text:
Ýakyn Gündogardaky problemalar bilen meşgullanýan ýokary derejeli resmileriň sanawy, prezident Barak Obamanyň Ýakyn Gündogardaky parahatçylyk prosessiniň öňegidişlikli bolmagyna uly ähmiýet berýänligini görkezýär. Jorj Mitçel Ýakyn Gündogarda boldy
Onuň wekili Jorj Mitçel soňky hepdesini Ysraýyl, palestin territoriýalary, Siriýa we Müsir arasynda syýahat edip geçirdi.
Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas (sagda) ABŞ-niň Ýakyn Gündogar boýunça wekili Jorj Mitçel bilen duşuşýar, 27-nji iýul, 2009 ý.
28-nji iýulda Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu bilen duşuşygyndan soň Mitçel “Prezident Obamanyň garaýşy, Ýakyn Gündogarda ählitaraplaýyn parahatçylygyň bolmagyndan, şol sanda Ysraýylyň bilen Palestina, Ysraýylyň Siriýa we Liwan, şeýle-de region boýunça ähli goňşulary bilen gatnaşyklarynyň kadalaşmagyndan ybarat. Biziň maksadymyz we öz boýnumyza alýan borjumyz şundan ybarat” diýip belledi.
Ysraýyla saparynyň öňüsyrasynda Mitçel Damaska baryp, Siriýa bilen gatnaşyklary maýyllaşdyrmak ugrunda ädim ädipdi. Siriýanyň prezidenti Başer Asad bilen gepleşikleriniň yzýany Mitçel, Siriýa we Ysraýyl arasynda parahatçylykly gepleşikleriň geçirilmeginiň “gysga möhletleýin maksat” bolup durýanlygyny belledi.
Waşingtonda Ak Tamyň wekiliniň aýtmagyna görä, häzirki wagtda Barak Obamanyň hökümeti ABŞ-niň Siriýa garşy ykdysady sanksiýalarynyň güýjüni gowşatmak ugrunda hereket edýär. Robert Geýts Eýrany maslahatlaşdy
Şol bir wagt aralygynda ABŞ-niň Goranmak sekretary Robert Geýts Iordaniýanyň patyşasy Abdylla bilen gepleşik geçirip, Eýranyň ýadro programmasy meselesini maslahat etdi.
Ýakyn Gündogarda parahatçylygy döretmek prosessinde Eýrana uly päsgelçilikleriň biri hökmünde garalýar. Eýranyň ýadro programmasyna degişli mesele çözgütsiz galýarka, Ysraýyl Palestina bilen parahataçylykly ylalaşyga gelinmegiň manysynyň ýokdugyny aýdýar.
Iordaniýanyň patyşasy bilen gepleşikleriniň yzýany Geýts, eger Eýran Waşingtonyň dialoga başlamak teklibine jogap bermese, ABŞ-niň täze we berk sanksiýalaryň gözlegine çykmakçydygyny duýdurdy.Ysraýyl we palestin territoriýalary
Iýerusalimde Benjamin Netanýahu bilen gepleşiklerinde ABŞ-niň wekili Mitçel, Ysraýylyň palestin territoriýalarynda ýaşaýyş nokatlary gurmagyny bes etmegine degişli Barak Obamanyň talabyny maslahat etdi. Onýyllygyň dowamynda özara gatnaşyklarda agyr dartgynlylygy döreden bu meselä Barak Obama tarapyndan uly ähmiýet berilýär.
Öz tarapyndan Netanýahu, ilatynyň san taýdan artýanlygy nukdaý nazaryndan, eýýäm bar bolan ýaşaýyş nokatlarynyň möçberini ýaýbaňlandyrmaga rugsat berilmegini talap etdi. Iýerusalimdäki duşuşygynyň yzýany taraplar gepleşikleriň gidişinde optimistik garaýyşlaryny mälim etdiler. Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu “Biz düşünişmekligi gazanmak ugrunda üstünlik gazanarys diýip pikir edýärin. Bu bize palestin goňşularymyz we soň tutuş region bilen parahatçylykly prosessi dowam etdirmäge we tamamlamaga mümkinçilik berer. Men munuň üstünlikli dowam etdiriljegine garaşýaryn” diýip aýtdy.
Palestinanyň ýolbaşçylary, Ysraýyl palestin territoriýasyndaky ýaşaýyş nokatlaryny giňeltmek hereketlerini togtadýança, özleriniň parahatçylykly gepleşikleri dowam etdirmekden boýun öwürmekçidiklerini mälim etdiler.


c: text/html

text:
Jeňçiler janyndan geçen bombaçynyň guşaklaryny guşanyp, tüpeň we granat bilen ýaraglanyp, Somaliniň paýtagty Mogadişidäki prezident köşgüne hüjüm etdiler.
Emma prezident aman gutuldy. Polisiýa anna güni edilen hüjümiň ulag bombasynyň ýarylmagyndan, goragçylar ot açanlaryndan soň soweşijileriň köşge girjek bolup synanyşmagyndan başlanandygyny aýdýar.
Ýaradar bolanlaryň we ölenleriň sany belli däl. BMG-niň Somalidäki wekili Nik Keý Twitterde prezident Hassan Şeýh Mohammadyň jaň edip, özüne hiç zat bolmandygyny aýdandygyny habar berdi.
Şeýle-de prezident öz Somalidäki willasyna edilen hüjümiň başa barmandygyny aýdypdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Balkanabat şäheriniň 14-nji mikroraýony bilen 210-njy kwartalynyň arasyndaky ak mermer bilen örtülen Eneleriň we çagalaryň saglygyny goraýan “Ene mähri” merkezi şäheriň beýleki binalaryndan özüniň kaşaňlygy we owadanlygy bilen aýratyn tapawutlanýar.
Resmi metbugatda 2010-njy ýylda açylan bu ençeme gatdan ybarat Merkeziň “iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilendigi, lukmançylyk hyzmatlarynyň ýokary derejesiniň ýola goýlandygy” aýratyn nygtalýar.
Emma welin, “ilat üçin gurlandygy” tekrarlanýan bu kaşaň merkezde müşderilere o diýen köp duş gelinmeýär. Ýerli ýaşaýjylaryň gürrüňlerinden çen tutulsa, munuň özüne ýetik sebäpleri bar.
Nyrh
Nebitdaglylar mundan bäş ýyl ozal açylan merkezdäki nyrhlaryň adaty raýatlar üçin örän gymmatdagyny belläp, bu ýerdäki bahalary şäher poliklinikasynyň ýanyndaky bäbekhanadaky bilen deňeşdirýärler.
Entek sowet döwrinde, ýagny 1977-nji ýylda açylan şäher bäbekhanasynda aýagy agyr maşgalanyň adaty dört gün ýatmak möhleti – saglyk ätiýaçalandyryş kartoçkasy bilen – 96 manada durýar. Şäheriň 189-njy kwartalynyň golaýyndaky bu bäbekhananyň lukmanlarynyň maglumatyna görä, bu nyrhyň içine enä zerur bolan ähli derman-däriler hem girýär.
Ençeme million dollar harçlanyp bina edilen “Ene mähri” merkezinde bolsa, göwreli zenan bir güni üçin iň azyndan 200 manat tölemeli bolýar.
Dördünji balasyna garaşýan 36 ýaşly Ogulbike gelneje, özüniň üçünji çagasyny – çykdajylara döz gelip, – täze açylan “Ene mähri” merkezinde dünýä inderendigini, emma gaýdyp ol Merkeze ýüz tutmajakdygyny aýdýar.
Ogulbike gelneje owadan edilip gurlan “Ene mähri” merkeziniň lukmanlarynyň göwreli enelere juda gödek çemeleşýändiklerini we, adatça, tejribesizdiklerini aýdýar.
Ol: “Bir palatada üç-dört ene bolsagam, men şu köne bäbekhanada ýatjak. Täze açylanyň bar lukmanlary diýen ýaly ýaňy okuwyny gutaryp gelenler. Olar ne soragyňa jogap berýärler, ne-de ýeterlik aladaňy edýärler” diýýär.
Ogulbike şäheriň keselhanasynyň ýanyndaky bäbekhanada onlarça ýyl tejribesi bolan hünärmenleriň işleýändigini, geljekki eneleriň ugruna gowy garaýandyklaryny sözüniň üstüne goşýar.
Soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda Eneleriň we çagalaryň saglygyny goraýan “Ene mähri” merkezleri açyldy.


text:
6-njy dekabrda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Malaýziýa resmi saparyna başlap, Kuala Lampura bardy.
Berdimuhamedowy Malaýziýanyň paýtagtyndaky uçar meýdanda ýurdyň daşary işler ministri Anifah Aman we beýleki hökümet wekilleri garşyladylar diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Berdimuhamedow Malaýziýanyň patyşasy Mizan Zaýnal al-Mustafi Billa Şa we premýer-ministr Mohd Anjip Tyn Abdul Razak bilen duşuşar.
Berdimuhamedowyň Malaýziýada geçirjek gepleşiklerinde ykdysady, ýangyç-energetika, söwda, maýa goýumlar, transport we aragatnaşyk barada gürrüň ediler.
Bu duşuşyklarda ikitaraplaýyn dokumentlere gol goýuljakdygyny türkmen metbugaty habar berýär.


text:
Liwiýanyň pitneçi goşunlarynyň lideri NATO-ny Muammar Kaddafiniň güýçlerine garşy howa hüjümlerini amal aşyrmakda haýal-ýagallyk etmekde tankyt etdi.
Kaddafi režiminiň öňki içeri işler ministri we pitneçileriň tarapyna geçen Abdel Fattah Ýunes NATO birneme tijenmese, onuň üstünden BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine arz etjegini aýtdy.
Howpsuzlyk geňeşi geçen aý Kaddafi güýçleriniň Liwiýadaky gozgalaňçylaryň tarapdarlaryny gyrgyna bermeginiň öňüni almak üçin daşary ýurtlaryň howa güýçleriniň ulanylmagyna ygtyýar beripdi.
Ýunes pitne şäheri Bengazide sişenbe güni bolan metbugat ýygnagynda çykyş edip, NATO-nyň haýal-ýagallygy Kaddafi güýçlerine ileri süýşmäge hem-de gabalan Misrata şäherinde adam öldürmäge şert döretdi diýdi. Ol NATO-nyň özlerini lapykeç edendigini aýtdy.
NATO biraz öň Misratadaky graždan ilaty goramak üçin mümkin bolan ähli zady edýändigini aýdypdy.


text:
Orsýetde türmede ýogalan bäbegiň ejesi täjigistanly Zarina Ýunusowa öz oglunyň ölüminiň jikme-jik derňelmeginiň öňüni almak üçin gyssagly deportasiýa edilendigini aýdýar.
Ýunusowa we onuň bäş aýlyk merhum oglunyň jesedi 16-njy noýabrda Duşenbä bardy.
Ýunusowa öz oglunyň geçen aýda Sankt Peterburgda polisiýa tarapyndan özüniň we adamasynyň elinden alnanda sagdyn çaga bolandygyny žurnalistlere aýtdy.
Bäş aýlyk Umarali Nazarow 14-nji oktýabrda migrasiýa kanunlaryny bozmakda aýyplanyp tussag edilden ene-atasynyň elinden alynmagynyň ertesi ýogaldy.
Polisiýa çaganyň dem alyş infeksiýasyndan ölendigini aýdýar.
Täjigistanyň hökümeti Orsýetiň häkimiýetlerinden çaganyň ölümini derňemegi talap etdi. Bäbegiň ölümi Orsýetde täjik migrantlarynyň we adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň protestlerini tutaşdyrdy.


text:
Türkmenistanyň we Polşa Respublikasynyň daşary işler ministrlikleriniň Warşawada geçirilen syýasy maslahatlaşmalaryň barşynda syýasy, söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlardaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Taraplar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň şertnamalaýyn-hukuk binýadyny giňeltmek babatda pikir alyşdylar, şeýle hem konsullyk meseleleri ulgamyna degişli meselelere degip geçildi. Taraplaryň iki ýurduň bazarlarynda özara bolmagyny giňeltmäge, iki ýurduň kompaniýalarynyň gatnaşmagynda işewürlik maslahatynyň geçirilmegini we işewür taraplaryň wekilleriniň saparlaryny guramaga ymtylýandygy barada pikirler aýdyldy.
Taraplar iki ýurduň daşary syýasy edaralarynyň arasyndaky syýasy maslahatlaşmalara hökümetara gatnaşyklarynyň möhüm düzüm bölegi hökmünde garaýandyklaryny aýtdylar. Duşuşygyň ahyrynda taraplar ýola goýlan gatnaşyklaryň özara bähbitlere laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de diwersifikasiýalaşdyrylmagyndaky möhüm ähmiýetini bellediler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyny geçirdi we Krymda goşmaça howpsuzlyk çärelerini görmek dogrusynda maslahat etdi. Moskwa Kiýewi basyp alyp, Ukrainadan bölüp, Orsýetiň düzümine goşan Krym ýarymadasyny diwersantlaryň kömegi bilen durnuksyzlandyrmak synanyşygynda aýyplaýar.
Kremliň websaýtynda aýdylyşyna görä, 11-nji awgustda geçirilen maslahatda basylyp alnan Krym ýarymadasynyň Ukraina bilen guryýer we deňiz serhetlerinde howpsuzlygy berkitmek maslahat edilipdir.
Ukrainanyň Baş ştabynyň metbugat wekili Wladislaw Seleznýow 11-nji awgustda Ukrainanyň özüni goramak we Krymyň töweregindäki ýagdaýa gözegçilik etmek üçin resurslaryň ýeterlikdigini aýtdy.
10-njy awgustda Putin Krym ýarymadasynda Orsýetiň howpsuzlyk agentiniň we esgeriniň ukrain diwersantlaryna päsgel bermäge synanyşanda öldürilendigini aýdyp, bu wakanyň yzysüre Ukrainanyň hökümetini "terrorçylykda" aýyplady.
Putin “Biz beýle zatlaryň döremegine, elbetde, ýol bermeris”, “bu örän howply oýun” diýip belledi.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko muňa Moskwanyň çykyşy “manysyz we ýalançylyk” diýip jogap berdi.
Putin Ukrainadaky krizis boýunça indiki aýda dört taraplaýyn gepleşik geçirmegiň Krymyň daşyndaky dörän bu dartgynlylygyň fonunda “manysyzdygyny” aýtdy.
Orsýetiň, Germaniýanyň, Fransiýanyň we Ukrainanyň gatnaşmagyndaky dört taraplaýyn gepleşikleriň indiki tapgyryny 4-5-nji sentýabrda G20 guramasynyň sammitiniň çäginde Hangžouda geçirmek planlaşdyrylýar.
Ukrainanyň BMG-däki hemişelik wekili Wladimir Ýelçenko Putiniň çykyşyny “howply” diýip atlandyrdy. Ol 10-njy awgustda Kiýewiň agzalan gepleşikleri dowam etdirmäge mydama taýýardygyny belledi.


text:
Tanymal şahyr bilen söhbetdeşlik gurandan soň, Täjigistanda bir meşhur telekanal efirden aýryldy.
Ýekşenbe güni agşam "Poýtaht" telekanaly Gulruhsor Safiýewa bilen söhbetdeşlik gurap, ony efire berdi.
Safiýewa täjik hökümetini tankyt edýän goşgulary bilen meşhur hasaplanýar.
Bu telekanalyň gepleşikleri duşenbe güni irden soň efire çykanok.
"Poýtaht" telekanaly Duşenbe şäher adminstrasiýasynyň gözegçiligindedi.
Täjigistanyň Döwlet teleradio korporasiýasynyň resmileri bu telekeakanalyň gepleşikleriniň tehniki meseleler sebäpli togtadylandygyny aýdýarlar.


text:
Ekspertleriň aýtmaklaryna görä, Eýranda we Ýakyn Gündogarda kompýuterleri zaýalaýan çylşyrymly wirus tapylypdyr.
Orsýetiň “Kasperskiý Laboratoriýa” atly antiwirus kompaniýasynyň anyklamagyna görä, “Flame” wirusy 2010-njy ýylda Eýranyň ýadro programmasyna hüjüm eden “Stuxnet” wirusyny çykaran ýurduň buýurmagy esasynda döredilipdir. Eýran “Stuxnet” wirusyny ýaýratmakda ABŞ-ny we Ysraýyly aýyplapdy.
“Kasperskiý” täze tapylan “Flame” wirusynyň bäş ýyl mundan ozal döredilen bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýar we onuň “Stuxnet” wirusyndan has çylşyrymlydygyny belleýär.
Duşenbe güni Eýran ýurduň kompýuterlerine golaýda edilen hüjümiň “Flame” wirusy arkaly amala aşyrylan bolmagynyň ähtimaldygyny aýtdy. Şol hüjümde Eýranyň kompýuterlerinden maglumatlaryň pozulandygy aýdylýar.
“Kasperskiý” BMG-niň tabşyrygy esasynda Ýakyn Gündogarda wirus dörediji kompýuter programmalaryny analiz edeninden soň, “Flame” wirusyna gabat gelendigini aýdýar.


