text:
2011-nji ýyl taryha gidýär. Türkmenistanda bu ýyl adam hukuklary meselesinde nähili üýtgeşme boldy? Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu barada Wenada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Tutuş bir ýyllap çap eden materiallaryňyzdan görnüşine görä, siz ýene bir ýyl Türkmenistanda adam hukuklarynyň berjaý edilişine gözegçilik etdiňiz. Siziňçe, şu ýyl bu meselede nähili oňyn özgerişlikler boldy?
Farid Tuhbatullin
Farid Tuhbatullin:
Hawa, biz öz güýjümiziň ýetdiginden Türkmenistandaky ýagdaýlary yzarlamaga çalyşdyk, ol ýerdäki kärdeşlermiz bize örän uly kömek edýärler. Elbetde, adatça bolşy ýaly, bu ýyl hem Türkmenistanda demokratiki özgerişleriň geçirilýändigi, täze kanunlaryň, düzgünnamalaryň kabul edilýändigi barada ýeterlik beýanat edildi. Ýöne durmuş ýüzünde, biz synlap otyrys, gynansak-da, gowulyga tarap özgerişlik gözümize ilmedi. Hususan-da türkmen-rus goşa raýatlygy bolanlara basyş güýçlendi, ýene studenleriň ýurtdan çykmagyna päsgelçilik döredildi, bu gezek Täjigistanda okaýan studentleri ýurtdan goýbermediler. Eger şunuň faktlary sanasak, olar adam hukuklaryny goramagyň gowulanýanlygy barada aýydalan sözlerden, beýanatlardan has kän.
Azatlyk Radiosy: Käbir pikirlere görä, şu ýyl Türkmenistanyň ilatynda, hususan-da ýaş, internetden baş çykarýan adamlarda, informasiýa, maglumat ýaýratmak meselesinde öňki ýyllarda bolmadyk kän göze ilmedik janlanma boldy. Siz özüňize ýurt içinden gelýän habarlaryň sany bilen baglylykda ýaşlaryň adam hukuklaryna, öz hukuklaryna düşünmek we hereket etmek pozisiýasynda üýtgeşme görmeýärsiňizmi?
Farid Tuhbatullin:
Bu dogrudanam şeýle boldy, hawa, häzir, mysal üçin, biziň guramamyza Türkmenistandan we daşary ýurtlarda okaýan ýa işleýän türkmenistanlylardan gelýän hatlaryň sany köpeldi. Bu bir tarapdan begendirýär. Sebäbi adamlar informasiýanyň uly ähmiýetiniň bardygyna, eger problemalar barada gürrüň edilse, olaryň haýsam bolsa bir ýagdaýda çözülip başlanjagyna ýa häkimiýetleriň olara üns berjegine nähilem bolsa düşündiler. Bu ýagdaý esasanam Abadan betbagtçylygy mahalynda aýratyn göze ildi. Şonda adamlar bize wideo ýazgylary, faktlary iberdiler, ýagdaýy düşündirmäge çalyşdylar. Biz ol materiallaryň hemmesini diýen ýaly öz internet saýtymyzda goýduk we diňe Türkmenistanyň ilatynyň işjeňligi netijesinde Abadan baradaky hakykat ýurt daşyna çykdy hem daşary ýurt habar serişdelerine ýetip bildi. Onsoň türkmen häkimiýetleri bu betbagtçylygy boýun almaga mejbur boldular.
Golaýda bolsa, Orsýetde okaýan türkmen studentleriniň bir bölegi bize Moskwa aeroportundan wideo ýazgy iberip, özleriniň kanikulda öýlerine gitmekde uçran bökdençlikleri barada habar berdiler. Olar şol wideo arkaly häkimiýetlere ýüzlenip, bu problemanyň çözülmegine umyt baglan bolarly. Ýöne şeýle işjeňligiň peýda bolandygyna garamazdan, häkimiýetler ýurtdan öz islemeýän habarlarynyň çykmak we halkara jemgyýetçiliginiň olar barada bilmek mümkinçilikleriniň öňüni almak barada has köp alada edýärler. Mysal üçin, biziň maglumatlarymyza görä, Abadan betbagtçylygyndan soň olar bu maglumatyň nireden syzyp çykandygyny, olary kimiň daşary ýurtda iberendigini anyklajak bolupdyrlar, howpsuzlyk gullugy bu ugurda belli bir iş geçiripdir. Ýöne ilat, ilkinji nobatda hem ýaşlar, häzirki zaman tehnologiýasy arkaly, şeýle ýollaryň we mümkinçilikleriň bardygyna göz ýetirdi. Onsoň men gelýän ýylda hem adamlaryň adam hukuklarynyň bozulyşy baradaky faktlary daşary ýurtlara ibermekde bu mümkinçiliklerden barha we barha köp peýdalanjagyna umyt baglaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Farid, siz türkmen häkimiýetleriniň ýurtda adam hukuklary bilen bagly hakyky ýagdaýyň halkara jemgyýetçiligine belli bolmazlygy barada alada edýändigini aýtdyňyz. Eýsem bu ýylda halkara jemgyýetçiliginiň Türkmenistanda bolýan zatalara çemeleşmesinde nähili üýtgeşme boldy? Olar bu ýyl Türkmenistanyň adam hukuklary barada alan halkara borçlaryny ýerine ýetirmegini ýeterlik talap etdilermi?
Farid Tuhbatullin:
Hawa, elbetde, biz halkara jemgyýetçiliginiň Türkmenistnada bolýan zatlara bildirýän reaksiýasyna hem syn edýäris. Olaryň belli bir dokumentleri kabul edýändigini aýtmak gerek. Men ÝB, ÝHHG, BMG-niň adam hukuklary komiteti ýaly guramalary nazarda tutýaryn, olar Türkmenistanyň öňünde ol ýa-da beýleki ýiti durýan problemalar boýunça belli bir talap hem goýýarlar.
Ýöne şol bir wagtda Ýewropanyň türkmen gazyny almak, şeýle-de NATO-nyň we beýleki güýçleriň Türkmenistany haýsydyr bir strategiki operasiýalar üçin ulanmak ähtimallygy bilen bagly umydy Türkmenistandan edilýän talabyň gowşamagyna getirýär. Onsoň men, ozalam bolşy ýaly, hemme zat halkyň özüniň häkimiýetlere talapkärçilikli çemeleşmesine bagly bolar diýen pikirimi gaýtalamak isleýärin. Şonda, elbetde, ýurt içinde ilatyň protest meýliniň ösüşine barabarlykda halkara jemgyýetçiliginiň hem türkmen häkimiýetlerine edýän basyşy güýçlener.
Azatlyk Radiosy: Farid, saýlawlarda galplyga ýol berilmegi käte halk protestleriniň birden güýçlenmegine sebäp bolýar. Şeýle ýagdaý golaýda Orsýetde hem boldy. Bilşimiz ýaly, Türkmenistan prezident saýlawlaryna barýar. Siziňçe, Türkmenistan bu saýlawlarda ilatyň saýlamak we saýlanmak hukuklary meselesinde ilerleme görünýärmi?
Farid Tuhbatullin:
Ýok, gynansak-da bu bolmady, ýogsa biz garaşdyk. Ýadyňyzda bolsa, prezident Berdimuhamedow oppozisiýany hem saýlawa goýberjegini aýdypdy. Emma şu wagt prezidentlige jemgyýetçilik guramalary tarapyndan hödürlenen 13 çemesi kandidat barada gürrüň edilýän hem bolsa, olaryň arasynda azajygam bolsa oppozision garaýyşly kandidatyň bolmagy barada bolsa sözem ýok. Prezidentiň syýasy partiýalar barada wada beren kanuny hem kabul edilmedi. Şeýle kanun bolsa, ýene bir partiýa hasaba alnyp, öz kandidatyny hödürläp biljekdi. Onsoň bu ýagdaý türkmenistanlylaryň saýlawdan, seçgiden mahrumdygyny görkezýär.


c: text/html

text:
Demirgazyk Yrakdaky harby bazada bir türk esgeri «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň atan raketalaryndan wepat boldy.
Bu hüjüm 26-njy martda, türk harby-howa güýçleriniň ilkinji gezek ABŞ ýolbaşçylygyndaky koalisiýa goşulyp, demirgazyk Yrakdaky jeňçilere hüjüm eden gününe gabat geldi.
Türk esgeri YD-ynyň Yragyň kürt peşmerge güýçleri bilen söweş mahalynda atan raketasy Başiga sebitindäki harby bazanyň içine düşende öldi.
Bu bazadaky türk esgerleriniň ýene biriniň ýaraly bolandygy aýdylýar.
Türk ýaragly güýçleriniň 26-njy martdaky beýanatynda koalisiýanyň uruş uçarlarynyň , Başiga hüjüminden soň, YD-nyň regiondaky dört pozisiýasyny urandygy aýdylýar.
Türkiýe, YD-a garşy söweşýän kürt milisiýasyna ýardam üçin, demirgazyk Yrakda bir bölek esger ýerleşdiripdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Palestinalylar özleriniň BMG-däki durumlaryny ýokarlandyryp, “synçy döwlete” öwrüldiler.
BMG-niň Baş assambleýasynda geçirilen ses berişlikde Palestina rezolýusiýasyny 138 döwlet goldady, dokuz döwlet garşy çykdy, 41 döwlet saklandy.
Bu çäre Palestina döwletiniň, şol sanda Iordan derýasynyň günbatar kenarynyň, Gaza zolagynyň we günorta Ierusalemiň özbaşdak döwlet hökmünde gytaklaýyn ykrar edilmegini aňladýar.
Ses berişlikden öň eden çykyşynda Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas BMG-ni özlerine “Palestinanyň dogluş hakyndaky şahadatnamasyny” bermäge çagyrdy.
Ses berişlikden soň, Palestinanyň BMG-däki wekili Riýad Mansur bu güni “taryhy gün” diýip atlandyrdy.
“Bu gün taryhy gündi, ses berişlik ajaýyp boldy, bizi goldanlaryň sany köp boldy: BMG-niň agzalarynyň üçden ikisi Palestinanyň tarapynda ses berdi. Baş assambleýa Palestina döwletiniň ykrar edilmegini kanunylaşdyryp, oňa synçy döwlet durumyny, agza bolmadyk synçy döwlet durumyny berdi” diýip, Mansur žurnalistlere aýtdy.
Ysraýylyň BMG-däki ilçisi Ron Prosor ýewreý döwletiniň palestinalylar bilen parahatçylykda ýaşamak isleýändigini gaýtalady, emma ses berişligiň bu tagallalary yza tesdirjekdigini belledi.
Ol diňe özara gepleşikleriň parahatçylyga getirip biljekdigini nygtady.
“Parahatçylygy gazanmagyň ýeke-täk ýoly taraplaryň arasyndaky ylalaşyklardan geçýär, Ysraýylyň juda möhüm howpsuzlyk we milli bähbitlerini gözden salýan BMG-niň rezolýusiýasyndan däl. Bu rezolýusiýa bir taraplaýyn bolany üçin, ol parahatçylyga itergi bermeýär, ol ony yza tesdirýär” diýip, Prosor Baş assambleýa aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs Palestina rezolýusiýasynyň “şowsuz we ters netije berýän çäre” bolandygyny, onuň parahatçylyga barýan ýolda has köp “pasgelçilikler” döredýändigini aýtdy.
“Adalatly we ömürlik iki döwlet çözgüdine tarap öňegidişligi şu zalda ýaşyl reňkli ses berişlik düwmesine basyp gazanyp bolmaýar. Rezolýusiýa kabul etmek aslynda bolmaýan döwleti döretmeýär, ol iş ýüzündäki hakykaty üýtgetmeýär. Şonuň üçin, hiç kim şu günki ses berişlige BMG-e agzalyga şert döredýän çäre hökmünde ters düşünmeli däl. Ol döredenok. Bu rezolýusiýa Palestinany döwlet hökmünde kesgitlemeýär” diýip, Raýs Baş assambleýa aýtdy.
Palestinanyň durumynyň ýokarlandyrylmagy onuň BMG-niň gulluklaryna, şol sanda Halkara jenaýat suduna goşulmagyna mümkinçilik döredýär. Olar bu sudda söweş jenaýatlary boýunça Ysraýyla garşy çäräniň ugruna çykyp bilerler.
Ses berişlikden soň, Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Ramallahda adamlar köçelere çykyp, Palestinanyň baýdagyny galgatdylar, tans edişdiler.
Bu dabaralara garamazdan, analitikleriň aýtmagyna görä, hakyky garaşsyzlyk palestinalylar üçin ýetip bolmajak arzuw bolmagynda galýar. Olar onuň diňe Ysraýyl bilen parahatçylyk gepleşikleriniň üsti bilen gazanylyp bilinjekdigini öňe sürýärler.


text:
Owganystanda bir adamynyň öz aýalynyň burnuny kesmegi uruşdan ýaňa dargan bu ýurtda öýde, ýagny maşgalanyň öz içinde bolýan zorluklaryň täze bir gözilginç mysaly diýip, häkimiýetler aýdýarlar.
Bu waka 17-nji ýanwarda Farýab welaýatynyň Gormaç etrabynyň merkezden uzakdaky bir obasynda boldy.
Farýab welaýatynyň polisiýa başlygy Said Aga Andrabi Azatlyk Radiosyna pida çekeniň 20 ýaşly Reza Güldügini aýtdy.
Häkimiň metbugat wekili Ahmad Jawed Bedaryň aýtmagyna görä, onuň burnuny öz adamsy 25 ýaşly Mohammad Han çakgy bilen kesipdir.
Wakanyň üstünden bir gün geçip, köp gan gidensoň, Reza Güli welaýat merkezi bolan Maýmanadaky ýerli keselhana eltilipdir.
“Şerigat kanunyna laýyklykda garalar”
Ol keselhanda ýatan ýerinden media beren interwýusynda adamsynyň ilki iki elini daňandygyny, soň hem burnuny kesendigini aýtdy.
Maýyp edilen Gülüň suratlary internetde gahar-gazap döredip, adamlar sütemkäriň eden bu işini wagşyçylyk diýip atlandyryp, onuň jezalandyrylmagyny talap edýärler.
Bu süteme nämäniň sebäp bolandygy entek belli däl, ýöne ýerli resmiler Gülüň adamsy tarapyndan ozal hem birnäçe gezek zorluga sezewar edilendigini aýdýarlar. Bäş ýyl mundan ozal durmuşa çykan bu ýaş zenanyň bir ýaşyndaky çagasy bar.
Bedar howpsuzlyk güýçleriniň, şol sanda aňtaw gullugy bilen polisiýanyň-da Hany agtaryp ýörendigini aýtdy. Han bu wakadan soň obadan gaçyp gidipdir.
Wakanyň ýüz beren etrabyna kontrollyk edýän "Talyban" güýçleri-de Hany gözleýändiklerini aýtdylar. “Talybanyň” sözçüsi Zabiullah Mujahid, eger Han tapylsa, onuň işine "şerigat kanunyna laýlyklykda" garaljakdygyny aýtdy. Ýöne ol munuň nämäni aňladýandygyny takyklamady.
Sütem ýazgaryldy
Türkmenistan bilen serhetdeş Farýab welaýaty Owganystanyň iň garyp regionlarynyň biridir. Ilatyň köpüsi döwlet tarapyndan berilýän azyk bilen güzeran aýlaýar.
Maýmanadaky Owgan-Türk keselhanasynyň direktory Fawzia Salimi keselhananyň Güli bejergi üçin Türkiýä ibermäge synanyşýandygyny aýtdy.
Owganystanyň käbir regionlarynda, adatça, biriniň burnuny kesmek - öz maşgalasyna ýa tire-taýpasyna ysnat getirenlere berilýän jeza hasaplanýar.
Owganystanyň garaşsyz Adam hukuklary komissiýasy bu sütemi ýazgaryp, ony "masgaraçylyk" diýip atlandyrdy, häkimiýetlerden bu işi edeniň suduň öňünde dikilmegini talap etdi.
Onlarça ýyllap uruşdan ejir çeken Owganystanda aýallaryň hukuklary köplenç äsgermezlik edilýar.
2010-njy ýylda "Time" žurnaly owganystanly aýal Aişa Mohammadzaýyň burunsyz suratyny çap edensoň, bu zenanyň başyna gelen waka halkara derejesinde gahar-gazap döretdi.
18 ýaşyndaka adamsy tarapyndan maýyp edilen Mohammazaý soňra Amerikada bejergi alyp, oňa protez burun oturdyldy.
Öten ýylyň mart aýynda 27 ýaşly Farhunda Malikzada, Gurhan ýakdy diýlip nähak aýyplanyp, Kabulyň merkezide ýenjilip öldürildi. Onuň jesedi ýakylyp, derýa taşlandy.
Bu zenanyň öldürilmegi Owganystanda gazaply protestlere getirip, owgan aýallarynyň çekýän zulum-sütemi halkara derejesinde üns merkezine düşdi.
Öten noýabrda hem merkezi welaýat bolan Gorda bir gelin zynada aýyplanyp, daşlanyp öldürildi.


