text:
«Óskemen-Altaı» tasjolyndaǵy jóndeý jumystary tym baıaý - Danıal Ahmetov
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov «Óskemen-Altaı» tasjolyndaǵy jóndeý jumystarynyń tym uzaqqa sozylyp ketkendigin aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aımaq basshysy Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy jáne «Qazaqavtojol» JShS ókilderimen keńes ótkizdi. Qazir óńirde respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar joldardy jóndeý jáne rekonstrýktsııalaý úshin birqatar joba iske asyrylyp jatyr.
«Osy jumystardyń tıimdiligi men sapasyn baǵalaý óte mańyzdy. 2022 jylǵa jáne odan keıingi jyldarǵa arnalǵan jobalardy daıyndaý qajet. «Óskemen-Altaı» tasjolynyń Oktıabrskıı aýylynan keıingi ýchaskesinde jóndeý jumystary tym baıaý júrgizilip jatyr. Jazda oblysqa avtokólikpen kelgen týrıster jol azabyn tartty. Bulaı sozýǵa bolmaıdy. Men «Qazaqavtojol» kásipornyna naqty jumys kestesin ázirleýdi tapsyrdym», - dedi Danıal Ahmetov.
Onyń aıtýynsha, Zaısan aýdanyna aparatyn respýblıkalyq tasjoldyń jumysyna qatysty qytaılyq merdiger kompanııa men qazaqstandyq qosalqy merdiger kompanııa arasyndaǵy daýlardy sheshý qajet.
«Osınov asýyn» aınalyp ótetin jol qurylysynyń máselesine keletin bolsaq, bul respýblıkalyq joba. Buǵan múmkindiginshe tezirek jańa tender jarııalaý kerek. QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń Avtomobıl joldary komıteti málimdegendeı, jobaǵa túzetý engizilgen. Jol qurylysy jumystaryn aıaqtaýǵa 12 mıllıard teńge bólindi. Konkýrs jarııalanyp, onyń qorytyndysy boıynsha merdiger anyqtalýy tıis», - dedi oblys ákimi.
Kelesi jyly Katonqaraǵaı aýdanynda tórt aǵash kópirdi temir beton kópirge aýystyrý jumystary bastalmaq. Úsh jyl burynǵy jobalarǵa birqatar túzetý engiziledi.
«Omby – Maıqapshaǵaı» tasjolyn, Qaınar aýylyna aparatyn joldy, «Aqsýat – Aıagóz» jáne «Áýezov – Shar» ýchaskelerindegi jóndeý jumystaryn aıaqtaý kezek kúttirmeıtin másele. Bizge alda atqarylýy tıis jobalardy josparlaý úshin naqty jumys kestesi qajet. Eń aldymen aımaqtyń belgili bir avtomobıl joldaryndaǵy qozǵalys qarqyndylyǵyn eskerý kerek», - dedi Danıal Ahmetov.


c: text/html

text:
Qazaqstanda apta ishinde bolǵan kadrlyq taǵaıyndaýlar
NUR-SULTAN. QazAqparat – Osy aptada birqatar mınıstrlikte jáne óńir ákimdikterinde kadrlyq aýys-túıis boldy. QazAqparat oqyrman nazaryna apta ishindegi jańa taǵaıyndaýlarǵa sholý usynady.
QR Úkimet basshysynyń Ókimimen Erlan Qojaǵapanov Premer-Mınıstrdiń keńesshisi laýazymyna taǵaıyndaldy.
Eske sala ketsek, Erlan Qojaǵapanov Mádenıet jáne sport vıtse-mınıstri qyzmetinen bosatylǵan edi.
E. Qojaǵapanov 1968 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. 1992 jyly E. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin, 1999 jyly Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetin támamdaǵan. 2006 jyly Reseı Keden akademııasyn bitirgen. Mamandyǵy boıynsha biliktiligi — zańger, ekonomıst, qarjyger, keden isiniń mamany. Eńbek jolyn 1989 jyly bastaǵan.
Sonymen qatar osy aptada Erlan Toqtarhanuly «Astana» fýtbol klýby dırektorlar keńesiniń tóraǵasy laýazymyna taǵaıyndaldy.
***
QR Úkimetiniń qaýlysymen Sholpan Karınova Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym birinshi vıtse-mınıstri qyzmetine taǵaıyndaldy.
Sholpan Tańatqyzy 1972 jyly 1 qańtarda Kókshetaý oblysynda týǵan. 1994 jyly Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý pedagogıkalyq ınstıtýtyn «qazaq mektebindegi orys tili men ádebıeti pániniń muǵalimi» mamandyǵy boıynsha, 2016 jyly — «pedagogıkalyq bilim» baǵyty boıynsha Omby memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetinde magıstratýrany támamdaǵan. Eńbek jolyn 1994 jyly aýyl mektebiniń muǵalimi bolyp bastaǵan, kolledj oqytýshysy, mektep dırektory qyzmetterin atqarǵan.
2019 jyldyń tamyzynan bastap QR Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri laýazymynda jumys istedi.
***
Ardaq Zebeshev QR Syrtqy ister mınıstrligi Investıtsııa komıtetiniń tóraǵasy bolyp taǵaıyndaldy.
Ardaq Temirhanuly 1981 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynda dúnıege kelgen. 2003 jyly M.Áýezovtiń atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin «halyqaralyq qatynastar» mamandyǵy boıynsha bitirgen, al 2006 jyly Qaztutynýodaǵy Qaraǵandy ekonomıkalyq ýnıversıtetin «ekonomıka» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan.
2014 jyly «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasy boıynsha King's College London «memlekettik basqarý» mamandyǵy boıynsha magıstr dárejesin, sondaı-aq Ulybrıtanııadaǵy Warwick Business School «bıznes-ákimshilendirý» boıynsha magıstr dárejesin aldy.
Eńbek jolyn 2003 jyly Shymkent qalasy ákiminiń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý basqarmasy uıymdastyrý-kadrlyq jáne taldaý jumysy basqarmasynyń bas mamany laýazymynan bastaǵan.
2020 jylǵy naýryzdan bastap qazirgi ýaqytqa deıin QR SІM Investıtsııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary boldy.
***
Osy aptada Іlııas Ospanov QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń Indýstrııalyq damý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy.
Іlııas Esetuly Ospanov 1986 jyly Nur-Sultan qalasynda dúnıege kelgen. L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin jáne London Imperııalyq kolledjin (Ulybrıtanııa) bitirgen.
Eńbek jolyn 2008 jyly «Astana sý arnasy» MQK ınjeneri bolyp bastady.
2012-2014 jyldar aralyǵynda QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń qurylymynda túrli laýazymdarda jumys istedi. 2014-2016 jj. QR Investıtsııalar jáne damý mınıstrliginde basshylyq qyzmetterdi atqardy.
2021 jylǵy sáýirden bastap qazirgi ýaqytqa deıin «QazInnovations» ulttyq ınnovatsııalardy damytý agenttigi» AQ basqarma tóraǵasy qyzmetin atqardy.
***
Shyǵys Qazaqstan oblystyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń basshysy laýazymyna Dıdar Keńesbaev taǵaıyndaldy.
Dıdar Muhtarbekuly 1984 jyly Ulan aýdany Bozanbaı aýylynda dúnıege kelgen.
2001-2006 jyldary D.Serikbaev atyndaǵy ShQTÝ-da ınjener mamandyǵy boıynsha bilim aldy.
2006 jyldan bastap qurylys salasynda túrli qyzmet atqardy.
2015 jyly memlekettik qyzmetke kirgen. ShQO memlekettik sáýlet-qurylysty baqylaý basqarmasynda bas maman, bólim basshysy boldy.
***
Soltústik Qazaqstan oblysynyń eki basqarmasyna jańa basshylar taǵaıyndaldy.
SQO jer ınspektsııasyn aendi Baqytjan Bekish jetekshilik etpek. Baqytjan Serikuly 1984 jyly týǵan, bilimi joǵary, 2005 jyly M. Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin «ıýrısprýdentsııa bakalavry» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan.
Eńbek jolyn 2007 jyly SQO Ǵabıt Músirepov atyndaǵy aýdany Novoıshımskoe aýylynyń «Qurylys bólimi» memlekettik mekemesiniń jetekshi mamany bolyp bastap, sol aýdanda birqatar laýazymdy qyzmetterdi atqardy.
2016-2021 jyldary «Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń jer ınspektsııasy basqarmasy» KMM basshysynyń orynbasary-memlekettik ınspektory bolyp eńbek etti.
SQO ekonomıka basqarmasyna Qýanyshbek Qalıjanov taǵaıyndaldy. Qýanyshbek Serikuly 1981 jyly SQO Aqjar aýdany Talshyq aýylynda dúnıege kelgen.
2001 jyly Kókshetaý esep-saýda kolledjin jáne 2012 jyly «Kókshe» akademııasyn «Qarjy» mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek jolyn 2004 jyly SQO statıstıka basqarmasynyń Aqjar aýdany Talshyq aýyldyq okrýginiń mamany bolyp bastady.
2015 jyldan 2021 jylǵa deıin SQO statıstıka departamenti basshysynyń orynbasary boldy.
***
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy basqarmasynyń sheshimimen Óńirlik keńestiń kelisimi boıynsha Almaty oblysy boıynsha kásipkerler palatasynyń dırektory qyzmetine Lázzat Shyńǵysbaeva taǵaıyndaldy.
Lázzat Shyńǵysbaeva 1977 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetin bitirgen.
2000 jyldan 2007 jylǵa deıin túrli bıznes-qurylymdarda jumys istedi. 2007-2013 jyldary «Jetisý» ÁKK» UK» AQ quqyqtyq qamtamasyz etý jáne satyp alýdy uıymdastyrý departamentiniń dırektory, zań departamentiniń dırektory, jobalardy basqarý departamentiniń dırektory, «G4» JShS «Almaty qalasynyń seriktes qalalary» jobasynyń bas menedjeri boldy.
***
«31-arnanyń» bas dırektory laýazymyna Qurmanbek Jumaǵalı taǵaıyndaldy.
Buǵan deıin J. Qurmanbek «Astana» telearnasynyń bas dırektory bolyp istegen.
Jumaǵalı Qurmanbek 1985 jyly 27 tamyzda dúnıege keldi.
2008 jyly Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin «Jýrnalıstıka» mamandyǵy boıynsha bitirdi.
Q. Jumaǵalı kásibı mansabyn «Qazaqstan RTRK» AQ telearnasynda redaktor retinde bastady, «Habar agenttigi» AQ-da redaktor-júrgizýshi, korrespondent boldy.
***
Osy aptanyń basynda «Nur Otan» partııasynyń hatshysy Álibek Áldeneı ASTANA telearnasynyń ujymyna jańa bas dırektordy tanystyrdy.
Jańa basshy - buryn «NUR Media» holdıngi bas dırektorynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan Ázızhan Ábildınov.
Ol 2017 jyldan bastap «Nur Media» holdınginde BAQ máselelerimen aınalysqan.
- Mańǵystaý oblysynyń Aýyl sharýashylyǵy basqarmasyna jańa basshy keldi
- QR Úkimeti Astana memlekettik qyzmet habyna qoldaý kórsetý kelisimin uzartty
- SQO-da eki basqarmaǵa jańa basshy taǵaıyndaldy
- Pavlodar oblysynyń Jelezın aýdanyna jańa ákim taǵaıyndaldy
- Elordada «Memlekettik qyzmettiń damýy jáne yntymaqtastyq» atty konferentsııa ótip jatyr
- SQO halqy kóbine densaýlyq saqtaý jáne bilim salasynyń laýazymdy tulǵalaryna shaǵymdanady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Almatyny kógaldandyrýǵa qala turǵyndary da qatysa alady – Baqytjan Saǵyntaev
ALMATY. QazAqparat – Almatyda qazan aıynda kúzgi otyrǵyzý bastalady, oǵan qala turǵyndary qatysa alady. Bul týraly qala ákimi Baqytjan Saǵyntaev «Almaty» telearnasyndaǵy Akimat Live baǵdarlamasynyń tikeleı efırinde aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Baqytjan Ábdiruly qala turǵyndarynyń suraqtaryna jaýap bere otyryp, aýlalardy abattandyrý boıynsha baıqaý jalǵasatynyn aıtty.
«Jasyl Almaty baǵdarlamasy aıasynda kóktemde 64 594 kóshet otyrǵyzyldy. Kúzde 285 myńnan astam kóshet otyrǵyzý josparlanǵan. Jumys qazan aıynda qalanyń barlyq aýdandarynda bastalady. Qazaq teregi, kúl, kúmis bulan, Norvegııa úıeńkisi, dolana, sondaı-aq alma men órik sııaqty jemis aǵashtarynyń kóshetteri daıyndaldy»,- dedi B.Saǵyntaev.
Sondaı-aq, «Jasyl aýla» aktsııasy aıasynda turǵyndarǵa aýlalaryn kógaldandyrý úshin kóshetter taratylady.
Aıta keterligi, aýlany kóriktendirý jónindegi baıqaý keler jyly da jalǵasady. Oǵan zańdy tulǵalar da qosylyp, aýmaqty kógaldandyrý boıynsha baıqaýǵa qatysa alady.
- Almatyda mektep oqýshysy 11 qabattan sekirip ketti
- Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 24 bala emdelip jatyr
- Almatyda kólik basqarý quqyǵynan aıyrylǵan júrgizýshini anyqtaıtyn júıe iske qosyldy
- Almatyda nan – 75 teńge, kartoptyń kelisi – 98 teńgeden satylyp jatyr
- Almatyda joǵary jyldamdyqpen kólik júrgizgender jaýapqa tartyldy
- Almatydaǵy kásipkerlerge qandaı kómek kórsetilip jatyr
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistan syýahatçylyk üçin iň howpsuz döwletler arasynda
Bu ýylyň Ýanwar aýynyň 10-nda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Daşary Işler Ministrligi, Amerikaly syýahatçylary beýleki ýurtlaryň howplulyk derejesi barada habarlandyrmak maksady bilen täze maglumat paýlaşma maksatnamasyna başlady. Bu maksatnama esasynda, Amerikan watandaşlary dogry we ynamdar ähli howpsuzlyk maglumatlary bilen üpjin ediler. Bu ulgam içinde döwletleriň howplulyk derejesi 1-dan 4-e çenli dereje bilen belgilenýär.
Birinji toparda dänýaniň iň howpsyz döwletleri, Amerikalylar üçin ne terror, ne jenaýat, ne raýaty ynjalyksyzlyk ne-de tebigy betbagtlyklar howpy salan 40 sany döwletleriň arasynda Türkmenistanda bardyr. Türkmenistan bilen bir hatarda, Gazagystan, Belorussiýa, Täjigistan we Özbekistan hem bardyr.
Şeýle-de, bu maksatnamada Angliýa, Italiýa, Germaniýa, Fransiýa we Ispaniýa yaly bütindünýä meşhur syýahat edilen ýurtlar ikinji derejeli howpsuz döwletler arasynda ýer alandyr.
Çeşme: ABŞ Daşary Işler Ministrligi