text:
4-nji dekabrda Türkmenistanyň Mejlisinde, Magtymguly adyndaky sazly-drama teatrynda, Aşgabat şäher häkimliginde, Senagat, Ykdysady, Nebitgaz, Oba hojalyk, Söwda toplumlarynyň binalarynda, Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklar institutynda, demir ýol ulaglary hem-de bilim ministrliklerinde döwlet sylagyna—Türkmenistanyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan” ýubileý medalyna mynasyp bolan raýatlary sylaglamak dabaralary geçirildi. Ildeşlerimiziň ýüzlerçesi döwlet sylagyny dabaraly ýagdaýda kabul etdiler.
Türkmenistanyň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medalynyň eýelerine sylaglar gowşuryldy
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Türkmenistanda “Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan” soňra üçünji sýyasy partiýa, ýagny “Agrar partiýany” döretmek barada gürrüň edilýär. Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki “Altyn asyr” telekanalynyň maglumatyna görä, bu barada 10-njy sentýabrda guramaçylyk komitetiniň agzalarynyň arasynda gürrüň edilipdir.
Resmi habarda aýdylyşyna görä, şol ýygnakda partiýany Adalat ministrliginde hasaba aldyrmak üçin partiýanyň Programmasyny we Düzgünnamasyny taýýarlamak, partiýanyň gurultaýyny geçirmek barada welaýatlarda iş alyp barmak hakda hem pikir alşylypdyr.
Habar bermek
Habarda partiýanyň 2014-nji ýylyň 28-nji sentýabrynda döredijilik gurultaýyny geçirmek we onuň döredilýändigi barada Adalat ministrligine habar bermek kararyna gelnendigi barada gürrüň edilýär.
Ýurdy dolandyrýan “Demokratik partiýa” we soňky birki ýyllykda döredilen “Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan” soňra döredilmegi göz öňünde tutulýan “Agrar partiýa”, eger bu ideýa dogrudanam durmuşa geçirilse, onda ol Türkmenistanda hereket edýän üçünji sýyasy partiýa bolar.
“Senagatçylar we telekeçiler partiýasy” ýurtda geçirilen soňky parlament saýlawlaryna gatnaşdy we Mejlisde ondan gowrak ýeri almagy başardy. Netijede 125 orundan ybarat Türkmen parlamentinde häzirki wagtda bu partiýa degişli 14 deputat iş alyp barýar.
"Täsiri ýok..."
Emma käbir garaşsyz synçylar “Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň” hökümetiň tarapynda durup çykyş edýändigini we iş ýüzünde bu partiýanyň ýurduň syýasy durmuşyna o diýen täsiriniň ýokdugyny aýdýarlar.
Mundan öňki döredilen partiýa senagatçylaryň we telekeçileriň adyndan hereket edýän bolsa, täze dörediljek “Agrar partiýa” daýhanlara we oba hojalyk pudagyna wekilçilik etmeli. Emma onuň iş ýüzünde öňki partiýadan näme bilen tapawutlanjagy barada häzirlikçe anyk bir zat aýtmak kyn.
Syýasy synçylaryň pikirine görä, bu agzalýan partiýalar Türkmenistan halkara guramalary we metbugaty tarapyndan ýeke partiýaly sistema arkaly dolandyrylýan awtoritar döwlet hökmünde yzygiderli tankyt edileninden soň döredilýär.


text:
Penşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý raýatlaryň şikaýatlaryna jogap edip, bu ýurtdaky amerikan güýçleri bilen baglanyşygy bolan ähli ýaragly toparlara gözegçilikleri ýola goýmaklyga görkezme berdi.
Prezident Karzaý ýörite döredilen hökümet delegasiýasyna Owganystanyň öz hökümet güýçlerinden beýleki daşary ýurt güýçleri bilen hyzmatdaşlyk edýän ähli toparlary anyklamaklygy tabşyrdy.
Hamid Karzaýyň bu baradaky permanynda Owganystandaky koalision güýçlere özleri bilen hyzmatdaşlyk edýän ähli ýaragly toparlaryň kontrollygyny Owganystanyň hökümetine tabşyrmaklyk üçin üç aý möhletiň berilýändigi aýdylýar.
Prezident administrasiýasynyň metbugat sekretary Aýmal Faýzi prezidentiň bu görkezmeleriniň amerikan ýörite güýçleri, merkezi razwedka gullugy hem-de beýleki daşary ýurt güýçleri tarapyndan döredilen owgan ýaragly toparlaryna degişlidigini aýtdy.
Soňky wagtlar Owganystandaky şeýle ýaragly toparlaryň ilatly ýerlerde amala aşyrýan eden-etdilikleri barada şikaýatlaryň kem-kem artýandygy habar berilýär.


text:
Orsýetiň uçarynyň Müsürde heläkçilige uçramagy boýunça derňew geçirýän resmi muňa bombanyň sebäp bolmagynyň örän ähtimaldygyny aýtdy.
“A321” kysymly uçar 31-nji oktýabrda Şarm el-Şeýhden howa galmagyndan 23 minut geçensoň ýere gaçdy, jemi 224 adam, ähli ýolagçylar we ekipaž agzalary wepat boldy.
Sinaý ýarymadasynda hökümet güýçlerine garşy söweşýän “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri uçary ýere gaçyrandygyny aýdýarlar.
“Subutnamalar we barlaglar, şeýle-de gara gapyrjagyň ýazan sesleri munuň bomba bolandygyny görkezýär”, diýip Müsüriň derňew toparynyň agzasy “biz munuň bomba bolandygyna 90% ygtybarly” diýip adynyň tutulmazlyk şerti bilen mälim etdi. Bu barada Reuters agentligi habar berdi.
ABŞ-nyň we Britaniýanyň resmileri aňtaw maglumatlaryna salgylanyp, Şarm el-Şeýhden Sankt Peterburga barýan uçaryň içinde bombanyň partlamagynyň netijesinde ýere gaçandygyny aýtdylar.


text:
Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň we Birleşen Ştatlaryň goşunlarynyň Bagdadyň merkezindäki Katolik ybadathanasynda geçiren operasiýasy netijesinde azyndan 37 adam öldi.
Bu operasiýa ýaragly adamlar tarapyndan zamun alnan onlarça adamy azat etmek üçin geçirildi.
BBC zamun alnanlaryň 25-siniň, Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň 7 agzasynyň we zamun alyjylaryň 5-siniň ölendigini aýdýar.
Ýaragly adamlar ilki pul çalşylýan ýere hüjüm edip, iki sakçyny öldürdiler. Soňra olar ybadathana gaçyp baryp, Içeri işler ministrliginiň aýtmagyna görä, ol ýerde 40 çemesi adamy zamun aldylar.
Azat edilen zamunlaryň biri ýaragly adamlaryň ybadathana giren batlaryna ruhanyny öldürendiklerini aýtdy. Olar, aýdylmagyna görä, al-Kaýda tussaglarynyň boşadylmagyny talap edipdirler.


text:
Ahyrsony, ligamyz hem başlady, hemde 11 topar bar bu yyl.
bilyansiniz, geçen yyl, 8 topar (komanda) bardy we birinji Aşgabat, 2nji HTTU, 3nji Nebitçi gutarypdy.
In sonky hem Köpetdag bolupdy. Köpetdag 6 gezek çempiyon boldy jemi. Yöne gynansakda, edil, Nisa komanda yaly, Köpetdag hem ekonomiki kynçylyklar sebapli, bu yyl ligada yok.
Taze gelen toparlar: Lebap, (geçen yyl ön lebapdan hiç topar yokdy), Ahal (geçen yyl ahaldan hem topar yokdy), Altyn Asyr (hazirlikçe bu namanin we niranin topary bilemok) we Gara Altyn ( Balkanabadyn özünden ön Nebitçi bardy, indi dogan komanda hem geldi)..
beyleki toparlar:
Aşgabat (Aşgabat ş.)
Talyp-Sporty (sport we turizm uniw.)
HTTU (tm-türk uniw.)
Merw (Mary ş)
Turan (Daşoguz ş)
Şagadam (Türkmenbaşy ş)
Nebitçi (Balkanabat ş.)
* başga maglumat bolsa, yazyp durjak.
Telpekler (3 kisiden 3 sany)
Bu yazgi ucin
- aslymarly 1 telpek goyyar we yazyar: "hemme yazanlang we yazjaklang üçin, okmak hem welin azabyng üçin!!+1"
- ata 1 telpek goyyar we yazyar: "maglumatlaryňa!"
- ata22 1 telpek goyyar we yazyar: "Yhlasyn ucin!"


text:
Belarus prokurorlarynyň beren maglumatlaryna görä, Minskiniň metrosynda bolan partlama bilen baglanyşykly iki adam tussag edilipdir.
Ýurduň Baş prokurorynyň orunbasary Andreý Şwediň aýtmagyna görä, bu hüjüme dahyly bolanlykda şübhelenilýänleriň ikisi hem belarus milletinden. Olaryň sorag edilenligi habar berilýär.
11-nji martda bolan partlamada Minskide 12 adam heläk boldy.
Resmileriň beren maglumatlarynda bu wakada 150-ä golaý adamyň ýaralanandygy aýdylýar.
Belarus resmileri bu wakany terrorçylykly hüjüm diýip atlandyrdylar, ýöne bu hüjümiň matlaplary düşündirilmeýär.
Hüjümiň jogapkärçiligini entek hiç kim öz üstüne almady.


text:
“YouTube” saýty iýun aýynda özüniň “YouTube Gaming” oýun platformasyny ýakynda köpçülige hödürlejekdigini mälim edipdi we şondan soň ol bu ugurdaky test-synaglaryny geçirip başlapdy.
Häzirki wagtda synag etapy tamamlandy we bu programma “Google Play Store-da” ýerleşdirildi.
“YouTube Gaming” oýun programmasy tehnologiýa enjamlarda oýun oýnamagy halaýanlar üçin göz öňünde tutulandyr. YouTube saýty bu programma arkaly oýun oýnamagy halaýan ähli ulanyjylary bir ýere jemlemegi maksat edinýär.
Bu programmada oýun oýnaýanlar üçin dürli mümkinçilikler bar. Ýagny oýun oýnamagy halaýanlar birek-biregi bilen gürrüň edip we göni efir ýaýlymlaryna goşulyp, öz halaýan oýunlaryna tomaşa edip hem-de ol barada öz pikir-garaýyşlaryny beýan edip bilerler.
Häzirki wagtda bu programma Android platformaly tehnologik enjamlarda elýeterli bolup, ýakyn wagtda onuň iOS we “Windows Phone” enjamlarynda hem hödürlenip başlanmagyna garaşylýar.


text:
Siriýanyň oppozisiýa aktiwistleriniň tassyklamaklaryna görä, Siriýanyň güýçleri ýekşenbe güni agyr ýaraglar bilen Homs şäheriniň merkezi raýonlaryny gabadylar. Bu habary garaşsyz çeşme arkaly tassyklatmak başartmady.
Londonda ýerleşýän Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän edaranyň aktiwistleri Aleppo şäherinde hem gije söweşleriň bolandygyny aýdýarlar.
Bu bidüzgünçililer 12-nji aprelde güýje giren ot açyşlygy bes etmek baradaky kararyň ýerine ýetirilişine syn etmek üçin BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi 30 sany ýaragsyz adamdan ybarat synçyny Siriýa ibermekligi tassyk edeninden bir gün soň ýüz berdi.
Ot açyşlygy bes etmeklik Siriýaly Prezident Başar al-Assadyň hökümeti bilen oňa garşy söweşijileriň arasynda 13 aý bäri dowam edýän dawanyň soňuna çykmakdaky synanyşykdyr. Bu dawada 10 müň töweregi adam öldi.


text:
Eýranyň nebit ministri Tähranyň, geçen hepde nebit öndüriji ýurtlaryň Katarda bolan duşuşygyna gatnaşmandygyna garamazdan, bazary durnuklylaşdyrmak babatda islendik tagallany goldajakdygyny aýtdy.
17-nji apreldäki gepleşiklerde nebitiň global bahasyny ýokarlandyrmak üçin nebit öndürijiligini azaltmak barada maslahat edilipdi we gepleşikler netijesiz soňlanypdy.
Saud Arabystany, dünýäniň iň uly nebit eksportçysy, nebit öndürmegi çäklendirmek baradaky ylalaşyga ähli nebit öndürijileriň boýun bolmagyny talap etdi.
Eýranyň nebit ministri Bijan Namdar Zanganeh Doha duşuşygy «miwe bermedik» hem bolsa, Eýran oňa «pozitiw ädim» hökmünde garady diýdi.
Emma Eýran, OPEK agzasy, nebit öndürijiligini Tährana garşy girizilen halkara sanksiýalaryndan öňki derejesine ýetirjegini aýdýar.


