text:
Premýer-ministr Wladimir Putin, sesleriň 63,75 prosentini almak bilen, Orsýetiň prezident saýlawlarynyň resmi ýeňijisi boldy diýlip yglan edildi.
Merkezi Saýlaw komissiýasynyň başlygy Wladimir Çurow Moskwada duşenbe güni irden bolan metbugat ýygnagynda, sesleriň 90 prosentden gowragy sanalansoň, netijäni yglan edip, şeýle diýdi:
—Deslapky netijelere görä, Wladimir Putin saýlawçylaryň 45 million 109 müňden gowragynyň sesini aldy, bu ses bermäge gelenleriň 63,75 prosenti bolýar.
Çurow ýekşenbe güni bolan saýlawa 110 million saýlawçynyň 65,3 prosentiniň gatnaşandygyny aýtdy.
Putin saýlawlarda ýeňendigini resmi netijeler yglan edilmezinden has öň, ýekşenbe güni agşam aýtdy.
Ol Moskwanyň Manež meýdançasynda 100 müň çemesi tarapdarynyň öňünde çykyp gürläp, özüniň “arassa ýeňiş” gazanandygyny aýtdy:
—Biz açyk we dogruçyl göreşde ýeňiş gazandyk. Ýöne bu diňe Orsýetiň prezidentiniň saýlawy bolmady. Bu biziň hemmämiz üçin, bütin halkymyz üçin örän möhüm synag boldy.
Merkezi saýlaw komissiýasy Kommunistler partiýasynyň lideri Zýuganowyň 17 prosent gowrak, Mihail Prohorowyň 7,82, Wladimir Žirinowskiniň 6,23, Sergeý Mironowyň bolsa, 3,85 proset ses alandyklaryny aýtdy.
Muňa garamazdan, Moskwadaky netijeler Putiniň diňe 47 prosent gowrak ses alandygyny, Prohorowyň 20 prosent, Zýuganowyň bolsa 19 prosent ses alandygyny görkezýär.
Kommunistleriň lideri Zýuganow žurnalistlere saýlawyň kanuny bolmandygyny aýtdy:
—Biz bu saýlawy ykrar etmeýäris. Biz muny bikanun, adalatsyz we açyk bolmadyk saýlaw hasaplaýarys.
Sowet Soýuzynyň öňki prezidenti Mihail Gorbaçýow yglan edilen netijeleriň “jemgyýetiň hakyky meýlini” beýan edip-etmänligi meselesinde “çynlakaý şübhäniň” bardygyny aýtdy.
Garaşsyz synçylar saýlaw prosesinde müňlerçe düzgün bozmanyň habar berlendigini, ses gutularynyň dykalanyp doldurylan halatlarynyň we şol bir adamlaryň birnäçe saýlaw uçastogynda gaýta-gaýta ses berşiniň bellige alnandygyny aýdýarlar.
Liberal “Ýabloko” partiýasynyň lideri Sergeý Mitrohin “Interfaks” habar gullugyna düzgün bozmalar gaty köp bolansoň, “bu saýlawy kanuny diýip tassyklamagyň kyn boljagyny” aýtdy.
Ozalky premýer-ministr, oppozisiýa lideri Mihail Kasýanow bolsa, özleriniň Putini kanuny prezident diýip ykrar etmejeklerini aýtdy:
—Biz bu prezidenti kanuny prezident, ähli orsýetlileriň prezidenti diýip ykrar etmeris. Ähli syýasy garaýyşlara we Orsýetiň halkyna wekilçilik etmänsoň, biz Dumany hem ykrar etmedik.
Kasýanow bu saýlawdan soň hem, 2011-nji ýyldaky parlament saýlawlaryndan soň bolşy ýaly, köpçülikleýin köçe protestleriniň boljagyny çaklady we özleriniň ýurtda bolýan zatlara garşy täze protest tapgyryna başlajaklaryny hem irki saýlawlaryň geçirilmegini talap etmekçidiklerini aýtdy.
Polat tütjary Prohorow žurnalistlere hökümetden hiç bir wezipe almajagyny we özüniň syýasy partiýasyny döretmegi niýet edinýändigini aýtdy:
—Netijäniň nähilidigine garamazdan, biz ýeňdik diýip pikir edýäris. Sebäbi bu saýlawdan soň iň aktiw, oýlanýan we alada edýän adamlar täze syýasy güýji döretmäge başlarlar.


c: text/html

text:
Anna güni, 21-nji sentýabrda Aşgabadyň “Aşgabat” stadionynda prezidentiň kubogyny almak ugrundaky halkara futbol ýaryşynyň açylyş dabarasy boldy.
Bu dabara Türkmenistanyň hökümet agzalary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy organlaryň ýolbaşçylary we Aşgabadyň şäher häkimi bilen birlikde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Stadionda prezidenti gutladylar
Şol gün, bu wakanyň öňýany Fudokan-Şotokan karate-do boýunça Dünýä federasiýasynyň ýerine ýetiriji başlygy Iliýa Ýorga “sporty ösdürmeklige goşýan goşantlary üçin” prezident G.Berdimuhamedowa karateniň we dzýudonyň iň ýokary ussatlyk derejesi bolan 10-njy danyň ýörite diplomyny gowşurdy.
Futbol ýaryşynyň açylyş dabarasyna baran ýokary derejeli çinownikler türkmen prezidentini bu hormatly sport derejesiniň gowşurylmagy bilen gutladylar.
Prezidentiň kubogyny almak boýunça Türkmenistanda soňky 17 ýyl bäri geçirilýän halkara ýaryşy bu ýyl ilkinji gekzek 17 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda geçirilýär.
Anna güni halkara futbol ýaryşynyň açylyş dabarasynda sportsmenleriň dürli toparlary tomaşaçylaryň öňünde karate, taekwondo, erkin göreş, dzýudo, futbol, basketbol, woleýbol, gandbol, akrobatika, çeper gimnastika, ýeňil atletika, welosport, rolikde typmak, milli göreş we ýaglyga towusmak ýaly sportuň dürli görnüşleri boýunça ýörite programmalar bilen çykyş etdiler.
Türkmen komandasynyň “ilkinji sowgady”
Ýaryşyň açylyş dabarasyndan soň, Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň futbol komandalarynyň özara oýny geçirildi. Türkmen futbolçylarynyň has ökde oýun görkezmekleri bilen geçen bu bäsleşik 5:0 hasap bilen türkmenistanly ýaş futbolçylaryň hasabyna tamamlandy.
Türkmenistanyň resmi habar serişdeleri “Aşgabat” stadionynda geçirilen anna günki oýnuň bu futbol ýaryşynyň çäklerinde şu stadionda geçirilen ilkinji oýun bolandygyny habar berýärler.
Emma futbol ýaryşynyň ozalbaşky çap edilen resmi tertibine görä, şu “Aşgabat” stadionynda 20-nji sentýabrda Ermenistanyň we Gyrgyzystanyň, şeýle hem Orsýetiň we Gazagystanyň komandalary oýnamalydy. Ýöne bu oýunlar şol gün “Aşgabat” stadionynda däl-de, başga stadionlarda geçirildi. Maglumata görä, ilkinji oýunlaryň bu stadionda geçirilmezliginiň sebäpleri barada ilata anyk düşündiriş hem berilmändir.
Türkmenistanyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky bu halkara futbol ýaryşynyň umumy baýrak fondy 35 müň dollardan ybarat. Şol pul baýragynyň 20 müň dollary ýaryşyň ýeňijisine berler. Ýaryşda ikinji ýeri alan komanda 10 müň dollar, üçünji ýeri alan komanda bolsa 5 müň dollar pul baýragy gowşurylar.
Bu ýylky ýaryşda Türkmenistanyň, Orsýetiň, Ukrainanyň, Belarusyň, Ermenistanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň ýetginjekler komandalary özara bäsleşerler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň “Türkmenýüpek” paýdarlar jemgyýeti ýüpek gurçugyndan alynýan pile hasylynyň mukdaryny artdyrmak boýunça netijeli işleri amala aşyrýar. Bu ugurda görülýän çäreler ýüpegi gaýtadan işleýän kärhanalary gymmatly ýokary hilli çig mal bilen üpjün etmäge, olaryň öndürýän önümlerini içerki sarp edijilere ýerlemäge hem-de daşary ýurtlara ugratmaga mümkinçilik berýär.
Pudak üçin ýüpek gurçugynyň tohumynyň zerur bolan möçberini öndürmek maksady bilen, 2015-nji ýylda Türkmenabat şäherinde ýerleşen Lebap welaýatynyň “Welaýatýüpek” önümçilik birleşiginiň binýadynda bir ýylda 500 kilogram ýüpek gurçugynyň tohumyny öndürýän täze zawod guruldy. Ýakyn wagtda kärhana ulanmaga berler.
2016-njy ýylda 2 müň tonna, şol sanda Ahal welaýatynda 155 tonna; Balkan welaýatynda 25 tonna, Daşoguz welaýatynda 470 tonna, Lebap welaýatynda 950 tonna, Mary welaýatynda 400 tonna möçberde pile öndürmek göz öňünde tutulýar. Bular baradaky önümçilik meýilnamasy Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 15-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna hödürlendildi.


text:
Şu gün Orsýetiň «Lukoýl» nebit kompaniýasy we bu kompaniýa bilen partnýorlykdaky Norwegiýanyň «Statoil ASA» atly kompaniýasy Yragyň iň uly nebit ýataklaryndan birini özleşdirmek barada gutarnykly ylalaşyga gol çekdi.
20 ýyllyk möhlet bilen baglaşylan bu ylalaşyga laýyklykda «Lukoýlyň» öňbaşçylygyndaky bu topar Yragyň günortasyndaky Günbatar Kurna nebit ýatagyny özleşdirmek boýunça iş alyp barar.
Bu nebit ýatagynda 12 milliard barrelden hem gowrak nebit resursy bar diýlip hasaplanylýar. Ol geçen aý Yrakda nebit ýataklaryny özleşdirmek boýunça yglan edilen tenderleriň arasynda iň ulusydyr.


text:
11-nji martda ir bilen Aşgabatda Baba-Annanow köçesiniň Oguzhan çatrygyndan Parahat 7-ä çenli barýan ýoluň ýapylandygy habar berilýär. Ýoluň ýapylmagy netijesinde bu ýoldan geçýän birnäçe awtobus gatnawynyň hem ýatyrylandygy aýdylýar.
Bu ýagdaýyň bolsa, Parahat-7-niň ýaşaýjylaryna, işe barýanlara, mekdep okuwçylaryna, bu sebitdäki gurluşykda işlemäge barýan işçilere uly täsir ýetirendigi bellenilýär.
Biz bu ýoluň ýapylmagynyň sebäpleri we onuň ilata ýetiren täsirleri bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistanda "Line" we "Odnoklassniki" sosial ulgamlarynyň ulanyjylary Milli howpsuzlyk ministrligine “söhbetdeşlige” äkidilýär.
“Milli howpsuzlyk ministrligine çagyrylan ýa-da agşam öýlerinden alnyp ‘söhbetdeşlige’ äkidilen adamlary tanaýaryn. Şeýle-de, köp adam internete mobil telefonlary arkaly çykýar, şeýle ulanyjylaryň telefonlaryna jaň edilip hem ‘söhbetdeşlige’ çagyrýarlar. Öýlerine çekilen internetden peýdalanýan adamlaryň bolsa köplenç öýlerine barýarlar. Eger-de sosial ulgamyndan peýdalanýanlar kämillik ýaşyna ýetmedik bolsa, ony ene-atasy bilen bilelikde çagyrýarlar ýa-da ‘söhbetdeşligi’ öýünde geçirip gidýärler” diýip, Azatlyk Radiosynyň türkmenistanly çeşmeleriniň biri gürrüň berdi.
Nämäni talap edýärler?
“Söhbetdeşlige” çagyrylan adamlara syýasy we sosial problemalar barada pikirleri orta atylýan toparlara gatnaşýandygy sebäpli haýbat atylýar. Şeýle-de, milli howpsuzlyk gullugyna çagyrylanlar garaşsyz habar çeşmeleriň, şol sanda Azatlyk Radiosy, “Türkmenistanyň hronikasy”, “Türkmenistanyň alternatiw täzelikleri” saýtlaryň we Orsýetiň “Nezawisimaýa gazeta” neşriniň Türkmenistandaky wakalar baradaky maglumatlaryny alyp, gaýtadan çap edýän toparlara agza bolmakda günä bildirilýär.
“Çagyrylan adamlar bilen geçirilýän söhbetdeşligiň äheňi-de tapawutlanýar. Internet ulanyjynyň agza bolan toparlaryň sanyna, şol maglumaty halandygyny görkezen we paýlaşan maglumatlaryna, orta atan pikirlerine we guran diskussiýalaryna görä, onuň bilen geçirilýän söhbetiň äheňi, mazmuny we saklanýan wagty hem tapawutlanýar” diýip, ýene bir söhbetdeşimiz gürrüň berdi.
Aşgabatdan gowuşýan maglumatlara görä, häzirki wagtda sosial ulgamlary ulanyjylar bilen “söhbetdeşlikler” Milli howpsuzlyk ministrliginiň şäher bölüminde geçirilýärdi, emma sorag edilýänleriň köpdügi sebäpli indi bu iş ministrligiň merkezi binasynda hem geçirilýär. Bu ýerde hem “gürrüňdeşlige” nobatlaryň uludygy habar berilýär.
“Ministrligiň işgärleri örän gödek gepleşýärler, köplenç paýyş sözleri ulanýarlar. Olar esasan, “döwlet gurluşygynyň binýadyna howp salmak” we “sosial, syýasy hem dini duşmançylygy tutaşdyrmak” ýaly aýyplamalar esasynda iş gozgamak haýbatyny atýarlar. Adamlardan sosial ulgamlardaky toparlara haçan goşulandygy,
ýazan zatlary, öz tanyşlaryndan ýene kimleriň diskussiýa gatnaşýandygy, ol ýa-da beýleki informasiýanyň nireden alnandygy barada jikme-jik görkezilip, ençeme sahypalyk golýazma ýazmak talap edilýär. Bir adamyň beren gürrüňiniň wideo düşürilen pursady hem boldy” diýip, türkmenistanly Merdan gürrüň berdi.
Türkmenistanyň güýç edaralarynyň sosial ulgamlarynyň ulanyjylaryny çagyryp, geçirýän “söhbetdeşlikleri” Mary we Daşoguz welaýatlarynda-da amala aşyrylýar.
Käbir garaşsyz çeşmeler Aşgabat şäherinde, “ýörite komissiýanyň” käbir mekdeplere aýlanyp, 8-11 klas okuwçylarynyň mobil telefonlaryny ýygnap barlandygyny habar berdi.
Maglumat elýeterliligi, pikir azatlygy
Türkmenistanda internet aragatnaşygy döwletiň eýeçiligindäki şirketler tarapyndan amala aşyrylýar. Döwlet mobil aragatnaşyk hyzmatlaryna-da gözegçilik edýär, garaşsyz habar serişdeleri petiklenýär. Facebook, You Tube ýaly dünýä derejesinde meşhur ulgamlar ýurtda elýeterli däl.
Ýurtda öň elýeterli bolan "Line" we "Odnoklassniki" sosial ulagmalarynyň ulanyjylarynyň basyşa sezewar edilmegi ýurtda petikli saýtlara girmäge mümkinçilik berýän VPN ýaly proksi serwerleri ulanýan adamlaryň yzarlanmagyna gabat geldi.
Halkara guramalarynyň we Günbatar döwletleriniň hasabatlarynda Türkmenistan söz, pikir we metbugat azatlygyna dünýä derejesinde iň berk gysyş edýän ýurtlaryň hatarynda agzalýar.
Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler türkmen häkimiýetleriniň internet ulanyjylary gorkuzmak arkaly, azat pikiriň ýaýramagynyň öňüni almak isleýändigini belleýärler.


