text:
“Jirga” diýlip atlandyrylýan bu gurultaý tire-taýpalaryň wekilleriniň gatnaşmagynda ylalaşmazlyklary çözmek boýunça Owganystanda gadymdan bäri geçirilip gelinýän iň täsirli maslahatlardan biridir.
Bu gezek owganlylar şol köne usul bilen häzirki döwrüň problemalaryny çözmäge synanyşarlar.
Ýerli tire-taýpalaryň biriniň öňbaşçysy Gulam Jilani hökümete garşy çykýan “doganlarymyzy” öz hatarlarymyza getirmäge bu ýygnagyň uly goşant goşjakdygyna umyt edýärin diýdi.
Gulam Jilany mundan beýläk weýrançylygyň öňüni alyp, ýurdy täzeden gurmak işine başlap bilerleri ýaly, doganlarynyň özleri bilen barlyşmagyny isleýändiklerini aýdýar.
“Kabulda geçirilýän bu ýygnagy ikelläp goldaýanlygymyzy aýdasym gelýär. Biz bu ýygnagyň netijesiniň yslamy ýaýbaňlandyrmak we ýurdy gaýtadan dikeltmek boýunça gowy netije bilen tamamlanjakdygyna ynanýarys” diýip, Gulam Jilany ynam bildirdi.
Üç gün dowam etjek bu ýygnaga 1600 töweregi delegatyň gatnaşmagyna garaşylýar, delegatlardan bäşden bir böleginiň zenanlardan ybarat boljakdygy aýdylýar.
Delegatlar talyp toparynyň ýönekeý agzalaryny günä geçişlik yglan etmek arkaly halk arasyna goşmak we olara iş mümkinçiligini döretmek boýunça prezident Karzaý tarapyndan hödürlenen plan barada pikir alşarlar.
Bu planyň parahatçylyk boýunça taslamasyna görä, söweşiji toparlaryň ýolbaşçylaryna ýaraglaryny taşlan halatynda syýasy wezipeler hödürlener, eger isleseler, olara beýleki musulman ýurtlarda bosgunlykda ýaşamaga-da ýol berler. Şübheler hem bar
Ýewropa Bileleşiginiň Owganystan boýunça wekili Wygaudas Usakas Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde bu tagalla ÝB-niň, ABŞ-nyň, NATO-nyň we halkara jemgýyetçiliginiň goldaw berýänligini aýtdy.
Emma Wygaudas Usakas Owganystandaky dartgynlylyk we böwetler göz öňünde tutulanda, parahatçylyk boýunça bu ýygnak tiz netije berer öýdüp garaşmaýandyklaryny hem belleýär.
Usakasyň aýtmagyna görä, bu çäre prosesiň başlamagyna ýol açar we parahatçylyk boýunça geljekde geçiriljek tagallalar barada mehanizm döreder. “Şonuň üçinem biz owganlylar tarapyndan orta atylan we parahatçylyk boýunça alnyp barylýan bu inisiatiwany doly goldaýarys”.
Emma owganystanly garaşsyz synçylar bu barada dürli soraglary orta atýarlar. Owganystanly synçy Muhammad Ýunus Fakur halkyň parahatçylyk isleýänligine garamazdan, bu ýygnaga gatnaşyjylar barada şübheleriň bardygyny aýtdy.
Fakuryň aýtmagyna görä, bu ýygnaga gatnaşmak üçin çagyrylanlaryň ählisi hökümete ýakyn adamlar ýa häzirki syýasy sistemanyň agzalary, hökümetiň alyp barýan käbir işlerini tankyt edýänler bolsa bu ýygnaga çagyrylmandyrlar.
Fakur aýratynam halkyň bu ýygnagyň gün tertibi barada we edilmeli iş hakda hökümetiň takyk planynyň bolmazlygynyň parahatçylyk hakda geçirilýän bu ýygnaga kölege salýanlygyny aýtdy.
Fakur bilen bir hatarda käbir beýleki owgan synçylary hem bu maslahatyň öten ýyl geçirilen saýlawlarda abraýyna şek ýeten prezident Karzaýa syýasy ynam gazanmaga kömek etjekdigini aýdýarlar.
Synçylar bu ýygnakda talyplar bilen gepleşikler geçirilmegine alada bildirýän etniki toparlary köşeşdirmek boýunça-da synanyşyk ediljekdigini belleýärler. Şol toparlar talyplaryň 1990-njy ýyllarda amala aşyran wagşy hereketleriniň henizem ýatdan çykarylmanlygyny nygtaýarlar.
Oppozision partiýalaryň deputatlarynyň bu ýygnagy boýkot etmegi bilen bagly meseläni çözmek üçin Karzaý 1-nji iýunda Baş kanun boýunça ylalaşmazlyklara garajak alty agzadan ybarat komissiýany döretdi.
Şeýle hem düýn maslahatyň geçýän ýerine ýaragly hüjümçiler hüjüm etdiler. Bu hüjümleriň barşynda janyndan geçen bir hüjümçiniň hem bomba partlamasyny amala aşyrandygy habar berilýär.
Owganystandaky NATO güýçleriniň metbugat sekretary bu wakalarda ýaragly hüjümçilerden birnäçesiniň atylyp öldürilendigini mälim etdi. Ýerli polisiýa edarasynyň resmileri hem hüjümçilerden biriniň diri ele salnandygyny habar berdiler.


c: text/html

text:
Donald Trampyň prezident saýlanmagyna garşy protest bildirýän adamlar 11-nji noýabrda, birnäçe amerikan şäherinde üçünji gije hem nägilelik bildirmäge toplandy.
Maýami, Atlanta, Filadelfiýa, Nýu-Ýork, San-Fransisko, Portland we Oregon şäherlerinde köçelere çykan müňlerçe protestçi Trampyň immigrantlar, musulmanlar we aýallar baradaky gapma-garşylykly pikirlerine garşy gahar-gazaplaryny bildirdi.
Maýamide birnäçe müň protestçi şäher merkezinden ýöriş etse, birnäçe ýüz adam uly ýola çykyp, iki tarapyň hem hereketini togtatdy.
Nýu-Ýorkda 1200 çemesi demonstrant ýene Waşington skwer parkynda we Trampyň ýaşaýan Tramp diňiniň ýanynda toplandy.
Nýu-Ýork şäherindäki protestçiler "Meniň prezidentim däl! Biz saýlanan prezidenti ret edýäris!", "Donald Tramp, çekil-eý – jynsparaz, seksist, anti-geý!" diýip gygyrdylar.
Başda protestçileri «professionallar» we media tarapyndan «öjükdirilen» adamlar hökmünde ýazgaran bolsa, Tramp 11-nji noýabrda ugruny üýtgetdi we olary öwdi.
"Protestçileriň kiçi toparlarynyň öten agşam biziň beýik ýurdumyz babatda yhlas görkezişini haladym. Biziň hemmämiz bir ýere jemleneris we buýsançly bolarys» diýip, Tramp twitterde aýtdy.
Soňky ýygnanşyklarda zorlukly wakalaryň we tussag etmeleriň bolandygy aýdylmady. 10-njy noýabrda Portlandda bolan protestler mahalynda demonstrasiýaçylaryň käbiri täze maşynlaryň satylýan ýerine zat zyňyp, zyýan ýetiripdi. Ol ýerde polisiýa azyndan 26 adamy tussag etdi.
Guramaçylar demonstrasiýalary hepde ahyrynda hem dowam etmegi planlaşdyrýandyklaryny aýtdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bütindünýa Saglyk Guramasynyň ýakynda ýaýradan maglumatynda her ýylda bäş ýaşyna ýetmänkä ýogalýan takmynan 9 million çaganyň 68%-niň ölümine öýken çişmesi, içgeçme, gyzzyrma ýaly keselleriň sebäp bolýandygy aýdylýar.
Bu maglumata görä, bäş ýaşa ýetmänkä ýogalýan çagalaryň 41%-i ömrüniň ilkinji bir aýynyň dowamynda heläk bolýar. Ýaş çagalaryň ölümine esasan pnewmoniýa, ýagny öýken çişmesi keseli sebäp bolýar. Bu keselden ýylda bir ýarym milliona golaý çaga ölýär. Içgeçmeden 1 million 300 müň, gyzzyrmadan-da her ýylda 730 müň çaga ýogalýar.
Şol bir wagtda-da geçen asyryň 90-njy ýyllary bilen deňeşdirilende, bäş ýaşa ýetmän heläk bolýan çagalaryň sanynyň 30 % azalandygy, bu ugurda öňegidişligiň bardygy bellenilýär.
Türkmenistanda ýagdaý nähili?
Ýakynda Bütindünýa Saglyk Guramasy tarapyndan ýaýradylan 2010-njy ýyl boýunça Saglygy saklaýyşyň dünýa statistikasynda 2008-nji ýyl boýunça berlen maglumatlarda Türkmenistanda bäş ýaşa ýetmän heläk bolýan çagalaryň 3%-niň içgeçmeden, 14%-niň wagtyndan öň doglandygy sebäpli, 17%-niň doglanda çaga ýetirilen şikesden, 28%-niň kemisli dogulmakdan heläk bolýandygy aýdylýar.
Şeýle hem ýogalýan neresseleriň 3%-niň ölümine bakterial keselleriň, galan ýagdaýlarda-da beýleki problemalaryň sebäp bolýandygy bellenilýär. Mysal üçin, Türkiýede bäş ýaşa ýetmedik çagalaryň diňe 3%-niň ölümine çagalaryň kemisli dogulmagy sebäp bolýar. Türkmenistanda bu san - 28%, diýmek, Türkiýedäkiden dokuz esse ýokary.
Bu san goňşy Täjigistanda 9% bolsa, Özbegistanda hem ýokary bolup, bäş ýaşa ýetmän ölýän çagalaryň dörtden biriniň ölümine olaryň kemisli dogulmagy sebäp bolýar.
Sebäp näme?
“Türkmenistanda şeýle köp çaganyň ölümine olaryň kemisli dogulýandygynyň sebäp bolmagy ýurtda neşekeşligiň giňden ýaýranlygy we medisina işgärleriniň bilim derejesiniň pesligi sebäp bolup biler. Bu ýetmezçilikler kemisli doglan çagalary halas etmek mumkinçiligini pese gaçyrýar” diýip, türkmenistanly lukman aýdýar.
Bu hasabata görä, Türkmenistanda 15 ýaşdan 60 ýaş aralygyndaky her müň erkek kişiden 1990-njy ýyllarda 301 adamda heläk bolmak howpy ýokary bolan bolsa, 2008-nji ýylda bu san ozalkydan 76 san artyp, erkek kişileriň ölüm koffisenti her 1000 adama 377-ä ýetdi.
Goňşy Özbegistanda, eger-de 1990-njy ýylda bu san 250-ä deň bolan bolsa, soňra has pese düşüp, häzirki wagtda bu ýurtda 15 ýaşdan 60 ýaşa çenli aralykdaky her müň erkek kişiden 223-niň üstüne agzalan ýaşlarda ölmek howpy abanýar.
Erkek kişileriň arasynda heläk bolýanlaryň sanynyň artmagyny hem ýerli synçylar neşekeşligiň ýaýramagy bilen baglanyşdyrýarlar.


text:
“Gaffney Cline & Associates” kompaniýasynyň wekili Jim Gillet 11-nji oktýabrda Aşgabatda geçiren metbugat konferensiýasynda Günorta Ýolöten-Osman, “Ýaşlar” we “Minara” gaz ýataklaryndaky umumy gazyň, maksimal çaklamalar boýunça, 26 trillion kubometre ýetýänligini aýtdy.
“Gaffney Cline & Associates” kompaniýasynyň bu beýanatynyň yzýany Türkmenistan öz resmi maglumatynda bu garaşsyz kompaniýanyň yglan eden sanlarynyň ýurduň hazirki we perspektiwadaky gazgeçirijilerini islendik möçberde gaz bilen üpjün etmegi üçin kepilnamadygyny nygtady.
Türkmenistanyň has uly möçberdäki gaz zapaslaryna eýedigi baradaky maglumat munuň Ýewropa Bileleşigi üçinem gowy habardygy baradaky pikrileri döretdi. Bu tema 12-nji oktýabrda Türkmenistana sapar eden Awstriýanyň prezidenti Haýns Fişeriň türkmen tarapy bilen geçiren gepleşiklerinde hem gozgaldy.
Resmi maglumatlara görä, Awstriýanyň prezidenti Türkmenistanyň energiýa resurslarynyň eksport ugurlaryny köpeltmek we Ýewropa ugruny ösdürmek ugrundaky meýillerini Ýewropa döwletleriniň goldaýanlygyny we takyk ädimlere uly gyzyklanma bildirýänligini aýtdy.
Aşgabadyň “Nabukko” gatnaşygy nämä bagly?
Şol bir wagtda-da, analitikler Türkmenistanyň “Nabukko” tarap takyk ädimleriniň onuň gaz zapaslarynyň möçberine däl-de, eýse ýurduň hökümetiniň syýasy islegine baglydygyny belleýärler.
“Global Witness” guramasynyň bilermeni Tomas Maýn Azatlyk Raidosyna bu barada şeýle diýdi: “Soňky ýyllarda bu meseläniň Türkmenistanyň gaz baýlyklarynyň möçberine degişli däldigi aýan. Türkmenistanyň gaza ägirt uly baýdygy hemmä öňden bäri mälim. Meniň pikirimçe, bu ýerde esasy mesele bu gazy ýurduň daşyna çykarmakda”.
Tomas Maýnyň pikirine görä, “Nabukko” we “Transhazar” proýektleriniň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň gaz eksporty üçin amatly ýol bolup bilerdi we häzirki wagtda yglan edilýän ägirt uly gaz baýlyklarynyň iş ýüzünde tassyklanmagyna we netijeli peýdalanylmagyna mümkinçilik dörederdi.
Azerbaýjanly bilermen Ilhan Şaban hem Türkmenistanyň bir wagtda ençeme gazgeçirijisini gaz bilen üpjün etmek ukybyny ýurduň gaz zapaslary baradaky täze sanlar bilen baglanyşdyrmaýar. Bakuwda ýerleşýän Nebiti öwreniş merkeziniň müdiri Ilhan Şaban Türkmenstanyň Ýewropa Bileleşigi bilen geçirýän gepleşiklerinde Ýewropa gazyň uly bolmadyk möçberini akdyrmak barada gürruň gidýänligini belleýär.
“Türkmenistanyň 2007-nji ýylda Brýussel bilen gol çeken Memorandumynda ýylda 10 milliard kubometr gazyň söwdasy barada gürrrüň gidýär. Ýakynda Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistan we Azerbaýjan bilen ‘Nabukko’ proýekti boýunça gepleşik geçirmek barada yglan eden planynda türkmen gazy bilen baglylykda 20 milliard kubometr diýen san agzaldy” diýip, I.Şaban belledi.
Üpjünçilik ukyby we päsgelçilikler
Ilhan Şaban Türkmenistanyň öň yglan edilen gaz zapaslarynyň-da uzak wagtlap bir wagtda birnäçe ugurlary gaz bilen üpjün etmäge mümkinçilik berýänligini, emma soňky ýyllarda ýurduň öz gaz önümçiligini çürt-kesik azaldanlygyny belledi.
Bilermeniň pikirine görä, muňa 2009-njy ýylda Türkmenistanyň Orsýet bilen arasyndaky gaz söwdasynyň çäklenmegi esasy sebäp boldy. 2009-njy ýylyň aýagynda we 2010-njy ýylyň başynda Hytaýa we Eýrana tarap işe girizilen täze gazgeçirijiler-de ýagdaýy düýpgöter özgerdip bilmedi.
Ilhan Şabanyň bellemegine görä, Hytaý we Eýran türkmen gazyny garaşylyşyndan has az möçberde satyn alýarlar, şol bir wagtda-da bu ýurtlar Türkmenistanyň “Nabukko” goşulmagyna päsgel berip gelýärler.
Bilermen soňky ýyllarda Orsýetiň täsiriniň biraz gowşanlygyny belledi, emma 2012-nji ýylda Orsýetde boljak prezidentlik saýlawlarynda döwlet başyna Wladimir Putin gelse, Moskwanyň Hazar regionyndaky energiýa proýektlerine täsiriniň has güýçlenjegini çak edýär: “Orsýetiň ‘Nabukko’ garşy öz hereketleriniň depginini gitdigiçe güýçlendirýänligini görýäris. Putin ‘Demirgazyk akym’ proýektini öňe sürmek bilen, bäsdeşlerini tehniki taýdan çäklendirmäge çalyşýar”.
Azerbaýjan bilermeniniň pikirine görä, Türkmenistanyň yglan edýän köpugurly energiýa strategiýasynyň gazyň eksportyny we girdejililigini artdyrmakda anyk netejeleri bermaýändigi ýurduň ýolbaşçylarynyň häzirki alyp barýan garaşmak ýaly passiw pozisiýasy bilen baglanyşykly.


text:
Türkmen milli konserwatoriýasynyň uly zalynda Halkara saz gününe bagyşlanyp geçirilen konsert uly üstünlige eýe boldy. Kamera ansambly kafedrasynyň işgärleri tarapyndan guralan konsertiň programmasyna dürli halklaryň kompozitorlarynyň eserleri girizildi.
Konsertde Aram Haçaturýanyň “Ermeni desterhanynyň daşynda”, kompozitor Ernest Blohyň “Ýewreý temalaryna ýanama”, Hamidiniň “Gazak walsy”, Sergeý Rahmaninowyň “Şopeniň walsy”, “Wokaliz” eserleri we beýleki sazlar ýaňlandy. Diňleýjiler Aýna Seýitgulyýewa, Türkmenistanyň at gaznan artisti Bibijemal Amanowa, Türkmenistanyň halk artisti Gülnar Nuryýewa, Türkmenistanyň at gazanan artisti Wladimir Mkrtumowa öz hoşallyklaryny gyzgyn elçarpyşmalar arkaly beýan etdiler.
Konserte konserwatoriýanyň mugallymlary — belli aýdymçylar we sazandalar bilen bilelikde döredijilik ýoluna ýaňy başlan, muňa garamazdan, gelejege ynamly ädim ädýän Aýbölek Muhyýewa (skripka), Gunça Meläýewa (wokal), Agajan Gýanjimow (wokal) ýaly talyplaryň gatnaşandygy hem bellärliklidir. Çykyşlaryň aglabasynda aýdymçylara hem sazandalara halkara bäsleşiginiň diplomanty Stella Farmazowa sazandarlyk etdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti wezipesine Respublikan partiýasyndan dalaşgär Donald Trump 8-nji sentýabrda Orsýet tarapyndan maliýeleşdirilýän telewideniýede eden çykyşynda Orsýetiň ABŞ-nyň saýlawlaryna täsir ýetirmäge synanyşmagynyň “gümanadygyny” aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini öwendigi üçin ABŞ-nyň iki partiýasy tarapyndan hem tankyt edilen Trump baýry amerikan žurnalisti Larry King bilen söhbetdeş boldy. Bu söhbetdeşlik “Russia Today” telekompaniýasynyň ABŞ-daky partnýory RT Amerika telewideniýesinde görkezildi.
RT Amerika Trumpyň Kinge beren bu interwýusy seýrek diýip yglan etdi, şol bir wagtda-da Trumpyň metbugat-wekili Trumpyň Larry Kingiň programmasynyň Orsýetiň goldaýan telekompaniýasy bilen gatnaşygy barada habarsyz bolandygyny aýtdy.
Kiber howpsuzlyk boýunça bilermenler Orsýetiň gizlin gulluklaryny şu ýyl Demokratik partiýasynyň kompýuterleriniň elektron sistemasynyň içine aralaşmakda aýypladylar.


text:
Uniwersitetde okaýan ýyllarymyz ýaşlaryň umumy ýatak jaýyndan ýer ýetmeýärdi. Kireýine jaý gözleýärdik. Meniň göwnüm şäheriň merkezinde, uniwersitete golaý ýerlerde bolansoň, şol töwereklerden jaý gözläp başladym.
Şahyryň ejesi
A.S. Puşkiniň ýadygärliginiň töwereklerinde, bag-bakjaly, daşy howluly jaýlaryň gapysyndan bardym. Gel, sorap göreýin-le diýip, bir gapyny kakdym. Içerden mähnet it üýrýär, başga ses ýok. Ony goýberseň dagy meni tike-para etjek.
Beýleki birisi hem gapysyny açmady. Üçünji gapyny tarkyldadyp başlanymda, içerden aýak sesi eşidildi. Bir garry aýal gapyny açdy. Dogrusy, ony görenimde gözüme ynanmadym. Aşgabadyň ortarasynda, Puşkiniň ýadygärliginiň ýanynda, beýle asuda jaýda türkmen ýaşaýandyr diýip oýlanmandym. Adatça merkezde başga milletler ýerleşip, türkmenler gyra-çetlerde, wagtlaýyn gurlan amatsyz jaýlarda ýaşaýardylar.
Üstesine, bu garry tüýs oba adamy. Başy gyňaçly, egni solgun alaça köýnekli, aýagy hem galoşly. Öz ejemi ýa daýzamy gören ýaly boldum. Ahyry özümi dürsäp, garra salam berdim. Soňam näme üçin gelenimi aýtdym.
Garry ene meni boýdan-başa synlady. Egin-eşigime, köwşüme seretdi. Bilmedim, birine meňzetdimi ýa ýöne enelik gözi bilen garadymy. Soňra sowuk dillendi.
– Bu töwerekden hiç kim saňa jaý bermez, oglum. Bu töwerekden jaý gözleme.
Eneler
Ol mähelläniň studente kireýine jaý bermeg-ä beýlede dursun, başgalar bilen asla gepleşmek islemeýän adamlaryň toplumydygyny men nireden bileýin.
Meniň gürrüňdeş bolanym, ýurduň Medeniýet ministri, şahyr Gara Seýitliýewiň ejesi bolup çykdy. Ýöne meniň gören garrym ministriň ýa ýurduň iň tanymal şahyrynyň ejesi däl, bir sada ynsanyň pukara enesidi.
Bu enäniň ol howla sygyp bilşine geň galdym. Ogul enäniň goltugyna sygsa-da, ene oglunyň giň howlusyna sygman bilýär.
Bezikmek
Beýleki bir şahyryň, ýokary wezipeli hem deputat bolan tanymal adamyň ejesi obadan görme-görşe gelipdir. Şahyryň aýaly enäni içerä goýbermegi örän ýokuş görüpdir. Ýöne garry ene nätsin, öz balasy, didara zar bolup gelensoň nirä gitsin!
Gözündäki gazaby bilen garryny öýünden çykaryp bilmedik gelin onuň galoşyny sübse bilen gazetiň üstüne alypdyr-da, çykaryp zyňypdyr.
Agşam işden gelen şahyr enäniň sessiz gözýaşyny görüpdir. Ol öz iş otagyna geçip, beýik serdar baradaky ýazyp oturan eserini bir gyra süýşüripdir-de, Ene barada goşgy düzüpdir.
Onuň ejesine bagyşlan goşgulary derrew halkyň ýüregine ýetdi.
Ene süýdüniň haky
Ýatlasak, Gara Seýitliýewde-de “Ene jan” diýen bir çeper goşgy hem şol goşgy esasynda döredilen gowy aýdym bar.
Şahyrlaryň arasynda şeýle gürrüň ýaşaýar. Kim dirilikde ejesine ýeterlik hyzmat etmedik bolsa, ene hakda köp ýazýandyr. Kim ene diýip gaty aglaýan bolsa, ol emen süýdüni ödäp bilen däldir.
Ak süýdüň haky kyýamata galmazmyş.
Aýdymlar
Dünýäde ene hakda nähili ajaýyp aýdymlar bar. Ol aýdymlar haýsy dilde ýa haýsy aýdymçy tarapyndan aýdylsa-da, hemmelere düşnükli ýaly bolup dur. Ene baradaky aýdymy mydama höwes bilen diňleýäs. Meniň göwnüme bolmasa, ene baradaky aýdymlar içi söýgüden hem armandan doly rekwiýem ýaly bolup dur.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Özbegistanyň polisiýasy welosipedlere garşy kampaniýa başlady. Häkimiýetler bu täze çäräni ýol heläkçiliginiň öňüni almak üçin geçirýändiklerini aýdýarlar.
Özbegistanyň paýtagtynyň polisiýasy ýol heläkçiliginiň öňüni almak boýuça öň görlüp-eşidilmedik çäreleri amala aşyrýar. Ol tigirleri köçelerden ýok edýär.
Regional habar serişdeleriniň maglumatlaryna görä, Daşkendiň ýol-gözegçilik polisiýasy iki tigirli bu ulagy ýol heläkçiliginde esasy sebäpkär diýip hasap edip, welosiped sürüjilere garşy resmi göreş alyp barýar. Habar berlişine görä, ýol düzgünlerini bozýanlara jerime salmak we olaryň ulaglaryny elinden almak çärelerini amala aşyrmak üçin häkimiýetler tarapyndan ýörite bölüm döredilipdir.
Soňky günlerde geçirilen kampanaiýanyň dowamynda onlarça adamyň öz tigirlerinden mahrum edilendigi, bu ulagy satýan dükanlaryň eýelerinden welosiped söwdasyny bes etmegiň talap edilendigi barada habar berilýär.
Resmi düzgün
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bilen telefon arkaly söhbetdeş bolan Daşkendiň ýol-gözegçilik polisiýasynyň işgäri Musurmon Hudoýkulow welosipedleriň tussaga alynýandygyny tassyklady. Emma Hudoýkulowyň sözlerine görä, şeýle çäreler diňe ýolda özlerini gödek alyp barýan welosiped sürüjileriň garşysyna gönükdirilýär.
Polisiýa ofiseri Hudoýkulow eger welosiped sürüji ýoluň ortasyndan sürmeýän bolsa we ýol hereketiniň düzgünlerini berjaý edýän bolsa, polisiýanyň ony saklamaýandygyny belledi. Onuň sözlerine görä, “ýol hereketiniň düzgünlerini bozýan ýaşlar köp, hut şolar ýol heläkçiligine sebäpkär bolýarlar”.
Polisiýa ofiseri Özbegistanda tigirleriň gatnaşmagynda bolan ýol heläkçilikleriniň sany barada maglumat bermedi.
Özbegistanyň ýol-gözegçilik polisiýasynyň resmi maglumatynda 2012-nji ýylda ýurduň ýollarynda jemi 3.3 milliondan gowrak wakanyň hasaba alnandygy aýdylýar. Emma olardan näçesine welosipedleriň sebäp bolandygy belli däl.
Musurmon Hudoýkulowyň sözlerine görä, polisiýa tarapyndan ele salnan tigirleriň eýeleri jerime tölänlerinden soň öz emlägini yzyna alyp bilýärler.
Daşkendiň ýaşaýjylarynyň gürrüňi
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan sürüjileriň biri welosipedini yzyna gaýdyp almak üçin 13 dollar möçberde jerime töländigini gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan student Daşkendiň Nawoi köçesinden welosiped sürüp barýarka, polisiýa tarapyndan saklanyp, jerime töledilendigini gürrüň berdi. Onuň sözlerine görä, polisiýa onuň welosipedini köçeden däl-de, ýoluň gyrasyndan sürmegini talap edipdir.
Welosipedleri, ýagny tigirleri kireýine berýän dükanyň eýesi öz müşderileriniň ençemesiniň, entek köçä çykmanka, ulaglarynyň elinden alnandygyny gürrüň berdi.
Soňky döwürde Daşkentde tigir aýagulag hökmünde gitdigiçe köp ulanylýar. Emma şäheriň häkimiýetleri munuň üçin ýörite şertleri döretmäge, iň bärkisi tigir sürülýän ýörite ýanýollary gurmaga howlukmaýarlar.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan öz ýurdunyň Ysraýyl bilen söwda we harby gatnaşyklaryny bes edýändigini mälim etdi.
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň dartgynlaşmagyna 5-nji sentýabrda Ysraýylyň premýer-ministriniň aýdan sözleri sebäp boldy. Ol geçen ýylyň maý aýynda Gaza sektoryna gabawy böwüsmek islän gämä ysraýyl harbylarynyň hüjümi wagty 9 türk raýatynyň ölümi üçin öz ýurdunyň ötünç soramaly däldigini aýtdy.
Sişenbe güni Ysraýylyň goranmak ministri Ýehud Barak bu mesele bilen bagly eden çykyşynda iki tarapy hem oýlanyşykly hereket etmäge çagyrdy.
Bu wakany derňän BMG-niň ýörite komissiýasy operasiýa wagty Ysraýylyň gereginden artyk güýç ulanandygy, şol bir wagtda-da Gaza sektorynyň gabawynyň kanunydygy barada netije çykarypdy.
Türkiýe bu meseläni Halkara adalat suduna geçirjekdigini aýdýar.
Türkiýäniň premýer-ministri ýakyn wagtda özünüň Gaza zolagyna sapar etmekçidigini hem mälim etdi.


text:
Belarusyň Merkezi saýlaw komissiýasy tarapyndan duşenbe güni birldirilen deslapky netijeler boýunça ýekşenbe güni geçen ses berilşikde syýasy oppozisiýanyň parlamente saýlanan deputaty ýok.
Täze parlamentde Belarusyň Kommunistik partiýasynyň üç wekili, “Oba hojalyk partiýasynyň” hem bir wekili bolar. Bu partiýalaryň ikisi-de saýlawlara prezident Aleksandr Lukaşenkony goldap goşulypdylar.
Resmi maglumatlara görä, ses berilşige gatnaşanlaryň sany 74.3 prosent. Ýöne oppozisiýa ses berenler bu aýdylýanyň diňe ýarpysy diýýär.
"Ne erkin, ne-de adalatly"
Saýlawlara synçylyk üçin 300 töweregi gözegçi iberen Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy bu saýlawa ne erkin, ne-de adalaty diýip, baha berdi.
Bu guramanyň gözegçiler toparyna ýolbaşçylyk eden Matteo Mekaksi Minskde geçen metbugat ýygnagynda şeýle diýdi:
"Bu saýlaw turuwbaşdan bäsleşikli bolmady. Erkin saýlaw adamlaryň erkin gürlemegine, guramaçylyk işlerini alyp barmagyna, wezipä dalaş etmegine bagly bolýar. Biz bu kampaniýada beýle zady görmedik".
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky gözegçilik missiýasynyň başlygy Sergeý Lebedow duşenbe güni saýlawlaryň erkin, demokratik we ýurduň kanunlaryna laýyklykda geçendigini aýtdy.
Oppozision partiýalaryň aglabasy öz kandidatlaryny ýaryşdan yza çekdiler. Oppozision şahsyýetleriň köpüsi hem tehniki sebäplere görä dalaşgär hökmünde hasaba alynmady.
Esasy oppozision partiýalaryň ikisi – “Birleşen raýatlar partiýasy” bilen Belarusyň Halk fronty partiýasy - saýlawçylara ses berilşige goşulman, kömelek çöplemäge ýa-da balyk tutmaga gitmegi maslahat berdiler.
Döwlet telewideniýesi boýkoty agzamaýar
Döwlet tarapyndan dolandyrylýan telewideniýede hem radioda halkyň boýkota çagyrylandygy agzalmady. Ýöne ýurdy 1994-nji ýyldan bäri gysajyndan çykarman gelýän öňki kolhoz başlygy Lukaşenko oppozisiýany bu boýkot üçin berk tankytlady.
"Bular gorkak adamlar. Bularyň halka aýdara zady ýok. Ähli zat şu. Bilşiňiz ýaly, syýasy göreş käbir aýratyn kanunlara laýyklykda ilerleýär. Ähli syýasy prosesler diňe şu syýasy kampaniýa häsiýetli kanunlara laýyklykda ösýär – diýip, prezident Lukaşenko aýtdy. - Muny hemmeler bilýärler. Siz, gözegçi hökmünde ähli parlament saýlawlaryny gören adamlar, muny bilýärsiňiz. Muny men-de bilýärin, bu syýasy göreşe gatnaşýanlar-da bilýärler."
Adam hukuklary boýunça guramalaryň aýtmagynä görä, oppozision aktiwistleriň ençemesi ses berilşige taýýarlyk görlüp ýörkä tutulypdyr. Oppozision toparlara protest geçirip, bildiriş ýaýratmaga hem ýol berilmedi.
Amerikanyň öňki prezidenti Jorj Buşuň administrasiýasy tarapyndan Ýewropanyň iň soňky diktatory diýlip atlandyrylan Lukaşenko bilen Günbataryň gatnaşygy 2010-njy ýylyň dekabrynda onuň gaýtadan prezidentlige saýlanmagy netijesinde turan protestleriň basylyp ýatyrylmagy sebäpli ýaramazlaşdy.
Bu protestlerde ýüzlerçe adam tutulyp, onlarça adam türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Aşgabadyň Çoganly, Gaža sebitlerinde müňlerçe jaýyň ýykylmagynyň paýtagtdaky jaýlaryň bahasyna, kireýine täsir ýetirendigi habar berilýär. Maglumata görä, Aşgabatda kireýine berilýän jaýlaryň bahasy tas iki esse diýen ýaly gymmatlady.
Ýatladyp geçsek, geçen ýylyň maý-iýun aýlarynda Çoganly we Gaža sebitlerinde 15 müň çemesi jaý ýykylypdy. Şonda müňlerçe ýaşaýjynyň jaýsyz galandygy habar berlipdi.
Azatlyk Radiosy bu sebitlerdäki jaý ýykyşlygynyň paýtagtda kireýne berilýän jaýlarynyň bahasyna we kireýine ýetiren täsirleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Eýranyň oppozision çeşmeleri oppozisiýa liderleri Mir Huseýin Musawi bilen Mehdi Karrubiniň 19-njy noýabrda birnäçe sagatlap keselhanada bolandygyny we olaryň lukmançylyk barlagyndan geçirilendigini aýdandan bäri, olaryň saglyk ýagdaýlary baradaky aladalar güýçlenýär.
Musawi bilen zenan hukuklary aktiwisti, uniwersitet professory bolan onuň aýaly Rahra Rahnaward, şeýle hem Karrubi 2011-njy ýylyň fewral aýynda öý tussaglygyna höküm edilipdiler. Ondan öň, olaryň "Arap baharyna" goldaw demonstrasiýalaryny geçirmek baradaky çagyryşlaryndan soň ençeme adam köçelere çykypdy.
Habar berlişine görä, Musawi soňky wagtlar döş agyrysyndan we gan basyşynyň çenden aşa oýnamagyndan ejir çekipdir. Awgust aýynda Musawi ýürek agyrysy sebäpli angiografiýa barlagyndan hem geçipdi. Ol bu agyrynyň tussaglykda wagty dörändigini aýdýar.
Oppozision molla Mehdi Karrubiniň websaýty “Sahamnews” soňky döwür Karrubiniň horlanandygyny we işdäsiniň kesilmeginden, ýüreginiň bulanmagyndan we başynyň aýlanmagyndan ejir çekýändigini ýazýar. Ol geçen ýyl dem alyş kynçylyklaryny hem başdan geçiripdir.
Maşgala agzalary we dostlary Musawi bilen Karrubiniň tussag edilmegi netijesinde olaryň saglyk ýagdaýlarynyň has hem ýaramazlaşandygyny mälim etdi.
Dowamly gözegçilige mätäç
Musawiniň goldawçysy Amir Arjomandyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, saglyk ýagdaýy sebäpli, öňki premýer-ministr dowamly lukmanyň gözegçiliginde bolmaly. Emma ol Musawiniň bejergi almagyna häkimiýetleriň aram-aram böwet döredendiklerini, şeýdip, onuň saglyk ýagdaýy baradaky aladalaryň güýçlenendigini aýtdy.
Maşgalasy 75 ýaşly Karrubiniň saglyk ýagdaýyna alada bildirdi we 20-nji noýabrda ýörite beýanat ýaýradyp, häkimiýetleri oňa öz ynam edýän lukmanlarynyň bejergi bermegine rugsat bermäge çagyrdy.
“Tähranyň keselhanalarynda ynamly maşgala lukmanlarynyň gözegçiliginde lukmançylyk bejergileri ýola goýlar ýaly, biz onuň özbaşdak bejergi almak hukugyny häkimiýetler ykrar eder diýip garaşýarys” diýip, beýanatda aýdyldy.
Musawi bilen Rahnaward özleriniň Tährandaky ýaşaýyş jaýlarynda saklanýarlar. Karrubi paýtagtda howpsuzlyk güýçleri tarapyndan garawullanýan jaýa ýerleşdirildi. Onuň oglunyň aýtmagyna görä, onuň maşgalasy jaý kireýi tölegine kömeg edýär.
Arasynda çagalary bilen duşuşýarlar diýäýmeseň, oppozision şahsyýetleriň ikisiniň hem daşarky dünýä bilen aragatnaşygy kesilen.
Musawiniň kömekçisi Arjomandyň aýtmagyna görä, häkimiýetler onuň maşgalasyna kakalarynyň ýagdaýlary barada köpçülige hiç zat aýmazlygy tabşyryp, olara haýbat atypdyrlar.
Karrubiniň maşgalasy hem basyş astynda. Mollanyň bir ogluna ýakynda öz kakasy bilen duşuşmaga rugsat bermändirler. Görnüşe görä, bu ýagdaý kakasy syýasy ýagdaýlardan habarly edilenden soň ýüze çykypdyr.
2009-njy ýylda geçirilen jedelli saýlawlarda Musawi bilen Karrubiniň ikisem prezidentlige dalaş edipdi, netijede Mahmud Ahmedinejad saýlanypdy. Olar saýlaw netijelerine şübhe bildirip, häkimiýetleri köpçülikleýin galplykda aýyplapdylar.


text:
Türkmenistanda şu ýylyň 1-nji iýulyndan awtoulag eýelerine berilýän mugt ýangyç normasy ýatyrylýar we bu olaryň her aýda alýan 120 litr ýangyjyny pully almaly boljagyny aňladýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda S.Nyýazowyň prezident bolan ýyllary 1 litr benziniň bahasy 2 amerikan sentine barbardy.
G.Berdimuhamedow 2008-nji ýylyň fewralynda awtoulagly türkmen raýatlaryna aýda 120 litr ýangyjy mugt bermek düzgünini girizdi. Şol bir wagtda 1 litr benziniň bahasy 22 amerikan sentine barabar boldy, ýagny ençeme esse gymmatladyldy.
Indi bolsa, ýurduň ykdysadyýetini ösdürmek, içerki bazardaky nebit önümleriniň harçlanyşyny tygşytlamak üçin, mugt ýangyç normasynyň ýatyrylýandygy habar berilýär.
Eýsem ozal ilata mugt ýangyç bermegi karar eden prezident birden näme üçin düýpden başga pikire geldi?
Ýa-da ozal ilat şeýle kömege mätäçdi-de, indi şeýle mätäçlik azaldymy ýa-da ýurtda ýangyç meselesinde kynçylyk döredimi?
Ýa-da bolmasa, mugt ýangyç normasyny ýatyrmak baradaky karar raýatlaryň durmuşyna, güzeran aladalaryna nähili täsir ýetirer?
Türkmenistanyň raýatlary mugt ýa ýeňillikli berilýän harytlaryň, önümleriň bazar nyrhlary esasynda satylmagyna taýýarmy?
Umuman ýurtdaky mugtçulyk syýasatynyň kem-kemden gowşamagy, şol bir wagtda ilatyň sosial goraglylyk şertleriniň o diýen gowulaşyp gidibermezligi barada kim näme pikir edýär?
Azatlyk Radiosy nobatdaky «Tegelek stol» söhbetdeşligini şu meselä bagyşlaýar we aýtjak-diýjek sözi bar adamlary söhbetdeşlige goşulmaga çagyrýar. Pikirleriňize garaşýarys.


text:
Orsýetiň Sankt-Peterbur şäheriniň alkymyndaky kiçijik bir obada şenbe güni, 16-njy maýda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň rim imperatory hökmünde şekillendirilen heýkeliniň açylyş dabarasy gurnaldy.
Sankt-Peterburgyň «Irbis» kazaklar toparynyň lideri Andreý Polýakow prezident Putiniň heýkeliniň açylyş dabarasyndan soň «Roýters» habar gullugy bilen söhbetdeşlikde rus halkynyň, şol sanda kazaklaryň Wladimir Putini bir gün imperator edinmekleriniň mümkindigini aýdyp, şeýle diýdi:
"Meniň pikirimçe, kazaklar megerem, döwlet simwoly hökmünde, bütin ömrüne Orsýetiň ykbaly barada alada edýän ömürlik imperator edinmek isleýärler. Prezidentler gelýär hem gidýär, emma imperator, simwol hökmünde, Orsýet üçin zerurlyk bolsa gerek. Belki-de, Wladimir Putin bir gün prezidentlikden çekilse, halk, şol sanda kazaklar biziň prezidentimizi imperator ediner."
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasy Libýanyň halkara jemgyýeti tarapyndan ykrar edilen hökümetini “Yslam döwleti” atly topara we beýleki ýaragly fraksiýalara garşy göreşmegi üçin ýarag bilen üpjün etmek dogrusynda ylalaşdylar.
16-njy maýda Wenada Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri we Russiýanyň, Hytaýyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň we başga-da 15 ýurduň ýokary derejeli resmileri Libýanyň premýer-ministri Faýez al-Sarrajyň hökümetini ýarag bilen üpjün etjekdigini aýtdylar.
Kerri Sarrajyň hökümetini ýarag bilen üpjün etmek baradaky plany “yrga deňagramlylyk” diýip atlandyrdy.
Sarraj BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň tassyklamagy üçin öz hökümetine zerur bolan ýaraglaryň sanawyny düzjekdigini aýtdy.
“Biz halkara jemgyýetini biziň bilen hyzmatdaşlyk etmäge çagyrýarys” diýip, Sarraj duşuşygyň öňýanynda belledi.