text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ştab-kwartirasy (Awstriýanyň Wena şäheri) tarapyndan 4-5-nji maýda geçirilýän halkara wideomaslahat maglumat, telekommunikasiýa we kiberhowpsuzlyk meselelerine bagyşlanýar ― diýip, Döwlet habarlar agentligi ýazýar.
ÝHHG-ä agza ýurtlaryň arasynda bu möhüm ulgamda tejribe alyşmaga gönükdirilen iki günlük onlaýn duşuşyga türkmen tarapyndan “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň, Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň, degişli ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň birnäçesiniň wekilleri gatnaşýarlar.
Mälim bolşy ýaly, häzirki zaman şertlerinde maglumat we kommunikasiýa tehnologiýalary okgunly ösüşe eýe bolup, döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň esasy ulgamlarynyň ählisinde giňden ulanylýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy» işlenip taýýarlanyldy we üstünlikli durmuşa geçirilýär. Bu konsepsiýa ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň we durmuş ulgamynyň netijeli hereket etmegini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Türkmen hünärmenleri öňdebaryjy tejribäni öwrenmek we özleşdirmek bilen, diňe bir taýýar çözgütleriňdir nou-haularyň daşary ýurtlardan getirilmegine esaslanýan sanly ulgamy döretmekden däl, eýsem, özleriniň ylmy-tehnologik kuwwatyna esaslanýan nusgasyny döretmekden ugur alýarlar.
Şunuň bilen birlikde, internetiň ählumumy ulgamynyň we kibergiňişligiň beýleki esasy düzüm bölekleriniň işjeň ulanylmagy täze, has çynlakaý howplary döredip biler. Milli “kiberözbaşdaklygy” goramak hem-de zyýanly haker hüjümleriniň öňüni almak maksady bilen, ýurdumyzda «Kiberhowpsuzlyk hakynda» Kanun kabul edildi. Onda strategik taýdan möhüm pudaklarda maglumat düzüminiň howpsuzlygyny üpjün etmegiň tertibi we aýratynlygy kesgitlenilýär.
Döwlet Baştutanynyň okgunly ösýän milli maglumat ulgamlarynyň we ulgamlaýyn giňişligiň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça beren tabşyryklaryna laýyklykda, “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň düzüminde Kiberhowpsuzlyk gullugy, ministrlikleriň düzüminde bolsa ýörite bölümler döredildi. Şunuň bilen birlikde, aýry-aýry okuw mekdeplerinde ýokary hünärli IT-hünärmenleri taýýarlamak ýola goýuldy.
Kiberhowpsuzlyk ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy ýola goýmaga hem uly üns berilýär. Türkmenistanyň wekilleriniň halkara guramalar, hususan-da, ÝHHG tarapyndan guralýan duşuşyklara we okuw maslahatlaryna yzygiderli gatnaşmagy munuň aýdyň subutnamasydyr.


c: text/html

text:
Elordada «Jastar jalyny-2021» shyǵarmashylyq baıqaýy bastaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordalyq Jastar saıasaty máseleleri basqarmasy «Jastar jalyny-2021» jastar shyǵarmashylyǵynyń baıqaýy bastalǵanyn habarlady.
Oǵan KVI-ǵa qarsy ekpe alǵan 29 jastan aspaǵan qalalyq joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri qatysa alady, dep habarlaıdy Nur-Sultan ákimdiginiń resmı saıty.
Konkýrs jastar saıasaty salasyndaǵy basymdyqtar men mindetterdi iske asyrý, qala jastarynyń shyǵarmashylyq damýyna jaǵdaı jasaý, stýdent jastardyń rýhanı-mádenı áleýetin damytý, sondaı-aq stýdentterdiń estetıkalyq jáne etıkalyq tárbıesin jetildirý maqsatynda ótkiziledi.
Dástúrli baıqaýǵa COVID-19-ǵa qarsy vaktsınatsııadan ótken 29 jasqa deıingi elordalyq JOO stýdentteri qatysa alady.
Jarysqa qatysý stýdent oqıtyn JOO-nyń Jastar isi jónindegi komıteti arqyly júzege asyrylady.
Ótinimder osy jyldyń 11 qazanyna deıin qabyldanady. Baıqaý 10 nomınatsııa boıynsha ótkiziledi, onyń ishinde: estrada; ulttyq bı; zamanaýı bı; mýzykalyq aspaptar; aıtys; poezııa; medıa; teatr; sýret salý; jastar kúshi.
Baıqaýdyń saltanatty ashylýy 11 qazanda, al jeńimpazdar men qatysýshylardy marapattaý 16 qazanda gala-kontsertte ótedi.
Qosymsha aqparatty myna telefon arqyly alýǵa bolady: 8 702 118 29 35.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Braziliýanyň 3-nji ligasy “Serie C”-de çykyş edýän “Wila Nowa” kluby “Serie B” çykmagy başardy. Topar myhmançylykda “Ituano” toparyny Lionel Messiniň doganoglany Emanuel Biankuççiniň ýeke-täk goly bilen ýeňdi. Oýnuň 71-nji minutynda meýdança giren 32 ýaşyndaky ýarymgoragçy 5 minutdan soň tapawutlanmagy başardy. Oýna gireninden soň sary kart alan Biankuççi goldan soň köýnekçesini çykaryp, 2-nji saryny hem aldy we meýdançadan çykaryldy. Messiniň doganoglanynyň geçiren goly toparyna diňe bir ýeňiş getirmän eýsem, “Wila Nowa” klubuny ýokary liga – “Serie B” hem çykaran gol boldy. Şeýle-de “Wila Nowa” topary “Serie C”-de finala çykmagy başardy. Bu waka 17-nji ýanwarda bolup geçipdi. Ýagny Lionel Messiniň Ispaniýanyň Super Kubogy duşuşygynda “Atletik Bilbaodan” ýeňlip, oýnuň ahyrlarynda gyzyl kart alan güni. Başgaça aýdylanda, iki doganoglan hem şol gün gyzyl kart aldy. Olaryň dünýä bellisiniň bu gezek toparyna kömegi degmedi, ýöne olaryň meşhurlygy juda az bolanynyň welin, kömegi diýseň uly boldy we toparyna uly üstünlik getirdi.
Lionel Messiden 1 ýaş kiçi bolan Emanuel Biankuççi 1988-nji ýylyň 28-nji iýulynda Rosarioda (Argentina) dünýä inýär. Edil Messi ýaly “Newell’s Old Boýz” klubunda futbola gadam basan Biankuççi “Münhen 1860” klubunyň ýaşlar düzüminde oýnaýar. Italiýanyň “Žirona” toparyna goşulan Biankuççi doganoglany Messiniň tersine birnäçe klubuň köýnekçesini geýýär. Ol Paragwaýyň “Independiente Asunsion”, “Olimpiýa”, “Rubio Nýu”, “Jeneral Diaz”, Braziliýanyň “Bahia”, “Wasko da Gama”, “Seara” hem-de Perunyň “Melgar” ýaly Günorta Amerikanyň ululy-kiçili klublarynda çykyş edýär.


text:
Mańǵystaý: Beıneý aýdanynda shańdy daýyl turdy
AQTAÝ. QazAqparan - Mańǵystaýdaǵy Beıneý aýdanynda shańdy daýyl turdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi Mańǵystaý oblysynyń qoǵamdyq kommýnıkatsııa ortalyǵyna silteme jasap.
Beıneý aýdany boıynsha aýa raıynyń kúrt nasharlap, shańdy daýyl bolýyna baılanysty tústen keıingi aýysymda oqıtyn 8451 mektep oqýshy onlaın formatqa aýystyryldy.
«Qurmetti oblys turǵyndary men qonaqtary! Aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna baılanysty aýdan aýmaǵynan ótetin respýblıkalyq mańyzdaǵy avtojoldarda aýdandyq polıtsııa bóliminiń ekıpajdary kúsheıtilgen jumys rejımine kiristi», - delingen habarlamada.


text:
Beýik geografik açyşlar
XV-XVI asyrlarda Ýewropa täze söwda ỳollarynyň we ỳurtlaryň açylmagy bilen Afrika we Amerikanyň, Aziỳanyň halklary baknalyk sütemine duçar boldylar.
XVI asyrda Günbatar Ýewropada haryty önümlerine bolan islegiň artmagy Ýewropa bilen Gündogaryň ỳurtlarynyň arasyndaky alyş-çalyşy sazlaşdyrỳan pula bolan islegi hem artdyrdy. Pul baỳlygyň esasy görnişine öwrüldi. Sebäbi altyn we kümüş teňňeleri ulanypdyrlar. Olaryň hem köpüsi söwda arkaly Ýewropadan daşary ỳurtlara çykarylỳardy. Ýewropanyň özünde gymmat bahaly metallar ỳeterlik däldi, olar Afrikany baỳ ỳurt diỳip hasap etdiler, orta ỳer deňziniň ỳakasyndaky şäherlerden ỳweropa. Senegal, Nigeriỳa, Gana, Mali Songam ỳaly baỳ döwletler döredi. Bu ỳurtlaryň şäherleri Yslamyň hem medeni merkezleridi. Olar orta ỳer deňziniň üsti bilen altyn çägäni daşary ỳurda çykardylar. Sowdagärleriň berỳän maglumatlaryna görä Afrikanyň altyn çäge zapasy adatdan daşary köp bolupdyr.
Hytaỳ, Hindistan, Hindi-Hytaỳ, Indoneziỳa baỳ ỳurtlar diỳlip, olara käwagyt Hindistan diỳip at berỳärdirler. . Haỳsy ỳerden ỳupek, oňat haryt getirilỳän bolsa, şoňa Hindistan diỳip düşünipdirler. Haçly ỳörişlerden soň Aziỳa döwletleri bilen söwda ösỳär. Sowda ỳolunda ỳerleşen Italiỳanyň Wenesiỳa we Genua ỳaly şäherleri has ösỳär. Ol ỳerlerden hoşomaỳ ysly, nahara lezzet, tagam berỳän ösümlikler, parfimer önümleri. Hindistan, Arabstandan, gündogaryň altyndan ỳasalan şaỳ-sepleri, Hindi, Hytaỳ ỳüpek matalaryna Ýewropada isleg uly bolỳar. Hindistan, Hytaỳ, Yaponiỳa altyn we beỳleki gymmat daşlara baỳ ỳurt hasaplanypdyr.
Wenesiỳaly sowdagär Marko Polo XIII asyrda Hytaỳ we gündogaryň köp ỳurtlarynda bolup öz ỳatlamalarynda bu ỳerde altynyň çenden aşa kändigi barad maglumat berỳär.
Deňiz ỳollarynyň Hytaỳ we Hindistana açylmagyny döwür talap edipdir. Mongol döwletiniň (imperiỳasyndan) dargamagy we osmanlylaryň basyp alyşlary netijesinde bu döwletler bilen sowda gatnaşyklaryny alyp barmak kyn;aşypdyr. Sonuň üçin täze deňiz ỳollaryny tapmak meselesi ỳuze çykypdyr.
Beỳik geografiki açylyşlara gämi gurluşyndaky üstünlikler hem mümkinçilikleri açypdyr.
Portugallar we Ispanlar has kämilleşen gämileri gurupdyrlar. ỳelkenli gämilerde uzak syỳasatlara gidip bilipdirler.
Ýewropanyň deňizde ỳüzüjileri gündogar bilen edilỳan söwdalardan gelỳäň ummasyz köp girdeỳjileri tutuş öz eline almak üçin Aziỳa ỳurtlary bilen gatnaşyk etmeli bolupdyr. Asyrda Ýewropalylar gözlemek üçin baryp görmedik uzak ỳurtlaryna ekspedisiỳalar gurap başlapdyrlar.
Arap söwdagärleri bilen aragatnaşyk edip Portugallar matematika-geografiỳa, kartany öwreniş bilen tanyşypdyrlar. Olar täze gämileri gurupdyrlar ỳelkenli gämillerinden güỳçli süỳşipdir.
XV-XVII asyrdaky Beỳik geografiki açyşlar Ýewropada ilkinji kapitalyň döräp başlamagy bilen hem baglanyşyklydyr.
Täze söwda ỳollarynyň we ỳurtlarynyň açylmagy, täze açylan ỳurtlaryň talanmagy bu işi has hem tizleşdirỳär. Kapitalizmiň (kolonial sistemasynyň) baknaklyk gurluşynyň hem başyny başlaỳar dünỳä bazaryny ỳüze çykarỳar.
Pirineỳ döwletleri bolan Ispaniỳa we portugaliỳa XII asyrda Araplardan öz ỳerlerini gaỳtaryp alanlaryndan soň, XIV-XV asyrlarda Demirgazyk Afrikada araplar bilen urşy dowam etdirỳarler. Şol sepäpli harby ploty güỳçlendirỳärler.
Umuman alsak Beỳik geografiki açyşlar 3 ugur boỳunça alnyp barylỳar.
1. Afrikanyň Günorta daş- töweregi.
2. Günbatara Atlantik ummanynyň üsti bilen.
3. Demirgazyk Ýewropa Polỳar guşagy arkaly.
Portugallaryň açyşlaryda 3 döwre bölünỳär:
1. Döwrüň (1415-1434) Modeỳra we Azor adalary açylỳar.
2. (1434-1487) bu döwrürde esasan söwda we altynyň gözlegine çykylỳar.
3. (1487-1498) hind ỳapyk basseỳin diỳlen ỳalňyň pikir anyklandy.
- Antoşko Ýa. F. “Ýeriň geografiki öwrenilişiniň taryhy.” MDU, 1962.
- Sewerin N.A.” Ýerli barlagçylar we syỳahatlar.” Uçpedgiz, 1956.
- Oskar Eger. “Bütindünỳä taryhy “ 4 tomlyk. Sankt-Peterburg, 1997.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň Özbegistan Respublikasyndaky Ilçihanasy şeýle-de Özbegistanyň Türkmen medeniýet merkezi bilen bilelikde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy, hem-de 2021-nji ýylyň «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilmegi mynasybetli «Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň we Özbegistanyň dostlukly gatnaşyklary» atly dabarany geçirdi.
Dabaranyň barşynda Özbegistan Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Milletara gatnaşyklary we daşary ýurt döwletleri bilen dostlukly gatnaşyklar Komitetiniň başlygy, Türkmenistanyň Ilçisi çykyş edip, iki goňşy ýurduň dostlukly gatnaşyklarynyň taryhy ähmiýetini aýratyn nygtadylar we doganlyk halklaryň milli garaşsyzlygyny gazanmagy bilen özara hyzmatdaşlygyň hil taýdan täze derejä çykarylandygyny belläp geçdiler.
Dabaranyň çäklerinde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna, şeýle-de 2021-nji ýylyň «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilmegine bagyşlanan, ýurdumyzyň garaşsyzlyk ýyllary içinde gazanan belent sepgitlerini, ýeten derejelerini hemmetaraplaýyn şöhlelendirýän diwarlyklar hem guraldy.
*****
Ýakynda Gazagystan Respublikasynyň Aktau şäheriniň «Renessans-Aktau» myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň Aktau şäherindäki Konsullygynyň guramagynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, şeýle-de ýurdumyzda 2021-nji ýylyň «Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» şygaryna bagyşlanan brifing geçirildi. Brifinge Mangistau welaýatynyň häkimliginiň wekilleri, şeýle hem, Aktau şäherinde diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar.
Çäräniň barşynda 2021-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi barada maglumat berildi, Türkmenistanyň başlangyjyna esaslandyrmalar getirildi, şu ýylyň maksatlaryna we öňde goýlan meselelere seredilip geçildi. Öňüni alyş diplomatiýany saklamagyň we berkitmegiň, energiýa, ulag, suw, azyk howpsuzlygyny üpjün etmegiň, bosgunlaryň we migrantlaryň meselelerini çözmegiň şu ýylyň ileri tutulýan ugurlarydygy barada bellenip geçildi.
Şeýle-de brifinge gatnaşyjylar özara ynanyşmagyň, jogapkärçiligiň we bilelikdäki işiň bütin dünýäniň abadançylygy hemde ösüşi üçin wajypdygyny bellediler.


text:
Şol heläkçiligi täsirli ýagdaýda suratlandyrýan aýdym bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir şol aýdymyň goşgusyny ýazan şahyr hem-de Bosniýanyň garaşsyzlygyna gowuşmagynda uly rol oýnan syýasy aktiwist professor Jemaletdin Latiç bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Professor Latiç, ýakynda Srebrenisa gyrgynçylygynyň 15 ýyllygy bellenildi. Şol heläkçilikli wakanyň täsirini Bosniýanyň ilatynyň gündelik durmuşunda heniz hem görmek mümkinmi?
Jemaletdin Latiç: Men bosniýaly musulmanlaryň şu gün gaty gamgyndygyny aýdyp biljek. Şol gyrgynçylyk bilen bagly her ýyl 11-nji iýulda geçirilýän çereler bize şol heläkçilikleri ýatladýar. Sebäbi Srebrenisa bu millete, ýagny bosniýaly musulmanlara garşy amala aşyrylan beýleki ençeme gyrgynçylyklaryň simwolyna öwrüldi.
Emma, gamgyn bolmak bilen bir hatarda, şeýle çäreler bizi millet hökmünde her ýyl has hem güýçlendirýär. Şol gyrgynçylygy amala aşyranlaryň tussag edilmegi baradaky basyşlarymyzy hem barha artdyrýarys.
Azatlyk Radiosy: Srebrenisa barada gürrüň edilende siziň adyňyz diňe ýazyjy ýa şahyr hökmünde däl, Bosniýanyň garaşsyzlygyna gowuşmagy ugrunda alnyp barlan göreşlerde uly rol oýnan sýyasy aktiwist hökmünde hem göze ilýär. Hatda Bosniýanyň ilkinji prezidenti we bu ýurduň özbaşdaklygyna gowuşmagynda esasy roly bolan Aliýa Ezetbegowiç bilen siziň bilelikde ençeme gezek türmä basylandygyňyz hem aýdylýar. Bosniýa konflikti, esasan hem Srebrenisa heläkçiligi barada siz öz başdan geçiren wakalaryňyz barada gürrüň beräýseňiz?
Jemaletdin Latiç: Men Srebrenisa gyrgynçylygyna bagyşlanan ýörite goşgy ýazdym. Şu wagt meniň ýanymda şol goşgyny saz bilen bezän kompozitor jenap Ýusiç hem bar.
Biz Srebrenisa wakasyny “köpçülikleýin gyrgynçylyk” hökmünde ykrar eden we Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlarda geljek ýyl konsert gurnamagy planlaşdyrýarys. Srebrenisada bolan gyrgynçylykdan halky habardar etmek üçin bu işi amala aşyrmak, diňe bir bosniýaly şahyr hökmünde däl, bir adam hökmünde hem meniň borjum bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Srebrenisa barada ýazan şol goşgyňyz uly meşhurlyga eýe boldy, hatda käbir synçylar bu goşgynyň şol wakanyň simwolyna öwrülendigini aýdýarlar. Bu goşgy barada gürrüň beräýseniz, ony haçan ýazdyňyz we şol goşgyny ýazmagyňyza sebäp bolan belli bir waka barmy?
Iwan Goran Kowaçiç Ikinji jahan urşunda bolan gyrgynçylygy suratlandyryp goşgular ýygyndysyny çap eden horwatiýaly meşhur şahyrdyr.
Men bu barada goşgy ýazmak aňsat bolmasa gerek diýip jogap berdim, emma ol maňa göwünlik berdi.
Näme bolanlygyny we nähili başlanymy men hem biljek däl, emma şol duşuşykdan soň tutuş tomusy goşgy ýazmak bilen geçirdim. Ýazdym, pozdum, ýene ýazdym, ahyrynda başardym. Emma şol goşgymda polşaly şahyr Çzesław Milosiziň täsirini hem görmek mümkin. Men onuň käbir sözlerine-de salgylandym. Agzalýan polşaly şahyr hem Ýewropada bolan uruşlaryň öz halkyna ýetiren ýaramaz täsiri hakda goşgular ýygyndysyny çap eden ýazyjydyr.
Emma Hudaýdan dilegim - mundan beýläk meni şeýle goşgular ýazmaga mejbur etjek ýagdaýyň döremezligidir. Men şeýle goşgular bilen şöhrat gazanmak islemeýärin. Emma zerur bolsa, şahyr hökmünde şeýle goşgulary ýazmak hem meniň borjumdyr.
Azatlyk Radiosy: Srebrenisa wakasy barada başga-da ýazylan goşgy köp bolmaly. Näme üçin siziň goşgyňyz şeýle meşhur boldy?
Jemaletdin Latiç: Onuň sebäbi belkem meniň goşgymyň okyjylarda galdyrýan täsiri bilen bagly bolmaly.
Meniň elime zorlanan bosniýaly bir zenan hakda dokument gowuşdy. Şol dokumentde onuň aşa owadan bolanlygy, onuň serbler tarapyndan zorlananlygy, onuň köpçüligiň arasynda köýnegini çykaryp, ýalaňaç namaz okamaga mejbur edilenligi görkezilýär.
Bu dokument we onda aýdylýan zatlar, şeýle-de öz halkymyň düşen güni mende agyr täsir galdyrdy. Sebäbi bizi diňe logiki taýdan dargatmaga däl, ruhy taýdan hem çökermäge synanyşdylar. Şonuň üçin men öz goşgymda şol ýagdaýy suratlandyryp, ony ady näbelli bosniýaly zenana bagyşladym.
Azatlyk Radiosy: Bu goşgynyň aýdym görnüşinde halk köpçüligine ýetiriliş prosesi nähili geçdi, meselem, bu goşga saz düzen horwatiýaly kompozitor Jalo Ýusiç bilen nirede we haçan duşuşdyňyz?
Jemaletdin Latiç: Jalo Ýusiç Horwatiýanyň Dobronik obasynda ýaşaýar, ol Horwatiýanyň iň meşhur kompozitorlaryndan biridir. Ol bir gün meniň goşgymy okap, muňa saz düzmek kararyna gelipdir.
Meniň pikirimçe, onuň düzen sazy iň täsirli sazlardan biridir. Stambully meşhur sazandalardan biri eger bu goşgy we oňa düzülen saz professional usulda ýazga geçirilse, onuň Mosartyň sazlarynden hem meşhur boljakdygyny aýtdy. Bu hakykatdan hem gaty täsin saz.
Azatlyk Radiosy: Siziň goşgyňyzy bir gyzjagaz aýdym edip aýtdy. Şol aýdymçyny saýlamak prosesi barada maglumat beräýseňiz?
Jemaletdin Latiç: Siz bu gyzyň hekaýasyny bilýäňizmi? Bilmeýän bolsaňyz men aýdyp bereýin. Gynansakda, bu gyzyň boýy ösmän galypdyr. Muňa sebäp bolan zat - onuň daýysynyň özüniň gözüniň öňünde duşmanlar tarapyndan atylyp öldürilmegidir. Şol waka çagada gaty erbet täsir galdyrypdyr. Şonuň üçin onuň boýý ösmeýär, emma onuň sesi gaty täsirli.
Azatlyk Radiosy: Srebrenisa gyrgynçylygynyň 15 ýyllygy bilen bagly 11-nji iýulda geçirilen çärelerde Srebrenisa obasynda tutuş gün siziň goşgyňyza düzülen saz we aýdym ýaňlandy. Şol çärelerde mundan 15 ýyl ozal öldürülen we jesedi ýakynda anyklanan 775 adam hem jaýlandy. Şol çärelere gatnaşmak üçin tutuş dünýäden ençeme adamlar Srebrenisa bardylar, sizem şol çärelere gatnaşan bolmaly. Şonuň ýaly möhüm çärede siziň goşgyňyzyň ýaňlanyp durmagy sizde nähili täsir galdyrdy?
Jemaletdin Latiç: Ynanyň, men Srebrenisada geçirilen şol çärelere diňe bir bosniýaly hökmünde gatnaşdym. Şol goşgy we Jalo Ýusiçiň meniň goşgyma düzen sazynyň ýaňlanyp durşy asla gulagyma ilmedi.
Men çagalary, dogan garyndaşlary Srebrenisa gyrgynçylygynda heläk bolan we mazaryň başynda aglaşyp, göz ýaşlaryny döküp oturan enelere we aýal gyzlara seredýärdim. Şeýle ýagdaýda şol goşgynyň meniňkidigi, onuň meniň öz ellerim bilen ýazylan goşgudygy asla ýadyma düşmedi.
Emma Srebrenisada gözi ýaşly eneleri görenimden soň mende bir sorag döreýär: Biz musulmanlar hökmünde şu regionda ýaşap bilerismi? Biziň şu regionda geljegimiz barmy? Men öz milletimiň geljeginden gorkýaryn, men meniň milletime gelejekde nämeleriň garaşýanlygyndan howatyrlanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Sizi gorkuzýan zat näme?
Jemaletdin Latiç: Men millet hökmünde biziň şu regionda ýaşap bilip-bilmejegimizden alada edýärin. Bize garşy şular ýaly gyrgynçylyklaryň mundan beýläk gaýtalanmajagyna meniň gözüm ýetenok.
Azatlyk Radiosy: Sizi gorkuzýan zatlar barada takyk mysallar berip biljekmi?
Jemalletdin Latiç: Serbleriň köpüsi häzirki günem ýylgyryp ýörler, olar biz ýaly gamgyn däl. Bu wakadan 15 ýyl geçdi, emma şu güne çenli şol gyrgynçylyga näme sebäp boldy, onuň amala aşyrylmagyna esas bolan faktorlar näme - diýlen soraglara-da anyk jogap ýok.
Azatlyk Radiosy: Srebrenisa gyrgynçylygynyň 15 ýyllygy bilen bagly 11-nji iýulda geçirilen şol çärelere gatnaşan halkara liderleriň arasynda Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç hem bardy. Ol özüniň Srebrenisa barmagynyň regionda barlyşygyň emele gelmegine goşant goşjakdygyny aýtdy. Onuň bu sözleri sizi kanagatlandyranokmy?
Jemalletdin Latiç: Biziň sýyasatçylarymyz prezident Tadiçiň iki ýüzli hereket edýändigini aýdýarlar. Onuň sebäbi - Tadiç mundan ozal Serbiýanyň Goranmak ministri bolanda şol gyrgynçylygy amala aşyranlykda aýyplanýan Ratko Mladiçi ele salmady.
Tadiç häzir Serbiýa respublikasynyň prezidenti wezipesini berjaý edýär. Ol heniz hem Ratko Mladiçi tussag etmedi. Eýse onuň sebäbi näme bolup biler? Men Tadiçi iki gezek Srebrenisada gördüm - mundan birnäçe ýyl ozal hem-de 11-nji iýulda.
Men prezident Tadiçiň bosniýaly musulmanlar bilen Serbleriň arasynda barlyşygyň emele gelmegini çyndan hem isleýändigine ynanýaryn. Emma Serbiýadaky jenaýatçy elementleri basyp ýatyrmaga onuň güýjüniň bardygy welin gümana.
Ýöne men bir bosniýaly hökmünde prezident Tadiçi bu çärelere gatnaşanlygy üçin gutlaýaryn, bu biziň gatnaşyklarymyzda täze tapgyrdyr. Emma gynansakda Bosniýadaky serb ýolbaşçylar Srebrenisa gelmediler. Bosniýaly serb liderleriň hiçisi Srebrenisa boýunça Ýewropa hem-de Serbiýanyň parlamenti tarapyndan tassyklanan kararlary hem ykrar etmeýärler. Bu gowlugyň alamaty däl.


text:
Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) geçelgesi Owganystan üçin tutuş sebite durnuklylygy we uzakmöhletleýin abadançylygy üpjün etmäge gönükdirilen birnäçe taslamalaryň we başlangyçlaryň toplumydyr. Taslamanyň dünyäniň ähli ýurtlary üçin oňyn netije bermegine garaşylýar.
TOPH geçelgesi aşakdaky taslamalary öz içine alýar:
- TOPH (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan) gaz geçirijisi;
- TOP 500 (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan) elektrik geçiriji;
- TOP (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan) optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamy;
- TOP (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan) awtoulag ýoly;
- TOP (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan) demir ýoly.
TOPH gaz geçirijisiniň aýratynlyklary
TOPH geçelgesiniň merkezi taslamasy TOPH gaz geçirijisidir.
Taslama Owganystany, Pakistany we Hindistany türkmen tebigy gazy bilen üpjün etmegi göz öňünde tutýar.
Owganystandaky TOPH gaz geçirijisiniň uzynlygy 774 km bolup, ol Turgundy şäherinden Spin-Boldak serhedine çenli uzap gidýär.
Işe girizilen pursadyndan ilkinji iki ýylyň dowamynda TOPH arkaly Owganystana 2 milliard kub metr gaz iberiler. Üçünji ýyldan başlap, “mawy ýangyjyň” üpjünçiliginiň mukdary ýylda 5 milliard kub metre çenli artdyrylar.
TOPH gaz geçirijisi Owganystanda 12,000-14,000 sany iş ornunyň döredilmegine goşant goşar. Gurluşyk wagtynda takmynan 50 müň iş orny dörediler. TOPH geçelgesiniň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin 9 müňden 11 müňe çenli goşmaça iş orunlary dörediler.
Ortaça bir owgan maşgalasynda 8 adam bar. Bu bolsa TOPH-yň takmynan 200 müň adamyň uzakmöhletleýin durmuşyna goşant goşýandygyny aňladýar.
Şeýle hem bu taslama ýaşlaryň arasynda ykdysady migrasiýanyň öňüni almaga kömek edip, olar ýaşaýan ýerlerine golaý iş tapyp bilerler.
TOPH geçelgesi Owganystanyň bäş welaýatyndan geçer:
- 3,027 million ilaty bolan Hyrat;
- 925 müň ilaty bolan Farah;
- 156 müň ilaty bolan Nimruz;
- 1,44 million ilaty bolan Helmand;
- 1,37 million ilaty bolan Kandagar.
Ýokarda agzalan welaýatlaryň umumy ilat sany 5,5 million adama barabardyr. Owganystanyň 37,1 milliondan gowrak ilaty bar. Bu bolsa ilatyň 15%-nyň TOPH geçelgesiniň ugrunda ýaşaýandygyny aňladýar.
TOPH geçelgesi ösüşiň iki esasy bölegini herekete getirer: energiýa we arabaglanyşyk.
Tebigy gaz we elektrik energiýa üpjünçiliginden daşary, TOPH arabaglanyşygy aňladýar, ol bolsa öz gezeginde harytlaryň Owganystandaky hereketini aňladýar. Bu parahatçylygy we abadançylygy üpjün etmäge goşant goşýar.
Söwda işini ýeňilleşdirmek üçin Owganystan 8 sany gury portlary gurmagy meýilleşdirýär, olaryň 4-si TOPH geçelgesiniň ugrunda ýerleşýär:
- Akina, Farýab welaýaty;
- Yslam Gala, Hyrat welaýaty;
- Gury port Çaman Spin-boldak, Kandagar welaýaty;
- Turgundy, Hyrat welaýaty.
Bu taslama ähli ugurlarda - Merkezi Aziýa, Günorta Aziýa, Hytaýa, Russiýa we Ýewropa üstaşyr we eksport söwdasyna itergi berer.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Owganystanyň Prezidenti Aşraf Gani şu ýylyň 14-nji ýanwarynda wideoaragatnaşyk arkaly bilelikdäki infrastruktura desgalarynyň işe girizilmegi mynasybetli dabaralara gatnaşdylar.
Dabaranyň dowamynda Akina - Andhoý demir ýoly, Ymamnazar (Türkmenistan) - Akina (Owganystan) hem-de Serhetabat (Türkmenistan) - Turgundy (Owganystan) halkara optiki süýümli aragatnaşyk ulgamy we üstaşyr akymlary, şeýle hem Türkmenistanyň Kerki şäherinden Owganystanyň Şibergan şäherine çenli elektrik geçirijisi işe girizildi.
Mundan başgada “Таliban” hereketiniň syýasy edarasynyň ýolbaşçysy Molla Abdul Gani Baradaryň baştutanlygyndaky wekiliýet şu ýylyň 6-njy fewralynda Türkmenistana sapar bilen geldi. Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan ugry boýunça elektrik geçiriji we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamy, şeýle-de Türkmenistany Owganystan bilen birleşdirýän demir ýollarynyň gurluşyklarynyň taslamalarynyň howpsuzlygy ara alnyp maslahatlaşyldy.
Çeşmeler: Türmenistanyň DIM-i, nCA


text:
Fransiýanyñ Futbol Federasiýasynyñ her ýyl berýän “Ballon D’or” baýragy pandemiýa sebäpli bu ýyl berilmejegi mälim edildi. Onuñ ýerine futbol taryhyna atlaryny altyn harplar bilen ýazdyran meşhur futbolçylardan “Taryhyñ iñ ökdeleri” diýip 11 kişi saýlandy. Sanawda, esasan hem, Braziliýaly futbolçylar agdyklyk edýär.
Sanaw şulardan ybarat:
1. Lew Ýaşin
2. Kafu
3. Bekenbaur
4. Maldini
5. Mathaus
6. Çavi
7. Pele
8. Maradona
9. Messi
10. Ronaldo
11. Kristiýano Ronaldo
TOHU-nyñ talyby Rejepgylyç Çopanow.


text:
Telefon gündelik durmuşymyzdaky işimizi ýeňilleşdirýär. Her ýyl täze görnüşleri çykýan hem bolsa, mobil enjamlaryň täze nusgalary ozalkylaryndan örän az tapawut edýär. Şol sebäpli, bir gezek alan islendik harydymyzy, şol sanda elektron enjamlary hem uzak wagtlap ulanmak biziň üçin örän ähmiýetlidir. Eýsem, has uzak wagtlap ulanmak üçin el telefonlaryna nähili zarýad bermelikä? Geliň, ýerine ýetirilmesi aňsat, emma peýdasy uly bolan käbir usullara seredeliň.
El telefonlaryna azyndan iki günde bir gezek zarýad berilýär. Telefonlar adatça, bize zerur bolmadyk wagty – gijesine zarýada goýulýar. Hünärmenler zarýad berijini zerur bolmadyk wagty tokdan aýyrmagy maslahat berýärler. Zarýad berijiler telefon dakylmadyk wagty örän ujypsyz tok çekýän hem bolsa, gyzyp bilýär. Bu hem zarýad berijiniň ulanyş möhletini azaldýar. Şeýle hem, zarýad berijiniň ujy ýere degip duran bolsa, kimdir biriniň aýagyna çolaşmagy hem mümkin.
Telefonyňyza hiç haçan 100%-e çenli zarýad bermäň! Litiý-ion batareýalary zarýady doly gutarýança ulanmak hem maslahat berilmeýär. Zarýadda duran telefony ulanmak hem batareýanyň gyzmagyna sebäp bolýar. Telefona zarýady 10-20% aralygynda wagty zarýada goýup, 95-98% bolanda aýyrmaly. Telefonyňyzy yssy ýerde zarýada goýmak hem talabalaýyk däldir. Eger haýsydyr bir sebäp bilen telefonyňyz gyzan bolsa, ony daşlygyny aýrandan soňra salkyn ýerde zarýada goýuň! Sebäbi, telefonyň daşlygy onuň sowamagyna päsgel berip biler.
Telefona zarýad bermek üçin özi bilen bilelikde satyn alnan zarýad berijini ýa-da belli öndürijiler tarapyndan öndürilenleri ulanyň!
Smartfonyň zarýady barada maglumat berýän programmalaryň batareýanyň ýagdaýyny bilmek üçin peýdaly bolmagy mümkin. Ýöne bu programmalar dürli mahabatlary hödürleýär we batareýa goşmaça agram salýar. Iň gowusy, telefonyň özünde bar bolan programmalardan peýdalanmak. Häzirki wagtda kompýuterleri, ýörite zarýad berip bilýän daşky batareýalary we başga-da birnäçe enjamy smartfona zarýad bermek maksady bilen ulanyp bolýar. Emma kompýuterde zarýad berlende, telefonyň batareýasy wagty bilen dolmaýar. Şol sebäpli, adaty görnüşde zarýada goýulsa has gowy bolar.


text:
"Türkmendeňizderýaýollary" agentligi, potensial maýadarlaryň, “Balkan” gämi gurluşyk we abatlaýyş zawodynda gurulmagy meýilleşdirilýän dedweýti 5000 tonna bolan gury ýük gämisiniň gurluşygyna paýly gatnaşmak üçin deslapky ýüz tutmalaryň kabul edilýändigi barada Size habar berýär.
“Türkmendeňizderýaýollary” agentligi Türkmenistanyň çäklerinde suw ulaglarynda döwlet syýasatyny amala aşyrýan hem-de söwda deňiz gatnawy ugrundaky döwlet dolandyryşy babatda ygtyýarly edilen suw ulaglary boýunça ýerine ýetiriji häkimiýetiň merkezi edarasy bolup durýar.Dowamyny oka
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty
Türkmenabat şäherindäki derýaçylyk orta hünär okuw mekdebi
Türkmenbaşy şäherindäki deňizçilik orta hünär okuw mekdebi
Çarlak myhmanhanasy
"Balkan" gämi gurluşyk we abatlaýyş zawody" açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti
"Deňiz söwda floty" ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti
“Derýaýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti


text:
17.02.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyza iş sapary bilen gelen Özbegistan Respublikasynyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilowy kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň salamyny döwlet Baştutanymyza ýetirdi. Goňşy ýurduň Baştutany milli Liderimize hem-de dostlukly türkmen halkyna parahatçylyk, abadançylyk we rowaçlyk baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
Dostlukly döwletiň DIM-niň ýolbaşçysynyň nygtaýşy ýaly, Özbegistanda biziň halklarymyzyň doganlyk gatnaşyklarynyň ösdürilmegine türkmen Lideriniň goşýan şahsy goşandyna ýokary baha berýärler, ýokary döwlet derejesinde ýola goýulýan ynanyşmak, açyk we netijeli syýasy gatnaşyklar bolsa, ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde strategik hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň özenini düzýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, dostlukly ýurduň ýolbaşçylaryna we halkyna iň oňat arzuwlaryny beýan edip, goňşy döwletler, şol sanda Özbegistan bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň milli daşary syýasy ýörelgäniň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz özara düşünişmek ýagdaýyna esaslanan oňyn türkmen-özbek gatnaşyklarynyň ösüşiniň yzygiderli häsiýetini kanagatlanma bilen belledi hem-de olary giňeltmegiň möhümdigini tutuş sebitiň bähbidine hyzmat edýän ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmegiň möhümdigini aýratyn nygtady.
Söhbetdeşligiň dowamynda özara gyzyklanma bildirilýän sebit we dünýä gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça pikir alşyldy. Bellenilişi ýaly, biziň ýurtlarymyz ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda üstünlikli hyzmatdaşlyk edip, häzirki döwrüň birnäçe meseleleri boýunça garaýyşlarynyň ýakyndygyny ýa-da gabat gelýändigini görkezýärler. Şunuň bilen baglylykda, halkara derejesinde ynanyşmagyň we özara goldaw bermegiň ýokary derejesi nygtaldy hem-de parahatçylygy, durnuklylygy we rowaçlygy üpjün etmegiň bähbidine abraýly halkara düzümleriniň, şol sanda BMG-niň, GDA-nyň, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň hem-de beýlekileriň çäklerinde gatnaşyklary pugtalandyrmaga gyzyklanmalar tassyklanyldy.
Nygtalyşy ýaly, ýurtlaryň ikisi hem sebitiň umumy meselelerini çözmekde hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna uly ähmiýet berýärler. Şol möhüm meseleleriň hatarynda Araly halas etmek hem-de suw serişdelerinden oýlanyşykly peýdalanmak meseleleri durýar.
Sebitleýin howpsuzlyk we durnuklylyk hem-de şunuň bilen baglylykda, goňşy Owganystana kömek bermek baradaky meselelerde hyzmatdaşlyk etmek aýratyn ara alnyp maslahatlaşyldy. Owganystan Yslam Respublikasynda parahatçylygy we raýat ylalaşygyny dikeltmek boýunça halkara tagallalaryna Türkmenistanyň hem-de Özbegistanyň işjeň gatnaşýandyklary umumy ykrar edilendir we söhbetdeşleriň belleýşi ýaly, bu ugurdaky hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, köptaraplaýyn we halkara derejesinde hem dowam etdiriler.
Özbegistanyň DIM-niň ýolbaşçysy türkmen Lideriniň öňe sürýän halkara başlangyçlarynyň, şol sanda Milletler Bileleşigi tarapyndan biragyzdan goldanylan 2021-nji ýyly Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly diýip yglan etmek baradaky teklibiniň öz wagtynda öňe sürlen wajyp başlangyçdygyny belledi.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren strategik başlangyçlaryny Özbegistan doly goldaýar.
Duşuşygyň dowamynda syýasy, diplomatik meseleler bilen bir hatarda, ikitaraplaýyn ykdysady we maýa goýum hyzmatdaşlygynyň giňeldilmeginiň geljegi-de ara alnyp maslahatlaşyldy. Şol hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary gaz, elektroenergetika, ulag-aragatnaşyk pudaklarynda, söwda, obasenagat hem-de beýleki ulgamlarda bilelikde işlemekden ybaratdyr.
2020-nji ýylda Türkmenistan bilen Özbegistan Respublikasynyň arasyndaky haryt dolanyşygynyň 8,6 göterim ýokarlanandygyny bellemek ýerliklidir.
Bu babatda dürli ugurlarda gazanylýan ylalaşyklary durmuşa geçirmekde söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-özbek toparynyň, şeýle hem geçen ýylyň 7-nji oktýabrynda wideoaragatnaşyk görnüşinde geçirilen “Türkmenistan-Özbegistan” işewürler geňeşiniň ilkinji mejlisiniň işine oňyn baha berildi.
Söhbetdeşler ulag-aragatnaşyk ulgamynda we ilkinji nobatda, täze üstaşyr geçelgäni döretmek boýunça bilelikdäki giň gerimli düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmegiň wajypdygyna aýratyn ünsi çekdiler.
DIM-niň ýolbaşçysy A.Kamilowyň nygtaýşy ýaly, Özbegistan türkmen Lideriniň öňe süren Aziýanyň we Ýewropanyň, Ýakyn hem-de Uzak Gündogaryň ulag ulgamlaryny birleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlaryny işjeň goldaýar. Şol başlangyçlar halkara üstaşyr ýük akymlaryny köpeltmäge, durnukly ösüşe, Merkezi Aziýa we serhetdeş sebitleriň ýurtlarynyň durmuş-ykdysady taýdan gülläp ösmegine ýardam bermäge gönükdirilendir.
Myhman öz ýurdunda geçen ýyl COVID-19 pandemiýasy sebäpli ýüze çykan dünýäniň umumy ykdysady çökgünligine garamazdan, Türkmenistanyň gazanan ykdysady üstünliklerine ýokary baha berilýändigini aýtdy hem-de bellenilen umumy meýilnamalaryň we taslamalaryň geljekde hem üstünlikli durmuşa geçiriljekdigine umyt bildirdi.
Şeýle hem iki ýurduň halklaryny asyrlaryň dowamyndan bäri birleşdirýän medeni we ruhy däpleriň taryhy taýdan ýola goýlan umumylygy binýadynda duran ynsanperwer ulgamda netijeli gatnaşyklaryň ähmiýeti bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, Daşoguz welaýatynda özbekleriň uly kowçum bolup, türkmenler bilen dostlukda we doganlykda agzybir ýaşaýandyklaryny belledi. Olar öz zähmeti bilen ýurdumyzyň gülläp ösmegine uly goşant goşýarlar. Munuň bir mysaly hökmünde 2020-nji ýylyň iň oňat etrabynyň sylaglanylmagyny görkezmek bolar. Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky etraby ýörite bäsleşigiň netijeleri boýunça iň gowy etrap diýip yglan edildi.
Daşkent şäherinde türkmen halkynyň akyldary we şahyry Magtymguly Pyragynyň adyny göterýän köçäniň we akyldar şahyryň heýkeliniň hem-de “Aşgabat” seýilgähiniň açylmagy baky dostlugyň, agzybirligiň hem-de halklaryň medeni taýdan ýakynlygynyň aýdyň nyşanydyr.
Öz nobatynda, türkmen paýtagtynda Alyşir Nowaýy köçesi bolup, “Ylham” seýilgähinde onuň ýadygärligi oturdyldy.
Söhbetdeşler medeni-ynsanperwer gatnaşyklary has-da ösdürmek boýunça birnäçe tekliplerini aýtdylar. Hususan-da, milli Liderimiz Aşgabatda “Daşkent” diýen at bilen seýilgähiň guruljakdygyny belledi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz we myhman döredijilik we ylmy işgärleriň yzygiderli duşuşyklaryny, Medeniýet günlerini, sergileri, konsertleri, festiwallary geçirmegiň üstünlikli tejribesini dowam etmek babatda bilelikdäki pikirlerini aýtdylar. Munuň özi umumy mirasyň goralyp saklanylmagyna hem-de halklarymyzyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna ýardam berýär. Şunuň bilen baglylykda, dünýä taryhynda we medeniýetinde uly yz goýan ajaýyp şahsyýetleriň, şol sanda Özbegistanyň beýik döwlet işgäri, ýazyjy Zahiriddin Muhammad Baburyň hormatyna şanly dabaralary bilelikde geçirmegiň wajypdygy nygtaldy.
Döwlet Baştutanymyz hem-de myhman türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň, şol sanda iri halkara we sebit guramalaryň çäklerindäki gatnaşyklaryň yzygiderli ösüş depginine kanagatlanma bildirip, häzirki döwürde isleg bildirilýän ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolan özara bähbitli hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Özbegistanyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow iki ýurduň arasynda uzakmöhletleýin gatnaşyklary arkaly berkidilen ýörelgeler esasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň doganlyk halklaryň bähbidine mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)


text:
«Kenardaky» döwrebap işler
12:06 14.10.2021 196
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy dünýäniň iň kuwwatly desgalarydyr kämil tilsimatlaryna eýe bolmak bilen, ýokary hil ülňülerine laýyk gelýän nebit we nebithimiýa önümlerini taýýarlamakda we ýerleşdirmekde uly sepgitlere eýe bolýar. Bu ýere turbageçirijiler we deňiz ýollary bilen gelip gowuşýan nebit çig malyndan dürli kysymly awtomobil benzinleri, awiasiýa we tehniki kerosinler, dizel ýangyjy, mazut, çalgy ýaglary, polipropilen, peç ýangyjy, koks, suwuklandyrylan gaz, gurluşyk we ýol bitumlary, başga-da ençeme nebit we nebithimiýa önümleri taýýar harytlyk görnüşine getirilýär.
«Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň geçen dokuz aýynda topluma gelip gowşan çig nebitiň ählisi diýen ýaly gaýtadan işlenildi. Kärhanada taýýarlanylýan önümleri içerki we daşarky bazarlarda ýerlemekde gazanylýan oňyn netijelerde toplumyň «Kenar» toplaýjy-ýükleýji nebit kärhanasynyň ähmiýeti hasam uludyr. Geçen hasabat döwründe «Kenar» kärhanasyndan müşderilere ugradylan nebit önümleriniň umumy möçberi üç million tonna barabar boldy. Şonça taýýar harytlyk önümleriň deň ýaryna golaýy dünýä bazarlaryna, galan möçberi bolsa içerki bazarlara ugradyldy. Bu ýerden taýýar nebit önümleri ýüklenen gämilerdir otlular deňiz we polat ýollar arkaly dünýäniň Gruziýa, Malta, Azerbaýjan, Owganystan, Özbegistan, Ukraina ýaly döwletlerine tarap ýola düşýär.
Mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyzyň ýyllary içinde bu ýerde ozaldan hereket edýän gämi duralgalarynda abatlaýyş, enjamlaşdyryş işleri yzygiderli geçirilýär. Kärhanada häzirki wagtda ýük göterijiligi bäş müň tonna barabar bolan tankerler bökdençsiz kabul edilýär. Ýakyn wagtlarda bu ýerde täze, häzirki zaman talaplaryna doly laýyk gelýän gämi duralgasyny gurmak hem göz öňünde tutulýar. Üç ýyla golaý wagt mundan öň bu kärhananyň düzüminde Dury nebit önümlerini guýmak we dökmek üçin awtomatlaşdyrylan demir ýol estakadasynyň gurlup, işe girizilmegi hem zawodlar toplumyndaky täzelenişiň mynasyp dowamat tapýandygynyň aýdyň güwäsidir. Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary netijesinde gurlan bu desga ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmakda möhüm ähmiýete eýedir. Goýberiş-sazlaýyş işleri ýokary derejede awtomatlaşdyrylan bu desgasynyň ýyllyk kuwwaty 3 million 850 müň tonna dury nebit önümlerini sarp edijilere bökdençsiz ýükläp ugratmaga barabardyr.
Dury nebit önümlerini guýmak we dökmek üçin awtomatlaşdyrylan bu demir ýol estakadasynda nebit önümleri demir ýol çeleklerine görnüşleri boýunça bellenilen mukdarda guýulýar we olaryň her biriniň agramy elektron terezi arkaly ölçenip, degişli resminamalar sarp edijileriň salgylary hem-de ugurlary boýunça awtomatlaşdyrylan usulda resmileşdirilýär. Bu ýerde çeleklere önüm guýlanda emele gelýän buglary tutup ýygnamagyň hasabyna her ýylda 300 tonnadan gowrak benziniň ýitgisiniň, şonuň bilen birlikde-de daşky gurşawyň hapalanmagynyň öňüni almaga doly mümkinçilik bar. Kämil desgada ýangyn dörän halatynda ony öz wagtynda anyklaýan we köpürjik arkaly awtomatik usulda söndürýän ulgam, abat däl çelekden dökülýän nebit önümini sorup, ýörite çana (gaplara) kowýan, şonuň ýaly-da çeleklere artykmaç önümiň guýulmagynyň öňüni alýan kämil enjamlar netijeli işledilýär. Hut şu artykmaçlyklaryň özem bu ýerde ýangyn we ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmäge, önümiň ýitgisiniň öňüni almaga, agyr el zähmetini aradan aýyrmaga hem-de önümçiligiň medeniýetini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär.
«Kenar» toplaýjy-ýükleýji nebit kärhanasynda bitirilýän işler ýurdumyzdan daşarda hem uly ähmiýete eýedir. Kärhana ýükleri üstaşyr geçirmekligi hem üstünlikli ýola goýýar. Daşary ýurtlardan deňiz arkaly gelýän nebit önümlerini tankerlerden hiç bir ýitgisiz düşürip, demir ýol çeleklerine guýmak we olary niýetlenen ýurtlaryna üstaşyr geçirmek bökdençsiz amala aşyrylýar. Bu ýerde häzirki wagtda taýýar nebit önümleriniň gämilere ýüklenilýän iki sany nokady hereket edýär. Ýakyn geljekde şeýle möhüm nokatlaryň ýene birini gurmak göz öňünde tutulýar. Munuň özi kärhananyň işlerini has-da ilerletmäge aýgytly täsirini ýetirer. Şeýle möhüm kärhanada halal zähmet çekmäge döredilýän giň mümkinçilikler üçin desganyň işçi-gullukçylarydyr inžener-tehniki işgärleri Gahryman Arkadagymyza alkyş aýdýarlar.
«Nebitdag» BIM: buraw işleri öňdebaryjy depginde
«Türkmennebit» döwlet konserniniň «Nebitdag» buraw işleri müdirliginiň hünärmenleri geçen ýyly ýokary önümçilik görkezijileri bilen tamamladylar. 2020-nji ýylyň jemleri boýunça buraw işleriniň meýilnamasy 121% ýerine ýetirildi.
Turbageçirijileriň gurluşyk işlerini optimizirlemek üçin innowasion tehnologiýa
Uniwersitetimizde işlenip düzülen robot nebitgaz geçirijileriniň, ýangyç-energetika pudagynyň turbageçirijileriniň we beýleki halk hojalyk önümçiliginiň turbagurluşyk işlerini kämilleşdirmek, optimizirlemek, tizlik we hil häsiýetnamasyny ýokarlandyrmak üçin peýdalanmakda oňat netijeliligi berer diýip tama edýäris.
Dokuz aýyň jemlerine garaldy
Şu gün Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň ýanwar-sentýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan hasabat ýygnagy boldy.
Türkmenistan Hytaýa gaz ibermek boýunça öňdeligi saklaýar
Türkmenistan Hytaýa turba geçiriji gaz eksportunyň göwrümi boýunça birinji orunda durýar, bu barada hytaý gümrükhanasynyň maglumatlaryna salgylanmak bilen Interfaks habar berýär.
Nebitgaz toplumynyň talyplary nazary bilimleri tejribe bilen utgaşdyrýarlar
Şu günler Daşoguz welaýat häkimliginiň №2 hünär mekdebiniň talyplary «Daşoguzgazçykaryş», «Daşoguzgazüpjünçilik» müdirliklerinde, Daşoguz gidrogeologiýa ekspedisiýasynda we welaýatyň nebitgaz toplumynyň beýleki önümçilik edaralarynda nazary bilimler bilen bir hatarda önümçilik başarnyklaryny hem berkidýärler.


text:
6-njy oktýabrda Türkmenistanda ähli uruşlaryň söweş meýdanlarynda wepat bolanlaryň hem-de 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde şehit bolanlary ýatlap, Hatyra güni bellenilýär. Şu gussaly sene mynasybetli ýurdumyzyň ähli ýerlerinde Döwlet baýdaklary aşak düşürildi, hemme ýerlerde aýat-töwir okalýar, sadakalar berilýär. Hatyra gününde "Halk ha...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
06.10.2018 15:42
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#204)


text:
Naýryz – kún men túnniń teńelip, tirshiliktiń uıqydan oıanatyn kezeńi. Ulystyń uly kúni halyq bir-birin merekemen quttyqtap, izgi tilekterin arnaıdy.
19 naýryzda «Almaty» arnasynda «Naýryzdan Naýryzǵa amandyqpen júzdeseıik!» atty telemarafon ótedi.
Halqymyzdyń Ulyq meıramyn arnamyzdyń «Tańǵy Stýdıo» baǵdarlamasymen bastalyp, túngi 22:00-ge deıin jalǵasady.
Merekelik telemarafonda Naýryz merekesiniń tarıhy men dástúri týraly tyń aıtylyp, san ǵasyrǵa jalǵasqan salt-dástúrlerimiz ben ulttyq oıyndarymyz dáripteledi. Telearna jýrnalısteri túsirgen eksklıýzıvti derekti fılm men beınebaıannyń tusaýy kesilmek.
Stýdııa tórinde elimizge tanymal tulǵalar, óner juldyzdary kelip, syrly suhbat órilmek.
Sonymen qatar, Uly merekemiz týraly qyzyqty ári tanymdy sıýjetter kórsetiledi.
Halqymyzdyń erke qyzy Maqpal Júnisova men mýza áleminiń muzarty «MýzArt» tobynyń, «Turan» etno-folklorlyq ansambliniń konertin tamashalaı alasyzdar!
Naýryzdan Naýryzǵa amandyqpen júzdeseıik!


text:
2021 jylǵy 14 mamyrda KAZPATENT ǵımaratynda Ádilet mınıstri Marat Beketaev Qazaqstan Respýblıkasynda tirkelgen elshilik korpýs ókilderimen brıfıng ótkizdi.
Marat Beketaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen elimizde Ádilet mınıstrligi júrgizip jatqan quqyqtyq reformalar týraly aıtty.
Vedomstvo basshysy is-sharaǵa qatysýshylarǵa jańa Ákimshilik rásimdik-proestik kodeksti tanystyrdy, normashyǵarmashylyq qyzmetti jetildirý, zańgerlik kásipti retteý týraly aıtyp, elshilik korpýs ókilderiniń suraqtaryna jaýap berdi.
Is-sharaǵa qatysýshylar kezdesý ótkizilgen KAZPATENT saraptama uıymynyń jumysymen tanysty.
Shet memleketterdiń elshileri Qazaqstandaǵy ádilet júıesi men patenttik qyzmettiń ózekti damýy týraly tolyq aqparat alýǵa múmkindik bergeni úshin rızashylyqtaryn bildirdi.
Kezdesý syndarly jáne iskerlik jaǵdaıda ótti.
Atalǵan is-shara Memleket basshysynyń bastamasymen Qazaqstandaǵy elshilik korpýs ókilderi úshin olardy elimizdegi saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardy iske asyrý barysymen tanystyrý maqsatynda memlekettik organdar josparlaǵan brıfıngter serııasynyń alǵashqysy bolǵandyǵyn atap ótemiz.


text:
Bala kúnimde esimde erekshe qalǵan osy bir jumbaq oqıǵa keshe qabir basynan qaıtar jolda esime taǵy túsip, sanamda qaıta jańǵyrdy... Jazmysh kúni tolǵan jezdem jeltoqsannyń qar burqaǵan ashýly bir túninde talma aýrýynyń kesirinen o dúnıege attandy. Altaıda týyp, Saryarqadan máńgilik meken tapty. Jan pendesine qyldaı qastyǵy joq, túzý jaratylǵan jannyń kókireginde qanshama armandar birge ketti eken?! Ol kisi ekeýimiz kýá bolǵan qorqynyshty jumbaqtyń da túıini sol boıy sheshilmeı ketti.
Hosh, paqyryńyzdyń uzynsonar hıkaıatynan jalyǵyp ketpegeısiz!
* * *
Men segizinshi klasta oqıtyn jyly kúzde aýdan ortalyǵynda dúrkirep lotereıa oıyny ótti. Bizdiń taý qazaqtary ony «Belet sýyrý» dep ataıtyn. Ár bılettiń quny onsha qymbat emes. Kúzgi jıyn-terimdi aıaqtap, mal jaılaýdan túsken shaqqa týralap ótkiziletin osynaý dýman asa bir qyzyqty ótetin. Bas júldege – shaǵyn qol traktor, odan keıingi oryndarǵa ár tıiptegi motoıkl, turmystyq tehnıkalar, eń sońyna qaraı kir jýatyn shylapshyn men qol taraq sııaqty utystar beriletin.
Osy uly naýqandy betke alǵan qazaqtarmen birge ákem de toǵyz jasar kenje inimdi qasyna ertip, aýdanǵa tartty. Bılet sýyratyn úlken alańdy aınala ashylǵan bazar ishi túrli qyzyqtyń kýási bolatyn. 15-20 kósh boıy júretin shalǵaı ormandy taýlardy jaılap, jaz rahatyna batsa da, dúnıe qyzyǵynyń bir qaınaýy kem qalǵandaı sezinetin momyn malshylar jony jarylardaı semirgen maldaryn aldyna salyp, bazar jaǵalaıtyn. Egin qamymen aýylda qalyp, oıdyń qara shybynyna talanyp, alaqandaryn ketpen qajaǵan, saýsaqtary shor-shor bolǵan qatpa dıhandar da berekeli kúzgi sáttiń sońǵy qyzyǵyn tamsana qyzyqtaıtyn.
Aınala toly ý da shý boldy deıdi kózimen kórgender. Sýyrǵan bıletinen júlde shyǵyp, bytyrlaǵan torsyldaq pen dańǵaza mýzykanyń arasynan traktoryn aıdap, motoıklderin jetektep, qýanyshtan jylap ketip jatqandarǵa qarap elitken adamdar ýys-ýys bılet alyp jatypty. Sol sátte asa kóp aqshasyn bir-aq salǵan bir uıǵyr saýdageriniń utysyna shylapshyn, taraq sııaqty maıda-shúıde zattar ǵana shyqqan eken. «Mal ashýy – jan ashýy» degen álgi uıǵyr kósheniń qaq ortasynda ózine qol salypty. Qanjardaı jalańdaǵan qasap pyshaǵyn alyp shyǵyp, óz qarnyn ózi jarypty. Jol jıegindegi beton aryqqa quıylǵan qanyn kórgen qazaqtar shoshynyp, keıin qaraı dúrkireı yǵysypty. Dál osy sátti kózimen kórgen Ádil dosym keıin maǵan ezýi kópirshı áńgimelep berdi.
Kóneler aıtatyn «Dúnıe – bazar» degen osy da...
Sol kúni keshke qaraı bizdiń shańyraqqa qýanyshty habar jetti. Alǵashqy sýyrǵan elý bıletten eki taraq qana shyǵyp, kóńili qalǵan ákem keıin qaraı yǵysa bergende, erke inim júrmeı turyp alypty. Kenjesiniń kóńilin qımaǵan ákem naraý keıippen bes bılettiń aqshasyn qolyna ustatypty da, úmit dúnıesinen kúderin úzbeı, bılet betindegi qara syrdy tyrnaǵymen ashyp jatqan inime qarap turypty. Birinshi, ekinshisinde eshteńe joq. Úshinshisin ashqanda, áteshtiń sýreti shyǵypty.
Bul degenińiz – bas júlde! Iaǵnı, on segiz attyń kúshi bar, shaǵyn turpatty sý jańa traktor!
Bul súıinshi habardy bizge «Belet bazarynan» erte qaıtqan aýyldastar jetkizdi. Ne kerek, osynaý dýly jańylyq kúlli Turǵynnyń saı-salasyn kezip ketti. Temir ataýlyǵa qumar meniń qýanyshymda shek joq. Sol kezde aýylymyzda úsh-aq traktor bar-tuǵyn. Kóktem shyǵa jer jyrtyp, odan qalsa taý jaqqa úı kóshiretin traktorshylardyń qoly bir bosamaı júretin. Meniń kózime olar asa bedeldi adamdar kórinetin. Aıtýly oljany aýdanǵa barǵan sol úsh traktorshynyń birine aıdap ákelýge tabystaǵan ákem, sońy tumandy jańbyrǵa aınalǵan kúzdiń sury keshin jamylyp, inim ekeýi úıge keldi.
Aldyna aqtyq baılap, malmandaı sý bolǵan eki jigit aýylǵa tún ortasynda jetti. Uıqyny umytyp, olardyń kelýin tórt kózben kútken bizdiń qýanyshtan esimiz shyqqan. Marqum jezdem de sol berekeniń ishinde, asa bir yqylaspen qonaqtardy kútip birge júrdi. Et asylyp, shashý shashyldy. Úıge jınalǵan kórshiler dýmandatyp, tań ata tarqasty.
Esigimizdiń aldynda kúnge shaǵylysa jarqyraǵan qyzyl traktordyń qyzyǵy aı boıy taramady. Árıne, qur traktordyń ózimen kóp tirlik bitpeıdi. Endi oǵan tirkeme jasatý kerek. Ol shaqta taýly aýyldan qajetti temir-tersekterdi tabýdyń ózi muń bolatyn. Soǵys aıaqtalǵan jyldary orystar ýran kenin alý úshin taý jastaı salǵan Kóktoǵaı ken qalashyǵynda ıen qalǵan temir qorshaýly úıler, ehtar mol edi. Tirkemege kerek qos dońǵalaq pen arqaý temirler bir tabylsa, tek sol jaqtan ǵana kezdesedi.
Qarasha aıynyń sońyna qaraı ákem jol qamyn jasady da, jezdem ekeýmizdi Kóktoǵaı basyndaǵy Jińgede otyratyn sheshemniń aǵasyna, naǵashymyzdyń úıine jumsady. Aldyn-ala kelisip qoıǵan, naǵashym jınap qoıǵan qajetti dúnıelerdi alyp kelýimiz kerek. Eki orta alys, atty adamǵa kúnshilik jol.
Meniń eki kúndik demalysyma týralap, tań ata jolǵa shyqtyq. Bári esimde: ol kún qarashanyń jıyrma besi, kún sátine senbi edi. Qateri kóp jolǵa daıyndalǵan ekeý – qoı aýzynan shóp almas momyn, uzyntura jezdem; aldy-artyn áli bajaılap úlgermegen, segizinshi klasta oqıtyn juqa sary bala edi. Jaz boıy egis basynda, moınynan qamyt, arqasynan arba túspeı, ábden aryqtaǵan tory atyma degen senimim de azdaý edi.
Keshtete Jińge aýylyndaǵy naǵashymnyń úıine jetip bir tún qondyq ta, qoraǵa jınap qoıǵan temir-tersek, dońǵalaqtardy eski arbamyzǵa tıep alyp, Kóktoǵaı qalashyǵyna tústik. Maqsatymyz – úıden shyǵarda qaltama ákem salyp bergen tıyn-tebenge uıǵyr ashanasynan toıyp tamaqtanyp alyp, túnge qalmaı úıge jetý. Endi bastalǵan súrkeı qysta, aq aıazda saýdasy dúrkiregen Mámet ahýnnyń shaǵyn ashanasyna keldik. Alasa elektr baǵanyna júristen qajyǵan atymdy baılap, artyma burylsam, jezdem ashana artyna qaraı burylyp barady eken. Tabıǵı qajetin óteýge ketkenin bildim de, sol jerde kútip tura berdim. Arada biraz ýaqyt ótti. Uıtqyǵan jelden tońazyp, jaǵamdy kóterip aldym. Odan ári kútýge shydamym jetpeı, ashana artyna burylǵanym sol edi, etpetteı qulap jatqan jezdemdi kórdim. Zárem ushyp ketkeni sonshalyq, júgirip janyna baryp, ıyǵynan tartyp, shalqasynan jatqyzdym.
Aýzy kópirshigen qyzyl qan. Talma aýrýy baryn, ol ustap qalsa, kez-kelgen jerde jyǵylyp qalatynyn biletinmin. Alǵashynda ne isterimdi bilmeı sasqalaqtap qaldym da, bas kıimin jastap, qolǵabymmen aýzyndaǵy qandy súrttim. Buryshta sereıip talyp jatqan adamdy eshkim kórmese kerek, qoldary sýyqtan qatyp qalypty. Esime osy tusqa jaqyn mańdaǵy ákemniń dosy túse ketti. Oılanyp turýǵa ýaqyt joq, júgirip sonda bardym. Ákemniń dosy úıinde joq, menen birer jas úlken uly ǵana bar eken. Birdiń basyn, birdiń aıaǵyn aıtyp, túsindirgendeı boldym. Jyldam kıingen ol esigin ashyq qaldyrǵan boıy maǵan erip júgire jóneldi. Alqynyp jetkenimizde, álginde jyǵylǵan jerinde jezdem joq. Ornynda qarǵa sińip soqtalanǵan qan izderi, aýyzyn súrtkende juqqan qyzylkúreń daqtary bar bir syńar qolǵabym ǵana jatyr.
Jaǵalaı izdedik, tappadyq. Ashana aldyndaǵy tarlaý kóshe birtindep keńeıip, arǵy jaǵaǵa ótetin eski aǵash kópirge jalǵanatyn. Nege ekenin qaıdam, júregim solaı qaraı alyp ushty. Ekeýlep júgirip kelemiz. Qazaqtar men qytaılar arasyndaǵy talaı qyrǵyn soǵystarǵa kýá bolǵan aǵash kópirden óte bere, alystan qarańdaǵan jezdemniń sulbasyn tanydym.
Qasyna baryp:
– Júrińiz, arbaǵa baraıyq. Tamaq iship alyp, úıge qaıtaıyq, – dedim.
– Arbań qaıda, úıińe óziń bara berseńshi...
Júr-júrlep qolynan tartamyn, ol bolsa alǵan baǵytynan qaıtpaıdy.
Ekeýlep júrip, artqa qaıtýǵa kóndirdik. Jezdemniń talma arýy ustaǵanda osylaı ýaqytsha esin jınaı almaıtynyn jolda kele jatyp túsindim.
Aýyr júkten beli talyp, tórt aıaǵyn kezek kóterip, jalyn qyraý shalǵan kónbis tory atym ornynda baılaýly tur eken. Manaǵydaı emes, jaǵalaı baılanǵan attar men kisi qarasy kóbeıip ketipti. Sol jerden jıen aǵama kezdesip qaldym. Keshe ǵana apaıyma amandasyp, júzdesip shyqqamyz. Jezdemdi aýrýhana aparý kerek ekinin aıtyp, bolǵan jaǵdaıdy baıandadym. Kún jeksenbi bolǵandyqtan, emhanada dáriger az bolatynyn, sonda da bir tanysyna ótinip kóretinin aıtyp, ózi bastap, emhanaǵa tarttyq.
Kezinde dúrildegenimen, qazir syry ketip, tozǵan emhana aldyna arbany qaldyryp, jaıaýlaı kirdik. Tanys dárigerdi ertip, jıen aǵam da jetti. Ota bólmesine jezdemdi alyp kirgen ol áınek synyqtary tilgen ıegin tigip, jaqsylap tańyp berdi.
Qystyń qysqa kúni tez aýyp ketti. Jıen aǵama rahmet aıtyp, úı jaqty betke aldyq. Jolaı bir ashanaǵa soǵyp ystyq shaı ishken bolsaq ta, jegenim jelim bolyp men júrmin. Qalashyqtan shyǵa beriste «Daýan» dep atalatyn bıik asýǵa jetkende kún keshkire bastady. Taý etegi tola qytaılardyń molasy. Jolǵa tym jaqyndap ketken zıratqa bajaılaı qarap, qulpytastarǵa kóz júgirtip, oqyp kelemin. Ár qulpytas aldynda shashylǵan gúlder men araq qumyralary, tamaq ydystary bar eken. Olardyń dinı senimi boıynsha, árýaqtar tirilerden tamaq, o dúnıege qajetti aqsha suraıdy. Sol úshin qabir basyna ár túrli taǵamdar qaldyryp, aqsha beınesinde qıylǵan qaǵazdardy órteıdi. Áıgili qytaı jazýshysy Lý Shúnniń «Dári» degen áńgimesi esime túsip, boıymdy azdap úreı bıledi. Áńgime mazmunynda qytaılar ókpe aýrýlaryna adam qany em bolady dep esepteıdi hám solaı daqpyrt taratady. Úkimettegi jendetter aqsha tabý úshin jazyqsyz adamdardy ólimge úkim etedi de, qala syrtyna aparyp basyn shabady. Qannyń tamshysyna deıin qaldyrmaı quıyp alyp, ókpe aýrýlary taraǵan, joqshylyqtan sińiri shyqqan halyqtyń qaltasyn qaǵyp, qymbat baǵaǵa satady.
Asýdan asqansha atqa aýyr bolmasyn dep jaıaýlap, arbaǵa janasa ilbip kelemin. Aýyr oı eńsemdi basyp, boıymdy qorqynysh bılep alǵan. Ol qorqynysh, aldymyzda kezdeser ekinshi qıyndyq – «Kúrekti» asýynan ótý. Oqta-tekte bolmasa, ol jaqtan keshke qaraı adam pendesi júre bermeıdi. «Saıtan asý» degen ekinshi aty bar, jyn-shaıtandar týraly nebir úreıli ańyzdarǵa toly asýdan búgin óte alatynymyzǵa senbeı kelemin. Jaraqatynan kóp qan aǵyp, arba ústinde únsiz múlgip, álsirep kele jatqan jezdemniń túri anaý. Ábden aryqtap, ashyqqan, qajyǵan tory atymnyń kúıi mynaý.
Alǵashqy asýdan asqan soń eńiske qaraı júrisimiz óne bastady. Oıyma joldaǵy Sórti qystaǵynda turatyn apaıymnyń úıi tústi. Sonda túnep, atty jemdep, demaldyryp alyp, erteńgi jaryqta saparymyzdy qaıta jalǵastyrý. Oıymdy jezdeme aıtyp edim, ol kónbedi. «Sabaǵyńnan qalyp qoıasyń, sonymen qatar, áke-shesheń alańdaıdy. Ne de bolsa túndeletip jetip alaıyq» dedi.
Saıtan asýǵa jetkenshe jol kúdirlenip, órli-qyrly soqpaqqa aınalady. Ber jaǵy tereń shatqal. Bul tóńirek ózi sanqıly oqıǵalar men ańyzdar mekeni. Bul asýda erterekte el aǵalarynyń qatal úkimimen ólim jazasyna kesilip, syrtynan atyp óltirilgen «Shákir oqıǵasy» áli kúnge el esinde. Qazir sol aınalma «Shákir tumsyǵy» dep atalady. Odan keıingisi shilikti ańǵar. Kezinde qytaı úkimetine qarsy kóterilgen qazaq sarbazdary bes júzge jýyq qytaı áskerin sol ańǵarda qamap, qyryp tastaǵanyn atamnan talaı estigemin. Aqjońqa adam súıekteri bertinge deıin shashylyp jatatyn edi deıtin kórgender. Al asý túbindegi ıen qalǵan tasqora naǵyz jyn-shaıtandardyń oınaǵy deıtin aýyl adamdary. Sonymen qoımaı, sekseninshi jyldarda ótkizilgen áskerı jattyǵý kezinde jarylmaı qalǵan snarıadtardy bilmeıtin talaı qazaq oınap otyryp, jarylyp ólgen.
Osy asýda ótken kóp oqıǵalardyń biri ári qaıǵylysy jeti-segiz jasar kezimde bolǵan edi. Osy joldyń boıynda ketip bara jatqan kórshi qystaqtaǵy kisi ushy súıir, ádemi bir zat taýyp aldy. Qasyndaǵy joldasy «Oǵan jolamańyz!» dese, anaý kónbeıdi. Attan túsip, qyzyqtap kóterip kórse, salmaǵy ájeptáýir. Qorjynǵa salýǵa kelmeıdi, er aldyna óńgerip alý da yńǵaısyz. Sonymen, ishin ashyp kórmek bolady. Pyshaǵyn ortan belindegi jigine qoıyp, taspen urady. Gúrs etken daýys shyǵyp, at-matymen qosa kúl-talqany shyǵady. Alystan barlap, shette turǵan joldasy jeńil jaralanyp, aman qalǵan. Sol kisi qaıtys bolǵan jerge kesek tastardan qoralap qoıylǵan belgini ótken saıyn kóretinmin. Keshe osylaı keler jolda taǵy kórdim.
San qıly oqıǵalar kóz aldymnan tizbektele ótip, ıesiz tasqoraǵa da jetip qalyppyz. Shýdalanǵan juqa bulttardyń arǵy jaǵynan kóringen aı álsiz nuryn tógip tur. Miner jaq betten, jol jıegine túsken surǵylt kóleńkeme qaraýdan da qorqamyn. Jan pendesi joq ıen asý eteginde arba dońǵalaqtarynyń syqyr-syqyr daýysy zoraıyp estiledi. Anda-sanda uıytqyp soqqan jeńil boran birde baıaýlap, birde kúsheıedi. Sary ishikke oranyp alǵan jezdem teris qarap, birdeńelerdi kúbirlep otyr.
Tasqoradan óte bere bastalatyn bıik dóńge kelgende, áldeneden sekem ala oqys úrikken atym shydbyrdy julqa tartyp, jol jıegine yǵysty. Esimdi jınap, aıqaılap daýys berdim. Qos qulaǵyn qaıshylap, jan-jaǵyna eleńdegen janýar esin jıǵandaı bir silkinip aldy da asýǵa qaraı tike tartty. Tym bıiktep ketetin taýdyń ıir-qıyr tastaq jolynda arbadan túsip, janasa jarysyp men kelemin. Áli quryǵan jezdemniń arbadan túsip júrerge hali de joq. Bar senerim – beldigime salaqtatyp taǵyp alǵan mys sapty úlken pyshaq. Qatty ashyǵa qoımasa da, ońaı jem izdegen taý bórileri etektegi eldiń azyn-aýlaq qarań-qurańyn torýyldaıtyn kezi osy ýaqytqa tuspa-tus keletin edi. «Ne bolsa da, qasqyr bolar» degenge joryp kelemin.
Uzaq júristen ábden boldyryp, álginde ǵana ilbip kele jatqan tory atym tasqora janynan úrikkeli jan-jaǵyna eleńdep, júrisi shıraı tústi. Qunan kúninen syralǵy janýarym meniń jaryqshaqtana shyqqan bala daýysymnan júrisine jyldamdyq qosyp, jan-jaǵyna eleńdep keledi. Kesek tastardan orǵyǵan arbanyń ústindegi temirler birtindep artqa syrǵyp, eki oqtyǵy kóterilgen arbanyń jaıyn da bilip kelemin. Asý ústine aman jetsek, janýardyń belin bosatyp, júkterdi rettep alý oıym bar.
Ondaǵan aınalmadan aman ótip, asý basyna da shyqtyq-aý. Qamshylar jaǵy qııa betkeıli asýdyń jolynda júgi aýǵan arba sál shetke shyqsa boldy, bitti deı berińiz, sonaý-ý-ý-ý etekten bir-aq kóresiz!...
Ol qaterden de aman óttik. Asý ústinde qara jel azynap tur. Art jaǵymyzda sonaý alysta, atamzamanǵy jer silkisisinen paıda bolǵan, jumbaq «Kóktoǵaı kóli» aı sáýlesimen aınadaı jarqyraıdy. Odan bergi shatqalda az kinási úshin atylǵan Shákir ataıdyń, bes júzge jýyq qytaı áskeriniń, snarıadtan jazym bolǵan kórshi qystaqtaǵy kisiniń árýaqtary bizdi qýalap kele jatqandaı mazasyz kúıge tústim. At arqasyn sýytyp, arbanyń aýyp qalǵan júgin qaıta rettep, aýyldy betke aldyq. Asýdan túse beriste jol ekige aıyrylady. Biri – men osydan tórt jyl buryn dıirmenge un tarttyra baryp, qaıtarda adasyp ketetin «Kásip-3» aýyly jaqqa, ekinshisi – bizdiń aýylǵa bastaıdy. Aspan júzi shúıke bulttardan birtindep arylyp keledi eken. Aı batýǵa shaq tur. Munar basa túnergen batys jıek úreı shaqyrady.
Kenet aıyryq joldan óte bergende at tik shapshydy da shylbyrdy julqa, jol jıegine qaraı taǵy yǵysty. Aldyńǵy jaqqa bajaılap qarap edim, sumdyq... Boıy eki metrge jýyq, uzyn qara seńseń ishik kıgen bireý bizdi qımylsyz kútip tur.
Jezdeme burylyp, "jeti túnde jol tosqan bul kim eken?" – dedim kúbirleı. Daýysym qumyǵa shyqty.
– Túndeletip júrgen jolaýshy bolar...
Daýysy senimsiz ári úreıli shyqty.
– At úrkip aldyǵa baspaı tur. Baryp sóılesip kóresiz be?
– Joq! Shylbyryńa myqtap ıe bol da, sóılemeı júre ber. Oǵan qaraýshy bolma! Arbaǵa nyqtap otyryp al.
Aramyzdaǵy az-kem til qatysý osy boldy. Manadan beri jezdemniń kúbirlep duǵa oqyp kele jatqanyn endi túsindim. Oń qolyma pyshaǵymnyń júzin kókke tas qyp ustap, sol jaq shylbyrdy bilegime orap, atqa aıamaı qamshy bastym. Tik shapshyǵan janýar qumalaqtap jiberdi de, bir orǵyp alǵa jyljydy. Jol tosqan uzyntura sol ornynda ún-túnsiz, qımyl-qybyrsyz áli tur. Aramyzda 3-4 adymdaı jer qalǵanda jezdemniń «Qaraýshy bolma!» degenin umytyp, oǵan burylyp, kóz jiberip úlgerdim. Kózim aldamapty, basyna túlki tymaǵyn basa kıip, beline appaq sáldeboz oraǵan, uzyntura saqaldy shal. Dese de túrin anyqtap kóre almadym.
– Áı, balalar, toqtaı turyńdarshy, – dedi álgi shal, – Kóktoǵaıdan kele jatyr edim, asý ústine shyqqasyn dáret syndyrýǵa otyrǵanda, atym úrkip qashyp ketti. Shylbyrǵa ıe bola almaı, aıyrylyp qaldym. Arbalaryńa otyrǵyza ketesińder me?
Arbany aınalyp, ekeýimizdiń túrimizge úńilip, bajaılap qarap shyqty.
– Assalaýmaǵalaıkým, Ábe! Jeti túnde ıen asýda ne qalyǵan adam desek, siz ekensiz ǵoı, – dedi jezdem, – otyryńyz. Kókterekke deıin jetip alsańyz, ary qaraı úıińiz attam jerde ǵoı.
Jezdem onymen tanys bolyp shyqty. Ekeýiniń qysqa áńgimesinen kórshi aýyldaǵy Ábilqaq degen kisi ekenin bildim.
Shal meniń art jaǵymdaǵy bos orynǵa yrǵyp mindi.
Aldyńǵy bos úreıden be, boıym tońazyp, denem qaltyrap, áli de júregim túrshigip túr. Arbadan salaqtaǵan aıaǵymdy jalma-jan jınap úlgirdim. Jezdeme qarasam, bir qalyppen quran súrelerin úzbeı oqyp otyr. Daýysy anyq estiledi. Asýdyń arǵy beti jaıdaq jol, odan ármen egis atyzy bastalady da, bir saǵattyq júristen soń aýyl kórinedi. Tastaǵy az, eńkeıis jolǵa ilingen tory atym zaý jeliske basty-aý bir. Sońǵy kúshin jıǵandaı, qamshy kótertpeı zýlaıdy. Úsheýimiz de únsizdik.
Aı áldeqashan batyp ketken. Tún ortasy aýyp, tóńirekti qarańǵylyq tumshalaǵan. Qarǵys atqan asýdan áldeneshe shaqyrym uzaǵan soń baryp tilge keldim.
– Ata, atyńyz qashyp qaıda barady deısiz? Bizdiń qystaqtaǵy shóp qoralardyń birine toqtar. Aıtpaqshy, qamshyńyz qaıda?, – dedim ishimdegi bir kúdik seıilmeı.
– Iá, balam. Uzap qaıda barar deısiń. Asý basyna alqynyp jetkenimiz sol edi. Artqa ketken erin túzip, aıylyn tósten tarttym da, qamshymdy erdiń qasyna ile salyp edim. Neden úrikkenin bilmeımin talaq kelgirdiń...
– Aǵa, – dep jezdeme qaradym, – qolym qarysyp, ashylmaı qalypty. Pyshaqty ala almaı qoıdym.
Ornynan eppen turyp, maǵan jaqyndaǵan jezdem oń qolymdy ýqalaı berdi. Sýyqtan muzdap ketken bilegim ózimdiki emes sııaqty. Qolymdy tizesine qoıyp, sút pisirimdeı ýaqyt ýqalaǵan soń qarysqan saýsaqtarymdy ashyp, pyshaqty aldy. Sýyqtan jansyzdap ketken saýsaqtarym ıkemge keler emes. Shylbyrdy óz qolyna alǵan jezdem ishki jeńil shapanyn sheship, maǵan kıgizip qoıdy. Álden ýaqytta aýyldyń sulbasy qylań berdi. El áldeqashan jatyp qalǵan. Syrqat adamdary bar birer úı bolmasa, ózge sham jaryǵy kórinbeıdi.
«Qurmanbaı tamyna» jetkende álgi kisi bizge qoshyn aıtyp túsip qaldy. – Qasqyr jegirdi osy tóńirekten taýyp alarmyn. Al, joldaryń bolsyn, balalar!
Zar jeliske basqan at aýlamyzǵa kirip bir-aq toqtady. Bizdiń tórgi úıdiń shamy samaladaı janyp tur eken. Arba daýysyn estigen ákem men sheshem birdeı júgirip tysqa shyqty. Olarmen ilese kórshimiz Bátish apaı da kórindi. Bizdiń keshikkenimizge alańdap, «Áne keler, mine keler» dep kútýmen tún aýdyrǵan sııaqty.
Jezdem arbadan túse sala ákeme bolǵan jaıdy qysqasha baıandap shyqty. Imanyn úıirgen Bátish apaıym tonar pesh ústindegi qurym kıizden kesip ákelip, tutatyp, bizdi alastap jatyr.
– Oıbý, talma aýrýyń taǵy ustap, jyǵylǵan ekensiń ǵoı. Dáriger qaıynaǵańa aman jettiń ǵoı. Endi alańdaýdyń jóni joq...
Apaı sóıleı júrip, bizge ilese kirdi.
Kireberistegi úlken aınaǵa qarasam, júzim tuz sińgen týlaqtaı aǵaryp ketken eken. Boıymyzdy jylytyp alyp, tysqa shyǵyp atty doǵaryp, jabýladyq ta ákem ekeýimiz qoraǵa qaraı jetektedik. Baıqus janýar kúndelikti úırengen qorasyna kirmeı, shapshýyrlaı beredi. Ary-beri tartqylap, aqyry bolmaǵan soń kórshi úıge, ákemniń aǵasynyń atynyń qasyna alyp keldik. Sháneı atamnyń kári aqtanaýy bizge naraý ǵana bir qarap qoıdy da, múlgigen boıy tura berdi.
Atty qoraǵa qamap úıge keldik. Sheshem meni pesh túbine otyrǵyzyp, aınalyp-úıirilip jatyr. Bir kese shaı ishtim de jatyp qaldym. Biraq, uıqym uıqy bolmady. San túrli sarsań tús kórip, qaıta-qaıta oıana berdim.
Ertesi sabaqqa bara almadym. Ornymnan jaıyraq turyp, meń-zeń kúıde qora jaqqa bettedim. Sháneı atam tory atymdy ákelip, maıa túbinde aınalsoqtap júr eken. Meni kórip oqyranǵan janýar janyma kelip, keýdemnen ıiskedi.
Buryn uıpa-tuıpa bolyp júretin jalyna kózim túsken edi, selk ettim. Janýardyń jalyn kekilinen shoqtyǵyna deıin qyzdyń shashyndaı birkelki etip órip ketipti!
– Keshe túnde senderge joldan bireý-mireý kezdesken joq pa? – dep surady atam.
– Iá, kezdesti, uzyn boıly shal. Týra Kúrektiniń ústinde, joldyń Kókterekke burylar tusynan jolyqty. Jezdem tanıdy eken. Kórshi qystaqtaǵy Ábilqaq degen shal. Asýda atynan aıyrylyp qalypty. Sosyn bizdiń arbaǵa otyryp keldi de «Qurmanbaı tamynan» túsip qaldy.
– Áp, báleket! Ol Ábilqaq emes, sonyń túrimen kóringen saıtan ǵoı. Ábekeń qazir qatty aýyryp tósek tartyp jatyr. Kúni keshe ǵana juma namazynan qaıtar jolda kirip kóńilin surap shyqqamyn. Laǵynet pále joldan túsip qalmaǵan, sendermen birge arbaǵa erip, qoraǵa deıin kelipti. Túnde attyń jalyn órip ketken sol laǵnet!, – dedi ataıym...
Sýret ınternet jelisinen


text:
TÜRKMEN-RUS ÖZARA HEREKETLERINIŇ DERWAÝYS MESELELERI ARA ALNYP MASLAHATLAŞYLDY
Şu gün, 7-nji oktýabrda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Türkmenistana iş sapary bilen gelen Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň başlygynyň orunbasary Alekseý Owerçuk bilen duşuşygy geçirildi.
Gepleşikleriň barşynda taraplar rus wekiliýetiniň Türkmenistana nobatdaky saparynyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýokary derejä eýedigine şaýatlyk edýändigini belläp geçdiler. Şu nukdaýnazardan, syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady hem-de medeni-ynsanperwer ulgamlarda iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary has hem ösdürmegiň we pugtalandyrmagyň zerurlygy nygtaldy. Abraýly halkara hem-de sebit guramalarynyň çäklerindäki özara hereketleriň oňyn tejribesi aýratyn bellenilip geçildi.
Söhbetdeşler şeýle-de hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk binýadynyň kämilleşdirilmegi bilen bagly meselelere-de seredip geçdiler. Energetika, gazhimiýa, senagat, ulag, logistika, söwda, maşyngurluşyk, oba hojalygy hem-de özara gyzyklanma bildirilýän beýleki geljegi uly ulgamlar ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda öňe çykaryldy.
Mundan başga-da, taraplar iki ýurduň arasyndaky söwda dolanşygynyň hem ýokary depginini aýratyn belläp geçdiler. Russiýa Federasiýasynyň sebitleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygyň işjeň ösdürilýändigi nygtaldy. Türkmenistanyň we Russiýanyň sebitara özara hereketleriniň ýaýbaňlandyrylmagy nukdaýnazaryndan işjeň özara saparlaryň amala aşyrylýandygy hem bellenilip geçildi.


text:
45 ýaşly horwatiýaly hünärmen Rober Grdowiç Türkmenistanyň futzal boýunça milli ýygyndysynyň baş tälimçisi wezipesine bellenildi diýip, Türkmenistanyň Futbol federasiýasyndan Turkmenportala habar berdiler. Tälimçi bilen gepleşikler TFF-niň baş direktory Arslan Aýnazarowyň Horwatiýanyň Futbol federasiýasynyň ýerine ýetiriji direktory Damir Wrbanowiç...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Sport |
21.03.2019 12:06
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#329)


text:
2020-nji ýylyň 16-njy aprelinde “Türkmendemirýollary” agentliginiň, “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň we Owganystan Yslam Respublikasynyň Ulag ministrliginiň Demir ýollary edarasynyň wekilleriniň arasynda wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly maslahat geçirildi.
Türkmen tarapyna “Türkmendemirýollary” agentliginiň başlygy A.Atamyradow ýolbaşçylyk etdi. Owgan tarapyna bolsa Owganystanyň Demir ýollary edarasynyň baş direktory Mohammad Ýamma Şams ýolbaşçylyk etdi.
Duşuşygyň barşynda Akina-Andhoý demir ýol şahasynyň gurluşygy meseleleri, Turgundy-Hyrat demir ýolunyň gurluşyk taslamasy boýunça alnyp barylýan işler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle-de maslahata gatnaşyjylar Owganystandan üstaşyr geçýän ýük gatnawlaryny işjeňleşdirmek we wagonlaryň ulanylyşy hem-de “Lapis Lazuli” Ylalaşygyna gatnaşyjy agza ýurtlaryň arasynda ulag geçelgesini geljekde ösdürmek barada pikir alyşdylar. Demir ýol ulaglary ulgamynyň işlgärlerine wiza resmileşdirmek meselelerine we beýleki meselelere hem seredildi.


text:
Hudaý Näme Üçin Adamy Ýaratdy
Gelip Çykyş 1,2
Salam gadyrly diňleýjiler. Biz sizi Özüniň döreden ýoluna her birimiziň düşünmegimizi, kabul etmegimizi we munuň netijesinde Özi bilen baky parahatçylykda bolmagymyzy isleýän Parahatçylyk we merhemet Hudaýynyň adyndan bu gunki Dogrulyk Ýoly atly gepleşigimize hoş geldiňiz diýýäris!
Geçen gepleşigimizde, Hudaýyň nädip gögi, eri, deňizleri we olardaky ähli zatlary ýaradyşy hakynda öwrenip geçdik. Hudaý ähli zady Öz Sözi arkaly alty günde ýaratdy. Hudaýyň näme üçin dünýäni ýaradandygyny hem öwrendik. Ol dünýäni Öz şöhraty üçin ýaratjak adamlary üçin ýaradypdy. Ynsanyň hakyky gurply ýaşaýyşda ýaşap bilmegi üçin şeýle ajaýyp we owadan eri ýaradan Hudaý nähili gowydyr!
Bu gün biz Mukaddes Ýazgylary öwrenmegi dowam etdireris we Hudaýyň nädip ilkinji adamy ýaradandygyny öwreneris. Hudaýyň kömegi bilen, Onuň adamy näme üçin ýaradandygyny hem düşünmeklige çalyşarys. Töwradyň birinji kitaby, Gelip Çykyşyň birinji babynyň ýigrimi altynjy aýadynda, Hudayň Sözi şeýle diýýär,
“26Onsoň Hudaý: «Indi biz Öz keşbimizde, Özümize meňzeş ynsany ýaradalyň. Goý, olar balyklaryň, guşlaryň, mallaryň, bütin ýer ýüzündäki haýwanlaryň we ähli süýrenijileriň üstünden höküm sürsünler!» diýdi.” 27Şeýdip, Hudaý Öz keşbinde ynsany ýaratdy, Hawa, Hudaý olary Öz keşbinde ýaratdy, Olary erkek we aýal edip ýaratdy.” (Gelip Çykyş 1:26,27)
Biziň öňümizde düşünmeli bolan belli we ajaýyp bolan ine şu hakykat bardyr: Hudaý ilkinji adamy we aýaly Öz keşbinde ýaratdy! Bu hakynda oýlan! Hudaý adamy Özine meňzeş edip ýaratdy! Hakykatdan hem, ynsan Hudaýyň ýaradanlarynyň içinde iň wajybydyr. Diňe ynsan Hudaýyň keşbinde ýaradyldy.
Onda Hudaýyň Sözünde aýdylan bular näme aňladýar: “ 7Reb Hudaý ýeriň1 topragyndan adam2 ýaradyp, onuň burnuna dirilik nepesini üfledi. Şeýdip, adam janly barlyk boldy.” (Gelip Çykyş 2:7)
Hudaý ilkinji adamy ýaradanda, Ol ynsany iki sany zatdan ýasady, tenden we jandan emele getirdi. Adam diňe bir tenden durýan däldir.
Ynsan bedenden we jandan durýandyr.
Hudaý adamy iki ädim bilen ýaratdy. Mukaddes Ýazgynyň näme diýýändigine gulak asyň: Birinji: “Hudaý adamy eriň tozundan ýasady” Ikinji: “Hudaý adamyň burnuna ýaşaýyş demini üfledi, we adam janly boldy.”
Mukaddes Ýazgylardan biz Hudaýyň ynsany ýaradanda, ilki bilen onuň bedenini ýasady. Näme üçin Hudaý ilki bilen ynsanyň bedenini ýasady? Hudaý ilki bilen adamyň bedenini ýasady çünki, soňra Hudaý ol taýda adamyň janyny erleşdirjekdi. Seniň bedeniňiň, seniň janyňyň wagtlaýynça bolýan öýidigini sen bilýärmisiň? Bu hakynda Mukaddes Ýazgy şeýle diýip öwredýär, “biziň bu dünewi öýümiz, çadyr ýalydyr.” (2Korintoslar 5:1) Hudaý adamyň bedenini onda onuň janynyň bolmagy üçin ýasady.
Hudaý adamyň bedenini nämeden ýasady? Ýazgy bize, Hudaýyň ony toprakdan ýasandygyny aýdýar. Bu ýaşaýan häzirki zamanymyzda, biz eriň topragynyň düzümi ýigrimi sany dürli himiki maddalardan durýandygyny bilýäris. Alymlar bize şol ýigrimi sany himiki maddalaryň hemmesiniň biziň bedenimizde bardygyny aýdýarlar. Şonuň üçin Hudaýyň pygamberi Dawut Zeburda şeýle diýip ýazýar, “Çünki Ol biziň nähili ýaradylandygymyzy bilýär, toprakdandygymyz Onuň ýadynda!” (Zebur 103:14) Hawa, adamyň bedeni toprakdan ýasaldy, ýöne bu diýdigi ol bahasyz diýildigi däldir! Adam bedeninde, etmiş trilion bölekler bar, biz olara öýjükler diýýäris. Olaryň hemmesi bilelikde örülen we kämil ylalaşykda işlemek üçin döredilen. Ynsan bedeni gudratdyr! Biziň bedenimizde, Hudaý beýni, ýüregi, aşgazany, bagry, böwregi, suňkleri, derini, gözleri, gulaklary, burny, agyzy we köp sany başgada ajaýyp bölekleri erleşdirdi. Her bir bölek özüniň erine etirmeli zadyny “bilýär”. Diňe Hudaý şeýle edip ýaradyp bilýär! Şonuň üçin Dawut pygamber şeýle diýip hem ýazypdyr, “Saňa şükür ederin, çünki men gaty gorkunç we täsin tärde ýaradylypdyryn; seniň işleriň ajaýyp, janym muny gaty oňat bilýär!” (Zebur 139:14)
Hawa, adamyň bedeni ajaýypdyr! Ýöne, bu beden Hudaýyň keşbinde ýaradylypdymy? Ýok! Bu beýle bolup bilmez, çünki Hudaý ruhdyr. Hudaý adamyň fiziki bedenini Öz keşbinde ýaratmady. Onda Ýazgy, “Hudaý adamy Öz keşbinde ýaratdy” dieýende nämäni gözünde tutýar? Bu, Hudaý adamyň janyny Öz keşbinde ýaratdy diýmegi aňladýar.
Hudaýyň ilki bilen adamy eriň topragyndan ýasanda, onuň jansyzdygyny gördük. Ol diňe bir bedendi. Jany içine goýmazdan öň näme üçin Hudaý bedeni ýasady? Näme üçin hemme zady başarýan Hudaý adamy ýönekeý bir ädimde, başga ýaradylanlary ýaradyşy dek ýaratmady? Belki, Hudaý munuň üsti bilen adamyň özüniň ýaşaýşyň üstünden güýjüniň ýokdygyny bize öwretmek üçin şeýle edendir. Adam özüne ýaşaýyş berip bilmeýär we adam ýaşaýan hiç bir zady ýasap bilmeýär. Hudaý Ýaşaýşyň Rebbidir we diňe Onda ýaşaýyş tapylýar. Ýaşýaýyş adamdan gelmeýär; ol Hudaýyň sowgadydyr! Mukaddes Ýazgy şeýle diýýär, “Reb Hudaý…onuň burnuna dirilik demini üfledi. Şeýdip, adam janly barlyk boldy.” Hudaýyň ýasan bedeni ýaşap başlady. Näme üçin ol diri boldy? Çünki Hudaý, Ýaşaýşyň Rebbi, oňa jan berdi! Hudaý Özüniň ýaşaýşyny bedene üfledi. Hudaýda bar bolan ýaşaýayş, indi ynsanda hem boldy. Şeýlelikde, adam ýaşaýan barlyk boldy.
Şeýdip, Hudaýyň Öz keşbinde ýaradany nämedi? Jandy. Hudaý adamyň janyny Öz keşbinde ýaratdy. Hudaýyň Ruhynda bar bolan birnäçe belli häsýetleriň adamda hem bardygyny siz bilýärsiňizmi? Bu günki sapagymyzy jemlemezden öň, Hudaýda bar bolan we adamda hem tapylýan häsýetleriň üçüsiniň üstünde durup geçmek isleýäris. Hudaýdaky ýaly bizde bolan bu üç häsýetler hakynda öwrenmek bilen, Mukaddes Ýazgynyň, “ Hudaý adamy Öz keşbinde ýaratdy” diýenlerine hem gowy düşüneris. Hudaýyň adamyň janynda erleşdiren bu üç häsiýeti ine bulardyr:
Birinji:onuň Hudaýy tanap bilmegi üçin Hudaý adama aň (ruh) berdi.
Ikinji: onuň Hudaýy söýüp bilmegi üçin, Ol adama ýürek (duýgular) berdi.
Üçünji: adamyň Hudaýa boýun bolup bilmegi üçin, Hudaý adama erk (saýlamaga azatlygy) berdi.
Hudaýda aň, duýgy we erk bolandygy üçin, Ol adamyň janynda hem aň, duýgy we erk goýdy. Geliň bu hakynda oýlanyp geçeliň.
1) Birinji, adamyň Hudaýy tanamagy üçin we Hudaý ýaly oýlanyp bilmegi üçin oňa aň berdi. Özi bilen gaty ýakyn gatnaşykda bolmagy üçin, Hudaý adamda şeýle bir güyçli aň ýaratdy. Hudaýyň pygamberi Ybraýym hakynda biz öwrenenimizde, biz Ybraýyma Hudaýyň dosty diýilendigini görýäris. Ybraýym Hudaýy tanaýardy we ol bilen ýakyn gatnaşykda bolupdy. Ýöne, Hudaýyň dosty bolmak mümkinçiligi diňe bir Ybraýyma berilmändi. Biz hem “Hudaýyň dosty” bolup bilýäris. Hudaý biz bilen hem ýakyn gatnaşykda bolmagy isleýär. Şonuň üçin, Özüniň ruhy bilen sazlaşykly gatnaşykda bolup bilmegi üçin Hudaý ynsanyň janynda aň (başgaça aýdanda ruh) erleşdirdi.
Belki, bu aýdýanlarymyzy ine bu sorag bilen anyklaşdyryp bileris. Haýwandan ynsany näme tapawutlandyrýar? Aň ýada ruh. Adamyň aňy we ruhy haýwanyň aňyndan tapawutlydyr. Näme üçin haýwanlar bu radio gepleşigimize düşünip bilmeýär? Çünki olarda bizdäki bar bolan aň ýok. Gadyrly dostlar, näme üçin siz biziň aýdýan sözlerimize düşünip bilýärsiňiz? Sebäbi sizde-de, şol bir aň düşünje bar. Şonuň üçin, müňa meňzeşlikde, adamyň ruhyda Hudaýyň Ruhy bilen sazlaşykly gatnaşyk edip bilmegi üçin ýaradylan.
Elbetde, beýle diýdigimiz, Hudaýyň aňy bilen adamyň aňy akyldarlykda we bilimde deň diýip bolmaz. Hiç haçan! Hudaýyň akyly çüňňürdyr we onuň bilimi adamyň biliminden has ýokarydyr. Biziň düşünmeli zadymyz ine şudur: Diri Hudaý bilen manyly gatnaşykda şatlanyp bilmegi üçin Ol adama ruh berdi. Hudaý seniň Hudaýy tanap bilmeýän haýwan ýaly bolmagyňy islemeýär! Haýwanda beýni bar, emma Hudaý hakynda pikirlenip bilmeýär. Haýwanda-da agzy bar, emma iýmit üçin Hudaýa şükür aýdyp bilmeýär. Onuň gulagy bar, ýöne Hudaýyň Sözüni diňläp bilmeýär. Emma welin, Hudaýyň keşbinde ýaradylan adam, Reb Hudaýy tanap bilýär. Hawa, bizi diňleýän dost, sen Hudaýy bilip bilersiň! Onuň döreden gutuluşyň dogrulyk ýolyny kabul etseň, Ýaradyjyň bilen ajaýyp gatnaşykda bolup bilersiň. Hudaýyň gutulyş ýoly hakynda biz indiki gepleşiklerimizde has anyk düşündireris, ýöne biziň şu gün bilmeli zadymyz Hudaýyň adama Özüni tanamaga ukyply bolmak üçin ruh berendigidir.
2) Hudaý ynsany Öz keşbinde ýaradanda onuň janynda başga-da zat ýaratdy. Ýürek. Ynsanyň Ony söýmegi üçin Hudaý oňa ýürek berdi. Biz gan pürkýän ýürek hakynda gürrüň edemizok. Biziň gürrüň edýänimiz seniň janyňdaky duýýan zatlaryň, duýgylaryň we seniň pikirleriň hakyndadyr. Biz seniň ýüregiňiň islegleri hakynda gürrüň edýäs. Hudaý ilkinji adama Özüniň duýýan duýgularyny duýmaga duýgy beripdi. Hudaý söýüp, ýigrenip, begenip, gyýylyp we rehmi gelip bilýär. Şonuň üçin, söýgi we ýigrenmek duýgusyna ukyply boljak ýüregi ynsanyň janynda ýaratdy. Hudaý adamyň Hudaýyň söýýän zadyny söýmegini we Hudaýyň ýigrenýän zadyny ýigrenmegini isleýär. Hudaý biziň Ony bütin ýüregimiz bilen söýmegimizi isleýär. Şonuň üçin Hudaý adamy öz keşbinde ýaratdy we oňa kalb (ýürek) berdi.
3) Öz keşbinde ýaradan ynsanyna Hudaý mundan başgada bir zat berdi. Hudaý adamyň janynda erk erleşdirdi. Hudaý her bir ynsana öz ýoluny saýlamaga rugsat berýär. Hudaýyň özi hem bir zat etmekde Özi saýlaýar. Hudaýyň Özi hem erklidir. Hudaý ynsany Onuň islegini hemişe bir robot ýaly erine etirer ýaly erksiz hem ýaradyp bilerdi. Ýöne welin, adamyň Hudaýa boýun bolmalydygyny saýlap seçip bilmegi üçin Hudaý ony erkli edip ýaratdy. Hudaý adamy, her gün bellenen wagtynda ertir irden çykýan, emma hiç hili erki bolmadyk Güne meňzedip hem ýaradyp bilerdi. Bilşiňiz ýaly Gün Hudaýyň erkine laýyklykda hereket edýär. Ýöne adam bilen beýle däldir. Adam aýratyn bir ýaradylyşdyr. Hudaý bizi özi üçin ýaratdy. Biziň Oňa boýun bolmagy we Ony söýmegi saýlamagymyzy Hudaý isleýär. Hudaý adama uly jogapkärçilik ynanýar! Adamyň özi Şeýtanyň ýada Hudaýyň yzyna eýermegi, Hudaýyň Sözüni hormatlamagy ýada ony ret etmegi özi üçin saýlamalydyr. Hudaý Öz Sözüne hiç kimi zorluk bilen ynandyrmaýar. Özüni söýmäge we boýun bolmagada Hudaý bizi güýç bilen mejbur etmeýär. Zorluk bilen söýdirilen söýgi – söýgi däldir. Hudaý biziň her birimize haýsy ýoldan gitmegi saýlamaga rugsat berýär. Emma, Onuň Patyşalygyny ret edenleriň ählisini Hudaý höküm eder, çünki Hudaý adamy Özi üçin ýaratdy. Munuň şeýledigini Mukaddes Ýazgy aýdýar.
Biz er ýüzünde Hudaý üçindiris. Biz bu dünýäde özümiz ýada pul üçin, ýada başga bir zat ýada kimdir biri üçin däldiris. Hudaý bizi Özi üçin ýaratdy; Öz şöhraty üçin ýaratdy. Hudaý bizi Ony tanap bilmek, Ony baky söýüp we boýun bolup bilmek ukyby bilen ýaratdy! Ebedi Hudaý biziň her birimize ebedi jan berdi. Hudaý bilen bü gün, ertir hem we bütin bakyýetde çüňňür we ajaýyp gatnaşykda bolup bilmegimiz Hudaýyň erk-islegidir. Biz şu aşakdaky Mukaddes Kitapdaky Hudaýyň erk islegi hakynda aýdýan sözler bilen siziň bilen hoşlaşmakçy:”Hudaýymyz Reb eke-täk Rebdir. Öz Hudaýyň Rebbi bütin ýüregiň, bütin janyň, bütin düşünjäň bilen söý!” (Markus 12:29,30)
Diňläniňiz üçin köp sag boluň. Nesip bolsa, indiki gepleşigimizde ilkinji ynsan bolanlar Adam ata we How ene hakynda öwreneris…
Aýdylan iň beýik tabşyryk hakynda Hudaý size düşünje bersin we sizi bereketlesin: “Öz Hudaýyň Rebbi bütin ýüregiň, bütin janyň, bütin düşünjäň bilen söý!” (Markus 12:30)
1ýer — Bu ýewreýçe «adama».
2adam — Bu ýewreýçe «adam».


text:
Täze «Bagabat» şypahanasy gije-gündiziň dowamynda hyzmatlary ýola goýýar
1-nji ýanwarda, 2021-nji ýylyň ilkinji gününde Mejlisiň ýolbaşçylary hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary milli Liderimiziň başlangyjy boýunça Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda gurlan döwrebap «Bagabat» şypahanasyna bardylar.
Şypahana-dynç alyş ulgamy ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugrudyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň eziz Diýarymyzyň rowaçlygyna, mähriban halkymyzyň abadançylygyna gönükdirilen durmuş ugurly syýasatyny amala aşyrmakda bu ulgama aýratyn orun degişlidir. «Saglyk» döwlet maksatnamasynyň we beýleki giň möçberli maksatnamalaryň çäklerinde Türkmenistanyň sebitlerinde döwrebap saglyk düzümini kemala getirmek işi dowam edýär. Her ýyl täze lukmançylyk hem-de şypahana-dynç alyş ugurly desgalar–sagaldyş merkezleri, şypahanalar hem-de dynç alyş öýleri ulanylmaga berilýär. Şolar enjamlaşdyrylyşy hem-de hödürleýän hyzmatlary babatda dünýädäki şeýle desgalardan birjik-de pes durmaýar.
Ajaýyp künjekde guralan «Bagabat» şypahanasy munuň aýdyň mysallarynyň biridir. Ýurdumyzyň alymlary tarapyndan geçirilen barlaglar arassa dag howasynyň, gezelençleriň adamyň saglygyna we özüni duýşuna oňat täsir edýändigini tassyklady.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýerli tebigy çeşmeleriň örän baý bejeriş mümkinçilikleriniň binýadynda Diýarymyzyň şypahana ulgamyny ösdürmek meselelerine bagyşlanan «Türkmenistan –melhemler mekany» atly kitabynda şeýle ýazýar: «Baý durmuş tejribesi bolan parasatly aksakgal ýaşulularyň aýdyşy ýaly, ynsany tebigatyň özi bejerýär, munuň üçin oňa diňe mümkinçilik bermelidir, onuň bilen sazlaşykda ýaşamalydyr, tebigatyň tenekar güýjüni bedeniňde duýmalydyr. Hünär bilimlerine we başarnyklara eýe bolan lukman bolsa bu ýagdaýda ünsli araçy hem-de duýgudaş kömekçi bolup biler».
Türkmenistanyň şypahanalary tebigy, şypahana we ykdysady kuwwatyň sazlaşygydyr. Şol ýerleriň ajaýyp tebigaty, arassa howasy adamyň saglygyny dikeltmekde möhüm ähmiýete eýedir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň dünýäniň köp dillerine terjime edilen «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ensiklopedik işinde saglygy saklamak hem-de uzak ýaşamak üçin köp peýdaly zatlary tapmak bolýar. Bu kitapda mähriban ülkämiziň ösümlik dünýäsiniň melhemlik aýratynlyklary açylyp görkezilýär.
Buýan köküniň ylmy we halk lukmançylygynda içde döreýän keselleri, üsgülewük, böwrek, ýokarky dem alyş ýollarynyň hem-de onki barmak içegäniň kesellerini bejermekde ir wagtlardan bäri dermanlyk serişde hökmünde ulanylyp gelinýändigini mysal getirmek bolar.
Halk lukmançylygynyň tejribesi esasynda hem-de häzirki zaman talaplaryny nazara almak bilen, bu dermanlyk ösümlikden bejeriş-öňüni alyş serişdeleri öndürilip başlandy. Il arasynda «süýji buýan» ady bilen belli bolan bu dermanlyk ösümliginiň ülkämizde 4 görnüşi, dünýäde bolsa 15 görnüşi duş gelýär.
Onuň adamyň kesellere garşy immun durnuklylygyny berkidýändigi hem anyklanyldy. Öňler buýany süýji hökmünde çaýa hem goşardylar.
Türkmen buýany özüniň gymmatly häsiýetleri bilen dünýäniň köp künjeklerinde ösýän beýleki görnüşlerinden has tapawutlanýar. Çünki, biziň howamyz bu ösümliklerde köpsanly peýdaly maddalaryň toplanmagy üçin ajaýyp şertleri döredýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tassyklanan howanyň üýtgetemgi boýunça Milli strategiýasynyň hem-de durmuş-ykdysady maksatnamalaryň çäklerinde hem tebigaty goramak, biologik köpdürlüligi saklamak ulgamynda ägirt uly işler amala aşyrylýar.
«Bagabat» şypahanasynda ilata ýylyň dowamynda hyzmat etmek üçin ähli zerur şertler döredildi. Bu ýerde anyklaýyş hem-de bejeriş bölümleri, şol sanda banneoterapiýa, suw we palçyk bilen bejeriş, fizioterapiýa hem-de SPA bölümleri hereket edýär, sport bilen meşgullanmak üçin mümkinçilikler bar. Otaglar häzirki zaman lukmançylyk enjamlary hem-de dünýäniň esasy önüm öndürijileriniň iň soňky işläp taýýarlamalary bilen doly üpjün edildi. Fitobarda çaýyň dürli görnüşleri hödürlenilýär. Şolary taýýarlamagyň usullary milli Liderimiziň «Çaý-melhem hem ylham» kitabyndan alynýar. Döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň häzirki zaman saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmekde fitoterapiýa uly ähmiýet berýändigini bellemek gerek. Bu usul gadymdan bäri ata-babalarymyz tarapyndan saglygy dikeltmek, güýç toplamak üçin ulanylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň şypahana ulgamyny innowasion ýoly bilen ösdürmek meselelerini çözmäge toplumlaýyn çemeleşmesi gysga döwrüň içinde ýurdumyzyň şypahana binýadyny döwrebaplaşdyrmaga we şunuň netijesinde, keselleriň öňüni almak hem-de ilatyň saglygyny berkitmek boýunça işleriň netijeliligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Bejerişi guramak hem-de ilatyň saglygyny pugtalandyrmak nukdaýnazaryndan türkmen şypahanalary bu gün dünýä derejesine çykýar, şol sanda lukmançylyk hyzmatlarynyň, ýurdumyzyň melhemlik serişdeleriniň eksport gymmatlygyny artdyrýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara gerimli şypahana merkezi hökmünde ýurdumyzyň ägirt uly kuwwaty we mümkinçiligi barada aýdyp, türkmen topragynda entek açylmaly hem-de ylmy barlaglaryň geçirilmegi zerur bolan melhemlik ýerleriň hem az däldigini belleýär. Bu baýlyklaryň ählisi halkymyzyň hyzmatyna goýlar diýip, döwlet Baştutanymyz aýdýar.
Mejlisiň ýolbaşçylarynyň hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň şu gezek «Bagabat» şypahanasyna baryp görmegi adamlaryň boş wagtlarynda tebigata çykmaga çalyşýandyklaryna, tokaý zolaklaryna gezelenç edýändigine şaýatlyk edýär. Çünki, adamyň durmuşy mähriban tebigatymyzyň gözelligi bilen berk baglanyşyklydyr.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow adaty däbe eýerip, beden maşklaryny ýerine ýetirdi hem-de dynç güni ir bilen Köpetdagyň eteklerinde welosipedli gezelenç etdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ahalteke bedewleri bilen didarlaşdy.
Halkyň saglygy hem-de abadançylygy baradaky hemmetaraplaýyn alada Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutýan ugrudyr. Milli Liderimiz sagdyn hem-de işjeň durmuş ýörelgesini jemgyýetde giňden ornaşdyrmagy esasy wezipeleriň biri hökmünde yglan edip, bedenterbiýe we sport bilen yzygiderli meşgullanyp, watandaşlarymyza, ilkinji nobatda bolsa ýaşlara görelde görkezýär.
Döwlet Baştutanymyz welosipedli ýörişiň dowamynda bu künjegiň özboluşly tebigy aýratynlygyny, dag etekleriniň ajaýyplyklaryny we sazlaşykly ösüş ýoluna düşen ak mermerli Aşgabadyň göze gelüwli binalaryny synlady. Şu ýyl özüniň döredilmeginiň 140 ýyllygyny bellän paýtagtymyz dünýäniň iň owadan şäherleriniň birine öwrüldi. Ol Aziýanyň merjen dänesine deňelýär.
Çalt depginlerde ösýän şäheriň binagärlik keşbi ýurdumyzda Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanylýan ägirt uly üstünlikleriň subutnamasydyr. Paýtagtymyzyň binalarynyň birnäçesi, şeýle-de Aşgabat şäheri dünýäde ak mermerli binalaryň iň köp jemlenen ýeri hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girdi. Bu bolsa ildeşlerimiziň buýsanjyny artdyrýar. Olaryň ählisi milli Liderimiz tarapyndan başy başlanan giň möçberli özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Güýz paslynyň ilkinji günleriniň säherinde jana tenekar dag howasy bu künjegiň tebigy gözellikleri, tokaý zolaklary bilen utgaşyp, ynsanyň ruhuny göterýär. Döwlet Baştutanymyzyň tagallasy netijesinde ýurdumyzyň dürli künjeklerinde, paýtagtymyzda we Köpetdagyň eteklerinde ägirt uly meýdany eýeleýän tokaý zolaklary döredildi. Bu bolsa ýakymly howa gurşawynyň kemala gelmegine ýardam edýär.
Türkmenistanda daşky gurşawy goramak meselesine uly üns berilýär. Soňky ýyllarda Diýarymyzyň dürli künjeklerinde bolşy ýaly, paýtagtymyzyň töwereklerinde hem millionlarça düýp bag nahallary ekildi. Halkymyz tarapyndan giň goldawa eýe bolan bag ekmek çäresi geçirilýär, adamlar bu işe höwes bilen gatnaşýarlar. Şonuň netijesinde, tokaý zolaklarynyň çägi giňeýär, bu bolsa ýurdumyzyň ekologiýa abadançylygyna ýardam edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, daşky gurşawyň arassalygy, jan saglygy hem-de sport biri-biri bilen baglanyşykly düşünjelerdir. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasyna laýyklykda, ýurtlary we halklary birleşdirýän täze baýramçylyk — Bütindünýä welosiped güni döredildi. Ol her ýylyň 3-nji iýunynda bellenilýär. Ýeri gelende, munuň Ýer şarynyň ekologiýasyny goramaga, sagdyn durmuş hereketine hem-de Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge ýurdumyzyň ýene bir goşandy bolandygyny bellemek gerek.
Olimpiýa şäherçesiniň düzüminde halkara ölçeglere laýyk gelýän döwrebap ýapyk welotregiň gurulmagy, 2017-nji ýylda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna welosiped sportunyň girizilmegi, döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça köpçülikleýin welosiped ýörişleriniň yzygiderli geçirilmegi sportuň bu görnüşine eýerýänleriň sanynyň ep-esli artmagyny şertlendirdi.
Geçen ýyl milli Liderimize gowşurylan Welosipedçileriň halkara birleşiginiň (UСI) ýokary sylagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň welosiped sportuny wagyz etmek hem-de ony halkara derejä çykarmak boýunça bitiren hyzmatlarynyň şeýle-de ägirt uly tagallalarynyň ykrar edilmeginiň nyşany boldy.
Welosiped sporty bedeni berkitmäge, onuň kesellere garşylygyny güýçlendirmäge ýardam berýär, ýürek urgusyny hem-de gan basyşyny, madda alyş-çalşygyny kadalaşdyrýar. Bu bolsa adamlaryň işjeňligini artdyryp, olarda ruhubelentlik döredýär hem-de saglygyny berkidýär. Şonuň ýaly-da, welosiped diňe bir amatly ulag serişdesi bolman, eýsem, eziz Diýarymyz boýunça täsirli gezelençleri amala aşyrmaga hem mümkinçilik berýär. Welosipedli gezelenç açyk howada wagtyňy peýdaly geçirmäge şert döredýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, welosipedli gezelençler adama tebigata ýakyn bolmaga, onuň gözelliklerine guwanmaga mümkinçilik döredýär. Ata-babalarymyz tebigat bilen sazlaşykly ýaşamagy başarypdyrlar, ondan güýç-kuwwat hem ruhubelentlik alypdyrlar. Olar halkymyzyň gündelik durmuşynda hem-de baýramçylyklarynda, onuň däp-dessurlarynda, halk döredijiliginde, ajaýyp sungat eserlerinde öz beýanyny tapýar. Biziň günlerimizde hem tebigata aýawly garamak halkymyzyň edim-gylymynda berk ornaşandyr, ol döwlet syýasatynda hem esasy orny eýeleýär.
Milli Liderimiziň ähli özgertmeleriniň, Türkmenistanda amala aşyrylýan giň gerimli maksatnamalaryň hem-de ägirt uly taslamalaryň özenini mydama döwletimiziň we jemgyýetimiziň baş baýlygy bolan adam hakyndaky alada düzýär. Sport bilen meşgullanmak we sagdyn durmuş ýörelgeleri bolsa adamyň mümkinçiliklerini doly açmaga kömek edýär. Munuň üçin ýurdumyzda iň gowy şertler döredilýär — degişli düzüm ösdürilýär, wagyz işleri geçirilýär.
Ýaş nesli terbiýelemekde sporta möhüm orun degişlidir. Ol diňe bir beden taýdan taplaman, eýsem, belent ruhy-ahlak ýörelgelerini pugtalandyrmakda, şahsyýetiň sazlaşykly ösmeginde wajyp ähmiýete eýedir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze okuw ýylynyň başlanmagy mynasybetli 1-nji sentýabrda talyplar we okuwçylar bilen geçiren duşuşygynda bu meselä aýratyn üns berdi.
Bedenterbiýä we sporta biz jemgyýetimizi jebisleşdirýän, halkymyzy beýik ösüşlere ruhlandyrýan güýç hökmünde garaýarys. Şundan ugur alyp, köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini ösdürýäris. Ýurdumyzyň ähli sebitlerinde, şol sanda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda dünýä ölçeglerine laýyk gelýän sport desgalaryny, stadionlary, atçylyk-sport toplumlaryny, ýöriteleşdirilen sport mekdeplerini gurduk. Gözel paýtagtymyzda bolsa Olimpiýa şäherçesini döretdik diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy hökmünde Olimpiýa hereketini ösdürmäge özüniň mynasyp goşant goşýandygyny nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz şu ýylyň iýul-awgust aýlarynda türgenlerimiziň Ýaponiýanyň Tokio şäherinde geçirilen ХХХII Olimpiýa oýunlaryna gatnaşandygyny belledi. Biziň agyr atletikaçy türgenimiz Polina Gurýewa bolsa bu oýunlarda üstünlikli çykyş edip, dünýäniň iň abraýly ýaryşynda türkmen sportunyň taryhynda ilkinji gezek kümüş medalyna mynasyp boldy we ýurdumyza uly abraý getirdi. “Meniň geljegimiz bolan ýaşlara berjek nesihatym: sporty söýüň! Sport güýç-gaýratdyr, gözellikdir, sagdynlyk we ruhubelentlikdir. Türkmen sportunyň beýik geljegi merdana ýaşlarymyzyň ynamly ellerindedir. Biz muňa çäksiz buýsanýarys” diýip, milli Liderimiz nygtady.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda sport-sagaldyş ulgamyny höweslendirmek we kämilleşdirmek, onuň mümkinçiliklerini artdyrmak boýunça ozal görlüp-eşidilmedik işler durmuşa geçirildi. Bilim we terbiýeçilik edaralarynda — mekdeplerde, ýokary okuw mekdeplerinde, çagalar baglarynda degişli derejede enjamlaşdyrylan hem-de zerur bolan ähli zatlar bilen üpjün edilen sport zallary we meýdançalary bar. Sport bilen meşgullanmak üçin mümkinçilikler ýaşaýyş jaý toplumlarynda, olar bilen ýanaşyk çäklerde göz öňünde tutulýar.
Bütindünýä saglyk gününe gabatlanyp, Türkmenistanda dünýä jemgyýetçiligi bilen birlikde her ýylyň 7-nji aprelinde geçirilýän dabaralar ozal görlüp-eşidilmedik giň gerim aldy. Ýurdumyzda özüne ähli ýaşdaky we hünärdäki adamlary — ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, döwlet edaralarynyň, durmuş-medeni ulgamynyň işgärlerini, halk hojalygynyň dürli pudaklarynyň zähmetkeşlerini, talyplary we mekdep okuwçylaryny birleşdirýän umumymilli sport çärelerini geçirmek däbe öwrüldi. Möhüm wakalar we milli senenamamyzdaky şanly seneler mynasybetli Saglyk ýoluna çykylýar. Sportuň dürli görnüşleri boýunça geçirilýän milli çempionatlaryň, ýaryşlaryň abraýy ýokarlanýar.
Biziň döwletimizde ýaýbaňlandyrylan sagdyn we işjeň durmuş ýörelgelerini wagyz etmek boýunça toplumlaýyn çäreleriň üstünliklere beslenýändigine bu ugurda gazanylan anyk netijeler hem şaýatlyk edýär. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň göreldesine eýerip, raýatlaryň köpüsi, şol sanda çagalar we ýaşlar dürli sport ugurlary bilen yzygiderli meşgullanýarlar. Meselem, ýaş nesil uly ruhubelentlik bilen sportuň hokkeý, buzda typmak ýaly gyşky, şeýle hem tomusky görnüşlerini özleşdirýärler.
Ýurdumyzda ilata halkara ölçegleriň derejesindäki döwrebap lukmançylyk hyzmatlarynyň giň görnüşleriniň elýeterliligini üpjün edýän saglygy goraýyş ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagy bilen bir hatarda, bedenterbiýe we sport ýaşaýşyň hiline we ömrüň uzaklygyna oňyn täsir edýär.
Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzda sportuň tehniki görnüşleri, şol sanda awtomotosport okgunly ösdürilýär. Sportuň bu ugrunda tejribeli ussat hasaplanylýan döwlet Baştutanymyzyň hut özüniň goldaw bermegi netijesinde Aşgabatda awtomobil sportunyň merkezi we onuň düzümine girýän motodrom açyldy. Milli Liderimiz ýokary derejeli awtosürüji hökmünde ýaryş awtomobillerini ýolsuz şertlerde hem dolandyryp, ajaýyp sport ussatlyklaryny ençeme gezek görkezdi.
Elbetde, biziň halkymyzda däp bolan atçylyk sporty uly meşhurlyga eýedir. Çünki Türkmenistan öz gözelligi, ajaýyplygy we ýyndamlygy bilen meşhur bolan, şeýle hem sport başarnyklary arkaly tapawutlanýan ahalteke bedewleriniň watanydyr. Häzirki wagtda ýurdumyzda ýelden ýüwrük bedewlere sarpa goýýan atşynas we at çapmagyň ajaýyp ussady, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli goldaw bermegi netijesinde, atçylyk sportunyň milli we beýleki görnüşleri, hususan-da, konkur sporty üstünlikli ösdürilýär.
Behişdi bedewler okgunly ösýän Garaşsyz Watanymyzyň özboluşly nyşanydyr. Munuň özi ahalteke bedewleriniň dünýä atçylyk sportundaky şöhratly ýoluny mynasyp dowam etmek hem-de olaryň başarnyklaryny doly açmak üçin täze mümkinçilikleri döredýär. Şunda milli Liderimiziň ägirt uly hyzmatlary bardyr.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna gelip, asylly däbe görä, behişdi bedewleri bilen didarlaşyp, Akýol atly bedewde birsellem gezim etdi.
Öz taryhynyň müňýyllyklarynyň dowamynda dünýä siwilizasiýasyna ägirt uly goşant goşan türkmen halkynyň täsin medeni mirasyny aýawly saklamak, ony artdyrmak hem-de daşary ýurtlarda giňden wagyz etmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyzyň aýratyn üns bermegi netijesinde, milli atçylyk pudagy täze belentlige çykaryldy, ýurdumyzda pudagyň düzümlerini ösdürmek, arassa ganly ahalteke bedewleriniň baş sanyny köpeltmek, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek, sportuň atly görnüşlerini hem-de at çapmagyň milli ýörelgelerini wagyz etmek boýunça heniz görlüp-eşidilmedik çäreler geçirilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynda dünýäde iň gowy bedewler üçin ajaýyp şertler döredildi. Köpetdagyň eteginde ýerleşýän bu atçylyk merkezi Türkmenistanda tebigatyň döreden täsin sungatyna deňelýän bedewlere nähili belent sarpa goýulýandygynyň subutnamasydyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýadawsyz aladalary netijesinde, türkmen atşynaslary hem-de seýisleri behişdi bedewlere ideg etmegiň usullaryny kämilleşdirmek üçin ähli mümkinçiliklere eýedirler, olar bedewleriň tohum arassalygyny saklamak boýunça netijeli işleri dowam edýärler. Häzirki wagtda ýyndamlygy bilen bütin dünýä meşhur bolan ahalteke bedewleriniň şöhraty has-da belende çykaryldy. Arassa ganly bedewler biziň ata-babalarymyzyň köpasyrlyk yhlasly zähmetiniň hem-de zehininiň miwesidir, nesilden-nesle geçirilýän täsin mirasdyr.
Diýarymyzda türkmen halkynyň milli buýsanjy bolan ahalteke bedewlerini ösdürip ýetişdirmekde köptaraplaýyn işler alnyp barylýar. Soňky ýyllarda ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda bina edilen döwrebap atçylyk-sport toplumlarynyň diňe bir bu pudagyň kämilleşdirilmegine däl-de, atçylyk sportunyň ösdürilmegine, bu ulgamda ugurdaş hünärmenleriň — atşynaslaryň, çapyksuwarlaryň, seýisleriň kemala gelmegine ýardam edýär.
Gadymy döwürlerden bäri ähli toý-dabaralarda at çapyşyklary geçirilýär. At çapyşyklary, milli at üstündäki oýunlar ýurdumyzda giňden bellenilýän baýramçylyklara aýratyn öwüşgin çaýýar, häzirki döwürde halkymyzyň däp-dessurlarynyň dowamatlylygyny alamatlandyrýar.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bedewi çapuw ýodasyna çykaryp, ony öz erkine goýberdi. Bedew gorgunlap barşyna tejribeli atçaparyň hereketlerine eserdeňlik bilen boýun bolýar.
Ajaýyp ahalteke bedewlerine aýratyn gadyr goýýan milli Liderimiz olary wasp edýän birnäçe eserleri — “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew” hem-de “Atda wepa-da bar, sapa-da” kitaplaryny döretdi. Giň okyjylar köpçüliginiň ýankitabyna öwrülen bu eserlerde halkymyzyň guwanjyna öwrülen bedewleriň taryhyna, gözelligine we dünýädäki abraýyna bagyşlanan maglumatlar öz beýanyny tapýar. Halkymyzyň we dünýä okyjylarynyň söýgüli eserleri bolan şol kitaplarda pederlerimiziň yhlasyndan we zehininden kemal tapan hem-de şöhraty dünýä dolan ahalteke bedewleriniň waspy ýetirilýär.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ahalteke bedewleri halkymyzyň ykbalynda uly orun eýeläpdir. Türkmenler bedewlerini ýakyn syrdaşy hem-de wepaly ýoldaşy saýyp geldiler. Hut şu ýörelgeler hem bu behişdi bedewlerde aýratyn häsiýetleriň kemala gelmegine täsirini ýetirdi. Bu gün seýisleriň, halk seçgiçileriniň ussatlygy netijesinde, milli atşynaslygyň asylly däpleri aýawly saklanylýar hem-de ylmyň we tehnikanyň täze gazananlary bilen baýlaşdyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz atly gezelenji tamamlap, bu ýerden ugrady.
...Halkymyzyň “Saglygym — baýlygym” diýen parasatly nakyly bar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bu has giň mana eýe bolup, sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmäge, bedenterbiýäni hem-de sporty ösdürmäge gönükdirilen uly işlere ruhlandyrdy. Türkmenistan milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda bu ulgamda işjeň ädimleri ätmek bilen özüniň sport döwleti hökmündäki abraýyny pugtalandyryp, dünýäniň beýleki ýurtlary üçin oňat görelde görkezýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
https://tdh.gov.tm/tk/post/28562/hormatly-prezidentimiz-gurbanguly-berdimuhamedow-welosipedli-gezelenji-amala-asyrdy-hem-de-ahalteke-bedewleri-bilen-didarlasdy