyň, bildirişleriň bolmazlygy bu ýere gezelenç niýeti bilen gelýän adamlaryň lapyny hasam keç edýär, sebäbi olar ep-esli ýoly aşyp gelenlerinden soň onuň işlemeýändigine göz ýetirýärler:
—Asma ýoluna barýançaň ýol ugrunda onuň işlemeýändigi barada ýekeje-de bildiriş ýok. Uly ýoldan ep-esli ýokaryk galyp soň yzyňa dolanmaly bolýarsyň. Asla, asma ýoluna barýan ýol salgylary-da ýok.
Suratlar: "Türkmenbaşynyň asma ýolunda", ýanwar, 2012.
2006-nji ýylda ulanyşa girizilen bu asma ýoly gysga wagtyň içinde aşgabatlylaryň iň gowy görýän dynç alyş ýerleriniň birine öwrülipdi. Şol ýere her gün, esasanam hepde ahyrlarynda ýüzlerçe maşgalalar gezelenje barýardylar. Esasan hem ýaz, tomus pasyllary bu ýeriň adamy köp bolýardy. Tikenli simleriň aňyrsynda ellenmän galan tebigy gözellikden lezzet almaga gelýän paýtagtyň myhmanlary hem az däldi. Dagyň gerşine barýan kabinalarda oturan çagalary aşakda otlap ýören keýikler heýjana getirýärdi.
Dag gerşinden eliň aýasynda ýaly görünýän Aşgabadyň panoramalaýyn görnüşi hiç kimi biparh goýmaýardy. Ilkibaşda asma ýoly arkaly dagyň gerşindäki syn ediş meýdançasyna barmak üçin 20 teňňe tölemelidi. Häzir adam başyna 2 manat tölemeli.
Bu desganyň gaýtadan haçan işläp başlajakdygy barada häzirlikçe maglumat ýok. Asma ýolunyň işgärlerinden biriniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyndan çen tutulsa, ol çalt ýola goýuljaga-da meňzemeýär:
—Fransiýadan gelmeli şaý-sepler getirilip dakylýança kän wagt gerek. Ilki daşary ýurt firmalary bilen kontraktlar baglaşylmaly. Şol kontraktlar bolsa 4-5 sany döwlet edarasynyň gözegçiliginden geçmeli. Belki-de käbir ministrlikleriň rugsady alynmaly. Biržadan, gümrükden geçirilmeli. Edil häzirki wagtda şol matariallar getirilmeli diýlen karara gelnendigi barada hem maglumat ýok. Garaz, şol matariallar getirilmeli ediläýen ýagdaýynda hem ol bize gowuşýança ep-esli wagt geçer.
2006-nji ýylda gurlan bu asma ýolunyň 4 aýdan bäri işlemeýän we haçan işläp başlajakdygy hem belli bolmadyk häzirki pursatynda, Türkmenistanda öňküsinden iki esse uly ikinji asma ýolunyň gurulmagy barada iş alnyp barylýar.
Türkmenistan.Ru internet gazetiniň şu ýylyň 23-nji ýanwarynda çap eden maglumatyna görä, 9 kilometrlik täze we ikinji asma ýoly “Türkmenistan” teleýaymlar merkeziniň täze binasy bilen Köpetdagyň aralygynda gurlar. Göwrümi boýunça has kiçi asma ýoly işlemän ýatyrka, hökümetiň şonuň ýaly has uly proýekte girişmegi halk arasynda dürli soraglary döredýär.


c: text/html

text:
Uruş weteranlary bilen duşuşan ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Owganystanda talyplara garşy alnyp barylýan söweşiň tiz we aňsat tamamlanmajakdygyny aýtdy.
Owganystanda prezident saýlawlarynyň bosagasynda, şeýle-de bu ýurtda gozgalaňçy talyp toparynyň hüjümleriniň artýan wagtynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bäş müň uruş weteranyna we olaryň maşglalaryna ýüzlenip, çykyş etdi.
«Owganystanda ýaragly toparyň hüjümleri düýn başlananok, şoňa görä, bu meseläni tiz hem, aňsat hem çözüp bolmaz» diýip, Obama çykyşynyň başynda ýörite belledi.
Goşmaça 30 müň esger
Prezident şonuň ýaly-da Al-Kaida we onuň ekstremist ýaranlaryny dyza çökermek üçin Owganysatana goşmaça 30.000 esger ibermek baradaky öz administrasiýasynyň kararyny goldap, Owganystan babatynda öz täze strategiýasynyň maksada laýykdygyny öňe sürdi.
«Eger-de talyplara we olardan has ulurak bolan Al-Kaida zarba urulmadyk bolsa, onda olar köp sanly amerikanlylary öldürip bilerdiler» diýip, Obama belledi.
«Bu urşy biziň saýlap almanlygymyzy asla unutmaly däl, ol zerur hasaplanyldy. Onuň günäkärleri 11-nji sentýabrda Amerikanyň üstüne hüjüm edenler. Bu diňe urşuň hatyrasyna alnyp barylýan uruş däl, öz halkymyzy goramagyň şerti» diýip, Obama nygtady.
Şu ýylyň başynda resmi wezipäni eýeläli bäri Obama Owganystana goşmaça 21.000 esger ibermek barada karar kabul etdi, şeýlelik-de Owganystanda amerikan harbylarynyň sany 62.000-e ýetirildi. Geljek aýlarda bolsa ol 68.000 bolar, ýagny geçen alty aý bilen deňeşdireniňde, iki esse artar.
Emma, analitikleriň pikiriçe, ABŞ-nyň harby güýçleriniň baş komandiri General Stanleý Mak Kristal ondanam köp esger talap edip biler. Geçen hepde ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts şeýle talabyň bolmagynyň mümkindigini bildirdi.
Harbylar bellenen möhletde çykarylar
Duşenbe günki çykyşynda Obama şeýle-de söweşe gatnaşýan amerikan harbylarynyň geljek ýyl bellenen möhletde Yrakdan çykaryljagy, 2011-nji ýylyň ahyryna çenli-de bu ýurtdan ähli harbylaryň yzyna çagyryljagy barada beren sözünde tapyljagyny-da mälim etdi.
«Öňe gidişlik bar wagty ABŞ-nyň öz boýun alan borçlarynda tapyljagyny yrak halky bilmeli. Edil şonuň ýaly amerikan halky-da, biziň alyp barýan strategiýamyza laýyklykda öňe gidişligiň bardygyny bilmeli. Geljekki awgust aýyna çenli biz söweşe gatnaşýan harbylarymyzy, 2011-nji ýylyň ahyryna çenli bolsa, ähli harbylarymyzy Yrakdan çykararys. Amerika üçin yrak urşy tamamlanar» diýip, prezident Obama aýtdy.
Saýlawlaryň öň ýany Owganystanda bidüzgünçilikler artyp başlady, 15-nji awgustda paýtagt Kabuldaky NATO ýaranlygynyň baş ştabynyň we ABŞ-nyň ilçihanasynyň golaýynda ajalyna kaýyl bombaçynyň hüjüminden ýedi adam ölüp, 100 çemesi adam-da ýaralandy. Diňe iýul aýynda 44 amerikan esgeri Owganystandaky urşuň pidasy boldy, ölen britan esgerleriniň sany-da 200-den aşdy.
Prezident Obama, harbylar täze taktikany eýeläp, gozgalaňçylary ýeňip biler diýip, weteranlary ynandyrdy we 20-nji awgustda Owganystanda prezidentlige geçiriljek saýlawlarda howpsuzlygy goramakda NATO-nyň hem-de amerikan harbylarynyň esasy rol oýnajagyny nygtady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Parlamentiň başlygy Sergeý Naryşkini ýurduň daşary aňtaw gullugynyň ýolbaşçysy wezipesine belledi.
Putin bu barada 22-nji sentýabrda Naryşkin we Gullugyň ozalky başlygy Mihaýil Fradkow bilen geçiren duşuşygynda mälim etdi.
Putin Naryşkina “Russiýa abanýan howplaryň öňüni wagtynda almagyň möhümdigini” aýdypdyr.
61 ýaşly Naryşkiniň 1980-nji ýyllarda SSSR-iň Brýusseldäki ilçihanasynda sowet aňtaw gullugy üçin işländigi aýdylýar. Naryşkin Putiniň uzak wagtlyk ýaranydyr.


text:
Gözegçilik topary gündogar Siriýada basdaş yslamçy pitneçi toparlaryň arasynda barýan agyr söweşlerde dört günde 62 söweşijiniň öldürilendigini aýdýar.
Britaniýadaky adam hukuklary boýunça Siriýa obserwatoriýasy bu söweşleriň nebite baý Deýr al-Zour welaýatyndaky ýüzlerçe maşgalany ýaşap oturan ýerinden gaçyp çykmaga mejbur edendigini aýdýar.
Bu söweşlerde «Al-Kaýda» bilen iltewli Nusra fronty we «Al-Kaýdadan» bölünen we Yrak yslam döwleti hökmünde tanalýan topar, Lewant çaknyşýar.
Iki yslamçy basdaş toparyň pitneçileri prezident Başar al-Assadyň güýçlerinden bile basyp alan territoriýalary üstünde oňuşman, bir-birine garşy aýlap söweşdiler.


text:
Moskwanyň sudy Bolotnaýa diýlip tanalýan iş boýunça tussag edilen sekiz adamdan ýedisini iki ýarym we dört ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm etdi. Olaryň arasynda bolan diňe bir zenan Aleksandra Naumowa-Duhanina şertli tussaglyga höküm edildi.
Bu sekiz adam tertip-düzgüni bozmakda we polisiýa hüjüm etmekde günäli tapyldy. Polisiýa duşenbe güni suduň geçýän jaýynyň öňünde 100-e golaý protestçini, şol sanda oppozision lider Alekseý Nawalnyny tussag etdi.
24-nji fewralda Zamoskworetskiý sudunyň öňünde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Nawalnyý özüne Ukrainadaky wakalar barada berilen sowala jogap berip, “mesele Maýdanda däl, Maýdan başda ýurtda boldy. Başga ýurduň raýatlary öz hukuklarynyň ugrunda göreşdiler. Mesele, biz öz azatlygymyzyň ugrunda göreşmäge taýýarmy diýen sowalda” diýip belledi.
Adam hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasy suduň çykaran permanyny “aýylganç adalatsyzlyk” diýip atlandyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti tutha-tutluklary syýasy sebäplere bagly, diýip atlandyrdy we Orsýetde kanunlaryň berjaý edilmeýändigine aladalanma bildirdi. Tussaglyga höküm edilen sekiz adam 2012-nji ýylyň maý aýynda prezident Wladimir Putine garşy geçirilen ýörişleriň dowamynda tussag edilipdi.


text:
Ispaniýanyň bir kazysy ors hökümetiniň öňki we häzirki işgärleriniň birnäçesiniň, şeýle hem prezident Wladimir Putin bilen ýakyn ilteşikli beýleki syýasy şahsyýetleriň ençemesiniň tussag astyna alynmagy boýunça halkara order çykardy.
Sanawa girizilen atlar öňki premýer-ministri, öňki goranmak ministri, şeýle-de häzirki premýer-ministriň orunbasary hem-de Orsýetiň Döwlet Dumasynyň maliýe komitetiniň başlygynyň orunbasary ýaly ýokary derejeli adamlary öz içine alýar.
Ispaniýanyň çykaran sud dokumentinde bu ýurtda edilen jenaýat işleri, şol sanda ganhorluk, ýarag we neşe gaçakçylygy, zorlap pul almak we pul ýuwmak bilen baglylykda Orsýetiň iki sany iň uly we giňden tanalýan jenaýatçy guramalaryna – ”Tambow” we ”Malyşew” toparlaryna - agzalykda güman edilýän adamlar hakda jikme-jik maglumat berilýär.
Ispan polisiýasy bu jenýatçy toparlaryň biri uly derejeli täsirli bir kanunçykaryjynyň goldawy bilen Orsýetiň ministrliklerine, howpsuzlyk güýçlerine, hökümetiň möhüm resmi organlaryna we söwda ulgamyna aralaşmagy başarypdyr diýen netije çykarýar.
Güman edilýän resmiler
Kazy Jose de la Mata agzalýan orderi ýanwar aýynda çykaran hem bolsa, bu iş metbugata 2-nji maýda bildirildi.
Jenaýatçy toparlar bilen baglanyşykly diýip güman edilýänleriň biri premýer-ministriň orunbasary Dmitriý Kozak. Ozal Putiniň önüp-ösen ýeri St.Peterburgda prokurorlyk eden Kozak soňra Putiniň administrasiýasyna goşuldy.
Güman edilýän adamlaryň ýene biri häkimiýet başyndaky "Bütewi Orsýet" partiýasynyň kanunçykaryjysy we Orsýetiň Döwlet Dumasynyň maliýe komitetiniň başlygynyň birinji orunbasary Wladislaw Reznik.
Ýene biri 2007-nji ýylyň sentýabryndan 2008-nji ýylyň maý aýyna çenli Orsýetde premýer-ministrlik eden Wiktor Zubkow. Ol soňra Dmitriý Medwedewiň prezidentlik döwründe 2008-nji ýyldan 2012-nji ýyla çenli premýer-ministr Putiniň birinji orunbasary bolup işledi.
Jenaýatçy topara agza diýip güman edilýänleriň sanawynda Içeri işler ministrliginiň Baş müdirliginiň ýolbaşçysy Nikolaý Nikolaýeviç Aulowyň, öňki goranmak ministri Anatoliý Serdýukowyň, premýer-ministriň öňki orunbasary Igor Sobolewskiniň, şeýle hem Informasiýa tehnologiýasy boýunça öňki ministr Leonid Reýmanyň hem ady bar.
Derňew
Tussaglyk orderi ispan polisiýasynyň Orsýetiň jenaýatçy toparlarynyň işjeňligi barada 2008-nji ýyldan 2011-nji ýyla çenli alyp baran derňew işleriniň esasynda çykaryldy.
Ispan prokuroryndan iýun aýynda habar serişdelerine gowşan 400 sahypalyk jemleýji hasabatda ”Tambow” toparynyň Ispaniýadaky işjeňligi bilen Kremliň içki töweregine degişli adamlaryň arasyndaky ilteşikliligiň telefon gepleşikleriniň ýazga geçirilmegi arkaly ýüze çykarylandygy bellenilýär.
Derňewde aýratyn-da Gennadiý Petrowyň roly barada ýörite durlup geçilýär. Onuň ”Tambow” toparynyň ýolbaşçysydygyna ynanylýar. Petrow 2008-nji ýylda Maýorkada bir reýdde tutuldy. Geçirilen şol reýdde ”Tambow” jenaýatçy toparynyň ispan bölüminiň agzalary diýip güman edilýän ýene 20 adam ele salyndy. Ýöne Petrowa soňra Orsýete gitmäge rugsat edildi. Ol şondan bäri St. Peterburgda ýaşaýar.
Prokuroryň raportynda: "Petrowyň ýolbaşçylygyndaky jenaýatçy topar diňe kanunçykaryjy Reznigiň däl, eýsem birnäçä ministrleriň hem kömegi bilen öz ýurdunyň döwlet strukturalaryna aç-açan aralaşmagy başarypdyr" diýilýär.
Moskwanyň reaksiýasy
Reznigiň täsirinden peýdalanyp, Orsýetiň döwlet organlaryna, şol sanda şäher häkimliklerine, ministrliklere, howpsuzlyk güýçlerine, port häkimiýetlerine, şeýle hem banklar we korporasiýalar ýaly hususy guramalara-da aralaşmak gurnalypdyr diýip, ispan polisiýasy bu işde Petrowy güman edýär.
Petrow Putiniň ýakyn dostlary Nikoloý Şamalow, Wiktor Mýaçin we Ýuriý Kowalçuk bilen birlikde 1998-1999-njy ýyla çenli Rossiýa Banknyň eýeleriniň biridi.
“Tambow” bilen “Malyşew” 1980-nji ýyllaryň aýaklarynda St. Peterburgda döräp, bikanun gazanja baş goşan jenaýatçy toparlar. 1989-njy ýylda agalyk üstünde gandöküşikli uruşlary baş geçiren iki bäsdeş toparyň ençeme senagat kärhanalaryna kontrollyk edýändigine, şeýle hem neşe gaçakçylygy, gorag bahanasy bilen paç almak we pul ýuwmak ýaly işler bilen meşguldygyna ynanylýar.
“Tambowyň” 2008-nji ýylda Bolgariýada 1 milliard ýewrony ýuwmak üçin geçiren operasiýalary hakda gozgalan jenaýat işi onuň bikanun işleriniň näderejelere ýetendigini ýüze çykardy.
Esasy sorag indi Moskwanyň Ispaniýanyň çykaran orderine reaksiýa görkezip, atlary sanawa girizilen adamlary ekstradisiýa etjekdigi ýa-da etmejekdigi. Olaryň hemmesiniň diýen ýaly häzir Orsýetde ýaşaýandygyna ynanylýar.
"Ispan [prokurorynyň] raportynda atlary tutulýan esasy şahsyýetler bu gün hiç bir problemasyz Orsýetde ýaşaýarlar, olaryň işleri hem gaty gowy" diýip, St. Peterburgy hem öz içine alýan regionda korrupsiýa we çynlakaý ykdysady jenaýatlar boýunça ekspert pensiýadaky ýokary derejeli derňewçi Andreý Zybkow dekabr aýynda Azatlyk Radiosyna aýtdy.