text:
“Freedom House” guramasynyň täze hasabatynda geçen 10 ýyllykda öňki Sowet Soýuzynyň tutuş hemme ýerinde diýen ýaly demokratik dolandyryş we institusiýalarda öňe gitmegiň deregine yza gaýdyşlyk bolandygy aýdylýar.
Hasabatda Ýewropa we Ýewraziýanyň öňki 29 kommunistik ýurdunda ýerli we milli dolandyryş, graždan jemgyýeti, media, saýlawlaryň gidişi, kanuny şertler, sudlaryň garaşsyzlygy we korrupsiýa garşy göreş babatda bolan demokratik öňegidişlik we yza tesmeler bellenilip geçilýär.
‘Putin-Medwedewiň döwri’
“Freedom House” guramasynyň barlaglar boýunça direktory Kristofer Walkeriň aýtmagyna görä, bu meselede regionda iň uly aşaklamanyň bolan ýeri – Orsýet. “Hasabatda, ‘Putin-Medwedewiň döwri’ diýseňem boljak, geçen 10 ýyllyk döwür yzarlanýar. Bu demokratik institusiýalaryň – jogapkärçilik we aç-açanlygy kepillendirýän institusiýalaryň – göz-görtele zyýan çeken döwri”.
Walkeriň aýtmagyna görä, demokratik institusiýalaryň zyýan çeken döwri ykdysadyýet ösýärkä-de boldy, ykdysadyýet çökýän wagtam boldy. “Umumy ugur we umumy ülňi – tankydy institusiýalara gysyş görkezmek we olary dargatmak boldy” diýip, Walker aýdýar.
Walkeriň pikiriçe, iň ýaman ýeri Orsýetiň bu işleri bilen goňşy ýurtlarda awtoritarçylyga ýykgyn edýän ýolbaşçylara ýaramaz görelde bolup, olary güýçlendirýänligi.
Merkezi Aziýa
Hasabatda, häzir Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna ýolbaşçylyk edýän hem bolsa, Gazagystanda 2000-nji ýyldan bärde uly demokratik ilerlemäniň bolmanlygy aýdylýar. Azerbaýjan hem prezidentlik möhletine girizilen çäklendirmäni öten ýyl ýatyrmak bilen demokratiýadan daşlaşmagy dowam etdirdi.
Walkeriň pikiriçe, Gyrgyzystanda prezident Kurmanbek Bakyýewiň aprel aýynda agdarylmagyna getiren işleriň biri 2005-nji ýylda geçen rewolýusiýadan soň metbugatyň gitdigiçe sem edilmegidi. Aýratyn-da 2009-njy ýylyň hasabatynda Gyrgyzystan ölçelen ýedi kategoriýanyň bäşisi boýunça aşaklady.
“Biz geçen birnäçe ýyllykda hakyky alada sebäp bolýan ugurlaryň bardygyny kesgitläpdik. Gyrgyzystan şu döwrüň içinde oňaýsyz ugra tarap gitdi. Biz öten ýyl hem möhüm delillere görä, belli-külli peselişleriň bardygyny gördük. Üstümizdäki ýyl bu problemalar özüni gazaply ýollar bilen görkezdi” diýip, Walker aýdýar.
Ukraina we Balkan ýurtlary
Öňki Sowet respublikalarynyň arasynda geçen 10 ýyllykda belli bir derejä çenli gowy orny eýelän Ukraina. Walker Ukrainanyň medianyň goldamagy bilen saýlawda aç-açanlygy talap edip, demokratik ölçeglere gowuşmakda möhüm ädim ädendigini nygtaýar. Ol: “Medianyň, graždan jemgyýetiniň, saýlawlaryň inkär edilýän regionynda Ukraina gowulyga tarap hemmeden öňe saýlandy” diýýär.
“Freedom house” guramasynyň hasabatynda 2009-njy ýylyň aýaklarynda bolan wakalar hem şöhlelendirilýär. Hukuk goraýan toparlar fewral aýynda prezidentlige saýlanan Wiktor Ýanukowiçiň ýolbaşçylygynda media erkinligi we beýleki hukuklaryň çäklendirilýänligi barada alada bildirýärler.
Hasabatda Ýugoslawiýanyň bölünmegine getiren uruşdan soň Balkanlarda möhüm öňegidişlikleriň bolandygy bellenilýär. “Hemme ýerden, aýratyn-da öňki Sowet Soýuzyndan erbet habarlar gowuşýarka, Balkan ýurtlarynyň, kynçylyklara we bar bolan päsgelçiliklere garamazdan, gowulyga tarap hereketi dowam etdirýänligi aýratyn bellenmeli zat” diýip, Walker nygtaýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri we Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Tähranyň ýadro programmasy boýunça gepleşikleriniň ikinji gününi geçirýärler. Olar öz öňünde, Eýranyň we dünýäniň iň kuwwatly alty döwletiniň arasynda gelnen çäkli ylalaşygyň kesgitlän möhleti dolýança, bar bolan boşluklary azaltmak maksadyny goýýarlar.
Kerry we Zarif ABŞ-nyň energiýa boýunça sekretary Ernest Moniz we Eýranyň ýadro boýunça başlygy Ali Akbar Salehi bilen bilelikde 23-nji fewralda ýene Ženewada duşuşyp, mundan bir gün oň geçiren gepleşiklerini dowam etdirdiler.
Bu duşuşyga Ýewropa Bileleşiginiň Daşary işler gullugynyň syýasy müdiri Helga Şmid hem gatnaşdy.
ABŞ, Orsýet, Hytaý, Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek barada Tähran bilen ylalaşyga gelmegiň ugrunda tagalla edýärler. Günbatar hökümetleri Eýranyň ýadro programmasynyň ýadro ýaragyny öndürmek üçin niýetlenýänliginden howatyrlanýarlar. Olar, Eýran öz ýadro programmasyny çäklendiren ýagdaýynda, ykdysady sanksiýalary azaltmagy wada berýärler.
Geçen ýylda kesgitlenen iki sany wagt möhletiniň geçmegi bilen, dünýä liderleriniň altysy we Eýran martyň aýagynda çäkli ylalaşyga we 30-njy iýuna çenli doly ylalaşyga gelmäge çalyşýarlar.
Çözülmegi “ähtimal”
Reuters täzelikler agentligi Eýranyň wezipeli resmisine salgylanyp, iki tarapyň-da “bar bolan meseleleri çözmeginiň” ähtimaldygyny habar berdi.
Eýranyň resmisi "Boşluklar heniz saklanýar we gepleşik geçirýänler umumy nokatlara ýetmek ugrunda tagalla edýärler” diýip, gepleşikleriň geçişini “gowy, emma örän çylşyrymly” pursat hökmünde häsiýetlendirdi.
Reutersiň maglumatyna görä, Döwlet departamentiniň resmisi gepleşiklerde “meseleleriň ählisiniň diýen ýaly” gozgaljakdygyny aýdypdyr.
Eýranyň ýadro programmasy boýunça 12 ýyl bäri dowam edýän dawa öz wagtynda Ýakyn Gündogardaky dartgynlylygyň üstüne urna bolup, täze uruş ojagynyň döremegi baradaky gorkulary tutaşdyrypdy.
Eýran öz ýadro programmasynyň diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilýändigini, şol sanda energiýa öndürmek üçin niýetlenýändigini aýdýar, emma Tähranyň urany baýlaşdyrmak boýunça alyp barýan işleri Günbatarda we BMG-niň Atom energiýasy boýunça halkara agentliginde aladalanma döredýär.
Diplomatik aktiwlik
Kesgitlenen wagtyň möhletiniň dolýan pursatynyň golaýlamagy bilen bu ugurdan halkara derejesinde diplomatik aktiwlik hem güýçlendi.
Gepleşiklere gatnaşýan ýedi ýurduň resmileri 22-nji fewralda Ýewropa Bileleşiginiň Ženewadaky missiýasynda geçirilen 90 minutlyk duşuşyga gatnaşdylar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama gepleşikleriň dowam etdirilmegi üçin düýpli esas bolmasa, olaryň dowam etdirilmeginiň manysyzdygyny aýtdy.
21-nji fewralda Jon Kerry Obamanyň aýdanlarynyň çynlakaý kabul edilmelidigine şübhe ýokdugyny belledi.
Kerry Obamanyň Eýran tarapynyň öz programmasynyň hakykatdanam parahatçylykly maksada gönükdirilendigini tassyklamak üçin gepleşiklere oňyn niýet bilen çemeleşýändigi duýulmasa, bu gepleşikleri doly togtatmaga taýýar bolandygyny belledi.
Eýranyň daşary işler ministri Zarif prezident Hassan Rohaniniň gysga möhletli ownuk ylalaşyga ýa-da dürli hili düşünip bolýan aşa giň ylalaşyga razy bolmajagyny mälim etdi.
Obama öz ýurdunda we Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu tarapyndan basyş edilýär. Netanýahu Eýranyň ýadro ýaragyny öndürmeginiň öňüni almaga ukypsyz bolan islendik ylalaşyga garşy boljagyny duýdurdy.


text:
10-njy awgustda Bişkegiň merkezinde gyrgyz poçtasynyň inkassator maşynyna hüjüm edilip, köp möçberde pul serişdeleri ogurlandy.
Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrliginiň aýtmagyna görä, iki sany howpsuzlyk işgäri 230 müň dollar möçberindäki puly ogurlap, ýitirim bolupdyrlar.
Ýerli wagt bilen ir sagat 11.45-de Almata we Frunze köçeleriniň çatrygynda bolan hüjüme gatnaşanlaryň biriniň 29 ýaşly Ulan Ýusupowdygy aýdylýar.
Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasy bu waka bilen bagly derňew geçirýär.
Howpsuzlyk işgärleriniň ikisi hem hususy howpsuzlyk edarasy üçin işleýän eken. Ogurlanan pullar poçta edarasyna degişli.


text:
Indoneziýanyň paýtagtynda azyndan 200,000 adamyň Jakartanyň häkimine garşy protest bildirip, ýöriş geçirýändigi habar berilýär.
Basuki Tjahaja Purnama yslamy kemsitmekde aýyplanýar we şu hepde prokurorlar onuň hudaýa şek ýetirmek işiniň suda geçirilip biljekdigini tassykladylar.
Bu karar dünýäniň iň köp musulman ilatly ýurdunda dini we etniki dartgynlylyklaryň möwjeýän mahalyna gabat geldi.
Hytaý etniki azlygyndan bolan hristian Purnama Indoneziýanyň paýtagty Jakartany dolandyrýan musulman bolmadyk ilkinji şahsdyr.
Ol sentýabr aýynda eden çykyşynda özüne goldaw bermezlik üçin Gurhandan aýatlary ulanýan adamlaryň ses berijileri aldaýandygyny aýdypdy.
Yslamçy toparlar onuň Gurhany tankyt edendigini aýdyp, polisiýa şikaýat haty bilen ýüz tutdylar.
Şondan soň, Purnama bu aýdan sözleri üçin ötünç sorapdy.


text:
Hytaý Halk Respublikasynyň resmi toparynyň Türkmenistana sapary boldy. Delegasiýa Hytaýyň kompartiýasynyň merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň hemişelik komitetiniň agzasy He Gotsýan baştutanlyk etdi.
18-nji iýunda Türkmenistanyň we Hytaýyň ýolbaşçylarynyň arasynda syýasy gepleşikler we ykdysady forum geçirildi, käbir dokumentlere gol çekildi. Taraplar iki ýurduň parlamentara gatnaşyklarynyň ösdürilmegine hem gyzyklanma bildirdiler.
Aşgabatda geçirilen türkmen-hytaý duşuşyklarynyň çäginde iki ýurduň parlamentara we syýasy partiýalarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň giňelmegine we aktiwleşmegine isleg bildirildi.
Hytaýyň kompartiýasynyň merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň hemişelik komitetiniň agzasy He Gotsýan Türkmen Mejliisiniň başlygy Akja Nurberdiýewa bilen duşuşdy. Bu duşuşykda parlamentara gatnaşyklaryň giňelmeginiň konstruktiw dialogyň berkidilmeginde zerur faktor bolup hyzmat edýänligi bellenildi.
Türkmenistanyň resmi maglumatlaryna görä, Hytaý resmisi He Gotsýanyň Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň syýasy geňeşiniň birinji sekretary K.Babaýew bilen hem duşuşygy geçirildi. Taraplar partiýalaryň arasynda hem ikitaraplaýyn syýasy gatnaşyklary aktiwleşdirmek teklibini öňe sürdüler.
Parlamentara dialog
Türkmenistan bilen Hytaýyň arasynda parlamentara dialogyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösüşine goşmaça itergi berip biljek faktor bolup duranlygyny syýasy analitikler belleýärler.
Moskwanyň Halkara gatnaşyklar boýunça Döwlet uniwersitetiniň ýanyndaky Gündogary öwreniş merkeziniň bilermeni Leonid Gusewiň pikirine görä, Türkmenistan bilen energiýa taýdan hyzmatdaşlygyny ösdürýän Hytaý üçin, dünýä derejesinde gazanan ykdysady üstünlikleri bilen billekde syýasy täsirini hem berkitmek örän ähmiýetli mesele bolup durýar.
Hytaýyň “Sinhua” habar agentliginiň maglumatyna görä, Hytaýyň Aşgabada baran resmi toparynyň ýolbaşçysy, Türkmenistan bilen parlamentara hymatdaşlygyň giňelmeginiň gatnaşyklaryň ähli ugurlaýyn ösüşine täze itergi berip biljegini belledi.
Öz tarapyndan Akja Nurberdiýewanyň Türkmenistanyň parlamentiniň esasy maksadynyň ýurduň syýasy, ykdysady we sosial ösüşini kepillendirmekden ybaratdygyny nygtap, Türkmen Mejlisiniň Hytaýyň Milli Kongresi bilen aragatnaşyklaryny berkitmäge we bütewi ösüşe ýetmek ugrunda birek-biregiň iş stilini öwrenmäge taýýarlyk bildirenligini Hytaýyň “Sinhua” agentligi habar berdi.
Gündogary öwrenýän alym Leonid Gusew Hytaýyň syýasy sistemasynyň hasaba alnan birnäçe syýasy partiýalardan düzülen hem bolsa, iş ýüzünde bir syýasy partiýa tarapyndan dolandyrylýanlygyny belledi.
Leonid Gusew Hytaýyň syýasy gurluşynyň we häkimiýet başyndaky kommunistik partiýasynyň ýurdy dolandyrmak boýunça tejribesiniň Türkmenistany gyzyklandyrýan bolmagynyň mümkindigini çak etdi.
Merkezi Aziýa boýunça analitik Artýom Ulunýan Hytaýyň syýasy sistemasynyň aýratynlyklaryny belläp, häkimiýet başyndaky Kommunistik partiýanyň syýasy we ideologik wezipelerinden daşary hojalyk funksiýalaryny hem ýerine ýetirýänligini, kararlary kabul etmekde we kadrlary çalyşmakda durnuklylyk, yzygiderlilik we mirasdüşerlik prinsiplerine eýerýänligini aýtdy.
“Özboluşly demokratiýa”
Syýasy bilermeniň Ulunýanyň pikirine görä, Türkmenistanyň Hytaý bilen syýasy aragatnaşyklaryny ösdürmäge bildirýän taýýarlygy türkmen häkimiýetleriniň özboluşly usulda dolandyrylýan demokratiýa meňzeş bir syýasy sistema ýykgyn edýänligini çak etmäge esas döredýär.
Kommunistik partiýa tarapyndan dolandyrylýan Hytaý Halk Respublikasy dünýäniň ykdysady taýdan iň ösen döwletleriniň üçlügine girýär. Ýurduň resmi maglumatlaryna görä, 2009-njy ýylda ýurduň döwlet girdejisi bir trillion dollardan ybarat boldy. Häzirki wagtda Hytaý ABŞ-nyň döwlet obligasiýalarynyň esasy satyn alyjylarynyň biri bolup durýar.
Şol bir wagtda-da Hytaýyň ykdysady ösüşi ýurduň ilatynyň durmuş derejesiniň ösüşini aňlatmaýar diýip, Artýom Ulunýanyň aýdýar. Onuň bellemegine görä, Hytaýda işsizligiň derejesi ýokary, aýlyklar pes, zähmet güýji örän arzan. “Bu faktorlar ýurtdaky diktatura bilen bilelikde Hytaýyň ykdysady taýdan kuwwatlanmagyna belli bir derejede itergi berýär”.
Hytaýyň resmi toparynyň Türkmenistana saparynyň dowamynda Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň ikinji liniýasyny gurmak meselesi hem maslahat edildi we ylalaşyldy.
18-nji iýunda geçirilen türkmen-hytaý gepleşikleriniň netijesinde söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara ylalaşygyna gol çekildi.
Şeýle-de Aşgabatda birinji türkmen-hytaý ykdysady forumy geçirildi. Resmi maglumatlara görä, häzirki wagtda Türkmenistanda Hytaýyň maýa goýumlarynyň gatnaşmagynda 37 kärhana işlerýär we umumy bahasy 4 milliard 164 million dollarlyk inwestision proýektler amala aşyrylýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow nobatdaky Ministrler Kabinetiniň mejlisinde esasy maliýe resminamasy işlenip düzülende, ileri tutulýan ulgamlary ösdürmäge gönükdirilen taslamalary maliýeleşdirmäge aýratyn üns berdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany esasynda 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan Türkmenistanda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberiniň 10 göterim ýokarlandyrylmagy göz öňünde tutulýar. Öňki ýyllarda bolşy ýaly, maliýe serişdeleriniň ep-esli bölegi milli, döwlet, sebit we pudak maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleri üstünlikli çözmäge gönükdiriler.


text:
Watikan Rim papasy Fransisiň öňümizdäki hepde Russiýanyň prezidenti Wladimir Putini kabul etjekdigini mälim etdi.
Fransis we Putin 10-njy iýunda Watikanda duşuşarlar.
Bu Ukrainadaky krizis başlany bäri, Putiniň Watikana etjek ilkinji saparydyr.
Russiýanyň prezidenti Watikana 2013-nji ýylyň noýabr aýynda sapar edipdi. Ol bu saparyny, 2014-nji ýylyň mart aýynda Russiýa Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa etmezden we gündogar Ukrainadaky krizis sebäpli Moskwa bilen Günbataryň arasyndaky gatnaşyklar ýaramazlaşmazdan öň, amala aşyrypdy.


text:
17-nji awgustda Saýano-Şuşenski gidro-elektro stansiýasynda bolan heläkçiligiň ýyl dönümi bellenildi.
Sişenbe güni bu ýerde işleýän adamlaryň ýaşaýan Çeremuşki obasynda heläk bolanlaryň hatyrasyna bagyşlanyp dürli çäreler geçirildi.
2009-njy ýylyň 17-nji awgustynda Günorta Sibirde bolan güýçli partlama zerarly zawodyň diwarlary ýykylyp, turbina otagyny suw basypdy. Bu wakada 75 adam heläk boldy.
Ölenleriň dogan garyndaşlary bu pajygaly waka barada hakykaty aýtmagy häkimiýetlerden talap etdip, halas ediş operasiýalarynyň gidişine şübhe bildiripdiler.
Saýano-Şuşenski gidro-elektro stansiýasy Orsýetiň iň uly elektro stansiýalarynyň biri hasaplanýar.


