text:
Türkmenistanyň Baş kanunynyň 28-nji maddasynda raýatlaryň maglumat almak hukuklary barada şeýle diýilýär: “Türkmenistanyň raýatlarynyň döwlet syryndan we kanun tarapyndan goralýan beýleki syrlardan başga maglumatlary almaga hukuklary bardyr”.
Türkmenistanda hökümetiň raýatlara maglumat bermegi barada ýörite kanun ýok. Ýöne postsowet ýurtlarynyň aglabasynda şeýle kanun bar diýip, düýbi Madriddäki “Aceess Info Europe” atly hökümete degişli däl guramanyň
ýerine ýetirji başlygy Helen Darbişire Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Bu topar raýatlara maglumatyň elýeterliligi, söz we metbugat azatlygy barada alada edýär. Azatlyk Radiosyndan Guwanç Gere Helen Darbişaýr
bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: Helen, raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagy baradaky hukuk näme? Helen Darbişaýr :
Raýatlara maglumatyň elýeterliligi baradaky hukuk olaryň hökümetden, jemgyýetçilik edaralaryndan maglumat alyp bilmek hukugydyr. Her bir raýatyň maglumat almak haky bar. Çünki biz öz pikirimizi aýtmaga hakly. Munuň üçinem bize maglumat gerek. Bu hukuk hem maglumatyň elýeterli bolmagy baradaky kanun arkaly berjaý edilýär . Azatlyk Radiosy: Helen, siz bu ugurda köp ýyllardan bäri işleýärsiňiz. Eýse, dünýäniň näçe ýurdunda raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagy barada ýörite kanun bar. Helen Darbişaýr :
Dünýäniň 84 ýurdunda raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagy barasynda yörite kanun bar. Olaryň köpüsi ÝHHG-e agza ýurtlar. Ýagny, gurama agza 45 ýurtda şeýle kanun bar. Azatlyk Radiosy: Eýse, siz öz barlaglaryňyzy nähili geçirýärsiňiz?
Helen Darbişaýr :
Helen Darbişaýr
Biz şol kanunyň her bir raýatyň maglumat almak üçin häkimiýetlere ýüzlenmegine nähili mümkinçilik berilýändigini öwrenýäris. Hökümet raýatlaryň haýyşyna jogap bermäge we olara maglumat bermäge borçly. Hökümetiň milli howpsuzlyk ýa-da bir şahsy goranmak sebäbi bilen maglumat bermekden ýüz öwürmegi mümkin. Elbetde, bu juda az duşýar. Biz salgyt töleýäris we hökümeti saýlaýarys. Hut şonuň üçin-de, hökümetiň biziň pulumyzy näme edýändigini we onuň öz ygtyýarlyklaryny nähili ulanýandygyny bilmäge hukugymyz bar. Şol kanun hökümete gözegçilik etmegiň demokratik guraly. Ol demokratik jemgyýetde örän güýçli. Biziň guramamyz dünýäniň ähli ýurdunyň raýatlaryna maglumatyň elýeterli bolmagy üçin ähmiýetli mehanizmleri durmuşa ornaşdyrýar. Azatlyk Radiosy: Helen, dünýäde raýatlara maglumatlaryň elýeterliligi boýunça geçiren soňky barlaglaryňyz barada gürrüň beräýseňiz?
Helen Darbişaýr :
Biz dünýäniň köp ýurdunda barlaglar geçirdik. Biziň ýakynda geçiren barlaglarymyzyň netijesinde raýatlara maglumatyň elýeterliligi boýunça iň öňdäki orunda Täze Zelandiýa durýar. Şeýle-de bu kanuny ýakynda kabul eden Merkezi we Gündogar Ýewropa ýurtlary hem gowy bahany aldylar. Olaryň hataryna Serbiýa, Sloweniýa, Çernogoriýa, Makedoniýa, Gürjüstan we Ermenistan hem girýär. Meselem, olar öz raýatlaryna býujetiň nähili sarp edilişi barada doly maglumat berýärler. Emma Nigeriýa, Zimbabwe, Wenesuela ýaly demokratik däl ýurtlar öz raýatlaryna örän az maglumat berýärler.Azatlyk Radiosy: Eýse, siziň tejribäňizde raýatlara maglumat elýeterliligi bilen bagly haýsy-da bolsa bir şowly sud işi boldumy? Helen Darbişaýr :
Adam hukuklary boýunça Ýewropa sudunda örän gyzykly bir sud boldy. Şol işi wengriýaly adam hukuklaryny goraýan gurama suda berdi. Bu gurama Wengriýanyň Ýokary sudundan täze kanun we onuň Baş kanuna näderejede laýyk gelýändigi barada maglumat almak isledi. Adam hukuklary boýunça Ýewropa sudy şol maglumatlar gurama berilmeli etdi. Sebäbi, olar adam hukuklary guramasynyň jemgyýetçilik debata gatnaşmagy üçin zerur diýen karara geldi.
Hut şuňa meňzeş sud işi Latyn Amerika regionynda hem boldy. Amerikanyň sudy daş-töweregi goramak bilen bagly maglumat jemgyýete berilmeli. Çünki ol raýatlaryň pikir azatlygynyň bir bölegi we raýatlar hökümetiň bilýän zadyndan habarly bolmaga hakly diýen karara geldi. Şonuň ýaly-da raýatlaryň häkimiýetlerden maglumat almaga hukugynyň bardygy bilen bagly köp ýurduň özünde hem oňyn kararlar kabul edildi. Azatlyk Radiosy: Helen, raýatlara maglumat elýeterliligi bilen bagly ýagdaýlar postsowet ýurtlarynda nähili?Helen Darbişaýr :
Elbetde, bu biziň haýsy ýurt barada gürrüň edýändigimize bagly. Mysal üçin, 2004-nji ýylda Ýewropa Bileleşigine agza bolan öňki kommunist ýurtlaryň ählisinde raýatlara maglumat elýeterliligi barada ýörite kanun bar. Orsýetde bu kanun geçen ýylyň 1-nji ýanwaryndan güýje girdi. Häzir Orsýetde hökümetden maglumat almak mümkin. Elbetde, ol nähili maglumat isleýändigiňe bagly.
Eger biz Kawkaz ýurtlaryna seretsek, onda ýagdaýlar Gürjüstanda örän gowy. Bu ýurtda ýörite kanun 1999-njy ýylda kabul edildi. Raýat jemgyýetine degişli guramalar hökümetden maglumat alyp bilýärler. Ermenistanda hem ýagdaýlar Gürjüstana çalymdaş we ol 2003-nji ýylda kanun kabul etdi. Ermenistandan maglumat almak kyn bolsa-da, bu mümkin zat.
Azerbeýjanda ýagdaýlar kän bir gowy däl. Egerde biz Merkezi Aziýa geçsek, onda bu ýurtlarda raýatlara maglumat elýeterliligi baradaky kanun kagyz ýüzünde bar. Emma durmuşda häkimiýetlerden islän maglumatyňy almak uly mesele. Gyrgyzystanda, Özbegistanda, Täjigistanda bu ugurda ýörite kanun bar. Ýöne bize gowşan habarlara görä, olar islän maglumatyňy alyp bolýan açyk ýurtlar däl.
Elbetde, Türkmenistan örän ýapyk ýurt we ondan haýsy-da bolsa bir resmi maglumat almak örän kyn. Meniň pikirimçe, Merkezi Aziýanyň maglumat almak boýunça dünýäde iň kyn regionlaryň biri bolmagy mümkin. Raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagy – olaryň iň esasy hukuklarynyň biri. Adamlaryň hökümetiň näme iş edýändigini bilmäge haky bar. Şonuň üçin-de, Merkezi Aziýa ýurtlarynda etmeli işler entek örän köp. Azatlyk Radiosy: Siz ahyrky barlaglaryňyzda Merkezi Aziýa ýurtlary barada nähili maglumatlar ýygnap bildiňiz? Helen Darbişaýr :
Şol barlaglaryň Merkezi Aziýa degişli bölegi örän gyzykly boldy. Sebäbi, regionda ilata maglumat elýeterliligi bilen bagly ähli ýagdaýlar gowam däl, erbedem. Biz Gazagystanda, Gyrgyzystanda we Täjigistanda barlag geçirdik. Gazagystan biziň dört haýyşymyzyň diňe käbirine jogap berdi. Olar tebigat, garrylar öýi, kömek edýän guramalar barada. Gyrgyzystan iki haýyşymyza doly we birine bölekleýin jogap berdi. Täjigistandan bolsa, diňe bir haýyşymyza jogap alyp bildik. Käbir haýyşlarymyza syrly maglumat diýip, jogap bermediler. Täjigistan ýaramaz baha aldy.
Bular kiçi barlaglar bolsa-da, meniň pikirimçe, birinjiden, şol ýurtlardan maglumat almagyň asla mümkin däldigini, ikinjiden bolsa, regionda raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagy bilen bagly ýagdaýlaryň gowy däldigini we žurnalistleriň, hökümete degişli däl guramalaryň, orta gürpdäki ilatyň hökümetden maglumat almak baradaky hukuklaryna hormat goýmakda edilmeli işleriň köpdügini görkezdi. Azatlyk Radiosy: Helen, siz türkmen resmilerinden maglumat almaga synanyşdyňyzmy we nähili jogap aldyňyz?Helen Darbişaýr :
Biz türkmen häkimiýetlerinden haýsy-da bolsa bir maglumat almak üçin synanyşyk etmedik. Maňa türkmenistanly iki adamyň aýtmagyna görä, häkimiýetlerden maglumat almak juda kyn. Adam hukuklaryny goramak bilen meşgullanýandygyňy ýa-da žurnalistdigiňi aýdyp, olardan maglumat almak örän kyn.
Türkmenistanyň raýaty bolmazdan, saglyk, bilim pudagy barada maglumat bermeklerini sorasaň, olary almagyň mümkin. Emma bu kyn diýdiler.Ýöne gyzykly ýeri, golaýda men Bütindünýä bankyndan Türkmenistan barada maglumatlary aldym. Bank meniň haýyşyma derrew jogap berdi. Dünýä banky Türkmenistana nähili pul sarp edýändikleri barada jikme-jik gürrüň berdi. Gepiň gysgasy, Türkmenistan barada maglumat almagyň bir ýoly – başga ýurtlara ýa-da Türkmenistanda işleýän Halkara guramalara ýüzlenmek. Bu häzirki döwürde biziň üçin ýeke-täk çykalga bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, siziň guramaňyz maglumat elýeterliligi bilen bagly raýatlara kömek edýärmi?Helen Darbişaýr :
Elbetde, biziň raýatlara kömek edýän ýörite bölümimiz bar. Adamlar biziň Web saýtymyzy “Google” gözleg motorynda “Acces Info Europe” diýip ýazsalar, tapyp bilerler. Islendik maglumat almak isleýän adamlar, goý, ol žurnalist, adam hukuklaryny goraýjy ýa-da adaty biri bolsun, bize ýüzlenip biler. Biz häkimiýetlerden maglumat almagyň ýollary barada maslahat berip, nähili ýüzlenmelidigini öwredip bileris. Olaryň käbiriniň Ýewropa Bileleşigine, islendik hökümete ýüzlenmek isleýän bolmagy mümkin.
Elbetde, biz raýatlaryň islän maglumatyny alyp biljekdigine kepil geçip bilmeris. Emma biz raýatlara maglumat almagyň hukuk taraplary barada maslahat bereris we olary goldarys. Biz käte raýatlaryň bu ugurdaky meselesini suda hem berýäris. Azatlyk Radiosy: Türkmenistan tebigy baýlyklary ummasyz ýurt. Eger ýurduň bir raýaty şol tebigy baýlyklaryň eksportyndan gelýän girdejiler barada hökümetden maglumat almak islese, siz oňa nähili maslahat bererdiňiz?Helen Darbişaýr :
Meniň pikirimçe, Türkmenistan ýaly ýurtdan maglumat almak isleseň, oňa döredijilikli çemeleşmeli. Ýagny, şol maglumatlaryň türkmen hökümetinden başga ýene kimde bolup biljekdigi barada oýlanmaly. Sebäbi Türkmenistanyň tebigy baýlyklaryny import edýän ýurtlary köp. Şol döwletlerde maglumat bar bolmagy mümkin. Şeýle-de nebit-gaz ýa-da beýleki ugurlarda işleýän şirketler hem bar. Olar öz işleýän ýurtlaryna töleýän pullary barada maglumat çap etmeli. Garaz, bir ýurt ýeterlik açyk bolmasa-da, beýleki döwletlerde ýa-da hususy kompaniýalarda ol ýapyk ýurt hakynda maglumat bolaýmaly. Olar bu maglumatlary jemgyýetçilige elýeterli etmeli.
Men Türkmenistan barada Bütindünýä bankyndan maglumat alanymy mysal getirmekçi we şeýle strategiýany ulanmagy maslahat berýärin. Iň bärsinden bu strategiýa ilkinji ädim bolup biler. Ýagny, bu hökümetlere basyş etmegiň we olary köpräk açyk-aýdyň syýasat alyp barmaga itermegiň bir ýoly. Elbetde, eger hökümeti maglumat bermäge mejbur etmek juda howply bolsa, onda men bu ýollary maslahat bermekçi däl. Şeýle ýagdaýda has howpsuz bolan başga çeşmelerden maglumat gözlemek örän amatly bolar.
Adam hukuklary boýunça Halkara sudy raýatlara maglumatyň elýeterli bolmagynyň ynsan hukuklaryna degişlidigini tassyklady. Ol biziň her birimiziň hukugymyz. Biziň saýlan hökümetimiz bolsa maglumat bermäge borçly. Olar däl-de, biz başlyk. Jemgyýetçilik edaralarynda işleýän resmilere pul töleýän adamlar başlyk. Biziň olaryň näme işler edýändigini bilmäge hakymyz bar. Men hemmeleri hökümetleriň açyk- aýdyň syýasat alyp barmalydygy we raýatlara maglumatlaryň elýeterli bolmalydygy baradaky tagallamyzy goldamaga çagyrýaryn.Azatlyk Radiosy: Helen, gürrüňdeşlik üçin sag boluň!