text:
ABŞ-nyň wise prezidenti Jo Baýden 1-nji aprelde Ermenistanyň we Azerbaýjanyň prezidentleri bilen aýry-aýrylykda duşuşyp, olary Dagly-Garabag konfiliktini parahatçylykly çözmäge çagyrdy.
Baýden dowam edýän zorluk babatda öz aladasyny bildirdi, dialoga çagyrdy we sebitde uzak möhletli durnuklylyk, howpsuzlyk we abadançylyk üçin hemmetaraplaýyn ylalaşygyň möhümdigini nygtady diýip, Ak tam aýtdy.
Kawkaz liderleriniň ikisi hem, öz gezeklerinde, Birleşen Ştatlaryň ylalaşyga gelmek meselesinde aktiw rol oýnamagyndan hyjuwlanandyklaryny aýtdylar.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Orsýet-Gürjüstan harby konflikti barada ýaýradan soňky hasabatyna Gürjüstanyň oppozisiýasy nähili baha berýär? Şu barada Gürjüstanyň ozalky daşary işler ministri, oppozisiýa liderlerinden biri Salome Zurabişwili Azatlyk Radiosyna kommentariýa berdi.
Salome Zurabişwili
2008-nji ýylyň awgustynda Gürjüstanda ýüz beren uruş barada jenap Tagliawininiň ýolbaşçylygyndaky garaşsyz komissiýanyň çykaran netijeleri diňe bir bu raporty taýýarlamaga ýardam beren Ýewropa Bileleşigini däl, eýse ähli beýleki guramalary we toparlary-da çynlakaý oýlandyrmalydyr.
Bu hasabatda ýaragly konflikte kimiň jogapkärdigi baradaky esasy soraga örän giňişleýin jogap berilýär. Hususan-da, onda Orsýetiňem, Gürjüstanyňam liderleriniň dogry hereket etmändikleri öňe sürülýär.
Ýagny, bu raportda, ruslar-a ýaragly konfliktlerden gaça durman, gaýta ony öjükdirenlikde we soňam oňa çakdanaşa ýiti reaksiýa bildirenlikde aýyplanylýar. Gürjüstanyň lideri bolsa, weýrançylykly harby hüjümi amala aşyranlykda we şeýdibem, Gürjüstanyň özi üçin we müňlerçe parahat ýaşaýjylar üçin tragediýanyň döremegine sebäp bolanlykda aýyplanylýar.
Saakaşwiliniň jogapkärçiligi
Şeýlelikde, Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili Shinwala garşy harby agressiýany gurnanlygy, şeýdibem Orsýete Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň territoriýasyna arkaýyn girmäge, olary doly eýelemäge hem formal taýdan olary garaşsyz diýip yglan etmäge ýol açanlygy üçin halkyň öňünde şahsy jogapkär bolup durýar.
Jenap Tagliawininiň komissiýasynyň şeýle netijäni jemgyetçilige yglan etmezinden has ozal Gürjüstanyň ilatynyň aglaba köpçüligi eýýäm hut şeýle netijä gelipdi.
Şu ýylyň ýazynda ýüzlerçe müň gürjüstanlylar 100 güne golaý yzygiderli demonstrasiýa çykyp, Saakaşwilini wezipesinden çekilmeklige hem-de möhletinden öň prezidentlik saýlawlaryny geçirmeklige çagyranlarynda, olar hut şu netije bilen baglanyşykly hökümlerini yglan edipdiler. Özüniň ýalňyş garaýşy hem-de meýletin çykaran karary bilen öz ýurduna ýykgynçylyk getiren prezident özüniň bu hereketleri üçin jogap bermelidir we jogapkärçilik çekmelidir.
Näme üýtgedi?
Eýse, jenap Tagliawininiň ýolbaşçylygyndaky komissiýanyň bu baradaky faktlary ýüze çykarmagy bilen näme üýtgedi? Onuň faktlary ýüze çykarmagy bilen bu barada Gürjüstanyň halkynyň ozalbaşdan çykaran netijesi kanuny taýdan ykrar edildi hem-de ol halkara jemgyýetçiligi tarapyndan kabul edildi. Indi Gürjüstanyň prezidentiniňem, Orsýetiň häkimiýetleriniňem bildirilýän aýyplamalary ýa jogapkärçilikleri ret etmäge ýagdaýlary ýok.
Demokratik oppozision partiýanyň lideri hökmünde, meniň pikirimçe, Gürjüstanyň we halkara jemgyýetçiliginiň öňündäki biziň borjumyz häzirki reallygy boýun almak we şu reallykdan hem öňe tarap hereket etmek.
Eger biz geljekde haçandyr bir wagt Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň ilaty bilen gatnaşyklarymyzy täzeçe ýola goýmak islesek, Saakaşwiliniň ornuna geljek islendik adam onuň bu hereketleriniň netijesini hökman göz öňünde tutmaly bolar. Biz Shinwalidäki bolan agressiýa üçin halkdan ötünç soramaly bolarys.
Oppozisiýanyň jogapkärçiligi
Eger biz oppozisiýa hökmünde Gürjüstanyň ykbaly üçin jogap bermeli bolsak, onda biz ol ýa-da beýleki bir derejede Saakaşwiliniň urşy öjükdiriji propogandasyna we hereketlerine täsirli garşy durup bilmändigimiz üçin hem jogapkärdiris.
Şu nukdaýnazardan, Gürjüstanyň hökümetiniň oppozisiýanyň pikirini «Orsýetiň bäşinji sahypasy» diýlen ýarlyk bilen atlandyrýandygyna garamazdan, oppozisiýanyň borjy bu uruş baradaky hakykaty gorkman, açyk aýtmakdyr.
Oppozisiýanyň islendik bir hereketine «Troýan aty» hökmünde ýa-da daşary ýurtlaryň bähbidini araýan hereket hökmünde baha bermeklik Saakaşwiliniň režiminiň ýüzi bolup durýar we geljekde-de ol şeýle bolar. Onuň oppozisiýa bildirýän şeýle aýyplamalary hem Saakaşwiliniň hökümetiniň ikiýüzli tebigatyndan habar berýär. Biz muňa has öň göz ýetirmelidik.
Salome Zurabişwili Gürjüstanyň ozalky daşary işler ministri we oppozisiýa lideri. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanda ýanwar aýynyň başyndan manadyň, milli puluň dollaryň garşysyndaky hümmeti 20 prosent gowrak aşakladyldy.
Şol bir wagtda, döwlet edaralarynda işleýän, döwletden pensiýa, kömek pullaryny, stipendiýa alýan raýatlaryň aýlyklary, pensiýalary, kömek pullary we stipendiýalary hem on prosent ýokarlandyryldy.
Emma muňa garamazdan, manadyň hümmetiniň aşaklamagy, harytlaryň we hyzmatlaryň bahasynyň ýokarlanmagy netijesinde, ilatyň sosial goraglylygynyň pese gaçandygy, netijede eli ýuka maşgalalaryň, çagaly eneleriň, garrylaryň we goldawa mätäç maýyplaryň indi öňki alýan azyk önümlerini almakda kynçylyk çekýändigi aýdylýar.
Azatlyk radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, ýerli synçy, Aşgabatda ýaşaýan raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
“British Petroleum” kompaniýasynyň Azerbaýjandaky edarasynyň maglumatyna görä, türkmen nebiti Baku-Tbilisi-Jeýhan turbasy arkaly Günbatara akyp başlady.
Kompaniýa bu turbanyň her gün 800 müň barrel nebiti akdyrmaga ukyplydygyny we türkmen ýangyjynyň bolsa munuň 4-5%-ni emele getirýänligini habar berdi.
Bakuwly energiýa boýunça ekspert Ilham Şabanyň Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna beren maglumatyna görä, Türkmenistan Bakuwa iki günde bir gezek 5,000 tonna nebit getirýär.
Nebit daşaýjy gämiler arkaly getirilýän türkmen ýangyjynyň awgust aýynyň ahyrynda ýa-da sentýabr aýynyň başlarynda iki essä çykarylmagyna garaşylýar.
Geçen ýyl Türkmenistan Orsýetiň Krasnoýe kompaniýasyndan iki sany nebit daşaýjy tanker gämisini satyn alypdy. Sentýabr aýyndan öň Aşgabadyň ýene bir tanker gämisini satyn almagyna garaşylýar.
Türkmenistan ýangyç serişdeleriniň eksportyny köpugurly etmäge synanyşýar. Baku-Tbilisi-Jeýhan turbasy arkaly nebitiň eksport edilip başlanmagy Aşgabada Orsýetiň territoriýasyndan sowa Günbatara nebit eksport etmäge mümkinçilik berer.


text:
«Yslam döwleti» ekstremist topary Parižde 127 adamy öldüren hüjümleriň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy.
Ekstremist topar 14-nji noýabrda çap edilen beýanatynda bu hüjümi «partlaýjy guşak geýen sekiz doganyň amala aşyrandygyny» aýtdy.
Beýanatda 13-nji noýabrdaky hüjümleriň yslamyň pygamberiniň masgaralanmagy, «Yslam döwletiniň territoriýasyna» howadan urulýan zarbalar üçin jogapdygy aýdylýar.
Bu beýanat fransuz prezidentiniň telewideniýede eden beýanatynyň yz ýanyna gabat geldi. Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland telewideniýede eden çykyşynda Parižde guralan hüjümlerde 127 adam öldürildi diýdi we bu işiň "Yslam döwleti» toparynyň ekstremistleri tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.
Bu hüjümleri «uruş hereketi» diýip atlandyrmak bilen, Ollanda olaryň Fransiýanyň içinden kömek berilmegi netijesinde daşary ýurtdan gurnalandygyny hem amala aşyrylandygyny aýtdy.
Ol 16-njy noýabrda parlamentiň adatdan daşary duşuşygynda çykyş etjekdigini, şeýle-de ýurduň üç günläp resmi ýas tutjakdygyny aýtdy.
Dünýä ýurtlarynyň liderleri, şol sanda amerikan prezidenti Barak Obama, german kansleri Angela Merkel we beýlekiler Pariždäki terror hüjümlerini ýazgaryp çykyş etdiler.
“Biz fransuz halky we dünýäniň beýleki döwletleri bilen öz adamlarymyzyň kastyna çykan islendik terrorçy topary jogapkärçilige çekmek üçin ähli zady ederis» diýip, prezident Obama aýtdy.


text:
Sorag-jogap gullugy
MTS-iň Sorag-jogap gullugyna telefon arkaly ýüz tutulanda edilýän hyzmatlar:
Hyzmatlary birikdirmek we öçürmek:
- SMS
- Belgini awtomatiki anyklaýjynyň garşysyna goýulýan enjam (AntiAON)
- Belgini anyklaýjynyň garşysyna goýlan enjamy döwýän (AntiAON döwüji)
- Täzeçe salgylamak (başga salga ibermek)
- Garaşmak/çagyryşy saklamak
- Maslahat-aragatnaşyk
- Halkara ygtyýarlylyk
- GPRS
- MMС
- Internet-bukja
- SMS-bukjalar
Maslahatlar:
- Şahsy hasaplary birleşdirmek/bölmek
- Hyzmatlar we töleg meseleleri boýunça
- Möhüm müşderilere hyzmat etmek boýunça
- Ulgamlaryň hyzmatlarynyň işlemegi üçin enjamlary sazlamak boýunça
- Maglumatlary paket bilen geçirmek üçin enjamlary sazlamak boýunça
- Rouming hyzmatlarynyň meseleleri boýunça
- Gudok hyzmatynyň işiniň meseleleri boýunça
- Hasaplary bölmek meseleleri boýunça
- Beýleki maliýe meseleleri boýunça
Şeýle hem:
- PIN we PUK bloklaryny açmak
- Belgini aktiw dällik blokdan açmak
- Şahsy hasap barada maglumat bermek
- Wagtlaýyn togtatmak/işletmek
- Söýgüli belgini işletmek we çalyşmak
- Ýeňillik paketini işletmek
- Hyzmatlaryň öňünden töleginiň, faks boýunça iberilmeginiň hasaplaryny düzmek
- Şahsy hasaplaryň düzümi we mazmuny boýunça düşündiriş bermek
Kod sözi — MTS-iň Sorag-jogap gullugyna ýüz tutulanda pasportyň we şahsyýeti tassyklaýan beýleki şahsyýetnamalaryň maglumatlaryny çalyşýan müşderiiň werbal anyklaýjysydyr.
Müşderi kod sözüni diňe telefon boýunça müşderi hyzmaty edilende peýdalanyp biler.
MTS mobil telefonyndan we şäher telefonyndan: (+993 66) 300890
MTS mobil telefonyndan 0890 belgä we (+993 66) 300890 belgä jaňlar, Türkmenistanyň islendik ýerinden – mugt.
Elektron poçta boýunça hyzmat etmek: 0890@mts.tm
Hyzmat etmegiň tertibi
Bellikler
- Siziň sorag-teklibiňiz jogapsyz galmaz, sebäbi Biz ätiýaç nusgalary özümizde galdyrýarys.
- Atsyz sorag-teklipler işlenilmeýär. Bu sebäpden Siz identifikasiýadan geçmeli (şahsy taraplar: telefon belgisi, FAAa, pasport maglumatlary). Müşderilerimiz bolan edara görnüşindäki taraplardan gelen hatlary korporatiw müşderiler bilen işleşýän bölümine geçiriler.


text:
Resmileriň 7-nji awgustda ýaýradan maglumatyna görä, «Yslam döwleti» jeňçi topary 2014-nji ýylyň iýunynda Yragyň demirgazyk şäheri Mosuly ele geçireli bäri onuň töwereginde 2 müňden gowrak adamy jezalandyryp öldürdi.
«Olar Nineweh ýaşaýjylarynyň 2 müň 70-isini hyzmatdaşlyk etmändikleri üçin öldürdiler» diýip, Yragyň goranmak ministri Haled al-Obeýdi ministrligiň websaýtynda ýerleşdirilen wideoda aýtdy.
Parlament spikeri Salim al-Jabouri bu köpçülikleýin gyrgyny «genosidiň taryhy jenaýaty» diýip atlandyrdy.
Mosul ýaşaýjylarynyň birnäçesiniň aýtmagyna görä, jezalandyrylyp öldürilen 2070 adamyň atlary jeňçi topar tarapyndan toplanyp, saglyk ministrliginiň ýerli binasynyň diwarlaryna ýelmenip, ile görkezilipdir.