text:
Geçen hepde Birleşen Ştatlarda “jackpot” lotereýa oýnunda iň uly pul utuşyny gazanan üç adamdan biri anna güni özüniň kimdigini yglan etdi.
Bu “jackpot” lotereýa oýnunda 656 million dollar puly üç sany lotereýa utupdy. Bu utuş biletleriniň biri Illionois ştatynda, ýene biri Kansas ştatynda we üçünji birem Meriland ştatynda hasaba alnypdyr.
Ýöne utuş gazanan bu üç adam şu günki güne çenli öz utan pullaryny almak üçin lotereýa agentligine ýüz tutmandylar.
Anna güni utuş gazananlardan biriniň, ýagny Kansas ştatynyň ýaşaýjysynyň lotereýa agentligine ýüz tutandygy habar berildi.
Ýöne onuň anyk kimdigi barada häzirlikçe maglumat berilmeýär. Bu utuş gazanan üç adamyň her biriniň paýyna 218 million dollardan gowrak pul utuşy düşýär.


text:
Ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň işgärleri Türkmenistanyň bitaraplygynyň 20 ýyllygyny hem-de Nebitgaz senagaty we geologiýa işgärleriniň gününi täze zähmet üstünlikleri bilen garşyladylar.
2015-nji ýylyň 11 aýynda Türkmenistanyň nebitgaz ýataklarynda nebitiň 11 million 116 müň tonnadan gowragy çykaryldy. Geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdireniňde “gara altyny” çykarmagyň ösüş depgini 105,8 göterime deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýangyç-energetika toplumynyň öňünde goýan wezipelerini, şol sanda şu ýylyň ýanwar aýynda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde, şeýle hem sentýabr aýynda geçirilen Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynda öňde goýan wezipelerini çözmek bilen, türkmen nebitçileri işleriň bellenilen maksatnamasynyň hötdesinden abraý bilen geldiler.
“Gara altyny” çykarmagyň ösüşi birnäçe şertleriň hasabyna gazanyldy. Hususan-da, “Türkmennebit” döwlet konserniniň ýataklarynda netijeli geologiýa-tehniki çäreleriň toplumy amala aşyrylýar. Olar täze tehnologiýalary ornaşdyrmagyň hasabyna guýularyň önümli gatlaklarynyň nebit berijiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
“Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyna” laýyklykda buraw işleriniň gerimi ep-esli giňeldi. Şu ýylyň başyndan bäri 109 müň metrden gowrak çuňluk burawlandy – ösüş depgini 126,9 göterime deň boldy.
Mysal üçin Demirgazyk Goturdepe ýatagyny özleşdirmek boýunça işleriň gerimi giňeldi, Hazar deňziniň ýalpaklygynda we kenarýaka zolagynda täze gözleg we ulanyş guýularyny burawlamagyň barşynda nebitiň senagat akymlary alyndy. Bu ýerde, täze “ýerasty guýularyň” gurluşygynda “Türkmennebit” döwlet konserniniň satyn alan döwrebap buraw enjamlary ulanylýar. Şonuň bilen birlikde öňdebaryjy tehnologiýalar, şol sanda kese we eňňit guýulary burawlamak boýunça tehnologiýalar ulanylýar, olar önümli gatlaklardan uglewodorod çig malyny saýlap almagy 4-5 esse artdyrmaga mümkinçilik berýär.
Mundan başga-da, Goturdepe, Barsagelmez, Akpatlawuk, Ekizek ýataklarynda uly çuňlukdaky gatlaklaryň geologiýa-gözleg işleri amala aşyrylýar. Altyguýy ýatagynda guýulary burawlamak dowam edýär, bu ýerde nebitiň senagat akymlary alyndy. Gözleg buraw zolagyna Hazarýaka sebitiniň geljegi uly bolan beýleki birnäçe meýdanlary hem goşuldy.
Şonuň bilen bir hatarda Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlary hem nebitiň çykarylyşyny artdyrýarlar, olar önümi paýlaşmak hakynda şertnamalaryň esasynda gury ýerde we Hazaryň deňiz ýalpaklygynda birnäçe ýataklary işläp taýýarlaýarlar.
Energetika ulgamynda iri maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmak dowam edýär, olaryň çäklerinde täze önümçilik desgalaryny gurmak işleri amala aşyrylýar. Ýangyç-energetika toplumynda şu ýylyň başyndan bäri özleşdirilen maýalaryň umumy möçberi 8 milliard 765 million manatdan gowrak boldy. Bu geçen ýylyň 11 aýyndaky görkezijiden 21,2 göterim köpdür.
2015-nji ýylyň 11 aýynda tebigy gazyň çykarylyşy 70 milliard kubmetre deň boldy, onuň eksporty bolsa 35 milliard kub metrden gowrak boldy.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde käbir nebit önümlerini, şol sanda awtomobil benzinini, polipropileni, suwuklandyrylan gazy, tehniki çalgy ýaglaryny öndürmegiň möçberi artdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň energetika strategiýasy ozaly bilen ýurdumyzyň ägirt uly nebitgaz kuwwatyny netijeli amala aşyrmaga hem-de ýangyç-energetika toplumynda milli we umumy bähbitlere laýyk gelýän özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilendir.
Önümçilik düzümini döwrebaplaşdyrmak we nebitgaz senagatyny diwersifikasiýalaşdyrmak maksadynda görlen anyk çäreler ýurdumyzy toplumlaýyn senagatlaşdyrmaga, dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümleriň öndürilişini artdyrmaga we degişlilikde Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny berkitmäge, halkyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga ýardam eder.


text:
Ykdysadyýeti uly depgin bilen ösýän dünýäniň bäş iri döwletiniň liderleri Hytaýda geçen sammitde BMG-de reforma geçirmäge çagyrdylar.
Şu gün olaryň sammitiniň ahyrynda ýaýradylan beýanata görä, BMG-de kabul edilýän kararlarda ösýän ýurtlaryň roluny has-da artdyrmaly.
BRICS toparyna agza Braziliýa, Hindistan we Günorta Afrika BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik agzasy bolmaga çalyşýarlar.
BRICS toparynyň beýleki iki agzasy bolan Orsýet hem Hytaý Hemişelik geňeşe agza we olar öz hyzmatdaşlaryny goldaýarlar.


text:
Ylym we Tehnologiýa
Golaýda “Microsoft” kompaniýasy 26,2 milliard dollar töläp, “LinkedIn” şereketini satyn aldy....
Her ýylyň başynda awtoulagyň watany hasaplanýan ABŞ-nyň Detroit şäherinde bu ugra...
Kosmosda üstümizdäki ýylda köp täzeligiň bolmagyna garaşylýar. Olaryň arasynda älem giňişligi...
Agramy 450 kilograma deň bolan ýeňil “SolarStratos” diýlip atlandyrylan uçar Gün...
“Apple”-iň mobil töleg hyzmaty “Apple Pay” 2014-nji ýylda ulanyşa hödürlenende, onuň...
Her ýylyň ahyrynda dürli ugurlarda ýylyň jemi jemlenýär hem-de edilen işlere...
Sürüjisiz traktorlary işläp taýýarlamak üçin birnäçe ýyldan bäri alada edilýän hem...
Hytaýyň elektrokar önümçiligi bilen meşgullanýan “NextEV” şereketi dünýäniň iň ýokary tizlikli...
Meriland uniwersitetiniň hünärmenleri elektrik energiýasyny öndürýän penjiräni işläp düzdüler. Adaty aýnanyň...
“Ericsson” kompaniýasy dünýäde telefon ulanyjylaryň sany barada täze maglumat taýýarlady. Şu...


text:
20-nji asyr türkmen edebiýatynyň iň görnükli wekili Gurbannazar Ezizow ölmejek-öçmejek eserler döredip, halkyň hakydasynda ýaşap gelýär. Ol Jennet ýaşynda, bir näkesiň atan okundan pajygaly ýagdaýda wepat bolupdy.
Aslynda Gurbannazaryň özi iňňän mähirli ynsandy, ol hemmeleriň dostudy, ululara ini, kiçilere agady. Ýoldaşlary üçin onuň diňe göwni däl, saçagy-da, gapysy-da açyk bolardy.
Eziz aga bilen Gülnabat ejäniň ýeke perzentleri Gurbannazar bolansoň, onuň ýanynda gelen her bir ynsana öz çagalary ýaly serederdiler. Gurbannazar aradan çykan soň hem bu däp dowam etdi. Gurbannazarlaryň gapysy mydama açyk boldy. Gülnabat eje gapysyndan garan her bir ynsany öz perzendi hökmünde kabul etdi.
Şol mähriban ene 90 ýaşady. Enäni şahyr Şiraly ýatlaýar:
Şiraly Nurmyrat
“Ine, durun seň öňüňde diňe ak süýdüňi emen,
Meni hiç bir zatdan gorap bilmedik ýalňyz enem”
Şahyr Gurbannazar Eziziň “Eneme” atly goşgusynyň jemleýji soňky iki setiri bu gün togsan ýaşy arka atan Gülnabat ejä bagyşlanypdy.
Gurbannazar Gülnabat eje bilen
Külli türkmeniň göz-guwanjyny 1940-njy ýylyň martynda dünýä inderen bu mährem ene bilen ilkinji tanyşlygym 1967-nji ýylyň ahyrlarynda, Gurbannazar bilen tirkeşip, Podwoýskiý bilen Sowhoznaýa köçeleriniň çatrygynda ýerleşýän howlynyn işiginden ätlämde bolup geçipdi.
Sary köýnekli “Güýzjemalyň“ aşygy Gurbannazar üçin keramatly ene temasy mukaddes däbe öwrülipdi.
Ýazgül, Sähragül, Azatgül hem Ogulgül atly gurjak ýaly dört gyzyň enesi Halnabat gelin şahyryň in güýçli, in uly arzuwy netijesinde, heniz dünýä inmedik, entek hyýalda ýaşaýan ogly Serdary hüwdüläp oturşyna diňe enä mahsus, diňe enäniň dilinden çykyp biläýjek sözleri aýdýar:
Ýaryň geler ýanyňa,
Eneň geler zaryňa,
Sen maňa az bakarsyň,
Köp bakarsyň ýaryňa.
Jorama duşan ýerim,
Balam, seni öwerin,
Gelniň ýuwar köýnegňi,
Men dolagňy ýuwaryn.
Daş oba düşse ýoluň,
Gyş bolsa sagy-soluň,
Ilki eneň ýat eder,
Soňra ýatlar aýalyň...
Geçen asyryň 78-79-njy ýyllarynda, ýaňy 3-4 ýaşan Serdarjyk bilen tanyşmak maňa nesip etdi. Her gezek olaryň deňinden geçemde, maşyny saklap, howlynyň daş işiginde oýnap ýören çaganyň eline ownuk pul tutduryp, “morožnyjyk alnarsyň” diýip geçip ugradym. Bu ýagdaý birnäçe gezek gaýtalandy, ýöne uzaga çekmedi. Gülnabat eje meni öýe çagyryp, ýuwaşlyk bilen haýyş etdi:
—Ogul, Gurbannazar janyň iň gowy gören dostlarynyň biridigiňi men bilýän, emma şojagaz çagany ownuk pul bilen ýaman öwretme diýjek bolýan. Sebäbi häli-şindi buz ýaly morožny iýip, bokurdajygyny agyrtmasa gowy boljak. Iň bir ýaramaz tarapam – maşyn tyrryldysyny eşidenden, çaga howlyň daşyna ylgaýa...
1982-de, tegelek otuz ýyl mundan ozal, Gülnabat eje agtygynyň 29-njy mekdebiň birinji klasyndan okuwdan gelip, päpgejigini bir gyra oklap goýberägede, buýsançly habaryny tüýs şahyryň ogly bolup buşlaýşyny gürrüň berdi: “Ene, bu gün-ä agtygyň ýumurtga ýaljak owadan bäşligi alyp gelendir!”
1980-in mart aýynyň başlarynda, Gurbannazaryň doglan gününiň 40 ýyllygyny bellemek uçin, şahyryň sarpasyny saklaýan märeke uzyn stoluň başynda jemlendi.
Merhumy ýatlamaga gelen adamlaryň öňünde içgili çüýşe goýulmajagy, elbetde, köre hasady. Emma iki alkaş eýýäm boljagy bolup gelipdir. Her kim ýerinden turup, işigiň agzyndaky basgançakda oturan enä alkyş baryny ýagdyrypdy. Şol aralykda gözleri ümezläp oturan şahyrdyr tankytçy bir çemçäniň üstünde dawalaşyp, biri-biriniň ýakasyndan ýapyşdy.
Saklanyp bilmedim. Ikisiniňem ýeňsesinden ebşitläp tutdum. Südürdedip howlyň işigine eltdim-de, köçä oklap goýberdim. Ene üm bilen meni ýanyna çagyryp, ýuwaşja dillendi: “Henize-bu güne deňiç bu howludan beýdip çykarylan-a ýokdy, ýöne şuny-ha sen oňaraýdyň...”
Bu beýik enäni sonky gezek 1990-njy ýylda, howlyň içindäki göle ýatagyny arassalan wagtym görüp galdym. Şonda alan “taňryýalkasynymy” şu güne çenli buýsanç bilen göterip ýörün.
Saňa berk jan saglygy hem uzak ömri arzuw edýän, mähriban Ene!


text:
Prezident Wladimir Putin ýurduň iki esasy sud edaralaryny birleşdirmek üçin Konstitusiýa düzedişleri girizmek teklibini Döwlet Dumasynyň garamagyna tabşyrdy. Onuň bu karary bu ädimiň onuň kanunçylygy kämilleşdirmek maksady bilen däl-de, syýasy maksatlar bilen bagly bolmagynyň ahmaldygy baradaky çaklamalary döretdi.
Orsýetiň Baş arbitraž sudy ýurduň iň bitarap sud organy diýlip hasaplanýar. Emma bu ýagdaý uzaga çekmejege meňzeýär.
Kremliň 7-nji oktýabrda Döwlet Dumasyna tabşyran kanuny ykdysady dawalary çözýän Baş arbitraž suduny ýatyryp, onuň Ýokary sud bilen birleşdirilmegini göz öňünde tutýar.
Karara laýyklykda 170 sudýadan ybarat bolan jenaýat, graždan, administratiw hem ykdysady işlere garaýan umumy bir edara, ýagny “super sud” döredilmeli.
Näme sebäpden birleşdirilýär?
Häkimiýetler bu çäräniň sud sistemasyndaky näsazlyklary aradan aýyrmaga ýardam berjegini aýdýarlar. Emma tankytçylar Kremliň bu hereketiniň onsuzam prezidente garaşly bolan sud sistemasyny merkezleşdirmek boýunça ädilýän nobatdaky ädimdigini belleýärler.
Moskwaly ýurist Wadim Klýuwgant Orsýetiň sud sistemasynyň merkezleşdirilmeginiň 15 ýyl mundan ozal başlanandygyny aýdýar. Klýuwgant häzirki ädimleri sudy býurokratik sistemanyň gözegçiligine geçirmek boýunça edilen synanyşyklaryň dowamy diýip atlandyrdy.
Kremliň öňe sýrýän täze kanuny Wladimir Putine tutuş ýurt boýunça prokurorlary bellemäge ygtyýar berer. Häzirki wagta regionlarda prokurorlar Orsýetiň Baş prokuraturasy tarapyndan bellenýär.
Bu çäre Konstitusiýa üýtgetmeleriň girizilmegini talap edýär. Şu sebäpden kanunyň durmuşa geçirilmegi üçin Döwlet Dumasynyň agzalarynyň üçden iki bölegi we Federasiýa Geňeşiniň agzalarynyň dörtden üç bölegi tarapyndan makullanmaly.
Ýurduň kanunçykaryjy ýolbaşçylary, şol sanda Dumanyň spikeriniň birinji orunbasary Aleksandr Žukow we Dumanyň kanun çykaryjy komitetiniň başlygy Pawel Kraşeninnikow täze kanuna garamak boýunça maslahatyň ýakyn aýlarda boljakdygyny mälim etdiler.
Putin öz teklibini ilkinji gezek şu ýylyň iýun aýynda Sankt-Peterburgda geçirilen ykdysady forumda agzapdy. Şonda ol ýurduň iki sany baş sud edaralarynyň kararlarynda yzygiderliligiň ýokdugyny aýdypdy.
Hukukçy bilermenler, şol sanda ýurist Klýuwgant Arbitraž sudunyň ýapylmagynyň sistemanyň kämilleşmegi üçin netijeli boljakdygyna şübhe bildirýärler.
Orsýetiň intellektual eýeçiligiň hukuklary boýunça sudunyň başlygy Lýudmila Nowoselowa kararyň akyl-paýhasa ters gelýändigini bellemek bilen, onuň suduň çykarýan kararlarynyň hilini gowşadyp biljegini aýtdy.
Medwedewiň dosty
Bilermenler Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedewiň klasdaşy bolan Anton Iwanowyň ýolbaşçylygyndaky Baş arbitraž suduna ýurduň adalat sistemasyndaky bitarap edara hökmünde garapdy.
Pribylowskiý bu hödürlenýän özgerdişleriň aňyrsynda başga sebäpleriň, meselem, haýsy-da bolsa bir intriganyň ýatan bolmagynyň ahmaldygyny çak edýär.
Orsýetiň “Wedomosti” neşiri Ýokary sud edaralarynyň birleşdirilmegi Dmitriý Medwedewiň dostuny çetleşdirmek arkaly onuň özüniň-de hökümetdäki täsirini gowşatmak maksady bilen edilýän synanyşyk bolup biler diýen çaklamany öňe sürdi.


text:
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň 29-njy tapgyry dört şäherde geçirilen duşuşyklar bilen tamamlandy. Olaryň ählisiniň şol bir wagtda başlanandygyny hem bellemek gerek.
Tapgyryň merkezi duşuşygy “Aşgabat” stadionynda geçirilip, onda geçen ýylyň jemleri boýunça iň gowy netijeleri görkezen iki topar – 2014-nji ýylda Türkmenistanyň Kubogynyň we çempionatyň kümüş medalynyň eýesi bolan “Ahal” bilen ýurduň häzirki çempiony “Altyn asyr” duşuşdy. Şu möwsümde toparlar öz aralarynda üç gezek oýnapdylar. Milli çempionatyň birinji we üçünji aýlawlarynda deňlik hasaba alyndy – 1:1. Ikinji aýlawda bolsa “Altyn asyr” 2:0 hasabynda ýeňiş gazandy.
Toparlaryň arasyndaky dördünji oýun 28-nji oktýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Naýbaşy kubogy ugrunda geçiriljek duşuşyga özboluşly taýýarlyk boldy. Çempionatyň öňdebaryjysy bilen geçiriljek oýun “Soňky şowsuzlyklar zerarly üçünji orna düşen “Ahal” ýene-de çempionlyk ugrunda göreşe gaýdyp gelermi?” - diýen sowala hem jogap bermelidi.
Meýdançada bolup geçen wakalaryň görkezişi ýaly, “Türkmennebitönümleri” Baş müdirliginiň toparynda bu wezipä hötde geler ýaly güýç tapylmady. Duşuşygyň birinji ýarymy toparlaryň hiç birine-de üstünlik getirmedi. Arakesmeden soňra ezber hüjümçi Süleýman Muhadow oýnuň ykbalyny “Altyn asyryň” peýdasyna çözdi. 71-nji we 86-njy minutlarda tapawutlanan hüjümçi diňe bir öz toparyny ikinji altyn medala ýakynlatman, eýsem, 23 pökgi bilen netijeli oýunçylaryň bäsleşiginde ikinji orna geçdi.
Iň netijeli oýunçylaryň arasynda birinji orunda “Balkanyň” hüjümçisi Myrat Ýagşyýew barýar. Toparynyň öz meýdanynda “Hazyna” garşy geçiren duşuşygynyň 28-nji minutynda ýoldaşlarynyň köp göçümli kombinasiýasyny jemlän hüjümçi häzirki çempionatdaky 25-nji goluny geçirdi. Duşuşygyň iň gowy oýunçysy Mekan Saparow bolsa balkanlylaryň üstünligini berkitdi. Ol 56-njy minutda öz toparynyň guran çalasyn hüjümi netijesinde meýdançanyň merkezinden garşydaşlaryň goragçylaryndan arany açyp, takmynan 16 metrden pökgini derwezäniň çep gyrasyna gönükdirdi. Netijede 2:0 hasabynda ýeňiş gazanan “Balkan” 56 utuk bilen çempionatyň öňdebaryjysy “Altyn asyryň” yzyndan kowmagyny dowam etdirýär. “Hazyna” bolsa 30 utuk bilen ýaryş basgançagynda sekizinji orny eýeleýär. Öňki oýunlarda sary duýduryş peteklerini alandyklary sebäpli, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň toparynyň esasy oýunçylarynyň birbada üçüsiniň bu oýna gatnaşyp bilmändigini hem bellemek gerek. Olar Didar Durdyýew, Kemal Gurbanow we Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama tapgyrynyň ýakynda geçirilen Türkmenistan - Guam (1:0) duşuşygynyň iň gowy oýunçysy Guwanç Abylowdyr.
Çempionatda soňky orny eýeleýän “Daşoguz” hem sary duýduryş peteklerini alandyklary üçin iki oýunçysyny – Yzzat Hudaýbergenowy we Hudaýguly Satyýewi “Merwe” garşy geçirilen duşuşyga goýberip bilmedi we nobatdaky gezek ýeňlişe sezewar boldy – 1:2. Ýeňijileriň iki goluny hem Şanazar Tirkişow (2-nji we 17-nji minutlar) geçirdi. Ýeňlen toparyň jogap pökgüsini Begli Öwezow (84-nji minut) geçirdi.
Türkmenbaşy şäherinde garaşylmadyk netije hasaba alyndy. Ol ýerde geçen ýyl çempionatyň bürünç medalyny gazanan “Şagadam” Marynyň “Energetigini” ýeňip bilmedi – 1:1. Uzak aralykdan berlen pökgüden peýdalanan Yhlas Magtymow 10-njy minutda “Şagadamy” öňe çykardy – 1:0. 75-nji minutda Batyr Jumaýew jerime meýdançasynyň çep gapdalyndan gelen pökgini kelle urgusy bilen derwezä gönükdirip, hasaby deňledi. Ionel Kosafanynyň iki sary duýduryş petegini alyp, meýdançany terk edendigi üçin ýer eýeleri soňky 13 minuty azlykda oýnadylar. Muňa garamazdan, olar duşuşygyň ahyrynda ýeňiş gazanmaga ýakynladylar. Emma ikinji ýarymda meýdança giren Gahrymanberdi Çoňkaýew derwezeçi Farhad Bazarow bilen ýüzbe-ýüz galsa-da, gol geçirmegi başarmady. Netijede “Şagadam” 44 utuk bilen bäşinji orunda galdy we özünden 1 utuk öňde barýan “Aşgabadyň” öňüne geçmek mümkinçiligini elden giderdi.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
"Balkan" – "Hazyna" – 2:0 (1:0)
17-nji oktýabr. Balkanabat. "Sport toplumy". 1 000 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Myrat Ýagşyýew 28, Mekan Saparow 56.
Duýduryş alanlar: Mekan Saparow 74 – Begli Annageldiýew 54, Guwanç Rejepow 65.
Emin: Ruslan Ereşow.
Duşuşygyň ispektory: Eldar Ramazanow.
"Merw" – "Daşoguz" – 2:1 (2:0)
17-nji oktýabr. Mary. "Sport toplumy". 500 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Şanazar Tirkişow 2, 17 – Begli Öwezow 84.
Duýduryş alanlar: Begenç Alamow 50, Begenç Teýmirow 89 – Merdan Galpakow 41, Hamza Allamow 61.
Emin: Babanazar Haknazarow.
Duşuşygyň ispektory: Batyr Orazsähedow.
"Şagadam" – "Energetik" – 1:1 (1:0)
17-nji oktýabr. Türkmenbaşy. "Şagadam" stadiony. 200 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Yhlas Magtymow 10 – Batyr Jumaýew 75.
Duýduryş alanlar: Ionel Kosafana 49 – Artýom Nikitenko 80.
Oýundan çykarylan: Ionel Kosafana 77 («Şagadam») 77 (2 sary petek).
Emin: Begenç Allaberdiýew.
Duşuşygyň ispektory: Rubik Danelýan.
"Ahal" – "Altyn Asyr" – 0:2 (0:0)
17-nji oktýabr. Aşgabat. " Aşgabat " stadiony. 1 000 tomaşaçy.
Pökgini geçiren: Süleýman Muhadow 71, 86.
Duýduryş alanlar: Süleýman Orazow 14, Rahmet Şermetow 54 – Umytjan Astanow 14, Şöhrat Söýünow 26.
Emin: Alibek Sapaýew.
Duşuşygyň ispektory: Hudaýnazar Rejepow.
Duşuşygyň komissary: Kakaly Tyllaýew.
20-nji oktýabra çenli toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp gol geçiren futbolçylar:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 25 (2 – 11 metrlik urgudan) gol.
Süleýmän Muhadow ("Altyn asyr") – 23.
Altymyrat Annadurdyýew ("Ahal") – 22.
Berdi Şamyradow ("Aşgabat") – 17 (1).
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 16 (6).


text:
Aşgabadyň Är-Togrul Gazy metjidiniň ymamy juma namazynyň dowamynda okan hutbasynda “Yslam döwleti” diýilýänini tankyt edip, bu toparyň “yslamyň duşmanlary tarapyndan döredilendigini” hem öňe sürdi.
3-nji aprelde geçirilen Juma namazynyň dowamynda türkmen ymamy “Yslam döwleti” atly toparyň köklerine aralaşsaň, olaryň “wahabylardan” gelip çykýandygyna göz ýetirýärsiň diýdi. Şeýle-de, ymam käbir adamlaryň gürrüňi gidýän toparyň ýalňyş ideologiýasynyň we maglumatlarynyň täsirine düşendigini, bu adamlaryň jemgyýetiň içinde hem bardygyny aýtdy.
Türkmenistan resmi derejede “Yslam döwleti” atly topar bilen baglylykdaky beýanatlar bilen juda seýrek çykyş edýär.


text:
G.Berdimuhamedow tarapyndan yglan edilen soňky günä geçişligiň üsti şu wagta çenli-de syrly duman bilen örtülen. Ýogsa, bu günä geçişlik 28-nji maýda geçirilen hökümet maslahatynda, Çagalary goramagyň halkara gününiň öň ýany yglan edilipdi.
Türkmen metbugaty prezidentiň günä geçişlige düşenleriň mähriban ojaklaryna wagtynda dolanmagyna gözegçilik etmegi degişli edaralaryň ýolbaşçylaryna tabşyrandygyny habar beripdi.
Yglan edilenine ep-eslije wagt geçse-de, onuň ýerine ýetirilişi, amala aşyrylyşy, kimdir biriniň ojagyna dolanandygy barada hiç zat belli däl. Eger bu ugurdan bir zatlar edilenem bolsa, ol syrly dumanyň içinde.
Şol günä geçişlige haýsy kategoriýadaky adamlar düşdi, näçeräk adam azatlyga çykdy, öz ojagyna dolandy - bu barasynda düýbünden hiç hili maglumat ýok. Häzirlikçe ýeke adamyň-da azatlyga çykany belli däl.
Halkara synçylary bu meseleden uç çykaryp bilmeýärler. Türkmen wekillerinden sorap, bu meseläni anyklamak mümkin iş däl. Olaryň bir zatlar aýdyp biljek gümany ýok. Bu hiç ýerde aýtmaly däl diýlip, berk tabşyrylanlygy bilen bagly däl, olar iş ýüzünde bolup geçýän wakalardan habarly däl.
Munuň ýaly ýagdaý öňler Nyýazow döwründe-de bolmandy. Yglan edilen günä geçişlik Türkmenbaşynyň rehimdarlygy, sahawaty, ynsanperwerligi hökmünde köpçülikleýin habar serişdelerinde uly dabara bilen reklama edilýärdi.
Türkmenistanda yzygiderli yglan edilýän hem amala aşyrylýan bu aksiýalary günä geçişlik diýip atlandyrmagam kyn. “Türkmenistandaky günä geçişlik rehimdarlyk aksiýasyndan juda daşda” diýip, halkara metbugatynda ençeme gezek habar berlipdi.
Türmeleriň ýüküni ýeňlediş
Günä geçişlik ozaly bilen türmeleriň ýüküni ýeňletmek, ol ýerde oturanlaryň sanyny azaltmak üçin geçirilýän mejbury administratiw çäre bolsa gerek. Onuň yzygiderli geçirilmegi-de şübhe döredýär.
Türkmen türmeleleriniň tussaglardan agzy-burny bilen doldurylandygyny, kameralarda tussaglaryň sanynyň bolmalysyndan ençeme esse artykdygyny adam hukuklaryny goraýan halkara guramalar köp gezek ýazdylar.
Elbetde, şeýle şertlerde tussaglaryň sanitariýa we gigiýena düzgünlerini berjaý etmeginiň mümkin däldigi düşnükli. Şoňa görä, türkmen türkmelerinde ölümiň derejesi-de ýokary. Hut şonuň üçin türmelerdäki tussaglaryň sanyny azaltmak, indiki geljeklere ýer boşatmak üçin günä geçişlik geçirip durmak zerurlygy ýüze çykýar.
Ýeňil jenaýat bilen tussag edilenleri her ýyl birnäçe gezek boşadyp, türkmen günä geçişligi türme sistemasynyň ýüküni ýeňledýär. Emma berk ornaşan hem gyşarnyksyz işläp duran bu düzgünde birdenkä bir näsazlyk ýüze çykdy. Oňki hereket togtady.
Bir adama bagly
Planlaşdyrylan günä geçişlik, türmeleriň ýüküni ýeňletmek işi hakykatda başa barmady. Beýle ýagdaý Stalin zamanynda-da, Nyýazow döwründe-de bolmandy. Ýurt häzir şeýle bir syrly dona bürendi welin, açyk yglan edilen çäre barada-da hiç hili habar syzanok.
Türkmen neşirleriniň žurnalistleri häkimiýetlere zerur soragy berip bilmeýärler. Eger beräýseler, işi bilen hoşlaşjagyny bilip durlar. Işiňi ýitirmek bilen aman galmagam bagtyň getirende bolýan ýagdaý. Ýöne gözüň türmede açylmagy-da mümkin. Türme barada sorag berip, ol ýere düşeniň ady indiki günä geçişliklerde asla görünmezligi-de bolup biljek zat. Günä geçişlik barada prezidentiň aýdanlaryndan sitata getireniňem haýry degmez.
Soňky bagtygara günä geçişlik bilen bagly häkimiýetiň ýokary gatlaklarynda nämeler bolup geçdikä? Ýokarda kabul edilýän kararlaryň ählisiniň syrlylygy indi mistiki häsiýete eýe bolup barýar.
Şunuň ýaly ýapyklyk, tümlük, maglumat gahatçylygy şertlerinde Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Açyk gapylar syýasatyny” häkimiýetleriň iş ýüzünde nähili amala aşyrjagyny göz öňüne getirip bilýän bir barmyka? Bu işiň amala aşmagy, dogrusy, häzirlikçe diňe ýeke-täk bir adama bagly bolup galýar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Eýran parlamentiniň Ykdysady komissiýasynyň başlygy Arsalan Fatipur soňky günlerde eýran bazaryna 5 millard dollar möçberinde ýasama puluň girizilendigini aýdýar.
Fatipur bu beýanaty Eýranyň ýarym resmi ISNA habar gullugyna aýtdy. Ol eýranlylaryň galp puly kabul etmekden ägä bolmalydygyny duýdurdy. Ol galp pullaryň çeşmesi ýa-da olaryň dolanyşyga nähili girizilendigi barada hiç zat diýmedi.
Soňky birnäçe aýda Eýranyň pul birligi bolan rialyň hümmeti daşary ýurt pullarynyň garşysynda şu wagta çenli iň pes derejede aşak gaçdy we bu ýurtda amerikan dollaryna bolan talap has ýokary galdy.


text:
Aşgabat, 07.02.2015. “Türkmenportal”.
Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisiniň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A. Goçyýew ýurdumyzda maldarçylyk önümleriniň, hususan-da, deri we ýüň önümleriniň eýlenmegi, işlenilip taýýarlanylmagy, eksport edilmegi bilen baglanyşykly geçirilen seljermeleriň netijeleri barada habar berdi.
Içerki bazarlarda deri we ýüň önümlerini eýlemek, olaryň ilkinji gaýtadan işlenilmegini tertibe salmak maksady bilen, Telekeçiler we senagatçylar birleşiginiň agzalaryna çig malyň bu görnüşlerini ilatdan bäsdeşlik bahasyndan kabul etmäge we olary daşary ýurtlara bazar bahasyndan satmaga rugsat bermek teklip edildi. Munuň özi ýurdumyza gelip gowuşjak maliýe serişdelerini, maldarlaryň girdejilerini artdyrar. Şeýle hem maldarçylyk pudagynyň gelejekde hem ösmegine, ýurduň bazarlarynda ýerli et we süýt önümleriniň bolçulygynyň döremegine giň mümkinçilikleri döreder.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Mun bolgariýaly Petko Draganowy öz ýörite wekili we BMG-niň Aşgabatda ýerleşýän Merkezi Aziýada Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň (UNRCCA) ýolbaşçysy edip belledi diýlip, BMG-niň Habarlar merkeziniň beýanatynda aýdylýar.
Bu wezipede Petko Draganow BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasarlygyna bellenilen Miroslaw Ýençini çalşyrar.
BMG-niň Baş sekretary UNRCCA-nyň ýolbaşçysy hökmünde ýerine ýetiren işleri üçin Miroslaw Ýençä minnetdarlygyny bildirdi.
Aşgabatda 2007-nji ýylda döredilen BMG-niň bu merkeziniň esasy wezipesi Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň hökümetlerine ýüze çykýan jedelleri we gapma-garşylykly gepleşikler arkaly parahatçylykly ýol bilen çözmäge we halkara goldawyny çekmäge ýardam bermekden ybaratdyr.
Petko Draganow bu wezipä bellenilmezden öz BMG-niň Baş sekretarynyň söwda we ösüş boýunça (UNCTAD) maslahatynyň orunbasary bolup işläpdi.