text:
LINIÝALY MEHANIKI GÖZENEK
Gözenek çybyklaryny gorizontal ugurda liniýaly hereket bilen daşardan darap arassalaýan enjamdyr.
DEŞIK PERLI GÖZENEK
Gözenek, çarhly zynjyr ulgamyna birleşdirilen tükeniksiz aýlanşykda işleýän deşik perlerden ybaratdyr. Deşikleriň diametri dürli ölçeglerde bolup bilşi ýaly, köplenç d5 ýada d6 mm ölçegde öndürilýär.
KOMPAKT GÖZENEK
Arassalaýyş desgalarynda inçe gözenekden geçirmek üçin ulanylýan Deşik Perli Mehaniki Gözenege alternatiwa hökmünde işläp taýýarlanan Kompakt Gözenek bilen 6 mm-den uly bölejikleriň desgadan aýrylmagy üpjün edilýär.
TEGELEK MEHANIKI GÖZENEK
Tegelek şekilli gözenek, çybyklarynyň ýüzüni aýlaw hereketli dyrmyk bilen daşardan tämizleýän enjamdyr. Esasan gözenek, dyrmyk ulgamy, hereketlendiriji reduktor topary we dyrmyk arassalaýyş bölüminden ybaratdyr.
MIKRO DISK SÜZGÜÇ
Lagym suw we agyz suwy arassalaýyş desgalarynyň çykyşlarynda suwuň hilini artdyrmak üçin ulanylýan Mikro disk süzgüçler arkaly 10 mikrondan uly bölejikleriň saklanmagy üpjün edilýär.
GÖZENEK PRES
Gözenekler tarapyndan saklanan galyndylar özlerinde ýokary derejede suw saklaýar we göwrüm gatnaşygynda köp ýer tutýarlar.


text:
Sankt-Peterburgyň gubernatory Aleksandr Beglowyň ýolbaşçylygyndaky rus wekiliýeti Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek dabaralara gatnaşmak üçin şu gün Aşgabat şäherine geldi. Türkmenistanyň Prezidenti şu gün rus wekiliýetini kabul etdi.
Duşuşygyň dowamynda Sankt-Peterburgyň gubernatory Türkmenistanyň Prezidentini we halkyny Garaşsyzlyk baýramy bilen gutlady. Şu ýyllaryň dowamynda ýurduň ykdysady we durmuş taýdan üstünlik gazanandygyny belledi. Häzirki wagta çenli Sankt-Peterburg bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň ýokary derejä ýetendigi nygtaldy. Hususan-da, Newanyň we Türkmenistanyň arasyndaky söwda dolanyşygy 30% ýokarlandy.
Duşuşykda Aleksandr Beglow we Gurbanguly Berdimuhamedow Beýik Watançylyk urşuna gatnaşanlara hormat goýmak, ularyň sarpasyny saklamak barada hem pikir alyşdylar. Sankt-Peterburgyň gubernatory Türkmenistanda ýaşaýan weteranlara uruş döwründe Leningradyň goralmagyna kömek edendikleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Aleksandr Beglow Sankt-Peterburgyň türkmen halkyna minnetdarlyk nyşany hökmünde Aşgabatda ýadygärlik gurmak isleýändigini diýdi. Dostlukly Türkmenistana mundan beýläk-de ösüş we abadançylyk, türkmen halkyna bolsa üstünlik arzuw etdi.


text:
ABŞ-nyň Kongresi, Eýrandaky ýagdaýy ýazgardy
ABŞ-nyň Kongresi, Eýranda geçirilen demonstrasiýalaryň basylyp ýatyrylmagyny ýazgardy. Bu mesele bilen baglanşykly geçirilen ses berişlikde, bir adamdan başga hemme 405 deputat, Eýranda ýüze çykan bu ýagdaýy ýazgardy. Ýewropa Birleşiginiň liderleri hem, Eýran hökümetini asuda demonstrasiýalara ýol bermäge çagyrdylar. Bu barada 20-nji iýunda ýaýradylan beýanatda, “Eýran häkimiýetleri asuda demonstrasiýa çykanlara garşy güýç ulanmakdan saklanmaly” diýilýär. 19-njy iýunda, Ýewropa Birleşiginiň liderleri Eýranyň ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýiniň eden çykyşyndan soň şeýle çagyryş bilen Eýran häkimiýetlerine ýüzlendiler.


text:
Ýagşylyk etmegi başarýan adamlar hemişe şähdaçyk, bagtly we salykatly bolýarlar. Ýöne ýagşy niýet käwagt şübhä hem sebäp bolup bilýär. Psihologlar munuň sebäbini agtarypdyrlar.
Lankaşir (Lancashire) uniwersitetinde işleýän psiholog Mann bir adamdan ýagşylyk gören biriniň hem başga birine ýagşylyk etmek islemeginiň aňyrsynda ýatýan sebäbiň üstünde ylmy iş alyp barypdyr. Onuň bellemegine görä: "Bu aslynda edil zynjyr ýa-da domino ýaly täsir döredýän bir baglanyşyk".
BBC-niň ýazmagyna görä, şeýle pikirler taryh boýunça dowam edip gelýär.
"Meselem, barly neapollylar gadym eýýämda özi üçin kofe satyn alan mahaly, şeýle mümkinçiligi bolmadyk başga biri üçin hem kofe alýan ekeni".
Amerikanyň düýbüni tutanlardan Benjamin Franklin hem şeýle pikiri goldaýanlaryň biri ekeni. Ol bir adama nesýe pul beren mahaly, soň onyň yzyna gaýtarylmazlygyny isläpdir. Nesýe puly alan adama iberen gysgaça hatynda, bir gün onuň hem kyn ýagdaýa düşen başga bir adama duş gelen mahaly oňa nesýe pul berende, şol ýagşylygyň öweziniň doljagyny aýdypdyr.
Ýagşylyk edýänler hemişe şähdaçykdyr
Muňa ýakyn taryhda Angliýada otluda bir mobil telefon tapan 12 ýaşyndaky bir ýetginjegiň başdangeçirmesi hem gowy mysaldyr. Telefonyň eýesi ony tapan ýetginjege minnetdarlyk üçin pul sowgat bermek isläpdir. Ýöne ol ýetginjek telefonuň eýesine şeýle haýyş bilen ýüzlenipdir: "Maňa pul bermegiňiziň geregi ýok. Munuň öwezine, bir gün ýeri gelende, siz hem başga birine ýagşylyk edip bilersiňiz".
Garward uniwersitetiniň işgäri Michael Norton öz geçiren ylmy barlaglaryndan soň şeýle netijä gelipdir: "Başga adamlar üçin öz baýlygyndan ummasyz bölegi haýyr-sahawata berýän bir adam, bütin baýlygyny diňe özüne gönükdirýän adamdan has bagtlydyr".
Norton, 130 sany ýurtdan bolan tapawutly mysallaryň üstünde işläp, şeýle netijä gelipdir. Onuň aýtmagyna görä: "Isle barly bolsun, isle garyp, tapawudy ýok, elde baryny ýagşylyga hem haýyr-sahawada berýänleriň has bagtlydygyny gördüm. Munuň dürli sebäpleri hem bolup biler. Başga birine ýagşylyk etmek sosial gatnaşyklary ysnyşdyryp, kämilleşdirişi ýaly adamynyň durmuş baradaky düşünjesinde aňyny hem durlamaga esas döredýär".
Nortonyň nygtamagyna görä, tagamly we süýji tagamlara ymtylyş ýaly, başga adama ýagşylyk etmek hem adamynyň zannyna, ýagny tebigatyna bagly bolýar.
Ýagşylyk edilende, muňa şübheli garamak
Mann bolsa, ýagşylyk edilen mahaly oňa şübheli garaýanlaryň hem köp bolýandygyny belleýär. Adamlar derrew başga bir adamynyň özüne şeýle ýagşylygy näme üçin edendigi babatda oýlanýarlar. Eýse, bir adam näme üçin başga birine ýagşylyk etsin?
Mann 13 günläp dürli ýagdaýdaky adamlara ýagşylyk hökmünde o diýen ummasyz gymmat bolmadyk kömekleri edipdir. Käbir adamlara kofe hödürläpdir. Nobata duran bir adama öz nobatyny beripdir. Ýagyş ýagyp durka başga birine öz ýapynjasyny beripdir.
Ýöne onuň eden şeýle ýagşylygyna şübheli garanlar hem bolupdyr. Mannyň bellemegine görä, häzirki wagtda adamlar diňe özüni pikir edýärler. Onuň pikiriçe, geçen asyryň 70-nji ýyllarynda bolsa ýagdaý beýle däl ekeni. Ol: "Bu ýagdaý bizi gaty ynjalyksyzlandyrýar. Häzirki döwürde duşmançylyk, göriplik, şübhe, egoizm has köpelipdir. Adamlar diňe özünden başgany gaýgy edenoklar" diýýär.
Domino täsiri
Käbir adamlaryň pikiriçe, ýagşylyk aňsatlyk bilen öz-özünden ýaýbaňlanmaýar.
Mannyň bellemegine görä, ýagşylyk etmek üçin uly bir tutumyň geregi ýok. Ýagşylyk etmek isleýän bolsaňyz, güler ýüzli görünseňiz, adamlara mylaýym söz aýtsaňyz hem, başlangyç üçin ýeterlik. Şeýlelikde bu duýgy senden beýleki adamlara hem ýokuşyp, ýagşylyk duýgularynyň täsirlenmek halkasy döräp biler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan “basym” ABŞ-nyň Siriýadan goşun çykarmak planlary barada maslahatlaşmak üçin duşuşmagy planlaşdyrýar. Bu ýurtlaryň ikisiniň hem Siriýada harbylary bar.
Türkiýäniň döwlet eýeçiligindäki “Anadolu” habar gullugy 6-njy ýanwarda bu duşuşygyň, anyk wagty kesgitlenmedik hem bolsa, şu aýda bolmagyna garaşylýandygyny habar berdi.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow iki lideriň “basym” gürleşmek niýetiniň bardygyny, emma entek duşuşygyň anyk senesiniň belli däldigini tassyk etdi.
Putin we Erdogan soňky gezek 1-nji dekabrda, Buenos Aýresde geçen 20-ler sammitinde duşuşdy. Iki ýurduň daşary we doranmak ministleri dekabryň aýagynda Moskwada duşuşyp, Siriýa hakynda maslahat etdiler.
Siriýa ýedi ýyllyk raýat urşuny başdan geçirýär.
Orsýet we Eýran bu uruşda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýar. Birleşen Ştatlar we Türkiýe dürli-dürli hökümete garşy söweşijileri goldaýar.
ABŞ-nyň milli howpsuzlyk geňeşçisi John Bolton anna güni, 8-nji ýanwarda Türkiýede türk goranmak ministri Hulusi Akar we aňtaw gullugynyň başlygy Hakan Fidan bilen duşuşanda ABŞ planlaryny maslahat etjekdigini aýtdy.


text:
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty
Ugurlary (hünärleri)
Dil bilimi we edebiýaty öwrenmek (hünärler: iňlis dili; nemes dili; fransuz dili; rus dili we edebiýaty; ispan dili)
Tölegli esasda okadyljak hünärmenleri taýýarlamagyň ugurlary we hünärleri:
1. Dil bilimi we edebiýaty öwrenmek (hünärler: iňlis dili; rus dili we edebiýaty; arap dili; pars dili; türk dili; hytaý dili; ýapon dili; koreý dili; hindi dili; türkmen dili we edebiýaty).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýada orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýat lary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim bara daky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3×4 sm ölçegdäki sekiz sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tas syklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýag daýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli res minamanyň asyl nusgasyny tabşyrýarlar.
Bulardan başgada, okuwa girmäge isleg bildir ýänler ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlik de resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakda kylary görkezýärler we nusgalaryny tabşyrýarlar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde har by gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähatyny.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassykla ýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
Dil bilimi we edebiýaty öwrenmek ugry:
iňlis dili; nemes dili; fransuz dili; rus dili we edebiýaty; arap dili; pars dili; türk dili; hytaý dili hünärleri — saýlap alan hünär dili ýada iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty, Türk menistanyň taryhy;
ispan dili; ýapon dili; koreý dili; hindi dili hünärleri — iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
türkmen dili we edebiýaty hünäri — türk men dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenis tanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamala rynyň esasynda dilden geçirilýär.
Türkmenistanyň taryhy dersi boýunça synag döwlet dilinde geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolma dyk iş tejribesi bolanlar;
- çagyryş boýunça harby gullugy geçenler.
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyňsalgysy: Aşgabat ş., Aba Annaýew köçesi, 47, tel.: 346717.


text:
Sud edilýänler Nýu-Ýorkuň Bronks etrabynda sinagogany (ýewreý ybadathanasyny), ýewreý merkezini partlatmak, şeýle-de şäheriň demirgazygyndaky Stýuart aeroportunda ondan oňa göçürip bolýan zenit raketadan harby uçarlary urup gaçyrmak niýetinde bolupdyr.
ABŞ-nyň Federal derňew býurosy bu toparyň işine syn edip, olaryň arasyna Päkistan asylly amerikalyny ornaşdyrypdyr. Ol hakyky bolmadyk partlaýjy gurallary sud edilýänlere getirip beripdir, olar ony sinagogada ýerleşdiripdir, şol wagtam olar tussag edilipdir.
Aklawçylar öz goraýan adamlarynyň Federal derňew býurosynyň pidasy bolandyklaryny aýdýarlar.