text:
Soňky günler Ýakyn Gündogarda ýüze çykan uly gerimdäki halk gozgalaňlary yslam gymmatlyklarynyň demokratiýa bilen bir ýere sygşyp-sygyşmaýandygy barada dini bilermenleriň arasynda gyzgyn diskussiýalaryň hem ýüze çykmagyna getirdi.
Aýratynam bu diskussiýalar Ýakyn Gündogarda sünni dini ruhanylary bilen teolog alymlaryň arasynda çekeleşlikli häsiýete eýe boldy. Olar, hususan-da, tutuş region boýunça ýaýrap barýan halk gozgalaňlaryny goldamalymy ýa goldamaly däl diýen meseläniň töwereginde belli bir karara gelip bilenoklar.
Bu dawalaryň bir tarapynda, aýdaly, Saud Arabystanynyň yslam alymlarynyň Ýokary Geňeşiniň düzümine girýän we döwlet tarapyndan goldanylýan konserwatiw salafiler topary ýaly toparlar bar. Olar hökümete garşy protestleri «yslama laýyk gelmeýän» hereketler hökmünde häsiýetlendirip, muny ýazgarýarlar.
Dawalaryň beýleki tarapynda bolsa reformalara tarapdar dini toparlar durýar. Olaryň hatarynda bolsa berk düzgün-nyzama çagyrýan radikal dindarlardan başlap, dünýewi prinsiplere çagyrýan liberal dindarlar hem bar.
Bu dini ruhanylaryň we teolog alymlaryň garaýyşlary bolsa, öz gezeginde, arap dünýäsindäki jemgyýetçilik garaýşyna uly täsirini ýetirýär. Bu regionda millionlarça adamlar hut şol az sanly dini liderleriň garaýyşlaryndan ugur alýarlar.
Halk gozgalaňlary sebäpli emele gelen häzirki ynjyk geçiş prosesinde-de bu dini liderleriň täsirli rol oýnamaklary mümkin diýlip çaklanylýar. «Allanyň emrine garşy gitmek»
Hakykatdanam, soňky günler regiondaky dini liderleriň we guramalaryň halk gozgalaňlary barada propogandistik usullar bilen raýatlaryň garaýşyna täsir etmäge çalyşýandyklaryny görmek bolýar.
Mysal üçin, ýakynda, 6-njy martda Saud Arabystanynyň yslam alymlarynyň Ýokary Geňeşi protestçileriň gol toplamak ýaly çärelerini «Allanyň emrine garşy gitmek» ýaly bir çäre hökmünde häsiýetlendirip, beýanat ýaýratdy.
Bu wakanyň fonunda bolsa, Müsüriň «Musulman doganlygy» guramasyny esaslandyryjy Hassan al-Bannanyň kiçi inisi, tanymal din alymy Gamal al-Banna yslam dini bilen demokratik gymmatlyklaryň arasynda hiç hili gapma-garşylygyň ýokdugyny aýdyp çykyş etdi.
«Protestler we demonstrasiýalar haýyr işi goldamaklygyň we ýaman işiň öňüni almaklygyň örän möhüm gurallaryndan biri bolup durýar. Demonstrasiýa çykmaklygyň özi halkyň öz depelenen hukugyny goramak ýa-da kanunçylygy ýola goýmak islegini aňladýar».Türkiýe mysaly
Türkiýäniň prezidenti Abdullah Gül (sagda) «Musulman doganlygy» guramasynyň liderleri bilen duşuşýar, Kair, 3-nji mart 2011-nji ýyl.
Käbir dini reformatorlar yslam dini bilen demokratik prinsipleriň barlyşyp bilýändigine janly mysal hökmünde Türkiýäniň «Adalat we Galkynyş» partiýasynyň döwleti dolandyryş usulyny mysal getirýärler.
Öz döwründe Tunisden daşary ýurtlara bosgunlyga çykmaly bolan ruhany lider Raçed Gannouçi şu aý Türkiýäniň dini liderleri we resmileri bilen duşuşmak üçin Türkiýä barýar. Ol hem «Adalat we Galkynyş» partiýasynyň Türkiýede yslam dini bilen modern jemgyýetçilik gymmatlyklaryny utgaşdyryp başarnykly syýasat alyp barýandygyny aýdyp, bu barada öwgüli garaýyşlary aýtdy.
Brýuking barlaglar institutynyň Dohadaky merkeziniň direktory Şadi Hamid dini liderleriň garaýyşlaryndaky tapawutlaryň esasy sebäbiniň olaryň din baradaky düşünjeleri bilen däl-de, eýsem syýasy ynançlary we alyp barýan syýasy işleri bilen baglanyşyklydygyny aýdýar.
Onuň pikiriçe, regiondaky köp tanymal teologlar we dini liderler ol ýa-da beýleki bir görnüşde nähilidir bir syýasy hereketler bilen baglanyşykly adamlar. Hut şoňa görä-de, Şadi Hamid bu dini liderleriň halk gozgalaňlaryna berýän bahalarynda-da syýasy dünýägaraýşyň çynlakaý rol oýnaýandygyny aýdýar.


text:
Geçen hepde Balkan welaýatynyň Nebitdag şäherindäki lomaý söwda bazarynyň ýapylýandygy aýdylyp, bu bazaryň söwdagärlerine Nebitdag bilen Jebeliň arasynda gurlan “Gündogar” atly täze bazara göçmekligiň tabşyrylandygyny habar beripdik.
Bu bazaryň käbir söwdagärleri Azatlyk Radiosyna beren maglumatlarynda özlerine köne bazardaky dükan ýerleri üçin kompensasiýanyň berilmeýändigini we täze bazarda hödürlenýän dükanlaryň hem öz söwdalary üçin amatly däldigini aýdypdylar.
Eýse, Balkan welaýatyndaky lomaý bazaryň ýapylmagy bilen baglanyşykly ýagdaýda täzelik barmy?
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Owgan resmileri ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Farýap welaýatynyň Gormaç etrabyny yzyna alandyklaryny mälim etdiler. Gürrüňi gidýän territoriýa mundan birnäçe gün ozal “Talyban” söweşijileri tarapyndan basylyp alnypdy.
Welaýatyň polisiýa başlygynyň orunbasary Barýalaýi Başarýaryň beren maglumatyna görä, üç gün dowam eden çaknyşyklardan soň, şenbe güni ir bilen etrabyň hökümet binasynyň depesinde owgan baýdagy ýerleşdirilipdir.
Owgan resmisi mundan bir hepde ozal “Talyban” sebiti basyp alanda Gormaçyň polisiýa başlygyny we ýene-de 12 ofiseri öldürendigini hem mälim etdi.
Owganystanyň Goranmak ministrligi sebitde galan “Talyban” jeňçilerine garşy operasiýanyň dowam edýändigini habar berdi.


text:
Hazar deňziniň türkmen kenarynyň golaýynda Azerbaýjanyň “Güneşli” nebit ýatagyndaky ýangynda ýitirim bolan ýene bir azeri nebitçisiniň jesedi tapyldy diýlip, metbugatda habar berilýär. Bu azeri nebitçileriniň Hazaryň türkmen kenarynda tapylan üçünji jesedidir.
12-nji ýanwarda “Interfax” habar agentliginiň Azerbaýjanyň döwlet nebit kompaniýasy – SOCAR-a salgylanyp berýän maglumatyna görä, “bu barada eýýäm azeri tarapyna habar berlipdir we nebitçiniň jesedi-de gämi arkaly gury ýere çykarylypdyr”.
Azerbaýjanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň işgärleri we “Azneft” önümçilik birleşiginiň spesialistleri jesediň şahsyýetini anyklamak we ony ýurda getirmek işleri bilen meşgullanýar diýlip, maglumatda bellenilýär.
Ozal iki azeri nebitçisiniň jesedi tapyldy
Ýatladyp geçsek, Hazar deňziniň türkmen kenarynda mundan öň hem dürli wagtlarda iki azeri nebitçisiniň jesedi tapylypdy. Olaryň biri şu ýylyň 3-nji ýanwarynda geçirilen gözleg-halas ediş işleri döwründe “Kursor” atly gämi tarapyndan tapyldy. Azerbaýjanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi tapylan şol jesediň egin-eşiginde “Azneft” ýazgysynyň bardygyny habar beripdi.
2015-nji ýylyň 27-nji dekabrynda Hazar deňziniň türkmen kenaryndan 60 kilometr uzaklykda “Berkarar” atly gämi hem bir azeri nebitçisiniň jesedini tapdy. Şonda Türkmenistanyň “Baýan” gämisine habar berlip, erkek adamynyň jesedi Türkmenbaşy portuna eltildi, ýanyndaky pasportyň esasynda onuň Azerbaýjanyň SOCAR kompaniýasynyň işgäri Iman Gasymowdygy anyklandy.
Azeri ministrligi uçar ugratdy
Bu wakalardan soň, 4-nji ýanwarda Azerbaýjanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi Hazar deňziniň türkmen kenarynda tapylan azeri nebitçileriniň jesetlerini Bakuwa alyp gitmek üçin Türkmenistana uçar ugradypdy.
Hazar deňzinde azeri nebitçileriniň ölümine getiren - Azerbaýjanyň Hazar deňzindäki “Güneşli” ýatagynyň 10-njy platformasyndaky gazgeçiriji turbanyň sandan çykmagy sebäpli 2015-nji ýylyň 4-nji dekabrynda güýçli ýangyny[ dörändigi habar berlipdi.
Şol wakanyň bolan mahaly howa şertleriniň ýaramaz bolmagy halas ediş işlerini agyrlaşdyrdy. Azerbaýjanyň halas ediş gullugy agzalýan ýangyndan soň 33 adamynyň halas edilendigini, dokuz adamynyň jesediniň tapylandygyny we olaryň sekiz sanysynyň şahsyýetiniň anyklanandygyny, ýene 21 adamynyň-da gözlenýändigini habar beripdi.
Bu heläkçilikden soň, ýagny geçen ýylyň 5-nji dekabrynda Azerbaýjanyň premýer-ministri Artur Rasi-zadeniň ýolbaşçylygynda döwlet komissiýasy döredilip, onuň öňünde halas ediş işlerini alyp barmak we dereksiz ýitenleri gözlemek işlerini tizleşdirmek, şeýle-de hadysanyň sebäplerini anyklamak we onuň netijelerini aradan aýyrmak boýunça işleri geçirmek wezipesiniň goýulandygy habar berlipdi.
Ýeri gelende belläp geçsek, Hazar deňziniň türkmen kenarynda tapylan azeri nebitçileriniň jesetleri barada türkmen metbugatynda habar berilmeýär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we Kubanyň prezidenti Raul Kastro 10-njy aprelde Panamada, Amerikalar sammitinde duşuşyp, el gysyşdy.
Obama bilen Kastronyň Panama şäherindäki sammitiň açylyş dabarasynda, liderleriň kiçiräk toparynyň içinde gürleşip duran suraty hem peýda boldy.
Ak tamyň resmisi bu iki syýasatçynyň görşüp, gysga wagt gürleşendigini tassyk etdi.
"Bu bir näresmi görüşme we ol ýerde iki lideriň arasynda uly bir gürrüň bolmady» diýip, ol aýtdy.
Obama bilen Kastronyň 11-nji aprelde gaýtadan duşuşmagyna we iki ýurduň arasynda doly diplomatiýa gatnaşyklaryny dikeltmek, söwda we syýahat mümkinçiliklerini ösdürmek tagallalary barada gepleşmegine garaşylýar.
Obama bilen Kastro diplomatiki gatnaşyklary dikeltmek baradaky planlaryny dekabrda yglan etdiler.
Birnäçe näresmi görüşme diýmeseň, Kastronyň agasy Fidel 1959-njy ýylda ABŞ-nyň goldaýan diktatory Fulgensio Batistany agdaraly bäri, ABŞ bilen Kuba liderleriniň arasynda düýpli bir duşuşyk bolmady.
Şu arada, ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri 9-njy aprelde, Panama şäherinde Kubanyň daşary işler ministri Bruno Rodriguez bilen ýapyk gapylaryň arkasynda gepleşik geçirdi. Bu iki ýurduň baş diplomatlarynyň arasynda 1958-nji ýyldan bäri geçirilen ilkinji duşuşykdyr.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň uly derejeli resmisi munuň «uzak we örän konstruktiw (gurujy) diskussiýa» bolandygyny we olaryň progres, ýagny öňegidişlik edendigini aýtdy.
Kolombiýanyň prezidenti Juan Manuel Santos Obamanyň Kuba bilen gatnaşyklary ilerletmäge itergi bermesini goldap, munuň regiona azar berýän “çişden” dynmaga kömek etjegini aýtdy.
Dissidentler çetleşdirilýär
Emma muňa garamazdan, kubaly dissident Guillermo Farinas Kubadaky raýat toparlarynyň gepleşiklerden çetleşdirilendigini aýtdy we Obama ýüzlenip, özleriniň demokratiýa tagallalaryna kömek berilmegini sorady.
"Kuba hökümeti hoşniýetlilik görkezmeýär... Olar hiç hili eglişik etmek islemeýärler» diýip, ol «Roýters» habar gullugyna aýtdy.
Obama kommunistler tarapyndan dolandyrylýan Kubany ABŞ-nyň terrorçylara howandarlyk edýän ýurtlar sanawyndan aýyrmaga golaý ýaly görünýär.
Amerikan Senatynyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň aýtmagyna görä, Döwlet departamenti indi Kubanyň terrorizm sanawyndan aýrylmagyny maslahat berýär.
Obamanyň bu pikir bilen ylalaşmagyna garaşylýar, emma munuň haçan boljagy aýdyň däl.
Terrorizm sanawynda bolmak awtomatiki ýagdaýda bir topar ABŞ sanksiýasy bilen ýüzbe-ýüz edýär we Kuba bu meselä gaýtadan seredilmegini diplomatiki gatnaşyklaryň dikeldilmeginiň bir şerti edip goýýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Awstriýanyň sudy ukrain milliarderi senagatçy Dmitriý Firtaşyň korrupsiýa aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolmagy üçin Birleşen Ştatlaryna ekstradisiýa edilmelidigi baradaky haýyşy ret etdi.
Firtaş 30-njy aprelde geçirilen sud diňlenişiginde para almak we hapa pullary ýuwmak baradaky aýyplamalary inkär etdi.
Firtaş Wenanyň suduna beren maglumatynda Hindi hökümetine para bermek barada dildüwşik edendigi dogrusyndaky aýyplamalaryň “hakykata düýbünden gabat gelmeýändigini” aýtdy.
2013-nji ýylda Birleşen Ştatlaryň sudunyň ýokary derejeli žurisi Firtaşy we Hindistanyň parlamentiniň agzasyny we başga-da dört adamy tebigy minerallary almaga mümkinçilik döretmegi üçin Hindi hökümetiniň resmilerine para bermekde güman edip, aýyplapdy. Gürrüňi gidýän minerallar titan esasly önümleri öndürmek maksady bilen ulanylýar.
49 ýaşly Firtaş Birleşen Ştatlaryň haýyşy esasynda geçen ýyl Wenada tussag edilipdi. Ol 2006-njy ýyldan bäri ABŞ-nyň hökümeti tarapyndan derňelýär.


text:
Siriýadaky raýat urşuna gözegçilik edýän topar yslamçy söweşijiler ýurduň demirgazyk-günbataryndaky iki harby bazany ele salan mahaly, 24 sagadyň dowamynda 200-e golaý adamyň öldürilendigini habar berýär.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň Adam hukuklary boýunça obserwatoriýasy “Wadi Deif” bazasynda bolan iki günlük uruşda Siriýanyň hökümet güýçlerinden 100 çemesi esgeriň we 80 töweregi söweşijiniň öldürilendigini aýdýar.
“Wadi-Deif” we “Hamidiýeh” harby bazalary 15-nji dekabrda “Al-Kaýda” bilen ilteşikli “Al-Nusra frontunyň” agzalary we beýleki yslamçy toparlar tarapyndan ele salnypdy.
Söweşijiler Damaskdan Aleppo tarap gidýän uly gara ýoluň ugrunda ýerleşýän “Wadi Dief” harby bazasynyň daş-töweregini eýýäm iki ýyldan gowrak wagt bäri gurşap alypdy.


text:
Nowruz megerem türkmenleriň iň uly baýramçylyklaryndan biri bolsa gerek. Türkmenleriň etniki azlyk bolup ýaşaýan Eýran we Owganystan ýaly ýurtlarda Nowruz baýramy ýylyň täzelenişini aňladýan bolsa, käbir ýurtlarda bu baýramçylyga bahar paslynyň girişi hökmünde garalýar.
Türkmenistanda bolşy ýaly bu baýramçylyk dünýä türkmenleriniň arasynda hem uly dabara bilen bellenilýär, saçaklar bezelýär, aýdym-saz konsertleri gurnalýar, dürli köpçülikleýin çäreler geçirilýär.
Dünýä türkmenleri gepleşigimiziň nobatdaky tapgyrynda her ýyl 21-nji marta gabat gelýän Nowruz baýramçylygy barada gürrüň edip, bu dabaranyň dürli ýurtlarda geçiriliş aýratynlyklaryna we däp-dessurlaryna üns çekmekçi bolýarys.
Sizi hem Nowruz baýramçylygy boýunça öz adatlaryňyz we aýratynlyklaryňyz bilen dünýä türkmenlerini tanyşdyrmaga çagyrýarys. Gepleşigimize gatnaşyp, bu barada gürrüň bermek isleseňiz, biziň bilen hat@azatradio.org elektronik hat salgysy arkaly aragatnaşyga geçip bilersiňiz. Şeýle-de öz pikirleriňizi aşakdaky forumda hem galdyryp bilersiňiz.


text:
ABŞ Owganystanyň we Päkistanyň üsti bilen Türkmenistanda Hindistana tarap çekilmegi göz öňünde tutlýän gaz geçirjini goldaýar.
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisiniň orunbasary Susan Elliott Aşgabata geçirilen energiýa konferensiýasynda çykyş edip, Transowgan gaz geçirijisiniň regiondaky durnuklylyga itergi berip biljekdigini belledi.
Ekspertler Owganystanyň we Päkistanyň durnuksyz sebitleriniň üstünden geçirijek turbanyň howpsuzlygyna şübheli garaýarlar.
Hindistanyň we Päkistanyň 7 milliard dollarlyk gaz geçiriji arkaly Eýrandan ýangyç almagyna ABŞ-nyň garşydygyna ynanylýar. Şol gaz geçiriji 2015-nji ýylda durmuşa girizilip bilner diýilýärdi.


text:
“WikiLeaks” saýtyny esaslandyryjy Julian Assanj Birleşen Ştatlaryň diplomatik kanallaryna degişli gizlin dokumentleriň ýene nobatdaky tapgyrynyň jemgyýetçilige äşgär ediljekdigini yglan etdi.
Özüniň syýasy gaçybatalga alan ýeri bolan Ekwadoryň Londondaky ilçihanasynyň balkonyna çykyp penşenbe güni eden beýanatynda Julian Assanj geljek ýyl şeýle dokumentleriň millionlarçasynyň jemgyýetçilige ýaýradyljakdygyny aýtdy.
Şwesiýanyň häkimiýetleriniň Julian Assanja aýal maşgala jynsy taýdan el gatmakda aýyplama bildirip, onuň ekstradisiýa edilmegini talap etmeginiň yzy bilen, Assanj alty aý mundan ozal Ekwadoryň Britaniýadaky ilçihanasyna gaçyp atypdy.
Awstraliýanyň raýaty bolan Assanj özüne bildirilýän bu aýyplamalary syýasy matlaba esaslanýan aýyplama diýip hasaplaýar we Awstraliýanyň häkimiýetlerini özüni goramaýanlykda tankytlaýar.


text:
Owganystanyň prezident diwany prezident Aşraf Ganiniň ýurtda çagalaryň jynsy zorluga uçramazlygy üçin «çynlakaý çäreleri» görýändigini aýdýar.
Aýdylmagyna görä, Gani 23-nji sentýabrda wideoşekilli konferensiýa geçirip, ýurduň «ähli howpsuzlyk häkimiýetlerine» çaga zorlamagyň Owganystanda iň elhenç jenaýatlaryň we hukuk bozulmalarynyň biri hasap edilýändigini aýdypdyr.
Şeýle-de Gani owgan goranmak we howpsuzlyk resmileriniň ählisine çagalary zorlamak bilen bagly hereketleriň ählisiniň öňüni almak boýunça berk görkezme beripdir.


text:
Pakistandaky syýasy krizisi maslahat etmek üçin ýurduň kanunçykaryjylary bilen premýer-ministr Nawaz Şarif duşuşan mahaly müňlerçe protestçi Pakistanyň parlamentini gabawa almaga synanyşdy.
Netijede, kanunçykaryjylar maslahaty soňa goýup, Şarif bilen birlikde binany arka gapydan terk etdiler.
Pakistanda nobatdaky parlament ýygnagy 21-nji awgustda bolar. Bu ýygnaga Şarifiň gatnaşyp-gatnaşmajakdygy barada henize çenli takyk maglumat berilmeýär.
Pakistanyň oppozision syýasatçysy Imran Han we ruhany Tahir ul-Kadri tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän protestçiler bäş günden bäri Yslamadyň köçelerinde ýöriş geçirýärler.
19-njy awgustda protestçiler Yslamabadyň ýokary derejeli howpsuzlyk bilen üpjün edilen “gyzyl zona” diýlip atlandyrylýan territoriýasyna zor bilen girmegi başadyrlar.
Mundan öň, ýurduň howpsuzlyk güýçleri protestçileri esasy hökümet jaýlarynyň we daşary ýurt ilçihanalarynyň ýerleşýän bu sebitinden çetde tutjakdyklaryna wada beripdiler.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Liwiýada protestçileriň öldürilmegini ýazgaryp, çykyş etdi. Ol Liwiýanyň ýolbaşçysyny halkyň isleglerine gulak asmaga çagyrdy.
"Nädip döwlet baştutany öz halkyna garşy awtomat ýaraglary, tanklary we bombalary ulanyp bilýär? Nädip ýolbaşçy öz adamlaryny bombalap bilýär? Soňundan hem ‘Men ses çykaran islendik adamy öldürerin’ diýip bilýär?” diýip, Ahmedinejad çykyş etdi.
Eýran 2009-njy ýyldaky dawaly prezidentlik saýlawlaryndan soň ýüze çykan halk tolgunşyklaryny gazaply basyp ýatyrypdy.
Häzir Eýranyň resmileri arap dünýäsinde ýüz berýän protestlerden peýdalanyp, özlerine goldaw gazanjak bolýarlar.
Prezident Ahmedinejad öz çykyşynda protestleriň Ýewropa we Amerika hem baryp ýetmeginiň mümkindigini duýdurdy.


text:
Çarşenbe güni Müsürde iki günläp geçirilýän prezident saýlawlarynyň birinji tapgyry başlandy. Bu Müsüriň uzak wagtlap häkimiýet başynda oturan Hosni Mubaregiň “Arap baharyndaky” gozgalaňlarda wezipesinden agdarylmagyndan 15 aý soň geçirilýän ilkinji saýlawdyr. Eger-de 12 dalaşgäriň hiç biri sesleriň zerur bolan 50 prosentini gazanyp bilmese, iň köp ses gazanan iki dalaşgär 16-17-nji iýunda geçiriljek saýlawlaryň ikinji tapgyrynda bäsleşerler. Onuň netijesi 21-nji iýunda belli ediler.
Nähili çaklamalar bar?
Çarşenbe we penşenbe günleri geçirilýän prezident saýlawlarynyň netijeleri baradaky çaklamalaryň hiç biri ynamdar görkeziji hasaplanmaýar. Munuň sebäbi ses berişlikden öň geçirilen pikir soralyşykda saýlawçylaryň kime ses berjekdiklerini anyklamandyklary bilen düşündirilýär.
Mubarekden soňky geçiş döwründe we geljekde ýurduň syýasy durmuşyny dolandyrmak isleýän dürli toparlardan dördüsi öňe saýlandy.
“Halkara Karnegi fondunyň” uly işgäri Marina Ottaweý häkimiýet ugrundaky göreşi dört taraplaýyn göreş diýip häsiýetlendirýär.
“Biz häzire çenli geçiş döwrüniň ortasynda durus. Bu geçiş döwri harbylar bilen köne režimiň wekilleriniň, yslamçy partiýalaryň, dünýewi partiýalaryň we köçedäki protestçileriň arasyndaky dört taraplaýyn göreşe ýazdy. Bu dört syýasy toparyň arasynda örän ägyr göreş gidýär” diýip, Ottaweý aýdýar.
Başda saýlawlara gatnaşmak üçin 20 töweregi kandidat hödürlendi, ýöne olaryň 10-sy aprel aýynda Prezident saýlawlary boýunça ýokary komissiýasy tarapyndan çetleşdirildi, beýlekileri, şol sanda Nobel baýragynyň eýesi Muhammad ElBaradeý bäsleşikden çykdy.
Öňe saýlananlaryň ikisi yslamçy topara degişli, beýleki iki dünýewi kandidat bolsa Mubaregiň döwründe ministr wezipesinde işläpdi.
Öňe saýlanan yslamçy kandidatlar kimler?
Pikir soralyşygynyň netijesine görä, “Musulman doganlygy” atly toparyň ozalky agzasy Abdel Moneim Abul Fotouh iň öňde barýan kandidat hasaplanýar.
Prezidentlige kandidat Abdel Moneim Abol Fotouh, Kair şäheri, 23-nji may, 2012
Salafilere garanda aram yslamçy hasaplanýan Fotouhyň 2011-nji ýylyň ýanwarynda Müsüriň Ýokary sudunyň ýanynda ýüz beren gozgalaňyň ilkinji gününde protestçilere goşulmagy oňa rewolýusiýa meşhurlygyny getirdi.
“Musulman doganlygyndan” bolan beýleki kandidat Muhammad Morsy Mubarek agdarylanyndan soň döredilen “Azatlyk we adalat” partiýasynyň ilkinji agzalarynyň biri bolupdy.
Öňde barýan dünýewi kandidatlar kimler?
Arap Ligasynyň ozalky başlygy, garaşsyz kandidat, halkara diplomatik meşhurlygy bilen tanalýan Amr Moussa dünýewi kandidatlaryň lideri hasaplanýar.
Moussa 2001-2011-nji ýyllar aralygynda Arap Ligasynyň baş sekretary bolup işläpdi. Ol 1991-2001-nji ýyllar aralygynda Müsüriň daşary işler ministri, şeýle hem BMG-de, Hindistanda we Şweýsariýada Müsüriň ilçisi wezipelerini eýeläpdi.
Londonda ýerleşýän “Chatham house” guramasynyň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika boýunça programmasynyň administratory Luiza Lowlak saýlawlar barada syn ýazdy. Ol bu synynda Moussa “dowamly syýasy ynamsyzlykdan howtyrlanýan saýlawçylara” ýüzlendi diýip ýazýar. Moussanyň saýlaw kampaniýasyndaky çykyşlarynyň Mubaregiň režiminde ulanylan asudalyk baradaky sözler bilen tapawutlanýandygyna Lowlak ünsi çekýär.
Mubarek agdarylanyndan soň Müsüri dolandyran güýçli Harby geňeş Ahmed Şafigiň kandidaturasyny goldapdy. Şafik Mabaregiň döwründe iň soňky premýer-ministr bolan adam. Ol bu wezipesinde diňe bir aý işläpdi. Mundan ozal ol 40 ýylyň dowamynda Müsüriň howa güýçleriniň başlygy bolupdy. Şafigiň kandidaturasy aprel aýynda Prezident saýlawlary boýunça ýokary komissiýa tarapyndan ýatyrylypdy.
Köçe protestçileri näme isleýär?
Mubarek häkimiýetden agdarylanyndan soň, köçelerde demonstrasiýalaryny dowam etdirýän ýaşlar köne režimden galan ähli wekilleri häkimiýetden aýyrmaly diýýärler.
Şeýle hem, ýaşlaryň köpüsi Mubarek agdarylanyndan soň häkimiýeti eline alan Müsüriň Harby geňeşi 2011-nji ýylda bolan gozgalaňy basyp ýatyrdy diýip, şikaýat edýärler.
Kandidatlaryň ählisi Mabarek agdarylanyndan bäri köçelerde ýüze çykýan jenaýatlary basyp ýatyrmaklyga söz berdiler.
Dürli ideologiýaly toparlardan bolan saýlawçylary özlerine çekmek isleýän kandidatlar ýurduň ykdysadyýetini ösdürmek üçin iş ýerlerini döretmekligiň zerurlygy baradaky meseläni galdyrdylar.
Şeýle hem, ýurtda ähli müsürlileriň birleşmegine çagyryş edýän demonstrasiýalar liberallar tarapyndan gurnaldy.
Häkimiýet başyndaky Harby geňeş näme isleýär?
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, Müsüriň Harby geňeşi syýasy geçiş döwründe perdäniň arkasyndaky roluny saklamak isleýär. Olar harby býujete graždan hökümetiniň gözegçilik etmegini hem islemeýärler.
Şeýle ýagdaýda Mubarek agdarylanyndan soň ýatyrylan konstitusiýanyň deregine täze konstitusiýany döretmek prosesine gözegçilik etmäge prezident ýardam berip bilerdi.
Täze konstitusiýany düzýän deputatlaryň dargadylmagy bilen, bu proses häzir gijä galýar. Şol sebäpden hem, Müsürde şerigat kanunynyň näderejede berk boljakdygy nämälim bolmagynda galýar.
Saýlawlardan soň prezidentiň nähili dolandyryjy güýjüniň boljakdygy hem nämälim bolmagynda galýar.


text:
Türkmenistanda ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça adatdan daşary komissiýanyň maslahaty geçirilipdir. Bu barada Türkmenistanyň wise-premýeri S.Toýlyýew 11-nji awgustda türkmen hökümetiniň iş maslahatynda hasabat berdi.
Dünýä saglyk guramasy birnäçe daşary ýurtda käbir wirus keselleriniň ýaýbaňlanmagyna seretdi, emma “Türkmenistanyň özünde we goňşy döwletlerde howply wirus keselleri bilen bagly hadysalar” hasaba alynmady, diýip Toýlyýewe salgylanyp, türkmen metbugatynda habar berildi.
Resmi maglumatlarda haýsy wirus barada gürrüň edilendigi takyklaşdyrylmady. Şol bir wagtda-da BMG-nyň dünýä saglyk gurasy esasan Afrika döwletlerinde jemi 1000 çemesi adamyň ölümine sebäp bolan “Ebola” wirusynyň dünýä ýaýramagyny halkara derejesinde adatdan daşary ýagdaý diýip atlandyrdy.
Türkmen metbugatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti ýurduň sanitar-epidemiologiýa ýagdaýyny gözegçilik astynda saklamagy we Türkmenistanyň giňişligine infeksiýalaryň girmeginiň öňüniň alynmagyna aýratyn üns bermegi tabşyrypdyr.
Türkmenistanda ýokanç keseller boýunça resmi statistika köpçülige mälim edilmeýär.


text:
Türkmenistanyň Lebap welaýatynda obalaryň ençemesi ýok edildi, birnäçe ýaşaýyş nokady birleşdirildi, etraplaryň araçäkleri, territorial bölünişigi üýtgedildi.
Resmi maglumata görä, Lebapda jemi 10 posýologa şäher statusy, 7 oba posýolok statusy berilýär, bir posýolok şäherden etrabyň garamagyna tabşyrylýar, 29 oba posýoloklaryň dolandyrmagyna tabşyrylýar, 10 sany geňeşligiň administratiw merkezleri başga obalara göçürilýär, bir posýolok we 13 sany geňeşlik ýok edilýär, 15 sany oba şäherler, 5 oba posýoloklar bilen birleşdirilýär.
Lebap welaýaty boýunça jemi 16 oba birleşdirilmegi sebäpli, 15 oba ilat sanynyň azlygy sebäpli Türkmenistanyň administratiw territorial sanawyndan öçürilýär.
Şeýle-de resmi medianyň habar bermegine görä, Türkmenistanyň parlamentiniň hökümetiň teklibi esasynda we Konstitusiýanyň 63-nji maddasyna laýyklykda “Lebap welaýatynyň administratiw-territorial bölünişigi hakynda” kabul eden kararynda welaýatyň düzümine 14 etrabyň, etrabyň hukugyna eýe bolan 3 şäheriň, etraplaryň düzüminde 12 sany şäheriň, 23 posýologyň, 106 sany geňeşligiň, 430 sany obanyň girýändigi aýdylýar.
Welaýatlaryň territorial bölünişigini gaýtadan kesgitlemek çäresi Lebapdan öň Ahal, Balkan we Daşoguz welaýatlarynda amala aşyryldy.
Türkmenistanda aprel aýyndan bäri onlarça oba resmi sanawdan öçürildi.
Türkmen häkimiýetleri kararyň ýurduň territorial dolandyryşyny kämilleşdirmek, ýerli öz-özüni dolandyryjylyk işiniň netijeliligini ösdürmek we regionyň sosial-ykdysady ösüşini tizleşdirmek maksady bilen düşündirdiler. Şeýle-de resmi sebäpleriň ýene biri hökmünde resmi sanawlardan öçürilen obalarda ilat sanynyň azdygy hem öňe sürüldi.
Aslyýetinde Türkmenistanyň obalarynda ilat sany näme sebäpden azaldy?
Obalaryň resmi sanawlardan öçürilmegi iş ýüzünde ýerli ilatyň durmuşyna nähili täsir ýetirýär?
Azatlyk Radiosy öz sowallaryny türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe berdi.


text:
40-17-00 Tehniki gullugyna jaň etmeziňizden öň aşakda görkezilen sanawa taýýar boluň:
- Öz loginiňizi, şertnamanyň belgisini, şertnamanyň kimiň adyna baglaşylan bolsa, onuň ady, familiýasy, atasynyň ady şeýle hem, ätiýaçlyk üçin pasport maglumatyny aýtmalysyňyz.
- Öz meseläňizi düşnükli dilde gurnamalydyr. Meselem, siziň serwere birikmekligiňiz ýalňyşlyk bilen birigmeýär ýa-da aýdyň salgyny açmaýar, şolar ýaly ýagdaýda ýalňyşlygyň ýazgysy we belgisi zerur gerek bolýar.
- Jaň edeniňizde mümkin bolsa, kompýuteriň öňünde oturyň.
Hünärmeniň öýňüze barmagy.
Eger, Siz özbaşdak internedi gurnap bilmedik bolsaňyz, onda Siz tehniki hünärmeni öýňüze ýa-da ofisiňize çagyryp bilersiňiz. (Hyzmat tölegli)
- 40-17-00 operator bilen gepleşmek üçin 0 düwmäni basyň!
- 92-11-43
Üns beriň! Dynç günleri — şenbe, ýekşenbe.
Hünärmenlerimiz Size kömek etmäge elmydama taýýardyr.


text:
Müsürliler geçen hepdede bolan prezidentlik saýlawlarynyň netijelerine garaşýarlar.
Resmi bolmadyk deslapky maglumatlara görä, “Musulman Doganlygy” toparyndan kandidat Mohammet Morsi we häkimiýetden çetleşdirilen prezident Hosni Mubaregiň soňky premýer-ministri Ahmed Şafik degişlilikde birinji we ikinji ýerleri eýeläp, 16-17-nji iýunda geçiriljek saýlawlaryň ikinji tapgyryna çykarlar.
Morsi we Şafik, şeýle-de çepçi “Al-Karamah” partiýasyndan kandidat Hamdin Sabbahi 23-24-nji maýda geçirilen ses berilşikde bidüzgünçiliklere ýol berildi diýip şikaýat etdiler.
12 kandidat gatnaşdy
“Musulman Doganlygy” toparyndan kandidat Mohammet Morsi (çepde) we häkimiýetden çetleşdirilen prezident Hosni Mubaregiň soňky premýer-ministri Ahmed Şafik
2011-nji ýylyň fewralynda Hosni Mubarek häkimiýetden çetleşdirilenden bir ýyl çemesi wagtdan soň geçirilýän saýlawlara 12 kandidat gatnaşdy. Ses berişligiň açyk we parahatçylyk ýagdaýda geçendigi aýdylsa-da, gowuşýan maglumatlara laýyklykda, saýlaw müsürlileri bölene meňzeýär. Köp ýaşaýjylar, eger-de Şafik ýeňiş gazansa, onda Mubaregiň režiminiň ýaňadan hökümete gelmeginden howatyr edýärler. Emma Şafigiň özi Kairde ýygnanan ýaşlaryň öňünde çykyş edip, “yza gaýtmanyň bolmajakdygyny” aýtdy.
Şafik: “Meniň öň hem aýdyşym ýaly, meniň ellerim müsürliler üçin açyk. Men ähli syýasy taraplar bilen gepleşiklere taýýar. Şol bir wagtyň özünde men halkyň tarapyna ýykgyn etmäge çagyrýaryn. Men siziň ähliňizi bu çärä goşulmaga çagyrýaryn” diýdi.
Eger-de konserwatiw yslamçy Morsi ýeňiş gazansa, onda “Musulman Doganlygynyň” häkimiýetdäki täsirini has-da güýçlendirmegi mümkin. Bu topar şu ýylyň başynda geçirilen saýlawlarda parlamentdäki orunlaryň ýarpysyny eýelemegi başardy.
Saýlawlaryň resmi netijeleriniň duşenbe ýa-da sişenbe güni yglan edilmegine garaşylýar. Resmi “Mena” habar agentligi ses berişlige gatnaşygyň 50% töweregi bolandygyny aýdýar.
Geçiş
Mubarek häkimiýetden çetleşdirilenden soň ýurdy dolandyrýan Ýaragly güýçleriň Ýokary harby geňeşi iýunyň ahyrynda häkimiýeti täze saýlanan prezidente geçirmegi wada beripdi.
Müsürde Konstitusiýanyň täze görnüşi kabul edilmänsoň, häzirlikçe prezidentiň nähili ygtyýarlyklarynyň boljakdygyny aýtmak kyn. Käbir çaklamalara görä, harbylaryň häkimiýeti özlerinde saklamaga synanyşmagy-da mümkin.
Mubarek prezidentlikden çetleşdirilenden soň, generallar häkimiýet başyna geçeli bäri ýurtda protestçiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda ençeme ganly çaknyşyklar ýüz berdi.
Müsürlileriň köpüsi rewolýusiýadan soň ýagdaýlaryň ýaýbaňlanyş ugruna lapykeçlik bilen garaýarlar. Olar ýurduň ykdysadyýetiniň petige dirändigini, jemgyýetçilik hyzmatlarynyň hiliniň peselendigini we jenaýatyň artandygyny aýdýarlar.


text:
Anna güni Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş Banky Kosowanyň bu Bankyň agzalygyna kabul edilýändigini yglan etdi. Kosowa bäş ýyl mundan ozal özüniň Serbiýadan garaşsyzlygyny yglan edipdi.
Şu geçen döwrüň içinde onuň garaşsyzlygyny dünýäniň 90-dan gowrak ýurdy ykrar etdi.
Dünýäniň 66 ýurduny özüne birleşdirýän Ýewropanyň Dikeldiş we Ösüş Banky Kosowanyň agzalyga kabul edilmegi baradaky kararyň anna güni bu Bankyň dolandyryjy Geňeşi tarapyndan kabul edilendigini aýdýar.
Mundan ozal, 2009-njy ýylda Kosowa Dünýä Bankynyň we Halkara Walýuta Fondunyň-da agzalygyna kabul edilipdi. Onuň bu banklara agzalygy bu ýurda halkara maliýe ýardamlarynyň berilmegine giň ýol açýar.


text:
Obama adminstrasiýasynyň Eýrana syýahat edýän biznesmenlerden we žurnalistlerden edilýän täze berk wiza talaplaryny gowşatmak plany 10-njy fewralda Kongresde bolan diňlenişikde uly garşylyga uçrady.
Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýüniň Içeri howpsuzlyk komitetinde bolan diňlenişikde kanun çykaryjylar, Eýranda biznes edýän käbir biznesmenleriň täze wiza gadaganlygyndan boşadyljak bolmagyna aýratyn alada bildirdiler.
Obama adminstrasiýasy, geçen ýylda baglaşylan ýadro ylalaşygyndan soň, Tährana garşy girizilen ykdysady sanksiýalaryň ýatyrylmagy bilen, bu meseläni biraz liberallaşdyrmaga çalyşdy.
"Kanunyň beýle ygtyýarlygy öz içine alýan ýeri ýok. Hakykatda, Kongres Ak tamyň talap eden togtatmalaryny doly ret etdi" diýip, komitetiň başlygy, respublikaçy Maýkl Makkol (Michael McCaul) aýtdy.
Ol adminstrasiýany geçen ýylyň ahyrynda geçirilen kanuny tas soňuna çenli ýoýmakda günäledi we Tähranyň düzgüne boýun bolmandygyny, ýadro şertnamasyny bozmakda aýyplanandygyny aýtdy.
Komitetiň baş demokraty Benni Tompson (Bennie Thompson) hem şübheli boldy. Ol özüniň Içeri howpsuzlyk departamentiniň biznes bilen bagly maksatlaryň kanunylygyny nähili kesgitläp biljekdigini sorag astyna alandygyny aýtdy.
Adminstrasiýa resmileri özleriniň gadaganlyk düzgünlerini duruzmakdaky maksadynyň žurnalistleri, ynsanperwerçilik işgärlerini, beýleki halkara guramalarynyň işgärlerini, şonuň bilen bir hatarda Eýranda we Yrakda ykdysady gaýtadan guruş tagallalaryna ýardam berýän biznesmenleri penalamakdan ybaratdygyny aýtdylar.
Olar Eýran biznesmenleri ýaly adamlaryň tutuş bir kategoriýasyna «ählumumy» çäklendirme togtadylmasynyň kepillendirilmejekdigini, gadaganlykdan boşatmagyň her bir anyk adamyň işi esasynda amala aşyryljakdygyny aýtdylar.
Kanunyň täze wiza talaplary Parižde bolan ganly terror hüjümleri bilen baglylykda döredi. Ol hüjümlerde «Yslam döwleti» toparynyň birnäçe hüjümçisi 130 adamy öldürdi we olaryň Birleşen Ştatlara wizasyz gelmegine ýol açýan ýewropa pasportlary bardy.
Täze düzgünlere görä, Ýewropanyň we beýleki günbatar ýurtlarynyň köpüsiniň raýatlary, ozal Birleşen Ştatlara 90 güne çenli wizasyz syýahat edip bilen bolsalar, indi, 2011-nji ýylyň 1-nji martyndan bäri Eýrana, Yraga, Sudana ýa Siriýa sapar eden bolsalar, wiza almaly bolarlar.
Bu dört ýurtda terrorçylaryň ösüp ýetişmegi üçin esaslar bar diýip hasaplanylýar. Wekiller öýüniň daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Ed Roýc diňlenişikde çykyş edip, indi özüniň bu sanawa Liwiýany hem goşmak isleýändigini aýtdy.
Adminstrasiýa resmileriniň aýtmaklaryna görä, fiziki şahslar wiza talaplaryndan boşamak üçin barlagdan geçmeli.
Eger-de Birleşen Ştatlar täze çäklendirmeleriň käbirini gowşatmasa, daşary ýurt hökümetleriniň maglumat bölüşmegi azaltmagy ýa-da öz ýurtlaryna ýygjam syýahat edýän amerikanlara amatsyz täze wiza talaplaryny girizmegi mümkin diýip, Adminstrasiýa resmileri alada bildirýär.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
5-nji fewralda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň maslahatlar zalynda Saglygy goraýyş boýunça köpulgamlaýyn pudagara toparyň birinji mejlisi geçirildi. Mejlise ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Mejlise gatnaşyjylar bu toparyň Düzgünnamasy we düzümi, onuň işiniň esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy.
Mejlisiň gün tertibine Saglygy goraýyş boýunça köpulgamlaýyn toparyň 2016-njy ýyl üçin iş meýilnamasy girizildi. Onda giň çäreler toplumyny geçirmek meýilleşdirilýär. Şeýle hem pudagyň iş topary hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen taýýarlanan “Saglyk” Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek, şu maksat bilen 2016-njy ýyl üçin pudaklaýyn iş meýilnamanyň hem-de beýleki guramaçylyk işlerini işläp taýýarlamak we tassyklamak üçin döredildi.


text:
Düýn Aşgabatda Transowgan gaz geçiriji baradaky proýekt boýunça nobatdaky gepleşikler başlandy.
Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan arkaly guruljak gaz geçiriji baradaky gepleşiklere bu proýekte girýän ýurtlaryň we Aziýa Ösüş bankynyň wekilleri gatnaşýarlar.
4 günläp dowam etjek gepleşikleriň dowamynda proýekt bilen bagly ylalaşygyň şertlerine we beýleki tehniki meselelere serediler.
Transowgan gaz geçirijisi baradaky proýekt boýunça ylalaşyga şu ýylyň dekabrynda dört ýurduň prezidentleriniň Aşgabatda gol goýmagyna garaşylýar.


text:
Päkistanyň Içeri işler ministrliginiň wekili Munir Ahmediň aýtmagyna görä, Hindistan düýn Päkistanyň 64 sany raýatyny tussaglykdan azat edipdir.
Bu adamlardan 55-siniň balykçylardan ybaratdygy we olaryň Hind deňizinde Hindistanyň serhedini bozandyklary üçin tussag edilendikleri aýdylýar.
Boşadylanlardan 9-synyň bolsa wiza möhleti gutaransoň hem Hindistany terk etmändigi üçin tussag edilen adamlar.
Hindistanyň bu ädimi ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň Hindistana eden saparynyň yzýanyndaky güne gabat geldi. Barak Obama şol saparynyň dowamynda Hindistan bilen Päkistany özara gatnaşyklaryny kadalaşdyrmaga çagyrypdy.


text:
Birleşen Ştatlar Pakistanyň ýadro ýaraglarynyň ynamdar ellerde saklanýandygyna ynanýar diýip, Döwlet departamentiniň sözçüsi Yslamabadyň ýadro arsenalynyň ogurlanmak ähtimallygy barada aýdylýanlary ret etdi.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toner Waşingtonda žurnalistlere Birleşen Ştatlar ygtybarlylygyň gowşadylandygyna ynanmaýar diýdi.
Birleşen Ştatlaryň iki neşiri, “The Atlantic” we “National Journal” ady aýdylmaýan çeşmelere salgylanyp, geçen hepde Pakistanyň ýadro ýaraglarynyň, amerikan içalylaryndan gizlemek üçin, howpsuzlygy pes ulaglarda başga ýere geçirilendigini ýazdy.


text:
ÝB-niň prezidenti Herman Wan Rompuý şu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew bilen geçirýän sammitinde ÝB-niň Orsýetde adam hukuklarynyň we žurnalistleriň ýagdaýyndan alada edýändigini aýtdy.
Wan Rompuý bu beýanaty Orsýetiň Don boýundaky Rostow şäherinde geçýän sammitde etdi.
Şeýle-de ol Medwedew bilen Ýewropanyň Çeçenistanda we Demirgazyk Kawkazyň beýleki ýerlerinde edilýän bikanunçylara çäre görülmezligi barada alada edýändigini aýtdy.
Prezident Dmitriý Medwedew bu sammitde bir topar meselä, şol sanda wizasyz syýahat we rus ykdysadyýetini häzirki zamanyň talaplaryna laýyk ösdürmek barada maslahat ediljegini aýtdy.


text:
Düýn güýçli ýer titrän Indoneziýanyň Sumatra adasynda halas ediş işleri alnyp barylýar. Ýüzlerçe adamyň ölüp, münlerçesiniň harabalygyň aşagynda galandygy habar berilýär.
8 ball töweregi güýji bolan ýer titremäniň merkezi 900 müň ilatly Padaň şäheriniň goldaýynda.
Ýer titreme düýn Ýuwaş okeanyň günortasynda güýçli harasadyň, suw joşmasynyň döremegine sebäp boldy.
Takyklanan maglumatlara görä, Ýuwaş okeanyň adalarynda harasadyň gelmegi netijesinde 113 adam heläk bolupdyr.
Iň uly ýitgi çeken Samoa adasy bolup, bu ýerde pidalaryň sany 84 adam, goňşy Amerikan Samoa adasynda 22 adam.
Bulardanam başga Tonga adasynda 7 adam ölüpdir.
ABŞ amerikan Samoa adasyny betbagçylyk zolagy yglan etdi.
Güýçli tolkunalara duçar bolan adalara gumanitar kömek ugradylyp başlandy.


text:
Azerbaýjanyň resmileri Daglyk-Garabagda gije separatistler tarapyndan atylan okdan bir parahat ýaşaýjynyň wepat bolandygyny we sekiz adamyň ýaralanandygyny aýtdylar.
Bu beýannamanyň öňüsyrasynda Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi Daglyk Garabag regionynyň güýçleriniň Azerbaýjanyň Terter we Agdam etraplaryny oka tutup, 5-nji aprelde güýje giren ok atyşygy bes etmek baradaky ýaraşygy bozandygyny aýtdy.
Ermenistan tarapyndan goldanýan separatist Daglyk-Garabag regionynyň resmileri Azerbaýjanyň beýannamasyny et etdiler we Bakuwy regionda amala aşyrýan harby hüjümlerinde tanklary, top oklaryny we raketa sistemalaryny ulanmakda aýypladylar.
Daglyk-Garabag 1994-nji ýyldan bäri iň güýçli zorluklary başdan geçirýär.


text:
Anna güni Orsýetiň neşelere garşy göreş alyp baryjy Federal gullugynyň direktory Wiktor Iwanow Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky neşe önümçiligine garşy göreşiniň kanagatlanarsyzdygyny aýdyp, çykyş etdi.
ABŞ-nyň Çikago şäherinde neşä garşy göreş meselesi boýunça geçirilýän maslahatda eden bu çykyşynda Wiktor Iwanow Birleşen Ştatlaryň 2009-njy ýyldan başlap Owganystandaky göknar plantasiýalaryny ýok etmek kampaniýasyny tapgyrlaýyn togtatmagyny tankyt etdi.
2009-njy ýylda Amerikanyň Birleşen Ştatlary Owganystandaky bu çärelerde esasy tagallany neşe gaçakçylygynyň öňüni almak çärelerine gönükdirmekligi karar edipdi.


text:
Tunisiň “Ennahda” yslam hereketiniň lideri, 20 ýyl gowrak bosgunlykda ýaşan Raşid Gannuşi ýekşenbe güni Tunise gaýdyp geldi. Aeroportda ony müňlerçe tarapdary garşylady.
Gannuşi eden çykyşynda şeýle diýdi: “Bu şöhratly rewolýusiýany amala aşyran beýik halk, rewolýusiýany dowam ediň, ony goraň, goý ol demokratiýa, adalata deňlige getirsin. Milli ylalaşyk bolmazdan demokratiýa bolmaz, adalat we deňlik bolmazdan ösüş bolmaz”.
Bosgunlyk ýyllaryny Londonda geçiren 69 ýaşly Gannuşi Ben-Aliniň prezidentlik eden ýyllary ýurtdan kowlupdy we onuň ýolbaşçylyk edýän yslam hereketiniň işi gadagan edilipdi.
Tunisiň täze hökümeti öň gadagan edilen partiýalaryň işine rugsat etmegi, senzurany ýatyryp, erkin saýlawlar geçirmegi wada berdi.


text:
17-nji iýunda Daşary işler ministrliginiň mejlisler zalynda “Migrasiýa we adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlyk babatda halkara hyzmatdaşlyk” atly sebit maslahaty öz işine başlady. Ol Türkmenistanyň Hökümeti we Migrasiýa boýunça halkara gurama bilen bilelikde çagyryldy. Duşuşyga Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Owganystanyň wekiliýetleri, Türkmenistanda resmi taýdan bellenilen diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary, degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, häzirki wagtda dünýäde bolup geçýän syýasy, ykdysady, durmuş wakalary dünýä möçberinde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmegiň bähbidine döwletleriň hem-de iri halkara guramalaryň has ysnyşykly we utgaşykly özara hereket etmegini talap edýär. 13-nji iýunda Aşgabatda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň arasynda geçirilen gepleşikleriň çäklerinde hem şeýle çemeleşmäniň zerurdygy aýratyn nygtaldy. Abraýly halkara guramanyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň BMG-niň degişli düzümleri bilen netijeli hyzmatdaşlygyna hem-de onuň döwrüň wajyp wezipelerini, şol sanda migrasiýa babatda wezipeleri çözmekdäki başlangyçly ornuna ýokary baha berdi.
Şunuň bilen baglylykda, şu gün Döwlet migrasiýa gullugynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen 361 adama pasportlaryň gowşurylyş dabarasynyň bolandygyny belläp geçmek möhümdir. Türkmenistanyň raýatlarynyň pasportyny alan adamlaryň çykyşlarynda raýatlygy bolmadyk adamlaryň meselelerini çözmäge berilýän uly üns, olaryň abadançylykly durmuşynyň üpjün edilmegine döredilýän hemme şertler üçin milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk sözleri aýdyldy. Bu çäre türkmen döwletiniň ynsanperwer ugurlara hem-de ata-babalarymyzyň päk ahlak ýörelgelerine ygrarlylygynyň, ynsanperwer hukugy ulgamynda öz üstüne alan halkara borçnamalaryna eýerýändiginiň nobatdaky aýdyň mysalyna öwrüldi.
Bu ýere ýygnananlar şu maslahatyň ähmiýeti barada aýdyp, migrasiýa babatda möhüm meseleleri çözmekde netijeli çemeleşmeleri kesgitlemegiň onuň esasy maksady bolup durýandygyny nygtadylar. Bu ugurda dünýä jemgyýetçiliginiň bilelikdäki hereketleri, ilkinji nobatda, dünýäniň käbir sebitlerindäki syýasy durnuksyzlyk, döwletleriň näsaz ösüşi, maliýe-ykdysady çökgünligiň netijeleri ýaly döwrüň kynçylyklaryna garşy durmakda tagallalary birleşdirmegi üpjün etmelidir. Şu alamatlaryň adamlaryň mejbury migrantlar bolmagynda esasy ýagdaýlar bolup çykyş edýändigini belläp, bu ýere ýygnananlar köptaraply hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ähmiýetine aýratyn üns berdiler. Şunda Birleşen Milletler Guramasynyň, onuň ýöriteleşdirilen bölümleriniň, Migrasiýa boýunça halkara guramanyň hem-de beýleki abraýly düzümleriň ornunyň häzirki wagtda möhüm ähmiýete eýe bolýandygy nygtaldy.
Sebitiň migrasiýa işlerinde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň ornuna bagyşlanan mejlisiň barşynda çykyş edenler häzirki tapgyrda ýurdumyzyň Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda parahatçylyk söýüjilik, açyklyk we netijeli halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny üstünlikli durmuşa geçirýändigini bellediler. Şol syýasatda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan berlen Bitaraplyk derejesi öz mynasyp beýanyny tapýar.
Ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi saklamak ýurdumyzyň dürli döwletler bilen bilelikdäki işiniň esasy ugurlary bolup durýar. Türkmenistan halkara syýasatyň wajyp wezipelerini çözmäge işjeň gatnaşyp, hil taýdan täze çemeleşmeleri öňe sürýär hem-de özini gyzyklanma bildirýän ähli taraplar bilen giň hyzmatdaşlyk ýörelgelerinde yzygiderli çykyş edýän döwlet hökmünde görkezýär. Şunda türkmen döwleti BMG-niň Tertipnamasynyň ýörelgelerini pugta berjaý etmek uzakmöhletli parahatçylygy we durnuklylygy gazanmagyň esasy çeşmesi bolup durýar diýen ýörelgä eýerýär.
Ynsanperwer ulgamda, şol sanda migrasiýa babatda hyzmatdaşlyk etmäge Türkmenistan daşary syýasat ugrunyň esasy ýörelgeleriniň biri hökmünde garaýar. Iri halkara guramalar bilen ýakyndan özara hereket edip, adam hukuklary babatda birnäçe esasy maksatnamalara we teswirnamalara goşulyp, şeýle hem BMG-niň bosgunlaryň işi boýunça Ýokary komissarynyň Maksatnamasynyň Ýerine Ýetiriji Komitetiniň hemişelik agzasy, Migrasiýa boýunça halkara guramanyň agzasy bolmak bilen, ýurdumyz dünýä möçberli işlerde strategik gatnaşyjy hökmünde orun tutýar.
Ýurdumyzyň goşulan esasy halkara şertnamalarynyň we maksatnamalarynyň hatarynda BMG-niň “Bosgunlaryň derejesi hakyndaky” Konwensiýasyny we oňa degişli Teswirnamany, şeýle hem BMG-niň “Apatridleriň derejesi hakynda”, “Raýatsyzlygy azaltmak hakynda” Konwensiýalaryny agzamak gerek. Migrasiýa meselelerini milli derejede hukuk taýdan düzgünleşdirmegiň wajypdygyny göz öňünde tutup, Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzda migrantlaryň, bosgunlaryň we raýatlygy ýok adamlaryň hukuk derejesini düzgünleşdirýän hem-de olaryň hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirýän kanunçylyk namalary kabul edildi. Olaryň hatarynda “Migrasiýa hakynda”, “Raýatlyk hakynda”, “Bosgunlar hakynda” Türkmenistanyň Kanunlaryny agzap bolar. BMG-niň bosgunlar boýunça Ýokary komissarynyň müdirligi hem-de Migrasiýa boýunça halkara gurama bilen köpýyllyk netijeli hyzmatdaşlyk edilmeginiň ýyllary içinde bu babatda wajyp wezipeleri iş ýüzünde çözmäge gönükdirilen onlarça taslamalar we maksatnamalar durmuşa geçirildi.
Halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna hem-de türkmen halkynyň gadymdan gelýän milli ynsanperwer däplerine eýerip, Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan migrantlar, bosgunlar we raýatlygy ýok adamlar üçin hemme şertler döredilýär. Muňa aşakdaky maglumatlar subutnama bolup biler: 2005-nji ýylda 13 müňden gowrak adam hoşniýetli erki esasynda Türkmenistanyň raýatlygyny aldy, şolardan 9 müň 500 töweregi adam bosgunlardyr. Mundan başga-da, 3 müňden gowrak adam şahsy şahadatnama aldy, olaryň 1 müň 800-si bosgun bolup durýar. Şeýle hem 2011-nji we 2013-nji ýyllarda 4 müň adamyň Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilendigi bellenildi. 2014-nji ýylda 786 adam Türkmenistanyň raýaty boldy. Ýokarda agzalyp geçilişi ýaly, şu ýylyň 13-nji iýunynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýene-de 361 adamy Türkmenistanyň raýatlygyna kabul etmek hakynda Permana gol çekmegi bu ugurda nobatdaky ähmiýetli ädime öwrüldi.
Günüň ikinji ýarymynda geçirilen bölümleriň mejlislerinde çökgünlikleriň öňüni almak boýunça ýurtlaryň strategiýalary we öňdebaryjy tejribeler, migrasiýa we adatdan daşary ýagdaýlar hem-de beýleki meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şu gün maslahat öz işini dowam etdirer.


text:
Orsýet Siriýada geçen hepdede amala aşyran howa zarbalarynyň 1900 nyşana zarba urandygyny aýtdy.
Goranmak ministrliginiň 11-nji fewralda aýtmagyna görä, howadan edilen zarbalar Aleppo, Latakia, Hama, Deir ez-Zor, Daraa, Homs, Hasakah we Rakkah regionlarynda nyşanlara gönükdirilipdir.
Şeýle-de, ministrlik Alepponyň ýaşaýyş böleklerine edilen hüjümler baradaky aýyplamalary ret etdi we Siriýanyň demirgazygyndaky şäherde iki keselhananyň ýumrulmagynyň jogapkärçiliginden ýüz öwürdi.
Orsýet harbylarynyň bu maglumaty Siriýanyň hökümet güýçleriniň Orsýetiň howa zarbalaryna daýanyp, Aleppo şäheriniň gozgalaňçylaryň elindäki böleklerini gaýdyp almaga çalyşýan wagtynda peýda boldy.
Halkara gyzyl haç guramasy söweşleriň güýçlenmeginiň tutuş welaýatda 50 müň adamyň göçmegine sebäp bolandygyny aýtdy.


text:
Aşgabat, 8-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Messi üç sebäbe görä “Barselonany” “Çelsä” çalşyp biler?
1. Baş tälimçi bilen agzalalyk
Messi hepdäniň başynda toparynyň açyk türgenleşigine barmady. Ol aşgazany agyranlygy sebäpli gelip bilmändigini aýdyp, türgenleşige tomaşa etmäge baran çagalardan «Facebook» arkaly ötünç sorady. Emma baş tälimçiniň öňünde özüni ýazykly duýmady.
Ýazgylaryndan çen tutsaň, onuň çagalaryň öňünde özüni oňaýsyz duýýandygyny görmek bolýar. Emma “Tälimçi babatda ol şeýle ahwaly başdan geçirýärmikä?” diýen sowal döreýär. Ol ýarawsyzlygy barada tälimçä hem, toparyň lukmanyna hem habar bermändir.
“Marca” neşiriniň ýazmagyna görä, Messi Enrikäni (baş tälimçi) “Barselonany” häzirki düşen çylşyrymly ýagdaýyndan alyp çykmaga ukypsyz hasaplaýar. Bu dawa “Barselona” bilen “Real Sosýedadyň” arasyndaky oýundan gözbaş alýar. Kataloniýalylaryň 0:1 hasabynda utulan şol oýnunda Messi hem edil Neýmar ýaly diňe ikinji ýarymda meýdança goýberildi.
Oktýabrda “Eýbar” (3:0) bilen geçirilen oýunda Enrike Messini ätiýaçdakylaryň hataryna geçirmek isledi. Emma şonda ol meýdançany terk etmekden ýüz öwrüpdi. “Barsanyň” janköýerleri şol pursatdan dowula düşüp başlamalydylar.
2. Ronaldudan kem galmajak bolmak
2014-nji ýylyň ýaz aýlarynda Messi diýseň netijesiz oýnady, şonda žurnalistleriň köpüsi onuň ähli pikiri dünýä çempionaty bilen baglydyr diýip pikir etdiler. Dünýä çempionatynda ol diňe toparçadaky oýunlarda tapawutlandy. 1/8 finaldan başlap weli hatda netijeli paslary bilenem tapawutlanmady.
Şu möwsümde ol Ispaniýanyň çempionatynda 15 pökgini tora salady. Ýöne “Real” bilen geçirilen oýunda netijesiz çykyş etdi. Şunuň ýaly şowsuz ýyllar Messide soňky wagtlarda asla bolmandy.
Messiniň ezeli basdaşy Ronaldu 2014-nji ýylda rekord yzyna rekord goýdy. Dogry, Madridiň “Realy” çempion bolup bilmedi. Emma soňky kän ýyllarda ýetmedik sepgidine ýetip, Çempionlar ligasynda ýeňiş gazandy. Ronaldu bu ýaryşda 17 sapar tapawutlanyp, ýaryşyň iň köp pökgi geçiren oýunçysy boldy. Şonça sapar tapawutlanmak ozal hiç kime miýesser etmändi.
Interwýu berenlerinde näme diýýänem bolsalar, türgenleriň hemmesi hem öz bäsdeşlerinden ökde çykmak arzuwyny hemra edinip ýaşaýarlar. Messiniň özi ýaly asly “kosmosdan” hasap edilýän Ronaldunyň yzyna eýermek üçin oýnaýan toparyny üýgetmek isleýän bolmagy mümkin.
3. «Аdidas»-yň eşiginde Maurinýonyň ýolbaşçylygynda Fabregas bilen egin-egne berip oýnamak
Golaýda Messi “Çelsiniň” oýunçylary Felipe Luisiň we Tibo Kurtuanyň «Instagram» -daky sahypasyna ýazyldy. Ol geçen ýylyň tomsunda özüne “Çelsiden” teklip gelendigini, ýöne ony kabul etmändigini aýdypdy. Soň bolsa bardy-geldi “Barselona” bilen ýollary aýrylan ýagdaýynda APL-de (Angliýanyň Premýer-ligasy), onda-da hut “Çelside” oýnamak isleýändigini sözüniň üstüne goşupdy.
Geçen ýylyň güýzünde Ispaniýanyň AS neşiri Argentinanyň “DirecTV” ýaýlymynyň žurnalisti Fabian Goroýyň Messi bilen taýýarlan interwýusyny çap edipdi. Şol söhbetdeşlikde Messiniň “Çelsä” geçmek üçin iňlis dilini öwrenip ýörendigi aýdylýardy. Onsoňam Goroý “Adidas”-yň hem uly täsiriniň bardygyny, onuň howandarlyk edýän toparynda (“Çelside”) Messiniň oýnamagyny möhüm hasaplaýandygyny aýdyp, bu kompaniýanyň Messiniň bahasynyň belli bir bölegini tölemäge taýýardygyny nygtaýardy.
“Çelsiniň” ýarymgoragçysy Sesk Fabregasyň Messiniň ýegre dostudygy hem onuň bu topara geçmegine öz tasirini ýetirip biler.
Ýöne ýene bir sebäp bar. Messi näme üçin “Barselonada” galar?
Bir gezek Messi: “Eger “Barselona” bolmadyk bolsa, meniň nireden çykjakdygym belli däldi” diýipdi. Somatotropin gormonynda näsazlyk döräp, boýunyň ösmeýänligine garamazdan, Messini 13 ýaşynda “Barsanyň” akademiýasyna kabul edýärler. Şeýlelikde, “Barsa” ondan dünýä derejesindäki futbol ýyldyzy bolmagyna ýol açýar. Şonuň üçin Messiniň “Barsa” elmydama minnetdar bolup gezýändigini aýtmalydyrys.


text:
Britan mediasynyň 10-njy ýanwarda habar bermegine görä, Birleşen Ştatlaryň Federal derňew býurosy (FBI) Orsýetiň aňtaw gulluklarynyň prezident saýlanan Donald Trampyň şahsy we maliýe ýagdaýy barada onuň garşysyna ulanylmagy mümkin maglumatlara eýedigi hakda öten hepde prezident Barak Obamany, şeýle hem Trampyň özüni habarly edipdir.
Habarlarda FBI-yň entek dogrudygy tassyklanmadyk, ýöne Obama we Trampa berlen maglumatlara goşmaga ýeterlik ynamdar hasaplanan zatlary tapandygy aýdylýar.
Tramp bu aýdylanlary “syýasy jadygöýiň awuna çykmak” diýip, ret etdi.
11-nji ýanwarda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow Moskwada žurnalistlere “Kremliň elinde Trampy abraýdan düşürjek zat ýok”, bar diýilýän gürrüňler “boş hyýallar” diýdi.
“CNN” telekanalynyň bildirmegine görä, bu aýdylýanlar Orsýetiň Amerikanyň 2016-njy ýyl saýlawyna garyşandygy barada taýýarlanan maglumata goşulan iki sahypadan ybarat konspekt. Bu goşmaça aşa möhüm hasaplanany üçin ol öten hepde diňe Obama, Trampa we Kongresiň sekiz liderine ýetirilipdir.
“Tassyklanan zat ýok”
Tramp muňa Twitterde: “Galp habar – bütinleý syýasy jadygöýiň awuna çykylmagy” diýip jogap berdi.
Onuň sözçüsi Kellyanne Konwaý “NBC” telewideniýesine beren maglumatynda raportda “tassyklanan zat ýok” diýdi.
“Hemmesi ady berilmedik, aýdylmadyk çeşmeler” diýip, Konwaý aýtdy.
11-nji ýanwarda Tramp saýlanan prezident hökmünde özüniň ilkinji metbugat ýygnagyny geçirmekçi. Bu ýygnakda onuň 20-nji ýanwarda wezipe başyna geleninden soňra söwda işlerinden çekilmegi baradaky planlary hakda maglumat bermegine garaşylýar.
Tramp baradaky gürrüňleri taýýarlan Britaniýanyň “MI6” aňtaw gullugynyň öňki işgärleriniň biri.
“CNN” telekanaly berlen bu maglumatlardan habarly adamlara salgylanyp, onuň öňki işleriniň Amerikanyň aňtaw resmileri tarapyndan ynamdar hasaplanýandygyny aýdýar. Bu işgär 1990-njy ýyllarda Orsýetde iş alyp barypdyr. Indi hem özüniň hususy aňtaw kompaniýasy bar.
Bu işgäriň alyp baran barlaglaryny başlangyçda maliýeleşdiren Trampyň respublikan bäsdeşlerini goldan toparlar we donorlar bolupdyr. Tramp respublikanlaryň kandidaty bolandan soňra bu ulgamy Demokratik partiýanyň kandidaty Hillari Klintony goldaýanlar we onuň donorlary maliýeleşdiripdir.
Raportda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy FSB-niň Trampyň Moskwada eden işleri arkaly oňa basyş edendigi aýdylýar.
Jelep aýallar bilen jynsy gatnaşyklar
Onda Tramp 2013-njy ýylda Moskwa eden saparynda onuň jelep aýallar bilen jynsy gatnaşykda bolandygyny görkezýän wideolaryň gürrüňi edilýär.
Raportda şeýle hem saýlaw kampaniýasynyň dowamynda Trampyň ýakyn adamlary bilen Orsýetiň hökümet işgärleriniň kadaly gatnaşykda bolandygy aýdylyp, Putiniň hökümetiniň emläk söwdasyny barlamak ýa-da gözellik ýaryşyna gözegçilik etmek üçin gaýta-gaýta Moskwa baran Trampa täsir etmegiň ýollaryny ençeme ýyllap agtaryp gezendigi çaklanýar.
Bu aýdylýanlar barada FSB ýa Kreml tarapyndan berlen beýanat entek ýok. 4 gün mundan ozal hem Amerikanyň aňtaw gulluklary prezidentlik saýlawyna täsir edip, Trampa kömek etmek maksady bilen ýola goýlan kiber hüjümleri Putiniň tabşyrygy boýunça bolupdyr diýen netijä gelendiklerini aýdypdylar.
FSB-niň öňki direktorlarynyň biri bolan Orsýetiň döwlet Dumasynyň deputaty Nikolaý Kowalýow, Trampy abraýdan düşürjek material ýok diýýär.
“Gözellik bu ýere ýaryşyny gurnamaga gelen adamy abraýdan düşürjek materiallar kimi gyzyklandyrýar” diýip, Kowalýow “Interfaks” habar gullugyna beren interwýusynda aýtdy.
Geçmişde Orsýetde jynsy gatnaşyklary öz içine alýan wideolar resmilere ýa-da syýasatçylara basyş etmek üçin ýaýradylýardy.


text:
Penşenbe güni öýlän Aşgabadyň etegindäki Abadan şäheriniň günortasynda ýerleşýän ýarag ammarynda uly partlama boldy, ol ýerde güýçli ýangyn emele geldi.
Zarply partlamanyň emele gelen ýerine golaý ýerleşýän binalara agyr zeper ýetdi diýlip, habar berilýär. Käbir binalara we zawodlara ýangyn düşdi.
Paýtagt Aşgabadyň üstüni goýy tüsse gurşap aldy. Partlamanyň sesiniň 20-25 km. töwerege hem eşidilendigi habar berilýär.
Häzir ýurduň harby we howpsuzlyk güýçleri, ýangyn söndürijiler Abadan şäherine we onuň töwereklerine iberilip, ýerli ilat ewakuasiýa edilmäge başlandy.
Türkmenistanyň resmi mediasynyň penşenbe güni giçlik habar bermegine görä, partlama howanyň aşa gyzmagy sebäpli ýüze çykypdyr.
Adam ýitgileriniň we ýaralanan adamlaryň köpdügi aýdylýar. Abadan şäherine goşmaça medisina işgärleriniň iberilýändigi barada maglumatlar gowuşýar.
Ahal welaýatynyň Abadan şäheriniň 50 müňe golaý ilaty bolup, ol Türkmenistanyň senagat taýdan iň ösen şäherleriniň biri hasaplanylýar.


text:
Aýlak Arap döwletleri BMG-ni Ýemende, şaýy milisiýasynyň häkimiýeti eýelän ýurdunda gujurly herekete çagyrdy.
Alty agzaly Aýlak hyzmatdaşlyk geňeşi 14-nji fewralda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini BMG-niň Düzgünnamasynyň Ýedinji maddasy esasynda karar çykarmaga çagyrdy.
Bu madda parahatçylyk bozulan ýa-da agressiýa hereketleri bolan ýagdaýynda harby güýç ulanmaga ygtyýar berýär. Şaýy Huti pitneçileri geçen aýyň aýagynda prezident köşgüni ele geçirdiler.
Netijede prezident Abd-Rabbu Mansur Hadi we onuň hökümeti işden çekildi. Pitneçiler 6-njy fewralda parlamenti dargytdylar we geçiş assambleýasyny we hökümetini döretdiler.
Bu ýagdaý Birleşen Ştatlaryň we bir topar ýewropa, arap ýurtlarynyň Ýemendäki ilçihanalaryna ýapmagyna getirdi.


text:
Göz ýaşardyjy gaz pürken protestçiler 8-nji aprelde Kosowanyň prezidenti Haşim Taçiniň inagurasiýa dabarasyny bozdular.
Pristinanyň merkezinde, açyk meýdanda guralan dabaranyň myhmanlary Taçi müň adamly mähelläniň öňünde söz sözlemäge başlamazynyň öň ýanynda işe girizilen gaz kanistrleri zerarly üsgürip, gözýaşlaryny süpürmeli boldular.
Polisiýa 12 adamyň tussag edilendigini aýtdy. Köplügi etniki albanlardan bolan döwletiň oppozisiýasy Taçini Ýewropa Bileleşiginiň araçylygynda 2015-nji ýylda baglaşylan ylalaşyga kömek bermekde aýyplaýar.
Olar bu ylalaşykda kiçi serb azlygyna ýerli hökümetiň kararlarynyň üstünden köp ygtyýar berlendigini aýdýarlar.
1998-99-njy ýyllarda Serbiýanyň güýçlerine garşy partizançylyk urşuna ýolbaşçylyk eden Taçi inagurasiýany dowam edip, özüniň Serbiýa bilen-de, içerki tankytçylar bilen-de dialog isleýändigini aýtdy.


text:
Liwiýanyň häkimiýetden çetleşdirilen prezidenti Muammar Kaddafiniň ogullarynyň we ýurduň öňki režiminiň 30-dan gowrak resmisiniň sud diňlenişigi Tripoli şäherinde başlady.
Gürrüňi edilýän tussaglar korrupsiýadan başlap, ýurtda 2011-nji ýylda bolan gozgalaňlar mahaly adam öldürmeleri bilen ilteşikli uruş jenaýatlary bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. 2011-nji ýylda bolan şol gozgalaňlaryň netijesinde Kaddafi häkimiýetden çetleşdirilipdi we ol ele salnandan soň öldürilipdi.
14-nji aprelde Al-Hadba türmesinde sud diňlenişigi başlan mahaly Kaddafiniň ogullary Saadi Kaddafi we Saif al-Yslam sud zalynda görünmeýärdi.
Bu işi derňeýan baş sülçiniň sözlerine görä, derňewler dowam edýändigi sebäpli Saadi sud zalyna gelmez. Liwiýanyň günbatarynda saklanylýan Saif al-Yslamyň bolsa sud diňlenişigine wideo şekilli gepleşik arkaly gatnaşmagyna garaşylýar.


text:
Loran Gbagbo Abijandaky rezidensiýasynda tussag edilenden birnäçe sagat soň Kot d’Iwuardaky ok atyşyklary bes etmäge çagyrdy.
Dört aý mundan ozal geçirilen prezident saýlawlarynda ýeňilendigini boýun alman, Gbagbo häkimiýeti öz elinden bermejek bolup hereket edipdi.
Gbagbony kimiň ele geçirendigi entek doly anyk däl.
Gbagbonyň metbugat sekretarynyň beren maglumatynda onuň fransuzlar tarapyndan saklanyp, oppozisiýa geçirilendigi aýdylýar.
“Frans press” habar gullugynyň Kot d’Iwuardaky Fransiýanyň ilçihanasyna salgylanyp beren maglumatyna görä bolsa, Loran Gbagbo saýlawlarda ýeňiş gazanyp, halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ykrar edilen prezident Alassane Ouattara ygrarly esgerler tarapyndan ele salnypdyr.
Gbagbonyň ele geçirilmegini BMG-iň Baş sekretary we ABŞ-yň Döwlet sekretary makullady.


text:
Hormаtly lukmаn! Gyzymyn doglаnynа 9 аý boldy. Ýöne ol aýaklaryna duranok. Käwagtlar аýаklаryny ýygryp çygyryp aglaýar. Bu name sebäpden bolup biler?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Her çaga genetiki ýagdaýyna, beden gurluşyna, saglyk ýagdaýyna, häsiýetiniň aýratynlyklaryna baglylykda, bellenilen umumy kadalardan azajyk üýtgeşik möhletlerde oturmaga, emedeklemäge, ýerinden galyp, ýöremäge ýykgyn edip biler. Esasan, çagalar 8-10 aýlyk möhletde aýaklaryna galyp durmaga başlaýarlar.12-15 aýlyk ýaşda bolsa ýöreýärler. Eger siziň gyzyňyzyň saglyk ýagdaýy we ösüşi kadaly bolup, aýaklarynda dik durmaýan bolsa, diýmek entek wagty däldir.
Çaga çanaklyk-but bognunyň doga zeperlenmelerinde ýa-da çykyklarynda hem dik durma, ýöreme hereketlerini etmekde kynçylyk çekip biler.
Bu sorag babatda Size gözegçilik edýän çaga lukmanynyň ýa-da newropatolog lukmanynyň maslahatyny almak ýerlikli bolar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Göz merjenjigi ýagtylyk şöhlelerini döwüp, olaryň gözüň torly bardasyna ýygnanmagyny üpjün edýär.Netije-de, şekiller aýdyň görünýär.Merjenjigiň çeýeligi bize zatlary ýakyndan has aýdyň görmäge mümkinçilik berýär.Merjenjik gözi öňki we yzky böleklere bölýär we öňki gözi aýna görnüşli bedeniň agramlylygyndan goraýar.
Merjenjik aýrylsa, göz almasynyň hereketlenmegi netijesind aýna görnüşli beden gözüň diwarlaryna urular. Bu bolsa gözüň torly bardasynyň sypyrylmagy, gan ýygnanmalar ýaly agyr gaýraüzülmeleriň döremegine getirip bilýändir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Halkara Energiýa Agentligi gereginden artyk öndürilýänligi sebäpli tebigy gazyň bahasy öňümizdäki ýyllarda aşaklar diýen pikirden ugur alýar.
Merkezi Parižde ýerleşýän bu agentligiň şu gün, 10-njy noýabrda, neşir edilen raportynda dünýäde öndürilýän gazyň mukdarynyň artyşynyň oňa bolan talapdan ýokarydygy aýdylýar. Şol ýerde bellenilişine görä, global gaz bazarlary talabyň gowşanlygy sebäpli satyjylar bazaryndan alyjylar bazaryna öwrülipdir. Talabyň gowşamagyna getiren hem global ykdysady krizis.
Bu özgerişlige getiren ýene bir möhüm faktor – Demirgazyk Amerikada öndürilýän gazyň global gaz üpjünçiligini garaşylmadyk derejede ýokarlandyrmagydyr. Agentlik şeýle hem dürli ýurtlar energiýä tygşytlamak üçin täzelenmäge ukyply elektrik we atom energiýasy baradaky planlaryny amala aşyrsa, gereginden artyk öndürilýän gaz mundan hem köpeler diýýär.
Esasy zyýan çekjek ýurtlar
“Tebigaty goramak baradaky syýasatyň bir özi gaza bolan talaby 2015-nji ýyla çenli 5%, 2030-njy ýyla çenli hem häzirkisinden 17% aşakladar” diýip, raportda bellenilýär. Tebigy gazyň bazar bahasynyň aşaklamagyndan ilkinji nobatda zyýan çekmegi mümkin bolan ýurtlar: Eýran, Orsýet we Katar.
Dünýäde iň uly gaz baýlygyna eýe bu üç ýurt daşarky girdejileriniň uly bölegi üçin gaz eksportyna garaşly. Bular şol bir wagtyň özünde-de öňümizdäki ýyllarda dünýä bazaryna çykarýan gazynyň möçberini artdyrmak maksady bilen bu pudagyň infrastrukturasyna ummasyz köp maýa goýdular.
Halkara Energiýa Agentligi Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasy bilen ilteşikli özbaşdak gurama. Ol senagatlaşan 28 ýurda gaz üpjünçiligi, global energiýa bazary barada konsultasiýa berýär. Onuň raportlary energiýa syýasatynyň ugurlaryny kesgitlemekleri üçin baý ýurtlara berilýän täsirli kömek hasaplanylýar.
Raportda: “Ýewropa Bileleşiginiň gaza bolan islegi geljek ýyllarda-da artmagyny dowam etdirer. Ýöne bu artyş ozal pikir edileninden ep-esli az bolar. Mundan esasy zyýan çekjek ýurt geçen 25 ýyllykda Ýewropa hemmelerden köp gaz satan – Orsýet bolar. Onsoň ykdysady krizis sebäpli häzirem kynçylyk çekýän Moskwanyň maliýe ýagdaýynyň has hem agyrlaşmagy mümkin” diýilýär.
Dünýä Banky hem 2009-njy ýylda Orsýetiň ykdysadyýeti 8,7 prosent aşaklar diýip çaklaýar.


text:
Kosowanyň daşary işler ministri Enwer Hodžaý duşenbe güni Pragada bolanda, Azatlyk radiosynyň habarçysy Ron Synowiç ondan Pristinanyň aladalary, arzuwlary we 2008-nji ýylda Serbiýadan garaşsyzlygyny birtaraply yglan edeli bäri gazanan üstünlikleri barada gürrüň bermegini sorady.
Azatlyk Radiosy: Kosowo we Albaniýa Halkara Jenaýat Sudunyň öňki Ýugoslawiýa boýunça ozalky başlygy Karla del Pontäniň Kosowanyň öňki premýer-ministri Ramuş Haradinaýa garşy ikinji uruş jenaýaty suduny başladany üçin, onuň işiniň derňelmegine çagyrdy. Jenap Haradinaý geçen hepde Haagadaky sud tarapyndan aklandy. Siz Pristanynyň bu talapdan näme maksat tutýandygyny düşündirip bilmezmisiňiz?
Enwer Hodžaý: Biz Karla del Ponte öz ygtýarlyklaryny we kompotensiýalaryny ýalňyş ulandy diýip pikir edýäris. Onsoň biziň hökümetimiz onuň beýle etmek üçin hiç bir fakt bolmazdan ikinji suda gaýtadan başlatmagynyň doly we düzüw görnüşde derňelmegini sorady. Özem sud eýýäm munuň, ýagny şeýle sud seljerişliginiň hakykatda zerur bolmandygyny tassyk etdi.
Biz bu meselede doly aýdyňlyk gazanyp bileris öýdýäris, sebäbi ol jenap Haradinaýyň, biziň raýatlarymyzyň we tutuş Kosowanyň mertebesini kemsitdi.
Azatlyk Radiosy: Golaýda alban döwletliliginiň 100 ýyllygy bellenende, Kosowanyň prezidenti albaniýalylaryň bir döwletde ýaşamaýandygyny ýaňzytdy we “albaniýalylar şol bir ýewropa üçeginiň astynda bolmalydyr” diýen sözleri ulandy. Bu biraz düşnüksiz. Siz Pristinanyň “şol bir ýewropa üçeginiň astynda” diýen sözleriniň näme aňladýandygyny aýdyňlaşdyryp bilmezmisiňiz? Bu Kosowa bilen Albaniýany Kosowada birleşdirmek islegimi? Siz Kosowa bilen Albaniýanyň nähili şertlerde birleşdirilmegini pikir edýärsiňiz?
Enwer Hodžaý: Kosowa soňky bäş ýyl bäri garaşsyz ýurt we biz hemişelik garaşsyz ýurt bolup galarys. Biz bu gün Kosowanyň öz serhetleriniň we territoriýasynyň çäginde 96 ýurt tarapyndan ykrar edilendigine hem-de öz topragymyzda garaşsyz Kosowa bilen döwletliligimizi berkitmekde gazanýan üstünliklerimize örän buýsanýarys.
Ýöne şonuň bilen bir wagtda, biz Kosowanyň halkara sistemasyna integrirlenmegi babatda hem saldamly işleri edýäris. Biz üç hepde mundan öň Ýewropanyň Dikeldiş we ösüş bankynyň agzalygyny aldyk. Bu biziň sebitde hiç bir ýurda birleşmek we öz serhetmizi üýtgetmek maksadymyzyň ýokdugyny aňladýar.
Emma Kosowa respublikasynyň ýeke-täk bir arzuwy bar, olam garaşsyz ýurt hökmünde Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmak, özem biz sebitdäki ähli beýleki ýurtlaryň Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmagyny ikelläp goldaýarys.


text:
Eýranda ýaşaýan etniki türkmenler ýagny halk arasyndaky ady bilen Türkmensähra türkmenleri durmuşyň ähli ugrunda bolşy ýaly edebiýatda hem Magtymgulydan ylham alýandyklaryny aýratyn nygtaýarlar. Şeýle ylham bilen Eýranda ýaşaýan türkmenleriň ýazyjydyr-şahyrlary "Miras" atly edebiýat hem sungat jemgyýetini döredip, eýýäm ençeme ýyl bäri bu ugurda işjeň iş alyp barýarlar.
Eýse, Türkmensährada ýaşaýan ýazyjy-şahyrlar dünýä türkmenleri bilen nähili aragatnaşyk saklaýarlar we olaryň bu ugurda islegleri näme? Şeýle-de, Türkmensähra türkmenleriniň "Miras" edebiýat hem sungat jemgyýetiniň göz öňünde tutýan maksatlary näme we olara ýetmek üçin nähili sepgitlere ýetildi? "Miras" jemgyýetiniň zenan agzalarynyň işjeňligi jemgyýete nähili täsir ýetirýär?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda Türkmensähra türkmenleriniň "Miras" jemgyýetiniň agzalary bolan edebiýatçylar we sungat işgärleri bilen bu guramanyň jemgyýetde oýnaýan roly we göz öňünde tutýan planlary barada söz açýar. Bu temadaky söhbetdeşlige gatnaşmak isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylary arkaly habarlaşyp bilerler. Şeýle-de, öz pikirdir-garaýyşlaryňyzy aşakdaky teswir bölüminde hem ýazyp bilersiňiz.


text:
Wengriýanyň geçmişde ýurda çozup giren sowet goşunyna garşylyk görkezenine 50 ýyl boldy. Ol 20 ýyl mundan ozal hem gündogar germaniýaly bosgunlara Günbatar Germaniýa geçmäge ýol açmak bilen Berlin diwarynyň ýykylmagyna goşant goşdy.
2004-nji ýylda Ýewropa Bileleşigine goşulan Budapeşt şu ýylyň 1-nji ýanwarynda Bileleşigiň gezegine ýerine ýetirilýän prezidentligini öz üstüne aldy. Bu hem öňki kommunistik ýurt üçin üstünlikdir.
Premýer-ministr Wiktor Orban içerden we daşardan gelýän tankytlary ret edýär.
Premýer-ministr Wiktor Orban prezidentlik döwründe Wengriýanyň ilkinji nobatda üns berjek meselesiniň Bileleşigiň mundan beýlägem giňemegi boljakdygyny bildirdi. Orban bu barada: “Biz ÝB-niň giňeme hereketini güýçlendirmek isleýäris. Giňeme täze agzalara içki meselelerini çözmäge kömek eder. Sebäbi giňäp, ösýänleriň gelejege bolan umydy artýar. ÝB üçin häzir çyndan gerek zat öz perspektiwasyna berk ynanmak” diýdi.
Wengriýanyň paýtagty Budapeştde geçen gepleşiklerden soň, Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman won Rompuý hem: “Prezidentlik işiniň kyn bolmagy mümkin, ýöne ol ýurt üçin sylagsyz bolmaz” diýdi.
“Gezegine ýerine ýetirilýän prezidentlige köpler kyn iş hökmünde garaýarlar. Bu, dogrudanam, şeýle. Ýöne men muňa belli bir derejede başgaça garaýaryn. Meniň pikirimçe, ol Wengriýa Ýewropa Bileleşigine umumy bähbit üçin umumy meselelere çemeleşmäge taýyndygyny görkezmek üçin pursat” diýip, won Rompuý aýtdy.Ösüşmi ýa-da tesiş?
Ýöne Ýewropa Bileleşiginde Wengriýanyň prezidentligine hemmeler o diýen gowy baha berenok. Muňa hem bu ýerde 1-nji ýanwarda güýje giren jedelli media kanuny sebäp bolýar. Bu kanun media erkinligini çäklendirip, häkimiýetleriň eline media hyzmatlarynyň we köpçülikleýin habar serişderleriniň üstünden kontrollygy berýär.
Bu täze kanun ýurduň içinde hem daşynda žurnalistler tarapyndan ýiti tankytlandy. Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy: “Bu kanun media erkinligi baradaky ölçeglere ters. Ol tankydy mediany we ýurtda umumy çekişmeleri dymdyryp bilýär” diýdi.
Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Freedom House” guramasy hem bu kanuny Wengriýada metbugat erkinligine urlan urgy diýip häsiýetlendirdi.
Wengriýaly ýazyjy we žurnalist Miklos Haraszti Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna media erkinligi boýunça iki möhlet wekilçilik eden adam. Ol täze kanuny “uly utanç” diýip atlandyrýar.
“Orbanyň hökümeti metbugata, öz aýtmagyna görä, ‘syýasy hakykaty’ bermek wezipesini tabşyrdy. Ýurtda demokratiýa başlaly aradan 20 ýyl geçensoň, olar bir partiýaly režime häsiýetli bir zady gaýtadan girizdiler. Ol hem žurnlistleriň ýurtda agzybirlige gulluk etmegi” diýip, Haraszti aýdýar.
Orban bolsa içerden we daşardan gelýän tankytlary ret edip, ýurduň täze kanunynyň beýleki Ýewropa ýurtlarynyňka meňzeşdigini aýdýar. Ol: “Biz Günbatar Ýewropadan gelýän tankytlardan gorkamzok” diýýär.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda ýokary derejede, ilki iki ýurduň prezidentleriniň arasynda, soň giňişleýin delegasiýa wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen türkmen-owgan gepleşikleri tamam boldy.
Türkmen metbugaty bu gepleşikleriň regiondaky parahatçylyk we howpsuzlyk üçin möhüm ähmiýete eýe bolandygyny ýazýar.
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy prezident Berdimuhamedowyň sapary mahalynda Kabulda adatdan daşary howpsuzlyk çäreleriniň görlendigini, köçeleriň baglanandygyny aýdýar.
Gepleşikleriň anyk netijeleri barada taýýarlanan maglumaty diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň ýörite delegasiýasy Türkmenistanyň prezident edarasynyň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky milli institutda we Daşary işler ministrliginde duşuşyklar geçirdi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili hanym Sýuzan Jon Kukuň ýolbaşçylygyndaky bu amerikan delegasiýasynyň wekilleri bu duşuşyklarda Türkmenistanda amala aşyrylýan demokratik prosesler hem-de adam hukuklarynyň berjak ediliş ýagdaýlary bilen tanyşdyryldy.
Bu saparyň barşynda amerikan delegasiýasynyň Türkmenistanyň Baş milli muzeýine, Türkmenistanyň milli haly muzeýine we Türkmenistanyň “Nusaý” taryhy-medeni zapowednigine hem sapar edendigi habar berilýär.


text:
Gyrgyzystanda 1-nji ýanwardan başlap kazinolary, ýagny humarhanalary we oýun awtomatlaryny ýapmaly diýlen karara gelnen bolsa-da, olaryň käbirleriniň henizem işleýändigi aýdylýar.
Humarhanalardaky oýunlardan jebir çeken, emma efirde adynyň tutulmagyny islemedik oşly bir zenan Oş şäherinde humarhanalaryň işleýändigini aýtdy:
—Oşda käbir humarhanalar ýapylypdyr. Käbirleri öňküsi ýaly işläp dur. Men işläp duran kazino barsam, “Sen näme patriotmy? Näme üçin bu ýere geldiň?” diýdiler. Olaryň sözünden geljek hepdede Bişkege baryp, humarhanany ýapmazlyk barada gepleşjekdiklerine düşündim.
Bişkek şäheriniň ýaşaýjysy Aýnura Haýdaralyýewa hem 3-nji ýanwarda, ýagny şu gün şäherdäki humarhanalary aýlanyp çykypdyr:
—Men häzir Kirow köçesindäki iň uly “Milana” atly humarhana bardym. Olar bize wagt beriň biz apparatlarymyzy ýygnamaly diýdiler. Soňra men “Rio” atly kazino girdim. Ol kazino däl-de, oýun zaly eken. Olar öňki režimde işleýärler. Olar maňa telefon nomeriňi ber diýip, gorkuzjak boldular. Eger-de oýun zalyny ýapmasalar, biz, ene-atalar, birigip çäre görmeli bolarys.
Humarhanalary ýapmagy talap edýänler onuň onlarça adamyň maşgalasynyň bozulmagyna getirendigini esasy sebäp hökmünde görkezýärler. Maglumatlara görä, Gyrgyzystanda 25 sany humarhana we 30-dan gowrak oýun awtomatlary goýlan kafeler bar.
Birinji ýanwardan daşary ýurtlardan gelen harytlaryň bazaryna gözegçilik edýän gullugyň humarhanalaryň we oýun awtomatlarynyň lisenziýalaryny yzyna alýandygy habar berildi. Emma humarhanalaryň başlyklary hökümeti suda bermäge synanyşýarlar. Bişkekdäki oýun biznesi bileleşiginiň ýuristi Elýar Mamytowyň sözlerine görä, humarhanalary ýapmak köp kanunlara, şol sanda Baş kanuna hem garşy gelýär.
Jedelli karar
Agzalýan bileleşigiň başga bir wekili Myrza Nyýazow humarhanalary ýapmagyň howlukmaç kabul edilen karardygyny belledi:
—Maksat ykdysady bahbitde bolsa, işi ykdysady kanunlara görä ýöretmeli. Ykdysady ryçaglar we metodlar bolmaly. Bu karar syýasy karar. Syýasy karar hiç wagt gowulyga getirmändi. Iki tarapyň hem pikirini öz içine alýan syýasy çözgüde gelmek mümkinçiligi bar. Humarhana – bu biznesiň bir bölegi bolany sebapli ol diňe daşary ýurt graždanlary we baý adamlar üçin işleýär. Çem gelen adamy oňa goýbermeli däl.
“Oýun biznesi” bileleşiginiň wekilleri 1-nji ýanwardan ähli humarhanalaryň ýapylandygyny aýdýarlar. Emma käbir ekspertler humarhanalary ýapmak bilen döwletiň uly girdejiden el üzjekdigini belleýärler.
Geçen ýyl 29-njy sentýabrda Ýokary Geňeşde humarhanalaryň we oýun awtomatlarynyň işine gadagançylyk girizýän karar kabul edilipdi. Karar parlamentde maslahat edilen wagtynda humarhanalaryň işgärleri parlamentiň binasynyň öňünde närazylyk aksiýasyny geçirdiler. Aksiýa gatnaşanlaryň biri Asel Ilaýewa şeýle diýýär:
—Biz bu ýere özümiziň iş orunlarymyzy goramak üçin geldik. Hökümet 15 müň adamy iş orny bilen üpjün etsin. Şeýle-de bize 15-20 müň somluk aýlyk tölesin. Şu ýere gelen her bir adam bäş adamy ekläp-saklaýar.
Humarly oýunlara öz erkini aldyrýan gyrgyzystanlylaryň garyndaşlary bu ýagdaýa çydaman, ýurduň hökümetine we parlamentine birnäçe gezek arz edipdirler we humarhanalary ýapmaklaryny talap edipdirler. Humarhanalary ýapmak baradaky kanuny parlament biragyzdan goldady. Ýurduň prezidenti hem bu kanuna gol goýdy. Emma şol wagt döwleti dolandyran Roza Otunbaýewa humarhanalary ýapmak bilen bu problemany çözüp bolmajakdygyny hem aýdypdy.


text:
Şenbe güni Azerbaýjanyň paýtagty Bakuda ýüzlerçe adam ýurduň harby bölüminde bir esgeriň ölümine getiren waka bilen baglanyşykly protest çäresine ýygnandy.
Bakuwyň merkezindäki “Fontan meýdançasynda” gurnalan bu çäre internet arkaly iş alyp barýan aktiwistler tarapyndan gurnaldy.
Demonstrasiýa bilen bir hatarda aktiwistler ýurduň goşun bölümlerinde ýaş esgerleriň ölümine getirýän wakalaryň öňüni almaklyga çagyryş edip, prezident Ylham Alyýewiň adyna ýazylan açyk hata gol toplamak çäresini-de ýola goýdular.
Azerbaýjanly aktiwistleriň bu meselä ünsi çekmeklerine şu geçen hepde Jeýhun Kubadow atly bir ýaş esgeriň harby bölümde ölmegi sebäp boldy.
Goşun bölüminiň resmileri onuň ýürek keselinden ölendigini aýtsalar-da, esgeriň dogan-garyndaşlary onuň bedeninde zorluklaryň we urgularyň yzlarynyň bardygyny aýdýarlar. Häzirki wagt ýurduň häkimiýetleriniň bu waka boýunça derňew işlerini ýola goýandyklary habar berilýär.


text:
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon öz halkyny çagalara eýmenç atlary dakmazlyga çagyrdy.
Rahmonyň bellemegine görä, möjek we uruş sözlerinden gelip çykýan adam atlary ony tisgindirýär eken.
Prezident Rahmon ene-atalara Firdöwsiniň “Şanamasyny” okap, bu eserden öz çagalaryna at saýlap almagy maslahat berdi.
Arapçadan terjime edilende ady “mähirli” sözüni aňladýan Rahmonyň bellemegine görä, haçanda ol birini döwlet wezipesine bellände, onuň adyna hem “içgin üns” berýän eken.
Täjik prezidenti bu çykyşyny ýurduň telewideniýesi arkaly etdi.


text:
Düýn Türkiýäniň hökümeti ýurduň iň uly mediýa guramasy bolan «Dogan Ýaýyn» guramasyna garşy salgyt tölegi bilen baglanyşykly çykarylan kararyň syýasy matlaplara esaslanýandygy baradaky aýyplamalary ret etdi.
Geçen hepde Türkiýäniň sudy ençeme metbugat serişdelerini we telewizion stansiýalary özüne birikdirýän «Dogan Ýaýyn» guramasyny salgyt tölemänlikde aýyplap, bu gurama 2.5 milliard dollar jerime saldy.
Bu baradaky çykarylan karar ilat arasynda käbir nägilelikleri döretdi. Türkiýäniň käbir raýatlary bu soňky wakany «Dogan Ýaýyn» atly mediýa guramasynyň Rejep Taýyp Ärdoganyň hökümetini tankytlap gelýändigi üçin, oňa garşy görlen çäre diýip häsiýetlendirýärler.
Düýn Türkiýäniň maliýe ministri bu bildirilýän aýyplamalaryň ýerliksiz aýyplamadygyny aýdyp, muny ret etdi.


text:
Maryly mugallyma Gülsoltan daýza eýýäm üç aýdan bäri zähmet hakyny alyp bilmän kösenýär. Ýerli resmiler aýlyklaryň plastik kartlara geçirendigini öňe sürseler-de, 50 ýaşlaryndaky başlangyç synp mugallymy bankdan puluny nagtlaşdyryp bilmeýändigini gürrüň berýär.
“Bankomatlara haçan barsaň boş. Eýýäm üç-dört aýdan bäri aýlyklar ýok” diýip, Gülsoltan mugallym gürrüň berdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, Türkmenistanda eýýäm birnäçe ýyldan bäri hökümet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklary banklaryň üsti bilen ýörite plastik kartlaryna geçirilip, adamlar soňy bilen diňe bankomatlaryň üsti bilen olary nagtlaşdyryp bilýärler.
Gülsoltan mugallyma bank resmileriniň her gün “pullar geler” diýip, söz berýäniklerini; bu aýlyk-günlüksiz düşen ýagdaýlaryndan baş alyp çykmak üçin, hojalygyndaky towukdyr mallary satyp başlandyklaryny aýdýar.
Galyberse-de, Gülsoltan daýza ýaly zähmet haklaryny ençeme aýlap alyp bilmän kösenýändiklerini aýdýan barha köp türkmenistanlylardan arz-şikaýatly maglumatlar gelip gowuşýar.
Ýakynda Lebabyň Halaç etrabynyň mugallymlarynyň biri Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, sebitiň ençeme bilim işgärleriniň adyndan gürläp, iki aýdan bäri aýlyksyz, bialaç oturandyklaryny gürrüň berdi.
Daşogzuň Köneürgenç şäheriniň 10-njy mekdebiniň mugallymy iki aýlap saklanan zähmet haklarynyň düýn, ýagny 14-nji noýabrda plastik kartlaryna geçirilendigini aýtsa-da, aýlygyny nagtlaşdyryp biljekdiginiň gümanadygyny hem sözüne goşdy.
“Bankomatlarda pul bolmasa-da, olaryň öňünde elmydama onlarça adam nobata durandyr. Şu gün baryp görsem, eýýäm 200 adamynyň ady ýazylan sanaw düzülipdir” diýip, efirde atlandyrylmasyzlygyny soran mugallymlaryň biri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Türkmenistanda zähmet haklarynyň ençeme aýlap gijikdirilmegi bilen birlikde, un, şeker, ýag ýaly möhüm azyk harytlarynyň bahalary hem telim esse ýokarlanyp, käbir sebitlerde olar dükanlaryň tekjelerinden doly ýitirim boldular.
Ýokarky ýagdaýlar dogrusynda ilatdan barha köpelýän nägilelikli maglumatlaryň fonunda döwlet emeldarlary we habar serişdeleri bu barada entek halk köpçüligine hiç hili maglumat bermediler. Azatlyk Radiosynyň hem degişli türkmen resmilerinden nähilidir bir kommentariý almak synanyşyklary netije bermedi.
Bu aralykda, maryly Gülsoltan mugallyma zähmet haklarynyň mundan beýläk hem berilmän saklanmagy dowam etse, ýagdaýyň has-da ýaramazlaşjakdygyny aýdyp zeýrendi: “Aýlyklarymyz berenok” diýip, hemme kişi zeýrenip, närazy gezip ýör. “Işi taşlap, gaçyp gidibermeli boldy” diýip, janyndan doýup ýörenler hem bar”.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 12-nji fewralynda boljak prezident saýlawlarynda ýokary wezipä dalaşgärlere üstünlik arzuw etdi diýip, resmi TDH gullugy habar berýär.
Öz halka ýüzlenip eden Täze ýyl gutlagynda Berdimuhamedow Türkmenistanda prezident saýlawlarynyň milli kanunçylyga laýyklykda, alternatiw esasda ýokary guramaçylyk derejesinde geçjekdigine, demokratik prinsipleriň, aç-açanlygyň berjaý ediljekdigine, saýlawlara jemgyýetiň ähli gatlaklarynyň wekilleriniň aktiw gatnaşjakdygyna ynam bildirýär.
“Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakyndaky” kanunyň 37-nji maddasynyň 1-nji bölümine laýyklykda, Türkmenistanyň prezidentligine kandidat resmileşdirilen gününden saýlawlaryň önündäki agitasiýa işi başlanýar we ol saýlawlara bir gün galanda tamamlanýar.
29-njy dekabrda geçiren maslahatynda Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy dört kandidaty resmi dalaşgär hökmünde hasaba aldy. Ýöne ýokary kürsä dalaşgärleriň anyk sanyny çap etmedi. Käbir çeşmeler 14, käbiri 15 dalaşgäriň hödürlenendigini ýazýar.
Prezidentlige kandidatlaryň biri-de “Galkynyş” hereketi tarapyndan hödürlenen Türkmenistanynyň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowdyr. Resmi hasaba alnanlaryň arasynda häzirlikçe ady bolmasa-da, Täze ýyl dabaralary bilen bagly ýurduň köpçülikleýin habar serişdelerinde Berdimuhamedowyň özboluşly agitasiýasy dowam edýär. Mysal üçin, türkmen telewideniýesiniň 1-nji ýanwardaky teswirlemesinde şeýle diýilýär:
—Bedew atlara juda belent gadyr goýýan, olar hakda birnäçe eserleri döreden hormatly prezidentimizi bedew atlarynyň ýanynda göreniňde, şol pursatlaryň taryhy we häzirki döwri özünde jemleýändigine göz ýetirýärsiň.
Türkmen kanunçylygy ýokary wezipä dalaşgärleriň ählisi üçin wagyz meselesinde deňligi kepillendirýär. Iş ýüzünde şol deňlik nähili? Žurnalist Aşyrguly Baýryýew bu barada şeýle diýdi:
—“Prezidentiň saýlawlary hakyndaky kanunyň” wagyz işleri baradaky maddalarynyň saýlawlar yglan edilenden bäri bozulmagyna ýol berilýändigi göze ilýär. Dalaşgärleriň deňligi saklanylmaýar, bir dalaşgär ileri tutulýar, onuň haýryna wagyz işleri ol dalaşgär hökmünde bellige alynmanka başlanyp, artykmaçlyk ýagdaýynda häzirem dowam etdirilýär. Ýagdaý, umuman, häzir şeýle, belkem, häkimiýetler indiden beýläk kanuna berk eýererler.


text:
Hytaýyň döwlet habar gullugy Sinszýanda polisiýa stansiýasyna edilen hüjümde azyndan dört adamyň öldürilendigini aýdýar.
Sinhua habarlar gullugy hüjümçileriň uýgur azlygyndan bolup, Hotan şäheriniň polisiýa binasyna ot berendiklerini we birnäçe adamy zamun alandyklaryny ýazdy.
Habarda aýdylmagyna görä, ölenleriň ikisi zamun alnan adamlar, biri howpsuzlyk işgäri, ýene biri bolsa polisiýa ofiseri.
Germaniýada ýerleşýän Dünýä uýgur kongresiniň sözçüsi bu çaknyşygyň uýgurlaryň bir toparynyň bir bölek polisiýa işgärini zamun alyp, öz tutulan garyndaşlarynyň boşadylmagyna talap etmek synanyşygy netijesinde dörändigini aýtdy.
2009-njy ýylyň iýulynda uýgurlaryň regional paýtagty Urumçyda köplükdäki han hytaýlylyar bilen uýgurlaryň arasynda bolan çaknyşykda 200 çemesi adam öldürilipdi.


text:
Türkmenistan halkara derejesinde ykrar edilmegiň kiçiräk bir nyşanyna eýe boldy
.
Halkara sport çäresine beýemçilik etmek Merkezi Aziýada bir durumyň, statusyň simwoly ýaly bir bolup görünýär.
Özbegistan 1997-2002-nji ýyllarda Prezidentiň kubogy ugrundaky tennis ýaryşyna beýemçilik etdi we tennis dünýäsiniň Tim Henman, Marat Safin, Ýewgeniý Kafelnikow ýaly tanymal wekillerini özüne çekdi.
2013-nji ýylda, geçen noýabrda Almatyda tamamlanan dünýä Boks çempionatyna beýemçilik eden Gazagystan 2011-nji ýylda Aziýa Gyşky oýunlaryna beýemçilik etdi. Indi bolsa, 2022-nji ýylda Geçiriljek Gyşky Olimpiýa oýunlaryna beýemçilik etmäge dalaş edýär. Daşkent baryp 1990-njy ýyllaryň başynda 2000-nji ýylyň Tomusky Olimpiýa oýunlaryny özünde geçirmek isläpdi.
Aşgabat hiç wagt Olimpiýa oýunlaryna beýemçilik edip bilmez, sebäbi, birnäçe hepde mundan öň Türkmenistanda gar ýagan hem bolsa, bu ýurduň tomusda 50 gradus yssysy bilen bilelikde, halkara derejesinde gyşky sport oýunlaryny geçirmek mümkinçiligi ýok
Emma windsörfiň, ýelkenli gaýykda ýaryşmak başga gürrüň. Hökümete tarapdar Turkmenistan.ru websaýty 28-nji fewralda Professional Windsörfiň assosiasiýasynyň 2014-nji ýylyň 15 bölümli, aýlap dowam etjek Dünýä Windsörfiň çempionatynyň geçmeli ýerleriniň biri hökmünde Türkmenistanyň Hazar ýakasyndaky «Awaza» kurortyny hem saýlap aldy.
Bu habar maňa gaty geň göründi we men onuň yzyny çalyp görmek kararyna geldim.
Dogrudanam, Professional Windsörfiň assosiasiýasynyň websaýtynda (www.pwaworldtour.com) «Awaza PWA Dünýä çempionaty» 1-nji iýuldan 6-njy iýula çenli geçirilýär diýlip ýazylypdyr. Bu çäre Magarita adasynda, Karib deňzinde, Wenezuelanyň kenarlarynda geçjek ýaryşdan soň we Kanar adalarynyň üçüsinde boljak ýaryşlardan bir aýa golaý öň geçiriler.
Eýsem, çyndanam Awazadamy?
PWA 2014 Dünýä çempionatynyň ýaryşlarynyň geçiriljek ýerleriniň sanawynda Kosta Brawa, Bonaýre - Niderland Antilles adalary, Alaçati - Türkiýe, Maui – Hawaýi, Täze Zelandiýa we Çili hem bar.
Awaza?
Görlüp oturylsa, bu habar Türkiýäniň «Polimeks» kompaniýasynyň başlygy Erol Tabança tarapyndan yglan edilen eken. Tabança, megerem Türkmenistanyň hökümetiniň «Polimeksi» millardlap dollara durýan gurluşyk şertnamalary bilen sylaglany, şol sanda täze Aşgabat aýeroportyny we «Awazadaky» «Ýelken» ýaht klubyny gurmagy ynanany üçin, sylaga sylag hökmünde, PWA bilen ylalaşyk gazanypdyr.
Turkmenistan.ru bu ýaryşa dünýäniň 40-dan gowrak ýurdundan ýelkenli gaýykçylaryň, windsörfçileriň 100 çemesiniň geljegini we daşary ýurt mediasynyň žurnalistleriniň uly toparynyň bu ýaryşy beýan etmäge gatnaşjagyny habar berýär.
Bu sport çäresi belki-de eýýäm türkmen häkimiýetleriniň ýaryşa gatnaşjak ýa-da ony görmäge geljek islendik topara wiza bermegine ýol açandyr.
Ýöne, gepiň gerdişine aýtsak, regional at-abraý sebäplerini bir gyra goýamyzda hem, izolýasiýaçy Türkmenistanyň halkara sport çäresini geçirjek bolmagynyň başga-da bir düşündirişi bar.
Meniň göwnüme bolmasa, hakykatda ýelkenli gaýyk, windsörfiň ýaryşyna beýemçilik etmek Türkmenistan üçin ajaýyp bir çäre bolup durýar.
Türkmenbaşy şäherinde, Awazanyň golaýynda bir aeroport bar we bu çärä gatnaşmaga gelen daşary ýurtly myhmanlaryň hiç biri Türkmenistanyň köp ýerini görüp bilmez. Birnäçe ýyl bäri işleýän «Ýelken» ýaht kluby myhmanlar we media üçin gowy gezim meýdany bolup, onuň derwezeleri Türkmenistanyň raýatlaryny öz arkasynda, aňyrlarda saklar. Atletler bolsa, ýaryşýan wagtlary hatda türkmen topragynda hem bolmazlar.
Bu Türkmenistanda bolan ýaly bir zat bolar, emma hakykatda ol ýerde bolan ýaly bolmaz.
Men ol ýerde bolup bilmerin, çünki bir sebäpden men Türkmenistana hiç wiza alyp bilemok. Emma Turkmenistan.ru bu sport çäresiniň internetde göni alnyp görkeziljekdigini aýdýar.
Bu ýaryşa türkmen sportçularynyň hem gatnaşýandygy barada hiç zat agzalmandyr. Emma men «Awazadaky» ýaryş tamamlanmazdan öň ol ýerde prezident Gurbanguly Berdimhumedowyň ýelkenli gaýyga atlanan suratlarynyň welin bäş-altydan az bolmajagyny çak edýärin.


text:
Täze şäher Ruhabat etrabynyň "Türkmenistan" daýhan birleşiginiň çäginde gurlar. Berdimuhamedow şäheriň guruljak ýerini oňlaýandygyny aýdyp, gurluşyk işlerine tiz girişmegiň zerurdygyny belledi hem-de täze Abadanyň Türkmenistan boýunça nusgawy şäher bolmalydygyny mälim etdi. Berdimuhamedowyň görkezmesine laýyklykda, täze şäheriň taslamalaryny durmuşa geçirmek üçin potratçylar bäsleşik esasynda saýlanyp alnar.
Täze Abadan şäherinde döwrebap ýaşaýyş jaýlary, söwda merkezi, myhmanhana, amfiteatr, saglygy goraýyş binalar toplumy, medeniýet merkezi, oba senagat binalar toplumy gurlar. Mundan başga-da, täze guruljak desgalarda Ahal welaýat hem-de Abadan şäher häkimlikleri, jemgyýetçilik guramalarynyň we döwlet edaralarynyň jaýlary ýerleşer.
Şu ýylyň 7-nji iýulynda Abadan şäheriniň eteginde ýerleşýän ýarag ammarynda partlama bolupdy. Partlamanyň şähere näderejede zyýan ýetirendigi barada resmi ýagdaýda anyk maglumatlar berilmese-de, 10-njy iýulda hökümet toparynyň mejlisinde Berdimuhamedow Abadanda täze şäheriň guruljakdygyny aýdypdy we bu meselede ähli zerur çäreleriň görüljekdigini mälim edipdi.
Karta: Ruhabat etrabynyň "Türkmenistan" daýhan birleşigi we Abadan şäheri.
Ulaldyp gör
Arkadagdan Abadanamy?
Şu ýylyň birinji ýarymynda Aşgabatdan 40 kilometr gündogarda Ahal welaýatynyň täze administratiw şäheriniň düýbüni tutmak meýilleşdirilipdi. Resmi ýagdaýda beýan edilmese-de, assyrynlyk bilen bu şähere Arkadag diýen ady dakmak kampaniýasynyň alnyp barlandygy barada habar berildi.
Adyny aýtmakdan saklanan jogapkär işgär Ahal welaýatynyň täze administratiw şäherini düýpden gurmakdan resmileriň el çekendigini aýdýar. Ahal welaýat häkimliginiň edara ediş binasy täze Abadan şäherinde ýerleşer.
Şeýle hem şol jogapkär işgäriň aýtmagyna görä, geljekde ýurtda altynjy welaýatyň emele gelmegine garaşylýar. Abadan şäheri Ahal welaýatynyň administratiw şäheri bolar. Balkan welaýatynyň Serdar (öňki Gyzylarbat) etrabynyň bolsa Ahal welaýatyna goşulmagy meýilleşdirilýär. Kaka, Tejen, Altynasyr, Babadaýhan, Sarahs etraplarynyň Ahal welaýatynyň düzüminden çykarylyp, täze dörediljek welaýata girizilmeginiň mümkindigi barada ol öz pikirini mälim edýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.