text:
Foto: Túrkistan oblysynyń ákimdigi
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń jarlyǵymen jańadan qurylǵan Túrkistan oblysy Saýran aýdanynyń alǵashqy ákimi taǵaıyndaldy. Bul týraly oblys ákiminiń baspasóz qyzmeti habarlady.
"Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 87-babyna sáıkes, QR Prezıdenti Ákimshiliginiń kelisimimen jáne Saýran aýdandyq máslıhaty depýtattarynyń biraýyzdan qoldaýymen, Saýran aýdany ákiminiń laýazymyna buǵan deıin oblys ákimi apparaty basshysynyń orynbasary qyzmetin atqaryp kelgen Ǵanı Qurmashuly Rysbekov taǵaıyndaldy" delingen habarlamada.
Ǵanı Rysbekov 1962 jyl 8 sáýirde Túrkistan qalasynda týylǵan. Qazaq, bilimi joǵary. 1986 jyly Selınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn ǵalym agronom mamandyǵy, 2005 jyly Q.A.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq Qazaq-Túrik ýnıversıtetin qarjyger mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek jolyn 1979 jyly Túrkistan qalasynda Chapaev atyndaǵy kolhozda jumysshy bolyp bastaǵan. 1980-2015 jyldar aralyǵynda Túlkibas jemis-jıdek zaýytynyń jumysshysy, Selınograd oblysy Balhash aýdany Veselovskıı sovhozynyń aǵa agronomy, Túrkistan aýdany ákimi apparaty uıymdastyrý bóliminiń ınspektory, meńgerýshisi, Túrkistan qalasy jastar isi sport jáne týrızm basqarmasynyń bastyǵy, Túrkistan qalasy ákimdiginiń sharýashylyq basqarmasy memlekettik mekemesiniń bastyǵy, Túrkistan qalalyq máslıhatynyń hatshysy bolǵan.
2019 jyldan beri Kentaý qalasynyń ákimi, Qazaqstan halqy Assambleıasy Túrkistan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary, oblys ákimi apparaty basshysynyń orynbasary qyzmetterin atqaryp keldi. "Eren eńbegi úshin" medalimen, "Qurmet" ordenimen marapattalǵan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


c: text/html

text:
Qýat Hamıtov qarsylasyn birinshi raýnda býyndyryp tastady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstandyq jekpe-jek sheberi Qýat Hamıtov (22-6-2) Atyraýda ótken Mergen Fighting Championship 1 aralas jekpe-jek týrnıriniń hedlaıneri boldy, dep habarlaıdy Sports.kz.
Onyń qarsylasy ýkraındyq faıter Roman Golovınov (10-4) boldy. Jartylaı orta salmaqtaǵy jekpe-jek úsh raýndqa josparlanǵan edi, alaıda Qýat Hamıt qarsylasyn birinshi raýndta býyndyryp tastady. OSylaısha jerlesimiz MMA-daǵy sporttyq mansabynda 23-jeńisine qol jetkizdi jáne MFC promoýshnynyń chempıondyq beldigin ıelendi. Al Roman Golovınov bolsa, sporttaǵy jolynda besinshi ret jeńilis tapty.
Bul — Qýattyń 2021 jylǵy ekinshi jekpe-jegi. Birinshisi qańtar aıynda ótken edi. Onda Hamıtov qarsylasy reseılik Maksım Panteleevti (0-1) 49 sekýndta nokýtqa túsirgen bolatyn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Halyl Kulyýew
(1936-1978)
Meşhur şahyr Halyl Kulyýew 1936-njy ýylyň 7-nji oktýabrynda Lebap welaýatynyň Darganata etrabynyň Şyharyk obasynda daýhan maşgalasynda eneden dogulýar. Şahyr obasyndaky orta mekdebi tamamlap, şol mekdep¬de mugallym bolup işleýär. 1955-nji ýylda Türkmen döwlet uniwersitetiniň türkmen filologiýasy fakultetine okuwa girýär.
Ol talyplyk ýyllarynda Nyzamy, Jamy, Nowaýy, Magtymguly, Mollanepes ýaly Gündogaryň söz ussatlary bilen bir hatarda A.S.Puşkin, S.Ýesenin, W.G. Belinskiý, N.G.Çernyşewskiý, N.A.Dobrolýubow ýaly rus ýazyjy-şahyrlarynyň, edebiýatçylarynyň eserlerini hem-de beýleki halklaryň edebiýatyny ürç edip okaýar, çeper döredijiligiň tebigatyna düşünmäge çalyşýar. Onuň özi-de goşgulardyr edebi-tankydy makalalary ýazmaga başlaýar. Halyl Kulyýewiň goşgulary, makalalary, edebi eserlere ýazan synlary talyplyk ýyllarynda gazet-žurnallarda çap edilýär. 1960-njy ýylda uniwersiteti üstünlikli tamamlansoň ony uniwersitetiň edebiýat kafedrasynda mugallym edip işe alyp galýarlar. Ol uniwersitetde edebiýat ylmyna giriş, edebiýat teoriýasynyň esaslary derslerinden talyplara sapak berýär. Şahyryň ilkinji goşgular ýygyndysy «Daň agarýar» ady bilen (1967 ý.) neşir edilýär. «Säher salamy» (1977 ý.) atly ikinji kitaby onuň dürli ýyllarda ýazan goşgularyny we «Akar suw» atly poemasyny öz içine alýar.
H.Kulyýew geçen asyryň 50-nji ýyllarynyň türkmen dramaturgiýasynyň meselelerini ylmy taýdan öwrenip, kandidatlyk dissertasiýasyny goraýar we «Dil-edebiýat ylymlarynyň kandidaty» diýen alymlyk derejesini alýar. 1983-nji ýylda şahyryň öňki kitaplaryna giren we girmedik eserleri jemle¬nilip, «Güneş» ady bilen neşir edilýär. H.Kulyýewiň «Ertekiniň gelip çykyşy» powesti 1988-nji ýylda özbaşdak kitap görnüşinde okyjylara gowuşýar.
H.Kulyýewiň döredijiligi ylmy taýdan öwrenildi. Alym Reýimberdi Atakow şahyryň poeziýasy barada kan¬didatlyk dissertasiýasyny ýazdy. Edebiýatçy alymyň bu ylmy işi «Halyl Kulyýew – lirik şahyr» diýen at bilen kitap görnüşinde 1995-nji ýylda neşir edildi. Ýigriminji asyryň altmyşynjy ýyllarynda G.Ezizow, A.Agabaýew, I.Nuryýew, K.Ylýasow ýaly şahyrlar bilen bir hatarda H.Kulyýew hem ýaş şahyr hökmün¬de adygýar. Onuň gazet-žurnallarda çap edilýän her bir goşgusy okyjylar tarapyndan hem, edebiýat jemgyýetçiligi tarapyndan hem gyzgyn garşylanýar. Ussat şahyryň bahar pasly ýaly gözel, mylaýym, çuň lirizme, mähir-muhabbete ýugru¬lan poeziýasy bar. Şahyryň şygyrlarynda ynsan gözelligi bilen tebigat gözelligi täsin baglanyşykda wasp edilýär. Ol goşgulary okanyňda, tebigatyň gözel keşbi göz öňüňde jan¬lanýar, göwnüň açylýar, ýüregiň joşa gelýär. Ol liriki poeziýanyň ussady hökmünde okyjylaryň söýgüsine mynasyp boldy. Şahyryň goşgularynyň formasy mazmunyna laýyk gelýär. Olar sada, tebigy we halky, milli äheňlere ýugrulan. Olarda many-mazmun, pikir aýdyň. Şahyr şygyrlarynda öz döwrüniň, beýan edýän wakasynyň, suratlandyrýan adamynyň janly keşbini ussatlyk bilen çek¬megi başarýar. Halylyň çagalygy 1941-1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşy döwrüne gabat gelýär. Şahyryň uruş temasyndan ýazylan ençeme goşgulary bar. Olarda urşuň adamzadyň kalbyna salan agyr ýarasy, halkymyzyň watansöýüjilik, mertlik, ruhubelent¬lik, ynsanperwerlik ýaly ajaýyp häsiýetleri hakyky durmuş wakalarynyň, çuňňur pelsepäniň, inçe ynsan duýgularynyň üsti bilen berilýär.


text:
“Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany ýylynda” ýaşlaryň arasynda zehinleri ýüze çykarmak, döwletimiziň alyp barýan hoşniýetli daşary syýasaty babatda bilimlerini artdyrmak, ýaşlarymyzyň ata Watanymyza bolan söýgüsini çuňlaşdyrmak maksady bilen 2020-nji ýylyň oktýabr aýynyň 13-inden 27-si aralygynda online görnüşde, ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda “Durn...
25-nji oktýabrda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň talyplary uly ruhubelentlik bilen Serdar ýolundan geçdiler.
22-nji oktýabrda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň we Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň arasynda Hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ylmy-ensiklopediki kitabynyň 12-nji jiltine bagyşlanan göni wideoaragatnaşyk arkaly onlaýn wideo maslahat geçirildi....
23-nji sentýabrda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 29 ýyllygy mynasybetli “Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow – Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüni esaslandyryjydyr” atly professor-mugallymlaryň we talyplaryň ylmy-amaly maslahaty geçirildi.
23.10.20
23-nji oktýabrda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň rektorlygy we jemgyýetçilik guramalary “Aral deňiziniň ekologiki meseleleri” atly professor – mugallymlaryň we talyplaryň ylmy-amaly maslahaty geçirildi.
23.10.20
16-nji oktýabrda Gruzyýanyň saglygy goraýyş ulgamynda gazanan üstünlikleri, şeýle-de COVID-19 keseline garşy göreşmekde geçirilýän işler baradaky tejribeleri paýlaşmak maksady bilen göni wideoaragatnaşyk arkaly gurnalan okuw sapagyna uniwerrsitetimiziň talyplary gatnaşdylar.
12-16-njy oktýabry aralygynda Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň Ýewropa sebiti boýunça edarasynyň Inçekesel gullugyna yzygiderli gözegçilik we baha bermek boýunça wagtlaýyn maslahatçysy Inna Motriçiň gatnaşmagynda “Inçekesele garşy göreş maksatnamasyna epidemiologiki gözegçilik we baha bermek” barada wideo aragatnaşyk arkaly geçirilen okuw masl...
13-nji oktýabrda uniwersitetimizde Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze neşir edilen
„Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri “ atly ylmy - ensiklopedik kitabynyň XII jilti bilen tanyşdyrylyş dabarasy gecirildi.
2020-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Oberurzel şäheriniň dermatologiýa hassahanasynyň dermatology, Dr. Hoýzermann-Mangold, Lizl Dorise, Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Mýunhen şäheriniň Gersog Karl Teodor oftalmologiýa hassahanasynyň oftalmology, Dr. Şaller, Ulrih Kristofa, Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Karlsrue şäheriniň dermatologiýa hassahanas...
9-nji oktýabrda Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalary, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi we Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde şu ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň taryhy mejlisinden gelip çykýan wezipelerine bagyşlanan «Hormatly Prezidentimiziň saglyk ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşd...


text:
Türkmenistanyň Prezidenti sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi
14-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň Başlygynyň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky iş maslahatyny geçirdi.
Onda sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň baş ugruny durmuşa geçirmegiň, welaýatlaryň ekerançylyk meýdanlarynda möwsümleýin oba hojalyk işlerini alyp barmagyň, öňdäki möhüm şanly senelere taýýarlygyň, şeýle hem şähergurluşyk maksatnamasyny amala aşyrmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Izraıl 1990 jyldary “Harpy” atty dron kamıkadzeler óndirýdi qolǵa alǵan. Qarapaıym motormen jumys isteıtin, óte shaǵyn, PVO-lardyń radaryna túsý múmkindigi tómen drondar.
Munyń tarıhy tereńde. Arab elderimen soǵysta AQSh Izraılge PVO radarlaryn jańalystyrý úshin, ornalasqan orynyn tabý maqsatynda shaǵyn drondar beredi. Bul drondar ortalyqqa aqparat, sıgnal beretin maqsatta qoldanylady. Arabtarmen soǵysta evreıler osy drondardyń kómegimen jaýdyń PVO-sy ornalasqan núkteni anyqtap, artynan dál sol jerdi raketamen bombalap, sanaýly kúnde arabtardyń tutas áýe qorǵanys júıesin joıyp jibergen.
Osy soǵystan sabaq alǵan evreıler drondardy jetildirip “Harpy” dron kamıkadzelerdi 1990 jyldardan bastap óndire bastaıdy. Bul drondar jaýdyń tóbesinde saǵattap ushyp, kórinbeı, vıdeoǵa túsirip, barlyq aqparatty ortalyqqa jiberip, komanda berilgen nysanaǵa dáldep ushyp, dushpannyń mıllıondaǵan dollar turatyn PVO-syn joıýǵa arnalǵan. PVO-syn qıratyp artynan ushaq, raketamen qalaǵanynsha bombalaı beredi.
2008 jyldary evreıler “Harpy” dronyn jetildirip “Harop” atty zamanaýı dron jasap shyǵardy. Qarabaq soǵysynda osy drondar iske jarady. Jaýdyń PVO-sy “Harop” kamıkadze drondary tóbisine kelip jarylǵannan 3 sekýnd buryn ǵana kóre alǵan. Qarsy áreket qoldanýǵa bul tym az ýaqyt.
Qazir Túrkııanyń dál osyndaı kamıkadze dronyndaryn óndirý úshin “Kargi” atty kóp málimetteri qupııa sanalatyn jobasy bar. Maqsattary “Harop” dronynan da myqty, jyldam ári uzaqqa ushatyn kamıkadze dronynyń jańa túrin óndirý.
Baıqasańyz eldi qorǵaýdyń sharttary ózgerip barady. Atpen shaýyp qorǵamaıdy. Adam alystan otyryp, drondy basqaryp, tóbeńnen aınalyp ushyp, bar qupııańdy alyp, qajet dep tapqan ýaqytynda qalaǵan jerińdi bombalaıdy.
Jasandy ıntellektpen jaraqtalǵan bul drondar zamanaýı qarý sanalady. Myńdaǵan kılometrge ushyp baryp, tekserip, ushqan jerine qaıta keledi. Jar deseń baryp jarady. Elge qyzmet etetin tekti, minezdi, rýhy myqty drondar ǵoı. Osyǵan umtylý kerek.
Baýyrjan SERIKBAEV,
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
Türkmenistanyň tanymal Halk artisti we juwan-ýaşdan aksakgally yaşulylara çenli köp adamlaryň gyzgyn söýgüsini gazanan, sazly sahnada ajaýyp keşpleriň ençemesini döredip, halkymyzyň çyn ýürekden söýgüsine, abraýa hem-de hormata mynasyp bolan, ady rowaýata öwrülen aýdymçysy Akmuhammet Saparow (Akyş Saparow) döreden eserlerini şu sahypada toplalyň. 2...
Awtor:
merdan96
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Aýdym-saz |
02.07.2018 12:44
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#163)


text:
Halkara Mýunhen Howpsyzlyk maslahatynyň geçirilýän ýeri bolan Mýunhende ýöriş geçirildi
Germaniýada 55-nji Halkara Mýunhen Howpsyzlyk maslahatynyň geçirilýän ýeri bolan Mýunhen şäherinde protest ýöriş geçirildi
4 müň demonstrantyň gatnaşan ýörüşinde "Siziň söweşiňizi biz islemeýäris", "NATO-nyň aýyryň. Ýarag eksportyny bes ediň", "Wenesueladan eliňizi çekiň", "Palestinalylar üçin adalat" ýazgyly şygarlar göterildi.
Giň gerimli howpsyzlyk çäreleri görülen ýörişde, dünýä derejesinde ýaraglanma ýayryşynyň bes edilmegi islendi.
Protest ýöriş Marienplatzda tamamlandy.
Degişli Habarlar
Hindistan Syýahatçylary Kabul Etmäge Başlady
Hindistan koronawirusa ýolukýanlaryň sanynyň azalmagyndan soň daşary ýurtly syýahatçylary kabul etmäge başlady
Inkçekesel Sebäpli Ölýänleriň Sany Artdy
Koronawirus pandemiýasynyň ýüze çykaran kynçylyklary sebäpli inçekesel sebäpli ölýänleriň sany artdy.


text:
Hökümetiň 26-njy martda geçirilen mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew döwlet Baştutanyna Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň işini kämilleşdirmek, hususan-da, bu ministrligiň binýadynda Gurluşyklaryň döwlet buýrujysy gullugyny döretmek boýunça alnyp barlan çäreler barada hasabat berdi.
Häzirki wagtda binagärlik-şähergurluşyk syýasaty üstünlikli durmuşa geçirilýär, sebitleri ösdürmek, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça iri möçberli taslamalar toplumlaýyn amala aşyrylýar.
Wise-premýer Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň binýadynda Gurluşyklaryň döwlet buýrujysy gullugyny döretmek baradaky teklibi beýan etdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, gurluşyk pudagynyň kämilleşdirilmegi boýunça işleriň möhümdigini belläp, ähli ugurdaş düzümleriň sazlaşykly özara hereketi hem-de möhüm gurluşyk desgalarynda alnyp barylýan işler bilen baglylykda, Gurluşyklaryň döwlet buýrujysy gullugynyň işiniň gurallarynyň düýpli öwrenilmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutany bu meseläni ýene bir gezek içgin öwrenmegiň zerurdygyny aýdyp, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.


text:
Kuran we sünnet saýasynda sakgal göýbermegiň ähmiýeti.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Şaýatlyk edýärin Muhammet (sallallahu aleýhi we sellem) Allahyň Pygamberidir, ilçisidir diýip, iman eden we şaýatlyk getiren her bir musulmanyň boýnuna parz bolýan zatlar bardyr. Ençeme musulmanlar bu şaýatlygy getirýärler we özüne Muhammet (sallallahu aleýhi we sellem) ymmaty diýýärler. Emma bu şaýatlygyň näme many aňladýanyny we muňa şaýatlyk getiren musulmana nämäniň parz bolýanyny bilmeýärler.
Şaýatlyk edýärin Muhammet (sallallahu aleýhi we sellem) Allahyň Resuly diýmegiň manysy:
1-Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) buýran ähli zatlaryny, tabşyryklaryny ýagny sünnetlerini berjaý etmekdir.
2-Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) bize habar beren ähli habarlaryny tassyk edip, iman etmekdir.
3-Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) gadagan eden zatlaryny etmezlikdir.
4-Allaha diňe Pygamberimiziň (sallahu aleýhi we sellem) öwredişi, görkezişi ýaly ybadat etmekdir.
Musulman adam her bir işinde, maşgalada, jemgyýetde, geýim-gejimde, özüni alyp baryşynda her hal ýagdaýynda Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) özüne görelde almaly we diňe oňa eýermelidir.
Bu barada Allah Tagala Kuran-Kerimde şeýle diýýär:
لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ
“Siz üçin Allahyň Resulynda gözel görelde bardyr.” 1
Dünýäde musulman adam üçin Pygamberimizden (sallallahu aleýhi we sellem) gowy görelde bolup biljek ýokdur.
Musulmanyň dini-dünýewi ýol-ýörelgesi Kuran we Sünnet bolmalydyr.
Bu barada Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle tabşyryk berýär:
تركت فيكم شيئين لن تضلوا بعدهما ما تمسكتم بهما، كتاب الله وسنتي
“Men size iki zat goýup gidýärin! Şol ikisne eýerseňiz hiç wagt dogry ýoldan azaşmarsyňyz: Allahyň kitaby Kuran we Sünnetim.” 2
Akyda, ybadat, ahlak, edim-gylym, däp-dessur, geýim-gejim ýaly zatlaryň ählisinde Kurana we sünnete eýermeýän kişi hakyky musulman bolup bilmez.
Gynansakda günümizde özüne musulman diýýänleriň aglaba bölegi, öz ylymsyzlyklary zerarly ençeme sünnetlerden ýüz öwürendiklerini görýäris. Hut şol sebäpli käbir sünnetler ýitip ýok bolmak derejesine gelip ýetendir.
Kapyr döwletleriň musulman ýurtlaryny basyp alyp, kalonizirowat etmegi netijesinde köp musulman döwletlerde dini ylym azaldy, musulman halklar öz ýol-ýörelgelerinden ýüz öwrüp, kapyrlaryň edenini edip, olary görelde alyp başladylar. Geýinişlerinde, daş keşplerinde, özüni alyp baryşlarynda, toýdyr-baýramlarynda olara meňzäp başladylar. Hatda ene dillerini unudyp, öz ýurdyny basyp alan kapyrlaryň dillerinde gürläp başladylar. SSR-döwründe Türkmenleriň orslaşdyrylmagy, komunistleşdirilmegi, ataistleşdirilmegi bunyň aýdyň mysalydyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bize bu boljak zatlary 14-asyr öň habar berip, şeýle diýýär: “Şübhesiz siz sizden öňküleriň yzlaryna garyş-garyş eýerersiňiz. Hatda olar hažžygyň hinine girseler, siz hem girip görersiňiz.” Sahabalar: Ýa Resulullah bizden öňkiler diýýäniň Ýahudy we Hristianlarmy? Diýdiler. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem): “Başga kim bolsun?” diýdi. 3
Başga hadysda şeýle diýdi: “Olardan biri ýoluň üstünde ejesi bilen zyna etse, sizden hem ony etjek tapylar.”4
Soňky asyrlarda musulmanlaryň içinde ýaýran keselleriň biri hem sakgal syrmak hassalygydyr. Hatda günümizde halka ymam, müfti bolup ýören kişileriň sakgallaryny düýbünden syrmaklary, musulmanlaryň köp böleginiň Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) bu sünnetinden ýüz öwürendikleriniň ýa-da örän sowuk-sala garaýandyklarynyň mysalydyr.
Allah Tagaladan bu makalany Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetine eýermekde musulman doganlarymyza wesile etmegini dilýeýäris!
Sözlükde we şerigatda sakgal:
Sakgal: Murtdan başga ýaňakda, çekgede, eňekde bitýän tüýleriň ählisiniň ady sakgaldyr.
Sakgal göýbermegiň hökümi:
Sakgal goýbermek ululyk ýaşyna ýeten ähli musulman erkeklere wäjipdir. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) sakgal goýbermegi buýurýar we sakgaly syrmagy, kiçeltmegi gadagan edýär.
Sakgal goýbermek hakyndaky hadyslar:
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär:
خالفوا المشركين ، أحْفُوا الشَّوارب وأَوفوا اللِّحى
“Müşrükleriň tersini ediň! Murtlaryňyzy gysgaldyň, sakgallaryňyzy goýberiň.” 5
جُزُّوا الشوارب وأرخوا اللحى ، خالفوا المجوس
“Otparazlaryň tersini ediň! Sakgaly goýberiň, murty gysgaldyň.” 6
عن عبد الله بن عمر رضى الله عنهما أنه قال : أمر رسول الله بإحفاء الشوارب وإعفاء اللحية
Abdullah bin Amr (radiallahu anh) şeýle diýdi:
“Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem): Murtlary kiçeldip, sakgal goýbermegi buýruk berdi.” 7
Sakgal barada gelen hadyslardaky: أعفوا - أوفوا - أرخوا - أرجوا – وفروا arapça sözleriň ählisi bir manyny aňladýar, ol hem sakgaly öz ugruna goýup goýbermekdir.
Ähli-sünnet alymlarynyň belleýişi ýaly sakgal barada habar berilen hadyslarda, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) sakgal goýbermegi emir edýär. Emir-buýruk bolsa, eger buýrulan amal hakynda onuň müstehaplygyny görkezýän başga delil bolmasa, buýrulan amalyň wäjipligini aňladýar.
Wäjibi terk etmek haramdyr. Wäjibe amal eden sogap gazanar, terk eden azaba sezewar bolar.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ähli zatda boluşy ýaly ilki bilen özi görelde bolardy. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) özi hem uzyn we gür sakgallydy. Sahabalardan hem hiç biri, bir gysymdan gysga sakgal goýbereni ýokdy......... Sakgal goýbermek ähli Pygamberleriň sünnetidir. Kim sakgalyny syrsa ýa-da bir gysymdan kiçeltse dine we ýaradylyşyna ters hereket etdigi bolar. Sakgal syrmak fasyklyk ýoluny saýlap, Pygamberiň (sallallahu aleýhi we sellem) ýolundan azaşmakdyr. 8
Allah Tagala aýatda şeýle diýýär:
وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا
“Pygamber size nämäni berse ony alyň, nämeden gaýtaran bolsa, ondan gaçyň.” 9
Sakgalyň ölçegi:
Sakgalyň ölçegi barada alymlar yhtylaf edýärler. Käbir alymlar hadyslaryň zahirine seredip ininden we boýundan gysgaltmagy mekruh görýärler. Käbirleri bolsa, bir gysymdan artanyny gysgaltmak bolýar diýýärler.
Bu barada aýdylanlar şu görnüşde:
1- Boluşy ýaly goýberiler, hiç degilmez.
Bu garaýyş Şafygylaryň garaýaşydyr. Şeýlede Hanbeli mezhebiniň iki garaýyşyndan biridir. Ymam Newewiniň saýlan garaýyşy hem budyr.
2-Boluşy ýaly goýberiler, diňe haj we umrede bir gysymdan artanyny kesiler.
Bu garaýyş Ymam Şafygynyň sözüdir.
3-Öte uzap gidenlerini kesmek bolýar.
Bu garaýyş Ymam Mäligiň we Kadi Iýadyň garaýyşlarydyr.
4-Bir gysymdan artanyny kesmek.
Bu garaýyş Hanafileriň garaýyşydyr.
Durrul-Muhtar atly eserde şeýle diýilýär: Emma bir owuçdan gysga edip kiçeltmek Ýewropalylaryň we zenanlara meňzeýän erkekleriň edýän işidir (bir gysymdan gysga edip kiçeltmegi hiç kim halal görmedi). Sakgaly düýbünden syrmak bolsa, Hint Ýehudylarynyň we Mejusylaryň (otparazlaryň) edýän işidir.
Ýenede Durrul-Muhtar atly eserde şeýle diýilýär: Sakgalda sünnet bolan ölçeg eliň gysymyny doldyrmagydyr. 10
Netijede hiç bir alym bir gysymdan gysga edip sakgaly kiçeltmegi halal görmedi. Yhtylaf edenler hem diňe bir gysymdan artany kesmelimi ýa-da kesmeli dälmi diýip, yhtylaf etdiler. Bir gysymdan artany kesseň bolýar diýenler, sahaba Ibn Omaryň (radiallahu anh) hajda we umrada bir gysymdan artanyny kesenini esas aldylar. 11
Ähli-Sünnet ymamlaryň sakgal syrmak barada aýdan sözleri:
Dört mezhep Ymamlary we başga ulamalar sakgaly syrmagyň haramdygyna we sakgal syran kişiniň günäkär, fasykdygyny bir agyzdan kabul edýärler. Fakyhlaryň hemmesi sakgal syrmagyň haramlygyny nygtap geçendirler.
Ibn Hazm Meratibul-Ijma atly eserde şeýle diýýär: “(Alymlar) Sakgal syrmagyň gadagan edilendigini we erbet işdigini bir agyzdan kabul etdiler.”
-Hanafi alymlardan Ibn Abidin Reddul-Muhtar atly eserde şeýle diýýär: Erkegiň sakgal syrmagy haramdyr.
-Mälikilerden el-Adewi Ymam Mäligiň sakgal syrmagy mejusylaryň hereketlerinden görenligini habar berýär. Ibn Abdilber Temhit atly eserde: Sakgal syrmagyň haramlygyny we bu herekedi diňe zenanlara meňzeýän teti erkekleriň edýänligini belläp geçýär.
-Ymam Şafygy el-Umm atly eserinde sakgal syrmagyň haramlygyny belläp geçýär.
-Hanbelilerden Ibn Teýmiýýe Ihtiýaratul-Ilmiýýe atly eserde şeýle diýýär: Sahyh hadyslardan bellenilişi ýaly sakgal syrmak haramdyr. (Sakgal syrmagy) mubäh (halal) gören ýokdur.
Köne we täze ähli-sünnet alymlary sakgal syrmagyň haramdygyny belläp geçendirler.
Sakgal syrmagyň haramlygyny görkezýän deliller:
1-Sakgal syrmak Allah Tagalanyň ýaradan zadyny üýtgetmekdir:
Allahyň ýaradan zadyny üýtgetmek bolsa, iň uly günä bolup, haramdyr. Allah Tagala bu barada şeýle diýýär:
لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ
“...Allah Tagalanyň ýaradan zadynda üýtgetme bolmaz.....” 12
Allah Tagalanyň ýaradan zadyny üýtgetmek Iblisiň gowy görýän amalydyr. Şonuň üçin Allah Tagala Kuran-Kerimde, Iblisiň şeýle diýenini habar berýär:
وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ
“...Olara Allah Tagalanyň ýaradan zatlaryny üýtgediň diýip, buýrjak......” 13
Bu aýatlarda şergy sebäpsiz, Allahyň ýaradan zadyny üýtgetmegiň şeýtanyň buýrugyna eýermekdigi aýdyň beýan edilýär. Sakgal syrmak şeýtanyň buýrýan we söýýän amalydyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär:
: لعن الله الواشمات والمستوشمات والنامصات والمتنمصات والمتفلجات للحسن المغيرات خلق الله.
“Tene surat çeken (nakolka eden) we tenine surat çekdiren zenanlara, ýüzdäki tüýleri (gaşlary) üten we ütdüren zenanlara, owadan görünmek üçin dişleriniň arasyny açdyran zenanlara we Allah Tagalaň ýaradan zadyny üýtgeden zenanlara Allah lagnat etsin.” 14
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bu sanalan zatlaryň hemmesini Allahyň ýaradan şeklini bozmak, üýtgetmek diýip, kabul edendir. Sakgal syrmak bolsa, owadan görünmek üçin Allahyň ýaradan şeklini bozmaklykdygyna şübhe ýokdur. Sakgal syrmak hem edil beýleki lagnata sebäp bolýan hereketler ýaly hereketdir.
Sakgal syrmak Allahyň ýaradan şekline nägilelik bildirmekdir. Sakgalyny syran kişi dili bilen diýmesede herekedi bilen göýä: Bu sakgal erkekleriň ýüzünde artykmaç we gereksiz zat, şonuň üçin men ony syryp, aýyrýaryn diýen ýalydyr.
Allah Tagala ynsan ogluny iň gözel görnüşde ýaradandyr. Ynsan ogly üçin gerekli bolan agzalary ýerli-ýerinde we gözel şekilde ýaradan Allah Tagaladyr. Adam oglunyň erkekleriniň ýüzünde sakgaly bar eden Allah Tagaladyr. Erkekleriň sakgally bolmagy Allah Tagalanyň hikmedidir.
Allah Tagala bu barada şeýle diýýär:
وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ
“... Allah Tagala sizi iň gözel şekilde, şekillendirdi.....” 15
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
“Biz ynsany iň gözel şekilde ýaratdyk.” 16
Sakgal goýbermegi, Allah Tagala ynsan ogluny ýaradanda fytratynda bar edendir.
Bu barada Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär:
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: عشر من الفطرة: قص الشارب ،وإعفاء اللحية، والسواك، واستنشاق الماء، وقص الأظفار، وغسل البراجم، ونتف الإبط، وحلق العانة، وانتقاص الماء
“On zat fytratdandyr: Murty gysgaltmak, sakgaly goýbermek, miswak ulanmak, istinşak (burna suw çekmek), mazmaza (agzy çaýkalamak) dyrnaklary kesmek, barmak aralaryny ýuwmak, goltuk we owrat ýerlerini arassalamak, synja almak.”17
Hadysda habar berilen wasplar ähli Pygamberleriň sünnetleridir we ynsan oglunyň ýaradylyşynda fytratynda (tebigatynda) bar edilen zatlardyr. Bize bolsa, Pygamberleriň sünnetlerine eýermek tabşyryk berilýär.
2-Sakgal syrmak Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) emrine garşy gitmekdir:
Sakgal syrmagyň haramlygyny görkezýän başga bir zat bolsa, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) buýrugyna garşy gitmekdir.
Ýokarda-da belleýişimiz ýaly Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bir näçe hadysda sakgal goýbermegi buýurýar we sakgalyň kesilmegini gadagan edýär.
Sakgal syran kişi, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) buýrugyna garşy gidýänligi aýdyňdyr.
Allah Tagala aýatda şeýle diýýär:
وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُّبِينًا
“Kim Allah we Resulyna boýun bolmasa, ol kişi açyk azgynlyga düşendir.” 18
وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا
“Kim Allah we Resulyna boýun bolmasa, onuň üçin içinde ebedi galjagy jähennem bardyr.” 19
3-Kapyrlara meňzemek:
Musulmanlara sakgal syrmak keseli kapyrlardan ýokuşandyr. Hatda biziň watanymyzda-da bu kesel SSR-döwründe ornaşyp, adat bolup galandyr. Ondan öňki wagtlara seretsek atalarymyzyň ählisi bu sünnete eýerip sakgal goýberendiklerini görýäris. Bu bolsa atalarymyzyň Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetini nä derejede söýendikleriniň alamatydyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ençeme hadysda: Otparazlaryň edeniniň tersini ediň we ähli Kitabyň edeniniň tersini ediň diýýär. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) sakgal syrmagyň kapyrlaryň adatydygyny bildirip, ymmatyna olara meňzemezligi tabşyryk berýär. Çünki kapyrlara meňzejek bolup, olaryň adatyny adat edinmek, olaryň däp-dessuryna eýermek Yslamda haramdyr.
Bu örän ähmiýetli meseledir. Çünki daşy meňzäniň wagtyň geçmegi bilen içi hem meňzäp başlaýar we özüni şolar ýaly alyp barmaga çenli eltýär. Bu hakykatda görülýän hadysadyr. Kapyr halklaryň içinde ýaşap öz dinine doly boýun bolman, wagtyň geçmegi bilen şolar ýaly geýinip, olaryň baýramlaryny belläp, olaryň dilinde gürläp göýä kapyrlardan biri ýaly bolup giden ençeme kişiler bardyr.
Bu hili ynsanlar wagtyň geçmegi bilen dininden uzaklaşyp, öz dinine, gymmatlyklaryna, däp-dessurlaryna göwni ýetmezçilik bilen garap, pes görüp başlaýarlar. Bularyň ählisiniň başy bolsa, kapyrlara meňzemekden we diniňden, ýol-ýörelgäňden, musulmanlara mahsus bolan aýratynlyklardan ýüz öwürmekden başlaýar.
Hut şonuň üçin Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem):
مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ
“Kim bir kowuma meňzese, ol hem olardandyr” diýýär. 20
Sakgal syrmak kapyrlaryň esasy alamatydyr.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär:
ليس منا من عمل بسنة غيرنا
“Bizden başgasynyň sünneti bilen ýol-ýörelgesi bilen amal/hereket eden bizden däldir.” 21
4-Zenanlara meňzemek:
Allah Tagala ynsan ogluny erkek we zenan edip iki synyp edip ýaradandyr. Her bir synypa bolsa, özüne mahsus bolan alamatlary bagyş edendir. Zenan özüne mahsus bolan wasplara eýerse owadanlygy artýandyr. Edil şonuň ýaly erkek hem erkeklige mahsus bolan wasplara eýerse, ol wasplary ony bezeýändir. Erkekleri zenanlardan tapawutlandyrýan esasy wasplaryň biri hem sakgaldyr. Sakgal erkegiň bezegidir.
Aýşa enemiziň şeýle diýip, doga-dileg edenligi habar berilýär:
سبحان من زين الرجال باللحى والنساء بالذوائب
“Erkekleri sakgal bilen, zenanlary saçlary bilen bezän Allah päkdir.”22
Allah Tagala erkekleri zenanlardan tapawutlylykda sakgally edip ýaradandyr. Erkek kişiniň erkeklere mahsus bolan waspdan ýüz öwürüp, zenanlara mahsus bolan waspa geçmegi zenanlara meňzemek hasaplanar.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bu barada şeýle diýýär:
لعن الله المتشبهين من الرجال بالنساء.
“Zenanlara meňzeýän erkeklere Allah lagnat etsin.” 23
Sakgal erkegiň bezegidir, haýbatydyr, agraslygydyr we zenan bilen erkek arasyndaky esasy tapawutlaryň biridir.
Murtda ölçeg:
Teniň reňki görünjek derejede gysga bolup biler, ondan ulyrak hem bolup biler emma murtyň uzynlygy dodagyň gyzyllygyny geçmeli däl we uzyn murt yslamda halanylmaýar.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) sakgalsyzlaryň ýüzüne seretmegi halamaýardy!
Eýranyň patyşasy Kisranyň Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) ugradan iki sany ilçisiniň sakgallary syrylgy we murtlary uzyndy. Haçanda Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) olary görende olaryň ýüzlerine seretmek islemedi we olara: “Size ýazyklar bolsun. Size buny kim buýurdy? Olar: Bize buny robbumuz (ýagny patyşamyz) buýurdy) diýdiler. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) olara: “Meniň Robbum (Allah) maňa sakgalymy goýbermegi we murtymy kiçeltmegi buýrdy” diýdi.24
Sakgalsyzlyk Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) ynjydan amaldyr. Bir musulman nädip Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem): ynjytjak amaly edip biler?
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem): Elmyda uzyn we gür sakgally bolan. Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem): Söýýän diýip, onuň daş keşbini söýmän bolarmy?
Söýýän adam söýýän kişisine eýerer!
Allah Tagala aýatda şeýle diýýär:
قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ
“Eger Allahy söýýän bolsaňyz, Maňa (ýagny Pygambere) ytagat ediň! Allah hem sizi söýer!” 25
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem):
فمن رغِبَ ( أعرض )عن سنّتي فليس منّي
“Meniň sünnetimden ýüz öwüren menden däldir” diýýär.26
Allah Tagala ählimizi Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) hakyky ymmat bolmagy nesip etsin! Ämin.
1-Ahzab 33/21
2-Hakim.
3-Buhari we Muslim.
4-Hakim, el-Mustedrek. Şeýh Albani hadysa sahyh diýdi. Seret: es-Sahiha, No: 1348.
5-Buhari we Muslim, متفق عليه.
6-Muslim, رواه مسلم.
7-Muslim, رواه مسلم.
8-Wujubu Ihfai Lihýa, Muhaddis Prof. Zekeriýýa el-Kandehlewi. Tahkik: Bin Bäz.
عنوان الكتاب: وجوب إعفاء اللحية
المؤلف: محمد زكريا الكاندهلوي
المحقق: عبد العزيز بن عبد الله بن باز
9-Haşr 59/7.
10-Wujubu Ihfai Lihýa, Muhaddis Prof. Zekeriýýa el-Kandehlewi. Tahkik: Bin Bäz.
11-Buhari.
12-Rum 30/30.
13-Nisa 4/119.
14-Muslim.
15-Tegabun 64/3.
16-Tiýn 95/4.
17-Muslim, رواه مسلم.
18-Ahzab- 33/36.
19-Jin 72/23.
20-Ebu Dawud, Şeýh Albani sahyh diýdi.
21-Taberani, el-Mujemul-Kebir 1/118. Şeýh Albani hasan diýdi: Silsiletus-sahiha 5/193.
22-Hakim, أخرجه الحاكم.
23-Buhari.
24- Hasan hadys, Ibn Jerir et-Taberi.
25-Alim Imran 3/31.
26- Buhari, رواه البخاري.


text:
Baş piträniň hökümi, hikmeti, jynsy, mukdary, berilmeli wagty we berilmeli ýeri.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
Piträniň hökümi?
Sorag: Fytyr sadakasynyň (piträniň) hökümi näme?
Jogap: Fytyr sadakasy (pitre) Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) parz eden parzlaryndandyr. Çünki Abdullah Ibn Omar (radiallahu anh) şeýle diýýär: “Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) hurmadan ýa-da arpadan bir ölçeg edip, Ramazanda fytyr (pitre) bermegi parz edendir.”
Mundan başga zatlardan fytyr sadaka bermek dogry däldir. Bahasy iýmitden gymmat bolsada, pul ýa-da eşik, haly-kilim, gap-gaç ýaly zatlar fytyr sadakasy höküminde berilmegi dogry däldir.1
Pitre kimlere wäjip, kimlere müstehap?
Sorag: Pitre kimlere wäjip, kimlere müstehap?
Jogap: Erkek ýa-da zenan, uly-kiçi, orazaly ýa-da orazasyz hemme musulmanlara fytyr sadakasy (pitre) bermek wäjipdir/parzdyr. Bir kişi saparda-ýolagçy bolanlygy üçin oraza tutmadyk bolsada, onuň fytyr bermegi gerekdir.
Müstehap bolýanlar barada aýtsak, Allah rahmet etsin fykyhçylarymyz ene göwresindäki çaga üçin pitre bermek wäjip däl, müstehap bolar diýendirler.2
Bir musulmanda özüniň we maşgalasynyň bir gije-gündizlik iýjek-işjeginden artygy bar bolsa, özüniň ekläp oturan maşgala agzalarynyň her biri üçin pitre bermelidir. Aklynda kemlik bolan üçin hem pitre beriler. Pitrede zekatda boluşy ýaly nisap ýokdur.
Fytyr (pitre) sadakasynyň hikmeti?
Sorag: Fytyr (pitre) sadakasynyň hikmedi näme?
Jogap: Käbir hadyslarda fytyr sadakasynyň iki hikmet sebäpli meşru bolanlygyny beýan edilýär.
Birinjisi: Bu sadaka garyplary doýurmak üçindir. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) şeýle diýýär: “Olary (garyplary) bu gün dilegçilik etmekden halas ediň.”Çünki baýram güni bolanlygy üçin şatlanmaly günleridir.Olar bu gün şatlyklaryny, şükürlerini Robbine beýan edýän günleridir.
Ymmatyň içindäki garyplaryň we mätäçleriň baýram gününde boýny bükük we pes ýagdaýa düşmezligi üçin, Allah Tagala fytyr sadakasyny (piträni) meşru edendir. Şonuň üçin Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem): “Olary (garyplary) bu gün dilegçilik etmekden halas ediň” diýendir.
Käbir rowaýatlarda bolsa, şeýle diýilýär: “Baýlaryňyzy Allah Tagala munyň (ýagny fytyr sadakasy) bilen päklär. Garybyňyza bolsa, beren (sadakasyny) has artygy bilen gaýtaryp berer.”
Ikinjisi: Fytyr sadakasy oraza tutan kişi üçin (günälerden) päklenmekdir. Çünki orazasynda käbir kemçilikler bolup biler, orazalyka ýaramaz hereketler eden bolmagy mümkin we orazasyny päklejek zada mätäç bolup biler. Ine şonuň üçin hem fytyr sadakasy, orazalynyň gürlän dereksiz we ýaramaz sözleriniň we şoňa meňzeş zatlaryň günälerinden päklenmegi üçin wesile edilendir.2
Piträniň jynsy (görnüşi).
Sorag: Pitre höküminde berilmeli zatlar nämeler?
Jogap: Hadysda piträniň aşakdaky bäş zatdan berilýändigi aýdylýandyr:
1-Bugdaý, 2-Arpa, 3-Hurma, 4-Kişmiş, 5-Peýnir.
Emma käbir alymlar hadysda diňe bu bäş görnüşiň aýdylmagynyň sebäbi, şol döwürde iýmit höküminde bulary ullanmak meşhur bolanlygy üçin diýip, bürünç we mekge ýaly iýmitleriň ulanylýan ýerinde, bularyň hem pitre berilmegini jaiz kabul ederler.3
Alymlarymyzyň aýdyşy sünnetde iýmitiň belli bir jynsy pitre üçin şert goşulan däldir.4 Şonuň üçin hem bir ýurtda köp iýilýän5 we ölçeg bilen ölçelýän zatlardan pitre bermek jaizdir diýendirler. Et ýaly terezi bilen çekilýän/tartylýan zatlardan pitre bermek jaiz däldir.6
Piträniň mukdary?
Sorag: Piträniň muktary näçe?
Jogap: Pitre höküminde bürünç ýa-da bugdaý ýa-da hurma ýaly bir ýurdyň (köp ullanýan) iýmitlerinden uly-kiçi, erkek-zenan, erkin-gul her bir musulman (ýagny adam başy) üçin bir ölçeg iýmit bermek wäjipdir.
Pygamberimizden (sallallahu aleýhi we sellem) muňa degişli sahyh hadyslar rowaýat edilendir.
Piträni ynsanlar baýram namazyna çykmazyndan öň bermelidir. Baýramdan bir-iki gün öň berilsede zyýany ýokdur.
Bir öljeg (arapçada: sa') kile hasaby bilen üç kilä ýakyndyr.7
Pitre haçan berilmeli?
Sorag: Pitre haçan berilmeli?
Jogap: Baýramyň öň ýany berilmegi has faziletlidir. Baýramdan bir-iki gün öň berilsede bolýandyr. Ondan has öňräk berilmegi jaiz däldir.
Çünki piträni garyba baýramdam ençeme gün öň berse, ol kişi ony harjap baýramda hiç zatsyz galyp biler we dilegçilik etmek ýagdaýyna düşüp biler. Şonuň üçin hem piträni baýram namaza çykmazyndan öň ýa-da bir-iki gün öň ýany berilmegi musulmana buýrulandyr.8
Eger bir kişi unudanlygy üçin baýramdan öň pitresini bermedik bolsa, ýadyna düşende baýramdan soňra kaza höküminde pitresini bermelidir.9Ramazan aýynyň başynda pitre bermek meselesi bolsa, yhtylafly bolup, dogry däldigi gaty güýçli ähtimaldyr. Çünki adyndan hem belli boluşy ýaly fytyr, orazany açmak Ramazan aýynyň soňunda bolar. Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) hem ynsanlara baýram namaza çykmazyndan öň pitre bermegi buýurandyr.10
Pitre kimlere berilmeli?
Sorag: Piträni nirä/kime bermeli?
Jogap: Pitre diňe bir ýere beriler, ol hem garyplardyr. Çünki Ibn Abbas (radiallahu anh) şeýle diýdi: “Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) fytyr sadakasy (pitre) orazaly üçin dereksiz we hapa sözlerden päklenme, garyplar üçin bolsa, doýumluk höküminde parz etdi.”11
Allah Tagala pitrelerimizi kabul etsin!
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
1-Şeýh Ibn Useýmin, Fykhu'l-Ibadat, sahypa-212.
2-Şeýh Ibn Useýmin, Fykhu'l-Ibadat, sahypa-213.
2-Şeýh Ibn Jibrin, Fetawa es-Siýam, sahypa-185.
3-Şeýh Ibn Jibrin, Fetawa es-Siýam, sahypa-179.
4-Şeýh Abdulaziz bin Bäz, Tuhfetu'l-Ihwan bi Ejwibetin Muhimmetin Tetealleke bi Erkani'l-Islam, sahypa-155.
5-Şeýh Ibn Jibrin, Fetawa es-Siýam, sahypa-186.
6-Fetawa eş-Şeýh Muhammed es-Salih el-Useýmin, 1/465-467.
7-Ibn Bäz, el-Fetawa-Kitabu'd-Dawe, 1/122-123.
8-Şeýh Ibn Jibrin, Fetawa es-Siýam, sahypa-187.
9-Şeýh Ibn Jibrin, Fetawa es-Siýam, sahypa-187.
10-Fetawa eş-Şeýh Muhammed es-Salih el-Useýmin, 1/463.
11-Şeýh Ibn Useýmin, Fykhu'l-Ibadat, sahypa-213-214.


text:
Atavatan Türkmenistan
- Gülşirin Hanowa – “Uçup barýan ak durnanyň” waspçysy“Meniň şygyrýetde gaýta-gaýta dolanýan mowzugym eje. Kimdir biriniň ejesi hakynda söz açylsa biygtyýar bokurdagym dolýar hem gözümiň öňi ümüzlenýär. Hemişe we hemişe dolanjak, dolanýan , dolanan mowzugym ejedir”. Gülşirin Hanowa. Ýer ýüzündäki iň mukaddes ynsanyň Enedigi hemmämize mälim. Ene ýaşaýyş! Ene mukaddeslik! Ene barlyk! Enäniň waspyny ýetirmedik sungat adamsy… dowamy... »
- Röwşen Amanow: Aýdyma baglanan ömrümAýdym-sazlaryň jadylaýjy gudraty hakynda söhbetdeşligimiziň her sanynda size ýetirip durýarys. Aýdym-sazlar adamyň ykbalyna ornan bir gudrat. Onuň gudraty hakda näçe gürrüňler edilse hem azlyk edýär. Sebäbi aýdymlar-sazlar ilkinji bolup seniň duýgularyňa duýgy gatýan, deň paýlaşýan sungatdyr. Aýdymlar–sazlar hakynda, ol dünýäni ykbal kitabyna baky ýazan adamlaryň ömür ýoly barada “Atavatan Türkmenistan”… dowamy... »
- Aýjeren Rejebowa : Ykbalymyň saýlan hünäri teležurnalistikaArzuwlar ynsany maksada golaýlaşdyrýar. Maksat bolsa ýoluň esasy menziline, ýagny myrada ýetirýär. Bularyň özeninde bolsa irginsiz zähmet ýatyr. Çekilen irginsiz zähmetiň hökman miwesini berýändigine bolsa biz, Aýjereniň beren gürrüňlerini diňlänimizde-de göz ýetirdik. Mähriban okyjylar biz, ýurdumyzyň teleýaýlymlarynda eýýäm 15 ýyl bäri irginsiz zähmet bilen abraý gazanan Aýjeren Rejebowa bilen geçiren… dowamy... »
- Zyba zybanly ZybagözelIslendik adama “ Size lezzet berýän zat näme?” diýen sorag berilse, hökmany suratda sungatyň bir görnüşiniň adyny tutjagy ikuçsyzdyr. Sungat hem edil miweli baga çalymdaş. Her bagyň miwesiniň özboluşly tagamy, üýtgeşik lezzeti bolýar. Alypbaryjylyk hem özbaşyna täsin bir dünýä, gözellik älemi. Bu täsin dünýäniň gözellikleri bilen sizi hem azda-kände tanyşdyrmak… dowamy... »
Powered by Theme Mason
- “Gülüň owadan” bäsleşiginden pursatlarSurata düşüren: Arslan MÜLLIKOW. dowamy... »
- Biz toý tutýas, älem galýar haýranaSurata düşüren: Arslan MÜLLIKOW. dowamy... »
- Zenan kalbynyň döredijiligiÖmür ýuwaş-ýuwaşdan garramak däl-de, kem-kemden kämilleşmekdir… Şuňa ýaşlykdan göz ýetirip, öz ukyp-başarnygyňy açyp, şol ugurdan kämillige ymtylsaň, ol seni hökman üstünlige getirer. Ol üstünliklere ýetmek üçin hem, ilki başdan öňüňde anyk maksat goýmak zerur. Şol maksadyň bilen hereket okgunlylygyň birleşen ýerinde hem ösüş, özgeriş, kämilleşiş bar. Gadyrly okyjylar, şeýle maksada okgunly,… dowamy... »
- Iki kürekBir gezek syýahatçy gaýykçydan özüni beýleki bir kenara alyp gitmegini haýyş edipdir. Ýolagçy gaýykda oturan wagty küregiň ýüzündäki ýazgylar onuň ünsüni çekipdir. Olaryň birinde “Pikirlen” beýlekisin-de bolsa “Berjaý et” diýen ýazgy bar eken. — Seniň birgeňsi kürekleň bar — diýip, syýahatçy dillenipdir. — Ýogsa-da olar näme üçin?.. Gaýykçy ýylgyryp: —… dowamy... »
Powered by Theme Mason


text:
`ABŞ` Netijeler
Habarlar [2653]
- Erdogan: "1 milliard 400 million dollarymyzy islendik şertde alarys" diýdi
- Lloýd Ostin Amerikan harby bazalarynda saklanýan owgan bosgunlar barada beýanat berdo
- Kaliforniýadaky gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
- ABŞ-da Kovid-19 Sanjymyny Etdirmedikleriň Ölüm Howpy Ýokary
- “ABŞ, Oppozisiýa Bilen GeçirilýänGepleşikleriň Bes Edilmeginden Jogapkär”
- ABŞ-da Millionlarça Doza Kovid-19 Sanjymy Zir-Zibile Atyldy
- ABŞ, Liwanyň Goşunyna 67 Million Dollarlyk Ýardam Berer
- Blinken Saud Arabystanynyň Daşary Işler Ministri Farhan Bilen Duşuşdy
- "PKK/ÝPG-ä ABŞ-nyň we Siriýanyň Hökümetiniň Berýän Goldawyna Garşy Çäre Göreris”
- " Terror guramasyna ABŞ-nyň we Siriýanyň hökümetiniň berýän goldawyna garşy çäre göreris”
- ABŞ-da Neşe Maddasy Sebäpli Ýogalanlaryň Sany 1 Ýylda 96 Müň Adamdan Geçdi
- ABŞ, Siriýada Iki Polis Gullukçysynyň Öldürilmegini Ýazgardy
- Amerikaly Resmiler Dohada Talibanyň Wekilleri Bilen Duşuşdylar
- MRG-nyň daşary ýurtlardaky onlarça maglumatçysynyň ele salynandygy mälim boldy
- Sergeý Lawrow Entoni Blinken bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy
- Stoltenberg ABŞ-nyň Goranmak Ministri Bilen Duşuşdy
- Geçen Ýyl ABŞ-nyň Goşunlarynda 580 Esger Janyna Kast Etdi
- Erdogan: "Brett MakGerk terroryň dolandyryjysy" diýdi
- ABŞ-da Üç Musulmandan Ikisi İslamafobiýa Sezewar Bolýar
- “Amerikalylar Türkiýä Patriot Raketa Goranyş Ulgamyny Satmady”
- ABŞ-nyň iki ýüzlüligi...
- ABŞ-da Jorj Floýdyň öldürilmeginden soň başlanan protestler dowam edýär
- ABŞ-nyň Minneapolis şäherinde ýagdaý dartgynlaşýar...
- Türkiýäniň Prezidenti Erdogan ABŞ-da
- ABŞ-nyň Owganystana girmegi şowsuzlyk hökmünde häsýetlendirdildi
- ABŞ-da feýrwerk ammary partlady
- ABŞ garaşsyzlygynyň 243 ýyllygyny dabaraly ýagdaýda belläp geçdi
- ABŞ-da günüň tutulmagy
- ABŞ ballistik raketa goranyş ulgamyny synagdan geçirdi
- ABŞ-da Ida tupanyndan soňky ýagdaý
- ABŞ-nyň Ermeniler bilen bagly kabul eden kararynyň arkasynda näme bar?
- ABŞ-de harby uçar ýere gaçdy
- Amerikan Kongresinde Başdan Geçirlen Wakalarda 4 Adam Ýogaldy
- ABŞ Dartgynlaşýar
- Maýkl tupany ABŞ-niň günorta-gündogaryna ýaramaz täsir ýetirdi...
- Florensiýa tupany sebäpli ýogalýan adamlaryň sany artýar
- Türk tanker uçaryndan NATO uçaryna uçuş mahaly ýangyç dolduryldy
- FETÖ terror guramasynyň ýolbaşçysy Fetullah Gülen
- Donald Tramp Jadygöýler baýramyny belläp geçdi
- Obama Ýewropadaky hoşlaşyk saparynyň ikinji duralgasy Germaniýa bardy
- Eýranda ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp temaly karikatura bäsleşigi geçirildi
- ABŞ-nyň Toslama Parahatçylyk Meýilnamasy Kartasy
- ABŞ-da Demokratiýa we Milli jebislik gününe bagyşlanyp çäre geçirildi
- Florensiýa tupany sebäpli ýogalýan adamlaryň sany artýar
- Amerikan Kongresinde Başdan Geçirlen Wakalarda 4 Adam Ýogaldy
- Hytaýyň ABŞ-na garşy 1,2 trillion dollarlyk weksel we obligasiýa göçümi
- Türkiýäniň Prezidenti Erdogan ABŞ-da saparda bolýar
- ABŞ garaşsyzlygynyň 243 ýyllygyny dabaraly ýagdaýda belläp geçdi
- ABŞ-da Jorj Floýdyň polisiýa işgäri tarapyndan öldürilmegine garşylyk görkezilýär
- ABŞ-da Prezident Saýlawy Geçirildi
- “Geçmiş geljege päsgel bermesin”
- Altyn çaýylan towuk nahary
- Amerikada polisiýa işgärleriniň eden-etdiligine garşy protest geçirdiler


text:
2019-njy ýylyň 11-nji martynda Astana şäherinde Ykdysady, ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-gazak hökümetara toparynyň nobatdaky 10-njy mejlisi geçirildi. Mejlisiň işine Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Çakyýewiň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet gatnaşdy.
Mejlise iki ýurduň ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de öňdebaryjy hünärmenleri gatnaşdylar. Mejlisiň gün tertibine döwletara ylalaşyklaryny durmuşa geçirmäge degişli meseleleriň giň topary, şeýle hem Türkmenistanyň we Gazagystanyň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň öňdebaryjy ugurlaryny gurşap alýan meseleler girizildi.
Duşuşygyň dowamynda taraplar 2017-nji ýylyň 3-nji maýynda geçirilen toparyň 9-njy mejlisiniň netijeleri boýunça gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmeginiň gidişini ara alyp maslahatlaşdylar.
Mejlise gatnaşyjylar Toparyň işi söwda-ydysady, energetika we ulag ugurlarynda, oba hojalyk, azyk we gaýtadan işleýiş senagatlarynda ähli göwrümleýin hyzmatdaşlygy geljekde ösdürmäge güýçli itergi berjekdigne ynamyny beýan etdiler. Hususan hem, söwda-ykdysady gatnaşyklary çuňlaşdyrmak, eksport we üstaşyr işlerini köpeltmek we üpjün edilýän harytlaryň we ýerine ýetirilýän hyzmatlaryň sanawyny we göwrümini artdyrmak boýunça ylalaşylan çäreleriň görülmeginiň zerurlygy bellenildi.
Taraplar medeni we ylym-bilim gatnaşyklaryň çuňlaşdyrylmagynda hem-de ylym, medeniýet we bilim ulgamlary boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek meýillerini beýan etdiler.
Ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-gazak hökümetara toparynyň nobatdaky mejlisiniň jemleri boýunça Teswirnama gol çekildi.


text:
“Gudratly Mekan” hojalyk jemgyýeti gurluşyk taslama işlerini, şeýle hem ýaşaýyş jaýlaryny, medeni-ylmy gurama jaýlaryny, sport desgalary gurmagy we ýollary gurmak boýunça işleri alyp barýar.
Adama, durmuş we sungat gymmatlyklaryna aýratyn ähmiýet berýän güýçli bir kärhana bolmak bilen, alyp barýan işlerimizi ýokary hilli, gysga wagtda, tygşytly we ylmyň soňky gazananlaryny ornaşdyrmak arkaly amala aşyrmak hem-de gelejekki nesillerimize uzak wagtlap hyzmat etjek gözel binalary galdyrmak.
1.Tebigaty we daşky gurşawy goramak.
2.Öz zähmetimizi mukaddes hasaplamak we öz hünärimizi hormatlamak.
3.Akýüreklilik, bir sözlülik we ygtybarlyk.
4.Ýokary öndürijilik.
5.Jikme-jik öwrenmeklige uly ähmiýet bermek.
Biziň kärhanamyz grajdan we senagat obýektleriniň gurluşygyny alyp barýar, munuň yanyndan hem ýaşaýyş jaýlary, medeni-ylmy edaralary, sport desgalary we ýol gurluşygyny alyp barýar.
Kärhanamyzyň içinde bolan taslama-konstruksiýa bölümi diňe öz obýektlarymyzy dälde ondan daşary beýleki kärhanalaryň taslamalaryny hem ýerine ýetirýär


text:
Häzir Türkmenistanda 100 we ondan ýokary ýaşly raýatlarymyzyň köp sanlysy hasaba alyndy. Olaryň içinde ýaşy 121-den geçeni-de bar. Häzir dünýäde ýaşy 100-e ýetip barýan adamlaryň sany ýarym million hasaplanýar. Ýaşy 110-a ýetenler bolsa ondan has az. Edil häzir 118 ýaşly, ýaponiýaly Kane Tanaka dünýäniň iň uly ýaşly adamy hasaplanýar. Adamzadyň taryhynda iň köp ýaşan adam hökmünde bolsa 122 ýaşynda aradan çykan fransuz zenany Žanna Kalman hasaba alyndy. Dünýä alymlary adamlaryň ömür salynyň 2100-nji ýyla çenli 125 — 130 ýaşa ýetmek mümkinçiliginiň bardygy hakyndaky çaklamalaryny aýdýarlar.
Aslynda, uzak ýaşamagyň syry-ýoly hakynda dürlüçe garaýyşlar bar. Alymlar köp ýyllar bäri, ynsan ömrüniň uzaklygy barada ylmy garaýyşlary teswirläp gelýärler. Emma iň dogry pikir, ahyrky netije uzak ýaşly adamlaryň bu sowala öz berýän jogaplary bolsa gerek. TmCars.info «Türkmenistan» gazetinde berlen maglumatlara salgylanyp, bu sowala uzak ýaşlylaryň özleriniň beren jogaplaryny okyjylarymyza ýetirýär.
Ajapsoltan HAJYÝEWA,
Mary welaýatynyň Mary etrabynyň Babasary geňeşliginiň ýaşaýjysy. 1900 ý.
1 ogly, 12 agtygy, 67 çowlugy, 32 ýuwlugy bar.
Döwrüňem, döwletiňem asuda bolmaly
— Hemişe halal ýaşamaly, sagdyn durmuş, tut ýaly jan saglyk isleýän bolsaň, zähmet çekmekden, köp hereketde bolmakdan gaçmaly däl. Eger işlemeseň, seniň bedeniň garramak bilendir. Ejemden ir aýryldym... ykbal işidird-ä... Aýagymyň aşagyna oturgyç goýup, tamdyrda nan ýapardym. Jigilerim kiçidi, kakama kömekleşmesem, özüm üçin uýatdy. ...Soň gaza giderdim. Döwek döwerdim. Keçe-de basdyk, halam dokadyk. Şeýdip-şeýdip, zähmete bişişdim. Şol işler meni taplan eken... Men uzak ýaşamagyň syry zähmetde, parahatçylykda diýip düşünýärin. Zähmet ýüregi tämizleýär. Ýüregiň päk bolsa, durmuşyňam arassa bolýar. Iň esasy-da döwrüňem, döwletiňem asuda bolmaly... Ýöne nesliňe-de bagly bolaýmasa uzak ýaşamak. Kakamam, doganlarymam ýüz ýaşa golaý bardylar...
Sapartäç NURYÝEWA,
Daşoguz welaýatynyň Akdepe etrabynyň ýaşaýjysy. 10.07.1907ý.
5 gyzy, 1 ogly, 25 agtygy, 79 çowlugy, 6 ýuwlugy bar.
Zähmet çek, ýöne halal bolsun!
— Biz kyn döwri başymyzdan geçirdik. Bir aýagymyz çarykly, beýleki aýagymyz çokaýly gezdik. Gijesi-gündizi işledik. Gije işden gelenimizden soňam okuw okadyk... Likbez okuw diýerdiler... Häzir gowy döwür. Prezidentimiz sag bolsun, gowy döwri görkezeni üçin taňryýalkasyn.
Işden adama zyýan gelmez. Saglygyňa peýdaly ol. Baý-baý, işlärdig-ä. Şonda-da hiç zat bolmady bize. Uzak-uzak ýaşamagyň sebäbi-de şol ahyryn! Kyn döwür boldy, ýaman kösenilerdi. Asyl, pagtany taraktr bilenem ekip bolýan eken-ä. Biz giden-giden meýdanlara pagtanyň çigidini el bilen ekýärdik, taraktr ýokdy. Bu gowy günleri görmegem bar eken.
Zähmetden gaçmadyk, halal işledik. Wah, işden gaçaňda maňlaýyňy nirä urjak... ...Öý tutardyk, bejererdik. «Azajyk derdi aş basar» diýilýär-ä, zähmetem şeýle-dä...
Annabagt ANNALYÝEWA,
Balkan welaýatynyň Bereket etrabynyň Igdir obasynyň ýaşaýjysy. 23.03.1913 ý.
2 ogly, 3 gyzy, 49 agtygy, 26 çowlugy bar.
Aladalardan saplanyň, ýüregiňizi ýaş saklaň!
— Eli ýarag tutanyň bary urşa gidensoň, obada işläre erkek göbekli galmandy. Obanyň golaýynda düme gawun-garpyz, bugdaý ekip, hasyl alardyk. Düýe sagyp döwlete tabşyrardyk, ýag çyranyň yşygyna ik egrip, ellikdir jorap örüp, fronta ugradardyk. Garagumdan odun ýygyp, çagalar öýlerine, hassahanalara tabşyrýardyk... Herki zaman rysgalymy halal zähmetden, eden ýagşy işlerimden gözledim. Adamlaryň ýürekden aýdýan taňryýalkasynyny alyp bilsem, özümi bagtly saýdym. Häli görseň, türkmenler «Bugdaý nanyň bolmasa, bugdaý sözüň ýokmudy» diýýändirler. Süýji sözli, güler ýüzli, sabyrly bolmak adamy bezeýär. Uzak ýaşamagyň syry hem hiç zady alada etmezlikde-dä. Aladalardan saplanmagyň gowy ýoly bar: adamlar bilen hemişe tüýs ýürekden hal-ýagdaý soraşmaly. Men her gün şeýle edýärin... Ýüregiňi ýaş saklajak bolmaly, ony garrylyga bermeli däl. Ýüzüňdäki ýakymly ýylgyryş bilen adamlara ýüregiňi açmaly. Eger şuny etseň, maşgalaňam, hemmelerem seni hemişe görmek islär...
Mihail HAÇATUROW,
Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynyň ýaşaýjysy. 23.12.1918 ý.
1 ogly, 3 agtygy, 2 çowlugy bar.
Ýürekdeşiňizi tapyň!
— Durmuş gowy bolanda, söýgüli käriň eýesi bolsaň, ömrüň uzalmagyna täsir edýän eken. Uzak ýaşamak üçin üç zady hem ýerine ýetirmeli: maşk etmeli, dogry naharlanmaly, wagtyňy ýürekdeş adamlar bilen geçirmeli. Hawa, öz ýürekdeşiňi tapmaly, onuň bilen bagtly bolmaga çalyşmaly...
Iýip-içenimde-hä, nahar saýlamaýaryn. Işdäm alsa, iýiberýärin. Işdäň alan zadyndan saglygyňa zyýan gelmez. Beýik Watançylyk urşunyň, 48-iň kynçylyklaryny egnimde çekdim. Palawam, böregem iýýärin... Her gün irdenki maşklary ýerine ýetirýärin, az-kem ýöreýärin... Uzak ýaşamak, onsoň nesil yzarlaýan bolsa-da bolar. Daýzam 100 ýaşady. Garry atam, garry enem dagy hem 100-e golaý ýaşadylar. Nesip bolsa, şu ýylyň dekabrynda menem 103 ýaşamaly. Ýöne özümi örän ýaş duýýaryn. Meniň heniz etmeli işlerim bar. Şolaram meni ruhlandyrýar.
Meretgül GYLYJOWA,
Ahal welaýatynyň Kaka şäheriniň ýaşaýjysy. 2.01.1920 ý.
1 ogly, 6 agtygy, 24 çowlugy, 10 ýuwlugy bar.
Şükürli bol, ynamly ýaşa!
— Zähmet adamy terbiýeleýär. Adam zähmetden gaçmaly däl, hemişe hereketde bolmaly, sagdyn iýmitlenmeli.
Agtyk-çowluklarym — meniň esasy güýmenjäm. Olara seredip, geçen durmuş ýolumy ýatlaýaryn. Balalarymyň häzirki gowy döwürde ýaşaýanyna buýsanýaryn... Adamda ertirine bolan ynam bolmaly, gününe bolan şükürini dilinden goýmaly däl, diýenini ýüreginden diýmeli... Men her gije uklanymda, körpeje balajyklary ertir ýene-de görjekdigime ynanýaryn. Goý, çagajyklar adamlara umyt berewersinler...
Iň ýönekeýje zatlardanam lezzet aljak bolmaly. Biz kynçylykly döwürleri görüp-görüp, ine, Hudaýa şükür, indi agzymyz aşa ýetdi, halkymyz baýnady. Tüweleme! Eziz Prezidentimiz görülmedik gowy günlere ýetirdi. Şu durmuşyň gadyryny bilip, halal işlemeli, halalam ýaşamaly.
Ýüregiňe ýakyn adamlaryň ýanynda bolmaly, ir ýatyp, ir turmaly, köp hereketde bolmaly... Onsoň, ýaşyň köpeler barar...
Şeýle hem okap bilersiňiz:


text:
08.02.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzyň ylym, bilim, saglygy goraýyş, sport ugurlarynda we jemgyýetçilik guramalarynda 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijelerine garaldy we olaryň işini kämilleşdirmek boýunça öňde durýan wezipeler kesgitlenildi.
Iş maslahatyna Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlary, şeýle hem ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, ugurdaş ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary çagyryldy.
Döwlet Baştutanymyz iş maslahatynyň gün tertibini yglan edip, bu ulgamlaryň ýurdumyzy hemmetaraplaýyn ösdürmekde esasy hereketlendiriji güýçdigini aýtdy. Bu ugurlarda ýetilen sepgitler, ösüşler halkymyzyň sagdyn we abadan durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek, ýaşlaryň ylymly-bilimli bolmagy köp babatda bu ulgamlaryň netijeli işine baglydyr.
Şonuň üçin döwletimiz bu ulgamlary ösdürmäge köp möçberde maýa goýumlaryny gönükdirýär. Emma, muňa garamazdan, bu ulgamlarda kemçilikler we ulanylmaýan mümkinçilikler bar diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu günki maslahatyň maksadynyň ylym, bilim, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak, ösüp barýan ýaş nesillere berilýän bilimiň hem-de terbiýäniiň hilini gowulandyrmak boýunça möhüm işleri ara alyp maslahatlaşmakdan ybaratdygyny belledi we maslahata gatnaşyjylaryň hasabatlaryny hem-de tekliplerini diňledi.
Ilki bilen bilim ministri O.Gurbanowa söz berdi. Ol ýaýbaňlandyrylan oňyn özgertmeleri durmuşa geçirmegiň çäklerinde, bilim ulgamynyň dolandyryş, düzüm ulgamyny, hukuk binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Milli ýörelgelere we dünýäniň ösen tejribesine laýyklykda, okuw maksatnamalarynyň, kitaplaryň hem-de gollanmalaryň mazmuny we ylmy-usulyýet ugurlary kämilleşdirilýär. Sanly bilim ulgamy yzygiderli ösdürilýär. Ol elektron maglumat binýadynyň ähli ugurlarynyň üpjünçiligini öz içine alýar.
Döwlet Baştutanymyzyň Kararyna laýyklykda, geçen ýyl Bilim ministrliginň Innowasiýa maglumat merkezi döredildi, “Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we olaryň mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020-2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň maksatnamasy” hem-de “Türkmenistanda tebigy we takyk ylmy ugurlara degişli dersleri okatmagy kämilleşdirmegiň Konsepsiýasy” tassyklanyldy.
On iki ýyllyk umumy orta bilime geçmegiň, sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň, daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň hem-de tebigy we takyk ylmy ugurlara degişli dersleri okatmagyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň Konsepsiýasynda göz öňünde tutulan wezipelere laýyklykda, bilim hem-de terbiýeçilik işlerine okatmagyň öňdebaryjy usullary, ylmyň gazananlary, innowasion tehnologiýalar giňden ornaşdyrylýar. Bilim edaralarynyň resmi web-saýtlaryny we elektron resminama dolanyşygy ulgamyny döretmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bilim ulgamynda okatmagyň innowasion usullaryny, häzirki zaman bilim maksatnamalaryny we okuw gollanmalaryny peýdalanmagyň aýratyn wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz öňdebaryjy tejribeleri öwrenmek we özleşdirmegiň, daşary ýurtlaryň abraýly ylym-bilim merkezleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegiň zerurdygyny aýtdy.
Bu ugurda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirip, milli Liderimiz bilim edaralarynyň işini döwrüň talabyna kybap derejede kämilleşdirmek boýunça zerur çääreleri görmegi tabşyrdy.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz ösüp barýan ýaş nesli okatmak hem-de terbiýelemek bilen bir hatarda, mekdep okuwçylarynyň we talyplaryň arasyndan has zehinlilerini ýüze çykarmak meselelerine jogapkärli çemeleşilmelidigini belledi. Ýaşlaryň gyzyklanmalaryna we höwes edýän ugruna laýyklykda, olaryň saýlap alan hünäri boýunça ukyplaryny ösdürmek möhüm bolup durýar. Şeýle edilende, öz işine hemmetaraplaýyn düşünýän ýaş hünärmenler ýetişer diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilim ulgamynda amala aşyrylýan özgertmeleri çaltlandyrmagyň, bu ugurda işleri has-da kämilleşdirmegiň zerurdygyny belläp, ministre we ýokary okuw mekdepleriniň rektorlaryna bu meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesow ulgamda alnyp barlan işleriň netijeleri we şu ýyla meýilleşdirilen çäreler barada hasabat berdi.
Ilatyň arasynda sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak, kesellerini öňüni almak, anyklamak, bejermek we saglygy dikeltmek, adamlary zerur derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen elýeter üpjün etmek, hünärmenleri taýýarlamak, pudagara we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek hem-de ulgamyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça toplumlaýyn işler durmuşa geçirildi.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyna dünýäniň meşhur lukmanlaryny çekmek arkaly özara tejribe alyşmak, hünärmenleri taýýarlamak hem-de bilim derejelerini ýokarlandyrmak, lukmançylyk ylmyny ösdürmek, milli lukmançylyga täze anyklaýyş we bejeriş usullaryny ornaşdyrmak, ösen tehnologiýaly saglygy goraýyş merkezleriniň işini döwrebap guramak hem-de täze merkezleriniň taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler dowam etdirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça saglygy goraýyş edaralarynda elektron resminama dolanyşygy ulgamy ornaşdyryldy, sanly tehnologiýalar peýdalanylýar. Ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça ylmy taýdan esaslandyrylan netijeli epidemiologiýa gözegçilik ulgamynyň işi ýola goýuldy. Hasabat döwründe ýurdumyza ýokanç keselleriň getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak boýunça yzygiderli işler amala aşyryldy.
Bu maksat bilen toplumlaýyn öňüni alyş çäreleri geçirildi. Dermanlar, waksinalar hem-de beýleki sanjym serişdeleri, şonuň ýaly-da, lukmançylyk serişdeleri satyn alyndy.
“Türkmenistan –parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän 2021-nji ýylda milli saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk hem özgertmek işleri meýilleşdirilýär. Bu özgertmeler, şol sanda öňüni alşyň, keselleri anyklamagyň, bejermegiň hem-de saglygy dikeltmegiň iň täze netijeli usullarynyň peýdalanylmagyna gönükdirilendir.
Ilaty zerur derman we möhüm saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen bökdençsiz üpjün etmek hem-de olaryň rejeli ulanylyşyna gözegçiligi amala aşyrmak, saglygy goraýyş edaralaryna sanly innowasiýalary ornaşdyrmak möhüm meseleleriň hatarynda durýar. Halkara we pudaga hyzmatdaşlygyny mundan beýläk hem ösdürmek, ýurdumyzyň derman senagatyny döwrebaplaşdyrmak meselesine aýratyn üns beriler.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ilatyň saglygyny düýpli gowulandyrmak hem-de raýatlaryň ömrüni uzaltmak ýaly baş ýörelgelere esaslanýan “Saglyk” döwlet maksatnamasyny mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirmek, şonuň ýaly-da, iň ýokary halkara ölçeglerine gabat gelýän lukmançylyk hyzmatlaryny ösdürmek üçin ähli çäreleriň görülmeginiň zerurdygyny nygtady.
Soňra sport we ýaşlar syýasaty ministri G.Agamyradow ýolbaşçylyk edýän ulgamynda geçen ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we geljekki meýilnamalar barada hasabat berdi.
“Türkmenistan–Bitaraplygyň mekany” şygary astynda geçen 2020-nji ýylda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek boýunça toplumlaýyn işler amala aşyryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, sportuň olimpiýa görnüşleri bilen meşgullanýan türgenleri taýýarlamak meselelerine aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Baş arhiw müdirliginiň başlygy G.Hanberdiýewa 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, arhiw edaralarynyň işi ugurdaş kanunçylyk-hukuk namalarynyň hem-de “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin milli maksatnamasyna”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasyna” laýyklykda alnyp baryldy.
Sanly elektron aragatnaşygy herekete girizmek, maglumat howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça degişli işler amala aşyryldy.
Mundan başga-da, raýatlaryň ýüz tutmalaryny ýerine ýetirmek boýunça netijeli işler alnyp baryldy. Baş arhiw müdirliginiň redaksion-neşir işi boýunça meýilnamasy doly ýerine ýetirildi. Arhiw edaralaryny ýokary bilimli hünärmenler bilen üpjün etmek, işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça degişli işler alnyp baryldy. 2020-nji ýylda Türkmenistanyň arhiw edaralary tarapyndan ýyllyk meýilnama 104,8 göterim ýerine ýetirildi.
Şu ýylda döwlet arhiwleriniň we arhiw aýawhanalarynyň ulgamyny we düzümini kämilleşdirmek, maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak, resminamalary aýawly sklamagyň amatly şertlerini we ätiýaçlyk üçin meýdanlary, peýdalanyş gaznalaryny döretmek boýunça işleri ýerine ýetirmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ulgamyň işgärleriniň esasy wezipesiniň milli arhiw gaznasynyň resminamalarynyň degişli derejede saklanylmagyny hem-de döwletimiziň, jemgyýetimiziň we raýatlaryň ýüz tutmalaryny kanagatlandyrmak üçin netijeli peýdalanylmagyny üpjün etmekden ybaratdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda arhiw işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Munuň özi eziz Diýarymyzyň durmuşynyň ähli ulgamlarynda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleriň üstünlikli amala aşyrylmagyny, sanly we maglumat tehnologiýalarynyň işjeň ornaşdyrylmagyna ýardam eder.
Soňra Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy S.Toýlyýew 2020-njy ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we şu ýyl üçin bellenilen meýilnamalar barada hasabat berdi.
Ýurdumyzda ylym ulgamy dünýä ölçeglerine laýyklykda ösdürilýär, onuň kanunçylyk we maddy-enjamlaýyn binýady berkidilýär, ylmyň möhüm ugurlary boýunça ylmy-barlag işleini geçirmek, ýaş alymlary, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça giň mümkinçilikler döredilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, ýokary okuw mekdeplerinde, ylmy-barlag institutlarynda, ylmy-tehnologik, ylmy-kliniki hem-de ylmy-taslama merkezlerinde, tejribe-önümçilik barlaghanalarynda dürli ugurlar boýunça döwrebap ylmy-barlag işler alnyp barylýar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2020-nji ýylda Türkmenistanda ylym ulgamyny 2020-2025-nji ýyllarda sanly ulgama geçirmegiň maksatnamasyny hem-de Türkmenistanda himiýa ylmyny we tehnologiýalaryny toplumlaýyn ösdürmegiň 2021-2025-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny kabul etdi.
Geçen ýylda Ylymlar güni mynasybetli “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” hem-de Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar hem-de Taryh we arheologiýa institutlarynyň guramagynda “Bitarap Türkmenistan –ÝUNESKO: taryhy we medeni ugurlarda halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara onlaýn ylmy maslahatlary geçirildi.
“Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän 2021-nji ýylyň meýilnamalary barada aýdylanda, ykdysady taýdan bähbitli, ýerli çig mallaryň esasynda dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply, senagat ähmiýetli önümleri öndürmegiň esasyny düzýän maksatnamalaýyn ylmy-barlag işlerini alyp barmagyň göz öňünde tutulýandygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowhasabaty diňläp, ylmyň we bilimiň beýik maksatlara ýetmegiň bähbidine jemgyýeti jebisleşdirýän, döwletiň kuwwatyny artdyrýan baýlygymyzdygyny nygtady. Biz ýurdumyzyň ylym-bilim ulgamyny dünýäniň ösen döwletleriniň derejesine çykarmaga gönükdirilen özgertmeleri üstünlikli durmuşa geçirýäris diýip, milli Liderimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyz bu gün ylmy ösdürmekde ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda ylmy barlaglaryň netijeliligini ýokarlandyrmagy, sanly ulgamy ornaşdyrmagy, ylmy-barlag edaralarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň alymlarynyň mümkinçiliklerini ulanmagyň ugurlaryny giňeltmegiwajyp meseleleriň hatarynda kesgitläp, bu babatda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysyna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Geldinyýazow ýerine ýetirilen işler hem-de “Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän 2021-nji ýyldaýolbaşçylyk edýän ulgamlarynyň işini kämilleşdirmek boýunça meýlnamalar barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Döwlet adam üçindir!” diýen baş ýörelgesinden ugur alyp, häzirki zaman sport toplumlary, stadionlar gurulýar. Halkara derejesindäki ýaryşlar geçirilýär.
Şu günler 2021-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek iri halkara ýaryşlaryny – welotrek boýunça dünýä çempionatyny, Dewisiň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşynyň tapgyryny geçirmäge taýýarlyk görülýär.
Wise-premýer bilim, ylym, saglygy goraýyş, ýaşlar syýasaty we sport ulgamlarynda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli ylmy-amaly maslahatlary, medeni-jemgyýetçilik, bedenterbiýe we sport maksatly çäreleri ýokary derejede geçirmek üçin ähli tagallalaryň edilýändigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Diýarymyzyň durnukly we depginli ösmegi üçin aýratyn ähmiýete eýe bolan bilim, ylym, saglygy goraýyş we sport ulgamlaryny yzygiderli kämilleşdirmegiň, maksada okgunly, ylymly-bilimli ýaş nesli terbiýelemegiň wajypdygyny nygtady. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe amala aşyrylýan ägirt uly özgertmeleriň netijeliligi köp babatda şolaryň bilim derejesine baglydyr.
Döwlet Baştutanymyz wise-premýere gözegçilik edýän düzümleriniň işini kämilleşdirmek boýunça birnäçe anyk tabşyryklary berip, dünýäniň öňdebaryjy tejribesini işjeň öwrenmegiň zerurdygyny nygtady hem-de gyzyklanma bildirýän hyzmatdaşlar bilen giň halkara gatnaşyklaryny ýola goýmagyň we ýurdumyzyň öňe gitmeginiň hem-de mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň möhüm şerti hökmünde milli syýasatyň iri pudaklaryna innowasion işläp düzmeleri ornaşdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň syýasy partiýalarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylaryna söz berdi.
Ýurdumyzyň Demokratik partiýasynyň başlygy A.Serdarow häzirki döwürde jemgyýetçilik guramalarynyň öňünde durýan wezipeleri üstünlikli amala aşyrmagyň çäklerinde Demokratik partiýanyň düzümlerinde geçen ýylyň dowamynda ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynda Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy S.Owganowa söz berildi. Ol 2020-njy ýylyň dowamynda guralan köpçülikleýin çäreleri we olaryň ähmiýeti barada habar berdi.
Soňra iş maslahaty Agrar partiýasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy B.Annagurbanowyň hasabaty bilen dowam etdi, ol bu jemgyýetçilik birleşigi tarapyndan geçen ýyl guralan çäreler barada habar berdi.
Iş maslahatynyň dowamynda Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň başlygy, Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň başlygy G.Ataýewa bu syýasy düzümleriň wekilleriniň geçen ýylyň dowamynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri we şu yl üçin bellenilen wezipeleri ýerine ýetirmegiň ugurlary barada hasabat berdi.
Soňra Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy Ý.Öwezberdiýew Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň we onuň ýerlerdäki düzümleriniň wekilleriniň ýaşlaryň arasynda bolup geçirýän köpçülikleýin çäreleri we olaryň netijeleri barada hasabat berdi.
Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidentiniň orunbasary R.Bazarow bu birleşigiň dünýädäki agzalary bilen bilelikde ýerine ýetiren işleriniň netijeleri we “Türkmenistan –parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän ýyl üçin kesgitlenilen meýilnama barada hasabat berdi.
Soňra Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetiniň başlygy M.Açylowa häzirki döwürde dünýäde emele gelen çylşyrymly ýagdaýlary nazara alyp, jemgyýetiň bu ugurda alyp barýan işleri hem-de guralýan köpçülikleýin çäreler barada giňişleýin hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabat bilen çykyş etmek üçin Parahatçylyk gaznasynyň müdiriýetiniň başlygy M.Saryýewa söz berdi. Ol Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2021-nji ýylyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly diýlip yglan edilmeginiň çäklerinde meýilleşdirilen çäreler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň müftüsi Ý.Hojagulyýew ýurdumyzda halkymyzyň asyrlar aşyp gelýän asylly ýörelgelerini, ýagşy dessurlaryny döwrebap derejede dowam etmek, ýaşlary watansöýüjilik we ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemek boýunça meýilleşdirilen çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz habarlary diňläp, döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm ähmiýetli şanly seneleriň, jemgyýetçilik-syýasy wakalaryň ähmiýetini artdyrmakda hem-de olaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmekde jemgyýetçilik guramalaryna aýratyn ornuň degişlidigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýratyn-da, häzirki döwrüň ýagdaýy we öňde goýulýan wezipeler nazara alnyp, olaryň oňyn çözgüdini taýýarlamak işlerinde syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň degişli düzümler bilen bilelikde iş alyp barmagynyň, işjeň pikir alyşmalary guramagynyň wajypdygyny aýdyp, bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.
Soňra sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahaty Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň rektory A.Annamyradowyň hasabaty bilen dowam etdirildi. Ol geçen ýylyň dowamynda akademiýada ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we diňleýjilere berilýän okuw-usulyýet sapaklaryň, hünärleriň derejesini ýokarlandyrmak ugrunda amala aşyrylýan maksatnamalaýyn işler barada hasabat berdi.
Soňra Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň rektory G.Mezilow ýaşlara berilýän bilimiň hilini we derejesini ýokarlandyrmak, uniwersitetde halkara hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmek, okuw-usulyýet ulgamyna häzirki zamanyň täzeçil usullaryny ornaşdyrmak boýuna alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň rektory B.Orazdurdyýewa söz berdi. Ol häzirki döwürde ýaşlara berilýän bilim-terbiýäniň derejesini hemmetaraplaýyn ösdürmek boýunça, halk hojalygynyň pudaklary üçin zerur ugurlar boýunça hünärmenleri taýýarlamak babatda döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Myrat Garyyýew adyndaky Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň rektory N.Myratnazarowa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa saglygy goraýyş ulgamy üçin zerur bolan ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Bu ýokary okuw mekdebiň okuw maksatnamasyna täze ugurlary girizmek, oňa dünýäniň ösen tejribesini we häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar.
Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň rektory A.Saparow türkmen sportunyň dünýädäki abraýyny has-da belende galdyrmaga ukyply türgenleri ýetişdirmek, sportuň olimpiýa görnüşlerini ösdürmek boýunça amala aşyrylyan giň gerimli işler barada hasabat berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň rektory G.Muhammedowa söz berdi. Rektor institutda ösüp barýan ýaş nesillere hemmetaraplaýyn bilim-terbiýeçi ukyply, öz ugry boýunça dünýäniň ösen tejribesinden we milli ýörelgelerden oňat baş çykarýan ýokary derejeli mugallymlary ýetişdirmek ugrunda durmuşa geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Iş maslahatynyň dowamynda Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň rektory M.Kulyýewa institutda alnyp barylýan işleriň netijeleri, talyp ýaşlaryň dünýä ylmyna düýpli aralaşmagy ugrunda durmuşa geçirilýän çäreler we daşary ýurt dillerini çuňlaşdyryp öwretmek boýunça geçilýän goşmaça sapaklar barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabatlary diňläp, ýurdumyzda bilim ulgamynda alnyp barylýan işleri has-da ösdurmek, onuň halkara standartlaryna kybap gelmegini üpjün etmek we ulgama häzirki zamanyň ösen tejribesini, sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak meseleleriniň möhüm talapdygyny belledi.
Şu nukdaýnazardan ýaşlara berilýän bilim-terbiýe döwrüň talabyna we şöhratly pederlerimiziň döreden dünýä nusgalyk ýörelgelerine kybap gelmelidir. Munuň üçin bolsa, milli bilim ulgamyny ösdürmegiň aýratynlyklaryny nazarda tutup, bilim-terbiýeçilik işleriniň guramaçylyk derejesine, ýaşlaryň häzirki zaman ylmyndan, täzeçil usullardan ussatlyk bilen baş çykaryp bilmegine aýratyn ähmiýet berilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we bu babatda rektorlara birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz bu baradaky gürrüňi dowam edip, häzirki döwürde emele gelen ýagdaýlary nazara alyp, ýaşlara bilim bermegiň usulyýet ulgamyny kämilleşdirmek, okuw maksatnamalaryna täze hünärleri girizmek bilen baglanyşykly meselelere hemmetaraplaýyn toplumlaýyn we örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini belledi.
Hormatly Prezidentiimz iş maslahatynyň dowamynda saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa, Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy S.Toýlyýewe hem-de M.Garryýew adyndaky Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň rektory M.Myratnazarowa ýüzlenip, “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň esasy ýörelgeleriniň ilatymyzyň saglygyny düýpli gowulandyrmakdan we adamlaryň ortaça ömür dowamyny uzaltmakdan hem-de sagdyn durmuş ýörelgelerini berkitmekden ybaratdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, halkara ölçegleriniň iň ýokary talaplaryna laýyk gelýän saglygy goraýyş hyzmatlary ösdürilmelidir. Milli Liderimiz häzirki döwürde СOVID-19 ýokanjyna garşy öňüni alyş çäresiniň çäklerinde ýurdumyzda ekologiýa meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidigini, milli tebigatymyzyň ekologiýa derejesiniň ýokarlandyrylmagy ugrunda maksatnamalaýyn işleriň amala aşyrylmalydygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrrüňi dowam edip, Aralýaka sebitiniň gurşawyny hem-de onuň adam saglygyna ýetirýän ýaramaz täsirlerini öwrenmek, bu ugurda degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde ýokanç däl keselleriň öňüni almak hem-de olaryň garşysyna göreşmek boýunça utgaşykly işleriň alnyp barylmalydygyny belledi.
Milli Liderimiz bu ugurda zerur işleri geçirmek, Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde täze ugurlary açmak, şol sanda ýöriteleşdirilen lukmançylyk edaralaryny gurmak, ylmy barlaglary geçirmek hem-de ýörite milli maksatnamalary işläp taýýarlamak meseleleriniň wajypdygyna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda ekologiýa we biologik howpsuzlygyny üpjün etmek, ýokanç keselleriň öňüni almak maksady bilen, lukmançylyk uniwersitetinde epidemiologiýa kafedrasyny döretmek bilen baglanyşykly meseleleri öwrenmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda sanly lukmançylyk ulgamyny ösdürmek, ýokanç däl keselleriň öňüni almak we ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak meselelerine ylmy esasda çemeleşilmelidigini we bu ugurda bilelikde zerur tagallalaryň edilmelidigini belledi hem-de degişli ýolbaşçylara birnäçe görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikow 2020-nji ýylda durmuş ähmiýetli saglygy goraýyş, bilim, ylym we sport ulgamlarynyň durnukly ösüşini üpjün etmek boýunça ýerine ýetirilen anyk çäreler, şonuň ýaly-da hormatly Prezidentimiziň şol pudaklaryň öňünde goýlan wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilişi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, tutuş halk hojalyk toplumynyň, şol sanda döwletimiziň okgunly ösüşinde möhüm orun eýeleýän bu esasy ulgamlaryň ykdysady taýdan mundan beýläk-de durnukly ösüşini üpjün etmek üçin toplumlaýyn maksatnamalary işläp taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ylym-bilim, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynyň hem-de jemgyýetçilik guramalary işine bagyşlanan maslahaty jemlemek bilen, olaryň işini düýpli gowulandyrmak üçin, heniz örän köp işleriň alnyp barylmalydygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, häzirki döwürde ulgamlarda bar bolan mümkinçilikleri has doly peýdalanmalydygyny, ylmyň we tehnologiýalaryň iň soňky gazananlary esasynda işe sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmalydygyny aýtdy.
Sagdyn, zähmetsöýer, watançy nesilleri terbiýeläp ýetişdirmek üçin ähli zerur çäreler görülmelidir. Munuň üçin işi guramagyň täze, has netijeli usullaryny gözlemeli diýip, milli Liderimiz maslahata gatnaşyjylaryň her birine anyk tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz bilim ministri O.Gurbanowa ýüzlenip, bilim ulgamynyň işgärleriniň esasy wezipesiniň ylym-bilimde we tehnikada gazanylan oňyn netijelere esaslanyp, ulgamy kämil derejede ösdürmekden, ylymly-bilimli, zähmetsöýer, maksada okgunly ýaşlary terbiýeläp ýetişdirmekden, ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamakdan ybaratdygyny belledi.
Milli Liderimiz irki döwürden başlap çagalary terbiýelemek we okatmak, olaryň beden we ruhy saglygyny berkitmek, şahsy başarnygyny ösdürmek üçin, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işiniň döwrüň talabyna laýyk kämilleşdirilmelidigini aýratyn nygtady.
Milli aýratynlygy göz öňünde tutup, dünýäniň ösen tejribesine laýyklykda bilim-terbiýeçilik işleri ýokary derejede guralmalydyr. Bu ugurda Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasy bilen hyzmatdaşlyk işjeňleşdirilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Ýaşlaryň ene dilinden başga-da, daşary ýurt dillerini düýpli öwrenmegini gazanmak üçin, çagalarda bu endigi artdyryp, höwes döretmek, daşary ýurt dillerini öwretmekde mugallymlaryň ýokary taýýarlykly we tejribeli bolmagyny gazanmak ilkinji nobatdaky wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi.
Garaşsyzlygymyzyň ýubileý ýylynda bilim edaralarynda häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak arkaly ýaşlara berilýän bilimiň hili we derejesi dünýä standartlaryna laýyklykda ýokarlandyrylmaly Ýaşlara bilim bermegiň, okatmagyň, hünärmenleri taýýarlamagyň iki basgançakly-bakalawr we magistr maksatnamalaryna geçmek boýunça zerur işler alyp barmaly diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Bilim ministrligine okuwçylaryň hem-de talyplaryň dogry pikir ýöretmek we erkin döredijilik başarnyklaryny ösdürmek, başlangyç zähmet endiklerini öwretmek hem-de hünärlere ugrukdyrmak boýunça düýpli işleri geçirmek tabşyryldy.
Bilim edaralarynyň ýokary derejeli hünärmenler bilen üpjünçiligini gowulandyrmak, tejribelerini yzygiderli ýokarlandyrmak, okuw kitaplary we gollanmalary bilen ýeterlik derejede üpjün etmek boýunça zerur çäreler görülmelidir. Okuwçylara kitaplary aýawly saklamagy hemişe ündemek gerek.
Ýaş nesliň dogry iýmitlenmegi we sagdyn durmuş kadalaryna eýermegi üçin bu ugurda çagalar bagyndan başlap zerur çäreleri yzygiderli geçirmeli diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem ýaşlaryň islegine görä goşmaça ugurlar boýunça bilim almaga şertleri döretmek üçin, welaýatlarda, etrap-şäherlerde gyzyklanma döredýän ugurlar boýunça mekdepden daşary tölegli okuwlary gurap, degişli ygtyýarnamalaryň berilmegini ýola goýmalydygyny aýtdy.
Bilim ministrligine ylmy-tejribe işlerini geçirmek üçin sanly aragatnaşyk ulgamlaryny ulanyp, öňdebaryjy halkara uniwersitetleri hem-de beýleki abraýly bilim edaralary bilen gatnaşyklary işjeňleşdirmek boýunça anyk tabşyryklar berildi.
Bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron maglumatlary bilen üpjün etmek üçin, sanly ulgam giňden ornaşdyrylmalydyr. Zerur bolan elektron okuw-görkezme esbaplary, okuw kitaplary we gollanmalary, wideo we audio materiallar bilen üpjünçiligi gowulandyrmaly.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesow: “Saglyk” döwlet maksatnamasyndan ugur alyp, Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk ýubileý ýylynda raýatlarymyzyň saglygyny goramak we berkitmek, ulgamy depginli ösdürmek üçin alnyp barylýan işleri has-da güýçlendirmek tabşyryldy.
Döwrüň talabyna laýyklykda, keselleriň öňüni alyş we bejeriş çärelerini talabalaýyk ýola goýmak, saglygy goraýyş edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkidip, işgärleriň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmak işlerini dowam etmek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Ilata edilýän hyzmatlaryň, derman serişdeleriniň elýeterli bolmagyny üpjün etmek we hilini ýokarlandyrmak, eneligi hem-de çagalygy goramak boýunça degişli işler alnyp barylmalydyr. Ýurdumyzda sanitariýa-epidemiologiýa taýdan abadançylygy durnukly saklamak, ýokanç keselleriň öňüni alyş çärelerini güýçlendirmek boýunça zerur işler geçirilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz raýatlarymyzyň, hususan-da, ýaş nesliň dogry iýmitlenmegi, sagdyn durmuş kadalaryna eýermegi we ýaramaz endiklerden daşda durmagy üçin wagyz-nesihat, düşündiriş işleriniň geçirilmegini ilkinji nobatdaky wezipeler hökmünde kesgitledi.
Dünýäniň ösen ýurtlarynyň öňdebaryjy kliniki merkezleri, lukmançylyk okuw mekdepleri bilen hyzmatdaşlygy dowam etmegiň zerurdygyna Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ünsi çekildi.
Saglygy goraýyş ulgamyna ylmy barlaglaryň netijelerini ornaşdyryp, keselleriň öňüni almagyň, anyklamagyň, bejermegiň we dikeltmegiň täze innowasion usullaryny ornaşdyrmak, raýatlarymyza lukmançylyk kömegini bermek ulgamyny yzygiderli kämilleşdirmek möhüm wezipe bolup durýar diýip, milli Liderimiz belledi.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda derman we beýleki saglygy goraýyş serişdeleriniň önümçiligini giňeldip, bu işe halkara derejesinde belli önüm öndürijileri, daşary ýurtly maýadarlary çekmegiň maksada laýykdygyny belledi.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ýolbaşçysyna “Aýratyn zähmet şertleri bolan işlerde goşmaça hak bellemegiň we tölemegiň Tertibine” laýyklykda, zyýanlylyk we agyrlyk derejelerine baglylykda, saglygy goraýyş ulgamynda aýratyn zähmet şertleri bolan işleriň, kärleriň we wezipeleriň sanawyny bellenen tertipde taýýarlamak tabşyryldy.
Döwlet Baştutanymyz sport we ýaşlar syýasaty ministri G.Agamyradowa ýüzlenip, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy wagyz etmek boýunça işleri alyp barmagy tabşyrdy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, döwlet Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk ýubileý ýylynda ösüp gelýän ýaş nesliň saglygyny berkitmek we zyýanly endiklere garşy göreşmek maksady bilen, ýaşlary bedenterbiýä we köpçülikleýin sporta has giňden çekmeli. Çagalar sportuny ösdürmegi hem netijeli dowam etmeli.
Ýurdumyzyň ýygyndy toparlarynyň Olimpiýa oýunlaryna, şol sanda gyşky görnüşlerine, dünýä, Ýewropa, Aziýa we beýleki halkara ýaryşlaryna ýokary taýýarlykly gatnaşmaklaryny hem-de baýrakly orunlary eýelemeklerini üpjün etmegiň zerurdygyna ünsi çekildi. . Şu maksat bilen, ministrligiň ýolbaşçysyna sportuň dürli görnüşleri boýunça halkara derejeli ussat türgenleri taýýarlamaga guramaçylyk-usulyýet taýdan ýardam bermek tabşyryldy.
Sport desgalaryny netijeli dolandyrmak, sport mekdepleri bilen utgaşykly işlemek, sport desgalarynda tölegli esasda okuw-türgenleşik sapaklaryny guramak, olary uzak möhletleýin kärendä bermek boýunça degişli işler geçirilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň ýerine ýetirilişini gözegçilikde saklamagy talap etdi. Bu syýasata laýyklykda, ýaşlaryň alan hünär bilimlerini önümçilikde, döwlet gullugynda, ylmy we döredijilik işlerinde netijeli ulanmaklary üçin amatly şertler döredilmelidir. Milli Liderimiz ýaşlarda dolandyryş, işewürlik we ekologiýa başlangyçlaryny ösdürmelidigini hem-de ýaş maşgalalary goldamak syýasatymyzy dowam etmelidigini aýtdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy S.Toýlyýewe ýüzlenip, 2024-nji ýylda türkmen halkynyň beýik akyldary we söz ussady Magtymguly Pyragynyň doglan gününe 300 ýyl dolýandygyny belläp, bu şanly senäni ýokary derejede belläp geçmek üçin häzirden taýýarlyk görüp başlamalydygyny aýtdy hem-de bu ugurda halkara derejesinde tanyşdyryş dabaralaryny, maslahatlary we bäsleşikleri geçirmegi meýilleşdirmegiň zerurdygyny nygtady.
Milli Liderimiz ykdysady ösüşde tehnologiýalaryň möhümdigini göz öňünde tutup, innowasiýalary, öňdebaryjy usullary we tejribäni önümçilige giňden ornaşdyrmak üçin döwrebap ylmy-amaly barlaglary geçirmegiň zerurdygyny belledi.
Alymlaryň öňünde birnäçe möhüm wezipeler — Garaşsyzlygymyzyň 30 ýylynyň içinde ýetilen belent sepgitleri we gazanylan üstünlikleri ylmy taýdan düýpli öwrenmek, Ylymlar akademiýasynyň, beýleki bilim edaralarynyň alymlarynyň, professor-mugallymlarynyň, talyplaryň taýýarlan ylmy işlerini we oýlap tapyşlaryny önümçilige ornaşdyrmaga goldaw bermek boýunça wezipeler goýuldy.
Nygtalyşy ýaly, ylmy-tejribe işlerini geçirmekde sanly aragatnaşyk ulgamlaryny ulanmak arkaly beýleki döwletleriň ylmy edaralary, halkara uniwersitetleri hem-de abraýly bilim edaralary bilen gatnaşyklary işjeňleşdirmek zerurdyr.
Şonuň ýaly-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda ulanylýan önümleriň, materiallaryň has täze we ykjam görnüşlerini öndürmek, önümçilik usullaryny kämilleşdirmek boýunça ylmy-tejribe işlerini gurap, pudaklar üçin teklipleri hem-de Ylymlar akademiýasynyň amaly ylmy-barlag edaralaryny 3 ýylyň dowamynda tapgyrlaýyn hojalyk hasaplaşygyna geçirmek boýunça çäreleriň meýilnamasyny gyssagly taýýarlamagy we durmuşa geçirmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Baş arhiw müdirliginiň başlygy G.Hanberdiýewa eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, edaralar, kärhanalar we guramalar üçin arhiw işi we iş dolandyryş boýunça kadalary, düzgünnamalary, resminamalaryň birkysmy sanawlaryny hem-de beýleki kadalaşdyryjy-usuly gollanmalary taýýarlamak tabşyryldy.
Döwlet Baştutanymyz Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk ýubileý ýylynda ylmy barlaglaryň we usuly işleriň netijelerini, daşary ýurtlaryň öňdebaryjy tejribesini arhiw işine giňden ornaşdyrmak, arhiw işine sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak, maglumatlar ulgamyny, gorlaryny döretmek we elektron dolanyşygyny girizmek boýunça zerur işleriň geçirilmelidigini nygtady.
Maslahata gatnaşýan ýokary okuw mekdepleriniň rektorlaryna ýokary okuw mekdeplerini bilim, ylym we täze tehnologiýalar merkezleri hökmünde çalt depginler bilen ösdürmek tabşyryldy.
Milli Liderimiz Garaşsyzlygymyzyň şanly senesi bellenilýän şu ýylda bilim bermegiň ähli derejelerine iň öňdebaryjy innowasion tehnologiýalaryň we usullaryň has giňden ornaşdyrylmalydygyny nygtady.
Ýokary okuw mekdeplerinde okuw meýilnamalaryny, maksatnamalaryny, kitaplaryny we gollanmalary ösen halkara tejribesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirip durmak, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösüş aýratynlygyna we pudaklaryň zerurlygyna görä, täze ugurlar boýunça hünärmenleri taýýarlamak işlerini dowam etmek wajypdyr.
Döwlet Baştutanymyz innowasion ykdysadyýetiň talaplaryna we halkara standartlaryna laýyk gelýän ýokary bilimiň iki basgançakly ulgamyny tapgyrlaýyn ornaşdyrmak işini dowam etmegi, ylmyň we tehnologiýalaryň, şeýle hem halkara tejribesiniň gazananlaryny ulanmak bilen, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň hünärini ýokarlandyrmagy hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Bu maksada ýetmek ugrunda, şonuň ýaly-da, Ylymlar akademiýasynyň we ýokary okuw mekdepleriniň alymlarynyň bilelikde ýerine ýetirýän, döwletimiziň ylmy we ykdysady kuwwatyny ýokarlandyrmaga ýardam berýän düýpli we ylmy-amaly barlaglary ösdürmegi tabşyrdy.
Professor-mugallymlaryň hem-de talyplaryň taýýarlan ylmy işlerini we oýlap tapyşlaryny önümçilige ornaşdyrmak boýunça zerur işleri yzygiderli geçirip durmaly, beýleki döwletleriň abraýly ýokary okuw mekdepleri bilen hyzmatdaşlygy giňeldip, bilelikde simpoziumlary, ylmy-amaly maslahatlary, sergileri, bäsleşikleri guramaly diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdirdi.
Şonuň ýaly-da, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow talyplaryň halkara olimpiadalaryna gatnaşmagyny we baýrakly orunlary almagyny üpjün etmegiň, ýokary okuw mekdeplerini bilim görkezijisi boýunça dünýäniň meşhur bilim edaralarynyň sanawyna girizmek babatda zerur işleri geçirmegiň zerurdygyny belledi.
Syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylaryna işlerini döwrüň talabyna görä, yzygiderli kämilleşdirip durmak hem-de öz jemgyýetdäki ornuny yzygiderli ýokarlandyrmak tabşyryldy. Şu maksatlar bilen täze tehnologiýalary, maglumatlary ýaýratmagyň ulgamlaryny, köpçülikleýin habar beriş serişdelerini giňden peýdalanyp, düşündiriş-wagyz işlerini güýçlendirmek zerurdyr.
Nygtalyşy ýaly, ýaşlary watançylyk, zähmetsöýerlik, belent ahlaklylyk ruhunda terbiýelemek boýunça çäreleri ýygy-ýygydan geçirmek, köpçüligiň döredijilik güýjüni ýurdumyzy ösdürmegiň öňde goýlan wezipelerini, kabul edilen döwlet maksatnamalaryny doly ýerine ýetirmäge gönükdirmek, Garaşsyzlyk döwründe gazanan üstünliklerimizi berkidip, has belent sepgitere ruhlandyrmak gerek.
Milli Liderimiz demokratik döwletimizde döredilýän ähli mümkinçiliklerden peýdalanyp, syýasy partiýalaryň dürli derejedäki saýlawlarda ýokary aň-düşünjeli, baý syýasy tejribeli, Watana, halkymyza we ata-babalarymyzdan miras galan däp-dessurlarymyza wepaly, jogapkärçilikli adamlary teklip etmelidigini aýratyn belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Geldinyýazowa birnäçe aýratyn tabşyryklary berdi.
Beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllyk ýubileýine häzirden gowy taýýarlyk görüp, bu çäreler ýokary derejede geçirilmelidir.
Ylym, bilim, saglygy goraýyş, sport, ýaşlar we jemgyýetçilik guramalary ulgamlarynyň alyp barýan işlerini döwrüň talabyna görä kämilleşdirmek zerurdyr.
Ulgamlaryň düzüm birlikleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyryp, maliýe-ykdysady ýagdaýyny gowulandyrmaga uly üns berilmelidir. Işleri dolandyrmakda sanly ulgamy ornaşdyrmagy dowam etdirmeli diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýeriň gözegçilik edýän ulgamlarynyň her biri boýunça aýratyn tabşyryklary berip, saglygy goraýyş ulgamyny has-da ösdürmek arkaly ilatyň ömür dowamlylygynyň uzaldylmagyny gazanmak, raýatlarymyz üçin ýokary hilli saglygy goraýyş hyzmatlarynyň elýeterliligini üpjün etmek boýunça çäreleriň durmuşa geçirilişini gözegçilikde saklamagyň zerurdygyny belledi.
Bilim barada aýdylanda, ösüp gelýän nesillerde watançylyk, ahlaklylyk, adalatlylyk, dogruçyllyk, ululara hormat goýmak, halkymyzyň taryhyna, däp-dessurlaryna, medeniýetine söýgi we tebigata aýawly garamak häsiýetlerini terbiýelemek wajypdyr.
Çagalaryň tebigy zehinini, ukyplaryny, şahsy başarnyklaryny ýüze çykarmak we ösdürmek üçin dürli medeni-köpçülik, çeper-döredijilik çärelerini geçirip durmaly, çagalar üçin ýokary hilli kitaplary, çeper eserleri çap etmegi dowam etmeli. Bilim edaralarynda okuw meýilnamalaryny, maksatnamalary, kitaplary we gollanmalary ösen halkara tejribesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirip durmaly.
Wise-premýere Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinde berilýän bilimiň hilini has-da kämilleşdirmek bilen, görkezijisi boýunça dünýäniň öňdebaryjy bilim edaralarynyň sanawyna girmek üçin zerur işleri geçirmek tabşyryldy.
Döwlet Baştutanymyz ýokary we ýörite orta bilim berýän okuw mekdeplerinde okuw üçin tölegler kesgitlenende, döwletiň goldawyna mätäç talyplara we okuwçylara ýeňillikleri göz öňünde tutmagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sport barada aýdyp, Aşgabat şäherinde welotrek boýunça dünýä çempionatyny, Dewisiň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşyny ýokary guramaçylykly geçirmek üçin ähli çäreleri görmek barada tabşyryk berdi.
Döwlet Baştutanymyz mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek baýramçylyk çärelerine ulgamyň işgärleriniň guramaçylykly gatnaşmalydygyny aýratyn belledi. Şonuň ýaly-da, hökümetara ylalaşyklaryna laýyklykda, ýaşlarymyzy daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdeplerinde okatmak işini has-da güýçlendirmek boýunça wezipeler öňde goýuldy.
Hormatly Prezidentimiz wise-premýer M.Geldinyýazowa we Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy S.Toýlyýewe ýüzlenip, häzirki döwürde ýaşlardan ylmy işgärleri taýýarlamak işiniň talabalaýyk alnyp barylmaýandygyndan nägilelik bildirdi. Milli Liderimiz döwletimiziň gowy maddy-enjamlaýyn binýady döredendigine we döredýändigine garamazdan, ylmy ösdürmegiň, aýratyn-da ýokary okuw mekdep ylmyny ösdürmegiň anyk maksatnamasynyň hem ýokdugyna ünsi çekdi.
Sanly ykdysadyýeti dolandyrmak boýunça ýaş alymlary, inženerleri, tehnologlary we hünärmenleri taýýarlamak işleri ýeterlik derejede alnyp barylmaýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň sanly bilime, aýratyn-da, umumymilli ösüşiň möhüm şerti hökmünde sanly ykdysadyýete geçmegi çaltlandyrmak wezipelerini çözmäge uly üns bermegi talap etdi.
Nygtalyşy ýaly, orta mekdepler üçin hem, ýokary okuw mekdepleri üçin hem okuw maksatnamalaryny kämilleşdirmek we täzelerini taýýarlamak işleri yza galýar, hünärmenleri taýýarlamagyň dünýä tejribesi az öwrenilýär hem-de ornaşdyrylýar. Şoňa görä-de, öňdebaryjy tejribeler bilen tanyşmak üçin, beýleki ýurtlar bilen wideokonferensiýalary ýygy-ýygydan gurap durmaly diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Döwlet Baştutanymyz saglygy goraýyş ulgamynda geçirilýän özgertmeleri, aýratyn-da oba ýerlerinde çaltlandyrmaga örän düýpli üns berilmelidigini, häzirki döwürde täze saglygy goraýyş desgalarynyň gurluşygynyň hem, olary döwrebap enjamlar bilen üpjün etmek işleriniň hem ýaramaz alnyp barylýandygyny belledi.
Milli Liderimiz ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmek barada kabul edilen maksatnamanyň ýerine ýetirilişiniň-de çaltlandyrylmalydygyny, şäherleriň we obalaryň arassaçylygyna aýratyn uly üns berilmelidigini belledi.
Jemgyýetçilik guramalarynyň işini utgaşdyrmak hem talabalaýyk alnyp barylmaýar. Kabul edilen döwlet maksatnamalarynyň jemgyýetçilik taýdan goldawy ýeterlik däl. Bu çäreler köplenç bir gezeklik geçirilýär, soňra bolsa unudylýar. Şoňa görä-de, her bir başlanan işi ahyryna çenli ýerine ýetirmek gerek diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Ýaşlar guramasy hem gowşak işleýär. Ykdysadyýetimizi ösdürmek, sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça kabul edilen döwlet maksatnamalaryny goldamakda ýaşlaryň işjeňligi duýulmaýar. Esasy zat bolsa, döwletimiziň ýaşlar üçin köp işleri edýändigine garamazdan, Ýaşlar guramasy hiç hili başlangyç bilen çykyş etmeýär. Ýurdumyzda bolsa, ýaş nesilleriň mynasyp bilim-terbiýe almagy, sport bilen meşgullanyp, talabalaýyk dynç almagy üçin ähli şertler döredildi. Döwlet Baştutanymyz döredilen şu şertlerden netijeli peýdalanylmalydygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz aýdylan şu tankydy belliklerden degişli netije çykaryp, ýagdaýy düzetmek üçin zerur çäreleri görüp, alnyp barylýan işleri has güýçlendirmegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa ýüzlenip, ylym, bilim, saglygy goraýyş, sport, ýaşlar we jemgyýetçilik guramalary toplumynyň maliýe-ykdysady ýagdaýyny yzygiderli seljerip, pul üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Şonuň ýaly-da wise-premýere özara algy-bergiler boýunça hasaplaşyklaryň geçirilişini we karzlaryň gaýtarylyşyny gözegçilikde saklamak, býujetden maliýeleşdirilýän bilim, saglygy goraýyş we beýleki edaralara bölünip berlen maliýe serişdeleriniň öz wagtynda özleşdirilişine we bellenen maksada görä ulanylyşyna gözegçilik etmek barada tabşyryk berildi.
Bilim ministrligi tarapyndan bilim bermek we hünäre taýýarlamak boýunça ygtyýarnamalaryň berlişini seljermegiň hem-de ähli welaýatlarda tölegli esasda okuw merkezleriniň işini ýola goýmagyň zerurdygyny nygtap, döwlet Baştutanymyz degişli tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem ýokanç keselleriň öňüni almak ýaly möhüm meseläniň üstünde durup geçdi. Siziň bilşiňiz ýaly, biziň halkymyzda «Il saglygy – ýurt baýlygy» diýen pähim bar. Şu pähimden ugur alyp, döwletimiz raýatlarymyzyň abadan, bagtyýar we sagdyn durmuşda uzak ömür sürmegi üçin hemişe uly alada edip gelýär. Mähriban halkymyzyň saglygy bilen bagly işlerde hiç hili serişde gaýgyrmaýar diýip, milli Liderimiz nygtady.
Siziň bilşiňiz ýaly, häzirki döwürde dünýäniň köp ýurdunda ýiti öýken sowuklama keseli bolan, koronawirus ýokanjy giňden ýaýrady. Türkmenistanda bu keseliň öňüni almak üçin öz wagtynda ähli zerur çäreler görüldi diýip döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz maslahata gatnaşyjylara, ähli watandaşlarymyza ýüzlenip, ýaňy-ýakynda bu ýokanjyň garşysyna sançmak üçin, ýokary hilli we howpsuz waksinalaryň iki görnüşiniň ýurdumyzda hasaba alnandygyny we bu işleriň dowam etdirilýändigini belledi.
Biz iň gymmatly baýlyk bolan halkymyzyň saglygyny goramak üçin ähli zerur çäreleri göreris. Ýöne muňa garamazdan, eziz watandaşlarymyz, saglygy goraýyş işgäleri tarapyndan talap edilýän arassaçylyk kada-kanunlaryny berjaý etmek her birimiziň borjumyzdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maslahaty jemläp, oňa gatnaşyjylaryň ählisine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)


text:
Türkmenistanlylar şenbe we ýekşenbe günleri gadymdan gelýän Nowruz baýramyny, milli bahar baýramyny belleýär.
Nowruza bagyşlanan esasy dabaralar Aşgabadyň eteginde, Ahal welaýatynyň ajaýyp künjeginde ähli welaýatlaryň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilýär.
Türkmen telewideniýesi bu ýerde türkmen obasynyň gurnalandygyny, baýramçylyk günleri dürli döredijilik çäreleriniň geçiriljegini, sergileriň açyljagyny, konsertleriň beriljegini, teatr hem-de folklor toparlarynyň çykyşlarynyň görkeziljegini, milli oýunlaryň we at çapyşyklarynyň gurnaljagyny bir gün öňünden habar berdi.
Nowruz baýramçylygy ýurduň regionlarynda hem bellenilýär.