c: text/html

text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Siriýanyň esasy kürt toparynyň liderine demirgazyk Siriýada awtonom kürt regionyny döretmäge synanmazlyk barada duýduryş berdi.
Türk resmileri anna güni Demokratiki birleşik partiýasynyň lideri Saleh Muslim bilen duşuşdylar.
Bu partiýa Türkide gadagan edilen Kürdüstan işçiler partiýasynyň Siriýadaky şahamçasy ýaly görülýär.
Erdogan bu duşuşyk baradaky habary tassyk etdi we Demokratiki birleşik partiýasynyň "howply oýnunyň" gün tertibinde bolandygyny aýtdy.
Siriýaly kürtler şu hepdäniň başynda demirgazyk Siriýada mazaly ýokary galdylar we kürtler bilen araplaryň arasyndaky ynamsyzlygyň ösmegi netijesinde jihadçylary kowup çykardylar.
Kürtler Siriýanyň ilatynyň jemi 10 prosentini düzýär. Olaryň köpüsi ýurduň demirgazygynda ýaşaýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
7-nji iýulda Abadan şäherinde ýerleşen ýarag ammarynda bolan partlamanyň ýetiren zyýanlaryny aradan aýyrmak üçin döwlet tarapyndan dikeldiş işlerini geçirmeklik dowam edýär.
Abadan şäheriniň ýaşaýjysy Bägüliň aýtmagyna görä, ilkibaşda guramaçylyk taýdan gowşak bolan dikeldiş işleri soňky günler has netijeli alnyp barylýar.
Ýaşaýjylar hem indi agyr gorkudan, ilkinji kynçylyklardan birneme saplanyp, kadaly ýagdaýa gelip ugradylar. Ýykan-ýumranlykdan soň dargap ýatan aýna böleklerinden, döwlen penjireleriň galyndylaryndan köçeler arassalandy. Şäheriň söwda bazary we onuň töweregindäki hususy dükanlar bejerilip, tertibe salyndy.
“Bu waka bilen baglanyşykly ilat arasynda döwlet ýolbaşçylaryna dörän närazyçylykly garaýyşlar hem assa-ýuwaş ýatyşýar” diýip, Bägül partlamadan soň ilaty azyk önümleri, gyzgyn nahar bilen üpjün edilmegiň has hem guramaçylykly bolandygyny gürrüň berdi.
Ýöne welin, ilat arasynda dürli häsiýetli adamlaryň özlerini alyp baryşlary örän geň galdyryjydygyny hem Bägül aýtdy. Onuň gürrüň bermegine görä, partlamadan soň ilata berlen gyzgyn nahary almakda göze-başa düşüp, gelşiksiz hereketler edýän zenanlar, çagalar hem köp bolupdyr.
Dürli ölçegdäki gaplary nahardan dolduryp, öýlerine nahar daşaýan käbir ýaşaýjylar biri-birinden öňe düşjek bolşup, göze-başa düşüpdirler. “Bu betbagtçylygyň günäkäri kim, onuň ilata ýetiren zyýanynyň öwezini nädip dolmaly, bu zatlar barada oýlanýan az” diýip, Bägül aýdýar.
Onuň pikirine görä, bu hadysa bilen baglanyşykly döwlet tarapyndan berilýän ýardamlara örän berk gözegçilik hem zerur.
“Berilýän ýardamlary halka ýetirmekde, bu işe gatnaşygy bolan adamlaryň arasynda, eli egrilik edip, ilat üçin goýberilýän ýardamlary öz şahsy bähbitleri üçin ulanjaklar hem tapylman durmaz” diýip, Bägül belleýär.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
«Talyban» jeňçileri demirgazyk Owganystanda bolan dikuçar heläkçiliginden soň azyndan 15 adamy ýesir aldylar.
Ýerli resmiler üç adamyň ölümine getiren wakanyň 24-nji noýabrda, Farýab welaýatynda bolandygyny aýdýarlar.
Farýabdaky bir goşun ofiseriniň aýtmagyna görä, graždan dikuçary harby işgärleri gatnatmak üçin hakyna tutulypdyr.
Polisiýadaky bir çeşme ýesir alnanlaryň arasynda iki sany daşary ýurtly esgeriň hem bardygyny aýdýar.
Welaýat polisiýasynyň başlygy Saýed Aga Andarabi dikuçaryň tehniki näsazlyk esasynda ýere ýykylandygyny aýdýar. Howpsuzlyk güýçleri adamlary halas etmek üçin operasiýa başlady.
«Talybanyň» ýerli resmisi «biz 15 adamy tutduk, eger goşun öz halas ediş operasiýasyny togtatmasa, olary öldüreris» diýdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň Konstitusion suduna Orsýet babatynda halkara sudlaryň, şol sanda Adam Hukuklary boýunça Ýewropanyň sudunyň çykaran kararlaryny berjaý edip-etmezlige ygtyýar berýän kanuna gol çekdi.
Putinyň 15-nji dekabrda gol çeken kanuny başda Orsýetiň Döwlet Dumasynda we Federasiýa Geňeşinde makullanypdy.
Kanunda Konstitusion suduň Orsýetiň, orsýetlileriň we orsýet guramalarynyň halkara sudlaryň kararyny berjaý edip-etmezligi barada karar çykaranda “Orsýetiň baş kanunynyň hökmurowanlygyna we kanuny güýjüne daýanmalydygy” aýdylýar.
Bu kanuna Orsýetiň hökümetiniň halkara sudlarynda gozgalan ençeme täsirli işlerde ýeňilmegi bilen baglylykda beren jogaby hökmünde garalýar.
Kanun Orsýetiň prezidentine we hökümetine halkara sudlarynyň çykaran kararlary babatynda Orsýetiň Konstitusion suduna ýüzlenmäge hukugy kepil geçýär.


text:
2-3-nji aprelde Türkmenistanda suwdan we ýerden netijeli peýdalanmak we ösen tehnologiýalary ornaşdyrmak bilen bagly temadan halkara ylmy konferensiýa geçirildi. Gün tertibinde şor topragy dikeltmek we suwdan tygşytly peýdalanmak meselesine garaldy.
Şol günlerde Türkmenistanyň milli suw syýasaty we suw ätiýaçlyklaryndan sazlaşykly peýdalanmak meseleleri boýunça koordinasion geňeşiniň birinji maslahaty hem geçirildi. Türkmenistan 2-nji aprelde “Suw damjasy-Altyn dänesi” baýramyny hem belläp geçdi.
Suwdan we ýerden netijeli peýdalanmak meselesiniň Türkmenistan üçin uly ähmiýeti bar. Türkmenistanda agyz suwunyň ýetmezçiligi, suwdan ekerançylyk üçin peýdalanmakdaky kemçilikler we topragyň şorlamagy esasy problemalar bolup galýar.
Suwdan peýdalanyş
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bu barada şeýle diýýär: “Agyz suwuny tygşytly ulanmak we halky arassa agyz suwy bilen üpjün etmek meselelerine ýeterlik üns berlenok. Garagum kanaly barada aýdylanda-da suw juda bisarpa tutulýar. Ýurduň paýtagty ýa beýleki iri şäherleri bolsun, ýa ekin ýerlerine berilýän suw bolsun, şunuň ölçegi ýok”.
Suw we ýer resurslaryndan netijeli peýdalanmagyň ähmiýeti resmi derejede hem nygtalýar. Bu meselelere 2-3-nji aprelde Aşgabatda geçirilen halkara ylmy konferensiýada we Türkmenistanyň milli suw syýasaty we suw ätiýaçlyklaryndan sazlaşykly peýdalanmak meseleleri boýunça koordinasion geňeşiň birinji maslahatynda garaldy.
Türkmen resmileri häzirki wagtda ýurtda suwy tygşytly we netijeli ulanmak üçin tagalla edilýänligini aýdyp, Türkmenistanyň bu ugurdan halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça ädimleriň yzygiderli ädilýänligini bellediler. Edilen işleriň arasynda, hususan-da Türkmenistanyň ähli ýaşaýyş ýerlerini arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça Baş programmasynyň kabul edilenligi, “Altyn Asyr” kölüniň gurlanlygy, Balkan welaýatynda goşmaça suwaryş kanalynyň gurlanlygy aýdyldy. Emma kynçylyklar we kemçilikler agzalmady.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanda ekin meýdanlarynyň üçden bir böleginiň şorlandygyny we oba hojalygy üçin ýaramsyzdygyny Türkmenistanyň Suw-hojalyk ministrliginiň “Türkmensuwylymtaslama” institutyna salgylanyp, Gyrgyzystanyň Merkezi Aziýa täzelikler gullugy habar berdi. Çöldäki problemalar
Türkmenistanda barha güýçlenýän problemalaryň ýene biri – çölüň ekologiýasyna degişli. Bugaýewiň pikirine görä, häzirki wagtda ýurtda infrastruktura obýektleriniň, şol sanda gara we demirýollaryň gurluşygynda çölüň tebigatyna ýetirilýän täsire ýeterlik üns berilmeýär.
“Altyn Asyr” kölüniň gurluşygy
“Ýollaryň gurluşygy Garagum çölüniň çölleşmegine özüniň erbet täsirini ýetirdi. Ikinjiden, Garagum çölünde häzir nebit gözlenýär, gaz gözlenýär. Çem gelen ýerde burawlar dikilýär. Üstesine, aw awlanýar. Üstesine-de tebigy gazyň ýanyp duran ýerleri kän. Garagum çölüniň çölleşmegine täsir ýetirýän ýene bir zat: “Altyn Asyr” türkmen köli” diýip, A.Bugaýew aýdýar.
Onuň pikirine görä, Türkmenistanda tebigy baýlyklardan tygşytly peýdalanmak we töwerek-daşy goramak meselesini ylmy taýdan düýpli öwrenmek we muňa ählitaraplaýyn çemeleşmek ýaly ädimler kemçilik edýär. Bu “Altyn Asyr” kölüniň gurluşygyna hem degişli.
Alymlar Garagumyň merkezinde zeý suwlary ýygnaýan kölüň gurluşygynyň milli we halkara derejesinde ylmy taýdan ýeterlik derejede öwrenilmezden amala aşyrylanlygyny belleýärler.
Resmi maglumatlarda bolsa “Altyn Asyr” köli garaşsyzlyk ýyllarynda ýurtda gurulan iň iri gidrosistemalaryň biri diýlip atlandyrylýar we suwdan tygşytly peýdalanmakda, topragyň şorlamagynyň öňüni almakda, hasyly gowulandyrmakda we Garagum çölüniň haýwanat dünýäsiniň baýamagynda onuň strategik ähmiýeti nygtalýar. Halkara derejesinde berlen baha
Türkmenistanyň ekologik ýagdaýyna beýleki ýurtlara garanda halkara derejesinde pes baha berilýär. ABŞ-nyň Ýel uniwersitetiniň ýakynda ýaýradan hasabatynda
163 ýurdy öz içine alýan sanawda Türkmenistan 157-nji orunda ýerleşdirilip, iň erbet görkezijili ýurtlaryň arasynda agzaldy.
Hasabatyň awtorlarynyň biri Kolumbiýa Uniwersitetiniň ýanyndaky Ýer institutynyň alymy Mark Lewi munuň sebäbini düşündirip, hususan-da şeýle diýdi: “Türkmenistan öz ygtyýaryndaky akar suwlardan gereginden has artyk suw harçlaýar. Beýleki bir mesele: ýurtdaky ähli senagat pudagynda alnyp barylýan işlerde howa goýberilýän kömürturşy gazyň umumy derejesiniň ýokarydygyny aýdyp bolar. Regiondaky beýleki döwletler we girdejisi Türkmenistan bilen deň derejedäki dünýäniň beýleki ýurtlaryna garanyňda kömürturşy gazynyň howa goýberilişi juda ýokary. Ilatyň arassa agyz suwuny erkin ulanyş derejesi hem kabul edilen halkara normalardan juda pes”.
Hasabatda ýurtlara berlen baha howanyň hapalanmagy, topragy zäherleýji serişdeleriň ulanylşynyň düzgünleşdirilmegi, suwuň elýeterliligi we arassalanmagy, suwuň oba hojalygynda ulanylyşy, senagat gazlarynynyň howa goýberilmegi we deňziň goragy bilen bagly faktorlara esaslanyp kesgitlendi.
Ýel uniwersitetiniň hasabaty Birleşen Milletler Guramasy, Azyk we oba-hojalyk guramasy, Bütindünýä Banky ýaly ençeme halkara guramalaryň maglumatlaryna esaslanyp taýýarlandy.


text:
Tehniki merkeziň esasy işleri
Gidrometeorologiki maglumatlary telefon, telegraf kanallary we radio kanallary arkaly alyş-çalyşygy, alyp eşitdirmegi gurnaýar we üpjün edýär hem-de meteo enjamlary, radioaragatnaşygy gurnamagy, bejermegi we ölçeg serişdelerini pudakara barlagyndan geçirýär.
Türkmengidrometiň aragatnaşyk serişdeleriniň we elektron ölçeg serişdeleriniň ösdürmekde we kämilleşdirmekde bökdençsiz işlemekligi gurnaýar we üpjün edýär.
Türkmengidrometiň bada-bat çaklama edaralaryna soňundan alyp eşitdirmek üçin sebitara we dünýä çaklama merkezlerinden gidrometeorologiki maglumatlary kubul etmekligi amala aşyrýar.
Türkmenistanyň setlerindäki gidrometeorologiki beketlerde we nokatlarda geçirilen gözegçilik ölçegleriniň, degişli merkezleriň üsti bilen, umumy peýdalanylýan telegraf setlerinden, abonent telegraflardan, radioaragatnaşygyndan, başga pudaklaryň aragatnaşyk serişdelerinden kärendä alnan telefon-telegraf aragatnaşygyndan maglumatlaryny ýygnap hem-de býulleten maglumatlary jemläp soňundan Türkmenistanyň çaklama edaralaryna we daşary ýurt çaklama merkezlerine ibermekligi üpjün edýär.
Abonentleriň islegine görä, maglumatlaryň dolylygyny we öz wagtynda iberilýändigini hasaba alýar, barlagdan geçirýär we seljerýär hem-de aragatnaşyk serişdeleriniň üsti bilen ýaýratmaklygyň programmasyny işläp düzýär.


