text:
Orsýetde ýaşaýan türkmenistanly hudožnik Wladimir Annagulyýewiç Artykowa Russiýa Federasiýasynyň Çeperçilik akademiýasynyň hormatly agzasy diýen at berildi.
Wladimir Annagulyýewiç Azatlyk radiosyna özüne edilen bu hormaty şatlyk bilen garşylandygyny, sebäbi munuň döredijilikde gazanan uly-kiçi ýeňişleriniň ykrar edilmegi bolandygyny, uly sylagdygyny, şeýle-de bu sylagy Akademiýanyň prezidenti Zurab Konstantinowiç Sereteliniň öz eli bilen gowşurandygyny gürrüň berdi.
Mundan birnäçe ýyl ozal Wladimir aga Orsýetiň Çeperçilik akademiýasynyň iň ýokary sylagy, Şuwalow medaly hem bilen sylaglanypdy. Ýaşuly hudožnik özüne Çeperçilik akademiýasynyň ilkinji sylagynyň baryp 60 ýyl çemesi ozal, SSSR Çeperçilik akademiýasynyň şol wagtky başlygy, tanymal herýkeltaraş Tomskiý tarapyndan gowşurylandygyny ýatlady.
Ýaşuly hudožnik Çeperçilik akademiýasynyň ýolbaşçysynyň ozalky sowet respublikalarynyň, şol sanda Türkmenistanyň Orsýetde ýaşaýan suratkeşleriniň işine uly üns berýändigini aýdýar.
Türkmenistanly hudožnik Moskwada öňki sowet respublikalaryndan gelip, öz döredijilik işlerini dowam etdirýän adamlaryň işine şeýle sylag-hormat edilmegine özüniň ýürekden begenýändigini we munuň üçin Çeperçilik akademiýasynyň ýolbaşçylaryndan örän minnetdardygyny hem sözüne goşdy.
Watana dolanan kartina
Wladimir Annagulyýewiç Türkmenistanda soňky ýyllarda öz döredijiligine, ýurduň medeniýetine goşan goşandyna berilýän baha, edilýän sylag-hormat barada soralanda, elindäki täze gazetde çap edilen makala salgylanyp, onda «Sowgatlaryň taryhy» atly makalanyň çap edilendigini aýtdy.
Wladimir aga bu makala bilen baglylykda, öz bir kartinasynyň Aşgabada, türkmen prezidentine sowgat hökmünde alnyp gidilendigini gürrüň berdi. Onuň sözlerine görä, Orsýetiň Federasiýa geňeşiniň ýolbaşçysy Walentina Matwiýenko Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllyk baýramyna gatnaşmak üçin Aşgabada gitmezinden öň, türkmen prezidentine sowgat bermek üçin, Orsýetde ýaşaýan türkmen hudožniginiň işini saýlaw alypdyr.
Emma ol Aşgabatda öz kartinasynyň nähili garşy alnandygy, Orsýetde ýaşaýan türkmen hudožniginiň işiniň sowgat hökmünde watana dolanmagyna nähili reaksiýa bildirilendigi barada hiç bir zat eşitmändigini hem boýun aldy.
1934-nji ýylda doglan Wladimir Artykow Türkmenistan SSR-niň sungatda at gazanan işgäri, Halkara döredijilik akademiýasynyň hakyky agzasy, onuň işleriniň sergileri soňky ýyllarda Kremlde, Moskwadaky sergi merkezinde, Kolomna şäherinde, Podolskiý sergi zalynda guraldy. Artykowyň kartinalary Döwlet Tretýakow galareýasynda, Orsýetiň, Ukrainanyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Türkmenistanyň... döwlet muzeýlerinde saklanylýar.
Ol «Suw hakynda aýdym», «Jadygöýler biziň ýanymyzda» ýaly dokumental filmleri döretdi, Aşgabadyň we Harkowyň drama we sazly teatrlarynda goýlan oýunlaryň bir toparynyň çeperçilik bezegini ýerine ýetirdi.


c: text/html

text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter SteinmeierÝB-niň esaslandyryjy alty döwleti, bileleşigiň syýasy alasarmyklyga düşmezligi üçin, Britaniýanyň çykyş prosesini mümkin boldugyça çaltlaşdyrmagyny isleýär diýdi.
Steinmeier bu sözleri 25-nji iýunda, Fransiýanyň, Italiýanyň, Belgiýanyň, Niderlandiýanyň we Lýuksemburgyň daşary işler ministrleri bilen krizis duşuşygyny geçirende aýtdy.
German kansleri Angela Merkel 25-nji iýundaky gepleşiklerden soň Britaniýanyň çykyş gepleşikleriniň başlanmagynyň «hemişelik» bolmaly däldigini, ýöne bu kararyň Britaniýa baglydygyny aýtdy.
Ozaly Britaniýa özüniň ÝB-den çykmak niýeti barada, Lisbon şertnamasynyň 50-nji maddasy esasynda,resmi habar bermeli. 50-nji madda ÝB-niň islendik döwletiniň öz konstitusiýa talaplary esasynda Bileleşikden çykyp bilýändiginigörkezýär.
Emma Britaniýanyň konstitusiýasy bu çäräniň parlamentiň iki palatasyndan, beýleki kanunçylyk komitetlerinden hem doly geçirilmegini talap edip biler.
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron 24-nji iýunda özüniň oktýabrdan öň işden çekiljekdigini, emma gelýän üç aýda ýurda ýolbaşçylygy dowam etdirjekdigini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1996-njy ýylda Türkmenistanda ätiýaçlandyrmalaryň hökmany görnüşlerinden başga-da Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrylmasy girizildi. Türkmen resmileriniň bellemegine görä, Türkmenistanda meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrylmasy raýatlaryň bähbidini araýan sosial goragyň bir görnüşidir.
Berilýän mümkinçilikler
Aýlyk hakyndan 2% töläp, saglyk ätiýaçlandyryş pasportyny alan raýatlar käbir dermanlary, olaryň umumy bahasynyň 10%-ni töläp, satyn almak mümkinçiligine, maşgala lukmanynyň hyzmatlaryny mugtuna almak mümkinçiligine, şypahanalarda 50% ýeňillik bilen bejergi almak mümkinçiligine eýe bolýarlar.
Saglygy goraýyş ätiýaçlandyrylmasynyň töleg gatanjy her aýda her bir adam üçin zähmet hakynyň (işlemeýänler üçin kesgitlenen binýatlyk möçberiniň) 2%-ne deňdigi habar berilýär. Bu ätiýaçlandyryş elýeterli medisina kömegini üpjün etmek bilen, derman serişdelerini olaryň bahasynyň 10%-ni töläp satyn almaga, tölegli lukmançylyk hyzmatlarynyň ähli görnüşlerine 50%-lik ýeňillikleriň berilmegine mümkinçilik döredýär.
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew saglyk ätiýaçlandyryş pasporty boýunça satylýan dermanlaryň ýörite sanawynyň bardygyny aýdýar. Bu pasport boýunça satylýan dermanlaryň ýörite sanawy bar. Pasporty bolan raýatlara şol dermanlar umumy bahasynyň 10%-i möçberinde satylýar, ýagny hökümet dermanlaryň 90%-ni özi töleýär. Saglyk ätiýaçlandyryş pasportly raýatlar şypahanalarda, sanatorilerde alan bejergileriniň bahasynyň diňe ýarpysyny töleýärler.
Hallyýewiň tassyklamagyna görä, saglyk ätiýaçlandyryş pasporty bolan raýatlar bir hepde möhletde hassahana ýerleşmek, hyzmat edýän bejeriş edarasynyň çäklerinde maşgala lukmany bilen üpjün edilmek mümkinçiliklerini alýarlar.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan hemme raýatlar, şol sanda olaryň 16 ýaşa ýetmedik çagalary we olaryň eklenjindäki adamlar peýdalanyp bilýärler.
Ätiýaçlandyryş pasportynyň işleýşi
Ýöne, ýerli ýaşaýjylaryň bellemegine görä, raýatlar üçin göräýmäge döredilen amatly şertler köp halatda durmuşda ýerine ýetirilmeýär. Adynyň agzalmagyny islemedik Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy saglyk ätiýaçlandyryş pasporty bilen alyp bolýan dermanlaryň köp halatda dermanhanalarda tapdyrmaýandygyny aýdýar. Ol özünde saglyk ätiýaçlandyryş pasportynyň bardygyna garamazdan, maşgala lukmany tarapyndan bellenilen sanjymy mugtuna almak üçin, keselhananyň müdiriniň gol çekmeginiň zerur bolandygyny gürrüň berdi. Ýöne poliklinikanyň müdiri saglyk problemasy bolan zenana zerur sanjymy bermekden boýun gaçyrypdyr.
Hallyýew Türkmenistanyň döwlet býujetinden welaýat merkezlerinde gurulýan keseli anyklaýyş merkezlerinde saglyk ätiýaçlandyryş pasportynyň barlygyna-ýoklugyna garamazdan, hemme tabşyrýan medisina analizleri üçin raýatlaryň doly bahasyny tölemeli bolýandyklaryny aýdýar.
Balkan welaýatynyň 35 ýaşly ýaşaýjysy hem Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeşlikde saglyk meselesi bilen bagly keselhana düşen ýagdaýyňda hatda ýorgan-düşege ýazylýan prostynlary ýuwmak üçin sabyndyr-poroşogy hem özüň eltmeli bolýandygyny gürrüň berdi.
Beýleki ýurtlardaky ýagdaý
Türkmenistanyň goňşulary Gazagystan, Özbegistan, Täjigistan ýaly ýurtlarda döwlet tarapyndan hödürlenýän medisina hyzmatlary ilata mugt elýeterli edildi. Döwlete degişli keselhanalar bilen bir hatarda bu ýurtlarda hususy klinikalar hem işleýärler.
Ýerli synçylar, hususy keselhanalaryň bahasy köp adama elýeterli bolmasa-da, ol ýerlerde döwlete degişli hassahanalarda bolşy ýaly, derman ýetmezçiligi, enjamlaryň köne bolmagy, medisina personalynyň hassalara gödek daramagy ýaly ýagdaýyň köp duş gelmeýändigini aýdýarlar.
Ýewropanyň ösen ýurtlarynda medisina hyzmatlary tölegli bolsa-da, ilatda ätiýaçlandyryş kompaniýasyny saýlamak mümkinçiligi bar. Mysal üçin, Çehiýada medisina ätiýaçlandyryşyny hödürleýän 10-a golaý ätiýaçlandyryş kompaniýalar hasaba alnan. Olar, müşderileri özlerine çekmek üçin, dürli amatly şertleri hödürläp, ätiýaçlandyryşyň bahasyny pese düşürip, öz kompaniýalaryna wepaly müşderilere ýeňillik berip, özara sagdyn bäsleşik alyp barýarlar.
Türkmenistanda ätiýaçlandyryş diňe ýurduň Saglygy goraýyş we Derman senagaty ministrligi tarapyndan üpjün edilýär.


text:
Owganystanyň günortasyndaky mazarlykda amala aşyrylan partlamada azyndan 10 adam öldi. Bu barada owgan resmileri habar berýär.
Penşenbe güni bolan bu wakanyň şaýatlarynyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, bomba Nangarhar welaýatynyň Gani Hel etrabyndaky mazarlygyň ybadathanasynda partladylypdyr.
Partlamada başga-da ençeme adam ýaralandy.
Partlamada heläk bolanlaryň sany Nangarhar welaýatynyň polisiýasynyň sözçüsi Hazrat Hussain Maşirikwal tarapyndan tassyklandy.
Häzire çenli hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.
Bu hüjüm Remezan baýramynyň bellenilýän güni amala aşyryldy. Şeýle-de, musulmanlaryň köpüsi bu baýramçylyk döwründe aradan çykan garyndaşlarynyň mazaryna zyýarata barýarlar.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý telewideniýede eden çykyşynda, “Talyban” hem-de beýleki söweşiji toparlara ýowuzlyklary bes etmäge we parahatçylykly gepleşiklere gatnaşmaga çagyryş etdi.


text:
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri, häzirki wagt tussaglykda oturan Ýuliýa Timoşenkonyň saglyk ýagdaýyny barlan halkara lukmanlar toparynyň ýerli agzalary Timoşenkonyň oňurgasyna operasiýanyň zerur däldigini aýdýarlar.
Bu halkara lukmanlar toparynyň başlygy, Ukrainanyň saglyk ministriniň orunbasary Raisa Moiseýenko penşenbe güni žurnalistlere beren interwýusynda Timoşenkonyň oňurgasyndan nemes lukmanlarynyň gryža, ýagny ingi tapandyklary barada habar serişdelerinde peýda bolan maglumatlaryň ýerliksiz maglumatdygyny aýtdy.
Şu hepde ýerli lukmanlar bilen bilelikde halkara lukmanlar topary hem Timoşenkonyň kamerasyna sapar edip, onuň saglyk ýagdaýyny barladylar. Ýöne daşary ýurt lukmanlarynyň anyk nähili netijä gelendikleri barada heniz resmi maglumat alynmady.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmek boýunça ylalaşygy doly ýetrine ýetirmegine güwä geçmek üçin “hereket etmeli”, diýip belledi. Bu ylalaşyga Orsýetiň we ABŞ-nyň gatnaşmagynda gelinipdi.
Jon Kerriniň penşenbe güni Waşingtonda eden bu çykyşynda aýtmagyna görä, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi eger Damask ylalaşykdaky şertleri ýerine ýetirmese muňa garşy “güýç ulanmak” çäresini göz öňünde tutýan rezolýusiýany kabul etmeli.
Şeýle-de, Kerri BMG-niň Siriýanyň himiki ýaraglary boýunça bilermenleriniň ýakynky hasabatynda geçen aýda Damaskyň golaýynda bolan zäherli gaz hüjümleriniň aňrysynda Başar al-Assadyň režiminiň durandygyň tassyklanandygyny belledi.
Kerri şol hüjümlere gozgalaňçylaryň günäkär bolmagynyň ähtimaldygyny ret etdi. Waşington 21-nji awgustda Damaskyň golaýynda bolan himiki hüjümler zerarly 1 400 parahat adamyň heläk bolandygyny aýdýar.
Jon Kerriniň soňky kommentariýalarynyň öňüsyrasynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Damaskyň golaýynda bolan himiki hüjümlerde Siriýanyň goşunynyň elindäki himiki tehnologiýalardan has ýönekeý serişdeleriň ulanylandygyny aýtdy.


text:
- Indi iki möwsüm bäri Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky duşuşyklara öz meýdanynda başlaýan «Şagadam» geçen ýylky çärýek finala-da, bu ýylka-da ýeňiş bilen girişdi.
- Soňky iki möwsüm bäri, «Şagadam» Türkmenistanyň Kubogynyň çärýek finalynda Mary şäheriniň toparlary bilen duşuşýar.
- Şu duşuşyk ýer eýeleriniň Türkmenistanyň Kubogyndaky 73-nji duşuşygydyr.
- Duşuşykda gazanylan ýeňiş «Şagadamyň» Türkmenistanyň Kubogyndaky 31-nji ýeňşi boldy.
- «Şagadam» şu duşuşykda Hemra Amanmämmedowyň «Energetigiň» derwezesine geçiren goly bilen Türkmenistanyň Kubogynyň taryhynda 100-den kän geçiren toparlaryň sanawyna goşuldy. Şu duşuşykdan soňra «Şagadamyň» Türkmenistanyň Kubogyndaky pökgi gatnaşyklary: 101 – 95
- Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşlara taryhynda ilkinji gezek gatnaşýan «Energetik» jemi 5-nji duşuşygyny geçirdi.
- Bu utulyş «Energetigiň» ýurdumyzyň Kubogy ugrundaky ýaryşda ikinji utulyşydyr. Topar utulan duşuşyklarynyň ikisini hem myhmançylykda geçirdi. Şolaryň ikisinde hem 1 gol tapawudy bilen asgyn geldi.
- Çärýek finalyň ilkinji duşuşygyndan soňra «Energetigiň» Türkmenistanyň Kubogyndaky pökgi gatnaşygy: 6 — 3.
- «Şagadamyň» hüjümçisi Hemra Amanmämmedow «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-iň» iň netijeli futbolçylarynyň sanawyna 5-nji bolup goşuldy.
Futbol. Türkmenistanyň Kubogy. «Şagadam» — «Energetik» duşuşygyndan soň gyzykly hasaplamalar
0
733
Похожие публикации
Комментарии
Для того, чтобы оставить комментарий, авторизуйтесь или зарегистрируйтесь
Комментариев еще нет


text:
12—14-nji iýunda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň ýurdumyza resmi sapary bolar.
Abraýly halkara guramalary we düzümleri bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda türkmen döwletiniň yzygiderli durmuşa geçirýän netijeli daşary syýasat ugrunyň möhüm taraplarynyň biridir. Şunda BMG bilen hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berilýär. BMG-niň Baş sekretarynyň Türkmenistana häzirki sapary taraplaryň ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň we gülläp ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän köptaraply özara hereketleri has-da pugtalandyrmaga ymtylýandygynyň nobatdaky aýdyň subutnamasy bolar.
Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygynyň strategiki häsiýetli hyzmatdaşlygy soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykdy. Dünýä derejesinde wajyp ugurlary öz içine alýan däp bolan şeýle hyzmatdaşlygyň netijesinde dürli ulgamlarda üstünlikli amala aşyrylan we häzir durmuşa geçirilýän maksatnamalar hem-de taslamalar öz beýanyny tapdy.
Ýurdumyz oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüji, hoşniýetli goňşuçylyk we döredijilik ýörelgelerine esaslanan syýasaty yzygiderli durmuşa geçirip, giň halkara hyzmatdaşlygyna eýermek arkaly, döwrüň wajyp meseleleriniň çözgüdini işläp düzmäge işjeň gatnaşýar hem-de öz üstüne alan borçnamalaryny pugta ýerine ýetirýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şu ýyl Watanymyz üçin hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagyň 20 ýyllygy bilen alamatlanýar, ýakynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisinde “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy” kararnamasynyň biragyzdan goldanandygyny we kabul edildi. Munuň özi ýurdumyzyň sebit hem-de dünýä möçberinde parahatçylygy, abadançylygy we durnukly ösüşi üpjün etmek işine goşýan uly goşandynyň ählumumy ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasy, halkara jemgyýetçiligi tarapyndan Türkmenistana bildirilýän belent ynamyň nyşany boldy.
Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de yzygiderli ösdürmekde BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň ýurdumyza ikinji gezek boljak sapary uly ähmiýete eýe bolar.


text:
Özbegistan bolsa ýük otlusyna Täjigistana geçmäge bilgeşleýin ýol bermän, olaryň hereketini gijikdirýänligini inkär edýär. Daşkent Özbegistan bilen Täjigistanyň Hatlon welaýatynyň aralygynda 11 kilometre golaý demirýol liniýasynyň bozukdygyny aýdyp, gatnawyň kesilmegini tehniki meseleler bilen düşündirýär.Rogun dawasy
Duşenbe ýeterlik serişde toplap, 2009-njy ýylyň aýagynda Rogun şäherindäki ägirt uly suw elektrik stansiýasynyň gurluşygyny tamamlamak kararyna geldi. Şondan bäri-de Özbegistanyň üsti bilen Täjigistana gelýän ýük tranziti häli-şindi kesilýär. Sebäbi Daşkent Rogun proýektine düýbünden garşy. Ol bu ägirt bent gurlup bolansoň, Özbegistana gelýän suw azalyp, ilkinji nobatda möhüm pagta senagatyna zyýan ýetmeginden gorkýar.
Täjik resmileri bolsa Özbegistandan gelýän gaz we elektrigiň soňky ýyllarda gyş aýlarynda birsyhly kesilmeginden halys irendiklerini, başga çykalga ýokdugyny nygtaýarlar. Tajik resmileriniň garaýşyça, Özbegistan Duşenbä gysyş görkezmek üçin demirýol meselesini ulanýar.
Täjigistanyň demirýol işgärleriniň aýtmagyna görä, Roguna gurluşyk materiallaryny getirýän wagonlar fewral aýyndan bäri Özbegistanda ýatyr. Özbekler gabawy kä açyp, kä ýapyp, diňe azyk harytlaryna ýol berýärler.
Özbegistan bilen demirýol dawasyny çözmäge kömek sorap, Täjigistan Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna, şeýle hem Birleşen Ştatlaryň, Germaniýanyň we Ýaponiýanyň diplomatik missiýalaryna ýüz tutdy. Şol bir wagtyň özünde-de ol özbek tranzit ýollaryna garaşlylykdan dynmagyň çäresini agtaraýar.Alternatiw demirýol proýektleri
Öten hepde Täjigistan bilen Eýranyň resmileri iki ýurdy Owganystanyň üsti bilen birikdirjek täze demirýol proýekti barada pikir alyşdylar. Täjigistanyň, Eýranyň we Owganystanyň wekilleriniň öňümizdäki günlerde hem bu barada ýene pikir alyşmagyna garaşylýar.
Ýene bir mümkinçilik Hytaý bilen Täjigistanyň arasynda demirýol gurulmagydyr.
Üstümizdäki ýylyň başynda Täjigistanyň Transport ministrligi demirgazyk Owganystanyň üstünden Täjigistan bilen Türkmenistanyň arasynda 250 kilometrlik demirýol gurulmagyny teklip etdi.
Täjik parlamentçileri: “Bu proýekti amala aşyrmak aňsat, ony sanlyja aýyň içinde gurup bolar” diýýärler. Ýöne ykdysadyýetçileriň pikiriçe, Täjigistan Özbegistanyň tranzit ýollaryna garaşlylykdan bu golaý-goltumda dynyp bilmez.
Duşenbeli ekspert Saimuddin Dustow bu problema şeýle baha berýär: “Häzirki gabawa sebap bolan hökümetiň Rogun barada goýberen ýalňyşlary. Täjigistan hökümeti bu gün kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolsa, munuň sebäbi onuň Rogun proýekti bilen baglanyşykly problemalaryň gerimine doly göz ýetirip bilmänliginde. Mysal üçin, Täjigistanyň Rogun proýektini milli proýekte öwürmeginiň kynçylyk döretjekdigi öňdenem bellidi. Muňa özbek ekspertleri göz ýetirip, ony indi Täjigistanyň garşysyna ulanýarlar”.


text:
Garaşsyz Türkmenistanyň taryhynda iň çylşyrymly hem uly strategik gurluşyklaryň biri - Amyderýanyň üstünden Atamyrat şäheri (öňki ady Kerki) bilen Kerkiçini birleşdirýän köpriniň gurluşygy tamamlanypdyr. Bu barasynda “Türkmenistan: altyn asyr” internet saýty habar berýär.
Uzynlygy 1414 metr bolan köpriniň bahasy 123 million dollardyr. Ony Ukrainanyň “Dneprogiprotrans” institutynyň spesialistleri proýektirläp, “Ukrtransstroý” korporasiýasy gurupdyr.
Köpriniň üstünden demirýol hem awtomobil gatnawlary ýola goýlar. Ol gurlanda ýük göterijilik, tizlik we beýleki möhüm meseleler hasaba alnypdyr. Ol Rihteriň ölçegi boýunça 8 ball ýer titremesine-de çydamly - diýlip, informasiýada bellenipdir.


text:
Öten agşam «Roýters» habar agentligi Belarus bilen Orsýetin harbylarynyň bilelikde harby türgenleşik geçirmeklerine garşy protest bildirip, Minsk şäheriniň köçelerine çykan protestçilerden 20-den gowragynyň polisiýa tarapyndan tussag edilendigini habar berdi.
Günbatara tarapdar belorussiýaly protestçiler Orsýetiň harbylarynyň Belarusyň territoriýasyna goýberilmeli däldiklerini we Belarusyň Günbatar bilen hyzmatdaşlyklarynyň has ösdürilmelidigini öňe sürýärler.
Bu waka bilen baglanyşykly Minskide gurnalan demonstrasiýada protestçiler «Rus goşunlary öýňüze gidiň», «Rus okkupasiýasyna ýol berilmez» diýen ýaly ýazgylar ýazylgy plakatlary göteripdirler.


text:
Gresiýa Liwiýanyň hökümdary Muammar Kaddafiniň hökümetiniň Kaddafi hökümetini ýykmak üçin söweşýän pitneçiler bilen konfliktden çykalga gözleýändigini yglan etdi.
Bu habar ýekşenbe güni Afinada Kaddafiniň wekili Abdelati al-Obeýdi bilen Gresiýanyň premýer-ministri Jorj Papendrouň duşugyndan soň ýaýrady.
Gresiýanyň daşary işler ministri Dimitris Droutsas bu duşuşykdan soň Kaddafi režimi çözgüt agtarýana çalym edýär diýdi. Bu gepleşikler barada jemgyýetçilige kän zat aýdylmady.
Grek ministri liwiýa wekiliniň öz gepleşiklerini Türkiýede hem dowam etdirmegine garaşylýandygyny aýtdy.


text:
@Bolupbiler: Men ol goshgyny Yone degishme diyip yazdym. Beyle uzajagny bilen bolsam yazmazdym.
@Darwin: Degishme ya megishme bolsun tapawudy yok! men Tankytlajakk
@Janpena: Menem Kem galmayan sizden, Hany yazyberin bakaly
@Emerald Lady: HihHiyy Urush bolyarrr.
@Bawyl_Dali: Darwin dinle goch yigit. Men shu Bolupbiler agan goshgularna 3el 3goz 3ayak bilen garashyan. Barey Toparynam alda Yore shutaydan
@Anjelinajolie: Betinden we Gytyndan temalarmy pozman Hayshhh..
@bagban: Eww bu yene sho ahlaksyz temasyny achypdyr. inci, suray, mnVsn, turkmentug, dilara, harceleur, hulk, plany, neme dagylar gayrat edip minuslaly shu Anjelinany.
@Turkmentug: Dogry diyyan Bagban
@Yazlale: 1000e yetmese yagday kyn eken barde.
@Darkroom.Posse: Indikide shahsyda yazamda jogap ber, son minuslamarn
@Taxi Driver: Eww ayryl onumden adam namane guwanyan beyle??
@A Memory (MrShirkhan): Balyma guwanyan eshitdinmi. Seni ballarym we Medallarym bilen Yumurarnn
Nabelli bir agzanyn @Moderatordan bir zat haysht etmezden on dushurilen Suraty
@mnVsn: Belki kop kishi gamgyndyr shu wagtlar. Guldurip bilen bolsak men Baglty. Sglgnz! )kkk
Halanan (51)


text:
Pakistanda gyzlaryň bilim almak hukugy ugrunda göreşip, “Talybanyň” hüjümine sezewar bolan ýetginjek gyz Malala Ýousafzai we Hindistanda çagalaryň hak-hukuklary ugrunda göreşýän aktiwist Kailaş Satyarthi 2014-nji ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna eýe boldular.
1.1 million dollarlyk baýragyň eýesi 10-njy oktýabrda yglan edildi we 10-njy dekabrda Osloda gowşurylar.
Norwegiýanyň Nobel Komitetiniň başlygy Thorbýorn Jagland baýrak barada eden çykyşynda “Nobel Komiteti muňa induistler we musulmanlar, hindistanlylar we pakistanlylar üçin bilim ugrunda we ekstremizme garşy göreşe goşulmaga möhüm pursat hökmünde garaýar”, diýdi.
2014-nji ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna hödürlenenleriň arasynda Edward Snowden, Papa Fransis hem boldy. Snowden 2013-nji ýylyň tomsunda ABŞ-nyň amala aşyrýan köpçülikleýin gözegçiliginiň üstüni açdy.
Papa Fransis garyplyga garşy göreş ugrunda köp iş alyp barýar.
Norwegiýanyň Nobel Komiteti şu ýyl Parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna hödürlenenleriň sanawyna 278 dalaşgäriň girýändigini aýdýar.


text:
Simon Spanswik düýbi Londonda ýerleşýän Halkara teleradiogepleşikler boýunça media assosiasiýasynyň
(AIB) başlygy. Bu gurama global derejede radio we telewizion hyzmatlarynyň ösdürilmegi boýunça iş alyp barýar. Ýakynda ol Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynda myhmançylykda boldy. Azatlyk Radiosy Simon Spanswik bilen sosial habar setleriniň jemgyýetdäki roly barada ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Spanswik, soňky wagtlar halkara derejesinde maglumat alyşmak boýunça dürli sosial setleriň peýda bolmagy bilen, radio-telewideniýäniň rolunda nähili özgerişlikler ýüze çykdy?
S.Spanswik:
Häzirki wagt ululy-kiçili halkara radio-telewideniýe kompaniýalary sosial habar setleri bilen ýüzbe-ýüz bolup başladylar. Sosial habar setleri örän täze zat.
Ynha, “Feýsbuky” alyp görsek, onuň peýda bolanyna bary-ýogy birnäçe ýyl boldy. Emma, muňa garamazdan, ol tutuş dünýä boýunça giň ýaýrady we adamlar ony eýýäm giňden ulanyp ýörler.
Bu ugurda iň bir gyzykly statistiki görkezijilerden birem “Feýsbuky” iň köp ulanýan ýurtlaryň biriniň Indoneziýadygydyr. Dünýäniň islendik bir beýleki şäheri bilen deňeşdireninde, “Feýsbukda” gündelik iň köp maglumat ýerleşdirýän şäher Indoneziýanyň Jakarta şäheridir.
Meniň hut özüm üçin bu örän garaşylmadyk zat. Men iň köp maglumat ýerleşdirýän şäher Nýu-Ýork ýa London ýa Pariž bolar diýip pikir edýärdim. Munuň özi “Feýsbuk” ýaly aragatnaşyk guralynyň hökman ony döredijileriň watany bolan Amerikanyň bazarynda meşhur bolmak bilen çäklenip durmaýandygyny görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Ýöne, eýsem, awtoritar režimler täze sosial setleriň bil baglaýan gurallary bolan mobil telefon aragatnaşyklaryny kesmek ýaly metodlary ulanyp, bu işe böwet döredip bilmezlermi?
S.Spanswik:
Elbetde, olar bu setlere kontrollyk etmegiň ýollaryny tapýarlar. Bu barada hiç hili şübhe bolup bilmez. Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, olar bu täze sosial setleriň berýän netijelerindenem gorkýarlar.
Biz Demirgazyk Afrika we Ýakyn Gündogar regionlarynda şu ýylyň soňky aýlarynda sosial setleriň we “Twitter” ýaly saýtlaryň rewolýusiýanyň ýaýramagyna sebäp bolandygyny görýäris.
Elbetde, bu diktatorlar üçin örän alada dörediji alamat. Biz eýýäm diktatorlardan ikisiniň şol sosial media serişdeleriniň göni täsiri netijesinde häkimiýetden gidendigini görýäris. Bular ýaly zatlar mundan ozal hiç haçan bolmandy.
Soňky günler bolsa Britan korollygynda bulagaýçylyklaryň “Twitter” we “Blakberri Messenjer” ýaly gurallaryny ulanyp, bulagaýçylyklary gurnaýandyklaryny görýäris.
Görşümiz ýaly, bu mehanizmler hatda demokratik ýurtlarda-da alada döredýär. Sosial medianyň örňemek prosesi mundan beýlägem dowam eder. Onuň depgininiň peseljekdigini görkezýän hiç hili alamak ýok.
Azatlyk Radiosy: Jenap Spanswik, beýleki tarapdan biz soňky wagtlar Hytaý we Eýran ýaly ýurtlaryň, şol sanda Katarda ýerleşýän “Al-Jazeera” kanalynyň, iňlis dilinde gepleşik berýän halkara telewideniýelerini-de ulanyp başlandyklaryna şaýat bolýarys. Eýsem, şular ýaly täze halkara tele-kompaniýalaryň işi-de ugrugar diýip garaşyp bolarmy?
S.Spanswik:
Islendik bir gurama üçin täze telekanalyň, ýagny, halkara telekanalynyň işini ýola goýmak we müşderilere öz sesiňi eşitdirip, olaryň ünsüni özüňe çekmek ullakan synag. Bular ýaly işde marketing çäreleri, kabel setlerine we göni sputnik setlerine çykmak çäreleri üçin örän köp çykdajy etmeli bolýar.
Emma biz bu halkara kompaniýalaryndan köpüsiniň henize çenli bu ugurdaky marketing işleri üçin köp pul sarp edýändiklerini görmeýäris. Hut şoňa görä-de, meniň pikirimçe, sosial setler öňe çykyp, dünýä ýaýramak bilen bolýar.
Bu öz gezeginde maglumat ýaýratmagyň arzan ýoly bolup durýar. Sosial setleriň üsti bilen marketing çärelerini ýola goýmak hem örän effektiw çärä öwrülip biler.


text:
Owgan polisiýasy 11-nji noýabrda prezident köşgüniň golaýyndaky binanyň diwarlaryna dyrmaşmakçy bolan protestçileri yzyna serpikdirmek üçin asmana duýduryş oklaryny atmaly boldy.
Protestçiler yslamçy jeňçileriň hazara etniki azlygynyň ýedi agzasynyň kellesini kesmegi sebäpli gahar-gazaba münýärler.
Bu waka müňlerçe owganyň Kabulyň köçelerine ýörişe çykyp, etniki hazara azlygyndan ýedi sany adamyň, aýdylmagyna görä, «Talyban» jeňçileri tarapyndan kelleleriniň kesilmegine protest bildirýän wagtynda boldy.
Protestçiler pida bolanlaryň tabytlaryny eginlerine göterip baryşlaryna ýurtda howpsuzlygy üpjün edip biljek täze hökümet üçin çagyryş etdiler.
Protestçiler «Talybany» we «Yslam döwleti» toparyny nazarlap, ölüm şygarlaryna gygyrdylar, emma şol bir wagtda prezident Aşraf Gani bilen baş dolandyryjy Abdulla Abdullanyň işden çekilmegine çagyrdylar.
Jeňçi toparlar bu iki syýasatçynyň häkimiýet bölünişigi esasynda gurlan merkezi hökümete garşy durýarlar.
Şu ýyl, soňky döwürlerde, Owganystanyň köpüsi şaýy bolan hazara azlygyna garşy guralan zorluk-sütemli hereketler, alyp gaçmalar we adam öldürmeler güreldi.
7-nji noýabrda Zabul welaýatynda dört erkek adam, iki aýal we bir çaga, kelleleri kesilen ýagdaýda tapyldy. Bu ýerde soňky günler «Talyban» fraksiýalarynyň arasynda gyzgalaňly söweş barýar.
Bu ýedi adamy kimiň öldürendigi anyk däl, olar alty aý çemesi öň goňşulykdaky Gazni welaýatyndan alnyp gaçylypdy.
Ýerli resmiler «Talybanyň» YD jeňçileriniň adam öldürmeler bilen ilteşikli sekiz agzasyny asandyklaryny aýtdylar, emma Owganystanyň aňtaw agentligi bu aýdylýany ret etdi.
Gani bu ganhorlygy «bigünä adamlaryň rehimsiz öldürilmegi» hökmünde berk ýazgardy we bu işiň derňeljegini wada berdi.
BMG-niň Owganystan boýunça ýörite wekili Nikolas Haýsom beýanat çap edip, «bu manysyz ganhorlyklaryň uruş jenaýatyna barabardygyny we bu işi edenleriň jogapkärçilige çekilmelidigini» aýtdy.
Zabulda, jeňçileriň birnäçe etraby elde saklaýan ýerinde «Talybanyň» iki fraksiýasynyň arasynda söweş gidýändigi aýdylýar. Ol ýerdäki jeňçileriň käbiri YD toparyna kasam kabul etdi.
Kabul iýul aýynda «Talybany» esaslandyryjy Molla Muhammad Omaryň iki ýyl ozal ýogalandygyny yglan edeninden soň, käbir gapma-garşylykly habarlaryň arasynda, owgan «Talybanynyň» başlyklygyna Molla Ahtar Mansur bellenildi.
Şu aýyň başlarynda bir bölünen «Talyban» fraksiýasy hem öz liderini belländigini, onuň Molla Muhammad Rasuldygyny yglan etdi.
Iki fraksiýanyň soňky çaknyşygynda, bölüniji topar geçen hepde özüniň «Talyban» bäsdeşlerine garşy janyndan geçenleriň hüjümini gurnap, Molla Mansura ygrarly ondan gowrak söweşijini öldürendiklerini we ýaralandyklaryny aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
5-nji awgustda Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetinde ynsanperwer halkara hukuk şertnamalar ýygyndysynyň –türkmen diline terjime edilen Ženewa konwensiýalarynyň we oňa Goşmaça teswirnamalaryň tanyşdyryş çäresi boldy. Bu çäre Halkara Gyzyl haç komiteti we Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti tarapyndan Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň howandarlygynda geçirildi. Çärä adam hukuklaryny, halkara ynsanperwer hukugyny goramak boýunça Türkmenistanyň halkara borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek baradaky pudagara toparyň agzalary, Mejlisiň deputatlary, degişli ministrlikleriň we pudak edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň we ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Mälim bolşy ýaly, 1863-nji ýylyň fewralynda döredilen Halkara Gyzyl Haç komiteti, ählumumy parahatçylygyň bähbidine ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmäge, howpsuzlygy we durnukly ösüşi gazanmaga ýardam edýän Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý Halkara hereketini başlady. Bu halkara hereketi Gyzyl Haç Halkara komitetini, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý halkara jemgyýetleriniň federasiýasyny, dünýäniň 189 ýurdunyň, şol sanda Türkmenistanyň Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetlerini öz içine alýar.
Tanyşdyryş çäresiniň barşynda oňa gatnaşanlar tarapyndan döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hemmetaraplaýyn goldawy bilen Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň raýatlaryň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmäge, ilatyň ýaşaýşyny we saglygyny goramaga, türkmen halkynyň ynsanperwerlik, haýyr-sahawat, birek-birege kömek bermek ýaly asylly däpleriniň esasynda jemgyýetiň ýokary ynsanperwer gatnaşyklaryny pugtalandyrmak ýaly möhüm işleri ýerine ýetirmäge ýardam edýändigini bellediler. Adam hukuklaryny we halkara ynsanperwer hukuklary boýunça Türkmenistanyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmegini üpjün etmek boýunça pudagara toparyň agzasy bolmak bilen, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti bu ugurda bilimleri wagyz etmegi öz işiniň möhüm ugry hasaplaýar.
Halkara ynsanperwer hukuklary boýunça halkara ylalaşyklaryň türkmen dilinde çap edilen toplumynyň bu tanyşdyryş çäresi muňa şaýatlyk edýär. Terjime “Türkmenistanyň Hökümeti bilen Gyzyl Haç halkara komitetiniň arasynda 2015-nji ýylda hyzmatdaşlygyň meýilnamasyna” laýyklykda Halkara Gyzyl Haç komitetiniň we Türkmenistanyň Halkara Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň bilelikdäki tagallalary bilen ýokarda agzalan Pudagara toparyň gatnaşmagynda taýýarlanyldy.
Çärede oňa gatnaşanlara Halkara Gyzyl Haç komitetiniň işi barada wideofilm görkezildi.


text: 19-njy iýunda Hindistanyň paýtagty Nýu-Delide müňlerçe adam Halkara Ýoga gününiň öňýanynda, taýýarlyk çärelerine gatnaşdylar. 21-nji iýunda bellenilip geçilýän Halkara Ýoga gününe görülýän taýýarlyklaryň çäginde geçirilen bu dabara Hindi derwezesi bilen prezidentiň köşgüni birikdirýän Rajpath bulwarynda, ýagny şäheriň giň köçeleriniň ortasynda edilýän bagly alleýada amala aşyryldy. Hindistanyň ýerli metbugatynyň berýän maglumatynda bu çärä mekdep okuwçylarynyň, ýurduň ýaragly güýçleriniň, Milli kadet korpusynyň agzalarynyň, hökümet resmileriniň we ýoga bilen gyzyklanýanlaryň gatnaşandygyny habar berýär. Şeýle-de, bu çäreleriň hindi paýtagtynda awtoulag gatnawyna belli bir derejede täsir ýetirendigi bellenilýär. 2014-nji ýylyň 11-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasy tarapyndan 21-nji iýun Halkara Ýoga güni diýlip yglan edildi.


text:
ABŞ-nyň derňewçileriniň Orlando şäherinde geý klubynda 49 adamy atyp öldüren hüjümçiniň aýalyna garşy iş gozgamagy mümkin. Onuň hüjüm barada habarly bolup, polisiýa aýtmandygyny ABŞ-nyň mediasy 14-nji iýunda mälim etdi.
Reuters we FoxNews.com prokurorlaryň Omar Mateeniň aýaly Noor Salmanyň hüjüme gatnaşykdaky roly boýunça oturdaşlaryň uly toparynyň düzülmegine çagyrandygyny habar berdiler.
12-nji iýunda gijeki klubda polisiýa tarapyndan atylyp öldürilen Mateeniň hüjümden ozal 911 adatdan daşary telefon liniýasyna jaň edip, dürli yslamçy söweşiji toparlara wepalylyk kasamyny edendigi aýdylýar, şeýle-de onuň öz aýalyny agzandygy hem habar berilýär.
Federal derňewçiler we Ak Tam hüjümçiniň özbaşdak radikallaşan adam bolup, onuň “Yslam döwleti” ýaly toparlardan buýruk alandygyny subut edýän delilleriň ýokdugyny aýdýarlar.


text:
Türkmen milli manadynyň denominasiýasyna bir ýylyň bolup gelýändigine garamazdan, dolanyşykda häli-häzire çenli 500 manatlyk kupýura duşulanok.
2009-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan Türkmenistan öz milli manadyny denominasiýa etdi. 5000 köne manat 1 manada çenli denominirlendi. Köne manat ýylyň ahyryna çenli edil täze manat bilen deň derejede dolanyşykda ulanylýar.
Bir ABŞ-nyň dollary häzir 2,85 denominirlenen türkmen manadyna deňdir. Bu baha şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan bäri durnukly saklanyp gelinýär.
Täze denominirlenen türkmen manadynyň 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500 manat kagyz görnüşindäki kupýuralary, 1, 2, 5, 10, 20, 50 metal görnüşinde teňňeleri çykaryldy.
Ýöne ýokarda agzalan manadyň kupýuralarynyň içinde 500 manatlyk häli-häzire çenli dolanyşyga goýberilenok. Munuň esasy sebäbini bolsa köpler 500 manatlyk puluň ýüzünde ýurduň öňki prezidenti S.Nyýazowyň şekiliniň bardygy bilen düşündirýärler.
Manadyň gysgajyk taryhy
Türkmen milli manady ilkinji gezek 1993-nji ýylyň 1-nji noýabrynda dolanyşyga girizilipdi. Ilki dolanyşyga girizilen manadyň ABŞ-nyň dollaryna bolan gatnaşygy hümmetlidi. 1 ABŞ-nyň dollary 2 türkmen manadyna deňdi. Ýöne ol manat gaty tiz hümmetsizlendi. 2007-nji ýyla çenli 24 000 (ýigrimi dört müň) türkmen manady bary ýogy 1 ABŞ-nyň dollaryna deň boldy.
1993-nji ýylda dolanyşykda bolan 1, 5, 10, 20 manat kagyz pullary hem-de teňňeler üç ýyla ýetmän dolanyşykdan aýryldy. Denominasiýa çenli bary ýogy üç sany kupýura — 1000, 5000, 10000 kagyz görnüşindäki manatlar dolanyşykda ulanylýardy.
Ýurduň täze saýlanan prezidenti G.Berdimuhamedow pul reformalaryny geçirip, 2008-nji ýylda dollaryň gara bazardaky bahasy bilen döwlet bahasyny deňläp, 1 dollary 14321 manada çenli pese düşürdi. Şundan bäri manadyň dollara bolan gatnaşygy üýtgewsizliginde galýar.


text:
Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň sudy öňki prezident Kurmanbek Bakyýewiň ýegenine garşy sud diňlenşigini gaýra süýşürdi.
Sanjar Bakyýew we onuň dört sany egindeşi Gyrgyzystanda bolan etnigara çaknyşyklara dahyllylykda aýyplanýar.
Gyrgyzystanly adam hukuklaryny goraýjy Bubuaýşa Arstanbekowanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, çarşenbe güni Bişkekde bolmaly sud 26-njy oktýabra geçirilipdir. Bu barada goşmaça maglumat berilmedi.
Kurmanbek Bakyýewiň uly doganynyň ogly Sanjar Bakyýew we onuň birnäçe ýarany tomusda tussag edilipdi. Olar ýaragly topar döretmekde, Jalalabatda gyrgyz we özbek etnigara çaknyşyklaryny döretmekde, bikanun ýarag we harby serişdeleri edinmekde aýyplanýarlar.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow 26-28-nji iýun aralygynda Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän welaýatlarynda saparda boldy.
Owganystanly etniki türkmenler bu sapardan nämä garaşdylar we Meredow näme näme diýdi? Umuman, owganystanly türkmenleriň şu wagta çenli Türkmenistana bildiren islegleri näderejede kanagatlandyryldy?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Owganystandaky etniki türkmenleriň Türkmenistanyň daşary işler ministriniň gurnan saparyndan garaşan netijelerine gönükdirýär.


text:
Çarşenbe güni Bişkegiň harby tribunalynda Gyrgyzystanyň ozalky prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň işi boýunça sud diňlenişigi täzeden ýola goýuldy.
Täzeden ýola goýlan sud prosesinde geçen ýylyň aprelinde Bişkekde 90 töweregi parahat ýaşaýjynyň ölümine getiren wakalar boýunça Kurmanbek Bakyýewe hem-de ozalky hökümet resmilerinden 27-sine bildirilýän jenaýat aýyplamalaryna garalar.
Bu şahsyýetlere Bişkekde gurnalan şol parahat demonstrasiýalarda protestçilere garşy ýarag ulanylmagyna gönüden-göni ýa-da gytaklaýyn dahyllylykda aýyplama bildirilýär.
Aýyplanýanlardan käbirleri häzirki wagt wagtlaýyn tussaglykda saklanýar, käbirleri, şol sanda, Kurbanmek Bakyýew we onuň maşagala agzalary bolsa daşary ýurtlarda gizlenýärler.


text:
“Türkmenistan” gazetiniň 5-nji iýul sanynda gazetiň öz habarçysy Hudaýberdi Mätjumaýewiň “Gowaçalar synag edilýär” diýen makalasy ýerleşdirilipdir. Makalada soňky döwürde ylmyň gazananlarynyň türkmen daýhanlarynyň gowaça meýdanlarynda synag edilişi hakda gürrüň berilýär.
Synag edilýän ýer Türkmenistanyň Gahrymany Sadylla Rozmetow adyndaky oba hojalyk paýdarlar jemgyýetine degişli gowaçaly meýdanlar. Awtoryň ýazmagyna görä, bu paýdarlar jemgyýeti Daşoguz welaýatynyň Nyýazow etrabynda-da, hatda welaýatda-da iň bir öňdebaryjy hojalyklaryň biri bolup durýar.
“Pagtaçylar gowaça düşýän möjekler bolan şirejä, ak ganatlylara garşy täze çykan dermanlary ýerlikli ulanýarlar. “Resume-f-t00” diýen derman bilen dermanlanyp ekilen çigit gögerip çykandan soň, iki aýa çenli onuň golaýyna tripe, şireje barmaýar” diýip, makalanyň awtory belleýär.
Şeýle hem awtor bu pagtaçylyk hojalygynda pagtanyň açylyşyny çaltlandyrmak üçin “Efhun” atly dermanyň-da ulanylýandygyny ýazýar. “Efhun” sepilen meýdanyň pagtasy adatdakysyndan 15-20 gün öň açylýar, bu ýagdaý olary maşyn bilen tiz ýygyp almaga mümkinçilik berýär” diýip, awtor öň bu hojalykda baş agronom bolup işlän, häzirki döwürde paýdarlar jemgyýetiniň başlygy, oba hojalyk ylymlarynyň kandidaty Kamil Rozmetowyň täzelikçi hem işeňňir adamdygyny ýazýar.
Gowaça gowaça bolýar. Ýurt garaşsyz bolmanka-da, garaşsyz bolansoň hem gowaçanyň şol bir ýagdaýy. Oňa garaşsyzlygyň hiç bir täsiri ýok. Ol mydama möjekleýär. Möjeklerden onuň ýagysy örän köp. Munuň şeýledigine gürrüňini edýän şu makalamdan hem göz ýetirip bolýar. Diýmek, gowaçalara örän gowy gözegçilik gerek. Aýratyn-da olary zyýanly mör-möjeklerden saplamak üçin gözegçilik gerek.
Özüni oňarýanlar gowaçalary zyýanly mör-möjeklerden goramak üçin her hili tilsim ulanyp görýärler. Emma daýhanlaryň aglaba bölegi hiç bir paýdarlar jemgyýetine, alym ýolbaşça degişli bolmadyk, özbaşyna kärende ýeri alan adamlar. Olar özleriniň ösdürip ýetişdirýän gowaçalaryna gürrüňini edýän makalamda agzalyp geçilýän dermanlary sepip bilmeýärler. Şeýle bolansoň, olara gowaçalary ösdürip ýetişdirmegem, olardan hasyl almagam gara görgi.
Köp kärendeçiler gowaçalary zyýanly mör-möjeklerden goramak üçin aram-aram el bilen awuly dermanlary sepip durýandyklaryny gürrüň berýärler. Daýhan hojalyklarynda gowaçalara zyýan salýan mör-möjekleriň garşysyna awuly dermanlary traktor bilen sepýändiklerini, bu işiň bolsa şemala dermanyň tozanlamagynyň netijesinde traktorçynyň gözüni alýandygyny, traktor bilen gowaçalara derman sepeni üçin özüniň-de gözüniň mydama gyzaryp, ýaşaryp durýan hala düşendigini, soňky wagtlarda gözüniň görşüniň-de ugrunyň ýokdugyny traktorçy bolup işlän bir daýhan gürrüň berýär.
“Defoliasiýa”
Gowaçalaryň ýapragy derman bilen düşürilende pagtanyň ir ýetişýändigi, onuň maşyn bilen ýygmak üçin amatly bolýandygy şu, gürrüňini eden makalamda aýratyn bellenýär. Şeýle ýagdaý diňe bir alym ýolbaşçynyň hojalygynda däl, eýsem, ýurduň ähli pagtaçy daýhanlarynyň gowaça meýdanlarynda döremeli. Munuň üçin bolsa, dermanlary traktor bilen däl-de, samolýot bilen sepmeli.
Emma bu meseläniň ýylyň-ýylyna gozgalyp, aýdylyp gelinýänligine seretmezden, ýurduň oba hojalyk ýolbaşçylarynyň gulagyna gep ýetmeýär. Olar hut piliň gulagynda uklaýan ýaly. Aýt, aýtma, olar üçin parhy ýok. Samolýot bilen derman sepilmegi gowaçalary ýaşajykka mör-möjeklerden goramak üçin ulanylýan dermany-da aradan aýyrýar.
“Defoliasiýa” diýlip atlandyrylýan — samolýot bilen derman sepme bütin ýylyň dowamynda gowaça meýdanlaryny-da, şahsy hojalyklaryň ekinlerini-de zyýanly mör-möjeklerden goraýar. Hatda güýzde — pagta ýygymynyň öň ýanynda samolýot bilen sepilýän derman sebäpli geljek ýylyň ýaz aýynda gögerip çykýan gowaçalara-da zyýanly mör-möjekler aralaşyp bilenok. Sebäbi samolýot bilen sepilýän derman hatda ýeriň goýnundaky mör-möjeklere çenli ýok edýär. Emma şeýle-de bolsa, ýolbaşçylar bu usuly peýdalanmasyny azaltdylar. Kimler bu usulyň az peýdalanylmagyny ýurtda derman sepiji samolýotlaryň ýeterlik dälidigi bilen düşündirýärler, kimler bolsa şol samolýotlara erk edip bilýän lýotçikleriň azlygy bilen.
Ýurtda ençeme tekstil komleksleri guruldy. Olara pagta örän köp gerek. Ýurtdaky gurluş ýykylanda-da islendik gurluşdaky gowy zady peýdalanmak gerek. Sowet hökümeti döwründe kada giren — samolýot bilen gowaçalara derman sepmek usuly bol hasyly almagyň girewidi. Şol usul bilen gowaçalar örän goraglydylar.
Ýurtdaky kärendeçilik usuly göräýmäge bazar ykdysadyýetiniň şertleriniň berjaý edilýänliginden habar berýän ýaly bolsa-da, kärende hojalyklarynyň, kärendeçi daýhanlaryň barysy hökümetiň elinde. Olar hökümetiň görkezmesi boýunça gowaça ekip, hökümetiň görkezmesi boýunça-da hasyl ýygnaýarlar, eden işleri üçin hökümetiň öňünde hasabat berip durýarlar. Şeýle ýagdaýda hökümet olaryň gowaçalaryna zyýanly mör-möjekleri ýok edýän dermanlary sepip bermegi, defoliasiýa geçirip bermegi öz üstüne almalydyr.
Çoluk Möwlamow Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni 20 töweregi aktiwist Moskwanyň esasy prawoslaw kelisesiniň öňünde “Pussy Riot” toparynyň tussaglykdaky agzalaryny goldap, piket geçirdi. Ýüzlerine maska geýnen aktiwistler “Hudaýdan pata alanlar rehimdardyrlar” diýlip ýazgy ýazylan plakatlary göterip, çykyş etdiler.
Kelisäniň gorag gullugynyň işgärleri piketi dargytmakçy bolanlarynda, protestçiler bilen olaryň arasynda ýumruklaşma ýüze çykdy. Bu wakanyň yzy bilen, polisiýa aktiwistlerden dördüsini tussag astyna aldy.
Şu ýylyň fewralynda Moskwanyň şu kelisesinde “Pussy Riot” toparynyň üç sany agzasy prezident Putiniň dolandyryşyna garşy kinaýaly çykyş edende, olar tussag edilipdiler. Olaryň işi boýunça suduň hökümi 17-nji awgustda çykarylar diýlip garaşylýar.


text:
Duşenbe güni Russiýada nobatdaky harby gulluga çagyryş kampaniýasy başlandy.
Goranmak ministrligiň sözçüsi general-polkownik Wasiliý Smirnowyň žurnalistlere beren maglumatyna görä, 1-nji aprel-15-nji iýun aralygynda 153 müň 200 adamy harby gulluga almak göz öňünde tutulýar.
Şeýle-de Smirnowyň sözlerine görä, şertnamalaýyn esasda gulluk edýänleriň sanyny 241 müňe çenli artdyrmak planlaşdyrylýar.
Harby prokuror Aleksandr Nikitiniň berýän maglumatyna görä, hökmany harby gullukdan boýun gaçyrýandygy üçin, Russiýada her ýyl 600-den 1000-e çenli adama jenaýat işi kesilýär. 2012-nji ýylda bu san 477-ä deň bolupdy.


text:
Türkmenistanda Saglyk hepdeligi başlandy, ýöne saglyk diňe sport çärelerine bagly däl. Käte adam bedeni dürli dermanlara hem mätäç bolýar.
Garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda Türkmenistanyň derman senagaty we ýurda getirilip satylýan dermanlar ilatyň derman zerurlygyny ödemekden ejiz geldi.
Bu ýagdaý ýurtda dermanyň hem gara bazarynyň emele gelmegine, elde satylýan dermanlaryň adam saglygy üçin howp döretmegine alyp geldi.
Eýsem ýurduň derman üpjünçiligi häzir nähili ýagdaýda?
Azatlyk Radiosy bu soragy Aşgabatda ýaşaýan hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewe berdi.


text:
Onlarça ýylyň dowamynda Owganystan ilkinji gezek özüniň nebit ýataklaryny özleşdirmek boýunça halkara ylalaşygyny baglaşdy.
Hytaýyň milli nebit kärhanasy, ýagny CNPC bilen baglaşylan ylalaşygyň çäklerinde ýurduň demirgazygyndaky Sar-e Pul welaýatynda nebit ýataklaryny burawlaýyş hem nebiti arassalaýyş işleri geçiriler.
Owganystanyň dag senagaty boýunça ministri Wahidulla Şahraniniň maglumatyna görä, CNPC özüniň enjamlaryny bir aýa galman getirip başlar. Anyk işler 2012-nji ýylyň oktýabryndan başlanar.


text:
“Al-Kaýdanyň” lideri Osama bin Ladeniň kompýuterinden tapylan maglumatlar onuň amerikan güýçlerini Ýakyn Gündogardan çykarmak üçin näçe sany amerikan raýatyny öldürmelidigi barada ýörite hasap ýöredendigini görkezýär. Bu barada şu gün Birleşen Ştatlaryň hökümet resmileri mälim etdiler.
Öz atlarynyň tutulmazlyk şerti bilen maglumat beren amerikan resmileri Osama bin Laden öldürilende onuň Pakistandaky jaýyndan 5 sany kompýuter bilen birlikde 100-e golaý elektron maglumat saklaýjy enjamynyň hem ele salnandygyny aýdýarlar.
Amerikan resmileriniň aýtmaklaryna görä, Bin Laden Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny Ýakyn Gündogar regionyndaky syýasatyny üýtgetmäge mejbur etmek üçin Birleşen Ştatlara garşy 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabr hüjüminiň derejesinde uly gerimde hüjüm etmekligiň zerurlygyny öňe sürýän eken.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 25-nji dekabrda 23 ýaşly nigeriýaly raýatyň Birleşen Ştatlara uçup barýan uçary partlatmak üçin eden synanyşygynda gönüden-göni Ýemendäki Al-Kaýda toparyny aýyplap, çykyş etdi.
Birleşen Ştatlaryň hepdelik radiosynda hem-de telewideniesinde eden bu çykyşynda prezident Obama terror hüjümine synanyşykda tussag edilen Omar Faruk Abdul-mutallabyň Ýemene sapar edip, şol ýerde Al-Kaýdanyň ýerli guramasynda tälim alandygyny we ýaraglanandygyny aýtdy.
Geçen hepdäniň duşenbe güni Ýemendäki Al-Kaýda topary şol gürrüňi edilýän terror hüjümine synanyşygyň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy.


text:
Türkmenistanyň Mary şäherine 2012-nji ýylda GDA-nyň medeni paýtagty diýen status resmi taýdan berildi.
Duşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Marynyň ýaşaýjylaryny bu çäre bilen gutlady we Mary şäherini GDA-nyň medeni paýtagty diýip yglan edýän resminamany Marynyň häkimiýetlerine gowşurdy.
Türkmenistanyň Mary we Gazagystanyň Astana şäherleri GDA-nyň ilkinji medeni paýtagtlary edilip geçen ýylyň dekabrynda ozalky Sowet döwletleriniň wekilleriniň ýygnagynda saýlanypdy.
GDA giňişliginde gadymy şäherler, ululy-kiçili taryhy ýadygärliklere, taryhy wakalara baý başga-da şäherler köp. Azatlyk Radiosy bu hormatly durumyň Mary şäheriniň paýyna düşmeginiň sebäpleri barada Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe ýüz tutdy.
Amanmyrat Bugaýew: Mary şäheri dünýä taryhyna giren şäher. Marynyň gadymy Gündogaryň medeni merkezi bolandygy, uly-uly imperiýalaryň paýtagty ýa ikinji paýtagty bolany belli. Onuň saýlanyp-seçilip alynmagy diňe bir Türkmenistan üçin däl, eýsem, Orta Aziýa üçinem bir uly abraý.
SSSR döwründe-de Mary şäheriniň töwerek-daşyndaky ýadygärlikleri dikeltmek, olarda rejeleýiş, dikeldiş işleri geçirmek boýunça birnäçe zatlar edildi. Ýöne garaşsyzlyk ýyllarynda şuňa berilýän üns hasam güýçlendi. Onuň daşyndanam Maryda ýurduň daşyndan gelýän adamlara görkezmäge ýa-da myhman almaga laýyk gelýän, döwrebap birgiden binalar guruldy. Şäheriň durkam gowy täzelendi.
Azatlyk Radiosy: Daşary ýurtly turistleriň Mara barmak, ol ýerleri görmek mümkinçiligi nähili häzir, olar üçin nähili şertler döredildi?
Amanmyrat Bugaýew: Häzir Maryda şoňa şertler oňat. Sebäbi Marynyň sowet döwründe-de turistleri kabul etmekde, syýahatçylar bilen işleşmekde belli bir tejribesi bar. Şonuň üçinem häzirki wagtda Mara gelip-gidýän turistler juda köp. Özem bir gowy tarapy, öňler ýaly gelýän turistleriň yzyna düşüp: “Sen bu ýerde maşyn saklama, bu ýerde surat almak bolanok” diýip duran adamlar ýok. Mundan iki-üç ýyl ozalam şu zatlar döwlet tarapyndan gadaganlyga düşürilen zatlardy.
Azatlyk Radiosy: Gadymy Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän Mary şäherine 2012-nji ýylda GDA-nyň medeni paýtagty diýen durumyň berilmegi Mary şäheriniň ilatyna hem Marynyň töweregindäki taryhy, medeni, arheologik ýadygärlikleriň töwereginde ýaşaýan adamlara nähili täsir ýetirer?
Amanmyrat Bugaýew: Birinjiden-ä, şäher öňküsindenem has görke girer. Mary şäherine şeýle statusyň berilmegi ýerli ilatyň iş bilen üpjünçiligine-de, telekeçiligiň ösmegine-de oňyn täsir eder. Ýurtda işewürlik bilen meşgullanýanlaryň işleri has rowaçlanar diýip, men umyt edýärin.


text:
Tomsuň gelmegi bilen aglaba adamlaryň, hususanda talyp ýaşlaryň dynç alyş möwsümi başlady. Mälim bolşy ýaly Türkmenistanda ýaşlaryň tomus aýlarynda dynç almagy üçin Awazada hem-de Gökdere jülgesinde binäçe ýöriteleşdirilen dynç alyş we sagaldyş merkezleri açyldy. Bu ýerlerde ýaşlaryň dynç almaklary üçin ähli amatly şertleriň döredilendigi aýdylýar.
Emma ýokary bilimini Türkiýede dowam etdirýän türkmenistanly Maksat “Awazada dynç almak üçin şertleriň gowudygyny, emma ol ýerde galmak üçin nyrhlaryň gymmatdygyny” belleýär.
Täze Tolkun gepleşiginiň nobatdaky sanynda häzirki wagt Türkmenistanda ýaşlaryň tomusky dynç alyş aýlarynda dynç almaklary üçin bar bolan mümkinçilikler, şol mümkinçilikleriň elýeterliligi barada gürrüň etdik.
Türkmen ýaşlary Merjen we Maksat, şeýle-de Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurban bilen geçirilen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Ilçi Ý.Lenarçiç (çepde) we Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredow, 17-nji iýun
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Demokratik institutlar we adam hukuklary boýunça edarasy (ODIHR) we türkmen häkimiýetleri ýurduň adam hukuklary babatda boýun alan borçlaryny durmuşa geçirmekde ýakyndan hyzmatdaşlyk etmek boýunça ylalaşdylar. Bu barada ÝHHG-niň edarasynyň direktory, ilçi Ýanez Lenarçiçiň Aşagabada eden iki günlük saparynyň dowamynda ylalaşyga gelindi diýip, ÝHHG-niň metbugat beýanatynda aýdylýar.
“Biz bu ýere Türkmenistandaky adam hukuklary boýunça reformalaryň mundan beýläk hem dowam etdirilmegi üçin öz kömegimizi teklip etmäne geldik. Ýurduň adam hukuklary boýunça boýun alan borçlarynyň durmuşa geçirilmegi üçin bilelikde iş alyp barmaga türkmen häkimiýetlerinde isleg bar” diýip, Lenarçiç aýdýar.
ÝHHG-niň ýokary derejeli wekili Ýanez Lenarçiç Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow, Mejlisiň başlygy Akja Nurberdiýewa, Demokratiýa we adam hukuklary boýunça milli institutyň direktory Ýazdursun Gurbannazarowa we beýleki resmiler bilen duşuşyk geçirdi.
Lenarçiç türkmen wekillerine ýurduň saýlaw sistemasynyň hem-de hökümete degişli bolmadyk guramalar we syýasy partiýalar baradaky kanunçylygynyň reformalaşdyrylmagy boýunça ÝHHG-niň goldawyny teklip etdi diýip, beýanatda aýdylýar.
“Biz ýurtdaky syýasy köppikirliligi ösdürmek we köppartiýalylyk sistemasyny girizmek baradaky Türkmenistanyň soňky planlary bilen ýakyndan gyzyklandyk” diýip, Lenarçiç aýdýar.
Şeýle hem ol ýurduň hökümete degişli bolmadyk pudagynyň ösdürilmegine ýol berilmegi babatda ýagdaýlaryň gowlandyryljakdygyna umyt bildirdi. “Aktiw graždan jemgyýeti islendik döwrebap demokratik döwletiň aýrylmaz bölegidir” diýip, Lenarçiç aýdýar.
Duşuşyklaryň dowamynda Lenarçiç halkara borçnamalaryň durmuşa geçirilmegi babatda hökümetleriň jogapkärçiliklerini nygtap geçdi. “Biz bu ýere daşary ýurt standartlarynyň ulanylmagyny gazanmak üçin gelmedik. Emma ÝHHG-niň agzasy hökmünde Türkmenistanyň borçlarynyň durmuşa geçirilmegi boýunça häkimiýetlere degerli ýardam berip bileris” diýip, Lenarçiç aýdýar.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Demokratik institutlar we adam hukuklary boýunça edarasynyň direktory, ilçi Ýanez Lenarçiçiň Aşgabada sapary şu gün tamamlandy.
ÝHHG-niň metbugat beýanaty esasynda taýýarlandy.


text:
H. Hally:
Beýik akyldarlaryň biziň durmuşymyzda mydama möhüm orny bolupdyr, olaryň hyzmatyna gadyr goýlupdyr. Ýakynda Russiýa Federasiýasynda ýurduň prezidentiniň permany bilen 12-nji iýun, ýagny A.S. Puşkiniň doglan senesi, Rus dili güni diýlip yglan edildi. Eger Ýewropanyň bir kiçijik ýurdy bolan Daniýany alsak, olarda döwlet baýdagyndan, döwletiň gerbinden hem gimninden soň, Hans Anderseniň ady görkezilýär. Başgaça aýdylanda, ajaýyp ertekiçi H. Andersen Daniýanyň döwlet aýratynlygy hasap edilýär. Şu babatda biziň halkymyzyň Magtymguly Pyraga goýýan hormaty-da iňňän beýik. Muňa Magtymgulynyň golaýda geçen şygryýet baýramçylygy mysal bolup biler.
A. Baýry:
Şahyr, žurnalist hem publisit Aşyrguly Baýry
Magtymguly ol toýdan öňem, soňam, mydama gerekli. Türkmeni, umuman, dutarsyz, Magtymgulusyz, bedewsiz göz öňüne getirmek mümkin däl. Ýöne, dogrusyny aýtsaň, meniň ol toýlardan göwüm onçakly suw içmedi. Sebäbi bu beýik şahyryň beýikligini halka aýan etmek däl, haýsydyr bir syýasy çäräni nazarlaýan, ýolbaşçylary mahabatlandyrýan ýaly bolup dur. Magtymgulynyň poeziýa baýramçylygyna bagyşlanyp, ne bir täze kitap çykarylýar, ne bir onuň eserleri barada täze pikir aýdylýar. Makalalar hem çap edilenok. Umuman, Magtymgulyny Magtymgulusyz baýram edýärler.
H. Hally:
Indi bu ýerde diňe baýramçylyk däl, ýeri gelende aýtsak, biz Magtymguly bilen hemişe we yzygider ýüzbe-ýüz bolýarys. Bu biziň professional işimiz bilen bagly bolmagy-da mümkin. Eýse, häzirki döwürde Magtymgulydan kemrysgal galýan kimler?
A. Baýry:
Magtymguludan esasy kemrysgal galýanlar biziň ýaşlarymyz hem çagalar. Magtymgulynyň çagalara niýetlenen suratly kitabynyň iň soky gezek haçan çykanyny köpler bilýänem däldir. Olar 80-nji ýyllaryň ortalarynda çykypdy. Şondan soňam bu iş ýatyp galdy. Elbetde, bu gynandyrýar.
H. Hally:
O näme üçin çykmaýar?
A. Baýry:
Aslynda Magtymgulynyň öz eserleri çykmaýar. Bu ýerde Magtymgula kim eýe bolmaly diýen dawa barýar. Türkmenistanyň Golýazmalar instituty şahyryň ähli neşir işleriniň jogapkärçiligini doly öz üstüne almak isleýär. Eger şeýle bolsa, onda Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat instituty näme etmeli? Ol hem ylmy-barlag instituty, ol ýerde-de Magtymguly bölümi bar. Olaram bu işe goşulyşaýmaly ýaly. Näme üçindir şu edaralaryň sazlaşykly bir hereketleri ýok ýaly.
H. Hally:
Eger teksti Golýazmalar instituty taýýarlasa, olar şeýle jogapkärçiligi öz üstlerine alyp bilerler ahyryn.
A.Baýry:
Golýazmalar instituty golýazmany taýýarlap biler, ýöne näme üçindir başga gadymy nusgawy şahyrlaryň eserlerini çap etseler-de, Magtymgulynyň kitabyny olar çap edenoklar.
H. Hally:
Biz ýene Magtymgulynyň neşir edilişine dolansak, 2008-nji ýylda, täze elipbiýde şahyryň uly göwrümli kitabynyň çykandygyny ýatlap bileris.
A. Baýry:
Hawa, çykdy, ýöne onuň adyna näçe tankydy bellikler boldy. Olar öňki Sowet döwründäki neşiri alyp, goşgularyň ýerlerini çalşyryp, “çapa taýýarladyk” diýip, neşir edene meňzeýär. Ol ýerde şeýle bir göze görnüp duran ýalňyşlar bar, hatda şolara-da üns berilmändir. Meselem, öňki neşirlerde kitabyň başyndan berilýän, soňky neşirde orta, ýagny 230-njy sahypa geçirilen “Türkmeniň” goşgusyny alsak, “kükreýip bark urar anbaryň ysy” diýen setirler bar. Bark, biziň bilşimiz ýaly, bu ýyldyrym, güýçli ýagtylyk. Häzirki zaman pars dilinde ol elektrik tok manysynda ulanylýar. Anbaryň ysy burk urýandyr ahyryn. Garaz, şeýle sada ýalňyşlaram düzedilmändir, 2008-nji ýylyň neşiri tankyt edeniňe degenok.
H. Hally:
Eýse, beýle ýagdaýdan nähili çykyp bolar?
A. Baýry:
Elbetde, ylalaşyk ýoly bilen çykmaly. Biz rus edebiýatyny ýa goňşy halklaryň edebiýatyny alsak, olarda-da klassyky edebiýaty haýsydyr bir ylmy merkez taýýarlaýar. Ýöne hökman şol edara ýa-da institut ol işi çap etmeli diýen düzgün ýok.
H. Hally:
Ertirki edilmeli işler barada nämeleri aýdyp bolar?
A.Baýry:
Munuň üçin owaly bilen edilen işleri dikeltmek gerek. Aýhan Hajyýewiň döreden kanoniki portretinden başlap, beýik şahyr barada döredilen filmleri ekrana goýbermeli. Ol hem onuň döwri barada ýazylan eserlerden gadagançylygy aýyrmaly. Şol wagtyň özünde-de şahyryň çeper keşbini döretmek barada täze konkurslary yglan etmeli.
H. Hally:
Ýeri gelende, şahyryň adynyň ebedileşdirilmegi meselesine-de seredip geçeli. Bu ugurda nähili işler edip bolar?
A. Baýry:
Şol meselä-de ýaňadan seretmek gerek. Bilşimiz ýaly bizde komsomolyň deregine döredilen Ýaşlar birleşigi Magtymgulynyň adyny göterýär. Elbetde, muny özümiz-ä oňlamzok. Magtymguly has abraýly gurama adynynyň dakylmagyna mynasyp. Garrygala onuň adynyň dakylmagy-da çäklilik. Hakyna seretseň, Magtymguly Garrygala bilen ilteşigi az şahyr. Garrygala bilen ilteşigi bolan, Garrygalada ýaşan onuň ýegeni Gurbandurdy Zelili bolmaly. Magtymgulynyň döwründe gerkezler o töwereklerde ýaşamandyr. Şahyryň ady easan Etrek etraby bilen baglanyşykly. Onuň goşgularynda atlaryny agzan Naýbadaý, Öýlük, Gyzylbaýyr Etrekde ýerleşýär. Welaýatlar täzeden dikeldilende, biz “Edebiýat we sungat” hepdeliginde Balkan, öňki Krasnowodsk welaýatyna Magtymgulynyň adyny dakmak barada Türkmenistanyň prezidentine, Ýokary Sowetine hat çap edipdik. Şol teklip kabul edilenliginde, bolmanda, welaýatlarymyzyň biriniň ady hökmünde Magtymgulynyň ady häli-şindi tutulyp durlardy.
H. Hally:
Garrygala meselesi barada aýtsak, ol ýerde şahyryň garyndaşlary ýaşaýar diýen pikirden ugur alnan bolmagy mümkin ahyryn.
A. Baýry:
Eýsem biz – özümiz Magtymgulynyň garyndaşy ýa ildeşi dälmi? Türkmende kim özüni Magtymguludan aýry tutup biler? Megerem, beýle adam türkmenleriň arasyndan tapylmasa gerek. Şonuň üçinem beýik şahyryň adyny ortalyk ýerlere dakmaly. Meselem, Moskwanyň etegindäki Puşkin şäheri bilen Aleksandr Sergeýewiçiň hiç bir dahyly ýok. Onuň adyny Sarskoe selo däl-de, täze ýere dakdylar. Özbegistandaky Nowaýy şäheriniňem Alyşir Nowaýy bilen gönüden-göni baglanyşygy ýok. Eger baglanyşyk bilen at dakylýan bolsa, onda Samarkandyň adyny Nowaýa öwrerdiler.
H. Hally:
Onda bu meselä nähili çemeleşmeli?
A. Baýry:
Bu ýerde halka degişli meseläni halk bilen geňeşip çözmeli. Eger şol işler halk bilen maslahatly edilse, il deňinde menem oňa kaýyl bolardym, sizem kaýyl bolardyňyz. Ýöne, gynansak-da, şahyry halkdan birhili üzňeleşdirýärler. Şeýdip, şahyr bilen halkyň arasyna sowuklyk aralaşdyrylýar. Onuň goşgusyna döredilen aýdymlaryň köpüsine gadaganlyk girizilmegi-de Magtymgula goýulýan hormatdan nyşan däl. Onsoňam şahyryň doglan gününiň 260 ýyllygy bellenmedi.
H. Hally:
Indi nähili teklibiň bar?
H. Baýry:
Şahyryň doglan gününiň 275 ýyllygyny giň möçberde bellemek gerek. Şoňa dünýäniň ähli ýerlerinden beýik şahsyýetleri çagyrmaly. Şeýdibem, Magtymgulynyň adyny dünýäniň köp ýurtlaryna, aýratynam şol ýerlerde ýaşaýan ildeşlerimiziň arasyna ýaýratmaly.


text:
Estoniýa doňuz dümewi bilen ilteşikli ilkinji pidasyny, 13 ýaşly oglanyň hassahanada ýogalandygyny habar berdi.
Estoniýanyň Sosial meseleler ministrliginiň çap eden beýanatynda ol oglanyň anna güni gyzgyny galyp ýogalandygy aýdylýar. Ýöne ol oglanyň Estoniýanyň haýsy ýerinde bejerilendigi aýdylmaýar.
Ministrlik bu ölüme doňuz dümewiniň ýa başga bir derdiň sebäp bolandygynyň entek anyklanmandygyny aýtdy.
Estoniýa maý aýyndan bäri doňuz dümewi bilen kesellänleriň 269-syny hasaba aldy.
Bu kesel bilen kesellänleriň köpüsi 10-19 ýaş aralygynda.


text:
Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi mynasybetli jemleýji dabaralara gatnaşyjy TÜRKSOÝ-nyň konsertleri, halkara festiwallary geçirmek boýunça režissýory Arman Nurmahamatuliniň habarçymyza beren interwýusy:
— Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi mynasybetli ýylyň dowamynda medeni çäreleriň köp sanlysy geçirildi. Olardan Mary şäherinde şu ýylyň tomsunda geçirilen bilelikdäki konserti görkezmek bolar. Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmeginiň jemleri mynasybetli hem ýörite konsert meýilnamasy taýýarlanyldy. Konsertde Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň sungat ussatlary çykyş ederler. Bu konsertiň şäherde gurlan ägirt uly ak öýde geçirilmegi bolsa esasy aýratynlykdyr. Nesip bolsa, şu gün agşam geçiriljek konsertiň türki halklaryň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklaryny has-da berkitjek dabara öwrüljekdigine tüýs ýürekden ynanýarys.
Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmeginiň jemleýji dabaralary Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk çäreleriniň geçirilýän günlerine gabat geldi. Biz hem pursatdan peýdalanyp, ähli türkmen doganlarymyzy şanly baýram bilen gutlaýarys. Türkmen döwletine hemişe gülläp ösüşler ýar bolsun!


text:
Rus rublnyň hümmeti amerikan dollaryna we ýewro görä pese gaçmagyny dowam etdirdi.
16-njy dekabrda Moskwanyň pul alyş-çalyş nokatlarynda 1 amerikan dollary 66 rubl, 1 ýewro 82 rubl derejesinde boldy.
1998-nji ýyldan bäri rus rublnyň hümmeti amerikan dollaryna görä ilkinji gezek şeýle derejede pese gaçdy. 15-nji dekabrda Russiýanyň Merkezi banky özüniň ýyllyk göterim derejesini 10,5%-den 17%-e çykarýandygyny mälim etdi.
Rus rublnyň hümmetiniň pese gaçmagy bilen baglanyşykly bu çäräniň aglabasy Russiýanyň Ukrainadaky hereketleri üçin Birleşen Ştatlar, Kanada, Ýewropa Bileleşigi we beýleki Günbatar ýurtlary Moskwa garşy sanksiýalary girizenden soň boldy.


text:
Milli çempionatyň 7-nji tapgyry “Daşoguz” üçin iki esse ýatda galyjy boldy. Öz meýdanynda ýokary ligada ilkinji gezek çykyş edýän Marynyň “Energetigine” garşy oýunda demirgazyk welaýatyň topary bassyr alty gezek ýeňlişden soň, 554 minutlyk golsuz böwşeňligiň arasyny üzdi.
15-nji minutda Arslan Gurbanowyň dürs urgusyndan soň, Ilgiz Abdyrahmanowyň şägirtleri bu duşuşygy öz peýdalaryna tamamlap biljekdiler. Ýöne esasy wagtyň tamamlanmagyna 3 minut galanda “Energetigiň” iň gowy hüjümçisi Kerim Hojaberdiýew hasaby deňledi — 1:1. Onuň ýedi oýunda geçiren 5-nji pökgüsidir.
Indiki tapgyrda iki topar hem myhmançylykda oýnar: “Energetik” “Hazyna” bilen, “Daşoguz” bolsa “Altyn asyr” bilen duşuşar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
«Daşoguz» – «Energetik» – 1:1 (1:0)
18-nji aprel. Daşoguz. «Sport toplumy». 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Arslan Gurbanow 15 – Kerim Hojaberdiýew 87.
Duýduryş alanlar: Döwran Seýdiýew 70, Resul Saparbaýew 80, Umyt Kerimow 87 – Mekan Çarlyýew 26, Muhammetresul Şamuhammedow 40, Ylýas Minhairow 67, Rustam Mamedow 85.
Emin: Jumamyrat Jumamyradow.
Gözegçi emin: Konstantin Grigorýans.


text:
Ukrainanyň Merkezi saýlaw komissiýasy geljek hepde boljak prezident saýlawlaryny ýurduň gündogarynda geçirmegiň kyn boljagy barada alada bildirdi.
Komissiýa 17-nji maýda özüniň bu regionda saýlawlary taýýarlap bilmändigini, muňa haýbatlaryň we şäher-obalarda höküm sürýän separatistleriň «bikanun hereketleriniň» ýol bermändigini aýtdy.
Ol Kiýewdäki häkimiýetleri howpsuzlygy berjaý etmek üçin gyssagly hereket etmäge çagyrdy.
Bu duýduryş Kiýewdäki häkimiýetleriň «milli bitewilik» gepleşikleriniň ikinji tapgyryny geçiren wagtyna gabat geldi.
Bu gepleşikler krizisi gowşatmak üçin Günbatar tarapyndan goldanýan plan esasynda geçirilýär.
Harkowda geçirilen gepleşiklere ukrain syýasatçylary, şol sanda orsýetçi syýasatçylar hem gatnaşdy, emma separatistler çagyrylmady.
Şu arada Orsýet «top gümmürdileriniň» astynda nähili saýlaw geçirip boljagyny we onuň demokratiki normalara nähili gabat geljegini sorag astyna aldy.


text:
Dawaly Daglyk-Garabag regionynda Azerbaýjanyň we Ermenistanyň güýçleriniň arasynda iki gün bäri agyr söweşler barýarka separatistler jogaply hüjüme girişip, strategiki taýdan ähmiýetli giňişlikleri eýeländiklerini aýtdylar.
Şol bir wagtyň özünde-de Azerbaýjan öz giňişliginde ýerleşýän, emma bölünen daglyk enklawynda ok atyşygy bir taraplaýyn bes edýändigini yglan etdi.
Soňky günlerde Daglyk Garabag 1994-nji ýylda dörän we regionyň ermeni separatistleriň gözegçiligine geçmegi bilen tamamlanan etnikara konfliktden soňky döwürde iň güýçli zorlugy başdan geçirdi.
Azerbaýjanyň goşunynyň tanklar we agyr top oklary bilen hüjüme girişmeginiň netijesinde azyndan 18 ermeni esgeriň öldürilendigini resmiler habar berdiler.
Azerbaýjan 12 esgeriň wepat bolandygyny habar berdi.
Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýew telewideniýe arkaly eden çykyşynda goşuny “uly ýeňiş” gazandy diýdi we Azerbaýjanyň yglan eden ok atyşygy bes etmek baradaky kararynyň berjaý edilişine syn etjekdigini aýtdy.


text:
13-nji maýda Türkmenistanyň “Ahal” futbol komandasynyň Täjigistanyň “Istiklol” komandasyna garşy duşuşygy 2:5 hasap bilen tamamlandy.
“Ahal” komandasynyň baş treneri Boris Grigorýants oýundan soň geçirilen metbugat-konferensiýasynda eden çykyşynda türkmen tarapynyň ýeňilmeginiň sebäbini oýna gatnaşyp bilmedik futbolçylary çalşyrar ýaly mynasyp adam tapyp bilmändiklerinde görýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Täjigistanyň komandasynyň oýnuna ýokary baha berdi. “Toparlaýyn tapgyrdaky oýunlaryň oglanlara tejribe toplamakda örän peýdaly bolandygy hasap edýärin”, diýip Grigorýants aýtdy.
Aziýanyň Futbol Konfederasiýasynyň 2015-nji ýyl boýunça baýragy ugrundaky bu jemleýji tapgyryň çäginde türkmen we täjik futbolçylarynyň arasynda bolan bu oýun Duşenbäniň Merkezi stadionynda geçirildi. Habar berilişine görä, türkmen komandasynyň düzüminde Täjigistana 16 türkmen futbolçysy barypdyr.


text:
Şu gün Afrikanyň Gana respublikasyna resmi sapar bilen baran ABŞ-niň prezidenti Barak Obama, uly sekizligiň sammitinden soň göni Gana barmak bilen, Afrikanyň düýäde bolup geçýän wakalardan üzňelikde däldigini görkezmek isleýändigini mälim etdi.
Şu gün Afrikanyň Gana respublikasyna resmi sapar bilen baran ABŞ-niň prezidenti Barak Obama, uly sekizligiň sammitinden soň göni Gana barmak bilen, Afrikanyň düýäde bolup geçýän wakalardan üzňelikde däldigini görkezmek isleýändigini mälim etdi.
Prezident Obamanyň sözlerine görä, Saharanyň günortasynda ýerleşýän Gana respublikasy, beýleki Afrika ýurtlary üçin demokratiýanyň we durnukly ykdysady ösüşiň göreldesi bolup biler.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif 27-nji iýunda Wenada žurnalistlere: beýleki tarap "çendenaşa talaplary" goýmasa, Eýran ýadro meselesinde dünýäniň güýçli döwletleri bilen ylalaşyga geler diýdi.
Zarif Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bilen gepleşik geçirýär. Ozal bu gepleşikleriň belli bir netije bermeli ahyrky möhleti diýip 30-njy iýun göz öňünde tutulypdy. Ýöne resmiler bu möhletiň ýene 2-3 gün uzaldylmagyna garaşýarlar.
Zarifiň aýtmagyna görä, gepleşikleri alyp barýan taraplar bu işde öňegidişlik gazanmak üçin köp tagalla edipdirler.
“Ähli sanksiýalar ýatyrylmaly”
Eýranyň daşary işler ministri Waşingtonyň öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirmelidigini nygtady: "Biz beýleki tarapyň öz borçlaryny ýerine ýetirip, wadasynda durmagyny tutanýerlilik bilen talap etmegi dowam etdireris, aýratyn-da sanksiýalaryň, ähli sanksiýalaryň ýatyrylmagy barada. Ykdysady we maliýe sanksiýalary haýal etmän ýatyrylmaly. Ähli sanksiýalar, Howpsuzlyk Geňeşiniň sanksiýalary-da soňlanmaly".
Zarifiň pikiriçe, hemmä peýdaly ylalaşyk görnüp dur: "Bular biziň gepleşik geçirýän partnýorlarymyzdan çynlakaý syýasy karary talap edýän möhüm meseleler. Olar bu çynlakaý kararlara taýýar bolsalar, meniň pikirimçe, hemmelere peýdaly bir gowy ylalaşyk elýeterde".
Gepleşikleriň gidişi
Eýran tarapyndan gepleşik geçirýän topara degişli Abbas Arakçynyň aýtmagyna görä, gepleşikleriň gidişi haýal hem kyn bolupdyr. Onuň çaklamagyna görä, aprel aýynda Luzanda gelnen ylalaşyklaryň bir bölegini indi ýerine ýetirip bolmaz. Munuň sebäbi hem beýleki ýurtlaryň öz tutumlaryny üýtgedenliginde.
Arakçy Eýranyň arap dilinde gepleşik berýän "Al Alam" telekanalyna "Biz Luzanda käbir meselelere çözgüt tapdyk, ýöne meseleleriň käbiri çözgütsiz galdy" diýdi.
Arakçy soňra hem "Luzanda tapylan çözgütleriň birnäçesi indi ýörgünli däl. Sebäbi Luzandan soňra 5+1-iň içindäki belli döwletler beýanat berdiler. Biz olaryň tutumynda üýtgemeleriň bolandygyny görýäris. Bu bolsa işi çylşyrymlaşdyrýar" diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Eýran bilen dünýäniň alty güýçli döwleti Tähranyň jedelli ýadro programmasyny ykdysady sanksiýary ýeňletmek bilen jylawlamak üçin ylalaşygyň ýollaryny gözleýärler.
Taraplaryň arasyndaky esasy pikir tapawudy sanksiýalary ýeňilleşdirmek tapgyry bilen, Tähranyň aldawa ýüz urman, ylalaşygy doly ýerine ýetirmegini üpjün etmek üçin edilmeli gözegçilik mehanizmleri barada.
Iňlisçeden terjime eden Araz Perwiş.


text:
Türkmenistanda bagşylara üns berilmegi örän möhüm zat. Sebäbi bagşylar milletiň aýdym-saz sungatyny gorap hem ösdürip gelipdirler. Şeýle-de olar edebi-çeper ýadygärlikleriň saklanyp galmagyna, folkloryň ýaşamagyna şert döredipdirler. Şonuň üçin bagşy-sazandalaryň halk arasyndaky hormat-sylagy örän ýokarydyr.
“Biziň klassyky edebiýatymyzyň uly bölegi bagşylaryň dilinden ýazylyp alyndy. Bagşylara üns bermeli, eger mümkin bolsa türkmen aýdym-saz sungatynyň ýöreti akademiýasyny döretmeli hem bu ugurdan taryhy maglumatlara baý bolan ensiklopediýa döretmeli. Sebäbi türkmen halkynyň ýakyn taryhynda ençeme belli hem näbelli bagşy-sazandalar bolupdyr. Olaryň kimlerdigini öwrenmeli hem döredijiligi barada giň maglumat bermeli. Türkmenistanda dowam eden aýdym-saz sungatynyň dürli ugurlary düýpli seljerilmeli” diýip, Azatlyk Radiosynyň diňleýjileri teklip edýärler.
Bu sungat aýratynam aýry-aýry ýerlerde, has ösüpdir. Meselem, Ahalda beýle bir uly bolmadyk Kaka etrabyndan geçen ýüz ýyllykda ençeme belli aýdymçylar çykypdyr. Olardan owaly bilen Onbegi obasynda doglan Magtymguly Garlyny ýatlamak gerek. Bagşylar Artykmämmet Ymagyly, Nurjemal Adyýewa hem şol etrapdandyr. Soňraky belli aýdymçy Öwezgeldi Tekäýew hem Kaka etrabyndan ösüp ýetişen aýdymçy.
Türkmenistanyň professional saz sungatynyň ösmegine aýratyn goşant goşan, Türkmenistanyň halk artistleri, belli tenorlar Hojaw Annadurdyýew bilen Aýdogdy Gurbanowyň şol etrapdandygyny ýatlamak gerek.
70-80-nji ýyllarda belli aýdymçy Aýdogdy Gurbanow barada gürrüň edilende, onuň doglan obasyndan üç opera aýdymçysyyň ösüp ýetişendigini aýdýardylar. Aýdymçylar Nury Meredow bilen Goçmyrat Halmyradow hem Mehinli obasynda dünýä inipdi. Akmuhammet Saparow "Razy men bu dünýäden" diýen aýdymy ýerine ýetirýär. Aýdymyň sözleri žurnalist Aşyrguly Baýryýewiňki.
Ýeri gelende aýtsak, belli estrada aýdymçysy Akmuhammet Saparow ýa-da halk arasynda atlandyrylyşy ýaly Akyş Sapar hem Mehinli obasyndandyr. Bizde şular ýaly guwandyryjy obalar ýeke däl, olar köp. Biz guwanmaly zadymyza guwanmagy başarmaly.Hudaýberdi Hally Pragada ýaşaýan türkmen yazyjysy.


text:
Ildeşimiz, Garaşsyz Bitarap Türkmenistanyň ýokary döwlet sylaglarynyň biriniň — “Prezidentiň Ýyldyzy” ordeniniň eýesi, lýotçik-kosmonawt, Russiýanyň Gahrymany Oleg Kononenkodan, şeýle hem Çell Lindgrenden (ABŞ) we Ýui Kimiiden (Ýaponiýa) ybarat düzümdäki MKS-iň täze ekipažy şu gün Baýkonur kosmodromyndan älem giňişligine tarap ugur aldy, bu ýerde ol 163 günläp bolar. Bu wakanyň öňüsyrasynda bolsa kosmonawtlar Ýyldyzlar şäherçesinde ýakynlary ýakynlary bilen sagbollaşdylar we žurnalistlere meýilleri barada gürrüň berdiler. Bu barada Russiýanyň Birinji teleýaýlymynyň resmi saýty (www.1tv.ru) habar berýär.
“Kontur-2” atly bu barlag-synagynda Ýerdäki roboty uzak aralykdan dolandyrmak, biziň, kosmonawtlaryň merkezi dem alyş ýollaryny, agramsyzlygy öwrenmek boýunça “Dan” ýaly, köp sanly barlag-synaglary geçiriler. Ekspedisiýa barlag-synaglara baý bolup, olar dürli-dürlüligi hem-de gyzyklylygy bilen tapawutlanýar” — diýip, “Soýuz TMA-17M” gämisiniň komandiri Oleg Kononenko aýtdy.
2008—nji ýylda Oleg Kononenko “Soýuz TMA-12” gämisiniň bortinženeri hökmünde ilkinji kosmiki uçuşyny amala aşyryp, onuň dowamynda iki gezek açyk kosmosa çykdy. Uçuşyň dowamlylygy 198 gije-gündiz 16 sagat 20 minut 11 sekunt boldy.
Aradan üç ýyl geçensoň, O. Kononenko eýýäm amerikaly Donald Petit bilen gollandiýaly Andre Keýpersden ybarat iki bortinženeri bolan “Soýuz TMA-03M” gämisiniň komandiri hökmünde älem giňişligine çykýar. Bu ekspedisiýanyň barşynda ildeşimiz 1 gezek açyk kosmosa çykar, onuň dowamlylygy 6 sagat 15 minut bolar. Uçuşyň dowamlylygy 192 gije-gündiz 18 sagat 59 minut 37 sekuntda, iki uçuşyň dowamlylygy bolsa 391 gije-gündiz 11 sagat 18 minut 48 sekunda barabardyr. Iki uçuşda üç gezek açyk kosmosa çykylyp, ol ýerde geçirilen wagt bolsa 18 sagat 27 minuta deňdir.
Ine, indi bolsa 21-nji iýunda 51 ýaşan O. Kononenko üçünji gezek, özem ýene-de “Soýuz TMA-17M” gämisiniň komandiri hökmünde kosmosa çykýar.
Oleg Kononenkonyň göbek gany daman şäherinde — Türkmenabatda bu habary aýratyn şatlyk-buýsanç bilen kabul etdiler. Ol Amyderýanyň boýundaky bu şäherde doguldy, önüp-ösdi, orta mekdebi tamamlady. Kosmonawtyň ejesi Taisiýa Çurakowa häzirem bu ýerde ýaşaýar, ogly onuň bilen ýygy gatnaşyk saklaýar. Şu günler Taisiýa Stepanowna ildeşlerimizden — ilkinji nobatda öz tanymal oglunyň dostlaryndan we klasdaşlaryndan köp sanly gutlaglary kabul edýär. Ejesiniň aýtmagyna görä, Oleg kiçiliginden kosmosa uçmagy arzuw edipdir we öz öňünde goýan maksadyna ýetmek üçin yhlas baryny edipdir.
Türkmenabat şäherindäki 15-nji orta mekdebi ýokary bahalar bilen tamamlap, Oleg awiasiýa institutyny saýlady, ony tamamlanyndan soň, raketa-kosmiki kärhanada işledi. Soňra bolsa onuň elýetmez arzuwy hasyl boldy.
Üç ýyl mundan ozal bolan söhbetdeşlikleriň birinde Oleg Kononenkodan, hakykatdan-da, birinji synpda kosmonawt bolmagy ýüregine düwendiginiň çynmydygyny soranlarynda, ol şeýle jogap berdi:
—Men bu arzuw bilen doguldym.
—Eýsem, şeýle-de bolarmy?
—Häzir munuň başgaça bolup biljegini göz öňüne-de getirip bilemok. Esasy zat — öňüňde maksat goýmak.
Şol söhbetdeşlikde belli kosmonawt ildeşimiz Türkmenistanyň üstünden uçup geçende mähriban şäheri Aşgabat bilen Türkmenabadyň suratyny alandygyny gürrüň berdi.
“Gije olar ýap-ýagty bolup görünýär, örän owadan” — diýip, O. Kononenko belleýär.
Bu günki şatlygy Oleg Dmitriýewiçiň ejesi bilen ähli ildeşleri — türkmenabatlylar deň paýlaşýarlar.
“Indi diňe bir zady — oglumyň Ýere sag-aman dolanyp gelmegini dileg edýärin” — diýip, Taisiýa Stepanowna aýdýar.
Bu dileglere türkmenistanlylaryň ählisi goşulýar. Olar öz dogduk diýaryna — Türkmenistana iň oňat duýgulary kalbynda göterýän tanymal ildeşlerine ýürekden buýsanýarlar.
--------------------------------------------------------------------------------------
Iň täze habarlary duşuňyzdan geçirmäň, biziň gruppamyzda Türkmenistanda bolup geçýän iň täze habarlary yzarlaň. LINE-de bize goşulyň!


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Kurmanbek Bakiýew bu ýurtda döredilen täze merkeziň terrora garşy göreş boýunça ortaklaşyp gurulan bir bazadygyny aýdyp, Orsýete bu ýurtda täze harby baza açmaga rugsat ediler diýlen raportlary ret etdi.
Hökümet çeşmeleri tarapyndan geçen hepde ýayradylan maglumatda, Orsýetiň Gyrgyzystanda öz ikinji harby bazasyny Oş welaýatynda gurjakdygy we munyň kollektiwleýin howpsuzklyk şertnamasy guramasynyň çäginde iş alyp barjakdygy aýdylypdy.
Ady agzalýan gurama, Orsýet we öňki Sowet Soýuzynyň alty agzasyny öz içine alýän howpsuzlyk toparydyr. Moskwa oňa, NATO guramasyny deňagramlaşdyrmaga gönükdirilen alternatiw bir topar hökmünde garaýar.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 7-nji dekabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, nebitiň gaz kondensaty bilen çykarylyşynyň ösüş depgini 105,8 göterime, buraw işleriniň ösüş depgini 126,9 göterime, maýa goýumlaryny özleşdirmegiň ösüş depgini 121,2 göterime barabar boldy.
Türkmen döwletiniň Baştutanyna tebigy we ugurdaş gazy çykarmak, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemek, awtoulag benzinini, dizel ýangyjyny, polipropileni, çalgy ýaglaryny, suwuklandyrylan gazy we beýleki nebithimiýa önümlerini öndürmekde gazanylan tehniki-ykdysady görkezijiler, edaralarda, kärhanalarda, guramalarda we ýaşaýyş toplumlarynda gaz hasaplaýjy enjamlary oturtmak boýunça alnyp barylýan işler barada-da hasabat berildi.


text:
Iňlis dilinde, şeýle-de Facebookdaky toparlarda gündelik azyndan dört dilde wideohabarlary ýerleşdirmek arkaly orsýetparaz separatistler ors dillilerden başga ilatyň hem goldawyny gazanmaga dyrjaşýana meňzeýärler.
Täzelikler agentlikleriniň Brýusselde bolan gol çekişlik barada görkezen wideolarynyň arkasyndan berilýän iňlis dilindäki ses Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen söwda boýunça birnäçe ylalaşyklara gol çekendigi barada gürrüň berýär.
Munuň yz ýany ors aksentli ses: “Ýatladyp geçsek, Palestin Awtonomiýasy ÝB bilen 1997-nji ýylda assosiatiw ylalaşyga gol çekipdi” diýip, aslynda gürrüň berýän temasy bilen görer göze baglanyşygy bolmadyk bir maglumaty öňe sürýär.
Bu Ukrainada orsýetparaz separatistleri goldaýan “Günorta front” atly toparyň çap edýän gündelik wideotäzelikleriniň diňe biri.
“Ukrain goşunlary raýatlary köpçülikleýin öldürmegi dowam etdirýär” diýen tassyklanmadyk maglumatlar bilen başlanýan ençeme widehabarlary çap edýän we şeýdibem ors dilli ilatyň arasynda öz täsirini has-da artdyrmaga dyrjaşýan separatistleriň media ýaranlarynyň dürli tagallalarynyň bu diňe biri.
Geçen ýylyň dekabr aýynda Kiýewde Ýewropa Bileleşigine girmegiň tarapyny tutýan protestler başlanaly bäri günbatarçy Ýewromaýdan hereketine gatnaşýanlar öz maglumatlaryny köpçülige ýetirmek üçin iňlis dilindäki sosial mediadan peýdalanypdylar.
Iňlis dilindäki bu Twitter sahypasyna 34500 yzarlaýjy, Facebookdaky iňlis dilindäki täzelikler sahypasyna bolsa onlarça müň adam ýazylypdyr.
Separatistleriň media "guraly"
Orsýetparaz separatistleriň garaýyşlary daşary ýurt dilinde ozal, esasan, Orsýetiň döwlet tarapyndan dolandyrylýan we iňlis dilinde gepleşik berýän “Russia Today” täzelikler kanaly arkaly öňe sürülýärdi. Ýöne soňky döwürde olar has uly goldaw gazanmak maksady bilen sosial medialar arkaly öz maglumatlaryny ýaýratmak boýunça-da öz tagallalaryny has güýçlendirdiler.
Iýun aýyndan başlap onlarça müň adam, esasan separatistleriň tarapdarlary, #savedonbasspeople haştag alamaty bilen tweet maglumatlaryny çap edýärler.
Maglumatlar gündogar Ukrainadaky zorluklarda hökümet goşunyny aýyplaýan köplenç iňlis dilinde ýazylan ýazgylary göterip duran çagalaryň suratlary bilen bezelip çap edilýär.
Aprel aýyndan, ýagny orsýetparaz separatistleriň Donetskde we Luganskda hökümet edara jaýlaryny eýeläp başlaly bäri, hökümet güýçleriniň we gozgalaňçylaryň arasynda bolan söweşler zerarly, BMG-niň maglumatyna görä, 400-den gowrak adam, şol sanda harbylar, separatist söweşijiler we parahat ilatdan bolan adamlar wepat bolupdyrlar.
“Günorta frontuň” Facebookda iňlis dilindäki maglumatlary çap edýän sahypasyna 11500 gowrak adam ýazylypdyr. Bu sahypada bolsa ýörite saýlanan, esasan, “LifeNews” ýaly orsýetparaz habar çeşmelerinden alnan maglumatlar berilýär. Wideotäzelikleri ýaýradýan bu agentligiň Orsýetiň howpsuzlyk güýçleri bilen ýakyn gatnaşykda bolup, Ukraina we Günbatara garşy çeşmeler bilen bagly iş alyp barýandygy çak edilýär.
Bu agentligiň aşakda ýerleşdirilen maglumatynda ukrain goşunlarynyň mekdepleri, kärhanalary, ýaşaýyş jaýlaryny, garry zenanlary we çagalary ýörite nyşana alýandygy barada galp maglumat berilýär. Bu maglumat internetde dürli adamlar tarapyndan 283 gezek paýlaşylypdyr.
Daşarky duýgudaşlyk
“Günorta frontuň” sahypasy Orsýetiň we Ukrainanyň daşynda ýerleşýän we separatistlere duýgudaşlyk bildirýän meýletinçileriň işine gurnamak boýunça gural hökünde hem ulanylýar.
Sahypanyň mazmuny ýaňy-ýakynda ýene-de azyndan üç dile, şol sanda wenger, polýak we nemes dillerine terjime edilip başlandy. Agzalan saýt bu galp maglumatlary dürli dillerde ýaýratmak üçin kömek sorap, sosial medianyň ulanyjylaryna ýüzlenende, bu çagyryşa slowak, çeh, fransuz, ispan, italýan, litwa we norweg dillerine terjime etmäge höwes bildiren meýletinçilerden jogaplar geldi.
Toparyň kim tarapyndan dolandyrylýandygy ýa-da onuň daşardan kimler tarapyndan maliýeşdirilýändigi belli däl.
AÝ/AR-nyň habarçysynyň kommentariý sorap, Facebook we Twitter arkaly ýazan hatyna administratorlar tarapyndan hiç hili jogap bolmady.
Saýtda pikir paýlaşýanlaryň esasy böleginiň Ýewropada ýaşaýan we Ýewropa Bileleşigine garşy pikirli adamlar bolmagy ahmal.
Moskwanyň goldawy
Moskwa Ýewropany tankyt edýän we aşa sagçy partiýalary yzygiderli goldap gelýär.
Partiýalaryň ençemesi, şol sanda Fransiýanyň “Milli fronty” we Wengriýanyň “Jobbik” atly topary Orsýetiň Ukrainadaky hereketlerini goldaýarlar.
Serbiýaly, sloweniýaly, italiýaly, germaniýaly we wengriýaly ulanyjylaryň Orsýete goldaw, ÝB-e garşylyk bildirip çap edýän maglumatlarynda antisemitistik leksika köp ulanylýar.
Agzalýan orsýetparaz maglumatlary fransuz diline meýletin terjime etmäge taýýarlyk bildiren fransiýaly ulanyjy AÝ/AR-a ýazan maglumatynda Ukrainanyň “faşistlere” daýanýandygy barada Moskwa tarapyndan öňe sürülýän aýyplamalara, hamana, özüniň-de göz ýetirendigini aýdýar.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik 29 ýaşly mugallym şeýle ýazýar: “Men günbatar Ukrainadakylar ýaman, ýurduň gündogaryndakylar bolsa gowy oglanlar diýmek islemeýärin. Emma bu, şübhesiz, günbatar mediasynda eşiden zatlarymdan hakykata has ýakyndyr”.


text:
ABŞ-nyň prezidentlige kandidaty Hillari Klinton Federal derňew býurosy tarapyndan döwlet sekretary mahaly şahsy poçta hyzmatyny ulanandygy üçin sorag edildi.
Klinton 2-nji iýulda FDB-nyň Waşingtondaky baş edarasynda meýletin 3 1/2 sagatlyk interwiýu berdi diýip, onuň kampaniýasy aýtdy.
"Ol Adalat departamentiniň bu iş baradaky synyny soňlamagyna kömek etmek mümkinçiligine hoşal boldy» diýip, onuň kandidatlyk kampaniýasynyň sözçüsi Nik Merril aýtdy.
Klinton şahsy elektron poçta hyzmatyny ulanmagyny delillendirip, özüniň öňki döwlet sekretarlaryndan üýtgeşik hereket etmändigini aýtdy.
Ol döwlet sekretary bolup işlän mahalynda öz şahsy elektron poçtasynda gizlin dokumentler bilen iş salşandygyny inkär edýär.
Emma muňa garamazdan, Döwlet departamentiniň maýda çap eden synynda bu praktikanyň howpsuzlyk töwekgelligini döredendigi we hökümet kanunçylygyna dürs däldigi aýdyldy.
Bu derňew ABŞ-nyň prezidentlik kampaniýasy mahalynda bir meselä öwrüldi. Sebäbi respublikanlar Klintonyň bu hereketini sorag astyna alýarlar we bu derňew onuň prezidentlik wezipesine mynasypdygyna şübhe döredýär diýýärler.


text:
HRW-yň resmisi öz guramasynyň Dubaýda geçiren metbugat ýygnagynda çykyş edip, «Eýranda saýlawdan soň turan gozgalaň doly manysynda adam hukuklary krizisi» diýdi.
HRW bu ýygnagy özüniň «2010-njy ýyl boýunça dünýä hasabatynda» Orta Gündogar ýurtlaryna bagyşlanan sahypalara ünsi çekmek üçin geçirdi.
Guramanyň 20-nji ýanwarda çap edilen hasabatynda «Eýranyň Rewolýusiýa goragçylary, Basij milisiýasy we polisiýasy 12-nji iýunda geçirilen dawaly prezident saýlawlaryndan soň, tankytçylary gorkuzmak we närzalygy basyp ýatyrmak üçin müňlerçe protestçini we aktiwisti eden-etdilikli ýagdaýda tussag etdi» diýilýär.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň Ýaragly güýçleriniň Belent serkerdebașysy Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeșiniň nobatdaky maslahatyny geçirdi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda Berdimuhamedow Goranmak, Milli howpsuzlyk ministrlikleriniň, Döwlet serhet, migrasiýa, neşelere garşy göreş gulluklarynyň, Baş prokuraturanyň we beýleki edaralaryň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryny diňledi.
Soňra prezident kadrlary taýýarlamak, döwletiň howpsuzlygyny berkitmek, ýurtda kanunçylygy we tertip düzgüni ösdürmek, döwletiň goranyş kuwwatyny pugtalandyrmak bilen bagly bellikleri etdi diýip, türkmen mediasy habar berdi.
Gümrügiň ýolbaşçysyna käýinç
Berdimuhamedow gulluk wezipelerini kanagatlanarsyz ýerine ýetirendigi, öz işgärleriniň arasynda tertip-düzgüni gowşadandygy üçin Döwlet gümrük gullugynyň başlygy Meretgeldi Berdiýewe berk käýinç yglan etdi. Oňa gullugyň işini talaba laýyk gurnamak tabşyryldy.
Aşgabatly publisist, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bu gulluk barada şeýle diýýär: “Gümrük işgärlerinde ýurduň daşyndan gelýänlere artykmaç yrsaramak, olaryň el goşlaryny bolşundan beter barlamak ýaly häsiýetler bar diýlip aýdylýar”.
Bugaýew munuň aňyrsynda Türkmenistanda kök uran parahorluk problemasynyň bardygyny sözüne goşdy: “Gümrük işgärleriniň käbirini tanaýaryn. Olaryň ählisi öz döwründe eli hapalykda, parahorlukda aýyplandy we köpüsi türmä basyldy”.
Soňra ol şeýle diýýär: “Gümrüge işlemäge baranlar “gyzyl görse, Hydyr azar” bolýarlar we girdeji geljegini bilýärler. Sebäbi olar daşary ýurtlardan geljeklerden pul aljagyny bilip, nebislerine “haý” diýip bilmeýärler. Bu gullugyň işgärleriniň arasynda ak ýüreklisi hem bardyr. Emma olaryň aglabasy para-peşgeşe gol ýapýanlar”.
Bugaýewiň pikiriçe, Türkmenistanyň gümrük gullugynyň işini ösdürmek we gullukda giň ýaýran parahorlugyň öňüni almak üçin onuň işgärlerini taýýarlaýan ýörite orta ýa-da ýokary okuw jaýyny açmaly. Şeýle-de ol gümrük gullugynda işleýänlere öz maşgalasyny arkaýyn eklär ýaly aýlyk tölemeli we olary ýaşaýyş jaýy bilen doly üpjün etmeli diýip nygtaýar.
Harby institutyň rektory täzelendi
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň çarşenbe güni geçirilen mejlisinde prezident Berdimuhamedow Goranmak ministrliginiň Harby institutynyň rektory Möwlamguly Hezretowy wezipesinden boşatdy. Ýöne onuň sebäpleri barada hiç zat aýdylmady. Hezretowyň ýerine Ýusup Mämmetgulyýew bellendi.
Bugaýew munuň Politehniki institutynda bolan waka bilen bagly bolmagynyň mümkindigini çaklaýar: “Politehniki institutynda bolup geçen wakadan soň ýokary okuw jaýlaryndan studentleriň düzgün-tertibine we beýleki meselelerine üns bermek has-da güýçlendi. Harby institutda hem şuňa meňzeş wakanyň ýüze çykan bolmagy we howply zatlaryň üsti açylan bolmagy mümkin”.
Ýakynda Politehniki institutynyň üç sany talybynyň serhoş ýagdaýda üç gyzy zorlandygy, soňundan hem olara hüjüm edendigi baradaky maglumatlar peýda bolupdy. Bu wakadan köp wagt geçmänkä, Hydyr Saparlyýew Türkmenistanyň hökümet başlygynyň orunbasarlygyndan aýrylyp, Türkmen Politehniki institutyna rektor bellendi.
Prezident Berdimuhamedowyň gol çeken kararlaryna görä, bu waka sebäpli milim ministriniň orunbasary G.Durdyýew, Türkmen Politehniki institutynyň rektory Ý.Möwlamow, şol okuw jaýynyň prorektory G.Jelilow wezipesinden boşadyldy we wise-premýer Baýmyrat Hojamuhammedowa hem duýduryş berildi.


text:
Azat Aşgabadyň keselhanalarynyň birinde lukman bolup işleýär. Ol hem, beýleki hökümet edaralarynda bolşy ýaly, “Sagdynlyk we bagtýyarlyk hepdeliginiň” çäginde geçirilýän sport çärelerine gatnaşýan hökümet işgärlerinden biri.
Özüni Azat diýip tanadan 32 ýaşly şepagat işgäriniň aýtmagyna görä, bu hepdelik, keminden özüniň işleýän keselhanasynda, diňe çäreler bilen çäklenmän, olara ýakynda sport egin-eşiklerini satyn almak barada hem dilden buýruk berlipdir.
Azat sport egin-eşiklerini satyn almak mejburlygynyň ýurtda tamamlanyp gelýän “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” bilen baglydygyny aýdýar.
“Biziň keselhanamyzyň işgärleri hem şol köpçülikleýin çärelere gatnaşýarlar. Ylaýtada, 7-nji aprelde Saglyk ýolunda geçiriljek ýörişe biziň keselhanamyzdan köp adam gatnaşar. Şonuň üçinem hemmeler birmeňzeş sport egin-eşiginde bolmaly” diýip, Azat aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, satyn almaga mejbur edilýän açyk gök reňkdäki sport egin-eşiginiň bahasy 80 manada durýar.
“Bu puluň köp däl ýaly bolup eşidilmegi ahmal. Ýöne 600 manat aýlyk alyp, üç çagaly maşgalanyň ýeke-täk eklenji bolup durkaň, bu pul örän köp bolýar. Emma şol eklençden galmazlyk üçin satyn almaly bolýar” diýip, Azat aýdýar.
Türkmenistanda "Sagdynlyk we bagyýarlyk" hepdeliginiň çäginde ýurduň ähli edara-kärhanalarynyň işgärleri, guramalaryň gullukçylary we okuw jaýlarynyň okuwçylary hem-de studentleri köpçülikleýin maşk edýärler. (Çeşme: Döwlet mediasy)
Azadyň işleýän keselhanasyndaky mejburlyk soňky 3-4 günüň içinde beýleki käbir döwlet edara-kärhanalarynda hem ýüz beripdir. Döwlet edara-kärhanalarynyň birinde işleýän 46 ýaşly Oraz hem ömrüniň soňky 15 ýylynyň içinde ilkinji gezek sport egin-eşigini satyn alandygyny aýdýar.
“Biziň edaramyzda hem başlyk ýygnak edip, hemmäniň sport egin-eşigini satyn almalydygyny aýtdy” diýip, Oraz aýdýar. “Bu egin-eşigi bazardan satyn almadyk. Olary ýörite edaramyza getirdiler. Bu egin-eşigi satyn almakdan ýüz öwreniň öz islegi boýunça işden çykmak barada arzasyny ýazybermelidigini başlyk öňünden duýdurdy” diýip, Oraz gürrüň berýär.
Orazyň işleýän edarasyndaky işgärleriň ýaşyna, jynsyna garamazdan, olaryň ählisi birmeňzeş sport egin-eşigini satyn almaga mejbur edilipdir. Oraz şol sport egin-eşikleriniň mejbury söwdasyndan peýda görýänleriň hem bardygyny çaklaýar.
“Hytaýyň tekstilçileriniň sintetik matadan tikilen önümi bolan bu sport egin-eşikleri üçin biziň edaramyzyň işgärleri 100 manat tölediler. Bazarda şular ýaly sport egin-eşikleriniň bahasy aňry gitse 50-60 manatdyr” diýip, Oraz aýdýar. “Sport hepdeligini tutaryk edinip, ondan peýda görýänler bar. Biziň edaramyzda bu egin-eşikleriň 85 sanysy satyldy. Onsoň, özüňiz hasaplaberiň näçe peýda görülendigini!”.
Satyn almaga mejbur edilýän açyk gök reňkdäki sport egin-eşiginiň bahasy 80 manada durýar.
Oraz resmi metbugatda türkmen tekstilçileriniň tekstil önümlerini öndürmekde uly üstünlük gazananlygy aýdylýan häzirki döwürde, olaryň öndüren önümlerini däl-de, eýsem hytaýlylaryň önümlerini satyn almaga mejbur edilemegine lapynyň keç bolanlygyny hem belleýär.
“Iň bolmanda öz tekstilçilerimiziň önümlerini mejbury satyn aldyrdan bolsalaram bordy” diýip, Oraz aýdýar. “Biziň tekstilçilerimiziň nah matadan tiken şuňa meňzeş önümleri hytaýly tekstilçileriniňkiden has gowy”.
Döwlet edara-kärhanalarynyň käbirlerinde girizilen bu mejburlyk ýurduň ýokary okuw jaýlarynyň studentleri we olaryň mugallymlary üçin adaty bir ýagdaý. Olaryň hersinde sport egin-eşigi bar. Efirde adynyň tutulmagyny islemedik ýokary okuw jaýynyň studentiniň aýtmagyna görä, onuň egnindäki sport egin-eşiginiň bahasy 200 manat.
“Ýokary okuw jaýyna okuwa giriläýen mahaly her bir talypdan arkasynda şol okuw jaýynyň ady ýazylan ýörite sport egin-eşigini satyn almak talap edilýär” diýip, talyp aýdýar. “Okuw döwri şonuň ýaly sport egin-eşiginiň 3-4 sanysyny edinmeli bolýar”.
Özüniň finişine ýetip barýan “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” Aşgabadyň köçelerini dürli-dürli reňklerdäki sport egin-eşikli adamlardan doldurdy. Olaryň käbirleri öz islegleri bilen şol sport egin-eşiklerini geýýän bolsalar, käbirleri sport eşiklerini mejburlykdan geýýändigini aýdýarlar.
“Sagdynlyk we Bagtýyarlyk hepdeligi” 8-nji aprelde tamamlanýar.


text:
Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynda häkimligiň we döwlete degişli beýleki edaralaryň onlarça işgäri aýlanyp, ýaşaýjylardan köçeleri arassalap, jemgyýetçilik jaýlaryň we hususy ýaşaýyş jaýlaryň gapylaryny, haýatlaryny ýaşyl reňke boýamagy tabşyrýar.
Bu çäräniň giň gerimde alnyp barylmagy netijesinde Garaşsyzlyk etrabynyň gurluşyk harytlaryny satýan ençeme dükanynda ýaşyl reňkdäki boýagyň satylyp gutarandygy aýdylýar.
Ýerli resmiler bu çäräniň ýurt boýunça geçirilýän “Iň abadan etrap” atly bäsleşige taýýarlyk bilen baglanyşyklydygyny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Lebap wealaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Gyrgyzystan
Gyrgyzystan, bir döwlet Aziýa'da.
1991-nji ýylyň 31-nji awgustynda garaşsyzlygyny gazanan Gyrgyzystan demirgazykda Gazagystan, günbatarda Özbegistan, günortada Täjigistan, günorta-gündogarda Hytaý bilen serhetleşýändir.
Döwletiň tutýan meýdany 198 500 inedördül kilometr bolup, 2008-nji ýyldaky maglumatlara görä ilaty 5 356 869-dir. Ilatyň 64,9 % gyrgyzlar, 13,8%, özbekler, 12,5% ruslardyr.
Gyrgyzystanyň topraklarynyň 65%-ini Týan-şan daglary tutýandyr. Bu döwletde ýerleşýän Yssyk-köl dünýäde ululygy boýunça Titikakadan soňra ikinji dag kölüdir.
Gyrgyzystanyň esasy şäherleri we welaýatlary: Bişkek (öňki ady Frunze), Batken (merkezi Batken), Çu (merkezi Tokmok), Jelal-abad (merkezi Jelal-abad), Naryn (merkezi Naryn), Oş (merkezi Oş), Talas (merkezi Talas), Yssyk-köl (merkezi Karakol).
Paýtagty Bişkek bolup, 1825-nji ýylda Kokant hanlygy tarapyndan Bişkek sebitinde gala hökmünde gurlandyr. Bişkek 1922-nji ýylda Daglyk oblastynyň merkezi, 1924-nji ýylda Gyrgyz Awtonom oblastynyň paýtagty bolupdyr. 1926-njy ýylda şäheriň ady Frunze (Bolşewik serkerdesi M. Frunze Bişkekde doglupdyr) diýlip üýtgedilipdir. 1991-nji ýylda şähere taryhy ady gaýtarylyp berlipdir. 2000-nji ýyldan başlap Oş şäheri döwletiň günorta paýtagtydyr.
Gyrgyzystanyň milli pul birligi somdur.
Garaşsyz Gyrgyzystanyň içeri we daşary syýasaty
Gyrgyzystan 1991-nji ýylyň 31-nji awgustynda garaşsyzlygyny yglan edipdir. Şol ýylyň 12-nji oktýabrynda Askar Akaýew saýlaw esasynda Gyrgyzystanyň Prezidentligine saýlanypdyr. 1991-nji ýylyň dekabrynda Gyrgyzystan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna giren şertnama gol çekipdir.Gyrgyzystanyň garaşsyzlygy ilkinji ykrar eden döwlet Türkiýedir (24-nji dekabr 1991).
Gyrgyzystanda ilçihana açan ilkinji döwlet Amerikanyň Birleşen Ştatlarydyr (1992-nji ýýlyň 1-nji fewraly). 28-nji fewralda Türkiýe Bişkekde ilçihanasyny açypdyr. Gyrgyzystan 1992-nji ýylyň 2-nji martynda Birleşen Milletler Guramasyna kabul edilipdir. 1992-nji ýylda Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasyna, UNESCO, 1996-njy ýyldan başlap Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň agzasydyr.
UNESCO-nyň goldawy bilen Gyrgyzystanda “Manas” dessanynyň 1000 ýyllygy (1995) we Oş şäheriniň 3000 ýyllygy (2000) ýyllygy bellenilipdir. Gyrgyzystanyň teklibi bilen 2002-nji ýyl Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan “Daglar ýyly” diýlip kabul edilipdir.
SSSR-iň ýykylmagyndan soňra Gyrgyzystan Konstitusiýasyny taýyarlamak üçiň ýörite topar düzülip işlenilipdir we 1993-nji ýylyň 5-nji maýynda Gyrgyzystanyň ilkinji Konstitusiýasy yglan edilipdir.
1992-nji ýylyň 3-nji martynda Gyrgyzystanyň milli baýdagy tassyklanylypdyr. Döwletiň gimni şol ýylyň 18-nji dekabrynda, gerbi bolsa 1994-nji ýylyň 14-nji ýanwarynda kabul edilipdir. 1992-nji ýylda öz milli goşunyny guran Gyrgyzystanyň yaragly güýçleriniň serkerdebaşysy Prezidentdir. Gyrgyzystanyň resmi dili gyrgyzjadyr. 2001-nji ýylyň 24-nji dekabrynda çykarylan kanun bilen rus dili döwletiň ikinji resmi dili bolupdyr. Häzirki wagtda Gyrgyzystanda ulanylýan elipbiý 1940-njy ýyldan bäri dowam edip gelýän Kirill elipbiýidir.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Gyrgyzystanyň metbugatynda dürli atdaky gazet-žurnallar çap edilýärler. Asaba (Baýdak), Gyrgyz ruhy, Res Publika, Delo No, Aalam ýaly hususy gazetler, Kut Bilim (Kutadgu Bilig) ýaly ýarym resmi gazetler, Gyrgyz Tuusu (Gyrgyz baýdagy), Slowo Kyrgyzystana, Erkin Too (Erkin daglar) ýaly resmi gazetler metbugatyň esasy organlarydyr. Şeýle hem Türkiýäniň Zaman gazeti hem çykýandyr.
2005-nji ýylda Gyrgyzystandaky parlament saýlawlaryndan soňra Kurmanbek Bakiýew Prezidentlige saýlandy. 2010-njy ýylyň aprel aýynda Talasda başlaýan halk gozgalaňynyň netijesinde öňki Daşary işler ministri Roza Otunbaýewa Gyrgzystanyň Prezidentligine saýlandy.


text:
Türkmenistanda 2015-2020-nji ýyllar üçin “Ilatyň iş bilen üpjünçiligini kämilleşdirmek we täze iş orunlaryny döretmek” barada programma kabul edildi.
Şeýle-de, Türkmenistanyň häkimiýetleri ilaty iş bilen üpjün etmegiň möhümdigi we täze iş orunlaryny döretmek barada wagtal-wagtal türkmen metbugatynda çykyş edýärler.
Şol bir wagtyň özünde türkmenistanlylaryň müňlerçesi iş gözleginde Türkiýe, Orsýet ýaly ýurtlara gaýdýar.
Eýse, bu täze programma ilatyň iş bilen üpjünçiligi babatynda nämeleri göz öňünde tutýar?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Siriýaly aktiwist topar Orsýetiň harbylary tarapyndan ok atyşygy üç sagatlyk bes etmek yglan edilendigine garamazdan, pitneçiler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklaryň arakesmesiz dowam edýändigini aýdýar.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy toparyň başlygy Rami Abdurrahmanyň 11-nji awgustda beren maglumatyna görä, geçen hepde pitneçileriň ele geçiren Ramouseh sebitinde çaknyşyklar dowam edýär.
“Reuters” habar agentligi oppozisiýanyň kontrollygyndaky Aleppo sebitiniň ýaşaýjylaryna salgylanyp, söweş uçarlarynyň yzygiderli uçýandygyny habar berýär.
10-njy awgustda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady we onuň hökümetini goldaýan Orsýet 11-nji awgustdan başlap her gün ok atyşygy üç sagatlyk bes etjekdigini aýdypdy.


text:
Ýewropa Bileleşigi ýene-de 19 adamy we dokuz guramany “Ukrainanyň territorial bütewüligine, garaşsyzlygyna zyýan ýetirmekde ýa-da oňa wehim salmakda” aýyplap, sanksiýalaryň gara sanawyna goşdy.
Ýewropa Bileleşiginiň çäklerinde wiza bermesiz edilen we bank hasaplarynyň doňdurylmagyny göz öňünde tutýan bu gadagançylyklaryň astyna düşen 19 adamyň arasynda Orsýetiň goranmak ministriniň orunbasary Anatoliý Antonow we birinji orunbasary Arkadiý Bahin, şeýle-de Orsýetiň Ýaragly güýçleriniň ýolbaşçysynyň orunbasary Andreý Kartapolow dagylar bar.
Döwlet Dumasynyň iki deputaty, şol sanda meşhur aýdymçy Iosif Kobzon we Waleriý Raşkin gündogar Ukrainadaky separatistleri goldaýanlygy sebäpli, sanawa goşulypdyrlar. Kobzon öz-özüni özbaşdak ýurt diýip jar eden Donetsk halk respublikasynyň Orsýetdäki hormatly ilçisi, diýlip yglan edilipdi, “Krasnaýa Moskwa-watançy kömek fronty” atly graždan hereketiniň esaslandyryjysy Raşkin bolsa, separatistleri goldaýan demonstrasiýalara guramaçylyk etdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili täze sanksiýalaryň Ukrainadaky ýagdaýa çözgüt tapmaga kömek bermejegini we bu sanksiýalara Moskwanyň “degerli” jogap berjekdigini aýtdy.
Separatistler sanawa girizildi
Öz-özlerini döwlet diýip jar eden Donetsk hem Lugansk halk respublikalaryndan 15 sany separatist, şol sanda ykrar edilmedik adalat, býujet we ykdysadyýet ministrleriniň wezipesindäki Aleksandr Şubin, Ýewgeniý Manuilow we Olga Besedina hem gara sanawa girizildiler.
ÝB-niň sanawyna separatistleriň sekiz sany bileleşigi bilen bilelikde ”Noworossiýa jemgyýetçilik hereketi” hem girizildi. Sanawda ”Kozaklaryň milli gwardiýasy”, ”Sparta” we ”Somali” batalýonlary, şeýle hem olaryň ýolbaşçylary agzalýar. Olaryň Ýewropa Bileleşigindäki hasaplary doňduryldy.
Ýewropa Bileleşiginiň gadagançylyk sanawyna häzir Ukrainanyň hem-de Orsýetiň jemi 151 raýaty we 37 sany guramalary, edaradyr kärhanalary girizilen.
Ýewropa Bileleşiginiň karary
Ýewropa Bileleşiginiň sanksiýalar sanawyny giňeltmek kararyna 24-nji ýanwarda günorta Ukrainanyň Mariupol şäherinde azyndan 29 adamyň ölümine sebäp bolan ok atyşykdan soň gelindi.
Karar Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri tarapyndan 9-njy fewralda yglan edildi, emma Fransiýanyň, Germaniýanyň, Orsýetiň we Ukrainanyň liderleriniň arasynda geçen hepdede Minskde bolan gepleşiklerde öňegidişlik gazanmaga ýol açmak maksady bilen bu karary çap etmek birnäçe gün gaýra goýlupdy.
Gündogar Ukrainada söweşleriň geçýän ýerinde ok atyşygy bes etmek we agyr ýaraglary yza çekmek barada 12-nji fewralda Minskde gelnen ylalaşyga garamazdan, şol günüň özünde Ýewropa Bileleşiginiň hökümet baştutanlarynyň Brýusselde geçiren maslahatynda sanksiýalar sanawyna goşulan 19 adamyň we dokuz guramanyň adyny çap etmek kararyna gelindi.
Sammitiň dowamynda ÝB-niň Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk ÝB-niň Minsk ylalaşygy berjaý edilmedik ýagdaýynda “zerur ädimlere”, şol sanda has berk ykdysady sanksiýalara taýýar bolmalydygyny aýtdy. Dünýäniň iň kuwwatly ykdysadyýetli ýurtlarynyň halkara "Ýedilik toparynyň" liderleri hem “Minsk ylalaşygynyň bozulmagynyň bahasyny” artdyrmakçydyklaryny mälim etdiler.