text:
-
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI MARY DES-NIŇ ZÄHMETKEŞLER TOPARYNYŇ AGZALARY BILEN DUŞUŞDY
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Marynyň DES-de işleriň ýagdaýy bilen tanyşmagynyň barşynda zähmetkeşler toparynyň agzalary bilen söhbetdeş bolup, olaryň gyzyklandyrýan sowallaryna jogap berdi. Hormatly Prezidentimiz energetika senagatynyň kuwwatyny belläp, häzirki wagtda möhüm orun eýeleýän gaýtadan işleýän senagatyň mümkinçilikleriniň barha artýandygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz tebigy gazyň gaýtadan işlenilmeginiň halkara bazarynda uly islegden peýdalanýan önümiň öndürilýän möçberiniň artdyrylmagyny şertlendirjekdigini, munuň bolsa, öz nobatynda, ýurdumyza gelýän girdejiniň artmagyny üpjün etjekdigini belledi. Şeýlelikde, täze kuwwatlyklar, goşmaça iş orunlary peýda bolar. Munuň özi halkymyzyň hal-ýagdaýynyň has-da gowulandyrylmagyny, milli ykdysadyýetimiziň pugtalandyrylmagyny şertlendirer. Awtomobil ýollarynyň gurluşygy baradaky meselä ünsi çekip, Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary tizlikli döwrebap derejedäki Aşgabat-Mary awtomobil ýolunyň gurluşygyna girişmek maksady bilen, degişli seljeriş işlerini ylmy esasda geçirmegiň zerurdygyny nygtady. Ylym-bilim ulgamyny, telekeçilik işlerini, önüm öndürilişini, maldarçylyk pudagyndaky işleri has-da ösdürmegiň wajypdygy barada aýdyp, döwlet Baştutanymyz häzir ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda tutanýerli zähmet çekýän köpsanly adamlaryň ägirt uly goşandyny belledi. Hormatly Prezidentimiz garaşsyz ösüşiň geçen 25 ýylynyň içinde Türkmenistanda halkymyzyň hal-ýagdaýyny yzygiderli ýokarlandyrmaga gönükdirilen döwlet maksatnamalarynyň üstünlikli amala aşyrylýandygyny nygtady. Gysga döwrüň içinde ýurdumyz senagat taýdan ösen döwlete öwrüldi, daşary syýasatda uly üstünlikleri gazandy. Biz «Döwlet adam üçindir!» diýen ýörelgeden ugur alýarys. Ýurdumyzyň Esasy Kanuny bolan Konstitusiýasynda hem jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy adamdyr diýip belledik. Adamy goramak, goldamak we oňa hyzmat etmek döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipesine öwrüldi. Şoňa görä-de, biz ýurdumyzda ähli zady adamyň hatyrasyna, raýatlarymyzyň bolelin we abadan durmuşda ýaşamagynyň, ýaş nesillerimiziň bagtyýar durmuşda ösüp ulalmagyna, mynasyp adamlar bolup ýetişmegine, ata Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň bähbidine gönükdirýäris diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Şu belent maksatlarymyza ýetmek üçin, ýurdumyzy senagat taýdan ösen, dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň birine öwürmegi öz öňümizde wezipe edip goýduk. Bäsleşige ukyply, ýokary hilli harytlary halkara bazarlaryna has köp çykarmagy göz öňünde tutduk. Şeýle hem, ýurdumyza beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri özümizde giň gerim bilen öndürmegi meýilleşdirdik. Kabul eden maksatnamamyza laýyklykda ýurdumyzda elektron senagatyny döretmek boýunça hem netijeli işleri alyp bararys. Siziň gurluşygyny alyp barýan kärhanaňyz ýaly köp sanly iri zawod-fabrikleri geljekde hem giň gerim bilen gurarys. Nesip bolsa, göz öňünde tutan şu işlerimizi üstünlikli amala aşyryp, ýurdumyza köp möçberde daşary ýurt pul serişdeleriniň gelip gowuşmagyny üpjün ederis diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we gazanylan pul serişdeleriniň durmuş ähmiýetli desgalaryň gurulmagyna, şeýle hem ilatymyzyň zähmet haklaryny, pensiýalaryny köpeltmäge, maşgalalara tölenýän döwlet kömek pullarynyň möçberini yzygiderli artdyrmaga gönükdiriljekdigini nygtady. Hormatly Prezidentimiz häzirki gurulýan utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýasynyň ýurdumyz üçin ähmiýetiniň uludygyny nygtady. Onuň ulanmaga berilmegi bilen, Mary Döwlet elektrik stansiýasynyň umumy kuwwaty 2 esseden hem köp artar, ýurdumyzyň sarp edijileriniň elektrik energiýasy bilen üpjünçiligi has gowulanar, daşky gurşawa zyňylýan zyýanly galyndylar öňkä garanda 1,5 esse azalar, artyk öndürilen elektrik energiýa daşary ýurtlara iberilip, goşmaça girdeji alnar. Kärhana doly işe girizilenden soň, bu ýerde 100-e golaý goşmaça iş orunlary dörediler. Döwlet Baştutanymyz gurluşykçylardan we energetiklerden zähmet we dynç alyş şertleri, zähmet haklarynyň öz wagtynda berlişi bilen gyzyklanyp, bu ýere ýygnananlar bilen beýan edilen pikirleri we garaýyşlary ara alyp maslahatlaşdy hem-de olaryň sowallaryna, şol sanda ýurdumyzda geçiriljek Prezident saýlawlaryna degişli sowallaryna jogap berdi.
-
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GURBANGULY BERDIMUHAMEDOWYŇ TÜRKMEN HALKYNA TÄZE ÝYL GUTLAGY
Eziz watandaşlar! Mähriban halkym! Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly tamamlanyp barýar. Biz il-ýurt bähbitli maksatnamalarymyzy durmuşa geçirmekde ýokary netijeler gazanylan 2016-njy ýyl bilen hoşlaşyp, ata Watanymyzy täze belentliklere çykarjak 2017-nji ýyly uly ruhubelentlik bilen garşylaýarys. Täze ýyl Gündogar müçenamasy boýunça takyk ýyly. Towuk türkmenlerde ýedi hazynanyň biri hasaplanýar. Goý, takyk ýyly her bir maşgala abadançylyk we rysgal-döwlet getirsin! Berkarar Watanymyzy ösdürmekde, milli gymmatlyklarymyzy baýlaşdyrmakda 2016-njy ýylda hem tutumly işler amala aşyryldy. «Döwlet adam üçindir!» diýen syýasaty alyp barýan berkarar döwletimiziň ykdysadyýetini ösdürmäge, halkymyzyň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga itergi berjek köpsanly iri desgalar guruldy. Biz geçen ýyl paýtagtymyz Aşgabatda Oguzhan adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň binalar toplumyny, Halkara howa menzilini, «Aşgabatenergo» önümçilik birleşiginiň «Paýtagt» dolandyryş merkezini, birnäçe lukmançylyk merkezlerini, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda mebel toplumyny, Gökdepe etrabynyň Kärizek geňeşliginde Aba Annaýew obasyny, Balkan welaýatynyň Serdar şäherinde çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezini ulanmaga berdik. Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky, Lebap welaýatynyň Garabekewül we Mary welaýatynyň Mary etraplarynda döwrebap obadyr şäherçeleri dabaraly ýagdaýda açdyk. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda hem täze kottejler toplumyny, ýaht-kluby we bäş ýyldyzly myhmanhanany ulanmaga berdik. Ýaňy-ýakynda bolsa, iri desgalaryň ýene-de birini «Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň» birinji tapgyry bolan Atamyrat — Ymamnazar —Akina bölegini işe girizdik. Türkmeniň bereketli topragynda tebigy baýlyklaryň egsilmez gorlary bar. Biz bu baýlyklary halkymyzyň bähbidine, bütin adamzadyň hatyrasyna gönükdirmäge çalyşýarys. Merdana daýhanlarymyz hem tamamlanyp barýan ýylda gallanyň we pagtanyň bol hasylyny ýetişdirdiler. Watan harmanyna 1 million 600 müň tonnadan gowrak guşgursak bugdaý, 1 million 100 müň tonnadan hem köp «ak altyn» tabşyrdylar. Telekeçiler ata Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga saldamly goşant goşýarlar. Daşary ýurt harytlarynyň ornuny tutýan we beýleki döwletlere iberilýän, bäsleşige ukyply önümleriň önümçiligini barha ösdürýärler. Biz geljekde hem ykdysadyýetimiziň bu ulgamyny höweslendirmäge, kiçi we orta telekeçiligi ösdürmäge uly üns bereris. Eziz watandaşlar! Mähriban halkym! Geçip barýan ýylda ýurdumyzyň saglyk ulgamyny hil taýdan täze derejä çykarjak giň gerimli özgertmeler amala aşyryldy. Häzirkizaman hassahanalary we saglyk merkezleri guruldy. Geljegimiz bolan ýaş nesillere döwrebap bilim we terbiýe bermek, olaryň beden taýdan sagdyn bolup ýetişmeklerini gazanmak hem örän möhüm wezipeleriň biridir. Bu wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin ýurdumyzda netijeli işler alnyp barylýar. Ylmy ösdürmek, ylmyň we tehnikanyň gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmak halk hojalygyny ösdürmegiň netijeli usuly bolup durýar. ХХI asyr — ylym asyry hasaplanýar. Sebäbi, döwleti ösdürmek ylmy ösdürmek bilen aýrylmaz baglydyr. Şoňa görä-de, biz ylmy-tehniki we innowasion maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine aýratyn ähmiýet berýäris. Bedenterbiýe we sport ulgamy boýunça hem geçen ýyl ýurdumyzda düýpli işler amala aşyryldy. Türgenlerimiziň halkara ýaryşlarynda gazanýan üstünlikleri biziň tagallalarymyzyň ýerine düşýändigini aýdyň görkezýär. Biz sporty we köpçülikleýin bedenterbiýäni ösdürmek boýunça geçirýän işlerimizi geljek ýylda has-da giňelderis. Nesip bolsa, täze ýyl Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Bu Oýunlary ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek boýunça alyp barýan işlerimizi hem güýçli depginde dowam ederis. Geçip barýan ýyl Bitarap döwletimiz üçin halkara hyzmatdaşlygynda hem örän netijeli boldy. Berkarar Watanymyz indi bäşinji gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlisiniň wise-başlyklygyna saýlandy. Türkmenistanyň bu abraýly Guramanyň ençeme ýöriteleşdirilen edaralaryna we komissiýalaryna, ýaňy-ýakynda bolsa, Energetika Hartiýasynyň Başlyklygyna saýlanmagy halkymyz we döwletimiz üçin örän uly mertebedir. Bu mysallar bitarap döwletimiziň halkara abraýynyň barha ýokarlanýandygynyň, netijeli daşary syýasaty alyp barýandygynyň aýdyň mysalydyr. Biz ygtybarly hyzmatdaş hökmünde Birleşen Milletler Guramasy bilen hemişe netijeli gatnaşyklary ösdüreris. Siziň bilşiňiz ýaly, şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda Ýaşulularyň nobatdaky maslahatyny ýokary derejede geçirdik. Maslahatda Türkmenistanyň Konstitusiýasy rejelenen görnüşde kabul edildi. Biz Esasy Kanunymyza laýyklykda, özgertmeler ýoly bilen ynamly öňe gideris, il-ýurt bähbitli işlerimizi täze ýylda hem üstünlikli alyp bararys. Raýatlarymyzyň azatlyklaryny we hukuklaryny üpjün ederis. Hormatly watandaşlar! Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda medeniýeti ösdürmek, milli mirasymyzy baýlaşdyrmak boýunça hem netijeli işler amala aşyryldy. Biz Mary welaýatynda Medeniýet hepdeligini geçirdik. Bu çäreler asyrlardan gözbaş alýan ruhy mirasymyzyň hem-de milli medeniýetimiziň özboluşly baýramyna öwrüldi. Nesip bolsa, täze ýyl Medeniýet hepdeligini gözel paýtagtymyz Aşgabatda geçireris. Bitarap döwletimiziň medeni syýasaty dünýä ýurtlary bilen dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmekden, medeni hyzmatdaşlygy giňeltmekden ybaratdyr. Daşoguz şäheriniň 2016-njy ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, daşary ýurtlarda Türkmenistanyň, ýurdumyzda dostlukly döwletleriň Medeniýet günleriniň geçirilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Türki dilli döwletler bilen doganlyk gatnaşyklarymyzyň gerimi hem barha giňelýär. Şu ýyl ýurdumyzda geçirilen çärelere doganlyk döwletleriň wekilleri, türki dilli ýurtlarda geçirilen çärelere bolsa, sungat ussatlarymyz işjeň gatnaşdylar. Biz bu gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdüreris. Hormatly adamlar! Men ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşy alýan 2017-nji ýylymyzyň hem uly ösüşleriň, ruhubelentligiň we üstünlikleriň ýyly boljakdygyna berk ynanýaryn. Täze ýylda il-ýurt bähbitli maksatnamalarymyzy, uly tutumlarymyzy amala aşyrmakda mähriban halkymyň yhlasly we tutanýerli zähmetine bil baglaýaryn. Nesip bolsa, 2017-nji ýylda biz Ýaşulularyň maslahatyny Ahal welaýatynda geçireris. Pähim-paýhasly ýaşulularymyz bilen ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň aýdyň ýoluny görkezjek döwletli maslahat ederis. Öňde duran möhüm wezipelerimizi kesgitläris. Ýaşulularyň şu ýyl Aşgabatda geçirilen maslahatynda belleýşim ýaly, 2017-nji ýyl uly taryhy wakalara beslener. Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary şol wakalaryň arasynda örän möhüm ähmiýete eýe bolar. Saýlawlara ilkinji gezek syýasy partiýalaryň üçüsiniň, ýagny Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, Agrar partiýasynyň hem-de Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň gatnaşmagy onuň ýokary derejede bäsleşikli geçmegini üpjün eder. Men Prezident saýlawlarynyň biziň raýatlarymyzyň durmuş-syýasy işjeňligini we kämilligini has-da artdyrjakdygyna berk ynanýaryn! Her ýylda bolşy ýaly, biz Täze ýylda hem mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak meselesine aýratyn üns bereris. Zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň möçberlerini ýene-de köpelderis. Mähriban halkym! Eziz watandaşlar! Şu ýyl biz ata Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramyny uly dabaralara besläp, giňden belläp geçdik. Ýurdumyz çärýek asyryň içinde müňýyllyklara barabar ýol geçdi. Syýasy, ykdysady we medeni-ynsanperwer ugurlarda ynamly ösýän, abraýly döwletleriň biri hökmünde dünýäde ykrar edildi. Hormatly watandaşlar! Ýene sanlyja minutlardan biz Täze – ýyla gadam basarys. Goý, 2017-nji ýyl ata Watanymyz we mähriban halkymyz üçin asudalygyň hem-de abadançylygyň, rowaçlyklaryň we üstünlikleriň ýyly bolsun! Täze ýylda size berk jan saglyk, halal ojaklaryňyza agzybirlik we rysgal-bereket arzuw edýärin! Täze – 2017-nji ýylyňyz gutly bolsun, eziz watandaşlar!
-
TÜRKMENISTANYŇ MINISTRLER KABINETINIŇ WE DÖWLET HOWPSUZLYK GEŇEŞINIŇ BILELIKDÄKI MEJLISI
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Täze ýyl baýramynyň öň ýanynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini geçirdi. Mejlise welaýatlaryň häkimleri hem çagyryldy. Hormatly Prezidentimiz mejlisiň barşynda şu ýyl alnyp barlan işleriň gysgaça jemlerini jemledi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki döwürde dünýä ykdysadyýetinde çylşyrymly ýagdaýlar bolup geçýär. Halkara pul gaznasynyň berýän maglumatlaryna görä, ösýän ýurtlaryň köpüsinde ykdysadyýetiň ösüş depgini haýallady. Bu ösüş häzir pes bolmagynda galýar. Bu bolsa daşarky ýagdaýlaryň ýaramazlaşmagy, abadançylykly ösüş döwründe pul, býujet we karz syýasatynyň örän pes derejede alnyp barylmagy netijesinde emele geldi. Şeýle hem, köplenç dürli görnüşdäki döwlet maýasynyň peýdasyna bazar özgertmelerinden ýüz öwrülmegi bilen ykdysadyýetiň gowşamagy zerarly ýüze çykdy. Ilki bilen köp mukdardaky hususy we döwlet bergileriniň bolmagy çykdajylaryň, aýratyn-da, ykdysadyýetiň ösmegine ýardam bermeli düýpli maýa goýum çykdajylarynyň möçberlerini çäklendirýär. Onuň möçberleri (jemi içerki önüm babatda) dünýädäki maliýe çökgünliginden soň pese düşdi hem-de häzirlikçe çökgünlige çenli döwürdäki derejesine ýetip bilmeýär. Maýa goýumlarynyň möçberleriniň azalmagy hem zähmet öndürijiliginiň ösüşiniň peselmegine getirýär. Şunuň bilen baglylykda, bolup geçýän özgertmeleri göz öňünde tutup, biz kabul eden maksatnamalarymyzy öz wagtynda ýerine ýetirmek we mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň pese düşmegine ýol bermezlik üçin zerur bolan çäreleri gördük diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Hormatly Prezidentimiz sözüni dowam edip, şu ýyl Ministrler Kabinetiniň 52 mejlisiniň, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 13 mejlisiniň, döwlet derejesindäki dürli maslahatlaryň 44-siniň geçirilendigini belledi. Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlislerinde hem-de halkara derejesindäki duşuşyklarda çylşyrymly syýasy, ykdysady we durmuş meselelerine seredildi. Şol meseleler boýunça ýurdumyzyň bitaraplyk hukuk ýagdaýyndan ugur alnyp, degişli çözgütler kabul edildi we resminamalara gol çekildi. Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň öz wagtynda hem-de dogry kararlary we çözgütleri kabul etmegi, şeýle hem biziň sazlaşykly, netijeli we maksada okgunly işleri alyp barandygymyz, mähriban halkymyzyň giňden goldamagy ykdysadyýetde hem-de daşary syýasatda oňyn netijeleri gazanmagymyzyň girewi boldy. Halkara pul gaznasynyň ýakynda ýurdumyzda bolan wekiliýeti biziň bu ugurda alyp barýan işlerimize oňyn baha berdi. Ykdysady ulgamda kabul eden çözgütlerimiziň we saýlap alan ýolumyzyň dogrudygyny tassyklady diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Netijede, çylşyrymly şertlere garamazdan, Garaşsyzlygymyzyň çärýek asyrlyk şanly baýramynyň bellenen ýylynda bize örän köp işleri bitirmek we köp sanly meseleleri çözmek başartdy diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi. Biz ýubileý bilen bagly çäreleri ýokary derejede geçirdik. 2016-njy ýylda göz öňünde tutan ähli işlerimiz diýen ýaly üstünlikli amala aşyryldy. Garaşsyz döwletimiziň rejelenen görnüşdäki Konstitusiýasy hem-de indiki ýyl üçin oýlanyşykly düzülen Döwlet býujeti kabul edildi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ilat üçin ähli durmuş ýeňillikleri saklanyp galdy. Halkymyz tebigy gazdan, elektrik energiýasyndan mugt peýdalanýar. Jemagat hojalygy hyzmatlarynyň nyrhlary hem ujypsyz bolmagynda galýar. Harytlaryň nyrhlarynyň ýokarlanmagyna ýol bermezlik üçin hem zerur çäreler görüldi. Zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary ýene-de 10 göterim köpeldildi. Aýlyk zähmet haklaryny tölemek bilen bagly hem hiç hili mesele ýok. Biz şu ýyl umumy bahasy 5 milliard amerikan dollaryndan hem geçýän 202 sany desgany işe girizdik diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şol desgalaryň hatarynda Aşgabatdaky Halkara howa menzilini, «Türkmenistan–Owganystan–Täjigistan» demir ýolunyň öz güýjümiz bilen gurlan birinji tapgyryny, «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan» halkara gaz geçirijisiniň gurluşygynyň dowam etdirilmegini, Lebap welaýatyndaky kuwwatly elektrik stansiýasyny, Oguzhan adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň binalar toplumyny görkezmek bolar. Şu ýyl ýurdumyz boýunça umumy meýdany 1 million 700 müň inedördül metrden hem geçýän ýaşaýyş jaýlarynyň, köpsanly çagalar baglarynyň, mekdepleriň, lukmançylyk edaralarynyň we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda myhmanhanalaryň ulanylmaga berilmegi aýratyn şatlyk duýgularyny döredýär diýip, döwlet Baştutanymyz guwanç we buýsanç bilen belledi. Hormatly Prezidentimiz alnyp barlan halkara işleriniň netijelerini jemläp, şu ýyl ýurdumyzyň Hökümet wekiliýetiniň daşary ýurtlara 8 saparynyň amala aşyrylandygyny belledi. Şeýle hem daşary ýurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň döwletimize 10 sapary bolup geçdi. 2016-njy ýylda Türkmenistanyň Prezidenti bilen daşary ýurtlaryň we halkara guramalarynyň resmi wekilleriniň, ministrler derejesindäki resmi adamlaryň, halkara hem-de sebit guramalarynyň ýolbaşçylarynyň, ýurdumyzda ýerleşýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlarynyň şeýle-de dürli halkara korporasiýalarynyň hem-de kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň köpsanly duşuşyklary geçirildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, şu ýyl Bitarap döwletimiz indi bäşinji gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň wise-başlyklygyna, bu guramanyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň (EKOSOS-yň) üç sany toparyna saýlandy. Paýtagtymyzda Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahatyň ýokary derejede geçirilmegini hem-de şu mesele boýunça Aşgabat Jarnamasynyň kabul edilmegini, ýaňy-ýakynda bolsa Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň başlyklygyna saýlanmagyny biziň diplomatiýamyzyň uly üstünligi hasaplap bolar. Döwlet Baştutanymyz bu wakalaryň Bitarap Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk baýramynyň uly dabaralara beslenip bellenen ýylynda aýratyn şan-şöhrata eýe bolandygyny aýtdy. Şeýlelikde, Bitarap Türkmenistan sebitde parahatçylygy we durnukly ösüşi berkitmäge, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de hyzmatdaşlyk ýagdaýyny döretmäge uly goşant goşdy we goşmagyny dowam edýär. Umuman, 2016-njy ýylda syýasy we ykdysady häsiýetli köpsanly dürli ýaramaz hem-de oňyn ýagdaýlaryň bolandygyna, şu ýylyň ähli döwletler üçin örän kynçylykly gelendigine garamazdan, biz ýurdumyzda jemi içerki önümiň ösüş depgininiň ýokary, ýagny 6,2 göterim bolmagyna garaşýarys. Ýubileý ýylynyň jemlerine baha berenimizde, umuman, 2016-njy ýyl kynçylykly bolsa-da, Garaşsyz Watanymyz we mähriban halkymyz üçin oňat ýyllaryň biri boldy diýip, ynam bilen aýdyp bileris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Döwlet Baştutanymyz çykyşyny dowam edip, mejlise gatnaşyjylara geljek ýyl biziň üçin örän möhüm bolan iki sany çäräniň bardygyny ýatlatdy. Bu çäreler Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary hem-de V Aziýa oýunlary bolup durýar. Bu çäreler hem örän ýokary derejede we guramaçylykly geçirilmelidir. Ata-babalarymyzyň müňlerçe ýyl mundan ozal binýadyny goýan demokratiýanyň esaslary ýolbaşçylaryň saýlawlylygyny, häzirki aýanlyk şertlerinde aýdylyşy ýaly, her bir adamyň erk-islegini erkin beýan etmegini aňladýar. Bu meseleleriň ählisi biziň däp-dessurlarymyzda we kada - kanunlarymyzda öz beýanyny tapdy. Şonuň üçin hem, Prezident saýlawlary ýurdumyzyň ähli ýerinde guramaçylykly we tertip-düzgüne laýyklykda geçirilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Döwlet Baştutanymyz öňde boljak V Aziýa oýunlary barada aýdyp, dünýä derejesindäki şeýle örän uly sport çäresini ilkinji gezek geçirýändigimizi belledi. Soňa görä-de, Berkarar Watanymyzyň at-abraýy hem, ýurdumyzda geljekki ýokary derejeli ähli sport çäreleriniň geçirilmegi hem biziň bu Oýunlary nähili geçirendigimize bagly bolar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biz her ýyl üçin belli bir şygary öňe sürýändigimizi, munuň bolsa, bellän belent maksatlarymyza tarap okgunly öňe gitmäge bize ýardam berýändigini belläp, geçiriljek öňde duran çäreleri göz öňünde tutup, geljek ýyly «Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly!» diýip atlandyrmagy teklip etdi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýerler G.Mämmedowa, S.Toýlyýewe ýüzlenip, geljek ýylyň iň oňat nyşanyny döretmek ugrunda bäsleşik yglan etmegi tabşyrdy. Bäsleşikde iň gowy diýlip saýlanyp alnan nyşany metbugatda we telewideniýede ýerleşdirmeli. Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryna gözegçilik edýän ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary bilen maslahat geçirip, Täze ýyl baýramynyň bellenilýän günlerinde nobatçylygy guramak bilen bagly meselä seretmegi, şol sanda nobatçylyk etmegiň tertibini işläp taýýarlamagy hem-de degişli maglumatlary wise-premýer S.Satlykowa bermegi tabşyrdy. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz S.Satlykowa baýramçylyk günlerinde tertip-düzgüniň pugta berjaý edilmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Şol günler her bir häkimlik, ministrlik we pudak edarasy boýunça nobatçylar bellenilmelidir. Döwlet Baştutanymyz jemagat hojalygy gullugynyň, elektrik energiýasy we suw üpjünçilik gulluklarynyň, hassahanalaryň, ýolagçy awtoulaglarynyň, dükanlaryň bökdençsiz we talabalaýyk işlemegini guramagyň möhümdigini belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, baýramçylyk günleri raýatlarymyz oňat dynç alar ýaly we ony ýokary derejede belläp geçer ýaly, ähli ýerlerde tertip-düzgüniň pugta berjaý edilmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz çykyşynyň ahyrynda geljek ýylda bize köpsanly halkara wakalarynyň garaşýandygyny, maslahatlaryň we duşuşyklaryň geçiriljekdigini belledi. 2017-nji ýylda Prezident saýlawlary geçiriler, täze ýolbaşçylar işe girişerler. Olar milli-watançylyk maksatlary durmuşa geçirmeli bolarlar, jemgyýetiň abadançylygy hakda alada etmeli bolarlar. Goý, Täze ýyl üstünlikli we düşümli ýyl bolsun! Bu üstünlikler ata Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmäge, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga gönükdirilen nobatdaky ädimler bolar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy hem-de bilelikdäki mejlise gatnaşyjylaryň ählisine işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi. Soňra döwlet Baştutanymyz Täze ýyl baýramynyň şu gezek ýekşenbe gününe gabat gelýändigi üçin ýurdumyzyň ilatynyň Täze ýyl baýramyny giňden belläp geçmegi we oňat dynç almagy üçin oňaýly şertleri döretmek maksady bilen, 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndaky dynç gününi 2-nji ýanwara, ýagny duşenbe gününe geçirmek barada karara gelendigini aýdyp, «Täze ýyl baýramy mynasybetli dynç gününi geçirmek hakyndaky» Permana gol çekdi. Soňra döwlet Baştutanymyz hökümet agzalaryna we Ministrler Kabinetiniň mejlisine gatnaşyjylara çykyş etmek üçin söz berdi. Ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B. Hojamämmedow garamagyndaky ministrliklerde we pudak edaralarynda işleriň ýagdaýy, ýurdumyzyň maliýe-ykdysady ulgamyny kämilleşdirmek boýunça hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ykdysadyýetiň depginli ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen işleri pudaklary döwrebaplaşdyrmaga, maliýe ulgamyny kämilleşdirmäge, maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmaga aýratyn üns bermegiň möhümdigi barada aýdyp, şunuň bilen baglylykda, wise-premýere ähli bellenilen wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen, anyk çäreleri görmegi tabşyrdy. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän ulgamynda işleriň ýagdaýy hem-de Täze ýyl baýramy mynasybetli görülýän çäreler, senagat pudagyndaky önümçilik kärhanalarynyň birnäçesiniň üznüksiz işini üpjün etmek ugrunda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, baýramçylyk günlerinde işleýän pudaklaýyn kärhanalarda zähmet düzgün-nyzamynyň pugta berjaý edilmegine berk gözegçilik edilmeginiň, munuň üçin zerur çäreleri görmegiň wajypdygyny nygtady. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew toplumlarda Täze ýyl baýramyna görülýän taýýarlyk, şol sanda baýramçylyk günlerinde ýaşaýyş jaýlarynyň, senagat we durmuş maksatly desgalaryň tebigy gaz bilen bökdençsiz üpjün edilmegi boýunça alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Täze ýyl baýramynyň dabaralara beslenýän günlerinde ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalarynyň we gulluklarynyň bökdençsiz işlemegi hem-de sazlaşykly işini üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleriň görülmelidigi barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işler, pudagyň ähli kärhanalary tarapyndan Täze ýyl baýramçylyk söwdasyny, şol sanda goşmaça we göçme söwda nokatlaryny guramak boýunça alyp barýan işleri barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Täze ýyl sowgatlaryny, sowgatlyklary, şeýle hem baýramçylyk saçagyna azyk önümlerini almak üçin dükana gelen adamlaryň baýramçylyk ruhunyň esasyny düzýän alamatlaryň biri hökmünde alyjylara hyzmat etmegiň ýokary medeniýetiniň möhümdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz söwda düzgünleriniň berjaý edilmegine gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy. Minisitrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow oba hojalyk toplumynyň ähli ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, gözegçillik edýän düzümlerinde Täze ýyl baýramyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, paýtagtymyzyň hem-de welaýatlaryň söwda bazarlarynda dürli önümleriň we azyk harytlarynyň bolçulygyny üpjün etmek bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ähmiýet bermegi tabşyrdy. Obasenagat toplumynyň we ýurdumyzyň azyk senagatynyň kärhanalarynda öndürilýän önümleriň görnüşlerini artdyrmak we hilini ýokary derejede saklamak babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeler berildi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işler barada hasabat berip, Täze ýyl mynasybetli meýilleşdirilen çärelerde lukmançylyk hyzmatlary bilen üpjün etmek babatda ýurdumyz boýunça alnyp barylýan işler barada aýtdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Täze ýyl çäreleriniň geçiriljek ýerlerine köpsanly adamlaryň, aýratyn-da, çagalaryň ýygnanjakdygyny belläp, sanitar-epidemiologiýa we köpçülikleýin öňüni alyş işlerine üns bermek barada görkezme berdi. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa Täze ýyl baýramy mynasybetli paýtagtymyzyň hem-de welaýatlaryň merkezi meýdançalarynda we medeni merkezlerinde geçiriljek dabaralara hem-de konsertlere taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Täze ýyl dabaralarynyň we döredijilik çäreleriniň tutuş ýurdumyz boýunça ýokary derejede, ajaýyp baýramçylyga mahsus şadyýanlyk ýagdaýynda geçirilmelidigini aýdyp, bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän ulag-aragatnaşyk ulgamynda işleriň ýagdaýy, Täze ýyl baýramçylyk günlerinde olaryň sazlaşykly işini üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ulaglaryň ähli görnüşlerinde hyzmat etmegiň ýokary derejesini hem-de degişli düzümleriň sazlaşykly işlemegini üpjün etmek meselelerini yzygiderli gözegçilikde saklamagy talap etdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýewiň hasabaty diňlendi. Wise-premýer baýramçylyk günlerinde ýurdumyzyň edara-kärhanalaryny we ilaty elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek barada görlen çäreler hakynda hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilatyň mynasyp durmuş şertleriniň döredilmegini ilkinji nobatdaky döwlet wezipeleriniň hatarynda kesgitläp, wise-premýere meýilleşdirilen ähli çäreleriň ýerine ýetirilmegine hem-de ýetip gelýän Täze ýylyň baýramçylyk günlerinde üznüksiz energiýa üpjünçiligine hemişelik gözegçiligi amala aşyrmagy tabşyrdy. Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa ýerlerde deputatlaryň alyp barýan işleri, şeýle hem halkyň saýlan wekilleriniň Täze ýyl baýramçylyk dabaralaryny taýýarlamaga gatnaşmagy barada habar berdi. Döwlet Baştutanymyz habary diňläp, döwletimiziň durmuş syýasatyny üstünlikli amala aşyrmakda deputatlaryň ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, jemgyýetçilik guramalary hem-de ilat bilen netijeli gatnaşyklary saklamakda möhüm ornuny nygtady. Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasyny yzygiderli durmuşa geçirmek maksady bilen, şu ýylyň netijelerini jemläp, 2017-nji ýyl üçin meýilnamalaryň üstünde işlenilýändigini habar berdi. Täze ýyl baýramy mynasybetli guralýan dabaralara daşary ýurtlardaky ilçilerimiziň hem-de daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky diplomatik korpusynyň wekilleriniň gatnaşýandygy hem aýdyldy. Döwlet Baştutanymyz Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ägirt uly üstünliklerini wagyz etmek boýunça ýurdumyzyň diplomatlarynyň alyp barýan işleriniň örän wajypdygyny belläp, Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine pugta ygrarly bolan Türkmenistanyň halkara gatnaşyklarynyň gerimini örän giňeldendigini kanagatlanma bilen belledi. Bu bolsa halkara gatnaşyklar ulgamynda ýurdumyzyň ornunyň ýokarlanmagyna hem-de onuň abraýynyň artmagyna ýardam etdi. Soňra harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen amala aşyrylýan we milli goşunymyzyň goranmak ukybyny pugtalandyrmaga, Garaşsyz türkmen döwletiniň howpsuzlyk we durnukly ösüş esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen giň möçberli harby özgertmeleri durmuşa geçirmek boýunça harby we hukuk goraýjy edaralaryň alyp barýan işleri, döwlet Baştutanymyzyň ýetip gelýän Täze ýyl baýramyna taýýarlyk görmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi hakynda hasabat berdiler. Hormatly Prezidentimiz ösüş we abadançylyk ýoly bilen ynamly öňe barýan Garaşsyz Türkmenistanda parahatçylyk we asudalyk ýagdaýyny gorap saklamakda Watanymyzyň gaýduwsyz goragçylarynyň ägirt uly goşandyna ýokary baha berip, döwletimiziň geljekde-de harby ulgamda amala aşyrylýan özgertmeleriň möhüm ugurlaryna, ilkinji nobatda bolsa, harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmaga we pugtalandyrmaga, harby gullukçylaryň hem olaryň maşgala agzalarynyň durmuş derejesini gowulandyrmaga aýratyn üns berjekdigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz Täze ýyl mynasybetli dabaralaryň möhüm ähmiýete eýedigini bellemek bilen, türkmenistanlylaryň baýramçylyk şatlygyna hiç bir zadyň päsgel bermezligi üçin ähli çäreleri görmegi tabşyrdy. Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow bilelikdäki mejlisiň barşynda Karara gol çekip, Döwlet Migrasiýa gullugyna Raýat Awiasiýasynyň Halkara Guramasynyň Açyk Açarlar Direktoriýasyna Türkmenistanyň goşulmagy bilen bagly işleriň bellenen tertipde geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy. Soňra döwlet Baştutanymyz welaýatlaryň ýolbaşçylaryna söz berdi. Ahal welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýew ýerlerde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, täze—2017-nji ýyl mynasybetli çäreleri guramak bilen bagly alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz welaýatyň ähli künjeklerinde Täze ýyl baýramyny adamlaryň şatlyk-şowhun bilen ýokary derejede garşylamaklary üçin ähli zerur şertleriň üpjün edilmelidigine ünsi çekip, bu babatda häkime birnäçe anyk görkezmeleri berdi. Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew sebitde alnyp barylýan möwsümleýin işler, Oba milli maksatnamasynyň durmuşa geçirilişi hem-de Täze ýyl baýramyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde kesgitlenen wezipeleriň durmuşa geçirilmeginiň wajypdygyna aýratyn ähmiýet berip, gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky, aýratyn-da, medeni-durmuş we senagat maksatly binalarda alnyp barylýan işleriň gözegçilikde saklanmalydygyna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz welaýatda Täze ýyl baýramy mynasybetli göz öňünde tutulan medeni-köpçülikleýin çäreleriň hemmesiniň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek barada häkime birnäçe görkezmeleri berdi. Soňra Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow ýerlerde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ekerançylyk meýdanlarynda ýerleri geljek ýylyň hasylyna taýýarlamak hem-de Täze ýyla görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz welaýatyň hemmetaraplaýyn ösüşini üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleri görmek we ýerlerde alnyp barylýan işleri yzygiderli gözegçilikde saklamak babatda häkime birnäçe görkezmeleri berdi. Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz ýetip gelýän Täze ýyla göwnejaý taýýarlyk görmegi tabşyrdy. Soňra Lebap welaýatynyň häkimi Ç.Çarlyýew gündogar sebitiň obasenagat toplumynda alnyp barylýan işler, şeýle hem Täze ýyl baýramyny ýokary derejede garşylamak maksady bilen görülýän guramaçylyk çäreleri barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz obasenagat toplumynyň dürli pudaklarynyň dolandyrylyşyny kämilleşdirmegiň möhümdigini belledi. Täze ýyl baýramy bilen baglanyşykly ähli meýilleşdirilen dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Soňra Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow ýerlerde möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy, Oba milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilişi hem-de Täze ýyl baýramyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Oba milli maksatnamanyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň welaýatyň ilatynyň durmuş derejesiniň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagyna, welaýatyň ykdysadyýetiniň has-da pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigini aýtdy. Mundan başga-da, döwlet Baştutanymyz baýramçylyk çärelerini guramak boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi. Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, döwlet Baştutanymyzyň Täze ýyl baýramy mynasybetli meýilleşdirilen çäreleri ýokary derejede guramak boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz ak mermerli Aşgabadyň ähli görkezijiler babatda nusgalyk şähere öwrülmelidigini belläp, baýramçylyk günlerinde paýtagtymyzyň arassaçylyk derejesi we düzgün-tertibiň üpjün edilmegi bilen baglanyşykly meseleleri gözegçilikde saklamak babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere garalyp, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisini tamamlap, oňa gatnaşyjylaryň ählisine ýurdumyzyň we mähriban halkymyzyň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
1 2


c: text/html

text:
Anna güni Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary Bülent Arynç Gaza sektoryna ýük alyp barýan parahatçylyk gämisine Ysraýylyň eden hüjüminden soň, Ysraýyl bilen täze hyzmatdaşlyklaryň ýola goýlup bilinmejekdigini, ozalky hyzmatdaşlyklaryň hem kemeldiljekdigini aýtdy.
Hepdäniň duşenbe güni bolan bu hüjümde gämidäki graždan işgärlerden 9-sy öldürilipdi. Olardan aglabasy bolsa, Türkiýäniň raýatlary.
Anna güni Ysraýylda saklanýan türkiýeli aktiwistlerden soňky bäşisini getirmek üçin Türkiýe Ysraýyla ýörite uçar ýollamaklygy planlaşdyrýar.
Ýakyň Gundogar boýunça Kwartetin ýorite wekili Toni Beleär Palestinanyň Gaza sektorynyň daşynda Ysraýylyň saklap gelýän blokadasyny «ters netije beriji» çäre diýip atlandyrdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Duşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistana sapara baran Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň ýewro-aziýa energetika meseleleri boýunça ýörite wekili Riçard Morningstar bilen gepleşik geçirdi.
Gepleşikde taraplaryň türkmen-amerikan hyzmatdaşlyklarynyň dürli ugurlary, şol sanda, energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyklary ösdürmek meseleleri barada-da pikir alşandyklary habar berilýär.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi amerikan wekiliniň Türkmenistanyň energiýa sektoryndaky iri proýektlere Birleşen Ştatlaryň öňdebaryjy kompaniýalarynyň hem gyzyklanmalarynyň artýandygyny belländigini habar berýär.


text:
Penşenbe güni Gazagystanyň oppozision “Golos Respubliki” atly rus dilli gazetiniň žurnalistleri Almaty şäher sudunyň binasynyň öňünde protest çäresini geçirdiler.
Olar bu ýurtdaky garaşsyz media görkezilýän basyşlara, şeýle hem bu gazetiň baş redaktorynyň sud jogapkärçiligine çekilmegine garşy şygarlar bilen çykyş etdiler.
Penşenbe güni bu “Golos Respubliki” gazetiniň baş redaktory Tatýana Trubaçewa bildirilýän jenaýat aýyplamasy boýunça şäher sudunda sud diňlenişigi geçiriler diýlip garaşylýar.
Geçen ýylyň dekabrynda Gazagystanyň häkimiýetleri ençeme beýleki gazetler bilen birlikde “Golos Respubliki” gazetini-de ekstremistik mazmunly materiallary çap etmekda aýyplap, olaryň ýapylmagy barada karar çykarypdylar.
Ýurduň organlary Tatýana Trubaçewany şu girizilen gadagançylygyň düzgünlerini bozmakda aýyplaýarlar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Taýyp Erdogan Yragyň Kürdüstan regionynyň lideri bilen duşuşdy.
Berilýän maglumata görä, Ankarada Erdogan bilen Kürdüstan regionynyň prezidenti Masud Barzani terrorizme garşy göreşdäki hyzmatdaşlyk barada pikir alşypdyrlar.
Türkiýe türk harbylarynyň “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän kürtleriň “Peşmerga” güýçlerine harby tälim bermek we olar bilen bile işleşmek üçin iberilendigini aýdýar.
Iki günlük saparynyň dowamynda Barzani Türkiýäniň Aňtaw gullugyna baryp, bu gullugyň ýolbaşçysy Hakan Fidan bilen duşuşdy.
Türkiýäniň prezidenti bilen, Kürdüstan sebitiniň prezidentiniň 1,5 sagatlyk gepleşikleriniň netijeleri boýunça hiç hili resmi beýanat ýaýradylmady. Erdogan “Al-Jazeera” telekanalyna beren interwýusynda türk esgerleriniň Yraga bu ýurduň lideriniň haýyşy boýunça iberilendigini, şeýle-de geçen hepdä çenli Bagdadyň bu ýagdaýy mesele hökmünde gozgamandygyny aýtdy.
Erdogan: “Premýer-ministr [Haidar] al-Abadi yrak esgerlerini türgenleşdirmek üçin bizden kömek sorapdy. Hut şonuň öz haýyşy sebäpli biz 2014-nji ýylda Başika sebitinde türgenleşik lagerini açypdyk” diýdi.
Şeýle-de türk prezidenti “ol, ýagny [al-Abadi] häzire çenli bu meselede dil ýarmandy” diýip, öz sözüniň üstüne goşdy.
Abadi geçen hepdäniň ahyrynda Yrakda türk esgerleriniň ýerleşdirilmegini “haýbat” diýip atlandyryp, olaryň Yrakdan yza çekilmegini talap etdi.
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutogly Yrakdaky türk harby tälimçilirine “Yslam döwleti” tarapyndan abanýan howpuň artandygy sebäpli goşmaça esgerleriň ugrudalynandygyny aýtdy. Şeýle-de ol munuň haýbat däl-de, raýdaşlyk bolandygyny aýtdy.
Dawutoglunyň iki ýurduň arasynda dörän dartgynlylygy gowşatmak üçin golaýda Bagdada sapar etmegine garaşylýar.


text:
Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan we tomus dynç almaga öýlerine gelen studentler türkmen-özbek serhedinden geçirilmeýärler.
Täjigistanyň Döwlet medisina uniwersitetinde okaýan türkmenistanly student gyz öz adynyň agzalmazlyk şerti bilen beren gürrüňinde Duşenbäniň ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň esasy böleginiň Lebap welaýatyndandygyny, ýöne beýleki welaýatlardan hem okaýan ýaşlaryň bardygyny aýtdy.
“Men bäşinji kursa geçdim. Her ýyl tomus kanikulynda öýmüze gelip gidýärdim. Ozallar serhetden geçmekde hiç hili kynçylyk ýokdy. Şu ýyl sentýabrda türkmen serhetçileri meni we ýene-de birnäçe studenti serhetden geçirmediler. Onuň sebäbinem düşündirmediler. Buýrugyň ýokardan berlendigini, arz-şikaýatlarymyzy şol ýere göndermelidigimizi aýtdylar” diýip, lebaply bu student gyz gürrüň berdi.
Azaplar we serişdeler köýermi?
Duşenbedäki Sadriddin Aýni adyndaky Täjik Döwlet uniwersitetiniň dördünji kursunyň ýene bir studenti özleriniň hemişe geçýän Tallymerjendäki geçelgeden hem-de Farap geçelgesinden hiç hili düşündiriş berilmezden geçirilmändigini mälim etdi.
Ol “Biz Döwlet Migrasiýa gullugynyň Lebap welaýat edarasyna, Aşgabatdaky merkezi edarasyna baryp gördük. Ikisinde-de bize serhetden geçmegiň gadagandygyny aýtdylar. Emma şol gadagançylygyň näme sebäpden we näçe wagtlyk girizilendigini aýtmadylar” diýdi.
Maglumatlara görä, Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň ählisi diýen ýaly öz hasabyna okaýarlar. Türkmenistanly ýaşlaryň ýokary bilim almak uçin Täjigistany saýlap almaklarynyň sebäbi ol ýerdäki okuwyň töleginiň arzan, gidip-gelmesiniň ýenil, ýol çykdaýjylarynyň-da azlygy üçin diýip, ene-atalar aýdýarlar.
Olaryň aýtmaklaryna görä, okuwlaryň tölegi bir ýyl üçin, ortaça, 700 bilen 1000 amerikan dollarynyň aralygynda. Ene-atalar we studentler çeken azaplary bilen tölän pullaryna janlarynyň agyrýandygyny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Osman Hallyýew ene-atalar bilen gürrüňdeş bolanda, olar Lebap regionynda ýylyň başynda oba geňeşleriniň işgärleriniň öýme-öý aýlanyp, kimiň daşary ýurtlarda okaýandygy ýa-da işleýändigi barada maglumat ýygnandyklaryny aýdypdyrlar.
Öz çagasy Täjigistanda okaýan lebaply ene-atalardan biri: “Çagalarymyzyň okaýan, işleýän, ýaşaýan ýerleriniň adreslerini ýazyp aldylar. Şonda göwnüm bir erbetlik syzan ýaly bolupdy. Emma beýle bolar öýtmändim. Bilenligimde, ogluma tomus kanikulyna gelme diýerdim. Onuň her ýylyna 750 amerikan dollaryny töläp okadýardym. Ýaşaýyş jaýynyň kireýini, iýjek-içjegini, ýol harjyny goşanyňda, her ýyl 2000 amerikan dollary töweregi çykdajy edýärdik” diýip janykdy.
Häkimiýetler dymýarlar
Türkmenistanly studentleriň okuwyny dowam etdirmäge Täjigistana goýberilmeýändiginiň sebäpleri barada, Türkmenistanyň Bilim ministrliginden we Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyndan maglumat alyp bolmady.
Täjigistanyň Döwlet medisina uniwersitetiniň dekanynyň orunbasary, daşary ýurtly studentler bilen işleýän Akbar Urunow uniwersitetde Türkmenistandan 16 studentiň okaýandygyny, olaryň okuwa gelmändigi barada Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyna ýuz tutandyklaryny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
“Biz bu mesele boýunça Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyna ýüz tutduk Emma şu häzire çenli ilçihanadan hiç hili jogap bolmady” diýip, Akbar Urunow belledi.
Täjigistanyň Bilim ministrliginiň ýokary okuw jaýlar boýunça bölüminiň baş spesialisti Mirzoýew hem türkmenistanly studentleriň birinji sentýabra çenli okuwa gelmelidigini, emma şu mahala çenli olaryň hiç biriniň gelmändigini aýtdy.
“Biz 20-nji sentýabra çenli garaşarys. Eger-de şoňa çenli olar gelmeseler, biz olara ýörite hat ýollarys we olary okuwdan çykarmaly bolarys” diýip, Mirzoýew Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde belledi.
Şeýle-de bolsa, Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary Türkmenistanyň häkimiýetleri studentleriň okuwlaryny dowam etdirmegine rugsat bererler diýip umyt edýärler.


text:
Penşenbe güni “Amnesty International” guramasy dünýäniň 159 ýurdundaky, şol sanda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyna-da baha berip, özüniň ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Bu hasabatda “Amnesty International” guramasy Türkmenistany adam hukuklary boýunça iň bir ýaramaz görkezijili ýurtlaryň hatarynda goýupdyr.
Eýsem, “Amnesty International” guramasynyň ýyllyk hasabatynda Türkmenistana berlen baha we ondaky gozgalan meseleler barada türkmenistanly synçylar nähili pikirde? Azatlyk Radiosy şu meseleler bilen gyzyklanyp aşgabatly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
30-njy iýunda Türkmenistanyň Bilim ministrliginde Belarusyň Daşary işler ministrliginiň we Bilim ministrliginiň resmileri bilen gepleşikler geçirildi.
Penşenbe güni Türkmenistanyň Bilim ministrliginde Belarusyň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Igor Petrişenko we bilim ministriniň birinji orunbasary Wiktor Ýakžik bilen geçirilen gepleşiklerde bu ýurduň ýokary okuw jaýlarynda türkmenistanly ýaş spesialistleri taýýarlamak, olar üçin ýaşaýyş şertlerini, dynç alşy gurnamak we studentleriň wiza almagyny ýeňilleşdirmek barada gürrüň edildi.
Taraplar bilim pudagy boýunça hökümetara gatnaşyklara ýokary baha berdiler we bu ugurda netijeli dialogy dowam etdirmegiň gerekdigini öňe sürdüler diýip, resmi Aşgabat habar berdi. Şol gepleşiklerde bilim pudagy boýunça hyzmatdaşlygyň geljegi we bu ugurda öň baglaşylan hökümetara ylalaşyklary ösdürmek barada gürrüň edildi.
Aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Azatlyk Radiosyna Türkmenistanyň Belarus bilen bilim pudagy boýunça hyzmatdaşlygyny ösdürmegine oňyn garaýandygyny aýtdy: “Umuman, Belarusda türkmenistanly studentler üçin gowy şertler döredilen diýip, hökümetiň ýollan we öz hasabyna okuwa giden studentler gürrüň edýärler. Studentleriň wiza almagy hem ýeňilleşdirilse, örän gowy bolardy”.
Studentleriň gatnaşygy
Minskide ýerleşýän Gumanitar tehnologiýalar boýunça agentligiň başlygy, filosof Wladimir Maskewiçiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, häzir Belarusda okaýan daşary ýurtlularyň arasynda türkmenistanly studentleriň hytaýlylardan soňra ikinji orunda durýan bolmagy mümkin. Emma ol soňky ýyllarda türkmenistanly ýaşlaryň okuwa taýýarlygynyň peselendigini aýtdy.
“Sowet we garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda türkmenistanly studentler beýleki daşary ýurtlulardan okuwa gowy taýýarlygy bilen tapawutlanýardylar. Emma häzir beýle däl. Birinjiden, bu olaryň ors dilini gowşak bilýändigi bilen bagly. Ikinjiden, Belarusyň okuw jaýlaryna girýänler öz bilimi bilen däl-de, başga ýollar bilen girýäne meňzeýär diýip oýlanýaryn. Maňa bu ýerde korrupsiýa ýa-da başga sebäpler barada gürrüň etmek kyn. Emma Belarusyň Döwlet uniwersitetiniň mugallymlary türkmenistanly studentleriň ortaça bilim derejesiniň örän peselendigini aýdýarlar” diýip, Maskewiç aýdýar .
Belarusda okaýan bir türkmen studentiniň aýtmagyna görä, häzir Belarsuda okaýan türkmenistanly studentleriň aglabasy öz hasabyna okamaga gelenler. “Biz bu ýerde Türkmenistanda okamadyk zatlarymyzy özleşdirmeli bolýarys. Ors dilinden kynçylyk çekýäris. Okuw we ýaşaýyş üçin tölegler yzygiderli gymmatlaýar. Şonuň ýaly-da, mydama uçar bilediniň gytçylygyndan kösenýäris. Minskiden Aşgabada hepdede iki uçar bar. Belarusyň howa ýollarynyň uçar biledi 400 ýewro deň. Bu biziň üçin örän gymmat. Türkmenistanyň howa ýollarynyň uçar biledi bolsa studentlere arzan bahadan, 200 dollardan, satylýar. Emma bu biledi tapmak örän kyn”.
Ol häkimiýetleriň türkmenistanly studentleriň wiza almagyny ýeňilleşdirmegi göz öňünde tutýandygyna şatdygyny hem sözüne goşdy.
Bilim ýa-da diplom
Filosof Maskewiç bolsa türkmenistanly ýaşlaryň Belarusda alan biliminiň öz ýurduna uly peýda getirjekdigine şübhelenýär: “Görnüşi ýaly, türkmen studentleri diplomy para bilen almagyň ýoluny bilýärler. Käbir studentler semestrden geçmek we diplom almak üçin goşmaça töleg etmäge çalyşýarlar. Hut şonuň üçin-de, men türkmenistanly studentleriň Belarusyň ýokary okuw jaýlarynda alan bilimi öz ýurduna düýpli peýda getirer diýip oýlanmaýaryn”.
Publisist ýazyjy Bugaýew iki ýurduň ýolbaşçylary Türkmenistanda bilelikdäki okuw jaýlaryny açmak barada ylalaşsalar gowy bolar diýen pikirde: “Türkmenistanda Türkmen-Belarus uniwersiteti, Türkmen-Belarus instityty diýen ýaly okuw jaýlary açylyp, olarda belarusly alymlar, mugallymlar türkmen ýaşlaryna bilim berseler, hasam gowy bolardy. Netijede Belarus tarapy Türkmenistanyň halk hojalygyna zerur spesialistleri hut Türkmenistanyň içinde taýýarlap bilerdi”.
Penşenbe güni Belarusyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan maglymatyna görä, şu ýylyň aprelinde prezident Aleksandr Lukaşenkonyň Türkmenistana resmi saparynda bilim pudagy boýunça özara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça ylalaşyk gazanylypdyr.
Belarusyň döwlet eýeçiligindäki “BelTA” habar agentliginiň berýän maglumatyna görä, Belarusyň ýörite orta we ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmenistanly stundentleriň sany 2007-2010-njy ýyllar aralygynda 138-den 4,394-e çenli artypdyr. Bu bolsa Belarusda okaýan daşary ýurtly studentleriň 42%-ni emele getirýär. Häzirki wagtda 4,442 sany türkmenistanly student Belarusyň unwersitetlerinde okaýar, 74-si bolsa ýörite orta okuw jaýlarynda bilim alýar. Bularyň 2,723-si geçen ýyl taýýarlyk kursuny tamamlap, birinji kursdan okuwa başladylar. Olaryň 28-si Belarus tarapynyň hasabyna okaýar.
Resmi maglumatlara görä, şu ýyl Türkmenistanyň orta mekdeplerini 110 müňden gowrak oglan-gyz tamamlady. Geçen ýyllarda her ýyl 5 müň çemesi oglan-gyz ýerli okuw jaýlaryna kabul edildi.


text:
Pakistanyň Bulujystan regionynda näbelli ýaragly adamlar çehiýaly iki sany turist gyzy zamun aldylar.
Penşenbe güni Bulujystan regionynan ýerli hökümet resmisi Zafar Ikbal Azatlyk Radiosynyň Maşaal gullugyna beren interwýusynda bu iki çeh gyzynyň Eýrandan Pakistana barandyklaryny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, olar çarşenbe güni ýanlary ýerli harbylar tarapyndan goragly ýagdaýda awtobusda barýarkalar zamun alnypdyr.
Maglumata görä, awtobusyň sürüjisi bu wakada harby geýimli näbelli adamlaryň bu iki gyzy we onuň goragçylaryny zamun alandyklaryny gürrüň beripdir. Birneme soňra zamun alyjylar çeh gyzlarynyň goragçylaryny serhet ýakada boşadypdyrlar.
Bulujystan regionynyň ýerli hökümet resmisi häzirki wagt bu iki gyzy tapmak boýunça gözleg işleriniň alnyp barylýandygyny mälim etdi.


text:
Orsýetiň deputatlary milli gwardiýa döretmek ideýasyna deslapky tassyklamany berdiler, olaryň käbiri Kremliň mümkin bolan gozgalaňlara garşy bir gural hökmünde täze güýje mätäçdigini aýtdy.
Döwlet dumasy ýa-da parlamentiň aşaky öýi 18-nji maýda bu kanun taslamasyna ilkinji okaýyşda goldaw bildirdi we oňa diňe kommunistler garşy çykdy.
Prezident Wladimir Putin Orsýetiň milli gwardiýa (Rosgard) döredýändigini geçen aý yglan etdi we oňa başlyk edip öz janpenalarynyň ozalky ýolbşçysy Wiktor Zolotowy goýjakdygyny aýtdy.
Putin bu goşunyň ekstremizme we guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreşjekdigini aýtdy, emma synçylaryň käbiri munuň Kremliň ykdysady çökgünlik mahalynda mümkin bolan anti-hökümet protestlerinden gorkusyny görkezýändigini aýdýar.
Kommunist Wýaçeslaw Tetekin milli gwardiýa baradaky çekişme wagtynda bu çärä öz partiýasynyň uzaga çekjek ykdysady çökgünlik bilen aradaky baglanyşyk hökmünde garaýandygyny aýtdy.
"Milli gwardiýanyň döredilmegi ýurtdaky sosial we ykdysady ýagdaýlaryň ýaramazlaşmagy bilen bagly» diýip, ol aýtdy.
Döwlet dumasynyň ses berişliginde bu kanun taslamasyna 345 deputat goldaw bildirse, 14-si garşy boldy. Kommunistler fraksiýasynyň köp bölegi bu ses berişlige gatnaşmady.
Orsýetiň ykdysadyýeti geçen ýyl, nebit bahalarynyň aşak gaçmagy we Ukrainadaky agressiýasy sebäpli Moskwa garşy girizilen günbatar sanksiýalary zerarly çuň we dowamly çökgünlige düşdi.
Putiniň jemgyýetçilik goldawy ýokary bolmagynda galdy, emma ekspertleriň pikirlerine görä, ykdysady krizis jemgyýetiň barha giň gatlagyna täsir ýetirdigiçe, bu ýagdaýyň üýtgemegi mümkin.
Ykdysadyýetiň az-owlak aýňalyş alamatlaryny görkezýändigine garamazdan, Kremlsentýabrda geçmeli parlament saýlawlaryndan we 2018-nji ýyldaky prezident saýlawlaryndan öň syýasy ýagdaýlary berk gözegçilikde saklamak isleýär.
"Milli gwardiýa döretmek, belki-de, golaýlap gelýän saýlaw bilen baglydyr» diýip, Tetekin aýtdy.
2011-nji ýylda bolan parlament saýlawlarynda Kremliň peýdasyna galplyk edilendigi baradaky habarlar Moskwada Putiniň dolandyryşyna garşy köpçülikleýin protestleriň möwjäp galmagyna getirdi. Soňky ýyl gaýtadan saýlanan Putin bu ýagdaýa oppozisiýany jylawlaýan repressiw kanun taslamalary bilen jogap berdi.
Milli gwardiýa nähili "işlär"?
Täze kanun taslamasy milli gwardiýany köpçülikleýin gozgalaňlary basyp ýatyrmakda ulanyljakarsenal, güň ediji granatlar, pitnä garşy ulaglar bilen üpjün eder.
Ýöne milli gwardiýanyň agzalary, ýaragly garşylyk görkezmedik ýagdaýlarynda, göwreli aýallara we çagalara garşy güýç ulanyp bilmezler.
Bu gwardiýanyň raýatlary tussag etmek, dokument barlamak, zerur bolanda, şol sanda pitne boljak ýerleriň daşyny baglamak ygtyýarlary bolar.
Gwardiýa agzalary güman edilýänleri üç sagatdan artyk tussaglykda saklap bilmez, şeýle-de olar tutulan adama öz hukuklaryny düşündirmeli bolar, oňa telefon etmek, görkezme bermekden ýüz öwürmek hukuklaryny berer.
Kanun köpçülikleýin habar serişdeleriniň milli gwardiýanyň esgerleriniň we olaryň maşgala agzalarynyň ýerleşýän ýerleri barada maglumat bermegini gadagan edýär.
Olar adatdan daşary ýagdaý mahalynda ulaglaryň we pyýadalaryň gatnawyny gadagan edip, jaýlara girip, raýatlaryň ulaglaryny jenaýatçylary kowalamak üçin ulanyp bilerler. Şeýle-de olara bu ýagdaýda ýarag we güýç ulanmaga ygtyýar berilýär.
Rus metbugatynyň hasaplamalaryna görä, milli gwardiýanyň esgerleriniň sany, hem Içeri işler ministrliginden, hem pitnä garşy polisiýadan adam çekmek bilen,400 müňe çenli bolup biler,
Kanun taslamasynyň tankytçylary bu ýagdaý ýurduň polisiýa güýçlerini gowşadar we olaryň jenaýatçylyga garşy göreş ukybyny peselder diýýärler.
Aşa milletçileriň lideri Wladimir Žirinowskiý parlament çekişmesi mahalynda milli gwardiýanyň döredilmegi «islendik pitneçini, rewolýusionerleri we ekstremistleri» mugyra getirmek üçin örän wajyp diýdi.
"Eger Gorbaçew şeýle kanuny kabul eden bolsady, onda 1991 bolmazdy» diýip, ol Sowet Soýuzynyň dargamagyny nazarda tutup aýtdy.
Žirinowskiý Kremli täze goşuna «ýaş watançylary» toplamaga, olary jomartlyk bilen maliýeleşdirmäge, owadan geýindirmäge çagyrdy. «Şonda biz rewolýusiýa, gowga, gozgalaň ýaly sözleri eşitmeris» diýip, ol aýtdy.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän Daşary syýasat žurnaly – "Foreign Policy" hem-de Parahatçylyk fondy - "The Fund For Peace" tarapyndan bilelikde ýaýradylan
we dünýäniň “Şowsuz ýurtlary” baradaky sanawyň ýaramaz diktatorlara bagyşlanan böleginde Berdimuhamedowyň ady 5-nji orunda goýulýar.
Agzalýan guramalar tarapyndan ýaýradylan we şeýle hasabatlaryň 6-njysy bolan raportda şu günki gün dünýäde 40 diktatoryň höküm sürýänligi we olaryň gol astynda 1.9 milliard adamyň ýaşaýanlygy aýdylýar.
Diktatorlaryň sanawynda Demirgazyk Koreýanyň prezidenti Kim Joň Il birinji orunda.
Sanawdaky ikinji ýerde Zimbabwanyň prezidenti Robert Mugabeniň, üçünji orunda Birmanyň ýolbaşçysy Tan Şweniň, dördünji orunda Sudanyň prezidenti Omar-al-Başiriň ady dur.
Hasabatda Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň ady 5-nji orunda. Onuň öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň repressiw syýasatyny dowam etdirýänligi aýdylýar.
Sanawda Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň ady 7-nji, Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejadyň ady 8-nji, Kubanyň ýolbaşçysy Raul Kastronyň ady 21-nji we Belarusyň prezidenti Lukaşenkanyň ady 22-nji orunda göze ilýär.


text:
Paýtagtyň medisina harytlaryny satýan dükanlarynda eýýäm iki hepde mundan öň stomatologiýa enajamlarynyň we medikamentleriniň köp gürnüşleriniň gutarandygyny şol dükanlaryň satyjylary aýdýarlar. Bu dükanlaryň käbirlerinde ýöriteleşdirilen stomatologik harytlardan diňe stomatologik enjamlar galan bolsa, käbirlerinde stomatologik harytlar düýbünden gutarypdyr.
Mysal üçin, “Tebip” dermanahanasynyň medisina enjamlary dükanynda stomatologiýa medikamentleriniň eýýäm iki hepdeden bäri hiç haýsysynyň ýokdugyny habar berdiler. Paýtagtyň “Dermanhyzmat” hususy kärhanasynyň lukmançylyk enjamlary dükanynda bolsa bu harytlardan esasan stomatologik bormaşynlaryň galandygyny aýtdylar. Lukmançylyk enjamlaryny satýan “Wladmiwa” atly dükanda hem ýagdaý tapawutly däl.
Paýtagtly diş lukmanlarynyň aýtmaklaryna görä, häzir eýýäm diş üçin plastmassalar, keramika massalary ýaly harytlaryň gytçylygy duýulýar. Iň köp ulanylýan plombalamak üçin serişdeleri bolsa asla tapmagyň kyndygyny käbir diş lukmanlary gürrüň berýärler.
Üpjünçilik
Paýtagtdaky lukmançylyk enjamlary dükanlarynyň satyjylarynyň käbirleri häzirki wagtda ozal stomatologiýa serişdelerini ýurda getiren hususy telekeçilerden ýörite lisenziýanyň soralyp başlanandygyny, şol sebäpli hem gürrüňi gidýän serişdeleriň üpjünçiliginde bökdençligiň dörändigini aýtdylar.
Häzirlikçe bu maglumaty beýleki garaşsyz we resmi çeşmeler arkaly tassyklamak başartmady.
Şol bir wagtyň özünde-de ýurda stomatologik harytlar döwlet tarapyndan hem getirilmeýär. Özüni Ahmet diýip tanadan paýtagtly diş lukmanynyň aýtmagyna görä, diňe paýtagtdaky Stomatologiýa merkezi döwletiň hemaýaty bilen stomatologik enjamlar bilen üpjün edilýär.
Diş lukmanlarynyň käbirleri hünäri boýunça diş lukmany bolan Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi bilen ýurtda diş lukmançylygy bilen bagly gadagançylyklaryň girizilýändigini aýdýarlar.
Ýatlap geçsek, geçen ýylyň iýun aýynda paýtagtda hususy diş lukmanlarynyň işlerine gadagançylyk girizilipdi. Käbir hususy diş lukmanlaryna jerime salnypdy. Diş lukmany Ahmediň gürrüňinden çen tutsaň, olaryň käbirleri, salgyt tölemekden boýun gaçyranlykda aýyplanyp, jenaýat jogapkärçiligine-de çekilipdirler.
Ýurda stomatologik enjamlarydyr, medikamentleri Eýrandan, Orsýetden we Hytaýdan getirilýärdi. Diş lukmanlary aýratynam Eýrandan bu hili harytlaryň has köp getirilendigini gürrüň berýärler.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko “Orsýetiň agressiýasyna” garşy göreşde Günbataryň goldawyna kepil geçmegiň kynlaşýandygyny aýtdy.
Poroşenko 6-njy sentýabrda Kiýewde eden çykyşynda Ýewropanyň içerki güýjüniň migrasiýa krizisi we söweşijileriň hüjümleri ýaly daşarky meseleleriň synagyndan geçendigini belledi we 2017-nji ýylyň saýlawlarynyň syýasy güýçleriň Kreml bilen barlyşyga isleglidigini görkezmeginiň ähtimaldygyny duýdurdy.
Ukrainanyň prezidenti parlamentiň maslahatyny açyp eden çykyşynda “Ukrainanyň Orsýetiň agressiýasyna garşy göreşde berk halkara goldawyna mätäçligi saklanýar” diýdi we Orsýetiň giň derejede goşulyşmagy bilen bagly meseläniň çözülmändigini belledi.


text:
Maşgala instituty öýlenmek we durmuşa çykmak arkaly birleşýänleriň durmuşyna kämillik we howpsuzlyk getirmek maksadyna esaslanýar. Emma Merkezi Aziýada köpaýallylygyň ýaýbaňlanmagy aýallary maşgala durmuşynda agyr güne salýar.
Aýnagül 58 ýaşynda. Ol Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkegiň ýaşaýjysy. Aýnagüliň durmuşa çykanyna 34 ýyl boldy, onuň dört çagasy we birnäçe agtyklary bar. Onuň adamsy sowet döwründe ýolbaşçy wezipelerde işläp, soňky ýyllarda telekeçilik bilen meşgullanýar we dine uýýar.
Aýnagüliň maşgala durmuşy iki ýyl mundan ozal çürt-kesik üýtgedi. Onuň adamsy ençeme günläp öýüne gelmän başlansoň, başda munuň sebäbini düşündirmedik hem bolsa, soňra ikinji aýal edinenini boýun alypdy.
“Meniň adamym örän dinçi. Ol günde bäş gezek namaz okaýar. Şargyda eýerýär. Ol hatda Haja-da gidip geldi. Muňa garamazdan, ol öz çagalary bilen ýaşy deň gyza öýlendi, maňa-da hiç zat aýtmady. Ol molla çagyryp, nikalaşanlygyny aýdýar. Siz dinçi adamdan şeýle zada garaşarmydyňyz?” diýip, Aýnagül soraýar.
Yslam nikasy we aýallaryň hukugy
Yslam däp-dessurlaryna laýyk nikalaşmak Merkezi Aziýada adata öwrüldi. Regionda sowet häkimiýeti dargansoň emele gelen boşlugy yslam däp-dessurlary eýeledi. Emma bu köp aýallaryň durmuşyna ýaramaz täsir ýetirip başlady. Ýazylyşylan nikasyz aýallar özlerini goragsyz duýýarlar.
Adamsynyň ikinji aýal almagy Aýnagüle agyr zarba boldy. Ol bu ýagdaýy çagalaryndanam, garyndaşlaryndanam, tanyş-bilişlerindenem ýaşyrmaga çalyşdy. Emma iki ýyllap dowam eden şeýle ýagdaýda Aýnagülüň saglyk ýagdaýy erbetleşensoň, onuň syryny bilýän aýal dogany Bişkekde işleýän “Sezim” atly aýallar merkezine ýüz tutmaly boldy.
“Sezim” merkeziniň müdiri Bubusara Ryskulowa Gyrgyzystanda aýallaryň hak-hukuklaryny goraýjy görnükli aktiwistleriň biri. “Sezim” merkezi aýallara psihologik taýdan ýardam berýär, olary kanunlar boýunça konsultasiýalar hem ýaşamak üçin wagtlaýyn jaý bilen üpjün edýär. Bubusara Ryskulowa aýallar merkezine ýardam sorap gelýän aýallaryň gitdigiçe kopelýänligini aýdýar.
“Biz aýllara näme etmelidigini maslahat berip bilmeýäris. Emma biz olar bilen gepleşýäris. Olaryň öz durmuşyny gözden geçirip, analiz etmegine we çykalga tapmagyna ýardam berýäris. Aýnagül bize ýüz tutanda örän erbet ýagdaýdady. Ol ukudaky adamsynyň üstünden gaýnag suw guýmakçy bolanlygyny gürrüň berdi. Ol şeýle ýaşanyndan ölenini gowy görýändigini aýtdy” diýip, B.Ryskulowa gürrüň berýär.
Yslam nikasy erkeklere dört aýal almaga rugsat berýär. Emma, adatça, muňa ilkinji aýallarynyň rugsady bolmaly. Köp aýally bolmak isleýän adam aýallarynyň we çagalarynyň ählisini eklemäge we olary maddy taýdan üpjün etmäge ukyply bolmaly.
Emma yslam nikasynyň Gyrgyzystanda kanuny güýji ýok. Adamsynyň aýrylyşmagy ýa ölümi aýallaryň we çagalaryň goldawdan doly mahrum bolmagyna şert döredýär.
“Köpaýally bolmak üçin esas bolmaly”
Gyrgyzystanyň meşgur dindarlarynyň biri Abdyşükür Narmatow yslam erkek adama köp aýally bolmaga rusat berýän hem bolsa, aýal üstüne ýene öýlenmek üçin düýpli esasyň bolmalydyny aýdýar.
“Yslamda iki, üç ýa dört aýally bolmaga hiç kim borçly edilmeýär. Musulman adam diňe muňa hakyky sebäp bolanda, meselem, aýaly hassa, ýa çagasy bolmadyk ýagdaýynda öýüne ýene aýal getirýär. Emma ol öňki aýalyndan rugsat soramaly däldir. Sebäbi haýsy bir aýal muňa öz razylygyny berer?” diýip, Abdyşükür Narmatow aýtdy.
“Sezim” we Gyrgyzystanyň aýallara ýardam berýän beýleki merkezleriniň maglumatlaryna görä, şeýle guramalara ýardam sorap, ýüz tutan zenanlaryň sany geçen ýylda 40 % artdy we sekiz müň adamdan aşdy. Ýüz tutýanlaryň köpüsi köpaýallylygyň we dünýewi düzgünlerden daşgary nikalaryň pidalary.


text:
Gyrgyzystanyň Saglyk ministrliginiň beren maglumatyna görä, ýurduň günortasynda ýene 70 çagada AIDS keseli anyklanypdyr.
Resmiler medisina işgärleriniň geleňsizligi netijesinde Jelalabatda 10 çaga, Oş regionynda bolsa ýene 60 çaga bu keseliň ýokaşdyrylandygyny mälim etdiler.
Häzir iki-ýedi ýaş aralygyndaky 110 çagada bu keseliň bolup-bolmazlygy barlanýar.
Gyrgyzystanyň günortasynda tötänlikde çagalara AIDS keselini ýokaşdyranlygy üçin onlarça medisina işgärine garşy jenaýat işi gozgaldy. Mundan öň bu kesel 200 çagada anyklanypdy.
Gyrgyzystanyň Saglyk ministrligi kesellän çagalara zerur bolan bejerginiň berilýändigini mälim edip, ýörite beýanat ýaýratdy.


text:
Bolgariýalylar 5-nji oktýabrda täze parlamenti saýlamak üçin ses bermäge başladylar.
Bu saýlaw sosialistleriň ýolbaşçylygyndaky hökümet iýulda işden çekilenden soň geçirilýär.
Ozalky janpena Boýko Borisow tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän merkez sagçy GERB partiýasynyň ýeňmegine garaşylýar, emma ol köplügi almakdan kelte gaýdar öýdülýär.
Ýewropa Komissiýasy Bolgariýanyň Orsýetiň Günorta akym proektinden çykmagy üçin basyş görkezýär we bu iş togtady. Borisow özüniň Günorta akymy diňe ÝB tassyklan ýagdaýynda dowam etdirjegini aýdýar.
Emma sosialistler bu proekti islendik ýagdaýda amala aşyrmak isleýärler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Ýewropa ýurtlaryna we Türkiýä planlaşdyrýan sekiz günlük saparynyň dowamynda Kawkaz ýurtlaryna-da sapar etjekdigini mälim etdi.
Döwlet departamentiniň resmi maglumatyna görä, 31-nji maýda başlanjak bu saparyň barşynda Hillari Klinton käbir Demirgazyk Ýewropa ýurtlary bilen birlikde, Kawkaz regionyndaky Ermenistana, Azerbaýjana we Gürjüstana-da sapar eder.
Bu baradaky maglumatda, hanym Klintonyň bu Kawkaz ýurtlarynda döwlet resmilerinden daşary, bu ýurtlaryň graždan jemgyýetine degişli toparlaryň liderleri bilen-de duşuşjakdygy habar berilýär.


text:
Orsýetiň hökümeti premýer-ministr Dmitriý Medwedewiň Twitter sosial ulgamyndaky (@MedvedevRussia) hasabyna hüjüm edilendigini aýtdy.
Hökümetiň metbugat-wekili Medwedewiň hasabynda “çap bolan soňky maglumat hakyky däl” diýdi.
Çap bolan bu soňky maglumatda Medwedewiň premýer-ministr wezipesinden çekilmekçidigi habar berildi we onuň “hökümetiň hereketlerine utanýandygy. Meni bagyşlaň” diýýändigi aýdyldy. Ýene bir tweet maglumatynda “Orsýetiň halky ýurduň ýolbaşçylarynyň paýhas bilen bagly problemasy sebäpli ejir çekmeli däl” diýilýär.
Medwedewiň iňlis dilindäki hasabynda problema döremändir.


text:
Owganystanyň demirgazygyndaky Badahşan welaýatynyň käbir etraplarynda söweşijiler bilen owgan güýçleriniň arasynda çaknyşyklaryň dowam edýär.
Demirgazyk Owganystanda daşary ýurtly jeňçileriň sanynyň barha artýandygy habar berilýär. Owgan resmileri merkezi aziýaly söweşijileriň Badahşan welaýatynyň etraplaryna wehim salýandygyny aýdýarlar.
Şol bir wagtda Owganystanyň demirgazyk regionyny durnuklylandyrmak maksady bilen soňky günlerde Jowzjan welaýatynda bolýan wise-prezident general Abdul Reşit Dostum Farýap welaýatyna bardy.
Demirgazyk Owganystanda türkmen-owgan serhedine golaý regionlaryň howpsuzlyk ýagdaýlary barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Şu gün Hazar deňzi bilen serhetleşýän ýurtlardan dördüsiniň liderleriniň gatnaşmagyňda Gazagystanyň Aktau şäherinde näresmi Sammit öz işine başlady.
Sammite Hazar deňzi bilen serhetleşýän ýurtlar bolan Azerbeýjanyň, Gazagystanyň, Orsýetiň we Türkmenistanyň döwlet liderleri gatnaşýarlar. Iki gün dowam etjek bu sammite Eýrandan hiç hili resmi wekil çagyrylmady.
Eýranyň Daşary işler ministri Manoçehr Mottaki öz ýurdunyň döwlet lideriniň gatnaşmazlygyňda geçirilýän bu Sammitiň ozalky baglaşylan özara ylalaşyklara garşy gelýändigini aýtdy.


text:
4-nji awgustda Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani ýurtda dörän ýagdaý bilen bagly adatdan daşary hökümet maslahatyny geçirdi.
Maslahatda kömege mätäç ilata wagtynda ýardam bermek we suw joşmasynyň ýetiren zyýanynyň möçberini anyklamak ýaly meselelere garaldy.
BMG-niň wekilleri soňky 80 ýylyň içindäki iň elhenç bu suw joşmasynyň Pakistanda 3 milliona golaý ilata ýaramaz täsir edendigini aýdýarlar.
Betbagytçylyk netijesinde 1400-e golaý adam heläk bolup, 1 milliona golaý adamyň öýsüz-öwzarsyz galandygy habar berilýär.
Pakistanyň harbylary betbagytçylyk ýüze çykan ýerlerde galan adamlary halas etmek işleriniň tamamlanyp barýandygyny habar berdiler.
General-maýor Atar Abbas özleriniň haýal hereket edýändigi baradaky tankytlary ret edip, halas ediş işleriniň çalt geçirilmegine ýaramaz howa şertleriniň we infrastrukturanyň weýran bolmagynyň böwet döredendigini aýtdy.


text:
Russiýanyň aragatnaşyk gullugy ýurduň Internet prowaýderlerinden “LinkedIn” websaýtyny böwetlemegi resmi taýdan talap etdi.
“Roskomnadzor” aragatnaşyk gullugynyň 17-nji noýabrda beren maglumatyna görä, ýurduň sudy bu websaýtyň Russiýadaky serwerlerde rus raýatlarynyň şahsy maglumatlaryny saklamaga rugsat berýän kanuna gabat gelmeýändigi barada karar çykarandan soň, bu çäre amala aşyrylýar.
10-njy noýabrda Moskwanyň sudy “LinkedIn” websaýtynyň bu karara garşy eden şikaýatyny ret edipdi.
Russiýanyň “Roskomnadzor” aragatnaşyk gullugynyň metbugat wekili “Interfax” neşirine beren maglumatynda “LinkedIn” kompaniýasynyň bu mesele boýunça resmiler bilen gepleşikleri geçirmegi sorandygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanda sowet ýyllarynda edebi terjimäniň uly mekdebi döredilip, dünýä halklarynyň edebiýatyndan köp eserler türkmen diline terjime edildi.
Bu eserler bir tarapdan, türkmen okyjylaryna özleriniň bilmeýän ýa-da ýeterlik düşünmeýän bir dilinde ýazylan eserleri öz ene dillerinde okamaga, dünýäniň başga bir medeniýeti bilen tanyşmaga mümkinçilik berse, ikinji tarapdan, türkmen diliniň baýlygyny ýüze çykarmaga, gündelik metbugatda ýa durmuşda kän ulanylmaýan sözleri gaýtadan dolanyşyga salmaga hem kömek etdi diýip, dilçi alymlar aýdýarlar.
Edebiýatçylar bolsa, çeper terjimäniň halklar, medeniýetler arasynda ruhy köpri bolup hyzmat edýändigini, bu köpriniň barha giňeldilmelidigini we berkidilmelidigini öňe sürýärler.
Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda hem çeper terjime sungatyna, terjimeçileri ýetişdirmäge, dünýä dillerini öwrenmäge üns berildi, gadymyýete degişli eserleri türkmen okyjylaryna ýetirmekde belli bir iş edildi.
Mundan başga, "Dünýä edebiýaty" atly atly žurnal hem döredildi. Bu žurnal, adyndan görnüşi ýaly, türkmen okyjylaryny dünýä edebiýatynyň iň tanymal ýazyjylarynyň eserleri bilen tanyş etmeli.
Ýöne ýerli edebiýatçylar ýurtda çeper terjime işiniň agsaýandygyny, ýogsam bolmasa türkmen okyjylarynda terjime eserlerine bolan islegiň ýeterlikdigini, şol bir wagtda okara gyzykly kitaplaryň ýiti ýetmezçilik edýändigini aýdýarlar.
Eýsem şu günki gün Türkmenistanda çeper terjimäniň nähili problemalary bar? Näme üçin türkmen okyjylary hatda Nobel baýragyny alan ýazyjylaryň eserlerini hem wagtynda öz dillerinde okap bilenoklar?
Azatlyk Radiosy nobatdaky "Tegelek stol" söhbetdeşligini şu tema bagyşlaýar. Eger bu mesele barada aýtjak zatlaryňyz, bellikleriňiz bolsa, söhbete goşulmaga, pikirleriňizi ýazmaga çagyrýarys. Azatlygyň mikrofony dürli pikirler üçin hemmelere açyk.


text:
Gyrgyzystanyň parlamentiniň öňki başlygy Akmatbek Keldibekowyň ýüzlerçe tarapdary ýurduň Oş welaýatyndaky esasy ýoly böwetläp, onuň deslapky tussaghanadan boşadylmagyny talap edýärler.
Kedibekowyň 300 çemesi tarapdary 28-nji maýda Oş-Erkeçtam ýolunyň ugrunda Merkezi Aziýa ýurtlaryna mahsus bolan dört sany gara öýi gurdular we ulaglaryň gatnawyny böwetlediler.
Ýerli resmiler çärelerini best etmekleri üçin protestçileri ynandyrmakda şowsuz boldular.
Oş-Erkeçtam garaýolunyň iki tarapynda hem ýüzlerçe ulag ýoly geçip bilmän yzyna dolanmaly boldy.
Keldibekow noýabr aýynda tussag edileni bäri, onuň tarapdarlary Oş we Bişkek şäherlerinde birnäçe ýörişi geçirdiler.
Keldibekow ýurduň Salgyt gullugynda we Döwlet sosial fondunda işlän döwri wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda we maliýe galplyklarynda aýyplanýar.


text:
Gazagystanda başbozarlykda aýyplanyp 10 günlük tussaglygy başdan geçiren üç sany garaşsyz bloger ýene tussag edildi.
Rinat Kibraew, Nurali Aitelenow we Dmitry Şçýolokow Almatynyň häkimi Ahmetžan Esimowyň şäheriň ýaşaýjylary bilen ýyllyk duşuşygyna gatnaşmak niýetini mälim edensoň penşenbe güni tussag edildiler.
Şu aýyň başynda blogerler Esimowyň gazagystanly blogerler bilen duşuşygyna goýberilmänligi sebäpli açyk protest geçirmekleri üçin polisiýa tarapyndan saklanypdy we 10 günlik tussaglyga höküm edilipdi.
Penşenbe güni häkim Esimowyň raýatlar bilen duşuşygyna AÝ/AR-nyň habarçysy we ýene ençeme adam goýberilmedi.


text:
Britaniýanyň goranmak sekretary Liýam Foks britan goşunlary günorta Owganystanyň esasy ýerlerinden çekilip, jogapkärçiligi ýylyň aýagyna çenli Birleşen Ştatlaryň deňiz goşunlaryna berer diýdi.
Foks bu üýtgeşikligiň NATO plany astynda, noýabr töwereklerinde demirgazyk Helmandda Birleşen Ştatlaryň güýçlerini döretmek üçin edilýändigini aýtdy.
Britan goşunlary Owganystanyň günorta Sangin etrabynda, ýagny ýurduň iň bir zorlukly Helmand welaýatynda agyr ýitgi çekdiler.
2001-nji ýylda Owganystandaky konflikt başlaly bäri Britaniýanyň 99 esgeri öldürildi.


text:
Doglan gününiň 80 ýyllygy mynasybetli şu günlerde Baba Annanowy ýatlaýan köp bolsa gerek. Ol örän dostana ynsan bolup, köpüň hormatyny gazandy. Onuň bilen baglanyşykly bolan bir gürrüňi ýatlamak zerur bolsa gerek. Ol sungatyň syry barada.
Bu gürrüň 80-nji ýyllaryň başlaryna degişli.
Kinodaky syrlar hem emeller
Moskwanyň merkezi telewideniýesi dörediji adamlar hem sungat barada gepleşik berýärdi. Sungatyň dürli ugurlaryna aýdyňlyk girizilýärdi.
Şol döwürde kinolaryň surata düşürilişi hem seslendirilişi baradaky dokumental filmler görkezildi. Oňa tomaşa edenimden soň men hem begendim, hem gynandym.
Begenmegimiň sebäbi, surata düşürilen lentalaryň ses bilen nädip bezelýändigini gördüm hem oňa akyl ýetirdim. Gynanmagymyň sebäbi ol sesleriň ýasamadygyna düşündim. Kinodaky dürli sesleriň sazlaşygy barada ýa-da kinonyň ses bilen bezelişi hakda düşünje aldym. Meselem, at aýagynyň sesini ýönekeý tyrkyldy arkaly ýasaýan ekenler. Top okunyň partlamasyndaky sesi, otlynyň zoguny nädip edişlerini gördüm.
Mende öň bu sesleriň köpüsi tebigy bolşundan ýazgy edilýändir diýen çaklama bardy. Kinodaky sesleri döredijiler meni ynandyryp bilýän ekenler.
Bu hiç, bu bir tehniki serişdeler. Soňlugy bilen men has möhüm meselä göz ýetirdim.
Artist oýnaýarmy ýa-da döredýär?
Beýleki bir tarapdan kino aktýorlary baradaky gepleşikler maňa güýçli täsir etdi. Şol döwürlerde, asla häzir hem rus kino sungatynda Mihail Ulýanowy söýmeýän az bolsa gerek. Bu örän ukyply aktýordy. M.Ulýanow baradaky dokumental lenta mende uly gyzyklanma döretdi. Men şeýle erkli, öz sözüniň hem messebiniň yzynda berk durup bilýän şahsyýete diýseň guwandym.
Örän gaýratly hem tutanýerli ynsan “Başlyk” filminde Ýeror Trubnikowyň obrazyny döredip, özüni ykarar etdirdi.
“Azat ediş” filmini dörediji Ýuriý Ozerow M.A.Ulýanowa marşal G.K. Žukowyň roluny teklip edeninde, “ol örän beýik, halk ony aşa gowy görýär” diýip, şol rolda oýnamakdan ýüz öwürýär. Ýöne beýik serkerdäniň özi hut M.A. Ulýanowyň oýnamagyny isläpdir. Şeýdip, ol bu ägirt uly şahsyýetiň, geçen 2-nji Jahan urşunyň gahrymanynyň keşbini döretdi.
Muňa men däl, köpler haýran galypdy. Şahyr K.Gurbannepesow ol kinony hem, ol ýerde aýdylýan sözleri hem hakykat saýyp, bu barada eser döretdi.
Ussat aktýoyň şahsyýeti bilen ýakyndan tanşanymdan soň, men ekranda G. Žukowy däl-de, M. Ulýanowy görüp başladym. Sebäbi M.Ulýanowyň indiwidual derejesi, erki hem ukyby şeýle güýçli bolup, ol obrazyň içinden çykyp, tomaşaça görnüp durdy. Ekranda marşal G.Žukow hereket etmän, eýsem marşal geýimindäki ukyply aktýor harby serkerdäniň keşbinde oýnaýardy.
Sungat barada alan düşünjäm maňa sungatyň syryny açdy. Sungat öňküsinden sada bolup göründi.
Ikiçäk gürrüňçilikde bu ýagdaýy Baba Annanowa gürrüň berdim.
Baba hezil edip ýylgyrdy. Birsellem böwrüni diňläp oturdy. Soňra-da şeýle gürrüň berdi.
– Birwagtlar artistleri tomaşaçydan ýaşyrýan ekenler. Olar ýapyk paýtunda teatra gelipdirler. Olaryň ulagdan düşüp, teatra girýän ýeriniň aralygana şirme – tuty tutupdyrlar. Indi döwür özgerdi. Artist ýa-da aktýor tomaşaçydan ýaşyrylman, gaýtam köpçüligiň öňüne çykýar. Olar ýokary medeniýetli indiwidual adamlar saýylýar.
– Biz olary ýakyndan tanasak, döredýän rollaryndaky ynandyryjylyk peselýär ahyryn. Bu ýagdaýda sungatyň syry açylýar .
Baba ýene mylaýym ýylgyrdy.
– Döredijilik syry başga zatda bolsa gerek – diýip, ýaýdanmaç dillendi.
Döredijilik syry
– Mende ýazmak, bir zatlar döretmek höwesi döredi. Kino surata düşýän döwrüňde, boş wagtyň bolýar. Sen bir gyra çekilmeli-de, başgalara garaşmaly. Men şol aralykda çeper edebiýat okap başladym. Soň özümde-de döretmek höwesi oýandy. Ýöne Bossan bu işi oňlap barmady – diýip, aýaly, Türkmen döwlet drama teatrynyň artisti, belli sahna ussady Bossan Rejebowa seretdi. – Bossan ömrüni sungata beren adam bolansoň, maňa aşa talapkär çemeleşdimi ýa sungatyň agyr işdigini nazara aldymy, garaz, döredijilik işimi gollap barmady. Meniň bolsa işläsim gelýär. Eýsem bizi näme işledýär? Näme bizi şu azaplara mejbur edýär? Näme? Syr şol ýerde bolaýmasyn?!
Ol meniň ýüzüme seretdi.
Mende ýaýdanjaňlykdan başga zat bolmansoň, ýene özi gürläp başlady.
– Gije ýatar wagtyňda ýa uky arasynda oýananyňda, täsin pikirler kelläňe gelýär. Ýyly düşegiňden çykyp, ony kagyza geçirip başlaýaň. Şeýle ýagdaýda Bossan maňa: “Senden Çehow bolasy ýok” diýýär. Ol dogry, menden Çehow çykmaz, hatda Wasiliý Şukşinem döremez. Men ony bilýän, ýöne ýazasym gelýär. Eýsem Bossan ýaly gelniň gujagyndan çykyp, sowuk stoluň başyna eltýän güýç näme? Megerem, şol döredijilik syry bolsa gerek. Ony düşündirmek mümkin däl. Sungatyň syry şonda, düşündirip bolmaýan böleginde. Galan zatlary ukyba hem başarnyga bagly diýip hasaplaýan.
Ussat şeýle diýdi.
Bellik: Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
“Al-Kaýda” terrorist topary indi ozalkysyndan has üýtgedi. Onuň ewolýusiýany başdan geçiren häzirki keşbini “Al-Kaýdanyň” ikinji wersiýasy diýip atlandyrsa hem bolar.
Irki döwürlerde “Al-Kaýda” aşa ekstremist häsiýetde bolup, diňe bir merkezden dolandyrylýardy. Global operasiýalar şol bir merkezden ugrukdyrylýardy.
“Al-Kaýdanyň” belli bir merkeze bagly bolman, has ýaýbaňlanan häsiýete eýe bolmagyna Osama bin Ladeniň ölümi, toparyň içindäki ýokary wezipeli serkerdeleriň aradan aýrylmagy, şeýle hem ýykgynçy toparyň Owganystandan yza çekilmegi sebäp boldy. Ýöne soňky çykan “Al-Kaýdanyň” dünýäniň çar künjeginde işler alyp barýan şahamçalary ozalkysyndan has howpsuz diýmäge hiç hili esas ýok.
Özbaşdaklyk
Muňa “Al-Kaýda 2.0” diýsegem bolar. “Al-Kaýda 2.0” – has kämilleşen terror topary bolup, görkezmeler aşaky şahamçalara ýokardan gelýär, ýöne şahamçalar fundamentalist yslamy ýaýyp, şeýle hem yslam älemindäki respublikan hökümetleriň arkasyna bukulyp, özbaşdak işler alyp barýarlar.
“Al-Kaýdanyň” gün-günden köpelýän şahamçalary Sirýa, Yrak, Liwiýa, Mali we başga-da birnäçe ýurtlarda içerki syýasy oňşuksyzlyklardan peýdalanyp, agzalýan döwletleriň çäklerinde içerki arz-şikaýatlary öjükdirýärler.
“Al-Kaýdanyň” täzeden arşa galmagy onuň Pakistandaky kiçi göwrümli merkezi geňeşiniň görkezmeleri bilen örňäp başlady. Şeýle häsiýetdäki ýykgynçy toparyň global jyhady ýöretmek üçin ýerli konfliktleri giňden ulanyp, has hem giňemeginden alada bildirilýär.
Terrorizmiň ýaýramagynyň öňüni almak we söwda ugurlary boýunça daşary işler palatasynyň düzümindäki komitetiň agzasy, meşhur demokrat, şeýle hem Birleşen Ştatlaryň kongressmeni Bred Şerman 18-nji iýulda geçirilen diňlenişikde örňeýän “Al-Kaýdanyň” howp bolup galýandygyny aýdyp, çykyş etdi.
“2011-nji ýylyň sentýabr aýynyň 9-dan bäri “Al-Kaýda” Birleşen Ştatlarda ýykgynçylyly hüjümleri amala aşyryp bilmedi. Ýöne “Al-Kaýda” Birleşen Ştatlar üçin uly howp bolup durýar. “Al-Kaýda” struktura taýdan merkeze bagly bolman, erkin hereket edýän, şol bir wagtyň özünde bütewilikden üzňe we öz aralarynda eldegrilmesizlige ýakyn topara öwrüldi. Ýykgynçy toparyň terror hereketleri häzirki wagtda ýerli we regional şahamçalary tarapyndan ýerine ýetirilýär.”
Siriýa
Şu hepde Yragyň esasy “Al-Kaýda” şahasynyň türmelere geçiren harby häsiýetli we koordinirlenen hüjümlerinden soň ýüzlerçe gozgalaňçy ýene-de köçä çykdy. Türmelerden köpçülikleýin gaçanlara “Al-Kaýdanyň” Siriýada alyp barýan söweşine potensial goşant hökmünde garalýar.
“Al-Kaýdanyň” kämilleşmegi Siriýada has aýdyň göze ilýär. Siriýa häzirki wagtda ekstremist toparlar üçin söweş meýdanyna öwrüldi. Bu ýerdäki ýerli “Al-Kaýda” topary sünni gozgalaňçylar bilen bileleşip, prezident Başar Al-Assadyň režimine garşy söweş alyp barýar. Assad şaýy meshebiniň agzasy bolup, bu sekta sünni ekstremistler tarapyndan dogry dini ýörelge hasaplanmaýar.
Waşingtondaky” Täze Amerika” bileleşiginiň ýokary wezipeli işgäri Şamila Çaudari bibaşdaklyk zerarly Siriýada “Al-Kaýdanyň” mesgen tutandygyny we şol ýerden öz matlaplaryny amala aşyrýandygyny aýtdy. Ol Siriýadaky çaknyşyklara “Al-Kaýdanyň” gatnaşmagy Günbatar üçin we region üçin potensial howp bolup durýar diýdi.
Çaudari: “Häzirki wagtda köp sanly döwletler üçin hakyky howp ýer ýüzünde “Al-Kaýda” we onuň şahamçalaryna hyzmat edip biljek başga-da göwşüllän ýerleriň barlygydyr. Bu ýagdaý kynçylyklary döredýär. Owganystan we Pakistan künjekleri, “Al-Kaýda” şol ýerde mesgen tutany üçin, gaty çylşyrymly ýerlerdir. “Al-Kaýdanyň” şol ýerlerde bolmagy regional we içerki çaknyşyklara sebäp bolýardy. Şonuň üçinem bu ýykgynçylar başga bir ýere gitmeli bolupdy. Bu ýagdaý hem konfliktleriň göwrümini giňeldýär. Sebäbi “Al-Kaýda” Birleşen Ştatlara, Britaniýa we beýleki döwletlere howp bolup abanýar” diýdi.
Pakistan
Pakistanda “Al-Kaýda” Tehrike Taliban Pakistan (TTP), başgaça aýdanymyzda “Pakistan talybanlary” ýaly ekstremist toparlar bilen hyzmatdaşlyk edýärdi. Pakistan “Talybanlary” ýurtda hökümeti agdaryp, şerigatyň kanunlaryny getirmek üçin göreşýärler. Olar anti-şaýy wahhabyçylygyna eýerýärler. “Al-Kaýda” hem bu topary goldaýar.
“Pakistan Talybanlary” ýaly toparlar “Al-Kaýdanyň” Pakistanda diňe bir ýaýramagyna kömek etmän, eýsem olar “Al-Kaýdanyň” şahamçalarynyň gatnaşýan söweş meýdanlaryny söweşijiler bilen hem üpjün etmäge ýakyndan ýardam berýärler.
Ýakynda “Pakistan Talybanlarynyň” Siriýada Assadyň güýçlerine garşy göreşmek üçin tälim alan 100 adamdan ybarat pyýada goşun iberendigi aýdyldy. Hatda käbir “Talyban” komandirleriniň ol ýere baryp, öz lagerlerini gurandygy hem aýdylýar. Pakistan hökümeti we beýleki TTP serkerdeleri aýdylýan zatlary inkär etdiler.
Çaudari topar barada aýdylýan zatlara şübhe bildirip, bu zatlaryň “Pakistan Talybanlaryny” global derejede iş alyp barýan gurama ýaly edip görkezmek üçin ýöredilýän kampaniýa bolmagy ahmal diýdi. Ýöne, eger-de aýdylýan gürrüňler çyn bolup çyksa, onda Pakistan söweşijileriniň çaknyşyklara gatnaşmagy, “Al-Kaýdanyň” regiondaky durnuksyz hem gowşak dolandyrylýan döwletlere ornaşyp başlandygyny görkezýär diýip, ol aýtdy.
40 ýurtdan gelen söweşijiler
Damaskdaky strategik barlag merkeziniň başlygynyň orunbasary we esasy barlagçysy Ybraýym Talyp Siriýada 130 müň sany daşary ýurtly müjahediniň (jyhadçylaryň) söweşýändigini aýtdy. Olaryň köpüsiniň “Al-Kaýda” wepaly bolmaga ant içendiklerini hem ol sözlerine goşdy.
“Men Siriýada 130 müň daşary ýurtly we arap terroristleriniň söweşe gatnaşýandygyny arkaýyn aýdyp bilerin. Men bu howply statistikanyň şeýledigine doly güwä geçip bilerin. 15 müň esgeri bilen tunisliler birinji bolup geldi, ondan soň liwiýalylar, saudllyar, müsürliler, palestinalylar we liwanlylar geldi. Bulardan soň regionyň daşyndan söweşijiler gelip başlady. 40-dan gowrak ýurduň raýatlary häzir Siriýada urşa gatnaşýar.”
Siriýada söweş alyp barýan oppozisiýanyň düzüminde sünni ekstremistleriň sanynyň köpelmegi respublikan gozgalaňçylary alada goýýar. Respublikan gozgalaňçylar “Al-Kaýda” bilen baglanyşykly söweşijileriň ýurda gelip, respublikançylaryň hökümete garşy alyp barýan göreşlerini öz bähbitlerine ulanyp, ýurdy halkara terrorizminiň merkezine öwürmeklerinden gorkýarlar.
Bu ýagdaý hem gozgalaňçylaryň öz aralarynda düşünişmezliklere getirdi. Kürtleriň “Birlik partiýasy” (PYD) we Siriýadan goldaw alýan “Kürdüstan Işçiler Partiýasy”, ýagny PKK, soňabaka demirgazyk Siriýada “Al-Kaýda” degişli söweşijiler bilen gandöküşikli göreşýär.
Salih Muslim Kürtleriň "Birlik partiýasynyň" baştutanydyr. Onuň aýtmagyna görä "Birlik partiýasynyň" söweşijileri ekstremist sünni toparlar bilen göreşende, sünnileriň hatarynda "Talyban" hereketiniň söweşijileri hem söweşipdir.
Ol: “Al-Kaýda”, “Al-Nusra”, “Ahrar Al-Şam” ýaly ektremist yslamçy güýçler we şulara meňzeş beýleki toparlar nirä isleseler gidip bilýärler, olar islän ýurdundan islän ýerlerine girip bilýärler. Olar Türkiýe, Yrak ýaly döwletlerden geldiler. Olar uzak wagtdan bäri şol ýerdediler we olar Siriýany azat ediş goşunlarynyň esasy bölegini düzýärler. Siriýany azat ediş goşunlary olary kabul etmeýärler ýöne ekstremist toparlar “Siriýany azat ediş” goşunlarynyň adyndan söweşýärler. Bular ýaly toparlar hemme ýerde bar.”


text:
Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry Şiraly Nuramyradyň 1948-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 6-njy oktýabryna geçýän gije Aşgabatda dörän güýçli ýer sarsgynyna bagyşlap ýazan goşgusy.
5-6 oktýabr, 1948
Ýer titrеdi. Ýer dеprеndi. Ýer sarsdy.
Ýer yrandy. Goduklady. Elеndi.
Gapyllykda üstün basdyran şähеr
Duýman galdy Ezraýylyň gеlеnni.
Ajal çöplеmеdi ýekе-ýеkеdеn,
Müňlеrçе jеsеdе biçdi bir kеpеn.
Göz açyp-ýumarda çöwrüldi zеmin –
Göýä Taňry Ýeriň böwrünе dеpеn.
Oýanmady şähеr -- ukudan sähеr,
Gara gijеdеn soň ak daň atmady.
Ençе günläp iňňildisi şеhitlеň
Hеm harabaň müňňüldisi ýatmady.
Ak süýtdеn başga zat emmеdik bäbеk
Gatap galdy gara kеsеk tеýindе.
Dömdi sansyz tümmеk sanlyja gündе
Türkmеn topragynyň tеkiz tеnindе.
Bagty çüwüp, gördеn diri çykanlar
Haraba arçady garynja dönüp.
Gözi ýerdе boldy, bakmady gögе,
Gan-gabarçak ellеr bilеn ýer dörüp.
Asmandan haraý ýok – düşündi ilat,
Ol etjеgin edip, elin ýuwupdy.
Üstündе bag ekеn, gül ekеn ili
Enе Ýerеm, ynha, diri ýuwutdy.
Kiçi dildеn bärdе gynanan Mеrkеz
Golun däl-dе, barmajygyn uzatdy.
Aktokaý aglady dagdan aňyrda,
Wah, sеrhеt gysgady – ara uzakdy!
Türkmеn dura-bara özünе gеldi,
Dag maraly dеýin ýarasyn ýalap.
Ýenе-dе gül ekdi, bag ekdi ýenе,
Ýyrtylan topragyn iňňеsiz ýamap.
...Türkmеn gardaş, gеl, dymaly bir salym.
Aýdym-sazy soň bir günе goýaly.
Aşgabat bu gijе tisginеr ýatar,
Ýarym ukuly hеm ýarym oýaly...


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky Waşington uniwersitetiniň Saglyk ölçegleri we bahalary institutynyň soňky barlaglaryna görä, bütin dünýäde çilim çekmekligiň gerimi pese gaçypdyr, ýöne dünýäde ilatyň sanynyň artmagy netijesinde çilim çekýänleriň sany hem degişlilikde köpelipdir.
“1980-2012-nji ýyllar aralygynda 187 ýurtda çilim çekmekligiň gerimi we çilimiň sarp edilişi” atly barlag Amerikanyň Lukmançylyk Assosiasiýasynyň žurnalynda çap edildi. Bu žurnalyň 8-nji ýanwarda çykarylan sany ýörite temmäkä bagyşlandy.
Barlaglaryň netijesinden çen tutsaň, çilimkeşligiň ýaş aýratynlygyna görä ýaýrawy 1980-2012-nji ýyllar aralygynda zenanlaryň arasynda 42% we erkekleriň arasynda 25% pese gaçypdyr. 1980-nji ýyldan bäri dört ýurtda, ýagny Kanadada, Islandiýada, Meksikada we Norwegiýada çilim çekýän zenanlaryň we erkekleriň sany ýarpydan gowrak azalypdyr.
Ýöne 1980-2012-nji ýyllarda ilatyň sanynyň artmagy netijesinde gündelik çilim çekýän erkekleriň sany 41% we zenanlaryň sany-da 7% artypdyr. 2012-nji ýylda Şwesiýadan başga ähli ýurtlarda çilim çekýän erkekleriň sany zenanlaryňkydan ýokary bolupdyr.
Çilim çekýän zenanlaryň gerimi
Dünýäniň birnäçe ýurtlarynda, şol sanda Russiýada, Indoneziýada, Ermenistanda we Gündogar Timorda erkekleriň 50%-den gowragy her gün çilim çekýärler. Çilim çekýän zenanlaryň gerimi Awstriýa, Çili we Fransiýa ýaly ýurtlarda 25%-den ýokary bolup, Gresiýada bu san 30%-den-de ýokarydyr. Bu görkezijiniň netijesinde Gresiýa çilim çekýän zenanlaryň gerimi taýdan dünýäde birinji orunda durýar.
Antigua we Barbuda, Sao-Tome we Prinsipe we Nigeriýa ýaly ýurtlarda dünýäniň iň az çilim çekýän erkekleri ýaşaýarlar. Iň az çilim çekýän zenanlar bolsa Eritrea, Kamerun we Marokko ýaly ýurtlarda ýaşaýarlar.
“Keselleriň ýetirýän global jebri” atly merkeziň ýakynda ýaýradan maglumatyna görä, temmäki serişdeleri 5,7 million adamyň ölmegine sebäp bolupdyr. Bu merkez “Saglyk ölçegleri we bahalary instituty” tarapyndan guramalaşdyrylan.
Şeýle-de, bu merkeziň barlaglaryna görä, bütin dünýäde çilim çekmeklik adamyň ömrüni 6,9% gysgaldýar we tutuşlygyna alanyňda, saglygynyň 5,5% peselmegine sebäp bolýar. Bu hasaplamalar çilimiň tüssesiniň täsiri esasynda dörän saglyk problemalaryny öz içine almaýar.
Saglyk töwekgelçilikleri
Agzalýan institutyň bu hasaplamalary giň göwrümli maglumat çeşmelerine, şol sanda ýurduň içindäki barlaglara, resmi statistika we Dünýä Saglyk Guramasynyň maglumatlaryna esaslanýar.
Çilim çekmekligiň giň ýaýran we çilimkeşleriň çilimi uly mäçberde sarp edýän ýurtlarynda erkekler we zenanlar üçin ýokary saglyk töwekgelçiligi ýüze çykýar. Bu ýurtlaryň düzümine Hytaý, Irlandiýa, Italiýa, Ýaponiýa, Kuweýt, Günorta Koreýa, Filippin, Urugwaý, Şweýsariýa we Gündogar Ýewropanyň käbir ýurtlary girýär, diýlip, agzalýan institutyň maglumatlarynda bellenilýär.
Bu maglumata görä, bütin dünýäde sarp edilen çilimleriň sany 6 trilliondan geçipdir. 2012-nji ýylda dünýäniň 75 ýurdunda çilimkeşler her günüň dowamynda ortaça 20 çilim çekipdirler.
Çilimkeşligiň ilatyň ýaş aýratynlygyna görä ýaýbaňlanmagyny azaltmakda global progresi üç döwre bölse bolar. Ýagny, 1980-1996-njy ýyllarda bu ugurda o diýen progres bolmandy. Ýöne mundan ozalky onýyllykda bu görkeziji boýunça global derejede okgunly öňegidişlik gazanylypdy.
Soňra 2006-2012-nji ýyllar aralygynda çilimkeşligi azaltmakda pese gaçyşlyk duýuldy. Munuň sebäbi hem 2006-njy ýyldan bäri dünýäniň birnäçe iri ýurtlarynda, şol sanda Bangladeşde, Hytaýda, Indoneziýada we Russiýada çilim çekýänleriň sanynyň artmagy bilen baglanyşykly.
Saglyk ölçegleri we bahalary instituty Waşington uniwersitetindäki garaşsyz halkara saglyk derňewleri guramasydyr. Bu institut dünýäniň iň wajyp saglyk problemalarynyň anyk we deňeşdirip bolýan ölçeglerini açyp görkezýär we olary çözmek üçin ulanylýan strategik usullara baha berýär.


text:
BMG-niň Nýu-Ýorkdaky ştab kwartirasynda energiýa resurslaryny akdyrmagyň ynamdarlygyny we durnuklylygyny üpjün etmek boýunça halkara-hukuk mehanizmini işläp düzmek üçin ekspertler toparyny döretmek meselesi baradaky maslahat tamamlandy.
Maslahata Türkmenistanyň resmi delegasiýasy, BMG-niň ykdysady we sosial meseleler boýunça departamentiniň (UNDESA) işgärleri, ABŞ-nyň Energetika ministrliginiň, Kolumbiýa uniwersitetiniň, halkara energiýa kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdy - diýip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat beýanatynda aýdylýar.
Konsultasiýalar boýunça kabul edilen jemleýji dokumentde BMG-niň arka durmagynda ekspertler toparyny döretmek barada ylalaşyk gazanylandygy bellenýär.


text:
"Google" kompaniýasynyň ýerine ýetiriji başlygy Erik Şmidt bilen Amerikanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky öňki ilçisi Bill Riçardson dört günlük sapar bilen Demirgazyk Koreýa bardylar.
Riçardson duşenbe güni, Pekinden Phenýana uçmazdan öň, žurnalistlere özüniň we Şmidtiň Demirgazyk Koreýa ABŞ-nyň hökümetiniň tarapyndan hiç hili resmi habar alyp barmaýandyklaryny aýtdy: "Bu bir hususy gumanitar missiýa, amerikan hökümeti bilen ilteşikli däl. Biz amerikan hökümetiniň wekilleri däl. Maksat ynsanperwerlik, Demirgazyk Koreýadaky ykdysady ýagdaýa baha bermek, şeýle hem tussaglykda saklanýan bir amerikaly barada pikir alyşmak. Demirgazyk Koreýanyň raketa işlerini dowam etdirmegi meni aladalandyrýar. Biz olaryň ýadro işlerini çäklendirmegini isleýäris. Ol ýere şu temany gozgamak üçin barýarys. Biz şahsy raýatlar, amerikan hökümetine wekilçilik edemzok",
Ozal dürli meseleler barada Demirgazyk Koreýa bilen gepleşik geçiren Riçardson sapardan ýene bir maksadyň – öten ýyl Demirgazyk Koreýa tarapyndan tutulan amerikaly Kennet Baeýiň boşadylmagyny gazanmakdygyny bildirdi: "Biz maliýe ýagdaý, gumanitar ýagdaý, şeýle hem Demirgazyk Koreýada tussaglykda saklanýan amerikaly barada pikir alşarys. Men bu tussagyň ogly bilen gürleşdim. Ol kakasyny alyp gaýtmaga synanyşmagymy isleýär. Biz bu aňsat bolar diýip pikir edemzok. Ýöne ony görüp, ýagdaýyndan habar almaga synanyşmakçy. Bu saparyň beýleki gumanitar tarapy şu".
Ak Tam Phenýan öten aý uzak aralyga ýetýän raketany synap görensoň, entek köp wagt geçmänkä edilýänligi üçin, bu sapary tankytlady.
"Google" kompaniýasynyň başlygy Şmidtiň Demirgazyk Koreýa näme üçin barýandygy belli däl.
Riçardsonyň aýtmagyna görä, delegasiýa Demirgazyk Koreýanyň syýasy, ykdysady we harby ýolbaşçylary bilen duşuşar hem-de birnäçe uniwersitete baryp görer.
Riçardson "Google" kompaniýasynyň ýerine ýetiriji başlygynyň Demirgazyk Koreýanyň ykdysadyýeti we jemgyýetçilik mediasy bilen ýakyndan tanyşmak isleýändigini aýtdy.
"Google" kompaniýasynyň halkara derejesinde giňemegine gözegçilik eden Şmidt dünýäniň ilatyny internet elýeterliligi we tehnologiýa bilen üpjün etmegiň tarapdary.
Demirgazyk koreýalylaryň aglabasyna diňe içki internet sistemasy elýeterli. Internetden peýdalanmak üçin ýurtda henizem zabun düzgünler bar, diňe resmi taýdan ygrarlygy tassyklanan adamlara internetden peýdalanmaga rugsat edilýär.


text:
Prezident Berdimuhamedowyň 2009-njy ýylyň 6-njy noýabryndaky permany bilen şu ýyl Gurbanlyk üç günläp baýram ediler we dynç alnar.
Türkmen ýaşlary üçin Gurbanlyk ýylyň iň şagalaňly baýramlarynyň biri. Olar bu baýramçylyga öňünden taýýarlanýarlar. Gyzlar täze köýnek tikinýärler. Oglanlar hem täze eşiklerini geýip, öz ýa-da kakalarynyň, agalarynyň maşynlarynda dostlary bilen gezelenç edýärler, hiññilikde uçýarlar. Häzir Aşgabatda esasy hiňňillik Parahat mikroraýonynda. Bu ýerde ýurduň belli aýdymçylary çykyş edýärler.
Hiňňillikleriň arasynda özboluşly ýaryş bar. Öňler Hitrowka raýonyndaky hiňňillige köp adamlar barýardylar. Gowy bezelendigi uçin Hitrowkadaky hiňňillik iň märekeli ýer hasaplanýardy.
Dargan Soýuzyň çägindäki türki dilli döwletler garaşsyzlyga çykmankalar, Gurbanlygy erkinlikde baýram edip bilmeýärdiler. Emma olar garaşsyzlyga çykanlaryndan soňra ýagdaýlar üýtgedi. Regiondaky ýaşytdaşlary bilen birlikde Türkmenistanly ýaşlaryň arasynda hem bu baýramçylygy gowy gorýänler köp. Gurban baýramy we türkmen ýaşlary diýen temadan Türkmenistandaky habarçymyz Soltan Açylowa hem maglumat taýýarlady.
Şu temalar boýunça taýýarlanan “Ýaşlar” gepleşgini diňlemek isleseňiz, sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Seregý Lawrow ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerrä gündogar Ukrainadaky ýaraşygyň şertleriniň ýerine ýetirilmelidigini aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi Lawrowyň bu sözleri Kerri bilen 3-nji oktýabrda eden telefon gürrüňi mahalynda aýdandygyny aýdýar.
Şu aralykda gündogar Ukrainadaky taraplaryň ikisi hem, orsýetçi separatistler-de, ukrain hökümet güýçleri-de Donetsk aeroporty üstündääki söweşde harby üstünlik gazanandyklaryny aýtdylar.
Lawrow 5-nji sentýabrda Minskide gelnen ylalaşygyň şertleriniň berk saklanmagyna, şonuň ýaly-da Donetskde pitneçileriň kontrollugynda ýerleşýän ýaşaýyş etraplaryna top atylmagyny togtatmaga çagyrdy.