text:
Waşington, ukrain krizisi bilen baglylykda, Ýewropanyň rus gazyndan ýüz öwürmek synanyşygy esasynda, ýene Azerbaýjana mümkin bolan esasy hyzmatdaş hökmünde seredýär. Emma muňa garamazdan, amerikan resmileriniň aýdýan sözlerine görä, ABŞ Bakuwy onuň adam hukuklaryny äsgermezligi bilen bagly jogapkärçilige çagyrmaly.
«Men, sebitiň energiýa durnuklylygy bilen bagly aladalaryň çäginde, biz Azerbaýjan bilen edýän energiýa hyzmatdaşlyklarymyzyň gapdalyndan, adam hukuklarynyň bozulmalaryny hem görnetin azaltmagy gazanjak bolmaly» diýip, amerikan senatory, merilandly Ben Kardin (Ben Cardin) aýtdy.
Günbatar liderleri Kreml martda Krymy anneksiýa edeli bäri Ýewropanyň rus gazyna garaşlylygyny azaltmak we şunuň bilen Orsýetiň geosyýasy täsirini gowşatmak barada gürrüň edýärler. ÝB ýurtlaryna Orsýetden barýan gaz Ukrainanyň üstünden geçýär.
Günorta gaz koridory
ÝB-niň we ABŞ-nyň ýokary derejeli resmileri, şol sanda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri, «Günorta gaz koridory» arkaly, Azerbaýjanyň bu strategiýada esasy roly oýnap biljegini açyk aýdýarlar. Bakuwyň golaýyndan başlanýan geçiriji proekti, Türkiýäniň üsti bilen, Orsýetden sowa ýagdaýda, hazar gazyny günorta Ýewropa aşyryp biljek. Şol bir wagtda Azerbaýjan özüni Waşingtonda Ýewropanyň energiýa durnuklylygyny üpjün edip biljek we amerikan syýasatçylarynyň göwnünden turjak çäreleri geçirip biljek möhüm hyzmatdaş hökmünde görkezýär.
Emma, analitikleriň we adam hukuklaryny goraýjylaryň sözlerine görä, bu tagallalar Azerbaýjanda azatlyklaryň gysylmagynyň fonunda edilýär. Golaýda iki sany tanymal hukuk goraýjynyň
, şeýle-de Bakuwa Türkiýeden gelen žurnalistiň döwlete dönüklikde aýyplanyp tussag edilmegi
şeýle tendensiýanyň bardygyny tassyklaýar diýip, analitikler aýdýarlar.
Karnegi merkeziniň Günorta Kawkaz boýunça eksperti Tomas de Waal (Thomas De Waal) şu hepde azeri prezidenti Ylham Alyýewiň öz opponentlerine garşy görýän repressiw çäreleri bilen bagly teoriýalaryň biri barada şeýle diýdi: «Bakuwdaky hökümet Azerbaýjan çalşyryp bolmajak energiýa iberiji bolup durýar we şu sebäpden Günbataryň tankydyndan halas diýen karara geldi.»
“Otagdaky pil”
Birleşen Ştatlaryň Bakuwdaky ilçisi Riçard Morniňstar (Richard Morningstar) şu hepde Waşingtonda geçen konferensiýada Azerbaýjandaky demokratiýa we adam hukuklary problemalary barada çekişmä girmekden çekinmedi.Ol bu problemany ikitaraplaýyn gatnaşyklarda “otagdaky pil” hökmünde häsiýetlendirdi.
«Biz bu problemalary görmezlige salyp bilmeýäris. Görnüşinden, biz birek-birege gowy düşünmeýän ýaly. Biz kim bolsak şol, biz berk demokratik gymmatlyklara eýerýäris, haçanda biz öz nukdaý nazarymyzdan problema ýa düzgün bozma bolýan zady görenimizde, biz ony açyk aýdýarys we aýtmagy dowam etdireris» diýip, Morniňstar 30-njy aprelde «Azerbaýjanyň dostlary» assambleýasy tarapyndan gurnalan konferensiýada aýtdy.
Bu guramanyň ofisi Hýustonda ýerleşýär we ol Azerbaýjanyň döwlet nebit kompaniýasy tarapyndan maliýeleşdirilýär. Halkara agentlerini hasaba almak aktynyň maglumatlaryna görä, «Azerbaýjanyň dostlary» assambleýasy golaýda Waşingtondaky reklama gullugy «APCO Worldwide» bilen, Azerbaýjanyň abraýyny ýokaralandyrmak barada iki aýlyk, 46 müň dollardan gowrak pula durýan şertnama gol çekdi
.
Pensilwaniýaly respublikan kongresmen Çarli Dent (Charlie Dent) öz giňişleýin çykyşynda amerikan-azeri gatnaşyklaryny öwüp, adam hukuklary meselesinden sowa geçdi. Emma ol Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna Birleşen Ştatlaryň bu meselede Bakuwa basyş etmegine hiç bir zat päsgel bermeýär diýdi.
Eden-etdilikli tussag etmeler
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ýyllyk adam hukuklary hasabatynyň soňky neşirine laýyklykda, Azerbeýjanda geçen ýyl söz we pikir azatlygynyň çäklendirilmegi artdy. Hasabatda aýdylmagyna görä, žurnalistler we hukuk goraýjylar häkimiýetler tarapyndan gorkuzulýar, tussag edilýär we olara garşy güýç ulanylýar.
«Eden-etdilikli tussag etmeler» we «syýasy äheňli tussag etmeler» geçen ýyl Azerbaýjanda düýpli problema boldy diýip, fewral aýynda çap edilen hasabatda bellenilýär. Şeýle-de hasabatda azeri prezidenti Alyýewiň gaýtadan saýlanylmagy üçin guralan saýlaw kampaniýalary tankyt edilýär.
Birleşen Ştatlaryň Azerbaýjandaky öňki (Klinton döwründäki) ilçisi Riçard Kauzlariç (Richard Kauzlarich), eger-de Azerbaýjan özüni Günbatar üçin ýaramly hyzmatdaş edip görkezmek isleýän bolsa, ol muny repressiýalar bilen däl, eýsem adam hukuklarynyň ýagdaýyny gowulandyrmak bilen gazanyp biler diýdi.
«Eger azerbaýjanlylar Azerbaýjanyň strategiki hyzmatdaş hökmündäki abraýyny ýokarlandyrmak hakynda pikir etseler, onda olar başga tarapa, syýasy tussaglary boşatmaga, habar serişdelerine çäklendirmeleri ýatyrmaga we umuman adam hukuklarynyň ýagdaýyny gowulandyrmaga tarap ugur almaly» diýip, Kauzlariç Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna aýtdy.


text:
Kommunistleriň ýurdy dolandyran döwründe ozalky Ýugoslawiýada antifaşizm ýerli ideologiýanyň aýrylmaz bir bölegidi. Ýöne sosialistik režimiň synmagy bilen bu regionda faşizm baradaky düşünjeler hem özgerip ýör.
Sosializm döwründe ozalky Ýugoslawiýada mekdep okuwçylaryna okadylýan taryh sapaklary çagalara «monarhizmiň ýarany» diýlip atlandyrylýan faşizmiň ýaramazlyklary barada düşünje berýärdi.
Şol döwürlerde adamlar nasistlere garşy partizançylyk göreşini alyp baran öz dogan-garyndaşlary barada buýsanç bilen gürrüň ederdiler. Munuň tersine, nasistleriň tarapyny tutup hereket eden horwatlaryň «Ustaşe» režiminiň ýa-da serbleriň «Çetnik» atly milli ýaragly toparynyň agzalary bilen garyndaşlygy bolan adamlar bolsa, bu fakty gizleýärdiler.
Emma indi biziň günlerimizde Serbiýanyň we Horwatiýanyň öz kommunistik taryhlaryndan kem-kem daşlaşmaklary bilen bu ugurdaky ozalky tendensiýalarda hem özgerişlikler göze ilýär.
Hususan-da, Ikinji jahan urşunda nasistik Germaniýanyň ýeňilmeginiň 65 ýyllygyny Ýewropanyň beýleki ýurtlary bilen bilelikde belleýändiklerine garamazdan, Balkan ýurtlarynda barybir köp adamlar ozalky Ýugoslawiýanyň antifaşistik ideýalaryny goldamaýana meňzeýärler.
Mysal üçin, şu günki gün Serbiýanyň paýtagty Belgradda uruş ýyllarynda nasistler bilen hyzmatdaşlyk eden «Çetnik» milli toparynda öz atasynyň ýa babasynyň hem bolandygy barada buýsançly gürrüň etmek diňe bir adaty zada öwrülmän, eýse sosial taýdan hormatlanylýan bir ýagdaýa hem öwrüldi.
Munuň tersine, uruş ýyllarynda öz ata-babalary faşistlere garşy partizançylyk eden adamlar bolsa, indi bu barada gürrüň etmekden hem gitdigiçe beter çekinýärler.
Milletçilik duýgulary henizem sosial güýç
Taryhçylar we sosiologlar bu häzirki tendensiýanyň 1990-njy ýyllaryň Balkan urşundan başlanandygyny aýdýarlar. Olaryň sözlerine görä, şol uruşlarda Balkan ýurtlaryndaky aşa milletçi toparlaryň liderleri özleriniň syýasy maksatlaryna ýetmek üçin milletçilige has uly meçew beripdirler.
Geçen onýyllygyň dowamynda, umumy alanyňda, regionda belli bir derejede durnuklylygyň höküm sürendigine garamazdan, bu regionyň ýurtlarynda milletçilik duýgulary henizem uly sosial güýç bolup galýar. Köp synçylar hut şu milletçilik meýilleriniň hem regiondaky ýaş nesliň neonasistik we milletçilikli hereketleri üçin iýmit bolup hyzmat edýändigini belleýärler.
Käbir synçylaryň pikiriçe, Balkan ýurtlarynyň taryhy şu günki gün aýry-aýry maşgalalaryň geçmişine esaslanylyp däl-de, eýse has uly sosial tendensiýalara esaslanylyp täzeden ýazylýar. Şu ugurda Serbiýadaky wakalar has hem mysal alarlykly görünýär. Soňky ýyllarda Serbiýada ýaş nesilleriň döredýän faşistik guramalarynyň we olaryň gurnaýan milletçilikli ýygnanyşyklarynyň gadagan edilmelimi ýa gadagan edilmeli däldigi baradaky mesele giňişleýin maslahatlaşylýan meselelerden birine öwrüldi. Şu çaka çenli ýurduň parlamenti faşistik guramalaryň işini gadagan edýän hiç hili kanun kabul edenok.
Nämeden başlamaly?
Serbiýanyň Içeri işler ministri Iwisa Dasiç bu ugurdaky işleriň Ikinji jahan urşy ýyllaryndaky Serbiýanyň faşistik režimine degişli simwollary häzirki hökümet binalaryndan aýyrmak prosesinden başlamalydygyny aýdýar.
«Meniň hut özüm-ä tä biziň hökümet binalarymyzdan faşistik simwollar ýok edilýänçä, Serbiýanyň hökumeti faşizme garşy netijeli göreşip bilmez diýip hasaplaýaryn. Biziň hökümet binalarymyzda henizem Gitler tarapyndan premýer-ministr bellenilen Milan Nediçiň suratlary asylgy dur. Ol premýer-ministrlige halk tarapyndan däl-de, Gitler tarapyndan bellenipdi. Oňa derek Ikinji jahan urşy ýyllarynda bosgunlykda iş alyp baran Serb hökümetiniň suratlary asylsa, has adalatly bolardy. Ýurduň polisiýasy köçelerde faşistleri aňtap tapmak bilen meşgullanmaly. Emma häzirki syýasatçylar faşistler bilen antifaşistleriň tapawudyna-da düşünenoklar» diýip, Serbiýanyň Içeri işler ministri Iwisa Dasiç belledi.
Geçen ýyl Çehiýa Respublikasynda Terezin atly faşistik konslageriň ýerleşen ýerinde dünýäniň 46 ýurdunyň delegasiýalary Ikinji jahan urşy ýyllarynda ýewreý maşgalalarynyň elinden bikanun alnan emläkleriň gaýtarylyp berilmegi barada ýörite halkara deklarasiýasyna gol çekdiler. Ýöne bu gol çekişlik çäresine Serbiýa hiç kimi ibermedi.


text:
Hytaýyň demirgazygyndaky Harbin şäherini goýy goňur tupan gurşap aldy. Munuň netijesinde şäheriň uly köçeleri ýapyldy, şeýle-de halkara aeroportyndaky uçuşlar ýatyryldy.
Sişenbe güni dörän bu hadysada howanyň hapalygynyň derejesi kabul edilen halkara normalaryndan 40 esse ýaramaz bolandygy aýdylýar.
20-nji oktýabrda şäheriň ýyladyş ulgamy işledilip başlananda, howanyň hapalanmagy bilen bagly meseleler ýüze çykyp başlapdy.
Häzirki ýagdaýlaryň ýene-de azyndan bir gün dowam etjekdigi aýdylýar. Şäherde başlangyç we orta mekdepleri ýapyldy.


text:
25—30-njy maýda Horwatiýa Respublikasynda Türkmenistanyň Medeniýet günleri geçiriler. Çäreleri geçirmek üçin bu ýurda medeniýet we sungat işgärlerinden, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerinden ybarat topar iberilýär. Onuň maksatnamasynda Türkmenistanyň wekiliýetiniň Horwatiýanyň Medeniýet ministrliginde duşuşyk, ýurdumyzyň muzeý gymmatlyklarynyň sergisi we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlary bar.
28—29-njy maýda Mary şäherinde “Gadymy Merw—türki dünýäsiniň medeni merkezi” atly halkara maslahaty geçiriler. 2015-nji ýylda Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi mynasybetli meýilleşdirilen çäreleriň çäginde geçirilýän halkara maslahatyna dünýäniň dürli ýurtlarynyň alymlarynyň, medeniýet ulgamyna degişli işgärleri gatnaşarlar. Bu ylmy maslahatyň barşynda türki halklaryň sungat ussatlarynyň konserti guralar. Myhmanlar üçin ýörite maksatnama taýýarlanyldy, onuň çäklerinde çärä gatnaşyjylar “Gadymy Merw” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň ýadygärliklerine baryp görerler.


text:
Eýranda soňky aýlarda ýüz berýän wakalar, bu wakalar babatynda Birleşen Ştatlaryň tutumy we iki ýurt arasyndaky 30 ýyllyk duşmançylyk barada Amerikanyň Döwlet sekretarynyň Eýran boýunça kömekçisi Jon Limbert bilen Azatlyk Radiosy ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Prezident Barak Obama öten hepdede eden çykyşynda Eýran hökümetiniň öz bigünä ilatyna garşy zorluk ulanmagyny ýazgardy. Üstümizdäki hepdede hem Döwlet sekretary Hillary Klinton Birleşen Ştatlaryň parahatçylykly protest geçirýän eýranlylaryň tarapyny tutýandygyny aýtdy. Bu aýdylýanlara nähili düşünmeli?
Jon Limbert: Bu edil aýdylyşy ýaly. Biziň syýasatymyz bu babatda gaty aýdyň. Biz Eýran halkynyň hukuklaryny goraýarys. Hökümet olara garşy güýç ulansa, olary horlasa, biz dymyp oturmarys.
Azatlyk Radiosy: Birleşen Ştatlaryň «Eýran halkynyň tarapyny tutýarys» diýmesi onuň diňe dil arkaly we moral taýdan tarapyny tutýandygyny aňladýarmy?
Jon Limbert: Eýranda soňky günlerde bolan gynançly wakalar barada biziň tutumymyz belli. Biz dünýäniň beýleki milletleri ýaly, Eýran halkynyň-da öz hökümeti tarapyndan adamkärçilikli çemeleşige hukuklydygyna ynanýarys. Eýran milleti-de öz garaýyşlaryny aýtmaga, söz azatlygyna we zulum edilmeginden gorkman, ýolbaşçylaryny tankytlamaga hukukly.
Azatlyk Radiosy: Siz 1979-njy ýylyň wakalaryny-da, Eýran Rewolýusiýasyny-da gördüňiz. Soňky aýlarda ýüz beren wakalary 30 ýyl mundan ozal bolan wakalar bilen deňäp bolarmy?
Jon Limbert: Meniň pikirimçe, käbir meňzeşlikler ýok däl. Hökümet Eýran halkynyň legitim, kanuny talaplaryna nähili jogap bermelidigi barada belli bir karara gelmekde kynçylyk çekýäne meňzeýär. Ol näçe zorluk ulansa, şonça özüne zyýan ýetirer.
Azatlyk Radiosy: Ýaňy-ýakynda Döwlet sekretary Klintonyň «gepleşikler üçin gapy açyk» diýmesini Eýranyň Daşary işleri ministrligi oňat garşylady. Birleşen Ştatlar özüniň ynam etmeýän we ýurduň köp eýranlylaryň hem kanuny diýip hasaplamaýan hökümeti bilen gepleşige hakykatdanam meýillimi? Siziň ýaňy belleýşiňiz ýaly, bu öz ilatynyň garşysyna zorluk ulanýan hökümet ahyryn!
Jon Limbert: Bu dogry. Men prezident Obamanyň Osloda Nobel Parahatçylyk baýragyny alanda eden çykyşyna salgylanmak isleýärin. Ol şonda «Biz döwlet tarapyndan edilýän islendik gazaply hereketleri ýazgarýarys» diýdi. Ol diňe Eýrany göz öňünde tutanok. Biz her bir döwletiň öz raýatlarynyň garşysyna zorluk ulanmagyny ýazgarýarys. Ýöne, şol bir wagtda-da, hemmelere mälim bolşy ýaly, biz käte bu ugurda iki tarapa-da bähbitli meseleler barada hökümetler bilen gepleşige-de taýyn.
Azatlyk Radiosy: Käbir tankytçylar Eýran tarapy Birleşen Ştatlar bilen gatnaşyklaryny täzelemäge taýyn däl diýýärler. Muňa näme diýersiňiz?
Jon Limbert: Biz iki tarap 30 ýyllyk duşmançylygy we birek-birege ynamsyzlygy, alaga-da, ilkinji ädimlerde arka atar diýip garaşamzok. Ýöne, taraplar muňa bu gün taýyn bolmasa, ertir ýä geljek hepde taýyn bolar. Bu meselelerde gaty sabyrly bolmak gerek.


text:
21-nji fewralda Türkmenistanyň prezidenti Eýran Yslam Respublikasynyň harytlarynyň ýöriteleşdirilen 5-nji sergisine we türkmen-eýran biznes-forumyna gatnaşmak üçin wekilçilikli delegasiýa baştutan bolup, Aşgabada gelen Eýranyň söwda ministri Mehdi Gazanfary kabul etdi diýip, TDH habar berýär.
Gazanfaryň sözlerine görä, häzir iki ýurt arasyndaky söwda dolanyşygy dört milliard dollardan geçýär. Ol şeýle-de sergä gatnaşýan Eýranyň kompaniýalarynyň iň täze tehnikalary, enjamlary, gurluşyk materiallarynyň nusgalaryny, durmuş-himiýa önümlerini we beýleki harytlary getirendigini habar berdi.
Türkmenistanyň prezidenti we myhman iki halkyň bähbitlerine bap gelýän özara gatnaşyklary mundan beýläk hem netijeli ösdürmek barada aýtdylar diýip, TDH gullugy maglumatynda belleýär.


text:
Orsýetiň günortasyndaky Habarowsk şäheriniň ýolbaşçylary Amur derýasynyň suwunyň ýokary galmaga dowam edýändigi sebäpli territoriýada has köp suw joşgunynyň bolmagynyň mümkindigini aýdyp, ýaşaýjylaryň oňa taýýarlyk görmegi üçin duýduryş berdi.
Bu duýduryş, Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň ýerli bölüminiň Amur derýasynyň suwunyň derejesiniň 24 sagatda 13 santimetr ýokary galandygyny aýtmagynyň yzýany berildi.
Orsýetiň uzak gündogaryndaky howa maglumaty bölüminiň çaklamalaryna görä, derýanyň suwunyň derejesi 11-nji awgusta çenli häzirki durkunda saklanar, ýöne 14-nji awgustdan başlap bolsa suwuň derejesiniň 100 metrden hem ýokary göteriljekdigi barada duýduryş berilýär.
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi, 16-17-nji awgustda Habarowskda suw joşgunynyň boljakdygyny çaklap, adamlar üçin wagtlaýyn lagerleri gurmaga buýruk berdi.


text:
Türkmenabadyň demirýol wokzaly. Bir goja kassadan Aşgabada gitmek üçin bilet aljak bolýar, emma bu oňa başardanok. Şonda ol bilet kassasynda oturana ýüzlenip, şeýle diýýär: “Ýediden soň satyp ugraýaňyzmy ýa näbellimi olam? O näme üçin üç poýuz-da ýer bolmazmy? Üç poýuza, Çärjew göçýän däldir-ä Aşgabada? Ýok-laý, başlyklary nirde oturýar bularyň?”.
Bu altmyş ýaşlaryndaky ýaşulynyň, Aşgabada bilet tapmansoň, Türkmenabadyň wokzalynda kassirlere ýüzlenip diýen zeýrenç gatyşykly sözleri.
Şu günler Türkmenabadyň otlyýol wokzalynda bu ýaşulynyň gününe düşýän ildeşlerimiz barmak basyp sanardan kän.
"Bronlar"
Ýylyň-ýylyna dowam edip gelýän bu problema barada hökümet resmileri halk köpçüligine hiç hili düşündiriş bermeýärler. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ildeşlerimiziň arasynda bu barada dürli garaýyşlar bar. Käbir adamlar biletleri öz nyrhyndan gymmadrak satmak üçin kassirler bar bileti-de ýok diýýärler diýse, käbirleri çakdanaşa köp bron edilýändiginden şikaýat edýärler.
Ýolagçylar otlynyň geçelgesinde barýarlar
Bilet tapmak kyn bolansoň käbir adamlar bilet alman otla münýärlar, ol hem otluda dürli problemalaryň döremegine sebäp bolýar. Özüni Aýgül diýip tanadan bir zenan otly bilen nähili ýagdaýda öýüne barýandygyny Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: ”Çärjewden Aşgabada barýadyk... Biletsiz bolduk, biledimiz ýok, bilet baram bolsa, kassaň işgärleri bilet bermediler. Bron diýip, hemme kişä aşaky ýerden satyp durlar, prowodniklerem bizden 40 manatdan çöplediler, biletsiz münenleriň hemmesinden 40 manatdan çöplediler”.
Türkmenabatly zenan Aýgüliň aýdýan zatlaryny wokzalyň ýolbaşçylaryna tassykladyp ýa inkär etdirip bolmady.
Emma otly bilen bagly problemalar diňe bilet ýetmezçiligi ýa onuň gara bazarda satylmagy bilen bagly däl.
Türkmenabat bilen Aşgabat aralygynda kupe wagonlara bilediň bahasy 15 manatdyr, şonuň üçin ýollagçylar bahasy arzan diýip, iň amatsyz hasaplanýan plaskart wagonlara bilet satyn alýarlar.
Olaryň bahasy bolsa Türkmenabat-Aşgabat aralygy üçin 7 manat. Ol wagonlarda bir kupede alty adam bolmaly. Üstesine, biletsiz münen ýolagçylaryň-da aglabasyny şol wagonlara salýarlar. Bu hem ýollagçylaryň problemasyny artdyrýan zatlaryň ýene biri.
Türkmenabatdan Aşgabada bir gije gündiziň dowamynda üç otly gidýär. Olar öýlän sagat 16-da Türkmenabatdan ugraýan Türkmenabat-Aşgabat otlusy, giçlik sagat 20-de Amyderýa stansiýasyndan ugraýan Amyderýa-Aşgabat we gije 2-de Türkmenabatdan ugraýan Türkmenabat-Aşgabat otlularydyr.
Beýleki regionlar
Otly biletleriniň ýetmezçiligi diňe Lebap welaýatynda ýiti duýulman, eýsem beýleki welaýatlarda-da bu ýagdaý tapawutly däl. Bu bolsa öz nobatynda diňe türkmenistanlylara däl, daşary ýurtlardan Türkmenistana gezmäge gelen turistlere hem öz täsirini ýetirýär.
Otly ýolagçylary geçelgede ýatyrlar
Şeýle turistlerden birem ispaniýaly syýahatçy Mikel. Ol geçen ýylyň aýaklarynda bilet ýetmezçiligi bilen bagly duçar bolan ýagdaýy hakda Azatlyk Radiosyna şeýle diýipdi: “Ýöne bir mesele, otla bilet satyn almak maňa örän kyn boldy. Men düýn Maryda bolanymda, olarda Aşgabatdaky ýaly bir iş sistemasy ýoklugyny gördüm. Aşgabatda Ýewropadaky ýaly çap edilýän bilet we köp kassa bardy. Ýöne Maryda diňe bir kassa işleýärdi we men iki sagat nobata durup, garaşmaly boldum. Bilet hem elde ýazylandy we haçan gelmeli haçan gitmeli sagatlary takyk däldi onda. Biletde ýöne bir san bardy we men hiç zada düşünmämsoň, üç sapar soraşdyrmaly boldum”.
Ýolagçylar bilen bagly bu problema diňe şu günüň temasy däl, onuň, elbetde, ýakynda çözüljegine hem garaşylmaýar. Onsoň Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçen hepdäniň aýagynda otly gatnawy barada kabul eden kararynyň bu pudaga nähili täsirini ýetirjegini aýtmak kyn.
Şol kararda prezidentiň degişli ministrlige täze wagonlarydyr demir ýol transporty bilen bagly beýleki enjamlary satyn almaga ygtýyar berýändigi aýdylýar.


text:
Bosnýa-Gersogowinanyň düzümindäki Serbiýa Respublikasynyň prezidenti Milorad Dodik ýurduň pagyş-para bolup barýandygyny öňe sürdi.
Dodik ýakynda beren interwýularynyň birinde Bosnýa-Gersogowinanyň geljegi barasynda ýerli syýasatçylaryň umumy dil tapyp bilmeýändigi üçin şeýle ýagdaýyň dörändigini aýtdy.
1990-njy ýyllaryň birinji ýarymynda bolan Bosnýa urşundan soň iki subýektden – Serbiýa Respublikasyndan we Musulman-Horwat Federasiýasyndan ybarat konfederatiw döwlet döredilipdi.
Dodik mundan öňem Bosnýa-Gersogowinany gep-gürrüňsiz bölünen ýurt diýip atlandyrypdy.


text:
ÝHHG-nyň Parlament assambleýasy 2-nji iýulda özüniň Baku jarnamasyny kabul edip, onda Türkmenistanyň hökümetinden türkmen türmesinde ýitirim bolan adamlar, şol sanda Boris Şyhmyradow we Batyr Berdiýew barada maglumat bermegi sorady.
«Olary diri görkez» kampaniýasy türkmen türmelerinde zorlukly ýitirim bolmak hadysalarynyň 60-dan gowragyny dokumentleşdirdi, ýitirim bolanlaryň aglaba köplügi 2002-nji ýylda Türkmenistanda boldy diýilýän döwlet agdarylyşygy synanyşygyna dahylly.
Ondan bäri 10 ýyldan gowrak wagt geçen hem bolsa, tussaglaryň garyndaşlary, jemgyýetçilik we halkara guramalary bu iş bilen ilteşiklilikde uzak möhletli türmä basylan adamlaryň soňky ykballary barada hiç bir maglumat alyp bilmediler diýip, ÝHHG-nyň Parlament assambleýasynyň beýanatynda aýdylýar.
Baku jarnamasy bu ýerdäki ýagdaýyň çynlakaýlygyny esasy maddalaryň birnäçesinde nygtap görkezýär. Jarnamanyň 108-nji maddasynda ýitirim bolan tussaglar we öz ýakynlary barada on ýyldan gowrak wagt bäri habar alyp bilmedik maşgalalar barada alada bildirilýär.
125-nji madda bolsa, ÝHHG-nyň konsensusa, ylalaşyga garaşlylygyny kemeldip, oňa derek, Moskwa mehanizmi ýaly, adam hukuklaryny goraýan mehanizmleri we gödek hukuk bozulmalaryna gözegçiligi güýçlendirmelidigini nygtalýar.
Türkmenistan bilen baglylykda kabul edilen Moskwa mehanizmi 2002-nji ýylyň noýabr wakalaryndan soň işe girizildi we professor Emmanuel Deko (Emmanuel Decaux) tarapyndan köp taraply hasabat ýazylmagyna getirdi.
Türkmenistanyň Moskwa mehanizmi prosesini ret etmegi hem-de Dekonyň hasabatynda öňe sürlen rekomendasiýalary ýerine ýetirmekden ýüz öwürmegi netijesinde geçen ýyllarda bu meselede hiç bir öňegidişlik gazanylmady diýip, «Olary diri görkez» kampaniýasynyň ýaýradan habarynda aýdylýar.
Baku jarnamasynyň 134-nji maddasy Türkmenistanyň hökümetinden Türkmenistanyň türmelerinde ýitirim edilen adamlaryň saglygy, nirede saklanýandygy hakynda maglumat bermegi, şeýle-de olaryň ýanyna barmaga mümkinçilik döretmegi gönüläp soraýar.
«Olary diri görkez» kampaniýasy ÝHHG-nyň Baku jarnamasynda edilen berk çagyryşy gutlaýar we munuň Türkmenistandaky ýitirim bolmalar meselesini çözmek hem-de guramanyň sebitdäki hukuk goraýjylyk roluny berkitmek tagallalarynyň güýçlenmeginiň alamatydygyny aýdýar.
Şeýle-de bu kampaniýa, hakykaty aýtmagyň wagtynyň gelendigini belläp, Türkmenistan baradaky rekomendasiýalaryň ÝHHG-nyň 4-5-nji dekabrda Şweýsariýada geçjek nobatdaky Ministrler geňeşinde hem maslahatlaşylmagyna çagyrýar.
Mälim bolşy ýaly, «Olary diri görkez» kampaniýasy 2013-nji ýylyň aýagynda, onlarça hukuk goraýjy guramanyň goşulyşmagynda, ÝHHG-nyň Warşawadaky ýyllyk maslahatynyň geçýän günlerinde başlanypdy.
Şonda Türkmenistanda ozalky prezident S.Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän iş bilen baglylykda uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilen adamlaryň soňky ykbaly barada resmi Aşgabadyň maglumat bermegine çagyryş edilipdi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow çykyş edip, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režiminiň himiki ýaraglary ulanandygy barada Birleşen Ştatlaryň hödürleýän delilleriniň göwnejaýdygyna Moskwanyň ynanmaýandygyny aýtdy.
Duşenbe güni Moskwanyň Halkara gatnaşyklary boýunça döwlet institutynyň talyplarynyň öňünde eden çykyşynda Lawrow Birleşen Ştatlar, Britaniýa we Fransiýa tarapyndan hödürlenen delilleriň “şübheli bolmagyna” galýandygyny aýtdy.
31-nji awgustda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 21-nji awgustda Damaskyň eteginde Assadyň hökümetiniň himiki ýaraglary ulanandygyna ynanýandygyny aýdypdy.


text:
Ýewropa Bileleşigi türkmen gazyny Hazar deňziniň astyndan Ýewropa akdyrmak işine doly goldaw berer diýip, Bileleşigiň energiýa boýunça wise-prezidenti Maros Sefçowiç aýtdy. Bu barada ”Azeri-Press Agency” internet-neşiri habar berýär.
Maglumatda Sefçowiçiň, “Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasynda käbir dawaly meseleleriň bardygyna garamazdan, bu türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak mümkinçiliklerine hiç hili päsgel bermez. Tersine, bu taslama bar bolan meseleleriň käbirini çözmäge kömek eder” diýen sözleri hem getirilýär.
Ýewropa resmisi bu mesele dogrusynda iýul aýynda Astanada dörtgyraň maslahatyň hem geçiriljekdigini mälim etdi. Ýatlap geçsek, bu maslahatyň ozalky tapgyry geçen aý Aşgabatda geçirilipdi.
Mundan öň “Reuters” habarlar gullugy bilen söhbetdeşliginde MarosŞefçowiç Ýewropa Bileleşigi 2019-njy ýyldan başlap Türkmenistandan tebigy gaz alyp başlamaga garaşýar diýip belläpdi.
Şefçowiçiň maýda Aşgabatda bolan gepleşiklerde “Biz özara gowy düşünişýäris. Türkmenistan üçin öz eksport mümkinçiliklerini diwersifikasiýa etmek möhüm, ÝB üçin bolsa öz importlaryny diwersifikasiýa etmek örän wajyp” diýip belländigi hem nygtalýar.
Belläp geçsek, bu proýektiň amala aşmagyna beýleki hazarýaka döwletleri bolan Russiýa we Eýran garşy bolup gelýärler.
Baku bilen Aşgabat bolsa, bu proýektiň durmuşa geçirilmegi üçin diňe gazgeçirijiniň öz territoriýasyndan geçjek döwletleriň özara ylalaşygynyň ýeterlikdigini nygtaýarlar.
Sefçowiçiň soňky beýanatynda “Bu mesele dogrusynda Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň deň garaýyşlary bar. Gaz transporty meselesinde Azerbaýjan-Türkmenistan hyzmatdaşlygy tutuş regionyň atmosferasyna özüniň oňaýly täsirini ýetirer. ÝB-niň tarapyndan biz hem bu prosesi goldarys” diýýär.
Türkmen gazyny Ýewropa ugry boýunça akdyrmak mümkinçilikleri dogrusynda 1990-njy ýyllardan bäri gürrüň edilip gelinýär. Bu gazgeçirijiden her ýylda 30 milliard m3 gaz akdyrmak göz öňünde tutulýar.