text:
Hormatly Türkmenistanyň Konstitusion toparynyň agzalary!
Hormatly adamlar!
Geçen ýyl Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça Konstitusion topar öz işine başlady. Biz şu gün bu Konstitusion toparyň nobatdaky mejlisini geçirýäris. Esasy Kanunymyzy kämilleşdirmek boýunça başyny başlan işlerimizi seljermek, deslapky maglumatlary we hasabatlary jemlemek, Konstitusion toparyň geçen döwrüň dowamynda ýerine ýetiren işlerini we öňde duran wezipelerini ara alyp maslahatlaşmak biziň şu günki duşuşygymyzyň esasy maksadydyr.
Hormatly adamlar!
Konstitusion topar Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, degişli ministrlikler we pudak edaralary, ýurdumyzyň ýönekeý raýatlary, syýasy partiýalary, jemgyýetçilik guramalary we häkimiýetiň ýerli edaralary bilen bilelikde Esasy Kanunymyzy kämilleşdirmek boýunça zerur işleri geçirdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň berýän maglumatlaryna görä, geçen döwürde ýurdumyzyň dürli edara-kärhanalaryndan, guramalaryndan we raýatlarymyzdan Konstitusiýamyza üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça köp teklipler gelip gowuşdy.
Müňlerçe adamyň gatnaşmagynda geçirilen zähmetkeşler toparlarynyň ýygnaklarynda bu mesele ara alnyp maslahatlaşyldy. Teklipleriň gelmegi häzir hem dowam edýär. Şoňa görä-de, biz Esasy Kanunymyzy haýsy ugurlar boýunça üýtgetmegiň zerurdygy bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşmaly.
Hormatly Türkmenistanyň Konstitusion toparynyň agzalary!
Hormatly adamlar!
Hasabatlardan we ýerlerden gelip gowuşýan tekliplerden görnüşi ýaly, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça öňe süren başlangyçlarymyz halk köpçüligi tarapyndan giň goldaw tapýar. Bu bolsa hukuk özgertmelerini geçirmek boýunça alyp barýan syýasatymyzyň hem-de halkymyzyň bolelin durmuşda ýaşamagy ugrunda durmuşa geçirýän işlerimiziň oňyn netije berýändigini aýdyň görkezýär.
Konstitusiýamyzy kämilleşdirmek boýunça işler göz öňünde tutulyşy ýaly, dürli ugurlar boýunça hünärmenleriň, alymlaryň, bilermenler toparynyň, şeýle hem raýatlarymyzyň işjeň gatnaşmagynda alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ministrliklerden we pudak edaralaryndan, syýasy partiýalardan we jemgyýetçilik guramalaryndan, şeýle hem welaýatlardan müňlerçe teklipler gelip gowuşdy. Konstitusion toparyň düzümine girýän iş toparlary öz işini geljekde hem gelip gowuşýan teklipler esasynda dowam etmeli. Iş toparlarynda gelip gowuşýan teklipler ara alnyp maslahatlaşylanda Konstitusiýamyzy milli tejribämize daýanyp, halkara hukuk kadalaryna laýyklykda mundan beýläk-de kämilleşdirmek baradaky maksatlardan ugur alyndy.
Siziň bilşiňiz ýaly, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça giň gerimli we toplumlaýyn işler alnyp baryldy. Türkmenistan hemişelik Bitaraplyk ýörelgesine, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk däplerine pugta eýerip, dünýäde uly abraý gazandy. Ýurdumyz taryh üçin uzak bolmadyk döwürde ösen ykdysadyýeti bolan döwletleriň hataryna goşuldy.
Biziň öňe sürýän her bir başlangyjymyzda Bitarap Watanymyzyň halkara abraýyny mundan beýläk-de artdyrmak maksatlary ileri tutulýar. 1995-nji ýylda Türkmenistan Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýe boldy. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 1-nji maddasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy berkidildi.
Biziň ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň kabul eden degişli Rezolýusiýasyny Esasy Kanunynda beýan eden dünýäde ýeke-täk döwletdir.
Häzirki döwürde Türkmenistan dünýäde parahatçylygyň höküm sürmegi, dürli ýurtlaryň arasynda hoşniýetli gatnaşyklaryň ösdürilmegi ugrunda çykyş edýär. Adamzadyň ösüşine howp salýan wehimlere garşy göreşmek ugrundaky bilelikdäki tagallalara işjeň gatnaşýar. Biz bu ugurlarda taryhy başlangyçlary öňe sürdük.
Ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny Esasy Kanunymyzda has-da berkitmek boýunça gelip gowşan teklipleri göz öňünde tutup, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan kabul edilen ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky taryhy Rezolýusiýa aýratyn ähmiýet bermek maksady bilen, Türkmenistanyň Konstitusiýasynda Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny kesgitleýän 1-nji maddanyň 4-nji bölegini täze maddada beýan etsek, maksadalaýyk bolar diýip pikir edýärin. Bu teklibiň uly goldawa eýe boljakdygyna ynanýaryn.
Hormatly adamlar!
Biz «Döwlet adam üçindir!» diýen taglymaty öňe sürdük. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň raýatlarynyň durmuş taýdan goragly bolmagyny üpjün etmek boýunça köp işleri üstünlikli durmuşa geçirdik. Öň hem belläp geçişim ýaly, her bir adamyň bagtyýar durmuşda, ruhubelent ýaşamagy we sagdyn durmuş kadalaryna eýermegi ugrunda başyny başlan işlerimizi mundan beýläk-de dowam ederis.
Biz raýatlarymyz üçin dünýä ölçeglerine laýyk gelýän döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny köp möçberde we ýokary depginler bilen gurýarys. Ýurdumyzda saglyk hyzmatlary, jemagat hojalyk hyzmatlary we jemgyýetçilik ulag hyzmatlary üçin tölegler ilatymyz üçin elýeterlidir.
Eziz Diýarymyzda ýaşuly nesil üçin pensiýa üpjünçiligi doly ýola goýuldy. Ýaşululara, ýaş maşgalalara, enelere döwlet kömek pullary berilýär we halkymyz üçin başga-da köp sanly ýeňillikler döredildi.
Biziň baş ýörelgämiz ynsanperwerlige, adalatlylyga esaslanýar. Dünýäde deňi-taýy bolmadyk şeýle tejribe Konstitusiýamyzyň kadalarynda beýan edilse dogry bolar diýip men öň hem belläp geçipdim. Gelip gowuşýan teklipler biziň alyp barýan syýasatymyzyň halkymyz tarapyndan doly goldaw tapýandygyny aýdyň görkezýär.
Ýurdumyzda häzirki zaman demokratik jemgyýetini kemala getirmek üçin ähli şertler döredildi. Alnyp barylýan oýlanyşykly içeri we daşary syýasat netijesinde, ylym we tehnika ösdürilýär. Raýatlarymyzyň syýasy hukuklary gyşarnyksyz berjaý edilýär, döwletimizi dünýäniň ösen ýurtlarynyň hataryna goşmak boýunça tutumly işler amala aşyrylýar. Şeýle hem ýaşlar syýasatyna uly üns berilýär. Ýurdumyzy ösdürmegiň maksatnamalarynda bu meselelere aýratyn orun berilýär.
Türkmenistanyň Mejlisiniň iş toparlarynyň berýän maglumatlaryny göz öňünde tutup, Konstitusiýamyzyň birinji bölümine döwletimiziň ylmyň we tehnikanyň ösüşine ýardam edýändigi we bu ugurda halkara hyzmatdaşlygyny goldaýandygy, şeýle hem döwletiň alyp barýan ylmy-tehniki syýasatynda jemgyýetiň, her bir raýatyň bähbitlerinden ugur alynýandygy baradaky kadalar girizilse, dogry bolar diýip hasap edýäris.
Şeýle hem bu bölüme Türkmenistanda köp partiýalylygyň ykrar edilýändigini, döwletiň raýat jemgyýetiniň ösmegi üçin zerur şertleri döredýändigini, her bir jemgyýetçilik birleşiginiň Kanunyň öňünde deňligini kepillendirýän kadalar goşulsa talaba laýyk bolar diýip pikir edýäris.
Şonuň ýaly-da, döwletiň ýaşlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga gönükdirilen syýasaty durmuşa geçirýändigini görkezýän, taryhy häsiýete eýe bolan, uzak möhlete gönükdirilen işlerimizi aýdyň beýan edýän täze kadalary we ýörelgeleri özünde jemleýän maddalary girizmek maksadalaýyk bolar diýip hasap edýäris.
Hormatly adamlar!
Häzirki döwürde geçirilýän Konstitusion özgertmeler dünýäniň iň öňdebaryjy tejribesi we milli ösüş ýolumyzda toplanan tejribe nazara alnyp, amala aşyrylmalydyr. Ýurdumyzyň kanunlary işlenip taýýarlananda halkara hukugynyň umumy ykrar edilen talaplary ileri tutulmalydyr.
Biz dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň ösüş ýolunda öňe sürýän syýasy, ykdysady we hukuk garaýyşlaryna, ynsanperwerlik, adalatlylyk, parahatçylyk we hyzmatdaşlyk ýörelgelerine doly eýerýäris. Şoňa görä-de, ýurdumyzyň halkara gatnaşyklaryna has-da işjeň ornaşdyrylmagy üçin, bu ýörelgeleriň degişli maddalarda anyk beýanyny tapmagyny gazanmaly.
Mälim bolşy ýaly, biz Türkmenistanda halkara hukugynyň kadalarynyň ileri tutulýandygyny ykrar etdik. Türkmenistanyň halkara şertnamalarynyň göni hereketiniň bardygyny beýan edýän düzgünleriň Konstitusiýa girizilmegini maksadalaýyk hasap edýäris. Biz bu düzgünleriň Türkmenistanyň Konstitusiýasynda anyk beýan edilmegi boýunça gelip gowuşýan teklipleri seljermelidiris. Bu ugurda alnyp barylýan işleri netijeli dowam etmelidiris.
Hormatly adamlar!
Konstitusiýamyzy kämilleşdirmek boýunça işler döwlet häkimiýet edaralarynyň işiniň talaba laýyk guralmagyndan hem-de olaryň ygtyýarlyklarynyň anyk kesgitlenmeginden ugur alnyp dowam etdirilse maksadalaýyk bolar.
Döwlet häkimiýet edaralarynyň işine bildirilýän talaplary has-da güýçlendirmek, döwleti dolandyrmak ýaly çylşyrymly işlere has-da jogapkärli çemeleşmegi gazanmak möhüm wezipeleriň biridir. Konstitusiýamyza döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipesiniň adamy goramakdygyny, goldamakdygyny we oňa hyzmat etmekdigini anyk kesgitleýän goşmaçalary girizsek, dogry bolar diýip pikir edýäris. Şeýle hem kanunlaryň hökmürowanlygyny Esasy Kanunyň derejesinde berkitmek, kabul edilýän hukuk namalarynyň mazmuny bilen halky giňişleýin habarly etmek ýörelgelerini beýan etmek maksady bilen hereket edýän Esasy Kanunymyza goşmaçalary girizsek maksadalaýyk bolar.
Türkmenistanda adamyň we raýatyň hukuklarynyň we azatlyklarynyň ileri tutulýan binýatlaýyn esaslaryny we borçlaryny kesgitleýän kadalar biziň Konstitusiýamyzda giňden beýan edilendir. Gelip gowşan teklipler esasynda bu kadalar görkezilen bölümdäki maddalary kämilleşdirmek boýunça hem degişli işler geçirildi. Bu tekliplere öňdebaryjy halkara tejribesini, halkara guramalarynyň esasy resminamalaryny hemmetaraplaýyn öwrenmek nukdaýnazaryndan garaldy.
Adamyň we raýatyň hukuklarynyň berkidilmegine degişli teklipleriň ýurdumyzyň Konstitusiýasynda beýan edilmegini ýene-de bir gezek ulgamlaýyn seljermeli. Bu ugurda zerur işleri dowam etmeli. Öň hem belläp geçişimiz ýaly, biz Türkmenistany dünýäde iň bagtly adamlaryň ýaşaýan ýurduna öwürmegi maksat edindik. Bu maksat diňe bir ýurduň durmuş-ykdysady taýdan ýokary depginli ösüşini talap etmän, eýsem, adamyň hemmetaraplaýyn, esasan hem hukuk taýdan goragly bolmagyny talap edýär.
Konstitusiýamyzyň adamyň we raýatyň hukuklary, azatlyklary we borçlary baradaky bölüminiň degişli maddalaryny şahsyýetiň mertebesiniň goralmagyny, kemsidilmeginiň öňüniň alynmagyny, şahsy eldegrilmesizliginiň üpjün edilmegini halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgeleri nukdaýnazaryndan gaýtadan beýan etmek, şol bir wagtda hem telekeçilik işine, hususy eýeçilige we emläge, ýuridik kömegi almaga bolan hukuklary täze maddalarda berkitmek teklip edilýär. Eger zerur bolsa bu teklipleri beýleki meseleler bilen baglylykda hem seljermeli.
Ýakynda ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň Gender meseleleri we aýallaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça edarasynyň agzalygyna saýlandy. Bu ýurdumyz üçin uly abraýdyr. Biziň ýurdumyz indi birnäçe ýyllaryň dowamynda abraýly halkara guramalary bilen dürli ugurlar boýunça netijeli hyzmatdaşlyk edýär.
Halkara guramalarynyň Türkmenistana bolan gyzyklanmasynyň barha artmagy ýurdumyzda adamyň bähbitleri göz öňünde tutulyp alnyp barylýan işleriň ykrar edilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Adamyň hukuklary we azatlyklary bilen bagly ählumumy ykrar edilen binýatlaýyn kadalar anyk kesgitlenip, täzeden has düşnükli görnüşde beýan edilse maksadalaýyk bolar. Meniň pikirimçe, Esasy Kanunymyzda her bir adamyň şahsy durmuşynyň, şahsy we maşgala syrlarynyň eldegrilmesizliginiň üpjün edilmegi, pikir we söz azatlygyna bolan konstitusion hukuklarynyň berkidilmegi, her bir raýatyň adyl kazyýetligiň amala aşyrylmagyna gatnaşmagy bilen bagly hukuklar, adamyň durmuşy we saglygy üçin amatly daşky gurşawa, ýaş maşgalalaryň goldanylmagyna bolan hukuklar has aýdyň we giňişleýin beýan edilse dogry bolar.
Maşgala, enelik we çagalyk bilen bir hatarda, atalygyň hem döwlet goraglylygynyň kepillendirilmegi bolsa ýurdumyzda aýallaryň we erkekleriň deňhukuklylygyndan gelip çykýan hakykatdyr.
Teklip edilýän täze maddalaryň, şeýle hem üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň ýurdumyzyň Konstitusiýasyna goşulmagy Türkmenistanda demokratik, hukuk we dünýewi döwleti gurmakda uly öňegidişlik gazanmaga mümkinçilik berer. Adam hukuklary we azatlyklary babatda oňyn halkara tejribesini we umumylykda ykrar edilen ýörelgeleri milli kanunçylyga ornaşdyrmak işine hem-de demokratik, hukuk we dünýewi döwletiň uzak möhlete gönükdirilen maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmäge uly itergi berer.
Kanunçylyk binýadyny doly we aýdyň kesgitlemek boýunça öňde goýan wezipelerimiziň Esasy Kanunyň kadalarynda we ýörelgelerinde berkidilmegi olaryň üstünlikli çözülmegine uly itergi berjekdigine berk ynanýarys.
Hormatly adamlar!
Döwlet häkimiýetiniň ähli şahalarynyň ornuny, olaryň ygtyýarlyklaryny anyk kesgitlemek zerur. Döwrüň aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, bu edaralaryň halka hyzmat etmekleri üçin amatly hukuk giňişligini döretmek möhüm meseleleriň biri bolmagynda galýar.
Türkmenistanyň häkimiýet we dolandyryş edaralary ulgamynyň konstitusion hukuk esaslary berkidilen bölümiň, ýagny Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň, Kazyýet häkimiýetiniň we ýerli häkimiýet edaralarynyň ygtyýarlyklaryny, hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýän baplarda beýan edilen möhüm ähmiýetli kadalaryň üstünde hem işlemek zerur. Bu meselelere degişli kadalar we ýörelgeler döwleti we jemgyýeti dolandyrmagyň milli tejribesi nazara alnyp we halkara tejribesi öwrenilip, şeýle hem gelip gowuşýan köp sanly teklipler esasynda işlenip taýýarlansa maksadalaýyk bolar.
Kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji we kazyýet häkimiýetleriniň hukuklaryny, borçlaryny we ygtyýarlyklaryny anyk kesgitlemek zerur. Döwlet häkimiýetiniň üç şahasynyň hem özbaşdak, adalat, açyklyk, aýanlyk ýörelgeleri esasynda, döwrüň talabyna laýyk çalt, çeýe işlemegini gazanmak boýunça öňde goýlan wezipeleri çözmeli.
Gelip gowşan tekliplerden ugur alnyp, bu bölüme hem täze maddalary, hereket edýän maddalara birnäçe üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek teklip edilýär. Türkmenistanda ýokary döwlet häkimiýetini amala aşyrýan häkimiýet edaralarynyň hatarynda Türkmenistanyň Konstitusion kazyýetini döretmek teklip edilýär. Bu mesele boýunça gutarnykly karara gelmezden öň, Topara bu meseläni ýene-de bir gezek ara alyp maslahatlaşmagy tabşyrýaryn.
Türkmenistanyň Konstitusion kazyýetini döretmek boýunça teklipler makullanan ýagdaýynda, Konstitusiýa şol Kazyýetiň hukuk ýagdaýyny kesgitleýän täze maddalary girizmeli. Esasy Kanuna Türkmenistanyň Konstitusion kazyýetiniň seretmäge ygtyýary bolan işlerini, hukuklaryny kesgitleýän maddalary goşup bolar diýip pikir edýärin.
Hormatly adamlar!
Geçen döwürde alnyp barlan özgertmeleriň netijesinde, Türkmenistanyň häzirki hereket edýän Konstitusiýasynyň 58-nji maddasy üýtgedildi. Bu maddada Türkmenistanyň Prezidenti haýsydyr bir sebäbe görä öz borçlaryny ýerine ýetirip bilmedik ýagdaýynda, Prezident saýlawlary geçirilýänçä Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň çözgüdi esasynda Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmek Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň biriniň üstüne ýüklenilýändigi bellendi.
Raýatlarymyzdan gelýän hatlar seljerilende, döwlet Baştutany öz borçlaryny ýerine ýetirip bilmedik ýagdaýynda, Prezident saýlanýança onuň ygtyýarlyklaryny Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygyna geçirmegi göz öňünde tutýan düzgünleri girizmek teklip edilýär. Halkara tejribesinde has köp duş gelýän tejribä eýermek maksady bilen, bu düzgünleri üýtgetmek meselesine hem seretmeli.
Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna taýýarlyk görülýän döwürde 2 aý möhlet bilen döwlet Baştutanynyň wezipesi wagtlaýynça Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ygtyýaryna geçirilse, demokratik ýörelgelere doly laýyk geler diýen teklipleri seljermegi iş toparlary maslahat berýär. Bu meseläni hem oýlanyşykly çözmek üçin teklipleri gutarnykly ara alyp maslahatlaşyň. Eger zerur bolsa, bu meseläni goşmaça ýene-de öwreniň.
Hormatly adamlar!
Mälim bolşy ýaly, biz köp sanly kararlary we kanunlary çalt kabul etmek boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň öňünde uly wezipeleri goýduk.
Häzirki tejribä laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisi kanunlary we kararlary zerurlyga görä geçirilýän maslahatlarynda kabul edýär. Öňde goýlan wezipeleri we gündelik ýüze çykýan meseleleri has çalt we ýokary derejede çözmek maksady bilen, Türkmenistanyň Mejlisiniň Prezidiumyny döretmek barada hem teklipler gelip gowuşýar.
Eger zerurlyk ýüze çykýan bolsa, Türkmenistanyň Mejlisiniň işiniň hukuk ýagdaýyny düzgünleşdirýän maddalara Mejlisiň işini guraýan Prezidiumyň döredilmegini göz öňünde tutýan we onuň düzümini kesgitleýän kadalary girizip bolar.
Konstitusiýany kämilleşdirmek boýunça işlerde ýerli öz-özüňi dolandyryş ulgamynyň hukuk ýagdaýyna halkara tejribesine laýyklykda seretmegiň, olaryň ygtyýarlyklarynyň maliýe üpjünçilik, eýeçilik hukuk esaslaryny anyk kesgitlemegiň zerurdygy barada men öň hem belläp geçipdim. Topar bu ugurda hem işleri dowam etmeli.
Häzirki wagtda Geňeşleriň Konstitusiýada berkidilen ygtyýarlyklarynyň üstüni goşmaça ygtyýarlyklar bilen ýetirmek teklip edilýär. Ýagny salgytlary we olary almagyň tertibini bellemek, özüne degişli eýeçiligi dolandyrmak, jemgyýetçilik tertibini gorap saklamaga ýardam etmek boýunça düzgünleri girizmek barada teklipler gelip gowuşdy.
Geňeşleriň işini guramak üçin goşmaça maliýe çeşmelerini ulanmaga, emläk edinmäge we degişli çäkde jemgyýetçilik tertibini gorap saklamaga bolan hukuklardan peýdalanmagyň hukuk esaslaryny kesgitleýän kadalary Konstitusiýa girizmek teklip edilýär.
Biz ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ýokary depginler bilen ösdürmek boýunça netijeli işleri alyp barýarys. Ykdysadyýetimizi döwlet tarapyndan kadalaşdyrmagyň döwrebap usullaryny ornaşdyrmak, bazar ykdysady gatnaşyklaryny has-da çuňlaşdyrmak boýunça zerur çäreleri durmuşa geçirýäris.
Hususy telekeçiligi ösdürmek, emläk gatnaşyklaryny dolandyrmak, ägirt uly taslamalary durmuşa geçirmek, olary maliýeleşdirmegiň döwrebap usullaryny ulanmak, býujet-salgyt, pul-karz syýasatyny üstünlikli durmuşa geçirmek boýunça degişli işleri amala aşyrýarys.
Bank ulgamyny, ykdysadyýetiň pudaklaryny, senagaty ösdürmäge we beýleki meselelere degişli taryhy başlangyçlary durmuşa geçirmek ugrunda ähli tagallalary edýäris. Şundan ugur alyp, şeýle hem gelip gowuşýan köp sanly teklipleri göz öňünde tutup, Türkmenistanyň kämilleşdirilýän Konstitusiýasyna «Ykdysadyýet we maliýe-karz ulgamy» atly täze bölümi girizmek teklip edilýär.
Biz ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bazar gatnaşyklary ýörelgelerine esaslanýandygy baradaky syýasaty yglan etdik. Şu syýasatdan ugur alyp, döwletiň adamyň we jemgyýetiň bähbitlerine ykdysady işi düzgünleşdirmegi amala aşyrýandygy, halkymyzyň abadançylygynyň hatyrasyna ykdysady ösüşi üpjün edýändigi bilen bagly ykdysadyýetde bazar gatnaşyklaryny has ýokary derejede ýola goýmak zerur bolup durýar.
Şonuň üçin hem täze bölümde döwletiň telekeçiligi höweslendirýändigi we goldaýandygy, kiçi we orta işewürligiň ösmegine ýardam berýändigi, salgyt töleýjiniň hukuk taýdan goraglylygy baradaky kadalary goşmak zerur diýip pikir edýäris.
Ýurdumyzda alnyp barylýan ýeke-täk býujet-maliýe, salgyt, pul we karz syýasaty, milli pul birligi, maliýe-karz ulgamy, býujet we bank ulgamy, salgytlar, ýygymlar we beýleki hökmany tölegler, olary tölemek borjunyň esaslary anyk görkezilse talaba laýyk bolar. Merkezi bankyň käbir ygtyýarlyklary we ýurdumyzyň umumy milli baýlygy diýlip yglan edilýän baýlyklar we olary rejeli peýdalanmak hem-de olaryň döwlet tarapyndan goralmagy bilen bagly kadalar giňden beýan edilse maksadalaýyk bolar.
Hormatly adamlar!
Konstitusiýamyzda täze maddalary, beýleki üýtgetmeleri we goşmaçalary has anyk beýan etmek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli. Teklipler halkara hukugynyň kadalary, dürli ýurtlaryň tejribesi, milli aýratynlyklarymyz göz öňünde tutulyp öwrenilmelidir.
Ýurdumyzyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan taryhy ähmiýetli bu işi zähmetkeşleriň, talyp ýaşlaryň, alymlaryň arasynda wagyz etmek we teklipleri ara alyp maslahatlaşmak boýunça çäreleri netijeli dowam etmeli.
Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň we degişli hünärmenleriň gatnaşmagynda ýerlerde halk köpçüligi bilen duşuşyklary, şeýle hem teleýaýlymlarda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyşlary guramagy Türkmenistanyň Mejlisine tabşyrýaryn. Umuman, bu ugurda alnyp barylýan işleri halkymyza giňden ýetirmek boýunça çäreleri dowam etmeli.
Hormatly Türkmenistanyň Konstitusion toparynyň agzalary!
Türkmenistanyň Konstitusiýasyny döwrüň talabyna laýyk kämilleşdirmek boýunça gelip gowuşýan hatlary ýene-de bir gezek seljermegi teklip edýärin. Bu teklipleri ilki Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatynda ara alyp maslahatlaşsak, soňra bolsa ýurdumyzyň ähli ilatynyň arasynda giňden ara alyp maslahatlaşmak üçin Konstitusiýamyzyň deslapky taslamasyny metbugatda çap etsek, maksadalaýyk bolar diýip pikir edýärin. Gutarnykly işlenip taýýarlanan taslamany bolsa, Ýaşulularyň indiki ýylda geçiriljek maslahatynda kabul etmek üçin, Mejlisiň deputatlarynyň garamagyna hödürlemegi teklip edýärin.
Şonuň ýaly-da, ministrlikler, pudak edaralary we jemgyýetçilik guramalary, ýerli häkimiýet edaralary bilen ysnyşykly gatnaşyklary saklamaly. Bu işleri üstünlikli dowam etmek bilen, biz berkarar döwletimizi has-da ösdüreris. Adamlaryň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagyny, olaryň azatlyklaryny we erkinligini doly üpjün ederis.
Türkmenistanyň Konstitusion toparynyň öňünde durýan esasy wezipeleri ýerine ýetirmekde siziň ähliňiziň tutanýerli zähmet çekjekdigiňize berk ynanýaryn!


text:
Ysraýyl Kot d’Iwuardaky öz diplomatlaryny çykarmak üçin Fransiýadan kömek sorady. Bu barada Fransiýanyň daşary işler ministri Alain Župpe aýtdy.
Günbatar Afrika döwleti Kot d’Iwuarda geçen ýylyň noýabrynda geçirilen prezident saýlawlaryndaky dalaşgärler Alessan Outtarynyň we Laurent Gbagbonyň tarapdalary öz aralarynda çaknyşýarlar.
Alessan Outtara şol saýlawlaryň ýeňijisi hökmünde halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edildi. Laurent Gbagbo bolsa, prezidentlikden el çekmejekdigini öňe sürýär.
Fransiýanyň esgerleri BMG-niň parahatçylygy goraýjylaryna hemaýat hökmünde Kot d’Iwuara iberildi.


text:
Ýekşenbe güni Türkiýäniň sudy ýurduň iki sany tanymal žurnalisti Nedim Şener bilen Ahmet Sykhyň sud-derňew işi doly tamamlanýança, olaryň tussag astynda saklanmalydygy barada karar çykardy.
Türkiýäniň sudy bu iki žurnaliste 2003-nji ýylda premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň hökümetini agdarmak ugrundaky dildüwşige gatnaşanlykda güman bildirýär.
Oppozisiýa toparlary we käbir synçylar bu iş bilen baglanyşykly hökümetiň häzirki alyp barýan kampaniýasynyň ýurtda metbugat azatlygyna howp salýandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmen paýtagtynda penşenbe güni prezident Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda täze ýaşaýyş jaý toplumlary açylyp, ulanmaga berildi.
Halk içinde «elitnyý» diýlip atlandyrylýan täze jaýlaryň Aşgabady ösdürmegiň 14-nji tapgyrynyň çäklerinde gurlandygy aýdylýar. Berilýän sanlara görä, bu tapgyrda 12 gatly, 44 we 66 kwartiraly jaýlaryň 23 sanysy, gapdalynyň dükanlary, çagalar baglary bilen ulanmaga berildi.
Ol binalaryň 13-si ýurduň ministrlikleriniň we wedomstwolarynyň buýurmagy esasynda gurlan, ýene 10 jaý bolsa, Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň buýurmagy esasynda gurlupdyr.
Döwlet eýeçiligindäki metbugatda bu jaýlary alýan adamlaryň aýlyk gazançlary, jaýlaryň bahasy we ony üzmek şertleri ýa-da paýtagtdaky abadanlaşdyrmalar zerarly jaýsyz galan adamlaryň sany, olaryň näçesiniň jaý zerurlygynyň kanagatlandyrylandygy barada anyk maglumatlar berilmeýär.
Şol bir wagtda, paýtagtyň özünde we töwereginde ol ýa-da beýleki döwlet edarasynyň buýurmagy esasynda gurulýan täze jaýlaryň bahalarynyň 90 müň amerikan dollaryndan başlaýan bahalarynyň 340 müň amerikan dollaryna çenli baryp ýetýändigi aýdylýar.
Ýerli çeşmeleriň berýän maglumatlaryna görä,bu jaýlar ministrlikleriň jaý nobatyna duran we bäş ýyl işlän işgärlerine 50 prosent ýeňillik bilen satylýar, jaýyň galan bahasyny jaý alanyň işleýän edarasy töleýär. Ýöne jaý alan kanun goraýjy edaralarda işleýän bolsa, olar jaýyň diňe 30 prosentini tölemeli.
Bu jaýlaryň 30 ýyllyk möhletde bahasyny doly tölemek şerti bilen berilýändigi aýdylýar.
Ýöne Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň salýan jaýlaryna nobata duranlar gurulmadyk jaýyň 50 prosent bahasyny tölemeli, jaý iki ýylda gurlup, ulanmaga berlenden soň bolsa, galan bergisini bermeli diýen maglumat bar.
Şol bir wagtda ýaş çatynjalara wada berlen we 90 müň dollardan 140 müň dollara çenli bahalanýanjaýlara nobata duran müňlerçe ýaş maşgalanyň köpüsiniň 4-5 ýyl bäri wada berlen jaýlary alyp bilmeýändigini habar berýärler.
«Elitniý» jaýlar diýilýänler ilki gurlup başlananda, olary welaýatlarda ýaşaýan pully adamlaryň hem alyp başlandygy, emma soň «propiska» derňewleri diýilýänler esasynda onlarça adamyň jaýynyň yzyna alnandygy barada habarlar çykdy.
Soňky döwürde bolsa, Aşgabatda propiskasy bolan garyndaşynyň ýa tanşynyň adyna jaý alan adamlaryň hem, täze girizilýän çäklendirmeler esasynda, kyn ýagdaýa düşýändigi aýdylýar.
Şeýle-de, jaý töleglerini töläpbilmeýänleriň jaýlarynyň yzyna alynýandygy aýdylýar, emma bular barada resmi metbugatda habar berilmeýär.
Bahalary işleýän adamlaryň aýlyk gazançlary bilen deňeşdirilende aşa gymmat görünýän jaýlaryň hyrydarynyň köp bolmagynyň, synçylaryň pikirlerine görä, birnäçe sebäbi bar.
Birinjiden, ol jaýlary ministrliklerde işleýän adamlar, ýeňillik sebäpli satyn alyp, kireýine bermek we soň ýetişen çagalaryna miras galdyrmak isleýärler.
Ikinjiden, Aşgabatda we onuň töwereginde ýylda müňlerçe adamyň jaýyny ýitirmegi we ýeterlik jaý meýdany ýa-da mellek ýeri bilen üpjün edilmezligi bolýan zatlardan gözi gorkan raýatlary döwletiň öňünde uly bergilere girmäge itekleýär.
Ýöne muňa garamazdan, bu jaýlary alan adamlaryň käbiri olary gyşyna ýylatmagyň juda kyndygyny, üstesine eýýämden gaçýan mermerleri hem öz hasaplaryna «düzedýändiklerini», milli manadyň dollaryň garşysyndaky ýagdaýynyň bolsa uly sorag bolup durýandygyny aýdýarlar.
Galyberse, ýeterlik pully müşderileriň tapylmazlygy ýa döwlet çäklendirmeleri zerarly, jaýly adamlara berlen jaýlaryň boş duranlarynyň hem az däldigi aýdylýar.
Mundanam başga, Aşgabat seýsmiki taýdan aktiw zonada ýerleşýär. Emma muňa garamazdan, ýurduň çar künjeginde mellek ýerini almak, jaý gurunmak uly mesele bolup durýan wagty, Aşgabatda 10-12 gatly we ilatyň aýlyk gazançlary bilen deňelende aşa gymmat jaýlaryň gurluşygy dowam etdirilýär.


text:
Aşgabatda häzirki wagtda bölüm polisiýa işgärleri öýme-öý aýlanyp, resmi öý ýazgysynda durmaýan raýatlary anyklamak işini alyp barýarlar. Olar ýaşaýyş jaýlarynda ýazgy edilenleriň sanawyny barlap, şol jaýda kireýine ýaşaýan adamlaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny soraýarlar.
Duýduryş
Paýtagtyň merkezinden o diýen uzakda bolmadyk Çoganly daçalarynyň ýerleşýän ýerinde bolsa köçeleriň gyrasynda ýerleşýän yşyklandyryjy sütünlerde geçen hepdäniň takmynan penşenbe güni daçalarda kireýine ýaşaýan hem-de hasapda durmaýan raýatlaryň üç günüň dowamynda çykarylmalydygy baradaky bildirişler ýelmenipdir.
Bu bildirişde şu talabyň ýerine ýetirilmedik halatynda daça eýeleriniň öz daça melleklerinden mahrum boljakdyklary barada duýduryş berilýär.
Mundan başga-da Aşgabat-Daşoguz ýolundan bu daçalara öwrülýän köçeleriň ählisi diýen ýaly gum üýşürilip, awtoulag geçmez ýaly beklenipdir. Käbir ildeşlerimiziň aýtmaklaryna görä, penşenbe güni Çoganly daçalaryna barýan marşrut awtobuslary hem, bu ýere ýetmänkä, yzyna öwrülip gatnapdyr.
Sebäpler
Görülýän çäreleriň Çoganly we onuň töweregine gönükdirilmeginiň bir sebäbi – şol ýerde ýerleşýän daçalaryň ýaşaýjylarynyň uly böleginiň welaýatlardan paýtagta işlemäge gelen adamlardan ybarat bolmagydyr. Şol daçalarda jaý kireýi paýtagt boýunça iň arzan ýerler hasaplanýar.
Ady agzalýan raýonyň käbir ýaşaýjylarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, bu ýerlerdäki ýaşaýyş jaýynda ýaşamak üçin adam başyna 100 manat töweregi kireý puly alynýar.
Daçalara öwrülýän köçeleriň ählisine diýen ýaly gum üýşürilipdir
Paýtagtda hasaba durmadyk adamlara garşy bu kompaniýanyň edil häzirki döwürde başlanmagynyň sebäbi barada takyk resmi maglumat berilmeýär. Emma il arasynda ýaýran gürrüňlerden çen tutulsa, munuň soňky birnäçe günüň dowamynda paýtagtda haýsydyr bir pedofiliň döremegi bilen baglanyşdyrylýar.
Eýýäm iki hepdeden bäri ilat arasynda paýtagt Aşgabat şäherinde haýsydyr bir näbelli pedofiliň dörändigi baradaky gürrüňler bar. Aýdylyşyna görä, orta mekdepde okaýan iki sany gyz ondan ejir çekipdirler. Bu ýagdaý hakda sosial media sahypalarynda gürrüň köp, emma resmi taýdan halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.
Soňky maglumatlara görä, jenaýat etdi diýilýän ol kişi hukuk goraýjy organlar tarapyndan tutulupdyr.
Il arasyndaky gürrüňlerden çen tutulsa, bu jenaýaty etdi diýilýän adam welaýatdan gelen bolmaly. Hasaba durmadyk adamlara garşy çäreleriň başlanmagynyň, boldy diýilýän şol jenaýatyň yz ýanydan bolup geçmegi bu iki wakanyň arasynda ilteşigiň bardygy hakda pikir döredýär.
Resmi taýdan bu çäräniň sebäpleri hakda hiç zat aýdylmaýar. Emma bolaýmagy mümkin ýene bir sebäplerden biriniň, garaşsyzlyk baýramy bilen baglydygy aýdylýar. Mälim bolşuna görä, her ýyl garaşsyzlyk baýramy Aşgabatda uly dabara bilen bellenýär, oňa müňlerçe adam, şol sanda prezident hem gatnaşýar.
Garaýyşlar
Welaýatlardan gelip, Aşgabatda işleýän adamlara garşy görülýän çäreler hakda paýtagtyň ýaşaýjylarynyň arasynda hem dürli garaýyşlar bar. Olaryň arasynda bu çärä garşy çykýanlar bilen bir hatarda, paýtagtda barha artyp barýandygy aýdylýan jenaýatlaryň azalmagy üçin bu çäräniň peýdaly boljagyna ynanýanlar hem bar.
“Welaýatdan gelenler, paýtagtyň golaýyndaky raýonlaryň ählisinde diýen ýaly bar. Şol sebäpden bu raýonlarda jenaýatçylyk hem köpelýär. Ýerli ilat bilen döreýän konfliktler hakda wagtal-wagtal habarlar eşidilýär” diýip, paýtagtyň Hitrowka raýonynyň ýaşaýjysy 36 ýaşly Geldi gürrüň berýär.
Emma Daşoguz welaýatyndan paýtagta işlemäge gelen ýokary bilimli işçi Oraz häkimiýetleriň häzirki döwürde welaýatlardan gelen işçilere garşy alyp barýan çärelerine adamlaryň hak-hukuklaryny kemsitmek diýip baha berýär.
“Kanun boýunça her bir türkmenistanlynyň ýurduň islendik ýerinde işlemäge hukugy bar. Şonuň üçin olaryň garşysyna şunuň ýaly çäreleriň görülmegi bikanun. Onsoňam bir jenaýat boldy diýip, ähli adamlara garşy çäre görmek adalatsyzlyk” diýip, Oraz öz pikirini beýan edýär.
Edil häzirki döwürde welaýatlardan paýtagta gelip işleýän adamlaryň sany hakda takyk maglumat berilmeýär. Emma olar, umuman, gurluşyk proýektlerinde işleýärler. Iş gözläp, welaýatlylaryň ençemesi paýtagta gelýän hem bolsa, soňky döwürlerde olaryň Awaza işlemäge gidýänleriniň sanynyň hem köpelýändigi hakda maglumatlar bar.


text:
Orsýetiň premýer-ministri W.Putin Türkiýä çekiljek esasy strategik energiýa geçirijisiniň howpsuzlygyny üpjün etmekde göze ilerlik derejedäki progresiň bardygyny aýtdy.
Ol bu barada Türkiýeli kärdeşi Rejep T.Ärdoganyň Moskwa iki günlük sapary mahaly onuň bilen duşuşykdan soňra şeýle diýdi: «Biz 2010-njy ýylyň noýabr aýyna çenli bu işi başlamagy ylalaşdyk, şol möhlet ýeten badyna türk hökümeti geçirijini gurmaga bize rugsat hem ýardam berer. Şu günki gepleşiklerde premýer-ministr Ärdogan bu meseläni tassyklady».
Geçirilen metbugat konferensiýasynda Ärdogan energiýa we atom energiýasy boýunça hyzmatdaşlyk hakynda köp taraplaýyn gepleşikleriň alnyp barlandygyny mälim edip, şeýle diýdi: «Samsun-Jeýhan nebit geçirijisi dogrusynda pikir alyşdyk, atom energiýasy hyzmatdaşlygy hakynda taýýarlyk işleri alnyp barylýar».
Moskwa “Günorta akym” arkaly gazyny Ukrainadan sowa, Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa akdyrmagy maksat edinýär. Awgust aýynda Türkiýe Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasyna öz territoriýasynda turba geçirijisi barada barlag işini alyp barmaga rugsat beripdi.
Putin iki ýurduň gatnaşyklaryna ýokary baha berip, ony partnýorlyk diýip atlandyrdy: «Energiýa, telekommunikasiýa, senagat ýaly pudaklarda bilelikde alyp barýan uly proýektlerimiz bar. Biziň hyzmatdaşlygymyz häzir dürli ugurlarda dowam edýär».
Ärdogan bolsa iki ýurduň arasynda wizasyz gatnaşygy açmak ugrunda taýýarlyk işiniň alnyp barylýandygyny mälim edip, şeýle diýdi: «Men jenap Medwedewe we jenap Putina wizalaryň iki taraplaýyn ýatyrylmagyny teklip etdim, teklibimize ikisi-de oňyn garadylar we bu meselede taýýarlyk işiniň başlanylmalydygyny mälim etdiler».
Ärdogan şeýle-de prezident Medwedewi maý ýa-da iýun aýynda Türkiýä sapar etmäge çagyrdy.
“Nabukko” proýektiniň ykbaly
Günbataryň goldaw berip gelýän “Nabukko” proýektine Orsýetiň "Günorta akymynyň" bäsdeş bolup biljegi aýdylýar. “Nabukko” proýekti esasynda Ýewropanyň rus gazyna garaşlylygynyň azaldylmagy we Hazar deňzi sebitiniň gazynyň Orsýetden sowa Ýewropa akdyrylmagy göz öňünde tutulýar.
“Nabukko” proýektinde esasy rol oýnaýan Türkiýe bu iki proýekt biri-birini kämilleşdirer diýýär. Ýöne bu iki geçiriji üçin ýeterlik mukdarda gazyň bolup-bolmajagy anyk däl.
Orsýetiň “Gazprom” we Italiýanyň “ENI” kompaniýalary tarapyndan öňe sürülýän Günorta akym proýekti esasynda Orsýet, Bolgariýanyň we Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa gaz akdyrmagy maksat edinýär we onuň gurluşygyny 2015-nji ýylda tamamlamak göz öňünde tutulýar.
Türkiýe-Orsýet söwda gatnaşygyna-da degip geçen Putin şeýle diýdi: «Gynansak-da, global derejedäki maliýe krizisi biziň ykdysady gatnaşyklarymyza-da täsirini ýetirdi, söwda dolanşygymyz takmyn 35 milliard dollara ýetipdi, ýöne soňra ol 40% çemesi peseldi, muňa garamazdan, ABŞ we Britaniýany yzda goýup, Türkiýe Orsýetiň uly söwda partnýory boldy».
Iki döwletiň energiýa ministrleri Orsýetiň Türkiýä atom stansiýasyny gurup bermek baradaky ylalaşygyna-da gol çekdiler.


text:
2015-nji ýylyň dekabr aýynyň 11-ne, 12-sine - hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 20 ýyllyk baýramynyň uludan bellenilip geçilýän günlerinde köp sanly daşary ýurtly myhmanlaryň toý dabarasyna gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelýändigi mynasybetli:
- paýtagtymyzyň howa menzilinden Atamyrat Nyýazow şaýoly bilen Türkmenbaşy şaýolunyň çatrygyna çenli,
- Alyşir Nowaýy, Seýdi, Galkynyş köçeleriniň aralygynda,
- Garaşsyzlyk şaýolundan Arçabil şaýoluna çenli,
- Bitaraplyk şaýoly bilen Çandybil şaýoly aralygynda,
- Bitaraplyk binasynyň daş-töweregindäki köçelerde,
- Medeni köpçülik çäreleriniň geçiriljek ýerlerinde,
- Andalyp köçesinden Çandybil we Arçabil ýollaryna çenli,
- Oguzhan, 10 ýyl abadançylyk köçeleriniň Bekrewe - Agzybirlik köçesine çenli aralygynda hereket wagtal-wagtal çäklendiriler.


text:
Eýranyň ýokary wezipeli resmisi ýakynda ýurduň taryhy şäheri Isfahanda zenanlaryň ýüzüne turşy sepmek arkaly amala aşyrylan hüjümlerde daşary ýurtly agentleri we Eýran “rewolýusiýasynyň” duşmanlaryny aýyplady.
Prezident Hassan Rohaniniň baş geňeşçisi Ali Ýunusi turşy sepmek tejribesiniň eýran medeniýetine mahsus bir zat däldigini 27-nji oktýabrda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda aýtdy we Isfahandaky hüjümleriň guramaçylygynda “rewolýusiýa garşy elementleri” we “daşary ýurtly” agentleri günäledi. Azyndan dört zenan motorly hüjümçileriň hüjümlerine sezewar boldy.
Wakalar Isfahanda we Tähranda protest döretdi.
Eýranyň resmileri hüjümleriň pidalarynyň talaba laýyk bürenmändigi sebäpli nyşana alynan bolmagy baradaky çaklamalary ret etdiler we günäkärleri tapmagy wada berdiler.
Media serişdeleri ençeme adamyň tussag edilendigini, emma ýeterlik subutnama bolmansoň boşadylandygyny habar berdiler.


text:
Halkara walýuta fondy (IMF) şu ýylyň birinji ýarymynda Eýranyň ykdysadyýetiniň “güýçli aýaga galandygyny” aýdýar. Bu maglumat Eýranda häkimiýetler ykdysady ösüşi güýçlendirmek üçin reformalary kabul edýän mahalyna gabat geldi.
Halkara walýuta fondunyň resmileriniň Eýrana eden saparyndan soň, 3-nji oktýabrda ýaýradylan beýanatda ýurtda nebit önümçiliginiň we eksportunyň sanksiýadan ozalky derejesine “çalt depginde ýetendigi” aýdylýar.
Tähranyň ýadro programmasyny jylawlamak barada dünýäniň iň kuwwatly ýurtlary bilen gelnen ylalaşygyň netijesinde, şu ýylyň ýanwar aýynda Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalar ýatyrylypdy.
Bu aralykda, Eýranyň oba-hojalyk, ulag önümçiligi, söwda we transport pudaklarynda “işleriň güýçlendirilmegi” nebite degişli bolmadyk pudaklarda hem ösüşiň gaýtadan aýaga galmagyna getirdi.


text:
Russiýanyň Ýokary sudy Ýewropa Bileleşiginiň Adam hukuklary boýunça sudunyň çykaran kararyna garşy çykyp Alekseý Piçuginiň ömürlik türme tussaglygyny güýçde saklaýar. Piçugin häzirki wagt işini togtadan “Ýukos” nebit kompaniýasynyň howpsuzlyk gullugynyň ozalky ýolbaşçysydyr.
Çarşenbe güni Russiýanyň Ýokary sudy birnäçe öldürmeleri gurnamakda aýyplanan Piçuginiň ömürlik türme tussaglygynyň kanuna laýykdygy barada karar çykardy we oňa Ýewropa Bileleşiginiň Adam hukuklary boýunça sudunyň kararyna görä üýtgetme girizmegi ret etdi.
Piçugin 2005-nji ýylda 20 ýyl türme tussaglygyna we 2007-nji ýylda aýry sud işi boýunça ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda Ýewropa Bileleşiginiň Adam hukuklary boýunça sudy Piçuginiň azatlyk we howpsuzlyk hukuklarynyň hem-de adalatly sud edilmek hukugynyň bozulandygyny aýdyp, Russiýanyň Piçugine 9500 ýewro, ýagny 13 müň amerikan dollary möçberinde kompensasiýa tölemelidigi barada karar çykarypdy.
Şu ýylyň mart aýynda Ýewropa Bileleşiginiň Adam hukuklary boýunça sudy gelnen kararyň soňky netijedigini aýdyp, Russiýanyň kararyň üýtgedilmegi baradaky haýyşyny yzyna gaýtarypdy.


text:
Gyrgyzystanyň käbir regionlarynda organ işgärleriniň jenaýat dünýäsiniň hereketlerine sowuk-sala seretmegi halkyň olaryň işinden nägile bolup, mitinglere çykmagyna sebäp bolup başlady.
Bazar güni Jalalabat welaýatynyň Maýly Suu şäherçesinde 500-den gowrak adam mitinge çykdy. Mitinge gatnaşanlar welaýat we etrap milisiýa bölümleriniň başlyklarynyň wezipesinden boşadylmagyny talap etdiler.
Gyrgyzystanda jenaýatçylygyň güýçlenmegi, Içeri işler we prokuratura ulgamyndaky jenaýat dünýäsi we ýurtdaky korrupsiýa garşy alnyp barylýan göreş barada birnäçe sowallara Gyrgyzystanyň Baş prokurory Kubatbek Halbekowiç Baýbolow jogap berdi.
Azatlyk Radiosy: Kubatbek Halbekowiç, ýekşenbe güni Maýly Suu şäherçesinde bolup geçen mitingden soň Jalalabat welaýatynyň Içeri işler bölüminiň başlygynyň hem-de Maýly Suu şäherçesinin Milisiýa bölüminiň başlygynyň dört orunbasary bilen bile wezipesinden boşadylandygy habar berildi. Sizde bu barada resmi maglumat barmy?
K.Baýbolow: Elbetde, bizde maglumat bar. Biz olaryň alyp baran işleri boýunça derňew işlerini hem geçirdik. Bu meseläni biz 12-nji fewralda prezident Roza Otunbaýewanyň gatnaşmagynda geçiriljek maslahatyň gün tertibinde goýarys we berk çäre göreris.
Azatlyk Radiosy: Gyrgyzystanyň jenaýat dünýäsinde guramaçylykly jenaýat toparynyň höküm sürýändigini 5-nji fewralda Roza Otunbaýewa aýdyp geçdi. Ýurtda täze ýyldan jenaýatçylyga garşy göreşiň güýçlendirilendigi hem göze ilýär. Emma adamlaryň arasynda jenaýat dünýäsiniň esasy jenaýatçylary ele salynman, iň pes wezipelerde işleýänleriniň ele salynýandygyndan närazylyk bildirýänler bar. Bu barada siz näme aýdarsyňyz?
K.Baýbolow: Elbetde, birnäçe ýyllardan bäri jemgyýete ornaşan jenaýatçylary biz 5-6 günüň içinde ýok edip bilmeris. Oňa bizde mümkinçilik hem ýok. Biz olaryň ulularyny-da, kiçilerini-de kanuna laýyklykda jogapkärçilige çekmäge taýýar.
Azatlyk Radiosy: Milisiýa we prokuratura organlaryndaky korrupsiýa garşy alnyp barylýan göreşiň netijesi bolarmy? Meselem, bu Baltika döwletlerinde we Gurjustanda çalt çözüldi.
K.Baýbolow: Hiç wagt prokuratura işgärlerini jogapkärçilige çekmek diýilýän ýagdaý bolmandy. Soňky 5-10 ýylyň dowamynda prokuratura we beýleki güýç ulanyjy edaralaryň işgärleri özlerini Hudaý ýaly duýup başladylar. Täze zaman başlanyp, täze talaplar goýlaly bäri Bişkek şäher prokuraturasynyň käbir işgärlerine garşy jenaýat işi açyldy. Olar eden jenaýatlary üçin jogap bermegiň öňüsyrasynda durlar. Mundan başga-da berk çäreler görülýär.
Azatlyk Radiosy: Nähili çäreler?
K.Baýbolow: Gulluk wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanyp, jebir çeken adamlary dünýä bilen hoşlaşmak derejesine ýetiren prokurorlar wezipesinden boşadylyp, hukuk jogapkärçiligine çekilýär.
Azatlyk Radiosy: Ele salnan adamlary türmä basmak üçin rugsat bermek işiniň prokuraturadan suda geçirilmegi-de bu pudaklarda korrupsiýanyň ösmegine sebap boldy. Eýse, muňa garşy siz nähili çäre görýärsiňiz?
K.Baýbolow: Meselem, prokuraturada häzir gulluk wezipesi boýunça derňew dowam edýär. Öň beýle zat ýokdy. Ol ýerde ýörite bir topar gulluk wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanan prokurorlaryň jenaýat işleri boýunça iş alyp barýarlar. Olar bu ýagdaý bilen bagly her bir maglumaty barlaýarlar.
Ikinjiden, 1-nji fewraldan prokuratura işe almak tertibi düýpden üýtgedi. Öňler tanyş-biliş, pul bilen islendik adam prokuratura işe ýerleşip bilýän bolsa, häzir diňe KNB-ä işe alynýanlaryňky ýaly tertip bilen barlanyp, alty aýdan soň işe alynmagy mümkin. Prokuratura ulgamynda işlemäge höwes edýänler ýedi pyşdyna çenli barlanyp, işe alynýar. Beýle çäräniň biziň organlarymyzyň arassalanmagyna kömek berjekdigine men ynanýaryn.


text:
Türkmenistanda Halkara Çagalar güni döwlet tarapyndan gurnalan dabaraly çäreler bilen bellendi. Türkmenstanyň hökümeti çagalar we olaryň geljegi boýunça aladalaryň döwlet syýasatynyň we milli ösüşiň esasy ugurlarydygyny aýdýar.
Ýurtda sporty we bedenterbiýäni ösdürmek üçin çäreleriň hem görülýänligi aýdylýar.
Emma tomusky dynç alyş döwrüniň başlanmagy bilen gazanç edýän çagalaryň sanynyň köpelýänligini Türkmenistanyň ýaşaýjylary gürrüň berýärler. Şeýle çagalaryň şäherlerde köplenç bazarlarda ýük daşamak ýaly işleri edip, gazanç edýänligini, obalarda bolsa hakyna ýer işläp, mal bakýandyklaryny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbedeş bolan käbir ýaşaýjylar şeýle çagalar agyr işlere gazanç etmek üçin däl-de, keýpine baş goşýarlar diýip pikir edýändiklerini aýdýarlar. Emma köp synçylar çagalaryň agyr işlerde işlemeginiň ilatyň durmuş derejesiniň pesliginden habar berýänligini we çagalar üçin howply ýagdaý döredýänligini aýdýarlar.
“Türkmenistanda ynsan hukuklary we demokratiýa ugrunda” atly jemgýetçilik guramasynyň ýolbaşçysy, käri boýunça mugallym Anatoliý Fomin çagalaryň agyr işlerde işlemegi bilen bagly problemanyň ýurduň garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllaryndan bäri dowam edip gelýänligine ünsi çekýär.
“Bazarlary alyp görsek, ol ýerde her hili adam bar, hapaçylyk, ýaramaz wakalar hem ýüze çykýar. Jenaýatçylyk we neşekeşlik hem şeýle ýerden başlanýar” diýip, Fomin aýdýar. “Bu ýagdaý çagalaryň saglygyna hem howp salýar. Haýsy bir çaga dynç almagyň ýa sporta gatnaşmagyň ýerine agyr işde meýletin islemek islär? Olar köplenç ene-atalaryna kömek etmäge mejbur bolýarlar. Ene-atalar gurply bolsa öz çagalaryny agyr işe mejbur etmez. Adamlary muňa ýurtdaky ýagdaý iterýär”.
Fomin türkmen hökümeti çagalaryň ýagdaýyny hakykatdanam gowulandyrmak üçin çagalaryň bikanun işledilmegi bilen bagly wakalara üns bermeli we şunuň bilen bilelikde ilatyň sosial-ykdysady ýagdaýyny gowulandyrmak üçin düýpli çäre görmeli diýip hasap edýär.
Türkmenistanda çagalaryň işledilmegi bikanun. 2005-nji ýylda kabul edilen “Ýaşlaryň zähmet hukugy baradaky kanunda” 16 ýaşyna ýetmedik çagalaryň işe alynmagynyň gadagandygy aýdylýar. Resmi maglumatlara görä, bu kanun çagalaryň ykdysady taýdan ulanylmagynyň, çagalaryň saglygyna howp salynmagynyň, olaryň bilim almaklaryna päsgel berilmeginiň, beden, aň ýa ruhy taýdan ösüşine we wyždan azatlygynyň berjaý edilmegine zyýan ýetirilmeginiň öňüni almaly.
Ýaş nesliň goralmagy 2002-nji ýylda kabul edilen “Çagalaryň hukuklarynyň goralmagy baradaky” kanunda hem kepillendirilýär.
Türkmenistanyň çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça halkara borçnamalary hem bar. 1994-nji ýylda Türkmenistan BMG-niň “Çaganyň hukugy baradaky” Konwensiýasyna goşuldy.


text:
Azyndan 12 adam öldürilenden soň, hökümete garşy gozgalaňy köşetmek üçin, Siriýanyň Ortaýer deňziniň boýundaky port şäheri Latakiýa goşun bölümleri ýerleşdirildi.
Latakiýada anna hem şenbe günleri bolan zorluklar prezident Başar al-Assadyň režimine garşy giň ýaýran gozgalaňyň arasynda boldy.
Habarlara görä, bu gozgalaň geçen hepdede 20 çemesi adamyň ölümine we ýaralanmagyna sebäp bolupdyr.
Ýekşenbe güni Siriýanyň uly şäherleriniň asuda bolandygy aýdyldy.
Assadyň hökümetiniň resmileri onýyllykalara uzan we howpsuzlyk güýçlerine kän ygtyýarlyk beren adatdan daşary ýagdaý kanunlarynyň ýatyrylmagy barada karar kabul edilendigini aýdýarlar. Ýöne bu kararyň resmi taýdan haçan güýje girjegi anyk däl.


text:
Dört Wisegrad döwleti we Germaniýa belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkony adam hukuklaryny bozmakda tankytlady.
Bu duýduryş Wisegrad toparynyň – Polşanyň, Wengriýanyň, Çehiýanyň we Slowakiýanyň, şeýle-de Germaniýanyň daşary işler ministrleriniň Bratislawada bolan bir günlük duşuşygynda edildi.
Bäş ministr Lukaşenkony syýasy tussaglaryň ählisini azat etmäge we esasy demokratiki hukuklary hormatlamaga çagyrdy.
Olar ýanamalar dowam eden ýagdaýynda Lukaşenkonyň režimine garşy has kän sanksiýanyň giriziljegini aýtdylar.


text:
Şenbe güni Birleşen Ştatlaryň Kaliforniýa ştatyndaky Oakland şäherinde kapitalistik dolandyryşa garşy geçirilen demonstrasiýada polisiýa 150 töweregi protestçini tussag astyna aldy.
Demonstrasiýanyň barşynda protestçiler şäherin uly konferensiýa merkeziniň binasyna girmäge synanyşanlarynda, polisiýa olara garşy dubinkalary we göz ýaşardyjy gazlary ulandy. Birneme soňra, protestçileriň bir topary Oakland şäher administrasiýasynyň jaýyna girdiler.
Bu soňky wakada polisiýa binalaryň aýnalaryny we gapylaryny döwen adamlardan 20-siniň tussag edilendigini aýdýar.


text:
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Kofi Annanyň sözçüsi dawanyň soňuna çykmak üçin Annanyň teklip eden planyny Siriýa hökümetiniň kabul edendigini yglan etdi.
Sözçi Ahmad Fawzi sişenbe güni eden beýanatynda Siriýanyň hökümetiniň BMG-niň ozalky Baş sekretary Kofi Annana onuň planyny kabul edýändigi barada hat ýollandygyny aýtdy.
Annanyň planynda bidüzgünçilikleriň haýdan-haý bes edilmegine, gabalan ýerlere ynsanperwer kömeginiň ýetirilmegine ýol açylmagyna we hökümet bilen oppozisiýa wekilleriniň dialogyna çagyryş edilýär.
Kofi Annan öz plany boýunça maslahat etmek üçin Moskwa eden saparyndan soň Pekine bardy. Sişenbe güni Annan Pekinde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda şeýle diýdi:
- [Hytaýyň liderleri] meni doly goldaýandyklaryny we alty punktdan durýan planym boýunça meniň we Geňeşiň beýleki agzalary bilen bilelikde işleşmege taýýardyklaryny aýtdylar.
Annanyň teklipleri BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalary, şol sanda Orsýet we Hytaý tarapyndan kabul edilipdi. Mundan ozal bu iki döwlet Geňeşiň Assadyň režimini ýazgarýan iki rezolýusiýasyna weto goýupdy.
BMG-nyň maglumatyna görä, Siriýada prezident Başar al-Assadyň režimine garşy bir ýyl mundan ozal başlanan protestlerde we bidüzgünçiliklerde häzire çenli 8,000-den gowrak adam heläk bolupdyr.


text:
Demirgazyk Koreýa ýakynda Günorta Koreýanyň Ýonphendo adasy oka tutulanda ölen graždan adamlar üçin gynanç bildirdi.
Ýöne Demirgazyk Koreýanyň informasion agentliginiň beýannamasynda graždan adamlaryň ölümi fakty şübhe astyna alynýar.
Phenýan ýene-de bu wakanyň jogapkärçiligini Günorta Koreýanyň üstüne atyp, ok atmaga onuň ilki başlandygyny öňe sürýär.
Hepdäniň ikinji güni bolan şol atyşykda Günorta Koreýanyň iki harby gullukçysy, iki graždan adamy heläk boldy, 20 töweregi adam ýaralandy. Heläk bolan harbylar şenbe güni jaýlandy.
Ýekşenbe güni regionda ABŞ-nyň we Günorta Koreýanyň bilelikdäki harby-deňiz türgenleşikleri başlanýar.
Günorta Koreýanyň ýaragly güýçleriniň ştabynyň resmi wekili Bung Wu şeýle diýdi: “Bu okuwlaryň maksady - Demirgazyk Koreýa tarapyndan prowokasiýalara reaksiýa bildirmek endiklerini kämilleşdirmekden, öz territoriýamyzyň howpsuzlygyny pugtalandyrmakdan, ABŞ bilen hereketleri gowy sazlamakdan we amerikanlar bilen biziň aýgytlylygymyzy hem agzybirligimizi görkezmekden ybarat”.
Anna güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Hytaýyň daşary işler ministri Ýan Jieçi bilen Koreý ýarymadasynda ýagdaýyň ýitileşmesini telefon arkaly maslahat etdi.
“Dartgynlylygy gowşatmak maksady bilen Pekin taraplaryň ikisi bilenem aragatnaşykda” diýip, Hytaýyň daşary işler ministri habar berdi.


text:
Türk resmileri oppozisiýadaky dünýewi “Jümhüriýet” gazetiniň dokuz sany ýolbaşçysyny we žurnalistini sud diňlenişigine çenli tussaglykda saklamak barada netije çykardylar. Mundan bir gün öň, kürtleriň tarapyny çalýan esasy syýasy partiýanyň başlygy hem tussag edilipdi.
“Jümhüriýet” gazetiniň tussag edilen dokuz işgäriniň arasynda ýurduň belli žurnalistleri hem bar. Olaryň kürtleriň ýaragly topary - Kürdüstanyň Işçiler partiýasy we 15-nji iýulda harby agdarylyşygy amala aşyrmakçy bolandygy aýdylýan ruhany Fethullah Güleniň hereketi bilen ilteşikleriniň bolandygy öňe sürülýär.
31-nji oktýabrda “Jümhüriýet” gazetiniň jemi 13 işgäri, şol sanda baş redaktory Murat Sabunju we karikaturaçysy Musa Kart hem sorag üçin tussag edilipdiler.
Makalaçylar Hikmet Jetinkaýa we Aýdin Engin – gartaşan ýaşy we saglyk ýagdaýy sebäpli – gözegçilik astynda azatlyga goýberildi. Tussag edilenleriň başga ikisi bolsa, hiç hili aýyplama bildirilmezden, tussaglykdan boşadyldy.
Gazetiň galan dokuz işgäri sud diňlenişigine çenli deslapky tussaghanada saklanarlar. Suduň haçan geçiriljekdigi yglan edilmedi.
Bu tussag etmeler Türkiýede oppozisiýa garşy edilýän basyşyň artan döwrüne gabat geldi. Şenbe güni kürtleri goldaýan Halk Demokratik partiýasynyň 9 deputaty tussag edildi.
Günbatar ýurtlary soňky tussag etmeler bilen baglylykda aladalanma bildirdiler.


text:
Pakistanyň harbysy ýurduň Owganystan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýän daglyk sebitde 34 söweşijiniň öldürilendigini habar berýär.
Pakistanyň harbysynyň 18-nji martda ýaýradan beýanatynda “şu gün Haýber welaýatynyň Tirah sebitine edilen takyk howa hüjümlerinde 34 terrorist öldürildi” diýilýär.
Resmiler “hüjümleriň amala aşyrylan döwri ‘Pakistanyň Talyban’ hereketiniň lideri Maulana Fazlullahyň şol ýerde bolandygyny görkezýän degerli alamatlaryň bardygyny” aýdýarlar.
“Reuters” habar gullugynyň Pakistanyň tire-taýpalar regionynyň çeşmelerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, howa hüjüminde 20 adam heläk bolupdyr.


text:
Müsüriň prezidenti Muhammad Mürsüniň öz ygtyýarlyklaryny artdyrmak baradaky karara gol çekmeginiň yzy bilen, şenbe güni ýurduň dürli şäherlerinde protest demonstrasiýalary we bulagaýçylyklar ýüze çykdy.
Paýtagt Kairiň merkezinde polisiýa güýçleri protestçileri dargatmak üçin göz ýaşardyjy gazlary ulandylar.
Prezident Mürsüniň öz ygtyýarlyklaryny artdyrmak baradaky kararyna garşy protestler we bulagaýçylyklar anna güni Müsüriň Port Saýd, Sues we Aleksandriýa şäherlerinde-de ýüz berdi.
Aleksandriýa şäherinde protestçiler “Musulman doganlygy” partiýasynyň ofislerine hüjüm edip, ýykan-ýumrançylyklary döretdiler.
Reforma tarapdar güýçler prezident Mürsüni özüniň diktatura häkimiýetini döretmek we ýurdy geçmeşe dolap eltmek synanyşyklarynda aýyplaýarlar.


text:
"WikiLeaks" gizlin maglumatlary ýaýratdy, entek yzy hem kän. Aýdylýanlaryň hemmesi dogrumy ýa çişirilenmi – onçasyny anyk bilemok. Ýöne dünýäniň iň güýçli ýurdunyň diplomatlary öz hökümet edaralaryna ýalan maglumatlary berer öýdemok.
Soňky "WikiLeaks bombasy" ýönekeý halk üçin gyzykly bolan käbir zatlary-ha açyp görkezdi. Emma ol ýerdäki aýdylýan zatlar käbirleri üçin "syr" bolup görünse-de, beýlekiler üçin "tassyklama" bolup ýaňlandy. Dogrusy, häzire çenli ýaýradylan dokumentlerde ýazylan maglumatlar meni gaty geň galdyrmady, ýöne utandyrdy. Utanara doly esasam bar.
Russiýanyň "Itera" kompaniýasy türkmen liderine 60 million dollarlyk ýahtany "sowgat" berdi diýilýär. Kanunlary berk işleýän Germaniýanyň "Daimler" awtokonserni 300 müň dollarlyk lýuks ulagy ýokary derejeli türkmen çinownigine "sowgat" hökmünde berip bilen bolsa (muny kompaniýanyň özi hem boýun aldy), onda ýahtaly gürrüňem täzelik däl.
Biriniň şahsy durmuşy ýa maşgala agzalary barada gürrüň edesim-ä gelenok welin, ýöne "WikiLeaks" saýtynda görkezilen "giýewli" ýa "willaly" telegrammalar hem kän oýlandyrmady. Eger halal işläp ýa halal gazanyp şo zatlary etmedik bolsalar, onda ady geçýän subýektleriň özleri oýlansyn.
Prezident oňa-muňa geçende ýapylýan ýollaryň sanyny, geçirilýän öňüni alyş çärelerini göz öňünde tutsaň, onda prezidentiň awtokerweniniň öňünden pişik ýa başga bir ulag geçeni üçin "Maýor Babamyradyň" işden kowulmagy ýa birnäçe adamyň "ýygnalmagy" hem bolup biläýjek zat. Bu zatlary polisiýanyň işgärleri aýdan bolsa, ugrunda bardyr elbetde.
Bir zat welin pikirlendirýär. Düýn bir ýerde şeýleräk soraga duş geldim: "Näme üçin döwleti dolandyrýan sanlyja adamlar halklaryndan has ýokary, çenden aşa ýokary durmuşda ýaşajak bolýarlar? Şeýle durmuşda ýaşamak üçin degerli işleri bitirdilermi?"
Geň zatlar hem bar:
"Dostumyz" Eýrany, "arkadaşymyz" Türkiýäni türkmen lideri halanok.
Russiýanyň "mafiýa döwletini" gurýandygy ýazylýar.
Hytaý öz ýarany Demirgazyk Koreýanyň bellisini etmäge taýýarlyk görýär.
Araplar Eýrandan gorkýar, bahymrak çökerilmegini isleýär.
Ermenistan Eýrana ýarag satyp ýör.
Ruslar bitarap Türkmenistanda uran öndürip, Eýrana daşamagyň kül-külüne düşüpdir. Bu habar Türkiýäni gamgyn halda goýupdyr.
Azerbaýjan öz "gardaşy" Türkiýäni oýnap ýörkä, Türkiýe Azerbaýjan üçin Ermenistan syýasatyny üýtgedip ýör.
Içinden çykar ýaly bolmady. XXI asyryň başy şeýdip tamamlanýar. "Halkara gatnaşyklary" diýlen konsepsiýa taýak iýdi.
Indiki onýyllykda bize nämeler garaşýarka? Ony häzirlikçe çak etmegem kyn. Ýöne welin bir zat belli: Internet köp zady üýtgedýär.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Özbegistanda "Skype", "Viber" ýaly internet aragatnaşyk ulgamlarynyň petiklenmegi dowam edýär.
“CA-News” habar gullugynyň maglumatyna görä, ýurtda aragatnaşyk pudagyny dolandyrýan "Uzbektelekom" firmasynyň beren wadasyna garamazdan, Skype internet aragatnaşyk ulgamy Özbegistanda heniz hem kadaly işläp başlamandyr.
Edil öňküsi ýaly, häzir-de bu internet aragatnaşyk ulgamyndan peýdalanmak mümkinçiligi ýok. Skype internet aragatnaşyk ulgamyny ulanjak bolan Özbegistanyň käbir ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, skype programmasyny açyp, ulanmaga başlan mahalyň ilkibaşda arabaglanyşyk ýola goýlup, gepleşýän adamyňy görüp, sesini eşitseň-de, soňra ara düýbünden kesilýär. Käbir beýleki ulanyjylaryň aýtmagyna görä bolsa, Skype internet aragatnaşyk ulgamy olaryň ýaşaýan ýerinde asla açylmaýar.
Özbegistanyň "Sarkor" prowaýderinden berlen maglumata görä, Skype hyzmaty olaryň müşderileri üçin ýapyk we haçan bu problemanyň çözüljegi-de belli däl.
Ýatlap geçsek, "Skype", "Viber", "Telegram" ýaly internet aragatnaşyk ulgamlary Özbegistanda geçen ýylyň 29-njy iýulyndan bäri agzalýan problemalara uçrap gelýär. Öň bu ulgamlar arkaly iň bärkisi hat alşyp bolýan eken. Ýöne edil şol wagtda hem "Özbektelekom" firmasynyň internet sahypasynda şeýle bildiriş çap edilipdir: "Ulanylýan ulgamlar boýunça "Özbektelekom" firmasynyň şärikleri bilen geçirilýän gowulandyryş çäreleri sebäpli 2015-nji ýylyň 29-njy iýulyndan 8-nji awgustyna çenli internet hyzmatynyň hiliniň peselmegi ahmaldyr!".
Soňra, awgust aýynda, Skype internet aragatnaşyk ulgamy, öňküleri ýaly, ýene öz işini bes edipdir. Biraz soňra "Özbektelekom" firmasynyň internet sahypasynda ýene bir bildiriş peýda bolupdyr we ol bildirişde gowulandyryş işleriniň 31-nji awgusta çenli dowam etjekdigi aýdylypdyr. Şeýle bildirişler ondan soňam birnäçe gezek çap edilipdir. Olardan iň soňkusy bu ýylyň ýanwar aýynyň başynda çap edilipdir we onda "Özbektelekom" firmasy gürrüňi edilýän problemany 5-nji fewrala çenli gutarnykly çözmegi söz beripdir.
Häzirki wagtda firmanyň internet sahypasyndan agzalýan problemanyň ýene näçe wagtlap dowam etjekdigi ýa-da onuň haçan we nähili çözüljekdigi barasynda asla hiç hili maglumat almagyň mümkin däldigi aýdylýar.
Özbegistanyň ýaşaýjylarynyň köpüsi häzirki wagtda Skype internet aragatnaşygyny başga ýurtlaryň hödürleýän mümkinçiliklerinden peýdalanyp, ýagny VPN (Virtual Private Network) derwezesi arkaly ulanýarlar.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu Eýranyň dawaly ýadro programmasy barada Tährana halkara basyşy güýçlendirmäge çagyryş etdi.
Netanýahu ýekşenbe güni geçiren hökümet maslahatynda “Sözüň ýerine herekete geçilýänçä halkara basyşlar öňküligine galmaly” diýdi. Şeýle-de ol: “Bu basyşlar Eýranyň harby ýadro programmasyny togtatmaga mümkinçilikleri artdyrmak üçin güýçlendirilmelidir” diýdi.
Tähran ýadro programmasynyň diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilendigini nygtap gelýär.
Netanýahunyň eden bu çykyşy Birleşen Ştatlaryň resmileriniň Eýranyň eden teklibine jogap hökmünde Tährana garşy goýlan sanksiýalary ýeňilleşdirmek mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşmagynyň yzýanyna gabat geldi.


text:
Owganystanyň demirgazyk welaýatlarynda, türkmen-owgan serhediniň töwereklerinde howpsuzlyk şertleri gün saýyn ýaramazlaşýar. Bu ýerde talyp jeňçileri barha güýçlenýär. Bu ýagdaýy owgan resmileri-de boýun alýarlar.
Jowuzjan welaýatynyň polisiýa edarsynyň başlygy Pakyrmuhammet Jowuzjany Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde welaýatda talyp jeňçileriniň köpelendigini tassyklady. Ol welaýatyň Akja we Mürdiýan etraplarynyň 45 çemesi obasynda talyplara garşy harby operasiýanyň geçirilendigini mälim etdi.
Demirgazyk Owganystanyň Farýap we Jowuzjan welaýaty Türkmenistan bilen serhetleşýär. Emma welaýat polisiýasynyň başlygy, muňa garamazdan, talyp jeňçileriniň Jowuzjan welaýatynyň deňinden geçip, Türkmenistana howp salyp bilmejekdiklerini aýtdy.
Pakyrmuhammet Jowuzjanyň pikiriçe, Türkmenistanyň serhet ýakasynda ýerleşen Garkyn we Hamýap etrabynda talyban o diýen güýçli däl.
"Talyp güýçleri obalarda gije-gündiz motorly gezýärler. Ýöne olaryň Türkmenistana nähilidir bir wehim salyp biler öýdemok" diýip, ol bu meselede öz pikirini beýan edýär.
Emma...
Owganystanyň milli mejlisiniň agzasy, deputat Nazary Türkmen talyp jeňçileriniň Türkmenistana-da zyýan ýetirip biljekdigini aýdýar.
”Owganystanda, bu serhetlerde talyplaryň güçýçlenmesi Türkmenistan üçin ýagşy däl. Talyplar serhet tananok. Hemme ülke bir, 'Hudanyň mülki' diýip bilýärler. Nireden bir ýerini alyp bilýän bolsa, almagyň ugrunda. Şonuň üçin bu toparyň (talyp jeňçileriniň) mundan aňyrsy Türkmenistanyňky diýen düşünjesi ýok. Nire bolsa, baryberýär bular!” diýip, Nazary Türkmen ýagdaýy gürrüň berýär.
Türkmen jeňçileri
Onuň aýtmagyna görä, ýaragly talyplaryň arasynda türkmenlerem bar. Deputat Nazary Türkmen “Bu ýagdaýyň Türkmenistan üçinem ýaramaz täsiriniň bolmagy ahmal” diýip, howatyrlanma bildirýär.
Ol Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky serhetýaka welaýatlarda dartgynlylygyň artyp barşy barada ýene şeýle diýýär: ”Akjada, Şybyrganda, Anthoýda biziň türkmenlerimiz köp. O ýerlerdäki talyplaryň 90%-i türkmenler. Günbe-günden şol welaýatlaryň hemmesinde talyplar köpelip barýar. Türkmenistanyň serhedinde-de bular güýçlener.”
Demirgazyk Owganystanda ýagdaý dartgynlaşyp başlandan soňra käbir öňki meýdan komandirleri talyp jeňçilerine garşy göreşmek üçin ýene eline ýarag aldy. Türkmen deputaty "Talyban" jeňçilerine garşy göreşýän ”Erbeki” atly ýerli ýaragly toparyň ruhuny götermek üçin özüniňem söweşe gatnaşandygyny aýdýar: ”Demirgazyk welaýatlaryň hemmesinde "Talyban" güçýleri köpeldi. "Erbeki" güýçlerimiz bilen bilelikde meniň özüm hem söweş meýdanyna gitdim. Deputat sypatynda, bular bilen bile baryp, bularyň ýanynda durmagym olara bir güýç bildim. On bir talyp öldürildi, 17-si ýaraly boldy. Birinem diri tutup gaýtdyk şol gün. Meniň barmagym bulara bir güýç boldy”.


text:
Ýakynda dünýä çempionaty — 2018-iň Daşoguzda geçen saýlama duşuşygynda reýting boýunça Aziýanyň iň gowy toparynyň derwezesine gol geçireninden soň, ýewropa toparlarynda türkmen futbolçysy Ruslan Mingazowa bolan gyzyklanma bada-bat artyp başlady.
www.championat.com saýtynyň habar bermegine görä, Türkmenistanyň ýygyndysynyň we çehleriň "Ýablonesiniň" 23 ýaşly ýarym goragçysy Ruslan Mingazowyň öz futbol ýoluny Portugaliýanyň öňdebaryjy toparlarynyň birinde dowam etdirmegi mümkin. Şeýle hem şol neşiriň habarlaryna görä, oýunçy bilen Ýewropanyň, şol sanda Russiýanyň toparlary gyzyklanýar, ýöne bu barada anyk maglumat getirilenok.
Ruslan 1991-nji ýylyň 23-nji noýabrynda Aşgabatda doguldy. Ol Aşgabadyň "Köpetdagynyň" we Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň öňki belli ýarym goragçysy Kamil Mingazowyň ogludyr. Ruslan 6 ýaşyndan futbol bilen meşgullanyp başlady. 2008-nji ýylda "Aşgabat" toparynyň esasy düzümine düşdi. Şol ýylyň özünde bu topar bilen Türkmenistanyň çempiony we ýurduň Naýbaşy kubogynyň eýesi boldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky ýaryşda ýaş ýarym goragçy Latwiýanyň "Skontosynyň" ýolbaşçylarynyň gözüne ildi we 2009-njy ýyldan başlap ol Riganyň klubunda çykyş edip başlady. Bu ýerde futbolçy ýurduň çempiony (2010-njy ýyl), wise-çempiony (2012 we 2013-nji ýyllar), bürünç medalyň eýesi (2009-njy ýyl), Baltika ligasynyň ýeňijisi (2011-nji ýyl), ýurduň Kubogynyň eýesi (2012-nji ýyl) boldy.
Geçen ýyl türkmenistanly futbolçy "Skontodan" çehleriň "Ýablonesine" geçdi we bürünç medalyň eýesi, şeýle hem Çehiýanyň Kubogynyň finalçysy boldy. 2014/2015 futbol möwsüminde R. Mingazow 31 duşuşyga gatnaşdy, ýedi pökgi geçirip, iki pas berdi. Oýunçynyň çeh topary bilen şertnamasy 2016-njy ýylyň awgustynda tamamlanýar.
Ruslan Mingazow Türkmenistanyň ýygyndy toparynda 2009-njy ýyldan bäri çykyş edýär.


text:
Anna güni Aşgabatda geçirilen hökümet maslahatynda
Türkmenistanyň daşary işler ministri Eýranyň kompaniýasy bilen demir ýol gurluşygy boýunça kontraktyň ýatyrylmagy baradaky teklip bilen çykyş etdi.
Özüniň bu çykyşynda Raşit Meredow, hususan-da, “Demirgazyk-Günorta” demir ýol gurluşygynyň çäklerinde Bereket we Etrek şäherçeleriniň aralygyndaky gurluşyklar boýunça 2010-njy ýylyň ýanwarynda Eýranyň “Pars Enerji” kompaniýasy bilen Türkmenistanyň ýörite kontrakt baglaşandygyny ýatlady.
Raşit Meredowyň aýtmagyna görä, bu kontraktyň şertlerine laýyklykda Eýranyň bu kompaniýasy Bereket-Etrek demir ýol gurluşygy boýunça işleri geçen ýylyň dekabryna çenli tamamlamaly eken, emma ol muny tamamlamandyr.
Maglumata görä, Eýranyň “Pars Enerji” kompaniýasynyň öz borçnamalaryny ýerine ýetirmeýändigi bilen baglanyşykly bu mesele ýakynda, 31-nji awgustda türkmen-eýran işewür toparlarynyň Tähranda geçiren gepleşiklerinde-de gün tertibinde bolupdyr.
Raşit Meredow anna günki çykyşynda Bereket-Etrek demir ýol gurluşygyndaky problemalar bilen ýakyndan tanyşmak üçin geçen hepde prezident G.Berdimuhamedowyň özüniň-de ol ýere ýörite sapar edendigini aýtdy.
Problemanyň anyk sebäbi agzalmady
Türkmenistanyň daşary işler ministri Eýranyň kompaniýasynyň öz boýun alan işlerini ýerine ýetirmezliginiň sebäbiniň türkmen tarapynyň borçlary bilen dahylly däldigini tekrarlady. Ol bu işde Türkmenistan tarapynyň öz borçnamalaryny doly berjaý edendigini belledi. Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, Meredow bu ýüze çykan problemanyň anyk sebäpleri barada durup geçmedi.
“Frans-Press” habar agentligi Türkmenistanyň Eýranyň kompaniýasy bilen baglaşan bu kontraktynyň bahasynyň 700 million
dollardygyny habar berýär.
Türkmenistanyň hökümet maslahatynda bu mesele bilen bagly beren hasabatynda Raşit Meredow “Eýranyň resmi delegasiýasy bilen geçirilen gepleşikleriň netijelerini nazarda tutup”, Eýranyň “Pars Enerji” kompaniýasy bilen baglaşylan kontrakty ýatyrmak teklibini prezident Berdimuhamedowyň garamagyna hödürledi.
Meredow bu kontrakty “ikitaraplaýyn erkin ýagdaýda ýatyrmagyň” zerurdygyny nygtady we bu mesele boýunça umumy ykrar edilen halkara hukuk normalaryna laýyklykda degişli çäreleri geçirmekligi teklip etdi.
Şeýle hem, Meredow bu demir ýoluň gurluşygyny türkmen-eýran serhedine çenli Türkmenistanyň öz güýçleri bilen tamamlamagyň maksada laýyk boljakdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň hökümet maslahatynda gozgalan bu meselä we edilen tekliplere Eýranyň
we kabir beýleki ýurtlaryň
habar serişdeleri-de üns berdiler. Soňky iki günüň dowamynda Eýranyň habar agentliklerinde we metbugatynda bu barada ençeme maglumat peýda boldy.


