text:
Şenbe güni Pakistanyň taryhynda ilkinji gezek raýat hökümetiniň öz ornundan gitmän, öz bäş ýyllyk kanuny möhletini tamamlamasy hökmünde alamatlandy.
1947-nji ýylda öz garaşsyzlygyna eýe bolaly bäri Pakistan üç gezek häkimiýetiň harby taýdan agdarylyşygyny başdan geçirdi. Ýarym asyrdan gowrak taryhy döwrüň ýarsyna golaýy harbylaryň dolandyryşy astynda geçdi.
Beýleki ýyllarda hem kanuny ýol bilen saýlanan hökümetlerden hiç biri şu çaka çenli bäş ýyllyk möhletiniň ahyryna çenli saklanmandy. Muna ýurtdaky dürli hili syýasy we harby krizisler sebäp bolupdy.
Pakistanyň häzirki premýer-ministri Raja Perwez Aşraf öz hökümetiniň köp problemalaryň hötdesinden gelip bilmändigini boýun aldy.
Emma, muňa garamazdan, ol häzirki hökümetiň ilkinji gezek bäş ýyllyk kanuny möhletiniň ahyryna çenli saklanmagyny demokratiýanyň ýeňşi hökmünde häsiýetlendirdi.
Bäş ýyl mundan ozal demokratik saýlaw ýoly bilen saýlanan häzirki hökümet indi öz ornundan gitmeli we maý aýyndaky saýlawlardan soň onuň ornuna täze hökümet gelmeli.


c: text/html

text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Gresiýanyň premýer-ministri Aleksis Tsipras bilen Moswkada gepleşikleri geçirýär. Bu gepleşikler Gresiýa bilen Orsýetiň arasyndaky özara ykdysady hyzmatdaşlygy, inwestisiýa we söwda gatnaşyklaryny ösdürmek tagallalaryny öz içine alýar.
Tsiprasyň bu sapary onuň maliýe kynçylygyny çekýän hökümetiniň halkara kreditorlary tarapyndan berlen halas ediş maliýe kömeginiň göterimini öz wagtynda yzyna tölemek ugrunda tagalla edýän mahalyna gabat geldi.
Şol bir wagtyň özünde Tsipras bu sapary Moskwanyň Krymy anneksiýa etmegi we gündogar Ukrainadaky separatistlere berýän goldawy sebäpli Ýewropa Bileleşigi bilen Russiýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň aşa dartgynlylaşan wagty amala aşyrýar.
Putiniň Gresiýanyň arkasyny tutup çykyş etmegine onuň Ýewropa Bileleşiginiň hatarlaryna agzalalyk saljak bolup çytraşmasynyň bir ugry diýlip garalýar.
Gatnaşyklary has-da ösdürmek...
Putin Tsipras bilen Kremlde geçiren ýygnagynyň öňýanynda: “Biz öz gatnaşyklarymyzy nädip has hem ösdürip biljekdimiz barada ylalaşmagyň ugruny tapmalydyrs” diýdi.
Premýer-ministr Tsipras hem Putiniň aýdanlaryny tassyklap, “Gresiýanyň Russiýa bilen uzak wagtdan bäri dowam edýän gatnaşyklary bar we men bu gatnaşyklary täzelemek üçin şu ýere geldim” diýdi.
Ýewropa Bileleşiginiň agzasy Gresiýada ýanwar aýynda häkimiýet başyna geçen Tsipras Russiýa bilen ýakyn gatnaşyklary ýola goýmaga dyrjaşýandygyny gizlänok.
Ol saýlawda üstünlik gazanmagynyň öň ýanynda, Moskwa sapar edip, resmiler we kanunçykaryjylar bilen duşuşdy.
Galyberse-de, Gresiýanyň premýer-ministriniň Ikinji jahan urşunyň ýeňşi bilen baglanyşykly Moskwada geçiriljek dabaralara gatnaşmak üçin öňümizdäki aýda gaýtadan Orsýete sapar etmegine garaşylýar.
Günbataryň ençeme liderleri Russiýanyň Ukrainanyň içki islerine ýaragly gatyşmagyna garşy gahar-gazaplaryny nygtamak üçin 9-njy maýda Moskwanyň Gyzyl meýdanynda geçiriljek harby parada barmakdan ýüz öwürdiler.
“Hiç ýere barýan ýol”
Tsipras öz saparynyň öň ýanynda Russiýanyň döwlete degişli TASS habar gullugyna beren interwýusynda Günbataryň Moskwa garşy girizen sanksiýalaryny “hiç ýere barýan ýol” diýip häsiýetlendirdi.
Günbataryň Moskwa garşy girizen sanksiýalaryna gaýtawul hökmünde Russiýa Günbataryň ençeme azyk importyna gadagançylyk girizdi. Bu gadagançylyklar Gresiýanyň oba hojalygyna ýaramaz täsir ýetirdi.
Tsipras ilatynyň aglabasy hristianlardan ybarat iki döwletiň “umumy köklerine, umumy göreşlerine, umumy ynançlaryna we medeniýetine” salgylanyp, Ýewropa Bileleşiginiň agzasy Gresiýanyň “Günbatar bilen Russiýanyň arasynda köpri” bolup hyzmat edip biljekdigini aýtdy.
Gresiýa häzirki wagtda maliýe goldawyny almak ugrunda Ýewropa Bileleşigi we Halkara walýuta fondy bilen gepleşikleri geçirýär. Eger-de bu gepleşikler başa barmasa, birnäçe hepdäniň içinde Gresiýanyň maliýe serişdeleri gutaryp biler. Şol bir wagtyň özünde-de Ýewropa Bileleşigi we Halkara walýuta fondy Gresiýanyň ykdysady kynçylykdan baş alyp çykmak boýunça saýlap alan reformalaryndan nägile.
Alternatiw çeşmeler
Grek hökümeti Russiýa bilen Hytaýa maliýe goldawyny alyp bolaýjak alternatiw çeşmeler hökmünde garaýar.
Emma Tsiprasyň Moskwa edýän saparynyň öň ýanynda Gresiýanyň hökümeti Afinynyň Moskwadan ýardam soramajakdygyny aýtdy.
Tsiprasyň Putin bilen geçirjek gepleşiklerinde energiýa, inwestisiýa, söwda, turizm we oba hojalyk ugurlary boýunça maslahat edilmegine garaşylýar.
Tsiprasyň rus prezidentinden öz ýurdunyň oba-hojalyk önümleriniň Russiýa eksport edilmegine garşy girizilen çäklendirmeleri gowşatmagy soramagy-da garaşylýar.
Russiýanyň oba-hojalyk ministri Nikolaý Fýodorow rus hökümetiniň, Moskwanyň Ýewropa Bileleşiginiň döwletlerinden gök-bakja önümleriniň importyna garşy girizen umumy gadagançylygyndan Gresiýany çykarmagy göz öňünde tutup biljekdigini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýurdumyzyň dünýä ýüzündäki abraýynyň has-da belende galmagy, onuň ähli babatlarda ösüşlere beslenmegi ugrunda tagallasyny gaýgyrmaýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň her bir güni, her bir pursatlary beýik rowaçlyklara beslenýär. Döwlet Baştutanymyzyň dürli ugurlar boýunça giň göwrümli eserleri döredýändigi hemmelere mälimdir. Milli Liderimiziň paýhasyndan kemal tapan düýpli çeper we ylmy kitaplary dünýäniň dürli dillerine terjime edilip, giň okyjylar köpçüligine elýeterli boldy. Täze eserleri döretmek arkaly hormatly Prezidentimiz milli gymmatlyklarymyzyň giňden wagyz edilmegine ajaýyp mümkinçilikleri döredýär. Milli Liderimiziň täze eserleriň üstünde işlemeginde aýratyn many bar. Häzirki döwürde ýurdumyzda gönüden-göni hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen ähli ugurlar bilen bir hatarda medeniýet we sungat ulgamlarynyň yzygiderli ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Bu ugurda giň möçberli maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär, täze eserler döredilýär.
ÇAÝ – MELHEM HEM YLHAM
Halkara Nowruz gününiň öňýanynda çapdan çykan türkmen halkynyň lezzet alyp içýän bejeriş häsiýetli çaýy baradaky owadan bezelen neşir milli Liderimiziň ähli watandaşlarymyza baýramçylyk sowgady boldy.
Hormatly Prezidentimiziň bu işi döwürleriň hem-de nesilleriň, taryhyň we häzirki zaman türkmenleriň medeniýetiniň hem-de çaý içmekligiň aýratyn orun tutýan durmuşynyň aýrylmaz arabaglanyşyga eýe bolan duýgusyna beslenendir. Milli Liderimiz çaýyň täsin dünýäsine ugur görkeziji diýip, atlandyryp boljak kitabynyň başynda bu hakda gadymy rowaýatlary we aňlatmalary getirmek bilen, dünýäniň dürli ýurtlarynda bolup, beýleki halklaryň çaý medeniýetiniň aýratynlyklaryna özüniň üns berendigini hem-de bu özboluşly däpleriň durnuklydygy barada netijä gelendigini belleýär.
Milli Liderimiziň kitabynda çaý demlemegiň däbe öwrülen usullary, ýurdumyzyň dürli sebitlerinde onuň häsiýetli aýratynlyklary barada giňden gürrüň berilýär. Şeýle hem neşiriň sahypalarynda dürli kesellere garşy salgy berilýän melhem çaýlary taýýarlamagyň usullary, çaýa degişli halk arasynda aýdylýan atalar sözleri we nakyllar, şeýle hem çaý taýýarlamakda ulanylýan adalgalar getirilýär. “Gaýtarmak” çaý içilmezden öň, ony çäýnekden käsä we yzyna guýmagy aňladýar.
“Çaý içseň ömür uzar” babynda hormatly Prezidentimiz alym-lukman hökmünde kesele garşy durnuklylygy ýokarlandyrmak hem-de şähdaçyk bolmak üçin, nädip hemme witaminleri, makro we mikro elementleri, 300 töweregi dürli maddalary özünde saklaýan çaý ýapragynyň efir ýaglaryny saklamalydygy, bu şypa beriji çaýy nähili dogry demlemelidigi we içmelidigi barada peýdaly maslahatlary berýär.
ARŞYŇ NEPISLIGI
Şu ýylyň maý aýynda hormatly Prezidentimiziň milli halyçylyk sungatyna bagyşlanan “Arşyň nepisligi” atly täze eseriniň tanyşdyryş dabaralary geçirildi. Ýurdumyzda giňden bellenilýän Türkmen halysynyň baýramynyň öňüsyrasynda neşir edilen el hünäriniň ebedi gözelligi hakyndaky bu kitap milli Liderimiziň öz halkyna, çeper elli türkmen halyçylaryna, bu täsin sungatyň ýurdumyzdaky we dünýä ýüzündäki ähli muşdaklaryna ýene bir ajaýyp sowgady boldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň “Arşyň nepisligi” atly kitaby türkmen halkynyň baý ruhy we maddy medeniýeti bolan deňsiz-taýsyz milli halyçylyk sungatyna bagyşlanypdyr. Ajaýyp bezelen bu neşir türkmen, iňlis we rus dillerinde çap edilipdir, bu bolsa dünýäniň dürli künjekleriniň giň okyjylar köpçüligi üçin onuň düşnükli bolmagyna ýardam berýär. Neşirde halkymyzyň gymmatly mirasy bolan ajaýyp halylar hakynda gyzykly gürrüňler berilýär. Bu kitap müňýyllyklaryň dowamynda halkymyz tarapyndan täsin gözelligi saklanan ajaýyp milli sungatymyzyň dünýäsine syýahata çagyrýar.
GADAMY BATLY BEDEW
Şu ýylyň aprel aýynda hormatly Prezidentimiziň “Gadamy batly bedew” atly kitabynyň tanyşdyryş dabaralary geçirildi. Täze kitap ýurdumyzda giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli türkmenistanlylara ajaýyp sowgat boldy.
Täze neşiriň maksady ahalteke bedewini türkmen halkynyň taryhy we ruhy gymmatlyklary bilen baglylykda görkezmekden ybaratdyr. Munuň özi Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda aýratyn ähmiýete eýedir. Ahalteke bedewi türkmen tebigaty we ynsan zehini bilen döredilen gudratdyr. Milli Liderimiziň bu sözleri kitabyň many-mazmunyny kesgitledi. Kitap “Dünýäniň wajyplygy”, “Gadymyýetiň sedasy”, “Türkmeniň ruhy baýlygy”, “Gözelligiň syrly dünýäsi”, “Edebi miras”, “At — myrat”, “Taryhyň içindäki taryh” atly bölümlerden ybaratdyr.
Döwlet Baştutanymyzyň täze eserinde köpýyllyk barlaglar, pikir ýöretmeler, taryhy we edebi maglumatlar jemlenendir. Onda awtoryň atçylygyň milli däpleri baradaky çuňňur bilimleri, türkmen bedewlerine bagyşlanan nakyllarda, pähimlerde we parasatly sözlerde öz beýanyny tapan halk pähiminiň ägirt uly baýlygy şöhlelenýär.
Kitabyň gurluşy awtora häzirki döwri hem-de taryhy bir sapaga düzmäge mümkinçilik berip, okyjyny mähriban halkymyzyň geçmişi, şu güni we geljegi baradaky pikir döretmeleri bilen tanyşdyrýar. Täze kitap türkmen halkynyň şöhratly ahalteke bedewlerine paýhasly garaýşynyň dünýäsine täsin syýahatdyr. Kitabyň çeper dili ünsüňi özüne çekýär. Ol awtoryň behişdi bedewlere — asyrlaryň dowamynda türkmenleriň wepaly dostuna bolan çuňňur söýgüsini şöhlelendirýär.
PARAHATÇYLYK SAZY, DOSTLUK, DOGANLYK SAZY
Halkymyzyň iň söýgüli bagşylarynyň biri bolan beýik türkmen sazandasy Şükür bagşy barada döwletimiziň alyp barýan parahatçylyk söýüji, hoşniýetli goňşuçylyk syýasaty bilen özara utgaşdyrylyp beýan edilýän Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllyk baýramçylygynyň öňýanynda çapdan çykan bu neşir milli Liderimiziň ähli watandaşlarymyza ajaýyp sowgadydyr.
Milli Liderimiz özüniň kitabynda Şükür bagşynyň köptaraply keşbini açyp görkezip, bu keşbiň özeninde duran hem-de ony çeper eseriň we wagtyň çäklerinden çykarýan pikiriň özüniň umumadamzat mazmunyny nygtaýar.
Bu kitap baplaryň 13-sini we sözsoňyny özünde jemleýär. Döwlet Baştutanymyz adamzadyň öňünde kyn we çylşyrymly soraglaryň ýene-de örboýuna galýan döwründe antiki döwürde dörän jümläni täzeçe ugrukdyryp, ony: “Sungatlar söhbetleşýärkä, toplaryň sesi çykmaýar!” diýen görnüşe getirmegiň wagtynyň ýetip gelendigine ynanýar.
Elbetde, milli Liderimiziň galamyndan çykan ylmy-köpçülikleýin beýan edilen medeni-taryhy nobatdaky işi parahatçylygyň we hoşniýetli goňşuçylygyň medeniýetiniň terbiýelenmegine, şeýle hem milli ruhy gymmatlyklaryň we mirasyň, şol sanda bagşylaryň däpleriniň nesilden-nesle geçijiligini aýawly saklamaga hem-de mundan beýläk-de wagyz etmäge ýardam eder.
TÜRKMENISTANYŇ DERMANLYK ÖSÜMLIKLERI
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” ylmy işiniň VIII jildi, 2009-njy ýylda başlanylan düýpli ylmy işiň dowamy bolup durýar, onuň öňki jiltleri häzirki döwürde dünýäniň köp dillerine terjime edildi. Türkmenistanyň çäklerinde ösýän ösümlikleriň dermanlyk häsiýetlerine bagyşlanan köp jiltli düýpli ylmy iş, diňe bir milli dermançylyk ulgamynyň däl, eýsem, dünýä fitoterapiýasynyň ösüşinde möhüm ädimdir.
“Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ylmy iş daşary ýurtly hünärmenlerde uly gyzyklanma döredýär. Çünki onuň sahypalarynda dermanlyk ösümlikleriň bejeriş aýratynlygy, olary ylmy we halk lukmançylygynda peýdalanmagyň usullary barada giňişleýin gürrüň berilýär.
Bu kitabyň dünýäniň dürli dillerine terjime edilmegi neşiriň örän gymmatlydygynyň we meşhurlyga eýe bolýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Millionlarça okyjylara niýetlenen dermanlyk ösümlikleriň we halk lukmançylygynyň özboluşly ensiklopediýasy bolan bu neşir adamzat medeniýetiniň hazynasyna, şol sanda lukmançylyk ulgamyna ägirt uly goşant goşan türkmen halkynyň köpasyrlyk tejribesi we ýörelgeleri bilen tanyşmaga ýardam edýär.
Kitapda her bir ösümligiň maglumatlary özboluşly suratlar bilen utgaşdyrylýar. Kitabyň sorag-jogap bölüminde olaryň dermanlyk aýratynlyklarynyň görkezijisi, dermanlyk ösümlikleriň atlarynyň rus-latyn-türkmen sözlügi, serişdeleri ýygnamagyň we saklamagyň möhletleriniň senesi ýerleşdirilipdir.


