text:
Orsýetiň gazynyň söwdasyna degişli maglumatlaryň barlanmagy gazyň nyrhynyň dürli ýurtlar üçin tapawutlanýandygyny görkezýär.
Orsýetiň gazynyň bahasy ýewropaly hyrydarlaryň hemmesi üçin gyradeň däl.
Elýeterli maglumatlara edilen syn satyn alýan gazy üçin Günbatar Ýewropa ýurtlarynyň Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki gaz ägirdi “Gazproma” töleýän nyrhlarynyň Merkezi we Gündogar Ýewropanyň ykdysady taýdan has gowşak ýurtlarynyňkydan has azdygyny görkezýär.
Näme sebäpden Polşa we Çehiýa Respublikalary gazyň her müň kubometri üçin 500 dollar töleýär, Germaniýa bolsa 400?
“Gazprom” bu ýurtlaryň alternatiw mümkinçilikleri nukdaýnazaryndan baha kesýär” diýip, Oksfordyň Energiýa barlaglary institutynyň Orsýetiň nebit-gaz senagaty boýunça bilermeni Jeýms Henderson aýdýar. “Ol, dogrusy, özüni başgalary kemsidýan monopolist hökmünde alyp barýar. Ol nyrh kesende, ýurduň bazarynyň uly bölegine özüniň eýedigine, ýagny ýurduň başga mümkinçilikleriniň çäklidigine göz ýetik bolup hereket edýär” diýip, Henderson belleýär.
Şeýle aýratynlyklar bar:
Ýewropanyň iň garyp ýurtlarynyň käbirleri Orsýetiň gazy üçin nyrhy iň ýokary bahadan töleýärler.
Ýewropanyň iň garyp bäş ýurdundan diňe Moldowa Orsýetiň gazyny ortaça nyrhdan hem has arzan satyn alýar.
Iň ýokary bahadan gazy, ýagny 564 dollardan Makedoniýa satyn alýar. Halkara walýuta fondunyň sanlaryna görä, bu ýurt Ýewropanyň iň garyp ýurtlarynyň arasynda bäşinji ýerde durýar.
Ilatyň ortaça aýlyklary Germaniýadakydan bäş esse az bolan Bosniýa-Gertsegowina gazyň her müň kubometri üçin 515 dollar töleýär.
Ýewropanyň iň baý ýurtlarynyň käbirleri Orsýetiň gazyny has arzan bahadan satyn alýarlar we Orsýet babatynda, öz bähbidini arap, aşa geçirimlilik görkezmekde aýyplanýarlar.
Mart aýynda Orsýet Ukrainanyň bir bölegi bolan Krym ýarymadasyny basyp aldy. Gündogar Ukrainada başlanan uruşlaryň dowamynda Orsýet separatist pitneçileri goldamakda aýyplanýar. Hut şu sebäpli-de ABŞ we ÝB Moskwa garşy belli bir sanskiýalary girizidiler.
Emma Orsýetden gazy 400 dollardan hem az bahadan satyn alýan Germaniýa, Awstriýa we Fransiýa Orsýete garşy has berk çäreleriň kabul edilmegine päsgelçilik döretmekde aýyplanýarlar.
Germaniýa indiki sanksiýalaryň öňüniň alynmagyny talap eden öz senagatçylarynyň basyşlaryna sezewar boldy. Germaniýa ”Gazpromyň” iň uly hyrydarydyr. 2013-nji ýylda Germaniýa Orsýetden 40 milliard kubometr gaz satyn aldy. Fransiýa Orsýete öz öndüren harby gämilerini satmak boýunça köp milliardlyk şertnamany ýatyrmakdan boýun gaçyrdy. Orsýetiň gazynyň her müň kubometrini 397 dollardan satyn alýan Awstriýa iýun aýynda şertnama gol çekip, Orsýetiň Ukrainanyň daşyndan aýlanyp geçýän gazgeçirijisiniň Awstriýa degişli bölegini gurmak borjuny öz üstüne aldy.
Emma Wenan bilen Moskwanyň arasyndaky şertnama gol çekilmegine bir hepde galanda Ýewropa Bileleşigi Bolgariýanyň Orsýet bilen aradaky ylalaşygyny ýatyrmagyny gazandy. Ýatyrylan şertnama-da “Günorta akym” proýektine degişlidi. Bolgariýa Orsýetden satyn alýan gazynyň her müň kubometri üçin Awstriýadan 100 dollar çemesi ýokary bahadan pul töleýär.
Kreml arzan gaz bilen käbir ýurtlary Gümrük Bileleşigine çekmek hem isleýär.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Ukrainanyň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmek kararyna gelende, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin öz ýolbaşçylygyndaky we Belarusyň hem Gazagystanyň gatnaşmagyndaky Gümrük Bileleşigine Kiýewi hem çekmäge synanyşdy.
Şonda Putin Ukrainanyň Orsýete bergisiniň 15 milliard dollaryny bagyşlamagy we gazyň bahasyny çürt-kesik kemeltmegi wada berdi. Gümrük Bileleşigine goşulmak üçin esasy faktor diňe gaz bolan bolsady, Belarusa satylýan gazyň bahasyna göz aýlamak Ukrainanyň agzalýan gümrük bileleşigine girmegi üçin ýeterlik bolardy. Belarus ors gazyny beýleki ähli ýurtlardan has arzan bahadan satyn alýar we gazyň her müň kubometrine 166 dollar töleýär. Gümrük Bileleşigine goşulmak kararyny yglan eden Ermenistan gazyň her müň kubometrini Belarusa garanda sähel gymmadrak bolsa-da, 189 dollardan satyn alýar. Bu ýurtlaryň ikisi-de ulanýan gazynyň ählisini Orsýetden satyn alýarlar.
Sowet Soýuzynyň beýleki öňki respublikalary ulanýan gazynyň esasy bölegini Orsýetden satyn alýarlar we gaz üçin has gymmat bahadan pul töleýärler.
Orsýetiň gazyna bagly ýurtlaryň käbiri, gaz satyn alýandygyna garamazdan, Moskwany berk tankytlamakdan çekinmeýärler. Ukrainada dowam edýän krizisde Kiýewe berk goldaw bildiren Baltika döwletleriniň üçüsi-de, ýagny Latwiýa, Litwa we Estoniýa öz ýakýan tebigy gazynyň hemmesini, 100% Orsýetden satyn alýarlar. Ukraina gazynyň 72%-ni Orsýetden satyn alýar. Bu ýurtlaryň hiç biri gazyň müň kubometri üçin 416 dollardan az tölänokler.
Emma, eger-de Orsýetiň ol ýa beýleki ýurdy öz Gümrük Bileleşigine goşmak hyýaly ýok bolsa, onda gaz söwdasynda syýasy simpatiýalar hiç hili rol oýnamaýar.
Belarusy hasaba almasaň, onda Serbiýa Ýewropada Orsýetiň iň ýakyn ýarany. Emma Serbiýa orsýet gazynyň her müň kubometrine 457 dollardan pul töleýär. Bu bolsa tutuş Ýewropa boýunça Orsýetiň gazy üçin tölenýän iň ýokary bahalaryň biridir.
Öňki premýer-ministr Silwio Berluskoniniň häkimiýet başynda bolan döwründe Orsýet bilen ýakyn gatnaşyklary ýola goýan Italiýa orsýet gazynyň her müň kubometrini 440 dollardan satyn alýar.
“Bu mydama diýen ýaly ykdysadyýet tarapyndana kesgitlenýär. Ylalaşygyň baglaşylmagynyň syýasy tarapy-da bar we käwagt ykdysady gepleşikleriň geçiriljek wagty syýasata bagly bolýar. Emma meniň synlamagyma görä, dürli ýurtlar üçin satýan gazynyň nyrhyny kesgitlände, Orsýet her halda öz umumy döwlet bähbitlerinden ugur alýar” diýip, Jeýms Henderson belleýär.


c: text/html

text:
Ak Tam Kiýewiň ykdysady, syýasy we energiýa reformalaryny goldamak üçin Ukraina şu ýyl 220 million dollar berjegini aýtdy.
Uruşdan ejir çekýän ýurda bu zerur kömeginiň beriljegi barada 15-nji iýunda wise-prezident Joe Bideniň Ukrainanyň premýer-ministri Wolodymyr Hroýsman bilen telefon arkaly geçiren gepleşiginden soň aýdyldy.
Ak Tam bu kömegiň Ukraina “demokratik institutlaryny güýçlendirmek, durnukly ykdysady ösüşiň binýadyny berkitmek we ynsanperwer zerurlyklaryny üpjün etmek üçin” ýardam berip biljekdigini aýtdy.
Hroýsman garaşsyz mediany we raýat jemgyýetçiligini goldamak, şeýle-de hökümetiň netijeliligini artdyrmak maksatly Ukrainada häkimiýetiň merkeze garaşlylygyny gowşatmak we bu işe raýatlaryň has aktiw gatnaşmagyny ýaýbaňlandyrmak planlaryny mälim etdi.
Şeýle-de Hroýsman energiýa reformalaryny amala aşyrmak, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň standartlaryna laýyklykda gaz we elektrik togunyň bazarlaryny döretmek, ýurduň Orsýetiň gazyna garaşlylygyny gowşatmak we energiýa agentliklerini hususylaşdyrmak ýaly çäreleri wada berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan orsýetli kärdeşi Wladimir Putine hat ýollap, geçen ýylyň tomsunda orsýet uçarynyň türk harbylary tarapyndan urlup- gaçyrylmagy üçin ötünç sorady, diýip 27-nji iýunda Moskwada we Ankarada resmiler aýtdylar.
“Türkiýe döwletiniň ýolbaşçysy ... öldürilen pilotyň maşgalasyna ‘öz simpatiýasyny we çuňňur gynanjyny” bildirýär we ötünç soraýar”, diýip Orsýetiň prezidentiniň metbugat-wekili Dmitriý Peskow žurnalistlere aýtdy.
Şeýle-de Peskow Erdoganyň “Türkiýäniň we Orsýetiň arasynda adatça dostlukly gatnaşyklary dikeltmek üçin ähli mümkinçilikleri” ulanmak isleýändigini mälim edendigini aýtdy.
Türkiýäniň prezidentiniň metbugat-wekili hem muny tassyklady we Erdoganyň öldürilen pilotyň maşgalasynyň “bizi bagyşlajagyny” umyt edýärin, diýip Putine ýollan hatynda aýdandygyny habar berdi.
Orsýet 2015-nji ýylyň noýabr aýynda öz harby uçarynyň Siriýanyň Türkiýe bilen serhediniň golaýynda urlup, ýere gaçyrylmagyndan soň Ankara bilen söwdasyny çäklendiripdi we Türkiýä syýahatçylygy gadagan edipdi.
Putin Erdogan ötünç soraýança çäklendirmeleriň aradan aýrylmajagyny aýdypdy.


text:
Siriýada 11 sany eýranly zyýaratçynyň ogurlanandygy habar berilýär.
Eýranyň resmi IRNA habarlar gullugynyň maglumatyna görä, geçen dekabrdan bäri Siriýada 29 sany eýranly ogurlanypdyr.
Eýranyň Damaskdaky ilçihanasynyň konsulynyň maglumatyna laýyklykda, eýranly zyýaratçylar Hama şäheriniň töwereklerinde ogurlanypdyr. Abdolmahjid Kamjownyň sözlerine görä, “ýaragly adamlar zyýaratçylary ogurlap, Eýranyň Siriýa harbylary ugradýandygy baradaky pikiri döretjek bolýarlar”.
Eýran Siriýanyň ýakyn ýaranlarynyň biridir. Siriýanyň oppozisiýasy ýurtdaky protestleri basyp ýatyrmaga Tähranyň hemaýat edýändigini öňe sürýär.
“Siriýanyň azat harbylary” atly söweşiji topary geçen anna gününde Homs şäherinde eýranly bäş harby ofiseri tutandygyny aýtdy.


text:
25-nji Edinburg Halkara kitap festiwaly 15-nji awgustdan 31-nji awgusta çenli dowam eder.
Festiwalyň müdiri Roland Gulliwer festiwalyň resmi sahypasynda goýlan makalasynda bu ýylky festiwalyň esasy temasy bolan "Trading Stories" (Hekaýa söwdasy) babatdaky öz pikirlerini aýan edipdir. Şol makalanyň kiçeňräk bir böleginiň terjimesini dykgatyňyza ýetirýäris.
Roland Gulliwer
"Hekaýa söwdasy"
Agzalalyk döwründe, habarlaryň sözbaşylarynyň gorkunç we dezinformasiýa bürenen döwründe bizi birleşdirýän gymmatlyklary gözläp tapmak örän wajyp meseledir.
Men şuňa ynanýaryn, ýagny bizi ynsanyýet taýdan birleşdirýän hem jebisleşdirýän gymmatlyk – hekaýalar, söhbetdeşlik we olary ýaýratmakdyr.
Hekaýalar aradaky serhetlerden geçip, araçäkleri aýryp biler. Hekaýalar, ençe asyrlap dürli ýurtlara syýahat edip, dilden-dile geçip, terjime edilip ýaýrandyr.
Festiwalyň gurnaýjysy hökmünde awgust aýynda 18 gün boýunça Edinburg auditoriýasy üçin dünýädäki ajaýyp kitaplaryň we ýazyjylaryň arasynda syýahat edip, olary öwrenjegim üçin özümi gaty bagtly hasaplaýaryn.
Biziň auditoriýamyzyň dili indi diňe iňlis dili däl. Muňa düşünmek we doly göz ýetirmek barha örän wajyp meselä öwrülip barýar. Biziň auditoriýamyzyň iki dili, ýagny köp dili bardyr - Şotlandiýada öýlerde indi 140 dilde gepleşilýär.
Şonuň üçinem bütin bu dilleri ysnyşdyrýan, birleşdirýän hem bütewüleşdirýän hekaýalary tapmaga, her birimiziň medeniýetini, milliligini, däp-dessurlaryny oňaýly kabul edýän bir atmosfera döretmegimiz zerur.
Bu ýylky "Trading Stories" (Hekaýa söwdasy) diýip atlandyrylan "Terjimede – edebiýat" programmasyny düzen mahalymyz käbir jebisleşdirji temalary saýlap aldyk.
1
"Adamyň bedeniniň öýjüklerinde we başga adamlaryň başdan geçirmelerinde syýahat etmek... Durmuş mümkinçiliklerini öwrenmek: adamzadyň iň gyzykly başdan geçirmesidir" Gawin Frankis.
Rowaýatlar we ertekiler döwri diýseň sada görnüşde beýan edip, suratlandyryp, rezonans döredýär. Klassyky hekaýalaryň terjime edilmegi we olaryň gaýtadan işlenmegi döwrümiziň ýazyjylaryna döredijilik ylhamyny berýär...
Bu ýyl meniň iň halaýan açyşlarym - terjime edilen şeýle kitaplardyr: Ian Crockatt tarapyndan ýazylan "Crimsoning the Eagle's Claw", Rognýaldr Kali Kolsson tarapyndan ýazylan "The Ýiking Poems", Jean-Pierre Filiu and Daýid B tarapyndan ýazylan "Earl of Orkney" we "Best of Enemies: A History of US and Middle East Relations" kitaplarydyr.
Ianyň Skandinawiýa poeziýasyndan täze terjime eden eseri şol döwrüň sünnälenip çekilen örän owadan portretidir we ol şahyrlaryň taryhy sahna goýmakdaky wajyp roluny görkezýär...
Jean-Pierre Filiu tarapyndan ýazylan grafiki roman Merkezi Gündogary ussatlyk bilen seljerýän bir analizdir...
Syýasatçylar we media geljege garaýan mahaly, döwrebap ýazyjylar taryhymyzy aýyl-saýyl etmäge synanyşýarlar. Ýetilen sepgitleriň tejribelerini täzeden düşündirmäge synanyşýarlar. Dünýä has gowy düşünmäge kömek edýärler.
Ýohannes Enýuruň "A Storm Blew in from Paradise" (Jennetden öwsen tüweleý) atly romany Walter Benžaminiň taryh perişdesi metaforasyndan ylham alandyr.
2
"Iňlis dilinde gepleýänleriň başga dillere çemeleşişini gysgaça şeýle düşündirip bolar: geliň, öwrenmäliň, talalyň" Gaston Dorren.
Global dünýäde biz hemişe aslynda dilleriň biri-birine täsir edýändigine, birek-birege ylham berýändigine we sünnäleýändigine garamazdan, iňlis dilini aýratyn orunda goýup, onuň iň güýçli dil hasaplanylmagyny alada edinýäris.
Ýöne soňky wagtlarda tanymal terjimeçi Daniel Hahnyň hem nygtaýşy ýaly, auditoriýalar göwnüýetmezçilik we ulumsylyk etmän, başga dillerden terjime edilen eserlere uly gyzyklanma bildirýärler. Hahnyň "Terjime dueli" ýaly terjime eserler, terjimeçiniň ukyplylygyny hem açyk-aýdyň äşgär edýär: bir dilde bir adamyň ”gijeki kluby” bolan zat başga bir dilde başga bir adamyň diskotekasydyr.
"The Spectacular Translation Machine" ýaly täsirli synanyşyklar grafiki roman ugrunda jemgyýeti hem terjimä goşulmaga, gatnaşmaga, her bir adamyny terjimeçilige synanyşyp görmäge çagyrýar. Daşyndan akademiki, ýagny ylmy görünýän bu işi has gyzykly, çekeleşikli hem keýpli ýagdaýa öwürmäge synanyşýar.
Soňky ýyllarda terjimeçiler hem köpçüligiň üns merkezinde bolmak üçin alada edýärler. Ýazyjylar bilen bilelikde ýa-da aýratyn pikir alşlyk oturylşyklaryna, maslahatlara hem ýygnaklara gatnaşýarlar. Terjimäniň tilsimlerini we ugurlaryny sungat hem medeniýet taýdan ara alyp maslahatlaşýarlar.
Rosamund Bartlett we Maureen Freely terjime barasynda gaty köp ýazypdyrlar. Terjimeçi we esseist Miçel Hofmann bilen edebiýat syýahatçysy Ann Morgan bolsa dünýä edebiýatynyň okyjysy bolmagyň manysy hakynda köp ýazypdyrlar.
Petine Gappah, Neli Zink, Aleksandar Hemon we Dewid Almond ýaly ýazyjylar terjimeçileriň proektlerine işjeň gatnaşyp, olaryň edil romançy ýaly öz işleriniň maňzyna ýetmegine kömek edýärler.
3
"Kemçilikleriň görülýän pursady aslynda iň öndürjülikli pursatdyr: düşünje üçin, ruh üçin we döredijilik sungaty üçin" Ali Smith.
Bu festiwal, kitaplar bilen ýazyjylaryň arasyndaky arabaglanşygy tapmagy, ýazyjylaryň belli ugurlarda dürli gözýetimleri öňe sürmegini ýola goýmagy we olara bilelikde sazlaşykly garalmagyny maksat edinýär.
Mary Costellonyň "Academy Street" we Han Kangyň "The Vegeterian" atly romanlarynda zenanlar Irlandiýa bilen Demirgazyk Koreýanyň patriarhal jemgyýetlerini terk etmegiň çykalgalaryny gözleýärler. Kristin Innes bilen Melinda Nadj Abonjiniň romanlary Şotlandiýa bilen Şwesiýadaky marginal jemgyýetler barada söz açýarlar. Johannes Anýuru we Dan Gunnyň romanlary bolsa uruş, migrasiýa, millilik, assimiliýasiýadan 1930-njy ýyllardaky Şotlandiýa we 1970-nji ýyllardaky Uganda mysalynda gürrüň gozgaýarlar.
Dünýäniň ýazyjylary bilen Britaniýanyň ýazyjylaryny duşuşdyrmak örän möhüm ähmiýete eýe. Bu dünýäniň ýazyjylaryna ýerli auditoriýalara aralaşmaga, ýerli ýazyjylary hem dünýä kontekstine çykarmaga kömek edýär. Ýazyjylary şeýle görnüşde birleşdirmek we täze gözýetimler tapmak tapgyry diňe bir çeper edebiýata däl, eýse dokumental edebiýata hem degişli bir ýagdaýdyr.
Belgiýadan Erwin Mortier ejesiniň aňynyň üýtgemegi barasynda gyzykly memuar ýazypdyr (The Stammered Songbook). "Wellcome Book" baýragyna Marion Couts "The iceberg" romany bilen mynasyp görlenem bolsa, aslynda bu iki roman diliň adamyň milliligine ýetirýän täsiri hakdadyr.
Portugaliýadan Susana Moreira Marques we Raýmond Tallis dagylar durmuşyň ahyrky pasly hakynda ýazypdyrlar. Ähli jemgyýetleriň iň çylşyrymly temasy bolan ölümiň maňzyna aralaşmaga synanşypdyrlar.
Dünýäniň ýazyjylaryna täze ugurlary gözleýän programmalar, neşirýatlar, medeni guramalar okyjylara başga adamlaryň ýaşaýyş durmuşynyň üsti bilen başga dünýälere syýahat etmäge mümkinçilik döredýärler. Şeýlelik-de adamzadyň ykbal öwrümlerinde her birimiz öz başdan geçirmämizi taparymyz ýaly.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Adalat ministrligi ABŞ-da Russiýa Federasiýasy tarapyndan berlen gizlin tabşyryklary amala aşyranlykda aýyplanýan 11 adamyň tutulandygyny habar berdi.
Kreml we Orsýetiň Daşary aňtaw gullugy (SVR) bu waka barada beýanat bermekden saklanýar. Häzire çenli diňe Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bu waka açyk reaksiýa bildirdi.
Sergeý Lawrow Ysraýyla sapary wagtynda ýaňsylama bilen çykyş edip, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan aýyplamalara has açyklyk getirmegini sorady.
“Munuň näme baradadygyny bize düşündirmediler, düşündirlerler diýip umyt edýäris. Häzirlikçe bir aýdyp biljek zadym: bu wakanyň wagty aýratyn ýeserlik bilen saýlanyp alyndy” diýip, Lawrow aýtdy.
Suduň öňünde jogap bermeli adamlaryň sany jemi 11. Bularyň onusy ýekşenbe güni ABŞ-nyň demirgazyk şäherlerinde tutuldy, biri hem şu gün Kiprde tutuldy. ABŞ-da Baş prokurorlyga öňünden habar bermezden, haýsy hem bolsa bir çet ýurt hökümetine agent bolup işlemek gadagan.
Tussag edilenlere Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda bir çet ýurt hökümetiniň agenti hökmünde gizlin iş alyp baranlykda günä bildirilýär. Munuň iň ýokary jezasy 5 ýyl türme tussaglygy.
Ýöne tussag edilenlerden 8 adam pul ýuwanlykda hem aýyplanýar. Olar bu işde günäli tapylan ýagdaýynda bu adamlara garaşýan iň ýokary jeza 20 ýyl türme tussaglygy.
Bu toparyň ele salynmagy Federal derňew gullugy (FBI), ABŞ-nyň Baş prokurorlygy, şeýle hem içalylyga arşy iş alyp barýan bölüm hem-de Adalat ministrliginiň Milli howpsuzlyk bölümindäki aňtaw boýunça edara tarapyndan ençeme ýyllap alnyp barlan derňewiň netijesi.
Içalylaryň sany
2005-njy ýylda “Time” žurnaly Birleşen Ştatlaryň bir ýokary derejeli aňtaw işgäriniň Birleşen Ştatlarda iş alyp barýan Orsýetiň içalylarynyň sanyny 100-den ýokary diýip çaklaýandygyny habar beripdi.
Tutulan häzirki toparyň sany köp adamlara geň zat bolup görünýar. Bularyň biri öňki Sowet Soýuzynyň we Orsýetiň Birleşen Ştatlarda alyp baran içalylyk işlerini ençeme ýyllap öwrenen Harweý Klehr.
“Çet ýurtlar, aýratyn hem Birleşen Ştatlar bilen çylşyrymly gatnaşykdaky ýurtlar gizlin maglumat toplamaga synanyşýar diýip, her bir adam güman edýän bolsa gerek. Ýöne bu bir gaty uly operasiýa ýaly bolýar. Adamy geň galdyrýan şol” diýip, Klehr aýdýar.
Klehriň pikiriçe, Adalat ministrliginiň bu adamlar barada “pylan at bilen tanalýan” diýmegi bu atlaryň ýasamadygyny görkezýär. Bu adamlaryň içalyçylykda tutulyp-tutulmanlygy barada Adalat ministrliginiň beýannamasynda aýdylýan anyk zat ýok.
Ýöne çet ýurtly içalylaryň başga bir ýurtda resmi wezipedekä iş alyp barmagy täze zat däl. Beýle bolanda olaryň diplomatik eldegrilmesizligi bolýar. Onsoň olar diňe ýurtdan çykarylyp bilinýär. Ýöne häzirki toparyň tutulmagy bularyň eldegrilmesizliginiň ýokdygyny aňladýar.
“Bu adamlaryň diplomatik eldegrilmesizligi ýok. Bular bu işde aýdylyşy ýaly ‘bikanun’. Olaryň diplomatik goragy ýok. Şol sebäpden olara abanýan howp ýokary. Olardan köpräk gizlin maglumata garaşylýar” diýip, Klehr aýdýar.
“Obama üçin urgy”
Orsýetiň öňki Baş prokurory we häzirki wagtda Dumanyň howpsuzlyk komitetiniň başlygynyň orunbasary Wladimir Kolesnikow Orsýetiň “ýeterlik” gaýtargy berjekdigine şübhelenmeýändigini aýdýar.
Kolesnikow tussag edişligiň wagty prezident “Barak Obamanyň Orsýet baradaky tutumlaryna çynlakaý urgy” boldy diýýär.
Emma käbir analitikler Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna saparyndan soň ýüze çykan bu wakanyň syýasat bilen hiç hili dahylynyň ýokdugyny aýdýarlar.
Oleg Gordiýewski öňki KGB-niň agenti, häzir ol Britaniýada ýaşaýar: “FBI bu maglumaty uzak wagtdan bäri köpçülige aýan etmek isleýärdi. Eger olaryň käbiri ýurdy terk eden bolsady, gullugyň bar işi biderek bolardy. Şonuň üçin Federal derňew gullugy bu maglumatyň köpçülige aýan edilmegine rugsat bermegi üçin Obamany yrdy.”
Gordiýewski häzir wagtda ABŞ-da Orsýetiň 460-a golaý içalysynyň bardygyny we olaryň takmynan 60-a golaýynyň “bikanundygyny”, 400-e golaýynyň bolsa ilçihanalarda we Orsýetiň beýleki hökümet edaralarynda iş alyp barýandygyny çak edýär.
Ýekşenbe güni bolup geçen içaly tussag edişligi ABŞ-nyň taryhyndaky iň uly içaly operasiýalarynyň biri bolup durýar. Bu waka 1957-nji ýylda Nýu-Ýorkda sowet içalysy Rudolf Abeliň tussag edilmegine deňelýär.


text:
Şenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Türkiýäniň ýokary derejeli resmileri bilen Siriýadaky konfliktleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Stambul şäherine bardy.
Afrika ýurtlaryna eden uzak saparyndan soň Türkiýä baran Hillari Klinton Türkiýäniň ýolbaşçylary hem-de siriýaly aktiwistler bilen gepleşik geçirmekligi planlaşdyrýar.
Bu gepleşiklerde Siriýanyň režimine garşy sanksiýalary netijeli ulanmak we Siriýadaky geçiş prosesine taýýarlyk görmek meseleleri barada maslahat ediler diýlip garaşylýar.
Mundan daşary, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Siriýany terk edýän bosgunlara goşmaça gumanitar ýardamlary bermek baradaky planlar barada-da çykyş eder diýlip garaşylýar.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawusoglu 10-njy awgustda Ankaranyň we Moskwanyň Siriýada ok atyşygy bes etmek, ynsanperwer kömegini bermek we urşy soňlamagyň syýasy çözgüdi barada meňzeş garaýyşlaryny mälim edendiklerini aýtdy.
Çawusoglu Türkiýäniň we Orsýetiň Siriýa boýunça hyzmatdaşlyk ugrundan “berk mehanizmi” işläp düzýändigini belledi. Ol bu çykyşyny Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň arasynda Sankt Peterburgda geçirilen duşuşygynyň yzýany etdi.
Çawusoglu 10-njy awgustda Türkiýäniň Daşary işler ministrliginiň resmi toparynyň orsýet resmileri bilen gepleşiklerini dowam etdirjekdigini habar berdi.
Orsýet Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýar, Türkiýe bolsa Siriýanyň liderine garşy çykyş edýär.
Şeýle-de 2015-nji ýylyň noýabr aýynda Ankara Siriýa bilen golaýynda orsýet uçaryny urup ýere gaçyransoň Orsýetiň we Türkiýäniň arasynda gapma-garşylyk emele gelipdi.
Emma Erdogan we Putin iki ýurduň arasynda gatnaşyklary gaýtadan gurmagy 9-njy awgustda wada berdiler.
Çawusoglu Ankaranyň Orsýet bilen gatnaşyklary gowulandyrmagynyň ýurduň Günbatar ýaranlaryna hiç hili duýduryş bolup durmaýandygyny belledi.
Ýewropa Bileleşigi (ÝB) we ABŞ Türkiýäniň iýul aýynda Erdoganyň syýasy garşydaşlaryna basyş görkezmegini tankyt edýärler.
Çawusoglu 10-njy awgustda eden çykyşynda ÝB-niň tankydynyň uly ýalňyş bolandygyny aýtdy we Türkiýäniň gurama agza bolmak mümkinçiligine türk jemgyýetinde islegleriň azalandygyny belledi.


text:
Muammar Kaddafi häzir Tripolide, howpsuz ýerde diýip, onuň ogullarynyň biri Seýf al-Islam tassyklaýar.
Gozgalaňçylar bazar güni Seýf al-Islamy tussag edendiklerini aýtsalar-da, öten gije onuň Tripolide žurnalistleriň öňünde peýda bolandygyny, onuň azatlykdadygyny günbatar agentlikleri habar berdi.
“Oppozisionerler liwiýa paýtagtyna girmek bilen gapana düşdüler, olara gep-gürrüňsiz ýeňliş garaşýar” diýip, Al-Islam aýtdy.
Häzir gozgalaňçylaram, hökümet güýçleri-de Tripoliniň uly bölegine kontrollyk edýändiklerini tassyklaýarlar. Şäherde Kaddafiniň rezidensiýasynyň töwereginde atyşyklar dowam edýär, partlamalar eşidilýär.
Dünýä liderleri Kaddafini häkimiýetden ýüz öwürmäge we zorlugyň soňuna nokat goýmaga çagyrýarlar.


text:
Orsýet, Ukraina we Ýewropa Bileleşigi Orsýetiň Ukraina gaz akdyrmagyny dikeltmegi barada gepleşiklere başlaýarlar, diýip 24-nji sentýabrda Orsýetiň energiýa ministri aýtdy.
Aleksandr Nowakyň aýtmagyna görä, gepleşikler 25-nji sentýabrda Brusselde başlanýar.
Orsýetiň we Ukrainanyň arasynda gazyň üstündäki dawa Günbatara tarapdar protestçiler geçen ýylda prezident Wiktor Ýanukowiçi häkimiýet başyndan çetleşdireli bäri dowam edip gelýär.
Iýul aýynda Orsýetiň gaz ägirdi Gazprom Moskwanyň we Kiýewiň arasyndaky gepleşikleriň şowsuz bolmagynyň yzýany Ukraina gaz akdyrmagyny bes edipdi.
Soňky hepdelerde konflikti çözmek boýunça täze tagallalar edildi.
Ukraina Ýewropanyň ulanýan gazynyň 15 prosentini akdyrýar we Gazprom gaz akdyrmagyny bes edeli bäri onuň gaz rezerwleri barha azalýar.
11-nji sentýabrda Orsýetiň we Ýewropanyň resmileri gaz dawasynyň soňuna çykmaga taýýarlyk görkezdiler. Ýewropa Bileleşigi Ukraina Orsýetden gaz satyn almak üçin 500 million dollar berdi.


text:
Türkmenistanyň ykdysadyýeti we kadrlar syýasaty barada Lomonosow adyndaky Moskwa Döwlet Uniwersitetiniň professory, Merkezi Aziýa we Kawkaz ýurtlary boýunça bilermen Leonid Abramowiç Fridman bilen Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyndan Altyn Amandurdy gyzy söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Fridman, Türkmenistanda 2010-njy ýyl boýunça tassyklanylan býujetiň umumy girdejisi 17 milliard dollardan gowrak bolup, şol serişdeleriň-de 12 milliardyny 240 sany iri gurluşyga gönükdirmeklik karar edildi. Siziň pikiriňizçe, şeýle gymmat baha durýan gurluşyklary planlaşdyrmak näderejede ýerlikli?
Leonid Fridman: Taýýar kadrlar bolmasa, şeýle gurluşyklar örän howply. Bu ýerde hemme spesialistler gerek: inženerler, işçiler hem ýolbaşçylar zerur. Kadrlar meselesi çözülmese, öz işini bilýän professionallar ýetişdirilmese, şol gurluşyklaryň peýdasy az.
Gaty köp serişde ýele sowrular. Kadrlar meselesini häzirlikçe ýurduň öz adam resurslary bilen çözüp bolmasa, daşary ýurt spesialistlerini çagyrmaly. Emma zerur kadrlar bolmasa, bu gurluşyklar diňe jansyz demir bolup galar.
Azatlyk Radiosy: Leonid Abramowiç, hökümet býujetiniň takmynan 70%-niň gurluşyklara gönukdirlmegine ykdysatçy hökmünde nähili garaýarsyňyz? Şeýle ummasyz serişdeleriň gurluşyklara gönükdirilmegi ykdysadyýete zerur bolan deňagramlylygy bozmazmy? Bu nämä getirip biler?
Leonid Fridman: Men beýleki ýurtlarda edilýän işleriň hemmesine baha berer ýaly özümi aşa akylly adamlaryň hataryna goşmaýaryn.
Emma, meniň pikirimçe, gurluşyga şeýle köp serişde goýbermek çykdajylaryň aşa artmagyna, doly möçberde ulanylmaýan gurluşyk obýektleriniň peýda bolmagyna, serişdeleriň aşa köp sarp edilmegine getirip biler.
Şeýle ýagadaý Orsýetde geçen asyryň 30-njy ýyllarynyň başynda ýüze çykypdy. Şonda ýurtda zorluk bilen industriallaşdyryş prosesi geçirilipdi. Türkmenistan hem şol ýalňyşlyklary gaýtalasa, gynanardym.
Elbetde, hemme zady çaltrak etmek höwesi bardyr, emma bu meselede ýaramaz tejribämiz hem ýok däl. Onlarça, ýüzlerçe desgalaryň gurluşygyna biderek serişde sarp etmek gaty howply.
Başga tarapdan, bu gurluşyklar iň bolmanda wagtlaýyn goşmaça iş ýerlerini döredip biler. Ýöne gereginden artykmaç gurluşyklar uzak möhletleýin kynçylyklara-da getirip biler.
Azatlyk Radiosy: Leonid Abramowiç, Türkmenistan bazar ykdysadyýetine geçmek ugrunda hereket etmäge synanyşýar. Dünýa bankynyň beren maglumatlaryna görä, türkmen häkimiýetleri ykdysadyýetiň 70%-ni hususylaşdyrmagy planlaşdyrýarlar. Emma, mysal üçin, ýurtdaky birža henize çenli döwletiň eýeçiliginde.
Eýsem, hökümetden garaşsyz, özbaşdak hereket edýän birža bazar ykdysadyýetiniň bir alamaty dälmi?
Leonid Fridman: Biržanyň döwlet biržasy hökmünde döredilmegine azda-kände düşünip bolar. Emma ony hemişelik ýa-da uzak möhletleýin hökümetiň gözegçiliginde saklamaklyk ýalňyşlykdyr. Sebäbi onuň biržadygyna garamazdan, şeýle ýagdaýda bu edara hem çinownikleriň dolandyryşy astynda galar. Çinownikleriň bolsa köp ýurtlarda, şol sanda Türkmenistanda-da, korrupsiýa baş urmaklary aňsat zat.
Şonuň üçin biržanyň döwlete degişli däl-de, garaşsyz bolmagy ugrunda hereket etmeli. Belki-de, başda biržanyň gözegçiligi dürli guramalara tabşyrylyp bilner, emma ýuwaş-ýuwaşdan biržany dolandyrmak meselesi professionallaryň eline berlip, ol awtonom bolmaly.
Munuň üçin bolsa hususy pudagy ösdürip, hususy kompaniýalary birža çykmaga ukyply derejä ýetirmeli, bazaryň kada-kanunlaryny gowy bilýän professionallary ýetişdirmeli. Dünýä bazaryny gowy bilýän bilermenleri taýýarlamak ugrunda iş alyp barmaly, sebäbi Türkmenistan dünýä ykdysadyýetiniň bir bölegi bolup durýar.
Ýone ýene-de hakyky ýagadaýy göz öňünde tutup, ýaňky özgerişleri geçirmek zerur. Ýagny, aşa howlukman, gijä hem galman, ýuwaş- ýuwaşdan hemmetaraplaýyn hereket etmeli.
Mysal üçin, häzir Orsýetde ýene Stalin meselesi disskusiýalary döredýär. Ýone, meniň pikirimçe, Staliniň tarapyny tutýanlar onuň eden işlerini goldaýan adamlar däl. Olar soňky döwür Orsýetde geçirilen reformalardan lapykeç bolan adamlar. Türkmenistanda şeýle ýagadaý bolmaz ýaly hereket etmeli.
Azatlyk Radiosy: Leonid Abramowiç, siz bilimli kadrlaryň ýetişdirilmeginiň zerurdygyny aýtdyňyz. Hususy pudagyň ösdürilmeginiň möhümdigini nygtadyňyz. Emma bize gowuşýan maglumatlara görä, häzir Türkmenistanda gowy wezipelere häkimiýet başyndakylara ýakyn adamlar bellenilýär.
Hususy pudakda hem ýokardan goldawy bolan adamlaryň işi ýörgünli bolýar. Ýurtda korrupsiýanyň, tanyşparazlygyň, parahorlugyň bardygy hem bize gowuşýan maglumatlarda aýdylýar. Şu zatlar ykdysadyýete nähili täsir edip biler? Olardan dynmak üçin näme etmeli?
Leonid Fridman: Bu zatlar, gynansak-da, hakyky howpy abandyrýar. Şeýle ýagdaý diňe Türkmenistanda däl, eýse beýleki ýurtlarda-da bar. Bu zatlardan dynmak üçin birinji nobatda edilmeli iş – mümkin boldugyçä köp ýaş oglan-gyzlary daşary ýurtlara okuwa ibermeli.
Azatlyk Radiosy: Leonid Abramowiç, häzir amerikan programmasy boýunça okuwa alnan elliden gowrak student Türkmenistandan çykarylman saklanylýar. Siz şu zatlaryň sebäpleri barada näme pikir edýärsiňiz?
Leonid Fridman: Biz munuň sebäplerine düşünýäris, şeýle dälmi? Bu studentleri kim goýbermeýär? Studentler öz professionallyk derejesi, bilimi bilen geljekde özlerine howp döreder diýip pikir edýän adamlar olary saklaýarlar.
Emma bu ýagdaý hem gaty howply. Bu ýerde iň ýokarky wezipeleri eýeleýänler goşulşmaly. Mysal üçin, Hytaýda häkimiýetler sowatly ýaşlaryň zerurdygyna düşündiler. Häzir Hytaýyň ykdysadyýeti dünýäde iň oöenleriň biri bolup durýar.
Şonuň üçin hökmany suratda kadrlary ýetişdirmeli. Şeýle kadrlar bolmasa, korrupsiýa, tanyşparazlyk, parahorlyk ýaly siziň agzan zatlaryňyzdan dynyp bolmaz.
Elbetde, birden hoşniýetli, arassa, halal professionallaryň peýda bolmagyna hem garaşmaly däl. Ýone liderler hakykatdanam Türkmenistanda ýurduň geljegi barada alada edýän, taryhda gowy şahsyýet hökmünde özlerini tanadasy gelýän bolsalar, onda olar ýaşlary okuwa ibermegiň zerurdygyna berk düşünmelidirler.
Mysal üçin, Hytaýda şeýle şahsyýetleriň hatarynda Den Sýa Pin boldy. Türkmenistanda hem şeýle şahsyýetleriň bardygyna ynanasym gelýär. Ýa-da ýene bir mysal, Taýwanda hatda açgözlügi zerarly Hytaýdaky syýasy täsirini elden gideren konserwatiw Gomindançylar partiýasynyň liderleri Taýwana baryp, kadrlaryň möhümligine düşündiler.
Häzir bolsa Taýwan ýokary girdejili ýurtlaryň toparynda agza bolup durýar. Näme üçin Türkmenistan şol ýol bilen gidip bilmeli däl?
Azatlyk Radiosy: Leonid Abramowiç, geljekde edilmeli işler barada-da iki agyz söz aýtsaňyz.
Leonid Fridman: Men häzirki liderleriň ýagdaýa düşünýändigine ynanýaryn. Köprak institutlary hem uniwersitetleri açmaly. Ýaşlara ykdysady, tehniki bilimi köpräk bermeli, bu ilkinji nobatda edilmeli işdir.
Türkmenistanyň prezidenti belli bir derejede öňki ýalňyşlyklary düzetmäge synanyşdy. Meniň pikirimçe, şol ýol bilen hem has aýgytly ýöremegi dowam etdirmeli. Halka aşa erkinlik bermekden gorkmaly däl. Adamlar edilýän işlere düşünip, olara sarpa goýup bilerler diýip, pikir edýärin.


text:
Orsýetiň adam hukuklaryny goramak boýunça tanymal aktiwistleri üstümizdäki hepdede özlerini "Daşary ýurtlaryň agentleri" diýip hasaba aldyrmak baradaky kanuny bozjakdyklaryny bildirdiler.
Orsýetiň abraýly adam hukuklary toparlary 21-nji noýabrda güýje giren täze kanuny ret edýärler. Bu kanunda daşary ýurtlardan maliýe kömegini alýan hökümete degişli däl guramalardan özlerini "daşary ýurtlaryň agenti" diýip, hasaba aldyrmak talap edilýär.
Bu kanun diňe "syýasy taýdan işjeň" diýip, düşnüksiz tapawutlandyrylan ugurda iş alyp barýan guramalara gönükdirilen.
Orsýetiň iň gadymy hukuk topary – Moskwa Helsinki toparynyň düýbini tutan 85 ýaşly Lýudmila Alekseýewa bu kanuny "bolgusyz" diýip atlandyryp, ony ýerine ýetirmejekdigini aýtdy: "Bu adam hukuklary işgärleriniň - kanuny harpma-harp ýerine ýetirýän adamlaryň - ilkinji gezek kanundan çykmagy. Bu kanun bizi bir çykgynsyz ýagdaýda goýýar. Biz onda talap edilişi ýaly, özümizi daşary ýurtlaryň agenti diýip hasaba aldyryp bilmeris. Sebäbi bu ýalňyş maglumat bermek bolýar".
Metbugatda berlen habarlara görä, bu ugurda iş alyp barýan onlarça topar bu kanuna boýun egmezlik kampaniýasyna goşulýar. Orsýetiň ýokary derejeli resmileri bolsa kanun doly ýerine ýetirilmeli diýip, aýdýan zatlaryny birsyhly gaýtalaýarlar.
"Kanun kabul edildi"
Dumanyň başlygy Sergeý Naryşkin duşenbe güni: "Men diňe bir zady aýdyp bilýärin. Bu kanun kabul edildi. Ol ýerine ýetirilmeli" diýdi.
Hökümete degişli däl bir gurama bu kanuny ýerine ýetirmedik halatynda häkimiýetler 6 aýa çenli onuň işini togtadyp bilýärler.
Kanunda bu guramalardan, özlerini hasaba aldyrmakdan daşgary, halka edýän hyzmatlarynda we ýaýradýan resmi ýazgylarynda hem özleriniň "daşary ýurtlaryň agentleridiklerini" mälim etmekleri talap edilýär.
Kanunda şeýle hem ony ýerine ýetirmedik guramalara 100 müň rubl bilen 300 müň rubl aralygynda jerime salmak göz öňünde tutulýar. Kanuny bozmak işini gaýtalan guramalaryň garşysyna jenaýat işi gozgalar.
"Memorial" hukuk goraýjy guramanyň başlygy Oleg Orlow bu kanun "bütinleý gümürtik" diýdi. Ýöne ol öz boýkotyny näderejede dowam etdirjekdigini aýtmady.
Adam hukuklary prosesleri bilen iş salyşýan aklawçy Ýewgeniý Arhipow hem kanunda aýdyňlygyň ýokdugyny belläp, "ýöne onuň ýerine ýetirilmeginiň öňkülere esaslanmagy mümkin" diýdi.
Arhipow boýkotyň berjek netijerline umytly garanok: "Meniň pikirimçe, hökümete degişli däl guramalaryň sanksiýalar bilen jezalandyrylmagy gaty ähtimal. Olara jerime salnar, sud jogapkärçiligine çekiler. Bir konflikt turar".
Moskwaly syýasy analitik Dmitriý Oreşkiniň pikiriçe, bu kanun nätseňem, barybir häkimiýetleri utuşly orunda goýýar. Kanuny ýerine ýetirmedik topar nyşana alnyp bilinýär. Ony ýerine ýetirenler hem özüni abraýdan düşürýär".
21-nji noýabrda bir Facebook ulanyjy "Adam Hukuklary" guramasynyň gapysynda bir surat ýerleşdirdi. Onuň ýüzünde "Daşary ýurtlaryň agenti" şeýle hem "Men ABŞ-y gowy görýärin" diýen ýazgy bar.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň penşenbe güni Pariža barmagyna garaşylýar.
Iki gün dowam etjek bu saparyň barşynda, Orsýetiň batmak howpy bilen ýüzbe-ýüz bolup duran maşyn öndirýän zawody Awtowzyň ýagdaýy barada gürrüň ediler.
Mälim bolşuna görä, bu şirketiň 25 prosenti Fransiýanyň Renault firmasyna degişlidir. Şeýle-de rus ýolbaşçylarynyň bu ýurtdan dik-uçar satyn almak baradaky meseläni hem gozgamagyna garaşylýar.
Orsýetiň Gazprom kompaniýasy bilen Fransiýanyň energiýa şirketi bolan EDF-iň ýolbaşçylary hem duşuşarlar.


text:
Yrak parlamentiniň spikeri Salim al-Jabouri 12-nji iýunda Waşingtonda prezident Barak Obama bilen duşuşdy.
Ak tam bu duşuşykda Yraga goşmaça 9 million dollar ynsanperwer kömeginiň berlendigini aýtdy.
Jabouri wise-prezident Jo Baýden bilen maslahatlaşyp otyrka, YD-a garşy alnyp barylýan söweşleri maslahatlaşmak üçin, olaryň ýanyna prezident Barak Obama hem geldi diýip, Ak tam habar berdi.
Soňky berlen kömek puly Yraga 2014-nji ýyldan bäri berlen ynsanperwer kömegiň möçberini 416 million dollara ýetirýär.


text:
Respublikanlaryň prezidentlige öňdebaryjy dalaşgäri Donald Tramp, eger prezident saýlansa, Orsýet we Hytaý bilen has gowy gatnaşyk guramaga çalyşjakdygyny aýdýar.
Tramp 27-nji aprelde Waşingtonda sözlän daşary syýasat sözünde, ABŞ-nyň Orsýet bilen «düýpli pikir dürlüligi» bolsa-da, Moskwa bilen aradaky häzirki dartgynlyklary «kuwwatlylyk pozisiýasyndan» azaltmak mümkin diýdi.
Ol Tramp prezidentliginiň dünýä amerikan bähbitleriniň aýdyň linzasyndan seredip, Orsýet we Hytaý bilen «özara peýdaly bähbitlere» daýanýan «umumy orun» tapmalydygyny aýtdy.


text:
Rim papasy Fransis we rus prawoslaw patriarhy Kril hristian bütewiligine çagyrdy we halkara jemgyýetçiligi zorlukly yslam jeňçi toparlarynyň gol astyndaky ynanç adamlaryny goramaly diýdi.
"Ýakyn Gündogaryň we Demirgazyk Afrikanyň köp ýurdunda biziň hristian doganlarymyzyň tutuş maşgalalary, obalary we şäherleri dolulygyna ýok edilýär» diýip, olaryň 12-nji fewraldaky jarnamasynda aýdylýar.
Bu jarnama rim katolik popy bilen rus prawoslaw patriarhynyň arasynda bolan ilkinji duşuşykdan soň çap edildi.
"Olaryň ybadathanalary wagşylyk bilen ýumrulýar we talanýar, olaryň mukaddeslikleri masgaralanýar, ýadygärlikleri ýykylýar» diýip, jarnamada aýdylýar.
Iki ybadathana lideri «Yslam döwleti» ýaly toparlaryň diňe hristianlary däl, beýleki dinleriň wekillerini, şol sanda öz musulman dindeşlerini hem ýanandyklaryny aýtdy.


text:
21-26-njy oktýabr günleri Moskwada “Moda hepdeligi” geçýär.
1994-nji ýyldan bäri Orsýetiň paýtagtynda her ýyl geçirilýän bu medeni çäre bu ýyl, Şwesiýanyň meşhur awtomobil kompaniýasy “Volvo” bilen hyzmatdaşlykda "Volvo-Moda hepdeligi" ady bilen geçirilýär.
15-njy ýyl dönümini belleýän Orsýetiň moda industriýasy üçin möhüm waka hasaplanylýan bu moda dabarasynda ozalky ýyllarda dünýäniň “Wersaçi”, “Riberto Kawalli”, “Nina Riççi”, “Trussardi”, şeýle-de Orsyýetiň “Walentin Ýudaşklin” ýaly iň meşhur Moda öýleriniň kolleksiýalary görkezilipdi.
Moda hepdeliginiň guramaçysy “Artes Media” PR agentliginiň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin ýaýradan maglumatyna görä, bu ýyl Moskwanyň “Gostinyý Dwor” kompleksinde geçirilýän çäräniň dowamynda Orsýetiň meşhur we ýaş dizaýnerleriniň işleri köpçüligiň dykgatyna hödürlener.
“Volvo-Moda hepdeliginiň” çäginde Fransiýaly, Skandinawiýaly we Polşaly, şeýle-de Litwaly we türkmenistanly modelýerleriň hem kolleksiýalarynyň görkeziljegi maglumatda aýratyn nygtaldy.
Wepa Söýün we Gülälek Annasähedowa
Türkmenistandan oňa dizaýner Gülälek Annsähedowanyň gatnaşjagy habar berlipdi. 22-nji oktýabrda Wepa Söýün öz işlerini görkezdi we 24-nji oktýbarda bolsa Gülälek Annasähedowanyň öz işlerini görkezmegine garaşylýar.
Wepa Söýüniň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Moskwadaky “Moda hepdeligine” gatnaşmaklyk onuň üçin “edilen we ediljek işler boýunça özboluşly hasabatdy”.
“Wepa Söýün” kolleksiýasy stil taýdan 80-nji ýyllary salgy berýär, geýimler şifon, organza ýüpegi we tafta ýaly matalardan tikilip, nagyş we “Swarowski” daşlary bilen bezelýär diýip, moda öýüniň maglumatynda bellenilýär.
Gülälek Annasähedowa keteni bilen işleýär. Onuň Moskwadaky Moda hepdeliginde görkeziljek “Ýüpek Ýoly” kolleksiýasynda türkmen däp-dessurlarynyň we milli geýimleriniň döwrüň dizaýn garaýyşlary bilen utgaşýanlygy ”Volvo-Moda hepdeliginde” köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin ýaýradylan maglumatlaryň Gülälek Annasähedowa degişli böleginde bellenilýär.
Türkmenistanly modelçiler Moskwanyň ”Moda hepdeligine” ilkinji gezek gatnaşýarlar.


text:
Ýazyjy Berdi Kerbabaýewden uly edebi miras galdy. Şolardan biri “Aýgytly ädim” romany bolsa gerek. Ol indi el degrip bolmajak edebi ýadygärlige öwrüldi.
Uly eser
“Aýgytly ädim” XX asyryň başyndaky türkmen durmuşyna ýüzlenýär. Eserde öz döwrüne laýyk ençeme çeper obrazlar bilen birlikde, Eziz han, Ata däli, Poltaraskiý ýaly birnäçe taryhy şahslar orta çykýar. Ýazyjy adaty durmuşy ýiti synçy hökmünde beýan edýär. 16-njy ýylyň açlygy, şol döwrüň ykdysady-jemgyýetçilik gatnaşyklary romanda köp orun tutýar. Geçen asyryň başyndaky Tejen-Mary wakalaryna aýratyn üns berilýär.
Bu eseri döretmek üçin, B. Kerbabaýew köp ýyllap zähmet çekipdir. Şeýle-de bolsa, oňa hakykaty bolşy ýaly aýtmaga rugsat edilmändir. O döwürde bolup geçen galagoply hem bulaşyk wakalara diňe kommunistik nukdaýnazardan garamalydy. Aýratyn-da, ol Eziz hanly meselesinde bärden gaýtmaly bolupdy.
Halk sözüne görä, romanda ileri tutulýan Artygyň keşbindäki ähli mertligi hem gaýraty Eziz hana bereniňde-de, ol hakyky bolşundan pes beýan edilýär diýen gürrüň bar.
Eziz hany gorajak bolup, B. Kerbabaýew köp jan çekipdir. Bu işiň bir çeti türme haýbatyna ýetipdir. Şondan soň Ezizi gorajak bolmandyr. Bu hakda şol wakalaryň gözi şaýady bolan, taryhçy alym Mämmetdurdy Annagurdowyň takyk faktlara daýanýan ýatlamasy bar.
Edebiýatyň aýgytly ädimi
B. Kerbabaýewiň döredijiligini öwreniji, ussat ýazyjy barada iki monografiýa ýazan belli edebiýatçy H. Taňryberdiýew “Aýgytly ädim” romanynyň üstünlikli taraplary barada gowy pikirleri öňe sürdi. Bu eser daşary ýurt dilleriniň on bäşisine, şol sanda SSSR halklarynyň ençeme dillerine terjime edildi.
Türkmen prozasy ,,Aýgytly ädim” arkaly halkara derejesinde ykrar edildi. Ol SSSR-iň Döwlet baýragyna mynasyp boldy. Baryp asyryň ortasynda, ol romana soňky nokat goýlanam bolsa, geçen asyr türkmen prozasynda çeperçilik babatda başga bir proza “Aýgytly ädimiň” derejesine ýetip bilmedi.
“Aýgytly ädim” romany esasynda belli režissor Alty Garlyýew kämil filmi surata düşürdi. Filme ýaşuly-ýaşkiçi bar millet gaýta-gaýta tomaşa edipdi. Filme söz diýer ýaly däldi, ýöne millet onuň has milli bolmagyny isleýärdi.
Halk arzuwy
Film türkmenler üçin, ýöne bir kinodan artygrakdy. “Bu ýerde bir it ýetenok. Türkmeniň Alabaýy üýrüp, atlylara topulsa, tüýs durmuşy boljak ekeni” diýen arzuwlar peýda boldy.
Şol döwürde halk arasynda “Artygyň harmany” diýen düşünje döredi. Bir hojalygy dargadyp başlasalar oňa “Artygyň harmanyna döndi” diýýärdiler.
Şol filmde Gandym aganyň aýdan sözi-de ganatly jümlä öwrüldi. Ol Artyk bilen Aýnanyň toýuna barýarka: “Aýnany kim alsa, şol alsyn. Bize toý bolsa bolýar” diýipdi.
“Aýgytly ädim” – ylym
Eser etnorgaf alymlar üçin, geçen asyryň başyndaky türkmen durmuşyny öwrenmekde, möhüm çeşme bolup hyzmat etdi.
,,Aýgytly ädimiň” çeper dili filolog alymlara köp maglumat berdi. Türkmen diliniň dürli ugurlaryny öwrenmekde, aýdylýan pikire delil getirmekde, ol gymmatly serişde boldy.
Romandaky ýatda galan käbir jümleler:
«Gijeki maýdalap ýagan ýagyş daňa golaý diňdi. Çygly şemal asmanyň buludyny öz ugruna bakan kowup gitdi. Gögüň ýüzi çüýşe ýaly durylandy.»
«Garaňky ýorganyny üstünden serpip, gara ýer ýeňillik bilen dem aldy. Ýer ýüzünden goýry, çalymtyk bug göterildi.»
«Ulgam-ulgam gumlaryň, aňňat-aňňat çölleriň üstünden taýyp gelýän pessaý şemal çaly-çerkezleriň, çogan-ýowşanlaryň, gülli-gülälekli gök otlaryň çygly, ýakymly ysyny getirdi.»
Eseriň dili diňe alymlara däl, eýsem türkmen dilini hem edebiýatyny öwrenmek isleýän her bir okyja gowy mekdep bolup hyzmat etdi.
Häzirki wagtda dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýan türkmenler “Aýgytly ädimi” okap, öz ene dilini kämilleşdirýänini aýdýarlar.
15-nji mart şol belli eseri döreden Berdi Kerbabaýewiň doglan günüdir. Ol 1894-nji ýylda dünýä inipdi.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Birleşen Milletler guramasynyň Demirgazyk Koreýa boýunça ýörite wekili, bu ýurdyň ilatynyň 3-den bir böleginiň açlykdan ejir çekýändigini aýdyp, bu ýagdaýayň gaty ýaramazdygyny belläpdir.
Bu baradaky maglumatda 24 million adamdan ybarat represiw režimli Demirgazyk Koreýanyň ýadro programmasy zerarly, bu ýurda berlen halkara kömeginiň möçberiniň azalmagynyň, azyk ýetmezçiliginiň emele gelmegine getirendigi aýdýlýar.
Dermirgazyk Koreýanyň häkimiýetleri bu raportdaky maglumatlaryň ýalandygyny aýdýarlar.


text:
Resmi Duşenbe Özbegistanyň hökümetini Täjigistany ykdysady üzňelige salmak synanyşygynda aýyplady. Daşkent bolsa Täjigistanyň aýyplamalaryny esassyz diýip atlandyrdy.
Bu iki goňşy ýurduň arasynda özara gapma-garşylyklar güýjeýärkä, Özbegistan Täjigistan bilen, hususan-da energiýa söwdasyna we demirýol gatnawyna degişli, käbir çäklendirmeleri girizdi.
Özbegistanyň premýer-ministri Şawkat Mirziýew çarşenbe güni eden çykyşynda öz çäklerinden Täjigistana tarap türkmen gazynyň tranzit edilmeginiň hem mümkin däldigini aýtdy. Özbek resmisi muny gazgeçiriji sistemanyň aýratynlyklary bilen düşündirdi.
Täjigistan bilen Özbegistanyň arasyndaky gapma-garşylyklar Türkmenistanyň Täjigistan bilen ykdysady gatnaşyklaryna nähili täsir ýetirip biler? Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa Merkezi Aziýa boýunça bilermen, Moskwadaky Syýasy barlaglar institutynyň analitigi Aždar Gurdow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Täjigistan bilen Özbegistanyň arasyndaky gapma-garşylyklara näme sebäp bolýar we bu ýagdaý regionyň beýleki ýurtlaryna täsir ýetirip bilermi?
Aždar Gurdow: Özbegistan bilen Täjigistanyň arasynda güýçlenmek tendensiýasyna eýe bolan bu konfliktiň, regionyň beýleki ýurtlarynyň bähbitlerine hem degýänligine şübhe ýok. Ýurtlaryň hökümet resmileriniň hakykaty ret etmäge çalyşýanlygyna garamazdan, bu konfliktiň düýbünde syýasy sebäpler ýatyr.
Türkmenistan 1990-njy ýyllardan bäri Täjigistan bilen ykdysady gatnaşyklaryny güýçlendirip, özüniň ýangyç we elektrik energiýa serişdeleri üçin bazar edinmäge çalşyp gelýär. Emma Aşgabadyň bu ymtylmalaryna Daşkendiň islegsizligi böwet bolýar. Özbegistanyň häzirki syýasy elitasy özüne bäsdeş bolup biljek hiç bir ýurduň Täjigistanyň bazarynda ornaşmagyny islemeýär. Häzirki wagtda Daşkent Täjigistana basyş etmek bilen Duşenbäni, elektrik toguny işläp çykarmak üçin öz gidroelektro-stansiýalaryny gurmak planlaryndan el çekdirmek isleýär.
Azatlyk Radiosy: Özbegistanyň premýer-ministri Şawkat Mirziýew Täjigistana türkmen gazynyň akdyrylmagyna mümkinçilik ýok diýdi. Türkmen gazynyň Özbegistanyň üstünden Täjigistana akdyrylmagy üçin tehniki taýdan mümkinçilik barmy?
Aždar Gurdow: Tehniki taýdan mümkinçilik, edil häzir bolmadyk halatynda-da, bu uly bir problema bolmazdy, sebäbi Özbegistanda syýasy isleg dörän ýagdaýynda häzirki gazgeçiriji sistemany uly bolmadyk gurluşyk arkaly giňeltmäge mümkinçilik bar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, türkmen gazyny Täjigistana akdyrmak üçin edil şu wagt tehniki taýdan mümkinçilik ýok, şeýlemi?
Aždar Gurdow: Bu kyn sowal, muňa takyk jogap bermek üçin Özbegistanyň gazgeçiriji sistemasynyň ähli aýratynlyklaryna belet bolmaly. Emma, meniň pikirimçe, mümkinçilik bolmaly. Sebäbi gaz geçirýän sistema dürli ýerlerden çekilen köp sanly turba ýollaryny öz içine alýar we olar özara baglanyşdyrylýar. Şeýlelikde bu meselede taraplaryň çynlakaý işe girişmäge isleginiň ýokdugyny aýdyp bolar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen Täjigistan özara gaz söwdasy barada şu çaka çenli gepleşik geçiripmidi?
Aždar Gurdow: Hawa, ençeme sapar. Bu tema ikitaraplaýyn gepleşiklerde mydama gozgalýar. Käbir maglumatlara görä, türkmen gazyny, elektrik energiýasyny we nebit önümlerini Täjigistana Özbegisatanyň daşyndan geçýän ýollardan, hatda Owganystanyň üstünden aşyrmak mümkinçiliklerine hem garalýar. Emma, meniň pikirimçe, bu örän gymmat we ykdysady taýdan bähbitsiz bir ýol bolup biler. Bellenmeli ýene bir mesele – ýurtlaryň arasyndaky haryt dolanyşygyna degişli. Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygynyň 2-3%-i Täjigistanyň paýyna düşýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan Täjigistana elektrik toguny satýar. Özbegistanyň Täjigistan bilen ykdysady gatnaşyklaryny çäklendirmegi Türkmenistanyň elektrik togunyň eksportyna täsir ýetirip bilermi?
Aždar Gurdow: Meniň pikirimçe, ýetirip biler. Emma elektrik energiýasynyň ýetmezçiligi, gaz ýetmezçiligine garanda, Duşenbe üçin onçakly kynçylyk däl, sebäbi Täjigistan elektrik toguny özi hem öndürýär.


text:
Pakistanda 11-nji maýda geçiriljek parlament we ýerli saýlawlaryň bosagasynda dalaşgärlere edilýän hüjümler dowam edýär.
Pakistanyň polisiýasy anna güni Demirgazyk Weziristan welaýatynyň Miran Şah şäherinde saýlawlara dalaşgärlerden dördüsiniň ofisiniň golaýynda amala aşyrylan partlamada azyndan üç adamyň ölendigini habar berdi. Ýöne bu wakada saýlawlara dalaşgärleriň özüne zyýan ýetmändir.
Şol gün ýurduň Kuetta şäherinde-de Pakistan Halk partiýasynyň ofisiniň golaýynda amala aşyrylan başga bir partlamada bäş adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Penşenbe güni Pakistanyň Punjab welaýatyndaky Multan şäherinde-de näbelli ýaragly adamlar saýlawlar bilen bagly üýşmeleňe hüjüm edip, ýurduň ozalky premýer-ministri Ýusuf Reza Gilaniniň ogly Haýder Gilanini alyp gaçdylar.
Haýder Gilaniniň ykbaly barada henizem hiç hili maglumatyň ýoklugy aýdylýar.


text:
ADSL
ADSL (Inlisçe: Asymmetric Digital Subscriber Line), Asimmetrik Öyjikli Abonent Ugry, döwrümizde internet birikmesi üçin in köp ulanylyan baglanyş tilsimidir. Bir paylayjy (splitter) , bir telefon liniyasy bilen ADSL baglanşygyna we gelyan janlara rugsat beryar. ADSL esasan merkezi bekedinden 4 kilometrden uzakda bolmadyk aralyklara birikdirilip bilner. Yöne kabellerin hiline göra 8 kilometre çenli baryp biler. Telefon beketleri adaty telefon liniyasy üçin umumy başga bir yygylyk paylayjysynyn ses band signalyny ayyryan yeri Öyjikli Abonent Ulgamy baglanyş köpeldijisi/paylayjysy (Digital Subscriber Line Access Multiplexer) -nda gutarar. ADSL bilen iberilen datalar adat boyunça telefon edarasynyn data liniyasy boyunça amala aşyrylyar we sonunda internet protokol ulgamyna barar.
Asimmetrik sözi, data alyş-beriş tizliginin, ibermek we alyş üçin den daldigini aydyar. Abonentin data alyş tizligi, iberiş tizliginden yokary bolyar.
Hazir ösen yurtlarda ADSL2 hem ulanylyar. Bu (Extended bandwidth Asymmetric Digital Subscriber Line) ADSL-in has kamil görnüşidir. ADSL2 ADSL-in iki esse tizligindedir. ADSL 12Mbit/sek tizlikde işlap bilyan bolsa ADSL2 24Mbit/sekunda çykyp bilyar.


text:
Aşgabat, 1-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň uly üstünliklere beslenen 2014-nji — bedew ýyly tamamlanyp barýar. Ýene sähel salymdan biz ata Watanymyzy ösüşleriň täze belentliklerine alyp barjak 2015-nji ýyly ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşylarys.
Gündogar müçenamasyna laýyklykda, täze — 2015-nji ýyl goýun ýyly. Asudalygyň, abadançylygyň we rysgal-berekediň ýyly bolan goýun ýyly, goý, siziň her biriňize uly üstünlikler getirsin!
Biz 2014-nji ýylda berkarar döwletimiziň at-abraýyny, mähriban halkymyzyň şan-şöhratyny arşa göteren giň gerimli işleri amala aşyrdyk.
Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmek, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak bilen bagly wezipeleri üstünlikli çözmek boýunça oňat netijeleri gazandyk. Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda ýokary sepgitlere ýetdik.
Eziz Diýarymyzda köp sanly fabrikler, önümçilik desgalary, medeni-durmuş maksatly binalar gurlup, ulanmaga berildi.
Biz ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny, döwrebap obadyr şäherleri gurmak boýunça giň gerimli durmuş taslamasyny amala aşyrmagy dowam etdik. Bu strategik maksadymyzyň ýerine ýetirilmegi oba we şäher ilaty üçin has amatly durmuş şertlerini döretmäge mümkinçilik berer.
Bu bolsa, biziň «Döwlet adam üçindir!» diýen şygarymyzyň üstünlikli amala aşyrylýandygyna, adam baradaky aladanyň döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan esasy ugruna öwrülýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Sebitiň binagärlik dürdänesi atlandyrylýan paýtagtymyz Aşgabat şäheri giň gerim bilen ösdi we has gözelleşdi. Şäherde täze, döwrebap binalar güýçli depginler bilen guruldy.
«Gazagystan—Türkmenistan—Eýran» halkara demir ýolunyň türkmen-eýran böleginiň ýaňy-ýakynda işe girizilmegi dünýä ýaň salan ajaýyp taryhy waka boldy. Biz şular ýaly iri senagat we medeni-durmuş maksatly desgalary gurmagy mundan beýläk-de giň gerim bilen dowam ederis.
Geçip barýan ýylda obasenagat toplumynda hem netijeli işler alnyp baryldy. Merdana gallaçylarymyz döwlete 1 million 200 müň tonnadan hem köp guşgursak bugdaý hasylyny tabşyrmagy başardylar.
Pagtaçylarymyz hem «ak altynyň» bol hasylyny öndürip, Watan harmanyna 1 million 100 müň tonnadan gowrak pagta hasylyny tabşyrdylar.
Ýurdumyzda saglyk, ylym-bilim, sport ulgamlaryny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler il-ýurt bähbitlerine hyzmat edýär. 2014-nji ýylda saglygy goraýyş ulgamynda giň gerimli özgertmeler amala aşyryldy.
Bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, ýaş nesillere berilýän bilimiň hilini dünýä ölçeglerine laýyk kämilleşdirmek boýunça hem netijeli işler durmuşa geçirildi.
Tamamlanyp barýan ýylda biz ýurdumyzda sporty we bedenterbiýäni ösdürmek boýunça hem giň gerimli işleri alyp bardyk. Nesip bolsa, 2017-nji ýylda paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýokary derejede we guramaçylykly geçireris.
Bitarap Watanymyzyň halkara gatnaşyklar ulgamyndaky orny hem barha ýokarlanýar we möhüm ähmiýete eýe bolýar.
2014-nji ýyl döwletimiz üçin halkara hyzmatdaşlygynda örän netijeli ýyllaryň biri boldy. Şu ýylyň baharynda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň — EKOSOS-yň mejlisinde Türkmenistan 2014—2016-njy ýyllarda bu abraýly Guramanyň ösüş maksady bilen Ylym we tehnika baradaky toparynyň, şeýle hem 2014—2017-nji ýyllar üçin Durmuş ösüşi toparynyň agzalygyna saýlandy. Bu wakalar Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň halkara abraýynyň barha ýokarlanýandygyny aýdyň görkezýär.
Geçip barýan ýylda ýurdumyzda kosmos ulgamyny ösdürmek boýunça netijeli işleriň alnyp barlandygyny hem bellemek isleýärin.
Nesip bolsa, täze ýyl biz öz milli emeli hemramyzy älem giňişligine çykararys. Bu bolsa, berkarar döwletimiziň, mähriban halkymyzyň taryhynda örän buýsandyryjy wakadyr!
Ýurdumyzda telekeçilerimiziň bitirýän işleri, gazanýan üstünlikleri hem guwandyrýar. Ata Watanymyzy ýokary depginler bilen ösdürmek, ykdysadyýetimizi pugtalandyrmak ugrunda zähmetsöýer halkymyzyň alyp barýan beýik işlerine telekeçilerimiz mynasyp goşant goşýarlar.
Eziz watandaşlar!
2014-nji ýylda milli medeniýetimizi ösdürmek boýunça hem giň gerimli işler alnyp baryldy. Daşoguz welaýatynda Medeniýet hepdeligini halkara derejesinde üstünlikli geçirdik. Biz medeniýet ulgamyny ösdürmäge geljekde hem aýratyn üns bereris.
Tamamlanyp barýan ýylda beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygyny halkara derejesinde giňden belläp geçdik. 2014-nji ýyl halkara derejesinde «Magtymgulynyň ýyly» diýlip yglan edilmegi halkymyzyň milli gymmatlyklarymyza, ruhy we medeni mirasymyza guwanjyny has-da artdyrdy.
Biziň ýurdumyz türki dilli döwletleriň özara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge hem mynasyp goşant goşýar. Ýakynda «TÜRKSOÝ» halkara guramasynyň gadymy Mary şäherini 2015-nji ýylda «Türki dilli döwletleriň medeni paýtagty» diýip yglan etmegi bolsa, şöhratly taryhymyza buýsanjymyzy artdyran ýene-de bir ajaýyp waka boldy.
Nesip bolsa, 2015-nji ýylyň güýzünde Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Ýaşulularyň nobatdaky maslahatyny geçireris. Ýurdumyzyň ýaşululary bilen ata Watanymyzyň has-da gülläp ösmegi ugrunda mundan beýläk-de amala aşyrmaly işlerimiz barada maslahat ederis.
Geljek ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky» rezolýusiýany kabul edenine 20 ýyl dolýar. Ýaşulularyň Lebap welaýatynda geçirilen maslahatynda Watanymyzyň Bitaraplyk derejesine buýsanjymyzyň nyşany hökmünde, 2015-nji ýyl «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edildi.
Bu şanly waka mynasybetli geçiriljek çäreler Bitarap döwletimiziň Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünlikleriniň ajaýyp dabarasyna öwrüler.
Eziz watandaşlar!
Ýagşy umyt-arzuwlar bilen garşy alýan 2015-nji ýylymyzyň hem merdana halkymyzyň yhlasly zähmeti netijesinde ägirt uly, tutumly işleriň amala aşyrylýan ýyly boljakdygyna berk ynanýaryn.
Täze ýylda berkarar Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen giň gerimli maksatnamalarymyzy üstünlikli amala aşyrmakda bize halkymyzyň egsilmez zehini, mizemez agzybirligi, zähmetsöýerligi güýç-kuwwat berer.
Eziz watandaşlar!
Mähriban halkym!
Ýene-de sanlyja minutlardan biz Täze — 2015-nji ýyla gadam basýarys.
Goý, täze ýyl eziz Watanymyz üçin üstünlikli, mähriban halkymyz we her bir maşgala ojagy üçin rysgal-döwletli, bereketli hem-de düşümli ýyl bolsun!
Maşgala ojaklaryňyzda Täze ýylda hem agzybirlik bagtyýarlyk, abadançylyk we rowaçlyk höküm sürsün!
Täze — 2015-nji ýylyňyz gutly bolsun, eziz watandaşlar!


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 26-njy oktýabrda geçirilen bilelikdäki mejlisinde “Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň kärhanalarynyň işiniň düşewüntliligini ýokarlandyrmak we öndürilýän önümleri ýerlemek boýunça döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.
“Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň garamagyndaky kärhanalarda dünýä meşhur türkmen el halylaryny dokamakda örän gymmatly çig mal bolan saryja goýnunyň ýazky gyrkymynyň ýüňi peýdalanylýar. Bu çig mal ýuwup arassalamak üçin ýüňi ilkinji gezek gaýtadan işleýän Marydaky kärhana iberilýär, soňra bolsa “Argaç” önümçilik ýüň- egirme birleşiginde ýokary hilli ýüplük taýýarlanylyp, haly dokamakda ulanylýär.
Türkmenistanyň Prezidenti ýurduň haly önümleriniň eksport möçberlerini artdyrmagyň zerurdygyny belledi we saryja goýunlarynyň artyk galan ýüňlerini “Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň üsti bilen daşarky bazarda ýerlemek baradaky teklibi oňlady.


text:
Wankuwerde dowam edýän gyşky olimpiýa oýunlarynda 10 kilometrlik biatlon ýaryşynda Fransiýanyň ýygyndy komandasy ikinji altyn medaly aldy. Ýeňşi Wensan Je gazandy. Ikinji orunda norwegiýaly Emil Hegle Swendsen, üçünji orunda horwatiýaly Ýakow Fak.
3 müň metr aralyga konkide tapmak boýunça ýaryşda çehiýaly Martina Sablikowa altyn medal aldy. Kümüş medala germaniýaly, bürünç medala kanadaly sportsmenler mynasyp boldy.
Ýaryşyň üçünji güni figuralaýyn iki bolup typmak boýunça ýaryşlar başlanar. Aýallaryň arasynda hokkeý oýny ABŞ - Hytaý, Finlýandiýa-Orsyet komandalarynyň arasynda geçiriler.


text:
“Pussy Riot” toparynyň türmedäki agzasy Mariýa Alýohina Russiýanyň Perm regionyndaky zähmet lagerinden ýurduň Nižniý Nowgorod regionyndaky başga bir türmä geçirildi.
Russiýanyň Nižniý Nowgoroddaky Temmi beriş merkezleriniň federal gullugynyň sözçüsiniň duşenbe güni žurnalistlere beren maglumatynda, Alýohinanyň regiona barandygy mälim edildi.
Alýohinanyň Russiýanyň başga bir türmesine geçirilýändigi baradaky maglumatlar, eýýäm, iýul aýynyň ortalarynda peýda bolupdy.
Geçen aý Alýohinanyň aklawçysy Oksana Darowa, müşderisiniň başga türmä geçirilýändigi we näme sebäpden geçirilýändigi barada ne özüne, ne-de müşderisine maglumatyň berilendigini aýtdy.
“Pussy Riot” toparynyň agzalary Mariýa Alýohina we Nadežda Tolokonnikowa "dini ýigrenje esaslanýan huligançylykda" aýyplanyp iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdiler.
Olar 2012-nji ýylyň fewral aýynda Moskwanyň Prawoslaw kilisesinde prezident Wladimir Putine garşy ýerine ýetiren kinaýaly aýdymyndan soň tussag edilipdiler.


text:
Anna güni Meksikanyň paýtagty Mehiko şäheriniň administrasiýasynyň ýörite komissiýasy Azerbaýjanyň ozalky awtoritar prezidenti Geýdar Aliýewiň bu şäherdäki ýadygärligini aýyrmak baradaky teklip bilen çykyş etdi.
Geýdar Aliýewiň ýadygärligi Meksikanyň paýtagtynyň merkezi bulwarynda ýerleşýär. Şäher administrasiýasynyň ýörite komissiýasynyň agzasy Gabriel Guerra bu ýadygärligi şäheriň merkezinden başga ýere göçürmekligi teklip edýändiklerini aýtdy.
Azerbaýjan bu ýadygärligiň ýerleşýän ýeri bolan Çapultepek parkynyň durkuny täzelemek işi üçin millionlarça dollar harç edipdi.
Azerbaýjanyň hökümeti Geýdar Aliýewiň ýadygärliginiň Mehiko şäheriniň merkezinden aýrylmagynyň bu iki ýurduň gatnaşyklaryna ýaramaz täsir etjekdigini aýdyp, duýduryş berdi.


text:
Hytaýyň günorta-günbataryndaky halas ediş işgärleri ýer titremede ýumrulan jaýlaryň arasynda gysylyp galan adamlary hasal etmek üçin tagalla edýärler. 3-nji awgustda Hytaýyň günorta-günbatarynda bolan bu tebigy hadysada azyndan 400 adam öldi, şeýle-de 1 müň 800-den gowragy ýaralandy.
Halas ediş işgärleri ýurduň çetki Ýunnan welaýatynda we onuň goňşusy Guizhou we Sinşuan welaýatlarynda gazuw işlerini amala aşyrýarlar.
Ýöne güýçli ýagan ýagşyň netijesinde regionyň daş düşelmedik ýollary geçilmesi kyn palçykly ýollara öwrülip, sebite halas ediş serişdeleri, çadyrlary we gumanitar kömekleri ugratmaklygy kynlaşdyrdy.
Hytaýyň döwlet metbugaty 6,1 bal derejesinde bolan ýer sarsmada 12 müňden gowrak binanyň ýumrulandygyny we 30 müň töweregine zeper ýetendigini habar berýär.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň “Obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin” Milli Maksatnamasyna laýyklykda ýurduň sebitlerinde alnyp barylýan gurluşyklar, edilýän işler sanardan köp. Gurluşyklar esasan welaýat merkezlerinde alnyp barylýar. Gurluşyklaryň sanawyna administratiw jaýlar, tekstil fabrikleri hem girýär.
Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynyň ozalky miweçilik sowhozynyň ýaşaýjysy Ogulnaryň aýtmagyna görä, geçen asyryň 89-90-njy ýyllarynda obany özgertmek maksady bilen Moskwanyň gurluşyk we arhitektura institutlarynyň birinden ýörite arhitektor çagyrylyp, obanyň arhitekturasy çyzga geçirilipdir. Şol çyzgyda her bir hojalygyň mellek ýeri, mekdebiň, keselhananyň, çagalar ýasli-baglarynyň, klubuň, kitaphananyň, medeniýet öýüniň, dermanhananyň ýerleşmeli ýerleri takyk görkezilip, munuň üçin ýörite ýerler ölçelip taýyn edilipdir. Emma gurluşyklara başlanmanka Soýuz dargap, bu proýektler durmuşa geçmän galypdyr.
1992-nji ýylda Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň, oba ýaşaýjylaryna mellek ýerlerini bermek barada görkezme berilmegi bilen, çyzga geçirilen mellek ýerleri artykmajy bilen ilata paýlanyp berlipdir. Medeni maksatlar üçin niýetlenen meýdançalar bolsa obanyň ortasynda birnäçe ýyllar bäri boş durupdyr. Döwlet tarapyndan ünsden düşürilen ýasli-baglaryň, klublaryň, kitaphanalaryň ýapylmagy bilen olaryň jaýlary oba ýaşaýjylaryna satylyp, hökümet edaralaryna niýetlenen desgalar hojalyk jaýlaryna öwrülipdir. Täze binalaryň gurluşygy barada hiç bir meýilnama bolmansoň, oba arçynlary medeni ojaklaryň gurluşygy üçin niýetlenen boş ýerleri hem oba ýaşaýjylaryna satyp ugrapdyrlar. Ummasyz çykdajy çykarylyp taýynlanan arhitektura çyzgysynyň bolsa nirä düşeni hem belli däl.
Häzir obada 600 orunlyk mekdepde 1500 çaga okaýar, ýasli-baglar ýok. Meýdanlarda zähmet çekýän eneler öz çagalaryny öýde, hiç bir gözegçiliksiz goýup gitmeli bolýarlar, käte bolsa ýanlary bilen ekin meýdanlaryna alyp gidýärler. Pagtanyň kölegesinde çagasyny ýatyryp, pagta ýygýan zenanlar az däl, eneleriň kösençligini hiç zat bilen deňär ýaly däl. Obalarda gurluşyklaryň haçan başlanyp, haçan gutaryp, haçan enelere hözir berjegini hiç kim bilenok.
Welaýatyň Sakarçäge etrabyndan öý hojalykçy Oraztäç bolsa öz obalarynyň zenanlarynyň çagalaryny 8-9 kilometrlik ýol geçip, etrap merkezindäki çagalar baglaryna ýerleşdirýändiklerini gürrüň berýär. Onuň aýtmagyna görä, eneler öz çagalarynyň aň-düşünjesiniň ösmegini, gözýetiminiň giňemegini, jemgyýetiň terbiýesini almagyny, okuwa taýýarlykly barmagyny isleýärler. Oba ýerlerinde eneler bu mümkinçiliklerden doly mahrum bolanlygy üçin ýörite awtobuslary kireýine tutup, öz çagalaryny her gün etrap merkezindäki ýasli-baglara ugradýarlar.
Şeýle eneleriň sanawynda köp çagaly, ýekelli eneler hem bar. Olara öýde çagalara seretmek ýeňil düşmänsoň, çagalaryny etrap merkezindäki çagalar baglaryna ugradýarlar. Ýöne welin, beýle mümkinçilik hem ähli hojalyklara başardyp duranok. Bir ýandan maddy ýetmezçilik, ikinji bir tarapdan bolsa ähli oba çagalaryny kabul etmäge şäherleriň, etrap merkezleriniň çagalar baglarynyň mümkinçiligi-de ýok. Bu ýerde hem çagany tanyş-biliş bilen ýerleşdirmeli bolýar.
Ýurtda gurluşyk ugrunda edilýän işler az däl. Alnyp barylýan gurluşyklaryň möhümligini hem biri-birinden yza goýar ýaly däl. Ýöne welin, oba ýerleri, hatda bir näçe etrap merkezleri hem çagalar üçin ýasli-baglaryna mätäç. Bu ugurdan köp gürrüň edilse-de, bitirilýän anyk iş ýok. Eneler diňe umydigär bolup ýaşaýarlar, kyn şertlerde çaga ösdürip ýetişdirýärler. Ozalky satylan çagalar baglarynyň yzyna gaýtarylyp alynmagy barada mesele gozgalsa-da bolman durmajakdygy hakda eneler gürrüň berýärler.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy.


text:
Häzir Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda iň haýal internet Türkmenistanda diýip, dünýäde internetiň tizligi boýunça barlag geçiren Amerikanyň “Pando Networks Faýl” alyş-çalyş gullugynyň eýesi aýdýar. Ortaça tizlik dünýä boýunça sekundda 580 kilobit bolsa, bu görkeziji Türkmenistanda ortaça 72, Özbegistanda 73, Eýranda 74 kilobite deňdir.
Azatlyk Radiosy bu barada Aşagabatda ýaşaýan aktiwist, "Agzybirlik" halk hereketiniň egindeş başlygy Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Nurberdi, siz ýurt içinde oturan adam hökmünde aýtsaňyz, Türkmenistanda Internet nähili ýagdaýda, ýurtda internet hyzmatynyň hili gowulanýarmy?
Nurberdi Nurmämmet: Ýurtda internet hyzmatlaryny hödürleýän iki sany prowaýder bar, olaryň biri “Altyr asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasy, beýlekisi “Türkmentelekom”. Bularyň ikisem döwlete degişli edara. Şeýle-de ýurdumyzda internet kafeleri hem bar, emma internetiň hili hem tizligi ýaramazlygyna galýar.
Azatlyk Radiosy: Siziňçe, Türkmenistanda internetiň hiliniň, tizliginiň gowulanyp gidibermezliginiň sebäbi nämede?
N. Nurmämmet: Munuň birnäçe sebäbi bar. Internetiň hiliniň ýaramazlygynyň ilkinji nobatda tehniki sebäpleri bar. Mysal üçin, “Altyn asyryň” interneti mobil aragatnaşygy arkaly hödürlenýär. Emma bu kärhanananyň gaýtadan iberiji enjamlarynyň ýaýrawy diňe ýurdumyzyň gyrak-bujaklarynda däl, hatda Aşgabadyň içinde-de çäkli. şol sebäpden Aşgabadyň içinde-de internete girip bolmaýan ýerleri bar. “Türkmentelekomuň” internet hyzmatyndan diňe telefon kabelleriniň üsti bilen peýdalanyp bolýar. Emma Aşgabadyň telefon kabelleriniň köpüsi suwuň çinde ýa-da çygda ýatansoň, olaryň tehniki ýagdaýy pes.
Azatlyk Radiosy: Nurberdi, Türkmenistanda internet näme üçin ösüp-örňäp gidiberenok, oňa näme päsgel berýär? Bu ýerde nähili sebäp ýa sebäpler bar?
N. Nurmämmet: Meniň pikirimçe, Türkmenistanda internetiň ösmänliginiň we ösmeýänliginiň sebäbi ýeke sebäbi bar, ol syýasy sebäp: Türkmenistan ýapyk ýurt. Onuň açylmagy üçin döwlet tarapyndan alnyp barylýan iş görnenok. Döwlete ýurduň entägem ýapyk ýagdaýda bolany gerek borly. Ýogsa, ýurduň içindenem, daşyndanam internetiň hilini gowulamagy öz üstüne aljaklary tapsa bolardy. Olar täze-täze öýjükli aragatnaşyk kärhanalaryny hem gurnardylar. Emma bizde tersine, ýokary hilli işläp bilýän MTS kompaniýasynyň işiniň togtadylanyna bir ýyla ýakyn wagt boldy. Ýöne onuň ýeri entägem hoňkaryp dur. Internetde Türkmenistan barada obýektiw hem tankydy makalalar bilen çykyş edýän websaýtlaryň baglanmagy hem döwletmiziň internete bolan garaýşyny görkezýär. Ýurdumyzda internet arkaly döwlet edaralaryna, kärhanalaryna çykyp bolmaýanlygy hem şol garaýşyň netijesi bolsa gerek.
Azatlyk Raldiosy: Nurberdi, Türkmenistanda ýygy-ýygydan prezident derejesinde internet barada gürrüň edilýär. Bu gürrüňlerden nähili netije çykarylýar?
N. Nurmämmet: Ýalňyşmasam, türkmen hökümeti mundan bir ýyl gowrak öň öz işini elektoron hökümet esasynda gurnamaga borçlandy. Şondan bäri geçen wagt içinde men şu ugurda edilen suwytly bir işi gördüm diýip biljek däl. Ýaňy men döwlet edaralaryna hem kärhanalaryna internet arkaly çykyp bolmaýandygyny aýtdym. Ýöne şol kärhanalarda internet ulanylýarmyka beri diýen sorag hem döreýär. Meniň pikirimçe, ol ýerlerde internet ulanylanok, ulanyljagam bolanok. Şu ýagdaýlarda ýurdy dolandyrmagam, eadaralary dolandyrmagam örän kyn, kyn boljagam belli. Biz şu ugurda beýleki ýurtlardan gaty yzda galýarys.
Azatlyk Radiosy: Internetiň şeýle ýagdaýda bolmagy ýurduň ilatyna, adam hukuklaryna nähili täsir ýetirýär?
N. Nurmämmet: Bu ýagdaý ýurduň ilatyna diňe otrisatel täsir edýär. Adamlar özleriniň maglumat almak we maglumat bermek hukuklaryndan peýdalanyp bilmeýärler. Adamlar öz işlerini guranmakda hem kän kynçylyk çekýärler. Meselem, kiçi kärhanada işleýänler, söwda edýänler hem internetiň häzirki ýagdaýyndan kösençlik çekýär.


text:
Orsýetiň goranmak ministri Sergeý Şoýgu Moskwada howpsuzlyk maslahatynda NATO-Orsýet geňeşiniň 20-nji aprelde iki ýyldan hem köpräk döwrüň içinde geçen ilkinji duşuşygy Kremliň NATO we Ýewropa Bileleşigi bilen aradaky gatnaşygynda "optimizm döretmedi" diýdi.
Şoýgu bu beýanaty 27-nji aprelde Orsýetiň Goranmak ministrliginiň guramagynda geçirilýän Halkara howpsuzlygy boýunça 5-nji Moskwa maslahatynda etdi.
Orsýetiň goranmak ministri: "Orsýetiň NATO we Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlar bilen aradaky harby hyzmatdaşlygyň doňdurylmagyna biz günäkär däl" diýdi.
NATO Orsýetiň Ukrainadaky harby interwensiýasyna, şeýle hem onuň Ukrainanyň Krym ýarymadasyny bikanun özüne birikdirmegine jogap edip, 2014-nji ýylyň 1-nji aprelinde Orsýet bilen bolan praktiki hyzmatdaşlygy birtaraplaýyn doňdurdy.
NATO-Orsýet geňeşi howpsuzlyk meseleleri we umumy proýektler, şol sanda ýadro ýaraglarynyň ýaýradylmazlygy, terrorizme we halkara neşe gaçakçylygyna garşy hyzmatdaşlyk babatda pikir alyşmak üçin 2002-nji ýylda döredildi.
Bu geňeşiň 20-nji aprelde geçen duşuşygy 2014-nji ýylyň 1-nji aprelinden bärde geçen ilkinji duşuşykdyr.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň baş sekretary Lamberto Zannieriň duşuşygy hem 27-nji aprele planlaşdyrylan.
Bularyň duşuşygynda esasy tema Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Ukrainadaky ýörite gözegçilik missiýasy bolar. Missiýanyň işi Minsk ylalaşygynda baglaşylan atyşyklary bes etmek baradaky geleşigiň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmek.
Zannier özüniň Lawrow bilen Orsýet bilen NATO-nyň we Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklar hakda hem gürleşmeginiň mümkindigini aýtdy.
Bu aralykda Eýranyň goranmak ministri Hoseýn Dehganyň hem Şoýgu bilen howpsuzlyk maslahatynyň gapdalynda duşumagy planlaşdyrylýar.
Habarlarda olaryň Tähranyň Orsýetden harby uçarlary we tanklary satyn almak mümkinçiligi hakda gürleşjekdigi aýdylýar.


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi özüniň Ermenistandaky howa bazasyny güýçlendirmek üçin has köp harby serişdeleri ýerleşdirendigini yglan etdi.
Ministrligiň 21-nji dekabrda beren maglumatyna görä, ermeni paýtagty Ýerewanyň golaýyndaky baza jemi alty sany hüjüm ediji we transport dikuçarlary iberilipdir.
Şeýle-de, maglumatda “Mi-24” we “Mi-8” kysymly dikuçarlaryň Orsýetiň günortasyndaky Krasnodar regionynda ýerleşýän harby bazadan Ermenistanyň Erebuni sebitindäki howa baza geçirilendigi nygtalýar.
Şu ýylyň dekabr aýynyň başynda hem Orsýet Ermenistandaky howa bazasyna ýedi sany dikuçary iberipdi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen basketbolçylary çärýek finala çykdylar
Phuket, 17-nji noýabr (TDH). Şu gün türkmen basketbolçylary kenarýaka oýunlarda Maldiw adalarynyň ýygyndy toparyndan üstün çykyp, möhletinden öň «3x3» basketbol bäsleşiginde Aziýanyň iň güýçli sekiz toparynyň arasynda mynasyp ornuny üpjün etdi.
«A» topara türkmen türgenleri bilen birlikde Omanyň, Owganystanyň, Bangladeşiň, Maldiw adalarynyň we Kataryň ýygyndy toparlary girdiler. Biziň basketbolçylarymyzyň ilkinji duşuşygynda Omanyň toparyndan (13:14) hasabynda ýeňlendiklerini, ikinji duşuşygynda özlerini ele alyp, 2012-nji ýylda Hytaýda geçirilen kenarýaka Aziýa oýunlarynda ýeňiji bolan Owganystanyň ýygyndysyny ýeňmegi başarandyklaryny ýatladýarys.
Özüne-de Hytaý Aziadasynyň final ýaryşynda owganystanlylar şonda kümüş medala mynasyp bolan hut türkmen basketbolçylaryndan «altyn» medaly almagy başardylar. Ine, indi bolsa biziň watandaşlarymyzyň ýeňiş gazanmakda öwezini dolmaga nobaty geldi. Şunda ýurdumyzyň ýygyndy topary garşydaşlaryndan 10:7 hasabynda ynamly üstün çykyp, beýleki garşydaşlarynyň öňünde özlerini iň oňat tarapdan görkezdiler. Mysal üçin, Orazmyrat Esenowyň tälim berýän şägirtleriniň okgunly hereketleriniň garşysyna durup bilmedik Maldiw adalarynyň ýygyndy topary bilen şu gün geçirilen duşuşygyň öň ýanynda üstünlikli netijeler gazanyldy. Ol bolsa 20:12 hasabynda gazanylan ýeňşiň esasynda öz garşydaşlaryna hiç hili mümkinçilik bermedi.
Çärýek finalda öz orunlaryny üpjün etmek bilen, türkmenistanlylar Kataryň topary bilen şu günüň ikinji tutluşygynda öz ähli başarnyklaryny görkezmän, eýsem, oýun wagtyny «öýdäki» ýaryşlarda bäsdeşleri bilen ýaryşmak üçin peýdalandylar.
18-nji noýabrda biziň basketbolçylarymyz ýarym finala çykmak ugrunda sportuň bu görnüşinde Aziýanyň iň güýçli komandalarynyň biri bolan Hindistanyň ýygyndy topary bilen bäsleşdi.
Aziýanyň kenarýaka oýunlary mahaly biziň basketbol ussatlarymyzyň dünýäniň köp ýurtlaryndan Andaman deňziniň kenar ýakasyna gelen syýahatçylaryň uly toparyndan öz janköýerlerini gazanandyklaryny aýdyp geçmeli. Dynç alýanlaryň käbiri hut biziň türgenlerimiziň çykyşlaryna tomaşa etmek üçin bu ýaryşlara geldiler. Şol sanda Türkmenistanyň zenanlar toparynyň çykyşlaryny hem belläp geçmeli, ol şu gün Tailandyň ýygyndy topary bilen iň esasy we iň çylşyrymly oýny geçirdi.
Bu oýun ýarym finala çykanlaryň birini ýüze çykardy. Aziadanyň ýer eýeleriniň uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp geçmeli. Birinjiden, ýaryşlar geçýän sport binýadynda uzak wagtlap taýýarlyk görmek, ikinjiden, münberden olary gyzgyn goldamak bolup durýar. Şonuň üçin hem biziň basketbolçy zenanlarymyzyň öňünde aýratyn çylşyrymly wezipe durýardy, görlen ähli tagallalara garamazdan, şol wezipäni çözmek kyn boldy. Ýöne Türkmenistanyň toparyna öwgüli sözleri aýtmak gerek, olar türgenlere hem, tomaşaçylara hem özüniň ajaýyp we barlyşyksyz oýnuny görkezip, ýatda galarlykly çykyş etdiler.
Umumytoparlaýyn ýaryşda biziň ýygyndy toparymyzyň hasabynda dokuz medalyň, ýagny, 1 altyn , 3 kümüş we 5 bürünç medalyň bardygyny ýatlap geçmeli. Medallar ugrunda göreş dowam edýär. 18-nji noýabrda Potong beach çägeli kenarynda taý boksy boýunça ýaryş badalga alýar, şol ýaryşda Türkmenistanyň ýygyndy topary hem çykyş eder.
19-njy noýabrda badalga alýan kenar ýakasy kabaddi boýunça ýaryş hem geçiriler. Bu ýaryşda üstün çykýanlaryň köpüsine emin hökmünde Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Orif Buharakow hyzmat eder. Türkmen tälimçisiniň Koreýada şu ýylyň sentýabr aýynyň soňky günlerinde, ýagny XVII Aziýa oýunlarynyň geçýän mahaly şu guramanyň bolup geçen hasabat saýlaw maslahatynyň barşynda Halkara kabaddi federasiýasynyň wise-prezidenti wezipesine saýlanandygyny hem nygtap geçmeli.
Habarlar #Basketbol
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary altyn we kümüş medallara mynasyp boldular29 Dekabr, 2016 (20:40)
- Soňky habarlar
Aşgabatly türgenleriň tapawutlanmagy18 Dekabr, 2016 (12:18)
- Soňky habarlar
Basketbol: Türkmenistanyň ýygyndy topary – halkara ýaryşynyň ýeňijisi06 Noýabr, 2016 (10:22)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagtynda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga aldy05 Noýabr, 2016 (22:45)
- Soňky habarlar
Aşgabatda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga alýar04 Noýabr, 2016 (12:55)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Baýramçylygyň hormatyna ýaryşlar18 Maý, 2015 (22:01)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Aşgabat çempionatyna sözsoňy05 Fewral, 2015 (23:13)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary çärýek finala çykdylar17 Noýabr, 2014 (19:08)
- Soňky habarlar
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar23 Oktýabr, 2014 (19:19)
- Soňky habarlar
Geljekki olimpiýa ýeňişleriniň bähbidine18 Aprel, 2014 (19:18)


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atçylyk sporty
Atçylyk sportunda erkekler we zenanlar biri-biri bilen oýun meýdançasynda ýaryşýarlar. Üstünligiň esasy görkezijisi fiziki güýç bolman, tehniki usullar bolup durýar. Çapyksuwaryň we atyň ikisiniň hem ukyplylygy ýeňiji bolmak üçin möhüm bolup durýar we bäsleşikde atyň ýeterlik derejä ýetip bilmegi üçin ony taýýarlamaga örän köp wagt talap edilýär. Muňa aýratynlykda we toparlaýyn bäsleşmek girýär.
Çapyksuwarlar öz atlary bilen ysnyşykly iş salyşýarlar we olaryň ýaryşda özlerini alyp barmagy atyň hem çapyksuwaryň ukyplaryny bilelikde we sazlaşykly ulanyp bilmeginiň görkezijisi bolup durýar. Çapyksuwar atyň başarjaňlygyny ýüze çykarmaga, at bolsa oňa jogap bermäge ymtylýar.
Tomaşaçylara niýetlenilen çykyşlar çapyksuwaryň aty bilen aragatnaşmagy, päsgelçilikden böküp geçmegi we topar hökmünde jebislikde ýaryşmagy öz içine alýar.
Gysga maglumatlar
- Adamlar bilen atlaryň iş salyşmagy gadymy Hytaýyň, Ýegipetiň we Pars siwilizasiýalaryndan gözbaş alýar.
- Gadymy Olimpiýa oýunlarynda atlar iki tekerli araba çatylan atlaryň çapyşyklarynda ulanylýardylar
- Atçylyk sporty, ýagny konkur 1900-njy ýylda geçirilen Pariž Oýunlarynda Olimpiýa sporty hökmünde geçirildi
Sport görnüşleri
Jemi 21 sany sport görnüşi boýunça ýaryşlar geçiriler.
KüştKüşt oýny 32 sany gara we 32 sany ak, jemi 64 öýjükden ybarat bolan tagtanyň üstünde oýnalýan oýundyr. Küşt çöpleri iki topara bölünip, olar iki sany dürli reňkden ybarat bolýar – gara we ak.
Küşt
FutzalFutzal sporty ilki bilen Günorta Amerika ýurtlary bolan Urugwaý we Brazilýa ýurtlarynda oýnalyp başlandy.
Futzal
TennisÝaryşyjylar pökgisini raketka arkaly tordan geçirmek üçin gezekleşip urýarlar. Sportuň bu görnüşinde ýekeleýin (bire bir) we jübütleýin (iki ikä garşy) çäreler erkekler we aýallar üçin, şeýle hem garyşyk jübütler (her bir topar bir erkek we bir aýal oýunçydan ybarat) üçin gurnalýar.
Tennis
TaýboksTaýboks Tailandyň göreş sporty bolup, dürli klinçiň usullaryny ulanmak bilen dik duryp söweşmek arkaly oýnalýar. Bu fiziki we aň taýdan kämil bolmagy talap edip, injekleriň birleşmegini öz içine alýanlygy sebäpli, “ sekiz uçluklaryň (eliň we aýagyň) sungaty” diýlip atlandyrylýar.
Taýboks
SamboSambo “Samooborona Bez Oruzhia" adalgasynyň gysgaldylan görnüşidir we ol “özüňi ýaragsyz goramak” diýmegi aňladýar.
Sambo
KuraşKuraş sporty gadymy döwürde häzirki Özbekistanyň çäklerinde döredilip, söweş sungatynyň bir görnüşi bolup durýar. Ylmy barlaglaryň soňkularyna esaslanylsa, Kuraşyň ýaşy azyndan üç ýarym müň ýyla barabardyr.
Kuraş
Ju-jitsu"Ju" sözi “mylaýym, ýumşak, çeýe” ýaly sözlere, “jitsu” sözi bolsa “sungat” ýa-da “tehnika” diýmekligi aňladyp, goranýanyň öz güýjüni däl-de, garşydaşynyň güýjüni özüne özüne gönükdirmegi aňladýar.
Ju-jitsu
BowlingBowling “zyňylýan” sport görnüşi bolup, pökgi nyşanada düzülen “çüýşelere” tarap güýç bilen zyňylmaly we olary ýykmaly. Şoňa görä-de utuk gazanylýar.
Bowling
Welosport (trek)Welosport tiz depginli we çekeleşikli ýaryş bolup, ol dürli toparly we ýeke täk şahslar üçin çäreleri öz içine alýar.
Welosport (trek)
Suwda ýüzmek“Gysga aralyk” adalgasy howuzyň uzynlygynyň 25 metrden ybaratdygyny aňlatmak üçin ulanylýar.
Suwda ýüzmek
Basketbol 3/33x3 basketbol oýny üç agzadan ybarat bolan iki toparyň arasynda torly halkanyň bir sanysyndan ybarat bolan basketbol oýun meýdançasynyň ýarymynda oýnalýar.
Basketbol 3/3
Agyr atletikaAgyr atletika güýç derejesini görkezýän esasy synag bolup, onuň düzümine türgenleriň ştangany kellesinden ýokara götermek maşklary girýär.
Agyr atletika
Ýeňil atletikaÝeňil atletika türgenleri ýeňil atletika boýunça 13 çärä gatnaşýarlar
Ýeňil atletika
TaekwondoTaekwondo bu koreý sözi bolup, ol “Aýaklaryň we elleriň usuly” diýmegi aňladýar. Pälwanlar garşydaşynyň göwresine we kellesine el bilen urmak we aýak bilen depmek arkaly utuk gazanýarlar- iň köp utuk gazanan pälwan ýaryşy ýeňýär.
Taekwondo
Tans sportyTans sporty diýip öňler ball tansynyň ýaryşyna aýdylýardy. Bu hili lezzetli çäräniň ady häzirki zamanda talap edilýän sporty aňlatmak üçin üýtgedildi.
Tans sporty
Kik-boksingKik-boksing bu söweş sungatyna degişli sport görnüşi bolup, onda ýaryşyjylar ýörite boks elliklerini geýip boks sportundaky ýaly ýumruklaşmaly we açyk aýaklary bilen karate sportundaky ýaly depmek usullaryny ulanýarlar.
Kik-boksing
Guşakly göreşGuşakly göreş milli göreşiň iň gadymy görnüşleriniň biridir. Bu görnüş taryhda ýazga girizilen sportlaryň biridir.
Guşakly göreş
Sport göreşiGöreş sportuň başa -baş söweş görnüşi bolup, ol aýlawly halkada, hiç hili enjamy we goragly guraly ulanmazdan alnyp barylýar. Göreşiň erkin usulynda pälwanlar ähli bedenini ulanyp bilýär.
Sport göreşi
Bilýard sportyBilýard üç sporty özünde jemleýär, ýagny stol üsti, karambol we snuker.
Bilýard sporty
Atly sport KonkurAtçylyk sportunda erkekler we zenanlar biri-biri bilen oýun meýdançasynda ýaryşýarlar. Üstünligiň esasy görkezijisi fiziki güýç bolman, tehniki usullar bolup durýar.
Atly sport Konkur
Türkmen milli göreşiMilli göreşiň guşagy ulanmaga we ulanmazlyga baglylykda üç emeli bardyr: guşakdan tutup (yzygiderli guşagy goýbermän), guşagy goýberip (guşakdan erkin tutup) we guşakdan tutman göreşmek.
Türkmen milli göreşi


text:
Oýunlar AkademiýasyAşgabat 2017 Oýunlarynyň Akademiýasy - bu türkmen raýatlaryny işe almak we olaryň hünär derejelerini ýokarlandyrmak maksatnamasydyr.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti. ...Ýerine ýetiriji komiteti
Oýunlar Akademiýasy
2010-njy ýylda Aşgabat şäheri Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek üçin hukuk gazandy. Oýunlar 2017-nji ýylyň sentýabr aýynyň 17- 27 –si aralygynda geçiriler.
Türkmenistanda geçiriljek ilkinji köp ugurly sport oýunlaryna taýýarlyk görmek üçin Ýerine ýetiriji komitetiň işgärleri we işe täze geljek işgärler üçin Oýunlaryň Akademiýasy öz işine başlar.
Oýunlaryň Akademiýasy näme?
Aşgabat 2017 Oýunlarynyň Akademiýasy - bu türkmen raýatlaryny işe almak we olaryň hünär derejelerini ýokarlandyrmak maksatnamasydyr. Oýunlar Akademiýasynyň bilim maksatnamasy geljekde uly çäreleri geçirmek üçin galdyrylýan mirasyň bir bölegi hökmünde Ýerine ýeitiriji komitetiň işgärleriniň ukyp -başarnyklaryny we Oýunlar baradaky bilimlerini artdyrar.
Oýunlar Akademiýasy Oýunlara taýýarlyk görmek işlerini amala aşyrmak üçin 400 adamy işe alar. Olar halkara bilermenleriň ýolbaşçylygynda işlär we iri çäreleri guramaga degişli meýilleşdirmek we amala aşyrmak işlerinde tejribe alar.
Nähili wezipeler üçin işe alynýar?
Biz işgärleri we hünarmenleri işe alýarys.
Işgärleriň wezipesi üçin dalaşgärler öwrenmäge höwesli, oýunlary ýokary derejede gurnamak üçin maksadaokgunly we dürli-dürli toparlar bilen sazlaşykly işlemäge ukyply bolmalydyr.
Hünärmen wezipesi üçin dalaşgärler tejribelerini subut etmelidir şeýle hem tehniki we menejer wezipelerinde başarnyklaryny görkezmelidirler.
Aşgabat 2017 aşakdaky görkezilen iş ugurlarynda umumy işgärleri we hünärmenleri işe alar:
- Aragatnaşyk, resmi keşp we marketing
- Petek ulgamy
- Iýmit üpjünçiligi, arassaçylyk
- Çäreleriň hyzmatlary
- Logistika
- Oýunlaryň hyzmatlary
- Desgany dolandyrmak
- Akkreditasiýa
- Işgärler bölümi
- Meýletinçileri dolandyrmak
- Işgärleri dolandyrmak
- Ýörite lybas işlerini dolandyrmak
- Taslamany dolandyrmak
- Sport
- Howpsuzlyk
- Tehniki hyzmatlar bölümi
- Tehnologiýa hyzmatlarynyň netijeleri
- Desganyň tehnologiýa bölümi
- Türgenleriň şäherçesi
- Milli Olimpiýa komiteti üçin hyzmatlar
- Protokol
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda näme üçin işlemeli?
Işgärler üçin mümkinçilikler:
- Oýunlar Akademiýasynyň bilim maksatnamasy arkaly tejribesini we ukyp-başarnyklaryny artdyrar.
- Aşgabat 2017 çärelerinde meýilleşdirmek we dolandyrmak işleriniň ýerine ýetirilişine goşandyny goşar.
- Halkara iri çäreleri gurnan ýokary derejeli hünärmenlerden sport ýaryşlaryny dolandyrmak babatda iň gowy tejribe alar.
- Türkmenistanda geçiriljek iň iri sport oýunlarynyň bir agzasy bolar.
Işgärlere aşakda agzalan mümkinçilikler dörediler:
- Tolgunduryjy, tejribeli, ýokary depginli gurşawda işlärler.
- Kanagatlandyryjy duýgy we üstünlik gazanarlar.
- Täze adamlara duşarlar, täze dost tutunarlar, aragatnaşygy ösdürmek üçin pursat dörär.
- Sport ulgamyna degişli bolan ýörite düzgünleri öwrenerler.
- Tomaşaçylar üçin öz ýurdunda geçirilýän çäreleriň köpelmegine ýardam berer.
Bize nähili işgärler gerek?
Biz hyjuwly, janypkeş, ukyply we Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna başarnykly hyzmat edýän işgärleri gözleýäris.
Oýunlaryň Akademiýasyna alynmaly dalaşgärler Türkmenistanyň raýaty we Aşgabat şäherinde işlemäge rugsatnamasy bolmaly we ýaşy 18-den geçmeli.
Saýlanan işgärler 2017-nji ýylyň sentýabr aýynyň 29-yna çenli dowam edip, şertnama laýyklykda, üýtgewsiz tertipde doly wagtlaýyn işlärler.
Men işe girmek üçin nähili ýüz tutyp bilerin?
Siz bu işe girmek üçin AIMAG işe alyş e-poçtasyna hat ýazmak arkaly synanyşyp bilersiňiz. E-poçta: TKMRecruitment@trivandichanzo.com
Wezipeler bu web sahypada her aý mahabatlandyrylar we biz size täze iş wezipeleri üçin bu web sahypany barlap durmagyňyzy teklip edýäris. Siz gyzyklanýan wezipeleriňiz boýunça öz şahsy maglumatyňyzy (rezýume) işe alýan topara iberip bilersiňiz.
Resmi habarlar
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017-Oýunlaryň resmi keşbi10 Ýanwar, 2017 (18:36)
- Resmi habarlar
Täze ýeňişler üçin – täze fakultet27 Dekabr, 2016 (10:14)
- Resmi habarlar
Aziada-2017: Türkmenistan dünýä üçin açylýar24 Dekabr, 2016 (12:50)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň monorelsli ýoly sport klasteriniň sport we infrastruktura desgalaryny birleşdirdi22 Dekabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Köpugurly sport toplumynda kaşaň «Olimpiýa» myhmanhanasy gururldy01 Dekabr, 2016 (12:49)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesiniň telekeçilik merkezi sport klasterine sazlaşykly utgaşdy28 Noýabr, 2016 (12:52)
- Resmi habarlar
Medeni-jemgyýetçilik merkezi Olimpiýa şäherjiginiň dynç alyş infrastrukturasynda möhüm orny eýeleýär24 Noýabr, 2016 (12:45)
- Resmi habarlar
Aşgabat 2017 Oýunlar Akademiýasyna işe almak maksatnamasyna başlaýar21 Noýabr, 2016 (12:21)
- Resmi habarlar
Türkmen-owgan hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň ugurlary kesgitlenildi15 Noýabr, 2016 (20:58)
- Resmi habarlar
Türkmenistanda halkara sergi we maslahat geçirilýär09 Noýabr, 2016 (17:53)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň barşy bilen tanyşdy03 Noýabr, 2016 (15:39)
- Resmi habarlar
“Aziada-2017” taslamasy Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Baş Assambleýasynda görkezildi29 Oktýabr, 2016 (19:49)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Aziada-2017-ä taýýarlyk görmek meseleleri boýunça maslahat geçirdi13 Oktýabr, 2016 (15:45)
- Resmi habarlar
Ýeňil atletika toplumy-Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň esasy binalarynyň biridir13 Oktýabr, 2016 (14:51)
- Resmi habarlar
Halkara täzelikler ulgamy Aziada — 2017 we Aziýa ulag geçelgesini döretmekde Türkmenistanyň orny barada habar berýär10 Oktýabr, 2016 (11:06)
- Resmi habarlar
Türkmenistan-Hytaý: Netijeli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagyň ugry bilen27 Sentýabr, 2016 (18:23)
- Resmi habarlar
Pälwanlar we agyr atletikaçylar üçin kiçi türgenleşik zallary27 Sentýabr, 2016 (16:31)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň sport metbugaty assosiasiýasynyň Altyn medaly bilen sylaglandy23 Sentýabr, 2016 (21:38)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)


text:
Yragyň awtonom Kürt regionynyň lideri 3-nji awgustda çykyş edip, “Yrakly kürtler “Yslam döwleti” atly topara garşy göreşip, Sinjar şäheriniň we demirgazyk-günbatar Yragyň beýleki regionlarynyň kontrollygyny öz ellerine almalydyrlar” diýdi.
Prezident Massoud Barzani Sinjar şäheriniň “Yslam döwleti” atly ýaragly toparyň gözegçiligine geçen gününiň ýyl dönüminde çykyş edip, “Biz Sinjary gaýtadan Kürdüstanyň gözegçiligine geçirmek üçin 1000-den gowrak adamy pida etdik” diýdi. Sinjaryň “Yslam döwleti” atly toparyň gözegçiligine geçmegi bu şäherdäki ýezit dini azlygynyň on müňlerçe agzasynyň daglyk regionlara gaçyp gitmegine sebäp bolupdy.
Barzani “Men [Kürt regional hökümetinden] bu sebitde ýörite administrasiýany döretmegi talap etdim we men Yragyň hökümetinden Sinjary welaýat merkezi etmegi talap ederin” diýip tekrarlady.
Kürt güýçleri territoriýalaryny giňeltdi
Sinjar Yragyň Siriýa bilen serhediniň golaýynda ýerleşýär we bu şäher Yragyň Kürt azlygy tarapyndan kontrollyk edilýän üç welaýatyň ykrar edilen serhet çäkleriniň düzümine girmeýär.
Emma muňa garamazdan, 2014-nji ýylyň iýun aýynda “Yslam döwleti” atly toparyň bu sebite eden ilkinji uly hüjümlerinde Yragyň federal armiýasy güýçden gaçyp, bu şäherdäki pozisiýalaryny terk etdi. Şondan soň kürt “Peşmerga” güýçleri emele gelen bu boşlugy dolduryp, bu şäherdäki territoriýalarynyň meýdanyny 40%-e çenli giňeltdiler.
“Sinjaryň ýarpysy we onuň çetki territoriýalary heniz azat edilenok” diýip, Barzani günbatar Kürdüstandaky esasy şäher – Dohukda eden çykyşynda aýtdy. Öýlerinden göçmäge mejbur edilen ýezitleriň aglabasy bu şäherde ýerleşýär.
Barzani “Biz duşmanyň elinden öz territoriýalarymyzy azat edýänçäk we öýlerinden göçmäge mejbur edilen adamlaryň öýlerine dolanmagyny gazanýançak [urşy] bes edip bilmeris” diýdi.
Ar almak
Barzani ýezitlere garşy edilen ýowuz çäreler üçin “Yslam döwleti” atly topardan ar almagy wada berdi. Ýezitler ne arap, ne-de musulman bolup, olaryň özboluşly dini ynançlary bar. “Yslam döwleti” atly topar ýezitleri köphudaýlyga ynanýanlar we ýoldan çykanlar diýip hasaplaýar.
Bu toparyň basybalyş hüjümleri döwründe ýezitleriň müňden gowragy öldürildi we ýesir alyndy. Bu çäre Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan “genosidi amala aşyrmaga synanyşyk” diýip häsiýetlendirildi we “Yslam döwleti” atly ýaragly topara garşy Birleşen Ştatlaryň liderliginde howa hüjümleriniň başlanmagyna esasy delil boldy.
“Biz bu jenaýaty amala aşyran adamlaryň iň soňkusyna çenli yzarlarys. Olaryň [“Yslam döwleti” atly toparyň] müňlerçe söweşijisi uruş meýdanynda öldürildi. Emma bu olaryň eden jenaýatlary bilen deňeşdirilende hiç zatdyr” diýip, Barzani belledi.
Kürt regional hökümetiniň maglumatyna görä, 1 280 sany ýezit “Yslam döwleti” atly toparyň hüjümlerinde öldürilip, 280 sanysy ýüzbe-ýüz bolan şertleri sebäpli heläk bolupdyr we 841 sanysy hem ýitirim bolupdyr.
Şeýle-de, ýezitleriň 5 800-den gowragy “Yslam döwleti” atly topar tarapyndan alnyp gaçyldy. Bu topar ýezitleriň gyzlaryny we aýallaryny gul hökmünde ulanýar. Kürt regional hökümetiniň maglumatyna görä, olaryň diňe 2000-den gowragy ýesirlikden gaçmagy başarypdyr.


text:
Duşenbe güni Ýaponiýanyň parlamenti 11-nji martda ýüze çykan tebigy betbagtçylykdan soňky dikeldiş işlerine 50 milliard dollara barabar serişde goýberilmegini makullady.
Bu serişdeler weýran edilen ýerleri arassalap, infrastrukturanyň dikeldilmegine sarp ediler diýlip, maglumat berilýär.
Ýykgynçylykly ýer titremeden we sunamiden soň öýsüz-öwzarsyz galan adamlar üçin wagtlaýyn ýaşaýyş jaýlarynyň guruljakdygy aýdylýar. Bu baradaky karary hem parlament köpçüligi we oppozisiýa goldady.
Muňa garamazdan, heläkçilikden soňky dikeldiş işleriniň haýal alnyp barylýanlygy aýdylyp, premýer-ministr Naoto Kanyň hökümetine garşy tankydy pikirler artýar.


text:
Moskwa Orsýet telewideniýesiniň kameraçysynyň gündogar Ukrainada, atyşygyň bes edilmeginiň möhletiniň tamamlanmagynyň edil öň ýanynda öldürilmegi Kiýewiň konflikti köşeşdirmek islemeýändigini görkezýär diýýär.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi kameraçy Anatoliý Klýanyň 30-njy iýunda tüpeňlenmegi Kiýewiň Praga wagty bilen sagat 21.00-da möhleti geçýän ýaraşygyna garşy gelýändigini aýdýar.
68 ýaşyndaky Klýan Donetsk regionynda, Kiýewe tarapdar harby birleşmäniň golaýynda surata düşürip durka tüpeňlenipdir.
Klýany öldüren okuň nireden atylandygy anyk däl.
Ol bu konfliktde öldürilen üçünji rus žurnalisti, umuman alnanda bolsa bäşinji öldürilen žurnalistdir.
Fransuz prezidenti Fransua Olland bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň 30-njy iýunda, atyşygy bes etmegiň möhletini uzaltmaga goldaw bermek üçin, ukrain we rus prezidentlerine telefon etmeklerine garaşylýar.
Olar Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko bilen Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine 29-njy iýunda hem telefon etdiler we bu maslahat gepleşigi iki sagatdan gowrak dowam etdi.
Kreml dört lideriň Poroşenkony ýurduň gündogaryndaky ýaraşygy 30-njy iýundan aňryk hem uzaltmaga çagyrandyklaryny aýtdy.
Poroşenkonyň edarasy onuň Putini Orsýetiň öz serhedine gözegçiligi berkitmäge we ýaragly jeňçileriň Ukraina girmeginiň öňüni almaga çagyrandygyny aýtdy.
29-njy iýundaky telefon maslahaty gündogar Ukrainada, howpsuzlyk güýçleriniň orsýetçi separatistler bilen söweşýän ýerinde atyşyklaryň gaýtadan başlanandygy baradaky habarlaryň yz ýanyna gabat geldi.
Ukrain harbylary hepde ahyrynda Luhansk we Donetsk regionlarynda bäş esgeriň öldürilendigini, azyndan 17-siniň bolsa ýaraly bolandygyny aýtdylar.
Gozgalaňçylaryň Donetskde howa-gorag birleşmesini ele geçirip, ol ýerdäki birnäçe gullukçyny ýesir alandygy aýdylýar.
Şu arada, 29-njy iýunda Kiýewde, prezident edarasynyň binasynyň ýanynda birnäçe müň adam toplanyp, atyşygy bes etmegiň ýatyrylmagyny talap etdi.
Demonstrasiýaçylar atyşygy kesmegiň diňe pitneçilere täzeden toplanmaga we gaýtadan ýaraglanmaga wagt, mümkinçilik döredýändigini aýdýarlar.
Şeýle-de olar Poroşenkodan gündogar Ukrainada harby düzgüni girizmegi, meýletinçi batalýonlara «terrorçylara» garşy söweşmek üçin degerli ýarag bermegi, goşunyň harby operasiýalaryna gatnaşýan gullukçylaryň bolsa sosial kepillikler bilen üpjün edilmegini talap edýärlar.
Merkel Moskwa, eger-de Poroşenkonyň 15 bölümden ybarat parahatçylyk plany ilerlemese, Ýewropa Bileleşiginiň berk çäreleri taýýarlandygyny duýdurdy.
Poroşenkonyň parahatçylyk plany häkimeti merkezsizleşdirmegi, irki ýerli we parlament saýlawlaryny geçirmegi hem öz içine alýar.


text:
Halkara günä geçiş guramasynyň “Wearside Amnesty International” toparynyň agzalary türkmenistanly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewiň sag-aman maşgalasyna gowuşmagy üçin kampaniýa geçirjekdigini habar berýär.
Bu baradaky maglumat Sunderland Echo internet neşirinde çap boldy. Topar öz maglumatyny “Göz öňüne getirip görüň, siziň ýakynlaryňyzdan biri ikindin dörtlere dolanjakdygyny aýdyp, soňundan hem ýitirim bolýar” diýen deňeşdirme bilen başlaýar.
“Wearside Amnesty International” topary ýokarky ýagdaýyň şu ýylyň 7-nji iýulynda türkmenistanly žurnalist Saparmämmet Nepesgulyýewiň başyndan indendigine ünsi çekýär.
Ýatladyp geçsek, Nepesgulyýew Azatlyk Radiosy we “Türkmenistanyň alternatiw habarlary” neşirine maglumat toplamak üçin “Awaza” sebitine gideninde, tussag astyna alynypdy.
Ýerli häkimiýetler Nepesgulyýewiň ýanyndan “neşe serişdeleriniň” tapylandygyny öňe sürseler-de, onuň maşgala agzalary bu baradaky aýyplamalary inkär etdiler. Nepesgulyýewiň ýakynlary onuň tussag edilmeginiň žurnalistiki işi bilen baglydygyna ynanýandyklaryny hem bellediler.
“Wearside Amnesty International” topary Nepesgulyýewiň düşen gününiň “tanyş bir ýagdaýdygyny” belleýär. Adam hukuklaryny goraýjy topar dünýäniň ençeme döwletlerinde hökümetiň oňlamaýan parahatçylykly hereketleri sebäpli adamlaryň “ýitirim” bolýandyklaryny hem nygtaýar.
Mundan iki aý töweregi ozal tussag edilen Nepesgulyýewiň ýagdaýyna aladalanma bildirip, abraýly halkara guramalarynyň ençemesi, ÝHHG-niň Media azatlygy boýunça wekili dagy hem çykyş etdiler.


text:
“Talybanyň” söweşijileri Owganystanyň demirgazygyndaky Gunduz welaýatynda täze hüjümlere başladylar.
Welaýatyň polisiýasynyň metbugat-wekili Saýed Sarwar Hussaini söweşijileriň Gunduzy 28-nji sentýabrda irden birnäçe ugurlardan hüjüme sezewar edendiklerini, şäheriň merkezinde top we tüpeň oklarynyň sesiniň eşidilendigini habar berdi.
Polisiýa resmisiniň sözlerine görä, çaknyşyklarda “Talybanyň” 20 çemesi söweşijisi öldürilipdir we owgan polisiýasynyň üç wekili ýaralanypdyr.
“Talybanyň” metbugat-wekili Zabihullah Mujahid ýerli ýaşaýjylara öýlerinde galmagy maslahat berdi. Ol söweşijileriň şäheriň günorta etrabynda 200 orunlyk keselhananyň basyp alandyklaryny aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi metbugat üçin beýanat ýaýratdy.
Onda 23-24-nji iýunda Orsýetiň "Rossiýa 1", "Rossiýa 24" telekanallarynda efire berlen "Siriýa jihady oppozisiýany radikallara öwürýär" diýen gepleşikde ulanylan maglumatlaryň hakykata gabat gelmeýändigi aýdylýar.
Bu reportažda Türkmenistanyň raýaty diýlip görkezilýän Röwşen Gazakow barada gürrüň berilýärdi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi munuň ýaly doly anyklanmadyk maglumata esaslanýan repotažlaryň pozitiw esasda ösýän ors-türkmen gatnaşyklarynyň ruhuna gabat gelmeýändigini, onuň žurnalistiki etikanyň iň ýönekeý kadalarynyň hem bozulmagy bolup durýandygyny, türkmen tarapynyň muňa tomaşaçylara nädogry maglumat berilmek synanşygy hökmünde garaýandygyny beýan edýär.


text:
Owganystanyň demirgazyk; Türkmenistan bilen serhetleşýän sebitlerinde howpsuzlyk ýagdaýlarynyň ýaramazlaşmagy bilen, Türkmenistanyň serhede ýakyn obalarynyň ýaşaýjylarynyň howsalaly meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy barada maglumatlar gelip gowuşdy.
Türkmen-owgan serhediniň golaýyndaky Marynyň Tagtabazar etrabynyň Marçak obasynyň ýaşaýjysy Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, serhetýakadan dowamly ok atyşyklaryň sesleriniň eşidilýändigini gürrüň berdi.
Efride atlandyrylmasyzlygyny soran marçakly obadaky hojalyklara kä halatlarda peşeňleriň hem çawýan gülläniň gelip düşýändigini, ýaşaýjylaryň olardan goranmak üçin, ýörite tärleri galdyrp başlandyklaryny aýtdy.
“Häli-şindi oklar çawyp dur. Şu ýerden göçüp gitmäge mümkinçiligimiz bolsady, bir günem durmazdyk” diýip, marçakly ildeşimiz gürrüň berdi. Ol gülläniň obadaky bir gyzyň elini ýaralandygyny aýdyp, ýerli resmileriň gyza munuň asyl sebäbini aýtmazlygy tabşyrandyklaryny hem belläp geçdi.
“Ýakynda bir ok bir gyzyň elini ýaralady. Hökümet oňa ýerli keselhanada bejergi berdi. Emma polisiýa ol gyzdan eliniň okdan däl-de, ýykylyp ýaralandygy barada düşündiriş aldy” diýip, türkmen-owgan serhediniň golaýynda ýaşaýan ildeşimiz aýdýar.
Ýokarky ýagdaýlar boýunça Tagtabazaryň häkimliginden hiç hili kommentariýa almak başartmady. Galyberse-de, ok atyşyklaryň gönümel türkmen serhedinde ýa-da araçägiň Owganystan tarapynda bolup geçýändigini hem aýdyňlaşdyrmak başartmady.
Ýeri gelende ýatlatsak, soňky döwürde Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän sebitlerinde söweşijileriň hereketleri ýaýbaňlanypdy.
Sözümiziň ahyrynda jemlesek, Türkmen resmileri we mediasy özüniň Owganystan bilen 744 kilometre deň serhedindäki howpsuzlyk ýagdaýlary dogrusynda hiç hili maglumat bermeýärler. Mundan iki ýyl ozal resmi Aşgabat türkmen-owgan serhedinde ýüze çykan wakalarda, alty sany türkmen serhetçisiniň öldürilmegi dogrusynda hem kelam agyz söz aýtmandy.


text:
Gyrgyzystanyň adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň metbugat gullugynyň işgäri Kylyçbek Dostumbetowyň sözlerine göra, 23-nji iýunda sagat 16.00 töwereginde Çuý welaýatynyň Alamiddin etrapyndaky “Ýyly češme” atly suwa düşülýän ýerde Bişkekdäki Strategik Informasiýalaryň Tehnologiýasy institutynda okaýan türkmenistanly iki student suwa düşüp durka gark bolupdyr. Suw olary akdyryp alyp gidipdir.
Olaryň biri 1986-njy ýylda doglan Guladjanow Muhammet, ikinjisi 1987-nji ýylda doglan Ataýew Baýram.
Bişkek şäheriniň halas ediji gullugynyň nobatçysynyň beren maglumatyna görä, olar 3 oglan we bir gyz bolup, suwa düşmäge barypdyrlar. Muhammet suwa düşende, suwuň güýçli akymy ony akdyryp alyp gidipdir. Muhammedi halas etjek bolup Baýram hem özüni suwa urupdyr. Şeýlelikde oglanlaryn ikisini hem güýçli akym alyp gidipdir.
Muhammedin jesedini tapypdyrlar we Alamiddin etrapynyň II. bolümine tabşyrypdyrlar. Baýram entek tapylmandyr. Ony gözläp tapmak işi dowam edýär.


text:
Beýrutda bolan bomba partlamasynda Liwanyň öňki maliýe ministri Muhammad Şattah we ýene azyndan dört adam wepat boldy.
Habar berilişine görä, sünni musulman bolan Şattah Siriýaly oppozision topar bilen duşuşyga barýarka awtoulaga goýlan uly bomba partlapdyr.
Liwan goňşy Siriýada konfliktiň başlanmagyndan soň zorlugyň güýçlenmegi bilen ýüzbe-ýüz boldy. Noýabr aýynda Eýranyň Beýrutdaky ilçihanasynyň daşynda bolan iki sany bomba partlamasynyň netijesinde azyndan 23 adam, şol sanda bir diplomat heläk bolupdy, şeýle-de 100 adam ýaralanypdy.
Siriýadaky söweşler Liwanda dini toparlaryň arasyndaky dartgynlylygy güýçlendirdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen Inisiatiwasy” guramasynyň habar bermegine görä, 7-nji iýulda Abadan şäherinde bolan partlama bilen bagly 40 adam türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Düýbi Wenada ýerleşýän gurama sud edilenleriň ýedisine 20 ýyldan 25 ýyla çenli iş kesilendigini, beýlekileriniň bolsa 10 ýyl azatlykdan mahrum edilendigini aýdýar.
Türkmen häkimiýetleri harby ammarda ýüze çykan şol partlama netijesinde 15 adamyň ölendigini aýtdylar. Emma ýerli garaşsyz çeşmeler heläk bolanlaryň sanynyň 100 bilen 200 aralygyndadygyny öňe sürýärler.
Ýurtda garaşsyz medianyň iş alyp barmagyna garşy döredilýän päsgelçilikler sebäpli, adam ýitgileri baradaky sanlary, şeýle hem tussag edilenler baradaky maglumatlary tassyklamak mümkin däl.