text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş: Gadymy Babarap obasy atlylary garşylady
Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny we Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny uly buýsanç bilen göterýän 17 atlydan ybarat topar Gökdepe etrabynyň Babarap obasyna geldi. Bu waka şatlyk-şowhuna beslendi. Gadymy Babarap obasynyň ýaşaýjylary, şeýle-de welaýatyň dürli ýerlerinden gelen dili senaly ýaşulular, kümüş saçly mährem eneler, ýaş nesliň wekilleri we beýleki bagtyýar raýatlar olary garşylamak üçin ir-säherden oba barýan köpugurly köprüli ýoluň ugrundaky ak mermerli derwezäniň ýanyna ýygnandylar. Baýramçylyk lybasynda owadan görnüşde bezelen bu ýere ýygnananlaryň ýüzlerinde şatlyk we begenç duýgularynyň uçganaklaýandygyna aýdyň göz ýetirmek kyn däldi. Munuň esasy sebäbini bagtyýarlyk döwrümizde Aziada—2017-niň nyşanyna öwrülen ahalteke bedewlerine bimöçber sarpa goýulýandygyna, gamyşgulak bedewlerimiziň geçmiş taryhymyzda, bu gadymy obanyň ýaşaýjylarynyň durmuşynda aýratyn orun eýeländigine, milli sportumyzyň abraýynyň belende göterilýändigine bolan buýsanç duýgusy hökmünde düşündirmek bolar. Bilşimiz ýaly, Paryzdepäniň töwereginiň gurşap alan obalaryň biri bolan gadymy Babarap obasynyň örän baý taryhy bar. Geçmişde bu ýerde atçylyga aýratyn ähmiýet berlipdir.
Obada meşhur atşynaslaryň, seýisleriň nesilleri ýaşapdyr. Arkadag Prezidentimiz şu ýylyň 19-njy martynda Paryzdepede bolanda, hut şu ýerde örän owadan, güýçli we çydamly, ýelden ýüwrük, eýesine wepaly ahalteke bedewleriniň ösdürilip ýetişdirilendigi hakda aýratyn nygtapdy. Bu hakykaty taryhy maglumatlar, dürli çeşmeler hem subut edýär. 1964-nji ýylda çap edilen “Atçylyk we seýisçilik” atly okuw kitabynda Babarap obasynda ýetişdirilen Meleke atly altynsow-mele bedew barada aýratyn gürrüň edilmegi bellärliklidir. Onda bu atyň ölçegleri dünýä atşynaslyk ylmynda soňky döwürde geçirilen deňeşdirmelerde ahalteke bedewiniň çelgisi hökmünde ulanylmagy köp zatlardan habar berýär. Geçirilen barlaglaryň netijesinde gadymy Gökdepe ýadygärliginde ýüze çykarylan, miladydan öňki VI—V asyrlara degişli altyn heýkeljik bolsa ahalteke bedewiniň gözelligini inçelik bilen beýan edýär. Galyberse-de, Paryzdepäni etekläp oturan Babarap obasynda zähmetsöýer daýhanlaryň, bagbanlaryň, kärizgenleriň nesilleriniň ýaşandygyny bellemek gerek. Dürli maglumatlara görä, köne Babarap obasynyň ýüzlerçe gektara ýaýylyp gidýan çemenzarlykly baglyklary, gök ekerançylyk ýerleri bolupdyr... Ekinzarlyklarda bugdaý, arpa ekilipdir, alma, üzüm, garaly, ülje, armyt ýaly miwe baglary ýetişdirilipdir. Alma, üzüm ýaly miwe baglardan ybarat çarbaglyklar aýratyn agdyklyk edipdir. Üzümiň dagtokga we halyly almanyň birnäçe örän datly görnüşleri has alys ülkelerde hem uly meşhurlyk gazanypdyr, olara isleg diýseň ýokary bolupdyr. “Babarap almasy”, “Babarabyň üzümçiligi” ýaly jümleler ildeşlerimiziň arasynda häli-häzirem köp eşidilýär.
Häzirki döwürde Arkadag Prezidentimiziň paýhasyndan barha özgerýän Babarap obasynyň ýaşaýjylarynyň ruhlary belent. Olar obanyň geçmiş taryhyna buýsanmak bilen, eziz Diýarymyzyň has-da gülläp ösmegi ugrunda gujur-gaýratlaryny gaýgyrman zähmet çekýärler, beýik özgertmelere mynasyp goşant goşýarlar. Bu hakykat Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna bagyşlanan atly ýörişe gatnaşyjylaryň Babarap obasynda garşylanyş dabarasynda ýene bir gezek aýdyň ýüze çykdy.
Atly ýigitler Babarap obasynyň derwezesiniň öňünde duz-çörekli garşylandy. Olar atdan düşüp, asylly däbe eýerip, ýaşuly nesliň wekilleri bilen salamlaşdylar, duz-çörekden datdylar, hal-ahwal soraşdylar. Bu ýerde myhmanlar edebi-sazly kompozisiýa tomaşa etdiler, millilige ýugrulan joşgunly çykyşlary synladylar. Soňra olar oba tarapa ugradylar. Obadaky dürli maksatly desgalaryň we ýaşaýyş jaýlarynyň başlanýan ýerinde myhmanlary welaýatyň tanymal türgenleri garşyladylar. Atly ýörişe gatnaşyjylar Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny, Türkmenistanyň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdaklaryny halkara derejeli ýaryşlaryň ýeňijileri bolan türgenlere gowşurdylar. Ahally türgenler bolsa olary uly buýsanç bilen eline göterip, ýörişiň başyny çekdiler. Bu görnüş kalplary heýjana getirdi. Gadymy obanyň täze taryhy döwürdäki nurana keşbini synlamak hemmeler üçin juda ýakymly boldy. Bilşimiz ýaly, Arkadag Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ýurdumyzyň beýleki obalary ýaly, Babarap obasy-da barha gözelleşýär. Bu gün obadaky Toý mekany, söwda merkezi, saglyk merkezi, medeniýet öýi, sport toplumy, sport mekdep-internaty, çagalar bagy, orta mekdep, oba Geňeşiniň edara ediş jaýy hem-de beýleki desgalar ajaýyp binagärlik keşbi bilen hemmeleriň gyzyklanmasyny artdyryp, obanyň görküne görk goşýar.
Atlylar 1500 orunlyk sport toplumynyň öňünde hem saklandylar. Bu ýerde dabaranyň esasy çäreleri ýaýbaňlandy. Meýdançada ýaş türgenleriň sportuň birnäçe görnüşleri boýunça ýerine ýetiren görkezme çykyşlary ünsi has-da özüne çekdi. Sport zallary bilen tanyşlykdan soňra, hemmeler toplumyň ýaşyl meýdançasyna bardylar. Ol ýerde myhmanlaryň Babarap obasyna gelmeginiň şanyna şowhunly konsert boldy. Welaýatyň medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly, tans çykyşlary ýaş türgenleriň görkezme çykyşlary bilen özara sazlaşygy döretdi. Welaýatyň tanymal türgenleri dabaraly ýöriş etmek bilen, sportda gazanan üstünliklerini görkezdiler. Ýaşyl meýdançanyň merkezinde ak geýimdäki ýaşlaryň emele getiren “Aziada — 2017” diýen ýazgy özünde ajaýyp many öwüşginini jemledi.
"Türkmenistan".
Atly ýöriş: Babarap Fotogalereýa / Atly ýöriş / 9 sany surat
Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny we Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny uly buýsanç bilen göterýän 17 atlydan ybarat topar Gökdepe etrabynyň Babarap obasyna geldi. Bu waka şatlyk-şowhuna beslendi. ...
Habarlar #atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


c: text/html

text:
Günorta Koreýanyň prezidenti Lee Mýung-bak Demirgazyk Koreýa bilen gepleşiklere başlamak üçin gapylaryň henizem açykdygyny aýtdy.
Emma bu çagyryşa garamazdan, prezident Lee Mýung-bak özüniň Täze ýyl mynasybetli eden çykyşynda Demirgazyk Koreýanyň indiki agressiw hereketlerine berk we gazaply gaýtawulyň beriljekdigini hem duýdurdy.
"Biz Demirgazyk Koreýanyň öz topraklarymyzyň ujypsyzja bölegine hem howp abamagyna ýol berip bilmeris. Biziň janlarymyza we emlägimize howp döredip biljek islendik prowokasiýanyň öňi alnar. Bular ýaly prowokasiýalara berk we gazaply gaýtawul berler” - diýip, Günorta Koreýanyň prezidenti Lee Mýung-bak aýtdy.
Şeýle-de Günorta Koreýanyň prezidenti özara gepleşiklere başlamak mümkinçiliginiň diňe Phenýanyň islegine bagly bolup durýandygyny belledi.
Geçen ýylyň noýabrynda Demirgazyk Koreýanyň Günorta Koreýanyň adalaryny top okuna tutmagy sebäpli, häzir Koreý ýarymadasyndaky ýagdaýlar dartgynly bolmagyna galýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň döwlet habar agentligi ýurduň Idlib prowinsiýasynda bu prowinsiýanyň prokurorynyň we sudýasynyň atylyp öldürilendigini habar berdi.
SANA habar agentliginiň maglumatyna görä, ýekşenbe güni irden Idlib prowinsiýasynyň prokurory Nidal Gazal bilen sudýa Mohammed Ziýadehiň bile münüp barýan ulagyna näbelli ýaragly adamlar hüjüm edip, olary atyp öldüripdirler.
Bu wakanyň fonunda şenbe güni Hytaýyň daşary işler ministriniň orunbasary Jai Ýung Damaskda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen gepleşik geçirdi.
Şol gepleşigiň yzy bilenem, Hytaý Siriýadaky krizisi çözmek boýunça Arap Ligasynyň öňe süren planlaryny goldaýandygyny nygtap, beýanat ýaýratdy.


text:
Türkmenistanda ilatyň durmuş-ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak üçin täze, ýokary amatlykly jaýlar gurulýar, täze şäherçeleriň düýbi tutulýar. Şol bir wagtda ýurduň jaý bazarynda bahalaryň barha gymmatlaýandygy habar berilýär.
Aşgabatda we täze düýbi tutulýan şäherçelerde gurulýan jaýlaryň hem ýönekeý raýatlar üçin örän gymmatdygy, bu ýagdaýyň adamlary uly bergä girmäge mejbur edýändigi aýdylýar.
Eger adamlara jaý gurmak üçin ýer, mellek ýerleri bölünip berilse, ozalam eli ýuka adamlaryň jaý üçin uly bergä girmek zerurlygynyň azaljakdygy belli diýip, Azatlyk Radiosynyň diňleýjileriniň käbiri telefon gürrüňinde aýdýar.
Emma, gelip gowuşýan maglumatlara görä, ýurduň resmi metbugatynda bu hili meseleler gozgalmaýar we diňe täze gurulýan we ulanmaga berilýän jaýlar, düýbi tutulýan şäherçeler barada öwgüli maglumatlar berilýär.
Mundan başga, soňky iki onýyllykda Türkmenistanda dürli gurluşyklar zerarly jaýy ýykylan, netijede hem maddy, hem ruhy taýdan uly zyýan çeken adamlaryň hem az bolmandygy aýdylýar.
Uzak wagtlap mellek ýerleriniň berilmezligi, käte bolsa, ýolötenli Myradyň Azatlyk Radiosyna gürrüň berşi ýaly, mellek sorap, hakyny-hukugyny talap eden raýatyň bahana bilen işden kowulmagy adamlary kyn ýagdaýda goýýar.
Jaý nobatlarynyň uzaga çekmegi, bu meseledäki korrupsiýa bilen bagly üç, dört maşgalanyň bir jaýda, bir howluda ýaşamaga mejbur bolmagy ýaly faktlar hem Türkmenistan ýaly baý, giň ýerli ýurda gelşenok diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
Eýsem Türkmenistanda häzir täze, ýokary amatlykly jaýlary gurmak ugrunda edilýän işler ýeterlikmi? Adamlara mellek ýerleriniň berilmezligi ýa-da bu meseläniň süýrenjeňlige salynmagy näme bilen bagly?
Ýaş maşgalalaryň, eli ýuka adamlaryň mellek, ýaşaýyş jaý meseleleri nähili çözülmeli?
Azatlyk Radiosy nobatdaky “Tegelk stol” söhbetdeşligini şu meslä bagyşlaýar. Eger bu mesele bilen bagly pikirleriňiz, bellikleriňiz, aýtmak isleýän zatlaryňyz bolsa, bize ýazyň.
Türkmenistanda adamlary uzak wagt bäri kösäp gelýän mellek, jaý meselesiniň çözgüdine oňyn täsir ýetirip biljek peýdaly pikirleriňize garaşýarys.


text:
Eýranyň döwlet eýeçiligindäki “IRNA” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, Tähran Hytaýyň döwlet nebit kompaniýasy bilen baglaşan 2,5 milliard amerikan dollaryna barabar ylalaşygy goýbolsun edýär. Eýran munuň sebäbini Hytaýyň ylalaşyk borçnamalaryny gijikdirmegi bilen düşündirýär.
30-njy aprelde ýaýradylan maglumatda şu ýylyň başynda Eýranyň nebit-gaz ministrliginiň Hytaýyň Milli nebit korporasiýasyna duýduryş berendigi bellenilýär. Bu duýduryşda Eýranyň günorta-günbataryndaky Azadegan nebit ýatagyny özleşdirmek üçin 2009-njy ýylda Tähran bilen Pekiniň arasynda baglaşylan ylalaşygyň şertlerinden Hytaý boýun gaçyrýar diýilýär.
Eýranyň nebit-gaz ministrligi gürrüňi edilýän borçnamalary ýerine ýetirmegi üçin Hytaý firmasyna 90 gün berýändigini aýtdy.
Ministrligiň maglumatynda bu mesele barada Hytaý firmasy degerli ädim ätmekde şowsuz bolany sebäpli, Eýran resmileriniň proýekti togtadandygy bellenilýär.
Bu barada henize çenli Hytaý döwlet firmasy ýa-da Pekiniň resmileri tarapyndan köpçülige maglumat ýaýradylmady.


text:
Bütindünýä Saglyk guramasy Siriýada poliomielitiň 10 ýagdaýynyň hasaba alnandygyny aýdýar. Bu gürrüňi gidýän keseliň Siriýada soňky 14 ýylyň içinde ilkinji sapar ýüze çykmagydyr.
BMG-niň Saglyk edarasy Siriýada ysmazlyga getirýän poliomielitiň iň agyr derejesine meňzeýän ýene-de 12 ýagdaýyň ýüze çykarylandygyny belleýär. Bu hassalyga uçranlaryň aglabasy 2 ýaşdan aşakdaky çagalardyr.
2011-nji ýylda Siriýada graždançylyk urşy başlanmazyndan öň, çagalaryň köpüsine poliomielite garşy sanjymlar edilýärdi.


text:
Gyrgyzystanyň resmileri gyrgyz raýatlarynyň Özbegistana barmagynyň azyndan iki barlag-geçiş nokadynda birtaraplaýyn ýatyrandygyny aýtdylar.
Döwlet serhet gullugynyň resmileriniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 18-nji martda özbek häkimiýetleri onlarça harbysyny, harby tehnikasyny we iki harby ýük ulagyny umumy serhediň dawaly ýerinde Ala-Buka etrabynda ýerleşdiripdir.
Gyrgyz resmileri muňa jogap hökmünde özbek raýatlarynyň serhetdäki üç geçiş nokadyndan geçmegini togtadypdyr we Özbegistanyň serhet resmileri bilen gepleşiklere başlapdyr.
Özbegistanyň Gyrgyzystandaky Soh eksklawynyň ýaşaýjylary bu territoriýa girmegiň hem bes edilendigini AÝ/AR-na aýtdylar.