text:
Orsyetiň DIM-i Sergeý Lawrow Eýranda geçirilen raketa synaglaryna alada bildirip, beýle hereketden saklanmaga çagyrdy.
Lawrowyň sözlerine görä, halkara ylalaşyklary synag geçirmegi gadagan etmeýär, emma Eýranyň ýadro programmasynyň töweregindäki ýagdaý çözülmedik wagty beýle synaglar uly alada döredýär.
Lawrowyň beýannamasy Eýranyň DIM-i Manuçer Mottaki bilen Nýu-Ýorkda duşuşygyndan soň peýda boldy.
Ýewrobileleşigiň daşary syýasat boýunça ýokary wekili Hawier Solana-da hepdäniň bazar we birinji günleri Eýranyň raketalar uçurmagyna alada bildirdi. ABŞ Eýranyň bu hereketini “prowokasiýa” atlandyrdy.


text:
Ylham Alyýew we Serž Sarkisiýan ozaly bilen ikiçäk duşuşdylar, soňra bolsa Minsk toparynyň ýolbaşçylary bilen görşüp, iki ýurduň daşary işler ministrleriniň maslahatyna gatnaşdylar. Ýöne gepleşikleriň jikme-jigi hakynda doly maglumat berlenok diýip, Azatlyk Radiosynyň azeri gullugynyň žurnalisti Münhenden habar berdi.
Duşuşyklardan soňra metbugat konferensiýasy geçirildi. Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Minsk toparyndan Garabag meselesi boýunça Fransiýaly araçy, Minsk toparynyň başlygy Bernard Fassýe dört sagatlap dowam eden gepleşiklerde öňegidişligiň bardygyny, ýöne muňa garamazdan, henizem problemanyň öz güýjünde galýandygyny aýtdy: «Moskwada, Parižde hem Waşingtonda urşuň bu meselede çözgüt bolmaz diýip hasaplaýarlar, sebäbi problemalary urş bilen çözüp bolmaz» diýip, Minsk toparyna baştutanlyk edýän Fassýe aýtdy.
Garabag meselesinde iki döwletiň prezidentleriniň altynjy tapgyr duşuşygy Germaniýanyň Münhen şäherinde geçirildi. Azerbeýjanyň we Ermenistanyň Daşary işler ministrleri Mämedýarow we Nalbandýan Afinyda maslahat etjekler.
Fassýe ýene şeýle diýdi: «Elbetde, şol bir wagtyň özünde geçirilen gepleşikler prezidentlere hem bize bireýýäm çözülmeli problemany anyklamaga mümkinçilik berdi, ýöne möhüm mesele problemalaryň çözülmegi üçin bizden haýyş edilmegi ähmiýetli» diýip, fransiýaly diplomat aýtdy.
Minisk toparyndan bu meselä araçylyk edýän ABŞ-nyň diplomaty Robert Bradtke bolsa bu barada şeýle diýdi: «Bu iki prezidentiň bile işleşmek ugrundaky aladalary men-de aýratyn täsir galdyrdy, olaryň gepleşikleriniň çynlakaýlygy hem çuňlugy hem-de kyn we jedelli meseläni maslahatlaşmaga bolan islegi bu prosese täzelikde goşulan adam hökmünde mende diýseň uly täsir galdyrdy» diýip, amerikan diplomaty aýtdy.
Fransiýanyň Daşary işler ministrligi mundan ozal Alyýewiň we Sarkisýanyň duşuşygynda şu aşakdaky meseleler hakynda maslahat ediljegini mälim edipdi:
1. Daglyk Garabagyň töweregindäki basylyp alnan ýerleriň Azerbeýjanyň kontrollygyna berilmegi.
2. Daglyk Garabagyň howpsuzlygyny we awtonomiýasyny kesgitleýän wagtlaýyn statusynyň belli edilmegi.
3. Ermenistan bilen Daglyk Garabagy birikdirýän koridoryň ýapylmagy.
4. Uruş zerarly öý-öwzarlaryndan jyda bolanlaryň öýlerine dolanyp barmaklaryny üpjün etmek.
5. Sebitde parahatçylygy goraýan güýçleriň ýerleşdirilmegi.
Gepleşikler uzaga çekiberse, uruş wariantynyň-da saýlanyp alynmagynyň mümkindigini Azerbeýjanyň prezidenti Alyýew aýtdy. Ýöne Minsk toparynyň baştutany taraplary urşdan gaça durmaga çagyrdy.
Azerbeýjanyň we Ermenistanyň arasynda Daglyk Garabag dawasy 1988-nji ýylda Ermenistanyň Azerbeýjanyň topragyny basyp almagy bilen başlanypdy. .
1993-nji ýyldaky Ermenistanyň hüjüminde Daglyk Garabag bilen onuň töweregindäki alty şäher hem-de raýonlar basylyp alyndy. 1994-nji ýylda taraplaryň arasynda atyşyklary ýatyrmak hakyndaky şertnama gol çekilse-de problema çözülmän gelýär. Baku, uruş zerarly bir million çemesi adamyň öýlerinden jyda düşendigini aýdýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustynda geçirilen giňişleýin mejlisinde ýurdumyzda bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň başlanmaly möhletleri anyk kesgilenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow mejlise gatnaşyjylaryň ünsüni häzir gallaçy daýhanlarymyzyň öňünde möhüm wezipe durýandygyna çekip, ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda 19-njy awgustdan başlap, bugdaý ekişine guramaçylykly girişmäge ak pata berdi. Il içinde sylanýan hormatly ýaşulularymyzdan bolsa, bugdaý ekişini «Bissimilla!» bilen başlap bermeklerini haýyş etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti pagta ýygymy möwsümini hem guramaçylykly geçirmek maksady bilen, Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynda 29-njy awgustda, Daşoguz welaýatynda bolsa, 6-njy sentýabrda pagta ýygymyna başlamaga ak pata berdi.


text:
Türme tussaglygyndaky Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýulia Timoşenkonyň bejergi almak üçin Harkowyň demir ýol hassahanasyna geçirilendigi habar berilýär.
Türme gullukçysynyň aýtmagyna görä, “Timoşenko anna güni agşamlyk hassahana barypdyr. Germaniýanyň lukmanlarynyň çykaran kararyndan soň Timoşenko teklip edilen Harkow şäherindäki hassahanada bejergä başlamak isleginiň bardygyny aýdypdyr.”
Onuň aklawjysy Sergeý Wlasenko Timoşenkonyň hassahana geçmek barada razyçylyk berendigine “berk şübhelenýändigini” AFP habarlar gullugyna aýtdy.
Mundan ozal Timoşenko hassahanada bejergi almaga garşylyk görkezip geldi.
Ýuliýa Timoşenko öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, 2011-nji ýylyň oktýabrynda 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi we häzir täze aýyplama boýunça ol sud edilýär.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurdy “Beýik sähralar ýurdy” diýip atlandyrmagy teklip etdi.
Gazak hanlygynyň 550-nji ýylyny bellemek boýunça Astanada geçirilen dabarada eden çykyşynda Nazarbaýew “Gazagystanyň formal bolmadyk bu ady ýurdumyzyň köpmilletli häsiýetini alamatlandyrar”, diýdi.
11-nji sentýabrda Astanada geçirilýän bu ýyllyk çäre Türkiýäni, Azerbaýjany, Gazagystany we Gyrgyzystany öz içine alýan Türki döwletleriniň geňeşiniň Gazagystanyň paýtagtynda geçirilýän wagtyna gabat gelýär.
Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýew we Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew çärä gatnaşdylar.
Nazarbaýew Gazak hanlygynyň 550-nji ýyl dönümini bellemek pikirini geçen ýyl Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň “Gazaklaryň hiç wagtda döwletçiligi bolmandy” diýip köpçülikleýin eden çykyşynyň yzýany yglan edipdi.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nazarbaýew suw joşguny zerarly heläk bolan adamlaryň sanynyň 35-e barandygyny aýtdy.
Nursoltan Nazarbaýew Gyzyl Agaç obasynyň suwuň aşagynda galmagyna sebäp bolan derýa bentiniň ýykylmagyna günäkär adamlaryň jogapkärçilige çekiljekdigini aýtdy.
12-nji martda Gazagystanyň Almaty welaýatynda 2 derýa benti ýykylyp, netijede 3 müň ilatly Gyzyl Agaç obasyny suw basdy. Köp adamyň dereksiz ýitendigi aýdylýar.
Gyzyl Agaç obasynyň golaýyndaky bentiň hususy eýeçilige degişlidigi habar berilýär.
Ýagynyň yzygiderli dowam etmegi netijesinde ýykylan ikinji bent Gazagystanyň Garatal regionynda ýerleşýär.
12-nji martda Garatalyň golaýynda ýerleşýän obanyň ähli 820 ýaşaýjysy howpsyz ýerlere göçürildi diýlip, habar berilýär.


text:
Düýn Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýetiň arasynda geçirilen özara Sammitden soň eden çykyşynda “Orsýetiň Dünýä söwda guramasyna girmek meselesi praktikada hakykata öwrülip barýar” diýip belledi.
Brýusselde geçen bu Sammitiň baş temasy Dünýä söwda guramasyna Orsýetiň goşulmagy barada boldy. Ýewropa Bileleşiginiň wekilleri bu meselede Moskwa goldaw bildirdiler.
Sammitiň öňýany ähli jedelli meseleleri kadalaşdyrmak boýunça ýorite memoranduma hem gol çekilipdi.
Gürjüstan Orsýetiň Dünýä söwda guramasyna girmegine öňküleri ýaly garşy çykýar. Eger Tbilisi pozisiýasyny üýtgetmese, onda Orsýet bu gurama girip bilmez.
Sammitde wiza režimini ýatyrmagyň perspektiwalary barada-da maslahat edildi.


text:
Türkmenistanda okuw ýylynyň başlanmagyna az wagt galdy. Adat bolşy ýaly, awgust aýynyň başynda Aşgabat şäheriniň bazarlarynda we käbir köçeleriniň ugrunda “Mekdep bazary” atly ýörite söwda nokatlary döredilýär. Şular ýaly bazarlardan birem ýakynda Aşgabadyň “Ors bazarynda” açyldy.
Adyndan belli bolşy ýaly, bu söwda nokatlarynda mekdep okuwçylaryna gerek bolan egin-eşikler we okuw esbaplary satylýar. Dükanlar bezelip, alyjylara garaşylýar. Edil häzir bu dükanlaryň müşderileriniň sany o diýen köp däl. Emma onuň köpelmegine garaşylýar.
“Esasan, sentýabr aýy golaýlanda, adamlar köp bolýar. Häzir okuw esbaplarynyň söwdasy ýaňy başlady” diýip, “Ors bazaryndaky” mekdep bazarynyň söwdegäri 28 ýaşly Ahmet aýdýar.
Bahalar alada goýýar
Mekdep bazary ýaňy açylyp, müşderiler harytlaryň bahasy bilen ýaňy-ýakynda tanşyp başladylar. Edil häzirki döwürde harytlaryň assortiment taýdan köpdürliligi göze ilmeýär. Emma geçen ýyldaky bilen deňeşdirilende, harytlaryň bahalary adamlary alada goýýar.
Mekdebe gatnaýan oglanlar üçin hökmäny diýilýän kostýum-balagyň bahasy geçen ýyl 40-50 manat aralygynda bolan bolsa, häzirki wagt onuň iň arzany 60 manat. Oglanlar üçin köýnegiň bahasy geçen ýyl 9-10 manat bolan bolsa, ol häzir 12-20 manada ýetipdir. Tahýalaryň bahasam gymmatlapdyr.
Oglanlar üçin mekdep formasynyň assortimenti diňe ýokarda agzalan zatlar bilen çäklenmeýär, olara sport we çärelere gatnaşdyrylanda geýilýän beýleki egin-eşikler ýaly birgiden zatlar alynmaly. Netijede olaryň ählisiniň bahasyny jemläniňde, bir mekdep okuwçysynyň çykdajysy 280 manada ýetýär.
Häzirki döwürde maşgala lukmanynyň aýlygy, ortaça, 1000 manada, orta mekdebiň mugallymynyň aýlygy hem, ortaça aýdylanda, 800 manada barabar. Biziň bilen söhbetdeş bolan käbir müşderileriň aýtmaklaryna görä, bu gymmatçylyk olaryň maşgala býujetine ep-esli agram salýar.
Sebäbi – “ýol gymmat”
Bahalaryň gymmatlamagy barada hökümet tarapyndan resmi maglumatlar berilmänsoň, bu barada takyk bir zat aýtmak kyn. Emma söwdegärler onuň sebäbini iki söz bilen düşündirýärler: “ýol gymmat”.
Söwdegärleriň maglumatlaryndan çen tutulsa, mekdep bazarlarynda entek daşary ýurtlardan getirilýän täze harytlaryň sany az. Emma häzirki gymmatçylygyň her ýyl daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň gelip başlamagy bilen hem arzanlajagyna o diýen umyt ýok.
Biziň bilen söhbetdeş bolan käbir söwdegärleriň aýtmaklaryna görä, geçen aýyň 15-inden başlap “Türkmenhowaýollarynyň” awiabiletleriniň bahasynyň gymmatladylmagy haryt dolanyşygyna, esasanam, telekeçi söwdegärleriň işine erbet täsirini ýetirýär.
Ýurduň içinde öndürilýän mekdep harytlarynyň hili, assortimenti we möçberi bolsa, edil häzirki döwürde ilatyň talabyny ödärden ejiz. Mekdep harytlarynyň we esbaplarynyň söwdasynda daşary ýurt önümleriniň doly monopoliýasy saklanyp gelýär.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň gymmatlamagy ýurduň içinde öndürilýän harytlaryň bahalarynyň hem gymmatlamagyna sebäp bolýar diýip, biziň bilen söhbetdeş bolan raýatlar aýdýarlar.
Ýaňy-ýakynda açylan mekdep harytlarynyň we esbaplarynyň söwdasynyň möwsümi sentýabr aýynyň ortalaryna çenli dowam eder. Ýurduň dürli künjeklerinde guralýan “Mekdep bazarlary” ýurt boýunça 1 milliona golaý mekdep okuwçysyny geýindirmeli, okuw üçin zerur bolan esbaplary bilen üpjün etmeli.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy Türkmen inisiatiwasy guramasy şu hepde ýaýradan maglumatynda 6-njy aprelde türkmenistanly 10 sany medisina işgäriniň alyş-çalyş programmasy boýunça Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna gitmegine ýol berilmändigini habar berýär.
Maglumatda aýdylmagyna görä, «Community connection» atly ýörite programma boýunça Birleşen Ştatlarda tälim almaga barýan bu lukmanlar Aşgabadyň aeroportunda pasport gözegçilik işgärleri tarapyndan hiç hili düşündiriş berilmezden yzlaryna gaýtarylypdyr.
Maglumata görä, bu toparyň düzüminde Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş we derman senagaty ministrliginiň düzümine girýän dürli medisina guramalarynyň we edaralarynyň işgärleri bar eken.
Hereket azatlygy
Adamlaryň hereket azatlyklarynyň çäklendirilmeginiň Türkmenistanda çynlakaý problema bolmagynda galýandygy ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalarynyň hasabatlarynda yzygiderli bellenilip gelinýär.
Ýakynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ynsan hukuklary barada ýaýradan nobatdaky ýyllyk hasabatynda-da Türkmenistandaky bu meselä aýrytyn üns çekilipdir. Onda syýasy dissidentleriň maşgala agzalaryndan daşary, käbir dini toparlaryň wekillerine, şol sanda, daşary ýurtlarda dini bilim almak isleýän käbir musulmanlara-da daşary ýurtlara çykmaklygyň gadagan edilendigini görkezýän faktlar getirilýär.
2009-njy ýylda 150-den gowrak studentiň Bişkekdäki amerikan uniwersitetine gitmeklerine ýol berilmändigi hem bu hasabatda Türkmenistanda hereket azatlygyna berk çäklendirmeleriň bardygyny görkezýän fakt hökmünde görkezilipdir.
Nämeden gorkulýar?
Bolgariýada ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy Türkmenistan Helsinki fondunyň başlygy Täjigul Begmedowa 6-njy aprelde türkmenistanly lukmanlaryň bir toparyna ýörite programma boýunça Birleşen Ştatlara gitmeklerine ýol berilmezliginiň sebäbini daşarky dünýä maglumat çykarmazlyk üçin türkmen häkimiýetleriniň edýän aladalary bilen düşündirýär.
«Türkmenistanyň häkimiýetleri ýurduň saglyk pudagyndaky ýagdaýlar barada daşary ýurtlara maglumat çykmagyndan ätiýaç edýärler. Başgaça aýdylanda, ýurtda henizem anyk bar bolan ýagdaýlar barada maglumatlary gizläp saklamak tendesiýasyny dowam edýär» diýip, Täjigul Begmedowa belleýär.
Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda saglygy goraýyş we raýatlaryň medisina hyzmatlary bilen üpjünçiligi mugt bolmaly. Emma ýurtda häzir pul tölemezden saglygyňy bejertmek mümkin däl diýlip, habar berilýär.
“Diňe şunuň özem Türkmenistanda bu ugurda kanunyň berjaý edilmeýändigini görkezýär. Beýleki tarapdan, talabalaýyk medisina hyzmatlaryny almaýan ilatyň arasynda howply keselleriň hem kem-kem giň ýaýraýandygy barada maglumatlar bar. Daşary ýurtlara çykjak bilimli lukmanlar şu maglumatlary-da aýan edip biljekler” diýip, Begmedowa aýdýar.
Medisinanyň ýagdaýy
Ýerli synçylaryň aýmaklaryna görä, garaşsyzlyk ýyllarynda bilim pudagynyň hiliniň ýaramazlaşmagy medisina pudagynyň ýagdaýyna-da gönüden-göni ýaramaz täsirini ýetiripdir.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan aşgabatly bir ýaşaýjy medisina edaralarynda talabalaýyk we elýeterli medisina hyzmatlarynyň ýoklugy sebäpli, soňky wagtlar bejeriş öýlerine ýüz tutýanlaryň-da azdygyny aýtdy.
2009-njy ýylyň dekabrynda Halkara Serhetsiz Lukmanlar guramasy ilat arasyndaky howply kesellere garşy göreşde Türkmenistanyň häkimiýetleriniň talabalaýyk hyzmatdaşlyk etmän, gaýta bu guramanyň öňünde emeli böwetleri döredýändiklerinden şikaýat edip, Türkmenistany terk etmäge mejbur bolupdy.


text:
Yragyň paýtagty Bagdadyň golaýynda janyndan geçen bombaçy hökümete tarapdar sünni ýaragly toparyň arasynda özüni partlatdy. Bu hüjümiň netijesinde 22 adam öldi.
24-nji dekabrda edilen hüjümde ölenleriň arasynda sünni ýaraglylar we yrakly esgerler bar. Şol bir wagtyň özünde wakanyň netijesinde başga-da onlarça adam ýaralandy.
Wakanyň bolan pursady, hökümetiň tarapynda çykyş edýän ýaraglylar öz aýlyk haklaryny almak üçin Madain şäherçesindäki harby bazada ýygnanypdyrlar.
“Sahwa” ýa-da “Oýanyş geňeşi” diýen at bilen tanalýan ýaragly toparlar hökümete tarapdar sünni ýaraglylardan düzülendir.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmadinejed ýurduň parlamentiniň başlygynyň maşgalasyny parahorlukda we öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplady. Bu aýyplamalar iýun aýynda geçirilmeli prezidentlik saýlawlaryna gabatlanyp edilýär.
Ahmadinejad bu barada ýekşenbe güni ýurduň parlamentinde çykyş etdi. Ol şonda özüniň ministrleriniň biriniň impiçment arkaly wezipesinden aýrylmagyna garşy bolup, onuň arkasyny tutdy.
Deputatlar zähmet ministri Abdolreza Şeýkholeslame impiçment yglan edip, ony wezipesinden boşatdylar. Onuň ýakynda Tähranyň prokuraturasynyň başlygyny Eýranyň jemgyýetçilik fonduna başlyk hökmünde bellemegi netijesinde dawa ýüze çykypdy.
Bu wezipä bellenilen resminiň ady Saeed Mortazawi. 2010-njy ýylda parlamentiň geçiren derňewi netijesinde Mortazawiniň hökümete garşy çykyş eden azyndan üç aktiwistiň Tähranyň türmelerinde ölmegine jogapkärdigi subut edildi.
Ýekşenbe güni geçirilen mejlisiň dowamynda prezident Ahmadinejad bir audio ýazgyny eşitdirdi. Ol bu audioda Mortazawi bilen Fazel Larijaniniň arasyndaky dawanyň ýazga geçirilendigini aýtdy. Fazel Eýranyň parlamentiniň başlygy Ali Larijaniniň doganydyr.
Ahmadinejadyň hödürlän audiosynyň hiliniň juda pesdigi sebäpli, onuň özi ýazgydaky edilen gürrüňleri okap berdi. Onuň sözlerinden çen tutulsa, Fazel Larijani Mortazawiniň alyp barýan bikanun diýilýän telekeçiliginiň üstüni ýapmak üçin, ondan para-peşgeş sorapdyr.
Ahmadinejad: “Ine, serediň, şu ýerde jenap Fazel Larijani jenap Morazawä” ‘Eger-de kimdir biri öz şertnamasyny gorajak bolýan bolsa, onda ol oňa kimiň arka çykýandygy barada çem gelen ýerde gürlemeli däldir’ diýýär”.
Larijani muňa jogap berip, Ahmadinejadyň özüniň syýasy ýaranlaryna garşy gozgalan derňew işlerini togtadandygyny aýtdy. Ol Ahmadinejadyň audio ýazgylary ulanyp, impiçment prosesine päsgel berjek bolýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Ol prezidenti “mafiýa gelişýän” hereketleri etmekde, şeýle-de utanç-haýany ýitirenlikde aýyplady: “Umuman aýdylanda, seniň elmydama ‘Men muny aýdaryn, men muny aýdaryn’ diýmegiň gowy bir zat. Bu audio ýazgyny eşitdirmegiň bilen, adamlar seniň kimdigiňi has gowy tanarlar”.
Parlamentde edilen beýanatlar mejlisde garym-gatymlygy döretdi, ähli tarapdan gahar-gazaply çykyşlar edildi.


text:
Hytaýyň prezidenti Hu Jintao Kommunistik partiýasynyň gurultaýyny açyp, onuň agzalaryny parahorlyga garşy has berk göreşmäge çagyrdy.
Bir hepde dowam etjek gurultaýyň dowamynda, ýurduň ýokary derejeli resmileriniň täze nesliniň hem saýlanmagyna garaşylýar.
Prezident Hu gurultaýa ýygnan 2 müň 200 wekiliň öňünde çykyş edip, ýurduň we partiýanyň geljeginiň howp astynda durandygyny aýtdy.
Hu: “Partiýa parahorlyga garşy durup, açyk we sap hökümeti gurmagy maksat edinýär. Bu möhüm syýasy meselä her kim uly üns bermelidir. Eger-de biz parahorlyga döz gelip bilmesek, onda bu biziň partiýamyz üçin pajygaly netijeleri döredip biler, şeýle-de bu biziň döwletimiziň ýykylmagyna getirip biler” diýdi.
Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň dolandyryjy düzümi her on ýylda üýtgedilýär. Häzirki häkimiýet çalşygynda premýer-ministr Ksi Jinpingiň, ilki bilen, partiýa ýolbaşçysy hökmünde Hunuň ornuny tutmagyna, 2013-nji ýylyň martynda bolsa prezident bellenilmegine garaşylýar.
Hu gurultaýda eden çykyşynda partiýanyň has demokratiki bolmagyna zerurlygyň bardygyny hem aýtdy: “Hytaýyň syýasy düzümini reformirlemek, bu tutuş ýurtda alnyp barylýan reformalaryň çäginde juda zerurdyr. Biz syýasy reformalary amala aşyrmak, demokratiýany has ýaýbaňlatmak ugrunda tagalla etmelidiris”.
Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň gurultaýy her bäş ýyldan geçirilýär. Bu aralykda dolandyryjy elitanyň arasynda bar diýilýän parahorlyk sebäpli närazylyklar barha artýar.
“The New York Times” neşiri premýer-ministr Wen Jiabonyň maşgala agzalarynyň, gizlin 2.7 milliard dollar möçberinde serişdeleriniň bardygy barada maglumat çap edipdi. Mundan soň, Kommunistik partiýansynyň bu iş boýunça degişli derňewi başladandygy hem habar berilýär. Aýdylmagyna görä, derňewiň geçirilmegini Weniň özi sorapdyr.
Hytaýyň prezidenti gurultaýyň dowamynda, partiýanyň hiç bir agzasynyň, öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmaly däldigini hem, berk bir görnüşde, nygtap geçdi: “Hiç bir toparyň ýa-da adamyň konstitusiýany ýa-da kanunlary bozmak üçin ygtyýarlyklary bolup bilmez. Hiç haçan biriniň sözi kanunyň ornuny tutmaly däldir. Hiç kimiň şahsy güýji, kanundan üstün bolmaly däldir. Biriniň şahsy bähbidi üçin-de, kanun bozulyp bilinmez”.
Gurultaýyň başlamagy bilen, Pekinde howpsuzlyk çäreleriniň artydyrylandygy barada habar berilýär. Gowuşýan maglumatlara görä, adam hukuklary boýunça käbir toparlar we köp sanly dissidentler tussag edilipdir ýa-da öý tussaglygyna alnypdyr.


text:
Şu gün Müsüriň sudunda ýurduň baş prokurory häkimiýetden çetleşdirilen ozalky döwlet lideri Hosni Mubaregi 30 ýyla golaý wagtlap “diýdimzor syýasat” ýöretmekde aýyplap, çykyş etdi.
Bu barada şu gün Müsüriň baş prokurory Mustafa Suleýman Kairiň sudunda Hosni Mubarege garşy täzeden başlanan sud prosesinde eden aýyplaýyjy çykyşynda aýtdy.
Bu aýyplamadan daşary, bu sud prosesinde Hosni Mubarege, onuň iki ogluna, ýurduň ozalky içeri işler ministrine we ýene-de alty sany ýokary derejeli polisiýa ofiserine 2011-nji ýylyň fewralynda bolan protest çykyşlarynda 800-den gowrak protestçiniň ölümi bilen baglanyşykly-da aýyplama bildirilýär.
Ýürek keselinden ejir çekýän 83 ýaşly Hosni Mubarek sud prosesine tigirli krowatda ýatan ýerinde gatnaşdyrylýar.


text:
Ilki bilen girizilen Sowet Soýuzynyň milli gimni boldy. Ondan soň Sowet Soýuzynyň harby paradlary geldi. Indi hem gezek – ata watan ugrunda edilen gahrymançylykly zähmeti şöhratlandyrýan sowet ordenleriniňki.
1-nji maý, çarşenbe güni, ors prezidenti Wladimir Putin ýene bir gezek geçmişi küýsäp, orslary bitiren öwgä mynasyp işleri üçin sowet döwrüniň ýyldyzlary bilen sylaglamakçy.
Ordenleriň kimlere beriljekdigini Kreml entek resmi taýdan tassyklanok. Ýöne ýerli žurnalistler bir 80 ýaşly pediatr bilen Tuladaky bir ýetimhananyň direktoryny agzaýarlar. Ol – köpüsi ogullyk alnan – 37 çaganyň enesi.
1927-nji ýylda Staliniň döwründe girizilen medal bu adamlara 1-nji maý baýramyny bellemek üçin Putiniň dogduk şäheri Sankt-Peterburgda geçiriljek dabarada berler. Sowet döwründe "Halkara işçiler güni" bolan 1-nji maýa indi "Bahar we Zähmet Güni" diýilýär.
Putin bu baýragy "janaýamazçylykly we päk zähmetiň jemgyýetçilik ähmiýetini hem abraýyny götermek üçin" prezidentlik permany bilen mart aýynda girizdi.
"Izwestiýa" gazeti medalyň şekilini tapmagy başarypdyr. Onuň ýüzünde öňki çekiç bilen oragyň ýerini indi goşa kelleli bir bürgüt bezeýär. Beýleki ýüzünde hem "Ors Federasiýasynyň Zähmet Gahrymany" diýen ýazgy bar.
Putiniň Staliniň döwrüne degişli ordene dolanmagyna Igor Holmanskihiň haýyşy sebäp bolupdyr. Igor Holmanskih 2011-nji ýylyň aýagynda oppozisiýanyň protestlerinden dynmak üçin Putine öz kömegini teklip eden bir kärhana işçisi.
Putin öten ýyl Kremle dolanyp geleninden soň Holmanskih prezidentiň ýörite wekili edilip, Urala iberildi.
Ýöne bu Putiniň postsowet ideologik boşlugy doldurmak üçin sowet döwrüniň simwollaryny täzeden direltmek barada edýän ilkinji tagallasy däl. Ol 2000-nji ýylda Orsýetde döwlet gimni hökmünde gaýtadan sowet gimnini girizdi.
Köp adamlar Stalin assyrynlyk bilen aklanýar diýip, nägilelik bildirdiler. Soňky aýlarda hem Wolgograd şäherine öňki Stalingrad adyny ymykly dakmak barada hereketler boldy.
"Zähmet Gahrymany" diýen orden 1927-nji ýylda girizilip,1938-nji ýylda "Sosialistik Zähmetiň Gahrymany" diýip, täzeden atlandyryldy. Adamlary agyr zähmete höweslendirmek üçin bu ordeniň 20 müň adama berlendigi aýdylýar. 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy çökenden soň bu orden ýatyryldy.


text:
Azerbaýjanyň SOCAR döwlet nebit kompaniýasynyň ABŞ-nyň Kongressiniň 10 agzasynyň we 32 işgäriniň 2013-nji ýylda Bakuda bolan konferensiýa barmagyny doly maliýeleşdirendigi habar berilýär.
“The Washington Post” neşriniň Kongressiň etika boýunça gizlin maglumatyna salgylanyp, 13-nji maýda çap eden maglumatynda Azerbaýjanyň SOCAR kompaniýasynyň “konferensiýanyň maliýe çeşmesini ýaşyrmak üçin ABŞ-da ýerleşýän girdejisiz kompaniýa 750 müň amerikan dollaryny geçirendiginiň gaman edilýändigi” aýdylýar.
Maglumata görä, şol konferensiýada prezident Barak Obamanyň ýokary derejeli üç kömekçisi şol konferensiýada çykyş edipdir. Azerbaýjanda amerikan kanun çykaryjylaryna ýüpek ýaglyk, haly ýaly sowgatlaryň berlendigi aýdylýar.


text:
Düýn Orsýetiň häkimiýetleri Çeçenistanda we käbir beýleki günorta regionlarda terror hüjümlerini amala aşyrmak üçin Gürjüstanyň territoriýasynda yslamçy söweşijilere ýörite tälim berilýändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt etdiler.
Mundan öň Orsýetiň resmileri terrorçylaryň beýleki daşary ýurtlarda tälim alyp gelýändiklerini öňe sürýärdiler.
Ýöne düýn «RIA Nowosti» habar agentligine beren interwýusynda Orsýetiň içeri işler ministriniň orunbasary Arkadiý Edelew bu ýaragly söweşijileriň Gürjüstandaky lagerlerde tälim alýandyklaryny öňe sürdi. Ýöne ol bu işde Gürjüstanyň resmi häkimiýetleriniň elleriniň bardygy ýa ýokdugy barada welin, anyk gürrüň etmedi.


text:
Owganlar prezident saýlamak üçin ses berýärler.
Kabulda we beýleki ýerlerde saýlawçylar saýlaw merkezlerinde nobata durup, berkidilen howpsuzlyk şertleri astynda, öz saýlan kandidatlaryna ses berýärler.
Paýtagtda bir saýlawçy «Roýter» habar gullugyna özi ýaly raýatlaryň ýurtdaky syýasy sistemanyň özgermegini isleýändiklerini aýtdy:
"Biz bu gün bu ýere syýasy prosese gatnaşmaga geldik we, allanyň kömegi bilen, korrumpirlenen sistemanyň soňuna çykylmagyny isleýäris. Owganystanyň halky saýlamaga höwesli. Meniň özüm özgerişlik üçin ses bermäge taýar."
Prezident saýlawlarynyň birinji tapgyrynda saýlawçylar welaýat geňeşleri üçin hem ses bermeli. Prezident Hamid Karzaý perzident köşgüniň golaýyndaky saýlaw merkezinde ses bereninden soň, «bu biziň geljegimiz, ýurduň geljegi üçin möhüm gün» diýdi.
"Men owgan halkyny saýlaw nokatlaryna gidip, ýagyş-ýagmyra, duşmanlaryň haýbatlaryna garamazdan, owgan perzidenti we welaýat geňeşiniň saýlawlary, Owganystanyň rowaçlyga tarap ýene bir ädim öňe süýşmegi üçin ses bermäge çagyrýaryn."


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Täze ýyl baýramy mynasybetli dynç gününi geçirmek hakynda Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndaky dynç güni 2-nji ýanwara — duşenbe gününe geçirilýär.
Şu Permanyň ýerine ýetirilmegini eýeçiligiň görnüşine garamazdan, ähli edaralar, kärhanalar we guramalar üpjün etmeli.
Resminamada bellenilişi ýaly, bu ýurdumyzyň ilatynyň Täze ýyl baýramyny dabaraly belläp geçmegi we oňat dynç almagy üçin oňaýly şertleri döretmek maksady bilen edilýär.
28-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Täze ýyl mynasybetli «Älem» medeni-dynç alyş merkeziniň öňündäki meýdançada ýaýbaňlandyrylan ajaýyp dabaralara gatnaşdy. Şu günler bu ýere köp sanly çagalar, şol sanda ýurdumyzyň dürli künjeklerinden gelen çagalar ýygnanýar. Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl dabaralaryna gatnaşmaga çakylygy oňat okaýanlar, ders bäsleşikleriniň, sport ýaryşlarynyň we döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri hem-de çagalar öýlerinde terbiýelenýän çagalar aldylar.
Döwlet Baştutany işiniň köpdügine garamazdan, Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl baýramçylygyna gatnaşmak üçin wagt tapyp, her ýyl höwes bilen barýar. Prezidentiň ösüp gelýän ýaş nesil bilen her gezekki söhbetdeşligi Watanymyzyň geljegi, onuň ertirki güni baradaky gürrüňdeşlige öwrülýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hemmeleriň söýgüli baýramçylygynyň şatlygyny çagalar bilen paýlaşdy. Soňra Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan Täze ýyl sowgatlarynyň gowşurylmagy çagalaryň şatlygyna şatlyk goşdy.
Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanyndaky bu günler dabaralar barha giň gerim alýar. Bu dabaralar Täze ýyl gijesi geçiriljek has uly dabara tarap hemmelere şatlyk-şowhun paýlap barýar.


text:
“Türkmenistan.Altyn Asyr” internet sahypasynyň beren maglumatyna görä, “Türkmenistanyň energetika senagatyny ösdürmegiň esasy ugry” atly Halkara sergi hem ylmy konferensiýa şu gün Aşgabatda açylýar.
Bu Halkara forumyň üns merkezinde ýurduň elektro energetikasyny we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek bolar diýip internet sahypa ýazdy.
Foruma dünýäniň 18 ýurdundan şol sanda, Amerikadan, Ýaponiýadan, Germaniýadan, Fransiýadan, Orsýetden we Gazagystandan hem wekiller gatanaşar diýip “Türkmenistan. Altyn Asyr” Internet sahypasy düýn ýazdy.
Türkmen häkimiýetleri öz ýurdunyň energiya baýlyklaryny dürli ýollardan daşamak üçin alada edýärler. Şu aýyň ahyrlarynda türkmen gazyny Hytaýa akdyrjak turbaprowodyň açylmagyna garaşylýar.


text:
Türkmenistanda täze Agrar partiýany döretmek barada gürrüň edildi. Türkmen resmileriniň maglumatyna görä, bu partiýa ýurtda raýat inisiatiwasy bilen döredilen ikinji garaşsyz syýasy partiýa bolar.
Türkmenistanyň ilkinji garaşsyz syýasy partiýasy - Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň döredilip, hereket edýänine iki ýyla golaý wagt boldy.
Eýsem, täze dörediljek Agrar partiýa eýýäm iki ýyl bäri hereket edýän Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan nähili sapak alyp biler?
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Geçen dört ýylyň dowamynda ýurduň bilim pudagynda geçirilen reformalaryň netijesinde Türkmenistanyň orta mekdepleri 9 ýyllykdan 10 ýyllyga geçirildi. Ýurduň orta bilim möhleti ortaça halkara kadalaryna laýyk getirilmegi bolsa türkmenistanly ýaşlaryň daşary ýurtlara gidip okamak mümkinçiliklerini artdyrdy.
Geçen ýyl Türkmenistanyň 17 ýokary okuw jaýyna alnan studentleriň jemi sany 3 müň 480 adamdan ybarat boldy. Edil şol döwürde, ýagny 2010-njy ýylda ýurduň orta mekdeplerini tamamlan ýaşlaryň sany bolsa 100 müňden geçýär. Ýaşlaryň öz ýurdunda bilim almagyna bolsa korrupsiýanyň gaty uly päsgelçilik berýänligi habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan zenan gyzyndan tehnikuma girmek üçin 500 amerikan dollaryna baradar paranyň soralandygyny, bilim pudagyndaky parahorlugyň çagalarda “okap bilim alan däl-de, okaman para beren okuwyny dowam etdirip bilýär” diýen düşünjäni döredip, ýaşlara ahlak taýdan ýaramaz täsir edýändigini, olaryň zehinini köýdürip, okuwa bolan höwesini öçürýändigini gürrüň berdi.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy boýunça indiki ýyl ýurtda prezidentlik saýlawlary geçirilmeli. Häzirki prezident saýlawçylaryň seslerini gazanmak üçin näme etmeli diýen sowala raýatlaryň köpüsi onuň şahsyýet kultuny gurmagy bes edip, ýurtda korrupsiýa garşy aýgytly göreşiň yglan edilmegini isleýändiklerini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habaraçysy Osman Hallyýew hem bu mesele bilen bagly ýerli ýaşaýjylar bilen söhbetdeş bolup, olaryň köpüsiniň korrupsiýadan Türkmenistanyň milli howpsuzlygyna howp abanýandygyny aýdandyklaryny habar berdi.
“Türkmen Helsinki” fondunyň ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa korrupsiýadan Türkmenistanyň milli howpuslygyna howpuň abanýandygy baradaky pikir bilen ylalaşýar. Ol: “Türkmen resmileri ýokary okuw jaýlarynyň sanyny köpeltmese, alternatiw, ýagny hususy okuw jaýlarynyň açylmagyna ýol bermeseler, mugallymlaryň aýlyklaryny artdyrmasalar, okuw programmalaryna täzeden garap, olary professional taýdan güýçlendirmeseler, ýaşlarymyz parahorluk problemasy bilen gündelik durmuşda ýüzbe-ýüz bolarlar”.
Erkin metbugatyň zerurlygy
“Transparancy International” guramasynyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüm müdiri Mikloş Marşallyň Azatlyk Radiosy bilen gürrüňde bellemegine görä, parahorluga garşy göreşmek üçin ýurtda erkin metbugatyň, ösen graždan jemgyýetiniň bolmagy zerur.
Türkmenistanda parahorluk we korrupsiýa ýaly meseleler ýurduň habar serişdelerinde köp gozgalmaýar.
Dört ýyl mundan ozal Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşlarynyň birinde: “Ýurtda demokratiýany, adam hukuklaryny, söz we pikir azatlyklaryny berjaý ederis” diýip, erkin metbugata ýol bermegi wada edipdi. Emma häzir Türkmenistanda erkin metbugata ýol berilmeýär, parahorluk we korrupsiýa ýaly meseleler ýurduň habar serişdelerinde köp gozgalmaýar.
Döwlet mediasynda ýurtdaky korrupsiýa bilen bagly waka diňe 2009-njy ýylyň aprel aýynda efire berildi. Şonda D.Azady adyndaky Milli dünýä diller institutynda parahorlugyň üstüniň açylandygy barada “Watan” habarlar gullugy maglumat ýaýratdy. Bu institutyň rektorynyň we iki dekanynyň okuwa girmek isleýän sekiz adamdan jemi 119 müň amerikan dollaryndan ybarat pul alandyklary habar berildi.
Ýurtda graždan jemgyýetiniň ösdürilmegi ugrunda hem anyk ädimler ädilmeýär. Gaýta, Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş programmasy (UNDP) ýaly halkara edaralaryndan hökümete degişli bolmadyk guramalary açmak üçin grant alan aktiwistleriň yzarlanýandygy barada maglumatlar gowuşýar.
Daşoguzly synçy Şatlyk Öwezow “Eger-de hökümet başynda oturanlar korrupsiýanyň bardygyny resmi ýagdaýda boýun alyp, bu belanyň garşysyna aýgytly hem hemmetaraplaýyn berk göreşmeseler, onda ýurdumyzyň, halkymyzyň gelejeginiň uly howp astyna düşjegi ikuçsyz” diýip, Azatlyk Radiosyna ýollan blog çykyşynda ýazýar.
Dünýa tejribesinde korrupsiýa garşy göreş mehanizimleriniň biri hökmünde her ýyl salgyt deklarasiýasyny ýurduň Maliýe ministrligine tabşyrmak ýaly usul ulanylýar. Öz girdejisi baradaky şol deklarasiýany her raýat - prezidentden başlap, ýaňy işe duran ýaşlara çenli - hemme kişi tabşyrmaly. Köp ýurtlarda hökümetde ýokary derejeli wezipeleri eýeleýän çinownikleriň salgyt deklarasiýalary metbugatda çap edilip, köpçülige ýetirilýär.
Häzir arap ýürtlarynda dowam edýän protestleriň döremegine esasan korrupsiýa meselesi sebäp boldy diýlip, syn berilýär. “Transparency International” guramasynyň 178 ýurdy öz içine alýan “Korrupsiýanyň Indeksi 2010” hasabatynda
Bahreýn 48-nji, Tunis 59-njy, Müsür 98-nji, Liwiýa we Ýemen bolsa 146-njy orny eýeleýärdi. Bu hasabatda Türkmenistan korrupsiýa boýunça iň ýaramaz ýurtlaryň arasynda - 172-nji orunda ýerleşdirildi.


text:
Türkmenistanyň Awaza syýahat zonasynda baptist dinçileriň saklananlygy habar berildi. Dini meseleler boýunça iş alyp barýan “Forum-18” habar agentliginiň maglumatyna görä, iýul aýynyň aýagynda dynç almak üçin Awaza baran Daşoguz şäheriniň baptist buthanasynyň 40 agzasy bu ýeri terk etmäge mejbur bolupdyrlar. Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa bu waka bilen gyzyklanyp, “Forum-18” agentliginiň redaktory Feliks Korli bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Korli, Forum-18 agentligi Awazada ençeme baptist dinçisiniň saklananlygyny habar berdi. Bu waka haçan we nähili ýagdaýda bolup geçdi?
Feliks Korli: Daşoguzly dinçi toparyň, ýagny baptist buthanasynyň 40-a golaý agzasy, şol sanda çagalar, Hazar deňziniň kenarynda dynç almakçy bolup, iýul aýynyň aýagynda Awaza barypdylar. Olar baran günleri nahar başyna üýşenlerinde, 8 sany polisiýa işgäriniň we bir ymamyň, baryp, olary kemsidip başlanlygy we olaryň dynç alşyny bes edip, Awazadan çykmagyny talap edenligi bize mälim boldy. Baptistlere olaryň Awazada hasaba durmaga borçludyklary hem aýdylypdy. Üç günläp dowam eden soragdan soň, baptistler mejbury ýagdaýda öýlerine dolanmak kararyna gelipdiler.
Azatlyk Raidosy: Baptist dinçiler Awazada diňe dynç almakçy bolupmydylar ýa olar öz dinini wagyz etmäge-de synanyşypmydylar?
Feliks Korli: Meniň bilşimçe, Daşoguzyň baptist buthanasynyň agzalary “Awazada” dynç almakçy bolupdylar. Emma olaryň Awazada bolmagy ýerli resmileriň göwnünden turmady. Awazadaky polisiýa wekilleriniň baptistlere aýtmaklaryna görä, olaryň Awaza barýanlygy göni Daşoguzdan dini toparlaryň hereketlerine gözegçilik edýänler tarapyndan habar berlipdir.
Azatlyk Raidosy: Bu waka size nädip mälim boldy?
Feliks Korli: “Forum-18” agentligine bu waka barada Türkmenistandaky protestant dinçiler habar berdiler. Biz, adatdakysy ýaly, bu waka bilen bagly detallary anyklamak üçin türkmen resmilerine ýüz tutmaga synanyşdyk. Emma biziň bu waka gatnaşan Türkmenbaşy şäheriniň ymamy Çary-hajy Mommalyýewe we ýerli polisiýa bölümi bilen gepleşmek synanyşyklarymyz başa barmady. Biz şeýle-de türkmen parlamentiniň ynsan hukuklary boýunça komitetiniň ýolbaşçylaryna çykmaga-da synanyşdyk. Komitetiň başlygy Pirnazar Hudaýnazarow “Forum-18” agentligine kommentariý bermekden düýpgöter boýun gaçyrdy. Onuň orunbasary Myrat Ataýew bolsa Awazadaky wakanyň parlament agzalarynyň ygtyýarlygyna degişli bolmadyk meseledigini aýtdy we Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky dini meseleler boýunça geňeşine ýüzlenmegi maslahat berdi. Emma bu geňeşiň başlygy Gurbanberdi Nursähedow “Forum-18” agentligi özüni tanadan badyna trubkany taşlady.
Azatlyk Raidosy: Türkmenstnyň prezidentiniň ýanyndaky dini meseleler boýunça geňeşiň başlygy Azatlyk Radiosyna-da jogap bermän, trubkany taşlamak bilen oňdy. Türkmenistanyň döwlet edaralarynda, islendik meselelere gezek gelende, adatça, kommentariý bermekden boýun gaçyrýarlar. Muňa näme sebäp bolýar, diýip, pikir edýärsiňiz?
Feliks Korli: Bu türkmen häkimiýetleriniň ýurtda bolup geçýän islendik hereketleri öz gözegçiliginde saklamak isleýändiklerini ýene bir gezek görkezýär. Jemgyýetde ähli zat hökümetiň guramaçylygynda we gözegçiliginde galýar. Hökumet dine-de berk gözegçiligini dowam etdirýär. Bu musulmanlara-da degişli. Hökümet haja gidýänleriň sanawlaryny we sanyny-da hut özi kesgitlap gelýär. Beýleki dini guramalaryň hasaba alynmagyna we hereket etmegine berk çäklendirmeler dowam etdirilýär. Şeýle ýagdaýda döwlet edaralarynyň resmileri eden-etdilikler paş edilip, ýurduň abraýyna erbet täsir ýetirmeginden howatyrlanyp, islendik problema barada dil ýarmakdan saklanmaly bolýarlar.
Azatlyk Raidosy: Şu günki gün Türkmenistanda adam hukuklarynyň, şol sanda dini azatlyklaryň berjaý edilmegi ugrunda ýagdaýyň özgermegine nähili şertler bar diýip, pikir edýärsiňiz?
Feliks Korli: Dini toparlaryň agzalary üçin şertleriň özgerip başlamagyna köpden bäri umyt edilýär. Emma iş ýüzünde türkmen hokümetiniň gözegçiligi güýçlüligine galýar we bu ugurdan ýagdaýyň gowulanýanlygyny tassyklaýan ädimler göze ilmeýär. Dini toparlaryň agzalarynyň hereket etmäge, dini kitaplary okamaga mümkinçilikleri çäkliligine galýar. Olaryň ýurtdan çykmagyna päsgel berilýär. Dini ynançlary sebäpli tussag edilenler tussaglykda galýar. Bize mälim bolşuna görä, häzir tussaglykda saklanýan şeýle sekiz adamdan hiç birisi soňky günägeçişlikde boşadylmady.