text:
Kümmet Gowuz etraby
Kümmet Gowuz etraby (Parsça: شهرستان گنبد کاووس) Eýranyň Türkmensähra sebiti, Gülistan welaýatynyň 13 etrabyndan biridir.
Bu etrap merkez etrapçasy we daşlyburun etrapçasy bolmak bilen 2 etrapçadan ybaratdyr.
Etrap Eýranyň iň köp Türkmen ilatyna eýedir.
Merkez etrapça Agabat, Bağlymarama, Fejir we Sultanaly atly böleklerden ybaratdyr. Bu etrapçanyň şäheri bolsa Kümmet Gowuz şäheridir.
Daşlyburun etrapçasy Etrek we Küren atly böleklerden ybaratdyr we etrapçanyň şäheri de Inçeburundyr.
Bu etrap we Kümmet Gowuz şäheri Ebusehil Mesihi we Seýit Ysmaýyl Cürcany ýaly taryhda ady galan meşhur lukmanlaryn dogduk diýarydyr.
Kümmet Gowuz etraby Eýranda Türkmen at ýaryşlary bilen meşhurdyr.
Eýranyň iň çepermen woleýbolçylary da Kümmet Gowuzda ýaşaýan Türkmen sportsmenlerdir.
Ajygöl, Almagöl we Alagöl bu etrabyň owadan seýlgählerinden bir näçesidir.
Eýranyň hasabat guramasynıň 2006-njy sanawyna görä bu etrabyň ilaty 289.647 adamdyr.


text:
“Facebook” sosial ulgamy öz ulanyjylarynyň howpsuzlygy üçin täze bir sistemany durmuşa geçirdi.
Mundan beýläk sosial ulgamyň ulanyjylaryna öz sahypalaryna hüjüm ýa-da goşulyşylan halatynda habar beriler.
Bu täze sistema barada “Facebook” kompaniýasynyň howpsuzlyk boýunça baş direktory Aleks Stamos (Alex Stamos) “Bellikler” bölüminde mälim edýär.
Bu sistema internet hakerlerinden, döwlet we häkimiýetler tarapyndan amala aşyrylýan hüjümlerden goranmak maksady bilen taýýarlanyldy. Eger-de ulanyjylaryň sahypalary nyşana alnyp, hüjüm edilýän bolsa, onda bu barada olara bildiriş ugradylar.
Bu sistemanyň amala aşyrylmagynda telefon belgileriniň uly roly bar. Meselem, ulanyjynyň sahypasyna täze bir telefon belgisinden ýa-da brauzerden girilende, sahypanyň eýesiniň telefonyna ýörite kod ýa-da açar söz ugradylar. Bu kod sahypa ýazylmasa, onda ol açylmaz.
“Facebook” kompaniýasy öz usullarynyň howpsuzlygyny we gizlinligini goramak maksady bilen hüjümleri bir-birinden nähili aýyrýandygyny mälim etmeýär.
Şeýle-de, maglumatda ýokary derejede delliler elýeterli bolan halatynda, ulanyjylara gürrüňi edilýän bildirişleriň ugradyljakdygy bellenilýär.


text:
Aşgabat, 28.02.2015. “Türkmenportal”.
Şu gün sagat 9-da Türkmenistanyň Mejlisiniň binasynda Türkmenistanyň Mejlisiniň bäşinji çagyrylyşynyň ýedinji maslahaty geçiriler.
Milli parlamentiň nobatdaky maslahatynyň gün tertibinde birnäçe täze kanun taslamalaryna garalar. Olaryň hatarynda “Söwda-senagat edarasy hakynda”, “Ekstremizme garşy hereket etmek hakynda”, “Ýygnaklary, ýygnanyşyklary, ýörişleri we beýleki köpçülikleýin çäreleri guramak we geçirmek hakynda”, “Demir ýol ulagy hakynda”, “Milli maddy däl medeni mirasy gorap saklamak hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalary bar. Şeýle hem milli ykdysadyýetiň ösdürilmegine kuwwatly itergi bermäge, hukuk tertibini pugtalandyrmaga, daşky gurşawyň goralyşyny hukuk taýdan düzgünleşdirmäge, daşary syýasat babatda kanunçylygy kämilleşdirmäge ýardam etmäge gönükdirilen birnäçe kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda kanun taslamalaryna garamak göz öňünde tutulýar.


text:
26-njy martda Türkmenistanda Halkara aeroportunyň täze kompleksiniň 2-nji terminaly açyldy. Şol bir wagtyň özünde, şu günden başlap Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky halkara aeroportyň ýapylandygy aýdyldy.
Aýdylşyna görä, bu aeroportyň deregine, Oguz han adyndaky täze howa menzili gurulmaly. Onuň 2016-njy ýylda ulanyşyga tabşyrylmagyna garaşylýar. 2 milliard dollardan gowrak pul sarp ediljek bu aeroport göwrümi taýdan ýumrulmaly aeroportdan tapawut edenok.
Şeýlelikde, bu täze Halkara aeroportynyň gurulmagyna nähili zerurlyklar bardy? Ýagny köne aeroportyň nähili kemçiligi bardy?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen gyzyklanyp, ýygy-ýygydan beýleki welaýatlara sapar edýän aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Aşgabatda Dünýä türkmenleriniň Ynsanperwer birleşiginiň nobatdaky – 18-nji maslahaty geçdi.
Resmi maglumata görä, "Mekan" köşgünde geçirilen maslahata dünýäniň 16 ýurdunyň, şol sanda Owganystanyň, Belarusyň, Britaniýanyň, Germaniýanyň, Eýranyň, Pakistanyň hem wekilleri gatnaşypdyr.
Maslahatyň dowamynda Dünýä türkmenleriniň Ynsanperwer birleşiginiň alyp barýan işleri, şeýle-de türkmen diasporasynyň Owganystandaky, Russiýadaky, Özbegistandaky we Birleşen Arap Emirliklerindäki ýagdaýlary baradaky hasabatlar diňlenipdir.
Dünýä türkmenleriniň Ynsanperwer birleşiginiň 14 ýurtda 27 sany wekilhanasynyň bardygy habar berilýär.


text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanda temmäki önümleri bilen bagly ençeme gadagançylyklar girizildi. Şol gadagançylyklaryň iň soňkusy şu ýylyň mart aýynda kabul edilip, onda Türkmenistanyň prezidentiniň ýörite karary bilen temmäki önümlerini ýurda getirmegiň we olara nyrh kesmegiň, satmagyň ähli ygtyýary ýurduň Söwda we daşary aragatnaşyklar ministrligine berildi.
Şeýle-de, ýurtda köpçülikleýin ýerlerde çilim çekmek eýýäm iki ýyla golaý wagt bäri gadagan edilýär. Şol bir wagtda-da, raýatlaryň çilim çekmegi üçin niýetlenen ýörite giňişlikleriň hem döredilmeýändigi aýdylýar.
Eýse, daşary ýurtlardan Türkmenistana sapar edýän adamlar ýurtdaky çilim gadagançylyklary bilen bagly nähili tejribeleri başdan geçirýärler?
Azatlyk Radiosynyň Türkiýedäki habarçysy Döwlet Baýhan bu sorag bilen gyzyklanyp, Türkmenistanda çilim çekmek, ony satyn almak tejribeleri barada türkiýeli ýük ulag sürüjisi Myrat bilen söhbetdeş boldy.


text:
Orsýet prezidentiniň Türkmenistana sapary ýarym ýyl töweregi wagt bäri iki ýurt arasynda gaz söwdasynyň ýaňadan başlanyp-başlanmajakdygy baradaky soragyň yzyna ýene bir sorag alamatyny goýdy. Bu bolsa iki ýurt arasyndaky özara gatnaşyklaryň juda çylşyrymly häsiýete eýedigini ýene-de bir gezek tassyklaýar. Orsýetiň önünde çözmeli möhüm bir mesele dur: ony diňe Türkmenistana eglişik etmek arkaly çözmek mümkin. Bu mesele – gazyň Aşgabat üçin amatly bolan bahasydyr. Ikinji bir tarapdan, bu meseläni süýndürmek Moskwa üçin diýseň oňaýsyz, çünki özi üçin strategik ähmiýete eýe bolan bu ugurda gatnaşyklaryň ýitmek howpy bar.
Kreml üçin ýene bir gorkunç, özem bişişip gelýän mesele – Türkmenistana öz täsirini ýitirmek howpudyr. Şu ýagdaý Orsýetiň gowşak bolmadyk strategik bäsdeşleri - Hytaýyň, Eýranyň, Ýewropa Bileleşiginiň we ABŞ-nyň regiona awtomatiki suratda aralaşmagyna getirip biler. Ady agzalan kuwwatly dört döwlet özüne köp garaşdyrman, bu ýerde Orsýetiň ornuny eýelemäge taýýar. Dmitriý Medwedew Türkmenistandan ahalteke atyny sowgat alanam bolsa, Kremlden anyk çözgüt talap edýän goşmaça köp meseleleri özi bilen alyp gitdi. Moskwa Türkmenistana eglişige gitmezlik, netijede başga-başga ýollar bilen Aşgabada täsir etmek üçin wagt utmak isleýärmikä?
Türkmenistanyň aýak direýän esasy meselesine – Hazaryň statusyny kesgitlemäge Orsýet çynlakaý päsgelçilik döretmezmi? Eger bu şeýle bolaýsa, ol Aşgabadyň özüni eglişige gitmäge mejbur etjek söwdany aňlatmazmy? Her hal taraplaryň ikisi-de bu çylşyrymly, bulaşyk ýagdaýdan özüne peýda gazanmaga çalşar, pursaty gelse, inisiatiwany biriniň beýlekisinden kakyp almagy mümkin.
Agyr ýük we ýitgiler
Türkmenistan-Orsýet turbasynyň petikligi Gurbanguly Berdimuhamedow üçin agyr ýük. Türkmenistan agyr ýitgiler çekýär. Munuň täsiri we zyýany uly, ýöne ol türkmen ýolbaşçylary üçin aýgytly faktor däl, çünki olar gazyň akyp başlamagyna aýak diränoklar, hiç bir barlyşyga-da gidenoklar. Arada dowam edýän konflikt türkmen gazyna real, hakyky täze hyrydarlar bilen erkin pozisiýadan gepleşmäge, ylalaşyga gelmäge türkmen ýolbaşçylaryna mümkinçilik döredýär. Hytaý tarapa gaz akdyryljak turba iş ýüzünde taýýar – eýýäm şu ýylyň ahyrynda türkmen tebigy gazy Hytaýa barmaly, şol wakany uly dabara bilen bellämäge Aşgabadam, Pekinem uly taýynlyk görýärler.
Türkmen gazy Eýrana akyp dur. Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi bilen, ABŞ bilen Orsýet tarapa seretmän, ondan çekinmän, erkin gepleşikler geçirýär. Türkmen gazyny Ýewropa Orsýetden sowa akdyrjak “Nabukko” proýektini maslahatlaşmak resmi türkmen ritorikasyna öwrüldi. Orsýet bilen konflikt agzalan gatnaşyklara hem gozgalýan meselelere erkinlik hem kanuny häsiýet bermeýärmi? Häzirki konfliktden Türkmenistan täze, has amatly hyzmatdaşlar toparyna eýe bolmak hem özüni hemmeler bilen deň derejeli duýmak üçin aňrybaş peýda gazanyp bilermi? Näme üçin Berdimuhamedow Medwedew bilen gaz şertnamasyna gol çekişmäge howlukmaýar? Belki, özüni ýüňsakgal edene garaşly bolmaga gyssanýan däldir?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň Mary welaýatynyň ýolbaşçy kadrlarynyň birnäçesini «işde goýberen kemçilikleri üçin» wezipelerinden boşatdy, birnäçesine bolsa berk käýinç berdi.
Türkmen telewideniýesi şenbe güni prezident G.Berdimuhamedowyň Mary welaýatynyň käbir ýolbaşçy işgärlerini çalşyrmak, olaryň käbirine käýinç bermek barada gol çeken kararlary barada habar berdi.
Ýurt baştutanynyň gol çeken kararyna laýyklykda, Mary welaýatynyň häkiminiň bilim, medeniýet, saglygy goraýyş we sport boýunça orunbasary Oguljahan Hudaýberenowa «işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin» wezipesinden boşadyldy.
Bu wezipä Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň häkiminiň orunbasary bolup işlän Mährijemal Mämmedowanyň bellenendigi aýdylýar.
Mary welaýatynyň polisiýa müdirliginiň başlygy, polisiýanyň maýory Mustafa Şyhyýew hem, «işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin» diýlip, öz eýelän jogapkär wezipesinden boşadyldy.
Mary welaýatynyň häkimi Bäşim Annagurbanowa bolsa, «wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi, işde goýberen kemçilikleri üçin» berk käýinç yglan edildi.
Şeýle-de metbugatda Mary welaýatynyň Mary etrabynyň häkiminiň orunbasary Çaryýarguly Täşliýewe berk käýinç berlendigi, onuň bu käýinji «wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, işde goýberen kemçilikleri üçin» alandygy aýdylýar.
Mary welaýatynyň Mary etrabynyň häkimi Begençmyrat Orazow hem «wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, işde goýberen kemçilikleri üçin» berk käýinç alypdyr.
Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynyň häkimi Atamyrat Ýagmyrowa we onuň orunbasary Geldimyrat Atanowa hem «wezipe borçlaryny talaba laýyk ýerine ýerine ýetirmän, işde düýpli kemçilik goýberenligi üçin» diýlip, berk käýin berildi.
Emma türkmen telewideniýesiniň habarynda prezident G.Berdimuhamedowyň Mary welaýatynyň ýolbaşçylarynyň işinden näme üçin nägile bolandygy, ýa-da olaryň öz wezipe borçlaryny ýerine ýetirmekde nähili düýpli kemçilikleri goýberendigi barada hiç bir zat aýdylmaýar. Galyberse, Mary welaýatynda ýolbaşçy kadrlaryň "wezipe borçlaryny ýerine ýetirmekde goýberen düýpli kemçilikler" barada haýsydyr bir maslahat, ýygnak geçirilendigi hem habar berilmeýär.
Golaýda türkmen metbugaty ýurduň dört welaýatynyň, şol sanda Mary welaýatynyň 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny ýygnap, Garaşsyzlyk baýramyndan öň borçnamalaýyn tabşyryklary ýerine ýetirendiklerini habar beripdi.
Mundanam başga, prezident Berdimuhamedow golaýda Mara baryp, ol ýerde täze gurlan desgalaryň, şol sanda 1 milliard dollarlyk Ammiak we karbamid zawodynyň dabaraly açylyşyna gatnaşypdy.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) Russiýany gündogar Ukrainadaky jeňçi separatistleri täze ýarag we beýleki kömekler bilen üpjün edip, “ody tutaşdyrmagy” bes etmäge çagyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Ýen Psaki bu meselede çykyş edip, Waşingtonyň “Russiýanyň Donbas sebitindäki separatistlere tanklary we beýleki agyr tehnikany ugradyp, sebiti harbylaşdyrmagyny” ýazgarýandygyny aýtdy.
10-njy sentýabrda edilen bu çykyşdan öň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) gözegçileri separatistleriň kontrollygyndaky regionda agyr ýaraglaryň kerwenini görendikleri barada maglumat beripdiler.
Psaki Russiýany we separatistleri 5-nji sentýabarda Minskde gelnen ýaraşyk ylalaşyklaryny bozmakda aýyplady. Şeýle-de ABŞ-nyň resmisi, “eger-de Moskwa [Ukrainany] durnuksyzlaşdyryjy we howply hereketlerini dowam etdirse”, onda munuň üçin tölenmeli tölegiň artjakdygyny duýdurdy.
Psaki, eger-de Moskwa, dogrudanam, gündogar Ukrainada parahatçylygyň bolmagyny isleýän bolsa, bu ugurda has köp tagalla etmelidigini aýtdy.
Russiýa mart aýynda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp alandan soň, şeýle-de ýurduň gündogarynda gozgalaň turzan iki sebitiň separatistlerini goldap başlandan soň, ABŞ we Ýewropa Bileleşigi Russiýa garşy ençeme tapgyr ykdysady sanksiýalary girizdiler.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we rus lideri Wladimir Putin Pekinde geçirilýän Aziýa-Pasifik forumynyň çäginde, 10-11-nji noýabr aralygynda ençeme gezek gysga wagtlyk görüşdiler. Emma bularyň dowamynda Ukrainadaky meseleleriň maslahat edilip-edilmändigi belli däl.
8-nji noýabrda ÝHHG separatistleriň gözegçiligindäki regionda üstünde hiç bir tapawutlandyryjy alamat bolmadyk agyr harby tehnikanyň geçendigini tassyklady.
Moskwa Ukrainadaky orsýetparaz jeňçilere ýarag iberýändigini yzygiderli inkär edýär.


text:
Soňky ýyllarda türkmen hökümeti ilatyň jemgyýetçilik gatnawyny gowulandyrmak üçin täze awtobuslary satyn alýar we Aşgabatda gurlan täze terminaldan ýurduň islendik künjegine rahat we tiz baryp bolýar diýlip, türkmen mediasynda berlen maglumatlarda bellenilýär.
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň welaýatlarynda etrap merkezleri bilen obalaryň arasynda jemgyýetçilik transport gatnawlarynyň ýetmezçilik edýändigini ýerli ýaşaýjylaryň käbirleri aýdýarlar.
Şeýle ýaşaýjylaryň biri Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabyndan özüni Kümüş diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan. Ol öz obasyndaky transport gatnawynyň ýagdaýy barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Ýewropada her ýyl dört milliona golaý garry sütemleriň dürli görnüşlerine, şol sanda urgulara, bedeniň ýanmasyna, öýlerinde gulp astynda saklanyp, hereket etmek azatlygynyň çäklendirmelerine sezewar edilýärler. Bu barada Bütindünýä saglyk guramasynyň Ýewropada garry adamlara ýowuz daralmagynyň öňüni almak
boýunça hasabatynda bellenilýär. Bu hasabat 16-njy iýunda Budapeştde Zorlugyň we şikes ýetmäniň öňüni almak we howpsuzlgyň üpjün edilmegine kömek bermek boýunça geçirlen 3-nji Ýewropa konferensiýasynda ýaýradyldy.
BSG-niň Zorlugyň we şikes ýetmäniň öňüni almak babatda Ýewropa sebiti boýunça programmasynyň dolandyryjysy Dineş Sethi
Bütindünýä saglyk guramasynyň Zorlugyň we şikes ýetmäniň öňüni almak babatda Ýewropa sebiti boýunça programmasynyň dolandyryjysy Dineş Sethi bu hasabat barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Biz hasabatda 60 ýaşdan geçenleriň ýagdaýlary barada maglumat berdik. Biz bu hasabatda şol adamlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny görkezmäge synanyşdyk. Bularyň arasynda: ýaşuly adamlara fiziki taýdan jebir edilmegi, olaryň jynsy zorluklara sezewar edilmegi, olara garşy maliýe hem ruhy taýdan gazaplylyk, şeýle-de olaryň halys ünsden düşürilmegi ýaly ýagdaýlar bar. Umuman, bu hasabatda köp mesele gozgalýar. Biziň hasabaty ýaýratmak bilen öňde goýan maksadymyz, bu ýagdaýlaryň ýewropada häzirki wagtda juda uly problemadygyny görkezmekdir. Şeýle-de kanun çykaryjylaryň ünsüni bu ugurda bir zatlaryň hökmany edilmelidigine çekmekdir”.
Bu hasabatda nygtalmagyna görä, garrylaryň zorluga sezewar edilmegi bilogiki, sosial, medeni, ykdysady we daşky gurşaw ýaly faktorlara bagly bolup durýar.
Barlaglaryň netijlerine syn edilse, onda ruhy taýdan näsag ýa-da maýyp garrylaryň zorluga has köp duçar bolmak howplary bar. Garrylara azar bermeler esasan olaryň çagalaryndan ýa-da beýleki garyndaşlary tarapyndan amala aşyrylýar. Emma garrylara seretmek üçin hak tölenýän ýörite keselhana işgärleriniňem ýaşuly adamlara rehimsiz çemeleşmek howpunyň bardygy hasabatda bellenilýär.
Ýewropa regionynda her ýyl 60 ýaşdan geçenleriň 8,300 töweregi özara zorluklar sebäpli ölýärler. Şeýle-de hasabatda nygtalmagyna görä, erkekler aýallar bilen deňeşdirlende öz janlaryna has köp kast edýärler.
Hasabatda bellenilişi ýaly, gartaşan aýallar has köp zorluklara sezewar edilýär. Mysal üçin, Ispaniýada ejir çekýän garrylaryň 60-75%-i aýallar.
Merkezi Aziýa
“Merkezi Aziýa ýurtlary barada aýdylanda, garry adamlaryň öz janlaryna kast etmeleriniň derejesi ýokary. Bu şol döwletlerde olaryň beden we ruhy gynamalara sezewar edilýändigini görkezýän bir mysaldyr” diýip, Bütindünýä saglyk guramasynyň Zorlugyň we şikes ýetmäniň öňüni almak babatda Ýewropa sebiti boýunça programmasynyň dolandyryjysy Dineş Sethi aýdýar.
Türkmenistanda pensiýa üpjünçiligi ilatyň sosial durmuşynda aýratyn we möhüm orun tutýar. Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow pensionerleriň köpüsiniň pensiýalaryny kesip, köpüsini bolsa pensiýadan bütinleý mahrum edipdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow häkimiýet başyna geçende, öňki kesilen pensiýalary dikeltdi, pensiýadan mahrum edilenlere pensiýanyň täzeden berilmegini üpjün etdi. Emma, bulara garamazdan, ýurduň içindäki ýaşulular, berilýän pensiýanyň ähli durmuş harajatlary üçin ýeterlik däldigini aýdýarlar.
Döwlet edarasynda 24 ýyl işläp, 2004-nji ýylda pensiýa çykan zenan özüne berilýän pensiýadan nägiledigni Azatlyk Radiosyna aýtdy: “Iýjegiňe ýetse, geýjegiňe ýetenok. Saglygyň hakda gürrüň hem ýok. Iýmitleriň bahasy ýylyň-ýylyna galdyrylýar. Pensiýa bolsa şol ujypsyzlygyna dur”.
Türkmenistanda Gurban baýramynda, Remezan aýynda adamlar öz sadakalaryny garrylar öýlerine hem bagş edýärler.


text:
Sözüň setire sygmadyk bölegi täze setire geçirilende, olar bogna bölünip geçirilýär.
baý-dak, pa-ra-hat-çy-lyk, de-mir-çi, te-kiz-le-mek.
Paşy, işek ýaly sözler bogna bölünmän ýazylýar.
Bir bogundan ybarat bolan sözler näçe sesden düzülen bolsa-da, olary täze setire geçirmek üçin bölmek bolmaýar.
stol, klas, metr, wagt, şrift, punkt, tekst, sprint, sport.
Bir çekimliden düzülýän bogunlar setir soňunda hem goýulmaýar, täze setire hem geçirilmeýär.
a-dam, A-şyr, A-man.
Defis bilen ýazylýan goşulmalar (-la, -le, -ha, -hä, -da, -dä we ş. m.) we tirkeş sözleriň bir bölegi täze setire geçirilmeli bolanda, setiriň soňunda we täze setiriň başynda defis goýulýar.
Sözleriň ilkinji seslerinden düzülen ýa-da sözleriň ilkinji seslerinden we sifrlerden düzülen gysgaldylan goşma sözleri täze setire geçirmek üçin bölmek bolmaýar.


text:
Orsýetiň tanymal ykdysadyýetçilerinden biri Sergeý Guriýew özüniň indi ýurda dolanmajakdygyny aýdýar. Ol ýurdy sülçüleriň üznüksiz basyşyndan soň terk etmeli boldy. Guriýew Wladimir Putiniň syýasatyny tankyt edip, çykyş edipdi. Ol özüniň, tussag edilen oligarh Mihail Hodorkowskiniň işi bilen ilteşdirilip, türmä basylmakdan gorkýar.
Sülçüler Sergeý Guriýewiň öýüni döküp, müňlerçe elektron hatlary ele geçirensoň, oňa kän oýlanmagam gerek bolmady. Bu barlaglaryň türmede oturan oligarh Mihail Hodorowskiniň işi bilen baglanyşyklydygy oňa ozalam aýdylypdy. Şol wakadan soň Orsýetiň belli meşhur ykdysadyýetçisi Guriýew goş-golaňyny ýygnap, Pariže bilet alyp, ýola düşdi.
Onuň 30-njy apreldäki syýahaty baradaky habarlar geçen hepde ýüze çykdy. Bu waka Orsýetde ony söýýän we Putini tankyt edýän liberal ors elitasynyň agzalarynyň topalaň turuzmak gokusyny döretdi.
Putiniň çakylygyna garamazdan, Guriýew Orsýetde erkinliginiň howp astyndadygyny, şonuň üçinem özge ýurtda erkin ýaşamagy isleýändigini aýtdy. Onuň aýaly we çagalary häzir Fransiýada ýaşaýarlar.
"Türmede ömrümi kül edesim gelenok"
Ol ”Amerikanyň Sesi” kanalyna Parižden şeýle gürrüň berdi: “Men ýurdy terk etdim, sebäbi men türmede ömrümi kül edesim gelenok. Häzirki wagtda men ýurda dolansam, türmä basyljagym görnüp duran hakykat.”
41 ýaşly Guriýew soňky aýlaryň dowamynda birnäçe gezek soraga çekildi. Bu soraga tutmalaryň sebäbi 2011-nji ýylda Dmitriý Medwedewiň prezidentlik döwründe jenaýat suduna çekilip, tussag edilen Hodorkowskiý baradaky hasabatydyr.
Beýleki awtorlar bilen bir hatarda Guriýewiňem goşandyny goşan hasabaty, hökümete kadaly salgyt tölemändigi öňe sürlüp tussag edilen nebit magnatynyň garşysyna täzeden iş gozgalmagyny talap edýär diýlen netijä gelindi.
Ýöne Putiniň prezidentlik wezipesini täzeden eýelemegi bilen, ýurduň içindäkiler liberallyga ýykgyn eden Medwedowa ýakyn hasaplandylar we sülçüler olaryň işine gaýtadan şübheli garadylar. Köpler ýagdaýy häkimiýetdäki elitanyň arasynyň bozulmagyndan görýärler.
Sülçüler Hodorokowskiý baradaky hasabaty ýazan käbir hünärmenler barada şu ýylyň başynda iş gozgadylar. [LINK:http://www.rferl.org/content/khodorkovsky-crime-trial/24940316.html]
Mihail Hodorkowskiý.
Şu wagta çenli şaýat hökmünde sorag edilen Guriýew agzalýan waka barada özüne-de şübhe bildirýändiklerinden gorkup, Orsýetden gaçandygyny aýdýar: “Men sülçüleriň alyp barýan işleriniň örän ýitileşip başlandygyna göz ýetirdim we bu meniň üçin dolulygyna garaşylmadyk ýagdaýdy. Sabyr käsämi dolduran iň soňky damja 25-nji aprelde bolup geçdi. Sülçüler meni sorag etmek üçin çagyrdylar, emma olar meni sorag etmegiň deregine kazyýet meniň 2008-nji ýyldan bäri ýazyşan elektron hatlarymy dörmegi, şeýle hem iş edaramy dörmegi buýurdy. Ol meniň öýümiňem dörülmek ähtimallygyny ýaňzytdy. Ana, şonda men indiki soragda meniň bu ýerdäki statusym üýtgäp biler diýip pikir etdim.”
Galyberse-de, sülçüler sylaga eýe bolan ”Täze ykdysadyýet mekdebiniň” maddy üpjünçiligine seretdiler. Bu mekdepde Guriýew 10 ýyldan bäri rektorlyk wezipesini alyp barýardy. Ol geçen aý öz islegi bilen işden çykdy.
2003-nji ýylda Hodorkowskiý mekdebe haýyr-sahawat üçin hemaýat eden ekeni. Muňa garamazdan, haýyr-sahawatyň doly tölegi Guriýew tölegli rugsatda wagty geçip, ol mekdebiň ýyllyk býujetiniň bary-ýogy 3 göterimini düzüpdir.
Guriýewiň sülçüleriň gysyş hem basyşlary barada pikir ýöredesi gelenok.
Onuň ýeke-täk aýdýan zady onuň kanuny aladalarynyň Hodorkowskiý we onuň biznes partnýory Platon Lebedowy gözenegiň arkasynda saklamak üçin häkimiýetleriň täze günäkärlemelere başladandygy baradaky myş-myşlara ynam döredýänligidir.
Olaryň ikisi hem öňümizdäki ýyl boşadylmalydy.
Guriýew şeýle diýýär: “Belki-de, iki işem birleşdiriler we syýasylardan biri orta çykyp: ”Bize bu ýagdaý gerek däl, goý, Hodorkowskiý azat edilsin” diýer. Ýöne faktlar fakt bolýar, iki işe-de goşulyp, iş alyp baranlar entek hiç ýere gidenok. Olar entägem sülçülikde jenaýaty agtaryş gulluklarynda işleýärler. Meniň öz ýagdaýym baradaky işde meniň duşan, ýüzbe-ýüz bolan adamlarym (prokurorlar, sülçüler) Yukosyň garşysyna gozgalan işde-de bardylar. Şonuň üçin hem men 3-nji Ýukos ýagdaýynyň döremejekdigine güwä geçip bilemok.”
Ýagdaý şeýle bolsa-da, köpler Guriýewiň oppozisiýa eden kömegi üçin ýanalýandygyna ynanýar. Sebäbi Putiniň garaşylmadyk ýagdaýda çykyp biljek hökümete garşy tolkunlaryň öňüni almaga çalyşýandygy belli zat.
Alekseý Nawalnyý.
Geçen ýyl ol blogger hem-de oppozisiýanyň liderlerinden biri Alekseý Nawalnyý tarapyndan döredilen korrupsiýa garşy topara 10.000 rubl (315$) kömek etdi. Nawalnyý häzirki günlerde syýasy hem-de toslanan aýyplamalar bilen sorag edilýar.
Guriýew öz makalasynda Orsýetde has köp syýasy garaýyşlar bolmalydygyny ýazyp, özüniň haýsy tarapdadygyny görkezdi.
Ol Nawalnyýnyň alyp barýan ýoluna imrinýändigini gizlemeýär.


text:
Häzirki wagtda ýokary bilim almak ugrunda aladalanýan ýaşlary göz öňünde tutup, Azatlyk Radiosynyň taýýarlaýan hepdelik bilim proýektiniň bu sanynda, Türkiýäniň "Fatih" uniwersitetine arzalary tabşyrmaklygyň we stipendiýaly okuw mümkinçiliklerinden peýdalanmaklygyň usullary barada maglumat taýýarlady.
"Fatih" uniwersitetiniň aýratynlyklaryndan biri hem sapaklaryň aglabasynyň iňlis dilinde geçilmegidir.
Azatlyk Radiosy "Fatih" uniwersitetine okuwa ýerleşmek üçin talap edilýän dokumentler we hödürlenýän stipendiýaly mümkinçilikler barada agzalýan ýokary okuw jaýynyň daşary ýurt talyplar bölüminiň eksperti Ramazan Ýalan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen uniwersitetiňiz barada gürrüň beräýseňiz?
Ramazan Ýalan:
Fatih uniwersiteti 1996-njy ýylda guruldy. [Uniwersitet] ilkibaşda 40 ýurtdan talyp kabul edipdi, häzir ol dünýäniň 109 ýurdundan studentleri kabul edýär. Häzirki wagtda uniwersitetimizde 15000 student okap, olaryň 1500-si daşary ýurtlulardyr. Uniwersitetimizde geçilýän sapaklar doly diýen ýaly iňlis dilinde bolansoň, bu talyplaryň ünsüni has hem özüne çekýär.
Azatlyk Radiosy: Fatih uniwersitetinde okamak isleýän türkmenistanly talyp uniwersitetiňize okuwa girmek üçin nämeler etmeli? Nirä dokument tabşyrmaly?
Ramazan Ýalan:
Biziň uniwersitetimiz dokumentleri, adatça, maý aýynyň soňlarynda kabul edip başlaýar. Şu ýyl biz dokumentleri 6-njy maýdan kabul edip başladyk we ol 19-njy iýula çenli dowam eder.
Türkiýäniň Istanbul şäherindäki "Fatih" uniwersitetiniň okuw jaýlary
Uniwersitetimize okuwa girmek isleýän studentleriň ählisi orta mekdebi tamamlandygy hakyndaky şahadatnamasynyň, bahalarynyň transkriptiniň, pasportynyň we suratynyň kopiýasyny internet arkaly online biziň www.fatih.edu.tr adresimize tabşyryp biler. Studentler bize dokumentlerini poçta arkaly ugratmaýarlar. Olar dokumentleriniň ählisini internet arkaly online tabşyrýarlar.
Azatlyk Radiosy: Ramazan Ýalan, biziň bilşimize görä, talyplar Türkiýedäki käbir uniwersitetlere özleriniň orta mekdebi gutarandygy baradaky şahadatnamasy we bahalarynyň sanawy bilen dokumentlerini tabşyryp, ýokary okuwa ýerleşip bilýärler. Siziň uniwersitetiňizde ýagdaý nähili?
Ramazan Ýalan:
Elbetde, talyplar biziň uniwersitetimize hem orta mekdebi tamamlandygy hakyndaky şahadatnamasy we bahalarynyň transkripti bilen dokumentlerini tabşyryp bilerler. Şeýle-de olar TOEFL, IELTS ýaly halkara ekzamenlerine gatnaşan bahalary bilen hem uniwersitetimize arzalaryny tabşyryp bilerler.
Meselem, biziň uniwersitetimize türkmenistanly bir talyp orta mekdebi tamamlandygy hakyndaky şahadatnama we bahalarynyň transkripti bilen dokumentini tabşyran bolsa, onda onuň dokumenti studentiň okamak isleýän fakultetindäki komissiýa tarapyndan gözden geçirilýär. Komissiýa topary şol fakultete tabşyrylan arzalaryň ählisini gözden geçirip, studentleri bahalaryna görä bölümlere ýerleşdirýärler.
"Fatih" uniwersitetiniň howlusyndaky talyplar
Azatlyk Radiosy: Uniwersitetiňize tölenmeli töleg barada gürrüň beräýseňiz?
Ramazan Ýalan:
Umuman aýdanymyzda, uniwersitetimiziň okuw üçin tölegi fakultetden-fakultete görä üýtgeýär. Meselem, ortaça aýdanymyzda, inženerlik fakultetiniň bir ýyllyk tölegi $9000, edebiýat fakultetiniňki bolsa $6500, ýagny fakultete we bölüme görä, bahalar üýtgeýär.
Azatlyk Radiosy: Uniwersitetiňiz tarapyndan talyplara maliýe hemaýaty berilýärmi?
Ramazan Ýalan:
Elbetde, biz orta okuwyny üstünlikli tamamlan talyplara maliýe hemaýatyny hem berýäris. Ilki bilen bellemek isleýän zadym, bize “TUBITAK Burs" programmasy boýunça stipendiýaly okamaga mümkinçilik gazanan talyplar hem dokumentlerini tabşyryp bilerler.
Ondan daşgary, bahalarynyň transkripti ýokary bolan talyplar hem transkriptiniň kopiýasyny bize email arkaly ugradyp, maliýe hemaýaty üçin ýüzlenip bilerler. Studentleriň şol bahalarynyň transkriptini hem uniwersitetiň ýolbaşçylary gözden geçirýärler we şoňa görä netijä gelip, studentlere maliýe hemaýatyny berýärler.
Türkiýäniň Istanbul şäherindäki "Fatih" uniwersitetiniň okuw jaýlary
Azatlyk Radiosy: Ramazan Ýalan, diýeli, türkmenistanly bir talybyň bahalarynyň sanawynyň jemini 100 bal boýunça alanymyzda, 95-e, 98-e ýa-da 100-e barabar. Şeýle transkriptiň, ýagny bahalaryň eýelerine nähili maliýa hemaýatlary berilýär?
Ramazan Ýalan:
Şeýle ýokary bahaly transkriptler üçin hem komissiýalar döredilýär. Meselem, biziň uniwersitetimize transkriptiniň bahasy 100 bal bolan 10 sany dürli-dürli ýurtdan studentler dokumentlerini tabşyrýarlar. Uniwersitetimiziň komissiýasy şol dokumentleriň ählisini gözden geçirip, şoňa görä studentlere maliýe kömegini berýär.
Azatlyk Radiosy: Siziň berýän maliýe kömegiňiz bilen okamaga başlan studente nähili ýeňillikler berilýär?
Ramazan Ýalan:
Biziň uniwersitetimizde 100%-lik we 50-%-lik maliýe hemaýaty berilýär. 100%-lik berilýän maliýe hemaýatynda talyplaryň okuw üçin töleýän tölegleri doly uniwersitet tarapyndan tölenýär. Ýagny, olar uniwersitetde okamak üçin hiç hili pul tölemeýärler. Häzriki wagtda biziň maliýe kömegimizden peýdalanýan türkmenistanly talyplar hem bar.
Azatlyk Radiosy: Ramazan Ýalan, ortaça aýdanyňyzda, şu ýyl Fatih uniwersitetine näçe türkmenistanly talyp arzalaryny tabşyrdy?
Ramazan Ýalan:
Häzriki wagtda biziň uniwersitetimizde 40-dan gowrak türkmenistanly talyp okaýar. Şu ýyl hem uniwersitetimize 20-den gowrak türkmenistanly talyp arzalaryny tabşyrdy. Ýöne biz şu wagt hem dokumentleri kabul edýäris. Dokumentleri kabul edişlik 19-njy iyula çenli dowam eder.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly studentler näme üçin ýokary okuwyny Fatih uniwersitetinde okamaly?
Ramazan Ýalan:
Sebäbi Türkiýe bilen Türkmenistan dogan ýurt. Iki ýurduň dili bir, medeniýeti bir. Şol sebäpden Türkiýä okamaga gelen türkmenistanly studentleriň aragatnaşykda hiç hili problemalary bolmaz. Şeýle-de, gepleşigimiziň başynda hem belläp geçişim ýaly, biziň uniwersitetimizde 109 ýurtdan talyp okaýar.
Bu hem 109 görnüşdäki medeniýeti tanamak diýmegi aňladýar. Şeýle köp medeniýetli uniwersitetiň uçurymy bolmak, dünýä üýtgeşik garamak diýmegi aňladýar. Bu hem Türkmenistandan we beýleki ýurtlardan gelen studentlerimiz üçin gowy mümkinçilik diýip pikir edýärin.


text:
ABŞ-da azyk senagatynyň ähli ugurlarynda “halal azyk önümleri” o diýen uly aýlanşyga eýe dälem bolsa, diýseň çalt depginli hem ýaýrawly ýagdaýa eýedir.
Kämahal azyk önümleriniň ýörgünligi hem syýasy ýörgünlilige görä bolýar. Meselem, ABŞ-yň faşistik Germaniýa bilen uruşýan mahalynda Amerikada diýseň ýörgünli bolan “Sauerkraut” atly turşadylan ak kelemiň ady üýtgedilip, “Azatlyk kelemi” diýlipdir. Fransuzlar bilen aragatnaşyk bozulanda bolsa “franç-fraýz” atly uzynlygyna dilimlenip gowrulan kartoşkanyň ady “Azatlyk gowurmasy” görnüşinde üýtgedilipdir.
Käýarym bolsa haýsydyr bir gaty geň hadysalar ýüze çykýar. ABŞ-da respublikaçylardan prezidentlige dalaşgär Donald Trampyň özüni alyp barşy sebäpli bu saparky prezident saýlawlarynda, Amerikadaky musulmanlar gaty ynjalyksyzlanýarlar. Ýöne munuň has geň tarapy, şeýle dartgynly syýasy şertlerde yslam kada-kanunlaryna görä taýýarlanýan halal azyk önümlerine bolan talabyň ýokarlanmagydyr. Indi ol azyk önümlerini diňe bir musulman ilat däl, galyberse-de 1980-nji we 2000-nji ýyllaryň arasynda dünýä inen ýaş nesil hem uly höwes bilen satyn alýar. Munyň bilen baglanşykly “Bloomberg.com” atly internet sahypasy giňişleýin maglumat beripdir.
Etniki tagamlar tiz ýaýbaňlanýar
Şahed Amanullahyň aýtmagyna görä, 1998-nji ýylda halal azyk önümlerini satýan jemi 200 sany ýer tapsa bolýar ekeni. Ol şol ýyl amerikalylara halal azyk önümlerini tapmaga kömek etmek üçin, bir hususy internet sahypasyny döredipdir. Häzirki döwürde 7 müň 600 sany halal iýmitleri hödürleýän ýer bar. Onuň aýdyşyna görä, hatda musulmanlary ýigrenýänler hem halal iýmiti ulanmaga başlapdyrlar. “Nahar - medeni aragatnaşyga diýseň täsirli kömek edýär” diýip, Amanullah nygtaýar.
Amerikanyň naharlanma adatynda köpsanly naharlar dürli ýagdaýlary başdan geçiripdirler.
Owal başda etniki nahar hasaplanan tagamlar soň köpçülik tarapyndan ýörgünli ýagdaýa eýe bolupdyr. Mundan ençeme ýyl owal italýan naharlary we halal iýmitlere ýakyn bolan ýewreý (ýehudy) iýmitleri hem birmeňzeş tapgyrlary başdan geçiripdirler. Durrani we Amanullah, owallar halal iýmitler tapylmansoň, ene-atalary olara ýewreý naharlaryny iýdiripdirler.
Amerikada azyk senagatynyň ähli ugurlarynda “halal azyk önümleri” o diýen uly aýlanşyga eýe dälem bolsa, diýseň çalt depginli ýaýrawly ýagdaýa eýedir.
Ýüzden 15 göterim ösüş
Awgust aýyna çenli geçen 12 aýlyk möhletiň dowamynda halal azyk önümleri bilen meşgullanýan dükanlaryň, kiçi marketleriň we şuňa meňzeş söwda-satuw ýerleriň pul aýlanşygynyň möçberiniň 1,9 milliard dollara baryp ýetendigi anyklanypdyr. Bu ýagdaý 2012-nji ýyldan bäri hasaba alnanda, ýüzden 15 göterim ösüşi görkezýär.
Amerikanyň yslamy azyk geňeşiniň bildirmegine görä, bu ýyl restoranlarda we supermarketlerde halal söwdanyň bahasynyň 20 milliard dollara baryp ýetmegine garaşylýar. Bu bolsa 2010-njy ýyla garalanda ýüzden 33 göterim ösüşi görkezýändir. Amerikanyň yslamy azyk geňeşi iýmiti tassyklaýan we bu ugurda ýörite goldanma maglumat taýýarlaýan bir gramadyr.
Bu pudagyň öňbaşçylaryndan bolan meşhur “Whole Foods Market Inc” firmasy halal iýmit satuwynyň iň çalt depginde ösýän ugry hasaplaýar. 2011-nji ýyldan bäri her ýyl “Whole Foods-da” halal iýmitiň satuwynyň goşa sanly artyşa eýe bolandygy hasabata alnypdyr.
Musulmanlar ýewreýleri ozup geçer
“Whole Foods” ilkinji gezek oraza kampaniýasyny gurnan mahaly, köp adam ony beýleki baýramlarda şeýle çäreler görmeýändigi üçin berk ýazgarypdyr. Firmanyň global iýmit baradaky gurmaçy ýolbaşçysy Rick Findlaýyň bellemegine görä, näme bolsa-da firma yza ädim ätmändir. “Adamlar ‘Whole Foods’ firmasyna moda oýlap tapýan höküminde garaýarlar. Biz açyşlar bilen öňe ilerlemekden we töwekgellik barada söz açmakdan diýseň hoşaldyrys” diýip, ol sözüniň üstüni ýetiripdir.
Geçen ýyl ABŞ-da 3,3 million musulman hasaba alnypdyr. Ýöne bu sanyň 2050-nji ýyla çenli 8,1 milliona baryp ýetjekdigi öňe sürülýär. “Pew” atly barlag merkezi, takmynan 2033-nji ýyla çenli musulmanlaryň san taýdan ýewreýleri ozup geçip, ýurtda haçparaz bolmadyklardan soňraky iň uly topara öwrüljekdigini mälim edipdir.
“American Halal Co” firmasynyň ýerine ýetiriji baş müdiri Adnan Durran “Saffron Road” brendiniň alyjylarynyň ýüzden 80 göteriminiň yslamyň kada-kanunlaryny berjaý etjegem bolmaýandyklaryny aýdypdyr. Olar has köp gabat gelen ýagdaýda doňdurylan iýmitlere ýykgyn edýän adamlardyr. Ol brend “Whole Foods” firmasyna goşulmak bilen onuň köp sanly şahamçasynda tutuş ýurtdaky aýlanyşygy hasaba alanyňda, jemi 12 müň sany satylýar.
“Halal oglanlar”
Indoneziýa we Saud Arabystany ýaly uly musulman ýurtlarynyň azyk önümleri bazarynda örän möhüm orun eýeleýän “Mondelez International Inc” firmasy ABŞ-nyň bazaryna gaty çäkli möçberde haryt hödürleýär. Dünýäniň iň uly azyk önümleri firmasy bolan “Nestle” toparynyň hem 151 sany halal iýmit önümçilik desgasy bardyr. Malaýziýadan Pakistana çenli köpsanly ýurtda ýerleşýän ol önümçilik desgalary bütin dünýäde “Halal” şahadatnamasyny alan ýüzlerçe önüm satýar.
“Halal Guys” Nýu-Ýorkda halal etli naharlar satýan göçme dükandyr (Amerikada ‘food truck’ diýip atlandyrylýan ýük ulagyndan ýasalan göçme restoranlar diýseň meşhurdyr). Olaryň taýýarlaýan naharlary hem gaty geçginli satylýar. Olar birnäçe ýylyň dowamynda tutuş ýurtda 300 sany göçme restorany hyzmata girizmegi göz öňünde tutýarlar.
Kolumbiýadan gelen 30 ýaşyndaky Alejandro Nowanyň aýtmagyna görä, Nýu-Ýorka gelip, ol ýerdäki tagamlardan datman gitmek bolmaz.
Adaty anna güni günortan nahary wagtynda “Halal Guys” firmasynyň göçme restoranynyň öňünde ofis işgärleri bilen turistlerden emele gelen azyndan 20 adamlyk köpçüligiň nobata durandygyny görmek mümkindir.


text:
Birleşen Ştatlaryň Orsýetdäki ilçiligine hödürlenen diplomat Birleşen Ştatlar Kremliň Ukrainanyň Krym sebitini anneksiýa etmegini hiç wagt kabul etmez we Orsýetiň Ukraindaky krizis bilen bagly hereketlerine göz ýumup bilmez diýdi.
Jon Teft 29-njy iýulda, Birleşen Ştatlaryň Senatynyň daşary gatnaşyklar komitetinde bolan tassyklama diňlenişiginde bu anneksiýa ýewropa howpsuzlygynyň esaslaryna wehim saldy diýdi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama şu aýyň başynda, ozalky amerikan ilçisi Soçidäki Gyşky Olimpiýa oýunlaryndan soň Moskwany terk edenden soň, Tefti Orsýetdäki amerikan ilçisiniň wezipesine hödürledi.


text:
Owganystanyň Goranmak ministrligi soňky 24 sagatda ýurt boýunça owgan esgerleriniň 14-siniň, onlarça talyban söweşijisiniň öldürilendigini habar berýär.
Ministrlik ýekşenbe güni ýaýradan beýanatynda owgan milli goşunynyň esgerleriniň üçüsiniň Wardak welaýatynda, top okundan we ýol ýakasynda gömlen bombalardan wepat bolandygyny aýtdy.
Geçirilen operasiýalar mahalynda onlarça talyban söweşijisiniň öldürilendigi aýdylýar. Helmand welaýatynda ýol ýakasynda gömlen bombalar 7 esegriň ölümine sebäp bolupdyr.
Ýene 4 esger bolsa, ýurduň beýleki ýerlerindäki hüjümlerde wepat bolupdyr.
Goranmak ministrligi Helmand welaýatynda talyban söweşijileriniň 27-siniň öldürilendigini aýdýar.


text:
Orsýetiň resmileri “guramaçylykly jenaýatçy toparlar bilen gatnaşyk saklaýarlar”. Bu habar “WikiLeaks” internet saýty tarapyndan köpçülige aýan edilen ABŞ-nyň gizlin diplomatik telegrammalarynda aýdylýar.
Orsýetiň hökümetiniň guramaçylykly jenaýatçy toparlar bilen bilelikde işläp, telekeçilige bikanun basyşlary etmek, öz garşydaşlaryny aýyrmak, saýlawlaryň netijelerini galplaşdyrmak we ýarag söwdasyny etmek ýaly hapa işler bilen meşgullanýandygy “WikiLeaks” saýtynyňň ýaýradan maglumatlarynda aýdylýar.
Bu maglumatlaryň syzyp çykmagy Orsýetiň köp raýaty üçin uly bir täzelik ýa-da açyş bolmady. Ýöne Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasy Moskwa bilen gatnaşyklaryny ösdürmek ugrunda tagalla edýändigini aýtsa-da, täze maglumatlar olaryň Orsýetiň hökümetine howatyrlanma bilen garaýandygyny görkezdi.
"Awtoritarizmiň döwrebap usuly"
“WikiLeaks” saýtynyň ýaýradan maglumatlarynda Orsýetiň hökümeti ýokary derejede korrumpirlenen we merkezleşdirilen diýlip häsiýetlendirilýär. Şeýle-de “awtoritarizmiň döwrebap usulynyň” kömegi bilen, premýer-ministr Wladimir Putiniň ummasyz bikanun girdejileri gazanandygy aýdylýar. Emma bu maglumatlaryň näderejede hakykata laýyk gelýändigi entek anyklanmady.
Syzyp çykan telegrammalaryň birinde Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Robert Geýtsiň “Orsýetde demokratiýa galmady” diýendigi hem habar berilýär.
Başga bir maglumatda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Daniel Freýdiň premýer-minister Wladimir Putiniň dissident Aleksandr Litwiýenkonyň öldürilmeginden habarly bolan bolmagy hem mümkin diýen çaklamasy aýan edildi. KGB-niň öňki ofiseri Aleksandr Litwinenko 2006-njy ýylyň noýabrynda Londonda zäherlenip öldürilipdi.
Premýer-ministr Wladimir Putin bu maglumatlara jogabyny gijikdirmedi. Ol “WikiLeaks” saýtynyň maglumatlarynyň soňky tapgyry entek aýan edilmänkä, çarşenbe güni CNN telekanalynda Larry King bilen söhbetdeşlikde şeýle diýdi: “Diplomatiki gulluklaryň öz dokumentlerine seresaply çemeleşmegi zerur. Maglumatlaryň syzmagy öňem bolupdy. Men munuň bilen bagly hiç hili betbagtçylyk göremok”.
Emma Putin Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Geýtsiň Orsýetdäki demokratiýa barada “düýpli ýalňyşýandygyny” sözüne goşdy. Şeýle-de ol Waşingtona Orsýetiň içerki syýasatyna goşulmazlygy üçin duýduryş berdi.
Wladimir Putin özüni we prezident Dmitriý Medwedewi “Betmen we Robin” diýip atlandyrandyklary sebäpli gaharynyň gelendigini aýtdy. Mundan başga-da ol bu tankydyň ulumsylyk, gödeklik we juda ahlaksyzlyk bilen edilendigine şübhelenmeýändiklerini belledi.
Iň ynjyk maglumat
Orsýet bilen bagly syzyp çykan bu maglumatlaryň arasynda iň ynjygy ispaniýaly prokuror Joze Gonzalesiň beýanatlary bilen bagly. Joze Gonzales Orsýetiň guramaçylykly jenaýatçy toparlarynyň Ispaniýadaky hereketlerini derňäpdi.
Syrly dokumetnlerde habar berilmegine görä, Joze Gonzales Orsýetiň syýasy partiýalary jenaýatçy toparlar bilen jebis işleşýärler diýip, habar beripdir. Şeýle-de maglumatlarda jenaýatçy toparlaryň baştutanlarynyň jenaýat işine çekilmezligi üçin, Orsýetiň resmileriniň olara hökümetden wezipe berýänligi aýdylýar.
Gonzales Orsýetiň aňtaw gulluklarynyň resmilerini Türkiýede durnuksyz ýagdaýlary döretmek üçin kürt toparlalaryny ýarag bilen üpjün etmekde, şeýle-de 2009-njy ýylda saklanan Eýrana ýarag daşaýan ors gämisine dahyllarynyň bardygyny hem öňe sürýär.
Gürjüstan bilen bagly syzyp çykan maglumatlaryň Orsýetiň has-da gaharyny getirmegi mümkin. Şol maglumatlarda 2008-nji ýylyň awgust aýyndaky ors-gürji çaknyşygynyň öňüsyrasynda Abhaziýadaky we Günorta Osetiýadaky separatist toparlary Orsýetiň ýarag bilen üpjün edendigi aýdylýar. Şeýle-de Mihail Saakaşwiliniň hökümetini durnuksyzlaşdyrmak üçin, Orsýetiň “gizlin hereketleri”, şol sanda ýalan maglumatlary ýaýratmak ýaly işleri amala aşyrandygy bellenýär.
“WikiLeaks” internet saýtynyň ýaýradan maglumatlary Birleşen Ştatlarda uly goh döreden hem bolsa, Orsýetiň ilaty bulara uly bir gyzyklanma bildirmedi. Munuň sebäbini syzyp çykan maglumatlary çap edýän “Russkiý reportýor” hepdeliginiň baş redaktory Witaliý Lebin şeýle düşündirýär: “Elbetde, dünýä liderleriniň dogruçyldygyna, ak ýüreklidigine we sowatlydygyna ynanýanlarda bu maglumatlaryň uly täsir galdyrmagy mümkin. Ýöne şeýle zatlara ynanmaýanlar, has dogrusy, Orsýetiň raýatlary bu maglumatlara geň galanok”.


text:
Owgan resmileri Owganystandan Türkmenistana 50 kilogramdan gowrak neşe maddasyny geçirmäge synanyşan studentiň tussag edilendigini habar berýärler. Jowuzjan welaýat polisiýasynyň başlygy Fakyrmuhammet Jowuzjanynyň maglumatynda “Toyota korrolla” kysymly awtoulagyň saklananydygy, onuň içinden 41 kilogram tirýegiň, 17 kilogram geroiniň ele salynandygy mälim edilýär.
Ýatladyp geçsek, geçen hepde hem Owganystanyň serhedinden Türkmenistana 40 kilogram geroini geçirmäge synanyşan raýatyň tussag edilendigini habar beripdik.
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady Owganystan - Türkmenistan serhedindäki soňky waka barada maglumat berýär.


text:
Meni Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary boýunça dalaşgärlige hödürlän raýatlaryň teklipçi toparyna hoşallygymy bildirýärin we olara işlerinde uly üstünlikler arzuw edýärin.
Türkmenistan Garaşsyzlygymyzyň ýigrimi bäş ýylynyň dowamynda syýasatda, ykdysadyýetde, medeniýetde haýran galdyryjy üstünliklere eýe bolup, öz ösüşiniň täze tapgyryna gadam basdy. Munuň özi, jemgyýetimizde jebis sazlaşygyň emele gelmegine, raýatlarymyzyň aňyýetiniň ýokarlanmagyna, adamlaryň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň hil taýdan täze derejelere göterilmegine getirdi. Milli däp-dessurlarymyzyň, medeni gymmatlyklarymyzyň dikeldilmegine we artdyrylmagyna giň ýol açyldy.
Ýurdumyzyň halkara abraýy has-da artyp, onuň sebitiň we dünýäniň beýleki döwletleri bilen hoşmeýilli gatnaşyklary ýola goýulmagyna mümkinçilik berdi.
Ata Watanymyzyň pajarlap ösmegi, türkmen halkynyň eşretli durmuşda ýaşamagy ugrunda alnyp barylýan giň möçberli tutumly işler, gurlan we gurulýan häzirki zaman zawodlardyr fabrikler, orta we ýokary okuw mekdepleri, çagalar baglary, dynç alyş-sagaldyş merkezleri, ylmy we lukmançylyk merkezleri, ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, awtomobil we demir ýollary, täze döwrebap şäherçelerdir obalaryň döremegi Türkmenistanyň dünýäniň gülläp ösen döwletleriniň birine öwrülendiginiň nyşanydyr.
Gözel ýurdumyzyň üçünji müňýyllykda hem has-da rowaçlanyp ösmegi, halkymyzyň bolelin, bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin geljekde hem ýadawsyz zähmet çekmegimiz gerekdir.
Munuň üçin men geljekde ulgamlaýyn işleriň ençemesini durmuşa geçirmegi we öz öňümde şulary maksat edip goýdum:
Milli demokratiýamyzy has-da kämilleşdirmek maksady bilen, jemgyýetimiziň jebisligi, medeni-mirasymyzyň, halkymyzyň abadançylygynyň hatyrasyna ruhy gymmatlyklara daýanmak bilen, ähli bellenilen meýilnamalaryň durmuşa geçirilmegi üçin güýç-gaýratymy aýamajakdygyma saýlawçylary ynandyrýaryn.
Daşary syýasatda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesinden ugur almak bilen, döwletimiziň parahatçylygy, dost-doganlygy, ähli ýurtlar bilen oňyn hyzmatdaşlygy öňe sürýän ýurt hökmünde halkara abraýynyň has-da ýokarlanmagyna gönükdirilen işleri amala aşyrarys.
Hoşniýetli, özara bähbitli gatnaşyklary we hyzmatdaşlygy has-da giňelderis, däbe öwrülen dostlukly gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrarys, gyzyklanma bildirýän ähli taraplar bilen özara bähbitli köpýyllyk tejribäni hil taýdan täze derejä çykarmak bilen parahatçylyk söýüji ýurt hökmünde mähriban Watanymyzyň halkara derejesindäki at-abraýyny mundan beýläk-de ýokary götereris.
Oba hojalygyny ösdürmek ýaly möhüm meselä aýratyn ähmiýet bereris. Ekin meýdanlarynyň şorlaşmagynyň öňüni almak, topragyň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, suwy tygşytly peýdalanmak, ekin dolanyşygyny girizmek bilen bagly amala aşyryljak işleri dünýä we ýerli tejribeleri ornaşdyrmak arkaly ýerine ýetireris.
Ekin meýdanlarynyň suwarymly ýerlerdigini nazarda tutup, suw howdanlarynyň, derýalaryň, ýaplaryň suwlarynyň ýitgisiz ulanylmagyny üpjün etjek gidroirrigasion desgalaryny bina etmek işlerine uly ähmiýet bereris.
Obasenagat ulgamynda önümçilik-ykdysady gatnaşyklarynyň täze görnüşleriniň emele gelmegini gazanarys. Munuň özi, oba hojalyk önümlerini öndürijilere ykdysady ýeňillikleriň berilmegi, öňdebaryjy kärendeçileriň we ýer eýeleriniň, ussat mülkdarlaryň zähmetine ýokary baha berilmegi, döwlet bilen daýhanyň arasyndaky ykdysady gatnaşygyň sazlaşykly ýola goýulmagy oba hojalyk pudagyny ösdürmäge kuwwatly itergi berer.
Topragyň hasyllylygynyň ýokarlandyrylmagyna, azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, senagatyň çig mal bilen üpjün edilmegine, şeýle hem önümleriň gaýtadan işlenilmegine, obalarda telekeçiligiň mundan beýläk hem ösdürilmegine yzygiderli goldaw bereris.
Gowaçanyň we bugdaýyň, beýleki oba hojalyk ekinleriniň tohumçylygy bilen meşgul bolýan ylmy-barlag institutlarymyzyň işiniň ösen dünýäniň talaplaryna laýyk derejede bolmagyny gazanarys. Bu bolsa, ekin meýdanlaryndan bol hasyl almaga mümkinçilik berer. Olaryň hili we düşewüntliligi ýokary derejä çykarylar.
Ýurdumyzda üstünlikli amala aşyrylýan oba hojalyk hem azyk syýasaty ilatyň esasy azyk önümlerine bolan isleglerini öz önümçiligimiziň hasabyna doly kanagatlandyrmagy göz öňünde tutmak bilen, döwletimiziň azyk garaşsyzlygyny üpjün etmeklige gönükdirilendir. Oba hojalyk toplumyny ösdürmek üçin gönükdirilýän maýa goýumlary bu wezipäniň çözülmegine doly mümkinçilik berýär. Maýa goýumlary bu pudagyň toplumlaýyn özgerdilmegine we döwrebaplaşdyrylmagyna gönükdiriler.
Ýurtda dowarlaryň we gara mallaryň baş sanyny köpeltmek göz öňünde tutulýar. Şunda, maldarçylykda hususyýetçilige-kärendeçilige uly orun berler. Bu bolsa ýurdumyzyň bazarlarynyň we dükanlarynyň elýeterli bahadan et we et önümleri bilen mundan beýläk-de doly üpjün edilmegine ýardam berer.
Türkmenistan iri energetika döwletidir. Biziň ýurdumyzyň nebit we gaz gorlarynyň möçberi örän uludyr. Türkmen gazynyň eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça işler dowam etdiriler.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň çäklerinde geljegi uly nebitgaz ýataklarynyň köp sanlysy ýüze çykaryldy. Olaryň özleşdirilmegi üçin maýa goýumlary zerurdyr. Hereket edýän gaz geçirijileriniň abat we netijeli işlemegini üpjün edip, türkmen energiýa serişdelerini daşarky bazarlara çykarmak boýunça işleri dowam ederis.
Daşky gurşawy goramak işlerini üns merkezimizde saklarys. Ýurdumyzy bagy-bossanlyga öwürmek bilen bagly alnyp barylýan işleri dowam etdireris. Zawod-fabrikleriň atmosferany hapalamazlygy üçin zerur bolan ekologiýa tehnologiýaly enjamlaryň ornaşdyrylmagyny üns merkezimizde saklarys.
Ýurdumyzyň ähli ýerlerinde ýaşaýyş jaýlaryny, şol sanda ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny gurmagy dowam etdireris. Gurluşyk toplumynyň güýçli depginler bilen ösdürilmegini gazanarys. Ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegine uly orun bereris.
Dokma toplumynyň gurluşygyna hem aýratyn ähmiýet bereris. Şeýle hem bu pudagyň hereket edýän kärhanalarynyň döwrebaplaşdyrylmagyny üpjün ederis. Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde täze fabrikleri gurarys we öň bar bolanlaryny döwrebaplaşdyrarys.
Daşary ýurtlarda gazanylan ýokary halkara tejribesini ýurdumyzyň dokma kärhanalaryna ornaşdyryp, dokma önümleriniň hiliniň has-da ýokary bolmagyny we geçginliligini gazanmak ugrunda işleri ýaýbaňlandyrarys. Bu pudagy ösdürmek biziň esasy wezipelerimiziň biri bolar. Türkmenistanyň dokma senagaty ösen pudaklaryň biri hökmünde bellidir we bu pudagy dünýä ülňülerine çykarmak üçin zerur işler geçiriler.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň dokma senagaty pudagy milli ykdysadyýetiň esasy pudaklarynyň birine öwrüldi. Ýurdumyzda hereket edýän dokma kärhanalarynda öňdebaryjy kompaniýalaryň iň täze, ýokary öndürijilikli tilsimat enjamlary ornaşdyrylyp, daşary ýurt bazarlarynda ýokary isleg bilen alynýan dürli görnüşli harytlaryň önümçiligi ýola goýuldy. Birnäçe täze fabrikler gurlup ulanmaga berildi we milli ykdysadyýetimiziň ösdürmegine mynasyp goşant goşuldy.
Önümçilik desgalaryndan başga-da, pudakda zähmet çekýän işgärleriň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen, döwrebap ýaşaýyş jaýlary we söwda merkezleri gurlup ulanmaga berilýär. Pagtaçylyk bilen meşgullanýan her bir etrabyň ilaty üçin goşmaça iş ýerlerini döretmek maksady bilen, kuwwatlylygy şol etrapda öndürilýän pagta süýüminiň möçberine laýyklykda kesgitlenen, pagta egriji fabriklerini gurmaklygy häzirki döwürde maksadalaýyk hasaplanýar. Pudagy mundan beýläk hem ösdürmegiň Maksatnamada dokma önümleriniň önümçiligini artdyrmak we şonuň bilen birlikde içerki hem-de daşarky bazarlara taýýar dokma önümlerini ýerlemegiň möçberlerini artdyrmak göz öňünde tutulýar. Bu işleriň amala aşyrylmagy pudagyň ykdysady ýagdaýyny has-da berkitmäge ýardam berer.
Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenaryndaky "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmek boýunça işleri dowam etdireris.
Ýurdumyzyň içindäki awtomobil ýollarynyň gurluşygynyň çalt depginler bilen alnyp barylmagyny, şol sanda halkara ülňülerine laýyk derejede bolmagyny gazanarys.
Türkmenistanyň ulag we aragatnaşyk ulgamy milli ykdysadyýetiň çalt depginler bilen ösýän we geljegi uly bolan pudaklarynyň biridir. Bu ulgama goýlan maýa goýumlary geljegi uly bolan halkara ulag geçelgelerini döretmäge gönükdirilendir. Içerki hem daşarky gatnawlara hyzmat edýän awtomobil, demir hem-de howaýollarynyň parklarynyň häzirkizaman ulag serişdeleri bilen üsti ýetiriler.
Halkymyzyň durmuş üpjünçiligi, pensiýa, kömek pullarynyň, zähmet we talyp haklarynyň ýyl-ýyldan ýokarlandyrylmagy, "Döwlet adam üçindir!" diýen baş şygara ýugrulan, oýlanyşykly alnyp barylýan döwlet syýasatymyz mähriban halkymyzyň jana-jan bähbitlerine gönükdiriler.
Ýaş nesil baradaky alada hem elmydama ýurdumyzyň baş aladasy bolmagynda galar. Ýaşlaryň ylymly-bilimli, sagdyn ruhly, berk bedenli bolmaklary barada kabul edilen kararlardyr kanunlary, maksatnamalary, amala aşyrylýan uly özgertmeleri mynasyp ýerine ýetirmek we mundan beýläk hem dowam etdirmek biziň baş maksadymyz bolar.
Beýik özgertmeler eýýamynda ýurduň sport, saglyk we syýahatçylyk ulgamlary düýpgöter täze keşbe girýär. Welaýatlaryň ählisinde täze stadionlar, hassahanalar, sagaldyş we dynç alyş merkezleri, şypahanalar, etrapdyr şäherlerde sport mekdepleri we sport desgalary, oba saglyk merkezleri gurlup ulanmaga berildi. Aşgabat şäherinde bina edilen halkara lukmançylyk merkezlerinde diňe bir ýurdumyzyň raýatlary däl-de, beýleki döwletleriň raýatlary hem gelip saglyklaryny bejerdýärler.
Mähriban Watanymyzyň paýtagty Aşgabat şäheriniň 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlarynyň geçirilýän ýeri hökmünde saýlanylyp alynmagy, ýurdumyzyň sport babatda abraýynyň has-da ýokarydygyny subut edýär. Bu iri möçberli halkara çärä şu wagtdan giňden taýýarlyk görülýär.
Ýurdumyzda gurlup ulanmaga berilýän şypahanalar, dynç alyş we sagaldyş merkezleri, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagy halkymyzyň saglygyny goramak babatda alnyp barylýan döwlet syýasatynyň miweleridir. Bu ugurlarda alnyp barylýan işleri mynasyp dowam etdirmekden uly bagt ýokdur.
Güneşli ýurdumyzy mundan beýläk hem has-da ösdürmek, türkmen halkynyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak, Türkmenistanyň abraýyny artdyrmak üçin ähli zähmetimi gaýgyrman, tutanýerli zähmet çekjekdigime sizi ynandyrasym gelýär.
Siziň janyňyzyň sag, ömrüňiziň uzak bolmagyny, işleriňiziň elmydama rowaçlanmagyny arzuw edýärin!
Hormatly Prezidentimizi, beýleki dalaşgärleri we türkmen halkyny Täze ýyl bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Goý, Täze, 2017-nji ýyl bagt we abadançylyk getirsin!
Jumanazar Annaýewyň terjimehaly
1966-njy ýylyň 26-njy awgustynda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Sakarçäge” geňeşliginde doguldy.
1995-nji ýyllarda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetini inžener-mehanik hünäri boýunça tamamlady.
1983-nji ýylda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Sakarçäge” daýhan birleşiginde işçi bolup zähmet ýoluna başlady we ol ýerde 1992-nji ýyla çenli işledi. 1985-1987-nji ýyllarda harby gullukda boldy.
1992-1993-nji ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Sakarçäge” daýhan birleşiginiň başlygynyň orunbasary wezipesinde işledi.
1993-1998-nji ýyllarda “Sakarçäge” geňeşliginiň arçynynyň orunbasary wezipesinde işledi. 1998-1999-njy ýyllarda Sakarçäge etrabynyň “Obahyzmat” önümçilik birleşiginiň hil barlaýjy inženeri boldy.
1999-2000-nji ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrap häkimliginiň oba hojalyk bölüminiň müdiri wezipesinde işledi.
2000-2001-nji ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Obahyzmat” önümçilik birleşiginiň başlygy, 2001-2005-nji ýyllarda Sakarçäge etrabynyň “Sakarçäge” daýhan birleşiginiň kärendeçisi bolup zähmet çekdi.
2005-2007-nji ýyllarda Mary welaýatynyň “Gallahyzmat” gullugynyň inženeri, 2007-2009-njy ýyllarda Sakarçäge etrabynyň “Obahyzmat” önümçilik birleşiginiň baş hünärmeni, soňra baş inženeri wezipelerinde işledi.
2009-2013-nji ýyllarda Sakarçäge etrap häkimliginiň oba hojalyk toplumy bölüminiň müdiri, häkimiň orunbasary, soňra Sakarçäge etrabynyň häkimi wezipelerinde işledi.
2013-nji ýylyň dekabrynda Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi.
Maşgalaly, üç çagasy bar.
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşginde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annanepesow Maksat Kowusowiçiň saýlawçylar bilen duşuşygynyň geçirilýändi...
Mary, M.Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine dalaşgär, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesowyň saýlawçylar bilen duşuşygy...
Türkmenabatda Lebap welaýatynyň saýlawçylarynyňýokary döwlet wezipesine raýatlaryň teklipçiler topary tarapyndan görkezilen dalaşgär, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew bilen duşu...
Daşoguzda Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – “Rysgal” Paýdarlar-täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy, Mejlisiň deputaty Bekmyrat Atalyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. N...
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Mejlisiň deputaty, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory Ramazan Durdyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. Türkmenbaşydaky nebiti...
Änew şäheriniň Medeniýet öýünde saýlawçylaryň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Gurbanow bilen duşuşygy geçirildi, oňa welaýatyň jemgy...
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşyklarynyň geçirilýändigini hab...
Köp partiýalylyk şertlerinde geçiriljek, 2017-nji ýylyň taryhy wakasyna öwrüljek Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna görülýän taýýarlyk işleriniň çäklerinde birnäçe guramaçylyk işleri alnyp bary...


text:
Добавлено : 16.07.2016 в 15:42:00
Номер объявления : 663555672
10 Sanak Kompÿuter. Ÿagdaÿy gaty gowy, täzeje iki aÿ ullanylan. Hemmesi meñzeš. Içine oÿunlar ÿazylan hemmesiniñem taÿynjak. Baškada naillek oÿun isleseñiz ÿazyp bolÿa, hemme oÿunam goterÿa. Garantia bar hemme zadyna. Stol Stullary bilen. Iki sanak Jostik bar Futboll oÿnamak üçin. Hemmesinde Naushniklary bar. Kompÿuterlen Parametrlary ašakdaky ÿaly.
Intel Core: i3-4160
Ram: 8 GB
Hard Disk: 1 TB
NVIDIA: GT 730 4 GB 128BT
Monitor: ЛОС 23
Bahasy: Hemmesi hemme zady bilen bile 135 Milion. Skitka bar. Islendik ÿere ertip gurnap taÿynlap berÿäs.
Habarlašmak üçin tel: 862717116


text:
2015-nji ýylyň 15-nji iýuny. Dünýä çempionaty —2018-iň saýlama oýunlarynyň çäginde Türkmenistanyň ýygyndysynyň yklymyň reýtinginde öňdäki orny eýeleýän Eýran Yslam Respublikasynyň topary bilen geçiren duşuşygynyň öň ýanyndaky gün. Daşogzuň häzirki zamanyň ösen talaplaryny ödeýän adybir myhmanhanasy. Dogrusy, şol gün bize — belli futbol teswirleýjimiz Amanmuhammet Çaryýew bilen kärdeşimiz Aleksandr Werşinin üçümize ýaş futbol ýyldyzy, Russiýanyň premýer ligasynda Kazanyň «Rubinindäki» we «Rostowdaky» çykyşlary bilen tanalýan türkmen kökleri bolan eýranly hüjümçi Serdar Azmun bilen duşuşyp, gürrüňdeş bolmak üçin bary-ýogy 15-20 minut pursat döredi.
Soňlanmadyk söhbetdeşlige geçmezden ozal, Serdar Azmundan sorap ýetişmedik sowallarymyzyň käbiriniň jogabyny internet maglumatlary bilen doldurmagy makul bildik.
Serdar Azmun «Rubinde» ilkinji resmi duşuşygyny 2013-nji ýylyň 25-nji iýunynda Ýewropa ligasynda Serbiýanyň «Ýagodina» toparyna garşy geçirdi. 29-njy awgustda şol ýaryşda Norwegiýanyň «Moldýesine» garşy oýunda 84-nji minutda meýdana girip, gol bilen tapawutlanmagy başardy. Russiýanyň çempionatyndaky ilkinji duşuşygynda 73-nji minutda oýna girip, bir pökgini «Anžiniň» derwezesine girizdi, şeýle hem 11 metrlik urgyny gazandy.
2015-nji ýylyň fewralynda kärendesine «Rostowa» bardy.
Ýaş hüjümçi 2009-njy ýylda Günbatar Aziýa ýurtlarynyň arasynda Federasiýanyň kubogyny eýeledi (17 ýaşa çenli). Eýranyň ýaşlar ýygyndysynda (20 ýaşa çenli) hem çykyş etdi. Bu toparyň düzüminde 6 oýunda 7 pökgi geçirip, 2012-nji ýylda Arkalaşygyň Kubogynda iň netijeli hüjümçi boldy.
Ýurduň milli ýygyndysynda 2013-nji ýylyň oktýabryndan bäri çykyş edýär. 2014-nji ýylyň 26-njy maýynda Çernogoriýanyň toparyna garşy oýunda ilkinji gezek ýygyndy toparyň köýnekçesini geýdi. Ilkinji pökgüsini bolsa şol ýylyň 18-nji noýabrynda ýoldaşlyk duşuşygynda Günorta Koreýanyň derwezesinden geçirdi. Şu ýylyň ýanwarynda Awstraliýada bolan Aziýanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda Serdar Kataryň we Yragyň ýygyndylarynyň hersiniň garşysyna bir gezek tapawutlandy.
Ýeri gelende bellesek, ol Daşoguzdaky duşuşykda hem Türkmenistanyň ýygyndysynyň derwezesine bir pökgi geçirip, milli ýygyndydaky gollarynyň sanyny artdyrdy.
— Serdar, ilki önüp-ösen ýeriň, çagalygyň barada gürrüň beräýseň. Näçe ýaşyňdan bäri futbol oýnaýaň?
— 1995-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Kümmethowuzda woleýbolçylar maşgalasynda doguldym. Kakam Halyl Azmun we aýal doganym öz döwürlerinde Eýran Yslam Respublikasynyň woleýbol ýygyndylarynda çykyş edipdiler. Ejem bolsa bu ugurdan tälimçi hökmünde tanalýar. Şeýle-de bolsa, men ilkibaşdan futbola imrindim. 9 ýaşymdan bu jadyly oýun bilen meşgullanyp başladym.
— Näme üçin woleýbolçylar maşgalasynda önüp-ösüp, ala-böle pökginiň el bilen däl-de, aýak bilen oýnalýan görnüşini saýladyň?
— Muny düşündirmek maňa aňsat düşmez. Dogry, 12 ýaşymda ýurdumyzyň çagalar ýygyndysyna çagyryp, soňam yzyma ugradanlarynda, woleýbola geçdim. Hatda ýygyndy toparda oýnamaga-da ýetişdim. Ýöne nämüçindir futbol özüne çekdi durdy. Ýürege buýrup bolýarmy näme, yza dolanmaly boldum.
— Ilkinji futbol tälimçiň, oýnan toparlaryň barada-da gürrüň beräýseň.
— Maňa bu ýolda ilkinji emelleri öwreden hünärmene Mahmyt Seýidi diýýärler. Ilkinji oýnan toparym bolsa — «Kümmet» topary. 15 ýaşymdan başlap Yspyhanyň «Sepahan» futbol klubunda çykyş edip başladym. Şol döwürde men ilki EYR-iň ýetginjekler ýygyndysynyň düzümine çagyryldym. Soňra bolsa 2012-nji ýylda, 17 ýaşymda Russiýanyň premýer ligasynyň «Rubininiň» wekilleri maňa çykdylar.
— Munuň belli türkmen hünärmeni Gurban Berdiýewiň ady bilen baglanyşyklydygyna şübhelenemzok. Aslynda seniň özüň onuň bilen gönüden-göni iş salşan, onuň ýolbaşçylygynda oýnan futbolçy hökmünde bu tälimçi barada nämeler aýdyp biljek?
— Aýdara-diýere zat köp. Ilkinji bellejek zadym, men häzirki derejä ýetmegimde Bekiýewiçiň uly goşandy bar. Meni görüp, Russiýanyň toparyna çagyranam, elinden gelen goldaw-kömegini berenem bu diýseň güýçli hem uly tälimçi boldy. Ýene bir bellejek zadym, ol dünýäde tanalýan hünärmen bolsa-da, özüni diýseň pälipes, kiçigöwünli adam ýaly alyp barýar.
— Sen Gurban Bekiýewiç bilen türkmençe gürleşýärdiňmi?
— Meniň terjimeçimem bar. Ýöne oýun gidip durka, ol köplenç maňa öz belliklerini türkmen dilinde ýetirýärdi. Biziň dilimize garşydaş toparyň oýunçylary düşünmänsoň, munuň nepi degmänem duranokdy.
— Serdar, Türkmenistana ilkinji gezek gelşiňmi?
— Ýok, men 8 ýaşymdakam enem-atam bilen Aşgabada garyndaşlarymyza myhmançylyga gelipdim. Şonda ilkinji gezek türkmen paýtagtyny synlamak miýesser edipdi.
— Her bir oýunçynyň öz halaýan, nusga almaga çalyşýan ýyldyzy bolýar. Serdar Azmunyň nusgalyk futbolçysy kim?
— Elbetde, maňa belli şwed ýyldyzy Zlatan Ibragimowiçiň oýny ýaraýar. Ol — meniň nusga almaga çalyşýan hüjümçim.
— Türkmenistanyň ýygyndysyna garşy duşuşyga nähili duýgular bilen çykarsyň?
— Eýran—meniň Watanym. Men bu ýurtda doguldym, önüp-ösdüm. Şonuň üçinem öz toparymyň üstünlik gazanmagy üçin islendik oýunda elimde baryny ederin.
— Seniň bilen Ýewropanyň belli toparlarynyň hem käbiriniň gyzyklanýandygy baradaky habarlar peýda bolýar. Bu barada nämeler aýdyp biljek.
— Dogrusy, belli bir zat aýdyp biljek däl. Häzirlikde «Rostowdaky» kärende möhletim tamamlandy. Indi Kazana dolanyp barmaly. Çünki «Rubin» bilen iki ýyllyk şertnamam bar...
Biziň ondan henizem sorajak we soramaly zatlarymyz az däldi. Ýöne myhman toparyň talapkär tälimçileriniň biri muňa päsgel berdi. Ol türgenleşigiň başlanýandygyny aýdyp, Serdary biziň indiki sowallarymyza jogap bermek hysyrdysyndan dyndardy.
Sözsoňy hökmünde onuň belli türkmen tälimçisinde gören pälipeslik, kiçigöwünlilik ýaly häsiýetleriniň 20 ýaşly futbol ýyldyzynyň hut özüne-de mahsusdygyny belläp, oňa üstünlik arzuw edýäris.


text:
Sport guramalarynyň Halkara Konfederasiýasynyň Prezidenti bilen duşuşyk
2016-njy ýylyň 19-njy dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministri türkmen paýtagtyna iş sapary bilen gelen Sport guramalarynyň Halkara Konfederasiýasynyň Prezidenti jenap Boris Rogatin bilen duşuşyk geçirdi.
Duşuşugyň dowamynda ýurduň sport syýasaty meseleleri boýunça pikir alyşyldy. Dünýäniň sport äleminde Türkmenistanyň abraýyny ýokarlandyrmak boýunça milletiň baştutanynyň alyp barýan möhüm syýasatyny bellemek bilen, taraplar Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy ýurtlaryň arasynda sport babatynda hyzmatdaşlygy ösdürmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Gepleşikleriň barşynda bu sport oýunlarynyň çäklerinde geçiriljek sport ýaryşlarynyň görnüşleri 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň meýilnamasyna girýändigi bellenildi.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna we ýurdumyzda geçiriljek beýleki ýokary derejeli sport ýaryşlaryna görülýän işjeň taýýarlyk işlerine garamak bilen, taraplar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň sportyň häzirki zaman infrastrukturasyny, hususan-da sebitde deňi-taýy bolmadyk Olimpiýa şäherçesini gurmak boýunça berýän ägirt uly ünsüni bellediler.


text:
Düýn Gyrgyzstanyň oppozisiýa aktiwistlerinden dokuzysy Bişkek şäheriniň merkezinde palatkalary dikip, ýurtdaky syýasy azatlyklaryň çäklendirilmegine hem-de şu hepde bir oppozision syýasatçynyň türmä basylmagyna protest bildirip, açlyk çekmäge başladylar.
Şu hepdäniň başynda Gyrgyzstanyň harby tribunaly ýurduň ozalky goranmak ministri, oppozision syýasatçy Ysmail Isakowy korrupsiýada aýyplap, ony 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi. Oppozisiýanyň käbir aktiwistleri munuň syýasy matlaplara esaslanýan çäredigini aýdýarlar.
Şeýle hem, şu hepde ynsan hukuklaryna gözegçilik ediji Freedom House guramasy öz ýaýradan hasabatynda Gyrgyzstany syýasy taýdan «azat däl» ýurtlaryň toparyna goşup, bu ýurtdaky syýasy azatlygyň ýagdaýynyň pese düşýändigini belläpdir.


text:
Ýanwar aýynyň aýagynda Twitter Somalide ýerleşýän we “Al-Kaýda” bilen bagly “Al-Şabaab” atly terrorçy toparyň saýtyny ýapdy. Saýt bu topar keniýaly iki zamuny öldürjekdigini aýdyp, haýbat atyjy wideony Twitterde ýerleşdirensoň ýapyldy.
Twitter bu saýtyň ýapylmagy bilen bagly ýagdaýy kommentirlemedi, emma sosial media boýunça bilermenler “Al-Şabaab” toparynyň Twitteriň düzgünlerini bozandygyny aýdýarlar. Twitter özünde zorluk bilen bagly maglumatlaryň ýerleşdirilmegini gadagan edýär.
Terrorçy toparlar has giň auditoriýalara eýe bolmak üçin dürli mümkinçilikleri gözleyärler.
Oňüni alyş çäreler
Olaryň Twitter we Facebook ýaly sosial medialardaky aktiwligi uly problema döredyär. Hökümetler sosial mediany çäklendirmäge çalyşýan bolsalar, graždan aktiwistleri şeýle habar serişdeleriniň düzgünleriniň has açyk we anyk bolmalydygyny aýdýarlar.
Gündogar syýasaty boýunça Waşington institutynyň alymy Aaron Zelin ekstremistik toparlaryň sosial mediany ulanyşy barada hasabat çap etdi. Onuň sözlerine görä, şeýle toparlaryň sahypalary ýapylanda-da, olar derhal täzesini açýarlar. Onsoň alym ol sahypalaryň yzly-yzyna açylyp-ýapylyp durmagyny oýna meňzedýar.
Şeýle ýagdaý ýakynda, hususan-da Pakistandaky “Taliban” hereketiniň media topary bilen baglylykda ýüze çykdy. Geçen ýylyň dekabr aýynda Facebook “Umar Media” sahypasyny ýapypdy. Emma “Umar Media” sahypasy birnäçe hepdeden ýene-de Facebookda peýda boldy.
Düzgünleri anyklaşdyrmak
Hususy kompaniýalar bolan Facebook we Twitter öz platformalaryndan peýdalanmak isleýänlere rugsat berip bilyärler. Olaryň ulanyjylarynyň sanynyň ägirt uludygy sebäpli, terrorçylar sosial mediany köpçüligiň jemlenýän ýeri hökmünde öz bähbitleri üçin ulanyp bilýärler.
Twitter söz azatlygyny üpjün edyän sosial ulgamlaryň arasynda lider hasaplanýar. Emma graždan aktiwistleri Twitteriň ekstremistik terrorçy toparlar babatyndaky düzgünleriniň anyk we kesgitli däldigini aýdyp, aladalanma bildiryärler diýip, Aaron Zelin aýdýar.
Azat Yewropa/Azatlyk Radiosynyň Faceboogyň we Twitteriň wekilleri bilen interwýu geçirmek barada eden yüzlenmelerine jogap bolmady.


text:
Berkarar
döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň
binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek, ilatymyza has
oňaýly şertleri döretmek we gowy hilli hyzmat etmek maksady bilen,
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda,
Aşgabat şäheriniň häkimligine Aşgabat şäherinde 8 sany 400 orunlyk
hem-de 11 sany 240 orunlyk köp gatly awtoduralgalaryň taslamalaryny
düzmek we olary ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada ýerli
gurluşyk kärhanalary bilen şertnamalary baglaşmaga ygtyýar berildi.


text:
Aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew bu döwletiň başynda 40 ýyllap oturan Muammar Kaddafiniň Türkmenistanyň ozalky ýolbaşçysy Saparmyrat Nyýazowa käbir täsiriniň bolandygyny belleýär. Ol 1990-njy ýyllaryň başlarynda Saparmyrat Nyýazow bilen üç ýyla golaý bile işleşipdi.
Azatlyk Radiosy bu barada Aşyrguly Baýryýew bilen gürrüňdeş boldy. Ol söhbetdeşlige Aşgabatdan telefon arkaly gatnaşdy.Azatlyk Radiosy: Aşyrguly aga, Nyýazow Kaddafi bilen duşuşmasa, Liwiýada bolup görmese, ondan nähili täsir, görelde alyp bildikä? Şuny aýdyňlaşdyraýsaňyz?!
Aşyrguly Baýryýew:
Žurnalist Aşyrguly Baýryýew
Täsir almak üçin şahsy gatnaşygyň bolmagy hökman däl. Syýasy, döwlet, jemgyýetçilik işgärleriniň we beýlekileriň başga adamlardan gaýybana täsir, görelde alyp bilýändiklerini adamzat taryhy görkezip gelýär. Nyýazowyň Liwiýanyň ýolbaşçysyndan täsirlenmegi geçen asyryň 80-nji ýyllarynyň ahyrynda başlandy diýip aýtsak ýalňyş bolmaz.Azatlyk Radiosy: Näme üçin, muny şol döwür bilen baglajak bolýarsyňyz? Oňa anyk deliliňiz barmy?Aşyrguly Baýryýew:
Bar, ýagny 1989-njy ýylda Moskwada Muammar Kaddafiniň “Зеленая книга” taglymat eseri rus dilinde neşir edildi. Bu kitabyň näçe tiražda çap edilendigi çykgydynda görkezilmändir, ýöne mäňa mälim bolşuna görä, çünki şol wagtlar partiýanyň merkezi komitetiniň metbugat bölüminde işlemek bilen, kitap söwdasyna-da gözegçilik etmek wezipäme girýärdi, Kaddafiniň şol kitabynyň on müňlerçesi Nyýazowyň tabşyrygy bilen ýurdumyza getirilip, satuwda, ýygnaklarda mugtam paýlanyldy.
Azatlyk Radiosy: Siz täsir hakyndaky pikiriňizi şol kitap bilen baglanyşdyrjak bolýarsyňyz-da?
Aşyrguly Baýryýew:
Hawa, hut şeýle. Kaddafiniň üçünji bütindünýä teoriýasyny esaslandyrmaga dalaş edýän kitaby Türkmenistanda 1992-nji ýylda, üns beriň, Türkmenistanyň garaşsyzlyk döwrüniň täze konstitusiýasynyň kabul edilen ýylynda türkmen dilinde 5 müň ekzemplýarda, “Gök kitap” diýen at bilen çap edildi. Terjime edenler ýazyjy Atajan Tagan bilen Orazgylyç Orazmämmedow. Ýalňyşmaýan bolsam, ikinji terjimeçi Türkmenistanyň Moskwadaky wekilhanasynyň, soňra ilçihanasynyň işgäri bolmaly. Kitabyň ady, meniň pikirimçe, “gök” däl-de, “Ýaşyl kitap” diýlip alnan bolsa, dogry bolardy. Ýöne gep munda däl.Azatlyk Radiosy: Eýsem, Nyýazowyň täsirlenmesi anyk nämeden ybarat? Şol kitabyň haýsy pikiri, ideýasy oňa nämede çelgi boldy diýip hasaplaýarsyňyz?
Aşyrguly Baýryýew:
Şol wagtlar Türkmenistanyň Konstitusiýasyna Mejlisiň bardygyna garamazdan, Halk maslahaty kanun çykaryjy iň ýokary wekilçilikl organ hökmünde girizildi. Onuň nireden gelip çykandygyny şu wagta çenli bilýänem, çaklaýanam ýok. Ýöne Kaddafiniň kitaby bilen tanşan Nyýazowyň ünsüni onuň halk kongreslerine we halk komitetlerine dahylly pikirleriniň çekendigine şübhelenmese bolar. Şeýlelikde Halk maslahatyny halk demokratiýasyny ornaşdyrmagyň nusgasy hökmünde Kaddafiden täsir alyp döredendigini nygtamak mümkin.


text:
Mähriban halkym! Eziz watandaşlar!
Sizi berkarar Watanymyzyň şöhratly taryhyndaky şanly sene —Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň 24 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Garaşsyzlyk milli buýsanjymyzdyr, ata-babalarymyzyň asyrlarboýy kalbynda besläp gelen arzuw-umytlarynyň hasyl bolmagydyr. Şonuň üçin hem, Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň şanyna geçiriljek baýramçylyk çäreleriniň Bitarap Watanymyzyň şöhratly taryhyna, häzirki beýik eýýamyna we nurana geljegine bolan söýgimizi, agzybirligimizi hem-de jebisligimizi has-da berkitjekdigine berk ynanýaryn!
Özbaşdak ösüşiň röwşen ýoly bilen abadançylygyň we rowaçlygyň belentliklerine tarap ynamly barýan Bitarap Watanymyz Garaşsyzlyk ýyllarynda asyrlara barabar ýol geçdi. Adamy jemgyýetimiziň iň gymmatly hazynasy hökmünde ykrar edýän Garaşsyz we demokratik döwletimiz merdana halkymyzyň yhlasly we tutanýerli zähmeti, ähli ugurlarda gazanýan üstünlikleri netijesinde, dünýäniň kuwwatly, gülläp ösýän, parahatçylygy goldaýan döwletleriniň birine öwrüldi. Ykdysadyýetimizi döwrebaplaşdyrmaga, ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmäge, dünýäniň ykdysady giňişligine işjeň goşulmaga ýardam berýän giň gerimli maksatnamalarymyzyň, düýpli özgertmelerimiziň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde gazanýan ajaýyp üstünliklerimiz, ýeten belent sepgitlerimiz bu gün bütin dünýäde ykrar edilýär.
Eziz watandaşlar!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşyny yzygiderli ýokarlandyrmaga döwlet derejesinde aýratyn ähmiýet berilýär. Geçirýän düýpli özgertmelerimiziň çäklerinde eziz Diýarymyzda döwrebap durmuş-ykdysady, ulag-aragatnaşyk, inžener-tehniki üpjünçilik ulgamlaryny döretmek boýunça anyk maksatlara gönükdirilen giň gerimli işler alnyp barylýar. Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny has-da artdyrmak, azyk howpsuzlygyny berkitmek maksady bilen, hususy telekeçiligi ösdürmäge, ylmyň we tehnikanyň gazananlaryny önümçilige giňden ornaşdyrmaga, ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürýän täze senagat kärhanalaryny döretmäge aýratyn üns berilýär.
Ylym, bilim, saglygy goraýyş, sport ulgamlaryny halkara derejesine ýetirmek üçin ýurdumyzda dünýäniň ösen döwletleri bilen bilelikde iri taslamalar durmuşa geçirilýär. Döwrebap hassahanalar, şypahanalar, orta we ýokary okuw mekdepleriniň binalary, häzirki zaman stadionlary gurlup, ulanmaga berilýär. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň çäklerinde Aşgabat şäherinde ägirt uly sport toplumy — Olimpiýa şäherjigi ýokary depginler bilen gurulýar.
Garaşsyzlyk döretmäge — kuwwat, gurmaga — güýç, parahatçylygy we dostlugy pugtalandyrmaga — egsilmez ylham berýär. Şoňa görä-de, mähriban halkymyz Garaşsyzlyk gününe bagtyýarlygyň we berkararlygyň beýik baýramy hökmünde aýratyn sarpa goýýar. Gülläp ösüşleriň ýurdy bolan eziz Watanymyzyň mermer paýtagtynda, ähli obadyr şäherlerimizde baş baýramymyzyň şanyna häzirki zaman ýaşaýyş jaýlarynyň, medeni-durmuş we önümçilik maksatly täze binalaryň we desgalaryň ulanmaga berilmegi, dürli öwüşginli aýdym-sazly dabaralaryň geçirilmegi mähriban halkymyzyň döredijilik ylhamyny, zähmet joşgunyny, ata-babalarymyzyň arzuwlan Garaşsyzlyk zamanasynyň ruhuny has-da belende göterýär. Eziz Diýarymyzyň şöhratly geçmişine, ajaýyp şu gününe buýsanç we bagtyýar geljegine berk ynam döredýär!
Garaşsyz döwletimiziň halkara abraýy hem barha ýokarlanýar. Bitarap Türkmenistan dünýä bileleşiginiň deňhukukly agzasy hökmünde Ýer ýüzünde parahatçylygy, ählumumy howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmäge uly goşant goşýar. Sebitde ylalaşdyryjy döwlet hökmünde çykyş edýär. Halkara bileleşiginiň bu ugurdaky tagallalaryny goldap, giň gerimli işleri alyp barýar. Umumadamzat bähbitli başlangyçlary öňe sürýär we bu başlangyçlary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýar. Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň täze Rezolýusiýasy bilen Garaşsyz döwletimiziň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ykrar edilmegi hem muňa aýdyň şaýatlyk edýär.
Biz geljekde hem mähriban halkymyzyň goldawyna we ynamyna daýanyp, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň dünýädäki abraýyny has-da ýokarlandyrmak, raýatlarymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan tutumly işlerimizi güýçli depginler bilen dowam ederis.
Mähriban halkym! Eziz watandaşlar!
Sizi Berkarar döwletimiziň baş baýramy bolan Garaşsyzlyk gününiň 24 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Goý, arzuwlaryň we belent maksatlaryň hasyl bolýan ýurdy — Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan mundan beýläk-de gülläp össün!
Goý, Ýer ýüzüniň ähli ýurtlary bilen dostluk we hyzmatdaşlyk etmek üçin açyk bolan eziz Watanymyzyň dünýädäki şan-şöhraty has-da belende galsyn!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, egsilmez bagt hem-de maşgala abadançylygyny tüýs ýürekden arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
“Butyrka” türmesiniň ofiseri uly leýtenant Alekseý Kozlow türmedäki şertlere ünsi çekip, Orsýetiň prezidentine ýüzlendi.
Uly leýtenant Alekseý Kozlow agyr we gadyry bilinmeýän iş alyp barýar. Ol ýaramaz şertleri bilen tanalýan “Butyrka” türmesinde tussaglaryň bilimini artdyrmak üçin meýletin işleýär.
Kozlow tussaglara olaryň hak-hukuklary we jogapkärçilikleri barada düşündiriş berip, olaryň arza şikaýatlaryny toplaýar. Ol türmedäki şertler barada aklawçylar, prokurorlar we kanun çykaryjylar üçin hasabat taýýarlaýar.
Alekseý Kozlowyň şeýle hasabatlary taýýarlap, özgerişlere ukypsyz bolup görünýän sistemanyň reformirlenmeginiň zerurlygyna ünsi çekip, çagyryş edip gelmegine iki ýyla golaý wagt geçdi. Kozlow bar bolan kanuny bozmalaryň görnüp duranlygyna garamazdan, ýolbaşçylaryň bu ýagdaýy äsgermezlik edýändigini aýdýar.
“Butyrka” türmesi 2009-njy ýylda ýurist Sergeý Magnitskiniň ýogalan ýeri bolup durýar. Magnitskiniň agyr şertlerde saklanyp, medisina kömeginden mahrum edilmeginiň onuň ölümine sebäp bolanlygy çak edilýär. Bu hadysa halkara derejesinde tankyt edilipdi. Prezident Dmitriý Medwedew Magnitskiniň ölümini derňemäge tabşyrypdy.
Emma Leýtenant Kozlow Magnitskiniň ölümi bilen bagly hadysadan iki ýyla golaý wagtyň geçendigine garamazdan, “Butyrkadaky” we beýleki türmelerdäki şertleriň üýtgemänligini aýdýar. Kozlow türmelerde ýylda dürli ýagdaýlarda 50-ä golaý adamyň ölýändigine we bu işleriň köplenç derňelmän galýanlygyna ünsi çekýär.
Ofiser Kozlowyň sözlerine görä, türmelerde saklanyp galýan agyr şertlerde betbagtçylyklaryň soňuna çykmak mümkiin däl.
Wideo ýüzlenme
Orsýetiň düzediş sistemasynda 8 ýyl işlän Alekseý Kozlow ýakynda prezident Dmitriý Medwedewe wideo ýüzlenme arkaly ýüz tutdy. Bu ýüzlenmäniň gysga bir bölegi “YouTube” we beýleki web saýtlarda peýda bolupdy, emma gysga wagtdan gümürtik bir ýagdaýda ýok edilipdi.
Alekseý Kozlow özüniň wideo ýazgysynda türmede tussaglara goşa standartlar esasynda çemeleşilýändigini, käbir tussaglara telefony, foto kamerany ýa kompýuteri ulanmaga rugsat berilýänligini aýtdy.
Kozlowyň Azatlyk Radiosynyň ors gulugyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, ol käbir tussaglaryň “Butyrkada” oturan yerinden jenaýatçylykly işlerini, meselem internet arkaly hapa pullary yuwmak ýaly jenaýatlaryny dowam etdirýän bolmagynyň ähtimaldygyny aradan aýyrmaýar.
Kozlow para-peşgeş berilmegi bilen bagly wakalara özüniň şaýat bolmanlygyny aýdýar, emma ol bu meselede korrupsiýa ýol berilýän bolmagynyň mümkindigini çak edýär.
Käbir tussaglar üçin oňaýly şertler döredilýärkä, tussaglaryň köpüsi günde-günaşa süteme sezewar edilýärler. Kozlow iň ýörgünli usulyň psiki taýdan basyşlardan ybaratdygyny aýdýar.
Kozlowyň problemlara ünsi çekmäge synanyşyklary “Butyrkanyň” ençeme işgärleriniň göwnünden turmaýar. Emma Kozlow kärdeşleri tarapyndan özüne atylýan haýbatlara garamazdan, türme sistemasyny içinden reformirlemek synanyşyklarynyň oňly netije berjegine umyt baglaýar.


text:
Olara onlarça ýylyň dowamynda Müsüriň çüňke gabalan syýasy elitasynyň howply bölegi hökmünde garaldy. Emma, prezident Hosni Mubarege garşy halk gozgalaňyna goşulansoň, «Musulman doganlygy» ýurduň gelejegi meslesinde esasy oýunçylaryň birine öwrüldi. Eýse, bu «Doganlygyň» häzirki ýolbaşçylary näderejede radikal we olar Müsüri yslam ýurduna öwrüp bilermi?
«Musulman doganlygynyň» nyşany
Fundamental yslamçylar tarapyndan Eýranda günbatarparaz möhüm strategik we dostlukly hökümet agdarylansoň, eýran rewolýusiýasynyň ruhy Günbataryň Orta Gündogar boýunça syýasatçylaryny 30 ýyldan gowrak wagtlap yzarlap geldi. Indi Müsürde halkyň hökümete garşy gozgalaňa galmagy bilen, bu gorky has-da güýçlenene meňzeýär. Günbatar liderleriniň nukdaýnazaryndan garalanda, Eýranda 1979-njy ýylda mollalar režimini häkimiýete getiren homeýniçi güýçleriň ýerine bu günki Müsürde «Musulman doganlygy» hereket edýär.
Hatda Müsüriň halkara derejesinde tanalýan aktýory Omar Şarif hem olara garşy. Ol «Men «Musulman doganlygyny» islemeýärin. Olar öň gabawdady, indi gabawdan çykyp başladylar» diýdi. Şarif soňky saýlawlaryň netijelerine salgylanyp, ”Roýterse” «Ilatyň 20 prosenti şolary goldaýar, bu meniň üçin gorkuly» diýdi.
Hepdäniň ahyrynda Müsüriň dört türmesinden gaçan müňläp tussagyň arasynda «Doganlygyň» agzalarynyň ýüzlerçesiniň bardygy baradaky habarlar bu gorkyny has-da güýçlendirdi. ”Musulman doganlygy” we demokratik perspektiwa
Müsüriň iň uly we uzak ýaşly yslam guramasy bolan «Musulman doganlygy» 1920-nji ýylda Hassan al-Banna tarapyndan yslam ahlagyny we ýagşylyklaryny ýaýratmak üçin döredildi. Soň bu gurama Britaniýanyň kolonial agalygynyň soňuna çykmak we Müsüri Günbatar täsirlerinden saplamak ugrunda göreş alyp bardy.
Londonyň Ykdysadyýet mekdebiniň Orta Gündogar merkeziniň direktory Fawaz Gerges «Doganlygyň» taryhy günbatar syýasatçylarynyň gözüni gamaşdyrmaly däl diýýär. Onuň pikiriçe, bu hereketiň esasy maksady häkimiýeti eýelemek däl-de, halkara hem içerki gorkyny öz bähbidine ulanyp, «Doganlygyň» agzalaryny gazaply basyşa sezerwar eden Mubarekden dynmak.
«’Musulman doganlygy’ Mubarekden dynmak isleýär. Şeýle-de «Doganlyk» syýasy prosesde esasy rol oýnamak isleýär, muňa şek ýok. Emma «Musulman doganlygy» gaty açyk aýtdy: olar Müsüri dolandyrmaga taýýar däl, onsoň mesele «Musulman doganlygynyň» häkimiýeti eýelemek isleýänliginde ýa däldiginde däl» diýip, Gerges aýdýar.
Ol «Musulman doganlygynyň» täze milli bileleşik hökümetiniň düzüminde nähili rol oýnajagynyň entek sorag bolup galýandygyny aýdýar we bu meselede Mubarek tarapyndan ulanylan gorkuly taktikalara aldanmaly däldigini öňe sürýär.
Fawaz Gerges «Musulman doganlygy» babatda hiç bir alada etmeli däl diýmeýär, ýöne ol bu guramanyň kemala gelmegi üçin uzak ýol geçendigini we onuň Müsür hökümetinde we jemgyýetinde esasy rol oýnamak isleýändigini aýdýar.Aram reformaçy?
Londonda ýerleşýän ”Chatham House” ylmy-barlag merkeziniň Orta Gündogar we Demirgazyk Afrika programmasy boýunça ylmy işgäri Maha Azzam bu gurama häzirki protestlerden öň hem, gozgalaň mahalynda-da aram reformaçy ugry saýlap aldy diýýär.
«Musulman doganlygynyň» pozisiýasy ozalam, häzirem syýasy reformalara, şol sanda ähli partiýalaryň gatnaşmagyndaky syýasy düzgüne çagyrýanlar bilen» diýip, ol aýdýar. Şeýle-de ol El-Baradeý “Facebook” arkaly reformalara çagyranda «Musulman doganlygynyň» oňa gol ýygnamaga kömek edendigini unutmaly däl, olar režimi iş başyndan gidermek üçin bilelikde işlemek isleýär diýýär.
«Doganlygyň» ozalky ýolbaşçylaryndan Mohamed Habib özleriniň Eýran modelindäki yslam teokratiýasyny döretmek maksadyna eýerýändikleri barada aýdylýanlary ret edýär: «Ýok, elbetde ýok. Biz hakyky syýasy köpdürlülige daýanýan, halky häkimiýetiň we ygtyýarlygyň çeşmesi hasaplaýan hem parahat dolandyryşly demokratiki hökümeti isleýäris».
Mohammad Habib özleriniň döwletde sud, kanunçylyk we administrasiýa guramalarynyň aýry-aýrylykda bolmalydygyna ynanýandyklaryny nygtaýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň hokumeti “Al-Kaýdanyň” lideri Osama bin Ladeniň öldürilmeginiň bir ýyllygyna gabatlap, onuň şahsy hatlaryndan we ýazgylaryndan käbiriniň internetde ýerleşdiriljekdigini mälim etdi.
Osama ben Laden dogry bir ýyl mundan ozal, 2011-nji ýylyň 2-nji maýynda Pakistanyň Abbottabad şäherindäki bir howluda öldürilende, şol jaýdaky kompýuterlerden onuň elektron hatlarynyň we şahsy ýazgylarynyň tapylandygy habar berlipdi.
ABŞ-nyň hökümetiniň terrorizme garşy göreş boýunça edarasynyň başlygy Jon Brennan döwlet syrlaryna degişli bolmadyk käbir dokumentleriň şu hepdäniň penşenbe güni internet arkaly jemgyýetçilige elýeterli ediljekdigini aýtdy.


text:
Bu ýyl Nowaýynyň doglan gününiň tegelek senesi däl. Nowaýynyň dünýä inenine häzir 559 ýyl boldy. Bu güni bellemegiň başga zeruryýeti döredi.
Alyşir Nowaýynyň gazallarynyň birinde şeýle setirler bar:Bozuk gabrymy gören okçy dükanyna ogşadar,
Fyragyň okundan andak görüp, peýkany per her ýan.
Şahyryň örän duýgurlyk bilen aýdyşy ýaly, onuň bozulan mazary häzir okçynyň dükanyndan has weýran görünýär. Ol mazar Owganystanyň Hyrat şäherinde ýerleşýär. Nyzametdin Mir Alyşir 1441-nji ýylyň 9-njy fewralynda Timurlar döwletiniň şol wagtky paýtagty Hyratda dünýä
Mir Aly Şir bolsaň, gadryň kim biler?
Şeýdaýy.
inipdi. 1501-nji ýylyň 3-nji ýanwarynda hem şol ýerde aradan çykdy.
Şahyryň mazarynyň üstünde ýönekeýje makbara – mazar üsti penagäh bardy. 7-8 ýyllykda ol ýadygärligi aýryp, haşamly makbara diklemegi makul bildiler. Netijede, öňki ýadygärligi aýyrdylar, täzesini bolsa goýup bilmediler. Şeýlelikde, şahyryň mazsary göz-gülban bolup galdy. Şahyryň doglan gününiň tegelek senesi – 560 ýyllygyna çenli bu işe jemgyýetçiligiň ünsüni çekmek üçin, Nowaýyny söýüjiler onuň doglan gününi bellediler.
Alyşir Nowaýy 15 ýaşynda özüniň şahyrdygyny ykrar etdirip bilipdir. Ondan örän baý hem gymmatly edebi miras galdy. Ol 30 çemesi dürli goşgular kitabynyň awtorydyr. Aýratynam Nowaýynyň “Hamsa” eseri dünýä meşhurdyr. Belli türkmen alymy Rahmanaly Rejep ol “Hamsadan” 1-nji kitaby, “Perhat we Şirin” poemasyny türkmen diline terjime edipdi hem ol aýratyn kitap bolup çykypdy.
Alyşir Nowaýy özmek edebiýatynyň düýbüni tutujy hasaplansa-da, ol türkmen edebiýatyna hem medeniýetine ägirt uly täsir edipdi. Biziň saz sungatymyzda Nowaýy diýen sazlar hem aýdymlar bar. Dutarda Nowaýy perdesi bar. Göýä gyjagyň 3-nji kirişini hem Nowaýy dakanmyş diýen gürrüň bar. Halk döredijiliginde “Myraly we Soltansöýün” rowaýatlar toplumy hem şol mazmundaky dessan bar.
Nowaýynyň döredijiligini türkmen alymlary Halmuhammet Şamuhammedow, Mäti Kösäýew, Seýit Garryýew ýaly belli alymlar öwrendiler. Käbe Borjakowa bolsa ýörite ylmy iş ýazyp, alymlyk derejesini aldy. Soňky döwürde şu temany biz bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýan žurnalist hem edebiýatçy Döwletmyrat Ýazgulyýew işledi.Peýdalanylan çeşmeler:Türkmen sowet ensiklopediýasy.
Türkmen edebiýatynyň taryhy. 1 tom.
K. Gurbannepesow. Dostluk çemeni. Terjimeler kitaby. A. 1986.
"Edebiýat we sungat" gazeti


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasy prezident Barak Obamanyň gelýän hepde günorta-gündogar Aziýa ýurduna etjek saparynda Kambodiýada boldy diýilýän hukuk bozmalara seretmegine çagyrdy.
HRW-yň sişenbe güni çap eden hasabatynda awtoritar premýer-ministr Hun Seniň hökümdarlyk eden soňky ýigrimi ýylynda syýasy äheňli hüjümler esasynda 300-den gowrak adamyň öldürilendigi aýdylýar.
Hasabatda ýokary derejeli harbylaryň birnäçesiniň adam öldürmäge gatnaşandygy çaklanýar we olaryň hiç wagt doly derňelmändigi aýdylýar.
Şol diýilýän hüjümlerde nyşana alnan adamlar oppozisiýadaky syýasatçylar, aktiwistler we žurnalistler bolup durýar.
Obama duşenbe güni Kambodiýanyň paýtagtynda Gündogar Aziýa sammitine gatnaşmaly. Ol bu ýurda sapar edýän ilkinji amerikan prezidentidir.


text:
ABŞ 30-njy sentýabrda amerikan raýatlaryna duýduryş edip, 48 sagadyň dowamynda Kabulda “hüjüm howpunyň” saklanjagyny aýtdy.
ABŞ-nyň Kabuldaky ilçihanasy “howpuň güýçlenen” döwründe has hüşgär bolmaga çagyrýar. Emma potensial nyşanlar we hüjümleriň görnüşi barada jikme- jik maglumat berilmedi.
Ilçihana howpsuzlyk duýduryşlaryny wagtal-wagtal edýär. Soňky duýduryş BMG-niň howanyň üýtgemegi boýunça Parižde geçirilýän sammitiniň çäginde Owganystanyň we Pakistanyň planlaşdyrýan duşuşygyna gabat gelýär.
Aşraf Ghaniniň we Nawaz Sharifiň arasynda duşuşygyň geçirilen ýagdaýynda bu Yslamabadyň araçylygynda “Talyban” bilen parhatçylyk ugrundaky gepleşikleri dikeltmeklige tarap möhüm ädim bolup biler.


text:
Aşgabat, 07.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde ýurduň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa durmuş-ykdysady özgertmeleri we türkmen jemgyýetiniň demokratiýalaşdyrylmagyny kanunçylyk taýdan üpjün etmek boýunça parlamentiň işi barada aýdyp, täze kanunlaryň, şol sanda tebigatyň goralmagyna, bedenterbiýä we sporta, medeniýete we durmuş meselelerine, adam hukuklaryna we beýlekilere degişli kanunçylyk resminamalarynyň taslamalary boýunça işleýändikleri barada gürrüň berdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy Türkmenistanyň gender meselelerini çözmek, köp çagaly maşgalalara goldaw bermek boýunça üstünlikleri gazanýandygyny belläp, her ýylda Halkara zenanlar güni mynasybetli köp çagaly enelere “Ene mähri” diýen hormatly ady dakmak boýunça alnyp barylýan işler barada aýtdy.
Ýurdumyzyň dolandyryş-çäk gurluşy babatda geçirilýän özgertmelere degişli meseleleriň çözülmegi hem-de halk maslahatlarynyň täze agzalarynyň netijeli işlemegine ýardam berilmegi Milli Parlamentiň işiniň esasy ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Häzirki wagtda halk maslahatlarynyň täze agzalary üçin okuw maslahatlary guralýar.
Parlamentarileriň döwlet we jemgyýetçilik düzümleri bilen birlikde, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, olaryň ulanylmagyna garşy göreşmek, sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek boýunça hemişelik esasda alnyp barylýan işe aýratyn üns berýändikleri bellenildi.
Aýdylanlary diňläp, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow parlamentarileriň ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen yzygiderli aragatnaşyk saklamak, ýaş nesliň döwrebap terbiýelenilmegine üns bermek arkaly, öz saýlawçylarynyň iş-aladalary bilen içgin gyzyklanyp durmalydygyny aýtdy.