text:
Gadymy Müsür
Gadymy Müsür (gad.-grek. AἰYuπtoς, lat. Aegyptus) özleriniň ulanan iň gadymy ady: Kemet, Kemi, Hemi (müsür. kmt, gad.-grek. Xἑu[u]ις,-ιδoς, kopt. kὴue) — iň gadymy siwilizasiýalaryň biri, ol Niliň aşaky akymynyň boýunda Afrika kontinentiniň demirgazyk-gündogarynda döräpdir. Ol ýerde häzirki döwürde Müsür döwleti ýerleşýär. Siwilizasýanyň emele gelişi b.e. öň 4-nji müňýyllygyň ahyryna — Ýokarky we Aşaky Müsüriň ilkinji faraonyň häkimiýeti astynda syýasy taýdan birleşen döwrüne degişlidir. Onuň ösüşi soňraky üç müňýyllygyň dowamynda dowam edipdir. Özüniň iň bir gülläp ösen döwrüne Gadymy Müsür Täze patyşalyk wagtynda baryp ýetipdir, şondan soň ol kem-kemden pese gaçyp başlaýar. Şol giçki döwürde ençeme döwletler Müsüri yzygiderli basyp alypdyrlar. Netijede faraonlaryň dolandyryşy b.e. öň 30-njy ýylda irki Rim imperiýasy Müsüri basyp alyp, öz prowinsiýasyna öwrensoň resmi suratda gutarypdyr.


text:
Soňky iki hepde bäri jemgyýetçilikde peýda bolmadyk Hytaýyň wise-prezidenti Ksi Ýingping anna güni ilkinji gezek jemgyýetçilik çäresinde peýda boldy.
Ksi Ýingping Hytaýyň häzirki lideri Hu Jin Tao şu ýylyň ahyrynda häkimiýetden gidensoň, onuň ornuna geçjek kandidat hasaplanylýar.
Onuň soňky iki hepdäniň dowamynda jemgyýetçiligiň gözünden ýitirim bolmagy onuň saglyk ýagdaýynyň çynlakaý derejede ýaramazlaşandygy barada maglumatlaryň peýda bolmagyna sebäp boldy.
Geçen hepde Ksi Ýingping näbelli sebäbe görä ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton bilen-de duşuşygyny ýatyrypdy. Hytaýyň “Ksinhua” habar agentligi anna güni Ksi Ýingpingiň jemgyýetçilik çäresine gatnaşýandygyny görkezýän täze suraty çap etdi.


text:
Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanyň howpsuzlyk güýçleri we polisiýasy terrorçy diýlip güman edilýän dört adamy öldürdiler.
Dagystanyň polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, bu operasiýa 7-nji maýda ýurduň paýtagty Makaçkalanyň golaýyndaky Semender obasynda amala aşyrylypdyr.
Russiýanyň Terrorçylyga garşy göreş alyp barýan Milli komiteti bu maglumatlary tassyklady we Mahaçkalada 9-njy maý “Ýeňiş güni” dabaralary döwründe terrorçylykly hereketleriň amala aşyrylmagynyň ähtimaldygy hakynda howpsuzlyk güýçlerine maglumatlar gelip gowşandan soň, ýörite operasiýalar geçirildi diýdi.
Mundan öň 5-nji maýda geçirilen şuňa meňzeş operasiýalarda Dagystanyň günbataryndaky Hasawýurt şäherinde söweşiji diýlip güman edilýän üç adam öldürilipdi. Şol operasiýalar mahaly bolan ok atyşyklarda bir polisiýa ofiseri hem ýaralanypdy.
Dagystan yslamçy ekstremistler we guramaçylykly jenaýatlar bilen ilteşikli ýowuzlyklardan birnäçe ýyl bäri ejir çekip gelýär. Şol ýowuzlyklarda müňlerçe adam öldürildi we ýaralandy.


text:
Ysraýylyň harby resmileri ýekşenbe güni Siriýanyň territoriýasyndan atylan snarýad oklarynyň Ysraýyl tarapyndan basylyp alnan Golan belentliklerine düşüp, partlanandygyny mälim etdiler.
Ysraýylyň Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary Awital Leýbowiç bu snarýad oklarynyň tötänleýin gelip düşen diýlip hasaplanylýandygyna garamazdan, oňa garşy Ysraýyl tarapyndan duýduryş oklarynyň atylandygyny aýtdy.
“Biz munuň Siriýanyň içerki konfliktleriniň netijesidigine we bu oklaryň Ysraýyla garşy gönükdirilmändigine düşünýäris. Biz Siriýanyň territoriýasyna duýduryş oklaryny atdyk we bu bolan waka boýunça BMG-niň kanallarynyň üsti bilen şikaýat gönderdik” diýip, Awital Leýbowiç belledi.
Ysraýylyň ýekşenbe güni Siriýanyň territoriýasyna atan raketa oklary bu iki ýurduň arasynda 1973-nji ýylda bolan harby konfliktlerden bäri ilkinji gezek Ysraýylyň Siriýanyň territoriýasyna ok atmasy hökmünde alamatlandy.
Bu belentligiň ýakyn taryhy
1973-nji ýylda Ysraýylyň güýçleri Golan belentliginiň käbir günorta böleklerini kontrollykda saklaýan Siriýanyň goşunlaryny ol ýerden gysyp çykaryp, bu belentligi öz ellerine geçiripdiler.
Ozalbaşda, Golan belentliginiň esasy bölegi 1967-nji ýylyň Ýakyň Gündogar urşunda Ysraýyl tarapyndan Siriýadan basylyp alnypdy. 1981-nji ýylda-da Ysraýyl ol ýeri özüne birikdirdi. Emma bu Golan belentligi henizem halkara derejesinde Ysraýylyň territoriýasy hökmünde ykrar edilmän gelinýär.
Soňky bir hepdäniň dowamynda Siriýanyň serhetýaka raýonlarynda barýan ýaragly konfliktleriň dowamynda bu ýurduň territoriýasyndan şu Golan belentliklerine birnäçe snarýad oky gelip düşdi. Ýöne bu oklaryň partlamagy Ysraýylyň infrastrukturasyna hiç hili zyýan ýetirmedi.
Ýöne, şeýle-de bolsa, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu öz ýurdunyň güýçleriniň Siriýanyň serhetýaka raýonlarynda barýan wakalara ýakyndan gözegçilik edýändiklerini we Siriýanyň serhetlerinde ýüze çykmagy mümkin islendik bir garaşylmadyk wakalara taýýardyklaryny aýtdy.
Ýekşenbe güni Siriýanyň territoriýasynda Golan belentliklerine snarýad oklarynyň atylmagy bilen baglanyşykly waka Siriýadaky konfliktleriň bu ýurduň daşarlaryna-da ýaýramagynyň mümkindigi barada aladalaryň artýan döwrüne gabat geldi.


text:
Dünýä Uýgurlarynyň Kongresiniň bosgunlykdaky lideri Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky Ksinjiaň welaýatynda ýaşaýan uýgurlaryň Hytaýyň häkimiýetleri tarapyndan yzygiderli repressiýa sezewar edilýändiklerini aýdýar.
Rabiýa Kadeer uýgurlary assimilýasiýa etmek, ýagny hytaýlaşdyrmak maksady bilen Hytaýyň “yzygiderli” basyş edýändigini duşenbe güni Tokioda geçirilýän konferensiýada eden çykyşynda aýtdy.
Ol Hytaý bilen diňe söwda aragatnaşygyny saklaman, eýsem “adam hukuklarynyň ýagdaýyna hem üns bermäge” halkara jemgyýetçiligine çagyryş etdi.
20 töweregi ýurtdan bolan uýgur aktiwistleri öz garaşsyzlyklary bilen bagly meseläni öňe sürmek üçin Ýaponiýanyň paýtagty Tokioda ýygnandylar.
Hytaýyň häkimiýetleriniň millionlarça Han hytaýlylary uýgurlaryň ýaşaýan territoriýasyna göçürip, uýgur halkyny gysmaga çalyşýandyklaryny uýgurlar aýdýarlar.
Türki milletden bolan 8,7 million uýgur Ksinjiaň welaýatynyň ýerli halky hasaplanýar. Bu welaýat Merkezi Aziýa, Hindistan, Orsýet we Owganystan bilen serhetleşýär.


text:
Birleşen Ştatlardaky “Split This Rock” atly şahyrlar guramasy
we Waşingtondaky Syýasat ylmy-barlag istitutynyň “Foreign Policy In Focus” proýekti şenbe güni Waşingtondaky daşary ýurt wekilhanalarynyň birnäçesiniň, Birmanyň, Ýemeniň we Türkmenistanyň ilçihanalarynyň öňünde, bu ýurtlardaky senzura protest bildirip, dissident goşgularyny okamakçy. Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban Split This Rock guramasynyň direktory, şahyr Sara Brauniň bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siziň şenbe güni Birmanyň, Ýemeniň we Türkmenistanyň ilçihanalarynyň öňünde dissident goşgularyny okamak kararyna gelmegiňiziň sebäbi näme?
Sara Brauniň:
Sebäbi şenbe güni dünýä boýunça şahyrlaryň parahatçylyk, adalatlylyk we ygtybarlylyk üçin çykyş edýän güni. Biz şahyrlaryň, ähli raýatlaryň özgerişlik üçin jemlenmeginiň kyn ýerlerine, şahyrlaryň hem raýatlaryň sesiniň senzura, repressiýa arkaly bogulýan ýerlerine ünsi çekmek isledik. Şahyrlar köplenç halkyň arzuw-islegleriniň, umytlarynyň we hyýallarynyň aýdymçysy bolýar. Onsoň zalym hökümdarlar we häkimiýet eýeleri olary örän howply hasaplaýarlar. Netijede şahyrlar köplenç senzura edilýär, tutulyp-basylýar ýa ondanam erbet ýagdaýa salynýar. Şu sebäpden biz dünýäde şahyrlaryň arkaýyn gürläp bilmeýän her bir döwleti üçin üç ýurduň ilçihanasynyň öňünde protest bildirmegi saýlap aldyk.
Azatlyk Radiosy: Ilçihanalarynyň öňünde protest bildiriljek üç ýurduň biriniň Türkmenistan bolmagynyň sebäbi näme? Siz Türkmenistanda şahyrlaryň arkaýyn gürläp ýa çykyş edip bilmeýänini nireden bilýärsiňiz?
Sara Brauniň:
Men türkmen režiminiň adam hukuklary we söz azatlygy babatdaky ýagdaýynyň gaty ýaramazdygyny bilýän. Ýöne men bu ugurdaky gözleglerimi şindi hem dowam etdirýärin we köpräk zat tapmaga çalyşýaryn. Men häzir türkmençeden iňlisçä geçirilen goşgulary gözleýärin, emma olary tapmak kyn düşýär. Biz okamak üçin Merkezi Aziýanyň, söz azatlygynyň bogulýan beýleki ýerleriniň şahyrlarynyň terjime edilen goşgularyny gözleýäris. Men bu meseläniň üstünde häzirem işläp otyryn.
Azatlyk Radiosy. Siz bu çäre dogrudanam Türkmenistan ýaly ýurtlarda söz azatlygynyň ilerlemegine täsir ýetirer öýdýärsiňizmi?
Sara Brauniň:
Men muny aýdyp biljek däl. Ýöne meniň umyt edýän zadym, biz amerikanlar hökmünde, dünýäniň köp ýerinde açyk pikirini aýdyp bilmeýän şahyrlaryň ýagdaýyna ünsi çekeris. Biziň öz hökümetimizem köplenç ýagdaýda şol şahyrlaryň, ýazyjylaryň we raýatlaryň sesini basýan režimleri goldaýar. Onsoň biz Türkmenistanyň hökümetine ýüzlenişimiz ýaly, öz hökümetimize-de ýüzlenýäris: biziň bu ganhor we repressiw režimleri goldamagy bes etmegmiz gerek, ähli ýurtlardaky adamlara söz azatlygy we azat bolmak gerek.


text:
Buzda tans etmek boýunça Horwatiýanyň Zagreb şäherinde geçirilýän Ýewropa çempionatynda ýekşenbe güni italiýaly Karolina Kostner aýal-gyzlaryň arasynda ýekelikde tans etmekde birinji orna eýe boldy.
Orsýetli Adelina Sotnikowa we Ýelizaweta Tuktamyşewa ikinji hem-de üçünji orunlara eýe boldular.
Buzda jübütleşip tans etmekde orsýetli Dmitriý Solowýow bilen Ýekaterina Bobrowa altyn medala mynasyp boldular.
Olaryň watandaşlary Nikita Kasalapow bilen Ýelena Ilinyh kümüş medala, italiýaly jübüt Luka Lanotte bilen Anna Kappelini bolsa bürünç medala eýe boldular.


text:
Içeri işler ministrliginiň işgärleriniň güni mynasybetli geçen hepde Türkmenistanyň prezidenti hem IIM-niň ýolbaşçylary birek-biregi gutladylar. Ministrlik howandarlyk üçin prezidente minnetdarlyk bildirdi, prezident içeri işler organlaryny geljege ruhlandyrdy.
Has ynamdar hem saldamly bolar ýaly prezidentiň metbugatda çap edilen gutlagynyň soňunda G.Berdimuhamedowyň ähli at-derejesi sanalypdyr. Onuň ýokary Baş serkerdeligi-de, goşun generaly diýen çini-de unudylmandyr. Gutlag hatynda prezident ýurduň Içeri işler ministrliginiň işgärleriniň missiýasynyň ähli zerurlykdyr möhümligini sanap geçipdir.
Ýüzlenmede däp bolup gelýän, her sapar gaýtalanýan propagandistik jümleler ýene-de öz ýerinde: IIM-niň işgärleri graždanlaryň rahatlygyny goraýarlar, Türkmenistanyň şu günki görlüp-eşidilmedik ösüşlerinde, ýurtda amala aşyrylýan özgerişleriň üstünlikli durmuşa ornaşdyrylmagynda Içeri işler organlarynyň işgärleriniň-de paýy bar.
Biraz soň prezident ministrligiň işiniň özboluşly aýratynlyklaryna geçýär hem ministrligiň işgärleriniň arman-ýadaman kanunçylygyň hem tertip-düzgüniň saklanmagyna gözegçilik edýändiklerini belleýär. Ýöne ministrligiň işi bilen bagly garaşylmadyk sowgatlary durmuş häli-şindi orta oklaýar, olary sahawatly ýa peýdaly diýip atlandyrmak mümkin däl.
Ýakynda prezidentiň hut özi IIM-ni korrupsiýada aýyplady. Olaryň alyp barýan esasy işleriniň biri – neşe maddalarynyň ýaýradylmagyna garşy göreş bolmaly. Ýöne ministrligiň ýokary derejeli işgärleriniň bir topary neşe söwdagärlerine garşy göreşmeden geçen, şol söwdagärler bilen hyzmatdaşlyk edip, öz jübülerini gabardypdyrlar.
Amnesty International tankytlaýar
Türkmenistanyň IIM-niň işi barasynda has ýiti tankydy materiallary adam hukuklaryny goraýan Amnesty International guramasy çap etdi. Guramanyň dünýäde, şol sanda Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmalary baradaky hasabatyny ýaýradan wagty G.Berdimuhamedowyň ýurduň Içeri işler organlaryny gutlan wagtyna gabat geldi.
Amnesty International guramasy tas 50 ýyl bäri dünýäde adam hukuklary meselesine syn edip gelýär. Gurama soňky hasabatynda-da demokratik dünýäniň prinsiplerine we standartlaryna esaslanýan talaplaryny gowşatmandyr.
Halkara habar agentlikleriniň maglumatyna Amnesty International guramasynyň hasabatynda Türkmenistanda adamlaryň zorluk arkaly gürüm-jürüm edilişi, başgaça pikirlenýänleriň depesinden basylyşy, din azatlygynyň bozulmalary ýaly ýagdaýlar, şeýle-de wyždan ýesirleri barasynda habarlar bar.
Amnesty International guramasynyň çürt-kesik berýän bahalary prezidentiň gutlag hatyndaky pikirlere çapraz gelýär. Türkmenistanyň IIM-i ýurtdaky iň uly güýç ulanyjy gurluşlaryň biri bolmak bilen ol her gün praktikada birgiden işleri ýerine ýetirýär, şol işleri we ýurtdaky döwlet sistemasyny dünýäniň adam hukuklaryny goraýan guramalary ýazgarýarlar.
Resmi propaganda badyhowa hem owadan jümleler bilen daşarky dünýä üçin äşgär zatlaryň üstüni basyrmaga çalyşýar. Amnesty International guramasynyň aýdyşy ýaly, adamlarda gorky döredýäni öwüp ýa ony arşa göterip bolmajagyna diňe daşarky dünýäde däl, ýurduň öz içinde-de göz ýetirýärler.
Gorky – bu baýramçylyk däldir. Ol agyr ýükdür, eger ony mejbury belleýän hem bolsalar, ol ählihalk betbagtçylygy hökmünde bellenýändir.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Halkara derňewçileri Malaziýanyň howa ýollarynyň MH17 uçarynyň gündogar Ukrainada heläkçilige uçran ýerinde "Buk" raketasynyň bölegini tapdylar.
Gollandiýaly derňewçiler 2014-nji ýylda heläk bolan MH17 uçarynyň içinde 298 adamyň ölümine sebäp bolandygy aýdylýan "Buk" raketa sistemasy barada Orsýetden has köp maglumat isleýändiklerini aýdýarlar.
Günbatar we Ukraina "Buk" raketasyny orsýetçi separatistleriň atandygyny aýdýarlar.
Orsýet muňa garşy çykyp, MH17 uçaryny Ukrainanyň güýçleriniň atyp urandygyny aýdýarlar. “Boing 777” kysymly bu uçar Amsterdamdan Kuala Lumpura barýarka Ukrainanyň separatistleriň gözegçiligindäki giňişliginiň üstünden geçip barýan wagtynda urlup ýere gaçyryldy.
Geçen ýylda Gollandiýanyň Howpsuzlyk topary MH17 uçaryna Orsýetde öndürilen "Buk" raketasyndan zarba urlandygy barada netijä geldi, emma onuň kim tarapyndan atylandygyny mälim etmedi.