text:
Ýekşenbe güni Albaniýada parlament saýlawlarynyň barşynda ýurduň Lak şäherindäki saýlaw uçastoklarynyň birinde ýüze çykan ýaragly hüjümde bir adam ölüp, iki adam ýaralandy.
Ýaralananlardan biri premýer-ministr Sali Berişanyň Demokratik partiýasyndan deputatlyga dalaş edýän Mehil Futhi.
Ýerli habar serişdeleri ok atýan ýarag bilen edilen bu hüjümiň saýlaw uçastogynda Demokratik partiýa bilen Sosialistler hereketini goldaýjylaryň arasynda turan dawa-jenjeliň barşynda ýüze çykandygyny habar berýär.
Ýöne bu hüjümiň anyk kim tarapyndan amala aşyrylandygy barada häzirlikçe maglumat alynmady. 140 orunlyk partlamente geçirilýän bu saýlawlaryň Albaniýanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolmak ugrundaky tagallalarynda möhüm rol oýnamagy mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň (RFE/RL) Türkmen gullugynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedow hepdäniň duşenbe güni, 6-njy maýda Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde polisiýa tarapyndan tussag edildi.
Şu gün Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan onuň ejesiniň sözlerine görä, Röwşen Ýazmuhammedow häzirki wagt Içeri işler ministrliginiň guramaçylykly jenaýatçylyklara we terrorizme garşy göreş bilen meşgullanýan bölümi bolan 6-njy bölüminde saklanýar.
Jenap Ýazmuhammedowa garşy häzire çenli resmi jenaýat aýyplamasy bildirilenok. Ýöne düýn häkimiýetler onuň ejesine Röwşen Ýazmuhammedowa jenaýat aýyplamasynyň bildirilmeginiň mümkindigini aýdypdyrlar.
RFE/RL-iň Türkmen gullugy şu gün Ýazmuhammedowyň öz ejesi bilen ýaşaýan jaýynyň töwereklerinde gözegçilik wideo kameralarynyň oturdylýandygyny habar berýär.
Röwşen Ýazmuhammedowyň radio üçin taýýarlan reportažlary sosial meselelere gönükdirilýärdi. Ýakynda bir ýaş gyzyň baş örtgüsi üçin okuw jaýyna goýberilmändigi barada onuň taýýarlan maglumaty Azatlyk Radiosynyň diňleýjileriniň arasynda uly diskussiýalaryň döremegine getiripdi.
Musulmanlaryň iýmit baradaky düzgünlerine eýermeli diýlip hasaplanylýan “Halal” dükanlarynda doňuz etleriniň satylmagy bilen baglanyşykly taýýarlan başga bir reportažy hem diňleýjilerde ýiti reaksiýalar döredipdi.
Röwşen Çaryýew ady bilen çykyş edip gelen 30 ýaşly Ýazmuhammedow 2012-nji ýylyň sentýabryndan bäri Azatlyk Radiosyna işläp gelýär.
Ýazmuhammedowyň ejesi Azatlyk Radiosyna soňky döwürlerde öz oglunyň ençeme gezek Türkmenistanyň howpsuzlyk gulluklary tarapyndan sorag edilendigini aýtdy.
RFE/RL ýakyn ýyllarda azyndan iki gezek Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýän şahsyýetleriň tussag edilmeleri ýa-da hukugynyň bozulmalary ýaly wakalara şaýat boldy. Ol wakalarda bildirilen aýyplamalar toslanyp tapylan aýyplamalar hasaplanylýar.
2011-nji ýylda Döwlet Ýazgulyýew maşgaladaky zorluklar bilen bagly aýyplamalar esasynda geçirilen ýasama sud prosesinden soň türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň özi muny Abadan şäherindäki partlama barada maglumatlar bilen çykyş edendigi üçin ar alynmasy diýip hasaplaýar.
Şol ýylyň başynda Amangelen Şapudakow RFE/RL-niň Türkmen gullugyna beren interwýusynda bir ýerli resmini tankytlanyndan soň, mejbury ýagdaýda ruhy nähoşlaryň keselhanasyna ýerleşdirilipdi.


text:
Waşington Orsýet bilen aragatnaşygyna täzeden badalga berjekdigi baradaky kararyny iýul aýynda yglan edipdi. Bu pikir Amerikanyň Wise-prezidenti Jo Baýdan we Döwlet sekretary Hillari Klinton tarapyndan Moskwa barada düzülen sýyasatyň jikme-jigini aýan etmek üçin prezident Barak Obamanyň Moskwa eden saparynda orta atyldy.
Şol saparynyň dowamynda prezident Obama Kremliň ýakynynda geçirilen bir ýygnakda halk köpçüligine ýüzlenip eden çykyşynda, Moskwany köne usuldaky sýyasaty ýöretmekde aýyplapdy. Ol aýratynam Waşington bilen ýaryşmak isläp, Moskwanyň beýleki ýurtlary öz täsiriniň astyna almaga synanyşmagynyň ýalňyş syýasatdygyny mälim edipdi.
“Bu hili çaklamalar we pikirler ýalňyşdyr. 2009-njy ýylda uly güýçler öz güýjüni beýleki ýurtlary öz täsiriniň astyna almak arkaly görkezmeli däidirler. Patyşalaryň küşt tagtasynda beýleki ýurtlaryň özbaşdaklygyna howp salýan döwri geçdi” diýip, prezident Obama öz çykyşynda aýdypdy.
Obama şol çykyşynyň dowamynda geçen ýylyň awgustynda Gürjüstana Orsýet tarapyndan goşun iberilmegi baradaky meselä hem ünsi çekdi. Şol waka Orsýet bilen gunbatar ýurtlarynyň aragatnaşygyny sowuk uruş döwründäki derejesine getiripdi.
ABŞ-nyň milli howpsuzlyk meseleleri boýunça geňeşiniň Orsýet we Ýewraziýa boýunça departamentiniň ýokary derejeli maslahatçylaryndan biri Mişel MakFaul Obama administrasiýasynyň Orsýet baradaky sýyasatynyň düýbüni tutan hökümet resmilerinden biridir. Ol iýulda geçirilen ýygnakdan öňüsyra habarçylara beren interwýusynda Waşingtonyň Orsýetiň wekilleriniň daşarky dünýä baradaky garaýyşynyň nämeden ybaratdygyny bilmeýänligini aýdypdy.
ABŞ-na bäsdeş hökmünde garalýar
“Men olaryň biz barada özara geçirýän gepleşiklerinde has agyr sözler ulanýanlygyna ynanýaryn. Olar biziň birinji maksadymyzyň Orsýetiň güýjüni gaçyryp, onuň daş-töweregini gabap almakdygyny we Waşingtony güýçlendirip Orslaryň bolsa, güýjüni azaldar ýaly ädimleri ätmekden ybaratdygyny pikir ediýändiklerini çaklasa bolar” diýip, Amerikanyň wekili aýtdy.
Orsýet bilen Amerikanyň arasyndaky agzalalyga sebäp bolan esasy meselelerden biri hem Ukraina bilen Gürjüstanyň NATO guramasyna agza bolmak üçin edýän tagallalaryna Orsýetiň garşy çykmagydyr.
“Biz NATO guramasynyň giňeldilmegi bilen baglanyşykly Orsýeti gaýtadan ynandyrmaga taýyn. Ukraina we Gürjüstan bilen söwda ederis we Orsýeti alada goýjak hiç hili herekete baş goşmarys. Biz Orsýet bilen aragatnaşygymyza täze badalga bermek baradaky bu plan boýunça agzalan täze iki demokratik ýurt bilen öz ýakyn aragatnaşygymyzy hiç haçan goýbolsun etmeris” diýip, Mak Faul nygtady.
Obamanyň Orsýet baradaky bu sýyasatynyň has dolyrak görnüşi Latyn Amerika bilen bir hatarda ýakyn gundogarda ýerleşýän ýurtlara-da doly sarpa goýmaklygy we olaryň arasynda bäsdeşlik däl, ähli taraplaryň bähbidine gabat gelýän hyzmatdaşlygy ýola goýmagy göz öňünde tutýar.
Garward Uniwersitetiniň professory Marşal Goldman bu baradaky tagallalaryň Orsýet bilen ABŞ-nyň arasyndaky bu dartgynlygy bireýýäm birneme koşeşdirenligini aýtdy. “Obama bu ugurdaky ähli meselelere gaýtadan garaýar. Şunlukda munuň dunýäniň taryhynda täze bir etap döretmegi mümkiň” diýip, Amerikan alymy aýtdy.
Orsýetiň soňky hereketleri
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew hem Obamanyň bu syýasatyny iýul aýynda bolan duşuşykda dogry tapýanlygyny aýdypdy. “Obama tarapyndan ýolbaşçylyk ediliýän bu täze administrasiýa ýagdaýy üýtgetmek barada isleg bildirip, has täsirli, ynamly we şunlukda döwrebap aragatnaşygy gurmaga taýýardygyny görkezdi. Biz öz üstümize düşen borjy berjaý etmäge taýýar” diýip, Dmitriý Medwedew aýdypdy.
Emma şol günden soňra, Orsýet tarapyndan ädilen ençeme ädim Waşingtonyň Moskwa bilen gatnaşygyna kölege saldy. Meselem, awgust aýynda Kreml Ýewropanyň araçylygynda atyşygy bes etmek barada gelnen ylalaşygyň şertlerini äsgermän, Gürjüstandan bölünen Abhaziýada we Gunorta Osetiýada öz harby güýçleriniň sanyny artdyrdy.
Munuň yz ýany bilen Orsýet bu ýurduň raýatlaryny hem-de Orsýetiň bähbitlerini goramak üçin daşary ýurtlara harbylary ibermekligi aňsatlaşdyrýan täze kanun taslamasyny kabul etdi.
Moskwada ýaşaýan Orsýetli synçy Kiril Rogow Obamanyň bu hili aladalarynyň Orsýet bilen ABŞ-nyň aragatnaşygyna o diýen täsirini ýetirmänligini belledi. “Aýratynam umumy gymmatlyklara hormat goýmak baradaky Obamanyň eden çykyşy Orsýet ýaly awtoritar ýurtlar göz öňünde tutulanda, o diýen täsirli bolmady” diýip, Orsýetli synçy Rogow tassyklady.


text:
Birleşen Ştatlaryň Orta gündogar wekili Jorj Mitçel Ysraýyl bilen palestinanyň arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerini halas etmek üçin Orta Gündogara geldi.
Ysraýylyň basylyp alnan Günbatar kenardaky gurluşyklaryň togtadylmagyny uzaltmakdan boýun gaçyrmagy onuň bu ýere gyssagly sapar etmegine sebäp boldy.
Birleşen Ştatlar, Fransiýa, Britaniýa we BMG Ysraýylyň bu kararyndan lapykeç bolandyklaryny aýtdylar.
Palestin prezidenti Mahmut Abbas ilki Ysraýyl gurluşyklary togtatmasyny uzaltmasa gepleşiklerden çekiljegini aýtdy, emma soň bu karara Palestin Azat ediş guramasynyň geňeşi we Arap ligasy bilen maslahatdan soň dolanjagyny aýtdy.
Mitçel üçünji gün Iýerusalimde Ysraýylyň goranmak ministri Ehud Barak we premýer-ministr Benýamin Netenýahu bilen, dördünji gün Günbatar kenarda Abbas bilen duşuşmaly.


text:
Şu gün Ikinji Jahan urşy ýyllarynda faşistik Germaniýa degişli konslagerde sakçy bolup işlänlikde günä bildirilýän Jon Demýanýukyň işi boýunça Mýunhen şäherinde sud diňlenişigi başlandy.
Munuň özi nemes nasistleriniň işi bilen baglanyşykly geçirilýän iň soňky sud diňlenişiklerinden biri bolmagy mümkin diýlip hasaplanylýar.
89 ýaşly we asly gelip çykyşy Ukrainadan bolan Jon Demýanýuk Ikinji Jahan urşy ýyllarynda Polşanyň territoriýasyndaky Sobibor konslagerinde 28 müňe golaý ýewreý tussagynyň öldürilmegine ýardam berenlikde aýyplanylýar.
Jenap Demýanýuk Ikinji Jahan urşundan soň Birleşen Ştatlara gaçyp atypdy.


text:
Aşgabadyň Arçabil şaýolunyň ugrunda arhitektura gurluşy boýunça biri-birinden tapawutly, setire düzülen onlarça hökümet binasynyň umumy bir aýratynlygy bar, ol hem bu kaşaň binalaryň esasy girelge gapylarynynyň ýönekeý adamlar üçin petikli, gulp astynda saklanmagydyr.
Mysal üçin, Arçabil şaýolunyň ugrunda ýerleşen Bilim, Daşary işler ministrlikleriniň gapylaryndan girip barýan adama duşmak mümkin däl. Paýtagtda gurlan ýokary okuw jaýlarynyň täze binalarynyň hem esasy girelgelerinden girip bolmaýar.
Hatda käbir medisina edaralarynyň hem baş girelgesinden girip bolmaýar. Mysal üçin, paýtagtda täze gurlan Şikesleri bejeriş halkara merkeziniň, gaýra goýulmasyz Tiz kömek merkeziniň, hatda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň hem baş girelgesinden girip bolmaýar.
Bu ýagdaý sowet döwründe gurlan döwlet edaralarynyň binalaryna hem degişli. Paýtagtyň merkezinde ýerleşen Içeri işler, Milli howpsuzlyk ministrlikleriniň, Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutynyň sowet döwründe gurlan binalarynyň baş girelgesinden girilmeýär. Bu hili binalara olarda işleýän işgärlerem, olara öz işleri bilen barýan adamlaram yzky girelgesinden girmeli bolýarlar.
Baş girelgeleriň ählisi bu binalara ýurduň prezidenti ýa-da daşary ýurtlardan gelen ýokary wezipeli adamlardan ybarat delegasiýalar sapar edenlerinde açylýar. Galan wagt bu gapylar açylmaýar. Bellemeli zat, bu ymaratlaryň baş girelgeleriniň gulp astynda saklanýandygy, edara girjek bolsaň, aýlanyp, arka gapydan girmelidigi barada hiç hili duýduryş ýazgy hem ýok.
Şeýle-de döwlet edaralarynyň köpüsiniň binalarynyň golaýynda, hatda ýörite şu maksatlar üçin niýetlenen awtoduralgalarda hem awtoulag goýmak gadagan edilýär. Ýogsa, bu ýerlerde awtoulag durmagynyň gadagandygy barada ýörite ýol belgileri hem ýok.
Mysal üçin, paýtagtdaky Milli howpsuzlyk we Içeri işler ministrlikleriniň golaýynda Magtymguly propspektinde awtoulag goýmak ýa-da awtoulagly durmak gadagan edilýär. Arçabil şaýoly barada aýdylanda bolsa, bu ýoluň ugrundaky edara jaýlarynyň gabadynda, hatda şol köçäniň gyrasynda hem awtoulag goýmak gadagan.
Sözümizi jemläp aýtsak, bu agzalan döwlet edaralarynyň binalaryndaky düzgünleriň näme sebäpden girizilendigi barada ilata hiç hili düşündiriş berlenok.


text:
Özbegistanyň polisiýasy Daşkentde “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň gara baýdagyny köprüden kimiň asandygyny anyklamak üçin onlarça adamy sorag etdi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bu baýdagyň Daşkentiň Ýunus-Abad etrabynda 28-nji awgustda irden, Özbegistanyň garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasynda asylandygyny Özbegistandaky ençeme çeşmeden anyklady.
Baýdak bu ýerde ençeme sagadyň dowamynda asygly durup, polisiýa habar berilenden soň aýryldy we derňewler başlandy. Polisiýa köçe süpürijileri, golaýdaky bazaryň söwdegärlerini we taksi sürüjileri hem golaýdaky gyzlar üçin yslam mekdebinde okaýan okuwçylary sorag etdi.
Daşkentde 1999-njy ýylyň 16-njy fewralynda bolan ençeme bomba partlamalaryndan soň özbek häkimiýetleri yslam ekstremizminiň alamatlaryny ýok etmek boýunça çäre görüp, yslamçy toparlara agza bolmakda ýa goldaw bildirmekde güman edilenleri jezalandyrdylar.
Siriýada we Yrakda “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň düzüminde özbekleriň hem söweşýändigi barada habar berilýär. Soňky wagtda Özbegistanyň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ençeme raýatlary “Yslam döwleti” toparynyň düzüminde söweşmek üçin Siriýa bardy.
Awgustyň aýagynda “Yslam” döwleti atly söweşiji toparyň lideri Abu Bakr al-Bagdadi täjik milletlini Siriýada söweşijileriň goly astyndaky uly al-Rakka regionynyň “emiri” edip belledi.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasy daşary ýurtlar tarapyndan maliýeleşdirilýän garaşsyz guramalaryň statusy bilen baglanyşykly täze kanunyň taslamasyny tassyklady.
Bu täze kanun hökümetden aýry guramalaryň registrasiýa edilmekleri üçin edilýän talaplary has-da artdyrýar.
Mundan daşary, parlamentiň ýokarky palatasy Orsýetiň territoriýasynda käbir internet saýtlaryny gara sanawa girizmeklige ýol berýän kanunyň taslamasyny-da oňlady. Indi bu kanunlar prezident Putin tarapyndan tassyklanylmaly.
Federasiýa Geňeşiniň çarşenbe günki tassyklan dokumentleriniň hatarynda Orsýetiň Dünýä Söwda Guramasyna agza bolmak meselesi baradaky kanun hem bar.


text:
Ýurtda 2012-nji ýylda geçiriljek Türkmenistanyň ilatynyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwyna taýýarlyk işleri alnyp barylýar. Dekabr aýynda geçirilmegi planlaşdyrylýan bu çäre arkaly, Türkmenistanyň ilaty näçe diýlen soraga takyk jogap bermek göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanda ilat ýazuwy soňky gezek 1995-nji ýylda geçirilipdi.
Ýurtda ilat ýazuwy iň soňky gezek 1995-nji ýylda geçirilip, şonda Türkmenistanyň ilatynyň jemi sanynyň 4.481 milliona barabardygy mälim edilipdi. Şondan bäri ýurduň ilatynyň sany barada döwlet ýolbaşçylary tarapyndan wagtal-wagtal dürli maglumatlar berlip gelinýär.
Türkmenistanyň hökümeti dekabr aýynda geçiriljek ilat ýazuwy arkaly, bu ýagdaýa takyklyk getiriler diýen umytda. Türkmenistanyň statistika baradaky döwlet komiteti bu çäräniň üstünlikli geçirilmegi üçin ýzygiderli wagyz-propaganda işlerini alyp barýar. Bu çäräniň düzgünleri bilen ilaty tanyşdyrýar.
Metbugatda yzygiderli informasiýa berilýär
Ýurtda ors dilinde çap edilýän ýeke-täk gazet bolan “Neýtralnyý Turkmenistan” soňky bir aýyň dowamynda çykan birnäçe sanlarynda ilat ýazuwy döwründe ýazuwa alynýan adamlara nähili soraglaryň beriljekdigi we olara nähili jogap berilmelidigi barada jikme-jik maglumatlary çap edýär. Türkmen telewideniýesinde hem ilat ýazuwyna aktiw gatnaşmagy ündeýän ýazgylar häli-şindi görkezilýär.
Diňe media däl, Türkmenistanyň statistika baradaky döwlet komiteteiniň resmi websaýtynda hem ilat ýazuwynyň geçirilmeginiň ähmiýeti barada giňişleýin maglumat berilýär. Onuň şu çaka çenli geçirilmänliginiň jemgyýete ýetiren täsiri barada hem gürrüň edilýär.
“Ilat ýazuwy ilki bilen ol ýurduň ýaşaýjylarynyň sanyny bilmek üçin gerek. Ilatyň sany barada gündelik ýöredilýän maglumatlar, nebsimiz agyrsa-da, ilatyň takyk hasabyny anyklamaklyga doly mümkinçilik berip bilmeýär” diýip, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň resmi websaýtynda
bellenýär.
Ozalky maglumatlaryň takyklygy
Türkmenistanda yzygiderli kadaly ilat ýazuwy geçirilmese-de, Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe agzalýan komitetiň ýyllyk statistiki neşirlerinde ýurduň jemi ilatynyň sany barada maglumatlar çap edilýärdi. Mysal üçin, 2000-2005-nji ýyllar aralygy boýunça bu komitetiň statistik maglumatlar ýygyndysynda ýurduň ilatynyň sanynyň 6 million 746 müň adamdygy baradaky maglumat ýerleşdirilipdir. Emma bu sanlaryň ygtybarlylygy, käbir ýerli hem halkara synçylar tarapyndan şübhe astyna alnyp gelinýär.
Ýewraziýa internet sahypasynyň şu ýylyň 21-nji awgustynda çap eden maglumatynda, 2006-njy ýylda türkmen resmileri tarapyndan ýurduň ilat sanynyň jemi 6 milliondan geçdi diýlip habar berilýän döwürlerinde, onuň halkara synçylary tarapyndan 4.6 milion töweregi diýlip çak edilendigini ýazýar.
Emma Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň 2006-nji ýylda Nyýazow aradan çykyp, ýurtda häkimiýet çalşandan soňky ýaýradýan ýyllyk statistik neşirlerinde ilat sany barada maglumatlar asla çap edilmeýär.
Türkmenistanyň çäginde näçe adam ýaşaýar diýlen soraga takyk jogap tapmaga taýýarlyk görlüp, bu barada mediada yzygiderli wagyz-propaganda işleri geçirilýän häzirki wagtda, öňde duran bu çäräniň näderejede ygtybarly boljagy ýene sorag astynda.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň websahypasynda dekabr aýynda geçiriljek ilat ýazuwy döwründe sowallara nähili jogap bermelidigini her bir adamyň diňe özüniň kesgitlemelidigi, ilatdan alnan maglumatlaryň gizlinliginiň kepillendiriljekdigi aýdylýar.
Döräp biljek kynçylyklar
Emma Türkmenistanda propiska, ýagny ýaşaýan ýeriňe ýazylmak düzgüniniň henizem dowam edýändigi we hut şol sebäpden-de muňlerçe adamyň iş we beýleki maksatlar bilen öz ady ýazga alnan ýerden uzaklarda, iň bärkisi ýurduň beýleki oba-şäherlerinde ýarym-resmi ýagdaýda ýaşaýandygy göz öňünde tutulsa, käbir ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, ähli adamlaryň bu çärä öz islegi bilen gatnaşjakdygy ikuçly.
Şeýle pikiri öňe sürýänlerden birem öňki hökümet işgäri, häzirki pensioner, aşgabatly Ilaman. Ol daşary ýurtlarda ýarym-resmi ýagdaýda işläp ýören müňlerçe türkmenistanlylary hem göz oňüne alsaň, bu problemanyň geriminiň has uludygyny aýdýar.
Ilaman: “Geçiriljek ilat ýazuwynda beriljek soraglaryň käbiri halk üçin ynjyk bolan meseleleri gozgaýar. Mysal üçin, daşary ýurtlarda haýsy garyndaşlaryň işleýändigi baradaky soraga garyndaşlary daşary ýurtlarda bikanun ýaşap ýörenleriň hakykaty arkaýyn aýdyp biljekdigine göz ýetirmek kyn” diýip, belledi.
Emma 2012-nji ýylda geçiriljek ilat ýazuwyna ygtybarlylyk bermek, hem-de ony halkara standartlaryna gabat getirmek üçin Türkmenistanyň hökümeti degişli çäreleri görýär. Bu maksat bilen diňe wagyz-propaganda işleri däl, ilat ýazuwynda soraljak soraglaryň tertibiniň BMG-niň Çagalar fondy bilen bilelikde düzülýändigini hem habar berýär.


text:
Halaç şäherçesiniň günorta tarapynda, Türkmenabat - Atamyrat ulag ýolunyň ugrunda döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň täze toplumy emele geldi. Iki gatdan ybarat kottej görnüşli jaýlaryň 4-si, bir gatly, üç-dört otagly jaýlaryň hem 10-sy gurlup, olaryň açarlary jaý eýelerine gowşuryldy. Şäherçe-de ýene-de döwletden alynýan ýeňillikli karzyň hasabyna gurulýan jaýlaryň 22-sinde gurluşyk işleri tamamlanyp barýar. "Allaberen Towça", "Altyn gum", "Rahat zaman" hususy gurluşyk kärhanalary 2016-njy ýylyň dowamynda ýene-de şeýle ýaşaýyş jaýlarynyň 18-sini gurmagy meýilleşdirýär.
Halaç şäherçesinde täze jaýlar eýelerine gowşuryldy
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu mesele bilen gyzyklanyp, Yrakly türkmenleriň iň uly syýasy partiýalaryndan biri bolan “Yrak türkmen frontunyň” halkara gatnaşyklar bölüminiň ýolbaşçysy Dr. Hijran Kazanji bilen söhbetdeş boldy. Azatlyk Radiosy: Yrakly türkmenleriň bu saylawlara taýýarlanyşy we hödürlän kandidatlary barada bize dolurak maglumat beräýseňiz? Dr.Hijran Kazanji:
Yragyň öňki prezidenti Saddam Hüseýniň 2003-nji ýylda häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginden soňra, türkmenlere demokratik ýagdaýlarda ýaşamaga mümkinçilik döredi. Bu Yrakda geçirilen üçünji ses berişlikdir. Häzirki döwürde Yrakda demokratiýa assa-ýuwaşdan ornaşyp başlady. Bu saýlawlarda ilkinji gezek açyk sanaw esasynda ses berişligiň geçirilmegi gaty uly ädim boldy.
Yrakda hiç bir partiýanyň özbaşyna häkimiýeti eýelärlik derejede ses alyp bilmejegi üçin dürli koalisiýalar döredildi. “Yrak türkmen fronty” hökmünde biz hem olardan biri bolan “El-Yrakiýýe” bileleşigine goşuldyk. “El-Yrakiýýe” Yrakda Türkmen ili regiony bolan Kerkuk, Mosul, we Salahetdin ýaly şäherlerde iň täsirli koalisiýalardan biridir. Şonuň üçin bu bileleşigiň hatarynda saýlawlara gatnaşmagy makul bildik.
Ses berişligiň deslapky netijelerine görä, bu koalisiýa iň öňde barýan toparlardan biridir. Bu hem biziň islän derejämize ýetjekdigimizi umyt etmäge esas döredýär. Azatlyk Radiosy: Siz nähili netije gazanmagy umyt edýärsiňiz? Dr.Hijran Kazanji:
Elbetde, umydymyz parlamente girmegi başaran türkmenleriň sanynyň mümkin boldugyça köpräk bolmagydyr. Ses berişligiň doly netijesi yglan edilmedi, emma deslapky netijelere görä, biziň alty kandidatymyzyň saýlawlarda ýeňiş gazanjakdygyny aýtmaga esas bar.
Eger saýlanan kandidatlarymyzyň sany ýedä ýa sekize ýetse, elbetde, bu gowy netije gazandygymyz bolar. Azatlyk Radiosy: “Yrak türkmen fronty” tarapyndan bu saýlawlara näçe kandidat hödürlendi, olaryň anyk sany we öz kandidaturalaryny hödürlän regionlary barada maglumat berip biljekmi? Dr.Hijran Kazanji:
Kerkukdan iki, Mosuldan üç we Salahatdinden hödürlenen kandidatlarymyzyň sany bir, biz şu kandidatlaryň parlamente girmegi başarjakdygyny çak edýäris. Bu saýlawlara gatnaşýan kandidatlarymyzyň jemi sany bolsa 18 adam.
Suleýmaniýa ýaly regionynlardan hödürlenen kandidatlarymyzyň ýeňiş gazanjakdygyny aýtmak kyn, sebäbi şol regionyň şertleri, şol sanda ses berişligiň o diýen adalatly geçirilmezligi biziň ýagdaýymyzy hasam kynlaşdyrýar. Azatlyk Radiosy: Bu saýlawlarda “Türkmen frontundan” başga-da türkmenlere wekiliçilik edýän partiýalar bar, şeýle dälmi? Dr.Hijran Kazanji:
Umuman aýdylanda, türkmenler dört esasy koalisiýanyň hatarynda saýlawlara gatnaşdylar. Biziň toparymyz “El-Yrakiýýe” we beýleki bir topar bolsa premýer-ministr Al-Malikiniň ýolbaşçylygyndaky bileleşige goşuldy. Şaýylaryň bileleşigine we sünnüleriň köpçülikdäki toparlaryna-da goşulanlar boldy.
Emma saýlawlaryň deslapky netijelerine görä, “Türkmen frontundan” beýleki türkmen partiýalaryň bu saýlawlardan öz garaşýan netijelerini alyp bilmejegini aýtmaga esas bar. Azatlyk Radiosy: Siziň partiýaňyzyň kandidatlary bilen beýleki türkmen partiýalaryna wekilçilik edýän kandidatlaryň arasynda-da ýaryş bolandyr, bu Yrakly türkmenleriň sesleriniň bölünmegine sebäp bolmadymy? Dr.Hijran Kazanji:
Elbetde, diňe Kerkukdan öz kandidaturasyny hödürlän türkmen kandidatlarynyň jemi sany 36. Bu, elbetde, türkmenleriň sesleriniň bölünmegine sebäp boldy.
Bu diňe türkmenlere mahsus mesele däl, ähli partiýalarda-da şeýle bölünişikler boldy. Bu sunnülerde-de şeýle boldy, şunlukda, olaryň tarapdarlarynyň hem sesleri bölündi. Emma Yragyň bir hakykaty bar, mundan öňki saýlawlarda halk etniki toparlar hökmünde saýlawlara gatnaşan bolsa, häzirki ses berişlikde ilat kim ýurda köpräk hyzmat eder öýtseler, şolara ses berdiler. Azatlyk Radiosy: Jenap dr. Kazanji, saýlawlara türkmenler hökmünde diňe bir bilelşik ýa koalisiýa hökmünde gatnaşmaga mümkinçilik bolmadymy, bu barada tagalla etdiňizmi? Dr.Hijran Kazanji:
Elbetde, bu barada tagalla etdik, emma käbir syýasy bileleşikler we koalisiýalar muňa belli derejede päsgelçilik döretdiler. Sebäbi her topar öz talaplaryny birinji planda goýdy. Olaryň beýleki bileleşikleriň hatarynda saýlawlara gatnaşmagyna garamazdan esasy meselede biz pikirdeş, meselem, biziň hiç birimiz Kerkugyň haýsydyr bir federasiýa goşulmagyny islemeýäris.
Türkmen diliniň Yrakda resmi dilleriň hataryna girizilmegi meselesinde-de biziň hemämiz pikirdeş, yagny biziň ählimiz esasy temalara deň nukdaýnazardan çemeleşýäris. Emma käbir kiçi meselelerde, elbetde, her adamyň garaýyşy tapawutly, bu hem demokratiýanyň esasy özenlerinden biridir. Azatlyk Radiosy: Kerkugyň statusy baradaky mesele uzak wagtdan bäri gürrüň edilýän bir tema, käbirleri munuň kürtler tarapyndan dolandyrylýan federatiw regiona goşulmagyny goldap çykyş edýärler, siziň bu baradaky garaýşyňyz nähili? Dr.Hijran Kazanji:
Yragyň parlamenti tarapyndan tassyklanan esasy kanunyň täze görnüşiniň 140-njy maddasynda Kerkugyň statusy baradaky oňşuksyzlygyň üç tapgyrdan ybarat tagalla esasynda çözülmelidigi aýdylýar.
Bu tapgyrlar şeýle. Ilki bilen regiony durnuklylaşdyrmak, ýagny Kerkukda kadaly ýagdaýy ornaşdyrmak, ondan soňra ilat sanawyny geçirmek we onuň yzy bilen hem Kerkugyň statusy barada referendum geçirmek.
Regiony kadalaşdyrmak diýlen madda Kerkukda mal-emlägiň we jaýdyr-ýerleriň eýeçilgi baradaky jedelli problemalary çözmegi göz öňünde tutýar. Emma häzirki döwürde kerkuk administrasiýasynda jeddelli ýerlerdir jaýlar bilen baglanyşykyly 10 000 töweregi iş papkasy bar. Olardan häzirlikçe diňe 2 %-i çözüldi.
Şeýle dartgynly problemalar çözülýänçä ilat sanawy-da geçirilip bilinmez we ilat sanawy geçirilmedik halatynda referendumyň hem geçirilmegi mümkin däl. Eger şeýle ýagdaýda ses berişlik geçiriläýse, bu ýalnyş netije bilen tamamlanar. Aýtjak bolýan zadym, Kerkuk baradaky problema syýasy meseledir.
Şunlukda Kerkugyň ýaşaýjylary, meselem, türkmenler, araplar we kürtler ýygnanyşyp, “regionyň häkimiýetini nähili dolandyrmaly” diýlen meselede özleri ylalaşyga gelmeli, onuň başga çözgüdi ýok.
Eger Kerkuk ol regiona ýa bu regiona garaşly edilmäge synanşylsa, bu şol töwerekde ýaşaýan etniki toparlaryň arasynda ylalaşmazlyga we dartgynlylyga ýol açar. Bu problemanyň şeýle aňsat çözgüdi barka, biz näme üçin durnuksyzlyga sebäp boljak ädimler ätmeli, ählimiz oturyp, maslahatlaşyp, bu meselä çözgüt tapmaly.
Yrakda geçirilen bu saýlawlaryň netijesinde täze hökümet iş başyna geçse, Kerkuk baradaky meselä hem çözgüt tapmaga synanşyljakdygyna umyt edýärin. Sebäbi Yrakda demokratiýa haýal hem bolsa, ornaşyp başlady, şunlukda syýasy liderlerimiz syýasy problemalaryň syýasy ýollar arkaly çözülmelidigine ynanyp başladylar.
Men 2005-nji ýylda saýlanan hökümet bilen 2010-njy ýylda hökümet başyna geçjek häkimiýetiň we bu hökümetde geňeşiljek temalaryň tapawutly boljakdygyna ynanýaryn. Sebäbi Yragyň ilaty dialogy, problemalary we ylalaşmazlyklary gepleşikler arkaly çözmegi öwrenip başlady. Bu hem öz nobatynda gaty oňyn ösüşdir.
Azatlyk Radiosy: Kerkugyň geljekki statusy baradaky mesele bilen bagly siziň pozisiýaňyz şeýleräk ýaly. Meselem, Kerkuk ozaly bilen-ä Kürdüstan atly federatiw regiona goşulmaly däl we Kerkuga ýörite status berilmeli, eger ýörite status berilmejek bolsa, onda ol Yragyň merkezi hökümetine garaşly edilmeli, şeýlemi? Dr.Hijran Kazanji:
Hawa. Eger Kerkugyň kürt regionyna garaşly edilmegi barada gürrüň etsek. Serediň, bärde diňe kürtler ýaşanok. Eger bu mesele barada Erbili mysal hökmünde alsak, 1994-nji ýyldaky Erbil bilen häzirki Erbili deňeşdirip görüň.
Dogry, Erbilde abadançylyk işleri amala aşyrylýar we belli bir derejede durnuklylyk hem ornaşdyryldy, emma türkmenleriň milli hak-hukuklary elinden alyndy.
Demirgazyk Yragyň demografik ýagdaýyna seredeniňizde, kürtler, elbetde, birinji orunda dur. İkinji uly topar türkmenlerdir. Bir regionyň ikinji uly etniki toparyny emele getirýän türkmenleriň syýasy, medeni we beýleki hak-hukuklary elinden alnan bolsa, Kerkuk kürtleriň regionyna goşulan ýagdaýnda bu şäherde hem şol problemalar gaýtalanar.
Şonuň üçin Kerkugyň ilaty şeýle çözgüde garşy. Olar Kerkugyň ýörite statusa eýe bolmagyny, eger beýle çözgüt mümkin bolmasa, onda onuň Bagdada garaşly bolup galmagyny isleýärler.
Bu diňe türkmenleriň däl, Kerkugyň ähli ýaşaýjylarynyň, şol sanda araplaryň we kürtleriňem talabydyr.


text:
Päkistanda ekstremizimde aýyplanyp 5 amerikan raýaty tussag edildi. Päkistanyň resmileriniň beren maglumatyna görä, bu adamlar Päkistanyň Penjap welaýatynda ele salnypdyr.
Käbir maglumatlara görä, tüssag edilen amerikan raýatlary bilen üç päkistanly hem-de beýleki ýurtlaryň birnäçe raýatlary hem tussag edilipdir.
ABŞ-nyň resmileri tussag edilenleriň geçen aý Wirjiniýa ştatynda dereksiz ýiten ýaşlaryň bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Şonda duýdansyz öýlerini terk eden ýaşlaryň öz dogan garyndaşlary bilen hoşlaşyp ýazan wideo ýazgysynda “musulmanlar goraga mätäç” diýendikleri habar berilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Amerikanyň ýokary derejeli baýragy beriljek 15 adamyň hataryna Germaniýanyň kansleri Angela Merkeli hem goşdy. Angela Merkel birleşen Germaniýa ýolbaşçylyk edýän ilkinji zenan we günorta Germaniýanyň wekilidir.
“Prezidentiň azatlyk medalyny” aljaklaryň arasynda 1989-1993-nji ýyllarda ABŞ-a ýolbaşçylyk eden, ýurduň 41-nji prezidenti Jorj Buş, milliarder Warren Buffet we şahyr Maýa Angelou hem bar.
Obamanyň aýtmagyna görä, bu adamlaryň ählisi dürli ugurlarda işläp, uly üstünlikleri gazandylar: “Bularyň durmuşy medeniýeti baýlaşdyrdy we ruhlandyrdy. Şeýle-de Amerikany we dünýäni ýaşamak üçin gowy ýere öwürdi”.
Bu baýragyň gowşurylyş dabarasy indiki ýylyň başynda bolar diýlip garaşylýar.


text:
Aşgabat, 5-nji ýanwar. «Türkmenportal».
7-8-nji fewralda 18.00-da Ähli söýgülileriň gününe bagyşlanyp, «Türkmenistan» kinokonsert meкkezinde “Orkestrleriň parady” atly uly şowhunly şüweleň geçiriler. Konsertiň maksatnamasyna daşary ýurtlaryň ady rowaýata öwrülen aýdymçylarynyň, şol sanda Pol Morianyň ýolbaşçylygyndaky meşhur fransuz orkestriniň, nemes kompщzitory, saz timarlaýjysy we dirižýory Jeýms Lastyň eserleri girizilipdir.
Keramatly Walentin gününde geçiriljek konserte çakylygyň ýatdan çykmajak sowgat boljakdygyny unutmaň! Petekleri telefon arkaly we elektron poçta boýunça sargyt etmek bolar: vshustova@mail.ru 8 67 18 55 55; 34 52 27; 8 64 02 30 34.
Rasul Klyçewiň orkestriniň ýerine ýetirmegindäki ajaýyp sazlar baradaky maglumaty we Türkmenistanyň beýleki afişalary bilen afişa atly rubrikamyzda tanşyp bilersiňiz.


text:
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Müsürde organ işgärleri tarapyndan tussag astyna alnan işgärleriniň ikisem düýn azatlyga goýberildi.
Radionyň işgärleri Robert Taýt bilen Abdelilah Nuaými 4-nji fewralda Müsüriň paýtagty Kaire baran batlaryna ýurduň polisiýasy tarapyndan tussag astyna alnypdylar.
Olar ýurtda dowam edýän syýasy protestler barada ýörite reportaž taýýarlamak maksady bilen Müsüre barypdylar.
Robert Taýt düýn elektron poçta arkaly ýollan gysgajyk hatynda özleriniň sag-aman Praga tarap ýola düşendiklerini habar berdi.
Şeýle hem, ol öz hatynda Müsüriň häkimiýetleriniň tussaglykdaky žurnalistlere adamkärçilikli çemeleşýändikleri barada her nähili beýanat ýaýradýandyklaryna garamazdan, özlerine asla adamkärçilikli çemeleşilmändigini belläpdir.


text:
Iki ýa-da birnäçe adamyň arasyndaky sözleşige gepleşik (dialog) diýilýär. Gepleşige gatnaşýan adamlaryň sözleşýän wagtlaryndaky mimikasy, hereketi, hal-ýagdaýy barada berilýän maglumatlar, şeýle hem gepleşigi baglanyşdyrmaga hyzmat edýän sözler awtoryň sözüdir.
Oraz:
-- Nartäç! -- diýip gygyrdy.
Gepleşige gatnaşýanlaryň sözi baglaýjy sözler arkaly baglanyşýar.
Eger gürrüň iki adam arasynda gitse, haýsy sözüň kime degişlidigini bildirýän söz ýazylyp, soň bolsa olaryň ady ýa ol sözüň kime degişlidigini bildirýän söz ýazylmaýar.
Käbir ýagdaýlarda gepleşik köp adamyň arasynda gitse-de, olaryň her biriniň aýdan sözüniň öňünden ady ýa ol sözüň kime degişlidigini bildirýän söz ýazylmaýar.
-- Gutly bosun!
-- Ogul ýaşy uzyn, bolsun!
-- Taňryýalkasyn!
Gepleşik ýazuw bilen beýan edilende, awtoryň sözünden soň pikir gutarnykly görnüşe geçen ýagdaýynda nokat ýa iki nokat goýulýar.
Gepleşige gatnaşýanlaryň sözleri täze setirden kese çyzyk goýlup, baş harp bilen ýazylýar. Gepleşige gatnaşýanlaryň sözleriniň soňundan, sözlemiň pikir aňladyşyna görä, nokat, sorag, ýüzlenme belgileriniň biri goýulýar.
Awtoryň sözi gutarnykly ýagdaýa geçmänkä, gepleşige gatnaşýanlaryň sözleri başlansa, onda awtoryň sözüniň yzyndan ikn nokat goýulýar. Eger gepleşige gatnaşýanlaryň sözünden soň baglaýjy kömekçiler gelse, onda olaryň arasynda kese çyzyk getirilýär. Şunda gepleşige gatnaşýanlaryň sözleri sorag ýa ýüzlenme sözlemlerinden bolsa, sözlemleriň soňundan sorag ýa ýüzlenme belgisi goýulýar. Ýöne habar sözleminden soň nokat goýulmaýar.
Diýip, diýşip, diýen baglaýjy sözlerinden soň oturyň goýluşy başganyň sözündäki ýalydyr.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu Ankara we Tähran, regiondaky mezhep agzalalygynyň soňuna çykmak üçin, «umumy perspektiwa» işläp düzmeli diýdi.
Dawutoglu bu sözleri 5-nji martda, Tährana sapary mahalynda aýtdy.
"Biziň başga-başga garaýyşlarymyz bolup biler, emma biz öz taryhymyzy ýa-da geografiýamyzy üýtgedip bilmeýäris» diýip, ol Eýranyň wise-prezidenti Işa Jahangiriniň ýanynda durup aýtdy.
«Türkiýe bilen Eýranyň regiondaky doganlaryň arasyndaky duşmançylygy soňlamak, etniki we mezhebara konfliktleri duruzmak üçin umumy bir perspektiwa işläp düzmegi örän möhüm» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Jahangiri käbir regional meselelerde başga-başga garaýyşlaryň bardygyny boýun aldy, ýöne Tähranyň sebitde durnuklylygy gazanmak üçin elden gelen tagallany gaýgyrmajakdygyny hem sözüne goşdy.
Türkiýe we Eýran Siriýadaky uruş babatda başga-başga pikirde durýar. Eýranyň şaýy režimi Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýar, Türkiýe bolsa bu režimi tankytlaýan sünni oppozisiýasyny goldaýar.


text:
Ukraina Çernobyl heläkçiliginiň 25 ýyllygyny bellemäge taýýarlanýar. Ol dünýäde bolup geçen iň ýaramaz atom heläkçiligi hasaplanylýar.
Çernobyl atom elektrik stansiýasyndaky partlama 1986-njy ýylyň 26-njy aprelinde ýüze çykypdy. Köp mukdarda radioaktiw şöhle howa ýaýrady, şol sanda Ýewropa döwletleriniň ençemesiniň üstüne bardy.
Heläkçiligiň golaýyndaky ukrain hem belarus ilatyndan müňlerçe adamy öz jaýlaryndan göçürmeli bolupdy.
Geçen hepdede Kiýewde bolup geçen ýardam berijileriň halkara maslahatynda Çernobyl üçin 550 million ýewro toplanyldy. Çernobylyň daşyna täze örtgi etmek üçin 740 million ýewro gerek.


text:
Eýranyň täze saýlanan prezidenti Hassan Rohaniniň bu wezipedäki ilkinji metbugt konferensiýasynda “Etemad” gündelik neşiriniň žurnalisti ondan oppozisiýa agzalary Mir Hosseýn Musawini we Mehdi Karrubini boşatmak wadasy barada gytaklaýyn sorady. Rohani oppozisiýa wekillerini boşatmak barada saýlaw kampaniýasynyň gidişinde söz beripdi.
Iki ýyldan gowrak wagt bäri öý tussaglygynda saklanýan Musawini we Karrubini boşatmak ýaňy saýlanan prezident Hassan Rohaniden garaşylýan esasy hereketleriň biridir.
Rohani öz saýlaw kampaniýasynda bu iki syýasatçynyň boşadylmagyna ýardam bermek barada ençeme gezek wada beripdi.
Syýasy tussaglar
Musawi we Karrubi 2009-njy ýylyň gapma-garşylykly prezidentlik saýlawlarynda Mahmud Ahmadinejadyň gaýtadan saýlanmagyna garşy çykyş edipdi we saýlawlardan soň adam hukuklarynyň depelenmegini ýazgarypdy.
Musawi öz aýaly Zahra Rahnaward we reformaçy ruhany Karrubi bilen bilelikde 2011-nji ýylyň fewral aýynda Tunisde we Müsürde bolan gozglaňlary goldamak üçin demonstrasiýa geçirmeklige çagyryşlaryndan soň öý tussaglygyna höküm edilpdi.
Rohaniniň ilkinji metbugat konferensiýasynda “Etemad” neşiri onuň syýasy tussaglary boşatmak barada beren wadasyna degişli soragy orta atdy.
Oňaýsyz sowal
Özüni Mohammad Hossein Mehrzad diýip tanadan žurnalist Rohaniden ýurduň polisiýa mahsus atmosferasy barada sorag berdi.
“Siz öz saýlaw kampaniýaňyzyň gidişinde esasy maksatlaryňyzyň biriniň ýurduň howpsuzlyk [gulluklarynyň zoruna] esaslanýan atmosferasyny ýok edip, ony syýasy bir atmosfera öwürmekdigini köp gezek aýtdyňyz. Käbir syýasatçylar babatynda girizilen çäklendirmeleriň soňuna çykmak üçin sizde nähili programma bar?” diýip Mehrzad sorady.
Rohaniniň jogaby
Rohani muňa jogap berip, “adamlar ýagdaýy özgertdiler” diýdi we sözüniň üstüni ýetirip, hökümetde dostlukly atmosferany, medeni atmosferany döretmek barada ylalaşyga gelnendigini aýtdy.
Şeýle-de Rohani käbir meseleleriň wagt talap edýändigini aýtdy. Ol birnäçe meseleleriň prezidente we ýerine ýetiriji häkimiýete bagly bolman, häkimiýetiň ähli gatlaklarynyň bile işleşmegini talap edýändigini belledi, emma köp meseleleriň çözülmegi üçin ýoluň açyljakdygyna ynam bildirdi.
Emma žurnalist Hossein Mehrzad öz soragyna jogap almak üçin tutanýerli çykyş etdi we Rohaniden edilýän talaplary ýerine ýetirmek ugrunda hereket etmäge wada bermegi talap etdi.
Rohani özünden eilen talaplardan degişme bilen gutulmaga çalyşdy.
Rohaniniň öz wadalaryny ýerine ýetirmäge näderejede ukyply boljagy belli däl. Musawiniň, Zahra Rahnawardyň we Karrubiniň öý tussaglygy astyna alynmagy baradaky karar ýurduň baş lideri aýatolla Ali Hameneýi tarapyndan çykarylypdy.
Şol bir wagtda-da oppozisionerleriň boşadylmagy ýurduň oppozision hereketi we Rohanini saýlan ses berijileriň köpüsi üçin öňyn özgerişlik bolup bilerdi.


text:
Demirgazyk Koreýa özüniň ýadro ýaraglary programmasy baradaky alty taraply halkara gepleşiklere dolanyp gelmek isleýändigini aýdýar.
Ýöne ol bu meselede özüniň Birleşen Ştatlar bilen planlaşdyran aýratyn gepleşiklerinde progres bolmalydygyny aýdýar.
Ýurduň döwlet eýeçiligindäki Merkezi habarlar gullugy Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Joň-Iliň bu beýanaty Hytaýyň premýer ministri Wen Jiabao bilen duşuşyk mahalynda edendigini ýazýar.
Demirgazyk Koreýa aprel aýynda özüniň Hytaý, Ýaponiýa, Orsýet, Günorta Koreýa we Birleşen Ştatlar bilen alnyp barylýan alty taraply gepleşiklerden çykýandygyny yglan edipdi we maý aýynda öz ikinji ýadro synagyny geçiripdi.
Birleşen Ştatlar Demirgazyk Koreýa bilen ikitaraplaýyn gepleşikleriň mümkindigini aýdypdy we Waşingtonyň alty taraply gepleşiklerde progres görmegi umyt edýändigini nygtapdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň ýadro baýlaşdyrmak programmasy baradaky geçiş ylalaşygynyň aýyň aýagyndaky soňky möhlete ýetişip-ýetişmejegi aýdyň däl diýdi.
Kerri bu sözleri 14-nji martda, Müsüriň Gyzyl deňiz kurort şäheri Şarm El-Şeýhde geçirilýän inwestisiýa konferensiýasy mahalynda aýtdy.
Bu sözler Şweýsariýada, Eýran bilen gepleşikleriň 15-nji martda başlanjak täze tapgyrynyň öň ýanynda aýdyldy.
Kerri men size «biziň ylalaşyga gelip biljegimizi ýa bilmejegimizi aýdyp biljek däl» diýdi.


text:
Ýekşenbe güni Hytaýyň “Konfusiýa” adyndaky parahatçylyk baýragyna hödürlenenleriň hataryna “Mikrosoft” kompaniýasyny esaslandyryjy Bil Geýts bilen BMG-niň ozalky Baş sekretary Kofi Annan hem goşuldy.
Hytaýda döredilen bu “Konfusiýa” baýragy Nobel baýragyna alternatiw baýrak hökmünde suratlandyrylýar. Geçen ýyl bu parahatçylyk baýragy “Kawkaz regionynda separatizmiň öňüni almakda bitiren hyzmatlary üçin” Orsýetiň häzirki prezidenti Wladimir Putine berildi.
Bu ýyl bu baýraga hödürlenenleriň arasynda tibet buddistleriniň ikinji lideri hasaplanylýan Pançen Lama 11-nji hem bar. Ýöne tibetlileriň köpüsi Pançen Lamanyň Pekin tarapyndan bellenilen adamdygyny aýdyp, onuň liderlik roluny ykrar etmeýärler.


text:
Penşenbe güni katolik hristianlaryň müňlerçesi Isa pygamberiň doglan gününi bellemek üçin onuň dünýä inen ýeri hasaplanylýan Palestina degişli Günbatar kenardaky Betlehem şäherçesine ýygnandylar.
Ysraýylyň hökümeti Palestinanyň Gaza Sektoryndaky hristianlaryň hem Günbatar Kenardaky Betlehem şäherçesine geçip bilmekleri üçin 24 sagatlyk rugsat girizdi.
Isa Mesihiň doglan gününi dünýäniň katolik hristianlary şu gije belleýän bolsalar, prawoslaw hristianlar ony ýanwaryň başynda bellärler.
Palestinanyň turizm ministri Hulud Duaýbess şu 2009-njy ýylyň dowamynda Günbatar Kenardaky Betlehem şäherçesine 1 million 600 müň töweregi turistiň sapar edendigini aýdýar.


text:
“Türkmen inisiatiwasy” guramasy “Aýallara garşy diskriminasiýanyň ähli görnüşlerini ýok etmek boýunça” BMG-niň konwensiýasynyň ýerine ýetirilişi barada ýaýradan hasabatynda Türkmenistanyň bu ugurdan görýän çärelerine baha berip, öz rekomendasiýalaryny teklip edýär.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasy Türkmenistanyň hökümetiniň soňky ýyllarda kabul eden käbir kararlarynyň ýurtda adam hukuklary we demokratiýa bilen bagly ýagdaýyň belli bir derejede gowulanmagyna getirenligi barada pikir döredýänligini belledi.
Bu gurama türkmen hökümetiniň ädimlerine Ýewropa Bileleşiginiň ýurduň özgerişe taýýarlygy hökmünde garap, ozal 11 ýyl dowam eden gadagançylygy ýatyryp, 2009-njy ýylyň aprelinde Türkmenistan bilen wagtlaýyn söwda ylalaşygyny baglaşmaga ýol açanlygyny belleýär.
Maglumatda Türkmenistanyň kabul eden we halkara jemgyýetçiligi tarapyndan makullanan ädimler sanalyp geçilýär.
Ädilen ädimler
“Türkmen insitiatiwasynyň” hasabatynda bellenmegine görä, Türkmenistan BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň we BMG-niň Türkmenistanda din azatlygy boýunça dokladçysynyň ýurda barmagyna rugsat etdi.
Türkmen hökümeti öz raýatlarynyň ýurduň içinde hereket etmek düzgünlerini aňsatlaşdyrdy. Ilatyň internetden peýdalanmagy uçin käbir çäreleri amala aşyrdy, emma çäklendirmelerini we internete gözegçiligini saklap galdy.
Türkmenistan täze Konsititusiýany kabul etdi, emma Baş kanun ýurtda häkimiýetleriň gözegçiligini öňküsindenem güýçlendirdi. Türkmenistan BMG-niň ösüş programmalary bilen hyzmatdaşlyga taýýarlygyny mälim etdi.
Hasbata görä, Türkmenistanyň çäreleri makullanmaly öňegidişlik bolsa-da, olar has düýpli reformalaryň ýolunda diňe ujypsyz ädimler bolup durýar.
Bar bolan problemalar
Hasabatda Türkmenistanyň aýallara garşy diskriminasiýanyň ähli görnüşleirni ýok etmekde BMG-niň konwensiýasy boýunça borçlarynyň ençemesini we öň teklip edilen rekomendasiýalary ýerine ýetirmänligi bellenýär.
Maglumata görä, problemalar esasan aýallaryň deň hukuklylyk meselesine, olaryň göni we gytaklaýyn diskriminasiýasyna, aýallaryň maşgaladaky we jemgyýetdäki hukuklarynadyr ornuna degişli. Aýallaryň ýurduň syýasy durmuşyna has giň gatnaşmagy üçin hem çynlakaý ädimler ädilmedi.
Aýallara garşy zorluk problemasynyň gaýragoýulmazys çözülmegi üçin türkmen hökümetiniň çäre görmeýänligini, şeýle zorluklaryň öňüni almak, aýallary goramak, olara ýardam bermek boýunça zerur kanunlaryň-da ýetmezçilik edýänligi “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň hasabatynda bellenilýär.
Aýal-gyzlaryň bilim almak we işlemek, saglygyny bejermek ýaly mümkinçilikleriniň çäkliligi problemalaryň ýene biri bolup durýar. Bu problemanyň oba ýerlerinde has-da agyrdygy maglumatda aýdylýar.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatullin adam hukuklaryna degişli problemanyň Türkmenistanda ähli derejelerde gozgalmagynyň ähmiýetini nygtap, problemalary ýaşyranyň bilen olary çözüp bolmaýanlygyny belledi.
“Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň “Aýallara garşy diskriminasiýanyň ähli görnüşlerini ýok etmek boýunça” BMG-niň konwensiýasynyň berjaý edilişi barada çap eden we BMG-niň bu Konwensiýa boýunça komitetine tabşyran hasabatynda
Türkmenistanyň hökümetine birnäçe rekomendasiýalar edilýär.
Rekomendasiýalar:
Aýallara garşy kanun taýdan we iş ýüzünde bar bolan diskriminasiýanyň ähli görnüşlerini aradan aýyrmak boýunça programmalary düzmek.
Konstitiusiýanyň aýdyň we demokratiýany hem graždan azatlyklaryny kepillendirýän netijeli dokument bolmagy üçin oňa düzedişleri girizmek.
Hökümete degişli bolmadyk garaşsyz guramalaryň we erkin habar serişdeleriniň ýurtda işlemegine rugsat bermek.
BMG-niň şikaýatlara garaýan geňeşiniň talaplaryna resmi jogap bermek.


text:
Britaniýanyň goranmak ministri Filip Hammond Britaniýanyň käbir harby goşunyny Owganystandan wagtyndan öň yzyna çagyrmak meselesine garalýandygyny mälim etdi.
"The Guardian" gazetine beren interwýusynda Hammond “mümkin boldugyndan has köp esgeri has uzak möhlete çenli saklamak” barada alty aý mundan ozal harbylara görkezme berlendigini tassyklady.
Plan boýunça Britaniýa ýylyň ahyryna çenli Owganystandan 500 esgerini çykaryp, galan 9 müň esgerini ýurduň howpsuzlyk güýçlerine kömek etmek üçin galdyrmaly edilipdi.
Ýöne ministriň sözlerine görä, harbylar 2013-nji ýylda Owganystandaky britan goşunynyň sanyny has hem kemeldip boljakdygyny aýdýarlar.


text:
21-nji noýabrda türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýanyndaky Statistika boýunça pudagara geňeşiň nobatdaky mejlisi boldy. Duşuşyga geňeşiň agzalary we Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň jogapkär işgärleri gatnaşdylar.
Geňeşiň mejlisiniň gün tertibine girizilen meseleleriň arasynda oba hojalygy boýunça döwlet statistika hasabaty görnüşlerini pudaklaýyn statistika hasabat görnüşine geçirmek, statistiki maglumatlaryň elektron usulda ýygnalmagyna geçmegiň barşy, Statistika boýunça pudagara geňeşiň ozal kabul eden çözgütleriniň ýerine ýetirilişi bilen bagly meseleler, 2016-njy ýyl üçin ministrlikleriň we pudak edaralarynyň statistika işleriniň meýilnamalarynyň taslamalary bar.
Mundan başga-da, ykdysady işiň görnüşleriniň Döwlet klassifikatory (NAСE. Rev.2) ikinji wersiýasyny özleşdirmek boýunça uly işler durmuşa geçirildi. Ony beýleki statistiki tertipleşdirijiler bilen utgaşdyryp peýdalanmagyň maksadalaýyk boljakdygy nygtaldy.
Bu çäreleriň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň statistika işini kämilleşdirmegiň hil taýdan täze tapgyry boldy. Kesgitlenen wezipeleri amala aşyrmagyň barşynda statistika usulyýetini halkara ölçeglerine laýyk getirmek boýunça toplumlaýyn işler durmuşa geçirildi. Statistika gözegçiliginiň usulyýet binýady pugtalandyryldy.
Geňeşiň agzalary gün tertibiniň ähli meseleleri boýunça pikir alşyp, statistiki maglumatlary berýän guramalar we şol maglumatlary peýdalanýanlar bilen netijeli özara gatnaşyklary ösdürmegiň hasabyna milli statistikanyň ösüşini üpjün etmek maksady bilen degişli çözgütleri kabul etdiler.


text:
NATO owgan prezidenti Hamid Karzaýa ýaranlygyň Owganystandaky tagallaryna jemgyýetçilik goldawyny gowşatmazlyk barada duýduryş berdi.
NATO-nyň sözçüsi Jeýms Appaturaý halkara jemgyetçiligi we NATO owgan halkyny terrorizme garşy goldamakda gaty uly tagalla edýär we pida berýär diýdi.
Ol «Biz munuň owgan halky tarapyndan, şol sanda iň ýokary derejelerde ykrar edilmegini umyt edýäris we şoňa garaşýarys» diýdi.
Bu beýanat Karzaýyň golaýda owgan parlamentinde aýdan sözleri bilen bagly. Ol Birleşen Ştatlar owgan işlerine gatyşýar we Amerika bu gatyşmasyny dowam etse, Talyban kanuny garşy duruş hereketine öwrüler diýipdi.


text:
Habarlardan mälim bolşuna görä, Orsýetiň Milli Bolşewik Partiýasynyň lideri Edward Limonow rus resmileri tarapyndan tussag edildi.
Limonowyň ýarany Aleksander Awerin Eho Moskwy Radiosyna beren interwýusynda, Limonowa bikanun demonistrasiýa geçirenligi üçin 10 ýyl berlenligini aýtdy.
Ol Limonowa bu jezanyň haçan berlenligi barada anyk maglumat bermedi.
Emma Moskwada geçirilýän bikanun demonistrasiýa gatnaşmaga synanyşanlygy üçin 31 oktýabrda 50 töweregi oppozision aktiwisti, şol sanda Limonow tussag edilipdi.


text:
Ýewropa Bileleşigi Türkiýäniň ýurduň günorta-gündogarynda kürt pitneçilerine garşy geçirilýän harby operasiýalary ýazgarýan petisiýa gol çeken türk alymlarynyň tussag etmesini ýazgardy.
«Türkiýäniň günorta-gündogaryndaky wakalar bilen bagly jarnama sebäpli türk alymlarynyň garşysyna görlen çäreler adatdan daşary aladalandyryjy ýagdaý» diýip, 16-njy ýanwardaky beýanatda aýdylýar.
"Olar indi tussagda däl, emma olara garşy proseduralar dowam etdirilýär.»
Türk mediasy 15-nji ýanwarda 27 alymyň terror propagandasynda aýyplanyp, tussag edilendigini aýtdy.
Olar «Biz bu jenaýata şärik bolmarys» diýen at berlen jarnama gol çekipdirler we Ankarany regiondaky kürtleri we beýlekileri bilkastdan gyrmagyny we deportasiýa etmegini bes etmäge çagyrdylar.
Ol alymlar 15-nji ýanwarda goýberilmezinden bir gün sorag edildi diýip, «Dogan» habarlar gullugy ýazdy.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) kömekçi işgär, şeýle-de Abdul-Rahman Kassig ady bilen tanalýan Peter Kassigiň ölümini tassyklady. Mundan owal, “Yslam döwleti” ýaragly topary gürrüňi gidýän amerikalynyň kellesini kesendigini öňe sürüp, bu hakdaky wideoýazgyny ýaýradypdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Aziýa saparyndan ABŞ-a dolanyp barýarka, özüniň uçaryndan ýaýradan beýanatynda “Abdul-Rahman bütin dünýäde adamkärçiliksizlikde tanalýan terroristik topar tarapyndan edilen nejis hereketiň netijesinde wepat boldy” diýilýär.
Obama Kassigi ynsaperwer bir adam diýip häsiýetlendirip, onuň maşgalasyna gynanjyny we ýagşy dileglerini ýollady. 26 ýaşly Kassig ABŞ-nyň ozalky harby reýnjeri bolup, ol Siriýanyň graždanlyk urşunda ejir çekenlere hemaýat berýärdi.
Ýüzi nykaply bir adamyň Kassigiň kellesini kesendigini tassyklap, ýaýradylan 16 minutlyk wideodan soň, Obama bilen birlikde dünýäniň beýleki liderleri hem öz gynançlaryny bildirdiler.
G20 sammitiniň ahyrynda çykyş eden Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abott “Yslam döwleti” diýilýän jeňçi topary “melgunyň kulty” diýip atlandyrdy. Abott gürrüňi gidýän topar Siriýanyň günorta we Yragyň demirgazyk sebitlerinde ornaşandan soň, “regionda kelle kesmek, haja çüýlemek, köpçülikleýin adam öldürmek, jynsy zorluklary etmek ýaly köp sanly ýowuzlyklaryň” bolup geçýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Obama söweşijileriň toparyny “dargadyp, dolulygyna ýok etmägi” söz berdi.
Wideo
“Yslam döwleti” söweşiji toparynyň ulanan websaýtynda çap edilen wideoada mundan başga-da, Siriýanyň harbylary diýlip tanadylan, azyndan 15 adamyň kellesiniň kesilendigi aýdylýar.
Wideoda ýüzi nykaply söweşijileriň ýöriş bilen geçip, hersiniň öňünden taýýarlanyp goýlan harby pyçaklary alýan pursatlary görkezilýär. Mundan soň jeňçiller ýesirleri hatara düzüp, olary dyzlaryna çökerýärler. Söweşijiler ABŞ-ly esgerleriň hem şu ýagdaýa duçar boljakdyklaryny aýdyp, haýbat atýarlar.
Ak tam Kassigiň ölümini tassyklamazdan ozal “New York Times” neşiri onuň öldürilendigi barada amerikaly resmilere berk yşaratlaryň gelip gowşandygyny ýazýar.
Kassigiň maşgalasy öz ogullarynyň kellesiniň kesilýän pursatyny görkezýän wideony ulanmazlygy sorady.
Gürrüňi gidýän wideo köpçülikleýin ýazgarma duçar boldy. Fransiýanyň premýer-minsitri Manuel Walls ABŞ-ly kömek işgäriniň öldürilmegini “wagşyçylyk” diýip atlandyrdy.
Kassigiň maşgalasy onuň harby gullugyny tamamlandan soň kömekçi işgär bolup işläp başlandygyny gürrüň berdi. Dostlary Kassigiň yslamy kabul edip, Abdul-Rahman adyny hem alandygyny aýtdylar.
“Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri mundan ozal ABŞ-ly iki žurnalistiň – Jeýms Foleýiň we Stewen Stoloffyň – şeýle-de britan raýatlary Deýwid Hainesiň we Alan Henningiň kelleleriniň kesilýän pursatyny görkezýän wideolary ýaýradypdylar.


text:
Türkiýäniň Şwesiýadaky ilçisi ýakyn günlerde işine girişer diýip, Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly aýtdy.
Synçylar Ankaranyň bu kararyna Ermenistan bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmaga synanyşyk hökmünde baha berýärler.
Türkiýäniň ilçisi Zergun Koritürk iki hepde mundan öň Birinji jahan urşy wagty Osman imperiýasynda ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini şwed parlamentiniň genosid atlandyrmasyna protest hökmünde Stokgolmdan yzyna çygyrylypdy.
Ermenileriň ölümini Türkiýe imperiýanyň territoriýasyndaky graždanlyk urşunyň netijesi hasap edýär.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Baýden (Joe Biden) Ukrainada parahatçylykly protestleriň başlanmagynyň senesiniň bellenýän güni, 21-nji noýabrda, Kiýewde Ukrainanyň liderleri bilen duşuşdy.
Baýdeniň prezident Petro Poroşenko we premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk bilen özara duşuşygynda Ukrainada ABŞ-nyň söweş häsiýetli bolmadyk harby ýardamy ýaýbaňlandyrmak planlary barada habar berjekdigi aýan edildi.
Baýdeniň 20-nji noýabrda agşam Kiýewe barmagynyň öňüsyrasynda ABŞ-nyň resmileri Ukraina “Humvee” transport serişdeleriniň berilmeginiň planlaşdyrýandygyny žurnalistlere aýtdylar.
Amerikan häkimiýetleri Baýdeniň, Ukraina öň wada berlen, duşmanyň raketalarynyň ugruny anyklaýjy radar sistemalarynyň berilmegini hem yglan etjekdigini habar berdiler.
Harby kömek
Sentýabr aýynda Waşington Ukraina 53 million dollarlyk harby kömegi wada berdi. Ukrainanyň howpsuzlyk güýçleri we serhetçileri üçin niýetlenen bu kömegiň düzümine anyklaýjy enjamlar, harbylaryň bedenini okdan goraýan serişdeler, kiçi gaýyklar we adam öldürmek bilen bagly bolmadyk käbir beýleki zerur serişdeler girýär.
Gündogar Ukrainadaky orsýetçi separatistlere öz harby ýardamyny berýändigini inkär edýän Orsýet ABŞ-nyň Ukrainanyň güýçlerine ýarag bermeli däldigini duýdurdy we munuň agzalýan regionda “durnuksyzlyk faktory” bolup biljekdigini aýtdy.
Milli baýramçylyk
Baýdeniň sapary Ukrainanyň bir ýyl mundan ozal Ýewromaýdan protestleriniň başlanan gününiň ýyl dönüminde täze döwlet baýramçylygyny belleýän wagtyna gabat geldi.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň 13-nji noýabrda gol çeken kararyna görä, “Mertebe we azatlyk güni” atly ýyllyk baýramçylygyň düýbi tutuldy.
Onlarça adam Kiýewiň merkezindäki meýdanda jemlendi. 2013-nji ýylyň 21-nji noýabrynda başlanan protestleriň dowamynda wepat bolan 100-den gowrak adamyň hatyrasyna gül goýuldy.
Prezident Petro Poroşenko gül goýanda ýurduň häzirki ýolbaşçylarynyň protestçileriň wepat bolmagyna sebäpkär öňki häkimiýetleri jogapkärçilige çekmekdäki şowsuzlygyndan göwni galan käbir adamlar “Masgaraçylyk” “Poroşenko seniň üçin kim gahryman?” “Olaryň zulumkeşleri nirede?” diýen mazmunly şygarlary öňe sürdüler.
Bu ýerde Poroşenko bilen Baýdeniň duşuşygy boldy.
Senäniň ähmiýeti
Kiýewiň ýaşaýjysy Wira Solowýewa Ýewromaýdanyň ukrainleri jebisleşdiren waka bolandygyny aýtdy: “Bu ukrainleriň düşünjesini, milletiň bütewüligini oýardy we men munuň milletiň gaýtadan dogulmagyna ýardam edendigine ynanýaryn. Emma biz arkaýynlaşyp bilmeýäris. Öňümizde ýene köp iş bar”.
Ýewromaýdan protestleri 21-nji noýabrda prezident Wiktor Ýanukowiçiň Orsýet bilen gatnaşyklary ösdürmek üçin Ýewropa Bileleşigi bilen wajyp ylalaşygy baglaşmakdan boýun gaçyrmagyndan gahar-gazaba münen birnäçe ýüz adamyň gatnaşmagynda başlanypdy.
Gysga wagtyň dowamynda protestlere onlarça müň adam goşulyp, protestleriň we polisiýanyň arasyndaky çaknyşyklarda 100-den gorak adam heläk bolansoň, şu ýylyň fewral aýynda prezident Wiktor Ýanukowiç häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur bolupdy.


text:
Taryhçy alym, akademik Ş. Täşliýew 1991-njy ýylyň güýzünde Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň studentlerine beren leksiýasynda: "Eger taryhy dogruçyl öwrenjek bolsak, bolşewikler döwlet başyna gelen gününden 1917-nji ýylyň köne hasapdan 25-nji oktýabryndan (7-nji noýabr) Bolşewik repressiýasy başlady.“ diýipdi.
Akademik Ş. Täşliýewiň tassyklamagyna görä, oktýabr rewolýusiýasyna çenli türkmenler bitewi bir döwletiň tabynlygynda bolmasa-da, 1915-nji ýylda Türkmenistanyň häzirki territoriýasynyň ilat sany 1,5 milliondan az bolmandyr.
Gaýgysyz Atabaýyň tagallasy bilen 1924-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda Türkmenistan respublikasy döredilende, ýurduň ilaty bir milliona zordan ýetipdir.
Akademik Ş. Täşliýew: "1915-1924- nji ýyllar aralygynda ilatymyz, köpelmeden geçen, azalypdyr. Şol ýyllarda 300-350 müň raýatlarymyz daşary ýurda gaçyp atypdyr diýäýenimzde hem, azyndan 300-400 müň adam bolşewikleriň graždanlyk urşunyň yzarlanmalarynyň pidasy boldy" diýip, bize, studentlere beren leksiýasynda aýdypdy.
1920-nji ýyllarda bolşewikler han-begleri, kolhoz gurluşygyna garşy bolan adamlary rehimsiz gyrypdyrlar. Bolşewik basybalyjylaryna garşy göreşen adamlara "basmaçy" tagmasy basylyp, olary ýok edipdirler ýa-da olary ýurdy terk etmäge mejbur edipdirler. Bolşewikleriň syýasy býurosynyň 1930-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda geçen plenumy "Kulaklara garşy göreş" diýen Karary kabul edipdir. Şu Karar esasynda Türkmenistanda azyndan 30 müňe golaý gurply daýhanyň ýok edilip, ýene şonça daýhanlaryň baý-kulak diýlip, ýurtdan başga ýerlere sürgün edilendigini taryhçy akademik Bibi Päliwanowa ýatlapdyr.
Rus taryhçylarynyň 1993-nji ýylda "Stalin repressiýasy" atly kitabynda 1933-34-nji ýyllarda 2 milliona golaý bolşewikler partiýasynyň agzalarynyň 365 müňüsiniň ýa-ha öldürilendigi ýa-da azyndan on ýyl türmä oklanandygy hakynda maglumat berlipdir.
Akademik Ş. Täşliýewiň tassyklamagyna görä, Türkmenistanyň diňe Bolşewikler partiýasynyň agzalaryndan repressiýanyň gurbany bolup atylanlaryň, sürgün edilenleriň sany 1933-1938-njy ýyllarda 10 müňden az bolmandyr. Has dogrusy, 1925-nji ýyla çenli partiýa agza bolanlaryň 80%-i atylypdyr, atylman galanlary uzak möhletleýin sürgün edilipdir.
1937-nji ýylyň 30–njy iýulynda SSSR içeri işler Ministrliginiň buýrugy çykyp (Приказ НКВД № 00447), şondan soň, 1937-38-nji ýyllar Stalin repressiýasynyň iň aýylganç döwri hasaplanýar. Şol ýyllarda "halk duşmany" tagmasy basylyp, Gaýgysyz Atabaý, Nedirbaý Aýtak ýaly Türkmenistan respublikasyny esaslandyran ýolbaşçylar repressiýanyň pidasy boldular.
SSSR-iň Bolşewikler partiýasynyň syýasy býurosynyň 1937-nji ýylyň 5-nji iýuldaky Karary bilen (Решение Политбюро ЦК ВКП(б) № П51/144 от 5 июля 1937 года.) "watan dönükleriniň", "halk duşmanlarynyň" aýallaryny 5-8 ýyl sürgün etmek höküm edilipdir. Şol Karar bäş punktdan ybarat bolup, şonuň birinji punktunda "halk duşmanlarynyň" aýallarynyň 5-8 ýyl sürgün etmelidigi aýdylýar, ikinji punktunda SSSR-iň Içeri işler Ministrligine sürgün edilen aýalar üçin Gazagystanyň Turgaý raýonynda, Narymskiý ülkede ýörite lager döretmek tabşyrygy berilýär.
1938-nji ýylyň 27-nji awgustynda SSSR içeri işler Ministrliginiň "halk duşmanlarynyň" aýallaryna ýanýoldaşlaryny näletläp aýrylyşsalar, olary sürgün etmezlik hakynda Karar kabul edipdir. Haýran galmaly zat, köp aýallar öz "halk duşmany" ýanýoldaşlaryndan geçmändirler.
Mahlasy, akademik Ş. Täşliýewiň tassyklamagyna görä, "Beýik Oktýabr rewolýusiýasy" diýlen SSSR imperiýasynyň tabynlygynda Türkmenistanyň azyndan 300-350 müň ilaty watanyndan jyda düşmäge mejbur bolupdyr, müňlerçe adam graždanlyk urşunda öldürilipdir, repressiýanyň pidasy bolupdyr, sürgün edilipdir.
Ýöne bu pajygalara garamazdan, bolşewikleriň hökmürowanlygynda Gaýgysyz Atabaý, Nedirbaý Aýtak ýaly ýolbaşçylaryň tagallasy bilen Türkmenistan özbaşdak respublika boldy. SSSR darganda, imperiýanyň beýleki on bäş respublikalary bilen deň hatarda ýurt Garaşsyz döwlet boldy. Şonuň üçinem, SSSR imperiýasynyň pajygaly taryhyny ýaş neslimize öwretmek zerurdyr. Sebäbi taryhy öwrenip, adyl netije çykarmak, goýberilen ýalňyşlyklardan sapak almak her bir halkyň geljeginiň bagtyýar bolmagynyň kepili hasaplanýar.
Döwlet Mäneli türkmenistanly alymyň, ýerli synçynyň edebi lakamy.


text:
Pakistanyň häkimiýetleri Hindistanyň bähbidi üçin içalyçylyk edenlikde aýyplanyp tussag edilen we 31 ýyl tussaglykda oturan Surjiit Singhi penşenbe güni azatlyga goýberdi.
Häzir 69 ýaşan Surjiit Singh 1981-nji ýylda Pakistanyň Lahor şäherinde tussag edilipdi.
Ýakynda Pakistanyň Adalat ministrliginiň resmileri Surjiit Singhe berlen “ömürlik tussaglyk” diýilýän möhletiň tamamlanandygyny we onuň Hindistana ugradyljakdygyny mälim edipdiler.
Ýöne Hindistanyň bu raýatynyň anyk nähili ýagdaýda tussag edilendigi barada maglumat berilmeýär.


text:
Ýewropanyň futbol dolandyryş guramasy, UEFA, 11-nji iýunda Fransiýanyň Marsel şäherinde rus we iňlis janköýerleriniň arasynda bolan çaknyşyklardan soň, Orsýetiň garşysyna tertip-düzgün seljerişligini açdy.
«Stade Velodrome» meýdançasyndaky zorlukly waka Angliýa bilen Orsýet 1-1 bolanyndan soň, rus janköýerleriniň stadiondaky iňlis goldawçylaryna tarap ylgap, gapma-garşylykdaky janköýerleri bir-birinden aýyrýan howpsuzlyk böwetlerini böwsüp geçmekleri bilen başlandy.
UEFA Orsýetiň köpçülikleýin bidüzgünçilikde, jynsparaz gylyklarynda, feýerwerk atmakda aýyplanandygyny aýtdy. UEFA -nyň kontrol, etika we tertip-düzgün guramasy Orsýetiň işine 14-nji iýunda, 15-nji iýunda Slowakiýa bilen bolmaly ikinji ýaryşyndan öň sereder.
Iňlis futbol birleşiginiň garşysyna iş açylmady.
Orsýetiň sort ministri Witaliý Mutko özüniň UEFA-nyň Russiýanyň Futbol bileleşigine garşy köpçülikleýin bidüzgünçilik sebäpli seljerişlik açmasy bilen ylalaşýandygyny aýtdy.
UEFA 12-nji iýunda, Fransiýanyň bu ýaryşda ulanylýan 10 stadionynyň içindäki howpsuzlyk çärelerine gaýtadan seretmek üçin, adatdan daşary maslahat geçirdi.
"UEFA Marseliň şäher merkezinde bolan zorlukly çaknyşyklar, Stade Velodrome meýdançasynyň içinde, oýnuň ahyrynda bolan hadysalar üçin çuňňur nägileligini beýan edýär» diýip, UEFA aýtdy. "Bu hili boluşlar düýpden kabul ederlik däl we beýle zatlara futbolda orun bolmaz."
UEFA sanksiýalaryň girizilip-girizilmejegi baradaky kararyň gelýän birnäçe günde belli boljagyny aýtdy.
UEFA paneliniň sudýalarynyň mejlisinde orsýetli janköýerleriň mundan öňki zorlukly hereketleri, şol sanda olaryň Polşada, Ýewro – 2012 ýaryşlary mahalynda stadionyň howpsuzlyk işgärlerineeden hüjümleri hem nazara alnyp biler.
Şu aralykda fransuz mediasy 11-nji iýun güni giçlik Fransiýanyň günortasyndaky Nissa şäherinde demirgazyk irlandiýaly jankörler bilen ýerlileriň arasynda bolan çaknyşyklar barada habar berdi.
Bu zorluk janköýerler bilen pitnä garşy polisiýanyň arasyndaky çaknyşyga hem ýazdy we, aýdylmagyna görä, ýedi adam ýaralandy.
Marselde bu wakalardan iki gün ozal, 11-nji iýundaky ýaryşdan öň hem, şäheriň başga bir böleginde orsýetli, angliýaly we fransiýaly futbol janköýerleriniň arasynda çaknyşyk döräp, dartgynlylyk emele gelipdir.
BBC Marseliň köne portundaky žurnalistlere salgylanyp, olaryň «gara eşik geýen orsýetlileriň esasy meýdança köçe tarapdan girip, «görnetin garpyşyk gözländigini» aýdýandygyny habar berýär.
Emma BBC-niň meýdançadaky habarçysy iňlis janköýerleriniň hem çaknyşandygyny, fransuz polisiýasyna çüýşe zyňandygyny, fransuz häkimiýetleriniň ahyrynda olary meýdançadan kowmak üçin göz ýaşardyjy gaz we suw toplaryny ulanmaly bolandygyny aýdýar.
Fransuz polisiýasy 11-nji iýundaky ýaryşdan öň azyndan 6 adamyň tussag edilendigini, çaknyşyklarda azyndan 5 adamyň ýaraly bolandygyny, çaknyşyklaryň bolsa giçlik we irden hem, şäheriň dürli böleklerinde dowam edendigini aýdýar.
Olar tutulanlaryň we ýaraly bolanlaryň milletini aýtmadylar.
Fransuz gazetleri 12-nji iýun güni irden Marselde we Nissede azyndan 44 adamyň ýaraly bolandygyny habar berdiler.
Fransuz polisiýasynyň sözçüsi azyndan bir britaniýalynyň ýaryşdan öňki çaknyşykda ýaraly bolandygyny aýtdy.
Britaniýanyň daşary gatnaşyklar edarasy fransuz häkimiýetleri bilen Marselde, 11-nji iýundaky ýaryşdan öň agyr ýaralanan britaniýaly barada habarlaşandygyny aýtdy.
11-nji iýunda Marsel sudunda üç angliýaly, bir fransuz aýaly öňki gün baş goşan zorlukly hereketleri üçin aýyplandy.
Marselde 11--12-nji iýunda 15 adam tussag edildi.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň barşy bilen tanyşdy
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagt boýunça iş saparynyň çäklerinde Olimpiýa şäherjiginde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy. Bu ýerde ýene-de bir ýyldanam az wagtdan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler.
Aziada-2017-ni guramak meseleleri hemişe döwlet Baştutanymyzyň üns merkezinde durýar. Milli Liderimiz öňümizdäki iri ýaryşlara taýýarlyk görmek meselelerine möhüm ähmiýet berýär. Çünki, şeýle derejedäki ýaryşlar Türkmenistanda ilkinji gezek geçiriler we olara Aziýa ýurtlaryndan başga-da, Okeaniýa (Awstraliýa, Täze Zellandiýa, Polineziýanyň hem-de Mikroneziýanyň köp sanly ada döwletleri) gatnaşar.
Mälim bolşy ýaly, toplumlaýyn halkara ýaryşlaryny geçirmek hukugyna diňe milli sport binýady ýokary derejede ösen ýurtlar eýe bolýarlar. Şunuň bilen baglylykda, döwletimiziň döwrebap sport-sagaldyş desgalarynyň gurluşugyna ägirt uly maýa goýum serişdelerini gönükdirýändigini nygtamalydyrys. Şunda sport ulgamynyň düzümini döwrebaplaşdyrmaga aýratyn üns berilýär. Şol ulgama bolsa diňe bir ýokary netijeler sportuny ösdürmegiň binýady hökmünde däl, eýsem bedenterbiýe – köpçülikleýin hereketi, beden taýdan sagdyn nesli terbiýelemek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmek üçin şertleri döretmek hökmünde hem garalýar.
Diňe soňky ýyllaryň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça türkmen paýtagtynda stadionlaryň birnäçesi, Buzly köşk, Suw sport toplumy, Gyşky oýunlar sport toplumy we beýleki köpsanly sport desgalary guruldy hem-de ulanmaga berildi. Ýurdumyzyň ähli etraplarynda, şäherlerinde we welaýatlarynda häzirki günüň talaplaryna doly laýyk gelýän sport desgalarynyň onlarçasy hereket edýär. Mundan başga-da, milli we halkara derejeli dürli sport çäreleri – ýaryşlar, çempionatlar we beýlekiler yzygiderli geçirilýär.
Paýtagtymyzda Olimpiýa şäherjiginiň gurulmagy ýurdumyzyň täze belentliklere tarap ymtylýandygynyň aýdyň beýanyna öwrüldi. Geljek ýyl, 2017-nji ýylda bu şäherjikde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşyjylar medallar ugrunda göreşer. Şoňa görä-de, Aşgabada Aziýa oýunlarynyň paýtagtynyň derejesiniň berilmegi ýokary derejede ösen sport düzümli ýurt hökmünde Türkmenistanyň abraýynyň ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasydyr.
“Aziada-2017” taslamasynyň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň halkara abraýyny has-da artdyrar. Çünki, şeýle derejedäki wakalar köpugurly halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirýär, dostlukly hem-de işewür gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna, sebitde we dünýäde özara ynanyşmak hem-de düşünişmek ýagdaýynyň ýola goýulmagyna ýardam edýär hem-de milli ykdysadyýetiň, medeniýetiň we syýahatçylyk ulgamynyň ösüşini höweslendirýär. Şu babatda ýurdumyzyň beýleki döwletlere görelde bolýandygyny nygtamak wajypdyr.
Sagdyn durmuş ýörelgesini, belenterbiýäni we sporty ösdürmek hem-de wagyz etmek boýunça üstünlikli ädilýän ädimler munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu babatdaky syýasatyň netijeleri bedenterbiýe-sagaldyş hem-de sport hereketiniň okgunly ösüşe eýe bolýandygyny, ýurdumyzda döwletimiziň we jemgyýetimiziň, milli Liderimiziň hem-de halkymyzyň tagallalarynyň sazlaşykly ýerine düşýändigini aýdyňlyk bilen görkezýär. Halkymyz saglygyň gadyryny bilip, bu babatda öňe sürülýän asylly işleri doly goldaýar.
...Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Olimpiýa şäherjigine gelip, stadionyň ikinji gatynda ýerleşýän zala bardy. Bu ýerde milli Liderimizi Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Aziadanyň Ýerine ýetiriji komitetiniň ýolbaşçysy, Aşgabat şäheriniň häkimi hem-de “Polimeks” kompaniýasynyň ýolbaşçysy garşyladylar.
Bu sport toplumynyň düzümine dürli maksatly desgalaryň 30-dan gowragynyň girýändigini bellemelidiris. Olar ähli görkezijiler babatda ýokary halkara standartlaryna doly laýyk gelýär. Häzirki wagtda bu täsin sport desgalary eýýäm Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň aýdyň nyşanlaryna öwrüldi we 2017-nji ýylyň güýzünde türkmenistanlylar hem-de ýurdumyzyň köpsanly myhmanlary üçin gapylaryny giňden açar. Bu ýerde sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlary ýokary derejede geçirmek üçin ähli şertler döredildi, tomaşaçylar üçin amatly bolar ýaly durmuş-medeni maksatly we beýleki ugurdaş desgalar guruldy.
Milli Liderimiziň garamagyna myhmanlaryň dynç almagy üçin niýetlenen zalyň taslamlary, maketler, ägirt uly sport toplumynyň düzümine girýän hem-de 45 müň tomaşaça niýetlenen Olimpiýa stadionynyň teklip edilýän atlarynyň görnüşleri hödürlenildi.
Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň çäklerinde alnyp barylýan işler hem-de sportuň öňümizdäki Oýunlaryň maksatnamasyna girizilen dürli görnüşleri boýunça synag ýaryşlarynyň geçirilişi barada degişli ýolbaşçylaryň hasabatlaryny diňledi. Ýaryşlara gatnaşyjylar yklymlaýyn ýaryşlara taýýarlygyň derejesine hem-de bu ýerde türgenler üçin döredilen şertlere ýokary baha berýärler.
Döwlet Baştutanymyz hasabatlary diňläp, Olimpiýa şäherjiginiň ulanmaga berlen meýdançalarynda, stadionlarynda halkara derejesinde synag ýaryşlarynyň geçirilmegi türkmen türgenleriniň Aziada taýýarlyk çärelerinde möhüm tapgyry emele getirmelidir diýip nygtady. Munuň özi 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek yklym ýaryşlarynda türkmen türgenleriniň ýokary netijeleri gazanmagynyň möhüm şertidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Öz nobatynda, “Polimeks” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Erol Tabanja Olimpiýa şäherjigini gurmagyň soňky tapgyrynda ýerine ýetirlýän işler, toplumyň düzümleriniň enjamlaşdyrylyşy we onda ulanylýan serişdeler hem-de bu ýerde görkezilýän taslamalaryň ugurlary, olaryň häsiýetli aýratynlyklary barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz hödürlenen teklipler bilen içgin tanşyp, sport desgasynyň içki bezegine aýratyn üns berdi hem-de ähli meseleleri göz öňünde tutmagyň, münberleriň reňkine çenli ähli zatlaryň üstünde oýlanyşykly işlemegiň möhümdigini belledi. Milli Liderimiz bu ýerde medeni-köpçülikleýin we sport çärelerini geçirmek maksady bilen, bu ugurda alnyp barylýan işleri çaltlandyrmagyň we şeýlelikde, stadionyň ulanyş ýagdaýyny synap görmegiň wajypdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu desganyň özboluşlylygy, köp öwüşginliligi bilen tapawutlanmalydygyny hem-de olarda täzeçil usullaryň işjeň ulanylmalydygyny belledi we bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi. Şeýle hem milli Liderimiz bu ýerde diňe bir sport bäsleşiklerini guramaçylykly geçirmek üçin däl, eýsem tomaşaçylar we Aziada-2017-niň myhmanlary üçin hem ähli zerur şertleriň döredilmeginiň möhüm talap bolup durýandygyny belledi.
Mundan başga-da, milli Liderimiz Olimpiýa şäherjiginiň ähli desgalarynda ornaşdyrylýan enjamlaryň häzirki zaman talaplaryna laýyk gelmelidigini, stadionlarda degişli maglumat ulgamlarynyň enjamlaşdyrylmalydygyny, aýratyn-da, bu ýerde yşyklandyryş, ses eşitdiriş ulgamlarynyň döwrebap derejede bolmalydygyny belläp, bu ugurda zerur tagallalary görmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Polimeks” kompaniýasynyň ýolbaşçysyna ýüzlenip, bu desganyň ulanyş häsiýetleri hem-de wezipeleri bilen gyzyklandy.
Milli Liderimiz türkiýeli işewüriň hasabatyny diňläp, birnäçe tabşyryklary berdi. Hususan-da, döwlet Baştutanymyz bu taslama amala aşyrylanda, öňdebaryjy inžener-tehniki pikiriň we innowasion tehnologiýalaryň hem-de oýlanyşykly we toplumlaýyn çemeleşmäniň esasy ugurlar bolmalydygyny belledi. Bu desga iň döwrebap enjamlar bilen üpjün edilmelidir we ähli görkezijiler babatda iň ýokary halkara standartlaryna laýyk gelmelidir.
Hormatly Prezidentimiz timarlaýyş serişdeleriniň nusgalaryny gözden geçirip, desganyň bezeginiň köpöwüşginli milli äheňde ýerine ýetirilmelidigine ýene-de bir gezek ünsi çekdi. Milli Liderimiz gurluşykda ulanylýan serişdeleriň hil babatdaky görkezijilere doly laýyk gelmegine aýratyn üns berilmelidigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz hödürlenen taslamalara käbir üýtgetmeleri girizip, degişli ýolbaşçylara işleri guramaga, utgaşdyrmaga, ýokary hilli alnyp barylmagyna, tehnikalar, materiallar we enjamlar bilen bökdençsiz üpjün edilmegine degişli meseleleriň ählisini berk gözegçilikde saklamagy taşyrdy.
“Polimeks” kompaniýasynyň ýolbaşçysy milli Liderimize bildiren ynamy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyzyň ähli maslahatlarynyň we teklipleriniň hökmany suratda göz öňünde tutuljakdygyna ynandyrdy. Işewür ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň mundan beýläk hem özüniň hyzmatdaşlyk borçnamalaryna örän jogapkärli çemeleşjekdigini nygtady.
Soňra döwlet Baştutanymyz degişli ýolbaşçylaryň V Aziýa oýunlarynyň açylyş we ýapylyş dabaralaryna görülýän taýýarlygyň çäklerinde işlenip taýýarlanylan medeni maksatnama baradaky hasabatyny diňledi.
Hormatly Prezidentimiz täze stadionyň ady barada durup geçip, onuň “Aşgabat Olimpiýa stadiony” diýip atlandyrylsa, maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.
Milli Liderimiz Aziada-2017-niň açylyş we ýapylyş dabaralaryna taýýarlyk görmek meselelerine ýygnananlaryň ünsüni çekip, dabaraly çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegiň wajypdygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bu dabaraly çärelerde halkymyzyň asyrlar aşyp gelýän asylly däpleriniň, taryhda yz goýan belli şahslaryň bitiren işleriniň öz beýanyny tapmalydyr. Oýunlara gatnaşyjylara hem-de myhmanlara Türkmenistanyň taryhyny hem-de ýurdumyzyň häzirki gazanýanlaryny görkezmek zurardyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi.
Bir söz bilen aýdylanda, bu care aýdyň waka hökmünde her bir türgeniň ýadynda galmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we ony ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek üçin ähli çäreler görmegiň hem-de Aziada-ä taýýarlyk görmek bilen bagly meseleleriň ählisini bperk gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny belledi.
Söhbetdeşligiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlar bilen hoşlaşdy hem-de olara öňde duran jogapkärli wezipeleri çözmekde üstünlikler arzuw edip, bu ýerden ugrady.


text:
Ýokary derejeli azeri resmisi öz ýurdunyň Moskwanyň Azerbaýjanda ýerleşýän radar stansiýasy üçin köpräk töleg etmegini isleýändigini aýtdy.
Orsýet Azerbeýjandaky “Kabala” radar stansiýasyny 10 ýyllyk şertnama esasynda ulanýar we bu şertnamanyň möhleti 2012-nji ýylyň awgustynda tamam bolýar.
Azerbaýjanyň daşary işler ministriniň orunbasary Araz Azimow “Roýtere” Bakuw bu şertnamanyň möhletini uzaltmaga taýýar, ýöne Orsýet köpräk töleg etmeli diýdi. Ol Azerbaýjanyň Moskwadan näçe töleg isleýändigini aýtmady.
Moskwa häzir ýylda bu stansiýany ulanýany üçin 10 million dollar töleýär.


text:
Owgan hökümeti we “Talyban” hereketi bir-birine garşy “ýazky hüjümleri” yglan etdi. 12-nji aprelde media guramalaryna ugradylan emailde “Talyban” hereketi “ýazky hüjümler” diýlip atlandyrylýan çäresiniň başlandygyny mälim edensoň, owgan hökümeti hem söweşijilere garşy harby operasiýalaryň başladylýandygyny aýtdy. Owgan resmileri söweşijilere garşy göreş üçin 5 ýyllyk planyň işlenilip taýýarlanandygyny belleýärler.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Polşada ikinji tapgyr prezident saýlawlary 4-nji iýulda bolar. Onuň öň ýany iki dalaşgäriň - polýak parlamentiniň başlygy hem prezidentiň wezipesini ýerine ýetiriji Bronislaw Komorowskiý bilen oppozisiýa lideri Ýaroslaw Kaçinskiniň teleçekeleşigi geçirildi.
Çarşenbe günündäki teleçekeleşikde Ýarorslaw Kaçinskiý şeýle diýdi: “Döwletiň mynasyp statusy bolmaly. Ol özüni garaşly duýmaly däldir. Halkara guramalarda (biziň häzirki ýagdaýymyzda ÝB-de) karar kabul ediş prosessinde aktiw rol oýnamalydyr” diýip, Kaçinskiý aýtdy.
Kaçinskiý şu ýylyň 10-njy aprelinde Smolenskiniň eteginde uçar betbagçylygynda heläk bolan öňki prezident Leh Kaçinskiniň doganydyr.


text:
Yrakda kürtler öz regional hökümetiniň garaşsyzlygy ugrunda tutanýerli hereket edýärler. Bagdat bolsa ýurduň demirgazygyny eýelän sünni yslamçylaryň soňuna çykmagyň aladasy bilen başagaý.
Ýöne Yragyň goňşulary we dünýäniň täsirli güýçleri ýurduň bütewüliginiň saklanylmagynyň tarapdary. Onda, diýmek, kürtlerem “özbaşdaklyk” üçin ölüp-öçüp barman, olar diňe, pursatdan peýdalanyp, bahana bilen öz ýurduň içindäki territoriýasyny giňeltmegiň we has köp mümkinçiliklere eýe bolmagyň aladasyny edýärler.
Geçen hepdeleriň dowamynda kürtleriň lideri Mesut Barzani metbugatda yzyny üzmän çykyş etdi. Ol öz çykyşlarynda Kürt regional hökümetiniň (KRH) indi “döwlet” bolmak ugrunda hereket etmäge taýýardygyny aýtdy.
Ol geçen aýyň ahyrynda eden çykyşynda Yragyň bütewüliginiň bozulyp başlandygyny we “Yrak we Lewant yslam döwleti” jeňçileriniň Mosula eden hüjümlerinden soň käbir regionlaryň bireýýäm bölünendigini aýtdy.
Barzani bu hepde, has takygy 15-nji iýulda, Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan we ýurduň prezidenti Abdylla Gül bilen aýratynlykda gepleşikler geçirdi. Bu gepleşikleriň barşynda ol özleriniň “özbaşdaklyk referendumyny” geçirmek planlary barada gürrüň edipdir we bu ugurda türklerden goldaw soraýandygyny mälim edipdir. Munuň tersine, Ankara Yrakda bütewüligiň saklanmagynyň tarapdary diýilýär.
Kürtleriň awtonom regionynda “özbaşdaklyk” barada edilýän resmi gürrüňleriň howy gaçyp başlady. Ýogsa, 3-nji iýulda parlament saýlaw komissiýasyny döretmek we saýlawlaryň geçirilmeli wagtyny bellemek boýunça ýörite topar döretmek hem meýilleşdirilipdi.
Kürtleriň ýaşaýan regionynda halk arasynda “özbaşdaklyk statusy” hyjuwly wagyz edilýär. Ýönekeý mysal – kürt aýdymçysy Helly Luwyň kürtleri garaşsyzlyga çagyrýan aýdymyna YouTube-de 2.5 million adam tomaşa edipdir.
Ýöne, muňa garamazdan, synçylar bu ýagdaýy “özbaşdaklyga” meýil däl-de, Bagdatdan has köp mümkinçilik soramaga synanyşyk diýip düşündirýärler. ABŞ-nyň harby güýçleriniň 2011-nji ýylda ýurdy terk etmegi bilen agyr güne duçar bolan premýer-ministr Nury al-Maliki yrakly kürtlerden syýasy we harby kömek soraýar we öz gezeginde kürtleriňem bu pursatdan peýdalanjak bolýandygy aýdylýar.
Global pikirlen, lokal tijen!
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän “Jamestown” bileleşiginiň synçysy we Al-Monitoryň žurnalisti Wladimir Wan Wilgenburg: “Barzani ‘özbaşdaklyk’ barada gürrüň etse-de, ol, esasan, Yrak hökümetinden kürtleriň awtonom regionynyň çäkleriniň giňeldilmegini soraýar” diýýär. Kürtler ýangyja baý bolan Kerkugy hem öz ellerine almak isleýärler.
Barzani “Kerkukda referendum geçirip, halkyň islegini anyklarys. Eýse, halk awtonom kürtlere goşulmak isleýärmi ýa-da ýok” diýdi. Göz öňünde tutulýan referendum kürtleriň Kerkugy eýelän wagtlaryna, ýagny 11-nji iýuna gabat geldi. Şol döwürlerde YLYD hem demirgazyk Yrakda täsirini artdyrýardy.
http://online.wsj.com/articles/iraqs-kurdish-fighters-seize-kirkuk-bai-hassan-oil-fields-1405083431
Wan Wilgenburgyň aýtmagyna görä, Barzani öz ylalaşyk pozisiýasyny güýçlendirmek üçin iki referendumy hem bir wagtda geçirmegi göz öňünde tutýan ekeni. Wilgenburg bu barada şeýle diýýär: “Meniň pikirimçe, bu referendumlar Yrak hökümetine basyş edip, ony jedelli ýerleri, şol sanda Kerkugy kürtlere bermäge mejbur edýär. Bu referendumlardan “garaşsyzlyk referendumy” ylalaşarlykly çäredir diýip pikir edýärin”.
Kerkukda kürtler, araplar, türkmenler we başga-da birnäçe etniki toparlar ýaşaýarlar.
Aslynda gürrüňi edilýän bu referendumy 2007-nji ýylda Bagdat meýilleşdiripdi. Bu meýle Waşington hem oňat baha beripdi. Sebäbi Yrakdaky territorial jedeller köplenç gandöküşiklige ýol açýar. Muňa garamazdan, bu referendum syýasy ýagdaýlar sebäpli yza süýşürilip gelindi.
Barzaniniň aladasy diňe jedelli territoriýalar däl.
Wan Wilgenburg: “Häzirlikçe kürtleriň esasy maksady referendum. Ýöne munuň entek dowamy hem bar. Kürtler Bagdatdan özleriniň Türkiýä ýangyç eksport etmeklerine rugsat berilmegini soraýarlar” diýýär.
Kerkugy almak we Türkiýä ýangyç eksport etmek bilen kürtler özleriniň diňe ykdysadyýetini güýçlendirmezler, eýse olar bu günki gün özlerine basyş edýän Bagdadyň ykdysady çäklendirmelerinden hem halas bolarlar. Häzirki wagtda Bagdat döwlete ýangyçdan girýän girdejiniň aksiýalarynyň 17 göterimine eýe. Kürtleriň regional hökümeti özleriniň türklere satýan ýangyjyndan gelýän girdejileri Bagdat bilen paýlaşmakdan boýun gaçyrýar.
Özbaşdaklygam öz erkine bolmaýar
Barzaniniň derhal garaşsyzlyk yglan etmekden saklanmagyna dürli ýagdaýlar sebäp bolýar.
Birinji bilen Kürt regional hökümetiniň özbaşdak bolmagy üçin bu hökümeti daşary ýurtlaryň goldamagy zerur.
Halkara jemgyýetçiligi Yragyň bütewüliginiň saklanmagynyň tarapdary. Hususan-da, ”Yrak we Lewant yslam döwleti” atly ekstremist toparyň Yragyň we Siriýanyň çäginde halyfat gurmak niýeti çynyrgansoň, halkara jemgyýetçiligi Yragy bütewülige çagyryp başlady. Dünýäde diňe ýekeje lider kürtleriň garaşsyzlyk statusyny goldajakdygyny aýdyp çykyş etdi. Ol hem Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu.
Kürtleriň regional hökümeti, hususan-da, goňşy Türkiýäniň goldawyna mätäç. Ýöne Ankara-da Yragyň bütewüliginiň tarapdary
Londonyň Ykdysadyýet mekdebiniň regional eksperti Jeýms Ker-Lindseý bu barada şeýle diýýär: “Gelip gowuşýan ähli maglumatlardan çen tutsaň, Ankara Kürdüstana Yrakdan bölünmezligi maslahat berýär. Türk häkimiýetleriniň beräýmeli maslahaty hem şeksiz-şübhesiz hökman şeýle bolaýmalydy”.
Türkiýe indi yrakly kürtleriň awtonom regionyny özüne howp hökmünde görenok. Bu ýagdaý ozallar şeýledi. Ankara ozallar kürtleriň regional hökümeti öz serhetlerine täsir edip, ýurduň içindäki kürt azlyklaryny küşgürer diýip alada bildirerdi. Munuň deregine indi Ankara we kürtleriň regional hökümeti soňky on ýyllygyň dowamynda has ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýdular. KRH Ankara türk hökümeti bilen PKK-niň arasyndaky gatnaşyklaryny kadalaşdyrmagynda ýardam berýär.
KRH-niň öz garaşsyzlygyny yglan etmegine päsgel berýän beýleki bir mesele bolsa goňşular bilen parahatçylykly gatnaşyklary ýola goýmaklyk. Doly garaşsyzlygy yglan etmek üçin oňa diňe ýekeje goňşy bilen kadaly gatnaşygy ýola goýmak ýeterlik dä.
Yragyň kürt regiony Türkiýe, Eýran, Yrak we Siriýa bilen araçäkleşýär. Onuň häzriki wagtda dünýä bazaryna çykyp bilmegi Türkiýäniň, Yragyň we Eýranyň käbir böleginiň üstünden amala aşyrylyp bilner. Siriýa bolsa öz içindäki graždanlyk urşy bilen başagaý. Bu ýagdaý ony tranzit aragatnaşygy üçin düýbünden ýaramsyz edýär.


text:
YouTube saýty pully abunalyk ulgamyna geçýär.
Bu barada YouTube saýtyny ulanyjylara email üsti bilen täze kontrakt, şertnama ugratmak arkaly mälim edilýär.
YouTube saýtynda wideolara tomaşa edilýän mahaly käbir mahabatlar, ýagny reklamalar çykýar. Ulanyjy şol reklamalary geçmek üçin ýa-da olary ekrandan aýyrmak üçin 5 sekund garaşmaly bolýar.
YouTube saýty bu reklamalardan dynmak isleýän, ýagny, agzalýan saýtda wideolara tomaşa eden mahaly reklamalary görmek islemeýän ulanyjylar üçin pully abunalyk ulgamyny ýola goýmagy planlaşdyrýar. Munuň netijesinde ýyl-ýyldan artýan reklama girdejileri bilen birlikde, täze girdeji çeşmesi ýola goýuljak.
Aýlyk we ýyllyk abuna tölegini töleýän "Premium" ulanyjylar saýtda wideolara tomaşa eden mahaly, reklamalary görmezler we aýdym-saz ugurly "Music key" hyzmatyndan hem peýdalanyp bilerler.
YouTube-yň bu täze hyzmatyndan peýdalanmak üçin abunalyk ulgamy işe girizilen mahaly, ulanyjy "Creator Studio Dashboard"-dan düzgünleri çalyşmaly.
Käbir ekspertleriň çaklamalaryna görä, YouTube käbir wideolary diňe abunalyk tölegini töleýän ulanyjylara hödürlär.
YouTube-yň täze abunalyk ulgamynyň şu ýylyň soňuna çenli işe girizilmegine garaşylýar.


text:
Türkmenistanda orta hünärli spesialistleriň ýetmezçiliginiň duýulýandygy barada soňky döwürde köp aýdylýar. Ýurduň orta hünärli spesialistleri taýýarlaýan ýörite okuw jaýlary ençeme ýyllap işlemän, diňe soňky ýyllarda dikeldilipdi. Häzirki wagtda Türkmenistanda orta hünärli spesialistleri, resmi maglumatlara görä, 37 çemesi orta hünärmenlik mekdebi taýýarlaýar we üstümizdäki ýylyň dowamynda şeýle mekdeplerde 6 ýarym müň çemesi adam bilim alýar. Bu san ýurtda spesialistlere bolan talaba näderejede laýyk gelýär, şeýle-de orta hünär ugrundan bilim bermegiň nähili aýratynlyklary, ähmiýeti bar? Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň we Orsýetiň bilim pudaklarynda dürli wezipelerde işlän pedagog Anatoliý Fomin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Orta hünärmenlik okuw jaýlary bilim sistemasynda nähili rol oýnaýar?
Anatoliý Fomin:
Orta tehniki professional bilim hünärli işçileri taýýarlamak üçin iňňän wajyp. Emma, gynansak-da, Sowet Soýuzy dargansoň öňki sowet respublikalarynyň ählisinde diýen ýaly, şol sanda Türkmenistanda-da orta hünär ugrundan berilýän bilim pese gaçdy. Diňe bir Aşgabadyň özünde 40-dan gowrak orta hünärmenlik okuw jaýy bardy. Olar dürli pudaklar üçin spesialistleri taýýarlamakda ägirt uly rol oýnaýardy.
Azatlyk Radiosy: Nähili hünärlerden bilim berilýärdi?
Anatoliý Fomin:
Gurluşyk üçin gurluşykçylar taýýarlanýardy, slesarlar, tokarlar, nebit-gaz pudagy, dokma senagaty üçin spesialistler orta hünärmenlik okuw jaýlarynda taýýarlanýardy. Ýene köp ugurlar boýunça spesialistler orta professional okuw jaýlarynda başlangyç hünärmen derejesine eýe bolýardylar.
Häzirki wagtda Türkmenistanda şeýle okuw jaýlarynyň sanynyň bary-ýogy 30 töweregi bolmagy gaty az. Ýöne, şonda-da, olaryň dikeldilmeginiň özi-de gowy öňegidişlik. Orta hünärmenlik okuw jaýlarynyň islendik ugurdan uly roly bar. Olar medisina we bilim ýaly pudaklar üçin işgär taýýarlamak bilen bilelikde geljekki intelligensiýanyň döremegine hem şert döredýär.
Azatlyk Radiosy: Anatoliý Petrowiç, Türkmenistanda orta-professional bilimi berýän okuw jaýlaryny tamamlanlaryň iş bilen üpjünçiligi sowet döwründe nähilidi?
Anatoliý Fomin:
100% diýse-de boljak. Şeýle okuw jaýlaryny gutaranlaryň ählisini işe ýollap, ýerleşdirýärdiler. Serediň, reňkçi, suwakçy, agaç ussasy ýaly mydama isleg bildirilýän hünärli adamlar fabriklerde, önümçilikde, gurluşykda işläp başlaýardylar. Buhgalter-hasapçylar, şepagat uýalary ýaly uly islege eýe bolan kärler hem orta hünärmenlik mekdeplerinde taýýarlanylýardy.
Azatlyk Radiosy: 2013-2014-nji okuw ýylyna degişli berlen resmi maglumatlarda Türkmenistanyň orta hünärmenlik okuw jaýlaryna 6 ýarym müň çemesi adamyň alynjakdygy, şol bir wagtda-da okuwa girmek üçin 13 müňden gowrak adamyň dokument tabşyrandygy aýdylypdy. Bu sanlar nämeden habar berýär?
Anatoliý Fomin:
Bu sanlar adamlaryň işlemek isleýändigini görkezýär. Iş ýok. Orta hünärmenlik mekdeplerine girmek bilen bolsa işiň boljagyna umyt baglanýar. Sebäbi ýokary bilimden tapawutlylykda orta-professional bilim, adatça, ykdysadyýetiň orta hünärli spesialistlere bolan islegine görä berilýär we soňra ol hünärmenleriň iş bilen üpjünçiligi göz öňünde tutulýar.
Emma meseläniň başga-da bir tarapy bar. Ýagny, taýýarlanylýan spesialistleriň sany, adatça, olara bolan zerurlygyň möçberi bilen kesgitlenýär. Şeýlelikde Türkmenistanda orta hünärmenlik okuw jaýlaryna, adamlaryň bilim almak islegine görä, az adamyň alynmagy spesialistleriň köp bolmagyna zerurlygyň ýokdugyny, ýagny işe ýerleşdirilip bilinjek möçberde okuwa alynýandygyny aňladyp biler.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda hususy orta professional mekdepleriň döremegi talaba laýyk bolarmydy? Siz bu barada nähili pikirde?
Anatoliý Fomin:
Eger orta hünärli spesialistleri taýýarlamaga gyzyklanma bildirýän guramalar bar bolsa bu gowy zat. Adatça, hususy mekdepleri islendik adam açyp bilmeýär. Şeýle mekdepler iri kärhanalaryň özlerine işgär taýýarlamagy üçin açylýar. Olar ýaşlara özlerine gerek ugurlardan bilim berýärler we iş hödürleýär. Meselem, gurluşygy alyp görsek, iri gurluşyk kärhanasy özi üçin daş ussalaryny, agaç ussalaryny we başga hünärmenleri taýýarlamak bilen bilimli, işini oňarýan ukyply taýýar işgär edinýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly ýaşlaryň köpüsiniň bilim alýan ýurtlary hasaplanýan Belarusyň we Ukrainanyň resmileri öz çykyşlarynda türkmenistanlylara ýokary bilim bilen bir hatarda orta-professional bilim almak üçin hem mümkinçilik döretmek niýetlerini mälim etdiler. Daşary ýurtlarda orta professional hünär edinmek näderejede amatly we şu günki tejribeler nähili?
Anatoliý Fomin:
Meniň bilşime görä, daşary ýurtlarda orta professional bilimi alýan türkmenistanlylar gaty az. Olar daşary ýurtlara, esasan, ýokary bilim almak üçin gidýärler. Bu ugurdan Belarus öňe saýlanýar. Bu ýurtda tutuşlygyna diýen ýaly türkmenleriň köplük bolup okaýan ýokary okuw jaýlary hem bar. Belarusda bilim almagyň meşhurlygy bu ýurtda kese ýerli adamlara başga ýurtlardakydan has gowy garalýandygy bilen bagly bolmagy mümkin.