text:
23-nji ýanwarda Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Eýrana garşy sanksiýalary berkitmek babatda maslahat geçirjekler.
Azatlyk Radiosynyň Brýusseldäki habarçysynyň beren maglumatyna görä, sanksiýalaryň çäginde Eýranyň nebitine embargonyň girizilmegine garaşylýar. Şeýle hem, Eýranyň Merkezi banky bilen iş salyşmazlyk sanksiýasy barada-da pikir alşyljakdygy aýdylýar.
Fransiýanyň daşary işler ministri Allan Juppe geçen hepde eden çykyşynda Eýrana garşy güýç ulanmagyň öňüni almak üçin ykdysady sanksiýalaryň güýçlendirilýändigini aýtdy.
Geçen anna güni Ýewropanyň hem ABŞ-nyň liderleri çykyş edip, Eýranyň gaýtadan gepleşiklere geçmegi üçin bu ýurda garşy basyşy artyrýandyklaryny nygtadylar.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Eýranyň öz ýadro programmasyny dowam etdirip, gaty howply ýola düşýandigini duýdurdy.


text:
German parlamentiniň aşaky palatasy ermenileriň Birinji Jahan urşy döwründe Osmanly türkler tarapyndan köpçülikleýin öldürilmegini «genosid» diýip ykrar etmek baradaky rezolýusiýany tassyk edip, Osman imperiýasyndan soň döredilen Türkiýe döwletini gazaba çykardy.
Bundestagyň deputatlary 2-nji iýunda 1.5 milliona çenli ermeniniň bir asyr ozal Osmanly türk güýçleri tarapyndan köpçülikleýin gyrylandygy baradaky simwoliki rezolýusiýa goldaw bildirdiler.
Diňe bir deputatyň garşy bolan ses berişliginden soň, Türkiýäniň 24 TW kanaly Ankaranyň Germaniýadaky ilçisini konsultasiýa üçin yzyna çagyrandygyny habar berdi.
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu Ikinji Jahan urşundaky nasist holokostuny nazara alyp, twitterde germanlar öz taryhlaryndaky «gara sahypalaryň» günäsini ýaşyrmagyň çäresini gözleýärler diýdi.
"Taryhy ýalňyşlyk"
Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary Numan Kurtulmuş bu rezolýusiýany «taryhy ýalňyşlyk» diýip atlandyrdy.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bu ses berişligiň öňünden gaýta-gaýta duýduryş berdi, ýagny bu rezolýusiýa kabul edilse, onuň Ankara bilen Germaniýanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryna zyýan ýetirjekdigini aýtdy.
Emma Ermenistanyň daşary işler ministri Edward Nalbandian bu ses berişligi öwüp, Germaniýanyň diňe ermeni genosidini ykrar etmekde we ýazgarmakda goşant goşman, eýsem geniosidleriň we adamzada garşy jenaýatlaryň dünýä boýunça öňüniň alynmagyna gymmatly goşant goşýandygyny» aýtdy.
Bäş sahypalyk rezolýusiýa «1915-nji we 1916-njy ýyllarda bolan ermeni we beýleki hristian azlyklarynyň genosidini ýatlamaga» çagyrýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkiýe bu gyrgynçylygyň genosid hökmünde häsiýetlendirilmegine berk garşy durýar.
Bu ses berişlik Ýewropa Bileleşiginiň Türkiýe bilen martda baglaşan bosgunlar ylalaşygyna edilýän basyşy has-da güýçlendirýär.
Bosgunlar krizisiniň çözgüdi
German kansleri Angela Merkel, Ýewropanyň bosgun krizisiniň çözgüdiniň bir bölegi hökmünde, konflikt zonasyndan gaçan millionlap siriýalyny we beýlekileri halas etmek üçin, bu ylalaşyga uly yhlas siňdirdi.
Ankaranyň nagt pul we wizasyz syýahat hukuklary, şeýle-de Ýewropa Bileleşigine agzalyk gepleşikleriniň tizleşdirilmegi üçin, bosgunlaryň akymyny peseltmäge razy bolmagy barada Türkiýe bilen baglaşylan ylalaşyk zerarly Merkel öz syýasy bähbitlerini orta goýdy.
German resmileri genosid ses berişliginiň Ýewropa-Türkiýe migrant ylalaşygyna zyýan bermejegine umyt bildirdiler. Şol bir wagtda olar şeýle ähtimallygyň bardygyny gowy bilýärler.
German deputatlary rezolýusiýanyň Birinji Jahan urşy mahalynda German imperiýasynyň, şol wagt Osmanly imperiýasynyň ýaranynyň bu gyrgynçylygy togtatmak üçin hiç zat etmändigini boýun alýandygyny hem bellediler.
Rezolýusiýada Germaniýanyň nasist holokostynyň «ýeke» däldiginden habarlydygy we Germaniýanyň adamzada garşy edilen jenaýatyň öňüniň alynmazlygynda öz oýnan roluna gynanýandygy aýdylýar.
Rezolýusiýa german hökümetini Türkiýäni, ermeni halky bilen ýaraşygyň berk esaslaryny goýmak üçin, «sürgünlikler we gyrgynçylyklar» meselesini açyk çözmäge ruhlandyrmaga çagyrýar.
Türk-germen gatnaşyklary
Merkeliň konserwatiw ýarany, parlament fraksiýasynyň, Hristian demokratik birleşigi/Hristian sosial birleşigi ýaranlygynyň lideri Wolker Kauder bu rezolýusiýa ne türk halkyny, ne-de häzirki türk hökümetini, hiç birini ýazgarmaýar diýip, nygtap aýtdy.
Kauder Germaniýanyň ARD telewideniýesinde çykyş edip, Germaniýa Türkiýe bilen işleşmek isleýär we Türkiýäniň iki million adamy kabul edip, olara esewan bolup, migrant meselesini çözmekde ägirt uly goşant goşýandygyny ykrar edýär diýdi.
Emma syýasy synçylar Awstriýa 2005-nji ýylda häzir Germaniýanyň kabul eden rezolýusiýasy ýaly karar kabul edende, Türkiýäniň Wenadaky ilçisini yzyna çagyryp, gatnaşyklara «hemişelik negatiw täsirleriň» ýetendigini duýdurandygyny belleýärler.
Türkiýäniň premýer-ministri Bilal Ýyldyrym 2-nji iýundabu rezolýusiýanyň Türkiýe bilen Germaniýanyň arasyndaky «dostlugyň hakyky synagy» boljakdygyny aýtdy.
Şeýle-de Ýyldyrym bu ses berişligi «gülkünç» diýip atlandyrdy.
BMG genoside «bir milleti, etniki, jynsy ýa-da dini topary tutuşlygyna ýa bölekleýin ýok etmek» niýetindäki hereketler diýip kesgitleme berýär.
Emma Birinji Jahan urşundan soň Osman imperiýasy bozulaly bäri Türkiýe respublikasynda gurlan hökümetler bu gyrgynçylygyň genosid bolandygyny ret edip geldi.
Ankara ermenileriň Birinji Jahan urşy zerarly turan graždan gowgalary esasynda ölendigini, osmanly dolandyryjylaryň hristian azlygyny gyrmak üçin guramaçylykly kampaniýa geçirmändigini aýdýar.
Türk hökümeti Osman imperiýasynyň ýykylmagy netijesinde köp sanly türk raýatynyň hem ölendigini belleýär.
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan 1-nji iýunda german deputatlarynyň Erdoganyň duýduryşlaryna üns bermezliklerine çagyrdy.
"Ermenileriň genosidini siz diňe başga bir döwletiň baştutanynyň gahary geljek diýip genosid atlandyryp bilmeseňiz, bu adalatly däl» diýip, Sarkisýan Germaniýanyň «Bild» gazetine aýtdy.
20-den gowrak ýurt, şol sanda Fransiýa, Orsýet, Italiýa, Brazil we Kanada ermenileriň Osmanly türkler tarapyndan öldürilmegini we deportasiýa edilmegini genosid hökmünde häsiýetlendirdi.
Ýewropa parlamenti we ABŞ-nyň 44 ştaty bu öldürmeleri genosid hökmünde ykrar etdi.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Paýtagtyň esasy köçeleri bolan Saparmyrat Türkmenbaşy, Atamyrat Nyýazow, Gurbansoltan eje, Garaşsyzlyk, Bitarap Türkmenistan, Magtymguly, Görogly, Oguzhan ýaly şaýollarynyň atlary bolsa galdyryldy.Haýsy bähbitden ugur alyndy?
Paýtagtyň köçeleriniň atlaryny üýtgetmegi şäher häkimine görkezme berende ýurduň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow Aşgabadyň köçeleriniň hut Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň iri şäherlerindäki ýaly sanlar bilen belgilenmeginiň zerurdygyny öňe sürüpdi.
Iri şäherlerde köçeleriň belli bir adynyň bolman, diňe sanlar bilen belgilenýändigini mälim eden Nyýazow Aşgabadyň hem köçeleriniň diňe sanlar bilen belgilenmelidigini aýtsa-da, ol özüniň, ýakyn hossarlarynyň adyny göterýän köçeleri sanlar bilen belgilemäge rugsat berdirmändi.
Diňe ejesidir kakasynyň hem-de öz atlaryny göterýän köçeleri öňküliginde galdyranyndan soň ile arasynda gürrüň köpeldi. Şondan soň Nyýazow taryhda yz galdyran şahsyýetler Oguzhan, Görogly, Magtymguly, şeýle hem Bitarap Türkmenistan, Garaşsyzlyk köçeleriniň atlaryny hem öňküliginde galdyrdy.
Paýtagtyň ähli köçeleriniň sanlar bilen belgilenip, Saparmyrat Türkmenbaşy, Atamyrat Nyýazow, Gurbansoltan eje şaýollarynyň atlarynyň galdyrylmagy Saparmyrat Nyýazowyň özüniň hem-de ýakyn hossarlarynyň kultuny ýokary götermek boýunça eden hereketleriniň ýene biri bolupdy.Adamlar kösenýärler
Ministrler Kabinetinde S.Nyýazowyň şäher häkimine paýtagtyň köçeleriniň sanlar bilen belgilenmekde gaty haýal-ýagallyga ýol berýändigini tankytlap eden çykyşyndan az salym geçmänkä, Aşgabadyň köçeleriniň atlary gaty tiz ýagdaýda sanlar bilen belgilendi.
1960 belgili köçäniň öňki Öwezdurdy Kulyýew adyndaky köçedigini diňe şu taryhy bellikden bilip bolýar.
Köçeleriň şeýle çalt ýagdaýda sanlar bilen belgilenmegi paýtagtlylaryň enter-pelegini aşyrdy. elaýatdan paýtagta gelýän myhmanlar bolsa köçeleriň sanlar bilen belgilenmeginden häzir hem köçençlik çekýärler.
Aşgabadyň köçeleriniň 70 göterimi uzynlygy boýunça gysga köçelerdir. Olaryň arasynda hatda 1 kilometre ýetmeýän köçeler hem kän. Kiçijik köçeleri bolsa salgy bermegem, ony tapmagam kyn bolýar. Şol sebäpden köçeleriň sanlar bilen belgilenmegi paýtagtyň ýaşaýjylaryny, myhmanlaryny gaty kyn ýagdaýa saldy. Olar san bilen belgilenýän köçeleri tapmakda juda kösençlik çekip başladylar.
Paýtagtyň köçeleriniň tas ählisiniň sanlar bilen belgilenendigine garamazdan, aşgabatlylar ol köçeleri häli-häzire çenli hem köne, öňki atlary boýunça atlandyrýarlar. Hatda resmiler hem köçeleriň atlarynyň ilki sanly belgisini aýdyp, soňundan bolsa hökman onuň öňki adyny getirýärler.
Ýedi ýyla golaý wagtyň geçendigine garamazdan, paýtagtlylaryň tas hemmesi diýen ýaly, hatda öz ýaşaýan köçesiniň hem sanly belgisini takyk bilmeýärler. Bu bolsa paýtagtyň köçeleriniň sanlar bilen belgilenmeginiň aşgabatlylara oňyn täsir etmändigini aýdyň ýüze çykarýar.Öňki atlar ýene gaýtarylyp berlermikä?
Eger paýtagtyň köçeleriniň häzirki sanly belgileri aýrylyp, ýene-de öňki atlary gaýtarylyp beriljek bolsa, onda bu babatda käbir meseleleriň ýüze çykmak ähtimallygy bar. Sebäbi paýtagtyň köçeleri sanlar bilen belgilenmänkä, Sowet hökümeti döwründäki ýolbaşçylaryň atlary dakylan köçeler, öňki režimiň ideologiýasyna dahylly köçeler hem bardy. Köçeleriň öňki atlary gaýtarylyp berlende, bu meselä hökman garalsa gerek.
Häzirki wagtda paýtagtyň köçelerindäki sanlar bilen belgilenen belgileriň könelip, göze ilmez derejä ýeten ýerlerine kän duş gelinýär. Bu belgiler, degişli kişiler tarapyndan näme üçindir täzelenip durulmaýar. Ýöne muňa garamazdan, könelen belgileri köçäniň öňki ady bilen çalşyrylyp dakylýan ýerlerine hem az hem bolsa-da, gabat gelmek bolýar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Päkistanyň Içeri işler ministri Rahman Malik bu ýurduň Waziristan regionynda ýerleşýän Al-Kaýda we Talyp söweşijilerini basyp ýatyrmak barada planlaşdyrylýan harby operasiýalaryň, häzirki döwürde gaýra-goýulmasyz bir çärä öwrülenligini aýtdy.
Päkistanyň Rawalpindi şäherinde ýerleşýän harby güýçleriniň baş ştabyna şenbe güni söweşijiler tarapyndan edilen hüjümden soňra ol düýn Roýters habar agentligine beren interwýusynda, şol regionda gury ýer arkaly harby operasiýalary amala aşyrmaklygyň zerurdygy barada hökümet ýolbaşçylarynyň karara gelenligini nygtady.
Ol aýratynam Owgan serhediniň golaýynda ýerleşýän Günorta Waziristandaky ýerli tire-taýpa ýolbaşçylarynyň hem söweşijilere garşy operasiýa geçirilmegini isleýändigini öňe sürdi.
Habarlardan mälim bolşuna görä, Päkistanyň howa güýçleri ady agzalýan regionda bir aý töweregi wagtdan bäri operasiýalar amala aşyrýar. Emma bu çärä henize çenli gury ýer arkaly girişilmedi.


text:
Ine, indi ençeme ýyllardan bäri Moskwada postsowet döwrüniň ilkinji biznesmenleriniň biri, “Ýukos” nebit-gaz kompaniýasynyň eýesi Mihail Hodorkowskiniň üstünden sud gidýär. Ol 90-njy ýyllarda bikanun baýady diýlip, hukuk dili bilen aýtsak, kezzapçylykda aýyplanyp, jenaýata çekildi we bu proses häzirem dowam edýär. Ilkinji sapar ol 2003-nji ýylyň oktýabrynda tussag edilip, sekiz ýyl azatlykdan mahrum edildi. Hodorkowskiniň tussag edilmeginiň baş sebäpkäri ýa-da onuň tutulmagyny islän Russiýa Federasiýasynyň öňki prezidenti Wladimir Putindigini dünýä jemgyýetçiligi indi gowy bilýär.
Bilermenler Hodorkowskiniň garşysyna jenaýat işiniň gozgalmagy onuň syýasat bilen ymykly iş salşanlygy sebäpli diýip düşündirýärler. Şol döwürlerde Hodorkowskiý gazanan ummasyz pullaryny jemgyýetiň demokratiýalaşmagyna, ýurtda döwrebap jemgyýetiň, ykdysady-syýasy prinsiplerden ugur alýan toparlaryň döremegine siňdiripdi. Onuň hasabyna Russiýanyň aglaba köp ülkelerinde, esasan hem garyplaşan ýerlerinde internet ulgamynyň mugt işläp başlamagy we birnäçe mekdeplerdir ýokary okuw jaýlarynyň döredilmegi, elbetde, öňki KGB-niň hataryndan çykan polkownik Wladimir Putinde howsala döredipdi. Şonuň üçinem Hodorkowskä her hili ýollar bilen günä ýükläp, ony gözenegiň aňyrsyna taşlamalydy.
Ýedi ýyla çeken nähak tussaglyk
Hodorkowskiniň tussaglykda oturanyna ýedi ýyl bolansoň, azatlyga çykarmajak bolup, onuň garşysyna täze sud işini açdylar. Sud Moskwanyň Hamowniki raýon sudunda gidýär. Bu gezek Mihail Hodorkowskini işlän döwründe öz hususy kompaniýasyndan nebiti ogurlap satdy diýip aýyplaýarlar. Putiniň tabşyrygy bilen Baş prokuraturanyň işgärleri 2-nji noýabrdaky sud prosesinde suddan Mihail Hodorkowskini we onuň işdeş egindeşi Platon Lebedewi 14 ýyl azatlykdan mahrum etmegi sorady. Suduň çözgüdiniň bir aýdan beýan ediljegi tassyklandy.
Bu prosesiň gidişi barada eýýäm ençeme ýyllardan bäri metbugatda yzygiderli habar berilýär. Şol habarlary okanyňda we telewideniýeden berilýän şekillerde sud prosesinde garalawjy tarapyndan çykyş edýän Gülçehre Ibragimowanyň ady ýygy-ýygydan ýatlanylýär. Onda käbir bilermenleriň Gülçehre Ibragimowanyň gündogar milletinden bolanlygy üçin alyp barýan işinde özüni gündogarlylara mahsus häsiýetde gaty gazaply, “ur” diýilse, öldürýänlerdendigi bellenilýär. Elbetde, gündogar milletine degişlidigiň ýadyňa düşende, bu ahwalata gynanýarsyň.
Ýurdy kim düzeder?
Hodorkowskiý sudda sözlän iň soňky sözünde şeýle pikirleri orta atýar: “Kim ýurduň ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrar? Prokurorlarmy? Milisionerlermi? Çekistlermi? Olar ozal şeýle synanyşyklary etdiler, emma netije bolmady”. Onuň gönüden-göni, prezident Medwedewe ýüzlenip aýdan sözleri şeýle: “Prezidentiň senagat syýasaty baradaky geçen ýylky initiatiwasyna näme boldy? Gömdülermi? Hany ol syýasat diňe çig mala daňlyp ýatmaz ýaly hakyky mümkinçilikleri bermelidi-le?”.
Hodorkowskiniň bu soraglary türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa hem berlen diýip, hasap etse bolar. Berdimuhamedow hem ýurdy demokratiýalaşdymak üçin köppartiýalylyga rugsat bermek hakynda kanuny kabul etmek, ýurtda hususy eýeçilige ýol bermek, döwlete degişli bolmadyk ýokary okuw jaýlaryny açmak boýunça düzgünnama kabul etmek, Jenaýat kodeksinde gumanizmden ugur alyp, iň ýokary jeza çäresini 15 ýyla getirmek, azat metbugata ýol bermek, garyndaşparzlygy aradan aýyrmak, erkin saýlawlary geçirmek ýaly we başga-da birnäçe progressiw özgerişleri wada beripdi! Emma Berdimuhamedowyň bu wadalary-da guma gömläýdi öýdýän...
Hodorkowskiý we türkmenler
Hodorkowskiniň sud prosesi bize, türkmenlere, daşrak ýerde, başga ýurtda, Moskwada bolup geçýänligi üçin degişli däl ýaly bolup görünse-de, onuň çözgüdi goňşy Russiýanyň hakyky demokratik ýola gadam basmagyna we şol gadamlaryň bize, Türkmenistana-da, öz täsirlerini ýetirmegi baradaky umytlar bilen baglydyr.
Biziň ýurdumyzda demokratiýanyň orun almagy Moskwanyň ýöredýän syýasaty bilen bagly bolar. Bu gün biz ruslaryň tandemi, ýagny goşalanan Putin-Medwedewiň öz şahsy bähbitlerini arap, ýöredýän syýasatyndan uly zyýan çekip gelýäris. Olaryň arzan bahadan gaz almak üçin diňe türkmenleriň däl, eýse Türkmenistanda ýaşaýan rus dilli milletiň hem ähli syýasy azatlyklardan mahrum edilmegine göz ýummaklaryny, Türkmenistanyň Ýewropanyň “Nabukko” proýektine goşulmazlygy üçin Hazar deňziniň bölünşiginiň mekirlik bilen gaýra tesdirmeklerini we Türkmenistanda demokratiýanyň ýol almazlygy üçin gizlin gulluklar bilen ýakyn hyzmatdaşlygyny mysal getirse bolar.
Biz, türkmenler, goňşy Russiýanyň ýöredýän imperialistik syýasaty üçin onuň milletinden gaty görmeli däldiris. Kommunistik ideologiýa synsa-da, saklanyp galan KGB-niň gorkuzyjy mehanizmi entekler işläp dur. Şonuň üçin Mihail Hodorkowskiý ýaly öz halkynyň geljegine ynam edýän adamlaryň hereketi şol mehanizmiň dargap gitmegine sebäp bolar. Elbetde, onuň dargamagy Russiýada hakyky demokratik, hukuk döwletiniň gurulmagyna getirer. Bu hem, belki, ýakyn geljekde Türkmenistanda syýasy prosesleriň herekete gelmegine we türkmen hökümetiniň halk bilen ýüzbe-ýüz dialogyna ýol açar.
Döwlet Hojamedow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama şu hepde Demirgazyk Karolinada tüpeňlenen üç musulman studentiniň öldürilmegini «zalym we gözçykgynç ganhorluk» diýip häsiýetlendirdi.
Obama Birleşen Ştatlarda hiç bir adam öz dini ynanjy üçin nyşana alynmaly däldir diýdi.
Birleşen Ştatlaryň Adalat departamenti 13-nji fewralda özüniň Federal derňew gullugynyň derňewine goşulyp, 10-njy fewralda Çapel Hilde ganhorlukda aýyplanan adamyň federal kanunlary bozup-bozmandygy, şol sanda ýigrenç jenaýatyny edip-etmändigi baradaky barlaga gatnaşjagyny aýtdy.
Öldürilen studentleriň maşgala agzalary Obama ýüzlenip, federal häkimiýetleriň jenaýatda aýyplanýan Kreýg Stefen Niksiň öz pidalaryny näme sebäpden, ýagny olary musulman bolany üçin ýigrenip öldürendigini ýa däldigini derňemegini talap etdiler.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun ganhorlugyň pidasy bolan üç studentiň ynsanperwerlik-kömek işlerine goşulan we dünýä raýatlygynyň iň gowy gymmatlyklaryna wekilçilik eden adamlar bolandygyny aýtdy.


text:
Düýn Ýemeniň prezidenti Ali Abdullah Saleh ýurtdaky Al-Kaýda toparynyň agzalary zorlukly çärelerden ýüz öwrüp, öz ýaraglaryny tabşyran halatynda, olar bilen gepleşiklere girmäge taýýardygyny aýdyp, çykyş etdi.
Bu barada telewideniýede eden çykyşynda Ýemeniň prezidenti zorlukly çärelerden el çekmek islemeýän ýaragly söweşijilere garşy ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň tutanýerli çäreleri alyp barjakdygyny nygtady.
Soňky wagtlar Günbatar ýurtlary, şol sanda, Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem Ýemeniň häkimiýetlerini bu ýurtda hereket edýän Al-Kaýdanyň söweşijilerine garşy çärelerini güýçlendirmeklige çagyryp gelýärler.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 8-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde Türkmen döwletiniň Baştutanyna Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda hasabat berildi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasynyň girdeji bölegi 100,6 göterim, çykdaýjy bölegi bolsa 90 göterim ýerine ýetirildi. 2015-nji ýylda býujet serişdeleriniň 78,7 göterimi durmuş ulgamyna gönükdirildi.
Hasabat döwründe ýerli býujetler girdejiler boýunça 101,7 göterime, çykdajylar boýunça bolsa 96,4 göterime deň boldy.
Zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary öz wagtynda we doly möçberde maliýeleşdirildi.
Şeýle hem 2015-nji ýylda maliýe-býujet ulgamynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada aýdyldy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Balans toparlarynyň işini kämilleşdirmek hakyndaky” Kararyny durmuşa geçirmek maksady bilen hasabat döwründe merkezi, pudak we sebit balans toparlarynyň mejlisleriniň 142-si geçirildi hem-de ministrlikleriň we pudak edaralarynyň 8-siniň şeýle hem kärhanalaryň 465-siniň maliýe-ykdysady görkezijileri seljerildi.
2015-nji ýylyň dowamynda ätiýaçlandyryş işini, auditorçylyk işini we gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmek bilen bagly maksatnamalary durmuşa geçirmegiň çäklerinde yzygiderli işler alnyp baryldy.


text:
Bilinşi ýaly 2015-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap Türkiýede daşary ýurtlylar baradaky täze kanun güýje girdi.
Eýsem, täze kanun Türkiýede bikanun ýagdaýda işläp ýören Türkmenistan raýatlarynyň durmuşyna nähili täsir ýetirýärkä? Täze kanun Türkiýedäki bikanun işleýän Türkmenistan raýaylarynyň durmuşynda nähili üýtgeşikliklere sebäp bolduka?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda Türkiýede şu ýylyň başynda güýje giren daşary ýurtlylar baradaky kanunyň ol ýurtda bikanun işläp ýören Türkmenistan raýatlarynyň durmuşyna ýetirýän täsirini ele alýar.
Hemmeleri bu temada gepleşige gatnaşmaga, şeýle-de öz pikirdir-garaýyşlaryny hem tekliplerini şu ýerde teswir galdyrmaga çagyrýarys. Habarlaşmak üçin biziň elektronik hat salgymyz: metbugat@gmail.com


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň ýaragly güýçleriniň Baş komanduýuşisi, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyny geçirdi.
Maslahatda howpsuzlyk we kanun goraýjy pudaklara degişli ministrlikleriň we Döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Hasabatlaryň jemini jemläp eden çykyşynda Türkmenstanyň prezidenti howpsuzlyk we kanun goraýjy organlaryň kadrlar düzüminde terbiýeçilik işlerini güýçlendirmekligiň hem-de kadrlaryň professional derejesini ýokarlandyrmaklygyň zerurlygyny nygtady.
Bu maslahatyň barşynda prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanowa “öz wezipe borjuny talabalyk ýerine ýetirmänligi we işde goýberen kemçilikleri üçin” berk käýinç yglan etdi.
Ýöne bu kemçilikleriň nämeden ybaratdygy barada welin resmi habar çeşmelerinde anyk maglumat berilmeýär.


text:
BMG-niň Siriýa boýunça ýörite wekili Damask režimini we olaryň rus ýaranlaryny demirgazyk şäher Aleppony jeňçileri ýok etmek üçin weýran etmezlige çagyrdy.
Staffan de Mistura 6-njy oktýabrda Ženewada çykyş edip, eger-de ruslar tarapyndan goldanylýan hökümet güýçleri hüjümi dowam etdirse, gündogar Alepponyň pitneçileriň elindäki ýerleriniň iki aý içinde doly weýran ediljekdigini, ol ýerde ýaşaýan müňlerçe adamyň öldüriljegini aýtdy.
Şeýle-de ol, eger-de bombalaýyş togtadylsa, ozal Al-Nusra front diýip bilinýän Fatah al-Şam Frontyň 900 çemesi jeňçisini bu ýerden hut özüniň başga ýere ugratmagyny teklip etdi.


text:
Russiýanyň resmileri ýurduň Sibir sebitinde emele gelen güýçli tokaý ýangynlarynyň ýaýrap, has ýowuzlaşandygyny habar berýärler.
Russiýanyň Sibir federal regionynyň berýän maglumatyna görä, 5-nji maýda 140 müň 471 gektary öz içine alýan territoriýada 104 tokaý ýangyny hasaba alnypdyr.
Gürrüňi edilýän tokaý ýangyny Sibiriň Zabaýkalskiý regionyna, Kranoýarsk regionyna we Tuwa, Altaý, Burýatia we Hakassia respublikalaryna öz täsirini ýetirdi.
Zabaýkalskiý regionynyň we Burýatiýa respublikasynyň dolandyryjylary iki sebitde adatdan daşary ýagdaýy yglan etdiler.
Geçen hepde tokaý ýangynlarynyň Zabaýkalskiý regionyndaky ok-däri saklanylýan harby ambara ýaýramagy netijesinde gürrüňi edilýän binada birnäçe sagat dowam eden partlama bolupdy. Şol wakada azyndan ýedi adam heläk boldy.


text:
Türkiýäniň, Gazagystanyň, Azerbaýjanyň we Gyrgyzystanyň prezidentleri Türki dilli ýurtlaryň hyzmatdaşlyk geňeşiniň sammiti üçin Azerbaýjanda duşuşarlar.
Anna güni liderler Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwyň takmynan 200 kilometr demirgazygynda ýerleşýän Kabala şäherine bararlar.
Agzalýan ýurtlaryň daşary işler ministrleri penşenbe güni duşuşýarlar.
Azerbaýjanyň Türki dilli ýurtlaryň parlament assambleýasynyň umumy sekretary Ramil Hasanowyň aýtmagyna görä, sammitde agzalýan geňeşe agza ýurtlaryň arasynda erkin-söwda zolagynyň ýola goýulmagy barada gepleşikleriň geçirilmegine garaşylýar.
Bu geňeş türki dilli ýurtlaryň dilini we medeniýetini goramaga, şeýle-de syýasy, ykdysady we medeni hyzmatdaşlygy ösdürmäge bagyşlanyp döredilendir.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Gündogar Ýewropa we Kawkaz ýurtlaryna saparynyň çäginde Ýerewana geldi.
Ermenistanyň ýolbaşçylary bilen gepleşiklerinde Klinton Bakuwdaky duşuşygyň gidişinde gozgalan Daglyk Garabag konfliktini kadalaşdyrmak meselesini maslahatlaşmagy planlaşdyrýar.
Ýekşenbe güni Bakuwda Klinton Azerbaýjan-Ermenistan arasyndaky konflikti kadalaşdyrmaga ýardam etmäge Waşingtonyň taýýardygyny aýtdy. Ol şu araçylyk aladalaryny amerikan administrasiýasynyň ileri tutýan ugurlarynyň biri atlandyrdy.
Azeri paýtagtynda ýaş aktiwistler bilen duşuşykda ABŞ-nyň Döwlet sekretary ýurduň ýolbaşçylary bilen gepleşiklerde huligançylykda aýyplanyp, türme tussaglygyna höküm edilen iki ýerli blogeriň ykbalynyň gozgalandygyny belledi.
Emin Milli bilen Adnan Gajyzadäniň syýasy başga pikirlilik üçin yzarlanýandygyny adam hukuklaryny goraýjylar belleýärler.


text:
Gyrgyzstanly žurnalist Gennadiý Pawlýuk özüne garşy Gazagystanda edilen hüjümden bir hepde töweregi wagt geçip, sişenbe güni aradan çykdy.
Gazagystanyň polisiýasy žurnalist Gennadiý Pawlýugyň 16-njy dekabrda Almaty şäherine sapary wagtynda näbelli adamlar tarapyndan eli-aýagy daňlyp, beýik bir jaýyň üstünden ýere taşlanandygyny aýdýar.
Bu wakada huşuny ýitiren Gennadiý Pawlýuk özüne gelmän, koma ýagdaýynda hem aradan çykdy. Žurnalistiň kärdeşleri we tarapdarlary onuň ölümini söz azatlygyna garşy edilen hüjüm hökmünde häsiýetlendirýärler.
Gennadiý Pawlýuk soňky ýyllar «Argumenty i Fakty» we «Komsomolskaýa prawda w Kirgizii» ýaly gazýetlerde syýasy we sosial temalardan ýiti makalalar bilen çykyş edip gelipdi.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Owganystandaky Halkara güýçleriniň komandiri 2014-nji ýylda ýurtdaky ähli goşunyň çykarylmagynyň “Al-Kaýda” terroristik bileleşiginiň gaýtadan toparlanyşmagyna sebäp boljakdygyny aýdyp, duýduryş berdi.
General Jozef Dunford “Al-kaýda” häzirki wagt Owganystanda “aman galmak görnüşinde” diýdi.
Dunford çarşenbe güni Senatyň Ýaragly güýçler boýunça komitetiniň öňünde eden çykyşynda Owganystanda halkara goşunynyň 8 müň bilen 12 müň çemesiniň galdyrylmagyny maslahat berýändigini aýtdy. General olaryň owgan güýçlerine goldaw, türgenleşik we maslahat berjekdigini sözüne goşdy.
Dunford: “Eger-de biz 2014-nji ýylyň ahyrynda ýurdy terk etsek, onda owgan howpsuzlyk güýçleri gowşap başlar” diýdi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Waşington bilen Kabulyň arasyndaky howpsuzlyk paktyna gol goýulmasa, özüniň ähli goşunyny Owganystandan çykaryp biljekdigini aýdyp, haýbat atypdy.


text:
Aşgabat, 28-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Awstraliýanyň ýygyndysynyň futbolçylary Ýaşyl yklymda geçirilýän XVI Aziýa Kubogynda finala çykdylar. Ýarym finalda “kengurular” 2:0 hasabynda BAE-niň toparyny ýeňlişe sezewar etmek bilen baş baýraga tarap ýene bir ädim ätdiler.
Şeýlelikde 31-nji ýanwarda geçjek finalda awstraliýalylar Yragyň ýygyndysyndan 2:0 hasabynda üstü çykan koreýalylar bilen duşuşar.
Awstraliýa heniz Aziýanyň Kubogynda ýeňiji bolup görmändi. 4 ýyl mundan ozal Katarda geçen şeýle derejeli ýaryşda Awstraliýanyň ýygyndysy finala çykan-da bolda duşuşygyň goşmaça wagtynda Ýaponiýanyň toparyndan 0:1 hasabynda ýeňlip kümüş medala mynasyp bolupdy.
Koreýanyň ýygyndysy bolsa Aziýanyň Kubogynda 1956-njy we 1960-njy ýyllarda ýeňiş gazanypdy.
Aziýanyň Kubogynda iň köp ýeňiji bolan topar Ýaponiýadyr. Günüň dogýan ýurdunyň futbolçylary bu baýraga dört gezek eýe çykypdylar.
30-njy ýanwarda geçiriljek üçünji orun ugrundaky duşuşykda BAE-niň we Yragyň ýygyndylary duşuşar.
Maglumat toplamagy halaýanlara Aziýanyň Kubogy — 2015-iň ikinji ýarym finalynyň maglumatlarydyr netijelerini hödürleýäris.
Aziýanyň Kubogy — 2015. 27-nji ýanwar. Nýukasl. “Nýukasl Stedium” stadiony. 21079 tomaşaçy.
AWSTRALIÝA — BAE — 2:0 (2:0)
Pökgüleri geçirenler: Seýnsberi (3) — 1:0, Dewidson (14) — 2:0.
Awstraliýa: Raýan, Franiç, Spiranowiç, Seýnsberi, Dewidson, Milligan (Makkeý, 58), Ýedinak, Luongo, Kruz (Troizi, 82), Kehill (Juriç, 67), Leki.
BAE: Naser, Abdelaziz, Mohamed, Mohanad, Abbas (Saleh, 78), Esmail, Amer, Mabhut Ali, O. Abdulrahman, M. Abdulrahman (Al-Hammadi, 46), Halil (Al-Kasari, 65.)
Duýduryş alanlar: Leki (42), Ýedinak (64).
Emin: Rawşan Irmatow (Özbegistan).


text:
Pakistanly magaryf aktiwisti, geçen ýyl «Talybanyň» kast ediş hüjüminden aman gutulan Malala Ýusufzaý Ak tamda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen duşuşdy.
Ak tamyň beýanatynda Obamanyň we onuň aýaly Mişeliň anna güni bolan duşuşykda 16 ýaşly Malala onuň pakistanly gyzlaryň bilimi ugrunda alyp barýan ruhlandyryjy we yhlasly işi üçin sagbol aýdandygy habar berilýär.
Ýusufzaý hem öz gezeginde Obama Amerikanyň Pakistanda we Owganystanda bilimi goldamak, siriýaly bosgunlara okuw mümkinçiligini döretmek ugrunda edýän işleri üçin sagbolsun aýdandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol dron hüjümleriniň, adamsyz uçarlardan urulýan zarbalaryň terrorizme meçew berýändigi baradaky aladamy bildirdim diýdi.
«Bu hereketlerde bigünä adamlar ölýär, onsoň bular pakistan halkynyň arasynda kine döremegine getirýär, eger biz bilime has köp üns bersek, bu has gowy täsir döreder diýdim» diýip, Ýusufzaý aýtdy.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrainadaky jemgyýetçilik dartgynlylygynyň sebäpkärleri hökmünde ýurduň oppozisiýasyny we ýewropa ýurtlaryny ýiti tankytlady.
Sişenbe güni gurnalan metbugat ýygnagynda çykyş edip, Lawrow Kiýewiň häkimliginiň we hökümetiň edara jaýlaryny eýelän demonstrantlary “söweşijiler” diýip atlandyrdy. Şeýle-de rus resmisi munuň ýewropa ýurtlarynda kabul edilen normalaryň çäginden çykýandygyny aýtdy.
Lawrow: “Häzir weýrançylyklar, polisiýa hüjümler, otlamalar, molotow kokteýlleri (içi ýangygçly çüýşeler - Red.), partladyjy serişdeler we beýlekiler bar. Bu juda gorkunç. Bu ýewropa normalarynyň ählisine düýpgöter ters gelýär” diýdi.
Lawrow Ýewropanyň protestlere görkezýän goldawyny hem tankytlady: “Biz käbir ýewropa hyzmatdaşlarymyzyň Ukrainadaky krizis bilen baglanyşykly özlerini beýle sypaýyçylyksyz alyp barmazlygyny görmek isleýäris. Käbir ýewropa hökümetleriniň wekilleri, hiç hili çakylyk bolmazdan, Maýdana tarap eňip, ol ýerde hökümete garşy protestlere gatnaşdylar. Olaryň bu ýurt [Ukraina] bilen diplomatiki gatnaşyklary bar. Bilýäňizmi, bu bir edepsizlikdir”.
"Kontrollyk"
Şeýle-de Russiýanyň daşary işler ministri Ukrainanyň oppozisiýasynyň parahatçylykly çagyryşlaryna ünsi çekip, şeýle diýdi: “Meniň şahsy garaýşyma görä, oppozisiýa liderleriniň, hususan-da Witaliý Kliçkonyň asudalyga edýän çagyryşlary ýagdaýlaryň eýýäm kontroldan çykyp barýandygyny görkezýär”.
Lawrow Ukrainadaky ähli taraplary dialoga çagyryp, öz aralaryndaky tapawutly meseleleri gepleşikler arkaly çözmegi ündedi. Ol Russiýanyň ukrain hökümeti bilen oppozisiýasynyň arasyndaky dialogy ýola goýmaga ýardam bermäge taýýardygyny hem nygtady.
Ukrainada protestler geçen noýabrdan bäri dowam edip gelýär. Şol wagt ýurduň hökümeti Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary ýola goýjak Assosiasiýa ylalaşygyndan ýüz öwrüpdi.
Demonstrasiýalaryň dowamynda protestçiler bilen polisiýanyň arasynda gazaply çaknyşyklar hem boldy.
Oppozisiýanyň lideri Witaliý Kliçko hökümetiň ýagdaýlary durnuksyzlaşdyrmak üçin hakynatutma kellekeserleri protestçileriň arasyna ýollaýandygyny aýtdy.


text:
Awstriýa Respublikasynyň paýtagty Wena şäherinde geçirilýän Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň Baş konferensiýasynyň 59-njy mejlisinde bu guramanyň agzalary biragyzdan Türkmenistanyň Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň düzümine kabul edilmegini tassykladylar.
Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň agzalary bolan döwletleriň wekilleri Türkmenistanyň dünýä ýüzünde, hususan-da, Merkezi Aziýa sebitinde ýadro ýaragyny ýaýratmazlyk ýörelgeleriniň tarapdarydygyna ýokary baha berdiler hem-de biziň ýurdumyzyň parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmäge uly goşandynyň bardygyny bellediler. Şeýle hem duşuşykda Türkmenistanyň Atom energiýasy boýunça halkara agentligine agza bolmagy bilen baglylykda öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirmäge, Birleşen Milletler Guramasynyň Teswirnamasynyň maksatlaryna we ýörelgelerine laýyklykda hereket etmäge taýýardygy mälim edildi.
Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň Baş konferensiýasynyň Türkmenistany düzümine kabul etmegiň tassyklanylmagynyň, ýurdumyz üçin şanly senä — hemişelik Bitaraplyk derejesini almagynyň 20 ýyllygyna gabat gelmeginiň simwoliki manysy bardyr. Bu ýyllarda Türkmenistan diňe bir sebitde däl-de, dünýä ýüzünde parahatçylygy, ynanyşmagy we durnuklylygy pugtalandyrmagyň täsirli guraly boldy.
Ştab-kwartirasy Wenada ýerleşýän Atom energiýasy boýunça halkara agentligi 1957-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň düzüminde garaşsyz, hökümetara gurama hökmünde döredildi. Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň işiniň maksady atom energiýasyny parahatçylykly maksatlarda ulanmak boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek bolup durýar.


text:
7-nji iýulda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa Gana Respublikasynyň Türkmenistanda işe başlan Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Alhaji Bawa Gilbert Aembillahdan ynanç hatyny kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy ilçini jogapkärli diplomatik wezipä bellenilmegi bilen döwlet Baştutanynyň adyndan gutlap, oňa iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek işinde üstünlikleri arzuw etdi.
Ilçi mähirli sözler üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanda öz ýurduna wekilçilik etmegiň onuň üçin uly hormatdygyny belledi hem-de Gana Respublikasynyň ýolbaşçylarynyň Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa iberen mähirli salamlaryny we iň gowy arzuwlaryny ýetirdi.
Duşuşygyň barşynda ilçi häzirki döwürde Türkmenistanyň döwlet ösüşi strategiýasynyň esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy. Bellenilişi ýaly, türkmen döwletini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmeleriň baş maksady bolup durýar. Gana Respublikasynyň doly ygtyýarly wekili Mejlisiň köptaraplaýyn işleri we düzümi bilen hem tanyşdyryldy.
Duşuşyga gatnaşyjylar döwletara gatnaşyklarynyň geljegi hakynda pikir alyşmagyň çäklerinde iki döwletiň biri-birinden alysda ýerleşýändigine garamazdan, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin ähli mümkinçilikleriň bardygyny bellediler. Söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şeýle hem parlamentara gatnaşyklaryny ýola goýmak hakynda teklip beýan edildi.
Duşuşygyň ahyrynda jenap Alhaji Bawa Gilbert Aembillah Türkmenistanyň we Gana Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň täze mazmun bilen baýlaşdyrylyp we iki ýurduň halklarynyň erk-islegine esaslanyp üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdi.


text:
Orsýetli müňlerçe aktiwist prezident Wladimir Putiniň häkimiýetini ýazgaryp we syýasy tussag diýip höküm edilenleriň goýberilmegine çagyryş edip Moskwada ýöriş geçirdiler.
Polisiýa çarşenbe güni geçirilen bu protestleriň “Orsýet güni” diýilýän döwlet baýramyna gabat gelip, oňa alty müň töweregi adamyň gatnaşandygyny aýdýar. Emma žurnalistleriň aýtmagyna görä, protestlere gatnaşanlaryň sany 10 müň töweregidir.
Ýörişe gatnaşyjylar Moskwanyň merkezindäki Bolotnaýa meýdanyna tarap ýörediler. Mundan bir ýyl ozal Bolotnaýa meýdanynda prezident Putiniň gaýtadan häkimiýet başyna gelmegine garşy geçirilen protestler ýowuzlyk bilen tamamlanypdy.
Protestçiler 2012-nji ýylyň 6-njy maýynda tussag edilen aktiwistleri goldap suratlary we plakatlary göterip ýöriş etdiler. Şol protestler bilen bagly 27 adam sud jogapkärçiligine çekilýär.