text:
Owganystanda bolan prezidentlik saýlawlarynyň netijesi heniz doly yglan edilenok, şol bir wagtyň özünde geçiş döwri üçin käbir planlaryň durmuşa geçirilmegi dogrusynda Ýewropanyň esasy döwletleri Owganystan babatynda bir halkara konferensiýanyň gurnalmagyna çagyryş edýärler.
Britaniýa, Germaniýa we Fransiýa, howpsuzlygy ösdürmek meselesinde owgan häkimiýetleriniň köpräk jogapkärçilik duýmaklary üçin bir plan taýýarlanylmagyna çagyryş edýärler. Olar “Şeýle plan BMG-nyň ýolbaşçylygynda Owganystan babatynda geçiriljek halkara konferensiýada maslahatlaşylmaly” diýýärler.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Britaniýanyň premýer-ministri Gordon Brown 6-njy sentýabrda Berlindäki konferensiýadan soňra geçirilen metbugat konferensiýasynda bu babatda Fransiýanyň prezidenti N.Sarkozi bilen bilelikde bir plany taýýarlandyklaryny mälim etdiler.
Bu üç döwlet ABŞ-dan soň Owganystana iň köp sanly harby iberen ýurtlardyr, olaryň Owganystandaky esgerleriniň sany 17000 bolup, harbylar NATO ýaranlygynyň ýolbaşçylygyndaky güýçlerde gulluk edýärler. Bu üç döwletiň raýatlary bolsa, öz hökümetleriniň Owganystan boýunça syýasatyndan nägilelik bildirýärler.
"Biz örän aýgytly hereket etmeli"
Germaniýanyň kansleri A.Merkel ýewropalylar owganlaryň öz ýurdunyň ykbalyny tizräk öz ellerine almagyny isleýärler diýdi: «Biziň maksadymyz geçiş döwründe Owganystanyň hökümetini öz üstüne has köp jogapkärçiligi almaga taýýarlamak. Biz bu işde okuw-türgenleşik we graždan obýektleri gurmak ýaly çäreler bilen ýardam berýäris, ýöne şol bir wagtyň özünde-de biz Owganystanda durnukly howpsuzlyk strukturasyny döretmegi-de ünsden düşürmeli däl. Biz bu barada öňe örän aýgytly hereket etmeli. Howpsuzlyk meselesinde owganystanlylaryň öz üstlerine has köp jogapkärçiligi alan ýagdaýynda halkara goldaw azaldylyp hem bilnerdi» diýip, Germaniýanyň kansleri Merkel nygtady.
Merkeliň bu baradaky kampaniýasy şu aý Germaniýada geçiriljek saýlawlar we onuň gaýtadan saýlanmak islegi bilen bagly. Geçirilen pikir soralşyga görä, germaniýalylaryň üçden iki bölegi öz ýurdunyň owgan missiýasyna goşulmagyna garşydyklaryny beýan edipdirler.
Britaniýanyň Owganystandaky harbylarynyň sany 9.000. Bu döwletiň premýer-ministri Gordon Brownyň hökümeti owgan missiýasy boýunça öňräkden bäri içki garşylyga duş bolup gelýär. Berlindäki konferensiýada çykyş eden Brown geçirilmegi teklip edilýän konferensiýanyň birnäçe hepdäniň dowamynda gurnalmalydygyny aýtdy.
“Owganystan boýunça göz öňünde tutýan bu uly möçberdäki konferensiýamyz şu ýyl tamam bolmanka geçirilmeli, onda howpsuzlyk, dolandyryş we ösüş ýaly meseleler maslahat edilmeli” diýip, Britaniýanyň premýer-ministri nygtady.
ABŞ we Owganystan häzire çenli ýewropalylaryň bu pikirine reaksiýa bildirenoklar.
Owganystanda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda birgiden galplygyň bolandygy hakda şikaýatlar gowuşsa-da, saýlaw komissiýasy häzirki prezident H.Karzaýyň bäsleşikde öňde barýandygyny habar berdi. Saýlaw resmilerinden Daud Ali Najafi 6-njy sentýabrda beren maglumatynda, käbir saýlaw okruglarynda galplygyň bolandygy hakynda ýeterlik delilleriniň bardygyny aýtdy.


text:
Gaagadaky Halkara Jenaýat sudunyň prokurorlary Birleşen Ştatlaryň Owganystanda tussaglary gynamalara sezewar etmek arkaly “uruş jenaýatlaryny” amala aşyrandygyna ynanmaga “makul esaslarynyň” bardygyny aýtdylar.
Birleşen Ştatlaryň harbylary Owganystanda azyndan 61 tussagy “gynamalara, ýowuz daramalara we kemsitmelere” sezewar etdi diýlip, 14-nji noýabrda çap edilen deslapky derňew hasabatynda aýdylýar.
Şeýle-de, raportda başga-da 27 adamynyň “CIA”, ýagny Birleşen Ştatlaryň Merkezi aňtaw gullugy tarapyndan gynalandygy bellenilýär. Gürrüňi edilýän 27 adamyň aglabasy 2003-2004-nji ýyllar aralygynda Jorj W. Buşyň prezidentlik eden döwründe ‘etdi diýilýän’ jenaýatlary üçin gynamalara sezewar edildi diýlip, hasabatda nygtalýar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş programmasynyň (UNDP) Bratislawadaky regional merkezinde garyplygy azaltmak boýunça programmanyň ýolbaşçysy Balas Horwat geçen aý Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy mynasybetli Aşgabatda geçirilen konferensiýa gatnaşdy.
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew bu guramanyň Merkezi Aziýa regionynda, hususan-da Türkmenisanda alyp barýan işleri barada Balas Horwat bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: BMG-niň Ösüş programmasy, ýagny UNDP juda köp agzalýar. Siz bu edaranyň alyp barýan anyk işleri, haýsy maksada gulluk edýändigi barada gürrüň berseňiz?
Balas Horwat
Balas Horwat:
BMG-niň Ösüş programmasy – BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralarynyň iň ulularynyň biridir. BMG-niň başga-da ençeme ýöriteleşdirilen edaralary bar, emma edil BMG-niň ösüş programmasy barada aýdylanda, bu durnukly ösüşe hemaýat etmäge gönükdirlendir. Durnukly ösüş diýlende, jemgyýetiň parahatçylygy, daşky gurşaw, ykdysadyýet ýaly ugurlara ünsi çekip, ýaşaýyş şertlerini ýokarlandyrmak göz öňünde tutulýar.
BMG-niň Ösüş programmasy aslynda merkezleşdirilmedik gurama bolup, munuň işi esasan regional edaralar tarapyndan dolandyrylýar. Ol edarlaryň ýöredýän işine hemaýat edýän ýörite ekspertler bar. Eger olaryň kömegine zerurlyk ýüze çyksa, ekspertler regional merkezlere çagyrylýar.
Azatlyk Radiosy: Siziň belläp geçişiňiz ýaly, edaranyň işi regional merkezler tarapyndan dolandyrylýan bolsa, onda edaranyň programmalary hem sebitden sebite üýtgeýän bolmaly? Şeýle bolsa, siz Merkezi Aziýada nähili programmalary amala aşyrdyňyz?
Balas Horwat:
Hawa, siziň soragyňyzda juda dogry belleýşiňiz ýaly, edara öz işini sebite, ýurda görä alyp barýar. Merkezi Aziýanyň döwletleri-de biri-birinden tapawutly toparlardan düzülen. Türkmenistanyň we Gazagystanyň uly möçberde tebigy baýlyklary we ýokary derejede girdejileri bar. Beýleki tarapda, Täjigistan we Gyrgyzystan dur. Bu ýurtlarda adam başyna düşýän girdeji beýlekilere görä pes. Bu iki toparyň ortasynda-da Özbegistan ýerleşýär. Bu ýurtlaryň ähilisiniň biri-biriniňkiden tapawutly özboluşly taraplary bar, bu-da şol ýurtlarda biziň alyp barýan programmalarymyzy kesgitleýär.
Ýöne, umuman aýdylanda, biz regionda saglygyň derejesini ýokarlandyrmak, daşky gurşawy goramak, demokratik dolandyryşy üpjün etmek hem HIV/AIDS-iň öňüni almak ýaly çärelerden ybarat programmalary alyp barýarys.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistan barada has giňräk aýdyp bilersiňizmi?
Balas Horwat:
BMG-niň Ösüş programmasynyň, umuman aýdylanda, BMG-niň Türkmenistandaky tutuş toparynyň ýurt bilen juda oňat gatnaşyklary bar. Biz bu hyzmatdaşlyga ýokary baha berýäs. Elbetde, Türkmenistan käbir ugurlarda özgerişligi amala aşyrmaly, ýöne bu ýagdaýyň dünýäniň beýleki döwletlerine-de degişlidigini aýtmaly. Biz Türkmenistanyň hökümetine pensiýa reformalaryny kämilleşdirmek, HIV/AIDS-iň we inçekeseliň öňüni almak ýaly çärelerde hemaýat berýäris.
Azatlyk Radiosy: Siz ýaňy inçekeseliň öňüni almak boýunça programmalary amala aşyrýandygyňyzy aýtdyňyz, bu kesel esasan türmelerde köp ýaýraýar. Türkmenistdaky türmeleriň ýagdaýyna gözegçilik etmäge halkara guramalary, şol sanda ”Gyzyl Haç” guramasy goýberilmeýär. Siz bular barada näme aýdyp bilersiňiz?
Balas Horwat:
Men bu barada maglumatym bolsa jogap bererdim. Ýöne bu meniň ugrum däl. Men diňe şeýle programmanyň bardygyny bilýän, emma onuň jikme-jiklerinden habarym ýok.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy mynasybetli geçirilen çärelere gatnaşdyňyz, bu barada gürrüň berseňiz?
Balas Horwat:
Dogurdanam, men geçen aý Türkmenistanyň 20 ýyllygyna gabatlanyp geçirilen halkara konferensiýa gatnaşmak üçin Aşgabatda boldum. Konferensiýada öňe sürlen pikirleriň dürli-dürlüligi maňa uly täsir etdi. Şeýle-de men paýtagt Aşgabatdan, onuň ak mermerden gurlan binalaryndan hem hoşal boldum.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan adam hukuklarynyň bozulmalary, söz azatlygyny çäklendirmek boýunça ençeme halkara guramalar tarapyndan tankytlanyp gelinýär. Siz bu barada näme aýdyp bilersiňiz?
Balas Horwat:
Adam hukuklary barada aýdylanda, Türkmenistan adam hukuklary boýunça tankyda sezewar bolupdy. Ýöne Türkmenistan bilen birlikde Merkezi Aziýanyň beýleki döwletleri hem bu mesele boýunça has giňden tankytlandy. Türkmen hökümetiniň biziň bilen esasan adam hukuklary meseleleri boýunça işleşýändigini uly hoşallyk bilen aýdýaryn. Bu biziň üçin juda bir tolgundyryjy başlangyçdyr. Şeýle-de biz türkmen hökümetiniň bu ugurda iş alyp barmaga taýýardygyna uly baha berýäs. Bärde edilmeli köp işler bar, ýöne eýýäm käbir öňegidişlikler gazanyldy.


text:
Türkmenistandan gelip gowuşýan maglumatlardan çen tutulsa, onda soňky ýyllaryň dowamynda türkmenistanlylaryň belli bir bölegi iş gözleginde ýurtdan çykyp, daşary ýurtlara gaýdypdyr.
Bu halatlarda daşary çykyp gaýdan raýatlaryň aglabasynyň öz çagalaryny beýleki ýakyn garyndaşlarynyň hossarlygyna goýup gaýdýandygy aýdylýar. Munuň netijesinde ene-atasyndan jyda düşen çagalaryň belli bir kynçylyklara sezewar bolýandyklary hem bellenilip geçilýär.
Aşgabatly Humaý bu ýagdaýlaryň jikme-jikleri barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlar bilen Hytaýyň ýokary derejeli resmileri Waşingtonda ykdysadyýet, ynsan hukuklary we daşary syýasat meseleleri boýunça başladylan özara iki günlük gepleşikleri tamamladylar.
Prezident Barak Obamanyň administrasiýasy Hytaý bilen özara bähbitli gatnaşyklary mundan beýläk has-da ösdürmek ugrunda iş alyp barjakdygyny yglan eden-de bolsa, bu iki ýurduň hyzmatdaşlyklary soňky wagtlar garaşylyşy ýaly şowlulygy görkezmeýär.
Aýratynam Hytaýyň alyp barýan dawaly walýuta syýasaty Waşingtonyň Pekin bilen söwda hyzmatdaşlyklaryny belli bir derejede pese düşürdi. Munuň üstesine, prezident Hu Jintaonyň hökümetiniň ýakynda ýurduň syýasy oppozisiýasyna garşy ulanan gazaply çäreleri Waşingtonda köp aladalary döretdi.
«ABŞ-Hytaý Strategik we Ykdysady dialogy» ady bilen geçirilýän nobatdaky ýyllyk gepleşiklerde şu meseleler esasy üns merkezinde durdy.
Duşenbe güni bu gepleşikleriň açylyş dabarasynda amerikan delegasiýasyna ýolbaşçylyk edýän Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton özara hyzmatdaşlardan iki tarap üçinem bähbitli zatlaryň köpdügini nygtady.
«Biziň ýurdumyzda käbir adamlar Hytaýyň ösüşine Birleşen Ştatlara abanýan bir howp hökmünde garaýarlar. Hytaýda-da käbir adamlar Hytaýyň ösüşine Amerika böwet boljak bolýar diýen gorky bilen muňa alada bildirýärler. Ýöne biz bu garaýyşlaryň ikisinem ret edýäris» diýip, Klinton belledi.
Walýuta
Gepleşikleriň dowamynda Hytaýyň walýuta manipulýasialary bilen baglanyşykly bu ýurduň resmilerine basyş hem görkezildi.
Birleşen Ştatlaryň önümçilik pudagyna degişli kompaniýalar soňky wagtlar Hytaýy adalatsyz söwda we walýuta pirimlerinde aýyplaýarlar. Olar hut şu gürrüňi edilýän problemalaryň hem Birleşen Ştatlarda iş orunlarynyň kemeldilmegi ýaly kynçylyklara getirendigini öňe sürýärler.
Birleşen Ştatlaryň ykdysadyýetçileri Hytaýyň öz milli walýutasy ýuanyň hümmetini bolmalysyndan 40 prosent pesde saklamagynyň Birleşen Ştatlaryň bu ýurt bilen söwda gatnaşyklaryna zyýanli täsir edýändigini aýdyp, Amerikan Kongresini Hytaýyň bu walýuta pirimleri üçin Pekine garşy temmi beriş çärelerini ulanmaklyga çagyrýarlar.
Şu bar bolan problemalar sebäpli geçen 2010-njy ýylda Birleşen Ştatlaryň Hytaý bilen söwda defisiti 273 milliard dollara deň boldy diýlip hasaplanylýar. Munuň özi iki ýurduň söwda dolanyşygynyň taryhynda iň uly söwda defisitidir.
Adam hukuklary
Waşintonda geçirilen ikitaraplaýyn gepleşikleriň dowamynda Birleşen Ştatlaryň resmileri ykdysady meselelerden daşary Hytaýyň adam hukuklary bilen baglanyşykly alada döredýän meselelerini-de gozgadylar.
Bu gepleşikleriň başlanan güni eden çykyşynda Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Žosef Baýden adam hukuklary meselesinde Waşingtonyň Pekin bilen köp babatda ylalaşmaýandygyny aýtdy.
Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlaryň Hytaýdaky adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň, ýuristleriň, žurnalistleriň, aktýorlaryň we bloggerleriň tussag edilmeleri bilen baglanyşykly meseleleri gozgamagyny dowam etdirjekdigini belledi.


text:
Türkmenistan özüniň energiýa resurslary boýunça dünýäniň iň baý ýurtlarynyň hatarynda agzalýar. Şol bir wagtyň özünde Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan türkmenistanlylaryň käbirleri ýurtdaky tebigy baýlyklaryň ýeterlik derejede özlerine siňdirilmeýändigini aýdýarlar.
Ýurduň käbir sebitlerine tebigy gaz turbalarynyň ýa-da elektrik liniýalarynyň çekilmeýändigi, tebigy gaz ýa-da elektrik liniýalary çekilen käbir sebitlerde bolsa, energiýanyň talabalaýyk berilmeýändigi hem bellenilýär.
Bu barada Mary welaýatyndan özüni Orazsähet diýip tanyşdyran pensioner ýaşuly Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanda ýurduň howpsuzlyk ofiseri nämälim hüjümçi tarapyndan öldürildi.
Russiýanyň Derňew komitetiniň Dagystandaky resmileriniň berýän maglumatyna görä, duşenbe güni ýaragly adam ýurduň günbataryndaky Hasawýurt şäheriniň Federal howpsuzlyk gullugy departamentiniň leýtenantynyň ulagyna ot açypdyr. Gürrüňi edilýän ofiser wakanyň bolan ýerinde jan berýär.
Soňky hepdäniň dowamynda Dagystanyň Hasawýurt etrabynda terrorçylyga garşy göreş operasiýalarynda birnäçe polisiýa ofiseri öldürildi we ýaralandy.


text:
Akgala etraby
Akgala etraby (Parsça: شهرستان آق قلا) Eýranyň Gülistan welaýatynyň 13 etrabyndan biridir.
Bu etrap merkezi etrapça we vuşmgir etrapçasy bolmak bilen 2 etrapçadan ybaratdyr.
Merkezi etrapça Akaltyn, şih musa we gürgenboýy böleklerinden ybaratdyr.
Vuşmgir etrapçasy bolsa Günorta we Demirgazyk Mezre’e atly iki bölekden ybaratdyr.
Akgala etrabynyň Akgala we Ambarolum adynda iki şäheri bardyr, welaýatynyň yolagçy howa menzili Akgala şäheri bilen Gürgeniň arasynda, Akgalanyň 12 km. alysyndadyr.
Akgala etrabynyň 75 obasy bardyr.
Etrabyň raýatynyň sany 2006-nji ýylda 109.903 adamdyr.
Etrap demirgazykdan Türkmenistan serhedi bilen, gündogardan Kümmet Gowuz etraby bilen, günbatardan Bender Türkmen etraby bilen we günortadan Gürgen etraby bilen goňşydyr.
Pol- Inçeburun adyndaky gümrük geçelgesi bu etraba tabindir.


text:
Täjigistanda adam hukuklaryny goraýan topar dedowşina, ýagny çagyryş boýunça harby gullugy ýerine ýetirýän uly esgerleriň özlerinden soň gelen esgerlere azar bermegi netijesinde ýüze çykýan wakalarda öldürilen esgerleriň maşgalalaryna kompensasiýa berilmegi üçin täjik hökümetine çagyryş etdi.
“Amparo” atly adam hukuklaryny goraýan merkeziň 3-nji noýabrda ýaýradan beýanatyna görä, şu ýylyň dowamynda bolan dedowşina wakalarynda harby gulluga çagyrylan azyndan iki esger öldürilip, bir sanysynyň hem bedeni ysmaz bolupdyr.
Iýun aýynda Täjigistanyň demirgazygyndaky Hujand welaýatynda dedowşinanyň netijesinde täjik armiýasynyň seržanty çagyryş boýunça harby gulluga çagyrylan esgeri ýenjip, öldüripdi. Şol wakadan soň, seržant dokuz ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Dedowşina öňki sowet ýurtlarynda mydamalyk problema bolmaga dowam edýär.


text:
Saud Arabystany Eýran bilen gatnaşyklaryň kesilmeginiň Siriýada parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri geçirmek tagallalaryna zeper ýetirjegine bildirilýän aladalanmalary ret etdi.
4-nji ýanwarda Siriýanyň iň täsirli oppozision topary arap ýurtlarynyň ählisini Saud Arabystanyň ýolundan gitmäge we Eýran bilen diplomatik gatnaşyklaryny kesmäge çagyrdy.
Bu aralykda Saud Arabystanynyň üç ýarany – Bahreýn, Birleşen Arap Emirlikleri we Sudan Tähran bilen gatnaşyklaryny kesmek ýa-da onuň derejesini kemeltmek boýunça herekete geçdiler.
5-nji ýanwarda Kuweýt özüniň Eýrandaky ilçisini yzyna çagyrandygyny mälim etdi. Şeýle-de, Sudanyň döwlet mediasynyň berýän maglumatyna görä, Hartoum Eýranyň diplomatlarynyň ýurdy terk etmegi üçin iki hepde wagt möhletini berdi.


text:
Waşingtonda Ýadro howpsuzlygy sammitine gatnaşan dünýä ýolbaşçylary terroristleriň ýarag öndürmek üçin ulanmagy mümkin bolan materiallaryny howpsuzlandyrmagy wada etdiler.
Prezident Barak Obama düýn öýleden soň jemleýji metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda ýolbaşçylaryň ýadro materiallarynyň terroristik toparlaryň eline düşmezligini üpjün etmegiň iň gowy ýolunyň berk howpsuzlyk çäreleridigi bilen ylalaşandyklaryny bildirdi.
“Men bir ýyl mundan ozal Pragada tutuş dünýäde gowy goralyp saklanmaýan ýadro materiallary dört ýylyň içinde howpsuzlandyrmaly diýipdim. Bu sammite gatnaşan ýurtlaryň bu maksady goldamagy meni begendirdi. Bu bir gaty beýik arzuw. Biz bu aňsatlyk bilen amala aşar diýip, boş hyýallara kowalaşamzok. Ýöne bu howpuň abanyp duranlygy, betbagtçylykly netijeler üçin ýadro terrorizminiň ýekeje aktynyň bir özüniň ýeterlikdigi bizden batyrgaý we pragmatik tagallalary talap edýär” diýip, Obama nygtady.
Amerikan prezidenti düýnki çykyşynda: “Atom bombasyny döretmäge ýeterlik material Al-Kaýdanyň eline düşse, onda bu dünýa üçin bir betbagtçylyk bolar” diýdi.
“Satyn alnyp, ýa-da ogurlanyp, ýarag üçin ulanylmagy mümkin ýadro materiallary ençeme ýurtda bar. Plutoniniň alma ýalyjak az mukdary-da ýüz müňlerçe bigünä adamy öldürip, ýaralamaga ýeterlik. Al-Kaýda ýaly terroristik toparlar ýadro üçin materialy edinmäge synanyşýarlar. Bu iş olara başartsa, ony ulanjakdyklary şübhesiz” diýip, Obama nygtady.
Maksada ýetildi
Ak Tam tarapyndan ýola goýlan konferensiýadan maksat ýadro materiallaryny terroristleriň eline düşmez ýaly edip saklamak barada dünýä ýolbaşçylarynyň özara ylalaşygyny gazanmakdy. Bu maksada hem ýetildi.
Obama: “Bu gün bu ugurdan herekete geçmek üçin – bir pursat” diýdi.
“Bu gün biziň halkara arkalaşygy hökmünde ýadro materiallarynyň terroristleriň eline düşmeginiň öňüni almak üçin özara hyzmatdaşlygy artdyrmaga, institusiýalary we hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge mümkinçiligimiz bar” diýip, Obama belledi.
Oňat goralyp saklanmaýan ýadro materiallaryny howpsuzlandyrmak baradaky anyk borçnamadan daşgary Ak Tam sammite gatnaşýanlaryň Eýranyň garşysyna göz öňünde tutulan berk sanksiýalaryň täze tapgyryny goldamaklaryny-da isleýär.
Waşington ýadro programmalarynyň parahatçylykly maksatlar üçindigini subut etmekde halkara arkalaşygynyň talaplaryna boýun egmeýän Tährany jezalandyrmagyň wagty gelip ýetdi diýen pikirde.
Duşenbe güni Obama bu işden boýun gaçyrýanlygy sebäpli Eýrany jezalandyrmak üçin Birleşen Ştatlar tarapyndan göz öňünde tutulan sanksiýalary goldamagy barada Hytaýyň prezidenti Hu Jintaodan hem wada alypdyr.
Hu düýn sammitde Pekiniň atom ýaraglarynyň ýaýradylmagyna berk garşydygyny aýtdy. Ýöne Hytaýyň öz pikirlerini üýtgedip, Birleşen Ştatlaryň sanksiýalaryny goldajagyna Tähran ynananok.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Ramin Mehmanparast özüniň Hytaý prezidentiniň Obama bilen hyzmatdaşlyga taýyn diýmegine onuň Birleşen Ştatlaryň tutumyny goldajaklygy diýip düşünmeýänligini belledi.


text:
ABŞ-nyň ozalky prezidenti Jimmi Karter düýn Demirgazyk Koreýanyň türmesinde saklanýan amerikan raýaty Aýjalog Gomesiň türmeden boşadylmagyny gazandy.
Ol düýn türmeden boşadylan Aýjalog Gomes bilen yzyna dolandy. Birleşen Ştatlaryň raýaty Aýjalog Gomes şu ýylyň ýanwarynda tutulyp, Hytaýdan Demirgazyk Koreýa bikanun girmekde günälenipdi.
Demirgazyk Koreýanyň resmi metbugaty düýn özara gepleşiklerde ýurduň ýörite resmisi Kim Ýoň Namyň Jimmi Kartere öz ýurdunyň bu regiony ýadro ýaraglaryndan azat regiona öwürmek hem-de altytaraplaýyn gepleşiklere dolanmak isleýändigini aýdandygyny habar berdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ukrainanyň gündogarynda Kiýewiň häkimiýetleri tarapyndan goşunyň ýerleşdirilmeginiň “öz halkyňa garşy agyr jenaýat” bolýandygyny we munuň “netijesiniň” boljakdygyny aýtdy: “Eger Kiýewiň şu günki režimi hakykatdanam ýurduň içinde ilata garşy goşuny ulanyp başlan bolsa, bu şübhesiz öz halkyňa garşy örän agyr jenaýatdyr”
Putiniň 24-nji aprelde eden bu çykyşynyň öňüsyrasynda Ukrainanyň harbylary Slawýansk şäherinde gozgalaňçylara garşy çärelere başladylar, munuň netijesinde bäş adamyň ölendigi aýdyldy.
Harby çäreler barada
Putin Sankt-Peterburgda eden bu çykyşynda ukrain häkimiýetleriniň çäresini “jezalandyryş operasiýasy” diýip atlandyry we Günbatarçy ukran häkimiýetlerini “hunta” harby režim diýip häsiýetlendirdi: “Birinjiden, olarda munuň üçin umumymilli ygtyýar ýok. Olarda, bolaýsa, kanunçylygyň diňe käbir elementleri bardyr. Bu-da diňe parlamentiň çäginde”.
Putin Ukrainanyň gündogarynda operasiýalary amala aşyrmak barada karar çykaran häkimiýetler üçin “netijeleriň boljagyny we munuň ikitaraplýyn gatnaşyklara täsir” ýetirjekdigini aýtdy. Emma ol göz öňünde tutýan netijelerini takyklaşdyrmady. Şeýle-de Putin Günbataryň Orsýet babatynda girizen sanksiýalarynyň Orsýetiň ykdysadyýetine täsir ýetirýändigini, emma ýiti bir netije bermändigini belledi.
Şol bir wagtyň özünde-de Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrainanyň howpsuzlyk güýçleriniň Slawýanskynyň golaýyndaky separatistleriň nokatlaryna eden hüjümini “kabul ederliksiz” zorluk çäresi diýip atlandyrdy.
Ylalaşygy berjaý etmek
Lawrow ABŞ ukrain hökümetini geçen hepdede gol çekilen halkara ylalaşygyndaky borçlaryny berjaý etmäge ündemeli diýdi.
Ukrainanyň, Orsýetiň, ABŞ-nyň we ÝB-niň arasynda gol çekilen şol ylalaşykda, bikanun ýaragly toparlaryň öz ýaragylaryny taşlap, eýeleýän resmi binalaryny terk etmelidigi aýdylýar.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň beýannmasynda harbylaryň we ýörite polisiýa güýçleriniň 24-nji aprelde Slawýanskynyň demirgazyk tarapynda üç sany barlag-geçiş nokadyny ýok etmeginiň netijesinde “bäş terrorçynyň” öldürilendigi habar berildi. Bu beýannamada hökümet güýçleriniň bir harbysynyň ýaralanandygy aýdylýar.
130000 adam ilatly Slawýansk şäheriniň içinde ýagdaýyň asudadygy, bronlanan harby ulaglaryň ýollarda pozisiýalary eýeländigi we dikuçarlaryň asmandan gözegçilik edýändigi aýdylýar.
Ýerli habarçylar şäheriň golaýyndaky barlag-geçiş nokatlarynyň iň bärkisi birinden harby ulaglaryň yzyna çekilendigini habar berdiler. Munuň sebäpleri barada häzirki wagtda takyk maglumat ýok.


text:
Ömür adama bir gezek berilýär. Ony göwnejaý, hemme meýilleriňi amala aşyryp, uly abraý we kanagatlanma bilen ýaşap geçme her bir ynsana berlen uly peşgeş, şonuň bilen birlikde uly synag bolup durýar. Şol synagy biziň hemmämiz geçip bilýärismi?...
Hiç haçan gaýtalanyp bilme mümkinçiliksiz, öz-özüňe kast etme synanşyklary (suisid) köplenç adamyň lapykeç ýagdaýynda bolup geçýär.
SANLAR WE DELILLER
► Erkekler bilen deňeşdirlende, suisid synanşyklary aýallaryň arasynda üç esse ýygy duş gelýän bolsa-da, erkek adamlar tarapyndan özlerini öldürme dört esse köp syn edilýändir.
► Ýaragdan özüňi atma – günbatar ýurtlarynda erkekler üçin ömür bilen hoşlaşmagyň esasy "usuly" bolup durýar.
► Özüne kast etmäge meýilli adamlaryň 10-dan 8-si öz meýli barada daş-töweregindäkileri habarly edýändir. Şonuň üçin hem, gylyk-häsiýetinde üýtgemeler duýulýan her bir adam uly ünse mätäçdir.
► Bahar aýlary suisid synanşyklaryň has ýygy duş gelýän wagtydyr. Bu ýagdaý Gün energiýasynyň kuwwatlylygynyň ýokarlanýandygy bilen düşündirilýär.
► Üç ölümiň biri arakhorluk keseli sebäpli ýüze çykýar.
► Öz-özüňe kast etme ykdysady taýdan ösen ýurtlarda has ýygy duş gelýär. Meselem, Latin Amerikada we Braziliýada iň pes görkezijiler bolsa, Russiýada, Ýaponiýada we Fransiýada bu pajygaly ýagdaýlaryň derejesi ýokarydyr.
► 20 suisid synanşyklarynyň diňe biri başa barýandyr.
► Öz janyna kast etmeleriň ýokary derejesi, köp adamlar üçin dartgynly geçýän duşenbe gününe gabat gelýändir.
Ýöne ýakyn adamlaryň şeýle howply meýillerini aňsat ýüze çykarma juda çylşyrymly bolup durýar. Psihologlar şeýle meýilleriň döränliginden habar berip, ünsi talap edýän 11 sany alamaty tapawutlandyrýarlar:
→ Adama mahsus bolan, adaty işjeňligiň bolmazlygy – hemişelik lapykeçlik we ýadawlylyk düýgusy bilen ýüze çykýar.
→ Ukynyň we işdäniň dowamly bozulmasy – ukyda gorkunç hadysalar ýa-da öz ölümiňi, ýakyn adamlaryň ölümini görme bilen döreýän düýşler. Işdäň peselmegi ýa-da onuň düýbünden bolmazlygy.
→ Özüňi hemişe günäkär duýma, öz-özüňi tankytlama – özüňe bolan ynamsyzlyk, utanmak, jemgyýetde öz ornuňy tapyp bilmezlik duýgusy bilen döreýär.
→ Gorky, howsalalyk we gazaplylyk – depressiw ýagdaýlar öň adama mahsus bolmadyk howsalalyk, ukysyzlyk, kanagatsyzlyk bilen ýüze çykyp, nerw ulgamy tapdan düşürýär. Adam wagtyň geçmegi bilen "ýaşamadan ýadaýar".
→ Saglyk bilen bagly dowamly kynçylyklar – beden saglygyny we garaşsyzlygy ýitirme, görmeden we eşitmeden mahrum bolma adamlarda öz jebir-jepalaryndan halas bolma islegi döredip biler.
→ Gamgynlylyk ýagdaýy – suisida getirýän esasy sebäp bolup durýar. Gamgynlylygyň derejesi ýokary boldugyça, durmuşda çykalga tapyp, ýaşamaga bolan höwes peselýär. Bu ýagdaýyň esasy alamatlary – keýpsizlik, lapykeçlik, öňki durmuşy gyzyklanmalara höwesiň ýitmegi.
→ Öz-özüne kast etme barada gürrüňleri etme – adam ol barada häli-çindi gürrüň edip, hemişe gyzyklanma bildirýär.
→ Öz-özüne kast etme üçin serişdeleri gözleme we satyn alma – iň aýdyň alamatdyr. Meselem, öýde atyjy ýaragyň saklanmagy, suisidiň döreme töwekgelçiligini 10 esse ýokarlandyrýandyr.
→ Suisid barada maglumat gözleme – göwniçökgün halda ýaşaýan ýakynyňyzyň gyzyklanmalaryna üns beriň. Onuň okaýan kitaplary, görýän kinofilmleri, Internet ulgamynda girýän saýtlary adam barada köp zatlary mälim edip biler.
→ Alkogol içgilerine we neşe serişdelerine ýykgyn etme – ýakyn adamyňyzyň birden alkogol içgilerinden ýeňillik gözlemegi we neşe serişdeleriň kömegi bilen keýpini göterme isleginiň döremegi sizi howatyrlanmalydyr.
→ Öz-özüňe kast etme synanşyklaryň öň bolup geçmegi ýa-da "nesil yzarlama" häsiýetliligi – meselem, agzalary gamgynlylyk ýagdaýyndan ejir çekýän maşgaladan çykan adamlarda suisid ileginiň döreme mümkinçiligi 11% ýokarlanýandyr.
ÜNSLI BOLUŇ!
Eger siz ýakyn adamyňyzyň özüni alyp barşynda, ýokarda bellenen alamatlaryň iň bolmanda birnäçesini duýan bolsaňyz, ünsli bolmaga esasyň bardygyny ýatda saklamalydyr.
Adama artyk üns berip, kömek etme, goldama hyýalyňyzyň bardygyny mälim etmeden çekinmäň. Ony öz aladaňyz bilen gurşap, onuň içki dünýäsine aralaşjak boluň. Adamyny alada göýýan sebäbi anyklap, oňa düşünjek boluň, kömek ediň. Zerurlyk ýüze çykanda, özwagtynda psihiatr lukmanyna ýüz tutuň.
Teswirlemeler
Eger men bagtly bolsam men yasasym geler.Dūnyeden doymaga olarda sebap bardyr.olaram dilap alanok bu derdi.olryn sūnninin gowşak bolmagyna özleri gūnakar dal ahyry.Men öz janyna kast eden birini bilyan ony halas etdik yone özūne gelen son ol özūni asanlygynam bilenok.öz akylyna edilyan zat dal ol.
dogry adam oz islegi bilen dusmaya bu kesele mejbur bolya, hemme umudy sonya.menin bir garyndasym hem ozuni otlady. adamsy ustune gelin getireni ucin. ari kowup goyberdi atasynyn oyne bardy olam kowdy. osan yzyy........ son un ozuni oldureni yazgarman olaryn toweregindaki adamlardan gunani gozlemek dogrymyka diyyen
Ejeňiziň boýun oňurgasynda dörän inginiň ölçegleri nähili we ony nähili alamatlar biynjalyk edýär? Operatiw bejerginin hem öz kesgitli görkezmeleri bolup,olary diňe hemmetaraplaýyn geçirilen barlaglardan soň neýrohirurg luknany anyklap biler. Oňurgara ingileriň bejergisiniň aýratynlyklary we operatiw bejergi üçin görkezmeler barada giňişleýin maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Oňurgara ingileriň sebäpleri we alamatlary" atly makala bilen tanyşmaklygy maslahat berýärin.
Ýaşlar garry adamlara garaňda kän ýogalýamyka diýän.Muňa sebäp umutsyzlyk, gelejege ynamsyzlyk.
yok, hazir menin pikirimche yashlar garrylarda az yogalyarlar. Dogrusyny Allah bilyar.
Öz-özüne kast etmäni ýüregine düwen adamyň daş töweregindäki ýakynlary oňa näçe ünsli bolanda-da, olar öz niýetlerini bir ugur tapyp, amala aşyrýandygyny durmuş görekezip gelýär. Ýokarda sanalyp geçilen alamatlaryň, delilleriň hemmesi bolmasada birnäçesi her adamdada duşýar ahyryn. Ýöne Hudaýym ol pikiri hiç kimiň ýüregine salmasyn.
Howwa shonun yaly pikirlerden bizi Allah gorasyn.
Öz-özüne kast etme öňden bäri durmuşda duşýan bolsa, häzir hem seýregrägem bolsa ondan-mundan eşidilýär. Onuň sebäbini bilip bolmaýarmyka!? Sebäbi bilinme XXl asyra galdymyka?
Ara sheytan dushyar, hemmesi hem shonda, bashgacha muna medisinada nerwi keseli hem diyip kesel kesgitleme goyulyar....
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Kot d’Iwuarda saýlanan prezident Alassan Uattaryň güýçleri ýurduň uly şäheri Abijany gabadylar, şäheriň köçelerinde söweşler gidýär.
Mundan öň BMG-niň parahatçylyk dörediji güýçleri Abijana golaý ýerleşýän Kot d’Iwuaryň iň uly aeroportuny söweşsiz eýeledi. Aeroportuň harby goragynyň baştutany saýlanan prezidentiň tarapyna geçensoň bu iş mümkin boldy.
Şondan öň ýurduň hereket edýän prezidenti Loran Gbagbony goldamakdan onuň goşunlarynyň ştab başlygy general Filip Mangu ýüz öwürdi.
Alassan Uattara Abijan şäherinde komendant sagadyny yglan etdi, serhetleri we ýurduň howa giňişligini ýapdy.
Geçen ýylyň noýabrynda geçirilen prezident saýlawlarynda Uattaryň gazanan ýeňşini halkara jemgyýetçiligi ykrar etdi.
Ýöne sesleriň ýaňadan sanalmagyna aýak diräp, hereket edýän prezident Gbagbo häkimiýeti tabşyrmakdan ýüz öwürýär.


text:
Ermenistanda Türkmenistanyň Medeniýet günleri başlandy. Ermenistanyň Medeniýet ministrliginiň metbugat gullugynyň habar berşi ýaly, Ýerewanda, Gümride, Wanadzorda konsertler, dürli çäreler we türkmen artistleriniň çykyşlary guralar.
Türkmenistanyň medeniýet we sungat işgärlerinden ybarat wekiliýeti çärelere gatnaşmak üçin Ermenistana geldi.
A.Spendiarýan adyndaky Milli akademiki opera we balet teatrynda Medeniýet günleriniň resmi taýdan açylyşyny alamatlandyrjak gala-konsert bolup geçer. Şeýle-de, konsertler Gümriniň W. Ajemýan adyndaky döwlet drama teatrynda we Wandzoryň O. Abelýan adyndaky döwlet drama teatrynda geçiriler.
Medeniýet günleriniň çäklerinde Owanes Şarambeýan adyndaky Halk döredijiligi merkezinde amaly-haşam sungatynyň we muzeý gymmatlyklarynyň sergisi guralar.
Bulardan başga-da, Ýerewanyň golaýyndaky Argawand obasyndaky türkmen guburhanasynda (Saadlar şa nesli) abatlaýyş işlerini geçirmegiň taslamasy bilen tanyşlyk bolar.
Şeýle hem çagalaryň işleriniň sergisini guramak meýilleşdirilýär. Taslama Ermenistanyň Medeniýet ministrliginiň ýakyndan ýardam bermeginde Türkmenistanyň Ermenistandaky ilçihanasy bilen Genrih Igitýan adyndaky Milli estetika merkezi tarapyndan taýýarlanyldy.


text:
Ukrainanyň gündogaryndaky Harkiw şäherinde milli baýdagyň ýadygärliginiň aşagynda bomba partladyldy.
Ýerli prokuratura edarasynyň berýän maglumatyna görä, bu waka 7-nji aprelde ir bilen bolupdyr. Partlamanyň netijesinde ýadygärligiň käbir böleklerine we onuň golaýyndaky Medisina uniwersitetiniň binasynyň penjirelerine zeper ýetdi.
Bu wakanyň netijesinde hiç kime zyýan ýetmedi.
Şol bir wagtyň özünde bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady.
Soňky aýlarda Harkiw we hökümetiň kontrollygyndaky Odesa şäherinde birnäçe bomba partlamalary boldy.
Hüjümleriň aglabasynda gündogar Ukrainadaky Russiýa tarapdary separatistlere garşy göreşýän ukrain esgerleri bilen aragatnaşykdaky guramalar nyşana alynýan ýaly bolup görünýär.


text:
Dolandyryş apparatynyň soňky sekiz aýyň dowamyndaky işleriniň jemlerine bagyşlanylyp geçirilen hökümet maslahatynda prezident ýene nobatdaky gezek Mejlisiň deputatlarynyň rolunyň möhümdigini gaýtalap nygtady.
Munuň özi doga gaýtalamak ýaly bir zat bolup ýaňlandy. Sebäbi bu söz indi maslahatlardan-maslahatlara yzygiderli gaýtalanylyp gelinýär. Bu sözüň şeýle ýygy-ýygydan gaýtalanyp gelinmegi käbir adamlarda «hakykatdanam, deputatlar özlerine tabşyrylan borçlaryň hötdesinden gelip bilmeýän eken» diýen ýaly garaýyşlary-da döredip biler.
Beýleki tarapdan, eger prezident «Mejlisiň deputatlary jemgyýetiň durmuşyna aktiw gatnaşyp, hemişe wakalaryň jümmüşinde bolmaly» diýip nygtaýan bolsa, onda, hakykatdanam, ýa-ha deputatlar özlerine ynanylan borçlary ýerine ýetirenoklar, ýa-da olara bu işde nämedir-bir zatlar böwet bolýar.
Saýlawçylardan soralanok
Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky öz çykyşlarynda deputatlaryň saýlawçylaryň ynamyny ödemelidiklerini-de olara irmän-arman ýatladýar. Emma, saýlawçylaryň deputatlara asla ynanyp-ynanmaýandyklary barada welin, saýlawçylardan hiç kim hiç zat sorajagam bolanok.
Aslynda, ynam diýilýän zat häkimiýetleriň kabul edýän kararlaryna deputatlaryň nähilidir bir derejede täsir ýetirýän halatynda ýüze çykyp biler. Diňe şeýle ýagdaýda saýlawçylar öz deputatlarynyň ýagdaýlary gowulandyrmak prosesine edýän täsirlerine baha berip bilerdiler.
Ýöne türkmen Mejlisinde häzirlikçe bular ýaly prosesler asla ýok. Deputatlarda asla hiç hili gözegçilik ediji funksiýa ýok. Döwlet häkimiýeti dolandyryşyň hiç bir derejesinde deputatlary umumy görnüşde-de, aýry-aýrylykda-da asla alga almaýar.
Deňeşdirmek üçin
Eger deňeşdirmek üçin Ukrainanyň parlament deputatlaryny alyp görsek, ol ýerde deputatlar döwletiň ähli býujet planlaryny aktiw ýagdaýda ara alyp maslahatlaşýarlar. Nähilidir bir korrupsiýa ýa-da jenaýat bilen baglanyşykly dawalar ýüze çykanda bolsa, parlament ýörite derňew geçiriji komissiýalary döredip bilýär.
Şeýle komissiýa, öz gezeginde, döwlet gullukçylaryny we, şol sanda, häkimiýetiň iň bir ýokary derejelerindäki çinownikleri-de hasabata çagyryp bilýär. Ol çinownikler bolsa, şular ýaly parlament komissiýalarynyň öňünde hasabat bermäge borçly bolup durýarlar. Deputatlaryň şular ýaly ygtyýarlyklary hem deputatlara, edil prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň talap edişi ýaly, «wakalaryň jümmüşinde bolmaga» mümkinçilik berýär.
Ýöne, gynansak-da, Türkmenistanyň Mejlisinde ýurtda bolup geçýän syýasy we ykdysady proseslere hatda minimal derejede täsir etmäge-de mümkinçilik ýok. Mysal alnan Ukrainada bolsa, parlamentdäki oppozision fraksiýalar hatda ministrlere we olaryň orunbasarlaryna çenli ähli derejelerdäki býurokrat çinownikleri wezipesinden boşatmak meselesini-de keserdip goýup bilýärler.
Teoretiki zat
Türkmenistanyň deputatlaryndan köpüsi Aşgabatda BMG, ÝHHG we beýleki halkara guramalary tarapyndan gurnalýan dürli hili seminarlara gatnaşýarlar. Türkmen deputatlary Ýewropa ýurtlarynyň parlamentlerinden tejribe öwrenmek üçin köp gezekler demokratik ýurtlara-da gidip gördüler. Ýone bu seminarlaryň, kurslaryň, saparlaryň we ylmy konferensiýalaryň hemmesem türkmen deputatlary üçin iş ýüzünde ulanyp bolmaýan teoretiki zat bolmagynda galýar.
Şu nukdaýnazardan, bu deputatlardan hakykatynda edip bolmajak zat talap edilýär. Döwlet häkimiýeti bolsa, öz üstünden hiç hili gözegçiligiň bolmagyna ýol berenok. Çekişmeler ýa jedeller-ä beýlede dursun, ol hatda ýönekeý bir parahat diskussiýalaryň bolmagyna-da ýol berenok. Eýsem, şeýle etmek bilen, döwlet häkimiýetiniň özi deputatlaryň işine bolan zerurlygy doly aradan aýyrmaýarmy näme!?
Emma, muňa garamazdan, döwlet režimi bezeg funksiýasyndan başga roly ýerine ýetirip bilmeýän bu Mejlisi saklamak üçin örän uly çykdajy edýär. Mejlisiň funksiýasynyň bezeg funksiýasyndan aňryk geçmeýändigi üçinem, ony ne-hä häkimiýet alga alýar, ne-de adaty saýlawçylar. Ahyrky netijede, häkimiýetiň özi nämä pul sarp edýändigine-de düşünmeýän bolmaly. Saýlawçylar bolsa, kime we näme üçin ses berýändiklerine düşünmeýärler.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetli öňki oligarh Mihail Hodorkowskiý özüniň saklanan Kareliýa regionyndaky türmäni terk etdi. Bu barada Hodorkowskiniň aklawçysy we resmiler habar berdiler.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin öňki oligarh Mihail Hodorkowskini boşatmak barada permana gol çekdi. Putin Hodorkowskiniň günäsini geçmekçidigini penşenbe güni Moskwada geçirilen metbugat-konferensiýasynda mälim etdi.
Putin Hodorkowskiniň ynsanperwerlik esasynda boşadylýandygyny, sebäbi onuň ejesiniň keseldigini belledi.
Dargadylan Ýukos nebit kompaniýasynyň baştutany Mihail Hodorkowskiniň aklawçylary öz müşderisiniň günäsiniň geçilmegini soramandygyny aýtdylar.
Hodorkowskiý 2003-nji ýylda Orsýetiň syýasatynda aktiw rol oýnap başlamagynyň yzýany tussag edilipdi we 2005-nji ýylda salgytdan gaçmak aýyplamalary esasynda türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Hodorkowskiý 2010-njy ýylda ikinji gezek sud edilip, puly bikanun sowmakda aýyplanypdy. Onuň tussaglygynyň resmi möhleti 2014-nji ýylyň awgust aýynda tamamlanýar. Hodorkowskiniň tarapdarlary onuň tussaglygynyň syýasy sebäpler bilen bagly bolandygyny aýdýarlar.


text:
Bütindünýä banky Gündogar Ýewropanyň we Merkezi Aziýanyň global maliýe we ýewro-zona krizisleri mahalynda ýüzbe-ýüz bolan ykdysady gaýtgynlyklaryndan soň dikeliş alamatlaryny görkezýändigini aýdýar.
Emma Bütindünýä bankynyň we Halkara pul fondunyň ykdysadtçylary anna güni Waşingtonda geçen ýyllyk duşuşykda bu sebitiň dikelişiniň dünýäniň beýleki regionlary bilen deňeşdirilende has haýaldygyny we töwekgelliklere taýýarlyksyz bolup galýandygyny hem aýtdylar.
Bütindünýä bankynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa regiony boýunça wise-prezidenti Lora Tak Günbatar Ýewropanyň gaýtgynlykdan haýallyk bilen çykmagy Merkezi we Gündogar Ýewropa, Merkezi Aziýa ýurtlaryna «tolkun täsirini» ýetirdi diýdi.
Bütindünýä banky bu sebitiň 2013-nji ýylda 2.2 prosent we 2014-nji ýylda 3.1 prosent derejeleri bilen aram ösüşe eýe boljagyny çaklaýar.
Şeýle-de Tak GDA ýurtlarynyň 2013-nji ýyldaky içerki önüm ösüşiniň, Orsýetiň içerki önüm ösüşiniň derejesiniň 1.8 prosentdigine garamazdan, 2.4 prosent boljagyny çaklaýar.
Täze töwekgelliker
Emma ol erjel ykdysady gowuşgynsyzlyklar we täze töwekgellikler barada hem duýduryş berdi:
"Gowy täzelik, meniň aýdyşym ýaly, [Ewropanyň ykdysadyýeti] dikelişde. Erbet täzelik - maliýe töwekgellikleri, şol sanda bärden, Birleşen Ştatlardan peýda bolýan töwekgellikler. [ABŞ-nyň Federal rezerw başlygy] Ben Bernankeniň maý aýyndaky teklibinden soň, o ýerde gaýtgynlyk bolup biler, ösýän Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlayrna barýan maýa akymy peseldi, önümçilik ýokarlandy, aksiýalar kesgin aşak gaçdy we walýutalar gowşady. Bular şol [Gündogar we Merkezi Ýewropa hem-de Merkezi Aziýa] ýurtlarda dowam edýän operasiýalara uly hasap defisit zarbasyny urup, girýän girdejilere, şol sanda Günbatar Balkanlara, Ermenistan we Belarus ýaly ýurtlara ýaramaz täsir ýetirdi."
Tak bu sebitiň ýurtlarynyň «ýowuz reallyga» taýýar bolmalydygyny, sebäbi olaryň ykdysadyýetlerindäki esasy problemalaryň gurluş häsiýetine eýedigini we içerki çözgütleri talap edýändigini aýtdy.
Bular täze iş ýerlerini döretmek üstünde işlemek, gartaňlaşýan ilat meselesini çözmek, tebigy resurslaryň peýdalanylyşyny gowulandyrmak zerurlygyny hem öz içine alýar.
Tebigy resurslardan netijeli peýdalanmaly
Bütindünýä banky tarapyndan ýaýradylan metbugat habarynda Merkezi Aziýada, Orsýetde beýleki post-sowet ýurtlarynda resurslaryň rasional peýdalanylyşy babatdaky kynçylyklar aýratyn nygtalyp geçilýär.
"Tebigy serişdeleri rasional, oýlanyşykly we jogapkärçilikli peýdalanmak bir problema bolup, Ýewraziýanyň Azerbaýjan, Gazagystan, Orsýet, Türkmenistan, Ukraina we Özbegistan ýaly serişdä baý ýurtlaryna täsir ýetirýär" diýip, beýanatda aýdylýar.
Bütindünýä bankynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa regiony boýunça baş ykdysatçy Hans Timmer Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň bar bolan we täze döreýän firmalaryň şertleriniň gowulanmagy, iş ýerleriniň döremegi, işçileriň has çeýeleşmeginiň goldanylmagy we olaryň täze dörän iş mümkinçilkilerinden peýdalanmaga taýýar bolmagy üçin reformalary geçirmelidigini aýtdy.
Ykdysatçylar, rowaçlygyň uzagyndan bolmagy üçin, Gündogar Ýewropayň we Merkezi Aziýanyň ähli ýurtlarynyň «has gowy guramalary gurmaly boljaklaryny» aýtdylar.


text:
Ýekşenbe güni Demirgazyk Koreýanyň hökümeti 1950-1953-nji ýyllaryň Koreýa urşundan bäri ilkinji gezek bu uruşda aýrylyşan raýatlara olaryň Günorta Koreýadaky öz dogan-garyndaşlary bilen duşuşmaklyga mümkinçilik berdi.
Bu çäräniň çäklerinde düýn Günorta Koreýanyň raýatlaryndan 430-syna ilkinji gezek Demirgazyk Koreýanyň serhetlerinden geçmeklige rugat berildi.
Ýekşenbe güni irden bolsa olar Demirgazyk Koreýanyň günorta-gündogarynda ýerleşýän «Kumgang» atly daglyk kurort zonasynda ýarym asyrdan gowrak aýraçylykdan soň ilkinji gezek bu ýurtdaky özlerinin 97 sany dogan-garyndaşy bilen duşuşdylar. Bu raýatlaryň arasynda öz çagalaryndan jyda düşen ene-atalar hem bar.
Hepdäniň çarşenbe gününden başlap anna gününe çenli aralykda Günorta Koreýanyň ýene 96 sany raýatyna Demirgazyk Koreýadaky 207 adam bilen duşuşmaklyga mümkinçilik dörediler.


text:
Polisiýanyň aýtmagyna görä, Moskwanyň mekdebinde polisiýanyň işgärini we mugallymy atyp öldüren we 20-den gowrak okuwçyny zamun alan ýokary klas okuwçysy ýaragsyzlandyrylypdyr we tussag edilipdir.
Polisiýa tüpeň bilen ýaraglanan hüjümçiniň duşenbe güni irden mekdebe baryp mugallymy we okuwçylary klasda zamun alandygyny aýtdy. Mekdebe ýetip baran polisiýanyň işgärleriniň biri hüjümçiniň okundan wepat boldy, beýlekisi ýaralandy.
Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili okuwçylaryň ählisiniň sag-aman boşadylandygyny aýtdy. Bu hüjümiň sebäpleri derrew mälim edilmedi. Orsýetiň içeri işler ministri Wladimir Kolokoltsew we beýleki baş resmiler wakanyň bolan ýerine bardylar.


text:
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky maslahatynda ýurduň kanuny goraýjy we harby organlarynyň işiniň sekiz aýynyň jemlerine garaldy. Esasan hem neşe söwdasyna garşy göreş we ýol heläkçiligi bilen bagly meselelere üns berildi.
Türkmenistanyň kanuny goraýjy we harby edaralarynyň sekiz aýyň dowamyndaky işine bagyşlanyp 30-njy awgustda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda, hususan-da, ýurduň neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugynyň işi barada hasabat berildi.
Neşe söwdasy
Neşä garşy göreş boýunça edaranyň ýolbaşçysy Içeri işler we Milli howpsuzlyk ministrlikleri bilen bilelikde geçirilen operatiw çäreleriň netijesinde Balkan we Lebap welaýatlarynda uly mukdarda neşe gaçakçylygy we söwdasy bilen meşgullanan jenaýatçylykly toparlaryň tutulanlygyny habar berdi.
Jenaýatçylaryň elinden maddy deliller hökmünde onlarça kilogram tirýegiň we geroiniň, daşary ýurt walýutasynda we milli pulda uly maliýe serişdeleriniň, şeýle-de ýeňil we ýük maşyn ulaglarynyň ele salnanlygy Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda mälim edildi.
30-njy awgustyň agşamy tussag edilen neşe söwdagärleriniň çykyşlary milli telewideniýede görkezildi. Saklanan 22 adamyň arasynda iki aýalyň hem ady tutuldy. Neşe bilen saklananlaryň atlary, ýaşaýan we işleýän ýerleri hem eýeleýän wezipeleri köpçülige mälim edildi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýtmagyna görä, neşe söwdasy bilen meşgullanýanlar mundan beýläk-de köpçüligiň öňünde ýazgarylar.
G.Berdimuhamedow ýurtda görülýän çäreleriň, propaganda habar beriş çäreleriniň aktiwleşdirilmeginiň, ilkinji nobatda-da ýaşlaryň arasynda iş geçirilmeginiň zerurlygyny belledi. Şeýle çäreler, prezidentiň sözlerine görä, umumymilli Galkynyş hereketine girýän jemgyýetçilik guramalary tarapyndan geçirilmeli.
Meseläniň beýleki tarapy
Ilatyň, esasanam ýaşlaryň arasynda neşe problemasy boýunça giňden maglumat berilmeginiň zerurlygyny we munuň neşäniň öňüni almak boýunça dünýä ýurtlarynda alnyp barylýan çäreleriň esasy bölegi bolup durýanlygyny synçylar hem belleýärler. Emma bilim almak, kär edinmek we işlemek mümkinçilikleriniň gowulandyrylmagynyň zerurlygyna hem ünsi çekýärler.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin neşe söwdasyna we neşekeşlige sosial sebäpler, ilkinji nobatda-da ýurtda höküm sürýän işsizlik hem ýaşlaryň eliniň boşlugy sebäp bolýar diýýär.
Farid Tuhbatullin häzirki wagtda Türkmenistanda neşä garşy göreşiň problemanyň möçberine garanda garaşylyşyndan gowşak gidýänligini bellemek bilen munuň sebäbiniň belli bir derejede neşe söwdasyna ýurduň ýokary derejeli käbir ýolbaşçylarynyň gatnaşmagyna bagly bolmagynyň ahmaldygyny çak edýär.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda bellenişine görä, degişli edaralaryň maddy tehniki binýady yzygiderli pugtalandyrylýar. Şol sanda täze ýörite tehnikanyň satyn alynmagyna, harby gullukçylaryň maşgalalary üçin ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyna maliýe serişdeleri ýeterlik möçberde çykarylýar.
Şu günlerde Aşgabatda we Lebap welaýatynda harbylar üçin täze jaýlaryň işe girizilmegine taýýarlyk görülýänligi howpsuzlyk maslahatynda aýdyldy. Şol bir wagtda-da kanuny goraýjy we harby edaralaryň işini kämilleşdirmek boýunça göz öňünde tutulýan çäreler maslahatda agzalmady.
Duşuşykda güýç strukturalarynyň düzüminde tertip-düzgüni berkitmegiň we kanuny doly ýerine ýetirmegiň edaralaryň ýolbaşçylaryndan edilýän esasy talapdygyny bellemek bilen çäklenildi.
Ýol hadysalary
Ýol hadysalary Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda garalan meseleriň ýene biri. Maslahatda Içeri işler ministrliginiň adyna tankydy bellikler edildi. Prezidentiň sözlerine görä, ýol gözegçiligi gullugynyň işiniň guramaçylyk derejesiniň pesligi ýol transport hadysalarynyň köpelmegine sebäp bolýar.
Ýurtda ýol hadysalaryna degişli statistiki maglumatlar berilmeýär. Türkmenistanly synçy Döwletmyrat Ýazgulyýewiň bellemegine görä, Türkmenistanyň içerki ýagdaýyna degişli ähli maglumatlar, şol sanda ýol hadysalary baradaky resmi maglumatlar gizlin saklanylsa-da, hakyky ýagdaý köpçülige mälim.
Synçy Döwletmyrat Ýazgulyýewiň sözlerine görä, ýol gözegçilik gullugynyň kadrlar ýetmezçiligine we plan boýunça alnyp barylýan işiň düzgünleşdirilmegine degişli kynçylyklardan daşgary ýollaryň çakdan aşa ýaramazlygy hem ýol heläkçilikleriniň köpelmegine sebäp bolýar.
Awgust aýy hökümet derejesinde geçirilen maslahatlara baý boldy. Hökümetiň adatdaky maslahatlaryndan daşgary ýedi aýyň jemleri boýunça ähli pudaklaryň ýagdaýlaryna aýralykda garalyp, maslahatlar geçirildi. Bir aýyň dowamynda diňe bir Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň azyndan iki maslahaty geçirildi.
Türkmenistanly synçy Döwletmyrat Ýazgulyýew ýygnaklaryň köpelmeginiň sebäbi bir adamyň gözegçiligindäki administratiw buýruk beriji sistemanyň ýurdy dolandyrmaga ukypsyzlygyndan diýip hasaplaýar.


text:
Sizem çagakaňyz kosmonawt bolmagy arzuw edipdiňizmi? Soň hakykat ýüzünde astronawt bolmagy pikir etdiňizmi? Belki munuň üçin edil häzir bir pusat dörän bolmagy ahmal. Sebäbi NASA astronawt bolmak isleýänleri işe çagyrýar.
"Amerikanyň kosmos barlagçylarynyň bu täze nesli... bize Marsda yz galdyrmagymyza kömek ederler" diýip, NASA-nyň resmisi Çarles Bolden aýdýar.
Elbetde, astronawt bolmak aňsat iş däl. Ol iş diňe bir tutuş Ýer ýüzünde däl, eýse Gün ulgamyndaky iň agyr hem howply işleriň biridir. "Armageddon" filmi size muny nähili görkezýän bolsa görkezibersin, bu iş her bir adamynyň hötdesinden gelip biljek wezipesi däl. Munuň üçin adatdan daşary ýagdaýda ukyplydygyňyzy hem kosmosda bir ýyl galyp biljek ýagdaýda sagdyndygyňyzy subut etmegiňiz gerek.
Saýlanyp alnan uçurymlar Halkara kosmos düşelgesinde alty aýdan on iki aýa çenli dowam etjek uzak möhletli tabşyryga gatnaşmak ýa-da Aýyň orbitasynda tejribe edinmek üçin NASA-nyň Orion emeli hemrasynda wezipe alyp bilerler.
Astronawt bolmagyň şertleriniň gaty ýokary derejede tutulýandygy üçin aslynda talaplary kanagatlandyryp biljek adamlaram muňa dyrjaşmakdan çekinýärler. Köpçülige ýaýran adaty garaýyşda öňe sürlüşi ýaly astronawt bolmak üçin uçarman ýa-da ýokary harby bilimli hünärmen bolmagyň geregi ýok. NASA, astronawt bolmak isleýän geljekki uçurumlary mugallymlardan alymlara, hekimlerden hünärmenlere çenli her hili kärdäki dalaşgärleriň arasyndan gözleýär. Bu bolsa geljekdäki astronawtlaryň durmuşa geçirjek tabşyryklarynyň köptaraply boljagyna güwä geçýär.
Uçurymlardan edilýän talaplar...
Uçurymlar şol bir wagtyň özünde adaty şertleriň ýanyndan ýene-de birnäçe talaby kanagatlandyrmalydyrlar. Diňe meňzeş kärde üç ýyl iş tejribesi bolan, şeýle-de söwda ýa-da harby uçarlarda müň sagatlyk uçuş tejribesi bolan adamlar astronawt bolmak üçin ýüz tutup bilerler.
"Meňzeş kär" diýlende, kesgitlenen käbir ugurlar göz öňünde tutulýar. Meselem, 2009-njy we 2013-nji ýyllaryň arasynda saýlanyp alnan astronawtlaryň käri okeanologiýa, medisina, inženerlik bilen bir hatarda, elbetde, harby ugurlardan kämilleşen hünärmenler bolupdyr.
Uçurymlar üçin belli bir ýaş şerti kesgitlenmändir. Häzir gözlenýän uçurymlaryň ortaça ýaşy 34 ýaş. NASA-nyň mundan owal gözleýän uçurymlarynyň ýaş çäklendirmesi bolsa 26 bilen 46 ýaşyň arasynda bolupdyr.
Astronawt bolmak mümkinçiliginden peýdalanyp bilenlere NASA aýlyk hem berýär. Häzirki wagtda astronawtlaryň bir ýylda alýan aýlyklary 66026 Amerikan dollaryndan 144566 amerikan dollaryna çenli aralykdadyr.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 27-nji maýda çykyş edip, 2014-nji ýyldan soň Owganystanda 9 müň 800 amerikan esgerini saklap galmak ugrunda tagalla etjekdigini aýtdy. Şeýle-de ol 2016-njy ýylyň ahyryna çenli ABŞ-nyň Owganystandaky harby missiýasynyň doly tamamlanjakdygyny aýtdy.
Obama: “Öňümizdäki ýyldan başlap owgan güýçleri öz ýurdundaky howpsuzlygyň üpjünçiligini dolulygyna öz üstüne alarlar. Amerikanyň harbylarynyň diňe maslahat beriji ygtyýarlygy bolar. Mundan beýläk biz Owgan şäherlerine, daglaryna we jülgelerine gözegçilik etmeris. Bu indi owgan halkynyň öz işi” diýdi.
Owganystanda galjak amerikan harbylarynyň missiýasy owgan güýçlerine tälim bermek we “Al-Kaýda” garşy antiterror operasiýalaryny geçirmek bolar.
2015-nji ýylyň ahyryna çenli 9 müň 800 esgeriň ýarpysyndan gowragy kemeldilip, esasan Kabulyň we Bagram harby uçar bazasynyň töweregindäki harby kontingent ýurtdan çykarylar. 2016-njy ýylyň ahyryna çenli Obamanyň administrasiýasy bu ýurtdan ähli amerikan goşunlary çykaryp, diňe ABŞ-nyň ilçihanasynyň goragy üçin kiçi biri topary saklap galmagy maksat edinýär.
Administrasiýanyň ýokary derejeli wekiliniň aýtmagyna görä, NATO-nyň saklap galjak düzümi ýaranlygyň goranmak ministrleriniň öňümizdäki aýda Brýusselde geçirjek sammitinde kesgitlener.
Şertler
Goşun diňe Owgan hökümeti bilen ikitaraplaýyn Howpsuzlyk ylalaşygy baglaşylan halatynda saklanyp galynar. Owganystanyň prezidentligine dalaş edýän esasy kandidatlaryň ikisi-de bu Ylalaşygy baglaşjakdyklaryny aýtdylar. Şol bir wagtda prezidentlik möhleti tamamlanyp barýan prezident Hamid Karzaý oňa gol goýmakdan ýüz öwrüpdi.
Administrasiýanyň ýokary derejeli wekiliniň berýän maglumatyna görä, Obama Karzaý bilen gürleşip, bu ugurdan gelnen netije dogrusynda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel, Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron we Italiýanyň premýer-minsitri Matteo Renzi bilen özara ylalaşylandygyny mälim edipdir.
Obama 2014-nji ýylda Owganystanda gulluk edýän 32 müň 800 esger üçin harby operasiýalaryň tamamlanjakdygyny aýtsa-da, maksatnamada amerikan harby güýçleriniň çäkli böleginiň ýene-de tegelek iki ýyllap bu konflikte gatnaşjakdygy göz öňünde tutulýar.
Garaýyşlar
Amerikalylar 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Amerika edilen hüjümlerden soň Owganystana girmek planlaryny goldan hem bolsalar, häzirki wagtda ABŞ-nyň taryhyndaky iň uly uruş bolan bu konflikt gitdigiçe adamlaryň gözünden düşýär.
Jemgyýetiň pikiriniň bölünendigine garamazdan, ABŞ-nyň kanunçykaryjylary täze beýanaty tankytladylar. Respublikan senator Jon Makkeýn, Kelly Aýotte we Lindseý Graham muny “düýpli ýalňyş we syýasatyň strategiýanyň üstünden ýeňşi” diýip atlandyrdylar. Olar muny “Owganystandaky urşy has jogapkärçilikli görnüşde tamamlamaga kynçylyk döreder” diýip belleýärler.
Senator Bob Korker öz çykyşynda deňagramlylygy has köp saklap, bu täze beýanaty gowy garşylaýandygyny, emma Obamanyň administrasiýasynyň “şertleri üýtgedip”, amerikan goşunlary Owganystandan 2016-njy ýylda däl-de, eýse 2015-nji ýylda doly çykarylsa, has gowy boljakdygyny aýtdy.
Obama Owganystanyň “aňrybaş bir ýer” boljakdygyna garaşmaýandygyny, üstesine-de munuň ABŞ-nyň borjy däldigini nygtady.
Mundan öň, 25-nji maýda, Obama öňünden duýdurmazdan, Owganystana sapar etdi. Ol Owganystana baryp, bu ýurtda harby gullugy geçýän amerikan harbylary bilen gepleşdi. Emma Karzaýyň Obamanyň duşuşmak çakylygyny ret edendigi sebäpli, iki ýurduň prezidentleri görşüp bilmediler.
Obama urşy tamamlamak işiniň aňsat däldigini nygtap, “Men amerikanlar urşy başlamakdan ony soňlamagyň has kyndygyny öwrenendirler diýip çaklaýaryn” diýdi.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan Osmanly imperiýasy döwründe öldürilenligi aýdylýan ermeniler bilen bagly mesele boýunça dartgynlylyk dowam edýän häzirki pursatda, Türkiýede ýaşaýan müňlerçe ermeniniň ýurtdan çykaryljakdygyny aýdyp haýbat atdy.
Ärdogan BBC-niň türk dilinde gepleşikleri efire berýän radiosyna 16-njy martda beren interwýusynda, Türkiýede 100 müň töweregi ermeniniň bikanun esaslarda ýaşaýanlygyny aýdyp, bu ýagdaýya mundan beýläk göz ýumulmazlygy mümkin diýdi.
Ärdogan Şwesiýanyň parlamenti hem-de ABŞ-nyň Wekiller öýüniň Daşarky aragatnaşyklar komiteti tarapyndan 1915-nji ýyllarda bolanlygy aýdylýan şol wakalaryň “genosid” diýilip ykrar edilmeginiň Ermenistan bilen Türkiýäniň arasyndaky barlyşyk boýunça alnyp barylýan tagallalara hasam ýaramaz täsirini ýetirjekdigini duýdurdy.
Ermeniler I Jahan urşunda Türkiýede azyndan 1,5 million töweregi ermeniniň öldürilenligini aýdýarlar. Türkiýe bolsa ermeniler tarapyndan “genosid” diýlip atlandyrylýan bu pikiri ret edýär.
Ankara şol wakada ölen ermenileriň sanynyň aýdylyşyndan gaty az bolanlygyny aýdyp, bu heläkçiligiň çaknaşygyň netijesinde ýüze çykandygyny we şonda diňe ermenilere däl, beýleki etniki toparlara-da zyýan ýetenligini aýdýar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin anna güni eden çykyşynda gomoseksuallar Gyşky olimpiýa oýunlarynda özlerini “erkin” we “rahat” duýup bilerler diýdi, emma “çagalary öz erkine goýmagy” sorady.
Putin Soçide olimpiada meýletinçileri bilen geçiren duşuşygynda Orsýetde “adamlaryň arasynda adaty bolmadyk seksual gatnaşyklaryň” gadagan edilmeýändigini, emma “gomoseksual propagandasynyň” we pedofiliýanyň ýagny çagalar bilen jynsy gatnaşygyň gadagandygyny nygtady.
Putin Orsýetiň köp ýurtlardan, şol sanda ABŞ-dan has erkindigini aýtdy we ABŞ-nyň “käbir ştatlarynda adaty bolmadyk seksual gatnaşyklaryň jenaýat hasap edilýändigini” belledi.
Putin geçen ýylyň iýun aýynda gomoseksuallygyň propagandasyny gadagan edýän kanuna gol çekdi, munuň yzýany Orsýet halkara derejesinde tankyt edildi. Käbir aktiwistler bu kanuna protest hökmünde 6-23-nji fewral günlerinde Soçide boljak Olimpiýa oýunlaryny boýkot etmäge çagyrdylar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin durnukly ösüş meseleleri boýunça sammite gatnaşmak üçin ABŞ-da iş saparynda bolanyndan soň, Aşgabada gaýdyp geldi.
Milletiň Lideri paýtagtyň Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň, hökümet agzalarynyň, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, Ahal welaýatynyň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.
Iş maslahatynyň barşynda döwlet Baştutany Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň döredijilikli başlangyçlarynyň we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň belent münberinden beýan edilen anyk teklipleriň dünýäniň ähli halklarynyň abadançylygyna we gülläp ösüşine, umumy bähbitlere laýyk gelýän netijeli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilendigini belledi.
Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygyň we howpsuzlygyň, sebit we ählumumy derejede durnukly ösüş üçin şertleriň döredilmeginiň bähbidine BMG bilen strategik hyzmatdaşlyga üýtgewsiz ygrarlydygyny tassyklamak bilen, milletiň Lideri biziň ýurdumyzyň geljekde hem halkara bileleşiginiň tagallalaryna işjeň gatnaşmagy, häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň oňyn çözgüdini tapmaga gyzyklanma bildirýändigini we BMG-niň ählumumy maksatlaryny durmuşa geçirmekde Aziýadaky geljegi uly we netijeli merkeze öwrülmegi maksat edinýändigini nygtady.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R. Meredow Türkmenistanyň halkara başlangyçlary bilen baglanyşykly meseleler barada aýdyp, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen dünýäniň ösüş maksatlary boýunça umumydünýä ýagdaýyna ägirt uly goşant goşýandygyny belledi. Şeýle hem wise-premýer bu babatda ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň alyp barýan işleri barada hasabat berdi.
Iş maslahatynyň barşynda işjeň halkara gatnaşyklarynyň kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny işläp taýýarlamak we onuň kanunçylyk binýadyny pugtalandyrmak boýunça milli parlamentiň öňünde durýan wezipeler hem-de ony ýerine ýetirmegiň ugurlary barada habar berildi.
Ýangyç-energetika toplumynda dünýäniň ösen tejribeleriniň, täzeçil tehnologiýalarynyň işjeň ornaşdyrylýandygy barada hasabat berildi.
Ýurduň ulag we aragatnaşyk ulgamynda alnyp barylýan işleri yzygiderli kämilleşdirmek, onda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek we pudaklaryň eksport mümkinçiliklerini artdyrmak barada habar berildi.
Döwlet Baştutanyna söwda toplumynyň hem-de ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň işini döwrebap derejede ösdürmek boýunça amala aşyrylýan toplumlaýyn çäreler barada hasabat berildi.
Paýtagtda alnyp barylýan abadanlaşdyryş we arassaçylyk işler, şenbe güni geçiriljek ählihalk ýowaryna taýýarlyk boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler hakynda habar berildi.
Häzirki döwürde Ahal welaýatynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, hususan-da, güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň depginlerini ýokarlandyrmak hakynda hasabat berildi.
Ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary özleriniň gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, harby gullukçylar we olaryň maşgalalary üçin döredilýän amatlyklar, harby we hukuk goraýjy düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdiler.
Şeýle hem olar milli senenamamyzda möhüm orun eýeleýän şanly senelere, ýurdumyzyň Harby-deňiz güýçleriniň gününe we mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy mynasybetli geçiriljek dabaraly harby ýörişe görülýän taýýarlyk işleri, öňde boljak dabaralary ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler, sazlaşykly ýol-ulag hereketini ýola goýmak, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde ýangyn howpsuzlygyny üpjün etmek ugrunda işlenip taýýarlanylan maksatnamanyň ýerine ýetirilişi barada habar berdiler.
Milletiň Lideri iş maslahatyny jemläp, milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi. Öňde boljak şanly senelere, aýratyn-da, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli guraljak möhüm çärelere ykjam taýýarlyk görülmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi.


text:
ABŞ-nyň prezidentligi ugrunda dalaş edýän Donald Tramp özüniň NATO ýaranlygy baradaky tankydyny gaýtalap, 28 agzaly birleşigiň «möwritini geçirendigini» aýtdy.
8-nji noýabrda geçjek prezident saýlawlaryna respublikanlaryň kandidaty bolmagyň öň hatarynda barýan Tramp 2-nji aprelde Wiskonsinde çykyş edip, NATO-nyň beýleki agzalary «öz paýlaryny adalatly tölemeýär» diýdi.
«Ýa doly tölemeli, şol sanda öňki ýetmezleri dolmaly, ýa-da olar agzalykdan çykmaly» diýip, Tramp aýtdy. «Eger bu NATO-ny dargydýan bolsa, goý, NATO dargasyn» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Gozganmaýan emläk tütjary Saud Arabystany ABŞ-nyň özüni goraýandygy we berýän harby goldawy üçin bize «adalatly hak tölemeýär» diýdi.
NATO ýaranlygy barada öňki aýdan tankydy pikirleri ABŞ-da we dünýäde alada döreden hem bolsa, Tramp Wiskonsinde NATO-ny «30 ýyllap» öwrenen köp ekspertiň öz aýdýanlary bilen ylalaşyp başlandygyny aýtdy.
Emma ol kimleri göz öňünde tutýandygyny welin aýtmady.


text:
Ýakynda Daşkentde sambo ýyldyzlarynyň arasynda dünýä çempionatyndan hem-de söweşjeň we sport sambosy boýunça Aziýanyň açyk birinjiligine geçirilen ýaryşlaryndan türkmen sportsmenleri jemi 29 medal almagy başardylar.
Sambo ýyldyzlarynyň arasyndaky dünýä birinjiliginde türkmen topary 3 sany altyn, 1 kümüş we 3 sany bürünç medallary aldy.
Söweşjeň we sport sambosy boýunça Aziýanyň açyk çempionatynda bolsa türkmen topary 6 sany altyn, 3 sany kümüş we 13 bürünç medaly almagy başardy.
Daşkentde geçirilen ýaryşlara 18 ýurduň wekilleri gatnaşdylar.


text:
Bosniýanyň paýtagty Saraýewoda şäheriň 20 ýyl mundan ozal gabalmagy zerarly gurban bolan ýaşaýjylaryň hatyrasyna matam tutulýar.
Saraýewo şäheriniň merkezi köçesinde jemi 11,541 sany gyzyl reňkli oturgyç hatarlanyp goýuldy. Oturgyçlaryň sany 20 ýyl mundan ozal Saraýewoda başlanan gabawda öldürilen adamlaryň sanyna barabar.
Şeýdip, Bosniýanyň paýtagty, ozalky Ýugoslawiýanyň dargamagy bilen başlanan uruşlaryň dowamynda Bosniýadaky serbleriň şäheri gabamagynyň 20-nji ýyl dönümini belleýär.
Saraýewonyň gabalmagy
Bu gabaw 44 aýa çekip, täze taryhda iň dowamly gabaw bolupdy we Bosniýada 100 müňden gowrak adamyň heläk bolmagyna, 2 milliondan gowrak adamyň bolsa öýlerini terk etmegine getiren 1992-1995-nji ýyllardaky uruşlaryň başlangyjy bolupdy.
Şol wakalaryň ýyl dönümini bellemek boýunça Saraýewoda geçirilýän şu ýylky çäreler, 20 ýyl mundan ozalky gyrgynçylygyň pidalaryny köpçülikleýin ýatlamak üçin ilkinji mümkinçilik boldy.
Saraýewoda, 6-njy aprel.
“Guramaçylar şu günki çäräni Saraýewonyň ýaşaýjylarynyň bilelikde gabawyň 10 müňden gowrak pidasynyň ýasyny tutmak üçin 20 ýylyň dowamynda dörän ilkinji mümkinçilik diýip atlandyrýarlar” diýip, Azatlyk Radiosynyň Saraýewodaky habarçysy Deýzi Sindelar habar berýär. “Bu şäheriň ähli künjekleri urşuň pidalarynyň mazaryna öwrülipdi, adamlar öz öýleriniň golaýynda jan beripdiler. Seýil baglar we futbol stadionlary gonamçylyga öwrülipdi. Bu şäherde, şeýdip bileleşip, gabawda heläk bolan ulularyň hem çagalaryň hatyrasyna matam tutmak üçin şu çaka çenli mümkinçiligiň bolmanlygyny köpler aýdýarlar”.
Ýewropa Bileleşigi Bosniýanyň garaşsyzlygyny ykrar edensoň, bosniýaly serbler Saraýewony gabawa salypdylar. Munuň öň ýanynda geçirilen referendumda musulmanlar we horwatlar Bosniýanyň garaşsyz bolmagyny goldan bolsalar, serbler muňa garşy çykypdylar.
Bosniýaly serbler Serbiýanyň goldawyna daýanyp, ýurduň giňişliginiň 70%-den gowragyny eýeläpdiler we başga milletden bolan ilaty gyrgynçylyga sezewar edipdiler.
1992-nji ýylyň 6-njy aprelinde Saraýewo gabawa salnanda çak bilen 380 müň adam elektrik togy, suw we ýylylyk ýaly şertlerden mahrum edilip, gündelik şäheriň üstüne ýagdyrylýan 300-den agdyk dürli oklardan gizlenmäge mejbur bolupdylar. Gabaw döwründe heläk bolanlaryň, şol sanda çagalaryň köpüsi snaýperleriň oklaryndan ölüpdi.
Bosniýadaky konflikt, 1995-nji ýylda Deýton ylalaşygyna gol çekilmegi bilen, tamamlandy. Emma şondan soň konflikt togtan hem bolsa Bosniýada etniki taýdan bölünişik saklanyp galypdy.
Gurban bolanlaryň hatyrasyna
Saraýewo, 6-njy aprel.
Pidalaryň hatyrasyna şu ýyl geçirilýän “Saraýewo – gyzyl liniýa” atly çäräniň guramaçysy, teatr režissýory Haris Pasowiç “şäher birsalym dymyp, gabawda wepat bolanlaryň hatyrasyna matam tutmaly” diýip hasap edýär.
Haris Pasowiç wepat bolanlaryň şäheriň azatlygy üçin gurban bolanlygyny aýdýar. Olaryň öz şäherini söýup, bu şäheriň ýaşaýjylary bolanlygy üçin, öz öýlerinde, mekdeplerinde we çagalar baglarynda oturanlygy üçin öldürilenligini nygtaýar.
Saraýewonyň gabalmagynyň 20 ýyllygy bilen bagly geçirilýän çäreleriň ýene biri – şäheriň gabalmagyny şekillendirýän “wirtual muzeýiň” döredilmegi.
Wiolonçelist sazanda Wedran Smaýlowiç uruş gutaraly bäri Saraýewoda özüniň ilkinji konsertini geçirdi. Smaýlowiç gabalan Saraýewonyň köçelerinde, bombadan gorag jaýlarynda we heläk bolanlaryň jaýlanyş çärelerinde, minomýot oklarynyň atylmagyna garamazdan, saz çalyp, urşa garşylyk görkezmegiň simwolyna öwrülipdi.


text:
2003-nji ýylda Yraga edilen çozuşyň şertleri we "sapaklary" barada britan hökümeti tarapyndan berlen tabşyryk boýunça ýedi ýyllap alnyp barlan umumy derňewde ýurduň ýolbaşçylary "ýaragsyzlanyş üçin parahatçylykly mümkinçiliklerden peýdalanman" urşa girişipdir diýen netijä gelinýär.
Çilkot diýip atlandyrylýan derňewde bu göçümiň Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň abraýyna zyýan ýetirendigi, sebäbi harby hereket üçin geňeşiň köplüginiň goldawynyň alynmandygy aýdylýar.
2.6 million sözden ybarat hasabatda Britaniýanyň "Işçi" (Labour) partiýasynyň agzasy öňki premýer-ministr Toni Blair berk tankytlanýar. Ol köpçülikleýin gyryş ýaraglarynyň terrorçy toparlaryň eline düşmek howpy real diýen delil bilen Yragyň lideri Saddam Husseýni agdarmak üçin Birleşen Statlaryň amala aşyran inwaziýasyna goşuldy.
Komissiýa Blair amerikan prezidenti Jorj Buşa bolan ynama daýanyp, çozuşdan sekiz aý öň "näme bolsa-da, men siz bilen bolaryn" diýip, Yrakdan abanyp duran howpuň ýokdugyna garamazdan, Beýik Britaniýany urşa girizdi diýip netije çykarýar.
“Harby hereket iň soňky çykalga däldi”
Britaniýanyň häkimiýet başyndan aýrylyp barýan konserwatiw premýer-ministri Dawid Kameron Çilkot derňewine reaksiýa görkezip, şol wagt harby herekete ses berenler jogapkärçiligi paýlaşmaly diýdi. Ol geljek hepde Britaniýanyň parlamentiniň aşaky palatasynda bu mesele boýunça iki gün pikir alşylmagyny teklip etdi. Kameron syýasatçylar dogry hasaplasalar-da, bular ýaly töwekgelçilikli işlerde harby hereketiň üstünlige getirmegi barada hiç bir kepilnama ýok diýdi.
Jon Çilkotyň ýolbaşçylygynda alnyp barlan derňewde 150 şaýadyň görkezmesi diňlenip, 150 müň dokument gözden geçirildi.
Gelnen netijäni 6-njy iýulda Londonda mälim eden Çilkot: "Britaniýa ýaragsyzlanyş üçin parahatçylykly ýollardan peýdalanylmanka, Yraga edilen çozuşa goşuldy. Şol wagt harby hereket iň soňky çykalga däldi" diýdi. Ol soňra hem Blairiň hökümetiniň Saddam Huseýniň ýaraglaryndan abanýan howpa beren bahasy "hiç bir halatda aklarlyk däl" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Çilkot Britaniýanyň Yrakdaky harby hereketiniň kanuny bazasy "kanagatlardan has uzak" diýýär.
“Yurduň bähbidine”
Toni Blair hasabatyň netijelerine jogap berip, özüniň Yrakda "hoş niýetlilik we ýurduň bähbidine diýen ynanç bilen" hereket edendigini aýdýar.
Ol goýberilen ýalňyşlyklaryň jogapkärçiligini doly kabul edýändigini sözüniň üstüne goşdy.
Blair adam ýitgilerine we Britaniýanyň ýaragly güýçleriniň çeken zyýanlaryna gynanýandygyny belledi.
Yrak urşy Beýik Britaniýada, şeýle hem Amerikanyň ýolbaşçylygynda 2003-nji ýylyň mart aýynda edilen çozuşa açyk ýa ýaşyryn gatnaşan ýurtlaryň aglabasynda aýgytly syýasy tema bolup durýar.
Hasabatyň 6-njy iýulda ýaýradylmagy urşa garşy demonstrantlaryň ünsüni özüne çekdi. Olaryň käbiri Blairiň söweş jenaýatlary üçin suda çekilmegini talap edýärler.
2003-nji ýylda Yrak urşunda ölen 179 britaniýaly esgerleriň hem garyndaşlary komissiýanyň gelen netijelerini eşitmek üçin Londona ýygnandylar.


text:
Türkmenistan 27-nji oktýabrda ýurt garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyny, ýagny SSSR-iň düzüminden çykyp, özbaşdak ýurt bolmagyny baýram edýär. Ikinji tarapdan, Türkmenistanyň respublika bolanyna 90 ýyl dolýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan SSR-i bolşewikler partiýasynyň karary esasynda döredildi we 1991-nji ýylda SSSR dargaýança kommunistleriň ýolbaşçylygy esasynda dolandyryldy.
Bu ýagdaý taryh kitaplarynda we halk arasynda «türkmen döwletiniň ençeme asyrdan soň gaýtadan döredilendigi üçin diňe bolşewiklere, kommunistlere minnetdar bolmaly, şolar bolmadyk bolsa, türkmen döwletliligi dikeldilip bilinmezdi» diýen ýaly pikirleriň döremegine sebäp boldy.
Eýsem bu pikirler näderejede dogry we türkmen döwletliliginiň hakyky taryhy nähili öwrenilmeli?
Azatlyk radiosy bu barada çap edilmedik taryhy romanlaryň birnäçesiniň awtory, aşgabatly publisist Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Suratda: Serdar Azmun geçiren pökgüsine şatlanýar.
Aziýa yklymynda futbol boýunça Dünýä çempionaty — 2018-iň toparça böleginiň 4-nji tapgyrynyň duşuşyklary geçirildi. Olaryň ikisi, bilşimiz ýaly, türkmen futbolçylarynyň çykyş edýän “D” toparçasynda boldy. Bu tapgyrda ildeşlerimiz oýundan boş bolansoň, biziň ähli ünsümiz garşydaşlarymyzyň duşuşyklaryna gönükdi.
Ilkinji bolup Ýuwaş ummanyndaky adada bolan oýun tamamlandy, ol ýerde toparçanyň öňdebaryjylary Guamyň hem Omanyň ýygyndylary duşuşdy. Guamlylar üçin bu Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama böleginde öz meýdanynda geçirýän üçünji duşuşygy boldy, geçen iki tapgyrda olar garaşylmadyk ýerde ilki Türkmenistanyň (1:0), soňra bolsa Hindistanyň (2:1) ýygyndylaryndan üstün çykdy. Guam öz meýdanynda Omanyň ýygyndysyna hem per bermedi (0:0). Ýogsa bu topar ilkinji iki duşuşygyny ýeňişli tamamlapdy: myhmançylykda Hindistanyň (2:1), öz meýdanynda bolsa Türkmenistanyň (3:1) ýygyndylaryndan üstün çykypdy.
Bangalorda geçen beýleki oýunda bu ýaryşa şowsuz başlan Hindistanyň ýygyndysy reýting boýunça Aziýanyň iň gowy topary bolan Eýranyň ýygyndysy bilen güýç synanyşdy. Tutuş oýnuň dowamynda has tejribeli myhmanlaryň uly artykmaçlygy mesaňa-mälim bildirdi we bu jogapsyz üç pökgüde öz beýanyny tapdy.
Hasaby 29-njy minutda Gurban Berdiýewiň elinde “Rostowda” ussatlygyny artdyrýan türkmen kökleri bolan eýranly hüjümçi Serdar Azmun açdy. Indi onuň hasabynda Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama böleginde 4 gol bar. Eýranyň ýygyndysynyň kapitany, şu duşuşykda iň gowy oýunçy diýlip bellenilen Andranik Teýmurýan 47-nji minutda hasaby artdyrdy. Şondan üç minut geçensoň, Mehdi Taremi gutarnykly hasaby goýdy — 3:0. Bassyr ikinji ýeňiş eýranlylara pökgi tapawudy nazara alnyp, “D” toparçada öňdäki orna geçmäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistanyň ýygyndysynyň ýaryş tertibinde öňde barýan Eýranyň, Omanyň we Guamyň ýygyndylaryndan 6 utuk yza galmagy biziň futbolçylarymyza öz meýdanynda Hindistana (8-nji oktýabr) we Guama (13-nji oktýabr) garşy duşuşyklaryndan diňe ýeňiş gazanmak üçin oýnamaga borçly edýär.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama tapgyr. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça.
8-nji sentýabr. Guam. Guamyň futbol asossiasiýasynyň stadiony. 2 239 tomaşaçy. 28 gradus С
Guam – Oman – 0:0
Duýduryş alanlar: Brendon Markui 41, Jonahan Romero 74 – Ahmed Mubarak 36, Abdul Aziz Al-Makbali 51.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: derwezewan Dallas Jefreý Jaýe (Guam).
Baş emin: Kumira Hiroýuki (Ýaponiýa).
Kömekçi eminler: Toşiýuki Nagi, Karakami Satoşi (Ýaponiýa).
Ätiýaçdaky emin: Takuto Okabe (Ýaponiýa).
Duşuşygyň komissary: Aleks Çeung (Gonkong).
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama tapgyr. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça
8-nji sentýabr. Bangalor. "Sri Kanteerawa" stadiony. 14 500 tomaşaçy. 28 gradus С.
Hindistan – Eýran – 0:3 (0:1)
Pökgüleri geçirenler: Serdar Azmun, 29 (0:1). Andranik Teýmurýan, 47 (0:2). Mehdi Taremi, 50 (0:3).
Duýduryş alanlar: Pronaý Halder 24 – Omid Ebrahimi 42, Morteza Puraliganji 89.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: kapitan Andranik Teýmurýan (Eýran).
Baş emin: Ammar Ali Al-Jeýbi (BAE).
Kömekçi eminler: Ahmed Said Ahmed Alasal Al-Raşdi, Zaýed Dawud Salman Kamal (BAE).
Ätiýaçdaky emin: Nowin Robeş Gamini (Şri-Lanka).
Duşuşygyň komissary: Mazen Ramadan (Liwan).
«D» toparçasynda ýygyndylaryň ýerleşiş tertibi: