text:
Yragyň howpsuzlyk güýçleri “Yslam döwleti” toparynyň Bagdadyň etegindäki Abu Gharib şäherine eden hüjümini yzyna tesdirendiklerini aýdýarlar.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, ýekşenbe güni ir bilen janyndan geçenler üç ulagda howpsuzlyk güýçleriniň baragynyň golaýynda özlerini partladypdyrlar. Munuň yzy bilen söweşijiler hüjüme geçipdirler.
Resmiler çaknyşyklarda hökümet güýçleriniň hataryndan dört adamynyň öldürilendigini we 22-niň ýaralanandygyny mälim etdiler.
Yrakly harby komandir “ýagdaýlaryň gözegçilige alnandygyny” habar berdi.


c: text/html

text:
Habarlardan mälim bolşuna görä, Eýran 14-nji iýunda geçiriljek prezident saýlawlaryndan öň internet senzurasynyi güýçlendirmäge gönükdirilen çäreleri görýär.
Eýran özüniň prezident saýlawlaryndan öň internet senzurasyny güýçlendirjek çäreleri görmegi niýet edinene çalym edýär.
Soňky günlerde internet aktiwligi bilen baglylykda jenaýat hasaplanmaly zatlaryň uzyn sanawy peýda boldy, olaryň içinde saýlawlary boýkot etmäge, içerde oturmaga ýa-da prtestlere çagyrmak, prezidentlige kandidatlary masgaralamak hem bar.
Eýranyň “Fars” we ISNA habar gulluklarynyň şol bir wagtda habar bermegine görä, Eýranda gadagan edilen Feýsbuk, Twitter we beýleki saýtalara girmek ýa-da şol gadagan edilen websaýtlary wagyz etmek hem jenaýata öwrüldi.
Eýran interneti ozalam gönendirmändi
Eýran mundan öňem dünýäde internet azatlygynyň iň bir gazaply senzorlarynyň biridi. Bu režim özi tarapyndan ahlaksyz ýa-da milli howpsuzlyga wehim diýip hasaplanýan on müňlerçe websaýty, şol sanda habar we sosial-media ulgamlaryny gadagan edýär.
Göz öňünde tutulýan täze çäreler bolsa, eger güýje girse, web we sosial mediany internet işjeňliginiň platformasy edip ulanýan adamlary has beterleşýän basyşa sezewar eder.
Birleşen Ştatlaryň hökümeti geçen hepde Eýranyň FATA diýip bilinýän internet polisiýasyny nyşana alýan sanksiýalary girizdi. FATA 2009-njy ýylda döredilip, syýasy hereketlere dahylly ýe-meýl adreslerine haker hüjümlerini etdi, hökümete garşy bloglary bozdy we bloggerleri tussag etdi.
Blogger we aktiwist Sattar Beheşti.
Soňky ýyllar Eýranda internet işjeňligi, şol sanda Feýsbukda bir zatlar goýandygy üçin birnäçe aktiwist we blogger türmä basyldy. Blogger Sattar Beheşti bolsa, internet polisiýasy tarapyndan tussag edileninden soň, noýabr aýynda tussaghanada öldi.
Jenaýatçylykly mazmun
Jenaýatçylykly mazmuny kesgitlemek boýunça iş toparynyň başlygy Abdolsamat Horamşahi 11-nji fewralda “Fars” habar gullugyna beren gürrüňinde öz toparynyň 6-njy fewralda bolan duşuşygynda internet jenaýatlarynyň täze sanawynyň tassyklanandygyny, bu duşuşyga birnäçe resminiň, şol sanda döwlet prokurorynyň we iki sany deputatyň hem gatnaşandygyny aýtdy.
Sanawdaky jenaýatlaryň käbiriniň kesgitlemesi örän gümürtik, ýagny “jemgyýetçilik pikirini garjaşdyrmak”, “garalap görkezmek ýa-da Eýranyň reallyklaryna garşy temalary ara alyp maslahatlaşmak” diýen ýaly kesgitlemeler häkimiýetlere jenaýat edilendigini kesgitlemekde uly erkinlik berýär.
Saýlaw boýkoty baradaky habarlary çap we wagyz etmek, hökümet websaýtlaryny kampaniýa maksady bilen bikanun ulanmak, internetde saýlawa keseden gatyşmagy maksat edinýän materiallary ýerleşdirmek, resmi kampaniýa wagtyndan öň we soň internet kampaniýasyny geçirmek ýaly zatlar hem täze jenaýatlara girýär.
Bu sanaw çap edileneninden bir gün soň petiklenen websaýtlara girmek we olary wagyz etmek hem jenaýat diýlip yglan edildi.
Ýarym resmi ISNA habar gullugy Eýranyň Kompýuter jenaýatlary kanunynyň 21-nji maddasyna hem täze jenaýatlaryň goşulandygyny habar berdi.
"Ozal ýurduň köp websaýty, şol sanda käbir resmi saýtlar we habar saýtlary öz salgylarynyň we sepleriniň arasyna Feýsbugy we Twitteri hem goşýardylar - diýip, ISNA ýazdy. - Ýöne indi sanawa jenaýatçylykly mazmun punkty goşulandan soň, bu websaýtalaryň şol salgylary aýyrmagy talap edilýär."
“Fars” habar gullugy bu habary tassyklady we täze kanuny bozan websaýtlaryň we bloglaryň jogapkärçilige çekiljegini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Düýn, iýulyň üçünji bazar güni Türkmenistanda giň gerimde Galla baýramçylygy bellenilip geçildi. Ýurduň welaýatlarynda we etraplarynda bu baýramçylygyň hatyrasyna konsert programmalary, sport bäsleşikleri we dürli hili medeni çäreler gurnaldy.
Düýn bu waka bilen baglanyşykly ýurduň gallaçylaryna eden gutlag ýüzlenmesinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gallaçylaryň gazanan ýokary üstünliklerine özüniň buýsanjyny mälim edipdir.
Türkmenistanly käbir ýerli synçylar ýurduň welaýatlarynda we etraplarynda üstümizdäki ýylda ýygnalan galla hasylynyň anyk möçberleri we planlaryn näderejede ýerine ýetirilip ýetirilmändigi barada anyk resmi maglumatlaryň berilmändigini belleýärler.


text:
Gürjüstanyň sudy prezident Mihail Saakaşwiliniň ýarany Baço Ahalaýany ýurduň goranmak ministri bolan döwründe wezipesini betniýetli ulanmak, adamlary bikanun türmä basmak we olara zorluk etmek aýyplamalarynda günäsiz tapdy.
Penşenbe güni aklananlaryň arasynda armiýanyň öňki baş komandiwiýuşisi Giorgi Kalandadze ýaly tussaglar hem bardy.
Ahalaýa aýry-aýrylykdaky iki sud işinde hem meňzeş aýyplamalar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy üçin, entek hem türmede saklanar. Ol 2012-nji ýylyň noýabr aýynda tussag edilipdi.
Sakaşwiliniň “Birleşen milli hereket” partiýasynyň 2012-nji ýylyň oktýabr aýyndaky saýlawlarda ýeňilmegi bilen Mihail Saakaşwiliniň Ahalaýa ýaly ençeme ýaranynyň garşysyna sud işleri gozgalypdy.


text:
Soňky geçirilen hökümet maslahatlarynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň işini tankytlap, ýurtda öýjükli aragatnaşyk we internet ulgamynyň işini kämilleşdirmegiň zerurdygyny nygtady. Bu tankydy belliklere garamazdan, ýurtda internetiň hili ýokarlanybermeýär. Muňa näme sebäp bolup biler?
Türkmenistanyň maliýe ulgamynda uzak wagtlap işlän, häzir Bolgariýada ýaşaýan ykdysatçy Annadurdy Hajyýew Türkmenistanda internetiň hiliniň pes bolmagynyň bir sebäbini bäsleşigiň ýoklugynda görýär.
Döwlet eýeçiliginde
2010-njy ýylyň dekabrynda iki ýarym milliona golaý müşderisi bolan MTS kompaniýasynyň Türkmenistandaky işi bes edilensoň, ýurtda ilaty mobil aragatnaşygy hem internet bilen üpjün edýän “Altyn asyr” oýjükli aragatnaşyk kärhanasy we “Türkmentelekom” ýaly döwlete degişli kärhanalar galdy. Olaryň işinden bolsa diňe Türkmenistanyň raýatlary däl, eýse ýurduň prezidentiniň özi hem nägilelik bildirýär.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda internetiň hiliniň pesligine näme sebäp boldy diýen sowal bilen gyzyklanyp, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine jaň etdi. Ýöne ne bu ministrligiň telefonlary ne-de “Altyn asyr” oýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň telefonlary jogap berdi.
2007-nji ýylda saýlawlaryň öňüsyrasynda geçirilen saýlaw kampaniýasynda Berdimuhamedow interneti her bir raýata elýaterli etmegi wada beripdi. 2010-njy ýylyň ahyryna çenli prezident bu wadasyny berjaý edene meňzedi. Ýagny, Türkmenistanda internetden peýdalanýanlaryň sany hut 2007-nji ýyldan başlap ýokarlandy.
ABŞ-nyň Merkezi aňtaw gullugynyň we beýleki halkara guramalaryň berýän maglumatlaryna görä, 2000-nji ýylda Türkmenistanyň 5 milliona golaý ilatyndan diňe iki müň adama internet elýeterli bolan bolsa, 2007-nji ýylda bu san 65 müňe çenli ýokarlanypdyr. 2010-nji ýylda bolsa bu görleziji has hem ýokarlandy diýip, ýerli çeşmeler aýdýarlar.
“Miniwatts” marketing toparyna degişli internet hem telekomunikasiýa boýunça “Internetworldstats” saýtynyň berýän maglumatyna görä, Türkmenistan telekommunikasion hyzmatlary boýunça öňki Sowet giňişligine girýän ýurtlaryň arasynda iň yzda süýrenýänidir. Muňa hususy pudagyň haýal ösmegi, häkimiýetleriň ykdysadyýete berk gözegçilik etmegi sebäp bolýar diýlip, bu maglumatda bellenilýär.
Senzura
Ykdysatçy Hajyýewiň pikiriçe, Türkmenistanda häkimiýet başyndakylaryň özleri internetiň hilini gowulandyryp, onuň ilata elýeterli bolmagyny islemeýärler. “Internet, adamlaryň nirededigine garamazdan, olara pikirini erkin beýan etmäge mümkinçilik döredýär. Häkimiýetleriň ýaşryn saklamaga synanyşýan maglumatlaryny ýaýratmaga ýol açýar. Abadanda bolan wakalar internetiň bu tarapyny ýene bir gezek görkezdi” diýip, ykdysatçy hut şeýle sebäplere görä, şeýle hem arap ýurtlaryndaky ýagdaýy göz öňünde tutup, türkmen resmileriniň internetiň raýatlara elýeterli bolmagyndan howatyrlanýandyklaryny aýdýar.
Hajyýew 2012-nji ýylda Türkmenistanda geçirilmeli prezidentlik saýlawlary döwründe hakimiýet başyndakylaryň islemeýän maglumatlary ýurduň daşyna çykmaz ýaly internetiň köp saýtlarynyň petiklenjekdigini çaklaýar. Şeýle hem ol prezidentiň telekommunikasiýa ulgamyndaky kemçilikleri gysga wagtda aradan aýyrmagy tabşyrmagy “ilata boş wada berip ýaranjak bolýan syýasatçylaryň populistik usulyna çalym edýär” diýen pikirde.
Şu ýylyň mart aýynda düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy Türkmenistan bilen Özbegistany internetiň duşmanlary diýip atlandyrdy. Guramanyň ýyllyk hasabatynda dünýäde güýçli senzuranyň höküm sürýän döwletleriniň hataryna Türkmenistan bilen bir hatarda Hytaý, Eýran, Demirgazyk Koreýa, Saud Arabystany, Siriýa, Kuba, Özbegistan we Mýanmar ýaly demokratik gymmatlyklary äsgermeýän ýurtlar goşulypdy.


text:
Eýranyň parlamenti prezident Ahmedinejadyň täze kabineti üçin 21 adamdan ybarat ministrleriň sanawyna garaşýar.
Kasam kabul edenden 2 hepde soň prezident kabinet agzalarynyň sanawyny mejlise hödürlemeli. Bu möhlet bolsa düýn tamamlandy we Ahmedinejad bu babatda hereket edenok.
Eýranyň kanuny boýunça, kabinet ministrlerini mejlis tassyklamaly. Bu meselede hem syýasy gapma-garşylyklaryň we çekişmeleriň boljagy çak edilýär.
Mottakiniň Daşary işler ministri wezipesinde galmagyna garaşylýar. Bilim, saglylygy saklaýyş hem-de sosial meseleler boýunça ministrliklere 3 zenan hödürlener.


text:
Ýakyn günlerde Eýranyň içeri işler ministri Mustafa Muhammed Nadjar Türkmenistana sapar eder. Bu saparyň dowamynda iki taraplaýyn howpsuzlyk şertnamasyna gol goýulmagyna garaşylýar diýip, Eýranyň Içeri işler ministrliginiň resmi beýanatyna salgylanylyp, habar berilýär.
Eýranyň içeri işler ministri Mustafa Muhammet Nadjaryň bellemegine görä, Tähran ähli goňşy ýurtlary bilen howpsuzlyk ylalaşyklaryny baglaşmagy planlaşdyrýar.
Mustafa Muhammet Nadjar şuňa meňzeş ylalaşyklaryň sebitdäki ýurtlaryň ählisinde durnuklylygy we abadançylygy üpjün etjekdigini sözüne goşdy.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri Ali Hameneýi ýurduň ýadro ýaragyny döretmek ugrunda tagalla etmeýändigini aýtdy:
— Biz özümiziň ýadro ýaragyna mätäç däldigimizi aýdýarys. Biziň pikirimizçe, güýç ýadro ýaragynda däl. Şeýle-de biz ýadro ýaragyna bagly bolan islendik döwleti ýok ederis. Nesip bolsa, millet muny amala aşyrmagy başarar.
Mundan öň, Halkara Atom Energiýasy Gullugy şu hepde öz ekspertleriniň Eýrana eden saparynyň netijelerine nägileligini bildiripdi.
Hameneýiniň çarşenbe güni eden beýanatynda Eýranyň ýadro ýaragyny döretmek ugrunda tagalla etmeýändigi nygtalýar. Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, Tähranyň dünýäniň ýadro ýaragly döwletleriniň “agalygyny ýatyrmagy” maksat edinýändigi aýdylýar.


text:
15-nji iýulda, Gürjüstanyň bölünip aýrylan Abhaziýa regionyna ýakyn bolan Gürjüstanyň Batumi şaherinde, Gara deňziň kenarynda Gürjüstanyň harby güýçleriniň ABŞ bilen bilelikdäki harby-deňiz türgenleşigi başlandy.
13-nji iýulda Russiýanyň prezidenti Dmitriý Medwedew garaşylmadyk ýagdaýda duýdansyz Gürjüstandan meýletin bölünip öz garaşsyzlygyny yglan eden Güntorta Osetiýa-da sapar etdi. Ol ýerde prezident Medwedewi gahrymanlarça kabul etdiler.
Gürjüstandan bölünen we ujypsyz territoriýada ýerleşýän Günorta Osetiýa, geçen ýylky çaknyşykdan soňra, Orsýet ummasyz maliýe we harby kömegini berip gelýär.
Günorta Osetiýadan soň prezident Medwedew Soçi şäherine baryp, rus suwasty gamisinden amala aşyrlan balistik raketasynyň synagynyň üstünlikli geçendigini mälim etdi.
Rus deňizçileri bilen geçiren duşuşygynda, prezident Medwedew geçen ýylky çaknyşyk üçin Tbilisiniň doly jogapkärdigini aýdyp, geljekde Saakaşwilliniň režiminiň şol etmişleri üçin gürjü halky tarapyndan ýazgaryljakdygyny aýtdy.
Bir tarapdan soňky wakalar, geçen ýylky bolan çaknyşygyň gaýtalanjakdygyna şaýatlyk edýäne meňzeýär. Russiýanyň köp synçylary hem geçen tomusky hüjümiň gaýtalanjakdygyny çaklaýarlar.
Emma Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili, 9-njy iýulda ýurduň Milli Howupsyzlyk Geňeşi bilen geçiren duşuşygynda, Russiýa tarapyndan abanýan howpuň azalandygyny mälim etdi.
Gürjü resmileri, täze geosiýasy ýagdaý barada prezident Obamanyň Russiýa eden saparyndan soň gürrüň edip başladylar. Geljek hepde-de bolsa, ABŞ-niň wise-prezidenti Joý Baýdeniň Russiýa sapar etmegine garaşylýar.
ABŞ duýduryş berdimi?
ABŞ-niň prezidenti Barak Obama, Russiýa eden saparynyň barşynda Gürjüstanyň territoriýal bitewligi barada köp aýtmadyk bolsa-da, ýapyk gapylaryň aňyrsynda Obamamyň Medwedewi Gürjüstana garşy hereketlerden saklanmagy berk tabşyrandygyny Gürjistanyň resmileri radiomyza mälim etdiler.
Atlarynyň agzalmagyny islemedik gürjü resmileri, Russiýa geçen ýylky ýaly Gürjüstana hüjüm eden halatynda, ABŞ geçen ýylkydan tapawutlylykda muňa daşyndan syn edip durmajakdygyny prezident Obamanyň aýdandygy barada maglumat berdiler.
Bu mesele bilen baglanşykly, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy, bu aýdylanlary tassyklamagyny ýa-da ret etmegini sorap Ak Tama ýuzlendi. Emma ol ýerden jogap alyp bilmedi.
Halkara krizis toparynyň Tbilisidäki edarasynyň ýolbaşçysy Lourens Şits, “Obamanyň Russiýa saparynyň dowamynda bir zatlaryň aýdylandygy şübhesiz, sebäbi şol sapardan soň gürjü resmilerinde üstümizdäki tomusda urşuň bolmajakdygyna berk ynam peýda boldy” diýip belledi.
“Nowaýa gazeta” neşiriniň harby analitigi Pawel Felgenhauer hem Obamanyň Moskwany howply ädimleri ätmekden saklanmaga çagyran bolmagynyň mümkindigini aýdýar. Ýöne ol Obamanyň sözleriniň Russiýa nä derejede täsir edendigini bilmeýändigini belleýär.
Şeýle-de, harby analitik Felgenhauer ruslaryň “Kawkaz 2009” atly geçirlen türgenleşigi tamamlanandan soň, goşunyň hüjüme taýýardygy barada aýdylandygyny bize gürrüň berdi. Mundan başga harby analitik, Kawkazyň tebigy şertlerini göz öňüne tutup, tomus paslynyň urşuň başlamagyna iň amatly döwürdigini aýtdy.
Emma uruş bolsa-da, bolmasa-da, Obamanyň Moskwa sapary, Medwedewi Günorta Osetiýa barmagyndan saklap bilmedi. Shinwalide Günorta Osetiýanyň lideri Eduard Kokoýta bilen duşuşyp, žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Medwedew mundan beýläk hem “täze döwleti” gurmaga ýardam berjekdigini aýtdy.
Amerikan-gürjü türgenleşigine gatnaşmak maksady bilen Batumä baran amerikanlylary, hepdäniň Sişenbe guni şerap hem aýdym saz bilen garşyladylar.
Bu türgenleşik, Abhaziýanyň golaýynda ýerleşýän, Batumi bilen Poti portlarynyň arasyndaky Gürjüstanyň territorial suwlarynda geçirilýär.


text:
Ýaponiýanyň imperatory Akihito halka ýüzlenip eden seýrek çykyşynda ýaşy sebäpli öz wezipe borçlaryny ýerine ýetirmeginiň kyn bolmagyndan alada edýändigini aýtdy.
82 ýaşyndaky patyşa 8-nji awgustda eden çykyşynda aç-açan tagtdan el çekýändigini aýtmady. Emma ol mirasdüşeriň tagta geçiş prosesini asuda amala aşyrmagy göz öňünde tutmaga zerurulygyň bardygyny aýtdy.
Geçen aý “NHK” neşiri patyşa Akihitonyň ýüreginden operasiýa bolandygyny we rak keselinden saglyk bejergisini alýandygyny aýdyp, öňümizdäki ýyllarda onuň tagtdan el çekmek isleýändigini habar beripdi.
Ýaponiýada patyşa wezipesinden çekilse, onda bu ädim deňi-taýy bolmadyk hereket bolar we munuň üçin döwrebap ýurtda henize çenli hiç hili kanuny proseduralar ýok.


text:
Gyrgyz lideri Oş şäherine ýeten zyýanlary görensoň, regiony täzeden dikeltmegi, bosgunlaryň yzlaryna dolanyp gelmegini wada etdi.
“Biz bu şäheri täzeden gurmak barada perspektiwa umyt bermek isleýäris. Bosgunlary yzlaryna hökman getireris. Muňa gerekli ähli şertleri dörederis. Bütin dünýä bizi goldar, sebäbi biziň niýetimiz bu iki halkyň bilelikde asuda we dostlukda ýaşamagy” diýip, Otunbaýewa aýtdy.
Resmi maglumatlarda bu çaknyşyklarda ölenleriň sany 190 töweregi, ýarlananlar hem 2000-e golaý diýilýär. Otunbaýewa şu gün beren intewýusynda özüniň ölenleriň sany aýdylandan 10 esse köpdür öýdüp gorky edýändigini aýtdy.
Birleşen Milletler Guramasy Oş we Jelalabat regionlarynda öý-owzaryny taşlap, konfliktden gaçyp giden adamlaryň sanyny 400 müň töweregi diýip çaklaýar. Goňşy Özbegistana sygynan özbekleriň sany hem iň azyndan 75 müň.
Anna güni Andijanda bosgunlaryň lagerlerine baryp gören Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Orta Aziýa boýunça kömekçisi Robert Blake: “Günorta Gyrgyzystanda ýüz beren etniki konflikt barada garaşsyz topar tarapyndan barlag geçirilmegi möhüm” diýdi.
Ol şeýle hem gyrgyz häkimiýetlerini gazaply hereketleri togtatmaga çagyrdy.Häzirki ýagdaýlar
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Janarbek Akaýew anna güni Oşda uly märekäniň ýagdaýdan närazydyklaryny bildirmek üçin şäheriň merkezine ýygnanandyklaryny habar berdi.
“Edil şu wagt Roza Otunbaýewa häkimlikde. 200 töweregi adam hem daşarda, edaranyň öňünde dur. Olar Otunbaýewa garaşýarlar. Ýöne ol daşary çykyp, bu märeke bilen gürleşenok. Adamlar, umuman, wagtlaýyn hökümetiň işinden närazy. Mysal üçin, bir aýal öz oglunyň özbekler tarapyndan şindi-de zamun saklanýandygyny aýdýar” diýip, Akaýew belleýär.
11-nji iýunda başlanan konfliktde Oş şäherinde köp ýerler weýran edilip, köp binalar, şol sanda medeniýet we söwda merkezleri, dukanlar we restoranlar otlandy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň häzir Oşdaky habarçysy Brus Panniýeriň aýtmagyna görä, anna güni juma namazyna ýygnanan adamlaryň arasynda barlyşyk alamaty göze ilýär.
“Namaza ýygnanan märekäniň arasynda hem özbek hem-de gyrgyzlar bar. Ymam namazdan soň eden wagzynda ‘özbekler we gyrgyzlar musulman. Olar musulmandyklary üçin hem dogan. Olar prowokasiýa we beýleki zatlara goşulmaly däl’ diýip, öwüt-ündew etdi. Metjitden çykyp gelýän özbekler we gyrgyzlar özara gürleşip gelýärler, gürrüň bolan wakalar barada. Arada duşmançylyk ýa ýigrenç göze ilenok” diýip, Panniýer aýdýar.


text:
Eýran bilen “altylygyň” arasynda eýýäm duşenbe güni gol çekilip bilinjek Ylalaşyk Yslam Respublikasyna garşy girizilen çäklendirmäniň aradan aýrylmagyna getirip biler. Munuň özüniň ýakyn gelejekde nebitiň bahasynyň arzanlamagynyň esasy sebäbi bolmagy mümkindir.
Amerikanyň JP Morgan bankynyň bilermenleriniň belleýşi ýaly, taraplaryň ylalaşyga gelmek mümkinçiliginiň ýokarylygy geçen hepdede nebitiň bahasynyň aşak düşmegine getirdi. Dogry, soňra habarlarda geleşige gol çekişligiň möhletiniň uzaldylandygynyň aýdylmagy netijesinde bahalar ýene galdyryldy.
Häzriki wagtda halkara araçylarynyň “altylygy” (Beýik Britaniýa, Germaniýa, Hytaý, Fransiýa, Russiýa, ABŞ) Ýewropa bileleşiginiň we Eýranyň gatnaşmagynda ýader maksatnamasy boýunça jemleýji ylalaşyklaryň üstünde işleýärler. Biraz öňräk taraplaryň 13-nji iýula çenli ylalaşyga gelmäge umyt bildirýändigi habar berlipdi.
Geçen hepdäniň ahyrynda “altylyk” bilen Eýranyň arasyndaky bu ylalaşyk bellenilen möhletde gazanylmaz umydy bilen, dünýä bazarynda nebitiň bahasy ýene-de ýokarlandy. Awgust aýyndaky bahalamalarda Brent demirgazyk deňiz ýangyç garyndysynyň bahasy 1,61 göterime, bir barrel üçin 59,53 dollara çenli ýokarlandy.
Birneme öňräk Eýran çäklendirmeler aradan aýrylansoň, üç aýyň dowamynda nebit çykarmagyň we eksport etmegiň öňdäki derejesine çykjakdygyny mälim edipdi. Hususan-da, bu ýurt nebitiň eksportuny bir gije-gündizde 2,5 million barrele ýetirmegi meýilleşdirýär.
JP Morganyň bilermenleri çäklendirmeleriň aradan aýrylmagy bilen, Eýranyň bir gije-gündizde öz aýdýan möçberlerinden az, takmynan 300-500 müň barrel nebiti bazarlara çykaryp biljekdigini çaklaýarlar.
Ýöne şu meseleler hem aşa üsti ýetik bazarda nebitiň bahasynyň aşak düşmegi üçin ýeterlik bolup biler. JP Morganyň bilermenleriniň hasaplamalaryna görä, şu ýyl Brentiň bir barrel üçin ortaça baha 62,7 dollar, WTI-niň bolsa bir barreliniň bahasy 56,6 dollar bolar. Indiki ýyl bolsa bu görkezijiniň degişlilikde 71,5 şeýle hem 65,5 dollara barabar bolmagyna garaşylýar.
Halkara energetika agentliginiň iýul hasabatlaryna görä, nebit çykarmagyň möçberleri iýunda bir gije-gündizde 550 müň barrele — 96,6 million barrele çenli ýokarlandy. OPEK ýurtlarynda nebit çykarylyşy geçen aýda bir günde 340 müň barrele — 31,7 million barrele çenli artdyryldy.
www.trend.az


text:
Türkiýede ýaşaýan türkmenler gadymdan gelýän milli göreş däplerini saklap, mundan beýläk hem ösdürmek tagallasyny edýärler. Ikinji tarapdan, nesilden-nesle geçip gelen türkmen göreşiniň tutulýan ýeri türkmen diasporasynyň Stambuldaky duşuşyk ýerine hem öwrüldi.
Şonuň bilen birlikde, Stambulyň Zeýtinburnu etrabynyň deňiz kenarynda hepdäniň her dynç alyş günleri tutulýan göreşler diňe bir Türkiýede däl, eýsem dürli ýurtlarda ýaşaýan türkmenler bilen doganlyk halklaryň arasynda hem bar kän meşhurlyk gazanýar.
Azatlyk Radiosy hem Stambulyň Zeýtinburnu etrabynda deňiz kenarynda tutulýan göreşleri ýerinde baryp görüp, çäräniň guramaçylary we pälwanlar bilen söhbetdeş boldy.
Stambuldaky türkmen göreşlerine bagyşlanan söhbetdeşligimizi diňläp, sizi hem öz pikirleriňizi bilen “göreş meýdanyna” çykmaga, eger bar bolsa, tejribeleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.


text:
Daşary ýurt habar beriş serişdeleriniň ýazmagyna görä
, noýabryň 11-inden 14-i aralygynda geçirilen bu bäsleşige dünýäniň 15 döwletinden 80 topar gatnaşypdyr. Şol toparlaryň arasynda Türkmenistandan gelen wekiller hem bar.
Türkmenistanyň komandasynyň ady “Ва-банк - вайлд-кард ОК ЧМ” diýlip atlandyrylýar. Eýlatda geçirilen ýaryşa
bu topardan Anton Perepelisa (kapitan), Hemra Atabaýew, Dmitriý Runenkow, Marina Sarenko, Olga Uspanowa we Aleksandr Uspanow dagylar gatnaşypdyrlar.
«Что? Где? Когда?» oýny boýunça dünýä çempionaty bütindünýä intellektual oýunlarynyň hatarynda iň bir dabaraly wakalaryň biri hasaplanýar. 2002-nji ýyldan bäri geçirilip gelinýän bu bäsleşigiň şu ýylkysy eýýäm sekizinjidir.
Bu ýaryş ozal Bakuda, Ýaroslawlda, Kaliningradda ýerli häkimiýetleriň ýardam bermeginde geçirildi. Bakuda geçirilen ýaryşyň dabarasyna Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň gatnaşandygy barada hem habar berilýär.
1975-nji ýylda Wladimir Woroşilowyň başlangyjy bilen döredilen «Что? Где? Когда?» telewiktorinasyna türkmen tomaşaçylary häli häzir hem höwes bilen seredýärler. Sebäbi bu wiktorina beýleki paýhas oýunlaryndan has gyzykly hem-de özüne çekijiligi bilen tapawutlanýar.
Türkmenistan öz garaşsyzlygyna eýe bolansoň, türkmen telewideniýesinde-de intellektual bäsleşiklerini döretmegiň ençeme synanyşyklary bolupdy. Ýöne olaryň köpüsi mawy ekranda uzak saklanyp bilmeýärdi.Türkmen telewideniýesinde...
Häzirki wagtda milli telewideniýäniň «Altyn asyr» kanalynda «Özüňi syna», «Miras» kanalynda bolsa «Syrly göçüm» ady bilen hepdede bir gezek paýhas oýunlary berilýär. Emma olaryň gurnalyşy hil taýdan juda ýöntem hasaplanýar.
Oýunlarda berilýän sowallaryň gowşak düzülmegi, ýaryşa gatnaşdyrmak üçin saýlanylyp alnanlaryň intellektual derejesine üns berilmezligi bu wiktorinany gyzyksyz edýär. Şonuň üçin ol wiktorinalaryň reýtingi ilat arasynda juda pes.
Paýhas oýunlaryna diňe bir telewideniýede däl, eýsem umuman, tutuş Türkmenistanda düýpli üns berilmeýär. Ýöne muňa garamazdan, ýurtda «Что? Где? Когда?» oýny boýunça höwesjeň intellektual toparlar, azam bolsa bar. Olara hiç kim hemaýatkärlik etmeýär.
Türkmenistanda höwesjeň intellektual toparlar öz aralarynda ýaryşlary gurnaýarlar, daşary ýurtlarda geçirilýän bäsleşiklere gatnaşýarlar. Şeýtmek bilen olar sowatly, intellektual ýaşlary öz hatarlaryna jemleýärler.
Şunuň ýaly intellektual toparlarlaryň barlygy hakda ýerli habar beriş serişdelerinde maglumatlar berilmeýär. Höwesjeň ýagdaýda hereket edýän bu toparlaryň derejesiniň ösmegi üçin hiç kim aladalanylmaýar.
Hiç bir babatda daşyndan goldawyň bolmazlygy netijesinde höwesjeň bu toparlar halkara bäsleşiklerinde-de tapawutlanyp bilmeýärler. Bu Ysraýylda geçen bäsleşikde-de şeýle boldy
.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlanyldy.


text:
Jamaldin Hojanyýazow
Jamaldin Abdulhalitowiç Hojanyýazow (rus. Джамалдин Абдухалитович Ходжаниязов; 18 iýul 1996, Baýramaly) — uýgur futbolçy, rus «Zenit» futbol toparynda we Russiýanyň milli futbol ýygyndysynda (U17) oýnaýar. Ýewropa U17 çempiony (2013).
1996-nji ýylyň 18-nji iýulda Mary welaýatyň Baýramaly şäherinde dogulýar.
Ilkinji tälimçisi - Grigoriý Rozyýew. Daşkentyň "Çilnazar" sport mekdepi gutordy.
Tolýati "Akademiýa" komandasynyñ düzüminde futbol oýnap başlaýar. 2013 ýylyň fewralde Sankt-Peterburgyň "Zenite" barýar.


text:
Türkmenistanda asyrlara geçip gelýän milli aýdym-saz medeniýeti bar. Türkmenler gadymlardan bäri dutarda ýa-da tamdyrada, gyjakda, tüýdükde, gopuzda saz çalyp aýdym aýdypdyrlar, küşt depipdirler.
Eýsem, şu günki günde türkmen ýaşlary halk däplerine esaslanýan aýdym-saz medeniýeti, milli saz gurallary bilen näderejede gyzyklanýar? Ýaşlaryň arasynda bu saz gurallarynda saz çalmagy öwrenmek, köne halypalaryň aýdym-saz däplerini dowam etdirmek bilen gyzyklanýanlar köpmi? Şonuň bilen birlikde milli aýdym-saz medeniýetiniň ýaşlaryň arasynda diňlenişi nähili?
Täze Tolkun gepleşiginiň şu sanynda bu soraglara ýokary bilimini daşary ýurtlarda dowam etdirýän türkmen ýaşlary Arslan, Aýjahan we Maksat jogap berýär. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz. Garaýyşlaryňyza aşakdaky teswir bölüminde garaşýarys.


text:
ABŞ-nyň goranmak sekretary Robert Geýts yrak liderleri bilen gepleşmek we awgustda söweş operasiýalaryny soňlan amerikan goşunlaryny görmek üçin öňünden yglan edilmedik sapar bilen Bagdada geldi.
Amerikan goşunlary bu ýurtdan şu ýylyň ahyrynda çykarylmaly.
Geýts Yraga Saud Arabystanyna gysga wagtlyk sapar edip, patyşa Abdylla bilen gepleşik geçirenden soňra geldi.
Ýanynda sapar edýän resmileriň aýtmaklaryna görä, Geýts Bagdatda iki gije galmakçy hem sapar mahalynda premýer-ministr Nury al-Maliki we prezident Jalal Talabani bilen duşuşmakçy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri alty gündogar ýurdundan öz hyzmatdaşlary bilen 21-nji maýda Latwiýanyň paýtagty Rigada geçirilýän sammitde duşuşýarlar.
Iki gün dowam etjek bu ýygnagyň dowamynda Ýewropa Bileleşigine agza 28 ýurduň, Gündogar hyzmatdaşlygy programmasynyň Russiýa bilen gatnaşyklary boýunça nädip ylalaşjakdygy baradaky mesele ilkinji nobatdaky sorag bolup durýar. Gürrüňi edilýän programma Ermenistany, Azerbaýjany, Belarusy, Gürjüstany, Moldowany we Ukrainany öz içine alýar.
Gürrüňi edilýän sammitiň iň soňky ýygnagy 2013-nji ýylda Wilnýusda geçirilipdi. Bu ýygnak häzirki wagt Ukrainada dowam edýän krizisiň başlamagyna sebäp bolupdy. Şonda Ukrainanyň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary saklamak baradaky ylalaşygy goldamandy.
Aradan birnäçe aý geçen soň, Ukrainada bolan ýowuz protestler Ýanukowiçiň wezipesinden çekilmegine sebäp bolupdy.
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ýewropa Bileleşigine Russiýanyň bähbitlerine zeper ýetirip biljek ädimleri ätmezlige garşy duýduryş berdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň aýtmagyna görä, "Yslam döwleti" atly jeňçi toparyň garşysyna alnyp barylýan söweşde, Amerika bilen Orsýet arasynda harby hyzmatdaşlyk barada barýan gepleşikler tamamlanyp gelýär.
"Biz häzir gepleşikleriň barşy bilen meşgul. Men bu gepleşikleri haýsy hem bolsa, bir ýol bilen netijeli soňlarys diýip umyt edýärin" diýip, Jon Kerri 22-nji awgustda Kenýa eden saparynda aýydy.
Ol: "Ýöne bu karar biz geljekki birnäçe günlükde nirede bolsak, şoňa laýyk bolar" diýdi.
Kerriniň bellemegine görä, Siriýadaky manysyz hereketler uzak wagt bäri dowam edýär. Şol sebäpden Siriýaniň režimini goldaýan ýurtlar - Orsýet bilen Eýran - şeýle hem oppozisiýanyň tarapyny çalýan döwletler - Birleşen Ştatlar we Orta gündogarly ýaranlar - söweşi soňlamak üçin bir ýere jemlenmeli.
Türk harbylarynyň nyşanalary
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary "Yslam döwletine" we Al-Kaýda bilen ilteşikli Al-Nusra frontyna urulýan howa zarbalaryny koordinirlemek üçin, gizlin maglumatlary Orsýet bilen paýlaşmagy teklip etdi. Siriýanyň harby howa güýçleri hem aram gozgalaňçy toparlara hüjüm etmegi bes etmeli.
Bu aralykda Türkiýe Siriýa bilen aralykdaky serhediň boýunda Amerika tarapyndan goldalýan kürt militantlarynyň, şeýle hem "Yslam döwletiniň" pozisiýalaryna zarba urdy.
Türk harbylary 23-nji awgustda "Yslam döwletiniň" we kürt ÝPG militantlarynyň Jarablus we Manbij şäherlerindäki ýerlerini nyşana aldylar.
Hökümet Türkiýäniň günortasynda bolan gandöküşikli hüjümde ekstremistleriň eliniň bardygyny aýdanyndan soň, Türkiýäniň Daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu 22-nji awgustda telewideniýede eden çykyşynda, ýurduň Siriýa bilen bolan serhet etraplary "Yslam döwleti" atly terroristik topardan "bütinleý arassalanmaly" diýdi.
Atyşyklara dyngy berilmegi
20-nji awgustda janyndan geçen bir hüjümçiniň Gaziantep şäherinde bir toýda partladan bombasy 53 adamynyň başyna ýetip, onlarça adamy ýaralady.
21-nji awgustda Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýýyp Erdogan üstümizdäki ýyl iň köp adamyň ölümine sebäp bolan bu hüjümiň jeňçi toparyň gatnaşmagynda amala aşyrylandygyny aýtdy.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde 22-nji awgustda Siriýa boýunça geçen maslahatda üns merkezinde duran ýaralanyp, gorkudan ýaňa aňk-taňk bolan we suraty dünýäni sarsdyran aleppoly oglanjygyň agyr ýagdaýy boldy.
Birleşen Milletler Guramasynyň ýokary derejeli bir resmisi bilen Geňeşiň agzalarynyň uly bölegi gozgalaňçylaryň elinde bolan şäherde adamlara zerur kömekleri ýetirmek üçin atyşyklara dyngy berilmegini sorap çykyş etdiler. Aleppony ençeme aý bäri Siriýanyň hökümet güýçleri gabawda saklaýar.
“Çagany öz çagyňyzyň ýerine bir goýup görüň”
Edilen çykyşlarda geňeşiň ähli agzalary diýen ýaly ýüzi ganly bäş ýaşlyja Omran Dakneşiň şäherdäki weýrançylygyň nyşanyna öwrülen suratlaryna salgylandylar.
Omran bilen onuň maşgala agzalary geçen hepde bolan harby zarbadan soňra daşlaryň aşagyndan çykaryldy. Onuň on ýaşly dogany Ali düşen ýaralardan 20-nji awgustda aradan çykdy.
"Diňe birje salym dyngy, aýylganç uruşdan başga hiç bir zady görmedik bu çagany öz çagyňyzyň ýerine bir goýup görüň" diýip, Birleşen Milletler Guramasynyň gumanitar işler bölüminiň başlygy Stefan O'Brien aýtdy.
O'Brien öten hepde gumanitar kömek üçin Orsýet tarapyndan teklip edilen arakesme bilen hemme taraplar ylalaşmasa, Aleppo "gumanitar betbagtçylyga" öwrüler diýip duýduryş etdi.


text:
6-nji noýabrda Täjigistanda geçýän saýlawlar üçin saýlaw şertleriniň ählisi formal taýdan berjaý edilýän ýaly. Ýurduň häzirki prezidenti Emomali Rahmona bäş dalaşgär bäsdeş bolýar. Emma iş ýüzünde saýlaw kampaniýasynyň gidişi Rahmonyň häkimiýet başynda galmagyna gönükdirilýäne meňzeýär.
6-njy noýabrda Täjigistanda geçýän prezindetlik saýlawlaryna Emomali Rahmon bilen bilelikde dalaşgär hökmünde gatnaşýan bäş kandidat bu saýlawlarda hasaba alynmazdan öň il arasynda onçakly tanalmaýardy.
Üç hepdeläp dowam eden saýlaw kampaniýasynyň dowamynda 40-dan gowrak resmi duşuşyklar geçirilen hem bolsa, täjik ses berijileriniň köpüsi dalaşgärleriň atlaryny we berýän wadalaryny henize çenli-de aýyl-saýyl edip bilenoklar.
Şol bir wagtyň özünde-de Rahmonyň köp sanly ägirt uly suratlary köçelerde, administratiw binalarda we jemgyýetçilik transportynda göze ilýär, beýleki dalaşgärleriň kiçeňräk suratlaryny bolsa uly bolmadyk dükanlarda we bildiriş künjeklerinde görmek mümkin.
Her bir dalaşgäre öz saýlaw programmasyny mälim etmek üçin milli telewideniýde ýarym sagatlyk wagt berildi. Olar 4-nji noýabrda telewideniýede görkezilen çekeleşiklere gatnaşdylar.
Rahmon bolsa soňky hepdeleriň dowamynda ýurduň ähli regionlaryna syýahat etdi we täze mekdepleriň, kärhanalaryň we medeniýet merkezleriniň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Prezidentiň administrasiýasy Rahmonyň dalaşgärler bilen çekeleşiklere we ses berijiler bilen duşuşyklara gatnaşyp bilmejegini, sebäbi onuň örän işlidigini yglan etdi.
Saýlaw çäreleri
Täjigistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy tutuş ýurt boýunça dalaşgärleriň ses berijiler bilen onlarça duşuşyklaryny gurnady. Emma bu duşuşyklarda dalaşgärler tankytdan gaçmak we Rahmonyň syýasatyny goldamak bilen çäklendiler.
Duşenbede geçirilen şeýle duşuşyklaryň birinde Kommunistik partiýanyň dalaşgäri Ismoil Talbakow Rahmonyň Täjigistanyň parahatçylygyna we durnuklylygyna uly goşant goşandygyny aýratyn nygtady.
”Sosialist partiýanyň” dalaşgäri Abduhalim Gafforow Rahmonyň soňky 20 ýylyň dowamynda “yzagalak ýurdy ösen ýurda öwrendigini” aýtdy.
Dalaşgärler hatda saýlawçylary özlerine ses bermäge-de çagyrmagy-da unutdylar. Muňa derek olar “iň mynasyp dalaşgäri” goldamaga çagyrdylar.
Üstesine, dalaşgärler Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň tankydyny hem ret etdiler. Bu gurama Täjigistanyň prezidentini saýlamak boýunça geçirilýän taýýarlyklar Rahmonyň bähbidine gönükdirilýar diýip baha berdi.
Garaşsyz baha
ÝHHG-niň gözegçiler missiýasynyň 22-nji oktýabrda ýaýradan beýannamasynda döwletiň gözegçiligindäki habar serişdeleri Rahmonyň alyp barýan işleri barada giňişleýin maglumat berýärkä, prezidentlige dalaş edýän beýleki bäş kandidat barada hiç ýerde maglumat göze ilmeýär diýip bellenýär.
“Prezidentden başga dalaşgärleriň saýlaw kampaniýasy göze ilmeýär” diýip, ÝHHG-niň Täjigistandaky saýlawlar boýunça gözegçiler missiýasynyň başlygy Paraskiwa Badesku Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna gürrüň berdi.
Täjigistanyň prezidenti wezipesine dalaş edýänler özleriniň saýlaw kampaniýalarynyň gidişinden kanagatlanýarlar. Şol bir wagtda-da, ýurduň köp raýatlary Rahmondan başga dalaşgärleri özleriniň tanamaýandyklaryny aýdýarlar.


text:
Nobatdaky “Tegelek stol” programmamyzda Türkmenistanda ýakynda yglan edilen köppartiýalylyk, oppozision syýasy partiýalaryň döremek mümkinçilikleri barasynda gürrüň edýäris.
Söhbetdeşlige Aşgabatdan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, kanunçylyk meseleleri bilen ýakyndan gyzyklanýan aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew we Awstriýa Respublikasyndan oppozision Respublikan partiýanyň lideri Nurmuhammet Hanamow gatnaşýar.
Programmanyň dowamynda oppozision partiýalar barada Türkmenistandan dürli kärdäki adamlaryň pikir-garaýyşlary bilen hem tanyşdyrarys.
Gepleşigi Pragadaky studiýadan Nazar Hudaýberdi alyp barýar.
“Tegelek stol” diskussiýasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmesini basyň.


text:
Türkmenistan Watanymyz bedew bady bilen gün-günden pajarlap ösýär. Ýurdumyzyň ähli pudaklary bilen bir hatarda ylymda, bilimde, ykdysadyýetde, syýasatda, saglygy goraýyş we sport ulgamynda şeýle hem medeniýetde, metbugatda uly-uly öňegidişliklere eýe bolýar. Munuň aýdyň mysallary hökmünde Diýarymyzda alnyp barylýan il-ýurt bähbitli işler hemde döwlet ähmiýetli çäreler Watanymyzyň gülläp ösýändiginden hem-de bedew bady bilen öňe barýandygyndan habar berýär. Şu ähmiýetli işleriň sakasynda bolsa Hormatly mähriban hemde gahryman arkadagymyzyň başlangyçly işleri biz ýaşlar üçin görelde mekdebi bolup durýar.
Şeýle-de Watanymyzda has-da ýokary depginlerde ösýän pudaklaryň biri bolan ylym-bilim ulgamy dünýäniň iň täze gazananlary bilen aýakdaş gidýär. Munuň aýdyň mysaly hökmünde biziň hem ylym-bilim we döredijilik ojagymyz bolan Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda hem uly-uly döredijilik çäreleri geçirilýär.
Ýagny biziň ýokary okuw jaýymyzda sungatyň ähli görnüşlerinden nakgaşçylyk, heýkeltaraşlyk, grafika, arhitektura, dizaýn, amaly-haşam we sungatyň taryhy ýaly dürli ugurlardan ylym-bilim alýan zehinli talyplar ýurdumyzda geçirilýän her bir çärelerine özleriniň döredijilik sowgatlary bilen barýarlar. Şeýle-de ýokary okuw jaýymyzda däp bolup gelýän şahsy we toparlaýyn sergiler soňky döwür özüniň ýerlikli netijesini berýär. Aýratyn hem tematiki sergiler suratkeşleriň döredijilik aýratynlyklaryny aýdyň açyp görkezýär. Okuw jaýymyzda geçirilýän her bir serginiň talyp ýaşlar üçin uly ähmiýetli bolup, olaryň döredijiligini has-da kämilleşdirmeklige, gözýetimlerniň giňemekligine uly itergi berýändir.
Şunuň ýaly ajaýyp sergileriň biri hem “Dizaýn” hem-de “Heýkeltaraşlyk” kafedralarynyň bilelikdäki sergisidir. Bu sergä talyp ýaşlar bilen bir hatarda uly mugallym Gylyjow Rozygeldi hem gatnaşýandyr. Mugallym sergide “Türkmen saçagy”, “Daşda galan müňýyllyklar” ýaly birnäçe eserlerini görkezýär. Dördünji ýyl talyp ýaşlardan Mürriýewa Gurbangözeliň “Wagtyň asudalygy”, “Akmaýanyň ýoly”, Amangeldiýewa Gülbaharyň “Gijeki maslahat”, “Iki ýüzli sypatlar”, Allaýarowa Enebaýyň “Säher çagy” ýaly eserlerni sergileýärler. Talyp ýaşlaryň ýerne-ýetiren her bir eserleriniň aglabasy tebigatyň gözelligini, durmuş alnan sahnalary, adamlaryň portretleri, realstik hem-de täze çeper akymlaryň üsti bilen beýan edýärler. Bu eserler talyplaryň ylym, bilim derejesini, adamkärçiliklerini we içgi dünýäsiniň dolulygyny açyp görkezýär. Biz talyp ýaşlara mundan beýläk hem döredijilik äleminde uly üstünlikler arzuw edýäris.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi
Halkara ýaryşlarynda gazanylan baýraklaryň köp sanlysyny getiren 2014-nji ýylyň sport senenamasy söweş sungaty boýunça milli ýaryşlar bilen tamamlanýar. Aşgabatda uşu boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryş, Mary welaýatynyň merkezinde taekwondo boýunça (ITF ugry) ýurdumyzyň günorta-gündogar sebitiniň birinjiligi geçirildi, öňümizdäki dynç alyş günlerinde bolsa ýurdumyzyň kikboksçylary Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň çäklerinde iň güýçlüleri kesgitlärler.
Hytaýyň söweş sungaty boýunça jemleýji ýaryşlara gatnaşmak üçin ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden türgenleriň 100-e golaýy “Galkynyş” sport toplumyna ýygnandy. Baş baýraga – Kuboga paýtagtymyzyň topary mynasyp boldy. Bu toparyň wekilleri 7 gezek ýeňiji boldular. Umumy topar hasapda Daşoguz welaýatynyň ýygyndysy ikinji orna mynasyp boldy (4 birinji ýer) we üçünji ýeri maryly türgenler eýelediler. Maryly türgenler dürli ugurlarda üç gezek hormat münberiniň iň ýokarky basgançagyna çykmagy başardylar.
Ýaryşyň netijeleri boýunça milli ýygyndymyzyň düzümi kesgitleniler. Bu topar uşu boýunça Günbatar Aziýanyň çempionatyna taýýarlyk görer. Şol ýaryşlar Eýranyň Zahedan şäherinde 2015-nji ýylyň 8-12-nji fewraly aralygynda geçiriler. Aziýanyň uşu federasiýasy ýaryşa gatnaşjak toparynyň düzümine Merkezi Aziýa sebitiniň ýurtlarynyň toparlaryny hem goşmak barada çözgüt kabul etdi. Munuň özi, elbetde, medallar ugrundaky göreşiň has-da çekeleşikli bolmagyny üpjün eder, şeýle hem söweş sungatynyň bu görnüşini Aziýanyň dürli sebitlerinde wagyz etmek işine ýardam eder.
Geçip barýan ýylda gadymy söweş sungatynyň türkmen muşdaklary ýaryşlaryň her birinde diýen ýaly medallara mynasyp bolmagy başardylar. Mysal üçin, mart aýynda Türkiýäniň Antalýa şäherinde ýetginjekleriň arasynda uşu boýunça geçirilen dünýä çempionatynda türgenlerimize iň pesinden dünýä çempionatynyň iň güýçlüleriniň sekizliginiň hataryna girmek zerur bolup durýardy. Çünki, şol ýaryşlarda Hytaýda II Bütindünýä ýetginjekler olimpiýa oýunlarynyň çäklerinde geçirilen “Nankin--2014” halkara ýaryşyna ýollanmalar ugrunda göreşildi.
Türkmen türgenleriniň üçüsi – Oraznepes Geldiýew (60 kilograma çenli agramlyk derejede), Muhammet Gurbanow (70 kilograma çenli agramlyk derejede) we Merjen Saparowa (60 kilograma çenli agramlyk derejede) bu wezipäniň hötdesinden abraý bilen geldiler. M.Saparowa Nankinde geçirilen halkara olimpiýa ýaryşynda bürünç medala mynasyp boldy.
Biziň uşuçylarymyz şu ýylyň güýz paslynda Koreýanyň Inçhon şäherinde geçirilen XVII Aziýa oýunlarynda bürünç medallaryň ýene-de ikisini eýelediler. Bu ýerde Salahetdin Baýramow we Jennet Aýnazarowa tapawutlandylar. Biziň türgenlerimiz Ermenistanda we Gruziýada geçirilen iri halkara ýaryşlaryň ikisinde hem üstünlik gazandylar. Türkmenistanlylar şol ýaryşlarda medallaryň 20-sine – 9 altyn, 5 kümüş we 7 bürünç medala mynasyp boldular. Ine, indi bolsa türgenlerimiz ýene-de Eýranda geçiriljek Günbatar Aziýa çempionatynda baýraklar ugrunda göreşmäge taýýarlyk görýärler.
Taekwondo (ITF) ussatlary hem şu ýyl Türkmenistanyň sport babatda gazanan üstünliklerine saldamly goşant goşdular. Özi-de, halkara baýraklary diňe dünýä we Aziýa derejesindäki ýaryşlarda gazanyldy. Milli ýygyndymyzyň düzümi barada aýdylanda bolsa, häzirki wagtda ondaky orunlaryň ählisini diýen ýaly maryly türgenler eýeleýärler.
Şu ýyl Türkmenistanyň ITF taekwondo milli merkezi, bu sebitiň sport komiteti we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň welaýat komiteti tarapyndan guralan Mary welaýatynyň birinjiligine esasan hem ýaş türgenler gatnaşdylar. Olar ýakyn geljekde halkara ýaryşlarda ýurdumyzyň abraýyny gorap çykyş ederler.
Ýeňijiler we baýrakly orunlaryň eýeleri ýaryşyň iki görnüşinde – başa-baş göreşde we toplumlaýyn maşklarda (tuli) kesgitlenildi. Gyş döwründe maryly taekwondyçylaryň aprel aýynda Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň paýtagty Phenýanda geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlyk görmeli boljakdygyny bellemelidiris. Milli ýygyndymyzyň gutarnykly düzümi Türkmenistanyň çempionatynyň netijeleri boýunça kesgitleniler. Bu ýaryş dünýä birinjiliginiň öňüsyrasynda geçiriler.
Türkmenistanlylaryň geçip barýan ýylda geçirilen şeýle ýaryşlarda gazanan netijelerinden çen tutsaň, biziň ýygyndymyzyň Phenýanda geçiriljek dünýä birinjiliginde hem üstünlik gazanmaga uly mümkinçilikleriniň bardygyna göz ýetirmek bolýar. Mysal üçin, ýakynda Belarus Respublikasynyň paýtagty Minsk şäherinde geçirilen dünýä Kubogy ugrundaky ýaryşda Türkmenistanyň ýygyndysynyň türgenleri medallaryň bäşisine – 1 altyn (Annamyrat Goşanyýazow) we 4 bürünç (Gaýgysyz Atabaýew, Orazmyrat Çaryýew, Muhammet Hudaýberdiýew we Arslan Batyrow) medallara mynasyp boldular. Koreýada geçiriljek dünýä çempionatynda hem guwandyryjy netijeleriň gazanylmagyna umyt edýäris.
... Kikboksing boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryş 27-28-nji dekabrda Aşgabadyň “Galkynyş” sport toplumynda geçiriler. Ýurdumyzyň ähli sebitlerinden iň gowy türgenler paýtagtymyza geler.
Öň geçirilen milli ýaryşlar başa-baş göreşiň bu görnüşinde aşgabatly we lebaply kikboksçularyň öňdäki orunlarda barýandyklaryny görkezdi. Ýöne soňky döwürde ýurdumyzyň beýleki sebitlerinde hem türgenleriň sport ussatlygynyň ýokarlanýandygy mese-mälim duýulýar. Munuň özi, ilkinji nobatda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýerlerde täze döwrebap sport toplumlarynyň köpsanlysynyň açylmagy bilen baglanyşyklydyr. Şol sport toplumlarynda türgenleşmek üçin ähli şertler döredildi.
Kikboksing boýunça şu ýaryşlarda kimiň baş baýraga mynasyp boljakdygyny bolsa ýakyn wagtda bileris.
Habarlar #Uşu
- Soňky habarlar
Ýaş türgenler uşu boýunça Aziýa çempionatyna taýýarlyk görýärler23 Fewral, 2015 (22:52)
- Soňky habarlar
Uşu boýunça türkmen ussatlary alty medal gazandylar13 Fewral, 2015 (23:03)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Türkmen türgeniniň olimpiýa oýunlaryndaky ýeňşi25 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Ýaş türkmen türgenleriniň işjeň möwsümi dowam edýär09 Iýul, 2014 (20:09)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleriniň uşu boýunça üstünlikleri25 Iýun, 2014 (20:15)
- Soňky habarlar
Türkmenistanlylaryň nobatdaky medallary29 Aprel, 2014 (19:07)
- Soňky habarlar
Uşu boýunça türkmen ussatlarynyň ýene-de iki medaly01 Oktýabr, 2013 (23:02)


text:
Özbegistanyň paýtagty Daşkentde NATO-nyň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen gatnaşyklar we hyzmatdaşlyklar boýunça býurosy resmi taýdan işe başlady.
16-njy maýdaky açylyş dabarasyna NATO-nyň baş sekretarynyň Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça ýörite wekili Jeýms Appaturaý (James Appathurai) gatnaşdy.
Appaturaý Azatlyk radiosynyň Özbek gullugyna telefon arkaly beren gürrüňinde býuronyň ýaranlyk bilen Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyga ýardam bermek üçin işlejegini aýtdy.
Appaturaý NATO-nyň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen partnýorlugynyň olaryň Orsýet bilen edýän gatnaşyklary bilen bäsleşik gurmaýandygyny hem sözüne goşdy.
Ol «biz bu ýere ýaryşmak ýa kimdir birleriniň syýasy ugruny üýtgetmegi üçin basyş etmäge gelmedik" diýdi.
Appaturaý 16-njy maý güni irden Özbegistanyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow bilen duşuşyp, NATO goşunlarynyň 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystandan çykarylmagynyň öňüsyrasyndaky ýagdaý barada maslahat etdi.
Özbegistan 1994-nji ýyldan bäri NATO-nyň Parahatçylyk üçin partnýorluk programmasynyň agzasydyr.


text:
Türkmen hökümeti Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen maslahatynda ýylyň dört aýynda ýurduň sosial-ykdysady ösüşiniň netijelerine seretdi.
TDH-nyň ýazmagyna görä, prezident G.Berdimuhamedow maslahatda ýurduň ykdysady ösüş depgininiň gowy bolandygyny aýdypdyr. Resmi habarda, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi içerki önümiň ösüş möçberiniň 10 prosent ýokarlanandygy aýdylýar.
Prezident Berdimuhamedow ýurtda 50 milliard amerikan dollary möçberindäki gurluşyk işleriniň dowam etdirilýändigini aýdypdyr. Şeýle-de ol bu döwürde ýaşaýyş meýdany 280 müň kwadrat metr bolan ýaşaýyş jaýlarynyň ulanmaga berlendigini belläpdir.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde ýurduň maliýe-ykdysady pudagynyň, Sport boýunça döwlet komitetiniň işinden nägilelik bildirilipdir.
Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary B.Ereşowa bolsa, işde goýberen kemçilikleri üçin käýinç berlipdir.


text:
Düýn Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýuşenko resmi sapar bilen Türkmenistanyň paýtagty Aşgabada bardy.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedowyň şu gün ukrain prezidenti bilen duşuşjakdygyny habar berýär.
Maglumata görä, geçiriljek gepleşikleriň netijesinde türkmen-ukrain hyzmatdaşlyklarynyň käbir ugurlary boýunça birnäçe möhüm dokumentlere gol çekiler diýlip garaşylýar.
Ukrain prezidentiniň bu saparynyň öňýany düýn Aşgabatda türkmen-ukrain biznes forumy hem geçirildi.


text:
2011-nji ýylda Gazagystanyň günorta-günbataryndaky Žanaözen şäherinde bolan köpçülikleýin bidüzgünçiliklere gatnaşany üçin ýyl iş kesilen 6 tussag azat edildi.
2011-nji ýylyň dekabrynda, Žanaözende nebitçi işçileriň protesti basylyp ýatyrylanda, polisiýa azyndan 16 adamy atyp öldüripdi.
Gazagystanyň Ýokary sudunyň şikaýat geňeşi sişenbe güni üç ýyl tussaglyga höküm edilen alty adamyň jeza möhletini iki ýyl şertli tussaglyk bilen çalşyrdy.
Geçen ýylyň iýunynda on ikiden gowrak adam Žanaözendäki bidüzgünçiliklere meçew bermekde aýyplanyp, üç ýyldan ýedi ýyla çenli aralykda türme tussaglygyny höküm edilipdi.
Žanaözeniň polisiýa resmileriniň bäşisi we öňki tussaghana gözegçisi bolsa bäş we ýedi ýyl aralygynda tussaglyga höküm edildi.
Olar pitne wagtynda öz wezipesini nädogry ulanmakda aýyplandy.
Geçen oktýabrda oppozisiýa lideri Wladimir Kozlow ýedi ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ol bidüzgünçilige meçew bermekde aýyplandy.


text:
Siriýaly aktiwistler musulmanlaryň Gurban baýramynyň dowamynda hüjümleriň bes ediljekdigi barada edilen beýanatlara garamazdan, şenbe güni täze çaknyşyklaryň ýüz berendigini mälim etdiler.
Aktiwistleriň maglumatyna görä, Gurban baýramynyň ikilenji güni Damask prowinsiýasynda, Aleppo, Daraa we Deýr Ezzor şäherlerinde hökümet güýçleri bilen oppozision söweşijileriň arasynda birnäçe çaknyşyk ýüz beripdir.
Siriýa boýunça iş alyp barýan we düýbi Londonda ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy gurama bu barada ýaýradan beýanatynda “Taraplardan hiç birem hüjümleri togtadyp bilmejege meňzeýär. Hüjüm etmezlik baradaky ylalaşyk hem başa barmajak ýaly görünýär” diýip belläpdir.


text:
Azerbaýjanyň döwlet eýeçiligindäki nebit kompaniýasy (SOCAR) Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda SSSR dargaly bäri dowam edip gelýän toprak dawasynyň ýakyn geljekde çözülmegine umyt baglaýar.
Azerbaýjanyň «Trend» habar gullugy SOCAR-yň birinji wise-prezidenti Hoşbaht Ýusufzadäniň birinji gün Bakuwda geçen halkara energiýa maslahatynda aýdan sözlerini sitirleýär:
«Olar (Türkmenistan – redaksiýanyň belligi) bu ýangyç ýatagyny «Serdar» diýip atlandyrýar, biz oňa «Kýapaz» diýýäris. Bu meseläniň ýakyn wagtda oňyn çözüljekdigine ynanýaryn» diýip, Ýusufzada aýdypdyr.
Onuň pikirine görä, bu problemanyň çözgüdi Türkmenistanyň Azerbaýjanyň guran geçirijilerini ulanmagyna mümkinçilik berer:
«Türkmen gazyny Ýewropa çykarmagyň şeýle ýoly Türkmenistan üçin ykdysady taýdan iň amatly ýol, biziň geçirijilerimiz Hazaryň tas ortasyna çenli çekilen» diýip, Ýusufzada bu ýerden Türkmenistana çenli aralygyň uzak däldigini hem sözüne goşýar.
Ýöne azeri resmisi iki ýurduň arasynda ýigrimi ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän toprak dawasynyň nähili çözülip biljekdigini aýtmandyr.
Azerbaýjanly ekspert Azer Hasrat bu meseläniň Aşgabat bilen Bakuwyň arasynda uzak wagt bäri maslahat edilýändigini, emma taraplaryň entek özara ýaramly çözgüde gelip bilmeýändiklerini, sebäbi iki tarapyň hem dawaly ýataklary özüniňki hasap edýändigini aýdýar.
Ýöne ol taraplaryň bu meseläni häzirlikçe parahatçylykly we asuda ýagdaýda ara alyp maslahatlaşýandygyny, şunuň hem gowudygyny, käbir ýagdaýlarda beýle dawalaryň konfliktleriň ýitileşmegine alyp gelýändigini belleýär.
Azer Hasratyň pikirine görä, Baku bilen Aşgabadyň Hazar deňzindäki dawasynyň çözülmegi üçin hazarýaka döwletleriniň ählisiniňKaspi deňziniň düýbüniň doly bölüşilmegi babatda bir pikire gelmegi gerek.
«Şondan soň niräniň kime degişlidigi belli bolar» diýip, ol aýdýar.
Azer Hasratyň ynanjyna görä, Hazar deňziniň durumy baradaky mesele çözülmese, «Serdar» - «Kýapaz» dawasy hem açyklygyna galar.
Türkmenistanyň ozalky nebit-gaz ministri Nazar Söýünow Sowet Soýuzy wagtynda Hazaryň häzir dawa edilýän ýerlerindäki türkmen sektoryny hem özleşdirmek ygtyýarynyň Bakuwa berlendigini ýatlamak bilen, bu problemanyň bireýýäm çözmegiň mümkindigini, şeýle mehanizmiň bardygyny aýdýar.
«Men 1992-nji ýylda Orsýet, Gazagystan we Türkmenistan arasynda Kaspi deňziniň düýbini bölüşmek boýunça protokola gol çekdim, şonda Azerbaýjanyň wekili hem bardy. Emma ol bu protokola gol çekmedi, sebäbi oňa Haýdar Alyýew rugsat bermedi» diýip, Nazar Söýünow aýdýar.
Ozalky ministriň ynanjyna görä, şol protokol täzeden işe girizilse, dawaly ýatak türkmen tarapynda bolup çykar.
Orsýetde ýaşaýan öňki wise-premýer Söýünow Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde Hazardaky dawaly ýerleriň çözgüdi baradaky tekliplerini türkmen hökümetine birnäçe gezek iberendigini, emma hiç bir jogap almandygyny hem sözüne goşdy.
Biraz öň ABŞ-nyň Chevron we Germaniýanyň Wintershall kompaniýalary «Kýapaz» ýatagyny özleşdirmäge gyzyklanma bildirdi. Hazar deňziniň durumy baradaky şertnama gol çekilmezden öň bu ýatagy bilelikde özleşdirmek barada karara gelinmegi Transhazar geçirijisi proektiniň gurluşygyny çaltlaşdyrar» diýip, Azerbaýjanyň «Bernama» neşiriniň habarynda aýdylýar.


text:
Duşenbe güni Malaýziýanyň premýer-ministriniň Türkmenistana iki günlük resmi sapary başlandy. Bu Mohd Najib Tun Abdul Razakanyň 2009-njy ýylyň aprelinde premýer-ministr wezipesine geçenden soň, Türkmenistana edýän ilkinji saparydyr.
Malaýziýanyň premýer-ministri prezident Berdimuhamedowyň çakylygy esasynda Türkmenistana sapar edýär. Bu saparyň dowamynda Mohd Najib Tun Abdul Razakanyň ýanynda onuň aýaly Datin Seri Mansor hem bar.
Resmi maglumata görä, saparyň dowamynda Aşgabadyň “Oguzhan” köşkler toplumynda Malaýziýa hökümetiniň başlygy bilen prezident Gurbanguly Berdimuhamedow özara gepleşikleri geçirer. Gepleşikleriň dowamynda iki ýurduň arasyndaky uzak möhletleýin hökümetara hyzmatdaşlygyň meseleleri maslahat ediler. Şeýle-de gepleşikleriň netijesinde ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň ençemesine gol goýlar.
Malaýziýanyň daşary işler ministri Datuk Seri Anifah Amana salgylanyp, “Bernama” habarlar gullugynyň ýazmagyna görä, türkmen tarapy bilen baglaşyljak şertnamalaryň arasynda: Türkmenistanyň Söwda-Senagat palatasy bilen Malaýziýanyň Söwda-Senagat milli palatasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk boýunça jarnama; Türkmenistanyň uglewodorod serişdeleri dolandyrmak we peýdalanmak baradaky Döwlet agentligi bilen Malaýziýanyň Milli nebit kompaniýasy “Petronasyň” arasyndaky gaz satmak boýunça ylalaşyk; Türkmenistan we Malaýziýa hökümetleriniň arasyndaky gaz we nebit pudaklary boýunça hyzmatdaşlyk jarnamasy; şeýle-de iki ýurduň hökümetleri arasynda daşary syýasat meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk baradaky özara düşünişmek Memorandumy ýaly dokumentler bar.
Berilýän maglumata görä, sişenbe güni Najib we Berdimuhamedow “Petronas” kompaniýasynyň Gyýanlyda guran gaz terminalynyň açylyş dabarasyna gatnaşarlar.
Şeýle-de ýekşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde türkmen-malaýziýa gepleşikleri geçirildi. Duşuşygyň dowamynda dürli ugurlar boýunça döwletara hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň meseleleri we bu ugurdaky mümkinçilikleriň geňeşilendigini türkmen mediasy habar berdi.
Malaýziýanyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan resmi maglumatyna görä, söwda boýunça Merkezi Aziýa sebitinde Türkmenistan Malaýziýanyň üçünji uly hyzmatdaşydyr. Geçen ýyl iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklary 29,75 million dollara deň bolupdyr. 2009-njy ýylda bu görkeziji 205,61 million dollar bolupdy.
Türkmenistan bilen Malaýziýanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylda ýola goýuldy.


text:
Azerbaýjan etniki ermenileriň bölüniji regiony Dagly-Garabagyň lideriniň geljek hepde Londona etjek saparyna protest bildirdi.
Daşary işler ministrligi 2-nji iýulda Britaniýanyň Daşary işler edarasyna Bako Şahakiýanyň Londona planlaşdyrylan sapary babatda protest ýollandygyny aýtdy.
Azerbaýjanyň Daşary işler ministrligi şondan bir gün öň Bakuwdaky britan ilçisi Irfan Siddiki çagyryp, bu saparyň «Azerbaýjanyň özbaşdaklygyna we toprak bütewiligine garşy gönükdirilen» çäredigini aýtdy.
Siddiki žurnalistlere Britaniýanyň öz-özüni jar eden Dagly-Garabagy ykrar etmeýändigini, britan hökümetiniň onuň hiç bir wekili bilen gatnaşyk gurmaýandygyny aýtdy.
Şahakiýanyň sapary Çatham haus ylmy-barlag guramasynyň çäresi esasynda guralýar.


text:
Ministrler Kabinetiniň 18-nji fewralda geçirilen mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow iş kesilenleriň bir toparynyň günäsini geçmek baradaky karara gol çekdi.
Bu günä geçişlik Türkmenistanyň döwlet baýdagynyň güni mynasybetli yglan edildi.
Prezident hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna günäsi geçilen raýatlaryň ählisini jeza çärelerini çekýän ýerlerinden wagtynda boşatmagy we olaryň baýramçylyk günlerini öz maşgalalarynyň arasynda geçirmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Türkmen metbugaty günäsi geçilenleriň sany barada anyk maglumat bermedi.


text:
Yragyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, sişenbe güni janyndan geçen hüjümçiniň özüni partlatmagy netijesinde polisiýa iş arzasyny bermek üçin nobata duran 50-den gowrak adam ölüp, 150 töweregi adam ýaralanypdyr.
Polisiýanyň aýtmagyna görä, bu partlama Yragyň Tikrit şäherindäki polisiýa merkeziniň binasynyň golaýynda bolupdyr.
Yrakdaky jebir-sütemiň derejesi 2006-2007-nji ýyllar bilen deňeşdirilende pese gaçdy. Emma ýaragdan ot açmalar we bomba hüjümleri günde-günaşa ýüz berýän ahwallara öwrüldi.


text:
Ysraýyl bilen Gaza zolagynyň arasyndaky ok atyşlygyň bes edilmegi barada Ýewropa Bileleşiginiň we Birleşen Ştatlaryň eden çagyryşlaryna garamazdan, gürrüňi edilýän araçäkde hüjümler dowam edýär.
Palestinanyň resmileri Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylýan hüjümleriň ýedinji gününde adam ýitgisiniň 173-e ýetendigini, olaryň aglabasynyň hem parahat ilatdan ýaşaýjylardygyny aýtdylar.
Maglumatlarda azyndan 17 müň palestinalynyň öz öýlerini terk edip, başga ýerlere göçendigi habar berilýär.
Palestinanyň atan raketasy esasynda henize çenli hiç bir ysraýylly öldürilmedi. Emma olaryň arasynda ýaralananlaryň bardygy bellenilýär.
Ýewropa Bileleşigi 14-nji iýulda beren maglumatynda Ysraýyl bilen Gaza zolagynyň arasyndaky ok atyşygy bes etmegiň üstünde işlenilýändigini mälim etdi.
Birleşen Ştatlaryň Howpsuzlyk geňeşi hem ok atyşlygy bes etmäge çagyryş etdi.


text:
Fransiýanyň häkimiýetleri Pariždäki heläkçilikli hüjümleriň yzýany polisiýanyň geçen gije tutuş ýurt boýunça 168 sany ýere reýd geçiredigini habar berdiler.
Içeri işler ministri Bernard Karnýew (Bernard Cazeneuve) 16-njy noýabrda eden çykyşynda 23 adamyň tussag edilendigini we 100-den gowrak adamyň öý tussaglygynyň astyna alnandygyny habar berdi.
Gözleg çäreleri 13-njy noýabrda Parižiň Sport stadionynda, konsert zalynda, restoranlarynda edilen hüjümleri amala aşyran toparyň agzalaryny we ýaranlaryny tapmak ugrunda geçirilýär. Hüjümde 132 adam wepat boldy.
Hüjümi amala aşyran wagtynda ölen ýedi hüjümçiden aglabasy bombaly guşaklaryny partlatdylar.
Prokurorlar hüjümçileriň ýene ikisiniň şahsyýetiniň anyklanandygyny, olaryň biriniň ozal terrorçylyk bilen baglylykda işe çekilendigini aýdýarlar.
Premýer-ministr Manuel Walls hüjümiň Siriýadan planlaşdyrylyp, guramalaşdyrylandygyny aýtdy.
Fransiýanyň uçarlary “Yslam döwleti” toparynyň Siriýadaky galasy bolan Rakka şäherine howadan hüjümleri amala aşyrdy.


text:
ABŞ-nyň Senatynyň Aňtaw komitetiniň ýolbaşçysy, ýurduň Milli howpsuzlyk gullugynyň, Waşingtonyň ýaranlaryna degişli gizlin maglumatlary toplamagyna düýbünden garşydygyny aýtdy.
Senator Diýanne Feinsteýn bu barada, ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň telefon gepleşiklerini uzak wagtyň dowamynda ýaşyryn diňläp gelendigi baradaky maglumatlar peýda bolansoň, Senatda eden çykyşynda aýtdy.
Feýnsteýn öz çykyşynda agzalýan gullugyň alyp barýan işleri hakynda köpçülikleýin habar serişdelerinde peýda bolan käbir tankydy garaýyşlara arka dursa-da, ol usullaryň terrorizme garşy göreşde uly rolunyň bolandygyny belledi. Emma ol, şol bir wagtyň özünde-de, daşary ýurt liderlerine gizlin gözegçilik edilmeginiň düýbünden başga bir meseledigini nygtady. Agzalýan senator bu ýagdaýyň dowam etdirilmejegi barada Ak Tamyň özüne maglumat berendigini hem sözüne goşdy.
Senator maglumat ýygnamak boýunça alnyp barylýan ähli programmalary Senat tarapyndan dörediljek ýörite komitetiň gözden geçirjekdigini hem aýtdy.
Ak Tamyň pikiri
Mundan ozal Ak Tamyň metbugat wekili Jaý Korneý ABŞ-nyň Aňtaw gulluklarynyň maglumat ýygnamak usullaryna käbir düzedişleriň girizilmeginiň zerur bolmagynyň ahmaldygyny hem belledi.
Korneý bu ugurdan öz pikirini şeýle beýan etdi: ”Eger biz öz raýatlarymyzyň we ýaranlarymyzyň howpsuzlygyny gorajak bolsak, onda biz özgerýän durmuşda iň öňdäkileriň sanynda bolmaga mejbur.
Ynha, Aňtaw gulluklarymyz bu meselede öz işiniň doly hötdesinden gelýär. Hut şu ukybymyza daýanyp, biz ençeme terroristik hüjümleriň bolmagynyň öňüni aldyk we 11-nji sentýabr wakasyndan soňky döwürdäki zerur howpsuzlyk şertlerine uýgunlaşmagy başardyk. Şol bir wagtyň özünde-de, biz bu ukybymyzy maglumat ýygnamak üçin ulananymyzda, käbir çäklendirmeleri hem göz öňünde tutmaly bolarys.
Bu prezidentiň bize tehnologiýanyň ösen häzirki pursatynda öz işimizi alyp barmak boýunça beren tabşyrygynyň çägine girýär”.
Düşündiriş talap edilýär
Korneýiň bu beýanaty ABŞ-nyň Aňtaw gulluklarynyň Ispaniýanyň raýatlaryna hem gizlin gözegçilik edendiginiň üsti açylyp, ABŞ-nyň Madriddäki ilçisi bu meselede düşündiriş talap edilip, ispan hökümeti tarapyndan çagyrylan döwrüne gabat geldi.
Ispaniýanyň ”El-Mundo” gazetinde ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň bir aýyň dowamynda Ispaniýanyň raýatlaryna degişli azyndan 60 million telefon gepleşigine gözegçilik edendigi baradaky maglumat çap edildi. Gazet bu habary ABŞ-nyň öňki aňtaw işgäri Edward Snowden tarapyndan ýaýradylan maglumatlara salgylanyp çap etdi.
ABŞ-nyň ýewropaly ýaranlary, esasanam Germaniýa, Ispaniýa, Fransiýa we Italiýa Obamanyň administrasiýasyndan Waşingtonyň maglumat ýygnamakda ulanýan praktikasy boýunça düşündiriş soraýarlar.


text:
Anna güni irden Hindistanyň Günbatar Bengal ştatynda ýolagçy otlusynyň demirýoldan çykyp, agdarylmagy netijesinde azyndan 65 ölüp, 200-den gowrak adam hem ýaralandy.
Hindistanyň polisiýasy bu demirýol heläkçiliginde dessine maoçy ýaragly söweşijileri aýyplady.
Günbatar Bengal ştatynyň polisiýa edarasynyň başlygy Bhupinder Singh «Bu heläkçiligi maoçy ýaragly söweşijileriň gurnandygyny görkezýän aýdyň alamatlar bar» diýip, belledi. Ýöne bu barada nähili esaslaryň bardygy barada welin, ol anyk maglumat bermedi.
Bu demirýol heläkçiliginiň bolan ýeri Hindistandaky maoçy söweşijileriň täsirleriniň güýçli regiony hasaplanylýar.


text:
Kiýewde hökümete garşy çykyş edýän protestçileriň we ýöriteleşdirilen polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklar zerarly soňky hepdelerde Ukrainanyň paýtagtynda iň zorlukly wakalar emele geldi.
Oppozision lukmanlar we oppozision “Batkiwşina” partiýasyndan aklawçylar sişenbe günki çaknyşyklarda azyndan üç protestçiniň wepat bolandygyny we ençeme adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Polisiýa parlamentiň binasyna tarap ýöriş geçiren protestçilere garşy rezin oklary, sesli hem tüsseli granatalary ulandy. Protestçiler polisiýany daşlady. Ukrainanyň Içeri işler ministrligi azyndan ýedi sany işgäriniň ýaralanandygyny habar berdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi soňky dartgynlylyga “ýol bermekde” günbatarly syýasatçylary aýyplady.


text:
Müsürde harby wertolýotlar Sinaýy sebitinde yslamçy söweşijileridigi öýdülýän ýaragly adamlara garşy hüjümleri amala aşyrdy. Mundan öň, bu sebitde ýaragly adamlar tarapyndan üç barlag gözegçilik nokadyna hüjüm edilipdi.
Wertolýotlaryň ok atmagyndan birnäçe sagat oň, söweşijiler Sinaýy sebitiniň esasy şäherleriniň biri Al-Arişe hüjüm edipdiler. Resmileriň berýän maglumatyna görä, bu wakada bir harby ofiser, iki esger, iki polisiýa işgäri we parahat ilatyň arasyndan bir adam ýaralanypdyr.
Wertolýotlaryň amala aşyran howa hüjüminde 20 adam öldi diýip, Müsüriň döwlet telewideniýesi maglumat berýär.
Ýekşenbe güni söweşijileriň barlag gözegçilik nokadyna eden hüjüminde 16 müsürli gümrükçi öldürilipdi.
Müsüriň prezidenti Sinaýy sebitiniň “doly gözegçilige” alynjakdygyna we hüjümçileriň “agyr jezalandyryljakdygyna” söz berdi.


text:
Pekinde şu gün Hytaýyň tanymal dissidenti, 1989-njy ýylda demokratiýa ugrunda Tiananmen meýdanynda geçen protestleriň weterany Liu Şiýaobaonyň üstünden sud başlandy.
Ol adamlary döwleti agdarmaklyga çagyranlykda aýplanylýar. Günäli tapylan ýagdaýynda 53 ýaşly ýazyjy, öňki uniwersitet professorynyň 15 ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegi mümkin.
Bu günki proses diňe iki sagat ýaryma çekdi. Suduň üstümizdäki hepdede karar çykarmagyna garaşylýar. Liu 1989-njy ýylda demokratiýa ugrunda geçen protestlerde oýnan roly sebäpli geçen birnäçe ýyly türmäniň kä içinde, kä daşynda käte-de öý tussaglygynda geçirdi. Ol öten ýyl ”Hartiýa 08” diýip atlandyrylýan petisiýany ýazmaklyga gatnaşanlygy sebäpli ýene tussag edildi. Bu petisiýada Hytaýyň ýeke kommunistik partiýaly düzgüniniň reformirlenmegi, adam hukuklarynyň goralmagy talap edilýär.
Ilki 300 töweregi adam tarapyndan gol çekilen ”Hartiýa 08” Adam Hukuklarynyň Ählumumy Jarnamasynyň 60 ýyllygy mynasybetli 10-njy dekabarda neşir edildi. Petisiýanyň tarapdarlary oňa gol çekenleriň sanynyň indi on müňden geçenligini aýdýarlar.
Liunyň suduň öňünde dikilmegi syýasy sebäpli diýip, günbatar ýurtlarynyň aglabasy hem-de adam hukuklary toparlary bu sud prosesini ýiti tankytladylar. Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigi Hytaý hökümetini dissidenti aradan salym geçirmän boşatmaklygya çagyrdylar. Hytaý häkimiýetleri hem bu tankydy Pekiniň içerki işlerine gatyşmak diýip, ret etdiler.
Birleşen Ştatlaryň ilçisi Gregory Maý sud jaýynyň daşynda okan beýannamasynda Waşingtonyň tutumyny ýene bir gezek gaýtalady: “Pekiniň birinji orta halk sudunyň Liu Şiýaobao baradaky sud prosesini alyp barmagy amerikan hökümetini gaty aladalandyrýar. Jenap Liu Hytaýda demokratik prosesleri ýola goýmak üçin parahatçylykly iş alyp baran meşhur aktiwist. Biziň elimizdäki we hemmelere elýeterli subutnamalar boýunça onuň kanun taýdan yzarlanmagyna sebäp bolan – ”Hartiýa 08-e” gol çekenligi. Onda hem adam hukuklarynyň hormatlanmagyna we demokratik reformalara çagyrylýar”.
Polis güýçleriniň bardygyna garamazdan, Liunyň tarapdarlary suduň daşyna üýşüp, onuň boşadylmagyny talap etdiler. Olar: “Biz söz azatlygyny isleýäris. Biziň gahrymanymyz günäsiz. Biz Şiýaobaony goldaýarys” diýip gygyryşdylar.
Adam hukuklaryny goraýan toparlar Hytaý häkimiýetleriniň döwleti agdarmak baradaky esassyz aýplamalary dissidentleriň we hökümeti tankytlaýanlaryň garşysyna häli-şindi ulanýandygyny aýdýarlar.
Hytaýda şu wagta çenli sud edilen dissidentleriň ählisi diýen ýaly günäli tapyldy. Liunyň aýaly hem nähili hem bolsa, özüniň sud prosesiniň adalatly geçjeginden umydynyň ýoklugyny aýdýar.


text:
Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynyň Jeýhun obasynyň ýaşaýjysy Güljemal daýza günüň yssysynda tamdyrynyň daşynda eli repideli bir aňry, bir bäri aýlanýar.
Bir tarapdan çörek ýapýar, beýleki tarapdan, gelen-giden bilen salamlaşýar. Gelýän-gidýänleriň aglabasy bolsa Güljemal daýzanyň müşderileri, ol eýýäm bäş ýyldan bäri öýünde çörek bişirip satýar. Onuň söwda nokady öýüniň bosagasyndaky tamdyry, müşderileri bolsa uzakdan-ýakyndan gelýän goňşulary ýa ýoldan geçip barýan ýolagçylar.
“Öňler men diňe maşgalamyň iýjek çöregini ýapýardym. Indi bolsa gününe 100 çörekden gowrak ýapýan günlerimem bar. Hudaýa şukur, müşderilerim işimden razy” diýip, Güljemal daýza aýdýar.
Güljemal daýza, mundan bäş ýyl ozal adamsy aradan çykansoň, üç çagaly maşgalasyny eklemek üçin başga çykalga tapman, çörek bişirip satmaga başlapdyr.
Ilkibaşda girdejisi o diýen öwerlikli bolmasa-da, wagtyň geçmegi bilen müşderileriniň sany barha artyp, ol häzirki döwürde aýda arassa 600 manat gazanýanlygyny aýdýar. Şol gazanjy bilen jeýhunly daýza öz üç çagaly maşgalasyny ekleýänligini gürrüň berýär.
“Meniň iki gyzym hem-de bir oglum bar. Uly gyzym 7-nji, kiçi gyzym 5-nji klasda okaýar” diýip, Güljemal daýza aýdýar. “Iň körpäm şu ýyl 1-nji klasa barmaly. Oňa täze egin-eşik, sumka, okuw esbaplaryny satyn almaly. Şonuň üçin tomsuň soňky aýynda hemişekiden köpräk işlemeli boljak”.
Ýaşy 40 töweregi bolan bu jeýhunly zenanyň güni gaty ir sagatlardan başlanýar. Irden tamdyryň başyna geçip, ol öýländen öň çöreklerini bişirip bolýar. Ol söwda gutaransoň, ertiriň aladasy bilen bazara aýlanýar, söwda-satygyny edip, agşam hamyryny yuwurman kellesini ýassyga goýmaýanlygyny aýdýar.
Aladasy bar
Güljemal daýzanyň aýtmagyna görä, bu onuň günüň-gününe gaýtalanýan iş tertibi. Emma muňa garamazdan, ol edýän işinden hem gazanjyndan razy, ýöne soňky döwürlerde unuň bahasynyň gymmatlamagy ony alada goýýar.
“50 kilogramlyk bir halta undan kiçi çörekden 170 sany, uly çörekden bolsa 100 çörek bişirip bolýar. Emma soňky döwürlerde un gymmatlady, şu günler 1 halta 50 kilogramlyk 1-nji hilli unuň bahasy 50 manada çykdy” diýip, Güljemal daýza aýdýar.
Ýeke başyna üç çagaly maşgalasyny eklemäge synanyşýan jeýhunly daýzanyň başyny diňe unuň gymmatlamagy däl, gaz edarasynyň we salgyt gullugynyň işgärleri hem agyrdýarlar. Onuň aýtmagyna görä, “gaz edarasynyň işgärleri, gazy ýakylmalysyndan artyk ýakypsyň diýip, bir zatlara gol goýdurýarlar, üstesine, her gezeginde 5-6 manat bermeli bolýar”
“Olar artyk näçe gaz ýakanymy nädip kesgitleýärler, bilemok, sebäbi ýakylan gazy kesgitleýän esbap ýok. Salgyt gullugynyň işgärleri-de gara zähmetim bilen gazanan çäklije gazanjyma-da göz dikýärler” diýip, Güljemal daýza aýdýar.
Emma, ähli kynçylyklara garamazdan, ol öz işiniň barşyndan, barha artyp barýan müşderileriniň sanyndan razy. Onuň aýtmagyna görä, “häzirki döwürde diňe öz obasyndan däl, töwerekde ýerleşýän obalardan gelýän müşderileriniň sanam barha artýar”.
Güljemal daýza uly gyzy okuwyny tamamlandan soň, häzirki işini has ulaldyp, onuň bilen çörekden başga-da dürli konditer önümlerini bişirip satmagy göz öňünde tutýanlygyny hem aýdýar.


text:
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynyň dowamynda, 1-nji sentýabrdan başlap mugallymlaryň, 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap bolsa beýleki zähmetkeşleriň aýlyklaryny 10 göterim artdyrmak barada karara gol goýuldy.
Türkmen metbugaty, bu çäräniň ilatyň durmuş-ykdysady ýagdaýyny gowulandyrmak üçin edilýändigini belleýär. Emma Türkmenistandan gelip gowuşýan käbir maglumatlara görä, aýlyklaryň 10% göterilýändigi baradaky kararyň kabul edilmegi bilen bazardaky harytlaryň-da nyrhy ýokarlanýar.
Eýsem, şeýle ýagdaýda aýlyklaryň 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap 10% göterilmegi ilatyň ýaşaýyş durmuşyna nähili täsirini ýetirýär?
Azatlyk Radiosy şu we beýleki soraglar bilen gyzyklanyp, aşgabatly syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmedowa ýüzlendi.


text:
Rafik Tagynyň öldürilmegine dünýä boýunça reaksiýalar
Karl Rahder, halkara metbugatda Günorta Kawkaz, Gündogar Ýewropa, ozalky SSSR, Ukraina, Daglyk Garabag problemasy we beýleki temalarda žurnalistiki makalalary hem analitiki synlary ýazýar. Ol Owganystanda hem demokratiýa boýunça işläpdir.
Çikago, Baku, Tbilisi uniwersitetlerinde hem halkara gatnaşyklar temasynda köp sapaklar beripdir. Kawkaza gurnan köpsanly saparlarynyň ilkinjisini 2004-nji ýylda amala aşyrypdyr. Köp ýyllap Ýewropanyň Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň hem synçysy bolup işläpdir.
Karl Rahder
Rafik Tagy hakynda
Adalatsyzlyk we zulumdan paýyny artygy bilen alan Azerbaýjan üçin ýene bir gussaly gün. Üç gün mundan owal nämälim jenaýatkärler tarapyndan pyçaklanan Rafik Tagy bu gün ilkinji medisina kömegi berlip, soňra-da dalagy operasiýa edilen wagty hassahanada aradan çykdy.
Onuň saglygy durnuklydy we Azatlyk Radiosyna sagaljagyny umyt edýändigini aýdyp bilerlik ýagdaýda huşy hem ýerindedi. R. Tagynyň gürrüň bermegine görä, oňa iki sany adam hüjüm edipdir. Onuň sözlerine görä, bu jenaýata özüniň golaýda ”Yslam respublikasyny” tankytlap, Azatlyk Radiosynyň sahypasynda ýazan "Eýran we hökmany globallaşmak" atly makalasynyň sebäp bolan bolmagy ahmal.
Belki, R. Tagyny kimiň öldürenligi hiç haçan hem aýan bolman galyp biler. Azerbaýjandaky näbelli jenaýatlaryň degirmeninde gaty köp şeýle gümürtik jenaýatlar şol bir aýlawda aýlanyp dur. Aslynda özümi gyzyklandyrýan geň sowallary ýazmakdan saklanýaryn. Ýöne şonda-da olaryň iň bolmanda birini aýdyp galmakçy.
Eýranyň Bakuwdaky ilçihanasy düýn R. Tagynyň ölmeziniň öň ýanynda metbugata bir beýannama ýaýradyp, Eýranyň hökümetiniň onuň pyçaklanmagyny gurnandygy barada aýdanlaryny ret edipdir. Galyberse-de, Eýranyň bu mesele bilen arabaglanyşygynyň bardygyny öňe sürüp, mundan öz bähbidini araýan tarapyň haýsydyr bir "negatiw atmosfera" döretmäge synanyşmagynyň, "Eýran-Azerbaýjan strategiki hyzmatdaşlygyna zarba urmak isleýän sionistik güýçleriň" işidigini aýdylanlaryň üstüne goşupdyr.
Birnaçe gün mundan owal blogumda ýazan makalamda nygtaýşym ýaly, men Rafik Tagy bilen duşuşmak isläpdim. Onuň bilen Bakuwda çaý başynda uzaga çekjek söhbetdeşlik geçirmegi arzuw edipdim. Biziň söhbetdeşligimizde gozgaljak temalar gaty köpdi, ýöne haýp jenaýatkärler muňa mümkinçilik bermedi.
Biz, ynha, şeýle dünýäde ýaşaýarys, ýagny döredijilikli we prowokatiw zehin bilen hoşniýetli dialog mümkin däl ekeni. Bu iň aýylganç faşizmdir. Biziň Günbatarda adaty ýagdaý hökmünde kabul edýän sosial hoşniýetlilik düşünjämiz, Ýewropada, Aziýada we başga ýerlerde [ýagdaý] gaty port bolansoň, gorky hem zorluk howpy abanan mahaly, dargap gidýär ekeni.
Biziň hemmämiz bu gün Rafik Tagynyň aradan çykmagyna gaty gynanýarys. Käşgä men onuň derejesine mynasyp epitafiýa (mazar daşyna ýazylýan söz) ýazmagy başarsamdym.


text:
Fransiýanyň häkimiýetleri şenbe güni Parižde bir esgeriň pyçaklanyp ýaralanmagy bilen baglanyşykly wakanyň Britaniýada bolan şuňa meňzeş waka bilen baglanyşygynyň bardygy ýa ýokdugy barada häzirlikçe belli bir zat aýtmaklygyň kyndygyny aýdýarlar.
Şenbe güni Parižde patrulçylyk çekýän bir esger näbelli bir adam tarapyndan pyçyklandy. Maglumata görä, bu hüjümi amala aşyran adama gaçyp gizlenmek başardypdyr.
Bokurdagyna pyçak ýarasy salnan esgeriň häzir keselhanadadygy we onuň janyna howp abanmaýandygy aýdylýar.
Geçen hepde Londonda hem bir britan esgeri yslamçy ekstremistler diýlip güman edilýän hüjümçiler tarapyndan paltalanyp öldürildi. Bu wakada güman edilýän üç adam Britaniýada tussag edildi.


text:
Yragyň armiýasynda geçirilen barlagda 50 müň sany galp, ýagny diňe kagyz ýüzünde ady geçýän esgeriň üsti açyldy.
Premýer-ministr Haidar al-Abadiniň edarasynyň berýän maglumatyna görä, gürrüňi gidýän esgerlere diýlip ugradylýan aýlyk tölegleri togtadylypdyr.
Çaklamalara görä, diňe kagyz ýüzünde ady geçýän esgerleriň aýlyklary parahor ofiserler tarapyndan ele geçirilipdir.
Adynyň agzalmagyny islemedik bir resminiň sözlerine görä, üsti açylan 50 müň esgeriň düzümindäki adamlar ýa öň öldürilipdir, ýa-da armiýadan gaçypdyr.


text:
Türkmenistanyň Aşgabatdaky oba-hojalyk uniwersitetiniň we Türkmenabadyň Seýitnazar Seýdi adyndaky Döwlet mugallymçylyk institutynyň talyp gyzlaryndan, indi gyşyna gara penjegiň deregine pagta dykylyp tikilen gyzyl don, begres geýmek talap edilýär.
Ýatladyp geçsek, mundan ýedi ýyl çemesi ozal Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynyň tas ählisinde okaýan talyp gyzlara okuw formasynyň üstünden gyşyna diňe gara penjek, bahar-güýz pasyllarynda bolsa gyzyl reňkli ýuka dony geýmelidikleri barada ýörite görkezme berlipdi.
Türkmen talyp gyzlarynyň geýim-gejimlerine degişli bu soňky talabyň haçan güýje girendigi we munuň ýurtdaky ýokary okuw jaýlarynyň ählisine degişli bolup-bolmandygy barada Azatlyk Radiosyna türkmen resmilerinden maglumat almak başartmady.
Emma käbir talyplaryň aýtmagyna görä, ýokary okuw jaýynyň ýolbaşçylary munuň sebäbini köpçülikleýin çärelerde talyp gyzlary sowukdan goramak maksady bilen edilýän tagalla diýip düşündirýärler.
“Stipendiýamyzyň köpüsi egin-eşige gidýär”
Ýeri gelende ýatlasak, Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynyň talyplaryndan ýörite okuw formasy talap edilýär. Oglanlardan ak köýnek, gara kostýum-balak, gara penjek, gara köwüş, tahýa geýmek we gara galstuk dakmak talap edilse, gyzlaryň okuw formasy her okuw ýyly diýen ýaly çalşyrylýar.
Käbir talyp gyzlar bolsa, ýokary okuw jaýlarynyň talaplaryndan halys ýadandyklaryny aýdyp, özlerinden talap edilýän egin-eşikler üçin stipendiýalarynyň aglaba bölegini sarp etmeli bolýandyklaryny gürrüň berýärler.
“Çäreler üçin aýratyn egin-eşik geýmeli. Mysal üçin: sport formasy ýa-da gyzyl köýnek, gyzyl don, gara köwüş geýmeli. Çärelere gatnaşýan her bir toparyň öz formasy bolýar. Bir pombarh köýnek tikinseň, şu wagt azyndan 200 manat çykdajy edýäň. Täze don üçinem şonça çykdajy etdik” diýip, özüni Oba-hojalyk uniwersitetiniň üçünji kurs talyby diýip tanyşdyran Näzli (howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli ady üýtgedildi) aýdýar.
Näzliniň sözlerine görä, bu egin-eşikler ýa-da köýnekler üçin niýetlenen matalar okuw jaýynyň ýolbaşçylary tarapyndan ýörite buýrulýar we köplenç olaryň bahasy bazardakysyndan azyndan iki esse gymmat bolýar.
“Bizden talap edilýän formany özüň alsaň ýa-da tikdirseň arzan düşýär. Ýokary okuw jaýyndan aljak däl diýseň, onda bize “bazardan alan köýnegiňizi geýmäge rugsat ýok. Şu ýerde okajak bolsaň, biziň satýan matamyzy alarsyň” diýýärler. Okuwda azar bermesler bolýar diýip, matalary, egin-eşikleri adatdakysyndan iki esse gymmada satyn alýarys” diýip, Näzli gürrüň berýär.
Türkmenabadyň Seýitnazar Seýdi adyndaky Döwlet mugallymçylyk institutynyň adynyň efirde agzalmazlygyny soran talybynyň aýtmagyna görä, studentler özlerine berilýän stipendiýalary aýyň soňuna çenli ýetirmekde kynçylyk çekýärler. Studentleriň her aýda alýan 640 manat stipendiýasynyň 100 manada golaýy Kärdeşler arkalaşygy, şäheri abadanlaşdyrmak, Gyzylýarym aý jemgyýeti üçin saklanylýar. Şeýle-de, olar ýurtda neşir edilýän gazet-žurnallarda-da mejbury abuna ýazylmaly bolýarlar. Onuň üçin studentleriň stipendiýalaryndan pul saklanylýar.
Talaplar we borçlar
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanyň ýokary okuw jaýynda okaýan talyplardan edilýän talaplaryň, borçlaryň sany barada anyk maglumat bolmasa-da, olaryň onlarçadygyny aýtsa bolar.
Mysal üçin, okuw jaýynda her bir student boýnundan öz adyny, haýsy fakultetdendigini görkezýän maglumatly tarketka dakynýar. Gyz ýa oglan bolsun tapawudy ýok, olaryň döşlerinde baýdajygyň şekilindäki nyşan bolmaly.
Oglan studentler okuwa sakgally gelmeli däl. Olaryň saçy hem gysga bolmaly. Student gyzlar ökjeli köwüş geýmeli däl. Olaryň saçlary goşa örüm hem uzyn bolmaly, onsoň hut şol sebäpli gyzlaryň käbiri öz saçyna ýasama örme saç dakynmaga mejbur bolýarlar.
Şeýle-de, student gyzlaryň gymmat bahaly altyn şaý-seplerini dakynmaklaryna, kosmetika ulanmaklaryna hem gözegçilik edilýär. Kosmetika minimal möçberde ulanylmaly. Uzyn dyrnak ýa-da goşaryňda alaja diýen ýaly zatlar hem bolmaly däl. Gyzlardan öz alyn saçlaryny göni açmak talap edilýändigi hem aýdylýar.
Galyberse-de, her bir talybyň elinde, okuw esbaplaryny götermek üçin niýetlenen gara portfel bolmaly.
Häzirki wagtda ýurduň ýokary okuw jaýlarynda okaýan studentleriň sany baradaky takyk resmi maglumaty tapmak başartmady. Ýöne Türkmenistanyň resmi metbugatynda şu ýyl, ýagny 2016-2017-nji okuw ýylynda ýurduň Ýokary okuw jaýlaryna 7 256 studentiň kabul ediljekdigi aýdylypdy.


text:
11-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli dabaralara gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon bilen duşuşdy.
Döwlet Baştutany belent mertebeli myhmany mähirli mübärekläp, türkmen halky we ähli halkara jemgyýetçiligi üçin şanly sene mynasybetli dabaralara gatnaşýandygy, şeýle hem Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň çäklerinde Täjigistanda çäreleriň geçirilmegine hemmetaraplaýyn ýardam berýändigi üçin oňa minnetdarlyk bildirdi.
Täjik Lideri mähirli kabul edilendigi hem-de myhmansöýerligi üçin hoşallyk bildirip, türkmen doganlary bilen şu baýramçylyk şatlygyny paýlaşmaga örän şatdygyny nygtady. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy ýurdumyzyň gyzyklanma bildirýän döwletleriň ählisi, ilkinji nobatda, sebitdäki goňşular bilen parahatçylykly, hoşniýetli goňşuçylyk we dostluk gatnaşyklaryny ösdürmekde ýurdumyzyň eýeleýän işjeň we oňyn ornunyň beýanyna öwrüldi. Merkezi Aziýada amatly syýasy we ykdysady ýagdaý köp babatda şol ýurtlar bilen hyzmatdaşlygyň oňyn häsiýetini kesgitleýär.
Prezident Emomali Rahmon Türkmenistanyň durmuşa geçirýän parahatçylyk söýüjilik syýasatyna hem-de ählumumy howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine öňe sürýän halkara başlangyçlaryna ýokary baha berip, täjik tarapynyň ýola goýlan syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryny mundan beýläk-de çuňlaşdyrmaga hem-de pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Şol gatnaşyklar bolsa iki dostlukly halkyň köpasyrlyk dostluk däplerine esaslanýar.
Özara ynanyşmak ýagdaýynda geçen duşuşygyň barşynda iki goňşy ýurduň soňky ýyllarda ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de işjeňleşdirmäge ymtylýandygy beýan edildi. Ýokary derejede yzygiderli geçirilýän türkmen-täjik gepleşikleriniň jemleri boýunça gazanylan ylalaşyklaryň netijesinde bu hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi berildi.
Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan syýasy-diplomatik gatnaşyklaryň hem-de öňüni alyş diplomatiýasynyň gurallaryny ösdürmek meselelerine aýratyn üns berildi. Umumy pikire görä, Тürkmenistanyň parahatçylyk döredijilik diplomatiýasynyň işjeň durmuşa geçirilmegi netijesinde ýurdumyzyň daşary syýasaty barha giň goldawa eýe bolýar. Bu syýasat bolsa halkara gatnaşyklar ulgamynda oňyn hyzmatdaşlygy ýola goýmaga, sebit hem-de bütindünýä derejesinde häzirki döwrüň möhüm meselelerini bilelikde çözmäge gönükdirilendir.
Türkmenistanyň öňüni alyş diplomatiýasynyň esasynda durnukly ösüş arkaly parahatçylygy pugtalandyrmak ýörelgesi durýar. Munuň özi özygtyýarly türkmen döwletiniň bilelikdäki ykdysady, maýa goýum taslamalaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmäge gönükdirilen diplomatiýasynyň esasy ugurlarynyň biridir diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Milleti[ Lideri ýangyç-energetika hem-de ulag-aragatnaşyk ulgamlarynda, hususan-da, täze energiýa geçirijisini – Türkmenistan — Özbegistan — Täjigistan — Gyrgyzystan —Hytaý gaz geçirijisiniň, şeýle hem Türkmenistan — Owganystan —Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy boýunça giň möçberli taslamalary iş ýüzünde durmuşa geçirmekde Türkmenistanyň we Täjigistanyň netijeli gatnaşyklaryny anyk mysallaryň hatarynda görkezdi. Bu taslamalaryň durmuşa geçirilmegi özara bähbitli hyzmatdaşlygyň nobatdaky aýdyň nyşanyna öwrüler.
Söhbetdeşler Türkmenistanyň we Täjigistanyň dünýädäki we sebitdäki syýasy ýagdaýlara garaýyşlarynyň ýakyndygy, halkara giňişliginde olaryň birek-biregi goldaýandygy sebitiň ösüşinde möhüm orun eýeleýän goňşy döwletleriň netijeli gatnaşyklaryna, şeýle hem özara ynanyşmak we birek-birege hormat goýmak ýörelgeleriniň pugtalandyrylmagyna ýardam edýändigini kanagatlanma bilen bellediler.
Duşuşygyň ahyrynda taraplar iki dostlukly halkyň bähbitlerine doly laýyk gelýän köptaraply hyzmatdaşlygyň geljekde hem täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti we Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti türkmen hem-de täjik halklaryna parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw etdiler.


text:
Türkmenistan tehnologiýa taýdan ösüş boýunça ýene-de dünýäniň iň yzagalak ýurtlarynyň arasynda agzaldy.
Internet tehnologiýalary boýunça barlag geçirýän “Ookla” kompaniýasynyň ýaýradan dünýä boýunça Internet indeksi hasabatynda Internetiň tizligi boýunça Türkmenistan Demirgazyk Koreýa, Kongo, Somali bilen bir hatarda bu hakda degişli maglumat berilmedik ýurtlaryň biridir.
Hasabatda Internetiň tizligi boýunça yzagalak ýurt diýlip kesgitlenen Özbegistan 193 ýurduň arasynda 174-nji ýerde ýerleşdirilipdir, bu ýurtda Internetiň tizliginiň sekundda 2,7 Mb (megabit) töweregindedigi aýdylýar.
Öňe saýlanan postsowet ýurtlar
“Ookla” kompaniýasynyň hasabatyna görä, postsowet regionynyň ençeme ýurdy Internetiň tizligi boýunça dünýä ýüzünde iň ösenleriň hataryna girýär. Olaryň arasynda Baltika döwletleri Internete girmegiň ortaça tizligi boýunça öňe saýlandy, 193 ýurtdan Litwa 7-nji ýerde, Latwiýa 12-nji ýerde goýlup, hatda ABŞ-dan we käbir Ýewropa ýurtlaryndan öňe saýlanypdyr.
Orsýet 35-nji, Ukraina 36-njy ýerde.
Türkmenistanyň goňşularynda
Hasabatda Türkmenistanyň goňşularynyň arasynda Gazagystan bu ugurdan iň ösen hasaplanýar we 57-nji ýerde durýar, Azerbaýjan 120-nji ýerde, Eýran 158-nji ýerde we Owganystan 189-njy ýerde ýerleşýär.
Merkezi Aziýa regionynyň beýleki ýurtlary bolan Gyrgyzystan 71-nji ýerde we Täjigistan 74-nji ýerde diýlip, “Ookla” kompaniýasynyň çap eden Internet indeksinde görkezilýär.
“Ookla” Internete degişli barlaglary geçirýän we Internetiň tizligini ölçeýji tehnologiýalaryň üstünde işlemekde dünýä lideri hasaplanýar. Kompaniýanyň resmi saýtynda onuň programmalarynyň dünýäniň 30-dan gowrak diline terjime edilip, olardan günde üç milliondan gowrak adamynyň peýdalanýandygy habar berilýär.


text:
Ýewropanyň dikeldiş we ösüş banky soňky döwürlerde Türkmenistanda iş alyp barýan orta derejeli ençeme kärhana karz pul berdi. Olaryň arasynda “Ak Enar”, “Altyn Aýlag” bilen bir hatarda buzgaýmak öndürýän “Salkyn” we “Paýhas” ýaly kiçi kärhanalary agzasa bolar.
Eýse, bu banka nähili şirketler karz pul sorap ýüzlenip bilýärler? Bankyň karz pul bermek boýunça talap edýän şertleri nämelerden ybarat?
Bu we beýleki temalar bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir ady agzalýan bankyň Türkmenistan boýunça wekili Neil McKain bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda şu güne çenli alyp baran işleriňiz barada dolurak maglumat beräýseňiz?
Neil McKain: Biziň Türkmenistandaky edaramyz 1997-nji ýylda işe başlady. 2001-nji ýyla çenli biz tekstil, infrastruktura we maliýe institutlary ýaly ugurlara maýa goýduk. 2002-2003-nji ýyllardan başlap, biziň Türkmenistanda alyp barýan işlerimizde belli bir derejede kynçylyklar döredi, munuň sebäplerinden has ulusy ýurtda manadyň iki hili kursunyň bolmagy bilen baglydy.
Emma 2008-nji ýylyň ortalaryndan başlap, bu baradaky mesele aradan aýryldy we manadyň ýeke-täk dolanyşygy güýje girizildi. Bu hem öz nobatynda biziň bu ýurtda alyp barýan işlerimizi üçin täze mümkinçilikler döretdi.
Netijede biz 2009-njy ýylda türkmen telekeçilerine karz pul bermek we maýa goýmak ýaly ugurlar boýunça üç proýekte gol goýduk. Belki, okansyňyz, biz geçen hepdäniň dowamynda hem buzgaýmak öndürýän Marydaky ýerli kärhana 1,2 million dollar karz pul bermek baradaky ylalaşyga gol goýduk.
Azatlyk Radiosy: Siz nähili şirketlere karz pul berýärsiňiz? Meselem, karzyna pul almak üçin size ýüzlenjek şirketleriň önümçilik göwrümi näçeräk bolmaly, bu barada belli bir şertiňiz barmy?
Neil McKain: Biz Türkmenistanda iş alyp barýan islendik hususy şirketi goldaýarys. Türkmenistanda çalt ösüp barýan belli sektorlar bar, olaryň arasynda oba hojalyk we azyk, iýmit öndürýän pudaklary agzap bolar.
Şeýle-de gurluşyk materiallaryny öndürýän pudak hem gün saýyn ösüp barýar. Hökümetiň kiçi we orta göwrümli biznes boýunça kabul eden karary esasynda bize bu ýurtda az sanly bolsa-da, häzirki döwürde ukyply telekeçileri tapmak başardýar.
Azatlyk Radiosy: Meniň düşünişime görä, karz pul almak üçin ýüz tutulanda, siz şirketleriň önümçilik derejesine parh goýmaýarsyňyz, şeýle dälmi?
Neil McKain: Hawa, şirketiň önümçilik derejesi her hili bolup biler. Türkmenistanda goýberilýän göni maýa, ýarym million ýewrodan başlap, 10 milion ýewro çenli bolup biler. Biz şeýle çäräni orta derejeli biznes boýunça ýola goýlan we “Göni maýa goýmak programmasy” diýilýän proýekt esasynda amala aşyrýarys.
Biz has uly göwrümde iş alyp barýan hususy şirketlere-de maýa goýmak isleýäris we bu ugurda mümkinçilikleriň gözleginde. Emma geljek ýylyň dowamynda biziň üns berjek pudagymyz orta hem kiçi derejeli hususy sektor bolar diýip, pikir edýärin. Mysal üçin, biz täze Mikro we kiçi biznesi maliýeleşdirýän banky döretmek barada Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler bileleşigi bilen bilelikde iş alyp barýarys.
Biz geljek aýdan başlap, bu proýekti ýola goýmak boýunça deslapky işlere başlamakçy. Şunlukda biz geljek ýyldan başlap, hususy sektor boýunça iş alyp barýan kiçi we uly göwrümli şirketlere şol bankdan karz pul berip başlamagy planlaşdyrýarys.
Azatlyk Radiosy: Eger haýsydyr bir ýaşaýjy dükan aşjak bolsa, karz pul almak üçin size ýüzlenip bilermi?
Neil McKain: Häzirki döwürde biziň kiçi göwrümli bizneslere karz pul bermek barada ýola goýlan sistemamyz ýok. Ady agzlan bankyň döredilmegi bilen bu baradaky işleri-de tizleşdirmegi umyt edýäris. Emma asyl maksadymyz barada gürrüň bersem, hawa, haýsydyr bir dükan, garaž ýa bazar aşjak bolýan, ýa şunuň ýaly başga bir iş gurmagy planlaşdyrýan işewüriň bize ýa biziň haýsydyr bir edaramyza ýüz tutmaga mümkinçiligi bolar.
Azatlyk Radiosy: Karz pul boýunça size gowuşýan ýüzlenmeleri kabul edip-etmezlik barada başga nähili şertleriňiz bar?
Neil McKain: Biznes nukdaýnazaryndan aýdylanda, elbetde, bize ýüz tutýan işewürleriň biznes boýunça tejribeleriniň, şeýle-de olaryň öňden belli bir möçberde emläginiň bolmagy zerurdyr.
Şeýle-de biz söwda bilen meşgullanýan adamlaryň bireýýäm kärhanasynyň bardygyna we olaryň öz şirketiniň göwrümini ulaltmak ýa biznesiň beýleki ugurlaryna-da aralaşmak isleýänligine göz ýetirmek isleýäris.
Elbetde, biz içi boş, diňe gowy pikirlerden ybarat plana garaşmaýarys. Biznes nukdaýnazaryndan aýdylanda, biz öňden gurlan we iş alyp barýan hem-de öz alyp barýan işlerini giňeltmek isleýän kompaniýalar bilen işleşmek isleýäris.
Ösüş nukdaýnazaryndan aýdylanda bolsa, biz beýleki biznesmenlere oňyn täsirini ýetiräýjek tekliplere garaşýarys. Hususy sektor Türkmenistanda henizem gaty çäkli we işewürler beýleki kärdeşleriniň işleriniň nähili barýanlygyny bilmek isleýärler.
Biziň geçen ýyl goýan maýamyzyň möçberiniň gaty kiçi bolmaklygyna garamazdan, onuň täsiri tutuş hususy sektora gaty uly boldy. Biziň amala aşyryan proýektlerimiz göze ildi, şol proýektler gaty gysga wagtyň içinde beýleki adamlar tarapyndan nusga hökmünde kabul edildi. Aýtjak bolýan zadym, Türkmenistanda gaty kiçijik proýekt hem tutuş hususy sektora uly täsirini ýetirýär.
Azatlyk Radaiosy: Beren puluňyzy yzyna gaýdyp almak barada nähili düzgünleriňiz bar? Meselem haýsydyr bir kompaniýa batan ýagdaýynda siz şol ýagdaýdan nähili çykalga tapýarsyňyz?
Neil McKain: Bu belli bir dereje-de şol kompaniýa biziň maýa goýuş stilimize degişli, eger biziň biznesde paýymyz bolsa, onda biz beren pulumyzyň möçberine deň serişdäni yzyna gaýdyp alýarys. Umuman aýdylanda, kiçi we orta derejeli kompaniýalara karzyna pul bermek gowy iş we Türkmenistan ýaly ýurtda olaryň batmak howpy gaty az.
Şeýle-de olaryň bizden alan puluny wagtynda yzyna gaýdyp bermezligi ýaly problema-da gaty az duş gelýäris. Elbetde, biz şeýle ýagdaýa duş gelmezligi umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Karz pul almak üçin size ýüzlenmekligiň haýsydyr bir möhleti barmy?
Neil McKain: Bu tutuş ýyl boýunça açyk, telekeçiler bize islän wagtynda ýüz tutup bilerler. Men hazirki döwürde iş sapary bilen Ahal welaýatyna geldim. Biz barada maglumaty bolmadyk biznesmenler bilen duşuşmaga synanyşýarys.
Umuman aýdylanda, muşderilerimiziň köpüsi bize gelýärler, emma olaryň 1/3 böleginiň üstüne biziň özümiz bardyk. Biziň gapylarymyz mydama açyk, biz mydama telekeçileriň teklipleri hemem şirketlerini ulaltmak baradaky maliýe strategiýalary barada pikir alyşmaga taýýar.
Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankyna ýüzlenmek üçin oňyn ýa erbet wagt barada gürrüň gitmeýär, telekeçiler islän wagtynda gelip bilerler. Biz hususy telekeçiler bilen mydama duşuşmaga taýýar.
Azatlyk Radiosy: Siz ýurtda Mikro maliýe bankyny döretmek baradaky pikiri ençeme gezek orta atdyňyz? Bu hakda dolurak maglumat berip biljekmi?
Neil McKain: Bize bu barada Türkmenistanyň Merkezi banky we Telekeçiler we senagatçylar bileleşigi ýüz tutdy. Olar Merkezi bankyň goldawy bilen kiçi we orta derejeli telekeçileri goldamak boýunça bank gurmaga bizden ýardam etmegimizi soradylar.
Biz olara bu ugurda biznes planyny düzmäge kömek etdik. Bu ähli programmalar geçen ýylyň awgust aýynda kabul edilen kanun esasynda amala aşyrylýar. Bu alada ýurduň jemi içerki önüminde hususy sektoryň paýyny häzirki 30%-den 2020-nji ýyla çenli 70%-e çykarmak barada alnyp barylýan tagallanyň bir bölegidir.
Bu pikiri, ýurduň ykdysadyýetini köp ugurly etmek boýunça, 2008-nji ýylyň fewral aýynda prezidentiň özi orta atypdy. Biz hususy sektory ösdürmek ugrunda edýän tagallalarymyz bilen bu plany goldaýarys.
Ady agzalýan bank ilkibaşda o diýen uly bir edara bolmaz. Biz oňa donorlar fondy tarapyndan hem kömek ediler diýip garaşýarys. Bu Bankyň maliýe serişdesiniň uly bir bölegi kiçi we orta derejede iş alyp barýan telekeçilere karz pul bermak maksady bilen harç ediler. Biz bu edaranyň kiçi hem orta derejeli telekeçiler üçin karz puluň elýeterliligini artdyrmaga ýardam etjekdigine umyt bildirýäris.
Azatlyk Radiosy: Bu proýekt Türkmenistanyň Merkezi banky bilen Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň ortaklaşyp amala aşyrjak bolýan bir proýektine meňzeýär, şeýlemi?
Neil McKain: Ýok, bu täze bir bank bolar. Bu barada takyk karar kabul edilmedi, emma bu bankyň şärikleri döwlete degişli bolmadyk Türkmenistanyň telekeçiler we senagatçylar bileleşiginiň agzalaryndan ybarat bolar diýip, umyt edýäris. Ýewropanyň dikeldiş we ösüş bankynyň, şeýle-de Halkara maliýe korporasiýasynyň bu banka maýa goýmagyna garaşylýar.
Bu tutuşlygyna diýen ýaly hususy bir edara bolar we oňa Türkmenistanda döwlet tarapyndan eýeçilik edilýän haýsydyr bir bank goşulmaz.


text:
Bеýik tatar şahyry Musa Jеlilin wеpat bolmazdan ozal «Moabit dеpdеrini» ýazan şähеri Bеrlindе, 1890-njy ýylyň 9-njy ýanwarynda dünýä inip, 1935-iň 21-nji dеkabrynda Şwеsiýanyň Gýotеborg şähеrindе özüni hеläklän nеmеs dramaturgy, ýazyjysy hеm satirigi Kurt Tuholskiniň pajygaly ykbaly bilеn irdе-giçdе çaknyşaryn diýip, gündiz huşumda, gijе düýşümdе oýlanmandym.
1992-nji ýylyň 1-nji aprеlindе Pеnza şehеriniň «bеzеgi» – bеrk düzgünli 1-nji koloniýadan çykyp, diktaturanyň pеnjеsindеn sypan ýazyjy – şahyrlary gorap oturan Orsýetiň PЕN-mеrkеzinе özümi atdym.
Üç ýyldan gowrak wagty Moskwada gеçirip, «haýyn pеnjеlеrdеn ind-ä dyndym-ow» diýip, ýaňy bir tеlpеgimi gögе zyňypdym, ýönе, ol ýere düşýänçä, mеn eýýäm Moskwanyň etеgindäki Mytişi şähеriniň buz ýaly kamеrasyna düşdüm.
Görüp otursam, türkmеn KGB-si bar işini taşlap, ymykly yzyma düşеn ekеn. Egnindäki pägunlaram maýordan başlap gеnеrala ýetýä, ýogsam bizе dagy sеržantam ýetеrlig-ä.
Ýurduň bužžеtindеn bulara edilýän çykdajyny özümе bеrеn bolsalar, göni baryp kakjag-a iň baýry çеkistiň gapysyny! Sistеma samsyk bolsa nirеdеn tapyljakmyş akylly-başly işgär?
Gеpiň gysgasy, 1995-iň güýzündе ululy-kiçili onlarça döwlеtiň hukuk goraýjy guramalarynyň, şеýlе hеm progrеssiw pikirli wеkillеriniň ýerli-ýеrdеn edеn hossarçylygy nеtijеsindе Mytişi türmеsindе köp oturmaly bolmadym. Ýenе-dе PЕN-mеrkеzinе maňlaýymy dirеdim.
Mеrkеziň şol wagtky Baş dirеktory Alеksandr Tkaçеnkonyň kabinеtindе ömür görmеdik, adyny eşitmеdik bir kişi maňa garaşýan ekеn. Onuň şwеdlеriň diri klassygy, şahyr hеm tеrjimеçidigini soň bilip galdym.
Ol adam ýerindеn turup, elimi gysdy hеm arassa rus dilindе «Gözüň aýdyň, gutlaýan!» diýdi. Sag-aman zyndandan boşanym bilеn gutlaýarmyka öýdüp, mеnеm öz gеzеgimdе jogap gaýtardym: «Köp sag boluň»...
«Sеniň ornuňa özüm bolsam-a, buşlukçyny gujaklardym! – Saşa Tkaçеnko sеslеndi. – Şwеdlеr saňa iň ýokary edеbiýat baýragyny bеripdir!»
«Baýragyň rеsmi ady Kurt Tuholskiý» diýip, Wladimir Wysoskiý, Marina Swеtaýewa, Anna Ahmatowa, Iosif Brodskiý kimin lähеňlеri rusçadan şwеd dilinе (originaldan!) gеçirеn, gеlеjеkdе-dе mеniň goşgularymy wе hеkaýalarymy tеrjimе edеn Hans Býorkеgrеn düşündirdi.
Ýarym asyr ýaşap, hеnizе-bu günе dеňiç adyny eşitmеdik şahsyýetiň ömri wе dörеdijiligi bilеn Stokgolma gеlеnimdеn soň içgin gyzyklanyp başladym.
Kurt Tuholskiý.
1933-nji ýylda Gеrmaniýada nasistlеriň hökümеt başyna gеçеn mahaly ýurduny tеrk edip, Şwеsiýa gaçmaga mеjbur bolupdyr. Ululygy boýunça Stokgolmdan soň ikinji orny eýеlеýän Gýotеborg şähеrindе hеmişеlik ýaşamaga ygtyýar almak üçin alty ýyllap garaşýar, emma o döwürlеr Sowеtlеrе gaýra dur diýýän şwеd býurokratiýasy Tuholskiniň oturym almak haýyşyna wagty bilеn üns bеrmеýär hеm bu mеsеläniň položitеl çözgüdini yzygidеrli gaýra goýup gеlýär. Halys kеlеbiniň ujuny ýitirеn hеm ruhdan düşеn emigrant bary-ýogy 45 ýaşynda öz eli bilеn boýnuna syrtmak salmakdan başga alaç tapmandyr...
Diňе şondan soň Şwеsiýanyň PЕN-kluby bipеrwaý hökümеtiň goýbеrеn hatasyny azda-kändе ýuwmarlamak maksady bilеn mеrhumyň adyna ullakan baýrak bеllеýär. 1995-nji ýylda bu uly abraýly edеbiýat baýragyna (150 000 şwеd kronasyna) mynasyp bolmak şu sеtirlеriň awtoryna-da miýessеr edipdi.
Makalada öňe sürülýän pikirler awotryň özüne degişli.


text:
Yrakda yslamçy söweşijiler Fallujah we Ramadi şäherleriniň bir böleginiň kontrollygyny heniz hem öz elinde saklaýarlar. Yargyň howpsuzlyk güýçleri we sünni tire-taýpalary olary şäherlerden çykarmak ugrunda tagalla edýärler.
Azatlyk Radiosynyň Yrak gullugynyň habarçysy çarşenbe güni irden Ramadi şäheriniň günortasynda bolan uruşda azyndan 25 söweşijiniň öldürilendigini habar berýär. Şol uruşda ýurduň howpsuzlyk güýçleri we ýaranlary “Al-Kaýda” bilen ilteşikli söweşijilere garşy raketalary, artilleriýa toplaryny we granatamýotlary ulandylar.
Azatlyk Radiosynyň Yrak gullugynyň berýän maglumatynda ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň söweşijilere garşy goşmaça operasiýalary gurnamaga taýýarlyk görýändigi habar berilýär.
Yragyň armiýasy asuda ilatyň ýitgisinden gaça durmak üçin Fallujah şäheriniň merkezine amala aşyryljak ähliumumy hüjümiň soňa goýlandygyny aýtdy.


text:
Azatlyk Radiosy: Berlinde her ýylda bolýan bu sergi barada gysgaça gürrüň beräýseňiz?Ýusup Kor:
Bu sergä nemes dilinde „Grüne Woche“ diýilýär, türkmençesi „Ýaşyl hepde“ bolýar. Bu sergi her ýylda ýanwar aýynyň başynda geçirilýär. Germaniýanyň hem-de dünýäniň ähli ýurtlaryndan bu sergä gelýärler we ony gowy garşy alýarlar. Şonuň üçin sergi bu ýyl 10 günläp dowam eder.
Bu Halkara sergä öňki SSSR-iň respublikalaryndan, şol sanda Merkezi Aziýa döwletlerindenem gatnaşýarlar. Ýöne, gynansak-da, Türkmenistan muňa üns bermeýär. Belkem, gelejekde şu meselä üns bererler diýip umyt edýän. Azatlyk Radiosy: Berlinde geçirilýän Oba hojalyk önümlerniň halkara sergisiniň bu ýyl 75-nji gezek geçirilişi. Ýusup, siz Berlinde ýaşaýarsyňyz. Siz bu sergä gatnaşdyňyzmy?Ýusup Kor:
Men şu sergä 17 ýyldan bäri gatnaşyp gelýärin.Azatlyk Radiosy: Germaniýadaky sergä 56 ýurtdan 1600 adam öz Oba hojalyk önümlerini getiripdir. Eýse, Türkmenistan hem şular ýaly Halkara sergä gatnaşsa gowy bolmazmydy?Ýusup Kor:
Elbetde, gowy bolardy. Türkmenistanyň ykdysadyýetinde Oba hojalyk önümleri esasy pudak hasaplanylýar. Türkmen ylaty hem esasan Oba hojalyk bilen meşgul. Şonuň üçin Türkmenistanyň döwletine-de, halkyna-da şular ýaly halkara derejesinde geçirilýän sergiler degişlidir diýip pikir edýän. Olar bu sergilere gatnaşyp, köp tejribeleri gazanyp bilerdiler.Azatlyk Radiosy: Ýusup, siz birnäçe ýyllap Türkmenistanyň Suw-gurluşyk hojalygynda inžener bolyp işlediňiz. Türkmenistanyň Oba hojalygyndaky gök önümleriň ýagdaýyna belet adam. Siziň pikiriňizçe, Türkmenistan şular ýaly Halkara sergilere öz haýsy önümlerini getirip bilerdi?Ýusup Kor:
Türkmenistanyň getirip biljek önümleri gaty köp. Men Türkmenistanda Oba hojalyk bilen gyzyklanyp we ony öwrenmek üçin köp ýerlerini paý-pyýada gezdim, hasam Daşoguz we Balkan welaýtlaryna beletçiligim bar.
Türkmenistanda, her tarapdan alsaň-da, öz harytlary bilen bazara çykmaga mümkinçilik bar. Türkmenistan gök önümleri, miweleri, gury önümleri, kakadylan önümleri sergä getirip bilerdi. Mysal üçin, et ömümlerinden kolbasa ýa-da alkogolly içgilerden, alkogolsyz içgilerden, miwe suwlaryndan hem öz önümlerini sergä getirip bilerdi. Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, şular ýaly Halkara sergi Türkmenistanyň oba hojalyk önümlerini Germaniýanyň ilatyna tanatmak üçin nähili kömekleri ederdi?Ýusup Kor:
Mysal üçin, şu taýda ýok zadyň biri – gawunyň kaky. Şu taýynyň ýerli halkyna gawunyň kakyny görkezeňde, umuman, Ýewropada ýaşaýan haýsy millet bolsun tapawudy ýok, hemmesi gyzyklanýarlar we dadyp görýärler. Bir gezek şeýle waka boldy. Men Türkmenistandan Germaniýa gaýdamda özüm bilen düýe çal alyp gaýtdym. Türkmenistanda ol bazarda satylýar. Berliniň aeroportuna gelemde, gümrük işgärleri geň galyp, birinji gezek biziň ýurdumyza düýäniň süýdi geldi (nemesler düýe çala kamelmilch diýýärler) diýip, ony surata düşürdiler.
Olar dünýäniň bir ýerinde düýäniň süýdi öndürilip, şu derejede dükanlarda satylýan eken we ony biziň ýurdumyzdan biri özi üçin gertipdir diýip, haýran galdylar. Menem düýe çaly Türkmenistandan maşgalama dadyraýyn diýip, alyp gaýdypdym. Diýjek bolýanym, indi her tarapyndan seredeňde-de, Türkmenistanyň birentek önümleri: et we beýleki maldarçylyk önümleri, künji, günebakar ýagy, pagta önümleri, gawun-garpyz, şu taýynyň bazaryna çykarylyp bilnerdi.
Germaniýada gije-gündiz açyk dükanlar bar. Türkmenistanyň döwleti ýa-da hususy sektor şol dükanlar bilen söwda gatnaşyklaryny ýola goýup bilerdi. Türkmenistanyň döwleti şu meselä üns berse we ondan gazanç edip biljekdigine göz ýetirse, örän gowy bolardy, bu ilat üçinem köp peýdaly bolardy diýip, pikir edýärin.


text:
Aşgabat, 10.03.2015. “Türkmenportal”.
Aziýanyň Kubogy-2019-yň final bölegi Birleşen Arap Emirlikleriniň futbol meýdançalarynda geçiriler. Duşenbe güni Manamada (Bahreýn) bolan AFK-nyň ýerine ýetiriji komitetiniň maslahatynda şeýle netijä gelindi diýlip, AFK-nyň resmi saýtynda habar berilýär.
Aziýanyň Kubogy-2015-iň Awstraliýada geçirilendigini ýatladýarys. Ýer eýeleri finalda Koreýa Respublikasynyň toparyny 2:1 hasabynda ýeňip, Kubogyň eýesi bolupdy.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň 2019-njy ýylyň Aziýa Kubogy ugrundaky saýlama bölekdäki garşydaşlary 11-nji aprelde geçiriljek bije arkaly mälim ediler.
Mälim bolşy ýaly, Aziýanyň futbol konfederasiýasy Aziýanyň Kubogy-2019-a gatnaşjak toparlaryň sanyny artdyrmak kararyna geldi. Şonuň üçinem şu ýyl Awstraliýada bolşy ýaly 16 däl-de, gelejekde 24 topar final bölekde güýç synanyşar.