text:
“Gazprom” türkmen gazyny satyn almagyny diňe bir togtatman, eýsem “Türkmengaz” bilen şertnamany hem ýatyrdy diýlip habar berilýär.
Türkmenistanyň Nebit-gaz kompleksiniň resmi websaýtynda 15-nji ýanwarda agşam metbugat üçin çap bolan maglumatda şeýle diýilýär: “Türkmengaz” döwlet konserni “Gazprom” eksportynyň 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan söwda-satyk şertnamasyny möhletinden ir birtaraplaýyn togtadýanlygy barada “Türkmengazy” resmi taýdan habarly edenligini mälim edýär.
Şeýle-de bu resmi maglumatda “Interfax” habar agentliginiň “Gazprom” kompaniýasynyň “Türkmengaza” gaz söwdasynda arakesme girizmegi teklip edenligi barada 14-nji ýanwarda çap eden maglumatynyň hakykata gabat gelmeýänligini nygtady.
Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy “Türkmengaz” döwlet konsernine 2016-njy ýylda gazyň söwdasyna degişli kontrakt arakesmesini girizmegi teklip etdi diýip, “Interfax” habar agentligi öz çeşmelerine salgylanyp habar beripdi.
“Halkara gaz bazaryndaky ýagdaýyň üýtgemegine laýyklykda, Özbegistan has amatly nyrhlary hödürleýär. Netijede Özbegistanyň hödürleýän nyrhy Türkmenistanyňkydan has pes” diýlip, 14-nji ýanwarda “Interfax” gaz boýunça geçirilýän gepleşiklere gatnaşýan orsýet resmisiniň sözlerini getirýär. Emma anyk haýsy sanlar barada gürrüň edilýändigi barada maglumat berilmeýär.
Ýatladyp geçsek, mundan owal, ýagny 4-nji ýanwarda “Türkmengaz” ýörite beýanat ýaýradyp, onda “Gazprom” kompaniýasynyň türkmen gazyny satyn almagyny bes edýändigini mälim edipdi. Resmi maglumatda “Gazprom eksport” kärhanasynyň türkmen tarapyna, 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap, türkmen gazyny satyn almagyny duruzýandygyny habar berendigi aýdylypdy.
Gepleşikleri geçirmek mümkinçilikleri...
Bu habaryň köpçülige ýaýramagynyň yzy bilen Orsýet Özbegistandan satyn alýan gazynyň möçberini artdyrandygy hem yglan etdi.
“Özbegistan biziň gaz pudagyndaky ynamdar hyzmatdaşymyz we biz bu ugurda ikitaraplaýyn bähbitli gatnaşyklarymyzy ösdürmegi dowam etdireris. Şeýle-de, şu ýyl Özbegistandan satyn aljak gazymyzyň mukdary göz-görtele artar” diýip, 4-nji ýanwarda “Gazprom” kärhanasynyň ýolbaşçysy Alekseý Miller mälim etdi.
Gepiň gerdişine görä bellesek, türkmen tarapy şu aýyň başynda ýaýradan beýanatynda gepleşikleri geçirmek mümkinçiliklerini-de ýaňzydyp, hususan-da: “[biz] iki ykdysady subýektiň arasyndaky hojalyk aragatnaşyklaryna degişli giň gerimli meseleler boýunça gepleşikleri geçirmäge taýýar” diýdi.
“Interfax” habar gullugynyň penşenbe güni beren maglumatynda ady tutulmadyk rus resmisi Türkmenistanyň ýakynda hazarýaka gazgeçirijisini gurmak boýunça gepleşiklere gaýtadan başlamak baradaky meýillerine jogap edip, “türkmen gazynyň bahasyny üýtgetmezden gepleşikleri geçirmegiň manysyzdygyny” tekrarlady.
Gazyň möçberi ýyldan-ýyla üýtgeýär
Orsýet bilen Türkmenistanyň arasyndaky gaz söwdasy 2003-nji ýylda baglaşylan ylalaşygyň esasynda amala aşyrylýar. Iki ýurduň arasynda 2028-nji ýyla çenli hyzmatdaşlygy göz öňünde tutýan şol dokumentde Türkmenistandan Orsýete “Orta Aziýa-Merkez” we “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijileri arkaly ýylda 80 milliard kubometre çenli gaz akdyrylmagy göz öňünde tutulýar.
Ylalaşykdaky agzalýan gazyň möçberine garamazdan, türkmen gazynyň Orsýete akdyrylýan mukdary o ýyldan bu ýyla üýtgäp durupdy. “Reuters” habarlar gullugynyň maglumatyna laýyklykda, 2008-nji ýylda Russiýa 40 milliard m3 türkmen gazy akdyrylan bolsa, 2009-2014-nji ýyllar aralygynda bu görkeziji 10-11 milliard m3 deň bolupdy. 2015-nji ýylda bolsa, rus kärhanasy Türkmenistandan satyn alýan gazyny 4 milliard kubometre çenli azaltdy.
Geçen ýyl Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda özara gaz söwdasy bilen baglanyşykly käbir meseleler hem ýüze çykdy. Ýagny, 2015-nji ýylyň iýul aýynyň başynda Türkmenistanyň Nebit-gaz ministrligi Orsýetiň 2015-nji ýylyň başyndan bäri “Türkmengaz” döwlet konsernine akdyrylan gaz üçin bergilerini töläp bilmeýändigini aýdyp, ony “tölege ukypsyz partnýor” diýip yglan edipdi.
Munuň yz ýany “Gazprom” “Türkmengazyň” üstünden şikaýat edip, Stokgolmyň halkara dawalara seredýän suduna ýüz tutup, gazyň bahasyna gaýtadan seredilmegini talap edipdi.
Türkmenistan häzirlikçe öz tebigy gazyny üç ugur boýunça: Russiýa, Eýrana we Hytaýa eksport edýär.


text:
23-nji maýda Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylary Eýrana garşy täze sanksiýalary yglan eder diýlip garaşylýar.
Täze gadagançylyk Tähranyň öz ýadro programmasy boýunça halkara jemgyýetçiligi bilen hyzmatdaşlykdan ýüz öwürýändigi üçin girizilýär.
Diplomatlaryň aýtmagyna görä, Brýusselde boljak duşuşykda Eýran bilen gatnaşykdaky kärhanalaryň sanawyna giriziljek şirketler hem tassyklanmaly.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça baş wekili Ketrin Aşton Eýran bilen gatnaşyklarda ösüşiň ýokdugyna gynanýandygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň prezidenti Kabulda onlarça adamyň ölümine we ýüzlerçe adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan gandöküşikli hüjümleriň yzýany Pakistany “Talybana” basyş etmäge çagyrdy.
Owganystanyň paýtagtynda soňky günlerde bolan hüjümler 2009-njy ýyldan bäri iň heläkçilikli hadysalar boldy.
Aşraf Ghani 10-njy awgustda telewideniýede eden çykyşynda atom ýaragyna eýe bolan goňşusynyň adyna köpçüligiň öňünde eden öz seýrek tankydynda Pakistany Kabula garşy 14 ýyl bäri uruş alyp barýan söweşijileri goldamakda aýyplady.
Ghani şu hepdede Yslamabada resmi toparyny iberip, munuň soňuna çykmakçydygyny mälim etdi.
“Soňky günler adamlarymyzy öldürýän janyndan geçen hüjümçileriň we bomba öndüriji kärhanalaryň Pakistanda öňküsi ýaly aktiwdigini görkezdi”, diýip Ghani aýtdy.
Şeýle-de owgan prezidenti “biz guramaçylara garşy hereketi isleýäris” diýdi.
Bir ýyl mundan ozal häkimiýet başyna geçen Aşraf Ghani söweşijilere täsiri bolan Pakistan bilen has ýakyn gatnaşygyň tarapynda çykyş edipdi we Pakistanyň “Talyban” bilen parahatçylykly gepleşikleri ýola goýmagyna bil baglapdy.
Ghani soňky çykyşynda biz Pakistanyň “Talybany” parahatçlykly gepleşiklere getirmegini islemeýäris, biz onuň öz giňişligindäki äktiwliginiň soňuna çykmagyny isleýäris diýdi.


text:
Aşgabat, 08.03.2015. “Türkmenportal”.
7-nji martda Halkara zenanlar güni mynasybetli ýurdumyzda dürli pudaklar boýunça öňdebaryjy zenanlaryň, sekiz we ondan hem kän perzendi dünýä inderip, olary kemala getiren eneleriň birnäçesine hormatly atlar we döwlet sylaglary gowşuryldy. Şeýle-de köp çagaly maşgalalaryň birnäçesi Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan Türkmenbaşy şaýolunyň ugrunda ýerleşýän döwrebap ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edildi.
Zenanlara hormatly atlaryň we ýaşaýyş jaýlarynyň açarlarynyň dabaraly gowşurylyşy günüň birinji ýarymynda Türkmenistanyň jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň binasynda geçirildi.
Milli Liderimiziň adyndan hormatly atlaryň şahadatnamalaryny, medallary we täze jaýlaryň açarlaryny Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygy A.Nurberdiýewa bilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa gowşurdy.
Bu ýerde dürli pudaklarda işleýän öňdebaryjy zenanlarymyza «Zenan kalby» ordeni gowşurylan bolsa, sekiz we ondan hem köp çagaly enelere «Ene mähri» diýen hormatly at berildi. Bagtyýar eneleriň birnäçesi bolsa täze jaýlaryň eýesi boldular.


text:
Duşenbe güni Bahreýniň paýtagty Manamada polisiýa “Merjen” meýdançasyna ýygnanan protestçileri dargatmak üçin olara garşy gözden ýaş akdyryjy gaz ulandy.
Müňlerçe adam Manamanyň köçelerine asuda ýörişe çykdylar. Emma olaryň birnäçesi polisiýany daşladylar.
Bu wakalar ýurtda milli tolgunyşyklaryň başlanmagynyň bir ýyllygynyň öň ýanynda boldy.
Geçen ýylyň 14-nji fewralynda aglabasy şaýylar bolan müňlerçe adam köçelere çykdy. Olar beýleki arap döwletlerindäki tolgynyşyklardan ruhlanyp, ýurdy dolandyrýan sünni dinastiýasynyň syýasatyna protest bildirdiler.
Şol demonstrasiýalar wagtynda 35 adam öldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni, Daşogza edýän saparynyň çäginde S.Nyýazow adyndaky etrapda gurlan «Bagtyýar zaman» atly täze obanyň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Türken telewideniýesi prezidentiň köçäniň gyralaryna hatara düzülen, dabaralaryň geçjek ýerlerine toplanan adamlaryň, şol sanda aýal-gyzlaryň we çagalaryň «Arkadaga şöhrat» dileýän alkyş sözleri, aýdym-saz bilen garşylanyşyny görkezýär.
Çagalara ýat tutdurylan dabara sözlerinde «eziz Arkadag», «eziz howandar», «mähraban atam jan», «biz çagalar bagtyýar» diýen sözler eşidilýär.
Şeýle-de çagalar prezidente ýüzlenip, onuň «gadamynyň batly bolmagyny, her tutýan işiniň şöhratly, şanly bolmagyny» arzuw edýärler.
Çagalaryň prezidentiň aladalary barada aýdýan «sagbolsunlaryndan» soň gezek berlen ulular hem döwlet baştutanyny aýdym sözlerine salnan alkyş bilen garşy alýarlar.
Türkmen telewideniýesi «Bagtyýar zaman» obasynyň açylyş dabarasyna gabatlanyp, uly türkmen toýunyň tutulandygyny habar berýär.
Şeýle-de telewideniýe prezident Berdimuhamedowyň täze obada jaý alan bir maşgala baryp, olary jaý bilen gutlap, sowgat berşini görkezýär.
«Abadan, parahat, bagtyýar durmuşymyz bar, agzybir halkymyz bar, hemmämizem bir maşgala» diýip, prezident özüne minnetdarlyk bildiren maşgala agzalaryna ýüzlenip aýdýar.
Şeýle-de ol bu etrapda etmeli işleriň «entek kändigini» boýun alyp, çarşenbe güni geçiren ýygnagyny ýatlaýar.
Şol diýilýän ýygnakda prezident häkmleriň bir toparyny işden aýran bolsa, ýene bir toparyna käýinç berdi. Olar esasan oba maksatnamasy boýunça ýeterlik iş edilmändigi, agyz suwy, elektrik, tebigy gaz bilen üpjünçiliginiň pesdigi, ýollaryň ýaramazdygy, köp ýerlerden asfaltlanan ýollaryň ýokdugy, köprüleriň ýetmezçiligi ýa-da ýaramazlygy sebäpli tankyt edildi.
Emma ýerli synçylar bu hili tandydyň, kadr çalyşmalaryň S.Nyýazow döwründen bäri gaýtalanýandygyny, şol bir wagtda ilatyň durmuş-ýaşaýyş, iş we gazanç etmek şertleriniň gowulanyp gitmeýändigini aýdýarlar.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, täze obanyň jaýlary türkmen maşgalalaryndaky köp çagalylyk däplerini nazarda tutmak bilen taýýarlanypdyr. Emma bu jaýlaryň bahasy, jaý berlen ýaşaýjylaryň olary nähili alýandygy, olaryň alan karzlary we ol karzy näçe ýylda üzmelidigi aýdylmýar.
Daşoguz welaýatyndaky problemalaryň baryp sowet ýyllaryndan, Moskwanyň agyr pagta planyndan uç alýandygy, bu sebitde ýerleriň gaty şorlaşandygy aýdylýar.
Emma muňa garamazdan, daşoguzly synçylaryň aýtmaklaryna görä, bu sebitiň kynçylyklaryny aradan aýyrmak üçin ýeterlik iş edilmeýär.
Daşoguzly Dädebaýyň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, Daşogzuň adamlary zähmetsöýer we, eger sosial, ykdysady meseleler çözüljek bolsa, olara ýer hususy eýeçilige berilmeli.
Ol sowet döwründäki merkezleşdirilen dolandyryş, buýruk-komanda sistemasy bilen Daşoguzda we beýleki regionlarda emele gelen sosial-ykdysady problemalary doly çözüp bolmajakdygyny aýdýar.


text:
Günbatar şäher Atyrauda Gazagystanda köpçülikleýin ýer reformasy protestlerine gatnaşanlaryň iki sanysy sud edilýär.
12-nji oktýabrda Maks Bogaýewiň we Talgat Aýanyň sud diňlenişigi başlandy, olar sosial bidüzgünçilige meçew bermekde, bilkastdan galp maglumat ýaýratmakda we bikanun ýygnanyşyk guramakda aýyplanýar.
Bogaýew, Aýan 24-nji aprelde, Atyrau şäheriniň merkezi meýdançasynda tussag edildi. Olar şol wagt hökümetiň ekerançylyk ýerlerini hususylaşdyrmak we daşary ýurtlulara kärendesine bermek barada tassyklan kararyna garşy protest geçirmäge toplanan ýüzlerçe adamyň arasyndady.
Atyraudaky protestlerden soň Gazagystanyň çar künjeginde tas iki hepdeläp köpçülikleýin protestler geçirildi. Protestçiler Gazagystandaky ekerançylyk ýerleriniňdaşary ýurtlulara eýeçilige berilmeginden alada bildirdiler.
Prezident Nursoltan Nazarbaýew maý aýynda bu kanunynyň durmuşa geçirilmegini 2017-nji ýyla çenli togtatdy.
Awgustda bolsa Nazarbaýew ýerleri hususylaşdyrmak baradaky moratorini 2021-nji ýylyň dekabryna çenli uzaltdy.
Hukuk toparlary öz pikirlerini jemgyýetçilik içinde aýtmaga hukuklarynyň bardygyny aýdyp, gazak häkimiýetleriniň Bogaýewi we Aýany azat etmegine çagyrdylar.


text:
Türkmenistanyň Adalat ministrligi adalat edaralarynyň işini düzgünleşdirmek babatdaky döwlet syýasatyny durmuşa geçirýän, ygtyýarlyklarynyň çäginde adamyň we raýatyň hukuklarynyň, azatlyklarynyň hem-de kanuny bähbitleriniň, jemgyýetiň we döwletiň bähbitleriniň goralmagynyň üpjün edilmegine we döwletiň işiniň hukuk üpjünçiligini amala aşyrmaga gönükdirilen hem-de Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary arkaly adalat edaralarynyň üstüne ýüklenen wezipeleri ýerine ýetirýän ýerine ýetiriji häkimiýetiň merkezi edarasydyr.
Ministrlik öz işinde Türkmenistanyň Konstitusiýasyny, «Türkmenistanyň adalat edaralary hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny, Türkmenistanyň Prezidentiniň namalaryny, Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlaryny, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çözgütlerini, Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryny, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgelerini we kadalaryny, Türkmenistanyň halkara şertnamalaryny, şeýle hem Türkmenistanyň Adalat ministrligi hakynda Düzgünnamany goldanýar.
Ministrlik, welaýat adalat bölümleri, Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky Gozgalmaýan emläge bolan hukuklaryň we onuň bilen bagly geleşikleriň döwlet tarapyndan bellige alynmagy baradaky gulluk, welaýatlaryň, welaýat hukukly şäherleriň, etraplaryň, etrap hukukly şäherleriň, etraplardaky şäherleriň döwlet notarial edaralary, Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň Merkezi arhiwi Türkmenistanyň adalat edaralarynyň ulgamyna girýär.
«Türkmenistanyň adalat edaralary hakynda» Türkmenistanyň Kanuny Türkmenistanyň adalat edaralarynyň işiniň hukuk we guramaçylyk esaslaryny, ýörelgelerini, olaryň wezipelerini, hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýär.