text:
Her ýylyň 3-nji dekabrynda dünýa birleşigi Maýyplaryň halkara gününi belleýär. Bu sene 1992-nji ýylda BMG-nyň Baş Assambleýasy tarapyndan ykrar edildi. Maýyplar ýa-da mümkinçilikleri çäkli adamlar, ýer ýüzüniň her bir adamsy ýaly, kemsidilmäniň islendik görnüşinden goralmalydyr, deň mümkinçiliklere we hukuklara eýe bolmalydyr.
Adam öz durmuşynda biygtyýar garaşylmadyk agyr ahwalatlara duçar bolup, döwlet tarapyndan, şeýle hem jemgyýet tarapyndan ahlak we maddy goldawa mätäçlik duýup biler. Köplenç, esasan agyr durmuş ýagdaýlarynda, adam gönüden-göni öz daş-töweregindäki adamlaryň kömegine mätäç bolýar.
Şunuň ýaly ýagdaýlar köplenç mümkinçilikleri çäkli bolan adamlaryň ýa-da maýyplaryň durmuşynda gabat gelýär. Şu ýerde bir zady bellemek örän wajyp: maýyplar – bu biziň jemgyýetimizde biziň her birimiz ýaly doly hukukly, ýagny ähli hukuklary we borçlary bolan adamlardyr.
Häzirki zaman jemgyýetinde maýyplaryň kemçiligi barada pikir etmek we mümkinçiligi çäkli bolan adamlar kemis ýa-da gowşak adamlar diýip hasap etmeklik goldanmaýar. Şunuň ýaly adamlaryň uly üstünlikleri gazanýandyklarynyň we olaryň erkini we maksada okgunlylygyny görkezýän adamlaryň mysallaryny getirip bolar. Mysal üçin, paraolimpiýa oýunlaryna- maýyplar üçin gurnalýan halkara sport bäsleşiklerine gatnaşyjylary belläp geçip bolar. Şunuň ýaly sport çäreleriniň, aýdym-saz festiwallarynyň we maýyplaryň gatnaşýan dürli başga bäsleşikleriniň görkezişi ýaly, maýyplar durmuşa bolan yhlaslaryny ýitirmeýärler we biziň jemgyýetimiziň mynasyp, doly hukukly we işjeň agzalary bolmak isleýärler.
Elbetde, maýyplary durmuş taýdan goramaklyk boýunça ençeme işleriň edilendigini bellemek gerek, emma mümkinçilikleri çäkli bolan adamlaryň durmuşynyň has mazmunly we doly bolmagyny gazanmak üçin edilmeli işleriň köpdügini ýatda saklamaly.
Şu makalanyň çaginde biz maýyplaryň döwlet tarapyndan maddy üpjünçiligi barasynda gürrüň edesimiz gelýär.
Kadalaşdyryjy – hukuk taýdan maýyplar üçin näme edildi?
Türkmenistanda maýyplaryň hukularynyň goragy barada gürrüň edilende, bir zady bellemek gerek, Türkmenistan 2008-nji ýylda Maýyplaryň hukuklary baradaky BMG-nyň Konwensiýasyna goşulyp, maýyplaryň hukuklaryny goramak we itergi bermek, şeýle hem olaryň kemsitmelerini ýok etmek boýunça borçnamalary öz üstüne aldy.
Türkmenistanyň kadalaşdyryş-hukuk binýady maýyplaryň durmuşa we zähmete degişli esasy kadalaryny üpjün edýär, şeýle hem olaryň saglygy goraýşa, bilime, şeýle hem hukuk goraýjy edaralara deň derejede baryp bilmeklige bolan hukuklaryny goraýar.
Milli kanunçylyk namalaryň arasynda aşakdakylary: Türkmenistanyň KONSTITUSIÝASYNY, Ilaty durmuş taýdan goramak hakynda KODEKSINI, RAÝATLARYŇ SAGLYGYNY GORAMAK HAKYNDA KANUNYNY we başgalary aýratyn belläp bolar.
Konstitusiýada – Türkmenistanyň esasy Kanunynda hemme raýatlaryň özleriniň statusyna, bilimine we başga tapawutlyklaryna bagly bolmazdan deň hukuklarynyň bardygy bellenilýär. Ilatyň durmuş goragy hakyndaky Kodeksinde we "Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda" Kanunynda goldawa mätäç raýatlaryň durmuş goragyna degişli esasy düşünjeler we ýörelgeler beýan edilýär.
Kim maýyp diýip ykrar edilýär?
Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, maýyp – durnukly fiziki, ruhy, aň-düşünje ýa-da duýgurlyk bozulmalary zerarly jemgyýetiň durmuşyna doly we netijeli gatnaşmaga mümkinçiligi çäkli bolan adamdyr.
Maýyplara daýanç-hereketlendiriji, görüş, eşidiş we başga bozulmasy bar bolan adamlar degişli, sebäbi şol bozulmalar bilen baglylykda olaryň belli bolan mümkinçilikleri çäklendirilendir. Raýaty maýyp diýip ykrar etmek we maýyplyk görnüşini hem-de toparyny kesgitlemek üçin anyklaýjy topar tarapyndan berilýän netijenama zerurdyr. Maýyplyk oňa getiren kesellere we ýagdaýlara baglylykda I, II, III toparlara bölünýär.
Durmuş taýdan goramak diýmek nämedir?
Ilaty durmuş taýdan goramak Kodeksine laýyklykda "Türkmenistanda ilaty durmuş taýdan goramak – zähmete ukypsyz adamlara, maýyplara, çagaly maşgalalara we beýleki adamlara pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň tölenilmegi hem-de durmuş ýeňillikleriniň berilmegi görnüşinde maddy üpjünçilik we durmuş taýdan hyzmat etmek boýunça döwlet ulgamyndan ybarat".
Mümkinçilikleri çäkli bolan adamlaryň döwlet tarapyndan maddy kömegi almaga hukugy barmy?
Mümkinçilikleri çäkli bolan adamlar – maýyplar pensiýa ýa-da maýyplyk boýunça döwlet kömek puluny almaga hukugy bardyr.
Haýsy ýagdaýlarda maýyplyk boýunça pensiýa, haýsy ýagdaýda döwlet kömegi berilýär?
Bellenilen tertipde maýyp diýlip ykrar edilen, hökmany pensiýa ätiýaçlandyrmasyna gatnaşygy bäş ýyldan az bolmadyk raýatlaryň maýyplyk boýunça pensiýa hukugy bardyr.
Başga halatlarda maýyplyk boýunça döwlet kömek puluny almaga hukugy ýüze çykýar. Maýyplyk boýunça döwlet kömek puluny almaga:
→ 16 ýaşa çenli maýyp çagalaryň;
→ çagalykdan maýyplaryň, şeýle hem hökmany pensiýa ätiýaçlandyrmasyna gatnaşygy bäş ýyldan az bolmadyk mayplaryň hukugy bardyr.
Maýyplyk boýunça pensiýa almaga hukugy bolan maýyplar aşakdaky toparlara bölünýärler:
► Çagalykdan maýyplar. Çagalykda keseliň, şikes almagyň ýa-da kemis bolmagyň netijesinde ýüze çykan maýyplyk.
► Umumy kesellemäniň netijesindäki maýyplyk. Haýsy-da bolsa bir keseliň, şol sanda iş bilen bagly bolmadyk şikesler, zähmet şikesiniň, hünär keseliniň netijesinde maýyp bolanlar.
► Harby gullugyň maýyplary. Döwlet bähbitlerini goramakda ýa-da harby gullugyň beýleki borçlary ýerine ýetirilende düşen ýaranyň, seňselemegiň ýa-da şikes almagyň netijesinde; söweşde, şol sanda beýleki döwletleriň çäklerindäki söweşde bolmak ýa-da bolmazlyk bilen baglanşykly keseliň netijesinde; radiasiýa heläkçiliginiň we betbagtçylygynyň netijelerini ýok etmek bilen baglanşykly işlerde kesellemegiň netijesinde maýyp bolan harby gullukçylar, içeri işler edaralarynyň hatarçy, seržant we ofiser düzüminiň işgärleri degişlidir.
► Zähmet şikesini almagyň netijesinde maýyp bolanlara zähmet borçlary ýerine ýetirilende, şol sanda iş sapary döwründe, şeýle hem kärhananyň bähbitlerini goramaga gönükdirilen hereketler amala aşyrlanda; işe barýarka ýa-da işden gaýdyp gelýärkä, raýatlyk borjuny ýerine ýetirende we başgalar degişlidir.
► Ýerine ýetirilýän işiň aýratyn häsiýeti sebäpli ýüze çykan kesel bilen gös-göni baglanşykly maýyplyk hünär keseli netijesinde maýyplyk hasap edilýär.
Maýyplyk boýunça pensiýanyň ýa-da döwlet kömek pulunyň bellenilmegi we hasaplanylmagy üçin nirä ýüz tutmaly?
Maýyplyk boýunça pensiýanyň bellenilmegi üçin hemişelik ýaşaýan ýeri boýunça Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň edarasyna arza bilen ýüz tutmaly.
Maýyplyk boýunça pensiýanyň bellenilmegi üçin aşakdaky resminamalar gerek:
• pasportyň (ornuny tutýan resminamanyň) nusgasy;
• HMAT-yň güwänamasyndan göçürme;
• maşgala agzalary barada güwänama;
• 16 ýaşy dolmadyk maşgala agzalarynyň dogluş hakynda şahadatnamalarynyň nusgasy.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pulunyň bellenilmegi üçin şu aşakdaky resminamalar berilýär:
♦ döwlet kömek puly resmileşdirilýän adamyň pasportynyň (ornuny tutýan resminamanyň) nusgasy;
♦ HMAT-yň güwänamasyndan göçürme (şuňa 16 ýaşa çenli maýyp çagalar degişli däldir);
♦ 16 ýaşa çenli maýyp çagalar üçin saglygy barada netijenama;
♦ maşgala agzalary barada güwänama;
♦ çaganyň dogluş hakynda şahadatnamasynyň nusgasy.
Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda maýyplyk boýunça pensiýa, şeýle hem döwlet kömek puly maýyplygy kesgitlemek gününden, ýagny raýatyň Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň ýerli edarasyna arza bilen ýüz tutulan gününe garamazdan bellenilýär, ýagny pensiýanyň ýa-da döwlet kömek pulunyň bellenilmegi hakynda arzanyň garalýan möhleti – resminamalaryň tabşyrylyş gününden on kalendar günüň dowamynda.
Maýyplyk boýunça pensiýa we döwlet kömek puly nähili hasaplanýar?
Döwlet mümkinçilikleri çäkli adamlaryň pensiýalaryny ýa-da döwlet kömek puluny öz wagtynda, doly möçberde üpjün etmekligi we tölenilmegini kepillendirýär. Pensiýalaryň we döwlet kömek pulunyň möçberini hasaplamak üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň namasyna görä binýat ululygy ulanylýar.
Maýyplyk boýunça pensiýanyň möçberleri olaryň atly pensiýa hasabyndaky şertli pensiýa maýasynyň möçberini garaşylýan ömrüň dowamlylygyna bölmek arkaly hasaplanýar.
Maýyplara (şeýle hem harby gullugynyň maýyplaryna, söweş hereketlerine gatnaşyjylardan başga) maýyplyk boýunça bellenilýän pensiýanyň iň pes möçberi pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin bellenilen binýatlyk ululygyň
► I topar maýyplara – 155 göterimden;
► II topar maýyplara – 135 göterimden;
► III topar maýyplara – 115 göterimden
az bolmaly däldir. (2015-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin binýatlyk ululygy 210 manady düzýär.)
I, II, III topar çagalykdan maýyplara maýyplyk boýunça bellenilýän pensiýanyň iň pes möçberi pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 190 göteriminden az bolmaly däldir.
Harby gullugyň maýyplaryna – başga döwletleriň çäklerinde söweş hereketlerine gatnaşyp maýyp bolanlara bellenilýän pensiýanyň iň pes möçberi pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin bellenilýän binýatlyk ululygyň:
► I topar maýyplara – 220 göterimden;
► II topar maýyplara – 205 göterimden;
► III topar maýyplara – 190 göterimden
az bolmaly däldir.
Öz eklenjinde kämillik ýäşyna ýetmedik çagalary bolan (şuňa döwlet kömek puluny ýa-da pensiýa alýan çaga degişli däldir), I we II topar maýyplarynyň pensiýasyna, olaryň her bir çagasy üçin iň pes möçberini kesgitlemek üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 20 göterimi möçberinde goşmaça töleg bellenilýär.
Saglygy barada netijenamasy boýunça keseki kömegine mätäç bolan I topar we ýeke ýaşaýan görüşi boýunça II topar maýyplaryň pensiýasyna, olaryň her çagasy üçin pensiýanyň iň pes möçberini kesgitlemek üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 20 göterimi möçberinde goşmaça töleg bellenilýär.
Maýyplyk boýunça pensiýa diňe alyjynyň şahsy özüne tölenilýär.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pulunyň möçberi döwlet kömek pullarynyň hasaplanylmagy üçin bellenilen binýatlyk ululukdan (2015-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan döwlet kömek puluny hasaplamak üçin binýatlyk ululygy 200 manady düzýär.) göterim möçberinde bellenilýär we şu aşakdakylara:
→ 16 ýaşa çenli maýyp çagalara – 160 göterimine;
→ I, II, III topar çagalykdan maýyplara – 200 göterimine;
→ iş döwri (ätiýaçlandyrma döwri) bolmadyk maýyplara:
⇒ I topara – 160 göterimine;
⇒ II topara – 140 göterimine;
⇒ III topara – 120 göterimine deňdir.
Öz eklenjinde kämillik ýaşyna ýetmedik çagalary bolan, I we II topar maýyplaryň bellenilen döwlet kömek puluna, olaryň her bir çagasy üçin döwlet kömek pullarynyň hasaplanylmagy üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 20 göterim möçberinde goşmaça töleg bellenilýär.
Saglygy barada netijenamasy boýunça keseki kömegine mätäç bolan I topar maýyplaryň döwlet kömek puluna, olara seretmek boýunça döwlet kömek pullarynyň hasaplanylmagy üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 20 göterim möçberinde goşmaça töleg bellenilýär.
Gartaşan adamlar we maýyplar üçin öý-internatlarynda, mekdep internatlarynda, çagalar öýlerinde we beýleki edaralarda hemişelik ýaşaýan doly döwlet üpjünçiliginde bolýan adamlara, döwlet kömek pulunyň tölenilmegi bellenýän puluň 20 göterimi möçberinde geçirilýär, ýöne döwlet kömek pullarynyň hasaplanylmagy üçin bellenilen binýatlyk ululygyň 20 göteriminden az bolmaly däldir.
Pensiýa meseleleri boýunça jedelleriň çözülişi
Pensiýa meseleleri, şol sanda döwlet kömek puly we pensiýa, olaryň möçberiniň hasaplanylmagy we tölenilmegi boýunça jedeller ýüze çykanda ilki bilen Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň ýerli edaralaryna ýüz tutmaly.
Ýerli edaranyň çözgüdi bilen ylalaşylmadyk halatynda, ondan ýokarda duran edara, zerur bolan ýagdaýynda Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň çözgütleri kazyýetde şikaýat edilip bilner.
Teswirlemeler
Sowetler döwründe hem maýyplara bolan aladalar bar bolan bolsada, häzirki wagtda olaryň durmuşyny gowulandyrmak üçin birnäçe çäreler amala aşyryldy. Ýöne näme durmuş hem gymmatlap gidip otyr ahyryn.
Durmus gymmatlayar diyip mayyplary yatdan chikarsak bolaz, gaytam olaryn okuwi, sosial gosulmaklari, olaryn saglygy has wajyp bolup durmaly, hatda Kanadan gozlegi boyunca her yurt her yil mayiplary ayyratyn saklap, olary issiz salamak müñleyçe pul yitirmekde rejelenyar. Sunun bilen, mayyplarin durmusi yurdun ekonomiki yagyadyi pes diyilip yatdan chikarylsa, ya-da olari sosial tarpadan gosman saklasak bolmaz! Ynsaply bolmak mejbur! Her adamyn (olaryn fiziki caklenmekleri bolsa-da) deñ hak-hukugy bardyr!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Ykdysadyýet
Türkiýäniň önümçilik satyn alyş dolandyryjylary indeksi noýabr aýynda 52,9 göterime çenli ýokarlady
Türkiýe 2017-2018 funduk möwsüminiň ilkinji 3 aýynda 100 müň 651 tonna funduk maňyzyny eksport etdi we 648,3 million dollarlyk girdeji gazandy
Eksport noýabr aýynda geçen ýylyň noýabr aýyna garanyňda 14,2 göterim artyp, 13 milliard 629 million dollara barabar boldy
Ykdysadyýet ministri Nihat Zeýbekji Tokat şäherinde beren beýannamasynda ýylyň gutarmagyna bir aýyň galandygyny nygtap, Türkiýäniň eýe boljak ösüş mukdary bilen halkara kredit derejelendiriş guramalaryny ýene-de bir gezek geň galdyrjakdygyny aýtdy
Türkiýäniň eksporty oktýabr aýynda geçen ýylyň oktýabr aýyna garanyňda 9 göterim artdy
Russiýanyň tebigy gazyny Türkiýä we ondan soň Ýewropa daşajak Türk Akymy tebigy gaz geçiriji turbanyň deňiziň içinden geçýän böleginiň 30 göterimi tamamlandy
Türkiýäniň Anadoly sebitiniň tohumlaryna 30 ýurt isleg bildirýär
Organiki ekerançylyk önümçiliginde dünýä boýunça 10-njy orny eýeleýäris
Wise-premýer Mehmet Şimşek Türkiýe bilen Russiýanyň arasynda söwda we ikitaraplaýyn maýa goýumlar üçin şertleriň oňaýlydygyny, mümkinçilikleriň köpdügini belledi
10 aýda Türkiýä gelen daşary ýurtlylaryň sany 10 aýda 28,1 göterim artyp 29 million 53 müň 450 adama ýetdi
Russiýanyň Woronež şäherinde geçiriljek Türk-Rus işewürler forumy şu gün öz işine başlar
“QNB Finansbank Konstruktiw we Täjirjiçik Bankynyň” baş müdiriniň orunbasary Ömür Tan bankçylyk pudagynyň 9 aýda 14,5 göterim ösendigini aýtdy
Prezident R.T.Erdogan Türkiýäniň ösüş mukdarynyň ýylyň ahyrynda 7 göterime barabar bolcakdygyny aýtdy
Zeýbekji maslahatda sözlän sözünde iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagy üçin möhüm kararlaryň kabul edilendigini nygtady
Türkiýäniň, Eýranyň we Kataryň arasynda söwda harytlarynyň daşalmagyny we tranzit geçişleri ýeňilleşdirmek üçin şertnama baglaşyldy
Yrak Kerkügiň nebitiniň Türkiýäniň Jeýhan portyna daşamak üçin täze turba geçirijini gurmaga başlandyklaryny mälim etdi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Absolýutizm
Absolýutizm (latynça: absolutus - garaşsyz, çäklendirilmedik) - absolýut monarhiýa; feodalizmiň dargap, kapitalistik gatnaşyklaryň dörän döwründe emele gelen iň soňky feodal döwlet formasy. Özüniň synpy mazmuny boýunça Absolýutizm asylzadalaryň, iri ýer eýeleri-mülkdarlaryň diktaturasydyr. Absolýutizmiň emele gelşi we ösüşi dürli ýurtlarda dürli-dürlidir. Ýöne Absolýutizm hemme ýerde feodalizmden kapitalizme geçiş döwründe emele geldi. Feodal jemgyýetiniň krizisiniň ýitileşmegi bilen feodalçylyk ekspluatassiýa garşy daýhanla gozgalaňlary giň gerim aldy we şäher garyplarynyň çykyşlary artdy. Şu şertlerde dworýanlar gatlagy öz agalygynyň ömrüni uzaltmak üçin ayk diktatura ýüz urmaga mejbur boldular. Bu diktaturanyň häsiýetli aýratynlygy agalyk ediji synpa gös-göni garaşly bolmady we ondan gatnaşyk boýunça özbaşdak, ýöne onuň bähbitlerini gyşarnyksyz goraýan güýçli döwlet serişdeleriniň döredilmegidir. Absolýutizm öz döwründe taryhy taýdan özgerdiji rol oýnady. Ol syýasy dagynyklygyň galyndylaryny ýok edip, feodal aýrylyşygyň soňuna çykdy, ýurdy ykdysady taýdan birleşdirdi we kapitalistik gatnaşyklaryň ösmegine ýardan etdi. Absolýut monarhiýa manifaktura önümçiligini ösdürmek üçin karz pul goýberdi, gümrük sistemasyny öz kontrollygyna aldy, merkantalizm syýasatyny ýöretdi we täze söwda bazarlaryny basyp almak üçin koloniýal uruşlar alyp bardy. Aziýa ýurtlarynyň köpüsinde kapitalistik gatnaşyklaryň haýal ösmegi zerarly Absolýutizm has uzaga çekdi. Buržuaziýanyň özmegi bilen absolýut monarhiýa özüniň özgerdiş häsiýetini ýitirdi, kapitalizmiň we bütin jemgyýetiň ösüşine päsgel berýän ýurdy dolandyryş şekline öwrüldi. Ösen kapitalistik ýurtlarda Absolýutizm buržuwa rewolýussiýalary netijesinde ýok edildi. Kapitalizmiň gowşak ösen ýurtlarynda, buržuwa proletarlaryň güýçlenmeginden gorkup, feodal absolýut monarhiýalar bilen dildüwüşige ýüz urdy we bu ýurtlarda absolýut monarhiýa buržuwanyň mülkdarlyk monarhiýasyna öwrüldi.


text:
Çigrek
Çigrek diýip howanyň ýylylygynyň sowap pese düşmegi, howanyň we toprak üstüniň temperaturasy -00°С we ondanam pes bolmagyna, hem-de ýylyň ösüş döwründe howanyň gije-gündizki ýylylygy 00°С we pese çenli sowap üýtgemek hadysasyna aýdylýar. Ösümliklere gözegçilik işini ýylylygy söýýän ösümlikler gögerip çykandan soňra (şitiller gögerenden), gömülen üzümler açylandan soň, baglar gülländen, güýzüne bolsa, ýylylyk söýýän ösümlikleriň hasyl ýygnaýan döwrüne çenli geçirilýär. Gowşak çigrekde sowuk alýan gowaça we beýleki ösümliklere gözegçilik psihometr çeleginde 20°С we pes bolan wagty geçirilýär. Ýazuw işleri ösümlikleri çigrek zaýalanda geçirilýär:
- ýaprak (guran wagty) we ýaş gök (gowşak ösýän wagty), ýapraklaryň ir wagtda dökülmegi;
- gowaçanyň kökleriniň ýokarky, ortaky we aşaky gatlaklarynda;
- şahasy, baldagy miweleriniň çybyk gözleri;
- gül çogdumy, gunçasy, güli, sowuk degen gül täji;
- miwe düwünçegi, ýetişmedik miwe ýa-da doly bişip ýetişmedik däne;
- ýetişen miwäni, dänäni;
- ösümligi doly sowuk urmagy.


text:
Eýranyň haç we zyýarat guramasy 2017-nji ýylda Eýranlylaryň haç edip bilmeklerine şert döredendir diýip yglan etdi.
Eýranyň haç we zyýarat guramasy şu gün bir bildiriş boýunça Eýranyň islegleriniň üpjün bolmagy we abraýly hajy berkarar etmek baradaky yslam ynkylabynyň mertebesi belent ýolbaşçysynyň we ýurt jogapkärleriniň maksatlarynyň hasyl bolmagy we Eýranly hajylara konsullyk, lukmançylyk we başga hyzmatlaryň ýetirilmegine şert döremegi netijesinde 2017-nji ýylyň içinde 85000 Eýranly haç parzyny bitiriň biljekdirler diýip yglan etdi.
Şu bildiriş esasynda Eýran bilen Arabystanyň arasynda haç barada geçiren gepleşikleriniň jikme-jigi şol sanda Mena we Mesjidolharam hadysalarynyň şehitleri baradaky maglumatlar soňra yglan ediljekdir.


text:
Belarus Respublikasy Ýewropanyň merkezinde ýerleşýär we 5 döwlet bilen: Russiýa, Ukraina, Polşa, Litwiýa bilen araçäkleşýär.
Grodno - Häzirki zaman Belarussiýanyň çägindäki iň gadymy şäherleriň biridir. Ol ýurduň günbatar böleginde owadan Neman derýasynyň iki tarapynda ýerleşýär.
Giriş wizasyny alandan we Belarus Respublikasyna gelenden soň, dalaşgär uniwersitetу Kabul edilmek üçin aşakdaky işleri geçýär:
«Grodnonyň döwlet agrar uniwersiteti» bilim edarasy ähli daşary ýurt raýatlaryna uniwersitetiň umumy ýaşaýyş jaýlaryndan ýer berýär.
Grodno geleniňizde Siziň aşakdaky çykdajylary göz öňünde tutmagyňyz gerek:


text:
Binali Ýyldyrym Moldowanyň Parlamendiniň başlygy bilen duşuşdy
Türkiýäniň Premýer ministri Binali Ýyldyrym bilen Moldowanyň Parlamendiniň başlygy Adrian Kandunyň arasynda geçen duşuşykda iki ýurdyň arasyndaky gatnaşyklar ara alynyp maslahatlaşyldy
Premýer ministr Ýyldyrymyň we Türkiýä resmi sapar guran Moldowanyň Parlamendiniň başlygy Kandunyň arasynda geçen duşuşykda parlamentara gatnaşyklar bilen birlikde soňky döwürde artan netijeli saparlara bolan hoşallyk bildirildi.
Iki ýurdyň arasyndaky gatnaşyklaryň we Gagawuziýa Awtonom Respublikasynyň wajypdygy bellenen duşuşykda ykdysadyýet başda bolmak bilen ähli ugurlarda hyzmatdaşlygyň artdyrylmagy babatyndaky pikir birligi ýene-de bir gezek tassyklandy.


text:
Azatlyk Radio: A
sly Eýrandan bolan Teýmur Kor Germaniýada ýaşaýar. Ol 1965-nji ýylyň sentýabrynda Türkmensährada ýerleşen Kümmet Kowus şäherinde dünýä inipdi. Soňra bilim almak üçin Türkmenistana geldi hem 1986-njy ýylda Aşgabadyň Daňatar Öwezow adyndaky ýörite sazçylyk uçilişesine okuwa girdi. Ol halk saz gurallary bölüminde dutar boýunça ýörite sapak aldy. Ol şondan bäri öz durmuşyny hem ömrüni milli sungatdan aýry göz öňüne getirip bilmeýändigini aýdýar. Ol dürli kärde işlese-de, nirede ýaşasa-da, dutary mydama ýanynda.
"Gökdepe mukamy"
"Öltürer"
Şonuň bilen birlikde ol “turkmenkultur” ady bilen elektron sahypasyny-da ýöredýär. Ol daşary ýurtda türkmen dilinde döredilen ilkinji uly saýtlaryň biri bolup, türkmen medeniýetini köpçülige ýaýýar. ...
“Turkmenkultur” elektron saýtynyň iň görnükli ornunda halk aýdym-sazlary hem çeper edebiýatdan bölekler ýerleşdirlipdir. Ýazyjy Hudaýberdi Hally Teýmurdan bu işlere nähili baş goşandygy barada sorady.
Teýmur: Elektron sahypany ýola salanymda onuň ilkinji ady “Edebiýat we sungatdy”. Okyjylar “ady uzak bolýar, ýazmasy kyn” diýip duransoňlar, ony “turkmenkultur” diýip goýdum. Döräli bäri bu sahypa kän adam girýär. Türkmenler barada bir zat aýtjaklara, bilim aljaklara gollanma bolýar. Bu ýerde edebiýat hem sungat ugrundan birtopar kitap bar. Bu başgalar üçin kitaphana bolup hyzmat edýär. Adamlar ondan peýdalanýarlar. Muňa men begenýän. Soňky iki aýyň içinde 30100-30200 adam girip çykdy. Şol meni diýseň begendirýär.
H. Hally: Bu iş seniň wagtyňa ýa hojalyk harajadyňa täsir edýärmi?
Teýmur: Elbetde, bu meniň wagtymy gaty köp alýar. Muňa ýerleşdirmeli zatlar ummasyz, asyl onuň yzy ýok. Nähilem bolsa men maşgalamy eklemeli, işlemeli. Men ýük maşynyny süremsoň, hepdeläp-hepdeläp ýolda bolýan. Men noutbuky öz ýanym bilen äkidýän, dynç wagtlary oturyp işleýän. Bu meniň durmuşyma päsgel berenok. Öz iliňe hyzmat etmegiň özi ullakan bagt. Maňa şondan beter bagtly zat ýok.
H. Hally: “Ädikçiniň ädigi bitmez” diýlişi ýaly, sen bu elektron sahypaňda, öz çalan sazlaryňdan goýmansyň. Näme üçin beýle?
Teýmur: Durmuş, gün-güzeran aladalary bilen men soňky wagtlar dutar çalyp bilmedim. Dutary mydama çalmasaň, barmaklaryň kütelýar. Alla halasa geljekde goýaryn.


text:
27 ýaşly amerikan zenany Kassandra De Pekol bu syýahata 2015-nji ýylyň iýul aýynda başlady. Syýahatyň dowamlylygy 18 aý, 26 güne deň boldy. Kassandra dünýäniň 196 döwletinde bolup, iki gezek dünýä rekordyny goýmagy başardy. Ol dünýäniň ähli döwletlerinde syýahatda bolan zenan hökmünde, şeýle hem bu syýahaty beýlekilere garanyňda, gysga wagtda amala aşyran ilkinji adam hökmünde taryha girdi. Öň bu rekordy gazanan ABŞ-dan professor Ili Lýu bolup, ol bu syýahaty 3 ýyl 3 aý we 6 günüň dowamynda amala aşyrypdy.
Kassandranyň syýahatynyň dowamynda birnäçe başdan geçirmeler bolup geçipdir. Kassandra özüniň ähli başdan geçirmelerini Instagramdaky sahypasynda paýlaşypdyr. Ol muny «Ekspedisiýa 196» diýip atlandyrypdyr. Onuň 320 müň agzasy bolup, ol agzalar yzygiderli ýagdaýda Kassandranyň ähli başdan geçirmelerini sahypadan yzarlap, ony goldap durupdyrlar.
Şeýle syýahaty amala aşyrmaklyga nämäniň itergi berendigi hakynda soralanda, Kassandra özüniň hemişe dünýäni görmegi, dünýä halklarynda bar bolan däp-dessurlary, milli aýratynlyklary, taryhy we medeniýeti hakynda köp zatlary bilmek isländigini aýdýar. Heniz mekdepde okaýan döwründe Kesside (Kassandranyň adyny gysgaldyp Kessi diýýän ekenler) dünýä kartasynda bar bolan döwletleriň ählisinde bolup görmek höwesi döräpdir.
Ol syýahata başlan ilkinji günlerinden başlap, islendik zenanyň ýekelikde bütin Ýer şaryna aýlanyp çykmaga ukybynyň bardygyny subut etmäge çalşypdyr. Özüniň 196 döwlete amala aşyran syýahaty bilen islendik, hatda «amala aşmagy mümkin däl» diýlen maksatlara hem ýetip bolýandygyny subut etmegi başardy. Kassandra özüniň syýahatynyň dowamynda birnäçe päsgelçiliklere duçar bolan hem bolsa, bu syýahat onuň üçin uly durmuş tejribesine öwrüldi.
Kassandra: «Men her döwletde ortaça alanyňda, 2-5 güne çenli bolýan» diýip belleýär. Kassandranyň bu syýahaty üçin ortaça
200 müň amerikan dollary sarp edildi. Emma, syýahatçy zenanyň aýtmagyna görä, ol baran ýerinden öz hemaýatçylaryny tapmagy başarypdyr. Mysal üçin, ol baran döwletiniň myhmanhanasyny, onuň ähli mümkinçiliklerini öz internet sahypasynda mahabatlandyryp, myhmanhanada mugt ýaşamaga mümkinçilik alypdyr. Özüniň hemaýatçylarynyň kömegi bilen amerikan zenany syýahaty hakynda dokumental filmi hem surata düşüripdir.
«Men dünýädäki ähli zenanlary (hem-de erkek kişileri) arzuwlaryny, öňde goýan maksatlaryny durmuşa geçirmäge ruhlandyryp bilendirin diýip umyt edýän» diýip, Kassandra belleýär.
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimiz hem Kassandra De Pekolyň syýahatynyň esasy bölegine öwrüldi. 2017-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň habar çeşmeleri merkezinde Kassandra De Pekol bilen duşuşyk geçirildi. Şol duşuşygyň dowamynda Kassandra Türkmenistanyň özüniň syýahat eden 195-nji döwletidigini aýratyn belledi. Onuň aýtmagyna görä, Türkmenistan ösen döwletleriň biri bolup, ýaşaýjylary bolsa, myhmansöýerligi, açyk göwünliligi bilen tapawutlanýar. Syýahatçy zenan Aşgabady: «Diýseň owadan, tämiz hem ajaýyp şäher. Ol gijelerine şöhle saçýar» diýip mahabatlandyrýar. Kassandra Aşgabadyň binagärlik aýratynlygy barada aýratyn durup geçip, munuň ýaly binalary hiç bir döwletde görmändigini belleýär.
Kassandra De Pekolyň 2015-nji ýylyň 24-nji iýulynda başlanan täsirli syýahaty, 2017-nji ýylyň 2-nji fewralynda şowly tamamlanyp, onuň Ginnesiň rekordlar kitabyna girmegine mümkinçilik berdi.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Türkmenistan Ankara Büyükelçisi Sn. İşankuli AMANLIYEV ev sahipliğinde «Türkmenistan Büyük İpek Yolu’nun Kalbi»adlı toplantı 19 Ocak 2018 tarihinde 10.30-11.30 saatleri arasında Türkmenistan’ın Ankara Büyükelçiliği toplantı salonunda gerçekleştirildi. Söz konusu toplantıya davetli millet vekilleri, dernek başkanları, akademisyenler ve basın mensupları katıldı. Söz konusu toplantıya Atavatan Türkmenistan Dergisi de katıldı. Toplantı sonrasında …Dowamy »
Hytaýdan Eýrana Täze Ugur Boýunça Nobatdaky Ýük Otlusy Goýberildi
2017-nji ýylyň 28-nji dekabrynda Hytaý Halk Respublikasynyň Hunan welaýatynyň dolandyryş merkezi Çanşa şäherinden Gazagystanyň we Türkmenistanyň üsti bilen Tährana çenli nobatdaky synag ýük otlusynyň goýberilişi boldy. Bu ýük otlusynyň ugry Hytaý demir ýol torunyň ulgamlarynyň, hususan-da Horgos serhetýaka geçelgesiniň, Altyn koý-Bolaşak (Gazagystan) demir ýollarynyň ugry, Türkmenistanyň Serhetýaka, Akýaýla demir ýol …Dowamy »
Türkmenistanyň Prezidenti Bilen Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň Telefon Arkaly Söhbetdeşligi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistan Respublikasynyň Prehzidenti Şawkat Mirziýoýewiň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy. Mähirli salamlaşyp, iki döwletiň Baştutanlary täze, 2018-nji ýyl mynasybetli baýramçylyk gutlaglaryny alyşdylar we birek-birege berk jan saglyk, eýeleýän jogapkärli wezipelerinde we ähli başlangyçlarynda, türkmen hem-de özbek halklarynyň abadançylygynyň bähbidine alnyp barylýan bilelikdäki işlerde uly üstünlik …Dowamy »
Söwda Pudagynyň Ösüşi-Bazar Ykdysadyýetiniň Ösüşiniň Baş Şerti
Söwdany we telekeçiligi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýar. Bu pudaklarda amala aşyrylýan oňyn özgertmeler ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň netijelerini aýan edýär we bazar gatnaşyklaryny seljermäge, ilatyň durmuş derejesiniň we onuň abadançylygynyň ýokarlanmagyna mümkinçilik berýär. Söwda — milli ykdysadyýetimiziň býujete …Dowamy »
Türkmenistanyň Prezidenti Karara Gol Çekdi
Buhgalterçilik hasaba alnyşynyň we maliýe hasabatlylygynyň halkara standartlaryna geçmek boýunça utgaşdyryjy topar dörediler. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, ähli kärhanalara, edaralara we guramalara (karz edaralary muňa girmeýär) 2019-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, buhgalterçilik hasaba alnyşynyň we maliýe hasabatlylygynyň halkara standartlaryna geçmek baradaky Karara gol çekdi. Maliýe we ykdysadyýet …Dowamy »
«HASAR» Fabriginiň Süýji Önümleri Täze Ýyl Söwdasynda Islegli Harytlaryň Biri
Täze ýylyň öň ýanynda söwda ulgamlary süýji sowgatlaryň ençeme görnüşini teklip edýärler. Ýerli önüm öndürijileriň köp dürli süýji-köke önümlerini satuwa çykarýandygy begençli ýagdaýdyr. SGS – ISO 9001 we ISO 22000 halkara hil we howpsuzlyk sertifikatlaryna mynasyp bolan «HASAR» HJ-nyň önümleriniň türkmenistanlylaryň arasynda has islegli harytlarydygyny-da bellemek gerek. Paýtagtymyzyň „süýji fabrigi“ …Dowamy »
Ýurdumyzyň Sebitlerinde Baýramçylyk Mynasybetli Täze Desgalaryň Açylyş Dabaralary
Şu gün Kaka etrabynyň Artyk obasynda täze Saglyk öýi ulanmaga berildi. Täze desganyň açylmagy mynasybetli guralan dabara Täze ýyl arçasynyň ýanynda ýaýbaňlandyryldy. Bu ýerde Aýazbaba we Garpamyk dabara gatnaşyjylary ýetip gelýän Täze — 2018-nji ýyl bilen gutladylar. Baýramçylyk dabaralary aýdym-sazly çykyşlar bilen utgaşdy. Bu ýerde guralan dabara obanyň köp sanly …Dowamy »
Kosmos Tehnologiýalary-Türkmenistanyň Ösüşiniň Ileri Tutulýan Ugry
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oktýabr aýynda geçiren Ýaşulularyň maslahatynda eden çykyşynda ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň dürli pudaklarynda öňdebaryjy kosmos tehnologiýalaryny peýdalanmagy has-da giňeltmegi ýakyn döwür üçin esasy wezipeleriň hatarynda kesgitledi. Döwlet Baştutanymyzyň çözgüdi boýunça 2018—2024-nji ýyllarda ýurdumyzyň kosmos ulgamyny ösdürmäge hem-de onuň işini kämilleşdirmäge 1 milliard 300 million manat möçberinde …Dowamy »
Mejlisiň Kada-Kanunçylyk Baradaky Komitetiniň Başlygy Serdar Berdimuhamedow Saýlawçylar Bilen Duşuşyk Geçirdi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkyň ynam bildirip saýlanlaryny– Mejlisiň deputatlaryny ýerlerde saýlawçylar bilen işjeň gatnaşyk etmäge, olaryň gündelik iş-aladalary, islegleri we meseleleri bilen gyzyklanyp durmaga, şol meseleleri çözmäge anyk kömek bermek üçin ýagdaýlary bilmäge, halkyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanmagyna ýardam bermäge, raýatlary döwlet işlerini dolandyrmaga çekmäge, olaryň hukuk we syýasy medeniýetini …Dowamy »
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Mejlisinde 2017-nji Ýylyň Ähmiýetli Wakalarynyň Üstünde Durlup Geçildi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň şu ýyldaky iň soňky, Täze ýyl baýramçylygynyň öňýanyndaky mejlisini geçirdi. Mejlisiň barşynda hormatly Prezidentimiz şu ýyl ýerine ýetirilen işleriň jemlerini jemledi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki döwürde dünýä ykdysadyýetinde çylşyrymly ýagdaýlar dowam edýär. Halkara pul gaznasynyň 2017-nji we 2018-nji ýyllar üçin dünýä boýunça jemi …Dowamy »


text:
12-nji iýunda ylmy barlagçylaryň ýaýradan hasabatynda, rus hökümeti bilen hyzmatdaşlyk edýän hakerleriň dünýäniň elektrik sistemasyna agyr zarba urmaga ukyby bolan kiber ýaragy oýlap tapandyklary aýdyldy.
Ylmy barlagçylaryň aýtmagyna görä “CrashOverride” ýa-da “Industroyer” atly zyýanly kompýuter programmalary dekabr aýynda Ukrainanyň elektrik üpjünçiligine zyýan yetirip Kiýewiň elektrik stansiýalarynyň bäşden bir bölegini hatardan çykarypdyr.
Zyýanly kompýuter programmasyny anyklan “Dragos” atly kiber-howpsuzlyk firmasynyň 12-nji iýunda ýaýradan hasabatynda, Orsýetiň hökümete degişli hakerleriniň Birleşen Ştatlary hem öz içine alýan başga-da birnäçe ýurduň elektrik üpjünçilik sistemalaryna hüjüm etmäge gyzyklanma bildirendikleri aýdylýar.
“Dragos”, agzalýan zyýanly programmanyň Aziýanyň we Ýewropanyň elektrik ulgamlaryna hüjüm etmäge ukyplydygyny, kiçi gerimli düzedişleriň amala aşyrylmagy bilen onuň Birleşen Ştatlarda hem ulynylyp bilinjekdigini we birnäçe günläp ilaty toksuz goýmaga ukybynyň bardygyny aýdýar.
Şeýle-de “Dragos”, kiçi gerimli düzedişlerden soň zyýanly programmanyň beýleki aýratyn ähmiýetli infrastruktaralara şol sanda, transport ulgamlaryna, suw we tebigy gaz üpjünçilik ulgamlaryna hüjüm edip olary hatardan çykarmaga ukyplydygyny aýdýar.
Gürrüňi edilýän täzeligiň peýda bolmagy bilen Birleşen Ştatlaryň Içerki howpsuzlyk departamenti, ýagny Içeri işler ministrligi, ähli aýratyn ahmiýetli infrastruktularyň bellenen tertipde howpszulyk çäreleriniň amala aşyrylmagy bilen hüşgär ulanylmalydygy barada degişli edaralary habarly etdi.
“Dragos”, “Electrum” atly toparyň zyýanly programmany döredendigini we agzalýan toparyň 2015-nji ýylyň dekabr aýynda Ukrainanyň elektrik ulgamlaryna hüjüm eden hakerleriň ulanan kompýuter sistemalaryndan peýdalanýandyklaryny uly ynam bilen aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň ylmy-barlagçylarynyň gelen netijesine görä, 2015-nji ýyldaky hüjümi ors hökümetiniň hakerleri amala aşyrdy. Agzalýan hakerleriň “Sandworm” atly topar bilen gatnaşyklydygyna we olaryň ors hökümeti bilen ilteşiklidigine ynanylýar. 2015 hüjümlerinde 225 müň müşderi elektrik togundan mahrum bolupdy.
“Dragosyň” toplan ylmy subutnamalary , “Electrum” we “Sandworm” atly toparlaryň ikisiniň birdgini, ýa-da iki toparyň şol bir guramanyň binýadynda hereket edýändigini; iki toparyň gürrüňsiz ilteşiklidigini habar berýär.
Ukrainadaky hüjümleriň kiber nusgalary ilki bilen Slowakiýanyň ESET kompaniýasy tarapyndan toplanypdy. ESET özünde bar bolan maglumatlardan “Dragosyň” hem peýdalanmagyna mümkinçilik berip zyýanly programmany “Industroyer” diýip atlandyrdy, ýöne “Dragos” ony “CrashOverride” atlandyrdy.
“Industroyer” ýa-da “CrashOverride” atly programmalar aýratynam senagat gözegçilik ulgamlaryny hatardan çykarmaga niýetlenip ýazylypdyr. Agzalýan programma, Birleşen Ştatlaryň we Ysraýylyň Eýranyň ýadro ulgamlaryny sandan çykarmaga niýetläp döreden “Stuxnet” atly kiber gurçugyndan soňra döredilen iň howply duşman hasaplanýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Reks Tillerson Eýranyň prezidentiniň täze gepleşik geçirmekden ýüz öwürmegine garamazdan, ABŞ-nyň Tähranyň 2015-nji ýylyň ýadro ylalaşygyna üýtgetmeleri girizmek boýunça gepleşik geçirmäge razy boljagyna umyt baglaýandygyny aýtdy.
Tillerson Eýran bilen ýadro ylalaşygyna gol çeken beýleki taraplar bilen 20-nji sentýabrda Birleşen Milletler Guramasynda geçiren duşuşygynyň yzýany metbugat-konferensiýasynda çykyş edip, ylalaşygyň “soňuna” degişli şertler bilen baglylykda aýratyn aladalanma bildirýändigini ikinji gezek mälim etdi we Eýranyň urany baýlaşdyrmak ýaly ýadro işlerini çäklendirmek boýunça şertleriň 10 ýyldan, ýagny 2025-nji ýylda möhletiniň dolýandygyna ünsi çekdi.
Tillerson prezident Donald Trampyň şol şertlere gaýtadan seredilmegini isleýändigini aýtdy. Tillersonyň gepleşiklere gaýtadan başlamak baradaky çagyryşy Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron tarapyndan goldandy. Makron ABŞ-nyň we Eýranyň arasyndaky dawada araçy bolmagy teklip etdi.
Munuň öňýany Eýranyň prezidenti Rohani baglaşylan ylalaşyga ýetmegiň kyn bolandygyny nygtady. “Bu ylalaşyga iki ýyldan gowrak wagt gitdi we her bir sözüň hem her bir sözlemiň üstünde gepleşik geçirildi” diýip, Rohani aýtdy.


text:
Paleolit döwri
Paleolit. Urugçylyga çenli döwür. Urugçylyk gurluşynyň döremegi.
1. Aşaky paleolitiň düşelgeleri.
2. Ortaky paleolitiň düşelgeleri.
3. Ýokarky paleolit.
4. Paleolit jemgyýetine häsiýetnama.
Orta Aziýanyň çäklerinde ilkinji adamlaryň haçan ýüze çykandygyny aýtmak kyn. Alymlaryň bir topary Orta Aziýa ýerlerinden ilkinji adamlaryň kemala gelen, ýerleriniň biri diýip netije çykarýarlar.
Ilkinji adamlar tarapyndan ulanylan daş gurallara daýanyp, alymlar adamzadyň kemala gelip başlan döwründen bäri 3-2,5 mln. ýyl töweregi wagt geçipdir diýipkesgitleýarler. Adamzadyň taryhynyň ilkinji döwürlerini esasan arheologiýa ylmynyň maglumatlaryna daýanyp öwrenýäris. Gadymyýeti öwrenýän alymlar gadym eýýamda ýaşan adamlaryň peýdalanan zähmet gurallaryny nazarda tutup, adamzadyň iň gadymy taryhyny üç döwre daş asyry, mis-daş asyry we bürünç asyry diýen böleklere bölýärler. Daş asyrynyň iň irki döwri paleolit (grekçe palaýos gadymy, latynça Litos- daş), Ýagny, gadymy daş asyry diýip atlandyrylýar. Paleolit öz gezeginde iki döwre aşaky paleolit 3-2,5 mln ýyl mundan öňden b.e.öňki 40 müň ýyllyga çenli ýokary paleolit – 40-14 müň ýýl mundan ozalky döwri öz içine alýar.
Türki paleolite degişli arheologiki tapyndylaryň ilkinjisi 1953-nji ýylda A.P. Okladnikow tarapyndan Gyrgyzystanda Naryn derýasynyň golaýynda oňa Arça derýajygynyň kenaryndan tapyldy. Ol adam tarapyndan timarlanyp ýylmanak edilen çagyl daş guralydyr. Şondan soň şeýle tipli tapyndylar Orta Aziýanyň territoriýasyndan 10-a golaý ýerden tapyldy. Şeýle çagyl daşdan bejerilen ýaraglar Günbatar Ýewropanyň çäklerinden hem tapyldy. Şol çagyl daş gurallary tipologiki taýdan analizlenende olaryň Hindistandan tapylan Soan Paleolit medeniýetine meňzeşligiň bardygy anyklanyldy. Geologiki maglumatlaryň tassyklamagyna görä çagyldaş gurallar mundan 200 müň ýyl öň peýdalanylypdyr. Maglumatlara görä şol wagtlar pilleriň gadymy görnüşi, gadymy atlar, momontlar, uzyn şahly bizonlar, nasoroglaryň dürli görnüşleri ýaşapdyrlar. Şol döwre degişli daşdan bejerilen el çapgyzlary Türkmenistanyň günbatar böleklerinden ýagny Sumbar jülgesinden (Garrygala etrabyndan) tapyldy.
Orta Aziýanyň çäklerinden ortaky Paleolit zamanasynyň degişli maddy ýadygärlikler has köp tapyldy. Bu döwür mustýer medeniýetiniň gülläp ösen döwri, ýagny, neandertallaryň ýaşan zamanasydyr. Olardan bolsa ortaky we ýokarky paleolitde adamlaryň häzirki zaman görnüşleri kemala gelipdir.
Ilki durmuş gatnaşyklarynyň taryhyndan belli boluşy ýaly adamyň ewolýusion ösüşinde birinji basgançak awstralopitenlere ikinji basgançak pitekanitroplara degişlidir neandertallar bolsa ikinji basgançagyň iň soňky wekilleridir. Olaryň süňkleri Ýewropanyň, Aziýanyň, Afrikanyň köp ýerlerinden tapyldy. Pitenkantroplar maýmynyň köp alamatlaryny özünde saklapdyrlar. Pitenekatroplaryň soňraky nesli sinantroplardyr. Pitekantroplaryň beýnisiniň möçberi – 900 sm3-a , sinantronlaryňky – 1050 sm3-a, Neandertallaryňky bolsa – 1350 sm3-a barabardyr. Şeýlelikde neandertallar häzirki zaman adamlaryna has ýakyndyr.
Adamzadyň ösüşiniň üçünji basgançagy adamlaryň häzirki zaman görnüşiniň döremegi bilen baglanyşyklydyr. Eýýäm giçki paleolitde ol adamlar ýeke-täk bolup olar irki we giçki paleolitiň çatyrygynda ýüze çykypdyrlar. Olaryň beýnisiniň möçberi 1400-1500 cm3 bolupdyr.
Orta paleolit zamanynda jemgyýetiň öndüriji gurallardaky özgerişlikler aşaky paleolit bilen deňeşdirende çalt ýöne gidipdir. Zähmet gurallaryny ýasamaklygyň tehnikasy kämilleşipdir, formasy üýtgäpdir, funksiýasy dürlileşipdir.
Adamlar ody diňe bir öçürmän saklamagy başarmak bilen çäklenmän, eýsem ony çakmak bilen almanyda başarypdyrlar.
Täze statistik usullar dürli regionlarda şol sanda Orta Aziýada-da ortaky daş asyryna degişli ýerli medeniýetiň bolandygyny ýüze çykardy. Hut şol eýýamda iri jemgyýetçilik birleşmeleri bolupdyr diýmeklige hem esas bar.
Mustýer zamanyna degişli ilatly punktlaryň Orta Aziýanyň düzlük we daglyk raýonlaryndan-da üsti açyldy.
Mustýer medeniýetine degişli ýadygärlikler Türkmenistanda Krasnowodskiý ýarym adasynda, Merkezi Köpetdagda, Özbegistanda- Taşkentiň we Samarkandyň golaýyndaky gowaklarda üsti açyldy. Täjigistanda günbatar darganata, Ura-Týube raýonynda, Gissar we Wahş jülgelerinde hem-de Dangary raýonynda köp sanly medeni gatlaklaryň üsti açyldy.
Dünýä ylmynda Deşik-daş gowagy ilkidurmuşyň taryhynda görnükli orun tutdy. Ol Termez şäheriniň golaýynda Baýsundagda Turgandarýa jülgesinde ýerleşýär gowakda bäş sany medeni gatlak bar. Bu ýerde neandertallar ýaşap, olar bu gowagy birnäçe gezek taşlap gidip soňra ýene-de yzyna dolanypdyrlar. Bu ýerden 3 müň golaý daşdan bejerilen ýaraglar tapylyp, olaryň 339-sy kämil derejesine ýetirilipdir. Olaryň içinde has giň ýaýranlary ýiti uçly daşdan bejerilen pyçagyň iki görnüşi hem-de Süýrugilt gazawdyr. Ýiti uçly pyçak esasan agaç, deri işlemek üçin ulanylypdyr. Deşik daşlylaryň köplenç Orta Aziýanyň daglarynda örän köp bolan Sibir dag geçisini awlap iýmitlenipdirler. Ondan başgada olar sugun, aýy, gaplaň hem-de beýleki maýda ýabany haýwanlary awlapdyrlar.
Tapylan ýadygärlikleriň içinde iň ähmiýetlisi 8-9 ýaşly mustýer çagajygynyň süňkleridir. Öňki SSSR-iň territoriýasynyň köp ýerlerinden neandertal adamlarynyň ýaşan ýerleriniň ýazylyp alynandygyna seretmezden, olaryň hiç birinden hem şeýle gymmatly tapyndy tapylmady. Deşikdaş gowagyndan tapylan tapyndylaryň toplymynyň, beýleki gowaklardan tapylan tapyndylar hem üstüni doldurýar. Şeýle tapyndylaryň biri Daşkentden 100 km-de Obirahmat diýen ýerde gowakdan tapyldy. Bu ýerden mustýer zamanynyň 30 müňe golaý önümleri tapyldy.
Köp sanly tapyndylar Gaýrakgumda Hojent bilen Naukatyň aralygynda syrderýanyň jülgesinden tapyldy.
Bu tapyndylaryň ählisi mustýer zamanyna degişlidir. Günorta Täjigistandan tapylan käbir tapyndylarda Hindistandan hem-de täjigistandan günorta-gündogardaky ýurtlardan tapylan tapyndylara meňzeşlik bar. Şeýle tapyndylar jyllykal posýologynyň golaýynda Wahş jülgesinde Gara-Baradan tapyldy.
Has gadymy döwre degişli tapyndylar ilkinji gezek 1949-njy ýylda Krasnowodskiden gündogarda Aşgabatdan 39 kilometrlikde Ýaňyşa we Garataňňur stansiýalarynyň aralygynda ýüze çykaryldy. Daşdan nepis edilip ýokulan el kerçewajy alymlaryň çaklamalaryna görä mundan 300 müň ýyl öň adamlar tarapyndan bejerilipdir we peýdalanylypdyr.
1962-nji ýylda Merkezi Köpetdagda, Aşgabadyň golaýynda, Çüli çaýynyň ýokary akymynda ýerleşýän Danjasuw diýen ýerden iň gadymy adamlaryň peýdalanan zähmet gurallarynyň köp sanlysy ( kykleuslar, çopperler, gazowlar, plastinka görnüşli daş gurallary) tapyldy.
1980-1981-nji ýyllarda günorta gündogar Köpetdagda, ýagny Sumbar we Çendir derýalarynyň jülgelerinde geçirilen barlaglar netijesinde b.e.öňki 300 müň ýyl oňki döwre degişli daşy iki taraplaýyn ýarylyp ýasalan uly nukleuslaryň, pyşbaga şekilli togalak gurallaryň, gazawlaryň, ujy ýiti enjamlaryň üsti açyldy. Garabogaz kölüniň günorta-gündogar kenarlarynda ýerleşýän janagyň golaýynda iň gadymy adamlaryň ussahanasynyň üsti açyldy. Ol ýerden hem dürli görnüşli nukleuslar, gazawlar, ujy ýiti, iki tarapy ýiteldilen gurallar tapyldy. Monjuklynyň golaýyndan, Uzboýyň kenarlaryndan tapylan pil süňküniň bölekleri, aýak süňkleri, syrgaly azy dişleri, Çelekenden tapylan sugunyň şahy adamzadyň iň irki durmuşy barada köp maglumatlar berdi.
Irki we ortaky paleolit zamanlarynda ilkidurmuş adamlara Türkmenistanyň köp ýerlerinde, ýagny Krasnowdsk ýarym adasynda, Jananda, Uzboý ýakalarynda, Sumbar-Çendir derýalarynda, Merkezi Köpetdagda Aşgabadyň günbatar demirgazyk tarapynda, Bathyz baýyrlyklarynda, Çarşaňnyda Bulanderýa jülgesinde, Gowurdakda Balahana dagynda ýaşapdyrlar. Şu ýerlerde iň gadymy adamlaryň peýdalanan zähmet gurallary tapyldy.
Giçki paleolit döwründe ýagny mundan 40-35 müň ýyl öň ilkidurmuş adamlarynyň durmuşynda düýpli özgerişler, ýagny adamlaryň häzirki zaman görnüşiniň kemala gelmek prosessi bolup geçipdir.
Daşdan bejerilen gurallar kämilleşipdir. Mustýer zamanyndaky 3-4 görnüşli daş gurallarynyň ornyna, köp dürli daş gurallary peýda bolupdyr. Leuka subut edilýän maglumatlar Türkmenbaşy-Aşgabat demirýolunyň 39-40-njy kilometrliginden tapyldy. Şol ýerden tapylan tapyndylar gadymy ussalar daşdan uly bolmadyk gysgyç daşlary, nepis, ýuka hem ýiti uçly deşewaçlary taýýarlapdyr. Ol gurallar agaç, öýňi kesmek, ýa-da örän inçe zergärçilik işini ýerine ýetirmek üçin amatly bolupdyrlar. Deşewaçlaryň kömegi bilen adamlar awlan haýwanlarynyň derisinden gödegräk hem bolsa ýönekeýje egin-eşik, azyk önümlerini salar ýaly hasta, meşik tikipdirler.
Ýokarky paleolitde taýpalar kemala gelip bu döwürde kämil enelik urugçylyk obşinasy dowam edip, onda enelik ugry boýunça garyndaşlyk gatnaşyklary saklanyp adamlaryň ekzogam (içki) nika toparlarynyň öňünde jemläpdir.
Giçki paleolitde adamlar daş gurallary bilen bir hatarda süňkden, haýwanlaryň şahyndan naýza meňzeş enjamlaryň uglyna geýdirilýän ýiti uçly ýaraglary, çukur gazmak üçin niýetlenen gurallary asandyrlar. Adamlaryň arasyndaky ilkinji zähmet bölünşigide giçki paleolitde ýüze çykypdyr. Erkek adamlar aw awlamak, balyk tutmak, dürli zähmet gurallaryny öndürmek bilen meşgullansa, aýallar we çagalar bolsa ýabany ösümlikleriň miwelerini toplamak, çagalary terbiýelemek bilen meşgullanypdyrlar. Jemgyýetiň ösüşiniň etabynda toparlaýyn nika gatnaşyklary dowam edip, nesil ugry boýunça kesgitlenipdir. Aýallaryň we erkekleriň arasyndaky zähmet bölünşigi jemgyýetiň öňe tarap ösmegine oňaýly täsir edipdir, zähmet öndürijiliginiň aýtmagyna, aýallaryň jemgyýetdäki rolunyň ýokarlanmagyna, umuman enelik urugynyň has-da rowaçlanmagyna getiripdir.
Oduň peýdalanylyp başlanmagy adamyň tebigatyň janly güýçlerinden ilkinji iň uly geňeşi hasaplanyp adamzadyň haýwanat dünýäsinden gutarnykly saýlanmagyna getiripdir. Ot adamlary sowukdan, wagşy haýwanlardan gorapdyr. Zähmet gurallary we ýaraglary ep-esli kämilleşdirmeklige mümkinçilik beripdir. Adamlar indi nahary aýratyn-da eti bişirip iýip başlapdyrlar. Munuň özi ilki bilen etiň organizmde oňat siňmegine mümkinçilik bermegi bilen bir wagtda adamyň kämilleşmeginde hem uly rol oýnapdyr.
Edebiýatlar
1. A. Gubaýew. Первобытные пмятники южного Туркменистана- Ашгабат.1983
2. Первобытный Туркменистан Ашг-1976
3. История древного мира М. «Прывешения» 1985
4. Б.Т. Гапуров. Таджики I книга Душенбе «Ирфон» 1989
5. Туркменистан ССР-нин тарыхы. Т.1. Ашг.1959
6. Туркменистанын тарыхы I болум. Ашгабат 1994
7. История Узбекских ССР т.1 кн 1-я Ташкент 1955


text:
"Haçan durmuşa çykýaň?", "Näme üçin çaga edeňok?", "Näçe gazanýaň?”, "Söýüşýäniň barmy?", "Sen gyzlygyňy sakladyňmy?", "Daşary ýurtdaky doganyň ýa-da garyndaşyň size pul ugratýamy? Näçe ugratýa?" we şuňa meňzeş birnäçe ýerliksiz we bolgusyz soraglary siz hem gündelik durmuşyňyzda iň ýakyn adamlaryňyzdan eşidýänsiňiz. Şeýle ýerliksiz soraglary berýän adamlaryň, köplenç, siziň duygularyňyz barada oýlanmaýan bolmaklary mümkin. Göýä olaryň maksady siziň üstüňizden gülmek bilen, ejiz tarapyňyzdan tutup, ýaraňyza duz sepmek ýaly. Sizi umytsyzlyga iterip, köpçüligiň içinde masgara hem edip bilýärler.
Göwnüme bolmasa, ýerliksiz sorag bermek endigi biziň halkymyzyň milli gylyk-häsiýetine öwrülip gidipdir. Meniň her gün şeýle ýagdaýa duçar bolýanlygym meni alada goýýar. Meniň pikirimçe, ýerliksiz soragy soramaklyk Sowet döwründen gelyän endik. Sowet döwründe adamlar kommunal görnüşde yaşaýadylar we köpüsi ykdysady taýdan deňdi. Emma Sowet Soýuzy dargandan soňra adamlaryň sosial we ykdysady durmuşlarynda gaty uly aratapawutlar yüze çykyp başlady. Muňa garamazdan adamlar başgalaryň şahsy durmuşyna goşulmak we utançsyz, ýerliksizlik soraglary soramak medeniýetini saklap galypdylar.
Ýerliksiz sorag1: "Sen näme üçinhor?"
Men horja bir gyz. Anareksiýam ýok. Meň genetiki taýdan bolşum şeýle. Maňa duş gelýän aýal maşgalalaryň köpüsi meň horlugymy derrew öz dert-aladalary edinýärler. Olar gönümel menden: "Sen haçan semreýäň?" ýa-da "Sen haçan gowy iýmitlenip başlajak?" diýip soraýarlar. Beýle soraglar meni biynjalyk edýär. Meniň horlugym olaryň gözünde bir derdiň alamatymyka?! Näme üçin hemme kişi semiz bolmaly? Hor bolmaklyk aýyp zatmy?! Meniň pikirimçe, birinjilik bilen, beýle soraglary soramak edepsizligiň alamaty. Bilşime görä, adamyň agramy, saçynyň reňki, umuman, daş-keşbi adamyň şahsy işi. Ikinjilik bilen, bu adamlar näme üçindir meniň daş-keşbim olary kanagatlandyrmaly diýip pikir edýälerkä? Men olardan: "Sen näme üçin çenden aşa semiz?, Näme köp nahar iýýäňmi?" diýip soramoga.
Ýerliksiz sorag 2: "Sen haçan çaga dogurarsyň?"
Köp aýal-maşgalalar bu mowzukda maňa düşünerlermikä diýýän. Biziň garyndaşlarymyz, işdeşlerimiz hat-da dükandaky tanyş satyjy hem gös-göni "Sen haçan çaga ýasaýaň?" diýip soramagy hiç zatça görenoklar. Birinji çagaň barlygyna garamazdan, "Haçan ikinjiňi ýasajak?", diýip soraýanlaram bar. Şular ýaly çaga ýa-da şahsy durmuşym barada soraglar soralanda, men ýa özümi aklamaly, ýa aldamaly, ýa-da zordan çynymy aýtmaly bolýan. Kimleri bilip çaga islänok. Kimleň geçmişde erbet tejribesi bardyr. Galyberse-de, beýle soraglar zenanyň duýgularyny ynjydyp bilýär. Beýle soragy berýänler bu soraglaryň özlerinden hem soralmagyny islemeýän bolsalar gerek.
Ýerliksiz sorag 3: "Sen näme üçin biz bile içeňok?"
Günleriň bir güni gyz joralarym we oglan tanyşlarym bilen bir kafede duşuşdyk. Oglan tanyşlaryň biri ozüne çaý sargady. Şol bada meniň joralarym we dostalarym oňa: "Näme boldy dost, näme üçin biz bile içeňok? Ýaraňokmy? Wah, sen içmeseň biz bile näme gürrüň ederkäň?" diýip, ony soraga tutdular. Biri içmäni besetse, ol ýanyndakylara näme üçin içmeýändigini düşündirmelimiş? Gynansakda, biziň jemgyýetimizde üýtgeşiklik kabul edilenok we gaty geň görülýä. Ata-babalarymyz ýöne ýere diýmändir: "Dinden çyksaň hem ilden çykma!" Üýtgeşik bolsak, ilden azrak tapawutly hereket edip başlasak, hökmany suratda biz şol häsiýetimizi ýa-da hereketimizi illere düşündirmelimişik.
Ýerliksiz sorag 4: "Sen haçan durmuşa çykýaň?"
Şu soragy soraýan adamlaryň özleri hem bu soragyň ýerliksizdigine düşünýändirler. Durmuş gurmak diňe bir tarapa, ýagny diňe aýal maşgala bagly däl. Beýle sorag aýal maşgalany utandyryp biler, derdini gozgap biler, howsala salyp biler. Durmuş gurmaga onuň belki maşgala ýagdaýlary mümkinçilik berýän däldir. Belki ol eýýäm durmuşa çykandyr ýöne adamsy aradan çykandyr ýa-da aýrylyşandyr we geçmişini ýatlamak isleýän däldir. Meniň pikirimçe, şeýle ýerliksiz soraga sorag bilen jogap berlip bilner. "Seniň näme işiň bar? Meniň durmuşym seni näme üçin gyzyklandyrýar?" diýmek bilen, gelejekde sizi azara goýjak, sizi derde saljak soraglaryň öňüni alyp bilersiňiz.
Ýerliksiz sorag 5: "Sen nirede işleýäň we näçe aýlyk alýaň?"
Bu adamlaryň iň kän halamaýan soraglarynyň biri bolsa gerek. Şeýle soraga duçar bolanlaryň köpüsi ýalan maglumat berýärler. Sebäbi adamyň gazanjy onuň sosial derejesini görkezýär. "Belki meniň gazanjym garşymdakyňkydan has köp bolsa, ol gabanar, bahyllyk eder ýa-da az bolsa üstümden güler, meni kiçi görer" pikiri hem bar. Şeýle soraglar kän berlen ýagdaýynda adamlaryň arasynda deňsizlik, maddy ýagdaýyňa görä baha kesişlik başlanýar. Maşgalalaryň arasynda dawa-jenjeller känelýar. "Näme üçin pylanyň kakasy, agasy ýa-da dogany bizden kän gazanýar, bizden gowy ýaşaýar, biziň nämämiz kem?!" ýaly närazyçylyk hem ýüze çykyp bilýär.
Tyg ýarasy biter, söz ýarasy (ýagny, ýerliksiz sorag ýarasy) bitmän biler. Elbete, ilki bilen ýerliksiz sorag bermezden öň gowja pikirlenmeli. Soňra ol adamyň ýerine özüňi goýup görmeli. Berjek soragyň garşyňdakyny ynjydyp biljegi hakynda oýlanmaly. Seň garşyňdaky adamyň nähili durmuş şertlerinde ýaşaýandygyny, nähili maddy we ruhy dertleriniň bardygy bilmeýän bolmagyň ahmal. Şonuň üçin her bir berjek soragyň adamlarda nähili täsir galdyrjakdygy hakynda oýlanmaly we her kim esasy ünsüni öz durmuşyna gönükdirmeli. Iliň durmuşy bilen kän meşgul bolmaly däl.
Awtor: Dilber Hanowa
Suratlaryň awtory: Merjen Gylyjowa
Teswirlemeler
"Adamzat soraşa-soraşa, haýwan ysgaşa-ysgaşa" diýip halk arasynda aýdylan söz bolmagy bilen adamkärçilikli,durmuşa kybapdaş berilen sorag hem-de şoňa berilen jogap adam gatnaşyklarynyň bezegi ahyryn.
Magtym, gürrüńdeś bolmak bilen yerliksiz sorag sormagyñ tapawudy bar öydyân. Adam nâhili digini onuñ aylygy, kim bilen söyûśyâni bilop baha beryanmi, yada ol adamyñ medenietini, edebini, çeperçilik höweslerini hilip bah kesilyär? Bu döwûrde kâte-káte biri sorar "sen gowi gôryán kitabyn nâme?", "senin maśynyñ barmy? Náhili marka"--ynha śu soraglary soram, olara jogap bilip adam sorśa-soraśa maddy baha kesyar, içki dûnyási bilen iślerem yok
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabatda ýaşaýan 26 ýaşly zenan Arzuw ýakynda Azatlyk Radiosyna jaň edip, ýerli häkimiýetler bilen öz arasynda bolan waka barada gürrüň berdi.
Ol zenan öz ýaşaýan jaýlarynyň birinji gatynda bikanun jaýlary gurýandyklaryny, ol ýerde bidüzgünçilikleriň bolýandygyny, emma öz şikaýatyny häkimiýetleriň diňlemeýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy: Arzuw, Azatlyk Radiosyna jaň etmäge sizi nähili meseleler, nähili ýagdaý mejbur etdi?
Arzuw: Aşgabat şäher häkimligine bardym, onuň agzynda goýmadylar meni. Hat ýazmamyň, arza ýazmamyň, şeýdip jan etmämiň sebäbi doňaklyk bolup, turbalarymyzyň doňanlygy sebäpli, suwumyzyň bolmanlygy sebäpli, goňşularymyzdan bir hepde suw daşanymyza öý uprawleniýesi üns berenok. Häkimlikler üns berenoklar. Häkimlige ýazan arzaň baranok, barsaňam: “Seni suda bereris, seni häzir organ işgärlerine basdyrarys, bu işler bilen işiň bolmagyna nä hakyň bar? Bu biziň hakymyz. Sen ýaş, ýaňy bir 26 ýaşapsyň, şu taýdan git, gitmeseň, organ işgärlerini çagyryp, basdyraryn” diýip, meniň hukugymy peseldendigi üçin, arza-şikaýatymy diňlemäni üçin ýüz tutdum-da, Azatlyk Radiosyna aýdaýyn şu meseläni diýip.
Azatlyk Radiosy: Siziň häkimlige baryp aýtjak zadyňyz nämelerden, haýsy meselelerden ybaratdy?
Arzuw: Biziň özümiz etaž jaýlarda ýaşaýarys. Öňümizde, birinji gatynda bikanun jaýlary gurýarlar. Onuň içinde-de ýaşanoklar. Soň turbalary başga ýerden suw açyp, köçelere suw akdyrýarlar. Hapaçylyk. Öý uprawleniýesi seredenok. Birinjilik bilen häkimlige baryp aýtjak meseläm, prezidentiň aýal dogany Gülnabat Mälikgulyýewna şol ýerde işläp, başda işe baranda şol gelin bikanun zatlara, arz-şikaýatlara seredýän bolup işläpdir. Soň ony ol düzgünden aýyrdylar-da, diňe bakjalara, mekdeplere seredýän işlere goýdular. Kim şol gapa barsa, Gülnabat Mälikgulyýewna diňleýär diýip, maňa aýtdylar. “Baryp arzyňy düşündirseň, diňleýär şol” diýdiler.
Men Gülnabat Mälikgulyýewnany görmek isleýärin diýip, sakçydan sorap durkam, aňyrdan kömekçisi bir aýal geldi-de: “Gülnabadyň adyny tutduňyz. Men şonuň kömekçisi” diýip, üstüme gygyryp başlady. “Sen nämä adyny tutýarsyň, sen häkimlige nämä geldiň, nämä üstümize topulýarsyň” diýip, töhmet atyp ugradylar. Men bärik ýuwaşlyk bilen geldim, size arz-şikaýatymy düşündirýän diýsem: “Aý, ýör sen, aýallar guramasyna girersiň häzir, şol taýda düşündirersiň” diýip, meni bir gapa saldy: “Gir, gir, girmeseň, organ işgärlerini çagyraryn” diýip, diňe şol – gepiniň biri – organ işgärleri boldy. Menem girdim: “Siziň adyňyzy, familiýaňyzy bilmek mümkinmi?” diýsem: “Saňa biz aýtmana ne wažno, adymyzy, familiýamyzy berer ýaly sen kim?” diýip, ýüzlendiler maňa. Men aýtdym olara: “Türkmenistanyň raýaty. Arz-şikaýatymy düşündirmäge geldim” diýdim.
“Bu düzgünler bize bagly. Sen biziň syrymyzy Mälikgulyýewna düşündirmäge geler ýaly sen kim?” diýip, gorkuzyp, agladyp başladylar. “Häzir saňa polisiýa çagyrýararys, on gije-gündiz basarys” diýdiler, menem: “Ol nähili kanun? Häzir meni idäp ugrarlar öýümdäkiler. Indäp ugrarlar, eýläk-beýläk habar ederler. Basyp-bogar ýaly siz kim? Siz näme kanuna garşy gidýärsiňiz?” diýsem, “Kanuny sen öwren. Pul çykaryp, turba guraýarlar” diýip, gülüp ugradylar iki aýal bolup üstümden.
Azatlyk Radiosy: Bikanun gurluşyklar gidýär diýdiňiz, ençeme problemalaryň gürrüňini etdiňiz. Şol problemalaryň düýp sebäbi nämede, kim oňa jogapkär siziň pikiriňizçe?
Arzuw: 5-nji öý uprawleniýesi seredenok. Bidüzgünçilik 5-nji jaý uprawleniýesinde gidýär. Çilim çekýärler, arak içýärler. Moral taýdan bozuk işlerem gidýär. Şonuň üstüne hiç kim aýlanyp bilenok. Sebäbini aýdanymyzda, Gülnabat Mälikgulyýewna, prezident etrap diýilýär häzir, şonda işleýänligi sebäpli Nyýazow prezident etrabyna hiç kim degip bilmeýär, şonuň arkasyndan gürleýärler. Gülnabat Mälikgulyýewna entek eşidenok, oňa baranogam, ondan bärdäkiler hemme işi bitirip otyrlar.
Azatlyk Radiosy: Ýaşaýan jaýyňyz bilen baglanyşykly ýene nähili meseleler bar, köp gatly jaýyň öňünde bir gatly jaý guruldy diýdiňiz. Kim gurýar ony?
Arzuw: 5-nji öý uprawleniýesi S.Nyýazow etraby bilen ikisi dil birikdirip, bikanun banýalary gurýarlar, bikanun kommersiýa dükançalary açylýar, şolaryň öňünde arak içýärler, çilim çekýärler gijelerine. Uruş gidýär şol gapdallarda. Men arza ýazyp, şu zatlardan habarly etmek islänim üçin organ işgärlerine basdyrjakdyklaryny aýtdylar. Men olardan ötünç soradym, “gaýdyp siziň ýanyňyzda görünmerin” diýdim. Şonuň üçinem Azatlyk Radiosyna jaň edip, arzymy-şikaýatymy size aýtmak isledim.


text:
Jemgyýet
Parlamente we sebitleýin halk maslahatlaryna saýlanmak boýunça saýlaw toparlary döredildi
Türkmenistan boýunça Mejlisiň jemi 125 deputaty saýlanylar. Welaýat halk maslahatlarynyň agzalarynyň saýlawlary boýunça saýlaw okruglarynyň 240-sy, ýagny, her welaýatda we Aşgabat şäherinde 40-sy döredildi. Etrap, şäher halk maslahatlarynyň agzalarynyň saýlawlary boýunça her etrapda we şäherde 20 saýlaw okrugy—jemi 1200 saýlaw okrugy: Ahal welaýatynda-160, Balkan welaýatynda-260, Daşoguz welaýatynda-220, Lebap welaýatynda - 220, Mary welaýatynda-260, Aşgabat şäherinde 80 okrug döredildi hem-de olaryň çäkleri kesgitlenildi.
Ahal welaýatyndaky täze ýyladyşhana bezeg agaçlaryny we gülleri ösdürip ýetişdirmek üçin niýetlenendir
Desga hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Bezeg agaçlaryny we gülleri ösdürip ýetişdirmek üçin ýyladyşhanalary gurmak hakyndaky” Kararyna laýyklykda guruldy we ol daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň, şol sanda ýurdumyzyň şäherleriniň, şäherçeleriniň bezegine öwrülýän ösümlikleriň ornuny tutýan önümçiligi ýola goýmak boýunça maksatnamany amala aşyrmagyň möhüm bölegine öwrüldi. Şeýle hem bu başlangyç ekologiýa ýagdaýynyň gowulanmagynda möhüm ähmiýetlidir.
Paýtagtymyzdaky ýolagçy awtoulag önümçilik birleşigine täze awtobuslar gelip gowuşdy
Mälim bolşy ýaly, geçen ýylyň güýzünde Aşgabatda geçen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görülýän döwürde “Hyundai” (Koreýa Respublikasy), “Yutong” (Hytaý Halk Respublikasy), “Toyota” (Ýaponiýa) ýaly kysymlary dünýä belli häzirki zaman awtobuslaryň ýüzlerçesi satyn alyndy. Ak mermere beslenen paýtagtymyzyň ýaşaýjylary we myhmanlary, esasan-da sürüjiler bu ýokary hilli we rahat täze maşynlara mynasyp baha berdiler.
Geçen ýylyň soňky üç aýyň dowamynda Türkmenistanda internetden peýdalanýanlaryň sany 1,2 esse artdy
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň maglumatlaryna görä, ýurudumyzda bütin dünýä ulgamdan peýdalanyjylaryň sany yzygiderli artýar. 2017-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 31-nji dekabryna çenli bütin dünýätora birikdirilen adamlaryň sany 1,2 esse, ulgamlaýyn hyzmatlary etmekden alnan girdejiler bolsa 2 million manada çenli artdy. Muny milli nternet –prowaýderleriň sowatly marketing strategiýasynyň hem-de ilat üçin bahalaryň ortaça 35 göterime çenli peseldilmeginiň hasabyna gazanmak başartdy.
Türkmen alabaýy-milli baýlyk, wepadar dost we tapylgysyz kömekçidir
Adamlar gadymy döwürlerde mallaryny öýleriniň golaýynda bakan döwründe itler esasan obalaryň goragçysy hökmünde ulanylypdyr. Miladydan öňki I asyryň başynda göçegçi dowardarlar eýýamy başlanýar. Olar sürülerini sürüp, alys ýerlerde mal bakanda it ýaly wepadar goragçysyz oňmak kyn bolupdyr. Häzirki türkmen itleriniň asly hem dowar bakmaga kömek edip, eýelerini we mallary ýyrtyjy haýwanlardan gorap gezipdirler. Türkmen alabaýy çydamlydyr, ol iýmit dannamaýar, köp wagtlap sürüni ýyrtyjy haýwanlardan goranda-da, bir döwüm çörek bilen oňňut edýär.
Mekdep okuwçylarynyň 7 müňden gowragy gyşky dynç alyşlaryny Gökderäniň sagaldyş merkezlerinde geçirerler
Şu günler paýtagtymyzdaky Çagalar we ýetginjekler köşgüniň öňündäki meýdança ertekileri ýada salýan şäherjige öwrüldi. Owadan bezelen arçadan başga-da, wepaly dost hem-de goragçy alabaý dabaranyň esasy nyşanlarynyň birine öwrüldi. Gündogar senenamasy boýunça ol 2018-nji ýylyň nyşanydyr. Okuwçylary Gökderä dabaraly ýagdaýda ugratmak üçin bu ýere Aýazbaba we Garpamyk hem-de çagalaryň söýgüli ertekileriniň gahrymanlary-da geldi. Olar şadyýan aýdym-sazyň owazy astynda Çagalar we ýetginjekler köşgüniň döredijilik gurnaklarynda terbiýelenilýänler bilen bilelikde ...
Täze, 2018-nji ýyly belent sepgitlere ýetmek arzuwlary bilen garşylaýarys!
Ministrler Kabinetiniň 29-njy dekabrda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geçen ýylda ýerine ýetirilen işleri gysgaça jemläp, oňa oňyn baha berdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, tebigy gazy iri öndüriji bolup durýan Türkmenistana häzirki çylşyrymly şertlere uýgunlaşmak we ösüş depginlerini saklamak başartdy. Mundan başga-da, ýurdumyzyň senagat toplumyny köpugurly esasda ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler işjeňleşdirildi, tebigy gazyň çykarylýan möçberlerini artdyrmak, täze turbageçirijileri gurmak, tebigy serişdeleri özleşdirmek, ykdysadyýetimiziň ...
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi Täze ýyl haýyr-sahawat çäresini geçirdi
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi köp çagaly enelere, dürli ýaşdaky maýyp adamlara, ýetim çagalara, gartaşan adamlar üçin öýlerde ýaşaýan ýaşuly adamlara, şeýle hem 80 ýaşdan ýokary bolan pensionerlere baýramcylyk sowgatlaryny gowşurdy.
Parlamentiň komitetiniň ýolbaşçysy Serdar Berdimuhamedow Kaka etrabynyň saýlawçylary bilen duşuşdy
Ýakynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde Mejlisiň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlygy Serdar Berdimuhamedowyň öz saýlawçylary bilen duşuşygy geçirildi.
Türkmen howa ýollary Aşgabat — Ýerewan — Frankfurt ugry boýunça gatnawy açdy
Bu halkara gatnawy “Türkmenhowaýollary” gullugynyň howa uçuşlarynyň gatnaw tertibiniň üstüni ýetirdi hem-de syýahatçylygy söýýänler we işewürler üçin ajaýyp baýramçylyk sowgady boldy.


text:
Aýpi hakynda rowaýat
Aýpi hakyndaky bu gussaly hekaýatyň ne öňi bar, ne-de soňy, bir säw bilen onuň diňe guraksy manysy galypdyr. Ýaş gelniň gysga ömri we tragiki ölümi adamlary hiç haçan düýpli
gyzyklandyrmandyr. Ýöne, adalatsyz hem birehim hökümiň gurbany bolan aýalyň ynjalyksyz ruhundan eýmenip, balykçylar deňze çykanlarynda onuň bilen bagly alamata gabat gelmekden çekinipdirler.
Gelniň ykbaly-da, onuň doly ady-da, biweç gorkynyň nähak pidasy bolup, asyrlaryň tümlüginde ýitip gidipdir, ol hakynda diňe rowaýat galypdyr…
Kebjebaş
Romandaky wakalar garaşsyz ýurtda ýaýbaňlanýar, kitabyň gahrymanlary-da garaşsyz topragyň adamlary. Ýöne ýurduň bütin durkunda, onuň dolandyrylyşynda, adamlaryň özara gatnaşyklarynda, olaryň özlerini alyp barşynda ýykylan im-periýanyň gorkunç keşbi ör-boýuna galýar. Kitaby okanyňda döwlen aýnanyň gyýçaklarynda öz ýüzüňi gören ýaly bolýarsyň.
Romanyň baş gahrymany – adam sypatyna giren okumyş ýylan, Kepjebaş. Onuň garşydaşy – Kommunistik partiýanyň Merkezi Komitetiniň milli respublikadaky ozalky 1-nji sekretary, dikme, ýumuş oglany, bu günki gün – jenap ýoldaş Prezident, çäklendirilmedik häkimiýetiň eýesi…


text:
2017-nji ýylyň 11-nji dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň binasynda «Halkara gatnaşyklarynda Bitaraplyk syýasaty we öňüni alyş diplomatiýasy: Türkmenistanyň tejribesi we onuň ähmiýeti» atly halkara maslahaty we Halkara Bitaraplyk gününe bagyşlanan sergisi geçirildi.
Maslahatyň işine Mejlisiň deputatlary, ýurduň degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň işgärleri, ýurtda işleýän diplomatik missiýalarynyň we halkara guramalaryň wekilhanalarynyň baştutanlary we wekilleri, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik edaralarynyň ýolbaşçylary, ýokary okuw mekdepleriň mugallymlary we talyplary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Gatnaşyjylara gutlag sözi bilen Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň rektory B.Zahyrow ýüzlendi. Soňra Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara Ýüzlenmesini okady.
Beýan edilen çykyşlarda bellenilşine laýyklykda, Türkmenistanyň bitarap statusy halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edilen häzirki zaman taryhynda ilkinji bitarap döwlet bolandygy halkara diplomatiýasynyň täsin wakasy bolup durýar. Birleşen Milletler Guramasynyň ýanyndaky Türkmenistanyň Hemişelik wekili A.Ataýewa 2017-nji ýylyň 2-nji fewralynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 71-nji mejlisiniň dowamynda 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek barda Kararnamanyň kabul edilendigini belledi. Bu Kararnamanyň kabul edilmegi bitarap Türkmenistanyň global parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde halkara giňişligindäki ýokary abraýy barada şaýatlyk edýär.
Şeýle hem maslahatyň dowamynda BMG-niň Baş Sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekili, Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň ýolbaşçysy N.German, Özbegistan Respublikasynyň Daşary işler ministri A.Kamilow, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň rektory E.Aýdogdyýew, BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy, BMG-niň ÖM-niň Türkmenistandaky hemişelik wekili Ýe.Panowa, BMG-niň Ýewropa Ykdysady Komissiýasynyň Ýerine ýetirji sekretary O.Algaýerowa, ÝHHG-niň Aşgabatdaky Merkeziniň ýolbaşçysy N.Drozd, Rumyniýanyň Daşary işler ministrliginiň Döwlet sekretary D.Nekulaesku, Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministriniň orunbasary A.Pankin, şeýle hem Hytaý Halk Respublikasynyň, Pakistan Yslam Respublikasynyň we Malaýziýanyň Türkmenistandaky Ilçileri çykyş etdiler.
Maslahatda beýan edilen çykyşlarda, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara başlangyçlarynyň wajyplygyny belläp, Türkmenistanyň içerki we daşarky syýasatynyň üstünlikleriniň möhüm serişdesi hökmünde ýurduň giňişleýin hyzmatdaşlyga açyklygy we taýýarlygy, oňyn parahatçylykly tejribä düşgürligi we sebitleýin hem-de global meseleleri çözmekde işjeň parahatçylyk döredijilikli çemeleşmesi bolup durýandygy nygtaldy. Bularyň ählisi – milli gyzyklanmalaryň goralmagynyň netijeli mehanizmi bolan we Türkmenistanyň hakara hyzmatdaşlygynyň diwersifikasiýasynyň türkmen bitaraplygynyň ýörelgeleridir.
Çykyş edenleriň pikirine görä, Türkmenistan döwletiniň Bitaraplygy sebit hem-de dünýä derejesinde durnukly ösüşiň üpjün edilmeginiň möhüm şertleriniň biri bolup çykyş edýär. Ýurdumyzyň bitaraplygynyň hukuk esaslary döwletara hyzmatdaşlygyny ýola goýmakda, ýurtlaryň arasynda özara düşünişmegiň hem-de oňyn goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň möhüm guraly hökmünde iňňän ýokary baha mynasyp boldy.
Maslahatyň ahyrynda gatnaşyjytlar Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler. Ýüzlenmede maslahata gatnaşyjylar, Türkmenistanyň Prezidentine onuň ösüş, durnuklylyk we ynsanperwer ýörelgelerini durmuşa geçirmek esasynda adamzadyň hatyrasyna parahatçylygy üpjün etmekde ýadawsyz tagallalary, şeýle hem Türkmenistanyň abadançylygy we ösüşi üçin edýän köpugurly işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdiler.
mfa.gov.tm


text:
Aşgabatda Ylymlar güni mynasybetli Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy. Ýeňijileri sylaglamak dabarasy Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň mejlisler zalynda geçirildi.
Intellektual bäsleşige ylmy-barlag institutlaryň, önümçilik birleşikleriniň, ylmy-tehniki kärhanalaryň işgärleri, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary we talyplary, orta okuw hünär mekdepleriniň okuwçylary ylmy gözleglere uly gyzyklanma bildirýän dürli hünärleriň wekilleri gatnaşdylar.
Şu gezekki bäsleşige ýaş zehinleriň bir müňden gowragy gatnaşdy. Olar bilermenler toparynyň garamagyna häzirki döwrüň ylmynyň möhüm ugurlarynyň altysy boýunça işläp taýýarlamalary we barlag işleri hödürlediler. Bular nanotehnologiýalar, himiýa tehnologiýalary, täze serişdeleri öwrenmek, energetika; biotehnologiýa, molekulýar biologiýa, oba hojalygy, ekologiýa we genetika; habar beriş – aragatnaşyk ulgamlary, kompýuter tehnologiýalary; lukmançylyk we derman serişdelerini öndürmegiň tehnologiýalary; innowasiýa ykdysadyýeti; ynsanperwer ylymlary ýaly ugurlardyr.
Ýaşlaryň arasynda geçirilen ylmy bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary, ylmy işgärler, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary hem-de talyplary, Ylymlar akademiýasynyň doktorantlary we aspirantlary gatnaşdylar. Hormatly myhmanlaryň arasynda şu gün Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde açylan “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahatyna gatnaşyjylar hem bar.
Eminler ýeňijileri kesgitlediler. Ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda ýaşlaryň ylmy bäsleşiginiň ýeňijilerine döwlet Baştutanymyzyň adyndan hormat diplomlary we gymmatly sowgatlar gowşuryldy. Uniwersitetiň eýwanynda ylym pudagynda we täze tehnologiýalar ulgamynda ýaş alymlaryň oňyn döredijilik gözleglerini äşgär edýän sergi guraldy. Onda kitaplar hem-de ylmy işleriň ýygyndylary, dürli gurnamalaryň we energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri ulgamyndaky açyşlaryň, himiýa önümlerini öndürmegiň innowasion tehnologiýalary, Garagumuň çägesinden gurluşyk serişdelerini hem-de kremniý almagyň aýratynlyklary, Türkmenistanyň dürli künjeklerinde ösýän ösümlikleriň esasynda dermanlyk serişdeleriň täze işläp taýýarlamalary görkezildi.
Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan taýýarlanan işleriň ýygyndysy bu milli aň-paýhas bäsleşiginiň ýeňijileriniň döredijilikli gözlegleriniň gerimini görkezdi. Baýramçylygyň dabaraly bölegini ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň döredijilik toparlarynyň çykyşy jemledi.


text:
11 Şubat 2017 Cumartesi
Aşgabat-2017 Meýletinçiler Maksatnamasy Badalga Aldy
Paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň “Sport” myhmanhanasynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň meýletin ýardamçylarynyň işiniň başlanmagy mynasybetli çäre geçirildi. Maksatnama laýyklykda 9-njy fewraldan 10-njy marta çenli aralykda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň meýletinçilerini bellige almak çäresi geçiriler. Ähli okuw mekdepleriniň talyplary öňde boljak Oýunlaryň meýletinçileriniň hataryna girmek üçin elektron belgisine öz resminamalaryny gowşuryp bilerler.
Dabarada şunuň ýaly iri möçberli çäreleriň geçirilmeginde meýletinçileriň işiniň ähmiýeti bellenildi, Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek boýunça Ýerine ýetiriji komitetiň, Sport baradaky döwlet komitetiniň we Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň bilelikde guramagynda geçirilen bu çäräniň ähmiýeti bellenildi.
Habar berlişi ýaly, Aziada meýletinçileri seçip almak üçin bäsleşikler we synaglar geçirildi. Geljekki meýletinçiler üçin dürli daşary ýurt dillerini öwrenmek boýunça okuwlar guraldy. Olara iş ýüzünde tejribeleri özleşdirmäge türkmen paýtagtynda geçirilen halkara ýaryşlary, şeýle hem Russiýada, Hytaýda, Koreýa Respublikasynda, Azerbaýjanda geçirilen iri sport bäsleşikleri ýardam berdi.
Britaniýanyň “Trivandi Сhanzo Limited” kompaniýasynyň baş direktory Mik Raýt Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Aziada-2017 taýýarlyk görmek işlerine gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin çuňňur hoşallygyny beýan etdi. Ol şeýle hem ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň 19-sy bilen ýola goýlan hyzmatdaşlyk barada gürrüň berdi. Jenap Raýtyň aýtmagyna görä, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek üçin degişli okuw maksatnamalaryny geçip, ýörite bilim alan meýletinçileriň 10 müňüsi zerur bolar.
Şu günki geçirilen çäre şeýle hem Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň wekilleri, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň ýanyndaky meýletinçiler merkezleriniň ýolbaşçylary, talyp ýaşlar gatnaşdylar. Ýaş artistleriň, “Galkynyş” akrobatika toparynyň ýerine ýetiren aýdym-sazly we tans çykyşlary dabara baýramçylyk öwüşginini çaýdy. Çykyşlary Türkmenistanyň Bilim we Medeniýet ministrlikleri, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Ýerine Ýetiriji komiteti guradylar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky şu aşakdakylara karz berýär:
Döwlet kärhanalaryna:
- Dolandyryş serişdeleri doldurmak üçin
- Senagat maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek
- Ýokary tehnalogik enjamlary satyn almak
- Oba-hojalygy ösdürmek we beýleki maksatnamalar üçin
Karzlar hem milli, hem daşary ýurt pulunda berilýär.
Karzlar hem gysga möhletli, hem uzak möhletli häsiýete eýe bolup biler.
Hususy kärhanalary kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek:
- Maýa goýum taslamalaryna, önümçiligi güýçli ösdürmek, senagaty, gurluşygy, ulag, aragatnaşyk, syýahat, saglygy goraýyş, oba-hojalyk, mümkinçilik bermek we ilata durmuş taýdan hyzmat etmek, şeýle hem býleki telekeçi işgärleri görnüşleri
- Dolandyryş serişdeleri doldurmak üçin
- Ownuk satuw söwda çägindäki işleri (haryt satyn alma, goşmaça satuw nokadyny açmak)
Döwlete degişli bolmadyk kärhanalaryň bölümleri:
- Önüm öndüriji işgärler üçin - ýyllyk 7,8%
- Abatlaýyş- gurluşyk işler üçin - ýyllyk 10%
- Hyzmat ediş çäkleri üçin- ýyllyk 10,12%
- Dolandyryş serişdeleri doldurmak
- Söwda çägindäki işler üçin (haryt satyn alma, goşmaça satuw nokadyny açmak) – ýyllyk 13,15%
Eýesiniň hasaplaşyk serişdeleri bank karzalyryny milli manatda şeýle hem daşary ýurt pulunda ygtyýaryna berip biler.
Karzlar hem, gysga möhletli, hem uzak möhletli häsiýete eýe bolup biler.
Bankdan karz almak üçin edara görnüşli taraplara gerekli resminamalar:
- Karz arzasy
- Telekeçi- meýilnamasy
- İň soňky hasabat wagtynyň balansy we öňki 3 ýylyň balansy
- Girdejiniň we ýitginiň hasaby
- Şertnamaň nusgasy, karz harytlary tassyklamaga hasap- fakturasy, ýerine ýetirýän işiňiz, wezipäňiz
- Esaslandyryjynyň dokumentleriniň nusgasy, edara görnüşli taraplaryň bellenendiginiň şahadatnamasy, we edaralaryň ýeketäk döwlet sanawyndan göçürme
- Nusgasy golly, möhurli kartoçkasy, tassyklanan nararius ýa-da ýokarda durujy guramalar
Karz bermegiň jikme-jik şertleri bilen Siz gös-göni bankda tanşyp we Türkmenistanyň daşary ykdysady döwlet bankynyň karz işgärlerinden hünärli maslahat alyp bilersiňiz.


text:
Dünýä
Hüjüm bilen baglanşykly derňew işiniň başladylandygy mälim edildi
Amerikanyň Kaliforniýa ştatynda özleriniň 13 çagasyny zamun alandygy öňe sürülen ene-ata göz tussaglygyna alyndy
Bu habar amerikaly ýolbaşça esaslandyrylýar
Şinzo Abe Balkanlaryň durnuklylygy taýdan Serbiýanyň möhüm orun eýeleýändigini belledi
Mundan iki ýyl ozal şotlandlaryň geçiren Garaşsyzlyk referendumyndan garaşylýan netije çykmandy
“Demir bileleşik 6” türgenleşigi 2 hepde dowam eder
Hytaý bilen Russiýanyň maslahata gatnaşmajakdygy hakyndaky habarlar ünsleri özüne çekdi
Ýadro ýaraglarynyň gadagan edilmegi şertnamasy 122 ýurduň goldaw bermeginde kabul edilipdi
Lawrow “ABŞ-dan bu meselede düşündirişe garaşýarys” diýdi
Katarda, häkimiýetiň başyndaky Al Sani maşgalasyndan Şyh Abdullah Bin Aliniň Birleşen Arap Emirlikleriniň paýtagty Abu Dabide saklanandygy öňe sürüldi
“Ýagdaý diýseň agyr. Wirus Polşada we Çehiýada dolulygyna ýok edilip bilinmedi. Sürüler ýakynlaşýar”
Hüjümde azyndan 8 okuwçy bilen 1 mugallym ýaralandy
Eýranyň Prezidenti Hasan Ruhani ABŞ-niň hökümetiniň ýadro ylalaşygyny paltalap bilmedigini belledi
Amerikanyň Kaliforniýa ştatynda bolan ýeriň süýşmegi netijesinde ýogalan adamlaryň sany 19-a ýetdi


text:
Owganystanyň resmileri “Talybanyň” söweşijileriniň ýurduň günorta we günbatar böleklerinde onlarça howpsuzlyk postuna hüjüm edip, ýerli howpsuzlyk işgärleriniň azyndan 30 agzasyny öldürendigini aýtdylar.
Günorta Kandahar welaýatynda polisiýanyň metbugat-wekili Matiullah Helalyň 14-nji noýabrda aýtmagyna görä, söweşijileriň Maýwand we Zhari etraplarynda 15 sany howpsuzlyk postuna eden hüjüminiň netijesinde 22 sany polisiýa wekili wepat bolupdyr we ýene 15-si ýaralanypdyr.
Helal 45 söweşijiniň öldürlendigini we 35 adamyň ýaralanandygyny aýtdy.
Kandaharyň Nawaý etrabynyň häkimi Sarajuddin Sarhadi öz etrabyndaky barlag-geçiş nokatlarynda bäş polisiýa ofiseriniň öldürlendigini aýtdy.
Farah etrabynyň resmileri “Talybanyň” aýra-başga hüjümlerinde Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň azyndan üç agzasynyň we üç parahat ýaşaýjynyň wepat bolandygyny habar berdiler.
“Talybanyň” metbugat-wekili Kari Ýousuf Ahmadi toparyň regionlaryň ikisinde bolan hüjümlere jogapkärdigini aýtdy.


text:
Howa gämisi uçuş-gonuş zolagyna tarap haýaljakdan ýöräp barýar. Onuň tigirleriniň plitalaryň sepleşýän ýerine düşýän tyrkyldysy eşidilýär, uçarmanlar kabinasynyň daşynda ýyldyrym çakýar. Ine-de, uçar uçuş-gonuş zolagyndan bat alaýar. Ol emaý bilen asman sary göterilýär, şäher ho-ol aşakda ýöne bir sudur bolup galýar…
Bu uçuş NG tapgyrdan «Boing-737» uçarynyň uçarmanlar trenažorynda howa gämisiniň baştutany Azat Nepesow bilen ikinji uçarman Serdar Baýramgeldiýewden ybarat ekipaž tarapyndan hakyky uçuşa meňzeş türgenleşik hökmünde geçdi.Olar «Türkmenhowaýollary» Gullugynda golaýda açylan trenažor merkezinde türkmen uçarmanlaryndan ilkinji bolup hakyky ýagdaýa golaý şertlerde türgenleşik geçdiler.
NG tapgyrdan «Boing-737» uçarynyň trenažory howa gämileriniň ekipažlaryna adaty şertlerde hem, howply ýagdaýlarda hem hereketleri özleşdirmäge mümkinçilik berýär-diýip, Awiasiýa hünärmenlerini taýýarlaýan mekdebiň ýolbaşçysynyň uçuş taýýarlygy boýunça orunbasary Wadim Sigow gürrüň berýär.-Trenažoryň kabinasy edil uçaryňky ýaly, ýöne uçarmanlaryň kürsüsiniň ýeňse tarapynda dolandyryjy kompýuterler monitory bar, instruktor olaryň kömegi bilen ekipažyň öňünde wezipeleri goýýar. Ýörüte programmalar «uçaryň daşynda» amatsyz şertleri-tüweleýler, ýere ýakynlan bulutlar, güýçli şemal ýaly ýagdaýlary döretmäge mümkinçilik berýär. Trenažor uçary herekete getirij döwlen, ýangyn dörän, ýer bilen aragatnaşyk ýiten, uçaryň asmandaky dürli ýagdaýlarda-gonuşda, ikinji aýlawa gidendäki we ş.m. ýagdaýlarda ekipažyň sazlaşykly hereketini synamaga mümkinçilik berýär.
Täze tapgyrdaky trenažorlar ekipaža bary-ýogy birnäçe sagatda uçuşdan tä gonuşa çenli gözi bilen görübem , enjamlar boýunça hem, näbelli aerodroma gonmaga taýýarlyk ýaly uçuşyň ähli ugurlaryny özleşdirmäge mümkinçilik berýär. Mundan başga-da, trenažorda inžener-tehniki işgärleriň-de hünärini ýokarlandyrmak bolar. Oňa bu enjamy öndürýän Kanadanyň CAE kompaniýasyda okap gelen ýerli hünärmenler hyzmat edýärler.
«Türkmenhowaýollary» Gullugynyň döwrebap trenažor merkezi Aşgabadyň täze aeroport toplumynyň gurluşygynyň barşynda döredildi we soňky tapgyryň enjamlary bilne enjamlaşdyryldy, toplumyň düzüminde «Türkmenhowaýollary» Gullugynyň Awiasiýa hünärmenlerini taýýarlaýan mekdebi (AHTM) we türgenleşik merkezi bolup, onda “Boing-737” trenažoryndan başga-da AHTM-nyň uçarmanlar fakultetiniň talyplaryna uçuş endiklerini öwretmek üçin «Daýmond» okuw uçarynyň türgenleşdirijisi hem oturdylandyr. Merkeziň üç gatly binasynda multimedia enjamlary bilen enjamlaşdyrylan okuw otaglary, ýörüte kitaphana ýerleşýär.
NG tapgyryndaky «Boing-737» uçarlarynyň ekipažlarynyň ählisi ýaňy-ýakyna çenli uçar öndürýän kompaniýanyň Angliýada ýerleşýän okuw merkezinde ýylda iki gezek hünär sapaklaryny geçerdiler. Indi bolsa, olar AHTM-da hünärini ýokarlandyrýarlar, bu bolsa hünärmenleri taýýarlamagy oňaýlaşdyrmaga we ep-esli möçberde walýuta serişdelerini tygşytlamaga mümkinçilik berdi.


text:
Salam lukman. Men 22 ýaşymda. Meniň dyzlarymyň üsti we bedenimiň käbir ýerleriniň derisi gara reňkde. Deriniň reňkini gowlandyrmagyň çäresi barmyka? Teniň bar ýerini bir renkli owadan etmek mümkinmi?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly lukman! Meni meniň tirseklerimiň garamtyl reňki utandyrýar. Bu nämä sebäplerden bolýar? Haýsy serişdeler kömek edip biler?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Tomus günleri ýeňleri gysga, ýeňsiz, açyk, gysga köýnekleri geýmek yssy howada ýeňillik duýmaga ýardam berýär. Ýöne tirsekleriň we dyzlaryň derisinde döreýän goňrumtyl gara tegmiller açyk biçüwli eşikleri geýmäge mümkinçilik bermeýär. Bu bogunlaryň derisi aýallarda bolşy ýaly, erkek adamlarda hem üýtgemä sezewar bolýar. Ýöne kosmetiki taýdan aýal-gyzlar üçin bu çynlakaý mesele bolup durýar.
Sebäpleri
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň garalmagy – deriniň guramagynyň we dargan deri öýjükleriniň toplanmagynyň alamatydyr. Bu ýerlerde deri has galyň bolup, gan aýlanyş pesdir. Ondan başga-da, tirsekler we dyzlar bedeniň başga ýerleri bilen deňeşdirlende agramlylyga ýygy sezewar bolýarlar.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň garalmagyna töwekgelçilik deriniň häsiýetine, onuň çeýeligine we çyglylygyna, olara edilýän idege baglydyr. Gigiýeniki çäreleriň ýetmezçiligi, tirseklere we dyzlara dowamly agram salmak, gün şöhleleriniň dowamly täsiri bedeniň bu bölekleriniň derisiniň üýtgemegine sebäp bolýar.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisiniň galyňlaşmagyna aýbaşydan galma döwründe ýüze çykýan estrogen gormonlarynyň ýetmezçiliginiň hem täsir edýändigini bellemelidir.
Tirsekleriň we dyzlaryň derisine ideg etmek üçin serişdeler
Suw we skrab serişdeleri
Köp adamlar bedeniň bu bölekleriniň garalmagynyň sebäbiniň gigiýeniki çäreleriň ýetmezçilik edýändigindedigi barada pikir hem etmeýärler. Tirsekleri we dyzlary sürtgüçler bilen ýuwmak köp halatlarda deriniň agarmagyna getirip biler. Ondan başga hem, ýörişe arassalaýjy serişdeler – skrablar (deňiz duzy, erigiň ýa-da şetdalynyň şäniginiň owradylan bölekleri, ak palçyk) bilen täsir etmek hem, bu ýerlerde toplanan öli öýjükleriň aýrylmagyna we deriniň agarmagyna kömek berip biler.
Nemlendiriji serişdeler
Derini ýeterlik nemlendirmek hem deriniň buýnuzlaşmagynyü we guramagynyň öňüni alymaga kömek edýär. Suw wannalaryny kabul edeniňizden soň tirsekleriň we dyzlaryň derisine nemlendiriji kremleri çalmaga unutmaň.
Agartmak üçin niýetlenen serişdeler
Häzirki wagtda düzüminde agardyjy serişdeleri saklaýan ençeme kosmetiki kremler we geller öndürilýär. Öý şertlerinde ulanmak üçin limonyň şiresi maslahat berilýär. Tirsekleriň we dyzlaryň derisini limon şiresi bilen agşam süpüriň. Wagtyň geçmegi bilen ol ýerleriň agarýandygyny görersiňiz.
Öý şertlerinde ulanylýan ýapgylar
► Bir çaý çemçeden E witaminini, limon şiresini, gliserini we 4 nahar çemçe süýdi garyň. Alnan pastany tirsekleriň we dyzlaryň garalan ýerlerine çalyň hem-de 15 min. goýuň. Gyzgyn suw bilen ýuwuň.
► Limonyň bir bölejigini kesiň we garalan ýerlerde 15-20 min. goýuň. Ondan soň süpürgiji gyzgyn suwda ölläp, tirsekleri we dyzlary süpüriň.
► Tirsekleriň we dyzlaryň buýnuzlaşan derisine pemza daşyny sürtüň. Ýöne deri şikeslerini gazanmaz ýaly, gaty sürtmäň.
► Wodorodyň öteturşysyna pamygy batyryň we tirsekleri, dyzlary süpüriň. Bu serişde güýçli agardyjydyr.
► Aşhana sirkesiniň (uksus) we gatygyň garyndysy hem derini agartmaga kömek edýändir. Bu ýerlere aýlawly hereketler bilen garyndyny çalyň we 15 min. goýuň. Soňundan gyzgyn suw bilen ýuwuň.
► Limon böleginiň üstüne gara şekeri we duzy goýup, tirseklere we dyzlara sürtüň. Limonda derini agardyjy serişdeler saklanýar. Duz bilen gara şeker bolsa derini ölen deri öýjüklerden arassalap, nemlendirmäge ýardam berýärler.
► Ýer almasynyň (kartofel) şiresi bilen öllenen pamygy tirsekleriň we dyzlaryň derisine çalyň. Bi serişde hem gowy netijeleri berýändir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Köp adamlaryň ýüregedüşgünç duwurtiklerden dynma arzuwynyň ýakyn günlerde amala aşma mümkinçiligi döredi. Kaliforniýa Akademiýasynyň synagy geçirýän toparynyň ýolbaşçysy Erik K. Huanyň bellemegine görä, bu peýdaly serişdäniň döredilmegine köp ýyllar sarp edilen bolsa hem, ol öz netijeli täsirini ýaňy-ýakynlarda ýüze çykardy. Deride düwürtikleriň döremegine köplenç özünde belogyň uly mukdaryny saklaýan Propionbakterium aсnes şertli atlandyrmasy bolan bakteriýalar sebäp bolýarlar. Adamlaryň köpüsiniň bedeninde olar ýöne ýaşasalar hem, başgalarda zäherleri bölüp çykarýarlar. Bu bakteriýalar deriniň ýag işläp çykarýan mäzleriniň işjeňleşmegi bilen has köpelip başlaýarlar we alawlama hadysasyny döredýärler. Bu hadysa öz gezeginde immun ulgamynyň işläp başlamagyny tijendirýär we bakteriýanyň ýok edilmegine jogap edip ýag çykarýan mäzleriň iriňlemesine getirýär.
Synagçylar toparynyň bellemegine görä, bu täze waksina deri örtüginde bakteriýada saklanýan belogyň döredýän alawlama täsirini aradan aýyrmaga kömek berjek antitela öýjükleri özünde saklaýandyr.
Derman serişdesini döredijileriň habar bermegine görä, kliniki synaglar şowly geçirildi we ýakyn wagtda derman meýletinçilerde barlagdan geçiriler. Dermanyň synag möhleti iki ýyly düzýändir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Salam lukman. Men 2 aýlyk göwreli. Meniň göwüslerim agyryp, kä ýerleri gataýar. Bu meniň göwreliligim bilen bagly alamatlarmyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göwüsleriň ulalyp, gatamagy, olaryň duýgur bolup agyrmagy göwrelilik bilen bagly alamatlardyr. Göwreliligiň emele gelmegi bilen, böwreküsti mäziň we estrogen, progesteron gormonlarynyň täsiri bilen göwüslerde ýagyň ýygnanmalary, süýt ýodajyklarynyň giňelmegi, gan aýlanşygynyň ýokarlanmagy bolup geçýär. Bu alamatlar esasan göwreliligiň 11-12 hepdesine çenli aýdyň bildirip, soň aýrylyp gidýändirler. Göwüslere süýdüň inmegi üçin jogapkär gormon prolaktin bolsa, onuň mukdaryny progesteron kadalaşdyrýandyr. Göwreliligiň 5-6 aýlarynda göwüslerden birinji, oguz süýdüne meňzeş ak suwuklyk bölünip çykýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Monday, 30 June 2014 10:49
Eýranly woleýbolistler finalda
Wednesday, 28 May 2014 22:10
Eýranly erkek taekwondoçylar Aziýa çempiony boldular.
Friday, 09 May 2014 14:17
Pyragynyň doglan gününiň toý-dabarasy geçirildi.
Tuesday, 29 April 2014 13:43
Magtymguly Pragynyň doglan gününiň dabarasy
Saturday, 26 April 2014 17:03
Kümmet şäherinde kitap sergisi açyldy.
Wednesday, 23 April 2014 13:00
Türkmen bedewi baýramçylygy geçirilýär.
Wednesday, 23 April 2014 11:34
Pälwanlar Marawadepe şäherinde güýç synanşarlar.
Friday, 18 April 2014 11:25
Täze planeta tapyldy
Saturday, 14 December 2013 15:50
Eýran ikinji gezek janly maýmyny kosmosa uçurdy
Tuesday, 10 December 2013 14:14
Eýranly bir alym pilotsyz uçarlary ele geçirmegiň täze ýoluny oýlap tapdy
Sunday, 11 August 2013 22:08
Aziýanyň basketbol boýunça çempionatynda ,Eýranyň çempion bolmagy gutlandy
Tuesday, 06 August 2013 16:05
G.Koreýa ;Antibiotiklere daýanýan bakteriýalaryň howpundan alada edýär.
Thursday, 25 July 2013 00:33
Ýitirim bolan eýranly alpinistleri tapmak üçin gözleg işleri dowam edýär.
Sunday, 14 July 2013 16:00
Eýranyň wolleýbol ýygyndysy,Germaniýadan ýeňildi.
Saturday, 13 July 2013 09:22
Eýranyň wolleýbol ýygyndysy,Germaniýaly garşydaşyny ýeňdi.
Sunday, 07 July 2013 09:11


text:
Ykdysadyýet ýylyň ikinji çärýeginde 5,1 göterim ösdi
Türkiýäniň ykdysadyýeti ýylyň ikinji çärýeginde 5,1 göterim ösdi
Türkiýäniň Hasabat guramasy ýylyň 2-nji çärýeginiň ösüşi bilen bagly hasabat çap etdi.
Şoňa laýyklykda önümçilik ýoly bilen jemi içerki önüm şol döwürde gündelik bahalar hasaba alynanda 16,3 göterim ösüş edip, 734 milliard 211 million lira hökmünde kesgitlendi.
Oba-hojalyk pudagynyň jemi goşmaça gymmady şu ýylyň aprel-iýun aýlary aralygynda geçen ýylyň şol döwrüne garanyňda zynjyrlanan göwrüm indeksi 4,7 göterim, senagat pudagynyň jemi goşmaça gymmady 6,3 göterim, gurluşyk pudagy bolsa 6,8 göterim ösüş etdi. Söwda, aragatnaşyk, dynç alyş we iýmit hyzmatlarynyň jeminden emele gelen hyzmatlar pudagynyň goşmaça gymmady bolsa 5,7 göterim ösdi.


text:
“Türkiýe Russiýa garşy sanksiýalary tassyklamady”
Türkiýäniň Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly Türkiýäniň Russiýa garşy sanksiýalary tassyklamandygyny belledi
Çawuşogly bu sanksiýalaryň Ankaranyň ykdysadyýetine zeper ýetirjekdigini nygtady.
Mewlüt Çawuşogly: “Türkiýe geçmişde sanksiýalardan köp kynçylyk çekdi. Goňşularymyza we partnýorlarymyza garşy sanksiýalar biziň ykdysadyýetimize köp zyýan ýetirdi. Şol sebäpli sanksiýalary eşiden badymyza ony tassyklamaýarys. Şol sebäpli Russiýa garşy sanksiýalara goşulmadyk we syýasy hyzmatdaşlygy saýladyk” diýdi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary şu aýyň başynda Russiýanyň demir ýollaryny, gämileri, demir we magdan ýaly pudaklara garşy sanksiýalar girizipdi.


text:
ÄGÄ BOLUŇ! DÜMEW...
ýa-da onuň bejergisinde göýberilýän 5 sany ýalňyşlyk.
Siz ähtimal "Eger dümew bejerilse ol bir hepdäniň içinde aýrylyp gider, bejerilmese – 7 günüň içinde” diýen nakyly eşiden bolsaňyz gerek. Güýz aýlaryň gelmegi bilen ýüze çykýan we ýaýraýan dümewe, biziň köpümiz asla üns hem bermän tapan derman serişdelerimiz bilen bejermäge synanşyp, gaýraüzülmelere getirip biljek ençeme ýalňyşlyklary göýberýäris.
Birinji ýalňyşlyk – düşekde ýatma düzgüninden boýun gaçyrma.
Bedeniň gyzgyny galyp, dümewiň alamatlary peýda boldymy – ýyly ýorganyň aşagyna geçip, lukmany çagyrberiň! Zähmet çekmäne bolan hyjuwyňyzy wagtlaýyn ýatyryp, saglygyňyzyň aladasyny ediň. Eger bejergi wagtynda başlansa, onda 2-3 günüň dowamynda sagalmaga mümkinçilik döreýändir. Işe gidip gelmeler, öý işleri bilen meşgullanma bolsa keseliň has agyr we dowamly geçmegine getirip biler.
Ikinji ýalňyşlyk — hemme dermanlar bilen bejergi geçirmek.
Dümewden dynmagyň aladasy bilen, biz öýde tapan hemme derman serişdelerimizi kabul etmäge ymtylýarys. Iki derman kabul edilende olaryň berýän garaşylmadyk ýaramaz täsiri ýüze çykyp, üçünji derman serişdesinden soň bu täsir has hem ýokarlanýandyr. Bu çäreler bilen sen keseliň alamatlaryny aýryp bilersiň, ýöne keseliň bejerilmegini gazanyp bilmersiň. Üstesine hem, dümew keseliniň ýany bilen aşgazan bozulmalarynyň ýa-da allergiki täsirliligiň alamatlaryny "peşgeş" alyp bilersiň.
Üçünji ýalňyşlyk – derman serişdeleriniň dogry ulanylşyny berjaý etmezlik.
Iň bir howpsyz, öňden belli gerdejigi ýa-da suwuk görnüşdäki derman serişdesini kabul etmezden öň hem, onuň ýany bilen maglumat berýän kagyzy okamaga çalyşyň. Belki-de, ol saňa hiç hili zyýan hem ýetirmez, ýöne özüňi howp astyna salma nämä gerek? Käbir dermanlaryň ýörek bulanma, gaýtarma, deride döreýän örgünleriň peýda bolmagynyň sebäbi bolup, birnäçe aýdan soň bu dermanyň ulanylmagynyň allergiki şok ýagdaýyna getirendigi belli ýagdaýlar bolup durýandyr. Meselem, demigysmaly adamlara analgini hem-de aspirini ulanmak gadagandyr, çünki olar bronhlaryň gysylmagynyň sebäbi bolup biler. Şonuň ýaly-da, bagry ýaramaz adamlara parasetamoly kabul etmekden saklanma maslahat berilýär.
Dördünji ýalňyşlyk – antibiotikleri ulanmak.
Dümew köp ýagdaýlarda antibiotik serişdelersiz bejerilýändir. Dümewi antibiotiklere duýgur bolmadyk wiruslar döredýär. Lukmanyň maslahatyny almazdan bu serişdeleri kabul etmek bilen, sen öz bedeniňi olara "öwrenişdirýärsiň". Egerde soň saňa bu antibiotikler bilen bejergi geçirme zerurlygy dörände, olar saňa kömek edip bilmez.
Dümew keseli basyk, bronhit, gaýmorit ýaly keseller bilen gaýraüzülende antibiotikleri ulanma zerurlygy ýüze çykyp biler. Ýöne üns beriň! – bu netijäni diňe lukman ykrar etmelidir.
Bäşinji ýalňyşlyk – öýde ulanylýan serişdelere zyýansyz bejergi höküminde garamak.
Dümew bilen keselläp sen agyrýan bokurdagyňy çopantelpegiň gaýnatmasy bilen çaýkasyň gelýärmi? Belki bu maksat üçin sary güli (kalendulany) taýynlansyň? Otlar peýdaly bolsa-da, diňe allergiki täsirlilikden ejir çekmeýän adamlar üçin peýdalydyr. Şeýle bolmadyk ýagdaýlarda, peýdaly otly gaýnatma bokurdakdaky agyrylary beterleşdirip biler. Şeýle ýagdaýlarda kabul edilýän malinaly, böwürslenli, bal garylan çaý hem allergiki täsirli adamlar üçin howply bolup bilýändir.
Dümew bilen näsaglan wagtyňyz özwagtynda, dogry we lukmanyň maslahatlaryny berjaý edip bejergi almaga çalşyň!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
esasy
FATF-yň resminamalary
FATF-yň resminamalary, ylaýta-da, 40 maslahat her bir ýurtda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň netijeli ulgamyny döretmek boýunça ähli mümkinçilikleri öz içine alýan jemleýji guramaçylyk-hukuk çärelerinden ybaratdyr we onuň toplumlylygy we köp taraplylygy şu aşakdaky ýagdaýlarda ýüze çykýar:
· jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegi guramak bilen bagly meseleleri milli we halkara derejesinde iň ýokary möçberde öz içine almak;
· POD/FT-yň meselelerine bagyşlanan halkara konwensiýalary, BMG-nyň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýalary, ýöriteleşdirilen halkara guramalarynyň ykrarnamalary bilen ýakyn aragatnaşykda bolmak;
· milli aýratynlygy we hukuk ulgamynyň aýratynlygyny göz öňünde tutup FATF-yň 40 maslahatyny durmuşa geçirmekde ýurtlara käbir özboluşlylyga mümkinçilikleri açmak;
FATF-yň resminamalary başga halkara ykrarnamalaryň degişli kada-kanunlaryny gaýtalamaýar we olaryň ýerini çalyşmaýar, zerur halatlarda, olaryň üstüni ýetirip, POD/FT babatynda ölçegleriň we düzgünleriň kodlaşdyrylmagynda möhüm orny eýelemek bilen olary guramaçylyk ýörelgeleriň we hukuk normalaryň bitewi ulgamyna jemleýär.
FATF-yň 40 maslahaty
FATF-yň 40 maslahatyna laýyklyga baha bermegiň usulýeti
POD/FT babatynda baha we özara baha bermegi geçirmek boýunça ýurtlar we bilermenler üçin gollanma
esasy