text:
Täze ýylyň başlanmagy bilen halkara guramalarynyň ençemesi özüniň geçiş prezidentlik statusyny nobatdaky bir döwlete gowşurdy. Kä halatlarda bu oňaýly netijeleri berse, kä-te ýagdaýlar onçakly gowy hem bolmaýar.
Gresiýa - Ýewropa Bileleşigi
Ýewropa Bileleşigi öten üç ýyly, kepilnama berip, "Halkara Pul Fondy" bilen birlikde Gresiýany 320 milliard dollar pul bilen üpjün etmek bilen geçirdi. Maksat grek ykdysadyýetini tutuşlygyna çökmekden goramakdy.
Onsoň bu 28 agzaly blok Gresiýa ýene kömek bermek barada pikir alşyp ýörkä, bu ýurduň geljek alty aýlykda Ýewropa Bileleşigine ýolbaşçyk etmegi belli bir derejede geň görünýär.
Gresiýanyň premýer-ministri Antonis Samaras edilen berk tygşytlylygyň özüni ödändigini, 2014-nji ýylyň ýurdy "adatylyk prespektiwasyna" dolap getirjekdigini, kredit üçin kepilnama gerek boljak däldigini aýtdy.
Ýöne bu berilýän töwekgelçilikli bir söz. Şol sebäpden ol grek kanun çykaryjylaryny refomalary dowam etdirmäge çagyrdy.
"Men sizden bizi yza galdyran ähli zatlary arka atyp, aýgytlylyk we edermenlik bilen başlan işimizi soňuna çenli alyp barmagy soraýaryn. Men sizden halkyň Gresiýa öz aýagynyň üstünde dur, ol öňe tarap barýar diýen garaýşyny güýçlendirmegiňizi soraýaryn" diýip, Samaras nygtady.
Ýurtda höküm sürýän işsizlik derejesi 30 prosente ýetip, adamlaryň gahar-gazaby barha artýarka, Ýewropa Bileleşigine 6 aýlyk prezidentlik döwründe Samarasyň ýurtda durnuklylygy saklap biljekdigi şübheli.
Orsýet - G8
2013-nji ýylda dünýäniň "G8" toparyna ýolbaşçylyk eden Beýik Britaniýa bolsa-da, öz gowy görýän roluny oýnap, ýene-de ”oýny” bozan ors prezidenti Wladimir Putin boldy. Ol bu topar tarapyndan taýýarlanan beýannamada Siriýanyň lideri Başar al-Assadyň häkimiýet başyndan aýrylmagy barada edilýän çagyryşy üýtgetdi.
Putiniň bu garaşylmadyk hereketi Kanadanyň premýer-ministri Stefen Harperiň ýiti tankydyna uçrady. Ol ors liderini G8-i häsiýetlendirýän hyzmatdaşlyk düşünjesine ters hereket etmekde aýyplady: "Men öz-özümizi aldamalydyrys öýdemok. Bu topar "G7 goşmak 1". Biz, Günbatardakylar, ýagdaýa bütinleý başgaça garaýarys. Jenap Putin bilen onuň hökümetiniň Assadyň režiminiň kellekeserlerini goldamagynyň öz delilleri bar. Emma biz muny adalatly hasaplamzok".
Adalatly bolsa-bolmasa-da, Orsýet, Beýik Britaniýa, Germaniýa, Italiýa, Kanada, Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Ýaponiýadan durýan bu topara bir ýyllyk prezidentligi 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan beýläk Harperiň "goşmak bir" diýýäni, ýagny Orsýet öz eline aldy.
Azerbaýjan-Ýewropa Geňeşi
2014-nji ýylyň 1-nji maýyndan beýläk ýene bir abraýly prezidentlik wezpesi Azerbaýjana geçer. Baku 6 aýlap Ýewropa Geňeşiniň karar çykaryjy organy bolan "Ministrler Komitetine" ýolbaşçylyk eder.
Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasy (ÝGPA) bilen birlikde Ministrler komiteti Geňeşiň adam hukuklary, demokratiýa we kanunçylyk barada beýan edilen gymmatlyklarynyň "gözegçisi" hasaplanýar.
Ýöne "ÝGPA" 2013-nji ýylyň ýanwarynda Azerbaýjandaky syýasy tussaglar barada hasabat bermänligi üçin ýiti tankytlandy.
Hasabaty taýýarlan germaniýaly kanunçykaryjy Kristof Strasser Ýewropa Geňeşiniň parlament assambleýasyny "işbil diplomatiýasy" diýilýäne pida bolanlykda aýyplady.
"Käbir milli parlamentleriň wekilleriniň dynç almak üçin Azerbaýjana çagyrylyp, ol ýerde ençeme gününi rahat geçirendigi barada käbir alamatlar bar. Meniň pikirimçe, bu bir gümürtik zona. Bu - korrupsiýa diýmäge mende delil ýok. Ýöne şoňa juda ýakyn zat" diýip, Strasser aýtdy.


text:
Russiýada birnäçe günden bäri ýitirim bolan žurnalist ýurduň Kirow regionynda öli tapyldy.
Russiýanyň Derňew komitetiniň 15-nji iýunda beren maglumatyna görä, 48 ýaşyndaky Galina Koşçeýewanyň jesedi şondan bir gün öň Suny etrabynyň golaýyndaky tokaýda tapylypdyr.
Rus resmileri gürrüňi gidýän žurnalistiň teninde ýowuzlyklaryň amala aşyrylandygy barada alamatlaryň bardygyny aýtdylar, ýöne olar bu barada jikme-jik maglumat bermediler.
“Rodnoý kraý”, ýagny “Ata mekan” atly ýerli gazetiň baş redaktory Koşçeýewa 10-njy iýunda ýitirim bolupdy.
Russiýanyň Derňew komitetiniň resmileri Koşçeýewanyň ölüminiň, onuň professional işleri bilen ilteşiginiň ýokdugyna ynanýandyklaryny aýtdylar. Olar bu wakanyň özara jedeller bilen ilteşiginiň bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýärler.
Koşçeýewanyň öldürilmegi bilen bagly derňewler dowam edýär.


text:
Düýn Gresiýanyň premýer-ministri Jorj Papandreou öz ýurdunyň uly bergä batmak howpy astynda durandygyny aýdyp, çykyş etdi.
Hususan-da, düýn ýurduň biznesmenleri hem-de profsoýuz guramalarynyň liderleri bilen geçiren duşuşygynda eden çykyşynda premýer-ministr Papandreou häzirki çynlakaý ykdysady kynçylykdan halas bolmak üçin Gresiýada gyssagly ýagdaýda täze sosial programmalaryň işe girizilmelidigini nygtady.
Şeýle hem ol geljek üç aýyň dowamynda öz hökümetiniň bu ugurda görlüp-eşidilmedik strategiýalary ulanjakdygyny aýtdy.
Häzirki wagt Gresiýa 442 milliard dollar möçberindäki bergiler bilen ýüzbe-ýüz dur.
Ýurduň şu ýylky ykdysady defisiti bolsa 12 prosentden hem ýokary boldy.


text:
Türkmenistanda dollar satyn almak operasiýalaryna çäklendirmeler girizilse-de, resmi Aşgabat bu çäreleriň sebäpleri barada ilat köpçüligine hiç hili degerli düşündirişleri bermeýär.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda dowam edýän bu ýagdaýlar dogrusynda gazagystanly ykdysady bilermen Manashan Mirmanow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Manashan, bilşimiz ýaly Türkmenistan şu ýylyň başyndan bäri walýuta alyş-çalyş nokatlarynda dollar satyn almak operasiýalary babatynda ençeme çäklendirmeleri girizdi. Şol bir wagtda resmi Aşgabat bu ýagdaýlaryň sebäpleri ýa-da netijeleri barada ilata hiç hili maglumat bermeýär. Siziň pikiriňizçe, bu çäklendirmeleriň arkasynda ýatan sebäpler nämeler bolup biler?
Manashan Mirmanow: Bilşimiz ýaly, bu krizis düýn döremedi. Bu öz gözbaşyny has öňräkden alyp gaýdýar. Nebitiň, gazyň bahalarynyň gaçyp başlamagy bilen, ýagdaýlaryň oňaýsyz tarapa özgerjekdigi hem aýdyň bolupdy.
Şeýle-de esasy rezerw pul birligi hasaplanýan hytaý ýuanynyň hümmetsizlenmegi hem ýagdaýlary çylşyrymlaşdyrdy. Munuň yzy bilen rus rublunyň we merkezi aziýa döwletleriniň milli pul birlikleriniň hümmeti hem gaçdy.
Türkmenistan, esasan hem onuň [dollar babatyndaky] girizýän çäklendirmeleri barada aýdylanda, men munuň hiç hili oňaýly netijeleri bermejekdigini häzirden aýdyp goýasym gelýär.
Üssesine-de, Türkmenistanyň Russiýanyňky ýa-da Gazagystanyňky ýaly uly mukdardaky altyn-walýuta zapaslary ýok. Hatda şeýle ýagdaýlarda-da gazak we rus ykdysadyýetleri öz milli pul birlikleriniň hümmetsizlenmegini duruzmak üçin edýän birža interwensiýalaryndan el çekmeli boldy.
Gazagystanyň Milli bankynyň ýolbaşçysy açyk bir görnüşde “ildeşler, biz teňňäni (gazak pul birligi – red.) öz akymyna goýberdik. Biz her aý milliarldlap dollary ýele sowrup biljek däl” diýdi.
Azatlyk Radiosy: Ýaňy siz türkmen häkimiýetleriniň girizýän çäklendirmeleriniň “oňaýly netijeleriniň bolmajakdygyny” aýtdyňyz. Takyklaşdyraýsaňyz? Munuň nähili netijeleri bolup biler?
Manashan Mirmanow: Dollaryň bikanun dolanyşygy, dollaryň “gara bazary” dörär. Biz bu taryhy ozalam, Sowet döwründe-de geçipdik. Eger-de resmi walýuta nokatlary raýatlaryň dollar talabyny ödäp bilmese, olaryň orunlaryny tutjaklar hökman tapylar. Tebigatda boşluk bolmaýar.
Hawa, walýuta spekulýantlary belli bir töwekgelçilik bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Emma şahsy bähbit gazanmak islegi munuň öwezini dolýan bolsa gerek.
Azatlyk Radiosy: Siz beýleki, şol sanda merkezi aziýa döwletleriniň ykdysadyýetlerini hem ýakyndan yzlaýarsyňyz. Siziň pikiriňizçe beýlekileriň tejribesi nukdaýnazaryndan Türkmenistan häzirki ykdysady ýagdaýlarda nähili ädimleri ätse, has amatly bolardy?
Manashan Mirmanow: Nädeniňde-de, çäklendirmeleri girizmek bilen-ä meseläni çözüp bilmersiň. Raýatlary gysmaly däl. Ýurtda ýaşaýan her bir adam bazaryň şärigi bolmaly.


text:
Rus harby güýçleri soňky 24 sagatda Siriýadaky 55 nyşana boýunça 64 sany zarba urdy diýip, Moskwadaky harby sözçi aýtdy.
Sözçiniň 10-njy oktýabrdaky sözlerine görä, Moskwanyň Siriýadaky harby kampaniýasynyň ýygjamlaşdyrylmagynyň sebäbi howadan geçirilen gözegçilik esasynda köp sanly nyşananyň ýüze çykarylmagy bilen bagly.
Moskwa öz howa zarbalarynyň «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň desgalaryny nyşana alýandygyny aýdýar.
Siriýanyň garaşsyz Adam hukuklary obserwatoriýasy 10-njy oktýabrda rus howa zarbalarynyň urlan ýerlerinde, günbatar Siriýada «Yslam döwleti» toparynyň agzalarynyň minimal derejede azdygyny aýtdy.
Siriýanyň oppozision şahslary we günbatar hökümetleri Orsýetiň bu kampaniýany ekstremizme garşy söweş üçin däl-de, eýsem prezident Başar al-Assadyň režimini berkitmek üçin ulanýandygyny aýdýarlar.


text:
Türkiýäniň Daşary işler ministrligi şu ýylyň 15-nji iýulynda bolan harby döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň yzýany, ýurduň harbysyny arassalamagyň bir bölegi hökmünde türk guryýer we deňiz güýçlerinden ýene 820 sany adamyň işden boşadylandygyny aýtdy.
1-nji sentýabrda yglan edilen bu maglumatdan ozal, Ankara başa-barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyna gaýtawul hökmünde öz ýaragly güýçleriniň eýýäm müňlerçe işgärini eýeleýän wezipesinden boşadypdy. Olaryň arasynda ýokary derejeli generallar we adaty esgerler bar.
Şeýle-de, türk hökümeti başa-barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygy bilen arabaglanyşygynyň bardygyny aýdyp, döwlet edaralaryndan 80,000 adamy işden boşatdy.
Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar Türkiýedäki bu tussag edilmeleriň we işden boşadylmalaryň aglabasynyň syýasy garşydaşlara gönükdirilendigini aýdyp, öz aladalanmalaryny beýan etdiler.


text:
Hindi resmileri Bengal aýlagyndan süýşüp gelýän ägirt uly siklon zerarly 400 müňden gowrak adamy ýaşaýan ýerlerinden ewakuasiýa edendiklerini aýdýarlar.
Feýlin siklonynyň şenbe güni giçlik gündogardaky Orissa we Andhra Pradeş ştatlaryna gelip urmagyna garaşylýar.
Meteorologiýa departamenti «gyzyl habar» duýduryşyny çap edip, bu tupanyň her sagatda 220 km tizliginde ýel getirmegine garaşylýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Harby-deňiz goşunlarynyň bilelikdäki tupan duýduryş merkezi bolsa, bu ýeliň her sagatdaky tizliginiň 315 km boljagyny çaklaýar.
Hindi resmileri siklonyň 3 metr belentliginde gom tolkunlaryny getirjege we munuň kenar ýakalarynda çig kerpiçden salnan jaýlara uly zyýan ýetirjege meňzeýändigini aýtdylar.
Orissa ştatanyň paýtagtynda, dowla düşen ilatyň aldygyna azyk satyn almagy zerarly, dükanlarda azyk harytlarynyň juda azalandygy aýdylýar.


text:
Gazak milli gwardiýasy Astana Söwda merkeziniň golaýynda çaknyşyga giren ýüzlerçe adamy dargytdy.
Häkimiýetler zorlukly çaknyşygyň 17-nji iýunda, Artýom söwda merkeziniň howpsuzlyk işgäriniň bir maýyp aýalyň binanyň içinde we daşynda dilegçilik etmegine ýol bermezligi netijesinde turandygyny aýdýarlar.
Polisiýa 18 adamyň tussag edilendigini aýtdy. Pidalar barada habar berilmeýär.
Dilegçi Söwda merkeziniň işgärleriniň üstünden şikaýat ýazdy. Söwda merkeziniň işgärleri hem «bozgaklardan» şikaýat edýär.


text:
Şwesiýa 1989-91 ýyllardaky gizlin diplomatik dokumentlerden gizlinlik belgisini aýryp, olaryň 400-den gowragyny çap etdi.
Dokumentlerde SSSR-iň dargamagy barada gürrüň gidýär.
Köpçülige aýan edilen dokumentleriň arasynda SSSR-de 1991-nji ýylyň awgustynda bolan döwlet agdarylyşygyna synanyşyk baradaky maglumatlar bar.
SSSR-däki awgust wakalaryna Şwesiýanyň nähili reaksiýa bildirmelidigi hem şol wagt alşylan hatlarda ýazylypdyr.
Şwesiýanyň Moskwadaky şol wagtky ilçisi hatynda “SSSR-de graždanlyk urşunyň turmagynyň anyk alamatlary” barasynda ýazypdyr.