text:
12 Haziran 2016 Pazar
Hyundai Engineering-den Kebşirleme Işleri Üçin Täze Tehnologiýalar
Hyundai Engineering (Koreýa Respublikasy) kompaniýasy Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde Türkmenistanyň nebitgaz pudagy üçin Hünärmenleri taýýarlaýan merkezini açdy. Bu ýerde bir ýylyň dowamynda 400-den gowrak adam kebşirleme işiniň häzirki zaman tehnologiýalaryny özleşdirip bilerler. Instruktorlar hökmünde okuw işini ýolbaşçylygy koreý kompaniýasynyň we potratçy guramalaryň hünärmenleri amala aşyrarlar.
Mälim bolşy ýaly, Hyundai Engineering kompaniýasy Gyýanly şäherçesinde 2014-nji ýyldan bäri polipropilen we polietilen öndürýän gazhimiýa toplumyny gurmak boýunça iri taslamany durmuşa geçirýär. Dünýäniň abraýly maliýe we ätiýaçlandyryş guramalarynyň baha bermegine görä, bu taslama 2014-nji ýylda Ýewropanyň we Aziýanyň iň gowy taslamalarynyň onlugyna girdi we «ТХЕ» (Beýik Britaniýa) guramasynyň ýörite baýragyna mynasyp boldy.
Türkmenistan bilen Hyundai Engineering kompaniýasynyň arasyndaky işewür gatnaşyklary ösdürmegiň çäklerinde Gyýanlyda etanyň krekingi desgasy oturdyljak polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygy ýurdumyzda tehnologiki özgertmeleriň iň esasy taslamalarynyň biri bolup durýar. ,undan başga-da, kompaniýa başga-da nebitgaz ýataklaryny özleşdirmek we nebithimiýa ulgamlarynda birnäçe möhüm infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirdi.
Hyundai Engineering-iň tagallasy bilen açylan Kebşirleýji-hünärmenleri taýýarlamak boýunça merkezde nazary bilimleri öwretmek we tejribe sapaklaryny geçirmek üçin ähli mümkinçilikler bar. bu ýerde her biri 100 adamdan ybarat dört topar okuw geçerler. Kompaniýanyň hünärmenleriniň hasaplamalaryna görä, polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygynyň iň ýokarky çäginde on müňden gowrak işgär gerek bolar.
Hyundai Engineering kompaniýasy Kebşirleýji-hünärmenleri taýýarlaýan merkezini döredilmegine Gyýanlydaky gurluşyk işlerini amala aşyrmak üçin esasy möhüm taslama hökmünde garaýar. Kompaniýanyň resmi wekili bolan jenap Park Jihonyň bellemegine görä, okuw merkezi türkmen hünärmenleriniň tehniki taýýarlygyny ýokarlandyrmagyň durnukly nusgasy bolar.
Geljekde kompaniýa diňe bir hünär başarnykly işgärleri taýýarlamak bilen çäklenmän, eýsem, zawodyň dürli tehniki hünärmenleriniň derejelerini artdyrmaga ýardam eder. Munuň üçin taýýarlyk maksatnamasyny, oňa ýene-de KIPweA, elektrik ýaly ugurlary goşmak arkaly giňeldip bolar.
Hyundai Engineering Gyýanly şäherçesinde taýýarlyk merkezini döretmek boýunça taslamasyny türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň, hususan-da, hünärmenleriň hünär başarnyklaryny ösdürmek we ilatyň iş bilen üpjünçiligini döwrebaplaşdyrmagyň möhüm goşandy hasaplaýar.
Türkmenistanyň Bölüp Beren Maliýe Serişdeleri TOPH Gaz Geçirijisiniň Gurluşygyny Çaltlandyrar
Öň habar berşimiz ýaly, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýakynda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň Owganystanyň we Päkistanyň çäklerinde başlangyç böleginiň gurluşygyny maliýeleşdirmek üçin 45 million amerikan dollaryndan gowrak möçberde serişdeleri bölüp bermek hakynda Karara gol çekdi. Tebigy gazy ýanaşyk döwletlere ugratjak ulag ulgamynyň gurluşygy üçin serişdeler «Türkmengaz» Döwlet konserniniň taslama gatnaşyjy-agza döwletleriň arasynda baglaşylan maýa goýum Ylalaşygynyň çäklerinde bölünip berildi.
— Döwlet Baştutanynyň kabul eden Karary geçen hepdäniň iň möhüm wakalarynyň biridir. Biz, döwletara gaz geçirijisiniň gurluşykçylary hökmünde döwlet ýolbaşçysynyň bu başlangyjyny tüýs ýürekden goldaýarys. Türkmenistanyň bölüp beren ilkinji serişdeleri bu ägirt uly transmilli energetiki magistraly gurmaklygy çaltlandyrmakda möhüm rol oýnar — diýip, «Türkmennebitgazgurluşyk» Döwlet konserniniň «Marynebitgazgurluşyk» trestiniň dolandyryjysy Begenç Muhammedow nygtaýar.
— TOPH gaz geçirijisiniň türkmen böleginiň gurluşygynyň baş potratçylary bolan biziň toparymyz bu energetiki taslamany durmuşa geçirmek üçin ähli zerur zatlary eder. Biziň trestimiziň üç sany gurluşyk-gurnama müdirlikleri ilkinji bolup TOPH-yň türkmen böleginiň gurluşygyna başlady. Biziň gurluşyk bölümlerimiz ýurdumyzyň çäginde eksport gaz geçirijileriniň ählisiniň diýen ýaly gurluşygyna gatnaşmak bilen, bu strategiki turba geçirijini gurmak üçin baý tejribe topladyrlar. Geçen ýylda konserniň brigadalary 800 kilometre barabar «Gündogar-Günbatar» sebit gaz geçirijisiniň gurluşygyny tamamladylar. Bu gaz geçiriji ýurdumyzyň köpsanly energetiki desgalaryny tebigy gaz bilen üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýe bolar, Ahal welaýatynda gurluşygy alnyp barylýan gazy gaýtadan işleýän täze kärhanalar üçin çig mal çeşmesi bolup hyzmat eder— diýip, B.Muhammedow aýdýar.
Häzirki wagtda TOPH gaz geçirijisiniň 214 kilometre uzaýan türkmen böleginde meýdan barlag işleri tamamlandy diýen ýaly. Bu döwletara gaz geçirijisiniň onlarça kilometre barabar böleginde «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň hünärmenleri, şol bir wagtda diametri 1420 millimetr bolan turbalary ýerleşdirýärler hem-de birnäçe tapgyrlarda olary kebşirleýärler. Taslamany durmuşa geçirilmek işine «Marynebitgazgurluşyk» trestiniň kärhanalarynda başga-da, «Türkmennebitgazgurluşyk» DK-nyň ýene-de bäş sany tresti gatnaşar.
— Gurluşyk işlerini Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, 2018-nji ýylyň ahyrynda doly tamamlamagy meýilleşdirýäris. Bu bolsa, türkmen tebigy gazyny dünýä bazarlaryna ibermegiň köpugurly ulgamyny döretmeklige gönükdirilen Türkmenistanyň energetika strategiýasyny amala aşyrmakda biziň goşjak goşandymyz bolar — diýip B.Muhammedow aýdýar.
Ýurduň Ýokary Tizlikli Magistrallary Üçin Ýokary Hilli Bitum
Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda (TNGIZT-da) Türkmenistanyň häzirki hereket edýän standartlaryna laýyk gelýän ýol bitumynyň önümçiligi artdy. Birnäçe tehnologiki çäreleriň hasabyna desganyň taslama kuwwatlylygynda jemi 150 müň tonna bitumdan 2015-nji ýylda ýol örtükleri üçin 278 müň tonna örüji material öndürildi. Şu ýylyň bäş aýynyň netijeleri boýunça geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, on göterime golaý artyk ýol bitumy işlenip taýýarlanyldy.
2015-nji ýylda Seýdiniň NGIZ-da şol sebitiň bitum zerurlyklarynyň öwezini dolmak maksady bilen nebit we gaz kondensatynyň garyndysyny çig mal hökmünde peýdalanjak, ýyllyk kuwwaty 38 müň tonna barabar bolan ýol bitumynyň öndürýän desgany gurmak baradaky teklip durmuşa geçirildi. Eýýäm bir ýyldan bäri, SNGIZ ýollaryň gurluşygynda peýdalanylýan ýokary hilli bitumlary öndürip gelýär.
2015-nji ýylyň awgustynda TNGIZT-da mazudy wakuumlaýyn aýlaýan ВТ-3 desgasynyň ulanylyp başlanan döwründen bäri ýol bitumynyň hili hem düýpli ýokarlandy we durnuklaşdy. Hut şonuň üçin hem asfaltbetonyň möhüm düzüm bölegi bolan bu önümi öndürijileriň onuň hilini standartyň talaplaryna laýyk getirmek, tehnologiki çäreleriň hasabyna ýol bitumynyň önümçilik kuwwatyny artdyrmak islegleri düşnüklidir. TNGIZT-niň baş inženeri W.Tuwakowyň habar bermegine görä, häzirki hereket edýän desgada bitumyň duktilligi ýa-da süýngüçligi eýýäm 72-80 santimetre çenli uzaldyldy. Bu bolsa standartlara laýyk gelýär.
Mundan başga-da, Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän kärhanasynda gudrony deasfaltizasiýalaşdyrýan blokly haýalladylan kokslama desgasynyň gurluşygy dowam edýär. Onuň ulanyşa girizilmegi öndürijileriň we bilermenleriň pikirine görä, örüji ýol bölekleriniň hilini ýokarlandyrmaga hem-de olaryň önümçiligini ýylda 400 müň tonna çenli artdyrmaga mümkinçilik berer.
Türkmenistanyň Howa Maglumaty 13/06/2016
Türkmenistanyň Howa Maglumaty 13/06/2016 Aşgabat +29... +31° Türkmenbaşy +26... +28° Balkanabat +28... +30° Mary +34... +36° Türkmenabat +38... +40° Daşoguz +30... +32°
http://www.turkmenhabargullugy.com/
http://www.turkmenhabargullugy.com/
Ýurdumyzyň Telekeçiligini Ösdürmekde Täze Tapgyr Badalga Aldy
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde “Arkadagyň ak ýoly bilen” atly dabaraly maslahat geçirildi. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Merkezi geňeşi bilen bilelikde guralan maslahat hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýakynda milli ykdysadyýediýetimiziň hususy ulgamynyň wekilleri bilen geçiren duşuşygynda öňde goýan wezipelerini çözmäge bagyşlandy.
Maslahatda bellenilişi ýaly, milli Liderimiz bilen duşuşyk ýurdumyzyň telekeçiligini ösdürmek üçin ähmiýetli, hakykatdan-da taryhy waka boldy. Telekeçilige döwletimiz uly guramaçylyk we maliýe goldawyny berýär. Bu bolsa diňe bir ýeňillikler we karz bermek görnüşinde bolman, eýsem, oňaýly ýagdaýy, telekeçileriň synpyny galdyrmak, bazar ulgamynyň zerur bolan düzüm bölegi hökmünde güýçli işewür-jemgyýetçiligini kemala getirmek üçin hukuk we beýleki şertleri üpjün etmekde jemlenýär.
Türkmenistanyň Baştutany milli maksatnamalaryň hem-de iri şähergurluşyk taslamalaryň durmuşa geçirilmegine, içerki bazaryň ýokary hilli azyk we senagat harytlary bilen doldurylmagyna, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutup bilýän we eksport ugurly önümleri çykarýan önümçilik kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna, söwda we hyzmatlar ulgamynyň täze derejä çykarylmagyna hususy kärhanalaryň goşýan goşandyna ýokary baha berdi.
Ýurdumyzyň halk hojalygynyň ençeme beýleki pudaklarynda telekeçileriň alyp barýan işleriniň netijeleri has uly wezipeleriň hötdesinden gelmegiň hem olara başartjakdygyny subut edýär. Diýmek, Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde goýan strategik maksady gazanylar: ol maksat 2020-nji ýyla çenli ykdysadyýetiň döwlete degişli däl ulgamynyň goşandyny jemi içerki önümiň möçberinden 70 göterime barabar bolmagyny gazanmakdan ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň işewürleriniň täsin galdyryjy üstünlikleriniň olara dünýä bazarlaryna-da çykmaga mümkinçilik berýändigini belledi. Telekeçiler tarapyndan garamaga hödürlenen işleriň geljegi uly meýilnamalaryny oňlap hem-de ykdysadyýetiň döwlete degişli däl ulgamynda mundan beýläk-de iş alyp barmagyň ileri tutulýan ugurlarynyň birnäçesini kesgitläp, milli Liderimiz “Türkmenistanda telekeçiligi ösdürmek boýunça çäreler hakynda” Karara hem-de Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna dürli maýa goýum-gurluşyk taslamalaryny ýerine ýetirmek üçin ýer böleklerini bölüp bermek hakynda Buýruga gol çekdi. Şol taslamalar öz möçberi we gerimi boýunça ýurdumyzyň telekeçiliginiň ösüşiniň täze tapgyrynyň başlanýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz kaliý dökünlerini öndürmek boýunça kärhananyň, şeýle hem Aşgabat-Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň gurluşygy ýaly uly möçberli desgalaryň gurluşygyna baş potratçy bolmagy Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine tabşyrdy.
Bu çözgütler ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşinde uly orun tutýan hem-de hususy kärhanalarda müňlerçe iş orunlaryny döredýän ýurdumyzyň telekeçiligini ösdürmek we höweslendirmek meselelerine döwlet Baştutanymyzyň uly üns berýändiginiň nyşany hökmünde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hatarlarynda örän güýçli goldawa eýe boldy.
Mazmuny boýunça bu çözgütler, bir tarapdan, milli Liderimiziň hususy ulgama bildirýän belent ynamyna, beýleki tarapdan bolsa, işewür düzümleriň durmuş taýdan jogapkärçiligini hem-de täsir ediş ulgamyny artdyrmaga çagyryşa öwrüldi. Şol taryhy duşuşyk milli ykdysadyýetiň hereketlenjiriji güýji hökmünde ýurdumyzyň telekeçiliginiň ösüşinde hil taýdan täze tapgyra öwrüldi.
...Türkmen işewürliginiň meýilnamalary, hakykatdan hem örän uludyr, telekeçiligi döwletiň netijeli goldamagynyň işlenip düzülen we hemişe kämilleşdirilýän gurallary bolsa olaryň üstünlikli amala aşyrylmagynyň ygtybarly kepili bolup hyzmat edýär.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesinde dabaraly maslahata gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul edip, özlerine bildirilýän üns, işewürligi ösdürmek üçin döredilýän ajaýyp şertler, hemmetaraplaýyn goldaw we kömek, ähli başlangyçlara hemaýat berilýändigi üçin milli Liderimize tüýs ýürekden çykýan hoşallyklaryny beýan etdiler.
Ýüzlenmede şeýle hem Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda hem-de mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllygynyň öňýanynda milli Liderimiziň Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bilen hususy ulgamy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça anyk wezipeler beýan edilip geçiren duşuşygynyň uly mana eýedigi bellenilýär.
Döwlet Baştutanymyzyň bildiren ýokary ynamyndan, gürrüňdeşliginden, beýan eden pikirlerinden ruhlanan telekeçiler hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryny, şol sanda Aziada-2017-ni ýokary derejede geçirmäge, peýdaly gazylyp alynýan känleri hem-de beýleki tebigy serişdeleri senagat taýdan işläp taýýarlamaga, syýahatçylyk düzümlerini ösdürmäge hem-de beýlekilere işjeň gatnaşmak boýunça beren tabşyryklaryny abraý bilen ýerine ýetirmek üçin has-da uly güýç bilen işlejekdiklerine ynandyrdylar.
Maslahata gatnaşyjylar milli Liderimiziň beren her bir tabşyrygyny öz wagtynda we ýokary hilli ýerine ýetirmäge, munuň üçin öz güýçlerini, tejribelerini we bilimlerini gaýgyrmajakdyklaryna borçlandylar hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa agzybir türkmen halkynyň bagtyýarlygyny we abadan geljegini üpjün etmäge gönükdirilen ähli işlerinde hem-de başlangyçlarynda uly üstünlikleri tüýs ýürekden arzuw etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga Gol Çekdi
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň paýtagtynyň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek hem-de Aşgabat şäheriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak, ýaşaýyş jaýlarynyň we beýleki dürli maksatly binalaryň we desgalaryň ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Aşgabat şäheriniň häkimligine Aşgabat şäheriniň çäklerindäki ýaşaýyş jaýlarynyň, beýleki dürli maksatly binalaryň we desgalaryň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrmak işlerini geçirmek we suw üpjünçilik ulgamlarynyň durkuny täzelemek barada döwlet we ýerli hususy kärhanalar bilen şertnamalary baglaşmaga ygtyýar berildi.
Işlere 2016-njy ýylyň iýun aýynda başlamak we abadanlaşdyrmak işlerini 2016-njy ýylyň dekabr aýynda tamamlamak bellenildi.
***
Türkmenistan bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-owgan toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy.
***
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistan bilen daşary ýurt döwletleriniň arasyndaky statistika ulgamy babatda netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek hem-de gatanşyklary has-da pugtalandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, 2016-njy ýylyň 6-8-nji sentýabry aralygynda Aşgabat şäherinde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň statistika gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň Geňeşiniň 55-nji mejlisiniň hem-de onuň çäginde oba hojalyk statistikasy we oba statistikasy boýunça maslahaty geçirmek bellenildi. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti Garaşsyz Döwletleriniň Arkalaşygynyň Döwletara statistika komiteti bilen bilelikde görkezilen çäreleri ýokary derejede we guramaçylykly geçirmegi üpjün etmäge borçly edildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-owgan toparynyň altynjy mejlisine gatnaşmak üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentliginiň direktory Ý.Kakaýew 2016-njy ýylyň 14-16-njy iýuny aralygynda, şeýle hem Türkmenistanyň wekiliýetiniň agzalary 2016-njy ýylyň 13-16-njy iýuny aralygynda Owganystan Yslam Respublikasynyň Kabul şäherinde gulluk iş saparynda bolar.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, sport desgalaryny talaba laýyk ýagdaýda saklamakda kemçiliklere ýol berendigi üçin, Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň rektory Saryýew Alladurdy Gurbanmuhammedowiçe berk käýinç yglan edildi we ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmese, eýeleýän wezipesinden boşadyljakdygy oňa duýduryldy.
Türkmenistanda Alymlaryň Halkara Maslahaty Geçýär
Paýtagtymyzda milli senenamamyzyň ähmiýetli senesi bolan Ylymlar gününe bagyşlanan “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahaty açyldy.
Maslahata türkmen alymlaryndan başga-da, 50-den gowrak ýurtdan mugallymlar we ýaş zehinler, ylmy-barlaglary alyp barýan alymlar, ylmy toparlaryň wekilleri gatnaşýar. Şol ýurtlaryň hatarynda Beýik Britaniýa, Germaniýa, Italiýa, Ýaponiýa, Niderlandlar, Türkiýe, Eýran, Ysraýyl, Bolgariýa, Kanada, Azerbaýjan, Russiýa, Belarus, Gazagystan, Gyrgyzystan, Ermenistan, Özbegistan, Täjigistan, Latwiýa, Estoniýa, Ukraina, Kongo we beýlekiler bar.
Maslahatyň açylyşy döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça döredilen hem-de ylmy pikirleri we çözgütleri, amaly işläp taýýarlamalary hem-de olaryň önümçilige ornaşdyrylmagyny toplumlaýyn ulgama birleşdirip, ýurdumyzyň innowasion ykdysadyýetiniň, “bilimler ykdysadyýetiniň”, aň-paýhas binýadynyň we ylmy-tehniki kuwwatynyň ösüşiniň esasy hereketlendiriji güýçleriniň biri bolmaga gönükdirilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde geçirildi.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara hem-de Türkmenistanyň ähli ylmy jemgyýetçiligine iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyz Gutlagynda Watanymyzyň dünýäniň ösen ýurtlarynyň hataryndaky ornuny pugtalandyrmakda esasy şertleriň biri bolup hyzmat edýän ylym ulgamynyň hem döwrebaplaşdyrylýandygyny belledi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, daşary ýurtlar bilen dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyk etmek babatda gazanylan hökümetara ylalaşyklarynda hem ylym esasy orny eýeleýär.
Bölümçe mejlisleriniň barşynda çykyş edenler innowasion ykdysadyýetiň mazmuny boýunça halk hojalyk toplumynyň ähli ykdysady işleriniň we ýagdaýlarynyň hil taýdan üznüksiz täzelenip durmagyna maýa goýmak bolup durýandygyny bellediler. Ýöriteleşdirilen ýokary okuw mekdepleri, amaly maksatlara gönükdirilen ylmy-barlag edaralary, oýlanyşykly pikirleriň, teklipleriň, düýpli taslamalaryň “öndürijisi” hökmünde senagat taýdan innowasion we tehnologik merkezler şeýle ykdysadyýetiň aýrýlmaz düzüm bölegi bolup durýar.
Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan işlenip düzülen döwlet gurluşynyň konsepsiýasynda, milli ösüş maksatnamalarynda netijeli tehnologiýalara birleşdirilen çuňňur nazary bilimlere we giň tejribä esaslanan ykdysadyýeti ösdürmegiň innowasion ýoluna esasy orun berilýär. Biz bu tehnologiýalary olarda diňe bir iň täze sanly ulgamlaryň we öňdebaryjy inženerçilik çözgütleriň herekete getirilendigi üçin däl, eýsem, ilkinji nobatda, önümçilikde, jemgyýetçilik durmuşynda we ýaşaýyşda, adamlar babatda olaryň hakyky peýdasyny göz öňünde tutup, “ýokary derejeli” diýip atlandyrýarys.
Mejlisdäki ylmy çykyşlar energetikadan başlap, ekologiýa çenli ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny ösdürmegiň örän wajyp nazary we amaly meselelerini gurşap aldy.
Bolgariýaly alym Georgi Georgiýew slanesli gazyň dünýä hojalygynyň ýangyç-energetika sazlaşyklylygyna etjek täsiri babatdaky çaklamalar meseleleri boýunça habar berdi hem-de palçyk görnüşli (slanesli) serişdelere we uglewodorodlaryň gazylyp alnyşyna baha bermekde Ýewropadaky ýagdaýyň mysalynda esasy ýagdaýy kesgitledi.
Hasabat bereniň pikirine görä, munuň bazara täsiri ýer astyndaky baýlyklaryň häsiýetnamalarynyň we slanesli gazy almagyň usullarynyň hem-de olaryň daşky gurşawa täsirleriniň jikme-jik ulgamlaýyn garalmagyna esaslanan seljermäni talap edýär. Ekologlaryň hasaplamalary boýunça ony gazyp almagyň tehnologiýalary (gidrobölünme) topragyň gatlaklarynyň, ýerasty suwlaryň, howanyň zäherli maddalar bilen uly möçberde hapalanmagyna, radiasiýanyň ýokarlanmagyna we bugarma alamatlarynyň güýçlenmegine getirýär.
Bolgariýaly alymyň çykyşynyň üstüne häzirki günde tebigy gazyň dünýäniň energiýa üpjünçiliginiň çäklerinde gazylyp alynýan ýangyjyň geljegi has uly görnüşi bolup durýandygyny goşaýmak galýar, çünki ol kömürturşy gazyň (bugarma ýagdaýyny ýüze çykarýan) howa bölünip çykmasynyň iň pes derejesini göz öňünde tutýar hem-de CO2-niň bölünip çykmasy 50 göterim köp bolan kömüri üstünlikli çalşyp bilýär. Tebigy gazyň peýdalanylmagy, şeýle hem Howanyň üýtgemegine garşy göreşmek boýunça Ýewropa maksatnamasynyň, Howanyň üýtgemegi hakynda BMG-niň Konwensiýasynyň we oňa goşulan Kiota Teswirnamasynyň çäklerinde has-da isleg bildirilýär. Bu resminamalara ekologiýa taýdan arassa “mawy” ýangyjy dünýä möçberinde esasy iberijilere degişli bolan Türkmenistan hem goşuldy. Alternatiw we adaty bolmadyk energetikanyň depginli ösdürilýändigine garamazdan, dünýäniň energiýa deňeçerliginiň düzüminde gazyň paýynyň 2040-njy ýyla çenli 21 göterimden 25 göterime çenli ýokarlanjakdygyna bilermenler ynanýarlar.
Bütin adamzat üçin beýleki bir ekologiýa meselesini – suw gurşawynyň hapalanmagyny öz çykyşlarynda Ýaponiýadan Izumi Ikinoze degip geçdi. Olar suw arassalaýjy häzirki zaman tehnologiýalary we iň täze görnüşli senagat süzgüçleri barada gürrüň etdiler. Hususan-da, ol gowulandyrylan iş häsiýetleri bilen tapawutlanýan nano-düzümli membranalary we absorbenti peýdalanmagyň mümkinçiliklerini bu ýere ýygnananlaryň dykgatyna ýetirdi. Ýokary berklige, termodurnuklylyga, ýag durnuklylygyna, könelmä garşy durnuklylyga eýe bolan nano-serşdeli şunuň ýaly arassalaýjy enjamlar suw böleklerini işlemek üçin nebitgaz känlerini işläp taýýarlamakda ulanylyp bilner. Nano-membranalaryň kömegi bilen ýagy, ýokançlyklary, bakteriýalary, organiki maddalary, agyr metallary we beýlekileri goşmak bilen, dürli hapalanmalaryň ähli görnüşleri diýen ýaly ýok edilýär.
Ýapon işläp düzüjileriň adyndan toplanan tejribeleri alyş-çalyş etmäge hem-de suwy arassalamagyň täze tehnologiýalaryny işläp taýýarlamak babatda türkmen kärdeşleri bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge, bilelikdäki taslamalara, tejribe nusgalaryny, olary mundan beýläk önümçilige ornaşdyrmak üçin synag geçiriş barlaglaryna gatnaşmaga taýýardyklary beýan edildi.
XXI asyryň baş gurluşyk maksatnamasy hökmünde binalaryň we ymaratlaryň energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga bagyşlanan gyzykly çykyşyny Russiýadan Ýuriý Tabunşikow beýan etdi. Binalaryň taslamasyny düzmegiň häzirki zaman maksatnamasynyň esasynda daşky gurşawymyzyň hiliniň biziň durmuşymyzyň hiline gönüden-göni täsir edýändigi baradaky pikir durýar. Öňler kesgitleýji görkeziji bolmadyk binalaryň energiýa sarp edijiligi häzir oňat taslamanyň baş alamatyna öwrüldi. Dünýäde energetika taýdan netijeli we ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalaryň esasynda taslamalary düzülen we gurlan binalar, kiçi etrapçalar we hat-da tutuş binagärlik-gurluşyk zolaklary barha köp peýda bolýar. Binalaryň energiýa taýdan netijeliliginiň derejesini kesgitleýän ýörite söz düzümleri hem, biohowa binagärligi, “sagdyn” we “paýhasly” bina, “akylly” öý we ş.m. ýaly düşünjeler peýda boldy.
Hindistandan Nasim Ahmad şa suw serişdelerini dolandyrmak boýunça döwrebap tehnologiýalary maksatlaýyn öwrenmegiň meselelerine ünsi jemläp, Türkmenistanyň oba hojalygynda innowasiýa mowzugyny saýlapdyr. Ol öz barlaglaryny täze ykdysady ýagdaýlarda ýurdumyzyň suw hojalyk işleriniň esasy ugurlaryna, suw serişdelerini dolandyrmakda modelirleme usullaryna bagyşlady. Suwdan oýlanyşykly peýdalanmak, suwy goramak çäreleri, innowasion tehnologiýalara uly ýykgyn etmek bilen suwaryş ulgamynda çözgütleri kabul etmegi goldamak ulgamyny gurmak bilen baglanyşykly netijelere aýratyn orun berildi.
Foruma daşary ýurtly gatnaşyjylar özlerini gyzyklandyrýan mowzuklar boýunça özara pikir alyşmalardan başga-da, Ylymlar gününe bagyşlanan dürli dabaralara – ýaş türkmen alymlarynyň ylym bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna, sungat ussatlarynyň baýramçylyk konsertine gatnaşmaga hem mümkinçilik aldylar.
Ertir maslahat işini bölümçeler boýunça dowam eder. Halkara nebit we gaz uniwersitetinde “Täze senagat-innowasion tehologiýalar” mowzugynda bölümçe mejlisi bolar. Oňa gatnaşyjylar milli senagaty döwrebaplaşdyrmakda öz ýurtlarynyň tejribelerini görkezerler, türkmen hünärmenleri bolsa daşary ýurtlulary häzirki wagtda ýurdumyzyň nebit we gazhimiýa, elektroenergetika pudaklarynyň önümçiligine, gurluşyk serişdeleri senagatyna, uglewodorod, mineral serişdelerini hem-de beýleki peýdaly gazylyp alynýan baýlyklary almak we gaýtadan işlemek ulgamyna we beýlekilere ornaşdyrylýan iň täze işläp taýýarlamalar bilen tanyşdyrarlar.
Ýurdumyzda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilen taslamalaryň tanyşdyrylyş dabarasy hem geçiriler. Bu mejlisiň gün tertibine şeýle hem seýsmiki goraglylygy üpjün etmegiň, şäher hojalygyny, aragatnaşyk ulgamlaryny, ulag gatnawlaryny dolandyrmagyň usullary, hemra tehnologiýalary baradaky meseleler çykarylar.
Tehnologiýalar merkezinde ekologiýa we biotehnologiýalar meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Bu topluma degişli meselelere, şeýle hem agrar ylmynyň hem-de oba hojalygyny— maldarçylygy, guşçylygy we ösümlik dünýäsini, stategik ekinleriň seçgiçiligini, weterinariýany we zootehnikany, gen inženeriýasyny, suwdan oýlanyşykly peýdalanylmagyny innowasion taýdan ösdürmegiň wezipeleri girizildi.
Bu ýerde şeýle hem howanyň ählumumy ýylamagynyň meselelerini sazlaşdyrmagyň ýörelgelerine, Aral deňziniň ýagdaýyna, topragyň hasyllylygyny artdyrmagyň hem-de ýerleriň şorlaşmagyna garşy göreşmegiň usullaryna garalar.
“Ykdysady ösüş, halkara hyzmatdaşlygy we hukuk” mejlisi Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda, “Lukmançylyk we derman serişdeleriniň önümçiligi” diýen bölümçe bolsa Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde geçiriler. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde alymlaryň çykyşy ynsanperwer ylymlarynyň ösüşiniň ugurlaryny öz içine alýan mowzugy kesgitlär.
Şeýle hem maslahata gatnaşyjylaryň paýtagtymyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi we talyplary, TYA-nyň ylmy-barlag edaralarynyň alymlary bilen duşuşyklary, Aşgabadyň gözel ýerlerine baryp görmegi özünde jemleýän medeni maksatnama taýýarlanyldy.
Daşary ýurtly myhmanlar TYA-nyň Tehnologiýalar merkeziniň işi, onuň netijeleriniň dürli maslahatlarda yzygiderli tanyşdyrylýan ylmy barlaglar bilen tanyşmaga hem mümkinçilik alarlar. Mysal üçin, diňe geçen hepde bu ýerde dürli pudaklaryň hünärmenleriniň gatnaşmagynda “Ýurdumyzyň ösüşinde innowasion tehnologiýalar” atly ylmy maslahat geçirildi.
Onda möhüm ugurlar boýunça ylmy işleriň netijeleri hem-de lukmançylykda we farmakologiýada, senagat ulgamynda, energetika toplumynda, ýurdumyzyň iň ýaş kosmos pudagynda, şeýle hem oba hojalygynda, gurluşykda, maglumat-aragatnaşyk ulgamynda we beýlekilerde täze usullaryň hem-de işläp taýýarlamalaryň peýdalanylyşynyň tejribesi baradaky maglumatlar seljerildi. Aýratyn bölümçe Türkmenistanyň tebigy serişdelerini toplumlaýyn gaýtadan işlemekde innowasion tehnologiýalaryň peýdalanmagyna bagyşlanyldy. Tehnologiýalar merkeziniň ylmy işgäri tebigy ylymlaryň mikrobiologiýa, bioekologiýa, şeýle hem himiýa, botanika we beýlekiler ýaly ulgamlarynda öz amaly barlaglarynyň netijelerini görkezdiler.
Mysal üçin, ylmy institutlaryň barlaghanalarynda hem-de TYA-nyň Tehnologiýalar merkezinde pagta çig malynyň netijeliliginiň we hasyllylygynyň ýagdaýlaryny öwrenmek boýunça gowaçanyň görnüşleriniň seçgiçiligini gowulanlandyrmak maksady bilen, işler alnyp barylýar, gök ekinleri ösdürip ýetişdirmegiň in vitro (“aýnanyň içinde”) usuly synagdan geçirildi. Bu täze biotehnologiýa häzir oba işewürliginiň dünýä bazaryna üstünlikli çykýar. Biziň alymlarymyz emeli iýmitlendirilýän gurşawda Türkmenistanyň dermanlyk ösümliklerini ösdürip ýetişdirmegiň usulyny synag etdiler.
Alymlar diňe bir barlaghanalarda däl, tebigy goraghanalarda, zakazniklerde hem işläp, miwe ekinleriň, bejeriji otlaryň we beýleki ösümlikleriň gymmatly, seýrek we gadymdan saklanyp gelýän görnüşlerini, ýurdumyzyň baý “ýaşyl” genefonduny gorap saklamak maksady bilen, olaryň ýabany görnüşlerine barlag geçirýärler.
Hazarýaka çöketligindäki çöllüge geçirilen barlag toparynyň agzalary daşky gurşawy özgertmäge örän güýçli täsir edip, ol ýerde ýaşaýan beýleki jandarlaryň ýaşaýyş şertlerini kesgitleýän ösümlikleriň 40 görnüşini ýüze çykardy. Bu maglumatlar uly giňişlikleri bagy-bossanlyga öwürmek, bol otly öri meýdanlaryny emele getirmek, ösümlik dünýäsini özgertmek üçin has hem wajypdyr.
“Altyn asyr” kölüniň hem-de onuň akabalarynyň sebitlerine, şeýle hem Hazarýaka sebitlerine bu ýerlerde dowardarçylygy hem-de düýedarçylygy ösdürmegiň mümkinçiliklerini öwrenmek, öri meýdanlarynyň suw bilen üpjünçilik ýagdaýyny gowulandyrmak, şeýle hem oba hojalyk mallaryna kesel ýaýradyjy zyýanly mör-möjekleri öwrenmek maksady bilen barlag toparlary guraldy.
Mundan başga-da, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň, deňizýaka şäherleriniň suwunyň düzümi alymlar tarapyndan yzygiderli barlanylýar, paýtagtymyzda we beýleki ilatly ýerlerde howanyň hil derejesiniň barlagy ýöredilýär.
Türkmen programmaçylarynyň nanotehnologiýa we energetikany saýlap almak mümkinçiligi, ilki bilen gün energiýasy boýunça tejribe we barlag taslamalary, täze işläp düzmeleri baradaky çykyşlary uly gyzyklanma döretdi.
Golaýda türkmen alymlary Koreýa Respublikasynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlykda kiçi tejribe gün elektrostansiýasyny gurnadylar. Häzir ol synag ýagdaýynda işledilýär. Bu babatda tapgyrlaýyn synaglar ýurdumyzda gün energetikasyny ösdürmek boýunça geljegi uly taslamalary öwrenmek üçin zerur bolan maglumatlary almaga mümkinçilik berer.
Ylmy maslahata gatnaşyjylaryň 90 töweregi çykyşlary “Ýurduň ösüşinde innowasion tehnologiýalar” atly ýygyndyda çap edildi. Bu ýygyndy ylymda ilkinji ädimlerini ädýän ýaş hünärmenlere we talyplara oňat goldaw bolar. Şeýle hem bu ýerde arheologiýa barlaglarynyň netijeleri hem görkezilipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy tarapyndan Paryzdepe ýadygärligi barada makalalar ýygyndysy hem taýýarlanyldy. Ol ýerde bu gadymy şäheriň maddy medeniýeti barada täze maglumatlary getirýän gazuw-agtaryş işleri dowam edýär. Täze neşire Paryzdepäniň golaýynda ýerleşen obalara amala aşyrylan ylmy-barlag toparlary tarapyndan ýygnalan etnografiýa maglumatlary hem girizildi.
Şeýle hem Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç we Görogly etraplaryna öten zamanlarda dürli hünärleriň ösüş taryhyny, geçen asyrlaryň ussatlarynyň miraslaryny öwrenmek maksady bilen, ylmy toparlaryň işi guraldy.
Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunldaky arheologik ýadygärlikleri barlamak boýunça işler hem dowam etdirilýär. Olaryň jemi 70-si hasaba alyndy (Ahal welaýatynda 9, Balkan welaýatynda 17, Mary welaýatynda 8, Daşoguz welaýatynda 11, Lebap welaýatynda 25).
Ylymlar akademiýasy tarapyndan Ylymlar gününiň öň ýanynda birnäçe çäreler, şol sanda kitap sergileri, Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda, Taryh institutynda, Milli golýazmalar institutynda hünär ugurly maslahatlar hem guraldy. Olarda gumanitar alymlaryň köptaraply işleriniň netijeleri jemlendi.
Täze gurluşyk serişdelerini döretmegiň mümkinçiliklerini barlaýan alymlaryň işi hem örän uly möçbere eýedir. Mysal üçin, ýolgurluşyk serişdesi hökmünde täze düzümli özünde kükürt maddasyny saklaýan tejribe üçin beton görnüşleriniň fiziki-mehaniki häsiýetleriniň synagy geçirildi. Şeýle hem gudrony turşatmak ýoly bilen alnan ýol-gurluşyk bitumyna daşary ýurtlardan getirilen hem-de ýerli çig maldan taýýarlanan düzüm özgerdiji goşundy maddanyň täsiri boýunça ylmy derňewler geçirildi. Täze barlaglaryň aglabasynyň netijeleri senagat kärhanalarynyň önümçiligine ornaşdyryldy.
Ýurdumyzyň alymlary tarapyndan süýt we süýt önümlerinde brusellýoz keselini barlamak, şeýle hem brusellýoza garşy täze sanjym dermanyny döretmek üçin emele getirilen täze antigeni ulanmak boýunça gollanma Döwlet weterinar gullugy tarapyndan tassyklandy hem-de önümçilige ornaşdyrylmaga teklip edildi.
Bular türkmen alymlarynyň amala aşyran işleriniň diňe käbir ugurlarydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki wagtda islendik döwletiň durnukly ösüşi we hemmetaraplaýyn gülläp ösüşi ylmy daýanmazdan mümkin däldir diýip nygtaýar. Milli Liderimiziň bu çagyryşyna milli ylmy mekdep halk hojalygy toplumynyň ähli pudaklarynda innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak, binýatlaýyn we amaly ylmy-barlaglary geçirmek, öňdebaryjy dünýä tejribesini özleşdirmek boýunça wajyp meseleleri çözmek bilen mynasyp jogap bermäge çalyşýar. Bu geçen halkara ylmy maslahatynyň hem esasy wezipesi muňa ýardam etmekden ybaratdyr.
Türkmen Ylmynyň Ýaş Zehinleriniň Sylaglanyş Dabarasy
Ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi bilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň bilelikde ýaşlaryň arasynda ylmy işler boýunça her ýylda geçirilýän bäsleşigiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy. Bu dabara, däp bolşy ýaly, ýurdumyzyň ylmynyň ösüşine ägirt uly goşant goşan zehinli türkmen alymlarynyň ençemesini kemala getiren Türkmenistandaky iň meşhur okuw mekdepleriniň biri bolan Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň mejlisler zalynda boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Ylymlar güni -- bu örän aýratyn baýramçylyk. Geçmişdäki beýik akyldarlaryň bize goýan ägirt uly mirasyny dikeltmegiň nyşany bolan bu baýram ýurdumyzyň ylmynyň, intellektual ösüşiniň hem-de gülläp ösmeginiň bähbidine iň öňdebaryjy we batyrgaý başlangyçlary, täzeçil tehnologiýalary işjeňleşdirmegiň hil taýdan täze sepgitlerini şöhlelendirýär. Bu gün hem Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe alymlarymyzyň ylmy-barlag işleri, açyşlary we işläp düzmeleri döwletimiziň we halkymyzyň bähbidine hyzmat edýär.
Ýurdumyzda ylmy hemmetaraplaýyn ösdürmekde alnyp barylýan ägirt uly maksatlaýyn işleriň aýdyň güwänamalarynyň biri hem milli Liderimiz tarapyndan yglan edilen hem-de bu şanly senä gabatlanyp geçirilýän ylmy işleriň döwlet gözden geçirilişi, jemgyýetimiziň intellektual kuwwatyny ösdürmek we bu ulgama täze güýçleri we zehinleri çekmek bolup durýar. Bu bäsleşik zehinli ýaşlary—alymlaryň täze neslini ýüze çykarmaga ýardam edip, ylmyň dürli pudaklarynda barlaglary höweslendirmäge gönükdirilendir.
Bäsleşige ylmy-barlag institutlarynyň, önümçilik birleşikleriniň, ylmy-tehniki kärhanalaryň ylmy işgärleri, ýokary okuw mekdepleriň mugallymlary we talyplary, ýörite orta okuw mekdepleriniň okuwçylary, işjeň ylmy işler bilen içgin gyzyklanýan islendik kärdäki ýaş türkmenistanlylar gatnaşýarlar.
Bu abraýly bäsleşige gatnaşýanlaryň sany ýylsaýyn artýar.
Eger geçen ýyl olar 897 bolan bolsa, şu ýyl bäsleşýänleriň sany 955-e ýetdi. Olaryň 272-si alymlardyr we 683-si talyplardyr we okuwçylardyr. Bilermenler toparynyň garamagyna häzirki döwrüň ylmynyň möhüm ugurlarynyň altysy boýunça işläp taýýarlamalar we barlag işleri hödürlendi. Olar nanotehnologiýalar, himiýa tehnologiýasy, täze serişdeleri öwrenmek, energetika; biotehnologiýa, molekulýar biologiýa, oba hojalygy, ekologiýa we genetika; habar beriş – aragatnaşyk ulgamlary, kompýuter tehnologiýasy; lukmançylyk we derman serişdelerini öndürmegiň tehnologiýalary; innowasiýa ykdysadyýeti; ynsanperwer ýaly ugurlardyr.
Işleriň aglaba böleginiň türkmen halkynyň maddy däl medeni mirasyny, milli döwletliligiň taryhyny, taryhy-medeni ýadygärlikleri öwrenmegiň meselelerine bagyşlanandygy bellärliklidir. Ýaş alymlaryň şeýle gözlegleriniň ugurlary ýurdumyzda Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly diýlip yglan edilen şu ýylyň maksatlary we wezipeleri bilen baglylykda, has hem uly ähmiýete eýedir. Hödürlenen işleriň möhümdigine, netijeleriň iş ýüzünde ähmiýetine we ony önümçilige ornaşdyrmagyň mümkinçiliklerine, ylmy täzeçilligiň derejesine baha bermek bilen, bilermenler topary tarapyndan ýeňijiler kesgitlendi.
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde baýramçylyk hem-de ýokary ruhubelentlik ýagdaýy höküm sürýär. Ýaşlaryň arasynda geçirilen ylmy bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary, görnükli ylmy işgärler, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlarynyň hem-de talyplaryň wekilleri, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň doktorantlary we aspirantlary gatnaşdylar. Hormatly myhmanlaryň arasynda şu gün Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde açylan “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasiýa tehnologiýalary” atly halkara ylmy maslahatyna gatnaşyjylar hem bar.
Ýygnananlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýaşlaryň arasyndaky ylmy gözden geçirilişiň ýeňijilerine Gutlagyny ýokary ruhubelentlik bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyz ylmy bäsleşigiň ýeňijilerini gazanan üstünlikleri bilen gutlap, dünýädäki beýik işleriň, adamzat jemgyýetiniň ösüşiniň ylym-bilim bilen berk baglanyşyklydygyny belledi. Ylym-bilim biziň ähli ösüşlerimiziň binýady bolup durýar. Şoňa görä-de, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe giň gerimli maksatnamalary we meýilnamalary durmuşa geçirenimizde öňdebaryjy innowasion-tehnologiki tejribelere, düýpli ylmy esaslara daýanýarys.
Soňra bu ýere ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda ýaşlaryň ylmy bäsleşiginiň köpsanly ýeňijilerine hormatly Prezidentimiz
Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan hormat diplomlary we gymmatly sowgatlar gowşuryldy. Aň-bilim bäsleşiginiň ýeňijileri ýurdumyzyň ýaş nesli hakynda hemmetaraplaýyn edýän aladasy üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, mähriban Waranymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ähli
gujur-gaýratlaryny, zehinlerini hem-de bilimlerini sarp etjekdiklerine milli Liderimizi ynandyrdylar.
Ýygnananlar öz çykyşlarynda döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň ylmy kuwwatyny pugtalandyrmaga aýratyn üns berýändigini, dünýäniň ylmy giňişligine üstünlikli goşulyşmaga, bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge we hemmetaraplaýyn ösdürmäge gönükdirilen tagallalarynyň möhümdigini nygtadylar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde döwletimiziň hem-de Diýarymyzyň alymlarynyň öňünde duran esasy wezipeleri kesgitlemek bilen, milli ylmyň ösüşine innowasion häsiýet bermäge, ýurdumyzyň we dünýä ylmynyň gazananlaryny iş ýüzünde giňden peýdalanmaga, önümçilige we bilim ulgamyna ornaşdyrmaga, täzeçil teklipleriň toplumyny döretmäge uly ähmiýet berýär.
Ýurdumyzda ýokary okuw mekdepleriniň 20-den gowragy hereket edýär. Olarda ýokary hilli we hemmetaraplaýyn bilim almak hem-de ylym bilen meşgullanmak üçin ähli şertler bar. Ýokary okuw mekdeplerinde ýaşlaryň ylmy hereketlerini höweslendirmek, türkmen ykdysadyýetine ýaş alymlaryň goşandyny ýokarlandyrmak, iň gowy ylmy başlangyçlaryň işe girizilmegine we peýdalanylmagyna goldaw bermek maksady bilen, ýaş alymlaryň Geňeşleri işleýär.
Ylmy döredijilik üçin mümkinçilikleriň, maglumatlary alyşmagyň giňelýän, dünýäniň esasy ylmy-barlag hem-de bilim merkezleri bilen ysnyşykly gatnaşyklaryň ýola goýulýan täze eýýamda ýurdumyz halkara ylmy maslahatlarynyň we sergileriň geçirilýän iri merkezine öwrülýär, türkmenistanlylaryň zehinli ýaş nesli bolsa ylmy-barlag işlerine işjeň gatnaşyp, abraýly halkara ylmy maslahatlarynda Türkmenistana mynasyp wekilçilik edýärler.
Muňa ýurdumyzyň orta mekdepleriniň okuwçylarynyň halkara ders we taslama bäsleşiklerinde medallaryň 51-sine, ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň bolsa halkara bäsleşiklerde medallaryň 8-sine mynasyp bolmagy hem şaýatlyk edýär.
Uniwersitetiň eýwanynda ylym pudagynda we täze tehnologiýalar ulgamynda ýaş alymlaryň oňyn döredijilik gözleglerini äşgär edýän sergi guraldy. Onda kitaplar hem-de ylmy işleriň ýygyndylary, dürli gurnamalaryň we energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri ulgamyndaky açyşlaryň, himiýa önümlerini öndürmegiň innowasion tehnolgiýalary, Garagumuň çägesinden gurluşyk serişdelerini hem-de kremniý almagyň aýratynlyklary, Türkmenistanyň dürli künjeklerinde ösýän ösümlikleriň esasynda dermanlyk serişdeleriň täze işläp taýýarlamalary görkezildi.
Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan taýýarlanan “Bagtyýarlyk döwrüniň ýaş alymlarynyň ylmy gadamlary” atly işleriň ýygyndysy bu milli aň-paýhas bäsleşiginiň ýeňijileriniň döredijilikli gözlegleriniň gerimini görkezdi. Neşir Watanymyzyň mundan beýläk hem gülläp ösmegine goşant goşjak ýaş alymlaryň hem-de talyplaryň ylmy barlaglarynyň we amaly işläp düzmeleriniň netijeleri bilen tanyşdyrýar.
Ylmy bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler. Onda ýurdumyzyň ylmyny we bilimini innowasiýa ýoly bilen ösdürmek syýasatynyň üstünlikli amala aşyrylýandygy, milletimiziň örän baý aň-paýhas kuwwatynyň ösdürilmegi üçin zerur bolan ähli şertleriň döredilýändigi üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdiler we öz nobatynda, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe öňde goýlan belent maksatlara ýetmek üçin ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdylar.
Dabaranyň ahyrynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň döredijilik toparlarynyň baýramçylyk konserti boldy.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Mejlisi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda käbir resminamalaryň taslamalaryna hem-de ýurdumyzyň durmuşyna degişli möhüm meseleleriň birnäçesine garaldy.
Milli Liderimiz mejlisiň gün tertibini yglan edip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi, ol Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň statistika edaralarynyň ýolbaşçylarynyň Geňeşinde Türkmenistanyň başlyklyk etmeginiň çäklerinde bellenilen çärelere görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Bellenilişi ýaly, GDA-nyň Döwletara statistika komitetiniň çözgüdine laýyklykda şu ýylyň 6-8-nji sentýabry aralygynda Aşgabatda bu düzümiň 55-nji mejlisini hem-de oba hojalyk statistikasy boýunça maslahatlary guramak meýilleşdirilýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna bu duşuşygy geçirmek baradaky Kararyň taslamasy hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlar bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmak bolup durýandygyny belledi. Milli Liderimiziň aýdyşy ýaly, ilkinji hobatda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ýurdumyza Bitaraplyk derejesiniň berilmegi bilen baglylykda, Türkmenistan GDA-nyň assosirlenen agzasy bolmak bilen Arkalaşyga gatnaşyjy ýurtlar bilen gatnaşyklary özara hormat goýmak we özara bähbitli deňhukukly hyzmatdaşlyk esasynda milli, şeýle hem umumy bähbitlerden ugur alyp guraýar.
Soňky ýyllarda medeni-ynsanperwer gatnaşyklar bilen bir hatarda GDA ýurtlary bilen ykdysady gatnaşyklar hem täze mazmuna eýe bolýar. Türkmen paýtagtynda Arkalaşygyň dürli düzümleriniň wekilçilikli maslahatlary birnäçe gezek geçirildi. Olaryň hatarynda GDA-nyň Elektroenergetika geňeşiniň 41-nji mejlisini, Aragatnaşyk ulgamynda sebit arkalaşygynyň aragatnaşyk edaralarynyň baştutanlarynyň Geňeşiniň 46-njy mejlisini, Ykdysady geňeşiň 55-nji mejlisini, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ýurtlarynda öndürilýän halkyň sarp edýän harytlarynyň halkara ýarmarkasyny, GDA-da azyk howpsuzlygyny ýokarlandyrmak boýunça Halkara ylmy-amaly maslahaty, Arkalaşyga agza ýurtlaryň demir ýol ulagy boýunça Geňeşiniň 57-nji maslahatyny görkezmek bolar.
Daşoguz şäheriniň 2016-njy ýylda GDA-nyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, şeýle hem GDA gatnaşyjy döwletleriň statistiki edaralarynyň ýolbaşçylarynyň Geňeşine Türkmenistanyň başlyklyk etmegi üstünlikli ösdürilýän gatnaşyklaryň aýdyň subutnamasydyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow parlamentara gatnaşyklarynyň netijeli häsiýete eýedigini belledi.
Biziň ýurdumyz iş ýüzünde Arkalaşygyň çäklerinde hyzmatdaşlyk babatynda işjeň orna ygrarlydygyny görkezmek bilen, mundan beýläk-de berk dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de oňyn hyzmatdaşlyk esasynda guralýan köpugurly gatnaşyklaryň giňeldilmegine hemmetaraplaýyn ýardam bermegi ugur edinýär diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady. Döwlet Baştutanymyz degişli Karara gol çekip, wise-premýere GDA agza ýurtlaryň statistika edaralarynyň ýolbaşçylarynyň öňde boljak duşuşygyny ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek babatynda birnäçe anyk tabşyryklar berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentliginiň direktory Ý.Kakaýew Owganystan Yslam Respublikasynyň paýtagty Kabul şäherinde şu ýylyň 15-nji iýunynda geçiriljek Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk baradaky türkmen-owgan hökümetara toparynyň altynjy mejlisine görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Mejlisiň gün tertibine döwletara hyzmatdaşlygyň, şol sanda söwda, nebitgaz, energetka, ulag we aragatnaşyk, oba hojalygy, bilim we medeniýet ugurlary boýunça gatnaşyklaryň möhüm meseleleri giriziler.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna bu toparyň türkmen böleginiň düzümini tassyklamak hakyndaky Kararyň taslamasy hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň goňşy döwletler, hususan-da, köpasyrlyk dostluk däpleri we taryhy-medeni umumylyk baglanyşdyrýan Owganystan bilen netijeli gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna ýardam edýär diýip belledi.
Milli Liderimiz asylly däplere ygrarly bolan Türkmenistanyň Owganystanyň hökümetine we halkyna işjeň halkara goldawyň berilmegine, ýurduň sebitara we halkara ykdysady ýagdaýlara netijeli goşulyşmagyna yzygiderli kömek berýändigini belledi. Türkmenistanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, beýleki iri halkara maslahatlarynda öňe sürýän döredijilikli başlangyçlary, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň we Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy ýaly giň möçberli taslamalary öňe sürmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Ýurdumyz owgan halkynyň parahatçylykly, abadan durmuşa bolan arzuwlaryny goldamak bilen, Owganystana ýeňillikli baha bilen elektroenergiýa we suwuklandyrylan gaz ugradýar, goňşy döwletde durmuş maksatly, aýratyn-da, saglygy goraýyş we bilim ulgamyna degişli desgalary gurýar, ýaşlary okatmakda we hünärmenleri taýýarlamakda yzygiderli goldaw berýär. Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherçesinde gurlan we golaýda ulanmaga berlen çaga dogrulýan öý Türkmenistanyň goňşy ýurda ynsanperwerlik kömeginiň aýdyň nyşanydyr.
Ýurdumyz Owganystan bilen dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrar we ösdürer. Goňşy ýurtdaky ýagdaýyň parahatçylykly ýol bilen kadalaşdyrylmagyna işjeň gatnaşar we owgan halkyna netijeli goldaw, zerur bolan ynsanperwerlik kömegini berer diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şunuň bilen baglylykda, degişli Karara gol çekip, wise-premýere Türkmen-owgan hökümetara toparynyň nobatdaky mejlisiniň gün tertibi bilen baglanyşykly birnäçe tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, şol sanda welaýatlarda galla oragynyň geçirilişi barada hasabat berdi. Galla oragy bilen birlikde, meýdanlarda samany ýygnamak, sürüm işlerini geçirmek we aralyk ekinleri ekmek işleri alnyp barylýar. Şunuň bilen birlikde, gowaça ekilen meýdanlarda hatarara bejergi, otag we mineral dökünler bilen iýmitlendirmek hem-de ösüş suwuny tutmak işleri dowam etdirilýär. Balkan we Mary welaýatlarynda güýzlük gant şugundyryny ekmek işleri utgaşykly alnyp barylýar.
Wise-premýer şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzda gök we bakja önümleriniň öndürilişini artdyrmak boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Şeýle hem hasabatyň çäklerinde Daşoguz welaýatynda gurlan dürli maksatly binalary ulanmaga bermek hem-de täze desgalaryň düýbüni tutmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz galla oragynyň depginini güýçlendirmegiň möhümdigini belläp, wise-premýere bu işiň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmegini üpjün etmek boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bol hasyl almak maksady bilen, gowaça, gök we beýleki oba hojalyk ekinlerine ideg etmek boýunça ähli agrotehniki çäreleri ýokary derejede geçirmegiň wajypdygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem galla oragyna gatnaşýan kombaýnçylaryň, awtoulaglaryň sürüjileriniň, tehniki hyzmat ediş toparlarynyň işgärleriniň boş wagtyny göwnejaý geçirmek meselesine ünsi çekip, bu babatda degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan gurluşyk desgalaryny iri panelli gurluşyk önümleri bilen üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada şekil taslamalary esasynda hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmak işleri häzirki zaman pudaklaýyn düzümleri, şol sanda innowasiýa esasynda iri önümçilikleri döretmek arkaly kemala getirilmegini göz öňünde tutýar. “Ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Maksatnamasyna” laýyklykda, geçen ýyl Aşgabadyň we Abadanyň iri panelli jaý-gurluşyk zawodlarynyň hem-de Türkmenabat şäherindäki “Demirbetonönümleri” zawodynyň toplumlaýyn durky täzelenildi, kärhanalaryň düşewüntliligi ep-esli ýokarlandy. Olaryň doly önümçilik kuwwatyna çykmagy bilen, otaglarynyň ýerleşdirilişi gowulandyrylan, has oňaýly köp gatly jaýlaryň hem-de kottež görnüşli ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşyklaryny tiz depginler bilen alyp barmaga mümkinçilik berdi.
Bu zawodlarda öndürilýän önümleriň esasynda paýtagtymyzyň Parahat-7 ýaşaýyş jaý toplumynda jemi 450 öýden ybarat bolan we umumy meýdany 42 müň inedördül metr 9 gatly jaýlaryň altysy, şeýle hem Çoganly şäherçesinde umumy meýdany 10 müň inedördül metre golaý her biri dört öýli kottež görnüşli 72 ýaşaýyş jaýy, Abadan etrabynda (umumy meýdany 11,592 müň inedördül metre barabar bolan) 4 sany dört gatly ýaşaýyş jaýy guruldy.
Mundan başga-da, häzirki wagtda Türkmenistanyň Senagat ministrligi tarapyndan Aşgabat şäheriniň Abadan etrabynda 32 öýli 4 gatly ýaşaýyş jaýynyň gurluşygy alnyp barylýar. Bu ýerde umumy meýdany 31 müň 827 inedördül metr bolan 16 we 32 öýli dört gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 9-syny gurmak göz öňünde tutulýar.
Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde her biri 32 öýli dört gatly ýaşaýyş jaýlarynyň üçüsi ulanmaga berildi we ýene-de şeýle jaýlaryň 6-synyň gurluşygy alnyp barylýar. Şunuň ýaly ýaşaýyş jaýlary Mary welaýatynyň Mary şäherinde hem gurluşygy çalt depginlerde dowam edýär, Wekilbazar etrabynda bolsa 4 desganyň gurluşygyna başlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, gurluşyk materiallary senagatynyň türkmen ykdysadyýetini ösdürmegiň ugurlarynyň daşardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan iň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygyny, senagatlaşdyrmak işleriniň tizleşdirilmegi durmuş ugurly, türkmen halkynyň durmuş derejesini we abadançylygyny yzygiderli ösdürmegi göz öňünde tutýan döwlet syýasatynyň maksatlaryna we wezipelerine tabyn edilendigini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurdumyzda dürli maksatly desgalaryň, şol sanda ilat üçin amatly ýaşaýyş jaýlaryny gurmak boýunça ýaýbaňlandyrylan iri möçberli gurluşyk işleri barada aýtmak bilen, munuň senagat pudagynyň kärhanalarynda çykarylýan gurluşyk materiallarynyň hiline we möçberlerine gönüden-göni baglydygyny, olaryň iň ýokary talaplara we häzirki döwrüň ülňülerine laýyk gelmelidigini belledi. Milli Liderimiz ýokary hilli gurluşyk önümleriniň möçberlerini we görnüşlerini yzygiderli artdyrmagyň, bu ulgamda ýokary görkezijilere çykmagyň zerurdygyna wise-premýeriň ünsüni çekip, alnyp barylýan ähli gurluşyk işleriniň, şol sanda ilat üçin ýaşaýyş jaý desgalarynyň gurluşyk materiallary bilen öz wagtynda üpjün edilmegine gözegçiligi amala aşyrmagy tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew paýtagtymyzy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň 17-nji maýda Aşgabat şäher häkimliginde geçiren iş maslahatynda beren anyk tabşyryklaryna hem-de öňde goýan wezipelerine laýyklykda, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň depginlerini güýçlendirmegiň ýörite iş meýilnamasy taýýarlanyldy, onda, hususan-da, ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini has-da kämilleşdirmek, şäher köçeleriniň we dürli maksatly binalaryň durkuny täzelemek, yşyklandyryş ulgamyny we ýanýodalary döwrebaplaşdyrmak, gök zolaklary döretmek göz öňünde tutulýar.
Meýilnamada işleriň möhletleri we möçberleri kesgitlenildi, olar Türkmenistanyň Jemagat hojalygy we Energetika ministrlikleri, “Türkmenawtoýollary” döwlet konserni, Aşgabat şäher häkimligi hem-de ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň düzümleri bilen bilelikde amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, paýtagtymyzda ýaýbaňlandyrylan iri möçberli şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça işleriň depginlerini ýokarlandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekip, Aşgabady mundan beýläk-de gurmak hem-de abadanlaşdyrmak, häzirki zaman amatly şäher gurşawyny kemala getirmek boýunça birnäçe anyk bellikleri aýtdy we görkezmeleri berdi.
Şeýle hem mejlisiň barşynda döwlet Baştutanymyz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň paýtagtynyň binagärlik şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek hem-de Aşgabat şäheriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak, ýaşaýyş jaýlarynyň we beýleki dürli maksatly binalaryň we desgalaryň ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak maksady bilen, Karara gol çekip, wise-premýere onuň ýerine ýetirilmegine berk gözegçiligi üpjün etmegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew Türkiýe Respublikasynyň gurluşyk materiallarynyň16-18-nji iýunda Aşgabatda geçiriljek sergisine görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Habar berlişi ýaly, häzirki güne çenli sergä gatnaşmaga isleg bildirýän iri kompaniýalaryň 42-si hasaba alyndy. Olar esasan allýumun gurnamalary, köp görnüşli turbalary, elektrik enjamlaryny, plastik aýna-gapylaryň demir önümlerini, ýyladyş we sowadyş, suw-lagym, aragatnaşyk, ýangyn howpsuzlygy ulgamlarynyň enjamlaryny, şeýle hem mebel we öý hojalyk tehnikasyny öndürýän kompaniýalardyr. Sergä gatnaşyjylar diňe bir taýýar önümi däl-de, önümçilik tehnologiýalaryny hem görkezerler.
Türkiýäniň gurluşyk materiallary senagatynyň öňde boljak gözden geçirilişi daşary ýurt işewürleriniň Türkmenistanyň edara-kärhanalarynyň wekilleri bilen pikir we tejribe alyşmak hem-de ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmak, täze hyzmatdaşlar bilen göni gatnaşyklary ýola goýmak üçin netijeli meýdança bolup hyzmat eder.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, biziň ýurdumyz iri möçberli şähergurluşyk maksatnamasyny ýaýbaňlandyrmak bilen, innowasiýalary hem-de nou-haulary çekmäge gyzyklanma bildirýär, şunuň ýaly işewürlik çäreleri bolsa önümçilik we tehnologiýalaryň dürli ulgamlarynda öňdebaryjy daşary ýurt gazanylanlary bilen tanyşmaga oňat mümkinçilik berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkiýe Respublikasynyň gurluşyk materiallarynyň öňde boljak sergisini guramak meselesine degip geçmek bilen, biziň ýurtlarymyz hyzmatdaşlygyň baý tejribesini topladylar we milli ykdysadyýetleriň serişdelerini we üstünliklerini hasaba almak bilen, munuň söwda-ykdysady hyzmatdaşlykda täze sepgitlere ýetmäge gönükdirilendigini belledi. Şunuň ýaly sergiler hyzmatdaşlygy giňeltmegiň täsirli guraly hökmünde hyzmat etmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we wise-premýere sergini ýokary derejede guramak barada anyk tabşyryklar berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa 14-16-njy iýunda Gyrgyz Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günlerini hem-de 16-17-nji iýunda Daşoguz şäheriniň GDA-nyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi mynasybetli GDA agza ýurtlaryň alymlarynyň gatnaşmagynda “Türkmenistan- medeni ruhy gymmatlyklara baý ülkedir” atly ylmy-amaly maslahaty we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Döredijilik çäresini geçirmek üçin dostlukly ýurduň medeniýet işgärleriniň we sungat ussatlarynyň topary Türkmenistana geler. Medeni çäräniň çäklerinde konsertler, amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi geçiriler, gyrgyz kinofilmleriniň görkezilişi we beýleki çäreler bolar. Myhmanlar üçin medeni maksatnama taýýarlanyldy.
Wise-premýer Daşoguzda geçiriljek “Türkmenistan –medeni-ruhy gymmatlyklara baý ülkedir” atly ylmy amaly maslahata taýýarlyk görlüşi barada hasabat berip, oňa Russiýanyň, Ermenistanyň, Belarusuň, Gazagystanyň, Moldowanyň, Täjigistanyň we Ukrainanyň ylmy-barlag merkezleriniň, institutlarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň, muzeýleriniň ýolbaşçylarynyň, alymlarynyň gatnaşmaga isleg bildirendiklerini habar berdi.
Welaýatda amaly-haşam sungatynyň eserleriniň sergisi hem geçiriler. Forumyň çäklerinde Daşoguz welaýatynyň sungat ussatlarynyň konserti meýilleşdirildi. Foruma gatnaşyjylar “Köneürgenç” döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň ýadygärlikler toplumyna baryp görerler.
Döwlet Baştutanymyz Gyrgyz Respublikasynyň Türkmenistanda geçiriljek Medeniýet günleriniň gadymdan gelýän dostluk däplerine esaslanýan hem-de iki ýurduň halklarynyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli türkmen-gyrgyz gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigine ynam bildirip, bu çäräniň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmek babatda görkezme berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz şäheriniň GDA-nyň medeni paýtagty diýlip ýglan edilmegi mynasybetli geçiriljek halkara ylmy-amaly maslahat we sergi barada durup geçip, GDA agza ýurtlar bilen giň möçberli ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmegiň döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem öňümizdäki forumyň türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasyny hemmetaraplaýyn öwrenmekde we wagyz etmekde, Türkmenistanyň täze taryhy eýýamda ylym we medeniýet ulgamlarynda gazananlaryny bütin dünýä ýaýmakda aýratyn ähmiýetiniň bardygyny nygtap, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy hem-de täze saglygy goraýyş maksatly desgalary ulanmaga bermek boýunça taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, halkyň saglygy hakyndaky aladanyň, milli saglygy goraýyş ulgamynyň işini kämilleşdirmegiň, bu pudak üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamagyň wezipeleri Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarydygyny belledi. Şu maksat bilen, ýurdumyzda degişli düzümi düýpli döwrebaplaşdyrmak boýunça netijeli çäreler amala aşyrylýar. Saglygy goraýyş ulgamyna degişli döwrebap desgalaryň häzirki zaman ýörite enjamlar we öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilmegi ilata halkara ülňüleriniň derejesinde ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlaryyň giň görnüşini hödürlemäge mümkinçilik berýär.
Köpçülikleýin bedenterbiýe we sagaldyş hereketiniň, sportuň höweslendirilmegi, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmegi bilen baglanyşykly meselelere degip geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda bar bolan sport desgalaryny işjeň herekete girizmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Şonuň bilen baglylykda, milli Liderimiz sportuň dürli görnüşleri bilen türgenleşmäge niýetlenen stadionlaryň, sport meýdançalaryň degişli derejede peýdalanylmaýandygyny, olaryň talabalaýyk saklanmaýandygyny aýdyp, bu babatda wise-premýere nägilelik bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wezipe borçlaryny göwnejaý berjaý etmän, sport desgalaryny talaba laýyk saklamakda kemçiliklere ýol berendigi üçin Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň rektory A.Saryýewe berk käýinç yglan edip, ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmese, eýeleýän wezipesinden boşadyljakdygyny oňa duýdurdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow ýurdumyzda durnukly ulag ulgamy boýunça ilkinji Ählumumy maslahatyny geçirmek boýunça görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, Bitarap Türkmenistan işjeň halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna eýermek bilen, beýleki ýurtlar, BMG-niň agzalary bilen 2030-njy ýyla çenli döwür üçin täze ählumumy ösüş Maksatnamasyny taýýarlamaga işjeň gatnaşýar. Mälim bolşy ýaly, pudagyň öňünde durýan möhüm wezipeleri çözmek boýunça hereketleriň bu köpugurly toplumlaýyn maksatnamasy Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde Bütindünýä sammitinde biragyzdan kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şol Sammitde eden çykyşynda ýurdumyzyň bu uzak möhletleýin Maksatnamany durmuşa geçirmekde eýeleýän ornuny we oňa bolan çemeleşmelerini, şeýle hem bu baradaky anyk teklipleri öňe sürdi. Munuň özi halkara bileleşiginiň giň goldawyna eýe boldy. Häzirki döwürde öňe sürlen başlangyçlary durmuşa geçirmegiň çäklerinde BMG bilen durnukly ösüşiň dürli ugurlary boýunça degişli işleri alnyp barylýar. Durnukly ulag ulgamyny üpjün etmek boýunça umumy tagallalaryň utgaşdyrylmagy onuň möhüm ugry bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, 2015-nji ýylyň dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy ulag meseleleri baradaky ikinji kararnamany biragyzdan kabul etdi. Bu resminama laýyklykda, şu ýylyň noýabr aýynyň aýagynda Aşgabatda durnukly ulag ulgamy boýunça ilkinji Ählumumy maslahaty geçirmek meýilleşdirilýär. Öňde boljak giň möçberli maslahata toplumlaýyn esasda taýýarlygyň çäklerinde şu ýylyň aprel aýynda döwlet Baştutanymyzyň çözgüdi netijesinde degişli guramaçylyk komiteti döredildi.
Bu ugurda alnyp barylýan işler, anyk çäreler barada hasabat bermek bilen, wise-premýer Maslahatyň gün tertibine möhüm meseleleriň giň toplumynyň girizilmeginiň meýilleşdirilýändigini habar berdi. Olaryň hatarynda durnukly ulag ulgamy, daşky gurşawyň üýtgemegi, energetika we ulag, şäher ulag ulgamy we şäherleriň hem-de obalaryň arasyndaky ýol-ulag aragatnaşygy, ulag pudagyna maýa goýum we onuň maliýeleşdirilmegi, ulag pudagynda halkara hyzmatdaşlyk we onuň hukuk esaslary, köpugurly ulag geçelgeleriniň we olaryň düzümleriniň ösdürilmegi, ýol hereketiniň howpsuzlygy ýaly ugurlar bar. Maslahatyň netijeleri boýunça jemleýji resminamany işläp taýýarlamak we kabul etmek meýilleşdirilýär.
Häzirki şertlerde ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ählumumy durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmündäki ähmiýetiniň artýandygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu pudagyň dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň netijeli häsiýete we deňeçerlige eýe bolmagyna göni täsiri bolan dünýä ykdysadyýetiniň möhüm ugurlarynyň biridigini belledi. Türkmenistan bu ugurda, şol sanda BMG-niň çäklerinde ýola goýulýan halkara hyzmatdaşlyk meselelerinde işjeň orun eýelemek bilen, anyk başlangyçlary öňe sürýär we daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen halkara ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça giň möçberli düzümleýin taslamalary durmuşa geçirýär.
Ýurdumyzyň Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça köp şahaly ulag ulgamyny döretmäge gönükdirilen we dünýä bileleşiginiň giň goldawyna mynasyp bolan teklipleri we BMG-niň Baş assambleýasynyň 2014 - 2015-nji ýyllarda degişli Kararnamalary kabul etmegi bolsa aýdylanlaryň subutnamasydyr.
Türkmenistanyň geografiki taýdan amatly ýerleşmegi onuň sebitleýin we yklymlaýyn ähmiýetli möhüm ulag-üstaşyr geçelgesi hökmündäki derejesiniň pugtalanmagyny üpjün edýär. Bu ugurda bar bolan ägirt uly mümkinçilikleri doly güýjünde durmuşa geçirmäge çalyşýan ýurdumyz ulag pudagynyň we onuň ähli düzümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadynyň toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylmagyna, hereket edýän ulag-aragatnaşyk ugurlarynyň giňeldilmegine we olaryň täzeleriniň döredilmegine gönükdirilen milli maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Bu çäreler ýurdumyzyň ulag ulgamynyň halkara aragatnaşyk düzümine işjeň goşulmagyny, Türkmenistanda üstaşyr gatnawlaryň sebitleýin derejede utgaşdyrylmagynyň üpjün edilmegini şertlendirýär.
Mälim bolşy ýaly, soňky ýyllarda ýurdumyz iri halkara çäreleriniň geçirilýän ýerine öwrüldi. Olaryň çäklerinde bu ulgamdaky özara gatnaşyklaryň möhüm ugurlary ara alnyp maslahatlaşylýar. Şeýle çäreleriň hatarynda 2014-nji ýylyň sentýabrynda Aşgabatda geçirilen ulag-üstaşyr ulgamy boýunça ýokary derejedäki Halkara maslahatyny görkezmek bolar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ulag düzüminiň ösdürilmegi goňşy döwletler bilen iri sebitleýin we yklymlaýyn taslamalary durmuşa geçirýän Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýn ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu bolsa Ýewraziýa giňişliginde ulag akymyny işjeňleşdirmek üçin oňyn mümkinçilikleri açýar hem-de Gara deňiz we Baltika sebitleriniň, Günorta we Günorta-Gündogar Aziýanyň, Ýakyn Gündogaryň ýurtlarynyň, şeýle hem Hytaý, Hindistan, Pakistan, Aziýa Ýuwaş umman sebitleriniň ýurtlarynyň kuwwatly ykdysady merkezlerine çykalgany üpjün edýär.
Gazagystan-Türkmenistan-Eýran, Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýollary, Amyderýanyň üstünden geçýän awtomobil we demir ýol köprüleri, Aşgabatdaky we welaýatlardaky döwrebap howa menzilleri, ýokary tizlikli ulag ýollary, Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz menzili we beýleki desgalar, şeýle hem gurlan we häzirki döwürde gurulýan toplumlar halkara ulag-aragatnaşyk düzüminiň möhüm bölekleri bolup durýarlar.
Merkezi Aziýa sebitiniň ýurtlarynyň ykdysady ösüşini nazara almak bilen, Türkmenbaşy deňiz menziliniň üsti bilen bu ýurtlara ugradylýan üstaşyr ýük gatnawlarynyň we özara ýük dolanyşygynyň artmagy çaklanylýar. Ýolagçy gatnawlarynyň ýokarlanmagy diňe bir Hazarýaka ýurtlarynda däl, eýsem tutuş Merkezi Aziýa ýurtlarynda ulag gatnawlarynyň ösdürilmegini üpjün eder. Bu barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzda durnukly ulag ulgamy boýunça ilkinji Ählumumy maslahaty geçirmek baradaky çözgüdiň kabul edilmegi mähriban Watanymyzyň dünýä giňişligindäki abraýynyň ýokarlanýandygynyň, Türkmenistanyň öňe sürýän döredijilikli başlangyçlarynyň zerur hasaplanýandygynyň aýdyň subutnamasydygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda ilkinji gezek geçirilýän ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegine gönükdirilen döwlet tarapyndan ýörite gaznanyň döredilmegi bu ugurda durmuşa geçirilýän çäreleriň netijeli häsiýete eýe bolmagyny şertlendirer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Munuň özi ählumumy maslahatyň bu ugurda bar bolan wezipeleriň çözgüdini üpjün etmekde hem-de çäräniň ýokary guramaçylyk derejesiniň ýola goýulmagynda ähmiýetli bolar.
Möhüm ugurda özara peýdaly halkara hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine netijeli goşant boljak ählumumy maslahatyň ähmiýetini belläp, hormatly Prezidentimiz wise-premýere maslahata taýýarlygyň we ony geçirmegiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek, ähli bar bolan meseleleri jikme-jik öwrenmek we olary öz wagtynda çözmek babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistan bilen Birleşen Milletler Guramasynyň arasynda ösüş maksady bilen, 2016-2020-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Çarçuwaly maksatnamasyny iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
BMG bilen köpugurly hem-de strategiki häsiýetli hyzmatdaşlygy ösdürmek Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurdumyz ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň köpýyllyk tejribesine daýanyp, bu abraýly halkara guramasy bilen gatnaşyklary pugtalandyrýar. Şunuň bilen baglylykda, soňky on ýylyň dowamynda Türkmenistanyň BMG-niň Ösüş maksatnamasy we BMG-niň beýleki ýöriteleşdirilen düzümleri bilen bilelikde dürli ugurlar boýunça taslamalaryň 264-sini durmuşa geçirendigi bellenildi. Bu taslamalaryň ählisi Türkmenistan bilen Birleşen Milletler Guramasynyň arasynda 2005-2009-njy we 2010-2015-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Çarçuwaly maksatnamalarynyň çäklerinde amala aşyryldy.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 4-nji aprelinde ýokarda agzalan Çarçuwaly maksatnama nobatdaky bäşýyllyk möhleti üçin gol çekildi. Maksatnamany durmuşa geçirmek üçin strategiki ugurlaryň dördüsi boýunça degişli Meýilnamanyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy. Ol döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlenildi. Şol ugurlaryň hatarynda energotygşytlylyk we dolandyryş; howanyň üýtgemegi bilen bagly wajyp meseleleri çözmek; durnukly ykdysadyýetiň, hukuk kepillikleriniň ýokary derejesini üpjün etmegiň esasynda ilaty iş bilen üpjün etmek ulgamyny kämilleşdirmek babatda tagallalaryň birleşdirilmegini göz öňünde tutýan kanunynyň hökmürowanlygy we ykdysadyýetiň köpugurlylygy ýaly ugurlar bar. Ýene-de bir ugur milli statistika ulgamynyň mundan beýläk-de kämilleşdirilmegini göz öňünde tutýan ýokary hilli maglumatlar ulgamyny we ösüşiň monitoring ulgamyny döretmek bilen baglanyşyklydyr.
Şu Maksatnamany we Meýilnamany ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistan BMGÖM-niň, ÝUNISEF, BMG-niň ilat Gaznasy we beýleki düzümleri bilen bilelikde milli derejede dürli taslamalary amala aşyrmagy meýilleşdirýär.
BMG-niň doly hukukly agzasy hökmünde döwletimiz tarapyndan kabul edilen Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek maksady bilen, BMG-niň çäklerinde Türkmenistanyň oňyn başlangyçlaryny durmuşa geçirmäge gönükdirilen Ylalaşygyň taslamasy taýýarlanyldy, ol hem milli Liderimiziň garamagyna hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň BMG bilen ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň we rowaçlygyň bähbitlerine laýyk gelýän strategiki hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassyklady. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň esasy edaralary bilen özara gatnaşyklaryň baý tejribesini toplamak bilen, bu däbe öwrülen gatnaşyklary ähli ugurlar boýunça ösdürmek boýunça anyk ädimleri ädýär. Ýurdumyz BMG-niň çäklerinde halkara hyzmatdaşlygyny höweslendirmäge hem-de pugtalandyrmaga ýardam edýän döredijilikli başlangyçlary öňe sürmek bilen, Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmek boýunça umumy tagallalary birleşdirmäge goşant goşýar.
Milli Liderimiz hereketleriň Meýilnamanyň we ýokarda agzalan Ylalaşygyň taslamalaryny makullap, häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara almak bilen, Birleşen Milletler Guramasy bilen netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmek üçin uly kuwwatyň bardygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, daşary işler ministrine bu Meýilnamany hem-de Türkmenistan bilen BMG-niň arasynda ösüş maksady bilen 2016-2020-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Çarçuwaly maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin ähli çäreleri görmegi tabşyrdy. Munuň özi uzakmöhletleýin esasda guralýan netijeli ikitaraplaýyn gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga ýardam eder.
Mejlisiň barşynda hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Malaýziýadaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ý.Mämmedowy şol bir wagtda Türkmenistanyň Bruneý-Darussalam Döwletindäki Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi wezipesine bellemek hakyndaky Permana gol çekdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow döwlet Baştutanymyzy egindeşleriniň adyndan ýetip gelýän baýram – däp bolşy ýaly, her ýyl 12-nji iýunda bellenilýän Ylymlar güni bilen tüýs ýürekden gutlady. Wise-premýer, DIM-iň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen üstünlikli amala aşyrylýan toplumlaýyn özgertmeler netijesinde bu möhüm ulgamyň ösüşi hil taýdan täze derejä çykandygyny belläp, milli Liderimize berk jan saglyk hem-de eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň, halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde täze uly üstünlikler arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiz gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, ylmyň döwletiň we jemgyýetiň durmuşynda ägirt uly ähmiýete eýedigini belledi. şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ylym we bilim ulgamynyň kämilleşdirilmeginiň we ösdürilmeginiň, ylmyň gazananlarynyň ykdysadyýetiň pudaklarynda netijeli ulanylmagynyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny nygtady.
Soňra döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda ylmy edaralaryň we ýokary okuw mekdepleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça yzygiderli çäreleriň görülýändigini, ýokary hünärli alymlary taýýarlamaga uly üns berilýändigini, zehinli ýaşlaryň ylym bilen meşgullanmagy üçin giň mümkinçilikleriň döredilýändigini belledi. Aşgabatda Tehnologiýalar merkezi açyldy we hereket edýär. Ýurdumyzyň intellektual kuwwatyny artdyrmakda, türkmen ylmyny täze sepgitlere çykarmakda bu merkeze möhüm orun degişlidir.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň alymlarynyň öz açyşlary bilen eziz Watanymyzyň mundan beýläk-de okgunly ösmegine mynasyp goşant goşjakdyklaryna berk ynam bildirip, Türkmenistanda mundan beýläk hem ylmy ösdürmek, önümçilige onuň öňdebaryjy gazananlaryny ornaşdyrmak üçin ähli şertleriň dörediljekdigini nygtady.
Milli Liderimiz mejlise gatnaşyjylary we ähli türkmenistanlylary, şeýle hem ylym işgärlerini ýetip gelýän baýram bilen tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglyk, abadançylyk we bagtyýar durmuş, alymlara bolsa ylym ulgamynda uly üstünlikleri we täze ajaýyp açyşlary arzuw etdi.
Mejlisiň barşynda beýleki käbir meselelere hem garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini tamamlap, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi, mähriban halkymyzyň bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Kaydol: Kayıtlar (Atom)


c: text/html

text:
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalaryny attestatlaşdyrmagyň TERTIBI
«Türkmenstandartlary»
baş döwlet gullugynyň başlygynyň
2018-nji ýylyň 3-nji aprelinde çykaran
74–iş belgili buýrugy bilen
TASSYKLANYLDY
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalaryny attestatlaşdyrmagyň
TERTIBI
I. Umumy düzgünler
1. Şu Ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalaryny attestatlaşdyrmagyň Tertibi (mundan beýläk – Tertip) Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 3-nji iýulynda çykaran 10501-nji karary bilen tassyklanan, Standartizasiýa we metrologiýa, şeýle hem senagat howpsuzlygy, howply desgalary taslamak we gurmak hem-de howply ýükleri daşamak babatynda işleri ygtyýarlylandyrmak hakynda Düzgünnamanyň sekizinji bölegine, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň 2010-njy ýylyň 20-nji noýabrynda çykaran 11357-nji karary bilen tassyklanan, «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugy hakynda Düzgünnamanyň bäşinji we altynjy böleklerine laýyklykda işlenilip taýýarlanyldy hem-de ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalarynyň attestatlaşdyrmagyň tertibini kesgitleýär.
2. Şu Tertibiň talaplaryny «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň (mundan beýläk – Gulluk) garamagyndaky edaralary hem-de ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalary attestatlaşdyrmak üçin Gullugyň garamagyndaky edaralaryna ýüz tutýan eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, kärhanalar, edaralar, guramalar hem-de hususy telekeçiler (mundan beýläk – Arza beriji) tarapyndan ýerine ýetirilmegi hökmanydyr.
3. Ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri amala aşyrýan synag barlaghanalary attestatlaşdyrmagyň (mundan beýläk – attestatlaşdyrmak) oňyn netijeleri - belli bir metrologik işiň görnüşini ýerine ýetirmekde geçirilýän tehnologik amallarda ölçegleriň bitewiligini kanagatlanarlydygyny kepillendirýär.
4. Şu Tertipde «Ölçegleriň bitewiligini üpjün etmek hakynda» we «Işiň aýry-aýry görnüşlerini ygtyýarlylandyrmak hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryna laýyklykda düşünjeler ulanylýar.
II. Attestatlaşdyrmak boýunça
hödürlenilmäge degişli resminamalar
5. Attestatlaşdyrmak Gullugyň garamagyndaky edaralary tarapyndan Arza berijiniň resmi ýüz tutmasy esasynda amala aşyrylýar.
6. Attestatlaşdyrmak üçin Arza berijiler Gullugyň garamagyndaky edaralaryna şu aşakdaky sanaw boýunça resminamalar tabşyrylýar:
1) arza;
2) ölçeg serişdeleri taýýarlamak, abatlamak, deňeşdirme barlaglaryny we kalibrleme işlerini geçirmek üçin şu Tertibiň 1-6-njy goşundylarynda beýan edilen maglumatlar;
3) Arza berijiniň esaslandyryjy resminamalary:
ýuridik şahs üçin - esaslandyryjy resminamalaryň we Türkmenistanyň Ýuridik şahslaryň ýeke-täk döwlet sanawyndan göçürmesiniň bellenilen tertipde tassyklanylan nusgalary;
fiziki şahs üçin - hususy telekeçi hökmünde döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakyndaky resminamanyň bellenen tertipde tassyklanan nusgasy we onuň pasportynyň nusgasy;
4) eýeçilik, kärende hukugy ýa-da başga bir kanuny esasda Arza berijä degişli bolan jaýlaryň we binalaryň bardygyny tassyklaýan resminamalaryň nusgalary;
5) howpsuzlyk sertifikatynyň göçürmesi;
6) ölçeg serişdeler boýunça jogapkär adamyň bellenendigi hakynda buýruk;
7) tagma şekilleriň nusgalary (deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri üçin);
8) deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri boýunça ýörite okuwlary geçirlendigini tassyklaýan resminamanyň göçürmesi (deňeşdirip barlamak we kalibrleme işleri üçin).
III. Resminamalara garamagyň tertibi
7. Arza beriji bellenilen görnüşde arza we degişli resminamalar toplumyny tabşyrandan soň, Gullugyň garamagyndaky edaranyň degişli bölüm başlygy 3 (üç) iş gününiň dowamynda berlen resminamalaryň toplumlaýynlygyny seljerýär. Seljerişiň netijesi oňyn bolan ýagdaýynda, arza bellenen tertipde hasaba alynýar we bölüm başlygy tarapyndan arzada ýerine ýetiriji Döwlet inspektoryny belleýär.
Eger-de, berlen resminamalaryň toplumy talabalaýyk doly bolmadyk ýagdaýynda, berlen arza boýunça, Gullugyň garamagyndaky edarasy tarapyndan anyk sebäpler görkezilip, attestatlaşdyrmaga mümkinçiliginiň ýokdugy barada Arza berijä resmi habar berilýär.
8. Şu Tertibiň altynjy böleginde bellenen resminamalaryň toplumy boýunça seljerme geçirilip attestatlaşdyrmak boýunça metrologik barlag işleri başlanmazdan öň, döwlet inspektory tarapyndan Arza berijä attestatlaşdyrmak üçin hasap faktura berilýär. Onuň tölegi Arza beriji tarapyndan töleg resminamasy bilen tassyklanylýar.
Attestatlaşdyrmak üçin töleg geçirlenden soň, Döwlet inspektory 10 (on) iş gününiň dowamynda metrologik barlag işlerini kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklykda geçirýär we geçirlen barlagyň netijesi boýunça Delilnama düzýär.
9. Attestatlaşdyrmak boýunça geçirilýän barlagyň netijesinde synag barlaghananyň kadalaşdyryjy resminamalarynyň talaplaryna laýyk gelmeýändigi barada netijä gelnen halatynda, ykrarnamada degişli bellikler we teklipler edilip, Arza berijä bu barada 30 (otuz) senenama gün möhletli görkezme berilýär. Bellenen möhletde synag barlaghananyň kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk getirilmegini üpjün edilen halatynda, Arza beriji gaýtadan attestatlaşdyrmagy geçirmek barada ýüz tutýar. Gaýtadan attestatlaşdyrmak geçirlen halatynda, arzanyň seredilmeginiň möhleti 10 (on) iş gününe çenli uzaldylýar.
Eger-de berlen teklipler we bellikler bellenen möhletlerde ýerine ýetirilmese attestatlaşdyrmagy geçirmegiň mümkinçiliginiň ýokdugy sebäpli ýüz dönderilendigi barada ykrarnama iki nusgada düzülýär hem-de onuň bir nusgasy 3 (üç) iş gününiň dowamynda Arza berijä iberilýär. Gaýtadan geçirlen barlagyň netijeleri gutarnykly diýip hasaplanylýar.
10. Geçirlen barlagyň netijesi oňyn bolan ýagdaýynda 5 (bäş) iş gününiň dowamynda attestat şahadatnama resmileşdirilýär we ýörite kitapda hasaba alynýar.
11. Attestat şahadatnama 2 (iki) nusgada resmileşdirilýär, bir nusgasy Arza berijä berilýär, ikinji nusgasy Gullugyň garamagyndaky edaranyň degişli bölüminde saklanylýar.
Attestat şahadatnamanyň hereket edýän wagty 3 (üç) ýyl möhlet bilen kesgitlenilýär.
IV. Attestatlaşdyrlan taraplary gözegçilik barlaglardan geçirmegiň tertibi
12. Gullugyň garamagyndaky edaralary tarapyndan berlen attestat şahadatnamasynyň hereket edýän möhletiniň dowamynda azyndan ýylda bir gezek meýilnamalaýyn tertipde synag barlaghanalaryň metrologik gözegçilik barlagy geçirilýär. Şeýle hem, bellenilen düzgünleriň bozulmagy bilen baglanşykly ýagdaýlarda ýa-da «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň ýolbaşçylarynyň tabşyrygy esasynda meýilnamadan daşary barlaglar geçirilip bilner.
13. Gözegçilik barlaglary Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan 2015-nji ýylyň 2-nji fewralynda 833 san bilen döwlet bellige alnan, «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň başlygynyň 2015-nji ýylyň 24-nji ýanwaryndaky 1/07 belgili buýrugy bilen tassyklanan, Metrologik gözegçiligi we döwlet gözegçilik barlagyny amala aşyrmagyň Tertibiniň talaplaryna laýylykda geçirilýär we resmileşdirilýär.
14. Meýilnama laýyklykda ilkinji gezek geçirlen gözegçilik barlagynyň (mundan beýläk- ilkinji gözegçilik barlagy) netijesinde ýüze çykarlan düzgün bozulmalar arza beriji tarapyndan 10 (on) senenama gününiň dowamynda aradan aýrylmalydyr we netijesi boýunça gözegçilik barlagyny geçiren Gullugyň garamagyndaky edarasyna resmi görnüşde habar berilmelidir.
15. Ilkinji gözegçilik barlagy geçiren Gullugyň garamagyndaky edarasy tarapyndan gaýtadan gözegçilik barlagy geçirilýär. Gaýtadan geçirlen gözegçilik barlagynyň netijeleri oňyn bolan halatynda, ykrarnamada Arza berijiniň kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklygy hakynda netije çykarylýar.
16. Gaýtadan geçirlen gözegçilik barlagynda Arza beriji tarapyndan ýeterlik derejede işler geçirilmän, ilkinji gözegçilik barlagynyň netijeleri boýunça ýüze çykarlan düzgün bozulmalary aradan aýyrmak barada teklipler we görkezmeler kesgitlenen möhletde ýerine ýetirilmändigi ýüze çykarlan halatynda, Ykrarnamada Arza berijiniň kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyk gelmeýändigi hakynda netije çykarylýar.
Gaýtadan gözegçilik barlagyny geçiren Gullugyň garamagyndaky edarasynyň ýolbaşçysy tarapyndan attestat şahadatnamanyň güýjüni ýatyrmak barada çözgüt kabul edilýär we şahadatnama şol pursatdan güýjüni ýitiren diýip hasap edilýär. Attestat şahadatnamanyň güýjüniň ýitirlendigi barada degişli tertipde ýörite kitapda bellik edilýär.
Gaýtadan geçirlen barlagyň netijeleri gutarnykly diýip hasap edilýär. Çözgüt 3 (üç) iş gününiň dowamynda resmi görnüşde Arza berijiniň dykgatyna ýetirilýär.
V. Attestatlaşdyrmak boýunça işleriň tölegleri
17. Attestatlaşdyrmak boýunça işleriň nyrhnamasy Gulluk tarapyndan bellenilýär.
18. Attestatlaşdyrmak boýunça barlag bilen bagly geçirilýän işleriň netijesine bagly bolmazdan, geçirlen töleg attestasiýa boýunça harajatlara degişli edilip, gaýtarylyp berilmegine degişli däldir.
VI. Jemleýji düzgünler
19. Şu Tertipde göz öňünde tutulan synag barlaghanalary attestatlaşdyrmak boýunça işleriň geçirilmegi we olaryň netijeleriniň resmileşdirilmegi Gullugyň kadalaşdyryjy resminamalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
20. Şu Tertipde kesgitlenmedik ýagdaýlar ýüze çykan halatynda,
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
1-nji goşundy
Taýýarlanylýan, abatlanylýan, deňeşdirip barlanylýan, kalibrlenilýän ölçeg serişdeleriniň
NOMENKLATURASY
________________________________________________________________________
Kärhananyň ady we degişli pudagy
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
2-nji goşundy
Ölçeg serişdelerini taýýarlaýan, deňeşdirip barlama, kalibrleme we
abatlama işlerini amala aşyrýan metrologik gulluk birlikleri barada
MAGLUMAT
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
3-nji goşundy
Ölçeg serişdelerini taýýarlamak, deňeşdirip barlamak, kalibrlemek we abatlamak
işleriniň geçiriljek otaglar barada
MAGLUMAT
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
4-nji goşundy
Ölçeg serişdeleri taýýarlama, deňeşdirip barlama, kalibrleme we abatlama işlerini ýerine ýetirýän
metrologik gullugynyň hünärmenleri hakynda
MAGLUMAT
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
5-nji goşundy
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak, deňeşdirip barlama, kalibrleme we abatlama işleri boýunça kadalaşdyryjy resminamalar bilen üpjünçilik barada
MAGLUMAT
Ölçeg serişdeleri taýýarlamak,
abatlamak, deňeşdirip barlamak
we kalibrleme işleri amala
aşyrýan synag barlaghanalaryny
attestatlaşdyrmagyň Tertibine
6-nji goşundy
Nusgalyk ölçeg serişdeleriň we deňeşdirme barlag enjamlar bilen üpjünçiligi,
ölçeg serişdeleri taýarlamak, deňeşdirip barlamak, kalibrlemek hem-de abatlamak işleri amala aşyrlanda olaryň kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklygy barada
MAGLUMAT

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Hormatly lukman! Meniň üçin şu soraga jogap tapmak wajyp bolup durýar. Meniň ujydymyň gönelen wagty uzynlygy 10 sm. Bu kada laýykmy?"
Saýtyň okyjysy.
"Salam lukmanlar! Meniň eşidişime görä, erkek ujydynyň ortaça kadaly uzynlygy 11-14 sm. bolmaly. Lukmançylykda haýsy uzynlyk kada hasaplanýar?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Lukmanlaryň aydyşyna görä, arkan ýatmak öýkeniňe zyýanly, ýüzün ýatmak içegeleriňe zyýanly. Çep gapdalyňa ýatmak ýüregiňe zyýanly. Sag gapdalyňa ýatmak bagryňa zyýanly. Haýsy ýagdaýda ýatmak dogry?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Salam lukman! Men duzsuz iýmitleri halaýan. Öz bişiren naharlaryma we işdäaçarlaryma duzy az salmagy makul bilýän. Käwagt asla duz salamok. Duzsuz iýmitleriň adam saglygyna peýdasy we zyýany barmy?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Hormatly lukman! Men 16 ÿaşymda. Boýum 182 sm. Men boýumy indi ösdüresim gelenok. Boýy ösdürmezligin ýoly barmyka?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Salam lukman! Göwrelilik döwründe menin burnum dykylyp, demimi berenok. Burnumdan suw akýar. Bu ýagdaý çaga üçin howplumy?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Hormatly lukman! Semizligiň derejeleri nähili anyklanylýar?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Men 21 ýaşymda. Soňky wagtlar köp tisginýärin. Ol näme sebäpden bolup biler?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Hormatly lukman! Düzüminde ýod saklaýan önümler barada maglumat bermegiňizi haýyş edýärin".
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Men 43 ýaşly erkek adam. Eýýäm 2 gezek ýüregiň infarktyny geçirdim. Lukman ýene bir gezek infarkt geçirmegimiň ömrüm üçin howply bolup biljekdigini duýdurdy. Beýle ýagdaýyň gaýtalanmazlygy üçin näme etmeli?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Men Internetden jynsy gatnaşyga mümkinçilik döredýän wiagra dermany barada maglumat aldym we dermanhanada ol barada soranymda maňa sinegra dermanyny hödürlediler. Bu derman barada doly maglumat tapmadym. Onuň täsiri barada maglumat berseňiz sizden höşal bolardym".
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka


text:
Yrak goşunlary, “Yslam döwleti” ekstremist toparynyň kontroly astynda bolan onlarça raýaty ewakuasiýa edip, günbatar Mosulyň demirgazyk çetine golaýlaýar diýip, harby serkerdeler aýdýar.
Harbylaşdyrylan federal polisiýanyň başlygy Raed Çaker 6-njy maýda öz goşunlarynyň 3-nji maýda başlanan hüjümden bäri ekstremistlerden 500 metr çemesi territoriýany yzyna alyp, Mosulyň demirgazyk-günbataryndaky al-Haramat etrabynyň içine, YD-nyň kontrollygyndaky ýere tarap ilerländigini aýtdy.
"Biziň güýçlerimiz al-Haramatdaky söweş meýdanyndan onlarça asuda adamy ewakuasiýa etdi” diýip, ol aýtdy we günüň dowamynda 15-den gowrak jeňçiniň öldürilendigini hem sözüne goşdy.
ABŞ-nyň goldawyndaky yrak güýçleri Mosuly YD söweşijilerinden saplamak ugrunda söweşýärler, bu ýer YD-nyň Yrakdaky soňky mesgeni bolup durýar.
Gündogar Mosul azat edildi. Yrak güýçleri gür ilatly günbatar Mosulda ganly söweşler netijesinde öňe süýşýär we olar 190-ny aprelde başlan hüjümden bäri 1000 çemesi YD ekstremistiniň gazaply garşylygyna duçar bolýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Aşgabatda 2007-nji ýylyň dekabryndan bäri işleýän Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň işiniň möhüm ähmiýetini belledi. Bu barada Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň MAÖADBSM-nyň açylmagynyň 10 ýyllygy hem-de şanly sene mynasybetli bu Guramanyň Baş Assambleýasynyň 17-nji noýabrda Türkmenistanyň başlangyjy bilen «Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin sebit...
Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisi Owganystanyň býujetine her ýylda 1 milliard amerikan dollaryny getirer. Bu barada geçen hepdede Aşgabatda geçirilen Owganystan boýunça 7-nji sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyk maslahatynda (RECCA VII) bellenildi.
Аshgabad.net habarlar saýtynyň belleýşi ýaly, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowyň forumda eden çykyşynda belleýşi ýaly, deslapky hasaplamalara görä,...
«Global Pipe Company» kompaniýasy 2018-nji ýylda «Türkmengaz» üçin 40 mln amerikan dollarlyk turba önümlerini satyn alar. Media-Turkmen ORIENT habarlar agentliginiň belleýşi ýaly, birinji tapgyry 2018-nji ýylyň 1-nji çärýeginde ýüklemek meýilleşdirilýär.
Bellenilişi ýaly, degişli şertnama şu aýda Er-Riýadda geçirilen Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-saud toparynyň 5-nji mejlisinde «Türkmengaz» DK bilen «Global Pipe Company» kompaniýasynyň arasynda gol çekildi.
Bilelikdäki...


text:
Orsýetli ady belli adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Witaliý Ponomarýow Gazagystandan Gyrgyzystana goýberilmedi.
Ponomarýowyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 9-njy iýulda gyrgyz serhetçileri ony serhetde saklapdyr, emma Gyrgyzystana barmagyna rugsat berilmezliginiň sebäbini düşündirmändir.
Ponomarýow Gyrgyzystanda bir hepde mundan ozal bolupdy. Ol Bişkege 29-njy iýunda baryp, 1-3-nji iýulda ekstremizm barada konferensiýa gatnaşypdy. 4-nji iýulda Ponomarýew Gazagystanyň paýtagty Astana baryp, yzyna Bişkege dolanyp barmaga synanyşanda saklandy.
Häzirki wagtda gazak-gyrgyz serhet geçelgesinde saklanýan Witaliý Ponomarýow 10-njy iýulda Bişkekden Moskwa uçmagy planlaşdyrandygyny aýdýar.
Gyrgyzystanyň Döwlet serhet gullugy we Milli howpsuzlyk boýunça döwlet komiteti ýagdaýy kommentirlemekden saklandylar.
Bişkekde ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Kylym Şamy” atly guramanyň müdiri Aziza Abdyrasulowanyň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler gyrgyz ombudsmeni Kubat Otorbaewe resmi taýdan ýüzlenip, ýagdaýa üns bermäge çagyrdylar.


text:
«Türkmennebitönümleri» baş müdirligine Russiýanyň «KAMAZ» önüm öndürijisiniň iň häzirki zaman tehnikasy berildi. Hususan-da, täze alnan tehnikalaryň arasynda müdirligiň işgärlerine ýangyç daşamak üçin niýetlenilen, ýük göterijiligi 10,5 tonna barabar bolan «KAMAZ-65115» kysymly ýöriteleşdirilen awtoulaglar berildi.
Täze tehnikalar AÝGB-lara we «Türkmennebitönümleri» baş müdirliginiň beýleki kärhanalaryna hyzmat eder.
«Türkmennebitönümleri» baş müdirligine täze tehnikalaryň gelip gowuşmagy ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň kärhanalarynyň tehniki...
2018-nji ýylda iri nebitgaz kompaniýasy bolan CNPC-niň hünärmenleri Hytaýda tebigy gaza bolan islegi 258,7 mlrd kub metr möçberde bahalandyrýarlar. Şu möçberden 153,7 mlrd kub metr gaz ýurduň içinde çykarylyp, «mawy ýangyjyň» 105 mlrd kub metri bolsa import ediler, diýip Praým agentligi habar berýär.
Günbataryň birnäçe agentlikleriniň hasaplamalaryna görä, 2018-nji ýylda Hytaýa iberilýän suwuklandyrylan tebigy gazyň möçberi...
Azerbaýjan gazynyň Ýewropa iberilmegini göz öňünde tutýan Transadriatik turbageçirijisi (TAP) Bolgariýanyň gaza bolan isleginiň 40 göterimini kanagatlandyrar. Bu barada TAP-yň söwda we daşary aragatnaşyklar boýunça direktory Ulrike Andres Wenada geçirilen Ýewropa gaz konferensiýasynda belledi, diýip Trend habar berýär.
«Tap we «Günorta gaz geçelgesi» energetika howpsuzlyk, diwersifikasiýa we dekarbonizasiýa ugrunda möhüm ädimler bolup durýar. TAP-yň üsti bilen...
Türkmenistanda ähli ugurlarda amala aşyrylýan giň gerimli maksatnamalar daşary ýurtly hyzmatdaşlarda uly gyzyklanma döredýär. Bu barada Türkmenistanyň Prezidentiniň şu gün Aşgabatda açylan Senagat önümleriniň, enjamlarynyň we döwrebap tehnologiýalaryň halkara sergisine gatnaşyjylara gutlag hatynda bellenilýär.
Döwlet Baştutanynyň belleýşi ýaly, «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda» Türkmenistanyň önümçilik toplumyny döwrebaplaşdyrmak, şeýle-de häzirki zamanyň döwrebap tilsimatlaryna...


text:
Hajy Ýazmämmedow, 1983-nji ýylyň noýabr aýynyň 19-yna Tejen şäheriniň «Zähmet» daýhan birleşiginde eneden dogulýar. Ol orta bilimini obasyndaky 17-nji orta mekdepde
tamamlaýar. Aýdym aýtmaga bolsa heniz 9-njy klas wagty başlaýar, oňa aýdym aýtmakda iň ýakyn goldawy beren öz deň-duş dostlary we obadaşlary bolýar. 1999-jy ýylda ilkinji albomyny çykarýar we Hajynyň sungat äleminde ady tutulyp başlanýar.
Hajy 2001-nji ýylda öz saýlan ýary bilen bilelikde bagtly durmuşa gadam basýarlar we olaryň 4 gyz perzentleri bar.
Hajy Ýazmämmedow 2003-nji ýylda Türkmenistanyň halk hojalyk institutynyň (häzirki Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty) talyby bolup ýokary okuw jaýynda ýokary bilimine başlaýar we 2007-nji ýylda okuwuny tamamlaýar.
Ulydan kiçä köpler tarapyndan söýülip diňlenýän Hajy Ýazmämmedow şu wagta çenli jemi 20-a töweregi albom çykardy. Hajy türkmen halk aýdymlaryny aýtmakda hem ussat bagşy hasap edilýär.


text:
Orsýetiň şikaýatlar boýunça sudy žurnalist Ali Feruzyň Özbegistana deportasiýa edilmek prosesini togtatdy. Hukuk goraýjy toparlar žurnalistiň Özbegistana tabşyrylan ýagdaýynda häkimiýetleriň elinde oňa tussaglyk, gynamalar ýa-da ölüm howpunyň abanýandygyny aýdyp howatyrlanýarlar.
Moskwanyň sudunyň 8-nji awgustda çykaran kararyna görä, “Nowaýa gazeta” atly garaşsyz neşiriň habarçysy Feruz Ýewropanyň adam hukuklary boýunça sudy (ECHR) onuň şikaýatyna garaýança deportasiýa edilip bilinmeýär.
Ali Feruzyň hakyky ady Hudoberdi Nurmatow bolup, onuň immigrasion kanuny bozandygy öňe sürüldi we munuň esasynda 1-nji awgust güni Moskwanyň ygtyýary çäklendirlen sudy žurnalistiň deport edilmegini kararlaşdyrdy. Ýewropanyň adam hukuklary boýunça sudy (ECHR) 4-nji awgustda karar çykaryp, onuň Özbegistana tabşyrylmagynyň öňüni baglady.
Feruz özüniň pena sorap ýüz tutan arzasy boýunça karar çykýança, Orsýetde galmaga hukuklydygyny aýdýar.
Orsýetde doglan Feruzyň ejesi we iki dogany Orsýetiň raýaty bolup, Feruzyň özi 17 ýaşynda Russiýany terk edýär we Özbegistanyň raýatlygyna geçýär. Ol 2008-nji ýylda iki günläp özbek howpsuzlyk gulluklary tarapyndan gynalypdyr we munuň netijesinde Feruz agzalýan Merkezi Aziýa ýurdundan gaçyp çykdy.
Moskwanyň şäher sudunyň karary esasynda Feruzyň işi netijelenýänçä, ol daşary ýurtlularyň saklanýan merkezinde galmaly bolýar.
Mundan ozal Feruz gürrüňi gidýän merkeze geçirlende, özüniň urlup ýenjilendigini we toga tutulandygyny aýtdy.
Köp sanly orsýetli we halkara guramalary, şol sanda Ýewropa geňeşi (Council of Europe), Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Amnesty International, Serhetsiz Reportýorlar, Russiýanyň žurnalistler bileleşigi, rus prezidentiniň ýanyndaky adam hukuklary boýunça maslahat beriji geňeş we beýlekiler Feruzy goldap beýanat çap etdiler.
Change.org websaýtynda Feruzy goldap ýaýradylan arza takmynan 60 müň töweregi adam gol goýdy.
Onuň deportasiýa edilmegi Orsýetiň ýiti tankyt edilmegine we prezident Şawkat Mirziýoýewiň baştutanlygyndaky Özbegistanyň özüni alyp barşynyň synalmagyna ýol açyp biler. Uzak möhletli awtokrat prezident Yslam Karimowyň ölendigi sentýabr aýynda mälim edilensoň hökümet başyna geçen Mirziýoýew ‘demir penjäni’ gowşatmak ugrunda käbir çäreleri gördi.
Human Right Watch guramasynyň 2-nji awgustda ýaýradan beýanatynda “Mirziýoýew reforma geçirmegi wada berdi, ýöne ýurtdaky adam gynamalary, syýasy matlaply tussaglyk ýaly problemalar indi çözülmeli” diýildi.
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän bu hukuk goraýjy gurama: “Gynamalara garşy konwensiýa, şeýle-de Adam hukuklary boýunça Ýewropa konwensiýasyna gol goýan tarap hökmünde, Orsýetiň borçnamalary, Orsýetde deslapky tussaghanada saklanýan adam özüne jezalandyrylmak, gynalmak howpunyň abanýan ýa-da beýleki hukuk kemsitmelerine duçar ediljek ýerine zor bilen ugradylmaly däldigine kepil geçmegi hem öz içine alýar” diýdi.


text: Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary iň ýaş, täze sport ýaryşlarynyň biridir. Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň garamagyndaky bu sport baýramçylygy ilkinji sapar 2005-nji ýylda geçirildi. Ilki başda Ýapyk binalardaky Aziýa oýunlary diýen at bilen guraldy. 2007-nji we 2009-njy ýyllarda-da bäsleşik şol at bilen geçirildi. 2009-njy ýylda ilkinji gezek Söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary atly başga bir bäsleşik guraldy. Soňlugy bilen, Aziýa Olimpiýa Geňeşi 2 ýaryşy birleşdirip geçirmeli diýen netijä geldi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary diýen at bilen geçiriljek ilkinji sport çäresi Dohada guralmaly edildi. Ýöne dürli sebäplerden ýaryş 2011-nji ýylda geçirilmedi. 2013-nji ýylda-da Günorta Koreýanyň Inçhon şäherinde bu iri sport baýramçylygy täze ady bilen ilkinji ýola geçirildi. Öňkülere garanyňda, gerimi, ýaýrawy giňän, yklymyň iň esasy sport şüweleňleriniň biri hasaplanýan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary 4 ýyldan bir gezek geçirilmeli diýlen karara gelindi. Mälim bolşy ýaly, 2010-njy ýylda-da Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlarynyň nobatdakysynyň, has takygy 5-njisiniň Türkmenistanyň gözel paýtagty Aşgabatda geçiriljekdigi habar berlipdi.