text:
Klintonyň ýakyn ýarany Filip Reýnz žurnalistlere beren maglumatynda bu duşuşygyň “hususy hem-de dostlukly” ýagdaýda geçenligini aýtdy.
Duşenbe güni giçlik Klinton “G-8” toparyna girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleri bilen hem duşuşyp, Fransiýa bilen Britaniýa tarapyndan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine teklip edilen Liwiýanyň howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek meselesi hakda pikir alyşdy.
Teklip edilen şol rezolýusiýa parahat ilaty we oppozision toparlaryň agzalaryny goramak maksady bilen Kaddafiniň uçarlarynyň NATO we ABŞ tarapyndan urlup ýykylmagy ýaly maddalary öz içine alýar. Emma bu teklibiň kabul edilen halatynda hem onuň amala aşyrylmagy we Liwiýanyň howa giňişligine gözegçilik edilmegi uçin ýüzlerçe uçar gerek bolar.
”G-8” toparyna girýän ýurtlaryň wekilleriniň arasynda duşuşyklar dowam edýärkä, 15-nji martda Hillary Klinton Müsüre sapar etdi. Müsürden soňra onuň Tunise barmagyna garaşylýar.
Kaddafiniň harbylarynyň güýji
Bu tagallalar dowam edýärkä, Kaddafiniň harbylarynyň ýurduň günbatarynda ýerleşýän Zawara şäherini oppozisiýanyň elinden gaýdyp basyp alanlygy barada maglumat gelip gowuşdy. Bu oppozision güýçler tarapyndan eýelenen ilkinji şäherlerden biridi.
Eger bu habar tassyklansa, ol Kaddafiniň paýtagt Tripoli bilen Tunisiň aralygyndaky ýerlerde öz kontrollygyny berkidenligini aňladar. Kaddafiniň tarapyny tutýan harbylar ýurduň gündogarynda basylyp alnan ýerleri gaýdyp almak barada hem tagallalaryny dowam etdirýärler.
“Häzir Kaddafiniň güýçleriniň ýagdaýy belli bir derejede amatly, emma olaryň bu güýjüni gorap bilip-bilmejegini wagt görkezer. Ol öz harbylary bilen bilelikde belli bir derejede üstünlik gazandy. Emma esasy kynçylyk öňde” diýip, Waýt aýdýar.
Soňra ol şeýle diýýär: “Kaddafi oppozisiýanyň gözegçiligindäki Misurata etrabynda o diýen iş etmedi. Şol şähere girmek barada käbir tagallalar edildi, emma şol synanyşyklar başa barmady. Kaddafi öz harbylaryny Liwiýanyň gündogar etraplaryna iberýär. Netijede olaryň bu güýjüni goramagy barha kynlaşsa gerek we oppozisiýanyň nukdaýnazaryndan aýdylanda, olar üçin gündogary kontrolda saklamak aňsat bolar”.
Halkara garaýyşlar tapawutly
Şol bir wagtyň özünde-de Britaniýadyr Fransiýa tarapyndan teklip edilýän we Liwiýanyň howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek baradaky mesele 15-nji martda “G-8” toparynyň wekilleriniň arasynda Parižde geçirilen gepleşikleriň gün tertibiniň esasy üns merkezinde boldy. Emma habarlardan mälim bolşuna görä, “G-8” toparynyň agzalary Liwiýa garşy harby çäre görmek baradaky bu teklibi goldamakdan çeke durup, ony BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine galdyrmaga synanyşýarlar.
“Häzirki döwürde men ”G-8” toparyna girýän hyzmatdaşlyrymyzy razy etmegi başarmadym. Bu tagallanyň başyny Fransiýa bilen Britaniýa çekýär. Şu mahal ýagdaý nähili? Kaddafi utuş gazanýar. Eger biz geçen hepde käbir aeroportlary we Kadafiniň uçarlaryny weýran eden bolsadyk, oppozisiýa bu günki ýagdaýynda bolmazdy” diýip, Fransiýanyň daşary işler ministri aýtdy.
Fransiýanyň wekili güýç ulanylmasa, Kaddafiniň güýçleriniň Bengazi şäherini gaýtadan eýelemeginiň öňüni alyp bolmajagyny hem belledi.
Arap Ligasynyň ýolbaşçysy Amr Mosa bolsa parahat ilaty goramak maksady bilen BMG-ni Liwiýanyň režimine garşy ýurduň howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmäge çagyrdy. Emma agzalýan topar Liwiýa daşary ýurt harbylarynyň iberilmegine garşy çykýar.
Mosa bilen Ýewropa Bileleşiginiň daşarky gatnaşyklar boýunça ýörite wekili Katrrin Aşton duşenbe güni duşuşyp, Afrika Bileleşiginiň, Arap Ligasynyň we ÝB-niň arasynda geçiriljek nobatdaky ýygnakda uçuş gadaganlygyny girizmek meselesiniň ýygnagyň gün tertibine giriziljekdigini bellediler. Bu sammitiň geçirilmeli güni bolsa henize çenli kesgitlenenok.


text:
ShQO-da jeńgetaılyqpen aınalysqan saýna ákimshileri anyqtaldy
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynda jeńgetaılyqpen aınalysqan saýna ákimshileri anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ShQO Polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, tártip saqshylary 19 qyrkúıekten bastap óńir aýmaǵynda «Stop-trafık» jedel aldyn alý sharasyn júrgizýde. Sonyń nátıjesinde, ıntımdi qyzmet kórsetiletin 3 prıton anyqtaldy.
«Shara barysynda qonaq úıler, oıyn-saýyq mekemeleri, monsha keshenderi jáne basqa da túrli obektiler tekserildi. Osylaısha, Semeı men Óskemen qalalarynyń saýnalarynda kelýshilerge jeńil júristi qyzdardy usynatyn ákimshiler ustaldy. Jeńgetaılyqpen aınalysqan olar zańsyz tabys taýyp kelgen. Naqty aıtqanda, osyndaı qyzmet kórsetkeni úshin jezókshe tapqan tabystyń 30%-yn saýna ákimshisi alyp otyrdy», - dep habarlady vedomstvo ókilderi.
Qazirgi ýaqytta barlyq faktiler boıynsha QR QK-niń 309-babyna sáıkes sotqa deıingi tergeý amaldary. Intımdi qyzmet kórsetetin áıelder arnaıy esepke alyndy.


text:
DÁUREN QUAT. ShAHMARANNYNG KITABY
(әngime)
Ayaghynan aljyghan Soltanbay shaldy saqalynan alty taram jasyn aghyzyp balasy qalagha sýirep әketken kýni búl jalghyz qaldy. Áuelde jalghyzdyghyn kýmәnining jetegine baylap anyraghan auyldyng ishin aralap kóp sendeletin. Qara aghashtardyng basyna qalbanday kep qonatyn qarghalardan ózge qarang eter jan joq. Qúlazyghan tynyshtyq. Áredik Soltanbay qarttyng nәli tayghan kerzi etiginen týsken izdi kózi shalady. Ókshesi qisayyp, dobalbastanyp jatyr. Jamau jýreley otyryp sol izdi sipap qoyady. Jaryqtyq jasy úlghayyp, mәlkildegen shaghynda ayaghynan aljydy ghoy, әitpese sanasy sayrap túratyn. Tek bar aiyby kýndi kýn demey, týndi týn demey, ýiinen shyghatyn da jýre beretin. Aqyrynda tau men tasty kezip, arqa eti arsha, borbay eti borsha bolyp bir-aq oralushy edi. Sýrleuler әjimdegen sýleydalanyng eng songhy iyesindey edi ol. Keybireuler odan «eles ertip, aruaq aidap jýrgen adam» dep shoshityn. Al, Soltekeng bolsa, bir kezde ózi sayran salghan ólkenin bederine tabany janyp, qúshyry qanyp qaytqanyna shalqityn. «Sarytauymnyng oiy men qyryn armansyz sharladym, – deytin qalagha qaptay kóship, jarysa qol búlghap bara jatqan jaqyn-júraghatyna qarap shal bayqús, – Sarytaudy kórip sanlaghym bir kóterildi». Shaldyng sózin shalyq úrghannyng sandyraghyna balap sol Sarytaudyng bókterinen qalagha bet týzegen auyl kóshining aqyry Jamaudyn júrt baghyp qaluymen ayaqtaldy.
Aldymen qalagha auyldyng jastary attanghan. «Keremet qalada eken. Aqsha ayaqtyng astynda ybyrsyp, shashylyp jatady eken. Tek erinbey enkey de etegine toltyra ber». Sonysy ras-au shamasy, qalagha túraq tepkenning aldy ala kóbik auyzdanyp auylgha soqqan sayyn eldi estandy etip bitirdi. Sodan keyin-aq auyl qalagha qarap jútynatyndy shyghardy. Sóitti de jyly orynynan jylystap kóshe bastady. «Kóshpeymin, kóshe almaymyn» degen búl auyldaghy júmyr basty pende jalghyz Jamau boldy. Teginde, terisin sýiegine qaptay salghanday qapsaghay boyly tyrjau jigit eniregen eregesting adamy edi. Qalagha týp qotarylghan aghayyn tuysyna jon arqasyn kórsetip mine, endi, jalqy kýn keship auylda jýr.
Jamaudyng kýndegi әdeti osy: albaryndaghy azyn-aulaq iri-qarasy men úsaq malyn aidap aparyp Qarasaydyng auzyndaghy anghargha qaptatyp jiberedi de samal jýgirip túratyn ólendi ózektin salqyn sabatyna kómilip otyrady da qoyady. Ghayyptan bir jolaushy tap bola ketse, Jamaudyng myna keypin beydaua dýniyeden irgesin aulaqqa salyp әr kýnin minәjat ýstinde mýlgip qana ótkizetin mýminge úqsatar edi.
Ish jiyditer tynyshtyq ishegin tartyp synsyghan bir uilge ilinip qalghan. Jamau anyq estiydi. Uil ýzdige soghyp ýzile bozdaydy. «E-ey, Alla-ay, – deydi sodan song kýbirlep, – tynyshtyq ekesh tynyshtyq ta jalghyzsyrap jylaydy eken ghoy».
Qúnysqan jauyrynyn jazyp tóniregine kóz tastaghan. Angharlarda úiyghan alyp kólenkeler kemerinen asyp iyen júrttaghy auylgha qaray jayylyp barady eken. Ymyrt ýiiriluge bet alypty. Úyasyna enbes búryn Bayanjýrek tauynyng basyna qonyp alyp kýmbezkók aspandaghy seruen jolyn tamashalaytyn batar Kýniyesiz ýilerding shatyryna shapaghyn shashyp, sholaq kóshelerding boyyna qúba qyzyl alasha tósep tastapty. Ilkide sol sholaq kóshelerding qoyyn-qonyshynan tayaq ústaghan, syryq sýiretken kәri-qúrtan, bala-shagha aqtaryla shyghyp óristen qaytqan maldyng aldyn tosyp túratyn. Keshke deyin búghynbaq oinap, qyzyl inirde bir-birin tauyp ala qoyghanday shúrqyrasqan bir dәuren edi ol kezde.
Anau qoltyqtaghy dónning jalpaq tóbesine qariyalar jayghasatyn. Dónning shiyleuitteu túsyna kәri shesheler men jaulyqtary agharandap jas әielder jinalatyn. Ánebir kýmis bastau iyinaghashty qyz-kelinshekterge tolyp ketushi edi-au. Tay-qúnandaryn jýgirtken bozbala, jigit-jeleng әlgi kýmis bastaudyng ayaghynan shól basarday entelep kep irkiletin. Soqasyn kóterip, temir túyaq «túlparlaryn» qantarghan aghalar da óris baqqan júrttyng óresinen tabylar edi. «Sonyng bәrin qala jútty, – deydi Jamau kýrsinip, – qala jútty». Dóng basyna dóngelene maldas qúrghan shaldar jarysa jer tompaytyp, baqigha attanysymen, bir toqtyny qandap bitiretin aghayyn arasyndaghy kilt etken kiykiljing ataulynyng kiri qalyndap, әrkim óz úyaty men namysynyng shylauyna baylanyp, qabaghyn teris saldy. Sodan keyin-aq:
– Syrty týkti, ishi boq birer hayuan iz-týzssiz joghalyp, bir-eki azamat sottalyp ketti;
– Qazan teuip qaghynghan tentekter kóbeyip, qas jarylyp, tis syndy;
– Kelin-kepshikting súiyq jýrisi bilinip, ong bosaghadaghy qyzdyng oipang beli shenbirek atyp shanyraq astynda tóldedi;
– Ala jip kórse, asylyp óletinder kóbeydi;
– Sóz jarystyrghannan bóz jarystyrghan ozyp, bәkene boyly bәseke kýsheydi.
Osynyng bәrin Jamaudyng auyly óz ishinde qozdatyp, ósirip, ushyqtyryp, balalatyp aldy da artynan shoshyghanday týrshigip túra qashty. Qalagha. Bireudi bireu bilip bolmaytyn qalagha. «Búl auyldyng adamyn ghana emes, úyaty men namysyn da auzyn aranday ashqan qala qylghyta saldy». Jamau taulargha qaraydy: boy talastyryp shalqy kóterilgen qúz jartasty kók sengir taular aspangha barar joldyng baspaldaqtary siyaqty – bir-birine mingesip, úshtasyp alystan aibar tógedi. Ayaghynyng astyndaghy qara jolgha telmiredi: qara jol danghylgha bitken danalyqtyng tilinde sóilep keterdey ym qaghady. Búlaqqa qúlaq tosady: búlaqtar betin basyp úyala qashqan bala boyjetkendey sylang qaghyp bir tynbaydy. «Búl auyldyng adamdaryna, – deydi sonda Jamau, – myna taulardyng tәkappar minezi, myna joldardyng kóneni kógendegen kópbilgishtigi men kónterili tózimi, myna búlaqtyng móldirligi men balandyghy darymapty». «Teginde solardyng qalagha auyp qara batyrghandary da dúrys boldy, – deydi sodan son, – ómir – alys-júlys bәsekening sheginde jalyghu ýshin berilgen uaqyttyng ólshemi ghoy. Men bilmeytin qalada qalay qyrbaylassa da ózderi bilsin».
Jamaudy jalghyzdyqqa kóndirgen ólke jer-jahannan bólinip uaqyttyng әldebir mekensiz, mezgilsiz úshpaghynda qalyp qoyghan siyaqty. Tang qalay atsa, kesh solay batady.
Jamau jetim auyldyng syrtyndaghy baluan jotaly belge kóteriletin. Sosyn әbden ýirengen kózi týnge sinip ketken týley týzding týkpirinen jiptey syzyq tartylyp óterin qapysyz angharady. Jiptey syzyq sәlden keyin júldyzdardyng sәulesine ilinip, manday tústa agharandap jýrip alady da, jarty elige ósip bileziktene bitip toqtaydy. Álgi bilezikting ýstine taghy bir aqkýmis bilezik kiyiledi. Aqkýmis bilezikter qalyndap, býkteuin jazghan sayyn byqyp jatyp alghan týimedaq júldyzdar ólermendene aspan tósine órlep, badana kózdi basbarmaqtay júldyzdardyng jaryghy jayyla týsedi. Shyghystan bileziktenip tang bilindi, tang atty degen osy.
Boyauy solghan bozamyqtan Jonghardyng appaq jýzi qylang beredi, dónkiyip Arshaly týregeledi, úiqyshyl Sarytaudyng shoshaq tóbeleri qarauytady. Erte oyanghan Jonghar abyz tau, aqsaqal tau – Arshalygha aldymen sәlem jasap, Arshaly aldy-artyna abajaday tónip otyrady da, ainalasyndaghy bala taulardy asa tayaghymen týrtip oyata bastaydy.
«Taular tәrtipti, – deydi Jamau, – taularda tәrtip bar».
«Taualar tәrtipti, taularda tәrtip bar». Jamau jalghyz ózi bir jyldy ótkerdi.
«Taular tәrtipti, taularda tәrtip bar». Jamaudyng jan balasyna jaq ashpaghanyna jәne bir jyldyng jýzi audy.
«Taular tәrtipti... «iyә, taularda tәrtip bar» dep dauystady bireu tap qasynan.Qara kisi. Tang alageuiminen tanghajayyp týs aulaghanday ainalasyna tamsana qarap túrdy da jol bastady. Auylgha. IYen auyldyng shetine ekeui iline bergende agharandaghan әldenelerdi Jamaudyng janary ilip týsti. Bir birine ýnsiz múng shaqqan múrjasyz tamdardyng irgesinen týn týtilip barady eken. Sol kezde anyq bayqady kebinder kerueni kerimsal lekke ilesip qasynan suyldap ótip jatty. Auyldan singen shiyki topyraqtyng iyisi anqidy.
... Qara kisi Jamaudyng janyn jaylap aldy. Ekeui kýn batyryp, tang atyrugha keliskendey kókke telmirgen tylsym kýy tauyp әbden bitisti. Aynala tónirek elbek qaghady. Taular tulap, tóbeler shyrq ýiiriledi. Keyde tipti nayzakók shyndar tikke atylyp, әue qaq jarylady da júmsaq tynys tapqan aqnúr dýniyede Jamau jalghyz qalady. Mine taghy da jalghyz qalypty. Anyljyghan úshy-qiyrsyz mekendi keship keledi eken. Aldynan esigi týruli aq otau tap bola ketti. Kirip kelse, ishi tolghan hor qyzy, jayranday kýlip Jamaudy tórge shyghardy. Biri aqsha jýzin tosyp, biri tilinen bal jútqyzdy. Kýlkisinen kýmis tógilip taghy biri dastarhan jaydy. Sosyn bәri jabylyp búny shymyldyq ishine engizdi de basyna qús jastyq tastaghan. Oyansa, manayynda jan balasy joq jalghyz ózi búlt jamylyp japan týzde jatyr. «Ouuuu, auuuu, qaydasyndar?!» Alystan túyaq dýbiri estildi. Jer apshysyn quyryp tópep keledi. Mandayynda jalghyz kózi bar siyaqty. Taptap óte shyghatyngha úqsaydy. «Aybókeeen! – dep aiqaylady Jamau, – Aybóken, búl senbisin?!» Jamau tap sol kezde óz aiqayynyng alapat zor ýnge, sambyrlaghan dauysqa úlasqanyn andap tandana qúlaq tosqan. Dauys Jamaudy japyraqtay qaltyratty. Oyana ketse, taghy da týsi eken. Qasynda qara kisi otyr. «Kóresin, – dedi Qara kisi, – sen endi olardy kóresin». Jamau ainala aspan taulardyng alyp kór týbine shógip, shókeley týskenin kórdi. IYen auyldyng iyesiz ýilerimen birge Jamau da kór qoynyna jútylghan, kenetten... kózi shyraday ashyldy. Jan qaltasynan suyryp alyp qarasa, saghat tili tanghy alty jarymdy qayyrypty. Kýmis bileziktengen kókjiyekke qadalghan betinde qalghyp ketkenge úqsaydy. Bidayyq basyn terbeltken tanghy serpindi aua Jamaudyn boyyn sergitip, etektegi auylgha jeteley jónelgen. Auylgha tayaghanda belbeuine jýgen qystyrghan Bayghazy shaldy kezdestirdi. «Astapyralla, búl shal bayaghyda baqilyq bolmap pa edi?». Jamau Bayghazy shalgha qos qolyn sozyp sonda da túra úmtylghan. Shal, biraq týsin salqyn ústap búghan búrylyp ta qaramady. Alabúrta adymdap ýiine jetken. Tórde maldas qúryp otyrghan Soltanbay qartty kórip sileyip qaldy. Sosyn egilip jylap jiberdi: Solteke-au, men sorladym ghoy. Sorly boldym ghoy әbden. Jalghyz ózim júrttan aumaymyn dep jýrip es-aqylynan airylghan bir beyshara boldym ghoy men. Birese shalyqtap kókte jýzemin, birese kórge kiremin. Jana ghana belbeuine jýgen qystyrghan Bayghazy marqúmmen jolyqtym. Meni jyn iyektep, saytan qualamasa, óli aruaqty tiri adam siyaqty kóremin be? Atatay-au, qútqarshy meni, sadaghang keteyin boyyma dem salyp, sanamdy sauyqtyra kórshi...
Jamau solyqtay kelip Soltanbaydyng aldyna jyghylghan. Qart kýlimsiredi. Qabaghyn jazyp bauday saqalyn uystaghan kýii iyegin qaqty. Jamau jas parlaghan janaryn sýrte almay jatyp bualdyrlanghan qart beynesinen Qara kisige úqsastyqty anghardy. Qara kisinin... jo-joq, Soltanbaydyng kәri soydaq tisterine baghynbay erinin jalap jylmang qaghatyn kýzgi jalbyzdyng pisken japyraghynday qanqyzyl tili Jamaugha qaytadan es bitirdi. Shal әdettegidey ezuine týkirigin ilip, úrtyn qompandatyp úryp otyr. Áredik alaqanyn jazyp әldenege tandanady, әredik súq sausaghymen kókti núsqap ekilene sóileydi. Iyghyn qusyra týsip, býktelgen belin býgjiygen keudesimen basyp enkendey entelep әldeneni ejiktep týsindiredi. Jamau qartqa riza boldy. «Jaryqtyq-ay, ata meken, baba qonysyna jetken eken-au jer týbinen kýnirenip. Bәse, atty kisi taqymgha salyp tartsa da júlynbaytyn shiyding sabaghynday tamyryn tughan jerden ýzip kete almaytyn bir pende mening qasymnan tabylsa kerek-ti».
Auyl qalagha aqtarylghanda Jamaudy tanghaldyrghan bir keremet – kәdimgi shiyler edi. Birde Jamau erigip jýrip at ýstinde shiyding bir sabaghyn tamyrymen júlyp almaq bolghan. Qozghalmady. Sodan keyin taqymyna basyp tartyp bayqaghan. Mynq etpedi. Qayta sabyghynan synyp Jamaudyng alaqanyn tilip-tilip týsken. Qysta qar astynan qyltighan ýrpek basy ýlpildep, ayazgha túnshyqqan týri ayanysh shaqyryp, kóktemde balghyn tartyp boylay ósken kórki dýniyege bir ystyq әr beretin shiylerdin, shiyli ólkenin óskini Jamau ýzdige soghyp ýzile bozdaghan uildi qayyra estidi. «Búl ne uil? Oty sónip, oshaghynyng auzy talqandalghan jetim ýiler ilkidegi tirshilikti joqtap zarlay ma? Álde, týtin ansaghan múrjalardyng ózegin kernegen óksik pe?»
– Jylauyq Jamau.
– Men be jylaghan?
– Adamnyng shyn dosy – kóz jasy.
– Men ony bilemin. Men jylasam rahattanamyn.
– Jylaghan adamnyng janyn perishteler әldiyleydi.
– Sen kimsin?
– Tanymadyng ba? Dúrystap qarasanshy.
– Mәulim? Sen osydan...
– IYә, men osydan on jyl búryn baqigha attanghanmyn. Týn – ruhtyng mekeni. Biz týndi kezemiz.
– Al biz týnnen qorqamyz.
– Uaqyt ta týnnen qorqady. Týn mәngilikke jalghasa berse, uaqyt esepten qalar edi.
– Sender bizdi kórip túrasyndar ma?
– Mine, sen de bizdi kórip túrsyn. Men ózgerippin be?
– Joq, bәz-bayaghy qalpyn. Tipti ong jaq kózinning astyndaghy tyrtyq ta ornynda. Osy tyrtyq ashushang әkenning qatty sermegen qamshysynyng izi emes pe edi? Ákene әli ókpeli shygharsyn?
– Mende әke bolghan emes. Men ol adamnan búryn tughanmyn. Onyng meni kórgen bette qalshyldap, qútyryp, aiqaylap ketetin sebebi sol edi.
– Sen sony bilding be? Bilseng aitpadyng ba?
– Fәniyden baqigha baratyny әr pendege aqiqat. Baqidan fәniyge oralghanyn sezetin jannyng eki dýnie arasyndaghy hali ózine de júmbaq, týisikting týkpirindegi әlemge jetu tirlikte neghaybyl.
– Keshe jalan-ayaq, jalan-bas dalada úiyqtap qalypsyn, – dedi erteninde Soltanbay qart Jamaugha qarap, – kóterip әkelip tósegine jatqyzdym.
Jamau keshting batuyn asygha kýtti. Alystan talyghyp jetken uildi jetim auyldyng qora-qopsysynda jamyratyp taghy da týn keldi. Jamau tóseginen úrlana úmtylyp syrtqa asyqqan. Tónirek tútasa agharyp sýttey jaryq shashqan tang óng men týsting arasyn jalghap qalypty. Albarda ysqyryp appaq jylan túr. Qos jelbezegi qanattanyp, qayqanday jorghalaghan jylan Jamaudy janap ótip zau biyikke shiratyla bir-aq shapshydy.
– Kórding be? – dedi Qara kisi Jamaudyng qúlaghyna sybyrlap, – seni auyldan úzatpay arbap alyp qalghan osy әbjilan edi.
Erteninde Soltanbay qart Jamaugha baghzy bir zamannyng hikayasyn bayan qyldy.
– «Erterekte bolsa kerek, – dep bastady qart әngimesin. – Bizding myna Arshaly tauynyng tereng shatqaldaryn jaylaghan jylandardyng ordasynda bir adam ómir sýripti. Álgi adam týnde jylangha ainalyp, kýndiz kisi keypine enetin kórinedi.
Jylan-adam sauytyn sheship tastap keyde alys qiyrlargha sapar shegedi eken. Sóitip elden eldi, jerden jerdi aralap kele jatsa, shaqyrayghan kýnning astynda eshki sauyp otyrghan bir kedeyge úshyrasypty. Osy kedeydi bir synap kóreyinishi deydi de jigit jylan keypine enip kedeyding lashyghyna kirip barsa, bayqús kedey ornynan úshyp túryp erneui maymighan qalayy legenge saughan sýtining jartysyn qúiyp beripti. Jylan sýtten toyghanynsha iship, altyn dilda tastap shyghyp ketedi.
Osydan keyin jylan kýnde sýt ishuge kelip túrady, kedey sorly da kýnine altyn dildali bola týsedi. Kýnderden kýnder ótedi. Tórtkýl dýniyge aty ketken bir patsha týs kóredi. Ol týsin eshkimge aitpay «týs kórdim, týs kórdim, týsimde ne kórdim?» dep aita beredi. Uәzirleri, ghúlama moldalary jiylyp patshanyng qanday týs kórgendigin tappaydy. Qaraqúrym halqy jinalyp kep aita almaydy. Sonda patsha: «Mening dәregeyime bas úrghan pende balasy qalmasyn. Bәring jiylyp kelgende ne týs kórgenimdi bilmesender tegis basyndy alamyn», – deydi. Múny estigen qarasha halyqta es qalmaydy. Patshanyng jarlyghyn kedey de estiydi. Kedeyge de jan tәtti, qayterin bilmey, kirip keterge qara jerding qyrtysyn tappay otyrsa, oghan jylan kep til qatady.
– Sen patshana bar. Patshana jolyqqansha mening sózimdi tisinnen shygharma. Patshang týsinde týlki kórdi. Osyny aitsang patsha quanyp saghan syi-syyapat jasaydy. Biraq sen patshanyng bergenin menimen bólisuge tiyissin, – deydi.
Kedey quanyp, qúnjyng qaghyp jýgire jóneledi. Shahargha barsa, qújynaghan halyq deydi. Kýnirenip jatyr eken deydi. Kedey patshagha kiruge múrsat súraydy. Beyshara ajalyna asyqqan bireu ghoy dep, kýzetshiler ony patsha sarayyna kirgizip qoya beredi. Kedey patshanyng aldyna bara jyghylyp:
– Týsinizde ne kórgeninizdi men aitayyn, taqsyr, – deydi.
– Ayt! – deydi han aqyryp.
– Taqsyr, – deydi kózin júmyp mýlgigen jarly, – kóripkel-әulie pirlerimning sezdiruine qaraghanda, siz týsinizde týlki kórdiniz.
Myna sózdi estip patsha quanyp:
– Mening júrtymnyng ishinde de aqyldy, әulie adam bar eken ghoy. Áuliyege kótergeninshe altyn dilda tartu etinder! – dep әmir etedi. Áulie týsin joryp, kónilin tynyshtandyrghan song patsha da meyirlenip halqyna húrsan jariyalaydy.
Ayaq astynan әulie atanghan kedey jarty qap altyn dildәni kóterip kele jatyp «Áy, osyny jylan biledi ghoy deysing be?» dep altyn dildәlaryn jarty jolgha kómip, tyghyp tastaydy.
Arada neshe jyldar ótedi. Jarlynyng lashyghyna kirip jylan kýnde sýt ishedi, kýnde bir dildә qaldyrady. Kedey ony jambasyna basyp jata beredi. Patsha bir kýni bayaghysynsha týs kóredi. «Týs kórdim, týs kórdim, týsimde ne kórdim?» dep aiqaylaydy patsha. El ishi taghy dýrligedi. Uәzirler kedeydi izdeydi. At shaptyryp kisi jiberse, kedey shalqasynan týsip shaljiyp jatyr eken. Shabarmandar alqynyp: «Áulie jaryqtyq, halqyndy qútqara gór, qatigez patshamyz týs kóripti. Bizben jýr. Týsinde kórgenin aityp ber», – deydi. Kedey: «Sender joldarynnan qalmandar, men sondarynnan baramyn», – deydi de ózi empendep jylangha jetedi:
– Basyndy kóter, Mar ata, patshamyz týs kóripti.
– Qu túyaq kedeyim, kelding be? Patshang týsinde qasqyr kórdi. Bar da ait. Biraq oljany bólisudi úmytpa.
Kedeydi patsha jylyúshyray qarsy alady. «Áuliyem, aita ghoy, týsimde ne kórdim?» «Týsinizde, – deydi kedey, – týsinizde taqsyr han, qasqyr kóripsiz».
– Oibooy! – dep shalqidy patsha. – Mening qarashy júrtymnyng ishinde naghyz әulie bar eken ghoy. Mynau naghyz әuliye. Áuliyeme kótergeninshe altyn dildә berinder!
Qap toly altyndy arqalap kele jatqan kedeyding ishine aramdyq kirip «Osyny jylan biledi ghoy deysing be?» dep әdettegidey qapshyghyn jarty jolgha jasyryp kómedi de, jylandy taspen úryp jaradar etip manynan quyp jiberedi.
Arada jyldar ótedi. Týs kórgish patsha el ishin búrynghysynsha azan-qazan qylady. «Týs kórdim, týs kórdim, týsimde ne kórdim?» Uәzirler kedey bayqústy esterine týsirip shapqylatyp shabarman attandyrady. Shabarmandar barsa, kedey sol bayaghy shyr bitpegen qalpy eshkisin sauyp iship otyr eken deydi. Shabarmandar at belinen týspey mәn-jaydy bayan etedi. «Sender bara berinder, – deydi kedey. – Men de jetemin». Sóitip ol tarynyp jylap, endi ghaziz jannan baz keshken shygharmyn dep zarlay bastaghanda jylan qasynan tabylady.
– Á, syghyr kedey, sorandy aghyzyp nege zarlay qaldyn?
– Mar ata, jazdym-janyldym. Ózing birdene qylyp eptemeseng óletin shygharmyn. Týsten ózge isi joq patshamyz úiyqtap jatyp taghy da iyt-qúsqa jolyqsa kerek.
– Patshang búl joly týlki de, qasqyr da emes, qoy kórdi, – deydi jylan.
Patsha әuliyesin kórgenine quanyp: «Ózinizden súraytyn songhy mәuitim bar edi», – dep bastaghanda kedey júlyp alghanday «Taqsyr iyem, týsinizde qoy kórdiniz ghoy» deydi bek senimdi týrde.
Patsha esi shygha quanady. Kedeydi syi-syapatqa keneltip jolgha salady. Kedey jolda kele jatyp «osy bay adam mendey-aq bolar, eki qap altyn dildәm bar. Jylan dosymnan jighan dildәlarym bir tóbe. Endi ynsap qylayyn. Myna arba toly altyndy Mar atama bereyin» dep qanaghatqa keneledi. Múny bilgen jylan kedeydi jolynan tosyp alyp bylay deydi:
– Maghan sening altyn kómbeng kerek emes. Men seni syngha alyp edim. Áueli patshang týsinde týlki kórdi. Óitkeni halqy týlki siyaqty edi. Birin-biri aldap ómir sýretin. Sen de týlkilik jasap, jarty qap dildәni tyghyp tastadyn. Odan song patshang týsinde qasqyr kórdi. Halqy da qasqyr edi ol kezde. Sen de qasqyrlyq jasap, aldyndy boljaghan dostyghyma qastyq qyldyn. Endi el toyyndy. Juasydy. Patshang da týsinde qoy kórdi. Ony sen men arqyly joryp bayan ettin. Patshannyng kónili tyndy. Endi sen meni tynda. Qazyna-mýlking jetedi. Ýilen. Qatynyng úl tusa, atyn Mәulim ghoy. Mәulim meni izdesin. Men – jylandar patshasy Shahmaranmyn.
Osyny aitady da jylan kózden ghayyp bolady. Kedey ýilenedi. Qatyny toghyz ai, on kýn degende tolghatyp úl tuady. Úldyng atyn Mәulim desedi. Mәulim bala kezinen sadaq tartyp, ang atyp әke-sheshesin asyraydy. Bir kýni Mәulimning kóz aldynan bir elik qasha jóneledi. Mәulim qua jóneledi. Elik qasha-qasha bir ýngirge kirip ketedi. Mәulim de ýngirding ishine enedi. Ýngir tas qaranghy eken. Anda-sanda elikting kózi jalt etip shalynyp terenge bastay beredi. Mәulim elikting sonynan erip kele jatyp ýngirding ishindegi bir týpsiz shynyraugha týsip ketedi. Shynyraudyng ishinde jatyp Mәulim jan-jaghyn jebesining úshymen qazsa, jylt etken jaryq kórinedi. Ne bolghanda da osy shynyraudyng týbinde qaldym ghoy, odanda qaza bereyin dep qaza berse, ar jaghynan ysyldap ýiirli jylan shygha keledi. «Seni bizding patshamyz Shahmarannyng kýtkenine kóp boldy» deydi jylandar. Mәulim jylandardyng ordasyna kelse, Shahmaran altyn tabaqtyng ýstinde jatyr eken. «Qoryqpa men de jartylay adammyn. Jer betine shyqsam kisi keypine enemin. Jer astynda jylanmyn. Jylandar patshasymyn. Men saghan bir qúpiyamdy ashamyn, Mәulim balam. Sen ol ýshin mening qasymda úzaq túrugha tiyissin», – deydi. Mәulim Shahmarannyng әleminde ay ómir sýredi, jyl ómir sýredi. Tipti kóp jyldar ótedi. Bir kýni Mәulim kәri ata-anasyn esine alyp jylaydy. Shahmarannan jer betine shyghugha rúhsat súraydy. Shahmaran kelisedi. Mәulimdi jer betine shyghatyn jolgha salyp túryp jylandar patshasy úrtyna jasyrghan gauhar tasty bayqatpay ústata qoyady da:
– Myna gauhar tas jer betine shyqqan kezinde kitapqa ainalar. Múnda neshe yqylym zamannyng syry bar. Búl kitaptyng sende ketkenin bilse, jylandar meni óltiredi. Meni kórgenindi pende balasyna sen de sezdirme. Olar bilse saghan da, maghan da qastyq qylady, – dep qoshtasyp qala beredi.
Mәulim shynyraudan kózdi ashyp-júmghansha kóterilip, jaryq dýniyege oralady. Aryp-ashyp jýrip auylyn tabady. Barsa, әkesi baqigha attanypty. Anasy jalghyzyn joqtay-joqtay basyr bolyp qalypty. Mәulim sonda Shahmarannyng kitabyn esine alyp, birer betin ashyp oqyp, anasynyng kózine dem salsa, keyuananyng shyraghy qaytadan janyp shygha kelipti.
Álqissa. Mәulim kitabyn oqy bersin. Biz endi jazylmas dertke shaldyghyp, ghalamnyng oqymysty moldalary men dәruish-qúshynashtaryn jiyp alghan patshagha keleyik. Patsha jan adam bilmeytin nauqasqa úrynyp Jaratqannan janyna saugha súrap jatyr eken. Sol kezde jyn-perining tiline jetik bir molda Nil dariyasyn keship, Mysyrdy basyp, Sham shaharynan jetipti deydi. Kele patshanyng tamyryn ústap kórgen súnghyla: «Taqsyr, sizding eminiz – jylandar patshalyghynyng patshasy Shahmarannyng eti. Shahmarannyng basyn alyp miyn qaynatyp ishiniz, jon terisin sypyryp jamylyp jatynyz, sonda bar dertinizden qúlan taza aiygharsyz», – deydi. Sonda patsha uәzirlerine búiryp: «Qaytsender de Shahmarandy tabyndar», – deydi. Molda aitady: «Taqsyr, uәzirlerdi bekerge әure etesiz. Men sizding shaharynyzgha kirgen boyda bayqadym, bir qarasha ýiding týndiginen altyn bu shyghyp túrdy. Sol ýide Shahmarandy kórgen bala bar. Maghan nanbasanyz balany sheshindirip qaranyz. Balanyng denesi keudesinen tómen qaray kókala. Shahmarandy kórgen jannyng tәninde sonday belgi bolady», – deydi. Degenshe, uәzirler Mәulimdi baylap-matap alyp keledi. Sheshindirip jiberip qarasa, rasynda denesi kókala eken. Patsha kózi jaynap Shahmarandy súraydy. Bala aitpaydy. Patsha qaharyna minip, yzbarlana súraydy. Bala til qatpaydy. «Mynany aparyp zyndangha salyndar», – deydi. Patshanyng janalghyshtary balany úryp-soghyp kýnde súraydy. Mәulimnen dybys shyqpaydy. Amaly qúryghan patsha balany dargha asugha búiyrady. Búl kezde shahargha qaueset tarap, pәrmeni zor patshamyz bala keypindegi aidahardy óltiredi eken desedi. Patsha jarlyghy jariya etilgen kýni júrt dar aghashy túrghan alangha aghylady. Qarasa, kórkine kóz toyatynday týbit múrt bozbala eken. Apyr-ay, mynau bir beykýnә bala ghoy dep júrt guley bastaydy. Qala júrtynyng osylay qauyrt jinalghanyn kýtken Mәulim jendetterding jeteginde kele jatyp pyrr etip torghaygha ainalyp zau biyikke kóteriledi de: «Qap-qap, Shahmarannyng kitabyn tauysyp oqy almadym» dep, búldyrap kete barady. Torghaydy kenet qyrghy bola qoyghan molda qua jóneledi. Sol ketkennen Mәulim de, molda da oralmapty. Auru patsha dýnie salypty. Al, Shahmarannyng kitabyn kórgen jan bú dýniyede joq eken».
Soltanbay qart Jamaudy tan-tamasha etken әngimesin tiyanaqtay bere sózin bylay dep qorytty:
– So zamannyng kuәgerlerinen qalghan sóz eken, balam. Kitapty Shahmaran Mәulim arqyly jer betine shygharyp, adamzat balasyna tartu etpek bolghan. Ol kitapty jany izgi, jamanshylyq oilamaytyn bekzat kisi ústasa dep armandapty. Keyin adamdardyng arasyna oqymysty-ghúlamalardyng keypine enip kirip ketken ibilisterdi sezip, kitapty Arshaly tauynyng bir shynyrau qúz-jartasyna tyghyp tastapty. Osylaysha Shahmaran kýndiz kisi, týnde jylan bolyp әlgi kitapty әli kýnge deyin baghyp jýr eken.
Erteninde Jamau Arshalygha aparar búralang soqpaqqa týsti. Tau etegi qoyanjondanyp bel-beleske úlasqan sayyn bayaghy uilding saryny tónirekti sapyra kóshirip Jamaudyng eki ayaghyn jerge tiygizbedi. Tómende iyen auyl qoy tastarday ýiilip qorash kórinedi. Sarytau taban astynda taptalyp, basynda alabas atan búlttar aunaghan Bayanjýrek belden tómen qaldy. Jamau demin basyp, jan shaqyryp qarasa, aspandy alqymdaghan alyp bir qúzar shynynyng shynyrau biyiginde damyldapty. Dәrmeni tausyla, buyndary qúrsaulanyp býktele qúlaghan. Kenet boyyn jazdy da sozylyp sala berdi. Sóitti de jaqpar tastan jelbezegin shygharyp, ysqyra arbap túrghan әbjylangha qaray basyn oqtay shanshyp iyrelendey jóneldi.
"Júldyz" jurnaly


text:
“Korrespondent.net”-iň Gazagystanyň premýer-ministriniň habarlar gullugynyň maglumatlaryna esaslanyp habar bermegine görä, Gazagystan meýletinçilere ýerli koronawirus waksinasy “QazCovid”-i sanjym edip başlady.
Sanjym ediş işleriniň depgini we ýerli waksinanyň aýratynlyklary hakynda premýer-ministriň ýöritw web sahypasynda şeýle bellenýär: “Şu güne çenli ylmy-gözleg instituty ýerli “QazCovid” sanjymynyň I we II tapgyr kliniki synaglaryny geçirdi. Bu günki günde bolsa, Saglygy goraýyş ministrligi 3000 meýletinçi bilen gutarnykly III tapgyr kliniki synagynyň başlanmagyny tassyklady. 19-njy dekabrda ilkinji meýletinçiler Almaty we Tarazdaky gözleg institutlarynda we klinikalarynda ýerli sanjym bilen sanjym edildi”.
Galyberse-de web sahypasynda 3000 meýletinçiniň sanjymynyň 2020-nji ýylyň dekabr aýynyň ahyryna çenli tamamlanjakdygy bellenilýär. Şu ýylyň ahyryna çenli ýurtda III tapgyrdaky synaglar üçin 10 000 doza sanjym toplumy öndüriler.
Ýeri gelende belläp geçsek, Gazagystanda “QazCovid” sanjymynyň kliniki synaglarynyň sentýabr aýynyň ortalarynda başlapdy.


text: Türkmenistanda dowam edýän walýuta krizisinde täsin wakalar bolup geçýär. Ýadyňyza düşýän bolsa, VISA firmasynyň bergileri sebäpli türkmen kartlaryna hyzmat etmegini bes edipdi. Munuň netijesinde Türkmenistanyň gara bazarlarynda dollaryň nyrhy kesgin ýokary galdy. Häzirki pursatda Aşgabatda bir dollar üçin 10-11 manat aralygynda teklip edýärler. Dollaryň resmi kursy ozalkylary ýaly bir dollara 3.5 manat bolmagynda galýar. Türkmenistanyň ykdysady işleri we maliýe ministrleriniň ýany bilen Merkez Bank başlyklary hem çäresiz bu ykdysady krizisi entegem çözüp bilenoklar. Gaýtam ykdysady krizis bada-bat beterleşýär.


text:
29-njy noýabrda Türkmenistanda Serhetabat stansiýasyndan Owganystanyň Turgundi şäherine çenli täze demirýoluň gurluşygyna başlandy.
Türkmenistanyň döwlet habar agentligi TDH bu proýektiň Türkmenistanyň we Owganystanyň arasyndaky ylalaşygyň esasynda amala aşyrylýandygyny habar berdi.
“Serhetabat türkmen stansiýasyndan Owganystanyň Turgundi punktuna çenli liniýanyň ýagdaýy hasaba alnanda onuň düýpli täzelenmegi bu bölegiň gaýtadan, Türkmenistanyň öz serişdeleriniň hasabyna guruljagyny aňladýar” diýip, TDH öz beýanatynda aýdýar.
Resmi maglumatda bellenişine görä, bu Turgundi stansiýasynyň geçirijilik ukybyny artdyrmaga mümkinçilik döreder we onuň deňze çykalgasy bolmadyk Owganystanyň haryt dolanyşygy üçin ähmiýetini artdyrar.
Demirýoluň we gara ýollaryň Owganystanyň Hyrat welaýatynyň Turgundi şäherini Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat we soň Hazar deňzindäki Türkmenbaşy porty bilen birleşdirmegi göz öňünde tutulýar.
Türkmenistan geçen ýylda Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýol proýektiniň çäginde 28-nji noýabrda Türkmenistanyň Ymamnazar we Owganystanyň Akina demir ýol stansiýalarynyň arasynda demirýoluň gurluşygyny tamamlapdy.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanan sergide Dokma senagaty ministrliginiň önümleri görkezildi
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanan sergide Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyrýar. Dokma senagaty üçin aýrylan ýörite ýerlerde pagta, trikotaž we tüýjümek önümleri, şeýle-de jins matalary ýerleşdirilen.
Sergä Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň adyndan Aşgabadyň dokma toplumy, Türkmenbaşy jins toplumy we Gökdepäniň Türkmenistanyň GahrymanyAtamyrat Nyýazow adyndaky dokma toplumy gatnaşdylar.
Türkmenistanyň dokma kärhanalarynda öndürilýän önümlere hem içerki hem-de daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýär.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer G.Müşşikowa ykdysadyýetimiziň ýagdaýyny her gün seljerip durmagy, şeýle hem emele gelen ýagdaýdan ugur alyp, gysga wagtyň içinde ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň şu ýyl garaşylýan netijeleriniň düýpli seljermesini geçirmegi tabşyrdy.
Şonuň bilen birlikde, Döwlet býujetine we býujet çykdajylaryna gaýtadan seretmek boýunça teklipleri taýýarlap, Ministrler Kabinetiniň garamagyna hödürlemek barada görkezme berildi.
Milli Liderimiz koronawirus ýokanjy zerarly dünýä ykdysadyýetinde emele gelen ýaramaz ýagdaýlaryň ýurdumyzda telekeçilik işine ýetirýän täsirini gysga we orta möhletde azaltmaga mümkinçilik berjek çäreleri işläp taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Şeýle hem ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň durnukly ösmegini üpjün etmek üçin anyk çäreleri görmek möhümdir.
Şunuň bilen baglylykda, kiçi we orta kärhanalara karz bermek maksatnamasyny giňeltmek barada görkezme berildi. Salgytlary tölemegiň möhletleri gaýra goýulmaga we karz boýunça bergileri tölemek babatda ýeňillikler berilmäge degişli kärhanalaryň sanawyny kesgitlemeli.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow kabul edilen maksatnamalary maliýeleşdirmegiň goşmaça çeşmelerini gözlemegiň zerurdygyny aýdyp, ykdysadyýetimize maýa goýumlaryny köp çekip, bu meseleleriň üstünde tutanýerli işlemegi hem-de öňde goýlan wezipeleri çözmäge jogapkärçilikli çemeleşmegi tabşyrdy.


text:
14.01.2021
Şu gün Türkmenabatda Akina-Andhoý (Owganystan Yslam Respublikasy) menzilleriniň arasyndaky 30 kilometrlik demir ýolunyň ulanmaga berilmegi, Kerki (Türkmenistan) – Şibirgan (Owganystan) ugry boýunça güýjenmesi 500 kilowolt bolan 153 kilometrlik elektrik geçiriji ulgamyň, şeýle hem ýurtlarymyzyň arasyndaky Ymamnazar-Akina hem-de Serhetabat-Turgundy optiki-süýümli halkara ulgamyň işe girizilmegi mynasybetli dabaralar boldy.
Dabaralara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Muhammad Aşraf Gani gatnaşdylar.
Bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagy iki döwletiň we doganlyk halklaryň däbe öwrülen dostlukly, netijeli gatnaşyklara ygrarlydygyny, şeýle hem Türkmenistanyň goňşy Owganystanyň durmuş-ykdysady ösüşini işjeň goldaýandygyny nobatdaky gezek äşgär etdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň teklip edýän, owgan meselelerini çözmäge hemmetaraplaýyn çemeleşmeleri goňşy ýurtda parahatçylygyň we durnuklylygyň dikeldilmegine gürrüňsiz hyzmat eder. Bu ýagdaý Owganystany sebitiň we dünýäniň energetika, ulag we hojalyk gatnaşyklaryna çekmek boýunça anyk işlerde öz beýanyny tapýar.
Elbetde, hyzmatdaşlygyň täze ýollarynyň ulanmaga berilmegi bilen iki döwletiň ulag-üstaşyr kuwwatyny, olaryň energetika we kommunikasiýa pudaklarynda netijeli gatnaşyklaryny, halkara ykdysady gatnaşyklary ulgamyna goşulmagyny amala aşyrmak üçin mümkinçilikler giňeler.
Şu gün irden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenabat şäherine geldi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýerden Lebap welaýatynyň “Ruhyýet” köşgüne—Türkmenistanda we Owganystanda dabara gatnaşyjylary birleşdiren teleköpriniň geçirilýän ýerine ugrady.
Türkmen we dari dillerinde dabarany alyp baryjylar iki ýurduň Prezidentlerini mähirli garşylaýarlar hem-de dabarany açyk diýip yglan edýärler.
Ilki bilen, milli Liderimize söz berilýär.
Döwlet Baştutanymyz öz kärdeşi–Muhammad Aşraf Ganä “Gadyrly doganym!” diýen sözler bilen ýüzlenip we beýleki dabara gatnaşyjylaryň ünsüni çekip, şu gün iki ýurduň durmuşynda uly baýram diýip belledi.
Iri üç desganyň – Akina–Andhoý beketleriniň arasyndaky demir ýol böleginiň, Kerki–Şibirgan ugry boýunça elektrik geçirijisiniň hem-de Ymamnazar–Akina we Serhetabat–Turgundy halkara optiki-süýümli aragatnaşyk we üstaşyr akymlarynyň gurluşygy tamamlandy.
Döwlet Baştutanymyz hemmeleri bu şanly waka bilen tüýs ýürekden gutlap, bu iri möçberli we geljegi uly bolan taslamalary taýýarlamak we durmuşa geçirmek boýunça amala aşyrylan giň gerimli we ýokary ussatlyk bilen ýerine ýetirilen işler üçin, türkmen we owgan hünärmenlerine minnetdarlyk bildirdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bu üç taslama gysga möhletlerde amala aşyryldy. Olar umumy maksada – biziň ýurtlarymyzyň uzakmöhletleýin ösüşine kuwwatly itergi bermäge we bu ösüşi üpjün etmäge niýetlenendir. Türkmen we owgan halklarynyň gülläp ösmegine we abadançylygyna gönükdirilendir. Giň halkara hyzmatdaşlygyna, özara düşünişmäge, syýasy we durmuş taýdan durnukly ösüşe ýardam etmäge niýetlenendir.
Şonuň ýaly-da, biziň maksatlarymyz Ýer ýüzüniň bu böleginde ygtybarly, çalt depginler bilen ösýän, sazlaşykly energetika, ulag we kommunikasiýa ulgamyny döretmek ýörelgesinden ugur alýar. Bu ulgam häzirki zaman dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň örän möhüm we aýrylmaz bölegini döretmäge gönükdirilendir. Netijeli sebitara we kontinental özara gatnaşyklara niýetlenendir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Döwlet Baştutanymyz şeýle desgalaryň ulanmaga berilmeginiň Owganystanyň ykdysady taýdan ösüşine kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirdi. Şeýle hem, bu desgalar Owganystanyň senagat we durmuş üpjünçilik ulgamlarynyň dikeldilmegine ýardam eder. Owgan halkynyň öz güýçlerine ynamyny artdyrar. Parahat, gülläp ösýän, ykdysady taýdan ösen döwleti emele getirmek işinde agzybirligi we bitewüligi gazanmagyň täsirli şertine öwrüler.
Milli Liderimiz owgan doganlarymyzy, sebitdäki we bütin dünýädäki dostlarymyzy we hyzmatdaşlarymyzy bu maksatlara ýetmek üçin Türkmenistanyň ikitaraplaýyn esasda hem, halkara giňişliginde hem Owganystana hemmetaraplaýyn ykdysady we syýasy-diplomatik goldawy mundan beýläk-de berjekdigine ynandyrdy.
Şeýle möhüm ähmiýetli taslamalaryň durmuşa geçirilmegi köpýyllyk ysnyşykly we netijeli türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň netijesi bolup durýandygyny aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystan Yslam Respublikasy bilen netijeli, deňhukukly, hakyky doganlyk gatnaşyklaryna buýsanýarys we ýokary baha berýäris diýip belledi.
Biziň gatnaşyklarymyzyň gadymdan gelýän köpasyrlyk taryhy kökleri bar. Bu gatnaşyklar häzirki döwürde täze many-mazmuna eýe bolýar. Häzir bu gatnaşyklar bilelikdäki giň möçberli ösüş meýilnamalarynyň amala aşyrylmagynda, häzirki zaman üpjünçilik ulgamlarynyň desgalarynyň döredilmeginde, täze ulag, kommunikasiýa, energetika ugurlarynyň emele getirilmeginde öz aýdyň beýanyny tapýar.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz şol taslamalaryň hatarynda «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan– Hindistan» gaz geçirijisiniň, «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan» ugry boýunça elektrik geçiriji we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlarynyň gurluşygyny, Lapis-Lazuli ulag geçelgesiniň emele getirilmegini görkezdi.
Bu taslamalar umumy strategik maksatlara anyk düşünmegiň, uzakmöhletli hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini anyk duýmagyň esasynda biziň ýurtlarymyzy we halklarymyzy hakyky dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary arkaly has-da berk baglanyşdyrar. Bu işde Owganystanyň ýolbaşçylarynyň parasatlylygy, öňdengörüjiligi we syýasy erk-islegi örän möhüm şert bolup durýar. Umumy üstünligiň, geljekde sazlaşykly we netijeli iş alyp barmagyň girewini şunda görýärin diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Milli Liderimiz OYR-niň Prezidenti Muhammad Aşraf Ganä bu taslamalary goldandygy, olary amala aşyrmaga goşan uly şahsy goşandy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, häzirki döwürde energetika we serhetüsti ulag-kommunikasiýa üpjünçilik ulgamlarynyň bir wagtda gurulmagy biziň döwletlerimiziň ykdysady taýdan çalt depginler bilen ösmeginiň netijeli şerti bolup durýar diýip belledi. Bu adamlaryň hal-ýagdaýynyň has-da gowulanmagynyň, goşmaça iş orunlaryny döretmegiň, iri möçberli daşarky maýa goýumlaryny çekmegiň örän möhüm esasy bolup hyzmat edýär. Bu işleriň ählisi, öz nobatynda, sebitde howpsuzlygyň gyşarnyksyz berkidilmegine ýardam eder. Netijeli döwletara hyzmatdaşlygy üçin zerur bolan amatly syýasy ýagdaýy döretmäge itergi berer. Döreýän wehimlere garşy bilelikde netijeli göreşmäge mümkinçilik berer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Şeýle taslamalaryň durmuşa geçirilmegi Birleşen Milletler Guramasynyň uzakmöhletleýin strategiýasyna doly laýyk gelýär. Bu strategiýa Merkezi we Günorta Aziýa sebitleriniň we olara ýanaşyk ýurtlaryň durnuklylygyny we durnukly ösüşini üpjün etmäge niýetlenendir. Sebitde ýagdaýlary durnuklaşdyrmaga gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Bellenip geçilen taslamalaryň kontinent derejesinde ykdysady, senagat we söwda korporasiýasyny ösdürmekde hem örän möhüm ähmiýeti bardyr. Bu ýerde gürrüň Aziýa-Ýuwaş ummany sebitine, Ýewropanyň, Ýakyn Gündogaryň örän giň, çalt depginler bilen ösýän sebitlerine we bazarlaryna harytlary we hyzmatlary çykarmak üçin serişde we önümçilik kuwwatlyklaryny birleşdirmek, logistika mümkinçiliklerini ulanmak babatda gidýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şeýle taslamalaryň durmuşa geçirilmegi netijesinde, owgan ugrunda Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Ýewraziýa Ykdysady Birleşigi ýaly iri birleşdiriji düzümler we guramalar bilen hyzmatdaşlyk etmek üçin amatly şertler döreýär.
Türkmenistan bu guramalar bilen ulgamlaýyn esasda, özara bähbitli, deňhukukly hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýar. Şu maksat bilen, ýurdumyz umumy uzakmöhletleýin bähbitleriň esasynda möhüm ugurlaryň birnäçesi boýunça bilelikdäki işe başlamaga niýetlenen degişli başlangyçlary öňe sürýär.
Bitaraplyk we «açyk gapylar» ykdysady syýasaty Türkmenistanyň alyp barýan halkara işiniň esasyny düzýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Örän iri energetika ýurdy, Ýewraziýanyň örän möhüm ulag-üstaşyr geçiriş merkezleriniň biri hökmünde biziň ýurdumyz öz mümkinçiliklerini parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, giň möçberli we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň bähbitlerine hyzmat etmäge gönükdirdi. Türkmenistanyň ählumumy gün tertibiniň esasy ugurlary boýunça öňe sürýän halkara başlangyçlary bu wezipeleri ýerine ýetirmäge gönükdirilendir.
Ulag, energetika ulgamlarynda biziň tekliplerimize dünýäde barha uly üns berilýär. Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan biziň tekliplerimize uly goldaw berilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Durnukly ösüş babatda maksatlara ýetmek üçin energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ygtybarly üstaşyr geçirmek, ulaglaryň ähli görnüşleriniň arasynda gatnaşyklary berkitmek boýunça Türkmenistanyň işläp taýýarlan we öňe süren rezolýusiýalarynyň taslamalary Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan biragyzdan kabul edildi.
Bu gün biz şol başlangyçlaryň we teklipleriň hakyky iş ýüzünde durmuşa geçýändiginiň şaýady bolýarys. Häzirki taslamalar biziň sebitimiziň kontinentde strategik durnukly ösüşiň berk düzüm bölegine öwrülmegine iş ýüzünde anyk goşant bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow olaryň köp ýurtlar, iri halkara kompaniýalary, maliýe merkezleri we institutlary üçin geljegi uly bolan ykdysady hyzmatdaşa öwrülmegine şert döredýändigini belledi.
Täze elektrik geçiriji we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlarynyň hem-de demir ýoluň ulanmaga berilmegi bilen, Türkmenistanyň we Owganystanyň arasynda giň gerimli özara hyzmatdaşlyk etmek üçin täze mümkinçilikler açylýar. Durmuş-ykdysady ösüş, adamlaryň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak, dünýä ykdysady giňişligine üstünlikli goşulmak üçin täze şertler döreýär.
Döwlet Baştutanymyz uly ýoluň – täze başlangyçlaryň başynda durýandygymyza ynam bildirdi. Şu taslamalardan soňra, ähmiýeti boýunça olardan birjik-de kem bolmadyk we örän giň möçberli, iki doganlyk ýurt we halk, beýleki döwletler üçin ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolan ýene-de köp sanly täze taslamalar amala aşyrylar diýip, milli Liderimiz belledi.
Şu günki gün Türkmenistanyň we Owganystanyň özara gatnaşyklarynyň sene ýazgysyna şanly sahypa bolup girer. Biziň garaýyşlarymyzyň we maksatlarymyzyň birdiginiň, netijeli hyzmatdaşlyk edýändigimiziň aýdyň subutnamasyna öwrüler.
Biz bu hyzmatdaşlygyň netijelerine buýsanmaga doly haklydyrys diýip, döwlet Baştutanymyz dabara gatnaşyjylaryň ählisini şu günki şanly waka bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady we olara täze, uly üstünlikleri arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystanyň Prezidenti Muhammad Aşraf Ganä parahatçylyk we abadançylyk baradaky tüýs ýürekden çykýan arzuwlaryny owgan halkyna ýetirmegi haýyş etdi.
Milli Liderimiz türkmen-owgan dostlugynyň nyşany hökmünde Akina–Andhoý beketleriniň arasyndaky demir ýol böleginiň, Kerki–Şibirgan ugry boýunça elektrik geçirijisiniň hem-de Ymamnazar–Akina we Serhetabat–Turgundy halkara optiki-süýümli aragatnaşyk we üstaşyr ulgamlarynyň açylyşyna tüýs ýürekden ak pata berdi.
Soňra Owganystanyň Prezidenti Muhammad Aşraf Ganä söz berilýär.
OYR-nyň Baştutany dabara gatnaşyjylary mübärekläp, häzir Owganystanyň we Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň ep-esli giňelendigini belledi hem-de owgan halkynyň adyndan Türkmenistanyň Prezidentine hoşniýetli erk-islegi üçin hoşallyk sözlerini beýan etdi.
Akina-Andhoý demir ýolunyň we beýleki düzüm taslamalarynyň açylmagy iki ýurduň arasynda şol gatnaşyklary has-da giňeltmegiň ýolunda ähmiýetli ädimler bolup durýar hem-de sebitdäki gatnaşyklaryň we goşulyşmagyň möhüm bölegini düzýär diýip, Prezident Muhammad Aşraf Gani belledi.
Bir asyrdan gowrak wagtdan soň, Merkezi Aziýa ýurtlary bilen öňden gelýän gatnaşyklaryny dikeltmek Owganystan üçin uly hormatdyr diýip, OYR-nyň Prezidenti Türkmenistan bilen dostlukly gatnaşyklara Owganystanyň Hökümeti we halky tarapyndan ýokary baha berilýändigini aýtdy.
“Ýedi ýyl mundan oň, prezidentlige dalaş eden wagtym menden daşary syýasatymy nireden başlajakdygymy sorapdylar. Şonda men Türkmenistandan diýip jogap berdim. Meniň jogabym watandaşlarymyzyň hem-de daşary ýurtly syýasatçylaryň ençemesini haýran galdyrypdy. Bu gün bolsa, olaryň iki doganlyk we goňşy ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklary görüp, meniň jogabymyň dogrudygyna düşünendiklerine ynanýaryn” diýip, dostlukly ýurduň Baştutany Muhammad Aşraf Gani belledi.
Owganystany we Türkmenistany öňden gelýän gatnaşyklar birleşdirýär, şol gatnaşyklar bolsa, tutuş taryhyň dowamynda üstünlikli bolup gelýär.
Häzir bu ikitaraplaýyn gatnaşyklar birek-biregiň milli bähbitlerine we umumy hajatlaryna çuňňur düşünilmegine esaslanyp, dowam etdirilýär we geljege gönükdirilendir.
Biziň ýurtlarymyz medeni we taryhy umumylyga goşmaça hökmünde ykdysady taslamalary işläp taýýarlaýarlar. Olar özara gatnaşyklaryň has-da berkidilmegine ýardam eder. Bu işler demir ýol gatnawlary we kommunikasiýalar babatda bilelikdäki işler, şeýle hem Pakistana elektrik energiýasyny geçiriji TOP hem-de Hindistana we Pakistana gaz geçiriji TOPH, gury ýerde Günoria Aziýany Ýewropa bilen birleşdirýän optiki-süýümli ulgam ýaly iri taslamalardyr.
Bularyň hemmesi owgan halkynyň durmuş şertlerini hem-de sebitiň ýurtlarynyň ýagdaýyny gowulandyrar diýip, Prezident Muhammad Aşraf Gani şol taslamalaryň ösüş geçelgelerini we durmuş abadançylygyny döredip, Owganystana batly depginler bilen ösmäge mümkinçilik berjekdigini belledi.
Ol Merkezi Aziýany Günorta, Gündogar we Günbatar Aziýa bilen birleşdirýän ýollaryň çatrygy hökmünde Owganystanyň ýagdaýynyň möhümdigini belledi. Şu nukdaýnazardan ähmiýetli ykdysady we düzüm taslamalarynyň işlemegi we dowam etmegi özara baglylyga we goşulyşmaga bolan garaýşymyzyň ýönekeý bir sebit arzuwy däl-de, eýsem, jedelsiz hakykat bolup durýandygyny tassyklaýar diýip, OYR-nyň Baştutany aýtdy.
Owganystanyň Merkezi Aziýa döwletleri bilen hyzmatdaşlygynyň üstünlikli giňelmegi beýleki goňşular hem-de sebitiň ähli ýurtlary üçin nusga alarlyk bolup durýar.
Biz Owganystany sebitiň çatrygyna öwürmäge çalyşýarys. Şunda bu ugurda uly üstünlikleri gazanan Türkmenistanyň Owganystanyň hoşniýetli goňşusy we strategik hyzmatdaşy hökmünde bu babatda peýdaly we gymmatly orny eýelejekdigi şübhesizdir diýip, owgan Lideri belledi.
Türkmenistan Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda sebitiň merkezine öwrülmek bilen çäklenmän, eýsem, sebitiň dünýä bilen birleşýän nokadyny döretmekde möhüm orun eýeleýär diýip, goňşy ýurduň Baştutany belledi.
Owganystanyň Prezidenti türkmen Liderine, biziň döwletimize iri maksatnamalaryň we taslamalaryň, olary maliýeleşdirmegiň we amala aşyrmagyň çäklerinde mäkäm gatnaşyklaryň we hyzmatdaşlygyň ýola goýlandygy üçin Owganystanyň Hökümetiniň we halkynyň adyndan çäksiz hoşallygyny beýan etdi.
OYR-nyň Hökümeti we halky şeýle goňşuçylyga hem-de dostluga buýsanýar diýip bellemek bilen, Prezident Muhammad Aşraf Gani bu berk dostlugyň geljekki nesiller üçin miras galmagyny arzuw etdi.
Bu gün biz Akina-Andhoý demir ýolunyň taslamasynyň amala aşyrylmagynyň şaýatlary bolýarys. OYR-nyň Prezidenti şeýle taslamalaryň ýakyn geljekde hem amala aşyrylyp, olaryň Owganystany sebit üçin möhüm çatryga öwürjekdigine ynam bildirdi.
Owgan Lideri Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň derejesiniň kadaly hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryndan strategik hyzmatdaşlyk derejesine ýetendigini aýtdy. Prezidentiň pikirine görä, Hyrat we Mazari-Şarif şäherlerindäki türkmen konsullyklarynyň baş konsullyklara çenli derejesiniň ýokarlandyrylmagy hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga ýardam eder.
Türkmenistan Owganystanyň parahatçylykly ösüşine mynasyp goşant goşmaga çalyşýar we 2013-nji ýyldan başlap Aşgabatda Owganystanyň parahatçylykly ösüşi boýunça mejlisleriň tapgyryny geçirmäge yzygiderli çagyrýar diýip, Owganystanyň Prezidenti belledi.
Owgan Lideri Owganystanyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynyň örän möhümdigini ýene-de bir gezek belläp, özara gatnaşyklaryň üç taraplaýyn görnüşde (Owganystan-Türkmenistan-ABŞ), (Owganystan-Türkmenistan-Eýran), (Owganystan-Türkmenistan-Azerbaýjan) hem-de sebit we halkara guramalarynyň çäklerinde dowam edýändigini belledi.
Bu gün ulanmaga berilýän desgalaryň hem sebit hyzmatdaşlygy, biziň ýurtlarymyzyň ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek üçin ähmiýeti uly bolup durýar, biz TOPH we TOP taslamalaryny Owganystanda 2021-nji ýylyň awgustynda açmaga taýýardyrys diýip, Prezident Muhammad Aşraf Gani belledi hem-de pursatdan peýdalanyp, Türkmenistanyň Hökümetine TOP 500 kW taslamasy üçin elektrik energiýasynyň bahasynyň 6 sentden 3 ýarym sente düşürilendigi üçin hoşallyk bildirdi.
Biz ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýol kartasynyň üstünde işleýäris hem-de iki ýurduň arasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň, aýratyn hem elektrik energetikasy we demir ýollar ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ösüşinden hoşaldyrys diýip, owgan Lideri belledi.
Şeýle hem Owganystan Hyrat we Mary şäherlerini dogan şäherler diýip yglan etmegi teklip edýär. Munuň özi ikitaraplaýyn medeni gatnaşyklaryny has-da berkider.
Prezident Muhammad Aşraf Gani sözüniň ahyrynda bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagyna berýän ünsi we goldawy üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Soňra Türkmenistanyň we Owganystanyň demir ýol, elektroenergetika we aragatnaşyk pudaklarynyň ýolbaşçylary çykyş etdiler.
Şeýlelikde, “Türkmendemirýollary” agentliginiň başlygy hem-de Owganystanyň demir ýol ugurlary müdirliginiň ýolbaşçysy Akina-Andhoý demir ýolunyň işe girizilmegine taýýarlyk barada hasabat berdiler.
Bellenilişi ýaly, bu polat ýoly Owganystanyň we Türkmenistanyň arasyndaky söwdany işjeňleşdirmäge mümkinçilik berer. Owganystanyň demir ýol müdirliginiň geçiren seljermesine laýyklykda, daşalýan ýükleriň möçberi birinji ýylda 20 göterim hem-de bu demir ýoly ulanmagyň ikinji ýylynda 50 göterim artar. Munuň özi ýük daşamalarynyň tizliginiň artmagyna getirer, iş orunlary peýda bolar.
Owgan tarapy Türkmenistanyň Prezidentine bu taslamany amala aşyrmakda ýardam edilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler hem-de ugurdaş desgalary bolan polat ýoluň gurluşygynyň amala aşyrylmagy üçin Türkmenistanyň demir ýol edarasynyň ýolbaşçylaryna minnetlarlygyny beýan etdi.
Şu günki täze desganyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan hem-de Hytaýyň demir ýol ulgamyna çykmak bilen, sebitiň ýurtlaryny baglanyşdyrjak giň gerimli ulag taslamasynyň bir bölegi bolup durýandygyny bellemek gerek.
Aziýanyň Halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji nobatdakysynyň—2013-nji ýylyň iýunynda badalga berlen Kerki-Ymamnazar-Akina böleginiň gurluşygy 2016-njy ýylyň oktýabrynda tamamlandy. Transmilli ýoluň bu böleginiň umumy uzynlygy 88 kilometr bolup, onuň 85 kilometri biziň ýurdumyzyň çäginde, galan 3 kilometri bolsa, Ymamnazar we Akina serhetýaka nokatlarynyň arasynda ýerleşýär.
2019-njy ýylyň 21-nji fewralynda Aşgabat şäherinde “Türkmendemirýollary” agentliginiň hem-de Owganystanyň demir ýol ulaglary müdirliginiň arasynda Akina-Andhoý demir ýolunyň gurluşygy boýunça Özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi.
Milli Liderimiziň tabşyryklaryna laýyklykda taýýarlanan taslama biziň döwletlerimiziň arasyndaky ulag düzümini giňeltmäge hem-de doganlyk ýurtdan bolan hyzmatdaşlarymyza utgaşykly logistika hyzmatlaryň edilmegine gönükdirilendir.
2019-njy ýylyň iýulynda Farýab welaýatynyň Akina menzilinde demir ýoluň 10 kilometrlik şahasynyň açylyşy boldy hem-de Akina-Andhoý demir ýolunyň gurluşygyna badalga berildi. Owgan çäginde täze demir ýoluny Türkmenistan öz hasabyna çekmek bilen çäklenmän, eýsem, öz işgärlerini hem-de maddy serişdelerini—işçileri, inženerleri, demir ýol maşynlaryny we kranlaryny, gurluşyk serişdelerini, demir şpal gözeneklerini ulanandygyny bellemek gerek.
Türkmen ýol gurluşykçylarynyň döwrebap tehnikalary we enjamlary, işleriň sowatly we dessin guralmagy bu möhüm taslamany üstünlikli amala aşyrmaga mümkinçilik berdi. Demir ýoluny çekmekden başga-da 30 kilometrlik ýoluň ugrunda ätiýaçlyk we gapdal ýollary guruldy, konteýner terminallary we beýleki kömekçi desgalar bina edildi we enjamlaşdyryldy. Ähli taslama işleri “Türkmendemirýollary” agentliginiň “Türkmendemirýoltaslama” ylmy-barlag instituty tarapyndan amala aşyryldy.
Bulardan başga-da, türkmen hünärmenleri tarapyndan halkara ýük daşamalarynda sanitar howpsuzlygyny üpjün edýän ýokançsyzlandyryjy germewler guruldy. Olar häzirki wagtda dünýäde pandemiýä häsiýetli ýagdaýyň döremegi bilen baglylykda adatdan daşary möhüm ähmiýete eýedir. Bu babatda demir ýol ulagy ýük daşamakda howpsuz we netijeli usul bolup durýar.
Täze demir ýol bilen birlikde, Owganystanyň bu etraplaryna täze durmuşyň hem geljekdigini ynam bilen aýdyp bolar. Ol owgan ykdysadyýetini ösdürmek, möhüm durmuş meselelerini, şol sanda ilaty iş bilen üpjün etmek bilen bagly meseläni üstünlikli çözmäge itergi berip, maýa goýumlaryny çekmäge ýardam eder hem-de Owganystandaky ýagdaýa oňyn täsirini ýetirer.
OYR-nyň polat ýollaryny çekmek işinde türkmen demirýolçulary bilen üstünlikli we uly mümkinçiliklere eýe bolan hyzmatdaşlygy goňşy ýurtlaryň we halklaryň bähbidine hyzmat etmek bilen çäklenmän, eýsem, özara bähbitli sebit we halkara ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmäge ýardam eder.
Bu gün gaýtadan dikeldilýän Owganystan öz oba hojalyk önümleri üçin täze bazarlary hem-de söwda-üstaşyr ugurlary işjeň gözleýär. Akina-Andhoý demir ýoly goňşy ýurduň ykdysadyýetini ösdürmek üçin goşmaça şertleri döreder, onuň kiçi we orta işewürligini işjeňleşdirmek üçin täze mümkinçilikler açar, owgan önümlerini dünýä bazarlaryna çykarmaga mümkinçilik döreder.
Geljekde Kerki-Ymamnazar-Akina-Andhoý ulag geçelgesi Merkezi we Günorta Aziýadan harytlary Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň çalt ösýän döwletleriniň bazarlaryna çykarmak üçin amatly ýola öwrülip biler. Şeýlelikde, polat ýoly sebit we halkara derejesinde üstaşyr-ulag ýük daşalýan ugurlaryň möhüm bölegine öwrüler hem-de dünýäniň hojalyk gatnaşyklar ulgamyna Owganystany goşmaga ýardam eder.
Bulardan başga-da, Türkmenistan we Owganystan ýene-de bir ulag taslamasyny amala aşyrmaga—Turgundy-Hyrat demir ýolunyň gurluşygyna girişdiler. Onuň uzynlygy 173 kilometre deň bolar. Demir ýoluň ugrunda menzilleriň 4-sini, kommunikasiýa we duýduryş ulgamlaryny, perrony gurmak meýilleşdirilýär.
Akina-Andhoý we Turgundy-Hyrat demir ýollaryna täze logistika ugurlaryň goşulmagy bilen Hazardan Hindi ummanyna çenli uzalyp gidýän halkara ulag geçelgesiniň möhüm halkalary hökmünde olaryň ähmiýeti hem artar.
Türkmen demir ýol gurluşykçylarynyň amala aşyrýan işleri ýurdumyzyň Owganystan Yslam Respublikasyny durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge ýene-de bir goşandy bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, halkara ulag geçelgeleriniň ösdürilmegi Türkmenistanyň daşary, şeýle hem içeri ykdysady bähbitlerine kybap gelýär. Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideriniň ulag diplomatiýasynyň maksady ýurdumyzyň amatly geografiki ýagdaýyny hem-de tutuş sebitiň ägirt uly ulag-üstaşyr kuwwatyny doly derejede amala aşyrmak bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, 2020-nji ýylyň 2-nji iýulynda Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň we Owganystanyň Prezidentleriniň gatnaşmagynda Lazurit geçelgesiniň ulag taslamasynyň mümkinçiliklerini ulanmak meseleleri boýunça geçirilen wideomaslahatyň barşynda milli Liderimiziň täze teklipleri öňe sürmegini bellemek gerek.
Hususan-da, döwlet Baştutanymyz ýük akymlaryny utgaşdyrmak hem-de geçelgäniň iş netijeliligini ýokarlandyrmak, bir bitewi nyrh syýasatyny kesgitlemek hem-de “bitewi penjire” ulgamynyň kömegi bilen, gümrük amallaryny ýeňilleşdirmek, şeýle hem Owganystan-Türkmenistan-Azerbaýjan ugrunyň sanly atlasyny düzmek üçin Bitewi logistika merkezini döretmegi teklip etdi.
Şeýlelikde, demir ýol ulagyny ösdürmegiň ähmiýeti hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ählumumy abadançylygyň we rowaçlygyň bähbidine sebitde we kontinentde bir bitewi ulag we söwda giňişligini döretmäge gönükdirilen täze başlangyçlary bilen tassyklanylýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ak pata bermegi bilen Akina menzilinden Andhoý şäherine “Türkmendemirýollary” agentligi tarapyndan taýýarlanan ilkinji demir ýol düzümi dowamly zogyny çalmak bilen ýola düşýär. Kerwen ýük wagonlarynyň hem-de Türkmenistanyň eksport önümleri guýlan çelekleriň 20-sini öz içine alýar, olaryň 10-sy dizel ýangyjyny, 7-si bolsa, mineral dökünlerini we ösümlik önümlerini bellenilen nokada elterler.
Türkmenistanyň we Owganystanyň Baştutanlary ilkinji ýük wagonlarynyň täze ugur boýunça barşyny synlaýarlar. Bu ýagdaý biziň ýurtlarymyzyň häzirki gatnaşyklarynyň esasyny düzýän köpasyrlyk hoşniýetli goňşuçylyk däpleriniň nyşany bolup hyzmat edýär.
Soňra teleköpri arkaly Türkmenistanyň Energetika ministri hem-de OYR-nyň Suw we energetika meselelerini utgaşdyrýan müdirligiň baş direktory çykyş etdiler. Olar döwlet Baştutanlaryna Kerki-Şibirgan ugry boýunça elektrik geçirijisini işe girizmäge taýýarlyk hakynda hasabat berdiler.
Bellenilişi ýaly, bu taslama Owganystanyň energetika bazaryny döretmekde möhüm ädim bolup durýar. Türkmenistan bilen bilelikde, elektrik energiýanyň sarp edilýän möçberini artdyrmak üçin zerur bolan düzüm döredilýär.
Ýurduň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek owgan Hökümetiniň syýasatynda ileri tutýan ugurlarynyň biridir. Şu nukdaýnazardan, taslama Owganystanyň demirgazyk welaýatlaryndan elektrik energiýanyň howpsuzlygynyň üpjün edilmegine hem-de ýurduň umumy elektrik üpjünçiligini gowulandyrmaga oňyn täsirini ýetirer.
Kuwwaty 500 kilowatt bolan elektrik geçiriji ulgamyň işe girizilmegi bilen elektrik energiýasyny ulanýan alamlaryň sany ýurt boýunça 9 milliona çenli artar. Bu bolsa, Owganystany ygtybarly elektrik togy bilen üpjün etmekde möhüm ädim bolup durýar.
Eksport energiýasynyň ugurlaryny giňeltmäge hem-de olaryň mukdaryny artdyrmaga mümkinçilik döretjek elektrik geçiriji ulgam baradaky wideorolige tomaşa edilenden soň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow onuň işe girizilmegine ak pata berýär.
Bu taslamanyň çäklerinde hem-de milli Liderimiziň Kararyna laýyklykda, Lebap welaýatynda gazturbinaly elektrik bekedi, kuwwaty 500 kW bolan “Kerki” podstansiýasy hem-de türkmen-owgan serhedine çenli elektrik geçiriji ulgam guruldy.
“Kerki” podstansiýasy öňdebaryjy enjamlar we innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilip, bu ýerde işgärleriň zähmet çekmegi üçin ähli şertler döredildi. Bu desgalaryň gurulmagy Lebap welaýatynyň energoüpjünçiligini gowulandyrmak hem-de elektrik energiýasyny eksport etmek üçin tehniki mümkinçilikleri döretdi.
Öz nobatynda, owgan tarapy öz çäginde türkmen elektrik energiýasyny kabul etmek üçin zerur bolan desgalary gurdy. Birinji tapgyrda ol Andhoý, Şibirgan we Mazari-Şarif şäherlerine iberiler. Ikinji tapgyrda—2022-nji ýylyň başyna –Puli-Humri we Kabul şäherlerine iberiler.
2018-nji ýylyň iýulynda geçirijilik ukyby sagatda 100 megawatta barabar bolan 112 kilometrlik Rabatkaşan-Kalaýnau elektrik geçiriji ulgamyň ulanmaga berilmegi Owganystana uly kömegiň aýdyň mysaly boldy.
Bu taslamany amala aşyrmagyň çäklerinde ýurdumyzyň hünärmenleri elektroüpjünçilik desgalarynyň, şol sanda podstansiýalaryň birnäçesini
gurdular. Hereket edip gelýän Ymamnazar-Andhoý hem-de Serhetabat-Hyrat ulgamlary bilen birlikde, Rabatkaşan-Kalaýnau elektrik geçiriji ulgam goňşy ýurduň energetika düzüminiň möhüm bölegi bolup, ýurdy ykdysady taýdan dikeltmekde oňa ýardam edýär.
Elbetde, TOPH gaz geçirijisi bilen ugurdaş çekilýän Türkmenistan-Owganystan-Pakistan (TOP) elektrik geçiriji ulgamy gurmagyň taslamasynyň uly ähmiýeti bar. 2019-njy ýylda Mary welaýatynda TOP-nyň türkmen böleginde Mary DES—Hyrat şäheri (OYR) ugry boýunça güýjenmesi 220 kW bolan ýokary woltly elektrik geçiriji ulgamyň gurluşygyna badalga berilmegi mynasybetli dabara boldy.
Türkmenistan Owganystany parahatçylykly dikeltmäge gatnaşmak bilen, onuň durmuş-ykdysady taýdan ösmegine ýardam edýär. Owgan halkynyň abadançylyga ymtylmagyny goldamak bilen, ýurdumyz Owganystana diňe elektrik energiýasyny däl-de, eýsem, suwuklandyrylan gazy hem ýeňillikli bahalar boýunça iberýär, goňşy döwletde durmuş maksatly desgalary gurýar, ýaşlara bilim bermekde we işgärleri taýýarlamakda doganlyk kömegini berýär.
Teleköprini “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň başlygy hem-de Owganystan Yslam Respublikasynyň aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary ministri dowam edip, olar Ymamnazar-Akina hem-de Serhetabat-Turgundy (Owganystan) halkara üstaşyr akymlaryny üpjün etmek üçin optiki-süýümli ulgamlaryň işe girizmäge taýýar edilendigi barada hasabat berdiler.
Bu taslama Türkmenistandan Owganystana uzalyp gidýän optiki-süýümli ulgamlaryň ilkinjisi däldir, ikitaraplaýyn ylalaşyga laýyklykda, ozal Akina-Turgundy ulgamy birikdirildi.
Owganystanyň optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamy goňşy ýurtlaryň bäşisi, şol sanda Türkmenistan bilen birleşendir. Ulanmaga berilýän täze ulgam sanly Owganystan ulgamyny döretmekde nobatdaky ädim bolup durýar. Elektron hökümeti ulgamynyň berkidilmegi hem-de Owganystanyň sanly özgerdilmegi owgan ýolbaşçylarynyň ileri tutýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Şunuň bilen baglylykda, degişli düzümi hem-de optiki-süýümli ulgamlary ösdürmek möhüm wezipedir.
Durmuşa geçirilen bu taslamany wideorolik arkaly synlap boldy.
“Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň hem-de Owganystanyň aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary ministrliginiň, şeýle hem “Afghan Wireless” kommunikasiýa kompaniýasynyň arasynda baglaşylan Ähtnama we şertnama laýyklykda optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny gurnamagyň barşynda zerur bolan kommunikasiýa enjamlary oturdyldy.
Şeýlelikde, Mary-Serhetabat aralykda 40 Gbit/sek trafikli DWDM enjamy rturdyldy. Serhetabatdan Turgunda çenli optiki süýümli kabeliň 8 kilometri çekildi hem-de 100 Gbit/sek trafikli enjam oturdyldy.
Ymamnazardan Akina çenli ortika-süýümli aragatnaşygyň 3 kilometri çekildi, Kerki-Akina böleginde bolsa, 100 Gbit/sek trafikli kommunikasiýa enjamy gurnaldy.
Bu taslamalar DWDM (Dense Wavelength Division Multiplexing-tolkunlaryň uzynlygy boýunça dykyz bölünme) tehnologiýasynyň—halkara üstaşyr we ýerli akymlary geçirmek üçin köp ýaýlymly optiki ulgamlaryň binýadynda amala aşyryldy.
Täze halkara optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlarynyň işe girizilmegi bilen ýurdumyzyň çäginden geçýän üstaşyr ulgam trafigini artdyrmaga, onuň Owganystana we Pakistana iberilmegini üpjün etmäge mümkinçilik peýda bolar. Bu şeýle hem maglumatlary ibermegiň tizligini artdyrmaga hem-de Türkmenistanyň we OYR-nyň arasyndaky ygtybarly kommunikasiýa aragatnaşygy kepillendirmäge mümkinçilik berer. Mundan başga-da, täze ulgamlar Ýewropa, Aziýa we Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky maglumat akymynyň tizligini 100 Gbit/sek çenli, geljekde bolsa 6 Tbit/sek çenli artdyrmaga ýardam eder.
Halkara optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlary Ýewropanyň we Aziýanyň arasynda esasy maglumatlar “köprüsiniň” wezipesini ýerine ýetirer, geljekde bolsa, bu trafigiň esasy bölegini öz üstüne alar.
Häzir ýurdumyz dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk, birek-biregiň bähbidini hormatlamak ýörelgelerine esaslanan giň görnüşli halkara gepleşikleri üçin açykdyr. Şunuň ýaly çemeleşme uly tehnologik ädimleri ätmäge mümkinçilik berdi.
Teleköpri tamamlanandan soň, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Muhammad Aşraf Gani mähirli, dostlarça hoşlaşyp, goňşy halklaryna parahatçylyk, abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdiler. Şunda netijeli hyzmatdaşlygyň dowam etjekdigine berk ynam bildirdiler. Häzir şol hyzmatdaşlygyň öňünde täze sepgitler açylyp, ol üstünlikli ösdüriler.
Dabara gürrüň berlen wakalar bilen tamamlanmady. Gündiz Akina menzilinde Akina-Andhoý demir ýolunyň gurluşygynda tapawutlanan işgärleri Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglamak dabarasy boldy. Türkmenabatda bolsa, Türkmenistandan Owganystana optiki-süýümli ulgamy çekmekde işde gazanan ýokary görkezijileri üçin kommunikasiýa pudagynyň hünärmenlerine döwlet Baştutanymyzyň adyndan sowgatlar gowşuryldy.
Elbetde, häzirki şertlerde ulag-kommunikasiýa-energetika düzümi milli, sebit we dünýä möçberinde durnukly ösüşiň esasy şertleriniň biri bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara ulag ýollarynyň strategik taýdan möhüm merkezinde ýerleşen hem-de uly üstaşyr kuwwatyna eýe bolan döwletiň Baştutany bolmak bilen, şol ugurlarda iri möçberli taslamalaryň başyny başlaýar. Şol taslamalar ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň we rowaçlygyň bähbidine netijeli hyzmatdaşlygy berkitmäge we giňeltmäge gönükdirilendir.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi